cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cahangir Hüseynov
Siyasi fəaliyyəti
1991-ci ilin mart ayında 139 saylı seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikasının Ali Sovetinə deputat seçilmişdir.
1990-cı ildə Heydər Əliyev Moskvadan Bakıya gələndə qarşılayanlardan biri də Cahangir Hüseynov olub. Həmin vaxt Heydər Əliyevə sui-qəsd olmuşdur və Cahangir Hüseynov polis rəisi olaraq onu müdafiə etmişdir. Cahangir Hüseynov Ali Sovetdə 3 mart 1992-ci il tarixli fövqəladə sessiyada Heydər Əliyevin hakimiyyətə gətirilməsini təkidlə tələb etmiş, 1993-cü il 14 may tarixli fövqəladə sessiyada isə Heydər Əliyevin namizədliyini Ali Sovetin sədri vəzifəsinə təklif etmişdir.
Polis rəisliyindən istefa verdikdəb sonra siyasi fəaliyyətini genişləndirərək YAP-ın yaradıcılarından biri olmuşdur. 2000-ci ildə 83 saylı Saatlı Sabirabad seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin üzvü seçilmişdir. Milli Məclisdə Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu məsələləri daimi komissiyasının sədr müavini və Hesablama komissiyasının üzvü olmuşdur.
Təltifləri
İşlədiyi müddətdə dəfələrlə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin fəxri fərmanları, medalları və döş nişanları ilə təltif edilmişdir.
Aglaia tomentosa
(Aglaia tomentosa) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Beynəlxalq Memarlar İttifaqı
Tarixi
Beynəlxalq Memarlar İttifaqı 28 iyun 1948-ci ildə İsveçrənin Lozanna şəhərində yaradılıb. Beynəlxalq Memarlar İttifaqının yaradılması haqda qərar 1946-cı ilin sentyabr ayında Londonda, Sovet Memarlar İttifaqınında nümayəndələrinin də iştirak etdiyi görüşdə qəbul edilib.
Bu qeyri-hökumət təşkilatı YUNESKO-da qeydə alınmışdır.
Beynəlxalq Memarlar İttifaqının tərkibinə dünyanın 124 ölkəsi və 1,3 milyondan çox memarı daxildir.
Supersimmetriya
Supersimmetriya və ya Fermi — Boze Simmetriyası - hipotetik simmetriya, təbiətdə bozonları və fermionlaarı bir biri ilə bağlayır. Abstrakt bir-birinə çevrilən supersimmetriya, bozon və fermion kvant sahələrini bir-biri ilə əlaqələndirir, və beləliklə bir-birinə çevrilə bilirlər.
Abutalıb Səmədov
Abutalıb Qəmbər oğlu Səmədov — Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri.
Həyatı
1961-ci il fevralın 19-da Tovuz şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Rus dilini bilir. Evlidir, 3 övladı var
Siyasi fəaliyyəti
1992–1993-cü illərdə Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının yaradılması prosesində iştirak edib və Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri olub. 1993-cü ilin mayında partiya üzvlüyündən çıxıb. 1994-cü ilin oktyabrında Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının təşkilat komitəsinə rəhbərlik edib və partiyanın sədri seçilib.
2006 Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Çempionatı
Voleybol uzrə qadınlararası dünya cempionatı 2006 — 2006-cı ildə Yaponiyada təşkil edilən turnir. nın çempionluğu ilə bitən munidal oktyabrın 31-i başlamış, noyabr ayının 16-da sonlanmışdır.
Abutalıb Səmədov
Siyasi fəaliyyəti
1997–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Qaçqınlar Komitəsi sədrinin müavini işləyib.
2006 Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Çempionatı
Arenalar
Mundial beş fərqli şəhərin altı fərqli arenasında keçirilmişdir:
Abutalıb Səmədov
Siyasi fəaliyyəti
1990, 1995, 2000-ci illərdə parlament seçkilərində namizəd kimi iştirak edib, 2001-ci il yanvarın 7-də 99 saylı Şəmkir şəhər seçki dairəsindən deputat seçilmişdir Milli Məclisin İnsan hüquqları daimi komissiyasının üzvü olmuşdur.
2006–2008-ci illərdə Müəllif Hüquqları Agentliyinin sədri vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.
Muniba Mazari
Muniba Mazari — Pakistan rəssamı və sosial-siyasi fəalı. O, 21 yaşında avtomobil qəzasına uğramışdır və Pakistanın əlil-arabasından istifadə edən ilk modelidir. Yaradıcılıqla yanaşı, tez-tez müxtəlif tədbirlərdə motivasiya natiqi kimi çıxış edən Muniba BMT Qadınlar təşkilatının Pakistan üzrə milli səfiridir.
Fəaliyyəti
Muniba Mazari müxtəlif kampaniyalarında iştirak etmiş, bir müddət Pakistanın milli televiziyasında aparıcı kimi işləmişdir. Hal-hazırda Pakistanın BMT Qadınlar təşkilatının xoşməramlı səfiridir. O, burada qadın və uşaq hüquqları barədə çıxışlar edir. Muniba BBC tərəfindən 2015-ci ilin 100 qadınından biri, Forbs jurnalı tərəfindən 30 yaşdan cavan 30 nüfuzlu insandan biri seçilmişdir.
Şahdağ Turizm Mərkəzi
"Şahdağ Turizm Mərkəzi" — Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin tabeliyində Qapalı Səhmdar Cəmiyyət. Azərbaycanın ilk və ən böyük xizək kurortudur. thumb|Şahdağda qaldırıcılar
Tarixi
Şahdağ Qış-Yay Turizm Kompleksinin inşasına 2009-cu ilin sentyabrında başlanılmışdır. Prezident İlham Əliyevin Qusar rayonuna səfəri çərçivəsində bu möhtəşəm kompleksin təməlqoyma mərasimi keçirilmişdir.
left|thumb|130px|Şahdağa həsr olunmuş poçt markası Prezident İlham Əliyevin birbaşa tapşırığı ilə Qusar şəhərindən 30 kilometr şimalda, rayonun Dağlıq Alayan kəndi ərazisində yerləşən Şahdağ Qış-Yay Turizm Kompleksində inşaat işləri yüksək standartlara uyğun olaraq həyata keçirilir. Tikinti işlərinin gedişinə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi nəzarət edir. Şahdağ milli parkının ərazisində salınan bu kompleksin tikintisi Azərbaycanda dağ xizək və digər qış idman növləri ilə məşğul olmaq üçün geniş imkanlar yaradıdır. Kanat yollarının çəkilişi qış turizm kompleksinin əsas infrastrukturlarından sayılır.
Kompleksdə tikinti işlərini yerli və xarici mütəxəssislərdən ibarət briqadalar ən müasir səviyyədə yerinə yetirirlər. Kompleksin baş layihəsi dünyada xüsusilə dağ-xizək mərkəzləri üzrə böyük layihələr həyata keçirən İsveçrə-Avstriya şirkəti tərəfindən hazırlanmışdır. Kompleksin ərazisində birinci mərhələdə doqquz kanat yolu çəkiləcəkdir. Kanat yollarının çəkilişini bu sahədə böyük təcrübəsi olan Avstriya şirkəti həyata keçirir. İlk inşa olunan 982 metrlik məsafəsi olan lift isə artıq istifadəyə verilmişdir. Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva Şahdağ Qış-Yay Turizm Kompleksinin 2 nömrəli kanat və xizək enişinin açılışında iştirak etmişlər.
27 fevral 2011-ci il tarixində Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva kompleksin lift bazasının anbarı ilə də tanış oldular. Dövlət başçısı 2 nömrəli kanat yolunu sınaq məqsədilə işə saldı.
Kurort
"Şahdağ" Turizm Mərkəzi Azərbaycanda ilk və ən böyük dağ-xizək kurortudur.
Macəralar Dünyası
"Şahdağ" Turizm Mərkəzi Azərbaycanın tarixində ən müasir avadanlıqları ilə təchiz edilmiş və ən yaxşı beynalxalq şirkətləri tərəfindən idarə edilən ilk dağ-xizək kurortudur.
