cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
I Mahmud (Səlcuq)
Həyatı
1092-ci ilin noyabrında Məlikşah öldüyü zaman 13 yașında olan və qanuni varisi olaraq elan edilmiş olan Əbul-Müzəffər Börküyarıq Böyük Səlcuqlu Dövləti taxtına keçdi. Amma Məlikşahın arvadı Qaraxanlılar hökmdarının qızı olan Türkan xatun Məlikşahdan sonra öz oğlu Mahmudun sultan olmasını istəyirdi. O zaman Səlcuqlu Dövləti vəziri olan və qısaca "Mustafi" olaraq xatırlanan "İbn Mərzban Xosrov Firuz Şirazi ibn Darust Tacumulk Əbul-Qanayim" tərəfindən dəstəkləndi. Bağdaddakı Abbasi xəlifəsi Müqtədini də xəbərdar edən Türkan xatun Məlikşahın ölümündən 6 gün sonra, 25 Noyabr 1092-də beş yaşındakı oğlu Mahmudu sultan elan etdirib Bağdadda oğlu adına xütbə oxutdu.
Azərbaycan və Arran valisi olan və Börküyarıqın dayısı və əmisioğlu olan Yaqut ibn İsmayıl ibn Davud, Mahmudun sultanlığını qəbul etdiyini açıqca bildirdi.
Qutalmış oğlu Süleymanın oğulu olan I Qılınc Arslan əsir olduğu İrandan Anadoluya qaçdı və burada atasına dəstək vermiş və bu bölgələrə köç etmiş olan Türkmən tayfalarının mənsubları tərəfindən Anadolu Səlcuqlu Dövləti Sultanı olaraq qəbul edildi.
Sultan Börküyarıq, dövlət Vəziri olan "Mustavi"dən əvvəl vəzir olan amma uzun bir dövr vəzifədən sonra Nizari İsmaili dövləti tərəfindən bir sui-qəsdə qurban gedib öldürülmüş olan Nizamülmülk yaxınları və tərəfdarları (Nizamıya) tərəfindən tutulmaqda idilər.
Oğlu Mahmudu bütün ölkənin hakimi etmək istəyən Türkan xatun, sultan elan edilən Börküyarıq ilə mübarizəyə başladı. Börküyarıq tərəfdarları Reydə yeni bir ordu təşkil edərək 1093-cü ilin yanvarında İsfahana getdilər və şəhəri mühasirəyə aldılar. Türkan Xatun və oğlu I Mahmudun ordusu ilə Börküyarıqun ordusu arasında 17 Yanvar 1093-cü ildə Luristanda Həmədan və Əhvaz arasındakı yol üzərində olan bir mövqedə Burucird döyüşü baş tutdu. Mahmud və Türkan Xatunun ordusundakı bəzi əmirlər və əsgərlər Börküyarıq tərəfə keçdi və Türkan xatunun ordusu döyüşü uduzdu.
Türkan xatun və Mahmud İsfahana çəkildi. Burada ikən daha əvvəl Mahmudu tutmus olan Azərbaycan və Arran valisi olan və Börküyarıqın dayısı və əmisioğlu olan Yaqut ibn İsmayıl ibn Davudun Sultan Börküyarıq tərəfinə keçdiyi xəbəri gəldi. Türkan Xatun və Vəzir "Mustavi" onun bir sui-qəsdlə öldürülməsini təşkil etdilər. 1093-cü ilin fevralında Vəzir "Mustavi" Börküyarıq tərəfindən tutularaq əsir alınıb, edam edildi.
Bu razılaşmadan təxminən yarım il sonra Türkan xatun xəstələnərək öldü. Türkan xatunun ardından da 1094-cü ildə Sultan Mahmud çiçək xəstəliyinə tutularaq öldü.
Səngəçal karvansarası
Səngəçal karvansarasında qonaq və xidmətçilər üçün otaqlar, həmçinin yardımcı təsərrüfat tikililərinə sahibdir. Tikili dördbucaqlı formada inşa edilmişdir. İki mərtəbəlidir. Binanın pəncərələri, dekor elementləri, tikili quruluşu onu bir istehkama bənzədir. Bina mişar daşından inşa edilmişdir Binanın fasadında olan kitabədə karvansaranın şirvanşah I Xəlilullahın göstərişi ilə 1439–40-cı illərdə inşa edilməsi qeyd olunur.1439–1440-cı illərdə inşa edilən bina hal-hazırda baxımsız qalaraq, əsaslı bərpaya ehtiyacı var. Köklü şəkildə yenidən qurulmasa, bu tarixi abidə məhv olacaq.
Kilidbahir qalası
Kilitbahir qalası — 1452-ci ildə İstanbulu mühasirə etməsi əsnasında Papalıq donanmasının Bizans İmperiyasına kömək etməsini qarşısını almaq məqsədilə Fateh Sultan Mehmet tərəfindən Dardanel qarşısındakı Kilitbahir kəndində inşa etdirilmişdir. Qala, daxili və xarici sur divarlarından və həyət içində 7 mərtəbəli üçbucaq bir qüllədən ibarətdir. İç qala 7 mərtəbəlidir. Daha sonra ilk dəfə 1541-ci ildə Qanuni Sultan Süleyman tərəfindən bərpa edilmiş, bu bərpa zamanı cənub hissəsi əhatə edən bir sur divarı xarici ucda bir qüllə (Sarıqüllə) inşa edilmişdir. Qala 1870-ci ildə Sultan Əbdüləziz tərəfindən ikinci dəfə bərpa edilmişdir. Şimal hissəsinin orijinal xarici dəniz divarı günümüzdə yoxdur. Bu bölümün şimal hissəsi 1894-cü illərdə II Əbdülhəmid tərəfindən yenidən inşa etdirilib. Xarici sur divarları (xarici qala) 4 mt, ikinci xarici qala 18 mt, iç qala 30 mt hündürlüyündədir. Divar qalınlıqları 4-6 mt arasındadır. Dəniz divarlarının cənub hissələri top mazğalı olaraq istifadə edilmişdir. Qala bütün kobud yonulmuş daşlarla inşa edilmişdir. Açıqlıq hissələri saxsı kəmərli olub, qapı və pəncərələr ağ mərmərdən tikilib. Qala Dardanel Müharibələrində çox mühüm rol oynamışdır. Bu qala 14 noyabr 1980-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "Qorunması Vacib Olan Mədəni Varlıq" olaraq reyestr edilmişdir.
Passiflora actinia
(Passiflora actinia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bidens anthriscoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Croton hancei
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Silvaseius barretoae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Məhəmməd Balami
Məhəmməd Balami (tam adı: Əbu Əli Məhəmməd ibn Əbülfəzl Məhəmməd Balami), eləcə də Balami-e Küçek (Kiçik Balami) - Samani hökmdarı II Nasirin (914—943) vəziri Əbülfəzl Məhəmməd Balaminin oğlu.
Samani I Əbdülmalikin (954—961) hakimiyətinin sonunda vəzir təyin edilir və sonrakı hökmdar I Mənsur İbn Nuhun (961—976) vaxtında həmin vəzifəni icra edir.
Onun təyinatı hacib Alp Təkinin təsiri ilə baş verib. Alp Təkinlə Balami arasındakı razılaşmaya görə onlar bir birini o birisinə naib hesab etməliydilər. Balami bu vaxt Alp Təkinlə məsləhətləşmədən heç nə etmirdi. Mənsurun taxta çıxmasından sonra, o ehtimal ki Alp Təkindən imtina etdi, çünki sonuncunun iflasından sonra vəzifəsini saxlaya bildi. Məqdisinin sözlərinə görə, o əvvəlcə vəzifədən uzaqlaşdırıldı, sonra yenə vəzir təyin edildi.
