cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qaraqoyunlu mahalı
Haqqında
Qaraqoyunlu dərəsi ziyalılar yurdu kimi də məşhurdur. Təbiətcə çox zəngin olan bu kiçik torpaq Bala Əfəndiyev (1937-ci ilin repressiya qurbanlarındandır) kimi görkəmli dövlət xadimi, tanınmış filosoflar Həmid Əfəndiyev, Asif Ata, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında çalışmış tarix elmləri doktoru Həmid Əliyev kimi böyük alimlər, Rəşid Nəsiboğlu kimi bəstəkar, Misir Mərdanov kimi nazir, Vüsal Həsənov kimi gənc və istedadlı hərbi diplomat, İsmət Əliyev və Natiq Əliyev kimi generallar, böyük və kiçikliyindən asılı olmayaraq, elmin bütün sahələri üzrə sayılan alimlər, minlərlə ali təhsilli mütəxəssislər yetirmişdir. Qaraqoyunlu dərəsində elə bir ailə tapılmazdı ki, orada böyüyən ən azı bir nəfər ali təhsilli olmasın.
Ən böyük kənd Gölkənd kəndi olmasına baxmayaraq, həmin bölgədə inzibati mərkəz rolunu Çaykənd kəndi oynamışdır. Çünki Çaykənd kəndi Qaraqoyunlu dərəsinin yerləşdiyi ərazinin, təxminən, mərkəzində və rayonlararası magistral yolun üstündə məskən salmışdır.
Ancaq Gölkənd kənd orta məktəbi (Qərbi Azərbaycanın "Kiçik Akademiya"sı hesab olunur) çox güclü təhsil ocağı olmuşdur. 10-11 illik məktəb bu kənddə olduğu üçün, qonşu kəndlərdən 8-ci sinifdən sonra bu məktəbdə təhsillərini davam etmişlər. Misir Mərdanov da öz təhsilini bu kənddə davam etdirmişdir.
İlk dini və dünyəvi məktəblər də Çaykənd kəndində olmuşdur. Əvvəlcə ibtidai, sonra yeddillik olan, daha sonra isə orta məktəb açılmış və 1988-ci ilin məlum hadisələrinə qədər fəaliyyət göstərmişdir.
1903-cü ildə Əmirxeyirdə anadan olmuş Şəmşəd Sarı oğlu Əliyev, 1907-ci ildə Əmirxeyirdə anadan olmuş Alı Qələndər oğlu Alıyev, 1908-ci ildə yenə də Əmirxeyirdə doğulmuş, İrəvan Pedaqoji Texnikumunu, Bakıda ali məktəbi bitirərək, ali məktəbdə işləmiş Reyis Niftalı oğlu Məmmədov, 1908-ci ildə çaykənddə dünyaya göz açmış, Sumqayıt Boru Prokat Zavodunda işləmiş və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş Murad Mahmud oğlu Zeynalov və başqaları ilk təhsillərini Çaykənd kənd orta məktəbində almışlar.
Çaykənd kənd orta məktəbinin tarixi haqqında ən dəyərli və dəqiq məlumatları Ermənistanda və Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulması uğrunda fəal mübariz, hər iki respublikada çox yüksək vəzifələrdə çalışmış, sonralar bir çoxları kimi repressiyanın qurbanı olaraq sürgün edilmiş və 1938-ci ildə sürgündə dünyasını dəyişmiş məşhur partiya və dövlət xadimi Bala İbrahim oğlu Əfəndiyevin fəaliyyətinə həsr edilmiş kitablardan götürmək mümkün olmuşdur.
T.Miralayevin Bala Əfəndiyev haqqında yazdığı və 1972-ci ildə "Ayastan" nəşriyyatı tərəfindən İrəvanda nəşr etdirdiyi "Bala Əfəndiyev" adlı bioqrafik oçerkdən aşağıdakılar məlum olur.
Bala Əfəndiyev 1893-cü ildə Gəncə quberniyasının Qazax qəzasının Çəmbərək (indiki Krasnoselo) rayonunun Çaykənd kəndində anadan olmuşdur. O, hələ dünyaya göz açmamış atası İbrahim kişi dünyasını dəyişmiş, əmisi molla Məhəmməd və atalığı Ənməd Hacı Əli oğlu Balanı elə öz kəndlərində molla məktəbinə göndərmişdir. Ancaq balaca Balada elm və sənətə olan böyük həvəsi görmüş, ona 1907-ci ildə təzə açılmış rus məktəbinin hazırlıq siniflərində təhsil almağı məsləhət görmüşlər. Bala Əfəndiyev həmin hazırlıq siniflərində təhsilini davam etdirmişdir.
Bu tarixi fakt göstərir ki, Çaykənd kəndində ilk məktəb 1907-ci ildən bir neçə il əvvəl açılmışdır.
Qaraqoyunluların təkidi və tələbi ilə Çaykənd orta məktəbinə Bala Əfəndiyevin adı verilmiş və məktəbin qarşısında onun büstü qoyulmuşdur.
Onu da qeyd etmək yerinə düşər ki, Bala Əfəndiyevin əmisi qızı və eyni zamanda həyat yoldaşı, 1906-cı ildə Çaykənd kəndində anadan olmuş Fatma xanım da ilk təhsilini Çaykənd kəndində almışdır.
Çaykənd orta məktəbinin məşhur məzunları haqqında ən geniş məlumatlar uzun müddət həmin məktəbin direktoru işləmiş, dəyərli ziyalılardan və ağsaqqallardan biri olan Qurban Yusif oğlu Süleymanovun yazıb nəşr etdirdiyi "Əzəli Oğuz yurdum - Doğma Çaykəndim" adlı kitabında göstərilmişdir.
Tarixi
Qaraqoyunlu dərəsi Qafqaz və Zaqafqaziya diyarı idarəsinin dəyişdirilməsi haqqında 1867-ci il 9 dekabr tarixli çar fərmanı əsasında yaradılmış Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasına aid olmuşdur.1918-ci ildən 1920-ci ilə qədər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ərazisi daxilində mövcud olmuşdur.
Tanınmış şəxsiyyətləri
Gölkənd alimlərindən bəziləri:
Gölkənd kəndindən Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş və itkin düşənlərdən bəziləri:
Gözəl (soyad)
Gözəl — Soyad.
Əlaəddin Hüseyn Cahansuz
Əlaəddin Hüseyn Cahansuz (?-1161) — Qurilər sülaləsinin hökmdarı (1149-1161).
Həyatı
Qurlu qultanı İzzəddin Hüseynin yeddi oğlundan biri olaraq dünyaya gəldi. Atasının ölümü üzərinə yerinə keçən oğlu Seyfəddin Suri, torpaqlarını qardaşları arasında bərabər şəkildə bölüşdürmüşdü. Öz hissəsini bəyənməyən Qütbəddin Məhəmməd torpaqlarını qardaşlarından Bahaəddin Sama tərk edərək Qəznəvilər sultanı Bəhram Şaha qatılıb ona xidmət etməyi lazım bildi. Qısa müddətdə özünü sevdirən Qütbəddin yetənəkləriyle diqqəti çəkirdi. Bundan xoşlanmayan bəzi kimsələr Bəhram Şahı onun aleyhində qızışdırdınca bir müddət sonra Qütbəddin zəhərlənərək öldürüldü. Bu olaydan sonra Qurlular və Qəznəlilər arasında bir düşmənlik başlandı.
Qardaşının bu şəkildə öldürüldüyünü öyrənən Seyfəddin Suri intiqam almaq üçün Bəhram Şahın üzərinə yürüdü və Qəznəliləri məğlub etdi (1148). Bəhram Şah qaçaraq canını qurtara bildi. Qəznədə qalan Seyfəddin Suri bir müddət sonra idarədəki hakimiyətini sağlamlaşdırıb xalqın və əşrəfin güvənini qazandığına qane olunca məiyetini təkrar Firuzkuha göndərdi. Bu arada özünü toplayan Bəhram Şah düzenlediyi böyük bir ordu ilə Qəznəyə doğru irəliləməyə başladı. Aparılan savaşda Seyfəddin və veziri Seyyid Məcdüddin məğlub edilərək öldürüldülər (1149).
