cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Olivye Jiru
İlk illər
28 may 2008-ci ildə Jiru Liqa 2 klubu olan "Tur" ilə üç illik müqavilə bağlayır. Hücumçu kluba daha əvvəl Jirunun keçmiş klubu olan "Qrenobl"un baş icraçı direktoru vəzifəsində çalışmış idman direktoru Maks Marti tərəfindən dəvət edilir. Jiru həmçinin "Tur"un məşqçisi "Daniel Sançez"i də bəyənir: "Keçmiş hücumçunun məşqçi kimi olması həmişə bir üstünlükdür. Onun mənə verdiyi məsləhət həqiqətən çox kömək etdi. Onunla həm mövqeyimdə, həm də hədəf qarşısında irəlilədim". Jiruya 12 nömrəli forma verildi və zədə səbəbindən klubda debütünü 3 sentyabr 2008-ci ildə "Kupe de la Liqa"da Bulon komandası ilə oyunda edir. O, bir həftə sonra "Nim" ilə oyunda liqada debüt etdi. Bir ay sonra, Jiru, "Lans" ilə liqa oyununda ilk qolunu vurur. "Tur" komandasında keçirdiyi iki ildə 61 Liqa oyununda meydana çıxır və 30 qol vurur. 26 yanvar 2010-cu ildə xəbər yayıldı ki, Liqa 1 klubu "Monpelye" "Tur"dan Jiru ilə üç il yarımlıq müqavilə imzalayıb. Transfer haqqı 2 milyon avro olaraq qiymətləndirilir və "Monpelye"nin Jirunu 2009–10 mövsümünün sonuna qədər "Tur"icarəyə verdiyi elan edilir.
Monpelye
Jiru rəsmi olaraq 1 iyul 2010-cu ildə "Monpelye"yə keçdi. O, eyni vaxtda klubda və Avropada debütünü iyulun 29-da Macarıstanın "Győri ETO" klubu ilə Montpelyedə UEFA Avropa Liqasının üçüncü təsnifat mərhələsinin ilk oyununda etdi. Qarşılaşmada Jiru klubda ilk qolunu ilk hissədə vurdu. "Monpelye" Jirunun qolu sayəsində oyunda qalib gəldi, lakin cavab matçında penaltilərdə məğlub olduqdan sonra ümumi hesabda məğlub oldu.
Jiru 2011–12 mövsümündə Fransanın Le Parisien qəzeti onu le buteur de charme (cazibədar hücumçu) adlandırdı. Bu ləqəb onun qol vurma qabiliyyətinə, şəxsiyyətinə və görünüşünə qiymət verdi və sonradan Fransadakı bir sıra digər media orqanları tərəfindən oyunçunu təsvir etmək üçün istifadə edildi. Komandanın bütün yarışlarda keçirdiyi növbəti 18 matçda Jiru 13 qol vurur. Jirunun və bütövlükdə komandanın gözəl oyunu nəticəsində "Monpelye" 2011-ci ilin noyabrında liqa cədvəlinə başçılıq etdi. 2012-ci ilin yanvarında Jirunun adı bir neçə klubla hallanır. "Monpelye"nin sahibi Lui Nikollin Fransanın RTL radiosunda yayılan şayiələrə cavab verdi və klubun Jiru üçün "kifayət qədər böyük olmadığını" hesab elədiyini deyərək çoxlarını təəccübləndirdi, eyni zamanda hücumçunun "ən azı 50 və ya 60 milyon avroya" satacaqlarını dedi. Jiru mövsümü 21 qol və 9 məhsuldar ötürmə ilə yadda qalır. "PSJ"nin hücumçusu Nene ilə bərabər sayda qol vurmasına baxmayaraq, meydanda oyun vəziyyəttindən daha çox qol vurduğuna görə "Ligue de Football Professionnel" tərəfindən liqanın bombardiri seçildi.
Arsenal
26 iyun 2012-ci ildə "Arsenal" klubu, təxminən 9,6 milyon funt sterlinq (12,4 milyon avro) müqabilində Jiru ilə müqavilə imzalayır. Ona 12 nömrəli forma verilir. O, avqustun 18-də Premyer Liqada "Sanderlend "lə evdə qolsuz heç-heçə oyununda Lukas Podolskinin əvəzinə meydana daxil olaraq "Arsenal"da debüt etdi. Arsenal üçün ilk qolunu sentyabrın 26-da "Koventri Siti" ilə Liqa Kuboku oyununda vurur. Onun Premyer Liqadakı ilk qolu oktyabrın 6-da "Vest Hem Yunayted"ə qarşı oyunda baş tutdu və o, həmçinin Teo Uolkotun qoluna da assistentlik etdi. Jiru noyabrın 6-da "Şalke 04" ilə oyunda "Arsenal"ın heyətində UEFA Çempionlar Liqasında ilk qolunu vurdu. Jiru mövsümü 47 oyunda 17 qol və 11 məhsuldar ötürmə ilə başa vurur.
"Arsenal"ın heyətində keçirdiyi 6 ildə 180 oyunda meydana çıxır və 73 qol vurur.
Çelsi
31 yanvar 2018-ci ildə Jiru açıqlanmayan bir ödəniş qarşılığında "Çelsi" klubu ilə 18 aylıq müqavilə imzaladı. O, beş gün sonra, "Uotord" ildə Premyer Liqanın səfər oyunun 64-cü dəqiqəsində Pedronu əvəzləyərək meydana çıxaraq yeni komandasında debüt edir. O, "Çelsi"də ilk qolunu FA Kubokunun 5-ci turunda "Hall Siti" klubuna qarşı ev oyununda vurur.
Milan
17 iyul 2021-ci ildə "Milan" Jirunun "Çelsi"dən iki illik müqavilə ilə daimi olaraq transferini elan etdi. Oktyabrın 16-da, komandası 2–0 geridə olanda, komandasının "Hellas Verona" üzərində 3–2 hesablı qələbə qazanmasına kömək etdiyi qolu vuraraq, "Milan"ın heyətində ilk qolunu vurmuş olur. Jiru İtaliya A Seriyasının 2021–22 mövsümundə "Milan"ın heyətində 29 oyunda meydana çıxaraq 11 qol vurur. Futbolçu "Milan" ilə ilk mövsümundə İtaliya çempionu olur.
Hilal Həsənov
Hilal Həsənov — Azərbaycan novator teatr rejissoru. Gəncə Dövlət Kukla Teatrının yaradıcısı eyni zamanda keçmiş baş rejissoru, bədii rəhbəri.
Həyatı
Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrında suflyor, rejissor köməkçisi və rejissor assisenti kimi də fəaliyyət göstərib.
Bu teatrın səhnəsində 27 sentyabr 1969-cu ildə səhnəyə qoyulan dramaturq Asif Zeynallı və bəstəkar Nəriman Məmmədovun "Məmmədəli kurorta gedir…" pyesinin tamaşasında quruluşçu rejissor Səftər Turabovun və 7 mart 1970-ci ildə dramaturq Şıxəli Qurbanovla bəstəkar Süleyman Ələsgərovun "Sevindik qız axtarır" pyesinin tamaşasında quruluşçu rejissor Şəmsi Bədəlbəylinin assisenti olub. Burada diplom işi üçün dramaturq Məhərrəm Əlizadə və bəstəkar Ağası Məşədibəyovun "Toy kimindir?" musiqili komediyasının quruluşu ona tapşırılıb. O, rəssam Adil Quliyev və dirijor Kamal Abbasovla birlikdə tamaşanı 1970-ci il iyulun 4-də uğurla təhvil verə bilib. Daha sonra o, 1971–1975-ci illərdə İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrında aktyor və rejissor olaraq çalışıb.1975–1977-ci illərdə Moskvada Vaxtanqov adına Akademik Dram Teatrında təcrübə keçib. Təcrübə müddəti başa çatdıqdan sonra Gəncə Dövlət Dram Teatrına gəlib. O, burada səhnə fəaliyyətinə aktyor olaraq başlayıb. Belə ki, H. Cavidin "Səyavuş"da Birinci məmur, C. Cabbarlının "Nəsrəddin şah"da İkinci silahlı, Ə. Məmmədxanlının "Şərqin səhəri"də Fəhlə, A. Məmmədovun "Həmyerlilər"də Gənc, Ə. Yusiflinin "Ürək sevərsə"də Poçtalyon, İ. Coşqunun "Komsomol poeması"da Şahsuvar, Y. Əzimzadənin "Anacan"da Qulu və başqa obrazlarını böyük ustalıqla yarada bilib.1986-cı ilə kimi burada aktyor və rejissor kimi fəaliyyət göstərib.
