cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin keçirdiyi döyüş əməliyyatları
Döyüşün başlanması və gedişatı
XI Qızıl Ordunun gəldiyi qatar Qaçaq Mayılın rəhbərlik etdiyi dəstəsi tərəfindən "Sarvan" stansiyasında məcburi saxlanılıb. Sayca qeyri-bərabər gedən bu döyüşdə Qızıl Ordu xeyli canlı qüvvəsini itirmişdir.
Yalama döyüşündən sonra məğlub olan anti-inqilabçı dəstənin rəhbəri Qaçaq Mayıl müqaviməti dayandırmaq barədə müzakirələr aparır. Amma Mayılın Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusunda xidmət edən oğlu İbrahim buna etiraz edir. Qərara etiraz edənlərin çoxluğu səbəbindən ikinci döyüş üçün yer seçilir. Bu dəfə Dəvəçinin Sarvan stansiyasında relslər sökülür. Silahlılar mövqe tutur. Günortaya yaxın qırmızı ordunu gətirən qatar gəlib çıxır. Sökülmüş relslər, qurulmuş barrikadalar və silahlanmış sakinlərin sayəsində ordunun hərəkəti dayandırılır. Elə bu vaxt qatardan səsgücləndirici vasitəsi ilə müraciət edilir :
Qatardan silahlılara müraciət edən şəxs Həmdulla Əfəndinin dayısı oğlu, İbrahimin məktəb yoldaşı və Mircəfərin süd qardaşı Qəzənfər Musabəyov idi.
Silahlar endirilir, bir qədər sonra qatarın qapısı açılır və əlində səsgücləndirici olan şəxs sözünə davam edir:
"İbrahim, mənəm. Yol verin, sizinlə işimiz yoxdur. Siz də bilirsiniz ki, qarşımızı kəsməyiniz Türkiyəyə ziyandır. Biz Anadoluya gedirik, yol verin. Vuruşsanız sizə ziyan olacaq. Qırmızı orduya qalib gəlmək mümkün deyil."
Qəzənfər Musabəyov müraciətini bitirəndən sonra, qatara qayıdır. Bu ərəfədə hikkəsini boğa bilməyən İbrahim qatara güllə atır. Və bununla da, döyüş başlayır. Pulemyotlardan atəş açan ruslar qısa vaxt ərzində dağınıq halda hücum edən yerli əhalini sıxışdıra bilir. Dəstəyə rəhbərlik edən Mayıl məğlub olduqlarını görərək sağ qalanlarla birlikdə Babadağa çəkilir.
İnternet Tədqiqatları Agentliyi
thumb|upright=1.2| Ofislərdən biri olduğu iddia edilən Savuşkina küçəsindəki 55 nömrəli ev [[Sankt-Peterburq, Rusiya]] İnternet Tədqiqatları Agentiliyi (İTA; )— həmçinin Qlavset olaraq da bilinir. Rusiyada daha çox Olqinonun trolları da adlandırılır. Rusiyanın iqtisadi və siyasi maraqları üçün xidmət edən bir agentlikdir. Mərkəzi Sankt-Peterburq-da olub rusiyalı biznesmen Yevgeni Prigojin ilə əlaqəli olduğu idda edilir. Agentliyin, böyük sosial şəbəkələrdə, müzakirə platformalarında, elektron qəzet saytlarında və video hosting xidmətlərində yaradılan saxta hesablardan istifadə edərək, Rusiyanın daxili və xarici siyasi maraqlarını Ukrayna və Orta Şərqdə dəstəkləmək üçün istifadə etdiyi və ABŞ-nin 2016-cı il prezident seçkilərinə təsir göstərməyə çalışdığı iddia edilir. 2015-ci ildə agentliyin təkcə bir binasında 1000-dən çox işçinin çalışdığı bildirildi.
Yaranması
Şirkət 2013-cü ilin ortalarında yaradılmışdır. Novaya Qazeta qəzetinin hesabatına əsasən Internet Research Agency Ltd-nin ofisi Sankt-Peterburqun tarixi rayonu olan Olqino-da yerləşirdi.
İdarəetmə
Bir hesabata əsasən 2015-ci ildə Savuşkina küçəsində 1000-dən çox bloqqer və şərhçi çalışırmış. Digər işçilərin çoxu isə kənardan işləyirmiş. BuzzFeed-ə görə 2014-cü ildə 600-ə yaxın şəxs burda çalışırmış. Hər bir şərhçinin gündəlik 100 şərh yazmaq öhdəliyi varmış. Bunların arasında həmçinin siyasi karikaturalar çəkən rəssamlar da var imiş. İki gündən bir 12 saat şəklində növbəli formada çalışdıqları bildirilir. Bir bloggerin kvotası növbədə on yazı, hər yazı ən azı 750 simvoldan ibarət idi. Bir şərhçinin norması 126 şərh və bir hesab üçün iki yazıdır. Hər bir blogger üç hesaba nəzarət edirmiş. Aylıq olaraq Olqino ofisinin işçiləri 25 000 Rubl, Savuşkina ofisinin işçiləri isə təxminən 40 000 rubla yaxın maaş alırlarmış. 2017-ci ildə bir informantın bildirdiyinə görə maaşlar bonuslar və əlavə iş saatları ilə birgə 80.000 rubla yaxın qalxa bilirmiş.
İttihamlar
2018-ci il 16 fevralında ABŞ Ədliyyə Nazirliyi 2016-cı il ABŞ prezident seçkilərinə qanunsuz müdaxilə və Donald Trampın namizədliyini qəti şəkildə dəstəklədiyi üçün 13 nəfər Rusiyalı haqqında ittiham elan etdi. Bunların arasında əslən azərbaycanlı olan Ceyhun Aslanov-da vardır. Bu şəxslər haqqında 15 martda prezident Donald Trump tərəfindən maliyyə sanksiyaları qəbul olunmuş və onların ABŞ-yə daxil olmaları qadağan edilmişdi. Həmçinin 2018-ci ilin oktyabrında rus mühasib Elena Xusyaynova 2016 və 2018 ABŞ seçkilərinə müdaxilə etməkdə ittiham edildi. Onun İTA ilə işlədiyi iddia olunur. Onun 16 milyon dollarlıq bir büdcəni idarə etdiyi deyilirdi. Burda adı hallanan Ceyhun Aslanov ötən ilin oktyabrında gündəmə gəlmişdi. RBK jurnalı genişmiqyaslı araşdırmadan sonra Feysbuk, Tvitter və İnstaqramda ABŞ-dəki seçkiyə müdaxilə edən 118 hesabı müəyyən etmişdi. İddiaya görə, bu akkauntların hər biri avqust-sentyabr aylarında qapadılmışdı. Jurnal bu hesabların Sankt-Peterburqun Savuşkina küçəsində yerləşən 55 nömrəli evdən idarə olunduğunu, Tvitterdə yaradılan 50 hesabdan 36-sının +7 (Rusiyanın telefon kodu – red.) prefiksi ilə qeydiyyatdan keçdiyini yazmışdı. ABŞ-də "Trol Fabriki" adlandırılan bu hesabların yaradıcılarının böyük hissəsi sosial şəbəkələrdə daha çox ABŞ-dəki irqi problemləri gündəmə gətiriblər. Belə ki, onların tabeliyi altında olan qaradərililərin hüquqlarından bəhs edən 16 qrupun 1,2 milyon izləyicisi olub. "Trol Fabriki" qrupu ABŞ-dəki prezident seçkisinə 2015-ci ilin yazından hazırlaşıb. "Trol Fabriki"nin ABŞ bölməsinə də məhz azərbaycanlı Ceyhun Aslanovun rəhbərlik etdiyi bildirilir. Sankt-Peterburqdan olan azərbaycanlı Hidrometerologiya Universitetində iqtisadiyyat sahəsində təhsil alıb. Təhsil aldığı dönəmdə isə bir neçə aylıq ABŞ-də yaşayıb. Aslanov "Trol Fabriki" ilə əlaqələrini inkar edib.
