cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baharlı mağarası
Kəşf olunma tarixi
Mağara artıq XVIII əsrdən məlumdur. Mağara və daxilində olan göl haqqında ilk elmi məlumat 1886-cı ilə təsadüf edir. 1896-cı ildə yerli qəzetlərin birində mağara və göl haqqında geniş məlumat çap edilmiş və o vaxtdan bu ərazi aşqabadlıların sevimli məkanına çevrildi. 1976-cı ildə mağara geoloqlar tərəfindən araşdırılmış, sonralar isə Aşqabad speleoloqları mağaranı tədqiq etmiş. V.H. Dublyanski mağaranı geniş təsvir etmiş
Ümumi məlumat
Mağara Koy silsiləsində, Duqun dağı ətəyində yerləşir. Mağara girişindən 800 metr aralı, dərin dərə ilə Koy çayı axır. Bu çay mağara daxilindəki göl suyunun yer səthinə çıxışıdır. Beş girişi olan mağara əsas böyük əhəngdaşlı zaldan ibarətdir. Zal 55 metr dərinlikdə yerləşir. Eni 50 metr, uzunluğu 250 metr və hündürlüyü 26 metrdir. Mağara dibi meyillidir və çoxlu qırıntı məhsullarından və müxtəlif orqanizimlərə məxsus quanodan ibarətdir. . Mağaranın cənub-şərqində yer altı Kou-Ata gölü yerləşir. Gölün uzunluğu 75 metr, eni isə 23 metrdir. Dərinliyi 14 metr olan gölün sahəsi 3000 м²-dir. Suyun həcmi — 6,5 min м³-dir. Gölün suyu yetərincə yüksəkdir (37°С) və mineralaşma dərəcəsi azdır. Ortalama 2,63 q/l suda silisium turşusu (147 mq/l), stronsium (50,6 mq/l) və sulfid turşusu (10,5 mq/l) var. Ümumən 25 element aşkar olunmuş. Mağara havası yetərincə sulfid turşusu buxarı ilə doymuş. Nisbi rütubətlənmə 100 % yaxındır.
Mağara ölkə üzrə tanınmış istirahət mərkəzi hesab olunur. Mağara girişindən gölə qədər beton pilləkənlər mövcuddur. Xüsusi yerlərdə geniş müşahidə meydançaları qurulmuş. Elektriklə təchiz olunmuş mağaraya ekskursiyalar təşkil olunur. Qayıqla göldə üzmək mümkündür .«Koy-Ata» gölünün adı türkmən dilindən tərcümədə "mağaranın atası" mənasını verir. Göldə çimmək orqanizimə müsbət təsir göstərir və qan dövranını yaxşılaşdırır. Son on illikdə gölün su səviyyəsi yetərincə yüksəlmiş.
Faunası
Mağara daxilində yarasa, gəmircilər, göyərçin, daşğqarğası, dra-dra göycəqarğa və yaşayaır. Həmçinin onurğasızların 50 növünə mağara daxilində rast gəlinib. Orqanizimlərin qalıqları 1300 m² sahəyə, 670 м³ həcmə malikdir.
Birinci Sakit okean müharibəsi
Birinci Sakit okean müharibəsi (Primera Guerra del Pacifico) - İspaniyanın Peru və Çili qarşı apardığı müharibə olsa da sonradan Ekvador və Boliviyanın münaqişəyə qoşulması ilə daha geniş xarakter alır. Münaqişənin başlaması 14 fevral 1864-ci ildə İspanların Cinca adasını işğalı ilə başlayır. 1883-ci ilin 12 iyulunda sülh müqaviləsinin imzalanması ilə bitmişdir. Ancaq əslində isə fəal hərbi əməliyyatlar 1866-ci ildən bitir. Bu addım İspaniyanın Cənubi Amerikanı qaytarmaq üçün son cədhi idi. İspanlar bu müharibəni Guerra del Pacifico, yəni Sakit okean müharibəsi adlandırırdılar. Çililər isə müharibəni Guera contra Espoña adlandırırlar.
Paycıqlı quşüzümü
(Solanum laciniatum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
'Solanum laciniatum'' Ait. – Dilimli quşüzümü (Bataqlıq mərcanı, quşüzümü)'''
Yeni Çikəy (Şaran)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Paycıqlı quşüzümü
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik ot bitkisi olub, hündürlüyü 2,5 m, birillik kulturada isə 1 m-ə qədər olur. Gövdəsi tək olub, hündürlüyü 40–60 sm, dişcikli-budaqlanandır. Gövdəsi üzərində bənövşəyi piqmentli düyüncüklü, aşağı yarpaqları saplaqlı, uzunluğu 35 sm, cüt olmayan, üç hissəli parçalanan, yuxarı yarpaqları isə azalaraq sadələşən, kiçik, bütöv və neştərşəkillidir. Yarpaqları çılpaq, yuxarı hissəsi azacıq tünd-yaşıl, aşağı hissəsi isə açıq-yaşıl rənglidir. Çiçəkləri iri, qısa çiçəkqrupundan ibarət olub, 3–17 ədəddir. Kasacığı yaşıl, 5 yarpaqlı, çiçək tacı tünd-bənövşəyi, dairəvi, meyvələri şirəli olub, uzunluğu 3 sm-dir. Meyvələri narıncı-qırmızı oval giləmeyvə, uzunluğu 2–3 sm olub, toxumları kiçik və çoxsaylıdır. Butun bitkiləri zəhərlidir (!).
Yeni Çikəy (Şaran)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə marilər (65%), başqırdlar (29%) üstünlük təşkil edir.
Paycıqlı quşüzümü
Botaniki xarakteristikası
Bitkinin vətəni subtropik təbilətli ölkələr — Avstraliya və Yeni Zelandiyadır.
Qazaxıstan və Orta Asiyada birillik kulturada becərilir. Toxumlarla çoxalır.
Xammalı kütləvi çiçəkləmə zamanı toplanılır. Yayda məhsulu 2 dəfə toplamaq mümkündür. Qurudulma təbii və süni yolla ola bilər. Bitki 8–12 sm qalınlığında sərilməli və daimi olaraq qurudulmalıdır. Süni şəkildə quruducu şkafda 50–60ºС temperaturda qurudulmalıdır.
Saxlanılma müddəti 5 il olmaqla, quru yerdə saxlanılır. B siyahısına daxildir. Özünəməxsus zəif iyli olub, dadı təyin olunmamışdır (!).
Tərkibi və təsiri
Bitkinin tərkibində qlüko-alkaloidlər olan solasonin, solamarqin və solasodin aqlikon vardır. Solasodin alkaloidi və steroid sırasının əsasını təşkil edir. Solasodin alkaloidləri yetişməmiş meyvələrdə 2,42–3,27%, yarpaqlarda 1,30–2,07%, gövdə və köklərdə az 0,33% vardır.
Famakoterapevtik qrup - Xammalı hormonal preparatların sintezində işlədilir.
Mədəni əkilən çoxillik quşüzümü bitkisi (otu) çiçək və meyvələrinin yetişməsi zamanı xammal kimi keyfiyyətli dərman bitkisidir.
Progesteron,1% və 2,5% məhlulu. Bu hormon yarımsintetik yolla alınır.
Kortizon asetat, həb 0,025, 0,05q, inyeksiya üçün suspenziya. Qlükokortikosteroiddir.
Otundan solasodin maddəsi alınır ki, bu maddədən progesteron sintez olunur. Tibb praktikasında həm də kortizon asetat maddəsi alınır. Bu maddə bronxial astma, revmatizm, revmatoid artrit, kəskin limfo və mieloblast leykozda, infeksion mononukleoz, neyrodermit, ekzema və digər dəri xəstəliklərində tətbiq olunur. Eyni zamanda böyrəküstü vəzin hormonal çatmamazlığı olan Addison xəstəliyində, hemolitik anemiyada, qlomerulonefrit, kəskin pankreatit və virus hepatitinin müalicəsində istifədə edilir.
