cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cəbrayıl Məmmədov
Həyatı
Məmmədov Cəbrayıl Teymur oğlu 01 iyun 1946-cı ildə Azərbaycan Respublikası Cəbrayıl rayonunun Şükürbəyli kəndində anadan olmuşdur. 1969-cu ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutu, müalicə - profilaktika fakultəsini bitirib. 1969-1972-ci illərdə Cəbrayıl rayonunda kənd xəstəxanasının baş həkimi işləmişdir. 1973-cü ildə ATİ-nin II daxili xəstəliklərin propedevtikası kafedrasında baş laborant, 1974-cü ildə assistent, sonradan dosent, professor işləmişdir. 1989- cu il tarixdən 11.VII.2013-cü il tarixə kimi II daxili xəstəliklərin propedevtikası kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
2000-ci ildə Respublikanın «Əməkdar həkimi», 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin qərarı ilə «Əməkdar elm xadimi» fəxri adına layiq görülmüşdür.
1979-cu ildə Tbilisidə "Allerqologiya və İmmunologiya" ixtisası üzrə tibb elmləri namizədi adı almış, 1985-89-cu illərdə Leninqrad şəhərində doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1990-cı ildə tibb elmləri doktoru, 1991-ci ildə isə professor adı almışdır.
300-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 3 dərsliyin, 1 monoqrafiyanın, 6 metodik tövsiyənin müəllifidir.
Azərbaycan Respublikasının baş allerqoloqu 1992-ci ildə ATU-nun II müalicə fakultəsinin dekanı olmuşdur. 1993-96-cı illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin tədris işləri üzrə prorektoru vəzifəsində çalışmışdır. Avropa Respiratorlar Cəmiyyətinin üzvü, Amerika Torakal Cəmiyyətinin üzvü, Beynəlxalq allerqoloqlar, immunoloqlar və immunoreabilitoloqlar cəmiyyətinin üzvü.
Trichilia dregeana
(Trichilia dregeana) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ərəb (Masallı)
Ərəb — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 1106 nəfərdir.
Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsi özündə ərəb etnonimini əks etdirir. VII əsrdən ərəb işğallarının başlaması ilə əlaqədar Xilafətin tərkibinə daxil olan ərazilərə, o cümlədən Azərbaycana xeyli ərəb tayfası köçürülmüşdür. Mənbələrin məlumatına görə, təkcə xəzər-ərəb müharibələri dövründə Hişam ibn Mərvan 731-ci ildə şimal sərhədlərini qorumaq üçün Azərbaycanda Şamdan (Suriya) gəlmiş 40 min ərəb ailəsi yerləşdirmişdir. Ərəblərin Azərbaycana köçürülməsi sonralar kütləvi hal almışdır. Gələn ərəblərin əksəriyyəti Şam, Mosul, Diar, Rəbiə, Yəmən, Xeybər, Xillə, Kufə, Bəsrə və s. dairələrdən idi. XIX əsrə aid məlumata görə, Zaqafqaziyada ərəb komponentli kənd adlarının 29-undan 19-u Bakı quberniyasında idi.
Həmçinin bax
Jindi
Kıncıvo
Monidigah
Bulbophyllum tjadasmalangense
(Bulbophyllum tjadasmalangense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Komi-permyaklar
Komi-permyaklar — komilərin subetnik qrupu, mütləq əksəriyyəti Rusiyada yaşayırlar. Komi dilinin dialekti olan Komi-permyak diliində danışırlar.
Gülüstan qalası (Goranboy)
Qala Goranboy rayonu ərazisindədir. Tam şəkildə dövrümüzə çatmasa da müəyyən bürcləri qorunmuşdur. Qalanın tikilmə tarixi tədqiqatçılar tərəfindən Qafqaz Albaniyası dövrünə aid edilir. Yerli daşlardan tikilən qala möhkəm müdafiə qurğusu olub. XVIII-XIX əsrlərdə mövcud olmuş Gülüstan məlikliyinin mərkəzi olub. Tarixi Gülüstan müqaviləsi də bu qalada imzalanıb.
Komilər
Komilər — ana dili komi dili olan Fin-uqor xalqlarından biri, Fin-uqor xalqlarının Fin-perm qrupunun Perm yarımqrupuna daxildirlər, əsasən Rusiyada yaşayırlar. Komi dilinin dilaektlərində danışan üç subetnik qrupdan ibarətdirlər: Komi-zıryanlar, Komi-permyaklar və Komi-yazvalar.
Komi-zıryanlar komilərin subetnik qrupudur və əsasən Rusiyada yaşayırlar. Komi dilinin dialekti – komi-zıryan dialektində danışırlar.
Digah (Masallı)
Əhalisi
Əhalisi 3722 nəfərdir (2009).
Everett Şinn
Everett Şinn — ABŞ rəssamı. Əsasən realist və modernist üslubda əsərlər yaratmışdır. "Səkkiz" adlı rəssamlar qrupu ilə də işləmişdir. Əsərlərində Nyu-Yorkun çaxnaşmalı şəhər həyatını, ustası olduğu teatr səhnələrini əks etdirmişdir.
İlk illəri
Everett Şinn 1876-cı ildə Nyu-Cersidə 8 uşaqlı ailənin son beşiyi kimi dünyaya göz açmışdır. Atasının ən sevdiyi yazıçı olan Edvard Everett Heylin şərəfinə isə Everett adlandırıldı.
Karyerası
17 yaşında burada illüstrator kimi işə başlayan zaman bu sahə öz zirvəsində idi. Onun canlı, sanki hərəkətdəymiş kimi şəkillər çəkmək və şəklin lazımi detallarına diqqət cəlb edə bilmək qabiliyyəti Şinnə bu sahədə uğur qazandırdı. Robert Henri, Con Sloun, Cozef Launla və digər gələcək "Səkkiz" qrupunun üzvləri ilə burada tanış oldu. Onlar birliktə Kömür Klubu adlı qeyri-rəsmi alternativ sənət məktəbini yaradırlar.
thumb|left|Aşkan məktəbi rəssamları (soldan sağa): Everett Şinn, Robert Henri və Con Sloun. Onlar çılpaq şəkillər çəkir, bir-birinin əsərlərini müzakirə və tənqid edirdilər. Kömür klubundakılar cəmiyyətin həm tərbiyəsiz, həm də intellektual təbəqəsi hesab olununan insanlar idi. Elə bu klub Aşkan məktəbinin yaranması üçün təməl daşı rolunu oynadı. Klubun üzvlərindən Henri digərlərinin Zolya, Emerson, İbsen, Vitmen kimi yazıçıları öyrənməyə cəlb edir, rəssamlıqda yeni stillər yaratmağa həvəsləndirirdi. O, gənc sənətkarlara modern şəhərlərdən ilham almağa çağırırdı. Onun fikrincə, müasir rəssamları hamının öyrəşdiyi üslublardan, qəliblərdən uzaq qaçmalı, daha azad stildə yaratmalı idi. Bu fikir Şinnin də sənətə baxış bucağını təşkil edirdi.
O, Filedalfiya Pressdə uğur qazansa da, 1897-ci ildə buranı tərk edib Nyu-Yorka gedir və "Anslee’s Magazine"də işə başlayır. İlk arvadıyla tanışlığı da elə bura ilə bağlıdır. Bundan başqa da o, amerikanın çoxlu məşhur jurnallarında işləmişdir (Harper’s, Vanity fair, Cief, Cook, Judge). Burada işlədiyi illərdə artıq əsərlərini sərgilərdə də nümayiş etdirməyə başlayır. Nümayiş olunan əsərlər cəmiyyətdə təzadlı fikirlərə səbəb olmuşdur.
1897-ci ilin sonlarında "New York World"də işləyən Cozef Pulitserdən illüstrator kimi yüksək maaşla iş təklifi alır.
