cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andaman və Nikobar adaları
Görməli yerləri
Mərcan qayaları
Kupers-Taun
Kupers-Taun — Baham adalarında şəhər. Abako adalarına aid Böyuk Abako adasında yerləşir.
Andaman və Nikobar adaları
Görməli yerləri
Karmatanq (Port-Blerdən 136 km məsafədə, Orta Andamannın şimalında yerləşir)
Ramnaqar çimərliyi
Kupers-Taun
Şəhər adanın ən şimal hissəsində yerləşir. 1870-ci illərin sonlarında Böyük Bahama adasından olan Albert Butlun ailəsinin üzvləri tərəfindən yaradılmışdır. Əvvəlcə Kupers-Taunda ananas yetişdirildi və dəniz süngərləri yığılırdı, lakin XX əsrin sonunda onlara tələbat praktiki olaraq yox olmuşdur. Buna səbəb şəhər ərazisində təbii limanın olmaması idi.
1992–2002 və 2007–2012-ci illərdə Baham adalarının baş naziri olmuş Hubert İnqrem uşaqlığını Kupers-Taun şəhərində keçirmişdir.
Andaman və Nikobar adaları
Görməli yerləri
Kaplonq çayı (arxipelaqda yerləşən yeganə çay).
Din
Hindistanın 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən Andaman və Nikobar adaları əhalisinin böyük əksəriyyəti hinduizm dinində (69.44%) etiqad edir. Kiçik, lakin əhəmiyyətli bir müsəlman (8.51%) azlıq var. 21.7% əhsali isə xristiandırlar. Kiçik lakin əhəmiyyətli bir müsəlman (8.51%) icması da vardır.
Maraqlı fakt
Artur Konan Doyloyanın «Dördün işarəsi» hekayəsində əsas personajlardan biri Andaman adalarından olan vəhşidir.
Rasim Rufullayev
Rasim Yadigar oğlu Rufullayev (31 avqust 1997; Zevin, Yardımlı rayonu, Azərbaycan — 7 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri (müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu), Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rasim Rufullayev 1997-ci il avqustun 31-də Yardımlı rayonunun Zevin kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin əsgəri olan Rasim Rufullayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Laçının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Rasim Rufullayev noyabrın 7-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Yardımlı rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rasim Rufullayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rasim Rufullayev ​ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
GünAz TV
Günaz TV — mərkəzi qərargahı Amerika Birləşmiş Ştatlarının Çikaqo şəhərində yerləşən Azərbaycan dilində fəaliyyət göstərən televiziya kanalı. 2004-cü ildə güneyli siyasi mühacir Əhməd Obalı tərəfindən təsis edilib. 2005-ci ilin may ayından canlı yayıma başlamışdır.
Haqqında
Günaz TV və ya Güney Azərbaycan Televiziyası müstəqil kütləvi informasiya vasitəsidir və 2004-cü ildə güneyli siyasi mühacir Əhməd Obalı tərəfindən təsis edilib. Telekanal Amerika Birləşmiş Ştatları nın Çikaqo şəhərindən yayımlanır. Televiziya heç bir qrup və ya təşkilata bağlı deyil, Beynəlxalq İnsan Haqları, Bəyannamələr və Konvensiyalar əsasında fəaliyyət göstərir. Telekanalın öz fəaliyətində rəhbər tutduğu İnsan Hüquqları Bəyannaməsi nin 19-cu maddəsində deyilir:
GünAz TV 24 saat müxtəlif peyklər vasitəsilə Avropa, Yaxın Şərq, Afrika nın şimal hissəsi və Orta Asiya ya müxtəlif proqramlar yayımlayır. Televiziyanın verilişlərini istənilən vaxt rəsmi saytlarından canlı izləmək mümkündür.
Açarkut
Açarkut — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray (İcevan) rayonunda kənd.
Şor
Şor - süd məhsulu.
Hazırlanması
Şor hazırlamaq üçün ayranı qaynadırlar. Çürümüş kütləni zərdabdan ayırmaq üçün torbaya töküb süzürlər. Su süzüldükdən sonra yerdə qalan kütlədən şor alınır. Duz əlavə edib, motalda, küpdə, yaxud saxsı qablarda saxlayırlar. Azərbaycanın Şamaxı və Qobustan rayonları öz şorları ilə məşhurdur.
İstifadə
Şor yavanlıq kimi istifadə edilir. Süfrəyə yağla, xama ilə qarışdırılıb və ya ayrıca qəlyanaltı kimi verilir. Şora göyərti əlavə edib məzə hazırlanır. Motal şoru şorun bir növüdür.
Aytac Babayeva cinayəti
Aytac Babayeva cinayəti - Bakı şəhəri, Xətai rayonunda yerləşən 58 saylı orta məktəbin 11-ci sinif şagirdi Aytac Babayevanın qətlə yetirilməsi ilə nəticələnən cinayət hadisəsi. Bu cinayətin yetirməsində şübhəli şəxs kimi 1995-ci il təvəllüdlü İzzət Hüseynov Natiq oğlu bilinir. O, Nizami Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə 3 ay istintaq dövrü müddətində həbs edilib. Hadisə nəticəsində səkkiz bıçaq zərbəsi alan Aytac Babayeva yerindəcə keçinmişdir.
Arxa plan
İzzət Hüseynov ifadəsi zamanı Aytac Babayevanı onun sevgisini cavabsız qoyduğu üçün öldürdüyünü bildirib:
Dörd ay on iki gün idi ki, ayrılmışdıq. Qala bilmirdim onsuz. İstəyirdim özümü onun yanında öldürüm ki, inansın mənə. Axırıncı dəfə görüşəndə özümü öldürəcəkdim, yanıma gəldi, qoymurdu bunu edim. Məndən ayrılmağı əsəblərimi korlamışdı, mən də vurdum onu. Onu bıçaqlayanda bıçaq qırıldı, yoxsa özümü də öldürəcəkdim. Sonra oturdum yanında, başladım ağlamağa. Kaş onun yerinə mən ölərdim.
20 yaşlı İzzət Hüseynov 17 yaşlı Aytac Babayevanı bıçaqladıqdan sonra başını bir neçə dəfə daşa vurub. O, bunu özünə nəzarəti itirməsi ilə əsaslandırıb. Hadisə Bəhruz Nuriyev küçəsi-81 ünvanında baş verib. Gürcüstan Respublikasının vətəndaşı, 1995-ci il təvəllüdlü İzzət Natiq oğlu Hüseynov aralarında yaranan münaqişə zəminində sevdiyi qızı - 1998-ci il təvəllüdlü Aytac Nazim qızı Babayevanı bıçaqlayaraq qətlə yetirib. İzzət Hüseynov hadisənin baş verdiyi yerin yaxınlığında yerləşən kişi salonunda usta kimi işləyib.
