cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şəmsəddin Eldəniz
Mədəni fəaliyyəti
Cümə məscidi və ya Atabəylər məscidi – Naxçıvandakı Atabəylər memarlıq ansamblının ən monumental tikililərindən biridir. XX əsrin əvvəllərində uçularaq məhv edilmiş bu nadir memarlıq abidəsinin plan-məkan quruluşu haqqında XIX əsrdə çəkilmiş rəsmlər və foto təsvirlər aydın təsəvvür yaradır. Abidənin dəqiq olaraq nə vaxt tikilməsi bəlli olmasa da, ümumi qəbul edilmiş fikrə görə abidənin tikilməsinə Atabəy Eldənizin hakimiyyəti illərində başlanmışdır.
Mərənd və Urmiya məscidləri kimi Naxçıvan cümə məscidinin də günbəzlə örtülən kubvari gövdəsinin güney üzündən başqa, qalan üzlərinin hər birində iki sivri açırım olmuşdur. Bu fakt göstərir ki, Mərkəzi Azərbaycanda XII əsrdə yerli monumental cümə məscidi tipi işlənib hazırlanmışdı. Foto sənədlərə əsasən Naxçıvan cümə məscidinin məqsurəsinin üç yandan yerləşgələrlə dövrələndiyi bəlli olur. Ancaq bu yerləşgələrin necəliyini daydınlaşdıran dəlillər yox dərəcəsindədir. Bu baxımdan V. A. Engelqardın XIX yüzildəki məlumatı maraq doğurur. Onun yazdığına görə:"Bu türk məscidi yonulmuş daşdan qurulmuş tağları olan iri tikilidir və onun içərisində yüksək işlməli müxtəlif yapma (gəctəraşlıq) naxışlar görünür. Binanın bir bölümü artıq uçmuşdur, qalanı sə uçmaq təhlükəsindədir. Ondan 50 sajen (təqribən 107 m) aralıda vaxtilə bu məscidə aid olan və yanlarında hər biri 10 sajen ( təqribən 42 m) ucalıqda qoşa minarəli qapı var. Məscidlə qapı arasındakı məkanı əvvəllər məscidə aid olan yardımçı tikililər tutrmuş, indi isə bu tikililər artıq olmayanda elə təsəvvür yaranır ki, qapı ona çox yaxın olan xüsusi qülləyə (Mömünəxatun türbəsi) məxsusdur." Bu yazılı təsvirə əsasən qoşa minarəli baştağın müxtəlif tikililərlə, yəqin ki, mədrəsə hücrələri və sütunlu qalereyalarla, cümə məscidinə birləşdiyini və bu baştağın məscid həyətinə açıldığını güman etmək olar.
Atabəylər memarlıq kompleksinin ilk tikililəri saray binası və dövlətxana olmuşsa, son tikilisi dövrümüzə ancaq təsvirləri çatmış giriş baştağı olmuşdur. Şərqşünas N. Xanıkov XIX yüzildə bu baştağı görmüş və qapısı üstündəki kitabədən onun "1187-ci ildə Azərbaycan Atabəylər dövlətinin atlı qoşununun başçısı və vergi yığanı əmir Nurəddin" tərəfindən tikdirildiyini oxumuşdur. Həmin kitabə "memar Əcəmi Əbubəkr oğlu Naxçıvaninin əməli" ifadəsi ilə bitirmiş. İri giriş tağı yanlardan dayaz və uca tağçalarla, yuxarıdan yazı qurşağı ilə qapanan mütənasib biçimli baştağın künclərindən silindrik gövdəli minarələr ucalırmış. İslam memarlığı tarixində belə quruluşlu ilk baştağlardan biri olan bu Naxçıvan abidəsi Azərbaycan dini memarlığının orta XI–XII əsrlərdə necə yüksək mərhələyə çatdığının göstərgəsidir. Belə baştağ kompozisiyası sonrakı yüzillərdə İslam ölkələrinin çoxunda aparıcı bədii memarlıq fəndinə çevrildi.
Mənbələr Şəmsəddin Eldənizin hakimiyyəti illərində Azərbaycandan çıxmış çoxlu alimin adını mühafizə edib saxlamışdır. Həmin alimlər nəinki Azərbaycan şəhərlərində, bugünkü təbirlə desək, Bağdadda, Qahirədə, Dəməşqdə və başqa şəhərlərdə də fəaliyyət göstərmişlər. Adlarını müəyyənləşdirmək bizə nəsib olan bir neçə alim haqqında məlumat verərək qeyd edək ki, mənbələr əsasən ilahiyyat, hüquq və ənənə mütəxəssislərinin adlarını çəkir.
Belə alimlərin sayı çox olsa da, biz fəaliyyət illəri Şəmsəddin Eldənizin hakimiyyət illəri ilə üst-üstə düşən alimlərin bəziləri haqqında yazacağıq.
Fəxrəddin Əbülfəzl İs mayıl ibn əl-Müsənna ət-Təbrizi Bağdadın "ən-Nizamiyyə" mədrəsəsində mühazirələr oxumuşdur. O, "Azərbaycan tarixi" əsərinin müəllifidir. Lakin çox təəssüf ki, bu əsər bizə qədər gəlib çatmamışdır. İbn əl-Müsənna hicri 580 (1185)-ci ildə Təbrizdə vəfat etmişdir. Görkəmli şəxsiyyətlərin kartotekasını tərtib edən İbn əl-Fuvati yazır: ''Mən Təbrizdə tam mənasında görkəmli şəxsiyyətlər barəsində soruşanda mənə İbn əl-Müsənnanın adını çəkdilər. Mən soruşdum: "Ona bənzər ikincisi varmı?" və mənə cavab verdilər: "O, təkdir və ikincisi yoxdur. Əbu Həfs Ömər ibn Osman ibn Şüəyb əl-Cənzi – ədəbiyyatçı alim olmuşdur. Bağdadda "ən-Nizamiyyə" mədrəsəsində Əbül Müzəffər əl-Əbivərdiyə mühazirələr oxumuşdur. Həmədanda və dövlətin başlıca şəhərlərində müəllimlik etmişdir. Hicri 555 (1160)-ci ildə Mərvdə vəfat etmişdir.
Tibb
Müəllif Samuil ibn Yəhya ibn Abbas əl-Məqribi əl-Əndəlusinin Məhəmməd Cahan Pəhləvanın sarayında xidmət göstərməsini qeyd etsə də, ölüm tarixinə əsasən demək olar ki, o, Şəmsəddin Eldənizin hakimiyyəti illərində fəaliyyət göstərmişdir.
Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani kimi dahi şairlərin yaradıcılıq dövrünün bir qismi Şəmsəddin Eldənizin hakimiyyət illəri ilə üst-üstə düşür. Şəmsəddin Eldənizin sarayında Seyyid Zülfüqar Şirvani, Qivami Mütərrizi, Fərrux Şirvani, Cövhəri, Yusif Füzuli, Kəmaləddin Naxçıvani, Seyyid İzzədin əl-Ələvi və başqa bu kimi şairlər yaşayırdı ki, onlar haqqında da hələlik heç bir məlumat yoxdur.
