cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harri Potter və Alov Qədəhi (film)
Gəlirləri
“Alov Qədəhi” Şimali Amerikada $102.7 milyon açılış həftəsonu göstəricisi ilə franşizanın yeni açılş həftəsonu rekordunu yaratmış, həmçinin ən böyük noyabr həftəsonu olmuşdur ki, bu nəticə də 2009-cu ildə “Alatoran. Saqa. Yeni ay” filmi tərəfindən geridə qoyulmuşdur. Film, “Harri Potter və Fəlsfə Daşı” filminin açılış həftəsonu biletlərindən çox bilet sata bilmişdi. Film seriyasının rekordu 2010-cu ildə $125 milyonla açılış etmiş “Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri (I hissə)”, daha sonra isə $169.1 milyonla açılış etmiş “Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri (II hissə)” filmi tərəfindən geridə qoyulmuşdur. “Alov Qədəhi”nin debütü tarixdə dördüncü 100 milyonluq açılış həftəsonu kimi qeyd edilmiş, hazırda isə bütün zamanların ən böyük açılış həftəsonu siyahısında on yeddinci yerdə qərarlaşmışdır. Kontinental Çin ərazisindən filmin gəliri 93 milyon yuan olmuşdur.
“Alov Qədəhi” $897 milyon beynəlxalq gəlirlə 2005-ci ilin ən böyük beynəlxalq çıxışı olmuşdur. Yalnız IMAX ekranlardan film $20,033,758 gəlir əldə etmişdir ki, bu da ekranbaşına $188,998 məbləğ göstəricisidir.
2006-cı ilin yanvarında “Alov Qədəhi” “Sirlər Otağı”nın (2002) gəlirlərini geridə qoyaraq dünyada səkkizinci, Harri Potter seriyasında ikinci ən çox gəlirli film olaraq yalnız “Fəlsəfə Daşı”ndan geridə qalmışdır. 2011-ci ilin iyulunda “Fəlsəfə Daşı”, “Simurq Ordeni”, “Mələz Şahzadə”, “Ölüm Hədiyyələri (I hissə)” və “Ölüm Hədiyyələri (II hissə)” filmlərindən geri qalaraq Harri Potter filmləri arasında altıncı ən çox gəlirli film olmuşdur. 2005-ci ildə $290 milyon gəlirlə “Alov Qədəhi” Şimali Amerika gəlirlərinə görə yalnız “Ulduz müharibələri. Epizod III: Sithin qisası” və “Narniya salnamələri: Şir, cadugər və şkaf” filmlərindən geri qalaraq üçüncü yerdə qərarlaşsa da, beynəlxalq gəlir göstəricilərinə görə hər iki film “Alov Qədəhi”ndən geridə qalmışdır.
Tənqidçilərin mövqeyi
“Rotten Tomatoes” rəy aqqreqatorunda film, 246 rəy əsasında 88% müsbət olmaqla 7.5/10 balla dəyərləndirilmişdir. Sayt tənqidçilərin konsesusunda deyilir ki, “Personajlar yetkinləşdikcə rejissorların işində də təkmilləşmə hiss olunur; Harri Potter filmlərinin ən mürəkkəb tərəfi olan canlı xüsusi effektlər və aktyor ifası bir-birini tamamlayır.” “Metacritic”də 35 tənqidçinin rəyinə əsasən film 81/100 balla qiymətləndirilmiş və “ümumi alqış”a layiq görülmüşdür. “CinemaScore”da izləyicilər A+-dan F-ə kimi olan şkala üzrə filmi “A” dərəcəsi ilə qiymətləndirmişlər.
“New York Daily News” filmdə həm yumoru həm də tündlüyü tərifləmişdir. Gənc aktyorlar “böyük və incə hisslər diapazonunu yaxşı əks etdirdik”lərinə görə təriflənmiş, “Variety” isə Deniel Redkliffin “həcmli və incə iş” nümayiş etdirdiyini qeyd edir. Aktyor heyətinin yeni üzvlərinin də işi qiymətlədirilmişdir: Brendon Qlisonun canlandırdığı Qəddargöz Qryum obrazının “koloritli” olması bildirilmiş ; Miranda Riçardsonun Rita Skiter obrazı “şən” adlandırılmış ; Ralf Faynsın canlandırdığı Lord Voldemort isə “əzəmətli şər” kimi təsvir edilmişdir.
Harri, Ron, Hermiona və digər gənclərin yetkinliyi əksər tənqidçilərə təsir etmişdir. “USA Today” rəyçisinin qeyd etdiyi kimi, əvvəlki filmlərdə uşaq kimi təsvir olunan “əsas film personajları “Alov Qədəhi”ndə ehtiyyatla yeniyetməlik dövrünə keçirmiş kimi göstərilirlər”. “Washington Post”dan Desson Tompson filmi “Harri Potter filmlər seriyasının ən maraqlı hissəsi” adlandırır. “Wall Street Journal”dan Co Morqenstern qeyd edir ki, ''“Cəsur Harri kimi, studiya da uçan rənglərə keçir. Cənab Klovsun ssenarisi əsasında rejissor Mayk Nyuellin çəkdiyi film, daha məzmun zənginli, dramatik və tünddür. Film o qədər yaxşıdır ki, çox qorxuludur.”''
Bəzi mənbələrdə filmə neqativ münasibət də göstərilmişdir. “The Arizona Republic” filmin “həddən artıq epizodik” olmaqda günahlandırmış, “CNN.com” isə onu “axsaq və əlaqəsiz” adlandırmışdır. Film həm də əksər ikinci dərəcəli qəhrəmanlara kifayət qədər ekran vaxtının ayrılmamasına görə tənqid edilmişdir. “Entertainment Weekly” tərəfindən tərtib edilmiş “50 Best High School Movies” siyahısında film 36-cı yerdə qərarlaşdırılmış, Roulinq “iki ədəbi janr olan fentezi və fantastikanı “ideal uyğunlaşdırdığına görə təriflənmişdir.
Mükafatlar
Film, 2006-cı ildə Ən Yaxşı Quruluşçu-Rəssam işinə görə Oskar mükafatına namizəd göstərilmişdir. 2006-cı ildə Seçim: Dram filmi nominasiyasında “Alov Qədəhi” Yeniyetmə Seçimi Mükafatına layiq görülmüşdür. Ən Yaxşı Quruluşçu-Rəssam işinə görə BAFTA Mükafatına layiq görülmüş film bu mükafatı almış ilk Harri Potter filmi olmuşdur.
“2006 Kids' Choice Awards” mərasimində Blimp Mükafatına layiq görülmüş film bu mükafatı almış ilk Harri Potter filmi olmuşdur.
Buzqov dağı
Buzqov dağı – Babək  rayonu ərazisində dağ (hünd. 2475,5 m). Dərələyəz silsiləsi nin suayırıcısında zirvə. Buzqovçayın mənbə hissəsində, Yuxarı Buzqov kəndi ndən 2,3 km şimal-qərbdədir. Orta Triasın Anizi mərtəbəsinə aid Ərdağı  lay dəstəsinin massiv dolomitlərindən təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmenti nin şimal-şərq cinahında, eyniadlı qırılmanın asılı şimal qanadı boyunca uzanan Keçəltəpə antiklinalının şimal qanadında yerləşir. Qərb və şərq yamaclarında şimal-qərb istiqamətli fay-yerdəyişmə qırılmaları izlənilir.
Antisiklon
thumb Antisiklon (yunanca anti — "əks" və kyklon — "fırlanan") — atmosferin maksimum təzyiqin mərkəzdə olduğu yüksək təzyiq sahəsi.
