cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarı gəlin (rəqs)
İfası
"Sarı gəlin" rəqsi müxtəlif festivallarda, rəqs müsabiqələrində və tədbirlərdə Azəbaycan rəqqasələri tərəfindən dəfələrlə ifa olunur. Məsələn, 2017-ci ildə Moskvada keçirilən müasir və folklor rəqsləri üzrə Avropa çempionatında iştirak edən Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin şagirdlərində ibarət olan "Alov" rəqs kollektivi Emil Pənahovun rəhbərliyi ilə üçüncü kateqoriyada (folklor stilizasiya - ansambl, 9 nəfər) "Sarı gəlin" rəqsini ifa edərək ikinci yerə layiq görülüb. Həmin il Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzinin bədii kollektivi İtaliya Respublikasında keçirilən “Sərhədsiz Yaradıcılıq-2017” adlı beynəlxalq uşaq müsabiqə festivalında iştirak edib və “Rəqs” nominasiyası üzrə “Odlar yurdu – Azərbaycan” kompozisiyası ilə çıxış edib. Kompozisiya muğam, folklor, “Sarı gəlin” və digər milli rəqsləri öz tərkibində birləşdirib. Rəqs qrupu 15 ölkənin içərisində qalib olaraq I yerə layiq görülüb və Qran-pri mükafatını əldə edib. 2019-cu ildə isə Bakının 279 nömrəli tam orta məktəbin IX sinif şagirdi Leyla Qədimlinin Moskva şəhərində təşkil olunan “Millətin qızılı” (“Золото нации”) çoxjanrlı incəsənət müsabiqəsində nümayiş etdirdiyi “Sarı gəlin” rəqsi maraqla qarşılanıb. Məktəbli uğurlu çıxışına görə I dərəcəli diploma layiq görülüb.
Keti Lamkin
Keti Lamkin — ABŞ aktrisası.
Karajal
Karajal  — Qazaxıstanın Karaqanda vilayətində, Qaraqanda şəhərindən 320 km cənub-qərbdə regional bir tabelik şəhəri. Jarık - Jezkazqan xəttindən dəmir yolu xəttinin terminal stansiyası (66 km). Dağ-mədən sənayesinin (dəmir filizi) inkişafı ilə əlaqədar olaraq meydana gəldi.
Karazhal qəsəbələri şəhər rəhbərliyinə tabedir:
Bundan əlavə, keçmiş ZhGOK-un alt təsərrüfatı olan Ktai (Aktai), Klych, VSO, GRE qəsəbələri, Şalgiya kurortu da var.
Avqust Ferdinand Möbius
Həyatı
Möbius Saksoniya-Anhalt, Schulpforta şəhərində anadan olub. 13 yaşına qədər evdə daha sonra isə 1803-cü ildə Schulpforta'nda Kollecinə daxil oldu və 1809-cu ildə buradan məzun oldu.
Ömər Fərrux Əfəndi
Ömər Fərrux Əfəndi — son Osmanlı xəlifəsi Əbdülməcid Əfəndinin oğlu, son Osmanlı padşahı VI Mehmed Vahidəddinin kürəkəni. 1919–1924-cü illərdə Fənərbaxça FK-ya rəhbərlik etmişdir.
Həyatı
200px|thumb|left|Ömər Fərrux Əfəndi və xanımı [[Sabiha Sultan]] Şahzadə Ömər Fərrux Əfəndi 29 fevral 1898 tarixində Çırağan sarayında dünyaya gəlmişdir. Atası son Osmanlı xəlifəsi Əbdülməcid Əfəndi, anası isə onun ilk xanımı olan Şahsüvar Başqadınəfəndidir. Hərb məktəbindən məzun olduqdan sonra Almaniyadakı Potsdam hərbi məktəbinə daxil oldu. Birinci Dünya müharibəsində Verdun cəbhəsində vuruşmuşdur. Müharibənin ardından 29 aprel 1920-ci ildə atasının əmisi oğlu və son Osmanlı padşahı VI Mehmed Vahidəddinin qızı Sabiha Sultanla evləndi. Bu evlilikdən 3 qızı — Nəslişah Sultan, Xanzadə Sultan və Nəcla Sultan dünyaya gəldi. Böyük qızı Fatma Nəslişah Sultan Osmanlı Xanədan dəftərinə adı yazılan son Osmanlıdır. Alman imperatoru II Vilhemi Osmanlı sultanı V Mehmed adına ziyarət edən Şahzadə Mehmed Vahidəddin Əfəndini, Mustafa Kamal Paşa ilə birlikdə müşayiət etdi.
Daha çox futbola olan marağı ilə tanınırdı. 1919-cu ildə 21 yaşında ikən Fənərbaxça FK-na rəhbər seçildi və sürgün səbəbilə ölkəni tərk edənə qədər bu vəzifəsini davam etdirdi.
1921-ci ilin aprelində Milli mübarizə hərəkatına qatılmaq üçün Anadoluya getmiş, Mustafa Kamal Paşanın keçmiş dostu olmasına baxmayaraq Ankara hökuməti tərəfindən geri göndərilmişdir. 4 mart 1924-cü ildə TBMM-nin qəbul etdiyi xilafətin ləğvi və Osmanlı ailəsinin sürgünü qanunu ilə ölkəni tərk etdi və bir daha geri dönə bilmədi. Kiçik qızları Nəcla Sultan isə ailənin sürgündə yaşadığı Nitsa şəhərində dünyaya gəlmişdir. Ailə bir müddət İsveçrədə yaşadıqdan sonra, böyük qızı Fatma Nəslişah Sultanın evlənərək Misir şahzadəsi olduğu Misirdə, daha sonra isə Fransada yaşadı. 1948-ci ildə xanımı Sabiha Sultandan boşandı və həmin ilin 31 iyulunda İsgəndəriyyədə əmisi Yusif İzzəddin Əfəndinin qızı Mehriban Mihrişah Sultanla evləndi.
Siyasi korrupsiya
thumb|400px|Siyasi korrupsiya thumb|Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Korrupsiyaya qarşı Konvensiyası Siyasi korrupsiya — gəlir əldə etmək üçün hökumət rəsmiləri və ya onların şəbəkə əlaqələrindən qeyri-qanuni şəxslərin səlahiyyətlərinin istifadəsi. Korrupsiyanın müxtəlif forması var: rüşvət, qəsb, nepotizm, parokializm, qəyyumluq və mənimsəmə.
Avstriya himni
Avstriya himni — 22 oktyabr 1946-cı ildən Avstriyanın federal himni. Himninin musiqisi Volfqanq Amadey Motsartın ölümündən 19 gün əvvəl, 5 dekabr 1791-ci ildə tamamladığı "Mason kantata" adlı son əsərindən götürülüb. Müasir musiqişünaslıqda isə belə hesab edilir ki, bu xüsusi melodiya Motsart tərəfindən deyil, onun həmkarı İohan Holzer tərəfindən yazılmışdır. Himninin sözləri Paula fon Preradoviç tərəfindən yazılmış və 1947-ci ildə müsabiqə əsasında təsdiq edilmişdir.
Hörümçək-adam: Evə qayıdış
Hörümçək-adam: Evə qayıdış (film, 2017) - Rejissoru Con Uotts olan, Hörümçək-adam rolunu Tom Hollandın canlandırdığı, ABŞ istehsalı on altıncı Marvel Kinematoqrafiya Kainatı super qəhrəmən filmidir.
Məzmun
Qisasçılar ilə yaşadığı macəranın həyacanına qapılan gənc Piter Parker özünü isbat etmək istəyi ilə yaşayan bir cavandır. Ancaq yaşına görə böyük olan bir çox fərqli məsuliyəti var. May xalası ilə yaşayan gənc Piter bir yandan da ona göz qulaq olan Toni Stark (Iron Man) ilə dostluğunu möhkəmləndirmişdi. Məktəb həyatına öyrəşməyə və adi bir gənc kimi yaşamağa çalışan Piterin ağlında isə cinayətkarlarla mübarizə aparmaq və dünyanı daha təhlükəsiz bir hala gətirmək var idi. Vulture yeni bir düşməni olaraq meydana çıxanda isə Piterin özünü göstərmək fürsəti yaranacaq, ancaq ən dəyərli gördüyü həkəs təhdid altında olacaqdı.