Gəncə Dövlət Dram Teatrının səhnəsində V. Şukşinin "Diribaş adamlar", İ. Coşqunun "Komsomol poeması", S. Rəhmanın "Xoşbəxtlər", S. Qədirzadənin "Gözəllik ondur…", Q. Rəsulov və Ə. Şərifovun "Molla Nəsrəddin zarafatları", Y. Əzimzadənin "Anacan", M. Qorkinin "Qoca", R. Əlizadənin "Doğmalar", O. Zaqradnikin "Zəngli saat", K. Vəliyevin "Üçtelli durna", L. Rəşidzadənin "Toya üç gün qalmış", C. Cabbarlının "1905-ci ildə", U. Şekspirin "III Riçard", E. Radzinskinin "Sokratla söhbətlər", İ. Şıxlının "Odlu çarpazlar", F. Əlyarbəylinin "Qonşular", N. Həsənzadənin "Atabəylər", N. Gəncəlinin "Səadət yağış deyil" və digər quruluşları maraqla baxılan səhnə traktofkalarındandır.
1979-cu ilin payızında Gəncə Dövlət Dram Teatrının bazasında yaradılan "Zərrabi" Nizami Poeziya Teatrının 1979–1990-cı illər ərzində repertuar zənginliyinin təmin olunmasında məhz rejissor olaraq Hilal Həsənovun xidmətləri əvəzsiz olub.
Bu teatrın səhnəsində Nizami Gəncəvinin əsərləri əsasında özünün səhnələşdirdiyi "Xarəzm gözəli haqqında əfsanə", "Ədalət sorağında", "Qılıncla gələn, qılıncla ölər" pyeslərinə uğurlu səhnə həyatı bəxş etməklə müasir və maraqlı rejissor traktofkası ilə diqqəti cəlb edə bilib.1986-cı ilin sonlarında isə Gəncədə rejissor Hilal Həsənovun rəhbərliyi ilə yaradılan "Simurq" Kukla Teatrı fəaliyyətə başlayıb və bu teatrın bazasında Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1 oktyabr 1986-cı il tarixli 299 saylı əmrinə əsasən, Gəncə Dövlət Kukla Teatrı yaradılıb. Bu tarixi hadisədən sonra Hilal Həsənov 1986-cı il noyabr ayının 12-də yaradıcısı olduğu Gəncə Dövlət Kukla Teatrının baş rejissoru, direktoru təyin olunub və 1993-cü ilədək burada fəaliyyət göstərib.1993-cü ildən isə Türkiyə Cümhuriyyətinin İstanbul Böyük şəhər Bələdiyyəsi Göstəri Sənətlər Mərkəzi Kültür A. Ş. və Fateh Universitetində eləcə də İstanbul Böyük şəhər Bələdiyyəsi Teatrında pedaqoq və rejissor olaraq fəaliyyətini davam etdirib.
İstedadlı rejissor Hilal Həsənov 30 oktyabr 2019-cu il tarixində 76 yaşında İstanbulda əbədiyyətə qovuşaraq orada dəfn olunub.
Oktoberfest
thumb|right|300px|[[Bavariya milli geyimi dirndl geyinmiş qız əlində Hacker-Pschorr pivə bakallarını saxlayıb. Hacker-Pschorr hər il ənənəvi şəkildə Oktoberfestdə iştirak edən pivə markalarından biridir.]] Oktoberfest — Almaniyanın Bavariya vilayətinin Münhen şəhərində hər il ənənəvi formada keçirilən pivə festivalı. Oktoberfest bayramı sentyabr ayının sonlarına yaxın oktyabr ayının ilk həftəsində təşkil edilir və 16 gün davam edir. Turistlərlə birlikdə bayramda hər il 6 milyondan çox şəxs iştirak etməkdədir. Yerli əhali tərəfindən Theresienwiese olaraq adlandırılan bayramın qısaldılmış adı Wiesn formasındadır. Oktoberfest Bavariya mədəniyyətinin ayrılmaz tərkib hissələrindən biri kimi böyük məşhurluq əldə edərək 1810-cu ildən bəri ənənəvi formada təşkil edilən festivaldır.
Dünyanın müxtəlif şəhərlərində Münhendə keçirilən Oktoberfestdən ilhamlanaraq bənzər pivə festivalları keçirilməkdədir. Münhen şəhərində keçirilən Oktoberfest 16 gün davam edir və oktyabr ayının ilk bazar günündən etibarən başlayır. 1994-cü ildə Almaniya Demokratik Respublikası ilə Almaniya Federativ Respublikasının birləşməsi nəticəsində Oktoberfestin başlanma tarixi dəyişdirilmişdir. Birləşmədən sonra festival oktyabrın biri və ya ikisi, ən geci isə ayın üçü başlayır. Festivalın ilk günü bazar gününə düşdüyündən, adətən, 18 gün davam edir. Oktoberfestin lokal adı formasındadır. Münhenin mərkəzi hissələrində isə adın qısaldılmış forması olan Wiesndən istifadə olunur. sözü iki ifadənin birləşməsindən əmələ gəlmişdir.
İfadənin ilk hissəsində olan Therese Bavariya vilayətindən olan Sakson-Hildburghausen knyazlığının kraliçası Kraliça Terezanın şərəfinədir. isə alman dilindən tərcümədə çəmənlik deməkdir. Oktoberfest zamanı bir necə milyon litr pivə içilməkdədir. 2007-ci ildə keçirilən festival zamanı 16 gün ərzində 7 milyon litrdən çox pivə içilmişdir. Festival zamanı bir neçə növ və marka pivələrlə yanaşı, gələn turistlərə müxtəlif əyləncələr də təklif edilir. Luna parklar, əyləncə mərkəzləri və Bavariya milli mətbəxi ilə bağlı keçirilən yarmarka və pikniklər bunlara misal göstərilə bilər.
Tarixi
thumb|right|250px|[[1823-cü ildə keçirilən Oktoberfest zamanı təşkil edilmiş at yarışları.]] Vəliəhd şahzadə və eyni zamanda gələcəkdə Bavariyanın kralı olacaq I Lüdviq 1810-cu ilin 12 oktyabr tarixində Sakson-Hildburghausen knyazlığının kraliçası Kraliça Tereza ilə evlənir. Cütlüyün evlənməsi münasibəti ilə şəhər sakinləri kral ailəsi tərəfindən kral sarayının yaxınlığında təşkil ediləcək ictimai tədbirlərə dəvət edilirlər. Həmin yığıncaqlar gələcəkdə Oktoberfest bayramının yaranmasına səbəb olur. Keçirilən yığıncaqlar 17 oktyabr tarixinə qədər davam edirdi və burada müxtəlif növ içkilərin içilməsi ilə yanaşı, kral ailəsi tərəfindən kralın şərəfinə şəhər sakinləri üçün at yarışları da təşkil edilməkdə idi. Tədbirin təşkili ilə bağlı ilkin ideyanın Andreas Mişel Dalarmiyə məxsus olduğu ehtimal edilir. Bir digər versiya isə Milli Qvardiyanın serjantı olan Frans Baumqartner ilə bağlıdır. Baumqartnerin at yarışları və pivə şənlikləri ilə bağlı bir sıra fikirləri mövcud olmuşdur. Bu gün belə Oktoberfestin ilk dəfə konkret kim tərəfindən irəli sürüldüyü mübahisəli məqam olaraq qalır.