1908-ci ildə Everett Şinn Maqbet qalereyasında bir sərgi keçirir. Sərgidəki rəsmlər Milli Dizayn Akademiyasının ənənəvi üslubdakı rəsmlərinə etiraz xarakteri daşıyırdı. Sərgi bir neçə şəhəri gəzir, mətbuatda səs-sorağa səbəb olur. Bu da ölkədə Aşkan məktəbinin milli nüfuzunu artırır.
1937-1953-cü illər arası çoxlu dəyərli mükafatlara layiq görülən və vacib sərgilərin iştitakçısı olan Everett Şinn 1953-cü ildə ağ ciyər xərçəngindən vəfat edir.
Teatr
Teatra olan sevgisi yalnız rəssamlıqda özünü göstərmir. Onun rəssamlıq studiyasında 55 oturacaqlıq kiçik teatrı var idi ki, burada pyeslər yazır, kostyumlar, səhnə dekorları dizayn edirdi. Bütün bu işlər olduqca xırda gəlir gətirsə də, "Adiyə qarşı ən bədxah" adlı pyesi 7 müxtəlif dildə tamaşaya qoyulur.
Everett Şinnin teatr sahəsində çoxlu dostları da var idi. Bu insanların köməyi ilə Şinn Manhettenin elit, varlı təbəqəsindən olur. Bundan sonra o, varlıların evinə divar rəsmləri çəkməklə də məşğul olur. Müştərilər, əsasən, XVI Lüdovik dönəmindəki Rokoko revivalizmi üslubunda rəsmlər sifariş edirdi. Divar rəsmləri sahəsinə verdiyi ən böyük töhfə Belasko teatrının divarlarını boyaması idi. Bura indi Brodvey teatrı kimi məşhurdur.
Əsərləri və üslubu
thumb|"Konser səhnəsi" (1903). Ümumilikdə, qrup üzvlərinin fikrincə, Everett Şinn Aşkan məktəbinin üslubuna ən az yaxın olan sənətkar idi. Çünki məktəb realist üslublu rəsmləri ilə tanınırdı. Şinni isə şəhərin kasıb hissələrindən çox, bahalı, elit həyat cəlb edirdi. Əsərlərində elit həyatın təsvirinə daha çox yer vermək rəsmlərin realistliyini azaldırdı.
Manhattanın sıxlığını, şəhər həyatını çox sevən sənətkar burda işlədiyi dövrü "Mott küçəsində yanğın və dava" kimi əsərlərində əks etdirir. Şinn, xüsusilə dramatik, aksionlu səhnələri təsvir etməyə böyük marağı vardı (qəzalar, yanan binalar, dava-dalaş). "London hippodromu” (1902) onun ən məşhur əsərlərindəndir.
"Dava" əsəri Şinnin realist üslubda çəkdiyi rəsmlərə gözəl nümunədir. Rəsmin sağ hissəsində barın çıxışındakı davanı izləyən bir qrup kişi təsvir olunub. Adamların bir hissəsi ağ, digərləri qara tonlarda təsvir olunub. Belə tonlar istifadə etmək o dövr üçün ənənəvi deyildi. Bu rənglər əsəri biraz da anlaşılmaz etmişdir. Əsəri fərqləndirən başqa bir cəhət istifadə etdiyi arxaplandır. Şinn, əsasən, elegant arxaplanlara üstünlük versə də, bu rəsmdə amerikanın sadə, kasıb arxa küçələrini təsvirini verir. "Dava" rəsmi "Nyu-York dokları", "Çamaşırxana", "Gecə həyatı: Qəza" və bu kimi əsərlərlə birlikdə Aşkan məktəbinin klassik nümunələrindən hesab olunur.
1900-cü ildə Şinnin Arvadıyla birgə çıxdığı Avropa səyahəti onun rəssamlıq üslübuna xeyli təsir edir. O, impressionist üslubda da əsərlər yaratmağa başlayır.
Bu səyahətlə bağlı özünün qeydləri olmasa da, onun Fransada Onore Domye, Edqar Deqa, Anri de Tuluz-Lotrek, İngiltərədə Volter Sikert əsərləri ilə tanış olduğu güman olunur. Bu sənətkarların üslubu ilə tanışlığın izləri onun növbəti əsərlərində özünü göstərir.
Xüsusilə, Deqa ona daha çox təsir edir. Avropadan qayıtdığı dövrdən sonra onun teatr məzmunlu əsərləri çoxalır. Bu məzmunlu əsərlərə Deqa da tez-tez müraciət edirdi. "Trapesiya", "Qış bağı", "Nyu-York", "Pərdə" kimi əsərləri Deqadan təsirlənərək yaradılmışdır.
Everett Şinn Pablo Pikasso və Anri Matiss kimi rəssamların üslubuni ciddi hesab etməmişdir.
Şəxsi həyatı
1899-cu ildə Florens Skovel ilə evlənir. O da nyu-cersili olan rəssam idi. Lakin 1912-ci ildə boşanırlar. 1913-cü ildə Korinna Boldvin ilə evlənir və 2 uşaq sahibi olur.
Bu evliliklərindən başqa 2 evliliyi də olan rəssamın qarışıq ailə həyatı çoxlu söz-söhbətə səbəb olmuşdur. Elə bu səbəblərdən Everett Şinni Teodor Drayzerin "Dahi" romanın baş obrazının prototipi hesab edirlər. İstedadlı rəssam olan baş obrazın ailə həyatında, qadınlarla münasibətində Şinnin həyatıyla paralelliklər mövcuddur.
Sallaq tuyevik
Vətəni Yaponiyadır; mədəni şəraitdə çox vaxt kol formasında becərilir. Piramidal formalı çətirli və topabudaqlı ağacdır. Vətənində əlverişli şəraitdə hündürlüyü 35-40 m-ə, diametri isə 1 m-ə çatır. Qabığı qırmızı-qonur, nazik, lifli olmaqla, uzun qabıqlarla çıxır. Zoğları iki cərgəlidir və bir sahədə yerləşir. Budaqlarının ucları aşağıya sallanır. İynəyarpaqları xaçvarı-qarşılıqlı, qabıqşəkilli, alt tərəfi iri, ağ zolaqlı və xallıdır. Sahədə iynəyarpaqları ətli, parlaq, tünd-yaşıl, zoğa sıx bitişikdir, uzunluğu 4–6 mm, alt tərəfi 2, enli ağ zolaqlıdır. Erkəkcik sünbülcükləri (tozcuqları) tək-tək və ya topa şəklində yarpaq qoltuğunda və ya cavan zoğun ucunda əmələ gəlir. Dişi qozaları (sünbülləri) yumurtavarıdır, 8-10 ədəddir, qalın qabıqlıdır. Qozaları yumru, oduncaqlıdır, uzunluğu 12–18 mm olmaqla, zoğların uclarında yerləşir. Toxumları oval, uzunluğu 5 mm, qatranlı vəzicik, 2 ensiz qanadlıdır. Kölgəyədavamlıdır, düz düşən günəş şüalarından qorunmalıdır. Günəşli yerlərdə zəif böyüyür, çətiri seyrək olur. Soyuğadavamlı, torpağa tələbkar deyil. Dekorativ bitki kimi geniş yayılmışdır. Azərbaycanda Abşeron, Lənkəran, Gəncə və s. rayonlarda bağ və parklarda kol kimi əkilir. Toxumlarla, qış qələmləri ilə və tuyaya calaq olunmaqla çoxalır. Oduncağı çox möhkəmdir və körpülərin, gəmilərin tikintisində istifadə edilir.
