cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mövlanə Muzeyi
Muzeyin əhatə dairəsi bağçası ilə birlikdə 6.500 m² ikən aparılan genişləndirmə işləri nəticəsində əhatə dairəsi 18.000 m²-ə çatmışdır. Muzeyin bağçasında yerləşən və I Səlim tərəfindən tikilən kiçik su hövzəsi tikilisi Germiyanoğulları bəyliyi tərəfindən hədiyyə edildiyi deyilir.
Türbə, Mövlanənin ölümündən sonra inşa edilmişdir. Mövlanə 1273-cü ilin 17 dekabr tarixində vəfat edəndən sonra məhz burada atasının yanında dəfn edildi.
Sendviç
right|thumb|220px|Sandviç Sendviç — çörək dilimləri üzərində və ya arasında yerləşən bir və ya daha çox qidalardan ibarət qida növüdür.
Tarixi
ABŞ-də sendviçin nə olduğunu təsbit etdikləri bir məhkəmə iclası keçirildi. Ali Məhkəmə ən azı iki dilim çörəkdən hazırlanan bir sendviçi belə adlandırıla biləcəyinə qərar verdi.
Yeğeqnadzor rayonu
Keşişkənd rayonu, Mikoyan rayonu, Yeğeqnadzor rayonu — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Dərələyəz mahalı ərazisində rayon. Mərkəzi Keşişkənd şəhəridir.
Tarixi
1931-ci il oktyabrın 15-də yaradılıb. 1935-ci il yanvarın 3-nə kimi Keşişkənd rayonu, həmin tarixdən 1957-ci il dekabrın 6-na kimi Mikoyan rayonu, ondan sonra isə Yeğeqnadzor rayonu adlandırılıb. Ərazisi 1134 kv km-dir. Rayon mərkəzi Keşişkənddir. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 122 km-dir.
Keşişkənd rayonunu Göyçə mahalından Səlim kəndi ayırır. Rayon ərazisindən Arpa və Herher çayları axır. Bir tərəfdən Basarkeçər yaylağı, digər tərəfdən isə Dərələyəz dağ silsiləsi ilə əhatələnmişdir.
1905, 1916-1918-i illərdə rayon ərazisi erməni daşnaklarının hücumlarına məruz qalıb. 1918-ci ilin yazında daşnaq Yaponun hücumlarından yaxa qurtarmaq üçün dinc əhali Vedibasar özünümüdafiə dəstələrinin komandanı Abbasqulu bəy Şadlinskinin mühafizəsi ilə müvəqqəti olaraq Güney Azərbaycanda sığınacaq tapdılar və sonradan həmin əhali Naxçıvandan keçərək öz yurdlarına qayıtmışdı. 1920-ci ildə rayon ərazisində 66 sırf azərbaycanlı kəndi olduğu halda 1988-ci ildə bu rəqəm 7-yə endirilmişdi: Ələyəz, Aysəsi, Qovuşuq, Qabaxlı, Gülüdüzü, Qaraqaya, Qoturvan.
1988-ci ilə qədər azərbaycanlıların yaşamaqda davam etdikləri və həmin il tərk etməyə məcbur olduqları yaşayış məntəqələri: Aysəsi, Qovuşuq, Qabaxlı, Gülüdüzü, Qaraqaya, Qoturvan, Ələyəz, Qalasər, Əmağu, Sallı, Hors, Ağkənd, Civə və s.
Pürsüfiyan dehistanı
Pürsüfiyan dehistanı — İranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Mərkəzi bəxşinin ərazisinə daxil olan dehistanı.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə dehistanda 4,321 nəfər yaşayır (1,274 ailə).
Artemisia globosoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şərifabad dehistanı
Şərifabad dehistanı — İranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan dehistan.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə dehistanda 321 nəfər yaşayır (109 ailə).
Zeynalabdin Mövsümov
Zeynalabdin Mövsümov — Azərbaycan Milli Elmlər Akdemiyası Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu Mineral gübrələr və mikroelemetlər laboratoriyasının rəhbəri, kənd təsərrüfatı elmlər doktoru, professor, İkinci dünya müharibəsinin veteranı. Zeynalabdin Mövsümovun azərbaycan, rus və ingilis dillərində dövrü mətbuatda, eləcə də ayrı-ayrı külliyatlarda, monoqrafiyalarda və aqrokimya sahəsində yazılmış məlumat kitabları və populyar səpgidə yazdığı kitabça və məqalələri mövcuddur.
Həyatı
Mövsümov Zeynalabdin Rəsul oğlu 1925-ci ilin 21 dekabr tarixində Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Ordubad rayonunun Dırnıs kəndində anadan olmuşdur. 1931-1938-ci illərdə Dırnıs kənd natamam orta məktəbində təhsil alıb. 1938-1941-ci illərdə Ordubad Pedaqoji texnimunda təhsil almışdır. Əmək fəaliyyətinə 1941-ci ildə başlayaraq, 1942-ci ilə qədər NMR Culfa rayonu rabitə şöbəsində böyük teleqrafçı kimi çalışmışdır.
Üçüncü Reyxin 1941-ci ildə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqına qarşı müharibə başlamasından sonra cəbhə bölgəsinə yollanmış və burada müxtəlif diviziya və taborların tərkibində döyüşmüşdür. 1942-ci ilin 18 avqust tarixində Sovet ordusunun sıralarında 416-cı milli atıcı diviziyanın və 1198-ci xüsusi taborun tərkibində aparılan döyüşlərdə fəallığı ilə seçilən Zeynalabdin Mövsümov müharibə dönəmində və sonrasında müxtəlif orden və mükafatlarla təltif edilmişdir.
Müharibədə göstərdiyi şücaətlərə görə "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı ilə də təltif edilmişdir. Mövsümov Berlin əməliyyatından sonra 1945-ci ilin 9 may tarixində "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı ilə təltif edilən azərbaycanlı döyüşçülərdən biridir.
1945-ci ilin aprel ayında artıq alman faşistləri üzərində qələbə yaxınlaşırdı. Bu zaman SSRİ-nin Yaponiya ilə mümkün müharibə təhlükəsi meydana çıxmışdır. Zeynalabdin Mövsümovun vuruşduğu hərbi birləşmə uzaq şərq ordusu tərkibində, Yaponiya ilə döyüşə göndərilir. Uzun müddətdir ki, gözlənilən qələbə xəbərini gənc döyüşçü Xabarovsk şəhərində eşidir və 9 may qələbə bayramınıda həmin şəhərdə keçirir.
1945-ci ilin sentyabr ayında yapon militaristləri üzərində qələbə çalındıqdan sonra Sovet ordusu sıralarından tərxis edilməyə başlamaq haqqında fərman verilsə də, bu fərman Uzaq Şərq ordusu sıralarına şamil edilmir və Zeynalabdin Mövsümov yalnız 1946-cı ilin 26 aprel ayında ordu sıralarından tərxis edilib vətənə qayıdır.
Elmi praktiki və pedoqoji fəaliyyəti
1946-cı ilin may ayından 1947-ci ilin avqust ayına kimi Ordubad rayonunun Dırnıs Stalin adına kolxozda hesabdar müavini vəzifəsində işləmişdir. 1947-ci ildə Bakı şəhərinə gələrək Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) biologiya faklutəsinə qəbul imtahanlarını müvəffəqiyyətlə verərək həmin faklutəyə qəbul olunur.