Adi boz bəbir
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Pentacalia ramentosa
Pentacalia ramentosa Pentacalia ramentosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Apqar şkalası
Virciniya Apqar Is my Baby All Right? kitabında yazırdı:
Apqar şkalasına görə yenidoğulmuş uçun 9-10 bal normal, 5-8 bal təhlükəli, 5 dən az həyati təhlükəli göstərici hesab olunur.
Azərbaycan mətbəxinin rəngləri (film, 2009)
Azərbaycan mətbəxinin rəngləri qısametrajlı sənədli filmi rejissor Nicat Feyzullayev tərəfindən 2009-cu ildə çəkilmişdir. "Salnamə" sənədli filmlər studiyası nda istehsal edilmişdir. Film dünyanın qədim, zəngin və dadlı mətbəxlərindən biri olan Azərbaycan milli mətbəxinin təkrarsız xörəklərindən, onların hazırlanma texnologiyasından bəhs edir.
Məzmun
Film dünyanın qədim, zəngin və dadlı mətbəxlərindən biri olan Azərbaycan milli mətbəxinin təkrarsız xörəklərindən, onların hazırlanma texnologiyasından bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Tahir Əmiraslanov, Nicat Feyzullayev Rejissor: Nicat Feyzullayev Operator: Elşən Həsənoğlu Prodüser: Tofiq Məmmədov
Mənbə
Azərbaycan mətbəxinin rəngləri
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2009-cu ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Cowboy Bebop (anime filmi)
Cowboy Bebop: The Movie, Yaponiyada film Cowboy Bebop: Knockin' on Heaven's Door adlanır — 2001-ci ildə çəkilmiş speys vestern bədii anime filmi. Film Hacime Yatate tərəfindən çəkilmiş və 1998-ci ildə Cowboy Bebop anime seriyasının əsasında qurulmuşdur. Orijinal seriyanın müxtəlif həyəti, rejisor Şiniciro Vatanabe, yazıçı Keiko Nobumoto, xarakter dizaynerı Toşihiro Kavamoto, animasiya direktoru Hiroşi Osaka, və bəstəkar Yoko Kanno daxil olmaqla, filmin üzərində işləmişdir. Filmi orijinal yapon və ingiliscə səsləndirən heyət də rollarını davam etmişdir.
Film Vatanabe tərəfindən televiziya seriyasının davamı kimi qəbul olunmuşdur. Vatanabe seriyanı miniatür filmlər kimi qəbul etmişdir. Seriyanın pərəstişkarlarını məyus etməmək üçün, estetik materialdan böyük miqdarda istifadə olunmuşdur və təzə izləyicilə üçün əlçatan olsun deyə, filmdə düzəlişlər edilmişdir. Büdcə və istehsal obyektlərin artması, filmdə seriya ilə müqayisədə daha yüksək keyfiyyətli animasiya və bədii film kimi bağlı çəkiliş üslubundan istifadə imkanı yaratmışdır. Filmdə istifadə olunan ərəb elementləri, Vatanabeni Mərakeşə tədqiqat üçün səyahət etməsinə səbəb olmuşdur. Kannonun musiqisində də ərəb atmosferindən istifadə olunmuşdur.
Orijinal seriyada olduğu kimi, Sunrise studiosu, Bandai Visual və keçmiş Sunrise işçiləri tərəfindən yaranmış Bones studiosu tərəfindən film istehsal edilmişdir. Film Yaponiyada 2001-ci ilin sentyabrın 1-də, ABŞ-də 2002-ci il avqustun 11-də kinoteartlarda buraxılmışdır. Film dünyada $3 million gəlir əldə etmiş, DVD-də çıxanda isə Yaponiya və ABŞ çartlarında yüksək mövqe tutmuşdur. Ümumiyyətlə film əsas və anime tənqidçilərdən müsbət qəbul olunmuşdur və Online Film Critics Society Award for Best Animated Film nominasiyasına namizəd olmuşdur.
Məzmun
Filmin məzmunu 49 il Yer əsasən fəlakət görə tərk edildiyindən, 2071-ci ildə Marsda əsaslanır. İnsanlıq Günəş sisteminin digər planetləri və peyklərində məkan salmışdır. Filmin baş qəhrəmanları Bebop kosmik gəmisində səyahət edən kəllə ovçularıdır. Onlar — Spayk Şpigel, Qırmızı Əjdaha cinayət sindikatının keçmiş əməkdaşı; Cet Blek, keçmiş polis əməkdaşı və Bebopun sahibi; Fey Valentayn, kəllə ovçularından qaçaq düşən qadın; Edvard Vong Hau Pepelu Tivruski IV (qısaca Ed), dahi kompüter bacarıqları olan qız; və Ayn, insan səviyyəli intellektli süni inkişaf etmiş "data iti".
Hellouindən bir neçə gün əvvəl, Marsın paytaxında bir kişi yük maşını partladıb, üç yüz nəfərdən çox adamı yaralıyan və öldürən yeni patogeni yayır. Buna cavab olaraq, Mars hökuməti günahkarın tutulması üçün 300 milyon Vulonq olan rekord lütf vəd edir. Fey xaker Li Sampsonu təqib edir, hansı ki, yük maşınını sürür, terroristi görür və Bebop ekipajı lütf qazanmaq üçün qərar verirlər. Hərəsi araşdırmanın müxtəlif xətlərini izləyir. Ed, təcavüzkarın biləyində tatunu istifadə edərək, onu Vinsent Volacu, Titan müharibəsində həlak təxmin edilən hərbi heyətin keçmiş üzvü kimi müəyyən edir. Əslində, Vinsent test vaksin ilə peyvənd edilmiş, patogent testlərindən yalnız xilas olunandır: amnestik olur, hallüsinasiyalardan əziyyət çəkir və reallığı yuxudan ayıra bilməməsi nəticədə onu dəli edir.
Əl-Əzhər Universiteti
Əl-Əzhər Universiteti — İslam dünyasının ən qədim Universitetlərindən biri, Misir Universiteti
Cowboy Bebop (anime filmi)
Məzmun
Cet öyrənir ki, yük maşını qanunsuz bioloji silah kimi patogen istehsal edən Cherious Medical Pharmaceutical Company-nin mülkiyyətidir. Patogendən məlumat toplayan Spayk, onun inkişafı üzrə keçmiş başçısı olan Rəşiddən nümunə alır. Spayk həm də Cherious Medical agenti Elektriva Ovirova ilə qarşılaşır. Ekspertiza zamanı, "patogenin" zülal-əsaslı nanomaşın müəyyən olunur: Patogen insan lenfositini təqlid edir, ölümdən sonra züllalara bölünür və ona görə də aşkar olunmur. Cherious Medical-a girmək istəyən Spayk, Elektra ilə döyüşür və onun dinləmə cihazı taxır. Cheerios Medical tərəfindən Vinsenti öldürmək üçün göndərilən Elektra, Spayk tərəfindən təqib edilir, hansı ki, qatarda Vinsenti öldürmək istəyir. Vinsent asanlıqla Spaykı məğlub edir, onu ağır yaralayıb, qatardan atır və nanomaşınlı bulud buraxır: qatarda Elektradan başqa hamı ölür, hansı ki, Titan testindəb əvvəl Vinsentlə əlaqədə olmuş və təsadüfən peyvənd edilib. O, gizli olaraq şirkətdə dostuna onun qan nümunəsini peyvənd hazırlamaq üçün verir. Bu müddət ərzində, Fey Vinsent ilə işləyən Sampsonu tapsa da, Vinsenti tuta bilmir. Ayn və Ed onu tapsa da, hər ikisi ordan Fey getməmişdən əvvəl qaçır. Fey gələndə, Vinsent nanomaşın konteynlərindən birini qırır və Sampsonu öldürür. Fey yoluxmuş olmasına baxmayaraq, Vinsent onu öpərək, ona öz qanından verir və Feyi peyvənd edir.