Bu növ 1853-cü ildən mədəni şəraitdə becərilir. Aşağıdakı bağ formaları vardır:
Senecio analogus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Senecio analogus Senecio analogus
Prambanan
thumb| Prambanan — buddist və hinduistlərin əsas ibadət etdikləri məbəddir. Məbəd Yava adasının mərkəzində, Cokyakarta şəhərinin 18 km şərqində yerləşir. Məbədin cənub hissəsində Merapi vulkanı, buddistlərin əsas məbədi Borobudur və Ratu Boko sarayı yerləşir. Məbəd X əsrdə Mataram dövlətinin banisi Rakay Pikatan tərəfindən tikilmişdir. Holland elm adamları 1918–1953-cü illərdə onu yenidən bərpa etmişlər. 1991-ci ildə isə UNESCO-nun dünya abidələrinə daxildir.
Lara Conqranq
Turistlər tərəfindən çox ziyarət olunan Prambanan dünyada çox məşhur məbəddir. Yerli əhali buranı "Prambana məbədi" və ya "Lara Conqranq" adlanır. Yavada yaşayan əhalinin dilində "Qamətli qız" deməkdir. Məbəd 4 yarusdan və bir o qədərdə darvazadan ibarətdir. Kvadrat formasıdır. Məbəd kompleksi 224 ibarətdir. Daxili kvadrat 16 məbəddir. Ən hündür məbəd mərkəzdə yerləşir və hündürlüyü 47 m-dir. Şiveyə iltafat olunub. Şimal məbəd Braxmaya, cənub isə Vişnuya məxsusdur. Məbəd Caksanın adını daşıyan Maratan dövləti tərəfindən IX əsrin sonunda, X əsrin əvvəllərində tikilmişdir.
Lara Conqrand əfsanəsi
Məbəd qarşılıqsız sevgi barədə tikilmişdir. Şahzadə Bandunq Bondovoso Conqrandda evlilik təklif edir. Ancaq yox cavabı aldığı üçün qızın atası Ratu Bokonu öldürür. Beləliklə, bir gecedə 1000 abidədən ibarət məbəd tikidirir. Bondosov onu aldatdıqları hiss edib, görür ki, 999 abidə tikilib və birini də tikməyi əmr edir. Hal-hazırda bu məbədlər Prambanan məbədinin şimal hissəsində qalıb.
Tarixi
Bu abidə İndoneziyada ilk buddist mədəbidir. Bu məbəddən Kalasan, Sari, Sevu və Plaosan abidələri qalır. İllər keçdikcə məbəddə müəyyən dəyişiklər olsa da yenidən düzəldilib. Merapi vulkanın püskürməsi də məbədə öz ziyanı vermişdir. Hal-hazırda Lumbuna, Burax və Asu məbədləri qalmışdır.
Arxitekturası
thumb
Prambananın arxitekturası qədim Hindistan memarlığını özündə əks etdirir. Bu memarlıq üslübunu hind memarı Vastıy Şastra məxsusdur. Prambananın layihəsi mandala üzərində qurulub və məbədin mərkəzində dairəvi formada dairələr çəkilib. Məbədin əsl adı Şiva Allahının şərəfinə Şivaqra adlanır. Mistik qüvvələrin varlığını əks etdirən məbəddə mistik qüvvələrin şəkilləri də öz yerini alıb. Allahın xüsusilə Şiva Allahının evi kimi qələmə verilir. Prambana 3 əsas hissədən ibarətdir.
Bulbophyllum tixieri
(Bulbophyllum tixieri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Prambanan
Pramban ətrafındakı məbədlər
Pramban — Pramban düzənliyində yerləşir. Cənubda Merapi vulkanı şimalda isə Sevu dağ silsiləsi ilə əhatələnmişdir. Yogyakarta əyaləti ilə həmsərhəddir və Yava adasının mərkəzindədir. thumb|Temples and archaeological sites in Prambanan Plain
Cimcimax
Cimcimax — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində yerləşən kənd.
Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Qax-Zaqatala zonasında cim-cimax/cimcimey sözü "bataqlıq" mənasında işlənir. Kəndin adı onun coğrafi mövqeyi ilə bağlıdır.
Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq,arıçılıq və maldarlıqdır.
İlqaz dağları
Ilqaz dağları — Anadolunun şimal-qərbində yerləşən silsilə.
Coğrafiyası
Qara dənizin cənub sahillərinə yaxın ona paralel olaraq uxanır. Bu ərazi boyunca üç silsilə vardır. Ilqaz dağları bu silsilələrin şərq qolunu təşkil edir. Dağın şimal yamacları Kastamon, cənub yamacları isə Çankır illərə ərazisində yerləşir. Dağ sisteminin şərqdən qərbə uzunluğu 150 km, eni isə 30 km təşkil edir.
Silsilənin ən hündür zirvəsi 2587 metr yüksəkliyə sahib olan Nasəttəpə dağıdır. Zirvənin 10 km yaxınlığından Türkiyənin Qara dəniz sahili ilə birləşdirən D-765 magistralı keçir. Ən hündür aşırım,1850 metr yüksəklikdə yerləşir.
Milli park
Ilqaz Milli Parkı 2 iyun 1976-cı ildə Kadtamonu və Çankır inzibati vilayətlərinin ərazisində eyni adlı dağ silsiləsi ərazisində təşkil edilmişdir. Milli park 742,38 ha ərazini əhatə edir.
Geologiya
Ilqaz dağlarının yerləşdiyi ərazi Şimali və Mərkəzi Anadolu arasında keçid varakteri daşıyan ərzidə yerləşir. Geoloji baxımdan vulkanik suxurlardan təşkil olunmuşdur. Burada Türkiyə ən uzun və ən aktiv geoloji çatı yerləşir (Şimali Anadolu çatı).
İqlimi
Parkda orta illik temperatur 9,8 °C təşkil edir. Ən soyuq ay yanvardır. Bu ayda orta temperatur -0,8 °C olur. Ən isti ay isə iyul (20 °C) və avqustdur (19,7 °C). Parkda orta illik yağıntının miqdarı 486 mm (19,1 dyum) olur. Vadilərdə yağıntının miqdarı 400 mm, dağlarda isə 1200 mm təşkil edir. Yağıntının böyük qismi ysy aylsrı düşür.
Turizm
Milli park öz növbəsində bir istirahət bölgəsi sayılır. İnsanlar burada 15 iyundan 15 sentyabra qədər insanlar Qarasu çayında balıq ovu ilə məşğul ola bilərlır. Bundan əlavə bölgə qış turizmi üçündə açılmışdır. İstanbul və Ankaradan çoxlu turist qəbul edir. Ankaraya ən yaxın dağ xizək eniş zolağı «Ankara Qonağı» («Ankara Lodge») adlanır.
Ekologiya
Milli parkın yerləşməsinə uyğun olaraq flora və fauna baxımından zəngin ekosistemə sahibdir. Ərazisinin böyük hissəsini meşələr təşkil edir. Burada əsasən meşəlik ərazilərdə qaban, nəcib maral, qonur ayı, boz canavar. Avropa çaqqalı və tülküyə rast gəlmək mümkündür. Burada ümumilikdə 30 yaxın məməli yaşayır. 1996-cı ildə burada yeni növ həşərat aşkarlanmışdır. 2010-cu ildə yeni aşkarlanan növə yayıldığı yerin adına müvafiq olaraq Merodon Ilgazense adı verilmişdir.
Cümə, ayın 13-ü. Yeni qan (film, 1988)
'''Cümə, ayın 13-ü. Yeni qan''' — 1988-cı ildə istehsal olunmuş ABŞ filmidir.
Senecio foeniculoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kral Mobon
300px|thumb|right|Goguryeo krallığı 476-cı ildə
Tavrida sarayı
Tavrida sarayı — knyaz Qriqori Aleksandroviç Potyomkinin Peterburq iqamətgahı. Saray 1783-1789-cu illərdə memar İvan Starovun layihəsi əsasında rus klassisizmi üslubunda inşa olunmuşdur. Saray Tavrid və Potyomkin küçələri ilə kəsişən Şpaler küçəsindədir, onun arxasında isə eyniadlı park yerləşir. Hazırda Tavrida sarayı Müstəgil Dövlətlər Birliyinin (MDB) Parlamentlərarası Assambleyasının qərargahı sayılır. Binada həmçinin «Mir» teleyayım şirkətinin Peterburq filialı yerləşir.
