cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xınalıq
Atçılıq
left|230px|thumb|Atlı [[xınalıqlı]] right|230px|thumb|[[Xınalıqlılar atla]] Son dərəcə çətin dağ şəraitində olması Xınalıq camaatını ata daha çox möhtac etmişdir. Atçılıqla əlaqədar tarixə müraciət etdikdə aydın olur ki, hələ XIX əsrin 40-cı illərində Xınalıq mahalında at zavodu olmuşdur. Görünür o zaman at zavodu dedikdə xüsusi cins at ilxılarının mövcudluğu nəzərdə tutulmuşdur. XIX əsrin 80-ci illərində Xınalıqda 515 atın olması faktı da çox şey deyir. Deyilənlərdən aydın olur ki, Xınalıqda vaxtilə 50-yə qədər at ilxısı olub. At kişnərtisi dağları, dərələri başına götürərmiş. O da məlumdur ki, əsrlər boyu Xınalıqda atçılıq qoyunçuluqdan sonra əsas təsərrüfat sahələrindən biri olmuşdur. Əsasən Şirvan və Quba at cinsləri çoxluq təşkil etmişdir.
Hazırda da Xınalıq təsərrüfatlarında atın rolu əvəzsizdir. Mühüm yük və minik nəqliyyatı olan atlardan yaylaqlara getmək və yüklərin daşınması üçün istifadə edilir. Xınalıq təsərrüfatlarında 300 at vardır. Burada az-az ailə tapılar ki, atı olmasın.
Həyətyanı təsərrüfatlar
Xınalıqda bütün həyətlərdə az miqdarda 10–20 baş toyuq-cücə saxlanılır. Bəzi təsərrüfatlarda mal-qara da saxlayırlar. Həyətyanı sahələrdə kələm və kartof kimi məhsullar əkilib becərilir (əsasən Xınalığın yeni yaşayış massivində).
Əkinçilik
Xınalıqda dağın ətəklərindən yamaclara doğru mərtəbə-mərtəbə qalxan, xırman-xırman olan, tala-tala görünən, təmizlənib, hamarlanan sahələr bir birindən aydın seçilir. Böyük zəhmətin nəticəsində əmələ gələn və yararlı hala salınan bu tarixi əkin yerləri ruzi, bərəkət mənbəyi olub. Əsrlərlə əkin yeri kimi istifadə edilən və bol məhsul verən bu sahələr daha çox terras üsulu ilə əkinçiliyi xatırladır. Vaxtı ilə dəmyə əkinçiliyi üçün istifadə edilən taxtaları Xınalığın hər səmtində görmək mümkündür. Lək-lək, tala-tala olan bu sahələrdən hazırda biçənək, örüş yerləri kimi istifadə edilir.
Əsrlər boyu bu sahələrdən bol məhsul götürülərmiş, sarı buğda qaraqılçıq, zoğal çərdəyi boyda olarmış. Bol taxılı yığıb-yığışdırmaq olmazmış. Buranın taxılı Xınalıq camaatına da yetərmiş, hətta artıq da qalarmış. Əkin yerləri xışla bir neçə dəfə şumlanar, zəmilər çinlə biçilərdi. Su dəyirmanlarında üyüdülən undan təndirdə və ya sacda çörək bişirilərdi. Bu dəmyə taxıldan hazırlanan çörəyin başqa ətri, özgə tamı vardı. Yeməklə doymaq olmazdı. Hazırda Xınalıqda əkinçilik ləğv edilib.
Pambıqçılıq
Xınalıq kəndinin sakinləri Quba xanlığı dövründə pambıqçılıqla məşğul olurdular.
Arıçılıq
Xınalıqda dədə-babadan arıçılıqla məşğul olublar. Arıçılıq camaatın əsas məşğuliyyətlərindən biri olub. Yüksək keyfiyyətli Xınalıq balı çox məşhur olub. Hazırda Xınalıqda arıçılığın inkişafı üçün son dərəcə əlverişli imkan var. Bu yerlərin 1001 çiçəyindən yüksək keyfiyyətli təmiz bal şirəsi əldə etmək olar.
Sənətkarlıq
Qədimdə Xınalıqda müxtəlif sənətkarlıq növləri yayılmışdı. Bizim dövrümüzə gəlib çatan əsas sənətkarlıq toxuculuq və onun xüsusi növü olan xalçaçılıqdır. Xınalıqda həm xovlu (xalça, xurcun), həm də xovsuz xalça məhsulları (palaz, kilim, hidyə, əl çantaları, corablar, yəhərüstü) hazırlanır. Xınalıqda corab toxuma geniş yayılmışdır. Qiymətinin ucuzluğu turistlər tərəfindən onun geniş alınan məhsul etmişdir. Bu sənət növləri ilə əsasən qadınlar məşğul olurlar. Son vaxtlar Xınalıqda xalçaçılıqla 10–15 ailə məşğul olur. Həmin xalçalar bazarda 500–1000 manat arasında satılır. Xalçanın baha olması onun satışını azaltmış və nəticədə bu sahəyə maraq azalmışdır.
Ovçuluq
Qədim dövrdən etibarən Xınalıq sakinləri ovçuluqla məşğul olmuşdurlar. Ovladıqları heyvanlar əsasən, dağ kəli, dağ keçisi idi. Xınalıqlılar qaban ovlasalar da, heç vaxt ətini yeməyiblər. Həmin ovu qonşu kəndlərə göndərirdilər. Ovçular ova getmənin vaxtını heç kimə bildirmir, vurulan heyvanları öz aralarında bərabər bölür, qonşu payı saxlayır, kənar adam rast gələrsə, ona da ovlarından pay verirlər.
Turizm
Xınalıq kəndinin tarixi ərazisi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 dekabr 2007-ci il tarixli, 2563 nömrəli Sərəncamı ilə "Xınalıq" Dövlət tarix-memarlıq və etnoqrafiya qoruğu elan edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2008-ci il 19 sentyabr tarixli 220 nömrəli qərarı ilə isə "Azərbaycan Respublikasının "Xınalıq" Dövlət tarix-memarlıq və etnoqrafiya qoruğunun Əsasnaməsi" təsdiq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən "Xınalıq" Dövlət tarix-memarlıq və etnoqrafiya qoruğunun özünəməxsusluğunun qorunub saxlanılması üçün qoruq ərazisində yerləşən tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması və istifadəsi ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirilmiş, komissiyalar yaradılmış, müvafiq işlər aparılmışdır. Eyni zamanda qoruğun 2010–2015-ci illər üzrə Dövlət İnkişaf Proqramının layihəsi işlənmişdir.
Qonaq evlərində turistlərin qəbulu
Xınalıqda 25-ə qədər ailə (şəxsi evlərdə) turist qəbul edir. İl ərzində kəndə təxminən 250–300 turistə (xarici ölkə vətəndaşlarına) şəxsi evlərdə xidmət göstərilir. Evlərdə qonaqların yaşaması üçün şərait zəif, lakin təmizdir. Bir neçə evlərdə hamam vardır. Hamam və tualet evdən kənarda yerləşir. Qonaqlara bir qayda olaraq evin bir otağı verilir. Çox az evlərdə normal mebel vardır. Həmin ailələr turistlərə müxtəlif cür xidmətlər göstərərək orta hesabla 1000–1500 manat qazanc əldə edir.