Növbəti il at yarışlarının keçirilməsi barədə razılığın əldə olunması Oktoberfestin davamlı olması ilə nəticələndi. Bayram şənlikləri bir qayda olaraq şəhərkənarı ərazilərdə təşkil edilirdi. Təbiət qoynunda at yarışlarının keçirilməsi şəhərə nisbətən daha əlverişli sayılırdı. Sendlinger dağında at yarışlarının rahat izlənməsi üçün 40.000 nəfərlik tribuna quraşdırılmışdı. Dağın və yarış meydançasının yaxınlığında yerləşən təpədə yarışı tribunada izləyən azarkeşlər üçün Bavariya mətbəxinə xas olan şərablar, pivələr və yeməklər hazırlanırdı. Kral, adətən, yarışları əraziyə quraşdırılmış köşkündən izləyirdi. Yarış başlamamışdan əvvəl Bavariyanın doqquz əsas bölgəsindən gəlmiş kəndlilər kral ailəsinin qarşısında öz milli geyimləri ilə çıxış edir və öz bölgələrini yarış iştirakçılarına və qonaqlarına tanıdırdılar. 3270 metr uzunluğunda olan hipodromda 30 yarış atı qalib adı uğrunda yarışırdı. Keçirilən ilk yarışın qalibi olan Dövlət Naziri Maksimilian Qraf von Montgelasa qızıl medal Frans Baumqartner tərəfindən təqdim olunmuşdur.
XIX əsr
thumb|right|200px|[[Bavariya milli geyimi dirndl geyinmiş qız.]] 1811-ci ildə Bavariyanın kənd təsərrüfatı inkişaf etməkdə idi. 1813-cü ildə Oktoberfest VI Koalisiya müharibəsi səbəbindən təxirə salınır. Bu ildən sonrakı Oktoberfestlərin məşhurluğu və iştirakçı sayı ildən-ilə artan templə yüksəlməyə başladı. At yarışları artıq bayramın əsas əyləncə növlərindən sayılmırdı. At yarışları ilə yanaşı, ağaca dırmanma, boulinq və milli folklorda olan bir necə oyun bayram iştirakçıları arasında məşhurluq qazanmışdı. 1818-ci ildən keçirilən yarışların qaliblərinə qızıl, gümüş və qiymətli qablar verilirdi. 1819-cu ildə Münhen şəhər şurasının nümayəndələri Oktoberfestin illik şəkildə təşkil edilməsinə qərar verdilər. Festivalın keçirilməsi ilə bağlı məsələləri sözügedən şura həll etməli idi. Əvvəlcə festivalın yay aylarında keçirilməsi planlaşdırılmışdı.
Yay günlərinin uzun və isti olması səbəbindən Oktoberfest üçün ən münasib zaman sentyabr ayının sonları və oktyabr ayının əvvəlləri idi. Oktoberfest şənlikləri zamanı at yarışlarının təşkil edilməsi 1960-cı ilə qədər davam etmişdir. Hal-hazırda Bavariyanın cənub ərazilərində hər dörd ildən bir festival münasibəti ilə simvolik at yarışları təşkil edilməkdədir. 1810-cu ildə Bavariya kralı I Lüdviq ilə Sakson-Hildburghausen knyazlığının kraliçası Kraliça Terezanın evlənməsi münasibəti ilə ilk dəfə təşkil edilən şənliklər XIX əsrin ortalarına yaxın bütün Bavariyada məşhurlaşmış və ənənəvi hal almışdır. XIX əsrin ortalarında keçirilən Oktoberfestlər zamanı səkkiz-on min insan Bavariya milli geyimləri ilə Münhen şəhərinin mərkəzində yerləşən Maksimilian küçəsi ilə hərəkət edir və öz bölgələrini festival iştirakçılarına tanıdırdılar.
Yürüş Münhen kindl adı verilən rəngli kostyumlar geyinmiş uşaqlar tərəfindən idarə olunurdu. 1850-ci ildən etibarən isə Bavariya heykəlinin ətrafı festival iştirakçılarının əsas keçid nöqtələrindən biri oldu. Şəhərin mərkəzi hissəsində yerləşən görməli yerlər Almaniyanın müxtəlif bölgələrindən gəlmiş Oktoberfest iştirakçıları üçün maraq kəsb edirdi və bu səbəbdən həmin yerlər tədbirlərdən bir necə həftə əvvəl bayram əhvalı ilə hazırlanırdı. 1853-cü ildə Bavariyanın mərkəzi tikililərindən biri olan Ruhmeşhal tamamlanır. 1854-cü ildə Bavariya və ətraf ərazilərdə baş verən vəba epidemiyası 3.000 insanın ölümünə səbəb olur və bu səbəbdən festival həmin il keçirilmir. Növbəti bir təxirə salma 1866-cı ildə baş verir. Avstriya-Prusiya müharibəsinin başlanması festivalın həmin il keçirilməməsi ilə nəticələnir. 1870-ci ildə baş vermiş Fransa–Prussiya müharibəsi səbəbindən də festival təxirə salınır. thumb|left|300px|XX əsrin əvvəllərində keçirilən Oktoberfest. 1873-cü ildə ərazidə görülən ikinci vəba dalğası yenə festivalın təxirə salınması ilə nəticələnir. Elektrik lampasının kəşf edilməsinin ardından 1880-cı ildən etibarən keçirilən festivallar zamanı səyyar çadırlar və meyxanalar quraşdırılmağa başlanır. Həmin il festival iştirakçıları üçün 400 dən çox belə çadır və meyxana quraşdırılmışdır. 1881-ci ildə ilk dəfə festival iştirakçılarına kolbasa və sosiska məmulatları satılır. Oktoberfest zamanı pivənin bakallara süzülərək satılması 1892-ci ildə baş verir. XIX əsrin sonlarında texnikanın inkişafı ilə tətbiq edilən yeni qaydalar daha da müasirləşdirilir və festivalın məzmunu bununla da zənginləşmiş olur. Oktoberfest ictimai bir hadisə olaraq qəbul edilirdi və bu səbəbdən XIX əsrin sonlarına yaxın hər təbəqədən və peşədən olan şəxslər üçün ayrı-ayrı pivə çadırları qurulmağa başlamışdır.
XX əsr
Üçüncü Reyxin mövcudluğu dönəmində Oktoberfest nasist təbliğatının bir parçası kimi istifadə edilir. 1933-cü ildə bir bakal pivənin qiyməti 99 pveninq həddində müəyyənləşdirilir. Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyasının hakimiyyətə gəlməsi ilə Oktoberfest festivalında yəhudilərin işləməsi və iştirakı qadağan edilir. 1935-ci ildə Oktoberfestin 125 illik yubileyi Üçüncü Reyx tərəfindən təntənəli şəkildə qeyd edilir. Qürurlu şəhər - şən ölkə şüarı altında keçirilən tədbirlər əslində NSDAP-ın öz gücünü qonşu dövlətlərə nümayiş etdirməsi üçün bir fürsət olur. 1938-ci ildə Anşlüs adı altında Avstriyanın Almaniyaya birləşdirilməsi və Münhen müqaviləsi ilə Sudetin ilhaqı kimi uğurlar səbəbindən Oktoberfestin adı Böyük Alman Folklor Festivalı formasında dəyişdirilir. Nasistlər həmin illərdə festivalda iştirak edə bilmələri üçün Sudet ərazisində yaşayan almanları qatarlarla festival meydançalarına gətizdirirlər. thumb|right|290px|[[Qamsbart geyinmiş Münhen sakini Oktoberfestdə iştirak edərkən. (2008)]] İkinci dünya müharibəsinin əhatə olunduğu 1939-1945-ci illərdə heç bir Oktoberfest keçirilməmişdir. 1946 və 1948-ci illərdə Münhendə sadəcə Payız festivalı adı altında kiçik həcmli şənliklər keçirilir. 1950-ci ildən bu günə qədər Oktoberfest davamlı şəkildə təşkil edilməyə başlanır. 12 silahlı əsgərin salamlama atəşindən sonra Münhen şəhərinin meri festival iştirakçılarını salamlayır və bununla da festival açıq elan olunurdu. Oktoberfestin açılış mərasimi, adətən, saat 12:00 da gerçəkləşdirilməkdə idi. Həmin ildən etibarən bir qayda olaraq festivalın ilk bakal pivəsi Bavariya əyalətinin hökumət başçısına təqdim edilir. İlk pivə bakalını qəbul edən rəsmi şəxs 1948-1960-cı illərdə Münhen şəhərində mer vəzifəsini icra etmiş Tomas Vimmer olmuşdur.
