cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ortalama xərc
Tərifi
K. R. Makkonellu və S. L. Brüyə görə, orta xərclər - firmanın istehsal etdiyi məhsulların miqdarına bölünən ümumi xərclər də sabit və dəyişkən xərclərin cəminə bərabərdir.
Orta dəyişkən xərc — firmanın dəyişən xərclərinin ümumi həcmi, istehsal olunan məhsulların miqdarına bölünür.
Orta sabit maya dəyəri — istehsal olunan məhsulların sayına bölünən şirkətin sabit xərclərinin ümumi məbləği
Krım Mühəndis-Pedaqoji Universiteti
Krım Mühəndis-Pedaqoji Universiteti (Кримський інженерно-педагогічний університет, Qırım müendislik-pedagogika universiteti) təhsil mərkəzi 1993-cü ildə deportasiyadan qauıdan xalqların ehtiyacını nəzərə alaraq təsis edilmişdir. Universitetin mütəxəsislərinin böyük qismi IV dərəcəyə sahibdirlər.
Əvvəlki adları: Krım Dövlət Mühəndis-Pedaqoji Universiteti, Krım Dövlət İndestrial-Pedaqoji Universiteti.
Universitetdə yeddi fakultədə 10000 tələbə oxuyur ki, onlarda 23 ixtisas üzrə təhsil alırlar. 32 kafedra, 500-dən çox müəllim çalışır. 43 doktor, 266 elmlər namizədi və dosentdir.
Universitetin Cankoy, Kerç və Evporiyada filialları fəaliyyət göstərir.
Universitetdə Krımtatar dilinin elmi-araşdırma və ədəbiyyatı mərkəzi fəaliyyət göstərir. Mərkəzin direktoru İsmail Asanoviç Kərimovdur. Krımın işğalından sonra Krımın digər universitetləri kimi Krın Dövlət Universitetinə birləşdirilməmişdir.
Nessun dorma
Nessun dorma — Cakomo Puççininin "Turandot" operasının sonuncu aktında ifa edilən ariya. Həmçinin, operada ən məşhur tenor ariyalarından biridir. Bu ariya şahzadə Turandota aşiq olan naməlum şahzadə Kalaf tərəfindən ifa edilir. "Nessun dorma" italyan dilindən tərcümədə "Heç kim yatmasın" mənasını verir.
Ariyanın təsviri
"Turandot" operasının mövzusuna əsasən qədimdə Çin imperatorunun Turandot adlı çox gözəl bir qızı varmış. Lakin bu qız kişilərə nifrət edir və ərə getməmək üçün onu almaq istəyən oğlanlara cavab tapılması çətin olan 3 sual verir. Bu suallara cavab verə bilən şəxs şahzadə ilə evlənmək haqqı qazanır, cavab verə bilməyənlər isə boynu vurularaq edam edilir.
Həmin 3 sual aşağıdakı kimidir:
Naməlum şahzadə Kalaf ilk baxışdan Turandota aşiq olur və onun hər üç sualına düzgün cavab verir. Buna baxmayaraq, Turandot Kalafla evlənmək istəmir və bu zaman Kalaf ona təklif edir ki, şahzadə Turandot sabah səhərə qədər onun əsl adını tapsın. Əgər düz taparsa, onda Kalaf öz boynunun vurulmasına razı olur, lakin əgər tapa bilməsə, onda Turandot Kalafa ərə getməyə razı olmalıdır. Turandot bu təklifi qəbul edir, amma fərman verir ki, onun bütün təbəələri gecəni yatmasınlar və şahzadənin adını tapmağa çalışsınlar. Əgər tapa bilməsələr, onda hamı edam olunacaq.
Papaverin
Papaverin- C20H21NO4 [[Fayl:Papaverin - Papaverine.svg|thumb|229x229px|
1-(3',4'-dimetoksibenzil)-6,7-dimetoksiizokinolin ]] Bilinən ən güclü saya əzələ boşaldıcı maddədir. Fosfodiesteraz fermentini əngəlləyərək saya əzələləri birbaşa boşaldır. Damarların, mədə-bağırsaq və sidik sistemin saya əzələlərini boşaldaraq antispazmodik təsir göstərir. Tiryək bitkisindən (Papaver somniferum) əldə edilir.
Xəbərdarlıq
Papaverinin sistemik qan dövranı vazodilatasiya təsiri miyokarda və ya beyinə gedən qanın daha da azalmasına səbəb ola bilər (steal effect). Damar xaricinə sızan dərman irritasiya və tromboza səbəb ola bilər.
Yan təsirləri
Üzdə qızartı, başağrısı, tərləmə, mürgüləmə, hipotoniya, başdönməsi, bulanma, qəbizlik və iştahsızlıq kimi yan təsirlərlə, nadir hallarda qaraciyərdə sarılıq (gözdə və dəridə), görmə bulanıqlığı və cüt görmə, tromboz (inyeksiya yerində) kimi yan təsirlərə də səbəb ola bilər.
Şafirkan
Şafirkan — Özbəkistanın Buxara vilayətində şəhər.
Əhalisi
2010-cu ilin məlumatlarına görə Şafirkanda 28.067 nəfər yaşamaqda imiş.
IV Məhəmməd Buğra xan
Məhəmməd bin Yusif xan Qaraxani - Şərqi Qaraxanilər dövlətinin xaqanı. 1205. ildə atası II Yusif Tamğaç xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir. II Yusif Tamğaç xan 1205. ildə vəfat edəndə oğlu Məhəmməd Buğra xan Qaraxitaylı Kür xanın yanında əsir kimi tutulurdu. Nayman hökümdarı Kuçluk xan tərəfindən azad edilib 1207. ildə Qaşqar şəhərinə göndərildi. Amma Qaşqar şəhərinə çatmamış şəhərin bəyləri tərəfidən 1211. ildə öldürüldü. Bu hadisəni öyrənən Nayman hökümdarı Kuçluk xan Qaşqar şəhərinə daxil olub böyük qətliam törətdi.
Evdə tək 4
Məzmun
Kevin (Mayk Veinberq) atası Piter (Ceysin Beqe) və anası Keit (Klara Kari) boşanmaq qərarına gəlirlər.9 yaşlı Kevin MkKallisters (Mayk Veinberq) atası zəngin qız və böyük sarayı olan Natali (Coanna Qoinq) ilə evlənməyi fikirləşirlər. Piter (Ceysin Beqe), üç uşaq Baz (Qiden Cakobs), Meqan (Çelsi Rasso) və Kevin (Mayk Veinberq) atası idi. O, Kevin (Mayk Veinberq) saraya dəvət edir və Kevin (Mayk Veinberq) qardaşı Baz (Qiden Cakobs) ilə yola getmədiyi üçün bu təklifi qəbul edir. Kevin (Mayk Veinberq) burada isə sarayın mühafizəçisi Preskot (Erik Avari) ilə yola getmir. Sonra isə evə bir-iki dəfə Marv (Frenç Stevart) və Vera (Missi Pile) soxulur və Kevin (Mayk Veinberq) onların qarşısını alır. Daha sonra oğruların kraliçanı oğurlamaq planını Kevin (Mayk Veinberq) eşidir. Lakin, Kevin (Mayk Veinberq) atası Piter (Ceysin Beqe) evə oğruların girməyinə inanmır və o, özü oğruların qarşısını almaq üçün planlar qurur. Kevin (Mayk Veinberq) elə bilir ki, Preskot (Erik Avari) oğruların başçısıdır. Bundan sonra sonuncu dəfə Marv (Frenç Stevart) və Vera (Missi Pile) saraya gələrək kraliçanı oğurlamaq istəyirlər. Lakin, Kevin (Mayk Veinberq) hazırladığı planla onlara imkan vermir və Kevin (Mayk Veinberq) bilirki Molli (Barbara Bekok) oğruların başcısıdır. Sonda Piter (Ceysin Beqe) və Keit (Klara Kari) barışırlıar və kral ailəsi Milad bayramın onların evində keçirəcəklərinə söz verirlər.