963 ildə onun tərəfindən Təbərinin - yeni fars dilində yazılan tarixi əsəri - ümumdünya tarixinin - fars versiyası yazıldı. Gərdiziyə görə, hicri 363 ilin II cumada ayında (974 ilin 27 fevral-27 mart), vəzir ikən vəfat edib. Lakin, Ütbinin sözlərinə görə, o hələ II Nuhun (976—997) vaxtında, 992 ildə, yenə vəzir təyin edilib. Həmin il o istefaya gedir, çünki, hətta Buxaranı əllərində saxlayan qaraxanlı ileklər tərəfindən Samanilərə qarşı təhdidlərə qarşı dayanmağa özündə güc tapa bilmir. Ölüm tarixi barədə Ütbi bir şey demir.
Aliaksandr Venskel
Aliaksandr Venskel (14 may 1993) — Belaruslu kişi ağır atlet. 94 kq çəki dərəcəsində yarışır və beynəlxalq yarışlarda Belarusu təmsil edir. Aliaksandr Venskel dünya çempionatlarında iştirak etmişdir. Son dəfə 2015 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatında mübarizə aparmışdır.
Ölüm marşı (kitab)
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası İnsan Hüquqları İnstitutunun direktoru, siyasi elmlər doktoru, professor Rövşən Mustafayevin erməni terrorizmini ifşa edən "Ölüm marşı" kitabı Qüdsdə və Moskvada ivrit, ingilis və rus dillərində nəşr edilib. Kitab Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) diplomuna layiq görülüb.
Kitabda beynəlxalq terrorizmin bəşəri bəla olduğu tarixi faktlarla diqqətə çatdırılıb, ermənilərin apardıqları soyqırım siyasəti ətraflı tədqiq edilmiş, onların əsrlər boyu, xüsusilə 1918-1920-ci illərdə Azərbaycanın ayrı-ayrı şəhər və rayonlarında (Bakıda, Qubada və s.) törətdikləri qanlı hadisələr barədə ətraflı məlumat verilib. Həmin hadisələr zamanı düşmənlər təkcə azərbaycanlıların deyil, həm də burada yaşayan yüzlərlə yəhudinin qanını axıdıblar.
Kitabın elmi məsləhətçiləri professor M.Aqarunov, tarix elmləri doktoru A.Pisman (İsrail), professor A.Todadzedir (Gürcüstan).
Croton laevigatus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səngəçal İES
Səngəçal İES — Bakının Qaradağ rayonu ərazisində tikilmiş istilik elektrik stansiya.
2008-ci il 23 dekabr tarixdə istifadəyə verilmişdir. Ümumi gücü 300 meqavat olan stansiyanın tikintisinə 2007-ci ilin fevralında başlanıb. Tikinti işlərini Finlandiyanın “Vartsila”, İsveçrənin “ABB”, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin “Monolit”, Azərbaycanın “Azenko”, “İnterenerji” və “Qlobus” şirkətləri yerinə yetiriblər. Bakı şəhərinin və Abşeron yarımadasının enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi üçün nəzərdə tutulub.
Ümumi məlumat
Elektrik stansiyasına təbii qazın verilməsi üçün dörd kilometr uzunluğunda kəmər çəkilib qazpaylayıcı stansiya tikilib. Elektrik stansiyası ərazisində yanacaq çənləri, mazutun və dizel yanacağının təmizlənməsi qurğuları, suyun kimyəvi təmizlənməsi qurğuları və yanğınsöndürmə sistemi tikilib. Stansiyaya 3 kilometr uzunluğunda dəmir yolu xətti çəkilib.
Ümumi sahəsi 1400 kvadratmetr olan 3 mərtəbəli inzibati bina və 1500 kvadratmetr sahəsi olan yardımçı bina inşa olunub. Ərazidə 10 minə yaxın müxtəlif ağac və gül kolları əkilib. Elektrik stansiyasının faydalı iş əmsalı 46,4 faiz təşkil edir. Bir kilovat-saat elektrik enerjisinin istehsalı üçün 263 qram şərti yanacaq istifadə ediləcək. Tikinti işlərində 600 nəfərə qədər işçi çalışıb. Burada 200 nəfər daimi işlə təmin olunacaq.
"Gənclik" məşəl yandırır (film, 1965)
"Gənclik" məşəl yandırır — 1965-ci ildə Z.Savaneli tərəfindən çəkilmiş film.
Məzmun
Film Abşeronda tikilmiş "Gənclik" beynəlxalq gənclər düşərgəsinin açılışı haqqındadır.
Passiflora alata
(Passiflora alata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əməköməci
və ya Balba — əməköməcikimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Əməköməci bitkisi əməköməcilər fəsiləsinə mənsub olan bitkidir. Çiçəkləri bənövşəyidir, yarpaq qoltuğundan çıxır, salxım, bəzən də, tək-tək yerləşir. Yarpaqları dilimlidir. Meyvəsi qutucuqdur. Latınca adı: Malva. Əməköməci cinsinin Azərbaycanda 10 növü bitir, onlar əkin sahələrində, tarlalarda, bağlarda, meşə və yol kənarlarında, münbit torpaqlarda yabanı halda tapılmışdır. Gövdə və yarpaqları bişmiş və çiy halda yeyilir. Göyərti kimi xörəklərə qatılır, yaxşı bal verən bitkidir.
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsi, Samur-Dəvəçi və Xəzər sahili ovalıqları, Qobustanın rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Alaqlı yerlərdə, kolluqların arasında, işıqlı meşədə, bağ və bostanlarda bitir.
Typhlodromina conspicua
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Nikolay Ryabov
Nikolay Ryabov (doğ. 9 dekabr 1946, Salsk, Rostov vilayəti, RSFSR, SSRİ) — Rusiya dövlət xadimi, diplomat. Fövqəladə və Səlahiyyətli səfir (1996).
MSK rəhbərliyi
1993 və 1995-ci illərdə Dövlət Dumasına keçirilən seçkilərdə və 1996-cı il prezident seçkiləri zamanı seçki prosesinə rəhbərlik edib.
Müqəddəsi (coğrafiyaçı)
əl-Məqdisi, Şəms əd Din Əbu Abdullah (946/947 – təxm. 1000) — ərəb coğrafiyaçısı və səyyahı.
Həyatı
Qüdsdə anadan olub, buradan da kunyası. Məqdisinin 985/6-89 illərdə yazdığı "İqlimlərin öyrənilməsi üçün mükəmməl təsnifat"(Əhsən ət-təkasim fi mərifət əl-əqalim) əsəri, çoxillik səhayətlərinin və özündən əvvəlki coğrafiyaçıların tənqidi araşdırmalarının nəticəsi, Şərqin bütün müsəlman ölkələrinin təsvirini ehtiva edir; bütün məlumatlar nizamlı qaydada verilir. Məqdisi əsasən təsvir etdikləri ölkələrin təbii qaynaqlarına, əhalinin məşğuliyətlərinə, adətlərə, inanclara, ticarətə diqqət yetirir. Məqdisinin əsəri Orta Əsrlər Şərqinin iqtisadiyatının öyrənilməsi baxımından çox vacib mənbə hesab olunur.
Nikolay Ryabov
Diplomatik fəaliyyəti
2007-ci il iyulun 27-də Moskvaya geri çağırıldıqdan sonra isə təqaüdə çıxıb.
Şəxsi həyatı
Ailəlidir, bir oğlu var.
Firudin Cəm
Firudin Cəm (farsca: فريدون جم) — İranın keçmiş yüksək rütbəli hərbçisi və keçmiş baş nazir Mahmud Cəmin oğlu.
Həyatı
1914-cü ildə Təbrizdə Mahmud Cəmin ailəsində anadan olmuşdur. Atası Mahmud Cəm 1935-ci ildən 1939-cu ilə qədər İranın baş naziri olmuşdur. Anasının adı Məleykə Zaman olmuşdur.
1937-ci ildə Rza şah Pəhləvinin böyük qızı Şəms Pəhləvi ilə evlənmişdir. Rza şahın ölümündən sonra Firudin Cəm Şəms Pəhləvi ilə boşanmışdır.
Təhsili
Tehranda və Saint-Cyrda hərbi təhsil almışdır. Daha sonra Birləşmiş Krallıqda hərbi akademiyanı bitirmişdir.
