cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yosano Akiko
Şair həyatı
O, karyerası ərzində "Koigoromo" (Sevgi paltarı) və "Maihime" (Rəqqas) daxil olmaqla, daha iyirmi tanka antologiyası ilə yazılar yazdı. Onun əri Tekken də şair idi, lakin onun reputasiyası onun iş həyatına kölgə salmışdı. O, həyatının yaradıcılığını dərc etməyə və onu ədəbi karyerasına təşviq etməyə davam etdi. Yosano Akiko qeyri-adi dərəcədə məhsuldar yazıçı idi. O, bir oturuşda 50-yə qədər şeir yaza bilirdi. Yosano Akikonun həyatı boyu 20.000 ilə 50.000 arasında şeir yazdığı güman edilir. O, həmçinin 11 nəsr kitabı yazdı, onların çoxu ədəbiyyatşünaslar və tamaşaçılar tərəfindən diqqətdən kənarda qaldı. Yosano Nişimura İsaku, Kawasaki Natsu və başqaları ilə birlikdə əvvəlcə qızlar məktəbi olan Bunka Qakuin (Mədəniyyət İnstitutu)-nun yaradılmasına kömək etdi və onun ilk dekanı və baş müəllimi oldu. O, bir çox yazıçı olmaq istəyən tələbələrin ədəbi aləmdə yer almasına köməklik etdi O, ömür boyu qadınların təhsilinin tərəfdarı olub. O, həmçinin Yapon klassiklərini, o cümlədən Shinyaku Genji Monogatari (Genjinin Yeni Tərcümə Edilmiş Nağılı) və Shinyaku Eiga Monogatari (Yeni Tərcümə Edilmiş Çiçəkli Bəxt Nağılları) daxil olmaqla, müasir Yapon dilinə tərcümə etmişdir. Yosanonun kiçik qardaşına ünvanladığı Kimi Shinitamou koto nakare (君死にたもうこと勿れ, Sən ölməməlisən) şeiri[14] Rus-Yapon müharibəsinin qızğın vaxtında Myojō-da nəşr olundu və son dərəcə mübahisəli şeir idi. Port Arturun qanlı mühasirəsindən yapon itkilərinin sayı açıqlandığı üçün mahnıya çevrilərək, müharibə əleyhinə etirazda bu musiqi istifadə edildi. 1904-cü ilin sentyabrında Yosano öyrənmişdi ki, Port Arturda yapon əsgərləri "insan gülləsi" kimi istifadə edilir, partlayıcılarla bağlanır və intihar missiyalarında rus tikanlı məftilləri vasitəsilə partladılmış deliklərə göndərilir. Yosanonun kiçik qardaşı İmperator Ordusunda xidmət edirdi və Port Arturu mühasirəyə alan qüvvələrə qoşulurdu. Buşidoda bir kişinin İmperator üçün ölməsi ən yüksək şərəf idi və qardaşının impulsiv təbiətini bilən Yosano, onun könüllü olaraq "insan gülləsi" ola biləcəyi qorxusu ilə tutuldu və onu bir şeir yazmağa ruhlandırdı. Yosano 13 uşaq dünyaya gətirdi, onlardan sadəcə 11-i yetkinlik yaşlarına qədər sağ qaldı. Mərhum yapon siyasətçisi Yosano Kaoru onun nəvələrindən biri idi.
NGC 2283
NGC 2283, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Köpək bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Detveyt
Türkiyə Cümhuriyyəti Qanunvericiliyində, gəminin daşıya biləcəyi ən çox ağırlıq olub, xam yükün, yanacağın, suyun, ərzağın, sərnişinlərin və dənizçilərin özlərinin və əşyalarının ağırlıqlarının cəmini ifadə edir.
Beynəlxalq ticarətdə detveyt; Xüsusilə Anglosaks ölkələrində uzun ton və ya metrik ton bazasında istifadə olunur. Bir metrik ton 1000 kiloqram ağırlıqdır. Bir uzun ton tam olaraq 1,016,0469088 kiloqramdır.
Azad Oranj Dövləti
Azad Oranj Dövləti və ya Oranj Respublikası, — vaxtilə Cənubi Afrika ərazisində müstəqil dövlət, sonradan Cənubi Afrika İttifaqı və Cənubi Afrika Respublikası tərkibində vilayət olmuşdur. CAR-ın indiki Fri-Steyt vilayəti ərazisində yerləşib. 270 px|thumb|İngilis-bur müharibəsi ərəfəsində Cənubi Afrikanın xəritəsi Respublikanın adı qismən Portuqal çayından yaranır və bu, öz növbəsində Hollandiyalı hökmdar ailəsinin şərəfinə, Portuqaliya Evinin şərəfinə, Robert Yaqub Qordonun köməyi ilə Hollandiyalılar tərəfindən verilmişdir. Azad Oranj dövlətin-də rəsmi dil Holland dilidir. Dövrü Konvensiyasının imzalanması ilə 23 fevral 1854-cü ildə rəsmi olaraq Azad Oranj dövləti kimi müstəqil olmuşdur.
Dirək aralığı
sağ
Dirək aralığı — üfüqi bir daşıyıcı quruluş elementi olan dirəklərin dayaq nöqtələri arasındakı hissənin uzunluğudur. Memarlıq və inşaat mühəndisliyindəki körpülər, tağlar və damlar kimi inşaat hissələri ilə bu hissələri daşıyan sütunlar və dayaqlar arasında fərqli bir dayaq olmadan əlavə edilmiş dirəklər arasındakı məsafədir.
Kolobjeq
Kolobjeq, əvvəllər Kolberq  — Polşanın şimal-qərbində, Kopalin voyevodalığında şəhər. Baltik dənizi sahilində liman. Dəmiryol qovşağı.
Tarixi
VII–VIII əsrlərdə yaşayış məskəni olmuşdur, IX əsrdə burada qəsr salınmışdır, 1000-ci ildə Kolobjeq yepiskopluğunun əsası qoyulmuşdu. 1255-ci ildə şəhər hüququ almış, almanlaşdırmaya məruz qalmışdır. XIV əsrin əvvəlində Hanzanın üzvü idi. Yeddiillik müharibədə (1756–1763) rus qoşunlarına təslim olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi zamanı şəhər 18 mart 1945-ci ildə azad edilmiş və yenidən Polşaya birləşdirilmişdir.
İqtisadiyyat
Balıqçılıq və balıq emalı, maşınqayırma sənayesi var. Kolobjeq dənizkənarı iqlim kurortudur. Kolobjeqdə sinir sisteminin funksional pozğunluğuna, vərəm mənşəli olmayan tənəffüs yollarının xəstəliklərinə, anemiya və s. tutanlar müalicə olunur. Sanatoriya, su müalicəxanaları, istirahət evləri var.
