cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sindi Krouford
Sindi Krouford  — Məşhur amerikalı supermodel, aktrisa və teleaparıcı.
Həyatı
Sindi Krouford 20 fevral 1966 -cı ildə ABŞ-də, İlinoys ştatında anadan olub. Atası elektrik, anası tibb bacısı idi.
Achillea ochroleuca
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bəndər Mahşəhr
Bəndər Mahşəhr — İranın Xuzistan ostanının liman şəhərlərindən və Bəndər Mahşəhr şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 109,927 nəfər və 24,110 ailədən ibarət idi.
Hypericum llanganaticum
(Hypericum llanganaticum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bostan
Tarixən, əksər kiçik bağçalar, ehtimal ki, əsasən və ya tamamilə mətbəx bağları kimi istifadə olunurdu, lakin böyük bağ evlərində mətbəx bağçası ayrılmış bir sahə idi, normal olaraq düzbucaqlı və divar və ya hedcinqlə əhatə olunmuşdu, divarlar meyvə ağaclarını yetişdirmək, eləcə də təklif etmək üçün faydalı idi. küləkdən sığınacaq. Belə böyük nümunələrə çox vaxt daha incə ləzzətlər üçün istixanalar və soba ilə qızdırılan istixanalar, həmçinin evdə nümayiş üçün çiçəklər daxildir; portağallıq son növ idi. Böyük evlərdə mətbəx bağçası adətən evin arxasına və yan tərəfinə diaqonal olaraq yerləşdirilirdi, ön və arxa fasadlardan görünüşlərə mane olmurdu, lakin hələ də tez çatmaq olar. Bəzi hallarda kəsmək üçün davamlı çiçəklər çiçək bağçasında deyil, kənarda yetişdirilirdi. Böyük bir bağ evindən heç bir tərəvəz, ot və ya meyvə almaq çətin idi və artıqlığı çox vaxt hədiyyə olaraq paylayırdılar; İngiltərədəki Croome Məhkəməsindəki divarlı nümunə yeddi hektar ərazini əhatə edir və bağlarda böyük bir "Məbəd İstixanası", Roma Məbədi şəklində bir narıncı var.
Amerikanın özünü təmin etməsinin və müstəmləkə evinin simvolu olan praktik bostanlar erkən Amerikada ev həyatının mərkəzi idi. Avropada, xüsusən də İngiltərədə, İkinci Dünya Müharibəsi zamanı ərzaq təminatındakı çətinliklər hökumətin Ərzaq Nazirliyinin çox təşviqi ilə kiçik bağlarda tərəvəz yetişdirilməsinin müvəqqəti də olsa, böyük artımı ilə nəticələndi. Müasir bağçılıqda qida bitkilərinin becərilməsinin əsasən bəzək bağı daxilində inteqrasiyasına maraq var idi; meyvə ağacları və bişmiş otlar bunun ən sadə və ən məşhur ifadəsidir.
Sufiəhməd (Çaroymaq)
Sufiəhməd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 108 nəfər yaşayır (22 ailə).
Mehrablı (Qəmərli)
Mehrablı - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd.
Tarixi
Toponim türk mənşəli qaradolaq tayfasından olan mehrablı nəsil adından əmələ gəlmişdir. Patronim toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 20. VIII. 1945-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Vardaşen (Güllü kənd) qoyulmuşdur.
Sövməə (Çaroymaq)
Sövməə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 92 nəfər yaşayır (17 ailə).
Şeffild Universiteti
Şeffild Universiteti — İngiltərənin Şeffild şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. thumb|Mədəniyyət binası thumb|İnformasiya binası
Peterburq müqaviləsi (1723)
Peterburq müqaviləsi - 1723-cü ildə Səfəvilər dövləti ilə Rusiya arasında bağlanan müqavilə
Rusiyanın Xəzəryanı vilayətləri işğal etməsi
Rusiya Azərbaycana yürüş hazırlığını həyata keçirdikdən sonra hərbi əməliyyatlara başladı. I Pyotrun komandanlıq etdiyi qoşun 1722-ci ilin avqustunda döyüşsüz Dərbəndə daxil oldu. Dərbənddən sonra Müşkür mahalı ələ keçirildi. I Pyotr hərbi əməliyyatların ilk dövrünün təcrübəsini, Rusiyada baş verən hadisələrin təsirini nəzərə alaraq işğal planında dəyişiklik etdi. O, avqustun 29-da Dərbənddə keçirilən hərbi şurada əməliyyat planında dəyişiklik edilməsini və qoşunun xeyli hissəsinin Rusiyaya qaytarılması haqqında qərar qəbul etdi. Dərbənd hərbi şurasından sonra da əməliyyatlar davam etdirildi. Noyabrın əvvəllərində polkovnik Şipovun ekspedisiyası Həştərxandan hərəkət etdi və Rəşti tutdu. I Pyotr özü isə Moskvaya döndü. General M.A.Matyuşkinin komandanlıq etdiyi rus hərbi qüvvələri 1723-cü ilin iyununda Bakını işğal etdi. Rusiyanın Xəzərsahili torpaqları işğalı Osmanlı dövlətini daha da fəallaşdırdı. I Pyotr işğal olunmuş ərazilərdə hakimiyyətini hüquqi cəhətdən təmin etmək üçün Səfəvi sarayı ilə danışıqlara başlamağı qərara alır.
Səfəvilər dövlətinin daxili vəziyyəti
Bəhs edilən  dövrdə Səfəvi dövlətinin daxili çöküntüsü başa çatmaqda idi. Ölkənin yarıdan çoxu əfqanlar tərəfindən tutulmuş, Transqafqaz ölkələri şah aslılığından çıxmış, Xəzərin günbatan bölgələri isə Rusiyanın əlinə keçmişdi. Şah gah Rusiyaya, gah Türkiyəyə üz tutur, Dağıstan və Gürcüstan feodallarından yardım istəyirdi. Səkkiz aylıq mühasirədən sonra Səfəvi paytaxtı İsfahan oktyabr 1722-ci ildə əfqanların başçısı Mir Mahmudun qarşısında məğlub oldu. Şah Hüseyn onun xeyrinə taxtdan əl çəkdi. Ancaq onun 18 yaşlı oğlu II Təhmasib noyabr ayında özünü şah elan edərək Rusiya konsulu Avraamov ilə danışığa başladı. Əfqanlarla mübarizədə II Təhmasibə yardım edəcəyini bildirən Pyotr ona elçi göndərməyi təklif etdi. II Təhmasib yanvar ayında İsmayılbəyi elçi göndərir. Lakin elçi Rusiyaya çatdıqda rusların da Xəzərsahili bölgələri işğalı başa çatmışdı. Vəziyyəti belə görən şah İsmayıl bəyi elçilik səlahiyyətindən və Rusiya ilə danışıq aparıb hər hansı bir müqavilə imzalamaq hüququndan məhrum edir. Buna baxmyaraq ruslar İsmayıl bəyi hərb gəmisi vasitəsil Həştərxana, oradan da Sankt-Peterburqa göndərirlər. Pyotr çalışırdı ki, buradakı işğallarının Səfəvi dövlətinin razılığı əsasında həyata keçdiyini Avropaya bildirsin.
Müqavilənin imzalanması
«Xəzərboyu əyalətlərin işğalını «qanuniləşdirmək» və beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında öz hərəkətlərinə bəraət qazandırmaq üçün» tələsən I Pyotrun istəyi ilə «Rus-İran müqaviləsinin bağlanması ilə bağlı danışıqlara görüşdən dərhal sonra başlanır». İmperator öz tələblərini irəli sürür: artıq rus ordusunun işğal etdiyi vilayətlərin (Dərbənd, Bakı, Gilan) Rusiyaya güzəştə gedilməsi, eləcə də əlavə olaraq, rus qoşununun ayağı dəymədiyi Mazandaran və Astrabadın da verilməsində israr edir. Rusiya öz növbəsində, əfqanlara qarşı mübarizədə Səfəvi dövlətinə hərbi yardım göstərməyi öz öhdəsinə götürür. Rusiya və İran Türkiyənin aqressiv niyyətlərinə qarşı birlikdə çıxış etməyi qərara alırlar. L.Lokhart müqavilənin bağlandığı şərait haqda bunları yazır: "müqavilənin hazırlanmasında Rusiya tərəfindən nüfuzlu ... Ostermann xüsusi rol oynayır. Şah səfiri o qədər zəif, qorxaq vəziyyətdə idi ki, demək olar ki, Rusiyanın bütün tələbləri ilə razılaşmalı olur." Nəticədə 12 (23) sentyabr 1723-cü ildə müqavilə imzalanır.