Trevis Fimmel
Travis Fimmel — Avstraliyalı aktyor və keçmiş modeldir.
Həyatı
Onun modellik karyerası Melburnda kəşf edildikdən sonra başlayıb və 2002-ci ildə Los-Ancelesdə yerləşən LA Models agentliyi ilə müqavilə imzalayıb. O, Calvin Klein-in ətir və alt paltarı promosyonlarında göründükdən sonra populyarlıq qazanıb və müxtəlif jurnalların üz qabığına çıxıb. Daha sonra Fimmel aktyorluq üçün işə başladı, 2003 Warner Bros. O, "Tarzan" serialında baş rolu oynayıb O, 2013-cü ildə History kanalında yayımlanmağa başlayan Vikinqlər serialında 45 seriyada Ragnar Lothbrok obrazını canlandırıb və ifası ilə diqqət çəkib. O, 2016-cı ildə ekranlara çıxan Warcraft filmində baş rolu canlandırıb.
Qaragöl (Özbəkistan)
Qaragöl (Qoroko'l) — Özbəkistanın Buxara vilayətində şəhər.
Əhalisi
2010-cu ilin məlumatlarına görə Qaragöldə 24.250 nəfər yaşamaqda imiş.
Ester Asebo
Ester Asebo (; ) — İspan aktrisa, aparıcı və müxbir. Aktrisa olaraq Los encantados (2016) və La casa de papel-də (2017) yer alaraq dünya üzrə məşhurluq qazandı.
Karyerası
2017-ci ildə yayımlanmağa başlayan İspaniya istehsalı olan televiziya serialı "La casa de papel"də rol almışdır.
Midori (koala)
– qeydə alınmış ən yaşlı koala. 2021-ci ildə Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür. Yaponiyanın Hyoqo prefekturasındakı İngiltərə parkında saxlanılır.
Həyatı
Midori 1 yanvar 1997-ci ildə Avstraliyada doğulmuşdur. 2003-cü ildə Qərbi Avstraliya hökumətinin hədiyyəsi kimi Yançep Milli Parkından Hyoqo prefekturasına göndərilmişdir. O, həmin il Minamiavaci şəhərindəki İngiltərə parkına gətirilmiş 4 koaladan biri idi. İşçilər Midorinin bu qədər uzun yaşayacağını gözləmirdilər. İngiltərə parkı Yaponiyada Viktoriya koalalarının saxlanıldığı yeganə yerdir.
Kaolalar orta hesabla 15-16 il yaşasalar da, parkda yaradılmış şərait və qayğı nəticəsində Midori uzunömürlü olmağa bacarmışdır. Yaşına baxmayaraq ağaca çıxır, özü yemək yeyir və ziyarətçilərin önünə çıxır.
Midori gününü yeməklə və yatmaqla keçirir. Bəzən işçilər ona yeməkdə və ifrazat prosesində köməklik göstərirlər. Hər ay tibbi baxışdan keçirilir və dırnaqları tutulur.
Ginnesin Rekordlar Kitabı
Midori 2021-ci ildə 24 yaşına çatanda iki kateqoriya üzrə Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür: dünyanın yaşayan ən yaşlı koalası və qeydə alınmış ən yaşlı koala.
Hüdudsuz Güc
Hüdudsuz Güc —"Əsər "Simon &Schuster"nəşriyyatının orijinalı əsasında TEAS Press Nəşriyyat evində tərcümə edilərək çapa hazırlanıb.Kitabın Azərbaycan dilinə tərcüməsi və nəşri hüququ TEAS Press Nəşriyyat evinə məxsusdur
Haqqında
Bu kitab ilk dəfə 1986-cı ildə "Simon&Schuster"nəşriyyatı tərəfindən "Unlimited Power" adı ilə nəşr olunub. Entoni Robbins bunu “şəxsi nailiyyət haqqında yeni elm” adlandırır. Siz isə bunu “indiyədək qarşılaşdığınız ən yaxşı şey” adlandıracaqsınız. Əgər nə vaxtsa daha yaxşı həyat xəyal etmisinizsə, “Hüdudsuz güc” sizə arzuladığınız və layiq olduğunuz fövqəladə keyfiyyətli həyata nail olmağın, eləcə də şəxsi və peşəkar həyatınızı idarə etməyin yollarını göstərəcək. Entoni Robbins öz kitabları, lent yazıları və seminarları vasitəsilə milyonlarla insana sübut edib ki, zehninizin, düşüncənizin gücündən istifadə etməklə həyatınız üçün istədiyiniz hər şeyi edə, ona malik ola, onu yarada və əldə edə bilərsiniz. O, ölkə rəhbərlərinə, olimpiya oyunları iştirakçılarına və peşəkar idmançılara, kinoulduzlara və uşaqlara hədəfə necə nail olmağın yollarını göstərir. O, şəxsi nailiyyət haqda elmi “Hüdudsuz güc” vasitəsilə coşğunluqla aşkara çıxarır və sizə aşağıdakıları öyrədir: • əslində nə istədiyinizi üzə çıxarmağın yollarını • uğurun yeddi yalanını • qorxu və fobiyaları bir neçə dəqiqə ərzində aradan qaldırmaq üçün beyninizi yenidən proqramlaşdırmağın yollarını • görüşdüyünüz istənilən şəxslə dərhal qarşılıqlı münasibət yaratmağın sirlərini • başqasının uğurlarını təkrarlamağın yollarını • zənginliyin və xoşbəxtliyin beş açarını “Hüdudsuz güc” beyin üçün inqilabi fitnes kitabıdır. Bu kitab sizə emosional və maliyyə azadlığı əldə edərkən, liderliyə, özgüvənə və digərləri ilə əməkdaşlığa nail olarkən yüksək bacarıq nümayiş etdirməyin yollarını addım-addım göstərəcək. Bu kitab özünüzü və dünyanızı kökündən dəyişmək üçün sizə bilgi və cəsarət verəcək. “Hüdudsuz güc” uğur erasında yüksək performans üçün bir bələdçidir.
Konstitusiya Günü (Qazaxıstan)
Qazaxıstan Respublikasının Konstitusiya Günü  — 1995-ci ildə ümumxalq referendumunda qəbul edildiyi tarix olan 30 avqustda qeyd olundu.
Konstitusiya günündə Respublikanın bütün bölgələrində və şəhərlərində ənənəyə uyğun olaraq həvəskar sənətkarların kütləvi bayram şənlikləri və konsertləri keçirilir.
Tarixi
Qazaxıstan Respublikasının Konstitusiyası 30 avqust 1995-ci il tarixli ümumxalq referendumunda qəbul edildi (1998 və 2007-ci illərdəki əlavə və dəyişikliklərlə).
Konstitusiya, ölkənin əsas qanunu olaraq, Qazaxıstan xalqının iradəsini, ölkəsini "demokratik, dünyəvi, hüquqi və sosial dövlət olaraq qurma arzusunu əks etdirir. həyat, hüquq və azadlıqlar "(N. Nazarbayev).
Qazaxıstan Respublikası Konstitusiyanın birinci maddəsi ilə özünü ən yüksək dəyərləri bir insan, onun həyatı, hüquqları və azadlıqları olan demokratik, dünyəvi, hüquqi və sosial bir dövlət kimi təsdiqləyir. Qazaxıstanın ilk Prezidenti Nursultan Nazarbayevə görə, Qazaxıstan Konstitusiyası azadlığın təməlidir. Beləliklə, Konstitusiya Qazaxıstandakı insanlara ən vacib olanı seçmək hüququ verdi.
18 may 2007-ci il tarixində parlamentin otaqlarının birgə iclasında Əsas Qanuna edilmiş dəyişikliklərə əsasən, idarəetmə formasına görə Qazaxıstan prezident-parlament idarəetmə formasına malik unitar dövlətdir.
