cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycanda təsəvvüf
XII əsr Azərbaycan təsəvvüfündə təriqətlər dövrünün başlanğıcıdır. Bu dövrdə ilk qurulan təriqətlər arasında azərbaycanlı sufilərin əsasını qoyduqları təriqətlər aparıcı mövqeyə malikdir. Belə ki, Azərbaycan bu dövrdən etibarən təriqətlər mərkəzi halına gəlmişdi. Bir təsəvvüf hərəkatı olan əxiliyin Anadolu qolu, təriqətlərdən sührəvərdilik, hürufilik, zahidilik, səfəvilik, xəlvətilik və xəlvətiliyin qolları rövşənilik və gülşənilik təriqətləri Azərbaycanda doğulmuş və buradan bütün İslam aləminə yayılmışdır.Yəsəvilik və nəqşibəndilik kimi təriqətlər də Azərbaycanda geniş yayılmışdı. Ümumiyyətlə təsəvvüf tarixi araşdırılarkən görülür ki, İslam aləmində yayılmış təriqətlər və sufi cərəyanlarının bir neçəsi Azərbaycan mənşəlidir. Orta əsrlərdə də bu cərəyan və təriqətlər inkişaf edən xəttlə yüksəlmiş və həmin təriqətlərdən yüzlərlə qollar ayrılmışdır.
Azərbaycan təsəvvüfünün tarixini araşdıran Mehmet Rıtım qeyd edir ki, XIX əsr Azərbaycan təsəvvüf tarixində yeni bir dövr sayıla bilər. Bu dövrdə kürdəmirli İsmayıl Siracəddin Şirvani adlı önəmli bir şəxsiyyətin ortaya çıxdığını görürük. 1817-ci ildə Bağdadda Mövlana Xaliddən icazə alaraq Kürdəmirə gəlmiş, 1826-cı ildə Çar Rusiyasının təzyiqi ilə Azərbaycandan çıxarılana qədər burada nəqşibəndi şeyxi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Nəqşibəndilik Şeyx İsmayılın müridləri vasitəsiylə bütün Qafqaza yayılmış və müridizm axının formalaşmasına təsir edərək, İmam Qazi Məhəmməd və Şeyx Şamilin rəhbərliyi altında rus hakimiyyətini bu coğrafiyada illərlə narahat etmişdir.
SSRİ dövründə isə Azərbaycanda ateizm rəsmi ideologiya olmuş və hər növ dini fəaliyyət qadağan edilmişdir. Təsəvvüfi hərəkatların da düşmən edilib yox edilməsinə cəhd olunduğu bu dövrdə hər şey bitmiş kimi görünsə də bu qədim sufi yurdunda müxtəlif təriqətlərə məxsus şeyxlər gizli fəaliyyət göstərmişlər.
Azərbaycan təsəvvüf məktəbləri olaraq qeyd edilən bu təriqətlərin xaricində bir çox müstəqil sufilər də vardır. Bunlar müəyyən bir təriqətə bağlılıqları bilinməyən sufilərdir. Nizami Gəncəvi, Məhsəti Gəncəvi, Mahmud Şəbüstəri, Şəms Təbrizi və başqalarını qeyd etmək olar. Azərbaycanda bundan başqa bir çox təriqət təmsilçiləri də olmuşdur. Məsələn qələndərilik, bəktaşilik, mövləvilik, nemətullahilik, məlamətilik və daha başqalari. XVI əsrdə Azərbaycanda olmuş Övliya Çələbi bu ərazidə bir çox sufi və təkyə haqqında məlumat vermişdir: Şeyx İbrahim Şirvani, Qobustanda Diri Baba, Şeyx Rza Sultan, Əfşar Baba ziyarəti və s. Məhəmmədəli Tərbiyət də "Danişməndani-Azərbaycan" adli əsərində 100-ə qədər sufi haqqinda məlumat vermişdir.
Təsəvvüfdə istər var olmanin, istərsə də ilahi var olmaya yetişmənin təməlində eşqin olduğu görüşü, Allaha (c.c.) qadağalar və qorxu ilə deyil, yalnız eşqlə yetişilə bilinəcəyi inamını ön plana çıxarmış, eşq təsəvvüfün ən önəmli tərəfi olmuş və ədəbiyyatda da ən çox bu tərəfi ilə işlənmişdir. Eşqin ön plana keçməsi ilə təsəvvüfdə duyğu və həyəcan ağıla nisbətən daha önəmli sayılmış, sufilər üçün könül ağıldan öncə gəlmişdir.
Təsəvvüf könülə xitab edir. Bu baxımdan hiss və duyğu dünyası zəngin, romantizmdən xoşlanan insanlar təsəvvüfə daha çox meyllidir. Ədəbiyyat, xüsusilə şer bu tip insanlarin daha çox məşğul olduğu sahələrdəndir.
XII əsrdə sufi şairlər arasında məcazi bir dil meydana gəlmişdi. Sufilər bu əsrdə keçmiş mütəsəvviflərin işlətdikləri kəlmə və istilahlardan istifadə etdikləri halda bu istilahları məcaz və istiarə yolu ilə işlətmişlər. Onlara görə həbib, məhbub, məşuq və sevgili Allah deməkdir. Allahı düşünməkdən hasil olan vəcd haramdır (mey, şərab) və hammardır (saqi). Nurlu çöhrə Allahın zahiri, qapqara kəkil isə onun batini mənasında istiarə yolu ilə istifadə edilirdi. Təsəvvüf şairləri arasında bu şəkildəki rəmzli lisanı ilk dəfə işlədən Əbu Səid Əbül-Xeyrdir. Təsəvvüf şerini də ilk dəfə ortaya çıxaranın o olduğu qeyd edilir.
Azərbaycan şərq İslam mədəniyyətinə elm, fəlsəfə, ədəbiyyat, sənət və daha bir çox sahələrdə dəyərli töhfələr vermişdir. Bunlardan biri də heç şübhəsiz, təsəvvüf və təsəvvüf ədəbiyyatı sahəsi olmuşdur. Azərbaycan ədəbiyyatında Baba Kuhi Bakuvi, Nizami Gəncəvi, Məhsəti Gəncəvi, Mahmud Şəbüstəri, İmadəddin Nəsimi, Fəzlullah Nəimi, Şah Qasım Ənvar, Dədə Ömər Rövşəni, İbrahim Gülşəni, Şah İsmayıl Xətai, Miskin Abdal (Seyyid Hüseyn Məhəmməd oğlu) (1430-1535), Məhəmməd Füzuli, Əbülqasim Nəbati, Mir Həmzə Nigari, Mirzə Şəfi Vazeh kimi sufi şairlər təsəvvüf ədəbiyyatı sahəsində ölməz əsərlər yaratmışlar.
Yeni Zelandiya ördəyi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Nüsxə dəyişəni
Nüsxə dəyişəni (ing. instance variable ~ ru. переменная экземпляра ~ tr. örnek değişkeni) – obyekt-yönlü proqramlaşdırmada: sinfin nüsxəsi ilə bağlı olan dəyişən. Əgər sinif hər hansı dəyişəni təyin edirsə, onda bu sinfin hər bir nüsxəsi həmin dəyişənin özəl kopyasına malik olur.
Homalium mathieuanum
(Homalium mathieuanum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan su anbarları
Azərbaycanın su anbarları  - Azərbaycan Respublikasında mövcud olan su anbarları.
