cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seqelski zavodu
Tarixi
Şirkət 1846-cı ildə Hipolit Seqelski tərəfindən qurulmuşdur. Şirkətin ilk işi əvvəlcə metal emalı ilə olmuşdur. 1849-1855-ci illərdə müəssisə kənd təsərrüfatı cihazlarının təmiri ilə məşğul idi. 1855-ci ildə genişləndirməyə ehtiyac olduğu üçün (müəssisə Bazar Otelin yaxınlığında yerləşirdi) şəhərin başqa bir küçəsinə - Kozaya (Koziç) köçürüldü. Təmirdən əlavə şirkət kənd təsərrüfat texnikaları istehsalına başlayır. Bunun nəticəsində şirkət dahada böyüyür. Artıq daha geniş əraziyə ehtiyac duyur. 1859-cu ildə şirkət Arujeynaya küçəsinə köçür.
Suxoy Su-25
İran-İraq müharibəsi
Su-25-lər 1980 və 1988-ci illər aralığında baş vermiş İran-İraq müharibəsində də istifadə olunmuşdur. Bu döyüş təyyarələri müharibə ərzində əsasən İraq Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən istifadə olunurdu. Müharibənin sonuna qədər İraq HHQ-nə məxsus Su-25-lər təqribən 900 hava hücumu həyata keçirmişdi. Müharibə ərzində baş vermiş döyüş toqquşmalarından birində İraqa məxsus bir ədəd Su-25 İran tərəfindən MIM-23 Hawk zenit-raket kompleksi ilə vurularaq məhv edilmiş, lakin pilot vaxtında katapult edərək sağ qalmışdır. Bu hadisə bütün müharibə boyunca İran tərəfindən İraqa məxsus Su-25-ə qarşı həyata keçirilmiş yeganə uğurlu əməliyyat hesab olunur. Müharibə başa çatdıqdan sonra Səddam Hüseyn İraq HHQ-nin bütün Su-25 pilotlarını ölkənin ən yüksək hərbi mükafatı ilə təltif etmişdir.
Seqelski zavodu
Tarixi
1860-cı ildən etibarən zavodun yeni binalarında lokomobillərin (əsasən traktorların) istehsalına başladı. 1868-ci ildə Hipolit Seqelski vəfat etdi. Onun idarəsi dönəmində dinamik inkişaf edən bir şirkət qurdu. Şirkətdə 1869-cu ildə təxminən 300 nəfər çalışırdı.
Suxoy Su-25
Körfəz müharibəsi
thumb|"Səhrada tufan" əməliyyatı ərzində İraqa məxsus məhv edilmiş Su-25 təyyarəsi.
Seqelski zavodu
Tarixi
Tezliklə ortaqlardan biri olan Vladislav Bentovski də vəfat edir. Bunun nəticəsində Hipolit Seqelskinin oğlu Stefan 1880-ci ildə şirkətin sahibi olur. O, şirkət “Fabryką Machin i Urządzeń Rolniczych H. Cegielski w Poznaniu” olaraq adlandırır. Maddi çətinliklər səbəbindən 1889-cu ildə Stefan Seqelski şirkəti səhmdar cəmiyyətinə çevirmək məcburiyyətində qalır. Bununla əlaqədar olaraq şirkət adını “H” olaraq dəyişdirir «H. Cegielski Towarzystwo Akcyjne w Poznaniu». 1911-ci ildə şirkətin bir hissəsi Qlavnaya küçəsinə köçürüldü.
Suxoy Su-25
Körfəz müharibəsi
1991-ci ildə baş vermiş Körfəz müharibəsi ərzində koalisiya qüvvələrinin böyük hava üstünlüyünə sahib olması İraq Su-25-lərinə üstünlük əldə etməyə imkan vermədi. 25 yanvar 1991-ci ildə İraqdan havalanan İraq HHQ-nə məxsus yeddi ədəd Su-25 İranda yerə endi.
Seqelski zavodu
Tarixi
1919-cu ildə şirkət Paulusdakı Yulius Moeqelin fabrikini və Termoelektromotor zavodunun binalarını aldı və bir il sonra Lesser qardaşlarının fabrik binalarını aldı.
Suxoy Su-25
Körfəz müharibəsi
6 fevral 1991-ci il axşamı ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri nin 53-cü taktiki döyüş eskadrilyasına aid iki ədəd F-15C döyüş təyyarəsi İraqa məxsus iki ədəd MiQ-21 və iki ədəd Su-25 qırıcısını tutmağa nail oldu. Baş vermiş döyüş toqquşmasında İraqa məxsus dörd təyyarənin hər biri amerikalı pilotlar tərəfindən məhv edildi. Vurulan Su-25-lər isə İranla dövlət sərhədinin yaxınlığında səhraya düşdü. Bu hadisə müharibə ərzində İraq Su-25-lərinin yeganə hava döyüşü oldu.
Seqelski zavodu
Tarixi
Şirkət 1921-ci ildən yük vaqonlarının, 1928-ci ildən isə minik vaqonlarının istehsalına başladı. Vaqonların istehsalı 1960-cı illərə qədər davam etdi.
1926-1932-ci illərdə mühəndis Vaslav Lopuşinskinin rəhbərliyi ilə 1920-ci illərin əvvəllərində hazırlanmış 164 Ty23 buxar lokomotivi inşa edildi. 1927-ci ildə ilk tam Polşa istehsalı olan OKL27 buxar lokomotivi hazırlandı.
Suxoy Su-25
Abxaziya müharibəsi
Gürcü hökuməti 1992-1993-cü illərdə baş vermiş Birinci Abxaziya müharibəsi ərzində abxaziyalı separatçılara qarşı döyüşlərdə Su-25-lərdən istifadə etmişdir. 4 iyul 1993-cü ildə Abxaziyanın Eşera kəndi yaxınlığında mövqe tutan separatçılar Gürcüstan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Su-25 döyüş təyyarəsini Strela-3 hava hücumundan müdafiə kompleksi ilə vuraraq düşürməyi bacarmışdır.
Seqelski zavodu
Tarixi
1927-ci ildə şirkət "H. Cegielski Spółka Akcyjna w Poznaniu" adını aldı.
1934-cü ildə Lux-Torpedo motorlu vaqonların istehsalına başlandı.
Suxoy Su-25
İkinci Qarabağ müharibəsi
17 oktyabr 2020-ci il tarixində saat 11:11 radələrində və 18 oktyabr 2020-ci il 12:30 da olmaqla Cəbrayıl istiqamətində Azərbaycan Ordusu mövqelərinə hava zərbələri endirməyə cəhd edən Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus 2 ədəd Su-25 təyyarəsi Hava Hücumundan Müdafiə bölmələrinin dəqiq atəşi ilə məhv edilmişdir.
Seqelski zavodu
Tarixi
Alman işğalı zamanı (1939-1944) Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (DWM) fabriklərinin rəhbərliyi alman ordusunun müxtəlif əmrlərini yerinə yetirir.
Suxoy Su-25
İkinci Qarabağ müharibəsi
2 noyabr 2020-ci il tarixində saat 10:50 radələrində cəbhənin Zəngilan istiqamətində Azərbaycan Ordusunun mövqelərini bombalamağa çalışan Ermənistan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus "Su-25" hücum təyyarəsi Azərbaycan Hava Hücumundan Müdafiə bölmələri tərəfindən atıcı silahlarla məhv edilib.
Seqelski zavodu
Tarixi
Müharibədən sonra fabrik milliləşdirildi. 1949-cu ildə adı “Złłady Metalowe im. Józefa Stalina - Poznań ”(ZISPO)“ olaraq dəyişdirilir.
Suxoy Su-25
Taktiki-texniki xüsusiyyətləri
right|300px
Seqelski zavodu
Tarixi
28 iyun 1956-cı ildə maşınqayırma zavodunun işçiləri iş şəraiti və əmək haqqına etiraz olaraq Poznan küçələrinə çıxdılar. Bu hadisələr “Poznan iyunu” (Poznański Czerwiec) olaraq bilinir.
Elə həmin il 1 noyabrda şirkətin adı “Złłady Przemysemu Metalowego H. Cegielski w Poznaniu, Państwowy Przedsiębiorstwo” olaraq dəyişdirildi.