Antisiklonda küləklər zəif, mərkəz hissədə isə tam sakit (şəlekət) olur. Antisiklonda külək şimal yarımkürəsində saat əqrəbinin istiqaməti üzrə, cənub yarımkürəsində isə saat əqrəbinin əksi istiqamətində hərəkət edir. Antisiklonda havanın yuxarıdan aşağıya doğru güclü hərəkəti var. Ona görə də hava quru, açıq və buludsuz olur. Antisiklonlar Şərqi Arktikanın, Antarktidanın soyuq, buz səthi üzərində, qışda isə həm də Şərqi Sibir üzərində yaranaraq, dayanıqlı olurlar.
Antisiklonlar daxilində küləklərin zəif olması və üfüqi təzyiq qradiyentinin azlığı ilə fərqlənir. Antisiklonlar əsasən qışda materiklər üzərində yaranır və böyük sahə tuturlar. Burada həmişə mövcud olan enən hava axınları havanı doymağa qoymur və nəticədə əksəriyyət halda aydın hava şəraiti müşahidə edilir. Əksər hallarda antisiklonlar qərbdən şərqə doğru 30–40 km/s sürətlə hərəkət edirlər, bəzən isə onlar stasionar xarakter daşıyaraq uzun müddət eyni yerdə qala bilirlər. Antisiklonlarda enən hava axınları üstünlük təşkil etdiyindən yerüstü təbəqədə inversiya qatının yaranması üçün əlverişli şərait yaranır.
İnkişaf mərhələləri
Antisiklonlar öz inkişafında üç mərhələdən keçirlər:
2) II mərhələ — maksimal inkişafa çatmış antisiklon. Bu mərhələdə antisiklonlar öz inkişafının maksimal intensivliyinə çatır. 500 hPa izobarik səthdə çoxlu sayda qapalı izohipslər əmələ gəlir. Antisiklonlar sinoptik xəritələrdə bir neçə izobarla əhatə olunurlar. Bu mərhələdə antisiklonlar daha böyük hündürlüklərdə müşahidə olunmaqla, geniş əraziləri əhatə edirlər. Antisiklonların ön hissəsində (şərqində) atmosfer təzyiqi artdığı halda, onun arxa hissəsində (qərbində) əksinə, atmosfer təzyiqi düşməyə başlayır.
3) III mərhələ — antisiklonların dağılması mərhələsidir. Axırıncı mərhələyə keçidin əsas əlaməti antisiklonların mərkəzində atmosfer təzyiqinin düşməsi hesab olunur. Bu proses nəticəsində antisiklonlar öz əvvəlki əhəmiyyətini və gücünü itirir. Ancaq, aşağı və yuxarı qatlarda antisiklonların mərkəzləri üst — üstə düşürlər və bu onu göstərir ki, antisiklonlar artıq isti hava kütlələrindən ibarət barik sahələrə çevrilməyə başlayırlar. Antisiklonların inkişaf silsiləsi bir neçə gündən bir neçə həftəyə, bəzən isə bir aya qədər davam edə bilir. Ən uzun müddətli, davamiyyətli antisiklonlar qışda yaranan azhərəkətli antisiklonlardır ki, bunlara da Sibir antisiklonlarını misal göstərmək olar. Sibir antisiklonları demək olar ki, bütün qış ərzində fəaliyyətdə olurlar.
Amerikansayağı gözəllik (film, 1999)
"Amerikansayağı gözəllik" — 1999-cu ildə Sem Mendesin rejissorluğu, Alan Bolun ssenari müəllifliyi ilə drama janrında çəkilmiş ABŞ filmidir. Filmdə Kevin Speysi orta yaş böhranı yaşayan və yeniyetmə qızı Angela Heyesin (Mena Suvari) ən yaxşı rəfiqəsinə vurulan ofis işçisi Lester Bernham obrazını canlandırır. Anetta Beninq Lesterin materialist arvadı Karolin, Tora Birç isə onların etibarsız qızı Ceyn obrazını canlandırmışlar. Filmdə həmçinin Uez Bentli, Kris Kuper və Ellison Cenni də rol almışdır. Film ziyalılar tərəfindən Amerikan orta təbəqəsinin gözəllik və şəxsi məmnunluq hissinə satirik yanaşma kimi dəyərləndirilmişdir; filmdə romantik və valideyn sevgisi, seksuallıq, gözəllik, materializm, özünüifadə və ehtiras məsələlərinin təsviri tədqiq edilmişdir.
1992-ci il Emi Fişer məhkəməsindən ilhamlanan Bol 1990-cı illərin əvvəllərində “Amerikansayağı gözəllik” adlı tamaşa yazmağa başlamışdı. Hekayənin səhnədə yaxşı alınmayacağını anlayan müəllif tamaşa ideyasından əl çəkmişdi. Bir neçə il televiziya ssenaristi kimi çalışdıqdan sonra, 1997-ci ildə Boll özünü kino ssenaristi kimi sınamaq qərarına gəlir. Dəyişdirilmiş ssenaridə Balın yazdığı bir neçə komediyada olduğu kimi, hadisələrə sinik baxış əks olunmuşdur. Prodüsserlər Den Cinks və Brüs Koen “Amerikansayağı gözəlliyi” “DreamWorks”ə təklif edirlər, studiya bir neçə kiçik rəqibini arada qoyaraq ssenarini $250,000 məbləğə alır. “DreamWorks” filmin maliyyələşdirilməsi üçün $15 milyon ayırır və Şimali Amerikadakı distribyutorluq hüququnu özündə saxlayır. “Amerikansayağı gözəllik” teatr rejissoru Mendesin ilk film debütüdür; “Oliver!” və “Kabare” kimi myüziklları uğurla səhnələşdirmiş Mendesin bu filmi shnələşdirəcəyinə bir neçə rejissorun nəzərdən keçirilməsi və “A-siyahı” rejissorlarının bir neçəsinin filmdən imtina etməsindən sonra qərar verilmişdir.
Baxmayaraq ki, “DreamWorks” Mendesdən Lester rolu üçün daha məşhur aktyor seçməsini tələb etmişdi, rejissorun ilk seçimi məhz Speysi olmuşdu; oxşar şəkildə, studiya Karolin rolu üçün bir neçə aktrisa təklif etsə də, Mendes “DreamWorks”dən xəbərsiz Beninqlə razılaşmışdı. Filmin əsas çəkilişləri 1998-ci ilin dekabrından 1999-cu ilin fevralına kimi “Warner Bros.” pavilyonlarında, natura çəkilişləri isə Burbank, Kaliforniya və Los-Ancelesdə aparılmışdır. Mendesin dominant stili düşünülmüş və tərtib olunmuş idi; o, gərginlik yaratmaq üçün statik çəkim, yavaşlatma və yaxınlaşdırmadan istifadə etmişdir. Operator Konrad Holl təsvir edilən hadisələrlə kontrast yaratmaq üçün Mendesin stilini sülh sakit çəkimlərlə tamamlayır. Montaj zamanı Mendes bəzi dəyişikliklər edir ki, bu da filmin ssenaridən daha az sinik olması ilə nəticələnir.
Şimali Amerikada 15 sentyabr 1999-cu ildə təqdim edilən film tənqidçilər və izləyicilər tərəfindən müsbət qarşılanmışdır; ilin ən yaxşı rəy alan filmi olan “Amerikansayağı gözəllik” bütün dünyadan $350 milyondan çox gəlir əldə etmişdir. Rəylərdə filmin müxtəlif xüsusiyyətləri xüsusilə Mendes, Speysi və Bolun fəaliyyətinə diqqət yetirilmişdir; tənqid isə daha çox obrazlar və quruluşa yönəlmişdir. Oskar mükafatına aparan yolda filmin şanslarını artırmaq üçün “DreamWorks” geniş təbliğat işlərinə başlamışdır; növbəti il keçirilən LXXII Oskar mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində film İlin Ən Yaxı Filmi, Ən Yaxşı Rejissor işi, Ən Yaxşı Aktyor (Kevin Speysi üçün), Ən Yaxşı orijinal Ssenari və Ən Yaxşı Operator işi nominasiyalarında mükafata layiq görülmüşdür. Film, rejissor, ssenari və aktyor işinə görə bir çox başqa mükafatlara da namizəd göstərilmiş və uğur qazanmışdır.
