cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mari-Luis Koleyra Preka
Bioqrafiyası
1982-1991-ci illərdə baş katib vəzifəsini tutarkən Maltanın Leyboristlər partiyasına rəhbərlik edən ilk qadın olur. Bundan əlavə müxtəlif dövrlərdə sosialist gənclərin milli bürosunun üzvü, partiyanın qadın şöbəsinin müdiri (1996-2001) və partiyanın İl-Ħelsien qəzetinin naşiri vəzifələrində çalışmışdır. 1998-ci ildən Malta Leyboruist Partiyasından Malta Parlamentinə seçilir. Alfred Sant Leyborist Partiyasının lideri vəzifəsindən istefa verdikdə, yeni bir liderin seçilməsində iştirak edir. Lakin heç bir nəticə əldə edə bilmir. 2013-cü ilin mart ayında Cozef Muskat hökumətinə Ailə və Sosial Həmrəylik Naziri olaraq çalışır. 2014-cü ilin mart ayının əvvəlində ölkənin Baş naziri onu Malta prezidenti vəzifəsinə tövsiyə edir və qısa müddətdə bu vəzifəyə təsdiq edilir. Aprelin 4-də yeni prezident vəzifəyə başlayır.
Sinaxuttum
Yeri
Tarixçilər Kaneşdə tapılan tacirlərin qeydlərini öyrənmək üçün statistik üsullardan istifadə edərək Sinaxuttumun ehtimal olunan yerinin indiki Türkiyənin Kayseri şəhəri yaxınlığında olduğu müəyyən edilmişdir.
Elnur İbrahimov (kiçik gizir)
Həyatı
Elnur İbrahimov 1998-ci il avqustun 29-da Qaradağ rayonunun Ələt qəsəbəsində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri olan Elnur İbrahimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağın, Cəbrayılın və Zəngilanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elnur İbrahimov oktyabrın 21-də Zəngilan döyüşləri zamanı şəhid olub. Hacıqabul rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur İbrahimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur İbrahimov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur İbrahimov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İlham İsmayılov (icra başçısı)
Həyatı
İsmayılov İlham 15 iyul 1963-cü ildə Ucar şəhərində anadan olub. 1986-cı ildə Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunu mühəndis ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə, 1994-cü ildə isə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu "Politoloq ali və orta təhsil müəssisələrində sosial-siyasi fənlər müəllimi" ixtisası üzrə bitirmişdir.
1998–2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dissertantı olmuş, 2004-cü ildə "Azərbaycanda demokratiya təsisatlarının formalaşması xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək siyasi elmlər namizədi adını almışdır.
Əmək fəaliyyətinə 1980–1981-ci illərdə Ucar şəhər 2 saylı Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstənin 10 saylı sahəsində fəhlə kimi başlayıb. 1986–1989-cu illərdə Mingəçevir şəhərində Azərbaycan Dövlət İstilik Elektrik Stansiyasında növbə rəisi, Azad Komsomol Komitəsi katibi,1989–1992-ci illərdə Mingəçevir şəhər Komsomol Komitəsinin birinci katibi,1992–1995-ci illərdə Mingəçevir şəhər Xalq Deputatları Sovetində təşkilat şöbəsinin müdiri, 1999–2004-cü illərdə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatında İctimai təşkilatlar və siyasi partiyalarla iş şöbəsinin müdiri, 2004–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin Aran Regional İnkişaf Şöbəsinin müdiri, 2008–2018-ci illərdə isə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 dekabr 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunub.
Yeni Azərbaycan Partiyası Mingəçevir Şəhər Təşkilatı sədrinin müavinidir.
Ailəlidir, üç övladı var.
Navicula trivialis
Elmi adı
Navicula trivialis Lange-Bert. - Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.
Sinonimləri
Navicula lanceolata (C.Agardh) Kütz.
N. lanceolata sensu Grunow
N. lanceolata sensu Hust.
Ekologiyası
Bentik, çaylarda, nohurlarda və su anbarlarında epipelit, şirin sularda (Sa), alkalifil (pH), α-mezosaprob (S).
Yayılması
Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarlarında ; Qax rayonu: Qaynama bulağında ; Böyük Qafqaz ın cənub yamacının sututarlarında rast gəlinir.
Rasim Muxtarov
Rasim Muxtarov (azərb. Muxtarov Rasim Mustafa oğlu) - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra 20 Yanvar Şəhidi fəxri adı verilmişdir.
Ünvan
Hüsü Hacıyev küçəsi, 35, mənzil 32.
Fransalı Aqnessa (Burqundiya hersoqinası)
Fransalı Aqnessa (Agnès de France; ) — Burqundiya hersoqu II Robert in xanımı, Burqundiya hersoqinası.
Həyatı
Aqnessa 1260-cı ildə Fransa kralı IX Lüdovik və xanımı Provanslı Marqarita nın ən kiçik qızı olaraq dünyaya gəldi. Uşaqlıq illəriylə bağlı yetərli məlumat yoxdur. 1279-cu ildə Burqundiya hersoqu II Robert lə evləndirildi və bu Burqundiya hersoqinası oldu.
Bu evlilikdən 8 övladı dünyaya gələn Aqnessa, ərinin 1306-cı ildə vəfatının ardından böyük oğlu Hüqo nun azyaşlı olması səbəbilə taxt naibəsi elan edildi. 5 il boyunca bu vəzifədə xidmət edən Aqnessa, oğlunun yetkinliyə çatmasıyla dövlət işlərindən uzaqlaşdı. Daha sonra isə digər oğlu Edo hersoq elan edildi. Bu dönəmdə isə saraydan tamamilə uzaqlaşan Aqnessa 1327-ci ilin dekabrında Kot-d'Or da vəfat etdi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
NGC 4378
NGC 4378, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
4-Koma Nano Ace
– Kadokawa Shoten tərəfindən nəşr olunmuş yonkoma seynen və şonen manqa jurnalı. 2011-ci ildən 2013-cü ilə kimi nəşr olunmuşdur.
Evrim Akın
Evrim Akın — Türkiyə kino və teatr aktrisası, teleaparıcı.
Karyerası
Karyerasına İzmirdə Konak Bələdiyyə Teatrında başlayan Evrim Akın daha sonra Müjdət Gəzən Sənət Məktəbinə daxil olmuşdur.
Kakuro
Kakuro — rəqəmlərdən təşkil olunan tapmaca.
Kakuro adının mənşəyi oyunu ixtira edən yaponlar tərəfindən kasan kurosu (加算クロス, kəsişən toplamalar) sözündən götürülüb; Bu tapmaca ABŞ-də həmçinin Cross Sums (kəsişən cəmlər) kimi də adlandırılır
Oyunun qaydaları
Oyunun sahəsi qara və ağ rəngli xanalardan ibarətdir. Vertikal və ya horizontal ardıcıl qurulan bir neçə ağ xana qrupu blok adlanır. Hər bir blokda yerləşməli olan rəqəmlərin cəmi yazılır. Şaquli bloklar üçün bu cəm adətən blokdan bilavasitə yuxarıda, horizontal bloklar üçün isə bilavasitə solda yazılır.Bütün ağ xanalara şaquli və üfüqi kəsişmələrdə unikallığı gözləməklə, 1-dən 9-a qədər elə rəqəmlər yazılmalıdır ki, bu rəqəmlərin cəmi tapmacanın şərtindəki cəmə bərabər olsun.
