cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trialet osetinləri
Gürcüstan SSR tərkibində bu yaxınlarda yaradılmış Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti Trialetdə əsasən osetinlərin məskunlaşdığı kəndləri uğursuz formada öz eksklavı elan etmişdir.
Akaparani
Akaparani adası — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir.
Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 0,01 km², maksimal hündürlüyü 11 m. İriomote adasından şimalda yerləşir.
İştvan Yuhaz
İştvan Yuhaz (tam adı: ; ) — çoxluqlar nəzəriyyəsi üzərində işləmiş macar riyaziyyatçı. Hazırda Macarıstan Elmlər Akademiyasının Renyi Riyaziyyat İnstitutunda çalışır.
Həyatı
İştvan Yuhaz 1966-cı ildə Eötvöş Lorand Universitetindən məzun olub və 1974-cü ilədək burada işləyib. Həmin ildən etibarən Macarıstan Elmlər Akademiyasının Alfred Renyi Riyaziyyat İnstitutunda fəaliyyət göstərib və hazırda həmin institutun emerit professorudur.
Yuhaz 1977-ci ildə Akademiyada elmi işini müdafiə edərək elmlər doktoru dərəcəsi alıb. 2007-ci ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilib. 2015-2018-ci illərdə Avropa Çoxluqlar Nəzəriyyəsi Cəmiyyətinin prezidenti olub. Studia Scientiarum Mathematicarum və Topologiya və onun tətbiqi jurnallarının redaktə heyətinin üzvüdür.
Attaher Məhəmməd Əl-Mahcub
Attaher Məhəmməd Əl-Mahcub — Liviyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Attaher Məhəmməd Əl-Mahcub Liviyanı 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Malıca
Malıca — İranın Kürdüstan ostanının Qürvə şəhristanının Dilbəran bəxşində şəhər.
Tarix
Malıca kəndi 2021-ci ildə şəhər statusu qazanmışdır.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 4,164 nəfər yaşayır (1,245 ailə).
Milli tərkibi
Əhalisi Azәrbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.
Upanari
Upanari adası — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir.
Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 0,05 km², maksimal hündürlüyü 17 m. İriomote adasının şimal-şərqində yerləşən Nobaru burnundan bir qədər aralıda qərarlaşır.
Cəfər Salmasi
Cəfər Salmasi (  1918 22 sentyabr, İraq, Qədhimiyə –  31 yanvar 2000.  İran İslam Respublikası) ) – azərbaycanlı ağır atletika idmançısı.  İranın birinci Olimpiya medalını qazanmış idmançıdır.
Həyatı
Təxminən, 20 yaşında olarkən İrana səfər etmiş və bu səfər zamanı iranlı idman ustaları tərəfindən kəşf edilmişdir. Bundan sonra, İran çempionatında iştirak etmək üçün dəvət edilmiş və qalib olmuşdur. Bu qalibiyyətdən sonra İranı təmsil etmək üçün 1948-ci il London Yay Olimpiya oyunlarına göndərilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, bu Olimpiya komandası İranın ilk Olimpiya komandası olmuşdur.
Olimpiya oyunlarından sonra Bağdada getmişdir. Burada idmanla yanaşı müəllimliklə də məşğul olan Cəfər Salmasi Səddam Hüseyn hakimiyyətə gəldikdən sonra ailəsi ilə birlikdə İrana köçmüşdür.
2000-ci ilin 31 yanvarında Tehran şəhərində vəfat etmişdir.
Beynəlxalq karyerası
1944-1948-ci illər arasında 5 dəfə İran çempionu olmuşdur.
1951-ci ildə Yeni Dehlidə keçirilən Asiya Oyunlarında qızıl medal qazanmışdır.
Sarıqaya (Zərdab)
Sarıqaya — Azərbaycan Respublikasının Zərdab rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tale Heydərov
Tale Kəmaləddin oğlu Heydərov — Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinin təsisçisi və sədri (2008–2018), "Qəbələ" idman klubunun keçmiş prezidenti, Avropa Azərbaycan Məktəbi, "LIBRAFF" kitab mağazaları şəbəkəsinin, media, elm, təhsil və incəsənət sahəsində bir sıra qurumların təsisçisi, Ermənistan — Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair kitab və topluların tərtibçisi, redaktoru və layihələrin müəllifidir.
Təhsili
2001–2003 illərdə Londonda Kolinqam Kollecində oxumuşdur.
2003–2006 illərdə Londonda İqtisadiyyat Məktəbinin beynəlxalq əlaqələr və tarix fakültəsində təhsil alıb.
2006 −2008 illərdə London Birkbek Universitetində beynəlxalq təhlükəsizlik və qlobal idarəetmə üzrə magistr elmi dərəcəsi alıb.
Avropa Azərbaycan Cəmiyyətində (AAC/TEAS) fəaliyyəti
TEAS Tale Heydərov tərəfindən 2006-cı ildə təsis olunmuş London Azərbaycan Cəmiyyətinin əsasında 2008-ci ilin noyabr ayında yaradılmışdır. Tale Heydərov təşkilatın təsisçisi və sədri vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinin məqsədi Azərbaycanın dünyada tanıdılması, onun Avropa ölkələri ilə biznes, ictimai və mədəni əlaqələrinin güclənməsi işinə dəstək verilməsi olmuşdur.
Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinin London (Böyük Britaniya), Bakı (Azərbaycan), Brüssel (Belçika), Paris (Fransa), Berlin (Almaniya) və İstanbulda (Türkiyə) nümayəndəlikləri olub.
AAC biznes, ictimai diplomatiya, mədəniyyət və xeyriyyəçilik sahəsində fəaliyyət göstərib. AAC tərəfindən təşkil olunan Biznes Forumlarda Azərbaycanın biznes və investisiya imkanlarını işıqlandırıb. İctimai diplomatiya fəaliyyəti çərçivəsində Azərbaycanın Avropada tanıdılması işi həyata keçirilib.
AAC-nin Azərbaycanın tanıdılmasına dəstək verən mədəniyyət tədbirlərinə Avropanın müxtəlif şəhərlərində təşkil olunan konsertlər, sərgilər, xeyriyyə tədbirləri və kitab təqdimatları daxil olub. AAC istedadlı şagirdlərin Avropa Azərbaycan Məktəbində ödənişsiz təhsil almasını dəstəkləyən TEAS Təqaüd Proqramı təsis etmişdir.
2013-cü ildə AAC-nin Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzini yaradıb. Məqsəd Azərbaycan irsinin, elminin, tarixinin və mədəniyyətinin bütün aspektlərini araşdırmaq və bu araşdırmaların beynəlxalq səviyyədə mübadiləsini həyata keçirməkdir. "Yahad İn Unum"la (Fransa) birlikdə "Azərbaycanın Holokostun önlənməsindəki rolu və II Dünya müharibəsindəki qələbəyə töhfəsi" mövzusunda beynəlxalq simpozium keçirilib. Mərkəz tərəfindən Böyük Britaniya, Türkiyə və Rusiya arxivlərindən Azərbaycan tarixinə dair sənəd və materiallar toplanılmış və nəşrə hazırlanmışdır.