Martuni (Ermənistan)
Martuni, Aşağı Qaranlıq — Ermənistanda şəhər. Martuni rayonunun mərkəzi.
Tarixi
Aşağı Qaranlıq indiki Ermənistanda rayon mərkəzidir. Göyçə gölünün sahilində, İrəvandan 130 km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
1963-cü ildən şəhər tipli qəsəbədir.
Toponim məkan mənası bildirən -lıq şəkilçisi qəbul etmiş, türk dilində «təpə», «qaya» mənasında işlənən qara sözü əsasında əmələ gəlib «təpəlik, dağlıq, qayalıq yer» mənasını bildirir. Qara sözü ilə -lıq şəkilçisi arasındakı «n» bitişdirici samit funksiyasını yerinə yetirir. Kənd, doğrudan da, qayalıq, dağlıq bir yerdə yerləşib və hər tərəf təpəlikdən, dağlıqdan ibarətdir. Kəndin relyefi adına uyğun gəlir. Toponimdəki «aşağı» sözü fərqləndirici əlamət bildirir.
Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Oykonimin adı 1926-cı ildə dəyişdirilib Martuni qoyulmuşdur.
Andjeti
Anjetinin Osirisin sələfi olduğuna inanılır. Osiris kimi o da əsa və çəngəl ilə təsvir olunub və Atef Osirisinkinə bənzər bir tacı var. Dördüncü sülalədən olan firon Snefru, ilk həqiqi piramidanın qurucusu, Anjeti tacında təsvir edilmişdir. Piramida Mətnlərində ölən firon Anjeti ilə eyniləşdirilir. I Seti məbədi fironun İsisin müşayiəti ilə Osiris-Angetiyə buxur təqdim etməsini təsvir edir. O, həmçinin "qarbabaların öküzü" ləqəbi ilə tanınan məhsuldarlıq aspektlərinə sahib olduğu göstərilir. Onun adı bəzən heroqliflərdə tüklə əvəzlənən stilizə edilmiş bətnlə yazılır.
Andjetidən bəhs edən yazılar
[CT I-255] ............... "Ey Həyat Rəbbi Horus, Anjetidən aşağıya və yuxarıya gedin, Jedudakıları yoxlayın, Rosetauya gəlin və gedin, görmə qabiliyyətini təmizləyin. yeraltı dünyadakılardan, Rosetaudan daha yuxarıda, Hamının Rəbbinin ilkin yeri olan Abidos'a qədər.
[CT IV-331] ..............O O, düşmənləri qarşısında Osirisə haqq qazandırır: --- boğulan gecə uçurtmanın iki sahilində olan böyük tribunal Adjetydəki böyük tanrının.
[Piramida Mətnləri (PT) 182] ... "Sənin adınla, Anjetada olan, öz adlarının başı"
[PT 220] ....Qoy heyətiniz qərbliləri idarə edən Anubis və şərq adlarını idarə edən Anjeti kimi ruhların başçısı olsun.
[PT 614] :.............." Horus sizi Anjeti adınızla diriltdi
Şota Rustaveli adına Batumi Dövlət Universiteti
Şota Rustaveli adına Batum Dövlət Universiteti — Gürcüstanın Acarıstan Muxtar Respublikasının paytaxtı Batumidə yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitetə orta əsr gürcü şairi Şota Rustaveli nin adı verilmişdir.
Tarixi
Acarıstan da təhsil sisteminin qurulması və inkişafı Gürcüstan cəmiyyətinin uzun müddətdir məşğul olduğu məsələ idi. 1893-cü ildə bölgədə Kişi Gimnaziyası fəaliyyətə başlamışdır. 26–27 iyun 1893-cü il tarixində şəhər bələdiyyəsi tərəfindən Kişi Gimnaziyasına 2.623.95 kvadrat metr ərazi verildi. Layihə hərbi mühəndis Sedelnikov tərəfindən dizayn edilmişdir. Binanın birinci mərtəbəsində idman zalı, ikinci mərtəbəsində kilsə, akt zalı, səkkiz sinif otağı, sənət dərsi, fizika iş otağı, laboratoriya və kitabxana fəaliyyət göstərirdi. Kişi Gimnaziyasında dərslər 1897-ci ilin iyul ayında başlandı. Həmçinin 26 sentyabr 1900-cü il tarixində bölgədə Qız Gimnaziyasının da açılışı baş tutdu. Sonradan Qız Gimnaziyasının binasında Pedaqoji İnstitut fəaliyyətə başladı və burada ibtidai sinif müəllimlərini yetişdirilməsinə başlanıldı.
1935-ci ildə Kişi Gimnaziyasının binasında Müəllimlər İnstitutu açıldı. Müəllimlər İnstitutunun 4 fakültəsi mövcud idi. Bu fakültələrə: Gürcü dili və ədəbiyyatı, fizika-riyaziyyat, tarix, təbiət elmləri və coğrafiya fakültələri daxil idi. Həmçinin 1936-cı ildə Bədən Tərbiyəsi Fakültəsi və 1938-ci ildə Rus Dili və Ədəbiyyatı Fakültəsi də əlavə edilmişdir. 1938-ci ildə instituta Şota Rustaveli nin adı verildi. Müəllimlər İnstitutunun ilk direktoru Hüseyn Nakaidze olmuşdur. Tbilisi Dövlət Universiteti başda olmaqla Gürcüstanın digər ali təhsil müəssisələri Müəllimlər İnstitutunun elmi kadrlarla təmin edilməsinə yardım etmişdir. 1943-cü ildə institutda 5 nəfər elmlər namizədi fəaliyyət göstərirdi.
Statistikaya görə ilk ildə instituta 600 nəfər məzun sənəd vermişdir. Məzunlardan 219 nəfər namizəd instituta qəbul edilmişdir.
1945-ci ilin iyun ayında Batumi Müəllimlər İnstitutunun bazasında Pedaqoji İnstitut quruldu. Həmçinin bu dövrdə yenidənqurma prosesi və müəsissədəki avadanlıqların təkmilləşdirilməsi işləri aparılmışdır. 1956-cı ildə binadakı təmir işləri sona çatmış və bina yenidən istifadəyə verilmişdir. Həmçinin 1977-ci ildə yeni binanın tikintisinə başlanılmış və 1982-ci ildə 5 mərtəbəli yeni bina inşa edilmişdir.
NGC 472
NGC 472, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Oksana Madaraş
Oksana Stepanovna Madaraş — Ukrayna yüksək kateqoriyalı dirijoru, Kiyev Milli Akademik Operetta Teatrının rejissoru, xormeyster-rejissoru, müəllimi. O, Ukraynanın əməkdar artisti (2008) və Ukraynanın xalq artisti (2019) fəxri adlarına layiq görülmüşdür.