Elmi-Təhqiqat işlərinə böyük marağının görən onun ixtisas aldığı bitki fiziologiyası kafedrasının rəhbəri akademik Müzəffər Abutalıbovun təklifi ilə o faklutə tələbə elmi cəmiyyətinin sədri seçilir. Mövsümovun elmi praktiki və pedoqoji fəaliyyətidə müharibədən sonrakı illərə təsadüf edir. 1952-ci ildə unversiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirdiyinə görə biologiya faklutəsinin elmi şurası onun aspiranturaya daxil olması üçün təqdimat verir. thumb|left|250px|Zeynalabdin Mövsümov [[Böyük Vətən müharibəsində. (sağdan birinci) ]] Həmin il o, AMEA Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutuna göndəriş alır və 15 iyul 1952-ci ildə həmin institutda kiçik elmi işçi vəzifəsinə qəbul olunur. 1952-1956-cı illərdə Lənkəran bölgəsi keçmiş SSRİ məkanında Gürcüstandan sonra ikinci çayçılıq bazası sayılırdı. Ona görə də çay bitkisi Azərbaycan üçün aparıcı, eyni zamanda strateji əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı bitkisi idi. Onun məhsuldarlığının artırılması və keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması ən mühüm elmi problemlərdən biri kimi qəbul olnumuşdur.
1952-1956-cı illərdə Zeynalabdin Mövsümov apardığı təcrübələrin nəticələrini yekunlaşdıraraq namizədlik dissertasiyası yazmışdır. 1956-cı ildə Respublikada dissertasiya müdafiə etmək üçün elmi şura olmadığından həmin mövzuda yazdığı dissertasiyanı Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının Stalinqrad (indiki Volqoqrad) kənd təsərrüfatı institutunun elmi şurasında müdafiə etmiş və SSRİ Ali Attestasiya Komissiyasının 24 aprel 1957-ci il tarixli qərarı ilə ona kənd təsərrüfatı elmləri alimlik dərəcəsi verilmişdir.
1967-ci ildə alimin Azərbaycanın bəzi torpaqlarında azotun dinamikası və effektivliyi monoqrafiyası işıq üzü görür. Mövsümov həmişə azot kübrələrinin effektivliyinin və bitkilərin onların mənimsəmə əmsalının artırılmasının yeni-yeni metodlarının axtarışında olmuşdur. O, 1994-cü ildə öz tələbəsi Ağayevlə birlikdə Mədəni bitkilərdə nitratın toplanması əsərini çap etdirmişdir. Zeynalabdin Mövsümov uzun müddət müdafiə üzrə ixtisasaşdırılmış elmi şuranın sədr müavini, sədri, Prezident yanında AAK-nın ekspert komissiyasının üzvü olmuşdur.
Professorun bir çox xarici ölkələrin, o cümlədən Almaniya Demokratik Respublikası, Türkiyə, Rusiya, Fransa və Tailand alimləri ilə sıx elmi əlaqələri mövcud idi. Professor Z.Mövsümov 1978-ci ildən 2007-ci ilə qədər torpaqşünaslıq və aqrokimya sahəsində 20-dən çox namizədlik və doktorluq dissertasiyalarının müdafiəsi üzrə bir sıra mütəxəssisin elmi rəhbəri olmuşdur.
O, Azərbaycan EA-nın Məruzələri, Azərbaycan EA-nın Xəbərləri, Aqrokimya, Azərbaycanın kənd təsərrüfatı xəbərləri jurnallarına məqalələrlə fəal çıxış edirdi. Əmək fəaliyyətindəki uğurlarına görə alim "Şərəf nişanı" ordeni, "Əmək rəşadətinə görə", "Əmək veteranı" medalları, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur. Elm ictimaiyyəti 2010-cu ildə Azərbaycanın qocaman aqrokimyaçı aliminin anadan olmasının 85 illik yubleyini qeyd etmişdir. Zeynalabdin Mövsümov 2015-ci ilin 1 oktyabr tarixində Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
İtalo-disko
Italo Disko (Italo disco və ya Italo-disco ) - popun bir növüdür. İtalo disko janrından italyan elektron musiqisində 1970-1980-cı illərdə istifadə edilmişdir. Bu termin Almaniyada 1983-cü ildə "ZYX Records" səsyazma kompaniyasının əsasını qoyan Bernhard Mikulski tərəfindən işlədilmişdir. Janrda sintezatora bötük üstünlük verilir. İtalo disko janrının ifaçıları, adətən, mahnıları ingilis dilində ifa edirdilər. Bu janrda ifa edilən mahnıların çoxu məşhur olmasa da, dövrünə görə seçilən mahnılar idi. Ən məşhur mahnılara misal olaraq İtalyan ifaçısı Sabrina Salerno tərəfindən səsləndirilən Boys mahnısını göstərmək olar.
Ketonturşular
Ketonturşular- tərkibində karbonil və karboksil qrupu olan turşulara deyilir. thumb|Ketonturşular, yuxarıdan aşağıya: [[Piroüzüm turşusu|piroüzüm, asetsirkə və Levulin turşuları]]
Tipləri
Karbonil və karboksil qruplarının bir-birindən uzaqlığından asılı olaraq ketonturşular α, β, γ və sairə tiplərə bölünə bilir.
Piroüzüm turşusu
Piroüzüm turşusu -CH3—CO— COOH α-ketonturşuların ən sadə nümayəndəsi asetilqarışqa turşusu və ya piroüzüm turşusudur. Bunu birinci dəfə üzüm turşusu və ya çaxır turşusunu yüksək temperaturda qızdırmaqla almış və buna görə "piroüzüm" adlandırmışlar.
Alınması
Piroüzüm turşusunu aşağıdakı üsullarla almaq olar:
Xassələri
Piroüzüm turşusu 165o-də qaynayan mayedir, suda yaxşı həll olur, kəskin iyi vardır. Piroüzüm turşusu şəkərlərin spirt qıcqırmasından alınan aralıq məhsullardan biridir.
Asetsirkə turşusu
Asetsirkə turşusu — CH3—CO—CH2—COOH β-ketonturşuların ən sadə nümayəndəsi olub, qızdırdıqda parçalanır, karbon qazı və asetona çevrilir. Diabet xəstəliyinə tutulmuş adamların sidiyində rast gəlinir.
Levulin turşusu
Levulin turşusu — CH3—CO—CH2—CH2—COOH, γ-ketonturşuların ən sadə nümayəndəsi levulin turşusudur. Bunu levulozu (furuktoz) və ya başqa şəkərlərin qüvvətli turşularla qızdırdıqda almaq olur. Bu səbəbdəndə ona levulin adı vermişlər.
Levulin turşusu 37oS-də əriyən 250oS-də qaynayan bərk kristallik maddədir. Levulin turşusu qaynadıqda, başqa ketonturşulardan fərqli olaraq COayrılmır. Levulin turşusu ketonlar və turşulara xas olan reaksiyalara girir.
Mənbə
M. Mövsümzadə, P. Qurbanov "Üzvi kimya", Maarif-1983
Armudu (film, 1986)
Armudu qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Nicat Əliyev tərəfindən 1986-cı ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycantelefilm" də istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan xalqının məişətində üstünlük verilən armudu stəkanın istehsalına diqqətin artırılmasının vacibliyi haqqındadır.
Mariya Boleyn
Mariya Boleyn (İngiliscə: Mary Boleyn) (d. 1499/1500 - ö. 19 iyul 1543) — İngiltərə kralı VIII Henrinin hakimiyyəti boyunca böyük gücə sahib olan Boleyn ailəsinə mənsub olan Kraliça Anna Boleynin bacısı.