Bələdçi xidməti
Xınalıqda bələdçilik xidməti də inkişaf etmişdir. Bələdçilər, Xınalığın tarixi və təbiəti barədə xüsusi hazırlıq görməmiş, yalnız cığırları, tarix və təbiət abidələrini tanıyan, nəqliyyat xidməti təklif edən şəxslərdir. Xınalıq kəndini əhatə edən yaylaqlara və dağlara səyahət etmək istəyən şəxs bələdçinin köməyi olmadan habelə ona görə keçinə bilməz ki, kəndi hər bir tərəfdən əhatə edən dağlarda yerləşən yaylaqlarda qorun sürülərini müşayiət edən itlər qonaqlara sərbəst hərəkət etmək imkanı vermir. Yerli sakinlər isə zəruri davranış qaydalarını bilirlər. Xınalıqdan Şahdağ yaylağına, Qusar rayonun Laza kəndinə, Xınalıq ətrafındakı dağlara və yaylaqlara turist səyahəti üçün bələdçilər vardır. Bələdçilik yerli sakinlər üçün qazanc mənbəyidir, məsələn, Laza (Qusar)-Xınalıq-Laza (Qəbələ) marşrutu ilə bələdçi 500–700 manata xidmət göstərir.
İctimai-iaşə xidməti
Xınalıqda ictimai iaşə obyektlərindən yalnız bir çayxana vardır. Bu çayxana Xınalığın girəcəyindədir və yalnız yay aylarında fəaliyyət göstərir. Zərurət olarsa, orada yemək də bişirə bilərlər. Kənddə qonaq qalan turistlər qonaq evlərində yemək hazırlatdıra bilərlər.
Suvenir və hədiyyələrin satışı
Xınalıqda turistlərə suvenir satışı təşkil olunmamışdır. Baxmayaraq ki, kənd xalça məhsulları ilə məşhurdur, kəndə gələn qonaqlara almaq üçün xalça məhsullarından yalnız kənd uşaqları tərəfindən corablar təqdim edilir. Xınalığı, onu mədəniyyətini, tarixini təmsil edən suvenirlər hədiyyələr kənddə istehsal olunmur və satılmır.
Turistlər üçün məhdudiyyətlər
Xınalıqda bəzi turist marşrutları (Şahdağ yaylağına, Atəşgaha) sərhəd mühafizə ərazisinə düşdüyü üçün turistlər üçün əlyetər deyildir. Sərhədçi postlarından keçmək üçün xüsusi icazə tələb olunur. Bu isə turistlərin maraq dairəsini məhdudlaşdırır.
Vampir həyat tərzi
Vampir həyat tərzi və ya vampir subkulturu – vampirlər haqqında müasir mədəniyyətdə yayılmış tezislər əsasında qurulan alternativ həyat tərzlərindən biridir. Vampir həyat tərzi daha çox qotik həyat tərzinin elementləri əsasında qurulsa da, bu cür həyat sürən insanlarda eyni zamanda sadizm subkulturasının elementləri də sezilməkdədir.
Aktiv vampirizmə qanla qidalanmaya əsaslanan sanqinari vampirizm və xüsusi auraya malik olduqlarını düşünən insanların daxil olduğu psixi vampirizm daxildir.
Cüzeppe Savoldi
Cüzeppe Savoldi — İtaliyalı keçmiş futbolçu. "Atalanta", "Bolonya" və "Napoli", eləcə də İtaliya millisində oynayıb.
Bioqrafiya
Cüzeppe 21 yanvar 1947-ci ildə İtaliyanın Berqamo əyalətində yerləşən Qorlaqo komunnasında doğulub.
Klub Karyerası
Savoldi A Seriyasında debütunu 1965-ci ildə "Atalanta"nın heyətində edib. 1968–1975-ci illərdə "Bolonya"da oynayır. "Bolonya"da keçirdiyi 201 oyunda 85 qol vurur. 1975-ci ildə iki milyard lirəyə (1,2 milyon funt) Napoliyə transfer olunur. Bu, o dövr üçun rekord qiymət idi.
Karyerası ərzində İtaliya A Seriyasında 405 matçda iştirak edib və 168 qol vurub.
Məşqçi karyerası
Savoldi karyerasını bitirdikdə sonra üç il məşqçi işləyir. İlk klubu 1988-ci baş məşqçisi olduğu "Telgate" klubu olur. Ancaq bir il sonra klub dağılır və Savoldi klubdan ayrılmaq məcburiyyətində qalır. Daha sonra 1991-ci ilə qədər "Karrarese" klubunda məşqçi kimi işləyir. .
Ailə üzvləri
Kiçik qardaşı Canluci Savoldi və oğlu Canluka Savoldi də peşəkar futbolçulardı.
Tilli daşdələn
Tilli daşdələn — (lat. Saxifraga cymbalaria)
Türkiyədə avtomobil sənayesi
thumb|Türkiyənin avtomobil şirkəltərindən olan TEMSA, Otokar və BMC dünyada vaqon, avtobus və yük avtomobili istehsalına görə ən böyük şirkətlərdəndir. Türkiyədə avtomobil sənayesi  Türkiyə iqtisadiyyatı nda böyük rol oynayır. Türkiyənin avtomobil şirkətləri əsasən Marmara ərazisində yerləşir.
Tilli daşdələn
Qısa morfoloji təsviri
Birillik bitkidir. Gövdəsi zəif, budaqlı, qalxan və ya əsasən sərilən, uzunluğu 30 sm qədər, demək olar ki, çılpaq bitkidir. Yarpaqları uzunsaplaqlı, yuvarlaq-böyrəkvari, əsası ürəkvari, qıraqları 3–11 dişli, qısa codtüklü, üstü yaşıl, altı solğun qonur rəngdə, yuxardakı yarpaqları daha xırdadır. Çiçəkləri nazik 20–35 mm uzunluqda çiçəksaplağı üstündə yerləşərək, azçiçəkli çiçəkqrupunda yığılmışlar. Kasacığı demək olar, əsasına kimi 2 mm uzunluqda yumurtavari-üçkünc və ya uzunsov-küttəhəri hissələrə yarılmışdır. Ləçəkləri (3) 4–5 (6) mm uzunluqda, uzunsov-ellipsvari, çox qısa dırnaqcıqlı, sarı (qurudulanda çəhrayı) rəngdədir. Qutucuğü 4 mm uzunluqda, ovalvaridir. Toxumları iri, kürəvari, xırda qabarıqlıdır.
Türkiyədə avtomobil sənayesi
2012-ci ildə Türkiyə 1 milyondan çox mühərrikli nəqliyyat vasitəsi istehsal etmişdir. Avtomobil hissələrini də nəzərə alsaq? Türkiyədə avtomobil sənayəsinin ümumi dəyəri 20 milyard dollar olmaqla dünyada nəqliyyat vasitələrinin və onun hissələrinin istehsalının ayrılmaz parçası olduğunu deyə bilərik. Qlobal avtomobil şirkətlərinin, məsələn, Fiat/Tofaş, Oyak-Renault, Hyundai, Toyota, Honda və Ford/Otosanın Türkiyədə istehsal zavodları var.
Tilli daşdələn
Yayılması
BQ qərbi rayonlarında aşağı dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına kimi yayıılmışdır. Meşələrdə, subalp çəmənələrində, qayaların kölgəsində, bulaqların ətrafında bitir.
Türkiyədə avtomobil sənayesi
Otosan 1959-cu ildə İstanbulda Ford un modellərini buraxmaq üçün Türkiyədə lisenziya alaraq fabrikini açır.
1961-ci ildə Əskişehir də Devrim sedan Tülomsaş fabrikini açır və Türk avtomobili istehsal edir.
1964-cü ildə Britaniya Mühərrik Korporasiyasının Austin və Morris nəqliyyat vasitələrini İzmirdə BMC fabrikasının lisenziyası ilə buraxmağa başlamışdır. BMC brendi 1989-cu ildə Türkiyənin Çukurova qrupu tərəfindən tamamilə alınmışdır və hal-hazırda dünyadakı bütün BMC modelləri Türkiyədə istehsal olunur.