Həyatı
Oksana Madaraş 12 sentyabr 1969-cu ildə SSRİ respublikalarından olan Ukrayna SSR-də, Ternopol vilayətinin Buçaç şəhərində anadan olmuşdur. O, 1989-cu ildə Nikolayev Dövlət Musiqi Məktəbinin dirijorluq və xor fakültəsini bitirmişdir. Madaraş ali musiqi təhsilini Pyotr Çaykovski adına Ukrayna Milli Musiqi Akademiyasında almışdır. O, 1989–1994-cü illərdə Ukraynanın xalq artisti, professor Viktor Petriçenkonun sinfində xor dirijorluğu, opera və simfonik dirijorluq kafedrasının seçmə kursu (professor, Ukrayna və Rusiyanın xalq artisti V. Kojuxarinin sinfi), Ukraynanın xalq artisti, professor Yevgeni Duşşenkonun sinfində opera və simfonik dirijorluq, 2002–2005-ci illərdə Yevgani Duşşenkonun sinfində assistentlik – opera və simfonik dirijorluq kafedrasında internatura üzrə təhsil almışdır. Madaraş təhsil aldığı müddətdə Pyotr Çaykovski adına Ukrayna Milli Musiqi Akademiyasının Opera Studiyasında dirijorluq etmişdir (Sergey Raxmaninovun "Aleko", Pyotr Çaykovskinin "Yevgeni Onegin", Coakkino Rossininin "Sevilya bərbəri" əsərləri). O, 1994–2002-ci illərdə "Dumka" Milli Akademik Kapellasında işləmişdir. Madaraş 2002-ci ildən Kiyev Milli Akademik Operetta Teatrının səhnə dirijoru və Kiyev Uşaq Rəssamlıq Akademiyasının Musiqi fakültəsinin gənc tələbələrin kamera orkestrinin bədii rəhbəri və dirijoru olmuşdur. O, Stankoviç adına 1-ci Beynəlxalq müsabiqənin laureatıdır.
Oksana Madaraş nüfuzlu musiqi müsabiqələrində, o cümlədən Antonio Pedrotti adına simfonik dirijorların beynəlxalq müsabiqəsində (Trento, İtaliya), V. Cordan adına simfonik dirijorların beynəlxalq müsabiqəsində (Xarkov), Simfonik dirijorların II Milli müsabiqəsində iştirak etmişdir. Beynəlxalq festivallarda iştirak VII, X, XI, XII, XIII, XIV, XV, XVI, XVII Beynəlxalq "Operetta Kaunas qalasında" festivalı (Litva), I–V Beynəlxalq "O — Fest" Musiqi Festivalı (Kiyev, Buça), "Fransız baharı" (Kiyev), "Bukovynanın qızıl alqışları" (Çernovtsı), "Tavriyanın Melpomena" (Xerson), "Qoqol-fest" (Poltava) və s.
Oksana Madaraş 2014-cü ilin mart ayında Kaunas Dövlət Musiqi Teatrında Coakkino Rossininin "Sevilya bərbəri" tamaşasının dirijoru kimi çıxış etmək üçün dəvət alıb. Tur fəaliyyəti həm Ukrayna şəhərlərində, həm də xaricdə çıxışlardan ibarətdir.
Alan Dzaqoyev
Alan Yelizbaroviç Dzaqoyev — yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən Rusiya futbolçusu, hal hazırda "MOİK Moskva" klubunun şərəfini qoruyur. Rusiya Federasiyasının əməkdar idman ustası (2018). Üçqat Rusiya çempionu, dörd dəfə Rusiya Kubokunun qalibi, dörd dəfə Rusiya Super Kubokunun qalibi. Beş dəfə Rusiya çempionatının 33 ən yaxşı futbolçusu siyahısına daxil edilmişdir.
2008-ci ildən Rusiya millisində oynayır. 2012 Avropa çempionatında, 2014 və 2018 Dünya çempionatlarında iştirak edib. İqor Netto Klubunun üzvüdür. 2021-ci ilin fevral ayında Sport Bible nəşrinin tərtib etdiyi dünyanın ən sadiq 30 futbolçusu siyahısına daxil edildi (13 il 1 ay "MOİK" klubunun əsas komandasında — 26-cı yer).
Şəxsi həyatı
2012-ci ilin iyun ayında Dzaqoyev Tolyatti Dövlət Universitetində "Yüksək liqa komandalarının futbolçularının rəqabət və məşq fəaliyyətlərinin nisbətinin optimallaşdırılması" mövzusunda tezisini müdafiə etdi. 2012-ci ilin avqustunda Beslan hakimiyyəti Dzaqoyevə şəhərin fəxri vətəndaşı adını verdi. Qardaşı Gela söyləyir ki, Alanın hirslilik xasiyyəti ilə bağlı yayılmış inancın əksinə olaraq, o, kifayət qədər sakit insandır və həmişə qohumlarının və yaxın dostlarının fikirlərini dinləyir.
Dzaqoyevin www.alan-dzagoev.com rəsmi bloqu var. 2013 və 2015-ci illərdə futbolçunun özünün də vurğuladığı kimi onun sosial media hesabları yoxdur. 2 sentyabr 2019-cu ildə Yuri Dudun Beslan faciəsinin on beşinci ildönümünə həsr edilmiş "Beslan. Unutma" adlı sənədli filmi çıxdı. Oradan məlum oldu ki, bu şəhərdən olan Alan terror hücumu qurbanlarından birinin müalicəsini maliyyələşdiribmiş.
"Zenit" ilə bağlı təhqiramiz fikirləri
18 may 2013-cü ildə bir qalmaqal yaşandı: "MOİK"-in "Kuban" ilə oyunundan sonra ordu komandası çempionluq titulunu qazandı, Dzaqoyev "Zenit" futbol klubunun ünvanına təhqiramiz bir mahnı oxumağa başladı. Bu hadisə futbol ictimaiyyətində birmənalı qarşılanmadı. Alanı iki-dörd oyunluq diskvalifikasiya gözləyirdi. Daha sonra futbolçu etdiyi hərəkətə görə üzr istədi. Rusiya Futbol İttifaqının nəzarət intizam komitəsi oyunçunu şərti olaraq üç ay diskvalifikasiya etdi.
Havandıq (Urmiya)
Havandıq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 59 nəfər yaşayır (15 ailə).
Tolqa Zəngin
Tolqa Zəngin (d. 10 oktyabr 1983, Türkiyə) — Beşiktaş PFK-da forma geyinən Türkiyəli qapıçı.
Köniqsberq döyüşü
Köniqsberq döyüşü — İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Sovet qüvvələrinin Şərqi Prussiyada son hərbi əməliyyatlarından biridir. Sovet mənbələrinin də daxil olduğu bəzi mənbələrdə döyüşün adı Köniqsberq Hücumu olaraq keçir. Sovet 3-cü Belarus Cəbhəsinin qüvvələri şəhərə hücumun ardından dörd gün davam edən sərt qarşıdurmalardan sonra, bu gün adı Kalininqrad olan şəhərə nəzarəti təmin etdilər. Şəhərin Sovet birləşmələri tərəfindan mühasirə edilməsi 1945-ci ilin yanvar ayının sonlarında başlamışdı. Köniqsberq ilə Pillau limanı arasıdaki quru körpüsünü ələ keçirmək üçün şiddətli döyüşlər keçirilib. Lakin 1945-ci ilin Mart ayında Köniqsberq artıq əsas cəbhə xəttinin yüzlərlə kilometr arxasında qalmışdı. Sovet qoşunları üç gün davam edən döyüşlərlə Alman mövqelərini müdafiə etmək vəziyyətə saldıqda, 9 aprel 1945-də alman qoşunları təslim oldu və regiondakı döyüşlər sona çatdı.
