cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xüsusi Təyinatlı Dəstələr
Xüsusi təyinatlıların hazırlanmasında böyük təcrübəsi olan Türkiyənin hərbi məktəblərində belə bir fikir səsləndirilir: “Hər oğul əsgər ola bilər. Amma hər əsgər kommando ola bilməz”.
Azərbaycanın xüsusi təyinatlı qoşunlarının formalaşdırılmasında da Türkiyənin rolu böyük olub. Bu gün Türkiyənin İzmir və Foçadakı xüsusi təyinatlı məktəblərində onlarla Azərbaycan zabiti təhsil alır.
Türk komandoları çətin və keçilməz ərazilərdə PKK terrorçularına qarşı aparılan əməliyyatlarda dəfələrlə özlərini doğruldub. Hərbi ekspertlərin araşdırmalarına görə, dünyada ən ağır təlim kursunu Türkiyə xüsusi təyinatlıları keçirlər.
Mənbə
Специални части Ειδικές Δυνάμεις Special forces Fuerzas Especiales Spetsnaz Erikoisjoukko Forces spéciales כוחות מיוחדים Pasukan khusus Corpo d'élite 特殊部隊 Spesialstyrke Siły specjalne Força especial Подразделения специального назначения Specialne sile Đặc công
Neoseiulus hirotae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Futbol müharibəsi
Futbol müharibəsi və ya 100 saatlıq müharibə — 1969-cu ildə Salvador və Honduras arasında baş verib və 5 gün davam edib.
Artemisia loureiroi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia loureiroi Artemisia loureiroi
Pərviz Şahbazov
Pərviz Oqtay oğlu Şahbazov — dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikasının Energetika naziri.
Həyatı
Pərviz Oqtay oğlu Şahbazov 1969-cu il noyabrın 24-də Bakı şəhərində anadan olub. 1988–1989-cu illərdə hərbi xidmətdə olub.
Bakı xəstəxanalarının siyahısı
Aşağıda Bakı şəhərində yerləşən xəstəxanların siyahısı verilmişdir.
Pərviz Şahbazov
Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının İşlər sabiq müdiri Oqtay Şahbazovun oğludur.
Ağalıq (Şabran)
Ağalıq (əvvəlki adı: Beynəlmiləl) — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Dəvəçi rayonunun Beynəlmiləl kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Beynəlmiləl kəndi Ağalıq kəndi, Beynəlmiləl kənd inzibati-ərazi vahidi Ağalıq kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 5400 nəfər təşkil edir (2020).
Larayba Seybou
Larayba Seybou (6 dekabr 2000) — Beninli üzgüçü. Larayba Seybou Benini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Larayba Seybou birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 33.01 saniyəlik nəticəsi ilə 77-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Calanthe sylvatica
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan elmi (film, 1969)
Məzmun
Kinolentdə respublikamızda elmin inkişafından, alimlərimizin beynəlxalq əlaqələrindən, elmin müxtəlif sahələrindəki nailiyyətlərindən danışılır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1969-cu ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Novcamehr (Culfa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 436 nəfər yaşayır (102 ailə).
Öelün
Öelün (və ya Höelin Ujin, Monqolca: Өэлүн үжин, Өэлүн эх, Anne Höelin) sonraları Çingiz xan olaraq anılacaq olan Temuçinin anası və Monqol tayfası başçısı Yesugey bahadurın xanımı.
Həyatı
Öelün, Onggirat boyunun Olxonut tayfasındandır. 1159-cu il civarında Yesugey bahadur tərəfindən qaçırldı. Öelün, Yesugey bahadur tərəfindən baş xatun təyin edildi. Beləcə Yesugey bahadurın varisləri Öelünin övladlarından olacaqdı. Öelün, Yesugey bahadurdan beş övladı oldu. Bunlar, Temuçin, Hazar Kasar, Kaçiun, Temüge oğlan övladları, Temulin ise qızıdır. Ayrıca Yesugey bahadurın digər arvadından olan Bekter və Belgütey adında iki oğlu vardır.
Yesugey bahadurın ölümündən sonra
Yesugey bahadurın tatarlar tərəfindən öldürülməsindən sonra, ulusdakı bir çoxadam obanı tərk etmiş, Öelün övladlarıyla birlikdə yalnız qalmışdır. Öelün ailesinin sorumluluğunu alaraq bir arada tutmağa çalışmışdır. Buna rəğmən Temuçin və Bekter arasındakı mübarizə, Temuçinin Bekteri öldürməsiylə nəticələnmişdi. Öelün bu duruma öncələri çox böyük təpki göstərməsinə rəğmen ailəni bir arada tuta bilmək üçün Temuçin ilə birlikdə yaşamağa davam etmişdir.
Temuçin(Çingiz xan) ilə münasibətlər
Çingiz xanın ən önəmli müşavirləri arvadı Börte ilə birlikdə anası Öelün olmuşdur.
Moskva Beynəlxalq Biznes Mərkəzi
Moskva Beynəlxalq Biznes Mərkəzi və ya Moskva Siti — Moskva şəhərində biznes rayonu.
Tarixçə
Moskvada beynəlxalq üslubda bir iş yaratmaq üçün ilk planlar 1991-ci ildə ortaya çıxdı. Təşəbbüskar, beynəlxalq biznes mərkəzinin göydələnlərinin inşası təklifi ilə Yuriy Mixayloviç və Boris İvanoviç olmuşdur. Daha sonralar, xüsusən Moskva Siti MIBC-nin qurulması və istismarı üçün, Moskva hökumətinin fəal dəstəyi ilə Şəhər Səhmdar Cəmiyyəti daha sonra Moskva Siti MMDÇ layihəsinin yaradılması və inkişafı üçün idarəetmə şirkəti olaraq fəaliyyət göstərən "Siti" PAO-ya çevrildi. Moskva Hökuməti ilə imzalanmış müvafiq müqavilələr əsasında "Siti" PAO bütün layihənin sifarişçisi kimi çıxış edir və Moskva-Siti MMDÇ-nin nəzdində bir torpaq icarədarıdır.
Tənqidlər
2016-cı ildə, Moskva Sitidə bir kütləvi informasiya vasitəsi - əyləncə və işgüzar onlayn jurnal Moscow City Journal ("White Nation" nəşriyyatı) çıxdı. Bundan əlavə, Moskva Siti göydələnlərində xidmət və infrastrukturun kataloqu olan Moscitylife.ru və eyni adlı İnstaqram səhifəsi var.
Nəqliyyat
MMDÇ "Moskva Siti"nin paytaxtın mərkəzində yerləşməsi kompleksə rahat və asan girişi təmin edir. Moskva hökuməti tərəfindən təsdiqlənmiş müasir nəqliyyat sisteminin yaradılması proqramına aşağıdakılar daxildir:
15 avqust
1901–cari
thumb|[[Afaq Bəşirqızı]]
thumb|[[Viktor Tsoy]]
Aclıq
Aclıq — orqanizmi qida axtarmağa və qəbul etməyə vadar edən fizioloji vəziyyət.