Əl-Əzhər Universiteti
Əl-Əzhər Uiversiteti təkcə müsəlman Şərqində deyil, bütün dünyada ən qədim universitetlərdən biridir. Artıq 1000 ildir ki, bu universitet islam elmlərini öyrənir, tədris edir və müsəlman dünyasının mötəbər elm, din, mədəniyyət mərkəzi olaraq qalır. Əl-Əzhər Universitetinin əsası 359 (970)-cu ildə Misir Fatimiləri dövründə qoyulmuşdur. O, əvvəlcə universitet kimi deyil, cümə məscidi kimi inşa edilmişdir. Fatimilərin ordu başçısı Cövhər əs-Səqəli 358 (969)-ci ildə son İxşidi hökmdarı Əhmədi (968–969) taxtdan salıb Füstata (Qədim Qahirəyə) daxil oldu. Misirdə Fatimilər öz paytaxtlarını salmaq istədilər və Qahirəni (əl-Qahirə — "Qalib şəhər") tikməyə başladılar. Əl-Əzhər də həmin vaxt inşa edilmişdir. Tikinti işləri iki il davam etmiş və 972-ci ildə məscid ilk dəfə namaz qılanları qəbul etmişdir. Fatimi xəlifəsi Müizz Lidinillah (953–975) Qahirəyə gəldikdən sonra əl-Əzhər məscidi İsmaili Fatimilərin əqidələrini təbliğ edən bir mərkəz olmuşdur. Baş qazı Əbülhəsən Əli bin ən-Nüman əl-Qeyruvani 365 (975)-ci ilin səfər ayından etibarən məsciddə tarix, fəlsəfə və fiqh dərslərini deməyə başlamışdır. Onun dinləyiciləri çox idi.
Cowboy Bebop (anime filmi)
Məzmun
Spayk sağaldıqdan sonra, Rəşidlə son söhbətini edir. Spayk və Elektra, nanomaşınların mövcudluğu haqqında bütün biliyi aradan qaldırmaq istəyən Cherious Medical tərəfindən tutulur. Hər ikisi Cherious Medical-dan qaçır, yolda yeni istehsal edilmiş peyvəndi ələ keçirir. Öz növbəsində, Fey, Vinsent Marsda hər kəs öldürmək üçün şəhərə gədəndə qaçır. Qrup yenidən qovuşanda, müəyyən olunur ki, Vinsent Helloin paradında nəhəng Cek fənəri şarları ilə partladıb, nanomaşınların yayılmasını planlaşdırır. Cet köhnə hərbi təyyarə ilə şəhər üzərində anticisimləri yayır, Fey hava nəzarət mərkəzinə gedir və peyvənd yayılmasına yardım olmaq üçün şəhərə yağış yağdırmağa səbəb olur. Spayk və Elektra ayrı-ayrı Vinsent qarşı olmaq üçün şəhərə gedir. Spayk ilk gəlir və hər iki döyüş tupikə girir, sonra nanomaşınlar buraxılır və Spayk müvəqqəti olaraq onlar tərəfindən zəifləşir. Vinsent onu öldürməyə çalışanda, Elektra gəlir və Vinsenti gülləliyir. Titandan ölmək istəyən Vinsent, özünü müdafiə etmir və Elektraya ölümdən əvvəl birlikdə keçirdiyi vaxt üçün təşəkkür edir.
Əl-Əzhər Universiteti
Əl-Əzhər məscidi tədricən elm və tədris müəssisəsinə, ənənəvi (nəqli) və rasional (əqli), dini və dünyəvi elmlər mərkəzinə çevrilir. Artıq 988-ci ildə əl-Əzhər müstəqil universitet kimi fəaliyyət göstərir. Fatimilərin süqutu və Qahirənin Səlahəddin Əyyubinin hakimiyyəti altına keçməsi ilə Əl-Əzhərdə dərslər bir müddət dayandırılsa da, müəyyən islahatlardan sonra universitet yenidən dirçəlmiş və fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Cowboy Bebop (anime filmi)
Yaradılması
thumb|Rəşid personajı, tədqiqat qrupuna [[Mərakeşi göstərən qid üzərində qurulub]]
Əl-Əzhər Universiteti
Bütün min illik tarixi boyu Əl-Əzhər fəaliyyətində aşağıdakı prinsipləri əsas götürmüşdür:
Cowboy Bebop (anime filmi)
Yaradılması
Filmin yaradılması rejissor Şiniciro Vatanabeyə, orijinal Cowboy Bebop seriyasını yaradarkən gəlmişdi. O, seriyanı ilk olaraq film kimi nəzərdə tutmuşdu. Vatanabe seriyanın hər epizoduna miniatür film kimi baxırdı və ona görə də tammetrajlı filmə keçiş, ona təbii görünürdü. Pərəstişkarları məyus etməyib, təzə izləyicilərə asan olsun deyə, filmə mümkün qədər seriya daxil edilib. O, seriyanın istehsalı zamanı, süjet və Vinsentin xarakteri haqqında fikirləşmişdi. Seriya bitdiyindən sonra, dünyada seriyanın davamı üçün tələb var idi və seriyanın yaradıcıları tərəfindən film yaratmağa qərar verildi. Filmdə orta, kamera fəndləri, vizual effektlər və seriyada personajların ifadəsi "Bebop ləzzətini" qeyri-mümkün etsə də, Vatanabe filmi bədii etmək məqsədilə yaradırdı. Spaykı yaponca səsləndirən Koiçi Yamaderanın sözlərinə görə, komanda tərəfindən yalnız əsas dəyişikliklər, xarakterin təsvirini, o cümlədən Spaykı, müxtəlif üsullarla tam göstərmək idi: Spayk, xüsusilə, onun daxili fikirlərini daha nümayiş etdirdi və seriyadan fərqli olaraq, özünün daha mülayim tərəfini göstərdi. Vatanabe şəxsən Vinsenti və Elektranı səsləndirən səs aktyorlarını seçmişdi. Vinsent qismən seriyada bitməyən cani növü kimi nəzərdə tutulsa da, Vatanabe onu "xüsusilə unikal" saymırdı.
Əl-Əzhər Universiteti
1961-ci ildən etibarən Əl-Əzhər Universiteti Qahirədə qızlar üçün də xüsusi tədris şöbələri açmışdır. Hazırda Əsyut şəhərində də belə bir şöbə fəaliyyət göstərir. Universitetin tibb, ticarət, elm, sinxron tərcümə, əczaçılıq, iqtisadiyyat fakültələri, habelə İslam və Ərəb araşdırmaları mərkəzinin fəaliyyəti xüsusi qeyd edilməlidir. Əl-Əzhər Universitetində tədris əsasən ərəb dilində aparılır. Lakin tələbələr başqa mühüm dilləri də öyrənirlər. Bu gün universitetdə 119453 tələbə təhsil alır ki, bunların 60%-i oğlan, 40%-i qızdır. Hər il universiteti orta hesabla 13827 nəfər tələbə və 8770 aspirant bitirir. Təkcə Qahirədə oğlanlar üçün 40, qızlar üçün 14 fakültə vardır.
Cowboy Bebop (anime filmi)
Yaradılması
Filmdə vaxt, büdcə və imkanları artması, komandaya animasiyalarda daha da çox kadrlar, eləcə də uzun və daha mürəkkəb fəaliyyət ardıcıllığını daxil etməyə imkan verirdi. Filmin çətin ardıcıllığı, Vatanabeni iki qonaq rejisoru dəvət etməyə məcbur etdi: Hiroyuki Okiura,, açılış ardıcıllığını və Tensai Okamura, film ərzində sürücü-teatr Vesternini yaratmışdı. Nyu-York və Honkonqla ruhlandırılan seriyadan fərqli olaraq, Vatanabe filmə ərəb atmosferini vermək istəyirdi. Bunun nəticəsində, Vatanabe Mərakeşə tədqiqat səfər etdi. Rəşid personajı, tədqiqat qrupuna şəhəri göstərən qid üzərində qurulub. Vatanabe üçün seriyada ilə müqayisədə, film üzərində işləmək daha müsbət şəkildə idi: o, hər seriya üçün iyirmi dəqiqəlik epizod yaratmalı idi, komanda daha uzun və daha ətraflı süjeti yaratmışdı.