Müqavilənin şərtləri
Müqavilə preambula və 5 maddədən ibarətdir. Preambulada göstərilirdi: "Məlum olsun ki, bir neçə il qabaq İran dövlətində baş verən böyük qarışıqlıqlar və həmin dövlətin təbəələri, Şafi həzrətlərinə qarşı üsyan qaldırıblar, öz qanuni hökmdarlarına qarşı deyil, həm də bütün Rusiya imperator həzrətlərinin təbəələrinə pis təsir göstərirlər ki, bu da qədimdən dostluq və traktatla bağlı olan hər iki dövləti, öz aralarında ticarətlə bağlı olanlara, böyük ziyankarlıq edib dağıntılar törədiblər. Buna görə də Şah həzrətləri təbəəsində olan üsyankarların öhdəsindən gələ bilmirdi, ona görə də bütün Rusiya imperatoru həzrətləri Şah həzrətlərinə olan dostluğa sadiq qalaraq, üsyankarların Rusiya sərhədlərinə yaxınlaşmağına və İran 71 dövlətinin tam dağılmasının qarşısını almaq üçün özü silah işlədərək bütün üsyankarları və bəzi şəhərləri və Xəzər sahilində olan başqa yaşayış məntəqələrini, hansılardakı üsyankarlar sığınacaq tapmışdılar, silah gücünə onlardan azad etdi və Şah həzrətlərinin təbəələrini gələcəkdə qorumaq üçün öz qoşunlarını yerləşdirdi, bir tərəfdən məlum oldu ki, üsyankarlar silahlanıb, güclənib İran dövlətinin paytaxtını tutublar və Şah həzrətləri ni və onun ailəsini əsir götürüblər. Salamat qalan təkcə oğlu Təhmasib qanuni olaraq taxta sahib olub.... Beləliklə, Rusiya Azərbaycan və İranın Xəzərsahili torpaqlarının işğalına "bəraət" qazandırır, buna uyğun olaraq müqavilənin şərtləri irəli sürülür" Şah Təhmasib təbii olaraq Peterburq müqaviləsini təsdiq etməkdən boyun qaçırdı. Şahın razılığını almaq üçün Rusiya dan göndərilən elçi knyaz B. Meçerskini qəbul etməyərək, geri qaytardı. Baş vəzir ona bildirdi ki, İsmayıl bəyə andlaşma səlahiyyəti verilmədiyi üçün təsdiq etmək barədə danışığı “eşitmək belə istəmirlər”. Rezident Avraamov da saraya buraxılmadı. İsmayıl bəyin dövlətə xəyanət etməsi rəsmən bildirildi. Bu, ona ölüm hökmü verilməsi demək idi. Buna görə o vətənə geri dönmədi. İmperatorun buyruğu ilə böyük pul təqaüdü verilən və Həştərxanda ev alan İsmayıl bəy ömrünün sonuna qədər burada yaşayır.
Baqəvərçiçəklilər
Baqəvərçiçəklilər — birləpəlilər kladına aid bitki sırası. Sıraya təxminən 4 500 növ daxildir. Bu sıraya aid bitkilər əsasən tropik mühitdə yaşayan və ya su bitkiləridir. Onlardan bəziləri şirin suda, bəziləri isə şor suda böyüyür.
Loran Blan
Loran Rober Blan (d. 19 noyabr 1965, Ales, Fransa) — Fransa futbolçusu və baş məşqçisi.
Baqəvərçiçəklilər
Alismatales əsasən su və bataqlıqlarda yaşayan çiçəkli bitkilərdən və nərgizçiçəyikimilərdən başqa yaşıl embriona malik olduğu bilinən yeganə birləpəlilərdən ibarətdir. Sıraya həmçinin tamamilə su altında böyüyən yeganə çiçəkli bitkilər olan dəniz otları da daxildir.
Loran Blan
Klub karyerası
Loren Blan karyerasına yarımmüdafiəçi kimi çıxış etdiyi "Monpelye"də başlamışdır. O, klubun qol vuran futbolçularından biri olmuşdur. Blanın çıxış etdiyi komanda 1987-ci ildə 1-ci liqadan ən yüksək səviyyəyə yüksəlmiş və 1990-cı ildə Fransa kubokunu qazanmışdır. O, 1991-ci ildə "Napoli"yə keçmişdir. Blan burada 31 oyun keçirmiş və 6 qol vurmuşdur. O, millidə oynamaq istədiyinə görə mövsümün sonunda komandadan ayrılmışdır.
Baqəvərçiçəklilər
Taksonomiya
Alismatales sırasına 13 fəsiləyə aid təxminən 165 cins daxildir. Alismatales və Acorales birlikdə qeyri-rəsmi olaraq "alismatid monocots" adlanır.
Achillea odorata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bağ Məlik
Bağ Məlik — İranın Xuzistan ostanının şəhərlərindən və Bağ Məlik şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 20,844 nəfər və 4,025 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti bəxtiyarilərdən ibarətdir, bəxtiyari dialektində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Georgi Lomaya
Georgi Camaloviç Lomaya (8 avqust 1979, Tbilisi) — gürcü futbolçu, İnter Bakı klubunun və Gürcüstan milli futbol komandasının qapıçısı.
Georgi Lomaya İnter Bakı futbol klubunun tarixinə ilk gürcü qapıçı kimi düşüb. Vətənində "Kodako", Tiflisin "Dinamo", "Merani" və "Lokomotiv"də oynayan Georgi 2003-cü ildən legioner həyatı yaşayıb. Belə ki, ilk iki ildə Moskva "Spartak"ının qapıçısı olub. Ancaq bu titullu komandada cəmi 2 oyun keçirib və 4 top buraxıb.
2004/2005 mövsümündə "Ximki"yə icarəyə verilən Lomaya daha sonra Rusiyada "Luç-Enerji", Almaniyada "Karl Tseyss", Ukraynada "Karpatı" komandasında forma geyinib. Ötən il vətəninə qayıdan Georgi Rustavi "Olimpi"sinin şərəfini qoruyub.
1998-ci ildə debüt etdiyi milli komandada 33 oyun keçirib.
Qaramtıl qızılböcək
Həyat tərzi
Abşeron yarımadasında, Qaramtıl qızılböcəyin sürfəsi, bəzək ağaclarının çürümüş köklərinə və gövdəsinə (iyun ayında) daha çox zərər verir (18-22 %). Böcəklərə, ilin yay fəslində daha çox rast gəlinir. May ayında ağacın kök hissəsinə yaxın gövdə yarıqlarına yumurta qoyurlar, 18-24 gündən sonra yumurtalardan sürfələr çıxır və torpağın alt hissəsinə yaxın köklərlə qidalanırlar. Qidalandıqdan bir müddət sonra sürfələr qabığın altında və ya yarıqlarda barama içərisində puplaşırlar. 10-14 gündən sonra puplardan çıxan böcəklər (mayın axırı, iyulun əvvəli) ağacların yarpaqları ilə qidalanırlar. Müşahidələrə əsasən böcəklər həm sürfə mərhələsində, həm də imaqo mərhələsində qışlayır. 3 ildə bir nəsil verir.
Yayılması
Rusiya, Qafqaz, Qazaxıstan, Türkmənistan, Orata və Cənubi Avropa, Afrika,Türkiyə, Suriya, İsrail, İrak, İran, Azərbaycan.