Bu hal mədə nahiyəsində baş verən xoşagəlməz hissiyyatla özünü büruzə verir. Aclıq beynin böyük yarımkürələri qabığı, hipotalamus və retikulyar formasiyanın müəyyən törəmələrindən ibarət funksional sistemin fəaliyyəti ilə əlaqədardır. İ.P.Pavlov bu sistemi "qida mərkəzi" adlandırmışdır. Sonuncu aclıq hissiyyatını yaratmaqla (aclığın subyektiv əlaməti) və orqanizmi qida axtarmağa məcbur etməklə (aclığın obyektiv əlaməti) bərabər həzm prosesinin reflektor və humoral tənzimini də təmin edir. Qida mərkəzinin varlığı onunla isbat edilir ki, heyvanda hipotalamus və retikulyar formasiya nüvələrindəi bəzilərinin qıcıqlanması iştahnın artmasına (acgözlüyə), digərlərinin qıcıqlanması isə iştahsızlığa səbəb olur. Aclığın fizioloji mexanizmi barəsində iki nəzəriyyə var. Bunlardan biri aclıq hissiyyatının səbəbini qanda qida maddələrinin azalması ilə, digəri isə aclıq zamanı həzm orqanları reseptorlarının qıcıqlanması ilə izah edir.
Kütləvi aclıq
Kütləvi aclıq – regionda uzun müddət ərzaq çatışmazlığından yaranan və əhalinin kütləvi ölümünə səbəb olan sosial fəlakət. Aclıq-ın mütləq və nisbi formaları mövcuddur. Mütləq Aclıq həyat təminatı üçün zəruri olan minimum qida məhsullarının kifayət etməməsi, yaxud olmaması zamanı baş verir. Nisbi Aclıq isə aktiv həyat fəaliyyətinin saxlanılması üçün zəruri elementlərin və vitaminlərin olmadığı keyfiyyətsiz məhsulların daimi qəbul edilməsi zamanı yaranır. Bu, bəzi xəstəliklərə səbəb olur. Aclıq insanın psixikasına, onun somatik inkişafına təsir göstərir, şəxsi davranışına nəzarət qabiliyyətini və iradəsini zəiflədir, ruh düşkünlüyü, müxtəlif görmə və eşitmə hallüsinasiyaları yaradır. Aclıq həm son dərəcə arıqlama, üzülmə, həm də Aclıqdan yaranan hər hansı xəstəlik üzündən ölümlə nəticələnə bilər. Aclıq sosial fəlakət kimi qədim zamanlardan məlumdur. Aclıq haqqında daha dəqiq məlumatlar 19,20-ci əsrlərə aiddir. Aclıqdan İrlandiyada (1845–49), Hindistanda (1877–78, 1896–97, 1899–1900 və 1943), Rusiyada (1891, 1921– 22), Ukraynada (1932–33), Çində 1877–78, 1929–30, 1958–62), Böyük səhradan cənubdakı Afrika ölkələrində (1972–74, 1983–84, 1998) mln.-larla insan məhv olmuşdur.
Kütləvi Aclıq situasiyası ölkədə, reqionda bir çox amillərin mövcudluğundan yaranır. Bunlardan ən aşkarları təbii fəlakətlər (quraqlıq, daşqınlar, yanğınlar, məhsulun ziyanvericilər tərəfindən məhv edilməsi və yaxud bitkilərin xəstələnməsi), depressiv sosial-iqtisadi şərait (müharibə, iqtisadiyyatın zəif inkişafı və qeyri-sabitliyi) aiddir. Ərzaq məhsullarının istehsalında insanın istehsal fəaliyyəti ilə bağlı faktorun da təsiri var. Belə ki, ətraf mühitin çirklənməsi, torpaqların münbitliyinin azalması, iqlimin dəyişməsi, urbanizasiya və s. səbəblər Aclıq yaradır. Aclıq-ın bu qrup amillərinə idarəetmə səhvləri də aiddir. Aclıq-a gətirib çıxaran təbii anomaliyalar və sosial ziddiyyətlər deyil, dövlətin və cəmiyyətin ekstremal şəraitdə bütün əhalini zəruri ərzaqla təmin edə bilməməsidir. Aclıq, əsasən, sosiomədəni və siyasi səbəblərin nəticəsində (məs., vətəndaşların özünütəşkilinin zəifliyi, yaxud hakimiyyət dairələrinin siyasi iradəsinin olmaması və s.) baş verir.
Aclıqdan ən çox əhalinin kasıb təbəqəsi əziyyət çəkir. Buna görə də, hələ qədim zamanlardan dövlətlər strateji taxıl ehtiyatları yaradır (Qədim Misir), əhalinin artıq hissəsini müstəmləkələrə köçürür (Qədim Yunanıstan), çörək ticarəti qaydalarını tənzimləyən xüsusi qanunlar qəbul edirdilər (Qədim Roma) və s. Ölkəni Aclıqdan xilas etmək üçün öz əhalisini məskunlaşdırmaq, əlavə əkin yerləri əldə etmək və birbaşa ərzaq ələ keçirmək məqsədilə müharibələr aparılırdı. Yeni dövrlərdə Aclıq-ın qarşısını almaq üçün daha sivil və həlledici üsullardan – ərzaq məhsulları və mal-varidat ölkə daxilində bölüşdürülür, lazımı ərzaq məhsulları xarici ölkələrdən gətirilir, ərzaq məhsullarının saxlanılmasında və konservləşdirilməsində yeni texnologiyalar tətbiq edilir, süni məhsullar istehsal olunur və s. Aclıq cəmiyyət üçün insan ölümündən başqa ciddi dağıdıcı təzadlar da törədə bilər (aclıq bürümüş regionlardan kortəbii insan axını, cinayətkarlığın artması, aclıq qiyamları, kütləvi xəstəliklər və epidemiyalar və s.).
19-cu əsrin ortalarınadək Aclıq, təbii fəlakət, əhalinin Aclıqdan qırılması isə təbiətin qanunauyğunluğu kimi qəbul edilirdi. T.R.Maltus Aclığı Yer əhalisinin sayını tənzimləyən təbiət mexanizmi sayırdı. Buna görə də əhali arasında Aclıq böhranları, aclıq qırğınları qaçılmazdır. 20-ci əsrin 2-ci yarısında aqrar sənayənin daha da inkişafı "yaşıl inqilaba" gətirib çıxartdı və dünya birliyi planetin bütün əhalisi üçün kifayət qədər ərzaq məhsulları istehsal etmək üçün ciddi tədbirlər görməyə başladı. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (Food and Agriculture Organization, FAO) məlumatına görə 21-ci əsrin əvvəlində dünyada 850 mln. nəfər (dünya əhalisinin 13%) Aclıq çəkmişdir.
Qlobal problem olan Aclıqla mübarizədə bu gün təcili yardım və qabaqlayıcı kompleks tədbirlərin işlənib hazırlanması və həyata keçirilməsi üçün bütün dünya ölkələri və beynəlxalq təşkilatlar birgə çalışır.
Neoseiulus houstoni
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Tranzistor
thumb|150px|Diskret tranzistorlar
Tranzistor — elektrik siqnallarını gücləndirmək, idarə etmək və generasiya etmək üçün üçelektrodlu yarımkeçirici cihaz. Tranzistor giriş, boşaltma və mənbə hissələrindən ibarətdir, bunlar adətən emitter, kollektor və baza adlanır. Tranzistorlar BJT(bipolar junction transistor) və FET(field effect transistor) olmaqla iki növə ayrılır. 1948-ci ildə üç fizikin - Ualter Houzer Bratteyn, Con Bardin və Vilyam Şoklinin fəaliyyəti nəticəsində tranzistor kəşf olunmuşdur.
1956-cı ildə Ualter Bretteyn "Yarımkeçiricilərin tədqiqinə və tranzistor effektinin kəşfinə görə" fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
İş prinsipi
Bir qayda olaraq elektrik siqnallarının gücləndirilməsi, yığılması və dəyişilməsi üçün istifadə edilir. Prinsipial sxemlərdə "VT" və ya "Q" kimi işarə edilir.
Tranzistor elektronik siqnalları və elektrik enerjisini gücləndirmək, çevirmək üçün istifadə olunan yarımkeçirici qurğudur. O, xarici kontura qoşulmaq üçün ən az 3 terminaldan təşkil olunmuş yarımkeçirici materialdan ibarətdir. Gərginlik və ya hal-hazırkı elektrik bir cüt tranzistor terminallarının başqa bir terminallar cütü vasitəsilə dəyişdirilməsində tətbiq olunur. Çünki çıxış enerjisi giriş enerjisindən yüksək ola bilər və bunun nəticəsində tranzistor siqnalı gücləndirə bilər. Bu günümüzdə bəzi tranzistorlar fərdi şəkildə paketlənir, lakin əksər tranzistorları inteqral sxemlərə yerləşdirilmiş şəkildə tapmaq olar. Tranzistor müasir elekronik qurğuların təməlidir və ona müasir elektronik sistemlərin hər yerində rast gəlmək olar. Onun inkişafı 1947-ci ildə Con Bardin, Volter Bretteyn və Vilyam Şokli tərəfindən oldu, tranzistor elektronika sahəsində inqilab etdi və ondan kiçik və ucuz radiolar, kalkulyatorlar, kompüterlər və digər başqa qurğular üçün istifadə olunmağa başladı. Tranzistor "IEEE milstoun"un siyahısında yer aldı və onu kəşf edənlər birgə olaraq öz nailiyyətlərinə görə 1956-cı ildə fizika sahəsində Nobel mükafatı ilə təltif edildilər.
Tarixi
150px|thumbnail|İlk tranzistorun surəti Tranzistor üç terminalı olan ilk qurğu deyil. Triodlar da tranzistorlardan 50 il əvvəl eyni məqsədə xidmət edirdilər. İlk olaraq 1874‐cü ildə Braun piritin kontaktında düzləndirmə hadisəsini müşahidə etdi və bu sistemin əsasında detektor yaratdı. Digər tədqiqatçılar aşqarların yarımkeçirici materialların xassələrinə güclü təsir göstərdiyini müəyyənləşdirdilər. Yarımkeçirici elementlər elektron lampalarını keçən əsrin 40‐cı illərinin əvvəllərindən etibarən sıxışdırmağa başladı. 1940‐cı ildən radioelektron qurğularında nöqtəvi germanium diodları geniş tətbiq tapmağa başladı. Nəhayət 1938‐ci ildə İngiltərədə Mott, Rusiyada Davıdov, Almaniyada Valter Şottki bir‐birindən asılı olmayaraq metalyarımkeçirici kontaktının düzləndirmə nəzəriyyəsini işləyib hazırladılar. Müxtəlif ölkələrin alimləri tərəfindən yaradılan tədqiqat proqramı əvvəlcə nöqtəvi, sonra isə müstəvi tranzistorun yaranmasına səbəb oldu. Elektronikanın üçüncü inkişaf mərhələsi – nöqtəvi tranzistorun kəşfi və diskret yarımkeçirici cihazların yaradılması ilə başlanır. 1946‐cı ildə Bell telefon laboratoriyasında Vilyam Şoklinin başçılığı ilə bir qrup alimlər Si və Ge yarımkeçiricilərinin xassələrini nəzəri və təcrübi yolla öyrənməyə başladılar. Təcrübələr müxtəlif elektrik keçiriciliyinə malik iki yarımkeçirici sərhədində aparılırdı. Çoxsaylı təcrübələr nəticəsində üçelektrodlu yarımkeçirici cihaz – tranzistor ixtira edildi. Yükdaşıyıcıların müxtəlifliyinə görə tranzistorlar iki qrupa bölündü:
−unipolyar (eyniadlı yükdaşıyıcıya malik sahə tranzistoru);
−bipolyar (yükdaşıyıcıları elektronlardan və deşiklərdənibarət olan tranzistor).
Sahə tranzistorlarının yaradılması ideyası bipolyar tranzistorların yaradılmasından xeyli əvvəl irəli sürülmüşdü. Lakin praktiki olaraq bu ideyanı həyata keçirmək mümkün deyildi. İlk dəfə olaraq 1947-ci il noyabrın 17-dən dekabrın 23-nə qədər Con Barden və Volter Bretteyn Amerika Birləşmiş Ştatlarındakı Bell laboratoriyasında təcrübələr apardılar və müşahidə etdilər ki, germanium kristalı tətbiq olunan zaman iki qızıl nöqtə bir-biri ilə əlaqə qurur və çıxış enerjisinin giriş enerjisindən daha böyük olduğu siqnal hasil edilir. ”Bərk Maddələr üzrə Fizika” qrupunun rəhbəri Vilyam Şokli bu sahədə potensialın olduğunu gördü və bir neçə ay ərzində yarımkeçiricilər elminin genişlənməsi üçün böyük işlər gördü.Tranzistor termini ilk dəfə olaraq Con R.Pirs tərəfindən işlədilmişdir və “keçirici” və “rezistor” sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Lilyan Hudzon və Viki Detçə görə Con Barden və Şokli bioqrafiyasının müəllifləri təklif etmişdilər ki,tranzistor üçün Bell laboratoriyasının ilk patenti sahə effektinə əsaslanmalıdır və o ixtiraçının adı ilə adlandırılmalıdır. Məlum olmayan illər öncə Lilienfeld-in patentləri ortaya çıxdı və Bell laboratoriyasının hakimləri Şoklinin təklifinin əleyhinə qərar verdilər, çünki elektrik sahəsində sahə efffekti tranzistorundan “tor” kimi istifadə etmək ideyası yenilik deyildi. Bunun əvəzində Barten, Bretteyn və Şokli 1947-ci ildə “nöqtələrarası əlaqə” tranzistorunu kəşf etdilər. Bunun həyata keçirilməsinin əvəzində onlar 1956-cı ildə tranzistorlar üzərində araşdırmalarına və tranzistor effektinin kəşfinə görə fizika sahəsində Nobel mükafatı ilə təltif olundular.
Moni Mark
Moni Mark  —  Belçika müğənnisi. 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Belçikanı "Le plus beau jour de ma vie" mahnısı ilə təmsil etmişdir.
Tranzistor
Hazırlanması
Tranzistorun hazırlanması üçün planar-diffuziya və planar- epitaksial texnologiyalardan istifadə edirlər. Bipolyar tranzistoru hazırlamaq üçün planar-diffuziyalı texnologiyada əvvəlcə p tipli altlığın səthində termiki oksidləşmə üsulu ilə silisium oksiddən nazik müdafiə qatı yaradılır. Sonra fotolitoqrafiya üsulu ilə 1-ci oksid üzlüyü əmələ gətirmək üçün oksid təbəqəsinin üzünü işığa həssas olan emulsiya-fotorezist çəkilir. Fotorezistin üzərinə üzlüyün tələb olunan rəsmin şəkili salınır, alınan təcvir aşqarlanır, fotorezistin işıq düşən hissələri xüsusi məhlulla təmizlənərək oksid təbəqəsinin üstü açılır. Sonra yenə məhlulla üstü açılmış sahədə oksid təbəqəsi həll etdirilib götürülür. Nəticədə inteqral mikrosxemdə tranzistorların verilən sayına uyğun və tələb olunan şəkildə deşiklər pəncərələr toplusu yaranır.
