cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Futbol 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında
Birinci tur
Səkkiz komandanın qatıldığı yarışda ev sahibi Azərbaycan ilə yanaşı, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı, Kamerun, Mərakeş, Oman, Fələstin və Əlcəzair milliləri də qələbə uğrunda mübarizə aparırlar. Azərbaycan millisi ev sahibi olduğu üçün "A" qrupunda yer alıb. Bu qrupda milli komandamızın rəqibləri Kamerun, Səudiyyə Ərəbistanı və Mərakeş milliləridir. "B" qrupunda isə Türkiyə, Əlcəzair, Oman və Fələstin yığma komandaları yarışırlar. Yarışın ilk günündə Azərbaycan millisi "Bayıl Arena" stadionunda Kamerun yığması ilə qarşılaşıb. Gürcüstanlı baş hakim Giorgi Kuraşvilinin idarə etdiyi oyunda hesab açılmayıb. "A" qrupunun digər oyunu Səudiyyə Ərəbistanı və Mərakeş yığmaları arasında keçirilib. "AZAL Arena"da təşkil olunan matçın ilk hissəsində hesab açılmayıb. İkinci hissəyə daha fəal başlayan Mərakeş millisi matçın 76-cı dəqiqəsində istəyinə nail olub. Çouaib Əl Maftul adını tabloya yazdırıb – 1:0. Bu, oyunda yeganə qol olub və Mərakeş millisi "Bakı-2017"yə qələbə ilə başlayıb."B" qrupunun ilk oyununda isə "Bayıl" stadionunda Türkiyə millisi Əlcəzair yığması ilə qarşılaşıb. Azərbaycanlı hakimlər briqadasının idarə etdiyi oyunun ilk hissəsində Türkiyə millisi hesabı açıb. Matçın 38-ci dəqiqəsində Onur Eriş fərqlənib – 1:0. Oyunun 78-ci dəqiqəsində əlcəzairli Fərid Əl Məlali hesabı bərabərləşdirib – 1:1. Görüşün sonuncu dəqiqəsində Türkiyə millisinin qapısına təyin olunmuş 11 metrlik cərimə zərbəsini dəqiq yerinə yetirən Ahmed Qaqqa Əlcəzair millisinin qələbəsini rəsmiləşdirib – 2:1. Bu qrupun digər görüşü "AZAL Arena"da Fələstin və Oman yığmaları arasında oynanılıb. Qarşılaşmanın 5-ci dəqiqəsində fələstinli Oday Dabbaq hesabı açıb. Oyunun ilk hissəsi Fələstin millisinin minimal hesablı üstünlüyü ilə başa çatıb – 1:0. İkinci hissəyə daha fəal başlayan Oman yığması 48-ci dəqiqədə Marvan Vadi Avladın qolu ilə hesabı bərabərləşdirib – 1:1. Görüşün 54-cü dəqiqəsində Oday Dabbaqın dublu ilə Fələstin yenidən hesabda önə çıxıb. Matçın 86-cı dəqiqəsində Marvan Vadi Avlad dubl edərək hesaba tarazlıq gətirib – 2:2. Qalan vaxtda hesab dəyişməyib və matç 2:2 hesablı heç-heçə ilə yekunlaşıb. .
İkinci tur
"Bakı-2017"nin futbol yarışının qrup mərhələsinin ikinci turunun görüşləri mayın 11-də olub. "A" qrupunda Azərbaycan-Səudiyyə Ərəbistanı, Kamerun-Mərakeş, "B" qrupunda isə Oman-Türkiyə və Fələstin-Əlcəzair görüşləri oynanılıb."Bakı-2017"nin futbol yarışlarında hər bir komandanın heyəti 23 yaşadək futbolçulardan ibarətdir. Bununla yanaşı, yaşı 23-dən yuxarı olan üç futbolçu da heyətdə yer alır. Qeyd edək ki, futbol üzrə Azərbaycan millisi İslam Həmrəyliyi Oyunlarında ilk dəfə çıxış edib.
"A" qrupu çərçivəsində keçirilən Kamerun-Mərakeş görüşündə qalib müəyyənləşməyib. "Bayıl Arena"da keçirilən oyunun 29-cu dəqiqəsində kamerunlu Panqop Tçidcu Frantz hesabı açıb. Oyunun ilk hissəsi Kamerun millisinin minimal hesablı üstünlüyü ilə başa çatıb – 1:0. Oyunun 58-ci dəqiqəsində Kamerun millisinin üzvü Kami Ntankue Yves Daniel qırmızı vərəqə alaraq matçdan kənarlaşdırılıb. Bərabərlik qolunu matçın ikinci hissəsinə artırılan əlavə vaxtda mərakeşli Həmzə Qodali vurub.
Azərbaycanlı hakimlər briqadasının idarə etdiyi oyun 1:1 hesablı heç-heçə ilə başa çatıb. 23 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandası Səudiyyə Ərəbistanı yığması ilə qarşılaşıb. Matç Yaşar Vahabzadənin rəhbərlik etdiyi kollektivin 2:0 hesablı qalibiyyəti ilə yekunlaşıb. Qarşılıqlı hücumlar şəraitində keçən görüşün ilk hissəsində hesab açılmayıb. İkinci hissəyə daha fəal başlayan millimiz 67-ci dəqiqədə Elşən Abdullayevin qolu ilə azarkeşləri sevindirib. Görüşün 80-ci dəqiqəsində Ağabala Ramazanov ikinci topu rəqib qapısından keçirib. Qalan dəqiqələrdə qapılara qol vurulmayıb və oyun 2:0 hesabı ilə Azərbaycan millisinin xeyrinə başa çatıb. Turnirdə qazandığı ilk qələbə sayəsində xalını 4-ə çatdıran yığma vurulan qollardakı say üstünlüyünə görə 1-i pilləyə yüksəlib. .
Qeyd edək ki, A qrupunun digər matçında Kamerun və Mərakeş komandaları heç-heçə ediblər — 1:1.
Bu nəticələrdən sonra Azərbaycanla eyni xala malik Mərakeş yığması ilə 2-ci pillədə yer alıb. Kamerun 2 xalla 3-cü pillədə qərarlaşdığı halda, keçirdiyi hər iki oyunda uduzan Səudiyyə Ərəbistanı qrupdan çıxmaq şansını itirib.
"B" qrupunun ikinci turu çərçivəsində Oman millisi Türkiyə yığmasını məğlub edib. "AZAL Arena"da təşkil olunan görüşün 27-ci dəqiqəsində türkiyəli futbolçu Melih Okutan hesabı açıb. İlk hissənin sonuncu dəqiqəsində Oğuzhan Kayar ikinci topu Oman millisinin qapısından keçirib. Görüşün birinci hissəsi Türkiyə millisinin 2:0 hesablı üstünlüyü ilə yekunlaşıb. İkinci hissəyə daha fəal başlayan Oman millisi 58-ci dəqiqədə Ahmed Əl-Matruşi, 63-cü dəqiqədə isə Salaah Əl-Yahyainin qolu ilə hesabı bərabərləşdirib. Görüşün 72-ci dəqiqəsində Türkiyə yığmasının qapısına təyin olunmuş penalti zərbəsini dəqiq yerinə yetirən Muhsen Əl-Qassani Oman millisini hesabda önə çıxarıb. Komandaların cəhdlərinə baxmayaraq oyunun sonunadək hesab dəyişməyib. Beləliklə, Oman millisi Türkiyə yığmasını 3:2 hesabı ilə məğlub edib. Digər matç "AZAL Arena"da Fələstin və Əlcəzair yığmaları arasında oynanılıb. Qarşılaşmanın ilk hissəsində hesab açılmayıb. Görüşdə yeganə qol oyunun 63-cü dəqiqəsində qeydə alınıb. Fələstin millisinin qapısına təyin olunmuş 11 metrlik cərimə zərbəsini dəqiq yerinə yetirən Fərid Əl-Məlali Əlcəzair millisinin qələbəsini rəsmiləşdirib — 1:0.
