cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kliniki mühəndislik
Tədqiqat sahələri
Üçüncü sahədəki işlər çox sürətli bir inkişaf göstərməkdədir. Klinik mühəndis, klinik qrupun bir parçasını təşkil edir. Klinik mühəndislərin vəzifələri aşağıdakı kimi ümumiləşdirilə bilər: - Xəstəxana işçilərinin prosedurların müəyyənləşdirilməsinə, cihazların seçilməsinə və nəzarətinə kömək etmək; - Qeyri-kommersiya məqsədləri üçün elektron cihazların həyata keçirilməsi; - Cihazların işləməsinə nəzarət və kalibrləmə üçün üsullar inkişaf etdirmək; - Təhlükəsizlik standartlarını müəyyənləşdirmək və bu məsələ ilə bağlı məsləhətləşmələr aparmaq; - Həyat dəstək sistemlərinin idarə edilməsi; - Xəstəxanalarda istifadə edilməyə başlanan kompüter və avtomatlaşdırma mərkəzləri üçün məsuliyyət daşıyır. Xəstəxanalarda kompüterlər çox müxtəlif məsələlərin həllində istifadə edilməkdədir. Bu məsələlər arasında klinik kimya laboratoriyaları, reanimasiya modulları, əməliyyatxana və elektrokardioqram laboratoriyaları kimi klinik laboratoriyaları, laboratuvar hesabatlarının təşkil edilməsi, xəstələrin tariflərinin və ödənişlərinin müəyyən edilməsi, klinikadakı elektron qurğuların idarəsi kimi inzibati işlər, tədqiqat və profilaktik səhiyyə xidmətləri üçün məlumatların saxlanması kimi inzibati işlər daxildir.
Kronebrin buzlağı
Kronebrin buzlağı — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq gün ərzində 2 metr hərəkət edir. Sahəsi 690 km² ərazini əhatə edir. Konsvegen və Kouvey buzlaqlarına parçalanır.
Peronizm
thumb|307x307px|Argentinanın 39-cu və 41-ci prezidenti [[Xuan Dominqo Peron|Xuan Peron.]] Peronizm və ya xustisializm (Justicialism — «ədalətçilik») — Argentinada prezident Xuan Peronun siyasəti ilə əlaqələndirilən siyasi ideologiya. Bu, XX və XXI əsrlərin Argentina siyasətində təsirli bir hərəkat olmuşdur. 1946-cı ildən bəri peronistlər namizəd olmağa icazə verilən 13 prezident seçkisindən 10-da qalib gəliblər. İdeologiya "milliyətçilik və əməkçiliyin qeyri-müəyyən qarışığı" və ya populizm kimi təsvir edilmişdir.
Siyasi hərəkat olaraq peronizm iki əsas istiqamətə malikdir. Sağ istiqamət siyasi və iqtisadi konsepsiyaya malikdir və Xuan Peron ilə eyniləşdirilir, sol istiqamət isə sosial yönümlüdür və Evita Peron ilə əlaqələndirilir.
Pianoçu (kitab)
Pianoçu — Polşa-yəhudi pianoçusu və bəstəkarı Vladislav Şpilmanın İkinci Dünya Müharibəsi zamanı işğal olunmuş Polşada, Varşavadakı həyatını təsvir edən xatirə kitabıdır. Ailəsi ilə birlikdə Varşava gettosunda yaşamağa məcbur edildikdən sonra, Şpilman Treblinka ölüm düşərgəsinə deportasiya edilməkdən yayınmağa müvəffəq olur və şəhər ətrafındakı gizləndiyi yerlərdən 1943-cü ildə Varşava gettosu üsyanının və Varşava üsyanının şahidi olur. O, pianoda ifasına heyran olan alman ordusunun kapitanı Vilm Hosenfild də daxil olmaqla, dostları və yad adamlarının köməyi ilə xaraba şəhərdə sağ qalır.
Kitab ilk dəfə 1946-cı ildə "Śmierć Miasta" adı ilə polyak dilində nəşr edilmişdir.
Brendon Stark
300px|thumb|right|Ceymi Lannister Brandon Starkı pəncərədən atmazdan əvvəl Brandon Stark və ya Bran Stark  — amerikan yazıçısı Corc R. R. Martinin "Buz və odun nəğməsi" romanının və romandan adaptasiya olunmuş "Taxtların oyunu" serialının personajı. Romandakı hadisələrin bir hissəsi Bran Starkın baxış bucağından verilir. Yazıçı Martin 2014-cü ildə bildirib ki, əsərdə Bran Starkın Ceymi və Sersi Lannisterlə olan fəslin bir çox oxuyucunun əsərə bağlanmasına səbəb olub. Bran Stark indiyə qədər yayımlanmış kitablardan yalnız "Qarğaların ziyafəti"ndə (2005) yoxdur.
Bran Stark "Buz və odun nəğməsi"nin "Taxtların oyunu" adlı ilk kitabında (1996) Vesteros krallığının Şimal ərazisində yerləşən Vinterfel  qalasının lordu Ned Starkın oğlu olaraq təqdim edilir. Təsadüfən Vesteros kraliçası Sersi Lannisterin krala xəyanətinə şahidlik edən Bran Ceymi tərəfindən pəncərədən atılır. Komaya düşən Bran Stark gəzmək qabiliyyətini itirir. Atasının edam edilməsindən sonra qardaşı Robb Stark özünü Şimal kralı elan edir və müharibəyə gedir. "Kralların çarpışması"nda (1998) Bran Vinterfel qalasını idarə edir, Sion Qreycoy qalanı ələ keçirdikdən sonra yuxularında gördüyü Üç gözlü qarğanı tapmağa gedir. Heyvanları idarə etmə bacarığı olan Bran Stark Üç gözlü qarğadan öngörücülük öyrənir.
Bran Stark "Taxtların oyunu" serialında ingilis aktyoru Ayzek Hemsted Rayt tərəfindən canlandırılır.
Seyid Həsən Baba
Seyid Həsən Baba, Kuhkəmər kəndində yaşamış, elə orada da türbəyə sahib olan seyid. Seyid Həsən Hüsyeni Fatimi 9-cu h.q əsrində Mərəndin Kuhkəmər kəndində yaşayıb elə o əsrdə də vəfat etmişdir.
Soy
Seyid Həsən Hüsyeni Fatimi Seyid Əli oğlu Seyid Məhəmməd Ələvi Misri nəslindən olan və onunda nəsli 9-nəsl fasilə ilə Həsən Əftəs Əli Əsğər oğlu oda Əli Hüseyn oğlu şiələrin dördüncü imamına yetişir. Əli Əsğər İmam Səccadın ən kiçik oğlu idi.
Naqibəs-sadat ləqəbi ilə tanınmiş alimi Əllamə Mərəşi-Nəcəfi belə qeyd edir: Təbrizin Kuhkəməri seyidləri Hüseyni seyidləri hesab olunur. Anamın ata və babaları bu seyidlərdəndir. Şöhrət və paklıqda bu nəcib nəsil camaat arasında özünə məxsus yer tutur.
Türbəsi
İndi Seyid Həsən babanın türbəsi Azərbaycan və Kuhkəmər kəndinin xalqları yanında böyük məqama sahibdir və ona özəl ehtiram edirlər. indilikdə xeyrsevən insanlar və Kəndin əhalisi onun türbəsinin yenidən düzəltmə və onarmasına başlayıblar. Bir şair Kuhkəmər və Seyid Həsən Baba üçün belə demişdir: Kuhkəmər kəndinə bir gəlin gedək Seyid Həsən Babanı ziyarət edək Seyidlər cəminə səlam ərz edək Fatimə balasın bir didar edək
Yaşam və ailəsi
Məşhurdur ki Seyid Həsən Babanın iki arvadı varimiş, biri Kuhkəmər kəndində ki o, xanımın ovladları Əbyəz seyidlər (Ağ seyidlər) adlanıb və obiri xanım Zunuz kəndində, ki, onunda ovladları Əsvəd seyidlərə (Qara seyidlər) məşhurdular. onların belə adlanmalarının səbəbi onların üz boyalarının fərqindən qaynaqlanır. onun şəxsi halları və yaşamından təzkirə və ənsab kitablarında bir yazı yoxdur, amma onun ovladlarından 40-dan çox ali fəqih və alim dünyaya gəlibdir.
