cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qu
Xarici görünüşü
Qu quşular ya tamam ağ, ya boz, yaxud da qara rəngdə olur. Erkək və dişiləri xarici görüşünə görə ayırd etmək o qədər də asan deyil. Qu quşu qazlardan daha uzun boynunun olması, eləcə də daha böyük bədənə malik olması ilə fərqlənir.
Pinşas Rosen
Pinşas Rosen — 1948-51, 1952-56 və 1956–61 dövründə üç dəfə vəzifə yerinə yetirən İsrail dövlət xadimi və ölkənin ilk ədliyyə naziri idi. 1960-cı illərdə müstəqil liberalların lideri idi.
Atlantika astanası
Atlantika astanası, – Atlantika okeanında sualtı qalxım. Qrenlandiya, İslandiya, Farer və Şetland adaları arasındadır. Atlantika astanası üzərində dərinlik təqribən 600 m-dir. Atlantika astanası Atlantika və Şimal Buzlu okeanlarının su mübadiləsinə mane olur. 700–800 m dərinlikdə astananın şimal yamacında suyun temperaturu 0°C-dən aşağı, cənub yamacında 3–5°C-dir. Şimali Atlantika axınının ilıq və duzlu suları Atlantika astanasından (əsasən, Şetland adaları və İslandiya arasındakı boğazdan) keçərək Norveç dənizinə gəlir. Danimarka boğazında Şimal Buzlu okeanının soyuq və nisbətən az duzlu sularının əks axını üstündür.
Reanimation
Reanimation – Linkin Park birinci albomu mahnıları əsasında yaratdığı remiks albomdur. Linkin Park bu albomda tanınmamış hip-hopçular ilə duet etmişdir. Reanimation albomunun mahnılarının adları hərf və rəqəmlər ibarət olmuşdur. Bu albom ümumiliklə 200.000 ədəd satmışdır.
= Albomun mahnıları =
Qaraçal (Məlikan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,234 nəfər yaşayır (517 ailə).
Ukraynanın kişilərdən ibarət milli basketbol komandası
Ukraynanın kişilərdən ibarət milli basketbol komandası — Ukraynanı beynəlxalq basketbol arenasında təmsil edən kişilərdən ibarət milli basketbol komandası. Ukrayna Basketbol Federasiyası tərəfindən idarə olunur. Baş məşqçisi Yevgen Murzindir.
Con Qrin
Con Maykl Qrin — ABŞ yazıçısı, videobloqqeri, prodüseri, aktyoru və redaktoru. İlk əsəri "Alyaskanın axtarışında" romanıdır. "Eyni ulduzun altında" romanı isə müəllifin ən yaxşı romanı hesab olunur.
Monte (səhra)
Мontе (Monte) — Argentina ərazisində yerləşən, 460 000 km² sahəyə malikdir. Səhra And dağlarından şərqdə yerləşir. Pataqoniya səhrası ilə cənubdan birləşir.
Coğrafiyası
Monte səhrası Atakama səhrası ilə Pataqoniya arasında yerləşir. Səth baxımından Pataqoniya səhrasına bənzəyir. Belə ki, səthi vulkanik suxurlarla örtülüdür.
And dağlarının silsilələri ilə əhatələnməsi onun ərazisinə yaıntıların az düşməsinə səbəb olur. İl ərzində 80–300 mm arası yağıntı düşür. Pataqoniya və Atakama səhralarından fərqli olaraq soyuq cərəyanların təsirinə az məruz qalır. Bu səbəbdən digər iki səhraya nisbətdə canlı aləmi zəngindir.
Flora və faunası
Florası qonşuluğunda olan Pataqoniya səhrasından olduqca rəngarəngdir. Burada çoxlu sayda kol və ot bitkiləri vardır. Faunası: kiçik məməlilər (sıçan) və quşlar.
Tektonik vadi
Yer qabığı nın tektonik batıqlarında yerləşən vadi dir (dərə dir). Məsələn: Orta Dunay vadisi, Alazan dərəsi və s.
Rumıniyanın kişilərdən ibarət milli basketbol komandası
Rumıniyanın kişilərdən ibarət milli basketbol komandası — Rumıniyanı beynəlxalq basketbol arenasında təmsil edən kişilərdən ibarət milli basketbol komandası. Rumıniya Basketbol Federasiyası tərəfindən idarə olunur. Baş məşqçisi Marsel Tenterdir.
Bulbophyllum claussenii
(Bulbophyllum claussenii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yekaterina Andreyeva
Yekaterina Andreyeva — Rusiyalı jurnalist, aktrisa, televiziya aparıcısı.
Bulbophyllum claussenii
Arealı
Bulbophyllum claussenii növü Braziliya üçün endemik növdür.
Yekaterina Andreyeva
Karyerası
1995-ci ildən Rusiyanın "Pervıy" telekanalının "Vremya" proqramının aparıcısı olmuşdur. 2015-ci ilin oktyabr ayında rəhbərliklə münaqişə səbəbindən efirdən kənarlaşdırılmışdır.
Yüksəyə qaldırılmış düzənlik
Yüksəyə qal­dırılmış düzənlik – dəniz səviyyəsindən müəyyən qədər yük­səyə qaldırılmış düzənlik, mütləq yüksəkliyi 200 m-dən çox olur.
Nikola Tesla muzeyi
thumbnail|Muzey müxtəlif eksponantlar, fotoşəkillər, sənədlər və s. olmaqla yeddi otağa bölünür: Otaq 1.Nikola Tesla:yaradıcı insan Otaq 2. Şəxsi əşyalar, yazışmalar və alətlər Otaq 3. Teslanın külü olan qızıl suyuna salınmış qutu Otaq 4. "Elektrik enerjisinin nağılı" Otaq 5.Üçfazlı sistem və onun tətbiqləri Otaq 6. Simsiz Tesla Transfomatoru Otaq 7. Uzaq məsafəyə nəzarət və mükafatlar Nikola Tesla muzeyi (Музеј Николе Тесле / Muzej Nikole Tesle) — Nikola Teslanın işlərini və həyatını əks etdirmək üçün təsis olunub. Bu muzey Serbiyanın paytaxtı Belqradın mərkəzi ərazilərindən birində yerləşir. Burada 160,000-dən çox orijinal sənədlər, 2000-dən çox kitab və jurnallar, 1200-dən çox tarixi texniki eksponantlar, 1500-dən çox fotoşəkil və foto lövhələr, texniki əşyalar, alətlər və cihazlar və 1000-dən çox plan və çertyojlar saxlanılır. Nikola Tesla Arxivi dünyanın elektrikləşmə və bu sahədə gələcək texnoloji irəliləyişin tarixi ilə bağlı kritik rol oynadığına görə 2003-cü ildə YUNESKO-nun Dünyanın xatirəsi proqramında qeydiyyata alınıb.
Sərgilər
Silsilə sərgilər 1955-ci ildə təşkil edilib. Zaman-zaman bəzi dəyişikliklər baş verib, lakin uzun illər ərzində əsas konsepsiya eyni qalıb. Birinci hissədə ilk öncə xatirə sərgisi başlayır, ikinci hissə isə Teslanın ixtiralarının üçölçülü kompüter qrafikasının yaradılması ilə olan interaktiv hissədir. Müəyyən vaxt ərzində muzey Teslanın ixtiraçı həyatının ayrı-ayrı dövrlərini əks etdirən sənədlər, fotoşəkillər və digər materialların tematik sərgilərini təşkil edir.
Bərpaolunma
Nikola Tesla muzeyinin bərpa olunmasına 3 noyabr 2006-cı ildə başlandı. Layihənin birinci mərhələsinin 2006-ci ilin sonuna qədər tamamlanması planlaşdırıldı. Muzeyin damındakı bağçanın pəncərə şüşələri ilə əhatə olunması layihələndirildi.