Suxoy Su-25
İstifadəçilər
thumb|400px|Su-25 istifadəçiləri: {{legend|#1a00ff|Hal-hazırkı istifadəçilər}} {{legend|#ed0017|Keçmiş istifadəçilər}}
Seqelski zavodu
Tarixi
1956-cı ildə Sulzer Brothers Ltd-nin lisenziyası ilə iki vuruşlu dəniz mühərriklərinin istehsalına başlandı. 1959-cu ildə Danimarka Burmeister and Wain (indiki MAN Diesel & Turbo) şirkətinin lisenziyası ilə mühərrik istehsalına başlanıldı. Sonradan gücü 120 ilə 27.000 litr arasında olan dəniz mühərrikləri istehsal edildi.
1966-cı ildə Poznan Mühəndislik və Metal Emalı Zavodu 1-ci dərəcəli Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edildi.
1970-ci ildə SP45, SU46, SP47 lokomotivləri və ET41, EU07 və EM10 elektrovozları istehsalına başlandı.
1995-ci ildə şirkət H. Cegielski - Poznań SA adı ilə dövlət şirkətinə çevrildi və 1996-1999-cu illərdə struktur dəyişiklikləri nəticəsində doqquz filiala bölündü.
1997-ci ildə şirkət Lokomotiv və avtomobil istehsalı zavodu (Fabryki Lokomotyw i Wagonów) bazasında “Segelski - Dəmiryolu Maşınları Zavodu”.
2010-2012-ci illərdə yenidən struktur dəyişiklikləri nəticəsində 4 şirkəti birləşdirən HCP Capital Group təsis edildi.
NGC 2129
NGC 2129, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. III3p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
İsa Alıyev
İsa Hüseyn oğlu Alıyev — iqtisad elmləri doktoru, AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru.
Həyatı
İsa Alıyev 8 oktyabr 1953-cü ildə Dərələyəz mahalının (indiki Ermənistan SSR) Yexeqnadzor rayonunun Qalaser kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi 1970-ci ildə bitirmiş, 1970–75-ci illərdə keçmiş D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı institutunun "Siyasi iqtisad" ixtisası üzrə qəbul olmuş və oranı bitirmişdir. 1975-ci ildə əyani aspiranturaya qəbul olmuş, 1976–77-ci illərdə Ordu sıralarında hərbi xidmətdə qulluq etmişdir. 1982-ci ildə Azərbaycan EA İqtisadiyyat İnstitutunda "Aqrar sənaye birliklərində iqtisadi mənafelərin əlaqələndirilməsi" adlı 08.00.01 siyasi iqtisad ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, 2005-ci ildən isə "Azərbaycanda aqrar sahədə iqtisadi idarəetmə mexanizminin təkmilləşdirilməsi" adlı doktorluq dissertasiyasını 08.00.05 ixtisası üzrə müdafiə etmişdir.
AMEA İqtisadiyyat İnstitutu direktor vəzifəsini icra edən iqtisad elmləri doktoru, baş elmi işçi, institutun Elmi Şurasının üzvü Alıyev İsa Hüseyn oğlu uzun müddətdir ki, elmi-tədqiqat işlərini yerinə yetirməkdə və onlara rəhbərlik etməkdə, eləcə də yüksək ixtisaslı elmi kadrların hazırlanmasında mühüm təcrübəyə, nüfuza malik olan elm adamlarımızdandır. Onun rəhbərliyi və iştirakı ilə bir sıra – Respublikamızın milli iqtisadiyyatının və müstəqilliyinin məntiqini ifadə edən, aqrar sahənin idarəolunması ilə bağlı elmi tədqiqat işləri yerinə yetirilmişdir. O, 1991–95-ci illərdə "Respublikamızın ASK-nın təsərrüfat mexanizminin təkmilləşdirilməsi", 1995–2000-ci illər ərzində isə "Aqrar münasibətlərin bazar tələblərinə uyğun təkmilləşdirilməsi" adlı elmi-tədqiqat işlərinə rəhbərlik etmiş və mühüm təsərrüfat əhəmiyyətli nəticələr əldə etmişdir.
İ. H. Alıyev eyni zamanda bir sıra hökumət və dövlət əhəmiyyətli işlərin də yerinə yetirilməsində bilavasitə və bilvasitə iştirakçı olmuş, bir sıra monoqrafiyanın müəllifi kimi də tanınmışdır. Onun 6 fərdi, 8 kollektiv monoqrafiyası, 130-a yaxın elmi məqalə, tezisi və qəzet yazıları vardır. Bunlardan aşağıdakıları qeyd etmək olar: "Aqrar sənaye birliklərində iqtisadi mənafelər. Bakı, "Elm" nəşriyyatı, 1978, 7 ç.v.; "Azərbaycan Respublikasında aqrar sahədə iqtisadi idarəetmə mexanizminin təkmilləşdirilməsi", Bakı, Elm, 2003, 20 ç.v. (kitab AMEA RH tərəfindən mühüm əhəmiyyətli iş kimi qiymətləndirilmişdir); "Aqrar sahənin inkişafının təkmilləşdirilməsi və regionlarda islahatların keyfiyyətcə aparılması", Bakı, Universitet nəşriyyatı, 2004, 7 ç.v.; "Milli iqtisadiyyat və aqrar sahənin inkişafı problemləri", Bakı, Elm, 2006, 24 ç.v.; "Qloballaşma şəraitində aqrar sahənin dayanaqlı inkişafının təmin olunmasının sosial-iqtisadi problemləri", Bakı, Elm, 2008, 25 ç.v. (O, həmçinin iyirmiyə yaxın beynəlxalq (Bakı, Minsk, Moskva, Kiyev) və 50-yə yaxın respublika konfranslarının simpoziumlarının iştirakçısı olmuşdur.) Eləcə də İ. H. Alıyevin rəhbərliyi və redaktorluğu ilə onlarla əsərlər də yazılmışdır. O, həmçinin 1980-ci ildən pedaqoji fəaliyyətlə də məşğuldur. Rəhbərliyi ilə 6 elmlər namizədi müdafiə etmişdir.
— "Mən də beləyəm", 2005, 331 səh. şer kitabının müəllifidir. — Evlidir. 2 oğlu və 2 qızı vardır. — 2003-cü ildə VEKTOR Beynəlxalq Elm Mərkəzi tərəfindən "XXI əsr Azərbaycan ziyalıları" Beynəlxalq layihəsinin qalibi olmuş və "XXI əsr Azərbaycan ziyalıları" Beynəlxalq ensiklopedik kitabına adı salınmışdır. — 2004-cü ildə "V. S. B – Simurq" Fundamental Araşdırmalar Bürosu tərəfindən "Məsuliyyətli və mübariz Azərbaycan vətəndaşı" diplomuna layiq görülmüşdür.
Bufer zonası
right|thumb|80-cı illərdə Cexoslovakiya sərhədində bufer zonası olduğunu göstərən lövhə Bufer zonası (qoruyan zona) – qorunan təbii ərazilərin (qoruq, milli park və s.) ətrafında müəyyən sahədə (Bufer zonası) təsərrüfat fəaliyyəti məhdudlaşdırılır. Bufer zonası saxlamaqda məqsəd əsas qorunan ərazinin mühafizəsini möhkəmləndirmək və ekoloji tarazlığının sabitliyini saxlamaqdır.
Mattfeldia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Mauranthemum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Matudina
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Mausolea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Mecomischus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 1171
NGC 1171, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 3088
NGC 3088, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Melampodium
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Megalodonta
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 274
NGC 274 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. E/SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Neyrofizika
Neyrofizika (və ya neyrobiofizika) sinir sistemi haqqında molekulyar səviyyədə məlumat əldə etmək üçün fiziki texnikaların təkmilləşdirilməsi və istifadəsi ilə məşğul olan biofizikanın bölməsidir. Neyrofizika sinir sistemini öyrənmək üçün eksperimental biofizikanın yanaşma və metodlarını tətbiq edən fənlərarası elmdir.