Vasif Nəzərli
Vasif Zahid oğlu Nəzərli (4 mart 2000; Vurğun, Ağstafa rayonu — 8 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vasif Nəzərli 2000-ci il martın 4-də Ağstafa rayonunun Vurğun qəsəbəsində anadan olub. 2006–2017-ci illərdə H. Əzizov adına Vurğun qəsəbə tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Vasif Nəzərli 2018–2019-cu illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Vasif Nəzərli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə könüllü olaraq savaşıb. Vasif Nəzərli noyabrın 8-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Ağstafa rayonunun Vurğun qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vasif Nəzərli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vasif Nəzərli ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vasif Nəzərli ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vasif Nəzərli ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Peeter Syuda
thumb|Peeter Syudanın Tallində Sisellina qəbirstanlığında baş daşı Peeter Syuda (30 yanvar 1883 — 3 avqust 1920) — Estoniya bəstəkarı, orqan çalan, pedaqoq. Orqan musiqisi sahəsində gördüyü işlərlə məşhurdur.
Bioqrafiyası
Peeter Syuda fermer ailəsində anadan olmuşdur. Valideynləri çox dinə bağlı insanlar idi və musiqiylə maraqlanırdılar. Beş yaşı olsrkən Peeter Syuda orqan aləti məşğul olmağa başladı. Musiqi dərslərini ona yerli kister verirdi.
1902-ci ildən 1911-ci ilə qədər Syuda Sankt-Peterburq konservatoriyasında orqan aləti üzrə oxumağa başlamışdır. Əvvəlcə Lui Qomiliusdan (1845 — 1908), Jak Xandjindən (1886 — 1955) təhsil almışdır. 1909-cu ildən başlayaraq o həmçinin Rusiya professorları olan Anatoli Lyadovun və Aleksandr Qlazunovun əsərlərini çalmağa başlamışdır. .
Sankt-Peterburqda Syuda Estoniya bəstəkarı olan Mart Saar (1882 — 1963) ilə tanış olmuşdur. Saar onu bir sıra Estoniya xalq mahnıları üzrə böyük layihəyə cəlb edir. Estoniya Tələbələr Cəmiyyəti himayəsi altında layihə keçirilir. Bu layihədə Syuda 1905-ci ildən 1911-ci ilə qədər hər yay iştirak etmişdir.
1912-ci ildə Syuda Tallinə köçür. Tallində o, musiqi dərsləri verməyə başlayır və orqan çalan kimi fəaliyyət göstərir. 1919-cu ildən ölümünə qədər Syuda orqan aləti üzrə dərs deyir. Syuda Estoniyada ən yaxşı musiqi məktəblərindən birində musiqi nəzəriyyəsi üzrə dərs də demişdir.
Syuda 3 avqust 1920-ci ildə Tallində vəfat etmişdir. Syuda Sisellina qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Vladimir Tokarev
Vladimir İvanoviç Tokarev  — 20 yanvar şəhidi.
Peeter Syuda
Əsərləri
Peeter Syuda əsasən orqan əsərlərini yazırdı. Əksər əsərləri onun erkən ölümünə görə yarımçıq olaraq qaldı. Nəşr etdirdiyi "Kim Estoniyanın mədəniyyətində var" kitabında qeyd edilir, "idaya və öz yaradıcılığının saxlamasına görə Syuda fəlsəfə və ümumbəşər problemlərinin davamçısı, R. Tobiasın davamçısı hesab edilir." Syudanın əsas əsərləri: "Fuge f-moll", "Ave Maria", "Basso ostinato", "Scherzino", "Gigue à la Bach", "Pastoraal", "Prelüüd" və "Fuuga g-moll"-dur. Bundan başqa, o fortepiano üçün bir neçə əsər yazmışdır. Syuda "Linakatkuja" adlı xor fuqasının da müəllifidir.
Vladimir Tokarev
Həyatı
1954-cü ildə Bakıda anadan olub. Taksimotor parkında sürücü işləyib. Milliyyəti rusdur. 3 uşağı var. Yanvarın 19-da saat 12-də arvadının qohumlarından olan Valentina İvanovnanın oğlunu aeroporta aparmaq istəyirdi. Yolda Sovet ordusunun əsgərləri tərəfindən bir neçə güllə yarası alaraq vəfat etmişdir.
Balaxanıda dəfn edilib.
Ünvan
Bu ünvanda yaşamışdır: Bakı, Qorki küçəsi 18, mənzil 17.
PlayStation: The Official Magazine
PlayStation: The Official Magazine ( PTOM), 2007-ci ilə qədər PlayStation Magazine ( PSM) — "Future plc" tərəfindən nəşr edilmiş keçmiş ABŞ videooyun jurnalı. Jurnal hər il 13 nömrə nəşr edirdi. "PlayStation" üzrə ixtisaslaşmış jurnalın ilk nömrəsi 1997-ci ilin sentyabr ayında, sonuncu nömrəsi isə 25 dekabr 2012-ci ildə nəşr edilmişdir. "Future plc" tərəfindən nəşr edilən başqa "PlayStation" jurnalı – "PSM3".
PSM: 100% Independent PlayStation Magazine
thumb|79px|left|"PSM" jurnalının ilk nömrəsinin üzlüyü. thumb|left|79px|"PSM" jurnalının son nömrələrinin birinin üzlüyü. Rəsmi jurnala çevrilməzdən əvvəl "PSM" "Sony PlayStation" platforması üzrə ixtisaslaşmış müstəqil bir videooyun jurnalı idi.
Jurnalın ilk nömrəsi 1997-ci ilin sentyabr ayında nəşr edilmişdir, üzlüyündə isə "Final Fantasy VII" videooyununun şəkli var idi. Nəşr edildiyi dövrdə digər "PlayStation" mövzulu jurnallardan daha çox nüsxə satmışdır.
2007-ci ildə "PSM" onillik ildönümünü qeyd etmişdir. Bu dövrdə jurnal bir neçə dəfə yenidən dizayn edilmişdir.
PlayStation: The Official Magazine
"Official U.S. PlayStation Magazine" jurnalı fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra "Sony Computer Entertainment" 1 oktyabr 2007-ci ildə "PSM" jurnalının adını dəyişdirərək "PlayStation: The Official Magazine" olacağını açıqlamışdır.
"PSM" adı altında nəşr edilən son nömrə dekabr 2007-ci il tarixli idi. Jurnalın "PlayStation: The Official Magazine" adı altındakı ilk nömrəsi 2007-ci ilin milad bayramında nəşr edilmişdir. Növbəti il jurnal əsas redaktorlarını itirmişdi. Bu isə "PTOM"u keçmiş "PSM" jurnalından tamamilə fərqli bir jurnala çevirmişdir.
"Future plc" tərəfindən nəşr edilən digər videooyun jurnalların yaşadığı eyni problemlərlə üzləşən "PTOM" 15 illik fəaliyyətindən sonra 25 dekabr 2012-ci il tarixində son nömrəsini nəşr etmiş və fəaliyyətinə son qoymuşdur.
Salpuva
thumb|upright=1.5|[[Het dövləti|Het dövlətinin şimalda "Qara dəniz Salpa"sını göstərən xəritəsi. "I Xattusilinin Salpa salnamələri" Tilmək Höyükdən tapılmışdır.]] Salpuva və Salpa — təxminən e.ə. XVIII əsrdə Anadoluda tunc dövrünə aid şəhər. Onun yeri hələ müəyyən edilməmişdir. Şəhər haqqında məlumat əsasən het mənbələrindən məlumdur. Tarixçilər 2020-ci ildə apardıqları arxeoloji tədqiqatlardan sonra şəhərin Tavr dağlarının cənubundakı Qarasu çayının vadisində yerləşən Tilmən Höyük olduğuna inanırlar.