Üçüncü tur
Futbol yarışlarında qrup mərhələsinə yekun vuruldu. Baş tutan 4 matçdan sonra yarımfinalçıların adlarına aydınlıq gəlib. Öncə B qrupunda görüşlər keçirilib. Türkiyə ilə matçda 3 top fərqi ilə önə keçən Fələstin bu üstünlüyünü qoruya bilməyib. İnanılmaz geridönüşə imza atan "ay-ulduzlular" özlərindən sonra rəqibin də qrupdan çıxmasına imkan verməyiblər. Digər qarşılaşmadan sülhlə ayrılan Əlcəzairlə Oman əl-ələ verib, qrup səddini aşıblar. Milli komandamız A qrupunda Mərakeşlə Azərbaycan komandaları üz-üzə gəlib. İlk iki turdan sonra aktivində 4 xalı olan yığmamıza bu matçda bərabərlik də kifayət edirdi. Nəticədə rəqibi ilə qolsuz bərabərə qalan Yaşar Vahabzadənin yetirmələri yollarına davam ediblər, lakin komandamız qrupu ikinci sırada tamamlayıb. Çünki digər oyunda Səudiyyə Ərəbistanını böyük hesabla üstələyən Kamerun lider kimi mərhələ adlayıb. Millimiz qrupdan çıxıb, yarımfinalda Əlcəzairə rəqib oldu. Beləliklə, millimiz yarımfinalda Əlcəzairlə, Kamerun isə Omanla qarşılaşacaq. Yarımfinal mərhələsinin görüşləri mayın 18-də baş tutacaq. .
Pley-of mərhələsi
Bu mərhələdə U-23 millimiz də finala vəsiqə uğrunda mübarizə aparıb. Komandamızın rəqibi isə Əlcəzair yığması idi. Futbolçularımız bu görüşdən iki cavabsız qolla qalib ayrılıblar. Nəticədə, Azərbaycan İslamiadanın ilk finalına çıxan komanda olub. Digər yarımfinal oyununda isə Kamerun yığması ilə Oman üz-üzə gəlib
Oyunun əsas vaxtı qolsuz bərabərliklə çatdığı üçün 30 dəqiqəlik əlavə vaxt verilmiş və nəticədə hesab yenə dəyişməmiş. 0:0 Qalibi müəyyən etmək üçün görüşün hakimi qapılara 11 metrlik cərimə zərbələri təyin edib. Bu zərbələri daha dəqiq yerinə yetirən Oman komandası finala çıxıb. Kamerun komandası isə bürünc medallar uğrunda mübarizə aparacaq.
440px
Final
23 yaşadək milli komandamız finalda Oman milli komandası ilə qarşılaşıb. Görüşə fəal başlayan Azərbaycan millisi 17-ci dəqiqədə istəyinə nail olub. Millimizin futbolçusu Mahir Mədətov rəqib komandanın qapısına yol taparaq komandamızı hesabda önə çıxarıb — 1:0. Qarşılaşmanın 22-ci dəqiqəsində komandamız ikinci topu rəqib qapısından keçirməyə yaxın olsa da, top çərçivədən keçməyib. Oman millisinin qapısına təyin olunmuş cərimə zərbəsini Mahir Mədətov dəqiq yerinə yetirə bilməyib, lakin beş dəqiqə sonra Mahir Mədətov özünün və komandasının ikinci qolunu vurub — 2:0. Qarşılaşmanın 56-cı dəqiqəsində rəqib komandanın futbolçusu Salaah Əl-Yahyai hesab arasındakı fərqi azaldıb — 2:1, lakin bu, matçda vurulan son qol olub və Azərbaycan millisi tarixində ilk dəfə beynəlxalq miqyaslı turniri çempion kimi başa vurub.
430px
Şükür Bürhanov
Şükür Bürhanov — özbək aktyoru. SSRİ xalq artisti (1959).
Həyatı və fəaliyyəti
15 sentyabr 1910-cu ildə Daşkənd şəhərində anadan olmuşdur.
Kənd təsərrüfatı texnik məktəbində təhsil aldığı müddətdə dram klubunun işində iştirak etmişdir.
1927-ci ildən Özbəkistan Dövlət Dram Teatrında fəaliyyət göstərmişdir. 1929-1931-ci illərdə Özbəkistan Dövlət Dram Teatrının studiyasında oxumuşdur.
Əsasən, romantik, psixoloji və satirik obrazlar yaratmışdır.
Sov.İKP-nın üzvü idi.
Xatirəsi
Şükür Bürhanovun xatirəsinə "Xalq artisti Şükür Bürhanov" adlı film çəkilmişdir.
Yasin surəsi
Yasin surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 83 ayədir). Adını ilk misra olan " Ya - Sin " hərflərindən alır. Xalq arasında Yasin ölən şəxsin arxasınca oxunur. İslam peyğəmbəri Məhəmmədin bu surəni "Quranın ürəyi" adlandırdığı üçün müsəlmanlar arasında əhəmiyyətli bir yerə sahibdir.
Binəqədi
Binəqədi – Bakının Binəqədi rayonunun inzibati mərkəzidir.
Bakı şəhərinin Binəqədi rayonu (Azərbaycan Binəqədi rayonu) Bakı şəhərinin 12 inzibati rayonundan biridir. Abşeron yarımadasının şimal-qərb hissəsində yerləşir. Bakı şəhərinin Yasamal, Nəsimi, Qaradağ və Nərimanov rayonları, həmçinin Azərbaycanın Abşeron rayonu ilə həmsərhəddir.
Əhalisi
Binəqədi əhalisinin sayı haqqında ilk məlumatlar XIX əsrin əvvəllərinə aid olsa da, tarixi dövrün təhlillərinə görə, orta əsrlərdə və hətta XVIII əsrdə də bu kəndin əhalisi dəfələrlə çox olmuşdur. Binəqədidə evlərin sayı 1849-cu ildə 49, 1886-cı ildə 168 və 1921-ci ildə 184 idi. Əhali sayı 1842-ci ildə 372 nəfər idi və Bakı kəndləri arasında bu saya görə 19-cu yerdə olsada, sonrakı illərdə daha sürətlə artmış, 1886-cı ildə 847, 1926-cı ildə 6562 və 1939-cu ildə 11200 nəfər olmuşdur. Binəqədi ətrafında XIX əsrin sonlarında neft çıxarılması ilə bağlı ərazi mədən-zavod rayonu ərazisinə aid olur və kəndin ətrafında fəhlə qəsəbəsi yaradılır. Əhali sayı 1959-cu ildə 11 min, 1999-cu ildə 15,5 min, 2009-cu ildə 37,7 min və 2016-cı ildə 38,6 min nəfər olmuşdur. Qəsəbənin hazırda əhali sayı 70 min nəfərdən çoxdur. Əslində mövcud və ya qeydiyyata alınmayanların sayı isə 30 minə yaxındır.