Ovladları
Seyid Həsən Babanın ovladlarından bəziləri(Çalışılıb Azərbaycan vikisində olan adlardan və ya yaradıla bilmək olasılığı olanlardan ad aparılsın):
Amil
Amil — Azərbaycanlı kişi adı.
Haçaqaya nekropolu
Haçaqaya nekropolu — Ordubad rayonunun Tivi kəndində, eyniadlı yaşayış yerinin yaxınlığında, təpə üzərində, qumluq ərazidə yerləşir. Sahəsi 1,5 ha yaxındır. Nekropolun ərazisi cənubdan yaşayış yeri, şimaldan və şərqdən dərə ilə əhatə olunmuşdur. Nekropoldakı qəbirlər daş qutu tiplidir. Yaşayış yerindən tunc, antik və orta əsrlərə aid xeyli arxeoloji materialların əldə edilməsi orada insanların həmin dövrdə müntəzəm yaşadığını göstərir.
Vəfadar Quluzadə
Vəfadar Fəqan oğlu Quluzadə — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vəfadar Quluzadə 19 avqust 2001-ci ildə Beyləqan rayonunun Bünyadlı kəndində dünyaya göz açmışdır. 2007-2018-ci illərdə Beyləqan rayon Bünyadlı kənd Yunis Quliyev adına tam orta məktəbdə orta təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
2019-cu ildə həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Goranboy rayonunun Ballıqaya və Ağcakənd kəndlərində yerləşən "N" saylı hərbi hissələrdə xidmət etmişdir. 1 il burada xidmət etdikdən sonra Tərtər rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmətin davam etdirmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vəfadar Quluzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vəfadar Quluzadə ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vəfadar Quluzadə ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İngiltərə və Uels
İngiltərə və Uels — Birləşmiş Krallığın üç leqal yurisdiksiyasından biri. Birləşmiş Krallığın dörd tərkib hissəsindən ikisi olan İngiltərə və Uelsdən ibarətdir. Şotlandiya və Şimali İrlandiyadan fərqli olaraq İngiltərə və Uelsdə ingilis hüququ sistemi mövcuddur. Tarixən İngiltərə və Uels bir vaxtlar mövcud olan İngiltərə krallığının konstitusional varisidir.
İngiltərə və Uels bir çox qanunvericilik və icra məqsədləri üçün vahid qurum kimi qəbul edilir.
Antonio
Antonio — Ad.
Tək fazalı mühərrik
Tək fazalı motor — bir fazalı dəyişən cərəyan şəbəkəsinə qoşulmaq üçün qurulmuş şəkildə hazırlanmış elektrik mühərriki.
Əslində, bu iki fazadır, ancaq yalnız bir sarımın işlədiyi üçün motor tək fazalı adlanır.
Tək fazalı induksiya motoru
Düzgün desək, belə bir asinxron mühərrik, bir fazalı cərəyan şəbəkəsinə qoşulmuş statorda bir işləyən sarım olan dəqiq bir faz adlanır. Başlanğıc başlanğıc və ya qısamüddətli (aşağı güclü mühərriklərdə) əsas şəbəkəyə kapasitans / endüktans yolu ilə bağlanan əsas dolama və əlavə (kiçik) başlanğıc sarımın yaratdığı fırlanan bir maqnit sahəsi ilə həyata keçirilir.
Mühərrikin üstünlüyü dizaynın sadəliyidir (dələ-qəfəs rotoru). Dezavantajlar — aşağı başlanğıc torku (və ya olmaması) və aşağı səmərəlilik.
Onlar əsasən aşağı güclü fanatlarda istifadə olunur (masaüstü, pəncərə, vanna otağı üçün və s.). Bu tip ən kütləvi sovet fanatı (və bunun üçün bir mühərrik), 15 vatt tutumlu "VN-2" idi. Dizaynının bir xüsusiyyəti, mühərrik şaftının yalnız bir tərəfində (fan çarxının qarşı tərəfində) bir top daşıyıcısının quraşdırılmasıdır, bunun nəticəsində rullar (və mühərrik) aşağı revslərdə də əhəmiyyətli əyilmə yüklərinə görə çox səs-küylü olur.
Mühərrikin işləmə prinsipi
Elektrik mühərrikinin tək fazalı stator cərəyanı bərabər amplituda olan və eyni tezliklə əks istiqamətlərdə fırlanan iki sahəyə parçalana bilən bir pulsasiya edən maqnit sahəsi yaradır. Stasionar bir rotor ilə bu sahələr böyüklükdə eynidır, lakin işarə anlarında fərqlidir. Buna görə, işə başladıqda, xüsusi bir başlanğıc cihazı olmayan bir mühərrikin meydana gələn anı sıfırdır və mühərrik dönməyə başlaya bilməz. Bununla birlikdə, rotor bir istiqamətə və ya digər istiqamətə fırlanarsa, onda anlardan biri üstünlük təşkil edəcək və motor şaftı ilkin fırlanma istiqamətində dönməyə davam edəcəkdir.
Başlanğıc torku yaratmaq üçün mühərrik işə saldıqda qısa müddətə bağlanan bir başlanğıc sarım istifadə edilə bilər. Fırlanan bir maqnit sahəsi yaratmaq üçün başlanğıc sarımdan keçən maqnit axınının işləyənə nisbətən faza dəyişdirilməsi lazımdır. Bunun üçün bir kondansatör istifadə edilə bilər (kondansatörün böyük ölçülərinə görə nadir hallarda başlanğıc sarım üçün istifadə olunur) və ya başlanğıc sarımın özünün endüktans və aktiv müqavimət birləşməsi istifadə edilə bilər. Sarma qısa müddətə bağlandığı üçün itkilər və buna görə başlanğıc sarımın istiləşməsi böyük əhəmiyyət kəsb etmir.
Başlanğıc torku yaratmağın başqa bir yolu, ekranlı dirəklərdən istifadə etməkdir. Belə bir mühərrikdə dirəklər parçalanır və qısa bir dövrə dolaşır — bir ekran — ucların bir hissəsinə qoyulur. Belə mühərriklər aşağı səmərəliliyə və başlanğıc fırlanma anına malikdir, buna görə də onlar yalnız aşağı güc cihazlarında istifadə olunur.
Bir fazalı şəbəkədə çoxhazalı mühərriklər
Bir fazalı şəbəkəyə (kondansatör mühərrikləri) uyğun dövrə vasitəsilə bağlanan iki fazalı və üç fazalı asinxron elektrik mühərrikləri də tək fazalı mühərriklər üçün tamamilə düzgün deyildir.
İki fazalı bir motor, bir qayda olaraq, bir fazalı şəbəkədə (kondansatör mühərriki kimi) işləmək üçün xüsusi olaraq hazırlanmışdır. Hər iki sarım (motor fazası) işləyir və daim bağlıdır — biri birbaşa şəbəkəyə, ikincisi bir faza dəyişən dövrə (adətən kondansatörlər) vasitəsilə. Bir fazalı bir şəbəkədə işləyərkən bütün növ induksiya mühərriklərinin ən yaxşı əməliyyat parametrlərinə malikdir. Sovet dövrünün aktivator paltaryuyan maşınlarında geniş istifadə edilmişdir.
