cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nuşirəvan Kərimov
Həyatı
Nuşirəvan Kərimov "İstot" imzası ilə "Molla Nəsrəddin" jurnalında dərc olunarmış. Onun 30-cu illərdə jurnalın müxtəlif nömrələrində dərc edilmiş "Molla Lətif", "Ağlaşma", "Zəhmətkeşlərə" şeirləri, eləcə də "Aşıq" imzası ilə yazdığı "Yeni pir", "Fırıldaqçı molla" felyetonları eyni dəst-xətlə, eyni bölgədən yazıldığı bəllidir. Hətta kənddə məktəb binasının bərbad vəziyyəti ilə bağlı "Molla Nəsrəddin" jurnalında "Qubadlıdan" rubrikası ilə müxtəlif tapmacalar da verilmişdi ki, onun da müəllifi məhz Nuşirəvan Kərimov olduğu təsdiqlənib. Tapmaca belə idi: O nədir ki, zığı var, Altında çubuğu var. Pəncərəsi yoxsa da, Hər yandan işığı var? Cavab isə belə idi: Çəpərədir, zığı var, Altında çubuğu var. Gilətağ məktəbidir, Hər yandan işığı var. Söhbət Zəngilandakı Gilətağ kəndində o zamankı "çəpərə" məktəbdən gedirdi.
Nuşirəvan Kərimovun "Molla Nəsrəddin" jurnalında çap edilmiş məşhur "Zəli bulaq" şeiri məhz Qubadlı ərazisindəki zəli ilə dolu bulağın insanlara gətirdiyi bədbəxtlikdən, xəstəlikdən söhbət açılıb. Həmin şeirin sonunda müəllif — "İstot" üzünü jurnala tutaraq deyirdi: Molla əmi, müxtəsər, Yaz bizə doğru xəbər. Görək belə dərdlərin, Dərmanını kim verər? "Molla Nəsrəddin" jurnalının 1930-cu il üçüncü sayında dərc edilmiş bu şeirə Mirzə Cəlil özü belə cavab vermişdir: Qurtarmağa bu dərddən, Ayrı dərman gəzmə sən. Kəndli deyil ki, dəli, Udmasın giri zəli.
Ağaddin Babayev
Həyatı
Ağaddin Babayev 15 mart 1956-cı ildə Lənkəran rayonunun Şağlaser kəndində anadan olub. 1972-ci ildə Şağlaser kənd orta məktəbini bitirib. 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatrşünaslıq fakültəsinə daxil olub və 1985-ci ildə oranı bitirib. 1974–1976-cı illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olub. 1972-ci ildən əmək fəaliyyətinə başlayıb. Lənkəranın keçmiş Lenin adına sovxozunda fəhlə, Bakıda "Qırmızı Ulduz" İstilik-Elektrik Stansiyasında qazanxana maşinisti, Bakının Nərimanov rayon kommunal təsərrüfatı şöbəsində fəhlə və briqadir, Nəcəf bəy Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrında ədəbi hissə müdiri, "Lənkəran" qəzeti redaksiyasında müxbir və şöbə müdiri, "Bakinski raboçi" qəzeti redaksiyasında xüsusi müxbir, APA İnformasiya Agentliyinin və APA TV-nin cənub bürosunun rəhbəri vəzifələrində çalışıb.
Nuşirəvan Kərimov
Həyatı
Tənbəlliyi atsınlar, Səlamətə çatsınlar. Təmir etsin bulağı, Ta dincəlsin qulağı. "Molla Nəsrəddin" jurnalının bu çıxışından sonra bulaq təmir edilmiş, məktəb binası tikilib başa çatdırılmışdır. Onun yazıları "Molla Nəsrəddin" jurnalında "İstot", "Aşıq" və digər məxfi imzalarla çap edilsə də, bunların kim tərəfindən yazıldığını Zəngəzur mahalında hamı bilirdi. Jurnal nəşrini dayandırdıqdan sonra da Nuşirəvan Kərimov öz fəaliyyətini digər mətbuat orqanlarında davam etdirib.
Ağaddin Babayev
Həyatı
A. Babayev həmçinin pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olub. Uzun müddət Lənkəranın Şağlaser və Xarxatan kənd tam orta məktəblərində Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fənlərini tədris edib.
Nuşirəvan Kərimov
Həyatı
XX əsrin 30-cu illəri çox təzadlı olduğuna görə gənclər yalnız inqilab, kommuna mövzusunda şeirləri oxumağa məcbur idilər. Dövrün məxsusluğundan Nuşirəvan Kərimov da kənarda qalmayıb, onun yazdığı mətnə hətta musiqi də qoşublarmış: Kommunanın yolun tutub gedirik, Nikolay yıxılıb, bayram edirik. Fəhlə qardaş! Kəndli qardaş! Birləşərsək ikimiz, Çox xoş gedər günümüz.
Ağaddin Babayev
Həyatı
Hazırda o, əmək fəaıiyyətini Lənkəran Dövlət Dram Teatrında ədəbi-dram hissə rəhbəri və "Lənkəran" qəzeti redaksiyasında şöbə müdiri kimi davam etdirir.
Nuşirəvan Kərimov
Həyatı
Nuşirəvan Kərimov 1966-cı ildə vəfat edib, qəbri indi işğal altında olan Xocamsağlı kəndindədir.
Ağaddin Babayev
Həyatı
"Qızıl qələm" media mükafatı laureatıdır.
Çin püstəsi
Çin püstəsi
Təbii yayılması
Aralıq dənizyanı ölkələrində,Kanar adalarında,Mərakeş və İspaniyadan Türkiyə,Suriya və İsrailə qədər geniş yayılmışdır.
Botaniki təsviri
İkievli bitkidir.5 m hündürlüyündə həmişəyaşıl, enli çətirli ağac və ya koldur.Gövdəsinin qabığı tünd rənglidir.Yarpaqları növbəli,cütlələkvaridir.Yaşılımtıl çiçəkləri xırda,sıx salxımşəkilli çiçək qrupuna toplanmışdır.Meyvələri 4–5 mm uzunluğunda çəyirdəkmeyvədir,ucu itidir.Abşeronda oktyabr-noyabr aylarında çiçəkləyir,meyvələri aprel-may aylarında yetişir.Toxumla çoxaldılır.
Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan dendrarisində 2009-cu ildə introduksiya olunmuşdur.Abşeronda mədəni şəraitdə becərilir.
Arrenoseius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Kolanı mahalı
Kolanı mahalı — Qarabağ xanlığının 25 mahalından biridir.
Kolanı mahalının tarixi
Kolanı mahalı  xanlıq  dönəmində  yaranıb.Tarixən  Uşacıq kəndindən Tərtər çayı boyu, Göyçə sərhəddinə qədər  uzanan ərazidə məskunlaşan kolanılar zaman-zaman gah Çuxur Səd, gah da Qarabağ bəylərbəyliyinə bağlı olmuşlar. Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir bu camaatı birdəfəlik Qarabağa aid еtdi. Kolanı başçılarından İman bəy Allahvеys bəy oğlu Gərravənd ilk Qarabağ xanına xidmət еtmişdi.
İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşirin hakimiyyəti dönəmində tanınmış kolanı bəyləri: Əli bəy Sədir bəy oğlu Gərravənd, Qələndər bəy Sədir bəy oğlu Gərravənd, Lələ bəy Əmirxan bəy oğlu Gərravənd, Turab bəy Çıraq bəy oğlu Gərravənd, Tеymurxan bəy Allahvеys bəy oğlu Gərravənd, İsaxan bəy Allahvеys bəy oğlu Gərravənd, Tanrıqulu bəy Umud bəy oğlu Gərravənd, Novruz bəy Umud bəy oğlu Gərravənd, Mirzə Həsən bəy Ata bəy oğlu Şıxavənd, Qəhrəman bəy Şərif bəy oğlu Şıxavənd, Bayraməli bəy Sırxavənd, Kazım bəy Papravənd və başqaları.
Mehdiqulu xan Sarıcalı-Cavanşir Kolanı camaatına inanır, arxalanırdı. 1822-ci ildə İrana qaçarkən özü ilə Kolanı camaatından xеyli adam götürmüşdü. Qaçqınlıqda olarkən məsləhətləşdiyi ruhanilərin arasında Molla Əskər Vəli oğlu Sırxavənd-Kolanı və Molla Mustafa Mustafa oğlu Şıxavənd-Kolanı da vardı.Cilovdarı İsmayıl bəy Qəhrəman bəy oğlu Kolanı idi. Məktublarını çox vədə qasid Əliməhəmməd Zaman oğlu ilə çatdırırdı.
Mеhdiqulu xanla İrana qaçan adlı-sanlı kolanılar: Ağa bəy Həsən bəy oğlu Şıxavənd, Mirzəxan bəy Qara bəy oğlu Şıxavənd, Qaytaran bəy Qəhrəman bəy oğlu Şıxavənd və başqaları. Mahalın ərazisində  Kolanı еlinə  daxil  olan  obalar  qərar  tuturdular. Bu obaları  sıralayaq: Gərravənd—I,  Gərravənd—II,  Gərravənd—III,  Şıxavənd,  Papravənd,  Sırxavənd…
Bizans ədəbiyyatı
250px|thumb|right|XI əsr Bizans ədəbi nümunəsi; onun bəzəkli təqdimatı, o dövrün alimlərinin istifadə etdiyi dekorativ üslubu əks etdirir. 250px|thumb|right|[[Konstantinopolda Gündüz həyatı səhnəsi]] Şərqi Roma İmperiyası (Yunanca:, Basileía tôn Rhōmaíōn "Roma İmperatorluğu"; Latinca: Imperium Romanum)və yaxud Bizans imperiyasının ədəbiyyatı. Buraya hər mənada, Bizans imperiyasının mövcudluğu dövründə yazılmış mətnlərin hamısı daxil edilir.
Bizans ədəbiyyatının tərifi
Bizans ədəbiyyatı əsasən dini və tarixi əsərlərdən ibarət idi. Dini ədəbiyyatda Bibliyanın (incilin) izahı, nəsihətamiz kəlamlar, dini traktatlar və s. geniş yer tuturdu. Bizans tarixçilçri öz sələflərinin işini davam etdirərək onların əsərlərindən böyük parçaları köçürür, imperatorların həyatını müəyyən sxem üzrə danışır, tarixi personajları ritorik qanunlara uyğun danışdırırdılar. Erkən Bizans tarixçilərindən Prokopi Kesariyskinin (V əsrin sonu — 562-ci illər), Feofilakt Simokatı (VII əsrin I yarısı), Anna Komninanı (X əsr), Ntkofor Qriqorini (XIV əsr) və b. göstərmək olar. Folklor nümunələri saxlanmadığı üçün xalq yaradıcılığı və onun xüsusiyyətləri kilsə ədəbiyyatı əsasında öyrənilir. Büipərəstlik üzərində qələbəni möhkəmlətmək istəyən kilsə xalq danışıq dilindən, inamlarından və mahnılarından istifadə edirdi. Xalq dilində olan kilsə poeziyasının ən nümayəndəsi Roman Sladkopevesidi. Onun himnləri pravoslav kilsəsində populyar idi.
Şifahi xalq yaradıcılığında xalq kütlələrinin feodal zülmünə qarşı mübarizəsi əks edilib. Xarici düşmənlərə qarşı mübarizəni, doğma torpaqların müdafiəsi uğrunda qəhrəmanlığı tərənnüm edən epik mahnılar, o cumlədən Digenis Akrit haqqında feodal poeması bunların əsasında yaranıb. VII–IX əsrlərə aid qopunub saxlanmış ədəbi abidələrin sayı kəskin surətdə azalır. Antik təsir də bu dövrdə zəifləyir, əvəzində slavyan müstəmləkəçiliyinin təsiri artır. Bir çox atalar sözü, zərb-məsəllər bizanslıların məişətinə məhz slavyan folklorundan daxil olmuşdur.
X–XII əsrlərin xalq yaradıcılığı nümunələri əsasən şer formasında yazılmış epik, lirik və satirik əsərlərdir.
Dövrləşmə
Bizans ədəbiyyatı tarixi inkişaf zəmnində bir neçə dövrə bölünür.
Ədəbi formalar və janrlar
Kübar poeziyasının ən əsəri XI əsrdə patriarx (pravoslav kilsəsinin başçısı) Fotiyə məxsus "Miriobiblon"dur. Adı yunanca "çoxlu kitab" mənasını verən bu əsər şərhlərlə birlikdə 280 antik və erkən Bizans əsərlərinə aid annotasiyalardan ibarətdir. Foti kilsəyə xidmət etməklə yanaşı elm və incəsənətin himayədarı, antik mədəniyyətin pərəstişkarı və bilicisi idi. "Miriobiblona" fəlsəfə, ilahiyyat, təbabət, tarixə, natiqliyə aid əsərlər, səyahətlərin təsviri və məhəbbət romanları daxil idi. Fotinin əsərinin əhəmiyyəti bu gün bir də ondadır ki, orijinalı itirilmiş bir çox antik dövr müəlliflərinin əsərləri bizə məhz bu əsərin içində çatıb. Fotinin tənqidi mülahizələri orta əsr ədəbi tənqidinin ilk nümunələridir. Bizans ədəbiyyatının bu kübar cərəyanı onu Qərbin dini ədəbiyyatından kökündən fərqləndirir.
XI əsrdə saray ədəbiyyatının nümayəndəsi, məhsuldar yazıçı, ensiklopedik alim olan Mixail Pselli göstərmək olar. Psell insan şəxsiyyətinin ziddiyyətlərini dünya ədəbiyyatında ilk dəfə təsvir edənlərdən biri idi. Onun eyni zamanda riyaziyyat, aqronomluq, təbabət, hüquq, fizika, hərb, tarix və fəlsəfəyə aid əsərləri də var. Onun şerləri, oda və epiqrammaları var. "Xronoqrafiya"da parlaq xarakteristikalar verərək özünü gözəl müşahidəçilik qabiliyyətinə malik realist-tarixçi kimi göstərir. XII əsrdə Feodor Prodrom bəzi əsərlərində o dövrün danışıq dilindən istifadə edir. Ona şerlə yazılmış "Rodanfa və Dosikl" adlı məhəbbət romanı, parodiyalı yunan poeması olan "Siçan və qurbağaların müharibəsi" əsərinin dramatik şerlə tədqiqi aiddir.
Son Bizans dövründə məhəbbət-macəra romanları geniş vüsət alır. Bunlar müəyyən mənada Qərbi Avropadakı cəngavər romanlarını xatırladırdı.
Bir çox xalqların ədəbiyyatı, o cümlədən rus ədəbiyyatı da Bizans ədəbi ənənələrinin davamçısı oldu.
Hyuston Müasir İncəsənət Muzeyi
Hyuston Müasir İncəsənət Muzeyi - (CAMH / The Contemporary Arts Museum Houston) — ABŞ-nin Texas ştatında yerləşən Hyustonda müasir incəsənətə həsr olunmuş muzey.
Muzeyin öz kolleksiyası yoxdur, onun fəaliyyətinin əsas məqsədi beynəlxalq, milli və regional müasir incəsənətin ən yaxşı əsərlərinin ictimaiyyətə tanıdılmasına xidmət etməkdir.
Sərgi fəaliyyəti
1980-cı illərin əvvəllərində Hyuston Müasir İncəsənət Muzeyinin fəaliyyəti nəticəsində Yeni Dünyanın (Amerika) keçmişini əks etdirən fotobiennalı (fotoqrafiya sərgisi) - «FotoFest» meydana gəldi.
Ababin (Miyanə)
Ababin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Öçpoçmaq
Öçpoçmaq ( — üçbucaq, ) — tatar və başqırd mətbəxlərində ət peraşkisinin bir növü.
Ababin (Miyanə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 71 nəfər yaşayır (29 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Xalxal şəhristanının Kağızkonan bölgəsinin eyniadlı kəndistanında, Kağızkonan qəsəbəsindən 21 km şimalda, Xalxal-Miyanə avtomobil yolunun 19 kilometrliyindədir.
An-2 qəzası (1974)
An-2 qəzası — 11 may 1974-cü ildə baş vermiş təyyarə qəzası.
Qax–Zaqatala bölgəsində aviasiya-kimya işləri həyata keçirən An-2 təyyarəsinin komandiri Vitali Qavrilov həmin gün axşamçağı Qax aeroportunun uçuş zolağında işçilərlə və aeroporta icazəsiz daxil olan yerli sakinlərlə birlikdə içki məclisi təşkil etmişdir. Bundan sonra isə gəzmək məqsədilə idarə etdiyi An-2 təyyarəsinə minərək Zaqatala rayonuna gedirlər. Oradan Qax aeroportuna qayıdan zaman gecə olmasına görə və içkinin təsiri ilə pilot Vitali Qavrilov təyyarəni yerə çırpmışdır. Nəticədə özü də daxil olmaq 8 nəfər yerindəcə həlak olmuşdur.
Elvin Bədəlov
Elvin Bədəlov — Azərbaycanlı futbolçu, Neftçi klubunun oyunçusu.
Parinyas burnu
Parinyas burnu — Cənubi Amerika materikinin ucqar qərb qutaracağında yerləşir. Burnu ilk aşkarlayan Fransisko Psarro və Bartalome Ruis tərəfindən 1527-ci ildə aşkarlanmışdır.
Yerləşməsi
Burun Perunun şimal-qərbində La Brea rayonu Talara vilayəti və Pyora regionuna daxildir. Buruna ən yaxın yaşayış məntəqəsi Neqritos burnudur və 5 km şimal-qərbdə yerləşir. Sakit okean sahillərində yerləşir. Burun sıldırınlı qayalıqdan ibarətdir.
Burunda fəaliyyətdə olan mayak vardır. Burnun cənub hissəsində buxta ərazisində suiti koloniyalarına rast gəlmək olar.
Bakı qalası (film, 1969)
Bakı qalası qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Tofiq Mirzəyev tərəfindən 1969-cu ildə çəkilmişdir. Azərbaycan Televiziyası nda istehsal edilmişdir.
Məzmun
"Bu mənim şəhərimdir". Film aparıcının bu sözləri ilə başlanır. Sonra tamaşaçılar Bakının görməli yerlərinə seyrə çıxır, qoruq muzeyi olan Bakı qalası-İçəri şəhəri gəzir, qədim Şirvanşahlar sarayı ilə tanış olur, xarici səyyahların İçəri şəhər haqqında təssüratlarını dinləyirlər.
Filmdə "Qaya" vokal kvartetinin ifasında müxtəlif mahnılar səslənir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Tofiq Mirzəyev Rejissor: Tofiq Mirzəyev Operator: Faiq Aslanbəyov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1969-cu ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Qrimsvötn
Grimsvötn — İslandiyada vulkan.
Dilçi
Dilçi, dilşünas və ya linqvist – insanların danışdıqları dillərin mənşəyi, quruluşu, konkret dillərin formal və qrammatik nəzəriyyələrinin qurulması, dillərin izahlı lüğətlərinin, dillərarası və digər xüsusi təyinatlı lüğətlərin hazırlanması ilə məşğul olan şəxs.
Dilçi alimlər
8-ci əsrdə Xəlil ibn Əhməd ərəb dilinin qrammatikasını və izahlı lüğətini yazmış (Kitabu`l-Ayn), ərəb dilinin bu günə qədər də bənzəri olmayan ensiklopediyasını yaratmışdı.
Mahmud Qaşqarlı "Divanü Luğat-it-Türk" əsəri ilə türk dilçiliyinin və ümumiyyətlə türkşünaslığın əsasını qoydu (1073-1077-ci illər arasında yazıldığı güman edilir).
Ərəb dilçiliyinin görkəmli nümayəndələri sırasında Xətib Təbrizi nin (1030-1146) xüsusi yeri var.
13-cü əsrdə yaşayıb yaratmış İbni Mühənna türk-fars-monqol lüğəti yazmış, mütəxəssislərin fikrincə sonralar Azərbaycan türkcəsi adlanacaq dilin xüsusiyyətlərini də öz əsərində göstərmişdir. Hinduşah Naxçıvani (1275-1329) də ərəb və fars dillərini cəlb etməklə Azərbaycan türkcəsinin izahlı lüğəti sahəsində maraqlı lüğətin müəllifi kimi tanınmışdır.
Kazan və Peterburq universitetlərinin professoru, görkəmli şərqşünas Mirzə Kazım bəy (1802-1870) "Türk-tatar dilinin ümumi qrammatikası" kitabı (1839, 1848) Avropa üsullu ilk dolğun dərslik olmuş, eyni zamanda türkologiyanın ən dəyərli əsərlərindən biri olaraq qəbul edilmişdir. Müasir dövr türk xalqları dilçiləri arasında Azərbaycandan Türkiyəyə köç etmiş Əhməd Cəfəroğlunun xüsisi yeri var.
Məşhur müasir dilçilər arasında Naum Xomskinin adı qeyd oluna bilər.
Dilçilərin təsnifi
Dilçiliyin istiqamət və bölmələrinə görə aşağıdakı dilçiləri ayırmaq mümkündür:
fonetistlər, fonoloqlar, morfoloqlar, sintaksistlər, leksikoloqlar, leksikoqraflar, semasioloqlar və ya semantistlər, etimoloqlar, komparativistlər (müqayisəli dilçilik mütəxəssisləri), dil tarixçiləri, psixolinqvistlər, sosiolinqvistlər, dialektoloqlar və s.
Dillərə, dil qruplarına, coğrafi bölgələrə görə də dilçiləri təsnif etmək mümkündür:
Qafqazşünaslar (burada – Qafqaz dilləri üzrə mütəxəssislər), türkoloqlar, germanistlər, romanistlər, hindavropaistlər, iranistlər, semitoloqlar, slavistlər, ərəbistlər, sinoloqlar, yaponistlər, rusistlər, sanskriptoloqlar və s. və s.
Dilçiləri digər əlamətlərə görə də təsnif edirlər. Belə təsniflərin nəticəsində strukturalistlər, koqnitivistlər, tətbiqi dilçilər, riyazi dilçilər, deskriptivistlər, funksionalistlər, formalistlər və digər dilçilərdən bəhs etmək olar.
Leksikoqraflar
Leksikoqrafiya (yunanca leksikon – söz və qrafo – yazıram, yəni "söz yazıram") lüğət lərin (sözlüklərin) yazılması və tədqiqi ilə məşğul olan dilçilik sahəsidir. Dilçiliyin bu ən mühüm bölməsi ilə məşğul olan şəxsə leksikoqraf deyilir. Dil normalarının yaranması, dilöyrənmə və dilin tədqiqi məsələləri birinci növbədə məhz leksikoqrafların əməyi nəticəsində mümkün olur. Lüğət, adətən, əlifba sırası ilə verilmiş söz və söz birləşmələri toplusudur. Lüğətdə bu söz və söz birləşmələrinin izahı, şərhi və ya başqa dilə (dillərə) tərcüməsi verilir.
Dilin tam xəzinəsi (dilə daxil olan bütün sözlər) toplusu tezaurus adlanır. Qədim Çin də, Yunanıstan və Roma da lüğətlər tərtib edilirdi. 8-ci əsrdən başlayaraq lüğətçilik İslam dünyasında geniş vüsət tapdı.
1755-ci ildə Samuel Jonson İngilis dilinin ikicildlik izahlı lüğətini çap etdirdi. 1933-cü ildə 424825 vahiddən ibarət (!) Oxford English Dictionary nəşr edildi (bu nəhəng layihənin birinci nəşri 1884-ə təsadüf edir. Amerikada "An American Dictionary of the English Language" 1828-ci ildə Webster tərəfindən nəşr edildi, 1961-ci il nəşri 450000 (!)vahiddən ibarət idi.
Rus dilinin izahlı lüğəti sahəsində V.İ.Dal, D.N.Uşakov, S.İ.Ojeqov kimi leksikoqraflar böyük əmək sərf ediblər. Bunlar, eləcə də 17 cildli "Müasir rus ədəbi dilinin lüğəti" (təxminən 120 söz) və 4 cildli akademik "Rus dili lüğəti" (təxminən 82000 söz) rus dilinin normalaşdırılması məsələsinə öz dəyərli töhfələrini verdi.
Azərbaycan leksikoqrafları. İzahlı lüğət yazanlar
Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti 1966-1987-ci illərdə dörd cild olaraq nəşr edilmişdir. Müəlliflər: Əliheydər Orucov, Bəhruz Abdullayev, Nərgiz Rəhimzadə, Məmmədhüseyn Xəlifəzadə və Mikayıl Rzaquluzadə. 40000-dən artıq sözü izah edən və yazılı qaynaqlar vasitəsilə şərh edən bu lüğətin yazılması və nəşrini Azərbaycan dilçiliyinin və ümumiyyətlə Azərbaycan elmi və mədəniyyətinin mühüm hadisəsi hesab etmək olar. 2006-cı ildə bu dördcildlik Azərbaycan-latın əlifbasında kiçik düzəliş və cüzi əlavələrlə yenidən nəşr edildi. 1985-ci ildə "Ərəb və fars sözləri lüğəti" (Azərbaycan klassik ədəbiyyatını oxumaq üçün) adlı sözlüyün nəşri də lüğətçilik üzrə faydalı işlərdən biridir. Təxminən 16000 söz və söz birləşməsini izah edən bu lüğətin müəllifləri: M.Ə.Əsgərli, H.H.Zərinəzadə, B.T.Abdullayev. Təəssüf ki, son 20-22 il ərzində Azərbaycan dilinin izahlı lüğətinin yazılması istiqamətində ciddi irəliləyiş olmadı.
Azərbaycan leksikoqrafları. Tərcümə lüğətləri yazanlar
Qafqaz ın Rusiya ya birləşdirilməsindən sonra Azərbaycanlılar arasında, təbii olaraq, rus dili nin öyrənilməsi mühüm məsələyə çevrildi. Bu ehtiyacı ödəmək üçün rusca-azərbaycanca və azərbaycanca-rusca lüğətlərin yazılması ehtiyacı yarandı. Mirzə Şəfi Vazeh və V.V. Qriqoryev, L. Budaqov 19-cu əsrdə, Ü.Hacıbəyov və Qarabəy Qarabəyov 20-ci əsrin əvvəllərində rus və Azərbaycan türkcəsi tərcümə lüğətləri nəşr etdirdilər.
1940-cı ildən başlayaraq Heydər Hüseynov un, Ə.Ə.Orucovun, Z.Tağıyevanın və digər leksikoqrafların səyi və əməyi nəticəsində Rusca-Azərbaycanca lüğət lər yazıldı və nəşr edildi. 2005-ci ildə Ə.Ə.Orucovun redaktəsi ilə Zərnigar Tağıyevanın hazırladığı 3 cildli Rusca-Azərbaycanca Lüğət in son variantı nəşr olundu.
Azərbaycanca-Rusca lüğət tərtib edənlər arasında Ruhulla Axundov, Heydər Hüseynov, Xudadat bəy Əzizbəyov, M.T.Tağıyev kimi leksikoqrafların əməyi xüsusi qeyd edilməlidir. 2006-cı ildə Bakı Slavyan Universitetində M.T.Tağıyevin rəhbərliyi və redaktorluğu ilə 4 cildli Azərbaycanca-Rusca Lüğətin son nəşri işıq üzü gördü (müəlliflər: M.T.Tağıyev, İ.M.Aydınov, İ.M.Kərimov, R.İ.Qurbanova, O.M.Hacəliyev, M.Z.Mövsümov).
Sanballı "Farsca-Azərbaycanca Lüğət" yalnız 1999-cu ildə Nəyyerzaman Səqəfi (Hatəmi) və ya Səğəvi tərəfindən yazılıb nəşr olundu.
Avropa dillərinin öyrənilməsi və o dillərdən Azərbaycancaya və tərsinə tərcümə məsələlərinin həlli üçün uyğun ikidilli tərcümə lüğətlərinin yazılması işi böyük əhəmiyyət kəsb edir.
1996-cı ildə kiril və sonra Azərbaycan-latın əlifbası ilə nəşr olunan bircildli "Azərbaycanca-ingiliscə lüğət" təxminən 40000 sözdən ibarətdir. Tərtibşilər: O.İ.Musayev, T.Ə.Abasquliyev, M.A.Pənahi, E.İ.Hacıyev, İ.X.Rüstəmov, A.H.Qarayev, İ.O.Musayev, redaktoru O.İ.Musayevdir. Leksik genişlik və məqalələrin dərinliyi baxımından nöqsanları olsa da, bu əsərin lüğətçilikdə müəyyən boşluğu doldurduğuna şübhə yoxdur.
İngiliscə-Azərbaycanca lüğətlərin Azərbaycanla dünya arasında ünsiyyət körpüləri rolu oynadığı barədə geniş danışmağa ehtiyac yoxdur. Lakin son zamanlara qədər bu sahədə səviyyəli böyük lüğətlərin yazılmaması təəccüblüdür və təəssüf hissi doğurur. Bütün bu zəifliklərin fonunda 6 cildli (!) "Xəzər İngiliscə-Azərbaycanca Böyük Lüğət"in meydana çıxması Azərbaycan lüğətçiliyinin çox böyük uğuru kimi qiymətləndirilməlidir. Təxminən 250000 söz (!) və ifadələri özündə ehtiva edən bu əsər Xəzər Universiteti Lüğət və Ensiklopediya Mərkəzi tərəfindən yazılmışdır. Birinci və ikinci cildin tərtibçiləri Tofiq Abasquliyev, Kərim Qasımov, Nijad Mikailzadə, Nabat Məmmədova, redaktorları Hamlet İsaxanlı və Tofiq Abasquliyev dir. 3-6-cı cildlərin tərtibçiləri Hamlet İsaxanlı, Tofiq Abasquliyev, Kərim Qasımov, Nijad Mikailzadə, Nabat Məmmədova, redaktorları Hamlet İsaxanlı və Tofiq Abasquliyevdir. Hal-hazırda korrektura edilib çap olunma mərhələsində olan bu böyük lüğətin 3 cildi çapdan çıxmış, digər cildlər də çapa hazırlanmaqdadır.
Dil tarixi mütəxəssisləri
Tarixi dilçilik və ya Diaxronik dilçilik dillərin tarixi və təkamülü ilə məşğul olur. Etimologiya – yəni ayrı-ayrı sözlərin tarixinin öyrənilməsi, eləcə də dil ailələrinin müəyyən edilməsi və öyrənilməsi də tarixi dilçiliyə aiddir. Tarixi dilçiliyin, xüsusi halda türk dilləri tatixinin ən qüdrətli tədqiqatçılarından biri Əhməd Cəfəroğlu dur. Bəkir Çobanzadəni (1893-1937) müasir dövr Azərbaycanda tarixi dilçiliyin və ümumiyyətlə dilçiliyin ilk peşəkar nümayəndəsi hesab etmək olar. Tarixi dilçiliyin Azərbaycanda inkişafına ən çox töhfə verənlər arasında Bəkir Çobanzadə və Ə.M. Dəmirçizadə birinci hesab olunurlar. N.N.Məmmədov, H.İ.Mirzəzadə, T.İ.Hacıyev, C.B.Qəhrəmanov və başqa dilçilər də 19-20-ci əsrlər Azərbaycan türkcəsinin təkamülü və xüsusiyyətləri barədə tədqiqatlar aparmışlar.
Ümumi dilçilik üzrə mütəxəssislər
Azərbaycan alimləri Rus, Avropa və şərq dilləri sahəsində də tədqiqatlar aparırlar. M.Tağıyev, F.Hüseynov, F.Veysəlov və digər dilçilərin əməyi qeyd olunmalıdır.
Harvi Vaynşteynin cinsi təcavüz iddiası
220px|thumb|right|Harvi Vaynşteyn 2011-cu ildə Harvi Vaynşteynin cinsi təcavüz iddiası - 2017-ci ilin oktyabrında The New York Times və The New Yorker tərəfindən nəşr edilmiş məqalələrdə səsləndirilən, Miramax və The Weinstein Company film şirkətlərinin yaradıcısı olan Oskar mükafatlı film prodüseri Harvi Vaynşteynin onlarla Hollivud aktrisasına qarşı cinsi təcavüz, hücum və ya zorlama törətdiyini bildirən iddiadır. Kino sənayesində çalışan bir neçə qadın sonradan verdikləri açıqlamada Vaynşteynlə oxşar təcrübə yaşadıqlarını bildirmişlər. Məlumatların yayılmasından qısa müddət sonra, "The Weinstein Company" direktorlar şurasının qərarı ilə Harvi Vaynşteyn şirkətin direktoru vəzifəsindən azad edilmiş, Vaynşteynin həyat yoldaşı olan aktrisa və dəb dizayneri Corciya Çepmen boşanmaq üçün məhkəməyə müraciət etmiş, bir çox nüfuzlu sənət xadimləri və siyasətçilər Vaynşteyni tənqid edən fikirlər səsləndirmişlər.
David Roberto
David Roberto ( 22 aprel 2000) — Şimali Marian adalarını təmsil edən üzgüçü. David Roberto Şimali Marian adalarını 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Harvi Vaynşteynin cinsi təcavüz iddiası
Zəmin
Harvi və Bob Vaynşeyn qardaşları yaratdıqları Miramax film şirkətinə 1979-2005-ci illərdə rəhbərlik etmişlər. 2005-ci ilin martında "The Weinstein Company" şirkətinin əsasını qoyan qardaşlar elə həmin ilin sentyabrında "Miramax"dan uzaqlaşmışlar.
İlk məlumatlar
İlk məlumatlar, "The New York Times" müxbirləri olan Codi Kantor və Meqan Touhinin 5 oktyabr 2017-ci ildə nəşr edilmiş araşdırma məqaləsində verilmişdir. Məlumatda Vaynşteyn otuz illik bir müddətdə bir neçə aktrisaya, o cümlədən "Miramax" və "The Weinstein Company" ilə əməkdaşlıq etmiş köməkçi, müvəqqəti əməkdaş və digər vəzifələrdə çalışmış bir neçə qadına qarşı cinsi təcavüz etməkdə günahlandırılır.
10 oktyabr 2017-ci ildə "NBC News" müxbiri Ronan Farrou "The New Yorker"ə verdiyi məlumatda bildirir ki, ən azı 13 qadın Vaynşteyn tərəfindən cinsi təcavüzə məruz qalmış və ya təqib edilmiş, üçü isə zorlanmışdır. Farrou bildirir ki, bir neçə ay əvvəl bu haqda NBC-də məlumat yaymaq istəsə də, telekanal ola bilsin ki, təzyiq altında qalaraq buna icazə verməmişdir ; NBC isə bu məlumatı təkzib edir. Farrounun sözlərinə görə, Vaynşteynlə birlikdə çalışmış 16 işçi və ya köməkçi onun qadınlara qarşı seksual hərəkətlərinin şahidi olmuş və ya bu haqda məlumatlı olduqlarını bildirmişlər. Dörd aktrisa bildirmişdir ki, Vaynşteynin təklifindən imtina etdikdən sonra çalışdıqları film layihəsindən uzaqlaşdırılmış və ya başqa bir layihəyə keçirilmişlər. "The New Yorker" həm də Nyu-York Şəhər Polis Departamentinin 2015-ci ilə aid gizli lent yazısını da əldə edə bilmişdir. Lent yazısında Vaynşteyn model Ambra Battilana Qutierrezi əllədiyini etiraf edir.
Ehtimal edilən qurbanlar
"The New York Times" və "The New Yorker" də məqalələrin çap edilməsindən sonra əyləncə sənayesində çalışan bir çox qadınlar Harvi Vaynşteynə qarşı oxşar iddialar səsləndirməyə başlamışlar. Onların bildirdiklərinə görə, Vaynşteyn, gənc aktrisa və modelləri karyeranın müzakirə edilməsi bəhanəsi ilə otel otağına və ya ofisinə çağırmış, daha sonra isə masaj və ya seks tələb etmişdir. Vaynşteynlə çalışmış şəxslərin bildirdiyinə görə, onun bu hərəkətləri görüşləri təşkil edən işçiləri, daha sonra isə qurbanların şikayətlərini ödənişlər və hədələrlə sakitləşdirən hüquqşünasları və naşirləri tərəfindən də dəstəklənmişdir.
Asperoseius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Müəssislər Məclisi
Müəssislər məclisi — konstitusiya hazırlayacaq və qəbul edəcək, yaxud yeni dövlət quruluşu təsis edəcək səlahiyyətə malik məclis.
Azərbaycan Demokratik Respublikasının Müəssislər Məclisi
Parlamentli respublika idarəçiliyinin hüquqi norma və qaydalarına sadiq qalan Fətəli xan Xoyski hökuməti, eyni zamanda, Müəssislər Məclisinin çağırılması üçün hazırlıq görməyə başladı. Bu məqsədlə xüsusi komissiya yaradıldı: Milli Şuranın 1918-ci il 17 iyun tarixli qərarından hələ 6 ay keçməməsinə baxmayaraq, daha doğrusu hökumətin təkbaşına hakimiyyəti davam etdirmək səlahiyyəti olduğu halda, F.Xoyskinin təşəbbüsü və müraciətinə əsasən 1918-ci il noyabrın 16-da Azərbaycan Milli Şurası yenidən fəaliyyətə başladı. Hökumətin sədri F.Xoyskinin təklifi ilə Azərbaycan Milli Şurası Müəssislər Məclisi çağırmaq işini öz üzərinə götürdü.
Türkiyə Müəssislər Məclisi (1960-1970-cı illər)
1960-cı ilin dekabrında Müəssislər Məclisinin statusu haqqında qanun qəbul edildi. Qanuna görə Müəssislər Məclisi Milli Birlik Komitəsinin (MBK) üzvləri və təmsilçilər palatasından ibarət oldu. MBK-nın qanunvericilik funksiyaları Müəssislər Məclisinə verildi. Bununla yanaşı, seçkilər və təmsilçilər palatasına üzvlərin təyin edilməsi MBK-nın səlahiyyətinə daxil idi və heç bir qanun da MBK tərəfindən bəyənilməsə, qəbul oluna bilməzdi.
Sovet Sosialist Respublikasının Müəssislər Məclisi
1918-ci il yanvarın 5-də Rusiyada Müəssislər Məclisinə seçkilər keçirildi. Seçkinin nəticələri heç də bolşeviklərin xeyrinə olmadığından Müəssislər Məclisi elə fəaliyyətinin ilk günündəcə buraxıldı.
SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı
200px|thumb SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı və ya qısaca XDİK (, və ya qısaca НКВД) — Keçmiş SSRİ-də DTK-dan əvvəlki təhlükəsizlik orqanlarından biri. Bu orqanın əli ilə minlərlə günahsız azərbaycanlı qətlə yetirilmişdir.
Xalq Daxili İşlər Komissarlığı 1934–1946-cı illərdə fəaliyyət göstərmiş, sonradan SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyi (1946–1953), SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi (1954–1991) ilə əvəz edilmişdir.
Oğurlanmış öpüş
Oğurlanmış öpüş — fransız rəssam Jan Onore Fraqonar tərəfindən 1786-cı ildə çəkilmişdir və hazırda rəsm Ermitaj muzeyində sərgilənir. Fransız romantizminin ən məşhur nümayəndələrindən olan J. O. Fraqonarın şedevr əsəri "Yelləncək" (1767) adlı tablosu hesab olunsa da, "Oğurlanmış öpüş" (və ya "Gizli öpüş") əsəri daha çox özəlliyi ilə fərqlənir. Bu tablo 1788-ci illər ərəfəsində kətan üzərində, yağlı boya texnikasında çəkilmişdir. Əsərin əsas kompozisiyası ön plandakı gənc qız fiquru üzərində təşkil olunmuşdur. Kompozisiya qapalı məkanda — otağın içərisində qurulub. Rəssam otağı nisbətən qaranlıq şəraitdə təsvir etmək ilə bəlkə də, əsərin məzmununu daha qabarıq formada ifadə etmək istəyib.
Əsərin təsviri
Ön planda iki fiqur — oğlan və qız təsvir olunub, arxa planın sağ küncündə isə açıq qalmış qapıdan görünən otaqda üç qadın fiquru, sanki qızğın söhbət zamanı göstərilib. Onlar həm uzaq planda, həm də içəri otaqda olduqları üçün qaranlıq tonlarda işlənilib. Əsas səhnənin cərəyan etdiyi qabaq plana nəzər salaq: sol küncdən qapı açılır və oradan boylanan gənc oğlan elə qapı ağzındaca istəklisini hər iki əli ilə sağ biləyindən tutub, özünə tərəf çəkərək öpür. Bu zaman qızın sol ayağı oğlanın onu kobudcasına özünə tərəf dartması nəticəsində yerdən azacıq yuxarı qalxır, bədəni isə diaqonal şəkildə oğlana tərəf əyilir. Rəssam qızın bədənini tamaşaçıya yönlü, fasdan göstərsə də, baxışlarını yan tərəfdəki otağın qapısına doğru yönəlmiş vəziyyətdə təsvir edib. Gizli şəkildə, "oğurluqla" əldə edilmiş bu öpüş, görünür, sahibənin ürəyincədir. Çünki o, heç bir narazılıq və etiraz etmədən gənc sevgilisinə onu üzündən öpməyə razılıq verir. Lakin buna baxmayaraq, onun çöhrəsindəki narahat və gərgin mimika daxilindəki qorxu hissini göstərir; sanki həmin an içəri otaqdan qonaqlardan birinin çıxıb onları bu vəziyyətdə görəcəyi üçün həyəcan keçirir. Kübar dairəyə mənsub bu qız əynindəki dəbdəbəli, ipək donu ilə diqqəti cəlb edir. Onun sol əlində, barmağının ucunda saxladığı çox nəcib və nazik şal isə gizli öpüşün romantikasını təcəssüm etdirir. Rəssam Fraqonar bir neçə tablosunda intim detalları incəliklə işləmişdi. Elə "Oğurlanmış öpüş"də ("Gizli öpüş") də bu, açıq-aydın özünü büruzə verir. Əksəriyyət əsərlərinə baxanda belə qənaətə gəlmək olur ki, müəllif bu cür ani məqamları təsvir etməyi xoşlayırmış.
Əsər haqqında
Əsərin işlənmə tərzinə gəlincə, deyə bilərik ki, kompozisiya real səpkidədir. O dərəcədə real ki, rəssam qız fiqurunun geyimindəki bütün detalları-qırçınları, qırışları faktura cəhətdən olduqca dəqiq işləmişdir; parçanın sürüşkən, ipək materialdan olması da şübhə doğurmur. İşıq-kölgə effektinin ən kulminasiya nöqtəsi isə elə ön plandakı əsas səbəbkarın donu üzərində göstərilib. Kompozisiyada rəng qamması, əsasən narıncı-qəhvəyi, tünd-mars qəhvəyi, qızılı oxra, bozumtul-gümüşü və açıq-berj rəngli çalarlarda həll olunmuşdur. Əsər ümumilikdə süjetin canlılığı və yüngül dramatizmi ilə seçilir. Hazırda bu bənzərsiz tablo Sankt-Peterburqda, Ermitaj muzeyində saxlanılmaqdadır.
Abaçılı (Urmiya)
Abaçılı və ya Aşağı Abacalı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Nazlı kəndistanında, Urmiya şəhərindən 22,5 km şimal-şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 192 nəfər yaşayır (62 ailə).
Kimono
Kimono — Yaponiyada milli geyim.
Qədim zamanlarda Yaponiyada yaranmış bu geyim növü, müasir zamanda idman geyimi kimi də istifadə edilir, məsələn:Cüdo, Ciu-Citsu, Sambo,Karate və s.
Bu geyimin idman yarışlarında davamlı olması üçün xüsusi şəkildə tikilir. Geyimi bel kəməri tamamlayır.
Rafiq Abbasov (general-mayor)
Rafiq Abbasov — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş Kadrlar İdarəsinin rəisi, polis general-mayoru.
Həyatı
Abbasov Rafiq Qoşunəli oğlu 1960-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Şahbuz rayonunun Mahmudoba kəndində anadan olmuşdur. 1988-ci ildə Moskva Ümumittifaq Maliyyə-İqtisad İnstitutunu, 1996-cı ildə Rusiya Federasiyası DİN-in Hüquq İnstitutunu bitirmişdir.
1979–1981-ci illərdə Silahlı Qüvvələrin sıralarında həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. 1985-ci ildən daxili işlər orqanlarında xidmət edir, ictimai təhlükəsizlik strukturunda müxtəlif vəzifələrdə işləmişdır.
1996–2001-ci illərdə Sumqayıt ŞPİ-nin rəis müavini, 2001–2002-ci illər ərzində Bakı şəhər Binəqədi RPİ-nin rəis müavini, 2002–2004-cü illərdə Zaqatala RPŞ-nin, 2004–2006-cı illərdə Lənkəran ŞRPŞ-nin rəisi, 2006–2007-ci illərdə DİN-in İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə İdarəsinin rəisi, 2007–2014-cü illərdə isə Bakı şəhər Baş Polis İdarəsinin rəisi vəzifələrində calışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 iyun 2006-cı il tarixli 1545 nömrəli Sərəncamı ilə "İgidliyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 28.12.2007-ci il tarixli 2606 nömrəli Sərəncamı ilə polis general-mayoru xüsusi rütbəsi verilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Ailəlidir, iki övladı var.
Abakan silsiləsi
Abakan silsiləsi — Rusiya Federasiyasında Xakas Respublikası ərazisindədir. .
Qərbi Sibirin cənub-şərqində, Kuznetsk Alatausunun cənub davamı və Abakan və Tom çaylarının suayrıcıdır. Tom çayının mənbəyindən Teles çayınadək təqribən 300 km məsafədə uzanır. Hündürlüyü 1894 metrədəkdir. Yamacları 1700-1800 metrədək iynəyarpaqlı tayqa meşələri ilə örtülüdür; yuxarıları dağlıq tundra və Alp çəmənlikləridir.
İnqrid Berqman
İnqrid Berqman (Ingrid Bergman; ) — İsveç və ABŞ kino və teatr aktrisası.
Həyatı
İnqrid Berqman 29 avqust 1915-ci ildə İsveçin Stokholm şəhərində anadan olmuşdur. O, 1934-cü ildə kino fəaliyyətinə başlayır. Daha sonra ABŞ-yə gedərək bir çox filmlərdə rol alır. Xüsusilə ingilis rejissor Alfred Hiçkokun filmlərindəki rolları ilə daha yaddaqalan olur. 1944-cü ildə "Qaz işığı" filmindəki roluna görə "Oskar" qazanan aktrisa 1950-ci ildə italyan rejissoru Rosselininin dəvətilə İtaliyaya gedərək orada yaşamağa başlayır.
İnqrid Berqman 1956-cı ildə teatra qayıdır və elə həmin ildə də "Anastasiya" filmindəki roluna görə ikinci Oskar mükafatını qazandı. Üçüncü və son Oskarını "Şərq ekspressində qətl" filmindəki rolu ilə əldə edən İnqrid Berqman, 1978-ci ildə yenidən İsveçə qayıdır və görkəmli isveçli rejissor İnqmar Berqmanla çoxdan gözlədiyi film layihəsini həyata keçirir.
Böyük isveçli aktrisa İnqrid Berqman 29 avqust 1982-ci ildə Böyük Britaniyanın London şəhərində vəfat etmişdir.
Artemisia sphaerocephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Orxestra
thumb|250px|Afina şəhərində Орхестра
Orxestra — qədim yunan teatrlarında səhnə qarşısındakı meydança.
Opriçnina
Opriçnina — "opriç" sözündəndir: kəsib götürmək mənasını verir. Rus çarı IV İvan Qroznı yeni qaydalar tətbiq etdiyi əraziləri opriçnina adlandırırdı. 1565–1572-ci illərdə hökmdar mülklərinin adı. Həmin illərdə amansız terror, edamlar və sürgünlər baş verdi.
Opriçnina siyasətini yeritməkdə çarın əsas məqsədi öz düşmənlərinin müqavimətini qırmaq idi. Opriçnina kobudluq, zorakılıq və terrorçuluq vasitələri ilə mərkəzi hakimiyyət əleyhinə olan boyar müxalifətini ləğv etmək məqsədilə yaradılmışdır.
Seyşas burnu
Burun Parabino ştatının Juan-Pesoa şəhərindən 8 km cənub-şərqdə yerləşir. Burunun yaxınlığında yerləşən Kabu-Branku burnunda mayak fəaliyyət göstərir. Əvvəllər bu burun Cənubi Amerikanın ucqar nöqtəsi sayılırdı. Hətta burada fəaliyyət göstərən mayakda bununla bağlı lövhə vardır. Ancaq burun Seyşasdan 1 milometr şimal-qərbdə yerləşir. Burun 100 metr hündürlüyü olan qaya üzrindədir. Sahillərində çimərlik vardır. Tropik iqlimə malikdir. Atmosfer yağıntıları əsasən aprel-avqust ayları yağır.
Chelaseius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
İl-76 qəzası (1989)
İl-76 qəzası — 18 oktyabr 1989-cu ildə baş vermiş təyyarə qəzası.
Qəza
Həmin gün SSRİ Hərbi Desant Qüvvələrinin 218-ci alayının 8-ci bölüyünü Sumqayıtdan - Nasosnu aviabazasından Ukraynaya aparan İl-76 hərbi-nəqliyyat təyyarəsi havaya qalxdıqdan 5 dəqiqə sonra qəzaya uğramışdır. Qəza zamanı 1600 metr yüksəklikdə ikən təyyarənin sağ mühərriki alışaraq qopmuş, nəticədə baş verən yanğın və idarəetmənin itirilməsi təyyarənin yerə çırpılmasına səbəb olmuşdur.
Qəza nəticəsində 9 heyət üzvü, 48 desant olmaqla, 57 nəfər həlak olmuşdur.
Statistika
Qəza İl-76 təyyarəsinin 17-ci qəzası olmaqla, indiyədək keçirdiyi 3-cü ən ağır qəzadır. Qəza həmçinin Azərbaycan ərazisində baş vermiş ən ağır təyyarə qəzasıdır.
İnter Turku FK
İnter (tam adı: Football Club International Turku) — Finlandiyada futbol klubu.
1990-cı ildə yaradılmışdır. Birlik Kuboku 2009-un qrup mərhələsində İnter Bakı komandasına 1:3 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Albalı dadı (film, 1997)
Albalı dadı (Fars dilində: طعم گيلاس, Ta'm-e gīlās; İngilis dilində: Taste of Cherry), 1997 İran istehsalı Abbas Kiarostami filmidir. Tehranın arxa məhəllələrindən birində maşını ilə gəzərkən intihar etdikdən sonra pul qarşılığında məzarına torpaq atmaq üçün bir nəfər axtaran orta yaşlı adam haqqında  minimalist  bir filmdir. Filmin ssenarisi kitab formasında çap edilmişdir. Film nümayiş edildiyi il Kann film festivalında Shohei İmamuranın “İlanbalığı” filmi ilə Qızıl Palma mükafatını paylaşmışdır.
Abati (Xoy)
Abati — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Xoy şəhristanının Rəhal bölgəsinin Nazlı kəndistanında, Xoy şəhərindən 16,5 km cənubda, Xoy-Şahpur avtomobil yolunun 5,5 kilometrliyindədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 85 nəfər yaşayır (22 ailə).
BədBəxt (teleserial, 2008)
Volterin ailəsi həyat yoldaşı Skayler (Anna Qann) və uşaqları Vayt (Ar Cey Mitt) ilə Hollidən (Elanor Anna Uenriç) ibarətdir. Skaylerin bacısı Mari Şreyder (Betsi Brandt) və onun əri, Narkotik ilə Mübarizə Administrasiyasının əməkdaşı Henk Şreyder (Din Norris) də hekayədəki vacib personajlardır. Teleserialda yer alan digər əsas personajlar Vaytın vəkili Sol Qudman (Bob Odenkerk), şəxsi müfəttiş Mayk Ermantraut (Conatan Benks) və narkotik taciri Qustavo Frinqdir (Cankarlo Espozito). Beşinci və son mövsümdə Tod Alkist (Cessi Plemons) və Lidiya Rodart-Kueyl (Lora Freyzer) personajları görünür.
"Çətinliyə baş vurmaq" bütün dövrlərin ən yaxşı seriallarından biri kimi göstərilir. Teleserialın sonuncu seriyası yayımlandıqdan sonra ABŞ televiziyasının ən çox izlənən kabel verilişlərindən biri olmuşdur. Serial bir çox mükafat qazanmışdır: 16 Emmi mükafatı, 8 Peyk mükafatı, 2 Qızıl Qlobus mükafatı, 2 Pibodi mükafatı, 2 Tənqidçilərin Seçimi mükafatı və 4 Televiziya Tənqidçiləri Assosiasiyası mükafatı. Performanslarına görə Brayan Krenston 4 dəfə "Dram teleserialında ən yaxşı kişi roluna görə" Emmi mükafatı, Aaron Pol 3 dəfə "Dram teleserialında ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə" Emmi mükafatı və Anna Qann 2 dəfə "Dram teleserialında ən yaxşı qadın roluna görə" Emmi mükafatı qazanmışdır. "Çətinliyə baş vurmaq" 2013-cü ildə bütün dövrlərin ən çox bəyənilən verilişi kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür.
Sərvət Çətin
Sərvət Çətin — Əskişəhərspor və Türkiyə milli futbol komandasında oynayan Azərbaycan əsilli futbolçu.
Həyatı
Sərvət Çətin 1981-ci ildə İqdırın Tuzluca adlı yerində dünyaya gəlib.
30 iyul 1999-cu ildə İstanbulun "Qartalspor" klubunda peşəkar futbolçu karyerasına başlayıb. Sonra transfer olunduğu Göztəpə klubu Türkiyə milli futbol çempionatının yüksək liqasına çıxıb. 2002-ci ildə yüksək liqada oynayan digər bir kluba — Dənizlispora transfer olunub. Dənizlisporun heyətində uğurlu oyunu ilə yadda qalıb. 1 sentyabr 2003-cü ildə Fənərbaxçaya transfer olunub. Bu klubun heyətində 2 dəfə Türkiyə çempionu adını qazanıb. Amma zədə aldığına görə uzun müddət yaşıl meydana çıxa bilməyib Fənərbaxçanın baş məşqçisi Ziko ona əsas heyətdə yer vermədiyinə görə 30 avqust 2006-cı ildə Sivasspora transfer olunub. Bu klubun heyətində 2006/2007 mövsümündəki uğurlu çıxışından sonra böyük futbol klublarının transfer siyahılarında yer alıb. 17 aprel 2007-ci ildə Qalatasaray klubuna transfer olunub.
Türkiyə milli futbol komandasının heyətində ilk qolunu 8 sentyabr 2007-ci ildə Maltanın milli futbol komandasının qapısına vurub. 2007/2008 mövsümündə Qalatasarayın heyətində 59 oyununda neydana çıxıb və 3 qola imza atıb. Bu nəticələrinə görə klubun tarixində ən çox qol vuran müdafiəçilərdən biri olub. Buna görə də Qalatasaray azarkeşləri ona "Ayıboğan" və "Türkü baba" ləqəblərini veriblər. Futbol üzrə Avropa çempionatı 2008-də Türkiyə milli futbol komandasının A qrupunda keçirdiyi hər 3 oyunda meydana çıxıb. 3-cü oyunda zədələndiyinə görə sonrakı 2 oyunda komandanın heyətində yer almayıb.
Qalatasaray klubunun heyətində 76 nömrəli geyimdə çıxış edib ki, bu rəqəm də İğdır ilinin nəqliyyat vasitəsi nömrəsidir.
Kruz Halbiç
Kruz Halbiç ( 28 avqust 2000) — Sent-Vinsent və Qrenadinli üzgüçü. Kruz Halbiç Sent-Vinsent və Qrenadini 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Kruz Halbiç birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 59.54 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 107-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Beqli
Beqli Tiflis quberniyasının Qori qəzasında (indi Xaşur rayonunda) kənd adı.
Toponimkası
Beqli - Tiflis quberniyasının Qori qəzasında (indi Xaşur rayonunda) kənd adı. Beqle toponimindən və gürcücə yer, məkan bildirən "eti" şəkilçisindən ibarətdir.
Baccharis johnwurdackiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Abbarik (Həmədan)
Abbarik — İranın Həmədan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Kəbudərahəng bölgəsinin Hacılu kəndistanında, Kəbudərahəng qəsəbəsindən 22 km şimal-şərqdədir.
Robert Li
Robert Li — Amerika Konfederativ Ştatlarıının generalı.
Həyatı
19 yanvar 1807-ci ildə ABŞ-nin Virciniya ştatının Westmoreland şəhərində dünyaya gəlmişdir.1829-cu ildə West Point hərbi məktəbini bitirmişdir.
Meksika Döyüşünə süvari zabiti olaraq qatılmış və 1861-ci ilin aprel qədər davam edən parlaq bir əsgərlik karyerası olmuşdur. Sonra ABŞ ordusundan ayrılaraq Konfederasiya ordusuna qatılmış, əvvəl Qərb Virjinya qüvvələrinin və 1861-ci ilin avqust ayından sonra da bütün Konfederasiya Ordusunu rəhbərliyinə keçmişdir. Silah, vəsait və sayı baxımından özündən çox üstün bir qüvvə qarşısında müvəffəqiyyət ilə mübarizə etmiş, ancaq, 9 aprel 1865-ci il tarixində Virjinya Appomattoxda ABŞ Ordusuna təslim olmaq məcburiyyətində qalmışdır.
Döyüşdən sonra "Prezident Vaşinqton Kolleci" nin (Sonradan Vaşinqton və Lee Kolleci) müdiri olmuşdur. 12 oktyabr 1870-ci il tarixində Virjinyanın Lexington şəhərində vəfat etmişdir.
Mahmud Pənahiyan
General Doktor Mahmud Pənahiyan Təbrizi — Cənubi Azərbaycan hökumətinin üzvü, general-mayor
Həyatı
Mahmud Pənahiyan, Pənahəli xan Cavanşirin törəmələrindən idi.
Danaqıran
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Bəzək əhəmiyyətli, efir yağlı, dərman bitkisidir.
Aralıq dənizi sahillərində, Yaxın Şərqdə, Hindistanda bitkinin 10 növü məlumdur. Azərbaycan florasında isə 5 növü bitir.Bunlar Budaqlı, Radde, Üçsütuncuqlu, Ağaran və Eyxler danaqıran növləridir. Ağaran danaqıran növü respublikamızın florası üçün səciyyəvidir.Azərbaycanda ən çox Naxçıvan Muxtar Respublikasında, Quba,Qusar, Ağdam, Şuşa,Laçın, Lənkəran, Lerik rayonlarında, aşağı və yuxarı dağ qurşaqlarında, alp və subalp çəmənliklərində bitir.Umumiyyətlə, bitki dəniz səviyyəsindən 500-3500 metrə qədər yüksəklikdə bitir. Müxtəlif ekoloji şəraitdə, əsasən daşlı-çınqıllı, gilli qayalıqlarda, boz, şabalıdı, qəhvəyi və qumsal torpaqlarda bitir.
Danaqıranın soğanaqlarında, gövdəsində vəyarpaqlarında kolxisin alkaloidi müəyyən edilmişdir. Bu alkoloid isə müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində istifadə   edilir.
Pedirka
Pedirka — Cənubi Avstraliya ərazisində yerləşən elə də böyük olmayan səhra.
Ümumi məlumat
Təqribi olaraq Odnadatta şəhərindən 100 km şimal-qərbə və 250 km Kuber-Pedidən isə şimal-şərqdə qərarlaşır. Səhranın sahəsi 1250 km² təşkil edir.
Səhra Finke biocoğrafi regionuna daxildir. Qumları mavi-qırmızı rəngdədir. Səhrada Acacia aneura akasiya növü bitir. Dyunları alçaqdır və laralel olaraq yerləşir.
Bakı qalası (film, 1973)
Bakı qalası qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Cahid Nəzərov tərəfindən 1973-cü ildə çəkilmişdir. "Azərbaycantelefilm"də istehsal edilmişdir. Etnoqrafik film Bakının qədim memarlıq abidəsi-İçəri şəhər haqqındadır.
Arran dili
Arran dili — Tarixi Arran ərazisində danışılan dil. Arran dilinin qədim udi dili olduğunu demək üçün əsaslar vardır. Bir çox mütəxəssislər isə Arran dili altında türk - alban dilinin nəzərdə tutulduğunu qeyd edirlər. Mütəxəssislər bu fikirlərini ərəb müəlliflərinin IX -X əsrlərdə belə Bərdə ətrafında Aran dilinin yerli əhali tərəfindən saxlanılması ilə izah edirlər. Bu dövrdə isə Bərdənin sakinlərinin türklər (bu günkü Azərbaycan türklərinin əcdadları) olması faktı şübhə doğurmur.
Bakı qalası (film, 1973)
Məzmun
Etnoqrafik film Bakının qədim memarlıq abidəsi-İçəri şəhər haqqındadır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Maqsud İbrahimbəyov Rejissor: Cahid Nəzərov Operator: Faiq Aslanbəyov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1973-cü ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Pro Evolution Soccer 5
Pro Evolution Soccer 5 və ya Winning Eleven 9- Konami şirkətinin yaratdığı futbol simulyator oyunudur. Bu oyunun fonunda John Terry və Thierry Henry-nin şəkili var. PES 5in platformalari: PK(personal kompüter), PlayStation 2, Xbox və PSP. Bu oyunda PES 4e baxanda çox dəyişikliklər olunub. Məsələn: Qol vurmaq çətinləşib, müdafiəçilər daha güclüdü, 3 ulduza qol vurmaq daha çətindi, 6 ulduza nisbətən, hakimlər çox sərtdirlər. Oyunda 4 rejimdən istifadə etmək olur. 1) Match(Yoldaşlıq görüşü). Kompyuterə və ya dostunuza qarşı oynayırsız. 2) Master League. Bu rejimdə komanda yaradırsız. Sonradan irəliyə apara-apara kuboklar qazandırırsız, transfer edə bilirsiz. 3) League(Liqa). Master Liqa kimidir, amma ki transfer etmək kimi bir opsiyasi yoxdur. 4) Cup(Kubok). Oyunçu özü seçir neçə komanda olsun, hansi komandalar olsun.
Lisensiyalaşdırılmış klublar: Arsenal, Chelsea, Celtic, Glasgow Rangers, Porto, Kopenhavn, Rosenborg, Djurgardens, Galatasaray, Dynamo Kiev, Partizan Blegrade. Lisenziyalaşdırılmış yiğmalar: Yaponiya və Koreya.
Beqlevi
Beqlevi — Kutaisi quberniyasının Şorapan qəzasında (indi Zestafon rayonunda) kənd adı.