cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şiretoko Milli Parkı
Şiretoko Milli Parkı ( Shiretoko Kokuritsu Kōen) — Yaponiyanın Hokkaydo adasının şimal-şərq ucundakı Şiretoko yarımadasının böyük hissəsini əhatə edir. "Shiretoko" sözü Aynu dilində "yerin çıxdığı yer" mənasını verir, "sir etok" sözündən götürülmüşdür.
Yaponiyanın ən ucqar bölgələrindən biri olan yarımadanın çox hissəsi yalnız piyada və ya qayıqla mümkündür. Şiretoko Yaponiyanın ən böyük qəhvəyi ayı əhalisinin evi kimi tanınır və Yaponiya Rusiya ölkələri arasında mübahisə mövzusu Kunaşiri adasının mənzərələri olmuşdur. Parkda Kamuişakka şəlaləsi adlı isti bulaq şəlaləsi var(カムイワッカの滝 Kamuiwakka-no-taki). Kamui wakka Aynu dilində "tanrıların suyu" deməkdir.
Parkın meşələri mülayim və subalp qarışıq meşələrdir; əsas ağac növlərinə Saxalin növü (Abies sachalinensis), Erman ağcaqayın (Erman tozağacı) və Monqol palıdları (Monqol palıdı) daxildir. Meşə hüdudlarından kənarda keçilməz Sibir cırtdan şamı (Alçaqboylu sidr şamı) kolları var. 2005-ci ildə YUNESKO, Rusiyanın Kuril adaları ilə birlikdə transsərhəd "Dünya İrsi Sülh Parkı" olaraq inkişaf etdirilməsini tövsiyə edərək ərazini Dünya İrsi təyin etdi. Şiretokonun təbii miras kimi siyahıya alınması yerli Aynular tərəfindən park ərazisindəki Aynu qəsəbəsinin uzun tarixinə zidd olaraq görüldü.
Şiretoko mərkəzi təbiət parkı Şaridədir. Ziyarət mərkəzi olaraq fəaliyyət göstərir və park, restoran və hədiyyə mağazası haqqında bir film daxildir.
Şiretoko Milli Parkı 1 iyun 1964-cü ildə qurulmuş və 2005-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir.
NGC 4909
NGC 4909, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qalakəndi (Hurand)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 293 nəfər yaşayır (55 ailə).
Vahid Məmmədov (alim)
Vahid Abdulla oğlu Mәmmәdov  — Azərbaycan alimi, Rusiya alimi, Rusiya Elmlər Akademiyasının Kazan Elmi Mərkəzinin A.E. Arbuzov adına Üzvi və Fiziki-Kimya İnstitutunun “Heterosiklik birləşmələr” laboratoriyasının müdiri, kimya üzrə elmlər doktoru, professor
Həyatı
Vahid Abdulla oğlu Mәmmәdov 1959-cu il iyulun 1-də Azәrbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Lahıc kәndindә anadan olmuşdur. 1981-ci ildә indiki Bakı Dövlət Universitetinin kimya fakültәsini fәrqlәnmә diplomu ilə bitirib, 1981-1985-ci illərdə Azərbaycanda Fizika İnstitutunda və Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda işləyib. 1985-ci ildə SSRI Elmlər Akademiyasının Kazan filialının (indi Rusiya Elmlər Akademiyasının Kazan Elmi Mərkəzi adlanır) A.E.Arbuzov adına Uzvi və Fiziki Kimya Institutunun aspiranturasına daxil olub və 1989-cu ildə “α-Xlor-ketonların sintezi və xassələri” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.
1997-1998-ci illərdə Yaponiyanın Okoyama Universitetində postdok kimi professor Sadao Suboyun yanında təcrübə keçib və təcrübə zamanı yapon həmkarları ilə birlikdə şiş əlehinə müasir preparatlar olan C-13 yan zəncirli taksol və doketaksolun sintezinə yanaşma üsulunun işlənməsi ilə məşğul olub.
1999-cu ildə V.A.Məmmədov “Alfa, alfa-dixlorkarbonil birləşmə – aldehid (keton, azometin) – əsas sistemində reaksiyalar” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.
Əsas elmi fəaliyəti
2002-ci ildə o, Rusiya Elmlər Akademiyasının Kazan Elmi Mərkəzinin A.E. Arbuzov adına Üzvi və Fiziki Kimya Institutunun “Heterotsiklik birləşmələr” laboratoriyasının müdiri təyin olunub (2002).
Elmi Tədqiqatları
Onun 180-dən çox elmi əsəri çap olunub. 12 elmlər namizədi hazırlamışdır. V.Məmmədov dəfələrlə beynəlxalq konfranslarda (1990-cı ildə Latviyada, 1994, 2016-cü illərdə Hollandiyada, 1997, 2012 və 2015-ci illərdə ABŞ-da, 1997, 2000, 2015-ci illərdə Yaponiyada, 2002-ci ildə Almaniyada, 2006-cı ildə İtaliyada və Ukraynada, 2008-ci ildə Belçikada, 2010-cu ildə Norveçdә) elmi mәruzәlәrlә çıxış etmişdir.
2000-ci ildә Yaponiyanın Osaki, Tokio, Okoyama, Kioto, Kobe universitetlәrindә dәvәt olunmuş professor kimi “Heterotsikllər asimmetrik sintezdə induktor kimi” adlı məruzə ilə, 2008-ci ildə Yaponiyanın Koçi, İvaki, Meisey, Kitasato, Osaki universitetlərində “Darzan reaksiyası - köhnə reaksiyalar, yeni imkanlar” və “Xinoksalin-2 (1H) - onlar üzvi sintezdə əvəz olunmaz reagentlər kimi” mövzularında mühazirələr oxumuşdur.
Onun kəşf etdiyi və “Mamedov Heterocycle Rearrangement” adlanan pereqruplaşma 2012-ci ildə A.Hassner və LNamboothirinin “Organic syntheses based on name reactions (Third edition)” (Elsevier Science, 2012) monoqrafiyasına daxil edilmişdir.
2016-cı ildə beynəlxalq “Springer” nəşriyyatının təklifi ilə V.A.Məmmədovun “QUINOXALINES: Synthesis, Reactions, Mechanisms and Structure” (Springer International Publishing Switz, 2016, 437) kitabı nəşr olunub və bu kitab birinci və yeganə kitabdır ki, azot heterotsikllərinin ən əhəmiyyətli siniflərindən birinin – xinokslalinlərin bioloji əhəmiyyətli kondensləşmiş və makrotsiklik sistemlərin sintezində reagent kimi istifadə imkanlarını kompleks təsvir edir.
Təltif və mükafatları
Onun “Makrotsiklik birləşmələrin yeni siniflərinin sintezi metodologiyasının yaradılması – yeni nəsil dərman vasitələrinin əsasıdır” adlı işə görə Tatarıstan Respublikasının Prezidenti R.N.Minnixanovun fərmanı ilə Tatarıstan Respublikasının elm və texnika sahəsində 2014-cü il üçün Dövlət mükafatına layiq görülüb.
İngiloylar
Tarix
İngiloylar 26 qədim alban tayfasından biri olan gellərdir, "gel" sözü də "ingiloy" sözünün ikinci hecasında "gil" kimi öz əksini tapıb. Böyük Qafqaz dağlarının dağətəyi bölgəsində yaşayan inqloyların əsas məşğuliyyət sferası tütünçülük, taxılçılıq, üzümçülük, qərzəkli meyvəçilik və heyvandarlıqdır. Azərbaycanda hal-hazırda gürcü dilində 5 orta məktəb fəaliyyət göstərir ki, bu məktəblərdə ümumilikdə 51 sinifdə 2641 nəfər şagird təhsil alır.