Bəxşiş
Bəxşiş — çaypulu, ianə və Yaxın Şərq və Cənubi Asiyada siyasi korrupsiyanın və rüşvətin müəyyən formalarından biri.
Doğum günü
Azərbaycanda doğum günü
300px|thumbnail|Təbiətdə doğum günü sevinci Azərbaycanda adətən uşaqlar üçün doğum günlərinin keçirilməsi bir çox ailələrdə vacib sayılır. Doğum günündə süfrəyə üzərinə şamlar düzülmüş tort gətirilir.
NGC 1314
NGC 1314, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Scd tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İtirilmiş zamanın axtarışında
İtirilmiş zamanın axtarışında — Marsel Prust həyatının son 17 ilində yazdığı nəhəng romandır. Roman ümumilikdə 4215 səhifədən ibarətdir. XX əsr ədəbiyyatının ən böyük əsərlərindən biri hesab olunur.
Azərbaycan SSR hökuməti (1953–1955)
1953–1955-ci illər Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının hökuməti — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Azərbaycan SSR Ali Sovetinin III çağırışının beşinci sessiyasından sonra formalaşdırılmış tərkibi. 18 aprel 1953-cü ildən Azərbaycan SSR Ali Sovetinin IV çağırışının birinci sessiyasındək, yəni 26 mart 1955-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir.
Speyşer düşərgəsi qətliamı
Speyşer düşərgəsi qətliamı — 12 iyun 2014-cü ildə İŞİD dəstələrinin Tikrit də yerləşən Speyşer düşərgəsi aviabazasına hücum edib 1,566 şiə iraqlı kursantı öldürməsi. Hücumun baş verdiyi vaxtda aviabazada 4,000–11,000 arası silahsız kursant var idi. İŞİD döyüşçüləri şiə olan və müsəlman olmayan kursantları bir yerə yığmış və onları öldürmüşdür. İraq hökuməti qətliama görə həm İŞİD qruplaşmasını, həm də İraq ın Ərəb Sosialist Dirçəlişi Partiyası nı günahlandırmışdır.
Hücum
Buraxılan şəkillər İŞİD-in kursantların əllərin bağlayıb onları yük maşınına yerləşdirməsini, digər şəkillər isə İŞİD döyüşçülərinin yerdə uzanan kursantları edam etməsini təsvir edirdi. İŞİD-in paylaşdığı təbliğat xarakterli videolar çölün ortasında qəbirdə uzanan yüzlərlə kişini güllələyərək edam etməsini təsvir edirdi. Bəzi kursantlar özlərini qana bulayaraq ölümlərini saxtalaşdırdılar və gecə vaxtı düşərgədən qaçdılar. Düşərgədən qaçan Əli Hüseyn Xadim "New York Times" qəzetinə qırğın barədə müsahibə vermişdir.
İraq Şam İslam Dövləti qətliamın videolarının paylaşmışdır. Videoda onlarla kursantın dar yerə yerləşdirildiyi təsvir edilirdi. Onlardan bəziləri mülki geyimdə idilər. Bəzi məhbuslar İraqın Baş Nazirini tənqid etməyə, digərləri isə "Yaşasın İslam Dövləti!" deməyə məcbur edilmişdir. Bəzi kursantlar tüfənglə döyülərək öldürülmüşdür.
Nəticə
thumb|250px|Speyşer düşərgəsində törədilən qətliamda həlak olanlar üçün [[Tikrit dövlət binasında ucaldılmış memorial.]] İraq hökuməti Ərəb Sosialist Dirçəlişi Partiyası nın 57 üzvünün qətliamda iştirak etdiyini iddia etmişdir. Paylaşılan şəkillərin bütün silahlı döyüşçülərin İŞİD üzvü olduğunu göstərməyinə baxmayaraq, hökumət "şübhəsiz və gümansız ki, bu cinayətkarlar qadağan olunmuş BƏƏS Partiyasındandırlar" demişdir. Ölkənin Müdafiə Naziri Sədun Ər-Dulaymi təriqətçi təbiətə mənsub olmadığını demişdir. İraq Silahlı Qüvvələri nin deleqatı Qasım Ətta düşərgədə xidmət edən 11 minə yaxın kursantın və əsgərin yerinin naməlum olduğunu və onların bir neçə mininin dövlət binalarında və ya onların yaxınlıqlarında, Ər-Buaqail vilayətində və Bəduş həbsxanasında məzhəb fərqinə görə qətlə yetirildiyini demişdir.
2 sentyabr 2014-cü ildə öldürülən və itkin düşən kursantların ailələrinin 100-dən çox üzvü İraq parlamentinə daxil olmuş və üç mühafizəçi yaralanmışdır. Bir gündən sonra parlamentdə qırğını müzakirə etmək üçün ailə üzvləri ilə Sədun Ər-Dulaymi və bir neçə hərbi vəzifəlilər arasında bir iclas keçirilmişdir.
16 sentyabr 2014-cü ildə İraq Kürdüstanı nın Asayiş qüvvələri Kərkük ün cənubunda baş verən qətliamda iştirak etməklə təqsirlənən 4 nəfəri həbs etmişdir. Anonim təhlükəsizlik mənbəyi "əməliyyatın kəşfiyyatçıların əldə etdiyi məlumata əsaslanaraq həyata keçirildiyi"ni iddia etmişdir.
18 sentyabr 2014-cü ildə İraqın İnsan Hüquqları Nazirliyi itkin düşən kursant və əsgərlərin sayının 1095 olduğunu açıqlamışdır. İraq hökuməti itkin düşən kursantların ailələrinə 10,000,000 İraq dinarı (təxminən 8,600 ABŞ dolları) ödəmişdir.
2015-ci ilin aprel ayında İraq ordusunun Tikritdə İŞİD dəstələrini məğlub etməsindən sonra kursantların meyitlərini daşıyan kütləvi qəbirlər aşkar edilmişdir. 2015-ci ilin dekabr ayında qətliamda iştirak etməklə təqsirlənən iki şəxs Finlandiya nın Forssa qəsəbəsində həbs edilmişdir. Şübhəli şəxslər 11 nəfərin edam edildiyi İŞİD-in təbliğat xarakterli videolarından tapılmışdır. Polis şəxsin Finlandiya hökumətinə sığınacaq üçün applikasiya verib-verməməsini açıqlamamışdır. 13 dekabrda 24 yaşlı əkizlər silahsız kursantları öldürməklə müharibə cinayətkarlığı etmək, eləcə də "terrorçu hədəflərlə ağır hücümlar" etməklə təqsirlənərək həbs edilmişdir.
2016-cı ilin avqust ayında 36 nəfər qətliamda iştirakına görə edam edilmişdir. 6 sentyabr 2016-cı ildə Kətayib Ər-İmam briqadasının üzvləri içərisində 30 meyitin olduğu üç kütləvi məzar aşkar etmişdir. 2017-ci ilin avqust ayında 27 nəfər qətliamda iştirakına görə edam edilmiş, 25 nəfər isə dəlil çatışmamazlığına görə bəraət edilmişdir.
Doksinq
Doksinq — sənədlərin izlənilməsi, bir şəxs haqqında İnternet vasitəsilə özəl məlumatların araşdırılması və dərc edilməsi təcrübəsini əks etdirən qısaltma.
Yeni Türkiyə Partiyası (2002)
Yeni Türkiyə Partiyası(YTP) — 2002-2004-cü illərdə mövcud olmuş sol mərkəzçi siyasi partiyadır.
Tarixi
3 Noyabr 2002-ci ildə keçirilən növbədənkənar ümumi seçkilərdə 1,15% səslə varlıq göstərə bilmədiyi üçün başda Hüsamettin Özkan olmaqla partiyadan böyük fasilələr yaranmışdı. 2004-cü il yerli seçkilərdə səslərin 0,32%-ə düşməsi və İsmayıl Cəmin ağır xəstələyi səbəbindən YTP siyasi varlığını daha çox davam etdirə bilmədi. 3 oktyabr 2004-cü ildə İsmail Cem, CHP lideri Dəniz Baykalın YTP-nin CHP-yə qatılmaq çağırışını qəbul etdiyini açıqladı. 24 oktyabr 2004-cü ildə Ankarada da keçirilən Yeni Türkiyə Partiyasının Böyük Qurultayında başqan İsmayıl Cem-in təklifi qəbul edilmiş və 315 nümayəndədən 303-nün səsi ilə CHP-yə üzv olmaq qərarı verilmişdir.