PlayStation: The Official Magazine
Talisman və reklam
thumb|100px|Banzay Çibi-Çan personajı "PSM" jurnalının fəaliyyətinin ilk illərində talisman kimi bir şeyi idi. İlkin dövrlərdə "PSM" jurnalının anime mövzulu bir talismanı var idi. Banzay Çibi-Çan adlı bu personaj Robert De-Xesus tərəfindən yaradılmışdı. O, jurnalın ilk nömrələrində tez-tez görünürdü. Talisman daha sonra ləğv edilmişdir. Buna səbəb personajın çox uşaqlara özəl hesab edilməsi idi. Banzay Çibi-Çandan sonra jurnalda göz sarğısı geyən bir smaylikdən istifadə olunurdu, ancaq bu fiqur da daha sonralar ləğv edilmişdir. Jurnalın üzlüyündə "PlayStation" platforması üçün satışa çıxarılmış videooyunlardan personajların reklam-xarakterli şəkilləri olurdu. Digər simvollara "PlayStation" yaddaş kartı və oyunlar haqda məsləhət vərəqləri daxildir. Jurnal "PTOM" adı altında 2008-ci ilin iyul ayından 2009-cu ilin iyun ayına qədər nəşr etdiyi nömrələrində "Qore" onlayn jurnalı üçün nəzərdə tutulmuş kodlar olurdu. "Qore" onlayn jurnalının reklam-xarakterli ödənişsiz nömrələri ödənişli nömrələrindəki bəzi xüsusiyyətləri daşımırdı.
"Astananın 10 illiyi" medalı
"Astananın 10 illiyi" medalı — Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti Nursultan Nazarbayevin 6 may 2008-ci il tarixli Fərmanına uyğun olaraq, paytaxtın Astana şəhərinə köçürülməsinin 10-cu ildönümünü qeyd etmək üçün təsis edilmiş Qazaxıstan Respublikasının dövlət mükafatı.
Ordenin statusu
1. "10 il Astana" yubiley medalı (bundan sonra — yubiley medalı) Qazaxıstan Respublikasının vətəndaşlarına və Qazaxıstan Respublikasının və paytaxtının qurulmasına və inkişafına böyük töhfə verən xarici vətəndaşlara verilir. 2. Yubiley medalının verilməsi üçün namizədlər Qazaxıstan Respublikasının Prezidentinə Parlament, Hökumət, Konstitusiya Şurası, Ali Məhkəmə, nazirliklər, bölgələrin, Astana və Almatı şəhərlərinin rəhbərləri, ictimai birliklər və Qazaxıstan Respublikasının digər mərkəzi dövlət orqanları sədrləri tərəfindən təqdim olunur. 3. Yubiley medalı Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti tərəfindən verilir, həmçinin Qazaxıstan Respublikası Prezidenti adından aşağıdakılar təqdim edə bilər: 4. Yubiley medalının təqdimatı təntənəli şəraitdə, açıq şəkildə həyata keçirilir və şəxsə şəxsən təqdim olunur. Təqdimatdan əvvəl Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin mükafatlandırılması haqqında Fərmanı elan olunur. 5. Yubiley medalının təqdimatı ilə eyni vaxtda mükafatlandırılanların hər birinə müvafiq sertifikat verilir. 6. Yubiley medalının təqdimatı barədə müəyyən edilmiş formada protokol tərtib olunur. Medalı təqdim edən şəxsin imzası və medalı təhvil verən orqanın möhürü ilə möhürlənir və Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasına göndərilir. 7. "10 il Astana" yubiley medalı sinənin sol tərəfində taxılır. Qazaxıstan Respublikasının dövlət mükafatları varsa, onlardan sonra yerləşir. 8. Edilən mükafatların qeydləri, habelə yubiley medallarının verilməsinin gedişi barədə hesabat Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin Administrasiyası tərəfindən aparılır. İlk dəfə 6 may 2008-ci ildə təqdim edilmişdir.
Ordenin təsviri
250px|thumb|right|Medalın sənədi Yubiley medalı latundan düzəldilib və diametri 40 mm olan müntəzəm dairə şəklindədir.
Medalın üz tərəfində, müntəzəm səkkizguşənin künclərində milli ornament elementləri vardır; səkkizguşənin küncləri arasında günəş şüalarını simvolizə edən beş fərqli iplik vardır. Səkkizguşənin mərkəzində dairə, yuxarı sol küncdəki dairənin içərisində üç sətirlə işlənmiş "10 ЖЫЛ ASTANA" yazısı, mərkəzdə Respublika Prezidentinin İqamətgahının və "Astana — Bayterek" abidəsinin təsviri vardır. Ön tərəfin səthi parlaqdır.
Medalın arxa tərəfində bir dairənin şəkli, dairənin ortasında üç sətirlə işlənmiş "QAZASTAN RESPUBLIKASY 2008" yazısı var. Yazının alt hissəsində milli ornament elementi yerləşir. Alt hissənin səthi matdır. Medal şaquli zolaqlı maor lentlə örtülmüş 50 mm hündürlükdə və 32 mm genişlikdə, altıbucaqlı bir blokla bir üzük və bir üzük vasitəsilə bağlanır: qırmızı 7 mm en, sarı 3 mm en, sarı 22 mm en malikdir. Medalın arxasında, medalın paltara bərkitmək üçün üzlük kilidli sancaq mövcuddur.
Medal Öskemen şəhərindəki Qazaxıstan zərbxanasında düzəldilmişdir.
Bove Notr-Dam kilsəsi
Bove Notr-Dam kilsəsi və ya Bovedəki Ən Müqəddəs Teotokos Kafedralı (frans: Cathédrale Notre-Dame de Bayeux) — Bove şəhərində yerləşən Bove yeparxiyasının kafedralıdır. Roman üslubunun və Norman Qotikasının xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən XI–XV əsrlərə aid memarlıq abidəsidir. Bove Notr-Dam kilsəsi möhtəşəm şəkildə mühafizə edilib saxlanılan orta əsr binaları kompleksinin ayrılmaz hissəsidir ki, buraya yepiskop sarayı, kitabxana, qəbul zalı və s. daxildir.
Tarix
Qall-Roma dövründə indiki kafedralın yerləşdiyi yerdə Augustodurum şəhərinin forumu yerləşirdi. Bove yeparxiyası III əsrdə yaradılıb və burada Merovinqlər dövründə kafedral tikilib. Binaya ciddi ziyan vuran yanğından sonra Boveli II Hüqo (1015–1049) eyni yerdə yeni kafedral tikmək qərarına gəldi. Hüqo Odonun varisi (1049–1097) dövründə məbədin tikintisi başa çatdırıldı. 14 iyul 1077-ci ildə yeni bina Normandiya hersoqu və İngiltərə kralı Normandiyalı Vilyamın iştirakı ilə təqdis olundu.
Əsas fasadın (vestibülün) məbədi və qüllələri XI əsr Romanesk kafedral kilsəsindən salamat qalmışdır. XII əsrin əvvəllərindən kafedralda yalnız XV əsrdə əsas qüllənin qülləsinin tikintisi ilə başa çatmış tikilinin ayrı-ayrı hissələrinin yenidən qurulması və bərpası üzrə davamlı işlər aparılmışdır. Bu andan etibarən kafedral son görünüşünü almışdır.