Macəralar dünyası lap yaxınlığda:
Məşhur azərbaycan qonaqpərvərliyini hiss edin və Azərbaycanda istirahətin ən gözəl məqamlarınından həzz alın.
Texniki Spesifikasiyalar
thumb|"Şahdağ" otelindən açılan mənzərə thumb|Şahdağda Buzlu Bar thumb|Şahdağda qar topu thumb|Şahdağda qar təmizləyən maşınlar thumb|Şahdağ yayda thumb|Şahdağ yayda
Əsas təşkilatçı
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi / "Şahdağ" Turizm Mərkəzinin Müdiriyyəti
Operator
PGI Management
Sərnişin tutumu
25,000 xizəkçi/saat
Qaldırıcılar
Burada 17 qaldırıcı var:
Yamaclar
26 yamac:
Fristayl
Fristayl uçün 1 qar parkı
Xizək Məktəbi
Müştərilərin xidmətinə yerli və xarici təlimçilərin xidmət göstərdiyi 3 Xizək və Dağ məktəbi verilib:
Uşaq Klubu
Uşaq bağçası / Uşaq Klubu
Vahiməli gecə (film, 2011)
Vahimə gecəsi 2011-ci il Amerika istehsalı qorxu və komediya janrlı filmdir. Filmin ilk orijinal versiyası 1985-ci ildə Uşaq Oyuncaqları filminin rejissoru Tom Holland tərəfindən ekranlaşdırılmışdır. Hər şey qorxulu filmləri bəyənən Çarlinin mələlləsinə yeni köçən bir adamın vampir olduğunu biləndən sonra başlayır. Filmdə hadisələr əyləncəli və eyni zamanda qorxulu tərzdə davam edir. Bu dəfəki versiyada vampir rolunu Kallin Ferral, Çarli rolunu Anton Yelçin, ana rolunu Toni Kollet və Piter rolunu isə Devid Tennat ifa edirlər. Film ABŞ-də 2011-ci ilin 19 avqustundan etibarən nümayişə başlayacaq.
Məzmun
Çarli məktəbin papulyar tələbəsidir və bir çoxlarının paxıllıq etdiyi seksi bir sevgilisi var. Özünü çox sevən Çarlı hətta ən yaxın dostu Edidə saymayır.
Bir gün onların məhəlləsinə yeni qonşu köçür. Adi adam kimi görünən bu oğlanın sonradan gecələri ova çıxan bir vampir olduğunu öyrənən Çarli bunu heç kəsə inandıra bilməyəcəyini bilir. Ona görədə öz üsulları ilə bir təhər onun öhdəsindən gəlməyə çalışacaq.
Şahdağ Turizm Mərkəzi
Otellər
Hal hazırda 5 otel  fəaliyyət göstərir. "Şahdağ" Turizm Mərkəzinin otellərində hazırda olan çarpayıların sayı: Ümumilikdə 1.156 çarpayı
Restoranlar
16 restoran, kafe və bar:
SPA və sağlamlıq
3 SPA, Sağlamlıq və Fitnes Mərkəzi:
Konfrans Mərkəzlər
4 Konfrans Mərkəzi fəaliyyət göstərir:
Avtodayanacaqlar
7 avtomobil dayanacağı:
"Şahdağ"da yay mövsümü
thumb|Şahdağda şişirdilmiş qala thumb|Şahdağda nordik gəzinti və piyada turlar thumb|Şahdağda peyntbol thumb|Şahdağda seqveylə gəzinti "Şahdağ" Turizm Mərkəzi yay mövsümündə bütün yaşlara uyğun, macəralar parkından tutmuş şişirdilmiş qalalara, kvardosikllərdə gəzinti və nordik gəzintisinə və orientasiyaya qədər müxtəlif növ idman oyunlarını təklif edir.
Simonson yarpaqsünbülü
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 12 m-ə çatır.Cavan gövdələri parlaq gümüşü rəngdədir, mum qatı ilə örtülmüşdür.Simonson yarpaqsünbülünün gövdəsi 24 saat ərzində təxminən 120 sm-ə qədər böyüyür.Yarpaqları boruvarı, növbəli, xətvari olub, 2 cərgədən qarışıq düzülmüşdür.Bambukların tezböyüyən zoğlarında qabıqşəkilli yarpaqları vardır, ona görə onları digər taxılların yeraltı orqanlarına-kökümsovlara bənzədirlər.Çiçəkləri ayrı cinsli oturaq, lətlidir, sadə və ya budaqlı qıçalar şəklində toplanmışdır. Bambuklar həyatında 1 dəfə çiçəkləyir və çiçəklədikdən sonra məhv olurlar.Ağacşəkilli formaları çiçəkləyənə qədər bir neçə onillik, bəzən yüz ildən artıq bitə bilərlər.Meyvələri iri giləmeyvələrə və ya qozlara bənzəyir.
Ekologiyası
Təpələrin yamaclarında, bataqlıqlaşmamış təzə torpaqlarda, xüsusilə də qırmızı torpaqlarda daha yaxşı bitir.
Azərbaycanda yayılması
Gəncədə, Zaqatalada, Lənkəranda təbii halda bitir.
İstifadəsi
Gövdələrindən idman ləvazimatı, mebel və çəpər hazırlanmasında, yüngül təsərrüfat binalarının tikilməsində, barama qurdu yetişdirmək üçün və s. İstifadə edilir.
Arginin
thumb|150px|right|Arginin: Kimyəvi formulu thumb|150px|right|Arginin: 3D modeli
ARGİNİN – 2-amin-5-quanidinvalerian turşusu. Əsas aminturşulardan biridir. (NH=C(NH2)NH(CH2)3CH(NH2)-COOH). Əsasi xassəlidir. Zülalların tərkib hissəsidir; protaminlərdə (85%-ədək) və histonlarda daha çoxdur. Arginin xeyli miqdarda bitkilərdə (qırmızı yosunlar, qabaqkimilər), xüsusilə ehtiyat və rüşeym orqanlarında mövcuddur. Yetkin heyvanlarda və insanda Arginin əvəzolunan aminturşular qrupuna aiddir, cavan orqanizmlərdə isə onun biosintezi kifayət qədər deyildir. Arginin sidik turşusıu ornitin (bax Ornitin tsikli), kreatin və bir sıra digər birləşmələrin sintezində iştirak edir və ondan bioloji fəal azot (II) oksidi əmələ gəlir.
Senecio aloides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ceyran
Qara Quyruqlu Ceyran və ya Ceyran — antiloplar cinsinə aid cütdırnaqlı məməli heyvan. Bədəninin uzunluğu 95-115 sm, süysünün hündürlüyü 60-75 sm, kütləsi 18-33 kq-dır.
Ümumi xarakteristikası və görünüşü
Çox yüngül qamətli bədən quruluşu olan heyvandır. Buynuzları lira şəklində əyilmiş, qara rəngdədir, əsasından az və ya çox dərəcədə paralel, zirvəyə doğru içəri əyilmişdir. Hamar zirvələrindən başqa, buynuz örtüklərinin səthi demək olar ki, hər yerdə aydın şəkildə nəzərə çarpan və bir – birindən ayrılan köndələn halqalarla örtülmüşdür. Əsaslarda (buynuzların alın sümüyünün qovuşduğu yer) buynuzların köndələn qovuşması uzununa ovaldır. Buynuzlar təkcə erkəklərdə deyil,nadir hallarda dişilərdə də müşahidə edilir. Rəngi müxtəlif çalarlı, qonura çalan, bəzən də qum rəngində olur. Qarnının və yanlarının altı, eləcə də, ayaqlarının uc tərəfləri ağdır. Sifətində və böyürlərində tünd və açıq rəngli zolaqların növbələşməsi, eləcə də ağ quyruqətrafı “güzgüsü” səciyyəvi xarakter daşıyır.