Respublika ərazisinin çox hissəsini quraqlıq iqlim təşkil edir. Buna görə də quraq iqlim bölgələrində suvarma əkinçiliyi sahələrini genişləndirmək, üzüm və meyvə bağlarını su ilə təmin etmək məqsədilə bir çox kiçik və böyük su hovuzları (su anbarları, su qovşağı, sututarlar) yaradılmışdır. Yayda yağıntıların miqdarı kənd təsərrüfatı bitkilərinin suya olan təlbatını təmin etməyən Lənkəran-Astara zonası kimi il ərzində bol yağıntı alan sahələrdə belə suvarmanı təmin etmək məqsədilə bir sıra rayon və kənd su anbarları tikilmişdir. Respublika ərazisində 140-dan çox su anbarı var  və bu su anbarlarından yalnız 61-nin həcmi 1 mln. m 3-dən çoxdur. Su anbarlarının ümümi tam həcmi 21,5 km 3 təşkil edir. Su anbarları həm çayın məcrasında (məcra su anbarları) həm də ondan kənarda (məcradan kənar su anbarları) yaradılıb. Su anbarlarının əksəriyyəti fəsillik nizamlanır və suvarma üçün istifadə olunurlar. Kür, Araz və Tərtər çaylarında yaradılmış su anbarları və SES-lər – Şəmkir, Mingəçevir, Yenikənd, Varvara, Araz və Sərsəng kompleks təyinatlı su təsərrüfatı obyektləridir və energetika, suvarma, su təchizatı və s. üçün istifadə olunurlar.
Respublikanın ən iri  Mingəçevir su anbarı 1953-cü ildə istismara verilib, çoxillik tənzimləmə rejimində işləyir, Kür çayının axımı onun aşağı axınında tamamilə tənzimlənib və subasma hallarının qarşısı alınıb. Su anbarlarının yaradılması su ehtiyatı və enerjisindən səmərəli istifadə üçün görülən əsas tədbirlərdəndir. Böyük su anbarları ("Mingəçevir", "Şəmkir", "Araz su qovşağı", "Sərsəng") kompleks əhəmiyyətə malik olduğu halda, digər su anbarlarının əksəriyyəti irriqasiya məqsədi ilə tikilmişdir.
Tikilən su anbarları
2023-cü ilin aprelində İlham Əliyev “Yengicə su anbarının tikintisi haqqında” sərəncam imzalayıb.
Typhlodromus personatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Zolaqlı ördək
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Ağçadam (Qəzvin)
Ağçadam - İranın Qəzvin ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Avəc bölgəsinin Şərqi Xərəqan kəndistanında, Avəc qəsəbəsindən 38 km şərqdədir.
Kamal Muxtarlı
Kamal Camal oğlu Muxtarlı — Qax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, Qax Şəhər Bələdiyyəsinin üzvü, Qax Şəhər Sovetinin üzvü və sədri.
Həyatı
Kamal Muxtarlı 3 oktyabr 1958-ci ildə Qax şəhərində anadan olmuşdur.1975-ci ildə Qax şəhər 1 saylı orta məktəbi, 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirmişdir. 1975–1978-ci illərdə Qax konserv zavodunda fəhlə işləmişdir. 1978–1980-ci illərdə ordu sıralarında xidmət etmişdir. 1980–1987-ci illərdə Qax Tarix-Diyarşunaslıq Muzeyində fond müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1987-ci ildən Qax şəhər 2 saylı orta məktəbində tarix müəllimi, direktor müavini işləmişdir. 1993–1995-ci illərdə Turan İstehsal-Kommersiya firmasının direktoru işləmişdir. 1995-ci ilin yanvar ayından Qax Peşə Liseyinin direktoru olmuşdur.
Kamal Muxtarlı 27 dekabr 2020-ci il tarixində vəfat etmişdir. O, uzun müddət şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
Kamal Muxtarlı Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Qax Rayon Təşkilatını sədri olmuşdur. 1991-ci ildə Qax Şəhər Sovetinin deputatı və Qax Şəhər Sovetinin sədri seçilmişdir.
Kamal Muxtarlı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri İsa Qəmbərin 20 may 1992 tarixli 766 nömrəli fərmanı ilə Qax Rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur. 11 noyabr 1993-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 27 nömrəli fərmanına əsasən vəzifəsindən azad edilmişdir.
Kamal Muxtarlı 1998-ci ildə Müsavat Partiyasına üzv olmuş, 2000-ci ildə bəyanat verərək partiya sıralarından istefa vermişdir.
1999-cu il bələdiyyə seçkilərində Qax Şəhər Bələdiyyəsinin üzvü seçilmişdir. 1990, 2000, 2005-ci il parlament seçkilərində deputatlığa namizəd olmuşdur.
Avroliqa
Avroliqa (sponsorluq razılaşmasına əsasən Türk Hava Yolları Avroliqa kimi də adlandırılır) — 2000-ci ildən etibarən Avropa basketbol klubları üçün Avroliqa Basketbol tərəfindən təşkil edilən Avropa səviyyəsində yüksək səviyyəli peşəkar basketbol klubu müsabiqəsi.
2000-ci ildə verilən qərara əsasən, FİBA ​​tərəfindən 1958-ci ildən etibarən idarə edilən FİBA ​​Avroliqa (əvvəldən FİBA ​​çempionları kuboku ya da sadəcə Avropa kuboku adlandırıldı) adında əvəzetmə edildi. Lakin bu sadəcə olaraq rebrendinq xarakteri daşıyırdı.
Avroliqa 2016-17 mövsümündə liqa matçları üçün orta hesabla 8.472-lik bir azarkeş sayı ilə dünyanın ən məşhur peşəkar qapalı idman liqalarından biridir. Bu nəticə ilə dünyada peşəkar qapalı idman liqaları arasında (Amerika Birləşmiş Ştatları xaricində ən yüksək) beşinci və yalnız Milli Basketbol Assosiasiyası (MBA) arxasında dünyanın hər hansı bir peşəkar basketbol liqası ikinci ən yüksək nəticədir.
Avroliqa çempionluğu 21 fərqli klub tərəfindən qazanılıb, onlardan 13-ü bu uğura ən azı 2 dəfə sahib olub. Yarışın ən müvəffəqiyyətli klubu Real Madriddir – doqquz dəfə bu mükafatın sahibi olmuşdur. Mövcud çempion isə 2017-ci ilin finalında Olimpiakosu məğlub edən Fənərbaxçadır ki, bu da onların ilk belə uğurudur.
Sörköktəni Bəgi
Sörköktəni Bəgi (Sorxaxtani bəki və ya Sorkuktani bəki; ) — Kereitlərin xanı Toğrul xanın qardaşı qızı, Çingiz xanın oğlu Toluy xanın baş hərəmi.
Həyatı
Sörköktəni Bəgi xanım Nəsturi xristian inancına sahib bir Türk kökənli bir tayfa olan Kereit öndəri Toğrul (Ong) xanın qardaşı qızıdır. O, Monqol imperiyasının ən güclü olduğu bir dönəmdə zamanının ən təsirli qadınlarından biri olmağı bacarmışdır.Çingiz xanın ən kiçik oğlu olan Toluy xan ilə 1203-cü ildə hələ 5 yaşındaykən evləndirildi. Çingiz xanın nəvələri içində Monqol imperiyası tarixində bilxassə öz oğulları olan, Möngkə xan, Kubilay xan, Arık Bökə və Elxanlılar dövlətinin qurucusu olan Hülaku xanın ön planda olan şəxsiyətlər olması münasibətiylə ona da Monqol tarixində xatiri sayılır bir yer verilmiş və imperiyanın ən önəmli qadını mövqeiyinə yüksəlməyi bacarmışdır.
Sörköktəni bəgi bilxassə imperatoriçəliyi dönəmində ticari və mədəni fəaliyətlərin sorumluluğunu üstlənmişdir. Bu fəaliyətləri səbəbiylə Dünya tarixinin ən təsirli qadınları arasında yer almışdır.
