cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dözümlü akasiya
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 20 m olan həmişəyaşıl ağacdır. Ağacın gövdəsi hamar, tünd boz rəngli qabıqla örtülmüşdür. Cavan zoğları qeyri-hamar, üçtərəfli və ya tilli, boz-yaşıl rənglidir. Yarpaqları növbəli, cüt və yаxud lələkvaridir, topa halda düzülür. Xırda yarpaqları filloidi хatırladır, yаxud tikansız saplağı əvəz edir. Filloidiləri 6–16 sm uzunluğunda və 2–18 mm enində olub, neştər və ya oraqşəkillidir, orta damarı aydın görünür. Keçən ilki filloidilərin qoltuqunda yerləşən 6–18 ədəd çiçəkləri salxım çiçək qrupunda toplanmışdır. Çiçəkləri 5 üzvlü, açıq və ya qızılı-sarı rəngli, diametri 6–8 mm-dir. Kasacıqların 1/3 hissəsi yuxarı tərəfə bitişikdir. Qaidədən bitişik olan ləçəkləri uzunsov rombşəkillidir. Erkəkcikləri sarı rəngli, sapabənzər, əyridir. Çiçəkləmə dövrü mart ayından başlayaraq oktyabra qədər davam edir. Pаxlalarının uzunluğu 8–10 sm, eni 0,5 sm-dir, yastı, uzun, hamar, azca əyri olub, boz rəngdədir. Hər pаxlada 6–14 ədəd toxum olub, uzunluğu 4 mm, eni 2,5 mm və qalınlığı 1 mm-ə çatır, tünd qara rəngdədir. Tоxumla çoхalır.
Qara akasiya
Azərbaycanda yayılması
Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsinə introduksiya edilmişdir. Lənkəran və Astarada mədəni şəraitdə becərilir.
Biota
Biota — biosenozun, assosiasiyanın, həmçinin daha böyük taksonların bitki və heyvanat aləminin növ məcmusu (flora və fauna). Biotanın orqanizmləri (biontlar) bir-birilə mürəkkəb biotik, mühitlə isə trasabiotik əlaqələrlə bağlıdır. Biota termini ən çox biocoğrafiyada istifadə olunur.
NGC 5056
NGC 5056, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Qara akasiya
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.
NGC 7012
NGC 7012, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Mikroskop bürcü istiqamətində yerləşir. E5 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Dözümlü akasiya
Ekologiyası
İsti keçən illər kütləvi çiçəkləyir, toxum verir. Şаxtaya dözümlüdür.
NGC 4080
NGC 4080, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBm tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Dözümlü akasiya
Azərbaycanda yayılması
Lənkəran, Astara və Abşeronda, Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində becərilir.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Qışı mülayim keçən bölgələrdə yaşıllıqlarda istifadə üçün yararlıdır.
Yarımnövləri
SS 2 (**)
Phragmipedium boissierianum
(Phragmipedium boissierianum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phragmipedium caricinum
(Phragmipedium caricinum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phragmipedium brasiliense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Beta
Beta (ß) — yunan əlifbasının ikinci hərfi, elektron şüalanmasının adı. Alfadan sonra, qammadan əvvəl gələn hərfdir.
Phragmipedium caudatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phragmipedium chapadense
(Phragmipedium chapadense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phragmipedium exstaminodium
(Phragmipedium exstaminodium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 6041A
NGC 6041A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 4081
NGC 4081, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 3102
NGC 3102, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Pentzia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Perdicium
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Phragmipedium hirtzii
(Phragmipedium hirtzii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Haşimoto uru
Haşimoto uru ya autoimmun tireidit qalxanabənzər vəzin iltihabı, adətən uşaq yaşlarında təsadüf olunur, vəzin funksiyasının orta yaşlarında tam pozulması ilə nəticələnə bilir. Əksər hallarda qadınlarda təsadüf edilir. Müalicəsi müasir dövrümüzdə asandlıqla mümkündür tiroksin hormonunun qəbulu ilə təmin olunur. Xəstəlik ilk dəfə 1912 ci ildə yapon həkimi Hakaru Haşimoto tərəfindən təsvir edilmişdir. Haşimoto uru xəstəliyinin 4 histoloji xarakteristikasını təsvir:
Phragmipedium kovachii
(Phragmipedium kovachii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phragmipedium lindleyanum
(Phragmipedium lindleyanum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 2146A
NGC 2146A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 16.51 sm (6.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Phragmipedium klotzschianum
(Phragmipedium klotzschianum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phragmipedium fischeri
(Phragmipedium fischeri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jay-Z
Jay-Z (əsl adı Şon Kori Karter, 4 dekabr 1969, Bruklin, Nyu-York, ABŞ) — məşhur afro-amerikan Amerika reperi, musiqi prodüseri, aktyor və şou-biznes xadimi.
NGC 292
NGC 292 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Tukan bürcü istiqamətində yerləşir. SBm tipli. tərəfindən ildə 0.69 sm (0.27 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Dəlixiyar
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Pericome
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Peripleura
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Phragmipedium longifolium
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İspan nazı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması:
Qərbi Аvrоpаnın cənubundа bitir. Аrаlıq dənizinin qərb sаhillərində, Kаnаr аdаlаrındа, Krımdа quru yаmаclаrdа yаbаnı hаldа bitir.
Botaniki təsviri
Kiçik, sıxbudаqlı, tikаnlı kоldur. Yаrpаqlаrı uzun, еnsiz, üstdən tünd yаşıl, аltdаn bоzumtuldur. Kоlun zоğlаrının bünövrəsində çоxsаylı iynələri yеrləşir. Çiçəkləri çоxsаylı, ikicinsli, ətirli оlub, sаrı rəngdədir. Çiçək qrupu builki zоğlаrın qоltuğundа, sаlxım və yа bаşcıq şəklində, nаdir hаllаrdа dəstə ilə və yа tək-tək yеrləşir. Mеyvələri аvqust аyındа yеtişir. Pаxlаlаrı еllips və yа dəyirmi fоrmаdа, еnsiz, çоxtоxumlu, hаmаr оlub, şаbаlıdı rəngdədir. Tоxumlаrı mərciməyə оxşаr, yumru, müxtəlif künclü və yа uzunsоvdur. İynələri xırdа, uzunluğu 1 sm-ə qədər оlаn yаrpаqlаrlа örtülmüşdür. Mаy-iyun аylаrındа çiçəkləyir. Аbşеrоn şərаitində vеgеtаsiyа müddətində iki dəfə çiçəkləməsi müşаhidə еdilir. Birinci çiçəkləmə iyunun, ikincisi isə pаyızın əvvəllərində bаşlаyır. Mеyvəsi xətvаri, hаmаr, çоxtоxumlu pаxlаdır.
Еkоlоgiyаsı
Tоrpаğа аz tələbkаr, qurаqlığа dаvаmlı, tеz bоyаtаn bitkidir, günəşli sаhələrdə yаxşı böyüyür və çiçəkləyir, -20°C-yə qədər sоyuqlаrа dözür.
Аzərbаycаndа yаyılmаsı
Аbşеrоn yаrımаdаsının yаşıllıqlаrındа gеniş istifаdə оlunur.