Ceyranlarda quyruq nisbətən uzun olub, ucu qaradır və 15-20 sm-ə çatır. Quyruğu sallandıqda quyruqətrafı "güzgü"nü örtür. Buynuzunun uzunluğu 25-43 sm olur. Bəzən dişilərdə də buynuza təsadüf edilir, lakin qısa ölçülü olur (5 sm-ə kimi). Dişilər 9 aylığında, erkəklər isə 18 aylığında cinsi yetkinliyə çatırlar. Boğazlıq müddəti 5-6 ay çəkir. Ceyranlar 1-2, çox az hallarda isə 3 bala doğurlar. Balalar 4-5 aylıq olana qədər süd əmirlər. Ceyranların ömür müddəti 10-12 ildir. Bu antilopda iy vəziləri yaxşı inkişaf etmişdir. Bu vəzilərin ifrazatı ilə, heyvanlar bir-birini axtarır və ünsiyyət yaradırlar.
Dünyada və Azərbaycanda yayılması
İnsanların sevdiyi gözəllik obyekti olan ceyran həmişə onların diqqətini özünə cəlb etmişdir. Başqa məməlilərə nisbətən bu heyvan dünyada çox az yayılmışdır. Növün arealı: Ərəbistan yarımadası, İran, Cənub–şərqi Gürcüstan (nəsli kəsilmiş növ), Kiçik Asiya yarımadası, Türkmənistan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Əfqanıstan, Pakistan, Monqolustan, Şimal-qərbi Çin və Cənubi Qafqazda isə əsas arealı Azərbaycandır. Azərbaycan ceyranların nisbətən çox yaşadıqları ərazi olmuşdur. Lakin, uzun tarixi dövr ərzində insanlar bu heyvanları qıraraq, onun arealını – antropogen landşaftlara çevirmiş, beləliklə bu heyvanlar məhdud və bir-biri ilə əlaqəsi olmayan kiçik sahələrdə az miqdarda qala biliblər.
Həyat tərzi
Cütdırnqalı heyvanların istər dağlıq ərazilərdə, istərsə də açıq səhra şəraitində məskunlaşmış növlərinin xarakterik ekoloji xüsusiyyətlərindən biri də, onların dəstələrlə yaşamasıdır. Belə dəstələr və ya sürülər heyvanların birgə yaşayış forması olmaqla bir sıra ekoloji əhəmiyyət kəsb edir. Bu, hər şeydən əvvəl, onların kollektiv sayıqlığını artırır, heyvanlar öz düşmənlərindən yaxşı qoruna bilir, yırtıcıların əksəriyyəti iri sürülərə hücum etməkdən çəkinir, qar örtüyünü tapdalayaraq yumşaldır, getdikləri ərazidə qısa müddətdə cığır sala bilirlər ki, bu da onların hərəkətini asanlaşdırır. Bunlardan başqa, sürüdə olan zəif, xəstə fərdlər nisbətən qüvvətli və sağlam fərdlərin arxasınca gedir. Qar örtüyü olan yerlərdə sürüdə, olan cavan və qüvvətli erkəklər qarı asanlıqla tapdalayıb təmizləyir, zəif dişi və nisbətən kiçik yaşlı fərdlərin rahat otlamasına şərait yaranır. Bir sözlə, cütdırnaqlı heyvanlarda sürülərin yaranması onların kollektiv şəkildə əlverişsiz şəraitdə yaşaması üçün uyğunlaşmadır.
Yuxarıda göstərilən məlumatları ümumiləşdirərək, aşağıdakı nəticələrə gəlmək olar: Şirvan Milli Parkında da ceyranların sürülük indeksi yay aylarında kiçik, yaz aylarında nisbətən böyük olur. Payız fəslində isə bu göstərici hər iki fəsilə nisbətən 9-10 dəfə böyükdür. Sürülərdə heyvanların sayı orta hesabla 15-17 baş arasında dəyişir.
Yaşayış yerləri
Ceyranlar yovşanlı və şorangəli düzənlik yerlərdə,bəzən də xırda təpələri olan çöllərdə yaşamağa uyğunlaşmışdır. Onlar başlıca olaraq bərk torpaqlı (çınqıllı və gilli) arid sahələrin sakinidir. Ceyranlar həmçinin yarımsəhra bitki örtüyü olan dağətəyi landşaftlarda da məskunlaşmağa uyğunlaşmışlar. Yayda onlar yaxınlıqdakı əlverişli su hövzələrindən 5–6 km-dən artıq aralanmayaraq kanalların,göllərin və Xəzərin sahili boyunca yerlərini dəyişirlər. Ceyranlar fəsillərlə əlaqədar olaraq mövcud yaşayış yerlərini (ümumi areal daxilində) başqa biotoplarla əvəz edirlər. Ceyranlar tipik səhra və yarımsəhralarda məskunlaşmağa uyğunlaşmış faunanın nümayəndəsidir. Onlar Asiyada bütün səhra və yarımsəhra tiplərində yaşayırlar. Çox səciyyəvi yerləri, yovşanlı-şorangəli səhralar və yovşanlı-qırtıclı yarımsəhra landşaftları sayılır.
Ən çox üstünlük verdikləri yaşayış sahələri açıq düzlərdir. Digər antiloplardan fərqli olaraq nahamar, dərəli-təpəli və yarımörtülü sahələrdə yaşamağa uyğunlaşa bilirlər.
Miqrasiyası
Digər vəhşi cütdırnaqlılarla müqayisədə ceyranlar daha çox fəal heyvanlardır. Yaz aylarında ceyranların fəallığı daha yüksək olur. Heyvanlar günün bütün işıqlı vaxtlarını otlayır, qısa müddətdə dincəlirlər. Qışdan çıxmış heyvanlar fizioloji cəhətdən zəif olduğundan çox qida qəbul etmək üçün bütün gün ərzində otlayırlar.
Yazda (mart-may aylarında) ceyranlar səhərin alatoranlığından otlamağa başlayır, çox qısamüddətli istirahətdən sonra yenidən qidalanmanı davam etdirirlər. Qalan saatlarda növbə ilə dincəlirlər. Qidalanma təxminən tam qaranlıq düşənə qədər davam edir. Yaz aylarında ceyranlar yulğun kollarının daldasında, torpaq təpələrinin külək tutmayan tərəfində və qurumuş otların üzərində uzanaraq dincəlirlər.
Ceyranlar ətraf mühitə qarşı həddindən artıq həssasdırlar. Onlar görmə, eşitmə, iybilmə qabiliyyətləri yüksək dərəcədə inkişaf etmişdir. Ceyranlar səhra şəraitində yaşayan digər cütdırnaqlılarla müqayisədə (sayqak, dzeren, qulan və s.), uzaq məsafəli miqrasiyalar etmirlər. Onlardan fərqli olaraq ceyranlar yarımbağlı biotoplarda da (kol-kos, qamışlıq, yulğunluq) otlayırlar.
Azərbaycan şəraitində ceyranların hazırkı yaşayış yerlərini areal adlandırmaq ekoloji cəhətdən düzgün deyildir. Çunki, istər Şirvan Milli Parkı, istərsə də Korçay yasaqlığı konkret sərhədlərə malik qapalı ərazilərdir. Belə yerlərdə, ceyranlar fəsillərlə əlaqədar, həmçinin, qida azlığı, narahatedici amillər olduqda, su mənbələri olmadıqda, gündən qorunmaq üçün kolluqlar olmadıqda yerlərini dəyişməyə məcbur olurlar. Məsələn, Şirvan Milli Parkında ceyranlar qışda soyuq küləkli və qarlı Şimal-şərq kvartallarından daha əlverişli olan Cənub-qərb sahələrinə köç edirlər. Azərbaycanda yalnız 15-18 başdan ibarət olan Giləzi populyasiyası sərhədsiz ərazidə olduğu üçün normal miqrasiya edə bilir.
Çoxalması
Ceyranlarda cinsi yetişkənlik dişilərdə 7-19 aylığında, erkəklərdə isə 18-30 aylığında başa çatır. Çoxalmanın birinci mərhələsi olan hövrəgəlmə prosesi, təqribən sentyabrın ikinci yarısında başlayır. Bu proses erkək fərdlərdə sentyabrın sonunadək özünü göstərir. Bu dövrdə, ceyranlar çox az dincəlir, çox otlayır, erkəklər arasında tez-tez vuruşma baş verir, onlar bir-birilə oynaşırlar. Bu proseslə əlaqədar ceyranlarda xüsusi davranış reaksiyaları müşahidə olunur.