1966-cı ildə Anadol Türkiyənin kütləvi avtomobil istehsal edən brendi olur. Bütün Anadol modelləri İstanbuldakı Otosan fabrikində istehsal edilir.
1968-ci ildə Tofaş Bursada Fiat lisenziyası ilə fabrik açır.
1969-cu ildə Oyak-Renault Bursada Renault modellərini istehsal etmək üçün fabrik açır.
Başqa qlobal avtomobil istehsalçıları, məsələn, Honda, Toyota, Opel, Hyundai, Mercedes-Benz və MAN Türkiyədə avtomobil, vaqon, avtobus və yük avtomobilləri istehsal etmək üçün fabriklər açır.
Lizinq
Lizinq özündə bank krediti, icarə, investisiya elementlərini cəmləşdirən münasibətlər kompleksidir. Lizinq, lizinq verənlə lizinq alan arasında əksər hallarda uzunmüddətli xarakter daşıyan maliyyə sazişidir. Lizinq müqaviləsinə görə lizinq verən lizinq alana lazım olan əmlakı satıcıdan mülkiyyət hüququ ilə əldə etməli və lizinq alanın müvəqqəti sahibliyinə və istifadəsinə verməlidir. Lizinq - sənaye avadanlıqlarının, maşınların, yeni texnologiyaların, istehsal təyinatlı bina və tikililərin istifadəsinin xüsusi sahibkarlıq fəaliyyəti formasıdır. Hal-hazırda lizinq ixtiyari istehsalın inkişafı üçün kapital qoyuluşlarının edilməsində əsas maliyyə mənbəyidir. Lizinqin bir sıra üstün cəhətləri vardır, onlara aşağıdakıları nümunə göstərə bilərik:
Artıq 80-ci illərin əvvəllərindən lizinq fenomeni sadə uzunmüddətli icarə kimi deyil, özündə icarə münasibətləri, təminatlı kredit maliyyələşdirilməsi elementlərini, borc öhdəlikləri üzrə hesablaşmaları və d. maliyyə mexanizmlərini birləşdirən əlavə perspektivli maliyyələşdirmə sistemi kimi qəbul olunur. Lizinq əməliyyatları bank strukuturları ilə sahibkarları istehsalın maliyyələşdirilməsi üçün əməldaşlıq etməyə sövq edir.
Lizinq biznesi sahibkarlıq fəaliyyətinin xüsusi sferası kimi fəaliyyət göstərir. Əgər lizinqdən geniş surətdə istifadə olunarsa, o istehsalın texniki təchizatının, Azərbaycan iqtisadiyyatının yenidən təşkilinin və bazarın yüksək keyfiyyətli mallarla doldurulmasının güclüimpulsu kimi çıxış edə bilər. Lizinq sövdələşmələrinin effektivliyi özünü investisiya prosesinin aktivləşdirilməsində lizinqalan müəssisənin maliyyə durumunun yaxşılaşmasında, xırda və orta biznesin rəqabət qabiliyyətliliyinin artırılmasında göstərir.
Lizinq ideyası yeni deyil. Tarixçi və iqtisadçılara görə lizinq sövdələşmələri hələ eramızdan əvvəl qədim Şumerdə tətbiq olunub. Tarixçilər bilidirirlər ki, Aristotel e.ə. 350-ci ilidə yazdığı "Sərvət mülkiyyət hüququnda yox, ondan istifadədədir" adlı əsərində bu fikrə toxunub. Venesiyada XI əsrdə lizinq sövdələşmələr bənzər sövdələşmələr olub. Belə ki, venesiyalılar ticarət gəmilərinin sahiblərinə o zamanlar baha sayılan lövbərlərini icarəyə verirdilər. Səyahət başa çatdıqdan sonra isə lövbərlər sahiblərinə geri qaytarılırdı və yenidən icarəyə verilirdi.
İqtisadi leksikona lizinq (ingiliscə "lease" – icarəyə vermək) sözünün daxil olması Bell telefon şirkətinin fəaliyyəti ilə bağlıdır. Şirkət rəhbərliyi 1877-ci ildə öz telefonlarını satmaq əvəzinə, onları icarəyə vermək qərarına gəldi. Lakin əsas fəaliyyəti lizinq əməliyyatları olan ilk cəmiyyət 1952-ci ildə San-Fransisko şəhərində yaranmış "United States Leasing Corporation" olmuşdur. Beləliklə Amerika Birləşmiş Ştatları yeni bir biznes növünün vətəni oldu. 60-cı illərin ortalarında lizinq əməliyyatlarının dövriyyəsi bu ölkədə 1 milyard ABŞ dolları, 80-ci illərin axırına isə 110 milyard ABŞ dollarını keçmişdir. Bu o deməkdir ki, bir əsr rübü ərzində lizinq əməliyyatlarının ümumi dövriyyəsi 100 dəfə artmışdır. Bu artım lizinq sövdələşmələrində hər iki tərəfin qazandığını göstərir. Halhazırda bazar iqtisadiyyatına malik ölkələrdə təsərrüfat subyektləri tərəfindən istehsalın texniki təchizatı zamanı lizinq əməliyyatlarına üstünlük verilir.
Amerika Birləşmiş Ştatlarında lizinq biznes növləri arasında xüsusi yer tutur. Müxtəlif xidmətlər təklif edən lizinq şirkətlərinin sürətli artımı və lizinq sövdələşmələrinin şərtlərinin modifikasiyası müxtəlif iqtisadi sferalardan olan sahibkarlar tərəfindən investisiya vəsaitlərinin alınmasının müxtəlif yollarını müəyyən etdi. Sonradan lizinq şirkətləri maliyyə-lizinq cəmiyyəti adını aldılar. Onlar istehsalçıya onun malını icarəyə vermək yolu ilə satışda kömək edir, sövdələşmələrin maliyyələşdirilməsi və onlarla bağlı risklərin bölünməsini təşkil edirdilər.
Qərbi Avropada ilk maliyyə-lizinq cəmiyyətləri 50-ci illərin sonu, 60-cı illərin əvvəllərində yaranıb. Lakin lizinq əməliyyatlarının inkişafının qarşısını onların statuslarının vergi və vətəndaş qanunvericiliyində qeyri-müəyyən olması alırdı. Yalnız vergi qanunvericiliyində lizinq müqvilələri öz əksini tapdıqdan sonra, lizinq əməliyyatlarının tempi artmışdır. Məsələn: birinci lizinq şirkəti olan "Lokafrans" 1982-ci ildə yaradılıb, 4 il sonra isə onların sayı 30-dan çox idi. 1987-ci ildə Fransada illik müqavilə dövriyyəsi 57 milyard frank olan daşınan əmlakla bağlı əməliyyatlar aparan 56 lizinq şirkəti və daşınmaz əmlakla bağlı əməliyyatlar aparan 94 lizinq şirkəti fəaliyyət göstərirdi. Bu şirkətlər ölkənin iqtisadi cəhətdən geridə qalmış regionlarının inkişafına təkan verdi. Fransa hökuməti yerlərdə sahibkarlığın inkişafı planının bir hissəsi kimi bu şirkətlərin fəaliyyətini genişləndirir. Lizinq şirkətlərinin stimullaşdırılması, vergidən azad edilməsi, itkiləri kompensasiya edən xüsusi fondların yaradılması və s. vasitəsilə həyata keçirilir. Fransanın ən böyük lizinq şirkətləri "Lokfrans", "Slibay", "Lokabay", "Sofimoboy", "Sliminiko" və başqaları sayılırlar.
İtaliyada ilk lizinq şirkəti 1963-cü ildə yaradılıb, bu növ şirkətlərin sürətli artımı isə 70-80-ci illərə təsadüf edir. İtaliyanın əsas xüsusiyyəti böyük sayda icarə müəssisələrinin varlığı idi.
