cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nail Vəhdəti Çakırxan
Həyatı
1910'da Muğla'nın Ula ilçesinde doğdu. Muğla ve Konya'da lisyi okuduktan sonra Tıp ve Hukuk fakültelerini yarım bıraktı. Rusya'ya giderek tahsiline burada devam etti. Önçülərindən olduğu sərbəst şeir anlayışının yayğınlaşmasına töhfəsi böyükdür. 1950-ci illərdən sonra şeiri tərk etmiş, daha çox siyasi mücadilə ilə uğraşmışdır.
Şilyan xalçaları
Şilyan xalçaları — Şirvan xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Seyid Qasım Hadıyev
Elmi fəaliyyəti
Elmi tədqiqatların sahəsi: quyudibinə axının intensivləşdirilməsi problemlərinin vibrotəsir ilə həlli; lay mayelərinin reoloji, səthi, kapilyar göstəricilərinin tədqiqi.
Dmitri Marşin
Dmitri Marşin (d. 15 sentyabr 1972, Moqilev, Belarus) — Belarus əsilli Azərbaycanlı yüngül atlet (çəкic atma yarışı üzrə). Dmitri Marşin 2013-cü ildə İndoneziyanın Palembanq şəhərində baş tutan III İslam Həmrəyliyi Oyunlarında bürünc medal qazandı. O, həmçinin Azərbaycanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX-cu Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Seyid Qasım Hadıyev
Elmi fəaliyyəti
Hadıyev S.M. 100-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir. İxtiralara görə 50-dən artıq müəlliflik şəhadətnaməsi alıb.
Dmitri Marşin
Həyatı
Dmitri Marşin 15 sentyabr 1972-ci ildə Belarusun Mogilyov vilayətində anadan olub.
Ficus insipida
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
269 (ədəd)
İki yüz altmış doqquz — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz altmış səkkizdən sonra, iki yüz yetmişdən əvvəl gəlir.
Karmela Alluççi
Karmela Alluççi — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.
Romen Rollan
Həyatı
Romen Rollan Fransanın cənubundakı Klamsi şəhərində, zəngin burjua ailəsində doğulmuşdu. Atası populyar və ünsiyyətə açıq adam idi. Vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olurdu. Anası isə qapalı həyat tərzinə üstünlük verən dindar qadın kimi tanınırdı. Antuanetta Mari Kupo oğlunun musiqi təhsili ilə özü məşğul olurdu. Kiçik yaşlarından ona Bethoven musiqisinə böyük məhəbbət aşılamışdı. Sonralar Romen Rollanın sevimli bəstəkarları sırasına Vaqner də əlavə edilmişdi.
Karmela Alluççi
Karyerası
Karmela Alluççi, İtaliya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Yunanıstan yığmasını 11:10 hesabı ilə məğlub edən İtaliya yığması, Afina Olimpiadasını qızıl medalına sahib oldu.
Romen Rollan
Həyatı
Ananın təkidi ilə ailə Romenin daha yaxşı təhsil alması üçün 1885-ci ildə Parisə köçmüşdü. Rollan burada Böyük Lüdovik litseyini bitirmiş və təhsilini Ekol Normalda davam etdirməyə başlamışdı. Yenə anasının istəyi ilə o, gələcəkdə universitet professoru olmaq üçün sənət tarixini də öyrənirdi.
Ekol Normalın diplomunu aldıqdan sonra Romen Rollan iki il İtaliyada yaşamışdı. Burada o, həm gözəl sənətlər tarixi, həm də italyan bəstəkarlarının yaradıcılığı ilə bağlı tədqiqatlar aparmışdı. Fransaya qayıtdıqdan sonra Sorbonnada "Müasir opera teatrının mənşəyi. Avropada Lyulli və Skarlattiyə qədər operanın tarixi" (1895) adlı dissertasiya müdafiə etmişdi. Sorbonna universiteti Ekol Normalda işləyən Romen Rollan üçün məxsusi musiqişünaslıq kafedrası açmışdı. Musiqişünas-professor "Keçmiş dövr musiqiçiləri" (1908), "Müasir musiqiçilər" (1908), "Gendel" (1910) kimi spesifik tədqiqat əsərlərini bu kafedranın fəaliyyətinə rəhbərlik etdiyi dövrdə yazmışdı.
İtaliya Romen Rollan üçün tək musiqi deyil, söz sənətinin də ilham qaynağı olmuşdu. Müəllif sənət tarixi, daha çox da onun "qəhrəmanlıq mərhələləri" ilə bağlı silsilə əsərlər yazmaq qərarına da ilk dəfə bu ölkədə gəlmişdi. Onlardan italyan İntibahına həsr edilən birinci silsilə yalnız eskizlər və qeydlər şəklində qalmışdı. "İnamın faciəsi" adlı ikinci silsilədən "Müqəddəs Lüdovik" (1897), "Aert" (1898) və "Zəkanın təntənəsi" (1899) dramları yazılmışdı. Sonrakı illərdə müəllif silsilələrə yalnız dramları deyil, nəsr əsərlərini də əlavə etmişdi.
Romen Rollan teatr vasitəsi ilə həmvətənlərinə yüksək hisslər aşılamaq, onlarda mərdlik, nəciblik, cəsarət kimi keyfiyyətlər tərbiyə etmək istəyirdi, lakin dövrün fransız teatrlarına meşşan melodramlar hakim kəsildiyindən yeni tipli xalq teatrı yaratmaq üzərində düşünmək lazım gəlmişdi. Rollanın fikrincə, insanlar qəhrəmanlıq nümunələri əsasında tərbiyə olunmalı idilər. Bunun üçün tarixə, kütləni ruhlandıra biləcək hadisə və şəxsiyyətlərə üz tutmaq zərurəti yaranırdı.
Bu məqsədlə Rollan Böyük fransız inqilabı tarixindən Şekspir xronikaları tipli pyeslər silsiləsi yaratmaq qərarına gəlmişdi. "Canavarlar" (1898), "Danton" (1898), "14 iyul" (1899) dramlarını qələmə alsa da, bu əsərlər diqqəti cəlb etməmişdi. Müəllif silsiləyə "Robespyer" pyesi ilə (1939) yekun vurmuşdu. Həmin səhnə əsərlərinin təntənə saatı 30-cu illərdə Almaniya və Fransada olmuşdu.
Fransız yazıçısının başqa sevimli janrı görkəmli şəxsiyyətlərin həyatı ilə bağlı bioqrafik romanlar idi. 1903-cü ildə bu silsilədən "Bethovenin həyatı" əsəri tamamlanmışdı. Sonrakı illərdə "Mikelancelo" (1905), "Gendel" (1910), "Lev Tolstoy" (1911), "Qandi" (1924), "Ramakrişna" (1930) kitabları nəşr olunmuşdu.
İki Dünya müharibəsi arasındakı dövrdə Romen Rollan başqa bir monumental nəsr əsərini — yeddi cildlik "Vurğun qəlb" romanını (1922–1933) yazıb tamamlamışdı. Bu romanda öz mənəvi imkanlarını gerçəkləşdirməyə çalışan qadının — Annet Rivyerin əzablı daxili mübarizəsi psixoloji dəqiqlik və epik genişliklə təsvir olunmuşdu. "Ölümlə həyat arasında" (1925), "Leonida" (1927) pyesləri də eyni dövrün yaradıcılıq məhsulları idi. Nəhayət, həyəcanlı 30-cu illərdə Romen Rollan publisist kimi özünün çoxsaylı esse və məqalələrində dünyada baş verən mühüm proseslərə münasibətini bildirmişdi.