Neyrofizikada inkişaf etdirilən və istifadə olunan texnikalar: maqnit rezonans görüntüləmə (MRT), lokal fiksasiya metodu, tomoqrafiya və iki fotonlu lazer mikroskob u.
Böcəklər
Böcəklər — sərtqanadlılar-həşəratlar sinfinin ən böyük dəstəsi. Qidalanma xüsusiyyətlərinə görə Böcəklər bitki yeyənlər (fitofaqlar), çürüntüyeyənlər (saprofaqlar) və yırtıcılara bölünür.
Təqribən 140 fəsiləyə mənsub 300 minə qədər növü var. Azərbaycanda 5 minə yaxın növü məlumdur.
Böcəklərin növlərinin əksəriyyətində ayaqlar yüyürücü və yeriyici tipdədir. Bununla yanaşı, torpaqda yaşayan formalarda qazıcı, suda yaşayanlarda üzücü, bəzilərində isə tullandırıcı tipdədir. Pəncələri 3–5 buğumludur. Qarin hissədə bugumların 10-a qədərdir.
Böcəklərin əksəriyyəti ildə bir, az bir qismi 2–3 nəsil verir. Bəzi növləri xüsusilə, inkişafı torpaqla ağac çürüntüsü ilə bağlı olan növlər tədricən inkişaf edirlər və 2–5 ildə bir nəsil verirlər. Əksəriyyəti imaqo, həmçinin pup, bəziləri də sürfə mərhələsində qışlayır. Yetkin mərhələdə qışlayanların yaz fəslində əlavəə qidalanmaya ehtiyacı olur. Odur ki, bu vaxt onların bəziləri bitkilərə böyük zərər verə bilərlər.
Böcəklər həyat tərzinə görə və qidalanmalırana görə çox müxtəlifdir. Onlar quru su mühitində yaşamağa uyğunlaşmışdır. Böcəklərin yırtıcı, fitofaq, saprofaq, nekrofaq və s. formaları vardır. Onların bir çox növləri kənd təsərrüfatı və meşə bitkilərinə, qida ehtiyatına, mebelə, kitablara, kolleksiya materiallarına və s. zərər verir. Bir qisim növləri (parabüzən və karabid böcəklərinin bəzi növləri) yırtıcı həyat tərzi keçirir və bitki zərərvericilərinə qarşı bioloji mübarizədə istifadə olunurlar.
Böcəklərin bədən ölçüsü müxtəlif olub,(0.3–155mm) Yer kürəsində geniş yayılmışdır. Növlərinin müxtəlifliyinə, çoxluğuna görə, böcəklər diqqəti cəlb edir.
NGC 4064
NGC 4064, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Endrü Cek
Endrü Cek — Böyük Britaniya aktyoru.
Həyatı
28 yanvar 1944-cü ildə Londonda doğulub.
Endrü Cek və onun həyat yoldaşı Qabriel Rocers koronavirusa yoluxduqlarına görə karantinə alınmışdır.
31 mart 2020-ci ildə Surreydə 76 yaşında xəstəxanada koronavirus xəstəliyindən dünyasını dəyişmişdir.
Fəaliyyəti
Endrü Cek "Ulduz müharibələri" filmində mayor Kaluan Emmata rolunu oynayıb.
MiQ-25
Əsas Məlumatlar
Təyyarənin hissələrinin çoxu əl ilə və olduqca kobud şəkildə qaynaq olunmuşdur. Ucuz və asan istehsal olunması üçün amerikan dizaynlarının əksinə olaraq boltların başları təyyarənin aerodinamik dizaynına təsir edə bilməyəcəyi düşünülən yerlərdə gövdəyə bastırılmamışdır. Təyyarənin elektronika sistemlərinin çox hissəsi vakuum diodlarından (lampalı dövrədən) ibarətdir. Bu seçimin üç əsas avantajı var: Vakuum diodlu sistemlər yüksək sürətin nəticəsi olaraq yüksək temperatura dayanmaqla bərabər, tranzistor bazalı müasir sistemlərdən fərqli olaraq hava soyutması tələb etmir; Vakuum diodların istehsalı olduqca asan və ucuz olduğu üçün elektronika sistemlərin təmiri bazalarda sürətli və sərfəli şəkildə həyata keçirilir; Vakuum diodlu sistemlərə nüvə partlayışı nəticəsində yaranan dağıdıcı elektromaqnit dalğaları təsir etmir. Yenə də vakuum diodlu sistemlərin istifadə olunması sayəsində təyyarənin Smerch-A (NATO kodu:Foxfire) radarı 600 Kilowatt kimi qorxunc bir gücə malikdir. MiG-25 haqqında tez-tez deyilənlərə görə MiG-25-lərin olduğu hava bazalarının ətrafında çox güclü təyyarənin Smerch-A radarının yaydığı mikrodalğa şüalarına görə yanaraq ölmüş yüzlərlə dovşan aşkarlanmışdır. Bu səbəbdən təyyarənin radarının müəyyən hündürlüyə qalxmadan əvvəl işə salınması qadağan olunmuşdur. Heyrətləndirici sürətinin əvəzinə MiG-25-in uçuş mənzili sadəcə 1200 km-dir. Və elə buna görə də məşhur qaçırılma zamanı-1976-cı ildə Yaponiyaya qaçan Viktor Belenko-nun idarə etdiyi MiG-25-in yanacağı enişdən az sonra qurtarmışdı. Viktor Belenkonun qaçması ilə bəlkə də ən çox qorunan sənaye sirrinin açılmasının şokunu yaşayan Mikoyan Gurevich Dizayn Bürosu MiG-25-in sirliliyini qorumaq məqsədilə təyyarənin təməl dizaynı üzərində yenidən işləmiş və təyyarəyə daha güclü (və qənaətcil) motorlar və daha da qabaqcıl radar və elektronika sistemlərinin əlavə edildiyi MiG-25PD Foxbat-E versiyasını hazırlamışdır. Əvvəllər istifadəyə verilən 370 ədəd MiG-25P pillə-pillə bu standartlara yüksəldilmişdir. Əl-Cəzair, Bolqarıstan, Hindistan, Suriya, İraq və Liviya-ya ixrac olunmuşdur. SSRİ-nin dağılmasında sonra Rusiya və Azərbaycan tərəfindən istifadə olunmağa davam edilən MiG-25 hələ də bu iki ölkənin arsenalında məhdud sayda da olsa istifadə olunur.
Məşhur qaçırılma
6 sentyabr 1976-cı ildə təyyar SSRİ HHQ təyyarəçisi Viktor Belenko tərəfindən Yaponiyanın Xakodate şəhərindəki aeroporta qaçırıldı. Bu hadisədən sonra bu tip təyyarələr xaric ölkəyə çatmayacaq həcmdə yanacaqla doldurulmağa başlandı. . Bütün təyyarələr modifikasiya edildi və bort avadanlıqları təkmilləşdirildi.
Təyyarənin kostruksiyasının NATO mütəxəssisləri tərəfindən öyrənilərək istifadə ediməsi fikri öz təsdiqini tapmır. Belə ki, analoji F-15 təyyarəsi 1976-cı ildə istifadəyə buraxılıb, onun sınaq uçuşu isə 1972-ci ildə həyata keçirilib.
Təyyarənin özü sonradan SSRİ tərəfinə qaytarıldı, ancaq sökülmüş vəziyyətdə, hissələrlə.
Döyüş təcrübəsi
Maraqlısı burasındadır ki, MiQ-25 ilk döyüş təcrübəsini hələ SSRİ-nin bazalarında xidmətə girməmişdən əvvəl 1971-ci ildə Misir Hərbi Hava Qüvvələri nin tərkibində qazanmışdır. SSRİ tərəfindən müvəqqəti olaraq Misir Hərbi Hava Qüvvələrinə xidmətə verilən 4 Foxbata Misirin bayraq və emblemləri yapışdırılmışdır, ancaq yalnız Sovet pilotları tərəfindən iki il bu ölkədə xidmət keçmişlər. Bu müddət ərzində iki-iki qruplar halında 20 dəfə İsrailin hava sahəsinə təcavüz edən təyyarələrin, uçuşların zamanı və müddətinin İsrailin kəşfiyyat idarələri tərəfindən bilinməsinə baxmayaraq heç bir maneəyə rast gəlməmişdi. 1973-cü ildə bu təyyarələrdən biri Mach 3.2 (səsdən 3.2 dəfə sürətli) sürətinə çataraq bütün versiyalarının sürət rekordunu qırmışdı, ancaq təyyarənin motorları bu təzyiqə davam gətirməyərək yanmışdır.