Ailəsi
Şəmsəddin Eldənizin həyat yoldaşının adı Möminə Xatun olmuşdur. Möminə Xatun Səlcuqlu sultanı II Toğrulun həyat yoldaşı olmuşdur. II Toğruldan Arslan adlı bir oğlu olmuşdur. 1135-ci ildə II Toğrulun ölümündən sonra hakimiyyətə keçən Sultan Məsud onu Şəmsəddin Eldəniz ilə evləndirmişdir. Şəmsəddin Eldənizin Möminə Xatunun ikinci evlilikdən iki oğlu – Məhəmməd Cahan Pəhləvan və Qızıl Arslan və Fulana adlı qızı olmuşdur. Salnaməçi Sədrəddin əl-Hüseyni "Əxbar əd-doulət əs-Səlcuqiyyə" ("Səlcuqilə dövləti haqqında məlumat") əsərində Möminə Xatun haqqında qeyd edirdi:
Möminə Xatun həmişə Şəmsəddin Eldənizi ölkə səyahətlərində müşayiət edirdi; dövlət əhəmiyyətli məsələlərin həllində onun fikri ilə hesablaşırdılar. Möminə Xatun xalq arasında da böyük hörmətə layiq idi, çünki ölkə vətəndaşlarının tale və maraqlarına biganə deyildi; mədəniyyətin, maarifin inkişafına köməklik edirdi. Bu ağıllı və hörmətəlayiq qadının şərəfinə Naxçıvanda nadir və möhtəşəm məqbərə tikilmişdir.
Məhəmməd Cahan Pəhləvan və Qızıl Arslan Şəmsəddin Eldənizdən sonra Atabəylər dövlətinin hökmdarları olmuşdurlar. Qızı Fulana isə Marağa hakimi ilə evlənmişdir.
Eldəniz
Eldəniz — Azərbaycan kişi adı.
Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum
Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə terror hücumu — 27 yanvar 2023-cü ildə, yerli vaxt ilə səhər saat 08:00 radələrində Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasının paytaxtı Tehran şəhərində yerləşən səfirliyinə silahlı hücum. Hücum edən şəxs, İran vətəndaşı Yasin Hüseynzadə "Kalaşnikov" markalı avtomat silahla mühafizə postunu yarmış, səfirlik əməkdaşlara atəş açmışdır. Bu zaman səfirlik əməkdaşları isə onu zərərsizləşdirməyə cəhd göstərmişdir. Basqın nəticəsində diplomatik nümayəndəliyin mühafizə xidmətinin rəhbəri Orxan Əsgərov həlak olmuşdur. Hücumun dəf edilməsi zamanı iki mühafizəçi yaralanmışdır.
Taleh Namazov
Taleh Zülfəli oğlu Namazov (28 iyul 1999; Ağstafa rayonu, Azərbaycan — 30 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum
Yasin Hüseynzadə çox keçməmiş, İran hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən saxlanılmışdır. Hücum aktı ilə bağlı Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində cinayət işi başladılmışdır. Hadisəni törədən Hüseynzadə istintaqa cəlb olunmuşdur. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev hücumu qınamışdır, Azərbaycan tərəfi məsuliyyətin İranda olduğunu vurğulamışdır. Odur ki, Azərbaycan tərəfi hücumu "terror aktı" kimi qiymətləndirmişdir. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi hücumun Azərbaycanın İrandakı səfirliyinin əməkdaşlarının evakuasiya ediləcəyini açıqlamışdır. 30 yanvarda Azərbaycan səfirliyin əməkdaşları Tehrandan evakuasiya edilmiş və səfirliyin fəaliyyətini dayandırılmışdır.
Taleh Namazov
Həyatı
Taleh Namazov 1999-cu il iyulun 28-də Ağstafa rayonunun Düzqışlaq kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Taleh Namazov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Taleh Namazov sentyabrın 30-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Ağstafa rayonunun Düzqışlaq kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum
İran rəsmilərinin bəyanatlarından hücumun siyasi motivli olduğuna dair heç bir əlamət yoxdur. İran hüquq-mühafizə orqanlarını hücumun şəxsi zəmində törədildiyini iddia etmiş, Hüseynzadənin əraziyə iki azyaşlı uşaqla gəldiyini iddia etmişdir. Buna baxmayaraq, təhlükəsizlik kameralarının lentə aldığı görüntülərdə onun tək olduğu müşahidə edilir.
Taleh Namazov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Namazov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum
BMT Baş Katibi Antoniu Quterreş, Avropa İttifaqı, NATO, GUAM, 60-dan çox ölkənin dövlət başçısı, xarici işlər nazirləri və səfirləri terror aktı kimi pislənmişdir. Hücumdan sonra İran azərbaycanlıları Azərbaycanın Təbrizdəki Baş konsulluğunun binası qarşısına gələrək gül dəstələri qoymağa başlamışdılar.
Zəmin
250px|thumb|right|[[Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə İranın Ali Rəhbəri Əli Xamenei arasında görüş. 2017-ci il.]]
Taleh Namazov
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Namazov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum
Zəmin
Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqillik qazanandan Azərbaycan səfiriyinə bir dəfə hücum olmuşdur. 2022-ci ilin avqustunda Azərbaycanın Birləşmiş Krallığın paytaxtı Londonda yerləşən səfirliyinə "Xoddam əl-Mehdi"nin üzvü olan bir neçə şəxs hücum edərək səfirliyin yerləşdiyi binada Azərbaycan bayrağını çıxarıb yerinə dini şüar yazılmış bayraq taxmış, divarlara, pəncərələrə ərəb dilində şüar yazmış və səsləndirmişdilər. 2022-ci ilin sentyabrında Azərbaycanın Fransanın paytaxtı Paris şəhərində yerləşən səfirliyi səfirlik binasına soxulmağa cəhd edən bir qrup erməni etirazçı tərəfindən hücuma məruz qalmışdır. Fransanın Azərbaycandakı səfiri Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılmış, ona etiraz notası verilmişdir. Fransa rəsmiləri təhlükəsizliyin bərpası və gələcəkdə belə halların baş verməməsi üçün hər cür tədbir gördüklərini bəyan etmişdilər. 11 oktyabr 2022-ci ildə Azərbaycanın ABŞ-nin Vaşinqton şəhərində yerləşən səfirliyinin xidməti avtomobili atəşə tutulmuşdur. Bundan sonra Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-nin müvəqqəti işlər vəkilini çağıraraq Azərbaycan diplomatik missiyasının təhlükəsizliyini təmin etməyi xahiş etmişdir.
İranda əvvəllər xarici ölkələrin səfirliklərinə hücum halları qeydə alınmışdır. 4 noyabr 1979-cu ildə iranlı tələbələr müxtəlif şüarlarla ABŞ-nin Tehrandakı səfirliyinə basqın etmişdir. Onlar 66 nəfəri girov götürmüş, 13 nəfər isə sonradan azad edilmişdir, lakin səfirlik əməkdaşlarının əksəriyyəti İran girov böhranı zamanı 444 gün girov saxlanılmışdır.
Taleh Namazov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Namazov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə hücum
Hücum
Hücum 27 yanvar 2023-cü ildə, yerli vaxt ilə səhər saat 08:00 radələrində Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasının paytaxtı Tehran şəhərində yerləşən səfirliyində törədilmişdir. Hücumçu, İran vətəndaşı Yasin Hüseynzadə səfirlik əməkdaşlarının binaya girdiyi anlarda özünün idarə etdiyi avtomobili səfirlik əməkdaşlarının ərazidə saxlanılmış "Hyundai Sonata" markalı avtomobilinə çırpmış, ardınca binanın önündə yerləşən, hücumçunu dayandırmağa cəhd göstərməyən İran mühafizə postunu yan keçərək əlində "Kalaşnikov" markalı avtomat silahla səfirlik binasına daxil olmuş, içəridəki mühafizə postunu yarmış, səfirlik əməkdaşlarına atəş açmışdır. O, başqa otağa qaçan iki nəfərin arxasına düşmüş, üçüncü şəxs isə tüfəngi uzaqlaşdırmaq üçün açıq-aydın cəhdlə təcavüzkarın üstünə qaçmışdır. "RİA Novosti"nin məlumatına görə, hücum edən şəxs diplomatik missiyanın avtomobilini də yandırmağa cəhd etmişdir.
