cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mao Tszedun
Həyatı
Maoya açıq-aydın şəkildə təsir edən insan, böyük Çin inqilabçısı və milliyyətçisi Sun Yat-Sen idi. Sun, Çinin Qərbdəki güclərini ələ keçirə bilmək üçün milliyyətçiliyi mənimsəməsi lazım olduğuna inanırdı və siyasi Darvinizm doktrinasını müdafiə edirdi. Suna görə "təbiət gücləri hər nə qədər yavaş işləsələr də, böyük irqləri də yox edə bilərdilər"… 1920-ci ilin əvvəllərində Mao, Kuomintangın lideri Sunu dəstəklədi. Sun, öz milliyyətçi partiyası (Kuomintang) ilə kommunistlər arasında ittifaqa girdi və hətta Mao bir müddət Kuomintangın təbliğat bölməsini idarə etdi.
Fəaliyyəti
Darvinin və Marksın fikirlərinə qapılan Mao, 1920-ci ildən etibarən güclü kommunist olaraq ortaya çıxdı. Özü kimi düşünən 11 yoldaşıyla, 1921-ci ildə Şanghayda Çin Kommunist Partiyasını qurdu. Bu tarixdən sonra, müxtəlif ittifaqlar, qarşıdurmalar, partizan döyüşləri və təbliğat üsullarından istifadə edərək kommunist partiyanı gücləndirdi. Maonun liderliyi altındakı kommunistlər, bir müddət Milliyyətçi Partiya ilə əməkdaşlıq etdilər. 1920-ci ilin ikinci yarısında isə iki tərəf bir-birinə düşmən oldu. Maonun xadimləri, Çinin cənubundakı Jiangxi əyalətinə yerləşdilər və burada "qurtarılmış bölgə" adını verdikləri və mərkəzi nüfuzun rəhbərliyinə tabe olmayan nizam qurdular. İki tərəf arasındakı qarşıdurmalar illərlə davam etdi. II. Dünya Müharibəsindən sonra kommunistlərin "qurtarılmış bölgələri" getdikcə böyüdü və demək olar ki, bütün Çini əhatə etməyə başladı. 1949-cu ildə isə Maonun kommunistləri paytaxt Pekini ələ keçirdilər və "Çin Xalq Respublikası"nı elan etdilər.
1917-ci ildəki Bolşevik İnqilabından sonra, dünya ikinci dəfə kommunist inqilaba şahid olurdu. Bu ikinci inqilabın nəticələri də birincisi kimi qanlı oldu.
Üçüncü prospekt xətti, Ay Ar Ti
Üçüncü prospekt xətti, Ay Ar Ti — Manhetten və Bronks borolarında "Ay Ar Ti" şirkəti tərəfindən idarə olunan Nyu-York metropoliteninin keçmiş stansiyası. 1878—1920-ci illərdə tikilmişdir, cənub hissəsi 1955-də, şimal hissəsi isə 1973-cü ildə bağlanmışdır.
1916—1917-ci illərdə xətt üzərində sürətli qatarlar üçün üçüncü bir yol inşa edildi.
Yeraltı xətlərin çəkilməsinə başladıqdan sonra estakadalar köhnəlmiş elan edildi və söküldü. Bu xəttin digərlərindən daha uzun müddətdə fəaliyyətdə qaldı, çünki onu yeraltı İkinci prospekt xətti ilə əvəzlənməsi planlaşdırılırdı. Lakin bu yeraltı xəttin tikintisi maliyyə problemləri üzündən təxirə salındı ​​və nəticədə estakada xətti digərlərindən sonra söküldü. 1973-cü ilə qədər onun Bronksdaki şimal hissəsi Ay Ar Ti estakada xəttindən qalan fəaliyyətdə olan son hissə idi.
Debet və kredit
Debet və kredit — standartlaşdırılmış mühasibat metodik üsulları. İqtisadi və digər proseslərin imkanlarını və istiqamətlərini ortaya qoyurlar və bu imkanlar üçün sərhədləri aşkar edirlər.
İki növ hesab mövcuddur: aktiv və passiv. Passiv borc götürülmüş vəsait deməkdir; aktiv — bir şirkətin, müəssisənin və ya bankın ayrılmış vəsaiti. Aktiv hesablar üçün: debet — qəbz, kredit — xərc. Passiv üçün: kredit — gəlir, debet — xərc.
Təharumdəşt
Təharumdəşt — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Debet və kredit
Kredit — hesabın sağ tərəfi. Aktiv və aktiv-passiv hesablar üçün: kreditdəki artım, təşkilatın mülkiyyətinin və ya mülkiyyət dəyərinin azalması deməkdir. Passiv hesablarda: kredit artımı təşkilatın öz fondlarında (mənbələrində) artım deməkdir, — yəni "inanır" deməkdir.
Debet və kredit mühasibat girişinin hissələridir. Vəsait mənbəyi kreditdə, alıcı debetdə qeyd olunur.
Debet
Müəyyən bir tarix üçün debet hesabı qalığı və müəyyən bir müddət üçün bir hesabın debet dövriyyəsi anlayışlarını ayırın.
Borc dövriyyəsi, müəyyən bir müddət ərzində mülkiyyət / mülkiyyət hüquqlarının artmasına və ya əmlakın formalaşması mənbəyinin azalmasına səbəb olan bütün ticarət əməliyyatlarının, sözügedən hesaba yazılan ümumi pul dəyəridir.
Aktiv hesablarda vəsaitin kreditdən debetə hərəkəti mövcuddur.
Passiv hesablarda vəsaitlər debetdən kreditə keçir.
Bir sözlə, iş əməliyyatları əks olunduqda, aktiv hesablarda debet dövriyyəsi nəzərə alınan məbləğlərin artması deməkdir (aktiv hesablarda, müəssisənin əmlakı və ya əmlak hüquqları və ya xərclər ümumiyyətlə nəzərə alınır).
Tez-tez istifadə olunan "əməliyyat debeti" ifadəsinin müstəqil mənası yoxdur; əməliyyat debeti əməliyyata təsir göstərən hesabın debeti deməkdir.
Donskoy Çulek
Donskoy Çulek, yuxarı və orta axarlarda Donskoy Çulek axarı — Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Myortvı Dones çayının sağ qolunu təşkil edir. Don deltasından axan əsas qollardan biridir. Uzunluğu 26 km, hövzəsinin sahəsi isə 186 km² təşkil edir. Mənbəyinin hündürlüyü 100,4 metr. Mənsəni isə 0,4 metr təşkil edir. Düşmə meyli 3,9 m/km təşkil edir.
Axını
Çay öz başlanğıcını Tuzlov çayı ilə su ayrıcı yolunu oynayan ərazidən götürür. İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Myaskinovski rayonu Karpo-Nikolaevka kəndi ərazisindən başlayır. Karpo-Nikolaevka kəndinin cənubundan, Krasnı Krım yolundan başlayır. İlk əvvəl qərb-cənub-qərb istiqamətində axır. Şerdoq xutoru ərazisində Çaltır — İkinci Aleksandrovka yolunu kəsir. Buradan cənub-qərbə doğru axır. Aşağı axarları boyunca Rostov-na-Donu - Taqanroq dəmir yolu keçir. Myortvı Dones çayının mənsəbinə 3,5 km qalmış sağ hissədən ona tökülür.