Zəligöl
thumb Zəligöl — Azərbaycanın Göygöl rayonu ərazisində yerləşən göl. Göl yüksək subalp cəmənlikləri ərazisində yerləşir. Bütünlüklə su bitkiləri ilə örtülmüşdür. Bu isə əraziyə bir çox su quşlarını cəlb edir (vağlar, çüllütlər və ördəklər). Gölün bu cür adlanmasına səbəb onu ərazisində çoxlu sayda zəlinin olmasıdır.
Zəligöl şirin sulu, axarlı göldür. Murovdağ silsiləsinin şimal yamacında, Göygöldən 1,5 km. cənubda, 1000 m. yüksəklikdə yerləşir. Xocavənd rayonunda da eyniadlı göl var.
Nofəl Əlizadə
Nofəl Qənbər oğlu Əlizadə (13 yanvar 1992; Saatlı, Bərdə, Azərbaycan — 28 sentyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin MAXE əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Nofəl Əlizadə 13 yanvar 1992-ci ildə Bərdə rayonu Saatlı kəndində anadan olub. Ailədə cəmi iki övlad olan Nofəlin özündən başqa bir bacısı var. Nofəl həqiqi hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra 2013-2019-cu illərdə Daxili Qoşunların sıralarında müddətdən artıq hərbi xidmət keçib.
Hərbi xidmətləri
2020-ci ildə yenidən hərbi xidmətə dönmüşdür. 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Nicat Əlizadə Talış Suqovuşan döyüşlərində savaşıb. 29 sentyabr 2020-ci il tarixində düşmən tərəfindən atılan artilleriya mərmisinin partlaması nəticəsində aldığı qəlpə yarasından şəhid olub. Bərdədə dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nofəl Əlizadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nofəl Əlizadə ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Heydər Əliyev Sarayı
Heydər Əliyev Sarayı — Ümummilli liderin adını daşıyan saray paytaxtımızın memarlıq simasında xüsusi yeri olan möhtəşəm məkan, həm də ölkənin baş səhnəsi, əsas konsert salonu.
İllər boyu ictimai-siyasi, mədəni kütləvi tədbirlərə ev sahibliyi edən, Azərbaycan xalqının həyatında önəmli hadisələri, tədbirləri səhnəsindən geniş tamaşaçı kütləsinə çatdıran saray bu gün də qaynar həyatını yaşayır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 19 fevral 2007-ci il tarixli sərəncamına əsasən əsaslı təmirə dayandırılan Heydər Əliyev Sarayı aparılan təmir-bərpa işləri nəticəsində möhtəşəm mədəniyyət kompleksinə çevirildi.
Sarayının səhnəsində çıxış edən artistlərin şəkilləri, fotoarxivindən düzəldilmiş fotoqalereyaya daxil olaraq, keçirilmiş konsertlər haqda daha ətraflı məlumat almaq mümkündür. Bu fotoşəkillərin çoxu eksklüzivdir və ilk dəfə nümayiş etdirilir.
Sarayın adı ilk öncə Lenin Sarayı, sonra Respublika Sarayı, 10 mart 2004-cü ildən isə Heydər Əliyev Sarayı olub.
Bütün texniki avadanlıq – səhnənin qalxıb-enən döşəməsi, hər iki istiqamətdə hərəkət edən transpartör lenti, konsert proqramının daha yüksək səviyyədə keçirilməsi üçün ABŞ, Kanada və Yaponiyadan gətirilmiş müasir, dünya standartlarına uyğun işıq və səs texnikası qurulmuşdur.
Tarixi
XX əsrin ikinci yarısında Azərbaycanın paytaxtında yeni və maraqlı memarlıq abidələri ucaldılmağa başlandı ki, bunların sırasına Akademik Milli Dram Teatrı, Gənc Tamaşaçılar Teatrı üçün inşa edilən yeni binalar daxil idi. Kinoteatrlar, mədəniyyət sarayları şəbəkələri genişləndirildi. 1960-cı ildən Bakıda genişekranlı kinoteatr tikilməsi qərara alındı ki, bu tikintiyə 1962-ci ildə başlanıldı.
Bu gün Bakının mərkəzi meydanlarından birində qərar tutan Heydər Əliyev Sarayının maraqlı tikilmə tarixçəsi var. 1960–1970-ci illər arasında iki dəfə Bakıda geniş səhnəli kinopanarama binasının tikilməsi qərara alınsa da, nədənsə, inşaat işləri yarımçıq dayandırıldı. Üç, dörd ildən sonra yenidən tikinti işləri başlanıldı. Bu dəfə kinokonsert salonu tikmək istəyirdilər. Kompleksin tikintisinə 1962-ci ilin mayında başlandı. Bir müddət inşaat işləri davam etdirildi, divarlar bir-iki metr qalxdı, lakin az keçməmiş iş dayandırıldı, bir-iki ildən sonra tamamilə unuduldu. Tikinti işlərinə yalnız ölkədə quruculuq və abadlığın vüsət aldığı dövrdə, 1969-cu ildə Heydər Əliyevin Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi vəzifəsinə təyin olunmasından sonra başlanıldı. Dahi lider ölkədə tikinti işlərinə rəhbərliyi tanınmış inşaat mühəndisi Əliş Ləmbəranskiyə tapşırdı. Beləliklə, tikintisi on illərlə ləngiyən binada inşaat işləri sürətləndirildi. Qayğıkeş rəhbərliyin gündəlik nəzarəti sayəsində iki il ərzində Respublika Sarayının (keçmiş V. İ. Lenin adına saray) tikintisi başa çatdırıldı. 1972-ci ilin dekabrın 11-də tikintinin qabaqcılları iş yoldaşlarının alqışları altında sarayın rəmzi açarını Heydər Əliyevə təqdim etdilər. Bu açar ən qiymətli xatirə əşyası kimi sarayda indi də qorunub saxlanılır. Həmin gün bu möhtəşəm sarayın səhnəsində ilk böyük qala konsert keçirilidi. Konsertdə respublikanın adlı-sanlı, görkəmli incəsənət ustaları iştirak ediblər. O vaxtdan saray Türkiyə, Yuqoslaviya, Çexoslovakiya, İngiltərə, Amerika kimi böyük ölkələrdən, SSRİ-nin bütün regionlarından incəsənət xadimlərinin çıxışları ilə yanaşı, vacib hadisələrin də qeyd olunduğu məkana çevrildi. Yüksək peşakarlıq səriştəsi olan Əliş Ləmbəranski tikintiyə rəhbər təyin edildi. Binanın fəaliyyət məqsədi də dəyişdirilərək, onun möhtəşəm Saray olması üçün layihədə müəyyən dəyişikliklər edildi. Tikintinin baş memarları Vadim Şulqin və Eduard Melxisedekovdur.
Saray ilk başlanğıcda iri formatlı filmlər nümayiş etdirmək üçün 2500 yerlik geniş panoramlı kinoteatr üçün nəzərdə tutulmuşdu. Binanın tikintisinə Moskva, Ukrayna, Özbəkistan, Gürcüstan, Latviya, Estoniya və Litvadan mütəxəssislər dəvət olunmuşdu. Sarayda mürəkkəb texniki qurğular, binanı isti və soyuq hava ilə təmin etmək üçün müxtəlif mexanizmlər, elektrik yarımstansiyası, səhnə səthinin və orkestrin enib-qalxması üçün çox mürəkkəb avadanlıqlar quraşdırılmışdı. Sarayın səhnəsi ən müasir texniki qurğularla təmin olunmuş, müxtəlif hündürlüklərə enib-qalxan səhnə döşəməsi, hər iki tərəfə hərəkət edən iki xüsusi döşəmə, mexaniki idarə olunan rəngarəng pərdələr, ən mürəkkəb rəng çalarlarını yarada bilən işıq sistemi, avtomatik idarə olunan yüksək səviyyəli səs gücləndirmə texnikası, müxtəlif çeşidli mikrofonlar, orada çalışan rejissor və digər yaradıcı işçilər, eləcə də səhnədə çıxış edənlər üçün hər cür imkan yaradılmışdı. Sarayda keçirilən rəsmi tədbirlərdə çıxışlar müxtəlif dillərə tərcümə edilir, xüsusi aparatın köməkliyi ilə salonda əyləşənlərə çatdırılırdı.