Məzmunu
Lester Bernham orta yaşlı jurnal yazarıdır və şəxsi reklam biznesi var, lakin, onun öz işindən xoşu gəlmir. Onun həyat yoldaşı Karolin ambisiyalı və materialist qadındı, onların on altı yaşlı qızı Ceyn valideynlərini sevmir və aşağı özünüqiymətləndirməyə malikdir. Bernhamların yeni qonşusu Frenk Fitts ABŞ dəniz piyadası korpusunda Kernulldur, onun həyat yoldaşı Barbara isə içinə qapalı qadındır. Onların yeniyetmə oğlu Riki ətrafda gördüyü hər şeyi videokamera ilə çəkir və yüzlərlə videokasseti öz yataq oyağında saxlayır. O, həm də marixuana satışı ilə məşğuldur və bunu atasından gizlətmək üçün yarım iş rejimində kafedə işləyir. Əvvəl hərbi akademiyada təhsilə və psixiatrik xəstəxanada yatmağa məcbur edilmiş Riki daim ailəsinin təzyiqinə məruz qalır. Fitts xüsusi dissiplinli həyat tərzinə malikdir. Qonşuluqda yaşayan Cim Olmeyer və Cim Berkli gey cütlüyü yeni qonşunu gülərüzlə qarşılayırlar: sonradan Riki ilə mübahisə edərkən Fitts homofobik hisslərini büruzə verir.
Məktəbdə basketbol yarışında dəstək rəqsindən sonra Lesterin qızı Ceynin rəfiqəsi Ancela Heyesdən xoşu gəlməyə başlayır. O, Ancela haqqında seksual fantaziyalar qurmağa başlayır və qırmızı qızıl gül ləçəkləri bu fantaziyaların ümumiləşdirici motivi olur. Karolin həyat yoldaşının biznes rəqibi Baddi Keynlə münasibət qurmağa başlayır. Lesterə deyirlər ki, işdən çıxarılacaq, lakin o, baş redaktoru şantaj edərək $60,000 ala bilir və fast-fud çatdırılması işi ilə məşğul olmağa başlayır. O, öz “Toyota Camry” markalı avtomobilini sataraq “Pontiac Firebird” avtomobili alır, bu ərəfədə eşidir ki, Ancela Ceynə əgər bədən formasını qaydaya salsa onu bəyənəcəyini deyir. O, Rikidən marixuana alaraq çəkməyə başlayır və Ancela Ceynin yanına gəldikcə onunla flört edir. Qızların münasibəti soyuyur və Ceyn Riki ilə görüşməyə başlayır; Riki hesab edir ki, onun çəkdiyi uçan plastik paket videosu ən gözəl görüntülərdir.
Lester Karolinin xəyanət etməsini öyrənir, lakin pis reaksiya vermir. Baddi hər şeyin pis qurtara biləcəyindən çəkinərək münasibətə son qoyur. Fitts oğlu Riki ilə Lesterin dostluğundan tədirgin olur, daha sonra isə Rikinin təsadüfən çəkdiyi Lesterin çılpaq şəkillərini görür. Riki və Lesteri qaraj pəncərəsindən gördükdən sonra Fitts səhvən onların cinsi əlaqədə olduqlarını düşünür. Daha sonra o, evə qayıdan Rikini döyür və gay olduğunu deyir. Atasının hərəkətindən hiddətlənən Riki onu itələyir. O, Ceynin yanına gedir və onun Lesterlə flörtə görə Ancela ilə mübahisə etdiyini görür. Riki Ancelanın darıxdırıcı olduğunu deyərək, Ceyni onunla birlikdə Nyu-Yorka getmək üçün yola gətirməyə çalışır.
Karolin silahı çəkərək evə gedir. Fitts Lesteri öpməyə çalışır, lakin onun imtinasından sonra Fitts qaçır. Lester əsəbləşmiş Ancelanı qaranlıqda oturmuş halda tapır, qız Lesterdən xahiş edir ki, onun gözəl olduğunu desin. O deyir və qız Lesterin diqqətini cəlb etməyə çalışır. Ancelanın bakirə olduğunu öyrənən Lester dayanır. Ancela hamama gedir, Lester isə mətbəxdəki ailə fotosuna baxaraq gülümsəyir. Silah səsi eşidilir və divara qan sıçrayır. Riki və Ceyn Lesterin cəsədini tapırlar. Karolin ağlayır, Fitts üstü qanlı şəkildə evə dönür və onun silah kolleksiyasındakı silahlardan birinin əskik olduğu görünür. Lesterin bağlanış nitqi onun həyatı boyu əldə etdiyi təcrübəni əks etdirir; o deyir ki, baxmayaraq ki, ölüb, o xoşbəxtdir ki, dünyada bu qədər gözəlliklər var.
İnkişaf
1997-ci ildə, uzun müddət “Qreys atəşdə” və “Sibill” serialları üçün ssenari yazmış Alan Bol film sənayesində özünü sınamaq qrarına gəlir. “United Talent Agency”yə (UTA) qoşulur, burada Endryu Kannava ona spes ssenari yazmağı təklif edir. Bol Kannavaya üç ideya verir: iki romantic komediya və 1990-cı illərin əvvəllərində tamaşa kimi səhnələşdirilməsi nəzərdə tutulmuş “Amerikansayağı gözəllik”. Baxmayaraq ki, asan qəbul edilən mövzu deyildi, Kannava “Amerikansayağı gözəlik” üzərində dayanmağa qərar verir, çünki, hiss edir ki, Bolun bu mövzuya qarşı böyük bir ehtirası var. “Amerikansayağı gözəllik” üzərində işlədiyi müddətdə Bol “Ah, böyü” (Oh, Grow Up) adlı başqa bir teleserial üzərində də çalışır. “Amerikansayağı gözəllik” üzərində çalışdığı zaman yeni serial üzərində işləməyə məcbur olması – həmçinin digər iki serialda səlahiyyətinin davam etməsi — Bolu narahat edirdi.
Bol ssenarini satmağı planlaşdırmamışdı və onun daha çox özü üçün visit kartı olacağını düşünürdü, lakin bir neçə film istehsalçısı ssenari ilə maraqlandı. Kannava ssenarini aralarında Den Cinks və ssenarini “DreamWorks”ə göndərən Brüs Kohenin də olduğu bir neçə prodüsserə göndərir. İdarəçilər Qlen Vilyamson və Bob Kuperin, həmçinin studiya tərəfdaşı qismində Stiven Spilberqin köməyi ilə Bol layihəni “DreamWorks”lə davam etdirmək qərarına gəlir; o, studiyadan – o zaman üçün adi prosedur idi — təminat alır. “DreamWorks” qeyri-adi addım ataraq ssenari müəllifi ilə razılaşma bağlayır, 1998-ci ilin aprelindən “Fox Searchlight Pictures”, “October Films”, “Metro-Goldwyn-Mayer” və” Lakeshore Entertainment”i geridə qoyan “DreamWorks” $250,000 ödəyərək ssenarini alır. Şirkət filmə $6–8 milyon ayırmağı planlaşdırmışdı.