Pedant
Pedant ( tərbiyəçi, müəllim ) xırdaçıl, izafi dərəcədə dəqiqçil, məlumatfüruş, özünü hərtərəfli bilikli göstərməyə, öz biliyini nümayiş etdirərək, başqalarna ağıl öyrətməyə çalışan adam. Bu cür yersiz formal hallar isə pedantizm sayılır. Xalq arasında çox vaxt bu cür insanlar "xırdaçıl", "zəhlətökən", "hərfbaz", "bürokrat" adlandırılırlar. Məsələn; bir dinləyicinin mühazirəçiyə əhəmiyyət kəsb etməyən ədədi (99 qəpik əvəzinə 1 manat; saat 12:29 əvəzinə 12:30; oksigenin atmosferdə miqdarı:20,942 % əvəzinə 21 %) yuvarlaq ifadə etməsinə görə nümayişkarcasına tututduğu irad. Ziqmund Freyd psixoseksual inkişafın fazaları mülahizəsində pedantizmi "anal fazanın" bir xarakter tipi hesab edir.
Əliqulu xan Valeh Dağıstani
Əliqulu xan Valeh Dağıstani (1712-1756) — şair.
Həyatı
Əliqulu xan Fətəli xan oğlu 1712-ci ildə İsfahan şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Qumuqdur. Mədrəsə təhsili almışdı. 1734-cü ildə Hindistana getmişdi.
Əliqulu xan Valeh Dağıstani 1756-cı ildə vəfat edib.
Yaradıcılığı
Əliqulu xan Valeh Dağıstani «Riyazüş-şüəra» adlı təzkirəsində Təqi Əvhədinin (973-1039 / 1565-1620) «Ərəfatül-aşiqin» adlı təzkirəsinə istinad edərək Məğribinin doğulduğu yeri Nain, qəbrinin isə İstihbanati-farsda olduğunu qeyd edir. O, eyni zamanda Əmir Kəmaləddin Hüseynin «Məjalisül-üşşaq» əsərinə əsasən şairin məzarının Təbrizin Surxab məhəlləsində Baba Məzidin məzarının baş səmtində olmasını, vəfat tarixini isə 807 / 1404, «Nəfəhatül-üns»ə görə isə 809 / 1406-cı il göstərəndən sonra şeirlərindən nümunələr gətirir. Onu da qeyd etmək gərəkdir ki, bir çox müəlliflərin səhvlərini təkrar edən Valeh Dağistani «Məjalisül-üşşaq» əsərinin müəllifini Sultan Hüseyn Bayqara kimi göstərir. Başqa bir tərəfdən belə güman etmək olar ki, Rzaqulu xan Hidayət də irəlidə göstərilən kimi Məğribinin Naində doğulmasını və İstihbanati-farsda dəfn olunması faktını Təqi Əvhədinin «Ərəfatül-aşiqin» əsərindən götürmüşdür.
Xarici İşlər Nazirliyi (Azərbaycan)
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi — xarici ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar sahəsində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Respublikasının icraedici orqanı.
Tarixi
1920-ci ilin aprelində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin bolşevik Rusiyasının təcavüzünə məruz qalması nəticəsində vətənimiz işğal edildikdən və dövlət müstəqilliyimiz itirildikdən sonra Xarici İşlər Nazirliyi ləğv edilərək yerində Azərbaycan SSR Xalq Xarici İşlər Komissarlığı (XXİK) yaradıldı. Elə bir ciddi səlahiyyətlərinin olmamasına baxmayaraq, Xalq Xarici İşlər Komissarlığı 1920–1922-ci illərdə xarici ölkələrlə müəyyən dərəcəli ikitərəfli əlaqələri həyata keçirmişdir. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində Azərbaycanın xalq xarici işlər komissarları Nəriman Nərimanov və Mirzə Davud Hüseynov olmuşlar. Lakin tezliklə XXİK ləğv edildi. SSRİ yaradıldıqdan sonra Azərbaycanın müstəqil xarici siyasəti tamamilə dayandırıldı. Yalnız ikinci dünya müharibəsinin sonlarına yaxın yaranmış beynəlxalq şəraitdə sovet hökuməti öz maraqlarına uyğun olaraq 1944-cü ildə Azərbaycan SSR XXİK-i bərpa etdi. 1946-cı ildən XXİK Xarici İşlər Nazirliyinə çevrildi. Lakin XİN yenə də ciddi səlahiyyətləri olmayan qurum idi. Bu dövrdən başlayaraq Azərbaycanın xarici siyasəti idarəsinə Mahmud Əliyev, Tahirə Tahirova, Elmira Qafarova, Hüseynağa Sadıqov (həm də dövlət müstəqilliyinin yeddi ayında) başçılıq etmişlər. Bütün mürəkkəb və ziddiyyətli cəhətlərinə baxmayaraq, heç şübhəsiz, tariximizin maraqlı tərkib hissələrindən olan sovet dövründə də Azərbaycan mərkəzi hakimiyyət vasitəsilə ölkənin beynəlxalq əlaqələrində bu və ya başqa dərəcədə iştirak etmişdir. 50-ci illərin ortalarından etibarən canlanmağa başlayan beynəlxalq əlaqələr əvvəlki illərlə müqayisədə 70–80-ci illərdə xeyli geniş olmuşdur.
Uzun illər boyu müxtəlif formalarda sovet rejiminə qarşı apardığı mübarizə və 80-ci illərin sonu — 90-cı illərin əvvəllərində beynəlxalq aləmdə yaranmış əlverişli şərait nəticəsində Azərbaycan xalqı XX əsrdə ikinci dəfə dövlət müstəqilliyini bərpa edərək ikitərəfli və çoxtərəfli beynəlxalq əlaqələr qurmağa başladı. Dövlət müstəqilliyimiz dünyanın əksər dövləiləri tərəfindən tanındı və diplomatik münasibətlər quruldu. Azərbaycan beynəlxalq və regional təşkilatların üzvü və ya yaradıcılarından biri oldu. Müstəqillik illərində Azərbaycan Respublikasının xarici işlər nazirləri Tofiq Qasımov, Həsən Həsənov, Tofiq Zülfüqarov və Vilayət Quliyev oldular.
Pyarnumaa
Pyarnumaa ( və ya Pärnu maakond) — Estoniyanın vilayətidir. Vilayətin inzibati mərkəzi Pyarnu şəhəridir. Riqa körfəzinin sahilində, ölkənin cənubi-qərb hissəsində yerləşir. Şimalda Lyaenemaa və Raplamaa, şərqdə isə Yarvamaa və Vilyandimaa bölgələri ilə həmsərhəddir.
Coğrafiya
Ərazinin yarısından çoxunu meşə və meşə-kolluq tutur. Pyarnumaanın tərkibinə həmçinin Kihnu və Manilaid adaları da daxildir.
Şəhər və İcmalar
miniatur|rechts|300px|Pyarnumaanın şəhər və icmaları Pyarnumaa 2 şəhəri (estn. linnad) və 19 icmanı (vallad v.y alev) özündə birləşdirir.
Zərdüşt Şəfi
Zərdüşt Şəfi — azərbaycanlı yazıçı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Zərdüşt Şəfi 1986-cı ilin 19 noyabr tarixində Qəbələ rayonunun Bum qəsəbəsində ziyalı ailəsində dünyaya gəlmişdir. 2006-cı ildə Xəzər Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmuş və 2010-cu ildə həmin fakültənin məzunu olmuşdur. 2005-ci ildən etibarən hekayə və esseləri dövrü mətbuatda dərc olunmağa başlamışdır. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin və Yazıçılar Birliyinin birgə layihəsi olan "Gənc Ədiblər Məktəbi"nin 2008–2010-cu illərdə məsul katibi və fəal üzvlərindən biri olub.
2009-cu ildə Bizim Yol qəzetinin keçirdiyi sorğuya əsasən, "İlin gənc yazıçısı" mükafatı ilə təltif olunmuş, gənclərə dəstək məqsədi ilə verilən birillik prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür. 2012-ci ildə Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyinin ilin gənci fəxri adına layiq görülmüş, 2012-ci ilin 3 avqust tarixində Bakı şəhərində qan xərçəngi xəstəliyindən vəfat etmişdir. 2011-ci ildə nəşr olunan "Başqa adamlar" kitabında müəllifin son beş ildə yazdığı hekayələr toplanıb. Zərdüşt Şəfizadə hekayə və essələrindən əlavə həm də bir çox şeirlərin, bir tamamlanmamış və iki yarım qalmış romanın müəllifidir.