Əl-Əzhər Universiteti
Qahirənin əl-Hüseyn məhəlləsində yerləşən tarix fakültəsinə əd-Dəva (İslam çağırışı — islam missionerliyi), Üsuliddin (Dinin əsasları — islam ilahiyyatı), Ərəb dili və Şəriət şöbələri daxildir. Bu gün əl-Əzhər universitetinin ayrı-ayrı fakültələrində bütün islam dünyasından, o cümlədən, Azərbaycandan müxtəlif ixtisaslar üzrə tələbələr təhsil alır.
Kosacan
Toponimikası
Kosacan oyk., sadə. Şərur r-nunun Siyaqut i.ə.v.-də kənd. Arpa çayının sahilində, Şərur düzündədir. Bəzi tədqiqatçılara görə, XIII əsrdə Türkiyə ərazisində monqolların dağıtdığı Kusakan şəhərindən gəlmiş ailələrin gətirdiyi addır. Lakin bu oykonimin Azərb. ərazisində də özünəməxsus arealları vardır: Kosakan (Zəngilan), Küsəkan/Küsəkəran (Lerik). Türkiyədə, Sivasın 80 km.- liyində Kosadağ oronimi qeydə alınmışdır.
Əl-Əzhər Universiteti
Hazırda Əl-Əzhərdə 156 azərbaycanlı müdavim biliklərə yiyələnir.
Bu gün Əl-Əzhərin məzunlarına bütün islam ölkələrində rast gəlmək olar.
Kosacan
Əhalisi
Əhalisi 1325 nəfərdir.(2009-cu il)
Cowboy Bebop (anime filmi)
Yaradılması
Cowboy Bebop (anime filmi) ilk olaraq 1999-cu ilin sentyabrında elan edildi: Vatanabe, prodüser Masahiko Minami, animasiya direktoru Hiroşi Osaka, personaj dizayneri Toşihiro Kavamoto və yazıçı Keiko Nobumoto ilə birgə, seriya heyətinin əksəriyyəti film üzərində işləmişdir. Orijinal yaponca səsləndirmə heyəti də qayıtmışdı. Yazmaq prosesi bitmişdi və 2000-ci ilin iyulunda istehsal prosesi başladı. Film Sunrise, Bones və Bandai Visual studioları tərəfindən istehsal edilmişdi. Sunrise orijinal seriyanın üzərində işləyərkən, Bones 1998-ci ildə, Minami, Kavamoto və Osaka seriyanı bitirdikdən sonra yaranmışdı. Filmin istehsal uzunluğu, heyətə onun keyfiyyətinin yüksək etməsini imkanını verirdi.
Musiqi
Cowboy Bebop: The Movie musiqisini Yoko Kanno bəstələmiş və onun dəstəsi Seatbelts tərəfindən ifa olunmuşdur. O, televiziya seriyasındakı kimi musiqi janrlarının (vestern, opera, caz) qarışığını, həm də filmin tematik hiss uyğunlaşdırması üçün ərəb elementlərindən istifadə etmişdir. O, musiqisinin sözlərində ərəb və ingilis dilindən istifadə etmişdir. Bununla bərabər, saundtreklərdə rok alətlərindən böyük məbləğdə istifadə olunub. Filmdə beş saundtrek, 2001-ci il 25 iyulda Seatbelts-in Ask DNA mini-albomunda buraxılmışdır. Saundtreklərin rəsmi buraxılışı Cowboy Bebop: Knockin' On Heaven's Door OST Future Blues, 2001-ci ilin avqustun 22-də olmuşdur. Hər iki album 2012-ci ilin dekabr ayında yenidən istifadə olunmuşdur.
Buraxılış
Film 2001-ci il sentyabrın 1-də Yaponiyanın kinoteatrlarında buraxılmışdı. Filmin beynəlxalq buraxılışından sonra, bu tarix 11 sentyabr terror aktlarına yaxın olduğuna görə, Qərb fanbeysində müzakirə mövzusu olmuşdu. Film Qərbdə ilk dəfə olaraq 2002-ci il AnimeCon-da göstərilmişdi, harada ki, orijinal ingiliscə səsləndirmə heyətinin rollarını davam etməsi elan edildi. Filmin yaponca altyazısı, "Knockin' on Heaven's Door", qərb buraxılışında Bob Dilanın eyniadlı mahnısına görə dəyişdirilmişdi. Yeni altyazı yaradılmasının əvəzinə, heyət bunu "Film" adlandırmaqla həll etdi. Film ilkin ekranlaşdırılması zamanı tamamilə satıldığından, daha sonra tədbirdə ikinci ekranlaşdırılma olmuşdu. 4 aprel 2003-cü il açılış olan filmin ABŞ-də məhdud teatr buraxılışı olmuşdur. Filmin həftəsonu açılışında, film bilet kassası çartlarında 19-cu yeri tutub, hər ekranlaşdırılmasında $12,338 gətirirdi. Film ABŞ-də $1,000,045 milyon, ümumi hesabda isə $3,007,903 milyon gəlir əldə etmişdir.
Tənqidçilərin mövqeyi
Film müsbət qəbul olunub, Rotten Tomatoes-da 64% tənqidçi və 90% tamaşaçı balı yığmışdı. Metacritic saytı filmə 61/100 balı və 23 tənqidçinin rəyi əsasında "ümumiyyətlə müsbət revyular" vermişdi. Film Online Film Critics Society Awards 2003-ıN "ən yaxşı animasiya film" kateqoriyasında namizəd olsa da, Nemonun axtarışında filminə uduzmuşdu. 500 Essential Anime Movies-dən Helen Makkarti filmin musiqisini tərifləyib, "şounun sirli silahı" adlandırmışdı və "filmin yalnız real günahı onun yarım saatdan çox uzunluğunu" qeyd etmişdi. 2013-cü ildə Watchmojo.com saytının "10 ən yaxşı anime fimləri" sorğusunda, altıncı yeri götürmüşdür.
Tənqidçi rəyləri əsasən müsbət olmuşdur. IGN-dən Endi Patrizio filmə 10-dan 9 ball verib, filmin yaradıcılarını "süjetdə əla iş göründüyünü", həm də "bədii film həmkarları kimi melodrama səviyyəsinə düşməməsinə" görə tərif etmişdi. O, həm də 11 Sentyabr hücumları qarşısında terror filmin mövzusunun "əvə çox yaxın olduğunu" qeyd etmişdi. Filmin musiqisi də təriflənmişdi. Anime News Network-dan Mayk Krandol da eyni fikirdə idi. Onun əsas tənqidi Cet, Fey və Edin dəstəkləyən rolda olması və onların hamısını süjetə salınmasının çətin olduğunu qeyd edib. Krandol animasiya heyətini, Spayk və Vinsent arasında son döyüş kimi animasiya keyfiyyətinin yüksək olmasına görə tərifləmişdi. Variety jurnalından Robert Köeler dublyaj olunmayan filmi nəzərdən keçirərkən, bəzi bölmələrin bir az uzun olanmasına baxmayaraq, vizual və yazılı süjeti tərifləmişdi.
The New York Times-dan Lourens van Qelder daha qarışıq, təcrübədən zövq alsa da, filmdə mövzu və hadisələrin zamanını qeyri-ciddi qəbul etmişdir. Onun fikrincə, ingiliscə dublajlı versiya asanlıqla indiki New Yorkda əsaslana bilərdi. Mania.com-dan Kris Bevericə görə, "film daha geniş epizod kimi ifa olunsa da, çəkilişdə bu hiss olunmurdu". Beveric süjeti, Vinsentin xarakteristikası və Spaykın geniş təsvirini tərifləmişdi. BBC-dən Ceymi Rasel, filmə 5-dən 4 bal verib, filmin "kifayət qədər yaxşı olub, Akira, Ghost in the Shell və Ruhlarla sovrulanlarla eyni nəfəsdə" olduğunu qeyd edib. O, filmi əsasən bədii filmin kamera görüntüsünə görə tərifləmişdir. Digər qəzetlər, o cümlədən Los Angeles Times, Toronto Star, Chicago Tribune və Salon veb jurnalı ümumiyyətlə digər rəyçilərin fikirlərini paylaşırdı: bəziləri süjeti və animasiyanı təriflədi, digərləri isə qarışıq reaksiya vermişdir. Toronto Star və Newark Star-Ledger, filmin elmi fantastika ilə əlaqəsini qeyd edib.