Sosial şəbəkələrdə paylaşılan videoda səfirliyin yaxınlığında boş bir diplomatik mühafizə postunun olduğu, bir nəfərin çöldə park edilmiş avtomobildə yaralı halda olduğu görünür. Ərazidən çəkilmiş görüntülərdə hücumdan sonra səfirliyin qapısında güllə dəlikləri olduğu müşahidə edilir. Həmin günün günorta saatlarında hücumun səfirliyin kamerasından görüntüsü yayılmışdır.
İtkilər
250px|thumb|right|"[[İmarət Tayfa"nın hücum ilə bağlı banneri. Bannerdə "O tayda, bu taylı başın sağolsun, Azərbaycan" yazılmışdır.]]
Basqın nəticəsində diplomatik nümayəndəliyin mühafizə xidmətinin rəhbəri, baş leytenant Orxan Rizvan oğlu Əsgərov həlak olmuşdur. Hücumun dəf edilməsi zamanı iki mühafizəçi yaralanmışdır. Onlardan biri, terrorçunu zərərsizləşdirməyə nail olan Vasif Tağıyev çiynindən və çənəsindən güllə yaraları almış, əməliyyat olunmuşdur. Digər yaralanan şəxs də əməliyyat olunmuş və bədənindən güllə çıxarılmışdır. Hücumun baş tutduğu gün verilən məlumata görə, yaralananların vəziyyəti qənaətbəxş idi.
Nəticə və motiv
Hücumu törədən Yasin Hüseynzadə İran vətəndaşıdır, Urmiyada yaşamışdır. O, Bakıdan olan bir qadınla evlənmiş və cütlüyün iki övladı olmuşdur. Hüseynzadənin sözlərinə görə, səfirlik binasına girəndə "Colt" və "Kalaşnikov" markalı odlu silahları üzərində daşıyırdı. O, bu silahları təxminən 5 ay əvvəl satın almış və Urmiya şəhəri yaxınlığındakı kənddə gizlətmişdir. Hüseynzadə, öz sözlərinə görə, 26 yanvarda uşaqları ilə birlikdə özünə məxsus olan minik avtomobilinə minərək Tehrana yola düşmüşdür. Hüseynzadə səhər saat 4-də Tehrana çatmış və avtomobilini Azadi meydanı yaxınlığında saxlamışdır. O, bir neçə saat avtomobildə dincəlmiş, daha sonra Azərbaycan səfirliyinə getmişdir.
Heç kim Tehrandakı hücumun motivini dərhal açıqlamamışdır. İran dövlət mediası hücum haqqında dərhal məlumat verməmişdir. Azərbaycan tərəfi hücumu "terror aktı" kimi qiymətləndirmişdir. Sonradan İran rəsmilərinin verdiyi bəyanatlarda hücumun siyasi motivli olduğuna dair heç bir əlamət yoxdur. İran tərəfi hücumdan çox keçməmiş, məsələ ilə əlaqədar araşdırmalara başladığını açıqlamışdır. Azərbaycan tərəfi də araşdırmalara başladığını bildirmişdir. Hüseynzadə hücumdan sonra əlindəki silahı ataraq əraziyə gələn polisə təslim olmuşdur. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Nasir Kənani bildirmişdir ki, hücumdan sonra polis və təhlükəsizlik qüvvələrini dərhal müdaxilə etmiş, hücum edən şəxs saxlanılmışdır. Hadisəni törədən şəxs istintaqa cəlb olunmuşdur. Hücum aktı ilə bağlı Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 12.2, 120.2.1, 12.2, 120.2.4, 12.2, 120.2.11, 12.2, 29, 120.2.7, 12.3, 214.2.1, 12.3, 214.2.3 və 12.2, 228.2.1-ci maddələri ilə cinayət işi başladılmışdır. Azərbaycanın xarici işlər nazirinin müavini Xələf Xələfov terror hücumu ilə əlaqədar Azərbaycan tərəfində "lazımi qədər tutarlı sübutlar"ın olduğunu qeyd etmişdir. 1 fevralda Qoşulmama Hərəkatının Əlaqələndirici Bürosuna və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirəyə Azərbaycan tərəfindən kommünike və bəyanat layihələri təqdim edilmişdir, lakin İran tərəfi etiraz etmiş və bu sənədlərin qəbuluna mane olmuşdur.
Tehran polisinin rəisi Sərdar Hüseyn Rəhimi bildirmişdir ki, ilkin istintaqda hücumçunun motivinin şəxsi və ailə problemləri olduğuna inanılır. O, əlavə etmişdir ki, hücum edən şəxs ilk növbədə 14 yaşlı qız və 7 yaşlı oğlanla birlikdə "Pride" markalı avtomobillə inzibati binaya getmişdir. Tehranın Cinayət Prokurorluğunun rəhbəri Məhəmməd Şəhriyarinin sözlərinə görə, ilkin istintaqda təqsirləndirilən şəxs 2022-ci ilin aprel ayında həyat yoldaşının səfirliyə getdiyini və evə qayıtmadığını iddia etmişdir. O, səfirliyə dəfələrlə səfər etdiyi zaman onlardan heç bir cavab almadığını və həyat yoldaşının səfirlikdə olduğunu və onun görüşmək istəmədiyini düşündüyünü bildirmişdir. Yasin Hüseynzadə ardınca demişdir: "Bu səhər mən artıq hazırladığım "Kalaşnikov" tüfəngi ilə səfirliyə getməyə qərar verdim".
İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ilə əlaqələri olan "Tasnim" xəbər agentliyi yazmışdır ki, "ilin əvvəlində təcavüzkarın həyat yoldaşı ailəsinin digər iki üzvünün köməyi ilə Azərbaycana getmiş və geri qayıtmamışdır". "Tasnim" yazmışdır ki, hücumçunun həyat yoldaşının "keçən ilin aprel ayında Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinə baş çəkmiş və bundan sonra evə qayıtmamış", "təqsirləndirilən şəxs Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinə çoxsaylı müraciətləri və səfirlik rəsmilərindən lazımi cavab almamasına görə səfirliyə hücum etmək qərarına gəlmişdir". "BBC"-nin farsca xidməti qeyd etmişdir ki, bu açıqlama hücumçunun həyat yoldaşının səfirlikdə olduğunu düşündüyü və buna görə də oraya hücum etdiyi barədə digər məlumatlarla ziddiyyət təşkil edir.
"Azəri Press Agentliyi" hücumun görüntülərinə və diplomatik kanallara istinad edərək bu məlumatın tamamilə əsassız olduğunu bildirmiş, səfirliyə hücumun terror aktı olduğunu əlavə etmişdir. Sonradan yayılan təhlükəsizlik kameraları görüntülərində də Hüseynzadənin tək olduğu müşahidə edilir. Görüntülər videonun təfərrüatlarına uyğun gəlirdi, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatına uyğun vaxt işarəsi var idi. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Ayxan Hacızadə səfirliyə "hücumun həyata keçirilməsinin şəxsi zəmində olduğunu düşünmədiyi"ni qeyd etmişdir. Hadisə ilə eyni gündə İran polisinin baş komandanı Əhmədrza Radan Hüseyn Rəhimini tutduğu vəzifədən azad edərək onun yerinə Abbas Əli Məhəmmədiyanı təyin etmişdir. Səfirliyə hücumun yeni təyinata səbəb olub-olmadığı bəlli deyil. Səfirliyə hücumdan asılı olmayaraq Rəhimini əvəz etmiş ola bilərdi.
Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi hücumun baş tutduğu gün Azərbaycanın İrandakı səfirliyinin əməkdaşlarının evakuasiya ediləcəyini açıqlamışdır. 30 yanvarda Azərbaycan səfirliyin əməkdaşları Tehrandan evakuasiya edilmiş və səfirliyin fəaliyyətini dayandırılmışdır. Həmçinin, İranın Azərbaycandakı səfiri Seyid Abbas Musəvi terror hücumu ilə əlaqədar olaraq Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılmışdır. Azərbaycanın xarici işlər nazirinin müavini Xələf Xələfov bildirmişdir ki, "Təbrizdəki Baş konsulluğa müraciət etmək" mümkündür. Görüşdə İranda antiazərbaycan kampaniyasını aparıldığından bəhs edilmişdir. Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda "Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarına zəruri olmadığı təqdirdə İran İslam Respublikasına səfər etməməyi, səfər edənlərin isə yüksək ehtiyatlılıq nümayiş etdirmələri" tövsiyə olunur.
Azərbaycanda
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev hücumu "terror aktı" kimi qiymətləndirərək onu qınamışdır, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Ayxan Hacızadə isə səfirliyə hücumda məsuliyyəti İranın daşıdığını əlavə etmişdir. Azərbaycanın İrandakı səfiri Əli Əlizadə, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin sədri Sahibə Qafarova və Azərbaycanın ədliyyə naziri Fikrət Məmmədov kimi bir çox azərbaycanlı siyasi xadim Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə silahlı hücuma görə məsuliyyət daşıyanların cəzalandırılmasına çağırmışdır. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı Elman Nəsirov və Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin üzvü Ceyhun Məmmədov kimi siyasətçilər, o cümlədən Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi hücuma təsir edən amillər kimi İranda aparılan antiazərbaycan kampaniyasını nümunə göstərmişdilər. Həmçinin, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi və Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin sədri Ziyafət Əsgərov kimi siyasətçilər hücumun "ailə və şəxsi" zəmində olmadığına inandıqlarını bildirmişdilər. Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi yaydığı bəyanatda hücumu "qətiyyətlə" pisləmiş, onu "siyasi məqsədli terror aktı kimi qiymətləndirdiyini əlavə etmişdir.
İranda
İran Prezidenti İbrahim Rəisi müvafiq orqanlara hücumun araşdırılmasını tapşırmışdır. O, mərhumun yaxınlarına başsağlığını bildirmiş, həmçinin yaralıların tezliklə sağalmasını arzulamışdır. İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmirabdullahyan, Prezident Aparatının siyasi müavini Məhəmməd Cəmşidi, İslam Şurası Məclisi sədrinin birinci müavini Əli Nikzad, İslam Şurası Məclisinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının rəhbəri Vahid Cəlalzadə,  İranın daxili işlər naziri Əhməd Vahidi kimi siyasi xadimlər hücumun "şəxsi zəmində törədildiyi" iddiasına istinad edərək Azərbaycan ilə İran arasındakı münasibətlərin gərginləşməməsinə çağırış etmişdir. Buna baxmayaraq, İranda davam edən etirazlarda daxili etirazçılar hadisə ilə bağlı İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu günahlandırırlar. Etirazçılar beynəlxalq ictimaiyyəti "SEPAH"-ı terror təşkilatı kimi tanımağa çağırmışdılar.
Hücumdan sonra İran azərbaycanlıları Azərbaycanın Təbrizdəki Baş konsulluğunun binası qarşısına gələrək gül dəstələri qoymağa başlamışdılar. İran milli futbol çempionatında çıxış edən, Təbrizin "Traktor" futbol komandası yaydığı açıqlamada "qardaş acısını qardaş çəkər" ifadəsini işlədərək hücumu qınamışdır.
Beynəlxalq reaksiyalar
250px|thumb|right|[[Misir Prezidenti Əbdülfəttah Əs-Sisi 27 yanvarda Azərbaycanda rəsmi səfərdə olarkən hücuma görə başsağlığı vermişdir. ]]
Birləşmiş Krallıq, ABŞ, Rusiya, Türkiyə, İsrail, Ukrayna, Pakistan, İtaliya, Fransa, Misir və Bolqarıstan kimi 120-dən çox ölkənin dövlət başçısı, xarici işlər nazirləri və səfirləri, BMT-nin Baş katibi Antoniu Quterreş, NATO Baş katibinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsi Xavyer Kolomina, Avropa İttifaqının Xarici siyasət və Təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Cozep Borrellin, Avropa Şurasının Baş katibi Mariya Peyçinoviç-Buriç, Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibi Kubanbiçek Ömüralıyev kimi bir çox beynəlxalq təşkilatın təmsilçisi hücumla bağlı həyatını itirənlərə başsağlığı verib, yaralılara şəfa arzulayaraq hücumu pisləmişdir. Xarici liderlər, diplomatlar, siyasətçilər və qurumlar şok, kədər hissi yaşadıqlarını bildirmişdir. ABŞ Dövlət Departamentinin sözçüsü Ned Prays kimi bir çox ölkə təmsilçiləri İranı Vyana Konvensiyasına hörmət etməyə çağırmışdır.
Təhlillər
Azərbaycanlı politoloq Fuad Şahbazovun fikincə, İrandakı Azərbaycan səfirliyinə hücum "iki ölkə arasında son aylarda baş verən diplomatik qarşıdurmanın məntiqi nəticəsidir". O güman etmişdir ki, baş verənlər "planlanmış şəkildə baş verən bir aksiya"dır. Şahbazov hücumun arxasında dayanan səbəblərə ilkin ehtimallardan birinin 2023-cü ilin yanvarında Azərbaycanın İsraildə diplomatik səfirlik açması və ora səfir təyin etməsinin olduğunu bildirmişdir. Onun fikirlərinə görə, Azərbaycan səfirlik əməkdaşlarının Tehrandan evakuasiya edilməsi diplomatik münasibətlərin hələ bir müddət soyuq olacağına işarədir. Politoloq Elçin Mirzəbəyli bidlirmişdir ki, "İranın Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə, təhlükəsizliyinə real təhdid yaratması və Tehrandakı səfirliyə hücum BMT-nin müzakirəsinə çıxarılmalıdır". O, hücumunu "molla rejiminin uzun illərdən bəri apardığı ideoloji, mənəvi, informatik və silahlı terror siyasətinin ən iyrənc nümunəsi" kimi təsvir etmişdir.
Amerikalı ekspert və Hudson İnstitutunun baş elmi işçisi Maykl Skott Doran hücumun arxasında İrandakı hakim rejimin dayandığını bildirmişdir. O, əlavə etmişdir: "empirizmə əsaslanan qayda budur ki, İrandakı səfirliyə hücum rejim istəməsəydi, baş verməzdi". "Atlantic Council" Elmi-Tədqiqat Mərkəzinin baş elmi işçisi, Beynəlxalq Vergi və İnvestisiya Məsələləri Mərkəzinin enerji, artım və təhlükəsizlik üzrə direktoru Ariel Koen hücumu İranın "rəsmi Bakıya qarşı düşmən münasibəti" olaraq səciyyələndirmişdir və əlavə etmişdir ki, səfirliyə hücum "İran hakimiyyətinin xəbəri olmadan baş verə bilməzdi". Rusiyalı politoloq, Siyasi Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru Sergey Markov silahlı hücumda "İran hakimiyyətinin əli olduğu"nu bildirmişdir. Onun sözlərinə görə, İran mətbuatında davamlı olaraq "Azərbaycan əleyhinə kampaniya aparılması Tehran hakimiyyətinin günahının bir hissəsidir".