1934-cü ildə Romen Rollan ikinci dəfə nikaha girmiş və rus ədəbiyyatının fransız dilinə tanınmış tərcüməçisi Mariya Kudaşeva ilə evlənmişdi. O, uzun müddət məşhur rus yazıçıları Lev Tolstoy və Maksim Qorki ilə, sonralar isə Boris Pasternakla məktublaşmışdı. 1935-ci ildə Qorkinin dəvəti əsasında SSRİ-də olmuş, "öz dövrünün ən böyük şəxsiyyəti" adlandırdığı Stalinlə görüşmüş, sovet rejimini müdafiə edən məqalələr yazmışdı.
Almaniyada baş qaldıran faşizmə qarşı intellektual cəbhənin yaradılmasında Romen Rollanın mühüm xidmətləri olmuşdu. Əgər Birinci Dünya müharibəsi illərində o, öz pasifist mövqeyini "döyüşlər fövqündə" durması ilə əlaqələndirirdisə, bu dəfə yeni müharibə təhlükəsinə qarşı mübarizədə əməli fəaliyyəti və barışmaz mövqeyi ilə seçilirdi. Onun Ziqmund Freyd, Albert Eynşteyn, Albert Şveytser kimi görkəmli şəxsiyyətlərlə çoxillik yazışma və fikir mübadilələrinin əsasında da ilk növbədə insanları yeni fəlakət və sarsıntılardan xilas etmək istəyi dayanırdı. Məhz bu mənada Stefan Sveyq qələm dostunu "Avropanın vicdan səsi" adlandırmışdı. Yaradıcılığının tədqiqatçısı R. Starr isə yazırdı ki, "Romen Rollanı insan azadlıq və ləyaqətinin ən fəal, qətiyyətli müdafiəçilərindən biri kimi, ədalətli və humanist ictimai quruluş uğrunda ehtiraslı mübariz kimi həmişə xatırlayacaqlar".
Həyatının son illərini almanların işğalı altındakı Fransada keçirən Romen Rollan sonuncu əsərini – xatirələrini müharibə dövründə yazıb tamamlamışdı.
Kamotes dənizi
Kamotes dənizi - Sakit okean Akvatoriyasına daxil olan, adalar arası dənizdir. Dəniz Filippin arxipelaqına daxil olan Leyte, Bohol və Sabu adaları arasında yerləşir. Şimalda Visayan dənizi, cənubda Kaniqao və Bohol boğazları onu Mindanao dənizi ilə birləşdirir. Dərinliyi 323 metr təşkil edir. İqlimi tropikdir, mussonların təsirinə məruz qalır. İyundan oktyabra qədər ərazidə Tayfunlar müşahidə edilir. Qışda suyunun temperaturu 24-27 S, yayda 28-29 S təşkil edir. Dənzizin duzluğu 34,5 ‰ civarında olur. Dənizin mərkəzində Kamotes adaları vardır. İl ərzində iki mövsümü yağıntılı olur. Əsas limanları San-İsidoro, Polompon (Leyte), Sebu (Sebu), Talibon (Bohol) limanlarıdır.
Hişam Mahu
Hişam Mahu (12 iyul 1999-cu ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Nitsa klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusudur.
Klub karyerası
Mahu Nitsa akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü 20 may 2017-ci ildə Lyon klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 75-ci dəqiqədə Anastasios Donisi əvəz etmişdir. Liqa 1 görüşündə Nitsa rəqibi ilə 3-3 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
Şəxsi həyatı
Mahu Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Mərakeş vətəndaşlarıdır.
Kosmonavt
thumb|180px|[[Yuri Qaqarin, ilk kosmonavt]] Kosmonavt (ABŞ-də astronavt, Çində taykunavt) — kosmik uçuşlar zamanı kosmik texnikanın sınağını və istifadəsini həyata keçirən şəxs.
Kosmik uçuş anlayışı ölkələrə görə fərqlənir. Beynəlxalq Aeronavtika Federasiyasının (FAI) təsnifatına görə yüksəkliyi 100 km-dən, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin (USAF) təsnifatına görə isə yüksəkliyi 50 mildən (80 km 467 m) artıq olan uçuşlar kosmik uçuş adlandırılır. Rusiyada yalnız orbital uçuşlar, yəni kosmik aparatın Yerin ətrafında ən azı bir tam dövr etdiyi uçuş kosmik uçuş hesab edilir. Bu səbəbdən, müxtəlif mənbələrdə kosmonavtların ümumi sayı bir-birindən fərqlənir.
thumb|180px|left|Astronavt Bryus Mak-Kendles ([[11 fevral 1984)]] 20 iyun 2011-ci il tarixinə 38 ölkədən 523 nəfər kosmik uçuşda olublar. Ballistik trayektoriya üzrə 100 km-dən artıq yüksəkliyə qalxmış 4 nəfər (FAI-nin təsnifatı) və ballistik trayektoriya üzrə 50 mildən artıq, lakin 100 km-dən aşağı yüksəkliyə qalxmış 6 nəfər (ABŞ HHQ-nin təsnifatı) vardır.
Kosmonavtlar arasında 55 qadın var.
Şirəlibəy xalçaları
Şirəlibəy xalçaları — Şirvan xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Kinq Pauer stadionu
300px|thumb|Kinq Pauer Stadionunun içi Kinq Pauer stadionu — İngilis futbol klubu "Lester Siti" klubunun matçlarını oynadığı stadiondur. Stadionun açılışı 2002-ci ilə təsadüf etdi. Hamısı kreslolu stadionun tutumu 32,500-dür. Hər oturacaqdan "It offers" maneəsiz bir şəkildə sahə görülə bilər. İngiltərənin ən böyük 19 - cu stadionudur. Lester'in stadionu 2018- ci il Dünya Kubokunu təşkil etmək istəyən İngiltərə üçün ev sahibliyi müraciəti edilmişdir. Seçilsəydi Dünya Kuboku matçları üçün kreslo tutumu 50,000 nəfərə çıxarılması gözlənilirdi, ancaq tələb dekabr 2009-cu ildərədd edildi.
Mansfild parkı
Mansfild parkı — Ceyn Ostinin üçüncü yazdığı romanı. 1814-cü ildə nəşr edilmişdir. Romanda əvvəllər diqqətçəkməyən, özünəqapanmış bir qız olan Fanni Praysın əsl qəhrəmana çevrilməsi və bu müddət ərzində özünü Bertram ailəsinə qəbul etdirmək üçün apardığı mübarizədən bəhs edilir.
Roman ilk dəfə Tomas Eqerton tərəfindən nəşr edilib. İkinci nəşri isə 1816-cı ildə Con Mörrey tərəfindən olunmuşdur. Kitab ilk dəfə nəşr edildikdə tənqidçilər tərəfindən heç bir diqqət almadı, ilk dəfə 1821-ci ildə kitab haqqında ilk tənqidi mövqe bildirildi.
20-ci illərdən sonra isə tənqidçilərin mövqeyi mübahisəli olmağa başladı. 21-ci əsrdə fəaliyyət göstərən yazıçı Paula Birne bu əsəri Ceyn Ostinin ən gözəl romanlarında biri adlandırdı. Lakin Mansfild parkı romanında Britaniyada köləlik haqqında qısa məlumat veridlyi üçün Ostinin ən mübahisəli əsərlərindən biri hesab olunur.
Romanın iki ədəd film versiyası var: Birinci versiyası 1999-cu ildə, ikinci versiyası isə 2007-ci ildə çəkilmişdir.
Qüdrət narı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Tropik iqlimi olan bölgələrdə, Amazon hövzəsində, Şərqi Afrikada, Asiyada, Karib adalarında təbii şəkildə bitən, Cənubi Amerikada və Uzaq Şərqdə isə qida və dərman bitkisi kimi kimi becərilən bitki.
Avropa ölkələrində acı qovun, acı balqabaq, Afrika xiyarı, balsam alması və ya balsam armudu olaraq adlandırılar.