1230-cu ilə qədər bir sıra sırf Norman dekorativ elementləri ilə seçilən qotik xorlar inşa edilmişdir. 1244–1255-ci illərdə əsas nefin yuxarı hissəsi, 1260–1280-ci illərdə transept yenidən tikilmişdir. Orijinal Romanesk korpusuna bir çox qotik elementlər əlavə edilmişdir. XIII–XIV əsrlərdə kafedrala tədricən yan qotika kilsələri əlavə edildi. Bundan əlavə, transeptin cənub portalı və yüksək mərkəzi qüllə sonrakı qotik mənşəlidir. Kafedral ansamblının digər binaları əsasən XV əsrdə tikilmişdir.
1563-cü ildə Fransadakı dini müharibələr zamanı kafedral Hugenot qoşunları tərəfindən dağıdılmışdır.
Entoni Kidis
Entoni Kiedis — amerikalı musiqiçi, musiqi yazıçısı və reperdir. Müğənni 1983-cü ildə yaradılmasında iştirak etdiyi Red Hot Chili Peppers qrupunun hal-hazırda da solistidir. Kiedis və digər qrup üzvləri 2012-ci ildə Rock and Roll Hall of Fame'ə daxil ediliblər. Uşaqlığını Miçiqanda, anası ilə ilə keçirən Kiedis 12 yaşına qısa müddət qalmış Hollivuda, atası ilə yaşamağa köçmüşdü. Fairfax məktəbində təhsil aldığı vaxtlarda Kiedis sonradan birlikdə qrup yaradacağı Flea və Hillel Slovakla da tanış olmuşdu. Məktəbdən sonra UCLAdə təhsil almağa başlayan müğənni 2-ci ilində universiteti atmışdı.
Linux.Wifatch
Linux. Wifatch zərərli fəaliyyətlər üçün istifadə edilmədiyi, bunun əvəzinə cihazları digər zərərli proqramlardan qorumaq məqsədilə istifadə edilən açıq mənbəli (open-source) malware-dir..
Linux. Wifatch kompüter təhlükəsizlik sisteminə bənzər şəkildə işləyir və Peer to Peer şəbəkəsi vasitəsilə yenilənm' apararaq, zərərli proqram qalıqlarını silir.
Linux. Wifatch — 2014-cü ilin noyabr ayından aktivdir Onun müəlliflərinə görə Linux üçün ideya. Wifatch Carna-nı oxuduqdan sonra gəldi. Linux. Wifatch — 5 oktyabr 2015-ci ildə GNU General Public License müəllif hüquqları altında müəllifləri tərəfindən GitLab -da yayımlandı alt=A pie chart showing the architectures affected by Linux. Wifatch.|right|thumb| Linux. Wifatch bir çox arxitekturaya təsir göstərir. ARM 83%, MIPS 10%, SH4 isə 7% təşkil edir.
Əməliyyat
Linux. Wifatch-ın əsas yoluxma üsulu zəif və ya standart Telnet etimadnaməsini istifadə edərək cihazlara daxil olmaqdır. Belə ki, yoluxdurduqdan sonra Linux. Wifatch digər zərərli proqram təminatını silir və telnetə girişi söndürərək onu "Cihazına daha çox yoluxmamaq üçün Telnet bağlandı" mesajı ilə əvəz edir. Zəhmət olmasa telnet-i söndürün, telnet parollarını dəyişin və/yaxud proshivka proqramını yeniləyin."
Sintaktik əlaqələr
Sintaktik əlaqələr — sintaktik, əlaqə deməkdir.
Haqqında
Söz birləşməsi və cümlədəki sözlər bir-birilə iki cəhətdən bağlı və əlaqəli olurlar:
Sözlər arasında məna əlaqəsi
Obyektiv aləmdəki əşyalarla, onların müxtəlif xüsusiyyətləri arasındakı əlaqə nəzərdə tutulur. Onları dörd növə ayırmaq olar:
Sözlər arasındakı məna əlaqələrini qruplaşdırsaq, belə bir nəticəyə gələ bilərik: Subyekt əlaqəsi tabelilik əlaqələrindən uzlaşma, atributiv və relyativ əlaqə isə yanaşma əlaqəsinə uyğun gəlir.
Sözlər arasında qrammatik əlaqə
Qrammatik əlaqə dedikdə sözlərin morfoloji yolla dəyişməsi və sintaktik yolla birləşməsi nəzərdə tutulur. Sözlər arasında qrammatik əlaqə iki yerə ayrılır: tabesizlik əlaqəsi, tabelilik əlaqəsi.
Sintaktik əlaqədə tabesizlik əlaqəsi ilə bağlanan sözlərin biri digərinə tabe olmur, hər biri aid olduğu sözlə əlaqələnir. Bu əlaqə bərabərhüquq əsasında baş verir. Tabesizlik əlaqəsi tabesiz mürəkkəb cümlənin komponentləri arasında və cümlənin həmcins üzvləri arasında, həmcins xitablar arasında, qoşa sözlərin komponentləri arasında özünü göstərir.
Təbiət, təbiət, ana təbiət,
Yamyaşıl geymisən yenə, təbiət…(M.Araz)
Tabesizlik əlaqəsi ilə əlaqələnən tərəflər ya yalnız intonasiya ilə, ya da tabesizlik bağlayıcıları vasitəsilə bir-birinə bağlanır. Tabesizlik əlaqəsi ikibaşlı oxla (↔) göstərilir.
Tabelilik əlaqəsi
Tabelilik əlaqəsi söz birləşmələrindəki sözlər arasında, sadə cümlədəki üzvlər arasında, tabeli mürəkkəb cümlələrin tərəfləri arasında özünü göstərir. Tabelilik əlaqəsində tərəflərdən biri əsas, yəni tabe edən (müstəqil), digəri isə asılı, yəni tabe olan adlanır. Tabelilik əlaqəsi göstərildikdə ox asılı tərəfdən əsas tərəfə istiqamətləndirilir(→ və ya ←). Həyat (←) gözəldir.
Tabelilik əlaqəsində asılılıq, adətən, ismin hal, mənsubiyyət, xəbərlik şəkilçiləri vasitəsilə yaranır. Tabelilik əlaqəsi predikativ və qeyri-predikativ birləşmələrdə də özünü göstərir. Bu əlaqənin üç növü var:
Yanaşma əlaqəsi
Yanaşma əlaqəsi əlaqələr içərisində ən qədim olan əlaqədir. Yanaşma əlaqəsində bir söz heç bir şəkilçi və formal göstərici olmadan başqa bir sözə yanaşır. Ona tabe olur. Ondan asılı vəziyyətdə düşür. Məsələn: yaşıl yarpaq birləşməsində yaşıl sözü heç bir şəkilçi qəbul etmədən yarpaq sözünə yanaşmış, ona tabe olmuşdur. Yanaşma əlaqəsini belə xarakterizə etmək olar. Tabelilik əlaqəsində olan iki söz arasında uzlaşma və idarə əlaqəsi yoxdursa, onda həmin sözlər arasındakı əlaqə yanaşma əlaqəsidir. Yanaşma əlaqəsində iki tərəf var: əsas tərəf,asılı tərəf. Əsas tərəfə müstəqil, tabe edən tərəf də deyilir. Asılı tərəf isə tabe olan, qeyri-müstəqil tərəf də adlanır. Bir qayda olaraq asılı tərəf əsas tərəfdən əvvəl gəlir və onunla məna və qrammatik cəhətdən bağlanır. Yanaşma əlaqəsində bəzən asılı tərəf sözdüzəldici şəkilçilərlə işlənə bilir. Məsələn: dadlı xörək, dadlı meyvə və s.