Bu qrupun nümayəndələrindən əsasən müsəlmanlar və çox az hissəsi xristianlar gürcü dilinin cənub dialektində danışırlar. İngiloyların dili gürcü dilinə yaxın (gürcü dilinin cənub dialekti) olduğu üçün onları gürcüdən dönmə hesab edirlər. İngiloyların əcdadları olan qeller orta əsrlərdə dilləri gürcüləşmiş Albaniya tayfaları olmuşlar.
19-cu əsrdən başlayaraq belə bir fikir irəli sürülmüşdür ki, guya ingiloylar etnik mənsubiyyətə görə 18-ci əsrdə İslam dinini qəbul edən gürcülər olmuşlar. Guya ki, ingiloy sözü "yeni" və yol (özlərinə yeni yol seçənlər) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Ancaq "yeni yol" başqa heç bir şeylə əsaslandırılmamışdır. Tarixi məlumatlara görə, azərbaycanlılar ingiloyları qellər adlandırırlar. Qax rayonunun İlsu kəndindəki ingiloyların qellər, avarlar tərəfindən qeloylar, zaxorlar tərəfindən qelovlar adlandırılması ona əsas verir ki, ingiloy etnonimi azərbaycanca "yeni qellər" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Qellər komponenti qədim qel etnonimi ilə əlaqələndirilir. Strabonun məlumatına görə qellər amazonkalıların arasında yaranmışlar. Bu faktı Plutarx da (ikinci əsr) təsdiq etmişdir. Qədim gürcü mənbələrində Dağıstan xalqları leki adlanır. Onuncu əsr gürcü yazıçısı Yefemiyev Sertoqoriya leklərini albanlar adlandırmışdır.
Qellərin Qafqaz dağlarında və yaxud Şimali Qafqazda yaşadıqları söylənilmişdir. Bəzi tədqiqatçılar qellərin Dağıstanın cənubunda yaşadığını iddia edir. Bəziləri isə Strabonun və Plutarxın amazonkalılar adlandırdığı xalq - alazanların Alazan çayı sahillərində yaşadıqlarını bildirirlər. Beləliklə, müasir ingiloylar (qədim qellər) iki min ildir ki, eyni bir yerdə – Alazan çayı ərazisində yaşayırlar.
İngiloyların əcdadları olan qellər orta əsrlərdə dinin inkişafı nəticəsində dilləri gürcüləşmiş İran dilli Albaniya tayfaları olmuşlar. İngiloyların əcdadları Albaniya vilayətinin ərazisi olan Eritedə yaşamışlar. Müxtəlif dövrlərdə Gürcüstanın tərkibinə daxil olan qellər gürcü-provaslav dininin təsirindən gürcü dilini qəbul etmiş və gürcü dilinin ingiloy dialekti yaranmışdır.
N.Y.Maar qeyd etmişdir ki, qədim Eretiya vilayəti həqiqətən gürcüləşmiş Albaniya olmuş, sonralar Kaxetiyanın sərhədlərinə daxil olmuşdur.
S.T.Yeremyan da həmçinin qeyd edir ki, Ereti Albaniyanın gürcüləşmiş hissəsidir. Qeyd etmək lazımdır ki, ingiloyların yaşadıqları kənd adlarından heç birinin gürcü dili ilə əlaqəsi yoxdur. Onların yaşadıqları Qasımallı, Zəyəm, Korağan, Əlibəyli, Kötüklü – Qax, Əliabad, Mosul-Zaqatala, İtitala-Balakən ingiloy kəndləri azərbaycandilli adlardır. Qədim topnimlərdə qel etnoniminə rast gəlinir. Ptolomeyə görə, Alban şəhəri Qelda, Qevanda, Qelavu adlanır.
Ümumi vəziyyət
Azərbaycan Respublikasının 3-cü prezidenti Heydər Əliyev nəinki ingiloylar, ümumiyyətlə milli azlıqların nümayəndələri ilə keçirdiyi görüşlərində deyirdi:
"Biz Azərbaycan deyəndə onun sərvətini, onun gözəl təbiətini nəzərdə tuturuq. Lakin bütün bunlarla yanaşı, respublikanın ən başlıca sərvəti əsrlərdən bu torpaqda yaşayan, öz taleyini, öz həyatını bu torpağa bağlayan, müxtəlif millətlərdən olan, müxtəlif dinlərə etiqad edən adamlardır. Ölkə nə qədər çox xalqı birləşdirsə, bir o qədər də zəngin olar…"
"…Mən görüşlərimi milli azlıqların nümayəndələri ilə görüş adlandırmaq istəməzdim. Bu, Azərbaycanın, Azərbaycan xalqının nümayəndələri ilə görüşüdür…"
Əhalinin sayı
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatında ingiloyların deyil, gürcülərin sayı barədə məlumatlar verilir. Azərbaycanın regionları üzrə statistik göstəricilərdə də gürcülər barədə məlumat verilir. Heç bir son dövrlərin statistik məlumatında ingiloy adı altında say göstəricisinə rast gəlinmir.
İngiloylar əsasən Balakən rayonunun İtitala kəndində, Zaqatala rayonunun Əliabad qəsəbəsində və Mosul kəndində, Qax rayonunun Qaxingiloy, Əlibəyli, İngiloy Kötüklü, Böyük Alatəmir, Kiçik Alatəmir, Meşəbaş, Qaxbaş və Qarameşə kəndlərində yaşayırlar.
Təhsil
Hazırda respublikamızın 1205 şagird əhatə olunmaqla 6 məktəbində təlim yalnız gürcü dlində aparılır. Təlim Azərbaycan-gürcü dillərində aparılan 5 məktəbdə 1101 nəfər gürcü bölməsində, təlim Azərbaycan, rus və gürcü dillərində aparılan 1 məktəbdə 146 şagird gürcü bölməsində,90 şagird rus bölməsində təhsilə cəlb edilmişdir. Beləliklə, respublikanın 12 məktəbində 2452 şagird gürcü dilində təhsil alır. Balakən, Qax, Zaqatala bölgəsində ingiloyların məktəbyaşlı uşaqları valideynlərin arzu və istəyindən asılı olaraq təhsillərini Azərbaycan, gürcü və rus dillərində alırlar.
Respublikamızın 13 rayonunda yaşayan etnik qrupların uşaqları öz milli adət və ənənələrini, mədəniyyətini öyrənmələri üçün lazımi şərait yaradılmışdır.
Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Respublikası Kosntitusiyasının, Təhsil Qanunun tələblərini və Avropa Xartiyasının prinsiplərini rəhbər tutaraq, azsaylı xalqların dillərinin, tarixi və mədəniyyətinin öyrənilməsi istiqamətində mümkün imkanlardan istifadə edir.
Qax rayonunun Əlibəyli, İngiloy Kötüklü, Qax İngiloy və Meşəbaş kəndlərində əsasən gürcülər yaşayırlar. Torağan və Xələfsala kəndlərində də gürcülər var. Yaşlı nəslin nümayəndələri azərbaycanlılarla qaynayıb-qarışsalar da gənclərin dil problemi var. Onlar yaşadıqları ərazidə öz dillərində danışdıqları üçün qonşu kəndlərə, rayona, lap elə paytaxt Bakıya gələndə çətinlik çəkirlər. Tədqiqatlar göstərir ki, bölgədəki gürcü məktəblərinin Azərbaycan dilinə və tarixinə münasibəti lazımi səviyyədə deyil. Müəllimlər və valideynlər gürcü məktəbləri üçün Azərbaycan dili dərsliklərinin çatışmazlığından giley edirlər. Baxmayaraq ki, onlara öz dillərində təhsil almaları üçün rayonda zəruri şərait yaradılıb.