Etirazlar
Aytac Babayevin səkkiz bıçaq zərbəsi ilə amansız şəkildə qətlə yetirilməsi cəmiyyətdə böyük rezonansa səbəb olmuşdur. Sosial şəbəkələr üzərindən aparılan müzakirlər zamanı Azərbaycanda qadınlara qarşı olan hüquqsuzluq və şiddət olayları sərt bir dillə qınanmışdır. Aytac Babayeva - Qadına Şiddətin Ən Məsum Rəmzi. şüarı altında aparılan təbliğat kompaniyaları zamanı Azərbaycanda erkən nikah, qadın şiddəti və qadın hüququsuzluğunun qarşısının alınması üçün hədəf paketinin hazırlanması təklif edilmişdir. 2 may tarixində Nizami Rayon Prokurorluğunun qarşısında Aytac Babayevanın valideynləri, qohumları, sinif yoldaşları və bir qrup fəal tərəfindən aksiya təşkil edilmişdir.
Aytac Babayevanın amansız şəkildə öldürülməsi 2015-ci ilin 11 fevralında Türkiyədə baş vermiş Özgəcan Aslan cinayətini xatırladıb. Hər iki cinayət qadınlara qarşı zorkalığının və şiddəti nümunəsi hesab olunur.
Xarici keçidlər
Sosial şəbəkələrdə mövzu ilə bağlı açılmış səhifələr;
Səransər (Sərab)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 250 nəfər yaşayır (61 ailə).
Çelvənd (Astara, İran)
Çelvənd — İranın Gilan ostanının Astara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 903 nəfər yaşayır (201 ailə).
Montor
Montor  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Sen-Pursen-syur-Siul kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 250 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını şərabçılıq təşkil edir. 1992-ci ildən bəri hər il şərab festivalı keçirilir və bu müddət ərzində parad keçirilir.
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 135 nəfər arasında (15-64 yaş) 100 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 35 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 74.1%, 1999-cu ildə 70.5%) idi. Fəal 100 nəfərdən 92 nəfər (47 kişi və 45 qadın) işləyir, 8 nəfər işsizdir (5 kişi və 3 qadın). Aktiv olmayan 35 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 13 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
İvan Kosıx
İvan Sergeyeviç Kosıx  — sovet və Rusiya kinoaktyoru, epizodik rolların ustası, RSFSR-in əməkdar artisti (1991).
Həyatı
İvan Kosıx 11 noyabr 1925-ci ildə Alapayevskdə (hazırda Sverdlovsk vilayəti) anadan olub. 2 saylı Alapayevsk orta məktəbini bitirib. 1942-ci ildə M.P.Musorqski adına Ural Dövlət Konsevatoriyasının Xalq çalğı alətləri fakültəsinin bayan sinfinə daxil olub.
1943-cü ilin mart ayında könüllü olaraq cəbhəyə yollanıb. DİXK-nin 34-cü diviziyasının 85-ci polkunun təkibində döyüşüb.
Təxminən iki yüz filmdə epizodik rolda çəkilib.
Aktyor Viktor Kosıxın ögey atasıdır.
İvan Kosıx 15 yanvar 200-ci ildə vəfat edib. Xovan qəbristanlığında dəfn olunub.
Yell boğazı
Yell boğazı -  Şotlandiyanın Şetlənd arxipelaqına daxil olan Yell və Meylənd adaları arasında yerləşir. Boğaz sahillərində kiçik Biqqa, Lamba, Linqa, Littl-Po, Littl-Xolm, Makl-Xolm, Orfasey, Brozer, Semfri, Fiş-Xolm və Yunari adaları vardır. Sahilləri girintili-çıxıntılıdır. Bu səbəbdən burada çoxlu buxta və körfəz vardır. Ən irisi Sallom-Vo şimalda, qərb hissədə Ronas-Xill körfəzləri vardır. Yell adası sahillərində Barrovo, Komister, Ulsta, Vest-Senduik, Meylənd adasında Brey, Nirt-Po, Ollaberri, Toft, Xampavo kəndləri yerləşir. Toft və Ulsta arasında gəmi bərə fəaliyyət göstərir. Sallom-Vo buxtasında <<Sallom-Vo>> Neft terminalı vardır. Skotsda hava limanı vardır.
Qarayoxuş silsiləsi
Qarayoxuş silsiləsi – Culfa rayonu ərazisində alçaqdağlıq silsilə. Zəngəzur silsiləsi nin cənub-qərb ətəyində, Dəmirlidağ-Göydağ qolunun davamında yerləşən Darıdağ (Dağüstü) silsiləsinin cənub-qərb istiqamətli qoludur. Uzunluğu 6 km, ən yüksək zirvəsinin hündürlüyü 1186,6 m təşkil edir. Üst Oliqosen (Darıdağ lay dəstəsi) və Alt Miosen in (Vayxır və Qızılboğaz lay dəstələri) çökmə və  vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş və arid-denudasion proseslərlə intensiv parçalanmışdır. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentinin cənub-qərb cinahına aid Darıdağ-Aza qalxımının ikincidərəcəli Ərəzin sinklinal qırışığı ilə mürəkkəbləşmiş geniş cənub-qərb qanadında yerləşir.
Kayan
Kayan - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray (İcevan) rayonunda kənd.
Call of Duty: World at War
Call of Duty: World at War - Treyarch oyun şirkəti tərəfindən 2008-ci ildə yaradılan, macəra-döyüş oyunudur. Oyun ilk dəfə 11 noyabr 2008-ci ildə buraxılmışdır.
Sərdha (Sərab)
Sərdha - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,230 nəfər yaşayır (324 ailə).
Yunan quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Kiçik Asiyada və Balkan yarmadasında yayılıb. İlk dəfə Albaniyadan təsvir edilib.
Ekologiyası
Torpağa az tələbkar, şaxtaya davamlıdır.
Kərim bəy Yadigarov
Kərim bəy Yadigarov — Qafqaz süvari diviziyasının 17-ci Nijni Novqorod draqun alayının korneti.
Həyatı
Kərim bəy Yadigarov Tiflis quberniyasının Borçalı qəzası, Təkəli kəndində anadan olmuşdur. Kərim bəy Yadigarov isə ön cəbhədə apardığı uğurlu döyüşlərə görə üçüncü dərəcəli “Müqəddəs Anna” (qılınc və bantla birgə), ikinci dərəcəli “Müqəddəs Stanislav” (qılıncla birgə) və dördüncü dərəcəli “Müqəddəs Anna” (üzərində “İgidliyə görə” yazısı ilə) ordenlərilə təltif olunmuşdur.
Mənbə
Şəmistan Nəzərli. General Yadigarov Qardaşları. Bakı. Şirvannəşr. 2004.
Daphnia longispina
Daphnia longispina subirəsi və ya dafniya  cinsinə aid növ.