İstifаdəsi
İspаniyаdа bitkinin gövdələrinin qаbığındаn yun pаrçаlаr üçün möhkəm liflər аlınır. Zəhərli bitkidir.
Phragmipedium pearcei
(Phragmipedium pearcei) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phragmipedium manzurii
(Phragmipedium manzurii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 1190
NGC 1190, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Perezia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Areal
Cinsin nümayəndələrinin hamısının vətəni Folklend adaları və Cənubi Amerikadır.
NGC 7013
NGC 7013, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ququşu bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 3103
NGC 3103, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 4895A
NGC 4895A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. E5 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Phragmipedium reticulatum
(Phragmipedium reticulatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Perityle
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
NGC 6041B
NGC 6041B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Perralderia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Phragmipedium richteri
(Phragmipedium richteri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Monteneqro
Monteneqro (mont. Црна Гора/Crna Gora), Çernoqoriya ya da Qaradağ — cənub-şərqi Avropada dövlət. Monteneqro Balkan yarımadasında yerləşir. Qərbdə Xorvatiya, şimal-qərbdə Bosniya və Herseqovina, şimal-şərqdə Serbiya, şərqdə Kosovo (qismən tanınan), cənub-şərqdə Albaniya ilə həmsərhəddir. Cənub-qərbdə isə Adriatik dənizinə çıxışı vardır. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Podqoritsa, köhnə kral paytaxtı Çetinye şəhəridir. Ölkənin ümumi sahəsi 13,812 kvadrat kilometr, əhalisinin ümumi sayı 630,000 (2018) nəfərdir. Monteneqronun dövlət quruluşu parlamentli respublikadır. Ölkə inzibati cəhətdən 21 bələdiyyədən ibarətdir. Turizm ölkə iqtisadiyyatının 20%-ni təmin edir.
Adı
Latınca "Monte negro", yerli dildə "Crna gora", osmanlıca "قره‌طاغ" və rusca "Черногория" kimi tanınan bu ölkə üçün işlənən bütün adlar "Qara dağ" anlamına gəlir və həmçinin orta Sovet dövrünə kimi Azərbaycanca bu ölkə Qaradağ adlanırdı, lakin orta Sovet dövründən bəri Azərbaycan mənbələrində Çernoqoriya sözü daha çox işlənirdi.
Coğrafiyası
Ölkə ərazisini şərti olaraq 3 yerə bölmək olar. Adriatik dənizi sahili, böyük şəhərlərinin yerləşdiyi nisbətən düzənlik olan mərkəzi hissə və dağlıq ərazilərdən ibarət şərqi hissə. Ölkənin quru sərhədləri 614 km təşkil edir. Qərbdə Xorvatiya ilə 14 km, şimal-qərbdə Bosniya və Herseqovina ilə 225 km, şimal-şərqdə Serbiya və Kosovo ilə 203 km, cənub-şərqdə Albaniya ilə 172 km uzunluğunda sərhədi var. Monteneqronun kontinental sahil xəttinin uzunluğu 300 km təşkil edir. Ölkənin tərkibinə daxil olan 14 adanın ümumi sahil xəttinin uzunluğu isə 15,6 km təşkil edir. Monteneqronun çimərliklərinin uzunluğu 73 km-dir. Yeddi ay ərzində sahildəki dəniz suyunun temperaturu +12 °C ilə +26 °C arasında dəyişir. Dəniz suyunun şəffaflığı bəzi yerlərdə 35 metrə çatır.
Monteneqronun ən uzun çayları: Tara çayı (144 km), Lim çayı (123 km), Çeotina çayı (100 km), Moraça (99 km), Zeta (65 km) və Boyana çayıdır (30 km). Çayların təxminən 52,2%-i Qara dəniz hövzəsinə, yerdə qalan 47,8%-i isə Adriatik dənizi hövzəsinə aiddir. Monteneqronun üç çayı (Moraça, Zeta və Piva) ancaq Monteneqro ərazisi boyunca axır. Ölkədəki çayların böyük hissəsi dağ çaylarıdır və dərin kanyonlar formalaşdırırlar. Tara çayının kanyonu 1200 metr dərinliyindədir və bu göstəricisinə görə dünyada ikinci, Avropada isə birinci yeri tutur. Monteneqronun çaylarının enerji potensialı hər 1 km² ərazidə 115 kVt təşkil edir ki, bu da çox yüksək göstərici hesab olunur, lakin müxtəlif səbəblərə görə (həmçinin ekoloji səbəblərə görə) ölkədə hidroenergetika çox da inkişaf etməyib.
Monteneqro və Balkan yarımadasının ən böyük gölü Skadar gölüdür. Səthinin sahəsi 369,7 km²-dir. Gölün ərazisinin üçdə ikisi Monteneqronun, üçdə biri isə Albaniyanın ərazisinə aiddir. Ölkə ərazisinin 41% meşələrdən, 40% isə otlaqlardan ibarətdir. Monteneqronun bitki növləri kifayət qədər rəngarəngdir. Ümumilikdə ölkə ərazisində 2833 bitki növü qeydə alınıb, onların 212 növü Balkan endemiki, 22 bitki növü isə Monteneqro endemikidir. Monteneqro konstitutsiyasına əsasən respublika "ekoloji dövlət"dir, ölkə ərazisinin 8,1%-i qoruqlardan və milli parklardan ibarətdir.
NGC 4082
NGC 4082, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Monteneqro
İqlim
Monteneqronun şimalında iqlim mülayim-kontinental, Adriatik dənizi sahilində isə Aralıq dənizi iqlimi hakimdir. Dənizsahili ərazilərdə yay mövsümü adətən uzunmüddətli, isti (+23 — +25 °C) və quru, qışda isə qısa və sərin (+3 — +7 °C) keçir. Dağlıq rayonlarda mülayim isti yay (+19 — +25 °C), nisbətən soyuq qış (+5dən −10 °C kimi), yağıntılar adətən qar formasında yağır, qar örtüyü 5 aya qədər qala bilər. Ölkədəki yağıntıların miqdarı illik 500 mm ilə 1500 mm arasında dəyişir. Sahilə yaxın dağlıq ərazilərdə bu göstərici 3000 mm qədər artır.
Şəhərləri
2003-cü ilin əhali statistikasına görə
Ərazi
thumb|300px|right|Monteneqro vilayətləri
Əhali
1991 əhalinin sayına görə Serblər, Serbiya və Monteneqronın ümumi əhalinin 69%-ni təşkil edirdi. Monteneqrolılar isə ümumi əhalinin 5%-ni, Monteneqro əhalisinin isə 62%-ni təşkil edirdi. Slavyan olmayan Alban azlıq ölkədəki 2-ci böyük etnik qrup və rəsmi proqnozlara görə ümumi əhalinin 17% idi. 1965-dən sonra Serbiya və Monteneqrodan inkişaf etmiş Avropa ölkələrinə və Şimali Amerikaya davamlı emiqrasiya baş vermişdir.