80-ci illərdə ölkədə mövcud olan lizinq şirkətlərinin böyük hissəsi xırda və orta tipli idilər. Onların arasında "Assimo" milli assosiasiyasının üzvü olan 50 böyük lizinq şirkəti var idi. Bu dövrdə 10 daha böyük lizinq şirkətinin payına bütün əməliyyatların 80%-i düşürdü. Ölkənin "Lokafit", "Gentrolizinq", "Savay zinq", "Lokat" kimi şirkətləri 30 min müəssiəyə xidmət göstərirdi.
Artıq 60-cı illərdən lizinq əməliyyatları Asiya qitəsində də öz inkişafını tapıb. Halhazırda lizinq xidmətlərinin dünya bazarının əsas hissəsi "ABŞ – Qərbi Avropa – Yaponiya" üçbucağında cəmlənib. Qərbi Avropada lizinqverən rolunda bank və onun törəmə cəmiyyətləri tərəfindən idarə olunan ixtisaslaşmış lizinq şirkətləri çıxış edirlər.
Yaponiya üçün lizinq əməliyyatlarının genişləndirilməsi, lizinq və istiqrazların alqı-satqı kombinasiyasını daxil edən təkliflər paketinin təqdim edən təkliflər paketinin təqdim olunması aiddir. Bu xidmətlər kompleks lizinq adını almışdır.
Beynəlxalq lizinq xidmətləri bazarı ən dinamik bazarlardan biri sayılır. Ekspertlərə görə 1988-ci ildə lizinq şərtləri ilə əsas fondların reallaşdırılma məbləği 250 milyard ABŞ dolları olub. Müqayisə üçün bildirək ki, 1979-cu ildə bu rəqəm 5 dəfə az idi.
Avstraliyada sənaye kapital qoyuluşlarının 33%-i lizinq əsasında baş verir. ABŞ-da EHM, poliqrafik və energetik avadanlıqların böyük hissəsi lizinq əsasında alınır. Qaldırıcı-nəqliyyat vasitələrinin payı 58%, sərnişin təyyarələri və avadanlıqların payı 50%-dir. Çevik dəyişən texnologiyaya və hesablama texnikasında, maşınqayırmada, rabitə vasitələrinin istehsalında, elektrik avadanlıqları sahəsində lizinqdən daha geniş istifadə olunur.
Bir sıra ölkələrdə dövlət orqanları lizinqi kiçik biznesin dəstəklənməsi üçün istifadə edirlər. Məsələn, Yaponiyada kiçik müəssisələrə lizinq xidmətlərini təklif edən orqanlar sistemi yaradılıb. Xüsusilə də, 1966-cı ildə təsis edilmiş lizinq təchizatı sistemində kreditor rolunda milli və prefektura hökumətləri çıxış edirlər.
Azərbaycanda lizinq
Azərbaycanda da lizinq xidmətləri bazarı getdikcə inkişaf edir. Hazırda Azərbaycan lizinq xidmətləri bazarında Qafqaz lizinq, AG lizinq,Vestmark Financial Leasing Investment Company,Azərlizinq, Azərlizinq İLŞ, Günay-Lizinq, Unilizinq, Atalizinq, Muğanlizinq, MCB Lizinq kimi şirkətlər fəaliyyət göstərir.
Layihənin əsas məqsədi lizinq xidmətləri bazarının inkişafı, kiçik və orta sahibkarlığın maliyyələşdirmə vasitəsi kimi lizinqdən geniş istifadə edilməsinin həvəsləndirilməsi, həmçinin Azərbaycanın lizinq sektoruna xarici və daxili investisiyaların cəlb edilməsi üçün əlveişli mühit yaradılması olmuşdur. Lizinqin İnkişafı Layihəsinin əsas vəzifəsi işgüzar mühitin təkmilləşdirilməsi və ölkədə rifahın yaxşılaşdırılmasıdır.
Ümumiyyətlə qeyd etmək lazımdır ki, inflyasiyanın yüksək templərində, qeyri-stabil vergi qanunvericiliyi, lizinq əməliyyatlarını tənzimləyə biləcək normativ aktların yoxluğu zamanı lizinq əməliyyatlarının həyata keçirilməsi riskli olur.
Bir çox kommersiya bankları yüksək mənfəətli malların (EHM, videotexnika, avtonəqliyyat vasitələri) satışı üzrə müqavilələri lizinq müqaviləsi adı altında gizlədirlər. Bəzən də elə olur ki, kommersiya bankları lizinq əməliyyatları üzrə az biliyə malik olduqlarından bir çox digər xidmətləri də lizinq əməliyyatlarına daxil edirlər.
Lizinq – ixtisaslaşmış lizinq şirkətinin, firmasının, bank şöbəsinin lizinqalan üçün əmlak olaraq, həmin əmlakın müəyyən müddətə icarəyə verilməsi ilə əlaqədar olaraq əsas vəsaitlərə investisiya qoyuluşunun maliyyələşdirilməsidir. Müddətindən asılı olaraq 3 növ icarə müqaviləsi mövcuddur:
Lizinq dedikdə maşın və avadanlıqların uzunmüddətli icarəsi başa düşülür. Bu zaman istehsal məqsədilə avadanlıq və maşınlar icarəçi tərəfindən icarədara verilir. Müqavilənin bütün müddəti ərzində mülkiyyət hüququ icarəçidə qalır.
Bundan başqa, lizinqə üçüncü şəxs üçün əmlak əldə edib, bu əmlakı ona uzunmüddətli icarəyə verən, əsas fondlara edilən qoyuluşları maliyyələşdirmənin xüsusi formasında vasitəçilik edən ixtisaslaşmış şirkət kimi də nəzərdən keçirmək olar. Beləliklə, lizinq şirkəti icarədara kredit verir. Buna görə də, lizinqə bəzən "kredi-bay" (fransızcadan tərcümədə - kredit-icarə) deyirlər. Mülkiyyət hüququnun satıcıdan alıcıya keçdiyi alqı-satqı müqvilələrindən fərqli olaraq lizinq müqvilələrində mülkiyyət hüququna icarəçi sahib olur. İcarədar isə, onun müvəqqəti sahibi olur. Lizinq müqaviləsinin müddəti bitdikdən sonra lizinq alan müqvilə obyektini razılaşdırılmış qiymətlə əldə edə, lizinq müqviləsinin vaxtını uzada və ya avadanlığı və ya maşını sahibinə geri qaytara bilər.
İqtisadi nöqteyi nəzərdən lizinq avadanlıq alınması üçün təqdim olunan kreditlə oxşardır. Kredit vermə zamanı borc alan borcu bağlamaq üçün müəyyən edilmiş tarixlərdə əsas fondlaraödənişlər daxil edir, bununla belə ssidanın tam ödənilməsinə qədər kreditə verilən obyektin mülkiyyət hüququnu bank özündə saxlayır. Lizinq zamanı icarədar müqavilənin müddəti bitdikdən sonra, icarəyə götürülmüş əmlakın qiyməti tam ödənildikdən sonra əmlakın sahibi olur. Amma bu deyilənlər yalnız maliyyə lizinqinə aiddir. Lizinqin digər bir növü olan operativ lizinq avadanlığın klassik icarəsinə daha çox oxşayır.
Hüquqi nöqteyi nəzərdən lizinq müqaviləsi investisiya qiymətlilərinin uzunmüddətli icarəsinin xüsusi növüdür.