2009-cu ildə Qazaxıstan Konstitusiyasının 14-cü ildönümü şərəfinə təşkil edilən qeyd etmələr Adilbəy Jaksıbekov və general-mayor Nurlan Culamanovun sədrlik etdiyi Astanadakı silahlı qüvvələrin ilk hərbi yürüşü ilə qeyd edildi. Müdafiə Naziri və Müdafiə Nazirinin Müvafiq olaraq. Paradın musiqi müşayiəti Polkovnik Alexander Belyakovun rəhbərliyi altında Qazaxıstan Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Orkestrının musiqiçiləri tərəfindən təmin edildi. Quru Qoşunlarının, Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrinin və Hərbi Dəniz Qüvvələrinin, həmçinin Daxili İşlər Nazirliyinin, Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin və Respublika Qvardiyasının birliklərinin təntənəli heyəti Qazaxıstan Meydanından keçdi.
2010-cu ildə Qazaxıstan Konstitusiyasının 15-ci ildönümü münasibətilə yenidən bir parad keçirildi və bu müddətdə qızlar ilk dəfə paradda iştirak etdilər. O vaxt Qazaxıstan Konstitusiya günü hərbi parad keçirən yeganə ölkə idi. Bu ənənə, tərk edildiyi 2012-ci ilə qədər üç il boyunca müşahidə edildi.
Kral Artur
250px|thumb|Arturun biri kimi təsvir dildiyi qobelen. Paltarındakı və sancağındakı göy zəmində üç tac çox vaxt onun gerbi hesab edilir. Təqribən 1385-ci il Kral Artur — orta əsr tarixşünaslığına və romanslarına görə V əsrin sonu—VI əsrin əvvəllərində sakson işğalçılarına qarşı Britaniyanın müdafiəsini təşkil etmiş əfsanəvi britaniyalı lider. Arturun hekayəsinin çox hissəsi "folklor və ədəbiyyat ixtirasından" ibarətdir, Arturun tarixən mövcud olub-olmaması şübhəli məsələdir və müasir dövr tarixçiləri üçün müzakirə mənbəyidir. Artur hekayəsi müxtəlif mənbələrdən —, və britaniyalı keşiş  yazılarından toplanmışdır. Arturun adı həmçinin kimi erkən dövr bədii mənbələrdə çəkilir.
Gürcüstan incəsənəti
Gürcüstan incəsənəti — Gürcüstan mədəniyyətinin bir hissəsi.
1801-ci ildə Gürcüstanla Rusiya arasında müqavilə bağlanması, və Şərqi Gürcüstanında Rusiyaya ilhaq olunması gürcülərin ümumilikdə rus mədəniyyət ilə tanışlıqlara gətirib çıxarmışdır. Bir çox rus memarlığına aid incəsənətə aid elementlər Gürcüstan sənətkarları tərəfindən mənimsənilmişdir. XIX əsrin əvvələrindən başlayaraq Gürcüstan incəsənətində və memarlığında klassik rus memarlıq üslubları hiss edilməyə başlamışdır. Memarıq baxımından fərqlənən Tiflis şəhəri idi. XIX əsrin I yarısında gürcü rəngkarlığında Qərbi Avaropa rus rəngkarlığının təsiri özünü göstərirdi. Bu dövrdə Gürcüstanda görkəmli rəssamlar, heykəltəraşlar fəaliyyət göstərirdi. Milli mövzulara müraciət etməklə realistcəsinə fəaliyyət göstərən rəssamların işləri göz oxşayırdı.
Belə rəssamlardan biri Niko Pirosmanaşvili (1862-1918) idi. Gürcü xalq rəssamı olan N. Pirosmanişvili Pikassonun ən sevimli rəssamlardan biri idi. Pirosmanaşvili daha çox heyvanları, süfrədə yemək verən insanları təsvir etmişdir. Heç bir rəssamlıq üzrə təhsil almamışdır, öz özünü yetişdirmişdir. Rəssam sağlığında Gürcüstan və Rusiya xaricində çox tanınmışdır. Pirosmani, yaşadığı qəsəbəni ziyarət edən bir fransız aktrisaya aşiq olmuş və onun şəkillərini çəkmişdir. Bu eşq əhvalatı, Andrey Voznesenskinin bir şeir və Alla Puqaçovanın söylədiyi bir mahnıyla məşhur bir əhvalata çevrilmişdir.
Rəssamın ən məşhur tablosu aşiq olduğu Aktrisa Marqaritanın təsvir olunduğu əsər idi.Dünyada məşhur olan əsərləri sırasında bacısını təsvir etdiyi "Çətirli qadın", "Pivə kuboklu qadın", "Ata və oğul" və s adın çəkə bilərik.Aktrisa Marqarita Pirosmaşvilini tərk edəndən sonra rəssam, yoxsul vəziyyətə düşmüş, hayatını evsiz olaqaraq davam etdirmişdir.Ancaq şəkil çəkməyi davam etdirdi və şəkillərini qarının doyurduğu restoranlara verirdi. Əsərlərini satmaq üçün dükanlara müraciət edirdi.Vəsaiti olmadığı üçün əsərlərini qara plaş (tr-muşamba) üzərində çəkiridi.Həmin dövrdən etibarən plaş onun orijinal materilı oldu.Şair İlya Zdaneviçin səyi ilə 1913-cü ildə qəzetdə rəssam və əsərləri haqqında məqalə gedəndən sonra o ,tanınmağa əsərlərin dəyəri başa düşülməyə başladı.Rəssam buna baxmayaraq, yenə də həyatının yoxsulluq və təklik içində tamamlamışdır. Məzarının yeri məlum deyildi. Əsərləri, ölümündən sonra bir araya getirilmişir. Pirosmaninin əsərləri Türkiyədə ilk dəfə İrinə Arsenişvili İstanbuldakı Təqdim etmiş və İnan Quraq Vəqfi Pera Muzeyində 2007-ci ilə avqustda sərgilənmişdir. Ayrıca İstanbulda, adını daşıyan Türkcə və Gürücə Pirosmani jurnalı nümayiş olunmuşdur və adına açılmış bir incəsənət qalereyası fəaliyyət göstərir. Beləlikə biz sırf olaraq gürcü incəsənətini N.Pirosmanin yaradılığı ilə məhdudlaşdıra bilmərik, həmin dövrdə Pirosmanin ilə yanaşı A.Beredizi, Qabaşviri və b fəaliyyət göstərirdi.
Tacir Muradlı
Tacir Hasil oğlu Muradlı (25 sentyabr 2000; Mil, Beyləqan rayonu — 22 oktyabr 2020; Qubadlı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tacir Muradlı 2000-ci il sentyabrın 25-də Beyləqan rayonunun Yeni Mil (Talıbxanlı) qəsəbəsində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tacir Muradlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Füzulinin və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. O, həmdə 2-ci Ordu Korpusunun Komandir müavini Şükür Həmidovun şəxsi mühafizə heyətinin üzvü idi. Tacir Muradlı oktyabrın 22-də Qubadlı döyüşləri zamanı şəhid olub. Beyləqan rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacir Muradlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacir Muradlı ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacir Muradlı ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Soyuqdur (mahnı)
Soyuqdur — Azərbaycanlı meyxanaçı, müğənni Namiq Qaraçuxurlu nun mahnısıdır.
Mahnı haqqında
Sözləri və musiqisi Namiq Qaraçuxurlu aiddir. Yayımlandığı ilin ən böyük hitlərindən birinə çevrilib. Mahnıya klipdə çəkilmişdir. Klipin bir hissəsi Almaniyada bir hissəsi isə Azərbaycanda çəkilmişdir.
Xarici keçidlər
__INDEX__
Əhməd Əsəd Uras
Həyatı
1882-ci ildə Amasiyanın Qumacıq məhəlləsində doğulmuşdur. Ataları vaxtilə Şirvan-Kürdəmir bölgəsindən gəlmiş, Şirvanzadələr ailəsinə mənsubdurlar. Şamaxıdan Amasiyaya gələn babası İsa Ruhi Əfəndi Mövlanə İsmayıl Şirvanizadənin qardaşı oğlu və kürəkənidir. Əsəd Urasın atası Hacı Nuri bəy Osmanlı dövlətində qazı olub.
