cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gökhan Güləç
Karyerası
Peşəkar futbol karyerasına 2003-cü ildə İnegölsporda başlayan 27 yaşlı hücumçu daha sonra Qaziantepspor (2004-05, 17 oyun, 4 qol), Beşiktaş (2005-07, 35 oyun, 8 qol), Dənizlispor (2007-08, 13 oyun, 1 qol), Bursaspor (2008-09, 28 oyun, 6 qol), Kasımpaşa (2009-2012, 28 oyun, 7 qol) klublarında oynayıb. Türkiyənin 20 yaşlılardan (10 oyun) və 21 yaşlılardan (6 oyun) ibarət yığma komandalarında çıxış edən futbolçu bu qarşılaşmalarda qapılardan 4 qol keçirib. Bundan başqa, futbolçu Beşiktaşla 2005 və 2006-cı illərdə Türkiyə kubokunu, 2005-ci ildə isə Türkiyə Superkubokunu qazanıb. 2012-ci ilin sonunda Xəzər-Lənkəran klubuna transfer olunub.
Madaqaskar cərəyanı
Madaqaskar cərəyanı — Hind okeanının qərbində, Madaqaskar adasının cənub və şərq sahilləri boyunca hərəkət edən isti dəniz cərəyanı. Cənub, cənub-qərbə doğru km/s sürətlə hərəkət edir. Suyunun temperaturu 26 °С təşkilm edir. Duzluğu 35 ‰-dir. Cənub-qərbdə İynə burnu cərəyanı ilə birləşir.
Xanəli Babayev
Həyatı
Xanəli Babəli oğlu Babayev 1963-cü ildə Zərdab rayonunun Qaravəlli kəndində anadan olub. Ali təhsillidir. Filologiya elmləri namizədidir.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Şirvan bölgəsi üzrə qazisi və Bakı İslam Universitetinin Mingəçevir şöbəsinin direktor müavinidir.
Mətbuatda müxtəlif mövzularda tez-tez çıxışlar edir. 3 kitab müəllifidir.
Kommeni
Jenikur — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Valle-dü-Sosseron. Əhalisi — 375 nəfər (1999).
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Ejen Mişel Antoniadi
Ejen Mişel Antoniadi( 1.3.1870 - 10.2.1944, Konstantinopol) — fransız astronomu.
Həyatı
18 yaşından İstanbulda astronomik müşahidələrə başlamışdır. 1893-ci ildə Jüvizidə K.Flammarionun rəsədxanasında Marsı müşahidə edib. Britaniya astronomiya cəmiyyətinin Mars bölməsinin rəhbəri olmuşdur. Əsas işləri planetlərin öyrənilməsinə, astronomiyanın tarixinə aiddir. 1909-cı ildə böyük qarşıdurma zamanı, Medon rəsədxanasında apardığı müşahidələr nəticəsində belə qənaətə gelmişdir ki, Marsın kanalları müxtəlif ölçülü ləkələrdən əmələ gələn nizamsız tünd zolaqlardır (kosmik aparatların köməyilə alınmış Marsın müasir şəkilləri A. müşahidələrini təsdiq edir.)
1924-ci ildə qarşıdurma zamanı A. planetin diskinin qırağında Hellas sahəsinin üzərində 8-20 km hündürlüyündə işıqsaçan tullantılar müşahidə etmişdir. A. Marsın bəzi hissəlırinin görünən hərəkətini müşahidə edərək C.Skiaparellinin müəyyən etdiyi planetin fırlanma dövrünü təsdiq etmişdir. A. qədim Yunanıstan və Misir astronomiya tarixinə aid tədqiqatlar aparmışdır. 1907-ci ildə İstanbulda Aya Sofiya məbədində arxeoloji qazıntıların nəticələrini nəşr etmişdir.
Githorn
300px|thumb|right|Githorn kəndi
Haqqında
Githorn Niderlandda Overeysel bölgəsində yerləşən kənddir.Stinviykerland bələdiyyəsinə tabe olub,Stinviyk şəhərinin 5 kilometr cənub qərbində yerləşir. Githorn "Şimal Venesiyası" və ya "Niderland Venesiyası" kimi tanınır.Kənddə 150-dən çox körpü var.Holland rejissor Bert Haanstranın 1958-ci ildə çəkdiyi komediya filmi Fanfara ilə daha da məşhurlaşmışdır.Ərazinin qədim hissəsində heç bir yol yoxdur(hal hazırda isə velosiped yolu var)
Nəqliyyat yalnız kəndi tamam əhatə etmiş kanallarla mümkündür.
Əsası
Kəndin əsası 1230-cu ildə qoyulub.1973-cü ilə qədər Breveyde bölgəsinin tərkibində qalıb
Rusiya incəsənəti
Rus ikonası
Çoxsaylı daxili çəkişmələrə baxmayaraq qədim rus dövlətinin “Xüsusi xalq yığıncağı” quruluşu inkişaf edirdi. Knyazların nüfuzlarını yalnız döyüşlərdə deyil, həmçinin mənəvi sahədə göstərməsi ilə qədim rus mədəniyyətinin çiçəklənməsinə şərait yaratdı. Rus torpaqlarında XVI əsr milli özünü dərkin yüksəliş dövrü oldu. XVI əsrdə Rus kilsə ikonları ikonataslarda (pravoslav kilsəsində: ikonaların asıldığı divar) birləşdi. İlk öncə ikonatasın mərkəzi sırası- “Deisusnıy çin” seçilirdi. Yuxarı yaruslara “bayamarlar”, südverən Məryəmin və peyğəmbərlərin daxil idi. Aşağıda ikonostasın orta qapısında və onların kənarlarında blaqoveşşeniye (xristian bayramları ndan birinin adı), adlarına məbəd ithaf olunmuş yevangelist (incilin xəyali müəllifi) və müqəddəslərin təsvirləri yerləşdirildir. İkona müstəliqil əsər olub anca ansabl təşkil edirdilər. İkonaçı rəssamlar onların ansamblda dekorativ səsləşməsini nəzərə alırdılar. İkonastas Allahın hüzürunda olduğu ideyasını təəssüratını təcəssüm etdirdi. XVI əsrdə Şərqi slavyanların yaşadığı rus bölgəsinə müxtəlif -Bizansdan və cənubi slavyan torpaqlardan- ustalar işləməyə axın edirdilər.
XV əsrdə rus mənəvi ədəbiyyatı, fəlsəfəsi və incəsənətində “insanın individual mənəvi dünyasına maraq ” müşahidə edilir. Bununla yanaşı kilsə mədəniyyəti ilə əlaqə başlıca yer tuturdu. XV əsrdə Novqorod ikonası çiçəklənmə dövrünü keçirir. Bu ikonada folklor motivlərə, yerli tarixi hadisələrə, bütpərəst inancların qalıqlarına meyl qorunub saxlanmışdı. Olduqca canlı və güclü insan  obrazı sosial fəal novqorodlu idealı ilə səsləşirdi.
XV əsr İkona sənəti
XV əsrdə moskva rəngkarlığının çiçəklənmə dövrü idi. Bu milli və harmonik mükəmməl obrazların yaradılmasına onları antik dövr incəsənəti ilə bir səviyyəyə qoyurdu. Vahid Moska dövlətinin yaradılmasıilə xalqın mənəvi gücü yüksəlməyə başladı.
İnsana sevgi, inam və onun mənəvi gözəlliyi rəssamları ilhamlandırırdı.
Bu dövrdə Moskva şəhərinin bədii həyatı çox çeşidliliyi ilə fərqlənirdi. Biz o dövrdə yaşayıb yaradan rəssamlar əsərlərinə imza qoymadıqlarında müəlliflər bilinmir. Lakin onların hər birində müstəqil yaradıcı fikir müşahidə olunur.
