cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mayk Menyan
Karyerası
27 may 2021-ci ildə Mainyan, A Seriyası klubu "Milan" ilə 1 iyul tarixindən etibarən qüvvəyə minən beş illik müqavilə bağlayır. O, avqustun 23-də "Sampdoriya" klubuna "Milan"ın 1–0 hesabı ilə qalib gəldiyi oyunda debüt edir.
Elvin Zakirov
Elvin Ağasəlim oğlu Zakirov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Cinqışlağı (Nir)
Cinqışlağı — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Elvin Zakirov
Həyatı
Elvin Zakirov 1980-ci il avqustun 15-də Sumqayıt şəhərində anadan olub.
Austin Metro
İstehsal edildiyi 18 il ərzində avtomobil bir çox fərqli adlar altında satılıb: Austin Metro, MG Metro və Rover Metro. 1995-ci ilin yanvarında o, Rover 100 seriyası adlandırılmışdır. Avtomobilin panel furqon versiyaları da Morris Metro və Metrovan adları altında istehsal edilmişdir.
Cinqışlağı (Nir)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 321 nəfər yaşayır (69 ailə).
İsmi xan Cami
İsmi xan Cami ― Krımda Bağçasaray şəhərində yerləşən XVI—XVIII əsrlərə aid məscid. 2000-ci illərin əvvəlində məscidin bərpası nəzərdə tutulsa da bu vaxta qədər heç bir iş görülməyib. Hazırda məscidin bərpaya ehtiyacı var.
Elvin Zakirov
Həyatı
2001-ci ildə ali məktəbdən məzun olaraq hərbi xidmətə yollanıb. Hərbi xidməti zamanı Goranboy rayonunda, cəbhə bölgəsində xidmət etmişdir.
İsmi xan Cami
Haqqında
Məscid XVI—XVIII əsrlərdə Krım xanının qohumlarından olan İsmi xan tərəfindən tikdirilib. Məscidin xarici fasadında barokko bəzi digər mənbələrə görə isə kalssisizm elementlərindən istifadə olunub. Məscidin digər fərqləndirici cəhəti isə altı guşəli ulduz şəkilində düzəldilən taxta pəncərələridir.
Elvin Zakirov
Həyatı
Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra 2001–2002-ci illərdə Sumqayıt şəhər 14 nömrəli məktəbdə fiziki tərbiyə müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyət göstərib.
İsmi xan Cami
Haqqında
Sovet işğalından sonra məsciddən anbar kimi istifadə edilib. Bu isə onun daha da dağılmasına səbəb olub. Krım Diyar İcraiyyyə Komitəsinin 15 aprel 1986-cı il tarixli № 164 qərarı ilə məscid yerli əhəmiyyətli abidə statusu alıb.
Elvin Zakirov
Həyatı
2002-ci ildə öz ərizəsi ilə yenidən hərbi xidmətə qayıtmışdır. Qazax rayonunda cəbhə bölgəsində yerləşən postlarda taqım komandiri vəzifəsini icra etmiş və burada xidməti dövründə baş leytenant rütbəsi almışdır. Bir müddət Lənkəran və Astarada xidmət etmiş, səhətində yaranan problemlərlə bağlı 2012-ci ildə ordu sıralarından ehtiyata buraxılmışdır.
İsmi xan Cami
Haqqında
XXI əsrin əvvəllərində məscidin təmir olunacağı gözlənilsə də məscid hələ də yarı dağılmış vəziyyətdədir.
Elvin Zakirov
Həyatı
Ailəli idi. Yağmur adında qızı və Toğrul adında oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Elvin Zakirov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Sumqayıt şəhər baş idarəsinə döyüşə getmək üçün könüllü olaraq ərizə təqdim edir. Ona cəbhəyə göndəriləcəyini deyəndə idarədəki yüksək rütbəli zabitə sarılaraq təşəkkür edir və 16 oktyabrdan etibarən Füzuli istiqamətində döyüşlərə qatılır. Füzuli döyüşlərində iştirak etdikdən sonra noyabrın 6-da Xocavənd uğrunda gedən gərgin döyüşlərə qatılaraq burada da qəhrəmanlıq göstərir.
Noyabr ayının 9-da Xocavənd-Şuşa istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olan müəllim-zabit Elvin Ağasəlim oğlu Zakirov noyabr ayının 20-də Sumqayıt şəhər Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Zakirov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Zakirov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Zakirov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikası ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirərkən şəxsi mərdlik və igidlik göstərdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Zakirov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Zakirov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
British Leyland
British Leyland — Motor Corporation (BLMC) 1968-ci ildə Leyland Motor Corporation və British Motor Holdingsin birləşməsi ilə yaradılmış Britaniya avtomobil şirkətidir.
52 çərşənbə axşamı
52 çərşənbə axşamı - 2013-cü il Avstraliya istehsalı olan drama-gərilim janrında film. Filmdə ana olan Ceyn 16 yaşındakı qızı Biliyə həyatının geri qalanına trans kişi olaraq davam etmək istədiyini və adını Ceyms olaraq dəyişdirəcəyini açıqlayır. Bunun üçün də lazımi əməliyyat və müalicələr olunacağını və bu prosesdə tək qalmaq istədiyi açıqlayır. İkili hər çərşənbə axşamı (ildə 52 dəfə) görüşüb vaxt keçirəcəklərinə söz verirlər. Filmin adı da buradan götürülmüşdür.
F
Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında 8-ci hərf.
Sadıq İbrahimov
Həyatı
İbrahimov Sadıq Əliabbas oğlu 23 dekabr 1945-ci ildə doğulmuşdur. 1970-ci ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirmişdir. 1970-ci ildən Akademik Milli Dram Teatrına artist heyətinə qəbul edilmişdir.
Sadıq İbrahimov 28 oktyabr 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Sadıq İbrahimov 20 avqust 2010-cu ildə ürək çatışmazlığından vəfat edib.
Azərbaycan–Ermənistan sərhəd böhranı (2021–hal-hazırda)
250px|thumb|Ermənistanın iddiasına görə Azərbaycanın ələ keçirdiyi Ermənistan torpaqları (2023)
Azərbaycan-Ermənistan sərhəd böhranı — Ermənistan və Azərbaycan arasında dövlət sərhədlərinin delimitasiyası və demarkasiyası zamanı yaranan sərhəd anlaşılmazlığıdır. Ermənistan Azərbaycan Ordusunun Qaragöl istiqamətindən irəliləyərək 3,5 kilometr ərazini ələ keçirdiyini iddia edir. Azərbaycan isə çətin dağ relyefi quruluşuna və iqlim şəraitinə malik olan məntəqələrdə hava şəraitinin yaxşılaşması ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan sərhəd qüvvələrinin Azərbaycana aid mövqelərdə yerləşdirildiyini qeyd edir.
Zəmin
Birinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycana aid olan Dağlıq Qarabağ bölgəsi və ətrafındakı 7 rayon Ermənistan tərəfindən işğal altına salınmışdı. Lakin 2020-ci ildə tərəflər arasında baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın qələbəsi ilə bitmiş və Azərbaycan bölgəyə nəzarəti yenidən təmin etmişdir. Sovet dövründə ölkələr arasında sərhəddə elə də önəm verilməməsi və ardınca bölgənin Ermənistan tərəfindən işğal edilməsi səbəbindən ərazidəki sərhəd xətti indiyədək təyin olunmamışdır.
