cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2020 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
İştirakçı ölkələr
41 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2020 otuz beş ölkənin final uğrunda mübarizə apardığı iki yarımfinal mərhələsindən (birinci yarımfinalda on yeddi, ikinci yarımfinalda on səkkiz ölkə) və iyirmi altı ölkənin qalibiyyət uğrunda mübarizə apardığı final mərhələsindən təşkil olunacaqdır. "Böyük Beşlik" ölkələri (Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, İspaniya, İtaliya) və ev sahibi Niderland müsabiqənin finalında birbaşa iştirak etmək hüququ qazanacaqlar.
2-ci yarımfinal
14 may tarixində baş tutacaq yarımfinal mərhələsində 17 ölkə iştirak edəcək. Bu yarımfinalda iştirak edəcək bütün ölkələr və eyni zamanda Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya səsvermədə iştirak edəcək. ! colspan="5" | İlk hissə ! colspan="5" |İkinci yarı
Digər ölkələr
Aşağıda adları göstərilən ölkələrin fərqli səbəblərə görə Avroviziya 2020-də iştirak etməyəcəkləri təsdiqlənmişdir.
Dionisiy Perieqet
Dionisiy Perieqet — İsgəndəriyyəli qədim yunan coğrafiyaşünası.
Əsl çalağan
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Lonely Planet
Lonely Planet — (Azərbaycanca: Kimsəsiz Planet) Ermənistannın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Çarlz Renni Makintoş
Çarlz Renni Makintoş (7 iyun 1868-10 dekabr 1928)— Şotland memarı, rəssamı, dizayneri.
Həyatı
Çarlz Renni Makintoş 7 iyun 1868-ci ildə Qlazqoda doğulub. Hələ uşaq ikən Çarlz səs-küylü məclislərdən uzaq olmuşdur. O ayaq xəstəliyindən əziyyət çəkirdi və bu uşağı oturaq həyat tərzinə məcbur edirdi. Çarlz bağ güllərinə həsr olunmuş “Herbarium” adlı çoxsaylı rəsmlər silsiləsi yaratmışdır. Uşaqlıqda gördüyü güllərlə zamanla yaratdığı interyerləri bəzədi.
İlk peşə təhsilini Makintoş Qlazqodakı A. Qlenin İncəsənət məktəbində almışdır. 1885-ci ildən 1892-ci ilədək Çarlz F. Nyuberidən memarlıq dərsləri almış və memar C. Hatçensonun yanında praktika keçmişdir. 1889-cu ildə Makintoş “Honiman və Keppi” şirkətində çertyojçu olur. 1890-cu ildə o, A. Tompson tərəfindən verilmiş təqaüdü Fransa və İtaliyaya səyahət üçün istifadə eləmişdir. Onun Qlazqodakı ilk əsərləri “Qlazqo herald” (Keppi ilə birgə, 1893-cü il) redaksiyasının binası və Baroni küçəsindəki Martir ictimai məktəbinin binasından ibarətdir (1895).
Çarlz Makintoş modernin XIX əsrin sonuncu onilliyinin əvvəllərində Qlazqoda yaranmış özünəməxsus istiqamətinin başında dururdu. “Qlazqo hərəkatının” özəyini hələ tələbəlik illərindən formalaşmış və Makintoşun özündən, onun dostu Herbert Makneyr və Makdonald bacılarından (daha sonra onlar Marqaret Makintoş və Frensis Makneyr adlanmağa başladılar) ibarət “dördlər qrupu” təşkil edirdi. Bu qrup qrafikada, dekorativ-tətbiqi incəsənətdə, mebel və interyerlərinin layihələndirilməsində “Qlazqo üslubunu” yaratdı. Makintoş qrupun həm də memarlıqla ciddi məşğul olan tək üzvü idi. Özü də Makintoşun memarlıqda yaradıcılığının kökləri incəsənətin başqa sahələrindəki fəaliyyətinin mənbələrindən ciddi fərqlənirdi.
Bir memar kimi Makintoş şoyland kənd evləri ənənəsinə və orta əsrlərin şotland qəsrlərinin “baron üslubu” adlandırılan üslubuna söykənirdi, yəni ki, bu nəzrdən onu neoromantizmin tipik nümayəndəsi kimi qəbul etmək olar. Onun şəhərkənarı ev janrında bütün işləri modern incəsənətin bu istiqamətinin uğurlu və özünəməxsus təzahürüdür.
Hələ tələbə ikən Makintoş qrafikanın rutin akademik üslubdan fərqlənən yeni ifadə dilinin yaradılmasına böyük diqqət yetirirdi. Öz axtarışlarında o, modernin bir çox rəssamlarına xas yolla gedirdi. Makintoş ən müxtəlif, bəzən çox ağlasığmaz təbii formaları, məsələn, kələmin kəsilməsi zamanı yaranmış naxışı və ya mikroskop altında balıq gözünü öyrənir və şəkillərini çəkirdi. Daha sonralar o, hər hansı bir şeir və ya nəsr parçasının adətən melanxolik olan əhval-ruhiyyəsini əyri xətlərin abstrakt ahəngi ilə ifadə etməyə çalışırdı. T. Hovardın yazdığı kimi, nəticədə Makintoş “müəyyən ideyanı sırf simvolik vasitılərlə ifadə etmək bacarığını qazanır”. Sözsüz ki, onun axtarışları prerafaelitlər və onların hələflərinin yaradcılığının təsiri altında gedirdi. Buna bənzər niyyətləri Makintoşun tələbə yoldaşları – Makneyr və Makdonald bacıları da nümayiş etdirirdilər, çox güman ki, bu, “dördlər qrupunun yaradılmasını” şərtləndirmişdir. Son nəticədə “Qlazqo üslubu” onların birgə əməyi nəticəsində formalaşmışdır, amma eyni zamanda qrupun üzvlərinin yaradıcı tərzlərində müəyyən fərqlər də qalırdı.