Tarixi
Binəqədi Bakının ən qədim və böyük kəndlərindən biridir. Adının mənası haqqında konkret fikir olmasa da, arxeoloji qazıntılar zamanı əldə edilən nadir tapıntılar əsasında bu kəndin binədən qədim olduğu sübuta yetmişdir. Hələ ötən əsrin 40-cı illərində Binəqədi yaxınlığında qədim kərgədanın elm aləminə məlum olmayan skeleti tapılmışdır. Tarixçi-alim R.İmaməliyev yazırdı ki, əldə edilən nadir tapıntılar əsasında Azərbaycan tarixşünaslığı və arxeologiyası dünyada ilk dəfə olaraq IV dövr faunasını müəyyənləşdirə bilmişlər. Elm aləmində nəsli kəsilmiş heyvan qalıqlarının çoxluğuna və növ müxtəlifliyinə görə Amerika Birləşmiş Ştatlarından sonra ikinci yerdə Azərbaycan dayanır. "Binəqədi faunası" dünya təbiətşünasları arasında çox məşhur bir terminə çevrilib. Araşdırmalara görə, bura su içməyə gələn heyvanlar neft yataqlarının bu ərazidə üzə çıxması ilə qır göllərinə düşüb məhv olmuşlar. 1913-cü ildə Binəqədidə Tunc dövrünün sonlarına aid qəbirdən qadın skleti, tunc üzük, sancaq, qolbaq, gil qablar və s. məişət əşyaları aşkar edilmişdi. Binəqədi toponiminə nəzər salsaq, xalq etimologiyasına görə, bu adın "Binəqədi" olduğu aşkar olunur. Mənası "qazi binəsi", yaxud "qazi bina edən" deməkdir. Kəndin orta əsrlər dövrünün inkişafı "Köhnə Binəqədi" ərazisində keçmişdir. Hacı Xuda Baxşı hamamı və beş ovdan-quyu əhaliyə xidmət göstərmişdir. "Köhnə Binəqədi" kəndinin demək olar ki, yalnız "Baba" övdanının quyusu indiki dövrə kimi gəlib çatmışdır. 849-cu ildə köhnə Binəqədi kəndini tərk etmiş əhali yeni ərazidə relyefın ən hündür nöqtəsində, təpəlik üstündə Cümə məscidini tikib. 12 əsrlik yaşa malik məscid binasının tikintisi müxtəlif dövrlərə təsadüf edir. Cümə məscidinin ilk tikintisi 1818-ci ildə yerli camaatın təşəbbüsü ilə qoyulmuşdur. Kəndin köhnə ərazisinin yerin cəhətləri istiqamətində inkişafı nəticəsində tarixi topoqrafık sahələri yaranmışdır. "Maralan" adlanan əkin sahələri kəndi şimal-şərq hissəsindən əhatə etmiş, burada taxıl və arpa kimi dənli bitkilər əkilmişdir, "Qara yataq" adlanan şərq hissə mal və dəvə saxlanması üçün istifadə olunmuşdur. Şimala doğru "Digəh yeri", cənub-şərq hissə "Cirələr" adlanardı. Kəndin şimal ərazisi "Ala-daş" (daş karxanaları), indki neft istehsalı sahəsi "Qara taxtalar" adlanardı. Şor gölün cənubu "Qartum üstü" (daşlıq) adını almışdı. Binəqədi məhəllələri: "Çuxur" dərədə yerləşdiyindən "Dərə" məhəllə də adlanır; Ağa-Nəzər Paşalı, Çaylı, Aşırallı, Kəmsəri, Əskəri, Qırbişirənlər, Gülüstan, Mədən, Naxır bulağı və d. idi.
İnfrastrukturu
Binəqədi ətrafında neft mədən ərazisinin böyük hissəsi yaşayış yerlərinə çevrilmişlər. Qəsəbədə özəl tibb müəssisələri, internat, musiqi məktəbi, 2 ATS, mədəniyyət və gənclər evi, poçt məntəqəsi, 2 kitabxana və digər sosial binalar vardır. Burada 4 məktəbdə 1049 şagird təhsil alır və 1 uşaq bağçasında 98 uşaq tərbiyə alır (2011). Məktəblərin çoxu qəsəbənin köhnə hissəsində yerləşdiyi üçün yeni salınan məskənlərdə məktəb və uşaq bağçalarına böyük ehtiyac vardır. Sovet dövrünün sonunda qəsəbədə 7 uşaq bağçası, 1 körpələr evi fəaliyyət göstərirdi. Lakin özəlləşmə apalıqdıqdan sonra ancaq 1 bağça qaldı.
Əl Turas Əl Şəbi (dərgi)
Məlumat
"Əl Turas Əl Şəbi" dərgisinin ilk sayı 1963-cü il sentyabrın 1-də nəşr edilib. Dərgi türk, ərəb, fars, ingilis, fransız, alman və italyan dillərində dərc olunub. Onun böyük hissəsi ərəb dilində olan materiallara ayrılmış, digər dillərdə isə bir neçə səhifə dərc edilmişdir. Türkman folkloru haqqında məqalələr və folklor örnəklərini əhatə edən dərginin təsisçisi Sabir Şakir Zabit, baş yazarı İbrahim Dakuklu, redaktoru Abdulhəmid Alvəçi və katibi Lütfi Əl Huri idi.
Aylıq dərgidə İbrahim Dakuklu, Sabir Şakir Zabit, Əhməd Ortaqçı, Rəşid Əli Dakuklu, Şəkibə Vendavi, İzzəddin Abdi Bayatlı və Mehmet İzzət Xəttat kimi yazarlar çalışırdı. "Əl Turas Əl Şəbi" dərgisinin bir ili tamam olduqdan sonra onun rəhbəri İbrahim Dakuklu, baş yazarı isə Mahmud Əl İbta olub. Eyni zamanda dərgi ikinci ilində digər dillərdə nəşri dayandıraraq ancaq ərəb dilində fəaliyyətinə davam edib.
103 saylı Gədəbəy seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 103 saylı Gədəbəy seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Erigeron rhizomatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qarabağ kətəsi
thumb|250px|Qarabağ kətəsi
Qarabağ kətəsi — Azərbaycanımızın milli şirniyyat növüdür.
Hazırlanması
Məmulatlar: Maya, Su, Bitki yağı, Şəkər, Yumurta, Un, Şəkər tozu, Ərimiş yağ, Vanil, Duz.
İlıq suda mayanı əridib 13 x.q. un tökün, azca duz qatın. Bunları qarışdırıb isti bir yerə qoyun mayalanmaq üçün (0,5 saat).
Mayalanmış kütləni böyük bir qaba töküb, yağı, şəkəri, yumurtanı bıçağın ucunda vanili və duzu əlavə edin. Qarışdırın. Sonra unu töküb yoğurun, hamar xəmir alınmalıdır. Özünə gəlmək üçün 1,5-2 saat saxlayın.
Bu müddətdə içlik hazırlayın. Soyudulmuş yağı şəkər tozu ilə yaxşıca çalın, sonra vanil və un əlavə edin. Gəlmiş xəmirdən yumruq boyda 10 kündə hazırlayın. Hər kündədən diametri 7-8 sm olan dairəvi kökə yoğurun. Ortasına iç qoyub xəmiri qıraqlardan yığın və bulkanı kökəyə yoğurun.
Çəngəllə üstünü deşib bəzəyin. Üstünə çalınmış yumurta çəkin. Kətə 200-220 qr. selsi ilə təxminən 20 dəq bişirilir.
Hlohovets
Hlohovets  — Slovakiyanın qərbində şəhər. Vah çayının sahilində, Povajski İnovets dağ massivinin yamacında yerləşir. Əhali sayı 24 min nəfərə yaxındır.
Gülzar (Kirman)
Gülzar (Deh Taziyan, Qəriyət əl Ərəb) — İranın Kirman ostanının Bərdsir şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,131 nəfər və 1,164 ailədən ibarət idi.
Peter Pokornı
Peter Pokornı — Avstriya Birinci Liqa təmsilçilərindən olan Liferinq klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Slovakiyalı futbolçudur.
Trençin
Pokornı Trençin akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 14 yaşı olarkən o, Trençin U-16 komandasına çağırılmışdır. Pokornı Trençin klubunda 2015-ci ilin iyun ayında Ayın Gənc Futbolçusu mükafatına layiq görülmüşdür. 2012-ci ildən verilən mükafatı qazandıqdan sonra Pokornu əsas komandaya dəvət almışdır.
Liferinq
Pokornı 18 noyabr 2017-ci ildə Red Bull Zalsburq klubu ilə 2022-ci ilin may ayına kimi müqavilə imzalamışdır. Pokornı öz peşəkar karyerasında debütünü 3 avqust 2018-ci ildə Vorvats Steyr klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 63-cü dəqiqədə Nikola Stoşiç ilə əvəz olunmuşdur. Avstriya Birinci Liqası görüşündə Liferinq rəqibinə 4-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Klub
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Avstriya Superkuboku görüşləri daxildir.