I Körfəz müharibəsinin ilk günündə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə aid olan F/A-18 Hornet döyüş təyyarəsi İraq Hərbi Hava Qüvvələrinə aid olan MiQ-25PD tərəfindən vurulub salınmışdır. Yenə I Körfəz savaşı ərəfəsində İraq Hava Qüvvətlərinə malik 1 MiQ-25 düz 8 Amerikan F-15 təyyarəsinin arasından sivişərək F-15-lər tərəfindən qorunmaqda olan, radarları çaşdıran (jammer) EF-111 Raven təyyarəsinə hücum etmişdir. Hücum nəticəsində EF-111-ə ziyan dəymədi, ancaq bölgədən uzaqlaşmağa məcbur oldu. EF-111 təyyarəsinin dəstəyindən məhrum qalan F-15-lərdən biri də İraqın Zenit Raket Komplekslərinin mərmiləri ilə vurulmuşdur. Yenə eyni müharibə ərəfəsində 2 MiQ-25 Foxbat 4 ədəd F-15 Eagle təyyarəsinə təcavüz etmiş və nəticəsində Amerikan təyyarələrinin atdığı 10 ədəd raketin hamısından da yüksək sürətləri sayəsində qaçmağı bacarmışlar. Müharibə dövründə 2 MiQ-25 Amerikan HHM-ləri tərəfindən məhv edilmişdir.
1997-ci ildə Hindistan HHQ-nə aid olan bir MiQ-25 Pakistan üzərində 20.000 metr hündürlükdə, təxminən səsdən 3 dəfə sürətli uçarkən Pakistan HHQ tərəfindən aşkarlanmışdır. O dövrlərdə Pakistan HHQ-nin bu təyyarələrə qarşı silahı olmadığı üçün bu uçuşun təcavüz/şou məqsədli olduğunu bəyan etdi.
23 dekabr 2002-ci ildə İraq HHQ-sinə aid olan MiG-25 bu ölkənin səmasında kəşfiyyat aparan amerikan MQ-1 Predator pilotsuz uçan aparatını vurmuşdur. Tarixdə ilk dəfə pilotlu və pilotsuz uçan vasitələr arasında baş verən bu İtdavasında (Dogfight) Predator tərəfindən atılan Stinger raketləri MiG-25-ə dəyməmişdi.
2003-cü ildə başlayan İraq müharibəsi dövründə heç bir aktivlik göstərməyən, İraq HHQ-nə aid olan digər təyyarələr kimi MiG-25-lərin də çoxu yerdə və ya yeraltı sığınacaqlarda məhv edilmişdir. Eyni ildə Amerikan qüvvətləri tərəfindən hava bazasının yanında bastırılmış vəziyyətdə 2 MiG-25 ələ keçirilmiş və bu təyyarələr araşdırma üçün ABŞ-yə göndərilmişdir. Araşdırılması qurtaran təyyarələrdən biri indi Ohayo ştatının Dayton şəhərindəki ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri nin muzeyində sərgilənir.
Hazırda istifadəsi
Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrində MiQ-25P təyyarələri yeni MiQ-31 təyyarələri ilə əvəz ediliblər. İstismarda 30 kəşfiyyatçı MiQ-25P qalır.
İstifadəçiləri
[[Fayl:MiG-25 Operators.png|thumb|400px|İstifadəçilər:
{{legend|#0033FF| Aktiv istifadəçilər }} {{legend|#CC0000| Keçmiş istifadəçilər }}]]
Xüsusiyyətlər (MiQ-25P)
right|300px Ümumi Silahlar Naviqasiya Qeyd: Maksimum sürəti məlum deyil. Bunu sınaqdan keçirməyə şərait olmayıb.
Neofreydizm
Neofreydizm — psixologiyanın cərəyanlarından biridir.
McDonnell Douglas F-15 Eagle
F-15 Qartal — ABŞ istehsalı olan IV nəsil taktiki-qırıcı təyyarə. İstənilən hava şərtlərində fəaliyyət göstərmək imkanına malik olan təyyarə havada üstünlük əldə etmək üçün yaradılmışdır.
Neofreydizm
Görkəmli nümayəndələri
Neofreydizmin görkəmli nümayəndələrindən biri İsveç psixoloqu Karl Qustav Yunqdur (1875-1961). Yunq Sürix Universitetini bitirdikdən sonra məşhur psixiatr P.Janenin yanında təcrübə keçir və özünün şəxsi psixoloji və psixiatriya laboratoriyasını yaradır. Bu dövrdə o, Z.Freydin ilk əsərləri ilə tanış olur. Sonralar onlar arasında fikir ayrılığı başlandı. Fikir yarılığı qeyri-şüuriliyin təhlili ilə bağlıdır. Yunq Freydin yuxu və assosiasiyalarla bağlı interpretasiyası ilə razılaşmır, hesab edirdi ki, simvolların ardınca gedərək qeyri-şüuri sahəyə daxil olmaq mümkündür. Yunq hesab edirdi ki, xəstənin həkimdən asılılığı getdikcə azalmalıdır, xüsusilə son mərhələd. Yunq bunu transformasiya adlnadırırdı. Freyd və Yunqun yolları 1912-ci ildə birdəfəlik ayrılır. Həmin il Yunqun “Simvolların transformasiyası” kitabı çap olunur və bununla da münasibətlərə son qoyur. Yunq göstərirdi ki, şəxsiyyətin strukturu 3 hissədən – kollektiv şüursuzluq, fərdi şüursuzluq və şüur sırf şəxsi mahiyyət hesab edir, insanın həyatı boyu təşəkkül tapırsa, kollektiv şüursuzluq “nəsillərin yaddaşında” meydana gəlir. Yunqa görə, fərdi psixikanın əsas arxetipləri Eqo, Persona, Ten, Anima və ya Animos və Samostdur. Eqo və Persona asanlıqla şüura daxil olur. Yerdə qalanları isə nisbətən çətin. Eqo şəxsi şüurun mərkəzi elementi olmaqla, dağınıq, pərakəndə şəkildə olan şəxsi təcrübəni sistemə salmaqla, bütövləşdirməklə özünün şəxsiyyətini qavrayıb dərk etməyə imkan yaradır. Persona bizim şəxsiyyətimizin o hissəsidir ki, biz özümüzü başqalarının gözündə necə görmək istəyirik. Persona özündə bizim ifa etdiyimiz rolu, davranış üslubunu, özünü ifadə tərzini birləşdirir. Persona insanı ətraf mühitin təsirindən qoruyur. Ten şüursuzluğun mərkəzi hissəsidir. Necə ki, Eqo bizim şəxsi təcrübəmizi birləşdirir. Ten də şüurdan sıxışdırılmış təəssüratları sistemləşdirir. Ten insanın arzu və meylini şüursuz strukturunun hissələrindən biri, Freydə görə isə mərkəzi həlqəsidir. Anima (kişilərdə) və ya Animus (qadınlarda) psixikanın o hissəsidir ki, əks cins barədə təsəvvürü əks etdirir. Oğlanlara ana, qızlara isə ata daha ciddi təsir edir. Bu arxetiplər insanın davranış və yaradıcılığının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Samost-Yunqa görə, Samost şəxsiyyətin həm şüurlu, həm də şüursuz sahələrini əhatə edir. Yunq şəxsiyyətin 2 tipologiyasını – ekstravert və introvert tiplərini ayırır. İntrovertlər özünün daxili aləminə, şəxsi inam və davranış normalarına diqqət yetirir. Ekstravertlər xarici mühitə asanlıqla uyğunlaşır, öz hərəkətlərini qaydalara uyğunlaşdırmağa çalışırlar. Ekstravertliyin yüksək səviyyəsi doqmatizm (ehkamçılıq), intovertliyinki isə fanatiklikdir.