Ev buraxılışı
2002-ci il 7 fevralda, film Yaponiyada DVD-də buraxıldı və dərhal DVD/VHS çartlarının ən yüksək mövqəsinə çatdı. Sunrise və Bandai Visual mümkün satışı az hesablamışdı: ilk print buraxılan kimi satıldı və ikinci print fevralın ortasında buraxılmasına səbəb oldu. Qərbdə DVD paylama hüquqları Columbia TriStar Home Entertainment tərəfindən alındı. 2006-cı ildə, film ABŞ-də altıncı ən yaxşı satılan anime DVD-isi idi. Filmin Britaniyada teatr buraxılışı olmadı və əvəzində direct-to-DVD kimi buraxıldı. Film Britaniyada 2003-cü il iyunun 27-də buraxılıb. Film daha sonra Yaponiyada 2008-ci il 25 iyulda, Şimali Amerikada 2011-ci il iyunun 28-də Blu-ray diskində buraxıldı.
Beveric ümumiyyətlə DVD-inin keyfiyyətli yüksək qiymətləndirib, əlavələrini "əla buraxılış" kimi qeyd etmişdi. AnimeFringe.com-dan Aleks Bortman, yapon DVD buraxılışını nəzərdən keçirərkən, filmi əla adlandırsa da, DVD-inin xüsusi xüsusiyyətlərini, xüsusilə heyət və ekipaj üzvləri ilə müsahibələrinin az olması, eskizlərinin görünməməsi, orijinal seriya ilə müqayisədə onu məyus etmişdi. Patrizio DVD-inin Şimali Amerika buraxılışını çox müsbət qarşılayıb, video transferi "əla", Dolby Digital 5.1 qurulmasını "super" adlandırmışdı.
Milyon funt sterlinq dəyərində bank bileti (film, 1954)
"Milyon funt sterlinq dəyərində bank bileti" — rejissor Ronald Nimin filmi.
Yeni Tuşqır (Baltas)
Yeni Tuşqır — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd, Ştənde kənd şurası nın tərkibindədir.
Milyon funt sterlinq dəyərində bank bileti (film, 1954)
Məzmun
1903-cü ildə amerikalı Henri Adams bədbəxt vəziyyətdə Britaniyaya gəlib çıxır. Cibində qara qəpiyi belə olmayan bu adam təsadüfən Monpelye qardaşları ilə tanış olur. Qardaşlar ona bir zərfdə pul verirlər. Zərfdən 1 milyon funt-sterlinq dəyərində bank bileti çıxır. Bu biletin onda olmasının sayəsində Henri Londonun yüksək təbəqəli adamlarının əhatəsinə düşür...
Gədəbəy rayonu
Gədəbəy rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Gədəbəy şəhəridir.
Tarixi
Gədəbəy rayonu Azərbaycanın ən qədim insan yaşayış məskənlərindən biridir. Ərazidə olan tarixi mədəniyyət abidələri eramizdan əvvəl 12–7-ci əsrləri əhatə edən Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin bir hissəsi kimi tariximizə daxil olmuşdur.
XIX əsrin ortalarinda Gədəbəy rayonu ərazisində mis filizi yataqları kəşf edilmiş və 1855–1856-cı illərdə yerli sahibkarlar tərəfindən Mis əritmə zavodu tikilmişdir. Daha sonra həmin zavod Almaniyanin "Simens" şirkəti tərəfindən alınaraq, 1865-ci ildə yenidən qurulmuşdur. "Simens" şirkəti tərəfindən 1883-cü ildə Qalakənd misəritmə zavodu tikilmiş, 1879-cu ildə Zaqafqaziyada ilk dəfə uzunluğu 28 km olan Gədəbəy-Qalakənd arasında dəmir yolu çəkilmişdir. Bu dəmir yolunda 4 lokomotiv, 33 vaqon hərəkət etmişdir. Bu gün də həmin yol ilə bağlı salınmiş körpülər tarixi abidə kimi qalmaqdadır. 1883-cü ildə Qalakənd kəndində Çar Rusiyası ərazisində ilk su elektrik stansiyası tikilmiş, Qalakənd misəritmə zavodunda elektroliz üsulu ilə mis əridilmişdir. Bu zaman Avropanın mərkəzi şəhəri London, Paris, Sankt Peterburq şəhərlərində kerosin lampalarından istifadə olunduğu halda, Gədəbəydə elektrik işığından istifadə edilirdi. Həmin dövrdə alman alimləri tərəfindən Gədəbəy rayonu ərazisində arxeoloji qazıntı işləri aparılmışdır. Arxeoloji qazıntının nəticələri Almaniyanin "Folker Şpis" elmi nəşriyyatı tərəfindən "Qalakənd" adlı elmi əsər şəklində Berlində çap edilmişdir. Əsər Berlin Dövlət muzeyində saxlanılır.
Hündür cil
(Carex elata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gədəbəy rayonu
Tarixi
Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası və Nazirlər Sovetinin 1968-ci il 22 iyun qərarında göstərilir ki, "Gədəbəy rayonunun Tağlar kəndinin heç bir prespektivi olmadığı üçün həmin kəndin ərazisi meşə zolağı ilə birlikdə Ermənistan SSR-nin Şəmsəddin rayonuna verilsin". Azərəbaycan KP MK-nın birinci katibi Vəli Axundovun rəhbərliyi dövründə yerli əhalinin razılığı olmadan, Gədəbəy rayonunun Şınıx zonasından 76 km² torpaq sahəsi olan Hacılar sovetliyinin Tağlar kəndi, Qaravəlilər və Göyəli kəndlərinin yaylaq və biçənək sahələri Ermənistana verildi. Tağlar kəndi 1969-cu il mayın 7-də Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının qərarına uyğun olaraq Ermənistan SSR-nin tərkibinə verilib. 1969-cu ilin noyabr ayının 17-də imzalanmış 3 bənddən ibarət razılaşma əsasında Azərbaycan KP MK, Ermənistan KP MK və SSRİ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Sov. İKP MK katibliyinin qərarına uyğun meydana çıxmış əlavə halları nəzərə alaraq, Tağlar kəndinin Ermənistana verilməsini qərara alır. Həmin sənəddə qeyd edilir ki, Azərbaycan SSR Gədəbəy rayonunun Tağlar kəndinin gələcək inkişafının olmadığını nəzərə alaraq, iki il ərzində həmin kəndin sakinlərinin Azərbaycan SSR Gədəbəy rayonun digər yaşayış məntəqəsinə köçürülməsinin məqsədəuyğunluğu qəbul edilsin. Gələcək insidentlərin aradan qaldırılması üçün respublika sərhədi yaxınlığında inşa edilmiş Ermənistan SSR Şəmşəddil rayonu Ayqedzor kolxozunun mal-qara ağılı Tağlar kəndi köçürüləndən sonra hazırda onun sakinlərinin istifadə etdiyi meşə sahəsinə köçürülsün.