Əsəd Uras ilk təhsilini Fateh Əsgəri rüşdiyyəsində və Vəfa Edadisində alıb. 1904-cü ildə Mülkiyə məktəbinin siyasi elmlər fakültəsini bitirib. Bir müddət İzmir liseyində fransız dili müəllimi olaraq çalışıb. Sonralar isə Mudurnu, Zonquldak, Ahtabolu və Van ilçələrində kaymakam vəzifəsini daşıyıb. Vanda işlədiyi müddətdə Akdamarda ermənilərlə danışıq aparan heyətin sədri olub.
Birinci dünya müharibəsində Osmanlı kəşfiyyatının əməkdaşı olub. 1916-cı ildə siyasi şöbə müdiri vəzifəsinə yüksəldilib. 1916-cı ildə Daxiliyyə nəzarətinin istəyi ilə erməni dəstələrinin əməl və hərəkətləri ilə bağlı kitab yazıb. Əsəd Uras erməni dilini mükəmməl bildiyi üçün İsveçrəyə gedib, oradakı erməni təşkilatlarına özünü erməni kimi təqdim edib, onların gizli nəşriyyatlarını və nizamnamələrini ələ keçirib. 280-nə qədər topladığı ermənicə nəşrləri 1950-ci ildə TBMM kitabxanasına hədiyyə edib.
Osmanlının Birinci Dünya müharibəsindəki məğlubiyyətindən sonra bağlanan Mudros müqaviləsindən sonra bir çox türk siyasətçiləri və ziyalıları kimi o da həbs olunub, Bəkirağa bölüyünə göndərilib. Beş aylıq həbs müddətindən sonra Şuray-i dövlətin qərarı ilə azad edilib. Anadoluya keçən Əsəd Uras Türkiyə Böyük Millət Məclisi hökuməti üçün çalışıb. Milli mübarizə illərində Ankarada Əmniyyət genəl müdiri olub, Qars müqaviləsində iştirak edib. 1921-ci ildə Qars, 1922-ci ildə Rizə mutasarrıfı (Osmanlıda idari vəzifələrdən biri) vəzifəsinə təyin edilib. Lozan Konfransında müşavir olan Uras 1923-cü ildə Amasiyanın millət vəkili olub. 1924–1931 illərdə partiya müfəttişi kimi Qars, Bəyazid, Ərzurum, Artvin və Ərzincanı gəzib. Hakimiyəti Milliyə qəzetində bir neçə romanı dərc edilib. Türk Tarix Qurumunun üzvü olub. 1950-ci ilə qədər millət vəkili olan Uras ömrünün son illərini Ankarada yaşayıb. 11 yanvar 1957-ci ildə Ankarada vəfat edib.
Nəcəf Nərimanov
Nəcəf Nəriman oğlu Nərimanov — İkinci dünya müharibəsinin iştirakçısı, SSRİ dövlət xadimi və məşhur Azərbaycan yazıçısı Nəriman Nərimanovun oğlu.
Həyatı
19 mart 1925-ci ildə atası Nəriman Nərimanovun ölümündən sonra Nəcəf anası Gülsüm xanımla birgə həyatının ağır mərhələsinə qədəm qoyur. Nəriman Nərimanovun sağlığında Kremlin yeməkxanasında pulsuz qidalanan ailə sonradan bu imtiyazlardan məhrum olur, Gülsüm xanım və 6 yaşlı Nəcəf çörək imtahanına çəkilir. Erkən ailə həyatı qurduğu üçün ali təhsil almayan Gülsüm xanım bütün çətinlikləri ram edərək Petrovski adına fəhlə fakültəsinin ictimai-iqtisad şöbəsində axşam təhsili alır, gündüzlər isə işləyirdi. O, oğlu Nəcəfi dözümlü, atası kimi görmək istəyirdi.
1928-ci ildə Nəcəf Nərimanov Moskva şəhərində 109 №-li məktəbə daxil olur. O, fransız dilində çox gözəl danışırdı. Bu dili Nəcəfə dayəsi Aqnessa Vitsovna öyrətmişdi. Gənc Nəcəf gələcək həyatını təhsilə yiyələnməkdə görür, ona görə elmə xüsusi həvəs göstərirdi. Musiqiçi, təyyarəçi, gah da atası kimi natiq olacağını söyləyən Nəcəf qismət elə gətirir ki, hərbçi olur. 1938-ci ildə doqquzillik məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirən Nəcəf Nərimanov sonradan Puşkin adına Tankçılıq məktəbi adını alan Leninqrad Hərbi Texniki-tank məktəbinə daxil olur. Bir il sonra onu Kiyevə eyniadlı məktəbə köçürdülər. 1939-cu il, 1 sentyabrda Nəcəf Nərimanova Moskva şəhəri qeydiyyat məntəqəsi rəisi tərəfindən Nəcəf Nərimanova qeydiyyat şəhadətnaməsi göndərilir. Moskva şəhərindən hərbi xidmətə çağrılan Nəcəf Nərimanov taqım komandiri kimi xidmət edir.Nəcəf Nərimanov 1940-cı ildə Kiyev hərbi məktəbini bitirdikdən sonra Hərbi Akademiyada oxumağı arzulayırdı. Bunun üçün o, Qızıl Ordunun Stalin adına Hərbi Akademiyaya qəbul imtahanına buraxılması üçün ərizə ilə müraciət edir. Lakin 1941-ci ildə başlayan Böyük Vətən müharibəsi onun arzusunun həyata keçməsinə mane olur.
Ölümündən bir ay qabaq anası Gülsüm xanıma yazdığı məktubda Nəcəf Nərimanov cəbhədəki xidmətlərindən yazarkən ona “Stalinqradın müdafiəsi uğrunda” medalı ilə təltif olunması xəbərini artıq vermişdi. “Əziz ana! Sən yazırsan ki darıxmısan. Ancaq nə edə bilərik. Mən ki axı cəbhədəyəm. Yazmısan xəstələnmisən. Nədən? Məndən narahat olma, öz sağlamlığın haqqında düşün. Bu yaxınlarda mənə məlumat göndəriblər. “İgidliyə görə” medalı ilə təltif olunmağım barədə, hətta, həmçinin “Stalinqradın müdafiəsi uğrunda” medalı ilə də. Mən orada 4 ay oldum, yadındadır sən mənə bağlama göndərmişdin—mən onu qışda, almanlar bizi düz Volqaya qədər qovan vaxtlarda almışdım. Ancaq sonradan, sənə yaxşı məlumdur ki, biz sarsılmadıq və Stalinqrad böyük bir alman qupunun məzarı oldu. Budur, mən indi iki medal gözləyirəm...”
Jurnalist Rəşad Sahilin M.Füzuli adına Əlyazmalar İnstitunun fondunda apardığı araşdırmadan əldə etdiyi Nəcəf Nərimanovun döyüş yoldaşı Sazonov Nikolay Mixayloviçin yazdığı məktubdan Nəcəfin ölümünün heç də düşmən əli ilə olmadığı şübhələri olduğunu irəli sürür və belə bir başlıqla məqalə dərc etdirir. Lakin jurnalistin özünün üzərində şərh etdiyi məktubda yazılanlardan da görürük ki, onun belə bir fərziyyə irəli sürməsi həqiqətə uyğun gəlmir. Nəcəf Nərimanovun düşmən əli ilə deyil, məhz ailəsinin təqiblərə məruz qaldığı səbəbindənöldürüldüyünü irəli sürməyə çalışan R.Sahilin bu konsepsiyasının həqiqətə uyğun olmadığını elə N.M.Sazonovun irəli sürülən xatirələrindən görmək olur. Belə ki, orada N.Nərimanovun alman təyyarələrinin bombardmanı zamanı həlak olması və ölümünün yoldaşlarına ağır təsir etməsi açıq aydın görünür.