Lizinq və icarə anlayışları arasında oxşar cəhətlər çoxdur. Lakin onlar eyni anlayışlar sayıla bilməzlər. Belə ki, icarə əmlakın başqa şəxsin (icarəçinin) müvəqqəti sahibliyinə və istifadəsinə verilməsidir. İcarə zamanı icarəçi əmlakdan istifadə etməklə yanaşı ondan bəhrə götürmək hüququna malikdir. İcarə münasibətləri ikitərəfli xarakter daşıyır. Lizinq - əmlakın başqa şəxsin (lizinq alanın) müvəqqəti sahibliyinə və istifadəsinə verilməsidir. Lizinq üçtərəfli münasibətdir. Lizinqin əsas xüsusiyyətlərindən biri ondan ibarətdir ki, lizinq verən əmlakı lizinqə vermək üçün onu mülkiyyət hüququ əsasında əldə etməli və ya hazırlamalıdır. əgər lizinqə verilən əmlak artıq lizinq verənin mülkiyyətindədirsə, əmələ gələn hüquq münasibəti icarə (kirayə) kimi qiymətləndiriləcəkdir. Lizinqin xüsusiyyətlərindən biri də lizinq alanın alqı-satqı müqaviləsi üzrə tələblərin birbaşa əmlakın satıcısına qarşı irəli sürülməsi hüququna malik olmasıdır.
Lizinq əməliyyatlarının tətbiqi aşağıda göstərilən yollarla iqtisadi inkişafa kömək edir:
Lizinq əməliyyatlarının dəqiq müəyyənləşdirilməsinin böyük praktiki əhəmiyyəti var, belə ki, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş sənədləşdirmə qaydalarına riayət olunmazsa, müqvilənin hər iki iştirakçısı maliyyə itkilərinə məruz qalarlar.
Lizinq müqaviləsinin əsasını aşağıdakılar təşkil edirlər:
Lizinq müqaviləsinin obyekti rolunda istehsal zamanı məhv olmayan istənilən növ maddi sərvətlər çıxış edə bilər. İcarəyə götürülmüş obyektin təbiətinə görə daşınmaz və daşınan obyektin lizinqi fərqləndirilir.
Lizinq müqaviləsinin subyektləri rolunda lizinq müqviləsinin obyektinə bilavasitə aidiyyatı olan tərəflər çıxış edirlər. Bununla belə onları birbaşa və dolayı iştirakçılara bölmək olar. Lizinq müqaviləsinin birbaşa iştirakçılarına aiddir:
Lizinq sövdələşmələrinin dolayı iştirakçıları aşağıdakılar sayılırlar:
Lizinqin bir investisiya mexanizmi kimi inkişafı nəticəsində banklar və sığorta şirlətləri də lizinq münasibətlərinə qatılırlar.
Lizinq şirkətləri icarə növündən asılı olmayaraq (qısamüddətləri, ortamüddətli və uzunmüddətli) icarə münasibətləri həyata keçirən bütün şirkətlər sayılır. Öz fəaliyyət xarakterinə görə onlar dari xtisaslaşdırılmış və universal kimi təsnifləşdilirlər.
Dar ixtisaslaşdırılmış şirkətlər adətən bir növ əmlakla (yüngül avtomobillər, konteynerlər) və ya standart növ eyni qrup əmlaklarla (tikinti avadanlıqları, tekstil maşınları) iş görürlər. Adətən bu şirkətlər maşın parkı və avadanlıq ehtiyatlarına malik olurlar və müştərinin ilk tələbinə uyğun olaraq onları təqdim edirlər. Lizinq şirkətləri adətən özləri texniki xidməti həyata keçirirlər və obyektin normal istismar vəziyyətində saxlanmasına diqqət yetirirlər.
Universal lizinq firmaları icarəyə müxtəlif növ maşın və avadanlıqlar verirlər. Onlar müştəriyə (icarədara) lazımi avadanlığın tədarükçüsünü seçməyi, sifarişin yerləşdirilməsi və müqavilə obyektinin yerləşdirilməsi məsələlərini sərbəst buraxırlar. Texniki xidmət və icarə predmetinin təmiri məsələlərini ya tədarükçü ya da ki, lizinq alanyerinə yetirir. Beləliklə, lizinqverən yalnız müqavilənin maliyyələşdirilməsi funksiyasını yerinə yetirir. Beləliklə lizinq verən yalnız müqvilənin maliyyələşdirilməsi funksiyasını yerinə yetirir. Lizinq firmaları çox nadir hallarda başqa şirkətlərlə qohum əlaqəsində olmayıb sərbəst olurlar. Çox zaman onlar sənaye və ticarət şirkətlərinin, bank və sığorta cəmiyyətlərinin filialları və ya törəmə şirkətləri olurlar. Bununla bərabər əksər hallarda lizinq şirkətləri banklar tərəfindənidarə olunurlar. ABŞ-ın kommersiya bankları XX əsrin 60-cı illərinin əvvəllərindən başlayaraq lizinq əməliyyatlarında bilavasitə iştirak etmməyə başlayıblar. Növbəti illərdə lizinq biznesinin genişlənməsinə səbəb 1971-ci ildə Federal Rezerv Sisteminin qəbul etdiyi qərar oldu. Bu qərar banklara xırda mülkiyyət və avadanlığın, sonradan isə daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsi üçün törəmə şirkət təsis etmək hüququ verdi.
Bankların lizinq xidmətləri bazarına daxil olmaları 2 amillə bağlıdır:
Maliyyə bazarlarında olan rəqabət, bankları bu əməliyyatları genişləndirməyə sövq edir ki, bu da banklaılizinq əməliyyatları həyata keçirən şirkətlər arasında birinci yerə çıxarmışdır. Bununla bərabər banklar müstəqil lizinq şirkətlərini, kredit vermə yolu ilə idarə edə bilər. Lizinq cəmiyyətlərinə kredit təqdim etməklə, onlar lizinqalanları əmlak krediti formasında maliyyələşdirirlər.
Lizinq əməliyyatlarını həyata keçirən digər kateqoriya şirkətlər sənaye və tikinti şrkətləridirlər. Onlar icarəyə öz istehsal etdikləri əmtəələri verirlər.
Digər bir qrup şirkətlər də var ki, onlar müqavilələri lizinq əsasında həyata keçirirlər. "Liz"-in dövrü adı altında lizinq müqaviləsinin qüvvədə olduğu müddət başa düşülür. Lizinq uzunmüddətli icarənin xüsusi bir forması olduğundan müqavilə obyektininyüksək qiyməti və uzun istifadə müddəti liz dövrünün müvqqəti çərçivələrini müəyyən edir.
Lizinq müqviləsinin müddətini müəyyənləşdirərkən lizinqalan və lizinqverən aşağıdakıları nəzərə almalıdırlar:
Lizinq əməliyyatları sistemində ən çətin məqam lizinqverənə çatacaq lizinq ödənişlərinin ümumi məbləğinin müəyyən olunmasıdır. Qısamüddətli və ortmüddətli lizinq zamanı icarə ödənişlərinin məbləği icarəyə götürülən əmlakın bazar konyukturası ilə müəyyən olunur. Uzunmüddətli lizinq zamanı lizinq ödənişlərinin hesablanması özündə lizinq müqaviləsi obyektinin dəyərini və müqavilənin müddətini ehtiva edən hesablanma metodikası əsasında həyata keçirirlir. Lizinq və kredit arasında mövcud olan oxşarlıqlara baxmayaraq lizinq şərtlərinin hazırlanması və sənədləşdirilməsi daha çətin iş olub, xüsusi hazırlıq tələb edir. İstənilən lizinq ödənişinə daxildir:
Resursların qiyməti, lizinq marjası və risk məbləği birlikdə lizinq faizini təşkil edirlər. Lizinq müqaviləsi aşağıdakı 11 mərhələdən ibarət olan bir mürəkkəb prosesdir:
Müəssisələr adətən istifadə etdikləriəsas vəsaitlərin həm də sahibidirlər və bu vəsaitlər onların balansında da əks olunur. Bu, müəssisələr üçün hər zaman müsbət hal kimi qarşılanmır. Lizinqin yaranması ilə müəssisələr əsas vəsaitlərini satınalma ilə yanaşı kiralama yolu ilə də qazanmaq imkanını əldə etmişdir. Lizinq münasibətlərində əmlakın mülkiyyətinə sahib olmanın ortaya çıxardığı xərclər Lizinq Şirkətinə aid olduğu üçün lizinq yolu ilə avadanlıq əldə edən müəssisələr qazanclı çıxmaqdadır. Bəzən hətta, müəssisələr sahib olduqları avadanlıqları lizinq şirkətlərinə satıb eyni avadanlıqları həmin şirkətdən yenidən maliyyə lizinqi yolu ilə icarəyə götürmək üsullarına belə müraciət etmişdirlər və beləliklə lizinqin qaytarılan lizinq növü ortaya çıxmışdır.