Birillik, sarmaşıq formasında bitki olan Qüdrət Narı, yay aylarında çiçək açır. Kənarları dişli yarpaqları yelpik şəklində, yumşaq olur. Sarı rəngli kiçik çiçəkləri, erkək və ya dişi olaraq, ayrı batırar üzərindədir. Meyvələri kal halda yaşıl, yetişəndə isə turuncu kırmızırenkte, 10–20 sm uzunluğunda, geniş bir mekik tündlündə olub, üzərləri girintili çıxıntılıdır. Meyvə yetkinləşincə, qabığı 3 ayrı parça halında, geriyə bükülərək çox sayda, qırmızı-kahverengi və ya ağ rəngli nüvələri ortaya çıxar. Toxumları (nüvələri) 7–10 mm boyunda, yastıdır. Latıncada momordica dişləmək mənasını verər, yarpaqlarının sanki yeyilmiş kimi görünməsindən ötəri bu ad verilmişdir. Bitkinin bütün qisimləri və öz suyu çox acıdır.
Qüdrət Narının faydaları
thumb|250px|left|Dərman olaraq istifadə edilməsi
İstifadəsi
Xalis zeytunyağı içində 6 ay gözlədilən qüdrət narı isə hər səhər bir şorba qaşığı qaba qoyularaq, 1 şorba qaşığı süzmə balla qarışdırılaraq aç qarına yeyiler. Yetkin meyvələr bir qabın içərisinə zeytunyağı ilə qoyulur. Ağızı bağlanılan qab bir ay gözlədilir. Daha sonra aç qarınına yeməklərdən əvvəl alınması təklif edilir. Xəstənin narahatlığının şiddətinə görə gündə üç paydan əvvəl aç qarınına bir qaşıq alına bilər.
Leyla Əliyeva (politoloq)
Leyla Ağa qızı Əliyeva (ingiliscə: Leila Alieva, 1959, Bakı) – elmlər doktoru, müstəqil siyasi təhlilçi və politoloq, Bakıda fəliyyət göstərən Milli və Beynəlxalq Tədqiqatlar Mərkəzinin (ingiliscə: Center for National and International Studies) prezidenti.
Leyla Əliyeva həmçinin Strateji və Beynəlxalq Tədqiqatlar Mərkəzinin (1991-1997) qurucularından biri və prezidenti olmuşdur.
<p style="text-align:left;">Leyla Əliyeva Harvard Universiteti (1993-1994), Vudro Vilson Mərkəzi – Kennan İnstitutu (1995), Kaliforniya Universiteti-Berkli (2000) və Con Hopkins Universitetində (2001) tədqiqatlar aparmış, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı Prezidentinin müşaviri, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı İnkişaf Proqramının Azərbaycan üzrə Milli Koordinatoru (1999) olmuşdur. Tədqiqat sahələri post-Sovet məkanında konfliktlər, təhlükəsizlik, neft və siyasət məsələlərini əhatə edir.
Ficus krukovii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cövdət Qüdrət Solok
Cövdət Qüdrət Solok, “Yeddi Meşale” ədəbi cəmiyyətinin yaradıcılarından biri, türk yazıçısı və ədəbiyyat tarixçisi. Yazıçı Cövdət Qüdrət adı ilə tanınır.
Həyatı
C.Qüdrət 7 fevral 1907-ci ildə İstanbulda anadan olub. O, doqquz yaşında olarkən Mosul döyüşündə atasını itirdi. Anasının səyləri ilə oxuyub. O, 1933-cü ildə İstanbul Darülfünunun hüquq fakültəsini bitirib.
O, Kayseri lisesində (17.04.1934 – 25.09.1938), Ankara Dövlət Konservatoriyasında (27.09.1938 – 20.07.1939) diksiya və ədəbiyyat müəllimi, Ankara Erkek lisesində (03.07.1939 – 31.08.1943) və Atatürk lisesində (31.08.1943 – 24.12.1945) və ədəbiyyat müəllimi, Nəşr İdarəsinin sifarişi ilə İnönü Ensiklopediyasında ədəbi katib vəzifəsində çalışıb (24.12.1945 – 06.10.1950). Yazıçı Demokrat Partiya hökuməti dövründə Bitlis orta məktəbinə türk dili müəllimi təyin edildikdən sonra istefa verib (23.10.1950). Qısa müddət İstanbul və Ankarada vəkil (1951-1954), Türk Dil Qurumunda redaktor, “Bilgi” nəşriyyatında məsləhətçi (1967-1970), Siyasi Elmlər Fakültəsi, Mətbuat və Yayım məktəbində müəllim olaraq işləyib (1970-1973).
C.Qüdrət ədəbi fəaliyyətə 1927-ci ildə “Sərvət-i Fünun” jurnalında şeirlə başlayıb. Eyni jurnalda çalışan yeddi gənc yazıçı bir araya gəlib o günədək yazdıqlarını 1928-ci ildə “Yeddi Meşale” adında bir kitabda topladılar. Bundan sonra o qrup “Yeddi Meşaleçiler” olaraq tanınırdı.Daha sonra onların nəşr etdikləri “Meşale” jurnalının cəmi səkkiz sayı çıxdı. Jurnalın yeni əlifbaya keçid dövründəki çətinliklər səbəbilə nəşri dayandı. 1929-cu ildə isə C.Qüdrət bu jurnalda yayımlanan şeirlərini “Birinci pərdə” adlı kitabında topladı. Ondan sonrakı şeilərini isə ardıcıl olaraq 1936-1937-ci ildə “İkinci pərdə”, 1937-ci ildə “Üçüncü pərdə” adları altında toplasa da, heç vaxt kitab şəklində çap etdirmədi.
O, bu zaman pyeslər yazmağa da başladı. Onun yazdığı “Tərsinə axan çay” (1929), “Yuxu içində yuxu” (1930), “Qurdlar” (1933) pyesləri “Darülbedayi”də tamaşaya qoyuldu. “Danyal” və “Sara” adlı pyesi 1938-ci ildə “Varlıq” jurnalında, “Yaşayan ölülər” adlı pyesi isə “Ağac” jurnalında seriya şəklində verildi. Komediya formasında olan “Cumartesi çocuğu" adlı pyesini isə tamamlamadı.
C.Qüdrət 1940-cı illərdə yazdığı hekayələrini isə “Sokak” (1974) adlı kitabda toplayıb.
O, 1950-ci ildən sonra ədəbiyyat tarixinin tanınmışları və əsərləri haqqında tanıtım kitabları və orta məktəb ədəbiyyat kitabları yazıb. Lakin kitabların əksəriyyətini müxtəlif təxəllüslərlə nəşr etməli olub. Zaman keçdikcə təhlil, araşdırma, ədəbiyyat tarixi janrlarında araşdırmalara üz tutan C.Qüdrət iki cildlik “Türk və Qərb ədəbiyyatından seçilmiş parçalar” (1980-1981), iki cildlik “Nümunələrlə ədəbiyyat bilgiləri” (1980), üç cildlik “Türk ədəbiyyatında hekayə və roman” (1965, 1967, 1990) incələməsi, üç cildlik Qaragöz (1968-1969), iki cildlik “Orta oyun” (1973, 1975) tərtib və incələmələri önəmli tədqiqatlar hesab edilib.
XV əsrin ortalarına qədər gətirdiyi “Nümunə ilə Türk Ədəbiyyatı Tarixi” (1995) kitabı müəllif vəfat etdiyinə görə yarımçıq qalıb. İncələmə-araşdırma kitablarının proloqlarını və ədəbiyyatla bağlı bəzi yazılarını yenidən gözdən keçirərək bir araya gətirdiyi “Ədəbiyyat qapısı” (1997) yazıçının ölümündən sonra işıq üzü görüb.
“Dilləri var bizim dilə bənzəməz” (1966), “Bir baxıma” (1977), “Mənim oğlum bina oxuyur” (1983), “Qələmin ucu” (1991) adlı kitablarında ədəbiyyat və türk dili ilə bağlı müxtəlif mövzularda düşüncələrini dilə gətirdiyi yazılarını toplayıb.
Yazıçıya “Orta oyun” kitabına görə Türk Dil Qurumu Elm mükafatı (1974), “Türk ədəbiyyatında hekayə və roman” kitabına görə Sedat Simavi Vəqfi Ədəbiyyat Mükafatı (1991) verilib. Bundan əlavə, o, Dil Dərnəyi Türk Dili Fəxri Mükafatı (1989) ilə Ədəbiyyatçılar Dərnəyi Fəxri Mükafatına (1992) layiq görülüb.
1974-1986-cı illər arasında Bodrumda yaşayan yazıçı, daha sonra həyatını İstanbulda davam etdirib.
O, 10 iyul 1992-ci ildə bu şəhərdə vəfat edib.
Xarici keçidlər
http://www.cevdetkudretodulleri.com/
Simona Kut
Simona Kut — Niderlandı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Simona Kut, Niderland yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə ABŞ yığmasını 11:10 hesabı ilə məğlub edən Niderland yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu.
Tuikenem stadionu
250px|thumb|Stadionun içindən görüntü
Tuikenem stadionu (Twickenham, ya da Twickers deyilir) — Londonda futbol stadionu. İngiltərədə olan ən böyük reqbi birliyi stadionudur. Stadionun təməli 1907-ci ildə qoyulmuş, açılışı isə 1909-cu ildə olmuşdur. Stadionun tutumu sonuncu genişləndirmə ilə birlikdə 82000-ə çatıb və bununla da Uemblidən sonra İngiltərənin ikinci böyük stadionudur.
300px|thumb|Stadionun yuxarıdan görünüşü
Hopurlu
Hopurlu — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Zəylik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə indiki Laçın rayonunun Mirik kəndindən köçüb gəlmiş Hopur Hüseyn adlı şəxs saldığına görə belə adlandırılmışdır.
Tarixi
Hopurlu Kəlbəcər rayonunun Zəylik inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ yaylasındadır. Toponimin kürd mənşəli Şeylanlı tayfasının hopurlu tirəsinin adından olduğu ehtimal edilir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Laçın rayonunun Mirik kəndindən köçüb gəlmiş Hopur Huseyn adlı Şəxs saldığına görə belə adlandırılmışdır. Copurlu variantında da qeydə alınmışdır.
Qərbi Berlin
Qərbi Berlin — 1949–1990-cı illər arası xüsusi statusa malik anklav ərazi. Qərbi Berlin hər tərəfdən ADR-in ərazisi ilə əhatə olunmaqla Şərqi Berlindən daş divarlarla ayrılmışdı.
thumbnail|right|Qərbi və Şərqi Berlin
thumbnail|right|Berlinin dörd sektoru
Tarixi
thumbnail|right|Qərbi Berlin tərəfdən divarların görünüşü. 1986
Berlin divarı
1961-ci ildə ADR-ın hərbi qüvvələri öncə 46 km əraziyə tikanlı məftil çəkdilər. İlin sonuna yaxın 3 km-lik divar artıq çəkilmiş idi. Tədricən bu divarın uzunluğu 43.1 km çatdırıldı. Divar beton piltələrdən çəkilmiş və hündürlüyü 2–3.6 m idi. Divarların tikintisi 1975-ci ilə kimi davam etdi və yekunlaşdı. 1961-ci ildən 1989-cu ilə kimi Şərqi Berlindən Qərbi Berlinə 5000-nə yaxın qanunsuz qaçış qeydə alınmışdır.
Sərhədlərin açılması
3 oktyabr 1990-cı il həm ADR və AFR-ın, həmdə Qərbi və Şərqi Berlinin rəsmən birləşməsi tarixi hesab olunur. 40 illik Berlin divarlarıda tədricən söküldü. Buna baxmayaraq hələdə Berlin divarlarının kiçik bir hissəsi saxlanılmış və burda "Yaddaş pəncərəsi" adında memorial kompleks var.
Niftalı Quliyev
Niftalı Quliyev — Azərbaycan Respublikasının dünyaca tanınmış  boks idman hakimi, Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi, SSRİ İdman ustası,  Boks üzrə Beynəlxalq dərəcəli (EABA) hakim, Boks üzrə Beynəlxalq dərəcəli hakim. Avropa Boksçular İttifaqının hakimlər kollegiyasının üzvü.
Həyatı
Niftalı Tanrıverdi oğlu Quliyev 1948–ci ildə Zəngəzur mahalının Qafan bölgəsinin Çanaqçı kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
Niftalı Quliyev idmana olan marağı gənc yaşlarından yaranıb.
O, məşqçisi milliyyətcə alman olan Boris Moordandan sənətin sirlərini öyrənməyə başlayıb. Sumqayıt şəhər 13 saylı orta məktəbdə təhsilini bitirdikdən sonra 1971–1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi institutunda təhsil almış və dəfələrlə Azərbaycan, Ümumittifaq yarışlarının qalibi və mükafatçısı olmuşdur. Niftalı müəllim 1975–ci ildə “SSRİ İdman ustası” adına layiq görülmüşdür.
O, 1984–1997–ci illərdə Sumqayıt şəhəri Ehtiyat Əmək Qüvvələri Cəmiyyətinin sədri, 1997–2000–ci illərdə Təhsil Nazirliyi Respublika İdman Mərkəzinin direktor müavini, direktor əvəzi, 2000–ci ildən Təhsil Nazirliyi Respublika Bədən Tərbiyə Mərkəzində direktor vəzifələrində işləmişdir. Niftalı Quliyev 1987–ci ildən Azərbaycan Boks Federasiyasının vitse–prezidenti seçilmişdir.
Dövlətimiz tərəfindən əməyi yüksək qiymətləndirilmiş və 1998–ci ildə Azərbaycan Respublikasının Fəxri Bədən Tərbiyəsi və İdman işçisi adına layiq görülmüşdür. Niftalı Quliyev 1993–cü ildə Boks üzrə Beynəlxalq dərəcəli (EABA) hakim, 1996–cı ildə Boks üzrə Beynəlxalq dərəcəli (AİBA) hakim, 2000–2007–ci illərdə dünyanın boks üzrə ilin ən yaxşı hakimi, 2004–cü ildə Afina Olimpiya Oyunlarının ən yaxşı hakimlərindən biri və 2005–ci ildə isə Pekində keçirilən dünya birinciliyində Dünyanın bir nömrəli hakimi olmuş və yarışları inamla idarə etdiyi üçün böyük şöhrət qazanmışdır.
Dünya Olimpiya və Avropa birincilikləri yarışlarını yüksək səviyyədə idarə etmiş və ədalətli qərarı ilə başqalarından fərqlənmişdir.
Niftalı müəllim elmi yaradıcılıqla da məşğul olmuş və pedaqoji elmlər namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. O, 2005–ci ildən Azərbaycan Boks Federasiyasında Hakimlər Kollegiyasının sədri seçilmişdir. 2006–cı ildə Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür. XXVIII Yay Olimpiya oyunlarında iştirak etmişdir.
Ölkə Prezidenti fərqlənən idmançılarla yanaşı, Niftalı Quliyevə də mükafatlar vermişdir. O, Prezidentin sərəncamı ilə mənzil və qiymətli mükafatlara layiq görülmüşdür. Niftalı Quliyev Polşa, Danimarka, Slovakiya, Macarıstan, Xorvatiya, Rumıniya, İtaliya, Borqarıstan, Yunanıstan, Türkiyə, İran və digər ölkələrdə Beynəlxalq boks yarışlarında beynəlxalq dərəcəli hakim kimi yüksək dərəcədə yarışları idarə etmişdir.
15 dekabr 2012–ci ildə Niftalı Quliyev qəflətən dünyasını dəyişdi.