Gürcü məktəblərində Azərbaycan tarixini Bakı Dövlət, Pedaqoji Universitetlərin tarix fakultəsini bitirmiş məzunlar tədris edir.
Qeyd edək ki, gürcü məktəblərində humanitar fənnlər üzrə dərslikləri Azərbaycanın Təhsil Nazirliyi hazırlayır və 8-ci sinifə qədər pulsuz paylayır. Dəqiq və texniki elmləri əhatə edən dərsliklər isə Gürcüstandan gətirilir. Gürcü şagirdlərin 70 faizi Azərbaycan dili dərsliklərinə malikdirlər. Gürcüstanın Təhsil Nazirliyinin bir sıra kitabları göndərməyə belə imkanı olmur. Belə olan təqdirdə rayonun sabiq deputatlarından biri öz şəxsi vəsaiti hesabına Gürcüstandan Qaxda yaşayan gürcülər üçün kitab alıb və onlara paylayıb.
Prezident İlham Əliyevin 2004-cü ilin iyunun 10-da Gürcüstana etdiyi səfəri zamanı kütləvi informasiya vasitələrində Azərbaycanın Qax-Zaqatala bölgəsində yaşayan bir qrup ingiloyun Grücüstanın Dövlət Dəftərxanası qarşısında nümayiş keçirtdikləri barəsində informasiyalar getdi. Lakin az keçməmiş Azərbaycanda yaşayan ingiloylar bəyanat yayaraq nümayiş keçirmələrinin səbəbi kimi Gürcüstan hökumətinin onların təhsilləri ilə bağlı lazımı vəsaitlərin vaxtı-vaxtında göndərilməsi istəyində olduqlarını ifadə etmişlər.
Din
Qax rayonundakı 12 kilsədən bəziləri normal fəaliyyət göstərir. Bölgənin gürcü əhalisi öz ənənələrinə sadiq qalır. Missionerlik siyasətinin davamı olaraq hal-hazırda məşhur Əliabad kəndində baptist dini icması fəaliyyət göstərir.Hal-hazırda 21 nəfər rəsmi, 10 nəfərə qədər qeyri-rəsmi üzvü olan baptist icmasının heç bir nüfuzu yoxdur. Dini mənsubiyyətlərinə görə, müasir İngiloylar müsəlman və xiristian olmaqla iki icmaya ayrılırlar. Bu bölgü XIX əsrin ikinci yarsında, əsasən isə 1851-1858-ci illərdə baş vermişdir. Həm də bu ingiloyların öz təşəbbüsü ilə aşağıdan deyil, yuxarıdan çar mütləqiyyəti tərəfindən dəstək alan pravoslav din xadimlərinin dini-siyasi aksiyalarının labüd nəticəsi kimi baş vermişdir. Məlum olduğu kimi, 1830-cu il üsyanı yatırılandan və Car-Balakən azad icmalarının siyasi müstəqilliyinə son qoyulandan sonra dağlılara qarşı mübarizədə Alazan vadisini hərbi əməliyyatlar üçün möhkəm dayaq məntəqəsinə, etibarlı arxaya çevirmək məqsədi ilə çar mütləqiyyəti burada xristianlaşdırma siyasəti həyata keçirməyə başlamışdı. O zaman bu məkərli niyyətin həyata keçirilməsi üçün ən münasib hədəf ingiloylar seçilmişdi. Çünki vaxtilə pravoslav olmuş və Cənubi Qafqazda islam etiqadını buradakı bütün müsalman məsləkli etnosların hamısından sonra qəbul etmiş ingiloyları yenidən etiqadını dəyişdirməyə şirnikdirmək çar məmurları və bu məsələdə onlarla əlbir hərəkət edən gürcü və rus pravoslav dini xadimləri üçün nisbətən asan idi. Bununla belə, yerli əhalinin dini hislərinə toxunmaqdan ehtiyat edən çar məmurları işğalın ilk mərhələsində pravoslav missionerlərin dini təbliğatına kifayət qədər yardım göstərə bilmirdilər. Digər tərəfdən, müsalman ingiloylar arasında etiqat dönüklərinin axtarışı güclü müqavimətlə qarşılaşdığından Qafqazda pravoslavlığı bərpa və himayə edən mütləqiyyətin xristianlaşdırma siyasəti yarım əsrə yaxın müddət ərzində heç bir səmərə verə bilməmişdir. Yalnız 1850-ci ildən sonra, itaəti xoşlamayan Car-Balakən camaatları və İlisu sultanlığının siyasi işğalı tam başa çatandan xeyli sonra mütləqiyyətin xristianlaşdırma aksiyası yenidən gücləndirilməyə, bir sıra ingiloy kəndlərində Qax, Qorağan, Əlibəyli kilsələr tikilməyə başlanmışdır. XIX əsrin ikinci yarısından etibarən çarizmin himayədarlığı, rus və gürcü provoslav dini xadimlərinin birgə səyləri nəticəsində iki icmaya bölündü. Bu etnosun əsas kütləsini təşkil edən müsalman ingiloylar başlıca olaraq Zaqatala rayonu kəndlərində, onların azbir qismi isə Balakən rayonunda məskunlaşmışdır.
Məşğuliyyət
Etnik, psixoloci, mədəniyyət və s. cəhətlərinə görə, azərbaycanlılarla qohumluq əlaqələrinə malik olan ingiloylar əsasən tütünçülük, taxılçılıq, heyvandarlıq, üzümçülük, meyvəçiliklə məşğul olurlar.
Azərbaycanda yaşayan gürcülərin heç bir probleminin olmadığını söyləmək düzgün deyil. Amma bu problemlərin əsasən etnik köklərdən qaynaqlandığını iddia etmək də yersizdir. Qax rayonunun 53 min nəfər əhalisinin təqribən 7 minindən çoxu gürcüdür. Onlar rayonun 5-6 kəndində kompakt halında yaşayırlar.Bütövlükdə Azərbaycanın bütün regionlarına xas olan problemlər bu rayonda da mövcuddur.
Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlılardan fərqli olaraq, azərbaycanda yaşayan gürcülər torpaq islahatının dadını görüblər. Onların torpaq məsələsində narazılığı əsasən verilən sahələrin uzaqda yerləşməsi ilə bağlıdır.
Bundan başqa ingiloylar yaşadıqları ərazidə mövcud olan dövlət strukturlarında da çalışırlar. Qax rayonunda polis orqanlarında xeyli gürcü işləyir. Gürcülərin məskunlaşdığı bütün kəndlərdə icra nümayəndələri və bələdiyyə sədrləri gürcülərdir. Qax İngiloy kəndində kifayət qədər azərbaycanlının olmasına baxmayaraq, bələdiyyədə təmsil olunan gürcülər çoxluq təşkil edirlər və bələdiyyənin sədri də gürcülərdəndir. Rayonun səhiyyə sahəsində çalışanların yarıdan çoxu gürcüdür.