Neofreydizimin tanınmış nümayəndələrindən biri də Alfred Adlerdir (1870- 1937). Adler uşaqlıqda tez - tez xəstələnərdi. O, həkim peşəsini seçir. Vyana Universitetinin tibb fakültəsini bitirdikdən sonra psixiatriya və nevrologiya sahəsi üzrə ixtisaslaşır. 1910-cu ildə Freydin təşəbbüsü ilə Vyanadakı psixoanalitik cəmiyyətin rəhbəri olur. Lakin tezliklə o, Freydin ideyalarının əleyhinə çıxır. 1911-cı ildə Fərdi Psixologiya  Assosiasiyasını təşkil edir. 1935-ci ildə Adler ABŞ-a gəlir və həkimpsixiatr vəzifəsində çalışır. Adler şəxsiyyətin inkişafında insanın öz fərdiliyinin tamlığını qorumağa cəhd etdiyini sübuta çalışan yeganə alim idi. Şəxsiyyətin tamlığı, bənzərsizliyi ideyası Adlerin psixologiya elminə töhfəsi idi. Adlerin şəxsiyyət psixologiyası nəzəriyyəsi tam strukura malik olan, şəxsiyyətin inkişaf yolunun variantlarını əks edən sistemdir: 1) Saxta finalizm; 2) üstünlük qazanmağa cəhd; 3) dəyərsizlik hissi və onun kompensasiyası; 4) ictimai maraq; 5) həyat tərzi; 6) yaradıcı “Mən”. Saxta finalizm ideyasını Adler alman filosofu H.Fayqinqerdən götürmüşdür. Fayqinqerə görə, bütün insanlar həyata konstruktsiyalar və saxta yönümlər vasitəsilə uyğunlaşır. Adlerə görə, həyat tərzi insan davranışını formalaşdırır, onun təcrübəsini sistemə salır. İctimai hisslər insanın özü və ətraf mühit arasındakı sistemdən yaranır. Əgər ictimai hisslər həyat tərzinin istiqamətini müəyyənləşdirirsə, hakimiyyət və dəyərsizlik hissləri şəxsiyyətin inkişafını şərtləndirir. Əgər dəyərsizlik hissi insanda olan çatışmazlıqları aradan qaldırmağa sövq edirsə, hakmiyyət hissi insanı nəinki çatışmazlıqları aradan qaldırmağa yönəldir. Bu hisslərin inkişafına kömək edən mexanizm isə kompensasiya adlanır. Adler kompensasiyasının 4 tipini: tam olmayan kompensasiya; bütöv kompensasiya; yüksək olan kompensasiya və yarımçıq kompensasiyaları ayırmışdır. Bununla da o, şəxsiyyətin tipologiyasını verən ilk psixoloqlardan biri sayılır. Adlerin nəzəriyyəsi freydizmə qarşı olmaqla, psixoterapiyanın, şəxsiyyətin psixologiyasının inkişafında mühüm rol oynamışdır.
McDonnell Douglas F-15 Eagle
1976-cı ildə silahlanmaya qəbul edilən F-15 Eagle ABŞ-İraq müharibələri zamanı, Yaxın Şərqdə və keçmiş Yuqoslaviya ərazisindəki konfliktlərdə geniş istifadə edilmişdir. 2025-ci ilə kimi ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin silahlanmasında saxlanılması planlaşdırılan F-15 daha çox heç bir döyüşdə məhv edilməməsi ilə məşhurdur.
F-15 təcillənmə, silah təchizatı və inkişaf etmiş avionika avadanlığına (radar, istiqamət tapma sistemi və s.) görə, çox təkmil təyyarədir; elektronik sistem birdən çox düşmən təyyarəsini təsbit etmə, məlumat toplama, izləmə və hücum bacarığına malikdir.
Yaradılma tarixi
1960-cı illərin sonlarında ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən aparılan tədqiqatlar, Vyetnam müharibəsində toplanılmış hava döyüşü təcrübələri nəticəsində havada üstünlük əldə edə biləcək qırıcı üçün tələblər hazırlandı. Yeni təyyarənin dizayn-konsepsiyasının hazırlanmasına başlayan 8 kompaniyadan 4-ü 500-ə yaxın dizayn konsepsiyası təqdim etdilər. Əksər konsepsiyalarda təyyarələrin qanadları dəyişkən bucaqlı, çəkisi 27,200 kq ətrafında, maksimal sürəti Mach 2.7, çəkmə gücünün çəkiyə nisbəti əmsalı 0,75-ə bərabər idi. Bu şərtlər təyyarənin qırıcı kimi effektivliyini azaltdığı üçün ABŞ Hava Qüvvələri tərəfindən qəbul edilmədi. 1967-ci ildə yeni, Enerji-manevrlilik nəzəriyyəsinin qəbulu bu parametrlərdə köklü dəyişikliklər etməyə imkan yaratdı: çəki 18,100 kq hüdudlarına düşdü, maksimal sürət Mach 2,3–2,5 və gücün çəkiyə nisbəti 0,97-ə bərabərləşdi.
Bu dövrdə MiQ-25-lə bağlı ABŞ-nin əldə etdiyi məlumatlar onun ciddi marağına səbəb oldu. ABŞ MiQ-25-in təyinatının yüksək sürətli kəşfiyyat təyyarələrini tutmaq üçün hazırlandığını bilmədiyindən, onu havada üstünlük əldə etmək üçün hazırlanan qırıcı kimi qəbul etdi: MiQ-25-in xarici görünüşü bunu deməyə əsas verirdi. Lakin MiQ-25-də təyyarənin manevr qabiliyyətindən daha çox sürəti əsas götürülmüşdü. Belə təkmil təyyarələrə qarşı həmin dövrdə ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin (USAF) və ABŞ hərbi donanmasının silahlanmasında olan F-4 "Phantom II"lər qismən mübarizə apara bilərdilər.
Qısa müddətdə yeni qırıcı təyyarə hazırlanmalı idi; F-X proqramına start verildi. Bu proqrama kimi isə ABŞ Hərbi-Dəniz Flotu VFX proqramı üzrə F-14 Tomcat təyyarələrini hazırlamışdı. F-X proqramının nəticəsi kimi meydana çıxacaq təyyarə daha yüngül olub, F-4 Phantomları əvəzləməli idi.
Yeni qırıcıya tələblər bunlar idi: təkpilotlu, maksimal 18,100 kq çəki ilə qalxma, hava-hava döyüşlərində iştirak, maksimal sürət Mach 2,5 və çəkmə gücünün çəkiyə nisbəti 1 ətrafında. Dörd şirkət təkliflərini göndərsə də, ABŞ Hava Qüvvələri "General Dynamics"i kənarlaşdırıb, "Fairchild Republic", "North American Rockwell" və "McDonnell Douglas" şirkətlərini layihəyə cəlb etdi. Qalib 1969-cu il 23 dekabr tarixində "McDonnell Douglas" şirkəti elan edildi. Son dizayn F-14-ə bənzəsə də, stabil qanadlı oldu; Gözlənildiyindən fərqli olaraq F-4-ləri əvəz etmək üçün kifayət qədər yüngül çıxmadı.
İki versiya- təkpilotlu F-15A və ikipilotlu F-15B üzərində iş başladı. F-15A-nın ilk uçuşu 1972-ci ilin iyulunda, F-15B-nin ilk uçuşu 1973-cü ilin iyulunda oldu.
Dövrünə görə inqilabi avionika cihazları, kompüter texnologiyası F-15-in bir nəfər tərəfindən idarə edilməsinə, çəkinin nisbətən qorunmasına imkan verdi. F-14 və F-4-dən fərqli olaraq F-15 kabinəsinin bütöv şüşə örtüyü manesiz görünüş təmin edirdi. ABŞ Hava Qüvvələri F-15-i "F-86 "Sabre"dən sonra havada üstünlük əldə etmək üçün yaradılmış ilk ABŞ HQ qırıcısı" kimi təqdim etdi.