Cinks və Kohen Bolla birlikdə layihənin inkişafı, aktyor və rejissor seçimlərində iştirak etmişlər. Prodüsserlər aralarında o zaman “A-siyahı” rejissorların da olduğu bir neçə rejissorla görüşlər keçirirlər. Ball məşhur rejissorlardan hansınınsa layihəyə cəlb olunmasının tərəfdarı deyildi, çünki o düşünürdü ki, bu filmin büdcsinin artmasına səbəb olacaq ki, bu halda da “DreamWorks” filmin məzmununa daha çox diqqət yetirəcək. Buna baxmayaraq, studiya filmi Mayk Nikols və Robert Zemekisə təklif edir, lakin, hər iki rejissor imtina edir. Həmin il hələ ki, teatr rejissoru kimi tanınan Mendes, rejissor Rob Marşalla birlikdə Nyu-Yorkda “Kabare” myuziklını səhnələşdirir. “Creative Artists Agency”dən Bet Svofford studiya nümayəndələrinin Los-Ancelesdə Mendeslə görüşmələrini təşkil edir. Svoffordun evində Mendes səkkiz ssenarinin içindən “Amerikansayağı gözəllik” ssenarisini seçir və başa düşür ki, bu onun çoxdan həyata keçirmək istədiyi işdir; layihənin əvvəlində Mendes, “Amerikansayağı gözəllik” ssenarisinin “Paris, Texas” (1984) kimi müasir Amerikanın mifik landşaftını əks etdirməsindən ilhamlanır, həmçinin öz uşaqlığı ilə paralellər aparırdı. Sonra Mendes Spilberqlə görüşür; Spilberq “Oliver!” və “Kabare” üzərində işlərini nəzərə alaraq ona, “Amerikansayağı gözəllik” üzərində düşünməyi təklif edir.
Sedum
(Sedum) — sırasının  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Amerikansayağı gözəllik (film, 1999)
İnkişaf
Mendes başa düşür ki, “DreamWorks” rəhbərliyini filmin öhdəsindən gələ biləcəyinə inandırmalıdır. O, artıq filmi Cinks və Kohenlə müzakirə etmiş və onların dəstəyini hiss etmişdi. Mendes də seçimini onun üzərində etmişdi; “Kabare” tamaşasını izləyən Bol Mendesin “sərt visual hisslərindən” təsirlənmiş və düzgün seçim etdiyinə inanmışdı. Bol hiss etmişdi ki, Mendes hekayənin altına baxmağı sevir, onun bü istedadı “Amerikansayağı gözəllik” filminə yarayırdı. Mendesin keçmiş fəaliyyəti də onu təmin edirdi, belə ki, teatral quruluşda dramaturqun fikri əsas götürülürdü. İki görüşmədən sonra – birincisi Kuper, Ualter Parkes və Lauri MakDonaldla, ikincisi yalnız Kuperlə — Mendes özünü studiyaya qəbul etdirə bildi. Qısa müddət sonra studiya Amerika Rejissorlar Gildiyasının təyin etdiyi minimal məbləğ — —$150,000 qarşılığında filmi ekranlaşdırmağı mendesə təklif edir. Mendes təklifi qəbul edir, sonradan açıqlamasında bildirir ki, vergilər və agentlərin xərclərindən sonra ona cəmi $38,000 məbləğ qalmışdı. 1998-ci ilin iyununda “DreamWorks” filmin ekranlaşdırılması üçün Mendeslə müqavilə bağladığını açıqlamışdı.
Yazılma
Bol əsasən 1990-cı illərin əvvəllərində şahidi olduğu iki hadisədən ilhamlanmışdı. Təxminən 1991-1992-ci illərdə Bol Dünya Ticarət Mərkəzinin qabağında küləyin plastik paketi uçurmasını görmüşdü. Təxminən on dəqiqə paketi müşahidə edən Bol, sonradan bunun onda “gözlənilməz emosional reaksiya” yaratdığını qeyd edirdi. 1992-ci ildə isə Bol, Emi Fişer məhkəməsi ətrafında media işləri ilə məşğul olmuşdu. Qalmaqal haqqında komiksləri görən Bol, onun qısa zamanda media məhsuluna çevrilməsindən heyrətlənmişdi. O, qeyd edir ki, mediaya tərəfindən təqdim edilən hadisənin altında daha təsirli və kədərli bir hadisənin olduğunu hiss etmişdi, buna görə də bu hadisəni tamaşa kimi səhnələşdirmək qərarına gəlir. Bol təxminən 40 səhifə üzərində işləyir, lakin anladıqda ki, bu hekayə film kimi ekranlaşdırılsa daha yaxşı olacaq işi dayandırır. Vizual mövzuları, həmçinin, hər bir personajın hekayəsinin “dərin şəxsi xüsusiyyətləri” olduğunu nəzərə alan Bol teatr səhnəsinin bu mövzu üçün kifayət etməyəcəyini düşünmüşdü. Səhnə versiyasında bütün obrazlar iştirak etsələr də, Karolinin rolu daha kiçik idi; Cim və Cimin rolu isə daha uzun təqdim olunmuşdu.
Bol Lesterin hekayəsində öz həyatının müxtəlif aspektlərini əks etdirmişdir. Lesterin həyatını yenidən incələməsi Bolun 30 yaşlarında keçirdiyi hisslərdir, Lester kimi Bol da ehtiraslarını işindən kənar tutur və uğursuzluqlarına görə insanlara nifrət edirdi. Rikiyə evdə təzyiq edilməsi Bolun şəxsi uşaqlıq təcrübələrinə əsaslanır. Bol atasının homoseksual olduğunu ehtimal edirdi, həmin ideyadan, “özü kimi olmaq şansını itirmiş” Fitts obrazını yaratmaq üçün istifadə etmişdir. Bol bildirir ki, ssenaridə komediya və drama elementlərinin qarışması qəsdən planlaşdırılmamış, onun həyata baxışı əsasında formalaşmışdır. O, deyir ki, müxalif fikirlərin istifadəsi ciddi kontrast yaradır və hər bir detalın daha təsirli alınmasına xidmət edir.
İlkin olaraq aktyorlara verilmiş ssenaridə Lester və Ancela arasında seks yaşanır, lakin çəkiliş zamanı ssenaridə dəyişiklik edən Bol bu səhnəni ixtisar edir. İlkin olaraq Bol başqalarının ssenari ilə bağlı fikirlərini rədd etsə də, ''“DreamWorks”ün o zamankı direktoru Volter Parkesin fikirləri onunçün stimul olmuşdur. O, Bola deyir ki, Yunan mifologiyasında “faciə baş verməmişdən əvvəl [...] qəhrəmanın təqdim edilməsi anı olur”.'' Bol sonradan qeyd edir ki, ilkin ssenarini yazarkən, qəzəb onun gözünü tutub və Lesterin hissi səyahətini tamamlaması üçün Ancela ilə seksdən imtina etməsinin vacibliyini anlamayıb. Cinks və Kohen Boldan xahiş edirlər ki, rejissor müəyyən edilməmiş ssenarini dəyişməsin. Ssenarinin ilkin versiyasında Fittsin homoseksual bağlılıqlarını əks etdirən iş xatirələri də yer almışdı. Aşiq olduğu dənizçi oğlanın ölməsindən sonra Fitts inanır ki, gay olmaqla “günah” işlədir və sevdiyini itirməklə cəzalandırılır. Bol bu səhnələri də ixtisar edir, çünki, onlar filmin davamlılığı ilə uyğunlaşmır – Fitts xatirərləri olan yeganə personaj idi – və filmin sonunda Fittsin Lesteri öpməsinin gözlənilməz təsir bağışlamasını təmin edir. Bol qeyd edir ki, baxmayaraq yekun layihədə yalnız mətnaltı hissələr saxlanmışdı, öz xeyri üçün ssenarini yenidən işləməyə məcbur idi ki, Fittsin başına nəgələcəyini anlaya bilsin.
Bol istehsal prosesində yaxından iştirak etmişdi ; televiziya şousu haqqında müqavilə bağlamasına baxmayaraq, “Amerikansayağı gözəllik” üzərində işləyə bilməsi üçün prodüsserlərindən bir illik icazə almağa məcbur olmuşdu. İki gün istisna olmaqla, bütün çəkiliş günlərində iştirak edən Bol, ssenarinin aktyorlara izah olunmasını öhdəsinə götürmüşdür. Filmin son səhnəsi – Riki və Ceynin Lesterin Fitts tərəfindən öldürülməsini izləməsi – montaj zamanı Bol tərəfindən lazımsız hesab edildiyinə görə ixtisar olunmuşdur, Bol həmin səhnələrin onun qəzəb və sinizmini əks etdirdiyini bildirmişdir. Aktyorlara göndərilməmişdən əvvəl Bol və Mendes ssenarini iki dəfə nəzərdən keçirmişdilər.