Ceyranlarda cütləşmə dövrünün başlanması ərəfəsində bir sıra davranış formaları müşahidə edilir. Onlar cütləşmə prosesinin baş verəcəyi əraziləri seçərək nişanlayırlar. Bu prosesi əsasən yaşlı erkək fərdlər icra edirlər. Onlar seçdikləri cütləşmə sahəsini əhatə edən sərhəd xətləri üzərində qabaq ətrafları ilə yeri qazaraq kiçik çalalar əmələ gətirir və həmin çalalara peyinini ifraz edərək doldurur. Beləliklə, yaşlı erkək fərdlər özləri üçün ətraf sahələrdən təcrid olunmuş cütləşmə sahəsi yaradır. Belə nişanlanmış sahəyə başqa erkək fərdlər girmirlər. Bu proses ceyranlarda özünəməxsus ekoloji uyğunlaşmadır. Belə nişanlanmış sahələrin düzəldilməsi ceyranlardan başqa digər məməli fauna növlərində də müşahidə olunur və cütləşmə dövründə dişi fərdlərə görə başqa erkəklərlə vuruşmaqdan yayınmaq üçün səciyyəvi instinktdir.
Cütləşmə ərəfəsində (təxminən oktyabrın ortalarından dekabrın sonuna qədər) bu prosesdə iştirak edəcək erkək fərdlərin toxumluqları və toxum axarı şişir. Cütləşmədə iştirak etməyən fərdlərdə bu hal müşahidə olunmadığı üçün, onları müəyyən məsafədən təyin etmək mümkündür. Erkək fərdlərin toxumluqları və toxum axarı yolları cütləşmə dövrü başa çatdıqdan sonra yenidən normal anatomik ölçüdə olur.
Cütləşmə dövrü hava şəraitindən asılı olaraq dəyişir. Yağışlı və soyuq payız aylarında bu dövr nisbətən uzanaraq gec başlayır (oktyabrın ikinci ongünlüyündən) və dekabrın axırına qədər davam edir. Nisbətən quraqlıq və isti keçən illərdə isə sentyabrın ortalarından – oktyabrın sonunadək uzanır. Ceyranların boğazlıq müddəti dəqiq təyin olunmayıb. Bu müddət təxminən 5-5,5 aya qədər davam edir. Bəzən bu müddət 6 aya qədər uzanır. Qoruq ərazisində heyvanların cütləşmədə iştiraketmə vaxtından asılı olaraq, doğum dövrü 20-30 gün fərqli ola bilir. Doğum intensivliyi hava şəraitindən asılı olaraq az və kütləvi xarakteri daşıyır. Havaların nisbətən mülayim keçdiyi illərdə doğum dövrü mart-aprel aylarında, yağışlı və soyuq hava şəraitində isə nisbətən uzanaraq aprelin əvvəlindən iyunun əvvəlinə qədər davam edir.
Doğum dövründə boğaz heyvanlar çox dalda yerlərə çəkilərək sakit və təhlükəsiz biotopda bir, iki, bəzən də üç bala doğurlar.
Qidalanması
Ceyranlar qidaya çox tələbkar olmayan heyvanlardır. Aparılan müşahidələr göstərir ki, Şirvan Milli Parkında ceyranların qidasını təşkil edən bitki örtüyü yarımsəhra şəraitinə uyğunlaşmış efemer – kserofit bitkilərdir. Parkın ərazisində aşağıdakı bitki formasiyaları mövcuddur: səhra bitkiləri – qara şorangə, şahsevdi, duzlaq şorəngəsi, yarımsəhra bitkiləri yovşanlı, çərənli-yovşanlı, yovşalı-efemerli, dənli – müxtəlif otlu, efemerli sahil qumlu və çala-çəmən bitki formasiyaları. Ərazidə ən çox yayılan yulğun, şahsevdi, şorangə – çoxillik efemerləri və şahsevdili – yulğun kollarıdır ki, bunlar, əksər yerlərdə qarışıq assosiasiyalar yaradır. Bu bitkilər bütün fəsillərdə başlıca olaraq qışda ceyranların çox xoşladıqları qida hesab olunur. Ərazinin cənub-şərq hissəsində ən çox səhra bitkiləri yayılmışdır. Bu bitkilərin sahəsi Xəzər dənizinin sahil xətlərinə qədər uzanır.
Heyvanların qidasının 75-80 %-ni yarımsəhra tipli bitkilər təşkil edir ki, bu da ərazinin şimal və qərb hissəsindəki şorlaşmış, yaxud zəif şorlaşmış torpaqlarda inkişaf etmişdir. Bu hissədə, ot və birillik efemerlərə rast gəlinir. Bunlardan tonqalotu, bozaq, buğdayı ot, qarayonca, kilikburuna təsadüf edilir. Bu bitkilər istər qışda (qar altında) qurumuş şəkildə, istərsə də erkən yazda yovşan yarımsəhraları ilə birlikdə ceyranların yem bazasının əsasını təşkil edirlər. Bu qrup bitkilər qısa vegetasiya müddətinə malikdir və çoxlu toxumları olduğu üçün qüvvətli yem kimi əlverişlidir. Düzənlikdə, xüsusilə, ərazinin cənub otlaqlarında adətən taxıllar, xaççiçəklilər, paxlalılar, mürəkkəbçiçəklilər və s. fəsilələrdən olan efemerlərin iştirak etdiyi xırda sahələrdən ibarət yarımsəhralara rast gəlinir. Bu qruplaşmalar ceyranların yay otlaqları üçün və payız fəslində heyvanların cütləşmə dövrü üçün qüvvətli qidalardır.
Əlverişli hava şəraitində efemerlərin toxumları adətən payızda cücərir və cücərmə mərhələsində qışlayır. Bu cücərtilərin bir hissəsi qış düşənədək inkişaf edir və müəyyən vegetativ kütlə verir ki, bu, ceyranların qış fəsli üçün yem bazasının 20 – 25 % - ni təşkil edir. Efemerlər yazın axırına yaxın (may ayının ortaları) quruyur. Erkən yazda (martın axırları) havaların istiləşməsilə əlaqədar efemerlərin bir hissəsi çiçəkləyir və toxum verir. Bu toxumlar qida rasionunun əsas hissəsini təşkil edir. Məsələn, soğanaqlı qırtıcın inkişafı payızda gedir. Heyvanlar onların soğanağından çox həvəslə istifadə edirlər.
Şirvan Milli Parkının ərazisində su mənbələri, əsasən, Çala gölü, Şirvan kollektoru, onlardan ayrılan arxlar və dənizin sahil xətlərinə yaxın ərazilərdir. Burada suyun tərkibində duz az olduqca (1 litrində 9-14 qr) ceyranlar ondan içə bilir, artıq olduqda isə heyvanlara öldürücü təsir göstərir. Bundan başqa qış aylarında heyvanlar qardan da istifadə edirlər.
Status
Çox ovlanmağına görə IUCN Qırmızı kitabında VU kateqoriyasındadır.azərbaycanda ən çox Şirvan milli parkında qorunur
Bulbophyllum scutiferum
(Bulbophyllum scutiferum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aglaia unifolia
(Aglaia unifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tirimüjgan Sultan
Tirimüjgan Sultan (Osmanlı türkcəsi: موغان سلطان) (d. 16 avqust 1822 - ö. 3 oktyabr 1853) — 31-ci Osmanlı sultanı Əbdülməcidin xanımlarından biri və 34-cü Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidin anası.