Qalereya
<Gallery> Fayl:Nikola Tesla birth certificate.png|Nikola Teslanın xaç suyuna salınma yazısı, 24 iyul 1856. Fayl:Moteur à induction.jpg|İki fazlı asinxron mühərrikin oxşarı (1887). Teslanın orijinal asinron mühərriki 1887-ci ildən London İmperial Kollecindədir Fayl:Générateur électrique.jpg|Teslanın prinsipinə görə hazırlanmış asinxron mühərrikin en kəsiyi. Fayl:Expérience de l'oeuf de Colomb.jpg|Rotoru yumurta formalı (daha çox Kolumb Yumurtası adlanır) asinxron maşın. 1893-cü ildə Ümumdünya sərgisində nümayiş olunub (Çikaqo). Fayl:Générateur et ligne à haute tension.jpg|Üçfazlı sistem. Elektrik enerjisinin istehsalı, ötürülməsi və istifadəsi nümunəsini göstərir. Fayl:MNT Brodic.JPG|Qayığın hərəkətinin uzaqdan idarə olunmasını göstərən model. Fayl:La première télécommande.jpg|Qayıq nümunəsi üçün uzağa nəzarət bölməsi. Fayl:Nikola Tesla Museum 030.jpg|Tesla sarğacı. Fayl:Nikola Tesla Museum 003.jpg Fayl:Nikola Tesla Museum 029.jpg Fayl:Nikola Tesla Museum 011.jpg Fayl:Nikola Tesla Museum 024.jpg Fayl:Nikola Tesla Museum 012.jpg
Delta Force
1-ci Xüsusi Qüvvələrin Əməliyyat Komandası-Delta geniş yayılmış adları ilə Delta, Delta Force və ya Amerika Birləşmiş Ştatları Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Combat Applications Group (Mübarizə Tətbiqləri Qrupu) olaraq adlandırılan, elit Special Operations Force (SOF) (Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri) və Müştərək Xüsusi Əməliyyatlar Komandanlığı (JSOC) təşkilatını tamamlayan ünsürdür. ABŞ Ordusu - (US Army) ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki həmkarı, US Navy DEVGRU ilə birlikdə 2 birinci səviyyəli (Tier 1) antiterror və xüsusi missiyalar dəstəsidir. Delta Force ən yaxşı xüsusi operatorlardan və xüsusi olaraq hazırlanmış və diqqətlə seçilmiş ordunun əsgərlərindən ibarətdir. Delta Forcenin əsas vəzifəsi terrorla mübarizə, üsyan əleyhinə mübarizə aparmaq və milli vasitəçilik əməliyyatları olsa da, bu gizli missiyalar daxilində bir çox gizli tapşırıqları yerinə yetirən son dərəcə çevik bir təşkilatdır. Bu gizli tapşırıqlara girovları xilas etmək, basqın etmək və gizli düşmən qüvvələrini aradan qaldırmaq daxildir.
Vyetnam müharibəsinə qədər ABŞ Xüsusi Qüvvələri ABŞ ordusunun Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri, sadəcə olaraq qeyri-nizami döyüşlərə köklənmişdi, Vyetnam müharibəsindən sonra keçmiş Yaşıl Beret zabiti olan Charles Beckwith İngilis Xüsusi təyinatlıları olan SAS ilə ortaq bir əməliyyatdan geri qayıtdıqdan sonra komandirlərinə 22-ci SAS Birliyi kimi “Bizə yalnız Təlimçilər deyil (Qeyri-nizami müharibə ilə əlaqədar olaraq), həm də təcrübəçilər lazımdır” düşüncəsini təqdim etdi və daha elit antiterror və birbaşa əməliyyat qrupu olan Xüsusi Missiya Bölməsini - Delta Forceni qurdu. İlk bölmələr 1978-ci ildə yaradıldı. İlk əməliyyatları İranda girov saxlanılan diplomatları xilas etmək tapşırığı olan Qartalın Pəncəsi əməliyyatı idi. Bu əməliyyatlardakı çatışmazlıqlar əsasında hava dəstəyi üçün 160-cı Xüsusi Əməliyyat Aviasiya Polku yaradılmışdır.
Madlen Olbrayt
Madlen Olbrayt (, əsl adı Mariya Yana Korbelova, ; ) — ABŞ-nin ilk qadın dövlət katibi, siyasətçisi.
Həyatı
Madlen Olbrayt 1937-ci ildə Çexoslovakiyanın "Praqa" şəhərində diplomat ailəsində anadan olmuşdur. Valideynləri 1941-ci ildə erkən uşaqlıq illərində, hələ Çexoslovakiyada olarkən yəhudilikdən katolikliyə keçmişdilər. Olbrayt ailəsi ilə birlikdə 1948-ci ildə Çexoslovakiyadan ABŞ-yə köçüb. Onun atası diplomat Cozef Korbel ailəsini Kolorado ştatının Denver şəhərində məskunlaşdırdı və 1957-ci ildə ABŞ vətəndaşı oldu. 1959-cu ildə "Uelsi" kollecini bitirmiş, politologiya sahəsində bakalavr dərəcəsi almışdır. 1968-ci ildə magistr dərəcəsini almışdır.1976-cı ildə isə Kolumbiya Universitetində fəlsəfə doktoru adına layiq görülmüşdür.
1978-ci ildən ABŞ Prezidenti C.Karterin hökuməti dövründə Milli Təhlükəsizlik Şurasının üzvü təyin edilmiş, 1984 və 1988-ci illərdə xarici siyasət məsələləri üzrə əlaqələndirici işləmişdir. 1982-ci ildən beynəlxalq münasibətlər üzrə professordur və Corctaun Universitetinin Xarici Siyasət Məktəbindəki "Qadınlar xarici siyasət xidmətində" proqramının direktorudur.
1989-cu ildən Milli Siyasət Mərkəzinin prezidentidir.
M.Olbrayt 1993-cü ilin fevralında Kabinetin üzvü statusunu almış və ABŞ-nin BMT-dəki daimi nümayəndəsi təyin edilmişdir.
1997-2000-ci illərdə prezident Bill Klintonun dövründə ABŞ-nin Dövlət katibi olmuşdur. Çex, polyak, rus və fransız dillərində sərbəst danışır.
Rus Arktikası Milli Parkı
Rus Arktikası — Arxangelsk vilayəti ərazisində yerləşən milli park. Yeni Torpaq arxipelaqının şimalında qərarlaşır. Milli park 15 iyun 2009-cu ildə yaradılmışdır.
Milli parkın ərazisi 1 426 000 ha, onun 632 090 ha quru, 793 910 ha ərazisi isə dəniz sahəsidir.
Parkın yaradılması və məqsədinin səbəbi
Bu regionda Şimal yarımkürrəsinin ən böyük quş bazarları və iri dəniz məməlilərinin (Morj, Ağ ayı, Qrenlandiya balinası, Tülkü, Qrenlandiya suitisi və Halqaşəkilli suiti) yerləşim yerləri vardır. Bitkilərdən mamır, şibyə və çiçəkləyən bitkilərə rast gəlinir. Parkın yaradılmasında hədəf əsrarəngiz Arktika təbiətinin qorunmasıdır.
Milli parkın ərazisi təkcə təbiəti ilə deyil həm də əraznin kəşfi ilə əlaqədar mövcud olan tarixi yerlərdə qorunur. Xüsusi ilə rus artika araşdırmaçıları Qeorqiy Yakovleviç Sedov və Vladimir Aleksandroviç Rusanov, üstəlik Villem Barensin düşərgələrini bü gündə müşahidə etmək olur. Parın ərazisi tarixən rus Pomorlarının yaşadığı ərazi olmuşdur.
Bunulada region elmi, ekoloji və turzm əhəmiyyətlidir. 2009-cu ildə Rusiyanın Hökumət başçısı Vladimir Putin nazilərə imkan daxilində öz məzuniyyətlərini parkda keçirməyi məsləhət görmüşdür.
Parkın idarə heyəti həmcinin Frans İosif Torpağı yasaqlığının nəzarətini təşkil edir. Yasaqlığın təşkili isə təbiətin kompleks şəkildə qorunması və bioloji müxtəlifliyin təminatı ilə bağlıdır.
Ageratina acevedoi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qulukənd (Məlikan)
Qulukənd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 465 nəfər yaşayır (120 ailə).
Arzu Okay
Arzu Okay — Türkiyə kino aktrisasıdır. Hazırda Fransada yaşayır ve həyat yoldaşından boşanmışdır. Arzu Okayın keçmiş həyat yoldaşından bir qız övladı vardır.
Bosniya diyarı
thumb|280px| Bosniya və Hürseqovina xəritəsində Bosniya diyarı — Bosniya və Herseqovinanın şimal-qərbində yerləşmiş tarixi vilayət. Vilayət üç çay ilə əhatələnmişdi — Sava, Una və Bras. Üstəlik həmdə Bosniya və Herseqovinanın tarixi, iqtisadi və mədəni subyekti.