Ekranlaşdırılmış ssenaridə Ancelanın avtomobilində Riki və Ceynin ölüm və gözəllik haqqında müzakirə səhnəsi vardır ; həmin səhnə erkən versiyadan fərqlənir, ilkin versiyada həmin səhnə şossedə cərəyan edir və üç yol polisi işçisi cəsədi görür. Bu dəyişiklik praktik xüsusiyyət daşıyırdı və xərclərin azaldılmasına hesablanmışdı. Cədvəldə avtomobil qəzasının çəkilməsi üçün iki gün nəzərdə tutulsa da, həmin səhnə yarım günə çəkilmişdi. Bol bu ixtisarla bir şərtlə razılaşır ki, Rikinin ölmüş evsiz qadın haqqında fikirləri saxlanılsın: “Belə bir şey gördükdə elə təsəvvür yaranır ki, sanki bir neçə saniyəlik Tanrı özü sənə baxır. Və əgər sən diqqətli olsan onu görə bilərsən.” Ceyn soruşur: “Bəs sən nə gördün?” Riki: “Gözəllik”. Bol deyir: Onlar səhnəni ixtisar etmək istədilər və dedilər ki, bu vacib deyil. Mən dedim 'Sizin lənətə gəlmiş beyniniz işləmir. Bu filmin ən vacib səhnələrindən biridir! ' [...] Əgər filmin ürəyini təşkil edən bir xətt varsa o da məhz bu xətdir.” Yenidən yazılmış digər bir səhnə isə Ceyn üçün “dəyişik anı” olan evə Ancelanın yerinə evə Riki ilə qayıtma səhnəsidir. Çəkilişin sonuna yaxın əlyazma on qaralama dəftərdən ibarət idi.
Aktyor seçimi
275px|thumb|Əsas aktyor heyəti. Birinci cərgə, soldan sağa: Kevin Speysi, Annetta Beninq, Tora Birç, Mena Suvari İkinci cərgə: Kris Kuper, Ues Bentli, Allison Cenni Layihənin başlanğıcından Speysi və Beninqin baş rolları ifa etməsi fikri Mendesin ağlında olsa da, “DreamWorks” vəzifəliləri məsələyə daha entuziazmla yanaşırdılar. Studiya aralarında Lester rolu üçün Brüs Uillis, Kevin Kostner və Con Travolta, Karolin rolu üçün Helen Hant və Holli Hanterin də olduğu bir neçə alternativ variant təklif edirdi. Mendes böyük ulduzlardan hansınınsa filmə cəlb edilməsini istəmirdi; 1995-ci ildə çıxarılmış “Şübhəli simalar”, “Yeddi” və 1992-ci ildə çıxarılmış “Amerikanlar” filmlərindən sonra o, Speysinin düzgün seçim olduğuna inanırdı. Speysi təəccüblənmişdi; o qeyd edir: ''“Mən adətən sürətli, çox manupulativ və ağıllı obrazları canlandırıram. [...] Onlar adətən qaranlıq işlərlə məşğul olan xəyanətkar adamlardılar. Zamanından bir addm irəlidə yaşayan bu adam öz hissləri ilə oynayır. Bu obraz canlandırdığım digər obrazlarla müqayisədə mənə daha yaxındır.”'' Mendes studiyanın razılığı olmadan Beninqi Karolin obrazı üçün seçmişdi ; baxmayaraq ki, icraçılar Mendesin seçimlərindən narazı idilər, artıq 1998-ci ilin sentyabrında “DreamWorks” Speysi və Beninqlə danışıqlara başlamışdılar.
Speysi Lesterin erkən “narahat” əfvalını Ualter Matteonun fəaliyyəti əsasında qurmağa çalışmışdı. Film boyunca Lesterin bədən quruluşu süst vəziyyətdən tonik vəziyyətə kimi inkişaf edir ; çəkiliş ərzində Lester bədənini inkişaf etdirməyə çalışmış, lakin, Mendes filmi xronoloji ardıcıllıqdan kənarda çəkdiyi üçün müxtəlif səhnələrdə Mendesin bədəni müxtəlif mərhələlərdədir. Çəkilişlərə başlamazdan əvvəl Mendes və Speysi Cek Lemonun “Mənzil” (1960) filmindəki ifasını analiz etmişdilər, çünki Mendes, Speysinin Lemmon kimi “hərəkət etməsini, görünməsini, işləməsini onun kimi adi kişi obrazı və xüsusi adam görünüşü yaratmasını” istəyirdi. Speysinin kadr arxası səsi hadisələrin ölmüş personaj tərəfindən nəql edildiyi “Sanset bulvarı” filmini xatırladır. Mendes bunun Lesterin – və filmin – yalnızlığını əks etdirdiyini düşünürdü. Gəncliyini xatırlayan Beninq öz ifası haqqında deyir: ''“Mən daima dayədən istifadə edirdim. Kilsəyə getmək və küçəyə çıxıb insanların özlərini neçə apardıqlarını müşahidə etmək və daha sonra evlərinə gedib aradakı fərqi hiss etmək lazımdır.”'' Beninq və saç stilisti “PTA president şapkası” saç forması yaratmağa çalışır, Mendes və quruluşçu-rəssam Naomi Şonan isə “mükəmməl şəhərkənarı mühitə” uyğun saç düzümü tapmaq üçün kataloqlara baxırdılar. Karolin obrazına girə bilmək üçün, Mendes ona Beninqin bəyənəcəyini düşündüyü bir musiqi vermişdi. O, "Don't Rain on My Parade" mahnısının Bobbi Darin tərəfindən ifa olunmuş versiyasını göndərmişdi ki, bu mahnı da Beninqin xoşuna gəlmiş və o, rejissoru mahnının, Karolinin maşında ifa etməsi səhnəsinə salınmasına razı sala bilmişdi.
Turist tələsi
thumb|[[Monqolustanda yolüstü turist tələsi]]
Amerikansayağı gözəllik (film, 1999)
Aktyor seçimi
Ceyn, Riki və Ancela rolları üçün “DreamWorks” Mendesə karte blanşe vermişdi. 1998-ci ilin noyabrında Tora Birç – baxmayaraq ki, azyaşlı idi və çılpaq səhnələrə çəkilməli olacaqdı -, Ues Bentli və Mena Suvari həmin roller üçün sınaqdan keçirilmişdir. Bentli aktyor seçimində iştirak etmiş 25 yaşa kimi aktyorların hamısını geridə qoymuşdur. 2009-cu ildə çıxarılmış “Mənim Böyük Qaçışım” adlı sənədli filmdə Bentli və bir neçə başqa gənc aktyorun mühüm rollarını canlandırmalarından əvvəlki və sonrakı inkişaflarından bəhs edilir. Hazırlıq məqsədiylə Mendes Rikinin necə olacağını təsvir etməsi üçün Bentliyə kamera verir. Piter Qallager və Elison Cenni (Buddi Keyn və Barbara Fitts rolları üçün) 1998-ci ilin dekabrında filmin çəkilişlərinin başlanmasından sonra sınaqdan keçirilmişlər. Mendes Cenniyə Edvard Munkun əsərlərinin nəşr edildiyi kitab vermiş və demişdi “sənin canlandıracağın obraz hardasa bunların arasındadı.” Bendes Barbaranın dialoqlarının bir çoxunu, həmçinin onun Kolonel Fittlə dialoqunu ixtisar etmişdi, çünki düşünürdü ki, onun obrazının danışaraq nəql etdiyi bir çox məsələlər susqunluğuyla çatdırılır. Kris Kuper Kolonel Fitts, Skott Bakula Cim Olmeyer, Sem Robards isə Cim Berkli obrazlarını canlandırmışlar. Cim və Cim filmdə kifayət qədər normal, şən – və kədərli – cütlük kimi təsvir edilmişlər. Bol bu obrazları yaradarkən müvafiq geyimlərdən istifadə edən “zəif, darıxdırıcı heteroseksual cütlüklər”dən ilhamlanmışdır: “mən gay çütlüyün bu qədər darıxdırıcı olacağı vaxta kimi gözləyə bilməzdim”. Bol tanıdığı gay cütlüyün xüsusiyyətlərindən də istifadə etmişdir.