Yanaşma əlaqəsində xarakterinə görə iki növə ayrılır:
Tam yanaşma
Əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, ya tərəflər arasına sözlər daxil ola bilmir, ya da tərəflər arasına söz daxil olarkən əsas tərəflə yanaşma əlaqəsi münasibətində olur. Belə ki, tərəflər arasına daxil olan sözlər uzlaşma və idarə əlaqəsinə girə bilmirlər. Məsələn: ağıllı, mehriban uşaq; uca daş bina. Lakin tam yanaşmada birləşmənin tərəfləri arasında əlaqə eyni dərəcədə möhkəm olmur. Məsələn: iki mehriban dost birləşməsində mehriban dost birləşməsi arasında əlaqə daha möhkəmdir. Əsas tərəfdən uzaqlaşdıqca əlaqə tamam zəifləyir.
Bəzən şeir dilində əsas tərəf əvvəl, asılı tərəf sonra işlənir. Bu zaman asılı tərəflə əsas tərəfin sırası pozulur. Məsələn:
Bir oğul böyütdü ki, gur çatmaqaş, gensinə,
Tam olmayan yanaşma
Natamam yanaşmanın əsas xüsusiyyəti budur ki,tərəflər arasına ya uzlaşma, ya da idarə əlaqəsində olan sözlər daxil olur. Məsələn: Axşam Əli dostunu bizə gətirdi cümləsində axşam sözü gətirdi sözünə yanaşıb. Lakin bu natamam yanaşmadır. Çünki, tərəflər arasında Əli gətirdi- uzlaşma, dostunu gətirdi- idarə, bizə gətirdi- idarə əlaqəsi var.
Qeyd: Bəzən natamam yanaşmada əsas tərəflə asılı tərəf arasında olacaq sözün sırası pozulur. Məsələn, səhər yuxudan durur əvəzinə səhər durur yuxudan, xeyli mənə baxdı əvəzinə, xeyli baxdı mənə işlənir.
Yanaşma əlaqəsində nitq hissələrinin iştirakı.
Uzlaşma əlaqəsi
Asılı tərəfin əsas tərəflə şəxsə və kəmiyyətə görə uyğunlaşmasına uzlaşma deyilir. Uzlaşma əlaqəsi həm predikativ həm də qeyri-predikativ birləşmələrdə özünü göstərir. Yəni, bu əlaqə həm mübtəda ilə xəbər arasında, həm də II və III növ təyini söz birləşməsinin tərəfləri arasında özünü göstərir.
Predikativ birləşmələrdə uzlaşma
Mübtəda ilə xəbər arasındakı uzlaşma başa düşülür. Bu əlaqədə mübtəda əsas tərəf, hökmran tərəf, hakim tərəf olur. Yəni mübtəda tabe edən tərəf kimi çıxış edir. Xəbər isə mübtədadan asılı olur, mübtədaya tabe olur, onunla uzlaşır.
Uzlaşma əlaqəsində xəbər mübtəda ilə uzlaşır. Mübtəda əsas xəbər isə asılı tərəf olur. Bəzən mübtəda ilə xəbər arasında uzlaşma əlaqəsi pozula bilir. O duru gölləri qoruyan mənəm mübtəda III şəxsin təkində (O duru gölləri qoruyan), xəbər isə I şəxsin təkindədir (mənəm). Bu cümlədə mübtəda sabit qala-qala xəbər dəyişə bilər. O duru gölləri qoruyan mənəm; bizik; sənsən; sizsiniz; odur; onlardır. Belə cümlələrdə uzlaşma əlaqəsinin pozulması səbəbi subyektlə predikatın yerini dəyişməsidir.
Xəbərin mübtəda ilə şəxsə və kəmiyyətə görə uzlaşmasında heç vaxt şəxsin və kəmiyyətin uyğunluğu pozulmur. Məsələn: Mən aldım, sən aldın, biz gəldik, siz aldınız, o aldı və s. Lakin III şəxsin cəmində xəbər mübtəda ilə kəmiyyətcə uzlaşa da bilər, uzlaşmaya da bilər. Bu hal onunla bağlıdır ki, III şəxsin cəminin məzmunu çox genişdir. III şəxsin cəmi bütün canlı və cansız varlıqları əhatə edir. III şəxsin cəmində xəbərin mübtəda ilə uzlaşmasında üç hal var:
Stefan Nemaniç tacı
Stefan Nemaniç tacı — əfsanəyə görə, Serbiya kralı Stefan Nemaniçə tacqoyma mərasimində təqdim olunan tac. Rəvayətə görə, 1201-ci ildə Stefan Nemaniç Roma Papası III İnnokentiyə onu kral olaraq tanımaq və tac göndərmək istəyi ilə müraciət etdi, lakin onun bu istəyini 1207-ci ildə papa III Honorius yerinə yetirdi və Stefanın taclandığı tacı ona göndərdi. Rəvayətə görə, Stefandan sonra gələn bütün serb kralların taclandırılması üçün ondan istifadə edilmişdir, lakin çarlardan başqa (IV Stefan Uroş Duşan və V Stefan Uroş fərqli taclardan istifadə etmişdilər). Sikkələr və freskaların üstündə olan görüntülərə əsasən, tacın zanbaq çələngindən ibarət olduğu qənaətinə gəlmək olar.
Sintaktik əlaqələr
Predikativ birləşmələrdə uzlaşma
Qeyd: Xəbərin mübtəda ilə şəxsə və kəmiyyətə görə uzlaşmasını və uzlaşmamasını nəzərə alaraq uzlaşma əlaqəsi iki növə ayırmaq olur: Tam uzlaşma, natamam(yarımçıq) uzlaşma. Xəbərin mübtəda ilə həm şəxsə, həm də kəmiyyətə görə uzlaşması tam uzlaşmadır. Məsələn, I, II şəxslərin tək və cəmində, həm də III şəxsin təkində olan uzlaşma heç vaxt pozulmadığı üçün tam uzlaşmadır. Ancaq III şəxsin cəmində xəbərlə mübtəda arasında olan uzlaşma kəmiyyətə görə pozulduğundan natamam (yarımçıq) uzlaşmadır. Ona görə ki, III şəxsin cəmində mübtəda ilə xəbər arasındakı uzlaşma kəmiyyətə görə pozulur.