1521-1526 tarixləri arasında Kral VIII Henrinin sevgililərindən biri olmuşdur. Kralın iki övladını dünyaya gətirsə də, kral bu uşaqların heç birini qəbul etmədi. Hətta bəzi şayələrə görə Mariya Boleyn 1515-1519 tarixlərində VIII Henrinin rəqibi Fransa kralı I Fransiskin də sevgilisi olmuşdur.
Armudu (film, 1986)
Məzmun
Film Azərbaycan xalqının məişətində üstünlük verilən armudu stəkanın istehsalına diqqətin artırılmasının vacibliyi haqqındadır.
Mariya Boleyn
Mariya Boleyn iki dəfə evləndi: 1520-ci ildə William Carey ilə və 1534-cü ildə William Stafford ilə gizlicə evləndi. Mariya Boleynin gizlicə baş tutan ikinci evliliyi isə həm bacısı Kraliça Anna Boleyni, həm də Kral VIII Henrini hirsləndirdi və nəticədə Mariya kral sarayından sürgün edildi. Həyatının geri qalanı haqqında məlumat çox azdır. Bacısı Anna Boleynin edamından sonra daha 7 il yaşadı.
Armudu (film, 1986)
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: İosif Şoqolev Rejissor: Nicat Əliyev Operator: Ələkbər Muradov Bəstəkar: Cəmil Əmirov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1986-cı ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Mariya Boleyn
Gənclik illəri
Mariya böyük ehtimalla Norfolkdakı ailə mülklərində dünyaya gəlmişdi və gənclik illəri Kent əyalətindəki Hever qalasında keçdi. O, Wiltshire əyalətinin birinci hersoqu Thomas Boleynin və Norfolk əyalətinin ikinci hersoqu Thomas Howardın böyük qızı Elizabet Howardın qızı idi.
Mariya Boleynin dəqiq doğum tarixi bilinməsə də, təqribən 1499 və 1508 tarixlərində dünyaya gəldiyi düşünülür. Bir çox tarixçiyə görə, o, dünyaya gələn 3 Boleyn övladından ən böyüyü idi. Dəlillər göstərir ki, Boleyn ailəsi Mariya Boleynə böyük övlad kimi baxırdı. Belə ki, 1597-ci ildə onun nəvəsi Lord Hunsdon Boleyn varisi olaraq Ormond hersoqluğun namizədliyini irəli sürdü.
Gənc Mariya qardaşı Corc və bacısı Anna ilə birlikdə Kent əyalətindəki Hever qalasında fransız mürəbbiyə tərəfindən böyüdüldü. Uşaqlıq illərindən başlayaraq hesab, mülki hüquq, klassik ədəbiyyat, tarix, fəlsəfə və ilahiyyat üzrə dərslər aldı.
Ancaq daha sonra Mariya təhsilini xaricdə davam etdirmək istədi və Niderland hersoqinası Avstriyalı Marqaritanın yanına göndərildi. Bəzi tarixçilərə görə isə Niderlanda göndərilən Boleyn qızı Mariya yox, Anna idi. Gənc Mariyanın uşaqlığının böyük qismi İngiltərədə keçdi. 15 yaşında ikən, yəni 1514-cü ildə atası tərəfindən XII Lüdoviqlə evli olan Mariya Tüdorun yanına göndərildi. Bir neçə həftə sonra kraliçanın ingilis nədimələrinin bir çoxu geri göndərilsə də, Mariya Boleyn üçün xüsusi icazə alındı. Bunun səbəbi isə atası Thomas Boleynin yeni İngiltərə elçisi seçilməsi idi. Hətta 1 yanvar 1515 tarixində Kraliça Mariya Tüdor dul qalıb İngiltərəyə geri dönsə də, Mariya Boleyn XII Lüdoviqin varisi I Fransiskin sarayında yaşamağa davam etdi.
Kralın məşuqəsi
İngiltərəyə döndükdən sonra, 4 fevral 1520 tarixində nüfuzlu saray mənsubu olan Uilyam Careylə kralın da iştirak etdiyi böyük bir mərasimlə evləndi. Təqribən 1 il sonra - 1521-ci ildən etibarən kral VIII Henrinin məşuqəsi oldu. Bu münasibətin necə yarandığı barədə isə heç bir məlumat yoxdur. Onun ilk övladı olan Ketrin 1524-cü ildə dünyaya gəldi.
Qoryo
Ticarət
Goryeo sülaləsi dövründə ticarət sürətli idi. Xanədanlığın əsas limanı Byeokrando idi. Byeokrando paytaxt Koryoya yaxın bir liman idi. Ticarətə daxildir:
Erməni məhəlləsi
Erməni məhəlləsi — Yerusəlimdə (Qüds) olan köhnə şəhərin dörd məhəlləsindən biri.
Zəmin
Tarixçilərə görə, ermənilər IV əsrdə xristianlığı qəbul etdikdən sonra Yerusəlim şəhərinə gəlmiş və orada erməni məhəlləsi qurmuşdur. Erməni məhəlləsi şəhər ilə birlikdə müxtəlif dövrlərdə Bizans, Xilafət, Osmanlı, Britaniya və başqa imperiyaların hakimiyyəti altında qalmışdır. Buna baxmayaraq, 1948-ci ildə baş tutan Ərəb-İsrail müharibəsi nəticəsində şəhər 2 hissəyə bölünmüşdür. Erməni məhəlləsinin də yerləşdiyi Şərqi Yerusəlim nəticədə İordaniyanın nəzarətinə keçmişdir. 1967-ci ildə baş tutmuş Altı günlük müharibə nəticəsində İsrail qüvvələri Şərqi Yerusəlimi ələ keçirmişdir. Ermənilərin böyük əksəriyyəti İsrail vətəndaşlığını qəbul etsə də, ərəb ökələrinə səyahət şanslarını itirməmək üçün hələ də İordaniya pasportlarını saxlamaqla erməni məhəlləsində yaşayırlar.
İndiki dövrdə
Erməni məhəlləsi ağlama divarına gedən əsas yollardan biri üzərində yerləşir. Buna görə də burada mütəmadi olaraq etnik-dini zəmində qarşıdurmalar müşahidə olunur. Bu qarşıdurmalar, əsasən, milli və ya etnik kimliyini digərlərindən üstün tutan müəyyən qruplar arasında baş verir.
2019-cu ilin iyununda erməni məhəlləsində təxminən 60 nəfər erməni gənc 3 yəhudiyə hücum etmişdir. Hücuma səbəb kimi yəhudilərin erməniləri təhqir etməsini iddia etmişdi. Buna baxmayaraq, İsrail polisi sonradan hücumu təşkil edən erməniləri həbs etmişdir. 2021-ci ilin mayında üç İsrail yəhudisi Yerusəlimdəki bir erməni keşişinə hücum etmişdir. Yerusəlim Erməni Patriarxlığı polisə şikayət etmiş, nəticədə hücum edənlər saxlanılmışdır.
4 iyul
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Xeyrəddin Barbarossa]]
Ağagir
Ağagir iranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 212 nəfər yaşayır (75 ailə).
Disko
Disko ( - diskoteka) — 1970-ci illərin əvvəllərində yaranmış rəqs musiqinin bir növüdür. Diskonun vətəni ABŞ-dır. Bu janrda ilk ifa edənlər sırasına İsaak Hayes, Barri Vayt və bir çox məşhur ifaçılar daxildirlər.
Səfalı
Səfalı – Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Dəmirçi inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kəndin əsası XVII əsrdə qoyulmuşdur.