Karyerası
1969–1971-ci illərdə İran İmperial Ordu Korpusunun komandanı vəzifəsində xidmət etmişdir. Məhəmmədrza şah Pəhləvi ilə konfliktlərə görə 1973-cü ildə ordudan ayrılmışdır. Həmin bu müddətdən sonra 1978-ci ilə qədər İranın İspaniyadakı səfiri olmuşdur. 1978-ci ildə Londona köçmüşdür. Pəhləvi hakimiyyəti zamanı son hökumət başçısı olan Şapur Bəxtiyar ona hökumət kabinetində Müdafiə Naziri vəzifəsini təklif etsə də, hökumətin real gücünün çox aşağı olmasını səbəb göstərərək bundan imtina etmişdir.
İran İslam İnqilabı zamanı İran ordusunun bitərəfliyini elan etməsinə etiraz etmiş və bunu vətənə xəyanət adlandırmışdır. Lakin İran-İraq müharibəsi zamanı İran ordusunu dəstəkləmişdir.
Xatirəsi
2011-ci ildə Firudin Cəm Yardım Fondu tərəfindən London Universitetinin Afrika və Şərqşünaslıq bölməsinə İranşünaslığın inkişafı üçün 2 milyon dollar yardım edilmişdir. Bunun qarşılığında bu univeristet İranşünaslığı inkişaf etdirmək üçün fərqli dərslərlə yanaşı, İranşünaslıq üçün yeni təqaüd planları da hazırlamışdır. Bütün bu işlər London Universitetindəki İran İşləri Mərkəzi tərəfindən təşkil edilir. Bütün bunlar Firudin Cəmin valideynlərindən daha əvvəl ölən oğlu Kamran Cəmə həsr edilir.
Kayseri qalası
Tarixi
Kayseri tarixin hər dövründə əhəmiyyətini qorumuş, coğrafi və strateji mövqeyi etibarilə böyük axınlara və işğallara məruz qalmış bir şəhərdir. Kayserinin bu xüsusiyyətlərinə görə müxtəlif tayfalar və dövlətlər buranın müdafiəsi üçün bir çox tədbir almışdılar. Bu tədbirlərdən ən əhəmiyyətlisi bu gün şəhər mərkəzində yerləşən Kayseri qalasıdir. Şəhər içində Kayseri qala divarları və qalası geniş bir sahəyə malikdir. Kayseri qala divarları haqqında ilk məlumat Roma İmperatoru III Gordian zamanında (E.ə. 238-244) aid olan sikkələrdə tapılmışdır. İkinci məlumat isə, VI əsrin ilk yarısına aiddir. Bizanslı tarixçi Procopius Kayserinin quruluşunda tikilmiş olan divarın, bir-birindən uzaq təpələri, bağları, otlaqları çevirdiyini və şəhərin evlərinin buraları dolmadığını Bizans İmperatoru Justinianın (527-565) şəhəri qorumaq üçün keçmişə nisbətən daha dar tikdirdiyini, yəni əsas divarı azaltdığını bildirmişdir. Bu iki sənəd və qeydə görə Kayseri qala divarları ilk olaraq III əsrin ortalarında inşa edilmiş VI əsrin ortalarında daraldılmış və təmir edilmişdir. Qala divarların bu gün qalan hissələrinin hansılarının Roma, hansılarının Bizansa aid olduğu mövzusunda qəti bir qeydiyyat tapılmamışdır. Qala günümüzə qədər varlığını qoruyan sonradan edilən əlavələri, tarixçilərin orta əsr - deyə adlandırdıqları bir dövrün memarlıq nümunəsidir. XIV əsrdə tikilmişdir. Şəhər mərkəzində iç qala və onu əhatə edən qala divarların əmələ gətirdiyi xarici qala olmaq üzrə iki qala yerləşməkdədir.
Xarici qala
thumb|right|200px|1897-ci il Kayseri qalası
Kayseri şəhərinin tarixi xarici qalasında bu gün bəzi parçalar ayaqda durmaqla bərabər bir çox hissələri ancaq izlərini işarə edəcək vəziyyətdə qalıb viran olmuştur. Sivas qapısı, Kiçiqapı və Boyaqçı qapısı kimi strukturlarının ancaq yerlərində adları gedir. Bu tikililər yox olmuş vəziyyətdədir. Xarici qalanın Respublika meydanı qarşısından qərbə, Düvenönünə doğru uzanan bir qolundan bəzi zaman qala divarları ilə bürc hissələri hələ də qalmaqdadır. Düvenönü tin bürcündən şərq istiqamətinə doğru bucaq və dönüşlər edərək Boyaqçı qapısı, Kiçi qapısı və Sıx bürc qapısına doğru uzanan qala divar və bürcləri sırasının bir çox hissələri sağlam olmaq üzrə Sivas qapısı, Yeni qapı yerlərindən keçərək daxili qalaya bağlandığı qəbul edilir. Ancaq son zamanlarda aparılan tədqiqatlar nəticəsində Xarici qala divarları Yoğun bürcdən qərbə dönür. Xan məscidi nə doğru davam edir. Buradan isə hara qayıtdığı bilinməməkdədir. Kayseri şəhərinin tarixi qalasında xarici hissənin divar və bürclərində struktur etibarilə fərqli əməllər vardır. İç qaladan, Düvenönünə və Yoğun bürcə doğru uzanan qala divar və bürclərin arxaları (içləri) ayaq, tonoz və kəmərli yüksək tutulmuş bədən divarları mərhələli olaraq yaradılmışdır. Düvenönü ilə Yoğun bürclü qapı arasında sur, divar və bürcləri, çılpaq divar və ağır gövdəli müəssisələr halındadır. Bu tikiliş forması xarici qalanın, Türk çağından başqa quruluş və struktur şəklini də anlatmaqdadır. Kənar qala divarları bu gün yox deyiləcək qədər qalığı qalmış vəziyyətdədir. Bundan dolayı kifayət qədər məlumat mövcud deyil.
İç qala
İç qala bu gün başlı başına qala kimi dayanan və tarixi tərkibində geniş varlıqlar daşıyan qalanın daxili hissəsidir. İç qala Səlcuqlu sultanlarından I Əlaəddin Keyqubad tərəfindən 1224-cü ildə böyük bir təmirdən keçirilib. Qalanın tikiliş tarixinin daha qədimə Bizans dövrünə aparanlar da vardır. Tikildiyindən bəri ticarət yüksək olan şəhərdə, tacirlər, zənginlər oturduğu üçün həmişə işğal orduları Kayseriyə göz dikmişdir. Uzun illər Kayseri əhalisinin yaşadığı qala içərisində 600 qədər ailənin məskunlaşdığı rəvayət edilir. Bu dövrdə qala içərisində bir neçə məhəllə mövcud idi. Qala şimaldan cənuba 800 metr, şərqdən qərbə 200 metr uzunluğundadır. 19 ədəd bürcü yerləşir. Bu bürclərin altından keşikçilər yolu keçir. İç qalanın biri şimal şərqində, digəri də Kazancılar bazarına baxan cənub qərbində iki ədəd qapısı yerləşir. Ancaq sonradan Cümhuriyyət meydanına baxan hissəsindən içəridəki inşaat üçün üçüncü bir qapı daha açılmışdır. Qalanın xarici ətrafında su arxları var idi ancaq son illərdə bu su xəndəkləri doldurularaq yaşıl sahə halına gəlmişdir. Kayseri coğrafi quruluşu etibarilə düz bir sahədədir, bu düzənlik içərisində qalanın bir az daha yüksək hissədə olması lazımdır. Kayseri şəhəri iç qalasında bu vəziyyətə qarşılıq qalanın əhatə etdiyi orta sahənin içində yüksək qüllə vəziyyətində, Dizdarlık kompleksinin yerləşəcəyi lüzumu ortaya çıxır. Türk Çağında aparılan geniş dəyişikliklər nəticəsində qalanın qala divar və bürcləri ilə qapı qurğuları lazımi ölçüsündə yükseltilmiştir. Bu gün quruluş möhkəm bir vəziyyətdə yerləşir. Bizans dövründə tikildiyi fərz edilən qala Anadolu Səlcuqlu Dövləti zamanında və I Əlaəddin Keyqubad dövründə bərpa olunmuşdur. Daha sonra Qaramanoğulları bəyliyi və Osmanlılar dövründə də bərpa olunaraq istifadə edilmişdir. İç qala 1950-ci illərdə tərəvəz bazarı kimi istifadə edilmiş, daha sonra iç hissəsinə kiçik dükanlar tikilib əsnaflara təsis edilmiş və ticarətə açılmışdır.