1895-ci ildə Makintoş Parisdə Yeni incəsənət sərgisində plakatçı kimi çıxış edir. Həmin il Qlazqoda İncəsənət məktəbinin yeni binası üçün memari müsabiqə elan olunur. Müsabiqədə Makintoş qalib gəlir və nəticədə möhtəşəm memari abidə ərsəyə gəlir. Vəsait çatışmazlığı səbəbindan tikinti işləri iki mərhələyə bölünmüşdü. Birinci mərhələ (1897-1899) şimal fasadında əsas girişin qülləsinin tikilməsi ilə nəticələndi. Bundan sonra uzun çəkən fasilə mümara bütün layihəni yenidən əsaslı şəkildə işləməyə imkan verdi. Binanın hündür fasadlı və ikili işıqlı möhtəşəm kitabxanası yerləşdiyi qərb qanadı (1907-1909) artıq kamil ustanın əməyinin nəticəsi olduğundan xəbər verir. Müasir dizaynı tarixi kontekstə uyğunlaşdırmaq, binanın gərgin-ifadəli zahiri görünüşündə asketik monumentallığı və hissiyatlılığı, formaların azlığını və dekorun zənginliyini birləşdirmək bacarığı – bütün bu cəhətlər Makintoşa görkəmli rəssam şöhrəti gətirdi.
thumb|left|Qlazqoda İncəsənət məktəbi
Bina “E” hərfi formasındadır. Şəkil çəkmə studiyaları və memari emalatxanalar əsasən məktəbin şimal fasadı boyunca yerləşiblər. Başqa tədris və xidməti otaqları şərq qanadında yerləşiblər. Qərb tərəfə əsas leksiya zalı, kitabxana və bir neçə studiya baxır.
Binanın uzunluğu 75 metr, eni 28 metrdir. Binanın əsas beş mərtəbəsindən başqa, tikintinin ikinci mərhələsində əlavə olunmu və emalatxanaların yerləşdiyi çardağı da var. Şimaldan cənuba hündürlük fərqi 10 metr təşkil edir – bu, qərb fasadının eggektli vertikallığını yaratmağa imkan vermişdir. Binanın bütün hissələrində xəfif asimmetriya bütün kompozisiyaya xalq memarisinə xas gözəllik bəxş edir. Məsələn, şimal fasadında iki qıraq pəncərə başqalarından bir panel ensizdirlər.
Birinci mərtəbənin qapısı rəngli vitrajla bəzədilib. Şəkil özündə Makintoşa xas elementləri ehtiva edir – qadın sifətinə çevrilən “həyat ağacı” və qızıl gül qönçələri. Bu, üslublaşdırılmış, erotik və eyni zamanda simvolik motivlər rəssamın yaradıcı individuallığının ən müxtəlif cəhətlərini əks etdirir.
Qərb fasadının görünüşündə sərtlik ənənəvi xalq memarisinə xas asimmetriya ilə ahənglik təşkil edir. Binanın daxili quruluşunun xüsusiyyətləri xaricdən iri şüşə vitrajlarının və pəncərəsiz bötüv daş divarın təzadlı qarşı-qarşıya qoyulmasında ifadə olunmuşdur.
Makintoşun və “dördlər qrupunun” işlərinin xarakteri ümümumilikdə özünün dini-simvolik tematikası və stilistikasına görə modernin “kosmopolitik” cərəyanına aidliyi müəyyən edir. “Ar nuvonun” bu ingilis variantının xüsusiyyətləri xüsusi zəriflik və eyni zamanda sadəlik idi, bu da onu Qitə Avropasındakı cərəyanlardan fərqləndirirdi. Lakin “ar nuvonun” be, təmkinli variantı “İncəsənət və sənətkarlıq hərəkatı” rəssamlarının sıralarında dəstək tapmadı. Şotland rəssamlarının işləri 1896-cı ildə “İncəsənət və sənətkarlıq” sərgisində cəmiyyətə ilk dəfə təqdim olunanda kəskin tənqidə tutuldular. İngiltərədə belə növ sərgilərə şotlandlar üçün yolu bağlamış bu konflikt əslində modern çərçivəsində milli-romantik və kosmopolitik meyllər arasında mübarizə idi və əsrlərin qovuşmasında incəsənətdə tez-tez yaranan münaqişələrdən idi.
Sərgidə yaranmış vəziyyət barədə Mutezius yazırdı: “Əvvəllər də tez-tez olduğu kimi İngiltərə yeni ideyaların ilk dövrdə inkişafı üçün çox şey elədi lakin daha sonra onların tam həyata keçməsinə nail ola bilmirdi”. Onun fikrincə “Dördlər qrupunun” qovulması və həmin ildə də Morrisin ölümü ilə “İncəsənət və sənətkarlıq hərəkatının” mütərəqqi rolu bitmiş oldu.
Şotlandların İngiltərədə rədd edilmiş işləri Avropada coşqunluqla qarşılandılar. Artıq 1898-ci ildə modernin məşhur Almaniyalı təbliğatçısı və naşir Aleksandr Kox özünün “Tətbiqi incəsənət” jurnalında Makintoş və onun qrupu haqqında şəkilli məqalə çap edərək, onların yaradıcılığını çox yüksək qiymətləndirmişdir.
1898-1899-cu illərdə Makintoş Vudsaydda Kral xaçı kilsəsini layihələndirir. 1899-cu ildə Münhen Sessionunun sərgisində iştirak Makintoşa Avropada şöhrət gətirir. 1900-cu ildə o “Honiman və Keppi” şirkətində partnyor olur və həmin il Turində keçirilən Beynəlxalq sərgidə Şotlandiyanın pavilyonunun yaradır.