Tarixi
Çayın adı Peterburq Elmlər Akademiyasının üzvü İoqann Anton Qildenştedtin gündəliyində rast gəlinir. O, 1773-1774-ci illərdə bölgədə olmuşdur.
Su rejimi
Çay öz növbəsində bir axardır. Bu axarda daima su axını müşahidə edilir. Əsasən yeraltı sularla qidalanır.
Yaşayış məntəqələri
Çayın axarı boyunca yalnız bir yaşayış məntəqəsi vardır — Sinyavskaya kəndi. Çayın hövzəsində isə Şedrı xutoru yerləşir.
Xanbaba Nurədilov adına Çeçenistan Dövlət Dram Teatrı
Xanbaba Nurədilov adına Çeçenistan Dövlət Dram Teatrı — Qroznıda yerləşən Çeçenistan xalq teatrıdır.
Qurulması
Xanbaba Nurədilov adına Çeçenistan Dövlət Dram Teatrı 1 May 1931-ci ildə teatr studiyası olaraq rəsmi açıldı. Əslində əvvəldən fəaliyyət göstərirdi. Teatrın qurucusu və ilk direktoru Abdurahman Avtorxanov idi. 1933-cü ildə studiya Səid Baduyevin Çeçen-İnquşetiyada vətəndaş müharibəsi hadisələrinə həsr etdiyi pyesi əsasında hazırlanan "Qırmızı Qala" məzuniyyət tamaşasını təqdim etdi. Sonradan studiya Çeçenistan Dövlət Dram Teatrına çevrildi. 1930-cu illərin əvvəllərində teatr gənc çeçen yazıçıların Said Baduyev, D. Şeripov, B. MuzaYev, rus dramaturqları Aleksandr KorneiÇuk, Vladimir Bill-Belotserkovski, rejissorları V. Şatov, A. Tuqanov, Arçil Çxartişvilinin pyesləri əsasında tamaşalar qururdu. Aktyorlar Movjdi Baduev, Tamara Aliyeva, Aset isayeva, Yaraqi Zubairayev, Zinaida İsakova, X. MusaYev və başqaları təcrübə və populyarlıq qazandılar.
1934 -cü ildə Çeçen və İnquş bölgələri birləşdirildi. Yeni Çeçen-İnquş Muxtar Vilayətinin rəhbərliyi teatr sənətinin inkişafına kömək istəyi ilə Gürcüstan rəhbərliyinə müraciət edib. Rejissor Arçil Çxartişvili Qroznıya göndərildi. Bundan əlavə, bir qrup gənc rəssam Şota Rustaveli adına Gürcüstan Dövlət Akademik Teatrına (Tbilisi) oxumağa dəvət olunmuşdu. İlk çeçen sənətçilərinin müəllimləri Sandro Axmeteli, Akaki Xorava, Akaki Vasadze idi.
1937 -ci ildə ilk Çeçen rejissoru, Rusiya Teatr Sənəti İnstitutu məzunu Qarun Batukayev teatrda işləməyə başladı. Teatrda ilk işi "Cəsur Kikila" məzuniyyət tamaşası idi.
1940-cı ildə teatr işçiləri Qarun Batukayev, Mövcdi Baduyev, Yarağı Zubairayev, V. Vainştein, B. İlyasov, O. Qorçxanov, I. İbrahimov Çeçen-İnquş MSSR-in əməkdar artistləri adına layiq görülmüşlər.
1938-ci ildə Rusiya Teatr Sənəti İnstitutnda Çeçen-İnquş studiyası açıldı. Çeçenistandan ilk qırx mühacir sənətkar peşəsinə yiyələnməyə başladı. Amma Böyük Vətən Müharibəsi onların təhsilini bitirməsinə mane oldu.
Böyük Vətən Müharibəsi
Teatrın kişi işçilərinin çoxu könüllü olaraq cəbhəyə getdi. Q. Batukayev və A. Svobodinin rəhbərliyi altında teatr heyəti respublika əhalisinin gözü qarşısında, xəstəxanalarda və Krasnodar, Armavir yaxınlığındakı Qırmızı Ordu əsgərləri qarşısında nümayiş etdirilən hərbi-vətənpərvərlik məzmunlu tamaşalar yaratdılar. İki il yarım ərzində mindən çox tamaşa verildi. Cəbhəyə gedən Çeçen sənətçilərindən on dördü döyüş meydanlarında öldü. 1942 -ci ildə teatra Xanbaba Nurədilovun adı verildi.
Deportasiya
1944 -cü ildə Çeçenlər və İnquşlar deportasiya edildi. Bununla əlaqədar olaraq teatrın fəaliyyəti 13 il müddətinə kəsildi. Teatr heyəti Orta Asiyanın hər tərəfinə səpələnmişdi.
Teatrın bərpası
1957 -ci ildə teatr yenidən qurulduqda hər şey sıfırdan başlamalı idi. 1958-ci ildə teatr Xalid Oşayevin "Aslanbek Şeripov", M. Musayevin "Terekin Dalğaları", Əbdül-Həmid Həmidovun "Dağlardan gələn qız", "Sovdat və Daud" tamaşaları ilə fəaliyyətini bərpa etdi. Gənc sənətçilər Alvi Deniyev, Daqun Omayev, Zulay Baqalova, S. Maqomadov, X. Nunuyev və bir çox başqaları A.Hamidov, Vaxa Tatayev, Khava Xakişev, X. Mustafayev, A. Taşuxadjiyev və başqaları kimi səhnə ustalarının təcrübəsini mənimsəmişlər.
M. Y. Lermontov adına Qroznı Rus Dram Teatrının N. Decik və V. Veinstein kimi bir çox rejissorları həm Lermontov Teatrında, həm də Nurədilov Teatrında tamaşalar qurmuşdular. Öz növbəsində həm Ruslan Xakişev, həm də Mimalt Soltsaev Lermontov Teatrının səhnəsində bir sıra əsərlər səhnələşdirdilər.
1960-1980-ci illərdə yaradıcı heyət Moskva, Leninqrad, Tbilisi, Voronejin aparıcı teatr universitetlərinin məzunları, görkəmli teatr xadimləri M. Minayev, I. Savelyev, Vladislav Strjelçik, Georgi Tovstonoqov, M. Sulimov, S. Quşanski, V. Yakut, Vasili Merkuriyev, V. Andreyev idi. Teatrın əsas repertuarı qəhrəmanlıq və romantik xarakter daşıyırdı.
Çeçen bəstəkarlar və xoreoqraflar tamaşalara milli xarakter gətirdilər. Teatrın repertuarına çeçen, rus və xarici ədəbiyyat klassiklərinin əsərləri əsasında hazırlanmış tamaşalar daxil idi: Uilyam Şekspir, Qarsiya Lorka, Pyer Kornel, Qoqol, İdris Bazorkin, Səid Baduyev. MDB ölkələrindən və Rusiyanın milli hüdudlarından kənarda olan müəlliflərin əsərləri əsasında hazırlanmış pyeslər də yer almışdı: O. İoseliani (Gürcüstan), Andrey Makayonka (Belarus), Çingiz Aytmatov (Qırğızıstan), İon Druta (Moldova), Rəsul Həmzətov (Dağıstan) ), Tufan Minnullin (Tatarıstan), Georgi Xuqayev (Osetiya) və s.