Bulbophyllum hirudiniferum
(Bulbophyllum hirudiniferum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Daş Salnamə Muzeyi
Daş Salnamə Muzeyi — Azərbaycanın daş plastikası tarixinə həsr edilmiş muzeydi. Muzeydə daş plastikanın bir çox növləri sərgilənir. Dövlət Bayrağı Meydanı ərazisində yerləşən Daş salnamə muzeyi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən yaradılıb. Azərbaycanda mənəvi həyatın ən arxaik xüsusiyyətləri məhz daş plastika ənənələrində saxlanılıb.
Ekspozisiya
Azərbaycanın müxtəlif guşələrində aşkar edilmiş çoxlu sayda daş plastikasının nümunələri ilə yanaşı, qədim eksponatların əhəmiyyətli hissəsini funksional məna daşıyan və heç bir bəzəyi olmayan müxtəlif məişət əşyaları təşkil edir.
"Daş salnamə" sərgisinin ekspozisiyası daş plastikanın bir çox növlərini əhatə edir. Azərbaycanın daş plastikası tarixinə həsr edilmiş "Daş salnamə" ekspozisiyasına "Qobustan" və "Qala" qoruqlarından gətirilmiş eksponatlarla yanaşı, heykəltaraş Hüseyn Haqverdiyevin əsərləri də daxildir.
Ekspozisiyanın əsas hissəsi Şirvan-Abşeron zonasında tapılmış orta əsrlərə aid olan məzar daşlarıdır. Sənduqələr və başdaşılarında orta əsr dövrünün müxtəlif ictimai-siyasi, sosial, mədəni, ideoloji hadisələri haqqında orijinal informasiya verilir.
Saffat surəsi
37-ci surə
əs-Saffat (Səf-səf duranlar) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 182 ayədir)
Surənin adı 1-ci ayədə işlədilən əs-Səffat sözündən götürülmüşdür və sıra-sıra düzülənlər, səf-səf duranlar deməkdir. Surənin 164 və 165-ci ayələrindən aydın olur ki, səf-səf duranlar mələklərdir. Surədə əsasən mələklərdən, cinlərdən, Qiyamət günü və axirət hadisələrindən, eləcə də Nuh, İbrahim, İsmail, İshaq, Musa, Harun, İlyas, Lut və Yunus peyğəmbərin qissələri haqqında danışılır.
Bakı Dövlət Universitetinin Qazax filialı
Bakı Dövlət Universitetinin Qazax filialı — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan ali təhsil müəssisəsi.
AMİ Qazax filialı
Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Qazax filialı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 13 iyun 2000-ci il tarixli 349 nömrəli Fərmanı ilə Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Qazax filialının bazasında yaradılmışdır.
Qazax filialı 2000–2001-ci tədris ilində öz fəaliyyətinə çoxpilləli ali təhsil sisteminin bakalavr dərəcəsində "İbtidai təhsilin pedaqogikası və metodikası", "Məktəbəqədər təhsilin pedaqogikası və metodikası", "Tarix və hüquq" ixtisasları üzrə ali pedaqoji təhsilli mütəxəssislərin hazırlanması, pedaqoji kadrların ixtisasının artırılması, təkmilləşdirilməsi və yenidənhazırlanması işini həyata keçirməklə başlamışdır.
2000–2001-ci tədris ilinə filial 38 nəfər tələbə qəbulu ilə başlamışdır.
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 457 saylı 14.06.1999-cu il tarixli "Ekseriment aparılması barədə", 609 saylı 21.07.2000-ci il tarixli "Ekserimental ali baza təhsili proqramların təsdiqi barədə" və 640 saylı 10.19.99-cu il tarixli "Tələbələrin biliyinin qiymətləndirilməsinin çoxballı sistemi haqqında müvəqqəti Əsasnamənin təsdiqi barədə" əmrləri rəhbər tutaraq filialda I kurslarda tədris prosesi nazirliyin 23.08.2000-ci il tarixli təsdiqlənmiş eksperimental tədris planları, yuxarı kurslarda isə nazirlik tərəfindən 06.08.1997-ci il tarixində təsdiq olunmuş tədris planları əsasında aparılmışdır.
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 8 yanvar 2001-ci il tarixli 8810/11–14 saylı məktubu ilə Gəncə Dövlət Universitetinin Qazax tədris müəssisəsinin "İbtidai təhsilin pedaqogikası və metodikası" ixtisasının 291, o cümlədən, əyani 218, qiyabi 73 tələbəsi filiala köçürüldükdən sonra əyani və qiyabi şöbələrdə 376 nəfər tələbə olmuşdur. Bundan sonra filialda ilkin müəllim hazırlığı fakültəsi və dörd kafedra ("Riyaziyyat və texniki fənlər", "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı", "Pedaqogika və ictimai fənlər", "Tibbi biliklərin əsasları və bədən tərbiyəsi") fəaliyyət göstərmişdir.
Filial ixtisasartırma təhsili üzrə Tovuz, Gədəbəy, Ağstafa, Qazax, Şəmkir RTŞ-i ilə ikitərəfli müqavilə bağlamış, ixftisasartırma, yenidənhazırlanma və müəllimlərin təkmilləşdirilməsi prosesində fasiləsizliyi təmin etmək üçün bir sıra tədbirlər həyata keçirmişdir.
Filialda iki fakültə — "İlkin müəllim hazırlığı" və "İxtisasartırma və yenidənhazırlanma" fakültəsi, beş kafedra – "Humanitar fənlər", "Azərbaycan dili, ədəbiyyat və onların tədrisi metodikası", "Riyaziyyat və informatika", "Xarici dillər", "Ümumi fənlər" kafedraları fəaliyyət göstərir. Bundan başqa filialda üç kabinet — "Əlavə təhsilə metodik xidmət", "Müasir təlim metodları və dayaq məntəqələri ilə iş", "Kredit sistemi və tələbə nailiyyətlərinin qiymətləndirilməsi" kabinetləri və iki laboratoriya – "Təbiət elmləri" və "Folklor" laboratoriyaları, eləcə də kompüter mərkəzi fəaliyyət göstərmişdir.
ADPU Qazax filialı
Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Qazax filialı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 noyabr 2015-ci il tarixli, 1582 nömrəli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Müəllimlər İnstitutu Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə qoşulması nəticəsində Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Qazax filialına çevrilmişdir.
Hazırda
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 aprel 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Qazax filialı Bakı Dövlət Universitetinin Qazax filialı hesab olunmuşdur.
Strabon
Strabon — yunan tarixçisi və coğrafiyaçısı.
"Tarix" kitabının (saxlanılmayıb) və 17 kitabda çap edilmiş "Coğrafiya" müəllifi. Onun kitabı qədim dövrün coğrafiyasının öyrənilməsi üçün ciddi mənbə sayılır. Eyni Zamanda Qafqaz Albaniyası və Atropotena haqqında qiymətli məlumatlar vardır. Strabonun "Coğrafiya əsəri bir növ onun itmiş "Tarixi qeydlər" əsərinin davamıdır. Müəllif "Coğrafiya" əsərinin 11-ci kitabında Azərbaycan haqqında məlumat vermişdir. Strabonun atasının nənəsinin adı Jalə olmuşdur. Maraqlıdır ki, o dövrdə Jalə adı yayılmamış ad idi.
Əsas məqalə: Coğrafiya (Strabon)
Demək olar ki, tamamilə bizə çatan Strabonun "Coğrafiya" (qədim yunan Γεογραφικά), həm coğrafiya elminin o dövrdə olduğuna dair fikir verən, həm əvvəlki elm tarixi ilə, həm də müxtəlif elmlər ilə tanış olan yeganə əsərdir. istiqamətlər. Strabonun "Coğrafiya" nın bütün 17 kitabı, demək olar ki, tamamilə, çox sayda nüsxədə, ciddi şəkildə zədələnmiş və X əsrin sonlarından daha çox qalmışdır. Siyahıların ən yaxşısında (Parisinus # 1397 A) yalnız ilk 9 kitab var; 17 kitabın hamısı, lakin çox sayda boşluqla, xüsusilə VII Kitabda 1393 saylı Parisinus var; boşluqların əhəmiyyətsiz doldurulması Cozzanın açdığı perqament siyahısı ilə təmin edilir (bunun üçün O. Mişçenkonun Strabonun rus dilinə tərcüməsinə bax). Kramerin tənqidi nəşri Strabon mətninin taleyini və nüsxələrinin nisbi ləyaqətini təqdim edir.
