cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etanol
Alınması
Qıcqırtma nəticəsində tərkibində 15% etanol olan məhlul alınır, çünki daha çox qatılılığa malik bakteriyalar sadəcə ölürlər. Bu yolla əldə edilən etanol distilə etmə yolu ilə təmizlənir. Bu yolla alınan içkilərə spirtli içkilər (Viski, konyak, rom, araq) deyilir. Distilə edilmiş spirtə aroma vermək üçün ona şərabın buxarlandırılmasından əldə edilən şəkər tərkibli, aşağı etanol konsentrasiyalı maye əlavə edilir. Spirtin tərkibindən distilə yolu ilə suyu tamamilə çıxarmaq mümkündür, bu halda texniki spirt − Azetrop alınır.
Biloji məhsullardan sənaye yolu ilə alınması:
Spirtin müasir sənaye texnologiyası aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
İstehsal həcmi
Dünya üzrə ildə 33 mlrd. l etanol istehsal olunur. Bunun 13%-i Avropanın payına düşür. Avropada ən böyük istehsalçı Rusiya və Fransadır. İçki, qida məhsulları və texniki məqsədlər üçün nəzərdə tutulan alkoqolu çıxmaq şərtilə yerdə qalan 62% yanacaq məqsədi üçün işlədilir. ABŞ-də bu daha geniş yayılmışdır. Orada hal-hazırda 97 qurğu texniki etanolun alınması üzrə çalışır və ildə 19 mlrd. l etanol istehsal edir. Daha 42 qurğu tikilməkdədir. Braziliya da hal hazırda etanol istehsalı üzrə birincilər arasındadır.
Yağləvənd oymağı
Yağləvənd və ya Yağlıvənd oymağı — Cavanşir elinin oymaqlarından biri.
Mənşə
Oymağın mənşəyi ilə bağlı dəqiq məlumat yoxdur. Ənvər Çingizoğlu yazır ki, bu oymağın nümayəndələri Anadoludan qaçıb gəlmişdirlər. Yağlavəndilərin tatar və ya qıpçaq mənşəli olması ilə bağlı versiyalar da var.
Əmir Xosrov Darai
Əmir Xosrov mirzə Xəlilulla mirzə oğlu Darai — İran şahzadəsi, şair
Həyatı
Əmir Xosrov mirzə 1892-ci ildə Zəncan əyalətinin Binarud kəndində anadan olmuşdu. O, hələ 15-16 yaşlarında ədəbiyyatla maraqlanmış və Raci, Sərraf, Hidəci kimi şairlərin əsərlərini mütaliə etmişdir. Darai öz şeirlərində mədəniyyət, elm və tərəqqini tərənnüm edərək, xalqı işığa çağırmışdır. O, qadın azadlığı haqqında birinci qəzəlini cəhalətin hökm sürdüyü dövrdə yazmışdır. Şair hələ cavan ikən azadlıq hərəkatında iştirak etmişdir. O, 1940-cı illərdə Sovet-İran cəmiyyətinə başçılıq etmişdi.
Yağləvənd oymağı
Etimologiyası
Yağləvənd toponimindəki "yağı" sözü köhnə türk dilində "qiyamçı, asi, düşmən və çölçü" mənasının verir. Toponimin tərkibindəki "ləvənd" isə "əsgər, azad, sərbəst, məğrur, cəsur, içkili" mənasında işlənir. Ləvənd həmçinin hərbi termin olub osmanlılarda dəniz piyadalarına, Azərbaycan dövlət qurumlarında isə döyüşçü tayfalardan toplanan qeyri-nizami hərbi dəstələrə, çəriklərə deyilirdi.
Əmir Xosrov Darai
Həyatı
Darainin beş min beytdən çox çap olunmamış divanı qalıb.
Yağləvənd oymağı
Tarixi
Yağlıvənd oymağı Cavanşir elinin tərkibində Qarabağ bəylərbəyliyinin döyüşçü hissələrinin özəyini təşkil edirdi. Cəld və çevik manevr edən atlılardan ibarət olan yağləvəndlilər döyüşlərdə əvəzsiz idilər. Onlar qəfil basqınlarda düşmən dəstələrini dağıdıb, ordugahları yağmalayırdılar. Yağləvənd qoşunun qazancı hərbi qənimət olduğundan onlar qələbəyədək vuruşmalı olurdu.
Yağləvənd oymağı yüzlük kimi Cavanşir elindən düzəlmiş minliyə, bu minlik isə həm Qarabağ qoşununa, həm də Qacar qoşununa qoşulurdu.
Yağləvənd oymağı XVIII əsrdə Cavanşir elinin tərkibindəki 6 müstəqil oymaqdan biri idi. Bu oymaqlardan dördü Yağləvənd, biri Gecəgözlü, biri isə Seyidəhmədli adlanırdı. Gecəgölü və Seyidəhmədli oymaqları sonradan Yağləvənddən ayrılsa da, XVIII yüzildə bir icmada birləşmişdilər.
XVIII əsrin əvvəllərindən Yağləvənd oymaqlarına Məhəmməd bəy Bərxudar bəy oğlu, Ocaqqulu ağa Lətif xan oğlu, Zeynal xan Səfi xan oğlu və Şərif ağa Yarəli ağa oğlu başçılıq edirdilər.
XVIII əsrin 30-cu illərində Qarabağ bəylərbəyi Uğurlu xan Ziyadoğlu-Qacarın itaətsizliyinə görə Nadir şah Əfşar ona tabe olan Yağləvənd oymağının da daxil olduğu Cavanşir, Otuzikilər və Kəbirli tayfalarını Qarabağdan Xorasanın Sərəxs bölgəsinə sürgün edir.
Yağləvənd tayfası Nadir şah Əfşarın Hindistan səfərində seçilmişdi və şah, Əmir Sultan Yağləvənd-Cavanşirə xan ünvanı verib onu Kəşmirə hakim təyin etmişdi. 1747-ci ildə Cavanşir eli Qarabağa dönəndə Əmir xanın başçılığı altında olan iki Yağləvənd oymağı Kəşmirdə qaldı.
1773-cü ildə Əfqanıstan şahı Teymur şah Dürrani Əmir xana tabe olmağı təklif etsə də, əmir xan rədd cavabı verir. Bu səbəbdən, Teymur şah ən adlı-sanlı sərkərdələrindən olan Hacı Kərimdad xan Popalzayı Əmir xanın üstünə göndərir. Əmir xan birinci döyüşdə əfqanlara qalib gəlsə də, ikinci döyüşdə idarəsində olan bəluc və əfqanların ona xəyanət edərək Teymur şahın tərəfinə keməsi nəticəsində məğlub olur. 1776-cı ildə Teymur şah Hacı Kərimdad xanı Kəşmirə hakim təyin edib, yağləvəndlilərin bir qismini Kabil şəhəri ətrafına, bir qismini isə Qarabağa yerləşdirir.
1747-ci ildə Aran Qarabağına qayıdan Yağləvənd oymaqlarının bir hissəsi kələntər Səfi xanın başçılığı altında əski yurdlarında, Arazbarda məskunlaşmışdırlar.
1748-ci ildə Qarabağ xanlığının əsasını qoyan Pənahəli xan yüksək vəzifələri oymaqdaşları Sarıcalılara və qayınları Kəbirlilərə payladı. Xanın bu hərəkətindən inciyən Cavanşir və Otuziki elləri Xəmsə məliklikləri ilə birləşib Şəki hakimi Hacı Çələbi xanı Qarabağa dəvət etdilər. Hacı Çələbi 1748-ci ildə Qarabağa yürüş edir və Bayat yaxınlığında baş vermış döyüşdə şəkililər və birləşmiş Qarabağ qüvvələri məğlub olurlar. Qalib gəlmiş Pənahəli xan Cavanşir elini parçalayaraq yarısını Arazbarda, yarısını isə Tərtərdə yerləşdirdi və Arazbarı Cavanşir-Dizaq mahalı, Tərtər yörəsini isə Cavanşir mahalı adlandırdı. Yağləvənd oymağı Cavanşir-Dizaq mahalının tərkibinə qatıldı.