Hazırda diyar ərazisi Bosniya və Herseqovinanın iki subyekti arasında bölünmüş halındadır: Serb Respublikası və Bosniya və Herseqovina Federasiyası.
Bosniya diyarının şimal-qərbi həmdə Boxaç diyarı olaraq tanınır. Bu isə eyni adlı Bixaç şəhərindən götürülmüşdür.
Əhali
Bosniya vilayətinin əhalisi (1991 il.):
Tarixi
1683–1690-ci illərdə Osmanlı imperiyası ilə Avtriya-Macarıstan imperiyası arasında baş vermiş müharibəsində Macarıstan və Sloveniya Habsburqların nəzarətinə keçmişdir. Bosniyanın şimal və qərb hissəsi "Bosniya dövləti" Habsburqlar və Osmanlılar arasında bölünür. Habsburqlar bölgəni kapitanlığa bölmüşdürlər. Hər kapitanlıq hərbi qüvvələrə sahibdir. Regionda yaşayan serb cobanlar Habsburqlar imperiyasına qarşı əsas qüvvələrə çevrilmişdir. Bu dövrdən serblər Bosniya diyarında üstünlük təşkil etmişdir. Sava, Una və Brbad çaylarının vadisi avropa ədəbiyyatında XVIII və XIX əsrlərdə Türk Xorvatiyası adlanırdı. "Kraina" adı (Diyar) türklər tərəfindən verilmiş və avtriya, italyan, alman və holland xəritəçilər tərəfindən xəritəyə salınmışdır. 1860-ci ildə bölgənin provaslav əhalisinin etirazı ilə "Türk Xorvatiyası" "Bosniya diyarı" olaraq adlandırılmışdır. Bu ad ilk dəfə xəritələrdə 1869-cu ilə aiddir. Bosniya kapitanları öz titullarını və torpaqlarını saxlamaqla bosnaklar arasında ən varlı qruplardan birinə çevrilmişdir. Diyar 1875–1878-ci illər serb hərəkatının mərkəzinə çevrilmişdir. Üsyan zamanı 150 000 insan həlak olmuşdur. Bu isə o zaman Bosniya və Herseqovinanın 1 100 000 əhalisinin 13 % təşkil edirdi.
Son yüz illikdə isə Bosniya diyarı antifaşist dirənişi ilə tanınır. Bu bölgə Yuqoslaviyanın istənilən ərazisinə nisbətdə qarışın etnik tərkibə sahib partizan qüvvələri vardı.
Bostanqum
Bostanqum — Qazaxıstanın Manqıstau vilayəti ərazisində, eyni adlı dağlardan şərqdə yerləşən qumlu vadi. Şimal-qərbdən cənub-şərqə uzunluğu 85 km, eni isə 20 km təşkil edir. Ərazisində Stıpa, saksaul, Cuzqun və digər bitkilər bitir. Ərazisindən Janaozen və Aktau şəhərlərini təmin edən su kəməri keçir. Qumluq ərazisindən qaz-neft kəməri çəkilmişdir. Səhra əsasən Təbaşir dövrünə aid suxurlardan təşkil edilmişdir.
Herman Minkovski
Herman Minkovski — Alman riyaziyyatçısı və fizikidir; həndəsəyə, ədədlər nəzəriyyəsində həndəsi üsullara, riyazi fizikaya hidrodinamikaya aid əsərlərin müəllifidir; xüsusi nisbilik nəzəriyyəsinin kinematikasının həndəsi şərhini vermişdir (Minkovski fəzası).
Həyatı
Herman Minkovski 1864-cü ildə doğulub.
1909-cu ildə vəfat edib.
Qurucan (Məlikan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,378 nəfər yaşayır (611 ailə).
Palmira rifi
thumb|250px|Palmira rifi Palmira rifi- ABŞ-nin Sakit okeanda yerləşən adası.
Kamon
280px|thumbnail|right|Yaponiya imperatorunun möhürü 280px|thumbnail|right|Tokuqava ailəsinin gerbi, dairənin içərisində üç gülxətmi yarpağı Kamon (, "evin işarəsi"), həmçinin mon ( "işarə"), monsö( "nəsil təsviri"), mondokoro — Yaponiyada ailənin və yaxud şəxsin identifikasiyasını bildirmək üçün istifadə olunan emblemdir. Yaponiyada "mon" termini ilə ümumi olaraq emblemləri adlandırırlar. Lakin kamon və mondokoro termini ilə konkret olaraq ailənin identifikasiyasını bildirirlər. Belə ki yaponlarda ailə gerbi samurayların inkişaf etdiyi dövrdə hərbi evlərin və yaxud ümumi maraqlara görə yaradılan samuray birliklərinin fərqləndirici işarəsi idi. Kamon samurayların geyimində, silahlarında, zirehində, bayrağında, məişət əşyalarında (məsələn, qablar, qılınc altlıqlarında) və digər əşyalarda təsvir olunurdu.
Tarixi
Yaponiyada olan çoxlu nəsil gerbləri qədim mənşəyə malikdir. Hesab olunur ki, ilk "mon"lar Nara dövrü (710–794) və Heyan (794–1185) dövrlərində zadəganların saray kostyumunun bir hissəsi kimi yaradılmışdır. Sonradan gerbə çevriləcək çoxsaylə naxışlar parça üzərində sadə təsvirlər idi. Bunlara əsasən, payızgülü, qlisiniya, pavlovniya (Adəm ağacı), pionlar, "yeddi ulduz", "doqquz ulduz", tomoe, xanabisi və başqa təsvirlər aid idi. Onların yaranma tarixi tam dəqiq olmasa da, Heyan dövrünün ikinci yarısında artıq bir sıra zadəgan ailələrini müəyyənləşdirməyə kömək edən çoxlu naxışlardan istifadə olunurdu. Bu təsvirlər ailə gerbi sayılan kamonlara aid edilməsə də, funksional olaraq onlara yaxın hesab edilirdi.
XII əsrdən başlayaraq monlar hərbi evlər tərəfindən istifadə olunmağa başlamışdır. "Muçu torpağı haqqında hekayə" povestində Muçu əyalətinin üsyançıları olan Minamoto-no Yöriyosi ilə Minamoto-no Yosiienin barışığından danışılır. Minamoto-no Yösieyə məxsus hərbi düşərgədəki bayraqlarda iki göyərçin təsvirinə rast gəlmək olar. Göyərçinlər yaponların müharibə tanrısı Xatimanın elçiləri sayılırdı. Bundan başqa göyərçinlə Minamoto nəslinin ailə ilahəsi sayılırdı.
Muromati dövrünün sonunda kamonların sayı o qədər artmışdır ki, artıq onların dəqiq təsnifatını vermək məcburiyyəti yaranmışdır. Gerblərin ilk təsvirlərinin təsnifatı təxminən 1510–1520-ci illərdə tərtib olunmuşdur. XVI əsrin əvvəllərində artıq bugünə qədər gəlib çatan 250-ə yaxın kamon məlum idi. Nəhəng hərbi gücə malik ailələr bir yox, bir neçə mona sahib idilər. Məsələn, Sinanodan olan Sanada ailəsinin gerbində hərbi gerb qismində 6 qəpik — rokumodzen təsvir olunmuşdur. Bu ailənin bayraq və silah-sursatlarını bəzəyirdi. Eyni zamanda ailə sülh gerbi kimi ördək təsviri olan kariqanedən istifadə edirdi. Bundan başqa həmin dövrdə ordu sayının artması və asiqaru adlanan piyadalardan geniş istifadə olunması ailələrin bayraqlarındakı mon təsvirlərinin mürəkkəbləşməsinə gətirib çıxarmışdır.
Edo dövründə isə ailə gerblərini zadəganlar, samuraylar, nindzalar, kabuki teatr aktyorları, qeyşalar, sənətkarlar, tacirlər, azad kəndlilər də istifadə edə bilərdilər. Yaponiyada klanların yaranması təkcə qan qohumlarından ibarət deyildi. Belə ki hansısa ailə düşən uşaq həmin ailə gerbinin daşıyıcısı hesab olunurdu. Daha bir fərqləndirici xüsusiyyət ondan ibarət idi ki, ailədə ancaq nəsildən nəsilə ötürülən işlə məşğul olmaq olardı. Meydzi restavrasiyasından sonra samuray təbəqəsinin süqutu başladı. Getdikcə ailə gerbi saxlamaq dəbdən düşməyə başladır. Həmin dövrdə artıq gerblərdən əsasən imperator və zadəgan ailələri istifadə edirdi.