Üç fazalı asinxron mühərrik güc itkisi ilə bir fazalı şəbəkədə də işləyə bilər. Eyni zamanda, adətən bir kapasitansdan və ya bir endüktansdan qurulan bir faza dəyişən dövrə başlamaq lazımdır:
Xarici keçidlər
Tək fazalı elektrik mühərriki
NGC 4944
NGC 4944, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İsmixan Mətiyev
İsmixan Mətiyev (Mətiyev ismixan İslam oğlu; 25 iyul 1973, Kirs, Qafan rayonu, Ermənistan SSR) — Azərbaycan Tibb Universıtetinin travmatologiya və ortopediya kafedrası və Tədris Cərrahıyyə klinikasında həkim
Həyatı
İsmixan Mətiyev 25 iyul 1973-cü ildə Zəngəzur mahalında, indi Ermənistan adlanan Qərbi Azərbaycanın Qafan rayonunun Kirs kəndində anadan olub. 1980-cü ildə Kirs kənd 4 illik məktəbinə qəbul edilib. Orta təhsili Kurud kənd orta məktəbində davam etdirib. 1988-ci ildə məlim hadisələrlə əlaqədar olaraq təhsilini Bakı şəhəri 281 saylı orta məktəbdə davam etdirib.
1998-ci ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin 1-ci Müalicə-profilaktika fakultəsini bitirib. 1998-1999-cu illərdə internatura keçib. 2000-2003-cü illərdə ATU Travmatologıya ve Ortopedıya kafedrasında əyani aspirantura təhsili alıb.
Fəaliyyəti
2005-2007-ci illərdə Azərbaycan ordusunda həkim-travmatoloq kimi həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2007-cı ildə Travmatologiya və Ortopediya ixtisası üzrə tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsini müdafiə edib Bud-çanaq və diz oynqlarının endoprotezləşdirilməsi üzrə dəfələrlə Türkiyə Respublikasında, həmçinin İtaliya, Avstriya, Hindistan, ABŞ, Gürcüstan Respublikasında yüksək ixtsasartırma kursları ve praktiki təcrübə keçib. İdman travmatolgiyası üzrə Hacettepe Universitetində ixtisasartırma kursunda olub. 20-dən artq məqalə və tezis, 1 patent ixtırasının müəllifidir
2017-ci ilde ABŞ-nin Nyu-York şəhərındə Hospital Special Surgerydə dünya şöhrətli alim C.S.Ranavatın rəhbərliyi altında bud-çanaq və diz oynaqlarının endoprotezləşdirilməsi ilə əlaqadar Fellowshıp programında ıştirak etmişdır.
Həmın Hospıtalın Ranavat Ortopedık Mərkəzində (ROC) diz və bud-çanaq oynaqlarının endoprtotezləşdirilməsi əməliyyatlarında iştirak etmiş və mükəmməl praktıkı təcrübəyə yiyələnmişdi
Hal-hazırda Azərbaycan Tibb Universıtetinin travmatologiya ve ortopediya kafedrası ve Tədris Cərrahıyyə klinikasında çalişır.
Çeqem (şəhər)
Çeqem — Rusiya Federasiyasının Kabarda-Balkariya Respublikasının Çeqem rayonunun inzibati mərkəzi və şəhəri. Nalçik şəhərindən 10 km şimalda, 470 metr yüksəklikdə yerləşir. 2010-cu ilə əsasən əhalisi 18.019 nəfərdir.
Tarixi
Əvvəlki adı Çeqem Pervıy olmuşdur. 1972-ci ildə kənd tipli yaşayış məntəqəsi statusu almışdır. 2000-ci ildə isə şəhər statusu almış və adı Çeqem olaraq dəyişdirilmişdir.
Serbiya despotluğu
Serbiya despotluğu (Serbcə: Српска деспотовина) — serblərin Osmanlı hakimiyyətinə girmədən əvvəl yaratdıqları son dövlət. 1402-ci ildə serb şahzadəsi Stefan Lazareviçin özünü despot elan etməsi ilə yaranan dövlətin paytaxtı Belqraddır. Dövlət 1459-cu ildə Osmanlı dövləti tərəfindən fəth edilmişdir.
Romano Şmid
Romano Şmid — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Verder Bremen klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Avstriyalı futbolçudur.
Həyatı
27 yanvar 2000-ci ildə Qratsda anadan olub.
Red Bull Zalsburq
19 avqust 2017-ci ildə Şmid Bundesliqa təmsilçilərindən olan Red Bull Zalsburq klubu ilə 2020-ci ilin yanvar ayına kimi müqavilə imzalamışdır. Şmid klub ilə debütünü 27 may 2018-ci ildə Austriya Vyana klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 62-ci dəqiqədə Amadu Haydaranı əvəz etmişdir. Bundesliqa görüşündə Zalsburq rəqibinə 0-4 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Verder Bremen
3 yanvar 2019-cu ildə Şmid 1 milyon avro qarşılığında Bundesliqa təmsilçilərindən olan Verder Bremen klubu ilə 4 illik müqavilə imzalamışdır. Lakin Şmid hərbi xidmətə çağırışla bağlı məsələlərə görə dərhal komanda ilə məşqlərə qoşulmayacaq. Verder klubu hərbi xidmətə görə 18 aylıq möhlət alacağını açıqlamışdır.
Milli karyerası
2016-cı ildə Şmid Avstriyanın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Azərbaycanda keçirilən UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Şmid Bosniya və Herseqovina, Ukrayna , Almaniya və Portuqaliya milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır. O, Ukrayna millisinə qarşı oyunda bir qolla yadda qalmışdır.
Klub
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Avstriya Superkuboku görüşləri daxildir.
Fotometrik cihazlar
Fotometrik anlayışlar — Maddədə həyəcanlanma vəziyyətindən normal vəziyyətə qayıdarkən elektronların keçməsi nəticəsində əmələ gələn atomların, ionların, molekulların və bu maddələrin daha mü- rəkkəb hissəciklərinin işıqlanması lüminessensiya adlandırılır. Maddənin lüminessensiyasının başlanması üçün ona kənardan müəyyən miqdarda enerji çatdırmaq vacibdir. Maddə hissəcik-ləri onlara çatdırılan enerjini udaraq, müəyyən müddət ərzində o halda qalmaqla həyəcanlanma vəziyyətinə keçir. Sonra onlar həyəcanlanma enerjisinin bir hissəsini lüminessensiya kvantları şəklində itirərək sükunət halına qayıdır. Ultrabənövşəyi və görünən tezliklərin optik diapazonunun işıq şüalarının təsiri altında əmələ gələn işıqlanma, həyəcanlanma səviyyəsinin növündən və bu vəziyyətdə qalma müddətindən asılı olaraq fluoressensiya  və   fosforessensiya kimi iki növə ayrılan fotolüminessensiya adını daşıyır.
Fotometriya
Analitik və biokimyəvi tədqiqatlarda tez-tez rəngsiz məhlulun rəngli məhlula çevrilməsi ilə nəticələnir ki, bu da müəyyən dalğa uzunluqlu işıq şüalarını udmaq qabiliyyətinə malikdir. Əgər qırmızı rəng intensiv udularsa onda məhlul yaşıl və ya göy rəngdə, bənövşəyi rəng udulursa məhlul sarı olur. Müxtəlif dalğa uzunluqlu işığın udulmasını göstərən qrafik spektral əyri adlanır. Adətən fotometriyada ən yüksək işıq udma oblastından istifadə edilir. Əyridə maksimumun miqdarı variasiya edə bilər, ancaq adətən görmə oblastında bir-iki maksimumu olur. Analitik tədqiqatlarda elə rəngli maddələrdən istifadə olunur ki, onun rənglənmə intensivliyi tədqiq olunan maddənin qatılığı ilə düz mütənasib olsun. Əgər məhlulda qeyri şəffaf hissəcik varsa məhlul bulanıq olur. Bu zaman fotometriya aparmaq mümkün deyil, çünki bilmək olmur ki, nə qədər işıq şüası udulur və nə qədər əks olunur.