Döyüş öncəsi qarşıdurmalar
Sovet Ali Komandanlığı (STAVKA), Şərqi Prussiya Hücumunu Berlin istiqamətində irəliləyəcək olan Qızıl Ordu qüvvələrinin qanadını örtmək üçün planlaşdırmışdı. Əslində Berlinə hücumda istifadə ediləcək çoxsaylı qüvvələr Sovet rəhbərliyi tərəfindən Şərqi Prussiya hərəkatlarına cəlb edilmişdir. Şərqi Prussiya Döyüşünü planlaşdırarkən Stalin, Marşal Rokossovskiyə Şərqi Prussiyada tələyə salınacaq olan Vermaxt qüvvələrini məhv etməsini əmr etmişdi. Şərqi Prussiyaya hücum edən Sovet qüvvələri 3-cü Belarus Cəbhəsinin qüvvələridir. Cəbhə qüvvələri, 11-ci Qvardiya Ordusu, 39-cu 43-cü və 50-ci Ordular, 1-ci, 3-cü, 4-cü və 15-ci Hava Ordularından ibarət olmuşdur. Bu birliklərin ümumi gücü təqribən 1.5 milyon nəfər əsgər, bir neçə min tank və bir o qədər də təyyarədən ibarət idi. Vermaxt Şərqi Prussiyada çox geniş bir tahkimat şəbəkəsi, müdafiə xətləri və minalanmış ərazilərdən ibarət olduqca mürəkkəb və bir o qədər də güclü bir müdafiə sistemi təşkil etmişdi. Döyüş, 13 yanvar 1945-ci il tarixində başlayıb və daha başlanğıcda demək olar ki, dalana dirənmişdir. Qızıl Ordu hissələri, döyüşün ilk günü 1,5 km irəli getdilər və təkcə üç müdafiə xəttini aşa bildilər. Döyüşün beşinci günü bitdikdə, ağır itkilərə baxmayaraq yalnız Sovet ordusu yalnız20 km-lik bir irəliləmə təmin edə bilmişdi. Lakin Almanların müdafiəsi yarılmışdı. Yenə də başlanğıcda qarşılaşılan çətinliklərin aşılmasından sonra Sovet qoşunları güclərini topladılar və 24 Yanvarda Visla çayı sahilinə çatdılar. Qızıl Ordunun bu hücum hərəkatı bölgədəki Alman qüvvələrinin Almaniya ilə və Şərq Cəbhəsindəki digər qüvvələrlə quru əlaqəsini kəsmiş oldu. Bu halda, mühasirə edilən Alman qoşunlarının hər cür təchizatı ancaq dənizdən təmin edilə bilərdi.
Mühasirə
Hitler, 25 Yanvarda üç ordu qrupunu yenidən təşkil etmə qərarı aldı. Bu qərar, həm Şərqi Prussiyadakı həm də Kurlandiya yarımadasındakı Alman qüvvələrindən ibarət idi. Bu səbəbdən cəbhə xəttinin çox arxasında qalmasını üstü bağlı olaraq təsdiq olunması mənasını da daşıyırdı. Hitlerin nizamlamasında Şimal Ordular Qrupu Kurlandiya Ordular Qrupu, Mərkəz Ordular Qrupu (hansı ki Köniqsberqdə mühasirəyə alınmışdı) Şimal Ordular Qrupu və A Ordular Qrupu isə Mərkəz Ordular Qrupu olaraq yenidən təşkil edildi. Şimal Ordular Qrupu olaraq yenidən təşkil olunan qüvvələr, üç ayrı bölgədə Sovet qüvvələri tərəfindən daha çox təzyiq altına alınmış idi. Bu üç mühasirə zonasından biri Köniqsberq ətrafında, digəri Samland Yarımadasına çox yaxın bir bölgədə və üçüncüsü isə Heiligenbeil mühasirəsi altında, Visla Lagunundadır.
1945-ci ilin Yanvar ayının sonlarında 3-cü Belarus Cəbhəsinin, Pillau limanına gedən yolu kəsərək Köniqsberqi quru tərəfindən əhatəyə almış, şəhərdə yaşayan təxminən 200 min mülki əhali ilə birlikdə 3-cü Panzer Ordusunu mühasirəyə almışdı. Dinc əhalinin ehtiyaclarını təmin etməkdə yaşanan çətinliklər o qədər ağırdı ki, şəhərdə yaşamaqda olan insanlara bir-birindən çarəsiz üç variant qalır.
Yüzlərlə insan cəbhə xəttini keçməyi seçdi. Amma gündə təxminən 2 min qadın və uşaq donmuş suyun üzərindən Pillauya gedirdi. Nasist Partiyasının Şərqi Prussiya üzrə nümayəndəsi Erix Kox Berlin səfərindən qayıdarkən, Köniqsberqə dönmək əvəzinə Pillaunun nisbi təhlükəsizliyini seçim edib təxliyə əməliyyatlarını keçirməklə məşğul olmuşdur. Təxliyə üçün ilk gəmi, 1.800 mülki və 1.200 yaralını 29 Yanvarda mühasirədən çıxarmışdır. Alman qüvvələri fevral ayı ərzində Köniqsberqlə Samland arasındakı dar quru əlaqəsini əldə tutmaq üçün gərgin döyüşləri nəzərə aldılar. Sovet qoşunları bu dar quru əlaqəsini bir müddət üçün ələ keçirərək şəhərin xarici aləm ilə olan əlaqəsini tamamilə kəsdilər. Ancaq 19 Fevralda 3-cü Panzer Ordusu və Alman 4-cü Ordusu, Pillau üzərindən hücum edərək Köniqsberq-Pillau quru əlaqəsini yenidən açmağa müvəffəq oldu. Ələ keçirilmiş bir T-34 tankı başçılğında Alman 1-ci Piyada Diviziyası tərəfindən eyni zamanda Köniqsberqdən açılan bir qarşı hücum 28-ci Korpus ilə əlaqə qurmağı qarşısına məqsəd qoymuşdur. General Hans Qollnik başçılığı ilə bu korpus, Pillau da daxil olmaqla Samland Yarımadasının bir hissəsini nəzarətində saxlayırdı. Köniqsberqin bir neçə kilometr kənarındakı Metgethen qəsəbəsini ələ keçirən Alman birliyi, General Gollnickin qüvvələri ilə ertəsi gün təmas təmin edəcək olan 5-ci Panzer Divizionuna bir keçid təmin etmiş oldu. Bu döyüşlər bölgədəki Alman müdafiəsini Köniqsberq-Pillau quru əlaqəsi bərpa olunana qədər sağlam vəziyyətdə saxlamağı təmin etdi. Bu sayədə yenidən dəniz yolu ilə şəhərin və müdafiənin təchizatı təmin olundu və yenə eyni yolla vətəndaşların və yaralıların bölgədən təxliyəsinə imkan yarandı. Bu bir ay ərzində davam edən müharibələr, bəzi mənbələrdə 1-ci Köniqsberq mühasirəsi olaraq da adlanır. Mart ayında bölgədəki cəbhə xətti sabitləşdi. Əsas cəbhə xətti yüzlərlə kilometr qərbə tərəf keçmişdi və şəhəri ələ keçirmək STAVKA üçün artıq prioritet hədəf olmaqdan çıxmışdı. Yenə də şəhəri müdafiə edən Alman qarnizonu dağılmamışdı və onlarda təslim olma istiqamətində hər hansı bir əlamət də görünmürdü. Sonunda Sovet komandanlığı, mühasirə etməyi davam etdirməkdənsə bir hücumla şəhərin alınması qərarını vermişdir.
Sovetlərin hücum hazırlıqları
Bununla yanaşı Köniqsberqin bir hücumla alınmasının asan olmayacağı məlum olurdu. Şəhəri müdafiə edən Alman qarnizonu, tam heyətli beş diviziyadan ibarət idi və döyüşçülərin sayı 130 min nəfər idi. Müdafiə 1888-ci ildə inşa edilmiş olan güclü bir müdafiə sisteminə əsaslanır. Bu istehkam mövqeləri bir-birinə tunellərlə bağlı on beş qaladan ibarət idi və birliklərin qalacağı obyektləri də əhatə edirdi. Müdafiə sistemi Fransa-Prussiya müharibəsi zamanı həyata keçirilən Parisin mühasirəsi ardından gələn dövrdə, bu mühasirənin təcrübəsindən də istifadə edilərək inşa edilmişdi. Beləliklə, çox güclü topların bombardmanına belə qarşı dura bilən vəziyyətdə idi. Alman qüvvələri hələ də mühasirə altındakı şəhərə yaxın regiondan Samland Yarımadasına çatan dar quru əlaqəsini əldə tuturdular. Sovet qüvvələri üçün şəhərin alınması, bu quru əlaqəsinin kəsilməsini tələb edir. Həmçinin Samland Qrupu kimi tanınan bu Yarımada Alman qüvvələrinin (28-ci Korpus) bu quru əlaqəsini qorumaq üçün əks-hücumlara keçə biləcəyi ehtimalı da nəzərdən keçirilirdi.