Sörköktəni bəgi Monqollaşmış bir Türk tayfası olan Kerayitlərin 1203-cü ildə yenə Nəsturi xıristian inanca sahib Türk kökənli ulusu olan naymanlar tərəfindən öldürülən lideri Toğrulun (Ong və ya Van xan) ən kiçik  qardaşı olan Cakha Qambunun qızı olaraq 1198-ci il tarixində dünyaya gəlmişdi. Monqolların gizli tarixinə görə (Çingiz xanın 1227-ci il vəfatından sonra Uyğur əlyazmasının Monqolcaya uyğulanması ilə yazılmağa başlanan Monqol xanədanının tarixi) 1203-cü ildə Toğrul xan Temüçinə görə daha güclü bir liderdi (bu iddianı dəstəkləyən bir başqa yazını da Monqol tarixçisi Harold Lambin Kerayit öndəri Toğrul ilə Müqəddəs Roma-German imperatoru I Fredik Barbarosun arasında ki, yazışmaların İtalyan səyyah və tüccar Marko Polo tərəfindən qələmə alındığını təsbit etmiş olmasıdır.) Temüçin iki tayfanı bir-birinə yaxınlaşdırmaq üçün ən böyük oğlu Cuçinin Toğrul xanın qızlarından və ya nəvələrindən birisi ilə evləndirilməsi taləbində olmuşdur. Bununla birliktə Temüçinin bu izdivacla daha da güclənəcəğini öngörən Toğrul xan bu təklifi əvvəlcə rədd etmişdir. Ancaq nəhayətində Temüçinin dəstəyindən də məhrum olan Toğrul xan, naymanlarla girişdiyi mübarizədə tək başına hərəkət etdiyindən məğlub olur və ortadan qaldırılır.
Asserbohus
thumb|right|300px|Asserbohus
Asserbohus — Danimarkanın Halnes bələdiyyəsinin Asserbo şəhərində yerləşən malikanə, keçmiş mehmanxana və məktəbdir. Asserbohus Asserbo şəhərinin şimal sahilində lüks otel kimi 1933-cü ildə antikvar Henri Skaanström tərəfindən tikilmişdir. Əsas binanın ümumi sahəsi 2306 m²-dir. Asserbohus əsasən emal edilmiş materiallardan, o cümlədən böyük yelkənli gəmilərin sütunları da daxil olmaqla hazırlanmışdır.
1957-ci ildən 1978-ci ilə qədər Asserbohus internat məktəbi kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. 1978-ci ildən Asserbohus 1978-ci ildən 2004-cü ilə qədər məktəb kimi fəaliyyət göstərən Tvində məxsusdur.
2006-cı ildə bina rieltor Sadolin & Albek tərəfindən satışa çıxarılmışdır. 2012-ci ilin iyul ayından bina boş vəziyyətdədir və 2012-ci ilin yanvar ayında binada yanğın baş vermişdir.
Kəkilli ördək
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Spasibo (film, 1998)
Məzmun
Evlənmək fikrinə düşən müəllim imkansızlıq ucbatından istəyini həyata keçirə bilmir. Sonda o belə qərara gəlir ki, sovet bayraqlarından bel sapı hazırlayıb pul qazansın. Sonda qəhrəman istəyinə nail olur.
Homalium moto
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Haiti
Haiti Respublikası ( və Haiti kreol : Repiblik Ayiti) — Amerika qitəsində Qəraib dənizində yerləşən bir ada dövlətidir. Kubanın şərqində yerləşən Hispanyola adasını Dominikan Respublikası ilə paylaşır və adanın qərb hissəsindədir. Ərazisi 27750 km2 olan ölkənin əhalisi 10 milyon, paytaxtı Port-o-Prins şəhəridir.
Ağçadərbənd (Miyanə)
Ağçadərbənd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Haiti
Qədim bir fransız müstəmləkəsi olan Haiti, Şimali və Cənubi Amerikada, Birləşmiş Ştatlardan sonra istiqlaliyyətini elan edən ikinci ölkədir. Bundan əlavə, bu gün Qərb yarımkürəsinin ən kasıb ölkəsidir və idarəetməsindəki anarxiya vəziyyəti hələ də davam edir.
Ağçadərbənd (Miyanə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 64 nəfər yaşayır (11 ailə).
Haiti
Tarix
1650-ci ildə Karib dənizi hövzəsinə gələn fransız quldurlar bu ərazinin liman kimi çox əlverişli olduğu qənaətinə gəlirlər. İlk müstəmləkə qəsəbəsi olan Try-Borde getdikcə inkişaf edir, ticarətini genişləndirir, böyük qul mərkəzinə çevrilirdi. Burada tikilən ilk böyük tikili hospital olur. Vaxt keçdikcə Tyurqoda hospitala bitişik xəstəxana korpusları tikilməyə başladı ki, bu da koloniyanın genişlənməsi üçün imkan verirdi. Məhz burada salınan ilk xəstəxanalara və hospitallara görə qəsəbənin adı "Hospital" adlanırdı. Fransızlar nəzarət etdikləri ərazini genişləndirməkdə davam edirdilər. Fransalı kapitan San Andre qəsəbənin adını Port-o-Prens adlanıdırsa da, yerlilər uzun müddət bu şəhəri Hospital çağırdılar. Artıq 1770-ci ildə bu qəsəbə inkişaf etmiş şəhərə çevrilmişdi.
Port-o-Prens Haitinin paytaxtıdır. Fransızcadan tərcümədə "Prins gəmisinin limanı" mənasını verir. Hündürlükdən amfiteatra oxşayır. Paytaxt şəhər həm sosial, həm mədəni baxımdan ölkənin digər şəhərlərindən kəskin fərqlənir.
Alp vudsiyası
Alp vudsiyası — vudsiyakimilər fəsiləsinə aid bitki növü.
Haiti
Tarix
Ölkənin ən böyük şəhəri olmaqla yanaşı, həm də elmi, tədris, sənaye mərkəzi, siyasi paytaxtıdır. Ən əsası, bura Karib dənizi hövzəsinin "turist mirvariləri"ndən sayılır. Port-o-Prens müstəqilliyini 1804-cü ildə fransız müstəmləkəçilərinə qarşı aparılan uzunmüddətli müharibədən sonra qazanıb. 1791-ci ildə qaradərililər fransızlara qarşı milli müqavimət hərəkatına başlamış, bu hərəkat genişlənərək müharibəyə çevrilmişdir. Fransızlar adadan qovulandan sonra Port-o-Prens ölkənin paytaxtı elan edildi. Lakin müstəqillik sakitlik gətirmədi. Ümumiyyətlə, bu ölkənin taleyi qarmaqarışıqlıq-müharibə, çevrilişlə yoğrulub.
Alp vudsiyası
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir. Azərbaycanın nadir növüdür.