Fotometrik cihazlar
Fotometrik cihazlar iki böyük qrupa; fotometrlərə və spektrofotometrlərə bölünür. Fotometrdə lazım olan spektral diapazon işıq filtrlərinin köməkliyi ilə yaradılır. Spektrofotometrlərdə isə spektr sahələri linzaların və ya difraksiya qəfəsinin köməyi ilə yaradılır. ona görə verilən diapazonda istənilən dalğa uzunluğu yartamaq olur. Adətən spektrofotometrlər fotometrlərə nisbətən daha həssas cihazlardır. Spektrofotometrlər 400 nm – 700 nm diapazonunda istənilən dalğa uzunluğunda ölçmələr aparılır. Klinik biokimyada fotometrik ölçmələr 400-700 nm oblastında aparılır ki, bu da görmə spektridir. Yüksək uzunluqlu dalğa infraqırmızı dalğaya yaxınlaşır, 400 nm-dən aşağı dalğalar isə UB diapazon, 220-330 nm qısa dalğa diapazonudur. İnfraqırmızı oblastda ölçmələr zamanı adi şüşədən hazırlanmış küveytlərdən istifadə olunur, ulturabənövşəyi oblasta isə xüsusi şüşədən hazırlanmış küveytlərdən istifadə olunur. Qısa dalğada ölçmələr aparmaq üçün ancaq kvars və sapfirdən hazırlanmış küveytlərdən istifadə olunur. Xarici görünüşlərinə görə küveytləri bir-birindən fərqləndirmək çətindir. Əgər küveytləri bir-birindən fərqləndirmək mümkün deyilsə onların optiki sıxlığını ölçmək lazımdır. Bu məqsədlə boş və su ilə doldurulmuş küveyitlərin optiki sıxlığı 400 nm –dən başlayaraq hər 20 nm-dən bir ölçülür. Müxtəlif spektrofototetrik və fotometrik cihazlar bir-birindən quruluşlarına görə fərqlənmələrinə baxmayaraq iş prinsipləri eynidir. Cihazı işə hazırlamaq üçün əvvəl müxtəlif filtirlərdən istifadə etməklə dalğa uzunluğu seçilir. Dalğa uzunluğunu dəqiq təyin etmək üçün aşağı dalğa uzunluğundan başlayaraq ölçmələr aparılır. Bu prosesin əksi isə ciddi səhvlərə səbəb olur. Sonrakı mərhələdə sıfır müəyyən olunmalıdır. Sonra kiçik ölçmələr aparılarıq küveyt məhlulla doldurularaq optiki sıxlığı ölçülür. Məhlulda olan kənar qarışıqların təsirindən yaranan səhvlərdən qaçmaq üçün iki dalğalı və ya üç dalğalı ölçmə metodlarından istifadə olunur.
Mircəlil Seyidov
Mircəlil Seyidov — Azərbaycanın əməkdar rəssamı.
Həyatı
1948-ci ilində Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbini, daha sonra Sankt-Peterburqda Muxina adına Ali Bədii-Sənaye Məktəbini bitirib. Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamıdır. Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. O, 1972-ci ildən respublika, ümumittifaq və beynəlxalq sərgilərin iştirakçısıdır. 1999-2004-cü illərdə Türkiyədəki Antalya Ağdəniz Universitetinin də müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2009-cu ildə dünyasını dəyişmişdir.
Yaradıcılığı
Bütün tabloları bədii kamilliyi və orijinallığı ilə seçilir. "Qaçqınlar", "Əzab çəkmiş qoca", "Həsrət" adlı əsərlərində bir milyondan artıq qaçqının yaşadığı sarsıntıları, insan faciəsini əks etdirir. M.Seyidovun şah əsəri "Sənət və sənətçilər"dir. Sənətkarın bu əsərində bir bütövlük əks olunub. M.Seyidov rənglər harmoniyasını kətana həkk edə bilir. M.Seyidovun Böyük Britaniyanın məşhur rok musiqi qrupu "Pink Floyd"a həsr etdiyi əsəri bir çox ölkələrdə xüsusi marağa səbəb olub. Ümumiyyətlə, rəssamın yaradıcılığı barədə dünya, xüsusilə də Türkiyə mətbuatında bir çox yazılar dərc olunmuşdur.
Sərgiləri
• 2
Sittalar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Haqqında
Sittalar xırda quşlardır. Dimdiyi düz, itilənmişdir. Gödək ayaqlarında sərt əyilmiş iti caynaqları vardır. Lələklənməsi sıxdır. Quyruğu düz və qısadır. Bəzi növlər qayalara, başqaları isə ağac gövdələrində cəld dırmaşaraq çox vaxt başı aşağı gəzə bilir. Cücülərlə qidalanır. Azərbaycanda 4 növü 2 cins vardır. Bizdə 3 növü təmsil olunmuşdur.
Adi Sitta – Azərbaycanda 2 yarımnövü vardır: Qafqaz yarımnövü Talışdan başqa hər yerdə, digəri isə Lənkəran ovalığında və Talış dağlarında geniş yayılmışdır. Başqa sittalarda qəhvəyi böyürləri ilə seçilir. Döşü və qarnı oxra rənglidir. Bədəninin üst tərəfi monoton göyümtül bozdur. Qanadları və quyruğu qonurumtul-qara, quyruğunun üstündə ağ xalları vardır. Boğazı ağdır. Tək-tək və ya cüt-cüt gəzir. Nəğməsi hündür fit şəklindədir. Arealı Avropa, Asiya, Şimal-Qərbi Afrikadır. Meşə, park və köhnə bağların olduğu yerlərdə yaşayır. Oturaq həyat tərzi keçirir, dağlardan aşağıya qış köçmələri edir. Ağac koğuşlarında yuvalayır. Aprel-iyunda 5-8 ağ, qırmızı-qonur çilli yumurta qoyur. Mövsüm ərzində 2 dəfə cücü çıxardır.
Kiçik qayalıq Sittası – Azərbaycanda Elbrus yarımnövü yaşayan politipik növdür. Qarnı və böyürləri açıq oxra-kürəndir. Həmişə daşların və qayaların üzərində tək və ya cütlərlə olur. Sərt qayalara yaxşı dırmaşır. Nəğməsi fitlər yığınından ibarətdir. Növün arealı Cənubi Avropa, Kiçik Qafqaz, Balkan yarımadası, Kiçik Asiya, Fələstin , Qərbi İrandı. Yayılması Böyük Qafqazda dağətəklərində, Kiçik Qafqazda isə Xəzər səviyyəsindən Alp qurşağınadək məhdudlaşmışdır. Yarğanlarda dağların çılpaq yamaclarında və daşlıqlarda məskunlaşır. Kiçik Qafqazın hündür dağlıqlarından və Naxçıvanda çoxsaylı qalan rayonlarda adidir. Apreldə 5-8 ağ qırmızı-qəhvəyi çilli yumurta qoyur. İyunda artıq uçan cavanlara rast gəlmək olur. Onlar yuvadan kənar valideynləri tərəfindən əlavə yemlənir.
Böyük qayalıq Sittası – Azərbaycanda Xəzər yarımnövü yaşayan politipik növdür. Əvvəlki növə çox bənzəyir, ancaq ondan iridir, dimdiyi kütləli və daha uzundur. Arealı Cənubi Zaqafqaziya, Ön və Orta Asiyadır. Seyrək hallarda bütün mövsümlərdə Naxçıvanda rast gəlinir. Biologiyası demək olar ki, kiçik qayalıq sittasında olduğu kimidir.