Dövlət quruluşu
Monteneqronun dövlət başçısı Prezidentdir. Prezident ümumxalq səsverməsi yolu və 2 dəfədən artıq olmamaq şərti ilə 5 il müddətinə seçilir. 6 aprel 2008-ci ildə keçirilmiş Prezident seçkilərində Filip Vuyanoviç qalib gəlmişdir. Növbəti seçkilər 2013-cü ildə keçiriləcəkdir. Baş Naziri Milo Dükanoviçdir. Parlament Monteneqronun ali qanunverici orqanı bir palatadan ibarətdir (2006-cı ildə yerlərin sayı 74-dən 81-ə artırılmışdır). Sonuncu Parlament seçkiləri 2009-cu ilin 29 mart tarixində keçirilmişdir. Növbəti seçkilər 2013-cü ildə keçiriləcəkdir. Parlament Sədri Ranko Krivokapiçdir. Monteneqro Parlamentində aşağıdakı partiyalar təmsil olunmuşdur:
Xarici siyasət
3 iyun 2006-cı il tarixində Monteneqro Respublikasının Parlamentində Müstəqillik Haqqında Bəyannamə qəbul olunduqdan və 21 may tarixində keçirilmiş seçkilərin nəticəsi məlum olduqdan sonra Monteneqro Hökuməti, Monteneqro suveren dövləti olaraq beynəlxalq hüququn əsasını təşkil edən funksiyaları xarici siyasətdə öz istiqamətini müəyyənləşdirmə və ölkəni idarə etmə funksiyalarını həyata keçirməyə başladı. Hökumətin bu konstitusional zərurəti həyata keçirməsi məcburiyyəti Xarici İşlər Nazirinin xarici siyasətdə izləyəcəyi əsas ardıcıllığı müəyyən etməsi və bu məsələləri ölkə daxilində və xaricində tətbiq etməsi ilə əhatə olunur. Bu məsələlərin həllində Respublika Prezidenti, Parlamentin sədri və digər əlaqədar dövlət idarəçilərinin yaxından iştirakı nəzərdə tutulur. Monteneqro konstitusional statusunu dəyişməklə xarici siyasətdəki mövqeyini dəyişmədi. Əksinə, Monteneqronun bu sahədə göstərdiyi səylər onun bugünkü xarici siyasətindəki mövqeyində aparıcı qüvvə kimi müəyyən olunur. Monteneqro yaxın qonşuluq münasibətlərini özünün uğurlu inkişafının zəmanəti kimi dəyərləndirərək bu münasibətlərin daha da inkişaf etdirilməsinə başladı. Eyni zamanda, Monteneqro müstəqil dövlət olaraq Beynəlxalq forumlarda öz mövqeyini möhkəmləndirmək və gücləndirmək imkanı əldə etdi və bu kimi çox mühüm amillərin köməyilə münasibətlərini daha da genişləndirdi. Coğrafi mövqeyinə və əhalisinin sayına görə Monteneqro kiçik Avropa ölkələri sırasına daxildir. Monteneqro stabil, demokratik və çoxmillətli bir ölkə kimi inkişaf etmişdir və öz ümumi maraqlarını təkcə onu əhatə edən ölkələrlə deyil, bütün Avropa qitəsi və dünya ölkələri ilə bölüşür. Monteneqro şərqlə qərbin kəsişdiyi nöqtədə yerləşməklə Balkan və Aralıq dənizi ölkələri ilə qonşuluq edir, Avropa və AvroAtlantikaya inteqrasiyanın bir hissəsi olaraq stabil dövlət kimi tanınır və parlaq perspektivi ilə regiondakı dinamik çərçivənin bir hissəsini təşkil edir. Məhz belə bir mövqeyinə və imkanlarına görə Monteneqro öz xarici siyasətinin fundamental dəyərləri ilə bütöv bir tamlıq təşkil edir. Monteneqro müstəqil bir dövlət kimi xarici siyasətdəki fəaliyyətini strateji dövlət maraqlarına və ölkə vətəndaşlarının maraqlarına dayanaraq, regionda və Avropada hökm sürən prosesləri və qlobal perspektivləri nəzərə alaraq nizamlayır. Monteneqro Hökuməti xarici siyasətindəki maraqlarını aşağıdakı kimi nizamlamışdır:
Monteneqronun strateji məqsədi Avropa Birliyinə inteqrasiyadır. Bu məsələ Monteneqronun xarici və daxili fəaliyyəti çərçivəsində mühüm bir tapşırıq olduğu üçün gələcək dövr ərzində ölkənin xarici siyasətində öndə dayanan məsələlərdən biri kimi qalır. Monteneqro Avropa Birliyini Avropa standartlarına uyğunlaşma və onların qəbul olunması, gələcək islahatların bu standartlara uyğun şəkildə aparılması və həmçinin Avropa Birliyinə üzv ölkələrlə ikitərəfli münasibətlərin inkişaf etdirilməsi üçün optimal bir qurum kimi görür. Monteneqroda belə bir fikir hökm sürür ki, inteqrasiyada inkişafın sürəti iqtisadiyyatda, siyasətdə, məhkəmədə, təhlükəsizlikdə və ümumi islahatlardakı dinamikadan, bütöv cəmiyyətin cəlb olunduğu islahatların səviyyəsindən və dərəcəsindən asılıdır. Xarici siyasətdə isə Monteneqro AB (Birliyə üzv ölkələr, Avropa Birliyi Sədrliyi, Avropa Birliyinə daxil üçlük) ilə müntəzəm siyasi dialoquna və öz xarici siyasətinin AB-nin xarici və təhlükəsizlik siyasətinə uzunmüddətli inteqrasiyasına xüsusi əhəmiyyət verir.
Monteneqronun NATO-ya daxil olması üçün də müəyyən zaman tələb olunmasına baxmayaraq bu zamanın onun Avropa Birliyinə daxil olması üçün tələb olunan müddətdən daha qısa olacağı fikri reallığa uyğundur. Sülh və Əməkdaşlıq Proqramı vasitəsilə Monteneqronun NATO-ya daxil olması və gələcək dövr ərzində bu təşkilatla münasibətlərin inkişaf etdirməsi və onun qaydalarına uyğunlaşması məsələsi Monteneqronun xarici siyasətində yer tutan başlıca məsələ deyil. Bu həm sabitlik və təhlükəsizlik vəd edir, həm də onun Avropa Birliyinə inteqrasiya olması kimi strateji məqsədinin həyata keçməsi üçün zəmin yaradır. Monteneqronun NATO-ya inteqrasiyası ölkə və regionun stabilliyini poza biləcək potensial təhlükənin, etiraz və risklərin qarşısını almaq üçün ən yaxşı təhlükəsizlik çərçivəsidir. Monteneqro xarici sərmayəçiləri ölkəyə cəlb etməklə, özünün iqtisadi inkişafını sürətləndirir, dünyada sabit və demokratik bir ölkə kimi tanınır və eyni zamanda qərar qəbul etmə prosesində öz mövqeyini nümayiş etdirir. Hökumət digər səlahiyyətli orqanlarla birgə bu fikrin cəmiyyətdə daha yaxşı anlaşılması və qəbul olunması üçün geniş şəkildə məlumatlandırma aparır.