Morfoloji quruluşu
Dişi fərdin uzunluğu 1,3-4,0, erkəyinki isə 1,1-1,8 mm-dir. Dişi fərdin çanağı oval şəklindədir. Başın forması dəyişkən olur. Lateral til gözün üstündən başlayaraq küt bucaq əmələ gətirir. Rostrum çox itidir. Ön antenalar çıx qısa olub, rostrumun qurtaracağına çatmır. Üzmə antennalarının aşağı şaxəsinin içəri kənarında və yuxarı şaxəsinin birinci və ikinci buğumlarında xırda tükcüklər vardır. Abdomen çıxıntıları yaxşı inkişaf etmişdir. Onlardan yuxarıda yerləşən iki ədədi uzun, aşağıda yerləşənlər isə qismən rudiment halında olur.Postabdomen uzunsov, yuxarı kənarı düzdür, 9-20 ədəd dişciklərlə təchiz olunmuşdur. Abdomen caynaqları uzun, nazik və xırda qıllarla örtülüdür. Erkək fərddə çanaq ensiz olub, bel tərəfi hamardır. Rostrum qısa və girdələnmişdir. Ön antennaların oturacağı uzun və zəif əyilmişdr. Onun qurtaracağında estetakslar, qısa qamçı və hissedici tükcüklər yerləşir.
Yayılması
Yer səthinin şirin sularında geniş yayılmışdır. azərbaycan ərazisində Şamaxı rayonunun Fəxrəküş və Zəligöl göllərində, İsmayıllı rayonunun su hövzələrində, Şahbuz rayonundakı Qaragöldə, Göy-göldə, Laçın rayonundakı Qazıgöldə, Ceyranbatan, Mingəçevir və Varvara su anbarlarında, Naxçıvan MR-nın Adilağa, Qaraxanbəyli, Qahabgöl, Dəstəgöl, Qanlıgöl və Batabat göllərində, Batabat və Biçənək kəndəri ətrafında olan sularda, Kür çayında, Kür ətrafı axmazlarda və göllərdə, Dəvəçi limanında, Abşeron yarımadasının bəzi şortəhər  göllərində (Xocahəsən gölü, Qu gölləri)  qeydə alınmışdır.
Bioloji və ekoloji xüsusiyyətləri
Bu növ müxtəlif tipli su hövzələrində, o cümlədən şortəhər sularda yaşayır. Xəzər və Aral dənizlərinin şorluğu az olan hissələrində yayılmışdır. Çoxalma dövrü yayda başlayıb, payızın axırından başa çatır. Su anbarlarında maksimal miqdarına yayda təsadüf edilir və çoxalması iyun-iyul aylarında sürətli gedir. Yumurtalarının sayı apreldə 16, sentyabrda 12 ədəd olur. Yumurtaların inkişafı 22,8-26,6 °C-də 12 gün, 19,5-26,5 °C-də isə 14 gün dvam edir. Cinsi yetişkənliyə 5-ci mərhələdə çatır. Partenogenetik və cinsi çoxalma payızın ikinci yarısında başlayır. Evriterm növdür, temperaturu 32 °C olan sularda ona təsadüf edilir. Qidasını bakteriyalar və yosunlar (Chlorella, Melosira, Anabeana) təşkil edir. Dişi fərd 40 gün yaşayır, bu dövrdə 100 bala verir.
Azərbaycanın su sutarlarında bu növün 3 yarımnövü (D.longispina hyalina, D.longispina longispina, D.longispina caudata) qeydə alınmışdır.
Mənbə
Animaldiversity.org
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Şurası
Yaradılması
Hərbi qanunvericilik və hərbi idarəetmə sahəsində mühüm məsələləri müzakirə edir və müvafiq qərarlar çıxarırdı. Əsası 1919 il yanvarın 10-da qoyulmuşdu. Hərbi şuranın əsasnaməsi və daimi tərkibi təsdiq edilənədək Müvəqqəti Hərbi Şura (MHŞ) yaradılmışdı. Hərbi nazir və onun müavini, piyada və süvari diviziyalarının komandirləri, Ümumi qərargahın rəisi, topçu, ləvazimat və istehkamçı idarələrinin rəisləri, general-kvartirmeyster, növbətçi general və tapşırıq generalı MHŞ-nın üzvləri idilər. MHŞ-nın iclaslarına hərbi nazir və ya onun müavini sədrlik edirdi.
Fəaliyyəti
Hərbi şuranın əsasnaməsi işlənib hazırlandıqdan sonra 1920 ilin əvvəlində şuranın daimi tərkibi təsdiq edildi. Hərbi nazir Səməd bəy Mehmandarovun əmri ilə iki hərbi şura yaradıldı: Böyük hərbi şura (BHŞ) və Kiçik hərbi şura (KHŞ). Təcili həllini tələb edən məsələlərə KHŞ-da baxılırdı. Tərkibinə hərbi nazirin müavini, Ümumi qərargahın, Baş ərkani-hərbin və Bakı İstehkamçılar hissəsinin rəisləri daxil idi. Hərbi nazirin rəhbərlik etdiyi BHŞ-ya isə Ümumi qərargahın, Baş ərkani-hərbin, Bakı istehkamçılar hissəsinin rəisləri, qərargahları Bakıda yerləşən piyada və süvari diviziyalarının komandirləri, topçu, istehkam və ləvazimat idarələrinin rəisləri, hərbi-ədliyyə, hərbi-tibb və hərbi-baytar idarələrinin rəisləri daxil idi. BHŞ-nın işində dövlət nəzarət orqanının nümayəndəsi də iştirak edirdi. Hərbi şuranın qərarları hərbi nazirin imzası ilə qüvvəyə minirdi.
İlahəddin Mamedov
İlahəddin Dilamuddinoviç Mamedov (2 iyul 2001, Xaçmaz, Azərbaycan — 12 oktyabr 2020, Xocavənd, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İlahəddin Mamedov 2 iyul 2001-ci ildə Xaçmazda anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlahəddin Mamedov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlahəddin Mamedov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlahəddin Mamedov ölümündən sonra "İgidliyə görə" ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət və fədakarlıq göstərdiyinə, habelə təşəbbüskar və qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlahəddin Mamedov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlahəddin Mamedov ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlahəddin Mamedov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Validə Məmmədova
Həyatı
Məmmədova Validə İmran qızı 1950-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində anadan olub.
Təhsili
1967-ci ildə Bakının 172 saylı orta məktəbi, 1972-ci ildə V. İ. Lenin ad. APİ-nin (indi ADPU) Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsini bitirib.
1973-cü ildə M. Lomonosov ad. MDU-nun "Psixologiya" fakültəsində ixtisasartırma keçib.
1981–1984-cü illərdə istehsalatdan ayrılmaqla AR Milli Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat institutunun aspirantı;
Əmək fəaliyyəti
1974–1976-cı illərdə Xalq Təsərrüfatı işçilərinin ali ixtisasartırma kurslarında Peşə etikası və psixologiya fənni üzrə müəllim;
1975-ci ildən bu günə qədər pedaqoji fəaliyyəti Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti ilə bağlıdır.
1991–1994-cü illərdə müəllimliklə yanaşı eyni zamanda əvəzçiliklə Universitetin Elmi Şurasının katibi vəzifəsində çalışıb.
2001–2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının "Humanitar və ictimai fənlər" kafedrasının müdiri;
2010–2015-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında Tədris işləri üzrə prorektor;
2015–2021-ci illərdə ADMİU-da Tədris işləri üzrə prorektor;
2021-dən bu günə kimi ADMİU-nun rektor müşaviri vəzifəsində çalışır.