Zərdüşt Şəfinin özü barədə olan fikirləri: 1986-cı ildə (özümdən aslı olmayan səbəblərlə) doğulmuşam. Nə vaxt öləcəyim hələ dəqiq məlum deyil. Bir dəqiq bildiyim var: yolum uzundu, yüküm ağırdı! Dünyaya gələrkən heç kimlə heç bir şərtlə müqavilə bağlamamışam. Yeganə bağlılığım YARADANladı - bir tək onu tanıyıram bu dünyada qalan hər kəs və nəsnə şərtidi. Hər yaşdan dostlarım çoxdu. Hər birinin özünə görə hörməti var. Onlar varlığımın bənzərsiz şahidləridi. Mən də onların şahidlərindən biriyəm. Ən pis xüsusiyyətim ən yaxşı xüsusiyyətimlə bağlıdı: pisliyi də yaxşılıq kimi qətiyyən unutmuram!
Esperanto Kursu
Esperanto Kursu  — Esperanto dilində 12 hissəli pulsuz və açıq mənbəli bir dil kursu proqramıdır. Kurs, xüsusilə optimize edilmiş öyrənmə məşqləri səbəbiylə iki həftə içində Esperanto dilinin təməlini öyrənmək üçün hazırlanmışdır.
Proqram tələffüz və dinləmə anlayışını inkişaf etdirmək üçün istifadə edilən bütün sözlərin dinləmə testlərindən istifadə edir. İstifadəçi, mikrofondan istifadə edərək Esperanto dilində danışma cəhdlərini lentə ala və onları nümunələrlə müqayisə edə bilər.
Hər hissənin sonunda və bütün Esperanto dili kursunun sənədləşdirilməsi üçün istifadəçi imtahandan keçə bilər və bu xüsusiyyətlərdən istifadə edə bilər: Testlər imtahanın cavablarını düzəltmək üçün kurs rəhbərlərinə pulsuz olaraq verilə bilər. Bu düzəliş xidməti, Almaniya Esperanto Gənclik Təşkilatı da daxil olmaq üzrə Esperanto Hərəkatının könüllüləri tərəfindən təmin edilməkdədir.
Esperanto Kursu, Kvebek Esperanto Cəmiyyəti və digər kurslar tərəfindən inkişaf etdirilən 10 saatlıq bir kursa söykənir.
Dil kursu, Mac OS X, Windows və saysız Linux distribüterləri ilə işləyir. İndi (Fevral 2013)  4.1.2 versiyası mövcuddur.
Esperanto Kursu onsuz da 23-dən çox dildə mövcuddur. Bu ədədi artırmaq üçün işləyən bir çox könüllü var. Esperanto kursunun tərcümə prosesi, pulsuz endirilə bilən Tradukilo adlı bir proqramla asanlaşdırılmışdır.
Şamil Aladin
Şamil Aladin (d. 12 iyul 1912, Bağçasaray, Rusiya imperiyası – 21 may 1996, Simferopol, Ukrayna) – Krım tatarı olan yazıçı, şair, tərcüməçi və insan haqları aktivisti. Şeirlə başladığı ədəbiyyat həyatına daha sonra nəsr və qurğusal olmayan əsərlərlə davam etmişdir.
Həyatı
Kamil Şamil Aladin 12 iyul 1912-ci ildə Rusiya imperiyasına tabe olan Bağçasarayın Mahuldur adlı tatar kəndində anadan olmuşdur. 21 may 1996-cı ildə Ukraynaya aid olan Simferopolda vəfat etmiş və Simferopoldakı Abdal məzarlığında dəfn edilmişdir.
Təhsili
Baxçasarayda 7 illik təhsil görmüşdür. Ağməsciddə (Simferopol) Pedoqogika Tenxikomunu bitiridkdən sonra, Pedinstitutda təhsil almışdır. 1932-ci ilin sonunda Qırmızı Orduya çağırılmış, Qızıl Kazak Atlılar bölüyündə xidmət etmişdir.
Fəaliyyəti
1935-ci iıdə Qızıl qazaxın yırları adlı ikinci şer kitabı nəşr edilmişdir. 1937-ci ildə SSRİ Yazıçılar Birliyinə üzv kimi qəbul edilmişdir. II Dünya müharibəsindən əvvəl hələ Krımda yaşama haqqına sahib ikən şer və hekayələri nəşr edilməkdə idi. Romanlar, hekayələr və məqalələri ilə Krım tatar ədəbiyyatının inkişadında təsirli olmuşdur.
Yazıçının mövzusunu real həyatdan alan 1957-ci ildə “Təsəlli və Çauş oğlu” adlı hekayələri, 1961-ci ildə Əgər sevsən, 1969-cu ildə “Rüzgardan sallanqan fənərlər” adlı romanları nəşr edilmişdir. Daha sonra “Almaz və fırtına tınqan son” adlı hekayələri işıq üzü görmüşdür.
1979-cu ildə yazdığı “İblisin ziyafətinə dəvət“ adlı hekayəsində isə 1913-cü ildə vəhşicə öldürülən Hüseyn Şamil Toktarqazinin həyatı tarixi sənədlərə əsaslandırılaraq nəşr edilmişdir.
Aladinin Krım ədəbiyyatının birbaşa II Dünya müharibəsindən sonrakı dövrünü incələyən yazılarının toplandığı “Yüksək xidmət” (1983) adlı əsəri Krım ədəbiyyat tarixi baxımından önəmli boşluğu qapadan əsər olaraq qəbul edilir.
Aladin 1995-ci ildə “Mahuldürge bardım, ağlab qayıtdım” hekayəsini yazmışdır.
Achillea oligocephala
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İzə
İzə- İranın Xuzistan ostanının şəhərlərindən və İzə şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 103,695 nəfər və 20,127 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti bəxtiyarilərdən ibarətdir, bəxtiyari dialektində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Anastasiya Nikolayevna
Anastasiya Nikolayevna Romanova — Rusiya imperiyasının sonuncu çarı II Nikolayın və onun həyat yoldaşı Aleksandra Fyodorovnanın qızı.
Təbriz namusu (roman)
Təbriz namusu — Fərman Kərimzadənin tarixi romanı
Məzmun
“Təbriz namusu” əsərində Fərman Kərimzadə XIII-XIV əsrlərə gedib çıxır. Uzaq keçmişimizə parlaq güzgü tutmağa çalışan müəllif üçün başlıca mənbə isə orta əsr tarixçisi Fəzlullah Rəşidəddinin "Tarixlər toplusu" ("Came ət-təvarix") əsəridir. Fəzlullah Rəşidəddinin yaradıcılığında mühüm yer tutan bu əsərdə XIII-XIV əsrlərdə müsəlman Şərqində, xüsusilə Azərbaycanda Elxanilər hökmdarlarının dövrü təsvir olunur və F.Kərimzadə də bu nöqtədə tarixçi ilə birgə hərəkət edir. Lakin yazıçı tarixi hadisələri və şəxsiyyətləri bədiilik meyarı ilə təsvir etmişdir.
Nəşr
Roman 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 256 səhifədə çap edilmişdir.
Yənyeqet (Baymak)
Yənyeqet — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Tatlıbay kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Azərbaycan çayı
right|200px|thumb|Armudu stəkanda çay right|200px|thumb|Azərbaycan çayı Azərbaycan çayı — Azərbaycanda, əsasən də Azərbaycanın cənub rayonlarında yetişdirilən çay növü. Azərbaycanda çay əsasən Lənkəran, Astara, Masallı, Zaqatala, Qax və Balakəndə yetişdirilir.
Tarixi
Çay bitkisi ilk dəfə 1912-ci ildə Azərbaycanın Lənkəran bölgəsinə gətirilərək orada əkilib və ilk dəfə olaraq çay zavodu 1937-ci ildə Lənkəranda tikilib. Bundan sonra Azərbaycanda çayın kütləvi şəkildə istehsalına başlanılıb.