Gədəbəy toponimi
"Gədə" və "bəy" sözlərinin birləşməsidir. Gədəbəy ərazisində qədim türk tayfaları yaşayıb. Kət və bək sözlərindən yaranan coğrafi adlar Orta Asiya türk dövlətlərində də var. Qədim türkcədə "kət" sözünün əks tapdığı həmin yerlərdə, əhalini düşmənlərin qəfil basqınlarından xəbərdar etmək məqsədilə bir çox qarovulxana, keşikçi – gözətçi məntəqələri mövcud olub. Gədəbəy adı ilə bağlı onlarla rəvayət mövcuddur. Alban tarixçisi Mxitar Qoş "Albaniya xronikası" əsərində (1206-cı il) Gədəbəy əyalətinin adını "Getabey" kimi işlədib. Ehtimal edirlər ki, "Gettabey" sözü sonradan deformasiyaya uğrayaraq Gədəbəyə çevrilib. Qədim türkcə böyük, qüdrətli adam mənasında işlədilib. Coğrafi relyefinə görə bura qədimdə döyüşkən türk tayfalarının yerləşdiyi ərazi olub. Gədəbəy sözü də buna müvafiq olaraq bədii ədəbiyyatda müraciət olunan şəxs, igid oğlan mənalarını verir. Gədəbəy toponimi qədim türkcə gədə – keşikçi və bək – təpə sözlərindən ibarətdir və "gözətçi təpəsi" deməkdir. Bu ehtimal həqiqətə daha yaxındır. Tarixi mənbələrdə adı ilk dəfə 12-ci əsrdə çəkilən Gədəbəy qalasının xarabalıqları rayonun Təpəlik sayılan yuxarı hissəsindədir. Başqa bir ehtimala görə isə, Dədəbəy sözü deformasiyaya uğrayaraq Gədəbəy olub. Orta əsrlərdə bu torpaqların bir hissəsi Atabəy, Şəkərbəy, Gədəbəy – ata və oğulları arasında bölüşdürülüb. Gədəbəy, Atabəyin oğlu olub. Ərazidə indi də Atabəy və Şəkərbəy adlı kəndlər var. Bək – təpə sözü ilə əlaqədar olaraq Gədəbəy oyko-niminin haqqında da danışmaq lazımdır. Gədəbəy qədim türk dillərindən ket – keşik, gözətçi və türk dillərindəki bək – təpə sözlərindən ibarət olub gözətçi (keşikçi) təpəsi mənasını daşıyır.
Yeni Tuşqır (Baltas)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (86 %) üstünlük təşkil edir.
Gədəbəy rayonu
Coğrafiyası
Kiçik Qafqazın orta və yüksək dağlıq qurşaqlarında yerləşir. Ərazisi Şahdağ silsiləsinin şimal yamacını, Başkənd-Dəstəfur çökəkliyinin və Şəmkir dağ massivinin bir hissəsini əhatə edir. Ən yüksək zirvələri: Qoşabulaq (3549 m.), Qocadağ (3317 m.) və s.
Çay şəbəkəsi sıxdır. Axıncaçay və Zəyəm çaylarının yuxarı axını bu rayonun ərazisindədir. Şəmkirçayının yuxarı axını rayonun cənub-qərb sərhədindən axır. Qonur dağ-meşə, çimli dağ-çəmən və s. torpaqlar yayılmışdır.
Meşələrin ümumi sahəsi 30,5 min hektardır(1980). Heyvanları: qayakeçisi, cüyür, qonur ayı, canavar və s. Quşlardan tetra, ular, qartal və s. var.
Rayonda ərazisində məşhur Qızılca Dövlət Təbiət Yasaqlığı və 4 təbii abidə – Qovdu, Gödəkdərə, Qamış və Şamlıq meşə massivləri var. Keçidərəsi yarğanında gözəl bir şəlalə, Keçi- keçi, Cərcə, Cüyür və Ayıbulaqları, eləcə də Çaldaş, Qızılca Narzan, Mor-mor mineral su bulaqları var. Rayonun dağlarında, meşə və dərələrində heyvanat və bitki aləmi çox zəngindir.
Relyefi
Gədəbəy rayonu Kiçik Qafqazın orta və yüksəklik dağlıq qurşağında yerləşir. Rayon ərazisi Şahdağ silsiləsinin şimal yaçacını, Başkənd-Dəstəfur çökəkliyinin və Şəmkir dağ massivinin bir hissəsini əhatə edir.
Çayları və su hövzələri
Çay şəbəkəsi sıxdır. Mormor, Turşsu,Koroğlu, Şahzadə, narzan, Böyük Bulaq və s. mineral və süfrə su bulaqları ilə zəngindir. Əsas çayları Axımca, Zəyəm, İnəkboğan, mamasan, Şəmkir, Gədəbəy Cəhri və s.
Faunası
Qayakeçisi bezoar keçisi, cüyür, qonur ayı, canavar və s. Quşlardan arıquşaoxşar bığlıca, qaraquş, ispan sərçəsi, daşlıq sərçəsi, qafqaz tetrası, qafqaz uları və s. quşlara rast gəlinir.
Landşaftı və bioloji müxtəlifliyi
Orta dağlıqda kollu və seyrək meşəli çəmənliklər, enliyarpaqlı meşələr yayılmışdır. Meşələrdə palıd, fıstıq, qafqaz vələsi ağacları üstünlük təşkil edir. Yüksək dağlıq ərazilərdə sübalp və alp çəmənlikləri vardır.
Meşələr burada 2000–2500 m-ə qədər yüksəlir. Yüksək dağlıq meşələrin tərkibi, əsasən şərq palıdı, şərq fıstığı, tozağacı, trautvetter ağcaqayını, buasye quşarmudu, adi meşə gilasından ibarət olur.
Ərazinin subalp binkiləri 1800–2600 m yüksəklikləri əhatə edir. Burada qaragilə, topaçiçək əsmə, şərq nəmgülü, adaçayı, alışan lalə, kəpənəkçiçək, yeddi dilimli acıçiçək, keçiqulağı, iberiya ətirşahı və s.
Geoloji təbiət abidələri
Ərazinin ən gözəl geoloji təbiət abidələri mənzərəli landşaftlara malik olan Axıncaçay, Şəmkirçay, Zəyəmçay dərələridir. Digər mənzərəli ərazi İnəkboğançay boyunca uzanan keçidərəsidir. Haçaqaya dağının ətəyində, Şır-şır şəlaləsi vardır.
İqtisadiyyat
Təsərrüfatı əsasən kənd təsərrüfatından ibarətdir. İqtisadiyyatında kartofçuluq, heyvandarlıq və taxılçılıq əsas yer tutur. Rayonda kəşf edilmiş (1849) mis filizi əsasında yaradılan (1855–1956) Gədəbəy misəritmə zavodu və Qalakənd (1883) mis əritmə zavodu mövcuddur.
Azərbaycanda ilk su elektrik stansiyasi 1880-ci ildə ve ilk 29 km-lik dəmiryolu 1879-cu ildə bu rayonda tikilmişdir. Bu yaxınlarda rayon ərazisində qızıl yataqları kəşf olunub və istismarı başlamaq üzrədir. Məşhur Simens qardaşları bu rayonda mis mədənlərinin istismarından külli miqdarda gəlir əldə etmişlər. İndi qızıl yataqları kəşf olunduqdan sonra bəziləri bu fikirdədi ki, Simens qardaşları Gədəbəydən mis adıyla qızıl çıxardıblar. Şəmkir çayında balıq tutmaq üçün yaxşı şərait var. Qalakənd kəndinin yaxınlığında balıqçılıq təsərrüfatı fəaliyyət göstərir.
Mədəniyyət
Rayonda 86 ümumtəhsil məktəbi (16 ibtidai, 28 doqquz illik,42 orta), 1 texniki peşə məktəbi var. Həmçinin rayonda 13 mədəniyyət evi, 26 klub, 67 kitabxana, 39 kinoqurğu var. Rayonun mərkəzində 5 min nəfərlik stadion var. Rayonda 325 çarpayılıq 10 xəstəxana, 36 feldşer-mama məntəqəsi, sanitariya-epidemioloji stansiya, 75 həkim, 298 orta tibb işçisi var (1980).
"Gədəbəy dəfinələri" adı ilə məşhur olan, içərisində müxtəlif qiymətli əşyalar, gümüş sikkələr, ev müxəlləfatı, boyunbağılar və bəzək əşyaları olan qədim küplər tapılmışdır. Şah Təhmasibin hakimiyyətdə olduğu dövrdə (1524–1576-cı illər) zərb edilmiş sikkələr Gəncədə, Təbrizdə, Şirvanda və Ərdəbildə dövriyyədə olurdu. Rayonda xalq sənətlərindən əl ilə tikmə, xalçaçılıq, ağac və metal üzərində oyma peşələri qorunub saxlanmışdır.