Operativ lizinq (operating leases).Lizinqin bu növündə, maliyyə lizinqi ilə müqayisədə müqavilə müddəti daha qısa müddətli, lizinq ödənişləri isə daha yüksək olur. Bu lizinq növündə lizinq şirkəti avadanlığın bütün cari və əsaslı təmir xərclərini özü çəkir və bu xərclər lizinq ödənişlərinə əlavə edilir. Operativ lizinqdə müqavilə sonunda avadanlığın mülkiyyəti lizinq şirkətində qalır. Buna görə də, operativ lizinqdə müqavilə müddəti adətən çox qısa olur və lizinqalan tərəfindən ödənilən lizinq ödənişləri avadanlığın dəyərini tam əhatə etmir. Lizinq şirkətləri operativ lizinqə verdikləri avadanlıqları ya ikinci dəfə lizinqə verməklə və ya satmaqla avadanlığın tam qiymətini əldə edirlər. Müəssisələr tərəfindən operativ lizinq əsasən çox sürətlə inkişaf edən texnika vasitələrinin əldə edilməsində istifadə olunur. Belə ki, bəzi avadanlıqların texniki cəhətdən saz vəziyyətdə olmasına baxmayaraq, bazara yeni modellərin təqdim edilməsi ilə bu avadanlıqların mənəvi köhnəlməsi hadisəsi baş verir və nəticədə bir müəssisə üçün istehsal avadanlıqlarının hamısının yenilənməsi böyük ölçüdə maliyyə vəsaitləri tələb edir.Operativ lizinqdə isə bu avadanlıqlar icarəyə götürülərək rahatlıqla belə vəziyyətlərdən çıxış yolu əldə edilir.
Operativ lizinqdə avadanlıq lizinq şirkəti tərəfindən müştərinin (lizinqalanın) əvvəlcədən razılığı olmadan alınır və bununla bağlı bütün riskləri lizinq şirkətiöz üzərinə götürür.
Maliyyə lizinqi lizinqin ən geniş yayılan formasıdır. Maliyyə lizinqində avadanlığın uzun müddətli icarəyə verilməsi və müqavilə müddəti sonunda bu avadanlığın müqavilədə əvvəlcədən nəzərdə tutulmuş simvolik bir dəyərlə lizinqalana satılması nəzərdə tutulur. Bu lizinq növündə lizinq müqavilələrinin müddəti adətən avadanlıqların amortizasiya müddətləri ilə eyni olur. Maliyyə lizinqində avadanlıqları adətən müştəri (lizinqalan) seçir və lizinq şirkətinə bu avadanlığın alınması üçün sifariş verir. Maliyyə lizinqində avadanlığın cari və əsaslı təmiri lizinqalan tərəfindən öz vəsaiti hesabına həyata keçirilir. Maliyyə lizinqi daha çox bir maliyyələşdirmə növüdür və müştəri tərəfindən seçilən avadanlığın lizinq şirkəti tərəfindən yalnız satın alınmasından ibarətdir. Lizinq şirkəti alınacaq avadanlıq haqqında heç bir məlumata sahib deyil və hətta çox vaxt alınan avadanlıq satıcı tərəfindən birbaşa müştəriyə (lizinqalana) təqdim edildiyi üçün lizinq şirkəti avadanlığı görmür.
Sublizinqdə lizinqə götürülən avadanlıq lizinq şirkətinin (lizinqverənin) razılığı ilə lizinqalan tərəfindən digər müəssisələrə yenidən lizinqə verilə bilər. Bu zaman sublizinq müqaviləsinin müddəti əsas lizinq müqaviləsinin müddətindən çox ola bilməz. Sublizinq müqavilələrinin şərtləri də hər cəhətdən maliyyə lizinqi müqavilələrinin şərtlərinə bənzəyir.
Lizinq alan - Hüquqi şəxs olduqda
	Müəssisənin nizamnaməsinin surəti, 	VÖEN, 	Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət reyestrindən çıxarışı, 	Xüsusi fəaliyyət növləri üçün lazım olan lisenziyalar. 	Təsdiq olunmuş balans və mənfəət hesabatları, 	Bank hesabları haqqında məlumat (hesabdan dövriyyə barədə çıxarış), 	Lizinq obyekti haqqında məlumat və onun texniki göstəriciləri, 	Hüquqi şəxsin təsisçilərinin şəxsiyyət vəsiqələrinin surətləri, 	Müəssisənin fəaliyyəti haqqında ətraflı məlumat, 	Müəssisənin direktorunun təyin edilməsi barədə əmr, 	Müəssisənin direktorunun şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, 	Müəssisənin təsisçilərinin lizinq alınması barədə qərarı,
Lizinq alan - Fərdi sahibkar olduqda
	Şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, 	VÖEN, 	Gəlirləri təsdiq edən sənədlər, 	Zamin duran şəxsin şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, 	Zamin duran şəxsin gəlirləri barədə sənədlər.
Roberta Lusentini
Roberta Lusentini (2 dekabr 1983) — İtaliyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Roberta Lusentini İtaliyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 6-cı pillənin sahibi olub.
Qarasaqqal (Üşnəviyyə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 204 nəfər yaşayır (29 ailə).
Fransanın inzibati bölgüsü
Fransanın inzibati bölgüsü — Fransanın institusional və inzibati coğrafiyasıdır. thumb|right|350px|Fransanın departamentləri Dövlət strukturunun islahatının son illərində, metropoliya (qitənin ərazisi) inzibati bölgüsü və Fransanın xarici mülkiyyətində dəyişikliklər baş vermişdir:
Bəzi kommunalar nəqliyyat, məkan planlaması və s. mövzularda qarşılıqlı əlaqə üçün dövlətlər arası əməkdaşlıqda (EPCI — Établissement public de coopération intercommunale) birləşirlər.
Fəryal Qadınəfəndi
Fəryal Qadınəfəndi (d. 1845 - ö. 21 fevral 1902) — Osmanlıların Misir və Sudan hakimi, ilk Misir xədivi İsmayıl Paşanın xanımı, I Fuadın anası.
Həyatı
left|thumb|287x287px|Fəryal xanımın məzarı Əslən fransız olan Fəryal xanım 1845-ci ildə dünyaya gəldi. Xədiv İsmayıl Paşanın hərəminə necə və nə vaxt girdiyi məlum deyil. Ancaq mənbələrdə xanım yerinə Qadınəfəndi olaraq anılması, onun kəniz və ya cariyə olaraq saraya alındığını sübut edir. Yeganə övladı olan Əhməd Fuad 26 mart 1868-ci ildə Cizə sarayında dünyaya gəldi. Ancaq oğlu hələ 11 yaşında ikən İsmayıl Paşa İstanbuldan göndərilən fərmanla taxtdan endirildi və yerinə xədivin digər xanımından doğulan oğlu Tofiq Paşa Misir xədivliyinə gətirildi. Öncə Neapolda, ardından İstanbulda sürgün həyatı yaşayan İsmayıl Paşanın 1895-ci ildə vəfatı ilə dul qalan Fəryal xanım 21 fevral 1902-ci ildə oğlunun səltənətini görmədən Qahirədəki Safran sarayında vəfat etdi. Cənazəsi Qahirədəki Əl-Rifai məscidinə dəfn edildi.