Qeyd edək ki, keçmiş sovetlər ittifaqında belə saray Moskva və Sankt-Peterburq da daxil olmaqla cəmi 7 şəhərdə tikilmişdi.
1972-ci il dekabr ayının 14-də Saray öz qapılarını tamaşaçıların üzünə açdı. Açılış üçün çox böyük konsert proqramı hazırlanmışdı. Təntənəli konsert proqramı Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin ifasında Üzeyir Hacıbəylinin "Koroğlu" operasının uvertürası ilə açıldı. Konsertdə Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblı, "Qaya" vokal kvarteti, SSRİ xalq artisti Hökümə Qurbanova, Zeynəb Xanlarova, Lütfiyar İmanov, Aşıq Pənah Pənahov və bir çox başqa incəsənət ustaları iştirak edirlər.
Bu səhnə bir çox möhtəşəm hadisələrə şahidlik edib. Ulu öndər Heydər Əliyev 1972 −2002-ci illər arasında bu gün onun adını daşıyan Sarayda keçirilən respublika, ittifaq və beynəlxalq əhəmiyyətli möhtəşəm tədbirlərdə daim iştirak edirdi. Sənətə, mədəniyyətə, iqtisadiyyata, respublikanın uğurlarına, el şənliklərinə həsr olunan tədbirlərin əksəriyyətində Heydər Əliyev müdrük çıxışları ilə yaddaşlara həkk olubdu. Elə bu səbəbdən də mədəniyyət ocaqları sırasında özünəməxsus yeri olan ölkənin mərkəzi konsert salonu öz qurucusu – ümummilli lider Heydər Əliyevin adını daşıyır. Nəhayət, bu möhtəşəm saray özünün ikinci həyatına ölkə başçısı cənab İlham Əliyevin diqqət və qayğısı ilə qədəm qoyub. Prezidentin müvafiq qərarı ilə yüksək səviyyədə əsaslı təmir-bərpa olunan saray ümumilikdə dövlətimizin mədəniyyətə, onun inkişafına göstərdiyi münasibətin bariz nümunəsidir. Bunun nəticəsidir ki, bu gün paytaxt Bakımızın, ölkəmizin rəmzinə çevrilən bu konsert müəssisəsi özünün gözəlliyi və möhtəşəmliyi ilə dünyanın seçilən mədəniyyət məkanlarından birinə çevrilib.
Məlumdur ki, Ulu Öndər 2-ci hakimiyyəti dövründə bu sarayda xalq qarşısında and içərək, Prezident kimi ilk nitqini söyləyib. Onun layiqli davamçısı cənab İlham Əliyev də ölkə başçısı seçilərkən xalqa məhz bu məkandan səslənib. Azərbaycan Respublikasının bir çox dövlət əhəmiyyətli tədbirləri də məhz Heydər Əliyev Sarayının ev sahibliyi ilə reallaşıb. Ulu öndərin təşəbbüsü və bilavasitə rəhbərliyi ilə dahi Nizaminin 840, Nəsiminin 600, Mirzə Fətəli Axundovun 170, Hüseyn Cavidin 100 illik yubileyləri keçirilmişdir. "Kitabi Dədə-Qorqud"un 1300 illiyi, Məhəmməd Füzulinin 500 illiyi ilə bağlı tədbirlər Heydər Əliyev Sarayında keirilmişdir.
Fəaliyyəti
Sarayın fəaliyyətini şərti olaraq iki hissəyə bölmək olar: 1972–2006-cı illərdəki fəaliyyət dövrü və əsaslı təmirdən, yenidənqurma işlərindən sonrakı dövr. Birinci dövrdə Azərbaycan Respublikasının böyük mədəni və siyasi-ictimai tədbirləri, ümumittifaq və beynəlxalq əhəmiyyətli tarixi toplantılar sarayda keçirilib. Ayrı-ayrı illərdə onun səhnəsində sənətçilər çıxış etmişlər. Rusiyanın estrada ulduzlarından Tamara Sinyavskaya, Alla Puqaçova, İosif Kobzon, Arkadi Raykin, Layma Vaykule, Gennadi Xazanov, Vladimir Vinokur, Lev Leşşenko, Lüdmila Zıkina, gürcü Nani Breqvadze, Vaxtanq Kikabidze, türk sənətçiləri Emel Sayın, Ajda Pekkan, İbrahim Tatlısəs, Müşərrəf Akay, Mahsun Kırmızıgül, yunan Demis Russos, alman Tomas Anders, Özbəkistanın "Yalla" qrupu, çex Karel Qott və bir çox sənət adamları sarayda möhtəşəm konsertlər veriblər. Moskvanın Satira, MXAT, Vaxtanqov kimi dünyaşöhrətli teatrları bu səhnədə tamaşalar göstəriblər. Bu siyahıya Azərbaycan sənətkarlarını əlavə etsək, mənzərə daha əzəmətli görünər. Rəşid Behbudov, Müslüm Maqomayev, Şövkət Ələkbərova, Sara Qədimova, Zeynəb Xanlarova, İslam Rzayev, Gülağa Məmmədov, Hacıbaba Bağırov, Anatollu Qəniyev, Flora Kərimova, İlhamə Quliyeva, Ağadadaş Ağayev və müxtəlif konsert qrupları, rəqs ansamblları, vokal dəstələri neçə-neçə əlvan proqramlı konsertlərini məhz Sarayda veriblər.
Heydər Əliyev Sarayının əsaslı təmir və yenidənqurma işlərindən sonra rəsmi açılışı isə SSRİ xalq artisti Zeynəb Xanlarovanın 2008-ci il 5 və 6 noyabrda keçirilən möhtəşəm solo konsertləri ilə oldu. Elə həmin vaxtdan Saray tam gücü ilə fəaliyyətə başladı. Bundan sonra səhnədə italyan müğənnisi Toto Kutunyonun, rus müğənniləri Vladimir Leontyevin, Vitasın, Rostropoviç adına II Beynəlxalq Musiqi Festivalının, Marinski Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının, məşhur gürcü kollektivi "Erisioni" Dövlət Mahnı Teatrının çıxışları olub. Türk müğənnisi Sərdar Ortac, hazırda Amerikada yaşayan soydaşımız, caz artisti Əzizə Mustafazadə, "Asiman" uşaq rəqs kollektivi, müxtəlif estrada artistlərimiz burada konsertlər veriblər. "Hökümdarın taleyi" və "Cavad xan" filmlərinin premyeraları Heydər Əliyev Sarayında nümayiş etdirilib.
Yenidənqurmanın gedişi
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin "Azərbaycan teatr sənətinin inkişaf etdirilməsi haqqında" 2007-ci il 19 fevral tarixli Sərəncamına uyğun olaraq, Bakının ən böyük mədəniyyət ocaqları əsaslı təmir edilir və yenidən qurulur. Dövlətimizin başçısının sərəncamına əsasən, təmir-bərpa və yenidənqurma işləri gedən mədəniyyət ocaqlarından biri də Heydər Əliyev Sarayıdır. Ulu öndərin saysız-hesabsız yadigarlarından biri olan bu Saray 35 il ərzində ilk dəfədir əsaslı şəkildə yenidən qurulur. Heydər Əliyev Sarayı yenidənqurma ilə əlaqədar bağlandıqdan sonra ölkə prezidenti İlham Əliyev müntəzəm olaraq təmir-tikinti işləri ilə maraqlanıb. İl yarım ərzində bir neçə dəfə binaya baxış keçirilib. Hər dəfə də inşaatçılara özünün dəyərli tövsiyə və fikirlərini demiş, mühüm tapşırıqlarını vermişdir. Məhz onun şəxsi göstərişləri və daimi nəzarəti ilə dünyadakı ən son texnologiyalardan bütün istiqamətlərdə istifadə olunmuşdur.