Stefan Nemaniç tacı
Lakin, 1217-ci ildə Stefan Nemaniçə Romadan belə bir tacın verilməsinə dair kifayət qədər dəlil tarixçilər tərəfindən təqdim edilmir, çünki Stefan rəsmi olaraq yalnız 1222-ci ildə Müqəddəs Sava tərəfindən pravoslav ayini ilə Jiça monastırında tac edilmişdir. Bəzi nəzəriyyələrə görə, Stefana kral tacı Bizansdan gəlib və Bizanslıların razılığı ilə Stefanın taclanması baş tutmuşdur, lakin tacın Stefana hər-hansısa yerdən göndərildiyi haqqında Serbiya salnamələrində heç bir məlumat tapılmamışdır. Serbiya Bizansla olduqca yaxın təmasda olduğundan Bizansın Serbiya mədəniyyətinə təsiri artdı, buna görə də tacın freskalarda təsvir olunması dayandırıldı. Tac Kotromaniçlərin gerbində də təsvir olunmuşdur, hansılar ki onu Bosniyanın krallıq elan olunması və I Tvrtkonun taxta çıxmasından sonra əlavə etmişdilər. thumb|[[II Stefan Uroş Milutinin dinarlarında kral tacı]] thumb|[[Stefan Draqutin, Stefan Duşan və III Stefan Uroş Deçanskinin dinarlarında kral tacı]] thumb|[[II Stefan Uroş Milutinın sikkələrində tac]]
Sintaktik əlaqələr
Baş üzvlərin uzlaşması
Bəzi cümlələrdə mübtəda həmcins olur. Bu zaman xəbər həmcins mübtədalarla uzlaşmalı olur. Bəzən də xəbər özü həmcins olur və bu zaman həmcins xəbərlər mübtəda ilə uzlaşmalı olur.
Mübtəda həmcins olanda xəbərin onunla uzlaşması üç şəlikdə özünü göstərir:
Həmcins xəbərlər mübtəda ilə iki şəkildə uzlaşır:
Qeyri-predikativ birləşmələrdə uzlaşma
Qeyri-predikativ birləşmələrdə uzlaşma II və III növ təyini söz birləşməsinin tərəfləri arasında olur. III növ təyini söz birləşməsindəki uzlaşma bütün şəxslərə görə olur. Yəni III növ təyini söz birləşməsinin I tərəfi hər üç şəxsdə ola bildiyi üçün II tərəf də hər üç şəxsin mənsubiyyət şəkilçisini qəbul edir. Beləliklə, II tərəf I tərəflə uzlaşır. Məsələn: mənim arzum, sənin arzun, onun arzusu, bizim arzumuz, sizin arzunuz, onların arzusu. Birinci tərəfi neçənci şəxsdədirsə, ikinci tərəfi də ona uyğun mənsubiyyət şəkilçisi qəbul edir. II növ təyini söz birləşməsində uzlaşma məhduddur. II növ təyini söz birləşməsində uzlaşma ikinci tərəfin III şəxsin mənsubiyyət şəkilçilərini qəbul etməsilə yaranır. Məsələn: ellər atası, şairlər yurdu, sinif otağı. Bu cür birləşmələrdə göründüyü kimi, uzlaşma əlaqəsi mənsubiyyət şəkilçisi vasitəsilə yaranır. Uzlaşma əlaqəsinin qrammatik göstəriciləri:
İdarə əlaqəsi
Əsas tərəfin tələbinə görə asılı tərəfin ismin müvafiq hal şəkilçilərini qəbul edərək dəyişməsinə idarə əlaqəsi deyilir. Qeyd: İsmin adlıq halı idarə əlaqəsində iştirak etmir. Adlıq halda olan söz mübtəda vəzifəsində olduqda uzlaşma, təyin vəzifəsində olduqda yanaşma əlaqəsinə xidmət edir. İdarə əlaqəsi, əsasən, obyekt və relyativ əlaqəli birləşmənin tərəfləri arasında olur. İdarə əlaqəsinin əsas xüsusiyyətləri bundan ibarətdir ki, asılı tərəfdəki söz əsas tərəfin tələbi ilə ismin hallarında olur. İdarə əlaqəsi ismin halları ilə əlaqədar olduğundan, bu əlaqə əsasında yaranan birləşmənin asılı tərəfi hallana bilən, yəni substantivləşən, ya da müvəqqəti olaraq substantivləşən sözlərdə ibarət olur. Məsələn:
İdarə əlaəqisin əsas tərəfin hansı nitq hissəsindən ibarət olmasına görə iki növə ayrılır: feillərlə idarə, başqa nitq hissələri ilə idarə.
İdarə əlaqəsində I tərəf asılı, II tərəf əsas tərəf olur. Asılı tərəf hal şəkilçili olur. İdarə əlaqəsi:
433 Eros
Eros (E r o t) – 433 saylı kiçik planet.
Ümumi məlumat
Almaniyalı həvəskar astronom Q. Vitt tərəfindən 1898-ci ildə kəşf edilmişdir. Eros Günəş ətrafında hərəkəti zamanı Yerə yaxınlaşa bilən, yer qrupuna aid kiçik planetlərdən biridir. Onun Günəş ətrafında fırlanma periodu 1.76 il, böyük yarımoxu 1.46 a.v., ekssentrisiteti 0.22, ekliptika müstəvisinə meyilliyi isə 10°.8-dir. Apohelidə Eros Marsın orbitindən kənara çıxır, perihelidə isə Yerin böyük oxundan cəmisi 0.14 a.v. qədər aralıdan keçir. Erosun Yerə ən çox yaxınlaşması (əlverişli qarşıdurma) 37 ildən bir olur və 1894, 1930–31, 1967–68-ci illərdə müşahidə olunmuşdur. Erosun Yerə yaxın olması, onu Günəş parallaksının təyin edilməsində əlverişli obyektə çevirmişdir. 1950-ci ildə amerikan astronomu E. Rabe, 1926–1946-cı illər ərzində Erosun hərəkətinə aid müşahidə məlumatlarına əsasən Günəş parallaksının qiymətinin 8ʺ.79835±0ʺ.00058 olduğunu göstərmişdir (o dövrdə qəbul olunmuş qiymət 8ʺ.80 idi). Sonralar anoloji hesablamalar 1926–65-ci illər ərzindəki müşahidələrə əsasən aparılmış və parallaks üçün alınan yeni nəticə (8ʺ.79417±0ʺ.00018 – Rabe, Frensis) radiolokasiya tədqiqatlarından alınmış qiymətlə tam üst-üstə düşmüşdür. Eros nisbətən parlaq kiçik planetdir; qarşıdurma zamanı (bax astronomiyada Konfiqurasiyalar) Yerdən olan məsafədən və planetin oriyentasiyasından asılı olaraq onun parlaqlığı 6.7¸11.3 ulduz ölçüsü tərtibində dəyişir. Kiçik planetlər arasında parlaqlığın periodik dəyişməsi hadisəsi ilk dəfə Erosda müşahidə olunub (1901). Parlaqlığın dəyişməsinin maksimum amplitudu 1.5 ulduz ölçüsü, periodu isə 5 saat 16 dəq. təşkil edir. Bu kiçik planetin parlaqlığının dəyişmə əyrisinin period ərzində 2 maksimum və 2 minimumdan keçməsi faktına əsasən astronomlar belə qənaətə gəlmişlər ki, Eros uzunsov formaya malik fırlanan göy cismidir. Sonralar birbaşa müşahidələr vasitəsilə bu mülahizənin doğru olduğu təsdiqlənmişdir. Ulduzların Eros tərəfindən örtülməsini müşahidə edərkən məlum olmuşdur ki, Eros, görünən qırağının konturu düzgün formaya malik olmayıb, en kəsiklərinin ölçüləri 21 və 13 km olan hantel şəklindədir.
Uşaq ədəbiyyatı
Uşaq ədəbiyyatı—Uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş ədəbiyyat.
Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı
Ədəbiyyatın digər sahələri kimi uşaq ədəbiyyatının da əsası uşaq folkloruna (xüsusən,nağıllara, laylalara, oxşamalara və s.-yə) söykənir. Ancaq Azərbaycanda peşəkar uşaq ədəbiyyatının yaranması XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. XX əsrin əvvəllərindən başlayaraq maarif və mədəniyyət sahəsində ciddi canlanma əmələ gəldi: bir sıra maarif ocaqları, xeyriyyə cəmiyyətləri, nəşriyyatlar, kitabxanalar yaradıldı.
Uşaq ədəbiyyatı ilə məşğul olan yazıçılar ilk növbədə yeni üsullu məktəblər üçün hazırlanan dərsliklərin səhifələrində, dövri mətbuatda, xüsusilə, uşaq dövri mətbuatında öz əsərlərini çap etdirirdilər. Yeni üsullu məktəblər yeni məzmun və mündəricəli dərsliklərin yaranmasını təxirəsalınmaz bir məsələ kimi qarşıya qoymuşdu. Bu sahədə cəsarətli addımlar atan N.Nərimanov hələ 1899-cu ildə “Türk Azərbaycan dilinin müxtəsər sərf-nəhvi” kitabını yazmış, sabit ədəbi dil və vahid imla qaydalarından bəhs etmişdir. O, həmçinin, S.M.Qənizadə ilə birlikdə “Sovqat” (1896) adlı şəkilli uşaq jurnalı və “Məktəb” (1900) adlı elmi-pedaqoji aylıq jurnal nəşr etmək təşəbbüsündə olmuşdur. R.B.Əfəndiyev də “Uşaq bağçası” (1898) kitabında təlim və tərbiyənin vəhdətinə (K.D.Uşinskinin təlimi – Q.N.) əsaslanaraq orijinal və tərcümə əsərləri, coğrafiya, tarixi hadisələrə və kainatın quruluşuna dair materiallar vermişdir. Uzun müddət mükəmməl vəsait kimi istifadə olunan (Birinci il, “İkinci il”; “Üçüncü il”) dərsliklərdə istər milli uşaq ədəbiyyatının, istərsə tərcümə ədəbiyyatının ən yaxşı nümunələri seçilib toplanmışdı. Bunlardan başqa, A.Şaiqin “Uşaq gözlüyü”, “Gülzar”, İrəvan müəllimlərinin hazırlayıb Tiflisdə çap etdirdikləri iki hissədən ibarət “Ana dili” və b. vəsaitlərdə də yeni məzmunlu uşaq ədəbiyyatından nümunələr toplanmışdı. Bu illərdə ölkənin hər tərəfinə yayılan dövri-mətbuat “Buluddan sıyrılıb çıxan ulduzlar kimi” (Mir Cəlal) parlamağa başlamışdı.
S.S.Axundov isə “Qorxulu nağıllar”ını “Məktəb” jurnalı üçün yazmışdır. 1912-ci ildən 1914-cü ilə qədər ardıcıl çıxan bu hekayələr silsiləsini uşaqlar da, valideynlər də böyük həvəslə oxuyur, davamını səbirsizliklə gözləyirdilər. M.Ə.Sabir Şamaxı və Bakı məktəblərində müəllimlik edərkən uşaq ədəbiyyatının kasadlığını hiss edib müxtəlif mövzularda xeyli şeir yazmışdır. Bu əsərlər nəsihətamiz mənzum hekayələrdən və didaktik şeirlərdən, məktəb şərqilərindən, habelə təmsillərdən ibarətdir.
M.Ə.Sabirin “Uşaq və buz”, “Məktəb şərqisi”, “Məktəbə tərğib”, “Elmə tərğib” nəğmələri məzmun və mündəricəsinə, bədii ifadə xüsusiyyətlərinə görə də uzun müddət yadda qalır. Şair bu nəğmələrdə məktəbin, elmin səmərəsindən, elmlə insanın öz arzularına, işıqlı günlərə qovuşmasından, vətənə, xalqa xidmətdən bəhs edir. O, həmin nəğmələri Azərbaycanda yeni üsullu məktəblərin fəaliyyətə başladığı illərdə yazmışdır. Bu şeirlərdə məktəbə çağırış, elmə həvəs güclüdür. Maarifçi realistlər daha çox dərslik və dərs vəsaitləri hazırlayır, təlim və tərbiyə məsələsinə böyük qayğı ilə yanaşır, öz yaradıcılıqlarını da bu istiqamətə yönəldirdilər. Onların bədii əsərlərində də daha çox uşaqların faciəli, ağır həyatından, ümid və arzularından bəhs olunurdu. Bu qəbildən olan maarifçi realist yazıçılardan R.Əfəndiyev, S.S.Axundov, A.Şaiq, S.M.Qənizadə və İ.Musabəyovun müstəsna xidmətləri vardır. Onların ədəbi-bədii yaradıcılığı ilə pedaqoji fikirləri və bilavasitə məktəblə bağlı görüşləri bir-birini tamamlayırdı. Onlar yeni məktəb uğrunda böyük fədakarlıq göstərdikləri kimi, bu məktəbə lazım olan proqram, dərslik və dərs vəsaitlərinin hazırlanması, tədris olunan əsərlərin diqqətlə seçilməsi kimi ən vacib məsələlərdə də böyük fəallıq göstərirdilər. Onlar tədris etdikləri əsərlərin məzmun və mündəricəsinə xüsusi diqqət yetirir, uşaqların şüurunda vətəndaşlıq və vətənpərvərlik hissi oyadırdılar. S.S.Axundov bütün ədəbi irsində və pedaqoji fəaliyyətində gənc nəslin taleyini və gələcəyini düşünmüş, onların həyatından vətəndaş-yazıçı və müəllim kimi bəhs etmişdir. S.S.Axundov iri həcmli pyesləri ilə yanaşı, uşaqların həyatından bəhs edən yığcam hekayələr, “Uşaqlıq həyatından xatirələr” və nəhayət “Qorxulu nağılları”nı yazmışdır. “Əhməd və Məleykə”, “Abbas və və Zeynəb”; “Əşrəf”, “Nurəddin” və “Qaraca qız”dan ibarət olan “Qorxulu nağıllar” da inqilabdan əvvəlki azərbaycanlı ailələrin yoxsul güzəranı, uşaqların faciəli həyatı, bu fəlakətləri doğuran səbəblər qələmə alınmışdır. Mühit, ictimai şərait günahsız uşaqları, yoxsul balalarını qayğıdan, nəvazişdən məhrum edir, onları həyatın qaranlıq küncünə atırdı.