Haiti
Tarix
1915-1934-cü illərdə ABŞ işğalı mulatları hakimiyyətə gətirdi. 1957-ci ildə hakimiyyətə ümumxalq səsverməsi ilə ölkənin ən tanınmış taun əleyhinə həkimi Fransua Düvalye gətirildi. Az keçmədi ki, Hippokrat andı içmiş adi həkim monstra çevrildi. Özünü əbədi prezident elan etdi, ölkəni qan çanağına çevirdi. 1971-ci ildə hakimiyyətə onun oğlu gəldi. 1986-cı ildə dövlət çevrilişi nəticəsində hakimiyyətə keçmiş rahib Arstid gəldi. Arstid hakimiyyətə gələndə ölkə artıq viran olmuşdu. Burada bir haşiyəyə çıxaq. Heç kimə sirr deyil ki, "vudu ibadəti" insanları təsir altında saxlamağın ən yaxşı metodlarından biridir. Vudu ibadəti isə xristianlığı qəbul etmək istəməyən Afrika əsilli haitililərin nativ dinidir. Vudu təmrinlərinin insan beyninə təsir etmək, onları nəzarətdə saxlamaq üçün əvəzsiz vasitə olduğunu Fransua Düvalye hakimiyyəti dövründə bir daha təsdiqlədi. Diktator Düvalyenin gizli polisi ("tonton-makut"-Haiti əsatirində Santa Klausun əks-prototipi) xalqı 2000-ci ilə qədər qorxu içində saxlayıb. Deyilənə görə, bu xidmətə qəbul olunan əsgərlər boyük zombi təsirində olub, rəhbərin əmrinə müntəzir imişlər. Əndazəni aşanın cəzası yerindəcə asılma, güllələnmə, döyülmə, yerdə süründürmə və s. insanlığa yad hərəkətlərlə verilirmiş.
Toğrul Fərəczadə
Toğrul Habil oğlu Fərəczadə — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçusu. 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Haiti
Tarix
Yan Bertran Arstid bu ölkənin tarixində ilk dəfə olaraq, demokratik seçkilərdə qalib gələn prezident olub. Mühacirətdə olan Arstid tarixi söz işlətmişdi: "Bizim bəlamız ondadır ki, bu ölkədə hamı prezident olmaq istəyir". 2006-cı il seçkilərində 10 milyonluq əhalisi olan ölkədə prezidentliyə 32 namizəd verilmişdi ki, onların ikisi ər-arvad idi.
Alp vudsiyası
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik, 6–8 sm hündürlüyündə, kiçik bitkidir. Yarpaqları tutqun-yaşıl, pərdəşəkilli, pulcuqlu, saplağı sarımtıl-boz, yarpaq ayasından qısa, qaidəsində bir ötürücü topalı, seqmentləri 6–8 cüt ovalşəkilli, sorusları yetişəndə öz aralarında qovuşandır, sporun səthi xırda yuvacıqlıdır.
Toğrul Fərəczadə
Həyatı
Toğrul Fərəczadə 1993-cü ilin 10 oktyabr günündə Ağsu rayonunun Bico kəndində anadan olub.
Alp vudsiyası
Yayılması
Böyük Qafqazın Quba sahəsi, Böyük Qafqazın şərq hissəsi (Oğuz rayonu, Fil-Fil kənd ətrafı), Böyük Qafqazın qərb hissəsi (Sidlov dağı), Kiçik Qafqazın Şimal hissəsi (Göygöl və Cəbrayıl qəsəbəsi ətrafı), Diabar(Lerik rayonu), Lənkəranın dağlıq hissəsi (Yardımlı rayonu).
Sayı və tendensiyası
Az sayda, məhdud biotoplarda rast gəlinən populyasiyalara malikdir.
Toğrul Fərəczadə
Hərbi xidməti
Toğrul Fərəczadə 2016-cı ilin aprel ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid oldu.
Haiti
Tarix
Haitinin faciəsi tək siyasi təlatümlərlə bitmir. 2004-cü ildə 1,5 min nəfər fasiləsiz yağan yağışlardan sonra baş verən böyük sürüşmənin, elə həmin il 2 min nəfər "Yanna" və "İvan" qasırğalarının qurbanı olur. BMT-nin humanitar yardımının bölünməsi yenə qan tökülməsi ilə yadda qalır.
Alp vudsiyası
Məhdudlaşdırıcı amillər
Təbii areallarının çox məhdud olması. Antropogen amillər. Ətraf mühit amillərinə həssaslıq.
Toğrul Fərəczadə
Hərbi xidməti
Toğrul Fərəczadə ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Haiti
Tarix
2006-cı ildə seçkilərdə Arstidə simpatiyası olan keçmiş prezident Rene Preval seçilir. Seçki günü qalib gələcəyi bilinən Preval üçün böyük sürpriz olur. Onun 90%-lik səsi 48,6%-ə qədər endirilir. Preval seçkinin nəticələrini tanımır və o, müvəqqəti hökuməti saxtakarlıqda ittiham edib. Preval tərəfdarları paytaxtın küçələrinə çıxaraq böyük iğtişaşlar törədirlər. Kütlə ilə BMT sülhməramlıları arasında qanlı toqquşma olur. Apelyasiya komissiyası yaradılır və Prevalın 51%-lə prezident seçildiyi təsdiqlənir. Zəlzələyə qədər ümumi mənzərə belə idi ki, əhailinin 80%-i acınacaqlı durumda yaşayır. Ölkənin xarici borcu 1,8 mlrd dollardır. Əhalinin ümumi sayı 10 milyona yaxındır. Kənd təsərrüfatı imkansız əhalinin yaşamının yeganə ümid yeridir. Amma kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmaq üçün ölkə ərazisinin yalnız 1/3-i yararlıdır. Kofe, manqo, şəkər çuğunduru, süyü, qarğıdalı yetişdirilir. Qızıl, boksit və mis yataqları olsa da, bu yataqlara maraq göstərən yoxdur. Bəzi maraqlı məqamları xatırladaq. Haiti yollarının özəlliyi ondadır ki, bu ölkənin yolları yoxdur. Belə ki, ölkə ərazisinin 4 min km-lik yolunun 3800 km-i asfaltsızdır. 40 km uzunluğunda dəmir yolu xətti var ki, bu da iki böyük şəhəri birləşdirir.
Alp vudsiyası
Mühafizə tədbirləri
Vaxtaşırı monitorinqlərin aparılması.
Haiti
Tarix
Haiti Qrem Qrinin yazdığı kimi nağıllar aləmi deyil.
Vaxtilə Port-o-Prensi inqilaba qədərki Havanaya bənzədirmişlər. İnqilabi çağırışlar, kütlənin çörək dərdi şəhəri xarabaya çevirdi. Villalar soyğunlar nəticəsində dağıdılıb, kanalizasiya və su boruları istimardan çıxarılıb. Küçədə zibil qalaqları, natəmizlik, anti-sanitariya şəraiti "göz oxşayır".
Haiti bölgənin ən təhlükəli ölkəsi sayılır. Əhalinin yaşam səviyyəsinin aşağı olması, iqtisadi problemlər kriminal durumu çox gərgin vəziyyətdə saxlayır. Port-o-Prens, Kap-Aityen, Nor-Vest şəhərlərinin "gecəqondu"larına yaxın getmək öz ölümünə fərman vermək kimi bir şeydir. Qiymətli daş-qaşları, dolu cüzdanı kütlə arasında nümayiş etdirmək sadəcə ağılsızlıqdır. Şəhərlərdə cibgirlərin sayı-hesabı yoxdur. Valyutanı küçədə dəyişməklə aldanmağın arası saniyələr çəkmir. Yeri gəlmişkən, ABŞ dollarını bütün otel, restoran və banklarda dəyişmək mümkündür. Maraqlıdır ki, dollardan başqa xarici valyutanı heç kim qəbul etmir, hətta banklar belə. Hətta şəhərin mərkəzi hava limanında belə puldəyişmə məntəqəsi yoxdur.
Elektrik eneryisi bəzi rayonlara sutkada 12 saat verilir.
Ruslar zarafatla "Nə, harada, nə vaxt" televiktorinası üçün belə sual ünvanlayırlar. "Port-o-Prens əhalisi ilə "Brüsselin simvolu" olan oğlan uşağı arasında nə oxşarlıq var?" Cavab: "Brüsselin simvolu"nun daşlamış fəaliyyətini haitililər günün günorta çağı, hara gəldi, hamının gözü qabağında edə bilərlər.