1988-ci ildən filologiya elmləri namizədi, 1990-cı ildən dosent, 2010-cu ildən professordur.
İctimai fəaliyyəti
1994–2015-ci illərdə Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının Azərbaycan dili və ədəbiyyatı üzrə ekspert, seminar rəhbəri
2008-ci ildən Milli Elmlər Akademiyasının İncəsənət və memarlıq üzrə Koordinasiya Şurasının üzvü.
2015-ci ildən Təhsil Nazirliyinin ali təhsil pilləsinin səviyyələri üçün Dövlətstandartı və təhsil proqramları hazırlayan işçi qrupun üzvü; Mədəniyyət və incəsənət ixtisasları üzrə işçi qrupun sədri;
2015-ci ildən AAK-ın eksperti;
Bir monoqrafiya, ali məktəb tələbələri üçün "Müasir rus ədəbiyyatı", "Rus mühacirət ədəbiyyatı" dərsliklərinin müəllifi, "Mədəniyyət tarixi və nəzəriyyəsi" və "Beynəlxalq mədəni əlaqələr" dərsliklərinin (I və II cild) həmmüəllifidir.
Ailəlidir. Bir övladı var.
Mənbə
[TƏDRİS İŞLƏRİ ÜZRƏ PROREKTOR]
İrəvan zəlzələsi (1679)
İrəvan zəlzələsi — 1679-cu ildə İrəvan zəlzələsi.
Tarixi
1679-cu il iyunun 4-də zəlzələ İrəvanı yerlə yeksan etmişdi. İrəvanın yeni hökmdarı təyin olunan Zal xanı təbrik etmək üçün zəlzələdən bir qədər əvvəl buraya gələn Əylisli Zəkəriyyə həmin hadisəni belə qələmə alıb:
Daşı-daş üstə qalmadı, məscidlər, karvansaralar dağıldı, qala yerlə yeksan oldu, körpülər yatdı, ölən qalandan çox oldu. Abbasqulu xanın kürəkəni Zal xan çapar göndərib bu sitəm haqqında dörd yana xəbər yaydı. Gəncədən 800 adam gəldi. Məhəmməd xan Naxçıvandan böyük bir dəstə gətirdi. Bərdədən, Zəyəmdən, Makudan, Təbrizdən, qonşu xanlıqlar və sultanlıqlardan o qədər adam gəlmişdi ki, qala ətrafında tərpənməyə yer yox idi. Azərbaycan vəziri Mirzə İbrahim iyulun 1-də Təbrizdən gəlib İrəvanda əyləşdi. Qala yenidən ucaldı, daha möhkəm oldu, arxlar çəkildi, körpülər salındı, məscidləri, karvansaraları yenidən tikdilər. Yerlə yeksan olan şəhəri dirçəldənlər viranəlik-xarabalıq üzərində daha möhkəm qala, daha görkəmli, daha gözəl imarətlər ucaltdılar. Şəhər dirçəldi, əhali bərpa olunan evlərə qayıtmağa başladı.
Saməddin Qəfərov
Saməddin Rasim oğlu Qəfərov (23 yanvar 1993; İsmayıllı rayonu, Azərbaycan — 28 sentyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Saməddin Qəfərov 1993-cü il yanvarın 23-də İsmayıllı rayonunun Qubaxəlilli kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Saməddin Qəfərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Saməddin Qəfərov sentyabrın 28-də Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Saməddin Qəfərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Saməddin Qəfərov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Alla Panova
Alla Vasilyevna Panova — Sovet aktrisası.
Həyatı
1972-ci ildə Şepkin adına Teatr məktəbindən məzun olmuş, kinoda ilk rolunu 1973-cü ildə, sonuncu rolunu isə 1979-cu ildə ifa etmişdir. Hazırda Moskva şəhərində yerləşən "Yeni opera" teatrının ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiridir.
Tural Həsənov (əsgər)
Həyatı
Tural Tapdıq oğlu Həsənov 16 iyul 1994-cü ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Mingəçevir şəhər 10 N-li məktəbdə alıb. Daha sonra Turizm kollecində Bədən Tərbiyəsi ixtisası üzrə təhsil almışdır. Həqiqi hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra qeyri-qida sektorunda çalışıb.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
2020-ci il sentyabrın 21-də Hərbi Komissarlıq tərəfindən hərbi vəzifəlilərin təlim toplantısına çağırılıb.Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tural Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində Tərtər,Suqovuşan istiqamətlərində döyüşmüşdür. 2020-ci il 2 oktyabr tarixində, Goranboy rayonu Tapqaraqoyunlu kəndi istiqamətində həlak olmuşdur. Nəşi dekabrın 9-da neytral zonadan çıxarılaraq ailəsinə təhvil verilib.
Epikür
Epikür (yun. Ἐπίκουρος, ) — qədim yunan filosofu, epikürçülüyün yaradıcısı. O, Samos adasında anadan olmuş və daha sonra Afinaya gedərək orada "Bağ" (yun. Κῆπος) adlanan öz fəlsəfi məktəbini yaratmışdır. Epikür bir çox kitabın müəllifi olmuş, ancaq onlardan zamanımıza yalnız bəzi fraqmentlər gəlib çatmışdır.
Fizika
Fizikasında Epikür Demokritin atomlar nəzəriyyəsini inkişaf etdirmişdir. Məsələn, Demokrit atomların kəmiyyət, forma və fəzada tutduğu yerə əhəmiyyət vermişdirsə, Epikür buna daha bir kateqoriyanı – onların ağırlığını da əlavə etmişdir. Demokrit kimi, Epikür də düşünürdü ki, atomlar boşluqda hərəkət edirlər. Ancaq, ondan fərqli olaraq Epikürün fəlsəfəsində atomlar təkcə düzxətli istiqamətdə hərəkət etmir, onlar hərəkət zamanı bu istiqamətdən yayına bilərlər. Deməli, atomların hərəkətində əyintilər ola bilər.
Epikür hesab edirdi ki, əgər atomların hərəkəti yalnız düzxətli olsa, onda onlar bir-biri ilə toqquşmazlar. Bu halda onlar eyni surətlə hərəkət edərək bir-birinə qarşı müəyyən məsafədə olmalıdırlar. Ancaq, düzxətli istiqamətdən yayınma baş verdikdə də onların bir-biri ilə toqquşması və dolaşması mümkün olur. Bu səbəbdən də dünyada hər şey yaranır.
Epikürün kosmoqonik fikirləri də maraq doğurur. Onun fikrincə kainat sonsuzdur və onda sonsuz miqdarda atomlar vardır. Bütün dünya cisimləri atomların qasırğasından yaranmışdır. Onlar isə atomların hərəkəti və birləşmələrindən ortaya çıxır. "Herodotusa məktubunda" Epikür yazmışdır ki, dünyanı heç kəs yaratmayıb, bütün olaylar isə təbii qanunauyğunluq səbəbi ilə baş verir; yoxluqdan heç nə yarana bilməz.