Azərbaycanda 1970–1980-ci illərdə 36 min hektar sahədə çay əkilib becərilib və 34 min tondan çox çay istehsal edilib. Həmin vaxt 15 zavod tikilib istifadəyə verilib. Azərbaycanda yerli çayın istehsalı 1980-ci illərin ortalarında maksimuma çatıb. Həmin vaxt bu göstərici 8,6 min ton, çay kolluqları sahələri isə 13,4 min hektar olub. 300 milyon əhalisi olan SSRİ-nin çaya təlabatının 8–10 faizi Azərbaycan çayı hesabına ödənilib. O dövrdə Azərbaycanın cənub bölgəsində çay emalı ilə məşğul olan 10-dan çox fabrik var idi. Eyni zamanda Bakıda və Lənkəranda çayı qablaşdıran iki nəhəng fabrik fəaliyyət göstərir, bu müəssisələrdə minlərlə işçi çalışırdı.
Azərbaycan çayı bu gün
Çayçılıq Azərbaycanın kənd təsərrüfatında çəkisini itirib. Sovet dövrü ilə müqayisədə çay plantasiyaları 20 dəfəyədək azalaraq, təxminən 2000 hektara qədər aşağı düşüb. Azərbaycanda hər il 10 min tondan artıq çay içilir. Bunun cəmi 5 faizi ölkədə istehsal olunur.
Ekspertlərin fikrincə 1 ha çay plantasiyasının salınması və becərilməsinə 30 min manatdan artıq vəsait lazımdır.
Hypericum maguirei
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Achillea oxyloba
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Polimer boru
Polimer boru, plastikdən hazırlanmış boru şəklində və ya boş silindrdir. Əsasən axıcı maye və qazlar (mayelər), çöküntülər, tozlar və kiçik kütlə maddələrin nəql edilməsi üçün istifadə olunur. thumb|HDPE materialına əsaslanan [[Avstraliyada istehsal olunan polimer boru]] Polimer boru içməli su, tullantı suyu, kimyəvi maddələr, isti və soyuq mayelər, ərzaq məhsulları, ultra təmiz mayelər, çöküntü, qazlar, sıxılmış hava, suvarma, polimer təzyiqli boru sistemləri və vakuum sisteminin tətbiqi üçün istifadə olunur. Polimer boruları polietilen (PE), polivinil xlorid (PVC), polipropilen (PP), poliamid (PA), polibütilen (PB) və s. kimi müxtəlif termoplastik materiallardan və onların tərkiblərindən hazırlana bilər.
Növləri
Üç əsas polimer boru növü var:
Davamlı divar borusu
İstifadəyə hazır olan termoplastik materialdan bir qat Homogen sistem matrisdən ibarət ekstrüde edilmiş borular.
Strukturlaşdırılmış divar borusu
Bu divar boruları və fitinqlər fiziki, mexaniki və performans tələblərinə nail olmaq üçün maddi istifadə ilə bağlı optimallaşdırılmış dizaynı olan məhsullardır. Strukturlaşdırılmış Divar Boruları müxtəlif proqramlar üçün və boru kəmərləri sistemlərinin xüsusi həlləri, əksər hallarda istifadəçilərlə əməkdaşlıqda hazırlanmışdır.
Bariyer borular
Boru, üç qatlanmış qatın ortasında elastik metal təbəqədir. Bariyer boru, kimyəvi maddələrdən və ya digər çirklənmədən boru (xüsusilə içməli su) içərisindən keçən tərkiblərə əlavə qorunma təmin etmək üçün istifadə olunur. Polimer boru sistemlərinin çoxu termoplastik materiallardan hazırlanır. İstehsal üsulu materialın əriməsi, formalaşması və sonra soyudulması deməkdir. Borular normal olaraq ekstruziya ilə çıxarılır.
Standartlar
Polimer boru sistemləri müxtəlif xidmət tələblərini yerinə yetirir. Bu boru sistemləri üçün məhsul standartları CEN / TC155 standartlar komitəsi tərəfindən hazırlanır. Bu tələblər, hər bir tətbiq üçün xüsusi məhsul xüsusiyyətləri ilə yanaşı, bir sıra Avropa Məhsul Standartlarında təsvir olunur, məsələn:
Polimer boru məhsulları üçün keyfiyyət səviyyələri müxtəlif standartlara görə müəyyən edilir. Bu boruların işlənməsi üçün iki aspekt vacibdir: rahatlıq və uzun ömür.
HDPE
HDPE (Yüksək sıxlıqlı polietilen)
ABS (akrilonitril butadien stiren)
Akrilonitril bütadien stiren (ABS) içməli su, çökmə və kimyəvi maddələrin nəqlində istifadə olunur. Ən çox DTH (drenaj-tullantıları-havalandırma) tətbiqləri üçün istifadə olunur. -40 °C-dən +60 °C-yə qədər geniş bir temperatur üçündür. ABS termoplastik bir materialdır və 1950-ci illərin əvvəllərində neft sahələrində və kimya sənayesində istifadə üçün hazırlanmışdır. Kimyəvi komponentlərin nisbətini dəyişdirərək bir sıra tətbiqlərə uyğun ola bilər. Onlar əsasən yüksək təsir gücünün və sərtliyinin vacib olduğu sənaye proqramlarında istifadə olunur. Bu material həmçinin torpaq və tullantılar üçün qeyri-təzyiq boru sistemlərində də istifadə olunur.
uPVC (Plastikləşdirilməmiş polivinilxlorid)
uPVC, ümumi duz və fosil yanacaqlarından əldə edilən termoplastik bir materialdır. İlk uPVC boruları 1930-cu illərdə hazırlanmışdır. 1950-ci illərdən başlayaraq uPVC boruları korroziyalı metal boruların yerini dəyişdirmək üçün istifadə olundu və bu da daha çox artan kənd və sonrakı şəhər əhalisinə içməli su ilə təchiz edirdi. uPVC boruları sertifikatlaşmış NSF Standartı 61-də içməli su üçün təhlükəsizdir və Şimali Amerikada və dünyanın hər tərəfində su paylama və ötürmə boru kəmərləri üçün geniş istifadə olunur. uPVC evlərdə çirkab sularının nəqli üçün icazə verilir və sanitariya kanalizasiyası üçün ən çox istifadə olunan borudur. Kanalizasiya, torpaq və tullantılar, qaz (aşağı təzyiq) və kabel qorunması sahəsində əlavə təzyiq və qeyri-təzyiq tətbiqləri tezliklə baş tutdu. Buna görə materialın ictimai səhiyyə, gigiyena və rifahına qatqısı əhəmiyyətli olmuşdur. Polivinilxlorid və ya uPVC (Plastikləşdirilməmiş polivinilxlorid) boruları isti su xəttləri üçün əlverişsizdir və 2006-cı ildən bəri ABŞ içərisində su təchizatı xətti istifadəsindən məhdudlaşdırılıb. uPVC, işləmə temperaturu boyunca geniş bir işləmə təzyiqinə malik yüksək kimyəvi müqavimətə malikdir. Maksimum əməliyyat temperaturu 140 °F, maksimum iş təzyiqi isə 450 PSI olaraq bildirilir.
PB-1 (polibütilen)
PB-1 təzyiq boru sistemlərində isti və soyuq içməli su,izolyasiya edilmiş rayon istilik şəbəkələri və yerüstü istilik və soyutma sistemləri üçün istifadə olunur. Əsas xüsusiyyətlər qaynaq edilə bilər, temperatur müqaviməti, rahatlıq və yüksək hidrostatik təzyiqli müqavimətidir. PB-1 boru sistemləri artıq Şimali Amerikada satılmır. Avropada və Asiyada bazar payı kiçikdir, lakin daim artmaqdadır. Bəzi bazarlarda, məs. Küveyt, Böyük Britaniya, Koreya və İspaniya, PB-1 güclü bir mövqedədir.