Pənahəli xan Yağləvənd tayfasına etibar etmirdi. Ona görə də Arazbar Cavanşirlərinə minbaşını və Dizaq-Cavanşir mahalına naibi Hacılı icmasından və Gecəgözlü oymağından təyin etmişdi.
Yağləvənd oymağı Qarabağ qoşununu tərkibində, Pənahəli xanın başçılığı altında bir çox savaşlarda iştirak edmişdi. 1751-ci ildə Astrabad hakimi Məhəmmədhəsən xan Qovanlı-Qacar Gəncə hakimi Şahverdi xan Ziyadoğlu-Qacarın qisasını almaq üçün Qarabağa yürüş etdi. Xırdapara-Dizaq mahalında, Xatunarxının yaxasında düşərgə salan Məhəmmədhəsən xanın qoşunu gecə Yağləvənd oymağının basqınına məruz qaldı. Tarixçi Mirzə Adıgözəl bəy yazır: "Qarabağın igidləri onun qoşununa çox zərər yetirdilər. Azuqə gətirən adamlarını, qoşun əhlinin heyvan və mal-qarasını qarət edib apardılar".
1762-ci ildə Qarabağa yürüş edən Urmiya hakimi Fətəli xan Əfşar Xaçın mahalı ərazisində düşərgə qurmuşdu. Xandan gecə basqını əmrinin alan Cavanşir eli içində Yağləvənd oymağı xüsusilə fərqlənirdi.
Yağləvənd oymağı mübarizədə qalib gələrək taxta çıxmış İbrahimxəlil xanın başçılığı altında qonşu xanlara qarşı savaşlarda iştirak edirdi.
Oymağın başçısı Şirin kələntər xanlığın ərazisinin genişlənməsində və müdəfiəsində önəmli rol oynamışdı.
Əhali
1727-ci ilə aid Osmanlı tahrir dəftərində Yağləvənd oymağında 87 ailənin, təxminən 435 nəfərin yaşadığı qeyd olunub. 1823-cü ilin statistik məlumatlarına görə oymaqda 110 ailə, 1886-cı ilin məlumatlarına görə isə 162 ailə yaşayırdı.
Meytnerium
Meytnerium (Mt) — D.İ.Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 109-cu element. Element ilk dəfə olaraq 1987-ci ildə AFR-də alınıb. O, Avstriya fiziki və radiokimyaçısı, 1917-ci ildə protaktiniumun kəşfində iştirak etmiş və 1939-cu ildə neytronların təsiri ilə uranın nüvəsinin iri qəlpələrə bölünməsi haqqında təsəvvürü əsaslandıran Liza Meytnerin (1878-1968) şərəfinə adlandırılmışdır.
İstinadlar
http://www.nkpi.az/?page=addread&id=2928 Илья Леенсон. Язык химии. Этимология химических названий. Москва: Издательство АСТ: CORPUS, 2016,464 c.
Tenqku Tenqah Zaharah məscidi
Tenqku Tenqah Zaharah məscidi — Malayziyada su üzərində inşa edilmiş ilk üzən məscid. Məscid Kuala Trenqanu şəhərinin 4 km-də Kuala İbay çayının enli mənsəbi yaxınlığında Kuala İbay laqun yaxınlığında yerləşir. 1993-cü ildə tikintisinə başlanılmış və 1995-ci ildə tamamlanmışdır. Məscidin rəsmi açılışı Trenqanunun keçmiş sultanı Əl-Mərhum Sultan Mahmud Əl-Müktəfi Billah Şah tərəfindən 1995-ci ilin iyulunda olub. Məscid müasir və mavritan memarlığının elementlərini özündə birləşdirir. Məscidin ağ strukturu təxminən 5 ərazini əhatə edir və eyni zamanda 2000 nəfər ibadət edə bilər. İki piyada körpüsü hər iki tərəfdən məscidi quru ilə əlaqələndirir.
Ayeşa Takia
Ayeşa Takia (d. 10 aprel 1986) — hind aktrisası və modeli.
Həyatı
10 aprel 1986-cı ildə Mumbay şəhərində anadan olmuşdur. İlk filmə 2004-cü ildə çəkilib. Bir bacısı var. Ayeşa Takia müqəddəs Antoni Cembur məktəbində təhsil alıb. Atası milliyyətcə qucaratlıdır. Anasının yarı tərəfi ingilis, yarı tərəfi marathalıdır. Ailəlidir.
Cənub qütbü
275px|thumb|right|Cənub qütbü Cənub qütbü — Yer kürəsinin ən cənub nöqtəsidir.
200px|thumb|Azərbaycanın [[poçt markası (2009).]]
Merkur Spiel-Arena
Merkur Spiel-Arena — Almaniyada stadion.
Avroviziya 2011 müsabiqəsinin keçirildiyi bu arena 2004-cü ilin sentyabrında istifadəyə verilib.
Paula Antonio Pereire Pinto
Paula Antonio Pereire Pinto — Braziliyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2009-2011 )
Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Günü
Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Günü - Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının yaradılmasını nəzərdə tutan 2009-cu il Naxçıvan Razılaşmasının imzalanmasından etibarən 3 oktyabr tarixi Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Günü kimi qeyd edilir.
Tarixi
Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliy i 3 oktyabr 2017-ci ildə - Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Günü ilə bağlı bəyanat yayıb. Bəyanatda deyilir: "Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının yaradılmasını nəzərdə tutan 2009-cu il Naxçıvan Razılaşmasının imzalanmasından etibarən, 3 oktyabr tarixi Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Günü kimi qeyd edilir."
Senecio rothschuhianus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Senecio rothschuhianus Senecio rothschuhianus Senecio rothschuhianus
İlham Əliyev (deputat)
İlham Əlisəftər oğlu Əliyev — Azərbaycan Milli Məclisinin IV və V çağırış deputatı (2010–2020).
Həyatı və fəaliyyəti
İlham Əliyev 1967-ci il aprelin 26-da anadan olub. Bakı Dövlət Universitetində hüquq üzrə ali təhsil alıb. Rus dilini bilir.
Azərbaycan Milli Məclisinin IV və V çağırış deputatı seçilmişdir.
Azərbaycan-Finlandiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupun rəhbəri olmuşdur.
Ailəsi
Ailəlidir, üç övladı var.
Həbs edilməsi
İlham Əliyev karantin qaydaları pozuntularına yol verərək toy məclisi təşkil etdiyinə görə Abşeron Rayon Məhkəməsinin 22 avqust 2020-ci il tarixli Qərarı ilə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 221.1-ci maddəsinə əsasən 15 gün inzibati həbs cəzası almışdır.
Rafael Əsədov (milli qəhrəman)
Rafael Əvəz oğlu Əsədov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
Erkən illəri
Rafael Əvəz oğlu Əsədov 1952-ci il oktyabrın 27-də Gəncədə anadan olub. 1969-cu ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Tbilisi Ali Artilieriya Məktəbinə daxil olmuşdur. 1973-cü ildə hərbi məktəbi bitirərək, təhsilini Sankt-Peterburq Нәгbi Artilleriya Akademiyasında davam etdirmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra SSRİ Silahlı Qüvvələrinin tərkibində Macarıstan, Vyetnam və Əfqanıstanda qulluq etmişdir.
Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı
1991-ci ildən Əsədov Ağdam, Goranboy, Tovuz və Gədəbəy bölgələrində hərbi əməliyyatların fəal iştirakçısı olmuşdur.