Bu ölkədə maşınların sayı hədsiz çox olsa da, bu ölkənin nəqliyyat sistemi üçün işıqfor lazımsız bir şeydir. Maşın siqnalları, kimin maşını hündür və böyükdür onun qabağa düşməsi adi, ağ xətt, yol işarəsi isə Haiti "avtoş"ları üçün əhəmiyyətsizdir. Bu ölkəyə uzaq xaricdən aviareysləri gün ərzində barmaqla saymaq olar. Paytaxt şəhər böyük bazara bənzəyir: hamı nəsə satır. Evlər köhnə taxta materiallardan, karton parçalarından tikilib. Adətən uzaqdan pəncərəsi açıq xarabalıq evlərinə bənzəyir.
Haiti dünyanın nadir ölkəsidir ki, burada mağazaya gedərkən alıcının özüylə kalkulyator götürməsi məsləhət görülür. Yox, burada Zimbabvedəki kimi meqa-inflyasiya getmir, əksinə, hər şey qaydasındadır. Məsələ bundadır ki, Haitinin rəsmi pul vahidi qurd adlanır. Lakin mağazalarda qiymətlər Haiti dolları ilə göstərilir. Qəribəsi odur ki, virtual Haiti dolları heç vaxt tədavüldə olmayıb. Amma dəqiq məzənnəsi var: 5 qurd bir Haiti dollarına bərabərdir. Ən qəribəsi də odur ki, bu məzənnə 1912-ci ildən dəyişmir. Qurdun Haiti dollarından asılılığı elə o vaxtdan başlayıb. İlk banknotlar çıxanda kağızın üzərində: "1 dollar 5 qurda bərabərdir" sözü yazılıbmış. Bu cümlə ilə Haiti dolları sözü yaranıb və o vaxtdan dünya miqyasında super antiinflyasiya rekordunun əsası qoyulub. Ona görə deyirik ki, kalkulyatorla getmək lazımdır. Təsəvvür edin ki, mağazada malın qiyməti 157,90 Haiti dollarıdır. İndi bunu real pullara çevirmək üçün ya yaxşı riyaziyyatçı olmalısan, ya da texnikadan istifadə etməyi bacarmalısan. Məsələni qəlizləşdirən odur ki, tədavüldə olan ABŞ dolları "qara bazar"da 38 qurda satılır. İndi gəl hesabla. Yeri gəlmişkən, "qurd" sözü ispan dilindən tərcümədə "peso qordo", yəni "ağır peso" mənası verir. İspanlar adaya ayaq basandan bəri peso dövriyyədə olub. Təbii ki, müxtəlif formalarda. Bu pul vahidindən qonşu Dominikan Respublikası da istifadə edir. Onu da qeyd edək ki, Haiti adasının qərbində məhv olmuş Haiti, şərqində isə inkişaf etmiş Dominikan Respublikası yerləşir. Haitililərin bununla bağlı kədərli zarafatları da var: "Biz onlarla adanı böləndə pulu da bölmüşük. Onlara peso, bizə isə həyatın ağırlığı düşüb".
Nə qədər qəribə səslənsə də, deməliyik ki, bu ölkədə konkret dilənçi yoxdur, bütün xalq dilənçi kökündə yaşayır. Ümumiyyətlə, xalq xarici turistlərdən necə qazanmağın yollarını bilmir. Hətta zibillikdə eşələnən uşaq da turistdən nəsə istəmir, dilənmir. Mağazalarda əcnəbiyə üç qat baha mal satmaq da yoxdur.
Bəs kim yaxşı yaşayır? Yakmel şəhər sakinləri. Ölkənin narkotik ticarətinin mərkəzi. Villalar, ticarət mərkəzləri, tennis kortları, ən bahalı maşınlar bu şəhərin bəzəyidir. Regionun baş arbitri -ABŞ Haiti cinayətkar klanından əlini çoxdan üzüb. Sahil sularını qorumaq, narkotranzitə nəzarət etmək ABŞ-nin gücü daxilində deyil. Bir ölkənin ki, ordusu yoxdur, onun sərhəd qoşunları haradan olsun? Haiti Kolumbiya narkotrafiki üçün bazadır. Hər şey bura gəlir, hər şey burdan ötürülür.
Bu ölkəni bu qədər ağır vəziyyətdə təsvir etməyimizə baxmayın. Böyük yaradan bu torpaq üçün fəxr eləməli hər şey verib. Sadəcə, normal idarəçilik və ağıllı insanların hakimiyyəti olarsa, Haiti regionun ən varlı və gəzməli ölkəsi olar. Bu ölkədə Ford De Pin milli parkı, mağara və tropik meşələri ilə məşhur Park La Vizit, La Çitadel parkı, Santa Mariya məbədi, Haiti Bədii Muzeyi, Marşe de Fer (Dəmir bazar), dünyaca məşhur "Ceyn Barbankort" viskisi emal edilən zavod, "Keyp Haitien" plyayları, 200 metr dərinliyində olan Amani mağarası, dünyanın ən böyük dəniz süngəri olan "Fil qulağı", saymaqla bitib-tükənməz təbii gözəllikləri var. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Haiti havasında dincəlmək ekzotik turizm üçün ən uğurlu tapıntıdır. Yakmel yaxınlığındakı kaskad və şəlalərlə birləşən üç gölün yaratdığı Mavi Hovuza baxmaq nəyə desən dəyər. Amma təəssüf ki, bu ölkə siyasi və təbii təlatümlərdən canını qurtara bilmir. İki il öncə prezident sarayına yürüş keçirən ac haitililər tarixə "aclar inqilabı" terminini yaza bildilər.
Fiziki-coğrafi xarakteristika
Olke Karib denizi hovzesinde eyni adli adanin qerbinde kicik bir hissesinde eyniadli dovletdir.Dominikan respublikasi ile werqden hemserheddir.
İqtisadiyyat
Haitinin milli pulu qurd adlanır.
Vahidli
Vahidli — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Vahidli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Yekəalılar olmuşdur. Oykonim Vahid (şəxs adı) və -lı (mənsubiyyət bildirir) komponentlərindən düzəlib, "Vahidin nəslindən olanlar" məna­sındadır.
Tarixi abidələri
Vahidli kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Axıncaçayın sahilində, Kiçik Qafqazın ətəyində yerləşir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi kənd təsərrüfatı — bitkiçilik (taxıl, kartof, lobya, pomidor, xiyar və s.) və heyvandarlıqla məşğuldur.
Typhlodromus phialatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Eyzenmenger sindromu
Eyzenmenger sindromu — anadangəlmə ürək qüsurlarında sistem arterial təzyiqin qüsur dəliyi vasitəsilə ağciyər arteriyasına ötürülməsi nəticəsində meydana çıxan ağciyər arteriyasının hipertenziyasıdır. Bu zaman ağciyərlərin damar sistemində, xüsusilə kiçik diametrli ağciyər arteriolalarında obstruktiv dəyişikliklər (damar divarının gedən struktiv dəyişikliklər nəticəsində qalınlaşması prosesi) gedərək onlarda diffuz daralmalar əmələ gəlir ki, bu da onların qandaşıma funksiyasının pozulmasına gətirib çıxarır. Eyzenmenger sindromunda ağciyər arteriyasındakı təzyiq sistem arterial təzyiqə bərabər olur. Nəticə etibarilə sağ mədəcikdə müqavimətin kəskin artması venoz qanın qüsur dəliyi vasitəsilə geri aorta sisteminə atılması, sağ-sol şuntu baş verir və sianoz inkişaf edir.
Vahidli
Mədəniyyəti
Kənddə Vahidli kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.