PP (polipropilen)
Polipropilen, qida maddələrindən, içməli və ultra təmiz sulardan, eləcə də əczaçılıq və kimya sənayesində istifadə üçün yararlıdır. PP polipropilendən hazırlanan termoplastik polimerdir. 1950-ci illərdə ixtira edilmiş və 1970-ci illərdən bəri borular üçün istifadə edilmişdir. Yüksək təsir müqaviməti yaxşı bir sərtlik və yüksək kimyəvi müqavimətlə birlikdə bu materialları kanalizasiya tətbiqlərinə uyğunlaşdırır. 60 °C-dək (davamlı) işləmə temperaturu üzrə yaxşı bir performans bu materialları torpaq və tullantılar üçün daxili boşalma sistemləri üçün uyğunlaşdırır.
PE (polietilen)
PE 1950-ci illərin əvvəlindən borular üçün istifadə edilmişdir. PE boruları müxtəlif ölçülərdə ekstruziya edilir. PE yüngül, elastikdir və qaynaq üçün asandır. Düzgün daxili istilik yaxşı axın xüsusiyyətlərini təmin edir. Materialın davamlı inkişafı dünya miqyasında böyük su və qaz kommunal şirkətlərinin sürətlə artan istifadəsinə gətirib çıxararaq performansını artırdı. Boruların həyata keçirilməsində xəndəksiz üsuldan istifadə olunur, boruların yerin üstündə hər hansı bir qazma olmadan tətbiqidir. Burada borular, sızıntıları azaltmaq və suyun keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün köhnə boru sistemlərindən istifadə etmək üçün istifadə edilə bilər. Buna görə, bu həllər mühəndislərə köhnə boru sistemlərinin bərpasına kömək edir. Qazıntı minimaldır və proses torpaq altında sürətli şəkildə aparılır.
PVDF (poliviniliden fluorid)
PVDF, poliviniliden fluorid, polimer boruların istifadəsi üçün mükəmməl kimyəvi və termal dayanıqlı olduqca qeyri-reaktiv, termoplastik floropolimerdir. PVDF boru kəməri kimyəvi proses sənayesində ən çox istifadə edilən aqressiv, korroziyaya qarşı həllər qabiliyyətinə görə istifadə olunur. PVDF boru elektronikada / elektrikdə, əczaçılığın inkişafında və nüvə tullantıların emalında tətbiq olunur. Boru hərbi test standart metodu 508, 81-0B uyğun olaraq göbələyin böyüməsini dəstəkləmir. Digər ümumi termoplastik borulardan (PVC, CPVC, PE, PP) olan PVDF, ultrabənövşəyi şüalara həssaslıq və ya ozon oksidativ ziyanı nümayiş etdirmir, uzunmüddətli açıq hava istifadəsi üçün təsdiq olunmuşdur.
Polimer boru sistemlərinin uzunömürlülüyü
Polimer borular 50 ildən artıq xidmətdə istifadə olunur. Polimer boru sistemlərinin proqnozlaşdırılan ömrü 100 ildən artıqdır. Bir çox sənaye işi bu proqnozu nümayiş etdirdi. Polimer boru materialları hər zaman uzunmüddətli təzyiq testi əsasında təsnif edilmişdir.
Boru sistemində çatışmazlıq
Polimer boru sistemlərinin uğursuzluğuna səbəb olan bəzi səbəbləri quraşdırma zamanı məhsulun zəif bağlanması / yapışdırılması və təbii olaraq baş verən fiziki ziyan, məsələn ağac kökü infiltrasiyasını göstərmək olar.
Elastiklik
Polimer borular üzük sərtliyi ilə təsnif edilir. SN2, SN4, SN8 və SN16, burada SN Nominal Sıxlıq (kN / m²) olduğu bir sıra məhsul standartlarında təsvir edilən üstünlük sərtlik sinifləridir.
Boruların sərtliyi, quraşdırma zamanı xarici yüklərə tab gətirmək üçün vacibdir. Bu rəqəm yüksək olduqda boru daha sərtdir. Düzgün quraşdırıldıqdan sonra boru hərəkəti məhdud qalır, lakin bir qədər müddətə hərəkət davam edir. Torpağın yerləşdiyi torpaqla əlaqəli olaraq, polimer boru "elastik" şəkildə hərəkət edir. Daha çox hərəkət boru ətrafında torpağın yerləşdirilməsindən asılıdır.
Atatürk Beynəlxalq Sülh Mükafatı
Tarixi
Mükafat qeyri-hökumət təşkilatlarının üzvləri, Türkiyə universitetləri Senatı, həmçinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının baş katibləri tərəfindən irəli sürülmüş namizədlərə təqdim edilirdi. Namizədləri Türkiyə Prezidenti, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri də təqdim edə bilərdi. Mükafat 2000-ci ildən sonra 13 il ərzində verilməməsi səbəbindən, 2013-cü ildə onun yalnız beş ildən bir verilməsi qərara alındı. Lakin 17.08.2013-cü il tarixli Rəsmi Qəzetdə dərc edilən "Atatürk Beynəlxalq Sülh Mükafatı Əsasnaməsinin Ləğv Edilməsi" ilə mükafat ləğv edildi.
Alyaska
Alyaska — Şimali Amerikanın ucqar şimal-qərbində yerləşən Amerika Birləşmiş Ştatlarına məxsus ştat. Berinq boğazı vasitəsilə Asiya qitəsindən ayrılır. Mərkəzi Cuno şəhəridir. Şərq və şimal-şərqdən Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyaləti və Yukon ərazisi ilə həmsərhəddir. Ucqar qərb nöqtəsi Attu adasında yerləşir və qərb istiqamətində Berinq boğazı boyunca Rusiya (Çukotka muxtar dairəsi) ilə dəniz sərhədinə sahibdir. Şimaldan Şimal Buzlu okeanın cənub hissəsini təşkil edən Çukot və Bofort dənizləri ilə əhatə olunmuşdur. Cənub və cənub-qərb istiqamətləri boyunca Sakit okeanla əhatə olunmuşdur. Ərazisinin böyüklüyünə görə ABŞ ştatları arasında ilk pillədədir. Əhalisinin sayına və hər kvadrat kilometrə düşən əhali sıxlığına görə ABŞ-nin 50 ştatı arasında son üç yerdən birində qərarlaşıb. Bununla belə, Şimali Amerikanın 60-cı şimal enliyində yerləşən əraziləri içərisində ən çox əhaliyə sahib bölgə hesab olunur. 2015-ci ildə ABŞ Siyahıyaalma Bürosu tərəfindən təşkil olunmuş hesablamalara əsasən Alyaska əhalisi 738,432 nəfərdən ibarətdir ki, bu da Şimali Kanada və Qrenlandiyanın ümumi əhalisindən dörd dəfə çoxdur. Alyaska əhalisinin təqribən yarısı Ankoric metropolisi ərazisində məskunlaşmışdır. Bölgə iqtisadiyyatının əsas hissəsini balıqçılıq, neft və təbii qaz sənayeləri təşkil edir. Hərbi bazalar və turizm də iqtisadiyyatda mühüm yer tutur.
Coğrafiyası
Alyaska ABŞ-nın ucqar şimal və ucqar qərbində yerləşən ştat olmaqla birlikdə, həmçinin 180-ci meridian buraya məxsus olan Aleut adalarını kəsdiyi üçün Alyaska ərazisi həm də ABŞ-nın ucqar şərq nöqtəsi hesab olunur. Alyaska Şimali Amerika materikində yerləşən və ABŞ-nın materik hissəsi ilə birbaşa əlaqəsi olmayan yeganə ştatdır. Alyaska ilə ona ən yaxın məsafədə yerləşən Vaşinqton ştatı arasında 800 km məsafədə Kanadaya məxsus Britaniya Kolumbiyası əyaləti uzanır. Ştatın paytaxtı olan Cuno şəhəri heç bir avtomobil yolu vasitəsilə Şimali Amerika avtomagistral sistemi ilə əlaqəyə sahib deyil.
Alyaska ştatı şərqdən Kanadaya məxsus olan Yukon və Britaniya Kolumbiyası ilə, cənub və cənub-qərbdən Alyaska körfəzi və Sakit okeanla, qərbdən Berinq dənizi, Berinq boğazı və Çukot dənizi, şimaldan isə Şimal Buzlu okeanı ilə əhatə olunmuşdur. Alyaskaya məxsus Kruzenştern adası Rusiyanın Ratmanov adası ilə yalnızca 4.8 km məsafəyə sahibdir. Alyaska digər bütün ABŞ ştatlarının cəminin sahib olduğu dəniz sahilindən daha uzun dəniz sahilinə sahibdir.