Ölümü
1992-ci il 12 noyabrda Ağstafa bölgəsində əməliyyata hazırlıq zamanı döyüş mövqelərinə nəzarət edərkən, yaxınlıqda partlayan mərmi qəlpələrindən həlak olmuşdur. Bakı şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Şəxsi həyatı
Ailəli idi. İki övladı yadigar qalıb.
Təltif və mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 202 saylı Fərmanı ilə Əsədov Rafael Əvəz oğlu ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Darmştadtium
Darmştadtium (Ds) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 110-cu element.
Elementin adı kəşf edildiyi Darmştadt elm şəhərinin adından götürülmüşdür. Şəhər Almaniyada yerləşir. thumb|Darmştadtiumun kəşf edildiyi "Ağır Nüvə İonlarının Tədqiqat Mərkəzi". Darmştadt şəhəri.
Abbasilər dövründə türklər (kitab)
Abbasilər dövründə türklər — Ənvər Çingizoğlunun Abbasilər dövründə yaşam sürən türklər haqqında yazdığı kitab.
Məzmunu
Abbasi xəlifələrinin türklərə fövqəladə yaxınlıq göstərmələri, bu İslam dininin qəbul edilməsinin daha da sürətlənməsinə səbəb oldu. Xəlifə Əl-Mənsur (754-775-ci illər) zamanından etibarən türklər Xilafət ordusuna əsgər olaraq daxil olmağa başladılar. Əl-Məmun dövründə (813-833-cu illər) türklərdən xüsusi gözətçi birlikləri yaradılmağa başlandı. Nəhayət, Xəlifə Mötəsim zamanında (833-842-ci illər) xəlifəlik ordusunun əsasını türklər təşkil edirdi. Türk ordusu üçün Samarra (Samirə) şəhərini tikən Xəlifə, sarayını və paytaxtını da bura köçürdü. Xəlifə Əl-Mütəvəkkil zamanında (847-861-ci illər) isə Abbasi dönəminin ən qabaqda gələn üç şəxsiyyəti Türk idi. X əsrin ilk yarısında Əmərilüməralığa iki Türk sərkərdəsi Beckem və Tüzün gətirilmişdi. Türklərin Bağdadda idarəni ələ almalarına görə, uzaq əyalətlərdə olan İslam xilafətinin tərkibində olan Türk diyarları müstəqil bir hökmdar kimi hərəkət etməyə başladılar. İlk Müsəlman Türk dövlətlərdən bəziləri bu zaman surətlə quruldu. Bunlar arasında Misirdəki Tulunoğulları dövləti (868-905-ci illər), Əhməd ibn Tulun adında bir Türk sərkərdəsi tərəfindən qurulmuşdur. Əhməd ibn Tulun Doqquz Oğuz türklərindən idi.
Nerva
thumb|220px thumb|220px|Nerva forumunun qalıqları Mark Kokçey Nerva (Marcus Cocceius Nerva; * 8 noyabr 30; † 27 yanvar 98) — Antoninlər sülaləsinin banisi, "Beş yaxşı imperator"dan birincisi.
Həyatı
Nerva Vespasian kimi flavi sülaləsinə mənsub olub, əsilli nəcabətli ailəsi əslən Romadan bir qədər şimalda yerləşən Narnia şəhərindəndir. Babası və atası dövrünün seçilən hüquqşünas və aristokratlarından olmuşlar. Ata-baba sənətinin davamçısı olan Nervanın şairlik və artistlik qabiliyyəti onu imperator Neronun sevimlisinə çevirmişdir. Karyerasına konsul kimi 71-ci ildə imperator Vaspasianın dövründə başlamış və 90-cı illərdə Domisianın hakimiyyəti dövründə davam etmişdir.
İmperatorluğu
96-cı ildə Domisian sui-qəsd nəticəsində öldürüldükdən sonra, artıq yaşlaşmış və sonsuz Nerva senatın dəstəyi ilə 18 sentyabr 96-cı ildə imperator elan edilir və Domisiana qarşı onu xatirədən silmək (lat. Damnatio memoriae) qərarı verir. Senatın bu tədbirli planı digər hakimiyyət iddiaçılarını geri çəkilməyə məcbur edir.
Ədalət Muradov
Ədalət Cəlal oğlu Muradov — Azərbaycan alimi, iqtisad elmləri doktoru (1998). Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin rektoru (2014-cü ildən).
Nerva
İmperatorluğu
Domisian zamanında sürgün edilənlərin geriyə dönməsinə və mülklərinə yenidən sahib olmasına izin verən Nerva, Pretorian qvardiyasının (latın dili|lat. praetoriani) imperator sarayını hücumundan sonra ordu içində nüfuzunu bərpa etmək məqsədilə Domisianın sui-qəsdində əli olanların edam olunmasına qərar verir və eyni zamanda ispanyalı hərbi komandan Trayanı öğulluğa götürərək ozündən sonrakı xələfi elan edir.
Ədalət Muradov
Həyatı
Muradov Ədalət Cəlal oğlu 29 yanvar 1962-ci ildə anadan olmuşdur. 1979-cu ildə 5 saylı kimya-biologiya təmayüllü məktəbi bitirmiş, 1980–1982-ci illərdə Sibir Hərbi Dairəsində əsgəri xidmət keçmişdir.
Nerva
İmperatorluğu
Nerva hakimiyyət dövrünün qısa olmasına baxmayaraq bir neçə humanist islahatlar həyata keçirmişdir. Kasıblara yardım məqsədilə alimentar fond yaratmış, torpaq sahələrinin alqı-satqısına və tikintiyə müxtəlif maliyyə güzəştləri etməklə Romanın tikilib genişlənməsinə nail olmuşdur. Qladiator döyüşlərini müvvəqqəti dayandırmaqla və şəxsi ianələrin artması hesabına dövlət xəzinəsinə gəlirlər artmağa başlamışdır. Onun zamanında hələ Domisian tərəfindən tikintisinə başlanılmış yeni forum (Narva forumu) sona çatdırılmış, yeni infrastrukturlar yaradılmış və su kəmərləri bərpa etdirilmişdir.
Ədalət Muradov
Həyatı
1985-ci ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Dövlət Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsinə daxil olmuş və 1990-cı ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1989-cu ildə tələbələr arasında keçirilən Ümumittifaq Olimpiadada "İqtisadiyyat və istehsalın təşkili üzrə" SSRİ-də 2-ci yerə layiq görülmüşdür.
Nerva
Ölümü
Nerva iflic olduqdan üç həftə sonra 27 yanvar 98-ci ildə Sallus bağçası adlanan yerdə vəfat etmişdir. Külü Mars çölündəki Avqust məqbərəsində saxlanılan sonuncu imperator olmuşdur.
Ədalət Muradov
Həyatı
1990-cı ildə Kiyev Dövlət Universitetinin əyani aspiranturasına daxil olmuş və 1993-cü ildə "Bazar iqtisadiyyatına keçid şəraitində region iqtisadiyyatının struktur dəyişiklikləri" ("Структурные преобразования экономики региона при переходе к рынку") mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1994-cü ildə "Profi – AD" LTD (Kiyev) şirkətinə rəhbərlik etmişdir.
1995-ci ildə Kiyev Dövlət Universitetində doktoranturaya daxil olmuş və 1998-ci ildə isə "Keçid iqtisadiyyatının dünya təsərrüfatı sisteminə inteqrasiyası" ("Интеграция переходной экономики в систему мирового хозяйства") mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
1995–1999-cu illərdə T.Şevçenko adına Kiyev Dövlət Universitetində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuş, "Makroiqtisadiyyat", "İqtisadi Siyasət", "Beynəlxalq İqtisadiyyat", "Keçid İqtisadiyyatının Ümumi Nəzəriyyəsi" fənlərini tədris etmişdir.