NGC 7053
NGC 7053, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Haçaqaya yaşayış yeri
Haçaqaya yaşayış yeri — Tivi kəndinin cənub-qərbində, Gilançayın sol sahilində, eyni adlı dağın üzərində yerləşir. Yaşayış yerinə qalxarkən yol boyu qayaaltı sığınaqlara rast gəl-mək olur. Sahəsi 4 hektardan artıqdır. Abidə şimaldan və cənubdan qayalıq, şərqdən və qərbdən yarğanla əhatə olunmuşdur. Onun yerləşdiyi ərazi zəngin otlaq sahəsinə malikdir. Yaşayış yerinin yaxınlığında təbii bulağın olması orada insanların məskunlaşmasına şərait yaradan əsas amillərdən birini təşkil etmişdir.Yaşayış yeri əlverişli strateji mövqedə yerləşir. Oradan Gilançay vadisinin bir hissəsinə nəzarət etmək mümkündür. Abidədə aparılan kəşfiyyat xarakterli arxeoloji tədqiqatlar zamanı Tunc, Antik və Orta əsrlər dövrünə aid müxtəlif formalı keramika məmulatları,daş alətlər toplanılmışdır
NGC 3201
NGC 3201, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə Yelkən bürcü istiqamətində yerləşir. X tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Azərbaycanda kosmetika
200px|thumb|[[Şamaxı rəqqasələri|Şamaxı rəqqasəsi. Qriqori Qaqarin]]
Azərbaycanda kosmetika — Azərbaycanda üzə və bədənə gözəllik və təravət vermək üçün tətbiq edilən tədbir və vasitələrin məcmusunun inkişafı və vəziyyəti. Tarixən istifadə edilmiş kosmetik boyalara ənlik, kirşan, vəsmə, sürmə, xına, rüşül daxildir. Ətir olaraq gülab, ənbər və müşk tətbiq edilmişdir. Kosmetik vasitələr həm "məşşatə" və ya "bəzəkçi" adlandırılan ustalar tərəfindən, həm də ev şəraitində qadınların özü tərəfindən vurulurdu. Azərbaycanda "əttar" adlandırılan ətir satıcıları həm tibbi, həm kosmetik cəhətdən istifadə edilən mallar istehsal edirdilər.
Azərbaycan kosmetik vasitələri və bunlarla bağlı peşələr mədəni irs kimi ölkə səviyyəsində qeydiyyata alınmışdır. Orta əsr Azərbaycan şairləri və həkimləri, həmçinin xarici dövlətlərdən gələn ziyarətçilər öz əsərlərində kosmetik vasitələri qeyd etmişdilər. Kosmetik vasitələrin istifadə edildiyi mərasimlər xınayaxdı, Gülab bayramı və Çömçəxatun yağış ayinidir.
Tarixi
200px|thumb|right|[[Aşıq Pəri. Rəssam Altay Hacıyev]] Azərbaycanda kosmetik vasitələr tarixən qadın bəzəklərinin xüsusi bir qrupunu təşkil edib. Bu qrupa yanağa, qaşa və gözə çəkilən boyalar, və ya əl və ayaq barmaqlarına sürtülən xına daxil idi. Keçmişdə "məşşatə", "bəzəkçi", "bəzəməçi", "bəzəkvuran", "düzgünçü", "zinətçi", "yazıcı", "pirayəbəxş", "üzalan" və s. adlandırılan bəzək ustaları toy günü gəlin gedən qızları, və ya varlı evlərin kübar qadınlarını bəzəyərdilər. Azərbaycanda istifadə edilmiş kosmetik boyalara ənlik, kirşan, vəsmə, sürmə, xına, rüşül daxil idi. Saçlar darandıqdan sonra rayihələndirmək üçün gülab, ənbər və digər maye ətirlər saça vurulurdu. Kosmetik vasitələrin bir qismi, o cümlədən rüşül, daban daşı və xına satın alınaraq qadınların özü tərəfindən də istifadə edilirdi. Kosmetik vasitələrin satın alındığı yerlərə əttar dükanlar, əczaxanalar, çərçi və camaşırxanalar daxil idi. Orucluq dövründə qadınlar sürmə və müşk vurmurdular.
Kosmetik vasitələrin saxlanması və tətbiq edilməsi üçün istifadə edilən qablara və alətlərə sürmədan (sürmə qabı), sürmə mili, daraqqabı, xınabənd (xına yaylığı, gəlinlər üçün xüsusi qırmızı parçadan hazırlanırdı), zirpayı (ayağa xına qoyarkən ayaqaltı taxta, yaxud mis əşya), sefidab qutusu, ətir qabı, vəsməcuş (vəsmə qaynadılan mis və ya gümüş qab) daxil idi. Qızlar cehizliklərini sürmədan, ətir qabı və qələmdan kisəsini bəzəyən tikmələrlə zənginləşdirirdilər.
Tarixən Azərbaycanda loğmanlıq ilə məşğul olan mütəxəssislər ətirli maddələr (mayelər, ətriyyatlar, sular, yağlar və s.) düzəldərək ətirçi (əttar, kosmetoloq, parfümer) işini də görürdülər. Hazırlanan ətirlər bir neçə hallarda tibbi istifadə üçün də nəzərdə tutulmuş, vaxt keçdikcə və tərkibi dəyişdikcə yalnızca kosmetika vasitəsi kimi istifadə olunmağa başlanmışdır. İtaliyalı səyyah Cenkinsonun "Səyahətnamə"sində və fransız yazıçısı Aleksandr Dümanın "Qafqaz səyahəti" əsərində Azərbaycandakı əttarlarının sənəti və hazırladıqları kosmetik vasitələr qeyd edilmişdir.
Müstəqillik dövründə Azərbaycan xalq təbabətini yaşatmaq üçün bir sıra kitablar nəşr edilmişdir. Fərəcov F. H., Hüseynov V. H. və Məmmədov T. M. tərəfindən ərsəyə gətirilən "1001 faydalı məsləhət" əsərinə kosmetika ilə bağlı olaraq da xüsusi məsləhətlər daxildir. Mayis Qasımov və Tofiq Məmmədovun "Fitoterapiya" adlı monoqrafiyası isə giləmeyvələrdən hazırlanan kosmetik vasitələrdən, cavanlaşmanın yeni metod və üsullarından, aromaterapiya və rəng terapiyası ilə bağlı elmi anlayışlardan bəhs edir.
Boyalar
250px|thumb|right|Azərbaycanda [[Xınayaxdı mərasimi]]
Dəri qulluğu vasitələri
thumb|right|Naftalan nefti vannası
Mərasimlər
Yaz fəslinin qızılgül çağında gülab bayramı qeyd edilirdi. Bu vaxt insanlar şadyanalıq edir, bir-birlərin göz aydınlığı verir, alın və yanaqlarına gülab sürtür, ətiri paylayırdılar. İnsanlar kiçik ətir qablarında bir-birinə gülab hədiyyə edir, ayin və oxuma oyunları ilə şənlənirdilər.
Bundan başqa Naxçıvanın Culfa rayonunun kəndlərində yağışı çağırmaq məqsədi ilə keçirilən mərasimdə 14–15 yaşlı qız uşağının tanınmaması üçün üzü boyanır və o, Çömçəxatun adlandırılaraq bütün kənddə gəzdirilir. "Kos-Kosa" oyununda isə Kosa tanınmamaq üçün üzünü boyayır.
Xına ilə bağlı mərasimlər
Xına toydan əvvəl keçirilən xınayaxdı mərasimi üçün bəy evindən eyniadlı tabaqda gətirilir. Xına gecəsində boyanı yaxan qadına (bəyin bacısı, xalası, bibisi və s.) pul verilir və bu pullar gecənin sonunda onun olur. Qız evinin oğlan evinin gətirdiyi xınanın qarşılığı olaraq eyni boyanı göndərməsi adəti vardır. Oğlan və dostları xınanı kiçik barmaqlarına sürtərlər. Qız isə oğlanın və özünün baş hərflərini xına vasitəsilə barmağına yazar.