Həyatı
Tirimüjgan Sultan 1822-ci ildə Şimali Qafqazda Beyxan bəy və Almas xanımın qızı olaraq dünyaya gəlmişdir. Ailəsi əslən çərkəz olub, Şapsuqlar ailəsinə mənsubdu. Ancaq oğlu Sultan Əbdülhəmidin səltənətində anasının erməni əsilli olması barədə şayələr də yayılmışdı. Saraya necə alındığı bilinməsə də, sarayda mükəmməl tərbiyə almış və adı dəyişdirilək Tirimüjgan qoyulmuşdur. left|thumb|232x232px|Tirimüjgan Sultanın [[Bəylərbəyi Sarayı|Bəylərbəyi sarayındakı yataq otağı]]
Tirimüjgan Sultan Sultan Əbdülməcidlə taxta çıxdığı 1839-cu ildə Bəylərbəyi sarayında evləndi. Bu evlilikdən 1 qızı və 2 oğlu dünyaya gəlsə də, övladlarından ikisi uşaq yaşlarında vəfat etmişdi. İlk övladı olan Naimə Sultan 2 yaşı olanda çiçək xəstəliyindən, kiçik övladı Mehmed Abid Əfəndi isə 1 aylıq ikən bilinməyən səbəblə vəfat etmişdi. Həyatda qalan yeganə övladı Əbdülhəmid Əfəndi isə gələcəkdə taxta çıxmışdır.
Uzun müddət vərəmdən əziyyət çəkdikdən sonra Tirimüjgan Sultan 34 yaşında müalicə aldığı Fəriyə sarayında vəfat etdi. Həyatda qalan yeganə övladı Əbdülhəmid Əfəndi Sultan Əbdülməcidin digər xanımı Rahimə Piristü Sultanın himayəsinə verildi. Tirimüjgan Sultanın vəfatından 23 il sonra oğlu taxta çıxmış, onu böyüdən mənəvi anası Rahimə Sultan isə validə sultan ünvanı almışdır.
Vəfat edən Tirimüjgan Sultan Validə Turhan Sultan türbəsinə dəfn olundu. Gələcəkdə isə oğlu Sultan Əbdülhəmid 1887-ci ildə anasının xatirəsinə Rodosda məscid inşa etdirdi.
Moruxlu
Moruxlu — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd 1961-ci ildə inzibati ərazi vahidi statusu alıb.
Toponimikası
Moruxlu oyk. Gədəbəy r-nunun Qoşabulaq i.ə.v.-də kənd. Zada çayının (Zəyəm çayının qolu) sahilində, dağlıq ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrin ikinci yarısında buraya Tovuz r-nundan köçüb gəlmiş ağcaqalalı, kəlbəəhmədli, çənlər, Goranboy r-nundan köçüb gəlmiş qılıclı və Qazax r-nundan köçüb gəlmiş kəsəmənli nəsillərinə mənsub ailələr Moruqlu dərəsi adlanan ərazidə salmışlar. Kənd həmin ərazinin adını daşıyır. Oykonim Moruğlu, Moruxlu variantlarında da qeydə alınmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
İqlimi soyuqdur. Ən yüksək nöqtəsi 1295 m.-dir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 902 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Vahiməli gecə 2: Yeni qan (film, 2013)
Vahimə gecəsi 2: Yeni qan ''' rejissor Eduardo Rodriqezin çəkdiyi komediya/qorxu janrlı fildir. Eyni zamanda 2011-ci ildə çəkilmiş "Vahimə gecəsi" filminin davamıdır.
Filmin ABŞ-də premyerası 2013-cü ildə baş tutub.
Mutudərə
Tarixi
Kənd 1897-ci illərdə yaradılmışdır. Mutudərə Yaşayış məntəqəsinin əsasını 1895–1897-ci illərdə Gədəbəy rayonunun Düz Rəsullu və Gərməşöylü kəndlərindən köçmüş Sərdarlı və Nəbilər nəslinin nümayəndələri geniş ərazisi olan Qarağac yaylağında qoymuşlar. Mutudərədə ilk olaraq "Sərdarlı" nəslindən — Sərdarlı-Məcid, Sərdarlı-Mirzə, Sərdarlı-Müseyib, Məmmədli-Mehdi, Məmmədli-Həmid, "Nəbilər" nəslindən — Göyüş və Kalveyi Əsgərli-Cəlil, İsauşaqlaindan-Zeynalabdın məskunlaşmışlar. Mutudərə Qarağac yaylağının, Qonaqgörməz adlanan köç yerinin qarşı tərəfində yerləşən Kəmərqaya və Yurdlar dağlarından axan Axınca çayının Təndirli-Gürnəc qolunun mənbəyində yerləşir. Bu ərazilər 1650–1700-cü illərdən Sərdarlı nəslinin əsasını qoyan birinci Sərdarın qardaşı Rəhmın nəvəsi olmuş Qara Rəhimin və eləcə də İsalı camaatının yaylaq yeri olmuşdur.
1992-ci ilin 6 avqust tarixdə Ermənistan silahlı qüvvələrinin hücumu nəticəsində Mutudərə kəndi işğal olunaraq yandırılmışdır. Lakin Azərbaycanın Milli ordusunun mərd və mübariz əsgərləri 8 avqust 1992-ci il tarixdə erməni quldurlarını Mutudərə kəndindən və Şınıx bölgəsinin işğal olunmuş hissəsindən təmizlədilər və kəndi yenidən bərpa etdilər
Mutudərə döyüşü-Qəhrəmanlıq tarixi
Qarabağ müharibəsi başlayandan sonra ermənilər Mutudərənin ətrafını güclü istehkama çevirmişdilər və kəndin ətrafındakı yüksəkliklərdən Gədəbəyin kəndlərinə daim təhlükə yaradır, dinc əhaliyə qarşı silahlı hücumlar edirdilər. Qanlı hadisələrdən biri 1990-cı il yanvarın 30-da törədildi, erməni yaraqlıları Başkənddən keçib Şınıx tərəfə gedən yolun Mutudərəyə yaxın hissəsində 6 azərbaycanlını qətlə yetirdilər. 1992-ci ilin yay aylarında Erməni silahlı qüvvələri 1991-ci ilin noyabırından başlamış və 1992-ci ilin mayında Şuşa və Laçının işğalı, keçmiş DQMV-ni Ermənistanla quru yolla birləşdirməklə bitmiş planlı işğallarının davamını, Gədəbəy- Gəncə istiqamətində ki, ərazilərin işğalı ilə planlaşdırmışdılar. Bu baxımdan Mutudərə olduqca mühüm strateji yer olduğundan ermənilər buranı işğal etmək istəyirdilər. 1992-ci il avqustun əvvəlində vəziyyət daha da gərginləşdi. Ermənistan hərbi birləşmələri avqustun 5-də Mutudərəni ələ keçirmək üçün hücuma keçdilər. Ermənilər bu istiqamətdə minə yaxın canlı qüvvə, 4 tank, 14 zirehli maşın və digər texnika yeritmişdilər. İlk zərbəni baş leytenant Məzahir Rüstəmovun dəstəsi öz üzərinə götürdü. Məzahir öz cəsur döyüşçüləri ilə kəndin müdafiəsinə qalxır. Onlar dinc əhalinin kənddən çıxmasına şərait yaradırlar. Məzahir son nəfəsinə qədər döyüşür, ümid etdiyi əlavə kömək isə gəlib çatmır. Bu döyüşdə Məzahir Rüstəmov qəhrəmancasına həlak olur; düşmən əlinə diri-diri düşməsin deyə, axırıncı qumbarası ilə özünü partladır. Son nəfəsinəcən vuruşan komandir Məzahir Rüstəmov Mutudərədə böyük faciənin qarşısını ala bilir. Göstərdiyi qəhrəmanlığa və igidliyə görə Rüstəmov Məzahir İzzət oğlu ölümündən sonra Azərbaycan Respublikası prezidentinin 5 fevral 1993-cü il tarixli 457 saylı fərmanı ilə "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür. 1992-ci ilin 6 avqust tarixdə Ermənistan silahlı qüvvələrinin hücumu nəticəsində Mutudərə kəndi işğal olunaraq tam yandırılmışdır.
Azərbaycanın Milli ordusunun mərd və mübariz əsgərləri 8 avqust 1992-ci il tarixdədə Mutudərənin işğaldan azad olunması istiqamətində hücum başladı. Düşmənin ciddi müqavimətinə baxmayaraq axşama yaxın Mutudərə azad edildi, düşmənin 200-dən çox canlı qüvvəsi, 4 topu,3 tankı, 1 BMP və və digər texnikası məhv edildi. Mutudərəni yenidən tutmaq üçün erməni terror-quldur birləşmələri bir neçə uğursuz cəhd etdi, lakin itkilər verərək geri çəkilməli oldular. Hal hazırda Mutudərə kəndi yenidən qurularaq bərpa olunub və Milli ordumuzun nəzarətində və dinc əhalinin istifadəsindədir.
Toponimikası
Mutudərə oyk. Gədəbəy rayonunun İsalı i.ə.v.-də kənd. Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Kəndin ağsaqqallarının ata-babalarından eşitdiklərinə görə Mutu dərə sözünün mənası motmotu sözündən yaranıb. Kənd salındığı ərazidə əvvəllər çox miqdarda motumotu meyvəsi olduğuna görə kəndin adı da Motu dərə kimi qalıb. Yerli tələffüz forması hal-hazırda Mutudərədir. 2-ci bir variantda Mutu qədim türk dilində və indiki Qaqavuz türk dilində səssiz mənasındadır. Bu ehtimala baxsaq Mutudərə — Səssiz dərə mənasını verə bilir. Qədim yerləri: Badyabulaq, Aralıq, Təndirli, Yurdlar, Armudun boynu, Nərgiz yurdu, Koroğlu mağarası, Nalbənd, Ərdağının ətəyindəki qədim qəbiristanlıq, Camışölən, Ər dağı, Rəhimlidüşən, Daşçıxan, Mehdibiçən, Məşhur bulaqları:Badyabulaq, Dəllək bulağı, Beşbulaq, Qurdlu bulaq, Koroğlu bulağı, Əşrəf bulağı, Cəlil bulağı, Xanım bulağı, Zeynəb bulağı, Lala bulagı.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 130 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Xarici keçidlər
Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
Yapon psevdasiyası
Botaniki təsviri
Həmişəyaşıl, 2-5 m. hündürlükdədir.Gövdəsi ymru, düz durandır, tünd-yaşıl, açıq-qonur çıxıntılıdır.Qabığı göy rəngdədir və budanması monopodialdır, yerlə sürünür, az miqdarda zoğlar əməl gətirən. cavanlıqda yavaş böyüyən qamışdır.Bəzi zoğlar tamamilə məhv olduqda onların əvəzinə tez müddətdə digərləri çıxır.Yarpaqları çox iri, sıx yerləşən, lansetvari, uzunluğu 25 sm və eni 3 sm. tünd-yaşıl, bir az dərili, parlaq, budaqları və yarpaqları gövdənin uzunluğu boyunca yelpikşəkilli yerləşmişdir, şaquli, sıx kollu, dekorativ enli yarpaqlıdır.Çiçəkləməsi otkimilərin digər nümayəndələrində olduğu kimi çoxillik müddətdən sonra başlayır.Kökləri hamar (30-40 sm), sürünən. güclü və torpağa dərin gedən orta miqdarda köklər əmələ gətirir.
Ekologiyası
İşıqsevəndir, kölgəyə dözür, yarımkölgəyə üstünlük verir, quru şərq küləklərindən və qış günəşindən qorumaq lazımdır.Torpaq qidalı elementlərlə zəngin nəmişli olmalıdır.Soyuğa davamsızdır.
Azərbaycanda yayılması
Lənkəranda, Astarada, Zaqatalada, Balakəndə rütubətli mülayim zonalarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Yamacların və dağ çaylarının sahillərini bərkitmək üçün istifadə edilə bilər.Mebel sənayesində müxtəlif əşyaların hazırlanmasında istifadə olunur.
Senecio altimontanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Corc Klinton
Corc Klinton — (26 iyul 1739-cu il — 20 aprel 1812-ci il) — ABŞ dövlət və siyasi xadimi. O Nyu-Yorkun birinci seçilmiş qubernatoru və Tomas Cefferson və Ceyms Medisonun vitse-prezidenti olub.
Maqov
Mədəniyyəti
Kənddə böyük mədəniyyət evi fəaliyyət göstərir. Mədəniyyət evində "Hudulki" folklor kollektivi yaradılmışdır. Bu kollektiv milli rəqslərin, milli musigi alətlərinin, milli mahnıların yaşamasına və gələcək nəslə çatdırılmasına xidmət edir.
Əhalisi
Kənddə əsasən avarlar yaşayır.
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.
İnfrastruktur
2015-ci ilin iyun ayının 17-də kəndə ilk dəfə olaraq təbii qaz verilmişdir. Kənd ərazisində, Zaqatala-Balakən dəmiryolu mənzilinin 151-ci km-də qatar platforması tikilir.
Adi qarağat
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Orta və Cənubi Avropa, Şimali Amerikada geniş yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1 m olan koldur. Zoğları tikanlıdır. Tikanları 2,5 sm uzunluqda sadə və qısadır. Qaratikanları 3-5-7 bölümlü, nadir hallarda düyümlərdə və adətən düyümlər arasında yerləşir. Yarpaqları yumru, xırda, eni 3-5 sm, 3-5 dilimlidir. Çiçəkləri ikicinsli, oturaq, dəstə halında 3 çiçəklidir. Yumurtalığı çılpaq meyvə saplağına qədər uzanmış, meyvələrlə birlikdə qalır. Çiçəkyatağı zınqırov və silindr formalıdır. Ləçəkləri xaricdən tüklü, yaşılımtıl və ya qırmızımtıldır. Çiçəkləri 1-3 ədəd salxımlara yığılmışdır. Kasayarpaqları və çiçək tacının ləçəkləri 5 ədəd, erkəkcikləri 5, dişiciyi 2 bitişik meyvəyarpaqlı və aşağı yumurtalıqlıdır. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Nadir hallarda tək çiçəklidir. Giləmeyvələri tüklü və ya çılpaq, pazvari, şar və ya enli ellips formalı olub, müxtəlif rəngdə - yaşılımtıl, sarı və ya tünd qırmızıdır, iyul-avqust aylarında yetişir.
Ekologiyası
Nəmişli, kölgəli meşələrdə bitir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da, Talış və Kəlbəcərdə qayalıq yerlərdə yayılmışdır.
İstifadəsi
Adi qarağat park və bağlarda canlı çəpərlər və bordyurların salınmasında, eləcə də qrup halında və tək-tək əkilmək üçün istifadə edilir. Giləmeyvələrində 5-8 % şəkər, üzvi turşular – limon, alma turşuları, pektin maddələr, azotlu birləşmələr (0,65%), boyayıcı maddə, mineral duzlar və vitaminlər (C-50mq%, A-0,1mq%) vardır. Azərbaycanda meşəlik və dağətəyi rayonlarda mədəni şəraitdə becərilə bilər.
Aglaia variisquama
(Aglaia variisquama) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio altoandinus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Campiello Mükafatı
Campiello Mükafatı (Premio Campiello), hər il İtaliyada dərc olunan bir kitaba verilən nüfuzlu bir mükafatdır.
Quruluşu
thumb|200x200px|İlk Campiello Mükafatı, [[San Giorgio Maggiore adası ndakı Teatro Verdede təşkil olunan bir mərasimlə Primo Levi ye verilmişdir. ]] Campiello Mükafatı, Veneto Regionu Sənayeçilər Birliyi nin təşəbbüsü, 1962-ci ildə qurulmuş; İlk mükafat, 1963-ci ildə Primo Levi nin La Tregua (Atəşkəs) adlı kitabına verilmişdir. Primo Levi, 3 Sentyabr 1963 de, San Giorgio Maggiore adası ndakı Teatro Verdede (Venesiya) keçirilən mərasimlə mükafatını almışdır.
Mükafat Veriləcək Kitabın Müəyyən Edilməsi
Ədəbiyyat tənqidçilərindən ibarət hakimlər (Giuria di letterati, yəni Ədəbiyyatçılar Məhkəməsi), il ərzində çıxan kitablar arasından beşini mükafata namizəd göstərir. Bu beş namizəd kitaba rayon Premio Selezione Campiello adı verilir. Daha sonra, Xalq Məhkəməsi (Giuria Popolare) və ya 300ler Məhkəməsi (Giuria dei 300) adı verilən və 300 oxucudan ibarət olan ikinci bir hakim, bu beş kitabdan birini birinci seçir. Xalq Məhkəməsi, İtaliyanın hər bölgəsindən fərqli ictimai, mədəni və peşə birlikləri təmsil edən üzvlərdən ibarətdir.
Campiello Vəqfi
Campiello Fondu (La Fondazione rayon Campiello) 1985-ci ildə Veneto Regionu Sənayeçilər Birliyinin təşəbbüsü ilə qurulmuş olub, məqsədi İtalyan mədəniyyətinin dəstəklənməsi, genişlənməsinin təmin edilməsidir. Vaqif, incəsənət şouları və simpoziumlar keçirməyin yanaşı, xüsusilə Campiello Ədəbiyyat Mükafatının təşkilinə cavabdehdir.
Campiello sözü
Campiello sözü, campo-dan (sahə, meydan) gəlir; Həyət, ya da kiçik meydan mənasını gəlir.
Zülfüqar Məmmədov (memar)
Məmmədov Zülfüqar Əlif oğlu — Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı (09.11.2007), Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü, Bakı Dövlət Layihə İnstitutunun baş mühəndisi.
Həyatı
Zülfüqar Məmmədov 1941-ci il yanvar ayının 30-da Bərdə rayonunun Qılışlı kəndində müəllim ailəsində anadan olub. 1948-1958-ci illərdə Bərdə şəhərində 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1961-1967-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun İnşaat Fakultəsinin Memarlıq şöbəsində təhsil almış və 1967-ci ildə ali təhsilini memar ixtisası üzrə başa vurmuşdur. O, ilk dəfə memar kimi fəaliyyətə “BakıDövətLayihə” institutunda başlamışdır. Tez bir zamanda onun işgüzarlığı və bacarığı nəzərə alınaraq 1969-cu ildə o, baş memar vəzifəsinə, 1973-cü ildə isə qrup rəhbəri vəzifəsinə təyin edilmişdir.. Bir çox mülki və sosial obyektlərin müəllifidir.
Məmmədov Z.Ə. 1974-cü ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür. Məmmədov Z.Ə. 01.02.2008-ci il tarixindən 08.08.2011-ci il tarixinə kimi Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsində şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə 09.11.2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı fəxri adı ilə təltif olunmuşdur.
Bulbophyllum scyphochilus
(Bulbophyllum scyphochilus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Oyun-oyuncaqlarım (mahnı)
Oyun-oyuncaqlarım — bəstəkar Əfsər Cavanşirovun şair Ənvər Çingizoğlunun sözlərinə bəstələdiyi mahnı. Mahnını vaxtı ilə Leyla İbrahimova və başqaları ifa edib.
Mətni
Gözləyirsiz yolumu, Oyun-oyuncaqlarım. Mən sizdən  ayrılmaram Dovşanım, atım, şarım.
A məstanım,  toplanım, Cözəllikdə təksiniz. Mənim oyuncaqlarım Gör nеcə gəşəngsiniz.
Xarici keçidlər
İzlə — Bənövşə uşaq Xoru Oyun Oyuncaqlarım Yaqub Mürsəlov
zlə — Bənövşə uşaq Xoru Oyun Oyuncaqlarım
Kosmik şattl
thumb|Kosmik şattl "Kolumbiya" ilk dəfə uçuş zamanı 1981 thumb|Kosmik şattl "Discovery" Boeing 747 SCA ilə uçuş bazasına nəql zamanı Kosmik şattl — ABŞ-də NASA tərəfindən yaradılmış kosmik gəmi tipidir.
ABŞ-də raket inkişafı ərəfəsində yerə geriyə qayıda bilən gəmi konsepti işlənilir. Bu bir dəfə tətbiq olunan raketlərə nisbətən xərclərə qənaət verməli idi. Ancaq bu məqsədi əldə etmək mümkün olmadı, belə ki, bu gün bir Kosmik şattl gəmisinin qiyməti yarım milyard dollara çatır.
1960-cı illərdə bir pilləli raket sistemi artıq öz imkanlarını tükətdiyindən bu gəminin hazırlanması zamanı çoxpilləli raket sistemindən istifadə edilmişdir. Kosmik şattl gəmisi xarici yanacaq çənləridnən və bərk yanacaq raketindən ibarət olan sistemlə təchiz olunmuşdur. Kosmosa raket kimi buraxılan bu gəmi geriyə təyyarə kimi qayıdır.
Əsas məqsədi kosmosa faydalı yüklərin daşınması olan bu gəmilər azı 100 dəfə kosmosa və geriyə uçmalı idilər. Ancaq bu günə kimi ən çox kosmosa uçan məkik "Discovery" cəmi 33 dəfə bu səyahətdə olmuşdur.
Va-bank
Va-bank — 18-19-cu əsrlərdə Faro kart oyununda istifadə olunan məşhur qumar termini. Pokerdə analoji termin - ol-in (all-in) adlanır.
Aglaia vitiensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cabbar bəy Vəlibəyov
Cabbar bəy Vəlibəyov (Baharlı) — Azərbaycanda, Ağdamın Birinci Baharlı kəndində yeni tipli məktəbin əsasını qoymuş pedaqoq. Qarabağın tanınmış bəyi, ziyalı. Əlişəkər bəy Baharlının nəslindəndir.
Həyatı
Baharlı tayfasının görkəmli nümayəndəsi Cabbar bəy İsmayıl bəy oğlu Vəlibəyov 1893-cü ildə Şuşa qəzasının I Baharlı kəndində (indiki Ağdamın I Baharlı kəndi) anadan olmuşdur. Atası Ismayıl bəy Adıgözəl bəy oğlu Vəlibəyov, anası Xanım Qasım qızı, həyat yoldaşı Hüsnü xanım Murtuza bəy qızı Məmmədbəyovadır.
Orxan Zakiroğlunun (Baharlı) tədqiqatlarına görə Cabbar bəy Vəlibəyovun (Baharli) XV əsrdə yaşamış ulu babası Əlişəkər bəy Baharlı yaxın qohumu Qaraqoyunlu hökmdarı Cahanşah Həqiqinin hakimiyyəti dövründə uzun illər Həmədan hakimi olmuşdur. Böyük Moğollar İmperatorluğunun başçısı Əkbər şahın atabəyi olub, ölkəni 4 il müstəqil idarə etmiş, eyni zamanda incə ruhlu şair Bayram xan Seyfəli bəy oğlu Baharlı, dövlət xadimi olmaqla yanaşı türk, fars, hind dillərində şeirlər yazmış oğlu Mirzə Əbdürrəhim xan Əlişəkər bəy Baharlının nəslinə mənsub olub Cabbar bəyin ulu babalarıdırlar.
Orxan Zakiroğlu (Baharlı) yazır ki, Əlişəkər bəy Baharlının və onun kötücəsi xanlar xanı Bayram xan Baharlının nəslindən olan Cabbar bəyin ulu babaları Bayramxan bəy Abdulla xan oğlu Baharlı Qarabağ xanı Pənahəli xanın, onun oğlu Mirzə Vəli bəy Baharlı (1715–1795) isə Pənahəli xanın və İbrahimxəlil xanın zamanlarında xanlığın ictimai-siyasi, mədəni həyatında yaxından iştirak etmişlər. Mirzə Vəli bəy Baharlı Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın vəziri olmuş, xanlığın ictimai-siyasi həyatında, daxili və xarici siyasətində aparıcı rol oynamışdır. Rəvayətə görə Molla Pənah Vaqifin saraya dəvət edilməsi Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın vəziri Mirzə Vəli bəy Baharlının təklifi ilə olmuşdur. Mirzə Vəli bəy Baharlı şair kimi də tanınmışdır. Mirzə Vəli bəy Baharlının faciəli ölümündən sonra onun sonrakı nəsli babalarının adını yaşatmaq üçün Vəlibəyov, Vəliyev, Vəlizadə, Vəlili soyadlarını daşımışlar.
Orxan Zakiroğlu (Baharlı) Qarabağa aid yazılmış salnamələrə istinadən qeyd edir ki, Mirzə Vəli bəy Baharlının Mirzə Haşım bəy Zərrinqələm, İbrahim bəy, İmamverdi bəy, Hacı Həsənəli bəy adlı dörd oğlu olmuşdur.
Orxan Zakiroğlu (Baharlı) bildirir ki, İbrahim bəy Baharlının Mirzə İsmayıl bəy Vəliyev (Baharlı), Rzaqulu bəy Vəliyev, Məmmədqulu bəy Vəliyev adlı üç oğlu olmuşdur.
İbrahim bəy Baharlının çar ordusunun zabiti olan oğlu Mirzə İsmayıl bəy Vəliyev (Baharlı) ata babası Mirzə Vəli bəy Baharlının layiqli xələfi olaraq incə ruhlu şair kimi tanınmışdır. Mirzə İsmayıl bəy Vəliyev (Baharlı) Qasım bəy Zakirlə dostluq etmiş, onunla şeirləşmişdir.
Orxan Zakiroğlunun (Baharlı) araşdırmalarına əsasən Mirzə İsmayıl bəy Vəliyevin (Baharlı) altı oğlu olmuşdur. Adıgözəl bəy Mirzə İsmayıl bəyin beşinci oğludur. Adıgözəl bəyin Nəcəfqulu bəy, İsmayıl bəy, Salatın, Səlbi adlı övladları olmuşdur. Cabbar bəy Vəlibəyov (Baharlı) Mirzə İsmayıl bəyin nəticəsi, Adıgözəl bəyin nəvəsi, İsmayıl bəyin oğludur.
I Baharlı kəndində böyük torpaq sahibi olan Cabbar bəy Vəlibəyov 1913-cü ildə təhsilini başa vurub doğma kəndinə qayıtmış, öz evində məktəb açaraq, müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. Dərs dediyi şagirdlərə ərəb və rus dilləri, tarix, riyaziyyat, Azərbaycan ədəbiyyatı haqqında ümumi məlumat vermişdir. Ehtiyacda olan yoxsulların dərsə marağını artırmaq məqsədilə onları məktəb ləvazimatı ilə təmin etmişdir. Bununla da o, I Baharlı kəndində yeni tipli məktəbin əsasını qoymuşdur. Cabbar bəy Vəlibəyovun (Baharlı) yaratdığı məktəbdə sonralar Azərbaycanın müxtəlif sahələrində mütəxəssis kimi fəaliyyət göstərən insanlar təhsil almışlar. Cabbar bəy Vəlibəyovun (Baharlı) şagirdlərindən biri də mərhum tarixçi alim Sulduz Rüstəmov olmuşdur. Sulduz müəllim hər zaman öz müəlliminin adını ehtiramla yad etmişdir.
Cabbar bəy Vəlibəyovun gözəl rəssamlıq qabiliyyəti də olmuşdur.
Azərbaycan Demokratik Respublikası dövründə də Cabbar bəy Vəlibəyov Xalq Maarifi Nazirliyinin qərarı ilə müəllimlik fəaliyyətini I Baharlı kənd məktəbində davam etdirmişdir.
Sovet Rusiyasının hərbi müdaxiləsi nəticəsində Azərbaycan müstəqilliyini itirdikdən sonra ölkədə kütləvi repressiyalar aparıldı. Azərbaycanın neçə-neçə dəyərli övladları qətlə yetirildi, vətəndən uzaqlara sürgün edildi, həyatlarının sonlarına kimi xarici ölkələrdə mühacirət həyatı yaşamalı oldu.
I Baharlı kəndi 1930-cu ildə yaranmış Ağdam rayonunun tərkibinə verildikdən sonra da Cabbar bəy Vəlibəyov yaratdığı ibtidai təhsil ocağının müdiri vəzifəsində çalışdı. O, 1937-ci ilə kimi Ağdam rayonu I Baharlı kənd məktəbinin müdiri oldu.
1935-ci ildən başlayaraq Cabbar bəyə hücumların sayı artmaqda idi. 1935-ci ildən etibarən yerli mətbuat səhifələrinin demək olar ki, hər sayında Cabbar bəy haqsız yerə ittiham olunurdu. Cabbar bəyin ən böyük "günahı" isə bəy, ziyalı, dindar olmasında idi. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi Cabbar bəy təbiət etibarı ilə qoçaq, mərd, dözümlü, iradəli insan idi. O, doğma vətənini sevdiyi üçün Qarabağda elinə, obasına bağlı insan kimi tanınırdı. Cəmiyyətdə tutduğu mövqeyinə, prinsipiallığına görə Cabbar bəy Vəlibəyov Azərbaycan tarixinin qara səhifələrindən sayılan 1937-ci il repressiyasından xilas ola bilmədi.
İmperiyanın yerli nökərləri Cabbar bəyi həyatından artıq sevdiyi vətəninə xəyanətdə ittiham edərək onun həbsinə nail oldular. 12 oktyabr 1937-ci ildə Cabbar bəy Vəlibəyovun evində axtarış aparılarkən zəngin kitabxanası müsadirə olunmuş, özü isə 19 oktyabr 1937-ci ildə xalq düşməni kimi həbsə alınaraq Sibirə sürgün edilmişdir. Cabbar bəy 19 noyabr 1941-ci ildə Sibirdə vəfat etmişdir.
Cabbar bəy Vəlibəyov 1937-ci ildə siyasi repressiyanın qurbanı olsa da, onun şagirdləri müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərmişlər.
Cabbar bəy Vəlibəyov 29 noyabr 1957-ci ildə bəraət almışdır.
Hazırda doğulub boya-başa çatdığı I Baharlı kənd tam orta məktəbi Cabbar bəy Vəlibəyovun adını daşıyır. Anadan olmasının 100, yaratdığı məktəbin 80 illiyi münasibətilə onun həyat və pedaqoji fəaliyyəti ilə bağlı mətbuat orqanlarında məqalələr verilmiş, yerli və respublika radiosunda verilişlər səslənmişdir. Ağdamda 25 may 1993-cü ildə tədbir keçirilmişdir.
Orxan Zakiroğlunun (Baharlı) Cabbar bəy Vəlibəyovun anadan olmasının 110, yaratdığı məktəbin 90 illiyi münasibətilə "Azərbaycan müəllimi" qəzetində (26.06–3.07.2003) məqaləsi dərc olunmuşdur.
Orxan Zakiroğlunun (Baharlı) "Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri" (Sabah, 2001), "Şərq tarixi: Baharlılar" (I kitab, Bakı, 2013), "Şərq tarixi: Baharlılar (Ensiklopedik məlumat kitabı)" (II kitab, Bakı, 2013), "Əlişəkər bəy nəslinin tarixi şəxsiyyətləri" (Bakı, 2015), "Xanlar xanı Bayram xan (sələfləri, xələfləri)" (Bakı, 2015), "Mirzə Vəli bəy ocağı (sələfləri, xələfləri)" (Bakı, 2015) adlı kitablarında Cabbar bəy Vəlibəyovun soykökü, həyatı, pedaqoji fəaliyyəti haqqında ətraflı məlumat yazılmışdır. O, "Cabbar bəy Vəlibəyov və davamçıları" (Bakı, 2014) adlı kitabın müəllifidir.
AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Zakir Məmmədov Cabbar bəy Vəlibəyovun oğludur.
Kiffiy mədəniyyəti
Kiffiy mədəniyyəti - E.ə. 8-6 min il əvvəl Saxara səhrasının ərazisində mövcud olan mədəniyyətin adı.
Cabbar bəy Vəlibəyov
Həyatı
Tədqiqatçı-jurnalist Orxan Zakiroğlu (Baharlı) Cabbar bəy Vəlibəyovun nəvəsi, Zakir Məmmədovun oğludur.