Bu zaman onun novator axtarışlarının ağırlıq mərkəzi bir qədər dəyişir – kütləvi şəhər kənarı ev tipi əvəzinə memarın novator axtarışlarına qiymət verə biləcək seçkin sifarişçi üçün evin yaradılmasına tələbat yaranır. Beləliklə modern memarisində xüsusi əhəmiyyət qazanmış xüsusi janr – “Rəssam evi” və ya “İncəsənət həvəskarları evi” tipi yaranmış oldu. Bu janrın ən yüksək inkişafı 1901-ci ildə Darmştadta keçirilmiş “İncəsənət həvəskarı üçün ev” layihə müsabiqəsinin dövrünə təsadüf edir. Burada ən yüksək mükafatlar Beyli Skott və Makintoşun layihələrinə təqdim olunmuşdur.
Bu layihədə müəllifin yaradıcı üslüubunun özünəməxsusluğu xüsusilə parlaq şəkildə öz ifadəsini tapdı. Layihənin dərc olunduğu alboma müqəddimədə Mutezius yazırdı ki, “bu binanın xarici memarisi tamamilə orijinal xarakterə malik idi və bundan əvvəl məlum olan heç nəyə bənzəmirdi”. Lakin əslində, binanın “müasir” xarici görünüşü eyni zamanda şotland xalq memarisinin ənənələrinin izlərini də saxlayırdı. O sözsüz ki, neoromantik idi, lakin eyni zamanda binanın forması elə izah olunurdu ki, onun bəzi elementləri rasionalistik memarinin beynəlxalq dilinə çox təbii şəkildə daxil oldular.
1902-ci ildə və 1903-cü ilin əvvəllərində Makintoş Olbrix ilə bir yerdə “Yeni üslub memarisi və incəsənət sənayesinin Moskva sərgisində” iştirak etmişdir. Burada da onun işləri təriflərə layiq görülmüşdür. Bu zamandan Makintoş modernin ən böyük memarları sırasına qoşulur.
O, Hill-hausu, (Helensboro, 1902-1904), İncəsənət məktəbini (1897-1909) və başqa binaları layiləndirir. Söyüdlü çay evinin (1902) sifarişçisi çay ticarəti ilə məşğul olan Qlazqolu zəngin qadın Ketrin Krenston olmuşdur. Lakin onu tək ticarət cəlb etmirdi, o eyni zamanda göstərmək istəyirdi ki, insanlar boş vaxtlarını mütləq pivə krujkası ilə deyil, həm də rahat şəraitdə bir fincan çay ilə keçirə bilərlər. Makintoş onun qarşısında qoyulmuş vəzifənin öhdəsindən parlaq şəkildə gəlmişdir.
1910-cu illərin əvvəlində Makintoşun görmə qabiliyyəti zəifləməyə başlayır. Onun son işləri iki evin yenidən qurulması, parçalar üçün bəzəklərin hazırlanması və peyzajların çəkilməsi olmuşdur. 1919-cu ildə memar Port Vendrzə (Cənubi Uelsdə) köçür.
O, 1928-ci ildə vəfat etmişdir.
Senecio quartziticolus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ağ söyüd
(Salix alba){{Taksoqutu
Təbii yayılması
İlk dəfə Avropada təsvir olunub. Avropanın hər yerində, İranda, Hindistanda, Çində, Kiçik və Orta Asiyada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 15-20 m-ə, gövdəsinin diametri 2-3 m-ə çatan, geniş çətirli, iri gövdəli ağacdır. Qabığı bozdur, budaqları gümüşü tüklüdür. Yarpaqaltlıqları хırda, gümüşü tüklü və erkən töküləndir. Yarpaq saplaqlarının uzunluğu 3-10 mm-dir, üst tərəfində vəziləri vardır. Yarpaqlarının uzunluğu 5-12 sm, eni 1-3 sm-dir. Sırğaları nazikdir, uzunluqları 3-5 sm, yarpaqları ilə eyni zamanda açılır. Erkəkcikləri 2-dir, sərbəstdir, alt tərəfi tüklüdür. Tozluqları parlaq-sarı rəngdədir. Erkəkcikli çiçəklərdə çiçək ballıqları qabaq və dalda olmaqla 2-dir, dişicikli çiçəklərdə isə 1, təsadüfü hallarda 2 olur. Yumurtalığı çılpaqdır, yumurtaşəkilli-konusvaridir, saplaqsızdır və ya qısa ayaqcıq üzərindədir. Aprel ayında çiçək açır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz, Naхçıvan, Lənkaran, Kür-Araz ovalığı və Alazan-Əyriçay vadisində orta dağ qurşağına qədər olan sahələrdə əkilir.
İstifadəsi
Abşeronda özəl həyətyanı sahələrdə yaşıllaşdırmada istifadə edilir.
Yeddisu
thumb|Yeddisu Yeddisu — Əski türkcə Жетысу, Джети-суу (Жетисуу) — Orta Asiyada qədim vilayət, şəhər. Ruslar buranı Semireçiye adlandırırlar.