Dizaynı
Nəsil nişanları stilləşdirilmiş güllər, bitkilər, heyvanlar, lələklər, yelpiklər və s. bu kimi təsvirləri özündə birləşdirir. Ənənəvi olaraq, kamonlar ikirəngli çalara malikdirlər. Bəzən kamonlarda sahibin peşə atributları təsvir olunur. Məsələn, qeyşanın kamonunda onların əsas atributu olan yelpik təsvirinə rast gəlmək olar.
Təsvir olunan bitkilər əsasən payızgülü, qlisiniya, pavlovniya (Adəm ağacı), pionlar, "yeddi ulduz", "doqquz ulduz", tomoe, xanabisi və başqa təsvirlər aid idi. Məsələn, pavlovniya bitkisi yapon heraldikasında çox geniş şəkildə istifadə olunur. Yaponlar bu bitkini kiri adlandırırlar. Bu bitkinin təsviri imperatorun geyimində və istifadə etdiyi əşyaları bəzəyirdi. Kamakura dövrünün sonunda bu bitki imperator ailəsinin gerbinə çevrilərək, imperator Hodayqonun dövründə payızgülündən sonra əhəmiyyətinə görə ikinci simvol sayılırdı.
Təbii ki İmperator evinin ən əsas kamonu-emblemi sarı rəngli və ikili sırada yerləşən 16 ləçəkli payızgülüdür.(baxmayaraq ki, pasport da ləçəklərin ikinci sırası təsvir olunmur) Yaponlar payızgülünü xoşbəxtlik və müdriklik simvolu hesab edirlər. Çox vaxt bu gülü günəşlə müqayisə edirlər. Bu səbəbdən qədim zamanlardan xrizontema yüksək təbəqə və hakimiyyət simvolu hesab edilir. Məhz imperator Qotoba-in (1183–1198) xrizantemaları çox sevdiyindən güllərin təsvirindən şəxsi möhüründə istifadə etmişdir. Ondan sonra hakimiyyətə gələn imperatorlar bu ənənəni davam etdirmişlər. 1871-ci ilə qədər imperator nəslinə aid olmayan heç bir şəxs kamondan istifadə edə bilməzdi.
200px|thumbnail|right|Mitsubişi şirkətinin loqotipi Yaponiyada məşhur olan ailə gerblərindən biri də Tokuqava ailəsinə məxsus 3 gülxətmi yarpağı olan kamondur. Bu kamonla əlaqədar olaraq, Kiotoda hər il 15 may tarixində keçirilən Aoy Maçuri ("Gülxətmi Festivalı")adlı ən qədimi festivallardan biri bağlıdır. Bu bayramın tarixi belə bir rəvayətlə bağlıdır: "Belə ki, qədim zamanlarda ilin 5-ci ayında tez-tez yağan leysan yağışları daşqınlara və digər fəlakətlərə səbəb olurmuş. İnsanlara məbədlərə yollanaraq tanrılardan yardım diləyərlərmiş. Nəhayət, uzun sürən dualardan sonra yağışlar bir gün dayanır. Ehtiram əlaməti olaraq, insanlar tanrılara ürək formasına malik gülxətmi bitkinin yarpaqlarını hədiyyə gətirməyə başlayırlar."
Heyan dövründə gülxətmi yarpaqlarının daşqın və zəlzələnin qarşısının alması hesab olunurdu. Bu səbəbdən Tokuqava ailəsi bu bitkini özünə kamon seçmişdir. Yalnız imperator gerbində təsvir olunan 16 ləçəkli payızgülü və Tokuqava ailəsinə məxsus gülxətmi yarpaqlarının başqa ailələr tərəfindən öz gerblərində yerləşdirilməsi qadağan edilmişdir.
Müasir dövrdə isə bəzi yerli hakimiyyət orqanları və birlikləri kamonlardan loqo və yaxud ticarət nişanı kimi istifadə edərək bu ənənənin itməməsinə çalışır. Ən çox tanınmış kamonlardan birinə misal olaraq, Mitsubişi avtomobil şirkətinin korporativ loqosunu göstərmək olar. Ad "üç ləçək" mənasını versə də, romb şəşklindədir. Korporativ məqsədlərlə istifadə olunan digər loqotip kimi məşhur soya souzunun istehsalçısı olan Kikkoman şirkətini göstərmək olar. Belə ki şirkətin loqotipində onun yaradıcısının ailə kamonu təsvir olunub. Nəhayət, musiqi alətləri və motosikl istehsalı ilə məşğul olan Yamaha şirkətinin kamonunda isə 3 kamerton Y hərfinin içərisinə doğru bağlanmışdır.
Tektonik dağ
Yer qabığının deformasiyası nəticəsində əmələ gələn dağdır. Yer qabığının deformasiyasının xarakterindən asılı olaraq dağ əmələgəlmənin 3 növü var :
Erq-Şeş
Erq-Şeş — Saxaranın qərbində olan qumlu səhra. Əlcəzairin cənub-qərbi, Malinin şimal ərazilərini əhatə edir. Erq-Şeş öz növbəsində maksimal hündürlüyü 300 m olan düzənlikdən ibarətdir. Şimalında hündürlüyü 300 m olan dyunlər, cənubda 50 metrə enir. Saura vadisində çay deltası yerləşir. İllik yağıntının miqdarı 10 mm təşkil edir. İyul ayının orta temperaturu 35 °С təşkil edir. Səhra ərazisində demək olar ki, su quyu yoxdur.
7 aprel 1942-ci ildə Erq-Meşə ekspedisiya zamanı geoloq Andrey Feofiloviç Meyendorf vəfat etmişdir.
CLISP
CLISP — Common Lisp proqamlaşdırma dilinin implimentasiyasıdır. C və Common Lisp dillərində yazılıb. Windows və Unix əməliyyat sistemlərini dəstəkləyir.
Ueyk rifi
thumb|250px|Ueyk rifi Ueyk rifi- ABŞ-nin Sakit okeanda yerləşən adası.
Bulbophyllum clavatum
Arealı
Bulbophyllum clavatum növü Maskaren adaları üçün endemik növdür.
Ageratina adenophora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tianyulong
Tianyulong — quşçanaqlılar dəstəsinə, Heterodontosauridae fəsiləsinə aid dinozavr cinsi. Onlar Yura dövründə (təxmini 130–112 milyon il əvvəl) hazırkı Asiya ərazisində yaşamışlar. Onların qalıqları Çinin Lyonin ərazisində aşkarlanmışdır. İlk dəfə Zheng və onun həmkarı ilə birlikdə 2009-cu ildə qeydə almışlar. Cinsə yalnız bir növ daxildir — T. confuciusi.
Onlar iki ayaq üzərində hərəkət edirdilər. Bu növə aid tapıntının uzunluğu 71 sm olmuşdur. Üstəlik onların üzərində olan tüklər 3,8 sm olmuşdur. Quyruq nahiyəsində isə hətta 5 sm idi.
Çin alimlərinin fikrinə görə üzəri sərt tükə bənzər örtüklə örtülü olmuşdur. Bu alimlər belə hesab edirlər ki, bunu lələklərin ilkin versiyası hesab etmək olar. Digər dünya alimləri isə bu fikirləri inkar edirlər.
TRT 4
TRT-4-ün məqsədi, müxtəlif təlim proqramları ilə uşaqların təlimlərinə dayaq olmaq, tamaşaçılara musiqimizdən nümunələr çatdırmaqdır.
TRT-4 verilişlərində orta məktəb şagirdləri ilə ali təhsil tələbələri üçün dərslər deyilir. Bundan savayı mədəniyyət, musiqi və əyləncə proqramları çatdırılır. Reklamlar da proqramlar arasında yer tutur.
TRT-4-ün yayım mərkəzi Ankara Televiziyasıdır.
Hal-hazırda TRT 4 kanalının 2008-ci ildə yayını durdurulmuş,TRT Çocuk kanalı ilə əvəz olunmuşdur.
