cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qiymətli kağızların ticarəti haqqında qanun
Qiymətli Kağızlar Assosiasiyaları
1934-cü il Qanunu qiymətli kağızlarla ticarət statusu olmayan broker-dilerləri də tənzimləyir. Telekommunikasiya infrastrukturu fiziki məkan olmadan ticarəti təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Əvvəllər bu maklerlər səhmlərin qiymətlərini qəzetlərdən alır, telefonla şifahi sövdələşmələr aparırdılar. Bu gün rəqəmsal informasiya şəbəkəsi bu brokerləri birləşdirir. Bu sistem Qiymətli Kağızlar Satıcılarının Milli Assosiasiyasının Avtomatlaşdırılmış Kotirovka Sistemini ifadə edən NASDAQ adlanır.
Özünü Tənzimləmə Təşkilatları (ÖTT)
1938-ci ildə Birja Aktı milli qiymətli kağızlar assosiasiyalarının yaradılmasına və qeydiyyatına icazə verən Maloni Aktı ilə tamamlandı. Bu qruplar Qiymətli Kağızlar və Birja Komissiyasının nəzarəti altında üzvlərinin davranışlarına nəzarət edəcəklər. Maloney Qanunu Qiymətli Kağızlar Satıcılarının Milli Assosiasiyasının yaradılmasına səbəb oldu, Inc. – NASD, özünü tənzimləyən təşkilat (və ya ÖTT). NASD brokerlərə və broker firmalarına, daha sonra isə NASDAQ fond bazarına nəzarət etmək üçün əsas məsuliyyət daşıyırdı. 1996-cı ildə SEC NASD-ni NASDAQ-ın operatoru kimi öz maraqlarını tənzimləyici kimi vəzifələrindən üstün tutduğuna görə tənqid etdi və təşkilat ikiyə bölündü, bir təşkilat brokerləri və firmaları tənzimləyir, digəri isə NASDAQ bazarını tənzimləyir. 2007-ci ildə NASD NYSE (artıq AMEX-i ələ keçirmiş) ilə birləşdi və Maliyyə Sənayesini Tənzimləmə Təşkilatı (MSTT) yaradıldı.
Yuxarı Həmziyan (Çaypara)
Yuxarı Həmziyan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 94 nəfər yaşayır (23 ailə).
Qulan (Culfa)
Qulan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Qulanın yaxınlığında bir qızıl yataqı mövcüddür ki Qaraçı adlanır. Bu kənd araz çayının güney sahilində yerləşərək öz yaxşı dadlı narı ilə seçilir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 491 nəfər yaşayır (105 ailə).
Günlərin bir günü... (film, 1976)
Məzmun
Kinoalmanax
Hər iki novellanı ümumi bir fikir birləşdirir: insan öz vəzifəsinə, əqidə və məsləkinə sadiq qalmalı, bu və ya digər dərəcədə öz şəxsi səadətindən, vəzifəsindən və yaxşı güzəranından əl çəkib qəlbinin hökmü ilə hərəkət etməli, başqalarına lazım olan işlər görməlidir.
Müəlliflər bu film vasitəsilə bugünkü gənclər, onların qarşısında duran problemlər haqqında söz açmışlar.
Süita
"Süita"da insanın öz əqidəsinə sadiq qalmasının vacibliyindən bəhs edilir. Novellanın qəhrəmanı (Vladimir Vorobyov) çimərlikdə xilasedici işləyir. Dənizdə baş verən hadisələr onu əyləndirmir və düşündürmür. Bizenin musiqisi altında o öz Karmeni, özünün qəhrəmanlığı və güclü məhəbbəti haqqında xəyallara dalır.
Günlərin bir günü
"Günlərin bir günü"ndə isə rahatlığından, vəzifəsindən əl çəkib qəlbinin hökmü ilə hərəkət etməyi bacaran insandan bəhs edilir. Bir dəfə səhər erkən perspektivli elmi əməkdaş (Semyon Farada) öz eyvanındann uçan kosmik gəmi görür. Bir qədər həyəcanla o, bu barədə qaynanasına (Leyla Bədirbəyli), qonşularına, tanışlarına, idarə rəhbərinə və nəhayət, psixiatra danışır...
Film haqqında
Kinoalmanax
Süita
Film üzərində işləyənlər
Kinoalmanax
Günlərin bir günü
Rollarda
Kinoalmanax
Süita
Günlərin bir günü
Emil Əliyarlı
Əliyarlı Emil Xudayar oğlu — azərbaycanlı rejissor, operator.
Lusi Cons
Lusi Betan Cons ( 20 mart 1991, Kardiff, Uels, Böyük Britaniya) və ya sadəcə Lusi Cons — Uels əsilli Böyük Britaniya müğənnisi, aktrisası və modeli. O Böyük Britaniyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.
Emil Əliyarlı
Həyatı
Emil Əliyarlı 30 avqust 1983-cü ildə Rusiyanın Pyatiqorsk şəhərində anadan olub. Sabir Rəzzaqov adına Cəlilabad şəhər 7 nömrəli orta məktəbi bitirib. 2000-ci ildə "Pyatiqorsk Dovlət Humanitar-Texnoloji Universitetinin" "İdarəetmə və turizm" fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olub. 2004-cü ildə Pyatiqorsk Dovlət Humanitar-Texnoloji Universitetinin idarəetmə və turizm fakültəsini bitirib. 2003-ci ilin dekabr ayından "Azad Azərbaycan"(ATV) teleradio yayım şirkətində operator assistenti vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 2004-ci ilin fevral ayından "Azad Azərbaycan"(ATV) teleradio yaylm şirkətində tele-operator vəzifəsinə keçirilib. 2004-ci ildən "ATV" telekanalın Milli Məclisdə akkreditə olunmuş operatoru. 2006-cı ilidən isə "ATV" telekanalının Prezident Administrasiyasında akkreditə olunmuş operatoru kimi fəaliyyətə başlayıb. 2008-ci ilin fevral ayında "ATV" telekanılın baş operatoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2008-ci ildə Avropa Gazeticilər Dərnəyinin Türkiyənin Ankara şəhərində keçirilən Media Oskarların mükafatlandırılma mərasimində "Mediyaya Hörmət" nominasiyası üzrə mükafata layiq görülmüşdür. 2010-cu ilin dekabr ayından Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunda mütəxəssis vəzifəsində işə başlamışdır. 2011-ci ilin aprel ayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunda Aparıcı Məsləhətçi vəzifəsinə keçirilib. 2012-ci ilin iyun ayında yenidən "ATV" telekanalına qayıdaraq İctimai-Siyasi Verilişlər Departamerntinin koordinatoru vəzifəsinə təyin olunub. Chess.az saytınını yaradıcısı və rəhbəridir.
Lusi Cons
Həyatı və musiqi karyerası
Lusi Cons 20 mart 1991-ci ildə Uelsin Kardiff şəhəri yaxınlığında olan kiçik bir kənddə anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarından musiqiyə həvəsi olan Lusi Kardiffdə keçirilən konsert və festivallarda çıxış etmişdir.
The X Factor
2009-cu ildə Lusi Cons Böyük Britaniyanın The X Factor musiqi yarışmasının dinləmələrində iştirak etmişdir. İlk mərhələni uğurla adlayan ifaçı yarışma boyunca göstərdiyi yüksək səviyyəli ifalar sayəsində yarışmanın beşinci həftəsindək yüksələ bilmişdir. Beşinci həftədə isə Lusi Jedward qrupuna məğlub olmuşdur. Nəticələrin açıqlanmasının ardınca bir çox izləyici yayımçı telekanalı saxtakarlıqda ittiham etmişdir.