2014-cü ilin iyununda Böyük Britaniyada məşhur "Repton Boks" klubunda yüksək səviyyəli boks turniri təşkil edilib. Bu tədbir sayəsində Mo Farah Fonduna pul vəsaiti toplanıb, Ermənistandan deportasiya edilmiş, həmçinin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycan ərazilərinin işğalı nəticəsində doğma torpaqlarından qovulmuş bir milyona yaxın azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkün haqqında məlumatlandırma kampaniyası aparılıb. İngiltərənin veteran futbolçuları Cou Koul, Qari Mabut və Nigel Uinterbörnlə yanaşı, ağır çəkidə boks üzrə keçmiş dünya çempionu Frank Bruno da tədbirə qatılanlar arasında olub.
2018-ci ildə Avropa Azərbaycan Cəmiyyəti fəaliyyətini dayandırıb.
"Qəbələ" idman klubunun prezidenti
2005-ci ildən "Qəbələ" Futbol Klubunun, 2013-cü ildən isə klubun bazası əsasında yaradılan "Qəbələ" İdman Klubunun prezidenti olub.
Klubun futbol komandası Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edir. 2010–2011-ci illərdə komandanın baş məşqçisi vəzifəsini Londonun "Arsenal" futbol klubunun və İngiltərə milli komandasının keçmiş kapitanı Toni Adams icra edib. 2013–2014-cü il mövsümündə "Qəbələ" futbol komandası Azərbaycan Premyer Liqasında üçüncü yeri tutub və Avropa Liqası turnirinə vəsiqə qazanıb. "Qəbələ" İdman Klubu müasir idman qurğuları və avadanlıqları ilə yanaşı 3.500 nəfərlik stadion, 5 tamölçülü təbii, 1 tamölçülü və 2 süni örtüklü məşq və 1 qum meydançası ilə təmin olunub. 2009-cu ildə Azərbaycanda ilk futbol akademiyasının açan klub bu addımı ilə ölkədəki istedadlı yeniyetmə və gəncləri peşəkar futbolçu kimi yetişdirmək, Azərbaycan milli komandasının və "Qəbələ"nin sıralarını möhkəmləndirmək missiyasını üzərinə götürüb. Azərbaycanda oxşar təsisatlar arasında ilk və ən qabaqcıl təlim mərkəzi olan "Qəbələ" Futbol Akademiyasının komandaları Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyasının (AFFA) təşkilatçılığı ilə keçirilən azyaşlıların ölkə çempionatlarında və kubok yarışlarında müvəffəqiyyətlə çıxış edir. Komandaları həmişə mükafatçılar sırasına düşən akademiya Azərbaycan futboluna bir sıra gənc və istedadlı futbolçular bəxş edib. Azərbaycanın əsas milli komandası da daxil olmaqla, gənclər və yeniyetmələrdən ibarət yığmalarda "Qəbələ" futbolçuları üstünlük təşkil edir. "Qəbələ" İdman Klubunun nəzdində futbolla yanaşı cüdo, atıcılıq, boks, karate və taekvondo idman növləri üzrə bölmələr fəaliyyət göstərir.
Media sahəsində fəaliyyəti
2006–2019-cu illərdə ingilisdilli "Visions of Azerbaijan" jurnalını təsis edib və jurnalın baş redaktoru olub. İki aydan bir nəşr edilən jurnal Azərbaycanın tarixini, mədəniyyətini, təbiətini, beynəlxalq əlaqələr, biznes və turizm kontekstində tanıtımını həyata keçirib. Jurnal Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində atılmış addımlar haqda da müntəzəm xəbərlər verib.
Avropa Azərbaycan Məktəbi
2011-ci ildə Bakıda özəl Avropa Azərbaycan Məktəbinin əsasını qoyub. Məktəbin Himayədarlar Şurasının Prezidentidir. Məktəb müasir dünya təhsilnin ən mühüm nailiyyətlərinin Azərbaycanda tətbiqi istiqamətində geniş iş aparır, yerli pedaqoji kadrlarla eyni zamanda, xarici ölkələrdən dəvət olunmuş müəllimlərdən ibarət çoxsaylı personal şagirdlərin təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olur. Məktəbdə şagirdlər üçün xüsusi təqaüd proqramları və aztəminatlı ailələlərin övladları üçün güzəştlər tətbiq edilir. Avropa Azərbaycan Məktəbi Avropa Beynəlxalq Məktəblər Şurasının (ECIS) üzvüdür. 2014-cü ilin sentyabrından Beynəlxalq Bakalavriatın (İB) İbtidai Siniflər Proqramı (PYP) və Diplom Proqramı (DP) üzrə namizəd-məktəbdir.
Müəllimlərin İnkişaf Mərkəzi
2014-cü ildə Azərbaycan Müəllimlərin İnkişaf Mərkəzinin əsasını qoyub. Mərkəzin məqsədi Azərbaycanda modern, yenilikçi və mütərəqqi təhsil şəraiti yaratmağa xidmətdən ibarətdir. 2015-ci ilin fevralında Mərkəz Azərbaycnada ilk dəfə olaraq ECIS (Avropa Beynəlxalq Məktəblər Şurası / European Council of International Schools) ilə birgə ECIS Beynəlxalq Müəllim Sertifikat Proqramı (ECIS International Teacher Certificate) kursları təşkil etmişdir.
"TEAS-Press" Nəşriyyat evi
2014-cü ildə "TEAS Press" nəşriyyat evini təsis edib. Nəşriyyat Azərbaycanın ədəbi və elmi nailiyyətlərini dünyada tanıtmaq üçün yerli müəlliflərin əsərlərinin ingilis dilinə tərcüməsi və nəşrini təşkil edir. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən olan naşirlərlə nəşriyyat və poliqrafiya sahəsində əməkdaşlıq qurulur, beynəlxalq səviyyədə tanınmış akademik əsərlərin Azərbaycan dilinə tərcüməsi həyata keçirilir. Audio-kitablar hazırlanır.
Nəşriyyatın Rusiya və Türkiyədə ofisləri fəaliyyət göstərir.
2014-cü ilin noyabrında dünyaşöhrətli üşaq yazıçısı Mo Uilyamsın iştirakı ilə TEAS Press nəşriyyatının Azərbaycan dilində uşaq və gənclərə dair kitabların nəşri üzrə ixtisaslaşan "Üç alma" bölməsinin təqdimatı olmuşdur. Nəşriyyat Andersen Press, Capstone Global Library, Hyperion Press, Clavis, Seven Guns kimi dünyanın ən tanınmış uşaq ədəbiyyatı nəşriyyatları kitablarının "Üç alma" adı altında Azərbaycan dilində nəşri üçün onlarla əməkdaşlıq edir.
"LIBRAFF" kitab mağazaları şəbəkəsi
2017-ci ildə təsis etdiyi "LIBRAFF" Azərbaycanda ən böyük modern kitab mağazaları şəbəkəsidir. "LIBRAFF" kitab mağazaları şəbəkəsinin Bakıda 5, Sumqayıtda 1, Gəncədə isə 1 filialı fəaliyyət göstərir.