KornShell
Korn shell (ksh) — Bell laboratoriyası tərəfindən 1980-cı illərdə yazılmış, Unix shelldir. Korn shell iki ən məşhur shell olan, Bourne shell və C shellin xüsusiyyətlərinə malikdir. Üstəlik özünə məxsus yeni xüsusiyyətlərə də malikdir.
Museyib Daşdəmirov
Museyib Daşdəmirov-papaqçı
Həyatı
Museyib Məmmədbağır oğlu 1874-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Molla yanında oxumuşdu. Əvvəl ticarətlə, sonra papaqçılıqla məşğul idi. Onun tikdiyi papaqlar, kürklər, kürdülər nəinki Qarabağda, bütün Azərbaycanda məşhur idi.
Ailəsi
Museyib əvvəlcə Fatışla, sonra Fatma Məşədi Məcid qızı Səfərova (İsmixanova) ilə ailə qurmuşdu. Yusif, Əlipaşa, Cahid adlı oğlanları, Səltənət, Əzizə, Sona, Mahirə, Rəmziyyə adlı qızları vardı.
Şeyxbaba (Məlikan)
Şeyxbaba — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 436 nəfər yaşayır (105 ailə).
Çuvaşıstan
Çuvaşıstan, Çuvaşıstan Respublikası, Çuvaşiya, Çuvaşiya Respublikası — Rusiya Federasiyası subyektlərindən biri. Paytaxtı Çeboksarı şəhəridir.
Tarixi
Çuvaşıstan ərazisi 1551-ci ildə Rus imperiyası tərəfindən işğal edilib. O dövrdən başlayaraq çar hökumətinin müstəmləkə siyasəti çuvaş xalqını acınacaqlı hala salıb. Ən məhsuldar torpaqları əllərindən alınıb və xristianlığı qəbul etməyə məcbur olmuşlar.
Coğrafiya
Respublikanın ərazisi 18.3 min kvadrat kilometrdir.
Çuvaş Respublikası Volqa-Ural regionunda yerləşir. Paytaxtı Çeboksarı şəhəridir. Rusiya Federasiyasının tərkibindədir. Rəsmi dili çuvaş və rus dilidir. Çuvaş dili türk dil ailəsinə aiddir.
Əhali
2002-ci il siyahıya almasına əsasən Çuvaşiya Respublikasının 1.313.754 nəfər əhalisi var.
Çuvaşlar fin-uqor qəbilələrinə qarışaraq digər türk dillərindən fərqlənir. Qonşu tatar və başqırdlardan fərqli olaraq çuvaşlar xristian dininə etiqad edirlər.
Rayonları
right|thumb|300px|Çuvaşıstan Respublikası
Korra əfsanəsi (III mövsüm)
Kitab 3: Dəyişiklik Korra əfsanəsi cizgi serialının üçüncü mövsümdür. O, 13 seriyadan ("fəsildən") ibarətdir.
Yayımlama
Kitab 3 2014-cü ilin iyunun 27-dən ABŞ-nin Nickelodeon kanalında yayımlanmağa başlamışdı. Lakin aşağı düşən reytinqlərinə iyulun 25-də kanal serialı 8-ci seriyada yayımlamağa kəsdi.
Tektonik göl
Çökəklik ləri tektonik proseslər nəticəsində (qraben də) əmələ gəlmiş göl dür. Məsələn: Baykal, İssık-Kul, Tanqanika, Nyasa və s.
Hiqroqraf
Hiqroqraf (hiqro+qraf) — havanın nisbi rütubətini fasiləsiz qeyd edən cihaz.
Hiqroqrafda həssas element kimi bir dəstə yağsızlaşdırılmış insan tükündən, yaxud üzvi plyonkadan istifadə edilir. Rütubətin gedişi saat mexanizmi vasitəsilə fırlanan barabana sarılmış cizgili kağız lentin üzərində qeyd olunur.
Ageratina adenophoroides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
C shell
C shell (csh və ya inkişaf etdirilmiş versiyası tcsh) — Bill Joy tərəfindən Kaliforniya_Berkli_Universitetində oxuyarkən yaradılmış, Unix shelldir. C shell istifadəçi tərəfindən daxilən edilən komandları emal edir. C shell komandaları fayldan da oxuyub, icra edə bilir.
İzakaya
thumb|250px|[[Tokionun Qotanda bölgəsində yerləşən bir izakaya.]] – Yaponiya barlarının bir növü. İrland barları, tapaslar və meyxanalar ilə müqayisə olunur. "İzakaya" sözü yapon dilində "i" (qalmaq) və "sakaya" (sake dükanı) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Bəzən izakayalara "akaçoçin" (qırmızı lampa) da deyirlər, çünki onların qabağında çox vaxt qırmızı lampalar asılır.
İzakayalar ilk dəfə Edo dövründə ortaya çıxmağa başlamışdır. İzakaya haqqında ilk beynəlxalq xəbər 1962-ci ildə verilmişdir.
İzakayalar meyxana və barlara oxşayırlar, lakin aralarında bəzi fərqlər var. İzakayalarda insanlar tatamilərdə oturub içkilərini içirlər. Bundan əlavə, bəzi izakayalar müştəriləri üçün taçi-nomi (dur-iç) stili də təklif edirlər. Bu stildə müştərilər içkilərini ayaqüstə içirlər. Müştərilərə oşibori adlı dəsmal da verilir. Oşibori qışda isti, yayda soyuq halda verilir. Menyular ya masaya qoyulur, ya da divardan asılır. Sifariş masaya gətirilir və sifarişçilər arasında bölüşdürülür.
İzakayalarda əsas 2 format geniş yayılmışdır: tabe-hoday (nə qədər yeməyi bacarırsan) və nomi-hoday (nə qədər içməyi bacarırsan). Bu formatlarda müştəri müəyyən qiymət ödəyir və müəyyən zaman limitində (2-3 saat) istədiyi qədər içki və yemək sifariş edə bilir. Adətən əvvəlcə edamame və hiyayakko, daha sonra yakitori və kara-aqe, axırda isə düyülü və ya əriştəli yemək sifariş edilir.
İzakayalarda əsasən bu içkilər təklif edilir: sake, pivə, şoçu, çuhay, şərab, viski. Əsas sifariş edilən yeməklər isə bunlardır: edamame, qoma-ae, karaaqe, kuşiyaki, salatlar, saşimi, tabesaki, tofu, hiyayakko, aqedaşi dofu, tsukemono, yakisoba, yakitori, oçazuke.
İzakayaların müxtəlif növləri var. 2000-ci illərdən etibarən kospley izakayaları populyar olmuşdur. Kospley izakayalarında işçilər kostyumlar geyinirlər, bəzən şou da təşkil edirlər. Oden verməkdə ixtisaslaşmış izakayalar isə oden-yalardır. Robatayakilərdə isə aşpaz yeməkləri sərbəst şəkildə hazırlayıb qoyur və müştərilər istədikləri yeməyi seçib götürürlər. Yakitori bişirməkdə ixtisaslaşmış izakayalar isə yakitori-ya adlanır.
İzakayalar bir çox manqa və qekiqaya mövzu olmuşdur.
Buryatiya
right|thumb|250px Buryatiya — Rusiya Federasiyası subyektlərindən biri. Rusiyanın Asiya hissəsinin cənubunda yerləşir. Sibir federal dairəsinə daxildir. Sahəsi 351,3 min km². Əhalisi 972 134 min (2010). Paytaxtı Ulan-Ude şəhəridir. 21 rayonu, 6 şəhəri, 21 şəhər tipli qəsəbəsi var.
Dövlət hakimiyyəti orqanları
Dövlət hakimiyyəti orqanları sistemini Buryatiya Respublikasının Konstitusiyası (1994) müəyyən edir. Dövlət hakimiyyətini prezident, Xalq xuralı (parlament), hökumət və respublikanın konstitusiyasına uyğun yaradılan digər dövlət hakimiyyəti orqanları həyata keçirir. Respublikanın başçısı və ali vəzifəli şəxsi olan prezidentə səlahiyyətləri RF Prezidentinin təqdimatı ilə Xalq xuralı verir. Xalq xuralı respublikanın ali qanunverici (nümayəndəli) orqanıdır. 66 deputatdan ibarətdir; onlar ümumi bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında, ərazi və milli nümayəndəlik nəzərə alınmaqla, gizli səsvermə yolu ilə 5 illik müddətə seçilirlər. Hökumət ali icraedici dövlət hakimiyyəti orqanıdır. Hökumətin sədri respublika prezidentidir.
Coğrafiya
left|thumb|Buryat [[şamanı. Baykal gölü. Olxon adası]] Buryatiya dağlıq ölkədir. Düzən sahələr azdır və onlar təqribən 455–700 metr hündürlükdədir. Relyefində səthi intensiv parçalanmış, yastı zirvəli qaymalı dağlar üstünlük təşkil edir; yüksəkdağlıqda ara-sıra Alp relyef formaları intişar tapmışdır. Ölkənin qərbini Şərqi Sayanın yüksək zirvələri (Munku-Sardık d., 3491 m, Buryatiyanın ən yüksək nöqtəsi), yastıdağlıqları və platoları, Baykal gölünün cənub və şərq sahillərini Hamar Daban, Ulan Burqası, İkat, Barquzin silsilələri, şimalını Stanovoy yaylasının Yuxarı Anqara, Şimali Muya və Cənubi Muya silsilələri, şərqini geniş Vitim yastıdağlığı tutur. Dağ sistemləri hüdudlarında geniş dağarası çökəkliklər (o cümlədən Barquzin çuxuru) yayılmışdır. Buryatiya ərazisinin təqribən 90%-i çoxillik donuşluq süxurlarından ibarətdir. Hamar Daban silsiləsində, Şərqi Sayan dağlarında və Vitim yastı dağlığında karst intişar tapmışdır.
Geoloji quruluşu
Geoloji cəhətdən Buryatiyanın ərazisi Ural-Oxot mütəhərrik qurşağının şərq hissəsində yerləşir. Ölkənin mərkəzi və şimal rayonları Son Proterozoyun (Baykal) Baykal-Patom qırışıqlıq vilayətinə, cənub-qərb və cənub-şərq kənarları isə Erkən Paleozoyun (Salair) qırışıqlıq sistemlərinə aiddir. Daxili rayonlarda Erkən Kembriyəqədər yaşlı qaymalar, Son Proterozoy, Paleozoy və Mezozoy yaşlı törəmə çökəkliklər var. Baykalarxasında Paleozoy qranitoidləri geniş ərazini tutur. Fanerozoyda Buryatiyanın mərkəzi və cənub rayonlarında tektonik-maqmatik aktivləşmə, Kaynozoyda ölkə ərazisində dağəmələgəlmə və riftogenez prosesləri güclənmişdir. Ərazi üçün yüksək seysmiklik xarakterikdir. Tez-tez zəlzələlər (10–11 bala qədər) baş verir.
Faydalı qazıntıları
Qurğuşun, sink, molibden, volfram (ehtiyatına görə dünyada 2-ci yerdədir), platin, uran filizləri, qızıl (səpinti və köklü yataqlarda), nefrit, flüorit, asbest, fosforit, kvarsit, apatit, qrafit, xalsedon, təbii tikinti materialları, daş kömür, qonur kömür, torf, yanar şistlər, termal sular və s.
İqlimi
İqlimi kəskin kontinentaldır. Qışı uzun və sərtdir. Orta temperatur yanvarda – 20, –30 °C-dir. Yayı qısa və istidir. İyulun orta temperaturu 8–19 °C-dir. İllik yağıntı 250–500 mm-dir (dağlarda 1000 mm-dək).
Daxili suları
Buryatiyada ümumi uzunlu]u təqribən 125 min km olan 25 mindən çox çay var. Çoxu Yenisey və Lena hövzəsinə aiddir. Bir neçə çay (Selenqa, Barquzin və s.) Baykal gölünə tökülür. Ən böyük çayı Vitimdir (Lena çayının sağ qolu). Çaylar, əsasən, yağış suları ilə qidalanır. Ölkə ərazisində ümumi sah. 2,8 min km²-dən çox olan təqribən 34 min göl var. Ən böyük gölu Baykaldır (gölün çox hissəsi Buryatiya ərazisindədir). Dağarası çuxurlarda termokarst və çaylaq gölləri, dağlarda buzlaq gölləri üstünlük təşkil edir; 40-dan çox su anbarı var.
Torpaqlar, bitki örtüyü və heyvanlar aləmi.
thumb|Cənubi Buryatiya
Şimalda, qərbdə və cənub-şərqdə Buryatiya ərazisinin 85%-ini podzollu, yarımqonur və bəzən çimli torpaqlarda bitən, əsasən, Dauriya və Sibir qaraşamından ibarət dağ-tayqa meşələri tutur. Buryatiyanın mərkəzi hissəsində tünd-boz meşə və yuyulmuş qaratorpaqlarda meşə-çöllər, cənubda qara torpaqlarda taxıl bitkili-müxtəlifotlu bozqırlar, çuxurlarda şabalıdı torpaqlarda taxıl bitkili, quru bozqırlar üstünlük təşkil edir. Dağlarda yüksəklik qurşaqlığı müşahidə olunur. Şərqi Sayan silsiləsində alçaqdağlıqda bitən şam-qaraşam meşələri 800 m yüksəklikdə tayqa qaraşamı, 1600–1800 m yüksəklikdən başlayaraq alçaqboylu Sibir şamı, sidr və sərili sidr cəngəllikləri, girdəyarpaq tozağacı və qızılağaclıqdan ibarət seyrək meşəliklər, 1900 –2000 m-dən yuxarıda cırtdan tozağacı, kolcuqlu, mamırlı-şibyəli tundra və irikəltənli səpintili holslar ilə əvəz olunur. Baykal gölünü dövrəyə alan külək tutan rütubətli yamaclarda sidr sərilisi qurşağı ilə əvəz olunan tünd iynəyarpaqlı sidr-ağşam və küknar-sidr-ağşam ağacları bitən tayqa, 1700–1800 m yüksəklikdən başlayaraq dağ tundraları yayılmışdır. left|thumb|Baykal [[suitisi]]
Stanovoy yaylasında alçaqdağlıqda qaraşam meşələri, 1200 m-dən yuxarıda qaraşam seyrək meşəliyi, yüksəkdağlıqda dağ-tundra bitkiliyi inkişaf etmişdir. Vitim yastıdağlığı üçün dağətəyi qaraşam və otlu-mərcangiləli şam meşələri, kol tozağacından və Dauriya rododendronundan ibarət meşəaltısı olan ortadağlıq qaraşam meşələri səciyyəvidir. Buryatiyanın cənubunda 600–700 m yüksəklikdə dağətəyi çöllər, əsasən, şam və qaraşam-tozağacı bitən meşə-çöllər ilə əvəzlənir; yuxarılarda qaraşam-şam, şam və qaraşam meşələri inkişaf etmişdir; 1800 m yüksəklikdən başlayaraq holslar yayılmışdır. Buryatiyatiyanın meşələrində canavar, qonur ayı, dələ, meşə safsarı, Sibir safsarı, samur, qaban, sığır, izyubr, cüyür, dovşan, sincab, bonazi tetrası, Sibir xoruzu; meşə çöl və çöldə boz tülkü, sünbülqıran, marmot və s., çaylarda çökə, taymen, qızıl xallı balıq, xarius və s. yaşayır.
Buryatiya ərazisinin böyük hissəsində ekoloji vəziyyət orta kəskin, Baykal gölü yaxınlığındakı rayonlarda kəskin və çox kəskindir. Atmosferə atılan çirkləndirici maddələrin miqdarı 86 min t, suburaxıcı 395 mln. m³-dir (2003). Faydalı qazıntılar çıxarılan rayonlarda, o cümlədən Baykal-Amur magistralı zonasında landşaftlar çox pozulmuşdur. Respublikanın kənd təsərrüfatı yerlərinin 50%-ə dək torpaqları eroziyaya və deflyasiyaya məruz qalmışdır.