Tarixi
Yeddisu-Şərqi Türküstanda iri vilayət. Qazaxıstanın cənub-şərq əraziləri Jeti Su torpaqlarıdır. Bu yeddi çay hansılardır? Maraqlıdır ki, hər bir mənbədə bununla bağlı müxtəlifliklər vardır: İle, Şu, Aqsu, Qaratal, Lepsi, Tentek, Köksu. Bəzi ensiklopediyalarda isə bu çayların bəzilərinin yerinə Biyen, Basqan, Sarqand göstərilir. Əslində çaylar daha çoxdur. Məsələn, İle çayının qollarını nəzərdən keçirək; təkcə bu çayın sol qolları Şarın, Şelek, Türgen, Esik, Talğar, Qaskelen çayları. Yeddi Su torpaqları böyük yeddi çaylar hövzəsini əhatə etdiyindən Jeti Su (Yeddi su) adlanmışdır. Bu çaylar Tyan Şandan başlayıb Balxaş gölünə tökülür. Vilayət həmçinin Balxaş, Isıq Köl, Ala Köl, Sasıq Köl göllərilə də zəngindir. Yeddi Su Türküstanın qədim mədəni ərazilərindən biridir. Eramızdan əvvəl I minillikdə burada Saklar yaşamışlar. İndi Yeddi Su ərazisində qayalıqlarda Saklıların çəkdikləri maral, qaban, bəbir, dəvə, keçi rəsmləri qalmışdır. Sakların Esik kurqanından tapıntıları dünyaya bəllidir. Burada dəfn olunmuş Cakın fövqəladə səviyyədə yetkin olan geyimi onların mədəni inkişafının göstəricisi sayıla bilər. Bu adamın paltarının üstündə 4 min yüksək sənət nümunəsi sayılacaq təkcə element - qızıl düymə, pilək, nişan, sancaq, qarmaq və s. Bəzəklər vardır. Kurqan öz tarixi etibarı ilə eramızdan əvvəlki VI-V əsrlərə aid olmaqla bu gün də elm aləmini heyrətlərdə saxlamaqdadır. Bir də Yeddi Suyun qədim sakinlərindən biri Usunlar idi, amma çox döyüşkən xalq olsalar da Hun miqrasiyası nəticəsində ərazicə səpələnib yayılmışlar. Qərbi Türk xaqanlığı eramızın VI əsrində məhz burada yaranıb çiçəklənmişdi. Qədim türklərin göyün 12 bürcü və ilin 12 ayının sayına görə illəri heyvanların adı ilə adlandırması ənənəsi burada yaranmışdı. Bu dövrü təqvimi Mahmud Kaşqari "Türklərin 12 ili" adlandırmışdı. VIII əsrdə isə burada Türkeş və Qarluqlar dövləti qurulmuşdur. X əsrdə Yeddi Suda Qaraxanilər dövləti yaranmış, tərəqqi etmişdi. Yeddi Suya ekspedisiyalar təşkil edən rusları ilk növbədə mədənlər maraqlandırırdı. XVIII əsrin ikinci yarısında rus alimləri Yeddi Suya ayaq basdı. Yeddi Su torpaqları olan Zaysan, Tarbağatay, Qaratay və Balxaş diyarlarını öyrənməyə girişdilər. Bu səyahətçilər sırasında Prjevalski də var idi. О böyük ekspedisiyaya rəhbərlik edirdi. Yeddi Sudan sonra Tibetə getməli idi. Lakin Qaraköldə əcəl onu haqladı (1888). Öz arzusuna görə onu İssuk Kulun sahilində dəfn etdilər, Karakol şəhərini isə onun xatirəsinə Prjevalski adlandırdılar. Rusların Yeddi Su torpaqlarının əməli istilası tarixi XIX əsrin ortalarına təsadüf edir. Bu diyar rusların idarəsinə keçdikdən sonra 1867-ci ildə adı dəyişdirilərək (Daha doğrusu, türk sözü Yeddi Su (Jeti Su) ruscaya tərcümə edildi) Semireçye qoyuldu. Bu ada Türkiyə ərazisində (Bin gölün Yedi Su ilçəsi) də rast gəlinir. Ruslarla bərabər daha çox hərbi kazak ailələri bu yeni istila torpaqlarına köçürülmüş və burada Semireçye Kazak qoşunu təşkil olunmuşdu. Kazaklar Qırğızıstan və Qazaxıstanda müstəmləkəçilik siyasətinin dayaqı olmaqla bütövlükdə Türküstanın istila olunmasında böyük rol oynamışlar.
Paroza evkalipti
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Avstraliyadır. Aralıq dənizi sahillərində geniş ərazilərdə becərilir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 15–18 m-ə çatan, sıx çətirli ağacdır. Gövdəsinin qabığı boz-qonur rənglidir. Təzə yarpaqları açıq yaşıl rəngli, parlaq, yaşlandıqca əyilmiş formalı, tünd və ya açıq yaşıl rəngdə olur. Birevli bitkidir. Avqust-sentyabr aylarında çiçəkləyir. Meyvəsi qutucuqdur.
Ekologiyası
Abşeronun iqlim şəraitinə davamlı olub, işıqsevən bitkidir. Yaşadığı mühitdən, iqlim-torpaq şəraitindən, dəniz səviyyəsindən, yerləşmə hündürlüyündən asılı olaraq bitkinin böyüməsi və inkişaf fazaları bir-birindən fərqlənir.
Azərbaycanda yayılması
Abşeronda Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahələrində 1967-ci ildən introduksiya olunmuşdur. Bir çox bölgələrdə mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Yarpaqların tərkibində efiryağı vardır. Yaşıllaşdırmada istifadə üçün yararlıdır.
Salavat Yulayev
Salavat Yulayev (Салауат Юлай улы; 16 iyun 1754  — 26 sentyabr 1800 ) — başqırd xalq qəhrəmanı və el şairi.
Həyatı
Salavat Yulayev 16 iyun 1754-cü ildə anadan olmuşdu. Şeytan-Kuday kəndində yaşam sürən tarxan ailəsindən idi.
Salavat Yulayev 26 sentyabr 1800-cü ildə vəfat edib.