Turist tələsi
Turist tələsi — Bir çox turisti cəlb edən və mal və xidmətlərin normaldan daha bahalı olan bir yer.
Amerikansayağı gözəllik (film, 1999)
Aktyor seçimi
Aktyorların sınaq məşqlərinə iki həftə vaxt sərf etmiş və bu məşqlər teatrlarda olduğu kimi formal xarakter daşımamışdır, belə ki, aktyorlardan heç birinin məşqi buraxmasına icazə verilməmişdir. Aktyorların bəzi impovizasiyaları və təklifləri də ssenariyə əlavə olunmuşdur. İlkin olaraq əvvəldə olması nəzərdə tutulmuş Burnhamların evi tərk edərək işə getmələri səhnəsi, Karolin və Lesterin münasibətlərinin ən son mərhələsini göstərmək üçün filmin sonuna keçirilmişdir. Speysi və Beninq Karolin və Lesterin aralarındakı hissləri formalaşdırmaq üçün xeyli çalışmışlar; məsələn, Lesterin avtomobil almasından sonra Karolini demək olar ki, cəlb edə bilməsi səhnəsi, əslində, ssenaridə sırf mübahisə səhnəsi kimi nəzərdə tutulmuşdu.
Çəkilişlər
280px|thumbnail|right|Burnhamların yaşadığı yerin ətraf görüntüləri, həmçinin filmin açılış və bağlanışındakı quşbaxışı çəkilişlər Sakramento, Kaliforniyada aparılmışdır. Filmin 50 gün çəkən əsas çəkilişləri 14 dekabr 1998-ci ildən 1999-cu ilin fevralına kimi davam etmişdir. “Amerikansayağı gözəllik” “Warner Bros.”- in Burbank, Kaliforniya, Hankok Park və Brentvud, Los-Ancelesdəki studiyalarında çəkilmişdir. Filmin açılışın və bağlanışında görünən məsafədən çəkilişlər Sakramento, Kaliforniyada həyata keçirilmiş, məktəb səhnələrinin əksəri Torrans, Kaliforniyadakı Cənub məktəbində (South High School) çəkilmişdir; bəzi məktəb səhnələrində Cənub məktəbinin tələbələri də çəkilmişlər. Filmdə hadisələr, adı qeyd edilməyən şəhərkənarı ABŞ qəsəbəsində orta təbəqə insanları arasında baş verir. Quruluşçu-rəssam Naomi Şonan qəsəbəni Evanston, İllinois ilə müqayisə etməyə çalısa da, qeyd edir ki, ''“film hansısa yer haqqında deyil, obrazlar haqqındadır. [...] Ətraf-mühit İstənilən yer, ABŞ kimi yüksək mobilləşmiş şəhər kənarıdır.”'' Əsas məqsəd arxetiplər olan obrazların əks etdirilməsi idi. Şohan deyir ki, “onların hamısı çox gərgindilər və həyatları qurmadı”. Burnhamların məişəti Fittlərin – gözəl olmayan, daxili balansı pozğun, lakin Karolinin hər şeyin yaxşı olması görünüşünü verdiyi keçmiş ideal — məişətinin əksi olaraq qurulmuş Amerikan məişətidir”; Fittlərin evi geniş qaranlıq və simmetriya balansı görünüşündə təsvir edilir.
İstehsalçı şirkət Burnhamların və Fittlərin evlərini təsvir etmək üçün “Warner”in naturasında "Blondie Street" adlı yeri seçmişdi. Yeni qurulan evlərdə Riki və Ceynin yataq otaqlarının, həmçinin Rikinin yataq otağı və Lesterij qarajı üzbəüz yerləşdirilmişdi. Qarajın pəncərələri xüsusi olaraq elə qurulmuşdu ki, filmin sonunda ata Fitts Rikkinin pəncərəsindən baxarkən səhv olaraq qarajda Lesterin seks qarşılığında oğluna pul ödədiyini görsün. Mendes elə görünüş qurmuşdur ki, izləyicilər filmin əvvəlində mühitin yaxınlığını hiss edirlər. İnteryer çəkilişləri naturada, yerüstü çəkilişlərin lazım olduğu məqamlarda isə studiyada aparılmışdır. Burnhamların evinin interyeri Interstate 405 və Sanset bulvarı, Los-Ancelesdə çəkilmişdir; Fittlərin evi olan səhnələr isə şəhərin Hankok bağı yaxınlığında çəkilmişdir. Rikinin yataq otağı elə dizayn edilmişdir ki, onun rahibsayağı həyat tərzini əks etdirsin, həmçinin müasir cəmiyyətə bağlılığını göstərmək üçün texnologiya məhsulları ilə təmin edilmişdir. Müxtəlif məqamlarda qırmızı rəng mühüm tematik simvol olduğuna görə quruluşçular digər səhnələrdə həmin rəngdən mümkün qədər az istifadə etməyə çalışmışlar. Burnhamların evi üçün soyuq mavi, Fittlərin evi üçün isə hərbi palet çalarlarından istifadə olunmuşdur.
Mendesin planlaşdırdığı və həyata keçirdiyi dominant vizual stil, özündə “nadir, demək olar ki, sürrealist hisslə — parlaq, sərt, kəskin kənarlara malik, Rene Maqritin ABŞ şəhər kənarını təsvir edə biləcəyi formada minimalist dizayn əsasında hazırlanmışdır; Mendes davamlı olaraq dekoratorları kadrları təmizləməyə istiqamətləndirirdi. O, Lesterin fantaziyalarını əks etdirən səhnələri “daha axıcı və zərif” göstərmiş, steadicamlardan mümkün qədər az istifadə etməyə çalışmışdır, çünki, stabilləşdirmiş çəkilişin kadrları daha da gərginləşdirdiyini düşünürdü. Məsələn, Burnhamların masası səhnəsi çəkilərkən o, yavaşladılmış çəkimdən istifadə etmişdir, çünki, teatr təcrübəsindən obrazlar arasındakı məsafənin saxlanmasının vacibliyini bilirdi. O, səhndəki gərginliyi saxlamaq istəyirdi, ona görə də yalnız Ceynin masanı tərk etməsindən sonra əsas çəkiliş tempinə dönmüşdür. Fittsin Rikini döydüyü səhnənin çəkilməsi üçün Mendes əl kamerasından istifadə etmişdir. Rejissor bu cür kameradan istifadənin səhnədə “kinetik enerji balansını” saxlamağa xidmət etdiyini qeyd edir. Rikinin çəkdiyi səhnəlrə keçidlərdə də əl kamerasından istifadə olunmuşdur. Rikinin çəkilişlərini istədiyi səviyyəyə çatdırmaq Mendesin xeyli vaxtını almışdır. Plastik paket səhnəsində paketin havada uçmasını təmin etmək üçün Mendes külək maşınından istifadə etmişdir. Səhnə dörd dubla şəkilmiş, ilk iki dubl Mendesin xoşuna gəlmədiyindən digər iki dublu rejissor özü çəkmişdir. İlk dublunun uğurlu alınmasığını düşünən rejissor son dublda fonu bir qədər dəyişərək, yerə bir neçə yarpaq da lavə etmişdir. Divarın paketə lazım olan konturları verməsi Mendesi razı salmışdı.