1998–1999-cu illərdə "ИБ Австрия Секюритз (Украина)" İnvestisiya Bankında "Postsovet keçid iqtisadiyyatlarının tranformasiyasının təhlili" şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
1999-cu ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında professor vəzifəsində çalışmış, "Makroiqtisadiyyat", "İqtisadiyyatın dövlət tənzimlənməsi", "Azərbaycanın iqtisadi siyasəti" fənlərini tədris etmişdir. 3 dərs vəsaitinin, 3 monoqrafiyanın, 3 tədris proqramının, 60-dan artıq elmi məqalənin müəllifidir.
Almaniyada "Sosial bazar iqtisadiyyatı", Yaponiyada "Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzvlük", ABŞ-də "Qanun layihələrinin hazırlanmasında icraedici və qanunverici orqanların əməkdaşlığı", Hollandiyada "İnkişaf etməkdə olan ölkələrin ticarət danışıqçıları və inzibatçıları" və s. proqramlarda iştirak etmiş, UNCTAD-ın eksperti kimi fəaliyyət göstərmişdir.
2002-ci ildən Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyində çalışmışdır. 2002–2007-ci illərdə həmin nazirliyin "Makroiqtisadi təhlil və proqnozlaşdırma" şöbəsinə, 2007–2009-cu illərdə "Xarici ticarət siyasəti və Ümumdünya Ticarət Təşkilatı" şöbəsinə, 2009–2014-cü illərdə isə "İqtisadi siyasət, təhlil və proqnozlaşdırma" şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin Kollegiyasının, eləcə də Azərbaycanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzvlüklə bağlı danışıqçılar Qrupunun üzvü, Xidmətlər üzrə İşçi Qrupun rəhbəri olmuşdur. Dövlət qulluğunun müşaviridir.
2009-cu ildən etibarən "Bakıelektrikşəbəkə" ASC-nin Müşahidə Şurasının Sədri, Dövlət büdcəsinin xərcləri üzrə Komissiyanın üzvü, Əmanətlərin sığortalanması Fondu Himayədarlar Şurasının üzvü, Dövlət Statistika Komitəsinin Metodologiya Şurasının üzvü, 2011–2014-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasında İqtisadiyyat (İqtisadiyyat və Hüquq) üzrə Ekspert Şurasının Sədr müavini olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 mart 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Ədalət Cəlal oğlu Muradov Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin rektoru təyin edilib.
100-dən artıq beynəlxalq və yerli konfranslarda, o cümlədən Beynəlxalq Peterburq İqtisadi Forumu (iyun, 2013); İkinci Yüksək Səviyyəli İqtisadi Siyasət Forumu, Dünya Bankı (5–6.03.2012, Bakı); İƏT-ə üzv dövlətlərin beyin mərkəzlərinin 3-cü Forumu (2–3.03.2012, Bakı); "Heydər Əliyev və Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyası" (28.04.2010, Bakı); "Qlobal maliyyə böhranı və dövlət idarəetmə sistemində antiböhran siyasət: dünya təcrübəsi və Azərbaycan modeli" (04.06.2010, Bakı); "Diversification through innovation: prospects for growth" (5–7.05.2010, Berlin); "Keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdə BMT-nin Minilliyin İnkişaf məqsədlərinə nail olunmasında Rəqabət siyasətinin rolu" (27–28.09.2005, Bakı, UNCTAD); "Distribution services" (14–16.11.2005, UNCTAD, Cenevrə); Trade and development implications of financial services (20–21.09.2007, UNCTAD, Cenevrə); "Qloballaşma ilə bağlı məsələlərin həlli üçün Azərbaycanda potensialın gücləndirilməsi" (28–29.08.2003, UNESCAP, Bakı) və s. iştirak və çıxış etmişdir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.
İngilis, ukrayna və rus dillərini bilir. Ailəlidir. İki övladı var.
Məmmədbağır İbrahimov
Məmmədbağır İbrahim Əli oğlu — 12 dekabr 1905-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad şəhərində anadan olmuşdur.
Həyatı
İbrahimov Məmmədbağır Əli oğıu 1905-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad şəhərində anadan olmuşdur. 1964-cü ildə tibb elmləri doktoru, 1965-ci ildə professor, 1967-ci ilə Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi adını almışdır. 1930-cu ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinii stomatologiya fakültəsini bitirmişdir.
Fəaliyyəti
Azərbaycanda işlədikdən sonra Qazaxıstana ezam olunmuş, Cənubi Qazaxıstan vilayət apteklər idarəsinin rəisi, Alma Ata vilayət səhiyyə şöbəsi müdirinin müavini, Cambul vilayət səhiyyə şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1941-ci ildə Monqolustanda işləmişdir. Monqolustan Xalq Respublikası Səhiyyə Nazirinin müşaviri olmuşdur. 1946-cı ildən Mockvada aspiranturada oxumuş, görkəmli səhiyyə təşkilatçısı N.A.Semaşkonun rəhbərliyi ilə namizədlik dissertasiyası müdafiə etdikdən sonra Bakıya qayıtmış, Ə.Əliyev adına Azərbaycan Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda sosial gigiyena və səhiyyənin təşkili kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.Tədqiqatları Azərbaycanda və Monqolustanda səhiyyənin tarixi və inkişafına həsr olunmuşdur.
Gen
thumb|300px Gen — canlılarda nəsildən nəslə bioloji xassələrin ötürülməsi prosesinin yəni irsi genetika nın əsas vahidi. Nuklein turşularının (DNT, RNT) müəyyən bir hissəsi olub nukleotid ardıcıllğındaki informasiya vasitəsilə müəyyən zülal yaxud funksional RNT əmələ gətirir. Genlər fenotip ik xassələrin ata-anadan oğul-qıza ötürülməsinin, fərdlər arasındakı bənzərliklərin əsasını təşkil edir.
Tarix
İrsi vahidlər ideyasını ilk dəfə Qreqor Mendel ortaya atmışdır. 1857 ilə 1864 illəri arasında noxud bitkisinin ayrı-ayrı xassələri üzərində işləyərək onların nəsildən nəslə ötürülməsini izləmişdir.
DNT
DNT-nin ən əsas rolu hüceyrədə uzun müddətli informasiyanın saxlanılmasıdır. DNT ən önəmlisi gen olan bir sıra vahidlərə bölünür. Kimyəvi cəhətdən DNT nukleotid deyilən vahidlərdən əmələ gələn uzun polimerdir. Hər bir nukletoid azotlu əsas, şəkər (dezoksiriboza) və fosfat qrupundan meydana gəlir. DNT zəncirinin özəyini fosfat və şəkər qrupları əmələ gətirir, əsaslar isə ikili zəncirin iç qismində digər tərəfdəki əsasla qarşı-qarşıya duran şəkildədir. DNT molekulunun bu cür iki zəncirli halı təbiətdə əksəriyyət təşkil edir və spiral formasında olduğu üçün ikiqat spiral adlanır.
Məhz bu xüsusiyyət DNT maddəsinin surətinin çıxarılmasına və məlumatın RNT polimerinə ötürülməsinə imkan verir. Bu özəlliklər hüceyrə strukturlarının yaradılması və fəaliyyəti, eləcə də informasiyanın sonrakı nəslə ötürülməsi kimi vacib proseslərin əsasını təşkil edir. DNT, genetik kod vasitəsilə nukletoidlərin ardıcıllığı şəklində saxlanılan genetik informasiya daşıyıcısıdır. Reduplikasiya adlanan proses nəticəsində DNT özünün genetik olaraq tamamilə eynisi olan iki nüsxəsini yaradır, beləcə molekulda saxlanılan irsi informasiya yeni nəsillərə ötürülür. DNT-dəki informasiyanın ötürülməsi transkripsiya və translyasiya adlanan proseslər nəticəsində mümkün olur. Transkripsiya DNT əsasında RNT-nin yaradılması, translyasiya isə RNT əsasında zülalların istehsalıdır. İnsanda nüvə DNT-si 46 parçadan ibarət olub, təxminən 3 milyard əsas cütdən ibarətdir. DNT-nin müəyyən bir hissəsi gen adlanır. Bioloji proseslər zamanı DNT molekulunda baş verən kiçik kənaraçıxmalar irsi genetik xəstəliklərin yaranmasına təkan verir. Genetiklər uzun illərdir ki, bu xəstəliklərlə mübarizəyə qoşulublar. Yeni əsrdə çox böyük kəşflər sayəsində gen mühəndisliyində əldə olunan nailiyyətlər tibbdə prinsipial olaraq yeni istiqamətlərin yaranmasına zəmin yaradıb. Ancaq bu xəstəliklərdən bəzilərinin müalicəsi hələ də tapılmayıb. Tibbi nailiyyətlər sayəsində ingilis alimləri ana və atadan keçə biləcək bütün genetik xəstəlikləri, körpə hələ rüşeym halında ikən aşkar edən test yaradıblar.