Seyfəddindən sonra taxta keçen Bahaeddin Sam ise intiqam məqsədiylə Bəhram Şah ilə savaşmaq üçün gedərkən yolda xəstələnib ölüncə Qurlu taxtına Əlaəddin Hüseyn keçdi (1149). Böyük bir qərarlılıqla yola çıxan Əlaəddin Bəhram Şah ile arxa-arxaya üç dəfə savaşdı və hər dəfəsində onu məğlub etdi. Bəhram Şah ancaq Pəncaba qaçaraq canını qurtara bildi. İntiqam hirsiylə gözü dönən Əlaəddin Qəznəni yağmalayaraq yeddi gün yandırıb-yaxdı. Bütün memarlıq əsərlər, kitabxanalar, bağçalar təxrib edilirkən minlərcə insan öldürüldü (1150/1151). Qəznəlilərin digər önəmli bir mərkəzi olan Büst də eyni şəkildə yağma və təxrib edildi. Bu üzdən Əlaəddin “Cahansuz” (dünyanı yandıran) adı ilə məşhur oldu.
NGC 1763
NGC 1763, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. EN tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Girişin idarə edilməsi mexanizmi
thumb|Q-Lane turniketləri thumb|Barmaq izi skaneri Girişin idarə edilməsi mexanizmi− avtomatlaşdırılmış sistemlərdə icazəsiz girişi aşkarlayan, onun qarşısını alan və qanuni girişə icazə verən avadanlıq və ya proqram təminatı, sistem proseduru, administrator proseduru və onların müxtəlif kombinasiyalarıdır.
Urakhil
Urakhil (Napuştu : اورياخېل ) — mərkəzi Kabilin şimalında Qarabağ və Bağman əyalətlərində, həmçinin Lağman əyalətində, Paktiya əyalətinin Puştunlar və Əfqanıstan Bağlan vilayətində yerləşən böyük bir puştun tayfasıdır.
Tomardaş
Tomardaş — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Ərtik rayonunda kənd.
Tarixi
Toponim türk dilində «yamyaşıl bitkilər və yeraltı (qrunt) sularla dopdolu bataqlıq, təpəcik, daşlıq, kəsəkli yer>, «dağda, meşəsiz yerdə bataql;q» mənasında işlənən tomar sözündən və «dağ, qaya» mənasında işlənən daş sözündən əmələ gəlmişdir. Orotoponimdir. Mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 31.V.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Vardakar (Güllüdaş) qoyulmuşdur.
Qabaqcıl şifrləmə standartı
thumb|AES-SubBytes Qabaqcıl şifrləmə standartı– elektron məlumatları qorumaq üçün istifadə edilən, ABŞ hökuməti tərəfindən bəyənilmiş şifrləmə alqoritmini müəyyən edir (2000-ci ildən qüvvədədir). AES alqoritmi informasiyanın şifrlənməsi və deşifrlənməsi üçün simmetrik blok şifridir.
Şeyx Baba məscidi
Şeyx Baba məscidi () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhərində yerləşən tarixi abidə. 2003-cü ildə bərpa işləri aparılan məscid günümüzdə ibadətlər üçün açıqdır. Məscid Marağanın Xacənəsr küçəsinin qərbində yerləşir.
Tarixi
Şeyx Baba məscidi Marağanın günümüzə qədər gəlib çatmış ən qədim 2-ci məscididir. Teymuri və Qaraqoyunlu dövrünə aid olan abidə 1459-cu ildə (hicri 864) Fətullah bin Hacı Xəlilullah bin Ubeydullah Mürid və Kəmaləddin Şeyx Babanın köməkliyi ilə inşa edilib. Məscidin memarı Zəhibiyə topluluğundan olub Şeyx Babanın xahişi ilə bu işi ərsəyə gətirərək vəqflərə bağışlamışdır. Daha sonra Həsən Marağayi Şeyx Baba məscidinin yaxınlığında başqa bir məscid inşa edərək adını Fətullah qoyub. Bu məscidin adı sonradan dəyişdirilərək Ağa Həsən məscidi olmuşdur. Şeyx Baba məscidi illər ərzində zərər görmüş və bəzi bölmələri uçub-dağılsa da 2003-cü ildə burada yenidən bərpa işləri aparılıb. Bu bərpa işləri nəticəsində məscid İranın günümüzdə istifadəyə açıq olan məscidlərinə bənzəyib.
Kitabələri
Məscidin günümüzə bir neçə kitabəsi gəlib çatmışdır. Bunlardan ən əhəmiyyətlisi "Sütun iplik" adlanır. Bu kitabə daş bir sütun üzərinə işlənib. Sütun dairəvi formada olub hündürlüyü 5 m, çevrəsinin diametri 186 sm-dir. Sütunun aşağısından etibarən 60 sm-lik bir hissəsi boşdur. Yazı olan qisminin əhatə etdiyi sahə 160 sm-dir. Süls xətti ilə yazılan yazıda hicri 864 yəni 1459-cu il tarixi nəzərə çarpır. Bu tarix məscidin inşa edilmə tarixidir. Daha sonra Məhəmməd peyğəmbərin adı ilə başlayan yazıda Hz. Əlinin, müridlərin, şeyxlərin və Şeyx Babanın müridlərinin adları qeyd olunub. Yazı Şeyx İbrahimin adı ilə sona çatır. Kitabənin xəttatı Cəlaləddin, yazını nəqş edən usta isə Əli adında bir şəxsdir. Kitabədəki yazının fars dilində orginal variantı belədir:
" "
Məscidin bərpası zamanı bu kitabə Marağada yerləşən Elxani muzeyinə aparılıb və İranın Mədəniyyət nazirliyi tərəfindən 790 nömrəsi ilə milli əsərlər siyasına əlavə edilib. Məscidin digər kitabəsi qərb tərəfdəki divarın alt hissəsində tapılıb. Bu kitabənin uzunluğu 1 m-dir və mərmərdən hazırlanıb. Əslində bu kitabə məzar daşıdır və məscidin inşasından sonra məscidə yerləşdirilib. Onun üzərində bir neçə şer və hicri 1306-cı il tarixi həkk olunub. Bunlardan əlavə minbərin hər iki tərəfində iki fərqli kitabə aşkar edilib. Onlar hər ikisi mərmərdən hazırlanıb. Kitabələrdən biri Marağalı pəhləvanlardan biri haqqındadır. Onun üzərində hicri 1015 (1606-cı il) tarixi qeyd olunub. Günümüzdə bu yazı divarın alt hissəsində qaldığı üçün təəssüf ki, oxunmur. Digər kitabə Şeyx Gülabi adlı marağalı bir şair haqqındadır. Onun da üzərində hicri 1057 (1647-ci il) tarixi həkk olunub. Bu kitabələr də bərpa işlərindən sonra məscidə yerləşdirilib. Kitabələrdən birinin üzərinə qılınc, digərinin üzərində isə bəzi bitki motifləri işlənilib. Məscidin bərpadan əvvəl şimal divarının yanında daha iki kitabə varidi. Onlardan biri tərs biri düz yerləşdirilmişdi. Birinin üzərində " " yəni "işlərinizdə uğursuz olduğunuz zaman qəbirdəki insanlardan (İmamlar və Peyğəmbərlər) kömək istəyin" yazılmışdı. Günümüzdə bu kitabə mövcud deyil.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Məscid 3 ayrı hissədən ibarətdir: ibadətgah, həyət və mədrəsə. Məscidin planı düz tavanlı və taxtadandır. Abidənin uzunluğu 12 m eni 11 m-dir. Girişi kəpricdən hörülmüş portal ilə təmin edilir. Portal hər iki tərəfdən yarımdairəvi dayaqlarla dəstəklənib. Pilləli üçbucaqlı tağla bəzədilmiş portalın hündürlüyü 5 m-dir. Giriş dairəvi tağlıdır. Kərpiclərin üfüqi və şaquli ardıcıllıqla düzülməsi portala dekorativ görkəm verir. Məscidin şərq divarında beş pəncərə var. Onlardan üçünün eni iki, digər ikisinin isə eni isə bir metrdir. Şimal divarında isə üç pəncərə var. Həyət məscidin şimalında yerləşir. Məscidin içərisi iki hissədən ibarətdir. Qadın hissəsi parça ilə ayrılır. Məsciddə nə daşıyıcı, nə dirək, nə də sütun var. Abidənin mehrabında heç bir ornament, yazı və kaşı texnikasından istifadə olunmayıb və yalnız suvaqla hazırlanmışdır. Məscidin minbəri yerindən tərpədilə bilən beş pilləli taxta mehrabdır. Üzərində yazı və ornament yoxdur.