Bidam
Bidam – Koreyanın tarixi üç krallığından biri olan Şilada üsyan qaldırması ilə tanınır. Üsyan qaldırmazdan əvvəl, (məhkəmədə ən yüksəək vəzifə) adını aldı. Doğum taroxi və ya qazandığı nəaliyyətləri bəzi sənədlərdə tam olaraq göstərilməyib. Ancaq onun bir Sangdaedeung olmağı krallıq zadəganlarının və ya bir Jinggol-un tərkibində olduğunu göstərir.
Üsyan
Bidam 635-ci ildə Kraliça Seondeok tərfindən məhkəmənin ən yüksək vəzifəsi olan sangdeung təyin edildi. Həmin zamanlarda Kraliçanın səhhətində problemlər baş qaldırırdı və artıq vəzifəsinin öhtəsindən əvvəlki kimi gələ bilmirdi. Buna görə də işlərin çoxunu Bidama həvalə etdi. Bu ərəfədə Şila qərbdəb 40 qalanı zəbt edən Baekje və Goguryeo krallıqlarının birləşmiş güclərinin hücumuna məruz qaldı. Digər tərəfdən ,Kraliçanın gücünün artması Hwanbaek şürasının zadəgan üzvlərini narahat edirdi. Şilla yavaş-yavaş solurdu. Vəzifəsindən 2 il sinra Bidan üsyan başlatdı və bunları dilə gətirdi:"qadın hökümdar ölkəni idarə edə bilmədi, ban görə də qadınlar artıq qərar verməməlidir." Bidam həhkəmə və kraliçanın yanında söz  sahibi idi. Buna görə də şüra üzvləri onu dəstəklədi və Şila tarixindəki ən böyük üsyanı başlatdı. Kim Yushin və ordusu Kraliçanın yaşadığı Wolseong qalasındakı döyüşə hazırlaşmaq üçün dəstəkçiləri Myeonghwlasaseong qalasına topladı. Üsyan 8 fevral 647-də başlayıb 17 fevral 647-də də bitdi. Kraliça Seondeok üsyan tamamilə sonlanmazdan əvvəl vəfat etdi.Sonra 2 qadın hökmdar gəldi.Bunlardan ikincisi Kraliça Jindeok oldu. kraliça Jindeok 26 fevral, 647-ci ildə (Kraliça Seondeokun ölümündən 9 gün sonra ) Bidam və 30 kişinin bütün ailəsi ilə birlikdə edamını əmr etdi. Bəzi hekayələrdə Bidamın üsyanın ortasında öldüyü yazılır,lakin o üsyan başladıqdan 10 gündən az müddət sonra bitməyini istədi və Kraliça Seondeok üsyan başlayandan iki gün sonra öldü.
Bidamın üsyanı haqqında bir rəvayət var: Bidam üsyan gecəsi Kraliçanın yaşadığı Wolseong sarayına düşən bir ulduz görür və bunu mövhümatla əlaqələndirmək üçün Kraliçanın zamanının bitdiyi ilə bağlı bir işarə oldğunu bildirdi.Kraliça bunu eşidəndə qorxuya düşdü, amma Kim Yushin Kraliçaya üsyanı yatırtmaq üçün fikirləri olduğunu deyəndə sakitləşdi.Daha sonra bir çərpələngə yanan bir müqəvva yerləşdirdi və ulduzun geri qayıtdığını göstərmək üçün onu göyə yüksəltdi. Bidamın yoldaşları bunu görəndə cəsarətdən və həvəsdən düşdülər.Üsyan Kim Yushin və Kim Alcheon tərəfindən yatırıldı
Davamı
Bidamın Şilada rəqibi olaraq gördüyü şəxs Kim Yushin idi.
Əvvəlki həyatı ilə bağlı düşünülənlər
Bidam və Alcheonun yaşlarının yaxın olduğunu və Kral Jipyeongun hökümranlığı zamanında sarayda işlədiyini düşünürlər və Alcheon bir Hwarang olduguna gorə ,Bidam da cavan yaşlarında hwarang olmuş,bə daha sonra vəzifəsini yüksəldiblər. Başqa bir inanc,bir zamanlar insanların sevdiyi alim biri olma ehtimalıdır. O və Alcheonun, Kim Yolchun`la birlikdə Kraliça Seondeok`u bir şahzadə olaraq dəstəklədiyi gücün arxasındakı insanlar olduğu deyildi.
Siyasi uzaqgöqənliyi sayəsində Gaya-Şila döyüşü ərəfəsində Gayanın məğlubiyyətində böyük rol oynayıb və onunla Kim Yushin arasındakı rəqabətin artmasına səbəb olub.
Həmçinin bax
Kraliça Seondeok
Şila krallığı
Sor-Sor xalçaları
Sor-Sor xalçaları — Şirvan xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Hacı Arif (film, 1995)
Hacı Arif qısametrajlı sənədli film Film 1995-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkilib. Filmin rejissoru Nizami Abbasdır.
Məzmun
Film müğənni, xanəndə, Azərbaycanın Xalq artisti, professor Arif Babayevin həyat və yaradıcılığından bəhs edir.
Ficus lacunata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Valqa
Valqa (,, 1920-ci ilə gədər Valk -, keçmiş adı Vleh) — Estoniyanın cənubundakı Vаlqаmаа bölgəsinin inzibati mərkəzi. Pedeli çayının sahilində yerləşir. Şəhərin sahəsi 16,5 km² təşkil edir. Tartuya qədər məsafə 89 km, Pyarnuya gədər 144 km, Tallinə gədər 245 km, 175 km Riqaya və Pskova 170 km-ə bərabərdir. Valqa dəmir və avtomobil yollarının kəsişməsində yerləşir. Estoniyanın və Latviyanın Şengen birliyinə daxil olması ilə Valqa və Valka şəhərləri arasında ümumi ictimai avtobus nəqliyyatının işə düşdüyü elan olunmuşdur. 450px|right
Tarix
Şəhərin əsası 1286-cı ildə Valk adı ilə qoyulub. Rusiya imperiyası dövründə şəhər Liflyandiya quberniyasının tərkibinə daxil edilmişdi. 1950—1991-ci illərdə Valqa Valqa rayonunun mərkəzi idi.
İqtisadiyyat
Valqa sürətlə inkişaf edir. 1996-cı ildən, əhalinin həyat keyfiyyəti, mərkəzi kitabxana, Valga stadionunun, muzey, Valga Xəstəxanası və mədəniyyət və hobbi mərkəzləri, o cümlədən bir neçə bina təmiri ilə xeyli yaxşılaşmışdır. Addım-addım məktəblər və uşaq bağçaları da təkmilləşdirilərək təmir olunur. 2003-cü ildən şəhərin su keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün yeni su təmizləyici stansiya istismara verilmişdir.
İqlimi
Valqa'nın iqlim dəniz xüsusiyyətləri ilə mülayim kontinentaldır. Valqa adətən mülayim qışı və davamlı, lakin qısa yay iqlimi ilə xüsusiyyətlənir.
Mədəniyyət
Şəhərdə (həftədə üç dəfə) "Valgamaalane" (estonca) və "Валкъ" (rusca) adlı qəzetlər nəşr olunur.
Valqa sərhəd şəhəridir, onun tarixi ərzində hər bir dövlət öz təsirini qoymuşlar. Baxımlı abidələri:
Təhsil
Valqa şəhərində ilk təhsil mərkəzləri (əsasən orta məktəblər), 1788-ci ildən mövcuddur. XIX əsrdə şəhərdə artıq inkişaf etmiş təhsil ocaqları yaranmışdır. Şəhər əhalisinin müxtəlifliyi, Valqada eston, latış, rus, alman dillərində məktəblərin yaranmasına səbəb oldu.
Marşrut
Avtomobildə: Şəhəri Yıhvi - Narva, Uulu ( Pyarnu ), Vıru və Riqanı birləşdirən şose keçir. Valqanın Tartuya şose ilə 89, Pyarnuya 144, Tallinə 245, Riqaya 175, Pskova 170 km məsafəsi var.