Pisiyli şorangə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası, BMK - Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankının tərkibinə daxil olan yardımçı təşkilat. Bank, 1956-cı ildə yaradılmışdır və əsas məqsədi, inkişaf etməkdə olan dövlətlərin özəl sektoruna, xüsusilə də mənfəət əldə edən müəssisələrə kreditlər formasında (BMK ümumi vəsaitinin 74%) kapital qoyuluşunu nəzərdə tuturdu. BKM-nin maliyyəsinin digər 26%-i, səhmdar kapitallarda iştirak üçün nəzərdə tutulmuşdur.
1956-cı ildə yaradılan Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyasının hazırda 184 üzvü var. 1973-cü ildə bu təşkilata 100 ölkə daxil idi. BKM heç bir dövlət təminatı tələb etmir, lakin bu təşkilatdan kredit almaq üçün əsas şərt maliyyələşdirilən layihənin 50%-nin yerli və ya xarici özəl kapital hesabına ödənilməsidir. Kreditlərin verilmə tarixi 5 ildən 15 ilədək nəzərdə tutulur. Faizlər illik 5-10% təşkil edir.
Bu təşkilata üzv olmaq üçün əvvəlcə BYİB-ə üzv olmaq lazımdır. BMK-nin kredit portfelinin həcmi 21,6 milyard dollara bərabərdir ki, onun da 6,5 milyard dolları sindikativ borclar şəklində təqdim edilmişdir. 2002-ci ildə 75 ölkənin 204 şirkətinə 3 milyard dollar həcmində kredit verilib. Təşkilatın maliyyə mənbəyini üzvlük kapitalı, kapital bazarında borclanma vı BYİB-dən alınan vəsaitlər təşkil edir.
Kan-i-Qut mağarası
Kan-i-Qut (Kaniqut və ya Kani-Qut) — Qırğızstanda karst mağarası. Mağara Camal-Çul tirəsinin cənub yamacında, Batken vilayətində, Samarkandık qışlağının 18 km-də yerləşir. Mağara haqqında geniş məlumat artıq X—XI əsrlərdə məlum idi. Məhs bu dövrlərdə mağara ərazisində gümüş və digər qiymətli daşlar əldə etmək üçün qazıntılar aparılmışdır. Sonradan bu ərazi unudulmuş və «Məhf edilmiş filiz» adlandırılmış.
Stefani Qrappelli
Stefani Qrappelli (26 yanvar 1908-1 dekabr 1997) — cazmen.
Həyatı
Stefani Qrappelli 26 yanvar 1908-ci ildə Parisdə anadan olmuş, 1 dekabr 1997-ci ildə elə həmin şəhərdə vəfat etmişdir. Ən məşhur caz skripkaçılarından biri olmuş Stefani Qrappellinin davamlı yaradığılı və heyranedici ifası skripkanın caz aləti statusu qazanması üçün çox iş görmüşdür.
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası
Tarixi
BYİB-in törəmə təşkilatı olan BMK-nın əsasə, XX yüzilliyin 50-ci illərində qoyulmuşdur. Milli azadlıq hərəkatlarının gedişində istiqlaliyyət qazanmış ölkələrə maliyyə yardımları vasitəsilə, həmin ölkələrdə xarici kapitalın mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışan ABŞ hökuməti bu məqsədlə, 1950-ci ilin martında, prezidentə hazırladığı məruzədə qeyd edirdi ki, ABŞ-dən xüsusi kapitalın inkişaf etməkdə olan ölkələrə axını ikiqat və ya üçqat artırılmalıdır, bu geridə qalmış ölkələrin iqtisadiyyatının yüksəldilməsinə həlledici təkan verə bilər. Şübhəsiz, "soyuq müharibə" şəraitində "üçüncü dünya" ölkələrinə belə kapital axınının nəzərdə tutulması, dönyada gedən geosiyasi mübarizə ilə sıx bağlı idi. Lakin, yeni beynəlxalq təşkilatda ABŞ-nin mövqelərinin nə dərəcədə möhkəm olması məsələsi ABŞ diplomatlarını ciddi narahat etdiyi üçün başlamış danışıqlar bir neçə il uzandı.
Stefani Qrappelli
Həyatı
Onu da qeyd edək ki, Stefani Qrappelli həm skripkada, həm də fortepianoda çalmağı müstəqil öyrənmiş, sonra isə – 1924-1928-ci illərdə Paris konservatoriyasında musiqi biliklərinə yiyələnmişdir. 1933-cü ildə gitaraçı Canqo Reynhardt ilə görüşənə qədər Qrappelli yalnız kinoteatrlarda və rəqs orkestrlərinin heyətində çıxış edirdi. "Hot Club"un rəhbəri Pyer Nurri simli orkestr yaratmaq ideyasını irəli sürəndə bu təklif onların ürəyindən oldu. Beləliklə, The Quintet of the Hot Club of France (skripka, üç akustik gitara və bas) yarandı. Ultraphone, Decca i HMV studiyalarının silsilə yazıları sayəsində bu kollektiv qısa müddətdə beynəlxalq miqyasda məşhurlaşdı.
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası
Tarixi
1955-ci ilin iyununda BYİB-in İstanbul sammitində, Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyasının yaradılması haqqında qərar qəbul edildi. Nəzərdə tutulurdu ki, bu təşkilat BYİB-in yardımçı təşkilatı olmalıdır. BMK-nın orqanları 1956-cı ilin iyunundan etibarən yaradılmağa başladı. Digər bank qruplarından fərqli olaraq, BMK başlıca diqqətini sənayeyə yönəltmişdir.