Eyzenmenger sindromu
Klinik əlamətlər
200px|left|thumb|Eyzenmenger sindromlu xəstənin təbil çubuğuna oxşar barmaqları Xəstələr tezyorulmadan, tənginəfəslikdən, arterial sistemdə oksigenin miqdarının azalması nəticəsində baş verən sinkopal hallardan – bayılmalardan, ürək ritmi pozğunluğundan, qanharkırmasından əziyyət çəkirlər. Fizikal müayinədə aorta qapaqları üzərində yüksək ton (bəzən üçtaylı qapaqlar üzərində sistolik küy), siamoz və əl barmaqlarının "təbil çubuğuna" bənzəmələrini müşahidə etmək olar.
Vahidli
Təhsil
Bundan başqa kənddə Vahidli kənd uşaq bağçası fəaliyyətdədir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Eyzenmenger sindromu
Proqnozu
Xəstəlik proqressiv xarakter daşıyaraq bəd proqnozludur. Xəstələr adətən, xəstəliyin gedişatı nəticəsində meydana çıxan kəskin ürək çatışmazlığından, insultdan tələf olurlar. Eyzenmenger sindromlu qadınlar hamiləlikdən çəkinməlidirlər. Bu hal həm ana və həm də uşaq üçün böyük təhlükədir. İlk növbədə sianoz tutmaları dölün Eyzenmenger sindromlu ananın bətnində sağlam inkişafına böyük maneə olub dölün erkən salınmasına, ana bətnində ölməsinə və ya qüsurlarla doğulmasına gətirib çıxardır. Digər tərəfdən belə xəstələr hamiləliyi olduqca pis keçirdərək, həyat üçün çox təhlükəli idiopatik ürək ritminin pozğunluqları, anasarkalı kəskin ürək-ağciyər və böyrək çatışmazlıqları ilə müşayiət olunur. Belə hallarda erkən qeysəri kəsiyi ilə hamiləliyin bitirilməsi və gərgin intensiv tədbirlər bahasına bəzən ananı xilas etmək mümkün olur.
Vahidli
Səhiyyə
Kənddə Vahidli kənd həkim məntəqəsi yerləşir.
Eyzenmenger sindromu
Müalicəsi
Adətən dərman müalicəsi effektsizdir. Belə xəstələr infeksiyalara həssas olduqlarına görə onlarda infeksion endokarditə qarşı periodik profilaktik tədbirlərin aparılması vacibdir. Əgər ağciyər damarlarındakı müqavimət 11 vahid/m² və daha artıqdırsa, sistem və ağciyər damar müqaviməti 0,7:1 nisbətindədirsə və daha artıqdırsa, belə xəstələrdə ürək-ağciyər kompleksinin transplantasiyası yeganə cərrahi müalicə sayılır. Buna görə də bu sindromun yaranmasına səbəb olan xəstəliklərin – ürəyin anadangəlmə qüsurlarının erkən, hələ uşaq yaşlarında aşkarlanıb, cərrahi yolla korreksiya olunması əsas profilaktik amillərdən sayılır.
Ağçaxərabə (Qəzvin)
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Avəc bölgəsinin Xərəqan kəndistanında, Avəc qəsəbəsindən 60 km şimal-qərbdə, dağlıq ərazidədir.
Muxtar Bisavad
Muxtar Bisavad Kərpalı oğlu  – şair,
Həyatı
Məcməüş-şüəra ədəbi məclisinin üzvü olmuşdur. Şair 1938-ci ildə ruhi xəstəlikdən vəfat etmiş, Buzovnada dəfn olunmuşdur.
Eynəkli ördək
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Korali Simmons
Korali Simmons (d. 1 mart 1977) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Korali Simmons, ABŞ yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Avstraliya yığmasına 4:5 hesabı ilə məğlub olan ABŞ yığması, Sidney Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.
Litke adası
Litke adası — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ada arxipelaqın cənub-şərqində, Salm adasından 3.5 km cənub-şərqdə yerləşir. Salm adasındam Fram boğazı ilə ayrılır.
Ada dairəvi formaya malikdir. Diametri 3 km, sahəsi isə 14 km²-dir. Ərazisinin böyük hissəsini 85 m hündürlüyə malik buzlaq tutur. Şimal-qərbində buzdan azad kiçik bir ərazi vardır.
Ada rus dənizçisi, qütb araşdırmaçısı, coğrafiyaçısı Fyodor Litkenin şərəfinə adlandırılmışdır.
Böyük Kiy
Böyük Kiy — Kiy adaları arxipelaqına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Murmansk vilayətinin Peçenqski rayonu ərazisinə daxildir.
Rıbaçi yarımadasından 1,6 km qərbdə yerləşir.
Dairəvi formaya malikdir. Şimaldan cənuba uzunluğu 580 metr, maksimal eni 420 m təşkil edir. Cənub-şərq hissəsi istisna olaraq digər sahilləri qayalıqdır. Sahil xəttinin uzunluğu 1,6 km-dir. Mərkəzdə yerləşən düzən ərazilərdə tundra yayılmışdır.
Lübek
Şəhər Şimali Almaniya ovalığında, Baltik dənizi sahilində Travemünde rayonunda axan Trave çayının mənsəbinin yaxınlığında yerləşir. Tarixə Hanza ittifaqının ən böyük mərkəzi kimi düşmüşdür. Əsas abidələri Almaniyada YUNESKO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısına salınıblar. Lübek şəhəri 10 rayona bölünür.
Əhali
2015-ci il hesablamalarına görə, şəhərdə 216,253 nəfər əhali yaşayır.
Gernsi
Gernsi (Sarniya; ,  , ) — Kanal Adaları hissəsi kimi İngilis Kanalında bir ada. Əhalinin sayı 62 711 nəfərdir (2014). Paytaxt Peter Port. Rəsmi dillər - ingilis, fransız. Gernsi Britaniya tacının əsas sahibidir, lakin Böyük Britaniyanın bir hissəsidir. Gernsinin tac mülkiyyətinin tərkibi, eyni ada adasına əlavə, digər kiçik adaları da əhatə edir.
Gernsi AB-nin bir hissəsidir, ancaq AB gömrük ərazisinin bir hissəsidir.
Gernsi öz domeninə malikdir
Adın etimologiyası == Britaniya taclığından alınıb.
Tarix == tarix boyu daha dəqiq desək XI əsrden Ada dövləti Britaniya tacının mülküdür.(1066)
İnzibati ərazi bölgüsü == Gernsi Ada ərazi vahidliyidir ve bir sira kanal adalarini inzibati vahidlikdə birləşdirir.
İqtisadiyyat == Böyük Britaniyanın birbaşa tac asıllığına aiddir.
Əhali == ingilis,Fransız və qismənde köçmənlərden ibarətdir.
Dil == İngilis və Fransiz dilləri danışılır.
Mədəniyyət == Bir qədər fərqli yerli ənənəvi mədəniyyət qaydalari mövcuddur,qorunur,saxlanılır.
İdman == Qolf,futbol,tenis,dəniz idmanları və s.
Elm == Sürətli inkişaf edir Böyük Britaniya taclığının inkişafina uyğun olaraq müxtəlif elmi nəaliyyətlər qazanılır.
Səhiyyə == Tibb Britaniya yenilikləri ilə bağli inkişaf edir.
Mətbəx == Britaniya mətbəxi ilə eyni olsa da, bir sıra qarışıq və yeni reseptli qidalar mövcuddur.
KİV == Yerli məhdud saylı kanallar və mətbuat orqanları var. Çox vaxt Böyük Britaniya Kivlərinə istinad edilir.
Nəqliyyat == Nəqliyyatdan geniş istifadə edilmir.
Siyasət == Siyasətdə birbaşa Britaniya Taclığına bağlıdır.