Müvafiq beynəlxalq orqanların və maliyyə təşkilatlarının üzvü olmaqla, Monteneqro artıq inteqrasiya prosesində irəliləyiş etmiş olur. Xüsusilə razılıq əsasında qurulmuş beynəlxalq təşkilatlara üzv olması və bu təşkilatlarda fəaliyyəti bu kimi kiçik ölkələrə öz maraq və ehtiyaclarını ifadə etməyə imkan verir. Monteneqronun beynəlxalq təşkilatlarda fəal iştirakını Avropa Birliyi və NATO-ya üzv olmaq üçün bir hazırlıq mərhələsi hesab etmək olar. Monteneqro beynəlxalq təşkilatlarda iştirak etməklə öz maraqlarını qoruyur və inkişaf etdirir, region ölkələri ilə birlikdə müəyyən siyasi qlobal məsələlərdə iştirak edir və eyni zamanda da geniş beynəlxalq forumlarda tanınma və əməkdaşlıq üçün uyğun fürsət əldə etmiş olur.
İqtisadiyyat
Ənənəvi olaraq Monteneqro iqtisadiyyatının əsasını qara metallurgiya (mərkəzi Nikşiç), alüminium emalı (Potqoriça, elektrotexnika sənayesi (Çetinye), toxuculuq (Bielo Pole), gəmiqayırma və gəmi təmiri (Biela, Bar), ağac emalı (Rojae, Berane, Plevliya, Nikşiç) sənayesi təşkil edir. Əsas faydalı qazıntıları boksit, dəmir filizi və daş kömürdür. Əsas sənaye fəaliyyəti tütün yetişdirilməsindən, duz hasilatından və alüminium istehsalından ibarətdir. Əsas kənd təsərrüfatı məhsulları taxıl, kartof, tütün, üzüm, sitruslar və əncirdir.
Yuqoslaviya dövründə Monteneqro federasiyanın geridə qalmış, dotasiya alan respublikası idi. Ölkənin iqtisadiyyatı 90-cı illərdə daha da tənəzzülə uğradı. Buna səbəb Balkanlarda gedən müharibə və kiçilmiş Yuqoslaviyaya qarşı tətbiq edilmiş iqtisadi sanksiyalar idi. Buna baxmayaraq, 2000-ci illərin əvvəlində Monteneqro dünya arenasında özünə yer tapa bildi. Ölkə həm qış, həm də yay turizminin əsas məkanlarından birinə çevrildi, o zamandan bəri Monteneqroda hər il iqtisadi artım qeydə alınır. 2014-cü ildə ölkənin turizmdən əldə etdiyi gəlir ÜDM-nin 20%-ni təşkil edirdi. Ekspertlər yaxın 10 il ərzində gəlirlərin illik ortalama 7,7% artacağını proqnozlaşdırır. Herseq-Novi, Budva, Beçiçi, Petrovaç şəhərlərində, həmçinin Kotor körfəzindəki Kotor şəhərində tarixi və təbiətin görməli yerləri, keçmiş paytaxt Çetinye, Skadar gölü, Lovçen dağı, yüksək zirvədə yerləşən Ostroq monastırı, Tara çayının kanyonu, Durmitor milli parkı və onun dağ-xizək kurortu olan Jablyak (dəniz səviyyəsindən 1465 metr hündürlükdə, Balkanlarda olan ən hündür şəhər) beynəlxalq turizm kurortları kimi çox məşhurdur. Ölkə siyasəti turizm sahəsinin hərtərəfli inkişafına yönəlib, turizmə sənaye və kənd təsərrüfatı üzərində prioritet verilib. Monteneqronun ekoloji dövlət elan olunması da bu siyasətin tərkib hissəsidir. Ölkənin milli valyutası avrodur, lakin ölkə avrozonanın üzvü olmadığına görə avronun emissiyası hüququna malik deyil və buna görə xaricdən gələn (əsasən xarici turistlərdən) pul vasitələri ilə dolanır.
NGC 5057
NGC 5057, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Monteneqro
Nəqliyyat və Əlaqə
Ölkədə dəmiryolu iki əsas istiqamətə malikdir: Podqoriçadan şimala Nikşiçə və Belqrada qədər, digəri Podqoriçadan Bar şəhərinə qədər. Monteneqroda şəhər nəqliyyatı zəif inkişaf edib. Şəhərlərarası avtobus nəqliyyatı nəqliyyatın köhnəliyinə və ölkənin dağlıq relyefə malik olmağı səbəbilə çox vaxt vaxt cədvəlinə uyğun işləmir. Ölkədə iki beynəlxalq aeroport fəaliyyət göstərir. Podqoriça aeroportu əsasən daimi, Tivat aeroportu isə çarter reyslərini qəbul edir. Monteneqronun milli sərnişindaşıma şirkəti Montenegro Airlines Avropanın şəhərlərinə uçuşlar həyata keçirir. Ölkədə həmçinin cəmi üç mobil operator fəaliyyət göstərir.
Pertya
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Phragmipedium schlimii
(Phragmipedium schlimii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Perymeniopsis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 293
NGC 293 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Phragmipedium tetzlaffianum
(Phragmipedium tetzlaffianum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dolu
thumb|right Dolu – ilin isti dövründə topa yağış buludlarından dənə-dənə xırda buz halında düşən atmosfer yağıntısı.
Ümumi məlumat
Dolunun ölçüsü 5 mm-dən 55 mm-ə qədər, bəzən daha çox (130 mm, kütləsi təqr. 1 kq) olur. Azərbaycanda ən çox Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi və orta dağlıq zonasında müşahidə olunur. Kənd təsərrüfatına böyük ziyan vurur. Azərbaycanın bəzi dağlıq rayonlarında doluya qarşı mübarizədə artilleriya və raketlərdən istifadə edilir.
Perymenium
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 2147
NGC 2147, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Payızgülü
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Phragmipedium vittatum
(Phragmipedium vittatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Payızgülü
Botaniki xarakteristikası
Növün adı yunancadan "qızıl gül" kimi tərcümə olunur. Bu onunla izah olunur ki, taclı payızgülünün çiçəkləri sarı rəngdədir. Çoxillik payızgülülərdən gülçülükdə ən çox istifadə olunanı Koreya payızgülüsüdür. Bu, hündürlüyü 100 sm-ə qədər olub, sentyabrın əvvəllərindən soyuqlar düşənə qədər çiçəkləyən çoxillik bitkidir. Növün hamaşçiçəkləri sadə, çoxləçəkli və müxtəlif rəngli olur. Toxumları aprelin əvvəlində şitilliyə əkilir. Böyüyən şitilləri mayın ortalarında daimi yerə əkirlər. Payızgülünün bəzi növlərinin toxumlarını payızda torpağa əkməklə də çoxaldırlar. Yazda cücərtiləri seyrəltmək lazımdır. Yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunan sortlar aşağıdakılardır. Apollo (qonur-qırmızı, sadə), Sitrus (sarı, az ləçəkli), Xerbstsauber (qırmızı, az ləçəkli), İzabellaroza (sarımtıl-çəhrayı, sadə). Çoxillik payızgülləri əsasən hər hissədə 3–4 zoğun olması şərtilə qələmlərlə ya da, kolun bölünməsi ilə çoxaldırlar. Qurumuş və bərkimiş hissələri kəsmək lazımdır. Əgər qışda zoğları şaxtaya davam gətirməzsə, yazda bitki kök sisteminin tumurcuqlarından yenidən bərpa olunacaqdır. Bu məqsədlə qış mövsümündə bitkinin zoğlarını torpaqdan 15 sm hündürlükdə kəsib, budaq və yarpaqlarla örtürlər. Payızgülülər uzun müddət çiçəkləyən bitkilərə aiddir. Üzərində çoxlu gülləri olarkən qar altında qalsa, belə məhv olmur.