Kan-i-Qut mağarası
Kan-i-Qut haqqında ilk məlumatlara İbn Sinanın yazılarında rast gəlinir. O yazmış: « Dünyanın hər yerindən toplanılmış qızıl və digər ziynət əşyaları qoruyub saxlamaq çətin idi. Bu səbəbdən Mavəraünnəhr ölkəsində, dağlar arasında yerləşən İsfərə şəhərində Qut adlı yerdə sərvət gizlədilmiş və lənətlənmişdir».
Stefani Qrappelli
Həyatı
1939-cu ildə İkinci Dünya müharibəsi başlayanda bu kvintet parçalandı. Qrappelli Londonda qaldı, Reynhart isə Fransaya qayıtdı. Az sonra Qrappelli gənc pianoçu Corc Şirinqlə yeni benddə tanış oldu və müharibə qurtarana qədər həmin kollektivdə işlədi.
Kan-i-Qut mağarası
Quruluşu
Mağara bir-neçə girişə malikdir. Əsas giriş quru Zankur çay yatağından bir az yuxarıda yerləşir. İkinci giriş birincidən 1 km aralı yerləşir. İki giriş arasında hündürlük fərqi 60 metrdir. Bunlardan başqa iki pəncərə-giriş mövcuddur: İşıqlı qapı və İşıqlı pəncərə. Bunlar da mağara girişləri hesab olunur. Ərazidə iki süni giriş mövcuddur. Mağara ətrafında 30 və 60 metr dərinliyində olan şaxta quyusu mövcuddur. Mağara yerləşdiyi ərazi seysmik cəhətdən fəaldır. Mağara daxilində müxtəlif kristallik formalara rast gəlinir (karbotanlar, kalsit, araqonit, gips və s.). Ölçüsü 6 metrə yaxın olan nəhəng gips "lüsturlar" diqqəti cəlb edir.
Stefani Qrappelli
Həyatı
1946-cı ildə Qrappelli və Reynhardt ilk dəfə birləşməyə cəhd göstərdi. Lakin bu sənətçilərin çoxsaylı birgə lent yazıları olmasına baxmayaraq onlar heç vaxt birlikdə daimi işləməmişlər. 50-60-cı illərdə Qrappeli Avropada çoxsaylı klublarda çıxış etdiyinə baxmayaraq ABŞ-də onu tanıyanlar az idi. 70-ci illərin əvvəllərində isə o, müntəzəm olaraq dünyanın ən müxtəlif ölkələrinə səfərlər etməyə başlamışdı. Həyatının lap son vaxtlarına qədər fəallığı ilə seçilən Qrappelli hətta 89 yaşında da sənətin zirvəsində idi.
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası
Məqsədi
BMK-nın əsas məqsədi, özəl sektorun inkişafına yardım edilməsidir. Bu məqsədi həyata keçirmək üçün, BMK üzv ölkələrdə investisiya qoyuluşu və xarici kapital axınının həyata keçirilməsinə yardım olur və nəticədə bu ölkələrdə iqtisadi inkişaf müşahidə edilir. Kapital və kredit qouyuluşu bir qayda olaraq inkişaf etməkdə olan ölkələrə yönəldilir. Son zamanlar, Şərqi Avropa ölkələrinə daha çox maliyyə yardımı göstərilir. Burada məqsəd, özəl investisiyaların dayanıqlı axınını təmin etmək, bu ölkələrdə yoxsulluğu azaltmaq və insanların həyat səviyyəsini yaxşılaşdırmaqdır.
Kan-i-Qut mağarası
Tədqiqat tarixi
1896-cı ildə Türküstan həvəskar arxeoloqlar dərnəyinin üzvləri Kan-i-Qut mağarasını ziyarət etmişlər ( Malliskiy, Nikolay Qureviç və Andreev, Mixail Stepanoviç). Bu çətin səfər haqqında Malliskiy xüsusi "Məhf olmuş filiz" yazısını yazmış.
İkinci dünya müharibəsi öncəsi mağarada Orta Asiya üzrə tanınmış tədqiqatçı, təbiətşünas, geoloq, dağ və sənaye mühəndisi Nazarov Pavel Stepanoviç tədqiqatlar aparmışdır. O mağaranın ikinci yarusuna yetişmiş və geniş araşdırma nəticəsində təsdiq etmişdir ki, mağara tərk edilmiş qurğuşun-gümüş yatağıdır.
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyasının sturukturu
BMK-nın rəhbər orqanları BYİB-lə eynilik təşkil edir. BMK-nın nizamnamə kapitalı, 1973-cü il üçün 110 milyon ABŞ dollarına çatmışdır. Bunun 107 milyon dolları qızıl və çevrilən valyuta ilə ödənilmişdir. Hər bir ölkənin üzvlük haqqı onun BYİB-də olan payına proporsionaldır. Bu da ona gətirib çıxarmışdır ki, səsvermə zamanı səslərin üçdə biri Birləşmiş Ştatlara məsxusu olur. BMK-nın ehtiyat fondu mövcuddur. Bu fond gəlirlərin hesabına formalaşmışdır. 1973-cü ildə fondun kapitalı 76 milyon təşkil edirdi. BMK kapital bazalarında öz obliqasiyalarını, səhmlərini yerləşdirir və onları satır.