Xına ilə əl-ayaq naxışlamanın bir neçə növü var: sıvama, üskük (və ya biçək), fındıqça, pişik pəncəsi, dilbər duvağı, balıqlı və quşgözü. Ənənəvi olaraq Azərbaycanda xına günəş şəklində gəlinin əlinə çəkilir, gənc qızlar isə barmaqlarını xınaya basırlar. Günəş şəklində xınanın çəkilməsi günəş kultu ilə, həm də pis ruhların qovulması ilə əlaqələndirilir. XX əsrin 90-cı illərindən etibarən xınanın gül şəklində çəkilməsinə rast gəlinir.
Bundan başqa xına yaxını ölən qoca kişilərin saçlarına yaxılır. Naxçıvanın adətinə görə, qadın 4 ay 10 gün ölmüş ərinin yasını saxlayandan sonra qohum-əqrəba gəlib onun başına xına qoyardı. Azərbaycanda Novruz bayramında bəzənmək üçün də bu boya işlədilir. Həmçinin qurbanlıq heyvanın da belinə xına çəkilir.
Azərbaycanın bir çox bölgəsində ölümü düşünən qocalara xına yaxılmasının və Naxçıvanda əsgərə gedənlərin əllərinə xına yaxılmasının təsəvvüf baxımından mahiyyəti Allahın hüzuruna xınalı gedilməsidir.
Bədii ədəbiyyatda
200px|thumb|right|[[Mikayıl Abdullayev - Füzulinin "Leyli və Məcnun" poemasına illüstrasiya]] Məhəmməd Füzulinin "Leyli və Məcnun" məsnəvisində şairin təxəyyülünə görə, sevgilinin yoluna gül suyu tökülər və ya eşq dərdi ilə xəstələnən bir kəsi sağaltmaq üçün gül suyundan istifadə edilərdi. Digər bir beytində isə boyaq rəngotundan hazırlanmış nilin xal şəklində qadınların üzlərinə çəkildiyi, Leylinin isə yas saxladığı üçün bunu etmədiyi qeyd edilir.
Füzuli bir şeirində sevgilinin ayağına gül yarpağı kimi xına yaxdığını qeyd edərək "nigar" sözünü xına mənasında istifadə etmişdir. Digər bir şeirində isə Çin qızlarının göbəklərindən çıxan qandan əldə edilən müşkün gözəl qoxu olaraq digər ölkələrə göndərilməsini özünün bir gözəlin saçları uğruna vətənini tərk etməsinə bənzətmişdir.
Nümunələr
Məşşatə bana müşk ilə bir şanə gətürməz, Bənüm kibi bu dünyaya divanə gətürməz Qazi Bürhanəddin
Qılıb təğyiri-surət vəsmədən yəğma qılırlar dil, Hərami qaşların rəsmü rəhi-neyrəng tutmuşlar. Məhəmməd Füzuli
Boyu mina gərək, sinəsi mərmər, Bəyaz ola gül əndamı sərasər, Əlində al həna, zülfündə ənbər, Qaşında, gözündə sürmə gərəkdir Molla Pənah Vaqif
Avçısı olmuşam sən tək maralın, Xəyalımdan çıxmaz hərgiz xəyalın. Ənliyi, kirşanı neylər camalın, Sən elə gözəlsən binadan, Pəri! Molla Pənah Vaqif
Musiqidə
Azərbaycan mahnılarında kosmetika ilə bağlı 5 vasitənin (sürmə, vəsmə, xına, ənlik və kirşan) adı çəkilir:
Zalipi
thumb|Kəndin evlərindəki gül çələnglərindən biri Zalipi (Zalipie) — Polşada kənd.
Özünəməxsusluğu
Rəvayətə görə bir zamanlar bu kəndin sakinlərindən biri bekarçılıqdan evinin tavanına çiçək şəkli çəkir. Aradan bir xeyli müddət keçirdən sonra baxırlar ki, bütün kənd əhalisi öz evlərini gül çələngi rəsmləri ilə bəzəyiblər.
Spec Ops: The Line
Spec Ops: The Line — "Yager Development" tərəfindən hazırlanmış və "2k Games" tərəfindən yayımlanmış 2012-ci il üçüncü şəxs atıcı videooyunu. Bu, "Spec Ops" videooyun seriyasındakı onuncu epizoddur və rebutdur. Oyunda oyunçular müxtəlif qadcetlərdan istifadə edə, müxtəlif müdafiə vasitələrinin arxasında gizlənə, maneələrin üzərindən tullana və düşmənlərə atəş aça bilərlər. Oyuna "Darkside Game Studios" tərəfindən ayrı hazırlanmış onlayn çoxnəfərli rejimi daxildir. Burada oyunçulara həm əməkdaşlıq, həm də rəqabətli oyunda iştirak etməyə imkan yaradır. Oyunçu kəşfiyyat missiyasını icra etmək üçün elit "Delta" xüsusi təyinatlı dəstəsi ilə birlikdə fəlakətdən əziyyət çəkmiş Dubaya göndərilən kapitan Martin Volkeri idarə edir. Süjet xətti irəlilədikcə Volkerin ruhi sağlamlığı ağlı pisləşir, hallüsinasiyalar görməyə başlayır və yavaş-yavaş müharibənin dəhşətini dərk edir.
"Yager" oyunun istehsalına 2007-ci ildə başlamış, oyunun quruluş və hekayə çərçivəsinin formalaşdırılması zamanı Cozef Konradın 1899-cu ildə yazdığı "Qaranlığın ürəyi" romanı və 1979-cu ildə buraxılmış "Apokalipsis indi" filmi də daxil olmaqla müxtəlif mediadan ilham almışdır. Oyun "fiziki cəhətdən ziddiyyətli" olmaq və oyunçuların videooyunlarda müharibəyə əyləncə mənbəyi kimi baxmaq ilə bağlı düşüncələrini şübhə altına almaq, onlara müxtəlif mənəvi cəhətdən qeyri-müəyyən olan qərarlar vermək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Oyunun buraxılış tarixi dəfələrlə təxirə salınmış, istehsalçı heyət isə bu vaxtdan oyunun süjetini dəqiqləşdirmək və onun tempini artırmaq üçün istifadə etmişdir. Oyunun saundtreki lisenziyalı musiqi və Elia Smiral tərəfindən bəstələnmiş orijinal musiqidən ibarətdir. Dubayı dağılmış vəziyyətdə təsvir etdiyinə görə oyun Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində qadağan edilmişdir.
Geympley
Oyunçu dörd çətinlik səviyyəsindən birini seçə bilər. Bunlara "Walk on the Beach", "Combat Op" (Döyüş əməliyyatı), "Suicide Mission" (İntihar missiyası) və ən çətin səviyyə olan, yalnız oyunun "Suicide Mission" çətinliyində tamamladıqdan sonra açılan "FUBAR" daxildir. Oyun irəlilədikcə müxtəlif növdə yeni silahlar və avadanlıqlar əlçatan olur, onlardan bəziləri düşmənləri öldürməklə əldə olunur. Bunlara bir neçə müxtəlif tüfəng, tapança və pulemyotlar daxildir. Silahlardan bəziləri susdurucunun əlavə edilməsi və ya optik nişangahdan istifadə etmək kimi alternativ atəş rejimləri təklif edir. Həmçinin, oyunçular qumbaraatanları, əl qumbaraları və raketatanları əldə edərək onlardan istifadə edə bilərlər. Bununla belə, oyunçu eyni anda yalnız iki silah daşıya bilər. Oyunçunu sursat və qumbara ehtiyatını doldurmaq imkanı ilə təmin edən təchizat xəlvətxanalarını oyunun müxtəlif hissələrində tapmaq mümkündür. Oyunçu uğurla düşmənin kəlləsinə zərbə endirdiyi zaman oyun qısa müddətə yavaş hərəkət rejiminə keçir. Oyunçu həmçinin, əlbəyaxa döyüş yolu ilə düşmənləri yaxın məsafədən məğlub edə bilər. Ölən düşmənləri edam etmək mümkündür və beləliklə, oyunçular onlardan əlavə sursat əldə edə bilərlər. Oyunçu müdafiə vasitələrinin arxasında gizlənərək atılan mərmilərdən qoruna alır. Burada həmçinin, düşmənləri onların istiqamətinə baxmadan və ya əyilərək atəşə tutmaq imkanı yaranır.