Kral Mobon
Kral Mobon (d. 30 – ö. 53) - Goguryeo krallığının beşinci kralıdır. 48-53-cü illərdə hökmdarlıq etmişdir.Kral Demusinin oğludur. Hakimiyyəti əmisi Kral Minjunqdən təhvil almışdır. Ondan sonra hakimiyyətə Kral Demusinin qardaşı Go Jaesanın (재사, 再思) oğlu Kral Taejodae keçmişdir.
Tavrida sarayı
Tavrida sarayının kompleksi
Mərkəzi küçədən alçaq hasarla ayrılmış həyətin daxilində altı sütunlu eyvan və alçaq dəf üzərində yerləşən yastı günbəzlə bəzədilmiş iki mərtəbəli bina yerləşir. Hamar divarları hündür pəncərələr kəsir; sarayın triqlif frizi isə sərt antamblement ilə tamamlanır. Binanın əsas korpusu bir mərtəbəli qalereyalarla və künc ikimərtəbəli binalar ilə birləşir.
İshaq ibn Kundac əl-Xəzəri
İshaq ibn Kundac əl-Xəzəri (Qundacığ) — Onun haqqında B.N.Zaxoder bunları yazmışdı: "Bu - IX əsrdə Ərəb xilafətinin qoşunlarının məşhur komandanı, xəzər əsillidir".
Ümumi məlumat
Ona həm də, İshaqın müasiri olan ərəb şairi Buhturinin panegiriki həsr olunub.
Şairin sözlərinə görə İshaq ibn Kudac, İraqda nail olduğu şərəfini, Xamlicdə(Ənci, ya da Bələncər) nail olduqlarına əlavə etdi. Buhturinin divanında onun tam adı verilir: İshaq ibn Kundac əl-Xəzəri.
IX əsr ərəb qaynaqlarında İshaq ibn Kundacinin adı Ərəb Xilafətinin Misir və Şam canişini kimi keçir. O saray intriqalarında xəlifəyə qarşı əl-Müvəffəqin tərəfində yer alır.
Mənşəyi
Dar etnik mənsubiyəti barədə alimlər tərəfindən ən müxtəlif ehtimallar edilir. Bir sıra araşdırmaçı(.N.Zaxoder,V. Minorski və b.) onun atasının adına Kundac/Kundacığ diqqət yetirir və onu k.nd.r.. termini(titulu) ilə bağlayırlar. Sonuncunu V.F.Minorski, Turan ordusunda xaqanın sağında, "Şahnəmədə" tapır. Bu adın başqa eyniləşdirmələri də var: "k.nde"(Defremeri), "kuda" (F. Ekxart), "köndür xaqan","k.nd.r.-xaqan"(O.Qolden) Aydın olur ki, İshaqın atasının adı, Kundac, onun xəzər xaqanına yaxın olmasını göstərir. Polşa türkoloqu A.Zayançkovski bu adı "başçı"," hakim" kimi. E.Radlov və P.Qolden -"inzibatçı",A. Donuk - "hərbi nazir" kimi tərcümə edirlər. Biz isə ən inandırıcı kimi Kazan professoru R.Q.Axmetyanovun etimoloqiyasını hesab edirik. O bu adı "kündə,küntə"(türk dillərində o cümlədən qumuq dilində-gündeş) "favorit", "rəqib" adı ilə bağlayır və bunu, "böyük knyaz", "saray naziri","hofmeyster" anlamında olan çinli künqtac(xuntayci-dən) termininə aparır.
Məlum olduğu kimi "xəzərlərdə yüksək rütbəliləri adla çağırma qəbul edilməmişdir...Tutullar və rütbələr xüsusi adlar kimi işlənirdi . Şimali Qafqaz türklərində sonrakı dönəmlərdə də bu Kontayci/Kuntayci kimi işlənib.
O ki qaldı, Buhturinin dediyi İshaqın Hamlic və Bələncərdə aldığı şərəfə, bir şey deyə bilmərik. Ancaq aydındır ki: 9-cu əsrin sonunda İshaq ibn Kundaci əl-Xəzəri xəlifənin xidmətində olanda, hər iki qədim Xəzər elinin mərkəzi öz əhəmiyətini itirməmişdilər. Ola bilsin ki, İshaq ərəb xəlifələrinə xidmətindən əvvəl xəzər xaqanının qoşunlarının komandanlarından biri olub. İstənilən halda aydındır ki Qafqaz Hun eli və onun paytaxtı Varaçan onun əcdadlarının vətəni idi.
Muradağa, Sandallar və Atlılar qətliamı
Soyqırımda öldürülənlərdən ən balacası 16 günlük, ən yaşlısı isə 95 yaşında olmaqla ümumilikdə 126 nəfər türk qətlə yetirilmişdir. 1960-cı ildəki siyahıyaalmaya görə üç kəndin cəmi əhalisi 248 nəfər idi. Lakin xalqın bir qismi müxtəlif səbəblərdən həmin kəndləri tərk etmişdi.
Soyqırımla bağlı xatirə günü 14 avqust tarixidir. Muratağa, Sandallar və Atlılarda toplu məzarlıqların aşkar edilməsi prosesində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nümayəndələri də iştirak edib. Adada yaşayan bu insanlıq dramı qarşısında beynəlxalq birlik zaman-zaman hərəkətə gəlmək istəsə də, lakin bir sıra səbəblərdən rum tərəfinin vəhşiliklərinə son qiymətin verilməsi ənəgəlləmiş, insan qətliamına göz yumulmuşdu.
Hüseyn Qabulov
Hüseyn Qabulov - Azərbaycan Tibb Universitetinin II Uşaq xəstəlikləri kafedrasının professoru, tibb elmləri doktoru.
Həyatı
Hüseyn Həsən oğlu Qabulov 22 may 1965 -ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1982 -ci ildə orta məktəbi bitirib. 1988-ci ildə Azərbaycan Tibb institutunun pediatriya fakultəsini bitirdikdən sonra təyinatla həkim-pediatr vəzifəsində çalışıb.
1999-cu ildə ATU-nun II Uşaq xəstəlikləri kafedrasına pediatriya ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur. 2002-ci ildə namizədlik, 2010-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Müxtəlif ölkələrdə elmi konqreslərin işində məruzəçi kimi iştirak etmiş, bir sıra beynəlxalq və elmi cəmiyyətlərin, o cümlədən Azərbaycan Allerqoloq, İmmunoloq və İmmunoreabilitoloqlar Elmi Cəmiyyətinin üzvüdür. 150-dən artıq elmi işin müəllifidir.
2011-ci ildən Azərbaycan Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının tibb üzrə Ekspert Şurasının üzvüdür. Hazırda tibb elmləri doktoru H.H.Qabulov ATU-nun II Uşaq xəstəlikləri kafedrasının professoru və Tədris Terapevtik Klinikasının II Pediatriya şöbəsinin müdiri vəzifəsində calışır.
Qərb tuyası
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vətəni Şimali Amerika nın şərq hissəsidir. Təbii şəraitdə çökəkliklərdə, bataqlıqlaşmış sahələrdə bitir. Cavan yaşlarında piramida formalı, sonralar isə yumurtavarı çətir əmələ gətirir. əlverişli şəraitdə hündürlüyü 15–20 m-ə çatır, gövdəsinin diametri isə 90 sm-dən artıq olur. Gövdəsinin qabığı qırmızımtıl, bozumtul və ya bozumtul-qəhvəyidir. Budaqlarının qabığı hamar və qonurdur, çoxillik budaqları isə bozumtul-qəhvəyidir, üzləri çat-çatdır və xırda-xırda qopub tökülür. İynəyarpaqları 4 mm uzunluqda, pulcuqvarı, budağa möhkəm yapışmış, yay ayında tünd-yaşıl, payız-qış aylarında qonur-yaşıl rəngdə olur, ağac üzərində 2–3 il qalır.