Prezident İlham Əliyev təmir-bərpa işləri yenicə başlananda da buraya gəlmiş, görüləcək işlərin layihəsi ilə tanış olmuşdu. Dövlətimizin başçısına ötən aylarda görülmüş işlər barədə məlumat verildi. Bildirildi ki, təmir-bərpa və yenidənqurma ən müasir texnologiyalar əsasında aparılır, mütəxəssislər konstruksiyaların və mühəndis qurğularının faktik vəziyyətini ekspertizadan keçirdikdən sonra təmir işlərinin mexanizmi müəyyənləşdirilir. Sarayın əsaslı şəkildə yenidən qurulması işlərini bu sahədə kifayət qədər təcrübəsi olan "Azəraqrartikinti" səhmdar cəmiyyəti və Türkiyənin tanınmış "Pim Proje" şirkəti görür.
Əsaslı təmir-bərpa işləri 2008-ci ilin mayında tamamlanıb. Almaniyadan sifariş olunan xüsusi dam örtükləri Bakıya gətirilir. İtaliya istehsalı olan mərmərlər çox yüksək keyfiyyətlidir. Prezident İlham Əliyev fasadda açıq qəhvəyi rəngli mərmərdən də istifadə olunmasını tövsiyə edir. Dövlətimizin başçısı Sarayın daxilini əks etdirən eskizlərlə tanış oldu, səhnəyədə baxdı. Bildirildi ki, burada da işlər surətlə davam etdirilir. 2128 yerlik salonda rahatlıq üçün bütün şərait yaradılacaqdır. Səhnənin akustikası ilə bağlı layihə işləri tezliklə başa çatdırılacaqdır. Sarayda işıq, istilik, səsləndirmə və kommunikasiya sistemləri tamamilə dəyişdiriləcək, oturacaqlar yenisi ilə əvəz olunacaqdır. Prezident İlham Əliyev səhnədə yüksək standartlara cavab verən müasir avadanlığın quraşdırılması barədə tapşırıq verdi. Dövlətimizin başçısı foyedə görülən işlərlə də maraqlandı. Heydər Əliyev Sarayında aparılan əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinin daha bir özəlliyi binanın qarşı tərəfində quraşdırılacaq şüşələrlə bağlı olacaqdır. ABŞ istehsalı olan şüşələr içəridə keçiriləcək tədbirləri birbaşa Sarayın qarşısından izləməyə imkan yaradacaqdır. Gecələr isə bu şüşələr ətrafa yaraşıq verəcək, onlardan reklam roliklərinin nümayiş etdirildiyi nəhəng monitorlar kimi də istifadə ediləcəkdir. Dövlətimizin başçısı xüsusi havalandırma sisteminin yerləşəcəyi yerədə baş çəkdi. Burada İtaliyadan alınan avadanlığın yaxın gələcəkdə quraşdırılmasına başlanacaqdır. Dövlətimizin başçısı Sarayda əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinin ən yüksək tələblər səviyyəsində və keyfiyyətlə görülməsi barədə tapşırıq və tövsiyə verdi.
Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə əsaslı şəkildə təmir edilən və yenidən qurulan çoxsaylı monumental binalardan biri olan bu Sarayda işlərə aprel ayında başlanılmışdı. Binanın dam örtüyü tamamilə dəyişdirilmişdir. Səhnənin və salonun işıqlandırma və səsləndirmə sistemlərini idarə edəcək kinoproyeksiya korpusunda xeyli işlər görülmüşdür. Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva səhnənin tərtibatının layihəsi ilə də maraqlanıb, tamaşa salonunun akustik divar elementlərinin bəzək-tamamlama işlərində istifadə olunacaq materiallara uyğun seçilməsi ilə bağlı tövsiyələrini vermişlər. Dövlətimizin başçısına salonda quraşdırılacaq oturacaqların və səhnə pərdəsinin nümunələri haqqında məlumat verilib.
Yenidənqurmadan sonra
Sarayın təmiri 1 il 7 ay davam edir. Yenidənqurma işlərindən sonra 16 oktyabr 2008-ci ildə Heydər Əliyev Sarayı müasir, dünya standartlarına cavab verən görkəmdə təhvil verilir. Heydər Əliyev Sarayı dünyanın möhtəşəm və gözəl sarayları ilə müqayisə olunan saraylardandır.
Bina əsaslı təmirdən və fundamental yenidənqurma işlərindən sonra tamamilə dəyişərək damından döşəməsinə, səhnə avadanlıqlarından hava sisteminədək tamamilə yenilənib. Fasadı mərmərlə üzlənən saray binasının 4 ətrafdan izlənilməsinə imkan verən monitorlar quraşdırılıb. Salonda keçirilən tədbirlərin xaricdən izlənilməsi üçün tamaşaçı foyesi xüsusi şüşələrlə üzlənib. Foyedə interyerə xüsusi gözəllik və cazibədarlıq verən, işıqlarla süslənmiş fəvvarələr quraşdırılıb. Konsert salonu müasir standartlara cavab verir.
Fransanın məşhur "Quinette Galay" firmasından alınan kreslolarda tamaşaçılara xüsusi qulaqcıqlar verilir. Onlar danışıqları sinxron tərcümə vasitəsilə istədikləri dildə dinləyə bilirlər. İşıq və səs sistemi çağdaş dünya standartlarına uyğun quraşdırılıb. Avadanlıqlar İngiltərə, İtaliya, Almaniya, Çin, Amerika kimi böyük dövlətlərdən alınıb. Safitlərdə, müasir işıq qüllələrində işıq cihazları, səhnədə isə lazer işıqlandırıcı cihazı quraşdırılıb. Səhnədə keçirilən bütün tədbirlər (konsertlər, tamaşalar, ictimai-siyası yığıncaqlar) öz xarakterinə uyğun olaraq işıqlandırılır. Səhnədə qalxıb enən borulardan (stangetlərdən) avtomatik idarə olunan 16 mikrofon asılıb. Bu mikrofonlar nəhəng səhnənin müxtəlif guşələrində yerləşdirilən solistlərin, xorun, ansamblların səsini daha da gücləndirmək və onu ətraf səslərdən (intersəslərdən) təmizləmək imkanına malikdir. Onlar da xüsusi otaqda quraşdırılmış müasir səs texnikası ilə idarə olunur. Prosesi peşakar səs rejissorları tənzimləyir.
Saray 1972-ci ildə istifadəyə verildiyi zaman tamaşa salonunda yerlərin sayı 2158 idi. Hazırda tamaşaçıların rahatlığını nəzərə alaraq cərgələr və keçidlər arasında məsafə genişləndirilib. Səhnə və tamaşaçılar arasında ünsiyyət əlaqəsinin, görüntülərin daha rahat olması, tamaşaların aydın izlənilməsi üçün ön cərgənin oturacaqları götürülüb. Salon 1886 tamaşaçı tutur. Təmirdən əvvəl 12 qrim otağı vardı. Yenidənqurmadan sonra onların sayı 14-ə çatdırılıb. Bunlardan 2-si VİP otaqlardır. Otaqlar piano, royal, televizor, şifonerlər, rabitə və santexnika qovşağı ilə təchiz olunub. Qrim otaqları tədbirlərdə artislərin istifadəsinə verilir. Qrim otaqlarında xüsusi səs cihazları quraşdırılıb. Bunların vasitəsilə artislər vaxtında səhnəyə dəvət olunurlar. Konsert salonunun səhnəsi Respublikamızda ən böyük və hər cəhətdən ən imkanlı səhnə hesab olunur. Onun eni 25 metr dərinliyi isə 17,5 metrdir. Səhnədə orkestri, xoru, ansamblları yerləşdirmək üçün məxsusi meydançalar var. "Orkestr" və "Səhnə" meydançaları 3 hissədən, "Xor" meydançası isə 2 hissədən ibarətdir. Bunların hər birinin həm ayrı-ayrılıqda, həm də birlikdə enib-qalxma imkanları var. Səhnənin texniki imkanlarını genişləndirən transportyor lenti iki hissədən ibarətdir. Transportyor həm birlikdə, həm də ayrı-ayrılıqda hərəkət edir. Konsertlər, müxtəlif xarakterli tədbirlər keçirildiyi vaxt ifaçıların səhnəyə çıxışlarını təmin edir. Buda hər dəfə pərdələrin nizamlı hərəkətini təmzimləyir. Eyni zamanda səhnənin quruluşuna xüsusi görkəm verir. Səhnədən 5 pərdə asılıb. Burada 6 ştanget, 4 sofit, 4 akustik löhvə quraşdırılıb. Geniş formatlı filmlərin nümayişi üçün iki ekran var. Biri böyük divar ekranıdı və xüsusi pərdə ilə örtülüb. İkinci pərdə bir qədər öndəki ştangetdən asılıb. Onların ikisidə avtomat qurğularla idarə olunur. Qurğular ekranların radiuslarını dəyişir və onların enib qalxmaqlarını təmzimləyir. Enib qalxan ekran mövcuddur. Qeyd etmək yerinə düşərdi ki, respublikada bu cür texniki imkanlara malik ikinci bir səhnəmiz hələ ki, yoxdur.