Təyyarənin avionika imkanları qısa zamanda İsrail Hərbi Hava Qüvvələri və Yaponiya Özünümüdafiə Qüvvələrinin diqqətini çəkdi. ABŞ-nin özündə isə iri (manevr imkanları gözlənildiyindən zəif) və bahalı (çoxlu sayda istehsala imkan verməmə) olmasına görə, ciddi tənqidə məruz qaldı. Narazılıqların nəticəsi olaraq, yüngül F-16 "Fighting Falcon" və orta çəkili F/A-18 "Hornet" (ABŞ Hərbi-Dəniz Flotu üçün) kimi yüksək manevrlilik qabiliyyətli qırıcıların hazırlanması proqramlarına start verildi.
Konstruksiya
thumb|right|300px|F-15 qalxma zamanı təcillənərkən
F-15-in gövdəsi bütövlükdə metaldan (alüminium ərintilər-37%; titan ərintilər-26,7%; kompozisiya materialları-5–7%-dən az olmayaraq; yüksəkdavamlı metallar-5%) hazırlanmış və yarım-monokokdur (yarım-ramasız). Qanadlar stabildir. Təyyarənin idarə edilməsini təmin edən hava dayaqları metal və kompozisiya materiallarından hazırlanmışdır. Tormozlanması üçün bel hissəsindəki hava tormozu ilə təmin edilir. Təyyarə Pratt&Vitni F 100 (Pratt&Whitney F 100) tipli ox kompressorlu, turbovintli, forsaj imkanlı və gövdədə yanaşı quraşdırılmış iki mühərriklə təchiz edilmişdir.
Qanad sahəsinin iriliyi (çəkinin qanad sahəsinə nisbəti) və gücün çəkiyə nisbəti təyyarəni manevrli olmasına, qəfil dönmələr zamanı sürət itirməməsinə imkan verir. 10,000 m yüksəkliyə 60 saniyədə çatır. Mühərrikin gücü təyyarəyə dik-şaquli qalxmalar zamanı təcillənməyə imkan verir.
B və D modelləri ikiyerli, təlim üçündür. E-modelində ikinci pilot bombardmançı/naviqator üçün nəzərdə tutulmuşdur. thumb|300px|right|Əlavə yanacaq çənləri quraşdırılmış F-15 İraq səmasında döyüş növbəçiliyində Altı yanacaq çəni mövcuddur. Bunlardan 4-ü füzelyajda, 2-si qanadlarda yerləşir. Qanadlarda yerləşən, sərt materialdan olan çənlər ilkin növbədə sərf edilir. Yanacaq çənləri 12,7 mm-lik güllələrdən qorunurlar. Partlamanın qarşısını almaq üçün isə çənlər xüsusi penopoliuretan poroplastla doldurulmuşlar.
C və D modifikasiyaları əlavə yanacaq çənləri daşımaq imkanına da malikdir. Bu çənlərdən hər biri 2840 l yanacaq daşıya bilir. Lakin bu cür çənlər çox da geniş istifadə edilmir.
Avionika imkanları
Avionika cihazlarına məlumatların ön şüşədə əks olunmasını təmin edən sistem (HUD), təkmil radarlar, inersial naviqasiya sistemi (INS), uçma avadanlıqları, ultra-yüksək tezlikli əlaqə vasitələri (UHF), Taktiki Hava Naviqasiyası Sistemi (TACAN) və təyyarənin avtomatik enməsini təmin edən sistem (ILS) daxildir. Bunlardan əlavə, dost-düşmən təyyarələri müəyyənləşdirən sistem (IFF), təyyarəni radioelektron dalğalar üçün görünməz edən sistem, mərkəzi kompüter və digər sistemlər təyyarənin döyüşə yararlığını, imkanlarını genişləndirir.
Yerdən dəstək almadan F-15-in çoxtərəfli APG-63/70 puls-dopler RLS-i təyyarədən yüksəkdə və alçaqda uçan hədəfləri tapa bilər. Bu sistem ağac hündürlüyündə uçan təyyarələri, yüksəksürətli kiçik hədəfləri həm hədsiz yaxında, həm də görünüş məsafəsində olmayanda (max. 220 km uzaqlıq) təsbit edə və izləyə bilər. Mərmilərin hədəfi vurma effektivliyini artırmaq üçün radarın əldə etdiyi məlumatlar mərkəzi kompüterə ötürülür. 90 km uzaqlığı hədəfəalma bacarığı AİM-120 AMRAAM tipli raketlərlə hədəfləri görmədən də məhv etməyə imkan verir. Yaxın məsafəli döyüşlərdə radar pilotun iştirakı olmadan rəqib təyyarəni hədəfə alır və məlumatları ön şüşədə əks etdirir. Bundan əlavə, qırıcının radarları avtomatik olaraq təhlükəni bildirməklə yanaşı, təyyarəni radioelektron dalğalar üçün də görünməz edir.
Karula Milli Parkı
Karula Milli Parkı (Karula rahvuspark) — Estoniyanın Vırumaa (Antsl və Mıniste volostları) və Valqamaa (Karula volostu) qəzaları ərazisində yerləşən milli park. Estoniyanın beş milli parkının ən kiçiyidir. Ərazisi 123 km²-dir. Milli park Cənubi Estoniyaya xas meşə və göllərlə zəngin olan dağlıq mənzərələri, yerli mədəniyyətini qorumaq və təmsil etmək üçün qurulmuşdur. Bölgədəki yerli insanlar eston dilinin xüsusi bir ləhcəsi olan murde dialektində danışırlar.
McDonnell Douglas F-15 Eagle
Silahlanması
thumb|300px|right|M61 "Vulcan" F-15-in sağ qanadında F-15 Qartallar əsasasən aşağıdakı raketlərlə silahlana bilər:
Bunlardan əlavə AGM-88 "HARM", CBU-52, CBU-59, CBU-71, CBU-87, CBU-89 və MK-20 yerinə yetirdiyi funksiyadan asılı olaraq F-15-in müxtəlif modifikasiyaları tərəfindən daşına bilər.
Karula Milli Parkı
Karula Milli Parkı olduqca rəngarəng təbiətə malikdir. Pıxya Karulada əsrlər boyu insan fəaliyyətinin üstünlük təşkil etdiyi mənzərələr üstünlük təşkil edir. Uzaq kənd təsərrüfatları, tarlalar, biçənəklər, bağlar və göllərlə əvəzlənir. Əhalinin əsas hissəsi Pıxya Karulada yaşayır. Lyuna-Karula isə əksinə kiçik bataqlıqlar ilə kəsişən böyük bir meşədir. Karulada Cənub-Şərqi Estoniyanın ən böyük meşə sahəsi yerləşir. Meşəlik milli parkdan da böyük bir ərazini əhatə edir. Meşənin özü isə parkın 70% -dən çoxunu əhatə edir.
McDonnell Douglas F-15 Eagle
İstifadəçilər
thumb|right|300px|F-15 istifadə edən ölkələr: F-15: açıq mavi, F-15E: qırmızı; hər iki təyyarədən istifadə edən ölkələr-tünd mavi rəngdə
Taktiki-Texniki Xarakteristikası (F-15C Eagle)
thumb|300px|right|F-15-in üçtərəfli görünüşü
Melanthera
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Vilsandi adası
Vilsandi adası Vilsandi) — ada Estoniyanın qərbində yerləşir . Adanın sahəsi 8,75 km²-dir. İnzibati cəhətdən Saaremaa qəzası Kixelkonna volostu ərazisinə daxildir. Adada eyni adlı kənddə vardır. 2011-ci il siyahıya lınmasına görə adada 6 nəfər yaşayır. Ada həm də Vilsandi Milli Parkının bir hissəsidir.
Sultanqazi
Sultanqazi — İstanbul ilinin ilçəsi. 2008-ci ildə 14 Qaziosmanpaşa və Əyyubsultan və Əsənlər ilçələrindən olan məhəllələrin iştirakı ilə qurulmuşdur.
Dənizdən 50 metr yüksəklikdə olan və sahəsi 36 km² olan rayon şərqdə Əyyubsultan, qərbdə Əsənlər, cənubda Qaziosmanpaşa və şimal-qərbdən Başaqşəhər ilə həmsərhəddir. İlçə, sahəsinə İstanbul ilçələri arasında 19-cu yerdədir.