İrsi xəstəlikləri yaradan səbəblər
Gen səviyyəsində baş verən xəstəliklər insan cəmiyyətinin mövcud olduğu vaxtdan var: Hemofiliya və talassemiya bu xəstəliklərin mərkəzində dayanır. Hər iki xəstəlik irsi xarakterlidir. Atadan qız uşaqlarına, anadan oğlan uşaqlarına keçir. Ailədə ata daşıyıcı, ana xəstədirsə, burada uşağın xəstə olma riski daha çoxdur. İkisindən biri sadəcə daşıyıcıdırsa, o zaman uşaq xəstə olmaya da bilər. Sevindirici haldır ki, gen daşıyıcısı olan ananın 5 uşağından 2-si sağlam ola bilər. Amma təəssüf ki, dünyaya gəlmiş xəstə uşağın tam müalicəsi yoxdur. Bu səviyyəli xəstəliklərin siyahısını artırmaq olar. Ancaq vaxtında xəstəlik aşkarlanarsa, xəstəliklə mübarizə düzgün şəkildə aparılar, qismən də olsa, müalicə oluna bilər.
İrsi xəstəliklər çoxşaxəlidir: Bu xəstəliklərin başlıca səbəbi qohum nikahlar və tibbi müayinədən keçmədən evlənən cütlüklərdir. Çünki qan analizi nəticəsində irsi genetik xəstəlikləri olan gələcək valideynlərin evlənməsi tibbi nöqteyi-nəzərdən yolverilməzdir. Doğulan fiziki məhdudiyyətli uşaqların əksəriyyəti bu evliliklər nəticəsində dünyaya gəlir. Maraqlısı budur ki, belə ailələrdə 3-4 uşaq fiziki məhdudiyyətli olaraq doğulduqdan sonra məsələdən xəbərdar olurlar ki, bu xəstəliyin səbəbkarı ya ana, ya da atadır. Bəzən fiziki məhdudiyyətli doğulan uşaqların cərrahi üsulla müalicəsi mümkün olmur. Ancaq yenə də xəstəyə həkim nəzarəti mütləq olmalıdır. Bir çox insanlar tərkibindən, kimyəvi təsirindən xəbərsiz olduqları dərman preparatları qəbul edirlər. Bu maddələr orqanizmdə gedən fizioloji və bioloji prosesləri ləngidir və hüceyrə səviyyəsindən başlayaraq patologiya əmələ gəlir. Bu proseslərin son nəticəsi isə orqanizm balansının pozularaq irsi və irsi olmayan xəstəliklərə düçar olmasına şərait yaradır.
Genetik xəstəliklərin digər səbəbi isə son dövrlər ətraf mühitin çirklənməsi, müxtəlif kimyəvi silahlardan istifadə olunması və tullantı məhsullarının havaya, suya buraxılmasıdır: «Radiasiya şüalandıran və kimyəvi silahlar canlı kütlənin genofonduna bilavasitə təsir edir. Doğulan xəstə uşaqların əksəriyyəti elə bu şüalanmaların qurbanı olur. Qidalanma və qidaların tərkibi də xəstəliklərə təkan verən amillərdir. Ümumiyyətlə, ekoloji problemlər canlı orqanizmlərdə mutasiya əmələ gətirir. Doğulan uşaqlar arasında anadangəlmə fiziki məhdudiyyətli uşaqların sayı artmaqdadır. Qlobal istiləşmə də kimyəvi proseslərin aktivliyini sürətləndirərək, xəstəliklərin yaranmasına şərait yaradan amillərdəndir. Qonşu ölkələrlə müqayisədə respublikamızda belə doğulan uşaqların say göstəricisi ürəkaçan olsa da, istənilən halda əhali arasında maarifləndirmə işi gücləndirilməli, nikaha girmədən öncə cütlüklər mütləq tibbi müayinədən keçməli, peşəkar genetiklərin yetişdirilməsi işi sürətləndirilməlidir.
Nikolae Ureke
Nikolae Ureke — Rumıniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2011-ci ilə qədər )
Senecio larahuinensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alber Lebren
Alber Lebren (29 avqust 1871, Mersi-le-O, Fransa – 6 mart 1950, Paris, Fransa) — 1932-1940-cı illərdə Fransa Respublikasının 15-ci prezidenti.
Əlavə təsir (film, 2010)
Əlavə təsir — Rejissor Elxan Cəfərovun filmi. Filmin təqdimatı Beynəlxalq Muğam Mərkəzində olmuşdur.
Məzmun
Film cinayət məqsədilə istifadə olunan və adamları zombiləşdirən məhlul hazırlayan alim haqqındadır. 90-cı illərdə sovet hakimiyyəti dağıldıqdan sonra Azərbaycanın elmi-tədqiqat institutlarından birində kimyaçı alim yeni məhlul əldə edir. Alim bu kimyəvi məhlulun müsbət və mənfi nəticələrini araşdırır. Onun köməyi ilə insanın yaddaşının müəyyən bir hissəsini silib, ondan neqativ işlərdə də istifadə etmək olar. Eyni zamanda, bu yolla insanları narkomaniya və alkoqolizmdən də uzaqlaşdırmaq mümkündür. Lakin nəticələr heç də gözlənildiyi kimi olmur.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Nobert Yevdayev
Nobert Yevdayev — şair, yazıçı, rəssam, jurnalist.
1929-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. Şair, yazıçı, rəssam, jurnalist və bir sıra elmi işlərin müəllifidir. 1989-cu ildən ABŞ-də yaşayan həmyerlimiz orada Azərbaycanın AZEM Həmyerlilər Birliyinin sədridir. 2003-cü ildən Nyu Yorkda təsis etdiyi, rus və ingilis dillərində nəşr olunan "Novıy Rubej" qəzetinin baş redaktorudur.
Azərbaycan mədəniyyətinin Amerikada təbliğ olunması istiqamətində bir sıra tədbirlər təşkil etmişdir. Amerikadakı Azərbaycan diasporunun fəal nümayəndələrindən olan Nobert Yevdayev dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 13 mart 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Rentgenium
Rentgenium (Rg) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 111-ci element. Element 1901-ci ildə “X-şüaların kəşfinə görə” birinci Nobel mükafatını almış alman fiziki Vilhelm Konrad Rentgenin (1845-1923) şərəfinə adlandırılmışdır.
İstinadlar
http://www.nkpi.az/?page=addread&id=2928 Илья Леенсон. Язык химии. Этимология химических названий. Москва: Издательство АСТ: CORPUS, 2016,464 c.
Kuban Krasnodar FK
Kuban Krasnodar 1928-ci ildə Krasnodarda yaradılmışdır. Oyunlarını 32,000 nəfərlik Stadion Kuban stadionunda keçirir. Hazırda Rusiya Premyer Liqasında çıxış edən bu komandanın baş məşqçisi Sergey Pavlovdur.