1960-cı illərdən etibarən festivalın başlamasından əvvəl pivə markalarının nümayəndələri, fəal festival iştirakçıları və çadır klublarının üzvlərindən ibarət şəxslərin fəxri keçidi təşkil olunmağa başlayır. Parad adətən 9.45 dən 10.50 qədər davam edirdi. 1960-cı ildə at yarışları festivalın proqramından çıxarılır. Bu illərdən etibarən Oktoberfestin məşhurluğu təkcə Almaniya ilə yekunlaşmırdı. Avropa və Şimali Amerikada dirndl geyinmiş Bavariya vilayətindən olan qızlar və pivə şənliklərindən iştirak edən insan kütlələri barədə müxtəlif söhbətlər yaranmağa başlanır.
Oktoberfest festivalında iştirak edən şəxslər üçün xüsusi geyim forması mövcuddur. Qadınlar Bavariya əyalətinin milli geyimi olan dirndl geyimindən istifadə edirlər. Kişilər üçün isə əsasən, baş geyimləri nəzərdə tutulub. Bavariyanın milli başlıq geyimi olan papaqları və, adətən, bayram günlərində istifadə edilən qamsbart Oktoberfest zamanı kişilər üçün əsas atributlardan sayılır. Festival ərəfəsində Münhen şəhərində yaradılan səyyar dükkanlardan bu geyimləri əldə etmək mümkündür. 1980-cı illərdən etibarən festivala turistlərin böyük maraq göstərməsi səbəbindən festival müddətində tibbi sağlamlıq məsələlərini Alman Qırmızı Xaç təşkilatı həll etməkdədir. Təşkilatın 100 nəfərdən ibarət personalı şənliklər boyu ərazidə xidmət göstərirlər. Təcili tibbi yardım personalı ilə yanaşı, Münhen polisi festival müddətində gücləndirilmiş iş rejimində fəaliyyət göstərir, şəhərin xüsusi əhəmiyyətli binalarının təhlükəsizliyi gücləndirilir. Almaniyada fəaliyyət göstərən LGBT təşkilatlarının tələbi ilə 1970-ci ildən etibarən Oktoberfest çadırlarından biri homoseksuallar üçün ayrılmışdır.
Oktoberfest terror hücumu
Oktoberfest ilə bağlı baş vermiş ən dəhşətli terror hücumu 1980-cı ilin 26 sentyabr tarixində törədilmişdir. Gundolf Köhler adlı 21 yaşlı radikal-sağ meyilli alman tələbə tərəfindən festival iştirakçılarının toplaşdığı giriş qapısı yaxınlığında partlayıcının partlaması nəticəsində 13 nəfər həlak olmuş və 211 nəfər isə yaralanmışdır. Oktoberfest terror hücumu Qərbi Almaniyada yaşanmış ən genişmiqyaslı terror aktlarından biri hesab olunur. Hadisənin törətməkdə günahlandarılan Gundolf Köhler adlı 21 yaşlı alman tələbə hadisə yerində baş verən partlayış zamanı həlak olmuşdur. Köhlerin tək başınamı, yoxsa qrup şəklində hərəkət etdiyi bu günə qədər müəyyənləşdirilə bilməyib.
Günümüz
thumb|right|300px|Oktobefest zamanı yaradılmış müasir pivə çadırı. XXI əsrin əvvəllərində Oktoberfest ilə bağlı olan ənənələrdə ciddi dəyişikliklər yaşanmadı. Münhen şəhərinin simvollarından biri halına gələn bayram təkcə Avropadan yox, digər qitələrdən olan pivə və karnaval həvəskarların da hər ötən gün özünə cəlb etməkdədir. 2005-ci ildən etibarən festival iştirakçıları arasında fərdi çadır anlayışı yaranmağa başlandı. Ailə və dost mühitləri üçün hesablanmış 7-8 nəfərlik pivə çadırlarının qurulması ilə tədbirin daha sakit formada keçirilməsinə nail olundu. Şəhər sakinlərinin narahat edilməməsi üçün festival çərçivəsində musiqinin aşağı səslə verilməsinə xüsusi diqqət göstərilir. Saat 18:00 qədər musiqilərin aşağı tonda səsləndirilməsi şərtdir. Bununla yanaşı səsləndirilən musiqilərin səs desibelinin 85-dən yuxarı olmaması tələb olunur.
Oktoberfest üçün musiqi ilə bağlı gətirilən məhdudiyyətlərin səbəbi ənənəvi pivə festival mühitinin qorunması olmuşdur. Gurultulu musiqinin bir pivə festivalından daha çox rok festivalı təəssüratı yaradacağı fikri festival iştirakçılarının musiqi ilə bağlı belə qərarlar alması ilə nəticələnmişdir. 2008-ci ildə Bavariya əyalət şurası tərəfindən qəbul edilən qərar ilə Oktoberfestin keçildiyi ictimai məkanlarda siqaret istifadəsi qadağan edilmişdir. Qərarın siqaret çəkməyən festival iştirakçılarının tələbi ilə qəbul edildiyi iddia edilsə də Bavariya əyalətində tütün məmulatları ilə bağlı bir qanun layihəsinin olmaması siqaret çəkən kəsim tərəfindən etirazla qarşılanmışdır.
Festival zamanı siqaretdən istifadəyə qadağa qoyulması bir çoxları tərəfindən etirazla qarşılanmışdır. Yaşanan etirazlar nəticəsində Almaniya hökuməti siqaretdən istifadəni yalnız festival meydançalarında yaradılan xüsusi kiçik barlarda leqallaşdırmışdır. Təşkilatçıların əsas hədəflərindən biri böyük çadırlarda siqaretdən istifadə üçün icazənin alınması ilə bağlıdır. Oktoberfest zamanı siqaretdən istifadə məsələsi bu gün belə öz aktuallığını qorumaqdadır. 2010-cu ildə Oktoberfestin 200 illik yubileyi xüsusi təntənə ilə qeyd edilmişdir. İlk illərdə keçirilən festivallarda olduğu kimi 200 illik münasibəti ilə keçirilən festival zamanı da at yarışı təşkil edilmişdir. 2013-cü ildə 6.4 milyon ziyarətçinin axını ilə nəticələnən festival zamanı iştirakçılar tərəfindən 6.7 milyon litr pivə içilmişdir.
Pivələr
Oktoberfest festivalında iştirak edən pivələrin olaraq adlandırılan Alman Təmiz Pivə Qanunu normalarına cavab verməsi və Münhen şəhərinin sərhədləri daxilində hazırlanmış olması tələb olunur. Bu kriteriyalara cavab verən pivələr şərti olaraq Oktoberfest pivələri adlanır. Alman Təmiz Pivə Qanunu tərəfindən qoyulan standartlara cavab verməyən və Münhen şəhərinin sərhədləri daxilində hazırlanmamış pivələrin festivalda iştirak etməsi qadağandır.
Kriteriyalara cavab verən və festivalda iştirak etmək hüququ olan markalar
Yuxarıda göstərilən altı pivə markasının yaratdığı Münhen Pivə Klubu tərəfindən hər il Oktoberfest pivələrinin növləri müəyyənləşdirilir.