Şərq qapısı
İç qalanın şərq və cənub küncünə yaxın qarışıq bir plan göstərən qapıdır. Türk quruluş dövründə memarlıq əlavə edilərək iç qalanın bu üzü zənginləşdirilmiş və dəbdəbəli bir şəkildə xarici şəhərə bağlanmışdır. Ümumi planda 10 və 11 saylı bürclər arasında iki gedişli bədən divarına açılmış iki girişi var. Daxili giriş qədim tipdə olub Bizans quruluş xarakterini göstərir. Bu daxili qapı biri şimalda (10), digəri cənubda (11) saylı bürcün arasında yer alır. Xaricə doğru ikinci giriş (orta giriş) bu iki bürcün qarşı bürclərini bir-birinə bağlamaq üçün və orta hissəsinə yaxın bir yerdə yaradılıb. Bu qapı tamamilə Türk quruluş dövrü xüsusiyyətlərini göstərir.
İç qala bürcləri
Qala bürclərinin sayını bəzi mənbələr 18, bəziləri isə 19 ədəd olduğunu bildirir. Mahmud Akok və Ali Yegenin mənbələrindən alınan qiymətlərə görə 18 ədəd bürc olduğu qəbul edilir. İç qala və kənar divarlarında və yerlərində düzbucaqlı planlı 18 ədəd bürc yerləşir. Bu bürclər bu gün ümumiyyətlə sağlam bir durumdadır. 3 metr uzunluğundakı divara söykənən bürclərin altından keşikçilər yolu geçməkdədir.Bürclərin böyük bir qismi qədim bürclərin əsasları üzərində oturan isə onlarda bir qismi tamamilə yenidən strategiyayla hesablara əsasən yaradılmışdır. Bədən divarlar isə, xarici faiz etibarilə tamamilə yeni tənzim qalığı halındadır. Şərq və şimal istiqamətlərin alt hissə daş sıralarında keçmişdən (yəni Bizanslı dövründən) qalan bəzi hörgülər görülür. Əsas hissə üzərindəki bütün yeniliklərin hamısı Türk quruluş dövründə bərpa olunmuşdur.
Bir nömrəli bürc
İç qalanın panel planının qərb-cənub guşəsində yerləşir. Qədim Bizans dövrü struktur vəziyyətini mühafizə edər vəziyyətdədir. Bürcün üst hissəsindəki ətraf divarları qədim quruluş formasındadır. Qat bölmələri qalın ağacı kiriş üzərində torpaq döşəmə olaraq keçirilmişdir. Bu xüsusiyyəti tamamilə Türk quruluş dövrü xüsusiyyəti göstərir.
İki nömrəli bürc
Bu bürc Türk quruluş dövrü inşasıdır. İçindəki, qədim Bizanslı dövründən qalma üçbucaq planlı bürc, arxa divar kimi qoyulmuşdur. İç qismi geniş bir boşluq halındadır. Vaxtilə buranın qat bölmələrinin ağac çatkılı olduqları ətraf divarlarda görünən kiriş başı oyuqlardan anlaşılır.
Dörd nömrəli bürc
Bu qala bürcü təməldən təpə dendanelerinə qədər Türk dövrü quruluşu bir təşkilatdır. Geniş bir iç mekabi var. Bu gün Kayseri Bələdiyyəsi tərəfindən bərpa olunaraq, dendanlı qat aşağı beton arma olaraq keçirilmişdir. Keçmişdə dörd mərtəbəli olan baza çəkmələrinin ağac çatkılı olduğu təxmin edilir. Bu bürcündə iç qalanın, şərq, cənub guşəsində (11 nömrəli) bürc kimi içə baxan üzü divarla bağlı olaraq edildiyi görülür.
Beş nömrəli bürc
İç qalanın şimal istiqamətində, 4 və 8 saylı bürclər arasında sıralanmış üç bürcdən ikisi 5 və 7 nömrələrlə eyni quruluşdadır. (7 saylı bürcü son illərdə bələdiyyə dəyişdirərək top atış yeri halına gətirmişdir). 5 saylı bürc alta düzbucaqlı bir qaydada olduğu halda, üstləri çox künclü və plan xüsusiyyəti göstərir. Bu bürc hissəsinin bütün Türk quruluş dövrü xüsusiyyəti göstərir.
Səkkiz nömrəli bürc
Şimal üzü suri ilə şərq əyri oturuş divarın küncündə yer alan bu bürc, xaricdən kvadrat plan mərkəzindədir. Böyüklüyü və sağlam duruşu hələ də ayaqdadır. Bürcün alt mərtəbələri tamamilə köhnə quruluş xüsusiyyətinə malikdir. Köhnə tərkibə aid divar hörgüsünün üz daşları daha iri ölçüdədir.
Doqquz nömrəli bürc
İç qalanın şərq divarı ortasında yer alan bu bürcün əsas ilə birinci mərtəbə təşkil edən hissələri, qədim tikili kimi görünür. Alt bölmələrinin üstü daş tonoz hörgülüdür.
On bir nömrəli bürc
Türk quruluş dövründən xarici qalayla əlaqəli bu hissəsində olması və yeni təsis olunan qapı ilə (giriş) əlaqədar olaraq qurulmuş olmalıdır. İçə doğru arxasında qədim dövrün tin bürcündən mazğallı bir hissəsi olmaqda və arxa divar kimi istifadə edilir. Yuxarıya doğru ucaldılan əsas divarları, hər tərəf qapalı olaraq yaradılmışdır. İç qat bölmələri ağac materialıdır. İç qalanı əhatə edən qalın əsas divarlarından bürcün içinə ayrıca bir qapı ilə girilir. Üst qatlarda şərq və cənub istiqamətlərinə qeyd edən mazğal dişləri var. Ən yüksək mərtəbəyə qalxan pilləkən divar içinə yerləşdirilmiş, kargir pilləli olduğu kimi, ağac döşəməli mərtəbələr arasında ağacdan pilləkənlərin olması gərəyi var. Bu künc bürcü də, başqa bürclərə görə bir qüllə kimi yüksək tutulmuşdur.
On iki nömrəli bürc
Cənubi yüz qoruma divarının böyük miqyasda olan bürc biridir. Birinci mərtəbədə və orta qat divarının bir hissəsi köhnə tərkibdən qalanlardır. Orta qatın üç cəhətə vurğu edən dişli mazğalları Türk dövrünün tikilisidir. Bədən səviyyəsi və yüksək dendanlı hissələr tamamilə Türk quruluşunu təmsil edir.