Uğurları
4 dəfə RSFSR Çempionu: 1948, 1962, 1973, 1987
Karolin Braun
Karolin Braun (d. 19 oktyabr 1958, Yorkşir, İngiltərə) — Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Azərbaycandakı (2007-2011 ) və Qazaxıstandakı (2013-cü ildən ) fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.
Senecio cornu-cervi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Calut (sərkərdə)
Calut — Qurani Kərimə görə Həzrət Davud peyğəmbər (s) tərəfindən sapandla öldürülmüş fələstinli nəhəng sərkərdə. Əhdi-Ətiqdə adı Qoliaf kimi keçir.
Mixael fon der Heyde
Avroviziya 2010-da İsveçrəni "Il pleut de l'or" mahnısı ilə təmsil edib.
Cəhim
Cəhim — İslam dinində Cəhənnəmin 4-cü təbəqəsinə verilən ad.
İnsan beyninin ancaq 10%-nin işlənməsi haqqında mif
İnsan beyninin ancaq 10%-nin işlənməsi haqqında mif – insan beyninin ancaq 10%-nin (başqa mənbələrdə hətta 2%, 7%, 5% və s.) iddia edən mif. Çox vaxt Albert Eynşteynə aid edilir. Hətta o fikir də var ki, insan öz beynini hansısa yollar vasitəsi ilə 10%-dan artıq işlədə bilər.
İntellekt həqiqətəndə fərqli məşqlər ilə inkişaf etdirmək olar, lakin "insanlar ancaq beynin 10%-ni işlədir" fikri yanlışdır. Müasir araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, beynin hər bir hissəsi bir vəzifə yerinə yetirir və insan beyninin elə bir hissəsi tapılmıyıb ki, o işləməsin.
Tarixi
Bu əfsanənin mənşəyi Vilyam Ceymsin və Boris Sidisin işləri ola bilər. Onlar 1890-cı ildə uşağın sürətli inkişafı haqqında nəzəriyyəno Uilyam Jeyms üzərində test edirdilər və İQ nəticələr rekord səviyəyə çatdı – 250-300. Vilyam Ceyms özü bəyanət verirdi ki, insanlar öz beyninlərin tam işlətmirlər. 1936-cı ildə Deyl Karneqinin “Dostları necə qazanmaq və insanlara necə təsir etmək” kitabının başlığında amerikan yazıçı Louell Tomas yazmışdır ki, Professor Vilyam Ceyms  deyir ki, insanlar beyinlərinin ancaq 10%-ni işlədir.
Aralıq dənizi regionu
Aralıq dənizi regionu – Türkiyənin yeddi coğrafi regionundan biri. Anadolunun cənubunda Aralıq Dənizi sahili boyu uzanır. Eni 120–180 km arasında dəyişir. Qərb və şimal qərbində Egey Dənizi Bölgəsi, şimalında Daxili Anadolu Bölgəsi, şərqində Cənub-şərqi Anadolu Bölgəsi, cənubunda isə Aralıq Dənizi yerləşir. Cənub-şərqdən Suriya ilə qonşudur. Türkiyənin başqa bölgələrində olduğu kimi Aralıq Dənizi Bölgəsində də region sərhədləri ilə idarəetmə orqanları olan rayonların sərhədləri tamam olaraq üst-üstə düşmür.
Bölümlər
Antalya Bölümü(Teke Yöresi, Göller Yöresi, Antalya Yöresi) Adana Bölümü(Çukurova-Toroslar Yöresi, Taşeli-Mut Yöresi, Hatay-Kahramanmaraş Yöresi)
Coğrafiya
Ən yüksək dağ : Demirkazık Təpəsi (3756m)
Bölgə vilayətləri
thumb|240px|Aralıq dənizi bölgəsi vilayətləri
Phengaris nausithous
—  cinsinə aid kəpənək növü.
Pol Dumer
Pol Dumer (fr. Paul Doumer; ) — 1931-1932-ci illərdə Fransa Respublikasının 14-cü prezidenti. 1932-ci mayın 6-da məruz qaldığı sui-qəsd nəticəsində vəfat etmişdir.
Senecio rowleyanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qafqaz allankastriyası
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təsviri
Qanadların açılmış halda ölçüləri 50-60 mm-ə çatır. Qanadlar üstdən açıq sarı rəngdə olub, üzərində qara, qırmızı, mavi ləkələrdən ibarət mürəkkəb naxış vardır. Naxışın kənarı qaradır. Pupdan yenicə çıxmış kəpənəklərdə qanadların rəngi ağdan parlaq sarıyadək dəyişir. Arxa qanadlarda kiçik quyruq vardır. Kəpənəyin qarıncığı açıq rəngli tükcüklərlə örtülüdür, yanlarda narıncı rəngli üçbücaq naxışlar vardır.
Yayılması
Bolqarıstan, Türkiyə, Yunanıstan, Suriya, Kiçik Asiya, Qafqazda yayılmışlar. Ölkəmizdə Böyük Qafqazın dağ ətəklərinin cənub yamacları (Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki) rast gəlinir.
Sayı
Bu növ Türkiyə ərazisində nəsli kəsilmiş hesab olunur. Azərbaycanda çox az rast gəlinir. Qax rayonunda R.Əffəndi tərəfindən 4 kəpənəyi qeydə alınmışdır. Son illərin tədqiqatları zamanı qeydə alınmamışdır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Kəpənəyin yaşadığı biotoplarda ev heyvanlarının otarılması, ot çalımı bu ərazilərin bitki örtüyünün vəziyyətinə mənfi təsir göstərir. Kəpənəyin qida bitkilərinin məhv edilməsi tırtılların və pupların zərər çəkməsinə səbəb olur. Turizm infrastrukturlarının yaradılması, meşələrin qırılması, landşaftların dəyişdirilməsi də yerli populyasiyaların sıxışdırılmasına gətirib çıxarır.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
IUCN-nin Qırmızı siyahına, Rusiya Federasiyasının Qırmızı kitabına və Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Kəpənəyin yaşayış ərazilərində qorunan sahələrin yaradılması vacib şərtlərdəndir. Bu quru otların yandırılmasının, çalınmasının, meşələrin qırılmasının qarşısının alınması üçün ciddi tədbirlərin görülməsi.
Fikriyyə İbrahimli
Fikriyyə İbrahim qızı İbrahimli — kliniki farmakoloq.
Fəaliyyəti
Fikriyyə İbrahimlinin əsas tədqiqatları limfologiya sahəsinə-müxtəlif patoloji proseslər zamanı limfa sistemində baş verən posuntular və onların aradan qaldırılması, terapiyası yollarının öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. 1 monoqrafiyanın, 4 tədris vəsaitinin, 100-dən artıq elmi məqalənin, 7 müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifidir.
ABŞ-də köləlik
thumb|right|A slave auction, 1853
ABŞ-də köləlik— ABŞ-də kölələrin, qulların əməyindən istifadə.
Tarixi
Avropa ticarətinin Afrika sahillərinin çevrəsindən keçməsi Amerikada qullaşdırılmış afrikalıların məskunlaşması ilə nəticələnmişdi.
1859-cu ildə Virciniya ştatında Con Braunun başçılığı ilə köləliyin ləğv edilməsi uğrunda üsyan başladı.
ABŞ-də 1861–1865-ci illəri əhatə edən vətəndaş müharibəsi başa çatdıqdan sonra hüquqi cəhətdən köləlik ləğv edildi.
Köləliyin ləğvində XVI ABŞ prezidenti Avraam Linkolnun əhəmiyyətli rolu olmuşdur.
Şimal hamar balina
Şimal hamar balina (Eubalaena glacialis) — Əsl balinalar (Balaenidae) fəsiləsinə daxil olan Atlantik okeanın şimal sularında yayılmış balina növü.