May 2021
250px|thumb|Azərbaycan–Ermənistan sərhəd toqquşması (May 2021)
İyul 2021
İyulun 23-ü saat 16:00 radələrində Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri Basarkeçər rayonu ərazisindəki mövqelərindən Azərbaycan Ordusunun Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin Kəlbəcər rayonu sahəsindəki mövqelərini atəşə tutmuşdur. Qarşı tərəfdən açılan snayper atəşi nəticəsində hərbi qulluqçu gizir Fərman Yaqublu Telman oğlu şəhid olmuşdur. Azərbaycan Ordusunun cavab zərbəsi nəticəsində qarşı tərəf susdurulmuşdur.
Noyabr 2021
16 noyabr 2021-ci ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri dövlət sərhədinin Kəlbəcər və Laçın rayonları sahəsində ölkəmizə qarşı genişmiqyaslı təxribat törədib.
Ermənistanın hərbi birləşmələri dövlət sərhədinin bu istiqamətindəki yüksəklikləri ələ keçirmək və hərbi üstünlüyə nail olmaqla daha əlverişli mövqelərə yiyələnmək məqsədilə noyabrın 16-sı saat 11.00 radələrində qəfil hərbi əməliyyata başlamışdır.
Basarkeçər və Qarakilsə rayonlarında yerləşən sərhəd-döyüş mövqelərinə əlavə canlı qüvvə, hərbi və xüsusi texnika cəmləşdirən Ermənistan hərbi bölmələri Azərbaycan Ordusunun Kəlbəcər və Laçın rayonlarındakı döyüş postlarına hücum etmişdir.
Qarşı tərəf Azərbaycan Ordusunun mövqelərini müxtəlif çaplı atıcı silahlar və qumbaraatanlardan intensiv atəşə tutaraq döyüş postlarımıza atəşlə zərər vurub.
Ermənistan silahlı qüvvələrinin döyüş aktivliyinin qarşısını almaq məqsədilə Kəlbəcər və Laçın istiqamətində yerləşən birlik və qüvvələr tərəfindən dərhal təxirəsalınmaz əməliyyat həyata keçirilib. Əvvəlcə qarşı tərəfin hərəkəti məhdudlaşdırılıb, onun qüvvə və vasitələrinə zərər vurulub. Görülmüş qəti tədbirlər nəticəsində erməni hərbçiləri tərksilah edilərək saxlanılıb, xeyli sayda müxtəlif çaplı silah və külli miqdarda sursat qənimət kimi ələ keçirilmişdir.
Azərbaycanın inzibati bölgüsü
Azərbaycanın inzibati bölgüsü — Azərbaycanda 66 rayon, 14 respublika tabeli şəhər, 12 şəhər rayonu, 262 qəsəbə, 1724 kənd ərazi dairəsi və 4246 kənd var. Ərazisinə görə ən böyük rayon Kəlbəcər rayonudur, ən kiçik rayon isə Sədərək rayonudur.
Respublika tabeli şəhərlər
thumb|Azərbaycanın siyasi-inzibati xəritəsi|642x642px
Kələş-i Büzürg (Nir)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 34 nəfər yaşayır (12 ailə).
İqlim amilləri
İqlimi formalaşdıran əsas proses və amillər
İqlimin dəyişmələrinin səbəbləri tam aydın deyildir. Ancaq, aşağıdakı əsas xarici təsirlər məlumdur: Yer orbitinin dəyişməsi (Milankoviç sikli), günəş aktivliyi (o cümlədən günəş sabitinin dəyişməsi), vulkan püskürmələr və istixana effekti
Yer orbitinin dəyişməsi
Orbitin dəyişməsinin Yer iqliminə təsiri günəş aktivliyinin rəqsləri ilə oxşardır, ona görə ki, orbitdən kiçik meyletmələr Yer səthində günəş şüalarının yenidən paylanmasına gətirir. Orbitin vəziyyətinin belə dəyişmələri Milankoviç sikli adlanır. Bu meyletmələrin səbəbi Yer, onun peyki Ay və digər planetlərin fiziki qarşılıqlı təsiri olduğundan onları böyük dəqiqliklə proqnozlaşdırmaq mümkün olur. Orbitin dəyişməsi axırıncı buzlaşma dövrünün qlyasoloji və interqlyasoloji sikllərinin əsas səbəbidir. Saxara səhrasının sahəsinin artıb azalmasını da bu amillə izah edrlər.
Litosfer tavalarının hərəkətləri uzun zaman kəsiyində kontinentləri hərəkətə gətirir, okeanda su dövranlarını formalşdırır, dağ suayrıcılarını dağıdır və yenisini yaradır, yəni iqlimin mövcud oluğu səthi yaradır. Son zamanlar aparılmış tədqiqatlar tektonik hərəkətlərin axırıncı buzlaşma dövrünün şəraitinin dərinləşdiyini göstərdi: 3 milyon il əvvəl Şimali - və Cənubi amerika tavaları toqquşmuş, Panama boğazı yaranmış və Atlantik və Sakit okeanlarının sularının birbaşa qarışması bağlanmışdır.
Vulkan püskürmələri iqlimə təsir edib onu bir neçə il soyutmağa qabildir. Məsələn, 1991-ci ildə Pinatubo vulkanının püskürməsi iqlimə əsaslı təsir göstərdi. Nəhəng maqma vadiləri yaradan qiqant püskürmələr yüz milyon ildə cəmi bir neçə dəfə baş verir, amma onlar iqlimə million illər təsir göstərir və bioloji növlərin məhv olmasına səbəb olur. Əvvəlcə alimlər elə fikirləşirdilər ki, vulkan püskürməsindən atmosferə atılan tozlar Günəş şüalarının yerə çatmasına mane olurlar və ona görə də soyuqlaşma yaradırlar. Ancaq, sonrakı ölçmələr bu tozun böyük hissəsinin altı ay ərzində Yer səthinə çökdüyünü göstərdi. Vulkanlar həm də karbon geokimyəvi sikllərinin bir hissəsidir. Bir çox geoloji dövrlər ərzində Yerin təkindən atmosferə karbon dioksidi atılmış və bununla da atmosferdən götürülən CO2 kompensasiya olunmuşdur.
Buzlaqlar iqlimin dəyişməsinin ən həssas göstəricilərindəndir. İqlim soyuyan zaman onların ölçüləri əsaslı şəkildə artır (“kiçik buzlaşma dövrü”) və istiləşmə zamanı azalır. Buzlaqlar təbii dəyişmələr və xarici təsirlərdən asılı olaraq inkişaf edir və yaxud əriyir. Son bir neçə million ildə ən mühüm iqlim prosesləri Yerin orbitinin dəyişməsi ilə əlaqədar cari buzlaşma dövrünün qlyasaloji və interqlyasaloji siklləridir.