M.Ə.Sabir və S.S.Axundovla eyni amal uğrunda mübarizə aparan A.Şaiq XX əsr maarifçi-realist ədəbiyyatın yaranmasında misilsiz xidmət göstərmişdir. Ədəbiyyatımızda şair, nasir, dramaturq kimi şöhrət qazanan A.Şaiq, həm də əsl xalq müəllimi,həm də pedaqoq və ictimai xadim kimi şöhrət qazanmışdır. A.Şaiqi ədəbiyyatımızda məşhur edən, böyük hörmət qazandıran onun uşaq ədəbiyyatı sahəsindəki xidməti olmuşdur. A.Şaiqin ədəbi fəaliyyətinin ilk dövrü də uşaq ədəbiyyatı ilə əlaqədardır. O, 1906-cı ildən başlayaraq kiçikyaşlı məktəblilər üçün qısa, aydın məzmunlu, yeni mündəricəli, təmiz ana dilində oynaq vəznli şeirlər yazdı. Bu şeirlərin başlıca mövzusu heyvanlar aləmi idi. Burada birinci növbədə ev quşları və ev heyvanları (“Xoruz”, “Keçi”, “Uşaq və dovşan”, “Yetim cücə”, “Təpəl kəlim”, “Dovşan”, “Bir quş, “Quzu” və b.) şairin qələmində yeni-yeni obrazlara uşaqların əyləncəsinə çevrilirdi. Şairin heyvanlar aləminə tez-tez müraciət etməsi təbii idi. Belə ki, balacalar adətən heyvanların məişətinə daha çox maraq göstərir, onlarla əylənməyi, təmasda olmağı, onları öz oyunlarına cəlb etməyi sevirlər. Kənd məişətinə yaxşı bələd olan Şaiq ev heyvanlarının hər birini öz təbiətinə, fərdi davranış və əlamətlərinə görə təsvir etmişdir. İrtica illərində mürəkkəb tarixi hadisələr A.Səhhətin yaradıcılığında müxtəlif əks-sədalar oyatmışdı. Şairin uşaq əsərləri öz təbiiliyi və səmimiliyi ilə Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı tarixində yeni hadisə idi. Lirik şeirləri, mənzum hekayələri, nəğmələri, təmsilləri, pyesləri, Rus və Qərb ədəbiyyatından elədiyi tərcümələr A.Səhhətin uşaq ədəbiyyatına dərin bələd olmasını göstərirdi. “Ata və oğul”, “Ana və bala”, “Ana və uşaq”, “İki uşaq”, “Məktəb şagirdi”, “Tənbəl” şeirlərində A.Səhhət ən əvvəl uşaqları məktəbə, təhsilə, elm və maarifə çağırırdı. Bunu uşaqların təbii həvəsinin nəticəsi kimi ifadə edir.
İlk təşəkkül illərində uşaq nəsrinin yaranmasında iki nəslin nümayəndələri iştirak edirdilər. Birinci nəsli təmsil edənlər inqilabdan əvvəl yaradıcılığa başlamış, zəngin ədəbi təcrübəsi olan Cəlil Məmmədquluzadə, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Süleyman Sani Axundov, Abdulla Şaiq, Cəfər Cabbarlı və başqaları idi. Bu yazıçılar öz yaradıcılıq üsullarına sadiq qalmaqla bərabər, müasir mövzulara da meyil göstərir, onları yeni həyatın tələbləri baxımından həll etməyə çalışırdılar. C.Məmmədquluzadə “İki alma” hekayəsində təsvir etdiyi kiçikyaşlı uşağın təbiətində özünü büruzə verən humanist hissi təqdir edirdi. S.S.Axundov qələmə aldığı “Qan bulağı” (1923), “Ümid çırağı” (1923), “Cəhalət qurbanı” (1923), “Qatil uşaq” (1924), “Nə üçün” (1925) əsərlərinin mövzusunu da inqilabdan əvvəlki qaranlıq mühitdən almışdır.
Deməliyik ki, XX əsrin çox mürəkkəb və zəngin ədəbi prosesi üslubca müxtəlif olsa da, mündəricə baxımından yeni nəslin tərbiyəsində, biliklərə yiyələnməsində və qabaqcıl ideyalara meyil etməsində eyni mövqedə dayanır, eyni məramı izləyirdi. Maraqlıdır ki, kiçikyaşlı uşaqların tərbiyəsinə qadın yazıçıların yaradıcılığında daha geniş yer verilmişdir.
Uşaqların səviyyəsinə münasib ideyanı maraqlı və yığcam surətdə, canlı lövhələrdə ifadə etmək Nəriman Süleymanovun, Əli Səmədlinin və Baba Həsənovun yaradıcılığına da xas olan keyfiyyətlərdəndir. Onlar müasir mövzularda kiçik yaşlı məktəblilərin estetik tələbinə və zövqünə uyğun həyati hadisələri qələmə alırlar. Eyni məziyyəti İsa Hümmətovun və Əzizə Əhmədovanın hekayələrində, Teymur Elçinin, Fiktər Sadıxın, Zahid Xəlil]]in və s. şeirlərində də görmək olar. Əsrimizin texniki kəşfləri fantastik əsərlərin də yaranmasına təkan verdi. Emin Mahmudov, Namiq Abdullayev elmin inkişafını, texnikanın sabahını təsvir edən maraqlı əsərlər yazmışlar. Əlbəttə, bugünkü uşaq ədəbiyyatının yaradıcıları adlarını saydığımız yazıçılarla məhdudlaşmır. Son illərdə uşaq ədəbiyyatına meyl göstərən yazıçılarımızın sayı xeyli artmışdır. Onlar ədəbi ənənələrə sadiq qalmaqla, öz dəst-xətti ilə seçilməyə, yeni gözəl əsərlər yaratmağa çalışırlar. Müasir uşaq ədəbiyyatımız zəngin ənənələr zəminində inkişaf edib, yeni-yeni keyfiyyətlərlə zənginləşir.
Ədəbiyyat
пед. специальностям /Под ред. Т. Д. Полозовой.-3-е изд. , стер.-М.:Academia,2000.-507с.-(Педагогическое образование)
Kupid (Uranın peyki)
Kupid - Uranın daxili peykidir. O, 2003-cü ildə Habbl teleskopundan istifadə edən Mark Şovalter və Cek Lissauer tərəfindən ləşf edilib. Kupid adı Uilyam Şekspirin Afinanın Timonu tamaşasındakı bir obrazdan götürülüb.
Kupid Uranın peykləriUranın daxili peykləri içərisində ən kiçiyidir. Diametrinin təxminən sadəcə 18 km olduğu təxmin edilir. Bu və onun qaranlıq səthi Voyacer 2-nin 1986-cı ildə Uranın yaxınlığından etdiyi uçuş zamanı onun görüntülərini əldə etməyi xeyli çətinləşdirmişdi.
Kupidin orbiti ondan daha böyük olan Belindanın orbitindən sadəcə 863 km fərqlənir. Mab və Perditadan fərqli olaraq Uranın peykləri həmçinin 2003-cü ildə kəşf olunmuşdu, o bu cəhətdən də çox narahat görünmür.
Kəşf olunduqdan sonra Kupidə müvəqqəti olaraq S/2003 U 2 adı verilmişdi. XXVII Uran olaraq da adı qeyd olunur. Asteroid olan 763 Kupido ilə qarışdırılmamalıdır.
1780-ci illər
1780-ci illər — Qriqori təqvimində 1780-ci il yanvarın 1-də başlayan və 1789-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir.
Ədəbiyyat
• 4
Musiqi
• 4
Siyasətçilər
• 4
NGC 3401
NGC 3401, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Lambda-CDM model
thumb|Animation of a Lambda-CDM model universe (cold dark matter plus cosmological constant) with, , , . The universe is born in a Big Bang and expands forever. This is a theoretical model which describes very well the present-day evolution of our universe.
ΛCDM (Lambda soyuq qaranlıq maddə) və ya Lambda-CDM modeli —kainatın lambda (yunan Λ) adlı qaranlıq enerji və soyuq qaranlıq maddə ilə əlaqəli kosmoloji sabitliyi olan Big Bang kosmoloji modelinin parametrləşdirilməsidir (qısaldılmış CDM). Tez-tez Big Bang kosmologiyasının standart modeli kimi adlandırılır, çünki bu, kosmosun aşağıdakı xüsusiyyətlərini yaxşı bir hesabla təmin edən ən sadə modeldir: