cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çələbə Mehmed Mədrəsəsi
Çələbi Mehmed Mədrəsəsi və ya Sultaniyə Mədrəsəsi — 1414-1415-ci illərdə Osmanlı sultanı I Mehmedin əmri ilə Mehmed Memişoğlu Əbubəkr tərəfindən inşa edilən mədrəsə. Mədrəsə Amasyanın Merzifon dairəsinin mərkəzində yerləşir. Mədrəsənin ilk müdərrisi isə Mehmed Çələbidir. Bina Çələbi Mehmed Mədrəsəsi Məscidinin yanında yerləşir.
Xüsusiyyətləri
Binanı memarlıq tarixi baxımından araşdıran ilk şəxs Qabriel adlı bir professordur. Professorun 1930-cu ildə binada aparılan araşdırmalarına görə, kitabənin inşa tarixi 1414-1415-ci (H.817) illərdir. Mədrəsənin böyük giriş qapısı var. Girişdəki orijinal qapılar Ankara Etnoqrafiya Muzeyində saxlanılır. Bu gün isə giriş qismində Merzifon Bələdiyyəsinin daha sonra inşa etdirdiyi orijinal qapılara bənzəməyən qapılar yer alır. Giriş qapısının üstündə 1866-cı ildə Amasya mütəsərrifi Ziya Paşa tərəfindən inşa etdirilmiş saat qülləsi var. Mədrəsə kvadrat planlı, yonulmuş daşdan tikilmişdir. Binanın daxilində 20 hücrə var.
Mədrəsə 1418-1419-cu illər ərzində Emin Onuroğlu Əli bəy tərəfindən təmir edilmişdir. Bina 1950-ci illərdə uşaq və xalq kitabxanası, bələdiyyə deposu, musiqi dərsxanası, sonrakı illərdə də toy salonu və Quran kursu kimi müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. Hal-hazırda isə sosial və bədii fəaliyyətlərin həyata keçirildiyi yerdir.
Saat qülləsi
Ziya Paşa Amasya mütəssərrifi olduğu illərdə 1866-cı ildə binanın giriş qapısı üzərində inşa edilən saat qülləsi silindrik quruluşa və siferblat isə dairəvi quruluşa sahibdir.
Qışlaq-i Kanəli (Əhər)
Qışlaq-i Kanəli - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 30 nəfər yaşayır (7 ailə).
Zahid Şərifov
Zahid Ziyatxan oğlu Şərifov — professor
Həyatı
Şərifov Zahid Ziyatxan oğlu 08.01.1962-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Kiçik Məzrə kəndində anadan olmuşdur. 1985-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Həmin ildən Azəırbaycan Texniki Universitetində baş laborant, assistent, baş müəllim, dosent və 2008-ci ildən 2010-cu ilədək "Konstruksiya və kompozisiya materiallarının texnologiyası" kafedrasında professor vəsifəsində işləmişdir. 1992-ci ildə aspiranturanı bitirərək Azərbaycan Elmlər Akademiyasının D004.08.01 İxtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasında namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
2004-cü ildə AzTU-nun D02.031 şifrəli Dissertasiya Şurasında doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək, materialşünaslıq sahəsində texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 2010-cu ildə ona AAK tərəfindən professor elmi adı verilmişdir. 1984–1995-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İstitutunda Tələbə həmkarlar ittifaqı komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır. 1995–2001-ci illərdə isə Texniki Universitetin professor-müəllim heyətinin Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Ekspert Şurasının üzvü, Dissertasiya Müdafiələrinin Şura üzvü və sədridir. Həmçinin Beynəlxalq Maşınqayıranlar İttifaqının üzvüdür.
Elmi-tədqiqat işləri gəmiqayırma, metallurgiya və maşınqayırma sənayeləri üçün yüksək korroziya davamlılığına malik ərintilərin yaradılması və metallaşdırılmış dispers qeyri-metal qatışıqlara malik ovuntu kompozisiya materiallarının işlənməsi problemləri ilə əlaqədardır. 150-dən çox elmi əsəri, 3 monoqrafiyası, 7 dərsliyi və 5 ixtirası vardır.
Beynəlxalq xülasələndirmə və indeksləndirmə sistemlərində "Web of science"-a daxil olan "International Journal on Marine Navigation and Safety of Sea Transportation " (Polşa), "Journal of Maritime and Engineering" (Latviya, Litva, Estoniya)," Водный транспорт " (Ukrayna) kimi jurnalların redaksiya heyətinin üzvüdür. Ailəlidir, 3 övladı var. YAP-ın üzvü olmuşdur.
6 avqust 2022-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Təltif və mükafatları
17.09.2012-ci il tarixində AR Dövlət Dəniz Administrasiyası kollegiyasının "Donanmanın fəxri işçisi" döş nişanı və 24.06.2014-cü il tarixində AR Prezidentinin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Əhməd Rafiq Yılmaz
Əhməd Rafiq Yılmaz (d. 1904, İstanbul, Osmanlı İmperiyası – ö. 1986, İstanbul, Türkiyə) — Türk əsgəri.
Həyatı
1925-ci ildə Hərbi Məktəbi bitirdi. Müxtəlif hərbi bölmələrdə taqım komandiri oldu. 1932-ci ildə daxil olduğu Hərbi Akademiyadan 1935-ci ildə məzun oldu. 1954-cü ilə kimi fərqli qərargahlarda və birliklərdə xidmət göstərdi.
Hərbi fəaliyyəti
8-ci tümənin, Quru Qoşunları Hərb Akademiyasının, 8-ci korpusun, 2-ci ordunun, 3-cü ordunun, 1-ci ordunun və Türkiyə Quru Qoşunlarının komandiri olmuşdur.
21 fevral 1986-cı ildə vəfat etdi. İstanbulda Qaracaəhməd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Qışlaq-i Köhül (Əhər)
Qışlaq-i Köhül - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 57 nəfər yaşayır (11 ailə).
Azər Həsənov
Həyatı
Azər Həsənov 1982-ci il mayın 6-da Bərdə rayonunun Qaradəmirçi kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azər Həsənov 2014-cü ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Azər Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşan qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Azər Həsənov oktyabrın 13-də Ağdərə istiqamətində şəhid olub.
Denis Monastırski
Denis Monastırski — Ukraynanın dövlət və siyasət xadimi. Ukraynanın Daxili İşlər Naziri (16 iyul 2021 – 18 yanvar 2023), Ukrayna Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının üzvü (16 iyul 2021 – 18 yanvar 2023).
Həyatı
O, 2023-cü il yanvarın 18-də Brovaridə helikopter qəzasında həlak olub. Bununla yanaşı, qəzada onun birinci müavini Yevgeni Yenin, DİN-in dövlət katibi Yuri Lubkoviç də həlak olub.
Zakim körpüsü
Leonard P. Zakim Bunker Hill Memorial və ya Lenny körpüsü — 2003-cü ildə Massaçusets ştatının Boston şəhərində Çarlz çayı üzərində inşa edilmişdir. Kanatlı körpünün ən yaxşı nümunələrindən biridir. Zakim Bunker Hill körpüsü Bostonda iki məşhur adın şərəfinə adlandırılmışdır. Körpünün yeri məşhur Bunker Hillə yaxın olduğundan, Çarlstaun şəhərinin əksər yerli sakinləri körpünün Bunker Hill Körpüsü adlandırılmasını təkid edirdilər.
Haqqında
Zakim Bunker Hill KörpüsüEstetik və mühəndislik nailiyyətləri baxımından bütün layihənin şah əsəridir. Big Dig layihəsi kimi tanınan layihənin konsepsiyası 1970-ci illərdə yaradılmışdır. Bunun həyata keçirilməsi bir neçə il çəkdi və layihəni başa çatdırmaq üçün bir neçə tikinti şirkəti birlikdə işə başladı. Zakim Bunker Hill Körpüsü 20 dekabr 2003-cü ildə açılışı oldu. Açılışdan əvvəl onun gücü 14 filin körpüdən keçirərək körpünün ağırlığa dayana biləcəyini nümayiş etdirdilər. Birləşmiş Ştatlarda körpüləri sınaqdan keçirmək üçün fillərdən istifadə ənənəsi 19-cu əsrin sonlarına təsadüf edir (Bruklin körpüsü 1884-cü ildə bu üsulla sınaqdan keçirilib!).
Balti çölü
Balti çölünün ümumi sahəsi 1920 km²-dir. Çöl ərazisinin 2,7 % (51 km²) meşə örtüyüdür. Bölgə Moldovanın digər əraziləri kimi kənd təsərrüfatı rayonu hesab olunur. Qara və məhsuladar torpaq örtüyünə malikdir.
Coğrafi baxımdan Balti çölü Moldova düzənliyini hissəsi hesab olnur. Hər iki coğrafi obyek isə Moldova yayalasının altı komponentindən biridir. Çöl adlandırılmasına baxmayaraq ərazinin kənarları təpəli relyefə malikdir. Daxili hissələrin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 200 metrdir. Kənar ərazidə yerləşən təpəlik ərazilər çay dərələri ilə parçalanıb. Əsas çay sistemi Ruet və Prut çayıdır. Bütün çaylar cənub-şərq istiqamətdə axır və Qara dəniz hövzəsinə aiddir.
Məhəmmədabad (Maku)
Məhəmmədabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 88 nəfər yaşayır (18 ailə).
Aqni
Aqni — qədim hind veda dinində od tanrısı. Ad sanskrit dilindədir.
Vaqif Abışov
Vaqif Şirin oğlu Abışov — dosent, tarix üzrə elmlər doktoru, AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun "Azərbaycan xalqına qarşı soyqırımları tarixi" şöbəsinin aparıcı elmi işçisi.
Həyatı
Vaqif Abışov 1955-ci il fevralın 27-də Azərbaycan Respublikasının İmişli şəhərində anadan olmuşdur. 1962-1972-ci illərdə İmişli şəhər N.Nərimanov adına 1 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır.
Vaqif Abışov 1973-1975-ci illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. 1975-1980-ci illərdə Bakı şəhərində H.Z.Tağıyev adına Toxuculuq fabrikində müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir.
Vaqif Abışov 1981-1986-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsində ali təhsil almışdır. O, 1986–1999-cu illərdə Lənkəran şəhər 3 saylı orta məktəbdə, eyni zamanda 1992-1999-cu illərdə Lənkəran Dövlət Universitetində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.
Ailəlidir, üç övladı var.
Elmi fəaliyyəti
Vaqif Abışov 1995-ci ildən "1917–1918-ci illərdə erməni millətçilərinin Azərbaycan xalqına qarşı soyqırımı" adlı tarix üzrə fəlsəfə doktoru dissertasiya mövzusu üzərində işləyərək, 2007-ci ildə onu müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş və tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
Vaqif Abışov 2000–2003-cü illərdə AMEA Milli Münasibətlər İnstitutunda elmi işçi, 2003-cü ildən AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunda elmi işçi, böyük elmi işçi, 2014-cü ildən isə aparıcı elmi işçi vəzifəsində işləyir.
2018-ci il martın 28-də Vaqif Abışov "Şimali Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulmasının tarixşünaslığı" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 2019-cu il 12 aprel tarixində isə tarix üzrə elmlər doktoru elmi adı təsdiq olunmuş və diplomunu almışdır.
Lakierovun ikinci binası (Taqanroq)
Lakierovun ikinci binası— Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 44 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Binanın hazır ki, vəziyyəti ideal vəziyyətdədir. Bina klassizm stilinə malikdir
Tarixi
XIX əsrin əvvələrində və ortalarında inşa edilən №42 və №44 ünvanlarında yerləşən binalar İvan Andreeviç Varvasiyə məxsus olmuşdur. Sonradan isə onun varisləri binaya sahiblənmişdir. 1906-1910-cu ildə bina 44 nömrəsi ilə Aleksandr Popudovoy və Yelena Likierə məxsus olmuşdur.
Bu bina ilə əlaqəli bir çox taqanroqlu ailələrin soyadı hallandırılır.
1836-cı ildə Varvasi Sofiya Dmitrievna Alferaki ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların iki qızı doğulmuşdur:Akeksandra və Yelena. Aleksandra yunan kralının saray əyyanına, Yelena isə Aleksandr Borisoviç Lakierə (Rus heraldikası kitabının müəllifi) ərə getmişdir. Lakierin yazdığı bina 1854-cü ildə çapdan çıxmışdır. Müəllif Demidov mükafatına layiq görülmüşdür.
Aleksandr Lakier 1870-ci ildə vəfat etmişdir. Onun həyat yoldaşı isə 1915-ci ildə vəfat edir. Aleksandr və Yelenanın nigahından beş övladı olmuşdur: oğlanları Mark, İvan və qızları Sofiya, Aleksandra və Yelena.
1892-ci ildə binada İ. Y. Fiviçin emalatxanası yerləşirdi. Sovet hakimiyyət illərində burada «Topolek» uşaq bağçası yerləşirdi. Hazırda pokratura yerləşir.
Arxitektura
Qreçeskaya küçəsi ev 44 ünvanında yerləşən bina 42 nömrəli binaya nisbətdə daha geniş idi. Bina simmetrikdir. Attik elementləri müşahidə etmək mümkündür. Mərtəbələr arasında karnizlər yerləşir. Bina 1992-ci ilin noyabr ayının 18-də 301 saylı qərarla regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.
NGC 7480
NGC 7480, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fərid Lətifov
Lətifov Fərid Qiyas oğlu — Silahlı Qüvvələr əsgəri, Azərbaycan şəhidi
Həyatı
Fərid 10 oktyabr 2001-ci ildə Şəkidə anadan olub. 2020-ci ildən hərbi xidmətdə yollanıb. Vətən Müharibəsi iştirakçısı olan Fərid 10 oktyabr 2001-ci ildə Şəkidə anadan olub. Ermənistanın son təxribatının qarşısını alarkən 14 sentyabr 2022-ci ildə şəhidlik zirvəsinə ucalıb. 15 sentyabr 2022-ci il tarixdə Şəkidəki Dovşan düzü qəbiristanlığının şəhidlər üçün ayrılmış hissəsində dəfn edilib.
Prinq adası
Prinq adası — Cənubi Çin dənizinə daxil olan, Siam körfəzində yerləşən ada. Ada Kamboca sahillərindən 64 km aralıda yerləşir. Adanın adını fransızlar qoymuşlar. Uzaq adalar qrupu adlandırılan adalara daxildir. Rəsmi olaraq burada yaşaış yoxdur. Yerləşməsinə görə neytral sularda yerləşir. Bununla belə adada Kamboca hərbi-dəniz domnanmasına aid baza vardır. Prinq, Damlonq, Muy, Piy və Tut, üstəlik yaxınlıqda yerləşən Tanq adası ilə birlikdə rus iş adamı Sergey Polonski tərəfindən icarəyə götürülmüşdür. O, «Arxipelaq» layihəsini və turizmi inkişaf etdirmək məqsədi ilə bu addımı atmışdır.
Coğrafiyası
Aadanın sahəsi 700 m²-dir. Bütünlüklə sıx meşə ilə örtülüdür. Adanın cənubunda buxta və elə də böyük olmayan çımərlik vardır. Donq və Tranqol adaları ilə birlikdə elədə böyük olmayan arxipelaq əmələ gətirirlər.
Ərazisinin kiçik olmasına baxmayaraq ada endemiklərə sahibdir. Adanın sahillərində Balina köpəkbalığına rast gəlinir.
Şükür Bayramov
Şükür Məmməd oğlu Bayramov — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Səidabad (Maku)
Səidabad və ya Nadirabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 14 nəfər yaşayır (4 ailə).
Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında
Azərbaycan — 2015-ci ildə baş tutan I Avropa Oyunlarında. 12–28 iyun tarixlərində baş tutan I Avropa Oyunları Azərbaycan Milli Komandası 29 idman növü üzrə 289 idmançı ilə təmsil olundu. Azərbaycan I Avropa Oyunlarını 56 medalla (21 qızıl, 15 gümüş və 20 bürünc) başa vurdu. Bu nəticələrə əsasən Azərbaycan medal sıralanmasında Rusiyadan sonra 2-ci pillədə qərarlaşdı.
Azərbaycan idmançıları 29 idman növündən 12-də medala sahib oldu. Karateçilər Firdovsi Fərzəliyev, Rafael Ağayev, İrina Zaretsja və Ayxan Mamayev, yunan-roma güləşçiləri Rəsul Çunayev və Elvin Mürsəliyev, qadın güləşçiləri Mariya Stadnij və Anjela Doroqan, sərbəst güləşçilər Toğrul Əsgərov və Xetaq Qazyumov, taejvondoçular Ayxan Tağızadə, Milad Beygi və Radij İsayev, idman gimnastı Oleq Stepjo, bojsçular Teymur Məmmədov, Elvin Məmişzadə, Lorenso Sotomayor, Albert Səlimov, Pərviz Bağırov və Abdulqədir Abdullayev, para-cüdoçu İlham Zəjiyev I Avropa Oyunlarının qalibləri oldular.
Medalçıların siyahısı
Azərbaycan Milli Komandası I Avropa Oyunlarını 25 medalla (21 qızıl, 15 gümüş və 20 bürünc) başa vurdu.
40x40px Aerobika gimnastikası
I Avropa Oyunlarında bu idman növü üzrə turnirlər 17–21 iyunda Milli Gimnastika Arenasında baş tutdu. Azərbaycanı bu turnirdə Elçin Məmmədov, Timur Ələkbərov, Vera Bosıx, Vladimir Dolmatov və Yekaterina Kotliyarova təmsil elədi.
İyunun 19-da isə qrup turnirində Elçin Məmmədov, Timur Ələkbərov, Vera Bosıx, Vladimir Dolmatov və Yekaterina Kotliyarova ibarət qrup mübarizə apardı. 11 idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsində qrup 17.384 balla onuncu pillədə qərarlaşdı və I Avropa Oyunlarında mübarizəsini dayandırdı.
40x40px Akrobatika gimnastikası
I Avropa Oyunlarında bu idman növü üzrə turnirlər 17–21 iyunda Milli Gimnastika Arenasında baş tutdu. Azərbaycanı bu turnirdə Anatoli Leonov, Aynur Hüseynova, Lalə Hüseynova, Nərmin Ramazanova və Ulyana Dyakova təmsil elədi.
İyunun 17-də cüt turnirində Vera Bosıx və Vladimir Dolmatov cütlüyü mübarizə apardı. 10 idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsində Vera Bosıx və Vladimir Dolmatov cütlüyü 18.000 balla onuncu pillədə qərarlaşdı və I Avropa Oyunlarında mübarizəsini dayandırdı.
İyunun 19-da isə qrup turnirində Elçin Məmmədov, Timur Ələkbərov, Vera Bosıx, Vladimir Dolmatov və Yekaterina Kotliyarova ibarət qrup mübarizə apardı. 11 idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsində qrup 17.384 balla onuncu pillədə qərarlaşdı və I Avropa Oyunlarında mübarizəsini dayandırdı.
40x40px Atıcılıq
I Avropa Oyunlarında atıcılıq idman növü üzrə turnirlər 13–19 iyunda Atıcılıq Mərkəzində baş tutdu. Azərbaycanı bu turnirdə 10 idmançı — Elvin İsmayılov, Emin Cəfərov, Əlimirzə Quliyev, Paşa Əhədpur Xanqan, Rəsul Məmmədov, Ruslan Lunyov, Alina Rəfixanova, İradə Aşumova, Nərminə Səmədova və Nurlana Cəfərova təmsil elədi.
İyunun 16-da dairəvi stend atıcılığı turnirində çıxış edən Elvin İsmayılov və Əlimirzə Quliyev mübarizə apardı. 32 idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsinin nəticələrinə əsasən Elvin İsmayılov 110 balla 31-ci pillədə, Əlimirzə Quliyev isə 108 balla 32-ci pillədə qərarlaşdı və I Avropa Oyunlarında mübarizələrini dayandırdılar.
İyunun 17-də 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşama turnirində çıxış edən Rəsul Məmmədov və Ruslan Lunyov mübarizə apardı. 33 idmançının mübairizə apardığı təsnifat mərhələsinin nəticələrə əsasən Ruslan Lunyov 574 balla 18-ci pillənin, Rəsul Məmmədov isə 560 balla 32-ci pillənin sahibi oldular və turnirdə mübarizələrini başa vurdular.