XVI əsr İkonası
XVI əsrdə incəsənət və reallıq arasında açıq əlaqələr qurulması incəsənətdə yeni baxış gətirir. Bu dövrün rəssamları yaradıcılığı real dünyaya sıx maraq ilə xarakterizə olunur. Xristian dini ilə tarixi hadisələrin, gündəlik həyat elementlərinin sıx bağlılığı ikona sənətinə sirayət edir. İkona sənətində müxtəlif məktəb fərqliliyi aradan qaldırılaraq vahid rus incəsənət üslubuna çevrilir. Üslubların formalaşması Moskvada baş verir Mitropolit (pravoslav keşişlərinin yüksək rütbəsi) Makari tərəfindən Moskva şəhərinə sənət axını başlayır,beləki Rusinin (Руси) bütün şəhərlərindən ustalar toplanır. Paytaxta çoxlu sayda yerli ikona-müqəddəslər də gəlir.
Moskvalı sənətkarlarr öz yaradıcılıqlarında qədim bədii ənənələrə müraciətedirlər. XIV əsr rəngkarlığı və Andrey Rublov dövrünün memarlığı onların diqqətini xüsusilə çəkirdi. Qədim dövr sənəti mirası yenidən dərk edilir. Yeni dünya baxışı, bir çox bədii ənənələrin birləşməsi müstəqil incəsənət üslubunun yaranmasına gətirib çıxardır. Konkretlik, formanın müəyyənliyi və onların ictimayyətliyi fərqləndirici xüsusiyyətlərindəndir. XVI əsr əsərlərində real dünyanın təsiri meydana gəlir.
Rus incəsənəti XVIII əsr
Rusiyanı müasir Avropa ölkəsinə çevirməyə çalışan I Pyotr ın islahatları rus mədəniyyətinin inkişafına təkan verdi. Mədəniyyətdə və incəsənətdə açıq-aydın sürətdə kübar xüsusiyyətlər meydana gəlirdi. 1757-ci ildə Peterburq da tezliklə Avropanın qabaqcıl təhsil müəssisələrindən birinə çevrilən Akademiya yaradıldı.
Çox qısa bir zaman axarında rus rəssamları təsviri incəsənətdə ənənəvi təsvir üsulları və ifadə vasitələrindən imtina etdilər. Xətti və hava prespektivasını, məkan dərinliyi, həcmin ötürülmsini mənimsədilər. İnsan bədənin dəqiq təsvirini yaratmaq üçün rəsamlar anatomiyanı öyrənirdilər. Bu dövrdə yağlı boya texnikası geniş yayılmağa başladı. Rus rəngkarlığında yeni janrlar meydana gəldi. Avropa incəsənətinin üslub və istiqamətlərinin xarakterik xüsusiyyətləri rus sənətkarları tərəfindən mənimsənilərək özününküləşdirildi.
Bu dövrdə yeni janrlar yaranır. XVIII- yüz illiyi “portret əsri” adlandırırdılar. XVII əsrin sonu -XVIII əsrin əvvəli portretlərində ikona sənətinə xas əlamətlər və realistik motivlər nəzərə çarpır. Bu dövrədə ikona yaradan sənətkarlar artıq insanın daxili aləminə, onun emosiyalarına diqqət verməyə başlayırlar. Porterin müxtəlif növləri: avtroportret, qrup portretləri, təntənəli portretlər meydana gəlir. XVIII əsrdə rus imperator sarayına çoxlu sayda xarici rəssam dəvət olunudu. Onlar rus incəsənətinə Avropa zövgünü bəxş etdilər.
XVIII əsr Rus incəsənəti portreti üç istiqamətdə inkişaf edirdi.
Barokko, rokoko, klassizm üslublarında, sentimentalizm və romantizm cərəyanlarında tablolar yaradırdılar.
XVIII-XIX əsrlərin qovşağında rus rəngkarlığı və ədəbiyyatında yeni bədii cərəyan-sentimentalizm formalaşdı. Təbii rəftar və hisslərin tərənnümü, insanın daxili həyəcanın verilməsinə maraq nəzərə çarpır.
Yeni dövr Rusiya incəsənətində imperator I Pavelin qətlə yetirilməsi ilə başlayır. Lakin ziyalı monarx I Aleksandrla liberalizm ə ümid özünü doğrultmadı. 1812-ci ildə Vətən müharibəsində Napaleon qəsbkarçılarına qarşı qalibiyyət əldə etmiş vətənə qarşı qürur, vətənpərvərlik duyğusu ümumi maarifləndirmənin formalaşdırılmasını tezləşdirdi. Lakin 1852-ci ilin dekabırında rus zadəganlarının mütləqiyyətə qarşı üsyanı yatırıldı. I Nikolay provaslav, mütləqiyyət, xəlqilik haqqında doktrinanı təsdiqlədi. Ancaq onun sələfi II Aleksandrın 1861-ci ilin 19 fevral tarixində təhkimçilik hüququnun ləğv edilməsi ilə bağlı fərman imzalaması ilə imperiyanın bütün hüdudlarında yaşayan milyonlarla kəndli azad edildi. Rusiya kapitalzm yoluna atıldı.
XIX əsrin əvvəllərində rus mədəniyyətinin bütün sahələrində mütərəqqi ideyaların təsviri özünü göstərirdi. Bu zamandan rus ədəniyyatı və incəsənətində vətənpərlik, xəlqilik hissləri kök salmağa başlayır. İctimai həyatın irəli sürdüyü tələblər nəticəsində, rəssamlarda keçən əsrdə inkişaf tapmış portret və tarixi janrlarla yanaşı, xalq məişətini təsvir edən məzmunlu əsrlər və rus təbiətinin təsvirini verən mənzərələr geniş şəkildə inkişaf edir. 1812-ci il il Vətən müharibəsindən sonra, rus incəsənətində xalq həyatından götürülmüş mövzulara, xüsusənkənd məişətinin təsvirinə daha çox meyl müşahidə edilir.
1860-cı illərdə, rus incəsənətində demokratik ideyalar daha da qüvvətlənmişdi. İmperator akademiyasının rus incəsənətinin inkişafını buxovlayan məhdud qanunlara qarşı mübarizəyə qoşulan gənc rəssamlar, köhnə qaydalara itaət etməkdən boyun qaçırırdılar. 1863-cü ildə akademiyada baş verən hadisə rus incəsənətinin gələcək inkişafı üçün geniş yol açmış oldu. Akademiyada təhsilini bitirmək üzrə olan bir qrup rəssam, diplom işində rus xalqının tarixi keçmişi və müasir həyatı ilə heç bir əlaqəsi olmayan Skandinaviya əfsanələrinin təsvirini yaratmaqdan imtina etdilər. Akademiyanın rəhbərliyi gənc rəssamların tələbi ilə hesablaşmadığı üçün onlar akademiyanı tərk etdilər. Kramskoyun rəhbərlik etdiyi bu qrup özünü adlandırırdı. “Səyyar rəssamlar cəmiyyəti” qarşısında xalq kütlərərinin estetik tərbiyəsi və ncəsənətin təbliği kimi xeyirxah məqsədlər qoyulmuşdu.
XIX əsrdə Rus incəsənətində realist mənzərəsi
Realizmin 1850-1860 ci illərdə bərqərar olması ilə mənzərə janrına da təsir etdi. İki rəssam – Mixail Klodt və İvan Şışkin realist məznərə janrının pionerləri hesab edilir. Bu dövrə aparıcı rolu realist mənzrədə rəssamları mənzun çox maraqlandırırdı. Vətənpərvərlik hissi ilə dolub- daşan rəssamlar xoşbəxtlik və zənginlik mənbəyi olan rus təbiətinin əzəməti və məsuldarığını göstərməyə çalışırdılar. Aleksey Savrasov, İvan Şışkin, Feodor Vasiliyev, Arxip Kuindji, Mixail Klodt və İsaak Levitan kimi rəssamlar rus mənzərəsinin inkişafına böyük töhfə veriblər.