Tarix
E.ə. 3 əsr – eramızın 1 əsrində indiki Buryatiya ərazisi hun dövlətinin tərkibinə daxil idi. Hunlar tərəfindən ixtisaslaşmış sənətkarlıq və əkinçilik məskənləri (Durenı, Enxor) salınmış, qalalar (İvolqa arxeoloji kompleksi, Bayan-Unger), zadəganların əzəmətli dəfn yerləri (Qarağac yarğanı) tikilmişdir. Yerli əhalinin sonrakı dövrə aid mədəniyyət abidələri aşkar edilməmişdir. VI əsrdə regionun qərbində Kurumçi mədəniyyəti, şərqində isə Darasun mədəniyyəti meydana gəlmişdi. Cənubda VIII–IX əsrlərdə uyğurlar məskunlaşmışdılar. IX–X əsrlərdə burada Xoyseqor mədəniyyəti yayılmışdı. XIII əsrin əvvəllərində Baykalətrafı tayfalar Monqol imperiyasının tərkibinə qatılmış və Çingiz xanın hərbi ekspansiyasında iştirak etmişdilər. XIII–XIV əsrlərin abidələri Sayantuy mədəniyyətinə aiddir. Bu mədəniyyətin Orta Asiya faktoriyaları (Temnik, Barquzin) və Yuan dövrünə aid monqol malikanələri (Sutay, Narsatuy) məlumdur. Monqol imperiyasının parçalanmasından sonra Baykalönü və Baykalarxası tayfaları monqol xanlarının nəzarəti altında qalırdılar. XVII əsrdə indiki Buryatiya ərazisində buddizm yayıldı (ilk iri məbədlər XVIII əsrin ortaları – 2-ci yarısın da meydana gəldi). XVII əsrin əvvəllərində P.İ. Beketov, M. Perfilyev, D. Firsov və başqalarının komandanlığı altında ilk rus kazak dəstələri regiona soxuldular. Kazakların irəliləməsi ətrafında rus kəndlilərinin məskunlaşdıqları qalaların tikintisi ilə müşayiət olunurdu: Baykalönüdə – Bratsk (1631), Balaqansk (1654), İrkutsk (1661), Baykal arxasında – Barquzin (1648), Selenginsk (1665), Udinsk (1670-ci illər). XVII əsrin ortalarında qərbi buryatların, XVII əsrin 2-ci yarısında Baykalarxası buryatlarının Rusiya dövlətinə birləşdirilməsi başa çatdı. Bu birləşdirmə Rusiya ilə Çin arasında bağlanan Nerçinsk müqaviləsində (1689) təsbit olundu.
Rusiyada Vətəndaş müharibəsi (1917– 22) dövründə indiki Buryatiya ərazisi Yaponiya və Amerika qoşunları tərəfindən dəstəklənən ataman Q.M. Semyonovun qoşunlarının nəzarəti altında idi (1918–20). Semyonov Çita şəhərində Müstəqil Monqol-Buryat Respublikasının hökumətini təşkil etdi. Qırmızı ordu bölmələrinin hücumu (1919–20), həmçinin Çita əməliyyatları (1920) gedişində indiki Buryatiya ərazisi qırmızı ordu hissələri tərəfindən tutuldu. 1921 il aprelin 21-də UŞR-in Baykalarxası quberniyanın da Buryat-Monqol MV (mərkəzi Verxneudinsk ş.) təşkil edildi. 1922 il yanvarın 9-da RSFSR-in İrkutsk quberniyasının cənub-şərq hissəsində və UŞR-in Baykal arxası quberniyasının ucqar qərbində Monqol- Buryat MV (mərkəzi İrkutsk ş.) yaradıldı. 1923 il mayın 30-da Buryat-Monqol MV və Monqol-Buryat MV Buryat-Monqol MSSR-də (mərkəzi Verxneudinsk, 1934 ildən Ulan-Ude) birləşdirildi. 1930–36 illərdə Buryat-Monqol MSSR Şərqi Sibir diyarının tərkibinə daxil idi. 1937 il sentyabrın 26-da SSRİ MİK-in qərarı ilə Buryat-Monqol MSSR-in tərkibindən ərazilərin bir hissəsi ayrıldı. Respublikanın Aqa və Ulan-Onon aymaklarından Çita vilayətinin tərkibində Aqa Buryat-Monqol milli mahalı, Alarsk, Boxansk və Exirit-Bulaqat aymaklarından isə İrkutsk vilayətinin tərkibində Ust-Orda Buryat-Monqol milli mahalı yaradıldı. 1958 il iyulun 7-də Buryat-Monqol MSSR-in adı dəyişdirilərək Buryat MSSR oldu. 1990 il oktyabrın 9-da Buryat MSSR Ali Sovetnin sessiyasında dövlət müstəqilliyi haqqında Bəyannamə qəbul edildi, respublika isə Buryat SSR adlandırıldı. 1992 il martın 27-də indiki adı qəbul edildi.
Əhali
thumb|Rus-Buryat məktəbi. 1885-ci il
Buryatiya əhalisinin əsas hissəsini ruslar (64,9%; 2010) təşkil edir. Buryatlar – 29,5%, soyotlar – 0,4%, evenklər – 0,3%-dir. Digər qruplardan ukraynalılar (0,7%), tatarlar (0,7%), ermənilər (0,2%), almanlar (0,1%) yaşayırlar. Ölüm səviyyəsi 1000 nəfərə 11,8, doğum səviyyəsi 1000 nəfərə 17,6 nəfərdir (2013). Gözlənilən orta ömür müddəti 66,8 ildir (2012).1996-cı ildən əhalinin sabit miqrasiya axını (10 min nəfərə 38 nəfər) səciyyəvidir, ən yüksək həddi 1997–2001-ci illərdə (10 min nəfərə 46 nəfər) qeydə alınmışdır. Əhalinin orta sıxlığı 1 km²-də 2,8 nəfərdir. Respublikanın mərkəzi və cənub hissəsi, xüsusilə Selenqa çayı və onun qolları boyu əhali daha sıx (1 km²-də 8 nəfər) məskunlaşmışdır. Şəhər əhalisi 59%-dir (2013; 1959-cu ildə 41%; 1989-cu ildə 61,6%; 2005-ci ildə 57%). Buryatiya əhalisinin 36%-indən çoxu və bütün şəhər əhalisinin 62%-dən çoxu Ulan-Ude şəhərində yaşayır (421,4 min nəfər; 2014). Digər iri şəhərləri (min nəfər): Severobaykalsk (24,2), Qusinoozyorsk (23,4), Kyaxta (20), Zakamensk (11,4). Dindarların ək səriyyəti buddist və xristiandır; yəhudi və müsəlman icmaları da var.
İqtisadiyyat
Buryatiya Şərqi Sibir iqtisadi rayonuna daxildir. Sənaye məhsullarının həcmi dəyərinə görə kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmindən 3,8 dəfə çoxdur. Rusiya iqtisadiyyatında qızıl (Rusiya üzrə hasilatın təqr. 6%-i), helikopter, metal konstruksiyalar, elektrik mühərrikləri, həmçinin yun parça (Rusiya üzrə istehsalın 5%-indən çoxu) istehsalı ilə fərqlənir. Məcmu regional məhsulun (həcmi 154678 mln. rubl, adambaşına 159221 rubldur) strukturunda (2011, %) sənaye 22,1, qeyri-bazar xidmətləri 21,1, nəqliyyat və rabitə 19,1, ticarət, əmtəə və xidmətlərin satışı üzrə kommersiya fəaliyyəti 12,4, k.t. 5,9, tikinti 7,1, digər sahələr 12,3 təşkil edir.
İqtisadi fəal əhali 419,3 min nəfərdir (2012), onlardan 61,6%-i iqtisadiyyatda çalışır. Məşğulluğun sahəvi strukturunda sənaye 18,2, təhsil 13,5, ticarət və ictimai iaşə 13,4, k.t. 10,4, səhiyyə 8,4, nəql. 7,4, tikinti 5,5, rabitə 1,6, meşə təsərrüfatı 1,3% təşkil edir. İşsizliyin səviyyəsi 7,9%-dir (2012). Bir ayda adambaşına düşən gəlir 17,1 min rubldur (2012); əhalinin 18,8%-inin gəliri yaşayış minimumundan aşağıdır.