Qardaşlaşmış şəhərlər
Valqa aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmış şəhərdir :
Ağa Əhməd İsazadə
Əhməd İsazadə — əməkdar elm xadimi, sənətşünaslıq elmləri doktoru, professor. Azərbaycanda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş ilk musiqişünas-alimdir.
Həyatı və yaradıcılığı
1963-cü ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edəndən sonra Ə. Isazadə xalq musiqi janrlarının toplanılması, notlaşdırılması və tədqiqi məsələlərinə ciddi elmi maraq göstərir.
Azərbaycanın bölgələrini gəzib, xalq musiqisi nümunələrini, folklor mahnı və rəqslərini lentə almaq, nota yazmaq, sistemləşdirmək, elmi-nəzəri təhlil etmək kimi məsələlər, demək olar ki, musiqişünaslığın diqqətindən kənarda qalmışdı. Bцyьk sənətkar Bьlbьlьn rəhbərliyi ilə bu sahədə uzun illər uğurlu fəaliyyət göstərən Elmi-Tədqiqat Musiqi Kabineti (ETMK) 1940-cı illərin əvvələrində fəaliyyətini dayandırandan sonra xalq musiqisinin toplanılması və notlaşdırılması işində durğunluq, boşluq yarandı. 1960-cı illərdə Ə. İsazadənin bu sahədə məqsədyönlu işə başlaması və musiqişünasları, bəstəkarları da bu işə cəlb edə bilməsi, tədricən həmin boşluğu aradan qaldırdı. O, 1960-cı illərin ikinci yarısından etibarən Azərbaycanın, demək olar ki, bütün bölgələrinə – Qarabağ (Şuşa, Ağdam, Füzuli, Ağcabədi, Kəlbəcər), Lənkəran, Astara, Masallı, Sabiribad, Salyan, Quba, Dəvəçi, Xaçmaz, Kürdəmir, Göyçay, Şəki, Qax, Şəmkir, Naxçıvan, Şərur və başqa folklor ekspedisiyalarına gedərək, yüzlərlə folklor, nümunələri toplamış, nota yazmış, bölgələrdəki xalq musiqi ifaзıları haqqında dəyərli informasiyalar əldə etmiş, yeni xalq зalğı alətləri nümunələri tapmışdır. 1960-1980-ci illərdə məqsədyönlü şəkildə aparılan folklor ekspedisiyalarının nəticəsində Ə. İsazadə mətbuatda elmi-məlumat xarakterli məqalələrlə çıxış etmiş, orijinal materiallarla oxucuları tanış etmiş, istedadlı və peşəkar xalq musiqiзiləri haqqında elmi-publisist məqalələri ilə onları ictimaiyyətə tanıtmışdır. Toplanmış qiymətli materiallar əsasında Ə. İsazadə ümumittifaq (SSRİ) səviyyəli elmi-tədbirlərdə məruzələr etmiş, elmi nəşrlərdə maraqlı məqalələr dərc etdirmişdir. Alminin bu fəaliyyəti sayəsində institutda folklor arxivi yaranmış, həmin ekspedisiyalardan əldə edilmiş xalq musiqisi nümunələri əsasında Ə. Isazadə bəstəkar Nəriman Məmmədovla birlikdə iki hissədən ibarət "Azərbaycan xalq mahnı və oyun havaları" adlı folklor toplusu tərtib etmiş və bu toplular nəşr olunmuşdur (1975,1984). Məhz institutdakı belə bir fəaliyyət nəticəsində burada müstəqil şöbə – xalq musiqisinin tarixi və nəzəriyyəsi şöbəsi yaradılmış və Ə. İsazadə şöbəyə müdir seçilmişdir. Başqa sözlə, Ə.İsazadə vaxtilə dahi Üzəyir bəyin, Bülbülün xalq musiqisi nümunələrinin toplanılması və yazıya alınması barədə fikir və tövsiyələrini layiqincə yerinə yetirmişdir. Bu illərdə ekspedisiyalardan əldə edilmiş materiallar əsasında şöbədə irihəcmli fundamental "Azərbaycan xalq musiqisi atası" tərtib edilmiş, xalq musiqimizin janrlar üzrə yayılma arealı müəyyənləşdirilmişdir. Təəssüf ki, 15 ildir bu tədqiqat maliyyə problemləri səbəblərindən nəşr edilə bilmir.
Ə. İsazadə Azərbaycanda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş ilk musiqişünas-alimdir. Alim ilk dəfə olaraq, Azərbaycan xalq musiqisinin tarixi, arxeoloji, etnoqrafik mənbələrini, həmçinin orta əsrlərdəki poetik və tətbiqi sənət mənbələrini aşkarlamış, xalq musiqisinin bu mənbələr əsasında tədqiq edilməsinin elmi-metodoloji prinsiplərini mьəyyənləşdirmişdir. Məhz araşdırmaları sayəsində Azərbaycan xalq musiqisinin notlaşdırılması, öyrənilməsi tarixi və bu məsələləin nəzəri aspekti sistemli şəkildə ilk dəfə elmi-musiqişünaslıq həllini tapmışdır. Ə. İsazadənin musiqi mədəniyyəti qarşısında bir xidməti də bundan ibarətdir ki, o, dissertasiyada ilk dəfə Azərbaycan xalq musiqisinin ilk not nümunələrini əldə etmiş və XIX əsrin ikinci yarısında not yazısına salınmış xalq mahnı və rəqs nümunələrimizi tapmışdır. SSRİ və xarici ölkə arxivlərindən əldə edilmiş bu elmi tapıntılar və ümumən müdafiə edilmiş ilk doktorluq dissertasiyası sayəsində müasir musiqi elmimizin mənbə və informasiyaları xeyli zənginləşmişdir.
Ə. İsazadə 30 ildən çox MEA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunda xalq musiqisinin tarixi və nəzəriyyəsi şöbəsinə rəhbərlik edib. Bu illər ərzində onun elmi rəhbərliyi və opponentliyi ilə onlarla elmi əsərlər yazılmış, müdafiə edilmiş, zəngin xalq musiqisi irsimizin müxtəlif problemləri, bəstəkar-folklor əlaqələri, milli musiqi təfəkkürünün nəzəri məsələləri öyrənilmiş, məqalə və monoqrafiyalar yazılmışdır.
Eyvaz Qocayev
Eyvaz Vaqif oğlu Qocayev — jurnalist,  "sumqayitxeber.com" xəbər portalının təsisçisi və baş redaktoru
Həyatı
1984-cü ilin aprel ayının 12-də Azərbaycan SSR-in Zəngilan rayonunun Sarallı Xəştab kəndində anadan olmuşdur.
2001-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 2005-ci ildə həmin ali məktəbin bakalavr pilləsini bitirmişdir.
Fəaliyyəti
Çox erkən yaşlarından ictimai həyatda aktiv iştirak etməyə başlayıb. Gənclər təşkilatlarında, media orqanlarında təsisçi və rəhbər vəzifələrdə çalışıb. 2009-cu ildən fəaliyyət göstərən Azərbaycanın ilk regional xəbər portalı olan "Sumqayitxeber.com”un təsisçisi və baş redaktorudur.
Son 10 ildə təlimçi, jurnalist və yazar kimi fəaliyyət göstərən Eyvaz Qocayevin yazdığı "Karyera bələdçisi” kitabı Azərbaycanda ən çox oxunan kitablar sırasındadır.
Yüzlərlə gəncə həm İKT, həm də karyera planlaşdırılması sahəsində təlimlər keçən Eyvaz Qocayev Sumqayıt şəhərinin sosial-mədəni həyatında xüsusi fəallığı ilə fərqlənib.
2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə keçirilən seçkilərdə 43 saylı Sumqayıt üçüncü seçki dairəsindən öz təşəbbüsü ilə namizəd kimi iştirak etmişdir.