XX əsrdə Rusiyada bir mənalı olaraq köklü dəyişikliklər baş verdi. Onun incəsnəti yüzilliyin əvvəlində sona yetməsi ilə parlaq və müxtəlif çeşidli inkişaf etdi. Filosof N. A.Berdyaev XIX əsrin sonu XX əsr in əvvələrini rus mədəniyyətinin gümüş dövrü adlandırdı. Gümüş dövrün əksər rəssamları təsviri incəsənətin müxtəlif sahələrində özlərini göstərməyə çalışırıdlar. Ən müxtəlif fikirl bədii məktəblər və studiyalar açılır. Köhnə birliklər öz fəaliyyətlərini köhnə təşkilatlarda davam etdirir, yenilərini yaradırdılar. İntensiz sərgi fəaliyyəti ölkənin hüdudlarından kənara çıxdı. Rusiyada Qərbi Avropa sənətkarlaının əsərləri sərgilənir, rus rəssamları da uğurla incəsənətlərini ölkənin hüdudlarından kənarda göstərirdlər. Nəhəng Moskva kolleksionerləri -P. V. Şukin və P.M. Tretyakov un yeni incəsənət əsərlərindən formalaşan hərtərəfli kolleksiyaları kütləvi (hər kəsə əlaçatan) idi. Moskva bütün Avropaya bədii ideyalar nəhəng rəngkarlıq mərkəzinə çevrildi.
XX əsrin əvvəllərində rus mədəniyyətinin bütün sahələrində mütərəqqi ideyaların təsiri duyulurdu. XX əsr Rusiyada kəskin ziddiyyətlər, sosial münaqişələr, xəyal qırıqlığı və  eyni zamanda insanın parlaq gələcəyə inamı, daha mükəmməl həyatın qurulması dövrü kimi xarakterizə olunur. Təsviri sənətin dönüş nöqtəsi hesab edilən bu dövrdə rəssamlar köhnə prinsiplərdən imtina edib, yeni bədii istiqamətlərə maraq göstərirdilər.
Yeni forma və ideyaların axtarış dövrü hesab edilən XX əsr Rus incəsənəti Avanqard və sosrealizm ənənələri əsasında təşəkkül tapdı. Ekspozisiyada müasir Rus incəsənəti  “XX əsr Rus rəssamları” və “XX əsr Rus avanqardı”  adı ilə təmsil olunur.
İncəsənətdə müşahidə edilən parçalanma müxtəlif qruplaşmaların yaranması (“Mir iskustva”, “Soyuz ruskix xudojnikov”, “Bubnovıy balet” və s.)  gətirib çıxarıır. Onların hər biri irəli sürdükləri proqram və qərarlarda incəsənətin gələcək inkişaf yollarını bir cür görürdülər. Bu dövrdəki axtarış və “xaos” rus  avanqardı üçün zəmin yaratdı. Müxtəlif bədii istiqamətləri- abstraksionizm, fovizm, kubizm, futurizm, ekspressionizmi özündə birləşdirən Avanqard incəsənətində çalışan rəssamlar kök salmış təsviri sənət ənənə və prinsiplərindən imtina edib, yeni qeyri-adi məzmun və forma axtarışına, ifadə vasitəsinə can atırdılar.
Rus impressionizmi
Fransa da yaranmış impressionizm ölkə hüdudlarından kənarda da vüsat almağa başladı. Rus rəssamlarının yaradıcılığına təsir edən bu istiqamət incəsənət tarixinə XIX əsrin sonu -XX əsrin əvvəli şərti olaraq “Rus impressionizmi” kimi daxil oldu.
Rus impressionizmi milli spesifikası, əşyalığı və maddiliyi ilə fərqlənir və sujetlər dərin məna yükü ilə seçilirdi. Fransız şəhər mənzərələri ilə müqayisədə rus mənzərələri daha az dinamik idi. Bunun səbəbi rus mənzərələrinin "kənd" xarakteri daşıması ilə müəyyən edilir. Fransız impressionistləri gödükləri anın təəssüratını təsvir etməyə çalışırdılarsa, rus rəssamları isə rəssamın daxili hiss və emosiyalarını kətana ötürməyə çalışırdılar.
Mehmed Cəmaləddin Əfəndi
Mehmet Cəmaləddin Əfəndi — Osmanlı ruhanisi, şeyxülislam və hüquqşünas.
Həyatı
Cemalledin Əfəndi 1848-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Atası Şeyx Əhməd Xalid Əfəndi də hüquqşünas idi, həm qazi, həm də nazir vəzifəsini icra edirdi. Anası Kəvabibiyə ailəsindən idi və Mehmed Səid Əfəndinin qızı idi.
Cəmallədin Əfəndi Osmanlı və İslam hüququ ixtisasına yiyələnmiş və 1884-cü ildə İstanbulun qazisi olaraq Osmanlı dövlətinə xidmət etmişdir. Bundan dərhal sonra, 1888-ci ildə, Anadoluya, 1890-cı ildə isə Rumelinə Qazi təyin edilmişdir.
4 sentyabr 1891-ci ildə 43 yaşında Şeyxülislam olmuşdur. 16 il 11 ay bu vəzifəni icra etmiş və sonra növbəti dəfə qısa müddətə bu vəzifəyə təyin edlməsi səbəbindən ümumilikdə 18 ilə yaxın bir müddət bu vəzifədə qalaraq Zənbilli Əli Əfəndidən sonra tarixdə, bu vəzifəni ən uzun müddətə tutan üçüncü adam olmuşdur.
Məşhur həkim və bələdiyyə başçısı Cəmil Topuzlu onun kürəkənidir. C. Əfəndi Birlik və Tərəqqi Partiyasının almanlara və müharibə tərəfdarları siyasətinə qarşı çıxdığına görə 1913-cü ildə Misirə sürgün edilmiş, 5 aprel 1917-ci ildə İskəndəriyyə yaxınlığındakı Ramleh şəhərində 79 yaşında vəfat etmişdir. Onun nəşi İstanbula gətirilərək Topkapı Sarayına qoyulmuş, sonra isə İstanbuldakı Edirnekapı şəhidlər məzarlığında dəfn edilmişdir.
1920-ci ildə İstanbulda "Xatirələri" nəşr edilmişdir. Sonralar, 1990-cı ildə "Siyasi xatirələr" adı altında Latın əlifbasında yenidən yayınlanmışdır.
Horovska Şçepkovsla
Horovska Şçepkovsla (Karina Szczepkowska-Horowska; doğ. 28 oktyabr 1987) — polşalı şahmatçı, qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster (2010), beynəlxalq usta (2016).
Şahmat karyerası
Müxtəlif yaş kateqoriyalarında Polşanı gənclər arasında şahmat üzrə dünya və Avropa çempionatlarında təmsil etmişdir. 2003-cü ildə 16 yaş kateqoriyasında gənclər arasında şahmat üzrə dünya ikincisi olub. Dəfələrlə gənclər arasında şahmat üzrə Polşa çempionatında mükafatçı olub. 2005-ci ildə qadın şahmatçılar arasında Polşa çempionatında gümüş, 2011, 2013, 2017-ci illərdə isə bürünc medal qazanıb. Polşanın qadınlardan ibarət milli komandasının tərkibində üç dəfə Ümumdünya Şahmat Olimpiadalarında (2012, 2014, 2016), üç dəfə komandalar arası dünya çempionatlarında (2007, 2009, 2015) və üç dəfə komandalar arası Avropa çempionatlarında (2011, 2013, 2015) çıxış etmişdir. 2010-cu ilin yanvarında qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster adına, 2016-cı ilin sentyabrında isə beynəlxalq usta adına layiq görülmüşdür.
Karksi-Nuia
Kаrksi-Nuiа  (1987-ci ilə qədər Nuya) — Estoniyanın cənubunda yerləşən şəhər, Vilyandimaa bölgəsində şəhər.
Tarixi
Karksi ilk dəfə XII əsrdə inzibati mərkəz kimi xatırlanır.