Qozaları 0,8–1,0 sm uzunluqda olub, payızda yetişir. Toxumları yastılaşmışdır və sarı rəngli iki yan qanaqcığı vardır. Zəif boy atır, kölgəyə və quraqlığa, soyuğa, tüstüyə və qaza davamlıdır, lakin optimal rütubətli torpaqda, əhəngli torpaqlarda daha yaxşı inkişaf edir. Möhkəm oduncağından mebel istehsalında istifadə edilir, yarpaqlarından isə təbabətdə və ətriyyatda istifadə edilir. Çətirin formasına, iynəyarpaqlarının rənginə görə bir çox forma müxtəlifliyi vardır. Yaşıllaşdırmada Thuja occidentalis f. compacta, Thuja occidentalis f. globasa, Thuja occidentalis f. aureovariegata və s. formalarından da istifadə olunur. Tək, qrup əkinləri, canlı çəpərlər üçün məsləhət görülür. Azərbaycan da Gəncə, Zaqatala, Qazax, Lənkəran, Bakı şəhərlərinin yaşıllıqlarında təsadüf edilir.
Trichilia emarginata
(Trichilia emarginata) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum titanea
(Bulbophyllum titanea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Marilər
Marilər — Fin-uqor xalqlarından biri, Rusiya Federasiyasının subyekti Mari El Respublikasının yerli əhalisi, əsasən Rusiyada yaşayırlar.
Cambul vilayəti
Cambul vilayəti  — Qazaxıstanın cənubunda vilayət. İnzibati mərkəzi Taraz şəhəridir.
Tarixi
1939-cu il oktyabrın 14-də təşkil olunmuşdur. Vilayət məşhur qazax akını Cambul Cabayevin (1846 - 1945) şərəfinə adlanmışdır.
Coğrafiyası
Sahəsi 144,2 min km2 . 10 rayonu, 4 şəhəri, 13 qəsəbəsi var. Mərkəzi Taraz şəhərdir
Ərazisi, əsasən, düzənlikdir. Şimal hissəsini Bədbəxttala s əhrası tutur. Cənub şərqi, şərqi və cənubu dağlıqdır. Maksimum hündürlük 4000 m. Faydalı qazıntıları: fosforitlər, flüorit, qızıl, mis, uran, əlvan metallar, barit, daş kömür, qaz, tikinti materialları. İqlimi kəskin kontinentaldır. Orta temperatur yanvarda –5 dən –10 °C-yədək, iyulda 20 –27 °C-dir. İllik yağıntı 350–900 mm. Mühüm çayları: Çu, Talas, Assa və s. Ən boz və şabalıdı torpaqlar yayılmışdır. Söyüd-iydə, ağcaqovaq-küknar meşələri, qamışlıqlar, ağotlu-şırımlı topal və yovşanlı-şoranotlu çöllərlə örtülüdür. 2100 m-dən yüksəkdə subalp və Alp çəmənlikləri var. Heyvanları: ceyran, cüyür, say qak, dağ keçisi, canavar, tülkü, porsuq, gəlincik, qaban, ondatra, sünbülqıran, ərəbdovşanı, dovşan, sürünənlər və s. Göl və çayları balıqla zəngindir. böyük gölləri: Balxaş (cənub-qərb hissəsi), Biylikol, Akkol, Aşikol. Boz-qonur səhra.
Təsərrüfatı
Yerli təbii ehtiyatlar və kənd təsərrüfatı xammalı bazasında kimya, yüngül, yeyinti və tikinti sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir. Mədən-kimya kombinatı (Qaratau, fosforitlərin hasilatı və emalı üzrə), superfosfat zavodları (Cambul), yüngül sənaye müəssisələrindən xrom, rezin məmulatlar zavodları, dəri-ayaqqabı kombinatı, yunun ilkin emalı, tikiş, qalantereya fabrikləri (Cambul), dəri kombinatı (Georgiyevka); yeyinti sənayesi müəssisələrindən şəkər kombinatı (Cambul), şəkər zavodları (Çu, Oytal), ət, spirt-araq kombinatları, şərab, balıq, pivə zavodları (Cambul), süd və yağ-pendir zavodları (Cambul, Qaratau, Çuvə rayon mərkəzlərində) var. Maşınqayırma və metal emalı müəssisələri – ehtiyat hissələri, kommunal avadanlıq, aqreqat-təmir, texnoloji metal konstruksiyalar, təmir-mexaniki (Cambul, Çu, Luqovaya), avtomobil təmiri (Qranitoqorsk) zavodları ilə təmsil olunmuşdur. Kərpic (Cambul, Mi xaylovka), gips, körpü və dəmir-beton məmulatları, iripanelli evtikmə zavodları, tikinti hissələri və konstruksiyalar (Cambul), tikinti materialları (Cambul, Qaratau) kombinatları, yol əhəngi və dol du rucular (Georgiyevka) zavodu; mebel fabriki (Cambul) fəaliyyət göstərir. Cambul vilayətinin energetikası təbii qaz və qismən də su enerjisinə əsaslanır.Heyvandarlıq və suvarma, qismən dəm yə əkinçiliyi kənd təsərrüfatının əsasını təşkil edir. Bağçılıq, üzümçülük inkişaf etmişdir.
Əhalisi
Cambul vilayəti Qazaxıstanda azərbaycanlıların ən çox yaşadığı rayondur. Onların əksəriyyəti 30-cu illərdə Azərbaycandan sürgün edilmiş azərbaycanlıların övladlarıdır.
Əh. 1 mln. (2011).
İnzibati bölgələri
Vilayət 10 rayona bölünür :
Vilayət tabeli Taraz və rayon tabeli Karatau, Canatas və Şu şəhərləri.
Senecio anapetes
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kamil Xasiyev
Kamil Xasiyev — Azərbaycan Respublikasının Serbiya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, Azərbaycan Respublikasının Xorvatiya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, Azərbaycan Respublikasının NATO yanında Nümayəndəliyinin keçmiş fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.
Haqqında
Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyevin 24 noyabr 2010 tarixli sərəncamı ilə Kamil Tacid oğlu Xasiyev Azərbaycan Respublikasının Xorvatiya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib. Prezidentin digər sərəncamı ilə Kamil Xasiyev Azərbaycan Respublikasının NATO yanında Nümayəndəliyinin başçısı vəzifəsindən geri çağırılıb.
Abasbəyli
Abasbəyli — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Yeyənkənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Abasbəyli kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Toponimiyası
1933-cü ildə Dəvəçi və Sabirabad rayonları ərazisində də Abasbəyli kəndləri qeydə alınmışdır. Bu oykonimlər abasbəyli etnonimi ilə bağlıdır.
Tarixi
Kəndin tarixi XVIII əsrdən başlanır. XVIII əsrdən Viləş çayı kənarında məskən salmışlar. Sonralar çayın selindən qorunmaqdan ötrü çaydan biraz aralıda yerləşmişlər.
Əhalisi
Əhalisi 760 nəfərdir. Kənd əhalisini azərbaycanlılar təşkil edir.
Coğrafiyası və iqlimi
Bu kənd Lənkəran ovalığında, Viləş çayı sahili və dağətəyi zonada yerləşir. Qonşu kəndləri şimal-şərqdə Masallı yolu üzərində Yeyənkənd kəndi, Cənubdan Xəlfələr, şimal-qərbdən Tatyan, cənub-şərqdən Allahyarlı ilə əhatə olunmuşdur. Abasbəyli kəndi suptropik iqlimdə yerləşir.