Alyaskanın ümumi sahəsi 1,717,856 kvadrat kilometr təşkil edir ki, bu da onun ABŞ ştatları arasında sahəsinin böyüklüyünə görə ən böyük ştat olmağı deməkdir. Alyaskanın sahəsi ikinci böyük ştat olan Texasın iki qatından da böyükdür. Ərazi sularını da hesaba qatsaq, Alyaskanın sahəsinin növbəti üç böyük ştat olan Texas, Kaliforniya və Montana ştatlarının ümumi sahəsindən daha böyük əraziyə sahib olduğunu görə bilərik.
Təbii xüsusiyyətləri
thumb|12 yanvar 2006-cı ildə püskürən Avqustin vulkanı
Çoxsaylı adalarla birlikdə Alyaskanın sahil xəttinin uzunluğu təqribən 55 min kilometrə bərabərdir. Aleut adaları Alyaska yarımadasının ucqar cənub nöqtəsindən qərb istiqamətində zəncirvari şəkildə uzanan adalar qrupundan ibarətdir. Aleut adaları və sahil bölgələrində çox sayda aktiv vulkan aşkarlanmışdır. Məsələn, Unimak adasında yerləşən Şişaldin vulkanı dünyanın ən mükəmməl vulkanik zirvəsi hesab olunur. Belə ki, bu vulkanik dağ Yaponiyada yerləşən Fuci dağına nisbətən daha simmetrik quruluşa sahibdir.
Dünyanın ən böyük qabarma-çəkilmə hadisələrindən biri də Alyaska körfəzinin şimal-qərbində və Ankoric şəhərinin cənubunda yerləşən Turnageyn qolu adlanan ərazidə müşahidə olunur. Burada müşahidə olunan qabarma-çəkilmə arasındakı fərq 10 metrdən də çox olur.
Alyaskada üç milyondan çox göl vardır. Buzlaqlar təxminən 75,000 kvardat kilometr sahəni əhatə edir. 5200 kvadrat kilometr sahəni əhatə edən Berinq buzlağı Şimali Amerika ərazisində yerləşən ən böyük buzlaq hesab olunur.
Tarix
Alyaskada yaşayan yerlilərin 15–40 min il bundan əvvəl Berinq boğazı ni keçərək Amerika qitəsinə yerləşən ilk mühacirlərin nəslindən olduqları ehtimal edilir. Eskimoslar və aleutlar isə, bir ehtimalla, Alyaskaya 3–8 min il əvvəl gələn, daha məskun Şimal Qütbü xalqlarının törəmələridir.
Alyaskadakı ilk avropalılar, Kadyak adası nda olan Three Saints (Üç Əzizlər) Qoyuna 1784 ilində yerləşən Rus kürk tacirləri idi. Bölgə, 1799-cü ildən 1867-ci ilə qədər bir rus-Amerikan şirkəti tərəfindən idarə olundu. ABŞ xarici işlər naziri William H. Seward, bölgənin ABŞ-yə satılmasını təsdiqləyən sənədi 1867-ci ildə imzaladı. Rusiya imperatoru II Aleksandr Alyaskanı lazımsız hesab edərək, cəmi 7,2 milyon dollar müqabilində ABŞ-yə satmışdır. Əhəmiyyətli qızıl qaynaqlarının kəşfi 1880-ci illərdə və 1890-cı illərdə çox sayda Amerikalının Alyaskaya yerləşməsinə səbəb oldu və ABŞ Konqresi 1912-ci ildə Alyaska Torpaqlarını qurdu. II Dünya savaşı əsnasında Yaponların bölgədəki fəaliyyəti Alyaskada müdafiə etmə təsisləri qurulmasını zəruri etdi. Alaska 3 Yanvar 1959-da 49. əyalət olaraq ABŞ-yə qatıldı. 1968-də Şimal Qütbü sahil düzənliyində neft və təbii qaz yataqları tapılmasıyla daha da inkişaf etdi.
Alyaska dörd coğrafi bölgəyə ayrıla bilər:
İqlimi
thumb|left|250px Alyaska qeyri-adi gözəlliklərə malikdir: qarlı dağlar, buzlaqlar, meşə cığırları (cənubda), vulkanlar, ucsuz-bucaqsız tundra (şimalda) hər bir turisti heyrətləndirir və vəhşi təbiətin çağırışını hiss etdirir. Alyaska təbiət ziddiyyətlərinin məskənidir, belə ki, burada gah şiddətli külək əsir, gah günəş çıxır, gah yağış yağır, gah qar, gah istidir, gah soyuq. Müasir Alyaska özündə köhnə və yeniliyi harmoniyalı şəkildə birləşdirir. Burada hələ də trapperlər — it qoşqusunda səyahət edərək Qaradamı ovçuları, həm də müasir kommunikasiya vasitələri sənayesi ilə bağlı çağdaş şəhərlər var. Alyaskaya səyahət zamanı ştatın ən böyük şəhəri olan Ankaricə mütləq baş çəkməlisiniz. 1915-ci ildə Kuka körfəzi ndə salınan müasir şəhər hər tərəfdən qoruq və təbii parklarla əhatə olunub. Burada siz nəinki təbiət gözəlliklərinə tamaşa edəcək, həmçinin ov və balıqçılıq edə bilərsiniz.
Alyaskanın iqlimi çox sərtdir, çünki ərazisinin 30%-i qütb dairəsinin arxasında yerləşir. Şimal və mərkəz rayonlarında hava – 45–50 dərəcəyədək enir. Yayda isə yağıntıların az olduğu zamanlar hava +16–20 dərəcə olur. Cənub rayonlarında isə orta temperatur yayda +18 dərəcə (bəzən +30 dərəcə də olur), qışda isə −6, + 4 dərəcə olur. Alyaskanı səyahət etməyin ən yaxşı mövsümü yaydır. Amma bu vaxtlarda da soyuq Arktika küləkləri və yağışlar az olmur. Ştatda məskunlaşma az olmasına baxmayaraq, buraya 1970-ci ildə neft sənayesi və nəqliyyatda boş iş yerlərini doldurmaq üçün çoxlu yeni sakin gəldi. Əhalinin 75 %-i ABŞ əhli olan ağdərililərdir. Ştatda təqribən 88 min yerli sakin – hindular, eskimoslar, aleutlar, həmçinin rus nəslindən olan dindar əhali yaşayır. Son 20 ildə əhali ənənəvi olaraq respublikaçıların lehinə səs verir.
Meşələri və heyvanları
Alaskanın aşağı yuxarı yarısı kiçik bitkilərdən (tikanlar, quru yosunları, çiçəkli bitkilər və çəmənlər) və yüksək kollardan ibarət olan tundra bitki örtüsüylə qablıdır. Tundra Qərb Alaska ilə Alaskanın qütb bölgəsi seqmentini tamamilə örtər. Əyalətin aşağı yuxarı üçdə biri meşələrlə qablıdır. Cənub, şərq və orta – cənub seqmentlərdə daha çox qatran ağacı və ladin qarışığı böyük meşələr, orta seqmentlərdə ladinler, qayın, akçakavak, və karaçamlardan ibarət olan geniş meşələr ağırlıq təşkil edər. Alaskada bir çox çöl heyvanı yaşar. Bunlar arasında, müxtəlif ayı növləri xüsusiyyətlədə kahverengi Alaska ayısı ya da kodiak ayısı, şimal maralı, ayıbalığı, müşk malı, dağkeçisi vs. sayıla bilər. Çox sayda çay alabalığı, sombalığı vs. balıqlar baxımından zəngin olduğu kimi, sahillərdə qalxan, bənövşəyisinə, siyənək, krevet, midye və king crab-xərcəngləri taplmışdır.