Görünüşü
Şimal hamar balina adətən 13–16 metr uzunluğa malik olur. Hətta 21 uzunluğa malik olan fərdlər belə müşahidə edilmişdir. Bu cablılarən çəkisi 100 ton təşkil edə bilir. Bütün hamar balinalarda olduğu kimi bun növdə bel üzgəci yoxdur. Bədənin rəngi qaradır. Bədəninə çoxlu sayda parazitlər yapışır. Bəzən bu parazitlər o qədər çox olur ki, böyük ağ ləkəni xatırladır. Bədənin hər hissəsində 300 bığ vardır.
Yayılması
Şimal hamar balina yay ayları subarktik qurşaqlarda belə görünsələrdə, qışda əsasən isti qurşaqlarda yayıllırlar. Atlantik okeanın şərq hissəsində bu növ tamamən nəsli kəsilmişdir. Əvvəllər onları yayda İslandiya sahillərində, qışda isə Biskay körfəzində görmək olurdu. Qərb papulyasiyası isə yayda Yeni İngiltərə sahilləri, qışda isə Meksika körfəzi sularında müşahidə etmək olur.
Xüsusiyyətləri
Bu növün nümayəndələri olduqca ləng hərəkət edirlər. Onların sürəti 8 km/s təşkil edir. Əvvəllər bu növün nümayyəndələri miqrasiyadan öncə bir yerə toplaşırdılar. Hazırda isə bu mümkünsüzdür.
Sənaye və qorunma
thumb|left|200px|İnsan ölçülərinə olan nisbəti Bu canlılar sahilə çox yaxın yaşadığından ilk balina ovu məhz bu canlılara qarşı istifadə edilmişdir. XVI əsrdə il ərzində 10 minlərlə balina ovlanılırdı. Bir müddət sonra artıq Atlantik okeanın şərq sahillərində artıq onlar nadir hallarda görünürdülər. Sonradan ov Qrenlandiya balinasına qarşı həyata keçirilməyə bsşlanılır. Kolonistlər Şimali Amerikanın şərq sahillərində yeni populyasiya aşkarlayırlar. Artıq XVII və XVIII əsrlərdə bu ərazilərdə belə sayları olduqca azalır. Sonradan Yapon balinasına qarşı ov həyata keçirilməyə başlanılır. 1805–1914 illərdə artıq bu növdə olduqca azalır.
Əvvəllər bu canlıların sayı 100 min baş olaraq qiymətləndirilirdi. Hazırda isə sayları 300 başdır. Ovlarına qadağa qoyulsada papulyasiyanın bərpası baş vermir. Şərq papulyasiyası isə tamamən yoxa çıxmışdır.
Sistematikası
Şimal hamar balina əvvəllər Cənub balinası və Yapon balinası ilə birlikdə bir növə daxil edilirdi. Sonradan aparılan araşdırmalar bu canlıların fərli növ olmalarını aşkarlamışdır.
Proserpinus proserpina
(Proserpinus proserpina) — cinsinə aid kəpənək növü.
Məlik Qasım mirzə Qovanlı-Qacar
Məlik Qasım mirzə Fətəli şah oğlu Qovanlı-Qacar (1807-1859) — Fətəli şah Qacarın oğlu, vali, Qacar şahzadəsi.
Həyatı
Fətəli şahın iyirmi dördüncü оğlu Məlik Qasım mirzə (anası Bəyim xanım İmamqulu xan Qasımlı-Avşar qızı) 7 avqust 1807-ci ildə Tehran şəhərində anadan оlmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. 1829-1830-cu illərdə və 1840-1848-ci illərdə Urmiyanın valisi, 1840-1844-cü illərdə Birucirdin hakimi оlmuşdu. Məlik Qasım mirzə Urmiyanın hakimi оlarkən Babilər hərəkatının başçısı Mirzə Əliməhəmməd оnun dustağı оlmuşdu. Tarixçi Nəbil Zərəndi yazır: «Həzrət Bab Urmiyaya gəldikdə, Məlik Qasım mirzə onu hədsiz ehtiramla qarşıladı və məmurlara da tapşırdı ki, onunla son dərəcə nəzakətlə rəftar etsinlər. Bir gün Həzrət Bab hamama getmək istədi. Malik Qasım mirzə qərara gəldi ki, bu fürsətdən istifadə edib həqiqəti aydınlaşdırsın. Onun son dərəcə tərs bir atı vardı, heç kəs həmin atın belinə minə bilmirdi. Əmr etdi ki, o atı gətirsinlər və Həzrət Bab ona minib hamama getsin. Eyni zamanda o, atın xasiyyətini Həzrət Baba bildirmədi. Amma bu işə baxan xidmətçi Məlik Qasım mirzədən gizlin atın ipə-sapa yatmadığını Həzrət Baba xəbər verdi ki, birdən ona xəsarət yetişər. Həzrət Bab buyurdu: "Bunu Tanrının ixtiyarına burax, Tanrı özü məni qoruyacaq". Urmiya camaatı bu məsələni bilib hakimin məqsədini anlamışdı. Ona görə də meydana çoxlu adam toplaşmışdı ki, görsünlər Həzrət Bab o ata nə çür minəcək. Mehtər atı yaxına gətirdi, Həzrəti-Əla arxayın halda və inamla irəli gedib atın cilovunu mehtərin əlindən aldı, atı tumarlayıb ayağını üzəngiyə qoydu və atın belinə oturdu. At heç bir tərslik etməyib sakit halda yeriməyə başladı. Atın xasiyyətinə yaxşı bələd olan camaat bu işə mat qaldı və bunu bir möçüzə hesab etdi. Birdən adamlar hücum çəkdilər ki, atın üzəngisini öpsünlər. Amma şahzadənin fərraşları Həzrət Baba əziyyət olmasın deyə, adamların qarşısını kəsdilər. Şahzadə piyada Həzrət Babı hamamın yaxınlığına qədər müşayiət etdi, sonra Həzrət Bab ona dedi ki, geri dönsün. Şahzadənin fərraşları Həzrət Babı görmək üçün toplaşmış izdihamı yararaq yol açırdılar. Hamama çatdıqda, nökərlərdən biri və Seyyid Həsən Həzrət Baba xidmət göstərmək üçün onunla birlikdə içəri daxil oldular. Həzrət Bab hamamdan çıxdıqdan sonra yenidən həmin ata minib geri qayıtdı. İnsanlar bu əzəməti və qüdrəti görüb uca səslə təkbir söyləməyə başladılar. Şahzadə özü də Mübarək Hüzura gəldi və Həzrət Babı qaldığı yerə qədər müşayiət etdi».
Məlik Qasım mirzə 1859-cu ildə vəfat edib.
Ailəsi
Məlik Qasım mirzə Mirzə İsa Fərəhaninin qızıyla, Gülqönçə xanım Gürcü qızıyla dünya еvinə girmişdi. İmamqulu mirzə, Rzaqulu mirzə adlı оğulları, Abidə bəyim adlı qızı vardı.
Il pleut de l'or
Il pleut de l'or (Azərbaycanca:Qızıl yağış yağır) - Avroviziya 2010-da İsveçrəni təmsil etdiyi mahnı. Mahnını Michael von der Heide ifa etdi.
Malik Həsənov
Malik Əvəz oğlu Həsənov — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi IV, V və VI çağırış deputatı.
Həyatı
1971-ci il fevralın 15-də Cəlilabad rayonunun Günəşli kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Pedaqoji Rus Dili və Ədəbiyyatı İnstitutunun Rus dili və ədəbiyyatı fakültəsini və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Mühasibat uçotu və audit fakültəsini bitirmişdir.
1997-ci ildən Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi İdarəsində müfəttiş, 2003-cü ildən Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat Nazirliyinin Nəqliyyatda əlaqələndirmə şöbəsinin müdiri işləmişdir. 2007–2010-cu illərdə "Azinko holdinq" tikinti şirkətinə rəhbərlik etmişdir.