Statistika
Oktoberfest Bavariya əyaləti üçün mühüm bir hadisədir. Festival bir digər adı ilə Xalqların yığıncağı olaraq adlandırılır. 1999-cu ildə 6 milyondan çox insanın iştirakı ilə festival bir daha region üçün öz əhəmiyyətini göstərmişdir. Həmin il 42 hektar ərazi üzərində yaradılan festivala qatılan insanların 72% Bavariya əyalətindən gələn şəxslər olmuşdur. 15% iştirakçı digər Avropa ölkələrindən və ABŞ, Kanada, Avstraliya kimi yerlərdən gəlmişdilər. Oktoberfest ilə yanaşı, Bavariya əyalətində təşkil edilən bir digər mühüm festival da Munich Frühlingsfest bayramıdır.
Baharın gəlişi münasibəti ilə keçirilən və bahar bayramı olaraq adlandırılan festival lokal xarakter daşıyır və hər il 600 mindən çox şəxs tərəfindən ziyarət edilir. Oktoberfestdən sonra Almaniyada ən çox insan axınan səbəb olan festival Ştutqart şəhərində keçirilən Cannstatter Volksfest bayramıdır. Festival formatında keçirilən bayrama hər il 4.5 milyon şəxs qatılır. Növbəti yeri də əyləncə festivalı olaraq keçirilən Cranger Kirmes festivalı tutur. Sözügedən festivala isə 2014-cü ildə 4.4 milyon şəxs qatılmışdır. Hannover şəhərində keçirilən və Schützenfest Hannover adlanan festivala hər il 1 milyon nəfər qatılmaqdadır.
Təqvim
thumb|right|250px|Oktoberfest ([[2006)]]
Tualet təminatı
Hər il festival sonrası ərazidən min tondan yuxarı tullantı toplanılır. Münhen şəhər şurası zibil tullantılarının yığışdırılması və festival meydançalarının təmiz saxlanılması üçün bayram müddətincə ərazidə gücləndirilmiş iş rejimində fəaliyyət göstərirlər. Zibillərin toplanması ilə sponsor şirkətlər və Münhen şəhər şurası məşğul olur. Oktoberfest zamanı ziyarətçilərin ən çox ehtiyac duyduğu məsələlərdən biri də səyyar tualetlərlə bağlıdır. 2004-cü ildə tualetlərin azlığı ilə bağlı yaşanan problemlər festival meydançaları ətrafında antisanitar vəziyyətin yaşanması ilə nəticələnmişdir. Problemin aradan qaldırılması məqsədi ilə Münhen şəhər şurası növbəti il səyyar tualetlərin sayını 20% artırdı. 2005-ci ildə 1.800 səyyar tualet festival iştirakçılarının xidmətinə verilmişdir. 2014-cü ildə ərazidə iki mindən çox səyyar tualet quraşdırılmışdır.
Pivə çadırları
thumb|right|250px|Hacker-Festzelt pivə çadırının daxili görünüşü. ([[2003)]] Pivə çadırları Oktoberfest üçün mühüm əhəmiyyətə malikdir. Müxtəlif tutuma malik olan çadırlar əsasən pivə markaları, özəl şirkət və fərdi şəxslər tərəfindən icarəyə götürülür. Ailə və dost mühitləri üçün nəzərdə tutulmuş kiçik çadırlarla yanaşı, daxilində bir necə min adamın eyni anda pivə içə biləcəyi böyük çadırlar da mövcuddur. Çadırların tutumu, adətən, daxili və xarici oturacaqlar ilə birlikdə hesablanır.
Hacı-Ömər Alborti
Hacı-Ömər Alborti — Cənubi Osetiya şairi, publisist və ədəbiyyatşunas.
Bioqrafiyası
1939-cu ildə Cənubi Osetiya Muxtar Vilayətinin Sarabuk kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai məktəbi doğma kəndində bitirdikdən sonra Uanat kəndindəki səkkizillik məktəbdə təhsil alır. 1959-cu ildə Tsxinvali Pedaqoji Məktəbini bitirdikdən sonra, 1964-cü ildə bitirdiyi Cənubi Osetiya Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsinə daxil olur. Pedaqoji texnikum tələbəsi olaraq 1955-ci ildə "Fidiuaq" ədəbi jurnalında ilk şeirini nəşr etdirir. 1964-cü ildə adlı ilk şeirlər toplusunu nəşr etdirir.
Tiflis Universitetində aspiranturanı bitirir, "30 -cu illərdə Osetiya ədəbi tənqidi" mövzusunda filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə edir. "Soyuzpeçat"-ın Cənubi Osetiya şöbəsində çalışır, (daha sonra Xurzurin) qəzetinin redaktoru, SSRİ Yazıçılar Birliyinin Cənubi Osetiya şöbəsinin ədəbi məsləhətçisi, şöbə müdiri, Fidiuaq jurnalının ədəbiyyat redaktoru, Şimali Osetiya Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində rektor, Z. Valeev adına Cənubi Osetiya Araşdırma İnstitutunun Osetiya Ədəbiyyatı Bölməsinin müdiri kimi fəaliyyət göstərir. Cənubi Osetiya Universitetində müasir Osetiya ədəbiyyatının tarixindən dərs deyir.
Şairin tipik poetik əlyazması, "Ürəyin gözləri ilə" adlandırdığı sərbəst şeirlər və beş-altı sətirli qısa fəlsəfi və lirik eskizlər idi. Hacı-Ömər Albortinin yaradıcılığı Osetiya poeziyasında sərbəst şeirlərin çox yaxşı olduğunu təsdiqləyir. "30-cu illərin osetin ədəbi tənqidi", "Kökə bənzər və tacda", ilk Osetiya professoru "Barisbi Alborov", "Kitab həyat güzgüsüdür" kimi ədəbi-tənqidi tədqiqatlar yazmışdır.
Osetiyalı şair Meliton Kaziyevə görə, Hacı-Ömər Albortanın əsəri “fərdi üsluba malik idi. O, digər yazıçılardan fərqlənirdi. .. Bu əsl istedadın əlamətlərindən biridir ”.
1980-ci illərin sonunda o, Cənubi Osetiyanın ictimai həyatında fəal iştirak edərək Gürcüstandan ayrılmağı müdafiə edir. Cənubi Osetiyanın "Adamon nixas" ictimai təşkilatını dəstəkləyir. Cənubi Osetiya Silahlı Qüvvələrinin hərbi andının mətnini yazır
Rəşid Məmmədov (əsgər, 1973)
Məmmədov Rəşid Cabbar oğlu — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
thumb|300px|[[Həsənriz (Aterk) uğrunda 40 Şəhid. (Abidə 5 sentyabr 1992 qoyulmuşdur.) Haqverdi Verdiyev ,Yusif Qasımov (baş leytenant), Çərkəz Həsənov, Dəyanət Məmmədov,Vüqar Hüseynov, Rasim Abbasov, İmaməddin Əliyev, Simran Rzayev,Şahin Abbasov, Sərvan Ağayev,Qarabala Mayılov,Müşfiq Paşayev, Elman Cavadov,Ədalət Vahabov,Rəşid Məmmədov (əsgər, 1973), Ucar Zeynalov, Bəxtiyar Cəfərov (əsgər, 1973), Sadiq Muradov, Vasif Əlibəyov, Rəsul Süleymanov (əsgər, 1973), Əlibaba İbrahimov, Fuad Həsənov İlham Hüseynov (əsgər, 1973), Münasib Mehdiyev]]
Həyatı
Rəşid Məmmədov Quqark rayonunun Hallavar (Pəmbək) kəndində anadan olmuşdur.
19 iyul 1992-ci ildə Ağdərənin Həsənriz məntəqəsi istiqamətində gedən döyüş zamanı şəhid olmuşdur.
Təltifləri
Sıravi Rəşid Məmmədov 19 noyabr 1992-ci il tarixdə respublikamızın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasında, dinc əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində göstərdiyi şəxsi igidlik və şücaətə görə “Azərbaycan Respublikasının Fəxri fərmanı” ilə (ölümündən sonra) təltif edilmişdir. İgid döyüşçünün məzarı Bakı şəhərindədir.