Mədəniyyət
İngiloyların milli adət-ənənələrinin qorunub saxlanması sayəsində dövlət tərəfindən bir sıra işlər görülüb. İngiloyların yaşadıqları rayonlarda əhalinin əsas hissəsini azərbaycanlılar təşkil etsə də, burada digər azsaylı xalqların nümayəndələri də yaşayırlar. Bu bölgələrdə azərbaycanlılarla yanaşı, həm də azsaylı xalqların nümayəndələri ilə bağlı tədbirlər keçirirlər. Azərbaycan şairlərinin yubleyləri ilə yanaşı, gürcü xalqlarının nümayəndələri İ.Çavçavadezinin, Ş.Rustavelinin yubleyləri qeyd edilmişdir. Milli tərkibindən asılı olmayaraq Əlibəyli kənd mədəniyyət evinin gürcü xoru, xalq teatrı, Qaxbaş, Qax-gürcü kənd mədəniyyət evlərinin gürcü xoru və rəqs qrupu, Qəbələ rayonunda fəaliyyət göstərən folkolr kollektivləri, kəndirbazlar qurupu, zurnaçılar dəstəsi, "zopu-zopu" xalq kollektivi həmin bölgədə milli adət-ənənələrin təbliğində mühüm rol oynayırlar.
Qax rayon Tarix-Diyarşunaslıq Muzeyində milli adət-ənənələri əks etdirən sərgilər təşkil edilmiş, bölgədə yaşayan azsaylı xalqların mədəniyyətinin təbliğinə diqqət yetirilmişdir. Azsaylı xalqların bir çox bədii özfəaliyyət kollektivlərinin pəhbərlərinə fəxri adlar verilmişdir. Bu sırada gürcü Z.Poladaşvili "Əməkdar Mədəniyyət İşçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Milli azlıqları bədii kollektivlərinə diqqət və qayğı Mədəniyyət Nazirliyinin fəaliyyətində xüsusi yer tutur. Bir çox kollektivlər nazirlik tərəfindən geyim, müsiqi alətləri və texniki vasitələrlə təchiz olunmuşlar.
Qaxda Gürcü Teatırı fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda milli azlıqların vokal instrumental ansanblı da onların istifadəsindədir.
Antarktidada COVID-19 pandemiyası
Antarktida koronavirus halının qeydə alındığı son qitədir. 2020-ci ilin dekabrında burada 36 yoluxma halı aşkar edilib.
Bundan öncə koronavirus yayıldığı vaxtlarda Antarktidayla bağlı bütün konfranslar ləğv olunmuşdu. Britaniya Antarktika Tədqiqatı ehtiyat tədbirlərini həyata keçirdi. Bəzi şayiələrdə koronavirusun heyvanlar arasında, xüsusilə də pinqvinlər arasında çox yayılması qeyd edildi. Lakin sonra həmin şayiələrin doğru olmadığı ÜST tərəfindən açıqlandı.
Xarici keçidlər
Antarctica New Zealand-ın Antarktidadakı Skott bazasındakı vəziyyət haqqında bəyanatı
Brüqea
Brüqea  — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Eskürol kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03044.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1311 nəfər təşkil edirdi.
Anadolu plitəsi
thumb|right|375x375px|Anadolu plitəsi Anadolu plitəsi — kontinental plitə olaraq demək olar ki, tamamilə Türkiyə ərazisində yerləşir. Sahəsi 0,01418 steradiandır. Adətən Avrasiya plitəsinin bir hissəsi hesab olunur.
Şərq kənarı sol tərəfdən Ərəbistan plitəsi ilə Şərqi Anadolu fay xəttində həmsərhəddir.
Cənubda və cənub-qərbdə Afrika plitəsi ilə konvergent sərhədi var ki, bu da okean qabığının Aralıq dənizi altında, eləcə də Anadolunun kontinental qabığı daxilində sıxılma xüsusiyyətlərində, eləcə də sahil boyu subduksiya zonalarında özünü göstərir.
Qərb kənarı Egey dənizi plitəsi ilə divergent sərhədə malikdir.
Şimal kənarı Avrasiya plitəsi ilə sərhəd boyunca, 500 mil uzunluğunda Şimali Anadolu qırılma zonasını təşkil edir. Onun qərb ucunda Egey dənizinin ortasından keçən vulkanik sualtı Şimali Egey qırılma xətti var. Qırılma zonası daha sonra Yunanıstan ərazisindən keçməklə İoniya və Adriatik dənizlərinin altına doğru uzanır. Bu iri qırılmalar boyunca aktiv qarşılıqlı təsir və hərəkət nəticəsində bu bölgədə hər il müxtəlif maqnitudalarda yüzlərlə zəlzələ qeydə alınır.
Anadolu plitəsi şimaldan Avrasiya plitəsi, cənubdan Afrika plitəsi və Ərəbistan plitəsi ilə sıxıldığı üçün qərbə doğru (2-2,5 sm/il) hərəkət edir.
Avarlar (qafqazdilli)
Etimologiya
Bir çox mənbələrdə eyni zamanda Qafqaz Avarları olaraq anlandırılır. Özlərini "магIарулал" olaraq adlandırırlar. Mənası "dağların xalqı", "dağlılar" deməkdir. Avar dili Şimali Qafqaz (Nax-Dağıstan) dil ailəsinin Yeni Qol (Avar-Andi-Tsez) dil qrupuna aiddir. 14 ləhcədə danışılır. Ən çox yayılmış ləhcə elə Avar ləhcəsidir. Millətin adı da məhz bu ləhcədən götürülmüşdür.
Çox zaman Qafqaz avar xalqıni qədim türk soylu avarlarla səhv salırlar, Qədim, yəni türk kimi qəbul olunan avarlardır. Onlara bəzi ədəbiyyatlarda əsl avarlar da deyirlər. 555-ci ildə Göytürklər tərəfindən qərbə sürgün olunmuşlar. Sürgün zamanı isə onlara bir çox millətdən insanlar qoşulmuşdur. Avarlar Avropaya çatan zaman artıq avar xalq anlamını itirmişdir. Avar ordusunda olan hər bir hun, xəzər, monqol hamısı avar adlandırılmışdır. Bu xalqların böyük qismi qıyıqgözlü idi. Tarixçi Walter Pohl avarları uzun müddət araşdırdıqdan sonra bu fikrə gəlmişdir: Avarlar çox böyük tarixə məxsusdurlar və Göytürk tabeliyində yaşamaq istəməyən xalqların qarışmasından yaranmışlar.
Tarix
XII əsrin əvvəllərində xristian Sərir krallığının süqutundan sonra Avarlar müsəlmanlaşmağa başladı. Bölgə Sabutay Bahadurun başçılığı ilə monqollar tərəfindən işğal edildikdən sonra, 1222-ci ildə bölgədə hərbi münaqişələr artdı. Ardından avarlar, Xarəzmşahlar hökmdarı II Məhəmmədə monqollara qarşı aparılacaq savaşda onlara dəstək olacaqlarını söz vermişdi, lakin avarların monqollarla müharibəsi haqqında heç bir məlumat, heç bir sənəd yoxdur.
Qızıl Ordanın süqutunun ardından Qazi-Kumuxda şamxallığın yüksəlişi, Avar xanının gücünün XV və XVI əsrlərdə azalacağına bir nişanə idi. Bu illərdə xanlıq quruluş baxımından iradəsiz bir dövlət halına gəldi. Xanlıqdakı əhalinin bir çoxu xandan olduqca böyük muxtariyyət əldə etməsi səbəbindən bəzən o, güclü düşmənlərə qarşı Çarın himayəsini istəmək məcburiyyətində qaldı.