Rusiyanın tanınmış teatr sənət ustaları - rejissorlar, rəssamlar, bəstəkarlar, xoreoqrafları olan B. Şatrin, A. Slavin, V. Serebrovski, K. Murzabekov, Mikael Tariverdiev, Y. Qromov Çeçen teatrı ilə əməkdaşlıq edirdilər.
Teatr Moskvada, Leninqradda, Gürcüstanda, Qazaxıstanda və Şimali Qafqaz respublikalarında tamaşaçıları öz əsərləri ilə tanış edərək çoxlu qastrol səfərləri etdi.
1967-ci ildə yeni dram əsərləri üzrə Ümumittifaq müsabiqəsində Əbdül-Həmid Həmidovun pyesi əsasında hazırlanmış "Boj-Əlinin Düşməsi" əsəri üçüncü dərəcəli diplomla təltif edildi. İndi "Bozh-Əli" adlandırılan bu tamaşa hələ də Çeçen teatrının səhnəsində dəyişməz olaraq səhnələşdirilir. Tamaşa türk, ərəb və digər dillərə tərcümə edilərək Türkiyə, İordaniya, Suriya, Tatarıstan, Başqırdıstan və digər ölkələrin teatrlarının səhnələrində səhnələşdirilmişdir.
1977 -ci ildə Ruslan Xakişevin quruluş verdiyi "Vainaxların mahnıları" tamaşası RSFSR -in V.I. Stanislavski dövlət premyasına layiq görüldü. 1983 -cü ildə Mimalt Soltsaevin "Leniniana" tamaşası da RSFSR Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür. Teatrın tamaşaları SSRİ, RSFSR, Bolqarıstan və Macarıstan xalqlarının dram festivallarında da yüksək qiymətləndirildi.
1980-ci illərin ortalarında Çeçen xalqının tarixində əvvəllər qadağan edilmiş mövzularda tamaşalar meydana çıxdı.
Rus-Çeçen müharibələri
Çeçenistan Respublikasında döyüşlər zamanı Çeçen teatrı Şimali Qafqaz respublikalarına və Krasnodar diyarına təxliyə edildi. Ruslan Xakişev həmkarlarının köməyi ilə teatr işçiləri üçün yaradıcı təmaslar, qastrol səfərləri və maddi dəstək təşkil etdi.
Çeçen teatrının sənətçiləri Çerkesskdə rus teatrında köhnə repertuarından bir neçə tamaşanı bərpa etdilər və onlarla birlikdə Avropanın müxtəlif şəhərlərində oldular. Həmçinin Çerkesskdə truppası Çeçen aktyorlarından ibarət olan "Prometey" gənclər teatrı yaradıldı.
1999-cu ildən etibarən teatr Çeçenistanın kənd yerlərində İnquşetiya, Kabardino-Balkariya, Qaraçay-Çərkəzdə Çeçenistan qaçqınları üçün çıxış etdi. 1998-2002-ci illərdə teatr Almaniya və Böyük Britaniyada tez-tez qastrol səfərləri etdi.
Teatr uşaqlar üçün altı tamaşa səhnələşdirdi, bunların arasında Exuperi tərəfindən "Kiçik Şahzadə" tamaşası da var. Teatrda Çeçenistanın şəhər və bölgələrindən olan tələbələr üçün xeyriyyə nümayişləri keçirildi. 2006-cı ildə teatr Rusiyada Saint-Exuperi Dünyası xeyriyyə fondunun Fəxri Diplomuna layiq görüldü.
Müharibədən sonrakı dövr
Şimali Qafqaz milli teatrlarının "Sərhədsiz səhnə" festivalında Nikolay Qoqolun pyesi əsasında hazırlanan "Evlilik" tamaşası ən yaxşı tamaşa seçildi. 2002-ci ildə A.Həmidovun "Boj-Əli" əsəri Şimali Osetiya-Alaniya Mədəniyyət Nazirliyinin və Rusiya Federasiyası Teatr Xadimləri Birliyinin fəxri diplomuna layiq görülmüşdür.
2005 -ci ildə Çeçen Teatrı işçilərinin iştirakı ilə M. Y. Lermontov adına Qroznı Rus Dram Teatrı fəaliyyətini yenidən canlandırdı. Çeçen teatrı respublikada baş verən bir çox mədəni tədbirlərdə, xeyriyyə tədbirlərində iştirak edirdi.
2008-ci ildə müharibə nəticəsində dağıdılmış teatr binasının bərpası üçün Əbdül-Həmid Həmidovun "Boj-Əli" komediyası, Musa Əhmədovun "Kəfən üçün getdi" faciəsi, A. Musayevin cinayət dramı "Hesab", Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın Mal Alan" operettası səhnələşdirildi.
2020 -ci ildə teatr keçmiş Çeçen Dövlət Filarmoniyasının daha geniş binasına, Çeçenistan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı isə boş binaya köçdü.
Vətən Xainləri Qadınlarının Akmola Düşərgəsi
Düşərgənin adı qısalaşdırılıb və insanlar arasında "ALJİR" adlandırılıb. SSRİ-də mövcud olmuş ən böyük qadın düşərgələrindən biri və "QULAQ arxipelaqı"nın "ada"larından biridir. 1938-ci ildə düşərgədə 8 minə yaxın məhbus qadın var idi onlardan 4500 nəfəri "Vətən xainlərinin ailə üzvləri" (VXAÜ) idilər. Bundan başqa 1500 nəfər "VXAÜ" də Karaqanda İslah Əmək Düşərgəsinin digər bölmələrində saxlanılırdılar.
Tarixi
SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığının 15 avqust 1937-ci il əmrinə əsasən Akmolinsk (Qazaxıstanın indiki paytaxtı Nursultan şəhəri) şəhərinin cənub qərbində Akmol yaşayış məntəqəsində Karaqanda düşərgəsinin bir bölməsi kimi yaradılıb. SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 8 iyun 1934-cü ildə verdiyi qərarına əsasən "Vətən xainlərinin" yaxınlarına ya 5–10 il azadlıqdan məhrumetmə ya da Sibir in uzaq bölgələrinə 5 il sürgün edilmək cəzası verilməli idi. "ALJİR" düşərgəsi 30 hektar ərazini əhatə etməklə yanaşı Karaqanda və Akmola vilayətlərində bölmələri də var idi.
Düşərgə əvvəlcə 1938-ci ilin əvvəllərində 26-cı əmək düşərgəsinin əsasında "R-17" islah əmək düşərgəsi kimi açılmışdır. 10 yanvar 1938-ci ildən etibarən düşərgəyə eşelonlar gəlməyə başladı. Altı ay ərzində düşərgə dolduğuna görə Karaqanda düşərgəsinin rəhbərliyi növbəti sürgün olunanları digər düşərgələrə yerləşdirməyə məcbur oldu. Payızda isə "Vətən xainlərinin ailə üzvləri" üçün yeni xüsusi "Spasskoe" bölməsi yaratdılar.