Karksi vogt ilk dəfə 1248-ci ildə yazılı sənədlərdə xatırlanır. Karksidə qala tikintisi orta əsrlərdə başlamışdı. Lakin bu müddət ərzində qəsrin bir neçə dəfə dağıdılması ilə tamamlanma təxirə salındı. Nəhayət XIV əsrdə tamamlanandan sonra bir müddət Estoniyanın cənubunda yerləşən Teuton ordeni üçün mühüm qala, 1470-ci ildən isə yerli komandanlığın iqamətgahı olmuşdur.Böyük Şimal müharibəsi zamanı qala dağıdılmış və heç vaxt bərpa olmamışdır. Qəsr daş və kərpicdən inşa edilmişdir. Bu gün xarabalıqlar müxtəlif mədəni və idman tədbiri üçün arxa plan kimi istifadə olunur
Coğrafiyası
Karksi-Nuia, Viljandi Countinin cənub hissəsində yerləşir.Sahəsi 3 kv. metkilordu (1,2 kv. mil). Şəhərin təxminən 2100 sakini var.Şəhər 20 kənddən ibarətdir. Karksi-Nuia, Vilyandidən 34 kilometr (21 mil), Pyarnudan 82 km (51 mil), Tartudan 99 km (62 mil) və Tallindən 193 km (120 mil) məsafədə yerləşir.
Hirkan quşsüdü
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir, prioritet endemik növüdür. Regional IUCN Status-VU D2.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı yumurtvari, 1 sm enində, 2 sm uzunluğundadır. Gövdənin hündürlüyü 12-20 (26) sm-dir. Yarpaqları 2-4 (6) ədəd, enli, xətvari 5-12 (15) mm enində, ucu sivri, gövdədən uzundur. Çiçəkləri 2-4 96) ədəd, sıx ovaldır. Çiçəkatlığı lansetvari və ya yumurtavari, uzunsov, arxa tərəfində açıq –yaşıl rəngdə enli zolağı var, kənarları parlaqdır. Çiçəkləri topa şəklində yerləşir. Erkəkcik sapı ensiz, çiçəkyanlığının ortasına çatır. Sütuncuq yumurtalıqdan qısadır. Qutucuq qanadsız, bərabər qabırğalıdır.
Qarabağ dağlaləsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hirkan quşsüdü
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvə əmələgəlmə dövrü may -iyun aylarına təsadüf edir. Kserofit, duzadavamlı soğanaqla çoxalır. Orta dağ qurşağında, meşələrdə müxtəlifotlu qruplaşmalar əmələ gətirir.
Qarabağ dağlaləsi
Cənubi Zaqafqaziyada nadir endemik növdür. Şuşa (Şuşa və Turşsu sovxozu ətrafında), Əsgəran (Topxana) və Hadrut (Domu, Tağ, Tuğ kəndləri ətrafında) rayonlarında yayılmışdır. Dəniz səviyyəsindən 1800 m hündürlüyə kimi daşlı-çınqıllı yamaclarda bitir. Tək-tək rast gəlir, bəzən də kiçik cəngəlliklər əmələ gətirir.
Hirkan quşsüdü
Yayılması
Lənkəranın dağlıq hissəsində.
Qarabağ dağlaləsi
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Soğanaq 1,5-2 sm diametrində qonur qınla örtülüdür. Qın daxilində tükcüklüdür. Gövdə 40-50 sm hündürlükdədir. Aşağı yarpaqlar enli, yuxarı dar-neştərşəkilli, uzundur. Çiçəkləri təkdir, sarı bəzən tünd—qırmızı, 3-4,5 sm uzunluğundadır. Çiçəkyanlığı yarpaqcıqları demək olar ki, bərabər, küt və ya aydın olmayan iti sonluqludur. Erkəkcik çiçəkyanlığından qısa, erkəkcik sapı sarı, tozcuqdan uzundur.
Hirkan quşsüdü
Sayı və tendensiyası
Populyasiyalarının sayı azalır, yeganə lokalitetində mənfi iqlimə və antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.
Qarabağ dağlaləsi
Biloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə mart, meyvə əmələgətirmə may ayına təsadüf edir. Soğanaqla çoxalır. Aşağı və orta dağ qurşaqlarında, qayalıqlarda, meşələrdə və kolluqlarda yayılmışdır. Kseromezofitdir. Dekorativ bitkidir.
Hirkan quşsüdü
Məhdudlaşdırıcı amillər
Hazırda populyasiyanın sabitliyinə baxmayaraq əhali tərəfindən yığılması və biçilməsi təhlükə yarada bilər.
Qarabağ dağlaləsi
Yayılması
Kiçik Qafqazın mərkəzi hissəsi (Şuşa rayonu), Naxçıvanın dağlıq hissəsi.
Hirkan quşsüdü
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.
Məhdud areallı endemik Hirkan növüdür. 2 yerdə olması məlumdur: Lerik rayonunun Orand və Şinabad kəndləri arasında. Orta dağlıq qurşaqdakı meşələrdə tək-tək rast gəlir.
Çoxalması
Toxumla və vegetativ yolla çoxallır.
Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri
Antropogen amillər.
Becərilməsi
Lerikdə tək-tək bağlarda becərilir.
Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri
Xususi mühafizə üsulları hazirlanmamışdır.
Tayqa
thumb|235x235px|Tayqa meşəsi Tayqa   — Yerin təbii zonası. Avrasiya və Şimali Amerikanın şimalında yayılmış iynəyarpaqlı meşə zolağıdır.
Bitki örtüyü
Ərazidə üstünlük təşkil edən bitki tipi tayqa mamırlı, mamırlı-kolluqlu və otlu-kolluqlu meşələrdir ki, cənubda onları yarpaqlı və enliyarpaq meşələr əvəz edir. Burada subasar çəmənliklərdə və ağacların altında çəmən ot bitkiləri də geniş yayılmışdır. Böyük sahələr, xüsusən də Qərbi Sibirdə bataqlıq assosiasiyaları ilə örtülmüşdür.
Zonanın Avropa və Qərbi Sibir hissəsi iqlim şəraitinə, bitki və torpaq örtüyünə görə şimaldan cənuba üç yarım zonaya bölünür: şimali, orta və cənubi tayqa. Bu yarımzonalarda tünd iynəyarpaq meşələr hakimdir.
Burada əsas meşəəmələgətirən ağaclar küknar, şam, ağ şam və sidrdir.
Şimali tayqa yarımzonası tozağacı, titrək qovaq, qara şam qarışıqlı seyrək küknar meşələri ilə örtülmüşdür.
Qərb rayonlarında yüngül qranulometrik tərkibli süxurlar üzərində şam meşələri üstünlük təşkil edir. Şimal tayqasında meşə örtüyü altında subartika bataqlıq-kolluq, mamır və şibyə bitkilərindən ibarət aşağı yarus inkişaf etmişdir. Burada ot bitkiləri inkişaf etməmişdir. Torpaq örtüyü qleyli podzollu və podzol illüvial –humuslu torpaqlardan ibarət yarımzona əmələ gətirir.
Orta tayqa yarımzonası tünd iynəyarpaqlı küknar meşələrindən ibarətdir. Meşə örtüyü altında, aşağı yarusda başdan-başa mamır örtüyü əmələ gəlmişdir. Burada ot bitkiləri yoxdur. Qırılmış və yandırılmış meşələrin yerində şam, tozağacı, titrək qovaq qarışığından ibarət meşələr əmələ gəlmişdir. Torpaq örtüyü podzollu torpaqlardan ibarət yarımzona əmələ gətirir.
Cənubi tayqa yarımzonası - Avropa hissəsində enliyarpaq ağac (palıd, göyrüş, ağcaqayın, cökə) qarışıqlığından ibarət tünd iynəyarpaq və enliyarpaq-tünd iynəyrapaq meşələrlə və Qərbi Sibirdə — yarpaqlı (toz ağacı, titrək qovaq) meşələrlə təmsil olunmuşdur. Bu meşələrin örtüyü altında ot bitkiləri yaxşı inkişaf etmişdir. Torpaq örtüyü çimli-podzollu torpaqlardan ibarət yarımzona əmələ gətirir. Zonanın torpaqəmələgəlmə şəraiti və torpaq örtüyü həm şimaldan cənuba, həm də qərbdən şərqə dəyişir. Bu dəyişikliklər yarımzona və fatsiyalar ayrılarkən nəzərə alınır. Tayqa-meşə zonasında aşağıdakı fatsiyalar ayrılmışdır: isti (Qərbi və cənubi Avropa); mülayim (Şərqi Avropa); soyuq (qərbi və orta Sibir); uzun müddət donan (Şərqi Sibir və Uzaq Şərq); soyuq rütubətli (Sakit Okean) – Kamçatka, Saxalin.