250px|thumb|left|Oyunun müəyyən nöqtələrində qumdan düşmənləri öldürmək üçün istifadə etmək mümkündür. Oyun dəstəyə əsaslanan taktikalara diqqət yetirən üçüncü şəxs atıcıdır. Burada oyunçular oyunun çox hissəsində oyunçunu müşayiət edən serjant Luqo və leytenant Adamsa əmr verə bilərlər. Verilə biləcək əmrlərə atəşin müəyyən bir hədəfə yönəldilməsi və yaralı heyət üzvünə tibbi yardım tələbi daxildir. Adams ağır qadcetlərdən istifadə etməklə və ya qumbara atmaqla düşmənləri məğlub edə bilər, Luqo isə snayper yardımı göstərir. Bəzən qum fırtınaları kimi ətraf mühit təhlükələri baş verir və bu, oyunçunun görmə qabiliyyətini qabiliyyətini kəskin şəkildə azaldır. Qum əsas oyun mexaniki çevrilir, oyunçular oyunun əvvəlcədən müəyyən edilmiş anlarında onu manipulyasiya edə bilərlər. Düşmənləri diri-diri basdırmaq üçün qum uçqunu yaratmaq buna misal ola bilər. Qum üzərində qumbara partlayanda düşmənləri kor edə biləcək toz buludları əmələ gəlir. Qum bəzən oyunçuların irəliləməsinə imkan yaratmaq üçün yeni yollar açır.
Oyunçu oyun zamanı müəyyən məqamlarda mənəvi qərarlar verməlidir. Bura həm əsgərlərin, həm də mülki şəxslərin taleyini müəyyən edə biləcək seçimlər də daxildir. Bu qərarlar oyunçu personaj Martin Volker ilə onun silah yoldaşları arasındakı münasibətlərə təsir edir və onların fərqli reaksiya vermələrinə səbəb olur. Oyun əsas personajın artan ruhi və fiziki sıxıntısını vizuallaşdırmaq üçün bir neçə incə effektləri özündə birləşdirir. Hərbi formalarının deqradasiyası ilə yanaşı, Volker oyunun sonrakı hissələrində vizual və eşitmə hallüsinasiyalarından əziyyət çəkir, həmçinin o, düşmənləri daha şiddətli formada edam edir. Eynilə, yükləmə ekranları ilkin hissələrdə oyunçu üçün faydalı ipuçları göstərir, lakin oyun irəlilədikcə təqdim olunan mətn Volkerin hərəkətlərinə qarşı düşməncəsinə münasibət göstərir və bəzən oyunçuya birbaşa müraciət edərək dördüncü divarı qırır.
Oyunçular demək olar ki, hər səviyyədə oyunçuya əsas hekayədən əvvəl baş tutmuş hadisələr, həmçinin müəyyən personajların psixikası və motivasiyaları haqqında məlumat verən kəşfiyyat əşyalarını toplaya bilərlər.
Çoxnəfərli
Rəqabətli çoxnəfərli oyunun əsas hekayəsindəki hadisələrdən əvvəlki mühiti əhatə edir. Burada oyunçuları iki fərqli komandaya bölünür. Bunlar "The Exiles" (Sürgün olunanlar və "The Damned"dir (Lənətlənmişlər). Hər iki komandanın öz üstünlükləri var. Oyunçuların seçməsi üçün altı sinif mövcuddur. Bunlar "Gunner" (Topçu), "Medic" (Həkim), "Scavenger" (Zibilçi), "Breacher" (Qırıcı), "Sniper" (Snayper) "Officer"dir (Zabit). Qum fırtınaları da daxil olmaqla, ətraf mühit təhlükələri çoxnəfərli matç zamanı da baş verə bilər. Çoxnəfərli rejimdə təqdim olunan oyun rejimlərinə aşağıdakılar daxildir:
Seçiləsi dörd missiya ilə buraxıldıqdan sonra oyuna iki oyunçulu kooperativ rejim əlavə edilmişdir. Oyunçulara bir çox düşmən dalğalarını məğlub etmək və orda rejiminə bənzər bir sıra hədəfləri tamamlamaq tapşırılmışdır.
Qurma
Oyun hadisələrindən altı ay əvvəl Dubayda tarixdə qeydə alınmış ən pis qum fırtınaları başlamışdır. Şəhərin siyasətçiləri və varlı elitası vəziyyətin gərginliyini gizlətmiş, daha sonra gizli şəkildə Dubayı evakuasiya etmişdir. Beləliklə, şəhər ətrafdakı səhra ilə büründüyünə görə saysız-hesabsız əmirlikli və əcnəbi miqrant işçilər Dubayda ilişib qalmışdır. Birləşmiş Ştatlar Ordusunun "Lənətlənmiş 33-cü" ləqəbli Piyada Batalyonunun komandiri, çoxsaylı mükafatlara layiq görülmüş və posttravmatik stress pozuntusu ilə bağlı problemlər yaşayan polkovnik-leytenant Con Konrad (Brüs Boksleytner) fırtınalar zamanı Əfqanıstandan öz bölməsi ilə ABŞ-a qayıdırdı. Konrad yardım səylərinə kömək etmək üçün 33-cü Piyada Batalyonu ilə birlikdə könüllü olaraq Dubaya getmiş və nəticədə, Birləşmiş Ştatlar Ordusunun bütün batalyonla birlikdə şəhəri, oradakı qaçqınları tərk etmək və batalyonla birlikdə fərarilik etmək əmrini yerinə yetirməkdən imtina etmişdir. Sonradan fırtınalar güclənmiş və Dubayı nəhəng tufan divarı bürümüşdür. Bu, nəzarəti, hava səyahətini və ən güclülərindən başqa bütün radio yayımlarını pozmuşdur. 128 km/saat sürətlə əsən küləklər, iğtişaşlar və azalan resurslar şəraitində asayişi qorumaq üçün mübarizə aparan 33-cü Piyada Batalyonu hərbi vəziyyət elan etmiş və mülki əhaliyə qarşı vəhşiliklər törətməyə başlamışdır. 33-cü Piyada Batalyonunun ştabı bundan qəzəbləmiş və Konrada qarşı çevriliş etmiş, lakin burada məğlub olmuşdur. MKİ daha sonra araşdırma aparmaq məqsədilə şəhərə bir qara əməliyyatlar qrupu göndərmişdir. Onlar öz planlarının bir hissəsi olaraq 33-cü Piyada Batalyonuna hücum etmələri üçün yerli əhalini üsyançılara çevirmiş və bu, sonda atəşkəslə nəticələnmişdir. Dubaydan gələn sonuncu xəbərdə bildirilmişdir ki, 33-cü Piyada Batalyonu bir karvanı şəhərdən çıxarmağa çalışırdı. Karvan hədəf nöqtəsinə çata bilməmiş və qısa müddət sonra Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Dubayı neytral zona elan etmişdir. Şəhərə bütün səyahətlər qadağan edilmiş, 33-cü Piyada Batalyonu xəyanətə görə açıq şəkildə etibarsız elan edilmiş və şəhərdən başqa heç bir xəbər çıxmamışdır.