29 dekabr 1939-cu ildə rəsmi olaraq Karaqanda düşərgəsinin tabeliyinə verildi və Karaqanda islah əmək düşərgəsinin Akmola bölməsi kimi adlandırıldı. Buna qədər isə formal olaraq "QULAQ"-a tabe idi.
1950-ci ildə "ALJİR" düşərgəsi aradan qaldırıldı lakin 1958-ci ildə düşərgəyə məhkum olunanlar bəraət alana qədər heç biri əvvəlki yaşayış yerlərinə qayıtmaq hüququ əldə etməmişdilər. 1953-cü ildə Karaqanda düşərgəsinin 17-ci Akmola bölməsi bağlandı.
Məhbusların saxlanma şəraitləri
Karaqanda düşərgəsinin digər bölmələrindən fərqli olaraq 17-ci düşərgə bir neçə cərgə tikanlı məftillə əhatələnmişdi. Bundan başqa buraya mühafizə qüllələri də quraşdırılmışdı. Düşərgənin ərazisində içində qamışlar böyüyən göl var idi. Qamışlar qışda barakların isidilməsi üçün yayda isə tikinti üçün istifadə olunurdu.
Buradakı saxlanma şəraiti Karaqanda düşərgəsinin digər bölmələrindən fərqlənmirdi. İlk altı ay mövcud olmuş xüsusi düşərgə bölməsini məhbuslara əlavə məhdudiyyətlər də qoyurdu. Çox vaxt yazışmağa, bağlamaları qəbul etməyə və ixtisasa görə işləməyə qadağa qoyulurdu. Lakin bununla yanaşı düşərgəyə lazım olan ixtisasları olan qadınlar işləyirdilər. Humanitar sahədə ixtisaslaşanlara (musiqiçilər, şairlər, müəllimlər və digərləri) tibbi komissiyada "Tf" kateqoriyası verilirdi və onlar kənd təsərrüfatı sahələrində və tikintidə köməkçi qismində fəaliyyət göstərirdilər. Xəstələr, zəiflər, qocalar və uşaqlar tikiş fabriklərində işləyirdilər.
Yerli əhalinin məhbuslara münasibəti
Yerli əhalinin xatirələrinə görə onlar məhbus qadınların həbs səbəbləri haqqında dediklərinə inanmırdılar. Məhbuslarla yerli əhalinin əlaqəsinin məhdud olmasına baxmayaraq düşərgənin tikintisi üçün əhəmiyyətli dərəcədə böyük ərazi yerli əhalinin əlindən alınmışdı. Bu ərazidə bir neçə qazax aulu və əhalisi "avropalı" olan 7 qəsəbə var idi (4861 təsərrüfat və 21979 nəfər insan). Düşərgənin tikintisinə görə bu əhali Karaqanda vilayətinin digər bölgələrinə köçürüldülər. Hətta düşərgənin ehtiyaclarını ödəmək üçün yerli əhalinin mal qarasının bir hissəsi əllərindən alındı.
Bütün bunlara baxmayaraq yerli əhali həbs edilən qadınlara kömək edib. Qazax qadınları düşərgə nəzarətçiləri duyuq düşməsinlər deyə özlərini məhbuslara qarşı daş atan kimi göstərirdilər. Əslində isə onlar qadınların üzərinə qurut atırdılar. Bu yolla bir neçə qadının aclıqdan ölməsinin qarşısı alınıb. Sonradan düşərgədən sağ qayıdan bir neçə qadın öz xatirələrində bunun haqqında danışıb.
Düşərgədəki uşaqlar
Düşərgədə saxlanılan bəzi qadınların azyaşlı övladları var idi və onlar övladları ilə birgə düşərgədə saxlanılırdılar. Uşaqlar 3 yaşa çatdıqdan sonra uşaq evlərinə aparılırdılar. Bundan başqa məhbus qadınlar arasında hamilə olanları da var idi. ALJİR mövcud olduğu illər ərzində burada 1507 uşaq dünyaya gəlib. Vəziyyət 1951-ci ildə dəyişdi. 24 aprel 1951-ci ildə Sovet həbs düşərgələrindən hamilə, düşərgədə uşağı olan və ya düşərgədən kənar uşağı olan bütün qadınlar azad olundular.
Düşərgəyə məhkum edilmiş azərbaycanlılar
Abdullayeva Mirnuriyyə İbrahim qızı — 1909-cu ildə, Göyçay şəhərində anadan olub. ÇSİR (VXAÜ) (vətən xainlərinin ailə üzvləri) 9 dekabr 1937-ci ildə ÇSİR (VXAÜ) olaraq 8 il müddətinə İƏM (İslah Əmək Düşərgəsinə) göndərilməklə həbs olunub. Akmola düşərgəsinə Bakının Bayıl həbsxanası ndan gətirilib. 24 oktyabr 1945-ci ildə azad olunub.
Əliyeva Kənizə İmaməli qızı — 1920-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Əliyev Niyaz Muxtar oğlu 1904-cü ildə Bakının Corat kəndində doğulub. 1931–1932-ci illərdə Qubadlı rayon partiya komitəsinə rəhbərlik edib. 15 fevral 1937-ci ildə əksinqilabi fəaliyyət ittihamı ilə həbs olunub. Əliyeva Kənizə 13 aprel 1938-ci il tarixdə "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi həbs edilmiş, XDİK-nin 29 may 1938-ci il tarixli qərarına əsasən cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsındə çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Seqejalqadan Karlaqa 20 avqust 1941-ci ildə gətirilib. 13 aprel 1946-cı ildə azad olub. 26 oktyabr 1979-cu il tarixdə Azərbaycan SSR Ali Məhkəmənin və cinayət işləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının qərarına əsasən bəraət alıb.
Əliyeva Məyruhə Süleyman qızı — Əliyeva Məyruhə Süleyman qızı 1909-cu ildə Quba şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Əliyev Hacı Əli oğlu 17 avqust 1937-ci ildə əksinqilabi-millətçi fəaliyyətdə ittiham olunaraq həbs edilib. Bundan sonra 1937-ci il tarixdə SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il tarixli qərarına əsasən Əliyeva Məyruhə də həbs olunub. ÇSİR (VXAÜ) olaraq 8 il müddətinə İƏM-ə məhkum edilib. SSRİ XDİK-nın Xüsusi Müşavirəsi əsasında 2 fevral 1938-ci ildə Bakıdan Akmola Xüsusui Düşərgəsinə gətirilib. 20 mart 1939-cu ildə düşərgədə dünyasını dəyişib. Dünyasını dəyişəndə qızı Elmiranın 6 yaşı olub.
Əmrahova Gülruh Bala qızı — 1905-ci ildə Bakıda, Balaxanı kəndində anadan olub. Həyat yoldaşı Əmrahov Müslüm Rza oğlu 29 aprel 1937-ci ildə əksinqilabi millətçi təşkilatda fəaliyyət göstərməkdə ittiham olunaraq həbs edilib. Əmrahova Gülruh Bala qızı SSR MİK-in 4 dekabr 1934-cü il tarixli qərarına əsaslanaraq 26 noyabr 1937-ci il tarixdə həbs edilmiş, XDİK-nın Xüsusi Müşavirəsinin 26 noyabr 1938-ci il tarixli qərarına əsasən vətən xaininin həyat yoldaşı kimi təqsirli bilinərək, cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Həbs olunanda 5 övladı olub. Övladlarından Əmrahın 14, Tofiqin 8, Mayruhun 12, Rəfiqənin 10, Zoyanın isə 3 yaşı olub. 10 dekabr 1945-ci ildə həbsdən azad olunub. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının 4 aprel 1956-cı il tarixli qərarına əsasən Əmrahova Gülruh Bala qızına bəraət verilib.