Əvvəllər Zarat adlanan kəndin ərazisindən keçən Pirsaat çayı 1963-cü ildə öz axarından çıxaraq 100-dən çox yaşayış evini yuyub və kənd tamamilə xəritədən silinib. 600-dən çox sakin isə rayonun digər kəndlərinə köçürülüb. 1965-ci ildən kəndin bir neçə sakini yenidən kənddə məskunlaşıb və kənd Səfalı adlandırılıb.
Coğrafiyası
Şamaxıdan 41 kilometr uzaqlıqda, dəniz səviyyəsindən 1500 m hündürlükdə yerləşir. Hər il kəndə gələn turistlərin sayı artır.
Mədəniyyət
Kənddə xəstəxana xidmət göstərir.
İçməli su problemi yoxdur.
Əhalisi
Burada 21 ev vardır, Kənd əhalisi 142 nəfərdir ki, onunda 74 nəfəri kişi, 68 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.
Tərnöyüt
Tərnəyüt — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Maqsudlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Toponomik izahı
1751–1752-ci illərdə Pənah xanın "Şahbulağı " adlı yerdə tikdirdiyi qala adı Tərnəvüt adlanırdı. XIX əsrdə Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Sisyan rayonunda Tarnalu, Tarnavuş, Şuşa qəzasında Tarnavar və Tərnaut kənd adları ilə mənşəcə eynidir. Şimali Qafqazla bağlı toponim olduğu düşünülür. XVII əsrdə İrəvan əyalətində Tərnəvit və Tərnəqut adlı kəndlər vardı.
Middendorf körfəzi
Middendorf körfəzi  —  Kara dənizində, Taymır yarımadasının şimal-qərb sahilində yerləşən körfəz. Körfəz fiord formasına malikdir. Körfəz Zarya yarımadasının daxilinə uzanır. Qərbdən aşıq dənizə çıxışı vardır. Burada çoxlu sayda adalar vardır. Körfəzin akvatoriyasında çoxlu sayda ada vardır. Onlar arasında Rıkaçev adası ən irisidir. Körfəzə Tolevaya çayı tökülür. İqlimi olduqca sərtdir. İlin doqquz ayı buzla örtülü olur. Bəzi illərdə hətta buzdan heç tamam azad ola bilmir. Körfəzin sahilləri tundra ilə örtülüdür. Böyük Arktik qoruğunun xüsusi hissəsini təşkil edir.
Coğrafiyası
Körfəz qərbdən şərqə doğru uzanır. Şərq istiqamətdə eni azalır. Qriqorev və Semyonov boğazları ilə Kara dənizi ilə əlaqələnir. Körfəzdə yerləşən adalar:Vild, Şren, Yarjinski, Povorotıy, Rıkaçyov. Yarjınski, Suiti qayası və Rıkaçyov adaları onun açıq dənizə birləşdiyi hissədə yerləşir. Körfəzin ən iri adası Rıkaçyovdur. Körfəzdə yerləşən Burunlar:Adams, Pestik, Qornostayev, Opasnıy, Klin. Körfəzin şimal-qərbində Zuyev yarımadası yerləşir. Yarımada şimadan materikə ensiz bərzəxlə birləşir.
Araşdırılma tarixi
İlk dəfə Middendorf körfəzinin sahillərini Xariton Laptev 1741-ci ilin mayında Böyük Şimal ekspedisiyası zamanı araşdırmışdır. 12 iyun 1741-ci ildə onun dəstəsi ilə Sümün İvanoviş Çelyuskinin qrupu görüşmüşdür. Leman burnunda qədim ocaq yeri aşkar edilmişdir. Araşdırmalar onu göstərir ki bölgəni Dmitri Laptevin dəstəsindən öncədə ziyarət etmişlər. Böyük ehtimalla bura gələnlər XVII əsr rus səyyahları olmuşlar. Bununla belə Laptev körfəzə ad qoymamışdır. 1900-ci ildə Üduard Tolun ekspedisiyası «Zarya» gəmisində körfəzdə araşdırma işləri aparmışdır. Məhz Eduard Toll körfəzi öz qohumunun şərəfinə adlandırmışdır. Tarımada məşhur alin və Ta\ymırın araşdırmaşısı olan Aleksandr Fedoroviç Middendorfun şərəfinə adlandırılmışdır.
Eduard Tollun xəzinəsi
Eduard Toll körfəz sahilindsə olarkən burada ərzaq saxlanılan saxlancın hazırlanmasına göstəriş vermişdir. Bu Taymırın sahillərinə gələn səyyahlar üçün biravantaj idi. Ancaq Üsuard Toll ondan heç zaman istifadə etməmişdir. 1973-cü ildə Komsomolskaya Pravda ekspedisiyası Eduard Tollun xəzinəsini aşkarlayaraq çıxarırlar. Burada qalan ərzaqlar xarab olmamışdı. Bu tapıntılar onu göstərmişdir ki, şimal zonasında ərzaqları yük illiklər belə saxlamaq mümkündür. Bu hadisə SSRi Ət və Süd sənayesi Nazirliyinin marağıana gəlmişdir. Bu məqsədlə 1974 və 1980-ci illərdə iki ekspedisiya təşkil edillmişdir. Analojio ekspedisiyalar 2004 və 2010-cu illərdədə təşkil olunmuşdur.
Artemisia globularia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çala (Əlburz)
Çala (Əlburz) — İranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 237 nəfər (80 ailə) yaşayır.
Azərbaycanın morfoskulpturları və mofostrukturları
Azərbaycan ərazisinin morfoskulpturları
Nival – qlyasial proseslər və relyef formaları
Cənub-Şərqi Qafqazın qədim buzlaşma problemi ilə XIX əsrin axırlarında və XX əsrin əvvəllərində bir sıra tədqiqatçılar məşğul olmuşlar. Bu problem eyni zamanda bütün Qafqaz regionunu əhatə etməklə klassik  dördüncü dövr Alp buzlaşma sxemi ilə eyniləşdirilirdi. Bir çox hallarda genetik cəhətdən moren ilə əlaqəsi olmayan çöküntülər  harada təsadüf etməsinin fərqinə varmadan  buzlaq  çöküntüləri kimi qeyd olunurdu.
Buzlaşma probleminin tədqiqinin ilk mərhələlərindən başlayaraq indiyə qədər buzlaşmaların sayı məsələsi daima mübahisəli olaraq qalmaqdadır. Bu problem Böyük Qafqazda  bir sıra  tədqiqatçılar tərəfindən dərindən öyrənilmişdir. Son dövrlərdə  yuxarıda adları çəkilən tədqiqatçılar bu məsələdə  ümumi fikrə gələ bilmişlər. Bu, əsasən, onunla bağlı olmuşdur ki, dördüncü dövr buzlaşmasının izləri bu ərazidə daha yaxşı saxlanılmışdır. Ümumi nəticə kimi B.Ə.Budaqov (1977, 1982) və İ.E.Mərdanov (1983) Böyük Qafqazın Azərbaycan hissəsində əsasən iki buzlaşmanın – (orta dördüncü və son dördüncü dövr)- mövcud olması qənaətinə gəlmişlər. Bizim fikrimizcə  iki buzlaşma  olması  ideyası Kiçik Qafqazın Murovdağ, Qarabağ vulkanik yaylası, Zəngəzur və Dərələyəz silsilələrində saxlanılmış ekzarasiya formalarının da eyni yaşda olmasını təsdiq edir. Beləki bütün Cənub-Şərqi Qafqazda qlobal iqlim soyuqlaşmasının  nəticəsi olan buzlaşma mərhələlərinin iqlim şəraiti oxşar  olmuşdur. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, göstərilən ərazilərdə də buzlaq relyef formaları eyni morfoloji  quruluşa malik olub  və təxminən eyni mütləq yüksəkliklərdə yerləşirlər.