Evlidir, 3 övladı var. Malik Həsənov prezidentin köməkçisi Kərəm Həsənovun qardaşıdır.
Siyasi fəaliyyəti
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi IV, V və VI çağırış deputatı seçilmişdir.
İranduxt xanım Qovanlı-Qacar
İranduxt xanım Qovanlı-Qacar İran şahzadəsi, Sultan Əhməd şahın qızı
Ailəsi
İranduxt xanım Abbas Füruği (1938-1998), ilə ailə qurmuşdu. Əhməd, Dara adlı oğlanları, Zinət adlı qızı vardı.
Baçman xan
Baçman xan (1210 – 1240) — Olburlik tayfasından qıpçaq xanı.
Həyatı
Baçman xan Kimək xaqanlığına başçılıq etmişdi. O, Monqol imperiyasına qarşı mübarizə aparırdı. Batı xan Dəşti-Qıpçaqı tamamilə əlinə keçirdi. Baçman xan monqollara əsir düşdü və öldürüldü.
Baçman xan Noqayların dastanlarında tez-tez xatırlanır.
Senecio larecajensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kopernisium
Kopernisium – çox güman ki, hal-hazırda mövcud deyil. Kopernisium – hissəciklər sürətləndiricisinin köməyilə yaradılmış, ifrat ağır elementlər qrupunun nümayəndəsidir: burada ağır metalların ionlarının toqquşması həyata keçirilir. Digər ifrat ağır metallar kimi, kopernisium radioaktivdir və tez parçalanır. Onun ən uzunömürlü izotopu, kopernisium-285-in yarıparçalanma dövrü 29 saniyədir. Bu cür elementlərin alınması çətinliklərlə bağlıdır və indiyədək onun cəmi 75 atomu qeydə alınmışdır. İlk olaraq kopernisium 1996-cı ildə sink ionlarının yandırılması və onların qurğuşuna çevrilməsi yolu ilə alınmışdır (Almaniya, Darmştatta, ion tədqiqatları və yüksək inteqrasiyalar Mərkəzində). Alman alimlərinin bu barədə hesabatları yalnız 2009-cu ildə rəsmi olaraq qəbul edilmişdir və bu elementi Polşa astronomu Nikolay Kopernikin şərəfinə, 2010-cu ildə onun anadan olmasının 537-ci ili münasibətilə kopernisium adlandırmışlar. Bu zaman kopernisium artıq Rusiya və Yaponiya alimləri tərəfindən də sintez edilmişdir. Kopernisium dövrü cədvəlin, sink, kadmium və civə daxil olduqları,12 qrup elementlərinin arasında ən ağırıdır. Kopernisium atomundakı yüksək müsbət yüklü böyük nüvə elektron rabitələrinin energetik səviyyələrini dəyişir; bu çox sürətlə hərəkət edən və bunun hesabına kütlə toplayan, elektronların xüsusi münasibətlərinin effekti ilə izah olunur. Dövrü cədvəldəki yeri, onun xassələrinin civə ilə oxşar olmasını nəzərdə tutur, həmçinin o, qızılla kimyəvi reaksiyaya girmə qabiliyyətinədə malik olmalıdır. left|thumb|Nikolay Kopernik
İstinadlar
http://www.nkpi.az/?page=addread&id=2928 Илья Леенсон. Язык химии. Этимология химических названий. Москва: Издательство АСТ: CORPUS, 2016,464 c.
''Erik Sserri. 30 saniyə kimya haqqında. Moskva: “Ripol klassik”, 2014, 90 s.''
Nəriman Əliyev (siyasətçi)
Nəriman Əliyev — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV və V çağırış deputatı.
Sıravi Əhməd (mahnı)
Sıravi Əhməd — Xədicə Abbasovanın albomundan olan mahnı. Mahnının musiqisi Emin Sabitoğluna, sözləri isə Rüfət Əhmədzadəyə aiddir. Mahnı Vəfa Quluzadənin sifarişi ilə yazılmışdır.
Nihonium
Nihonium (Nh) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 113-cü element.
Simvolu Nh - dur. Zəif metallara aiddir. İlk dəfə element haqda Rusiyanın Dubna şəhərində məlumat əldə edilmişdir. 2004-cü ildə Yaponiyalı alimlər qrupu (RİKEN) tərəfindən kəşf edilib. Adının mənşəyi yapon sözü olub "Günəş çıxan ölkə" ("Nihon" - Yaponiya) deməkdir.
Periodik cədvəlin 3A qrupunda, 7-ci dövründə yerləşir.
Bərçəmoğulları bəyliyi
Bərçəmoğulları bəyliyi — XII əsrdə Həmədan çevrəsində Oğuzlar tərəfindən qurulmuş bir Türk bəyliyidir.
Tarixi
Bəyliyin qurucusu Əmir Bərçəmdir. Monqollara qarşı Bağdadı müdafiə edirdi. Hökmdarları sırasıyla; Əmir Bərçəm, Bərçemoğlu Mahmud, Fəxrəddin Əbu İshaq İbrahim, Süleyman şahdır.
Ik ben verliefd, Shalalie
Ik ben verliefd, Shalalie (Azərbaycanca: Mən sevgidəyəm, Shalalie)- Avroviziya 2010-da Niderlandı təmsil edən mahnı. Mahnının musiqisinin və sözlərinin müəllifi Pierre Kartnerdir.
16 mart
1901–cari
thumb|[[ABŞ Silahlı Qüvvələrinin əsgəri Vyetnamda yaşayış yerini yandırır.]]
thumb|[[Vaqif Mustafazadə]]
1601–1900
thumb|[[Aleksandra Pavlovna]]
Ayağın bağlanması
Ayağın bağlanması inkişafını dayandırmaq üçün gənc qızların ayağının ağrı verici şəkildə sıx bağlanmasıdır. Bu ənənə Çin imperiyasının beş sülalə və on krallıq dövründə (X və ya XI əsrdə) yuxarı sinif saray rəqqasları arasında əmələ gəlmiş ola bilər, ancaq Sun sülaləsi dövründə yayılıb və axırda ən aşağı sinif istisna olmaqla hər kəs arasında adi hala çevrilib. Ayağın bağlanması statusu göstərmək vasitəsi kimi populyar oldu (varlı ailələrin qadınlarının işləməsinə ehtiyac yox idi və bu qadınlar öz ayaqlarını bağlanmış vəziyyətə sala bilərdilər) və Çin mədəniyyətində gözəlliyin simvolu kimi mənimsənildi.
Tzin sülaləsinin imperatoru Qanqxi 1664-cü ildə ayağın bağlanması adətini qadağan etməyə çalışdı, ancaq uğursuzluğa düçar oldu. 1800-cü illərdə çinli islahatçılar bu ənənəyə qarşı mübarizə apardılar, ancaq ənənənin yavaş-yavaş aktuallığını itirməsi XX əsrin əvvələrində başladı. Bunun səbəbi bir az sosial vəziyyətin dəyişməsi, bir az da ayağın bağlanması əleyhinə edilən kompaniyalar idi. Ayağın bağlanması subyektlərinin çoxunda həyatları boyu davam edən əlilliyə səbəb olur və müasir dövrdə hələ də bəzi yaşlı çinli qadınlar bağlanmış ayaqları ilə əlaqədar əlilliklərlə yaşayır.
Pyasina çayı
Pyasina — Krasnoyarsk diyarı ərazisindən axan çay. Uzunluğu 818 km, hövzəsinin sahəsi 182 min. km² təşkil edir. Taymır yarımadası ərazisindən axaraq Kara dənizi. nə tökülür.
Adı
«Pyasin» Nenes dilində hamar, düz, meşəsiz torpaq anlamında işlədilir. Bu Tundra anlamını verir.
Coğrafiyası
thumb|left|Pyasin çayının hövzəsi