Bayramova Ceyran Şirin qızı — 1896-cı ildə Bakı şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olub. Həyat yoldaşı Oruc Bayramov 1935-ci ildə XDİK tərəfindən əksinqilabi təbliğat aparmaqda günahlandırılaraq həbs olunub, 1937-ci il 31 iyul tarixdə güllələnməyə məhkum edilib. SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il qərarı əsas tutularaq Ceyran Bayramova "Vətən xaini" nin həyat yoldaşı kimi SSRİ XDİK Xüsusi Müşavirəsinin 8 sentyabr 1937-ci il qərarı ilə cəzasını islah-əmək düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib ALJİR düşərgəsinə göndərilib. Həbs edilərkən övladları Bayramov Əlinin 13, Bayramov Fəridin 11, Bayramov Aydının 9, Bayramova Nazilənin isə 3 yaşı olub. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının 14 dekabr 1955-ci il tarixli qərarına əsasən Bayramova Ceyran Şirin qızına bəraət verilib. ALJİR-də yaşadığı müddət göstərilməyib. 8 sentyabr 1945-ci ildə azad olub. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının 14 dekabr 1955-ci il tarixli qərarına əsasən Bayramova Ceyran Şirin qızına bəraət verilib. Bakıya qayıtdıqdan sonra yenidən ictimai-siyasi həyata qatılıb. 2 dəfə Lenin ordeni, "Oktyabr inqilabı" ordeni ilə təltif edilib.
Baratzadə-Bədəlova Leyla Əli qızı — 1912-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Bədəlov Əbülfəz Məmməd oğlu SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyası Səyyar Sessiyası tərəfindən 30 dekabr 1937-ci il tarixində əksinqilabi millətçi trotskiçi-terrorçu və üsyançı təşkilatın üzvü olmaqda ittiham edilərək güllələnməyə məhkum edilib. Baratzadə-Bədəlova Leyla Əli qızı vətən xaininin həyat yoldaşı kimi SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il tarixli qərarına əsasən SSRİ XDİK Xüsusi Müşavirəsinin 9 aprel 1938-ci il tarixli qərarı ilə cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. ALJİR-də yaşadığı müddət göstərilməyib. Seqejlaqadan Karlaqa 20 avqust 1942-ci ildə gətirilib. 26 noyabr 1942-ci ildə azad olub. Zaqafqaziya Hərbi Tribunalı Hərbi Dairəsinin 13 dekabr 1955-ci il tarixli rəyinə əsasən Baratzadə-Bədəlova Leyla Əli qızına bəraət verilib. Həbs olunduqda oğlu Çingizin 5 yaşı olub.
Biləndərli Sayad Qasım qızı — 1912-ci ildə Qazax şəhərində anadan olub. Onun həyat yoldaşı Hüseynəli Süleyman oğlu Biləndərli Partiya Tarixi İnstitunun baş elmi işçisi, ADU-nun tarix müəllimi olub. Hüseynəli Süleyman oğlu Biləndərli 1937-ci il yanvarın 26-da Azərbaycan SSR CM-nin 72, 73-cü maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilib. 1937-ci il yanvarın 31-də Hüseynəli Süleyman oğlu Biləndərli "əksinqilabi trotskiçi, müsavatçı və xalq düşməni kimi" partiyadan çıxarılaraq 1937-ci il oktyabrın 11-də SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının bağlı məhkəmə iclasının qərarı ilə güllələnib. Biləndərli Sayad Qasım qızı vətən xaininin həyat yoldaşı kimi, SSRİ XDİK-nın Xüsusi Müşavirəsinin 15 sentyabr 1937-ci il tarixli qərarına əsasən tutulub, Azərbaycan SSR CM 72, 73 maddələrilə təqsirli bilinərək, 9 dekabr 1937-ci il tarixli qərarı ilə cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Akmol Xüsusi düşərgəsinə 2 fevral 1938-ci ildə Bakıdan gətirilib. 15 oktyabr 1945-ci ildə azad olunub. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının 11 iyun 1956-cı il tarixli rəyinə əsasən Biləndərli Sayat Qasım qızına bəraət verilib. Həbs olunarkən qızı Zoyanın 6, Zərifənin isə 3 yaşı olub.
Vəzirova İzzət İsmayıl qızı — 1903-cü ildə Tiflisdə anadan olub. Həyat yoldaşı Qambay Vəzirov 1937-ci ilin iyul ayının 27-də həbs edilib və həmin ilin oktyabr ayının 13-də əksinqilabi-millətçi təşkilatın üzvü ittihamı ilə güllələnib. İzzət Vəzirova 1937-ci il oktyabrın 5-də həbs olunub. SSRİ XDİK yanında Xüsusi Müşavirənin 9 dekabr 1937-ci il qərarına əsasən Vəzirova İzzət İsmayıl qızı vətən xaininin həyat yoldaşı kimi müqəssir hesab edilərək, 8 il müddətinə azadlıqdan mərhum edilib. Qazaxstanın ALJİR düşərgəsinə sürgün edilib. 11 oktyabr 1945-ci ildə həbsdən azad olunaraq Bakıya qayıdıb. 4 oktyabr 1956-cı ildə bəraət alıb.
Həmzəyeva Həvva Bəyim qızı — 1901-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Həmzəyev Mircavad Mirtağı oğlu 4 iyul 1938-ci ildə SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyası tərəfindən əksinqilabi fəaliyyət ittihamı ilə güllələnməyə məhkum edilib. Həmzəyeva Həvva Bəyim qızı vətən xaininin həyat yoldaşı kimi cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Həbs olunduqda oğlu Otayın 3 yaşı olub. 11 iyul 1943-cü ildə həbsdən azad olunub.
Hüseynova Şövkət Mirzəli qızı — 1907-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Hüseynov Mikayıl Namaz oğlu SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyası tərəfindən 29 yanvar 1937-ci il tarixdə əksinqilabi fəaliyyətdə ittiham olunaraq güllələnməyə məhkum edilib. Hüseynova Şövkət Mirzəli qızı vətən xaininin həyat yoldaşı kimi cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində 8 il müddətinə çəkməklə azadlıqdan məhrum edilib. 15 oktyabr 1945-ci ildə həbsdən azad olunub. Azərbaycan SSRİ Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının 23 aprel 1956-cı il tarixli rəyinə əsasən Hüseynova Şövkət Mirzəli qızına bəraət verilib. Şövkət xanım həbs olunduqda oğlunun 4 yaşı olub.
Hüseynova Əminə Məmmədşəfi qızı — 1912-ci ildə anadan olub. Həyat yoldaşı Hüseynov Mustafa Əliqulu oğlu əksinqilabi-millətçi təşkilatın üzvü olmaqda günahlandırılaraq güllələnməyə məhkum edilib. Hüseynova Əminə vətən xaininin həyat yoldaşı kimi cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində 5 il müddətinə çəkməklə azadlıqdan məhrum edilib. 26 noyabr 1942-ci ildə həbsdən azad olunub.