"LIBRAFF"ın "Kitab" bölməsində azərbaycan, rus, ingilis, türk və digər xarici dillərdə olan kitabxanası mövcuddur. Mağazalar yerli və aparıcı beynəlxalq nəşriyyatların klassik əsərlərini, xüsusi seçilmiş müasir ədəbiyyat nümunələrini, uşaq və yeniyetmələrin şəxsi inkişafına istiqamətlənmiş oxu materiallarının satışını həyata keçirir.
Beynəlxalq Film Şirkəti
2012-ci ildə Beynəlxalq Film Şirkəti təsis edərək, yüksək ixtisaslı yaradıcı heyətlə təmin etmişdir.
Tacir Əhmədov
Tacir Mehdi oğlu Əhmədov (20 aprel 2001; Kürdəmir rayonu, Azərbaycan — 20 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Tale Heydərov
Beynəlxalq Film Şirkəti
"Gənc səslər, qədim nəğmələr", "Azərbaycan xaricilərin gözü ilə" və "İvonna Botto-Şirməmmədovanın həyat hekayəsi" filmlərininin icraçı produseri olub.
Tacir Əhmədov
Həyatı
Tacir Əhmədov 2001-ci il aprelin 20-də Kürdəmir rayonunun Qarabucaq qəsəbəsində anadan olub. Subay idi.
Tale Heydərov
Maraqlı faktlar
Azərbaycan, ingilis, rus və türk dillərini bilir.
Ailə
Ailəlidir. Bir qızı və iki oğlu var.
Tacir Əhmədov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacir Əhmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Tale Heydərov
Mükafatları
2011-ci il iyulun 4-də də Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.
Tacir Əhmədov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacir Əhmədov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tale Heydərov
Əsərləri, redaktə etdiyi və layihə rəhbəri olduğu nəşrlər
Azərbaycan dilində
Tacir Əhmədov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacir Əhmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tale Heydərov
Əsərləri, redaktə etdiyi və layihə rəhbəri olduğu nəşrlər
— Qafqazda "erməni məsələsi". Rusiya arxiv sənədləri və nəşrləri üzrə. Üç cilddə. Bakı, 2011
— Liam Foks. Şahə qalxan dalğalar. Yeni qlobal reallıqla qarşılaşarkən. Bakı, 2014
Ingilis dilində
— International visions: The Armenia-Azerbaijan conflict over Karabakh. From history to Future Peace prospects. Baku, 2007
— Azerbaijan: 100 Questions Answered. Baku, 2008
— Ordubadi M. S. Years of blood. A history of the Armenian-Muslim Clashes in the Caucausus, 1905–1906. London, 2010
— The Armenian question in the Caucasus. Russian Archive documents and Publication. vol. 1–3. London, 2012
— Khojaly: Witness of a war crime. Armenia in the dock. London, 2014
Rus dilində
— Азербайджан: 100 вопросов и ответов. Баку, 2008
— "Армянский вопрос" на Кавказе. По материалам российских архивов и изданий. В трех томах. СПб., 2011
— Ордубади М.С. Кровавые годы. История армяно-мусульманской войны на Кавказе в 1905–1906 годах. СПб., 2010
— Карабах: История в контексте конфликта. СПб., 2014
— Ходжалы: Очевидцы — О Военных Преступлениях Суд над Арменией, СПб., 2015
Əkiz (Marağa)
Əkiz — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 612 nəfər yaşayır (135 ailə).
Dvallar
Dvallar — Böyük Qafqazın hər iki tərəfində yaşamış qədim Qafqaz xalqı.
Məskunlaşma
Böyük Plini və Ptolemeyə görə, dvallar "Keravan dağları" (Qafqaz dağlarının şimal təpələri) və "Ra" çayı (Volqa) arasında yerləşən ərazidə yaşayırdılar. Ptolemey dvalları tuskların və didurların qonşuları adlandırmışdır. Plini dvalların Qafqaz darvazalarından kənarda, Qurda dağlarında svanlara qonşu olaraq, yəni "Kartlis tsxovreba"da müəyyən edilən tarixi Dvaletidə yaşadıqlarını yazmışdır. Belə ki, bu və digər qədim mənbələr dvalların təxminən Baş Qafqaz silsiləsinin mərkəzi hissəsində, Dəryal dərəsindən bir qədər qərbdə yaşadıqlarını qeyd etmişdilər.
Santiaqo Roqe
Santiaqo Roqe (4 oktyabr 1966) — Kubanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Santiaqo Roqe Kubanı 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
NGC 2475
NGC 2475, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Jiqmond Morits
Jiqmond Morits — Macarıstan roman yazıçısı və sosial realizmin nümayəndəsi.
Həyatı
Jiqmond Morits 1879-cu ildə Tisaçeçe şəhərində anadan olmuşdur. Anası yoxsul zadəgan ailəsindən, atası isə serf idi. 1899-cu ildə Debreçeni Reformasiya Kollecində teologiya fakültəsində oxumağa başladı, lakin altı ay sonra hüquq fakültəsinə köçürüldü.
1903-cü ildə Az Újság qəzetində journalist kimi fəaliyyət göstərməyə başladı, burada 1909-cu ilə kimi işlədi.
Birinci Dünya müharibəsindən sonra yaranan inqilabi hökumətin dövründə Vöröşmarti Akademiyasının vitse-prezidenti olmuşdur. İnqilabi hökumətin süqutundan sonra onun əsərləri Milli Teatrda nümayiş etdirilmədi və yalnız Nyuqat və Az Estdə nəşr olundu.
1905-ci ildə Morits Evgeniya Holiks ilə ailə həyatı qurdu. Depressiyadan əziyyət çəkən Holiks 1925-ci ildə intihar elədi. 1926-cı ildə yenidən Mariya Simoyni ilə ailə həyatı qurdu.
Onun romanlarında yoxsulluqla bağlı problemlərdən bəhs edilirdi və macar köçkünlərinin həyatları təsvir olunurdu.
Məmmədqasımlı
Məmmədqasımlı — Azərbaycan Respublikasının Zərdab rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Yubu
Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 0,15 km², maksimal hündürlüyü 1.9 m. İriomote adasının şimal-şərq sahilindən kiçik boğazla ayrılır. adaanın cənub hissəsi tropik meşə ilə örtülüdür.
Şimalında eyni adlı kiçik kənd vardır.
İslami İmam Rza Qarnizonu
İslami İmam Rza (hərbi) qarnizonu — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd və hərbi məntəqə.
Ayşən Mehdiyeva
Ayşən Rəhman qızı Mehdiyeva (15 aprel 1992, Bakı) — Azərbaycanlı müğənni, AzTV-nin və BMM-in solisti.
Həyatı
Ayşen Mehdiyeva  1992-ci il aprel ayının 15-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. İlk musiqi təhsilini Fikrət Əmirov adına 6 saylı musiqi məktəbində sonradan isə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində almışdır. 5 il Azərbaycan aşığı, fəlsəfə üzrə elmlər doktoru Fəzail Miskinli-dən fərdi saz dərsləri almışdır. 2013-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin solo oxuma fakültəsini bitirmişdir.
Duqlas (Men adası)
Duqlas (, men dilində Doolish) — Men adasının 1863-cü ildən paytaxtı, adanın nəqliyyat və iqtisadi mərkəzi. Əhalisi — 26218 nəfər (2006-cı il siyahıyalanması), ada əhalisinin üçdə birini təşkil edir.