Oğlu Fuad Paşa isə anasına olduqca bağlı biri idi və "F" hərfinin ona uğur gətirdiyinə inanırdı. Bu səbəblə bütün övladlarına (Fövqiyyə, Faruq, Fövziyyə, Faizə, Faiqə, Fəthiyyə) bu hərflə başlayan adlar qoydu. Üstəlik onun oğlu Faruq da atasının bu inancını davam etdirdi və öz övladlarının adlarını bu qaydayla qoydu (Fəryal, Fövziyyə, Fadiyə, Fuad).
Herşel Kosmik Teleskopu
Herşel Kosmik Teleskopu — infraqırmızı kosmik teleskop.
Bayquş keçisağanlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Sərdərə (Üşnəviyyə)
Sərdərə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 302 nəfər yaşayır (40 ailə).
Joao Monteyro
Joao Monteyro (29 avqust 1983) — Portuqaliyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Joao Monteyro Portuqaliyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Daha sonra Joao Monteyro Portuqaliyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, Komanda turnirində isə 5-ci pillənin sahibi olub.
Arianna Rusca
Arianna Rusca (8 yanvar 1981) — İtaliyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Arianna Rusca İtaliyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 6-cı pillənin sahibi olub.
NGC 5636
NGC 5636, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sərgiz (Üşnəviyyə)
Sərgiz — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 448 nəfər yaşayır (75 ailə).
Spitzer Kosmik Teleskopu
Spitzer Kosmik Teleskopu — infraqırmızı kosmik teleskop.
Bayquş keçisağankimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Feliks Çisekedi
Feliks Antuan Çisekedi Çilombo — 25 yanvar 2019-cu ildən etibarən Konqo Demokratik Respublikasının Prezidenti olan konqolu siyasətçi.
Kabila ilə başlanan Konqo Ortaq Cəbhəsi hələ də parlamenti və əyalət valiliklərini nəzarətdə saxladığından Çisekedinin rəhbərlik etməsi və yeni Baş nazir təyin etməsi səlahiyyətinin ilk altı ayında məhdud idi. Koalisiya ortağı və siyasi nüfuzu olan Vital Kamereni Nazirlər Kabineti sədri olaraq təyin olundu, onu sədr təyin etməmişdən öncə Baş nazir təyin etdi, lakin parlament dəstəyi ala bilmədi. 2019-cu ilin may ayında Silvestr İlunqanı Baş nazir təyin etmək üçün Kabila parlamentlə razılığa gəldi. 27 iyul 2019-cu ildə yeni kabinetin qurulması barədə razılığa gəlinməsi barədə Çisekedi və parlament arasında danışıqlar sona çatdı.
Həyatı
Luba etnik qrupundan olan Çisekedi 13 iyun 1963-cü ildə Kinşasada Marta və 1990-cı illərdə Zairin Baş Naziri vəzifəsində çalışan atası Etyan Çisekedinin ailəsində anadan olub. Gənclik illərində paytaxtda yaşadı, lakin atası 1980-ci illərin əvvəllərində Mobutuya qarşı çıxaraq DSTB-i yaratdı, Feliks onu Kasai mərkəzində doğma kəndində ev dustaqlığına aparmaq məcburiyyətində qaldı. Bu, onun işlərini təxirə saldı. 1985-ci ildə Mobutu ona, anasına və qardaşlarına Kasaidən ayrılma icazə verdi. Belçikanın Brüssel şəhərinə köçdü, burada bir sıra işlərdə çalışdı və fəal DSTB üzvü oldu.
Siyasi fəaliyyəti
2008-ci ilin sonunda Çisekedi DSTB-in xarici əlaqələr üzrə katibi seçildi. 2011-ci ilin noyabrında Şərqi Kasai əyalətində Mbuci Mayi şəhərini təmsil edərək Milli Məclisə yer qazandı. Seçkilərdə saxtakarlığın olduğunu iddia edərək mandatını ləğv edildi.
2013-cü ilin may ayında Müstəqil Milli Seçki Komissiyasında məruzəçi vəzifəsindən imtina edərək MSK-ın 17-ci maddəsində qeyd olunan bəndə görə, komitə üzvlərinin siyasi fəaliyyəti göstərə bilməmələri səbəbindən komitədən ayrıldı.
2016-cı ilin oktyabrında Çisekedi DSTB baş katibinin müavini oldu. 31 mart 2018-ci ildə 1 fevral 2017-ci ildə atasının ölümündən sonra DSTB-ə rəhbər seçildi. Eyni gün DSTB onu 2018-ci ilin dekabr ayında keçirilən ümumi seçkilərdə prezidentliyə namizəd göstərdi.
20 yanvarda Cənubi Afrika Afrika Birliyi və AB-in Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən açıqlanan nəticəyə dair şübhələrə dair xəbərdarlığına baxmayaraq Çisekedini seçilməsi münasibətilə təbrik etdi. Çisekedi and içdikdən sonra Kabilanın koalisiya üzvünü Baş nazir vəzifəsinə seçəcəyini bildirildi.
2019-cu ilin əvvəlində Çisekedi ilə Kabilanın Milli Məclis və Senatı idarə edən YDUXP koalisiyası arasında danışıqlar aparılırdı. Aprelin sonlarında Gənc Afrika partiyası Kabilanın Çisekedinin mədən şirkətinin icraçısı Albert Yumaya Baş nazir v vəzifəsinə namizəd olaraq göstərildiyini bildirdi. Yuma 2018-ci ildə qəbul edilmiş və KDR-ı beynəlxalq mədən şirkətləri ilə mübahisələndirən yeni Mədən Məcəlləsini dəstəklədi və Çisekedi onu təyin etməmək üçün xarici təzyiqlə qarşılaşdı. Cənubi Kivu Vətəndaş Cəmiyyəti Çisekediyə Baş qərargah rəisi Vital Kamerenin Baş nazir təyin edilməsini tövsiyə etdi. Çisekedi aylarla parlament tərəfindən təzyiqlə qarşılaşdığı üçün Kabila hökumətinin nazirləri ilə işləməyə davam etdi. Bölgədəki Ebola epidemiyasının yanında Kivu münaqişəsi ilə əlaqəli çətinliklərlə qarşılaşdı. Mart ayının əvvəlində Çisekedi infrastruktur, nəqliyyat, təhsil, mənzil, rabitə, səhiyyə, su və kənd təsərrüfatını inkişaf etdirmək üçün proqram başlatdı.
Əyalət qubernatorluqlarının çoxu Kabilaya bağlı postlar qazandı.
Güc mübarizəsini izləyən Çisekedi sələfinin müttəfiqləri ilə koalisiyanı dağıldığını və bir çox qanunverici orqanın qazandığını gördükdən sonra İlunqanı vəzifəsindən ayırmaq məcburiyyətində qaldı və Çisekedi 15 fevral 2021-ci ildə Gecaminlərin lideri Jan-Mişel Sama Lukondeno təyin etdi.
12 aprel 2021-ci ildə Çisekedi, Kabila və müttəfiqləri ilə Baş nazir Sama Lukonde yeni hökumət qurdu və iki illik koalisiyasını rəsmən sonlandırdı. Milli televiziyada Çisekedinin sözçüsü Kasonqo Mvema Yamba Yamba Antuanetta Nsamba Kalambayini Mina Naziri təyinatını elan etdi. Bununla da prezident hökumətin Kabilaya sadiq qalan son üzvlərini qovmağa müvəffəq oldu.