İsmayılova Xədicə Məhərrəm qızı — 1905-ci ildə Bakıda anadan olub. Həyat yoldaşı İsmayılov Əbülfəz Abbasəli oğlu 13 oktyabr 1937-ci ildə əksinqilabi-millətçilik fəaliyyətində təqsirləndirilərək həbs olunub. İsmayılova Xədicə Məhərrəm qızı "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi Azərbaycan SSR CM-nin 72,73-cü maddələrilə təqsirli bilinərək, həbs olunub. Tutularkən oğlu Akifin 3 yaşı var idi. 14 oktyabr 1945-ci ildə həbsdən azad olunub.
İsazadə Suğra Rəhim qızı — 1903-cü ildə Ərdəbil şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı İsazadə Həsən İsa oğlu SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyası tərəfindən 4 iyul 1937-ci il tarixdə əksinqilabi terrorçuluq fəaliyyətində təqsirləndirilərək güllələnməyə məhkum edilib. İsazadə Suğra Rəhim qızı "vətən xaini"nin həyat yoldaşı kimi 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 3 fevral 1938-ci ildə Bakı həbsxanasından ALJİR düşərgəsinə gətirilib. 23 sentyabr 1942-ci ildə azad edilib. Həbs olunarkən 4 övladı olub.
Qarayeva-Səlimxanova Səkinə İcabəy qızı — 1896-cı ildə Bakıda anadan olub. 22 fevral 1938-ci ildə SSRİ XDİK-nın Xüsusi Müşavirəsi ilə əksinqilabçı fəaliyyətinə görə 10 il müddətinə İslah-Əmək Düşərgəsinə məhkum olunub. Akmol Xüsusi Düşərgəsinə Bakı həbsxanasından gətirilib. ALJİR-dən 25 iyun 1943-cü ildə azad olub. 1945-ci ildə əzablarla dolu sürgün həyatı başa çatıb.
Qasımova Bibixanım Ağarəhim qızı — 1910-cu ildə Bakıda anadan olub. 9 aprel 1938-ci ildə SSRİ XDİK-nın Xüsusi Müşavirəsi ilə cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 5 il müddətinə məhkum olunub. Seqejlaqadan Karlaqa 9 aprel 1938-ci ildə gətirilib. 21 yanvar 1943-cü ildə azad olub.
Kərimova Firuzə Əsgər qızı — 1906-cı ildə Qazax rayonunda anadan olub. Həyat yoldaşı, 77-ci diviziyanın batalyon komandiri Kərimov Rəşid Tağı oğlu SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının Səyyar Sessiyası tərəfindən 3 yanvar 1938-ci ildə əksinqilabi-millətçilik fəaliyyətində təqsirləndirilərək güllələnməyə məhkum edilib. Kərimova Firuzə Əkbər qızı "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il tarixli qərarına əsasən, 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 14 oktyabr 1945-ci ildə həbsdən azad olunub. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının 13 noyabr 1956-cı il tarixli rəyinə əsasən, bəraət qazanıb. Həbs olunduqda oğlu Ənvərin 9, qızı Minanın 13 yaşı olub.
Kərimova Həmayil Həsən qızı — 1909-cu ildə Qazax rayonunun Daş salahlı kəndində anadan olub. Həyat yoldaşı Kərimov Mustafa Bayram oğlu əksinqilabi burjua-millətçilik təşkilatının üzvü olmaqda ittiham olunaraq həbs edilib. Özü isə "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi 1938-ci ildə həbs olunub. Həbs olunduqda qızları Əslinin 7, Ofelyanın isə 4 yaşı olub. Qızları uşaq qəbulu məntəqəsində yerləşdiriliblər. 21 iyul 1943-cü ildə azad olunub.
Quliyeva Validə Hilal qızı — 1914-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olub. 9 yanvar 1938-ci ildə SSRİ XDİK-nın Xüsusi Müşavirəsi ilə 5 il müddətinə İƏM-ə göndərilməklə məhkum olunub. Karlaqa 20 avqust 1941-ci ildə gətirilib. 31 mart 1943-cü ildə azad olunub.
Qurbanova Ruqiyyə Hənif qızı — 1913-cü ildə Lənkəran rayonunun, Qızılağac kəndində anadan olub. Həyat yoldaşı Qurbanov Seyfulla Məmməd oğlu 13 noyabr 1937-ci ildə əksinqilabi-terrorçuluq fəaliyyətində ittiham olunaraq 30 dekabr 1937-ci ildə SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyası tərəfindən həbs edilib. Qurbanova Ruqiyyə Hənifə qızı vətən xaininin həyat yoldaşı kimi SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il tarixli qərarına əsaslanaraq 31 yanvar 1938-ci il tarixində tutulmuş SSRİ XDİK-nın 9 fevral 1938-ci il tarixli qərarına əsasən cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Seqejlaqadan Karlaqa 20 avqust 1941-ci ildə gətirilib. 31 yanvar 1946-cı ildə azad olub Azərbaycan SSRİ Ali Məhkəmə Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının 8 fevral 1990-cı il tarixli qərarına əsasən Qurbanova Ruqiyyə Hənifə qızına bəraət verilib. Həbs olunarkən oğlu Ramizin 7, Rafiqin isə 4 yaşı olub.
Məmmədxanova Şövkət İsmayıl qızı — 1903-cü ildə Əhmədli kəndində anadan olub. Onun həyat yoldaşı Məmmədxanov Məmmədxan 1902-ci ildən Bakıda neft mədənlərində işləyib, 1905–1907-ci illər inqilabında iştirak edib. 1917–1919-cu illərdə Qaryagin qəzasında Qırmızı qvardiyanın tərkibində əksinqilabçılara qarşı vuruşub, partiya özəklərinin yaradılmasında iştirak edib. Qaryagin qəza partiya komitəsinin sədri olub, AKP-nin 1-ci qurultayına nümayəndə seçilib. 1920-ci ildə MK-ya üzv olub. Sovet dönəmində məsul vəzifələrdə çalışıb. Dəfələrlə partiya və sovet qurultaylarının nümayəndəsi olub. Azərbaycan KP MK və Azərbaycan MIK-in üzvi seçilmiş, hətta "Qırmızı Bayraq" ordeni ilə təltif olunub. Məmmədxan Məmmədxanov 1938-ci ildə repressiyaya məruz qalıb. Bundan sonra Məmmədxanova Şövkət İsmayıl qızı "vətən xaininin həyat yoldaşı" 9 aprel 1938-ci ildə cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə məhkum olunub. Seqejlaqadan Karlaqa 20 avqust 1941-ci ildə gətirilib. 9 noyabr 1945-ci ildə azad edilib.
Mehdiyeva Ziba Əbdül Əzim qızı — 1910-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Qoşqarov Ağamirzə İbrahim oğlu SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının Səyyar Sessiyası tərəfindən 3 yanvar 1938-ci ildə millətçilik fəaliyyətində təqsirləndirilərək güllələnməyə məhkum edilib. Mehdiyeva Ziba "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il tarixli qərarı əsas tutalaraq, SSRİ XDİK-nın 9 aprel 1938-ci il tarixli qərarı ilə cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 11 noyabr 1945-ci ildə həbsdən azad edilib. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyasının 22 avqust 1956-cı il tarixli rəyinə əsasən Mehdiyeva Ziba Əbdül Əzim qızına bəraət verilib. Həbs olunduqda qızı Səadətin 9, oğulları Nazimin 7, Rasimin isə 6 yaşı olub.