Qala üzərində yerləşən kitabələr
thumb|right|200px|Axşam vaktı Kayseri qalası
İç qala və qala divarlarında Türk dövründən əvvələ aid hər hansı bir kitabə yoxdur. İç qalanın şimal istiqamətində olub "at meydanı" adı verilən yerin ayrıca bir sur ilə çevrilmiş yerləşdiyi qalıqlardan bilinir. Bu gün hərbi anbarın yerləşdiyi yerdə bu qala divarlarından qalan bir divar parçası üzərində dörd sətirdən ibarət kitabənin Dili belədir: "Bu mübarək quruluş, Keyhüsrevoğlu din və dünyanın şefi, fəthlər sahibi, dünya sultanlarının ağası, sultanların böyüyü möminlərin əmrinin depressiya, uca Sultan Keyqubadın dövründə 621-ci ildə (1224) tamamlanmışdır". Hər nə qədər bu mətndə "bu qala" və ya "qüllə" və "kiçik qala" mənasına olaraq "bu bürc" kimi bir sözlə kitabənin nəyə aid olduğu açıqlanmamışsa da qalanın bərpa olunaraq və ya genişləndirilərək tikilişinə dair olduğu kifayət qədər açıqlanmışdır. Yenə Sultan I Əlaəddin Keyqubad dövrünə aid başqa bir kitabədə isə qalanın xaricində olub at meydanı adlanan yerə nazir bürcün üzərindədir. İki sətir halında yerləşən Səlcuqilər xətlə yazılan kitabədə nə tarix, nə də çox məlumat vardır. Alaeddin Keyqubad çox vaxt Kayseri də yaşadığı və qalada təmir etdirdiyinə görə adı keçən hökmdar tərəfindən tikdirdiyi söylənə bilər. İç qalanın şərq ikinci qapısının iç tərəfində 0.50x0.50 metr ölçüdə Ərəbcə üç sətirlik bir kitaba yerləşir. M. Çayırdağ tərəfindən oxunan bu kitabədə "Dulqədiroğlu Nasıreddin Mehmedin oğlu böyük Əmir Hüsam Həsən tərəfindən 814-cü ildə tikilib" yazılıb. Bu kitabənin viran edilən bir neçə sözü oxunmayıb. "H. 814/m.1411" ildə Dulkadirlilərin əlinə Kayseri Qalası Dulkadiroğlu Nəsrəddin Mehmedin oğlu Həsən Bəy tərəfindən təmir edilmiştir. Karamanoğulları dövrünə aid olub iç qalanın cənuba doğru açılan qismini üzərində yerləşən mərmər lövhə üzərinə yazılmış iki sətirlik kitabə, Farsca olub 1466-cı ildə qalanın II Mehmedin əmri ilə Karamanoğlu Pirametin təmir etdirdiyi görülür. İkinci kitabənin olduğu mərmər lövhə cənub şərq qülləsindədir. Kitabə: "Murad Xanın oğlu Mehmed bu mübarək qalanı inşa edib. Memar Yəhya" ifadəsi var olub kitabənin nöqsanlı olması ehtimal edilir.
İç qalanın cənub qapısının qərbində 0.75x0.60 metr ölçüdə Ərəbcə dörd sətirlik kitabənin sonunda bir qismi yox olmuşdur. Kitabədə: "Dəlalət edən Türklər, Kəbənin dağıntı kimi Kayseri Qalasını və xalqını istila etdilər. Davudun oğlu böyük Əmir Şeyx Çələbi çıxdı "insanlarının xətalarını əfv edən, kinini susduran" . vaxtında təmir oldu. Allah mülkünü davamlı eləsin. Əziz Şeyx Çələbi nin oğlu Dəmir". Yazılmışdır. Buna görə Davud oğlu Şeyx Çələbi Kayserini işğalçılardan geri alaraq təmir etdirmişdir. Ona bu xidmətində Şeyx Çələbinin oğlu Dəmir də yardım etmişdir. Kitabənin itən qismində Karamanoğlu Mehmed yazır olmalıdır.
Qala Məscidi Şərifi
İç qala adlandırılan qalanın içində yer alan mətn bir məsciddir. Quruluş tərzi dörd kəmər ilə bir günbəz üzərində inşa edilmiş və evkaf idarəsində "Fateh Məscidi Şərifi" adı qeydiyyatdadır. Qala məscidi XV əsrdə Fateh Sultan Mehmet tərəfindən tikdirilmişdir. Gedik Əhməd Paşanın nəzarətində şəxsən Fateh Sultan Mehmetin fərmanı ilə tikilmişdir. Kayseri qalası 1467-ci ildə Qaramanoğulları bəyliyi Osmanlılara keçdiyi zaman məscid əvəzinə "Karamanoğlu Məscid-i Şərifi" adında xarab vəziyyətdə bir məscid yerləşirdi. Bu vəziyyətə görə məscidin tikiliş tarixi XV əsrin son rübünə təsadüf edir. Məscid daha sonra 1711, 1778, 1886 və son olaraq da 1990-cı ildə təmir edilmişdir.
Kayseri qalasının tikilmə dövrləri
Kayseri tarixi iç qalası başlıca iki hissədən meydana gəlir. Birinci dövr: Kayseri orta əsrlər (Bizanslı) quruluşu ilə birlikdə və ona bağlı olaraq təsis olunmuşdur. İlk quruluşda hərbi məqsədlərə görə bir obyekt ikən, şəhərin genişlənməsi ilə iç qalada bəzi yeniliklər düşünülmüştür. İkinci dövr: Tamamilə Türk suverenlik çağlarını əhatə edir. Anadolu Səlcuqlu Sultanlığı dövründə Kayseri şəhəri müəssisələrində geniş bir dəyişiklik düşünülməmişdir. Əl dəyişmələr zamanı ortaya çıxan xarabalıqlar təmir edilmiş və yeni istəyə görə kiçik bəzi dəyişikliklər edilmişdir. Türk quruluş dövründə qala və qalanın istifadə olunma məqsədləri da dəyişərək xarici şəhər suları qismən etinasızlıq edilmiş iç qala də bu çağda Anadolu şəhər və qəsəbələrində olduğu kimi başlı başına bir təminat yeri olaraq möhkəmləndirilmişdir.
Bidens kamerunensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Croton lawianus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Croton setigerus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Passiflora zamorana
(Passiflora zamorana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gənclik şəhəri (film, 1966)
Məzmun
Film Xəzərin sahilində salınmış ən gənc şəhər — Sumqayıtın 15 illiyinə həsr olunmuşdur.
Teklenburq
Teklenburq — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya torpağının Münster inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 70.37 km2, əhalisi 9408 nəfərdir (2006).
Səlcuq İnan
Selçuk İnan — Super Liqa təmsilçisi "Qalatasaray" və Türkiyə milli futbol komandasında yarımmüdafiəçi kimi çıxış etmiş türk keçmiş peşəkar futbolçu.
Həyatı
2008–2009 sezonunda əvvəlki məşqcisi Ərsun Yanal bu transferdə də baş rolu oynamış, oyunçusunu yeni komandasına gətirmışdı. Trabzonsporda 32 liqa matçında oynayaq Selçuk, 8 nömrəli formasıyla ilk çıxdığı iki matçda iki qol ataraq mövsümə əla başladı. Qalan matçlarda sadəcə bir dəfə qol ata bilən Selçuk, o qolla da komandasının liqa tarixindəki 2000-ci qolunun altına adını yazdıracaqdı.
Selçuk İnan, karyerasının ən yaxşı oyununu heç şübhəsiz 2011-ci ildə keçirdi. Komandasının(Trabzonspor) son həftəyə qədər çempionluq mübarizəsi apardığı 2010–2011 mövsümündə liqada 33 matça çıxan və bu matçların hamısında 90 dəqiqə forma geyən ulduz oyunçu, atdığı iki qoldan əlavə 13 qol pası verərək liqada ən çox qol pası verən oyunçulardan biri oldu.
Əməköməcikimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Birillik vә çoxillik ot, kol, liana vә ya ağaclardır. Yarpaqları növbәli, sadә dilimli vә ya barmaqvarı-mürәkkәb, yarpaqaltlıqlıdır. Gövdә vә yarpaqlarında sәciyyәvi ulduzvarı tüklәnmә, yerüstü zoğlarının toxumalarında selikli hüceyrәlәr var. Çiçәklәri iri vә ya orta ölçülü, tәk-tәk, yaxud çiçәk qruplarında toplanmışdır; çiçәk tacı 5 lәçәkli, çox vaxt әlvan rәnglidir; bәzi növlәrinin lәçәklәri burulmuş şәkildәdir. Sütuncuğu әhatә edәn çoxsaylı erkәkciklәri boru şәklindә bitişmişdir: yumurtalığı 5 vә ya daha çox bitişmiş meyvә yarpaqcıqlarından ibarәtdir. Meyvәsi yuvaların sayına görә ayrı-ayrı toxumlara bölünür (mәs., әmәkömәci) vә ya qutucuqdur (hibiskusda, pambıq kolunda vә s.), bәzәn gilәmeyvәdir (malvaviskus – Malvaviscus). Tropiklәrdә xüsusilә çoxsaylı vә müxtәlif olan 100 cinsdә birlәşәn 1200-әdәk növü var; meşә, savanna, bataqlıq vә dәniz sahillәrindә bitir.
Azәrbaycanda 9 növü mәlumdur. Əməköməcilər arasında lifli (pambıq kolu, kәnaf, kәndirotu, sida vә s.), tәrәvәz (bamiyə), "içki" (hibiskus karkade), dәrman (bәlğәmotu) bitkilәri var. Hibiskus, gülxәtmi, әmәkömәci, lovatera vә s. çox yayılmış bәzәk bitkilәridir.
Typhloseiopsis funiculatus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Croton subaemulans
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eero Retulaynen
Eero Retulaynen (13 oktyabr 1992) — Finlandiyalı kişi ağır atlet. 94 kq çəki dərəcəsində yarışır və beynəlxalq yarışlarda Finlandiyanı təmsil edir. Eero Retulaynen dünya çempionatlarında iştirak etmişdir. Son dəfə 2015 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatında mübarizə aparmışdır.
Fərhad və Şirin
Musiqidə
Fərhad və Şirin (opera) — 1910-cu ildə Aleksandr Oqenezaşvili və Mirzə Cəlal Yusifzadə tərəfindən yazılmış və 6 mart 1911-ci ildə Bakıda səhnələşdirilmiş Azərbaycandilli opera.
Litvada basketbol
Litvada basketbol — Litvada ən geniş yayılmış və məşhur idman oyunlarından biridir. thumb|right|Basketbol üzrə Litva komandası 1937-ci ildə Avropa çempionatında qazandıqları mükafatla birlikdə
Litva SSRİ-yə birləşdirildikdən sonra Litva oyunçuları basketbol üzrə kişilərdən ibarət SSRİ yığma komandasının əsasını təşkil edirdilər. 1990-cı ildə Litva müstəqillik qazandıqdan sonra ölkədə basketbol üzrə milli komanda yaradıldı və elə birinci, 1992-ci ildə keçirilən yay olimpiya oyunlarında basketbol oyunlarının bürünc mükafatçısı oldular. Sonralar basketbol üzrə Litva milli komandası Olimpiya oyunlarında daha iki bürünc medal, 2010-cu ildə keçirilən basketbol üzrə dünya çempionatında bürünc medal və Avropa basketbol çempionatında beş medal qazandılar.
"Dostluq" ordeni (Azərbaycan)
"Dostluq" ordeni — Azərbaycanın dövlət təltifi (orden). Azərbaycan Respublikasının 16 fevral 2007-ci il tarixli 248-IIIQ nömrəli Qanunu ilə təsis edilmişdir.
Statusu
Azərbaycan Respublikasının Dostluq ordeni Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına, əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə aşağıdakılara görə verilir:
Dostluq ordeni döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda "Şöhrət" ordenindən sonra taxılır.
Təsviri
left|thumb|200px|2011-ci ildə buraxılmış poçt markası Dostluq ordeni qızıldan düzəldilmiş itiuclu səkkizguşəli ulduz və onun üzərinə bərkidilmiş girdə lövhədən ibarətdir. Girdə lövhədə tutqun sarı rəngli qızıldan hazırlanmış relyefli quş qanadları arasında parlaq platindən düzəldilmiş yer kürəsi təsvir olunmuşdur. Girdə lövhənin kənarları qabarıqdır. Orden halqa və ilgək vasitəsilə Azərbaycan bayrağının rəngləriniəks etdirən lentə birləşdirilmişdir. Arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında ordenin nömrəsi həkk olunmuşdur.
Təltif dəstinə aşağıdakılar daxildir:
Poçt markası üzərində
2011-ci ilin sentyabr ayının 5-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan ordenlərinə həsr olunmuş yeni poçt markaları təqdim edilmişdir. Qiyməti 60 qəpik, tirajı isə 5000 ədəd olan həmin markalardan biri "Dostluq" ordeninə həsr olunmuşdur.
Sultan Şaylikov
Sultan Məmməd oğlu Şaylikov — Azərbaycanın SSR-nin Sosial-iqtisadi həyatının fəal iştirakçısı, Ağdam, Laçın, Şamaxı Qəza İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində şöbə müdiri.
Həyatı
Şaylikov Sultan Məmməd oğlu 1898-ci ildə Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasının (indiki Laçın rayonu) Alxaslı kəndində anadan olmuşdur.
1905-ci ildə Minkənd kənd orta məktəbinə daxil olmuş və ilk təhsilini orada almışdır.
1914–1919-cu illərdə Bakı şəhər Molotov adına Mexaniki zavodda fəhlə işləmişdir.
1919–1920-ci illərdə isə Bakı şəhər Hərbi Məktəbində hərbi təhsil almışdır.
1920-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarına qəbul olunmuşdur.
1920–1921-ci illərdə hərbi-siyasi işci kimi Şimali İranda hərbi xidmət göstərmişdir.
1920–1923-cü illərdə Bakı şəhər hərbi komissarı vəzifəsində işləmişdir.
1924-cü ildən 1935-ci ilədək Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin üzvü seçilmişdir.
1923–1924-cü illərdə Laçın Qəza İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini işləmişdir. Orada işləyərkən Laçın rayonunun bərpası, kəndlərinin abadlaşdırılmasında yaxından iştirak etmiş və 18 kənddə orta məktəb tikdirərək, yerli əhalinin maariflənməsində böyük rol oynamışdır.
1924–1926-cı illərdə Ağdam Qəza İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini işləmişdir. Həmin illərdə Hüsü Hacıyev İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur.
1926–1927-ci illərdə Şamaxı şəhər Qəza İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir. 1927–1929-cu illərdə Bakı şəhəri Su Təchizatı İdarəsində şöbə rəisinin müavini vəzifəsində işləmişdir.
1929–1930-cu illərdə Quba şəhəri Dairə İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini işləmişdir.
1930–1932-ci illərdə Laçın rayonu İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.1932–1933-cü illərdə Mingəçevir şəhəri "28 Aprel" sovxozunun direktoru olmuşdur.1934–1935-ci illərdə Alma-Ata şəhərində İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini, 1935–1938-ci illərdə elə həmin şəhərdə İctimai Təminat Komissarlığının sədr müavini işləmişdir. 1938–1946-cı illərdə bir çox azərbaycan ziyalıları kimi o da represiya qurbanı olaraq, siyasi dustaq kimi Sibirə sürgün edilmişdir. Məhbus cəzasını çəkərək, 8 ildən sonra vətənə qayıtmış və 1946–1949-cu illərdə Laçın şəhərində Pedeqoji Texnikomunda Rus dili müəllimi işləmişdir. Elə həmin illərdə də Bakıda Rus dili və Ədəbiyyatı Pedaqoji İnstitutunda ali təhsilini davam etmişdir. Lakin 1949-cu ildə yenidən siyasi dustaq kimi Qazaxıstan Cambul vilayəti, Çuysk rayonun Novotroisk kəndinə ömürlük sürgün edilmiş və həmin kənddə 1955-ci ilə qədər orta məktəbdə rus dili müəllimi işləmişdir. 1955-ci ildə bəraət qazanaraq, vətənə qayıtmışdır. 1956-cı ilin yanvarında Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində şöbə müdiri, həmin ilin iyun ayında 1967-ci ilin mart ayına qədər "Kür-Araz Su Tikinti" idarəsində rəis müavini vəzifəsində işləmişdir. Bütün həyatını xalqının maariflənməsinə, firavanlığına sərf etmişdir.
Azərbaycan, fars, rus və qazax dillərini mükəmməl bilirdi.