İqtisadiyyatı
Kəndin öz iqtisadiyyatı demək olar ki, yoxdur. Əhalinin bir qismi əkinçilik, bir qismi heyvandarlıqla məşğuldur. Əhalinin bir hissəsi Rusiyada (əsasən Kazan şəhəri) ticarətlə məşğuldur.
Toppaylayıcı (voleybol)
Toppaylayıcı ön mövqedə olduqda 4, 3 və 2-ci zonaya, arxa mövqedə olduqda isə 5, 6 və 1-ci zonaya ötürmə edə bilər. Bu mövqenin sahibləri digər voleybolçularla daim əlaqədədirlər. Hücumçular kimi istədikləri zaman zərbə endirmirlər, çünki toppaylayıcı voleybolda komandanın beynidir. Onun hər bir hərəkətini rəqib blokçuları daim izləyir, ona və yaxud pas atacağı oyunçuya blok qurmaq üçün daim torun o birisi tərəfində gözləyirlər. Bu ampluaya sahib oyunçular bəzən üç tərəfə bir göz qırpımında baxırlar. Hətta 4-cü zonadakı voleybolçunu da zərbə mövqeyinə çıxara bilirlər. Toppaylayıcı yalnız liberoya zərbə üçün pas ata bilməz.
Toppaylayıcının göstərişləri
Oyun qurucusu adlandırdığımız toppaylayıcı ampluası digər amplualardan fərqli olaraq hücumu istədiyi yönə çəkə bildiyindən komanda yoldaşlarına tez-tez göstəriş vermə qabiliyyətinə malikdir. Əsasən rəqib servis başlayarkən rəqib oyunçuların görməyəcəyi şəkildə barmaqları ilə komanda yoldaşlarına işarələr verərək onları necə hücum edəcəklərindən bir növ xəbərdar edir. Bunu rəqibin servisi zamanı etməsinin isə bir səbəbi var, çünki voleybolda servisi qarşılayan tərəf hücumçu tərəf sayılır. Təbii ki, gözəl servislə servis başlayan komanda hücumu özünə qaytara bilər, və yaxud da eyslə birdəfəlik rəqibdən xalı qopara bilər. Başqa bir ehtimal bərbad servislə (tordan qayıdan və yaxud da xətdən kənara göndərilən servisdən bəhs olunur) xal rəqibə birbaşa gedə bilər.
Çökəkoba
Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.
Tarixi
Zaqatala rayonunun Göyəm inzibati ərazi vahidində kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Vaxtilə Car kəndinə məxsus olan bu oba kollektivləşmə illərində daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir. Kənd çökəkdə yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.
Fransız Erməni Legionu
Şərq Legionu lahiyəsi Birinci Dünya Müharibəsinin ortalarında Fransız ordusunda mövcud olan əsgər çətinliyinə həll tapmaq məqsədi ilə yaradılmışdır. Xüsusilə döyüşün ilk iki ilinin sonunda Fransız ordusunun seçmə birliklərinin Fransa-Almaniya sərhədində edilən döyüşlərdə ciddi itkilərə uğraması nəticəsində Fransız hökuməti Orta şərqdəki döyüş siyasəti üçün Fransız birliklərini istifadə etmək yerinə, bölgədə yaşayan və ortaq nöqtəsi Osmanlı hakimiyyətinə qarşı çıxmaq olan ünsürləri istifadə etməyi seçmişdir. Bu səbəblə əvvəllər Cebel Musa Ermənilərindən mütəşəkkil olması planlanan Şərq Legionuna Ermənilərdən başqa həm də xristian Suriyalılar və Livanlılar da daxil edilmişdir. Bu birliklər ilk olaraq Misirdə Port Səiddə toplanmış, daha sonra buradan Kiprdə qurulan düşərgəyə daşınmışlar.
Fransa yalnız Orta şərqdəki Erməni və Suriyalıları deyil, on doqquzuncu əsr boyunca və iyirminci əsrin başında Amerika qitəsinə köç edərək burada güclü diaspor təsis etmiş olan Erməni və Suriyalıları da qiymətləndirməyi nəzərdən keçirirdi. Bu səbəblə Amerikaya göndərilmək üzrə Erməni və Suriyalı nümayəndələri meydana gətirmiş, bunların bütün xərclərini qarşılayaraq Amerikada təbliğat fəaliyyətlərinə girişməsinə vəsilə olmuşdur.
Şərq Legionu üçün Cənubi Amerikadan könüllü toplanması işləri Erməni və Suriyalı nümayəndələrinin işlərinə baxmayaraq Fransanın istədiyi səviyyədə reallaşmamışdır. Bunun ən əhəmiyyətli səbəbləri Şərq Legionunun hüquqi quruluşunun kifayət qədər oturdula bilməməsi, Legiona daxil olan əsgərlərin təqaüdçülük və təzminat haqqlarının digər Fransız əsgərlərinə görə daha alt səviyyədə olmasının yaratdığı problemlər və ən əhəmiyyətlisi Latın Amerikada olan Erməni və Suriyalı birliklərinin aralarındakı qarşıdurmalardır. Bu qarşıdurmalar yalnız Latın Amerikadakı birliklər arasında deyil, eyni zamanda Legionu meydana gətirən Erməni və Suriyalı əsgərlər arasında da mövcuddur.
1916-cı ildə təsis edilən Şərq Lejyonu 1918 ili sonlarında Mondros Sülhü hökmlərin tərəfindən Kilikya bölgəsini işğal etmək üzrə Fransız ordusu ilə birgə bölgəyə gətirilmişdir. Ancaq xüsusilə Erməni Lejyonuna mənsub legionerlər intizamsızlıqları və itaətsizlikləri ilə Fransız və İngilis zabitlərin reaksiyasını çəkmişdir. Bu legionerlər tez-tez birliklərindən fərarilik edərək ətraf kəndlərdəki Müsəlman xalqa istiqamətli hücumlar reallaşdırmışlar, qəsb, talan və qırğın kimi fəaliyyətlərə girişmişlərdir. Bütün bu hücumlar Osmanlı arxiv sənədlərində olduğu qədər Fransız arxiv sənədlərində də ifadə edilmişdir. Legionerlərin itaətsizliyi bəzən Fransız ordusuna qarşı üsyan etməyə qədər varmış, bu üsyançılar cəzalandırılaraq Port Səidə geri göndərilmişdir.
1918 sonlarında Adana və ətrafında başlayan Fransız işğalı 1919-cu ilin Sentyabr ayında İngiltərə və Fransa arasında imzalanan Suriya İtilafnamesi nəticəsində İngilis birliklərinin Antep, Urfa və Maraşdan çəkilmələri ilə bu bölgələrə qədər yayılmışdır. Ancaq Adananın işğalı əsnasında hələ milli şüur kifayət qədər oyanmadığından mütəşəkkil ola bilməyən Türk reaksiyası bu işğallar əsnasında olduqca sıxdır. Necə ki Adananın işğalından Antep, Urfa və Maraşın işğalına qədər keçən müddət ərzində Mustafa Kamal Samsuna keçərək milli müqaviməti təşkilatlandırmağa başlamış, 23 Aprel 1920də Böyük Millət Məclisini yığaraq müqavimət hərəkətini koordinasiyalı bir hala gətirməyə başlamışdır. Milli şüurun oyanışı Fransız işğalına qarşı şiddətli bir reaksiyaya səbəb olmuş, Kuvvanı Milliyə bu bölgələrdəki müqaviməti ilə Fransız ordusunu bir çox dəfələr püskürtməyi bacarmışdır.
20 Oktyabr 1921 tarixində Fransa ilə Türkiyə Böyük Millət Məclisi Hökuməti arasında imzalanan Ankara Andlaşması Şərq Legionunun varlıq səbəbini ortadan qaldırdığı üçün Legionun varlığına son verilmiş, Kiprdəki düşərgələr bağlanılaraq legionerlər Fransaya geri göndərilmişdir. Beləliklə Birinci Dünya Döyüşü və sonrasında Orta şərqin ən böyük muzdlu əsgər qruplarından biri olan Şərq Legionu tarixin qaranlıq səhifələrindəki yerini götürmüşdür.