Vinston Çörçillə görə Köniqsberq, "modernləşdirilmiş ağır müdafiə istehkamı" idi. Şəhər, iç içə keçmiş üç dairəvi istehkamla əhatə olunmuşdu. Xarici müdafisə sistemi 12 qalayla gücləndirilmişdi. Ortadakı istehkam şəhərin dərhal kənarındaydı və daxili istehkam mina ərazilərini və tank maneələrini əhatə edən böyük, yeganə anti-tank müdafiəsidir. Belə güclü bir müdafiə sistemi qarşısında uğur qazanmaq üçün Sovet Cəbhə komandanlığı, intensiv hava və artilleriya dəstəyinə bel bağlamağı planlaşdırıb. Artilleriya intensivliyində planlaşdırılan sıxlıq kilometr başına bəzi bölgələrdə 250 ədəd kimi müəyyənləşdirilib. Həmçinin Alman qoşunları sıx bir təbliğata məruz qoyuldu. Bu təbliğatda müqavimət göstərməyin əbəs olduğu, cəbhə xəttinin çox geridə qaldığı, tamamilə mühasirə edilmiş olduqları və ən yaxşısının silahı buraxmaq olacağı deyilirdi. Lakin yenə də bu təbliğat çox az təsirli oldu.
Hücum, dörd gün davam edən artilleriya bombardmanı hazırlığından sonra 6 aprel 1945-ci ildə başlayıb. Hücumun "ulduz tərzi" olması planlaşdırılmışdı. Buna əsasən Sovet qoşunları ətraf mühitin bir çox nöqtəsindən, şəhər mərkəzinə yönələn müstəvilərdə hücum edəcəklər, müdafiə sistemini bir-birini dəstəkləməyən, bir-birindən qopmuş parçalar halında böləcəklər. Döyüş qüvvələri, şimal və cənub olmaqla iki qrupa ayrıldı. Şimal qrupu 39-cu və 43-cü Ordulardan yarandı. Cənub qrupu isə 11-ci Qvardiya Ordusu idi. 50-ci Ordu, döyüş cəbhəsinin şimal-şərq hissəsində yer alıb, amma yalnız məhdud bir şəkildə hücuma qoşuldu.
Birinci gün: 6 Aprel
Döyüş cəbhəsinin cənub hissəsində döyüş intensiv artilleriya bombardmanı ilə sübh vaxtı başlandı. Üç saat davam edən bombardmanın ardından birinci hücum dalğası hərəkətə keçdi. Müdafiənin birinci xətti, dörd gündür davam edən intensiv bombardmanın nəticəsində böyük ölçüdə əziyyət çəkmiş və demoralize olmuşdu. Nəticə olaraq Qızıl Ordu döyüşünə qatılan piyada diviziyaları, qısa müddətdə Alman səngərlərinə girdilər. Günorta saatlarında Sovet alayları ikinci müdafiə qurşağına hücuma keçdilər. Ancaq almanların göstərdiyi güclü bir müqavimət bu hücumu dayandırmağı bacardı. Bunun üzərinə Cəbhə komandanlığı, ehtiyat birliklərini döyüşə daxil etməyə qərar verdi. Üç saat sonra Alman ikinci müdafiə eşalonu da bir neçə nöqtədə ələ keçirilmişdi. Xüsusən səkkiz nömrəli qala bölgəsində şiddətli qarşıdurmalar baş verdi. 19-cu əsrin sonlarında inşa edilmiş və sonralar modernləşdirilmiş olan qala qalın qala divarları, atəş gücü və dərin xəndəklərlə dəstəklənmişdi. Məhz bu səbəbdən də, SSRİ ordusunun bu mövqeləri bir cəbhə hücumu ilə ələ keçirilməsi qeyri-mümkün idi. Ağır artilleriya atəşinə baxmayaraq, almanların müdafiə olunan qüvvələri qala divarlarına yönələn hər bir hücumu dayandırmağı bacardı. Qızıl Ordu birlikləri, ancaq qaranlıq çökdükdən sonra qala divarlarına yaxınlaşdı və partlayıcılardan istifadə edərək deşiklər açmağa çalışdılar.
Şimal hissədə də hücum cənubla eyni zamanda başlayıb. Burada da səhər saatlarında birinci müdafiə xəttini keçən Qızıl Ordu hissələri, ikinci müdafiə zolağına hücum etdilər. İkinci müdafiə qurşağındakı Alman müdafiəsi pis şəkildə sarsıldı və bir neçə nöqtədə yarıldı. Ancaq günortadan sonrakı saatlarda Sovet irəliləməsi get-gedə yavaşıdı. Xüsusilə cəbhənin sağ cinahlarında, şəhərin qərb şəhərətrafı qəsəbələrində yerləşmiş olan Samland Qrupuna bağlı Alman qoşunları bir neçə qanad hücumu həyata keçirmişdi. Beş saylı qala kimi tanınan istehkamlar, bütün Köniqsberq mövqeləri arasında ən güclü istehkam kimi görünürdü və təbii olaraq güclü bir müqavimət göstərdi. Cəbhənin bu vəziyyətində Sovet komandanlığı, regionu mühasirə altında saxlayaraq, ön cəbhənin arxasında qoymağa, yenidən hücum etmə hazırlıqları üçün vaxt qazanmağa qərar verdilər.
Qaranlıq çükdüyündə döyüşlər səngidi. Hər iki tərəf də öz cəbhə xətlərini nəzarətə aldı, qüvvələrini yenidən təşkil etdi və ehtiyatlarını cəbhə xəttinə gətirdi. Müharibənin ilk gününün nəticəsi dəqiq deyildi. Sovet hücumu, plandakı qədər yaxşı inkişaf göstərməmişdi. Ancaq şəhər müdafiəsi də, müdafiə birliklərin əhvalları da böyük ölçüdə sarsılmışdı. Zabitlər də daxil olmaqla hərbi birliklərdə təslim olma halları özünü göstərməyə başladı. Hücumun ilk günündə pis hava şəraiti Sovet artilleriya və hava qüvvələrinin istədikləri qədər təsirli nöqtə bombardmanını həyata keçirməsini əngəlləmişdir. Həmçinin müharibənin ilk günü Sovet qüvvələrinin ələ keçirdikləri ərazilər də, istehkam bölgələri də, şəhər mərkəzində olduğu kimi küçə toqquşmalarının mürəkkəb problemlərini yüngülləşdirən tərzdə sıx əhali yaşayan bölgələr deyildi.
İkinci gün: 7 Aprel
Gecə ərzində Alman qoşunları, cəbhə xəttinə gətirdiyi ehtiyatlarla bir neçə əks-hücuma cəhd göstərdi. Şiddətli qarşıdurmalara və iki tərəf üçün də ağır itkilərə yol açan bu cəhdlər Sovet əsgərləri tərəfindən geri atılmışdır. Sovet cəbhəsinin ən problemli xətti hələ də Samland Qrupu qarşısında idi və bu təbəqədə Alman qüvvələri bir çox əks-hücum cəhdi həyata keçirmişdilər. Ertəsi gün sübhçağı aydın hava Sovet aviasiyası və artilleriyasının daha uğurlu bombardmanlar etməsinə imkan verdi. Baltik Donanmasının aviasiyası və 1-ci, 3-cü və 15-ci Hava Qoşunlarının bir neçə yüz bombardmançı təyyarəsi, Samland Qrupunun xətlərini və şəhər mərkəzini bombaladı.