16 məhəllədən ibarət olan ərazidə Əlibəy bəndi, Cebeci ocaqları və bir neçə kiçik çay yer alır. Əlibəy bəndi 1975-1983-cü illər arasında istifadə və sənaye su təchizatı məqsədi ilə inşa edilmiş və hələ də Avropa tərəfinin əhəmiyyətli bir hissəsinin içməli suya olan tələbatını ödəyir. Saxsı gövdə doldurma növü olan bəndin həcmi 1.930.000 m³, çay yatağından hündürlüyü 30.00 m, normal su səviyyəsində gölün həcmi 66.80 hm³, normal su səviyyəsində olan göl 4.66 km-dir. İldə 39 hm³ içməli su təmin edir. Üzərində əyləncəli balıqçılıq və su idmanı fəaliyyətləri həyata keçirilir və ətrafı qorunan meşəlik ərazisi ilə ilçənin sakitçilik ehtiyaclarını ödəyir. İlçənin sərhədləri daxilində bir ali təhsil qurumu da vardır (Bezmiâlem Vakıf Universiteti İlhan Varank Kampusu).
NGC 1172
NGC 1172, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 6027C
NGC 6027C, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Lockheed Martin F-35 Lightning II
F-35 Joint Strike Fighter (JSF)- Amerika Birləşmiş Ştatları və Böyük Britaniya tərəfindən müştərək istehsal edilən, beşinci nəsil, radara görünməyən (stealth), tək pilotlu, tək mühərrikli hərbi döyüş təyyarəsidir. Beşinci nəsil qırıcı təyyarə yerdəki hədəfləri məhv etmə və hava döyüş ü aparmaq üçün inkişaf etdirilib. F-35 təyyarəsinin 3 əsas növü var: F-35A - ənənəvi qalxma və enmə variantı, F-35B - sürətli qalxma və şaquli enmə variantı və F35C - aviadaşıyıcılar üçün hazırlanmış katapultla tez qalxma variantı. 31 iyul 2015-də ilk F-35 eskadrilyası ABŞ-də keçirilən intensiv test və yoxlamadan sonra xidmət üçün hazır elan edildi. F-35 Müştərək Qırıcı Təyyarə proqramının tenderində qalib olan X-35-dən törəyib. Lokhid Martin aerokosmik şirkətinin mütəxəssisləri tərəfindən dizayn olunaraq hazırlanıb. Qırıcının təkmilləşdirilməsində 9 ölkə iştirak edib. 2020-ci ildən artıq bir ədədi 80 milyon dollara olacaq təyyarələrin 2023-cü il satış qiymətinin 80 milyon dollardan da az olması gözlənilir. Buna səbəb kimi isə ABŞ Müdafiə Nazirliyi ilə aparılan danışıqlar nəticəsində çoxillik kontraktın imzalanması göstərilir. 2019-cu ildə F-35A-nın qiyməti 89,2 milyon, F-35B-nin 115,5 milyon, F-35C-ninki isə 107,7 milyon dollar dəyərindədir.
Növləri
F-35A modeli ənənəvi üsulla havaya qalxır, F-35B şaquli enmə və qalxma qabiliyyətinə malikdir, F-35C isə aviadaşıyıcılardan katapultun köməyi ilə qalxa bilir.
Texniki xüsusiyyətləri
Stels texnologiya döyüş təyyarəsinə yerüstü radarlar tərəfindən qeydə alınmadan düşmən ərazisinə nüfuz etməyə imkan verir. Düşmən təyyarələri ilə daha sıx təmasda olduqda, F-35 digər təyyarələrin radarlarında kiçik bir en kəsik kimi görünür, bu isə pilota düşmən qırıcısına birinci hücum etməyə imkan verir. Pilotun dəbilqəsinə yerləşdirilən displey, qırıcının havadakı mövqeyindən asılı olmayaraq hədəfə atəş açmağa imkan verir. Yəni birbaşa hədəfin qarşı tərəfində yerləşmək vacib deyil. Bundan əlavə, F-35 qırıcıları düşmən radarlarını "söndürmə" funksiyasına malikdir. Bu qırıcıların sınaqlarında 65000 göstəricinin sınaqdan keçirilib. Qırıcının bir saat havada qalması 35000-44000 dollara başa gəlir.
Təyyarənin radioelektron mübarizə sistemi “BAE Systems” şirkəti tərəfindən təchiz edilir.
Uçuş keyfiyyətləri
Tam dolu yanacaqla: A:0.89  B:0.92   C:0.81
50% yanacaqla:  A:1.12    B:1.10      C:1.01 F-35A: 1,081 km
F-35B: 868 km
F-35C: 1,138 km
Metrojet Hava Yollarının 9268 reysi
Təyyarə
Airbus A321-231, Dublin əsaslı AerCap şirkətinə məxsus idi və hava yolu şirkəti tərəfindən icarəyə verildi. Hadisə baş verən zaman təyyarənin 18 yaşı vardı. Təyyarə 1997-ci ilin mayında F-OHMP olaraq Middle East Airlines-a çatdırıldı. Daha sonra, bu təyyarə Rusiya hava yollarına, Metrojet'ə 2012-ci ilin may ayında buraxılmazdan əvvəl, Onur Air bir neçə il Səudiyyə Ərəbistanı Hava Yolları və Pacific Airlines kimi hava yollarına xidmət etdi. Təyyarə iki IAE-V2533 mühərriki ilə təchiz edilmiş və 220 ekonom sinif sərnişini qəbul etmək gücünə malik idi. Təyyarə təxminən 21.000 uçuş və 56.000 saat xidmət etdi.
Qəza
thumb|250px|Təyyarənin uçuş trayektoriyası thumb|250px 9268 Uçuş, 217 sərnişin (17 uşaq) və yeddi ekipaj üzvü də daxil olmaqla Sankt-Peterburqun Pulkovo hava limanına Getmək üçün səhər saat 6: 51-də Şarm əş-Şeyx hava limanından ayrıldı. Rusiya səfirliyindən verilən məlumata görə, qəzada ölənlərin əksəriyyəti ruslar idi. Təyyarə 23 dəqiqədən sonra Kipr Hava Hərəkətinə Nəzarət Mərkəzi ilə əlaqə qurmalı idi, lakin bu baş vermədi. Əvvəlcə Misir mülki aviasiya idarəsi Ayman əl-Muqarram, "Təyyarə ilə əlaqəmizi itirdiyimiz zaman Rusiya aviaşirkəti, təyyarənin Türk hava idarəetmə bölmələri ilə əlaqə qurduğunu və Türkiyənin hava məkanında təhlükəsiz olduğunu bildirdi." dedi. Flightradar24 Twitter, Twitter-dən "Təyyarənin qəzaya uğraması barədə məlumat yoxdur. Flightradar24 siqnalını itirmədən təyyarə təxminən 5000 fut idi." deyə tweet etdi. Həmçinin, Flightradar24 qeydlərinə görə, təyyarə ilə əlaqə 28.375 fut da kəsildi. kapitanı ATC, texniki səhv göstərdi, marşrutu dəyişdirmək üçün müraciət etdi, amma yenə də dəyişiklik olmadı .. İnterfaks xəbər agentliyinin verdiyi məlumata görə, təyyarə El Arish beynəlxalq hava limanına itmədən əvvəl təcili eniş istədi. Misir Mülki Aviasiya Nazirliyi, təyyarə normal uçuş marşrutu ilə 31.000 fut, hündürlüyü isə 5000 fut enən zaman saniyələrdə dik enmə əlamətləri göstərir. Təyyarə dağlıq bölgədə Sina nın daxili hissələrində qəzaya uğraması və bu bölgədə sərt hava şəraiti olduğu üçün xilasetmə qrupunun əraziyə çatması çətin idi. "Hər hansı bir sağ qalan və ya meyit tapılarsa, Qahirəyə aparılacaqlar", - naməlum bir təhlükəsizlik mütəxəssisi bildirib. 5000 fut düşmək, Nekhel bölgəsindən 50 kilometr şimal-şərqdə yoxa çıxmadan bir dəqiqə əvvəl baş verdi. 224 nəfərdən heç kim sağ qalmadı. Hücumdan şübhələndiyinə görə, Fransanın Air France və Almaniyanın Lufthansa hava yolları, təhlükəsizlik səbəbiylə Rusiya təyyarəsinin qəzaya uğradığı Sinay yarımadasına uçuşlarını dayandırdı.
right|200px thumb|200px|Pulkovo havalimanın girişində öləninlərin xatirəsinə qoyulmuş güllər və oyuncaqlar.