Tam mətnə ​​əlavə olaraq, X əsrin sonlarından bəri bilinən və tez-tez boşluqları doldurmağa xidmət edən epitomlar (qısaltmalar, çıxarışlar) qorunub saxlanılmışdır. Bu endirimlər sayəsində VII Kitabın Makedoniya və Trakyaya həsr olunmuş itirilmiş hissəsi əhəmiyyətli dərəcədə artırıldı.
17 coğrafiya kitabından ilk ikisi, bir giriş təşkil edir və əsasən sələfləri ilə polemika şəklində, Strabonun fəlsəfi bir elm kimi torpaq yazısı ilə bağlı yönləndirici konsepsiyalarının, hər bir savadlı şəxs üçün, xüsusən də bir komandir və hökmdar üçün coğrafi biliklərin faydaları haqqında bir açıqlama ehtiva edir; coğrafiya ilə əlaqəli Eratosfenin tənqidləri və ona qarşı Homerin müdafiəsi, coğrafiya ilə əlaqəli, eləcə də yerin suyunun və quru səthinin dəyişdirilməsi məsələsində Hipparxa qarşı Eratosfenin müdafiəsi böyük bir yer tutur; burada yerin həcmini, uzunluğunu və enini təyin edərkən, üç yerə böldüyündə və s.-də Eratosfenə düzəlişlər verilmişdir, Posidonius və Polybius'un yerin kəmərləri haqqında təlimlərini tənqid etmək və s.
Girişin sonu, Strabonun torpaq yazısı mövzusunda, bir coğrafiyanın fizika və riyaziyyatla əvvəlcədən tanış olmasının zəruriliyi ilə əlaqədar fikirlərinə dair bir ekspozisiyaya həsr olunmuşdur. Təsviri coğrafiyanın özü Avropanın işğalı altında olan səkkiz kitabla (III–X), Asiyanın altı kitabla (III–X) III Kitabla başlayır. XI–XV I), son (XVII) — Afrika.
Avropa qaynaqları
İber Yarımadasından başlayaraq Avropanı təsvir edərkən müəllif ən uzun müddət Ellada və bitişik adalarda yaşayır, onlara üç kitab ayırır (VIII, IX və X); Hellasın təsviri Peloponnese ilə başlayır, Aetolia, Acarnania və adalarla bitir. Yaxınlıqdakı adalarla birlikdə İtaliya da Strabonun böyük diqqətini çəkir (Şahzadə V–VI). III kitabda. İberiyadan, IV-də Galliyadan, VII-də Reyndən kənarda yaşayan Almanlar, Kimbralar, İskitlər, Sarmatlar, Getlər, Dacilərdən, İstria, Illyrians, Pannonians və başqalarından və nəhayət Makedoniya və Trakyadan bəhs edir. Qərbdəki İngiltərəni, Şərqdəki Tanaisləri də tanıyır.
Krım və ona bitişik bölgələr kifayət qədər ətraflı təsvir edilmişdir. Bir çox səhifə və bölmə, xüsusən II, VII, XI, XIV kitablarında Strabonun "Coğrafiya" sında Chersonesos Tauride, Kimmeriya yarımadasının özü (müasir Krım), Pontus Euxinus və Meotida'ya həsr edilmişdir.
Asiya qaynaqları
Torosun bu tərəfindəki Asiyada Troas, Pergamum və Lidiya ən böyük təfərrüatlarla təsvir edilmişdir.
Buğa bürcünün digər tərəfindəki Asiya Hindistanı (İnd və Qanq çayları arasında), Farsı, Assuriya, Babil, Ermənistan, Mesopotamiya, Suriya, Fələstinlə Finikiya və Ərəbistanı əhatə edir. Yaşadığı ərazinin şərq kənarı Hindistan, qərb kənarı İberiya.
Kükürd (Çinlilər) Hindistan xalqı adlanır; coğrafiyaçı onların uzun ömürlərini və Nearchusa görə pambıq parçalarından bəhs edir. Atlas dağlarında, Karfagen, Sirt və Kirenaika da yaşayan mavralar təsvir olunur. Xalqlardan Nəsəmlər və Qaramantlardan bəhs olunur.
Sad surəsi
Sad surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 88 ayədir). Surə adını birinci ayədəki "sad" hərfindən almışdır.
Yastıqşəkilli-fır qovaq mənənəsi
Yayılması
Abşeron-Bakı; Azərbaycanda onlara əsasən dağətəyi və dağlıq yerlərdə rast gəlinir. Keçmiş SSRİ-nin Avropa hissəsində, Qazaxıstan, Orta Asiya, Zaqafqaziya, Qərbi Avropa və s. rast gəlinir.
Ekologiyası
İkievli növdür, lakin ikinci sahib-bitki tərəfimizdən tapılmamışdır. Mənənələr Bolle (Populus bolleana) qovaq cinsli ağacların parpaqlarının üst səthində yaşayır və yarpağın ortadakı damar hissəsində balınc formalı fırlar əmələ gətirir. Z.M.Əliyevin məlumatına görə (1972), binəcə qoyan fərdlərər may ayının 27-də rast gəlinmişdir. Abşeronda əsasqoyan sürfələr aprelin əvvəllərində yumurtadan çıxaraq həmin ayın axırında yaşlı mərhələyə çatır. İlk qanadlı miqrantlar fır içərisində mayın sonu və ya iyunun əvvəllərində əmələ gəlir. Fırların partlaması və habelə qanadlıların uçması sonunda baş verir.
Təlxək
Qədim Tarixi
İlk dəfə e.ə. 1600-cü illərdə görünən təlxəklər, bu gün dünyanın bir çox yerində kloun kimi tanınır və sevilirlər. Bəzi qaynaqlara görə, XVIII əsrə qədər saraylarda təlxək saxlanılması ənənəsi davam edib. XVI əsrdən isə İtaliyada səhnəyə aktyor kimi çıxıblar. Təlxəklər – grotesk (əsasən dünyanı vecinə almayan adamlara deyilir) görünüşə sahib olub, komik tipli sənətçilərdir. Bu imici formalaşdıqmaq üçün rəngli və şişirdilmiş pariklər, fərqli makiyajlar, gözə fövqəladə böyük görünən ayaqqabılar və qəribə kostyumlar istifadə edirdilər. Təlxəklik fiziki performans tələb edən xüsusi təhsilin bir parçası olaraq qəbul edilməlidir. İlk təlxəklik növlərinə qədim Yunanıstanda, İtaliya küçə teatrında Commedia dell Arte, fransız mənşəli pantomim və yapon Kabuki ənənələrində və Avropada rast gəlinməkdədir. Daha çox "itoynadan" kimi tanınan Avropada təlxəkləri monarxların və varlı aristokratların evlərində çalışırdılar. Onların vəzifəsi sahibini, onun ailəsini və qonaqlarını güldürmək idi.
Külək turbini
thumb|upright|[[Belçikanın ərazisində Şimal Dənizində Külək qurğusu]]
Külək turbini — küləyin kinetik enerjisini mexanik enerjiyə çevirən fırlanan mexanizmdir. Əgər mexanik enerji birbaşa istehsalda (nasos, bülov daşı) istifadə olunursa, o halda mexanizm yel dəyirmanı adlanır. Əgər mexanizm mexanik enerjini elektrik enerjisinə çevirərsə, onda o külək generatoru, külək turbini, aerogenerator adlanır.