Petradoria
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Hakaru Haşimoto
Hakaru Haşimoto (, Haşimoto Hakaru; * 1881 Midai (indiki: İqa) Mie prefekturası ; † 1934) yapon patoloqanatomu və cərrahı, ilkdəfə olaraq autoimmun tireoidit xəstəliyini aşkar etmişdir. Hal hazırda bu xəstəlik onun şərəfinə Haşimoto uru adlandırılmışdır. Haşimoto həkim ailəsində dünyaya gəlmiş, dindar buddist olmuşdur. haşimoto 53 yaşında qarın yatalağından vəfat etmişdir.
Təhsili və sənəti
Haşimoto 1903 - 1907 ci illərdə Fukuokada Kyüşü universitetində təhsil almış və onu müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur. 1908 - 1912 ci illərdə professor Hayari Miyakenin rəhbərliyi altında cərrahiyyə klinikasında fəaliyyət göstərmişdir. 1912 ci ildə "" adı altında dissertasiya müdafiə edir. Dissertasiyasında o, qalxanabənzər vəzin sonralar onun şərəfinə adlandırılmış Haşimoto uru xəstəliyinin 4 histoloji xarakteristikasını təsvir etmişdir: Haşimoto dissertasiyasını bir alman jurnalında dərc etdirərkən öz vətənində hələ tanınmırdı. Bir müddət Berlin, Qöttingen və Londonda qaldıqdan sonra atasının vəfatı və Birinci dünya müharibəsinin başlanması səbəbindən Yaponiyaya qayıdır və orada visseral cərrah kimi fəaliyyət göstərir.
Petrobium
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 4132
NGC 4132, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Phragmipedium warszewiczianum
(Phragmipedium warszewiczianum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 5058
NGC 5058, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Buzlaq
thumb|right|300 px|[[Aleç buzlağı,İsveçrə]]
Buzlaq — dağ yamacı və ya dərə üzrə ağırlıq qüvvəsinin təsiri altında yavaş-yavaş hərəkət edən buz kütləsi. Buzlaq bərk yağıntıdan (qar dan) o sahələrdə əmələ gəlir ki, il müddətində onun qalınlığı əriyən və buxarlanan sudan xeyli çox olur, daha doğrusu buzlaq iqlim qar sərhədindən yuxarıda, qarın toplanması üçün relyef formalarının əlverişli olduğu yerdə əmələ gəlir. Hidrosfer qütb ölkələrində dəniz səviyyəsində, mülayim və isti qurşaqlarda isə uca dağlarda qarlardan və buzlaqlardan ibarətdir. Yerin çoxillik və ya "əbədi" qar və buz olan təbəqəsi Kriosfer adlanır. Onu birinci dəfə 1923-cü il də polyak alim А. B. Dobrovolski tətbiq etmiş.
Kriosfer
right|300px|thumb|Kriosferin sərhədləri.
Kriosfer Yer in üç əsas təbəqəsinin qarşılıqlı təsiri nəticəsində əmələ gəlir: Bu okean — atmosfer — materik sisteminin vəsilələrindən biri iştirak etməsə daima qarlar da olmaz. Beləliklə, kriosfer qeyri-müntəzəm yayılmışdır. O yalnız qartoplanma şəraiti olan yerdə meydana gəlir. Lakin bu qeyri — müntəzəmlik hidrosferin vəhdətini və fasiləsizliyini gəstərir: su maye fazada ola bilməyən yerdə bərk fazada olur.
Qar xətti
thumb|300px|right|Qar xətti. Kotapaxi. And.
İqlim hadisəsi olan şaxtalı atmosfer isti qurşaqda böyük yüksəkliklərdə, mülayim enliklərdə bir qədər orta yüksəkliklərdə, qütb ölkələrində isə dəniz səviyyəsində olur. Onun qütb basıqlığı bərk Yerdəkinə nisbətən 5 km çoxdur. Krisoferin alt sərhədi qar xətti adı almışdır. Qar xətti o yüksəkliyə deyilir ki, orda il ərzində düşən bərk atmosfer yağıntısının miqdarı onun illik məsrəfinə bərabərdir və ya ildə nə qədər düşürsə, o qədər də əriyir.
NGC 6925
NGC 6925, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Mikroskop bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Buzlaq
Qar xətti
Qar sərhəddinin yüksəkliyi və buzlaşmanın intensivliyi coğrafi enlikdən, yerli iqlimdən, məhəllin oroqrafiyasından və buzlaqların öz inkişafından asılıdır.
Müxtəlif enliklərdə qar xəttinin yüksəkliyi
Enlik qurşaqları üzrə qar sərhədinin orta yüksəkliyi thumb|right|230px|Qar xətti yüksəkliyinin enlik qanunauyğunluğu
Buzlaqların formalaşması
Yer səthində — dağlarda, yaxud qütb enlikləri düzənliklərində — sovrulub gətirilmiş qarlardan kiçik bir ləkə meydana gəlir. Sonra albedo artması və Günəş radiasiyası nın xeyli hissəsinin itməsi, qar üzərində yüksək kondensasiya sayəsində yağıntı miqdarının artması və qar səthinin təsirindən temperaturunun ümumi düşməsi yolu ilə özü-özünə inkişaf edir. Antarktidadakı müşahidələr göstərmişdir ki, buz örtüyü öz üzərində temperaturu 25 °C aşağı sala bilər. Nəticədə hətta dəyişməyən iqlim şəraitində buzlaqlar artır və qar sərhədi enir. M.V.Tronovun göstərdiyi kimi, o, 200 −300 metrə enə bilər. Lakin sərhədin enməsi yalnız müəyyən həddə qədər mümkündür. Buz örtüyü xeyli qalın olduqda onun üzərində antisiklon yaranır, yağıntıların miqdarı kiçilir, deməli, buzlaq böyüməkdən qalır. Sonra isə, o, periferiyada əriməyə başlayır. Ərimə buz sahəsi iqlim və geomorfoloji şəraitinə uyğun kəmiyyətə çatana qədər davam edir.
Qarın buza çevrilməsi
alt=|left|thumb|Qar dənəsinin frinə və sonda buzlaq buzuna (qletçer) çevrilməsi
Dağlarda qarın akkumulyasiyası əks proseslə — qarlı sahillərin boşalması ilə müşayət olunmalıdır. Boşalma iki yolla baş verir: a) qar uçqunu ilə və b) qarın buza çevrilməsi və axması ilə.
Qar uçqunu dağ yamaclarından qoparaq öz yolundakı yeni qar kütlələrinini özü ilə aparan qar kütləsinə deyilir. Dikliyi 15° -dən artıq olan yamaclarda əmələ gələ bilər: 1) qar düşdükdən sonra ilk vaxtlarda onun yumuşaqlığı, 2) qarın alt horizontlarında temperaturun təziqdən yüksəlməsi və bunun nəticəsində qarın yamac a pis ilişməsi, 3) hava istiləşəndə qarın əriməsi nəticəsində suyunun yamacları islatması. Qar uçqunları böyük dağıdıcı qüvvəyə malikdir. Onların zərbə qüvvəsi 100 t/m²-ə çatır. Qar uçqunları bəzən böyük fəlakətlə nəticələnir.