Təmir və yenidənqurma işlərindən sonra saray yenidən öz ənənəsinə sadiq qalaraq maraqlı və yaddaqalan tədbirlərə "ev sahibliyi" edib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 12 sentyabr 2008-ci ildə bərpa və yenidənqurma işlərinin yüksək səviyyədə və keyfiyyətlə başa çatdırılması barədə tövsiyə və tapşırıqlarını verib. Oktyabrın 24-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin and içmə mərasimi də bu möhtəşəm sarayda olub.
Heydər Əliyev və Mədəniyyət
XX əsr Azərbaycan mədəniyyətinin bütün sahələrinin sürətli inkişafı və böyük nailiyyətləri Ulu Öndər Heydər Əliyevin müstəsna xidmətlərinin nəticəsi idi. Onun rəhbərliyi ilə ötən əsrin 70–80-ci illərində, Azərbaycanın müstəqillik dövründə mədəni və ədəbi irsimizə, təsviri sənətə, teatr, musiqi və kino sənətinə qayğı əsaslı şəkildə artmışdır. Həm dövlət başçısı, həm də vətənpərvər bir insan kimi Heydər Əliyevin milli mədəniyyətə göstərdiyi diqqət, verdiyi dəyər bu sahədə yeni dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilməlidir. Ulu Öndər dəfələrlə vurğulamışdır ki, Azərbaycan qədim mədəniyyətə, incəsənətə malik olan bir xalqdır.
Şimali Sosva
Çayın uzunluğu 754 km, hövzəsinin sahəsi 98 300 km² təşkil edir. Böyük Sosva və Kiçik Sosvanın birləşməsindən əmələ gəlir. Kiçik Obun mənsəbinə 287 km qalmış ona tökülür.
Heydər Əliyev Sarayı
Heydər Əliyev və Mədəniyyət
Heydər Əliyev hakimiyyətdə olduğu bütün dövrlərdə milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına, təbliğinə xüsusi qayğı ilə yanaşırdı. "Xalq bir çox xüsusiyyətləri ilə tanınır, sayılır və dünya xalqları içərisində fərqlənir. Bu xüsusiyyətlərdən ən yüksəyi, ən böyüyü mədəniyyətdir". Bu müdrik ifadələr də Ümummilli Lider Heydər Əliyevə məxsusdur. Dahi siyasət xadimi yaxşı bilirdi ki, milli dövlətçilik dəyərlərinin əsasını mədəniyyət təşkil edir. Mədəniyyəti xalqın böyük sərvəti hesab edən Ulu Öndər rəhbərlik fəaliyyətinin bütün dövrlərində bu sahənin inkişafını diqqət mərkəzində saxlamışdır. Mədəniyyətimizin elə bir sahəsi yoxdur ki, Heydər Əliyev qayğısından bəhrələnməsin. Musiqimiz də, teatrımız da, kino sənətimiz də, heykəltəraşlıq və rəssamlığımız da, xalça sənətimiz də bugünkü inkişafında Ulu Öndərin çox dəyərli ideyalarından bəhrələnib. Heydər Əliyev Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında yeni bir dövrün əsasını qoydu. Mədəniyyətimiz, milli-mənəvi dəyərlərimiz beynəlxalq aləmdə tanındı.
Şimali Sosva
Adının mənası
XX əsrin əvvəllərinə qədər çayın adı rus dilində sadəcə Сосва yazılırdı. Sonradan ada ь işarəsi əlavə edilərək Сосьва şəklinə düşür. Daha sonra isə çayın adı Şimali Sosva olaraq qoyulur. Onun cənub qolu Cənub Sosva adlandırılır. Lakin buda uzun sürmür. Cənub qolu bir müddət sonra safəcə Sosva kimi təstiqlənir. Etimaloji baxımdan bu ad Komi-permyas dillərində işlənən — qol və  — su sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Mənası qol suyu anlamını verir. Böyük ethtimal ki, bu söz mansiysk dilinə aid sözdür.
Qidalanması
Qidalanması qarışıqdır. Bununla belə yaz və payız ayları qar suları üstünlük təşkil edir. Gursululuq dövrü may-sentyabr aylarına təsadüf edir. Oktyabrın sonları, noyabrın əvvəllərinə təsadüf edir. Buzdan azad olma aprelin sonu, mayın əvvələrinə təsadüf edir. Çay aşağı axarlarda gəmiçilik üçün əlverişlidir. Onun aşağı axarı sahillərində zəngin qaz yataqları vardır. Orta illik su sərfiyyatı mənsəbdən 147 km yuxarıda 786,3 m³/s təşkil edir. Su sərfiyyayı aylar üzrə: Yuxarı axarlarda çay Şimali Ural ərazisindən axır. Bu səbəbdən dağ çayı funksiyasını daşıyır. Onun bu hussədə yatağı enzis və dərindir. Çay ərafı ərazilərdə əhali az məskunkaşılmışdır. Müəyyən hissələr bataqlıqlaşmışdır. Axdığı bölgə səx tayqa meşələri iləörtülüdür. Yuxarı axarların bəzi hissələrində onun yatağı 20-100 metr enə və 1 metr dərinliyə malikdir. Bu hissədə demək olar ki, çayın yatağı boyunca astananalar və pilləvsri enişlər müşahidə edilir.
Heydər Əliyev Sarayı
Heydər Əliyev və Mədəniyyət
Bu bir həqiqətdir ki, Azərbaycan mədəniyyətinin görkəmli xadimləri Heydər Əliyev dövründə olduğu qədər heç zaman tanınmamışlar. Heydər Əliyev mədəniyyətimizi yaradan, onu inkişaf etdirən insanların əməyini yüksək qiymətləndirir, onların daim qayğısını çəkirdi. Azərbaycan sənətkarları sovet dövründə məhz Heydər Əliyevin qayğısı nəticəsində ən yüksək fəxri adlara layiq görülmüşlər. Heydər Əliyev bəstəkarların, kinematoqrafçıların, teatr xadimlərinin, rəssamların qurultaylarında, konfranslarında iştirak edir, dərin məzmunlu nitqi iştirakçıların alqışları ilə qarşılanırdı. Keçirilən hər tədbirin sonunda səhnə arxasında yaradıcı heyətlə görüşməsi zamanı, Ulu öndərin tədbir, tamaşa və konsertlə bağlı xoş sözlərini, təbriklərini və yeni yeni təkliflərini dinləmək hər bir yaradıcı insanların, sənətkarların səbirsizliklə gözlədiyi anlardan biri idi.
Şimali Sosva
Qidalanması
Orta axarda çay yeşiyə bənzər vadidən axır. Burada onun eni 80-500 metr arasında dəyişir. Dərinliyi isə 2-8 metr arasında qərarlaşır.
Aşağı axarlarda isə çay ob vadisindən axır. Burada o çoxlu ob qollarının ətrafında keçir. Nəhayət çay mənsəbdə Kiçik Ob çayına tökülür. Bu hissədə onun eni 500-800 metr, dərinliyi isə 18 metr təşkil edir. Burada axının sürəti 0,2-2,0 m/san arasıbda dəyişir.