Komi-yazvalar
Komi-yazvalar — komilərin subetnik qrupu, əsasən Rusiyada yaşayırlar. Komi dilinin dialekti – Komi-yazva dialektində danışırlar.
Hipotenuz
200px|frame|right|Düzbucaqlı üçbucaq. h-hipotenuz, c1 və c2 isə katetlərdir.
Hipotenuz ( – dartılmış) — düzbucaqlı üçbucağın düz bucaq qarşısında olan tərəfi adlanır.
Hipotenuz üçün aşağıdakı xassə doğrudur (düzbucaqlı üçbucaq üçün Pifaqor teoremi):
Hipotenuzun kvadratı katetlərin kvadratları cəminə bərabərdir.
Rechtwinkliges Dreieck Tam giác
Sonqay (dövlət)
Sonqay — XV-XVI əsrlərdə Afrikada mövcud olmuş, Niger çayının orta axarında indiki Niger, Nigeriya və Mali dövlətlərinin ərazisini əhatə edən dövlət.
Tarixi
Sonqay imperiyasının əsası, əfsanəvi məlumatlara görə, IX əsrdən Qao əyalətində mövcud olmuş kiçik çarlıq tərəfindən qoyulmuşdur. XI əsrdə yerli hakim islam dinini qəbul etmiş və sonrakı 300 il ərzində onun davamçıları öz hakimiyyətlərinin müasir Mali dövlətinin əksər ərazilərinə yayılmasına nail olmuşlar.
Ali Beri hakimiyyətdə əvəz edən oğlu bütpərəst maldarlarla müsəlman tacirlər arasında tarazlığı qoruya bilməmiş və 1493-cü ildə hakimiyyətdən devrilmişdir. Sonqay dövlətinin üçüncü hökmdarı, 1493–1528-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Məhəmməd Askiyanın dövründə dövlət özünün ən yüksək inkişaf səviyyəsinə çatmışdır.
Askiya titulu daşıyan bu sülalənin hökmdarları 1591-ci ilədək, Cudar paşa ölkəni işğal edənədək hakimiyyətdə qaldılar. Bu işğaldan sonra sonqaylar Mərakeş sultanı Əhməd-əl-Mənsurdan asılı vəziyyətə düşdülər.
Mənbə
Куббель Л. Е. Сонгайская держава: Опыт исследования социально-политического строя / Отв. ред. Р. Г. Исмаилова. — М.: "Наука" (ГРВЛ), 1974. Конрад, Дэвид Империи Африки. "Издательство Мир книги", 2007.
Cümə, ayın 13-ü. Ceyson Manhetteni ələ keçirir (film, 1989)
'''Cümə, ayın 13-ü. Ceyson Manhetteni ələ keçirir''' — 1989-cu ildə istehsal olunmuş ABŞ filmidir.
Hafiz Məmmədov (sahibkar)
Hafiz Məcid oğlu Məmmədov — "Bakı" futbol klubunun prezidenti, AFFA İcraiyyə Komitəsinin üzvü, Baghlan Group FZCO-nun prezidenti.
Həyatı
2 dekabr 1964-cü il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur.
1981-ci ildə Naxçıvan şəhəri 3 saylı orta məktəbini, 1985-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu mühasib ixtisası ilə bitirmişdir.
1985–1986-cı illərdə Azərbaycan SSR Yeyinti Sənayesi Nazirliyinin Sabunçu rayon şöbəsində mühasib vəzifəsində çalışmışdır.
1987–1988-ci illərdə Naxçıvan MR-nın Yeyinti Sənaye Nazirliyində iqtisadçı vəzifəsində işləmişdir.
1988–1992-ci illərdə Naxçıvan MR-nın Naxçıvan şəhərində Əmanətbank filialının kredit şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir.
1992–1995-ci illərdə "Sənan" kiçik müəssisəsində baş menecer, 1995–97-ci illərdə "Alfa plyus" Kommersiya Təşkilatında baş menecer, 1998-ci illərdə "Baghlan Traiding" şirkətinin direktorlar şurasının sədri vəzifələrində işləmişdir.
2003-cü ildən bu günədək "Baghlan Group FZCO"-nun prezidenti vəzifəsində çalışır.
2004-cü ilin noyabr ayından etibarən "Bakı" Futbol Klubunun prezidenti, 2005-ci ildən AFFA İcraiyyə Komitəsinin üzvüdür.
Rus və ingilis dillərində sərbəst danışır.
Ailəlidir 3 övladı var.
2004-cü ilin noyabr ayından etibarən Bakı futbol klubunun prezidenti, 2005-ci ildən AFFA İcraiyyə Komitəsinin üzvüdür. Baghlan Group FZCO-nun prezidentidir. Azərbaycan, rus və ingilis dillərində sərbəst danışır. Ailəlidir 3 övladı var.
2022-ci il yanvarın 27-də Hafiz Məmmədov 1,4 milyon manatlıq vergi və məcburi dövlət sığorta haqlarını ödəmədiyinə görə həbs edilmişdi. Onun barəsində 2 ay 15 günlük həbs-qətimkan tədbiri seçilib. Hafiz Məmmədov dövlətə borcundan 600 min manatını ödəyib, qalan hissəsinin bir həftə ərzində ödəniləcəyinə dair öhdəlik götürüb. Bu səbəbdən o, 1 fevralda məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb.
Mixail Barinov
Mixail Vasilyeviç Barinov — 1928-1929-cu illərdə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) rektoru olmuşdur.
Həyatı
1922-1926-cı illərdə «Azneft»in rəis müavini, 1931-1933-cü illərdə rəis vəzifəsində çalışmış, 1928-1929-cu illərdə İnstitutun rektoru olmuşdur.
Uzun illər Sergey Kirovun yaxın dostu olmuş, 1934-cü ildə Kirov ölümü Barinova güclü təsir etmişdir.
1937-ci ildə Stalin repressiyası zamanı həbs olunmuş, xalq düşməni kimi güllələnmişdir.
Şamil Yusifov
Şamil Cəmil oğlu Yusifov — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış üzvü.
Həyatı
Şamil Yusifov 1955-ci il fevralın 3-də Kirovabad şəhərində (Gəncə) anadan olub. N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda müalicə işi üzrə ali, S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində isə hüquq üzrə ali təhsil alıb. Rus dilini bilir.Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) üzvü olmuşdur. 1998-ci ildə istefa edərək Azərbaycan Demokrat Partiyasına (ADP) üzv olmuşdur.
Şamil Yusifov ailəlidir, 2 övladı var.
Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçimlərində 31 nömrəli Gəncə şəh. Kəpəz I dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Şamil Yusifov I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Şamil Yusifov Milli Məclisin Sosial siyasət Daimi Komissiyasının (1995–1996), Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu Daimi Komissiyasının (1996–2000) və Azərbaycan—Birləşmiş Krallıq parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.
Trichilia emetica
(Trichilia emetica)  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Katet
Katet — düzbucaqlı üçbucağın düz bucağı əmələ gətirən tərəflərin hər biri adlanır.
Senecio folidentatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum thymophorum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lokal şəbəkə
Lokal şəbəkə yaxud LAN — eyni mühitdə və çox böyük olmayan ərazidə (bir otaq, bir bina, bir müəssisə və s. daxilində) qurulan şəbəkə. Bu şəbəkələrdə kompüterlərarası məsafə adətən 1–2 km-dən çox olmur. Lokal kompüter şəbəkələri müxtəlif topologiya (struktur) üzrə qurulur.
Şin topologiyası
Şin topologiyalı lokal şəbəkələr ən sadə struktura malikdirlər. Bu topologiyada bütün kompüterlər paralel olaraq şinə qoşulurlar. Şin, kompüterləri bir-birinə bağlayan kabel sistemidir. İnformasiya paketlər şəklində şinlə hər iki tərəfə ötürülür.