Silahlı qüvvələr == Yoxdur ancaq Britaniya kral ordusunun kiçik hərbi bazasi var yerli polis dəstələri var.
Şəkillər ==
Homalium mouo
(Homalium mouo) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tınçtıkbek Çoroteqin
Tınçtıkbek Kadırmambetoviç Çoroteqin (28 mart 1959)—qırğız tarixçisi və jurnalisti, tarix elmləri doktoru (1998), professor (2002).
Çəhrayıqulaq ördək
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Typhlodromus phylaktioticus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Kayman adaları
Kayman Adaları və ya həmçinin Kaymanova adaları   —  Kayman adalarında yerləşən Karib dənizinin Vest-Hindistanın Böyük Britaniyanın dəniz əraziləri. Rəsmi adı — Kayman adası (KY, CYM).
Coğrafiya
Kayman adaları Yamaykadan 290 km şimal-qərbdə yerləşir. Üç adanın (Böyük Kayman, Kiçik Kayman və Kayman-Brak ) ümumi sahəsi - 260 km².
Hökumət
Ölkənin hazırkı baş naziri - Olden Mak-Loflin (V.2013 etibarən)
Demoqrafiya
1970-ci ildə keçirilmiş siyahıyaalmaya görə Kayman adalarında 10 068 sakin yaşayırdı; 2010-cu ildəki siyahıyaalmada əhalinin sayı artıq 55 036 nəfərə gəlib çatdı.2015-ci ilin ehtimalına görə,burada 57 minlik əhali var.
Dil
Ölkənin həm rəsmi, həm də danışıq dili - ingilis dilidir.
Tınçtıkbek Çoroteqin
Həyatı
Tınçtıkbek Kadırmambetoviç Çoroyev 28 mart 1959-cu ildə Qırğızıstanın Narin vilayətinin Narın reyonundakı Eçki-başı kəndində anadan olub. İbtidai məktəbi doğma kəndində oxuyub (1966–1974). Sonra orta təhsilini Narın şəhərində davam etdirib (1974–1976). 1976-cı ildə Yusup Balasaqun adına Qırğız Milli Universitetin tarix fakültəsinə qəbul olub. 1981-ci ildə universiteti tamamlayıb.
Tınçtıkbek Çoroteqin müəllim kimi doğma universitetində çalışıb (1981–1983). O, göndərişlə Özbəkistan EA-nın Şərqşünaslıq institutunda işləyib(1983–1985). Burda bir çox şərq dillərinə yiyələnib. Sonra həmin institutun aspiranturasında təhsilini davam etdirib (1985–1988. 14 dekabr 1988-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.
Tınçtıkbek Çoroteqin Qırğızıstana dönüb, doğma universitetində, tarix fakültəsində dosent kimi çalışıb (1989–1991).
Tınçtıkbek Çoroteqin universitetdə baş müəllim, dosent, kafedra müdiri kimi işləyib (1992–1994).
Tınçtıkbek Çoroteqin 1994-cü ildən 1997-ci ilə kimi universitetin doktorantı olub.10 aprel 1998-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.
Kortni Conson
Kortni Conson (d. 7 may 1974) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Kortni Conson, ABŞ yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Avstraliya yığmasına 4:5 hesabı ilə məğlub olan ABŞ yığması, Sidney Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.
Çəhrayıbaş ördək
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
SSRİ EA-nın Azərbaycan filialı (film, 1943)
Məzmun
Filmdə SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialının yaranmasından, burada Azərbaycanın tarixi abidələrinin qorunması üçün görülən işlərdən danışılır.
Akademiyanın iclas salonunda akademik Heydər Hüseynov çıxış edir. Burada coğrafiya bölməsi elmi işçilərinin, botanika bağı, fizika, kimya, tibb və incəsənət bölmələrinin işləri göstərilir.
Filmdə Samur-Dəvəçi kanalı və Kirov adına körfəz də öz əksini tapmışdır.
RIAA sertifikatı
RIAA sertifikatı (ing. The Recording Industry Association of America, azərb. Amerika Səsyazma Sənayesi Birliyi) ABŞ-də musiqiçilərin satdığı albom və sinql sayına görə verilən müükafatdır. ABŞ-dən başqa digər dövlətlərdə də bu cür sertifikat sistemləri də mövcuddur.
Həmçinin bax
RIAA
Be My Valentine! (Anti-Crisis Girl)
"Be My Valentine! (Anti-Crisis Girl)", (Azərbaycan dilində:Sevgilim ol) 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Ukraynanı təmsil edən Svetlana Lobodanın ifa etdiyi mahnıdır. Mahnının bəstəkarı Svetlana Lobodanın özüdür. Mahnını sözləri isə Yegeny Matyuşenkoya aiddir.
Böyük Britaniyanın 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi təmsilçisi Jade Ewen Svetlana Lobodanın bu mahnısının ailə içi şiddət ilə əlaqədar olduğunu və Svetlana Lobodanın bu mövzuda mesaj vermək istədiyini bildirdi. Mahnı üçün çəkilən video klipi xüsusi olaraq çəkmək yerinə Svetlana Loboda köhnə kliplərinin bir araya gətirərək klipi meydana gətirdi.
Qozlu (Laçın)
Qozlu — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Qozlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Qozlu kəndi Təzəkənd kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Qozlu kənd Soveti yaradılmışdır. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XVII əsrdə Qarabağdan köçürülmüş ailələrin Qozlu adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmişdir. Oykonim "qoz ağacları ilə zəngin" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Əhalisi
2006-cı ilin statistikasına görə kəndin əhali sayı 170 nəfər olmuşdur.
Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı (Ç)
thumb|right|150px|[["Oraq və Çəkic" medalı|"Oraq və Çəkic" qızıl medalı — Sosialist Əməyi Qəhrəmanının atributu]] Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı — SSRİ zamanı Sosialist əməyi qəhrəmanı adı almışların siyahısı:
Liçi
thumb Liçi (Litchi chinensis Sonn, Sapindaceae fəsiləsindəndir) — Çin gavalısı və ya çin qozu adlanan Liçinin vətəni Cənubi Çindir və burada 4000 ildir ki, becərilir. Meyvəsi yumurtavaridən yumru formaya qədərdir. Ölçüsü fındıqdan iri, gavalıdan xırdadır.
Meyvəsinin quruluşuna görə Liçi qozmeyvəlilərə aiddir. Qabığı sıx olub, ətliyindən asan ayrılır. Qabığının rəngi çəhrayıdan qırmızıya qədər, bəzən sarımtılqəhvəyi olur. Ətliyi ağ, jeleyəbənzər şirəli, kifayət qədər sıx olub, çəyirdək nüvəsini əhatə edir. Ətliyi 62-84%, nüvəsi 6-26%, qabığı 12-20% arasındadır. Dadı şirin, üzüm dadını xatırladır. Zərif qızılgül və muskat ətirlidir. Meyvəsi təzə halda istifadə olunur, kompot, şərab hazırlanır və qurudulur. Dərildikdən sonra yetişə bilmədiyindən istehlak yetişkənliyində yığılır. 150-dən çox sortu məlumdur. Sortlarından Haak Jip, Kwai Mi, No Mai Tse(Çin), Bedana, Groff, Pat Po Hung (Hindistan), Mauritius, Brewster və s.
Qaraboyunlar
Qaraboyunlar — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Sarıtala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Kəndin burada məskunlaşmış qaraboyunlu tirəsinin adı ilə adlandığı güman edilir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən təqribən 40 km. cənubda, dağətəyi ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Naxçıvan Hərbi Qarnizonu
Naxçıvan Hərbi Qarnizonu — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin qoşun birləşmələri.