1740-cı ilin yayında Avşarlar sülaləsi hökmdarı Nadir şah, Qazi-Kumuxa gəldi. Kumık şamaxalı Xaspulat xan, Qaytak usmisi Əhməd xan və Akuşa qazisi sədaqətlərini subut etmək üçün müxtəlif hədiyyələr təqdim etdilər. Avqust 1740-cı ildə də Avar torpaqlarına girmiş, 80 min nəfərlik ordusu Andidə Avarlar və Dağıstanlı müttəffiqlər tərəfindən məğlubiyyətə uğradılmışdı.
Ənvər Çingizoğlu yazır: "Avarıstan Dağıstanın bir bölgəsidir. Bu diyarda Məhəmməd Nutsal xan hökmranlıq edirdi. 1774-cü ildə onun ölümündən sonra oğlu Ümmə xan (Ömər xan) başçı oldu. Ümmə xan bacısı Bikə ağanı İbrahimxəlil xana verib, qohumlaşdı. İbrahimxəlil xan bu qohumluqdan dəfələrlə istifadə etmişdi. Tarixçi Rzaqulu bəy Vəzirov yazır: «Lazım olan zaman Dağıstan və ləzgi vilayətlərindən qoşun istəyirdi. İbrahim xan Ümmə xanın və başqa sərkərdələrin başçılığı ilə Qarabağa gələn qoşunu öz övladları və Qarabağ qoşunu ilə birlikdə lazım olan yerlərə göndərir, istədiyi adamı tənbeh edir və öz itaəti altına çəkirdi».
Tarixçi Mirzə Yusif Qarabaği yazır: «Eyni zamanda qohumluq münasibətinə görə avar hakimi Ümmə xan və Dağıstan əmirləri də İbrahim xana sadiq və dost idilər, əgər aralarında bir narazılıq üz versəydi, dərhal İbrahim xanın işarəsi ilə Dağıstan əmirləri bütün qoşunlarıyla Gürcüstan üzərinə hücum edərək oranı çapıb dağıdırdılar, necə ki, 1205-ci (1790) ildə Gürcüstan valisi ilə İbrahim xanın arasında olan narazılıq üz vermişdi.
Bu səbəbdən Ümmə xan çoxlu qoşunla Gürcüstan tərəfinə gedib bacardığı qədər Gürcüstan torpağını qarət edərək Sığnaq və Gümüşxananı zəbt etdi, camaatın çoxunu öldürdü. Bir qədərini əsir və digərlərini dustaq edib, təcili surətdə Axalsixə, Süleyman paşanın yanına getdi. Qışı orada keçirib, bahar fəslində geri qayıdaraq, yenə də Gürcüstan torpağına daxil oldu. Ümmə xan yolun üstündə knyaz Abaşidzenin arvad-uşağı ilə yaşadığı möhkəm qalanı mühasirə edib zor ilə zəbt etdi. Oranın əhalisini qılıncdan keçirdərək, bəzilərini də əsir etdi. Knyaz Abaşidzenin qızlarından Cavahir xanımı İbrahim xan üçün göndərdi, bir qızına da Ümmə xan özü evləndi».
1801-ci il tarixində Ümmə xanın ölümündən sonra Avar xanlığı Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil oldu. Avar xanlığı dağılmasına baxmayaraq 1828-ci ilə Qafqaz imamlığının himayəsini daxil oldu. 1859-cu ildə Rusların zəbtilə Avar xanlığının varlığı sona çatmış oldu.
Avarlar Azərbaycanda
Bu rayonlar ərazisində avar dilində ümumilikdə 260 sinfi olan 19 məktəb fəaliyyət göstərir və bu məktəblərdə 7 minə yaxın şagird təhsil alır.2009-cu ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Azərbaycanda 49,8 min nəfər avar yaşayır, lakin bu rəsmi rəqəmlər deyil, mənbələr əsas verir ki, əslində avarların sayı Azərbaycanda bir neçə dəfə çox ola bilər.
Azərbaycanlılarla sıx qaynayıb-qarışmışlar. İslam dininə etiqad edirlər.
Öncəgörmə
Öncəgörmə beş hiss orqanının (paranormal) köməyi olmadan canlı və cansız cisim və hadisələrin aşkarlanmasına verilən addır.
Osmanlı dövlətinin XX əsrdəki döyüşlərinin siyahısı
Bu siyahıda Osmanlı dövlətinin XX əsrin I Dünya müharibəsinin başlamasına qədərki dövründə iştirak etdiyi döyüşlər əks edilmişdir.
Kərəm Sloyan
Kərəm Sloyan və ya Qyaram Sloyan — Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasına bağlı Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun əsgəri. 2014-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırılmış və xidmətini işğal altındakı Azərbaycan Respublikasının ərazilərində keçmişdir. Kərəm Sloyan 1-4 aprel 2016-ci ildə Azərbaycan və Ermənistan orduları arasında baş tutmuş Dördgünlük müharibədə iştirak etmiş və 2 aprel 2016-ci il tarixində döyüşlərin gedişatı zamanı həlak olmuşdur. Əsgərin ölümündən əvvəl və ya sonra başının kəsildiyi məlumdur.
Sloyanın kəsilmiş başını əks etdirən video və foto görüntülər azərbaycandilli sosial media səhifələrində tirajlanmışdır. Azərbaycan tərəfi sözügedən müharibə zamanı hər hansısa düşmən əsgərinin başının kəsilməsi faktını rədd etmişdir. Ölümündən 1 ay sonra 2016-cı ilin 28 may tarixində dönəminin Ermənistan Respublikasının prezidenti Serj Sarkisyan tərəfindən 1-ci dərəcəli "Döyüş xaçı" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Həyatı
Kərəm Sloyan 1996-cı ilin 27 aprel tarixində Ermənistan Respublikasının Araqatsotn mərzinə bağlı İlançalan kəndində, kasıb yezidi ailəsində anadan olmuşdur. Atası, Keleş Sloyan Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı və veteranı olmuşdur. 2014-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırılmış və xidmətini işğal altındakı Ağdərə rayonunda keçmişdir. 2016-cı ildə tərəflər arasındakı Dördgünlük müharibə başlayan zaman, Kərəmin ordudan tərxis olunmasına iki qalmışdı. Dördgünlük müharibə zamanı Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun tərkibində və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin digər növ hərbi birləşmələrində ümumilikdə yüz nəfərə yaxın yezidinin xidmət apardığı və aktiv döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyi məlumdur.
Dördgünlük müharibədə iştirakı və ölümü
2016-cı ilin 1 aprel tarixindən etibarən Dağlıq Qarabağda yerləşən cəbhə xəttinin müxtəlif istiqamətlərində döyüşlər başlamışdır. Döyüşlər başlayan zaman Ağdərə rayonu ərazisində yerləşən səngərdə olan Kərəm Sloyan, öz tabor komandiri Armenak Urfanyanla birlikdə olmuş və Azərbaycan ordusunun say çoxluğunu gördükdən sonra geri çəkilməyə çalışmışdır. Sloyanın həmin geri çəkilmə zamanı, yəni 2016-cı ilin 2 aprel tarixində günorta saatlarında öldürüldüyü təxmin edilməkdədir. Əsgərlə birlikdə, tabor komandiri kapitan Armenak Urfanyanda öldürülmüşdür. Hadisədən bir necə gün sonra Kərəm Sloyanın kəsilmiş başının əks olunduğu video kadr "VKontakte" sosial şəbəkəsində yayılmışdır. Yayılmış videoda hadisənin baş verdiyi yerin yaxınlığında yerləşən Azərbaycan kəndinin sakinləri görünür və kəndlilər əsgərin kəsilmiş başını incələyirlər. Həmin video kadrların yayılmasından sonra dünyanın bir sıra mətbuat orqanları hadisə ilə bağlı yazılar yayımlamışdır.