Günəş aktivliyi
Günəş şüalanması iqlim sistemində istiliyin əsas mənbəidir. Yer səthində istiliyə çevrilən günəş enerjisi yer iqliminin formalaşmasının ayrılmaz hissəsidir. Günəş aktivliyinin ən çox tədqiq olunan xassəsi günəş ləkələrinin cəmidir. İqlim, hava və günəş aktivliyi arasındakı əlaqələrin statistik tədqiqatı 1801-ci ildən başlayır. Nisbətən kiçik zaman kəsiklərində də günəş aktivliyinin dəyişkənliyi müşahidə olunur, məsələn 11 illik sikllər. Ancaq, bu sikllər iqlim məlumatlarında özünü aydın göstərmir. Günəş aktivliyinin dəyişməsi kiçik buzlaşma dövrü başlayanda və bəzi istiləşmələrdə vacib amilə çevrilir.
İstixana effekti
İstixana qazlarının axırıncı qlobal istiləşmənin əsas səbəbi olduğu qəbul edilir. Ancaq başqa fikirlər də var, biz bunları aşağıda araşdıracağıq. Hələlik qeyd edək ki, istixana qazları həm də Yerin iqlim tarixini dərk etmək üçün əhəmiyyətlidir. Tədqiqatların nəticəsinə görə atmosfer istilik enerjisi ilə qızdıqda yaranan və istixana qazları ilə saxlanan istixana effekti Yer kürəsi temperaturunu nizamlayan əsas prosesdir. Son 600 milyon ildə karbon dioksidinin miqdarı atmosferdə təbii geoloji və bioloji proseslərin təsirindən milyonun 200-dən 5000-ə qədər dəyişmişdir.
NGC 1358
NGC 1358, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Andeksa
Tarixi
Trombozun qarşısının alınması üçün antikoaqulyantların istifadəsi (ağciyər emboliyası, infarkt və işemik insultda daxildır) hemorragik insult da daxil olmaqla, həyati təhlükəsi olan qanaxmanın baş verməsi riski ilə əlaqələndirilir. Belə hallarda, antikoaqulyantın yaratdığı laxtalanma pozğunluğu çətinliklər yaradır və buna görə də qanaxmanı saxlamaq üçün antidotdan istifadə oluna bilər. Varfarindən fərqli olaraq, nisbətən uzun müddət istifadə olunan spesifik antidotlar (rivaroksaban (Kcarelto) və apiksaban (Eliquis)) uzun müddət spesifik antaqonistə malik deyildilər. Bu dərmanları qəbul edərkən kəskin qanaxma halında qeyri-spesifik hemostatiklər (VII faktor konsentratları, protrombin kompleksi dərmanları, traneksam) istifadə olunur, lakin onların effektivliyi sübut edilməmişdir.
Andeksin xüsusi antaqonisti əczaçılıq şirkəti Portola Pharmaceuticals (ABŞ) tərəfindən hazırlanmış və 2018-ci ilin may ayında FDA (Food and Drug Administration — Qida və dərman administrasiyası) tərəfindən tibbi istifadə üçün təsdiq edilmişdir. Preparat Avropa İttifaqında 2018-ci ilin sonunda təsdiqlənmişdir.
Hərəkət mexanizmi
Andekca — protrombinə qarşı təbii katalitik fəaliyyətdən məhrum olan (gen mühəndisliyi üsulu ilə əldə edilmişdir) Xa insan faktorudur. Dərman "tələ reseptoru" kimi işləyir: andeksanın venadaxili infuziyası qan dövranında sərbəst rivaroksaban və apiksaban molekullarının bağlanmasına səbəb olur və bununla da sonuncunun təbii Xa faktoruna inhibitor təsirinin qarşısını alır. Dərman həmçinin əlavə prokoaqulyant təsir göstərə bilən toxuma faktoru yolunun inhibitorunu bağlaya və təsirsiz hala gətirə bilir. Nəticədə, davamlı qanaxmanın həyati təhlükəsi olduğu hallarda (məsələn, mərkəzi sinir sistemində qanaxma ilə) xüsusilə zəruri olan sürətli bir hemostatik təsir əldə edilir.
Andeksa, edoksaban (Liksiana), betriksaban (Beviksa), heparin, enoksaparin (Kleksan) və fondaparinuks (Arikstra) kimi bəzi antikoaqulyantlara qarşı təsirlidir, lakin onların təsiri FDA tərəfindən təsdiq olunmayıb.
Tətbiq rejimi
Dərmanın dozası antikoaqulyantın son qəbulunun vaxtı, növü və dozasından asılı olaraq hesablanır. Andeksanın təsiri antidot qan dövranından çıxarıldıqdan qısa müddət sonra dayanır və buna görə də uzun müddətli mikrofluidik infuziya tələb olunur.
Əks təsiri
Nadir hallarda Andeksa istifadə etdikdən sonra yüngül infuziya reaksiyaları müşahidə edilə bilər. Xəstələrin kiçik bir hissəsində tromboz (o cümlədən ölümlə nəticələn) olmuşdur. Əksər hallarda tromboz, profilaktik antikoaqulyant tarixinin bərpasından bir müddət əvvəl trombotik ağırlaşmalar tarixi olan yüksək riskli xəstələrdə baş vermişdir. Dərmanın qəbulu ilə trombotik ağırlaşmaların inandırıcı əlaqəsi sübut olunmamışdır. Həmçinin, klinik sınaqlarda dərman qəbul edən 223 sağlam könüllü arasında heç bir tromboz hadisəsi qeydə alınmamışdır.
Effektliyi
Andeksanın ANNEXA-R və ANNEXA-A (sağlam könüllülər) sınaqlarında və ANNEXA-4 sınaqlarında (rivaroksaban, apiksaban və edoxaban qəbul edərkən güclü qanaxması olan xəstələr) effektivliyi tədqiq edilmişdir.
Qiyməti
ABŞ-da birdəfəlik reversiya üçün tələb olunan dərmanın maksimal dozasının qiyməti 49500 dollara çatır.
Panel furqon
Panel furqonlar 3-5 metr uzunluğunda qapalı çərçivəli daxili boş olan nəqliyyat vasitəsinin daxilinə yükləri yerləşdirməklə daşımaq üçün istehsal edilən yüngül ticari avtomobillərdirlər. Yarımqapalı açıq çərçivəli pikap yük maşınında yük açıq yerdə daşınarkən, bu modeldə yük qapalı anbarda olduğu kimi daxili boş olan hissədə daşınır. Məqsəd malları hava şəraitindən müdafiə etmək və uzun müddət təhlükəsiz formada saxlanmasına nail olmaqdan ibarətdir. Bundan əlavə, soyuducu sistemlə soyuq saxlanması tələb olunan mallar bu formada saxlanıla bilər.
sağ|250px|thumb|[[Morris Motor Company|Morris Oxford van]]
sağ|thumb|250px|1978 Citroën 2CV AK400 [[Furqon|van]]
Başqırdıstan qatarı
thumb|280px|Rusiya Dəmir Yollarının standartlaşdırılmış rənglərində yenidən işlənməmişdən əvvəl köhnə Başqırdıstan qatarlarından biri «Başqırdıstan» — keçmiş sürətli sərnişin qatarı (№ 039/040). Rusiya dəmir yollarına məxsus olan qatar, gün aşırı olaraq fəaliyyət göstərirdi. Ufa-Moskva-Ufa xətti ilə hərəkət edirdi. Qatarın yolda olma müddəti 26 saat idi. Xəttin nömrəsi 9/40-dır. Məsafə isə 1567 km-dir.
40 il öncə təsis edilmişdir. 1965-ci ildə «Başkiriya» adı ilə fəaliyyət göstərirdi. 1993-cü ildə isə adı «Başqırdıstan» olaraq dəyişdirilmişdir. İlk əvvəllər maşrut Ulyanovskdan keçirdi. 2005-ci ildə isə maşrut Samaradan keçir. 10 dekabr 2017-ci ildə qatar xətti ləğv edilmişdir. Onun yerinə qoşqu vaqonlarından istifadə etməklə № 13/14 olan «Cənubi Ural» qatarından istifadə edilir. Bu qatarlar Çelyabinsk-Moskva-Çelyabinsk xətti ilə hərəkət edir. Həmin xəttə əlavə vaqonlar qoşulmaqla Ufa əhalisinin Moskvaya gedişi təmin edilir. Bu qatarlar hər gün xəttə çıxır və 36 saat yolda olur. Keçdiyi iri şəhərlər:Ufa, Buquruslan, Samara, Sızran, Ryazan və Moskva. Qatar Moskvanın Kazanski voğzalından hərəkət edir.
Vaqonlar
qatarın tərkibində 4 tip vaqon vardı: Kupe vaqonları "Rusiya Dəmir Yolu" QSC-nin vahid dizayn layihəsinə uyğun olaraq vahid üslubda bəzədilmiş müasir Tver Qaqonqayırma zavodunda istehsal edilən vaqonlarla əvəz edilmişdir. Kondisanerlər, qızdırıcılar, sərnişinlər üçün elektron displeylər ilə təchiz olunmuşdur. Gündə 24 saat və yolun bütün hissələrində biotualetlər var. Kondisionerlər və istilik sistemi kompüterləşdirilmiş idarəetmə mövsümdən asılı olmayaraq vaqonda optimal temperaturu saxlayır. Əlil insanlar üçün ayrı bir kupe belə vardır.
Mükafatlar
2004-cü ildə Yekaterinburqda Ümumrusiya müsabiqəsi çərçivəsində "Rusiya Dəmir Yolları" QSC-nin Sərnişin daşınması departamentinin "Xüsusi geyimdə ən yaxşı korporativ stil" nominasiyasında ən yaxşı sərnişin xidməti üçün birinci yeri tutmuşdur.
İbrahim Quliyev (geoloq)
İbrahim Səid oğlu Quliyev — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2007), geologiya-mineralogiya üzrə elmlər doktoru  (1989), professor(1999), AMEA-nın vitse-prezidenti, Neft və Qaz İnstitutunun direktoru.
Ürgüplü Mustafa Əfəndi
Ürgüplü Mustafa Əfəndi — Osmanlı alimi və şeyxülislamı.
İbrahim Quliyev (geoloq)
Həyatı
İbrahim Quliyev 23 may 1947-ci ildə mayın 23-də Qırğızıstan Respublikasında, Bazar-Kurqan kəndində anadan olmuşdur. 1970-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) Geoloji-kəşfiyyat fakültəsini bitirmişdir.
Ürgüplü Mustafa Əfəndi
Uşaqlıq
Ürgüplü Mustafa Hayri Əfəndi 1867-ci ildə Ürgüpdə anadan olmuşdur. Atası Abdulla Avni Əfəndi Osmanlı İmperiyasının Harput və Tripolitaniya vilayətlərinin Evkaf müdiri idi. Mustafa Hayri Əfəndinin ailəsi Osmanlı İmperatorluğu üçün çoxlu alim yetişdirmiş Qaramanoğulları sülaləsinə gedib çıxır. Uşaqlığı haqqında çox məlumat olmasa da, ailəsinin Ürgüpdəki məscid-i türbənin mütevelli heyetinin üzvü olduğu bilinir. Mustafa Hayri Əfəndi hüquq təhsili almış və Osmanlı İmperiyasında yüksək vəzifələrə yüksəlmişdir. Şeyhülislam rütbəsini aldı və şeirləri bu gün də oxunur.
İbrahim Quliyev (geoloq)
Həyatı
İbrahim Quliyev 1978-ci ildə geologiya-mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru, 1989-cu ildə geologiya-mineralogiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcələrini, 1999-cu ildə professor elmi adını almışdır. 2001-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü, 2007-ci ildə isə AMEA-nın həqiqi üzvü seçilmişdir. İbrahim Quliyev əmək fəaliyyətinə 1970-ci ildə AEA Geologiya İnstitutunda başlayaraq, böyük laborant, mühəndis, kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. O, Geologiya İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini, həmçinin AMEA-nın vitse-prezidenti vəzifələrində çalışır.
Ürgüplü Mustafa Əfəndi
Kariyerası
1895-ci ildən başlayaraq İstanbulda professor, Dəməşqdə müfti, nəhayət, Şeyhülislam oldu.
İbrahim Quliyev (geoloq)
Elmi nailiyyətləri
Quliyev İ.S. təbii qazların geologiyası və geokimyası, neft-qaz yataqlarının geologiyası və palçıq vulkanizmi sahələrində tanınmış alimdir. Onun rəhbərliyi və iştirakı ilə qırışıq zonaların qaz rejiminin öyrənilməsi üçün orijinal tədqiqatlar aparılmış və karbon tərkibli qazın çıxma həcmi kəmiyyətcə dəyərləndirilmiş və atmosferin aşağı qatlarında paylanması öyrənilmişdir. O, AMEA Geologiya və Almaniyanın Təbii Resurslar institutlarından olan həmkarları ilə birlikdə dünyada ilk dəfə Azərbaycan palçıq vulkanlarından qazın çıxmasının monitorinqinin elmi - texnoloji prinsipləri şərh edilmiş və uzunmüddətli monitorinq aparılması təşkil edilmişdir. Bu tədqiqatların nəticəsində yer qazlarının həcmində kosmik və geoloji faktorlardan asılı olan periodik dəyişmələrin olduğu göstərilmişdir. Bu elmi tədqiqatlar “greenhouse effecti” mexanizminin öyrənilməsində əsas rol oynayır. Quliev İ.S. həmkarları ilə birlikdə palçıq vulkanlarının püskürmə məhsullarının, süxurların, neftin, qazın və suyun izotop-geokimyəvi tərkibinin öyrənilməsi üçün ilk dəfə olaraq klassik tədqiqatlar aparmış, palçıq vulkanizminin ən güclü və böyük paroksizmlər müfəssəl surətdə şərh edilən püskürmə kataloqu tərtib edilmişdir. Bu tədqiqatlar çöküntü süxurlarının spontan (öz-özünə əmələ gələn) həyəcanlanması və sıxlıq azalmasının modelini vermiş və seysmik məlumatlar əsasında Cənubi Xəzər hövzəsində böyük dərinlikdə sıxlıq azalma zonasının olduğunu göstərmişdir. Mövcud məlumatların nəzəri tədqiqatı əsasında palçıq vulkanının beynəlxalq elmi ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilən orijinal fiziki-kimyəvi modeli hazırlanmışdır. Xəzər dənizində subdəniz palçıq vulkanlarının, palçıq vulkanı qaz-hidratlarının tapılması və geoloji-geokimyəvi öyrənilməsinin dünya prioriteti İ.S.Quliyevə və onun AMEA Geologiya və VNİİ Okeanologiya (Rusiya) institutlarından olan həmkarlarına məxsusdur. Quliyevin önəmli praktik əhəmiyyəti olan tədqiqatlarından biri də Cənubi Xəzər hövzəsi timsalında ürətlə çökən hövzələrin karbohidrogen sistemlərinin öyrənilməsidir. Sürətlə çökmə şərti daxilində karbohidrogenlərin əmələgəlmə, miqrasiya və yığılma surətlərinin və miqyasını öyrənmək üçün orijinal tədqiqatlar aparılmışdır; hövzə modelləməsi, geokimyəvi və izotop tədqiqatları əsasında Cənubi-Xəzər hövzəsində karbohidrogenlərin əmələgəlmə və toplanmasının limit dərinlikləri və geniş dərinlik intervalı (16–18 km qədər) müəyyənləşdirilmişdir. Bu tədqiqatlar Azərbaycanda karbohidrogen yataqları axtarışının effektivliyinin artırılmasına və quruda və dənizdə yeni neft-qaz yataqlarının tapılmasına köməklik etmişdir. Cənubi Xəzər hövzəsinin palçıq vulkanizmi və neftqazlılığının öyrənilməsi üzrə silsilə işlərə görə (bir qrup alimlərlə) müstəqil Azərbaycan Respublikasının ilk Dövlət mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür (2010-cu il).