Bu pəncərələrdən altlığın dərinliyinə n tipli aşqarlar diffuziya edilib və qonşu sahələrdən və altlıqdan bağlı p-n keçidlərlə izolə n tipli qatlar-adacıqlar əmələ gəlir. Bunun üçün ikinci oksid üzlüyü vasitəsilə n tipli kollektor rolunu oynayan adacıqların dərinliyinə p tipli aşqarın diffuziya keçirilərək p tipli baza qatı əmələ gətirilir. Buna bənzər üçüncü üzlükdən n tipli emitter yaradıldıqdan sonra dördüncü oksid Planar – diffuzuya üzlüyündən qatları və lazımı elementləri birləşdirən  yolların üzərinə metallaşdırılmış təmasları toz şəklində səpələyirlər. Planar-diffuziya texnologiyasının mənfi cəhəti odur ki, diffuziya altlığının səthindən həyata keçiril-diyindən p-n keçidlərin sərhədlərinin dəqiqliyi kiçik olur və aşqarlar altlığın qalınlığı boyu bərabər paylanmır: səthdə aşqarların konsentrasiyası dərinlik-lərə nisbətən daha çox olur. Bu çatışmazlıq planar-epitaksial texnologiyası vasitəsi ilə aradan qaldırılır. İstənilən keçiriciliyı malik olan yarımkeçirici altlığın üzərinə qaz fəzasinda 10-15 mkm qalınlıqlı nazik yarımkeçirici qatının artırılması prosesinə epitaksiya deyilir. Epitaksiya nəticəsində artırılan qatın kristal qəfəsi altlığın kristal qəfəsindən tam davamı olur. Epitaksial qatla altlıq izoləedici rol oynayır p-n keçidlə bir-birindən ayrılır.
Bu texnologiyaya əsasən bipolyar tranzistor hazırlamaq üçün p tipli yüksək müqavimətli altlıq və oksid təbəqəsi ilə örtürülmüş n tipli epitaksial qatdan istifadə edilir. Sonra oksid qatdan üzlük düzəldilir və onun pəncərələrindən p tipli aşqarın diffuziyası təşkil edilir. Nəticədə, epitaksial qatla p planar-diffuziya lı teznologiyada alınanlara bənzər bağlı p-n keçidlərlə izolə olunmuş adaciqlar yaranır. Bundan sonra planar-diffuziya texnologiyada olduğu kimi adaciqlar əsasında tranzistor strukturları formalaşdırılır. Planar-epitaksial texnologiyada aşqarlar epitaksial qat boyubca bərabər paylanır və p-n keçidlərin sərhədləri daha dəqiq olur. MDY tranzistrlar da bu qayda ilə hazırlanır, lakin texnoloji əməliyyatların sayı 3-3.4 dəfə, tranzistorun tutduğu sahə isə 20-25 dəfə az olur.
Bellore Sanqala
Karyerası
Bellore Sanqala birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 33.71 saniyəlik nəticəsi ilə 81-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Sarıqayabaşı burnu
Sarıqayabaşı burnu — burun olaraq Abşeron yarımadasının şimal-qərbində yerləşir. İnzibati cəhətdən Sumqayıt şəhəri ərazisinə daxildir. Burunda həyət evlərindən ibarət massiv vardır. Şəhərin X və XV məhəllələrinin bir hissəsi burnun ərazisində yerləşir. Şəhərin əsas infastruktur obyekti olan Mehdi Hüseynzadə adına Sumqayıt şəhər stadionu bu ərazidədir. Burundan ölkə əhəmiyyətli və şəhərin dəniz qırağı ərazisindən keçən S. Vurğun küçəsi keçir.
Coğrafiyası
Burun şimal-şərqə istiqamətlənmişdir. Sahil hissələrində hündürlük −28 m təşkil edir. Əsasən qumsal əsazilərdən ibarətdir. Burunun yaxınlığında Sumqayıtçayı dənizə tökülür. Çay nadir hallarda daşqın əmələ gətirir. Bununla belə burnun çayın fəaliyyəti nəticəsində əmələ gəlmə ehtimalı yüksəkdir.
Calanthe triplicata
(Calanthe triplicata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Baccharis caespitosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Farah (Prince of Persia)
Farah - Prince of Persia oyun seriyasının qəhrəmanıdır. Farah personajı Prince of Persia: The Sands of Time və Prince of Persia: The Two Thrones seriyalarında peyda olur. Farah Prince of Persia seriyasında Şahzadə personajının uzunqulağının adı olur və bu ad keçmiş seriyalardakı Farah personajına hörmət olaraq xatırlanmışdır.
Xarakteristika
Farah Hind maxaracasının qızıdır. Fara nəinki cazibədar xarakterə malikdir, o cümlədən, ox atmaq və akrobatik hərəkətlər üzrə ustadır. Atası Zaman adasında gəzinti zamanı "Sehrli medalyon" tapır və qızı Faraha bəxş edir.
Aton
"'Tanrı uludur, birdir, təkdir. Ondan başqası yoxdur. Odur hər varlığı Yaradan. Bir ruhdur Tanrı, görünməyən bir ruh. Ta əzəldən var idi Tanrı. Heç bir şey yox ikən O vardı. Hər şeyi O yaratdı. Əzəldən bəri mövcud olan varlığı əbədiyyətə qədər sürəcək. Gizlidir Tanrı, kimsə görməyib Onu. İnsanlara və yaratdıqlarına hər zaman sirr qalacaqdır'."
Bu tərif firon Exnaton tərəfindən Aton üçün şeir olaraq yazılmışdır.
Exnaton (e.ə. 1372 — e.ə.1354) atası III Amenhotepin ölümündən sonra 18-ci sülalənin 9-cu fironu olur. Bu dövrdə Misirdə hakim inanc baş tanrı hesab olunan Amona inam idi və Amon rahibləri hakimiyyətdə iradə sahibi idilər. Fironlar hər hansı bir işə başlarkən mütləq kahinlərin öncəgörmələrini və fikirlərini nəzərə alırdılar. Lakin bütün bunlara baxmayaraq hələ də tam bilinməyən səbəblərdən IV Amenhotep hakimiyyətinin ilk illərində digər yaradıcıları inkar edərək, yalnız Günəş tanrısı Atonu tək yaradıcı kimi qəbul edir və verdiyi qanunla xalqın da buna əməl etməsinin vacibliyini bildirir. Karnak məbədlərini bağlayaraq Amon kahinlərini vəzifədən uzaqlaşdıran Amenhotep e.ə. 1366-cı ildə Amona sitayişin güclü olduğu Fiva şəhərini tərk edir və indiki Tel əl-Amarna şəhərində yeni ibadət mərkəzi yaradır. Yeni inancın şərəfinə həmin mərkəzi Axetaton, yəni "Günəş üfüqü" adlandırır. Öz adı — Amenhotep "Amon məmnundur" mənasını verdiyi üçün onu dəyişdirərək Exnaton — "Günəşə sərfəli" qoyur. Firon Exnatonla yanaşı onun ailə üzvləri və saray əyanları da adlarını dəyişirlər və getdikcə Atona inam genişlənir.
Həmçinin bax
Atonizm
Əhdi Bağdadi
Əhdi Bağdadi lirik şeirlər müəllifi kimi tanınmışdır. Füzulinin müasiri olmuş, onun oğlu Fəzli ilə dostluq etmişdir. Əhdinin Azərbaycan dilində "Gülşəni-şüəra" ("Şairlər gülşəni") təzkirəsində XVI əsrdə yaşayıb-yaradan bir çox Azərbaycan şairlərinin həyatı və əsərləri haqqında məlumatlar verilmişdir. Əsərin əlyazması Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin kitabxanasında saxlanılır.
Günəşli (Şabran)
Günəşli — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Günəşli Şabran rayonunun Beynəlmiləl inzibati ərazi vahidində kənd. Samur-Dəvəçi ovalığındadır. Yaşayış məntəqəsi keçmiş SSRİ Konstitusiyası sovxozunun 2 nömrəli malikanəsi yanında salınmışdır. 1965-ci ildə rəmzi olaraq Günəşli adlandırılmışdır.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 693 nəfər təşkil edir.
Mübariz Əkbərov
Mübariz Əkbərov — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Rəssamı.
Həyatı
Əkbərov Mübariz Səməd oğlu 1955-ci il aprel ayının 2-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Gəncə şəhəri Rəssamlıq Məktəbini, 1975-ci ildə isə Gəncə şəhər pedaqoji texnikumunun rəssamlıq fakültəsini bitirmişdir. 1980-ci ildə M.Əliyev adına İncəsənət İnstitutunun Rəssamlıq fakultəsinə daxil olmuş, 1985-ci ildə bitirmişdir. Mübariz Əkbərov 30 ildən çoxdur ki filiqran işləmələri ilə məşğuldur və o, Danimarka, İngiltərə, Almaniya, Fransa, Türkiyə və Rusiyada təşkil olunmuş bir sıra beynəlxalq sərgilərin iştirakçısı olmuşdur. O, 1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür, yaratmış olduğu əsərlər bir sıra müzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. Ailəlidir, 2 övladı, 2 nəvəsi var.
Morfostrukturlar
Morfostrukturlar
Morfostrukturlar (yun. morphe-forma və lat. structura-quruluş) materik və okean dibi çökəkliyi relyefinin iri, endogen mənşəli geoloji strukturlarına uyğun gələn elementlərinə deyilir.
Platforma sahələrində-sinekliz, antekliz, qraben, öndağ əyilmələri; qırışıqlıq sahələrdə-antiklinoriy, sinklinoriy; okean dibi sahəsində-okean dibi aralıq sıra dağları, okean çökəklikləri, sualtı vulkan konusları morfostrukturlara aiddirlər. Morfostrukturlar termini 1946-cı ildə akademik İ.P.Gerasimov tərəfindən təklif edilmişdir.
Azərbaycan energetikləri (film, 1973)
Azərbaycan energetikləri qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Əhməd Abdullayev tərəfindən 1973-cü ildə çəkilmişdir. "Azərbaycantelefilm" də istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan energetiklərinin inqilabdan əvvəlki dövrdən bugünkü günədək keçdiyi böyük yoldan bəhs edir.
Sonia Tumiotto
Sonia Tumiotto ( 14 iyul 2001) — Tanzaniyalı üzgüçü. Sonia Tumiotto Tanzaniyanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Azərbaycan energetikləri (film, 1973)
Məzmun
Film Azərbaycan energetiklərinin inqilabdan əvvəlki dövrdən bugünkü günədək keçdiyi böyük yoldan bəhs edir.
Sonia Tumiotto
Karyerası
Sonia Tumiotto birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 200 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 2:11.01 saniyəlik nəticəsi ilə 54 üzgüçü arasında 43-cü oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Azərbaycan energetikləri (film, 1973)
Məzmun
Kinolent Sovet Azərbaycanının energetiklərinin yarım əsrlik yubileyinə həsr olunmuşdur, filmdə nadir arxiv kinosənədlərindən istifadə edilmişdir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Vahid Behbudov Rejissor: Əhməd Abdullayev Operator: Ömər Qazıyev
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1973-cü ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
SAT (Türkiyə)
Dünyanın ən yaxşı xüsusi təyinatlılarından sayılan Türkiyənin məşhur Su Altı Taaruz (SAT) və Su Altı Savunma (SAS) xüsusi təyinatlıları istənilən şəraitdə, həm su altında, həm də üstündə əməliyyatlar aparmağa qadir birlik kimi özünü doğruldub. Ekranlarda ilk dəfə 1996-cı ildə görünən, SAT komandoları baş nazir Tansu Çillərin "o əsgər gedəcək, o bayraq enəcək", - deməsindən sonra kiçik qayıqlarla Kardak adasına yaxınlaşıb, oradakı qayalıqlara qaldırılmış yunan bayrağını endirdilər. Kardakda yenidən Türk bayrağı dalğalandı. İş o yerə çatdı ki, kiçik bir SAT komando qrupu ərazidəki yunan hərbi gəmilərinə təhdid yaratdı. Məsələ beynəlxalq səviyyəyə çıxdı. Sonradan SAT komandolarından biri mətbuata müsahibəsində bildirmişdi ki, Kardak əməliyyatını uğurla reallaşdıran SAT qrupu ərazidəki 2 yunan hərbi gəmisini zəbt etmək üçün komandanlığın əmrini gözləyirmiş.
SAT-çılara 1999-cu ildə PKK-nın lideri Abdullah Öcalanı İmralıya aparmaq həvalə olundu. Bir neçə il əvvəl isə SAT/SAS birliyi İsrailin Livana təcavüzü zamanı Beyrutdakı 200 nəfər türkün bu ölkədən təxliyyəsini həyata keçirməklə öz adını dünyanın hərb tarixinə yazdı.
Dünyanın ən təhlükəli əsgərləri
Türkiyə SAT-ı özünü dünyaya duyurduğundan xarici hərbi nəşrlərdə "dünyanın ən təhlükəli əsgərləri" adlanmağa başlayıb. İlk dəfə 1963-cü ildə amerikanlar tərəfindən Sovetlər Birliyinə qarşı yaradılmış SAT/SAS birliyi elə hazırlanmışdı ki, lazım gəldikdə dənizin içində qurulmuş "məftil çəpərlərin" o biri tərəfinə keçməklə təhlükələrə anında qarşılıq verməli idi. Bu birlikləri atom silahları üzrə mütəxəssis olan amerikalı polkovnik Bob Gallagher hazırlayıb. Təlimlər o qədər ağır olub ki, ilk kursa seçilmiş 76 nəfərdən kursun sonuna 11 nəfər qalıb. Sonradan Vyetnam savaşı zamanı hər il iki türk bölüyü ABŞ-da təlimlərə qatılaraq müasir sualtı döyüş metodlarını, silahlardan istifadə, nüvə silahları ilə mübarizə və s. metodları öyrəniblər.
Sovetlərə qarşı dayanan SAT-lar ilk hərbi əməliyyata 1974-cü ildə Şimali Kiprdə girib. Kipr əməliyyatı öncəsi iki qrupa ayrılan komando birliyinin 24 nəfərlik SAT1 qrupu Girnə limanı önündə dənizə döşənmiş minaları təmizləyib, sahili və körpülərin girişini tutur. Girnədəki digər komando birlikləri isə öncədən nişanlanmış binalara girərək, önəmli bilgiləri ələ keçirir. Bundan sonra SAT birliyi bir itki belə vermədən Girnəni yunanlardan azad edir. Bu zaman şəxsi heyəti daha çox olan SAT2 qrupu İzmir yaxınlığında 12 adanı ələ keçirmək üçün əmr gözləyirdi.
Türkiyə mətbuatında yer almış bilgilərə görə, SAT-lar heç bir qayıq və su motosikli olmadan İzmirdən sahildəki 12 adaya və Yunanıstana qədər 30, Mərsindən Kiprə qədər 40 km məsafəni üzərək qət edib orada əməliyyatlar həyata keçirmək gücünə malikdirlər.
Türk komandosunun "cəhənnəm həftəsi"
SAT/SAS birliklərinə alınan komandolar çox ciddi və ağır sınaqlardan keçirlər. Bu səbəbdən də komando kursuna yazılanların əksəriyyəti kursu başa çatdırmadan seçdikləri peşədən imtina edir. Ümumilikdə SAT/SAS komando birlikləri əsasən zabitlərdən və gizirlərdən təşkil olunur. Onların seçimi bir neçə sınaq mərhələsində aparılır.
Seçimin sonrakı mərhələsində komandolar dənizin ortasına aparılır və suya buraxılır. Onların bir saat sonra başqa bir qayıqla aparılacağı bildirilir. Amma qayıq 3 saat sonra gəlir və sudakı komandoların yanından dayanmadan keçir. Komandolar bacarıb qayığa minməlidirlər. Minə bilməyənlər daha 3 saat suda gözləməli olur.
SAT komando kursu "cəhənnəm həftəsi" ilə yekunlaşdırır. Əsas imtahanlar da elə "cəhənnəm həftəsi"ndə olur. Təkcə bıçaqla kimsəsiz meşəyə və ya adaya buraxılan komando bir həftə ərzində ilan və qurbağaları yeməklə yaşamaq uğrunda mücadilə aparmalıdır. Bu, komandonun gələcəkdə istənilən şəraitə uyğunlaşması, əsl komando olması üçün çox vacibdir.
Ehtiyatda olan SAT komandolarından biri sonradan etiraf edirdi ki, bəzən təlimlərdə balıqların beldən aşağısını yedikləri SAT-çıların cəsədlərinə, dənizin dibində dəmirlərə ilişib qalmış skletlərinə rast gəlinir. Bununla belə, yarandığı 50 illik dönəmdə SAT komandolarının cəmi 21 itki verməsi onların yüksək hazırlıqlı olmasını göstərir...
Mütləq maksimum
Mütləq maksimum
Mütləq maksimum-müəyyən məntəqədə, rayonda, ölkədə, yarımkürədə və ya bütövlükdə Yer kürəsində meteoroloji elementlərin ( temperatur, təzyiq, yağıntı, küləyin sürəti və s.) çoxillik müşahidə göstəricisinin ən yüksək kəmiyyətinə deyilir. Məsələn, Yer kürəsi üçün mütləq maksimum temperatur 580C (Tripoli ş. yaxınlığında, mütləq maksimum yağıntılar isə Çerapuncidə (Hindistan) qeydə alınaraq 2300 mm-ə qədərdir.
Əlirza Bayramzadə
Əlirza Baxşəli oğlu Bayramzadə — Azərbaycan-sovet energetiki, dövlət xadimi, Azərbaycan SSR naziri (1962–1963), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Baş Energetika və Elektrikləşdirmə İdarəsinin rəisi.
Həyatı
Əlirza Baxşəli oğlu Bayramzadə 1911-ci il mart ayının 18-də Bakının Binə kəndində anadan olub. 1920-ci ildə kənd məktəbinə, 1927-ci ildə Bakı Sənaye Texnikumuna daxil olub və 1932-ci ildə həmin texnikumu bitirib. Elektrik quraşdırma sexində əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1932–1937-ci illərdə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun Energetika fakültəsində təhsil alıb. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra mədənlərdə elektrotexnik, dispetçer, "Azenerji"də mühəndis işləyib.
Əlirza Bayramzadə 1941-ci ildə "Qırmızı Ulduz" Dövlət Rayon Elektrik Stansiyasının (1 saylı "Bakı" İstilik Elektrik Mərkəzi) baş mühəndisi təyin olunmuşdur. 1958-ci ildə "Azenerji"nin rəisi olub. O, "Şimal" Dövlət Rayon Elektrik Stansiyası, "Mingəçevir" Su Elektrik Stansiyası, "Sumqayıt" İstilik Elektrik Stansiyası və "Əli Bayramlı" Dövlət Rayon Elektrik Stansiyasının tikintisində iştirak etmişdir.
1955-ci ildə texniki elmlər alim adı almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. 1963-cü ildə professor elmi adı almışdır. Bu illərdə o ixtiraçı və təkmilləşdirici, respublikanın əməkdar mühəndisi kimi fəxri adlara layiq görülmüşdür Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində müəllim işləmişdir.
Əlirza Bayramzadə 1962-ci ildə Azərbaycan SSR naziri təyin edilmişdir. Ölümünədək bu vəzifədə işləmişdir.
Mükafatları
1950-ci illərin sonunda Əməkdar mühəndis adını almışdır. Lenin ordeni və 2 dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeninə layiq görülmüşdür.
Xatirəsi
Qırmızı Ulduz istilik mərkəzinə adı verilmiş və heykəli qoyulmuşdur.
Neoseiulus huffakeri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
İradə Rəşidova
İradə Rəşidova (tam adı: İradə Mehman qızı Rəşidova; d. 1975) — aktrisa.
Həyatı
İradə Rəşidova 1975-ci ildə Azərbaycan Respublikası Bakı şəhərində doğulub. 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Dram və kino aktyorluğu" fakültəsini bitirib. 1991-ci ildən Bakı Kamera Teatrının, 2009-cu il oktyabr ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar teatrının aktrisasıdır.
Çəkildiyi filmlər
1. Bianka – ("Otello", V. Şekspir)
2. Nastinka – ("Ağ gecələr", M. F. Dostoyevski)
5. Nisə xanım – ("Lənkəran xanın vəziri", M. F. Axundov)
6. Donna Anna – ("Daş qonaq", A. S. Puşkin)
7. Nina – ("Şeyx Sənan", H. Cavid)
8. Fryokin Tesman – ("Qedda Qabler", H. İbsen)
9. Varya – ("Albalı bağı", A. P. Çexov)
10. Jurnalist – ("Şah Edip", Sofokl)
11. Böyükxanım – ("Aydın", C.Cabbarlı)
12. Trudxen, ay, qu quşu – ("Şelkunçik", E.T.A.Hofman)
13. Melita – ("Ezop" G.Fiqeyredo)
14. Nisə xanım – ("Sərgüzəşti vəziri Xani Lənkəran" M.F.Axundzadə)
15. Fərə – ("Göyçək Fatma" Azərbaycan Xalq nağılı)
16. Səkinə – (Mən səni sevirəm – M.S.S" Ə.Əmirli)
17. Mələk – ("Roemo və Cülyetta" U.Şekspir)
18. Nailə – ("Buzovna kəndinin əhvalatları" Elçin)
19. Rəqqasə – ("Əlincə qalası" Dilsuz)
20. Qaraçı – ("Qaraca qız" S.S.Axundov, A.Şaiq)
21. Tereza, Liza – ("İtalyansayağı xoşbəxtlik" D.Fo, P.Filippo)
22. Anna — ("III Riçard", U.Şekspir)
Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası
Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası və ya İnsan hüquqları və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası — Avropa regionunda insan hüquqlarının müdafiəsini nəzərdə tutan Konvensiya.
Bu Konvensiyanı insan hüquqlarına dair beynəlxalq sənədlər içərisində ən effektiv sənəd kimi dəyərləndirmək olar. Buna səbəb onun əsasında yaradılan və fəaliyyət göstərən səmərəli hüquq müdafiə mexanizmidir. Bu, Konvensiyanın 19-cu maddəsi əsasında təsis edilən və daimi əsasda fəaliyyət göstərən Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsidir.
Tarixi
12 iyul 1949-cu ildə Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsinə Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının və Avropa Məhkəməsinin Statutunun layihələri təqdim edildi. Lakin Komitənin 9 avqust 1949-cu il tarixdə keçirilən birinci sessiyasında yeddi səs lehinə, dörd əleyhinə və bir səs bitərəf olmaqla «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müəyyən edilməsi, müdafiəsi və inkişafı» adlı bəndin Şuranın Məşvərətçi Assambleyasının birinci yığıncağının gündəliyindən çıxarılması qərara alındı. Bəzi nümayəndələr Avropada insan hüquqları sahəsində görülən işin, bu sahədə BMT çərçivəsində görülən işi təkrarlayacağı haqqında fikirləri qətiyyətlə inkar edirdilər. Onlar fikirlərini belə əsaslandırırdılar: «İnsan hüquqları ilə bağlı məsələnin BMT-də uzun müddət müzakirə olunmasına baxmayaraq, bu sahədə dəqiq bir mexanizm hələ də hazırlanmayıb. Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin zəif cəhəti onun hüquqi baxımdan qeyri-məcburi olmasıdır. İnsan hüquqları ilə bağlı məsələnin Avropa müstəvisində müzakirəsi isə, BMT-dən fərqli olaraq, hüquqi cəhətdən məcburi olan bir sənədin hazırlanmasına imkan verir».
13 avqust 1949-cu ildə Assambleyanın müzakirəsinə aşağıdakı bəndin daxil edilməsi təklif edildi: «Assambleya Şuranın üzvlərinə Nizamnamənin I maddəsində təsbit edilmiş məqsədlərə nail olmaq üçün tövsiyə edir ki, əsas insan hüquq və azadlıqlarına hörmət edilməsinin təmini üçün kollektiv məsuliyyət prinsipini tanısınlar və bunun üçün müvafiq konvensiya qəbul edib öz üzərlərinə aşağıdakı öhdəlikləri götürsünlər: a) konvensiyanın imzalanmasına qədər müvafiq dövlətlərdə mövcud olan və konstitusiya və digər normativ-hüquqi aktlarla təmin edilən əsas insan hüquq və azadlıqlarının toxunulmazlığına təminat verilməsi; b) konvensiyanın müddəalarına əməl edilməsini təmin etmək üçün Avropa İnsan Hüquqları Komissiyasının və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin yaradılması». Beləliklə, uzun müzakirələrdən sonra Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının layihəsinin Məşvərətçi Assambleyanın hüquq komitə sinə göndərilməsi qərara alındı. Sonradan, həmin gün (19 avqust, 1949-cu il) «Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının pozitiv hüququn tərkib hissəsinə çevrildiyi gün» kimi dəyərləndirildi. 27 avqust 1949-cu ildə hüquq komitəsi yekdilliklə müəyyən etdi ki, «baxmayaraq ki, hər bir dövlətin öz ərazi hüdudlarında insan hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı müvafiq normalar müəyyən etmək hüququ vardır, lakin bu hüquqların kollektiv təminatı imkan verir ki, bu normalar və onların tətbiqi sivil millətlər tərəfindən tanınmış hüququn ümumi prinsiplərinə müvafiq olsun».
Nəhayət, 1950-ci il noyabrın 4-də Romada Avropa Şurası üzvləri tərəfindən «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında» Konvensiya qəbul olundu və 1953-cü il sentyabrın 3-də Avropa Şurası üzvü olan 8 dövlət (Danimarka, İrlandiya, İslandiya, Lüksemburq, Norveç, Böyük Britaniya, Almaniya və İsveç) tərəfindən ratifikasiya olunduqdan sonra qüvvəyə mindi.
Mostardas
Mostardas (Mostardas) — Braziliyada bələdiyyə, Riu-Qrandi-du-Sul heyətinin bir hissəsidir. Porto Alegre-in Mesoreqion Aqlomerasiyasının bir hissəsi. Ozoriu mikroiqtisadi-statistik bölgəsinə daxildir. 2006-cı ildə əhalinin sayı 13 557 nəfərdir. 1 983.117 km ² ərazini əhatə edir. Əhalinin sıxlığı 6,8 nəfər/ km² təşkil edir.
Tarix
26 dekabr 1963-cü ildə əsası qoyulmuşdur.
Calanthe vestita
(Calanthe vestita) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əsgər xan Qasımzadə
Əsgər xan Qasımzadə — Təbrizdə "Molla Nəsrəddin" jurnalına kömək edən ziyalılardan biri.
Həyatı
1921-ci ildə C.Məmmədquluzadə ilə birlikdə Bakıya gəlib, 1928-ci ildə köçüb yenə Təbrizə getmiş, orada özünə "Azərvənd" təxəllüsü götürmüşdür. 1944-cü ildə Təbrizdə C.Məmmədquluzadə haqqında kiçik bir xatirə yazıb çap etdirmişdir.
Şibuya
Şibuya — Tokionun xüsusi rayonlarından biri. Biznes rayonudur.
Viola Devis
thumbnail
Viola Devis — ABŞ mənşəli aktrisadır.1965-ci ilin avqust ayında dünyaya gəlmişdir.
Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi
Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi - Azərbaycanda xəstəxana.
Haqqında
1946-cı ildə Elmi-Tədqiqat Göz xəstəlikləri İnstitutu fəaliyyətə başlamışdır.
İnstitutun ilk direktoru tibb elmləri namizədi M.Ə.Abbasov, elmi işlər üzrə direktor müavini – prof. S.İ.Vəlixan olmuşdur.
1957-ci ildə instituta rəhbərliyi N.M.Əfəndiyev öz üzərinə götürmüşdür və bu ildən başlayaraq bu instituta 40 il ərzində rəhbərlik etmişdir. İnstitutun tarixində onun şəxsiyyəti unudulmaz bir iz qoymuşdur. N.M.Əfəndiyevin səyləri nəticəsində institutun kollektivi öz tərkibində yüksəkixtisaslı, zəkalı mütəxəssisləri, xalqına və vətəninə fədakarcasına xidmət göstərən əsl ziyalıları toplamışdır.
1998-2005-ci illərdə institutun direktoru vəzifəsini K.T.Kərimov tutmuşdur.
21 yanvar 2002-ci il tarixdə institut yüksək bir şərəfə layiq görülmüşdür. Akademik Zərifə Əliyevanın milli oftalmologiyanın inkişafında qiymətə gəlməz xidmətlərini, Azərbaycan oftalmologiya elminin görülməmiş bir səviyyəyə qaldırmağını və dünyada tanıtdırmağını, Oftalmologiya institutunun yeni binasının tikintisi haqda təşəbbüsünü və səyini nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Heydər Əliyevin 869 saylı sərəncamı ilə institutumuza görkəmli alim, akademik Z.Ə.Əliyevanın adı verilmişdir.
2006-cı ildən akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Əməkdar Elm Xadimi, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin baş oftalmoloqu, tibb üzrə elmlər doktoru, professor Qasımov Elmar Mustafa oğlu rəhbərlik edir.
Neoseiulus huron
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kruassan
thumb|241x241px|Kruassan
Kruassan — içərisinə yağ və ya yağlı krem qoyulan aypara şəklində çörək. Kruassanı cem, pendir və ətlə də hazırlayırlar.
Oleq Peşkov
Oleq Anatoliyeviç Peşkov — Suriya üzərində vurulan Su-24 təyyarəsinin komandiri, podpolkovnik. Rusiya Federasiyası qəhrəmanı.
Həyatı
3 avqust 1970-ci ildə doğulub.
24 noyabr 2015-ci ildə vəfat edib.
Yağıotu
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Oleq Peşkov
Həyatı
Rusiya prezidenti Vladimir Putin Oleq Peşkova ölümündən sonra Rusiya Qəhrəmanı adını verib.
Yağıotu
Növləri
[[SS 2 (*
Şərəfli
Şərəfli — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Böyükbəy Ələkbəroğlu
Böyükbəy Ələkbəroğlu — folklorşünas, Aşıqlar Birliyində Güney Azərbaycan aşıqlarının təmsilçisi.
Həyatı
Böyükbəy Ələkbəroğlu 24 mart 1972-ci ildə Qaradağın mərkəzi olan Əhər şəhərində anadan olub. Burada böyümüş, təhsilini də Əhərdə almışdır.
Qarabağ mətbəxi
thumb|Kabab Qarabağ mətbəxi — Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə xas olan mətbəx.
Qarabağ mətbəxi Azərbaycanın ənənəvi milli mətbəx mədəniyyətinin tərkib hissəsidir. Tarixən başqa regionların mətbəxləri ilə qarşılıqlı təmasda zənginləşən Qarabağ mətbəxi eyni zamanda həmin regionları da zənginləşdirmişdir. Qarabağa aid olan kulinariya ənənələri və terminologiya, folklor, avadanlıq, xörəklərin hazırlanma texnologiyası, toy-bayram və yas mərasimləri mətbəxi başqa regionlarla müqayisədə demək olar ki, tam eynidir və bir vəhdət təşkil edir. Qarabağ mətbəxində yalnız şirin su, çay və göl balığı istifadə olunur. Balıq əsasən suda bişmiş və qızardılmış halda yeyilir. Ümumiyyətlə, qarabağlıların qida rasionunda balıq yeməkləri əsas rol oynayır.
Qarabağın göl və çay ətrafında olan bəzi rayonlarının mətbəxində çox az sayda mürəkkəb balıq yeməkləri var: ləvəngi, qurqut, balıqdan buğlama. Başqa rayonlardan fərqli olaraq Qarabağ ləvəngisinə düyü və mərci əlavə edirlər. Ləvənginin içliyinə pomidor, istiot, kərəviz, yaşıl soğan və alça lavaşanasını qatır və digər regionlardan fərqli olaraq buxarda bişirirlər. Qurqut xörəyi hazırlayanda balığı axta zoğaldan hazırlanmış içliklə doldurur və tərkibinə doğranılmış soğan, lavaşana, acı və şirin bibər əlavə edirlər. İçi doldurulmuş balığı duzlayır, bir az su və kərə yağı əlavə edəndən sonra vam odda 30-40 dəqiqə bişirirlər.
Balıq buğlamasını müxtəlif üsullarla hazırlayır, cürbəcür meyvə və tərəvəzlərlə pörtlədirlər. Buna bənzər balıq yeməklərini cürbəcür variasiyalarda bütün Azərbaycanda bişirirlər.
Qarabağ mətbəxində Azərbaycana məxsus bütün ocaq növləri istifadə olunur: təndir, çala, ocaq, sac, manqal, buxarı, kürə və s. Bu və digər yerli xüsusiyyətlərin təsiri altında Qarabağ mətbəxinin bir sıra fərqli xüsusiyyətləri də formalaşdırılmışdır.
İslam dini Qarabağ mətbəxinə çox böyük təsir göstərmişdir. Belə ki, bütün Azərbaycanda olduğu kimi, Qarabağ mətbəxində də donuz ətindən istifadə olunmamış, əhali donuz saxlamamış və yerli bazarda donuz əti satılmamışdır. Qarabağ əhalisinin mətbəxində yabanı və mədəni bitkilər mühüm yer tutmuşdur. İbrahimxəlil xanın vəziri, şair, mütəfəkkir və dövlət xadimi Molla Pənah Vaqif öz şeirlərində bu barədə yazır:
"'Dirrik-tərəvəzə yaxşı keşik çək, keşniş, şüyüd, təzə tərəni saxla'"
Qarabağ mətbəxində quru meyvələrdən həm xörəklərdə, həm də çərəz kimi geniş istifadə edirlər. Quru meyvələrdən xoşablar bişirilir, plovlara, şorabalara, ət xörəklərinə və s. yeməklərə əlavə edirlər. 1882-ci ildə Moskvada keçirilən Ümumrusiya sərgisində Qarabağ xanının qızı, şairə Xurşidbanu Natəvanın hazırladığı zoğal və tut qurusu, alça lavaşanası nümayiş etdirilmişdir.
Gülgəzli
Gülgəzli — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Kolayır inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Qarabağ düzündədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, Gülgəz adlı bir qadının övladı tərəfindən salındığı üçün kənd belə adlandırılmışdır.
Təhsilin vəziyyəti
thumb|250px|Kəndin orta məktəbi Gülgəzli kənd orta məktəbi 1946-ci ildən etibaren fəaliyyətə başlamışdır. Gülgəzli məktəbinin yetişdirdiyi onlarla savadlı şagirdlər bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrində Azərbaycanı təmsil edirlər.
Dara Əl-Bəkri
Dara Əl-Bəkri ( 6 oktyabr 2000) — İordaniyalı üzgüçü. Dara Əl-Bəkri İordaniyanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Dara Əl-Bəkri birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 200 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 2:10.62 saniyəlik nəticəsi ilə 54 üzgüçü arasında 42-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Neoseiulus idaeus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Peyrəv Süleymani
Peyrəv Süleymani (tam adı: Atacan Süleymani; ) — tacik sovet şairi.
Həyatı
Peyrəv Süleymani 9 iyun 1933-cü ildə Səmərqənddə vəfat edib.
Yaradıcılığı
Yaradıcılığa aşiqanə şeirlərlə başlamışdır. İnqilabın, sosializm quruculuöunun, qadın azadlığının, Şərq xalqlarının milli azadlıq mübarizəsinin tərənnümü yaradıcılığının əsas mövzuları olmuşdur.
Bəzi şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.
Artemisia luxurians
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia luxurians Artemisia luxurians
Bass boğazı
Bass boğazı — Sakit okeanı Hind okeanı ilə birləşdirən coğrafi boğaz. Avstraliya materikini Tasmaniya adasından ayırır. Boğazın eni 240 km, orta dərinliyi isə 50 m təşkil edir. Boğazın əmələ gəlməsi 10,000 il bundan əvvələ təsadüf edir. Belə ki, Tasman adası materikin bir hissəsi olmuşdur. Suyun qalxması nəticəsində Tasman adası əmələ gəlmişdir. Adına gəldikdə isə onu ilk dəfə üzüb keçən Metyu Flinders tərəfindən gəmi həkimi Corc Bassın şərəfinə vermişdir (1798). 21 oktyabr 1978-ci ildə boğazın üzərindən uçan Federik Valentik səssiz-səmirsiz itkin düşmüşdür.
Aidə Əmirova
Aidə Tağı qızı Əmirova (12 fevral 1930, Gəncə - 01 sentyabr 1983,Bakı) — görkəmli Azərbaycan bəstəkarı, SSRİ xalq artisti  Fikrət Əmirovun həyat yoldaşı.