Bu arada 8 saylı qala Qızıl Ordu birləşmələri tərəfindən tutuldu. Amma almanlar yenə də güclü bir müqavimət göstərməyə davam etdi. Bir neçə uğursuz hücumdan sonra daha hiyləgər bir plan həyata keçirildi. Bir neçə yüz nəfərlik Sovet əsgəri, yaranan tüstü pərdələməsindən istifadə edərək, müdafiəni zəiflətmək üçün alov maşınlarından istifadə edərək xəndəyi aşıb qalaya girməyi bacardı və qala içində şiddətli toqquşmalar başladı. Xarici müdafiə xətti zəifləyən kimi kütləvi cəbhə hücumu başladı. Nəticədə döyüş uğurla başa çatdı və qaladakı Alman qarnizonu təslim oldu. Gün ərzində 11-ci Qvardiya Ordusu, cənub hissədəki bütün müqaviməti qıraraq Pregel çayına çatmağa çalışdı. Ancaq döyüş şəhərin mərkəz hissəsində yavaş inkişaf edirdi. Hər bir bina üçün ayrı-ayrı döyüşlər baş verdi və hər bina müstəqil müdafiə vahidi olaraq müqavimət göstərirdi. Xüsusilə şəhərin dəmiryolu stansiyası binası və ətrafı şiddətli qarşıdurmalara səhnə oldu. Hər bir vaqon ayrı bir atəş nöqtəsi halına gətirilmişdi. Qızıl Ordu hissələri zirehli texnikanın və artilleriyanın dəstəyindən istifadə etmək məcburiyyətində qaldılar. Ancaq qaranlıq çökəndə müqavimət zərərsizləşdirildi. Bu vəziyyət, Qızıl Ordu hissələrinin şəhər mərkəzinə girişi müdafiə edən daxili müdafiə zolağına hücum etmə imkanı verdi.
Şimal hissədə beş saylı qala, inadcıl bir müqavimət göstərməyi davam etdirirdi. Sovet istehkamçılar sonunda divarların özülünə partlayıcılar yerləşdirməyi, beləliklə, deşiklər açmağa nail oldular. Bu deşiklər, məhsuldar bir hücuma imkan verdi. Qızıl Ordu hissələrinin səkkiz Saylı qalaya başladıqları hücumda bütün gecə davam edən şiddətli döyüşləri başladı. Bu qarşıdurmalar yerdə qalan Alman qoşunlarının səhərin ilk saatlarında təslim olmalarına qədər davam etdi. Günün sonunda daha çox müqavimət göstərməyin mənasız olduğunu görən General Otto Laş, Hitlerin qərargahı ilə simsiz əlaqəsi quraraq təslim olmaq üçün icazə istədi. Hitlerin cavabı "Son adama qədər döyüşün" şəklində olmuşdur.
Üçüncü gün: 8 Aprel
Pregel çayı sahili 11-ci Qvardiya Ordusu tərəfindən gecə saatlarında alındı və qarşı tərəfdə Alman atəşi altında möhkəm körpü keçidi yaradıldı. Şimal istiqamətində irəliləyişi davam etməsi, şimal hissə Sovet qoşunları təmas qurmalarını, beləliklə əhatə etməyi başa vurmalarını və Alman Samland Qrupunun şəhər müdafiəsi ilə əlaqəsini kəsməsini təmin etdi. Günortadan sonra Marşal Aleksandr Vasilevski, müdafiə olunan Alman komandanlığını təslim olmağa çağırıb. Bu təklif rədd edildi və Alman qüvvələri həm şəhər mərkəzindən həm də Samland körpübaşından, mühasirəni yarmaq üçün çoxlu cəhd göstərdilər. Bu hücum cəhdləri bir neçə kilometrlik irəliləyişlərə nail olduqdan sonra dayandırıldı. Bir başqa hücum əməliyyatı daha hazırlandı. Lakin Sovet hava qüvvələri, hava müdafiəsi qeyri-kafi olan Alman qoşunlarına ciddi itkilər vermişdi. Bütün hücum boyu Sovet hava qüvvələri adətən uğurlu bir şəkildə istifadə edilmişdir.
Gün sonunda Samland Qrupunun mühasirəni yarmaq üçün edə biləcəyi hər hansı bir təşəbbüsün faydasız olacağı açıq şəkildə ortada idi. Digər tərəfdən, şəhər mərkəzindəki Alman qüvvələri üçün də vəziyyət yaxşı deyildi, təxminən 40 min nəfərdən ibarət olan bu qüvvələr, nizamlı bir şəkildə davam etdirilən şiddətli artilleriya atəşi altında qalmışdılar.
Dördüncü gün: 9 Aprel
Müharibənin son günündə Alman müdafiəsi əzildi və müdafiənin nizamı da pozuldu. Mövcud şərtlər çərçivəsində müqavimət göstərməyin mənasız olduğunu başa düşən General Otto Laş, öz təşəbbüsü ilə təslim olmağa qərar verdi. Saat 18:00-da təslim olmaq qərarını Sovet xətlərinə çatdırdı və bir Sovet nümayəndə heyəti General Laşın sığınacağına gəldi. Gecə yarısından qısa bir müddət əvvəl təslim şərtləri ikitərəfli halda qəbul edildi.
Nəticə
Şəhərin təxminən səksən faizi döyüş nəticəsində viran oldu. Şəhərə ilk dağıntılar 1944-cü ilin avqust ayındakı Böyük Britaniya Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən edilən bir hava hücumu nəticəsində baş vermişdi. İkinci dağıntı dalğası isə aprel 1945-dəki döyüşlər zamanı Sovet bombardmanı və hava axınları nəticəsində baş vermişdi. Şəhərdə müharibə ərəfəsində 316 min alman əhali yaşayırdı. Müharibədən sonra şəhərdə qalan 200 min vətəndaşın hamısı şəhərdən evakuasiya edildi. Şərq Cəbhəsində mühasirə altına alınan hər şəhərdə olduğu kimi burada da mühasirənin son mərhələlərində aclıqdan bir çox vətəndaş öldü. Bir çox insan isə bağçalarında kartof əkməyə çalışaraq bu taledən qaçmağa çalışdı. Müharibədən sonra bu region Sovet rəhbərliyinə keçdi və Kalininqrad vilayəti adlandırıldı.
Gökhan Saki
Gökhan Saki (d.18 Oktyabr 1983 Schiedam, Hollandiya) Türkiyə və Hollandiya vətəndaşı peşəkar Kikboksinq idmançısıdır. Hollandiyada Golden Glory Gym komandasında döyüşən Saki 2 dəfə Hollandiya və Avropa Muay Tay çempionu, 2008-ci ildə təşkil olunmuş K-1 Dünya GP 2008 Havay çempionudur.
Kariyerası
Saki 1993-cü ildə 10 yaşında Muay Tay idmanına başladı. 2008-ci ildə Tokioda təşkil olunmuş Dünya K-1 Grand Prix çempionluğunda yarım finala qədər yüksəldi. Yarım finalda rəqibi hollandiyalı Remy Bonjasky-yə nakaultla uduzdu. Hollandiyada böyüyən və özünü Kikboksinq-də təkmilləşdirən Saki Türkiyə adına yarışlara çıxmaqdadır. Ləqəbi İsyancı olan Sakinin boyu 182 sm-dir. Sonuncu dəfə 2010-cu ildə K-1 Grand Prix çempionluğunda Türkiyəni təmsil etmiş və izləyənlərin rəğbətini qazanmışdır. Bu yarışda 1/8 finaldakı rəqibi Daniel Ghita ilə qarşılaşmışdır. Eyni xüsusiyyətlərə malik olduqları üçün onlar arasındakı döyüş son dərəcə ağır və böyük maraqla izlənən oldu. Bu yarışda 3-cü raundun sonunda bərabərlik olması ilə əlaqədar verilən əlavə raundda Gökhan Saki qalib gəldi. Daniel Ghita atdığı təpiklər onun sağ qolunu qırılmasına səbəb olur və yarım finalda rəqibi Alistair Overeemlə döyüşdə heç yumruq dəymədən tək qolu ilə bir çox dəqiq zərbələr atmış və sonuncu ayaq zərbəsinilə rəqibini yerə sərmişdir. Alistair Overeemin onum qolunun qırıq olmasını bildiyi qoluna vurması ilə yarış sona çatdı. Davam edə bilməyən Saki yarışın üçüncüsü oldu. Golden Glory-nin 10 il müsabiqələrində yer aldı. Hələ də davam edən müsabiqələrin favoriti Gökhan Saki görünür.