Faunası
Sığın, ayı, samur kimi soyuğadavamlı heyvanlar yaşayır.
İqlim
thumb|259x259px|Tayqa təbii zonası Tayqa meşələri əsasən mülayim qurşağın şimal sərhədlərində yayılır. Buna görə də burada hava daim soyuqdur. Buraya yağıntı düşsə də torpağın üzərindəki ölü örtük — meşə döşənəyi torpağın rütubəti almasına icazə vermir. Buna görə də burada yanlız iynəyarpaqlı ağaclar bitir. Tayqa zonasının iqlim şəraiti Avrasiya materikində nəinki şimaldan cənuba, həm də qərbdən şərqə doğru dəyişir. Şərqi Sibir kəskin kontinental, Uzaq Şərq isə musson tiplidir. Orta illik temperatur Avropa hissəsində +4°C-dən Şərqi Sibirdə −7–16 °C və Uzaq Şərqdə +7,5 °C arasında tərəddüd edir. Yağıntıların miqdarı qərbdən şərqə və şimaldan cənuba doğru dəyişir. Korelya tayqalarında illik yağıntıların miqdarı 500 mm-ə yaxındırsa, onunla eyni enlikdə olan Yeniseydə yağıntıların illik miqdarı 150–200 mm-ə qədər azalır. Tayqanın çoxillik donuşluq inkişaf etmişdir. Yayda qrunt 50–100 am (qumluqda 250 sm-ə qədər) dondan azad olur.
Torpaq
Tayqa meşələrində torpaq çox da münbit deyil. Burada podzol torpaqlar yayılıb.Tayqa-meşə zonasının təbii şəraitinin müxtəlifliyi bir sıra torpaqəmələgəlmə proseslərinin inkişafını şərtləndirmişdir ki, nəticədə müxtəlif xassə və əlamətlərə malik torpaqlar formalaşmışdır. Zonanın torpaq örtüyünü yaradan əsas proseslər — podzollaşma, çimləşmə və bataqlaşmadır; onların hər biri sərbəst (az və ya çox dərəcədə təmiz halda) və ya bir yerdə baş verə bilər. Şərqi Sibirdə torpaqlar donuşluq proseslərinin təsiri altında formalaşır.
Beləliklə, yuxarıda adı çəkilən proseslərin özünü göstərməsindən, onların birgə baş verməsindən və insanın təsərrüfat fəaliyyətindən asılı olaraq zonanın torpaq örtüyünün mürəkkəb tərkibi formalaşmışdır.
Relyef
thumb|Tayqa meşəsində qar Zonanın Avropa hissəsi Rusiya düzənliyi ərazisində yerləşmişdir. Lakin burada da buzlaqların təsiri altında yaranmış həm yüksəkliklərə, həm də düzən sahələrə təsadüf olunur. Ən iri yüksəkliklərə Litva-Belarus, Valday, Smolensk-Klin-Dmitrov, Şimal uvalları, Timan təpəliyi aid edilir. Bu yüksəkliklərin mütləq hündürlüyü 290–460 m arasında tərəddüd edir ki, onların bəziləri arasında göllər və bataqlaşmış sahələr yerləşmişdir. Ərazinin relyefi çay dərələri, yarğanlar vasitəsilə güclü parçalanmışdır. Ona görə də bu zonanın ərazisi təpəli- dalğavari relyeflə səciyyələnir. Zonanın Qərbi Sibir hissəsi Qərbi Sibir ovalığı hüdudlarında yerləşmişdir. Bura geniş zəif drenlənmiş ovalıq kimi səciyyələnir.
Yenisey çayından şərqdə Orta Sibir yaylası, Mərkəzi Yakutiya düzənliyi və çox mürəkkəb dağ sistemlərindən ibarət geniş Şərqi Sibir və Uzaq Şərq ərazisi yerləşmişdir.
Tayqa-meşə landşaftının torpaqları
Tayqa-meşə landşaftı Avrasiya və Şimali Amerika materiklərinin şimal hissələrini əhatə edir və bareal, subbareal iqlim vilayətləri daxilində formalaşmışdır. Şimalda o meşətundra, cənubda materikdaxili bölgədə 57–58° am endə meşə-çöl, okean sahili bölgədə isə enliyarpaq v\ qarışıq meşələr ilə birlikdə subbareal qurşaqla sərhədlənir. Rusiya Federasiyası ərazisində bu meşəlr geniş sahəni əhatə etməklə, Avropa, Qərbi Sibir, Şərqi Sibir və Uzaq Şərq regionlarını tutur. Şimali Amerikada bu qurşaq 38° şimal enliyinə qədər çatır. Bareal qurşaq 30° şimal enliyinə qədər ərazini əhatə edirsə, subbareal qurşaq isə 38° şm.en-ə qədər uzanır.
Mari Kiviniyemi
Mari Kiviniyemi — Finlandiyanın baş naziri
Həyatı
Mari Kiviniyemi 1968-ci ildə doğulub. Fermer qızı olan Kiviniyemi ixtisasca politoloqdur. 1995-ci ildən o, Finlandiya Mərkəzi Partiyasından ölkə parlamentinin üzvüdür.
2010-cu ilin 22 iyun tarixində 115 deputatın dəstəyini alan Mari Kiviniyemi Finlandiya hökumətinin başçısı postuna təsdiqlənib. Kiviniyemi Finlandiyanın tarixində ikinci qadın baş nazirdir.
Kondekur
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 36 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 9 km qərbdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Tatyana Petrova
Tatyana Petrova (d. 22 may 1973) — Rusiyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Tatyana Petrova, Rusiya yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Bürünc medal uğrunda görüşdə Niderland yığmasını 5:4 hesabı ilə məğlub edən Rusiya yığması, Sidney Olimpiadasının bürünc medalına sahib oldu.
Daha sonra Tatyana Petrova, Rusiya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Macarıstan yığmasını 12:11 hesabı ilə məğlub edən Rusiya yığması, Afina Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.
Dalton qanunları
Dalton qanunları — qazların xassələrinə aid fiziki qanunauyğunluqları təsvir edən üç qanun.
Haqqında
Con Daltonun 1801,1802 və 1803-cü illərdə kəşf etdiyi bu qanunlar onun fiziki atomistikasının mahiyyətini təşkil etmiş və Daltonun kimyəvi atomistikasının əsası olmuşdur. Dalton qanunlarının müasir ifadələri xronoloji ardıcılıqla verilmişdir. Parsial təzyiqlər qanunu:qaz qarışıqlarının təzyiqi onların parsial təzyiqlərinin cəminə bərabərdir(qarışığı təşkil edən hər bir qazın ayrılıqda qarışığın həcmini tutduğu zaman göstərdiyi təzyiqə parsial təzyiq deyilir). Qızdırılma zamanı qazların bərabər (müntəzəm) genişlənmə qanunu: sabit təzyiqdə bütün qazlar temperaturun yüksəlməsi ilə eyni dərəcədə genişlənir. Qazların mayelər tərəfindən udulması qanunu: verilən mayedə sabit temperaturda qaz qarışığı komponentinin həll olunması onun parsial təzyiqi ilə mütənasibdir və qarışığın təzyiqindən və başqa komponentlərin təbiətindən asılı deyil;bu qanun Henri qanununa mühüm əlavədir. Dalton qanunları real qazların xassələrinin ideal xassələrinə yaxın olduğu və qazın həll olunmasının zəif olduğu şəraitdə ödənir.