Oyunun süjetinin başlamasına iki həftə qalmış, nəhayət, radio siqnalı fırtına divarından keçə bilmişdir. Verilən mesaj qısa idi: "Bu, Birləşmiş Ştatlar Ordusunun polkovniki Con Konraddır. Dubayın evakuasiyası cəhdi tam uğursuzluqla başa çatmışdır. Ölənlərin sayı ... həddən artıq çoxdur". Birləşmiş Ştatlar ordusu kəşfiyyat aparmaq üçün üç nəfərdən ibarət elit bir "Delta Force" qrupunu gizli şəkildə şəhərə göndərmək qərarına gəlmişdir. Komandaya Əfqanıstanda Konradla birlikdə xidmət etmiş kapitan Martin Volker (Nolan Nort) rəhbərlik edirdi. Volker, baş leytenant Alfonso Adams (Kristofer Rid) və baş serjant Con Luqoya (Omid Abtahi) sağ qalanların varlığını təsdiqləmək, sonra dərhal ərazidən çıxarılmaq üçün radioya müraciət etmək əmri verilmişdir.
Süjet
Oyunun süjeti "in medias res" olaraq Volker, Adams və Luqonun Dubayın göydələnləri arasından uçan helikopterdə, onları təqib edən daha bir neçə helikopterlə atışması ilə başlayır. Bunun ardınca qəfil qum fırtınası əmələ gəlir və bu, onları təqib edən helikopterlərdən birinin idarədən çıxmasına və onlara çırpılmasına səbəb olur. Hekayə daha sonra başlanğıc nöqtəsinə qayıdır və burada, "Delta Force" dəstəsi fırtına divarını keçərək əksər hissəsi qumların altında qalmış Dubayın kənarına doğru irəliləyir. Daha sonra onlar MKİ agenti Kastavinin başçılıq etdiyi bir qrup üsyançı ilə təmasda olurlar və onlarla münaqişəyə girirlər. Üsyançılar "Lənətlənmiş 33-cü"nün qalıqları ilə yenidən münaqişəyə girmişdilər. Dəstə səyahətlərinin qalan hissəsi boyunca keçmiş jurnalist, bir vaxtlar "Lənətlənmiş 33-cü" ilə birləşdirilən və indi onların adından danışan DJ-yə çevrilmiş, "radioçu" (Ceyk Büzi) kimi tanınan bir şəxs tərəfindən səsləndirilən çıxışları eşidir. "Lənətlənmiş 33-cü"nün sərəncamdan çıxmış ola biləcəyini düşünən Volker ona verilən əmrlərə tabe olmamağı və Konradı tapmağı seçir.
Şəhər sakinləri susuzluqdan ölümlə üz-üzə qaldıqda, "Delta Force" radioçunu susdurmaq üçün radio qülləsinə doğru irəliləyir. Luqo radioçunu öldürdükdən sonra Volker şəhər əhalisinə "Delta Force"un planlaşdırılan təxliyə cəhdi barədə məlumat verir. Adams binadan qaçmaq üçün "Black Hawk" helikopterini idarə edir və Volker hadisə yerindən qaçarkən radio qülləsini məhv edir. Bu, oyunun açılışındakı (Volkerin xatırladığı kimi) helikopter hadisəsinə gətirib çıxarır. Həmin qəzadan sonra Volker səhranın ortasında oyanır və Adamsla yenidən birləşir, lakin Luqonun bir dəstə mülki şəxs tərəfindən linç edilməsinə şahid olur. Volker və Adams Konradla qarşılaşmaq üçün Dubay dənizkənarı qülləsinə (Bürc Xəlifənin uydurma versiyası) yollanır, lakin tezliklə onun sonuncu əsgərləri tərəfindən sıxışdırılır. Volker təslim olur, lakin Adams onu təhlükəsiz yerə itələyir və özü ölümünəcən vuruşmağa davam edir. Volker qüllənin içərisinə doğru büdrəyərək irəliləyir, burada "Lənətlənmiş 33-cü"nün qalıqları ona təslim olur.
Volker nəhayət penthausda Konrad ilə görüşür. Konrad Volkerin ümid etdiyi kimi baş verən vəhşiliklərin arxasında duran xarizmatik, mənfur qüvvə kimi görünür. Əslində, Volker penthausun göyərtəsində onun çürümüş cəsədini tapır. Volker Konradın uğursuz təxliyə cəhdindən sonra intihar etdiyini öyrənir. O, ağ fosfor zərbəsindən sonra beynində Konradın yaratdığı hallusinasiya ilə əlaqədə idi. Şahidi olduğu və həyata keçirdiyi hərəkətləri səmərələşdirən Volker Konradın məsuliyyətli görünməsi üçün oyunun bir çox sonrakı hadisələrini təhrif etmişdi. Bu hadisə ilə "Konrad" silah gücü ilə Volkeri Dubaydakı hərəkətlərində günahkar olub-olmadığı haqqında birdəfəlik qərar verməyə məcbur edir.
Sonluqlar
Oyunun kampaniyasında dörd mümkün sonluq var. Volkerin özünü vurması və ya "Konrad"ın onu vurmasına icazə verməsi süjetin dərhal bitməsi ilə nəticələnir, Volker və Konradın cəsədləri penthaus göyərtəsində birlikdə nümayiş edilir və kamera yanğın içində qalmış Dubaya tərəf getdiyi zaman Konradın orijinal yayımı verilir.
Əgər Volker əvəzində "Konrad"ı vursa, o, Volkerə etdiyi hər şeyə baxmayaraq hələ də evə qayıda biləcəyini söylədikdən sonra yoxa çıxır. "Lənətlənmiş 33-cü" təslim olmasının Volkerin təxəyyülünün məhsulu olduğu göstərildikdən sonra Volker Konradın radiosundan istifadə edərək Dubaydan təcili ekstraksiya tələb edir. Titrlardan sonrakı epiloqda ABŞ Ordusunun xilasedici "Humvee"lər kolonnası Dubay dənizkənarı qülləsinin yanına gələrək Konradın formasını geyinmiş və əlində "AA-12"ni gəzdirən, mərmi şokuna uğramış Volkeri tapır. Əsgərlər ondan silahını endirməsini xahiş edirlər. Volker ya onlarla razı ola bilər, ya da onlara atəş aça bilər. Volker silahını təhvil verərsə, kolonna ilə birlikdə təxliyə edilir. Bu zaman sürücü əsgər onunla söhbət edir və o, burada öz vəziyyətini şübhə altına alır. Əgər Volker əsgərlər tərəfindən məğlub edilirsə, o, qan gölü içində həlak olur. Burada o, Əfqanıstan müharibəsi zamanı Konrad ilə aralarında olan söhbəti xatırlayır. Bu zaman Volker evə qayıtmaq haqqında danışarkən Konrad əsgərlərin "lazım olanı etdiyini" və sonra öldüyünü bildirərək onu tənqid etmişdi. Əgər Volker bütün kolonnanı məhv edərsə, o, onların radiosundan istifadə edərək ordu komandanlığını "Cənablar, Dubaya xoş gəlmisiniz" sözləri ilə salamlayır. Bu, Volkerin öz dəstəsinə söylədiyi ilk ifadələrdən biri olduğu kimi, "Konrad"ın da Volkerə söylədiyi ilk ifadələrdən biridir. Daha sonra Dubay dənizkənarı qülləsinə qayırı və kamera xarabaya dönmüş Dubayı göstərir.
Zəmin
1990-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərində bir neçə "Spec Ops" oyununun buraxılmasından sonra seriya aşağı həcmdə satışlar və zəif rəylər ilə qarşılaşmışdı, bu isə ardıcıl oyunların istehsalının dayandırılmasına səbəb olmuşdu. 2003-cü ildə "Take-Two" maliyyə nəticələrində "Rockstar Games"in franşiza üzərində işlədiyini qeyd etmiş, lakin 2004-cü ildə layihə ləğv olunmuşdur. Sonradan məlum olmuşdu ki, ləğv edilən layihə üzərində işi "Rockstar Vancouver" davam etdirəcək, "Queens of Stone Age" qrupunun solisti Coş Homme isə oyunun saundtreki üzərində çalışacaq.