Dayaq
Müxtəlif mənalarda istifadə olunur:
Memarlıq lüğətində ağac texnikasına əsaslanan köhnə türk memarlığında aşağı mərtəbədəki çıxma bölməsini (erker) dəstəkləmək üçün istifadə edilən dayaqlara verilən addır.
Bundan əlavə, təmir və bərpa üçün sahilə çıxarılan qayıqların quruda çevrilməsinin qarşısını almaq üçün yerdən və ya taxtadan dəstək alaraq qayığın gövdəsinə söykənən taxta dayaqlara dayaq deyilir
Əbu Cəhl
Əbu Hәkәm Əmr  ibn  Hişam, Əbu Cəhl adı ilə tanınır (,  أبو جهل) — Məhəmməd peyğəmbərin әn  qatı əleyhdarlarından biri. Qureyşilәrin Mәxzum qolundan olması bilinir. Məhəmməd peyğəmbərlə eyni ildə doğulmuşdur.
Bioqrafiya
Onun tam adı Əbu əl-Həkəm Əmr ibn Hişam ibn əl-Muğira ibn Abdullah ibn Umar əl-Qureyşidir. Bənu Məxzum nəslindəndir.
Peyğəmbərlik missiyası başlayandan sonra Məhəmmədə qarşı çıxır və Məkkənin ilk müsəlmanlarını təqib edir. Əbu Cəhl İslamın ilk şəhidi Əmmar ibn Yasirin anası Süməyyanı öldürən şəxsdir. Xüsusi qəddarlığına və barışmazlığına görə müsəlmanlar onu Əbu Cəhl (“cahilliyin atası”) adlandırırdılar [4].
Əbu Cəhl müsəlmanların boykot edilməsinin təşəbbüskarlarından biri olmuş və onun aradan qaldırılmasına çalışmışdır. Məhəmməd peyğəmbər Mədinəyə köçməzdən əvvəl o, nüfuzlu Məkkəliləri Məhəmməd peyğəmbərə sui-qəsd etmək üçün hər qəbilədən bir nümayəndə seçməyə dəvət edir.
Müsəlmanlar Kolosint bitkisinə “Əbu Cəhlin qarpızı” adını vermişlər.
Polis əhvalatı (film, 1985)
Polis Hekayəsi (警察 故事; Jǐngchá Gùshì; Jyutping: Ging2 caat3 gu3 si6, ) — 1985-ci ildə Honq Konq fəaliyyətli filmdir.Həm də baş rollarda ulduz olan Ceki Çan tərəfindən
yazılmış və rejissor.Çan'ın "Kevin" Çan Ka-Kui adlı bir Honq Konq polis detektivi olaraq göstərdiyi Polis Hekayəsi seriyasından birincisidir. Çan, filmin Amerikalı film bazarına girməsi üçün nəzərdə tutulan The Protector-da rejissor Ceyms Glickenhausla işləməkdən məyus bir təcrübədən sonra başladı.
Diana Abqar
Diana Abqar – xaricdə yaşamış erməni yazıçı, Birinci Ermənistan Respublikasının Yaponiyadakı fəxri konsulu. İlk erməni qadın diplomatdır və XX əsrdə diplomatik posta təyin olunan ilk qadınlardan biridir.
Polis əhvalatı (film, 1985)
Polis Hekayəsi Şərqi Asiyada böyük bir uğur idi. 1986 Honq Konq Film Mükafatında ən yaxşı film mükafatını qazandı. Çanın avtobioqrafiyasına görə, Polis Story’ni ən yaxşı fəaliyyət filmi hesab edir. 2016-cı ildə Polis Hekayəsi Time Out-in kino tənqidçiləri, rejissorları, aktyorları və stunkt aktyorları arasında keçirdiyi sorğuda bütün dövrlərin ən yaxşı dördüncü ən yaxşı filmi seçildi. 1 Fevral 2019-da, filmin 4K bərpası sonrakı Polis Hekayəsi 2 ilə birlikdə Şimali Amerikada məhdud bir teatr sərbəst buraxılışı oldu.
Diana Abqar
Həyatı
Diana Aqabeq (Aqabeqyan) 12 oktyabr 1859-cu ildə Britaniya Burmasının Ranqun şəhərində (hazırda Myanmarın Yanqon şəhəri) anadan olmuşdur. Atası İranda yerləşən Yeni Culfa məhəlləsindən olub və Cənub-şərqi Asiyaya miqrasiya edib. Anası Avet Şiraz şəhərindən idi. Diana yeddi uşaqlı ailənin ən kiçiyi olub. Kəlkətə şəhərində böyüyüb və təhsilini yerli məktəbdə alıb. İngilis, erməni və hind dillərini səlis danışmağı öyrənib. Yeni Culfada Apkar ailəsindən gələn Apkar Mixale Apkarla evlənmişdir. Apkar ailəsi Cənub-şərqi Asiyada uğurlu tacir ailəsinə çevrilib və şellak likörü mirvariləri biznesi ilə məşğul olublar. 1891-ci ildə ailə biznesini genişlətmək üçün Yaponiyaya köçüblər. 5 uşaqları olmuş və 3-ü sağ qalmışdır. 67 yaşına çatanda zəifgörmə, piseşitmə kimi problemlərlə üzləşmişdir. Sağlamlıq problemlərinin pisləşməsindən sonra 8 iyul 1937-ci ildə Yokohamada ölmüşdür. Əcnəbilər üçün nəzərdə tutulmuş qəbiristanlıqda ərinin yanında dəfn olunmuşdur. Qəbri Erməni-Yapon Dostluq Cəmiyyətinin nəzarəti altındadır.
Diplomatik karyerası
Ermənistan Respublikası 28 may 1918-ci ildə müstəqillik əldə edəndə heç bir dövlət tərəfindən tanınmamışdı. 1920-ci ildə Abqarın səyləri iıə Yaponiya ölkənin müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən olmuşdur. Ermənistanın baş naziri Hamo Ohancanyan onu Ermənistanın Yaponiyadakı fəxri konsulu təyin etmişdir. Beləcə, Diana Abqar ilk erməni diplomat qadın və XX əsrdə diplomatik postda olan ilk qadınlardan biri olmuşdur. Bunlara baxmayaraq, 1920-ci ildə Birinci Ermənistan Respublikasının müstəqilliyini itirməsindən sonra bu postu da itirmişdir.
İşləri
Ailə biznesini Yaponiyaya daşıdıqdan sonra Abqar ədəbi və diplomatik karyerasına daha çox diqqət ayırmışdır. "The Japan Advertiser", "The Far East", "The Japan Gazette" və "Armenia" kimi bir çox jurnal və qəzetlə işləmişdir. Osmanlıda yaşayan ermənilərin vəziyyəti haqqında yazaraq bu məsələyə beynəlxalq diqqət cəlb etməyə çalışmışdır. 1920-ci ilə kimi Erməni soyqırımı haqqında doqquzdan çox kitab yazmışdır. Beynəlxalq münasibətlər və imperalizmin qlobal sülhə olan təsiri haqqında bir çox məqalə yazmışdır. Onun işlərinə daxildir:
Dövlətsiz diplomat
Diana Abqarın böyük nəvəsi Mimi Malayan 2004-cü ildə onun yazılarını toplamağa başlamış və həyatını araşdırmışdır. 2018-ci ildə ondan bəhs edən "Dövlətsiz diplomat" adlı sənədli filmi tamamlamışdır. Abqarın nəşrlərinin bir çoxu üçün veb-sayt da qurmuşdur.
Yana Zinkeviç
Yana Zinkeviç (Яна Вадимівна Зінкевич) — Ukraynalı könüllü feldşer. Ukraynanın şərqindəki müharibə zamanı Ukrayna Könüllü Ordusunun (keçmiş "Sağ sektorun" Könüllü Ukrayna Korpusu) Əsgərlərinin Tibbi İdarəetmə və Reabilitasiya İdarəsinin rəisi. Hospitaller Tibb Batalyonunun komandiri.
İman Alməmmədov
İman Tarverdi oğlu Alməmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Yana Zinkeviç
2014-cü ildən başlayaraq ATO-nun aktiv fazasında o, şəxsən iki yüzdən çox yaralı ukraynalı əsgəri cəbhə xəttindən çıxarıb xilas edib. Yarandığı gündən 2700-dən çox yaralı ukraynalı əsgər və mülki vətəndaşı cəbhə xəttindən xilas edən Hospitallers tibbi batalyonunu qurub və indi də ona rəhbərlik edir.
Əməliyyatdan və reabilitasiyadan sonra əlil arabasında hərəkət edir.
İman Alməmmədov
Həyatı və hərbi xidməti
İman Alməmmədov 17 may 1999-cu ildə Şahbuz rayonunun Kolanı kəndində dünyaya göz açmışdır. Orta təhsilini əvvəlcə, Şahbuz rayon Kolanı kənd orta məktəbdə, sonra isə Babək rayon Vayxır kənd məktəbində almışdır. Orta məktəbdən məzun olduqdan sonra müddətli həqiqi hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi xidmət müddətini bitirdikdən sonra müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq hərbi xidmət müddətini davam etdirmişdir.
Yana Zinkeviç
IX çağırış Ukrayna Ali Radasının deputatıdır.
İman Alməmmədov
Vətən müharibəsi
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İman Alməmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Yana Zinkeviç
Bioqrafiya
Yana Zinkeviç 2 iyul 1995-ci ildə Rivne şəhərində anadan olub. Rivne "Kollegium" təhsil kompleksini bitirmişdir.
Müharibədən əvvəl tibb universitetinə daxil olmağa hazırlaşırdı. 2017-ci ildə Yana Zinkeviç Dnepr Dövlət Tibb Akademiyasına daxil olub.
İman Alməmmədov
Vətən müharibəsi
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İman Alməmmədov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İman Alməmmədov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yana Zinkeviç
Siyasət
2019-cu ilin iyulunda keçirilən parlament seçkilərində Yana Avropa Həmrəyliyi Partiyasından xalq deputatı seçilib. Avqustda məlum olduur ki, Zinkeviç Ali Radada veteranlar məsələləri üzrə yeni yaradılmış komissiyaya rəhbərlik edəcək. Bununla belə, IX çağırış Ukrayna Ali Radasının Milli Səhiyyə, Tibbi Yardım və Tibbi Sığorta Komitəsinin katibi seçilib (29 avqust 2019-cu ildən). Hərbi tibb üzrə alt komitənin sədridir.
İman Alməmmədov
Vətən müharibəsi
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İman Alməmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yana Zinkeviç
Avtomobil qəzası
5 dekabr 2015-ci il saat 4:00 radələrində Dnepr-Donetsk şossesində tibbi avtomobillə sərnişin oturacağında Yana Zinkeviç və sükan arxasında Maksim Korablev ("Atıcı") olan "Hospitalistlər" batalyonu avtomobilin təkəri pis vəziyyətdə olması səbəbindən trasdan çıxır, nəticədə maşın 7 dəfə yuvarlanıb. Qəza zamanı Zinkeviç onurğa sütununun tam sınığı, paraplegiya, qabırğaların və körpücük sümüyünün yarısının sınığı, daxili orqanların zədələnməsi, hemopnevmotoraks, ürəyin və ağciyərlərin kontuziyası alır, lakin bir neçə ay xəstəxanada yatdıqdan sonra sağalır. Qəza nəticəsində ömürlük əlil olub, əlil arabasında hərəkət edir. Maksim Korablev isə həyati təhlükəsi olan xəsarətlər almır.
Şəxsi həyat
2016-cı ilin may ayının əvvəlində Yana hamilə olduğunu bildirir.
İman Alməmmədov
Vətən müharibəsi
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş İman Alməmmədov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Yana Zinkeviç
Şəxsi həyat
27 may 2016-cı ildə Yana 27 yaşlı Maksim Korablevlə evlənir. Toy mərasimi Dneprdəki Vorontsovski parkında baş tutub. Yana soyadını saxlamağa qərar verir. Yeni evlənənlər toya təcili yardım maşınında və Yananın qardaşlarının müşayiəti ilə gəliblər.
Oktyabrın 31-də Yana Boqdana adlı bir qızı dünyaya gətirir. Qızını təkbaşına böyüdür. 2016-cı ilin noyabrında, uşağın doğulmasından bir neçə gün sonra (evlilikdən altı ay keçməmiş) Yananın əri Maksim Korablev ailəni tərk edir.
2017-ci ilin yanvarında, bir illik mübarizədən və 7 imtinadan sonra, Yana rəsmi boşanma alır.
Kəhrizəqli dağı
Kəhrizəqli dağı – Babək rayonu ərazisində dağ (hünd. 1111,2 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin şimal-şərqində, Nəhəcir kəndindən 4 km cənub-qərbdədir. Alt Miosenin Qafqaz regiomərtəbəsinə aid Vayxır lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş yastı yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Sirab sinklinalının Alt Pleystosen yaşlı delüvial-prolüvial törəmələrlə örtülmüş nüvə hissəsində yerləşir.
Erker
thumb|sağ|200px|Ənənəvi türk evləri
Erker — köhnə türk evlərində yerdəki mərtəbənin üstündəki birinci və ya sonrakı mərtəbələrdə çölə çıxan qəfəsli otaq hissəsidir.
Çölə çıxdığına görə altdan dəstəklənməyən erker, çökməyə qarşı binanın fasadında yerləşdirilmiş dayaqlar tərəfindən dəstəklənmişdir.
Stabiliator
thumb| [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon reaktiv qırıcı təyyarəsi, bir aviaşouda park əsnasında. Stabiliatorlarını aşağıya endirir.]]
Stabilator və ya hərəkət edən quyruq və ya bütün uçan quyruq, tamamilə hərəkət edə bilən bir təyyarənin idarəetmə səthidir. Ənənəvi dizaynlarda, üfüqi stabilizator və hündürlük sükanı ayrı hissələrdir, stabilizator isə tək tam hərəkətli hissədən ibarətdir. Stabilizatorlar tanqaj idarəsini daha yüksək Max sürətlərində daha yüksək səmərəliliklə sazlama nəzarətini təmin etməkdən əlavə, təyyarə tarazlığını dəyişdirmək və yoke qüvvələrini məhdudlaşdırmaq üçün faydalı bir cihazdır.
Stabiliator (“stabilize-elevator”) həm də təyyarə terminologiyasında bütün hərəkət edən quyruq müstəvisi, bütün hərəkət edən quyruq (müstəvi), bütün hərəkət edən stabilizator, bütün uçan quyruq (təyyarə), tam uçan stabilizator, uçan quyruq və döşəmə arxa müstəvi kimi tanınır.
Patrisiya Espinosa
Patrisiya Espinosa (Patricia Espinosa Cantellano; ) — Meksikalı siyasi və dövlət xadimi, diplomat. 18 may 2016-cı il tarixindən BMT-nin İqlim Dəyişmələri haqqında Çərçivə Konvensiyasının icraçı katibi. Meksikanın Xarici İşlər Naziri (2006-2012).
Bioqrafiya
O, Mexiko Kollecini (El Colegio de México) və Cenevrə Universitetində Beynəlxalq Tədqiqatlar İnstitutunun beynəlxalq hüquq üzrə aspiranturasını bitirib.
Karyera diplomatı. 16 sentyabr 1981-ci ildən Meksika Xarici İşlər Nazirliyi sistemində o, BMT-nin Cenevrə ofisində Meksika missiyasında işləyib, xarici işlər nazirinin müavininin müşavirlərinin koordinatoru, beynəlxalq təşkilatların direktoru, Meksikanın Nyu-Yorkdakı BMT yanında Daimi Nümayəndəliyinin üzvü olub.
Bu sonuncu vəzifədə o, BMT Baş Assambleyasının Üçüncü Komissiyasında narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınması, insan hüquqları, sosial inkişaf, qadınların irəliləyişi, uşaq hüquqlarının təşviqi və müdafiəsi kimi məsələlərə cavabdeh olub. Baş Assambleyanın 51-ci sessiyasında o, bu komissiyanın sədri olub. Daha sonra müxtəlif beynəlxalq təşkilatların rəhbəri olub.
13 yanvar - 21 mart 2001-ci ildə Meksika Milli Qadınlar İnstitutunun prezidenti olur.
22 mart 2001 - 5 iyun 2002 və 6 sentyabr 2013 - 7 iyul 2016-cı illərdə Meksikanın Almaniyadakı səfiri işləyir. 6 iyun 2002 - 30 noyabr 2006-cı ildə Meksikanın Avstriyadakı səfiri, eyni zamanda Slovakiya, Sloveniyada və Meksikanın Vyanadakı beynəlxalq təşkilatlarda nümayəndəsi olur. 1 dekabr 2006-cı il - 30 noyabr 2012-ci il tarixlərində Felipe Kalderonun sağ mərkəzçi hökumətində Xarici İşlər Naziri vəzifəsində çalışıb.
18 may 2016-cı ildən BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının icraçı katibidir. O, həmçinin rəhbər vəzifələrdə və siyasi gündəmlərdə gender bərabərliyi məsələləri üzrə beynəlxalq səviyyədə işləyir.
Ailəlidir iki övladı vardır.
Bəşir Abbasov
Bəşir Nizami oğlu Abbasov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Bəşir Abbasov 22 oktyabr 1998-ci ildə Quba rayonunda anadan olmuşdur. Hacıbaba Əliyev adına Qusar rayon 1 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Bəşir Abbasov 2016–2017-ci illərdə Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Bəşir Abbasov hərbi xidmətini bitirdikdən sonra müddətdən artıq hərbi xidmət etmiş və Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin Qusar rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində xidmətini davam etdirmişdir.
Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin əsgəri olan Bəşir Abbasov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Bəşir Abbasov 8 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonunun Alxanlı kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəşir Abbasov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəşir Abbasov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Klarens hersoqu
Klarens hersoqu — Birləşmiş Krallığın monarxial strukturunda olan əsilzadə ünvanlarından biri. Orta əsrlər dönəmində bu ünvan 3 dəfə təsis edilmiş, Corc Plantagenetin 1478-ci ildə edam edilməsi ilə ləğv edilmişdir.
Ünvan ilk dəfə 1362-ci ildə İngiltərə kralı III Eduardın ikinci oğlu Antverpenli Lionel üçün təsis edilmiş, ancaq onun oğul övladı olmadığı üçün ünvan onun vəfatından sonra boş qalmışdır.
Ünvan ikinci dəfə 1412-ci ildə İngiltərə kralı IV Henrinin ikinci oğlu Lankasterli Tomasın şərəfinə təsis edildi. Ancaq onun da qanuni övladı yox idi və gənc yaşında vəfat etmişdi.
Ünvan sonuncu dəfə 1461-ci ildə İngiltərə kralı IV Eduardın qardaşı Corc Plantagenetin şərəfinə təsis edildi. Ancaq o, qardaşına qarşı üsyan etdi və 1478-ci ildə ələ keçirilərək şərab çəlləyində boğularaq edam edildi. Onun oğul övladı olsa da, vətənə xəyanətlə təqsirləndirildiyi üçün bütün ünvanları ailəsinin əlindən alındı.
XVIII əsrdə bu ünvan səlahiyyətləri genişləndirilmiş formada yenidən bərpa edildi. "Klarens və Müqəddəs Endryu hersoqu" olaraq yenidən adlandırılan ünvan 1789-cu ildə Böyük Britaniya kralı III Corcun üçüncü oğlu Vilhelmin şərəfinə yaradıldı. Onun 1830-cu ildə Böyük Britaniya kralı olması nəticəsində ünvan taxt-tacla birləşdi. Ancaq IV Vilhelmin qanuni övladı yox idi və bu səbəblə bu ünvan da ləğv edildi.
Daha sonra bu ünvan "Klarens və Avandol hersoqu" adı altında Böyük Britaniya kraliçası Viktoriyanın varisi Albert Eduardın (gələcəkdə VII Eduard) böyük oğlu Albert Viktorun şərəfinə 1890-cı ildə təsis edildi. Ancaq cəmi 2 il sonra o, pnevmoniyadan vəfat etdi və ünvan yenidən ləğv olundu.
Bundan başqa kraliça Viktoriya digər oğlu Şahzadə Leopoldun şərəfinə "Klarens qrafı" ünvanını 1881-ci ildə bərpa etdi. Onun 1884-cü ildə vəfat etməsinin ardından ünvan oğlu Şahzadə Karl Eduarda verildi. Ancaq onun Birinci Dünya müharibəsi illərində Böyük Britaniyaya qarşı döyüşməsinin ardından 28 mart 1919-cu ildə qəbul edilən dövlət fərmanıyla ünvan əlindən alındı.
Nikolay Babak
Nikolay Panteleymonoviç Babak — Ukrayna rəssamı, yazıçısı, naşiri və incəsənət kolleksiyaçısı. O, hal-hazırda Çerkassıda yaşayır və işləyir.
Həyatı
Nikolay Panteleymonoviç Babak indiki Ukraynada, Çerkası vilayətinin Çernobayevski rayonunun Voronintsı kəndində anadan olmuşdur. O, 1971-ci ildə Melnikovskaya orta məktəbini bitirmişdir. Babak 1972–1974-cü illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələri sıralarında xidmət etmişdir. O, tərxis olunduqdan sonra Çerkası Azot Birliyində qrafik dizayneri, sonra Çerkası İncəsənət Reklam Zavodunda işləmişdir. Babak 1979–1985-ci illərdə Vera İ. Muxina adına Leninqrad Ali Rəssamlıq və Sənaye İnstitutunun bir qrup aspirant rəssamı ilə birlikdə Krasnoyarsk, Kemerovo, Belovo, Novokuznetsk, Yakutsk, Maqadan, Ust-Nera şəhərlərində monumental layihələr üzərində işləmişdir. O, 1986-cı ildə Ukraynaya qayıtmışdır.
Babak 1990-cı ildən Ukrayna Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. O, 2004-cü ildə Ukraynanın əməkdar artisti, 2016-cı ildə Ukraynanın xalq artisti fəxri adlarına layiq görülmüşdür. Babak 2010-cu ildə Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatına layiq görülmüşdür. Onun əsərləri Ukrayna Milli İncəsənət Muzeyində, Ukrayna Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin İncəsənət Sərgiləri Direktorluğunda, Ukrayna Milli Rəssamlar İttifaqının İncəsənət Sərgiləri Direktorluğunda, Rusiya Federasiyasının Mədəniyyət və Kütləvi Kommunikasiyalar Nazirliyində saxlanılır.
Fəaliyyəti
Babakın bədii əsərləri hiperreallıq, neoekspressionizm, transavantqard, montaj texnikasında işlənmişdir. Rəssam postavanqardın stilistik prinsiplərinə sadiqdir. 51-ci Venesiya Biennalesində (2005) "Uşaqlarınız, Ukrayna" milli layihəsi ilə tanınır. Babak 2014-cü ildən Yevgeni Matveyev ilə "BM Babak-Matveev" adı ilə işləyir.
Babak 1990-cı ildə Ukrayna xalq sənətini toplamağa başlamışdır. Onun XVIII–XX əsrlərə aid xalq ikonaları xalq sadəlövh rəsmləri Mərkəzi Yuxarı Dnepr çayı regionunun xalq fotoşəkilləri və məişət əşyaları kolleksiyaları var. Xalq ikonalarının kolleksiyası Ukrayna xalqının, dilinin və mədəniyyətinin əsasının formalaşdığı regionun ikonoqrafiyasını əks etdirir.
thumb|right|200px|"Uşaqlarınız, Ukrayna" əsəri. 51-ci Venesiya Biennalesində nümayiş olunmuşdur. 2005-ci il.
Nikolay Babakın təşəbbüsü ilə 2009-cu ildə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının İncəsənət Tarixi, Folklor və Etnologiya İnstitutu ilə birlikdə "Kəndli mədəni məkanı kontekstində XVIII–XX əsrlərdə Ortadnepr xalq ikonu" monoqrafiyası nəşr olunmuşdur. Monoqrafiya bir sıra mükafatlara layiq görülmüşdür. Lvovda keçirilən XVI Nəşriyyat Forumunun ən yaxşı kitabı seçilmişdir. "Kitab sənəti" müsabiqəsində İvan Fedorov adına diplom almışdır. "İlin kitabı 2009" XI Ümumukrayna reytinqinin münsiflər heyəti monoqrafiyanı ən yaxşı kimi tanımışdır. 2010-cu ildə nəşr və onun müəllifləri Nikolay Babak və O. Naydan Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatının laureatları olmuşdular.
Babakın əsas əsərlərinə "Doğulmamış quşlar günü" (1988), "İndi hardasınız, xalqımın cəlladları?" (1989), "Səhər sublimasiyası" (1996), "Uşaqlarınız, Ukrayna" layihəsi (2005), "Qurban" layihəsi (Yevgeni Matveyevlə həmmüəlliflik; 2014), "Kəndli mədəni məkanı kontekstində XVIII–XX əsrlərdə Ortadnepr xalq ikonu" monoqrafiyası. (2009) aiddir.
Nurlan Həsənov (leytenant)
Nurlan Nadir oğlu Həsənov (19 may 1991; Şuşa, Azərbaycan — 1 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Nurlan Həsənov 1991-ci il mayın 19-da Şuşa şəhərində anadan olub. 1992-ci ildə Şuşa şəhərinin Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilməsindən sonra Həsənovlar ailəsi Binəqədi rayonunda şəhərində yaşamağa başladılar. 1997-2008-ci illərdə Binəqədi rayonunda Şuşa şəhərinin 3 nömrəli tam orta məktəbində təhsil alıb. 2008-2012-ci illərdə isə Azərbaycan Texnologiya Universiteti (ATU) ali təhsil alıb. Ailəli idi. Bir qızı və bir oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Nurlan Həsənov 2012-2014-cü illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əvvəlcə, Naxçıvan, sonra Gəncə şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində "leytenant" hərbi rütbəsində və motoatıcı taqım komandiri vəzifəsində xidmət edib. 2014-cü ildə öz istəyi ilə Azərbaycan Ordusu sıralarından tərxis olunub.
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Nurlan Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Xocavəndin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Nurlan Həsənov oktyabrın 1-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Biləcəri qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Həsənov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Həsənov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Həsənov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Həsənov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Nurlan Həsənov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Korosman tirəsi
Korosman tirəsi — Babək rayonu ərazisində alçaqdağlıq tirə. Naxçıvan dağarası çökəkliyinin Böyükdüz düzənliyini şərqdən hüdudlandırır. Böyükdüz kəndindən 1,5 km cənubda yaranaraq, qövsvari formada Araz su anbarınadək 8 km məsafədə uzanır. Ən hündür zirvəsinin hündürlüyü 833,9 m-dir. Alt və Orta Miosenin çökmə süxurlarından təşkil olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin cənub-qərb cinahında Duzdağ və Böyükdüz qırışıqlarının batımında məskunlaşır.
Süxbaatar vilayəti
Süxbaatar vilayəti (monqolca: Сухбаатар аймаг) — Monqolustanın 21 vilayətindən (aymaqından) biri. Özündə 13 rayonu (sumu) birləşdirən Süxbaatar vilayətinin ərazisi 82 287 Km2-dır.
Ərazisi
1942-ci ildə yaradılan Süxbaatar vilayətinin ərazisi 82 287 Km2-dır. Süxbaatar vilayətinə 13 rayon (sum) daxilidir.
Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Süxbaatar vilayətinin əhalisi 61 323 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.
İnzibati bölgüsü
center|thumb|355x355px|Süxbaatar vilayətinin rayonları
Ramin Cavadi
Ramin Cavadi  — İran-Alman əsilli bəstəkar. Marvel filmi Dəmir-Adam və HBO kanalında yayımlanan Taxt-tac oyunları serialına bəstələdiyi musiqilər ilə tanınır. Həmçinin o Titanların Müharibəsi, Sakit Okean Döyüşü, Varkraft, Zamanın fırlanması, Əbədilər, filminin, Həbsxanadan qaçış, Person of Interest, Cek Rayan, Qərb Dünyası seriallarının, Medal of Honor, Gears of War 4 və Gears 5 oyununun bəstəkarlığını etmişdir. 2018-ci ildə Taxt-tac oyunlarının "Əjdaha və Canavar", 2019-cu ildə isə "Uzun Gecə" epizodlarına görə ardıcıl Emmi Mükafatına layiq görülmüşdür.
NGC 6159
NGC 6159, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Hikmət Abbaslı
Hikmət Zahir oğlu Abbaslı (11 noyabr 1998; Beyləqan rayonu, Azərbaycan — 9 noyabr 2020; Muxtar-Şuşakənd istiqaməti, Xocalı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Hikmət Abbaslı 11 noyabr 1998-ci ildə Beyləqan rayonunda anadan olmuşdur. 2006-2017-ci illərdə Beyləqan rayon F.Hacıyev adına 2 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır. 2017-ci ildə təhsilini Bakı Humanitar Kollecində davam etdirmişdir. hərbi xidmətini bitirdikdən sonra siqnalizasiya və təhlükəsizlik şirkətlərinin birində çalışmışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Hikmət Abbaslı 2017-2018-ci illərdə Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordusunun sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Xidmətini Naxçıvanda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə etmişdir.
Hikmət Abbaslı 2020-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Hikmət Abbaslı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Xocavəndin, Füzulinin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Hikmət Abbaslı 9 noyabr 2020-ci ildə Şuşa döyüşləri gedişatında Xocalı rayonunun Muxtar və Şuşakənd kəndlərinin arasında döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Onun nəşi 10 noyabr tarixində ərazidən çıxarılmış və 11 noyabr tarixində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hikmət Abbaslı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hikmət Abbaslı ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hikmət Abbaslı ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hikmət Abbaslı ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tanqaj idarəsi
Tanqaj idarəsi; təyyarələrin yan oxu ətrafındakı hərəkətinə deyilir. Bu təyyarənin burnunun yuxarıya-aşağıya doğru hərəkətidir. Təyyarələrdə bu hərəkət qolun arxaya və irəliyə doğru hərəkəti ilə, üfüqi stabilizator və ya kanartda yerləşən hündürlük sükanı (elevator) tərəfindən həyata keçirilir.
Hikmət Abbaslı
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hikmət Abbaslı ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Qırğızıstan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi İnstitutu
Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, general-leytenant Kaliynur Usenbekov adına Qırğızıstan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi İnstitutu  — Müdafiə Nazirliyi, Daxili Qoşunlar, Dövlət Sərhəd Xidməti, Fövqəladə Hallar Nazirliyi və Cəzanın İcrası Dövlət Xidməti (FHNCİDX) üçün kiçik zabitlər hazırlayan Qırğızıstandakı ən yüksək hərbi təhsil müəssisəsidir. Bişkek şəhərində yerləşən, 2009-cu ildən bəri Oş şəhərində filialı fəaliyyət göstərir.
Tarixi
1941-ci ilin dekabrında Odessa Hərbi Aviasiya pilotları məktəbi Qırğızıstana verildi. 3 yanvar 1942-ci ildə kursant-pilotların ilk buraxılışı oldu. Bu məktəbin məzunlarının əksəriyyəti Stalinqradın müdafiəsində iştirak edən 651-ci Qırıcı Aviasiya Alayını təşkil etməyə göndərildi. Böyük Vətən Müharibəsi dövründə Frunze Pilot Məktəbi 1500-dən çox pilot yetişdirdi.
20 dekabr 1956-cı ildə ilk 15 xarici kursant məktəbə daxil oldu. 1956-1992-ci illər ərzində aviasiya heyəti üçün beşinci mərkəzi təlim və yenidən hazırlıq kurslarında 10 aviasiya ixtisası üzrə 21682 nəfər təhsil almışdır.
2000-ci ildə Qırğızıstan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Aviasiya Məktəbi Bişkek Ali Hərbi Məktəbi olaraq dəyişdirildi. 2005-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı General-leytenant Kaliynur Usenbekovun adını daşıyır. 2009-cu ildə məktəbin bir hissəsi Oş şəhərinə köçürüldü. Elə həmin il Silahlı Qüvvələrin Ali Hərbi İnstitutu adlandırıldı.
Təhsil
2010-cu ildə institut 4 illik təhsil proqramından 5 illik (10 semestr) təhsil sisteminə keçdi. Kadetlər 7 kafedrada təhsil alır.
Kafedralar:
Kursantlar institutu bitirdikdən sonra "leytenant" rütbəsi alır və "Motorlu tüfəng və tank qüvvələrinin komanda taktiki hazırlığı" ixtisası üzrə "Avtomobil və zirehli maşınların istismarı üzrə mühəndis" ixtisasına malikdirlər. Ayrıca, məzunların mülki bir ixtisası var "Personal İdarəetmə".
Təlim zamanı kursantlar dövlət tərəfindən tam dəstəklənir. Kursantlar aylıq maaş alır, əlaçı tələbələr də Müdafiə Nazirliyindən fərdi təqaüd alırlar. Xarici dilləri yaxşı bilən kursantlar hər il İngiltərə, ABŞ və Türkiyədə təcrübə keçirlər.
Cəlaləddin Fərhadov
Cəlaləddin Elxan oğlu Fərhadov (1 may 2002; Ağdaş, Azərbaycan — 8 noyabr 2020; Şuşa, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgər'i, Vətən müharibəsi şəhidi.
Yenisey
Adı
Bəziləri bu adın evenklərin "İonnesi" sözündən törəmısini bildirərək böyük su olmasını deyir. Sibiryaklar çayı "Yenisey Ata"   adlandırırlar
Cəlaləddin Fərhadov
Həyatı
Cəlaləddin Fərhadov 01 may 2001-ci il tarixində Ağdaş rayonunda ailənin son beşiyi olaraq dünyaya gəlib. Ağdaş rayonu 1 saylı orta məktəbin I sinfinə qəbul olunub, 2018-ci ildə məktəbi bitirib. 16 yaşında atasını itirən Cəlaləddin həyata tez atılmalı olub. Anası və bacılarına maddi dəstək olmaq üçün təhsilini davam etdirməyi dayandırıb, müxtəlif işlərdə çalışıb.
Yenisey
Coğrafiyası
thumb|[[Böyük Yenisey və Kiçik Yeniseyin birləşdiyi yer.]] thumb|left|Yenisey (solda) və [[Ob Kara dənizinə axır]] thumb|left|Yenisey hövzəsi Böyük Yenisey və Kiçik Yenisey çaylarının birləşməsindən meydana gələn çay. Çayın uzunluğu 3487 km, Kiçik Yeniseylə birlikdə isə 4287 km, Böyük Yeniseylə birlikdə 4092 (4123) km təşkil edir. Su yolunun uzunluğu: İder çayı — Selenqa — Baykal gölü — Anqara çayı — Yenisey olaraq 5550 km təşkil edir. Çayın hövzəsinin sahəsi 2580 min. km² olaraq, Rusiyada Ob çayından sonra ikincidir. Yenisey Qərbi Sibir ilə Şərqi Sibir arasında təbii sərhəd rolunu oynayır. Sol sahilində Qərbi-Sibir düzənliyi başa çatır. Sağ sahili boyunca tayqa meşələri yayılmışdır. Sayan dağlarından Şimal Buzlu okean sahillərinə qədər ardıcıl bir necə coğrafi qurşaq keçir. Üstəlik [[Sibirin bütün iqlim qurşaqlarından keçir. Onun yuxarı axarlarında dəvə, aşağı axarında isə ağ ayı yaşayır.
Yenisey çayı Qızıl şəhərindən başlayır. 188 km məsafədə Yuxarı Yenisey (Uluq-Xem) adı ilə axır. Bu hissələrdə çayın eni 100–650 m arasında dəyişir, dərinliyi isə 4–12 metr təşkil edir. Şaqonardan Sayano-Şuşensk su anbarı başlayır. Burada bəbdin sayəsində eyni adlı SES fəaliyyət göstərir. Xemçik çayını buradan qəbul edən Yenisey birdən şimala istiqamətlənir. 290 km məsafədə Qərbi Sayan dağları arasından keçir. Sayano-Şuşensk SES birqədər qsrşıda Mayskoe su anbarı başlayır. Mayskoe SES olan hissədə isə anbar bitir. Abakan çayı Yeniseyə birləşdikdən sonra Krasnoyarsk su anbarı başlayır. Anbarın uzunluğu 360 km təşkil edir. Qarşısında olan bənddə SES yerləşir. Şərqi Sayan ərazisindən keçərkən dərələrin eni 5 km, çay yatağının eni isə 500 metr təşkil edir. Kranoyarskdan Anqara çayı mənsəbinə qədər Yeniseyin yatağı genişlənir və çay dağ çayı xüsusiyyətini itirir. Anqara çayının töküldüyü yerdən isə dağ çayına çevrilir. Yenisey çayının eni Aşağı Tunquska çayının mənsəbində 40 km, Dudinka və Ust-Port şəhərləri yaxınlığında isə 150 km təşkil edir. Aşağı axarlarda çay adalar arası axaraq çoxlu qollar əmələ gəlirir: Oxotski Yenisey, Daş Yenisey, Böyük Yenisey və Kiçik Yenisey. Burada ümumi yataq 50 km-dir. Ən aşağı axarda isə Yenisey körfəzini əmələ gətirir. Buradan isə Kara dənizinə axır.
Cəlaləddin Fərhadov
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cəlaləddin Fərhadov "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yenisey
Hidrologiya
İllik su axınına görə Yenisey Rusiyada birinci yeri tutur. İlik su axını mənsəbdə 19 800 m³/s təşkil edir.
Cəlaləddin Fərhadov
Hərbi xidmətləri
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cəlaləddin Fərhadov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Yenisey
Qolları
Yeniseyin əhəmiyyətli qolları: sol — Xemçik, Kanteqir, Abakan, Kem, Kas, Sım, Dubçev, Elaquy, Turuxan, Kiçik Xeta, Böyük Xeta, Tanama, Qryazxuna; sol — Us çayı, Kebej, Tuba çayı, Sıda, Sisim, Mana, Kan çayı, Anqsra çayı, Böyük Pit, Podkamennaya Tunquska, Baxta, Aşağı Tunquska, Kureyka, Xantayka, Dudinka çayı. Yeniseyə ümumi olaraq 500-dən çox çay tökülür. Onların ümumi uzunluğu 300 000 km-dir.
Yeniseyin su sərfiyyatına ən çox sol qollar təsir göstərir. Əsas Anqara və Aşağı Tunquska çayları onun su sərfiyyatının böyük qismini təşkil edir.
Psixotrop maddə
Psixotrop maddə və ya psixoaktiv maddə mərkəzi sinir sisteminə təsir edərək onun quruluşunu molekulyar səviyyədə dəyişir. İnsanlarda psixotrop maddələr psixikada düşüncə, qavrama, emosional vəziyyətlərdə dəyişiklik yaradır. Psixotrop maddə asılılıq yaratma xüsusiyyətinə malik ola bilər. Ən çox dünyada yayılmış psixotrop maddə kofeindir. Psixotrop maddənin yuxarı dozası toksik və ölümcül ola bilər.
Rufabqo şəlalələri
Böyük Rufabqo çayı şəlalələri — Adıge Respublikasının Maykop rayonu ərazisində yerləşən kaskad şəlalələr. Şəlalələr Kamennomostki qəsəbəsinin 2 km-də, Belaya çayının yuxarı axarlarında yerləşir.
Ekskursiya marşrutu
«Qız hörükləri» şəlaləsinə kimi çay dərəsi boyu ekskursiya marşrutu üçün xüsusi şərait yaradılıb. Böyük Rufabqo çayının mənsəbindən piyadalar üçün dəmir körpü mövcuddur. Onun yaxınlığında avtomobil dayanacağı var. Körpüdən keçid pulludur. Şəlaləni pul ödəmədən görmək istəyənlər Kamennomostski qəsəbəsindən Belaya çayının sol sahili boyu piyada yolla gedə bilər. Bu yolda onlar həm də başqa görməli yerləri də görə bilirlər: Türk bazarı, Qədim çərkəz bağı və Skvoznaya mağarası.
Kaskad şəlalələrin birincisi olan «Üç qardaş» haqqında demək olar ki, çoxlarının məlumatı yoxdur. Şəlalə yol kənarında kənarda yerləşir və əksər turistlər ondan yan keçirlər. Dərə kənarında yerləşən şəlalənin suyu bir başa Belaya çayına tökülür.
İkinci şəlalə «Şəs-küy» adlanır və səsi doğrudan da uzaqdan eşidilir. Təxmini hündürlüyü 6 metrdən çoxdur. Su şəlalənin dibində kasa formalı relyef yaradıb. Şəlaləyə düşmək üçün xüsusi metal pilləkənlər inşa edilib.
Daha sonra «Kaskad», «Rufabqonun ürəyi» və «Qız hörükləri» şəlaləsi gəlir.
Çay yatağı boyu irili xırdalı 16 şəlalə mövcuddur. Şəlalələrdən başqa çoxlu astanalar var. Daha yuxarda olan şəlalələrə turistlərin çoxu xüsusi marşrut yolu olmadığından getmirlər. «Qız hörükləri» şəlaləsindən sonra «Daş tökülən», «Sevgi kasası» və «Lelkin» şəlalələri gəlir.
Adları çəkilən şəlalələr içində ən hündürü «Qız hörükləri»dir. Şəlalənin suyu 15 metr hündürlükdən ensiz şırnaqla yerə tökülür. Suyun töküldüyü yerdə eni 10 metr, dərinliyi 2 metr olan göl yaranıb. Məhs kasa formalı ərazidən su çox zəif axır.
«Quru» və «Möhtəşəm» şəlalələrinin hündürlüyü müvafiq olaraq 20 və 15 metrdir. Marşrutu davam etmək üçün artıq yetərincə peşəkar alpinist alətlərinə ehtiyac var.
Niyamin Niftəlizadə
Niyamin Xaliq oğlu Niftəlizadə (15 yanvar 1997, Nursu, Naxçıvan Muxtar Respublikası – 7 oktyabr 2020, Cəbrayıl ) – Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Niyamin Niftəlizadə 1997-ci il yanvar ayının 15-də Şahbuz rayuonunun Nursu kəndində anadan olub. Bakı şəhəri Xətayi rayonunda yerləşən 191 saylı məktəbdə oxumuşdur. 9 illik təhsilini başa vurduqdan sonra peşə məktəbində təhsilini davam etdirib. 2015-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə yollanıb. Naxçıvan Muxtar Respublikası Sədərək rayonunda xidmətdə olub. 2017-ci ildə hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra 2-ci peşə təhsili alaraq aşpazlıq sənətinə yiyələnib.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun  əsgəri  olan Niyamin Niftəlizadə  2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Niyamin Niftalizadə oktyabr ayının 7-də Cəbrayıl uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən, Niyamin Niftəlizadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilib.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Niyamin Niftəlizadə ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Larderello
Larderello (italyanca Larderello) — Toskana regionunun Piza əyalətində kommuna. Dəniz səviyyəsindən 390 metr yüksəklikdə yerləşir.
Larderelloda geotermal enerji istehsal edən Enel şirkətinin 850 işçisi yaşayır və onlar dünya geotermal enerjisinin 10%-ni istehsal edirlər - 4800 gVt•saat. thumb|right|Piza əyaləti|250px
Anton Povolnı
Karyera
Əsl peşəsi polis olan Povolnı, futbol oynamağa Vyananın " Avstriya" klubunda başlayır. 1916-cı ildə komandanın əsas heyətində debüt edir. "Avstriya"dakı futbolçuların əksəriyyətinin Birinci Dünya Müharibəsinə yollanması onun əsas heyətdə möhkəmlənməsinə kömək olur.
1921-ci ildə Povolnyı Avstriya ikinci divizionunda yarışan "Ober Sent Veyt" klubuna, oradan da bir neçə ay sonra 1921/22 mövsümündə ilk çempionluğunu qazandığı "Viner Şport Klub" komandasına keçir.
1924-cü ildə "Viner Alf" komandasına transfer olunur. Ancaq burada çox qalmır və İtaliyanın "Recana" klubuna transfer olunur. Burada ilk mövsumundə 22 oyuna 15 qol vurur.
Povolnınin çıxışı bir çox İtalyan komandasının diqqətini çəkir və 1926-cı ildə "İnter" klubuna keçir. Futbolçunun yeni komandasında debütü 3 oktyabrda "Napoli" ilə oyunda Povolnınin dubl etdiyi və "İnter"in 3–0 qazandığı görüşdə baş verir. Ümumilikdə 1926–27 mövsümündə 22 qol vurur. "İnter"in çempionatda 5-ci yeri tutmasına baxmayaraq Povolnı İtaliya çempionatının bombardiri olur.
Fərdi Qurbanov
Fərdi Qurbanov - Azərbaycanlı ağırlıq qaldıran, pauerlifter. Dəfələrlə Azərbaycan çempionu; Yeniyetmələrdə Avropa və Dünya çempionu, rekordçusu və laureatı.