Görməli yerləri
Alyaskaya dəmiryolu, hava, çay və dəniz yoluyla getmək mümkündür. Turist turları çərçivəsində siz Şimali Amerikanın ən böyük dağının yerləşdiyi Denali Milli parkı na, buzluq dərə və fyordları (qayalı sahilləri olan körfəz) olan Buzluq buxtasına, Alyaskanın ən böyük milli parkı sayılan Eliasa, vəhşi heyvanlara tamaşa etmək üçün Kenay fiorduna, dəniz macəralarının mərkəzi olan Ankaricə, paxtaxt Cunoya baş çəkəcəksiniz. Alyaskanı görməyin ən yaxşı üsulu kruiz – gəmi səyahətidir. Həmçinin kruizlər özündə alpinizm, dağ velosipedi, trekkinq, raftinq, banc-campinq kimi tədbirlər üçün daxili marşrutları da birləşdirir. Alyaskada turizm sənayesinin inkişafı burada gözəl otellərin inşasına və yüksək səviyyədə qidalandırmaya səbəb oldu. Gəzmək üçün nəqliyyatı istəyinizə görə seçirsiniz. Amma ən yaxşı kruiz odur ki, siz Alyaskanın vəhşi təbiətinin bütün gözəlliklərini: qartalları, ayıları, balinaları görə bilərsiniz.
Vilyandimaa
Vilyandimaa ( və ya Viljandi maakond) — Estoniyanın vilayətidir. İnzibati mərkəzi - Vilyandidir. Əhalisi 56 370 min nəfər, ərazisi isə 3 422 km².
Şəhər və icmalar
miniatur|250px|Städte und Gemeinden im Kreis ViljandiVilyandimaa 3 Şəhərdən və 9 İcmadan ibarətdir.
Cayizan
Cayizan— İranın Xuzistan ostanının Ümidiyə şəhristanının Cayizan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,953 nəfər və 460 ailədən ibarət idi.
Achillea oxyodonta
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dennis Tito
Dennis Tito — milyonçu, dünyanın ilk kosmos turisti.
Həyatı
1940-cı ildə avqustun 8-də ABŞ-də Nyu-York şəhərində doğulmuşdur. kosmik turizm şirkəti Space Adventures, Tito şirkəti ilə razılaşdırma yolu ilə, 28 aprel 2001-ci ildə Soyuz TM-32 missiyasına qoşulub, 7 gün, 22 saat, 4 dəqiqə yer üzündə və 128 dəfə yer üzündə orbitə çıxdı. Tito, onun şirkət və iş üçün faydalı olacağını söylədiyi bir neçə elmi təcrübəni reallaşdırdı. Tito, səfərinə görə təxminən 20 milyon dollar ödəmişdi
Fatma Sultan (I Səlimin qızı)
Fatma Sultan (d. 1499 - ö. 1573) — 9-cu Osmanlı sultanı Yavuz Sultan Səlim in qızı.
Həyatı
Həmin ilin sentyabrında atasının vəfatının ardından yeganə qardaşı Şahzadə Süleyman taxta çıxdı. Onun səltənəti əsnasında 1545-ci ildə vəzir Qara Əhməd Paşa yla nigahlandı. Ancaq Əhməd Paşa Avstriya və Səfəvi cəbhələrinə sərdar olaraq təyin edilmiş, uzun illər paytaxtdan uzaq qalmışdır. Nəhayət Rüstəm Paşa nın vəzifədən alınmasının ardından 1553-cü ildə Əhməd Paşa sədarətə gətirildi. Ancaq cəbhədə göstərdiyi şücaəti, dövlət idarəsində göstərə bilməyən Əhməd Paşa 29 sentyabr 1555-ci ildə edam olundu.
Jermen Lens
Jermen Marsiano Lens (d. 24 noyabr 1987, Amsterdam, Niderland) — Surinam əsilli hollandiyalı futbolçu. Türkiyə Super Liqası təmsilçilərindən Beşiktaş’da oynayır.
Achillea pachycephala
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arizona
Arizona — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 48-ci ştatıdır. Paytaxtı və ən iri şəhəri Finiksdir.
Coğrafiya
Arizona Amerika Birləşmiş Ştatlarının cənub-qərbində, qərbdə Kaliforniya və Nevada, şimalda — Yuta, şimal-şərqdə — Kolorado, şərqdə — Nyu Meksiko, cənubda — Meksika ilə həmsərhəddir. Ştatın sahəsi 295,254 km²-dır və ştatlar arasında 6-cı yeri tutur.
Ştatın ərazisinin çox hissəsi dağlar, yaylalar və çöllərdir. Arizonada sarı şamı geniş yayılmışdır. Ştatın şimalında Kolorado çayı və Böyük Kanyon yerləşir. Arizonanın cənub-qərb hissəsi, Finiks, Tukson və Yuma kimi şəhərlərin yerləşdiyi Sonora səhrasında yerləşir. Bu ABŞ-nin ən isti və quraq çöllərindən biri olmasına baxmayaraq, ildə iki mövsümi yağışın olması səbəbiylə olduqca müxtəlif flora və faunaya malikdir. Ştatın şimal-qərbində Sonoradan daha yüksək mövqeyinin və nadir növ ağacların olması ilə fərqlənən Moxave səhrası yerləşir. Çöl səhrası Arizonanın şimalındakı Kolorado yaylasının bir hissəsini tutur. Ştatın cənub-şərqindəki kiçik bir sahə, yüksək mövqeyinə görə Sonora ilə müqayisədə daha yüksək yay istiliyi olan Çiuaua səhrasının bir hissəsidir.
Ştatın ən böyük çayları Kolorado çayı və onun əsas qolu olan Hila çayıdır. Bəzi cənub və cənub-şərq bölgələri istisna olmaqla, Arizonanın demək olar ki, bütün ərazisi Kolorado çayı hövzəsində yerləşir.
Ştatın üç milli parkı var.
İqlimi
Geniş ərazisi və müxtəlif hündürlüklərinə görə ştatın iqlim şəraiti bölgədən bölgəyə qədər çox dəyişir. Aşağı hündürlüklərdə əsasən tropik iqlim qurşağı hökm sürür, mülayim qışlar və isti yazlar müşahidə olunur. Ümumiyyətlə, payızdan erkən yaza qədər hava orta hesabla 16 °C-dən çox mülayim olur, lakin şaxtalar nadir deyil. Fevral ayının ortalarından etibarən kifayət qədər sərin gecələrdə gündüz istilərdə artım müşahidə olunur. İyundan sentyabr ayına qədər ən isti və quraq müşahidə olunur. Arizonada indiyə qədər qeydə alınan ən yüksək temperatur 29 iyun 1994-cü il və 5 iyul 2007-ci ildə Leyk-Havasu-Sitidə qeydə alınmış və 53 °C olmuşdur. Ən aşağı temperatur 7 yanvar 1971-ci ildə Holi gölündə müşahidə edildi və −40 °C təşkil etdi.
Yağıntının paylanması ilin vaxtına, dəniz səviyyəsindən yuxarı ərazinin hündürlüyünə və topoqrafiyaya bağlıdır. Dövlətin mərkəzi və cənub-şərq hissəsindəki dağ silsilələri ən çox yağış alır; ən kiçik — Arizonanın cənub-qərbindəki quraq ərazilərdə. Dövlət üçün orta illik nisbət təqribən 323 mm-dir. Yağışlar əsasən iki yağışlı mövsümdə düşür: qışda, soyuq cəbhə Sakit okeandan gələndə və yayda musson gələndə.
Əyalətin şimal hissəsi hündürlüyü mərkəzdə və cənubdakı çöllərdən daha yüksək olan bir yayladır. Bu ərazi soyuq qış və mülayim yay ilə xarakterizə olunur. Bəzən Kanadadan gələn soyuq hava kütlələri əyalətin şimalına düşür və temperaturu −18 °C-dən aşağı olur.
Arizona, yay saat qurşağına keçməyən iki ştatdan biridir (digəri Havay).
Mədəniyyət
Arizonada Phoenix Symphony Orkestr, Tucson Symphony Orkestr və Flagstaff Symphony Orkestr kimi bir çox böyük orkestralar var. Bununla yanaşı əyalətdə çoxlu sayda teatr qrupları da mövcuddur ki, bunlardan bəziləri İspan dilində fəaliyyət göstərir. Əyalətdə klassik, müasir və etnik rəqslərə daha çox yer verilir.