= Şəraitlər = thumb|left|upright|[[Danimarka, Aalborg şəhərinə yaxın külək turbinləri]] Külək turbinlərin tikintisi daimi olaraq sürətli küləklərə malik olan yerləri tələb edir. Bu şəraitləri analiz edəndə külək turbininin istehsal edilidiyi enerjinin miqdarını qiymətləndirmək mümkün olur. Tikiliş üçün uyğun yerləri təyin etməkdə ən çox istifadə olunan meyar – Külək Gücünün Sıxlığı KGS (ingiliscə: Wind Power Density – WPD). Bu müəyyən yerdə küləyin gücünün qiymətləndirilməsi deməkdir və hündürlükdən asılıdır. Müəyyən ərazi üçün rəngli qeydlərlə xəritələr tərtib olunur, misal üçün "İllik Orta Külək Gücünün Sıxlığı 50 metr hündürlüyündə.
= Növlər = thumb|right|upright|Doesburgerdə külək turbini, Ede, [[Niderlandiya.]] Turbinlər onların fırlandığı istiqamətdən asılı olaraq iki növə bölünə bilər:
Horizontal oxlu
left|thumb|Pennsilvaniyadaki Moosic Dağlarında olan High Knobda külək turbinləri Horizontal oxlu külək turbinlərində (HOKT) (ingiliscə: Horizontal-axis wind turbines – HAWT) qüllə başında küləyə yönəldilən rotor valı və elektrik generator mövcüd olur. Kiçik turbinlər adi yelqovan ilə küləyin istiqamətini tutur, böyük turbinlər isə külək sensoru və servomotor ilə işlənilir. Turbinlərin çoxunda sürət qutusu mövcüddur. Həmin sürət qutusu qanadların yavaş fırlanmasını elektrik generatoru üçün daha uyğun olan sürətli fırlanmaya çevirir. Çünki qüllə öz arxa tərəfində burulmanı (turbulensiyanı) yaradır, turbin küləyə qarşı yerləşdirilir.
Turbinin qanadları möhkəm materiallardan istehsal olunur, çünki güclü küləklər onları qülləyə tərəf qatlaya bilər. Eyni zamanda qanadlar qüllədən bir arada quraşdırılır və bəzən bir az yuxarı əyilmiş olurlar. Küləklə eyni istiqamətə baxan turbinlər də quraşdırıla bilər, çünki onlar küləyi tutmaq üçün xüsusi mexanizm tələb etmirlər və qanadlar qatlana və güclü küləklərə müqaviməti azalda bilərlər. Amma ona görə ki, dövrlü (təkrar) burulma materialların yorğunluğuna (uçurtmasına) səbəb olar bilər. Ona görə də əksər HOKT məhz küləyə qarşı olurlar.
HOKT üstünlükləri
thumb|[[Vyanada külək turbinləri]]
HOKT nöqsanları
thumb|right|Turbin qanadların [[Edenfield şəhərindən nəql olunması, Birləşmiş Krallıq]]
Vertikal oxlu
Vertikal oxlu külək turbinlərində (VOKT) (ingiliscə: Vertical-axis wind turbines – VAWT) rotor valı vertikal vəziyyətdədir. Bu quruluşun əsas üstünlüyü odur ki, turbini küləyə yönəltmək lazım deyil. Külək çox dəyişkən olduğu ərazilərdə bu üstünlük aşkardır. Vertikal oxlu turbinlərdə generator və sürət qutusu yerə yaxın yerləşdirilə bilər və qüllə ilə onları saxlamaq lazım deyil. Ona görə də turbinlərin istismarı da asanlaşır. Nöqsan isə odur ki, qanadlar küləyə qarşı da fırlanırlar və fırlanma momenti dəyişkən olur. Eyni zamanda vertikal turbinləri qüllələrdə quraşdırmaq çətindir və onlar əsasən bünövrəyə yaxın yerləşdirilir. Misal üçün yerdə və ya binaların damlarında. Küləyin gücü isə kiçik hündürlükdə zəifdir. Yerə və digər obyektlərə yaxın hava cərəyanında burulma (turbulensiya) əmələ gələ bilər. Həmin burulma vibrasiyaya səbəb olur, hansı ki, səs-küy salır və istismar müddətini azaldır. Lakin əgər turbin binanın damında yerləşdirilərsə (bina əsasən küləyi öz üstünə çəkir) o iki qat güclü küləyi tuta bilər. Optimal halda maksimum külək gücünə və minimal burulmaya nail olmaq üçün damın hündürlüyü binanın hündürlüyünün təxminən 50%-də olmalıdır. 1970-ci və 1980-ci illərdə Enerji Nazirliyi tərəfindən vertikal oxlu turbinlər arasında ciddi araşdırmalar həyata keçirilmişdir. Nöqsanlara görə bütün növlərdən heç biri bazarda uğur tapa bilməyib. "...effektivliyin nəticəsi olan elektrik qiymətinə, etibarlığa, materialların qənaətliliyinə gəlmişkən, vertikal turbinlər horizontlar ilə rəqabət apara bilmirlər". Əlavə olaraq, vertikal turbinlər istehsalçılarının bəyanatları sübutsuzdur və ya yanlışdır.
VOKT nöqsanları
= Ətraf mühitə təsir = thumb|right|Ev heyvanları turbinləri nəzərə almırlar və turbinlərdən əvvəl etdikləri kimi otu çimdikləməyə davam edirlər.
Külək turbinlərin inkişafının ətraf mühitə həm müsbət həm də mənfi təsiri var. Onların gələcəkdə istismarı miqyası müsbət təsirin maksimallaşdırılmasından və mənfi təsirin minimallaşdırmasından asılıdır. Mədənləri işlədən başqa enerji mənbələrinə nisbətən külək turbinləri yanacağı işlətmir və havanı çirkləndirmirlər. Turbini tikmək üçün materialları istehsal və nəql etməkdə işlədilən enerjinin miqdarı turbin tərəfindən bir neçə ay müddətində istehsal etdiyi yeni enerjiyə bərabərdir. Külək qeyri-stabil enerji mənbəyidir. Enerjinin istehsalı xəbərdarlıqsız qısa müddətdə yüksələ və ya azala bilər. Böyük miqyasda enerjinin saxlanması və ya geniş coğrafi ərazidə yerləşən turbinlər olmadığı halda, sıçrayış olanda elektrik şəbəkəsi tez zaman müvazinətə qaytarılmalıdır. Külək turbinlərinin iqtisadiyyatı də qəliz ola bilər. Yüksək səviyyədə uyğun küləklərə malik yerlər adətən insanın yaşamağına sərtdir, təchizat və daşıma mümkünlüyü yeni tikintilərə maneçilik törədə bilər. Lakin Birləşmiş Krallıqda yeni dənizdəki külək turbinləri yaşayış mərkəzlərinə yaxın yerdə tikilir. Misal üçün Whitelee Külək Qurğusu Şotlandiyanın ən böyük şəhəri olan Qlazqoudan 15 kilometr məsafədə yerləşir. Külək turbinlərin vəhşi təbiətə təsiri onların nöqsanı kimi təsvir olunur. Turbinlər quşları və yarasaları həm birbaşa həm də köçürməklə təhlükəyə sala bilər. İlk quruluşlar yüksək sürətdə fırlanan rotor ilə qısa polad qüllələr olduğundan çoxlu quş ölümlərinə səbəb olmuşlar. Müasir monolit qüllələr ətrafında aparılan araşdırmalar onların quşlara təsirini aydın göstrərirlər. Misal üçün Black Law Külək Qurğusu vəhşi həyat üçün təhlükəsizliyə görə Quşların Qorunması üzrə Kral Cəmiyyətindən xüsusi tərif almışdı. Turbinlərə yaxınlıqda yaşayan bəzi şəxslər turbinlərin mənzərəyə mənfi təsiri haqqında şikayət edirlər. Səs-küy haqqında da şikayətlər var. Lakin Ardrossan Külək Qurğusuna yaxınlıqda yaşayanlar turbinləri təəssüratlı və "səssiz iş atları" kimi təsvir edirlər və şəhərə sakitləşdirici təsir göstərdiyini qeyd edirlər. Turbinlərin əleyhdarları onlardan infrasəs gəldiyini bildirirlər. Amma külək turbinlərin ölçülmələri göstərir ki, əmələ gələn səs təzyiqi hər hansı bir zərər gətirmək üçün kifayət deyil
Əzabkeşlər meşəsi
Tarixi
Xatirə meşəsinin salınması üçün 6 milyon ağac əkilib. Əkilmiş 6 milyon ağac Holokost qurbanlarını simvolizə edir. Meşənin əsası İsrail dövləti qurulmamışdan qabaq 1947-ci ildə qoyulub.