Şəhərdə dünyada yeganə atlı tramvay nəqliyyat növü işləyir. Duqlasda dünyada ən qədim parlamentlərdən biri - Tinvald fəaliyyət göstərir.
Coğrafiyası
Duqlas iki çayın Du və Qlassın qovuşmasında yerləşir. Şimal-qərbdən və cənub-şərqdən onu təpələr əhatə edir.
Yad adam
Yad adam — Türkiyə yazıçısı Yaqub Qədri Qaraosmanoğlunun romanı, türk ədəbiyyatında ziyalı-kəndli arasındakı uçurumu dilə gətirən nadir romanlardan biri.
Məzmunu
Əsər Birinci Dünya müharibəsində qolunu itirən türk zabiti Əhməd Cəlalın xatirələrindən ibarətdir. Hadisələr 1920-ci illər Türkiyə İstiqlaliyyat müharibəsini əhatə edir. Şərəfli döyüş yolu keçən türk zabiti müharibədən sonra sadiq əsgərlərindən birinin dəvətiylə onun kəndinə yollanır. Əsərdə hadisələr Anadolunun ucqar kəndlərindən birində Porsuq çayı ətrafında cərəyan edir. Əhməd Cəlal böyük qürurla vətən uğrunda mübarizədən, bu yolda necə can qoyduğundan danışsa da, kəndlilər onun bu söhbətlərini, fədakarlıqlarını laqeydliklə qarşılayırlar. Ə.Cəlal onlar üçün nə qədər can yandırsa da, onu öz aralarına almır, "yad adam" kimi baxırlar. Çox sevdiyi Əminə belə onu "yad adam", "gəlmə" hesab edərək, Mehmed Əlinin qardaşı İsmayılla evlənir. Kənddəki insanlar bütün sivilizasiyalardan uzaq, heç bir şeylə maraqlanmadan gündəlik öz işlərini görür, Əhməd Cəlal kimi "yad adam"ın vətənpərvərlik çağırışlarına etina etmirlər. Hətta yunanlar kəndə hücum edərkən, yalnız ev-eşiyə od vurduqlarında vəziyyətin ciddiyyətini başa düşürlər. Əlindən bir şey gəlməyən Əhməd Cəlal isə heç olmasa Əminəni xilas etmək istəyir. Bir məzarlıqda daldalanıb səhər yola çıxmaq istəsələr də, ikisi də möhkəm yaralanır. Əminənin vəziyyəti tərpənə bilməyəcək qədər ağırdı. Əhməd Cəlal xatirələrini yazdığı gündəliyi Əminəyə verib, gözdən itir. Əsər ziyalı və kəndli arasındakı uçurumu dilə gətirir. Yazıçı müəllif mövqeyini ortaya qoyaraq yazır:"Bunun səbəbi türk ziyalısı, yenə də sənsən! Bu viran ölkə və yoxsul insan kütləsi üçün nə etdin? Anadolu xalqının bir ruhu vardı, nüfuz edə bilmədin. Bir beyni vardı, aydınlada bilmədin. Bir vücudu vardı, bəsləyə bilmədin. Üstündə yaşadığı bir torpağı vardı! İşlədə bilmədin, onu heyvani duyğuların, cəhalətin, yoxsulluğun və qıtlığın əlində qoydun. O, qatı torpaqla quru göyün arasında yabanı ot kimi bitdi. İndi əlində oraq gəlmisən, nə əkdin ki, nə də biçəsən?" Verdiyimiz nümunədə təkcə ətrafına deyil, hətta öz daxili "mən"inə də yadlaşan, bunun əsl səbəbini isə özündə görən türk ziyalısının faciəsini görürük. Yaqub Qədri Qaraosmanoğlu bu romanını milli mücadilə illərində Anadolu xalqını daha da maarifləndirmək, xalqı istiqlaliyyət uğrunda mücadiləyə daha da şüurlu şəkildə qatılmağa səsləmək üçün qələmə almışdır. Yazıçı öz ideyalarını, mütərəqqi görüşlərini "Yad adam" romanı əsasında simvollaşdıraraq təqdim etmişdir. Əsər ictimai-siyasi problemlərin əksi baxımdan əhəmiyyət kəsb edir. "İstanbullu bir aydının kəndliyə baxışını əks etdirən roman, Anadolu kəndlisinə baxış nöqteyi-nəzərindən çap olunduğu dövrdə və sonrakı dövrlərdə tənqid hədəfinə tuş gəlmişdir. Yaqub Qədri də bu tənqidləri görüb, romanını müdafiə ehtiyacı duymuş, romanının ikinci nəşrində ön söz yazaraq, bu iddiaları təkzib etmişdir.
"Yad adam" romanı 1932-ci ildə "Kadro" jurnalında hissə-hissə dərc olunmuşdur. Əsər dəfələrlə yüksək tirajlarla nəşr olunmuş, müxtəlif dillərə tərcümə edilmişdir. "Yad adam" romanı 2006-cı ildə K.Əliyevanın tərcüməsində Bakıda "Nurlan" nəşriyyatında çap olunmuşdur. Roman çap olunduğu gündən etibarən oxucuların rəğbətini qazanmış, mətbuatda müxtəlif diskurslara yol açmışdır. Əsər 1942-ci ildə Cümhuriyyət Xalq Partiyasının roman mükafatı müsabiqəsində ikinci yerə layiq görülmüşdür.
Filmoqrafiya
Yaban (film), 1996) - Yaqub Qədri Qaraosmanoğlunun "Yad adam" romanı əsasında çəkilmişdir. Film Nihat Durakın rejisorluğu və ssenarisi (Ziya Öztanla) əsasında çəkilmişdir. Əhməd Cəlal rolunu istedadlı aktyor Aytaç Arman, Əminəni isə Sənəm Çelik oynayır. Film 33-cü Altın Portağal Film Festivalı mükafatına layiq görülmüşdür.
Həmçinin bax
Yaqub Qədri Qaraosmanoğlu
Dvaleti
right|thumb|294x294px|Dvaleti müasir [[Şimali Osetiya xəritəsində.]] Dvaleti (დვალეთი; Туалгом) — dvalların yaşadığı tarixi vilayət.
Vaxuşti Baqrationi 1745-ci ildə tərtib etdiyi "Gürcüstanın coğrafiyası" adlı əsərində Dvaletini ətraflı təsvir etmişdir. Kartli-Kaxeti çarlığının Rusiyaya ilhaqından sonra 1859-cu ildə Dvaleti Tiflis quberniyasından çıxarılmış, Terek vilayətinin tərkibinə daxil edilmişdir.
Arif Rəhimzadə
Həyatı
Arif Rəhimzadə 3 fevral 1941-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun aqronomluq fakültəsini və Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir. Kənd təsərrüfatı elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur.
1963-cü ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Heyvandarlıq İnstitutunun elmi işçisi, 1967-ci ildən Leninqrad Vilayət Meyvə-Tərəvəz Müfəttişliyinin müfəttişi, Krım təcrübə stansiyasının elmi işçisi, 1969-cu ildən Azərbaycan Elmi Tədqiqat Yemçilik İnstitutunun elmi katibi, baş elmi işçisi olmuşdur.
Çorlu Məhəmməd
Çorlu Məhəmməd (1828-1933) — Azərbaycanın el sənətkarı, şair.
Arif Rəhimzadə
Həyatı
1987–1989-cu illərdə Quba Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1989-cu ildən Azərbaycan KP MK-nın şöbə müdiri, 1991-ci ildən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin komissiya sədri, 1993–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müşaviri vəzifələrində çalışmışdır.
Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının və İdarə Heyətinin üzvüdür.
Azərbaycan SSR on birinci və on ikinci çağırış Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası I–III çağırış Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. 1994-cü ilin oktyabr ayından 2005-ci ilin dekabr ayınadək parlament Sədrinin birinci müavini olmuşdur.
Çorlu Məhəmməd
Həyatı
Aslan Bayramov Çorlu Məhəmmədin 1924-cü ildə vəfat etdiyini yazır. Əslində Çorlu Məhəmməd 1933-cü ildə Sultanabad kəndində vəfat etmiş, Sultanabadın əski qəbristanlığında dəfn edilmişdir. Sonralar ermənilər Arpa gölün ərazisini böyütdüklərindən Çorlu Məhəmmədin də qəbri gölün suları altında qalmışdır. Nəhayət, bu el sənətkarının 2004-cü ildə “Ərş-əlaya bir yolum var” adlı kitabı işıq üzü görmüşdür. Bu kitabda el şairinin doqquz gəraylısı, on iki qoşması, bir deyişməsi, dörd divanisi və bir neçə aşıq rəvayəti toplanmışdır.
Haqqında
Aslan Bayramov yazır: “Aşıq Şenlik məktəbindən ilham alan sənətkar İrəvandan üzü bəri olan ellərimizdə, Qarsda, Ağbabada, Borçalıda, Sörəyeldə, Axsqa və Axılkələyin Kürboyu kəndlərində ağır toylar keçirmişdir. Qocalarm dediyinə görə xəstəhal olduğu üçün özünə “Çorlu” təxəllüsünü götürmüşdür. Bəlkə elə buna görə də həmişə ağ kürk geyməyi söylənilir. Məsələyə aydınlıq gətirmək üçün deyək ki, Çorlu Məhəmməd olduqca sağlam, boylu-buxunlu kişi olmuşdur. O, uşaq vaxtlarında xəstələndiyindən, özünə fikir verməməsindən acıqlanan anası ona “çorlu” deyəndə Məhəmməd anasından bu sözün nə demək olduğunu soruşub (“Çorlu” “xəstə”, “xəstəhal” anlamındadır) öyrənəndən sonra sonralar “Çorlu”nu özünə təxəllüs götürmüşdür. Çorlu Məhəmmədə bulaq başında yatdığı vaxt buta verilmişdir. Haqq aşığı olduğuna görə el-oba arasında böyük hörməti vardı.
Arif Rəhimzadə
Həyatı
Parlamentlərarası İttifaqda Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri, MDB-nin Parlamentlərarası Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin sədridir.
Azərbaycan-Rusiya parlamentlərarası işçi qrupunun rəhbəridir.
Rus dilini bilir.
Evlidir, 2 övladı var.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir. 1994-cü ilin oktyabr ayından 2005-ci ilin dekabr ayınadək Milli Məclis Sədrinin Birinci Müavini Olmuşdur
Raed Həmdan
Raed Həmdan (7 yanvar 1962) — Səudiyyə Ərəbistanını təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Raed Həmdan Səudiyyə Ərəbistanını 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Qazaxıstan Prezidentinin iqamətgahı (Almatı)
Qazaxıstan Prezidentinin iqamətgahı  — Qazaxıstanın keçmiş paytaxtı Almatıda Nursultan Nazarbayev prospektində yerləşən memarlıq, tarix və mədəniyyət abidəsi.
Tarixi
Bina L.İ.Brejnev meydanında V.I.Lenin Muzeyinin kompleksi kimi dizayn edilmişdir. 1986-cı ildə respublikada baş verən siyasi qarışıqlıq səbəbi ilə obyektin tikintisi dayandırıldı. Müəssisə o zaman 90% hazır idi.
1993-cü ildə inşaat davam etdirildi, lakin binanın məqsədi dəyişdi: Qazaxıstan Prezidentinin iqamətgahı kimi tikilməyə davam etdi. İnşaatın sonu 1995-ci ilə təsadüf edir.
Ölkənin paytaxtı Akmola şəhərinə köçürüldükdən sonra (hazırda Astana adlanır) bina iqamətgah statusunu qorudu.
İqamətgaha bitişik ərazi piketlər və etirazlar üçün ənənəvi yerdir.
Memarlığı
Bina monumental bir quruluş kimi dizayn edilmişdir, çoxsaylı damı dörd bucaqlı həcmli struktur dayaqlara söykənir. Yeni iqamətgahın məkan həlli fasadların arxitekturası və daxili çox səviyyəli planlaşdırma quruluşu ilə işləmək üçün maksimum sərbəstlik verir.
Yaşayış binasının fasadı, əksinə tünd göy rəngli vitray pəncərələrlə birləşdirilmiş ağ Carrara mərmərlə işlənmişdir ki, bu da binaya təntənə və rəsmiyyət qazandırır.
Binanın daxili hissələri daxili məkanın təşkilində motivləri təkrarlanan qazax klassik ornamenti ilə bəzədilmişdir. Qəbul salonunun yuvarlaq günbəzi, Kargalinin diademi əsasında hazırlanmış bir relyef şəkli ilə bəzədilmişdir.
İqamətgahın qərb tərəfində, müasir sənət əsərləri üçün yer olan park salınmışdır.
16 oktyabr 2000-ci ildə "Yaşayış" kompleksi Qazaxıstanın respublika əhəmiyyətli tarix və mədəniyyət abidələrinin reyestrinə daxil edildi. Bina dövlətin mühafizəsindədir.
İncəsənətdə getman Mazepa obrazı
280px|thumb|right|[[Teodor Jeriko tərəfindən Bayronun poeması əsasında çəkilmiş "Mazeppa" rəsmi, 1823-cü il]] İvan Mazepa (1639-1709) - Ukrayna tarixinin əhəmiyyətli şəxsiyyətlərindən biri olmuşdur. Onun haqda olan məşhur əhvalatlardan biri gənc ikən zadəgan xanımla eşq yaşamasından bəhs edir. Belə ki növbəti görüş zamanı xanımın əri tərəfindən tutulan Mazepa çılpaq şəkildə ata bağlanılaraq çapdırılmışdır. Sonda kazakların yanına gəlmiş və onların başçısı seçilmişdir. Bu hadisə məşhur ingilis şairi lord Corc Bayronun diqqətini çəkmişdir. Nəticədə, 1819-cu ildə bu hadisədən bəhs edən  “Mazeppa” (orijinalda müəllif 2 "P" hərfi ilə yazmışdır) əsərini yazmışdır. Onun poeması əsasən, fransız romantizminin nümayəndələri tərəfindən bir çox rəsmlərin çəkilməsinə, musiqi əsərlərinin yazılmasına, səhnə tamaşalarının nümayiş olunmasına gətirib çıxartmışdır.
Bayronun poeması
Lord Bayron poemasını 1819-cu ildə çap etdirmişdir. Poemaya əsasən, gənc Mazepa kral II Yan Kazimir Vazanın sarayında xidmətə başladığı vaxt polyak qrafinya Tereza ilə tanış olur və onunla sonradan eşq romanı yaşamağa başlayır. Qrafinya Tereza özündən yaşca çox böyük olan yaşlı qrafa ərə getmişdir. Onların eşq yaşamasından xəbər tutan qraf gənc Mazepanı cəzalandırmaq üçün onu çılpaq şəkildə vəhşi ata bağlayır və atı sərbəstliyə buraxır. Poemanın əksər hissəsi ata bağlanmış qəhrəmanın faciəli səyahətini təsvir edir. Poema “üslubunun gümrahlığı, əzab və dözüm hisslərinin kəskin dərk edilməsi” baxımından yüksək qiymətləndirilmişdir.
Mazepanın eşq qalmaqalı səbəbindən və ya vəhşi ata çılpaq şəkildə bağlanılaraq Polşadan qovulması haqda hər hansı bir tarixi dəlil yoxdur. Bu gözəl əfsanə ancaq Bayronun poemasının çapından sonra dillərə düşmüşdür. Volter bu məsələyə  “İsveç kralı, XII Karlın tarixi" kitabında toxunmuşdur. Bir sıra tənqidçilər Bayronun fransız yazıçı Andre Giyom Kontant Dorvilin “Mémoires d'Azéma”  (1764) adlı əsərilə tanış olduğunu, romanla poemanın süjetində oxşarlığın olmasını iddia edirlər.
İlk reaksiya dalğası
220px|thumb|right|Mazeppa, Luis Bulanje Bayronun poeması romantizm dövründə çox populyar və təsiredici gücə sahib olmuşdur. İncəsənətdə atların təsviri uzun müddət məşhur mövzulardan biri olmuşdur. Poemanın işıq üzü gördüyü ildə Amede Pişo tərəfindən fransız dilinə tərcümə edilməsi fransız rəssamların bu süjetə axını ilə nəticələnmişdir. Onlar arasında Teodor Jeriko (1823, Metropoliten İncəsənət Muzeyi, Ejen Delakrua (1824, Fin milli qalereyası ), Oras Verne (1826, Avinyonda yerləşən Kalve muzeyi ) və Lui Blanje (1827, Bo-de-Ruan muzeyi ). Bulanjenin “Mazepanın ağır sınağı” və Vernenin “Mazepa” əsərləri hər ikisi 1827-ci ildə Paris Salonunda keçirilən müsabiqədə təqdim olunmuşdur.
Viktor Hüqo süjetin təsvir olunduğu fransız rəsmlərindən ilhamlanaraq  "Les Orientales"  (“Şərq”) adlı poemalar toplusunu yazmış və əsərin ən əsas bölmələrindən birini “Mazepa” adlandırmışdır. Hüqo əsərini rəssam Bulanjeyə həsr etmişdir. Poemanın ilk hissəsində Mazepanın Ukrayna çölləri boyunca qaçması təsvir edilir. İkinci hissədə Mazepa eksentrik davranışlarına görə dünyaya buraxılması qadağan edilən şairlə müqayisə olunur. Hər şeydə qadağaya məruz qalmış şair vəhşi ata bağlanılmışdır. Süjet sonda şairin uğur və şöhrət əldə etməsilə bitir.
1830-1860-cı illər
220px|thumb|right|Kazak qızı Mazepanın cəsədi qarşısında, Teodor Şasserip Dramaturq Henri M.Milner üç hissəli  "Mazeppa" və ya  "Tartariyanın vəhşi atı" (Xəzər dənizindən Sakit okean, Çin və Hindistana qədər yerləşən əraziləri Qərbi Avropa ədəbiyyatlarında və kartoqrafiyasında Tartariya adlandırırdılar.) adlı romantik dram əsəri yazmışdır. Bayronun poemasından ilhamlanmış H.M.Milner səhnə tərtibatını cənab Dukrounun rəhbərliyi altında qurmuşdur. (bu “Britaniya sirk at idmanının atası”, “Astley Amfiteatrının” sahibi hesab edilən Endryü Dukroudur). 1831-ci ildə Londonda səhnələşdirilmişdir. Növbəti illər ərzində ABŞ da nümayiş olunmuşdur. Həmin müddətdə əsər, San Fransiskoda 5 fərqli quruluşda nümayiş edilmişdir.
“Rəssam-faytonçu” ləqəbi ilə tanınan Con Frederik Herrinq (rəssam faytonçu olmuş, boş vaxtlarında at rəsmləri çəkmişdir) bu süjet əsasında bir neçə rəsm çəkmişdir. Onlardan ikisini Oras Vernenin rəsmindən sonra çəkmişdir. Polşa romantizm dövrünün Adam Mitskeviç və Ziqmunt Krasınski ilə yanaşı ən əsas dramaturqlarından hesab edilən Yuliuş Slovatski 1840]]-ci ildə “Mazepa” pyesini qələmə almışdır. Müasir Polşa dramının atası hesab olunmasına baxmayaraq, bu dram onun sağ olarkən səhnəyə qoyulmuş yeganə əsəri olmuşdur.
Fransız rəssam Teodor Şasserio Bayronun poemasının süjetində dəyişiklik etmiş “Kazak qızı Mazepanın cəsədi qarşısında” (1851) rəsmini çəkmişdir. Rəsm hal-hazırda Strasburqda yerləşən Təsviri İncəsənət Muzeyində nümayiş olunur. İrland bəstəkar Maykl Balf 1861-ci ildə “Mazepa” kantatasını bəstələmişdir.
Milnerin əsəri onilliklər boyunca öyrənilmiş və adaptasiyalara məruz qalmışdır. Məsələn, 1856-cı ildə bləkfeys menestrel rəhbəri Çarlz Vayt tərəfindən iki aktdan ibarət burlesk nümayiş olunmuşdur. Əsərin baş antoqnoistləri Kastiron və onun Olinska adlı qızı idi.
Mazepa melodramının nümayişi zamanı ilk dəfə olaraq aktrisa Ada İsaak Menken atın üzərində olan çılpaq Mazepa obrazında çıxış etmişdir. Belə ki ilk dəfə olaraq insan dərisi rəngdə olan corabı bədəninə geyinərək çılpaq Mazepa rolunu oynamışdır. Bundan sonra bir çox qadın aktrisalar burlesk zamanı bu rolu canlandırmışdılar. ABŞ Vətəndaş müharibəsi zamanı Mazeppa çox məşhur idi. 1860-cı illərdən əsrin sonuna qədər Amerikanın qərbində ən çox oynanılmış dram əsəri olmuşdurş.
1870-1880-ci illər
200px|thumb|right|[[Boqomir Korsov Mazepa rolunda, Bolşoy Teatr, Moskva, 1884-cü il]] 1877-ci ildə Albert Ayken  "Hindu Mazepa"  və ya  "Çöllərin dəlisi"  adlı bulvar roman yazmışdır. Burada hadisələr Vəhşi Qərbdə cərəyan edir.
Puşkinin “Poltava” poeması əsasında məşhur rus bəstəkarı Pyotr İliç Çaykovski tərəfindən 1881-1883-cü illərdə 3 akt və 6 səhnəli "Mazepa" operası bəstələnmişdir. Operanın librettosu Viktor Burenin tərəfindən yazılmışdır. Burada hadisələr XVIII əsr Ukraynasında cərəyan edir və özündə sevgi, qaçırılma, siyasi izləmələr və qisasçı qətli birləşdirən hekayələrdən ibarətdir. 1910-cu ildə Hollivudda ilk film rejissorlarından biri olan Frensis Boqqs tərəfindən Bayronun poeması əsasında  "Mazeppa"  və ya  "Tartariyanın vəhşi atı" adlı qısa səssiz film çəkilmişdir.
1990-cı ildən bəri
1991-ci ildə Ukraynanın müstəqilliyini elan etməsindən sonra Mazepa yenidən beynəlxalq şüurda qalxmağa başladır. 1993-cü ildə fransız at təlimçisi və film rejissoru Bartabas tərəfindən rəssam Jerikonun həyatında bəhs edən dram janrında olan  “Mazepa” filmi çəkilmişdir. Jeriko sirkdə qalmağı və orada yaşamağı qərara alır. Orada qaldığı müddətdə yalnız atların rəsmlərini çəkir və bu heyvanların sirrini anlamağa cəhd göstərir. Mazepa onun ehtirasına cəlb olunmuş insanı təcəssüm edir. Film 1993-cü ildə 46-cı Kann kinofestivalı]]nın qalibi olmuşdur. 2002-ci ildə Ukrayna SSR-in xalq artisti olmuş kinorejissor Yuri İlyenko tarixi faktlara əsaslanaraq  “Getman Mazepa üçün dua”  filmini çəkmişdir.
Xanəgah (Marağa)
Xanəgah — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 766 nəfər yaşayır (202 ailə).
Azərbaycan–Ermənistan sərhəd münaqişəsi (2012)
Ermənistan və Azərbaycan silahlı qüvvələri arasında 2012-ci il sərhəd toqquşmaları iyun ayının əvvəllərində baş verdi. Qarşıdurmalar hər iki tərəfin itkilər verməsi ilə nəticələndi.
Arxa plan
thumb|Azərbaycan-Ermənistan sərhəddi və Qarabağ İki ölkə 1990-cı illərin əvvəllərindən Dağlıq Qarabağ anklavı uğrunda müharibə aparırdı, gərginlik isə son vaxtlar daha artdı. 2011-ci ilin əvvəllərindən bəri Ermənistanla Azərbaycan arasında baş verən atışmalarda 63 nəfər həlak olmuşdur.
Ən son gərginlik Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin Tavuş vilayəti ilə Qazax rayonu arasında keçən hissəsində gücləndi və aprel ayında mənşəyi bilinməyən sərhədyanı atışmalara çevrildi.
Bundan əvvəl Azərbaycan digər silah bazarlarından kənarda qaldıqdan sonra İsraildən 1,6 milyard ABŞ dolları dəyərində hərbi texnika almasından sonra Dağlıq Qarabağın işğalına son qoymaq məqsədi ilə müdafiə xərclərini artırdığı qeyd edilmişdi. Ermənistan-Rusiya əlaqələri və Ermənistan-Amerika münasibətləri də Azərbaycanın silah əldə etmək səylərinə maneə törədir.
İyunun 2-də, ATƏT-in planlaşdırılan monitorinq səfərindən bir neçə saat sonra Azərbaycandan gələn atışla Nerkin Karmirarghbyur sakininin odlu silahdan yaralandığına dair məlumatlara cavab olaraq, ATƏT-in monitorinq rəsmiləri Tavuş bölgəsində təmas xətti boyunca baş verən son hadisələri araşdırmaq üçün birtərəfli sahə monitorinqi missiyası həyata keçirdi. Aygepar, Musa və Nerkin Karmiraghbyur kəndlərində bombardman və atəş izlərinə aid foto və video qeydlər aparmağa başladılar.
Hadisələr
Başlanğıcda, Azərbaycan sərhəddəki atışma və ya hər hansı bir azərbaycanlının ölümü ilə bağlı iddiaları rədd etdi və üç erməni əsgərinin ölümü ilə bağlı hadisəni "Ermənistan ordusundakı daxili fikir ayrılıqları" nəticəsində baş verdiyini bildirdi. Daha sonra Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi 5 iyun atışmasını təsdiqlədi və baş vermiş qarşıdurma zamanı dörd Azərbaycanlı əsgərin öldüyünü, həlak olan beşinci azərbaycanlı əsgərin isə sonra öldürüldüyü və onun uzaqdan atılan atəş nəticəsində vurulduğu bildirilmişdir. Azərbaycan döyüşlərin Ermənistandan olan təxribatçı qrupun Asağı Əskipara kəndindəki mövqelərdən Azərbaycan ərazisinə nüfuz etməyə çalışması nəticəsində baş verdiyini bildirmişdir.
Dağlıq Qarabağ Müdafiə Nazirliyinin yaydığı məlumata görə 6 iyunda Azərbaycan əsgərləri Horadiz yaxınlığındakı mövqelərdən Dağlıq Qarabağa sızmağa cəhd etmişdirlər. Bu hücum nəticəsində bir Qarabağ əsgəri öldürülmüş, ikisi yaralanmışdır. Panorama ertəsi gün Azərbaycan tərəfdən atışmanın başladıldığını bildirmişdir.
Reaksiyalar
Hadisələrin başlanğıcında ABŞ Dövlət Katibi Hillari Klinton üç Cənubi Qafqaz dövlətinə səfəri çərçivəsində Ermənistanda idi. Hər iki tərəf bir-birlərini onun Qafqaz səfəri ilə üst-üstə düşən hərbi təxribatlarda günahlandırdı. 4 iyunda Ermənistanda olarkən və 4 iyun ölümlərini eşitdikdən sonra Klinton bir mətbuat konfransında "Gərginliyin artması və gənc əsgərlərin və günahsız mülki şəxslərin mənasız ölümü təhlükəsi məni çox narahat edir. Zor tətbiq etmək Dağlıq Qarabağ münaqişəsini həlli yolu deyildir və bu səbəbdən güc tətbiq edilməməlidir" demişdir. Prezident Serj Sarkisyana da bu fikirlərini Bakıda olarkən bildirəcəyini demişdir. Həmin mətbuat konfransında çıxış edən Ermənistanın xarici işlər naziri Edvard Nalbandyan "Hər gün Azərbaycan və Dağlıq Qarabağın təmas xəttində azərbaycanlılar tərəfindən pozuntuların olması ilə Azərbaycan kifayətlənmir. Gərginliyi artırmağa, bununla da gərginliyi ən yüksək səviyyədə saxlamağa çalışırlar. Ermənistanla Azərbaycan arasındakı sərhəddəki vəziyyət, danışıqlar prosesini xeyli pozur, eyni zamanda regional sabitliyi də təhdid edir. Bu cür fəaliyyətlərin bütün mümkün nəticələrinə görə məsuliyyət Azərbaycan tərəfindədir" demişdir.
İyunun 6-da Bakıda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə danışıqlardan sonra Klinton "şiddət və qisas dövrü bitməlidir" demişdir.
İyunun 8-də Azərbaycan Baş nazirinin müavini Əli Həsənov Azərbaycan qüvvələrinin "Dağlıq Qarabağı erməni işğalçılarından təmizləməyə hazır olduqlarını" bildirmişdir.
ATƏT-in Minsk Qrupuna həmsədrlik edən ABŞ, Rusiya və Fransa diplomatlar belə dedilər;
Media
Beynəlxalq təşkilatların zorakılığı hansı tərəf başlatmışdırsa həmin tərəfi "adlandırma və utandırma" açıqlamaları verməməsindən bəhs edən Thomas de Waal, sahədəki ATƏT-in nəzarətçilərinin azlığı (altı) və hər iki tərəfdəki əsgərlərin 20.000 nəfər olduğu üçün güc tətbiqinin birinci hansı tərəfdən tətbiqinin də müəyyənləşdirilməsinin çətin olduğunu bildirmişdir.
Ermənistan mətbuatı Azərbaycanın məqsədinin sərhəd boyu gərginliyi artırmaq, bununla da Azərbaycanın ATƏT-in Minsk qrupunu vəziyyəti idarə edə bilməməkdə və sülhə zəmanət verməməkdə ittiham edə bilməsi olduğunu irəli sürdü. Bundan sonra Azərbaycan Qarabağ məsələsini ATƏT-dən Birləşmiş Millətlər Təşkilatına təhvil verməyə çalışacaq, çünki bu təşkilat Azərbaycanın Sovet ərazilərində çəkilmiş sərhədləri daxilində ərazi bütövlüyünü tanıyır. Həmçinin, 2012-ci ildə Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvlüyünə seçilmişdir.
Missi Payl
Endre Key "Missi" Payl (; ) — amerikalı aktrisa və müğənni. Əsasən Çarli və şokolad fabriki (2005) və Evdə tək 4 (2002) filmləri ilə tanınır.
Həyatı
Missi Payl 16 noyabr 1972-ci ildə Texas ştatının Hyuston şəhərində Linda və Frenk ailəsinin ən kiçik qızı olaraq dünyaya gəlmişdir. O, Tennesi ştatının Memfis şəhərindıə böyümüşdür. Debbi və Culiya adlı iki böyük bacısı, Sem və Paul adlı iki böyük qardaşı və Qordon adlı ögey qardaşı, Meredit adlı ögey bacısı var. Payl Cənubi Karolina İncəsənət Universitetinə qəbul olub 1995-ci ildə məzun olmuşdur.
Şəxsi həyatı
Payı 2000-ci ildən 2005-ci ilə qədər Antoni Sekr ilə evli olmuşdur.
Payl 12 sentyabr 2008-ci ildə təbiətşünas Keyzi Enderson ilə evlənmişdir. Payl 2013-cü ildə ayrıldıqlarını təsdiqlədi. Onun bu evlilikdən bir qızı var.
Əbu Səyyaf
Əbu Səyyaf (ərəb. جماعة أبو سياف; Cama'ah Abu Sayyaf, Camaa Abu Sayyaf), həmçinin Əl-Hərəkətul-İslamiyyə kimi tanınan, Filippin in Mindanao və Basilan adalarında fəaliyyət göstərən bir neçə silahlı islami-terrorçu separatçı qruplardan biridir. Onun lideri İsnilon Tothoni Hapilion 2014-cü il iyulun 23-də İŞİD xilafəti Əbu Bəkr əl-Bağdadi yə beyət edib.
Gödəkqobu
Gödəkqobu — Azərbaycan Respublikasının Zərdab rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Zərdab rayonunun Gödəkqobu kəndi Məmmədqasımlı kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Gödəkqobu kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.
Baxış Mehdiyev
Baxış Mehdiyev — Sovet Ordusunun Polkovnik-Leytenantı, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü, Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı, QULAQ əsiri, Sovet düşərgələrində müqavimətin əfsanəvi rəhbəri, azad edildikdən sonra Azərbaycan SSR DİN sistemində xidmət etmişdir. Polis polkovnikidir.
Həyatı
Ermənistanın Şamluq ərazisinin Yunan-Azərbaycan kəndində, Mehdi və Zeynəb Mehdiyevlərin ailəsində anadan olub. Atası Şamluq mis mədənində mədənçi olub. İbtidai yunan məktəbini bitirmişdir (kənddə bir çox yunanlar var idi). 13 yaşında Tbilisidə məktəbə daxil olaraq, orada rus dilində oxuyub, oradan da Bakıda pedaqoji texnikuma keçirilmişdi. Texnikumu 1937-ci ildə bitirmiş, bölgü üzrə Şəkiyə müəllim göndərilərək, axşam məktəbinin direktoru və riyaziyyat müəllimi sahəsində işləmişdir. Daha sonra İrəvan Rus Pedaqoji İnstitutunun dil və ədəbiyyat fakültəsinə daxil olur.
Böyük Vətən Müharibəsində iştirak
İrəvan şəhərinin Spandaryan Hərbi Komissarlığından avqustun 5-i 1941-ci ildə qırmızı orduya çağırıldı. 1942-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvüdür.
Şimali Qafqaz cəbhəsində
1 avqust 1942-ci ildən Şimali Qafqaz cəbhəsində, Mozdokun kənarındakı Stoderevskaya kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etdi.
19 dekabr 1942-ci ildə aktiv düşmən atəş nöqtələrinin kəşf edilməsi, 28 dekabrda dayaq məntəqəsinin iki saatlıq müdafiəsinə və yanvarın 2-dən 3-nə keçən gecə növbəti uğurlu kəşfiyyatına görə "Qırmızı Bayraq" ordeni ilə və "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
28 yanvar 1943-cü ildə iki döyüşçü ilə Labinsk kəndinə kəşfiyyata getmiş, orada bir neçə alman əsgəri və ober-leytenantı əsir götürmüş, partizanlarla əlaqə yaratmış, batalyonun hücumunu məharətlə apardı, nəticədə kənd azad edildi və Alman anbarı ələ keçirildi. 13 fevral tarixində, Krasnodar diyarının Dinsk rayonundakı döyüşlərdə, 1037 ilə 1041 alaylar arasında birləşməni təmin etdi. Onun təlim batalyonu rəqibin əks-hücumuna məruz qaldı və onu uğurla dəf etdi. Üstün bir rəqibi pulemyotçunu öldürüldüyü zaman Mehdiyev özü də pulemyot atəşinə tuş gəldi. Buna görə o, "Qırmızı Bayraq" ordeni ilə mükafatlandırıldı. Həmin il martın 2-də yüngül yaralanmışdı.
Cənubi-Qərb cəbhəsində
20 mart 1943-cü ildə Çöl cəbhəsində, həmin il dekabrın 1-dən Cənub-Qərb cəbhəsində vuruşmuşdur. 1943-cü ilin sentyabr ayına qədər cənub-qərb cəbhəsinin 1041-ci atıcı alayının 223-cü diviziyasının qərargah kapitanı olmuşdur. 13 sentyabr 1943-cü ildə Mehdiyev 187,7 yüksəkliyə görə döyüşdə komandanlığı öz üzərinə götürərək bir qrup döyüşçü ilə hücuma keçərək yüksəklik zirvəsini fəth etdi. .