Azərbaycan muzeylərinin siyahısı
Azərbaycan muzeyləri — Azərbaycan ərazisindəki muzeylər. , ,
Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılmışdır
Heydər Əliyev respublikada muzeylər şəbəkəsinin genişləndirilməsini, onun maddi-texniki bazasının gücləndirilməsini daim diqqətdə saxlayıb. Azərbaycan mədəniyyətinin Üzeyir Hacıbəyli, Hüseyn Cavid, Cəlil Məmmədquluzadə, Məmməd Səid Ordubadi, Cəfər Cabbarlı, Bülbül, Səməd Vurğun, Niyazi və digər nəhəng simalarının memorial-xatirə, mənzil, bölgələrdə tarix-diyarşünaslıq muzeyləri məhz ulu öndər Heydər Əliyevin şəxsi təşəbbüsü sayəsində yaradılıb.
Pakdəşt şəhristanı
Pakdəşt şəhristanı — Tehran ostanında inzibati ərazi vahidi. İnizbati mərkəzi Pakdəşt şəhəridir. 2006-cı il siyahıyaalınmasına əsasən əhalisi 61.234 ailədə 240.841 nəfərdir.
Beyt Quvrin Milli Parkı
Beyt Quvrin-Mareşa Milli Parkı — İsrailin mərkəzində, Kiryat Qat şəhərindən 13 km uzaqlıqda yerləşən milli park. Milli parkda ilk məbəd dövründə Yehuda Krallığı üçün əhəmiyyətli şəhərlərdən biri olan Mareşa və Roma İmperiyası dövründə Eleteropol kimi tanınan Beyt Quvrin şəhərinin qalıqları yerləşir.
Milli parkda aparılan qazıntı işlərində yəhudi məzarlığı, Bizans-Roma amfiteatrı, Bizans kilsəsi, ictimai hamamlar, mozaikalar, məzar mağaralar aşkarlanmışdır.
Tarixi
thumbnail|left Mareşa şəhəri haqqında ilk məlumatlar Yehuda qəbiləsinə qədər uzanır. Yəhudi Bibliyasına görə şəhər Rovoam tərəfindən Misirə qarşı müdafiə edilmişdir. Yehuda Krallığının dağıdılmasından sonra şəhər İdumeya Krallığının parçası olmuşdur. Gec fars dövründə şəhərdə saydanlar məskunlaşmışdırlar və şəhər e.ə. 259-cu ildə Zenon papirusunda qeyd olunmuşdur. Makkabi üsyanı zamanı şəhər makkabilərə qarşı müdafiə olunduğundan zərər görmüşdür. Haşmonayim kralı I İohan Qirkan e.ə. 112-ci ildə şəhəri dağıtmış və bu ərazilər Haşmonayim Krallığının əlinə keçmişdir. E.ə. 40-cı ildə Parfiya dövləti tərəfindən şəhər tamamilə xaraba edilmiş və bir daha bərpa edilməmişdir.
Mareşadan sonra bu ərazidə ən əhəmiyyətli şəhər Beyt Quvrin olmuşdur. Yəhudi müharibəsində Beyt Quvrin şəhəri 68-ci ildə Roma imperatoru Vespasian tərəfindən işğal edilmişdir. Bar Kohba üsyanı (132–135) zamanı şəhər yenə əziyyət çəkmişdir və Roma koloniyası kimi yenidən qurularaq 200 il ərzində Eleteropol ("azad insanların şəhəri") adlanmışdır. Bizans dövründə burada yəhudilərin və xristianların yaşadığı qeyd olunmuşdur.
Öyrənilməsi
Burada ilk qazıntı işləri 1898–1900-cü illərdə Frederik Bliss və Stüard Makalister tərəfindən aparılmışdır. Onlar qülləli şəhər divarları ilə əhatə olunmuş qədim şəhər aşkar etmişdirlər. Onlar tərəfindən qum təpəsində iki Ellen və bir yəhudi stratumu müəyyən edilmişdir. Burada kolumbariyalar, su sisternləri tapılmışdır.
1989 və 1992-ci illərdə hər iki şəhər İsrail arxeoloqu Amos Kloner tərəfindən də tədqiq edilmişdir. Bu illərdə amfiteatr, böyük Roma hamamı, kilsə aşkarlanmışdır.
Akakus dağları
Akakus dağları və ya Tadrart Akakus ( :Tadrārt Akākūs) — Liviyanın qərbində, Böyük Səhranın bir hissəsi olan Qat rayonunun səhrasında bir dağ silsiləsi formalaşmasıdır. Bura Liviyanın Qat şəhərinin şərqində yerləşir və Əlcəzairlə sərhəddən 100 km şimala uzanır. Ərazidə ibtidai icmaya aid qaya təsvirlərinin zəngin bir sırası var.
Etimologiya
Tadrart Bərbər dilində "dağ" ın qadın formasıdır (kişi forması isə adrar-dır).
Qaya təsvirləri
Ərazi qaya təsvirləri ilə tanınır və 1985-ci ildə bu rəsm və oymaların əhəmiyyəti səbəbiylə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir. Rəsmlərin tarixi e.ə 12000-ci ildən başlayır 100- cü ilə qədər dəvam edərək bölgədəki mədəni və təbii dəyişiklikləri əks etdirir.
Təsvirlərdə zürafələr, fillər, dəvəquşular və dəvələr kimi heyvanların, eyni zamanda kişilərin və atların şəkilləri və oymalar var. İnsanlar gündəlik həyatda, məsələn, musiqi və rəqs edərkən təsvir olunmuşdur.
Süd lipidləri
Tadrart Akakus eyni zamanda günümüzdən 7500 il əvvələ aid olan və keramika üzərində emal edilmiş süd lipidlərinin ən erkən göründüyü yerdir.
1969-cu ildən bəri vandalizm və təhlükə
1969-cu ildən 2011-ci ilə qədər Muəmmar Qəddafinin hakimiyyəti dövründə Antikalar İdarəsi çox laqeyd qaldı. 2005-ci ildən bəri gizli yeraltı neft axtarışı qaya təsvirlərini təhlükəyə atdı. Seysmik çəkiclər neft yataqlarını tapmaqda zərbə dalğaları göndərmək üçün istifadə olunur və yaxınlıqdakı qayalara, o cümlədən Tadrart Akakus qaya sənətini özündə cəmləşdirənlərə olduqca təsir edir.
Qədim əsərlərin talan edilməsi isə böhran səviyyəsinə çatmışdı. Buna cavab olaraq UNESCO Liviyanın arxeoloji və mədəni irsi ilə bağlı məlumatlılığı artırmaq və liviyalılara irsinin "oğrular tərəfindən talan edildiyi və inkişaf etdiricilər tərəfindən məhv edildiyi" barədə xəbərdarlıq vermək üçün geniş bir məlumatlandırma kampaniyasına çağırdı.
Qəddafinin hakimiyyətdən getməsindən sonra, 2012-ci ildə Liviya və İtaliya hökumətləri ilə birlikdə 2.26 milyon dollarlıq UNESCO layihəsi ilə kadr hazırlamaq üçün səylər göstərildi. Layihəyə konservasiya, qorunma və təhsil daxildir. Tadrart Akakus ilə birlikdə Liviyada dörd başqa UNESCO Ümumdünya İrsi ərazisi: Kirena, Leptis Maqna, Sabrata və Qədamis var. UNESCO "Qat və ya Uveynatda əmlakın qorunması və idarə edilməsinə cavabdeh olan bir heyətin yaradılması və maarifləndirmə baxımından əhəmiyyətli rolu olacağı gözlənilən bir muzeyin yerləşməsi üçün bir mərkəzin qurulmasını" tövsiyə etdi.
UNESCO-nun 2011, 2012 və 2013-cü illərdəki hesabatları ən azı 2009-cu ilin aprel ayından bəri qaya təsvirlərinin ən azı onunun qəsdən və əhəmiyyətli şəkildə məhv edildiyini göstərir. Ümumdünya İrsi ərazisinin əmlak sərhədləri ətrafındakı qeyri-müəyyənlik və buna görə də əmlakın idarə edilməsi, mədəni dəyərləri yerli anlayışının olmaması davam edən vandalizmə səbəb olan amillər arasındadır. 2011-ci ildən bəri ərazidəki qarşıdurmalar vandalizmin artmasına səbəb oldu.
2013-cü ilin may ayında UNESCO Tadrart Akakus ərazisinin qorunma vəziyyətini qiymətləndirmək və "bu bənzərsiz mədəni və təbii kontekstdə qorunma və idarəetmə üçün strateji plan hazırlamaq" üçün texniki bir missiya götürdü.
14 aprel 2014-cü ildə qədim qaya sənətinin yanında düşünmədən öz adlarını çəkənlər və qaya rəsmlərini çıxarmaq üçün bilərəkdən kimyəvi məhsullardan istifadə edənlər kimi iki növ vandal haqqında məlumat verildi. 20 aprel 2014-cü ildə Fransanın xüsusi müxbiri Yakques-Marie Bourqetə Liviyanın Qat şəhərindən olan yerli bir jurnalist Əziz Əl-Haçi tərəfindən Tadrart Akakusdakı Ümumdünya irsi ərazisinin çəkic və ovucu fırçalarla məhv edildiyi barədə məlumat verildi.
Coğrafiya
Tadrart Akakus müxtəlif rəngli dyunlardan tutmuş tağlara, dərələrə, təcrid olunmuş qayalara və dərin vadilərə (yarğanlara) qədər geniş mənzərələrə malikdir. Bu ərazi Böyük Səhranın ən quraq bölgələrindən biri olmasına baxmayaraq, Calotropis procera kimi dərman bitkilərinə sahibdir və dağlarda bir sıra bulaqlar və quyular var.
Səfər (film, 1964)
Məzmun
İnanılmaz dərəcədə varlı qadın Karla Zaxanasian çox illər bundan qabaq rüsvayçılıqdan tərk etdiyi köhnə şəhərə gəlir. Onun Serj Millerdən uşağı olmuşdu. Lakin Serj bu atalığı boynuna almır. Onun bu səfərdə məqsədi burada yaşayan əhali ilə sövdələşməkdir. O, verəcəyi böyük pulların əvəzində Millerin ölüsünü istəyir. Əvvəl bununla razılaşmayan əhali sonra Milleri öldürməyə razı olur. Miller ölümə məhkum edilir. Lakin son anda Karla hökmü dayandırır və əhaliyə onların etdiyi səhvləri başa salır.
Cəlalabad (Əfqanıstan)
Cəlalabad — Əfqanıstanın Nəngərhar vilayətində şəhər. Əhalisi 350.000 nəfərdir. Şəhərdən Kabil və Kunar çayı keçir.
Pakdəşt
Pakdəşt (farsca: پاکدشت) — İranda şəhər, Tehran ostanının Pakdəşt şəhristanının inzibati mərkəzi. Tehran şəhərindən 25 km cənub-şərqdə yerləşir. 2006-cı il siyahıyaalınmasına əsasən əhalisi 32.625 ailədə 126.281 nəfərdir.
Henrik Dam
Henrik Dam — Danimarka boikimyaçısı, Nobel mükafatı laueratı.
Həyatı
Karl Peter Henrik Dam 21 fevral 1895-ci ildə Kopenhagendə anadan olmuşdur.
Vəfatı
24 aprel 1976-cı ildə Kopenhagendə vəfat edib.
Kormey-an-Veksen
Kormey-an-Veksen — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Marin. Əhalisi — 863 nəfər (1999).
Rürik
Rürik — salnamələrə əsasən Rusun banisi. Varyaq, Novqorod knyazı. Knyaz gələcəydə isə çar olan Rüriklər sülaləsinin qurucusu.
Kormey-an-Veksen
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 38 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 10 km şimalda yerləşir.
Rürik
Rürikin milliyəti sual altındadır. Rürikın çox vaxt Danimarkalı Konunq Rörikla eyni adam olduğnu bildirirlər. Digər versiyaya görə Rürik slavyan əsilli addır və qartal deməkdir.
Kormey-an-Veksen
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Manuel de Qodoy
Ən çox bilinəni Sülh Şahzadəsi (Príncipe de la Paz) olmaq üzrə bir çox ünvana malikdir.
ABŞ Hind-Sakit okean Komandanlığı
Amerika Birləşmiş Ştatları Hind-Sakit okean Komandanlığı (ing: United States Indo-Pacific Command (USINDOPACOM)) Birləşmiş Ştatlar Müdafiə Nazirliyinin 11 Vahid Döyüş Komandanlığından biridir. Birləşmiş Ştatların Sakit Okean Komandanlığı (USPACOM) olaraq 1 yanvar 1947-ci ildə qurulmuşdur, 30 may 2018-ci ildə hal-hazırkı adını almışdır. Onun əməliyyat sahəsi ABŞ-nin qərb sahili ilə Hindistanın qərb sahilləri də daxil olmaqla Hind-Sakit okean bölgəsini əhatə edir. Mərkəzi Havay əyalətində yerləşən Aiea şəhərindəki H. M. Smith bazasında yerləşir.
Tırva
Tırva (Tõrva: qatran) — Estoniyanın cənubundaki Valqamaa bölgəsinin şəhər. Tırva yaxınlığında Helm qəsrinin qalıqları saxlanılır. Əhali sayı 2736 nəfərdir (2012). 1950-1959-cu illərdə Tırva eyniadlı rayonun mərkəzi idi.
Qardaşlaşmış şəhərlər
Tırva aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmışdı:
İnfant
thumb|right|200px|İspan infantlarının tacı. İnfant, qadınlar üçün infanta (infante, infant, infans — uşaq) — İspaniya və Portuqaliya kral sülalələrində bütün şahzadələrin titullatı (Portuqaliyada 1910-cu ildə monarxiyanın ləğvinə qədər).
XIV əsrdən bəzi ispan krallıqlarında vəliəhd olmayan kral övladları bu titulu daşıyırdılar.
Titulun adının mənası
"İnfant" sözü roman dillərində "uşaq" deməkdir, bununla da onların kral övladları olduğu vurğulanırdı.
Əkbər Qardaşbəyov
Həyatı və fəaliyyəti
Aktyor Əkbər Qardaşbəyov 15 mart 1923-cü ildə Naxçıvanda doğulub. Orta məktəbdən aktyorluqla maraqlanıb, dram dərnəklərində çıxış edib. Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının truppasına 1942-ci ildə daxil olub.
Əsasən, xarakterik və kiçikhəcmli psixoloji rollar oynayıb. Realist aktyor məktəbinə mənsubdur. Tipaj yaratmaq, Tiraj oyun üslubuna üstünlük verib, qaravəlli ifaçılıq prinsiplərindən, məsxərə və məzhəkə elementlərindən istifadə edib.
Əkbər Hacı oğlu Qardaşbəyov 4 oktyabr 1974-cü ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti", 12 iyun 1987-ci ildə "xalq artisti" fəxri adları ilə təltif olunub.
Əlli ilə yaxın səhnə fəaliyyəti göstərmiş aktyorun əsas rolları: Baqqal Xəlil ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Azər baba ("Fərhad və Şirin", Səməd Vurğun), Mirzə Hüseyn ("Toy", Sabit Rəhman), Bəhruz ("Yarımçıq şəkiİ", Adil Babayev), Elman ("Vətən", Abdulla Şaiq), Şeyx Hadi, Gərşivəz ("Şeyx Sənan" və "Səyavuş", Hüseyn Cavid), Çingiz ("Eşq və intiqam", Süleyman Sani Axundov), Molla Abbas, Həkim, Şeyx Nəsrulla ("Dəli yığıncağı", "Anamın kitabı" və "Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə), İnfil ("Azərbaycan, dünyam mənim", Məmməd Araz. Poetik-dramatik kompozisiya), Sərvər, Soltan bəy ("Məşədi İbad" və "Arşın mal alan", Üzeyir bəy Hacıbəyov), Toğrul, Fərhad, Fuad, Səməd bəy, Məmmədəli bəy, Molla Möhsün, Novruz bəy ("Yaşar", "Nəsrəddin şah", "Almaz", "Oqtay Eloğlu", "Sevil", "Solğun çiçəklər" və "Aydın", Cəfər Cabbarlı), Ata ("Astana", Aleksandr Dudarev), Paratov ("Cehizsiz qız", Aleksandr Ostrovski), Nuru Sayaner ("Toros canavarı", Əziz Nesin), Knyaz ("Xanuma", Avksenti Saqareli), Verşinin ("Zirehli qatar 1469", Vyaçeslav İvanov).