Meşənin mərkəzindəki çəmənlikdə 1971-ci ildə müəllifi Natan Rapoport olan "Odlu kitabə" abidəsi qoyulub. Abidə 2 kitabədən ibarətdir. Burada Tövrat da yazılan hadisələr, yəhudi diasporasının tarixi, Holokost, İsrail dövlətinin yaradılması və Altı günlük müharibə ilə bağlı səhnələr təsvir olunub. Meşənin bir hissəsində Anna Frank memorialı yerləşir. Bu memorial isə təxminən 2000 м2 ərazini əhatə edir. Abidə Anna Frank ın gizləndiyi otağı simvolizə etmək üçün paslı dəmirdən düzəldilib.
1994-cü ildə isə burada 1000 ağac əkilərək Katın meşəciyi salınıb. Bu meşəcik isə 1940-cı ildə Katın da, Mednoe və Xarkovda güllələnmiş yəhudi əsilli Polşa zabitlərinin xatirəsinə həsr olunub. Əzabkeşlər meşəsi israillilərin əsas istirahət məkanlarından biridir.
Mahan
Mahan — İranın Kirman ostanının Kirman şəhristanının Mahan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 16,787 nəfər və 4,138 ailədən ibarət idi.
Erigeron robustior
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Piramid adası
Piramid adası — Aleut adaları qrupuna, Sıçovul adalarına daxil olan kiçik ada. Ada Xvostov ilə Davıdov adası arasında yerləşir. Hazır ki, adını 1935-ci ildə almışdır.
Davıdov və ətrafında yerləşən Lopi, Piramid adaları ilə birlikdə qədim kalderanın bir hissəsidir.
104 saylı Gədəbəy-Tovuz seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 104 saylı Gədəbəy-Tovuz seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Ağ qızlar
Ağ Qızlar - Türk və Altay mifologiyasında xeyir ilahələri. Ülgən Xanın qızlarıdırlar. Kıyanlar adı da verilir. Sənət və estetik anlayışı mövzusunda insanlara ilham verirlər. Heç birisinin adı məlum deyil. Adsız olmaları bu dünyadan onları tamamilə uzaq edər. Qıyan sözü eyni adlı bir monqol boyunu xatırlatmaqdadır. Türk-monqol tarixində Kıyat və Qıyan adlı iki qohum boy vardır və Akoğlanlara da Kıyat adı verilməsi bu boylarla əlaqəlidir.
Flores (ada)
Flores (, portuqalca güllər) — İndoneziyaya məxsus olan Kiçik Zond adaları daxil olan ada. Onun ümumi sahəsi 13 540 km² təşkil edir. 8 vilsyətə bölünən adada 1,8 milyon insan (2010) yaşayır. Flores inzibati cəhətdən Şərqi Kiçik Zond adaları əyalətinə daxildir. Ən iri adası — Maumere.
Coğrafiyası
Flores adası uzunsov formaya malik olub, qərbdən şərqə doğru uzanır. Onun uzunluğu 425 km təşkil edir. Ən enli yerdə (şimaldan cənuba) məsafə 70 kilomertrdir.
Flores adasının qərbində yerləşən ən iri qonşu ada Sumbavadır. Yaxınlığında ölçüsünə görə kiçik Rinka və Komoda adaları vardır. Floresin cənubunda Sumba, şərqində isə Timor adaları yerləşir. Adanın şimal sahilərini Flores dənizi yuvuyur.
Ən iri adaları: Maumere, Ende, Badjava, Rutenq, Labuan Badjo.
Təbiəti
Floresin sahil zolağı düzənlikdir. Bu düzənliklər əsasən Tropik meşələrdən ibarətdir. Sahildən bir qədər aralı savannaları müşahidə etmək olar. Adanın içərilərinə doğru isə dağlıq ərazilərdir. Bu hissədə hələdə aktiv vulkanlar vardır. Onlar arasında ən məşhuru hündürlüyü 1639 metr olan Kelimutu vulkanıdır. Vulkannın kraterlərində yerləşən üç göl öz rəngini dəyişir. Bunu səbəbi hələdə müəyyən edilməyib. Adanın ən hündür nöqtəsi 2382 metr təşkil edir.
Fauna
Adanın şərq sahilləri Komodo adası istisna olmaqla yeganə ərazidir ki, ortada Komodo varanının yaşadığı ərazidir. Adanın endemikləri arasında Recurvidris williami qarışqası, Trigonopterus florensis uzunburun böçəyi, Trigonopterus cuprescens və başqalarını göstərmək olar.
Tarixi
thumb|250px|Kosmosdan çəkilmiş şəkil Digər Zond adaları kimi Flores adasıda ilk insan məskənlərindən (Homo erectus) olmuşdur. 2004-cü ildə antropoloqlar qədim insan cinsi aşkarladılar (Homo). Cırtdan insan olan bu cinsin nümayəndələri 18 min il öncə yaşamışlar. Araşdırmalar göstərir ki, bu tapıntı Homo sapiens deyil. Bu tamami ilə fərqli insan növü olan Flores insanıdır (Homo floresiensis). Bu fikir tam təsdiqini tanınmamış və hazırda belə mübahisə doğurur.
Orta əsrlər və yeni dövr
XIII əsrdə Flores Macapahid dövlətinin ərazisinə daxil idi. Sonradan Makassar knyazlığına daxil edilir. 1544-cü ildə portuqaliyalı ticarət gəmisi yan alır və kapitan onu "Kabi des Flores" adlandırır. Digər versiyaya görə artıq 1511-ci ildə Antoni Abreunun başçılıq etdiyi ekspedisiya üzvü Fransişku Rodriqiş Yava adasından şərqdə yerləşən adaları xəritəyə salmışdır. Bu adalar arasında Floresin xəritəsidə olmuşdur. 1570-ci ildə adada il avropalılar olan dənizçilər məskən salır və adanı bütünlüklə Flores adlandırırlar. Portuqallar adanı xristiyanlaşdırırlar. İndoneziyaya məxsus və demək olar ki, bütünlüklə xristianlardan ibarət olan yeganə adadır. XVI əsrdə ada Portuqaliya İndoneziyasının tərkibinə daxil idi. Portuqallar adanı XIX əsrin ortalarına qədər idarə etmişlər. Bu ərəfədə Hollandlar adanı mühasirəyə alaraq ələ keçirirlər. 1851-ci ildən de-fakto, 1859-cu ildən de-yuri Lissabon anlaşması (1859) və 1945-ci ildən (İndineziyanın müstəqil olduğu zamanadək) İndoneziyanın ərazisidir (Niderland Ost-Hindi). Ada hollandların əlinə keçdikdən sonra yerli əhalinin xristiyan olmasına baxmayaraq floreslilər onlara qarşı mübsaizə)aparırlar. Portuqal ənənələrinə bağlılıq hazırda belə yerlilərin dilinə keçmiş sözlərdən anlamaq olur.1911–1912-ci illərdə hollandlara qarı üsyanlar baş vermişdir. İkinci Dünya müharibəsi dönəmində, 1942–1945 illər arasında Flores yaponların əsarəti altında olmuşdur.
İnzibati bölgüsü
Flores adası 8 vilayətə bölünür:
Əhalisi və inancları
Ada bir necə tayfa tərəfindən məskunlaşılmışdır. Qərbdən şərqə doğru ardıcıllıqla nqada, naqe, keo, ende, lio, palue və manqqarai tayfaları yayılmışdır.