Həmin gün həm də qadınların 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşama turnirində çıxış edən İradə Aşumova və Nərminə Səmədova mübarizə apardı. 36 idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsinin nəticələrinə əsasən İradə Aşumova 374 balla 26-cı pillədə, Nərminə Səmədova isə 360 balla 35-ci pillədə qərarlaşdılar və turnirdə mübarizələrini dayandırdılar.
İyunun 19-da isə İradə Aşumova 25 metr məsafəyə tapançadan atəşaçma turnirində mübairizə apardı. Nəticələrə əsasən o, 576 balla 15-ci pillədə qərarlaşdı və mübarizəsini başa vurdu.
İyunun 20-də 50 metr məsafəyə tapançadan atəşama turnirində mübarizə aparan Rəsul Məmmədov isə təsnifat mərhələsini 540 balla 24-cü pillədə başa vurdu və mübarizəsini dayandırdı.
Həmin gün həm də stend atıcılığı turnirində çıxış edən Emin Cəfərov və Paşa Əhədpur Xanqan mübarizə apardı. 30 idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsində Emin Cəfərov 116 balla 24-cü pillədə, Paşa Əhədpur Xanqan isə 110 balla 30-cu pillədə qərarlaşdı və turnirdə mübarizələrini dayandırdılar.
İyunun 21-də Ruslan Lunyov 25 metr məsafəyə sürətli tapançadan atəşama turnirində mübarizə apardı. Nəticələrə əsasən o, təsnifat mərhələsini 575 balla 12-ci pillədə başa vurdu və mübarizəsini dayandırdı.
Technicolour (Monten mahnısı)
Technicolour — Avstraliyanın 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında
40x40px Sambo
I Avropa Oyunlarında sambo idman növü üzrə turnirlər 22 iyunda Heydər Əliyev adına İdman Arenasında baş tutdu. Azərbaycanı bu turnirdə Dünya və Avropa Çempionatlarının qalibləri İslam Qasumov və Amil Qasımov, həmçinin Kənan Qasımov, Vasif Səfərbəyov, Nəzajət Xəlilova, Şahanə Hüseynova, Fəridə Qurbanova və Nərminə Əlizadə təmsil elədi.
Technicolour (Monten mahnısı)
Monten ölkə televiziya kanalı SBS tərəfindən daxili seçimlərlə 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak etmək hüququ qazandı. Uzun müddətdir hazırlanma prosesi gedən mahnı 5 Mart 2021 tarixində ictimaiyyətə paylaşıldı.
Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında
40x40px Sambo
thumb|280x280px|alt=|[[İslam Qasumov (qırmızı geyimdə) I Avropa Oyunlarının final görüşündə Rusiya nümayəndəsi Aymerqen Atxunov (göy geyimdə) ilə üz-üzə gələn zaman]] −57 kq turnirində mübarizə aparan İslam Qasumov 1/4 final mərhələsində Rumıniya nümayəndəsi Orlando Qruya ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə İslam Qasumov rəqibinə 4:0 hesabı ilə qalib gəldi və 1/2 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Gürcüstan nümayəndəsi Vaxtanqi Çidraşvili oldu. Bu görüşdə də İslam Qasumov rəqibinə qalib gəldi (4:1) və I Avropa Oyunlarının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi Aymerqen Atxunov oldu. Bu görüşdə İslam Qasumov rəqibinə 0:4 hesabı ilə məğlub oldu və I Avropa Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
−74 kq turnirində mübarizə aparan Amil Qasımov isə 1/4 final mərhələsində Gürcüstan nümayəndəsi Kaxa Mamulaşvili ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Amil Qasımov rəqibinə 4:1 hesabı ilə qalib gəldi və 1/2 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Bolqarıstan nümayəndəsi Martin İvanov oldu. Bu görüşdə də Amil Qasımov rəqibinə qalib gəldi (4:1) və I Avropa Oyunlarının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Belarus nümayəndəsi Stepan Popov oldu. Bu görüşdə Amil Qasımov rəqibinə 0:4 hesabı ilə məğlub oldu və I Avropa Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Technicolour (Monten mahnısı)
2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2 Aprel 2020 tarixində Avstraliya televiziya kanalı SBS Monteni təmsilçi kimi seçdi. Monten Avstraliyanı 18 May tarixində keçiriləcək 1-ci yarım final mərhələsində təmsil edəcək.
Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında
40x40px Sambo
−90 kq turnirində mübarizə aparan Kənan Qasımov 1/4 final mərhələsində Ujrayna nümayəndəsi İvan Vasilçux ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Kənan Qasımov rəqibinə 2:0 hesabı ilə qalib gəldi və 1/2 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi Alsim Çernosxulov oldu. Bu görüşdə Kənan Qasımov rəqibinə məğlub oldu (0:4) və mübarizəni bürünc medal uğrunda görüşdə davam elədi. Həmin görüşdə onun rəqibi Gürcüstan nümayəndəsi David Karbelaşvili oldu. Bu görüşdə də Kənan Qasımov rəqibinə 1:4 hesabı ilə məğlub oldu və I Avropa Oyunlarını beşinci pillədə başa vurdu.
+100 kq turnirində mübarizə aparan Vasif Səfərbəyov isə 1/4 final mərhələsində KYRM nümayəndəsi Bajro Maşovij ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Vasif Səfərbəyov rəqibinə 4:0 hesabı ilə qalib gəldi və 1/2 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Ujrayna nümayəndəsi David Tonoyan oldu. Bu görüşdə də Vasif Səfərbəyov rəqibinə qalib gəldi (2:0) və I Avropa Oyunlarının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi Artyom Osipexho oldu. Bu görüşdə Vasif Səfərbəyov rəqibinə 0:4 hesabı ilə məğlub oldu və I Avropa Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
40x40px Taekvondo
Azərbaycan idmançıları I Avropa Oyunlarında 16 iyun tarixində mübarizəyə qoşuldu. Həmin gün, yeniyetmələr arasında Dünya və Avropa Çempionatının qalibi Məhəmməd Məmmədov çıxış etdi. 58 kiloqram çəki dərəcəsində mübarizə aparan Məhəmməd Məmmədov birinci görüşdə, 1/8 final mərhələsində Yeniyetmələrin II Olimpiya Oyunlarının çempionu, İsrail idmançısı Qili Haymovitz ilə üz-üzə gəldi. Birinci hissəsi 1:3, ikinci hissəsi 1:4, üçüncü hissəsi isə 2:0 hesabı ilə başa çatan görüşdə, Məhəmməd Məmmədov 7:4 hesablı qələbə qazandı və növbəti mərhələyə adladı. Bu mərhələdə o, İspaniya idmançısı, Yeniyetmələrin II Olimpiya Oyunlarının bürünc medalçısı Xesus Tortosa Kabrera ilə qarşılaşdı. Güclü rəqibi ilə görüşdə Məhəmməd Məmmədov 3:8 hesabı ilə uduzdu, amma Xesus Tortosa Kabrera finala vəsiqə qazandığı üçün o, təsəlliverici qrupda mübarizə apardı. Birinci görüşdə Məhəmməd Məmmədov Belarus idmançı İliya Kokşintsau ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə o, asan qələbə qazandı, 15:3 və bürünc medal uğrunda görüşə vəsiqə qazandı. Həlledici görüş isə gərgin alındı. Belçika idmançısı Si Məhəmməd Ketbi ilə qarşılaşmanın birinci hissəsi, 0:1 hesabı ilə Məhəmməd Məmmədovun xeyrinə başa çatdı. İkinci hissəsi 0:0 hesabı ilə bitən görüşdə, üçüncü hissə daha gərgin alındı. Si Məhəmməd Ketbinin 4:3 hesabı ilə qələbə qazanması, bürünc medalın taleyini qızıl hissəyə apardı. Həlledici hissədə ani səhv buraxan Məhəmməd Məmmədov, rəqibinə məğlub oldu. I Avropa Oyunlarının bürünc medalını əldən verən və 5-ci yeri tutan 17 yaşlı Məhəmməd Məmmədov görüş başa çatdığdan sonra, elə tatamidəcə göz yaşlarını saxlaya bilmədi. Bundan sonra isə, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 17 yaşlı gənc idmançı Məhəmməd Məmmədova zəng etdi və ona, ürək-dirək verdi.
Qadınlar
40x40px Triatlon
I Avropa Oyunlarında tiriatlon idman növü üzrə turnirlər 13–14 iyunda Bilgəh çimərliyində baş tutdu. Azərbaycanı bu turnirdə üç idmançı — Aleksandr Yatçenko, Rostislav Pevtsov və Kseniya Levkovska təmsil elədi.
Kişilərin turniri isə iyunun 14-də baş tutdu. Bu turnirdə mübarizə aparan Aleksandr Yatçenko birinci mərhələdən sonra mübarizəni dayandırdı. Rostislav Pevtsov isə 1:48:04 saat nəticə göstərdi və final mərhələsini 46 idmançı sırasında üçüncü pillədə başa vurdu. Bununla da Rostislav Pevtsov I Avropa Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
40x40px Voleybol
Qrup mərhələsi
1/4 final mərhələsi
1/2 final mərhələsi
Bürünc medal uğrunda oyun
40x40px Yüngül atletika
İyunun 21-də 21 növü turnirlər baş tutdu. Kişilərin çəjic atma turnirində mübarizə aparan Dmitri Marşin 72.80 metr nəticə göstərdi və 12 idmançı sırasında üçüncü pillənin sahibi oldu. Qadınların şüvüllə tullanma turnirində mübarizə aparan Yelena Qladjova isə 3.70 metr nəticə göstərdi və 10 idmançı sırasında dördüncü pillədə qərarlaşdı.
Daha sonra qadınların 400 metr məsafəyə sədli qaçış turnirində mübarizə aparan Lidiya Salixova 1:06.02 dəqiqə nəticə göstərdi və doqquzuncu pillənin sahibi oldu. Qadınların üçtəjanla tullanma turnirində mübarizə aparan Yejaterina Sarıyeva isə 14.28 metr nəticə göstərdi və 12 idmançı sırasında üçüncü pillədə qərarlaşdı.
Yaqubəli kəndi (Maku)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 367 nəfər yaşayır (58 ailə).
Qansporlular dəstəsi
Qansporlular dəstəsi (Haemosporidia) — Heyvan qamçılıları yarımsinfinə aid olan dəstə.
Haqqında
Makroqametositlər isə bölünmür və dəyişilərək makroqametlərə çevrilirlər. İnkişafın sonrakı mərhələsində mikroqametlər hərəkət edərək makroqametlərə daxil olur, onunla birləşərək mayalanma prosesi baş verir və ziqota əmələ gəlir. Ziqota oval formada olub, hərəkətlidir və ookineta adlanır (ookineta yunan sözü olub, oon-yumurta, kinein – hərəkət deməkdir). Ookineta hərəkət edərək ağcaqanadın mədəsinin epitelisində örtük əmələ gətirir oosistaya çevrilir. Koksidilərdən fərqli olaraq, bu örtük ağcaqanadın toxuması hesabına əmələ gəlir. Oosista, mədənin əzələli divarında inkişaf edir və böyüyür. Nəticədə nüvə 10000 — ə qədər bölünür və sitoplazma ilə əhatə olunur. Sonra oosista partlayır, sporozoitlər ağcaqanadın hemolimfasına tökülür və oradan tüpürcək vəzilərinə gəlirlər. Belə ağcaqanad insanı sancdıqda sporozoit şəklində qana keçir. Malyariya paraziti inkişaf sürəti temperatur şəraitindən asilı olaraq 17–18 ̊ C temperaturda parazitin inkişafı üç həftə, 25–27̊ ̊ C –də bir həftə müddətində tamamlanır. Temperatur 15–17̊̊̊̊ ̊ C – dən aşağı olduqda parazit normal vəziyyətdə inkişaf edərək ookineta əmələ gəlir, ancaq sporozoitlər formalaşa bilmir. Deyilənlərdən məlum olduki, malyariya paraziti öz inkişafını iki sahibdə başa çatdırır. Biri insan, digəri isə ağcaqanaddır. Parazitin qeyri-cinsi çoxalması insanda getdiyi üçün insan onun aralıq sahibi, cinsi çoxalması ağcaqanadın bədənində getdiyi üçün o əsas sahib hesab olunur.
Mənbə
'''B. İ. Ağayev, Z. A. Zeynalova. Onurğasızlar zoologiyası.''' Bakı, "Təhsil" 2008 , 568 səh
Papa Elmlər Akademiyası
thumb|350px|Akademiyanın həyəti Papa Elmlər Akademiyası  — 1847-ci ildə Roma Katolik Kilsəsi tərəfindən qurulan papa akademiyalarından biri. Papa Elmlər Akademiyasının məqsədi riyazi, fiziki və təbiət elmləri və əlaqəli teoloji sualları araşdırmaqdır.
Akademiyanın işi
Bu gün Akademiyanın işi altı əsas məsələyə yönəlib:
Bu suallar doqquz fənə bölünür :
Vahid Abbasov (əsgər)
Vahid Sahib oğlu Abbasov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vahid Abbasov 1994-cü il 10 noyabr Şəki şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Vahid Abbasov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Vahid Abbasov oktyabrın 22-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Binəqədi rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vahid Abbasov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan polisi
thumb|300px|Azərbaycan polisi Azərbaycan polisi — Daxili İşlər Nazirliyinin strukturuna daxil olan Azərbaycan Respublikası hüquq mühafizə orqanı.
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununa əsasən, polis Azərbaycan Respublikasının icra hakimiyyətinə mənsub olan vahid mərkəzləşdirilmiş, hüquq-mühafizə orqanıdır.
Azərbaycan Respublikasının polis orqanlarının xarici ölkələrin polis orqanları və beynəlxalq polis təşkilatları ilə əməkdaşlığı Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr, xarici ölkələrin polis orqanları ilə Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanın bağladığı müqavilələr, habelə Azərbaycan Respublikasının üzv olduğu beynəlxalq polis təşkilatlarının nizamnamələri və əsasnamələri ilə tənzimlənir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan polisi haqqında demişdir: Azərbaycan xalqı Azərbaycan polisini sevməlidir, ona hörmət etməlidir. Bu gün bu hörmət var və mən istəyirəm ki, daha da çox olsun. Bunu etmək üçün gərək siz yaxşı işləyəsiniz, öz gündəlik fəaliyyətinizdə yaxşı nəticələr göstərəsiniz, cinayətkarlara qarşı daha da amansız mübarizə aparasınız. Mən bu sahədəki fəaliyyətdən razıyam. Demək olar ki, Azərbaycanda uzun illər ərzində nə cinayətkar dəstə problem yarada bilər, nə də ki, başqa qeyri-qanuni birləşmələr mövcud deyildir. Arzu edirəm ki, bundan sonra da doğma Vətənimizə ləyaqətlə xidmət edəsiniz, Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmlənməsi işində iştirak edəsiniz. Azərbaycanda bu gözəl vəziyyəti daha da möhkəmləndirmək üçün, bu gözəl ab-havanı əbədi etmək üçün əlinizdən gələni edəsiniz. Siz bu vəzifəni ləyaqətlə icra edirsiniz.
Polis orqanlarının yaradılması
1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan Milli Şurasının qərarı ilə Fətəli xan Xoyski tərəfindən Tiflisdə təşkil edilmiş birinci Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətində F.x.Xoyskinin Nazirlər Şurasının sədri vəzifəsi ilə yanaşı, həm də daxili işlər naziri vəzifəsini icra edirdi. Həmin il Hökumət Gəncəyə köçdükdən sonra iyunun 17-də F.x.Xoyskinin burada təşkil etdiyi ikinci Hökumətdə daxili işlər naziri vəzifəsini Behbud xan Cavanşir tutdu. Noyabr-dekabr aylarında isə Behbud xan Cavanşirin sənaye və ticarət naziri vəzifəsinə təyin olunması ilə əlaqədar daxili işlər naziri vəzifəsini müvəqqəti olaraq general-mayor Məmməd Sadıq bəy Ağabəyov icra etmişdir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti fəaliyyətə başladıqdan sonra Parlamentin tapşırığı ilə 1918 il dekabrın 26-da F.x.Xoyskinin təşkil etdiyi üçüncü Hökumət kabinəsində daxili işlər naziri vəzifəsi Xəlil bəy Xasməmmədova həvalə olundu. 1919-cu ilin aprelin 14-də Nəsib bəy Yusifbəylinin dördüncü Hökumət kabinəsində o özü Hökumətin sədri vəzifəsi ilə yanaşı, həm də daxili işlər naziri vəzifəsini icra etdi. 1919-cu ilin dekabrında N.Yusifbəylinin yaratdığı beşinci Hökumət kabinəsində daxili işlər naziri vəzifəsini əvvəlcə Məmməd Həsən Hacınski, sonra isə Mustafa bəy Vəkilov tutmuşdur.
DİN mürəkkəb tarixi dövrdə ölkədə hökm sürən anarxiyanın qarşısının alınması, qanunçuluğun və hüquq normalarının bərqərar edilməsi, ölkə vətəndaşlarının şəxsi və əmlak təhlükəsizliklərinin təmin olunması, cinayətkarlıqla mübarizə aparılması bununla ölkədə sabitlik yaradılmasında mühüm rol oynamışdır.
DİN-in fəaliyyətini şərti olaraq üç dövrə bölmək olar: birinci dövr Behbud xan Cavanşirin nazirliyi rəhbərlik etdiyo dövrdür. Bu dövrdə DİN-in funksiyası bir tərəfdən müstəqil dövlətin müstəqil nazirliyi tərəfindən həyata keçirilirdisə, digər tərəfdən bu struktur Türkiyə hərbi komandanlığından xeyli dərəcədə asılı idi. Ölkədə anarxiyaya son qoymaq, qanunçuluğu və vətəndaş təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə bir tərəfdən keçmişdə fəaliyyət göstərmiş inzibati idarə sisteminin quruluşu və şəxsi heyəti olduğu kimi saxlanılır, digər tərəfdən isə onların vəzifəsi, imkan düşdükcə, Hökumətin 1918-ci il iyunun 19-da qəbul etdiyi hərbi vəziyyət haqqındakı qərarının müəyyən etdiyi səlahiyyətlərdən istifadə olunmaqla hərbi qüvvə vasitəsilə həyata keçirilirdi.
1918 il iyunun 23-də nazirlik tərəfindən işlənib hazırlanmış məcburi qərar dərc olundu. Qərara əsasən, şəxsiyyətə, şəxsi, dövlət, yaxud ictimai əmlaka qarşı ağır cinayətlərə hərbi-məhkəmə orqanlarında baxılır, ictimai sabitlik üçün təhlükə törədən cinayətlərin araşdırılması isə Daxili İşlər Nazirliyinin və yerli inzibati idarə orqanları rəhbərlərinin (qubernatorlar, qəza rəisləri) sərəncamına verilirdi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin 1918-ci il 24 iyun tarixli qərarına əsasən, bütün keçmiş inzibati idarə işçiləri iyulun 1-dək öz iş yerlərinə qayıtmalı idi, əks halda işdən azad ediləcəkdilər. Həmin vaxtdan etibarən qəzalarda yerli əhali hesabına inzibati-idarə orqanlarının şəxsi heyəti formalaşmağa başladı. Cümhuriyyət Hökuməti iyulun 2-də DİN-in məruzəsi əsasında polis işçilərinin əmək haqqını artırmaq barədə qərar qəbul etdi. Gəncə quberniya idarəsi işçilərinin sayı ixtisar edildi. Zaqatala mahalı Azərbaycan Cümhuriyyətinə birləşdirildikdən sonra ayrıca quberniyaya çevrildi və quberniya idarəsi yaradıldı. DİN-nin Gəncədə həyata keçirdiyi ilk tədbirlərdən biri Gəncə şəhər özünüidarəsini bərpa etmək oldu. İyunun 22-də Gəncə şəhər rəisinin müavininə şəhərdəki işçi qüvvələrini təcili olaraq bir yerə toplayıb fəaliyyətə başlamaq tapşırıldı. İyunun 27-də Azərbaycan Cümhuriyyəti Hökuməti Gəncə şəhər özünüidarəsini təşkil etmək üçün şəhər idarəsinə 150 min manat faizsiz borc vermək, vəba ilə mübarizə aparmaq üçün qaytarılmamaq şərti ilə 100 min manat kömək ayırmaq barədə qərar qəbul etdi. 1918-ci il iyulun 30-da Hökumət digər şəhərlərdə də özünüidarə orqanları yaratmaq haqqında DİN tərəfindən təqdim olunmuş məruzə əsasında qərar qəbul etdi. Azərbaycan Cümhuriyyəti Hökumətinin 1918 il 7 və 27 iyul tarixli qərarları ilə DİN-ə yerlərdə inzibati idarə orqanları yaradıldıqca anarxiyanın hökm sürdüyü dövrdə Gəncədə və digər şəhərlərdə əhalinin təşkilinin yeganə mərkəzi orqanı olan Müsəlman Milli Komitələrinin ləğv edilməsi tapşırıldı.
1918-ci ilin dekabrında Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamentinin işə başlaması ilə əlaqədar Hökumətdə edilən dəyişikliklər nəticəsində daxili işlər naziri vəzifəsi Xəlil bəy Xasməmmədova həvalə olunduqdan sonra nazirliyin fəaliyyətində bir sıra ciddi struktur dəyişiklikləri edildi. Nazirlik bir tərəfdən təşkilat işləri, digər tərəfdən isə xarici dövlətlərin ölkənin daxili işlərinə müdaxiləsini dəf etmək tədbirlərini gücləndirdi.
Qarabağ bölgəsində hakimiyyəti möhkəmləndirmək üçün Azərbaycan Cümhuriyyəti Hökumətinin 1919-cu il 15 yanvar tarixli qərarı ilə Şuşa, Zəngəzur, Cavanşir və Cəbrayıl qəzalarında general-qubernatorluq yaradıldı və həmin ayın 29-da X.Sultanov general-qubernator təyin olundu. thumb|[[Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirliyi|AXC Daxili İşlər Naziri Behbud xan Cavanşır]] DİN-in yerli idarələrinin ştat cədvəli, onların əmək haqqlarının artırılması barədə qanun layihələri aprelin 8-də və mayın 26-da Parlamentdə təsdiq olundu. Bu dövrdə DİN-in yerli qurumlarının təşkili, vəzifəli şəxslərin fəaliyyəti və s. haqqında təlimatlar da hazırlanaraq yerlərə göndərildi.
1919-cu il aprelin 14-də təşkil olunmuş 4-cü Hökumət kabinəsində Hökumətin sədri Nəsib bəy Yusifbəylinin həm də daxili işlər naziri vəzifəsini tutması ilə nazirliyin fəaliyyətinin 3-cü dövrü başlandı. Nazirlik və onun yerli orqanları ölkədə xarici hərbi qüvvələrin müdaxiləsi olmadan sərbəst və müstəqil fəaliyyət göstərməyə başladılar. Bu işdə nazirliyin hazırladığı və 16 aprel tarixli əmrlə elan etdiyi təlimatın mühüm əhəmiyyəti olmuşdur. Təlimatda qanunçuluğun və intizamın möhkəmləndirilməsi ölkənin bütün vətəndaşlarına eyni münasibət göstərilməsi, milli qırğın təzahürlərinin qarşısının qətiyyətlə alınması, vəzifəli şəxslərin öz vəzifələrindən sui-istifadə hallarına qarşı kəskin mübarizə aparılması və s. məsələlər öz əksini tapmışdır. Yerli hakimiyyət orqanları əvvəlki dövrə nisbətən öz fəaliyyətlərində mərkəzi hakimiyyətin göstərişlərinə daha ciddi əməl edirdilər.
Bu dövrdə DİN-in fəaliyyətində bir sıra təşkilati xarakterli tədbirləri həyata keçirildi. Nazirliyin təklifi ilə Dövlət Müdafiə Komitəsi yaradıldı. Bakı və ətraf sənaye rayonlarının daha etibarlı mühafizəsi üçün Bakı Şəhər Rəisliyi təsis olundu., Bakı Şəhər Polisinin ehtiyat qüvvələri təşkil edildi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində hərbi çağırışın icrası haqqında Azərbaycan Parlamentinin 26 may tarixli qanununa uyğun olaraq, hərbi çağırış barədə Əsasnamə təsdiq olundu. Nazirlik tərəfindən hazırlanmış Azərbaycan polis inspektoru haqqında Əsasnamə də Dövlət Müdafiə Komitəsi tərəfindən təsdiqləndi.
Lakin 1920-ci il aprelin 27-də Sovet Rusiyasının Azərbaycanı işğal etməsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Daxili İşlər Nazirliyinin də fəaliyyətinə son qoydu.
Sovet işğalı dövründə
AXC süqut etdikdən sonra, bolşevik diktaturası bütün milli dövlət və hüquq-mühafizə strukturlarını, o cümlədən milli polisi ləğv etdi.
Müstəqillikdən sonra
18 oktyabr 1991-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında" Konstitusiya Aktı qəbul edildikdən sonra Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyi keçmiş SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin tabeliyindən çıxmış və həmin dövrdən suveren Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi kimi fəaliyyət göstərir.
Azərbaycan Respublikası 1992-ci ildə Beynəlxalq Cinayət Polisi Təşkilatının — İnterpolun üzvlüyünə qəbul olunmuş və həmin il noyabr ayının 24-də Daxili İşlər Nazirliyinin strukturunda Azərbaycan Respublikasında İnterpolun Milli Mərkəzi Bürosu təsis edilmişdir.
Daxili işlər orqanlarının ali təhsilli mütəxəssislərə olan ehtiyacını təmin etmək məqsədilə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 may 1992-ci il tarixli Fərmanına və Nazirlər Kabinetinin 9 iyun 1992-ci il tarixli Qərarına əsasən N. Rizayev adına Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbinin bazasında Azərbaycan Respublikası nın Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyası yaradılmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 iyun 2001-ci il tarixli Fərmanı ilə "Daxili İşlər Nazirliyinin Əsasnaməsi və strukturu" təsdiq edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 iyun 2004-cü il tarixli Fərmanı ilə daxili işlər orqanlarının fəaliyyətinə idarədaxili nəzarətin həyata keçirilməsi, o cümlədən orqan və hissələrdə daxili təhlükəsizlik vəziyyətinin öyrənilməsi və nəzarətdə saxlanılması, xidmətlə bir araya sığmayan fəaliyyətlə məşğul olma və digər neqativ halların qarşısının alınması, korrupsiyaya şərait yaradan və korrupsiya hüquqpozmalarına yol verən əməkdaşların müəyyən edilib barələrində müvafiq tədbirlərin görülməsinin təmin olunması məqsədilə, Nazirliyin strukturunda Daxili Təhlükəsizlik İdarəsi təsis edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 may 2004-cü il tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasında İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə üzrə Milli Fəaliyyət Planı"na uyğun olaraq, 2004-cü ildə Nazirliyin Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinin strukturunda İnsan Alverinə qarşı Mübarizə İdarəsi yaradılmışdır.