Azərbaycan–Argentina münasibətləri
Argentina–Azərbaycan münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Argentina Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Tarixi
İki ölkənin xalqları arasındakı münasibətlər hələ SSRİ dönəmində də mövcud olmuşdur.
Argentina 9 mart 1992-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən olub. Elə həmin vaxtdan etibarən iki ölkə arasında dostluq əlaqələrinin və əməkdaşlığın əsası qoyulmuşdur.
Diplomatik əlaqələr
thumb|2011-ci ildə Azərbaycan nümayəndə heyətinin Argentina prezidenti ilə görüşü İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1993-cü ilin noyabrın 8-də qurulmuşdur.
Səfirliklər
25 may 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin göstərişi ilə Argentinanın paytaxtı Buenos Ayres şəhərində Azərbaycan səfirliyi təsis edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Argentinadakı səfirliyi 2010-cu ildə açılmışdır.
28 fevral 2012-ci ildə Argentina prezidenti Kristina Fernandes de Kirşner ölkəsinin Azərbaycanda səfirliyinin təsis edilməsinə dair fərman imzalamışdır. 2012-ci ilin mart ayında isə Argentina Milli Konqresinin yuxarı palatası olan Senat "Qardaş ölkə olan Azərbaycan Respublikasında Argentina Səfirliyinin təsis edilməsinə məmnunluğun ifadə edilməsinə dair bəyanat" adlı sənəd qəbul etmişdir. 2013-cü ildə isə Argentinanın Bakıda səfirliyi açılmışdır.
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Argentina parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 13 dekabr 2005-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Rüstəm Xəlilov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən də Rüstəm Xəlilov işçi qrupunun rəhbəridir.
23 avqust 2011-ci il tarixində Argentina Senatında Azərbaycanla dostluq qrupu yaradılmışdır.
23 avqust 2011-ci ildə Argentina Milli Konqresinin Senatında və 5 iyul 2011-ci ildə Deputatlar Palatasında Azərbaycanla Dostluq qrupları təsis edilmişdir. Dostluq qrupunun sədri Deputatlar palatasının üzvü Roberto Moullierondur. 2012-ci ilin 4-5 oktyabr tarixində Argentina Milli Konqresində Azərbaycanla Dostluq Qrupunun üzvləri Roberto Mouilleron, Omar Bruna de Marchi, Cristina Regazzoli, Alicia Marcela Comelli, Olga Elizabeth Guzman, Pedro Omar Molas, Agustin Alberto Portela, Maria Higonet ölkəmizə səfər etmişdir.
Müqavilə-hüquq bazası
İki ölkə arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa dair bir sıra sənədlər imzalanmışdır. Ümumilikdə Azərbaycan Respublikası ilə Argentina Respublikası arasında 18 sənəd imzalanmışdır.
Mədəni əlaqələr
SSRİ-nin xalq artisti olmuş Rəşid Behbudov xarici ölkə qastrolları zamanı Buenos-Ayres şəhərində konsert proqramı ilə çıxış etmişdir.
İdman sahəsində əməkdaşlıq
thumb|[[Argentina milli futbol komandası|Argentina millisinə həsr olunmuş Azərbaycan poçt markası (1997) ]]
Dneprdə aylı gecə
Dneprdə aylı gecə — rus peyzaj rəssamı Arxip Kuinci (1842—1910) tərəfindən 1880-ci ildə çəkilmiş rəsm.
Bürran-i Süfla (Pərsabad)
Bürran-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 649 nəfər yaşayır (121 ailə).
Minarxizm
Minarxizm, anarxo-kapitalizm ilə yanaşı, libertarializmin iki sütunundan biridir.
Etimologiya
Qarovulçu dövlət termini almaniyalı sosialist filosof Ferdinand Lassal tərəfindən 1862-ci ildə Berlin şəhərində söylədiyi nitq zamanı yaradılmışdır. O, burjua liberal məhdud hökumətli dövlət modelini tənqid etmiş, yeganə məqsədi oğurluğun qarşısına almaq olduğundan onu gecə qarovulçusuna bənzətmişdir. Baxmayaraq ki, liberalizm getdikcə dövlətin məişətdə daha çox iştirakını və daha böyük bir məsuliyyətinə sahib olmasını dəstəkləyən bir ideologiyaya çevrilirdi, bu ifadə yenə də tez bir zamanda kapitalist hökumətin izahına çevrilmişdir.
Lüdviq fon Mizes daha sonra Lassalın məhdud hökumətli dövlət modelini cəfəngiyyət kimi göstərmək istədiyini, ancaq onun "kələm turşusunun hazırlanması, şalvar düymələrinin istehsalı və ya qəzetlərin çap edilməsi" ilə məşğul olan hökumətlər qədər cəfəng olmadığını demişdir.
Qarovulçu dövlət modelinin tərəfini saxlayanlar minarxistlər adlanır. Bu termin "minimum" və "-xiya" birləşməsindən əmələ gəlmişdir. "Arxi" yunan sözüdür və mənası "birinci yer, güc", "hökumət metodu", "imperiya, səltənət", "səlahiyyətlilər" və ya "idarə etmək"dir. Minarxizm termini Semyuel Edvard Konkin tərəfindən yaradılmışdır.
Əbdürrəhman Nəsib Əfəndi
Əbdürrəhman Nəsib Əfəndi — Osmanlı alimi və şeyxülislamı.
Havadərə (Nir)
Havadərə — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 40 nəfər yaşayır (8 ailə).
Dəlikyarğan (Pərsabad)
Dəlikyarğan — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 263 nəfər yaşayır (49 ailə).
NGC 6200
NGC 6200, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qurbangah bürcü istiqamətində yerləşir. III2m tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İlham Məmmədov (riyaziyyatçı)
İlham Tofiq oğlu Məmmədov — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü, AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun direktoru (2001–2003), NATO-nun elm komitəsinin ilk azərbaycanlı eksperti (2000–2002), AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun və BDU-nun nəzdində Birləşdirilmiş Dissertasiya Şurasının həmsədri (2003), "Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun əsərləri" jurnalının baş redaktoru, "AMEA-nın xəbərləri" jurnalının fizika-riyaziyyat və texnika buraxılışının redaktor müavini, Azərbaycan Lenin Komsomolu mükafatı laueratı.
Həyatı
İlham Məmmədov 1955-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Qazax rayonundandır. Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası, tətbiqi-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. Bakı Dövlət Universiteti, tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsi, riyazi-fizika tənlikləri kafedrasının professoru olmuşdur. AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda işləmişdir.
2003-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Əsas elmi nailiyyətləri
Kəsilən əmsallı ikinci tərtib kvazi-xətti parabolik tənliklərin həllərinin hamarlığı, mənfi olmayan xarakteristik formaya malik tənliklərin həllərinin sərhəd xassələri və parabolik tənliklərin keyfiyyət nəzəriyyəsi ilə əlaqədar bir sıra ciddi nəticələr alınıb.
Elşən Əjdərov
Elşən Əjdər oğlu Əjdərov (3 fevral 1973; Şahağac, Astara rayonu, Azərbaycan SSR – 27 yanvar 1994; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elşən Əjdər oğlu Əjdərov 3 fevral 1973-cü ildə Astara rayonun Şahağac kəndində anadan olub. Əjdər kişi ilə Elmira ananın ailəsində səkkiz övladdan yeddincisi idi. Özündən böyük iki qardaşı keçmiş sovet ordusunda hərbi xidmət keçmişdilər. Elşən 1990-cı ildə Şahağac kənd 2 saylı tam orta məktəbini bitirib. Orta məktəb illərindən idmanla məşğul olurdu. Rayonda onu yaxşı karateçi kimi tanıyırdılar. Arzusu da Bədən Tərbiyə İnstitutunda ali təhsil almaq idi. Bakı şəhərində peşə təhsili alaraq fotoqraf peşəsinə yiyələnib. Gözəl əl qabilliyəti olub.