Luqo
Luqo (Lugo) — İspaniyanın tarixi Qalisiya muxtar regionunda yerləşən şəhər. Lugo vilayətinin mərkəzidir.
Cəld vallabi
(Macropus agilis) — cinsinə aid heyvan növü.
Silviya Bosurqi
Silviya Bosurqi — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Silviya Bosurqi, İtaliya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Yunanıstan yığmasını 11:10 hesabı ilə məğlub edən İtaliya yığması, Afina Olimpiadasını qızıl medalına sahib oldu.
Daha sonra Silviya Bosurqi, İtaliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasına 8:10 hesabı ilə məğlub olan İtaliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını altıncı pillədə başa vurdu.
Vətən mənə oğul desə (film, 1996)
Məzmun
Filmdə Azərbaycanın milli qəhrəmanı, çavuş Etibar İsmayılovun Azərbaycan torpaqlarının erməni qəsbkarlarından qorunması və döyüş dostlarının həyatını xilas etmək üçün düşmən tankının altına atılaraq, onu məhv etməsindən, igidlik və şücaət göstərməsindən danışılır.
Azərbaycan əsgərləri ordumuzun tarixində ilk dəfə belə qəhrəmanlığın şahidi olmuşdur.
Film haqqında
Film Ağcabədi Pambıq Zavodunun sifarişi ilə çəkilmişdir.
Həsən İzzəddin Dinamo
Həsən İzzəddin Dinamo — Türkiyə şairi.
Aşıq İsgəndər Ağbabalı
Aşıq İsgəndər Ağbabalı — Ağbabanın sonuncu azman aşığı.
Həyatı
Aşıq İsgəndər 1925-ci ildə Ağbaba bölgəsinin Ellərkənd kəndində, Bəxtiyar kişinin ailəsində dünyaya gəlmişdir.
Aşıq İsgəndər Ağbabalı tanınmış güllüoğlular tayfasındandır. Bu tayfanın el şairləri (Qasım Əfəndi, Heydər Xoca, Güllüoğlu İsgəndər, Daşdan Daşdanov və b.) az deyil. İsgəndər hələ uşaq yaşlarından saza-sözə könül vermişdir. Bir gün Aşıq Nəsib Ellərkəndə gələndə onun sədasını eşidib İsgəndəri yanına çağırtdırır. Aşıq İsgəndər Ağbabalı bu hadisəni öz xatirəsində belə verir: "Qorxa-qorxa yanına getdim. Maa demişdilər. Aşıq Nəsif çox hersdi adamdı, elə buna görə də qorxurdum. Həyə, getdim yanına salam verdim. Salamımı alıf maa yer göstərdi: Otu. Oturdum. Dedi: "A bala, deyillər, sənin bir sazın da var, get onu da gətir, saa bir qulax asmax isdiyirəm. İsdədim deyəm sazım-zadım yoxdu, əmbə yadıma deyilənnər tüşdü, yanı aşıx çox hersdi adamdı. Əvə gedif sazımı gətdim. Sazda nə saz, ay sağ olmuşdar, bir taxtıya o, bu başınnan bir-iki mıx vuruf tel çəhmişdim. Həyə, sazımı gətirənnən sonra Nəsib dedi: Oxu görüm. Sazımı çalıf oxudum".
Aşıq İsgəndər Aşıq Nəsibin yanında bir neçə il qalıb sənət dərsini alandan sonra aşıqlığa başlamış, yığnaqlar, məclislər keçirmişdir. Ancaq Sovet "təntənəsinin dalğası" onu da tutdu. O, "Gördüm" adlı qoşmasmda həbs edilməsini yanıqlı bir dillə qeyd etmişdlir:
Qırx dördüncü ildə qarışdı başım, Elə bil qaralar geymişdi yaşım. Məndən üz döndərdi qohum-qardaşın, Baxtım qara gəldi, qalanı gördüm.
Aşıq İsgəndər Ağbabalı Ağbaba aşıq havalarının ("Çıldır divanisi", "Xoşqılıq", "Xoşdamağı", "Ağbabayi", "Ağbaba qaytarması", "Şenlik Mirzəcanıslı", "Konyalı", "Qəza nişanı", "Sarı yaylıq", "Ota nanayı", "Çıldır zinharısı", "Aşıq Tüccarın nanayı", "Ağbaba zarıncısı", "Sörəyeli", "Tərcümanı", "Summanı", "Atüstü", "Sörəyeli", "Dəli hicranı", "Qırdoğlu", "Dərbədəri", "Qars gözəlləməsi", "Çıldırı", "Baharı", "Rəhmanı", "Sirri-sübhan", "Göyatlı", "Dovşanquluoğlunun gəraylısı", "Qaracaoğlan", "Daşdanoğlu", "Asıroğlu", "Durmuşoğlu", "Çalpapaq", "Tərəkəmə", "Türkmanı", "İsgəndəri", "Ağbaba gülü", "Gəlin nanayı" və b.) mahir ifaçısı idi. O, otuz üç dastanı sinədən bilirdi. Yaxşı dastançı aşıq kimi şöhrəti eldən-elə, dildən-dilə yayılmışdır. Bundan əlavə aşıq Ağbaba regional dastanlarının ("Qaracaoğlan", "Qaçax Yusif", "Qulamsöyüm", "Aybəniz-Gündoğan", "Yetim Məhəmməd", "Yaralı Mahmud" və b.) mahir bilicisi sayılırdı. Aşıq İsgəndər həm də yaradıcı aşıq olduğundan bir neçə aşıq rəvayəti ("Qaçaq Usuf oğlu Məmmədvəli", "Ellərkətdi Bilalın ermənilərnən qabaxlaşması", "Məşədi Paşa", "Hənifənin küsməyi" və b.) yaratmışdır.
Aşıq İsgəndər Ağbabalı da Qars-Çıldır ozan-aşıq məktəbinin varislik ənənəsini sevə-sevə yaşadan istedadlı söz sənətkarlarından biri idi. Bu el sənətkarı həm də Ağbaba aşıq mühitinin qədim sənətkarlarının (Dədə Dərbədəri, Aşıq Qərib Hasan, Qərib Rza, Aşıq Nəsib, Çorlu Məhəmməd və b.) eləcə də Çıldır aşıq mühitinin sənətkarlarının (Aşıq Şenlik, Aşıq Nuru, Xəstə Hasan, Dəli Bayram və b.) ədəbi irsinə yaxşı bələd olduğundan neçə-neçə el sənətkarlarının şeirləri bu ustad aşıqdan toplanıb yazıya alınmışdır. Onun Gümrü aşıqlarından (Aşıq Tüccar, Aşıq Haqverdi, Tomar Hasan, Usta Nağı və b.) məlumatı az deyildi.
Aşıq İsgəndərin Yetim Əsgərlə, Aşıq Məhərrəmlə, Aşıq İmranla, Aşıq Hüseyn Saraclı ilə, Aşıq Avılla, Aşıq Sövqi ilə, Aşıq Nəsiblə deyişmələri vardır. O, XX yüzilliyin 50-ci illərindən uzaq Qazaxıstana, Orta Asiyaya da gedir, o yerlərdə ağır yığnaqlar keçirirdi. Aşıq İsgəndər həm də ustad aşıq kimi xeyli şagird (Aşıq Paşa Göydağlı, Aşıq Mürtəza, Aşıq Qəşəm, Aşıq Qəzənfər, Aşıq Faxfur Ağbabalı) yetişdirmişdir. Onun Ağbaba aşıq mühitinə xas ustad-şəyird ənənələri haqqında verdiyi bilgi də çox maraqlıdır. Burada aşıqlığın "beş şərti" öz əksini tapmışdır. Bu "beş şərti" olduğu kimi ustad-şəyird münasibətlərində verdiyimizdən əlavə şərhə ehtiyac duymuruq.
Aşıq İsgəndərin ədəbi irsi zəngin olsa da, onun şeirlərinin çox hissəsi itib-batmış, yaradıcılığının ancaq bir hissəsi işıq üzü görmüşdür.