The X Factor muiqi yarışmasında iştirakını başa çatdırdıqdan sonra Lusi Cons bir müddət modelliklə məşğul olmağa başlamışdır. 2010-cu ilin may ayında Britaniyalı prodüser Kameron Makintoşun istəyi ilə Lusi "Səfillər" tamaşasında Kozetta obrazını canlandırmışdır. Daha sonra isə Lusi 2010-cu ildən 2017-ci ilədək bir çox tamaşa, film və teleseriallarda rol almışdır.
2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
thumb|left|Lusi Cons Avroviziya səhnəsində 2017-ci ilin yanvar ayında Lusi Consun "Never Give Up on You" mahnısı ilə Böyük Britaniyanın BBC telekanalının Avroviziya üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak edəcəyi öz təsdiqini tapmışdır. Onun mahnısı 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibi Emmili de Forest tərəfindən bəstələnmişdir. Lusi həmin mahnı ilə seçim turunda qalib gələrək, Böyük Britaniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır.
Böyük Britaniyanın "Böyük Beşlik" ölkələrindən biri olması səbəbi ilə Lusi birbaşa olaraq müsabiqənin final mərhələsindən mübarizəyə qoşulmuşdur. Finalda 18-ci səhnə alan ifaçı müsabiqədə 111 xalla 15-ci yeri tutmuşdur. Müsabiqədən sonra Britaniya mediasına verdiyi müsahibədə Lusi məyusedici nəticənin əsas səbəbinin Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxışının olmasını söyləmişdir.
NGC 1516
NGC 1516, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Gənc Almaniya
Gənc Almaniya — Almaniyada mütləqiyyətçi hökumətləri devirməyi qarşıya məqsəd qoymuş gizli inqilabi sui-qəsdçi, respublikaçıdemokratik cəmiyyət.
1834-cü ildə İsveçrədə alman mühacirləri tərəfindən yaradılmışdır. İlk vaxtlar "Yeni Almaniya" adlanır və əsasən xırda burjua ziyalılarını birləşdirirdi. Tədricən təşkilatda sənətkarların və fəhlələrin təsiri gücləndi, Almaniyada gizli inqilabi təbliğat aparmaq vəzifəsi ön plana çəkildi. Təşkilat 1836-cı ildə dağılmış, 1845-ci ildə bərpa olunaraq 1848-49-cu illər inqilabı zamanı Cənub-Qərbi Almaniyadakı üsyanlarda iştirak etmişdi. 1850-ci ildə tamamilə dağılmışdır.
Məhəmmədcanlı (Ərdəbil)
Məhəmmədcanlı — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 90 nəfər yaşayır (21 ailə).
Belarus Avtomobil Zavodu
thumb|200px|[[BelAZ-75570]]
Belarus Avtomobil Zavodu — bu şirkət karyerlərdə istifadəni nəxərdə tutan maşınların istehsakını nəzərdə tutur. İstehsal Belarusiyada gerçəkləşdirilir. Burada buldozer, yük maşınları, ağır yol maşınları istehsal olunur.
«BELAZ» məhsullarının böyük qismi xarici bazarlara çıxarılır. Onlardan 70% Rusiya bazarına çıxarılır. Dünyada karyerdə istifadə olunan texnikaları təmsil edən şirkətlər arasında ilk yeddilikdədir.
Təsis olunma tarixi
thumb|right|200px
Zavodun inşasına Jodinoda, Minsk yaxınlığında 1947-ci ildə başlanılmışdır. İlk on illər ərzində burada kustozer, qartəmizləyən, qartoplayan və asvald çəkən qoşquların istehsalı olmuşdur. XX əsrin ikinci yarısında zavodun ixtisaslaşması dəyişmişdir. 1958-ci ildə zavodu Minsk Avtomobil Zavodunun balansına keçirirlər. Burada özüboşaldan MAZ-525 hazırlanır. Sonradan isə zavod Belarus Avtomobil Zavodu adını alır. Zavodun ilk müstəqil istehsalı 27-topluq BelAZ-540 olur. Bu avtomobil 1961-ci ildə meydana gəlir. Sınaqlardan sonra avtomobil 1965-ci ildə istehsala buraxılır. 1965-ci ildə BelAZ-548А, 1968-ci ildə 40 tonluq БелАЗ-531 avtomobilləri istehsala buraxılır.
1968-ci ildə Belarus SSR 50 illiyi münasibəti ilə 75 tonluq BELAZ-549 (istehsala 1976). 70-ci illərdə BelAZ-540А və BelAZ-548А əsasında yol üçün kömür daşıysn maşınlar hazırlamanın əsası mənimsənilir.
1977-ci ildə Oktyabr İnqilabının 60 illiyi münasibəti ilə 110 tonluq BELAZ-7519 hazırlanır.
1979-cu ildı Minsk şəhərinin qəhrəman şəhər olmasının 35 illiyi münasibəti ilə nəhəng-özüboşaldan BelAZ-7521 nümayiş etdirilir. Onun çəkisi 180 ton olur. 70-ci illərin sonlarında 100 (BelAZ-6411) və 200 (BelAZ-7421) tonluq maşınlar istehsala buraxılır.
1986-ci ildə artıq zavod il ərzində 6000 ədəd yük maşını buraxa bilirdi.
1990-cı ildı ilə özünün 35 illiyi ərzinfə ən ağır texnikasını nümayiş etdirir. BelAZ-7550 280 ton çəkiyə sahib olur.
Özünün mövcudluğu dönəmində zavoddda 130 min. karyer texnikasl istehsal edilmişdir. Belazlar ümumilikfə Sovet İttifaqının ən böyük avtomobilləridir.
Çağdaş dövr
thumb|right|200px|[[BELAZ-7547]] thumb|right|200px|BELAZ-7822 thumb|right|200px|BELAZ-74212 thumb|right|200px|[[BELAZ-75450]] 25 sentyabr 2013-cü ildə Belarus Avtomobil Zavodu dünyada ən böyük özüyeriyən yük avtomobili BelAZ-75710 nümqyiş etdirmişdi. Nəqliyyat vastəsinin çəkisi 450 tondur. Ümumi yük götürmə qabiliyyəti — 810 tonn, maksimal sürəti 64 km/s təşkil edir. Avtomobil iki dizel mühərriki ilə təmin edilmişdir. Təkərləri Bridgestone şirkətində hazlrladılmışdır.
Mükafatları
Zavodun məhsulları dəfələrlə beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüşdür:
Maraqlı fakt
Çernobıl AES ərazisinə baş vermiş fəakətin aradan qaldırılmasında BelAZ bazasında yığılan УМП-1 yük avtomobilərindən istifadə edilmişdir.
Ruhnamə
Ruhnama və ya Ruhnamə (Ruhun kitabı) – 1990–2006-cı illərdə Türkmənistan Prezidenti Saparmurat Niyazovun qələmə aldığı iki cildlik bir əsər. Türkmən millətinin təməlini vurğulayan dövlət-təbliğat vasitəsi kimi istifadə edilməsi nəzərdə tutulmuşdu.
Ruhnamə türkmən mədəniyyətinə pilləli, daha sonra isə son dərəcə geniş şəkildə daxil edildi. Niyazov ilk olaraq nüsxələri ölkənin məktəb və kitabxanalarında yerləşdirdi, daha sonra içindəkilərdən imtahan edəcək qədər iləri getdi və nəticədə kitab sürücülük imtahanının bir ünsürünə çevrildi. Məktəblərdə, universitetlərdə və dövlət təşkilatlarında Ruhnamə oxumaq məcburi idi. Yeni dövlət işçiləri iş görüşmələrində kitab üzərindən imtahan olunurdu.