Azərbaycanın yüksək dağlıq (2800–3900 m) ərazilərində  Dördüncü dövrdə  baş vermiş dağ-dərə buzlaşması  müasir dövrdə  paleomorfoskulpturlar kimi geniş yayılmış nival-qlyasial formaların yaranmasına səbəb olmuşdur. Dördüncü dövrün kəskin  iqlim dəyişmələri və tədricən quraqlığın artması həmin relyef formalarını köklü surətdə dəyişmiş,  bəzi yerlərdə isə məhv etmişdir.
Nival-qlyasial relyef formalarının dağlıq ərazilərdə, əsasən, ekzarasiyon əlamətləri nisbətən yaxşı saxlanılmışdır. Bunlar əsasən troq dərələri, kar, sirk  və  şiş qayalar şəklində Böyük Qafqazın, Murovdağ və Zəngəzur silsiləsinin suayrıcılarında tipik relyef formalarından ibarətdir.
Nival-kriogen proseslərin inkişafı yüksək dağlığa xas olan şaquli qurşaqlıq  zonalarının əmələ gəlməsinə səbəb olmuşdur. Denudvsiya prosesinə nisbətən asan məruz qalan litoloji komplekslərin ərazidə inkişafı, nival-qlyasial- kriogen proseslərinin əmələ gətirdiyi formaların zəif saxlanılması ilə səciyyələnir. Dördüncü dövr buzlaşmasının bir çox ekzarasiyon formaları müasir çay dərələrinin mənbə hissələrində karlar və sirklər şəklində saxlanılmışdır.
Nival-qlyasial-kriogen relyef formaları müxtəlif çay hövzələrində təxminən eyni yüksəkliklərdə yayılmışdır. Onlar denudasiya-eroziya proseslərinin daha intensiv inkişaf etdiyi Baş Qafqazın mərkəzi və şərq hissəsində, Zəngəzur silsiləsində, Qarabağ vulkanik yaylasında və Murovdağ silsiləsində yüksəkdağlıq sahələri (2800- və daha yüksək)  əhatə edirlər. Bu isə, əsasən, kriogen-soliflyüksion proseslərin inkişaf etdiyi dağ-çəmən zonasının yuxarı hissəsini əhatə edən alp çəmənliklərində daha çox nəzərə çarpır.
Kriogen formalara, əsasən, soliflyüksion morfoskulpturalara Böyük Qafqazın cənub yamacının subalp-alp çəmənliklərində, xüsusən Niyaldağ, Qovdağ silsilələrinin suayrıcı hissələrində 2000- mütləq yüksəkliklərdə, şimal-şərq yamacında isə Şahnabad düzündə, Qızılqaya massivində 2600- yüksəkliklərdə daha çox rast gəlinir.
Nival-kriogen relyef formaları nival mənşəli morfoskulpturlar az yayılmış müasir buzlaqlara nisbətən daha çox ərazini əhatə edir. B.Ə.Budaqov hələ 1950-ci illərdə apardığı ilk qlyasialoji tədqiqatlar zamanı Böyük Qafqazda fəaliyyətdə olan buzlaqların sahəsinin 6,4 km2 (B.Ə.Budaqov, 1957, 1961) olduğunu müəyyən etmişdir. Müasir dövrdə iqlimin quraqlığının artması nəticəsində Şahdağ, Bazardüzü və Tufan buzlaqlarının sahəsi xeyli azalmışdır. Kiçik Qafqazda və Arazyanı silsilələrdə isə müasir buzlaqlar demək olar ki,  yoxdur.
Müasir relyefdə saxlanılmış, ekzarasiyon relyef formaları (troq dərələri, karlar, sirklər), onların quruluşu və morfoloji əlamətləri Böyük və Kiçik Qafqazda və Arazyanı silsilələrdə klassik dağ-dərə buzlaqlarının izləri kimi təsnifatlaşdırılmalıdır. Dağlıq ərazilərin IV-cü dövrdə kəskin kəsilib-parçalanması nəticəsində buzlaqların akkumulyativ formaları çox nadir hallarda troq dərələrinin dibində və yamaclarda kiçik areallar şəklində saxlanılmışdır. İri troq dərələr, əsasən, Böyük Qafqazın suayrıcı hissəsində, xüsusən Mazımçay, Balakənçay, Muxaxçay və Şahnabad (Qusarçay) çaylarının yuxarı hissələrində öz morfoloji xüsusiyyətlərini daha yaxşı saxlamışlar. Mazımçay, Muxaxçay və Tufan (Qusarçay) troq dərələrinin dib hissəsində xırda moren tirələri müasir relyefdə morfoloji xüsusiyyətlərinin təzahür etməsi ilə seçilirlər.
Kiçik Qafqazda Murovdağ silsiləsində  Camışdağ və Hinaldağ zirvələri arası suayrıcı sahələrdə tipik, lakin daha çox denudasiyaya məruz qalmış buzlaq relyef formaları - kar və troq dərələrinin qalıqları, buzlaq mənşəli göllər saxlanılmışdır. Zəngəzur silsiləsində  Qazangöldağ, Qapıcıq və Yağlıdərə zirvələri rayonlarında da troq dərələrə, sirklərə, karlara rast gəlmək olur. Gilançayın sol qolu olan Sakarsu çayının yuxarı hissəsində kar və troq dərə öz morfoloji xüsusiyyətlərini daha yaxşı saxlamışdır (M.A.Abasov 1965, 1970; V.D.Hacıyev 1999; M.A.Müseyibov 1998).
Kiçik Qafqazda buzlaqların akkumulyativ və ekzarasion  formaları Qarabağ vulkanik yaylasında vulkan konuslarının üzərində və ətəklərində, Şəmkir-Göygöl sahələrində moren təpələri və moren çöküntüləri, karlar və troq dərələrin ayrı-ayrı fraqmentlərinə rast gəlinir.
Orta və son dördüncü dövrdə iqlimin soyuqlaşması və dağlıq sistemlərinin intensiv qalxması Kiçik Qafqazda və Arazyanı silsilələrdə  dağ-dərə buzlaqlarının inkişafına səbəb olmuşdur. M.A.Abasovun (1970) və V.D.Hacıyevin (1980) tədqiqatlarına əsasən buzlaq relyef formaları və onların çöküntüləri Dərələyəz və Zəngəzur silsilələrinin yüksək dağlıq zonalarında Naxçıvançay və Gilançay hövzələrinin yuxarı hissələrində nisbətən yaxşı saxlanılmışdır.
Kiçik Qafqazda belə iri flyuvial örtüklərə Həkəri lay dəstəsini və Naftalan maili düzənliyini aid etmək olar.
Qeyd etmək lazımdır ki, buzlaşma mərhələlərinin aydınlaşdırılmasında müasir relyefdə saxlanılmış buzlaq formaları və müasir buzlaqlar xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bu cəhətdən B.Ə.Budaqovun Böyük Qafqaza aid buzlaq formalarını və buzlaqların morfoloji və morfometrik göstəricilərini əks etdirən cədvəlləri mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Talassogen morfoskulpturlar
Azərbaycan respublikasının müasir relyefinin inkişafında və formalaşmasında Xəzər dənizinin, eləcə  də  Dördüncü dövrdə və daha  qədim geoloji dövrlərdə onun yerində mövcud olmuş və dövrü olaraq  düzənlik və dağətəyi  sahələri basmış dəniz hövzələrinin abraziya və  akkumulyasiya fəaliyyətinin böyük rolu olmuşdur. Bu hövzələrin fəaliyyəti nəticəsində yaranmış morfoskulpturlar-dəniz terrasları və  müasir sahil relyef formaları ərazidə  geniş yayılmışdır.