Təyinatı və vəzifələri
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununun 3-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan polisinin təyinatı və əsas vəzifələri aşağıdakılardır:
I. Azərbaycan Respublikasında polisin təyinatı insanların həyatını, sağlamlığını, hüquq və azadlıqlarını, dövlətin, fiziki və hüquqi şəxslərin qanuni mənafelərini və mülkiyyətini hüquqa zidd əməllərdən qorumaqdan ibarətdir.
II. Polisin əsas vəzifələri aşağıdakılardır:
2) cinayətlərin və digər xətaların qarşısının alınması üçün tədbirlər görmək;
2–1) yetkinlik yaşına çatmayanların hüquq pozuntularının qarşısının alınması sahəsində fəaliyyət göstərmək;
3) şəxsiyyəti, insan hüquq və azadlıqlarını və mülkiyyəti hüquqa zidd əməllərdən qorumaq;
4) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş hallarda dövlət idarələrini və digər obyektləri mühafizə etmək;
5) törədilmiş cinayətləri açmaq;
6) cinayətlərin qeydiyyatını və uçotunu aparmaq;
7) cinayətkarları aşkara çıxarmaq və tutmaq;
8) səlahiyyətlərinə aid edilmiş işlər üzrə təhqiqat və istintaq aparmaq;
9) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş səlahiyyətlər daxilində inzibati tənbeh və ya başqa təsir tədbirləri tətbiq etmək, tutulmuş və inzibati xətaya görə həbsə alınmış şəxsləri saxlamaq;
11) kriminalistik və başqa tədqiqatların aparılmasını təmin etmək;
12) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada istintaq təcridxanalarında əməliyyat-axtarış fəaliyyətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə birgə həyata keçirmək;
13) hüquqi və fiziki şəxslərin əmlakını hüquqa zidd əməllərdən qorumaq məqsədi ilə müqavilələr bağlamaq;
14) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş icazə-qeydiyyat işlərini aparmaq;
15) yol hərəkəti qaydalarına və hərəkət təhlükəsizliyinə riayət olunmasına nəzarət etmək;
16) yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün tədbirlər görmək;
17) yol hərəkəti və onun təhlükəsizliyi göstəricilərinin vahid dövlət uçotu sistemini təşkil etmək.
Polisin fəaliyyət prinsipləri və istiqamətləri
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununun 4-cü maddəsinə əsasən, polisin fəaliyyət prinsipləri və istiqamətləri aşağıdakılardır:
I. Polis insan və vətəndaş hüquqlarına və azadlıqlarına hörmət, qanunçuluq, humanistlik və təkbaşçılıq prinsipləri əsasında fəaliyyət göstərir.
II. Polisin fəaliyyətinin əsas istiqamətləri aşağıdakılardır:
1) ictimai qaydanın qorunması və ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsi;
2) cinayətlərin və digər xətaların qarşısının alınması və açılması ;
3) yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi.
İnsan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi sahəsində polisin fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununun 5-ci maddəsinə əsasən, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi sahəsində polisin fəaliyyəti aşağıdakılardır:
Xaçlı gölü
Xaçlı gölü, Kazan gölü və ya Bulanıq gölü - Muş un Bulanıq mahalının cənubunda yerləşən volkanik göl. Göl Muşdan 115 km, Malazgird ən 35 km, Bulanıqdan 7 km uzaqlıqdadır. Göl "Xaçlı" adını cənubundakı Xaçlı (Gölyanı) kəndindən; "Bulanıq" adını isə suyunun bulanıq olmasından dolayı almışdır. Göl şimalındakı Qızqopan volkanının yüksəlməsi ilə əmələ gəlmişdir. Hündürlüyü 1583 metr, hövzəsi 200 km2, səthi 27 km2-dır. Göldə dərinlik 7 metrəni aşmır. Xaçlı gölü cənub-qərbdən axan Şeyxtokum dərəsi ilə birlikdə bir neçə mənbədən qidalanır. Gölün su səviyyəsi bütün il boyunca, demək olar ki, dəyişmir. Qışda donan göün səthində gəzmək mümkündür. Göldə alabalıq və aynalı sazan yaşayır.
Azərbaycan polisi
İnsan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi sahəsində polisin fəaliyyəti
I. Polis öz vəzifələrini yerinə yetirərkən irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün şəxslərin Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında və tərəfdar çıxdığı dövlətlərarası müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş hüquqlarını və qanuni mənafelərini hüquqa zidd əməllərdən qoruyur.
Xaçlı gölü
Yazın əvvəllərində əriyən qar suyu gölün suyunu qabardır. Göl drenajı olan Korsu dərəsi də daşaraq bəzi sahələri su basmasına səbəb olur. Korsu çayı Murad çayına töküldüyünə görə göl Fərat çayı hövzəsində yerləşir. Gölün çıxışı set tərəfindən idarə olunur. Göl şirinsulu olsa da. ətrafında çox qamış bitmir. Gölün ətrafı otlaq və kənd təsərrüfatı sahəsi kimi istifadə olunur. Göl yüksək hündürlükdə yerləşdiyindən şərqdəki alçaq düzənliklərin yeraltı sularını qidalandırır.
Azərbaycan polisi
İnsan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi sahəsində polisin fəaliyyəti
II. Polisin hər hansı şəxslə insanın ləyaqətini alçaldan şəkildə rəftar etməsi yolverilməzdir. Cinayət törədən və ya törətməkdə şübhələnilən şəxsləri məlumat verməyə və ya cinayət əməlini törətməkdə təqsirini etiraf etməyə məcbur etmək, bu məqsədlə onları və digər şəxsləri hədələmək, işgəncəyə məruz qoymaq, onlara hər hansı fiziki və ya mənəvi təsir göstərmək qadağandır.
III. Şəxsin hüquq və azadlıqlarına qarşı polis tərəfindən bu Qanunla nəzərdə tutulmuş tədbirlərin həyata keçirilməsinə yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə müəyyən olunmuş əsaslarla və qaydada yol verilir.
IV. Hər hansı şəxsin hüquq və azadlıqları məhdudlaşdırıldıqda polis əməkdaşı məhdudlaşdırmanın əsaslarını və səbəblərini, habelə bununla əlaqədar həmin şəxsin hüquq və vəzifələrini ona izah etməlidir.
V. Polis tutulan və ya həbsə alınan şəxsin hüquqlarının həyata keçirilməsini təmin edir.