2006-cı ilin dekabrında Niyazovun ölümündən sonra da kitab populyarlığını yüksək olaraq saxladı. Lakin sonrakı illərdə prezident Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun onu dövlət məktəblərinin tədris proqramından çıxarması və abituriyentlərin biliklərinin kitab üzərindən sınanması təcrübəsi dayandırdırması nəticəsində kitabın əvvəlki yayğınlığı azaldı.
Fon
Dastanlar əsrlər boyu Orta Asiyanın sosial həyatında bir çox mühüm rol oynamışdır. Regionun müasir dövrdən öncəki rəhbərləri mətni mənimsəyir və hökmranlığı üçün özləri ilə epik qəhrəmanlar arasında bir bağ yaradırdılar.
Stalin bu dastanları "siyasi baxımdan şübhəli" və kütlələr arasında millətçi hissləri qızışdırmağa qadir hesab edirdi; demək olar ki, bütün mühüm türkmən dastanları 1951–52-ci illərdə qınandı və qadağan edildi. Bu dastanlar yalnız Qlasnostun başlaması ilə birlikdə yenidən gün üzünə çıxdı və Ruhnamə də həmin reabilitasiya mərhələsində yaranmışdır.
Yaranması
Niyazov, görünür, türkmənlərin əcdadlarının onu türkmənləri "həyatın qızıl yoluna" yönəltməyə çağırdıqları peyğəmbərlik vizyonunu seçdi. İlk versiya 1990-cı illərdə çıxdı, lakin Niyazovun ümidlərini doğrultmadığına görə qısa müddətdə geri çəkildi. Niyazov, Mukkadeş Ruhnamənin Qurandan sonra türkmənlərin ikinci geridönüş nöqtəsi olacağını elan etdikdə, yenidən işlənmiş kitaba hazırlıqlar hələ 1999-cu ilin aprelində başlamışdı.
Birinci cild nəhayət 2001-ci ilin dekabrında nəşr olundu. 18 fevral 2001-ci ildə Türkmənistan Dövlət Ağsaqqallar Məclisi və Milli Məclisinin 10-cu müştərək iclasında qəbul edildi. 2004-cü ilin sentyabrında Niyazov ikinci cildini nəşr etdirdi. Bir il sonra nəşr olunan "Ruhnamə"-nin redaktə edilmiş cildində, xalqın sənət və elm sahələrinə verdiyi töhfələri vurğulamaq üçün ümumi məqsədindən bəhs olunur.
Viktoriya Klement və Rikardo Nikolozi əsərin kölgə yazar tərəfindən yazıldığından şübhələnir.
Janr
Əsər fərqli ədəbi janrların "mozaikası"-dır və mənəvi və siyasi tövsiyələri, əfsanələri, tərcümeyi-hal, kiçik hekayələr, şeirlər və Türkmən tarixini özündə birləşdirir. Sovet təhrifləri olmadan həqiqi türkmən tarixini bərpa etmək üçün yazılmış əsərdə Niyazov qədim türkmənlərin davranışı onun müdrik rəhbərliyinə uyğun olaraq təqlid olunarsa Oğuz Xaqan dövründən atavist keçmişin qaytarılacağını vəd edir. Post-sosialist tarixşünası Amieke Bouma əsərə özünəməxsus bir dastan kimi yanaşmış və onu üçüncü minilliyin Oğuznaməsi hesab etmişdir. Tanya L. Şields isə əsəri müstəmləkə əleyhinə tərcümeyi-hal olaraq qəbul edir və əzəmətli komiks əsər kimi qiymətləndirir.
Əsər Mustafa Kamal Atatürkün məşhur nitqi və Leonid Brejnevin Trilogiyası ilə müqayisə olunmuşdur.
Cild 1
Niyazovun həyatı bütün mətn boyu bütün təfərrüatları ilə təsvir olunub — uşaqlıqda valideynlərini itirməsi, torpağa bağlılıq və Sovet imperializmindən suverenlik əldə etmək üçün onun vətənpərvərlik coşğusu. Bu açıqlamalar əsərin ciddi bir hissəsini təşkil edir.
Cild 2
Açıq aydın Quranla eyni paralellərlə tərtib olunmuş bu cild Ruhnaməni təmizləndikdən (qüsl aldıqdan) sonra bir dua kimi oxunması istəyini özündə ehtiva edir. Bu da o demək idi ki, kitab, hətta heç vaxt uyğun olmayan yerdə saxlanılmamalıdır.
Tematik olaraq cild əxlaq və etika ilə əlaqəlidir. Ümumi 21 fəsil boyu fərqli vəziyyətlərdə hədəf kütlə nəzərə alınaraq davranış və etika qaydalarından bəhs olunur. Əsərdə həmçinin Niyazovun fikirlərinin artıq daha ciddi səlahiyyət mövqeyi qazandığı hiss olunur, belə ki, artıq o öz fikirlərini ortaya qoymaq üçün əvvəlki qədər dastanlardan dəstək istəmir.
Niyazov
Nikolozi Ruhnamə ilə Türkmənistanın "Niyazov şəxsiyyətinin davamlı, yekdil istismarı" kimi qiymətləndirir. Bouma isə Niyazovun öz rəhbərliyi altında Türkmənistanı diriltməyi üçün Ruhnaməni tapmasını qeyd edir. Çünki kitab ideoloji təbliğatın ən önəmli komponenti idi. Əsas Niyazovun şəxsiyyətinə pərəstişin və postsovet Türkmənistanda siyasi-mədəni savadlılığın və həyatda qalmanın açarı idi.mətn postsovet Türkmənistanda siyasi-mədəni savadlılığın və həyatda qalmağın açarı idi. Niyazovun dediyi kimi, onu üç dəfə oxuyanlar cənnətə məhkumdur.
İkinci cildin nəşrindən sonra, Niyazov Ruhnaməni Quran və İncil kimi müqəddəs göstərmək üçün məscidlərdə və kilsələrdə əhəmiyyətli dərəcədə nümayiş etdirdi və xütbə zamanı ondan sitatlar gətirilməsini tapşırdı. Onun doğulduğu yerdə 2002-ci ildə istifadəyə verilən Türkmənbaşı Ruhu məscidi Orta Asiyadakı ən böyük məsciddir və məscidin divar və minarələri Quran-ı Kərimlə birlikdə Ruhnamədən oymalar ilə bəzədilmişdir. 2003-cü ildə Aşqabad parkında iyirmi metr hündürlüyündə neon Ruhnamə inşa olundu. Niyazovun Ruhnaməni yazdığı bir divar əsəri də yerləşdirildi. 2005-ci ilin avqust ayında ilk cild "kosmosu fəth edə" bilməsi üçün orbitə buraxıldı.
2006-cı ildə bir fotojurnalistika məqaləsində ölkənin hər birinin dəyəri 2 dollar olan Ruhnamə reklamları ilə doldurulacağı qeyd edildi. Dövlət qurumları Ruhnaməyə öz masalarında (adətən, ayrıca otaq ayırırdılar) nəzərəçarpacaq dərəcədə yer ayırırdılar, dövlət KİV isə müntəzəm olaraq öz kontentlərində dini hörmətlə dərc edirdilər. Rəsmi mərasimlərdə yüzlərlə türkmən kitabdan mahnı oxuyurdu. 12 sentyabr milli bayram elan edildi.
Təhsil
Runama bir çox sahələrdə milli təhsil proqramının ən mühüm aspektidir. Ruhnaməyə olan bu vurğu açıq şəkildə ümumi təhsil standartlarının sürətlə pisləşməsinə paraleldir.