Mendes mümkün qədər yaxından çəkilişlərdən uzaq durmağa çalışmışdır, çünki, bu üsulun həddən artıq istifadə edildiyini düşünürdü; həmçinin rejissor, Spilberqin özünü izləyicilərin yerində təsvir etmək və və kameranın monitorunun aşağısında izləyicilərin siluetlərini təsvir edərək 40 fut (10 mm) ekran üçün işləmək haqqında məsləhəti də nəzərə almışdır. Bir neçə dəfə çəkiliş meydanını ziyarət etmiş Spilberq Mendesə həm də məsləhət görmüşdür ki, ağır iş gününün sonunda “böyük ideya”na bir qədər də yaxınlaşdığını hiss edirsənsə xərclərin çoxluğundan narahat olma. Mendes qeyd edir ki, “filmin çəkilişləri zamanı üç-dörd dəfə bu cür məsləhətləri eşitmişdi.” Spilberqin məsləhətinə baxmayaraq, həm Mendes həm də DreamWorks studiyası iş cədvəlinin qorunması və büdcənin az saxlanmasına çalışırdılar, lakin, studiya filmin məzmununa müdaxilə etmirdi. Speysi, Beninq və Bol adi gəlirlərindən kifayət qədər az gəlir əldə etmişlər. “Amerikansayağı gözəllik” filmi “DreamWorks” studiyasına planşaldırıldığından bir az çox — $15 milyona başa gəlmişdir. Mendes çəkilişlərin ilk üç günündən o qədər narazı olmuşdur ki, “DreamWorks”dən həmin günün səhnələrinin yenidən çəkilməsi üçün icazə almışdır. O, deyir ki, Mən düzgün olmayan, daha doğrusu komediya səhnəsindən başladım. Və aktyorlar həmin səhnəni həddən artıq böyük canlandırdılar: [...] mənim səhvimə görə pis çəkilmişdi, mənim səhvimə görə pis qurulmuşdu və mənim səhvimə görə kostyumlar düz deyildi [...]; hamı mən nə demişdimsə onu da edirdi və hər şeyə görə mən günahkar idim. Bu işdə yeni olduğunu anlayan Mendes, Hollun təcrübəsindən istifadə edirdi: “Çəkilişin əvvəlində mən çox yaxşı bir qərar qəbul etdim, əgər texniki olaraq nəyisə başa düşmürəmdə, sakitcə yaxınlaşaraq “Mən bu məsələni anlamıram, zəhmət olmasa mənə izah edin” deyirdim.”
Bəzi məsələlərdə Mendes aktyorları da improvizasiyaya həvəsləndirirdi; məsələn, Lesterin Karolinin yanında yataqda uzanaraq masturbasiya etməsi səhnəsi çəkilərkən rejissor Speysidən improvizasiya etməsini istəmişdi. Mendes deyir ki, “Mən bunu ona görə istəmirdim ki, belə daha əyləncəli idi [...] ona görə istəyirdim ki, aktyorların başqalarının hərəkətlərini təkrar edirlərmiş kimi görünmələrini istəmirdim. İstəyirdim onların hərəkətləri düşünülmədən ağızdan qaçırılmış söz qədər təbii görünsün. Speysi özünə çox nızarıt edirdi və mən onun özünü buraxmasını istəyirdim.” Beninq ciddi üzünü saxlaya bilmədiyinə görə, Speysinin bu səhnəsi on dubla çəkilmişdir. Filmin istehsalı zamanı çox az sayda kompüter qrafikasından da istifadə edilmişdir. Lesterin fantaziyalarındakı qızılgül səhnələrinin böyük bir hissəsi çəkilişlərdən sonra kadrlara əlavə edilsə də, bəziləri bu cür səhnələr real çəkiliş məhsuludur. Lesterin Ancelanı gül vannası qəbul edərkən təsəvvür etdiyi səhnədə yuxarı çəkilişlər istisna olmaqla buxar həqiqidir. Kameranı düzgün yerləşdirə bilmək üçün tavanda dəlik açılmış və bu dəlikdən buxar çıxmağa başlamışdır; sonradan həmin hissələrə buxar effekti verilmişdir.
Montaj
“Amerikansayağı gözəllik” filminin montaj işləri Kristofer Qrinburi və Tariq Anvar tərəfindən həyata keçirilmişdir. Qrinburi işləri başlasa da, çəkilişdən sonrakı istehsal mərhələsində iş cədvəli 2000-ci ildə çıxarılmış “Mən, Özüm və Sevglim” (Kris Kuper bu filmdə də rol almışdı) filminin istehsal cədvəli ilə toqquşduğuna görə “Amerikansayağı gözəllik” filminin istehsal işindən uzaqlaşmalı olmuşdu. Görüşlər arasında qalan on gün ərzində Mendes və onun köməkçisi filmin montaj işlərini həyata keçirmişdir. Montaj zamanı Mendes başa düşmüşdü ki, film onun təsəvvür etdiyindən fərqli alınıb. O, çəkdiyi filmin “daha şıltaq, [...] kaleydoskopik” alındığına inanırdı. Bunun əvəzinə isə Mendes emosional və daha dərin film çəkmişdi; o film musiqisi və çəkilişi bu xəttən uzaqlaşmaq üçün istifadə etməyə çalışmışdı. O, ümumilikdə filmin 30 dəqiqədən artıq hissəsini ixtisar etmişdi. Açılışda Lesterin özünü şəhər üzərində uçarkən təsəvvür etməsi səhnəsi vardır. Mendes Speysini mavi ekran qarşısında çəkmək üçün iki gün sərf etmiş, lakin, sonradan həmin səhnələrin çox şən – Koen qardaşlarının filmləri kimi — olduğunu düşündüyünə və filmdə yaratmaq istədiyi mühitə uyğun olmadığına görə ixtisar etmişdir. Son redaktədə filmin açılışı üçün əslində filmin ortası üçün nəzərdə tutulmuş, Ceynin Rikiyə atasını öldürmək haqqında danışdığı səhnə istifadə edilmişdir. Bu səhnə izləyicilərə cütlüyün Lesterin ölümündə günahkar olmadığını və Ceynin sözlərinin zarafat olduğunu izah etməli idi. Lakin, həmin hissə filmin açılışında istifadə olunduğuna görə, səhnənin öz yerində isə Rikinin günahsızlığına qeyri-müəyyən yanaşmanı göstərmək üçün, rejissor film musiqisi və Rikinin reaksiyasının geniş planda göstərilməsindən istifadə etmişdir. Növbəti səhnə — ərazinin quşbaxışı çəkilişi — isə əslində xəyal səhnələrində istifadə üçün bluskrin effekti ilə çəkilmişdi.
Mendes filmin ilk on dəqiqəsinin montajına, ümumilikdə filmin digər hissələrinin montajına sərf olunandan daha çox vaxt sərf etmişdi. O, açılışın bir neçə versiyasını işləmişdi ; ilk redaksiyada Ceyn və Rikinin Lesterin gətlinə görə mühakimə olunması göstərilirdi, lakin, Mendes montajın son həftəsində həmin səhnələri ixtisar etmişdiref name="chapter 1"/> , çünki, o, həmin səhnələrin mistikasını itirdiyini və filmin mövzusu ilə uyğunlaşmadığını düşünürdü. Mendesin fikrincə, məhkəmə səhnəsi izləyicinin< fikrini obrazlardan yayındırar və “filmi “NYPD Mavi” serialının seriyalarından birinə çevirə bilərdi”. Bunun əvəzinə o sonluğun “daha poetik, yuxu və xatirənin qarışığı, həmçinin qərarlı formada” həll olunmasını istəyirdi. Bol montajdan sonra ilk dəfə monitor qarşısına keçdikdə, film bütün səhnələrin kəsilib, sıralanmasından ibarət idi. Səhnələr o qədər qısaldılmışdı ki, o, “əksər səhnələrin filmə daxil edilmədiyi”ni düşünmüşdü. O, Mendeslə razılaşmışdı, lakin, Mendesin davamlığı tamamilə aradan qaldırdığını gördükdə, Bol buna etiraz etmişdi; Bolun fikrincə ixtisar edilmiş səhnələrsiz film həddən artıq optimistik olacaq və film “içindəki bütün qaranlıqlara baxmayaraq, romantik olan bir filmə çevriləcək”.