BMK hüquqi və maliyyə baxımından müstəqil təşkilatdır, lakin təşkilatın idarəçiliyi BYİB ilə birgə həyata keçirilir. Təşkilatın səhmdarları onun 184 üzvlərdir və məhz bu üzvlər BMK-nın nizamnamə kapitalını formalaşdırıblar. BMK-nın ali icraedici orqanı İdarəçilər Şurasıdır. Buraya hər bir üzv dövlət öz nümayəndəsini təyin edir. Adətən nümayəndələr qismində maliyyə nazirləri çıxış edirlər. İdarəçilər Şurası, öz səlahiyyətlərinin bir çoxunu Direktorlar Şurasına ötürür. Direktorlar Şurasında bütün üzv dövlətlər təmsil olunmaqdadırlar. Onlar investisiyalarla bağlı məsələləri nəzərdən keçirirlər. Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankının prezidenti həmçinin, BMK-nın prezidentidir. İcraçı vitse-prezident isə, BMK-nın fəaliyyətinə operativ nəzarəti həyata keçirir. Planlaşdırma və qərar qəbul etmə işlərində menecer qrupu vitse-prezidentə yardım edir. Buraya 7 vitse-prezident daxildir. Əməliyyatlar üzrə 3 vitse-prezident isə regional və sahə departamentlərinin fəaliyyətinə nəzarəti həyata keçirir. Bundan savayı hər bir vitse-prezident ayrıca sahəyə nəzarət edir. BMK-nın layihə və proramlarının qiymətləndirilməsini müstəqil qiymətləndirmə qrupu həyata keçirir. Təşkilatın ombudsmanı da mövcuddur ki, daxili qayda və prosedurların həyata keçirlməsinə nəzarət edir. BMK-nın işçi ştatında 2400 əməkdaş var. Onların 55%-i Vaşinqtonda yerləşən baş qərargahda çalışırlar. 45%-i isə, 80-dən çox yerli şöbələrdə işləyir.
Təşkilatın beş regional və dörd sahə departamenti var. Regional departamentlərə Cənubi Afrika, Asiya, Orta Asiya, Yaxın Şərq və Şimali Afrika, Avropa, Latın Amerikası və Karib hövzəsi daxildir. Sahə departamentlərinə aqro-biznes, kimya, neft-kimya və gübrələr, infrasturuktur, neft, qaz və dağ-mədən sənayesi daxildir. Kapital bazarı və korporativ maliyyə xidmətləri departamenti, dövlət müəssisələrinə və hökumətlərə özəlləşdirmə məsələləri üzrə, özəl şirkətlərə maliyyə sturukturlaşdırılması üzrə məşvərətçi xidmətlər göstərir. Bank məşvərətçi komissiyası 10 nəfər sədrdən ibarətdir və tərkibinə beynəlxalq maliyyə institutlarının aparıcı mütəxəssisləri daxildir. Komissiya BMK-nın icraçı heyəti ilə mütəmadi görüşlər keçirir və fəaliyyət barədə fikir mübadiləsi aparır. İşçi konsultativ komitə, dünyanın tanınmış sənayeçi, bankir və dövlət xadimlərindən ibarətdir. Bu komitədə onlar öz təcrübələrini bölüşür və tövsiyələr işləyib hazırlayırlar.
Tovuz qəzası
Tovuz qəzası
Tarixi Qazax geniş bir ərazini əhatə edirdi. Bu əraziyə Azərbaycanın indiki Qazax, Ağstafa, Tovuz, qismən Gədəbəy rayonları, Ermənistanın bir hissəsi - Karavansaray (indiki İcevan), Barana (Noembriyan), Şemsaddin (Berd), Qaraqoyunlu (Krasnoselsk), Dilican və Gürcüstanın Borçalı bölgəsi daxil idi.1919-ci ildə Qazax qəzasından Tovuz qəzası ayrıldi. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Bakı və Gəncə quberniyaları ləğv olundu,
Sovet dövründə Tovuz Qəza İnqilab Komitəsi yarandı.
Səlimoba
Səlimoba — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Senecio quaylei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Minsk
Minsk (Мінск) — Belarusun paytaxtı, Minsk vilayətinin və Minsk rayonunun inzibati mərkəzi. Sahəsi 348.84 km² olan şəhərin əhalisi 2017-ci il hesablamalarına görə 1,974,800 nəfərdir.
Qədim tarix
Minsk şəhərinin indiki ərazisi eradan əvvəl 9-cu əsrdə qədim şərq slavyanları tərəfindən məskunlaşmışdır. Svisloç çayı vadisi iki erkən şərqi slavyan tayfalarından olmuş Kriviçlər və Dreqoviçlər arasında sərhəd idi. 980-ci ildə ərazi Kiyev Rus Dövlətinin ən qədim şərqi slavyan kyanzıqlarından biri olan Polotsk knyazlığına daxil edilmişdir. Minsk adı ilk dəfə 1067-ci ildə Nemiqa çayı döyüşü ilə əlaqədar olaraq Əsas Xronikada Měnesk' (Mѣnesk') formasında qeyd olunmuşdur. Buna görə də 1067-ci il Minskin əsasının qoyulduğu il kimi geniş qəbul olunmuşdur. Şəhər hakimiyyəti isə 2 sentyabr 1067-ci il tarixini şəhərin dəqiq quruluş tarixi kimi hesab edir, lakin şəhər o vaxta kimi bir müddət mövcud idi. Minsk adının mənşəyi məlum deyil, lakin bu haqda bir neçə nəzəriyyə mövcuddur.
12-ci əsrin əvvəllərində Polotsk knyazlığı kiçik fieflərə parçalandı. Bunlardan biri olan Minsk Knyazlığı Polotsk sülaləsinə mənsub bir şahzadə tərəfindən yaradılmışdır. 1129-cu ildə Minsk knyazlığı Kiyev Rus dövlətinin ən dominant knyazlığı olan Kiyev knyazlığı tərəfindən tutuldu, lakin 1146-cı ildə Polotsk sülaləsi Minsk knyazlığının hakimiyyətini bərpa etdi. 1150-ci ildə Minsk ilə Polotsk şəhərləri keçmiş Polotsk knyazlığı ərazisində ən böyük şəhər kimi rəqabət aparırdı. Minsk və Polotsk şahzadələri əvvəllər Polotsk knyazlığı hakimiyyəti altında olmuş bütün torpaqları birləşdirməyə çalışırdılar.