Şəxsi həyatı
Sakinin ana və atası Türkiyədən gələn immiqrantlardır. Hollandiya və Türkiyə vətəndaşıdır.
Skopye Nəqliyyat Mərkəzi
thumb|[[Vodno dağından Skopye avtobus və qatar stansiyasının görüntüsü]] Skopye Nəqliyyat Mərkəzi ― Şimali Makedoniya Respublikasının paytaxtı Skopyenin əsas şəhər avtobusu və dəmir yolu stansiyası. O, öncəki stansiya binalarını dağıdan 1963-cü il Skopye zəlzələsindən sonra inşa edilmişdir. Stansiyada Belqrad, Saloniki, Afina və Lyublyanaya gedən uzun məsafəli qatarlar, habelə burda gündə iki dəfə Skopyeyaya yollanan Vyana üzərindən Salonikiyaya qədər ekspres qatarlar xidmət göstərir: bir dəfə Salonikiyə, ikinci dəfə Belqrad və Lyublyananı keçərək Vyanaya qayıdırlar. Skopye dəmir yolu stansiyası "Makedonija" adlı əsas meydandan 15 dəqiqəlik məsafədədir.
Tarixi
Stansiya 26 iyul 1963-cü il tarixində baş verən və əvvəlki stansiya binalarını dağıdan Skopye zəlzələsindən sonra inşa edilmişdir. Köhnə vağzal binası zəlzələnin simvoluna çevrildi, oradaki saat 5:17-də dayandı və hazırda orada Skopye Şəhər Muzeyi (Muzej na grad Skopye) yerləşir. Zəlzələdən sonra müəllifi yapon memar Kenzo Tanqe olan, lakin heç vaxt tam həyata keçirilməyən şəhərin əsaslı yenidən qurulması üçün layihə başladıldı. Stansiya brutalizm memarlıq üslubunda yenidən quruldu. İnşası 1981-ci ildə başa çatdı.
Möhbəddin Səməd
Həyatı
Möhbəddin Səməd 1942-ci il yanvarın 25-də Qərbi Azərbaycanın Noemberyan rayonunun Yuxarı Körpülü kəndində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirmişdir (1948-1958). Əmək fəaliyyətinə Abşeron üzümçülük sovxozunda, sonra isə Bakı Şin zavodunda fəhlə kimi başlamışdır (1959-1966). Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır (1966-1972). "Bakı" axşam qəzeti və "Azərbaycan gəncləri" qəzeti redaksiyalarında (1972-1980) ədəbi işçi, "Kommunist" qəzeti redaksiyasında baş müxbir, ədəbi işçi (1980-1991) olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində publisistika şöbəsinin müdiri, radio musiqi şöbəsinin müdiri işləmişdir (1991-1994). Hazırda orada Cənubi Azərbaycan Radio Verilişləri baş redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsində çalışır (1994-cü ildən).
Bədii yaradıcılığa orta məktəbdə oxuyarkən həvəs göstərmişdir. "Əsli" adlı oçerki 1958-ci ildə "Sovet Ermənistanı" qəzetində dərc olunmuşdur. Öz yaradıcılığında sənədli hekayələrə üstünlük verir. Məqalə, esse və portret oçerkləri dövri mətbuatda müntəzəm çap olunur. Toğrul Nərimanbəyov, Qara Qarayev, Səttar Bəhlulzadə, Fikrət Əmirov barədə elmi-kütləvi oçerkləri Yaponiya, Almaniya, Fransa, Türkiyə, Amerika və Lüksemburqda dərc edilmişdir. "Uzaq və yaxın Lütfi Zadə", "Alim", "Körpülü", "Ömür", "Musiqişünas", "Luvr", "Toğrul" çoxseriyalı sənədli filmlərinin ssenari müəllifidir.
Amerikada yaşayan dünya şöhrətli Azərbaycanlı alim, professor Lütfü-Zadə barədə geniş məlumatı 1980-ci ilin axırlarında Azərbaycan içtimayətinə ilk dəfə o çatdırmışdır. Böyük alimə həsr olunmuş 4 seriyalı "Uzaq və yaxın Lütfü-Zadə" sənədli filmi (1998) və alimin həyat və yaradıcılığından bəhs edən "Dünya dahilərsiz yaşaya bilmir" kitabı (2000) (Azərbaycan, Türk və Rus dillərində) onun qələminin məhsuludur.
Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur (1979).
İzzət Balacayev
İzzət Zakir oğlu Balacayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsinin qazisi, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan İzzət Balacayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Xocavəndin, Kəlbəcərin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İzzət Balacayevə "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İzzət Balacayev "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İzzət Balacayev "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İzzət Balacayev "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İzzət Balacayev "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Milli Qurtuluş Ordusu (Əlcəzair)
Milli Qurtuluş Ordusu (MQO; ; ) — Əlcəzair müharibəsi zamanı milliyətçi Əlcəzair Milli Qurtuluş Cəbhəsinin silahlı qanadı. 1962-ci ildə Əlcəzair Fransadan müstəqilliyini qazandıqdan sonra MAQ müntəzəm Əlcəzair Xalq Milli Silahlı Qüvvələrinə çevrilmişdir. Qruplaşma 1957-ci ildə təxminən 40,000 nəfərlik olmuş, Fransa isə cavab olaraq 1956-cı ildən başlayaraq regiona 400,000 əsgər göndərmişdi.
Kolposkopiya
Kolposkopiya (yun: κόλπος "boş, uşaqlıq, vagina" + skopos: "baxmaq") — kolposkopdan istifadə edərək uşaqlıq boynunu, həmçinin vaginanı və vulvanı vizual olaraq yoxlamaq üçün tibbi diaqnostik prosedur. Prosedurdan əvvəl anesteziya tələb olunur.
Kolposkopiyanın əsas məqsədi xərçəng öncəsi vəziyyətlərin erkən aşkarlanması və müalicəsi ilə uşaqlıq boynu xərçənginin qarşısını almaqdır. İnsan papilloma virusu (İPV) ümumi bir infeksiyadır və əksər uşaqlıq boynu xərçənginin əsas səbəbidir.
Devyatı Val adası
Şikotan adasının cənubunda Ayvazovski buxtasında qərarlaşır. Şikotan adasından 100 metrlik boğaz ayırır. Ayvazovski butasında, adadan cənub-qərbdə Ayvazovski adası yerləşir.
Kolposkopiya
Kolposkopiya sahələrin böyüdülmüş və işıqlandırılmış görünüşünü təmin edən kolposkopdan istifadə etməklə həyata keçirilir. Kolposkopiya kolposkopistə normal toxumanı zədələnmiş və ya anormal toxuma dəyişiklikləri (lezyonlar) kimi vizual olaraq ayırd etməyə və patologiyanın sonrakı tədqiqi üçün məqsədyönlü biopsiya götürməyə imkan verir.
Prosedura Eduard Virtsin köməyi ilə alman həkimi Hans Hinselmann tərəfindən hazırlanmışdır. Kolposkopiyanın inkişafı Osventsimdə olan yəhudi məhbuslar üzərində təcrübədən keçmişdi.
Göstərişləri
Əksər qadınlar pap testin (sitoloji) nəticəsi normal çıxmadıqda kolposkopiyadan keçirlər.