Memarlıq abidələri
Memarlıq abidələrindən Söyüdlü kəndində (Şəmkirçayının üstündə) Namərdqala / Qız qalası (9-cu əsr) və Çarekvəng monastırı, Novosaratovka kəndində məbəd (1535), Qalakənd kəndində Koroğlu qalası (16-cı əsr), Böyük Qaramurad kəndində qala (1634), Dikdaş kəndi ərazisində (Bayram dərəsində) alban kilsəsi və Həmşivəng məbədi, Çaldaş kəndində Çaldaş məbədi, Səbətkeçməz kəndində üç körpü (19-cu əsr), və s. qalmışdır.
Gədəbəy rayonu ərazisindəki abidələr Azərbaycan tarixinə Xocalı-Gədəbəy mədəniyyəti adı ilə daxil olmuş mədəniyyətin tərkib hissələridir. Burada tunc dövrünün sonuna aid siklopik tikililər, Böyükqala qalası, Qalakənd qalası (XVI əsr), Qız qalası (Onu Namərd-qala da adlandırırlar, IX əsr), XIX əsrdə tikilmiş tağlı körpü var.
Qarabağ savaşı dövründə
Ümumilikdə Gədəbəy rayonu Qarabağ müharibəsi dövründə 200-dən çox şəhid vermişdir. Qarabağ müharibəsi dövründə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən 1992-ci ilin avqustun 8-də rayonun iki kəndi, Motudərə və Qasımağalı kəndləri, o cümlədən 78 yaşayış evi, 1 məktəb və 2 tibb məntəqəsi yandırılmışdır. Hazırda həmin kəndlərdə məktəb və tibb məntəqəsi, 17 yaşayış evi bərpa olunmuş, digər yaşayış evlərinin bərpası davam etdirilir.
1992-ci ilin yayında Ermənistan ordusu Gədəbəy rayonuna Ermənistan tərəfdən hücuma keçdi. Məqsəd Başkəndin anklav vəziyyətindən çıxarılaraq Ermənistanla birləşdirilməsi idi, lakin Azərbaycan ordusunun hissələrinin, xüsusən yerli və Tovuz rayonundan olan könüllülərin keçirdiyi uğurlu hücum əməliyyatı nəticəsində Başkənd işğalçılardan azad edildi.
2010-cu il təxribat cəhdi
2010-cu il sentyabrın 11-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgərləri tərəfindən Gədəbəy rayonunun Zamanlı kəndi ərazisində təxribat törətməyə çalışan Ermənistan xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşı Manvel Sarıbekyan tutulmuşdur. Sonrakı araşdırmalar nəticəsində onun Azərbaycan ərazisinə kənd məktəbini partlatmaq üçün keçdiyi məlum olmuşdur.
Emilia adamagibaensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qara quşüzümü
-  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteritikası
thumb|left|[[Yakob Şturmun Deutschlands Flora in Abbildungen kitabından botanik illüstrasiya, 1796]] Hündürlüyü 30-120 sm olan düzgövdəli birillik ot bitkisidir. Yarpağı ovalşəkilli olub, kənarları çıxıntılıdır. Çiçəkləri ağ rəngli beşguşəli ulduz şəklindədir. Meyvəsi qara giləmeyvə olub avqust-oktyabr aylarında yetişir.
Çingiz Zeynalov
Çingiz Zeynalov — döyüş sambosu üzrə Rusiyanın idman ustası, beynəlxalq dərəcəli hakim
Həyatı
Azərbaycan Respublikasının Şəki şəhərində anadan olub.
Fəaliyyəti
Belə yarışlardan biri də bu yaxınlarda Sankt-Peterburqda keçirilmişdir. Əlbəyaxa döyüş üzrə XI beynəlxalq festivalda Zeynalovun dörd şagirdi də bacarığını nümayiş etdirmişdir. Onların hamısı çıxışlarını fəxri kürsüdə başa vurmuşdur. Tural Məmmədov və Ruslan Qafarov festivalın qalibləri olmuş, Əli Əliyev və Samir Xudiyev isə müvafiq surətdə ikinci-üçüncü yerləri tutmuşlar. Bu uğurlar bütün festival günlərində idmançılarımıza köməklərini əsirgəməyib, onlara ürəkdən azarkeşlik etmiş Sankt-Peterburqun azərbaycanlı sakinlərinə böyük sevinc gətirmişdir. Qarşıda məşqçini və onun yetirmələrini yeni yarışlar - noyabrda Yaltada kikboksinq, dekabrda isə Kişinyovda universal karate üzrə dünya birincilikləri gözləyir. Əlbəttə, moskvalı həmyerlilərimiz yenə beynəlxalq meydanda sevimli Azərbaycanı layiqincə təmsil etmək, fəxri kürsüyə qalxmaq və milli bayrağımızı yüksəyə qaldırmaq əzmindədirlər.
Çingiz müəllim həm də yubilyardır, bu yaxınlarda idmanda fəaliyyətinin 40 ili tamam olmuşdur. Özünün dediyi kimi, bu münasibətlə ABŞ, Yaponiya, Moskva, Sankt-Peterburq döyüş sambosu federasiyalarından təbriklər almışdır. Moskvadakı Rusiya Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin fəal üzvü olan Çingiz Zeynalov müxtəlif turnirlərdə qazandıqları bütün idman qənimətlərini bu cəmiyyətdə saxladıqlarını da diqqətimizə çatdıraraq, onların yarışlarda iştirakı üçün göstərilən köməyə görə cəmiyyətin sədri Hüseyn Sadıqova minnətdar olduqlarını bildirdi. Bu günlər vətəni Azərbaycanda olan Çingiz Zeynalov bizimlə söhbət zamanı bunu da fərəhlə qeyd etdi ki, Moskvada, bütün Rusiyada yaşayan azərbaycanlılar dövlətimizin başçısı cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanda həyatın bütün sahələrində baş verən xoş dəyişiklikləri, irəliləyişləri diqqətlə izləyirlər və əldə olunan uğurlara görə qürur hissi duyurlar.
Sərdar Abdullayev
Sərdar Süleyman oğlu Abdullayev — azərbaycan əsilli Rusiya iş adamı, iqtisad elmləri doktoru, professor, İnformasiyalaşdırma Beynəlxalq Akademiyasının həqiqi üzvü, Azərbaycan "Tərəqqi" medalı laureatı.
Həyatı və fəaliyyəti
Abdullayev Sərdar Süleyman oğlu 1951-ci il yanvarın 21-də Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Yanşaq kəndində anadan olub. 1973-cü ildə Ç.İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunu (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) “Hidromeliorasiya işlərinin mexanikləşdirilməsi” ixtisası üzrə bitirəndən sonra təyinatla Kalinin vilayətinin Belıy şəhərinə göndərilib, orada Kalinin vilayəti “Kalininmeliorasiya” İstehsalat Birliyinin 2 №-li Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstəsində (PMK-2) mühəndis-mexanik, daha sonra baş mexanik vəzifələrində işləyib. 1977-1980-ci illərdə Sov.İKP Belski rayon komitəsinin təlimatçısı, 1980-1982-ci illərdə isə Kalinin vilayəti “Kalininmeliorasiya” İstehsalat Birliyinin 2 №-li Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstəsinin (PMK-2) rəisi olub.
1982-ci ildə S.Abdullayev Kalinin (indiki Tver) vilayətindəki “Kalininselstroy” İstehsalat Birliyində işə dəvət edilib, 1982-1986-cı illərdə orada 1316 №-li İxtisaslaşdırılmış Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstənin (SPMK-1316) rəisi, sonra isə “Kalininselstroymexanizasiya” trestinin müdiri olub.
1986-cı ildən S.Abdullayev “Kalininqrajdanstroy” vilayət İstehsalat Birliyi rəisinin müavini, sonra rəisin birinci müavini vəzifəsində işləyib. Özünü yüksək ixtisaslı mütəxəssis və texniki cəhətdən savadlı rəhbər kimi tanıtmış S.Abdullayev 1991-ci ilin may ayından bu birliyin rəisi təyin edilib, 1993-cü ilin iyul ayından bu günə qədər “Tverqrajdanstroy” Tikinti Şirkəti Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə rəhbərlik edir. “Tverqrajdanstroy” şirkətinə S.Abdullayevin rəhbərlik etdiyi illər ərzində onun bilavasitə iştirakı ilə Tverdə və Tver vilayətində milyonlarla kvadratmetr mənzil sahəsi, sənaye və sosial əhəmiyyətli iri obyektlər istifadəyə verilib. Şirkətdə Rusiyanın və xarici ölkələrin - Almaniya, Kanada, Böyük Britaniya, Finlandiya və Türkiyənin inşaat firmaları ilə işgüzar əməkdaşlığa, onların köməyi ilə yeni texnologiyaların və inşaat materiallarının istehsalatda tətbiqinə xüsusi diqqət yetirilir.
2000-ci ildə S.Abdullayev “İqtisadi informasiya əsasında istehsalatın idarə edilməsi” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.
1998-ci ildə Rusiya İnşaatçılar İttifaqının təqdimatına əsasən, “Alfa Biznes Klub” tərəfindən S.Abdullayevə Londonda nüfuzlu beynəlxalq mükafat - “Yeni şəraitdə biznesin uğurlu tətbiqinə görə” Gümüş mükafat və Qızıl nişan təqdim edilib.
2001-ci ildə Amerika-Rusiya Sənaye-Ticarət Palatasının (ARCCI) Direktorlar Şurası S.Abdullayevə “Stabil yüksək istehsal göstəricilərinə şəxsi töhfəyə görə” nominasiyasında “Golden Galaxy” medalı verilməsi haqqında qərar qəbul edib.
S.Abdullayevin Tver diyarında çoxillik səmərəli işi layiqincə qiymətləndirilib:
2001-ci ildə Tver vilayətinin Qanunverici Məclisi onu Fəxri Fərmanla təltif etməyi qərara alıb. S.Abdullayev həm də xüsusi təltiflərə – 2001-ci ildə “Tver vilayətinin inkişafında xidmətlərinə görə” Tver vilayəti qubernatorunun döş nişanına və 2004-cü ildə “Tver vilayətinin inkişafına böyük töhfəyə, yüksək peşəkarlıq göstəricilərinə görə” Tver vilayəti qubernatorunun Fəxri Fərmanına layiq görülüb. S.Abdullayevin çoxillik səmərəli işi və tikinti sahəsinin inkişafına böyük şəxsi töhfəsi RF Dövlət Tikinti və Mənzil-Kommunal Kompleksi Komitəsinin və RF Dövlət İnşaat, Arxitektura və Mənzil Siyasəti Komitəsinin fəxri fərmanları ilə qeyd edilib.
Rusiya İnşaatçılar İttifaqı tərəfindən RF Regional İnkişaf Nazirliyi və Tikinti və inşaat materialları sənayesi işçilərinin Həmkarlar İttifaqı ilə birgə hər il keçirilən “Ən yaxşı tikinti təşkilatı” Ümumrusiya müsabiqəsinin yekunlarına görə S.Abdullayevə dəfələrlə “Rusiya inşaat kompleksi təşkilatının ən yaxşı rəhbəri” xüsusi sertifikatı təqdim edilib.
S.Abdullayev tanınmış istehsalat rəhbəri olmaqla bərabər, həm də görkəmli alim, iqtisad elmləri doktoru, Tver Dövlət Texniki Universitetinin (TDTU) Fəxri Professoru, Verxnevoljsk Mühəndislik Akademiyasının həqiqi üzvü, strateji uçot və iqtisadi informasiya əsasında inşaat kompleksinin idarə edilməsi sahəsində bir sıra məqalələrin müəllifidir.
S.Abdullayevin adı Rusiyada və xaricdə tərtib olunan “Luçşiye lyudi Rossii”, “Who is who v Rossii” kimi nüfuzlu ensiklopedik nəşrlərə daxil edilib. Fəal həyat mövqeyi ilə fərqlənən S.Abdullayev Sov.İKP Belski Rayon Komitəsinin üzvü, rayon sovetinin deputatı, Tver vilayət Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçilib.
Mükafat və təltifləri
Londondakı Rusiya İnşaatçılar İttifaqı “Alfa Biznes Klubu” tərəfindən nüfuzlu beynəlxalq mükafata – gümüş mükafata və “Yeni muhitdə biznesin uğurlu tətbiqinə gorə” qızıl mukafata layiq görülmüşdur. Həmçinin VII Ümumrusiya ən yaxşı tikinti şirkəti musabiqəsində “Rusiya tikinti kompleksini təşkil edən ən yaxşı lider” xüsusi sertifikatına layiq görülmüşdür. 2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dunya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə gorə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunmuşdur.
Lissabondakı Türkiyə səfirliyinə terrorçuların hücumu
thumb|200px| Lissabon beşliyi – Terrorçular Setrak Adjemyan, Ara Kavrikyan, Sarkis Abraxamyan, Simon Yahniyan, Vaçe Daqliyan. Lissabondakı Türkiyə səfirliyinə terrorçuların hücumu - 27 iyul 1983-cü ildə "Erməni İnqilab Ordusu"nun Lissabondakı (Portuqaliya) Türkiyə səfirliyinə hücumu.
Şahidlərin ifadələrinə əsasən həmin günün səhəri saat 10.30 da səfirliyin qarşısına iki ford markalı avtomobil yaxınlaşır, onlardan biri səfirliyin qarşısında dayanır digəri isə səfirliyin dayanacağında. Maşınlar səfirliyi qoruyan portuqaliyalı polisin diqqətini cəlb edir, iki gün əvvəl həmin maşında qələn naməlum şəxslər viza almaq istədiklərini bildirmişdilər, onların sənədlərini soruşanda, tələsik oranı tərk etmişdilər. Polis əməkdaşı dünənki maşının yenidən gəldiyini səfirliyə xəbər verir, özü isə terrorçuların olduğu avtomobilə yaxınlaşır. Bu zaman terrorçulardan biri atəş açaraq polisi yaralıyır, lakin səfirliyin təhlükəsizlik xidmətinin əməkdaşının cavab atəşi ilə atəş açan terrorçu öldürülür. Səfirliyin binasına daxil ola bilməyəcəklərini görən terrorçular səfirliyin yanında yerləşən səfirin igamətkahına daxil olaraq səfirliyin müvəqqəti işlər vəkilinin həyat yoldaşı 42 yaşlı Cahidə Mıxçıoğlunu və onun 17 yaşındakı oğlu Atasayı qirov götürürlər. Terrorçular qirovları saxladıqları otağı minalayaraq, hücum olacağı təqdirdə oranı partladmaqla hədələyirlər. Hadisə ilə bağlı Portuqaliya hökumətinin təcili iclası keçirilir, və qirovları azad etmək üçün yeni yaradılmış xüsusi təyinatlı polis dəstəsindən istifadə etmək qərara alınır. Lakin xüsusi təyinatlılar əməliyyata başlamadan əvvəl terrorçular bombanı işə salırlar. Partlayış yerinə baxış keçirərkən polis 6 yanmış cəsəd aşkar edir, bunlar terrorçuların Cahidə Mıxçıoğlunun və portuqaliyalı polis Manuel Paçekonun cəsədləri idi. Sonradan məlum olub ki səfirliyin binası ilə yaxşı tanış olan polis Manuel Paçeko hucum barədə rasiyadan xəbər tutub və səfirliyə yollanıb o, heç kimin gözünə dəymədən qirovların saxlandığı yerə daxil ola bilib. Qirovlardan biri 17 yaşlı Atasay son anda pəncərədən atlayaraq qaçmağa müvəffəq olub, amma terrorçular onu ayağından yaralayıblar.
Nəticələr
Terror aktına görə məsuliyyəti öz boynuna götürən "Erməni inqlab ordusu" Asoşeyted Pres informasiya agentliyinə göndərdiyi yazılı açıqlamada terror aktını bu sözlərlə izah edirdi.
"'Biz bu binanı partladmaq və onun qalıqları altında qalmaq fikrinə gəlmişik bu özünə qəsd və ağılsızlıq deyil, bu azadlıq mehrabına bir qurbandır'"