Bırranqa dağları
Bırranqa (saxa dilində bıran— təpə, dağ, silsilə) — Şərqi Sibirin ucqar şimalında, Krasnodar vilayəti ərazisində, Taymır yarımadasında yerləşən dağ sistemi. İstər Rusiya istərsə dünyanın şimal qütbünə ən yaxın dağ sistemidir.
Dağ sustemi paralel və konusvari şəkildə silsilələr əmələ gətirir. Onların hündürlüyü 240-400 arasında dəyişir. Geniş platolarda isə hündürlük 900 metrə çatır. Silsilələr və platolar bir-birindən alcaq təpəliklərlə ayrılır. Burada dərin kanyonlar mövcuddur. Bırranqa dağları 1100 km məsafədə Kara dənizinə daxil olan Yenisey körfəzi sahillətindən başlayaraq Laptevlər dənizi sahillərinə qədər uzanır. Silsilənin ən enli hissəsi 200 km-dir. Dağlar 1736-cı ilə Vasili Pronçişevin rəhbərlik etdiyi Böyük Şimal ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir.
Tarixi araşdırma
1736-ci ildə Vasili Pronçişev Taymır yarımadası sahillərini üzərkən şərq hissədə Bırranqa dağlarını aşkarlayır. 1739-cu ildə Xriton Laptev qışlamaq məqsədi ilə Taymırın şərq sahillərinə yan almışdı. O və onun komandası yarımadanı araşdırmağa cəhd göstərir. Bosman Medvedevin komandası Pyasin çayı vadisini araşdırır. Geodeziyaçı Nikifor Çekin it xizəklərində 1740-cı ilin aprelində Taymır gölünə çatır. Buradan isə Bırranqa dağlarını Taymır çayının vadisi ilə keçir. O, özünün gündəliyində ilk dəfə dağların mərkəzi hissəsi haqqında məlumat vermişdir. 1741-ci ilin aprel-may ayları isə Xritov Larsen Taymır çayı ilə Bırranqa dağlarını keçmişdir. Laptev isə bu hissə haqqında rəsmi məlumatı verir. .. thumb|[[Aleksandr Middendorf - Bırranqa dağlarını dünyaya tanıdan şəxs]]
1843-ci ildə Bırranqa dağlarını Aleksandr Middendorf tətqiq etmişdir. Xritov Laptevin yazılarına əməl edərək tarixdə ilk dəfə Bırranqa dağlarının xəritəsini tərtib etmişdir. İlk dəfə o dağları bırranqa adı ilə xəritəyə daxil edir. Təbii ki, nqanasların verdiyi adı eyni ilə tətbiq etmişdir. 1915-ci ildə Bırranqanın cənub-qərbini Nikifor Beqiçev tətqiq etmişdir. XX əsrin ortalarına qədər Bırranqa dağları olduqca zəif araşdırılır. 1950-ci ildə təsadüf nəticəsində 900 metr yüksəklikdə dağ buzlağı aşkarlanır. Buna qədər düşünülürdü ki, burada buzlaq yoxdur. 1967-ci ildə dağların əlçatmaz bölbələri tətqiq edilmişdir.
Relyefinin quruluşu
Bırranqa dağları Ural dağları ilə eyni dövrdə meydana gəlmişdir. Bırranqanın ərazisi üç yerə bölünür:qərbi, mərkəzi və şərqi. Qərb hissə Yenisey körfəzi ilə Pyasin çayı arasında yerləşir. Hündürlüyü 250-320 metr arasında dəyişir. Mərkəzi hissə Pyasindən Taymır çayı qədər uzanır və 400-600 metr arasında dəyişir. Taymırdan şərqdəki ərazilər isə şərq hissə adlamır. Burada hündürlük 600-1125 metr təşkil edir. Şərq hissədə müasir buzlaqlar yerləşir. Onların ümumi sahəsi 30 km² təşkil edir. Onlar 600-900 metr yüksəkliklərdən başlayır.
Uzun zaman düşünülürdü ki, silsilənin ən hündür zirvəsi 1146 metr olan Lednikovaya dağı hesab edilird. Sonradan bu zirvənin hündürlüyü 1119 olması məlum olur. Dağların ən hündür zirvəsi 1125 metr olan Lednikovayadan 100 km şərqdə yerləşən dağdır. Dağlar çoxlu sayda cərgələr əmələ gətirir. Dəniz sahili əraxilərdə sıldırımlar yaxınlığında Laqunlar meydana gəlmişdir.
Qağlar giı, alevrolit, çınqıl, dolerit, əhəng daşı və azda olsa mərmərə rast gəlinir. Burada daimi qrut buzların qalınlığı cənubda 200 metr, şərq hissəsə isə 300-400 metr arasında dəyişir. Bəzi hissələrində qalınlıq 1000 metrə qədər çatır. Qrunt buzlaqlarda temperatur −10 ; −15 °C arasında dəyişir. Temperaturun birdən enişi daşlarda çatlar meydana gətirir. 1960-cı illərə qədər dağ ərazisində sıx çay şəbəkəsinin olması ehtimal edilirdi. Ancaq araşfırmalar bunun əksini göstərmişdir. Cənub hissələrdə çoxlu sayda göl vardır. Ən iri gölü Taymır gölüdür. Digər gölləri: Nadudoturku, Levinsov-Lessinqa, Pronçişev gölü.
İqlimi
İqlimi sərtdir. Olduqca kəskin kontinentaldır. Sərt qışa və qısa yaya malikdirdir. Dolqanlar dağları «Ölülər ölkəsi» adlandırırlar. Yanvarda orta temperatur −35 °C, iyulda isə +3-5 °C təşkil edir. Yaz iyunda başlayır. Sentyabrda qış başlayır. Şərqində temperatur qərbinə nisbətdə daha soyuqdur. İl ərzində 100–400 mm arası yağıntı düşür. Yağıntının yarısı qardır. Ən çox yağıntı yaya təsadüf edir. Adədən sentyabrdan noyabra qədər və iyunda daha çox yağıntı düşür. Fevral-apreldə ən az yağıntı düən dövrdür.
Qar örtüyü ilk qarın yağmasından tutmuş mayın sonları və iyunun əvvələrinə qədər qalər. Bu müddət 270 gündür. Qar qatının qalınlığı 70-90 sm arasında dəyişir. Halbuki bəzi hissələrdə bu qalınlıq küləyin təsiri ilə 2 metrə çatır. İlin 80 günü 17 m/s təşkil edir. Qışda küləyin orta sürəti 7 m/s-dir.
Bitki və heyvanlar aləmi
Cənub ətəklərində tundra, şimal ətəklərində 500—700 metr yüksəklikdə arktik tundra və daha yüksəkliklərdə isə arktik səhralar və buzlaqlar yayılmışdır. Nirkayka-Tarı hövzəsində dünyada şimal qütbünə yaxın ən kol bitkilərindən təşkil olunan cəngəllikdir. Koluqlar əsasən söyüd və qızılağac ibarətdir. Qayalıqlarda (500–700 m) nadir hallarda şibyələrə rast gəlinir.
Ən geniş yayılmış yırtıcı tülküdür. Ən irisi isə canavardır. Onlar gizli həyat sürdüyündən sayları dəqiq bilinmir. Mustela ermineaya nadir hallarda rast gəlinir.
thumb|230px|right|[[Müşk öküzü — Bırranqa dağlarının yeni sakini]]
Çütdırnaqlılardan burada şimal maralı və Müşk öküzü yayılmıdır. Şimal maralları aprel-may ayları Bırranq dağlarına, avqust-sentyabr ayları isə geriyə miqrasiya edir. Onların sayı on minlərlə ölçülür. Müşk öküzləri isə 1974-cü ildə ki bölgəyə gətirilmişdir. Harırda Şərq hissədə sayları daha çoxdur. 2000-ci ildə sayları 2000 baş olmuşdur. Sayları ildən-ilə artır. Əsasən Bikada çayı hövzəsində cəmləşmişlər. Dağlarda ördəklər, qazlar, Charadrii, qağayılar, qırmızıdöş qaz, sahil qağayıları və ağ kəkliklərə rast gəlmək olur. Adi şimal sərçəsi Bırranqa dağlarında yuva quran yeganə quşdur (400 m).