Dəniz terraslarının öyrənilməsinin   mühüm elmi və nəzəri əhəmiyyəti vardır. Beləki, onlar haqqında dəqiq  məlumat əldə etmədən ərazidə  relyefin inkişaf tarixini bərpa etmək və həmin  dövr üçün yeni və müasir tektonik hərəkətlərin sürəti,   amplitudu və xarakteri haqqında obyektiv fikir söyləmək çətindir. Ona görə də bu məsələ uzun müddət tədqiqatçıların diqqət mərkəzində olmuşdur. (Antonov, 1953, 1957; Vəkilov, 1956; Budaqov, 1956, 1957; Fyodorov, 1957, 1961; Liliyenberq, 1961,1962;  Dumitraşko  və b., 1961; Şirinov, 1961, 1973  və b.).
Tədqiqatçıların əksəriyyəti Xəzərin Dörduncu dövr  dəniz terraslarını və onlara müvafiq  çöküntülərini erkən dördüncü dövr- bakı; orta dördüncü  dövr – xəzər; Son dördüncü dövr- Xvalın  və  holosen- yeni kaspi kimi qruplaşdırmışlar.
Azərbaycan  sahillərinin ayrı-ayrı  bölgələrində müəlliflər müxtəlif miqdarda terras səviyyəsi ayırmışlar (cədvəl 6.4). Terrasın miqdarının müxtəlifliyi  ilk növbədə ayrı-ayrı regionlarda tektonik quruluşun, eləcə də dördüncü dövrdə   tektonik hərəkətlərin  rejiminin müxtəlifliyi,  ərazinin tədqiqatlarla əhatə olunma   dərəcəsi   və dəqiqliyi ilə izah edilə  bilər.
Demək olar ki, tədqiqatçıların hamısı burada yeni kaspi  yaşlı iki terras səviyyəsi ayırmışlar. Kür-Araz düzənliyində isə  bunların sayı   üç,  bəzi hissələrində isə daha çoxdur (Şirinov, 1973). Müxtəlif regionlarda ayrılmış  xvalın terraslarının sayı  4-lə  (Kür-Araz  çökəkliyində) 6-7  (Cənub-Şərqi Qafqazda)  arasında dəyişir. Bu terrasların hamısı, əsasən, akkumulyativ  mənşəli olub, çöküntülərin litoloji tərkibinə görə bir-birindən fərqlənirlər ki, bu da tektonik quruluşla və tektonik hərəkətlərin rejiminin müxtəlifliyi ilə izah edilə bilər.
Son xəzərdə 1-2 terras səviyyəsi ayrılır. Bu terraslar abrazion-akkumulyativ  mənşəli olub, Aşağı Kür çökəkliyində,  Abşeron yarımadasında,  Qobustanda və Böyük Qafqazın   şimal-şərq yamacında  müşahidə edilir. Həmin terrasların sayının az olması və relyefdə pis saxlanılması Son Xəzərdə dənizin səviyyəsinin sabit olması və terrasların  sonralar yuyulması ilə izah edilir (Şirinov, 1973).
Erkən xəzərdə (gürgan)  kifayət qədər dəniz terrası ayrılır. Tədqiqatçıların fikrinə görə, erkən xəzərdə 4-5 terras səviyyəsinin əmələ gəlməsi üçün şərait olmuşdur. Qobustanda 8 terras səviyyəsinin olması tektonik hərəkətlərin ritminin tezliyi ilə izah edilə bilər. Qobustanda Bakı terrasının maksimum miqdarı  da ( 6 səviyyə) eyni səbəblə izah  edilir. Abşeron yarımadasında Bakı yaşlı terrasın olmaması orta dördüncü dövr transqressiyası zamanı  onların  cavan çöküntülərlə örtülməsi, çox halda isə yuyulması ilə izah edilir. Terrasın səthində toplanan eyni yaşlı çöküntülər güclü deformasiyaya uğramışdır. Kür çökəkliyinin  şimal-şərq qanadında və  çökəklik daxili antiklinal qalxmalarda cavan qırışıqlıqlarda terras çöküntüləri iştirak edir. Abşeron yarımadası  timsalında   qədim sahil xəttlərinin təhlili göstərir ki, onlar, eləcə də terraslar Dördüncü dövr ərzində  irsən inkişaf etmişdir. Ançaq son xəzərdən  başlayaraq abrazion sahələr əvvəlki dövrlərə nisbətən xeyli azalmışdır.
Bu bir daha sübut edir ki, sahil zonasında  qalxma hərəkətləri tədricən enmə ilə əvəz olunmuş, qalxmanın amplitudu və   sualtı yamacda meyillik azalmışdır.
Abrazion  və abrazion - akkumulyativ terrasların üstünlük  təşkil etməsi, əsasən, dördüncü dövrp dəniz terraslarının yayıldığı sahələrin  ətraf dağlığın   tağvari  qalxmasına  cəlb edilməsi və ərazilərdə dördüncü dövr   ərzində fasiləli qalxma  hərəkətlərinin üstünlük təşkil  etməsi ilə əlaqədardır.
Son dördüncü dövrdə  Xəzər dənizinin inkişafında  dərin reqressiyalar baş vermişdir ki, onun da izləri  sualtı yamacda  100 və 70–80 m dərinliklərdə pillələr şəklində saxlanmışdır.
Son vaxtlar  Azərbaycanda terras çöküntülərindəki  molyuska faunalarının mütləq yaşının bir sıra təyini  radium-karbon və   termolyuminessent  üsullarla aparılmışdır ki,  onların da aralarında kifayət qədər fərq alınır. Belə ki, son xəzər çöküntülərinin yaşının təyini birinci üsulla 25300 dən 42000 –ə qədər il,  ikinci üsulla isə 71000-254000 il  olmuşdur.
C14  üsülü ilə təyin olunmuş  son  xvalın  çöküntülərinin yaşı da  şübhə doğurur. Beləki  o termolyuminissent üsulla  təyin olunmuş erkən xvalın  süxurlarının yaşına uyğun gəlir. Dördüncü dövrdə tektonik hərəkətlərin differensial xarakterinə uyğun olaraq eyni yaşlı terraslar müxtəlif  yüksəklikdə müşahidə edilir. Dislokasiyaya uğramış son dördüncü dövr və yeni kaspi yaşlı terraslar  və müvafiq sahil  xəttləri demək olar ki, eyni yüksəklikdə yerləşmişdir. Lokal tektonik hərəkətlərlə və palçıq vulkanlarının fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq onlar  deformasiyaya uğramış,  hətta Aşağı Kür çökəkliyinin ayrı-ayrı hissələrində qırışıqlığa məruz qalmışdır.
Azərbaycan respublikası ərazisi   çay və dəniz terraslarının  korrelyasiyası cəhətdən çox əlverişlidir. Xüsusilə Cənub-Şərqi Qafqazda morfoloji cəhətdən   çay terraslarının  dəniz terraslarına keçməsi  çox yaxşı müşahidə edilir. Məsələn:  Dəvəçi çayının aşağı hissəsində  50-55, 110 və 190  m-lik  çay terrasları müvafiq olaraq  100, 120, –lik Erkən Xəzər və 310  m-lik Erkən Bakı  yaşlı dəniz terraslarına keçir.
Mingəçevir su anbarı rayonunda Kürün  37- - lik terrası  morfoloji olaraq  Xvalının  dəniz terrasına, Düzdağ rayonunda isə 50 m-lik terras Son Xəzərin  80–100 m-lik  dəniz terrasına müvafiq   gəlir.
Lənkəran düzənliyində   Viləşçayın 24- –lik terrası xvalın transqressiyasının 20 və  0  m sahil xətti ilə  əhatələnən  gətirmə konusunun səthinə müvafiq gəlir.
Əlbəttə təqdim edilən korrelyasiya  sxemini  tam təkmilləşmiş  hesab etmək olmaz, onun yenidən işlənilməsinə ehtiyac vardır. Burada çay dərələrinin  kəsilməsinə, eləcə də  çay terraslarının  yüksəkliyinə təsir edən bir sıra amillərin (tektonik quruluş, yeni tektonik hərəkətlərin amplitudu, süxurların  litologiyası, axımın miqdarı və b)  rolu  müəyyənləşdirilməlidir.
Xəzərin Azərbaycan sahillərinin  relyefinin quruluşunun  təhlili göstərir ki,  bütün dördüncü  dövrdə sahil boyu onun inkişafında geoloji quruluş və yeni tektonik  hərəkətlər, sualtı yamacın  relyefinin əsas əlamətlərini və sahilin  formasını müəyyənləşdirən əsas amil   olmuşdur. Sonuncular isə öz növbəsində dalğaların  və  cərəyanların hidrodinamik  proseslərinə, istiqamətinə və gedişinə   təsir etmişdir (Şirinov,  Mehdiyev, 1960, 1964).
Dördüncü dövrün sonlarında (Holosen əsri) səviyyənin tərəddüdü sahilin relyefinin inkişafında az rol oynamamışdır.
Erkən xəzər (gürgan) və erkən xvalında və sonralar tektonik hərəkətlərin  güclənməsi fonunda  dəniz səviyyəsinin qalxdığı mərhələlərdə abrazion sahillər  üstünlük təşkil etmişdir. Onun izi  sahil boyu müasir relyefdə abrazion və abrazion-akkumulyativ terraslar  və qədim sahil xəttləri boyu toplanmış qaba çöküntülər, pillələr və oyuqlar şəklində  yaxşı saxlanmışdır. Erkən bakı, son xəzər, son xvalın  və yeni kaspidə  isə  əksinə  akkumulyativ sahillər  üstünlük təşkil etmişdir.
Morfoloji və genetik xüsusiyyətinə, müasir sahilin dinamikasına görə Azərbaycanın Xəzər sahillərində şimaldan cənuba aşağıdakı morfogenetik  tiplər ayrılmışdır (Şirinov, Mehdiyev, 1960): akkumulyativ-delta; keçmiş akkumulyativ sahilin yerində əmələ gəlmiş abrazion, hamar; akkumulyativ hamar; hamarlanma təmayülündə olan akkumulyativ- liman; hər iki tərəfi  dil şəklində  inkişaf edən akkumulyativ hamar;  abrazion-akkumulyativ liman; akkumulyativ delta; laqun-delta  və abrazion-akkumulyativ-hamar.
Akkumulyativ  sahillər geniş qumlu  çimərliklərin və yüksəkliyi 0,5-2m-ə  çatan  sahil tirələrinin olması ilə səciyyələnir. Yeni kaspidə 2-3  sahil xətti, 1929-1930-cü illərin stabil səviyyəsinə uyğun gələn sahil xətti, 1940-cı ilin əvvəlində və 1956-cı ildə səviyyənin stabilləşməsinə uyğun gələn sahil xəttləri  kifayət qədər yaxşı müşahidə edilir.
Akkumulyativ sahillər (şək. 6.8) burada Kür çökəkliyində daha geniş yayılmışdır 1978-ci illərdə burada  ən çox akkumulyasiya  və sahilin genişlənməsi  Kürün müasir deltasında və Qızılağac körfəzində müşahidə  edilmişdir. V.V.Yeqorovun  (1951) məlumatına görə  1860-1938-ci illərdə çayın deltası ildə  1,68 km2, yatağın uzunluğu isə  böyümüşdür.
Qızılağac körfəzində dənizin səviyyəsinin düşməsi (1929-cü ildən başlayaraq fasilələrlə 1978-ə qədər)  və körfəzin dayazlaşması  nəticəsində adalar arxipelaqı   və bankalar bir-biri ilə  birləşərək uzunluğu 50 km-dən  çox olan  böyük ada (Sara adası) əmələ gətirmişdir. Bənd vasitəsilə materiklə  birləşən bu ada Qızılağac  körfəzini əsas  hissədən ayrımışdır.
İntensiv akkumulyasiya prosesi Cənub–Şərqi Şirvan düzənliyində   Bəndovan  burunu ilə  Kürün  deltası  arasında, eləcə də  Lənkəran sahillərində  getmiş və ildə 15–30 m-dən 100–120 m-ə qədər çatmışdır. Akkumulyativ sahillər Samur - Dəvəçi düzənliyində də  inkişaf etmişdir. Burada Samur çayının deltasından  Ataçayın mənsəbinə qədər məsafədə akkumulyativ  sahillər uzanmışdır. Abraziya prosesi ancaq Samur çayının  qədim deltasının az bir sahəsində  müşahidə edilir ki, bu da çay gətirmələrinin çatışmazlığı  və Dərbənd çökəkliyinə  birləşən  sahil zonada kompensasiya olunmayan  çökmə prosesi ilə  izah edilir.
Abrazion sahillər üçün qayalı burunların,  abrazion pillələrin olması və abrazion-uçma materiallarının toplanması  səciyyəvidir. Belə sahillər, əsasən,  antiklinal strukturların  düz bücaq altında  sahilə doğru  uzanması və ya sahildən kənara doğru  üfqi və ya əyri (qıyqacı)  yatan  bərk süxurların (əhəng  daşı, qum daşı,  konqlomerat) yayıldığı sahələrdə müşahidə edilir. Bu cür sahillər, əsasən,  Abşeron yarımadasında, Qobustanda, Kür çökəkliyində burunlarda inkişaf etmişdir.
1978-ci ildən başlayaraq 1995-ci ilə dəkXəzərin səviyyəsinin 2,5 m-dən çox qalxdığı dövrdə  sahil zonada 40 000 kv.km2-ə qədər ərazi su altında  qalmışdır  (Əliyev, 2001). Samur-Dəvəçi düzənliyi, Giləzi rayonu və Samur ç. deltasını əhatə edən ərazilərdə sahillər daha intensiv yuyulmağa  başlamışdır. Nəticədə sahil zonada xeyli meşə sahəsi və bir qədər   cənubda yerləşən və  əsasən deltanın yuyulma materialları hesabına  yaranmış plyajın  müəyyən hissəsi yuyulmuş,  pozulmuş və laqunlar əmələ gəlmişdir.
Azərbaycanın şimal hissəsində Nabran sahəsində dəniz 50-  quruya doğru irəlləyərək  məsafədə şose yolunu, başqa xidmət obyektlərini və  bir sıra kənd təsərrüfat sahələrini basmışdır.