Böyük Britaniyanın "The Sunday Times" qəzeti xəbəri "Hərbi geyimli Azərbaycan əsgəri kəsilmiş başla xatirə şəkili çəkdirir" başlığı altında vermişdir. Hadisənin rezonans doğurmasından sonra Azərbaycan tərəfi mənbələrdə görüntülənən şəxsin, etnik azərbaycanlılara bənzəmədiyini və fotoların Suriyada vətəndaş müharibəsindən götürüldüyünü bildirmişdir. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi görüntülərin həqiqəti əks etdirmədiyini bəyan edərək bütün cəsədlərin beynəlxalq müşahidəçilərin iştirakı ilə qarşılıqlı şəkildə təhvil verildiyini və cəsədlərdə heç bir zorakılıq izlərinin aşkarlanmadığını qeyd etmişdir.
Azadlıq Radiosunun Ermənistan xidmətinin verdiyi məlumata görə 2016-cı ilin 5 aprel tarixində yezidi əsilli Kərəm Keleş oğlu Sloyanın cəsədi, başsız formada doğulduğu Ermənistan Respublikasının Araqatsotn mərzinə bağlı İlançalan kəndində dəfn edilmişdir. Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatının vasitəçiliyi ilə 8 aprel tarixində qarşı tərəfdən əsgərin kəsilmiş başı geri alınmışdır. Ertəsi gün məzar açılaraq, kəsilmiş hissə ilə birlikdə yenidən dəfn olunmuşdur.
NGC 3120
NGC 3120, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Qaraqaya-i Şəkərli (Hurand)
Qaraqaya-i Şəkərli — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 602 nəfər yaşayır (103 ailə).
Drosera bicolor
(Drosera bicolor) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əmanət Partiyası (Qazaxıstan)
"Nur Otan" (Nur Otan; Нұр Отан — Vətən İşığı) — Qazaxıstandakı hakim və ən böyük prezident partiyası.
1999-cu ildə Qazaxıstanın ilk prezidenti Nursultan Nazarbayevin təşəbbüsü ilə qurulmuşdur, eyni zamanda partiyanın lideri olmuşdur.
Adı
thumb|right|200px|Türküstan şəhərində Otan partiyasının [[Billboard]] "Nur Otan" qazax dilindən azərbaycan dilinə "Vətən işığı" kimi tərcümə olunur. Nur Otan partiyasının gənclər qanadı "Gənc Vətən" kimi tərcümə olunan "Jas Otan" adlanır.
22 dekabr 2006-cı il tarixində "Otan" partiyasının X fövqəladə qurultayında Cümhuriyyət Siyasi Partiyasının "Otan" Xalq Demokratik Partiyası olaraq "Nur Otan" olaraq adlandırılması təklifi əlavə və dəyişikliklərə dair qərar layihəsi qəbul edildi. RPP "Otan" ın nizamnaməsi də qəbul edildi.
18 oktyabr 2013-cü il tarixində Nur Otan Xalq Demokratik Partiyası Nur Otan olaraq dəyişdirildi.
İdeologiyası
Partiyanın 2013-cü ildə qəbul etdiyi Doktrinada deyilir ki, Nur Otan "cəmiyyəti birləşdirən və Elbası Dövlət kursunun həyata keçirilməsini təmin edən hakim siyasi qüvvədir". Doktrina ideoloji dəstək və Nazarbayev siyasətinin həyata keçirilməsi üzərində qurulub. Doktrinada doqquz dəfə (Elbasy olaraq) xatırlanır. Partiyanın doktrinasına görə ideologiyası belədir :
Beynəlxalq əməkdaşlıq
Partiya siyasi partiyalarla dostluq əlaqələrini davam etdirir:
Azərbaycanda pravoslavlıq (film, 2004)
Azərbaycanda pravoslavlıq qısametrajlı sənədli filmi rejissor Faiq Hüsiyev tərəfindən 2004-cü ildə çəkilmişdir. AMM-nin istehsalıdır. Film xristianlığın üç əsas cərəyanından biri olan pravoslavlığın Azərbaycanda təşəkkül tapması tarixindən və bu günündən bəhs edir.
Məzmun
Film xristianlığın üç əsas cərəyanından biri olan pravoslavlığın Azərbaycanda təşəkkül tapması tarixindən və bu günündən bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi:b İeromonax Aleksiy (Nikonorov) Rejissor: Faiq Hüsiyev Operator: Musa Vəliyev, Eldar İsgəndərov, Şahin Səmədov
Sinti-metal
Sinti-metal — heavy metal və elektronika elementləri özündə əks etdirir. Sinti popda əsas sintezator alətinin yüksək tembrdə səsləndirilməsinə yer verilir. Çünki sintezatorun səsi musiqini daha da mükəmməlləşdirir.
NGC 2917
NGC 2917, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mark Martel
Mark Martel — Kanadalı Xristian rok musiqiçisidir. O 1999-cu ildə Downhere qrupunu qurmuşdur. 2013-cü ildə isə, solo karyerasına başlamışdır. Martel, həm də Queen qrupunun musiqi aranjimanları və solist Freddi Merkyuri ilə oxşarlıq təşkil edən vokalı ilə tanınır. "Bohemiya Rapsodiyası" filmində Merkyurinin ifalarını təmin etmişdir.
Başlanğıc
Mark Martel Kanadanın Monreal şəhərində Mişel Martel və Barbara Beresford Martelin ailəsində anadan olmuşdur. O, Saskaçevanın Karonport şəhərində Brayrkrest Kolleci və Seminariyasında təhsil almış, burada otaq yoldaşı Ceson Cömeyn və bir neçə dostu ilə birgə musiqi qrupu yaratmışdır.
Eqlinton adası
Eqlinton adası — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan ada. Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna aiddir. Adada hazırda yaşayış yoxdur.
Mark Martel
Downhere (1999–2012)
Martel 1999-cu ildə Downhere (bəzən "downhere" kimi stilizə edilir) adlı musiqi qrupu yaradır. Dörd illik kollecdən sonra qrup Tennessi ştatının Naşvill şəhərinə köçür və burada Word Records ilə müqavilə bağlayırlar. Qrup fəaliyyəti ərzində bir sıra mükafatlara layiq görülür. Onlar 1 yanvar 2013-cü il tarixindən etibarən fasiləyə çıxmazdan əvvəl "On the Altar of Love" daxil olmaqla 10 albom buraxmıșdılar.
Eqlinton adası
Coğrafiya
thumb|left|250px|Eqlinton adası Adanın sahəsi 1541 km²-dir. Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna daxil olan adalar arasında sahəsinə görə 13-cüdür.
Mark Martel
Solo (2013—indiyədək)
2011-ci ilin sentyabrında Martel Rocer Teylorun ("Queen" rok qrupunun təbilçisi) rəsmi "Queen Extravaganza" layihəsinə qoşulmaq üçün müsabiqədə "Somebody to Love" mahnısının ifası ilə iştirak edir. Cəmi bir neçə gün işlədikdən sonra Yutubda bir milyondan çox baxış qazanır. Bu, videonun yayımlanmasından bir həftə sonra "The Ellen DeGeneres Show" verilişinə dəvət alır. Martel 2012-ci ildə "The Queen Extravaganza" ilə altı həftəlik tura səbəb olan müsabiqənin qaliblərindən biri olur. "Queen Extravaganza" 2016-cı ilin sonuna qədər Martel ilə qastrol səfərini davam etdirir.