Çay sahilində Nyaksimboı, İrqım, Sartınya, mənsəbdə usə Beryozovo yaşayış məntəüələri vardır. Şimali Sosva sahillərində neolit dövrünə aid Sortınya və Xulyum-Sunt adlı arxioloji məntəqələr aşkarlanmışdır.
Qolları
(mənsəbə olan məsafə)
Daxili siyasət
Daxili siyasət — dövlət siyasəti nin ölkə sərhədləri daxilində olan bütün problem və fəaliyyətlərə (qanunlar, hökumət proqramları, inzibati qərarlar və s.) birbaşa aid olan hissəsi. Bu, hökumət in dünya siyasətində olan maraqlarını ifadə edən xarici siyasət dən fərqlidir. Daxili siyasət biznes, təhsil, enerji, səhiyyə, kənd təsərrüfatı, hüquq-mühafizə, maliyyə və vergilər, təbii ehtiyatlar, sosial təminat və şəxsi hüquq və azadlıqlar kimi geniş sahələri əhatə edir.
Şeyx Kərim Qazıyev
Şeyx Kərim Qazıyev — Naxçıvan qəzasının qazısı. Zəhra Qazıyevanın atası.
Həyatı
XIX yüzilliyin sonlarından XX yüzilliyin 37-ci illərinədək Naxçıvanın çox hörmətli və bilikli şəxsiyyətlərindən biri Şeyx Kərim Molla Tağı oğlu Axundzadə 1868-ci ildə Naxçıvan şəhərinin qədim Zaviyyə məhəlləsində anadan olmuşdur.
Sonralar Şeyx Kərim vilayət qazısı seçildi. O, ərəb, alman və fars dillərini olduqca mükəmməl bilirdi. Naxçıvanda yaşayan qardaşı nəvələrinin dediyinə görə, 7 dildə sərbəst danışmağı və yazmağı bacarırdı. 1916-cı ilə aid bir sənəddə Şeyx Kərimin Naxçıvan qəzasının qazısı olması haqqında məlumat vardır.
Aparılan axtarışlar göstərdi M, Şeyx Kərim 1918-ci ildə Naxçıvanın ermənilərdən müdafiə olunmasında düşündüyümüzdən də artıq dərəcədə fəallıq göstərib. Arxiv sənədlərində onun Araz-Türk Cümhuriyyətində və sonralar yaradılan Milli Şurada Naxçıvanın ədliyyə məhkəməsinə rəhbərlik etməsi haqda məlumat var. Naxçıvanda yaşayan ruslar, malakanlar və digər xristian azlıqlar da Şeyx Kərimə çox ehtiram edirmişlər. Çünki Şeyxin özü Naxçıvanı ürəkdən sevən hər bir xalqın nümayəndəsinə qarşı olduqca səmimi idi. Onu da deyək ki, Şeyx Kərim 1918-1920-ci illərdən sonra Qazıyev soyadını daşımışdır. Bu Qazıyevlər İrəvan Qazıyevləri deyil.
Şeyx Kərimə saxta ittihamnaməni 1937-ci il sentyabrın 2-də hazırladılar. Bəlkə də elə Naxçıvanda sovet hökuməti qurulanda hazırlamışdılar.
Enkavedinin 11 sentyabr 1937-ci ildə Şeyx Kərimin 2810 nömrəli istintaq işi üzrə keçirilən iclas əlüstü oldu. Həmin iclasın protokolunun sonuncu hissəsində onun guya casusluq etdiyi bildirilir. Hətta, onun silahlı üsyanı hazırlayanlardan biri oiduğunu da işinə əlavə etmişlər.
Buradakı izahatdan məlum oiur ki, Şeyx Kərim Naxçıvan həbs xanasında saxlanırmış. Və üçlüyün son qərarı qətidir: “Qazıyev Şeyx Kərim Molla Tağı oğlu, 67 yaş. Əmlakı müsadirə olunmaqla güllələmək”. Şeyx Kərimin faciəli ölümündən sonra onun ailəsini Qazaxıstanın Taldı-Kurqan vilayətinə sürgün edirlər. Şeyx Kərimin həyat yoldaşı Səkinə (Dilbər) xanım, oğulları Bağır və Tələt, qızları Bətulə, Zəhra, Rübabə susuz səhralara aparıldılar.
Ailəsi
Səkinə (Dilbər) xanımla evlənmiş, oğulları Bağır və Tələt, qızları Bətulə, Zəhra Qazıyeva, Rübabə adlı qızları olmuşdur.
Təhsil sosiologiyası
Təhsil sosiologiyası — təhsili sosial bir qurum kimi, cəmiyyətdəki funksiyalarını və digər dövlət qurumları ilə əlaqələrini öyrənən sosiologiyanın bir qoludur. Müasir təhsil sosiologiyası təhsili dörd əsas və qarşılıqlı əlaqəli formada fəaliyyət göstərən çox səviyyəli bir sistem kimi araşdırır.
Sosial sistemin ən vacib elementi olan təhsil insan kapitalını inkişaf etdirmək üçün dizayn edilmişdir. Bu sistemin dərinliklərində fikirlər, ideallar və dünyagörüş mövqeləri formalaşır. Bu, ümid və ümidlərin formalaşma sahəsidir ki, bunun əsasında insanların sosial baxımdan əhəmiyyətli və müsbət davranışları formalaşır, bunun nəticəsində cəmiyyət və onun qurumlarının qurulmasının ən vacib tərəfi meydana gəlir. Bu sistem böyük ölçüdə fərdlərin taleyini təyin edir. Beləliklə, təhsil gələcəyin dizaynı üçün bir sistemdir.
Sosiologiya ilə yanaşı, təhsil həm də pedaqogika, psixologiya, fəlsəfə, tarix və iqtisadiyyat çərçivəsində öyrənilir.
Təhsil sosiologiyası: problemə yanaşmalar
Sosioloji biliklərin bu sahəsi çox genişdir və bir sıra sosioloji elm bölmələri ilə, o cümlədən: gənclərin sosiologiyası ilə, fərdin sosiallaşma problemləri və prosesləri, gənc nəslin təhsil məsələləri, dəyərlərin quruluşu ilə kəsişir. Cəmiyyətin müxtəlif qruplarının və cəmiyyətin sosial quruluşunun formalaşması proseslərinin. Rus reallığının empirik təhlili ənənəsinin inkişaf etməməsi ilə əlaqədar olaraq, müasir Rus təhsil sosiologiyası əsasən xarici müşahidə metoduna əsaslanır və müxtəlif qrupların təhsil növlərinə istiqamətləndirmə dinamikasını, alınan təhsilin həyata təsirini araşdırır. karyera, təhsil sahəsindəki iştirakçıların mövqelərinin statistikası. Daha az əsər təhsilin özünü bir həyat sahəsi, mədəniyyət, sosial bir təşkilat kimi izahlı konsepsiyalarının axtarışına həsr edilmişdir.
Rus sosiologiyasından fərqli olaraq, Alman sosiologiyası genişmiqyaslı problemlərə dair ictimai əhəmiyyətli hökumət qərarlarının qəbul edilməsində iştirak ənənələrini inkişaf etdirmişdir. Bu, təhsil sahəsinə də aiddir, buna görə də Almaniyada təhsil sosiologiyasının quruluşu bu sosiologiya sahəsindəki tədqiqatların əsas istiqamətlərini ortaya qoyur. Müasir Almaniyada təhsil sosiologiyası ən fəal şəkildə aşağıdakı sahələri nəzərdən keçirir:
Bibimbap
Bibimbap ( — qarışıq bişmiş düyü) — Koreya mətbəxinə aid olan düyülü xörək. O, kasanın içində isti düyü və onun üstündə namul (qısa vaxt ərzində qaynadılmış ədviyyatlı tərəvəz və/və ya göyərti) və ya kimçi (ənənəvi Koreya tərəvəz turşusu) ilə qoçucan (Koreya çili bibəri pastası), soy sousu və ya doncan (turşu soy pastası) olaraq verilir. Bunnan əlavə, bibimbapa bəzən bişməmiş və ya qızardılmış yumurta və ət (adətən mal əti) qoya bilərlər. Xörək onu yeməkdən əvvəl qarışdırılır.