Məmmədova Nəimə Rəşid qızı — 1906-cı ildə Şəki şəhərində anadan olub. O, xalq maarifinin təşkilatçılarından olan yazıçı-pedaqoq Rəşid bəy Əfəndiyevin kiçik qızı, tarixçi-alim, Azərbaycan Dövlət Universitetinin kitabxanasının direktoru Ağamir Məmmədovun həyat yoldaşı olub. Həyat yoldaşı Ağamir Məmmədov 10 yanvar 1937-ci ıldə Azərbaycan SSR Xüsusi Dövlət İstintaq Komitəsi tərəfindən terrorçu əksinqilabi-millətçi, pantürkist təşkilatın üzvü olmaqda ittiham olunaraq həbs edilib. Üç aylıq istintaqdan sonra, 5 yanvar 1938-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının Səyyar Sessiyasının qərarına əsasən güllələnməyə məhkum edilir. Məmmədova Nəimə Rəşid qızı "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilir. Bayıl həbsxanasından ALJİR düşərgəsinə göndərilir. 9 aprel 1943-cü ildə həbsdən azad olunur.
Mehdiyeva Sitarə Hüseyin qızı — 1910-cu ildə Qaryagin şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Mehdiyev Mehdi Adıgözəl oğlu ictimai xadim idi. Son vəzifə olaraq Azərbaycan KP-nın Naxçıvan Vilayət Komitəsinin birinci katibi idi. 13 oktyabr 1937-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının Səyyar Sessiyasının qərarına əsasən güllələnməyə məhkum edilir. Bundan sonra Mehdiyeva Sitarə Hüseyin qızı "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilir. 7 dekabr 1946-cı ildə azad olunur. Həbs edilərkən oğlu Fikrətin 9, qızı Rimanın isə 3 yaşı var idi.
Mehtiyeva Dursun Həmzə qızı — 1907-ci ildə Gəncədə anadan olub. Həyat yoldaşı Mehdiyev Eyyub Nağı oğlu "əksinqilabi-millətçilik fəaliyyəti" göstərməkdə ittiham olunaraq güllələnməyə məhkum edilib. Dursun Mehdiyeva "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Həbs olunduqda oğlu Sahibin 8, qızı Xalidənin isə 3 yaşı var idi. 20 dekabr 1940-cı ildə düşərgədə dünyasını dəyişib.
Muradova Səfurə Nəsib qızı — 1902-ci ildə Zaqatala şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Muradov Səbri Murad oğlu 3 yanvar 1938-ci idə əksinqilabi-millətçilik fəaliyyəti göstərməkdə ittiham olunaraq həbs edilib. Səfurə xanım SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il qərarı əsasında "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilib. Həbs edilərkən oğlu Oğuzun 16 yaşı var idi. 6 yanvar 1946-cı ildə azad olub.
Naibova Məryəm Əli qızı — 1900-cü ildə Zaqatala rayonunun Çardaxlar kəndində anadan olub. 9 dekabr 1937-ci ildə "xalq düşməninin yaxını" kimi cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilib. ALJİR düşərgəsinə 2 fevral 1938-ci ildə Bayıl həbsxanasından gətirilib. 10 oktyabr 1945-ci ildə həbsdən azad olunub.
Nurməmmədova Fatma Abdul qızı — 1899-cu ildə Şamaxı şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Nurməmmədov Mirzə Həsən 4 iyul 1937-ci ildə SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyası tərfindən əksinqilabi terrorçuluq fəaliyyətində ittiham olunaraq həbs olunub. Daha sonra Nurməmmədova Fatma Əbdül qızı "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 16 sentyabr 1942-ci ildə həbsdən azad olunub.
250px|thumb|right|Quba Qızlar Seminariyasının rəhbəri [[Sənubər Eyyubovanın həbsdə çəkilmiş şəkli.]] Eyyubova Sənubər Nəsib qızı — 1905-ci ildə Qazax bölgəsinin Dağ Kəsəmən kəndində anadan olub. 1937-ci ildə həbs olunub. Həyat yoldaşı Mehdi Məhərrəmov güllələndikdən sonra 29 may 1938-ci ildə SSRİ XDİK-nın Xüsusi Müşavirəsi ilə ÇSİR (VXAÜ) olaraq 8 il müddətinə İƏM-ə göndərilməklə məhkum olunub. Seqejlaqadan Karlaqa 20 avqust 1941-ci ildə gətirilib. 20 iyul 1945-ci ildə həbsdən azad olunub. 1956-cı ildə bəraət alıb. 1967-ci ildə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilib.
Rizayeva Firəngiz Mirzayevna — 1901-ci ildə Qəzvin şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Azərbaycanın Daxili İşlər Komissarı Novruz Rizayev 1937-ci il oktyabr ayının 31-də həbs olunur. Firəngiz xanım isə "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi SSRİ XDİK Xüsusi Müşavirəsinin 7 iyul 1938-ci il qərarına əsasən 5 il müddətinə Karlaqa göndərilir. Həbs olunanda qızları Zaranın 17, Kamilənin isə 9 yaşı var idi.
Sadıqova Qeysə Nəsir qızı — 1912-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı Sadıxov Qəmbər Nəsir oğlu Sovet Quruculuğu və Hüququ İnstitutunun rektoru, Marksizm-leninizm İnstitutunun direktoru, AK(b)P MK sovet ticarəti şöbəsi müdirinin müavini olub. 12 oktyabr 1937-ci ildə əksinqilabi trotskiçi-terrorçuluq fəaliyyətində təqsirləndirilərək həbs edilib. Qeysə Sadıxova da "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi 8 il müddətinə sürgün olunur. 15 avqust 1938-ci ilə qədər A. L. J. İ. R düşərgəsində saxlanılıb.
Salamzadə Fəridə Rəhman qızı — 1910-cu ildə Şəki şəhərində anadan olub. Həyat yoldaşı, tənqidçi, tarixçi Salamzadə Əbdüləziz Heydər oğlu 1907-ci ildə Nuxada anadan olub. Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun doktorantı, Azərbaycanda ilk tarix elmləri namizədi idi. SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının 11 oktyabr 1937-ci ildə keçirilən səyyar Hərbi Kollegiyasının hökmü ilə "trotski-terrorçuluq fəaliyyəti"-ndə təqsirləndirilərək güllələnməyə məhkum edilib. Bundan sonra Fəridə xanım "vətən xaininin həyat yoldaşı" kimi 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Həbs olunduqda qızı Quzeydənin 5 yaşı olub. 15 oktyabr 1945-ci ildə həbsdən azad olunub.
Xatirəsi
Qazax tədqiqatçı Z.Suraqanova 1990-1991-ci illərdə Malinovkada olduğu dövrdə, keçmiş ALJİR məhbuslardan, onların qohumlarından eləcə də düşərgənin keçmiş mühafizəçilərindən intervyular götürüb. Yığılmış materialları o cümlədən də ona verilmiş foto şəkilləri Selinoqrad bölgəsinin arxivinə və eləcə də tarix-diyarşünaslıq muzeyinə təhvil verib.
2019-cu ildə Rusiya nın NTV kanalında Aleksandr Kasatkinin çəkdiyi 11 hissəli "A.L.J.İ.R." teleserialının təqdimatı baş tutub.
2019-cu ildə Azərbaycanda açılmış Siyasi Repressiya Qurbanları Muzeyi ndə ALJİR düşərgəsində cəza çəkmiş 44 azər­baycanlı qa­dın haqqında məlumat verən bölmə var. Muzeyə bəzi sənədlər “ALJİR” siyasi repressiya muzeyi tərəfindən təqdim olunub.
2022-ci il dekabrın 17-də Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında Stalin repressiyaları dövründə repressiyaya məruz qalmış siyasi məhbusların həyat yoldaşlarının başına gələn hadisələr haqqında "Kod adı: "V.X.A."" və ya Kod adı "Vətən xainlərinin arvadları" tamaşasının premyerası olub.
A. L. J. İ. R xatirə-muzey kompleksi
Keçmiş ALJİR düşərgəsi Qazaxıstan müstəqillik əldə etdikdən sonra muzey kimi fəaliyyət göstərir. Muzeyə girişdə 2007-ci ildə Nursultan Nazarbayev tərəfindən açılan "Qəm alaqapısı" yerləşir. Nazarbayev 1993-cü ildə həmin düşərgənin bütün qurbanlarına bəraət verilməsinə dair fərman imzalayıb. "ALJİR" muzeyində həmin illərdən qalmış istintaq təçridxanasının qapısı, qadınların aldadılaraq evdən çıxarkən son dəfə geyindikləri təzə, bərli-bəzəkli paltarları, ayaqqabıları, uşaqların analarına, anaların ailələrinə məktubları, düşərgədə işlədilən əmək alətləri, tikiş maşını, istintaq otaqları, otaqlardakı istintaqçılarin maketi və dövrü təsvir edən bir çox eksponatlar mövcuddur. Kompleksin həyətində isə azərbaycanlı qadınların xatirəsinə lövhə qoyulub.
Stivi Vander
Stivi Hardavey Morris Uander — məşhur Amerika musiqiçisi.
Təzəkəndgəndomabad
Təzəkəndgəndomabad — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 52 nəfər yaşayır (11 ailə).
Bilal Əliyev
Həyatı
Bilal Şahşirin oğlu Əliyev 18 noyabr 1959-cu ildə Salyan rayonunun Kür Qaraqaşlı kəndində anadan olub.
Bilal Şahşirin oğlu Əliyev 1982-ci ildə A. Zeynallı adına Musiqi Texnikumunun "Xanəndə" fakültəsinə daxil olmuş, 1986-cı ildə texnikumu müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə həmin ildən R. Behbudov adına Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrında vokalçı vəzifəsi ilə başlamışdır. 1990-cı ildən 1993-cü ilədək "Tərəqqi" mühəndis-kompüter mərkəzində, "İlkin" studiyasında vokalçı vəzifəsində çalışıb. 1993-cü ildən R. Behbudov adına Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrında vokalçı kimi fəaliyyət göstərir.
O, Türkiyənin Ankara, İstanbul, Kırıkkale və digər şəhərlərində keçirilən festivallarda, Avstriyanın Vyana şəhərində, Rusiya Federasiyasının bir çox şəhərlərində, Ukraynanın Kiyev şəhərində keçirilən "Azərbaycan Məd Almaniyanın yenidən birləşməsinin X ildönümünə həsr olunmuş EKSPO–2000 sərgisinin rəsmi dəvəti ilə Almaniyada, Azərbaycan Respublikasının Avropa Şurasına qəbul edilməsinin I ildönümü münasibəti ilə Fransanın Strassburq şəhərində keçirilən tədbirlərdə öz məlahətli səsi ilə Azərbaycan musiqisini yüksəklərə qaldırmışdır.
Son illərdə B. Əliyev Almaniyanın Mayns şəhərində və Moskvada "Azərbaycan Mədəniyyəti günləri"ndə, Yekaterinburqda Novruz Bayramı ilə əlaqədar keçirilən tədbirlərdə iştirak etmiş, Azərbaycan musiqisini tərənnüm etmişdir.
Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirmişdir.
2000-ci ilin oktyabr ayından Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə "Əməkdar Artist" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Bilal Əliyevə Azərbaycan prezidentinin 28 oktyabr 2000-ci il tarixli Fərmanı ilə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Əməkdar artist", Azərbaycan prezidentinin 2 iyul 2009-cu il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan musiqisinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adları verilmişdir.
Xarici keçidlər
Bilal Əliyev [[Rəşid Behbudov]un ölümü haqqında]
Sakan (Urmiya)
Sakan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
McDonaldlaşma
McDonaldlaşma (McDonaldization) — konsepsiya amerikalı sosioloq Corc Ritzer tərəfindən 1993-cü ildə "Makdonaldlaşmanın sosiologiyası" kitabında təqdim edilmişdir. Amerika fast food şəbəkəsi McDonald's-a aid modelin bütün dünyada qloballaşmanın təsiri ilə qida sektorunu geridə qoyaraq cəmiyyətin bir çox sahələrinə yayılması ilə əlaqədardır. Onun tətbiq etdiyi səmərəlilik, hesablama qabiliyyəti, proqnozlaşdırıla bilənlik və nəzarət kimi üsullar şirkətin uğurunda təsirli olmuşdur. Ritzer şirkətin tətbiq etdiyi bu üsullarla müasir insanların sosial həyat tipləri ilə məşğul olmaq istəyirdi. Ona görə də konsepsiya kapitalizmlə də bağlı idi.
Volfram
“Volfram” sözü alman və rus dilində var, ingilis və fransız dillərində isə bu addan yalnız W işarəsi qalıb, volframit mineralının a formullarının adlarında. Digər hallarda adətən bu elementin başqa adı - tungsten istifadə olunur. Nə vaxtsa Berselius ağır mineralı belə adlandırmışdır. 1781-ci ildə isveç kimyaçısı Karl Vilhelm Şeele (1742-1786) bu mineraldan volfram oksidi ayırmışdır. İsveç dilində tung sten - “ağır daş”, metalın adı da buradandır. Yeri gəlmişkən, sonra bu mineral (CaWO4) alimin şərəfinə şeelit adlandırıldı.
Xarici keçidlər
http://www.nkpi.az/?page=addread&id=3048
Şakir Abbasov
Şakir Gülşad oğlu Abbasov — rəsmi dövlət qeydiyyatında olmayan Milli Qeyrət Partiyasının sədri, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası sədrinin sabiq müşaviri, Füzuli Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.
Həbsi
Şakir Abbasov 20 oktyabr 2012-ci ildə həbs edilmiş, 27 oktyabr 2012-ci ildə sərbəst buraxılmışdır.
Siyasi fəaliyyəti
Şakir Abbasov 20 iyul 1992-ci il tarixində Azərbaycan Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 62 nömrəli fərmanı ilə Füzuli Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 23 dekabe 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 374 nömrəli fərmanı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.