Sənaye
left|thumb|[[Qusinoozyorsk SES]]
Şeyxülislam (Məlikan)
Şeyxülislam — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Buryatiya
Sənaye
Buryatiyanın sənaye məhsullarının həcmi 19,7 mlrd. rubldur (2013). Sənaye istehsalının sahəvi strukturunda maşınqayırma və metal emalı 39%, elektrik enerjisi 26,5%, əlvan metallurgiya 11,6%, yeyinti sənayesi 8,2%, meşə, ağac emalı və sellüloz-kağız 6%, yanacaq 3,1%, tikinti materialları sənayesi 2,3%, yüngül sənaye 1,7% təşkil edir. Buryatiya təsərrüfatının strukturu və ərazi üzrə təşkili ölkənin iqtisadi-coğrafi mövqeyinin özünəməxsusluğu və öz mineral-xammal (faydalı qazıntıların hasili) bazası əsasında formalaşmışdır. Daş kömür çıxarılır (Saqan-Nur qəsəbəsi yaxınlığında, Çita vilayəti ilə sərhəddəki Olon-Şibir və Nikol yataqları); hasilatın təqribən 90%-i Şərqi Sibirdəki ən iri və perspektivli “Tuqnuy” kəsilişində (Olon-Şibir yatağı) həyata keçirilir.
Şeyxülislam (Məlikan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 374 nəfər yaşayır (114 ailə).
Buryatiya
Sənaye
Regionun elektrik enerjisinə tələbatı 55% ödənilir, bununla yanaşı, Buryatiya Monqolustana elektrik enerjisi ixrac edir. Respublikada elektrik enerjisi və istiliyin, demək olar, 100%-i İES-lərdə istehsal olunur (əsasları – Qusinoozyorsk DRES-i, Ulan-Ude İEM-1). Səpinti və filiz qızılı (“Buryatzoloto” – qızıl hasil edən aparıcı təşkilat), kvarsit (Baykalətrafı rayonunda Çeremşansk yatağı) hasil olunur; kvars xammalının əsas istehlakçısı “İrkutsk alüminium zavodu”dur. Ozyornoye və Xolodninskoye sink-qurğuşun yataqlarının sənaye mənimsənilməsinə başlanılmışdır. Aparıcı sənaye sahələri maşınqayırma və metal emalıdır. Əsas müəssisələri: Ulan-Ude təyyarə zavodu (Su-25, Su-39 təyyarələrinin müxtəlif modifikasiyaları, həmçinin çoxtəyinatlı (Mi-8T, Mi-171) və döyüş (Mi-171Ş) helikopterləri; helikopterlərin 1/2-dən çoxu ixrac edilir).
“Ulan-Udestalmost” (avtomobil yolu, dəmir yolu və piyada körpüləri üçün metal konstruksiyaların, bina və tikililərin polad konstruksiyalarının, elektrikötürücü xətlər üçün konstruksiyaların və s. istehsalı üzrə Sibirin və Uzaq Şərqin ən böyük müəssisələrindən biridir); Ulan-Ude lokomotiv-vaqon təmiri zavodu. Dəyişkən cərəyan elektrik mühərrikləri (“Elektromaşina”), avtomatik tənzimləmə vasitələri (“Teplopribor-Komplekt”), televiziya və kompüter texnikası (Buryatiyanın “Belılebed” kompüter mərkəzi), yüngül sənaye üçün texnoloji avadanlıq, heyvandarlıq və yem istehsalı üçün maşınlar, xalq istehlakı malları və s.-in istehsalıda inkişaf etmişdir. “Baykal gəmiqayırma şirkəti” gəmi təmirindən başqa, bərə keçidləri tikintisi, taxta-şalban, kömür, mineral-tikinti yükləri, universal konteynerlər, təkərli və tırtıllı texnikanın daşınması üzrə də xidmətlər göstərir. Müəssisələrin çoxu Ulan-Udedə yerləşir.
Meşə sənayesi kompleksi respublikanın təsərrüfatında ənənəvi olaraq əhəmiyyətli yer tutur. Əsas məhsulları: emalayararlı oduncaq, taxta-şalban materialları, dəmir yolu üçün şpallar, qapı-pəncərə blokları və s. Ən iri müəssisəsi Selenginsk sellüloz-karton kombinatıdır (Rusiyada məcmu ağardılmamış sellüloz istehsalının 7%-i). Oduncağın dərindən emalı (“Les Sibiri”, Ulan-Ude), meşənin qeyri-oduncaq resurslarının, əsasən, dərman bitkilərinin (Ulan-Udedə “Ekor-Darı Sibiria” və “Baykalfarm” və s.) yığımı və emalı inkişaf etmişdir.
Tikinti materialları sənayesi müəssisələri sement, tikinti kərpici, əhəng, divar materialları, şifer istehsal edir. Yüngül sənaye parça (“Ulan-Ude zərif mahud manufakturası”), tikiş və ayaqqabı məhsulları (“Naran-Soyuz-Servis”, Ulan-Ude) istehsal edən müəssisələr ilə təmsil olunur. Yeyinti sənayesində ət-süd məhsulları istehsalı üstünlük təşkil edir. Aparıcı müəssisələri: Kabansk yağ zavodu, “Buryatmyasoprom” (Ulan-Ude), qənnadı “Amta” və makaron fabrikləri (Ulan-Ude), tər əvəz, meyvə və giləmeyvələrin emalı üzrə müasir istehsal (Biçura rayonunda “Niva”) fəaliyyət göstərir. Selenginsk sellüloz-karton kombinatının məhsulları və oduncaq Buryatiya ixracatının 40%-ini təşkil edir. Əsasən, qida və maşınqayırma məhsulları (o cümlədən Monqolustan, ABŞ, ÇXR, Ukrayna və s.-dən) idxal olunur.
Kənd təsərrüfatı
thumb|Borgoyskaya çölü. Qoyunçuluğun əsas mərkəzi
Bulbophyllum cleistogamum
(Bulbophyllum cleistogamum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Buryatiya
Kənd təsərrüfatı
Kənd təsərrüfatı məhsullarının ümumi dəyəri 13,68 mlrd. rubldur (2012). Dəyər göstəricisində heyvandarlıq məhsulları üstünlük təşkil edir. Təbii şəraitin müxtəlifliyi Buryatiyada ərazi üzrə Kənd təsərrüfatının ixtisaslaşmasını müəyyən etmişdir.Kənd təsərrüfatına yararlı ərazi 2194,4 min ha-dır, onun 32,8%-ini əkin sahələri tutur. Bitkiçilik, əsasən, heyvandarlığın tələbatını ödəyir və ölkənin şimalından başqa hər yer də inkişaf etdirilir. Dənli (əkinlərin 58,9%-i; yazlıq buğda və çovdar), yemlik (32,8%; raps, çöl noxudu, çəmən pişik quyruğu), kartof və bostan-tərəvəz bitkiləri (8,1%), dənli yem (yulaf, arpa), paxlalı (noxud) bitkilər becərilir. Kartof istehsalında Kabansk rayonu liderlik edir; ucqar şimal-şərq və qərbdən başqa, demək olar, hər yerdə tərəvəz becərilir. Bitkiçilik məhsullarının əsas növlərinin illər üzrə göstərciləri aşağıda cədvəldə göstərilib (min ton) Ətlik və südlük heyvandarlıq, qoyunçuluq və donuzçuluq kənd təsərrüfatının qabaqcıl sahəsidir. Ətlik maldarlıq ən çox ucqar qərb rayonlarında, bəzi şərq və cənub rayonlarında, südlük maldarlıq satış bazarlarına (Ulan-Ude) və digər rayonnlardakı emal müəssisələrinə yaxın yerlərdə inkişaf etmişdir. Yem çatışmazlığı səbəbindən qaramal yetişdirilməsi məhdudlaşdırılmışdır. Qoyunçuluq ənənəvi olaraq cənub rayonlarında, həmçinin şərq və şimal-şərqdə, donuzçuluq cənub rayonlarında inkişaf etmişdir.
Bulbophyllum cleistogamum
Arealı
Bulbophyllum cleistogamum növü Malayziya üçün endemik növdür.
Buryatiya
Kənd təsərrüfatı
Heyvanların ümümi sayı, min başla. Buryatiyanın şimalında maralçılıq üstünlük təşkil edir. Ənənəvi sahə atçılıqdır (80 min baş, 2013), həmçinin yakçılıq, qəfəs heyvandarlığı (gümüşü-qara tülkü və susamuru), arıçılıq və quşçuluq inkişaf etmişdir, ovçuluq geniş yayılmışdır.
TRT 3
TRT 3 — Türkiyənin televiziya kanalı.