Epikürün fəlsəfəsində ruhlar materiyanın özəl bir formasıdır və atomlardan ibarətdir. Ona görə də ruhlar ölməz deyil, sonludurlar. Bədənin ölümündən sonra ruhlar da ölür. Epiküra görə ölümdən qorxmaq lazım deyil, çünki o yalnız duyğuların kəsilməsidir.
Kanonika
"Kanonika" adlandırdığı idrak və dünyanın qavranması ilə bağlı məsələlərdə Epikür sensualizmə (duyğuçuluğa) üstünlük verərək duyğunu həqiqətin əsas meyarı elan etmişdir. Onun fikrincə düşüncənin fəaliyyəti tam olaraq insanın düyğularından asılıdır. Ətrafda olan şeylərdən onların obrazları (yun. εἴδολα) ayrılır. Onlar incə atomlardan ibarətdir və o şeyləri əks etdirir. Bu obrazlar insanın duyğu orqanlarına daxil olur, onlarla təmasa girir və insan öz ruhu vasitəsi ilə hiss etməyə başlayır.
Eyni zamanda, bu obrazlar insan orqanlarına birbaşa təsir etməyə də bilərlər. Onlar havada yayılarkən bir-biri ilə qarışır və yalnız sonra insan tərəfindən qavranılır. Belə olduqda insanda gerçəkliyə uyğun olmayan fantastik təsəvvürlər yaranır. Məsələn, kentavr kimi mifik heyvanın təsəvvürü insan və at obrazının qarışığından yaranır. Ancaq reallıqda isə belə bir şey yoxdur.
Bundan başqa Epikür həqiqətin meyarını həm də "düşüncə sıçrayışında" (yun. τὰς φανταστικὰς ἐπιβολὰς τῆς διανοίας) görürdü. Bu da intuisiyadır ki, yuxularda ya da sayıqlama kimi hallarda üzə çıxır. Onlar gerçək obrazlardan yaransa da insanın subyektiv aləmi və ya xəyalları ilə qarışır və buna görə də yanlış olur.
Duyğularla alınan bilgi yanlış ola bilməz və düşüncənin onları təkzib etməsi imkansızdır, çünki düşüncə həmin duyğulara əsaslanır. Yanlışlıq düşüncənin onun haqqında çıxaran qərarlarından və hökmlərindən irəli gəlir.
Etika
Demokritdən fərqli olaraq Epikür etik (əxlaq) məsələlərə böyük önəm verirdi. Onun etik təliminin əsasında duyğusallıq dururdu. Epikürün fikrincə əgər insanın duyğuları varsa, onda onlar əxlaqın əsas meyarıdır. Çünki, ümumiyyətlə onun fəlsəfəsində idrakın əsasını duyğular təşkil edir. Xeyir və şər anlayışları duyğularla əldə olunur. Ən yüksək nemət isə həzz, zövq, məmnunluq və ləzzət hissləridir. İnsan bunlara mane olan hər bir şeydən çəkinməlidir. Həyatdan həzz alma və iztirablardan çəkinmə hər bir insanın məqsədi olmalıdır.
Müdrik insan ölümdən qorxmamalıdır, çünki ölüm yalnız duyğuların sona çatmasıdır. Ondan sonra əbədi "olmamazlıq" başlanır. İnsan mövcud olduqda onun məqsədi həzz almaqdan ibarət olur. "Olmamazlıqda" isə duyğular yox olduğundan həzz almaq mümkün olmur. Ona görə də, hər iki hal bir sabitlikdir: biri duyğuların olması, digəri isə olmaması kimi.
Epikürə görə müdriklik və xoşbəxtlik insan ruhunun müstəqil və sakitlik məqamına çatmasıdır. Bu məqama çatan müdrik insan ona zərər verən hər bir şeydən uzaqlaşır, ona xeyir verən şeylərdən həzz almağa başlayır. Həzz alma məqamına çatmanın zəruri şərti ataraksiyadır (yun. ἀταραξία – ruhun sakitliyi). Ataraksiya halına dünyanın xarici təsirindən və ehtiraslardan azad olduqdan sonra çatmaq mümkündür. Fəlsəfə ilə məşğul olmaq isə ruha ən böyük həzz və məmnunluq hissləri verir. Bu baxımdan Epikür fəlsəfəsinin bu məqamı da sonrakı dövrlərdə tənqid olunaraq eqoizm kimi başa düşülmüşdür.
Siyasətdə epikürçülər quldarlıq demokratiyasının tərəfdarları idilər. Epikürün fikrincə müdrik insan (filosof) siyasi fəaliyyətdən çəkinməlidir.
Din və tanrılar haqqında
Epikür t''anrılar haqqında da fikirlər irəli sürmüşdür. O,'' tanrıların varlığını inkar etmir, ancaq hesab edirdi ki, onlar aləmlərarası məkanlarda yaşayıb, təbiət hadisələrinə və insan həyatına müdaxilə etmir. İnsanlar isə özü-özlərinin problemlərini həll etməli, bu barədə tanrılara yalvarmamalıdırlar. Əgər tanrılar insanların bütün yalvarışlarını qəbul etsəydilər, onda bəşəriyyət məhv olmalı idi. Çünki insanlar bu yalvarışları bir-birinə qarşı edirlər.
Epikürə görə xalq kütlələrinin tanrılar haqqında təsəvvürləri yanlışdır. Buna görə də o, tanrıları inkar edənləri deyil, onları kütlələrin düşündüyü kimi təsəvvür edənləri qınamışdır. Bununla belə o, kütlə inancına qarşı açıq çıxış etməyin əleyhinə idi. Hətta Epikürə görə zərurət olduqda xalq qınağından qurtarmaq üçün dindar kimi görsənmək də olar. Beləliklə, Epikür ənənəvi dinə qarşı çıxmağı mənasız hesab edirdi, çünki onsuz da xalqın çoxu öz inanclarında qalacaq. Müdrik üçün isə əsas məqsəd təbiətlə uyğunlaşaraq yaşamaq, iztirablardan çəkinərək həzz almaqdır.
Epikürün fikrincə tanrılar əbədi deyil, onların varlığı sonludur. Çünki onların da təbiəti atomlardan ibarətdir. Sadəcə tanrılar insanlara nisbətən çox yaşayırlar.
Azərbaycan alimlərinin Epikür irsinin araşdırılmasına rolu
Epikür fəlsəfəsini ətraflı araşdıran alimlərin sırasında azərbaycanlı Əddin Şakirzadə də olmuşdur. Onun "Epikür" adlı monoqrafiyası Moskvada 1963-cü ildə rusca yayımlanmışdır və zamanımıza kimi bu sahədə ən dəyərli rusdilli araşdırmalardan biri kimi qiymətləndirilir, ona elmi istinadlar edilir. Bu kitabın ön sözünü isə tanınmış Azərbaycan (Sovet) alimi Aleksandr Makovelski yazmışdır.
Müra (Alye)
Müra  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Monmaro kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlüson.
INSEE kodu — 03191.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 280 nəfər təşkil edirdi.
Ofşor
Ofşor — vergidən tamamilə azad olunmuş və nəzarəti zəif olan zonalardır. Burada qanunvericilik həm şirkətin təsisçilərini, həm də maliyyə mənbələrini gizlətməyə imkan verir. Beynəlxalq hesabatlarda maliyyəsi narkotik, silah alveri və çirkli pulların yuyulmasından əldə edilən şirkətlərin ofşor zonalarda qeydiyyatdan keçdiyi bildirilir.1970ci illərdən bəri 30-a yaxın ofşor zona vardır.Panama,İrlandiya,İsveçrə,Norman adaları. Bu sadalananlar daha qədimdir. İsrail,Malta və Malaziya isə son illərdə yaranmış ofşor zonalardır.
Çiləvənd-i Pain (Astara, İran)
Çiləvənd-i Pain — İranın Gilan ostanının Astara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 975 nəfər yaşayır (204 ailə).
Relyef əmələgəlmənin siklliyi
Relyef əmələgəlmənin siklliyi – geoloji proseslərin /əsasən tektonik hərə¬kətlərin\ dövrlüyü və iqlim tərəd¬düdü ilə əlaqədar olaraq relyef¬əmələ¬gətirici proseslərin qanunauy¬ğun növbələşməsi. Nəticədə müx¬təlif relyef tiplərinin dövrü əmələ gəlməsi müşahidə edilir /əvvəlcə tektonik, təzadlı, sonra isə denu¬dasion, hamarlanmış/. Eyni zaman¬da həmin generasiyaların korrel¬yativ şöküntüləri əmələ gəlir. Rel¬yefin inkişafının siklliyi, eyni for¬maların təkrar olunması yox, yer səthinin qanunauyğun, ancaq təkrar olunmayan geoloji-geomorfoloji in¬kişafı deməkdir. Relyef əmələ¬gəl¬mənin siklliyinin çoxluğunda rel¬yefin inkişafının mürəkkəbliyi təza¬hür olunur.
McDonnell Douglas AV-8B Harrier II
AV-8B Harrier II sözün əsl mənasında bütün V/STOL təyyarələri içərisində ən məşhur olan hərbi təyyarədir Onun bir ədəd Rolls Royce Pegasus II mühərriki vardır. Mühərrik təyyarənin tam mərkəzində yerləşir və təyyarənin hər iki tərəfində görünən hava girişləri təyyarənin mərkəzində yerləşən Rolls Royce Pegasus II mühərrikini hava ilə təmin edir. İlk Harrier II uçuşunun 1981-ci ilin payızında baş verdiyini nəzərə alaraq, orijinal Hawker P.1127-nin ilk uçuşunun üstündən çoxlu illərin keçdiyini görmək mümkündür. P.1127 1957-ci il dizaynlı olub, bir fransız mühərrik konsepsiyasının əsasında hazırlanmış və təkmilləşdirilmişdir. Layihənin maliyyələşdirilməsi Britaniyanın Bristol Engine Co. şirkəti və ABŞ Hökuməti tərəfindən “Müştərək Silahların İnkişafı Proqramı” (MWDP) çərçivəsində həyata keçirilmişdir.
Mühərrikin konfiqurasiyası müəyyən edildikdən və mühərrikin inkişafı üçün tədqiqat işləri qaydasına salındıqdan sonra Hawket Aircraft Ltd. mühəndisləri diqqətlərini bu mühərrikdən istifadə edəcək V/STOL təyyarəsini yaratmağa yönəltmişdirlər. Onlar hökumətin və ordunun dəstəyi olmadan tək mühərrikli hücum-kəşfiyyat təyyarəsi istehsal etməyi bacarmışdırlar. Mühərrikin fırlanan eqzoslarından başqa, reaksiya idarəetmə sistemi də V/STOL qabiliyyəti üçün tələb olunan yeganə komplikasiya olmuşdur. İlk P.1127 1960-cı ilin yayında zavoddan çıxarılmışdır. Bu arada, RAF-ın marağı artdığı üçün, Britaniya hökuməti iki ədəd prototip sifariş etmişdir. Payızda ilk uçuşundan sonra potensial NATO ölkələrinin və digər dövlətlərin artan marağı fonunda layihənin daha da inkişaf etdirməsi üçün daha dörd ədəd prototip sifariş edilmişdir.
60-cı illərin ortalarında artan maraq Qərbi Almaniya, Böyük Britaniya və ABŞ-dən ibarət olan üçlüyə çevrilmişdir. Doqquz ədəd sifariş edilmiş təyyarə RAF qeydləri ilə çatdırılmışdır. Təyyarələrin əsasən eyni qalmasına baxmayaraq, təyyarələrdə bir çox təkmilləşdirmələrdə həyata keçirilmişdir. ABŞ-nin daxilində üçtərəfli qruplaşma yaranmışdır (ABŞ Quru Qoşunları, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri).
Britaniya Kral Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən xidmətə qəbul edilməzdən əvvəl ABŞ dəniz piyadaları təyyarələrin hücum etmək qabiliyyəti ilə maraqlanmışdırlar və AV-8A adı ilə təyyarələri sifariş verməyə başlamışdırlar. “Harrier” təyyarələri 70-ci illərin əvvəllərində RAF və USMC-də istifadəyə verilmişdir. Bunun ardınca TAV-8A kod adı verilmiş olan ABŞ Dəniz Piyadaları Korpusu üçün nəzərdə tutulmuş və az sayda istehsal olunmuş iki nəfərlik təlim təyyarələri istehsal olunmuşdur.
Harrier üçün nəzərdə tutulmuş təkmilləşdirmə proqramına; Yeni mühərrik, radar, FLIR (Qabağa baxan infraqırmızı şüalar), hərəkətli qrafik xəritə və gecə görmə avadanlığı daxildir.
Onun əsas istifadəçiləri ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri, İspaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri, İtaliya Hərbi Dəniz Qüvvələridir (yalnız Cüzeppe Qaribaldi aviadaşıyıcısının göyərtəsində mövcuddur). İndiyə qədər istehsal edilən və ən çox istifadə edilən V/STOL platforması olan AV-8B Harrier II təyyarələri hal-hazırda F-35B-lərlə əvəz olunurlar. Bu kontekstdə Britaniya Kral Donanması və ABŞ Dəniz Piyadaları F-35B platformasını həm təyyarə gəmilərində, həm də amfibiya hücum gəmilərində (LHD) istifadə etməyə başlamışdır.
Ümumi xüsusiyyətləri
thumb|300px|AV-8B Harrier II təyyarəsinin ortoqrafik proyeksiyası.
thumb|AV-8 Harrier II [[McDonnell Douglas DC-10|KC-10 Extender-dən yanacaq doldurarkən.]]
İstifadəçisi olan ölkələri
thumb|200x200px|AV-8B Harrier II
Nina Menşikova
Nina Menşikova — aktrisa.
Qoş (Qaraqoyunlu)
Qoş - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray (İcevan) rayonunda kənd.
Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri
Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri — Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə daxil olan xüsusi hərbi birləşmədir. Vəzifəsi Türkiyə Cümhuriyyətinin hava məkanının təhlükəsizliyinin təmin edilməsidir. Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin idarəsi altında olan ən böyük 2-ci qüvvədir (Quru Qoşunlarından sonra). Hərbi Hava Qüvvələri sülh vaxtı hava məkanını qorumaq və nəzarət etmək, müharibə zamanı isə Quru Qoşunları və Hərbi Dəniz Qüvvələrinə dəstək vermək üçün yaradılıb. Baş qərargahı Ankarada yerləşir.
Günəş (Astara, İran)
Günəş — İranın Gilan ostanının Astara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 38 nəfər yaşayır (8 ailə).
Qaşım dağı
Qaşım dağı – Babək rayonu ərazisində dağ (hünd. 1125 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyini şimal-şərq dən hüdudlandıran Qaracalal-Qızılboğaz tirəsin in cənub-qərb yamacında zirvə. Sirab kəndindən 0,5 km-dək cənub-qərb dədir. Üst Oliqosen in Xatt mərtəbəsi nə aid Darıdağ lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarını yarıb çıxan Kotandağ qrupuna aid Alt Miosen yaşlı andezit-dasit tərkibli kiçik ölçülü ekstruziv günbəzdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Saltaq-Kotandağ antiklinalının tağ hissəsində yerləşir. Cənub-qərb və şimal-şərq yamacılarndan şimal-qərb istiqamətli faylar keçir.
Firari Mustafa Paşa
Firari Mustafa Paşa — IV Murad, Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.
Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra Sultan Muradın silahdarlığına gətirildi. 1643-cü ildə vəzir rütbəsiylə divana daxil oldu. 1644-cü ildə Diyarbəkir, 1649-cu ildə Bağdad, 1650-ci ildə yenidən Diyarbəkir, 1651-ci ildə isə Hələb bəylərbəyi təyin edildi. Bir il sonra vəzifədən alınsa da, 1653-cü ildə yenidən Hələbə, 1655-ci ildə yenidən Diyarbəkirə təyin olundu. 1656-cı ilin martında kaptan-ı dəryalığa gətirilsə də, həmin ilin mayında bu vəzifəsindən istehfa edərək öz istəyilə Misir bəylərbəyliyinə gətirildi. 1657-ci ilin mayında vəzifədən alındı ancaq sədrəzəm Körpülü Mehmed Paşa tərəfindən haqqında açılan təftişdən qorxaraq qaçıb gizləndi. Sədrəzəmin 1661-ci ildə vəfatının ardından üzə çıxdı və Sultan Mehmed tərəfindən bağışlanaraq Van bəylərbəyi təyin edildi. 1663-cü ildə Rumeli və Şam, 1664-cü ilin avqustunda yenidən Bağdad, 1665-ci ilin iyununda Anadolu, 1666-cı ildə yenidən Şam, 1667-ci ilin aprelində yenidən Bağdad, 1670-ci ildə isə Bəsrə sancaqbəyi oldu. Bu vəzifədə ikən 1671-ci ildə vəfat etdi. Mehmed Paşa adlı oğlu olduğu məlumdur.
Xeyriyyə təşkilatı
Xeyriyyə təşkilatı, ehtiyacı olanlara kömək etmək üçün qurulan qeyri-kommersiya təşkilatıdır. İnsanların pulsuz istifadəsi üçün bir xeyriyyə təşkilatı və ya xeyriyyəçi tərəfindən inşa edilən bulaq, məktəb və xəstəxana kimi tikililərə xeyriyyəçilik üçün tikilmiş binalar deyilir.
Xeyr, ərəb dilindən Azərbaycan dilinə keçən bir söz olub, mənası “qarşılıq gözləmədən edilən yaxşılıq” deməkdir.
Fəaliyyət sahəsi
Xeyriyyəçilik təşkilatları çox geniş sahələrdə fəaliyyət göstərirlər. Məsələn, həm yaşlılara, həm küçə uşaqlarına, həm kasıblara, həm sahibsiz heyvanlara, həm qaçqınlara, həm müəyyən bir xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlara həm maddi baxımdan, həm də mənəvi bacuny yardım etməyə çalışan xeyriyyə təşkilatları olduğu kimi, təbiətin və ətraf mühitin qorunması üçün fəaliyyət göstərən xeyriyyə təşkilatları da mövcuddur.
Maliyyə
Xeyriyyə təşkilatlarının fəaliyyəti, ümumiyyətlə, toplanan yardım və ianələr hesabına maliyyələşdirilir. Bundan əlavə, bəzi xeyriyyə təşkilatları hökumətlər və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindəndə dəstəklənirlər. Bəzi xeyriyyə təşkilatlarının xərcləri onların adından yaradılan fondlar vasitəsilə təmin edilir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi-tibb İdarəsi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi-tibb idarəsi — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun qoşun hissələrində tibb xidmətinin təş- kilinə rəhbərlik edən orqan.
Fəaliyyəti
Qoşunlarda tibb xidmətinə olan ehtiyacın aradan qaldırılması üçün S.Mehmandarovun əmri ilə 1918 il dekabrın 14-də Gəncə Praporşiklər məktəbində 10 nəfərlik qəbul otağı, dekabrın 15-də Hacıqabulda yerləşən 2-ci Bakı alayında 60 nəfərlik əsgər xəstəxanası, 1919 il yanvarın 1 -də 1-ci Cavanşir piyada alayında 60 nəfərlik əsgər xəstəxanası, 2-ci Qarabağ süvari alayında 20 nəfərlik müayinə otağı, 1919 il fevralın 4-də isə Əlahiddə Zaqatala taborunun 20 nəfərlik əsgər xəstəxanası fəaliyyətə başladı. Bakı, Gəncə və Xankəndidə hərbi xəstəxanalar təşkil edildi. Gəncə hərbi xəstəxanası nəzdində bölük feldşer köməkçiləri hazırlayan 4 aylıq kurslar yaradıldı.
Hərbi nazirin əmri ilə 1919 il iyulun 19-da həkim Bahadur bəy Qayıbov strukturun rəhbəri təyin olundu. Onun rəhbərliyi ilə 1919 il noyabrın 5-də Şuşada 5 nəfər zabit və 100 nəfər əsgər üçün nəzərdə tutulmuş 105 nəfərlik əsgər xəstəxanası, 1920 il yanvarın 1-də Bakı şəhərində 5-ci Bakı piyada alayının əsgər xəstəxanası, 1920 il yanvarın 13-də Xankəndidə 2-ci Qarabağ süvari alayın ın 30 nəfərlik müayinə otağı, 1920 il fevralın 1-də Xankəndidə 1-ci Cavanşir piyada alayının 30 nəfərlik müayinə otağı açılmışdı. Hərbi nazirin əmri ilə 1919 il oktyabrın 20-də hərbi-tibb idarəsinin və yerli lazaretlərin strukturu enişləndirildi. 1920 ilin martında bu qurum təchizat idarəsinin tərkibinə daxil edildi.