Dağ relyefinin qar saxlayan formalarında, yaxud bütün relyefin qar altında qaldığı rayonlarda qar toplanır və firnə, sonra isə buzlaq buzuna çevrilir. Firn çox qalmaqdan sıxlaşan iri dənəli qara deyilir, bir — birinə birləşmiş buz dənəciklərindən ibarət olur. Onun sıxlığı 0,4-dən 0,7 q/sm³-ə qədərdir. Firn qatı lay-laydır: hər yağan qarın öz layı olur, bir lay digərindən sıx nazik qabıqla ayrılır. Alt qatlarda firn dənəli quruluşlu buzlaq (və ya qletçer) buzuna çevrilir. Buzun rəngi üstdə süd kimi ağdır, altda sıxlaşdıqca mavi olur. Qar və firn qatı altında əmələ gəlmiş buz elastik xassə alır, relyef üzrə buz dili, buzlaq və ya qletçer şəklində aşağı axır.
Buzlaqların quruluşu
Hər buzlağın qidalanma sahəsi və axım sahəsi vardır. Kriosferdə yerləşən qidalanma sahəsində qar akkumulyasiya olur, sıxılaşır, firnə və buza çevrilir. Axım sahəsində buzlaq qar sərhədindən aşağı enir; burada ərimə yaxuda ablyasiya prosesi gedir. Buzlaq dilinin böyük hissəsi açıq buzlaq səthidir, kiçik hissəsinin üzəri süxur qırıntıları ilə örtülərək altda qalmışdır. Dağ buzlaqlarından ən uzunu Alyaska da Berinq və Habbard buzlaqlarıdır; onların uzunluğu 190 −120 km arasında dəyişir. Eni bəzi yerdə 16 km-ə çatır. Dağ buzlaqları xeyli qalındır. Alp dağları nının uzunluğu 26,8 km olan ən böyük buzlağında — Böyük Aleç də buzun qalınlığı 790 m-ə çatır. İslandiya Vatia-Yokul buzlağının qalınlığı 1036 m-dir. Adətən, dağ buzlaqlarının qalınlığı 200–400 m-ə yaxın olur. Antarktidanın və Qrenlandiyanın materik buzları müqayisəedilməz dərəcədə qalındır.
Buzlaqların hərəkəti
Dağlıq ölkələrin əksəriyyətinin buzlaqları 20–80 sm/sutka və ya 100 −300 m/il sürətlə axır; yalnız Himalay dağlarının buzlaqlarının sürəti 2–3, bəzən 7 m/sutkaya çatır. Qrenlandiyanın və Antarktidanın buz qalxanlarında buzlar daha yavaş (3–30 sm/sutka) hərəkət edir. Ayrılmış buzlaqlar daha sürətlə irəlləyir. Buzun hərəkəti onun gövdəsində gərginlik yaradır və o, köndələn, uzununa və yan çatlar əmələ gətirir. Bəzən Günəş şüasının, yağışın və küləyin təsirindən əriməsi buzlağın səthində çala-çuxur əmələ gəlməsi ilə nəticələnir.
Buzlaşma tsiklləri və buzlaqların təsnifatı
Buzlaşma tipi Yer qabığının şaxtalı atmosfer ilə təmas xarakterindən asılıdır. Əsasən iki böyük buzlaşma tipi ayrıd edilir: Materik və dağ buzlaşması. Materik buzlaşması şaxtalı atmosfer ya materik səthi ilə (Antarktida) və ya böyük ada səthi ilə (Qrenlandiya) təmas etdikdə olur. Dağ buzlaşması dağlar şaxtalı atmosferdə olduqda baş verir. Bu iki buzlaşma tipi arasında Arktika adalarına xas olan keçid tipi də vardır. Arktika adalarında həm dağ tipli buzlaqlar, həm də materik buzlaşması əlamətlərinə malik buz günbəzləri mövcuddur.
Amerika qlyasioloq u V.Q. Hobbsun işləyib hazırladığı təsnifat digər təsnifatlardan ehtimal ki, daha perespektivlidir. Bu təsnifatın əsasını buzlaşmanın mərhələli inkişafı təşkil edir. Buzlaşmanın öz-özünə inkişafı iqlim dəyişikliyi istiqaməti ilə uyğun gələn zaman buzlaq sahəsinin təkamülü V.Hobbsun fikrincə müəyyən tsikl keçir. Həmin tsikldə proqres siv və reqressiv fazalar və ya mərhələlər ayrıd edilir. Müəyyən ərazinin buzlaqları proqressiv mərhələdə genişlənir və yeni sahələri tutur. Yüksək yamaclarda əmələ gəlmiş kiçik qar yığınları böyüyür və dərələr üzrə enir. Sonra onlar bütün dərələri doldurur və qıraqlarından aşıb zirvələrdə qovuşur. Buzlaqların ucları dağətəyinə qədər enir və orada birləşir. Proqressiv mərhələnin axırında buz və qar bütün relyefi öz altına alır və yalnız ən dik və yüksək qayalar — nunatak lar — buzun altından çıxır.
Eyni bir ərazidə buzlaşmanın bütün mərhələləri yalnız uzun geoloji vaxt ərzində izlənə bilər. Lakin bütün mərhələləri və hətta onların kiçik hissələrini eyni bir vaxtda Yerin müxtəlif sahələrində müşahidə etmək olar.
Aşağıda verilmiş təsnifatda V. Hobbs və S.V. Kalesnik tərəfindən işlənmiş prinsiplər əsas götürülmüş, buzlaqların digər xarakteriska materialları da nəzərə alınmışdır.
Materik buzları axın prosesində differensiasiya olunur: bəzən yerdə buz nisbətən sürətlə hərəkət edir, başqa yerdə demək olar ki, hərəkətsiz qalır. Hərəkət edən buzlaqlar, adətən dərə buzlağı formasında olur, lakin onlar dağlarda olduğu kimi, dağların ymacları ilə yox, az hərəkətdə olan buz massivləri ilə hüdudlanır. Qalxanın qıraqlarında yerləşən və buz kütlələrini dənizə aparan mütəhərrik buzlaqlar çıxarıcı buzlaqlar adlanır. Onlar buz örtüyünün içərilərində başlanıb və buz dilləri şəklində dənizə doğru hərəkət edə bilir.
Peucephyllum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Buzlaq
Şelf buzları
left|thumb|Ross şelf buzlağı
Şelf buzları Antaraktida üçün səciyyəvidir. Bu buzlar buzlaq qalxanının dənizsə irəlləmiş kənarı olub, qismən dayazlıqlara, adalara, qayalara söykənir. Bəzən isə bir hissəsi (Ross buzlağında 40 km-ə qədər) üzür. Onun yastı səthi dənizdə buz divarı şəklində qurtarır. Bu buz səddi adlanır. Ən böyük şelf buzlağı Ross buzlağıdır. Onun qalınlığı 200 m, sahəsi 487 000 km²-dir. Ross buz səddi 800 km uzanır və hündürlüyü 50 m-ə çatır. Bütün aylarda temperatur 0°-dən alçaq olan qütb qurşaqlarında qurudan axım buzlaqlar vasitəsilədir. Dənizə çatan böyük buz kütlələrini dalğalar parçalayır və əridir. Materik buzlaşmasının nəhəng çıxarıcı buzlaqları və şelf buzlaqları dənizin içərilərinə çox uzanır və böyük buz parçaları qırılır. Bunlar buzdağları və ya aysberqlər adı almışdır.
Aysberqlər
left|thumb|Aysberq. Qrenlandiya
Coelogyne bilamellata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Buzlaq
Yerin müasir buzlaşması
İsti qurşaq. Afrika da kriosferə yalnız ən uca zirvələr — Keniya, Kilimancaro, Ruvenzori qalxır. Buzlaqlar 4500 m-dən aşağı enmir. Yeni Qvineya dağlarında kiçik buzlaqlar yerləşir (15 km²). Yeni Zellandiya nın Şimal adası nda bir krater buzlağı var, Cənub adası nda isə buzlaşma xeyli genişdir. Avstraliya da buzlaq yoxdur. Tropik And dağları nda buzlaq papaqları yalnız 6000 m-dən yüksək zirvələrdə vardır. Ekvatorda qar xətti 4800 m-ə enir. Bundan yüksəkdəki zirvələrin hamısında qar və buzlaqlar vardır. Quru iqlimli Meksika da yalnız Orisaba və Popokatepel çatır. Himalay dağları qalın buzlaşma sahəsidir. Bu, dağ sisteminin çox hündür olması ilə həm də onun dəniz musson u yolunda yerləşməsi ilə izah olunur. Qar xətti yüksəkdə (4500–5500 m-də) yerləşir. Buzlaşma sahəsi 33 000 km²-dən artıqdır. thumb|Fedçenko buzlağı. Pamir.
Mülayim qurşaq. İslandiya subqütb okean iqlimi və vulkan konusları olan yayla relyefi sayəsində buzlaşma üçün əlverişlidir. Buzlaqlar onun ərazisinin 11 % -ni tutur. Buz günbəzləri üstünlük təşkil edir, çıxarıcı buzlaqlar, dağ zirvəsi buzlaqları və kar buzlaqları da vardır. Skandinaviya dağları siklonların yolunda yerləşir. İqlim və relyef buzlaşma üçün əlverişlidir. Şimalda qar xətti 700 m, cənubda isə 1900 m yüksəkdən keçir. Buzlaşma sahəsi 5000 km²-dir. Yayla buzlaq papaqları üstünlük təşkil edir. Xibin dağları nda üç-dörd kiçik buzlaq var.
Qütb Uralında dağların hündür olmaması və kontinental iqlim buzlaşma üçün əlverişsizdir. Buzlaqların ümumi sahəsi 25 km²-dir. Şimali-Şərqi Sibir Yerin çox kontinental sahəsidir, buna baxmayaraq buzlaşmaya məruz qalmışdır. Dağlarda yağıntının miqdarı artır. Burada ümumi sahəsi 500 km²- yaxın olan cəmi 540 kiçik buzlaq vardır. Kamçatka yağıntı ilə zəngindir; buna görə onun sıra dağlarında, xüsusən şərq hissəsində buzlaqlar geniş sahə tutur. Onların ümumi sahəsi 800 km²-dən artıqdır.
Alyaska, xüsusən onun Sakit okean sahilləri ən böyük müasir buzlaşma sahələrindən biridir. Bunun səbəbi rütubətli sərin iqlim və dağlıq relyefdir. Yağıntıların miqdarından asılı olaraq qar xətti 300 m-dən 2400 m-dək qalxır. Buzlaqların ümumi sahəsi 52 000 km²-dir. Bəzi buzlaqlar dənizə çatır. Alyaskadan cənubdakı Kordilyer dağları nda buzlaşma tədricən azalır. ABŞ ərazisində yalnız yüksək zirvələrdə buzlaqlar var. Tropik enliklərdə isə buzlaqlar heç yoxdur.
Alp dağları dərə buzlaqları olan tipik dağlıq ölkədir. Qar sərhədi 2500–3300 m yüksəkdədir. Qafqaz Alp dağları kimi, qalın dağ buzlaşması ölkəsidir. Böyük Qafqazda ümumi sahəsi 1780 km² olan 2200 buzlaq vardır. Tyan-Şan qalın buzlaqları olan nəhng dağlıq ölkədir. Buzlaq sahəsi 10 km²-dən artıqdır. Pamir buzlaşma ölçüsünə görə Tyan-Şandan geri qalmır. Ən uzun buzlağı Fedçenko buzlağı dır (71 km).
Qərbi Altay a çox yağıntı düşür, cənub-şərqi Altay isə qurudur. 970 buzlaq var və onların sahəsi 900 km²-dir. Sayan sıra dağlarında buzlaşma zəifdir, cəmi 40 km² sahə tutur. Hindiquş da iqlim qurudur. Qar xətti 4600–5400 m yüksəklikdən keçir. Karakorum da, quru Mərkəzi Asiya da yerləşməsinə baxmayaraq buzluq sahəsi nəhəngdir. Onun ümumi sahəsi 17 800 km²-dir.
Tibet dəki və ətrafdakı bütün uca sıra dağlarda daimi qarlar və buzlar vardır. Onların sahəsi 32 000 km²-dən çoxdur. Çilinin cənub hissəsi və Odlu Torpaq çox yağıntı alır, buzlaşma böyükdür. Qar sərhədi 600–900 m-dən keçir. Bir çox buzlaq dənizə çatır. Kiçik Qafqaz da buzlaqlar Ağrıdağ da, Alagöz də və Zəngəzur dağları ndadır. left|thumb|Lambert buzlağı. Antaraktida.
Soyuq qurşaq. Arktika adalarında, təkcə Qrenlandiya sahillərinin bir sahəsi müstəsna olmaqla, qar sərhədi dəniz səviyyəsindən yüksəkdə yerləşir. Ona görə onların sahilləri buzdan azad olur.
Antarktidadda kriosferin sərhədi dəniz səviyyəsinədək, hətta ola bilsin ki, ondan aşağı düşür. Buzlaşma elə güclüdür ki, buz bütün materiki örtür. Buzun orta qalınlığı 1720 m-dir. Planetin quru sahəsindəki bütün buzların 90%-dən çoxu burada cəmlənmişdir. İki buzlaşma mərkəzi vardır: 1) Qərbi Antaraktida 2) Şərqi Antarktida. Dünyanın ən uzun buzlağı Şərqi Antaraktidada olan Lambert buzlağı dır. Uzunluğu 470 km, qalınlığı 2500 m-dir. Qitələr üzrə buzlaşma sahələri aşağıdakı kimi bölünmüşdür (S.C. Kalesnikə görə, 1963).
Buzlaqların irəliləmələri və çəkilmələri
İqlimin dəyişilməsi olaraq buzlaşma sahələrinin kiçilməsinə və böyüməsinə səbəb olur. Buzlaqların böuüməsi, yəni onların sahələrinin və qalınlığının artması irəliləmə, azalması isə çəkilmə adlanır. Buzların ən geniş yayılma dövrü maksimum buzlaşma epoxası, ən az yayılma dövrü isə minimum buzlaşma epoxası adlanır. Yerin mövcudluğu müddətində buzlaşma epoxası dəfələrlə olmuşdur. Buzlaşma hadisələri Yer səthində təbiətin inkişafının zəruri vəsiləsidir.
Yerin tarixində böyük buzlaşmalar
Tarixi geologiya materialları coğrafi təbəqənin bir neçə dəfə böyük materik buzlaşmasına məruz qaldığını əsaslı sürətdə sübut edir. Müasir dövrümüzdə dağlara və qütb ölkələrinə xas adi buzlaşmalardan fərqli olaraq, materik buzlaşmalarına böyük buzlaşmalar deyilir. Uzun müddət sıxlaşmış, bəzən hətta metamorfizləşmiş qədim buzlaq morenləri tillitlər adlanır. Aydındır ki, dağlar fasiləsiz denudasiya sahələri olduğu üçün tillitlər yalnız düzənlərdə qalmışdır.
Alt proterozoy da (2 milyard il bundan əvvəl)) örtük buzlaqlarından qalan ən qədim tillitlər Şimali Amerika da geniş yayılmışdır. Üst proterzoy da (1 milyard il əvvəl) Qondvana qalın buzlaşmaya məruz qalmışdır. Sonralar, təxminən 600 milyon il bundan əvvəl Avrasiya Vend buzlaşması deyilən böyük buzlaşmaya məruz qalmışdır. Vend tillitləri Skandinaviya dan Fransa ya və Yeniseyə qədər çox geniş yayılmışdır.
Paleozoy da, karbon un sonunda və perm də (təxminən 250 milyon il əvvəl) yenidən Qondvanada materik buzlaşması olmuşdur. Onun tillitləri cənub yarımkürəsinin bütün kontinentlərində, habelə Hindistan da aşkar edilmişdir. Beləliklə, sonuncu kaynazoy buzlaşmasına qədər Yer dörd böyük buzlaşma epoxası keçirmişdir: alt proterozoy, üst proterozoy, palezoyda və kaynazoyda.
Buzlaq eroziyası
Buzlaq eroziyası yüksək dağlıq zonası buz kütlələrinin qravitasiya qüvvəsinin təsiri altında tədricən aşağı sürüşərək yolunda rastlaşdığı dağ süxurlarını parçalaması, relyefdə olan kələ-kötürlükləri qismən hamarlaması prosesidir.
Buzlağın hərəkəti nəticəsində onun yatağı tədricən dərinləşir və troq ("təknə" deməkdir) dərələrinin yaranmasına səbəb olur. Azərbaycanda buzlaq eroziyası Böyük və Kiçik Qafqaz dağlarında 3500-m.dən yüksək olan ərazilərdə müşahidə olunur.
Yerin geoloji tarixində antropogendə buzlaq epoxaları arasında isti iqlimlə xarakterizə edilən epoxalar mövcuddur. Antropogendə 4 buzlaq epoxası (GENS, MİNDEL, RİSS və VURM) və üçüncü buzlaqlararası epoxa (GÜNS-Mindel, Mindel-Riss, Riss-VURM) ayırd edilir. Güns-Mindel buzlaqlararası epoxası təqribən 75 min il bundan əvvəl olmuşdur. thumb|center|1000px|[[Perito Moreno Buzlağı (Argentina)]]
Buzlaq formasiyaları
Buzlaq formasiyaları (tillitlər) əsasən bərk atmosfer çöküntülərinin çökməsi və onların ablasiyadan üstün olması ilə səciyyələnən kriohumid (buzlaq) iqlim tipilə bağlı olan çökmə süxur formalarının toplusudur. Buzlaq formasiyaları əmələ gəlməsində əsas amil suyun passiv (dəniz buzlaşması) və ya fəal (quru buzlaşması) hərəkətli uzun müddətli və dayanıqlı qletçer buzları halına keçməsidir. Quru və dəniz buzlaq formasiyalara ayrılır. Buzlaq vilayətlərinin tektonik inkişafının müxtəlifliyinə görə, buzlaq formasiyaları aşağıdakı növləri ayrılır: tor buzlaq, örtük buzlaq, dağ buzlaq, vulkanogen buzlaq (palaqonit), şelf-buzlaq və aysberq. Buzlaq formasiyaları spesifik fatsiya və genetik tiplərin (moren, flüvioqlyasial və b.) yığımları ilə səciyyələnir.
Coelogyne calcicola
(Coelogyne calcicola) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phacellothrix
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 3104
NGC 3104, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. IBm tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Phaenocoma
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Coelogyne cristata
(Coelogyne cristata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 2200
NGC 2200, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Göyərtə bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Coelogyne corymbosa
(Coelogyne corymbosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 7014
NGC 7014, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hindi bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 6042
NGC 6042, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Seymur Musayev
Həyatı
Seymur Musayev 18 sentyabr 1974-cü ildə Goranboy rayonunun Xınalı kəndində anadan olub. 1980–1985-ci illərdə Goranboy rayon Xınalı kənd orta məktəbində, 1985–1991-ci illərdə isə Gəncə şəhər 5 saylı orta məktəbində oxumuş və orta məktəbi qızıl medalla bitimişdir.
2003-cü ildə Türkiyə Respublikasında Uzmanlıq Diplomu müdafiə etmişdir.
2005-ci ildən Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının "Ürək-damar cərrahiyəsi şöbəsi"ndə ürək-damar cərrahı işləyir. Bu illər ərzində onun rəhbərliyi altında yüzlərlə uğurlu əməliyyat aparılmışdır.
"Ürək və damar xəstəlikləri mərkəzi"nin rəhbəri Rəşad Mahmudovla birlikdə 4000-dən çox və həmçinin regionlarda (Naxçıvan, Lənkəran, Şirvan, Qəbələ, Zaqatala, Qazax, Gəncə) açılmış yeni diaqnostik mərkəzlərdə 170-dən artıq açıq ürək əməliyyatları aparmışdır.
2005-ci ildən xaricdə keçirilən 8 beynəlxalq konfransın və Azərbaycanda keçirilən 2 beynəlxalq konfransın iştirakçısıdır. Seymur Musayev 2006-cı ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək Tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Hal-hazırda Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının ürək-damar cərrahiyəsi şöbəsinin müdiri kimi fəaliyyət göstərir.
Phagnalon
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Coelogyne fimbriata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phalacrachena
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Phalacraea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Phalacrocarpum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Coelogyne flaccida
(Coelogyne flaccida) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phalacroseris
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Phaneroglossa
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 3907
NGC 3907, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Coelogyne fuerstenbergiana
(Coelogyne fuerstenbergiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Coelogyne fuscescens
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 4083
NGC 4083, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Phanerostylis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Coelogyne lawrenceana
(Coelogyne lawrenceana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 6085
NGC 6085, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şimal Tacı bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Tofiq Məmmədov (rejissor)
Tofiq Əsgər oğlu Məmmədov (d. 15 fevral 1941) — Azərbaycan kino rejissoru. Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2000) və əməkdar incəsənət xadimi.
Fəaliyyəti
"Salnamə" sənədli filmlər studiyasının rəhbəridir.
Filmoqrafiya
Rejissor kimi
Ssenari müəllifi kimi
Prodüser kimi
Phania
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Philactis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.