Səviyyənin  qalxması Abşeron  sahillərinə də ciddi ziyan vurmuşdur. Mərdəkan,  Zaqulba, Buzovna və Şıxov qəsəbələri ərazilərndə  abadlaşdırılmış  çimərliklərin çox hissəsi su altında qalmış, avadanlıqlarının yeri dəyişdirilmişdir. Buzovna qəsəbəsinin  şimal-qərbində qum tirəsi yuyulmuşdur. Yarımadanın sahil zonasında müəyyən sahələrin bərk süxurlardan  təşkil olunmasına baxmayaraq, xeyli hissəsi su altında qalmışdır.
Bakı dəniz  limanında bir neçə körpünü su basmışdır. Sahildə Dəniz sahili Milli parkda bərkidilmə işləri aparılmış və bəzi sahələr su altında qalmışdır.
Azərbaycan sahillərinin cənub hissəsində  Yenikənd, Kultuk, Sübhi, Mayak-1 və Mayak-11  yaşayış massivləri su  altında qalmışdır. Saratovka, Yeni qışlaq, Kür dili, Jarovsk, Prorva  və Sarıqamış  kəndləri  demək olar ki, bütünlüklə  yerini dəyişmişdir. Təxminən 15000  ha torpaq sahəsi su altında qalmışdır ki, onun da təxminən 3000  ha-ı əkin sahələridir (Əliyev, 2001).
Lənkəran rayonunda –yadək torpaq sahəsi, təxminən yol,  Nərimanabad-1  və Nərimanabad -2  kəndlərinin bir hissəsi su ilə örtülmüşdür. Astara rayonunda birbaşa  dənizin sahilində tikilmiş evlər ziyan çəkmişdir. Fermer  təsərrüfatlarını  su basmış, 4–5 km məsafədə dəmir yolu xətti zədələnmişdir.
Qızılağac körfəzinə bitişik  ərazinin, o cümlədən  Sara yarımadasının  və Kür dilinin  bir hissəsi su altında  qalmışdır.
Azərbaycan ərazisinin mofostrukturları
Krım-Qafqaz dağlıq ölkəsinin Qusar maili düzənliyi, Şərqi Qafqaz, Kür çökəkliyi, Ön Asiya yaylası ölkəsinin Kiçik Qafqaz kənar silsilələri, Vulkanik yayla, daxili silsilələr, dağarası çökəkliklər, Talış dağları vilayətlərinin bir sıra geomorfoloji rayonlarını (B.Ə.Budaqov, 1993) əhatə edən Azərbaycan Respublikası ərazisinin relyefi son dərəcə mürəkkəbliyi və müxtəlifliyi ilə səciyyələnir. Yer qabığının qovşaq zonaları üçün xas olan qırışıqlı-örtüklü (şaryajlı), blok mənşəli silsilə, tirə, plato, dağarası və dağdaxili çökəklik və düzənliklərdən ibarət ölkənin relyefi uzun geoloji təkamül yolu keçmiş və müasir siması neotektonik mərhələdə formalaşmışdır. Alp-Himalay qovşaq zonasının tərkib hissəsi olan ərazi Avropa-Asiya və Afrika-Ərəbistan litosfer tavaları arasında və onların kolliziya (toqquşma) zonasında mürəkkəb geodinamiki şəraitdə inkişaf etməsi ilə əlaqədar olaraq, geomorfoloji quruluşunun özünəməxsusuğu ilə, yanaşı təbii sərvətlərinin də xeyli zənginliyi ilə fərqlənir. Həmin tavaların bir-birinə yaxınlaşması və nəhayət onların tərkib hissələrini təcəssüm etdirən Anadolu-İran blokunun cənubdan, Skif mikrotavasının isə şimaldan Cənubi Qafqaz aralıq massivi mikrotavasını üfüqi istiqamətdə sıxmaları nəticəsində onların toqquşma zonalarında yer qabığının deformasiyası prosesi güclənmiş, səthin intensiv maqmatizm və zəlzələlərlə müşayiət olunan şaquli və üfüqi differensiasiyasına səbəb olmuşdur. Müasir dövrdə də təzahür edən seysmik hərəkətlər, palçıq vulkanizmi və epizodik olaraq baş verən dağıdıcı ekzodinamiki hadisələr dağəmələgəlmə - orogenez prosesinin davam etdiyini göstərir. Üfüqi sıxılmanın və şaquli differensiasiyanın güclənməsi nəticəsində yer qabığının gərilmiş və nisbətən zəifləmiş sahələrində endomorfogenez və minerageniya baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edən tektonik çat və qırılmalar əmələ gəlmişdir. Onlar maqmadaşıyıcı kanal rolu oynayaraq intruziya (plutonizm) və vulkan püskürmələri (vulkanizm) üçün şərait yaratmaqla, endogen mənşəli faydalı qazıntı yataqlarının əmələ gəlməsini şərtləndirmiş və relyefin böyük vahidləri-morfostrukturları arasında sərhəd rolu oynamışlar. Belə gərgin üfüqi sıxılma və gərilmə şəraitində Azərbaycan ərazisinin ən iri morfostruktur vahidləri - Böyük Qafqaz, Kiçik Qafqaz, Talış dağlıq sistemləri və Kür- Araz dağarası çökəkliyi - Alp-Himalay orogen qurşağı üçün səciyyəvi olan relyef formaları əmələ gəlmişdir. Geoloji-tektonik  quruluşla relyef formalarının çoxcəhətli qarşılıqlı əlaqəsi burada Yer kürəsində mövcud olan morfostrukturların bütün müxtəlifliyini özündə ehtiva edən  heterogen, (mürəkkəb) və heteroxron (müxtəlif yaşlı) səciyyəli tektonik, tektonik - maqmatik və maqmatik mənşəli morfostrukturların formalaşmasına səbəb olmuşdur.
Keyt Vinslet
Katerina Elizabet (Keyt) Uinslet — ingilis aktrisası, Oskar, Britaniya Akademiya Film mükafatı, BAFTA, Qremmi mükafatı, Qızıl Qlobus mükafatı laureatı.
Azərbaycanın morfoskulpturları və mofostrukturları
Azərbaycan ərazisinin mofostrukturları
Bununla yanaşı son zamanlar yer qabığının inkişafında litosfer tavaları tektonikası nəzəriyyəsindən irəli gələn geodinamiki müddəaların xüsusi rol oynadığının müəyyən edilməsi morfostrukturların əmələ gəlməsi və təkamülü mexanizminə həmin nəzəriyyə mövqeyindən yanaşmağı zəruri etmişdir. Bununla əlaqədar olaraq qeyd etmək lazımdır ki, ölkəmizdə geologiya elmində bu sahədə ciddi uğurların (Əhmədbəyli, İsmayılzadə, Kəngərli 2002; Həsənov 1985, 1996; İsmayılzadə 1989, 1999, 2002; Kəngərli 1999a, 1999b; Rüstəmov 2001, 2003, 2005; Xain 1982; Tektonika 2005 və s.) əldə edilməsinə baxmayaraq, geomorfoloji tədqiqatlarda bu sahədə göstərilən təşəbbüslər müasir tələblərə tam cavab vermir.
Keyt Vinslet
22 yaşında 2 Oskar mükafatı namizədliyi əldə edə bilmə müvəffəqiyyətini göstərən, ən gənc aktrisa rekordunu qıran Uinslet, Oskar mükafatlarına üç, dörd, beş və altı dəfə namizəd göstərilən ən gənc aktrisa olmağı da bacarmışdır. Karyerası boyu müxtəlif rollarda tamaşaçı qarşısına çıxsa da, Titanik filmindəki Rose De Witt Bukater rolu aktrisanı daha çox insan kütləsinə tanıtmışdır. 2011-ci ildə Mildred Pirs mini-serialında iştirak etmişdir.