Ruhnamə əsası ilə formalaşan bir dərs, ictimai elmlərin bir hissəsi olaraq məktəbdəki bütün tələbələr üçün məcburi idi. Üstəlik bütün universitetlərdə kitabın oxunması icbari idi və dövlət işində kitab bilikləri zəruri idi. Bunu da Türkmən dilini bilməyən azlıqlara qarşı ayrı-seçkilik hesab etmək olardı. Hətta Türkmən Dövlət Universitetində "Böyük Türkmənbaşının Müqəddəs Ruhnamələri" kafedrası belə vardı və Ruhnamə çalışmaları əsasən akademik disiplinlər bahasına ölkədə əsas tədqiqat proqramı olaraq gündəmi zəbt edirdi.
Mətn həm də bütün Türkmən məktəblərində tarixin hökumət tərəfindən təsdiqlənmiş yeganə versiyası olaraq (Niyazovun ölümünə qədər) qoşalaşdı və akademik təqaüd sistemini zəhərlədi. Tarix və mədəniyyət institutları tərəfindən Ruhnamə haqqında müxtəlif konfranslar keçirildi. Digər ümumi mövzular Türkmən dastanları, qədim Türkmən mədəniyyəti və bəzi insanlar idi. Hansı ki, demək olar ki, hamısı Ruhnamədən qaynaqlanırdı. Nəşr olunmasına icazə verilən yeganə kitab, fikirləri Ruhnaməyə xidmət edən kitablar idi; Türkmənistanda digər postsovet dövlətlərindən fərqli olaraq tarixlə bağlı ictimai mübahisələrə dair heç bir minimal dəlil belə yoxdur.
2004-cü ildə Ruhnamə ibtidai və orta məktəblərdə həftədə iki-dörd saat, universitetlər isə dörd-səkkiz saat aralığında tədris olunurdu. 2006-cı ildə Türkmənistan universitetlərinə qəbul imtahanında 57 imtahan kartından 26-sını Ruhnamədən əsaslanan mövzulardan təşkil olunmuşdu. Laura E. Kennedinin sözlərinə görə, Ruhnamə ilahi coşğu ilə öyrədilmişdir.
Berdiməhəmmədov
İlk günlərdə Ruhnamə tədris proqramının bir hissəsini təşkil etməsinə baxmayaraq əvvəlki nüfuzu əlindən alındı. 2007-ci ilin yazında Ruhnaməyə edilən rəsmi istinadlar kəsildi və 2009–2010-cu illərdə Ruhnamənin televiziya yayımları dayandırıldı. Alimlər Berdiməhəmmədovu Türkmən intibahının potensial bir müjdəçisi mövqeyində tutmaq üçün sələfinin hakimiyyət dövrünün qismən tənqidinə razılıq verdi.
2011-ci ildə Ruhnamə üzrə ikinci dərəcəli imtahandan keçmə tələbləri ləğv olundu. Və nəhayət 2014-cü ildə Slavomir Horakın Ruhnamənin Türkmənistan tədris proqramlarından tamamilə təmizlənməsini şərh etdiyi vaxtda artıq ölkədə Türkmənistan universitetlərinə qəbul olmaq üçün abituriyentlərin biliklərinin Ruhnamədən sınanmayacağını elan olundu.
Lakin bunun yerinə Niyazovun xələfi Berdiməhəmmədov tərəfindən yazılmış kitablar kurs işlərinə daxil edilməyə başlandı. Qlazqo Universitetinin professoru, region üzrə mütəxəssis Luka Ankesca bunu Niyazovun şəxsiyyətə pərəstişinin Berdiməhəmmədova ötürülməsi kimi qəbul edir.
Tərcümə
Ruhnamə 50-dən çox dilə tərcümə edilmişdir. Bu tərcümələr birinci dərəcəli idi. Niyazovla səmimi münasibətlərin qurulması üçün xarici korporasiyalar tərəfindən işlənib hazırlanmış və beynəlxalq istehlak üçün nəzərdə tutulmamışdır.
Dövlət tərəfindən təsdiq edilmiş bu tərcümələr bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Dan Shapiro mətnin axıcılığı ilə bağlı problem olduğunu qeyd edir. İngilis dili versiyası Ruhnamənin türkcədən tərcüməsindən tərcümə edilmişdir, bir çox yerlərdə türkmən versiyası ilə uyğunsuz olsa da rusca tərcüməsindən daha doğru və həcmlidir.
Aşağı Həmziyan (Çaypara)
Aşağı Həmziyan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 65 nəfər yaşayır (15 ailə).
Qaranas (Mahnişan)
Qaranas - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 656 nəfər yaşayır (143 ailə).
Qalaktika topası
thumb|right|300px|Kainatın mövcud olmasından yalnız 600 milyon il sonra bir yerə yığılmış beş qalaktikanın qarışıq görüntüsü. Qalaktika topası tipik kütləsi 1014–1015 günəş kütləsinə bərabər olan cazibə qüvvəsi ilə bir-birinə bağlı yüzdən minə qədər qalaktika dan ibarət bir strukturdur. Bunlar kainatdakı cazibə qüvvəsi bağlı bilinən ən böyük quruluşlardır və supertopaların kəşf edildiyi 1980-ci illərədək kainatdakı bilinən ən böyük quruluşlar olduğuna inanılırdı. Qalaktika topalarının əsas xüsusiyyətlərindən biri interqalaktik mühitdir (ICM). İnterqalaktik mühiti qalaktikalar arasında qızdırılmış qazdan ibarətdir və topanın ümumi kütləsindən asılı olan 2-15 keV arasında pik temperaturu var. Qalaktika topaları qalaktikalar daxilindəki ulduz quruluşları olan ulduz topaları ilə qarışdırılmamalıdır. Kiçik qalaktikaların cəmi qalaktika topası deyil, qalaktika qrupları adlandırılır. Qalaktika topaları və qrupları yığışaraq supertopalar yarada bilirlər.
Əsas xüsusiyyətlər
thumb|Galaxy topası IDCS J1426 [[Yer dən 10 milyard işıq ili məsafədə yerləşir və təxminən 500 trilyon günəş kütləsinə malikdir. ]] Qalaktika topaları aşağıdakı xüsusiyyətlərə malikdir:
Yusif Ağayev (aparıcı)
Yusif Ağayev (tam adı: Ağayev Yusif Hüseyn oğlu, 28 dekabr 1958, Bakı, Azərbaycan SSR) — televiziya aparıcısı.
Həyatı
Yusif Ağayev Hüseyn oğlu 1958-ci il 28 dekabrda Bakıda anadan olmuşdur. 1975-ci ildə Bakıdakı ilk ingilis təmayüllü 7 saylı məktəbi bitirmişdir. Ela hamin il Xarici Dillər Universitetinin ingilis dili fakültesine qəbul olunmuş, 1980-ci ildə təhsilini uğurla basha vurmuşdur. Pedaqoji fəaliyyətinə kənd müəllimi kimi başlamışdır. Bir müddət Oğuz, sonra isə Şamaxı rayonunda ingilis dili fənnini tədris etmişdir. 1999-cu il mart ayının 4-dən bu günə qədər Azad Azərbaycan Teleradio yayım şirkəti — 106 FM radiosunun DJ-yi və direktoru vəzifəsində çalışır. "10-dan sonra" verilişinin aparıcısıdır. Atv telekanalinda 2000-ci ildən 2011-ci ilədək "106 House" verilişinin aparıcısı olmuşdur.
Ailəlidir. 2 qızı, 3 nəvəsi var.
Lalə Cəfərova
Lalə Tahir qızı Cəfərova; — Azərbaycan bəstəkarı, musiqişünas, pedaqoq, pianoçu. Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının dosenti, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi (2021). Azərbaycanda balet müəllifi olan ilk qadın bəstəkarlardandır.
Həyatı və karyerası
Lalə Cəfərova 14 sentyabr 1966-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Lalə Cəfərova ilk musiqi təhsilini Bakı şəhəri Rauf Hacıyev adına 15 saylı uşaq musiqi məktəbi Alla Timofeyevna-Mustafayevanın fortepiano sinfində almışdır. Orta musiqi təhsilini isə 1982–1986-cı illərdə Bakı Musiqi Kollecində Həbib Həbibovun fortepiano sinfində başa vurmuşdur. Bakı Musiqi Kollecini bitirib, Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyası, fortepiano fakültəsində 1986–1988-ci illərdə Validə Muradovanın və 1988–1991-ci illərdə professor Oqtay Abasquliyev sinfində təhsilini davam etdirmiş, fortepiano sinfini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Daha sonra 1993-cü ildə professor Arif Məlikovun bəstəkarlıq sinfinin 2-ci kursuna qəbul olunaraq, təhsilini davam etdirmişdir. 1997-ci ildə diplom işi kimi, ilk iri həcmli əsərini — fortepiano və simfonik orkestr üçün konsertini təqdim edərək bəstəkarlıq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1999-cu ildə Arif Məlikovun sinfində bəstəkarlıq ixtisası üzrə aspirant-stajorluğu bitirərk, elə həmin ildən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvlüyünə qəbul olunmuşdur. 1992-ci ildən Bakı Musiqi Akademiyasında pedaqoq kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 2007-ci il 14 noyabrda "A. Məlikovun balet musiqisində tembr və faktura xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir və Azərbaycan Respublikası yanında AAK-nın 2008-ci il tarixli 20/k saylı protokol qərarına əsasən sənətşünaslıq namizədi diplomunu almışdır. 2012-ci il 10 yanvar tarixli (protokol № 16-K) nəfəs ve zərb alətləri kafedrası üzrə, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Yanında Ali Attestasiya Komissiyasi tərəfindən Dosent elmi adı verilmişdir.
Fəaliyyəti
17 – 19 dekabr 1991-ci ildə Birinci Respublika elmi konfransında "Şərq musiqisinin dünya musiqi mədəniyyəti tarixində yeri" mövzusu ilə çıxışı etmişdir. Hər iki materialın tezisləri nəşr olunmuşdur.
Lalə Cəfərova bəstəkar kimi fəaliyyətə başlayandan bir çox müəllif konsertləri vermişdir. İlk müəllif konserti 31 mart 1994-cü il Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Kollecində baş tutmuşdur. Burada müəllifin fortepiano üçün prelüdləri və 3 hissəli sonatası səslənmişdi.
1997-ci ildə Bəstəkarlar İttifaqının plenumunda 4 hissəli simli kvarteti səslənmişdir.
2000-ci ildə Bəstəkarlar İttifaqının plenumunda Fortepiano və simfonik orkestr üçün konsert № 2 əsəri Xalq artisti Rauf Abdullayevin dirijorluğu ilə Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik orkestrinin müşayiəti ilə səslənmişdir. Bəstəkar bu əsərini atasının əziz xatirəsinə ithaf etmiş və solist kim səhnə almışdır.
2002-ci ildə Azərbaycan Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyi və Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının birgə keçirdiyi gənc bəstəkarların əsərlərindən ibarət konsertdə "Tar və Fortepiano üçün rəqslər"ləri ilə çıxış etmişdir.
2003-cü ilin dekabrında professor Tofiq Aslanova həsr etdiyi, viola üçün solo "Xatirə" poemasını bəstələmişdir. Kapellhauzda Tofiq Aslanovun ifasında tamaşaçılara təqdim olunmuşdur. (ilk ifa)
2004-cü ildə oktyabrda "Tar və simfonik orkestr üçün rəqslər"i və simfonik orkestr üçün "Bu gecə" romansı Azad Əliyevin dirijorluğu ilə Azərbaycan Televiziyası və Radiosunun Simfonik orkestrinin ifasında lentə yazılmışdır.
2004-cü ildə "Qız Qalası" və ya digər adıyla "Məbədin ürəyi" sənədli filmi üçün əsərlər yazmışdır. Bəstəkar bu sənədli filmdə qədim musiqi alətləri ilə elektron musiqinini sintez etmişdir.
20 may 2005-ci ildə "A. Məlikovun məhəbbət əfsanəsi baletində rəqs nömrələrində tembr və faktura xüsusiyyətləri təvsirində" adlı metodik tövsiyələr yazmışdır. Həmən il 15 sentyabrda "Nəfəs və zərb alətləri" kafedrasının bakalavr pilləsi üçün "Partitura qiraəti" fənni üzrə proqram hazırlamışdır.
13 iyun 2007-ci ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının VIII qurultayında "Bir Xəzər Əfsanəsi" balet süitasından nömrələr (Adagio və döyüş səhnəsi) ifa olunmuşdur.
24 iyul 2014-cü ildə Qəbələ VI Beynəlxalq Musiqi Festivalında fortepiano və simfonik orkestr üçün bəstələdiyi 2 saylı konserti, Xalq artisti Fəxrəddin Kərimovun dirijorluğu ilə Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin ifasında səslənmişdir. Bəstəkar solist kimi səhnə almışdır.
5 noyabr 2014-cü ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının 80 illiyinə həsr olunmuş Musiqi Festivalında, simfonik orkestr üçün bəstələdiyi "Marş" və "Daimi hərəkət" əsərlərini Əməkdar artist Əyyub Quliyevin dirijorluğu ilə M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının səhnəsində səslənmişdir.
22 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Nərgiz Əlyarova, Lalə Cəfərovanın bəstələdiyi "Fortepiano Prelüdləri"ni, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasınıı Kamera və Orqan Musiqi zalında dinləyicilərə təqdim etmişdir. Lalə Cəfərova, Qara Qarayevin "Yeddi Gözəl" baletindən "Adagio" və "Vals" musiqi nömrələrini, fortepiano və kamera orkestri üçün işləmişdir. Bu əsərlər 6 fevral 2016-cı ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında Qara Qarayevin xatirəsinə həsr olunmuş konsertdə, Xalq artisti Teymur Göyçəyevin dirijorluğu və Qara Qarayev adına Dövlət Kamera orkestrinin müşayiəti ilə, Respublikanın Əmakdar artisti Nərgiz Əlyarovanın ifasında tamaşaçılara təqdim olunmuşdur.
4 mart 2016-cı ildə bəstəkar Lalə Cəfərovanın "Müəllif Konserti" və 18 may 2016-cı ildə "Caz və estrada əsərləri" adlı konsertləri Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının böyük zalında təşkil olunmuşdur.
10 may 2018-ci ildə Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında Ümummilli lider Heydər Əliyevin 95 illik yubileyinə həsr olunmuş konsert keçirilmişdir. Bu konsertdə Lalə Cəfərovanın Simfonik orkestr, solist və xor üçün Əhməd Elbrusun sözlərinə bəstələdiyi "Zəfər marşı" və Ramiq Muxtarın sözlərinə bəstələdiyi "Əbədiyaşar Heydər" əsərləri, dirijor Yulizana Kuxmazovanın rəhbərlindəki tələbə simfonik orkestrin müşayiəti ilə, Xalq artisti Gülnaz İsmayılova və Fəxri Kazım-Nicatın ifasında tamaşaçılara təqdim olunmuşdur.
29 may 2018-ci ildə Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin 100 illiyinə həsr olunmuş "Azərbaycan" əsərinin klip təqdimatı Azərbaycan Milli Konservatoriyasının konsert zalında keçirilmişdir. Klipi rejissoru Məzahir Haşımovdur.
25 dekabr 2018-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasında bəstəkarın "Bəstəkar Lalə Cəfərovanın əsərlərindən ibarət müəllif konserti" adlı konserti keçirilmişdir.
5 mart 2019-cu ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında "Azərbaycan bəstəkarlarının Xalq Çalğı Alətləri orkestri üçün yazdığı əsərlərdən ibarət konsert"də bəstəkarın Ramiq Muxtarın sözlərinə yazdığı "Əbədiyaşar Heydər" əsəri, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Ağaverdi Paşayevin dirijorluğu ilə Azərbaycan Respublikasının xalq artistləri Gülnaz İsmayılova və Fəxri Kazım-Nicatın ifasında təqdim olunmuşdur.
19 aprel 2019-cu ildə YARAT Müasir İncəsənət Məkanınında bəstəkarın "Musiqinin sehri" adlı konserti baş tutmuşdur. 2019-cu ildə dodekafoniya sistemi ilə sonata janrında əsər yazmışdır.
25 oktyabr 2019-cu ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının 85 illiyinə həsr olunmuş musiqi festivalında simfonik orkestr üçün yazdığı "Adagio "və "Rəqs" əsərlərini Mustafa Mehmandarov dirijorluğu ilə, Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin ifasında Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında səslənmişdir.
9 may 2020-ci ildə "Evdə qal, evdə yarat" təşəbbüsü çərçivəsində keçirilən tədbirlərin sırasında "Böyük Vətən Müharibəsi"ndə qələbənin 75 illiyinə həsr olunmuş vətənpərvərlik mahnı müsabiqəsində Ramiq Muxtarın sözlərinə bəstələdiyi "Qələbə Bayramı" marşına görə, qaliblərdən biri olmuşdur.
2020-ci ilin avqust ayında "Qafqazın bu üzündə" sənədli filminə musiqi bəstələmişdir. Filmin 25 dekabr 2021-ci ildə təqdimatı keçirilmişdir.
25 iyun 2021-ci ildə "Nizami Gəncəvi İli"nə həsr olunmuş "Qəzəl-Romans" müsabiqəsinə təqdim etdiyi "Səbr et" romansına görə mükafata layiq görülmüşdür.
17 sentyabr 2021-ci ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür.
21 sentyabr 2021-ci ildə XIII Beynəlxalq Musiqi Festivalında Frederik Şopen fortepiano üçün "Ballada – № 4" əsərini, violonçel və fortepiano üçün işləmişdir. Əsər violonçel ifaçısı Serqey Antonov və piano ifaçısı Nərgiz Əlyarovanın ifasında Beynəlxalq Muğam Mərkəzində səslənmişdir.
22 sentyabr 2021-ci ildə "Üzeyir Hacıbəyli XIII Beynəlxalq Musiqi Festivalı" çərçivəsində keçirilən elmi konfransda Nizami Gəncəvinin sözlərinə bəstələdiyi "Səbr et" romansı səsləndirmişdir.
23 sentyabr 2021-ci ildə "Üzeyir Hacıbəyli XIII Beynəlxalq Musiqi Festivalı" qaliblərin təqdim olma mərasimi Beynəlxalq Muğam mərkəzində keçirilmişdir. Lalə Cəfərovanın "O olmasın bu olsun" musiqili komediyasından bir parçanı fortepiano üçün işləmişdir. Əsər professor Nərgiz Əlyarovanın ifasında səslənmişdir.
2 noyabr 2021-ci ildə "Zəfər günü"nə həsr olunmuş "Qarabağ Azərbaycandır" konsertində Lalə Cəfərovanın bəstələdiyi "Zəfər Marşı", Heydər Əliyev Sarayında dirijorlar Xalq artistləri Fəxrəddin Kərimov və Gülbacı İmanovanın müşayətilə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri, Xor Kapellası və solist — Fəxri Kazım-Nicatın ifasında səslənmişdir.
14 – 20 noyabr 2021-ci il tarixlərində Nizami Gəncəvinin doğumunun 880 və Yunus Əmrənin vəfatının 700 ilinə ithafən "Türk Dünyası Şah əsərləri" konsertlərinə bəstələdiyi əsərlərlə qatılmağına görə diploma laiq görülmüşdür.
30 yanvar 2022-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında Lalə Cəfərovanın "Bir Xəzər Əfsanəsi" baletinin premyerası keçirilmişdir.
16 mart 2023-cü il tarixində Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında bəstəkarın konserti keçirilmişdir.
Lalə Cəfərova 5 dərs vəsaitinin, metodik tövsiyələrin, proqramların müəllifidir.
Lyoşa Rav
Lyoşa Rav, əsl adı Aleksey Vladimiroviç Roqojin (doğum tarixi: 7 mart 1909-ci il, Rusiya imperiyası, Simbirsakaya quberniyası, Buinski qəzası, Balaş-Nurusov k. — ölüm tarixi: 24 mart 1944, SSRİ, Ukrayna SSR, Droqobiç ş.) — çuvaş əsilli Sovet yazşçısı, SSRİ yarıçılar İttifaqının üzvü.
Bioqrafiyası
7 mart 1909-cu ildə Rusiya imperiyası, Simbirskaya quberniyası, Buinski qəzası, Balabaş-Nurusov kəndində (hazırkı, Çuvaş Respublikası, Batırevski rayonu) anadan olmuşdur. Atası Balabaş-Nurusov kəndindən olan bir meşəbəyi olmuşdur. Anası Dunya Qordiyeva isə Malıe Karmalı kəndinin sakini olmuşdur (Balabaş-Nurusov kəndindən 5 km aralıda yerləşir). Lyoşa Rav uşaqlığını Malıe Karmalı və Balabaş-Nurusov kəndləri arasında yerləşən meşədə keçirmişdir. Malıe Karmalı yeddi illik kənd məktəbində təhsil almışdır. Artıq 16 yaşından etibarən təbiət haqqında şerlər yazmağa balamışdır. Şerlərini ad və soyadının baş həriflərindən ibarət olan təxəllüslə yazmışdır. 1936-cı ildə N. P. Oqaryov adına Mordoviya Dövlət Universitetini bitirmişdir. Çamzinka kənd məktəbində və Saransk Pedoqoji uçilişində mordoviya və rus dillərindən dərs demişdir. Aleksey rus mordva və çuvaş dillərini bilmiş, çuvaş şairlərinin şerlərini mordva dilinə tərcümə etmişdir. Tərcüməçi olaraq o, 1940-cı ildə K. V. İvanovun «Narspi"» poemasını tərcümə etmişdir. Onun ilk yazdığı şerlər «Yakstere teşte» qəzetində («Qırmızı ulduz»), 1930-cu ildən «Syatko» jurnalında, «Erzyan Kommuna» («Erzyan kommunası») və «Leninen kiyava» («Lenin yolu ilə») qəzetlərində, həmçinin roplum kolleksiyalarda dərc edilmişdir. Mordoviyanın təbiətini və kəndin həyatını əks etdirən şerləri «İente joynit» (İllər çalır, 1933) şerlər toplusu kitabında dərc olunuşdur.
1930-cu illərdə o poema janrına üz tutmuş, epik janrda «Qale» (1935) və «Lituva» (1938) poemalarını yazmışdır. Bu poemalarda Mordva kəndlilərinin həyatı əks olunmuşdur. Birinci poemada 1905-07-ci illər Birinci Rus İnqilabının dövrü əks olunur. Burada inqilabi hadisələrin Mordoviyalıların həyatına təsiri göstərilir. İkinci əsərində oktyabr inqilabının sosial ədalətsizliyə və patriarxal prinsiplərə qarşı mübarizə aparan təsiri göstərilir. O həmcinin rus dilində inqilabı əks etdirən «Poslednı» (1934) poemasını yazır.
1941-ci ildə Roqojin Çamzin orta məktəbinə göndərilmişdir. O, məktəbdə rus və ədəbiyyatından dərs demiş və 1943-cü ilə qədər müdir köməkçisi işlımişdir. SSRİ Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul edilmişdir. 1943-cü ilin yazında Qırmızı orduya çağırılmışdır. 24 mart 1944-cü ildə Droqobıçda gedən döyüşlərdə həlak olmuş və qardaş məzarlılğında dəfn edilmişdir. Malıe Karmali kəndində olan kitabxana və muzey Aleksey Vladimiroviç Roqojinin adını daşıyır.
Verbovka çayı (Çir)
Verbovka çayı — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Verbovka çayı Çir çayının sağ qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Çir çayının mənsənibə 222 km qalmış ona tökülür. Çyornaya çayının uzunluğu 36 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 401 km²-dir.
Təsviri
Verbovka çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Bokovski rayonuna daxil olan Platov xutorundan götürür. Mənbə Platov xutorun cənubunda yerləşir. Sonradan Malaxovski və Verbovka yaşayış məntəqələri axır. Zemsov xutoru önündə elə də böyük olmayan göl əmələ gətirir. Sonradan cənuba doğru axır. Burada isə Bokovski stanisası ərazisindən isə Çir çayına tökülür. Burada eyni adlı yataq əmələ gətirir.
Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmək mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir. Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır. Yay ayları isə yuyunda azalma müşahidə edilir.
Çayın axdığı rayonlar: Bokovski.
Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi) Dövlət su reyster xidmətinin obyektə verdiyi kod — 05010300812107000009672.
Ukraynanın Avropa Birliyinə daxil olması
thumb|286x286px|Avropa İttifaqı (yaşıl) və Ukraynanı (narıncı) göstərən xəritə 28 fevral 2022-ci ildə, Rusiya tərəfindən işğal edildikdən qısa müddət sonra, Ukrayna Avropa Birliyinə (Aİ) üzvlük üçün müraciət etdi. Ukrayna prezidenti Volodymyr Zelenskyy "yeni xüsusi prosedur", altında dərhal qəbul tələb etdi və səkkiz Aİ dövlətinin prezidenti üzvlük prosesinin sürətləndirilməsinə çağırdı. Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen Ukraynanın üzvlüyünü dəstəklədiyini, lakin prosesin vaxt aparacağını bildirib. 1 mart 2022-ci ildə Avropa Parlamenti Ukraynanın rəsmi üzvlük namizədi olmasını tövsiyə etdi və 10 mart 2022-ci ildə Avropa İttifaqı Şurası Komissiyadan ərizə ilə bağlı rəy istədi. 8 aprel 2022-ci ildə fon der Leyen Zelenskiyə qanunvericilik sorğusunu təqdim etdi və Ukrayna mayın 9-da ona cavab verdi.
17 iyun 2022-ci ildə Avropa Komissiyası Avropa Şurasına Ukraynaya Avropa İttifaqına üzv olmaq üçün namizəd statusu verməyi tövsiyə edib.
Avropa İttifaqı ilə əlaqələrin xronologiyası
left|thumb| [[Avromeydan|Avromaydanda fəalların istifadə etdiyi bayraq.]] Avropa İttifaqı-Ukrayna Assosiasiya Sazişi 2014-cü ildə onun ratifikasiyasını dayandıran bir sıra hadisələrin Ukraynada inqilab və Ukraynanın o vaxtkı hazırkı prezidenti Viktor Yanukoviçin devrilməsi ilə nəticələnməsindən sonra imzalanıb. Ukrayna ilə Dərin və Hərtərəfli Azad Ticarət Zonası 2016-cı il yanvarın 1-dən müvəqqəti olaraq tətbiq olunduqdan sonra 1 sentyabr 2017-ci ildə qüvvəyə minib. və Assosiasiya Sazişi 1 sentyabr 2017-ci ildə tam qüvvəyə minib. 24 fevral 2022-ci ildə Rusiya Ukraynanı işğal etdi və üzvlük müraciətinə səbəb oldu.
Ərizə
thumb|250x250px| Aİ-yə daxil olmaq üçün ərizənin imzalanması, 28 fevral 2022-ci il 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra rəsmi üzvlük prosesinə başlamaq üçün əlavə çağırışlar oldu: Ukrayna birliyə üzv olmaq arzusunu təkrarladı və Avropa Komissiyasının sədri fon der Leyen Ukraynanın Avropa Birliyinə aid olduğunu bildirdi.
Fevralın 28-də Ukrayna rəsmi olaraq üzvlük üçün ərizə məktubu təqdim edib. Davam edən böhrana görə, prezident Zelenski xüsusi prosedur çərçivəsində təcili olaraq Avropa İttifaqına qəbul olunmasını xahiş edib. Martın 1-də Avropa Parlamenti Ukrayna prezidentinin çıxış etdiyi və alqışlarla qarşılandığı debatdan sonra Ukraynanın Aİ üzvlüyünə rəsmi namizəd olmasını tövsiyə etdi. Avropa Parlamenti 637 lehinə, 13 əleyhinə, 26 bitərəf olmaqla Ukraynanın üzvlüyünün irəli sürülməsinə səs verib.
Martın 7-də Aİ Ukraynanın ərizəsini rəsmi olaraq qiymətləndirəcəyini bildirdi və 10 mart 2022-ci ildə Avropa İttifaqı Şurası Komissiyadan ərizə ilə bağlı rəyini istədi. 8 aprel 2022-ci ildə Komissiya sədri fon der Leyen qırğından sonra Buçaya səfər etdikdən sonra Kıyivə səfər etdi və prezident Zelenski ilə görüşdü. Von der Leyen Ukraynanın müraciətinə başlamaq üçün qanunvericilik sorğusunu Zelenskiyə təqdim edib və prosesi sürətləndirməyi təklif edib. Borrell, Matti Maasikasın başçılıq etdiyi Aİ-nin Ukraynadakı nümayəndə heyətinin müharibə başlayanda təxliyə olunduqdan sonra Kıyivə qayıdacağını açıqladı. 17 aprel 2022-ci ildə Ukrayna qanunvericilik sorğusunun birinci hissəsinə, cavab verdi, ikinci və yekun hissəsinə isə 9 may 2022-ci ildə cavab verdi.
17 iyun 2022-ci ildə Avropa Komissiyası Avropa Şurasına Ukraynaya Avropa İttifaqına üzv olmaq perspektivi və üzvlük üçün namizəd statusu verməyi tövsiyə edib. Namizəd statusunun təsdiqlənməsi tövsiyəsi ilə eyni vaxtda Brüssel yeddi bənddən ibarət siyahı təqdim edərək Kıyivdə islahatların aparılmasını tələb etdi:
Ukraynanın namizəd statusunu qoruyub saxlaması üçün bu tələblər yerinə yetirilməlidir, çünki 2022-ci ilin iyununda namizəd statusunun verilməsi yekun deyil və rəsmi Kıyiv islahatlar gündəliyinə məhəl qoymasa, Aİ onu ləğv edə bilər. 2022-ci il iyunun 23-də Avropa Parlamenti Ukraynaya Avropa İttifaqına üzvlüyə namizəd statusunun dərhal verilməsini tələb edən qətnamə qəbul edib. 2022-ci il iyunun 23-də Avropa Şurası Ukraynaya Avropa İttifaqına üzv olmaq üçün namizəd statusu verib.
Danışıqlar
2022-ci ilin iyun ayı üçün danışıqlar hələ başlamayıb. Ukrayna sürətləndirilmiş üzvlük proseduru vasitəsilə danışıqlara 2022-ci ildə başlamağa ümid edirdi.
Ukraynada
30-31 mart 2022-ci il tarixlərində Reytinq Sosioloji Qrupunun keçirdiyi sorğuya əsasən, fevralda 66,4%-dən ukraynalıların 91%-i Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya müdaxiləsi zamanı Avropa Birliyinə qoşulmağı dəstəkləyir. 2015.
Refiq Muzafarov
Refiq Muzafarov (Refiq İbraim oğlu Muzafarov, Рефикъ Ибраим огълу Музафаров; ) — Filologiya elmləri doktoru, professor, Krım tatar folklorşünası. Krım Tatar Milli Qurultayının nümayəndəsi, ilk tərkibdəki Krım Tatar xalqı Məclisinin üzvü, mədəniyyət, dil, din məsələləri ilə məşğul olur.
Ukraynanın Avropa Birliyinə daxil olması
AB-də
2022-ci il martın 3-dən 7-dək Yalta Avropa Strategiyası və Jan-Jaures Fondunun sifarişi ilə Ifop tərəfindən aparılan sorğuya görə, Ukraynanın AB-yə üzvlüyünü dəstəkləyənlərin 92%-i Polşada, 71%-i İtaliyada, 68%-i Almaniyada, və 62% Fransada.
Refiq Muzafarov
Bioqrafiyası
Digər Krım tatarları kimi uzun zaman Özbəkistanda yaşamışdır. O, bir müddət Çirçik şəhərində yaşayır.
Ukraynanın Avropa Birliyinə daxil olması
AB-də
Aprel ayında bütün Aİ ölkələrində keçirilən Flash Eurobarometer sorğusu Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyünə ən böyük dəstəyi respondentlərin 87%-nin dəstəklədiyi Portuqaliyada göstərir. Ondan sonra Estoniya (83%), Litva (82%), Polşa (81%) və İrlandiya (79%) gəlir. Ukraynanın üzvlüyünə ən çox şübhə ilə yanaşan macarlardır, respondentlərin yalnız 48%-i bu ideyanı dəstəkləyib (37% əleyhinə). Eyni zamanda, Macarıstan bu məsələdə qərarsız olan əhalinin ən yüksək payına malikdir - 16% (Fransa və Belçikada da eynidir).
“Avropa Həqiqəti” qəzetinin nəşri olan “Yeni Avropa Mərkəzi”nin sifarişi ilə keçirilən sorğuya əsasən, öz mövqeyini müəyyən edənlər arasında almanların 68%-i, fransızların 65%-i və hollandların 65%-i Ukraynanın namizədliyinin verilməsinin tərəfdarı olub. Eyni zamanda almanların 32%-i, fransızların və hollandların isə 35%-i belə bir qərara qarşı çıxır. Ümumilikdə alman sakinlərinin 46%-i Ukraynaya Aİ üzvlüyünə namizəd statusunun verilməsini dəstəkləyir, 22%-i əleyhinədir, daha 25%-i cavab verməkdə, 7%-i isə suala cavab verməkdə çətinlik çəkib. Fransa sakinləri arasında 42% Ukraynaya namizəd statusunun verilməsini dəstəkləyir, 24% dəstəkləmir, 26% aydın mövqeyi yoxdur, daha 9% cavab verməkdə çətinlik çəkib. Hollandiyada respondentlərin 45%-i Ukraynanın namizədliyini dəstəkləyir, 24%-i əleyhinədir, 21%-i cavab seçməkdə çətinlik çəkir, 10%-i isə bilmir.
Refiq Muzafarov
Bioqrafiyası
1967-ci ilin iyununda Filologiya elmləri doktoru Muzafarov, Krım Tatar xalqının Andropov, Şelokov, Rudenko və Qeorqadze tərəfindən Kremldə qəbul edilmiş nümayəndə heyətinin tərkibində olur. Növbəti dəfə nümayəndə heyətində qalma haqqını atıqlaması ilə ödəmişdir.
Ona qarşı donoslar yazılır, işlədiyi müddətdə işə götürüldükdən 2-3 ay sonra müxtəlif bəhanələrlə 10-a yaxın universitetdən qovulur.
O dövrdə SSRİ-də akademik dərəcəsi olan Krım Tatar filologiyası üzrə yeganə mütəxəssisin yazdığı kitablar və məqalələr çap olunmur. Kitablarından biri Kazan Universitetinin nəşriyyatı tərəfindən nəşrə hazırlanır, lakin heç vaxt gün işığı görmür. Başqa bir kitabın naşirin "profil xaricində" olduğu ortaya çıxır və müəllifin özünə qaytarılır.
Böyük Vətən müharibəsi dövründəki Krım tatar xalqının sürgün yerlərindəki vəziyyəti haqqında material toplayır. 1987-ci ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə Krıma qayıdir. 1990-cı ildə Feodosiyada Krım tatar və rus dillərində nəşr olunan "Vətən" jurnalını nəşr etdirir. Krım tatarlarının "Vətən" adlı mədəniyyət, təhsil və tədqiqat mərkəzinin direktoru olur.
"Krım Tatar Ensiklopediyası" 2 cilddə onun tərəfindəın tərtib edilir. Ensiklopediya Refikin qardaşı professor Nuzzet Muzafarov öz hesabına nəşr etdirilir.
1990-1994-cü illərdə "Vətən" jurnalı, "Vətən" Krım Tatar mədəni, təhsil və tədqiqat mərkəzinin və Krım Tatar alimlərinin müstəqil həmkarlar ittifaqının orqanı olaraq nəşr olunur. Krım MR Konstitusiyasının inkişafı komissiyasının, təşkilat komitəsinin üzvü, Krım Tatar xalqının II Qurultayının nümayəndəsi olur.
21 dekabr 2011-ci il tarixində R. Muzafarovun ölümündən sonra Ağməscid - Kebir-Caminin mərkəzi məscidində Krım Müftisi Hacı Əmirəli Ablayevin rəhbərliyi ilə qohumları, dostları, Müftilik nümayəndələrinin iştirakı ilə cənazə namazı qılınır. Milliyyət Məclisi üzvləri, Krım Tatar milli hərəkatı qaziləridə burada iştirak edir. Simferopolda Abdal-2 qəbiristanlığının müsəlman bölməsində dəfn edilir.
Nova effekti
Nova effekti — həyatımızda qarşılaşdığımız hadisələrin qeyri-müəyyən vəziyyətini fərqi dəyərləndirməyi ifadə edən anlayış. Nova effektinə görə, sonu pis olacağı gözlənilən hadisənin sonunun yaxşı olması və ya bunun əksi mümkündür. "Hər işdə bir xeyir var", "stəkanın dolu tərəfindən baxmaq" kimi deyimlərlə xarakterizə oluna bilər. Beləliklə, bir şəxsin bir hadisə və vəziyyətdə şanslı və ya şanssız olduğunu qətiyyətlə deyə bilmərik.
Nova effekti həm də kiçik bir hadisənin böyük nəticələrə səbəb ola biləcəyini istisna etmir (domino effekti və ya kəpənək effekti)