İdahlı (Mahnişan)
İdahlı - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 217 nəfər yaşayır (42 ailə).
Tatyana Ananko
Tatyana Ananko (26 iyun 1984) — Belarusu təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Tatyana Ananko Belarusu 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində gümüş medalın sahibi olub.
Prokliyan gölü
Prokliyan gölü — Xorvatiyanın Dalmaçiya regionunda, Skradin və Şibenik şəhərlərinin yaxınlığında yerləşən göl.
Coğrafiyası
Prokliyan gölü Xorvatiyanın ən böyük 3-cü gölüdür. Krka Milli Parkında və Krka çayının cənubunda yerləşən göl, 11,1 kvadrat kilometrlik bir sahəni əhatə edir. Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 0,5 metrdir. Gölün ən dərin yeri 25 metrdir. Gölün dənizlə əlaqəsi olmasına baxmayaraq yüksək duzluluq dərəcəsinə sahib deyil. Gölün aşağı təbəqələrində su duzludur, səthinin yaxınlığında isə şirinsu mövcuddur. Gölün şimal hissəsi dayazdır. Gölün şimal hissəsinin orta dərinliyi təxminən 4 metrdir. Cənub hissəsi isə 20 ilə 25 metr arasındadır. Gölün əsas qolu, mənbəyi Bosniya və Herseqovina-Xorvatiya sərhədinin yaxınlığında yerləşən Krka çayıdır. Çay Knin şəhərindən keçərək, Skradin şəhərinin yaxınlığında yerləşən Prokliyan gölünə axır.
Görməli Yerləri
Gölün şimal hissəsində antik dövrdən orta əsrlərə qədər gedib çatan xarabalıqlara sahib olan Stipanas adında kiçik bir adacıq mövcuddur.
İqtisadiyyatı
Krka Milli Parkı, Skradin şəhərindən təxminən on beş kilometr uzaqlıqda yerləşən və hər il təxminən 700 min ziyarətçini cəzb edən məşhur bir turizm mərkəzidir.
Balıqçılıq
Prokliyan gölündə bütün il balıq ovçuluğu olur. Şirinsu və duzlu suya sahib olduğundan ötəri bu balıqlar ovlanılır:
Corc Albert Bulencer
Corc Albert Bulencer (19 oktyabr 1858 – 23 noyabr 1937) – Belçika-Britaniya zooloqu və ixtioloqu.
Gödəkbulaq
Gödəkbulaq — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Basarkeçər (Vardenis) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 15 km cənub-şərqdə, Göyçə gölünün cənub-şərq tərəfində yerləşir.
Toponimi
Toponim Azərbaycan dilində "qısa, uzun olmayan" mənasında işlənən gödək və bulaq hidroterminin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 12. VIII.1946-cı il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Qarcaxpyur (Gödəkbulaq) qoyulmuşdur. Digər adı Xırdabulaq. Azərbaycan dilindəki ködək, "qısa", "kiçik" sözündəndir.
Əhalisi
Kəndin əsas sakinləri azərbaycanlılar olmuşdur. XIX əsrin əvvəllərinə kimi burada yalnız Azərbaycan türkləri yaşamışdır. Türkmənçay sülh müqaviləsindən sonra1828–1829-cu illərdə Türkiyədən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir. Kənddə 1886-cı ildə 26 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1890-cı illərdə azərbaycanlılar buradan tamamilə çıxarılmış, təkcə ermənilər qalmışdır. İndi burada yalnız ermənilər yaşayır. XIX əsrin II yarısında xaricdən gəlmə ermənilər kənddə yerləşmiş və azərbaycanlılar tədricən sıxışdırılıb çıxarılmışdır.
Kəhrizbəy (Mahnişan)
Kəhrizbəy - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Muğanlı (Ənquran)
Muğanlı - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 193 nəfər yaşayır (42 ailə).
Jupan (titul)
Tarixi
Konstantin Porfirorodnıya görə Dunay slavyanlarını (serbləri) jupanlar-starşinalar idarə edirdilər. Elə ona aid mənbələrdə bəhs olunur ki, xorvatların ölkəsi jupanyalar (zupania) bölünmüşdür, serblər, macarlar və digər slavyan xalqalarında isə jupanlar (Zupanus sea jupanus) vilayət və ya dövlət başçılarına deyilir.
Xorvatiyada
Müasir Xorvatiyada jupan qubernator, jupaniya başçısı (sayı 20-ə bərabərdir) və Zaqreb bələdiyyə başçısına deyilir.
Vilson Yan
Vilson Yan (23 sentyabr 1979) — Kanadanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Vilson Yan Kanadanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu, Komanda turnirində isə 9-cu pillənin sahibi olub.
Nasirkəndi (Marağa)
Nasirkəndi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Mollaqasım (Marağa)
Mollaqasım — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Nasirkəndi (Marağa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 227 nəfər yaşayır (45 ailə).
Mollaqasım (Marağa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 458 nəfər yaşayır (97 ailə).
Oğulbəy-i Düzkənd (Mahnişan)
Oğulbəy-i Düzkənd - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 480 nəfər yaşayır (109 ailə).
NGC 6657
NGC 6657, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Lira bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mpemba effekti
thumb|440x440px Mpemba effekti – isti suyun soyuq sudan daha tez donması prosesi. 1963-cü ildə tanzaniyalı şagird Erasto Mpemba tərəfindən kəşf edilmiş və onun şərəfinə adlandırılmışdır. Effektin yaranmasına bir neçə amil təsir göstərir.
Kəşf
1963-cü ildə tanzaniyalı şagird Erasto Mpemba və onun dostları məktəbdə dondurma istehsal etmək üçün qaynar süddə şəkəri həll etdilər. Əslində, Erasto soyuducuya qaynar südü qoymadan əvvəl gözləməli idi, ancaq tələsdi və Erastonun qaynar südü digərlərindən daha tez dondu.
Erasto müəlliminə baş verənləri izah etdi, lakin müəllimi ona inanmadı. Öz maraqlarından imtina etməyən Erasto təcrübələrini davam etdirdi. Fizika mövzusunda bir konfrans üçün məktəbi ziyarət edən professora "Nə üçün 35 °C və 100 °C su olan eyni qablardan isti su olan qab daha tez dondu?" deyə sual verdi. Fizika professoru Denis Ozborn ilk olaraq sualı anlamadı və Erastodan sualı təkrarlamasını istədi. Erasto təcrübəsini professora danışdı. Ozborn da bir sınaq etməyi qəbul etdi.
Denis Ozborn Dar əs Salam Universitetinə qayıtdıqdan sonra, gənc bir texnikdən ona bu mövzuda bir təcrübə etməsini istədi. Texnik isti suyun soyuqdan əvvəl donduğunu təsdiqlədi. İsti suyun donması ilə təəccüblənən texnik, təcrübəni dəfələrlə təkrarladı və eyni nəticəyə gəldi.
Təkrarlanan eksperimentlər Erasto Mpembanı haqlı çıxardı. Və Erasto ilə Ozborn bir məqalə yayımladı. Bu məqalənin yayımlanmasından bəri isti suyun donması Mpemba effekti kimi anılır.
Mpemba bu haqqda araşdırma edən tək insan deyildi. Aristotelin 2000 il bundan əvvəl eyni mövzunu araşdırdığı məlumdur. XVII əsrdə Frensis Bekon və Dekart da bu mövzuda eksperimentlər aparıblar.
Səbəb
Başqa bir səbəb isə suyun temperaturunun paylanması ilə yaranan konveksiyadır. Konveksiyada istilik keçirilməsi səbəbindən sabit 30 °C temperaturlarda 100 °C-dən 30 °C-dək fərqlənir. Suyun istilik səviyyəsinin fərqlənməsi suyun istilik dərəcəsini artıracaq təsirlərə səbəb olur.