ABŞ-nin "IHS Markit" konsaltinq şirkətinin MDB və Qafqaz ölkələri üzrə baş analitiki Aleksandr Melikişviliyə görə, İran hökumətinin Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinə hücuma "səssiz razılıq verməsi" ehtimalı da mövcuddur. O, "hücum edən şəxsin kabinədə oturan iranlı polisə əl yelləməsi"ni əsas gətirərək İran tərəfinin səfirliyi necə qorumasını sorğulamışdır. Həmçinin, fransalı tarixçi və politoloq Maksim Quen də İran polisinin silahlı şəxsin səfirliyə daxil olduğunu görən zaman çox sakit davranmasına diqqət çəkmiş və bunu "indiyə qədər ən güclü sübut" adlandırmışdır. Diplomatiya və Dialoq üzrə Beynəlxalq Şuranın direktoru, fransalı politoloq Erik Qozlan hücum ilə bağlı demişdir ki, bu, "bəzi qüvvələr Qafqazda sülh olmasını istəmə"diyini göstərir.
Terrorizm və təhlükəsizlik üzrə türkiyəli ekspert Abdulla Ağar mühafizə xidmətinin əməkdaşlarını "qəhrəman" adlandırmışdır. Onun sözlərinə görə, əgər əməkdaşlar müdaxilə etməsəydi, hücumun nəticələri çox daha ağır olacaqdı.
Kəlat (Sulduz)
Kəlat - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 171 nəfər yaşayır (30 ailə).
Elizabet
Elizabet — ad.
Mehmed Şərif Əfəndi
Mehmed Şərif Əfəndi — Osmanlı alimi, şairi və şeyxülislamı. Atası Əbuishaqzadə Əsad Əfəndi də özü kimi şeyxülislam olmuşdur.
Həyatı
10 dekabr 1717-ci ildə dünyaya gəldi. Babası Əbu İshaq İsmayıl Əfəndi Sultan Əhməd səltənətində, atası Əsad Əfəndi və əmisi İshaq Əfəndi isə Sultan Mahmud səltənətində şeyxülislam olmuşdur. Anası Xədicə xanım isə yenə Sultan Mahmud səltənətinin şeyxülislamlarından Mirzəzadə Mehmed Əfəndinin qızı idi. Ailə şəcərəsinin məşhur şeyxülislam ailəsindən gəlməsi səbəbilə kiçik yaşlarından mükəmməl təhsil aldı. Hələ 21 yaşında ikən müdərris, 36 yaşında isə Diyarbəkir qazısı təyin edildi. Ardından Bursa və Məkkə qazısı olaraq fəaliyyətinə davam etdi. 1766-cı ilin dekabrında İstanbul qazılığına gətirilən Şərif Əfəndi 1771-ci ilin iyulunda Anadolu qazəsgəri təyin edildi. 1 illik vəzifə müddətini tamamlamasının ardından təqaüdə ayrılsa da, 28 iyul 1775-ci ildə Rumeli qazəsgəri oldu. Sultan Əbdülhəmid dönəmində 1778-ci ilin iyununda ikinci dəfə Rumeli qazəsgərliyinə gətirilsə də, 20 gün sonra vəzifədən alındı. Ancaq çox keçmədən Vassafzadə Əsad Əfəndinin istehfası ilə boşalan şeyxülislamlıq vəzifəsinə gətirildi (21 iyul 1778). 4 ildən çox bu vəzifədə qalan Şərif Əfəndi bu müddətin sonunda öz istəyilə vəzifədən ayrıldı (13 sentyabr 1782). İstehfasının ardından Beşiktaşdakı sahil köşkündə yaşamağa davam etdi və bəzi vaxtlar keçirilən məşvərət məclislərində iştirak etməklə digər bütün dövlət vəzifələrindən uzaq tutuldu.
Qaraqəssab (Sulduz)
Qaraqəssab - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 731 nəfər yaşayır (157 ailə).
Bikini
thumb|Sarı bikinidə model
Bikini — qadınlar üçün nəzərdə tutulan və üzgüçülükdə istifadə edilən çimərlik geyimi növüdür.
Amed İK
Amed İFK — Türkiyənin 2-ci divizyonunda çıxış edən futbol klubu.
1972-ci ildə Turan İçkilərinin sponsorluğu ilə qırmızı-ağ rənglərlə və "Məlikəhməd Turanspor" adı ilə qurulmuşdur. 1985-ci ildə sponsorun geri çəkilməsi səbəbindən adı sadəcə "Məlikəhmədspor" olmuşdur. 1990-cı ildə klub bələdiyyə tərəfindən satın alınmış, adı "Diyarbəkir Bələdiyyəspor" olmuş, rəngləri yaşıl-ağa dəyişdirilmişdir. 1993-cü ildə adı "Diyarbəkir Böyükşəhər Bələdiyyəspor" olmuşdur. 1996-cı ildə Rifah partiyasının üzvü, bələdiyyə başçısı Əhməd Bilgin və klub prezidenti Fərid Çağlayan qalatasaraylı olduqlarından klubun rəngləri qırmızı-sarı olmuşdur. 1999-cu ildə Demokratik Xalq Partiyasından bələdiyyə başçısı seçilən Feridun Çelik klubunun adını DİSKİ şirkətindən gəlir almaq məqsədi ilə "DİSKİspor" etmişdir. 15 aprel 2007-ci ildə səfərdə "Aksarayspor"la bərabərə qalaraq liqanın bitməsinə 2 tur qalmış çempion kimi Türkiyə 3-cü divizyona çıxmışdır. Uzun illər "Diyarbəkirspor"dan sonra Diyarbəkirin ikinci ən güclü klubu sayılan "DİSKİspor" 2009–10 mövsümündə yenə 4-cü divizyona düşmüşdür. 2010–11 mövsümündə klubun adı yenidən "Diyarbəkir Böyükşəhər Bələdiyyəspor" olmuşdur.
2012–2013 mövsümündə 1-ci qrupu lider bitirərək 3-cü divizyona çıxmışdır. 19 may 2013-cü ildə klubun rənglərinin qırmızı-yaşıl olması qərara alınmışdır.
Lakin 7 iyul 2015-ci ildə Türkiyə Futbol Federasiyası (TFF) bu ad dəyişikliyini qəbul etməmişdir. Əvəzində, 12 avqust 2015-ci ildə TFF keçirdiyi iclasda klubun adının "Amed İFK" (türk dilində: "Amed SFK") etməsinə icazə vermişdir. Klubun və yəni loqosunun rəngləri yaşıl-qırmızı-ağ olmuşdur.
Bakı real məktəbinin binası
Bakı real məktəbinin binası — 1901-1904-cü illərdə mülki mühəndis Dmitri Buynovun layihəsi ilə Bakı real məktəbi üçün tikilmiş bina. Hazırda binada Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti fəaliyyət göstərir.
Haqqında
Bina 1901-1904-cü illərdə mülki mühəndis Dmitri Buynov un layihəsi əsasında Bakı real məktəbinin binası kimi inşa edilmişdir. Memar binanın ilkin layihəsini 1892-ci ildə təşkil etmiş, lakin, həm layihədə həm də smetada əhəmiyyətli dərəcədə çatışmazlıqların və nöqsanların olması səbəbindən qəbul edilməmişdir.1900-cü ilin əvvəllərində Buynovun dəyişikliklər edərək İtalya İntibah memarlığı stilində işlədiyi layihə təsdiq edilmişdir. Bina, qırmızı xəttə boyunca lüçənin rəvan xəttinə daxil edilmişdir və yan qanadlarının bucaq altında yerləşmiş olduğu mərkəzi hissənin əzəmətliyi ilə xüsusi olaraq nəzərə çarpdırılmışdır. Fasadın klassik quruluşu birinci mərtəbənin çox əsaslı şəkkildə yonulmamış daş hörgüsü ilə açıq-aydın ifadə olunmuş kürsülük və Korinf pilyastrları və çox çıxarılmış pərvazla möhkəmləndirilmiş iri tağ yerləri ilə birgə tamamlayıcı yuxarı mərtəbə magistralın memarlıq-planlaşdırılma quruluşunda binanın əhəmiyyətini müəyyən etmişdir. Fasadın gözəl plastikası, işlənmə mədəniyyəti və detalların aydın çəkilməsinə münasibət məktəb binasının bütün kompozisiyasında aşkar edilmişdir. Yüksək relyefdə daşdan düzəldilmiş, yan qanadların yuxarı künclərində klassik memarlıq motivinin kompozisiyasının dekorativ-ornamental inkişafı binanın memarlığına diqqət cəlb edir.
Lome konvensiyası
Lome müqaviləsi və ya Lome konvensiyası Avropa İqtisadi Cəmiyyətini və Afrika, Karib və Sakit okean ölkələri arasında imzalanmış ticarət və yardım müqaviləsidir. İlk dəfə 1975-ci ildə Qərbi Afrikada yerləşən Toqo Respublikasının paytaxtı olan Lome şəhərində imzalanıb.
Konvensiya yenidən müzakirə edilib və üç dəfə yenilənib.
III Lome 1985-ci ilin martında (ticarət müddəaları) və 1986-cı ilin mayında (yardım) qüvvəyə minib və 1990-cı ildə başa çatıb; AHB-nin öhdəliklərini 8,5 milyard avroya artırdı.
IV Lome 1989-cu ilin dekabrında imzalanıb. Onun ticarət müddəaları on ili, 1990-1999-cu illəri əhatə edir. İlk beş il üçün yardım və investisiya öhdəlikləri 12 milyard avro təşkil edib. Ümumilikdə 70-ə yaxın ACP ölkəsi Lome I-i imzalayan 46 ölkə ilə müqayisədə IV Lome-nin tərəfdarıdır.
NGC 2588
NGC 2588, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Göyərtə bürcü istiqamətində yerləşir. II1p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Cuzi Fereri
2008-ci ildə Cuzi,İtaliyanın "istedad şousu X faktoru" istedad şousunda iştirak etdi və burada ikinci oldu. Şəxsiyyəti və nadir səsi ilə o, Sarah Vaughan, Bessie Smith və Amy Winehouse kimi adlarla müqayisə edilmişdir.
karyera
2008-ci ilin iyul ayında SonyBMG İtaliya Ferreri-nin italyan pop ulduzu Tiziano Ferro tərəfindən yazılmış "Non Ti Scordar Mai Di Me" ( '' Məni hiçvaxt unutma") adlı debüt sinqlı və 60-70-ci illərin 5 klassik mahnısından ibarət debüt EP-ni (debüt albomu) buraxdı. azad edilib. Onun sinqlı 15 həftə ardıcıl olaraq İtalyan single hitlərində bir nömrədə qaldı və indiyə qədər siyahılarda ən uğurlu sinql oldu. Onun albomu 11 həftə İtaliya albomları siyahısında birinci yerdə qaldı.
Albom buraxın
2008-ci ilin oktyabrında Ferreri'nin "Novembre" (noyabr) sinqlı Gaetana adlı rəsmi debüt albomunda işıq üzü gördü. Mahnı İtaliyada bir nömrəli premyer oldu və daha sonra 8 həftə hit-paradları saxladı. Albom 14 noyabr 2008-ci ildə amerikalı müğənni-bəstəkar və prodüser Linda Perri və italyan pop müğənnisi Tiziano Ferro ilə birlikdə buraxıldı. Itunes italyan chartində bir nömrə oldu və ilk həftəsində 80.000 (səksən min) satıldı. Albom İtaliyada indiyədək 270.000-dən çox (iki yüz yetmiş min) satılıb. 2009-cu ilin əvvəlində Gaetana albomu Fransa və İspaniyada da buraxılacaq.
Akril turşusu
Akril turşusu (СН2=СН–СООН, Propen turşusu və ya Etilkarbonal turşusu) — doymamış alifatik sırası turşuların ilk nümayəndəsidir.
Fiziki xassələri
Akril turşusu kəskin iyli, boğucu maye olub, qatı rəngə malikdir. Suda, dietil efirində, etil spirtində, benzolda və xloroformda yaxşı həll olur. Akril turşusu saxlanıldıqda asanlıqla polimerləşir, onun polimerləşməsinin qarşısını almaq üçün inhibitorlardan istifadə edilir. inhibitor olaraq hidroxinon əlavə etməklə akril turşusunu uzun müddət saxlamaq olur.
Sintezi
Hal-hazırda akril turşusunu sintez etmək üçün parofazlı propilen ilə havanın oksigeninin oksidləşməsindən istifadə edilir: СН2=СН–СН3 + O2 → СН2=СН–СООН
Əvvəllər reaksiyada asetilen, karbon 2-oksid və sudan istifadə edilirdi:
СН≡СН + СО + Н2О → СН2=СН–СООН
və ya keten ilə formaldehid:
СН2=С=О + H2C=O → СН2=СН–СООН
Tətbiqi
Akril turşusu və onun mürəkkəb efirləri akril liflərinin, lak örtüklərinin, yapışqanların, boyaların, toxuculuq üçün köməkçi materialların istehsalında, kağız və dəri sənayesində tətbiq olunur. Akril turşusu hazırda sənayenin ən mühüm monomerlərindən biridir. Ondan plastik kütlələrin, örtük materiaallaarın, lak-boyaların, müxtəlif monomerlərlə sopolimerlərin, tipoqrafik rənglərin, akril kauçukların, liflərin, suda həll olan polimerlərin istehsalında istifadə olunur. Akril turşusu super yapışqanların, torpağın strukturunuun saxlanması  üçün kənd təsərrüfatında, tibdə dərman preparatlarının saxlanması üçün örtüklərin hazırlanması tətbiq edilir
Vertcoin
Vertcoin (qısaca VTC) — 2014-cü ildə qurulmuş açıq mənbəli kriptovalyuta.
Tarixi
Kriptovalyuta əsasən 2018-ci ildən sonra məhşurlaşmışdır. Bunun iki səbəbi vardır. Birincisi, asanlıqa mayninq etmək olur. İkincisi isə, sosial mediada insanlar arasında yayıldı.
Şəhrək-i Mehdi (Sulduz)
Şəhrək-i Mehdi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 689 nəfər yaşayır (168 ailə).
Müqəddəs Paul adası
Müqəddəs Paul adası —  Berinq dənizində, Pribılov adalarına daxil olan ada. Ada ABŞ-nin Alyaska ştatının bir hissəsidir.
Coğrafiya
Müqəddəs Paul adasının yaxınlığında Otter və Uolrus adlı yaşayış olmayan qayaları vardır. Digər Pribilov adaları kimi, Müqəddəs Paul adası da Alyaska Dəniz Milli Qoruğunun bir hissəsidir.
İqlim
Adanın iqlimi qütb iqlimi ilə xarakterizə olunur və Berinq dənizinin soyuq sularından güclü şəkildə təsirlənir. İlin ən soyuq ayı fevral, ən istisi isə avqustdur. Bununla belə fevral ayının orta minimumu ilə avqustun orta yüksək səviyyəsi arasındakı fərq cəmi 17,7 °C-dir. Orta illik temperatur sıfırdan yuxarıdır və 1,85 °C-dir. Dekabrdan aprel ayına qədər orta aylıq temperatur sıfırın altında qalır. Rekord minimum temperatur 14 mart 1971-ci ildə -28 °C səviyyəsində qeydə alınmışdır. Rekord müsbət göstərici 25 avqust 1987-ci ildə 19 °C olaraq qeydə alınıb. İllik yağıntı təxminən 605 mm-dir. Orta rütubət 80%-dən artıqdır.
Canlı təbiət
Ada 500.000-dən çox Şimal dəniz pişiyinə ev sahibliyi edir və milyonlarla dəniz quşu üçün çoxalma yeridir.
Mamontlar
Cırtdan tüklü mamont növü 5600 il əvvəl Müqəddəs Paul adasında yaşamış və bu populyasiyanı Şimali Amerika mamontlarının ən son populyasiyasına çevirmişdir. Radiokarbon analizindən istifadə edərək, mamont DNT-sini öyrənərək və Müqəddəs Paul adasının bir neçə şirin su göllərindən birinin dibindən çöküntü nümunələrini öyrənən elm adamları müəyyən edirlər ki, istiləşmə nəticəsində adanın ölçüsü azalmağa, duzlu su getdikcə daha çox suya qarışmağa başlamışdır. Adanın şirin sulu göllərinin azalması ilə şirin su çatışmazlığından mamontların nəsli kəsilmişdir.
Tarix
1907-ci ildə Rus Pravoslav Kilsəsi Müqəddəs Pyotr və Paul adlı kilsə inşa edir. Əvvəllər Müqəddəs Pyotrin həvarilərinin adına taxta bir ibadətgah mövcud olmuşdur. İbadətgah 1821-ci ildə tikilmişdir.
Əhali
Adada əvvəlcə yaşayış olmamışdır. Berinq dənizində dəniz pişiklərinin intensiv ovlanması başlayanda aleutlar adalara köçürlər. 2000-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, adanın əhalisi 532 nəfər olur. Onlardan 457 nəfəri (86%) Alyaskanın yerli əhalisidir. Adanın bütün əhalisi Sent-Pol şəhərində yaşayır.
Ədəbiyyatda
Paul adasında Redyard Kiplinqin "Cəngəlliklər kitabı" kolleksiyasından "Ağ dəniz pişiyi" hekayəsinin hadisələri baş verir.
Qızıl Qışlaq (Takab)
Qızıl Qışlaq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlimatına görə kənddə 76 nəfər yaşsyır (13 ailə)
Koreya Milli Folklor Muzeyi
Koreya Milli Folklor Muzeyi  — Cənubi Koreyanın milli muzeyi, Seuldəki Çonnoqu rayonunun Kenbokkun sarayında yerləşən iki muzeydən biridir. Muzeyin ekspozisiyası qədim dövrlərdən Xoseon dövrünə qədər Koreya xalqının ənənəvi həyat tərzinə həsr olunub. Dünyanın ən çox ziyarət edilən ən yaxşı 20 muzeyinə daxildir.
Yaranma tarixi
8 sentyabr 1945-ci ildə ABŞ hökumətinin iştirakı ilə yaradılmış, 1946-cı il aprelin 25-də Milli Antropologiya Muzeyi adına açılmışdır. 1975-ci ilə qədər Koreya Milli Muzeyinə birləşdirildi. 11 aprel 1975-ci ildə Koreya Milli Folklor Muzeyinin adı ilə Kenbokkun sarayının ərazisində Müasir incəsənət muzeyinin köhnə binasında açılıb. 17 fevral 1993-cü ildə Milli Muzeyin köhnə binasında indiki yerə köçdü. .
Sərgi və ziyarəti
Muzeyin ekspozisiyası üç əsas istiqamətə bölünür- Koreya xalqının tarixi, Koreya həyat tərzi və Çason dövrünə aid olan koreyalıların həyat dövrü. Bundan başqa ekspozisiyanın əksəriyyəti qala sahələrində açıq havada ifşa olunur. . Muzeyə giriş pulsuzdur. İstirahət günü — çərşənbə axşamıdır. İş Saatı 9: 00-dan 17: 00-19: 00 qədərdi. (ilin vaxtlarından aslı olaraq).
Kənan Hacı
Kənan Hacı (Kənan Hacıyev; ) — şair, yazıçı, esseist, tərcüməçi.
Həyatı
Kənan Hacı 1975-ci ildə Bakının Buzovna qəsəbəsində anadan olub. 1992-ci ildə Xəzər rayonu Buzovna qəsəbəsinin 125 saylı orta məktəbini bitirib. 1995-ci ildə özəl universitetin jurnalistika fakültəsini bitirib.
Fəaliyyəti
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Müxtəlif ədəbi əsərlərdən ibarət 11 kitabı nəşr olunub. Tərcümələrindən ibarət 5 kitab çap olunub. Əsərləri rus, türk, ingilis, ukrayn dillərinə tərcümə olunub, müxtəlif nüfuzlu antologiyalarda, almanaxlarda dərc olunub.
Bakı Slavyan Universitetinin Yaradıcılıq fakültəsinin Elmi Şurasının üzvü olub. Azərbaycan Radiosunun “Qərib axşamlar” verilişinin iki buraxılışı onun yaradıcılığına həsr olunub. Yaradıcılığı haqqında Vaqif Yusifli, Əsəd Cahangir, Tofiq Abdin, Səlim Babullaoğlu, Ülvi Babasoy, Şərif Ağayar, Cəlil Cavanşir, Mətanət Vahid və digərləri yazılar yazıb.
Mükafatları
2004-cü ildə Müstəqil Media Mərkəzinin “İlin ən yaxşı jurnalisti” mükafatına layiq görülüb. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən “Kitab bayramı” yarışmasında “2009-cu ilin Yeni Nəsil yazarı” mükafatını alıb. “Qızıl Qələm” və “Həsən bəy Zərdabi” mükafatları laureatıdır. 2016-cı ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi ilə “Ədəbiyyat qəzeti”nin təsis etdiyi “Əli bəy Hüseynzadə” mükafatına layiq görülüb. 2020-ci ildə Orta Asya Yazarlar və Tarixçilər Birliyi tərəfindən Türk Dünyasına xidmətlərə görə "Turan Birliyi" medalına, 2020-ci ildə "Vektor" Beynəlxalq Elmlər Akademiyası tərəfindən "Şahmar Əkbərzadə" adına beynəlxalq mükafata layiq görülüb.
Yengicə (Meşkinşəhr)
Yengicə — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 208 nəfər yaşayır (41 ailə).
Adenium
Təsvir
Adeniumun parlaq qırmızı çiçəkləri böyük dekorativ effektə malikdir, bunun sayəsində bitki populyarlığını qazanmışdır. Ümumilikdə, çiçəklər çəhrayı, sarı, ağ, qırmızı-qaradır.
Kəsmə zamanı adenium zəhərli şirə ifraz edir, buna görə bitkinin dibçəyini dəyişdikdən və ya budadıqdan sonra əlləri sabun ilə yaxşıca yumaq tövsiyə olunur.
Növlər
Plants of the World Online da 2023-cü il üçün bir sıra təsdiqlənmiş növləri qeyd edilib.
Aphanopleura
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Arealı
Bu cinsə daxil olan növlər əsasən Asiya qitəsində yayılmışlar. Əsasən endemik növlərdir.
Elgiz Əlizadə
Elgiz Elşad oğlu Əlizadə — Azərbaycanlı kapoeyraçı, idman ustası, beynəlxalq dərəcəli hakim, Azərbaycan Kapoeyra Federasiyasının 1-ci vitse prezidenti, Məşqçilər kollegiyasının sədri və baş məşqçisi  , Ümumdünya Kapoeyra Federasiyasının  İdarə Heyətinin üzvü, Kapoeyra üzrə 5 qat Azərbaycan çempionu.
Elgiz Əlizadə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq kapoeyra yarışları üzrə idmançıları qiymətləndirmə və elektron formatda səs vermə üsullarının müəllifidir. Bundan əlavə Ümumdünya Kapoeyra Federasiyasının yarış qaydaları müəlliflərindən biridir.
Azərbaycan Gənclər Fondu, Baziliyanın Azərbaycandakı səfirliyi, Bakı Şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsi və bir sıra hökumət və qeyri-hökümət təşkilatları ilə bədən tərbiyəsi və idman sahəsində layihələrin təşkilatçısıdır.
Həyatı
Elgiz Elşad oğlu Əlizadə 11 iyun 1992-ci ildə Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində anadan olub.
1999–2010-cu illərdə Bakı ş., Yasamal rayonu 158 saylı orta ümumtəhsil məktəbində tam orta təhsil alıb. 2010–2014-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının Məşqçilik fakültəsində Atletika ixtisası üzrə ali təhsil alıb.
2004-cü ildən kapoeyra idman növüylə məşğuldur. Bu illər ərzində 5 dəfə respublika çempionu, beynəlxalq turnirlərin qalibi olub. 2010–2015-ci illər ərzində Fransa, Portuqaliya, Braziliya və s. bir sıra ölkələrdə beynəlxalq seminarlarda iştirak edib.
2016-cı ildə Azərbaycan Gənclər Fondunun dəstəyi ilə keçirilən "Tələbələr arasında streetball turniri"nin layihə rəhbəri olub.
2018-ci ildən etibarən Azərbaycan Kapoeyra Federasiyasının (AKF) Məşqçilər kollegiyasının sədri və baş məşqçisidir.
2018–2020-ci illərdə Ümumdünya Kapoeyra Federasiyası (ÜKF) və College of Sports and Fitness tərəfindən C və D kateqoriyalı hakim imtahanlarını uğurla başa vuraraq beynəlxalq dərəcəli hakim  adını qazanıb. Bu kateqoriyalar üzrə bir sıra beynəlxalq yarışlarda (Estonian Open 2019, JOGA LEGAL U18 , Budapest Open 2022 ) hakimlik edib.
2019-cu ildən etibarən ÜKF Təşkilat komitəsinin üzvüdür. 2022-ci ildən etibarən ÜKF-nin idarə heyətinin üzvüdür.
2022–2023-cü illərdə keçirilmiş BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı və AKF-nin "Münaqişədən sonra uşaq və gənclərə dəstək" layihəsinin supervizoru olub.
Ailəlidir.
Təzəkənd-i Cəbəl (Sulduz)
Təzəkənd-i Cəbəl - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 377 nəfər yaşayır (90 ailə).
Quahl
Quahl — yeni nəsil ödəniş sistemi və rəqəmsal pul yaratmaq üçün vasitə. İsrailli sahibkar Saar Uilf tərəfindən təsis edilmişdir.
Haqqında
Quahl-ın qurulmasındakı məqsəd kağız pulları əvəz etmək yox, yeni ödəniş sistemi yaratmaqdır. Quahl kriptovalyuta olmamasına baxmayaraq, mərkəzdən asılı olmayan pul komissiyası tərəfindən idarə olunur.
Sancaq
Sancaq — inzibati vahid kimi işlədilmişdir. Türk dillərində əvvəlcə quberniya, sonra bayraq kəlmələrinin sinonimi olub. Canişin yerinə, sancaqbəyi işlətilmişdir. Rayon müəyyən radiusda olan ərazini əhatə etdiyi kimi, görünür, sancaq da sancıldığı yerdə müəyyən ərazini bildirmək anlamı ilə bağlı olub.
Achnatherum roshevitzii
Achnatherum roshevitzii — Qırtıckimilər fəsiləsinə aid bitki növü. Azərbaycanın Quba rayonu ərazisində bitən endemik növ. Əsasən qumlu otlaqlarda bitir. İntensiv otarılan ərazilərdə bitdiyindən qorunmağa ehtiyac vardır.
Karles Alena
Karles Alena Kastilyo (Carles Aleñá Castillo; 5 yanvar 1998, Mataro, İspaniya) — Sequnda Liqa təmsilçilərindən olan Barselona B klubunda mərkəz yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən peşəkar İspaniya futbolçusudur.
Sancaq
Kağız vərəqlərini bir-birinə bəndləmək üçün dəmirdən düzəldilmiş ucu iti dəftərxana gərəyi. Yaxaya, başa sancmaq üçün adi və ya qiymətli metaldan olan müxtəlif ölçülü və formalı qadın bəzəyinə də sancaq deyilir.
Karles Alena
Klub karyerası
Alena ilk dəfə Barselonanın əsas heyətinə 10 fevral 2016-cı ildə çağrılmışdır. O, İspaniya Kral Kubokunun yarımfinal mərhələsinin cavab oyununda Valensiya klubuna qarşı oyunda ehtiyatda oturmuş və meydana çıxmamışdır. Həmin görüşdə Barselona rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. Alena əsas komanda ilə debütünü 30 noyabr 2016-cı ildə analoji turnirdə Herkules klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Alena bərabərlik qolunun müəllifi olmuşdur.
Alena La Liqada debütünü 2 aprel 2017-ci ildə Qranada klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, ikinci hissədə İvan Rakitiçi əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Barselona rəqibinə 4-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Şəxsi həyatı
Alenanın atası Fransesk peşəkar futbolçu olmuşdur. Fransesk hücumçu kimi 1980-ci ildən 1990-cı illərə qədər bir sıra klublarda çıxış etmişdir.
Metilformiat
Metilformiat (CHOOCH3) — qarışqa turşusunun metil efiridir. Mürəkkəb efirdir.
Fiziki xassələri
Kəskin iyli mayedir. Rəngsizdir. Suda, efirdə və spirtdə yaxşı həll olur. İnsan üçün təhlükəlidir. Daxili orqanları zəhərləyir. Narkotik effektə malikdir.
Metabolizm
Daxili orqanlar zəhərləndikdən sonra daxildə M. və Metanol aşkar edilir. Bu "Metobalizm" adlanır.
Kosovo–Türkiyə münasibətləri
Türkiyə–Kosovo münasibətləri — Kosovo Respublikası və Türkiyə arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər.
Tarix
17 fevral 2008-ci il tarixində Kosovo Respublikasının Serbiyadan müstəqilliyinin birtərəfli elan edilməsi baş verir. 18 fevral 2008-ci ildə Türkiyə Kosovo Respublikasının müstəqilliyini tanıyır. Türkiyə hökumətinin Kosovo Respublikası ilə yaxın ictimai-siyasi, mədəni, iqtisadi və hərbi əlaqələr qurmağa yönəlmiş siyasəti sayəsində iki ölkə arasında əlaqələr dostluq münasibətləri çərçivəsindədir. 2011-ci ildə Qellap İnstitutu Kosovo Respublikasının əhalisi arasında bir sorğu keçirdi, nəticəyə görə kosovalıların 85%-inin Türkiyəni dost bir ölkə kimi gördüyü məlum oldu.