Kinematoqrafiya
Konrad Hol quruluşçu-operator vəzifəsi üçün ilk seçilən şəxs deyildi; Mendes onun bu iş üçün çox yaşlı və çox təcrübəli olduğunu düşünür, Holun işin öhdəsindən gələ bilməyəcəyindən qorxurdu. Buna görə də o, Fred Elmesə müraciət edir, o isə ssenarini bəyənmədiyinə görə işi qarışdırır. Holu Mendesə 1998-ci ildə təqdim edilmiş “Sərhədsiz” filmi üzərində çalışarkən tanış olduğu Tom Kruz (Tom filmin icraçı prodüsseri, Konrad Hol isə quruluşçu-operatoru olmuşdu) məsləhət görmüşdü. “Amerikansayağı gözəllik” filminin istehsal olunması zamanı Mendes həm də o zaman Tom Kruzun həyat yoldaşı olan Nikol Kidmanın iştirakı ilə “Mavi otaq” tamaşasını səhnələşdirmiş və filmin rəsmli qaralamasını hazırlamışdı. Filmin erkən istehsalı zamanı Hol bir aylıq işə cəlb edilmiş, ssenarini ilk dəfə oxumasından etibarən film haqqında ilk ideyalarını verəyə başlamışdı, bundan sonra Mendeslə görüş qabağı ona öz baxışlarını dəqiqləşdirmək üçün vaxt verilmişdir. Hol əvvəlcə izləyicilərin personajları bəyənməyəcəyindən çəkinirdi; məşqlər zamanı onları özü ilə identikləşdirə biləcəyini anlamış həmçinin, vizual effektlər üçün yeni ideyalar əldə etmişdi.
Holun yanaşması ekranda görünəcək ağrılı hadisələrlə kontrast yaradatmaq, klassisizm effekti yaradan kompozisiya formalaşdırmaq və bu şəkildə izləyicilərin hadisələri qəbul etməsini təmin etmək idi. Hol və Mendes səhnələrin təklif edilən əfvalını müzakirə etsələr də, ona lazım bildiyi hər məqamda aydınlatmadan istifadəyə icazə verildi. Əksər halda Hol əvvəlcə “rəsm kimi” səhnənin məzmununu ağ və qara ilə vermiş, daha sonra isə bidbord və tavandakı ağ kartlardan əks olunan işıqlar vasitəsiylə rəngləri əlavə etmişdir. Bu cür yanaşma Hola kölgələr üzərində Kodak Vision 500T 5279rahat işləmə imkanı verərək, əlavə işıqlarla təminata ehtiyacı aradan qaldırmışdır. Hol "Amerikansayağı gözəllik” filmini çəkmək üçün 2.39:1 çərçivəsində Super 35 formatlı Kodak Vision 500T 5279 35 mm-lik film lentindən istifadə etmişdir. O, Super 35 formatından qismən, əsasən, Ancelanın başı ətrafında çərçivə yaradan hovuz kənarlarını yaxından götürmək üçün istifadə etmişdir. O, ümumilikdə filmi T-stop (T1.9) formatında çəkmişdir, çünki, bu formatın geniş imkanlarının daha incə rəng və işıq effektlərini işləmək imkanı verdiyini düşünürdü. O, Panavision Platinum kamerlarından və kompaniyanın Primo seriyasından olan linzalarından istifadə etmişdir. Gün işığı effektlərinin yaradılması üçün Hall, Kodak Vision 200T 5274 və EXR 5248  lentlərindən istifadə etmişdir. O, Kodakın yeni istehsal olunmuş Vision seriyasından olan kontrast – ağır işıq stili ilə seçilən və daha çox kontrast yaradan kino lentləri ilə işləməkdə çətinlik çəkirdi. Buna görə də o, Kodakla əlaqə saxlayır və şirkət ona filmin çəkilməsi üçün kontrastı 5% aşağı olan 5279 lentləri göndərir. Filmi kinoteatrda izlədiyi zaman, Hol filtr istifadə etmədiyinə görə kadrların bir qədər tutqun olduğunu hiss etmişdi, ehtimal etdiyi kimi Super 35 anomorf diffuziyası kadrların lazım olduğundan daha yaxın görünməsinə gətirib çıxarmışdı.
Film musiqisi
Film musiqisinə Bobbi Darin, The Who, Free, Eels, The Guess Who, Bill Uizers, Betti Karter, Peggi Li, The Folk Implosion, Gomez və Bob Dilanın musiqilərindən, həmçinin iki məşhur mahnının kover versiyalarından istifadə olunmuşdur: The Beatles qrupunun "Because" mahnısının Elliott Smit tərəfindən, Nil Yanqın "Don't Let It Bring You Down" mahnısının Enni Lennoks tərəfindən ifa olunmuş versiyaları. Film musiqisi supervayzeri Kris Duridas tərəfindən prodüsserliyi edilmiş film musiqisi albomu 5 oktyabr 1999-cu ildə çıxarılmış və “Ən Yaxşı Film Musiqisi Albomu” nominasiyasında Qremmi mükafatına nazmizəd göstərilmişdir. Nyumanın yazdığı film musiqisindən 19 trekin daxil edildiyi albom 11 yanvar 2000-ci ildə çıxarılmış və “Ən Yaxşı Film Musiqisi Albomu” nominasiyasında Qremmi mükafatına layiq görülmüşdür. “Filmmaker” jurnalı “Amerikansayağı gözəllik” filminin musiqisinin Nyumanın ən yaxşı işi olduğunu qeyd edir. 2006-cı ildə bu film musiqisi jurnalın tərtib etdiyi iyirmi ən lazımlı film musiqisi sırasına daxil edilmiş və “musiqi və ekran nəqli arasında kompleks və innovativ əlaqə” olduğu vurğulanmışdır.
Kütləvi
Filmin rəsmi veb saytının yaradılması üçün “DreamWorks” “Amazon.com”la müqavilə bağlamışdı, bu da ilk hal idi ki, Amazon bir film üçün xüsusi bölmə ayırırdı. Vebsayta filmə ilkin baxış, fotoqalereya, aktyor və çəkiliş heyətinin filmoqrafiyası, həmçinin Speysi və Beninqlə eksklüziv müsahibələr daxil idi. Filmin sloqanı – yaxın görün — əslində dekoratorlar tərəfindən Lesterin iş yerində şkafa yapışdırılmışdı. “DreamWorks” treylerlərin çıxarılması ilə paralel marketinq işlərini də aparmışdır: biri böyüklər, digəri isə yeniyetmələr üçün nəzərdə tutulmuş iki treyler çıxarılmışdır. Hər iki treyler əlində qızılgül tutmuş qız təsvir edilmiş posterlə tamamlanır. “Entertainment Weekly”dən Devid Hoxman 1999-cu ilin filmlərinin posterlərini şərh edərkən “Amerikansayağı gözəllik” filminin posterini yüksək qiymətləndirərək, onun sloqanı əks etdirdiyini deyir. “DreamWorks” film üçün yoxlama baxış təşkil etmək istəmirdi. Mendes məlumat verir ki, studiya bu haldan razı idi, lakin, o, bir məsələ üzrində düşünürdü, sonra izləyicilərin fikirlərini necə öyrənə bilərdi. Bundan sonra studiya könülsüz də olsa, San-Xose, Kaliforniyada filmin gənclər üçün sınaq baxışını təşkil etmişdi. Mendes test baxışın çox yaxşı keçdiyini demişdi.