Ürgüplü Mustafa Əfəndi
Kariyerası
Şeyhülislam titulu aldıqdan sonra karyerasına davam etdi. 1909-cu ildə Ayan Məclisinin üzvü seçilmiş, elə həmin il məclis üzvü təyin edilmişdir. Darülfünunda da dərs deyirdi.
Məlumdur ki, Mustafa Hayri Əfəndinin bütün yaradıcılığı boyu islahatçı mövqe tutmuşdur. O, xüsusilə təhsil sahəsində islahatların aparılmalı olduğunu müdafiə etdi. O, həmçinin Osmanlı İmperiyasının modernləşdirilməsi üçün qərbləşmə siyasətini dəstəkləyib.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Çaun rayonu
Çaun rayonu (Чаан район, bəzən Ча́ун-Чуко́тка) — Rusiya Federasiyası, Çukotka muxtar dairəsi tərkibindəki inzibati ərazi vahidi. Rayonun daxilində Çaun şəhər dairəsi yerləşir. İnzibati mərkəzi Pevek şəhəridir (Rusiyanın Şimal qütbünə ən yaxın şəhəri).
Coğrafiya
Çaun rayonu diyarın şimal-qərbində, Şərqi Sibir dənizi sahilində yerləşir. Sahil xəttinin uzunluğu 580 km-dir. Çaun ovalığını və Çaun körfəzinin adaları (Ayon, Böyük Routan, Şalaurov) rayon ərazisinə daxildir. Şərqdən qərbə Çaun rayonu 290 km, cənubdan şimala 330 km məsafədə uzanır. Şelaqski burnu rayonun və Çukot Muxtar Dairəsinin materik hissəsinin ən şimal nöqtəsidir.
Şərqdə Anadır rayonu, cənubda Bilibin rayonu ilə, şimal-şərq isə İultinski rayonu ilə həmsərhəddir.
Çaun rayonunun bütün ərazisi Şimal Qütb dairəsi daxilində yerləşir. Rayonda uzun şaxtalı qışlar və aşağı müsbət temperaturlu qısa (2-3 ay) yay ilə xarakterizə olunur. Şaxtalar hətta isti yay aylarında (iyul - avqustun əvvəlləri) müşahidə edilir. Ən soyuq ay yanvar-fevral, ən isti aylar isə iyul-avqustdur. Davamlı qar örtüyü ümumiyyətlə sentyabr ayının sonlarında düşür. Tundranın düz hissələrində qarın qalınlığı nadir hallarda 0,5-0,7 m-dən çox olur, lakin alçaq hissələrdə 3-5 m-ə qədər qalınlığa çata bilir. Rayonda illik yağıntının miqdarı 150-200 mm-dir. Rayon tamamilə tundra zonasında yerləşir. Şimal ovalıqlarında bataqlıq ərazilər üstünlük təşkil edir. Alcaq Çaun ovalığı Çaun buxtasını geniş bir halqa ilə əhatə edir.
Aayonun alçaq tundra sahələrinin təxminən yarısı göllərlə örtülüdür. Ən böyük çayları: Çaun, Palyavaam, İçuveem. Çaylar ildə 3 aydan çox olmayaraq buzdan azaddır.
Çaun rayonunun şimal hissəsində seysmoloji monitorinqə görə 5 bal, ərazisinin qalan hissəsində 6 bala qədər gücündə zəlzələ mümkündür.
Tarix
Rayon 10 dekabr 1930-cu ildə yeni qurulan Çukot Milli Dairəsinin bir hissəsi olaraq təşkil edildi.
Rayonun təməlinin mənbəyində sovet dövlət xadimi Naum Filippoviç Puqaçyov dayanmışdı. Onun rəhbərliyi altında bölgənin mədən sənayesi sürətlə inkişaf etməyə başladı.
SSRİ-nin dağılması Çaun rayonu əhalisinin iqtisadiyyatına və həyat səviyyəsinə çox təsir etdi. 1991-2002-ci illərdə ərzinsə əhali 22 min 321 nəfər azalıb. Qalay istehsalı dayandırıldı, inzibati mərkəz və milli kəndlər istisna olmaqla bütün yaşayış məntəqələri ləğv edildi.
Çukot Muxtar Dairəsinin 8 iyun 2015-ci il tarixli 50-OZ qanunu ilə Çaun rayonunun bütün inzibati vahidlikləri (Pevek şəhər tipli qəsəbəsi, Ayon, Billinqs, Rıtkuçi kəndləri) ləğv edilərək Pevek şəhər dairəsinə birləşdirildi.
Çaun rayonu inzibati ərazi vahidi olaraq öz statusunu qoruyub saxlayır
Əhali
1930-cu illərdə Çaun hələ praktik olaraq mənimsənilməmiş bölgə idi. 138 min km² ərazidə, 1 yanvar 1940-cı il tarixinə olan məlumata görə cəmi 2467 nəfər yaşayırdı. Onlardan 1919 nəfəri yerli, 548 nəfəri isə gəlmə idi.
Bütövlükdə rayonda əhalinin çoxalması təbii artım və müsbət miqrasiya ilə əlaqədar idi.
Çukotkanın yerli xalqlarından rayonda 1.051 nəfə yaşayır: çukçalar - 1027 nəfər, eskimoslar - 15 nəfər, çuvanlar - 3 nəfər, evenslər - 2 nəfər, koryaklar - 2 nəfər, yukagirlər - 2 nəfər.
Şəhər şəraitində (Pevek şəhəri) rayon əhalisinin 81.27% -i yaşayır.
Nepal–Pakistan münasibətləri
Pakistan–Nepal münasibətləri — Pakistan və Nepal arasında iki tərəfki diplomatik əlaqələr.
Dipliomatik əlaqələr
1963-cü ildə tıərəflər səfir dəyişdirilməsi həyata keçirirlər. Bundan sonra Pakistan Prezidenti Eyyub xan Nepala ilk rəsmi səfərini gerçəkləşdirir. Görüş zammanı hər iki ölkənin lideri daha əlverişli istisadi əlaqələrin qurulması barədə razılığa gəlirlər. 1963-cüe ildə hər iki ölkə mallar üzərinə qoyulan əlavə dəyərt vergisinin ləğvi, Şərqi Pakistannın Çittaqonq limanı vastəsi ilə Nepala nəqliyyat vastələrinin çatdırılması və hava əlaqələrinin qurulması barədə razılığa gəlirlər. Bu addımlar Nepalın Hindistandanm iqtisadi asıllığını azaltmağa yardım edir. Üçüncü Hindistan-Pakistan müharibəsi Nepal neytarallıq göstərsə də Banqladeşio tanıyan ilk ölkələrdən olmuşdur. Bundan sonra Pakistan Nepalla diplomatik əlaqələri kəsmişdir.
İqtisadi əlaqələr
19 oktyabr 1962-ci ildə iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlıq sahəsində müqavilə imzalanır. 1982-ci ildə ikinci müqavilıə də imzalanmılşdır. Bununla belə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 4,8 mln dollar olaraq alır. Nepaldan Pakistan 1,631 mln, Pakistandan Nepala isə 3,166 mln dollar dəyərində mal ixrac edilir. Son illlər iki ölkə iki tərəfli ticarətdə, əsasən tekstil, neft hasilatı və turizm sahəsində sıx əməkdaşlıq edir. Pakistan Nepala 5 milyon dollar dəyərində kretit təklif etmişdir. Hər iki ölkə Cənubi Asiya iqtisadi birliyinin üzvüdür.
Hərbi əməkdaşlıq
Son zamanlar iki ölkə hərbi sahədə əməkdaşlıq edir. 2004-cü ildən Nepal ABŞ, Böyük Britaniya və Hindistan tərəfindən demokratiyanın boğulmasında ittiham edilir. Bundan sonra Nepal Pakistan və Çinblə hərbi əməkfdaşlığa meyl edsir. Aldığı silahları maoçulara qarşı mübarizədə  istifadə edir.
Turizm
2009-cu ilin fevralında Nepal və Pakistan turizm sahəsində anlaşma imzalamışlar. Bu anlaşmada hər iki ölkənin turizm və arxeologiya sahəsində əməkdaşlığı nəzərdə tutulur. Müştərək turizm şirkətlərinin təşkili, təcrübənin bölüşülməsi, qarşılılqlı turizm informasiyalarının mübadiləsi, investisiya sahəsində əməkdaşlıqlar planlaşdırılır. Hər il Pakistandan 5 milyon turist Nerpalı ziyarət edir.
Türkmənistanın hidroqrafiyası
thumb|right|Xəzər Türkmənistanın hidroqrafiyası — Türkmənistan Respublikasının ərazisində yerləşən su hövzəsi. Türkmənistan çayları son dərəcə quraq iqlim, az yağış və buzlaq olmayan Türkmən dağlarının (Kopetdağ) əhəmiyyətsiz yüksəkliyi səbəbindən az və dayazdır. İstisna hal Amudərya çayıdır ki, o da Pamir buzlaqlarının əriyən suları ilə qidalanır. Ölkənin əsas ərazisi hazırda tamamilə çay şəbəkəsindən məhrumdur.
Ölkənin çayları, XIX əsrin sonlarında əhəmiyyətli inkişaf yolu alaraq periferik ərazilərdə yerləşir, dağlardan qaynaqlanır və ayrıldıqdan sonra suvarma səbəbi ilə tez zamanda quruyur. XX-XXI əsrlərdə əhalinin sürətlə artması səbəbindən ölkənin ekologiyası və hidroqrafiyası xüsusilə çətin vəziyyətdədir. Konvensional olaraq ölkənin çayları üç hövzəyə bölünür: Aral, Xəzər və daxili hövzələr
Aral dənizi
thumb|left|Kosmosdan Amudəryanın deltası, noyabr 1994-cü il Amudərya, ümumiyyətlə, Orta Asiyanın və xüsusən də Türkmənistanın ən əhəmiyyətli çayıdır. Türkmənistanda Amudərya şərq sərhəd bölgəsindən təxminən 1000 km boyunca axır və buxarlanma, filtrasiya, suvarma və digər iqtisadi ehtiyaclar üçün suyunun əhəmiyyətli hissəsini (2000 m3 / saniyəyə qədər) itirir. Buzlaqların əriməsi səbəbindən çayda daşqınlar ilin ən isti aylarında (iyul-avqust), suya tələbatın artdığı, az su dövrlərində müşahidə olunur. Amudəryanın solundakı Nukus şəhərinin ərazisindəki Kunya Dəryanın qədim qolu, Sarıqamış çökəkliyinə doğru istiqamətlənir. Çay deltasının suvarma kanallarından pestisidlərlə doymuş tullantılar da oraya atılır. Amudəryanın köhnə çay yataqları da məlumdur, bunlar arasında Uzboy, Kelifian Uzboy və başqaları qeyd olunur. Çay hövzəsindəki ən böyük türkmən şəhərləri Çardjou (Türkmənabad) və Daşoğuzdur (Taşhauz). Amudərya çayının suyundan ölkəni şərqindən qərbinə doğru axan Qaraqum kanalı da bəslənir.
Xəzər dənizi
thumb|Türkmənistanda Xəzər dənizi sahili Uzboy quruduqdan sonra, Türkmənistanda indi yalnız bir çay Xəzər dənizi hövzəsinə aiddir - Sumbar və Çandır adlı qolları olan Ətrak çayı. XIX əsrin sonlarından bəri Xəzər dənizinə Ətrak suları yaz daşqınları zamanı ildə yalnız 2-5 ay çatırdı. Qalan vaxtda suvarma üçün istifadə edilirdi. Kopetdağda buzlaqların olmaması səbəbindən Ətrak qar və yağış sularından qidalanır və buna görə də may ayında hövzəsi böyüməyə başlayır.
Daxili hövzələr
Türkmənistan hidroqrafiyasında xüsusi yeri iki qrupa bölünən daxili su hövzələri tutur. Bir tərəfdən bunlar nisbətən iki böyük: fan konuslarında "suvarma sistemləri" meydana gətirən və Qaraqum çölünün qumlarında itən Murqab və Tecen çaylarıdır. Əfqanıstan və Türkmənistan ərazisində suvarma üçün istifadə edilməsəydi, bu çayların suları Amudərya hövzəsinə çatardı. Tecen çayının suları Əfqanıstanda Herat vahəsində istifadə olunur.
İkinci axın qrupuna Kopetdağın şimal yamacından axan çaylar daxildir. Bunlardan ən əhəmiyyətlisi Keliat-Çay, Qızıl-Arvat, Quza, Kessy, Arvaz, Aşqabad, Qelti-Çinar, Firyuzinka, Altıyab, Sekizyab, Beurminka, Qarasuçay, Kozqançay, Duşaq, Minəçay və digər kiçik çaylar daxildir. Orta illik su sərfi 10 ilə 100 l / saniyə arasındadır. Bunlardan ən böyüyü Keliat -Çay çayıdır ki, orta hesabla cəmi 0,6 m³/san axıntıya malikdir. Kopet-Dağın şimal yamacındakı çayların ümumi su sərfi təxminən 11 m³/san-dir. Bunların hamısı suvarma və əhalinin su təminatına aiddir. Onların əksəriyyəti hazırda Qaraqum kanalına axır. Qalanları səhraya axıdılır. Bu çayların yalnız bir neçəsi əsasən yeraltı su təchizatına malikdir və buna görə də il ərzində sabit su sərfinə malikdir. Kopetdağın qərb yamaclarından bahar yağışından və əridilən qardan sonra müvəqqəti fırtınalı çaylar - "sais" dərələrdən aşağı axır. Uzunluğu 10 km və ya daha çox olan ən az 15 çay bilinir. Bəzilərində (Qayurli və Qızıq) suyun saxlanılması üçün bəndlər tikilmişdir.
Burqas
Burqas — Bolqarıstanda şəhər. Bolqarıstanın cənub-şərqində yerləşən Burqas ölkənin ən mühüm iqtisadi, mədəni və inzibati mərkəzlərindən biri və böyüklüyünə görə dördüncü şəhərdir. Burada ilk beynəlxalq hava limanı və Bolqarıstan ən yüksək trafik həcmi ilə busiest limanıdır. Balkan yarımadası nda ən böyük kimya və neft emalı – Burqas rayonu ərazisində, şəhər şimal bir neçə mil və "Lukoil Neftochim" dir. Burgas inkişaf etmiş dəniz turizm mədəniyyət mərkəzidir.
Əhalisi
Əhalisi 206 min nəfərdir (2013).
Tarixi
Burqasın mühüm iqtisadi və mədəni mərkəz kimi inkişafı 19-cu əsrin sonlarında, Osmanlı hakimiyyətinin devrilməsindən sonra başlamışdır. 1903-cü ildə Burqas dəniz portuaçılmışdır. Burqas–Yambol dəmiryol xəttinin tikintisi (1890) şəhərin və portun inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. 1900-cü illərdə şəhərdə çoxsaylı kənd təsərrüfatı xammalı (şəkər, yağ istehsalı, unüyüdən) və balıq emal edən sənaye müəssisələri meydana gəlmişdir. 1950–70-ci illərdə bir sıra iri sənaye obyektlərinin tikintisi Burqasın sürətli yüksəlişinə səbəb olmuşdur; kurort rayonu mərkəzi kimi də inkişaf etmişdir.
Mədəni mərkəz
Şəhərin mərkəzi hissəsində 19 əsr –20-ci əsrin əvvəllərnə aid memarlıq abidələri saxlanılmışdır: Müq. Kirill və Mefodi kafedral kilsəsi (1894–1905, memar R.Toskani), bir sıra kilsələr; Mandren gölü sahilində orta əsr qalasının qalıqları və s. Balıq sənayesi ETİ (1965); Asen Zlatarov adına universitet (1963); etnoqrafiya, tarix, arxeologiya, təbiətşünaslıq muzeyləri və Burqas regional muzeyi (1912); rəssamlıq qalereyası [1945-ci ildə açılmışdır; 1966-cı ildən sinaqoqun binasında (1905–10, memar R. Toskani)], şairə P. Dubarovanın ev-muzeyi; P. Yavorov adına regional kitabxana (1888), “Adriana Budevska” dövlət dram teatrı (1912), “Sofiya” dram teatrı, Dövlət kukla teatrı, opera teatrı, filarmoniya fəaliyyət göstərir. “Sahildə” Beynəlxalq teatr festivalı (1998-ci ildən), hər il “Burqas və dəniz” populyar mahnılar festivalı; bədii gimnastika üzrə “Qranpri” seriyasından ənənəvi beynəlxalq turnirlər keçirilir.
Sənayesi
Balkan yarımadası nda ən iri “Lukoyl-Neftoxim” neft emalı zavodu (2003-cü ildə 5,2 mln. t neft emal edilmişdir) Burqasın ən mühüm sənaye müəssisəsidir. “Port-Burqas” gəmi təmiri zavodu (1974); dəmiryol vaqonları, kabellər, sənaye ventilyatorları, kimyəvi preparatlar, tikinti materialları və konstruksiyaları, dəftərxana malları (“Xemus Mark” SC f-ki, əsası 1924-cü ildə qoyulmuşdur) istehsal edən müəssisələr; yüngül və yeyinti sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir
Burqasdan 15 km şimal qərbdə, Aytoska-Planina dağlarının ətəklərində Burqaski-Mineralni-Bani balneoloji kurortu yerləşir. Əsas təbii müalicə amilləri azotlu–xlorid- karbonatlı–natriumlu termal (41 °C-yədək) mineral su bulaqları və Atanasov gö lünün sulfidli palçığıdır. Kurortda hərəkət və dayaq orqanları, periferik sinir sistemi, həzm orqanları, dəri, ginekoloji xəstəliklər müalicə olunur. Burqas yaxınlığında meşə-parklar və təbiət rezervatları, Axtopol, Nesebır, Pomoriye, Sozopol, Günəşli Sahil dənizyanı kurortları var.
Xarici keçidlər
thumb|Burgas bələdiyyəsi
Şalvar
150px|thumb|right
Şalvar — Orta Asiyada yaranan, beldən ayaq biləyinə qədər geyilən, hər iki ayağı ayrıca örtən bir geyimdir.
Erkən dövr
Ən qədim bilinən şalvarlar, Tarim hövzəsinin insanlarına aid olan Çin, Sincan, Qərbi Turpandakı mumiyalardan çıxarılan Yanghai qəbiristanlığında tapıldı. E.ə XIII və X əsr arasındakı dövrə aid və yundan hazırlanmış şalvarın düz ayaqları və enli paçası vardı və çox güman ki, at sürmək üçün hazırlanmışdı.
Orta əsrlər
Avropada orta əsrlər boyunca xüsusən kişilər tərəfindən müxtəlif dizaynlı şalvarlar geyildi. Geniş ölçülü şalvarlar Bizansda uzun tuniklər altında geyilmiş və bir çox qəbilə, məsələn, Qədim Qərbi Roma İmperatorluğuna köçmüş Alman qəbilələri tərəfindən geyildiyi sübut edilmişdir.
VIII əsrdə Avropada, xüsusən də yuxarı sinif kişilər arasında iki qat şalvarın geyilməsinə dair sübutlar var.
Növləri
Kostyum şalvarı, cins, xaki, lasin kimi bir neçə fərqli şalvar və şalvar növləri var. Onlar həm də uyğunluq, parça və digər xüsusiyyətlərə görə təsnif edilə bilər. Göründüyü kimi universal, əsaslı təsnifat yoxdur.
Kəsiklər, adətən, evdə diz ətrafından aşağı hissə kəsilərək hazırlanan şortlardır. Bu şalvarın istifadə müddətini uzadır.
Şalvar geyinən qadınlar
XX əsrin əvvəllərində hava pilotları və digər sahələrdə işləyən qadınlar tez-tez şalvar geyirdilər. 1930-cu illərdən sonra aktrisalar Marlene Dietrich və Katharine Hepburnun şalvarda tez-tez çəkilmiş fotoşəkilləri şalvarların qadınlar üçün məqbul olmasına təsir göstərdi. II Dünya Müharibəsi dövründə fabriklərdə işləyən və ya müharibə xidmətində başqa "kişi işləri" edən qadınlar işin tələbi olaraq şalvar geyərdilər. Müharibədən sonrakı dövrdə şalvar bağçılıq, çimərlik və digər istirahət işləri üçün məqbul gündəlik geyim halına gəldi. İkinci Dünya Müharibəsi illərində İngiltərədə kişilər silahlı qüvvələrdə xidmət edərkən, geyimlər arasında nisbət qadınları kişilərin mülki geyimlərini, o cümlədən şalvarlarını geyməyə və işləməyə vadar etdi. Şalvar geymək daha geniş yayıldıqca və kişilərin geyimləri köhnəldikcə dəyişdirilmələrə ehtiyac duyuldu. 1944-cü ilin yayında qadın şalvarlarının satışının əvvəlki illə müqayisədə beş dəfə çox olduğu bildirildi.
1919-cu ildə Luiza Kapetillo Puerto Rikoda ictimai yerdə şalvar geyən ilk qadın oldu. Kapetillo cinayət kimi qəbul edilən bu hərəkətinə görə həbsxanaya göndərildi, lakin sonradan ittihamlar ləğv edildi.
1960-cı illərdə Andrey Kurics qadınlar üçün uzun şalvarları dəbli geyim olaraq təqdim etdi, bu da cins və kostyum şalvarı erasının formalaşmasına və məktəblərdə, iş yerlərində və restoranlarda şalvar geyən qızlara və qadınlara qarşı tədricən sosial qadağanların pozulmasına səbəb oldu.
1969-cu ildə Şarlot Reyd (R-III.) ABŞ Konqresində şalvar geyən ilk qadın oldu.
Pat Nikson, ictimaiyyət qarşısında şalvar geyən ilk Amerikanın birinci xanımı idi.
1989-cu ildə Kaliforniya ştatının senatoru Rebekka Morgan ABŞ ştat senatında şalvar geyən ilk qadın oldu.
Hillari Klinton rəsmi Amerikanın birinci xanımı portretində şalvar geyən ilk qadın idi.
200px|thumb|right
Büküşlər
Büküşlər şalvarın ön tərəfindəki bel kəmərinin alt hissəsində yerləşir, kostyum şalvarı və xaki də daxil olmaqla bir çox rəsmi və gündəlik şalvarların tərzini ifadə edir. Büküşlər hər iki tərəfə istiqamətlənmiş, bir, iki, üç pilləli ola bilər və ya heç olmaya bilər. Pillələr ciblərə doğru açıldıqda tərs büküş adlanır.
Manjet
İstehsalçılar süzəlmənin qarşısını almaq üçün şalvarın ətəyini qatlayıb tikirlər və qatlanmış bu hissə manjet adlanır.
Qıfıllıca
Qıfıllıca və ya zəncirbənd şalvarda açıqlığı birləşdirmək üçün istifadə edilir və həmçinin geyinməyi və ya çıxarmağı asanlaşdırır. Əksər şalvarlarda qıfıllıca istifadə edilir, buna baxmayaraq düymə ilə bağlanılan şalvarların mövcudluğu da davam edir.
Ağ
Şalvarın anus və xarici cinsiyyət orqanları arasını örtən hissəsinə şalvar ağı deyilir.
Elnur Şirinov
Elnur Ramiz oğlu Şirinov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin mayoru, Vətən müharibəsinin iştirakçısı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Həyatı və hərbi xidməti
Elnur Şirinov 1987-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olub. 13 saylı tam orta məktəbi bitirdikdən sonra Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinə qəbul olub. Sonra Naxçıvanda xüsusi təyinatlı hərbi dəstədə xidmətə başlayıb.
Qüsursuz xidmətinə görə dəfələrlə fərqlənən Elnur Şirinov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi. Bu medal ona veriləndə Şirinov kapitan idi.
Azərbaycan Ordusunun mayoru olan Elnur Şirinov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Füzulinin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 9 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Şirinova "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Elnur Şirinov 10 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycanın Vətən müharibəsində əldə etdiyi qalibliyi şərəfinə keçirilən 2020 Bakı Qələbə Paradında iştirak etmişdir.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Şirinov "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Şirinov "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ben 10 (cizgi serialı, 2005)
Ben 10 (həmçinin Ben 10 Classic kimi tanınır) — Man of Action (Dunkan Ruliu, Coy Kasey, Coy Kelli, və Stivn Siql) tərəfindən yaradılan və Cartoon Network Studios tərəfindən istehsal olunan amerikan cizgi serialıdır. Serial, "Omnitriks" adlı saata məxsus olan və bu saatla müxtəlif yadplanetlilərə çevrilə bilən Ben Tennizon adlı 10 yaşlı bir oğlan haqqındadır. Biləyinə bağlanmış bu saat tərzli cihaz ona müxtəlif yadplanetlilərə çevrilmək imkanı verir. O bu güclərdən Yerdə və Kosmosdakı düşmənləri ilə mübarizə aparmaq üçün istifadə edir. Serial ilk dəfə olaraq 27 dekabr 2005-ci ildə "Sneek Peek" həftəsinin bir hissəsi kimi Cartoon Network-də yayımlandı. Cizgi serialı daha sonra 14 yanvar 2006-cı ildə efirə başladı və 15 aprel 2008-ci ildə başa çatdı.
Serial tədricən populyarlaşdı və "Animasiyada Fərdi Müvəffəqiyyət"ə görə 2 Emmi Mükafatına layiq görüldü.
Məzmun
Serial, yay tətilinin ilk gecə düşərgəsində başlanır. Meks, Quin və Ben Tennizonlar düşərgədə olarkən Ben göydən düşən "Omnitriks" adlı saat tərzli cihaz tapır. Cihaz öz-özünə Benin biləyinə atılır və ona müxtəlif yadplanetlilərə transformasiya edə bilmək qabiliyyətini yaradır. Ben özündə bu gücləri kəşf etdikdən sonra bir qəhrəman olduğunu aşkar edir. Tennizonlar daha sonra, bir çox macəra yaşayırlar; Onlar kosmik əcnəbilərdən tutmuş fövqəltəbii varlıqlara qədər müxtəlif düşmənlərlə mübarizə aparırlar.
İstehsal
thumb|300px|right|upright|Stiv Qordonun Ben 10 üçün orijinal konsepsiyası. Burada Ben qırmızı saçlı və onu yadplanetlilərə çevrilməyə imkan verən Omnitriksi ilə təsvir olunmuşdur.