İnformasiya göndərmək istəyən kompüter (şəbəkə adapteri) şinin boş olub-olmamasını (yəni şinlə digər kompüterlərin informasiya göndərib-göndərməməsini) yoxlayır. Əgər şin boşdursa kompüter paketləri şinlə ötürür. Paket aşağıdakı hissələrdən ibarətdir:
Hər bir kompüter şinlə ötürülən paketlərin ünvan hissəsinə baxır və ona ünvanlanmış paketləri özündə qeyd edir. Əgər iki kompüter eyni zamanda paketlərini şinə ötürərsə bu zaman şində toqquşma olur. Toqquşmaya səbəb olan kompüterlər qısa bir müddət ərzində informasiya göndərmək hüququnu itirirlər.
Bərabəryanlı üçbucaq
Bərabəryanlı üçbucaq — iki tərəfi bərabər olan üçbucağa deyilir. Bərabəryanlı üçbucaqda bərabər tərəflər yan tərəflər, üçüncü tərəf isə oturacaq adlanır.
Lokal şəbəkə
Şin topologiyası
Şin topologiyalı lokal şəbəkələrin əsas üstünlükləri aşağıdakılardır: Şin topologiyalı lokal şəbəkələrdə şinin (kabel sisteminin) etibarlılığı yüksək olmalıdır. Şin topologiyalı lokal şəbəkələr IEEE 802.3 standartı əsasında qurulurlar. Şin topologiyalı lokal şəbəkələrə nümunə olaraq Ethernet 10 BASE-2, 10 BASE-5 şəbəkələrini göstərmək olar. Burada 10 – şəbəkənin sürətini (Mbit/san) göstərir.
Halqavari topologiya
Halqavari topologiyalı lokal şəbəkələrdə hər bir kompüter(işçi stansiya) bir-biri ilə halqavari şəkildə, yəni birinci kompüter ikinci ilə, ikinci kompüter üçüncü ilə, üçüncü kompüter dördüncü kompüter ilə və s., sonuncu kompüter isə birinci kompüterlə birləşdirilir. Nəticədə halqavari topologiya əldə edilir. Bu topologiyalı şəbəkədə məlumatlar müəyyən bir istiqamətdə (məsələn, saat əqrəbi istiqamətində) bir kompüterdən qonşu kompüterə ötürülmək şərti ilə lazımi ünvana (kompüterə) çatdırılır. Bu tip şəbəkələrdə əsasən marker prinsipindən istifadə edilir. Markeri əldə edən kompüter məlumat göndərmək hüququna malik olur. Markeri əldə etmiş kompüterin, digər kompüterlərə göndərəcəyi məlumatı var isə, bu məlumatları markerə yerləşdirərək onu paket şəklinə çevirir, məlumatın gedəcəyi ünvanı və digər lazımi informasiyaları paketə qeyd edərək, qonşu kompüterə göndərir. Paketi almış kompüter, onun ünvan hissəsinə baxır və əgər paket ona ünvanlandırılmışsa, paketi özünə qeyd edir, əks halda paketi özündən sonrakı kompüterə göndərir. Paket halqa ilə tam bir yol keçdikdən sonra paketi göndərmiş kompüter onu halqadan çıxardır və yeni paketi (əgər göndərməyə məlumatı varsa) göndərir. Əgər göndərməyə informasiya yoxsa markeri bir sonrakı kompüter göndərir. Bu tip şəbəkələrdə kompüterlərdən biri həm də monitorinq funksiyasını həyata keçirir (şəbəkə işə qoşularkən markerin generasiya edilməsi, itən markerin bərpası və s.). Halqavari topologiyalı lokal şəbəkələrin əsas üstünlükləri aşağıdakılardır: Halqavari topologiyalı lokal şəbəkələrin əsas çatışmayan cəhətləri aşağıdakılardır:
Ulduzvari topologiyalı lokal şəbəkələr
Ulduzvari topologiyalı lokal şəbəkələr mərkəzi qovşaq üzərində qurulur. Hər bir kompüter mərkəzi qovşaq ilə ayrıca xətlə birləşdirilir. Kompüterlər arasında informasiya mübadiləsi mərkəzi qovşaq vasitəsi ilə həyata keçirilir.
Mərkəzi qovşaq kimi xab, kommutator və ya xüsusi server kompüteri istifadə oluna bilər.
Ulduzvari topologiyalı lokal şəbəkələrin əsas üstün cəhətləri kompüterlərarası mübadilənin sadə olmasıdır. Bu şəbəkələrin çatışmayan cəhəti isə şəbəkənin etibarlılığının mərkəzi qovşağın etibarlılığından asılı olmasıdır. Ulduzvari topologiyalı lokal şəbəkəyə nümunə olaraq Ethernet 10 BASE-T, 100 BASE-T şəbəkələrini göstərmək olar. Burada 10 və 100 - şəbəkənin sürətini (Mbit/san) göstərir.
Ulduz-halqa topologiyalı lokal şəbəkə
Token Ring şəbəkəsi – IEEE təşkilatı tərəfindən standartlaşdırılmış, lokal şəbəkələrin digər bir arxitekturasıdır. O, Ethernet və digər şəbəkə texnologiyaları ilə ümumi xassələrə malikdir. Token Ring şəbəkəsinin topologiyası halqadır, lakin xaricən ulduzu xatırladır. Bu onunla bağlıdır ki, ayrı-ayrı abunəçilər şəbəkəyə birbaşa deyil, xüsusi konsentratorlar və ya çoxstansiyalı müraciət qurğuları vasitəsilə birləşirlər. Ona görə də şəbəkə fiziki olaraq ulduz-halqa topologiyasını təşkil edir
Digər topologiyalar
Praktikada digər topologiyalardan ağacvari, qarışıq lokal topologiyalardan da istifadə oluna bilər.
Ağacvari strukturda bütün şəbəkə üçün bir mərkəzi server və müxtəlif işçi qruplar üçün bir neçə fayl-server olur
Qarışıq topologiya isə yuxarıdakı topologiyaların birləşməsindən təşkil olunur. Yəni burada həm şin, həm halqavari, həm də ulduzvari topologiyalar iştirak edə bilər Bu və ya digər topologiyanın seçilməsi kompüter şəbəkəsinin tətbiq sahəsindən, kompüterlərin coğrafi yerləşməsindən və bütövlükdə şəbəkənin ölçülərindən və s. asılıdır. Bundan əlavə, lokal şəbəkənin topologiyasını seçərkən, qiymət, etibarlılıq və s. kimi vacib göstəricilərə də diqqət edilməlidir.
Kabelsiz lokal şəbəkələr
Hal-hazırda kabelsiz lokal kompüter şəbəkələri də tətbiq edilir. Bu şəbəkələrdə radio modemlərdən (adapterlərdən) istifadə edilir. Bu zaman kompüterlərarası informasiya mübadiləsi kabellərlə yox, radio kanallar vasitəsi ilə həyata keçirilir.
Zəlili
Zəlili — Görkəmli türkmən şairi.
Həyatı
Zəlili ilk dərslərini kənd məktəbində Məxtumquludan almışdır. Zəlilinin anası Xurma Məxtumqulunun bacısı qızıdır. Zəlili Seydulla Seydi iiə bir bölgədə yaşamış, onlar dost olmuş və şeirləşmişlər.
1836-cı ildə vəfat etmişdir.
Əmir bəy Nərimanbəyov
Əmir bəy Nərimanbəyov — Bakı quberniyasının qubernatoru, Araz Türk Cümhuriyyəti Nazirlər Şurasının sədri.
Həyatı
Əmir bəy Nərimanbəyov 1871-ci ildə Şuşada anadan olmuşdur. Xarkov Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir.