cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İttifaq Mirzəbəyli
Fəaliyyəti
9 kitabın müəllifi, bir çox kitabların tərtibçisi və redaktorudur. Sözlərinə yazılmış mahnılar Bakı, Təbriz, Tehran və İstanbulda dövlət radiolarının qızıl fonduna qəbul edilib. Təxminən 15 dəfə jurnalist kimi İran, İraq, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı, Rusiya, Şimali Kipr və başqa ölkələrdə "Xalq qəzeti"ni təmsil edib.
Fil Cons (futbolçu)
Filip Entoni Cons İngiltərə Premyer Liqasının Mançester Yunayted klubunda və İngiltərə milli komandasının heyətində müdafiəçi mövqeyində çıxış edən ingilis futbolçu.
Mançester Yunaytedə transfer olmazdan əvvəl Blekbörn Rovers klubunun həm aşağı yaş qruplarında, həm də əsas heyətində çıxış etmişdir. Əsas mövqeyinin mərkəz müdafiəçisi olmasına baxmayaraq, sağ cinah müdafiəçisi və ya dayaq yarımmüdafiəçisi mövqeyində də çıxış edə bilir.
Milli komandanın heyətində debüt oyununa 7 oktyabr 2011-ci il tarixində çıxmışdır.
Klub
Son yeniləmə:9 sentyabr 2017
Mançester Yunayted
Yalnız sən (film, 1994)
Yalnız sən — 1994-cü ildə komediya janrında çəkilmiş romantik film.
Məzmun
Hələ 11 yaşında ikən Feyt Kotvaça (Marisa Tomey) bir qaraçı qismətinin Deymen Bredli ismi ilə bağlı olacağını söyləyir. Falçı ona daha sonra deyir ki, bu qismətə çatmaq yolu ancaq onun özündən asılı olacaqdır. 14 il keçdikdən sonra gözəl qıza çevrilmiş Feyt yaxşı lakin darıxdırıcı bir ortoped həkimlə nişanlanır. Toy ərafəsində təsadüfi bir zəng hər şeyi alt-üs edir. 14 il bundan qabaq qaraçı falçının demiş olduğu Deymen Bredli ismli bir nəfər tərəfindən olunan telefon bağlantısı Feyti öz qismətinin dalıycan getməyə sürükləüir. Feyt qardqaşı arvadı ilə birlikdə bu ismin ardınca İtaliyaya: Venesiyaya, Romaya və nəhayət Pozitano şəhərinə gəlir. Bu zaman təsadüfən tanış olduğu Peter Urayt (Robert Dauni) ona sözügedən adamı tapmaqda yardımçı olur. Qismətini tapmayıb, çarəsiz geri Amerikaya dönən Feyt təsadüfən hava limanında Deymen Bredli isminin elan olunduğunu eşidərək dərhal o yerə özünü yetirir. Eyni zamanda ora Peter Üraytda gəlir. Burada onlar Demen Bredli ilə tanış olurlar. Feytin xəyalındakı Deymen Bredli ilə həyatdakı Deymen Bredli arasında böyük bir fərq var. Tanış olduğu Deymen yaşlı və onun zövqünə heç də uyğun gəlməyən bir şəxsdir. Bu zaman Feyt anlayır ki, onun qismətində olan məhz Peter Uraytdır və Deymen Bredli ismi onun qisməti deyil məhz qismətinin (Peter Uraytla bir araya gəlməsinin) səbəbkarıdır.
Pocket Mortys
Pocket Mortys və ya Rick and Morty: Pocket Mortys  — Big Pixel Studios tərəfindən hazırlanan və Adult Swim games tərəfindən nəşr olunan Rik və Morti mövzulu rol videooyunu. Pulsuz olan videooyunu, 13 yanvar 2016 tarixində İOS və Android sistemləri üçün buraxılmışdır. Oyun Rik və Mortinin "Rikstakainatı"nda keçir. Oyunun mexanikası Pokemon seriyasına bir parodiya olaraq yaradılmışdır. 5 iyul 2017 tarixində oyuna çoxnəfərli rejim əlavə edilmişdir.
Məzmun
Oyunda oyunçu Riki idarə edir. Oyun, sirli bir Rikin portal vasitasilə Rikin qarajına daxil olmasıyla və onu Morti döyüşünə çağırmasıyla başlayır. Onu məğlub etdikdən sonra, oyunçu portaldan keçir. Portal oyunçunu Rik Şurasına aparır. Burada Rikin portal silahını alırlar. Onu geri almaq üçün, oyunçu altı əsas Riki məğlub etməlidir. Onlarla döyüşmək üçün, oyunçu ilk olaraq digər kainatlardakı Riklərlə döyüşməli və onların nişanlarını almalıdır. Onları da məğlub etdikdən sonra, şuranın son üzvünün sirli Rik ilə dəyişdirildiyi məlum olur. Sirli Riki bir daha məğlub etdikdən sonra, oyunçunun son hədəfi Mortinin hər bir növünündən ən azından bir Morti tutmaqdır.
Geympley
Pocket Mortys üçüncü-şəxs görünüşlü, baş-üstü perspektivlidir və üç əsas ekrandan ibarətdir – oyunçunun baş personajı idarə etdiyi dünya, oyunçunun öz Mortilərini, əşyalarını və ya geympley qurğularını konfiqurasiya etdikləri yan-görünüşlü döyüş ekranı və menyu.
Oyunçu öz Mortilərindən digər Mortilərlə döyüşmək üçün istifadə edə bilər. Ola bilsin ki, oyundakı ən güclü Morti, "Yeganə Həqiqi Morti"dir. Vəhşi Mortilər dünyada aydın şəkildə görünürlər və "Morti Manipulasiya Çipi" ilə tutula bilirlər. Məşqçi döyüşləri də aydın şəkildə görünürlər. Oyunçu bir Morti və ya məşqçi ilə rastlaşanda, ekran növbə-əsaslı döyüş erkanına dəyişir. Döyüş zamanı, oyunçu öz Mortilərinin istifadə edəcəyi mavevri seçə, əşyadan istifadə edə, öz aktiv Mortilərinə dəyişdirə və ya qaçmağa çalışa (Yalnız vəhşi Mortilərə qarşı) bilərlər. Mortilərin zərbə xalları (ZX, və ya, HP) var. Bir Mortinin ZX-ı sıfıra qədər azalsa, həmin Morti sarsılır və sağalana qədər döyüşlərdə iştirak edə bilmir. Düşmən Morti zəifləyən zaman, oyunçunun döyüşdə iştirak edən Mortisi təcrübə xalları (TX,, EXP) qazanır. Kifayət qədər TX qazandıqdan sonra Mortinin səviyyəsi artır. Mortinin səviyyəsi onun fiziki keyfiyyətini, idarə edir. Oyunçu eyni cinsdən olan iki Mortini, onları inkişaf etdirmək üçün birləşdirə bilər. Bu inkişaflar statistikalara və öyrənilən hərəkətlərə təsir edir. Mortiləri tutmaq oyunun əsas elementlərindən biridir. Döyüş zamanı oyunçu vəhşi bir Mortiyə Manupilasiya Çipi ata bilər. Əgər Morti uğurla tutuldusa, oyunçu ona sahib olur.
Çoxnəfərli oyun
9 may 2017 tarixində Pocket Mortys-in rəsmi twitter hesabında, Android əməliyyat sistemində imza atan ilk 5,000 adamla, çoxnəfərli oyun rejimi üçün beta-testini yaradacaqları açılanmışdır. 5 iyul 2017 tarixində oyunun 2.0 versiyasında həm İOS, həm də Android qurğuları üçün çoxnəfərli rejim açılmışdır.
Çoxnəfərli rejimdə, oyunçular istifadəçi adı yaradır, öz məşqçi avatarlarını seçir və tək-nəfərli rejimdən fərqli olaraq üç fərqli Morti seçməklə başlayırlar.
İqnats Kunoş
İqnats Kunoş (tam adı: İqnats Lüstiq Kunoş, ; ) — Macarıstan filoloqu, türkoloqu, linqivisti və Macarıstan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü.
Türkdilli xalqların folkloru, etnoqrafiyası və dillərinə, eləcə də macar dilindəki türk ünsürlərinə dair tətqiqatların müəllifidir. Kiçik Asiyaya, Misirə və Balkan ölkələrinə elmi ekspedisiyalarda iştirak etmişdir. Əsas əsərləri Kiçik Asiya türk dialektlərinə həsr olunmuşdur. Həmçinin onun Türk dili dərslikləri də var.
Həyatı
İqnats Kunoş 22 sentyabr 1860-cı ildə Hayduşamşonda yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Debreçen Kollecini bitirdikdən sonra 1879-1882-ci illərdə Budapeşt Universitetində dilçilik üzrə təhsil almışdır. Macarıstan Elmlər Akademiyasının və Budapeşt yəhudi icmasının maliyyə dəstəyi ilə beş il Konstantinopolda türk dili və mədəniyyətini öyrənmişdir. 1890-cı ildə Budapeşt Universitetində Türk filologiyası üzrə professor təyin olunmuşdur. 1899-1919-cu illərdə Budapeştdə yeni təşkil edilən Şərq Ticarət Kollecinin direktoru olmuşdur. 1919-1922-ci illərdə Budapeşt İqtisadiyyat Universitetinə birləşdirilmiş Şərq İnstitutunda eyni vəzifəni icra etmiş, 1922-ci ildən isə universitetdə türk dilini tədris etmişdir.
12 yanvar 1945-ci ildə Budapeşt əməliyyatı zamanı aldığı yara nəticəsində vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Elmi fəaliyyətinin ilk illərində əsasən Macar dilinin, eləcə də Mordov dillərinin dialektologiyasını, fonoloji və morfoloji məsələlərini araşdırmışdır. Armin Vamberinin şagirdi olmaqla, onun maraqları türk dilinə və filologiyasına istiqamətləndi. 1885-1890-cı illərdə Konstantinopolda qaldığı müddətdə Rumeliyə, Anadoluya, Suriyaya, Fələstinə və Misirə səfər etmişdir. Səfər zamanı türk və digər yerli xalqların türk dialektlərinin, etnoqrafiyasının, folklor şeirinin və xalqın adət-ənənələrinin xüsusiyyətlərini müşahidə etmiş və araşdırmışdır. Ən önəmlisi isə, onun macarca və digər bir çox Avropa dillərində dərc olunan əhəmiyyətli miqdarda xalq nağılları və lətifələri toplaması idi.
Elmi nəticələrinin tanınması ilə Macarıstan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmiş, eyni zamanda Mərkəzi və Şərqi Asiya Araşdırmaları üzrə Beynəlxalq Cəmiyyətin vitse-prezidenti olmuşdur.
İspaniya
İspaniya (isp. España) — rəsmi adı İspaniya Krallığı (isp. Reino de España) olan Avropanın cənub-qərbində, qismən Afrikada suveren dövlət, Avropa Birliyi və NATO-nun üzvü. İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhəridir.
Ümumi məlumat
İspaniya 7 ölkə ilə həmsərhəddir. Qərbdə Portuqaliya, şimalda Fransa, şimal-şərqdə Andorra, şərqdə İtaliya, cənubda Seuta və Mərakeş, cənub-şərqdə isə Əlcəzair. Bundan başqa, şərqdə İtaliya ilə İspaniya arasında Balear dənizi var. Şimal-qərbində Biskay körfəzi yerləşir.
thumb|upright|Madrid, İspaniyanın paytaxtı
thumb|upright|[[Valensiya, Spain|Valensiya]] thumb|upright|[[Sevilya]] thumb|upright|[[Saraqosa]] thumb|upright|[[Malaqa]] thumb|upright|[[Mursiya]] thumb|upright|[[Palma de Malyorka]] thumb|upright|[[Las Palmas de Qran Kanariya]] thumb|upright|[[Bilbao]] thumb|upright|[[Alikante]] thumb|upright|[[Kordoba, Spain|Córdoba]] thumb|upright|[[Valladolid]] thumb|upright|[[Viqo]] thumb|upright|[[Gijon]] thumb|upright|[[L'Hospitalet de Llobregat]] thumb|upright|[[A koruna]] thumb|upright|[[Vitoria-Qasteiz]] thumb|upright|[[Qranada]] thumb|upright|[[Elçe]] thumb|upright|[[Santa Kruz de Tenerife]]
Təhsil
İspaniyada universitetləri Centro adlandırırlar. İspaniya qanununa görə ancaq bu məktəblər ali təhsil verə bilər. Bu mənada İspaniya mühafizəkar ölkə kimi qeyd olunur. İspan universitetləri 3 kateqoriyaya bölünür: dövlət (43-dən çox), özəl (3) və bütün dünya üçün bir dənə nadir ali məktəb növü və ya kilsə himayəsində olan – dini (ruhani) ali məktəb.
İspan ali məktəbləri ənənəvi tarix və coğrafiya, latın dili, fəlsəfə, fizika tədrisində əsas sayılırlar. Yeni tanınmış istiqamətlərdən biomexanika, informasiya texnologiyaları, ekologiya istifadə edilir. İspan təhsilinin əsas cəhətlərindən biri – mədəniyyətin öyrənilməsidir. Universitetlər inzibati 4 tip tədris şöbəsinə bölünür:
— universitet fakültələri (facultades universitarias) – texniki fənlərdən başqa bütün fənləri tədqiq edən ali məktəblərdir. Orada hər üç ali dərəcə üzrə təhsil almaq olar (bakalvr, magistr, elmlər doktoru).
— ali texniki məktəblər (escuelas tecnicas superiores) isə əksinə, texniki yönümlüdür və hər üç təhsil dövrünü özündə birləşdirir.
— universitet məktəbləri (escuelas universitarias) müəyyən peşə istiqamətinə malikdir və tələbəni ancaq birinci pillə olan – bakalavra kimi aparır.
Universitetlərdə xüsusilə nüfuzu olan fakültələr də var ki, bu da ali mühəndis məktəbləridir. Bu məktəblər memar, mühəndis və texnoloq hazırlayır. Burada proqram daha məzmunludur və ali mühəndis məktəbləri universitet ənənələrinə və müasir peşəkar hazırlama reallağına uyğunlaşır. Bu məktəblərə qəbul olanlar ən ciddi seçimdən keçirlər. Statistikaya görə mühəndislik məktəbində təhsil alan birinci kursların üçdə bir hissəsi ikinci ilə qalır və yalnız bütün daxil olanların dörddə bir hissəsi diplom alır.
İspan universitetlərində akademik il 2 semestrə ayrılır. Birinci semestr sentyabrın ortalarından dekabrın 20-nə kimi davam edir. İkinci semestr isə 9–16 fevralda başlayır və 22–29 mayda bitir. Bütün universitetlərdə təhsil 5–6 il davam edir. Təhsil ispan dilindədir. Təhsil proqramları Bakalavr dərəcəsi. İspaniyada təhsilin birinci pilləsini bitirən universitet tələbələrinin yiyələndiyi bakalavr dərəcəsi 3 əsas dərəcəyə bərabərdir:
— "Arguitecto Tecnico" – dərəcəsi, yalnız memarlıq sahəsində təhsil alan tələblərə verilir — "Ingeniero Tecnico" – dərəcəsi, texniki ixtisaslı tələbələrə verilir — "Diplomado" – dərəcəsi, digər bütün istiqamətlərdə təhsil alan tələbələrə verilir.
Magistr dərəcəsi. İspaniyada təhsilin ikinci dövrünü bitirərkən ixtisasa uyğun magistr dərəcəsi verilir. Təhsilin istiqamətindən asılı olaraq aşağıdakılar ola bilər: — Memar ("Arcuitechto") — Mühəndis ("Ingeniero Superior") — Lisenziyaçı ("Licenciado") — Magistr – tədqiqatçı – İspaniyada adətən ona müəyyən ixtisas – "Master", "Diplomado", "Experto" və s. uyğun gəlir. O hazırkı kursu təşkil edən universitet tərəfindən təyin olunur və təhsilin üçüncü dövrünü bitirəndən sonra verirlir.
Doktor dərəcəsi. İspaniyada o, əksəriyyət inkişaf etmiş ölkələrdə olduğu kimi – doktor dərəcəsi ("Doktor") adlanır. Onu ali təhsilin üçüncü pilləsinə qalxandan sonra almaq olar.
İspaniyanın ali məktəblərinə daxil olarkən ümumi tələblər — təhsil almaq üçün əsas lazımi şərtlərdən biri dil bilməkdir. — D.E.L.E. ispan dili üzrə imtahan vermək. İmtahanlar mayda və dekabrda keçirilir. — seçilmiş ixtisas üzrə əsas sualları bilmək. — dil hazırlığı keçmək üçün texniki ixtisaslara daxil olan namizədlər ispan dilinin superior D.S.E. səviyyəsini bilməlidirlər. — maarifləndirici sənədlərin qanuniləşdirilməsi prosesindən keçmək. Bakalavrlar üçün orta təhsil haqqında attestat və 9, 10, 11-ci siniflərdə keçirilmiş saatlar və qiymətlər haqqında çıxarışın (xülasə) verilməsi lazımdır. Magistrlər üçün ali təhsil haqında diplom, doktorlar üçün isə magistr diplomu və ali təhsil haqqında diplomun verilməsi vacibdir.
Əhalisi
İspaniyanın toplam əhalisi təxminən 47 milyondur. İspanlar müxtəlif tarixi vilayətlərin və etnik qrupların əsasında formalaşmış vahid dövlətdir. İspaniyada əhalinin 74,5%-i ispanlar, 18%-i katalonlar, 6% qalisiyalılar, 1,5%-i basklardırlar. Burada yaşayan xalqların əksəriyyəti Hind-Avropa dil ailəsinin Roman qrupuna aiddirlər. İspaniyada milli problem katalonlar, qalisiyalılar və basklar ın bəzi inzibati, maliyyə və hüquqi üstünlüklərdən məhrum edilərək zorla Madriddədki mərkəzi hökumətə tabe etdirilməsi ilə başlanmışdır. Diktator Frankonun 40 illik hakimiyyəti ərzində onların az da olas milli hislərini göstərməkləri qadağan idi. Katalon və Bask bayraqlarını asmaq, milli dildə danışmaq, hətta milli rəqsləri ifa etmək qadağan idi. Lakin Frankonun rejimindən sonra İspaniyada bu problemin həlli üçün mühüm addımlar atılmışdır. 1978-ci ildə ölkənin yeni konstitusiyası qəbul edilmişdir ki, burada milli məsələlərə böyük diqqət verilmişdir. Bu Konstitusiyada region və millətlərin muxtariyyət hüququ tanınırdı. Nəticədə 1983-cü ildə İspaniyada 17 muxtar rayon yaradılmışdır ki, onların da içərisində Kataloniya, Basklar ölkəsi, Qalisiya da vardır. Bu bir çox cəhətdən milli münasibətlərdəki gərginliyi azaltmışdır. Lakin Kataloniya və Basklar ölkəsində gərginlik hələ də qalır. Kataloniya İspaniyanın iqtisadi cəhətdən ən inkişaf etmiş hissəsidir, əhali öz milli dilini saxlamışdır, bəzi partiyaları geniş muxtariyyətə razı olsalar da, digərləri İspaniyadan tam ayrılmaq istəyirlər. Lakin İspaniyanın milli cəhətdən əsas ağrılı hissəsi 2.5 mln nəfər əhaliyə, 17.5 min km2 əraziyə malik olan Basklar Ölkəsidir. Bu ərazi XIX əsrin sonlarına qədər müstəqil olmuşdur. Burada da bir çox partiyalar daha geniş müxtariyyət tələb edirlər, ayrılmaq istəyənlər isə bunu parlament mübarizəsi metodu ilə istəyirlər. Lakin kəskin millətçi və separatistlər Euskadi adında (basklar özlərini euskad adlandırırlar) öz dövlətlərinin yaratmaq istəyirlər. Bu dövlətə isə nəinki İspaniyanın şimal əyalətlərindəki əraziləri, hətta Fransa ilə sərhəddəki əraziləri də qatmaq istəyirlər ki, həmin ərazilər hələ orta əsrlərdə Basklar Ölkəsindən ayrılmışdır. Bask seperatçılarının əsas silahlı qüvvələri ETA adlı (Euskadi və azadlıq) təşkilat çıxış edir. Bu təşkilat hələ Frankonun hakimiyyəti vaxtında yaranmışdır və Basklar Ölkəsinin ən radikal milli partiyasının hərbiləşdirilmiş qoludur. Bu təşkilat terrorist mübarizəsi aparır və dəfələrlə belə mübarizəni dayandırmağı elan etsə də, sonralar onu həyata keçirmək üçün bəhanə tapmışdır. Nəticədə Basklar Ölkəsi bütün Qərbi Avropanın ən "qaynar nöqtə"lərindəndir
İri şəhərlərdə əhali
Dövlət dili
İspaniyanın rəsmi dili ispan dili dir lakin bəzi regionlarda yerli dillər də rəsmi dil sayılır. Bunların arasında kataloniya, bask (euskera), valensiya və qalliya dilləri var.
İqtisadiyyatı
2012-ci ilin əvvəlində rəsmi statistikaya İspaniya əhalisinin dörddə biri işsizdir. Söhbət təxminən 5,3 milyon insandan gedir. İşsizliyin səbəbləri kimi dünya maliyyə böhranı və hökumətin büdcə sferasında apardığı islahatlar göstərilir. İspaniyada işsizliyin səviyyəsi orta hesabla avrozonaya daxil olan digər ölkələrdəki rəqəmdən iki dəfə çoxdur.
Pul vahidi
İspaniyada pul vahidi avrodur. Ölkəyə valyuta gətirilməsi məhdud deyildir. 10000 ABŞ dollarından çox valyuta gətirdikdə onu gömrük deklarasiyasına daxil etməlisiniz. Valyuta ixracı – max. 3,5 min $. Kredit kartları, avroçeklər, turistik və poçt çekləri demək olar ki, hər yerdə qəbul olunur. Banklar müştərilərə adi günlərdə saat 08:15–14:00 kimi, şənbə günündə 13:00 kimi xidmət göstərirlər. Bazar günü isə istirahət günüdür. Xarici valyutanı bank şöbələrində və mübadilə məntəqələrində, həmçinin aeroportda dəyişdirmək olar ( bank komissiyası nisbətən yüksəkdir)
Bayram və istirahət günləri
İspaniyada rəsmi turist mövsümü mayın 2-də açılır. 1 yanvar – yeni il 6 yanvar – Müqəddəs Yepifaniya günü 19 mart- Müqəddəs İosif günü 1 may- Əmək günü ( zəhmətkeşlərin həmrəyliyi günü) 25 iyul- apostol İakov günü 15 avqust – Uspeniye günü 12 oktyabr- ispan sivilizasiyası günü, Amerikanın kəşf edilməsi günü, Kolumb günü 1 noyabr- bütün müqəddəslərin günü 6 dekabr- konstitusiya günü 25 dekabr- milad
Kosta Blanka
Kosta Blankonun ispan dilindən hərfi mənası "ağ sahil" deməkdir. Bu İspaniyanın ən əsas kurortlarından biridir. Bütün dünya turistləri arasında Kosta Blankonun populyarlığı hər şeydən əvvəl əlverişli iqlim şəraiti ilə izah olunur; statistikaya görə, Kosta Blankoda ilin 305 günü günəşli olur. İlin ən soyuq ayı olan yanvarda temoperatur demək olar ki, heç vaxt +10 C-dən aşağı düşmür. Eyni zamanda buranın yayı isti amma qızmar deyil. Turistik mövsümün ən qızğın çağında havanın temperaturu +26 °C, suyun temperaturu isə +24 c-ə qədər yüksəlir. Kosta Blanko hər şeydən əvvəl öz ultra müasir otelləri ilə fərqlənir. Burada dünyanın ən hündür 40 binasının siyahısına daxil olan məşhur Gran Hotel Bali oteli yerləşir. Bu gün Kosta Blanko İspaniyanın şərq hissəsindəki rəngbərəng mozaikanın bir daşıdır.
Kosta Brava
Kosta Bravo və ya "çılpaq sahil" İspaniyanın Aralıq dənizinin şimal hissəsində yerləşir. Buna görə də burada çimərlik mövsümü digər kurortlara nisbətən qısadır – iyunun əvvəlindən oktyabra qədər. Kosta Bravonun sahil xəttini mənəzərəli buxtalar və qumlu çimərliklər təşkil edir. Çimərliklər bir qayda olaraq qızılı qumla örtülmüşdür. Kosta Bravoda su idman növləri, xüsusilə də dayvinq geniş yayılmışdır. Sualtı mağaraların çoxluğu dayvinq həvəskarlarını bura cəlb edir. Gecə həyatını və şən istirahəti sevənlərə isə, Kosta Bravonun inzibati və turistik mərkəzi olan Lyoret De Mar şəhərciyində məskunlaşmağı mələhət görürük. Kosta zövqə uyğun kurortlar deməkdir.
Aventura portu
Aventura portu – bütün Avropada yeganə özünəməxsus tematik parkdır. O kosta Daurada sahillərindəki isti çimərliklər yaxınlığında yerləşir. Sizin qarşınızda 5 əfsanəvi dünya açılır. Siz ötən əsrdən qalmış Aralıq dənizi torpağının füsunkarlığını, müstəmləkə Meksika və dağılmış Mayanın ətir və rənglərini, Polineziya ekzotikasını, sirrli çin imperiyası və Vəhşi Qərbi kəşf etmiş olacaqsınız. Çin conkasının bortuna, polineziya katamaranına və ya Aralıq dənizi şxununa minib 5 ölkənin sahillərini yuyan böyük göldə səyahətə çıxa bilərsiniz.
Benidorm
Benidorm Kosta Blanko sahillərinin ən iri turistik mərkəzi, İspaniyanın məşhur kurortlarından biridir. Şəhər Valensiya avtonom dairəsinin Alikante əyalətində, Benidorm körfəzi sahilində yerləşir. Öz əlverişli iqlim şəraitinə görə Benidormda il boyu istirahət etmək olar. Yayın isti vaxtında inkişaf etmiş infrastruktura malik bu dəniz kurortu Avropanın müxtəlif hissələrindən gələn gənclər üçün daha cazibədardır. Benidormun gecə həyatına gəldikdə isə, əminliklə demək olar ki, İspaniyanın heç bir başqa şəhərində o belə gözəl və firavan deyil. Gecə Benidormu – arası kəsilməyən musiqi, əyləncə və valehedici şənlik deməkdir.
Sitsec
Qədim katalon şəhəri və Kosta del Qarraf sahillərinin ən məşhur kurortu olan Sitsec Barselonadan cənubda yerləşir. Barselonanın və İspaniyanın digər şəıhərlərindən olan bir çox varlı katalonlar və ispanlar öz yay villaları və iqamətgahları üçün məhz Sitseci seçmişlər. Sitsec muzeylər şəhəri kimi də tanınır. Bunlardan ən məşhurları modernlə tarix arasındakı nöqtədə dayanan Maricel, Santyaqo Rusinyol və El Qreko kimi məşhur rəssamların və onların kolleksiyalarının görüş yeri olan Cau Ferrat muzeyini göstərmək olar. Bundan başqa buranın mədəni tədbirlər və festivallar təqvimi də çox zəngindir. Şəhərdə hər il geniş tamaşaçı kütləsi toplayan səs-küylü karnavallar, köhnə avtomobillərin rallisi, güllərin küçə sərgiləri, həmçinin fantastik və qorxulu filmlərin beynəlxalq festivalı keçirilir.
Salou
Barselonadan cənubda, Tarraqon şəhəri yaxınlığında Kosta Daurada sahillərinin turistik mərkəzi olan Salou kurortu yerləşir. Sahil xətti boyunca uzanan kurort rayonları şimalda La Pined coğrafi burunu ilə, cənubda – Cambrils kəndi ilə qurtarır. Əla çimərliklərdən ibarət geniş zolaqlar və sahilyanı ərazilərdə yerləşən çoxlu sayda barlar, restoran, kafe və mağazalar diqqəti cəlb edir. Salou regionun ən yaxşı qastronomiya və ticarət mərkəzlərindən biri hesab olunur. Şəhərdə həm ispan, həm də xarici istehsalçıların təklif etdikləri mallar satılan geniş mağazalar şəbəkəsi vardır. Saloudan bir neçə km aralıda məşhur ispan Disneylendi – Port Aventura yerləşir.
Qətər coğrafiyası
Sahəsi və sərhədləri
Qətər əmirliyi Ərəbistan yarımadasının şimal-şərqində, İran körfəzinin sahilində eyniadlı yarımadada yerləşir. Yarımadanın şimaldan cənuba uzunluğu 145 km, qərbdən şərqə 85 km, sahil xəttinin uzunluğu isə 410 km-dir. Yarımadanın yaxınlığındakı məskunlaşan və məskunlaşmayan bəzi adalar və adacıqlar (Aneybar, Xəlul, əl-Mərakkat, əl-Cəzirət əl-Əliyə, əl- Cəzirət əs-Sufliya, İbruk) və b. Qətər əmirliyinin tərkibinə daxildir.
Qətərin qərbində yerləşən Davaxil arxipelaqının Havar adası və onun qonşuluğundakı bir sıra kiçik adacıqların hansı dövlətə məxsus olması hələlik həll olunmamışdır. Ölkənin hakim dairələri bu ərazilərin Qətərə məxsus olduğunu iddia edirlər. Son rəsmi məlumatlara görə Qətərin sahəsi 11,3 min kv. km-dir. O, yalnız Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə quru sərhədlərə malikdir. Qətərin quru sərhədlərinin ümumi uzunluğu 80 km-dir.
Qətərin relyefi
Səth quruluşuna görə Qətərdə şərti olaraq üç təbii-coğrafi bölgə (sahil, keçid və mərkəz) ayırmaq olar. Qətər yarımadasının sahil xətti olduqca girintili-çıxıntılıdır. Sahil bölgəsinin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1 m-dən 10-15 metrə qədərdir. Bu bölgədə şoranlıqlar (səbhlər), əhəngdaşlı qayalar, qum təpələri, narın qumlu çimərliklər vardır. Yarımadanın cənubqərb qurtaracağında yerləşən şoranlıq (Səbh əs-Səlva) cənub və cənub-şərq istiqamətində 10–12 km məsafədə uzanır. Qərbdə bu şoranlıq Ukayr-Səlva yüksəkliyinin yamaclarına, şərqdə isə Duhan yüksəkliyinə qədər davam edir. Səbh əs-Səlvadan şimala əs-Səlva körfəzinin sahili boyunca Ubeynat burnuna qədər (85–90 km məsafədə) çimərliklər uzanır. Çimərlik quruda Duhan yüksəkliyinin yamacları ilə əhatələnir. Sahil bölgədə buxtalar çoxdur (Şakik, Doha, əs-Səlva və b.). Sahil zona mərcan rifləri ilə əhatə olunmuşdur.
Sahil xəttindən təqribən 30–35 km aralı yerləşən keçid bölgədə hündürlük tədricən 20-40 metrə qədər yüksəlir. Bölgənin eni şimalda 5-10, bəzi yerlərdə isə 30 km-ə çatır. Mərkəzi bölgədə hündürlük 40-60, Duhan, əl-Kərrar, əs-Səvab yaxınlığında isə 60-80 metrə qədər artır.
Təbii ehtiyatları
Qətər dünya əhəmiyyətli təbii qaz ehtiyatları ilə zəngindir. Bu ərazidə təbii qazla bərabər neft də çıxarırlar. Neftin başlıca yataqları qurudadır. Ölkədə çıxarılan neftin demək olar ki, 50 faizi Duhan şəhərinin yaxınlığında yerləşmiş yataqların payına düşür. Neft yataqları əsasən 1300-3500 metr dərinliklərdə yerləşir. XX əsrin 90-cı illərindən etibarən ölkənin gələcək iqtisadi inki-şafında böyük rol oynayacaq təbii qaz ehtiyatlarının əhəmiyyəti getdikcə artır. Şelf sularında kəşf edilmiş və istismara verilmiş Port-Fild dünyanın ən iri təbii qaz yataqlarından biridir (ehtiyatı 10 trilliyon kub metr). Bu zəngin yatağın kəşfindən sonra təbii qaz ehtiyatına görə Qətər Rusiya, ABŞ və İrandan sonra dördüncü yerə çıxmışdır. Dünya üzrə təbii qaz ehtiyatının təqribən 8 faizi Qətərdə cəmləşmişdir. Təsadüfi deyil ki, təyyarə ilə Doha şəhərinə enən sərnişinin gözünə ilk növbədə dəyən obyekt nəhəng təbii qaz çənləri olur. Təbii qaz Qətərin yeni iqtisadi rəmzidir və gələcəkdə ölkənin gerbindəki əyri yelkənli qayığı dəyişdirməyə qadirdir.
Şabran (qədim şəhər)
Şabran — V-XVIII əsrlərdə mövcud olmuş qədim Azərbaycan şəhəri, Məsqətin və Şirvanın mərkəzi.
Qətər coğrafiyası
Təbii ehtiyatları
Qətərdə bu vaxta kimi digər faydalı qazıntı yataqlarının kəşfi üzrə geniş işlər aparılmamışdır. Lakin bununla belə neft kəşfiyyatı zamanı fosfor, kükürd, asbest və manqan filizi yataqları aşkar edilmişdir. Kəşf edilmiş bu yataqların ehtiyatları hələlik dəqiq qiymətləndirilməmişdir.
İqlimi və hidroqrafiyası
Qətərdə tropikdən subtropikə keçid xarakterli iqlim hakimdir. Ölkədə bütün ilboyu havalar isti və rütubətli keçir. Yayda üzücü istilər olur. İyul-avqust aylarının orta temperaturu 44 dərəcə olsa da, Ərəbistan və İranın səhra və yarımsəhralarından gələn hava axını temperaturun əksər hallarda 50 dərəcəyədək yüksəlməsinə səbəb olur. Qışda temperatur aşağı düşür. Dekabr və fevral aylarının orta temperaturu 10-20 dərəcə arasında tərəddüd edir.
Şabran (qədim şəhər)
Tarixi
Şabran qalası müasir Qubadan cənuba doğru axan eyniadlı çayın üstündə idi. Şəhər yerinin arxeoloji tədqiqi bu qədim şəhərin erkən dövr həyatı haqqında bir söz deməyə imkan verməmişdir. S.T.Yeremyanın fıkrincə, Şabran şəhəri erkən orta əsrlərdə Şərvan vilayətinin mərkəzi və Massaget Arşakilərinin siyasi mərkəzi olmuşdur.
2004 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2004-cü ildə Avroviziyada yarımfinal mərhələsinin təşkil olunması ilə birlikdə bir çox ölkələr müsabiqəyə qoşulmuşdur. Bu Albaniya, Andorra, Belarus və Serbiya və Monteneqronun Avroviziyada ilk iştirakları idi. Eyni zamanda Danimarka, Finlandiya, İsveçrə, Litva və Makedoniya bir illik, Monako isə iyirmi beş illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri dönmüşdür. Müsabiqədə ümumilikdə 36 ölkə iştirak etmişdir və bu Avroviziya tarixindəki ən yüksək göstərici idi.
Avroviziya 2004-ün qalibi "Wild Dances" mahnısı ilə Ukrayna təmsilçisi Ruslana seçilmişdir. Ukrayna müsabiqənin yarımfinal mərhələsində ikinci yerdə qərarlaşsa da, finalda ölkə ən çox səs toplayaraq, müsabiqənin qalibi elan edilmişdir. Bu Ukraynanın Avroviziyada ilk qalibiyyəti idi.
Kipr-Türkiyə münasibətləri
2004-cü ilə kimi Kipr və Türkiyə Avroviziyada heç vaxt bir-birlərinə səs verməmişdirlər. Müsabiqə tarixində ilk dəfə İstanbulda keçirilən Avroviziya 2004-də iki ölkə səsvermədə bir-birinə xal vermişdir: Kipr Türkiyəyə 4 xal, Türkiyə isə Kiprə 1 xal vermişdir. Lakin bir neçə ölkənin etirazına səbəb olan məqam səsvermənin gedişatında bütün səsverən ölkələr öz səslərini açıqlamazdan əvvəl ölkə xəritələri ekranda nümayiş etdirildiyi halda Kipr nümayəndəsi səsləri açıqlayarkən Kiprin xəritəsinin göstərilməməsi idi. Buna səbəb Türkiyənin Kiprin şimal hissəsini müstəqil ölkə kimi tanıması idi. Xəritənin nümayiş etdirilməsi Kiprin ərazisinin bütöv şəkildə göstərilməsi demək idi və bu türk izləyicilərin etirazına səbəb ola bilərdi.
İştirakçı ölkələr
36 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2004 iyirmi iki ölkənin final uğrunda mübarizə apardığı yarımfinal mərhələsindən və iyirmi dörd ölkənin qalibiyyət uğrunda mübarizə apardığı final mərhələsindən təşkil olunmuşdur. 2003-cü ildə müsabiqədə ilk onluğa daxil olan ölkələr və eyni zamanda "Böyük dördlük" ölkələri (Türkiyə, Belçika, Rusiya, Norveç, İsveç, Avstriya, Polşa, İspaniya, İslandiya, Rumıniya, İrlandiya, Almaniya, Böyük Britaniya və Fransa) müsabiqənin finalında birbaşa iştirak etmək hüququ qazanmışdılar.
Yarımfinal
12 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 22 ölkə iştirak etmişdir. Fransa, Polşa və Rusiyadan başqa bütün müsabiqədə iştirak edən ölkələrin yarımfinalda mübarizə aparan ölkələrə səs vermək hüququ var idi. Yarımfinal mərhələsi Fransa, Polşa və Rusiya telekanallarında yayımlanmamışdı.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
Final
Finalçılar:
15 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 24 ölkə iştirak etmişdir. Müsabiqədə iştirak edən bütün ölkələr səsvermədə iştirak etmişdir və Ukrayna təmsilçisi ən çox səs toplayaraq müsabiqənin qalibi elan edilmişdir.
Qalın hərflərlə yazılmış ölkələr 2005 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin finalına birbaşa vəsiqə qazanmışdır.
Şabran (qədim şəhər)
Tarixi
Şəbəran (Şaburan) vilayəti və onun əsas şəhəri Şəbəran (Şəburan, Şəbran) Məsqətdən cənubda, Xəzər dənizinin sahilində yerləşirdi. Şəbəran şəhərinin qalıqları və xarabalıqları indiki Şabran rayonunun Şahnəzərli kəndinin yaxınlığında, Padar-Şəbran  kəndindən azca aralı aşkar edilmişdir. Ərəb müəllifləri Şəbəranı Sasani hökmdarı I Xosrov Ənuşirəvanın (531-579) saldırdığını qeyd edirlər. Görünür, Şəbəran adı (1124 ilə aid gürcü səlnaməsində qeyd olunmuş forma) onun Azərbaycanda rast gəlinən Şapur İran adı ilə bağlılığına işarədir.
İstəxrinin Qota nüsxəsində (təqribən 930-cu il) və Yaqutda deyilir ki, Xəzər dənizinin sahilində, Məsqətdən aşağıda kiçik, lakin möhkəmləndirilmiş Şəbəran şəhəri yerləşir. Onun çoxlu rustaqları (kənd nahiyələri) var. Ondan üstdə Çeşmədən (Xaçmataka Xaçmasa) rustağıdır. Onun digər tərəfində Bakı, Dərnik və Ləkzə qədər kəndlər (diyə), Cəbəl (Qafqaz sıra dağları) və Şirvan dağları yerləşir. Burada yoxa çıxmış şəhərin yeri çox dəqiq lokallaşdırılır. "Hüdud əl-aləm"ə görə (982/3-cü il) Şəvəran (Şəbəran) Şirvanın inzibati mərkəzi (qəsəbə) olub, dəniz sahilində yerləşən səfalı bir yer idi. left|210px|thumb|Şabran şəhərində arxeoloji qazıntı zamanı aşkarlanmış nəfis keramika məmulatının qalığıOradan zərgərlərin qızılın əyarının təyin olunmasında istifadə etdikləri məhək daşı (sangi mihakk) ixrac olunurdu. "Tarix-i əl-Bab"a görə, Şirvanın əsas gəlirini Şəbəran və onun kəndlərindən, habelə Bakının neft quyularından və duz mədənlərindən yığılan vergilər təşkil edirdi. Müqəddəsi sonra Şəbəranın adını çəkir. "Şəbəran qalasız yerdir. Əhalisinin əksəriyyəti xristiandır, sərhəddədir. X əsrin ikinci yarısında Şəbəran və ətrafındakı kəndlər varlı və münbit yerlər idi. Əl-Bab əmiri h.357 (968)-ci ildə oradan saysız-hesabsız qənimət aparmışdı.
"Tarix-i əl-Bab"da Şirvanşah Əbu Nəsrin h.392 (1002)-ci ildə əl-Bab əmirinin qardaşını həbsdə saxladığı Şəbəran qalasının adı çəkilir. Şəbəran şəhəri indiki Qubadın cənuba doğru axan eyniadlı çayın sahilində idi. Ehtimal ki, Şəbəran üç Şirvan nahiyəsindən biri olan Xursanın inzibati mərkəzi olmuşdur. Burada şüşə bilərziklər, çoxlu miqdarda şirli və şirsiz saxsı qab qırıntıları və kürə aşkara çıxarılmışdır ki, bu da sənətkarlığın inkişafından xəbər verir. "Tarix-i əl-Bab"ın verdiyi xəbərə görə, Şəbəran şəhərinin divarını h.373 (983)-cü ildə Şirvanşah Məhəmməd ibn Əhməd çəkdirmişdir. XI əsrdə Şirvanşahların ailə məqbərəsi Şəbəranda olmuşdur. H.418 (1027)-ci ildə ölmüş Yezid ibn Əhməd və onun h.459 (1067)-cu ildə Gülüstanda (Şamaxı yaxınlığında) ölmüş qızı Şəmkuyyə burada dəfn edilmişdir. Ehtimal ki, Şamaxı böyüyənədək Şirvanın paytaxtı olmuşdur.
XVIII əsrin sonlarında Şəbəran ərazisində olmuş Biberşteyn yazır: "Vaxtilə mühüm şəhər olub, indi isə yalnız xarabalıqları qalmış Şəbəran şəhəri düzənlikdə onun adını daşıyan çayın sol sahilində yerləşmişdir".
Hələ 1254-cü ildə Cənubi Qafqaz yolu ilə Monqolustandan qayıdarkən Şəbəranda olmuş fransız rahibi Rubruk burada xeyli yəhudi yaşadığını göstərmişdir. Rubrukun sözlərinə görə, onlar çox halda Şəbəranla Şamaxı arasındakı dağ qalalarında məskən salmışdılar. Şəbəranın adı Teymurun yürüşləri təsvir edilərkən də çəkilir. 1395-ci ildə Dəşti-Qıpçağa yürüşdən qayıdan Teymuru bu səfərdə müşayiət edən Şirvanşah Şeyx İbrahim bu şəhərdə onun şərəfinə ziyafət vermişdi.
Şəhər haqqında qeydlər
Türkiyəli səyahətçi Evliyə Çələbi 1647-ci ildə Şabranda olarkən yazırdı:''...İranın Təbrizdən sonra ikinci şəhəri sayılır. Şəhərdə 70 məhəllə, Tokmaq xanın, Əfşar xanın və Uzun Həsənin məscidləri yerləşir. Məscidin divarları incə, buqələmun dərisi kimi, cürbəcür rənglərə çalan ornamentlə bəzədilib. Mərmər üzərində naxışlar isə hətta memarlıq işinin ustalarını təəccübləndirir''
Sosial həyat
Şəhərin əhalisinin əsas hissəsini müsəlmanlar təşkil edirdi, şəhərdə xristianlar və yəhudilər də yaşayırdı.
Memarlıq
1979-1989-cu illərdə şəhərin ərazisində beş yerdən aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində 4500 km² çox sahə aşkar edilmişdir. Material mədəniyyət qalıqlarının yaylanma qalınliğı 5 m-ə qədərdir. X əsrə aid olan qala aşkarlanıb. Alimlər tərəfindən sübut edilib ki, bu qala müdafiə məqsədi ilə tikilib. Qalanın divarları yarımdairəvi qüllələrlə bərkidilib. Tikinti zamanı əhəngdaşı, çay daşı və yandırılmış kərpicdən istifadə olunub. Qala XIII əsrin yarısına qədər mövcud olub. XIV əsrdə monqollar tərəfindən dağıdılmış qalanın qərb hissəsində kiçik qəsr tikilir. O, dördbucaq şəklində idi və Mərdəkan qalalarını xatırladırdı. Memarlar tikinti zamanı qarışıq hörmədən istifadə edirdilər. Qazıntılar şəhərin məhəlləli planlaşdırılmasından xəbər verir. Evlər yandırılmış kərpicdən çay daşından olan bünövrənin üzərində tikilirdilər. Şəhərdə su kəməri xətti mövcud idi.
Sənət
thumb|Saxsı qablar, Şabran Şabranın iqtisadiyyatı keramikanın istehsalında qurulmuş idi. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində 10 əşyadan ibarət saxsı dəst tapılıb. Dağıntılar altında dulusçuluq emalatxanası aşkarlanıb. Şabranın saxsı əşyaları öz formasına və ornamentinin zənginliyinə görə fərqlənirlər. Metal emalında da uğurlar əldə edilmişdir. Buna görə də, şəhərdə tökmə işi, mis işi, zərgərlik, silahqayırma və s. inkşaf etmişdir. Möhürlü qızıl və gümüş üzüklər tapılıb. Şəhərdə həmçinin şüşə istehsal olunurdu. Yerli ustalar şüşənin müxtəlif növlərindən istifadə edirdilər. Məhsulun bir hissəsi xarici ölkələrə ixrac olunurdu. Şabran ustalarının hazırladığı ipək, yun məhsullarına, müxtəlif növ xalçalara da dünya bazarlarında tələbat böyük idi.
Ticarət
Şəhər Suriya, Misir, Çin, Maldiv adaları və s. ölkələr ilə ticarət əlaqələri saxlayaraq, keramika, farfor, fayans məhsulları ixrac edirdi. Aşkar edilmiş mis sikkələr daxili ticarətin də mövcudluğundan xəbər verirlər. Sikkə zərbində istifadə olunan ştempelə oxşayan əşya da tapılmışdır.
Qətər coğrafiyası
İqlimi və hidroqrafiyası
Yay və qış aylarında gündəlik temperatur fərqi 10 dərəcəyə çatır. Qətərdə ilin on ayında şimal-qərb (yerli əhali bunu «şemal» küləkləri adlandırır) küləkləri əsir. Bu küləklər qışda yağıntı, yayda isə qonşu ərazilərin səhra və yarımsəhralarından toz və qum gətirir.
Yağıntı mövsümü noyabrdan başlayır və marta qədər davam edir. İlin başqa vaxtlarında yağıntı düşmür. Ölkənin cənubunda il ərzində düşən yağıntıların miqdarı 60 mm, şimalına isə 130 mm-dir. Yağıntılar noyabrdan marta qədər olan dövrdə də qeyri-bərabər düşür. Bəzən bütün ilboyu düşən yağıntı bir-iki gün ərzində düşür.
Qətərdə çay, göl və digər yerüstü su mənbəyi yoxdur. Ərazidə kiçik quru yataqlar (vadilər) vardır. Yağışlardan sonra su ilə dolan bu vadilərdəki su ya tezliklə buxarlanır, ya da torpağa hopur. Paytaxtın yaxınlığında yerləşmiş Məşrib ölkənin ən böyük vadisidir. Qətərdə yeraltı suların əhəmiyyəti böyük olsa da, bu sərvət tükənmək üzrədir.
Ölkənin şimalı cənuba nisbətən yeraltı sularla yaxşı təchiz olunmuşdur. Şimalda yeraltı sular atmosfer mənşəli olduğundan şirindir. Cənuba getdikcə yeraltı sular həm şorlaşır, həm də onların debiti azalır.
XX yüzilliyin əvvəllərində ölkədə 25 min əhali yaşayan zaman 20-30 su quyusu olduğu halda, 50-ci illərdə 286, 60-cı illərdə 433, 70-ci ildə 1205, 1980-cı ildə 1589 artezian quyusu qazılmışdır. Buna uyğun olaraq çıxarılan suyun miqdarının artmasına baxmayaraq 70-ci illərin ikinci yarısından «su qıtlığı» daha kəskin problemə çevrilir.
Torpaq, bitki örtüyü
Sahil zonada bataqlıq, şoranlıq torpaqları, keçid zonasında çox zəif və az məhsuldar torpaqlar yayılmışdır. Lakin keçid zonasının şimal və şimal-şərqində, mərkəzdə və yarımadanın cənubunda əkinçiliyə yararlı sahələr də vardır. Bu sahələr daşdan, çınqıldan təmizləndikdən sonra və yeraltı sulardan müntəzəm istifadə nəticəsində suvarma tətbiq etməklə əkinçilik areallarına çevrilə bilər.
Bitki örtüyünü əsasən kserofit, halofit (şoranlıqlarda bitən bitkilər) və istiyə davamlı bitkilər təşkil edir. Kserofitlər ölkənin hər yerində, halofitlər və istiyə davamlı bitkilər isə məhdud ərazidə yayılmışdır. Yarımadanın mərkəzi hissəsində tikanlı bitkilər, yemlik taxıl, yovşan, qumotu, gəvən, qrunt və şose yolları boyunca bağayarpağı, yamac və dərələrdə quraqlığa davamlı quzuqulağı, çobanyastığı, leylək otu, qarayonca, qaranquşotu və s. bitir. Çınqıl və qumla örtülü dəniz sahilləri bitki örtüyündən məhrumdur. Vahələrdə xurma və müxtəlif meyvə ağacları üstünlük təşkil edir.
Qətərin fauna aləmi zəngin deyildir. Ərəbistan ceyranının nəsli kəsilməkdədir. Bu heyvanı artırmaq məqsədilə xüsusi fermalar yaradılmışdır. Mərkəzi yaylalarda dovşan, sürünənlər, sahildə isə quşların müxtəlif növləri vardır. Sahil suları dəniz heyvanları ilə zəngindir. Böyük Mirvari sayı (dayazlığı) adlandırılan bölgəni Qətər adası şərq və qərb hissəyə ayırır. Burada sənaye əhəmiyyətli 70 növdən artıq balıq və müxtəlif dəniz heyvanları yaşayır.
Antuan Ogüsten Kurno
Həyatı
Antuan Ogüsten Kurno Yuxarı Sonada dünyaya gəlmişdir. 1821-ci ildə dövrünün nüfuzlu təhsil müəssisələrindən biri olan Paris Ali Normal Məktəbinə qəbul olur. Sanmoya görə,
Sonralar Kurno riyaziyyat üzrə professor kimi uzun müddət fəaliyyət göstərir və Dijon Akademiyasının rektoru təyin edilir.
1877-ci ildə vəfat etmişdir. Ömrünün son illərində Kurno, demək olar ki, kor idi.
İqtisadiyyat
Kurnonun əsas təhsili riyaziyyat üzrə olsa da, iqtisadi nəzəriyyəyə də öz töhfəsini vermişdir. Onun monopoliyalar və duopoliyalar haqqında nəzəriyyələri hələ də öz aktuallığını qoruyub saxlayır. 1838-ci ildə dərc olunmuş "Sərvət nəzəriyyəsində riyazi prinsiplərin tədqiqi" kitabında Kurno riyazi formul və simvolların iqtisadi təhlilə tətbiqindən istifadə etmişdi. Bu kitab çox tənqid olunmuş və Kurnonun sağlığında çox da uğur əldə edə bilməmişdi. Alim eyni kitabı iki dəfə yenidən yazmağa cəhd etmişdi. Bununla belə, həmin kitabın bu gün də iqtisadiyyata təsiri hiss olunmaqdadır. Bu gün bir çox iqtisadçı bu kitabın müasir iqtisadi təhlil üçün ayrılma nöqtəsi olduğuna inanır. Kurno funksiya və ehtimal nəzəriyyələrini iqtisadi təhlilə təqdim etmişdir. O, tələb və təklif qaydasının qiymət funksiyası kimi ilk düsturunu irəli sürmüş və faktiki olaraq Alfred Marşallın işini təqribən otuz il qabaqlayaraq tələb və təklif əyrisinin qrafikini çəkmişdi.
Kitabında təsvir etdiyi Kurno duopoliya modeli həmçinin Neş tarazlığı (təmiz/xalis strategiya) və optimal strategiya konsepsiyalarını ictimaiyyətə təqdim edirdi.
Kurno hesab edirdi ki, iqtisadçılar riyazi vasitələrdən yalnız ehtimal olunan hədləri müəyyən etmək və daha az sabit faktları daha mütləq şərtlərlə ifadə etmək üçün istifadə etməlidirlər. Daha sonra o, riyaziyyatın iqtisadiyyatda praktik istifadəsinin mütləq şəkildə ciddi ədədi dəqiqliyi ehtiva etmədiyini bildirirdi.
Bu gün Kurnonun gördüyü işlər ekonometrikada da tanınır. O, həm də Leon Valrasın atası və özünün sinif yoldaşı Ogüst Valrasın siyasi iqtisadiyyat və riyaziyyat müəllimi idi. Kurno və Ogüst Valras, Leonu təhrik edirdilər ki, siyasi iqtisadiyyatda özünü sınasın. Bütün bunlarla yanaşı, Kurno, həmçinin Leon Valras və onun tarazlıq nəzəriyyəsi üçün ilham mənbələrindən biri olmuşdur.
İqtisadiyyat sahəsində görkəmli riyaziyyatçı özünün oliqopoliya nəzəriyyəsinə görə tanınır: həmin nəzəriyyə onun şərəfinə Kurno rəqabəti adlandırılıb.
Fəlsəfə
Kurno determinizm (fizikada) və indeterminizm üzrə apardığı tədqiqatlarla yadda qalıb.
Həyatda heç nəyin təsadüfən baş vermədiyinə inanan Pyer Simon Laplasdan; və təsadüf və səbəbiyyətin bir-biri ilə əlaqəsi olmadığını düşünən Aristoteldən fərqli olaraq, Kurno onların hər ikisini bir araya gətirərək, təsadüfiliyi iki müstəqil səbəbli hadisənin qarşılaşması kimi müəyyən edirdi. Bu tərif hətta mükəmməl müəyyənedici hadisələrdə də təsadüfiliyin olmasına imkan verir və əlaqəli olmayan siqnalların (məsələn, temperatur və səs) birləşməsi ilə təsadüfi say yaratmaq üçün istifadə olunur.
Toçiqi prefekturası
Toçiqi prefekturası — Yaponiyanın Kanto regionunda prefektura. Ərazisi 6 408 kvadrat-kilometr, əhalisi 2 005 000 nəfərdir. Mərkəzi Usnomiya şəhəridir.
Yuminda yarımadası
Yuminda (Juminda) — Estoniyanın şimalında, Baltik dənizi akvatoriyasında yerləşən yarımada. Şimali Estoniyanın ən böyük yarımadasıdır. Qərbdən Kolqa (Kolga laht) və şərqində Xara (Hara laht) buxtaları yerləşir. Yarımadanın uzunluğu 13 km, eni, 6 km-dir. Ərazisinin böyük hissəsi iynəyarpaqlı meşələrlə örtülüdür. Yumida adlı yaşayış məntəqəsi haqqında ilk məlumatlar 1290-cu ilə aiddir. Yarımadanın şimalında mayak fəaliyyət göstərir. Şərq hissəsində Xara kəndi ərazisində SSRİ dönəmində sualtı qayıqların bazası fəaliyyət göstərirdi.
Yarımada Rusiya və Estoniyanın ən qanlı hadisələrinə şahidlik etmişdir. 1941 ildə burada 15 000 insan həlak olmuşdur. Üstəlik 4400 Tallin sakini öldürülmüşdür. 2001-ci ildə yarımadanın sonucunda yerləşən burunda həlak olanların şərəfinə abidə ucaldılmışdır
Mişel Əfləq
Mişel Əfləq — Ərəb əsilli Suriya siyasətçisi. Bəəs sosialist ərəb partiyasının qurucusu. Səddam Hüseynin əməkdaşı olub.
Həyatı
Suriyanın Dəməşq şəhərində orta səviyyəli bir ailədə anadan olan Əfləq Sorbonnada oxudu və burada gələcək siyasi yoldaşı Səlahəddin əl-Bitarla görüşdü. 1932-ci ildə Suriyaya qayıtdı və kommunist siyasətində siyasi karyerasına başladı. Əfləq kommunist fəalı oldu, ancaq Suriya-Livan Kommunist Partiyası Fransanın müstəmləkə siyasətini dəstəklədiyi zaman kommunist hərəkatı ilə əlaqələrini kəsdi. Sonralar 1940-cı ildə Əfləq və əl-Bitar Ərəb İhya Hərəkatını qurdular (daha sonra Zəki əl-Ərsuzi qrupundan adını eyni adla alaraq özünü Ərəb Bəəs Hərəkatı adlandırdı). Hərəkat uğurla nəticələndi və 1947-ci ildə Ərəb Bəəs Partiyası yaratmaq üçün Ərəb Arası'nın ərəb Bəəs Təşkilatı ilə birləşdi. Əfləq partiyanın icra komitəsinə üzv seçilmiş və "'Amid" (partiyanın lideri deməkdir) seçilmişdir.
Ərəb Bəəs Partiyası 1952-ci ildə Ərəb Sosialist Bəəs Partiyasını yaratmaq üçün Əkrəm əl-Hövraninin Ərəb Sosialist Partiyası ilə birləşdi; Əfləq, 1954-cü ildə partiyanın lideri seçildi. 1950-ci illərin ortalarından geci ortalarında partiya Misir Prezidenti Cəmal Əbdünnasir ilə münasibətləri inkişaf etdirməyə başladı və nəticədə Birləşmiş Ərəb Respublikasının (UAR) yaranmasına səbəb oldu. Nasir Əfləqi partiyasının üzvləri ilə məsləhətləşmədən etdiyi partiyanı dağıtmağa məcbur etdi. UAR-nın dağılmasından qısa müddət sonra Əfləq Bəəs Partiyasının Milli Komandanlığının baş katibi seçildi. 8 Mart İnqilabından sonra Əfləqin partiyadakı mövqeyi o dərəcədə zəiflədi ki, 1965-ci ildə partiyanın lideri olaraq istefa vermək məcburiyyətində qaldı. Bəəs Partiyası. Livana qaçdı, ancaq sonradan İraqa getdi. 1968-ci ildə Əfləq İraqın rəhbərlik etdiyi Bəəs Partiyasının baş katibi seçildi; işlədiyi müddətdə heç bir faktiki hakimiyyətə sahib olmadı. 23 iyun 1989-cu ildə ölümünə qədər bu vəzifəni tutdu.
Birlikdə Bəəsçilik kimi tanınan Əfləqin cəmiyyət, iqtisadiyyat və siyasət haqqında nəzəriyyələri ərəb dünyasının inkişaf etmiş bir inkişaf vəziyyətinə çatması üçün bir ərəb millətinə birləşdirilməsinin lazım olduğunu söyləyir. Həm kapitalizmə, həm kommunizmə, həm də Karl Marksın dialektik materializmə yeganə həqiqət kimi baxışı tənqidi idi. Bəəsçi düşüncə azadlığı və ərəb sosializmini - Qərbin müəyyən etdiyi beynəlxalq sosialist hərəkatının bir hissəsi olmayan ərəb xüsusiyyətləri olan bir sosializmi vurğuladı. Əfləq dövlət və dinin ayrılmasına inanırdı və dünyəviliyə güclü inanırdı, amma ateizmə qarşı idi. Xristian olsa da, İslamın "ərəb dahisi" nin sübutu olduğuna inanırdı. 1966-cı ildə Bəəs Partiyasının parçalanmasından sonra Suriyanın rəhbərlik etdiyi Bəəs Partiyası Əfləqi Əl-Ərsuzinin fikirlərini oğurlamaqda ittiham etdi və onu "oğru" adlandırdı. İraqın rəhbərlik etdiyi Bəəs Partiyası bunu rədd edir və əl-Ərsuzinin Bəəs düşüncəsinə töhfə verdiyinə inanmır. Bundan əlavə, Səddam Hüseyn, ölümündən əvvəl Əfləqin gizli şəkildə İslamı qəbul etdiyini sübut etmədən iddia etdi.
9 yanvar 1910-cu ildə Şamda orta sinif Yunan Pravoslav Xristian ailəsində anadan olmuşdur.atası Yusuf, taxıl taciri olaraq çalışır. Əfləq ilk dəfə Fransanın Suriyadakı mandatının qərbləşmiş məktəblərində təhsil almışdır. 1929-cu ildə Parisdəki Sorbonnada xaricdə fəlsəfə təhsili almaq üçün Suriyanı tərk etdi. Əfləq qaldığı müddətdə Henri Bergsonun əsərlərindən təsirləndi və uzun müddətdir həmkarı Surah millətçisi olan Səlahəddin əl Bitar ilə görüşdü.Əfləq Sorbonnada Ərəb Tələbə Birliyini qurdu və Karl Marksın yazılarını kəşf etdi. 1932-ci ildə Suriyaya qayıtdı və kommunist siyasətində aktiv oldu, ancaq Fransa Kommunist Partiyası (FKP) tərəfindən dəstəklənən Léon Blum hökuməti Fransanın koloniyalarına qarşı köhnə siyasətini davam etdirdikdə hərəkəti tərk etdi. Əfləq və başqaları, FKP'nin Fransız müstəmləkələrinə istiqamətli müstəqillik siyasətini davam etdirdiyinə inanırdılar. Suriya-Livan Kommunist Partiyasının (SLKP) FKP qərarını dəstəkləməsinə kömək etmədi. Bundan sonra Əfləq kommunist hərəkatını Sovet İttifaqının aləti olaraq görürdü. Antun Saadanin Suriya Sosial Milliyyətçi Partiyasının təşəbbüsü və ideologiyasından heyran oldu. Suriyaya qayıtdıqdan sonra Əfləq və əl-Bitar "Suriyanın ən nüfuzlu orta məktəbi" olan Tajhiz all'-Ulanın müəllimi oldular. Əfləq tarix öyrətdi, əl-Bitar riyaziyyat və fizika fənlərini tədris etdi. 1940-cı ilə qədər Əfləq və əl-Bitar adətən cümə günləri bir araya gələn tələbə dairəsi qurmağı bacardılar. Həmin il Əfləq və əl-Bitar tərəfindən bir siyasi partiya olan Ərəb İhya Hərəkatı yaradıldı. Boş vaxtlarının çox hissəsini 1941-ci ildə partiya üçün təşviq etmək üçün istifadə etdilər. 1942-ci ildə Əfləq "teatr pauzası" ndan çox yaxşı istifadə edə bilən "məcburedici bir natiq" kimi bacarıqlarını göstərdi. Partiya Yaxın Şərqi sarsıdan köklü dəyişiklikləri ifadə etmək üçün adını Ərəb Bəəs Hərəkatı olaraq dəyişdirdi; İraqın baş naziri Rəşid Əli əl-Gaylani İngiltərənin İraq üzərində hökmranlığına etiraz etmişdi. "Dirçəliş" sözünün "Bəəs" (ərəbcə: بعث, sözün həqiqi mənasında dirilmə deməkdir) ilə əvəzlənməsi, ərəb dirçəlişinin bir ərəbin yenidən dirçəldilməsi zərurəti ilə ideoloji olaraq dəyişdirildiyini göstərir. Adın dəyişdirilməsi, ərəb Bəəs Partiyasının lideri Zəki əl-Ərsuzi Əfləq və əl-Bitarı partiyasının adını ondan oğurlamaqda ittiham etməyə səbəb oldu. Hər iki şəxs bir ərəb millətçi mövqeyinə söykənən bir partiya platformasını irəli sürsələr də, Əfləq və əl-Ərsuzi acı rəqib oldular.