Haqqında
1991-ci il sentyabrın 7-də erməni təcavüzünün gücləndiyi şəraitdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevin imzaladığı qərarla Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Müdafiə Komitəsi (DMK) yaradıldı. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin 1992-ci il iyul-avqust ayında qəbul etdiyi qərarlara əsasən keçmiş SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində yerləşən hərbi hissələri əmlakı ilə birlikdə DMK-ya verildi. 1992-ci il sentyabrın 19-da DMK-nın bazasında Azərbaycan Milli Ordusunun 705 saylı motoatıcı briqadası, eyni zamanda keçmiş 41-ci sərhəd dəstəsinin bazasında 22 avqust 1992-ci il tarixdə Azərbaycanın ilk sərhəd dəstəsi yaradıldı. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti və Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı Heydər Əliyevin Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yenidən qurulması sahəsində həyata keçirdiyi tədbirlər nəticəsində 1995-ci il iyunun 21-də 705 saylı motoatıcı briqada 705 saylı motoatıcı diviziyaya çevrilmiş, 1998-ci il dekabrın 8-də isə həmin diviziyanın bazasında korpus yaradılmışdır. 10 aprel 1995-ci il tarixdə Daxili qoşunların Naxçıvan taboru yaradılmış, 4 dekabr 2002-ci il tarixdə həmi tabor Daxili Qoşunların Naxçıvan Alayına çevrilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin 14 yanvar 2004-cü il tarixli fərmanı ilə Naxçıvan Sərhəd Dəstəsi "Naxçıvan" Sərhəd Diviziyasına çevrilmişdir.
Silahlı Qüvvələrin Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisindəki qurumları birlikdə Naxçıvan Hərbi Qarnizonunu təşkil edir.
Homalium ogoouense
(Homalium ogoouense) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Typhlodromus pseudopyri
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
SSRİ Xalqlarının Spartakiadası (film, 1966)
Məzmun
Kinolent 1966-cı ildə keçirilmiş SSRİ Xalqlarının Spartakiadası haqqındadır.
Film haqqında
Film Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Azərbaycan Qarabağı batalyonu
Azərbaycan Qarabağı könüllü müdafiə dəstəsi (kiril qraf. Азәрбајҹан Гарабағы көнүллү мүдафиә дәстәси) və yaxud qısaca Qarabağ batalyonu — Qarabağ müharibəsində könüllülərdən təşkil olunmuş müdafiə dəstəsi. Şuşa şəhərinin müdafiəsində iştirak edib.
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin 1 fevral 1992-ci il tarixli 12014 nömrəli əmri ilə şəxsi heyəti 109 nəfərdən ibarət Azərbaycan Qarabağı könüllü müdafiə dəstəsi qeydə alınıb.
Horun gözü
Horun gözü qədim Misirin rəmzi sayılan Horun döyüş zamanı Set tərəfindən çıxardılmış olan Ayı tərənnüm edən sol gözüdür. Şahin gözünü xatırladır. Bu simvol Ranının gözü yaxud Horun gözü adlanır və Qədim Misir tanrısı Horun sağ gözünü təcəssüm edir. Simvol Günəşi təmsil edir və Günəş tanrısı Ra (Re) ilə əlaqələndirilirdi. Sol göz isə Ay tanrısı Tehutini (Tot) təcəssüm edir. Zədəli sol göz Ayın fazalarını əks etdirir. Rəmzi olaraq onu qədim Misirdə bir çox misirlilər boyunlarında gəzdirirdilər.
200px|thumb|left|Horun gözü
Əfsanələrdə
Əfsanəyə görə sol göz Horun məkirli qardaşı Set tərəfindən oyulur, cadu tanrısı Tot isə gözü yenidən möcüzəvi şəkildə bərpa edir. Qədim Misirin bu günümüzə gəlib çıxmış yazılarında bu göz haqqında bir çox əfsanə mövcuddur. Bir əfsanəyə görə Set öz barmağını Horusun sol gözünə soxaraq çıxartmışdır. İkinci bir əfsanədə onu tapdalamış, üçüncü bir əfsanəyə görə isə onu udmuşdur. Bir yazıda Hathor ona ceyran südü içirdərək bərpa etmiş və ya sağaltmışdır. Başqa bir yazıda gözün Anubis tərəfindən dağ yamacında basdırıldığı qeyd edilir. Digər bir əfsanəyə görə isə Hor öz gözünü atası Osirisə udduraraq onu diriltmişdir.
Hər iki göz birlikdə bütün kainatı tərənnüm edir və bu baxımdan taoist İn və Yan simvolu ilə eyniyyət təşkil edir. Sağ göz günəş, kişi enerjisini, o cümlədən təfəkkür və riyaziyyatı simvolizə edir. Sol göz qadın və ay enerjisini ifadə edir və intuisiya və cadunu təmsil edir. Birlikdə onlar Horun ali hakimiyyətini tərənnüm edir.
Heroqlif
Misir yazılarında irt "göz" deməkdir, onun fel forması isə "wḏȝ" – "qorumaq" belə ki "qoruyan göz" mənasını verir.
Magik qüvvə kimi
Qədim misirlilər inanırdılar ki, horun gözü şəfalı və qoruyucu gücə malikdir. Horun gözündən qoruyucu həmail və tibbi ölçü cihazı kimi istifadə edirdilər. Dərman preparatlarının hazırlanmasında gözün riyazi ölçülərindən istifadə etməklə məmulatların tərkibindəki inqridientlərin miqdarını təyin edirdilər.
Rəvayətə əsasən Horusun gözünün ölünü diriltməsi, yenidən bərpa olunması onun magik qüvvəyə malik olmasını göstərir. Buna görə də qədim Misirdə insanlar onu yaman gözdən və qəzadan qorunmaq, xəstəliklərdən sağalmaq məqsədilə öz boyunlarından asarmışlar.
Masonluqdakı hər şeyi görən göz və ABŞ dollarının üzərindəki ehtiyatlılığın simvolunun mənşəyi Horun gözüdür.
Ağıriyli ardıc
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN  Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına  aiddir -  NT. Azərbaycanın nadir növdür.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Aprel-may aylarında tozlanır. Toxumla çoxalır. Qozameyvələri ikinci il oktyabr-dekabr aylarında tamam yetişir. Tozlanması anemofildir. Kserofitdir. Havanın quraqlığına və istiliyinə davamlıdır. Torpaq-qrunt şəraitinə tələbkar deyil, torpağın şoranlığına nisbətən davamlıdır. 300-350 ilə qədər yaşayır. Aşağı dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağınadək, dəniz səviyyəsindən 1000 m-ə qədər yüksəkliklərdə yayılmışdır. Quru yamaclarda seyrək meşə əmələ gətirir, bundan başqa daşlı-çınqıllı və gilli yamaclarda, uçurumlarda və qayaların üzərində dağınıq halda, tək-tək və qrupla çürüntülü-karbonatlı, boz-qəhvəyi torpaqlarda bitir. Ardıc, yabanı püstə və ardıc seyrək meşəliyinin əsas bitki növlərindən biridir. Çox az hallarda bu meşəliklərdə dominant olur. Dərman bitkisidir.
Yayılması
Böyük Qafqazın şərq hissəsi (Şamaxı, Qəbələ və Ağdaş rayonları), Böyük Qafqazın Quba hissəsi  (Quba və Altıağac rayonları), Kiçik Qafqazın şimalı (Samux rayonu), Bozqır yaylası (Şəki rayonu), Kiçik Qafqazın cənubu (Cəbrayıl və Zəngilan rayonlarında) və Naxçıvanın  dağlıq hissəsində (Şahbuz rayonu).
Sayı və tendensiyası
Bozdağ silsiləsində geniş yayılmasına baxmayaraq gələcəkdə azalma tendensiyası proqnozlaşdırılır.