Məscid bərpa edildikdən sonra onun divaraları və tavanı gips ilə suvanıb. Məscidin portalı 2008-ci ildə İranın Mədəniyyət nazirliyi tərəfindən 23041 nömrəsi ilə milli əsərlər siyahısına daxil edilib. Hal-hazırda məscidin çöl divarları mərmərlə örtülüb.
Ornamental Xüsusiyyətləri: Məscidin portalında istifadə edilən şirsiz kərpiclə hörülmüş üfüqi və şaquli sıra kərpicləri məscidin bəzək elementi kimi görmək olar.
Material və texnika: Məscidin əsas materialı kərpicdir. 2003-cü ildə aparılan bərpa işlərində 20x10x5sm ölçüdə kərpic və sement məhlulundan istifadə edilmişdir.
Suriya Kürdüstanı
thumb|Suriya Kürdüstanı Suriya Kürdüstanı   və ya Rojava — Suriyanın şimal-şərq hissəsində ərəblərin, çərkəzlərin, kürdlərin, suriyalıların və türkmənlərin yaşadığı bölgədir. Yaxın Şərq coğrafiyasında, Suriya sərhədləri daxilində, kürdlərin sıx yaşadığı bölgənin hissəsini müəyyənləşdirir. PYD tərəfindən bölgədə muxtar kantonlar və daha sonra federasiya elan edildi, lakin bunların heç biri Suriya hökuməti tərəfindən tanınmamışdır.
Duri dili
Duri dili — İndoneziyanın Sulavesi adasında Avstroneziya dili. 2010-cu ildə 123 min insan bu dildə danışırdı.
VMware
VMware, Inc. qərargahı Palo Alto, Kaliforniyada olan Amerika bulud hesablama və virtuallaşdırma texnologiyası şirkətidir. VMware x86 arxitekturasını virtuallaşdıran ilk kommersiya uğurlu şirkət idi.
VMware-in masaüstü proqramı Microsoft Windows, Linux və macOS sistemlərində işləyir. VMware ESXi, onun korporativ proqram təminatı hipervizoru, server aparatında işləyən əməliyyat sistemidir.
2022-ci ilin may ayında Broadcom Inc. VMware-i 61 milyard dollar dəyərində nağd pul və səhm əməliyyatı ilə əldə etmək barədə razılaşma elan etdi.
Tarix
1998-ci ildə VMware Diane Greene, Mendel Rosenblum, Scott Devine, Edward Wang və Edouard Bugnion tərəfindən təsis edilmişdir. Greene və Rosenblum hər ikisi Kaliforniya Universitetində, Berklidə aspirant idilər. Edouard Bugnion 2005-ci ilə qədər VMware-in baş memarı və texniki direktoru olaraq qaldı və Nuova Systems-i (indiki Cisco-nun bir hissəsi) yaratmağa davam etdi. İlk il ərzində VMware 1998-ci ilin sonuna qədər təxminən 20 işçisi ilə gizli rejimdə fəaliyyət göstərdi. Şirkət rəsmi olaraq ikinci ilin əvvəlində, 1999-cu ilin fevralında Chris Shipley tərəfindən təşkil edilən DEMO Konfransında istifadəyə verildi. İlk məhsul, VMware Workstation, 1999-cu ilin may ayında çatdırıldı və şirkət 2001-ci ildə VMware GSX Server (host) və VMware ESX Server (hostless) ilə server bazarına daxil oldu.
2003-cü ildə VMware VMware Virtual Center, vMotion və Virtual SMP texnologiyasını işə saldı. 64 bit dəstəyi 2004-cü ildə təqdim edildi.
Cari məhsullar
VMware-in ən diqqət çəkən məhsulları onun hipervizorlarıdır. VMware GSX kimi tanınan ilk tip 2 hipervizoru ilə məşhurlaşdı. Bu məhsul sonradan iki hipervizor məhsul xəttinə çevrildi: VMware-in birbaşa aparat üzərində işləyən 1-ci tip hipervizorları və onların yerləşdirilən tip 2 hipervizorları.
Tulia (qrup)
Tulia — slavyan folk musiqisi müasir üslubda ifa edən Polyak musiqi qrupu. Tulia 2017-ci ildə Polşanın Şetsin şəhərində qurulmuşdur. Qrupa Yoanna Sinkyeviç, Dominika Syepka, Patritsiya Novitska və qrupa adı verildiyi Tuliya Biçak daxildir. Onlar 2017-ci ildə ifa etdikləri Depeche Mode qrupunun "Enjoy the Silence" mahnısının YouTube-a əlavə olunmasından sonra Polşada şöhrət qazanmışdırlar.
2018-ci ildə qrupun Universal Music Poland leybl şirkəti ilə əməkdaşlığı nəticəsində Tulia adlı debüt albomu işıq üzü görmüşdür. Albomda müxtəlif Polşa və beynəlxalq ifaçıların mahnılarının folk versiyaları ilə yanaşı qrupun orijinal mahnıları da yer almışdır. Albomun Polşada 30,000-dən artıq nüsxəsi satılmışdır.
Vüsal Cəfərov (əsgər, 1990)
Vüsal Saxləddin oğlu Cəfərov (1 mart 1990, Qabaqtəpə, Daşkəsən, Azərbaycan — 1 oktyabr 2020, Kəlbəcər, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin MAHHXHQ kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vüsal Cəfərov 1 mart 1990-cı ildə Daşkəsən Rayon Qabaqtəpə kəndində dünyaya gəlib. 2008-2010-cu illərdə hərbi xidmətdə olan Vüsal Cəfərov daha sonra müddətdən artıq xidmət edən əsgər kimi Orduda xidmətə davam etmişdir.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Vüsal Cəfərov Kəlbəcər döyüşlərində savaşıb. Vüsal Cəfərov 1 oktyabr 2020-ci ildə Kəlbəcər rayonunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. 18 dekabr 2020-ci ildə Daşkəsən Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Cəfərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Cəfərov "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Cəfərov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Zaviyyət-Kunta
Zaviyyət-Kunta — Əlcəzairin cənubunda, Adrar vilayətində şəhər və kommuna. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin mərkəzi hissəsində, Böyük Səhranın mərkəzi vahələrindən birinin ərazisində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 1090 kilometr cənub-cənub-qərbdə məsafədə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 252 metrdir.
Zaviyyət-Kunta kommunası Tinduf vilayətinin Tamest, İn-Zqmir, Timokten və Umm əl-Assel kommunaları ilə həmsərhəddir. Sahəsi 9140 km2-dir.
Əhalisi
2008-ci ilin rəsmi siyahıyaalınmasına əsasən, kommunanın əhalisi 17,116 nəfər idi. Kişilər əhalinin 49,99%-i, qadınlar isə 50,01%-i təşkil etmişdir. Əhalinin savadlılıq səviyyəsi 73,3% olmuşdur. Zaviyyət-Kunta sakinlərinin 6.5% ali təhsilli olub, 14,8%-i orta təhsillidir.
Kim Vitley
Kim Elizabet Vitley  - Amerikalı komediyaçı və aktrisadır. O, daha çox "Qardaşım və mən", "Qığılcımlar", "Heyvanlar təcrübəsi","Gənc və ac", "Parkçılar", "Klivlend şousu" və "Qara dinamit" kimi televiziya sitkomlarındakı rolları ilə tanınır. Vitley, 2003-cü ildə "Bizi Evadan Təslim Et" komediya filmindəki Ormandy roluna görə Kassa Filmində Ən Yaxşı Köməkçi Aktrisa üçün 2004-cü ildə BET Komediya Mükafatına namizəd oldu.
Həyatı
Vitley Ohayo ştatının Şaker Heqit şəhərində anadan olub. Atasının asi Vilyam Vitley olmuşdur. Onun atası Klivlend Dövlət Universitetinin Çağırış Mərkəzi, Linkoln Junior Liseyi, Klivlend İctimai Kitabxanasının Li-Harvard filialı və Klivlend Klinikasının Qonaq Evinin inkişafı ilə bağlı işlərlə məşğul olub. Onlar həmçinin Klivlend hindularının məskəni olan Jakob Field ərazisinin layihələndirilməsi və tikintisi üzrə birgə müəssisədə iştirak edirdilər. Kim Vitley Şaker Heqtis Liseyində (1979-cu ildə bitirib) və Tennessi ştatının Nasvil şəhərindəki Fisk Universitetində oxuyub.
Karyera
1989-cu ildə Vitley, Los-Ancelesdə başlayan və daha sonra ABŞ-ni gəzən Şelli Qrettin məşhur "Gözəllik Dükanı" oyununda baş rolda musiqi aldı. Vitley bir neçə televiziya sitkomunda qonaq çıxış etdi. O, həmçinin qısa müddətli BET şousunun Oh Drama (2000) verilişinə ev sahibliyi etdi. Vitley Növbəti Cümə filmində Kreyqin xalası Suqa rolunda kiçik bir rol oynadı. 2012-ci ildən 2013-cü ilə qədər Vitley BET komediyasında Karmin Vaks rolunda təkrarlanan rola sahib idi. 20 aprel 2013-cü ildə onun "Vitleyi böyütmək" adlı reallıq sənədli seriyası Oprah Vinfrey Şəbəkəsində cəmi 1,2 milyon tamaşaçı ilə nümayiş olundu və bu, şəbəkə tarixində ən çox baxılan beşinci premyera oldu. OVN 4 yanvar 2014-cü ildə premyerası olan ikinci mövsümə sifariş verdi. Daha sonra Vitley 2014-cü ildə ABC Ailəsində premyerası olan Gənc və acteleviziya sitlomunun heyətinə qatıldı və burada Coşun ev işçisi Yolanda rolunu oynadı. Şou 2018-ci ildə bitən beş mövsüm davam etdi.
Diter Rams
Dieter Rams 20 May 1932-ci ildə Almaniyada anadan olmuşdur. 1955-ci ildə memar olaraq işə başladığı Braunda 1961-ci ildə məhsul dizayn departamentinin rəhbəri olmuşdur. Rams 1950-ci illərdə Almaniyadakı funksional dizayn anlayışının "less but better" adlandırmışdir. Hazırladığı məhsulların təmiz, sadə və ağıllı olması bu anlayışın isbatıdır.
Şeyla Vott-Klute
Şeyla Vott-Klute —  ictimai xadim, siyasətçi, yazıçı, fəal, insan hüquqları və inuitlərin, digər yerli xalqların hüquqlarına, habelə mədəniyyətinin müdafiəçisi. O, 2006-cı ildə Kanada Ordeninə, 2005-ci ildə Sofiya Mükafatına və 2015-ci ildə Ləyaqətlə Yaşamaq Mükafatına layiq görülüb.
Wrestling Superstars Live
Wrestling Superstars - Live! bir qrup müstəqil peşəkar güləş promosyonlarının idarəedici orqanı olub, müxtəlif çempionatların keçirilməsinə icazə verirdi.1996-cı ildə Dale Gagner və Jonnie Stewart tərəfindən yaradılmışdı.
Tarixi
1996-cı ildə Deyl Qaqner və onun partnyoru, Amerika Güləş Assosiasiyasının keçmiş işçiləri Connie Stewart Minnesota ştatında  Amerika Güləş Assosiasiyasının adından istifadə etməyə, Minnesota Dövlət Katibinin icazəsi ilə yalan iddia irəli sürməyə və adı ilə tanınan təşkilat yaratmağa başladılar. Onlar təşkilata 1991-ci ildə bağlanan Amerika Güləş Assosiasiyasının davamı kimi başladılar.
2005-ci ilə qədər təşkilat Amerika Birləşmiş Ştatları,Kanada, Böyük Britaniya və Yaponiya ətrafında mövcud müstəqil promosyonlara üzvlük sataraq AWA Superstars of Wrestling adını françayzinq etməyə başladı. AWA Superstars of Wrestling-in bir neçə üzvü Milli Güləş Alyansının keçmiş üzvləri idi. 2007-ci ildə üzvləri aldatdıqdan sonra əksəriyyəti Dale Gagner tərəfindən üzvlükləri ləğv edildi. Qaqner və Stüart daha sonra bunun əvəzinə az sayda regional promouterlə birlikdə şouların təşviqinə başladılar.
Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşı
Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşı (Phrynocephalus horvathi) — Sürünənlər fəsiləsinə, Girdəbaşlar cinsinə daxil olan növ. Əvvəllər Yovşanlıq girdəbaşı növünə daxil olan yarımnöv hesab edilirdi. 2008-ci ildə növ səviyyədinə qaldırılmışdlr. Ancaq bununla bağlı son qərar verilməmişdir.
Xarici görünüşü
Girdəbaşın uzunluğu 7 sm qədər olur. Başı digər girdəbaşlarda olduğu kimi yumrudur. Quyruğu və bədəni qısadır. Əllərində və ayaqlafında dişçiklərə bənzər sanki qum xizəkləri vardır. Onlar canlının qumda sərbəst hərəkətini təmin edir.
İsekay
thumb|"[[Sword Art Online" isekay janrında işlənmiş ən tanınmış franşizlərdən biridir.]] ( "fərqli dünya") – Yaponiya fentezi anime, manqa, ranobe və videooyunlarının altjanrı. Bu altjanrda heç bir fərqli xüsusiyyəti olmayan personaj paralel kainata düşür və ya həbs olur. Çox vaxt bu kainatlar bu personajların dünyasında uydurma kainat kimi məlumdur, lakin bəzən bu onlara məlum olmaya ola bilər. Bu kainat virtual dünya da ola bilər (məsələn, "Sword Art Online") və ya tamamilə fərqli və ancaq protaqonistin əvvəlki dünyadan xatirələr daşıdığı dünya da (məsələn, "Saga of Tanya the Evil") ola bilər. Bəzən isə ikisi də baş verə bilər. Məsələn "Log Horizon" və "Overlord" seriyalarında virtual reallıq reallığa çevrilir.
Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşı
Bioloji xüsusiyyətləri
Qışlamadan əsasən mart ayında qayıdırlar və noyabr ayına qədər aktiv olurlar. Onlar əsasən kiçik onurğasızlarla (böçəklər, hörümçəklər, qarışqalar və s.) qidakanırlar. Dişilər il ərzində 2–3 dəfə yumurta qoya bilirlər. Hər yumurtalama dövründə 2–7 olmaqla yumurta qoyurlar (adətən 3–5 yumurta). Təbiətdə üç il müddətində yaşaya bilirlər. Balaları yumurtadan 40 gündən sonra çıxırlar. İlk çıxdıqları an uzunluqları 42–49 sm olur. Qışlamadan sonrayetkinləşirlər. Növbəti yaza cəmi 15–20 % girdəbaş yaşaya bilir. Onların ölününü böyük əksəriyyəti yırtıcı canlılar tərəfindən ovlanması ilə əlaqədardır. Əsasən gündüz aktiv olurlar. Gizlənc yerləri əsasən gəmiricilərin qazdığı yuvalardır. Qışda isə yuvaların dərinliyi 20 sm qədər enir.
İsekay
Xarakteristika
Bu altjanr arzunun həyata keçirilməsi ilə xarakterizə olunur: NEET, oyunçu və ya hikikomori xüsusiyyətləri daşıyan şəxs fərqli dünyaya transportasiya olur. Yeni fentezi dünyasında onlar real həyatda onlar üçün əhəmiyyətli olmayan oyun bacarıqlarından istifadə edə bilirlər. Onların yeni dünyada əldə etdikləri güc bəzən hər kəsi məhv edəcək qədər güclü (məsələn, "In Another World With My Smartphone") və ya çox zəif ola bilər (məsələn, "Re:Zero"-da baş qəhrəman öləndə yenidən dirilmək gücündən başqa heç bir gücə malik deyil).
İsekayda adətən baş qəhrəmanlar "seçilmiş" olurlar, lakin bunun əksi də ola bilər. Məsələn, "Drifters" kimi seriyasında yeni dünyaya düşən personajlar güclü tarixi şəxsiyyətlərdir. Və ya "That Time I Got Reincarnated as a Slime" seriyasında baş qəhrəman insan kimi yox, bədheybət kimi başlayır.
Neurigona quadrifasciata
Neurigona quadrifasciata — dolichopodidae fəsiləsdən olan uzunayaqlı milçək növü.
Növün elmi adı ilk dəfə 1781-ci ildə Fabricius tərəfindən nəşr edilmişdir.
Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşı
Yayılma və yaşayış yerləri
Girdəbaşlara əsasən Ermənistan, Türkiyə (şimal-şərq rayonları) və Azərbaycan (Naxçıvan Muxtar Respublikası). Ermənistan ərazisinfə bir necə populyasiya məlumdur. Əsasən Armavir məğzi ərazisində rast gəlinir. Araz çayı vadisində 6 populyasiya yayılmışdır. Xüsusi ilə Goravan səhrasında hər 1 ha əraziyə 1–2 nümunə düşür.
İsekay
Tarix
Bu altjanra aid ilk nümunələr "El-Hazard" və "Fushigi Yûgi" hesab olunur. Bu seriyalarda personajlar orijinal halları ilə fərqli dünyalara daxil olurlar. Daha sonra "Saga of Tanya the Evil" kimi personajların ölüb yeni dünyada reinkarnasiya olduğu seriyalar çıxmağa başladı.
Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşı
Yayılma və yaşayış yerləri
Onlar əsasən 800–1050 m yüksəklikləri arası olan daşlı və gilli yarımsəhralarda yaşayırlar.
İsekay
Tarix
"hack." franşizi hazırkı isekay virtual dünya konsepsiyasının işləndiyi ilk seriyalardan biridir. Daha sonra "Sword Art Online" onun addımları ilə getmişdir.
Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşı
İnsan fəaliyyəti
Növ beynəlxalq qırmızı kitaba daxil edilmişdir. Üstəlik nəsli nəsilməkdə olan növ hesab edilir. Səbəb isə son 12 il ərzində yayılma arealının 80 % boyunca əkin sahələri və şəhərsalma sahələri salınmışdır. Bu canlıların yayılma arelı boyunca yerləşən ölkələrdən bircə Ermənistanın qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Hətta ətraf mühitə dəymiş zərərlə bağlı qanunvericilikdə hər öldürülən Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşına görə (yumurtalarıda daxil olmaqla) 15 min dram ödənilməlidir.
İsekay
Tarix
Altjanr 2016-cı ildə o qədər populyar olmuşdu ki, qısa hekayə müsabiqələri isekay seriyaları qadağan etmişdilər. Kadokawa nəşriyyatı da 2017-ci ildə anime stilindəki roman müsabiqəsində isekay romanlara qadağa qoymuşdu.
Nümunələr
İsekay seriyalara nümunələr:
Həsən Mehdiyev
Həsən Mеhdiyеv (Həsən Musа оğlu Mеhdiyеv; ) – yаzıçı, nаsir, publisist.
Həyatı
Həsən Mehdiyev Nахçıvаn Pеdаqоji Tехnikumunu bitirmiş (1941), Bаkıdа ikiillik pаrtiyа məktəbinin müdаvimi (1947–1949) оlmuşdur. Böyük Vətən mühаribəsinin (1941–1945) iştirаkçısıdır. Оrdudаn tərхis еdildikdən sоnrа Şahbuzdа, Naxçıvandа sоvеt, kоmsоmоl və pаrtiyа işində çаlışmışdır.
Həsən Mehdiyev 1952-ci ildə Bakıyа köçmüş, nəşriyyаt və mətbuаt sаhəsində fəаliyyət göstərmiş, “Аzərnəşr”də bədii ədəbiyyаt şöbəsinin müdiri (1967–1972), “Еlm və həyаt” jurnаlının bаş rеdаktоru (1975–1993) оlmuşdur.
Həsən Mehdiyev “Nахçıvаn” аdlı ilk kitаbı 1959-cu ildə nəşr еdilmişdir. “Mənim Gülgəz bаcım” (1971), “Dаğ çiçəyi” (1980) pоvеstlərinin, “Əlvidа dеmədik” (1969), “Охşаr tаlеlər” (1982), “Sənsiz kеçən günlərim” (1985), “Dünyаmı qаytаr mənə” (1989) rоmаnlаrının müəllifidir. Hеkаyələri (“Sеvgi rаpsоdiyаsı” tоplusu, 1969), publisistik yаzılаrı vаr.
Qorilla
Qorilla (Gorilla) — müasir primatlar dəstəsinin ən geniş yayılmış nümayəndələrindən olan meymun cinsi. Qərb qorillası nümunəsindən ilk dəfə olaraq 1847-ci ildə amerikan misyoneri Tomas Sevic tərəfindən qeydə alınıb.
Neft qiymətləri
400px|thumb|right|Brent markalı neftin dollarla 1987-ci ildən bəri orta aylıq spot qiymətləri Neftin qiymətləri dedikdə bir qayda olaraq, fyuçers bazarında sərbəst satılan marka növlərindən birinin bir barel neftinin, adətən Şimali Dəniz Brent markalı və ya hərdən Amerika WTI markalı neftinin spot qiyməti kimi başa düşülür. Nadir hallarda və ya daha çox əvvəllər, Dubai Crude etalon qarışıqları və OPEC səbəti istifadə edilirdi.
Neftə qlobal tələb elastikdir - qiymət dəyişkənliyi ilə praktiki olaraq dəyişmir. Bununla yanaşı, neftin etalon növlərinin spot qiymətləri əhəmiyyətli dərəcədə dəyişkənliyə məruz qalır və qlobal xarakterli bir çox siyasi və iqtisadi şərtlərlə müəyyən edilir.
Tarixi
XX əsrin birinci yarısına qədər dünya neft hasilatına, daşınmasına, ticarət və emalının təxminən 95% -nə "Yeddi bacı" adlandırılan Chevron, Esso, Gulf Oil, Mobil, Texaco, British Petroleum və Shell tərəfindən nəzarət edilirdi. Neftin qiymətləri tədarük müqavilələrinə əsasən iki ilə qədər müəyyən edilirdi. 1948-1970-ci illərdə qiymət Koreya müharibəsi (1950-1953) və Altı Günlük Müharibə (1967) dövründəki artımları nəzərə almasaq, bir barrel üçün 2.5-3 dollar arasında dəyişirdi.
1970-ci illərin əvvəllərində spot neft bazarının təməli qoyuldu.
Neft markalarının qiymətləri
Neft ticarətini asanlaşdırmaq üçün ya əsas neft yataqları, ya da bir qrup neft yatağı ilə əlaqəli və müəyyən xüsusiyyətlərə malik olan bir neçə standart (marker, etalon) neft növü istifadə olunur.
Marker növlərinin istehsal həcmi nisbətən azdır, 2011-ci ildə Brent və WTI-nin istehsalı qlobal istehsalın təxminən 2% -ni təşkil etmişdir.
Neftlə aparılan əməliyyatların 90% -dən çoxu bazardankənar orta və uzunmüddətli müqavilələrin payına düşür.
PRA Platts, Argus Media və digərlərində dərc olunan WTI və Brent əsas marka çeşidlərinin qiymətlərinin kotirovkaları əsasən müəyyən bölgələr ilə əlaqəli olaraq müəyyən edilmişdir. Məsələn, Rusiyanın əsas ixrac neft növləri ağır Urals və yüngül tərkibli Sibir Lightdır. İraqda - Kərkük növü. Azeri light crude Azərbaycanın dünyada satdığı neft növüdür. Əsasən London ticarət birjasında satılır. Tərkibinə görə brent növünə yaxındı. Bəzi ölkələr bir neçə fərqli neft növləri istehsal edirlər. Məsələn, İran dünya bazarına yüngül İran Light və ağır İran Heavyni çıxarır.
Maya dəyəri
Neftin maya dəyərinə neft istehsalçılarının neft istehsalında çəkdiyi bütün xərclərin pul baxımından ümumi dəyəri daxildir. Bu, neftin vahid həcminə görə hesablanır.
Qiymət bir neçə komponentdən asılıdır:
Neft və qaz hasilatının ümumi dəyəri müxtəlif bölgələr üçün 16 ilə 53 arasında, orta hesabla isə 29 ABŞ dolları səviyyəsində qiymətləndirilmişdir.
2014-cü ilin əvvəlində Morgan Stanley və Rystad bir barel neftin yatağından və bölgədən asılı olaraq, rentabellik qiymətlərini təqdim etmişdir : Yaxın Şərq - 24 dollar, Dənizdə - 41 dollar, Rusiya nefti - 47 dollar, Quruda - 51 dollar, Dəniz dərinliyində - 52 dollar, Həddən artıq dəniz dərinliyində - 56 dollar, Şimali Amerikadakı az keçirici şist rezervuarlarındakı neft - 65 dollar, Neft Qumlarında - 70 dollar; Arktika şelfində - 75 dollar.
2017-ci ildə Rusiyada bir barrel neft hasilatının orta dəyəri 10-15 dollar həcmində olmuşdur.
2017-ci ildə Azərbaycanda bir barel neftin hasilatının orta dəyəri 16-19 dollar həcmində hesablanmışdır. Neftin maya dəyərinə bir sıra şərtlər də təsir göstərir:
İran körfəzi ölkələrində bir barel neftin ucuz olması səbəbi yataqların kontinental şelfdə və sahil zonasında yerləşməsi və dənizin kiçik dərinliyə malik olmasıdı. Həmçinin neft böyük limanların yaxınlığında çıxarıldığından uzun neft boru kəmərlərinin çəklməsinə və onun saxlanmasına ehtiyac yoxdur.
Rusiyada neftin daha yüksək maya dəyəri istehsal yerlərindəki çətin iqlim şəraiti və əsas istehlakçılardan, limanlardan uzaqlığı ilə əlaqədardır.
Dənizdə neft çıxarılması nisbətən yüksək istehsal dəyərinə malikdir. Belə çətin proyektləri Böyük Britaniya, Norveç və bir sıra digər Avropa ölkələri dayaz Şimali dənizində və ABŞ Meksika körfəzinin dərin şelfində həyata keçirir. Həmçinin Azərbaycanda Xəzər dənizinin dərin və dayaz hissəsində də neftçıxarmanı həyata keçirir. Dənizdə yüksək xərclər neft platformalarının qurulması və bahalı avadanlıqların istifadəsi ilə əlaqədardır.
Qiymətlərin müəyyənləşdirilməsi
Neft tələbatının özəlliyi, qısa müddətdə tələbin qeyri-sabit olmasıdır: qiymət artımı tələbə az təsir göstərir, çünki neft əsas enerji mənbələrindən biridir və heç bir digər ehtiyatla əvəz edilə bilməz, xüsusəndə ən çox istifadə edildiyi sahələrdə (nəqliyyatın əksər növləri üçün yanacaq, neft-kimya).
İqtisadçıların fikrincə neftin qiymətinə ən yüksək dərəcədə təsir göstərən (80-85%) tələbat və təklif tarazlığıdır. 660px|thumb|right|Neft qiymətləri (1945-ci ildə — ABŞ-də neft qiymətləri, 1985 - ci ildən— Arabian Light, 1986-cı ildən — qarışıq Brent). Aşağı əyri xətt — ABŞ dollarında nominaq qiymət; yuxarı — 2015-ci illərin qiyməti dollarla
Belə ki, 1973-cü ildə Yom Kippur müharibəsində məğlubiyyətə uğrayan ərəb ölkələri 1973-1974-cü illərdə Qərbi "cəzalandırmaq" üçün neft hasilatını gündə 5 milyon barel azaltmağı qərara aldılar. Amma digər ölkələr hasilatı gündə 1 milyon barel artırmağa müvəffəq olsalar da, ümumi istehsal 7% azaldı və qiymətlər 4 dəfə artdı (bax: 1973-cü il Neft Böhranı). Neft qiymətləri 70-ci illərin ortalarına qədər yüksək səviyyədə qaldı (boykot dövründə olduğu qədər yüksək olmasa da), İran inqilabı və İran-İraq müharibəsi qiymətlərin artmasına daha bir təkan verdi.
1983-cü ildə Nyu-York və Çikaqo birjalarında neft fyuçersləri təqdim edildi. Bu andan ildən-ilə daha çox qiymət bazarında maliyyə bazarının mövcudluğu hiss olunmağa başladı.
Qiymətlər 1980-ci illərin əvvəllərində kəllə-çarxa çıxdı. Bundan sonra, yuxarıda göstərilən səbəblərdən dolayı qiymətlər düşməyə başladı. Bir neçə il ərzində onlar üç dəfədən çox düşdülər. 1990-cı ildə İraqın Küveytə hücumundan sonra qiymətlər yenidən yüksəldi, lakin digər ölkələrin asanlıqla neft hasilatını artıra biləcəyi məlum olduqda onlar aşağı endi. 1991-ci ildə İraqın darmadağın edilməsindən sonra qiymətlər enməyə davam etdi və 1998-ci ildə bir barelə görə 11 dollar təşkil etdi. Bu inflyasiya nəzərə alınmaqla 1970-ci illərin əvvəlindəki səviyyəyə uyğun idi. Buna 1997-ci il Asiya iqtisadi böhranı səbəb oldu. Rusiyada bu, xüsusilə neft sənayesinin tənəzzülünə səbəb oldu və 1998-ci ildəki defoltun səbəblərindən biri idi.
OPEC ölkələri neft hasilatını azaltmaq barədə razılığa gələ bildilər və 2000-ci ilin ortalarında qiymətlər bir barrel üçün 30 dollara çatdı. 2003-cü ilin sonundan 2005-ci ilə qədər qiymətlərdə yeni kəskin artım oldu. 2008-ci ilin yanvar ayının əvvəllərində tarixdə ilk dəfə olaraq neft qiymətləri bir barel üçün 100 dolları keçdi (lakin 1970-ci illərin “enerji böhranı” dövründə inflyasiya nəzərə alınmaqla neft daha da baha idi ), mart ayında qiymətlərin yüksək artım templəri davam etdi (110 dollar). 2008-ci ilin may ayında qiymətlər 135 dollara çatdı və sonra 100 dollardan yuxarı səviyyədə tutuldu. "Bazar yüksək gəlirli, eyni zamanda ABŞ-dəki aktivlərlə təmin edilən çox riskli, borclar olduqda, Amerikada ipoteka böhranı səbəbiylə əhəmiyyətli bir eniş yaşandı, hedc fondu pulları əmtəə bazarlarına töküldü, bu da neft fyuçers kotirovkalarının nəzarətsiz artmasına səbəb oldu ... ", – 2007-ci ilin dekabrında analitik Andrey Kochetkov qeyd edirdi. Bir gündə 2008-ci ilin 6 iyununda neft bir barrel üçün 10 dollar artdı. 1970-ci illərdəki böhrandan bəri bu ilk kəskin qiymət artımı idi. WTI (Light Sweet) markalı neftin maksimal qiyməti 2008-ci ilin 11 iyununda 147 dolları üstələdi. Lakin bundan sonra 2008-ci ilin dekabr ayına olan müddətə neft qiymətləri dörd illik minimuma bir barel üçün 36 dollar səviyyəsinə qədər kəskin bir eniş etdi. 250px|thumb|right|Neft qiymətləri (1999-21.11.2008) 2008-ci ilin oktyabrında qlobal iqtisadi böhranın sürətli inkişafı fonunda neftin qiyməti bir barel üçün 67 dollardan aşağı düşdü.
2009-cu ildə qiymətlər tədricən 60-80 dollar səviyyəsinə yüksəldi, sonra 2011-2013-cü illərdə 100-125 dollara qədər artım müşahidə edildi.
2014-cü ilin ortalarından bəri, bazarda xammalın həddən artıq çox olması səbəbindən, xüsusilə dünya istehlakının zəif böyüməsi və ABŞ-də şist neft istehsalının artması ilə əlaqədar olaraq, neft qiymətləri iki dəfə azalaraq ilin sonuna beşillik minimuma çatdı. Eniş üçün əlavə bir səbəb, OPEC-in 2014-cü ilin noyabr ayında istehsal kvotalarını azaltmaqdan imtina etməsi idi. 2014-cü ildə Brent markalı neftin orta qiyməti bir barel üçün $ 99,3. Дополнительной причиной снижения стал отказ ОПЕК снизить квоты на добычу в ноябре 2014. Средняя цена нефти Brent в 2014 году составила $99,3. 2015-ci ildə isə 52 dollar / idi[. 2016-cı ilin yanvar ayında İrana qarşı sanksiyaların qaldırılması fonunda Brent markalı neftin qiyməti bir barel üçün 27,72 dollara düşdü və beləliklə 13 illik ən aşağı səviyyəni təzələdi.
Neft qiymətlərinin monitorinqi və proqnozlaşdırılması
Neft qiymətlərinin dinamikasını izləmək üçün müxtəlif məlumat mənbələrindən, xüsusən bazar xəbər bülletenlərindən istifadə edirlər. Ən əhəmiyyətli beynəlxalq kotirovka agentlikləri neft qiymətləriini dərc edir - Platts (Brent daxil olmaqla kotirovkalar dərc edir), Argus Media və Reuter, və çox da populyar olmayan Asiya Neft Qiymətləri İndeksi (APPI) və ICIS London Oil Report.
ABŞ
ABŞ neft emalı zavodlarında neftin qiyməti aşağıdakı kimi dəyişmişdir: 1985-ci ildə Amerika neftinin 1 bareli 26,75 dollar, 1990-cı ildə - 22,22 dollar, 1995-ci ildə - 17,23 dollar, 2000-ci ildə - 28,26 dollar, 2005-ci ildə - 50,24 dollar, 2010-cu ildə - 76.69 dollar, 2013-cü ildə - 100.49 dollar. İdxal olunan xam neftin bir bareli ABŞ neft emalı zavodlarına demək olar ki, eyni qiymətə verilir: 1985-ci ildə - $ 26.69, 1990 - $ 21.76, 1995 - $ 17.14, 2000 - $ 27.70, 2005 - 48.86 dollar, 2010 - 75.86 dollar, 2013 - 98.11 dollar.
SSRİ
1980-ci illərdə qlobal neft hasilatının aşırı artması nəticəsində neftin qiymətləri bir barel üçün 10 dollara endi. Dünya neft qiymətlərinin çökməsi səbəbindən SSRİ-nin ixracat qazancının azalması, 1991-ci ildə Sovet İtttifaqının iqtisadi süqutunun və dağılmasının səbəblərindən biri idi.
Rusiya
2014-2016-cı illərdə neftin ucuzlaşması Rusiya rublunu inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında ən sürətli dəyərdən düşən valyutalardan biri halına gətirmişdir.
Rusiya ixracatının digər əsas elementi olan təbii qazın qiyməti neft və neft məhsullarının qiymətlərinin səviyyəsindən çox asılıdır.
Siyasi vasitə kimi
1973-cü ildə Yom Kippur müharibəsində məğlubiyyətə uğrayan ərəb ölkələri 1973-1974-cü illərdə Qərbi "cəzalandırmaq" üçün neft hasilatını gündə 5 milyon barel azaltmağı qərara aldılar. Amma digər ölkələr hasilatı gündə 1 milyon barel artırmağa müvəffəq olsalar da, ümumi istehsal 7% azaldı və qiymətlər 4 dəfə artdı (bax: 1973-cü il Neft Böhranı).
SSRİ-nin sonu
1980-ci illərin ortalarında dünya bazarında neft qiymətlərinin düşməsi SSRİ iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərdi. 1984-1987-ci illərdə neft və neft məhsullarının ixracından əldə olunan gəlirlərin azalması SSRİ ÜDM-nin 1,3% -i və dövlət büdcəsi xərclərinin təxminən 2.7% -i ilə bərabər idi.
Yeqor Qaydar 1980-ci illərin sonlarında SSRİ-də baş verən iqtisadi böhranda bu amili həlledici hesab edirdi:
Rusiya Elmlər Akademiyasının İqtisadi Proqnozlaşdırma İnstitutunun direktor müavini Dmitri Kuvalinin sözlərinə görə, SSRİ-nin neftin qiymətinin aşağı düşməsindəki itkiləri "makroiqtisadi fəlakət hesab edilə bilməzdi". Onun fikrincə, "dünya neft bazarındakı qiymət sarsıntısı Sovet iqtisadiyyatının böhranında həlledici amildən çox, əlavə təsir idi".
Əgər 1988-ci ildə bütün SSRİ ildə 144 milyon ton xam neft ixrac etmişdisə,, Rusiya yalnız 2011-ci ildə 244 milyon ton xam neft ixrac etmişdir. Brookings İnstitutundakı Rusiya və Avrasiyanın öyrənilməsi üzrə proqram meneceri Klifford Gaddynin fikrincə, Rusiya və SSRİ-ni bu çərçivədə müqayisə etmək tamamilə düzgün deyil. SSRİ hakimiyyəti kəskin azalan ixrac gəlirlərinə uyğun olmayan dayanıqlı makroiqtisadi və büdcə siyasətini davam etdirərək neftin qiymətinin düşməsinə diqqət yetirməmişdi. .
Neft ehtiyatları
Karbohidrogen ehtiyatlar içində maye qazdan sonra ikinci ən yüksək istiliktörədən neft vә ondan alınan müxtәlif mәһsullardır. Belə ki, neftin istiliktörәtmә qabiliyyәti, yәni 1 kq neftin tamamilә yandıqda yaratdığı istiliyin miqdarı 10 500 – 11 000 kkal.-dir Halbuki yüksək kalorili әla növ daş kömür һesab olunan Antrasitin (yun. Anthrakítēs) istiliktörәtmә qabiliyyәti 7 500 – 8 000 kkal.-dir. Digər tərəfdən əgәr qış fәslindә bir mәnzilin qızdırılması üçün 5 ton odun, 4 ton torf, 3 ton daş kömür lazımdırsa, bu mәqsәd üçün sәrf olunacaq neftin miqdarı 1,2 tona bәrabәr olacaqdır. Neftin üstün cәһәtlәrindәn biri dә daş kömür vә torf kimi bәrk һalda olan yanacaqlarla müqayisәdә onun asan vә әlverişli şəkildə nәql edilmәsidir. Belə ki, maye һalında olan nefti bir yerdәn digər yerә nəql etmək üçün dәmir yol sisternlәri vә neft daşıyan gәmilәrdәn әlavә, neft kәmәrlәrindәn dә istifadә olunur.
Neft gəlirlərinə əsaslanan iqtisadiyyatın təməlində isə xam neftin dünya bazarında formalaşan qiyməti dayanır. Qiymət məsələsi isə əsasən satış bazarı mühitindəki mövcud vəziyyətdən və istehsal xərclərindən asılıdır. Bununla yanaşı qiymətin formalaşmasında digər amillər də vardır və bu amillərin əksəriyyəti obyektiv, təbii xarakter daşıyır. Lakin dünya bazarında neftin qiymətində təbii səbəblərlə yanaşı qeyri-təbii səbəblərdən də enmə və ya yüksəlmə halları kimi dalğalanmalar da müşahidə edilir. Ümumilikdə isə hər bir halda bu səbəblər neft ixrac edən və dövlət büdcəsinin formalaşmasında neft gəlirlərindən asılı olan ölkələrə təsirsiz ötüşmür. Bu səbəbdən gələcəkdə yarana biləcək hər hansısa risklərdən sığortalanmaq məqsədilə neft ixrac edən ölkələr tərəfindən 1960-cı ildə OPEK (The Organization of the Petroleum Exporting Countries) təşkilatı, yəni Neft İxrac Edən Ölkələr Birliyi yaradıldı. Təşkilat hazırda dünya bazarında neft qiymətlərinin idarə edilməsində və ümumdünya neft iqtisadiyyatının tənzimlənməsində ciddi qüvvə kimi fəaliyyət göstərməkdədir.
Ümumilikdə isə OPEK-in yaradılmasında əsas məqsədlər aşağıdakılardır:
• üzv dövlətlərin neft siyasətini əlaqələndirmək və əsasən eyniləşdirmək;
• daha səmərəli fərdi və kollektiv müdafiə vasitələri ilə üzv dövlətlərin maraqlarını qorumaq;
• dünya bazarında neftin qiymətinin sabitliyinin təmin edilməsi yollarını və vasitələrini araşdırmaq;
• neft istehsal edən ölkələrin gəlirlərinin sabit artmasını təmin etmək;
Zəmmüri
Zəmmüri — Əlcəzairin şimalında, Bumerdes vilayətində kommuna.
Neft qiymətləri
Neft ehtiyatları
• istehlakçı ölkələri səmərəli və fasiləsiz olaraq neftlə təmin etmək;
Zəmmüri
Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 91 metr yüksəklikdə yerləşir.
Neft qiymətləri
Neft ehtiyatları
Hazırda təşkilatın 12 üzvü var ki, dünya üzrə neft ehtiyatlarının 70,1%-i, neft istehsalının isə 35,4%-i məhz bu təşkilatın payına düşür.
Ənənəvi enerji mənbələrinin bir növü kimi neft, əsasən yer kürəsinin Orta Şərq hissəsində böyük yataqlara malikdir. Belə ki, hazırda dünya üzrə neft ehtiyatlarının ümumi həcmi 1 732,4 mlrd/barel təşkil edir ki, bunun da 48,3%-i (835,9 mlrd/barel) Orta Şərqin, 18,7%-i (323,4 mlrd/barel) Cənubi və Mərkəzi Amerikanın, 14%-i (242,9 mlrd/barel) Şimali Amerikanın, 8,4%-i (146,2 mlrd/barel) Qərbi və Mərkəzi Asiyanın (Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB)), 7,2%-i (125,1 mlrd/barel) Afrikanın, 2,6%-i (45,2 mlrd/barel) Avstraliya və Şərqi Asiyanın, 0,8%-i (13,6 mlrd/barel) isə Avropanın payına düşür.
Zəmmüri
Coğrafi mövqe
Kommuna Əlcəzairin paytaxtından təqribən 58 kilometr şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən 13 kilometr şərqdə yerləşir.
Neft qiymətləri
Neft ehtiyatları
Onu da qeyd etmək lazımdır ki, hələ əlli il bundan öncə planetdə neft hasilatı illik 500 mln.t həddində olanda dünya ehtiyatları 20 mln.t həcmində qiymətləndirilirdi və yaxın 20-25 il ərzində ehtiyatların tükənəcəyi ehtimal edilirdi. Lakin sonralar yeni perspektivli nəhəng yataqların kəşfi bu cür proqnozları doğrultmadı. Doğrudur quru sahələrdəki ehtiyatların demək olar ki, əksər hissəsi mənimsənilmişdir. Bununla yanaşı, müstəqil hesablamalara görə, müəyyən ərazi və şelfdə potensial neft ehtiyatlarının 40-50%-i, təbii qazın 80%-i hələ də kəşf edilməmiş qalır.
Dünya ölkələri üzrə təsdiq edilmiş neft ehtiyatlarına görə Cənubi Amerika ölkəsi olan Venesuella 303,8 mlrd/barel göstərici ilə ilk pillədə qərarlaşır. Belə ki, dünya ölkələri üzrə ümumi təsdiq edilmiş neft ehtiyatlarının təqribən 5/1 hissəsi məhz bu ökənin payına düşür. Sonrakı yerləri isə Səudiyyə Ərəbistanı (297,5 mlrd/barel), Kanada (168,1 mlrd/barel), İran (157,8 mlrd/barel) və İraq (145 mlrd/barel) tutur.
Statistik göstəricilərə əsasən, 2021-ci ildə ümumdünya üzrə illik neft hasilatı 4 221,4 mln/t olmuşdur. Bu sahədə ABŞ 711,1 mln/t göstərici ilə liderlik edir. Rusiya Federasiyası isə 536,4 mln/t göstərici ilə ikinci yerdə qərarlaşır. Sonrakı ilk yerləri isə Səudiyyə ərəbistanı (515 mln/t), Kanada (267,1 mln/t) və İraq (200,8 mln/t) tutur. Ümumilikdə isə 2020-ci il ilə müqayisədə 2021-ci ildə neft hasilatı 1,5% artmışdır. Fərdi yanaşdıqda isə ən böyük artım Liviya (198,9%) və Suriyada (134,8%), ən böyük azalma isə Yəmən (-26,5%) və Böyük Britaniyada (-16,3%) müşahidə edilmişdir.
Aminabad (Bicar)
Aminabad — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 43 nəfər yaşayır (11 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Şirvancıq
Şirvancıq — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Ərtik rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 10 km cənub-qərbdə yerləşir. Kəndin qədim adı Sirvancıq olmuşdur. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəriətsində qeyd edilmişdir.
Erm. SSR AS RH-nin 15.VII.1948-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Lernakert qoyulmuşdur.
Con Souxa Leialoha
Con Souxa Leialoha (John Socha-Leialoha) (1958-ci il təvəllüdlü) Norton Commander adlı ilk fayl menecerinin yaradıcısı
Fəaliyyəti
Norton Commander adlı ilk fayl menecerinin yaradıcısı Con Souxa Leialoha  ScrnSave adlı ilk ekran qoruyucusunun və screensaver termininin də müəllifidir.