Eqlinton adası
Coğrafiya
Ada Kanada Arktikasının qərbində, Kraliça Yelezaveta adaları qrupunun isə cənub-qərb qutaracağında yerləşir. Melvill adasının qərb sahillərindən 22 km aralıdadır. Bu iki adanı Kellett boğazı ayırır. Şahzadə-Patrik adası adasının cənub-şərq sahillərindən 23 km enə malik Korojer boğazı ilə ayrılır. Eni 130 km olan Mak-Klur boğazı isə onu cənubda Banks adası ilə ayırır.
Mark Martel
Solo (2013—indiyədək)
Martel 1 fevral 2013-cü ildə "Prelude" adlı EP yayımlayır. Onun tammetrajlı debütü, "Impersonator" 30 sentyabr 2014-cü ildə yayımlayır.
2016-cı ilin sentyabr ayında o, "Just Dance 2017" video oyununda nümayiş olunan "Last Christmas" ilə əməkdaşlıq edir. 18 noyabr 2016-cı ildə Milad mahnıları toplusu olan "The Silent Night" EP yayımlanır.
Eqlinton adası
Coğrafiya
Eqlinton formasına görə butulkanı xatırladır. adanın maksimal eni cənub-qərbdə 27 km çatır. Şimal-şərqdə isə 9 km-dir. Uzunluğu 73 km-dir. sahil hissələri düzəndir. Mərkəzdə isə hündürlüyü 200 metri keçən zirvə vardır. Şimal sahilləri adanın ən alçaq hissəsidir. Burada hündürlük 10–20 metr arasımnda dəyişir.
Mark Martel
Solo (2013—indiyədək)
2019-cu ildə Martel Emi Qrent və Maykl U. Smit ilə birlikdə Billboard Christian AC Monitor cədvəllərində və Mediabase Christian AC-də 1-ci yerə çatan "Silver Bells"in yeni versiyasını qeyd edir. Bu, Martelin karyerasında ilk 1 nömrəli mahnısı olur.
Martel "Queen"in bioqrafik filmi "Bohemiya Rapsodiyası" üçün vokal səsyazma işlərinə töhfə verir. Film prodüseri Qraham Kinq "Rolling Stone" məqaləsində Mark Martelin film üçün səsyazmalar etdiyini təsdiqləmişdir:
Həmçinin, Kinq FilmJournal International-a verdiyi müsahibədə Martelin filmin çəkilişində iştirakı ilə bağlı daha ətraflı məlumat vermişdir:
Martel həyat yoldaşı Kristal ilə Tennessi ştatının Naşvill şəhərində yaşayır.
O, həmçinin 2016-cı ildə "Five Nights at Freddy's World" video oyunundakı "Ölü Foksi" obrazını səsləndirmişdir.
Diskoqrafiya
downhere qrupu ilə
Qayadibi (Hurand)
Qayadibi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 67 nəfər yaşayır (14 ailə).
Mark Martel
Diskoqrafiya
Solo
Sinqllar
Luzuriaga
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Cinsin elmi adı ispan botanik Don İqnatio de Luzuriaqanın şərəfinə verilmişdir.
Bitkinin vətəni Yeni Zelandiya, Çili, Argentina və Folklend adalarıdır. Cinsin nümayəndələrinin nazik, sürünən gövdəsi, kiçik, sadə yarpaqları, altıləçəkli, kasayabənzər ağ çiçəkləri və kürə şəklində ətli giləmeyvələri var. Bitkinin giləmeyvələrinin rəngi ağdan tünd bənövşəyiyə, toxumlarının rəngi isə sarıdan qəhvəyiyə doğru dəyişir.
Drosera binata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 1207
NGC 1207, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Burbon-L'Arşambo
Burbon-L'Arşambo  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Bourbon-l'Archambault kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
INSEE kodu — 03036.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 2593 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 566 nəfər (15-64 yaş) arasında 409 nəfər iqtisadi cəhətdən, 157 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.3%, 1999-cu ildə bu 68.3%) idi. Fəal olan 409 nəfərdən 371 nəfəri (199 kişi və 172 qadın), 38 nəfəri işsizdir (14 kişi və 24 qadın). 157 hərəkətsiz 40 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 72 nəfər təqaüdçü, 45 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Şotlandiya milliyətçiliyi
Şotlandiya millətçiliyi 1920–1970-ci illərdə fəal şəkildə formalaşmış və indiki ideoloji yetkinliyinə 1980–1990-cı illərdə çatmışdır. Millətin mənşəyi, siyasi kontekst və unikal xüsusiyyətlər, o cümlədən gel dili, poeziyası və kinosu şotlandların fərdi kimliyini və milli kimliyini dəstəkləyir.
Crocodylus anthropophagus
Crocodylus anthropophagus Brochu, Njau, Blumenschine & Densmore, 2010 — əsl timsahlar sinfinin nəsli kəsilmiş nümayəndəsi. Afrikanın Olduvay vadisində aşkarlanmışdır.
Təsviri
Qismən qorunmuş kəllə və skeleti onun 1.84 milyon yaşında olmasını deməyə əsas verir. Bəzi xüsusiyyətlərinə görə nisbətən son zamanlarda nəsli kəsilmiş Madaqaskar timsahı — Voay robustusa bənzəyir. Crocodylus antropophagus Homo habilis və Paranthropus boisei kimi insan əcdadları ilə yanaşı Olduvay dərəsində yaşamışdır. Bunu qədim insanların sümük qalıqlarında bu yırtıcıların dişləmə izləyinin aşkarlanması sübut edir.
Yayılması
Bu canılılar Afrikada, Şimali Tanzaniyanın Olduvay dərəsində aşkarlanmışdır.
Drosera brevicornis
(Drosera brevicornis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 6938
NGC 6938 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Kiçik Tülkü bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elçin Ağayev (alim)
Həyatı
Elçin Ağayev 20 oktyabr 1962-ci ildə Saatlı rayonunun Mollavaizli kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 1970–1980-ci illərdə Saatlı rayonu Səməd Vurğun adına orta məktəbdə almışdır. Orta məktəbi fərqlənmə attestatı ilə bitirərək Azərbaycan Tibb Universitetinin müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuş və 1986-cı ildə məzun olmuşdur. 1986–87-ci illərdə Musa Nağıyev adına Bakı şəhəri Kliniki Təcili Tibbi Yardım Xəstəxanasında cərrahlıq ixtisası üzrə bir illik internatura keçmişdir. 1987–90-cı illərdə Saatlı Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında cərrah vəzifəsində çalışmışdır.
1990–94-cü illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Ümumi cərrahlıq kafedrasının aspirantı, 1994-cü ildə assistenti, 2011-ci ildə dosenti, 2015-ci ildə professoru, 2017-ci ildə isə həmən kafedranın müdiri vəzifəsinə seçilmişdir.
Ailəlidir, iki övladı var.