Sərnişinlər və ekipaj
9268 Uçuşunda 217 sərnişin (25 uşaq) və yeddi ekipaj üzvü vardı. Sərnişinlərin əksəriyyəti rus idi, sərnişinlərdən üçü ukrayna və biri belarus vətəndaşı idi. Sərnişinlərin çoxu tətildən Qırmızı dəniz otellərindən qayıdırdılar. Kogalmavia aviaşirkətinə görə, pilotun bu tip təyyarələri də daxil olmaqla 12000 saatdan çox uçuş təcrübəsi var.
Hüseyn Cavid
Hüseyn Cavid (doğum adı: Hüseyn Abdulla oğlu Rasizadə; ) — Azərbaycan şairi, yazıçı və dramaturq. Azərbaycan ədəbiyyatında romantizm ədəbi cərəyanının əsas nümayəndəsi olan Hüseyn Cavid milli romantik şeirin və mənzum faciənin banisidir.
İbtidai təhsilini Naxçıvan molla məktəbində, orta təhsilini M. T. Sidqinin "Məktəbi-tərbiyə" adlı yeni üsullu məktəbində almışdır. 1899–1903-cü illərdə Təbrizin "Talibiyyə" mədrəsəsində təhsilini davam etdirmişdir. İstanbul Universitetinin ədəbiyyat şöbəsini bitirdikdən sonra Naxçıvanda, sonra isə Gəncə və Tiflisdə, 1915-ci ildən isə Bakıda müəllimlik etmişdir.
Ömrünün sonrakı illərində Hüseyn Cavid daha çox dramaturq kimi tanınmışdır. Onun fəlsəfi və tarixi faciələri, ailə-məişət dramları üslub, yazı ədası forma yeniliyi baxımından Azərbaycan dramaturgiyasında yeni bir mərhələ yaratdığı kimi, milli teatr mədəniyyətinin inkişafına da qüvvətli təsir göstərmiş, "Cavid teatrı" kimi səciyyələndirilmişdir. Dramaturgiyasında dövrün ümumbəşəri, böyük ictimai-siyasi və mədəni əhəmiyyətə malik problemləri əksini tapmışdır. Azərbaycan ədəbiyyatında ilk mənzum faciə olan "Şeyx Sənan" əsərində xalqları bir-birinə qovuşdurmaq üçün ümumbəşəri din ideyasını ortaya atmışdır.
1926-cı ildə müalicə üçün Almaniyaya gedən və 7 ay Berlində yaşayan Hüseyn Cavid oradan ziyalıların mənəvi iztirablarını əks etdirən bir sıra siyasi-lirik və lirik-epik şerlər yazır. 1920–1930-cu illərdə Hüseyn Cavid "Peyğəmbər", "Topal Teymur", "Səyavuş", "Xəyyam" kimi bir sıra tarixi dramlar yazmışdır.
1938-ci ildə həbs olunaraq "əks-inqilabi əlaqələr saxlamaq", "bir sıra müsavatçılarla müsavatçı söhbətlər aparmaq", "öz ətrafında millətçi düşüncələrlə köklənmiş cavan şairləri toplayıb müsavatçı ruhda təkmilləşdirmək" kimi ittihamlarla günahlandırılıb. 9 iyun 1939-cu ildə şair 8 il islah əmək düşərgəsinə məhkum edilir. O, 1941-ci ildə İrkutsk vilayətinin Tayşet rayonununda dünyasını dəyişib. Ölümündən sonra 1956-cı il martın 6-da Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin hökmü ilə Hüseyn Cavid bəraət alır.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə Hüseyn Cavid Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısına daxil edilmişdir.
Həyatı və təhsili
Hüseyn Cavid 24 oktyabr 1882-ci ildə Naxçıvan şəhərində ruhani ailəsində anadan olub. Atası Abdulla 1877-ci ildə Naxçıvana Şahtaxtı kəndindən gəlib. Hüseyn Cavid beş il Naxçıvanda molla məktəbində ibtidai təhsil aldıqdan sonra orta təhsilini Qurbanəli Şərifovun məsləhəti ilə atasından gizlin Məhəmməd Tağı Sidqinin "Məktəbi-tərbiyə" adlı yeni üsullu məktəbində almışdır. 1899–1903-cü illərdə Cənubi Azərbaycanda qardaşının yanında olmuş, Təbrizin "Talibiyyə" mədrəsəsində təhsilini davam etdirmişdir. O burada ərəb və fars dillərinə yiyələnmişdir. Daha sonra ağır göz xəstəliyinə görə təhsilini dayandırmış və ticarətlə məşğul olmuşdur. Daha sonra Təbrizdən Urmiyaya getmiş 1904-cü ilin may ayına qədər orada yaşamışdır. 1904-cü ildə Gürcüstana gedib orada yol tikintisi ilə məşğul olan şirkətdə mühasib olaraq işləməyə başlayır. 1906-cı ildə qardaşı Məhəmməd onu İstanbula təhsil almağa göndərir.
Fəaliyyəti
İstanbul Universitetinin ədəbiyyat şöbəsini bitirmiş (1909), Naxçıvanda, sonra isə Gəncə və Tiflisdə, 1915-ci ildən isə Bakıda müəllimlik etmişdir. Hüseyn Cavid klassik Azərbaycan ədəbiyyatının ənənələrini inkişaf etdirən sənətkarlardandır. O, XX əsr Azərbaycan mütərəqqi romantizminin banilərindən biri olmuşdur.
Hüseyn Cavid sənəti janr və forma cəhətdən zəngindir. O, lirik şeirlərin, lirik-epik, epik poemaların, Azərbaycan ədəbiyyatında ilk mənzum faciə və dramların müəllifidir. "Keçmiş günlər" adlı ilk şeir kitabı 1913-cü ildə çap olunmuşdur. Hüseyn Cavid daha çox dramaturq kimi tanınmışdır. Onun fəlsəfi və tarixi faciələri, ailə-məişət dramları üslub, yazı ədası forma yeniliyi baxımından Azərbaycan dramaturgiyasında yeni bir mərhələ yaratdığı kimi, milli teatr mədəniyyətinin inkişafına da qüvvətli təsir göstərmiş, "Cavid teatrı" kimi səciyyələndirilmişdir. Dramaturgiyasında dövrün ümumbəşəri, böyük ictimai-siyasi və mədəni əhəmiyyətə malik problemləri əksini tapmışdır.
Azərbaycan ədəbiyyatında ilk mənzum faciə olan "Ana" pyesi H. Cavidin dramatik növdə yazdığı ilk əsəridir. Əsərdəki hadisələr Dağıstanda cərəyan edir.
"Şeyx Sənan" (1914) əsərində xalqları bir-birinə qovuşdurmaq üçün ümumbəşəri din ideyasını ortaya atmışdır. Hüseyn Cavid bu dövrdə tədriclə "haq verilmir, alınır" ideyasına gəlib çıxmışdır.
Yaradıcılığında mühüm yer tutan "İblis" (1918) mənzum faciəsində yazıçı müharibələri pisləyir, müharibənin ağır nəticələrini açıb-göstərir.
1926-cı ildə müalicə üçün Almaniyaya gedən və 7 ay Berlində yaşayan Hüseyn Cavid oradan ziyalıların mənəvi iztirablarını əks etdirən bir sıra siyasi-lirik və lirik-epik şerlərlə qayıtdı.
20–30-cu illərdə Hüseyn Cavid bir sıra tarixi dramlar yazmışdır. "Peyğəmbər" (1922) və "Topal Teymur" (1925) əsərlərindən sonra yazdığı "Səyavuş" (1933), "Xəyyam" (1935) tarixi dramları Hüseyn Cavidin tarixə, tarixi şəxsiyyətlərə baxışında ciddi dönüş oldu.