Cənubi Koreyada Concu, Cincu və Tonyon şəhərləri bibimbapın xüsusi yeli növlərinə görə tanınır.
Tarix
Bibimbapın dəqiq mənşəyi bilinmir. İnsanlar sansince (dağ tanrısının təntənəsi) və ya donsince (kənd tanrısının təntənəsi) kimi cesa (əcdadlar mərasimi) zamanı "tanrılarnan birlikdə yeyirdilər". Ola bilər ki, bu cür mərasimlərdən sonra, onların evlərində kimi mətbəx dəstələri olmadığına görə ban (bişmiş düyü) ilə bançanları (Koreyanın müxtəlif qəlyanaltıları) qarışdırırdılar. Bəzi araşdırmaçıların fikrincə, bibimbapın mənşəyi cesa zamanı qurbanlıq yeməyi onu yeməkdən qabaq qarışdırmaq ənənəsindən gəlir.
Andrey Lankovun sözlərinə görə, keçmişdə bibimbap saray yeməyi sayılırdı. Bu cür yeməkləri ancaq varlılar və taxtda olan sülalə tez-tez yeyə bilirdi. Sadə insanlar isə bu cür yeməkləri ancaq xüsusi bayram günləri yəyə bilərdi. Məsələn, onlar bibimbapı adətən ay təqvimin yeni ili zamanı yeyirdilər, çünki o zaman, onların fikrincə, yeni ildən öncə bütün qalan qəlyanaltıları yeyib qurtarmaq lazım idi. Bibimbap çox insan üçün hazırlamağa asan xörək olduğuna görə, fermerlər onu əkinçilik mövsumu zamanı eləyirdilər. Bu cür bibimbapda daha çox tərəvəz olurdu.
Tarixi mənbələrdə bibimbap fərqli adları altında qeyd olunur. Məsələn, Coson dövrüdən olan araşdırmaçı, Bak Don Ryan (1569–1635) onu Gice tarixi qeydləri kitabında hondon ban (混沌飯) adı altında yazdırıb. Başqa bir Coson araşdırmaçı, Quon San İl (1679–1760) öz Çonde gündəliyində onu qoldon ban (骨董飯) kimi qeyd edib. İ İk adlı Neokonfusiyaçı araşdırmaçının, Sonho tam yazısında (1681–1764) da o, qoldon (骨董), İ Dok Munun Çoncanquan tam yazısında isə qoldon ban (汨董飯) kimi yazılıb. İ Hak Qyunun Nakhasen yazılarında o həm qoldon ban (骨董飯) həm də qoldon (骨董) adlanılır.
Bıbuiım (브뷔음) hanqıl transkripsiyasının ən erkən iştədilməsi 1810-cu ilinin Can Honun Monyupyon ensiklopediyasında tapmaq olar. 1870 ilinə aid olan Myonmul giryak ensiklopediyasında onun adı hancada qoldon ban (骨董飯) yazılır, amma oxunuşu bubaeban (捊排飯) kimi verilir. Güman olunur ki, bu Koreya dilinin öz bubim bap (부빔밥) ifadəsinin transkripsiyasıdır. Bibimbapın ən erkən məlum yazılmış resepti, XIX əsrə aid olan, Şiıiconso adlı reseptlər kitabındadır.
Koreya bölünəndən bəri Şimali və Cənubi Koreyada milli mətbəxə yanaşma dəyişib. Bibimbap həm Şimali, həm də Cənubi Koreyada mövcuddur, halbuki Cənubi Koeryada məhz bibimbapa daha çox milli yemək rəmzinə kimi yanaşırlar. Məsələn üçün, 2005-ci ildən başlayaraq, Korean Air onu öz beynəlxalq reyslərində təklif etməyə başlayıb. Lufthansa və Finnair də Koreyadan uçuşlarında bibimbap təklif olunur.
Növləri
thumb|right|Concu bibimbapı thumb|[[Pxenyanda çəkilmiş bibimbap]]
Telefon dinləmə
Telefon dinləmə —  xəttə xüsusi qurğu qoşmaqla telefon danışıqlarınagizli qulaq asılması; verilənləri əldə etmək, dəyişdirmək və ya daxil etmək üçün məlumat kanalının müəyyən hissəsinə gizli qoşulma.
Rəşid Axriyev
Rəşid (Bəy) Çaxoviç Axriyev (1893-1942) — Şimali Qafqaz xalqlarının ilk pilotu; Tacikistanın "Aviasiya Pioneri"; İnquşetiyanın ilk pilotu.
Xüsusi eskadronun tərkibində hərbi vəzifəsini yerinə yetirərkən 1942-ci ildə vəfat edir.
Erkən illəri
1893-cü ildə Rusiya imperiyası, Terek vilayəti, Nazran rayonu, Furtouq kəndində - indi İnquşetiya Respublikasının Ceyraxski rayonunda anadan olub. Mənşəcə inquş olan Rəşidin atası rus etnoqraf və pedaqoqu Çax Axriyev, anası isə Aişa Bazorkina idi. Gimnaziyada təhsil alır, sonra 1914-cü ildə Tiflis hərb məktəbinə daxil olur və oranı bitirir.
I Dünya müharibəsi
I Dünya müharibəsində iştirak edən Rəşid iki dəfə yaralanıb. Çap olunmuş mənbələrə görə, müharibə illərində 10 bombardmançı İlya Murometsdən ibarət Rusiya İmperiyası Hava Qüvvələrinin hava bölməsində xidmət etmişdir. O, rus aviasiyasının hərbi əməliyyatlarına qatılaraq alman qoşunlarını bombalayır (rabitə, anbarlar və s).
Birinci Dünya müharibəsinə 27 iyul 1917-ci il tarixində qatıldı və Qatçina Hərbi Aviasiya Məktəbini (Farman IV və Moran Parasol təyyarələrində ixtisaslaşmış) müvəffəqiyyətlə başa vurur və Rusiya İmperiyası Hava Qüvvələrinin zabit-aviatoru olur. 9 avqust 1917-ci il tarixində qərargah kapitanı R.Axriyev Cənub-Qərb cəbhəsi Aviasiya Müfəttişinin sərəncamına verilir. İnqilabdan sonra digər aviatorlarla birlikdə Türkiyəyə mühacirət edir. Almaniya tərəfində döyüşərək Alman pilotları ilə birlikdə ingilis və fransız qoşunlarının mövqelərinin bombalanmasında iştirak edir. SSRİ əfvi elanı verdikdən sonra vətəninə qayıdır.
Qırmızı Ordu sıralarında
1923-cü ildə könüllü olaraq Qırmızı Ordu sıralarına qatıldı və tezliklə Orta Asiyaya göndərildi və burada Rusiya Könüllü Donanma Cəmiyyətinin Orta Asiya şöbəsinin yaradıcılarından biri oldu (1924). Sovet hökuməti tərəfindən Almaniyadan satın alınan 8 (səkkiz) nəqliyyat Yunker "U-13" təyyarəsində (söküldü, dəmir yolu ilə Daşkəndə çatdırıldı və orada yığıldı) Daşkənd-Buxara və Buxara-Düşənbə də daxil olmaqla Orta Asiya hava yollarının inkişafında və açılışında iştirak etdi. 1924-cü ilin avqustunda Daşkənd-Buxara hava yolunda uçan ilk pilot oldu.
3 sentyabr 1924-cü ildə R.Axriyev, uçuş mexaniki R.T.Komarovla birlikdə yunker-13 təyyarəsində "beynəlxalq hava yolu" ilə Tacikistan MSSR-ə umuş etdi; bu hadisə Tacikistanın tarixinə düşdü: 3 sentyabr Tacikistan Respublikasının Aviasiya Günü kimi qeyd olunur. Beləliklə, pilot R. Axriyev vətəndaş müharibəsinin təhlükəli şəraitində həftədə üç dəfə həyata keçirilməyə başlayan Buxara -Düşənbə hava yolunda müntəzəm uçuşlar edən "pioner" oldu.
SSRİ Hökuməti tərəfindən fəaliyyətinə görə qiymətli hədiyyə ilə təltif edilmişdi.