Elmi fəaliyyəti
Elçin Ağayev 1994-cü ildə "Hemodinamikanın və homeostazın müxtəlif vəziyyətlərində bağırsaq anastomozlarının bitişməsi" mövzusunda namizədlik, 2015-ci ildə isə "Bağırsaqların təcili və təxirəsalınmaz rezeksiyasından sonrakı erkən nəticələrin yaxşılaşdırılması yolları" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiət etmişdir. 2004-cü ildə dosent, 2015-ci ildə isə professor elmi adına laiq görülmüşdür. O, çap olunmuş 150 məqalə və tezisin, 1 dərsliyin, 2 metodiki tövsiyənin, 1 tədris-metodiki vəsaitin, 4 tədris vəsaitinin, 1 monoqrafiyanın və 2 ixtiranın müəllifidir.
Kliniki fəaliyyəti
Elçin Ağayev 1983-cü ildən kliniki fəaliyyətlə məşğuldur. 2022-ci ildə Səhiyyə Nazirliyinin Cərrahiyyə Üzrə Baş Mütəxəssisi təyin edilmişdir. Kliniki fəaliyyəti əsasən qarın və döş boşluğu orqanlarının kəskin və xroki cərrahi xəstəlikləri zamanı aparılan açıq və laparoskopik əməliyyatların icrası ilə bağlıdır.
Otto Şmidt
Otto Şmidt  —  sovet riyaziyyatçısı, coğrafiyaçısı, geofiziki, astronomu, kitab nəşrinin və təhsil islahatlarının təşkilatçısı. Pamir kəşfiyyatçısı (1928), Şimal kəşfiyyatçısı. Professor (1924) SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (01.06.1935, 02.01.1933-cü ildən müxbir üzvü), Ukrayna SSR Elmlər Akademiyasının (27.05.1934), Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1937).
Məkkəyi Mehmed Əfəndi
Məkkəyi Mehmed Əfəndi — Osmanlı alimi, xəttat və şeyxülislamı. Oğlu Mustafa Asım Əfəndi II Mahmud dönəmində 3 dəfə şeyxülislam olmuşdur.
Həyatı
1714-cü ildə Məkkədə dünyaya gəldi. Sarayın anbar bölümündən yetişən və daha sonra Məkkə qazılığına qədər yüksələn Xəlil Əfəndinin oğludur. Ancaq doğulduqdan qısa müddət sonra atasının vəfat etməsi səbəbilə bir neçə aylıq ikən İstanbula gətirildi. Burada təhsilini tamamladıqdan sonra 1735-ci ilin mayında müdərris olaraq xidmətə başladı. 1771-ci ilin iyununda Dəməşq, 1776-cı ilin martında Mədinə, 15 avqust 1784-cü ildə isə İstanbul qazısı təyin edildi. 2 avqust 1785-ci ildə xidmət müddətini tamamlaması səbəbilə vəzifədən alınsa da, Anadolu qazəsgərliyinə namizəd seçildi.
11 fevral 1786-cı ildə namizədi olduğu Anadolu qazəsgərliyinə gətirilən və Rumeli qazəsgərliyinə namizəd seçilən Mehmed Əfəndi 4 aprel 1787-ci ildə Mehmed Sadiq Əfəndinin vəfatı ilə Rumeli qazəsgərliyinə gətirildi. 24 noyabr 1787-ci ildə Müftizadə Əhməd əfəndinin vəzifədən alınmasıyla onun yerinə şeyxülislam oldu. Ancaq I Əbdülhəmidin Mehmed Kamil Əfəndiyə olan yaxınlığı səbəbilə 23 fevral 1788-ci ildə vəzifədən alındı. III Səlim dönəmində Seyid Yəhya Tofiq Əfəndinin vəfatının ardından sədrəzəm Qoca Yusif Paşanın tövsiyəsiylə Məkkəyi Mehmed Əfəndi ikinci dəfə şeyxülislamlığa gətirildi (27 mart 1791). Bu vəzifəyə yenidən gətirilməsində sakit təbiəti və digər dövlət işlərinə qarışmaması da mühüm rol oynamışdır.
Ancaq onun yaşlı və sakit təbiətli olması səbəbilə vəzifə öhdəlikləri digər insanların əlində oyuncağa çevrilmişdi. Bu səbəblə 12 iyul 1792-ci ildə vəzifədən alındı. Ancaq Sultan Səlimin ona olan hörməti səbəbilə vəzifədən alınma xəbəri Mehmed Əfəndiyə çavuşbaşı tərəfindən deyil, rəisül-küttab tərəfindən bildirildi. Vəzifədən alınmasındakı bir digər səbəb isə 3 iyul 1792-ci ildə keçirilən rüyus imtahanları (üləma zümrəsindəki təyinatla bağlı keçirilən imtahanlar) barədə yayılan şayələr oldu. Rumeli hasarı yaxınlığındakı sahil köşkünə çəkilən Mehmed Əfəndi 12 noyabr 1797-ci ildə vəfat etdi.
Bell 427
Bell 427 — ABŞ mənşəli olub və Bell Textron Helicopter şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş çoxməqsədli helikopterdir. Dizaynı Bell 407 helikopterlərinə dayanır və hal-hazırda onları Bell 429 helikopterləri ilə əvəz edirlər.
Xüsusiyyətləri
İlk uçuş: 11 dekabr 1997
Xidmətə qəbul edildiyi il: 2000
Vəziyyəti: Aktiv şəkildə istifadə olunur
İstehsal illəri: 1997-2010
İnkişaf etdirilmiş versiyası: Bell 429
İnkişaf etdirildiyi versiya: Bell 407
300px|thumb|right|Bell 427-nin [[Pilot kabinəsi ]]
Texniki xüsusiyyətləri
Ekipaj: 2 nəfər
Sərnişin tutumu: 7 nəfər
Uzunluğu: 11.42 metr
Pərinin (Vintin) uzunluğu: 11.28 metr
Hündürlüyü: 3.20 metr
Vintin sahəsi: 99.9 m²
Boş çəkisi: 1760 kq
Maksimal yükgötürmə qabiliyyəti: 2970 kq
Basileti
Basileti Kutaisi quberniyasının Ozurqeti qəzasında (indi Çoxatauri rayonunda) kənd adı.
Həmçinin bax
Kutaisi quberniyası
Amil Səfərli
Amil Nizami oğlu Səfərli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Amil Səfərli 1994-cü il sentyabrın 29-da İmişli rayonunun Çahar kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Amil Səfərli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Amil Səfərli noyabrın 5-də Qubadlı döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Amil Səfərli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Amil Səfərli ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Amil Səfərli ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Dell (yer forması)
thumb|right| Quru axın kanalı ilə Kiçik Karpatlarda Dell
Dell (yer forması)— Fiziki coğrafiyada yarğan kiçik, tənha bir dərədir. Eyni zamanda otlu, parka bənzər, adətən qismən meşəlik bir vadi kimi təsvir olunur. "Dell" sözü qədim ingiliscə dell sözündəndir və köhnə ingiliscə dæl, müasir "dərə" sözü ilə əlaqəlidir. Ədəbiyyatda boşluqlar çox vaxt xoş sığınacaq kimi təsvir edilir. Termin bəzən dingle ilə sinonim olaraq istifadə olunur, baxmayaraq ki, o, xüsusilə dərin yarğanlara və ya ağaclarla əhatə olunmuş çuxurlara aiddir. Bu terminlər həmçinin Dingle Dell, Kent və Dingle Dell Reserve, Oklandda tavtoloji yer adlarının nümunələrini yaratmaq üçün birləşdirilib.
Drosera brevifolia
(Drosera brevifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 5118
NGC 5118, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.