Şuşa feldşer məktəbi
1919 ilin payızından isə hərbi nazirin əmrilə Şuşa feldşer məktəbi fəaliyyətə başladı. Hərbi hissələrdə, xüsusən Qarabağ bölgəsində yerləşən qoşun hissələrinin şəxsi heyəti arasında yayılan yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında məsuliyyətsizlik göstərdiyi üçün idarənin rəisi Sulakov vəzifəsindən azad edildi və onun yerinə həkim Qabayev təyin edildi.
Nav (Alye)
Nav  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Ebryoy kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
INSEE kodu — 03194.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 116 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 76 nəfər (15-64 yaş) arasında 53 nəfər iqtisadi fəal, 23 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 69,7%, 1999-cu ildə bu 68.3%). Aktiv olan 53 nəfərdən 48 nəfəri (25 kişi və 23 qadın), 5 nəfər işsiz (1 kişi və 4 qadın) idi. Aktiv olmayan 23 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 10 nəfər təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Xəlil bəy Talışxanov
Həyatı
General-mayor Xəlil bəy Talışxanov (bəzi sənədlərdə Talışinski) barəsində məlumat olduqca azdır. Məlumdur ki, o, 1859-cu ildə Tiflisdə anadan olub, I Dünya müharibəsində iştirak edib və müharibə dövründə general-mayor rütbəsinədək yüksəlib. 1917-ci ildə Azərbaycana qayıdan Talışxanov Müsəlman Korpusunun 1-ci Müsəlman nişançı diviziyasının komandiri təyin edilir. Onun diviziyanın 1-ci piyada alayını formalaşdırmaq məqsədi ilə dərhal Bakıya yollanması vətənpərvərliyi və igidliyindən xəbər verir. 1918-ci il fevralın 24-də Bakıda 1-ci müsəlman atıcı alayının təşkil edilməsi üçün bura gəlmiş general-mayor Xəlil bəy Talışinski və qərargah zabitləri vağzalda bolşeviklər tərəfindən həbs edildilər. Bu müsəlman əhalisində о dərəcədə böyük narazılığa səbəb oldu ki, bolşeviklər onları azad etdilər. X.Talışinski və onun zabitləri Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyətinin "İsmailiyyə" binasında fəaliyyətə başladılar. "Səadət" məktəbinin zirzəmisində patron sexi yaratmışdır. Onun yaratmaqda olduğu alayın hissələri Bakıda mart qırğınları zamanı bolşevik-erməni qüvvələrinə qarşı inadlı müqavimət göstərmiş və müqavimət sayəsində dinc əhalinin bir qisminin Abşeron kəndlərinə çəkilməsini təmin etmək mümkün olmuşdur. Onun Bakıdan çıxarılması məlum olsa da, sonrakı taleyi barəsində məlumat yoxdur.
Sakajia mağarası
Sakajia mağarası — Gürcüstan ın İmereti bölgəsinin Terjola bələdiyyəsindəki Qodoqani kəndindən 1,5 km şimal-şərqdə yerləşən karst mağarası. Mağara dəniz səviyyəsindən 204 metr yüksəklikdədir. Mağarada paleobotanik və paleozoy erasına aid mühüm arxeoloji abidələr aşkarlanmışdır.
Morfologiyası
Mağaranın ümumi uzunluğu 35 metr, dərinliyi 20 metr, hündürlüyü 6 metr, eni isə 4 metrdir. Mağaranın şəraiti stalaktik tipli ənənəvi mağara çöküntülərinin formalaşması üçün əlverişli deyil. Mağara yüksəklikdə yerləşir və quru şəraitə malikdir.
Arxeoloji sahə
Mağara 1914-cü ildə R. Şmidt və L. Kozlovski tərəfindən aşkar edilmişdir. Sakajia Zaqafqaziyada kəşf edilən İlk Paleolit dövrünə aid abidədir. Mağaraya tanınmış alim Virxov Rudolf un adı verilmişdir. 1936-cı ildə təşkil edilmiş yeni qazıntı işləri zamanı burada çoxsaylı arxeoloji və paleontoloji tapıntılar aşkar edilmişdir. 1973-ci il Q. Nyoradzenin rəhbərliyi ilə aparılmış qazıntılar zamanı 1,5 metr dərinlikdə müxtəlif muncuqlar, torba, bıçaq və oxşar əşyalar tapılmışdır.
Həmçinin burada mağara ayısı, kərgədan, at, nəcib maral, bizon, qafqaz qabanı, qaratoyuq və digər heyvanlara aid sümüklər aşkar edilmişdir. Mağarada kişi cinsinə aid neandertal insan ın üst çənə sümüyü və dişlərinin hissələri tapılmışdır.
Üst Paleolit dövrünə aid tapıntılara kaci, plastin və obsidian lardan hazırlanan müxtəlif qazma alətləri, kəsici alətlər, çınqıl bıçaq və buna bənzər digər alətlər, habelə yuvarlaq sümük, ülgüc tipli sümük və buynuzlar da aiddir. Mağarada Mustye mədəniyyəti dövrünə aid olan Kro-maqnon insana aid kəllə sümüyünün qalıqları da aşkar edilmişdir. Eyni ərazidə avropa bizonu, maral, çöl donuzu, at, mağara ayısı, qonur ayı, mağara şiri, bəbir və digər heyvan sümükləri tapılmışdır.
Heyvanlara aid dişlərin və sümüklərin sayı on minə yaxındır. Bu tapıntılar Üst Paleolit dövrünə aiddir.
Sakajia mağarasında 1914-cü ildən etibarən əldə edilən tapıntılar Rusiya Antropologiya və Etnoqrafiya İnstitutunda və Gürcüstanın Simon Canaşia Muzey ində qorunur.
NGC 5243
NGC 5243, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Texut
Texut - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray (İcevan) rayonunda kənd.
Kabuslar xiyabanı (film, 2021)
Kabuslar xiyabanı — ABŞ istehsalı triller və dram filmi. Film Uilliam Lindsey Qreşamın 1946-cı ildə yazdığı eyniadlı romanına əsaslanır.
Exo
EXO, Seulda qurulmuş Cənubi Koreya-Çin oğlan qrupudur.Qrup 2011-ci ildə SM Entertainment tərəfindən quruldu və 2012-ci ildə debüt etdi.Qrupun 9 üzvü var- Xiumin, Suho, Lay, Bekhyon, Çen (Chen), (Chanyeol) Çanyol, D.O., Kai və Sehun. Onların Koreya, Mandarin və Yapon dillərində ifa olunan musiqiləri, əsasən ev və elektron rəqs musiqisi janrlarının elementləri də daxil olmaqla pop, hip-hop və R&B-ni özündə birləşdirir. Qrup, 2014–2018-ci illərdə "Forbes Korea Power Celebrity" siyahısında ən təsirli beş məşhurdan biri olaraq sıralanmış və müxtəlif media orqanları tərəfindən "K-pop Kings" və "Dünyanın ən böyük oğlan bandı" olaraq etiketlənmişdir.