Aşıq İsgəndər Ağbabalı 1992-ci ildə Şəmkirdə dünyasını dəyişmişdir.
Ağbaba aşıq mühitinin çağdaş nümayəndəsi Aşıq İsgəndər Ağbabalı yeganə el sənətkarıdır ki, barəsində xeyli məqalələr, ədəbi irsindən örnəklər müxtəlif kitablarda çap edilmiş, hətta haqqında bir kitab işıq üzü görmüşdür.
Aşıq İsgəndər Ağbabalı 1992-ci ildə Şəmkirdə vəfat edib, Şəmkir qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Aşıq İsgəndər Ağbabalının yeganə kitabı ölümündən altı il sonra işıq üzü görmüşdür.
Hacıqabul xalçaları
Hacıqabul xalçaları — Şirvan xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Çezar
Çezar — 18 fevral 1980-ci ildə anadan olan Rumıniyalı müğənni.
Çezar 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Rumıniyanı "It's My Life" mahnısı ilə təmsil edib və öz ölkəsinə 14-cü yeri qazandırıb.
Kaxat-Xəl
Kaxat-Xəl — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Vxodnıe adaları
Vxodnıe adaları — Şimal Torpağının qərb hissəsində (Rusiya) yerləşın adalar qrupu. Adalar Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizi suları ilə əhatələnir. İnzibati cəhətdən isə Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. Arxipelaq iki adadan ibarətdir.
Bolşevik adasında yerləşən Ansev burnundan 2 km cənubda, Solneçnaya buxtasının girəcəyində yerləşir. Burada Solneçnaya qütb stansiyası vardır. Qrup iki adadan ibarətdir — Cənub və Şimal. Ortalama olaraq eyni ölçüyə malikdirlər. Cənub-qərbdən şimal-şərqə 1 km məsafədə uzanırlar. Ən hündür zirvəsi Şimal adasında yerləşir (18 m)
Funksional tənlik
Funksional tənlik — məchulu funksiya olan tənlik. Axtarılan funksiya müəyyən əməliyyatlarla (mürəkkəb funksiyanın əmələ gəlməsi əməliyyatları ilə) verilən məlum funksiyalarla bağlı olur. Adətən, axtarılan funksiyanın aid olduğu funksiyalar sinfi göstərilir. Məsələn,. Burada f axtarılan funksiyadır. Bu funksional tənliyin həlli funksiyasıdır(əgər tənliyin həlli kəsilməz funksiyalar sinfinə aiddirsə). və tənliklərinin kəsilməz həlləri, uyğun olaraq, y=ln x və y=e^{x} funksiyalarıdır. Tək və cüt funksiyaların, dövri funksiyaların tərifləri funksional tənliklər vasitəsilə verilir.
İmarət Qərvənd
İmarət Qərvənd — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun İmarət Qərvənd kəndi Kəlbəcər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Kənd 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Toponimikası
Kəndi Qarabağda yaşamış qərvənd tayfasına mənsub ailələr salmışlar. Oykonimin birinci komponenti imarət (vaxtilə burada mövcud olmuş mülkə işarədir) sözü yaşayış məntəqəsini eyniadlı digər kəndlərdən fərqləndirmək üçün artırılmışdır.
Tarixi
İmarət Qərvənd kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi, lakin 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürüldü. İmarət Qərvənd kəndi də Kəlbəcər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biridir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Ağdaban çayının sahilində, Murovdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Yunus Məmmədli
Yunus Məmmədli (d. 20 yanvar 1940-cı il, Yuxarı Zağalı kəndi, Göyçə mahalı) – Azərbaycanlı türkoloq alim, professor.
Həyatı
Yunus Məmmədli 20 yanvar 1940-cı ildə Göyçə mahalının Yuxarı Zağalı kəndində anadan olub. Göyçə mahalı Basarkeçər rayonunun Daşkənd kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirmişdir.
İrəvan Pedaqoji İnstitutunun riyaziyyat fakültəsinə qəbul olub. Sonralar fakültə bağlandığından sonra dil-ədəbiyyat fakültəsini bitirmişdir. Təyinatla kəndlərinə göndərilən Yunus Məmmədli kənd orta məktəbin direktoru işləmişdir.
1963-cü ildə V.İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnsritutunun dilçilik fakültəsinin aspiranturasına qəbul olunur. Aspiranturanı bitirib Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutuna göndərilib.
Sonralar yenidən APİ-yə qayıdıb və burada 1992-ci ilə qədər dil-ədəbiyyat fakültəsində müəllim işləmişdir.
1992-ci ildən Türkiyədə yaşayır və işləyir.
Ərcümənd Behzad Lav
Ərcümənd Behzad Lav(1903-1983)—Türkiyə şairi.
Həyatı
Bu dövrdə aşağıdakı şeir kitablarını yayınlayır: "S.O.S." (1931), "Xaos" (1934), "Açıl, kilidim, açıl" (1940). İlk şeirlərini ənənəvi şeir tərzində yazır. Sonradan Nazim Hikmətin təsiri ilə sərbəst tərzdə şeirlər yazmağa başlamışdır. Daha çox sürrealizmin təsiri altına düşmüşdür.
Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası
Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası və ya qısaca: AMEA ŞAR (tam adı: Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nəsirəddin Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası) — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 975 saylı qərarı ilə 17 noyabr 1959-cu ildə yaradılmış, AMEA Fizika-Riyaziyyat və Texnika Elmləri Bölməsi tərkibində elmi-tədqiqat institutu statusunda fəaliyyət göstərən Rəsədxana. Rəsədxana Böyük Qafqaz dağlarının şimali-şərqində Bakı şəhərindən 150 km məsafədə, Pirqulu dağının şərq hissəsində, dəniz səviyyəsi ndən 1435-1500 m yüksəklikdə, λ = 48⁰ 35' 04" E, φ = 40⁰ 46' 20" N coğrafi koordinatlarında yerləşir. Burada müşahidə üçün əlverişli aydın gecələrin sayı il ərzində 150-180-ə çatır.
Tarixi
thumb|Rəsədxana Azərbaycan ın bir sıra rayonlarında astroiqlimin öyrənilməsi üçün yaradılmış astronomik ekspedisiya hələ 1927-ci ildən fəaliyyətə başlamışdı. Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ, Kəlbəcər, Laçın, Şamaxı, Xızı və s.   bölgələrinin ayrı-ayrı məntəqələrində gələcəkdə astronomiya rəsədxanası yaradılması üçün əlverişli yerin seçilməsi istiqamətində işlər aparılmışdı. Aparılan tədqiqatlar  nəticəsində, 1953-cü ildə Şamaxı rayonunun Pirqulu ərazisində müşahidə bazasının, sonralar isə rəsədxananın tikilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Rəsədxana o zamanki Azərbaycan EA Fizika və Riyaziyyat İnstitutunun tərkibində 1954-cü ildə yaradılmış Astrofizika şöbəsi, sonradan 1956-cı ildə Elmlər Akademiyasının Astrofizika Sektoru kimi  fəaliyyət göstərmişdir. 1960-cı ildən müstəqil elmi-tədqiqat institutu statusu ilə Azərbaycan EA strukturuna daxil edilmişdir.
1960-1980-ci illərdə ŞAR-da müntəzəm şəkildə astrofiziki müşahidələr təşkil olunmuşdur. Elə həmin illərdə də astrofizika ixtisası üzrə kadrların hazırlanması işinə böyük diqqət verilmişdir. Bu məqsədlə 1976-cı ildə ulu öndərimiz Heydər Əliyevin xüsusi göstərişi ilə Azərbaycan Dövlət Universiteti ndə Astrofizika kafedrası yaradılmışdır. Həmin kafedra astronomiya sahəsində ixtisaslı kadrların yetişdirilməsində mühüm rol oynamışdır.