Yelbeğen
Yelbeğen - türk ve altay mifologiyasında nəhəng. Celbeğen və ya Cilbegen də deyilir. "Yeken / Yegen" formasıyla qısaldılmış olaraq da istifadə edilər. Çox böyük nağıl varlığı. İnsan formalıdır. Üç, yeddi və ya 12 başı vardır. Qara ya da sarı rəngdədir. Günəş və ayın tutulması Yelbeğenin bu göy cisimlərinə yeməsi kimi izah edilər. Nəhənglər, atlara düşməndir. Bundan başqa insanları yerlər. Böyük qulaqlı, böyük dişli, böyük ağızlı dəyişik növləri vardır. Böyük qulaqlı nəhənglər yer altında yaşayırlar. Temir Qulaq, Ay Qulaq, Qan Qulaq, Kün Qulaq, Çoğın Qulaq kimi adlar mövcuddur. Ana Yelbeğen deyilən dişi nəhənglər də mövcuddur. Bəzən alt dodağı yerdə, üst dodağı göydə bir zənci olaraq görünürlər. Dəmir, mis kimi müxtəlif mədənlərlə xarakterizə edilən növləri ola bilər. Məsələn Dəmir Yalmavuz, qara şam boylu, qara atlıdır. Əlində çox vaxt heyvan başlı bir çubuğu və ya toppuzu tapılar. Bu topuza çokmar deyilir. Bundan başqa rənglərinə görə də müxtəlif Yelbeğenler vardır. Məsələn Sarı Yelbeğen. Macar əfsanələrinə Moroğut adlı nəhəng ilə onun soyundan gələn Manumoroğut adlı dəvə rast gəlinir. Yelbeğen, meşədə və ya doksandokuz bucaqlı yurdunda (ölkəsində və ya çadırında) yaşayır. Yelbeğen gələrkən əvvəl göy gürlər, sonra şimşəklər çakar, yer sarsılır sonra da qara bir bulud görünür. Bəzən yelbeğen bunun içindən çıxar. Yeraltında qaranlıqlar içində, dağlardakı böyük mağaralarda və sularda oturarlar. Nəhəng anaları bir sinələrini çiyinlərinə atarlar. İnsan və qoyun yeməyi sevərlər. Ruhları başqa bir yerdəki bir şüşədə və ya sandıqda blogçuya məxsusdur. Bolqar mədəniyyətində Çelen adlı bir əjdaha vardır. Macarlarda isə Sarkany adında bir əjdaha iştirak edər. Bəzən Yalpagan adlı bir əjdaha tanrısından bəhs edilir ki, sözün Yelbeğen ilə əlaqəsi, hətta fərqli bir söyleyişi olduğu açıqdır.
Flores (ada)
Əhalisi və inancları
Portuqalların misionerlik fəaliyyəti nəticəsində əhalinin 91% Xristianlığın Katolik qoluna etiqad edir. Adada Ebde arxieparxiyası fəaliyyət göstərir. Əsasən üç şəhərdə Mamure, Larantuka və Ende arxieparxiya vardır.
İqtisadiyyat
Adanın əsas gəlir mənbəyi kənd təsərüffatından əldə olunur. Belə ki, əsəs gəlir mənbəyi olan Düyüdən əlavə Qarğıdalı, Kofe və Şəkər qamışıdır.
Yelbeğen
Yalpağan xan
Yalpağan xan - türk və altay mifologiyasında əjdaha ilahı. Bütün əjdahalar (Yelbeğenler) onun əmrindədir. Özü də istədiyi zaman yeddi başlı bir əjdaha qılığına bürünər. Divlərin ilahı olaraq da görülər.
Etimologiya
Yel "ruh, canlı" ve Büke "güclü, qüvvətli" sözlərinin birləşmiş halıdır.
Dudleya palmeri
(Dudleya palmeri) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bukollar üsyanı
Bukollar üsyanı — Misirdə Roma ağalığına qarşı imperator Mark Avrelinin hakimiyyəti zamanı, 172-ci ildə (başqa məlumatlara görə 174-cü və ya 175-ci ildə) baş vermiş üsyan. Üsyan iştirakçıları bukolların adları Nilin deltasındakı bataqlaşmış yer olan Bukoliya (II əsrin ortalarında kəndlilər ağır vergilər və mükəlləfiyyətlərdən buraya qaçıb gəlirdilər) ilə əlaqədardır. Kahin İsidorun başçılığı ilə bukollar Roma legionlarını darmadağın edərək bütün Aşağı Misiri tutmuş və İsgəndəriyyəyəyə çatmışdılar. Misirdəki Roma prefektinin öldürülməsindən sonra üsyanı yatırmaq üçün çağrılmış Suriyadakı prefekt, sərkərdə Avidi Kassi üsyançılar arasındakı ixtilaflardan istifadə edərək Bukollar üsyanını yatırmışdır.
İlham Tumas
İlham Tumas (tam adı: İlham Əli oğlu Ağayev; d. 1972, Sumqayıt, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı jurnalist, ssenari müəllifi, rejissor, 1-ci Qarabağ müharibəsi veteranı, Vətən Müharibəsi iştirakçısı. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 iyun 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Füzuli rayonunun işğaldan azad olunması uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirdiyinə görə, "Füzulinin azad olunmasına görə", Müdafiə Nazirinin 30.12.2020-ci il tarixli 0249t saylı əmri ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" 3-cü dərəcəli medalları ilə təltif edilib.
Həyatı
İlham Tumas 1972-ci il oktyabr ayının 19-da Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetinin fizika (1990–1992) və Sosial elmlər və psixologiya fakültəsində (1993–1996) təhsil alıb, ixtisasca filosofdur. 1992–1993-cü illərdə könüllü olaraq Qarabağ döyüşlərində iştirak edib
, N saylı hərbi hissənin tərkibində əlahiddə "Qurtuluş" taborunda Tərtər ətrafında gedən döyüşlərdə iştirak edib. 1996–2000-ci illərdə zabit kimi N saylı hərbi hissədə taqım komandiri, kadrlar və nizami bölmə rəisinin müavini kimi hərbi xidmət keçib, ehtiyatda olan baş leytenantdır.
Fəaliyyəti
Mətbuatda ilk yazısı 1992-ci ildə "Azərbaycan" qəzetində dərc olunub. Müxtəlif mətbu orqanlarda, o cümlədən, "Avrasiya", "Kino", "Ayna", "Panorama", "Hürriyyət", "Vətəndaş Həmrəyli", "Xural", "Ekspress" qəzetlərində çalışıb. 2008-ci ilin martından 2008-in noyabr ayına qədər "24 Saat" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsində çalışıb. Televiziyalarda sənədli filmlər müəllifidir. ANS TV-də Seyid Cəfər Pişəvərinin həyatından bəhs edən "Bir qəzanın tarixçəsi" və Birinci Cümhuriyyət dövrünə dair "Cümhuriyyət qurbanları", AzTV-də "Heydər Əliyevə apologiya", "Naxçıvan həqiqətləri", "Vanqa", "Qorxulu Rasputin", "İvanovka nümunəsi" və digər çoxsaylı sənədli filmlərin müəllifidir. "Salnamə" Sənədli Filmlər Studiyasinda "Təxəllüsü Mixaylo", "Sualtı səltənət" sənədli filmlərinin redaktoru olub. ApaTV-də "İlham Tumasla 40 dəqiqə" müəllif-layihəsinin aparıcısı olub. 2017-ci ildə APA tv-dən ayrılıb. "Gizli tarix", "Dünyanın gizli ocağı: Vatikan", "Casusluq, kəşfiyyat, müharibə tarixindən" və "Gizli cinayətlər" kitablarının müəllifidir.
Filmoqrafiya
Ssenari müəllifi kimi
Rejissor kimi
Ələkbər Süheyli
Ələkbər Süheyli (doğum adı: Ələkbər Fərəc oğlu Əliyev; 1879 – 26 fevral 1927) — aktyor, teatr təşkilatçısı.