1967-ci ilin martın 24-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Passiflora xishuangbannaensis
(Passiflora xishuangbannaensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Croton sylvaticus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bidens aoraiensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çyornıy adası
Çyornıy — Şimal Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır rayonu ərazisinə daxildir.
Coğrafiyası
Kara dənizində, Oktyabr İnqilabı adasında yerləşən Qusinnıy yarımadasından 100 metr şərqdə yerləşir. Komsomoles adasından 4 km şimalda Qırmızı Ordu boğazında qərarlaşır.
Xüsusiyyətləri
Şimaldan-cənuba 1,2 km məsafədə uzanır. Eni 1 km-dir. Şimalı qayalıqdır. Cənub hissəsində buxta vardır. Buxtada kiçik adsız adalar vardır.
Typhloseiulus arzakanicus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Croton triacros
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gənclərin 50 yaşlı teatrı (film, 1979)
Məzmun
Film Maksim Qorki adına Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının 50 illik yubileyinə həsr olunmuşdur. Kinolentdə teatrın yaradılması tarixindən, onun bu günündən və sabahından, sovet və xarici ölkə dramaturqlarının əsərlərinin repertuarda özünə möhkəm yer tutmasından, teatrın yetirmələri olan tanınmış aktyorlardan, gənclərin mənəvi tərbiyəsində və estetik zövqlərinin artırılmasındakı rolundan bəhs olunur.
Seyidə Əl Hürrə
Seyidə Əl Hürrə (tam adı Seyidə əl-Hürrə bint Əli ibn Rəşid əl-Aləmi; ) — Tetuan hakiməsi, (1485–1542-ci ildən sonra), 1515–1542-ci illərdə Tetuanın kraliçası və XVI əsrin əvvəllərində dəniz quldurlarının şahzadəsi. O, müasir dövrdə islam qərbinin ən mühüm qadın şəxslərdən biri kimi tanınır. Türk dəniz qulduru Əlcəzair hökmdarı Oruc Barbarossa ilə birləşərək, Əl Hürrə Aralıq dənizinin qərb hissəsinə nəzarət edirdi. Oruc Barbarossa isə şərq hissəsini öz nəzarəti altında saxlayırdı. Həmçinin Seyidə Əl Hürrə Tetuanın məmuru idi. 1515-ci ildə, ərinin ölümüdən sonra, o, islam tarixində Əl Hürrə (şahzadə) adını əldə edən son şəxs olmuşdur. Sonra o, Mərakeş sultanı Əhməd əl-Outtasi ilə evlənir, lakin bunu etmək üçün Tetuanı tərk etməyə razılaşmır. Mərakeş tarixində bu ilk və yeganə Sultan izdivacı idi ki, paytaxt Fəs şəhərindən kənarda qeyd olunurdu. Seyidə Əl Hürrə "Hökumət qarşısında baş əyməyən azad, müstəqil, suveren xanım". Tetuan hakiməsi isə — Tetuan şəhərinin qubernatoru mənasın daşıyır.
Həyatı
Seyidə Əl Hürrə 1485-ci ildə Banu Rəşid adlı məşhur müsəlmanın ailəsində anadan olub. Onun ailəsi Mərakeş və ya Əndəlus mənşəlidi. Kral Ferdinand və İzabella 1492-ci ildə Rekonkistanın sonunda Qranada əmirliyini məğlub edərək dağıdandan sonra, o, ailəsi ilə birlikdə Mərakeşə qaçır və onlar Fəsin yaxınlığında Şafşavan adlı kiçik bir şəhərdə məskünlaşırlar..
Seyidənin uşaqlıq illəri, Qranadadan məcburi köçürülmə xatirələri istisna olmaqla, xoşbəxt və təhlükəsiz keçmişdir. O uşaq olarkən, atası öz dostuna onu ərə verməyi söz verir və 16 yaşında olarkən, Seyidə özündən 30 yaş böyük olan, Əl-Mandri adlı şəxslə ailə qurur. Bəzi qaynaqlarda Seyidənin Əl-Mandrinin oğlu, Əl-Mandri II ilə ailə qurması iddia olunur.
Ağıllı bir qadın olduğu üçün, Seyidə ərinə işlərin idarə olunmasında yaxından kömək edirdi və 1515-ci ildə, ərinin vəfatından sonra, o, Tetuan şəhərinin qubernatoru olur. İspan və portuqal tarixi qaynaqlarında Əl Hürrə "Diplomatik oyunlarda mahir partnyor" kimi qeyd olunur.
Tezliklə o yenidən nikaha girir. Bu dəfə onun seçimi Mərakeş sultanı, Əhməd əl-Outtasi olur. Sultan evlənmək üçün Tetuana gəlir. Səyidə israr edir və bununla hər kəsə, Sultanla evləndiyinə baxmayaraq, Tetuanın idarəetməsindən kənarlaşmayacağını göstərir.
Seyidə Qranadadan qaçmasını və alçaldığını unuda bilmirdi. "Xristian düşmənindən" qisas almaq arzusu ilə o dəniz qulduru olur. O Əlcəzair hökmdarı Oruc Barbarossa ilə danışıqlar aparır və onlar əlbir olub, Aralıq dənizini nəzarətləri altında saxlayırlar. Onun, Aralıq dənizinin üzərində hökmü olan bir şahzadə kimi, xristianların arasında böyük hörməti var idi. Həmçinin o, portuqal və ispan əsirlərinin azad olunması üçün danışıqların aparıldığı şəxs idi. Məsələn, Fatma Mernissinin "İslamın unudulmuş şahzadələri" adlı kitabında, 1540-cı ilə təsadüf edən sənədlər qeyd olunur. Onlara istinadən, "Cəbəllütariq boğazında uğurlu əməliyyatdan sonra, quldurlar külli miqdarda mal və əsir əldə etmişdirlər" və onların azad edilməsi üçün "İspanlar Seyidə Əl Hürrə" ilə danışıqlar aparmışdır.
Bəzi tarixçilər "Seyidə Əl Hürrənin hökmdar kimi qəbul olunması"nın qeyri-adiliyini onun "İspaniyanın güclü qadın hökmdarları, məsələn Kastilyalı Birinci İzabel kraliçası ilə Əndəlus tanışlıqları idi". Digərləri isə Əl Hürrənin qubernator olmasını "Aralıq dənizinin quldurlarının şübhəsiz lideri" olması ilə əlaqələndirirlər.
Seyidə Əl Hürrə sərgüzəşt və romantika dolu həyat yaşayıb. 1542-ci ildə, 30 il qubernator olduğundan sonra, kürəkəni onu devirərək, hakimiyyəti əlinə alır. Yəmən Times qəzetinə istinadən, "Onun bütün əmlakı və gücü əlindən alınmışdır və onun sonrakı taleyi məlum deyil".
Narvik Sırxayev
Narvik Zagidinoviç Sirxayev (Сирхайрин Нарвик Загьидинан хва; 16 mart 1974, Orta-Stal, Dağıstan MSSR, RSFSR, SSRİ) — ləzgi əsilli SSRİ, Rusiya və Azərbaycan futbolçusu, yarımmüdafiəçi.
Həyatı
Narvik Sirxayev 1996-1999-cu illərdə Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində 17 oyun keçirib və 1 qol vurub. Karyerası ərzində Mahaçqalanın "Dinamo", "Anji", həmçinin digər Rusiya klubları "Terek", "Torpedo-Metallurq" və "Lokomotiv"də oynayan Sırxayev "dəmiryolçular"ın heyətində çempionat (2002) və Superkubokun (2003) qalibi olub.
Azərbaycan milli komandasının sabiq futbolçusu Narvik Sırxayev 2009-cu ildə məşqçilik fəaliyyətinə başlayıb. 35 yaşlı veteran futbolçunun çalışdırıcı kimi ilk iş yeri Moskva "Lokomotiv"i olub. Sırxayev Rusiya çempionatının ikinci divizionun Qərb zonasında çıxış edən "Lokomotiv-2" komandasında baş məşqçi Yevgeni Xarlaçovun köməkçisi təyin edilib.
2008-ci ilin birinci yarısında Bakının "Olimpik" klubunda çıxış edən Sırxayev o vaxtdan Ali Məşqçilər Məktəbinin tələbəsidir.
Altay Sadıqzadə
Altay Oqtay oğlu Sadıqzadə — Azərbaycan rəssamı, Bakı Müasir İncəsənət Muzeyinin dizayneri, Azərbaycanın avanqard hərəkatının aparıcı nümayəndələrindən biri, SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü (1979).
Həyatı
Altay Sadıqzadə 27 aprel 1951-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1970-ci ildən Ə.Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbində, 1977-ci ildən isə İ.Surikov adına Rəssamlıq İnstitutunda təhsil almışdır. 1979-cu ildən SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.
Yaradıcılığı
Rəssamın ilk fərdi sərgisi 1988-ci ildə Bakıda keçirilmişdir. Rəssamın yaradıcılığının primitiv görünməsinə baxmayaraq, əsərləri akvarellə işlənmiş, maddi ağırlıqdan məhrum, ruhlandırılmış və parlaq koloritlə zəngindir. Bununla boya ilə işlənmiş formalar, öz-özünə kompozisiyaya həkk olunmuş rəngarəng yazılar təəssüratını oyadır. Rəssam əsərlərində qrotestlik xas olan obyektlərini təsvir edərkən onları ümumiləşdirir. Altay Sadıqzadənin əsərlərinə dinamika, bədii ifadənin emosional gücü, parlaq kolorit, ritm, kontrast xasdır. Rəssamın əsərləri Fransanın "Palais de Pap" və "D'Orange", ABŞ-nin "Van Droff" qalereyalarında, həmçinin Rusiya, Türkiyə, İspaniya, İran, İsrail, Almaniya, Polşada nümayiş etdirilib. Əsərləri müxtəlif muzey və şəxsi kolleksiyalarda saxlanır. Ekspozisiyada rəssamın kətan üzərində yağlı boya ilə işlədiyi "Aparatos-3" və quş uçuşunu seyr edən, qırmızı rənglə boyanmış metaldan hazırladığı "Quş uçuşunu seyr edən" dekorativ heykəli nümayiş olunur.
Ailəsi
Altay Sadıqzadə Azərbaycanın xalq rəssamları Oqtay Sadıqzadə və Elmira Şahtaxtinskayanın oğlu, filoloq Nərgiz Paşayevanın həyat yoldaşıdır.
Mikayıl Əbdürrəhmanov
Mikayıl Əbdürrəhmanov — Azərbaycan rəssamı.
Həyatı
Mikayıl Əbdürrəhmanov 1953-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1972-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin rəngkarlıq fakültəsini bitirəndən sonra, təhsilini İ.Repin adına Sankt-Peterburq Rəssamlıq Akademiyasının rəngkarlıq fakültəsində davam etdirmişdir (1979). Rəssam ilk dəfə sərgidə 1973-cü ildə iştirak etmişdir. Əsərləri Azərbaycanda və xarici ölkələrdə şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. Mikayl Əbdürrəhmanov bir çox beynəlxalq sərgilərin də iştirakçısı olmuşdur.
Ekspozisiyada rəssamın “Planetlərin paradı” (kətan, yağlı boya) və “Gecə şəhəri” (kətan, yağlı boya) əsərləri nümayiş etdirilir.
Qaraçöhrə
— qaraçöhrəkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Hündürlüyü 18 (20) m-ə qədər və diametri 60-80 (100) sm olan ağac və ya böyük koldur.Qabığı boz çalarlı qırmızı-qonur rəngdə olub,hamar və ya lövhəşəkillidir.
Yarpaq
Yarpaqları xətvari, yastı, uzunluğu 2-4 sm, eni 1,8–2 mm-dir, üst tərəfdən tünd-yaşıl,parlaq, alt tərəfdən solğun rəngli, tutqun,kənarları az qatlanmış formadadır.
Çiçək
Erkəkcikli çiçəklərinin uzunluğu 10 mm olub, budaqların aşağı səthində yerləşmişdir.Dişicikli çiçəkləri təkdir, əsasında bir neçə cüt pulcuqşəkilli yarpaqlarla əhatə olunmuşdur.
Meyvə
Meyvələri qırmızı rəngli və şarşəkillidir,yuxarı hissədə açıqdır. Toxum ətrafında iki örtük vardır; daxili örtük oduncaqlaşan və xarici örtük isə ətli, parlaq tünd-qırmızı rənglidir, (yalançı giləmeyvə) şirəlidir və şirin dadı vardır.
Çiçəkləməsi
Mart
Meyvə verməsi
Mart-Aprel Azərbaycanda yayılması: BQ qərb, BQ şərq, BQ (Quba), KQ şimal, KQ mərkəzi, KQ cənub, (Şuşa) Lənk. dağ. Aşağı dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına qədər (d.s.y.1900 m).
Yaşayış mühiti
Qaranlıq meşələrdə qarışıq formada rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Dekorativ bitkidir.Yarpaqlarından xalq təbabətində dərman kimi istifadə edilir. Oduncağı bir çox məmulatların(xarrat, çilingər, mebel və s.) hazırlanması üçün yüksək qiymətləndirilir.
Qoyunnoxudu
Qoyunnoxudu (Cicer arietinum) — paxlakimilər fəsiləsindən bitki növü.
Yayılması
Bitki dünyanın 30 ölkəsində becərilir. Qoyunnoxudu əkilən yerlərin ümumi sahəsi 8,6 mln. ha-dır və bunların 90%-i Asiyanın tropik və subtropik ərazilərində — Hindistan, Çin və Pakistanın payına düşür. Afrikada (Mərakeş, Tunis, Efiopiya) və Amerikada (Kolumbiya və Meksika) əkin sahələri azdır. Bitkinin məhsuldarlığı 0,6-0,8 t/ha-dır.
Məhəmməd Olcaytu
Sultan Məhəmməd Olcaytu xan — Qazan xanın qardaşı, Arqun xanın ikinci oğlu, elxan.
Həyatı
Olcaytu xan 24 mart 1282-ci ildə doğulmuşdur. Arqun xan və xristian Uruk xatunun oğludur. İlk adı Nikolas idi. Əvvəlcə buddist, daha sonra qardaşı Qazan ilə birlikdə sünni olmuşdu. Daha sonralar — 1310-cu ildə, Əllamə Hillinin təsiri ilə şiə olmuşdur. Bundan sonra adını Məhəmmədə çevirmişdir.
Hakimiyyəti
1304-cü ildə qardaşı Qazan xanın yerinə xan seçilmişdir. Həmin il Arqun xan dövründən bəri salınmağa başlamış Sultaniyyə şəhərinin tikintisi bitmişdir. Xan, Sultaniyyəni paytaxt, Bağdadı isə qış iqamətgahı kimi istifadə edirdi. 1309-cu ildə Şirazda "Seyyidlər evi"nin əsasını qoymuş, hər il 10000 dinar maaş vermişdi. 1312-ci ildə Məmlüklərə qarşı monqolların son yürüşünü başlatmış və məğlub olmuşdur.
1305-ci ildə Olcaytu Bizans imperatoru II Androniklə ittifaqa girmiş və birlikdə Osman bəyi məğlub etmişdilər.
Ticarət münasibətləri
Hakimiyyətinin ilk ilində Genuya respublikası ilk dəfə Təbrizdə konsulluq açmışdır. Bundan əlavə 1306-cı ildə Venesiyalılara da azad ticarət hüququ verilmişdi. Avropa ölkələrindən gətirdiyi mancanaq ustaları sayəsində Herat şəhərini ələ keçirmişdi. Olcaytunun Avropalılarla Məmlüklərə qarşı yeni müharibə planı baş tutmamışdı. Bu isə 1313-cü ildə Kebek xanın Xorasana daxil olmasına bəhanə verdi. Çağatay ordusunda Yasavur xanın elxanilərin tərəfinə keçməsi ilə Kebek xan məğlub oldu. Ölcaytu, Yasavur xana Badğis vilayətini verdi.