İkinci Dünya müharibəsi veteranı, Ukrayna uğrunda gedən döyüşlərin iştirakçısı Rzayev Əmrah Qurban oğlunun müharibənin 70 illik yubileyi ilə əlaqədar müsahibəsindən onun müharibədə şahidi olduğu hadisələrlə birgə Nəcəf Nərimanov haqqında da məlumatlar alırıq və bu məlumatlardan Nəcəf Nərimanovun döyüşdə qəhrəmanlıqla həlak olduğunun təsdiqini tapmış oluruq: “...Nəhayət, bizi vaqona doldurub apardılar Ukraynanın Zaporojya şəhərinə. Biz 77-ci Azərbaycan diviziyasında idik. Biz ora çatanda eşitdik ki, Nəriman Nərimanovun oğlu da Volnovaxa şəhərində döyüşlərdə iştirak edir. Nərimanovun həyat yoldaşı Stalinə müraciət edib deyib ki, mənim Nərimanovdan bir yadigarım var, mənim oğlumu geri qaytarın. Stalin hərbi hissəyə zəng elətdirib deyir ki, Nəcəf Nəriman oğlunu ordudan tərxis edin. Lakin Nəcəf isə həmin anda döyüşə getdiyi üçün deyib ki, mən bu döyüşü başa vurum. Amma həmin döyüşdə onu vururlar. Biz bu hadisələrin canlı şahidləri olmuşuq.
Oğlunun ölümündən sonra Gülsüm xanım ancaq hamiliklə məşğul olur, uşaq evləri, əlil evləri və qocalara yardım etməyə başlayır. İkinci Dünya müharibəsi başlayanda Qızıl Aypara Cəmiyyətinin fəal üzvü kimi əsgərlərə öz ana nəvazişini göstərirdi. O bir növ bütün əsgərləri oğlu Nəcəfin timsalında görürdü. Müharibədə yaralanıb hospitalda yatanların qayğısına qalırdı. Gülsüm Nərimanova “Almaniya üzərində qələbəyə görə” medalı ilə təltif olunur.
Görkəmli dövlət xadimi, yazıçı-dramaturq Nəriman Nərimanovun yeganə oğlu qvardiya baş leytenantı Nəcəf Nərimanov (1919-08.09.1943) Stalinqrad döyüşlərində igidlik göstərmiş, birinci dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni və "Stalinqradın müdafiəsinə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Moskva şəhərindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Tağım komandiri kimi qulluq etmiş, 1943-cü ildə həlak olmuşdur.
Ukrayna Respublikasının Donetsk vilayətinin Volnovaxa şəhərində dəfn edilmişdir.
1970-ci ildə Nəriman Nərimanovun ailəsi tərəfindən Muzeyə təqdim olunmuş bu materiallar İkinci Dünya müharibəsində qəhrəmancasına həlak olmuş Nəcəf Nərimanovun həyat və fəaliyyətini əks etdirməklə yanaşı bu müharibədə Azərbaycanın yeri və rolunun öyrənilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Hədiyyələr və Xatirə Əşyaları fondunda Nəcəf Nərimanovun 64 adda şəxsi materialı─tərcümeyi-hal, şəxsi sənədlər, ərizə, 53 ədəd cəbhə məktubları və s. qorunub saxlanılır.
Bakı şəhərində adına küçə var.
24 may 2018-ci ildə Arzu Rzayev adlı gənc Ukraynanın Donetsk vilayətinin Volnovaxa şəhərində Nəcəf Nərimanovun məzarını ziyarət etmişdir. Arzu Rzayev əməkdar jurnalist Ləman Ələşrəfqızıya verdiyi müsahibədə məzarı tapması barədə səfər təəssüratlarını bölüşmüşdür. Ədəbiyyatşünas alim və dövlət xadimi Vəli Məmmədovdan təxminən 60 il sonra Nəcəfin Volnovaxada kı məzarı, 2-ci Dünya müharibəsi qəhrəmanlarına ucaldılmış abidə kompleksi və Volnovaxada Nəcəfin adını daşıyan küçənin son şəkilləri göstərilmişdir. . ..
Xəlil Əbcəlilov
Xəlil Əbcəlilov — Sovet, tatar aktyoru, teatr rejisoru. SSRİ Xalq artisti (1957).
Bioqrafiyası
17 sentyabr 1896-cı ildə Mustafino kəndində (indi Rusiya Federasiyasının, Orenburq vilayətinin Şarlık rayonu) kasıb bir kəndlinin ailəsində anadan olmuşdur.
Bluminqton məktəbi
Bluminqton məktəbi  — sosial və iqtisadi elmlər üzrə tədqiqatçılar qrupunun qeyri-rəsmi adı. Bluminqton məktəbi 1970-ci illərdə İndiana Universitetində, Bluminqton, ABŞ-da yaranmışdır. Onun təsisçiləri 2009-cu il üçün iqtisadiyyat üzrə Alfred Nobel mükafatı laureatı Elinor Ostrom və onun həyat yoldaşı, federalizm və siyasi proseslərin öyrənilməsi sahəsində tanınmış mütəxəssis Vinsent Ostromdur. Təşkilati cəhətdən Bluminqton məktəbi əsasən Siyasət Təhlili və Siyasi Nəzəriyyə Mərkəzində yerləşir və 2012-ci ilin iyun ayına qədər E. Ostrom rəhbərlik edirdi. Bu elmi məktəb institusional proseslərin tədqiqi sahəsində aparıcı istiqamətlərdən biridir
Xəlil Əbcəlilov
Bioqrafiyası
7 yaşında bir mədrəsədə oxumağa göndərilir. 1906-cı ildə quraqlıq səbəbindən kənddə aclıq başlayır və Xəlilin ailəsi Orenburqa köçməyə məcbur qalır.
Bluminqton məktəbi
Tədqiqat istiqamətləri
Bluminqton məktəbinin nümayəndələri sosial reallığın xüsusi alt sinfini — institusional reallığı araşdırırlar.
Bluminqton məktəbi çərçivəsində sosial dilemmaların, kollektiv fəaliyyətin, şəxsiyyətin və paylaşılan resursların öyrənilməsində neo-institusional metodologiyanın istifadəsinə xüsusi diqqət yetirilir.
Ceyson Sudikis
Ceyson Sudikis — bir Amerikalı aktyor, komediyaçı, yazıçı və prodüser.
Xəlil Əbcəlilov
Bioqrafiyası
1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsi başladıqdan sonra o, Çar ordusuna çağrılır. Müharibə zamanı Köniqsberq, Varşava, Baranoviçini ziyarət edir. Döyüşlərdə göstərdiyi şücaətə görə Müqəddəs Qeorqe medalı, daha sonra isə 4-cü dərəcəli Müqəddəs Qeorqe Xaçına layiq görülmüşdür. 1916-cı ildə sağ çiynindən ciddi bir yara alaraq xəstəxanada yatırılır. Yaralandıqdan sonra tərxis olunur.
Bluminqton məktəbi
Tədqiqat istiqamətləri
Bloomington School-un mövcud olduğu dövrdə onun tədqiqatçıları aşağıdakı üsulları təklif etdilər: IAD təhlili (institusional təhlil və inkişaf yanaşması), institusional inteqral modelləşdirmə, institusional diaqnostika metodu, institusional xəritəçəkmə, çərçivə təhlili, çoxölçülü, polisentrik yanaşma, SES Çərçivəsi və s.
Avstriya musiqisi
Avstriya musiqisi — Avstriyalı bəstəkar və müğənnilərin Avstriya mədəniyyətinə, eləcə də dünya mədəniyyətinə bəxş etdikləri ən yaxşı musiqi nümunələri.
Bluminqton məktəbi
Tədqiqat istiqamətləri
Bluminqton məktəbi seminarlarında mütəmadi olaraq coğrafiya, psixologiya, tibb, antropologiya, genetika, hüquq, iqtisadiyyat və bütün sosial və humanitar elmlər üzrə mütəxəssislər iştirak edirlər.
Xəlil Əbcəlilov
Bioqrafiyası
Səhnə fəaliyyətinə 1916-cı ildə "Şirkat" (Orenburq) tatar dram truppasında başlamışdır. 1919-cu ildə Orenburqdakı Tatar "Şərq Teatrının" qurucularından biri olur. Vətəndaş müharibəsi illərində bu teatrın aktyoru və rejissoru olaraq bir cəbhə truppası təşkil edir və cəbhə xəttinə gedir, Qırmızı Ordu əsgərləri qarşısında çıxış edir. 1920-1923-cü illərdə Daşkənd, Buxara və Xivədə Özbək teatrlarının təşkilində iştirak etmişdir. 1923-1924-cü illərdə Həştərxan Tatar Dram Teatrında çalışır.
Avstriya musiqisi
Klassik musiqi
200px|right|thumb|[[Frans Şubert]] 200px|right|thumb|[[İohann Ştraus]] Klassik musiqi əsri olan XVIII əsrdə Avropa klassik musiqisi dominantlıq edirdi. Bu zaman Vyana musiqi innovasiyaları üçün xüsusi bir vacib məkan idi. Klassik musiqi müasir dövrdə də Avstriyada öz aktuallığını saxlayır. Bu ölkədə çoxlu sayda məşhur avstriyalı bəstəkarlar var. Onlardan ən məşhurları bunlardır:
Bluminqton məktəbi
Nümayəndələr
Bluminqton məktəbinin ən görkəmli nümayəndələri: Elinor Ostrom, Vinsent Ostrom, Ş. Attari (Shahzeen Attari), A. Banana (Abwoli Banana), E. Blanko (Esther Blanco), D. Brass (Jennifer N. Brass), E. Brondizio (Eduardo Brondizio), X.-K. Kardenas (Juan-Camilo Cardenas), S. Karli (Sanya Carley), D. Koul (Daniel Cole), A. Kraiutu (Aurelian Craiutu), S. Krouford (Sue Crawford), S. Espinoza (Salvador Espinosa), T. Evans (Tom Evans), C. Farmer (James Farmer), B. Fişer (Burnell Fischer), A. Mextotra (Ajay Mehrotra), M. Makqinnes (Mike McGinnis), E. Potite (Amy Poteete), D. Ross (Justin Ross), R. Çovdxari (Rinku Roy Chowdhury), F. Sabetti (Filippo Sabetti), М. Şan (Michael Schoon), V. Stoun (Verlon Stone), K. Taker (Catherine Tucker), T. Vitale (Tommaso Vitale), C. Volker (Jimmy Walker).
Xəlil Əbcəlilov
Bioqrafiyası
1924-1928-ci illərdə "Özbəkqoskino" trestinin (indiki Özbəkfilm, Daşkənd) Şərq Ulduzu film fabrikində film çəkir. 1928-ci ildən Q. Kamal (Kazan) adına Tatar Akademik Teatrının aktyoru olur
Avstriya musiqisi
Musiqi mərkəzi Vyana
Avstriyanın paytaxtı Vyana musiqi innovasiyalarının əsas mərkəzi hesab olunur. XVIII-XIX əsr bəstəkarları habsburqların himəyadarlığı altında şəhərə gəlir və Vyananı Avropa klassik musiqinin mərkəzinə çevirirdilər. Volfqanq Amadey Motsart, Lüdviq van Bethoven, İohann Ştrauss şəhərlə sıx bağlı olan əsas bəstəkarlardır. Barokko epoxasında slavyan, macar xalq musiqisi formaları Avstriya musiqisinə təsir etmişdir. Vyananın mədəni mərkəz statusunun formalaşması XVI əsrin əvvəlində başlamış və lütnada daxil olmaqla musiqi alətlərinin ətrafında cəmlənmişdir.
Xəlil Əbcəlilov
Bioqrafiyası
1941-1953-cü illərdə Ümumrusiya Teatr Cəmiyyətinin Tatar Bölməsinin İdarə Heyətinin sədri olur.
1944-cü ildən bəri Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü, Tatarstan MSSR Ali Sovetinin 2-4 çağırış deputatı (1947-1959)
18 mart 1963-cü ildə Kazanda ürək tutmasından dünyasını dəyişir. Kazanın Novo-Tatar qəsəbəsindəki Tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ailəsi
Əmisi oğlu – Musa Cəlil (1906-1944), tatar, sovet şairi. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1956).
Mükafatları
Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti (1939),
RSFSR-nin əməkdar artisti (1940),
Avstriya musiqisi
Birinci Vyana məktəbi
Həmin dövrdə Avropanın "musiqi paytaxtı" sayılan Vyananın zəngin bədii ənənələrindən bəhrələnmiş Yozef Haydn, Volfqanq Amadey Motsart və Bethoven yaradıcılığı klassisizm üslubunun ən parlaq təzahürüdür. Bu üç dahi sənətkar musiqi tarixinə Vyana klassikləri adı ilə daxil olmuşlar. Vyana klassik məktəbini təmsil edən bu bəstəkarların hər biri özünəməxsus obrazlar aləmi və fərdi dəst-xətti ilə seçilir. Bu üç əsas bəstəkar musiqidə aşağıdakı yenilikləri etmişdir:
Vyana klassiklərinin bədii nailiyyətləri musiqi sənətinin inkişafında çox yüksək, tarixi əhəmiyyətə malikdir. Belə ki, Avropa musiqisinin ən nəhəng janrı simfoniya, eləcə də onun "yaxın qohumlar"ı hesab edilən sonata və kvartet məhz bu bəstəkarların yaradıcılığında klassik səviyyəyə çatdırılmışdır. Avropa musiqisinin yaraşığı və fəxri olan simfonik orkestr də bu üçlüyün əsərlərində formalaşmışdır.
Xəlil Əbcəlilov
Mükafatları
RSFSR xalq artisti (1950),
Avstriya musiqisi
İkinci Vyana məktəbi
Yeni Vyana məktəbi adlanan bu məktəb estetik prinsipləri XX əsrin ilk otuz ilində Vyanada Arnold Şönberqin aktiv yaradıcı və pedaqoji təşkilatçılıq fəaliyyəti və tələbələri ilə birlikdə yaratdığı, dünya musiqişünaslığı diskursunda adını almış bəstəkarlıq məktəbidir.
Xəlil Əbcəlilov
Mükafatları
SSRİ xalq artisti (1957),
Avstriya musiqisi
İkinci Vyana məktəbi
Arnold Şönberqin özündən əlavə İkinci Vyana məktəbinə Anton Vebern, Alban Berq kimi bəstəkarlar həmçinin Hans Eysler, Viktor Uilman, Henrik Yaloveç, Eqon Velles, Teodor Adorno, Hans Erik Apostel, Rene Leyboviç və başqaları aid edilir.
Xəlil Əbcəlilov
Mükafatları
Qabdulla Tukay adına Respublika Mükafatı (1958) ,
Avstriya musiqisi
Vyana filarmonik orkestri
thumb|right|200px|upright|Qızıl zal 6 yanvar 1870-ci ildə açılan Vyana filarmonik orkestri dünyadakı üç ən yaxşı konsert zalından biri hesab olunur. 1939-cu ildən Qızıl zaldan auditoriyası dünyanın 44 ölkəsindən bir milyard dinləyici toplayan məşhur "Vyana filarmonik orkestrinın yeni il konserti" yayımlanır. Dünyanın ən yaxşı orkestrlərindən biri hesab olunan Vyana filarmonik orkestrinın üzvləri Vyana dövlət operasının ifaçıları arasından secilir.
Xəlil Əbcəlilov
Mükafatları
M. Qeorqe medalı,
Avstriya musiqisi
Vyana filarmonik orkestri
Vyana filarmonik orkestrinın tarixi 1842-ci il Otto Nikolayın Filarmoniya Akademiyasını yaratdığı tarixdən başlayır. Bu orkestr bütün qərarları demokratik səsvermə yolu ilə verirdi və bu qayda bu günüdək saxlanılır.
Vyana dövlət operası
thumb|right|Vyana Dövlət Operası Alman dilində "Staatsoper" adlandırılan Vyana Dövlət Operası dünyanın ən vacib opera kompaniyalarından biri hesab edilir.
Xəlil Əbcəlilov
Mükafatları
M. Qeorqe xaçının 4-cü dərəcəsi,
Avstriya musiqisi
Vyana oğlanlar xoru
thumb|Wiener Sängerknaben Vyana oğlanlar xoru cıxş zamanı Wiener Sängerknaben dünyadaki oğlan uşaqlarından təşkil olunmuş ən məşhur xorlardan biridir. Çox yüksək vokal standartları ilə məşhur olan xor musiqiçilər həmçinin Volfqanq Amadey Motsart, Antonio Kaldara, Antonio Salyeri, Anton Bruknerlə əməkdaşlıq etmişdir. Xor I Maksimilian Habsburqun 7 iyul 1498-ci il məktubu ilə təsdiq edilmişdir.
Augarten sarayı məşqlər üçün məkan və xor üzvləri üçün məktəb-internat rolunu oynayır.
Xəlil Əbcəlilov
Mükafatları
"Şərəf nişanı" ordeni
Avstriya musiqisi
Yodle
Yodle Alpda yaradılan boğaz oxuma növlərindən biridir. Avstriyada onu juchazn adlandırırdılar. Dağlar rasında əlaqə üçün istifadə edilən leksik olmayan hecalar və qışqırıqlardan təşkil olunur.
Avstriya milli rəqsləri
Avstriya xalq rəqsləri tez-tez Schuhplattler, Landler, polka və valsla assosiasiya olunur. Lakin Zviefacher, Kontratanze və Sprachinseltaze kimi başqa rəqslərdə mövcuddur.
Austropop
Austria3 1997-ci ildən 2006-cı ilədək səhnədə olan avsrtriyalı kifayət qədər individual ifaçı-müəlliflər Volfqanq Ambros, Georq Dançer və Raynxard Fendrixdən ibarət üçlü konqlomerat idi.
Alp yeni dalğası
Adı alpunka qədər qısaldıla bilən pan-rokun bu janrı Almaniyanın, İsveçrənin və Avstriyanın alp regionlarında yaranmışdır. Alpunka pank-musiqinin nizamsız, enerjili ritmləri regionun tanındığı akkerdeon əsaslı xalq musiqisi daxildir.
Caz
Joe Zavinul məşhur caz klavişçısı və bəstəkardır. O, caz-fyujin üslubunun yaradıcılarından biridir. Ən məşhur caz-fyujin qruplarından biri "Weather Report" qrupudur.
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Avstriya 1957-ci ildən etibarən bu müsabiqədə iştirak edir. 1969, 1970, 1973, 1974, 1975, 1998, 2001, 2006, 2008, 2009 və 2010-cu illərdə isə müsabiqədə iştirak etməmişdir.
1966-cı ildə Udo Yurqensin ifa etdiyi "Merci, Cherie" adlı mahnı ilə ölkə ilk dəfə Avroviziyada qələbə qazanmışdır. Avstriya ikinci dəfə Avroviziya qalibiyyətini 48 ildən sonra – 2014-cü ildə Konçita Vurstun ifa etdiyi "Rise Like a Phoenix" mahnısı ilə əldə etmişdir.
Məhəmməd İsfahani
Məhəmməd Mehdi Vəzi İsfahani (Persian: محمدمهدی واعظی اصفهانی; daha çox Məhəmməd İsfahani kimi tanınır; ) — İranlı fars pop və xalq musiqisi müğənnisi. O, 1997-ci ildə İran Tibb Elmləri Universitetini bitirərək İran musiqisini məşhur İran ənənəvi müğənnisi Məhəmməd Rza Şəcəryan və onun ən yaxşı tələbəsi Əli Cahandardan öyrənib.
Həyatı
O, Tehranda anadan olub. 1997-ci ildə İran Tibb Elmləri Universitetinin Tibb fakültəsindən məzun olub. Ailəlidir və üç övladı var.
Fəaliyyəti
İsfahani bu günə kimi 14 albom təqdim edib. Albomlarında Homayun Xorram, Babək Bayat, Fereydoun Şahbazyan kimi böyük musiqi ustadları ilə çalışıb.
İran Milli Orkestrinin yeni rəhbəri seçilməsi ilə Məhəmməd İsfahani Milli Orkestrin solisti kimi təqdim edilib.
Sen-Jyulyen-syur-Resuz
Sen-Jyust  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Cöğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Qaliley (zirvə)
Qaliley zirvəsi (Galileotoppen) — Şpitsbergen arxipelaqında (Norveç), Qərbi Şpitsbergen adasında yerləşən zirvə. Zirvənin hündürlüyü 1637 metrə çatır. Zirvənin hündürlüyü Şpisbergendə 5-cidir. Qaliley zirvəsi Viydeforddan qərbdə, Nyuton zirvəsindən şimal-qərbdə yerləşir. Zirvə italiyalı astronom Qalileo Qalileyin (1564—1642) şərəfinə adlandırılmışdır
Makkenzi Devis
Makkenzi Devis (; ) — Kanadalı aktrisa.
Həyatı
Aktrisa Devis ingilis ata ilə Cənubi Afrika nəsilli ananın qızı olaraq 1 aprel 1987-ci ildə Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyalətində, Vankuver şəhərində anadan olmuşdur.
Karyerası
Devis ilk dəfə 1984-cü ildə çəkilən əfsanə filmlər sırasına daxil olmuş Terminator film seriyasının sonuncu filmi olan 2019-cu il istehsalı Terminator: Dark Fate (Terminator: Qara Tale) filmində canlandırdığı "Grace" rolu ilə diqqət cəlb etmişdir. Aktrisanın yer aldığı digər istehsallar arasında kinoteatr filmləri; The Martian (2015) və Blade Runner 2049 (2017) ilə televiziya serialları; Black Mirror (2011) və Halt and Catch Fire (2014) və s. sayıla bilər.
Emir Kusturitsa
Emir Kusturitsa (serb.: Емир Кустурица; d. 24 noyabr 1954-cü il, Sarayevo, Yuqoslaviya) serb rejissorudur.
Həyatı
2001-ci ildə sənədli film yaratmağa başlamışdır. 1986-cı ildən etibarən gitara çaldığı qaraçı texno-rok qrupu 'No Smoking' orkestrasının turlarında yaşadıqlarını nəql etdiyi Super 8 Stories / Super 8 tarixçəsi (film, 2001) ilə Çikaqo Film Festivalında 'Ən yaxşı sənədli film' nominasiyasında 'Gümüş Plaket' qazanmışdır.
Life is a Miracle / Həyat möcüzədir (film, 2004) isə Kann kinofestivalının nominasiya verilən filmləri arasında yer almışdır.
Musiqi
1986-1988-ci illər arasında Sarayevodan olan rok qrupu "Zabranjeno Pušenje"-də bass gitara çaldı. Kusturitsa qrupda əhəmiyyətli bir rol oynamamasına baxmayaraq qrupun adı Emir Kusturica & No Smoking Orchestra olaraq dəyişdirilmişdir. No Smoking 1999-cu ildə, Universal firmasında Unza Unza Time adlı bir albom çıxartmışdır. Kusturitsa albomun kliplərindən birinin rejissorluğunu öz üzərinə götürmüşdür. Qrup beynəlxalq turlara çıxmışdır.
Qoran Breqoviç Kusturitsa filmlərindən bir neçəsinin müsiqisini bəstələmişdir. Bunların arasında Time of the Gypsies, Qaraçıların zamanı (Serbcə orijinalında Дом за вешање, Dom za vešanje), Arizona xəyalı və Yeraltı da vardır.
Mədəni dairələr nəzəriyyəsi
thumb|300px|XX əsrin əvvəllərində [[Heliosentrik sistem fikrinin tərəfdarlarının diffuziya hadisəsini özündə əks etdirən modeli]]
Mədəni dairələr nəzəriyyəsi XX əsrin əvvəllərində Avstriya antropologiya məktəbinin əsas nəzəri fikri olmuşdur. Bu məktəb insan təbiətindəki, cəmiyyətindəki nizam-intizamın yönləndirilməsi, bütün mədəniyyətlərin bir mərkəzdən yaranıb-yayılması fikrini müdafiə etmişdir. İki əsas məktəbi olmuşdur.
2) Vilhelm Şmidt və Vyana məktəbi
Frits Qrebner yaxud Köln məktəbi
Diffuzionizmin әsas istiqamәtlәrindәn biri "mәdәni dairәlәr" istiqamәtidir. "Mәdәni dairәlәr" istiqamәtinin banilәrindәn biri Frits Qrebnerdir. Qrebner antropologiyada Ratsel tәrәfindәn irәli sürülәn bir çox ideyaları özünәmәxsus şәkildә izah edәcәk yeni bir istiqamәtin әsasını qoymuşdur. Tәhsilinә görә tarixçi-mediyevis olan Qrebner Berlin vә Marburq univetsitetlәrindә tәhsil almışdır. 1904-cü ildә Berlin Antropologiya Cәmiyyәtindә "mәdәni dairәlәr" haqqında tәlim mәruzәsi ilә çıxış etmiş vә "Okeaniyada mәdәni dairәlәr vә tәbәqәlәr" әsәri ilә tәliminin әsas müddәalarını izah etmişdir. O, qeyd edirdi ki, mәdәniyyәtin elementlәri müәyyәn bir zaman kәsiyindә coğrafi mәkanda yaranır vә sonra diffuziya nәticәsindә digәr әrazilәrә yayılır. Bu sәbәbdәn o, mәdәniyyәtin elementlәrini kartoqrafiya etmәyә çalışırdı. Müәyyәn mәdәni elementlәrin mәcmusu mәdәni dairәni tәşkil edir. Bir çox hallarda mәdәni dairәlәr üst-üstә düşür vә onlar mәdәni tәbәqәlәri yaradırlar. Onun fikrinә görә mәdәni tәbәqәlәrdә mәrkәzdә yerlәşәn mәdәni dairәlәr daha sonra formalaşıb, kәnarda olanlar isә daha qәdimdә yarananlardır. Yәni, yeni gәlәn mәdәniyyәt köhnәsini sıxışdırır mәrkәzi tutur, köhnәsi isә mәcbur olur qırağa çәkilir. Qrebner diffuziyanın istiqamәtini müәyyәnlәşdirmәk üçün dә müәyyәn qayda fikirlәşmişdi. O, göstәrirdi ki, mәdәni dairәnin periferiyasında hәmin mәdәni dairә üçün sәciyyәvi olan elementlәrin әn sıx yerlәşdiyi bölgә diffuziyanın baş verdiyi istiqamәtdir. Avstraliya vә Okeaniyada o, 8 mәdәni dairә müәyyәnlәşdirir vә hәr bir mәdәni dairә üçün dә 8–10 elementin xarakterik olduğunu göstәrir. Mәsәlәn, totem mәdәni dairәsi üçün nizә, tәk ağac gövdәsindәn hazırlanmış qayıq, ekzoqamiya, torpaqüstü qәbirlәr, günәş mifologiyası, totem ayinlәri vә s. sәciyyәvi olduğunu göstәrir. Qrebnerin hәmfikri Ankerman Afrikada da bu cür mәdәni dairәlәr müәyyәnlәşdirir.
F. Qrebner "Cәnub dәnizindә sosial sistemlәr", "Melaneziyanın ox kaman mәdәniyyәti", "Etnologiya", "Etnologiya metodu" vә s. әsәrlәrindә irәli sürdüyü konsepsiyanı daha da tәkmillәşdirir. Qrebner qeyd edirdi ki, mәdәniyyәtin hәr bir elementi bәşәr tarixindә bir dәfә yaranır vә sonra diffuziya nәticәsindә bütün dünyaya yayılır. O, diffuziyanın iki formasını müәyyәnlәşdirir. Transmissiya vә miqrasiya. Transmissiya köçlәrin baş vermәmәsi nәticәsindә baş verәn diffuziyadır. Burada deyilir ki, mәdәniyyәt özü yayılır, onu yaradanlar yerlәrindә qalır. Miqrasiya isә mәdәniyyәtin yaradıcıları ilә birlikdә yerdәyişmәsidir. Qrebner göstәrirdi ki, faktiki olaraq bütün mәdәniyyәt elementlәri bir әrazidә yaranır vә sonra dünyaya sәpәlәnmәyә başlayır. Qrebner mәdәniyyәt elementlәrinin yayılmasının diffuziyasının müxtәlif amillәrini dә müәyyәnlәşdirmәyә sәy etmişdir. O göstәrirdi ki, funksiyaları, düzәltmә texnikaları, tәrkib hissәlәri vә s. fәrqli olan oxşar elementlәr yalnız tәsadüfәn yarana bilәr vә diffuziya nәticәsindә yayıla bilәr. Faktiki olaraq Qrebner tәdqiqatlarında mәdәniyyәtlәr arasında analogiyalardan daha çox homologiyaları (fәrqli oxşarlıq) tәdqiq etmәyә çalışırdı. Mәdәniyyәtin hansı elementinin nәzәrdәn keçirilmәsindәn asılı olmayaraq Qrebner iddia edir ki, onlar bәşәr tarixindә bir yerdә, bir mәkanda, bir zamanda yaranıblar. Qrebnerin ilk әvvәllәr kifayәt qәdәr tәrәfdarları var idi. Ankerman, Yulius Lips, Krauze vә başqaları. Lakin, hәyatının sonlarında Qrebner müәyyәn qәdәr tәkamülçülüyә meyl etmәyә başlayır. "İbtidai xalqların dünyagürüşü" әsәrindә o qeyd edir ki, ümumilikdә bәşәr mәdәniyyәtinin formalaşmasında mәdәni dairәlәrin vә onu tәşkil edәn elementlәrin bir dәfә yaranmasını qәbul etmәklә yanaşı mәdәni dairәlәrin tәrәqqi nәticәsindә bir-birini әvәz etmәsini dә biz inkar edә bilmәrik. Frits Qrebner 38 yaşında kәskin xәstәlәnir vә elmi fәaliyyәtlә mәşğul olmur, sonra da ölür. Qrebner Köln şәhәrindәki tәbiәt muzeyindә işlәdiyinә görә onun yaratdığı mәktәb "Köln mәktәbi" adlanır.
Vilhelm Şmidt və Vyana məktəbi
Mәdәni dairәlәr nәzәriyyәsinin digәr bir qolu isә Vyanada formalaşmışdır. Vyana tarixi mәdәni mәktәbinin banisi katolik keşişi Vilhelm Şmidtdir. O hәlә gәncliyindә katolik kilsәsi ilә maraqlanmış, 15 yaşında "Allahın sözü" cәmiyyәtinә daxil olmuş vә missionerlik fәaliyyәti ilә mәşğul olmuşdur. Şmidt Berlin universitetinә daxil olaraq şәrq dillәrini öyrәnmәyә başlamış vә fәaliyyәtinin ilk dövründә dilçiliklә mәşğul olmuşdur. Şmidtin Cәnub Şәrqi Asiya vә Melaneziya dillәri, xüsusәn mon-kxmer dillәri ilә bağlı olan tәdqiqatları müasir dövrdә dә әhәmiyyәtini itirmir vә bir dilçi kimi o, çox mәşhurlaşır vә bir çox kxmer dillәri üçün әlifba da tәrtib edir. Dilçilik sahәsindәki fәaliyyәtinә görә Avstriya Elmlәr Akademiyasının müxbir üzvü seçilir.