Əkbər Qardaşbəyov 26 mart 2001-ci ildə Naxçıvanda vəfat edib.
Pənah Muradov
thumb Muradov Pənah Zülfiqar oğlu — biologiya elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü, AMEA-nın Mikrobiologiya İnstitutunun direktor müavini.
Həyatı
Onun rəhbərliyi ilə biologiya üzrə 17 fəlsəfə, 1 elmlər doktoru hazırlanmışdır ki, onların arasında xarici ölkə vətəndaşları da yer alır.
2006-cı ildən Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında AAK-ın biologiya və aqrar elmləri üzrə ekspert komissiyasının üzvü seçilən P.Z.Muradov hazırda həmin komissiyanın sədr müavini, 2013-cü ildən AMEA-nın Aqrar elmlər bölməsinin büro üzvü, 2009-cu ildən Gürcüstan Mikrobioloqlar Cəmiyyətinin   “Mikrobiologiya və biotexnologiya”  və Moskva Dövlət Vilayət Universitetinin “MDVU-nun Xəbərləri, təbiət elmlər seriyası” jurnallarının redaksiya heyətinin üzvüdür. P.Z.Muradov mikrobiologiya elminin inkişafındakı xidmətlərinə görə iki dəfə AMEA-nın “Fəxri Fərmanına” layiq görülmüşdür.
Ailəsi
Evlidir, 3 övladı var.
Elmi Fəaliyyəti
P.Z.Muradovun əsas elmi fəaliyyəti hidrolitik təsir tipinə malik fermentlərin aktiv produsentlərinin axtarılması, ksilotrof makromisetlərin ferment sisteminin xarakterik xüsusiyyətlərinin aydınlaşdırılması,  bitki tullantılarının utilizasiyası metodlarının hazırlanmasını əhatə edir. Bu istiqamətdə aparılan tədqiqatların nəticəsində ksilotrof makromisetlərdə  hidrolitik təsir tipinə malik fermentlərin sintezinin təbiəti və sintez olunmuş fermentlərin hüceyrə xaricinə sekressiyası prosesləri, eləcə də yeməli göbələklərin intensiv üsulla becərilməsi prosesində onların fermentativ aktivliyində baş verən dəyişikliklərlə bağlı bir sıra məsələlərə aydınlıq gətirən dəyərli məlumatlar əldə edilmiş, tullantılarının «az tullantılı və ya konkret mərhələdə tullantısız texnologiya» prinsipinə uyğun istifadəsinə imkan verən mikrobioloji üsul işlənib hazırlanmışdır. Bundan başqa, onun rıhbərliyi ilə aparılan işlərdə Azərbaycan təbiətinə xas mikobiota üçün onlarca  yeni  göbələk növü müəyyənləşdirilmiş,  göbələklərin "Qırmızı Kitab" obyekti kimi tədqiqinə başlanmışdır.
Elmi əsərləri
P.Z.Muradovun 180-dən çox elmi əsəri dərc edilib. Onlardan biri monoqrafiya, 2-i kitab, 4-ü müəlliflik şəhadətnaməsidir. Onun əsəsrlərinin yarıdan çoxu uzaq və yaxın xaricin elmi nəşrlərində dərc edilibdir. Böyük Britaniya, Rusiya, Türkiyə, Ukrayna, Belarusiya, Çexiya, Macarıstan, Gürcüstan və s. kimi ölkələrdə keçirilən çoxlu sayda Beynəlxalq konfrans, simpozium və konqreslərdə məruzə ilə çıxış etmiş, Beynəlxalq qrant layihələrənin(SRDF və STSU) qalibi olmuşdur.
Səkrəy (Baymak)
Səkrəy — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Teməs kənd şurası nın tərkibindədir. 2007-ci ilin 10 sentyabr tarixinə qədər Saksay Meşə sahəsi adlanırdı.
Kormey-an-Parizi
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 18 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 12 km cənubi-şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Pələ
Pələ — ibtidai salın nisbətən təkmilləşdirilmiş forması hesab edilən su nəqliyyatı vasitəsi.
XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda su nəqliyyatı vasitələrinin məhəlli-lokal xüsusiyyəti ilə fərqlənən növləri də mövcud olmuşdur. Naxçıvan bölgəsi üçün səciyyəvi olan, ibtidai salın nisbətən təkmilləşdirilmiş forması hesab edilən pələ belə su nəqliyyatı vasitələrindəndir. Quruluşuna və təyinatına görə su nəqliyyatı vasitəsi kimi kələk ilə oxşarlıq təşkil etsə də, ölçülərinə və yükgötürmə qabiliyytəinə görə pələ kiçik, kələk isə nisbətən iri ölçüdə hazırlanırdı. Pələni hazırlamaq üçün 15-20 sm diamterli və 2,2-2,5 m uzunluğunda ağacları bir-birinə paralel qoyur, baş, ortaya və ayaq hissələrinə isə köndələn şəkildə üç ağac bərkidirdilər. Beləliklə, ağacların arasıda əmələ gələn kvadratşəkilli sahələrə qoyun və keçi dərisindən hazırlanmış, içərisinə hava ilə doldurulmuş tuluqlar bağlanırdı. Bundan sonra pələnin üstünə çubuq çəpərə salınırdı. Pələ xüsusi çəp vasitəsi ilə hərəkətə gətirilir, kiçikhəcmli yüklərin və 2-3 sərnişinin digər sahilə keçirilməsi üçün nəzərdə tutulurdu.
Eyxler dağlaləsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şərqi Zaqafqaziyanın nadir endemik növüdür. Qazax (Ceyrançöl, Molladağ ətrafında), Şamaxı (Xilmilli, Təklə, Bəklə, Mirzəbaba kəndləri ətrafında) rayonları, bozqır yaylası, Samur-Dəvəçi ovalığı və Alazan-Əyriçay ovalığında yayılmış, Azərbaycandan kənarda isə İranda yayılması güman edilir. Quru, otlu yamaclarda bitir. Seyrək rast gəlir. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c+3c.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı 2-3 sm diametrdə, dərivari, qara, qonur qınla örtülmüşdür. Gövdə 30-40 sm-ə qədər hündürlükdədir. Yarpaqlar çox və ya az dərəcədə əyilmiş, göyümtül, tədricən yuxarıdan quruyan, uzunsov-neştərşəkilli, aşağıdakı adi, xətvari, enli-neştərvari, yuxarısı dar-neştərvaridir. Çiçəkləri təkdir, çiçəkyanlıqlarının yarpaqcıqları parlaq-qırmızı, 2,5-5 sm uzunluğundadır. Erkəkciyi nəzərəçarpacaq dərəcədə çiçəkyanlığından qısadır; tozcuğu sarı və ya bənövşəyi, sapa bərabər və ya uzundur. Qutucuq 1,5-3 sm uzunluğundadır.
Bioloji, ekoloji, fitosenoloji xüsusiyyətləri
Ovalıqdan aşağı dağ qurşağına qədər, daşlı-çınqıllı, quru-otlu yamaclarda və əkinlərdə bitir. Çiçəkləməsi aprel, meyvələməsi may ayına təsadüf edir. Çoxalması soğanaq və toxumladır. Mezokserofitdir. Dərman və bəzək bitkisidir.
Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri
Ot çalınması və mal-qara otarılması.