Bir çox həkimlər öz qiymətləndirmələrini və müalicə qərarlarını Amerika Kolposkopiya və Servikal Patologiya Cəmiyyətinin 2017-ci ildə dərc edilmiş "ABŞ-da Uşaqlıq Boyun Xərçənginin Qarşısının Alınması üçün Kolposkopiya Təcrübəsi üçün Məlumatlı Konsensus Tövsiyələri" hesabatına görə əsaslanır.
Kolposkopiya ümumiyyətlə aşağı dərəcəli skuamöz intraepitelial lezyon və ya daha az göstərən pap testi nəticələri olan insanlar üçün aparılmır. SILs uşaqlıq boynunun səthində lezyon kimi tanınan epitel hüceyrələrinin anormal böyüməsidir.
Proseduru
250px|right|thumb|Kolposkop thumb|240px|Transformasiya zonasının növləri: Tip 1: Tamamilə ektoservikal (çox vaxt hormonal). Tip 2: Endoservikal komponent, lakin tamamilə görünən (çox vaxt yetkinlik dövründən əvvəl). Tip 3: Endoservikal komponent, tam görünmür (menopozdan sonra ümumi). İlkin diaqnoz zamanı xəstəlik tarixi toplanır. Prosedur xəstəyə tam təsvir olunur. Bəzi hallarda prosedurdan əvvəl hamiləlik testi aparıla bilər, bundan sonra xəstə razılıq formasını imzalayır.
Kolposkopiya qadın uzanmış vəziyyətdə, ayaqları üzəngidə və ombalar masanın aşağı kənarında (bu mövqe belin litotomiya mövqeyi kimi tanınır) aparılır. Hər hansı bir şübhəli zədə (lezyon) üçün vulva müayinə edildikdən sonra vaginaya güzgü yerləşdirilir.
Kolposkop anormal toxumaların mövcudluğunu göstərən görünən əlamətləri axtarmaq üçün istifadə olunur. O,uşaqlıq boynunu, vagina və vulva səthinin görünüşünü böyütmək üçün işıqlı binokulyar və ya monokulyar mikroskop kimi fəaliyyət göstərir. Səthin quruluşunun ümumi təəssüratını əldə etmək üçün aşağı böyüdücü (2-6) istifadə edilə bilər. Vagina və uşaqlıq boynunu öyrənmək üçün 8-25-ə qədər böyütmə istifadə olunur. Yaşıl filtrlə birlikdə yüksək böyütmə çox vaxt daha inkişaf etmiş xərçəng öncəsi və ya xərçəngli zədələrin (lezyonların) mövcudluğunu göstərə bilən müəyyən damar nümunələrini müəyyən etmək üçün istifadə olunur.
Skuamöz-sütun qovşağı və ya "çevrilmə zonası" uşaqlıq boynunun xərçəngdən əvvəlki və xərçəngli lezyonların ən çox baş verdiyi kritik bölgədir. Transformasiya zonasını və hər hansı vizual zədələnmənin bütün həcmini görmək qabiliyyəti adekvat kolposkopik müayinənin mümkünlüyünü müəyyən edir.
Patolojı sahələrin vizuallaşdırılmasını yaxşılaşdırmaq üçün pambıq çubuqlardan istifadə edərək, uşaqlıq boynunun səthinə sirkə turşusu məhlulu vurulur. Uşaqlıq boynunun sirkə turşusunun tətbiqindən sonra ağarmış (asetovhiteness) və ya patolojı damar forması olan nahiyələri çox vaxt biopsiya üçün nəzərdə tutulur. Heç bir zədə görünməzsə, patolojı sahələri müəyyən etmək üçün uşaqlıq boynuna yod məhlulu tətbiq oluna bilər. Tam müayinədən sonra kolposkopist ən çox görünən anomaliyalı sahələri müəyyən edir və cımbız, SpiraBrush CX və ya SoftBiopsy kimi uzun biopsiya alətindən istifadə edərək bu sahələrdən biopsiya əldə edə bilər. Əksər həkimlər və xəstələr anesteziyanı lazımsız hesab edirlər; lakin, bəzi kolposkopistlər, xüsusən də çox sayda biopsiya nümunələri götürüldükdə, xəstənin narahatlığını azaltmaq üçün lidokain kimi və ya başqa yerli anesteziya tövsiyə edir və istifadə edirlər.
Şərhi
thumb|Kolposkopiya nəticələrinin yeri, subyekt uzanılı vəziyyətdə olduqda kvadratlar və ya müvafiq diaqramlar baxımından təsvir edilə bilər. Kolposkopiya nəticələrinin qiymətləndirilməsi üçün modellərdən biri aşağıdakı cədvəldə göstərildiyi kimi kolposkopiya zamanı görünənlərdən asılı olaraq beş müxtəlif parametr üzrə 0-2-yə qədər ballar təyin edən Şved şkalasıdır:
Şved şkalası üzrə ümumi bal 0-dan 10-a qədər dəyişir. 5 və ya daha yüksək bal bütün potensial yüksək dərəcəli lezyonları (YDL) müəyyən edir və 8 və ya daha yüksək balın YDL olma şansı 90% olur. Xərçəng riski aşağı olduğu üçün 5-dən aşağı bal biopsiya tələb etmir, 5-dən 7-yə qədər olan bal biopsiya tələb edir və 8 və ya yuxarı bal biopsiya tələb etmir, çünki birbaşa müdaxilə etmək daha effektivdir (məs. kəsilmə ilə).
Fəsadları
Kolposkopiyadan sonra əhəmiyyətli ağırlaşmalar nadirdir, lakin qanaxma, biopsiya yerində və ya endometriumda infeksiya və lezyonun müəyyən edilməməsi ola bilər.
Monsel məhlulu və gümüş nitrat biopsiya nümunələrinin şərhinə mane olur, ona görə də bütün biopsiya nümunələri götürülənə qədər bu maddələrdən istifadə edilməməlidir. Bəzi xəstələr qaşınma zamanı, bir çoxu isə biopsiya zamanı narahatlıq hiss edir.
Biopsiya ilə kolposkopiya sonsuzluğa və ya subfertilliyə səbəb olmur.
Maykl Cekson
Maykl Cozef Cekson — amerikalı müğənni, bəstəkar, rəqqas, xeyriyyəçi. "Popun kralı" adını qazanan Cekson, 20-ci əsrin ən görkəmli mədəniyyət xadimlərindən biri kimi qəbul edilir. Karyerası, musiqi, rəqs və modaya verdiyi töhfələr, ictimailəşdirilən şəxsi həyatı ilə birlikdə onu populyar mədəniyyətdə qlobal bir fiqur etmişdir.
Cekson ailəsinin səkkizinci övladı olan Maykl Cekson, 1964-cü ildə böyük qardaşları Ceki, Tito, Cermeyn və Marlon ilə The Jackson 5-in (sonradan Jacksons kimi tanınır) üzvü kimi ilk çıxışını etdi. Cekson solo karyerasına 1971-ci ildə "Motown Records"da olarkən başlamışdır. 1979-cu ildə çıxartığı "Off the Wall" albomu ilə solo ulduz oldu. Onun 1982-ci ildə buraxdığı "Thriller" albomundan "Beat It", "Billie Jean" və "Thriller" mahnısı da daxil olmaqla, musiqi videolarında irqi maneələri aşması ilə bilinir. O, MTV-nin uğurunun davam etməsinə köməklik etdi və "Bad" (1987), "Dangerous" (1991), "HIStory: Past, Present and Future, Book I" (1995) və "Invincible" (2001) albomlarının videoları ilə yeniliklər etdi. "Thriller" bütün zamanların ən çox satılan albomu oldu, "Bad" isə beş sinqlı ABŞ Billboard Hot 100-də bir nömrəyə çıxaran ilk albom oldu.