Ərazisinin bir qismində Böyük Arktik qoruğu və Taymır qoruğu yerləşir.
Faydalı qazıntıları
Zəif öyrənilməsi və faydalı qazıntıların çıxarılmasının çətinliyi səbəbindən buradan heç bir yeraltı sərvət çıxarılmır. Potensialı isə olduqca zəngindir. Qiymətli metallardan ən əsası qızıldır. Burada üstəlik sink, gümüş, Qurğuşun ehtiyatları vardır. Böyük ehtimal ki, burada uran belə mövcuddur.
Yanacaq tipli faydalı qazıntılar arasında zəngin daş kömür və qonur kömür ehtiyatları vardır.
Mənimsənilməsi
Regionda yaşayış məntəqəsi yoxdur. Öndalıq və vadi ərazilərində maralçılıq inkişaf etmişdir. Burada dağ turizmi təşkil mövcuddur. İnsanlar Taymır gölünün sahilidə yerləşən qütb stansiyası mövcuddur. Dağların ərazisinə ancaq Norilsk, Dikson və Xatanqadan helikopterlə gəlmək mümkündür.
III Qazi Gəray
III Qazi Gəray — Krım xanı.
Krım xanı I Səlim Gəray ın oğludur. 1674-cü ildə anadan olmuşdur. 1699-cu ildə taxtın ikinci varisi elan edilərək nurəddin ünvanı aldı. Çərkəz bölgəsi nin idarəsinə təyin edilsə də, buna qarşı çıxdı. Noqaylar la ittifaq quraraq qardaşına qarşı ayaqlansa da, məğlub oldu və bağışlandı. Rumeli də yaşamasına icazə verilsə də, Ədirnə yə çağırıldı və Osmanlı sultanı II Mustafa tərəfindən həbs olundu. 18 günlük həbsin ardından Rodos aadası na sürgün edildi.
Atasının dördüncü xanlığı dönəmində taxtın birinci varisi elan edilərək kalqay ünvanı aldı. Atasının vəfatının ardından 1704-cü ildə Krım xanlığı na gətirildi. Böyük qardaşı Qaplan Gəray birinci (kalqay), digər qardaşı Məngli Gəray isə ikinci (nurəddin) varis təyin edildi. Osmanlı-Rusiya münasibətlərinin normal olduğu illərdə hakimiyyətdə olan III Qazi Gəray İstanbul dan icazə almadan Rusiya və tabeliyindəki bəzi bölgələrə hücumlar tərtibləməyə başladı. Ruslar ın İstanbul a elçi göndərərək xanı şikayət etməsinin ardından III Qazi Gəray 1707-ci ildə vəzifədən alındı və Rumeli ndə yaşamasına icazə verildi. Yerinə isə qardaşı Qaplan Gəray xan elan olundu.
Cəmi bir il sonra 1708-ci ilin iyulunda 36 yaşında vəba dan vəfat etdi. Cənazəsi Yanbolu məscidinin həyətinə dəfn edildi. Abid və Əzəmət adlı 2 oğlu olduğu bilinir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Dissident
Dissident ( — geri çəkilən, fərqli fikirli) — yaşadığı ölkədə siyasi baxışları rəsmi hakimiyyətin fikirlərindən radikal şəkildə fərqlənən insan. Bu fərqlilik bir çox hallarda hakimiyyət tərəfindən təqiblərə məruz qalır.
Alessio Romanyoli
Alessio Romanyoli (Italian pronunciation: [aˈlɛssjo romaɲˈɲɔːli] ; ) — İtaliyalı peşəkar futbolçu. İtaliyanın "Latsio" klubunda və İtaliya millisin də mərkəz müdafiəçisi kimi çıxış edir.
İncə (Nir)
İncə — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Alessio Romanyoli
O, "Latsio" (bu gün də azarkeşi olduğu klub) kimi böyüsə də, karyerasına 2012-ci ildə "Roma" klubunda başlayıb, daha sonra 2015-ci ildə "Milan"a keçməmişdən əvvəl 2014-cü ildə "Sampdoriya" klubunda icarə əsasında bir mövsüm keçirib.
Roma
"Roma" klubunun gənclər akademiyasının yetirməsi olan Romanyoli, 17 yaşında yeni baş məşqçi Zdenek Zeman tərəfindən əsas komandanın heyətinə daxil edilib. O, böyük komandada debütünü, 11 dekabr 2012-ci ildə, İtaliya Kubokunda "Atalanta" klubuna qarşı keçirərək, start heyətində 90 dəqiqə oynayıb. O, 12 gün sonra "Milan" ilə liqa oyununun son dəqiqələrində meydana çıxaraq A Seriyasında debüt edir. A Seriyasında ilk qolunu 3 mart 2013-cü ildə "Cenoa" klubu ilə görüşdə vurur.
Sampdoriyaya icarə
1 sentyabr 2014-cü ildə Romanyoli "Sampdoriya" klubuna 500.000 avroya, sonrada "Sampdoriya"nın 2 milyon avroya satın alma şərti, eləcə də 750.000 avroya sonra "Roma"nın geri alma şərtləri ilə icarəyə verilir. Romanyoli "Sampdoriya"da debütünü sentyabrın 14-də "Torino" klubuna qarşı 2:0 hesablı qələbədə sonradan əvəzlənən oyunçu kimi edir. O, "Sampdoriya" üçün ilk qolunu 24 sentyabr 2014-cü ildə "Kyevo"ya qarşı oyunda vurur. 2015-ci ilin iyununda "Roma" geri almaq şərtini aktivləşdirdi və o, kluba qayıdır.
Milan
11 avqust 2015-ci ildə o, 5 illik müqavilə imzalayaraq 25 milyon avroya "Milan" klubuna transfer olur. Bundan əlavə müqavilədə "Roma"ya 25 milyon avro dəyərində 30% hüquq verən satma maddəsidə yer alır. O, avqustun 18-də İtaliya Kubokunda "Peruca" üzərində 2–0 hesablı qələbə qazandıqları oyunda "Milan"ın heyətində rəsmi debüt edir. Ayın 24-u isə, "Milan"ın "Fiorentina" klubuna 2–0 məğlub olduğu oyunda liqada debüt edir.
1 mart 2016-cı ildə o, İtaliya kubokunda "Alessandriya"ya qarşı 5–0 hesabı ilə qalib gəldikləri oyunda "Milan" karyerasında ilk qolunu vurur. Bu qarşılaşma "Milan"ı 2003-cü ildən sonra ilk dəfə finala çıxardı. O, "Milan" ilə ilk mövsümünü bütün yarışlarda 40 oyunda meydana çıxır və bir qol vurur.
İncə (Nir)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 82 nəfər yaşayır (23 ailə).
Mehmed Əsad Əfəndi
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Mayk Menyan
Mayk Peterson Menyan — Fransalı peşəkar futbolçu. İtaliya A Seriyasında çıxış edən "Milan" klubunun və Fransa millisinin qapıçısı.
Karyerası
Menyan "Paris Sen Jermen" klubunun aşağı yaş qrupu komandalarında oynayıb. Əsas komandaya bir neçə dəfə əvəzedici kimi daxil edilir, lakin əsas heyətdə oynamır.
2015-ci ildə 1 milyon avroya "Lill"ə keçir və 2017-ci ildə Lillin əsas qapıçısına çevrilir. O, 2018–19-da Liqa 1-də ilin qapıçısı seçilir.
2020–21 mövsumundə "Lill" klubu ilə liqa çempionluğunu qazanır.