Erkən Orta əsrlər
Minsk 1242-ci ildə Böyük Litva knyazlığının tərkibinə daxil oldu. Bu daxil olma prosesi sülh şəraitində baş tutdu və nəticədə yerli idarəçilər knyazlığın tərkibində yüksək haqq sahibi oldular. 1413-cü ildə isə Böyük Litva knyazlığı və Polşa Krallığı vahid dövlət halında birləşdi. Minsk şəhəri Minsk voyvodalığının (əyalətinin) mərkəzi elan olundu. 1441-ci ildə Polşa-Litva şahzadəsi və gələcək kral IV Kazimirin dövründə Minsk də daxil olmaqla bir neçə şəhər onun imtiyazına verildi. 1499-cu ildə onun oğlu I Aleksandr Yagellionun hakimiyyəti ərzində qəbul olunmuş Maqdeburq qanunlarına əsasən Minskə şəhər statusu verildi.
Şəhər XVI əsrin ortalarına qədər Reç Pospolita dövlətinin vacib iqtisadi və mədəni mərkəzi olaraq inkişaf etməkdə davam edirdi. Bura, həmçinin Şərqi pravoslav kilsəsi üçün də mühüm mərkəz hesab olunurdu.
1655-ci ildə şəhər Rusiya çarı I Alekseyin qoşunları tərəfindən işğal olundu. 1660-cı ildə şəhər yenidən Polşa Krallığının tərkibinə qatılana qədər ruslar tərəfindən idarə olundu. Rusiya-Polşa müharibəsi başa çatana qədər Minskdə təqribən 300 ev var idi və 2000 nəfər əhali yaşayırdı. Şəhər ikinci dəfə Şimal müharibəsi ərzində böyük dağıntılara şahid oldu. Müharibə ərzində əvvəlcə İsveç kralı XII Çarlz şəhərə yiyələnsə də, sonradan rus çarı I Pyotr tərəfindən işğal edildi.
Rus hakimiyyəti
1793-cü ildə Polşanın ikinci dəfə bölüşdürülməsindən sonra Minsk şəhəri Rusiya tərəfindən anneksiya olundu. Şəhər 1796-cı ildə Minsk quberniyasının mərkəzi elan olundu. İşğaldan sonra bütün küçə adları rus adları ilə əvəz edilsə də, şəhərin öz adı dəyişməz olaraq qaldı. Minsk Napoleon Bonapartın Rusiyaya hücumu zamanı 1812-ci ildə işğal olundu.
XIX əsrin əvvəllərində şəhər sürətlə inkişaf etməkdə və böyüməkdə davam edirdi. Minskdə ilk ictimai kitabxananın açılışı 1836-cı ilə təsadüf edir. 1838-ci ildə ilk yerli qəzet olan Minskiye gubernskiye vedomosti ("Minsk vilayəti xəbərləri") adı altında dövriyyəyə buraxıldı. 1860-cı ilə qədər 27,000 nəfər əhalisi olan Minsk şəhəri mühüm ticarət mərkəzi idi.
1846-cı ildə böyük əhəmiyyətə malik olan Moskva-Varşava dəmiryolunun bir hissəsi Minsk ərazisindən keçirdi. 1900-cü ildə şəhərdə 58 zavod fəaliyyət göstərirdi. 1897-ci ildə Rusiya imperiyası tərəfindən həyata keçirilən əhalinin siyahıya alınması zamanı Minskdə 91,494 nəfər əhalinin yaşadığı və onların da 47,561 nəfərinin etnik yəhudi olduğu hesablanmışdır.
XX əsr
Əsrin əvvəllərində Minsk şəhəri Belarusda baş verən fəhlə hərəkatının əsas mərkəzi hesab olunurdu. 1909-cu ildə əhalinin təxminən yarısını yəhudilər təşkil edir. Şəhər Vilnüslə birlikdə Belarus milli dirçəliş hərəkatının iki mərkəzindən biri idi. Bütün bunlara baxmayaraq, Birinci dünya müharibəsi şəhərin inkişafına çox pis təsir göstərdi. Minsk 1915-ci ilə qədər cəbhə-şəhəri hesab olunurdu və burada ağır döyüşlər gedirdi.
1917-ci ildə başlamış Rus inqilabı Minskə də öz təsirini göstərdi. Brest-Litovsk sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra 21 fevral 1918-ci ildə alman qoşunları Minski işğal etdi. 25 mart 1918-ci ildə Minsk şəhəri Belarus Xalq Respublikasının paytaxtı elan olundu. Lakin bu respublika uzun yaşamadı. 1918-ci ilin dekabrında Minsk Qırmızı Ordu tərəfindən işğala məruz qaldı. 1919-cu ilin yanvar ayında Belorusiya SSR-in paytaxtı elan olundu.
Rekonstruksiya və yeniləmə proqramına 1922-ci ildə start verilmişdir. Artıq 1924-cü ildə şəhər ərazisində 29 zavod, məktəblər, muzeylər, teatrlar və kitabxanalar fəaliyyət göstərirdi. 1920 və 1930-cu illər aralığında şəhər özünün yüksək inkişaf dövrünü keçirirdi. Bu dövrdə Minskdə müxtəlif yeni zavodlar, orta və ali təhsil müəssisələri, xəstəxanalar və s. açılırdı.
İkinci dünya müharibəsi başlamazdan əvvəl Minskdə təqribən 300 min nəfər yaşayırdı. 22 iyun 1941-ci ildə Nasist Almaniyası Sovet İttifaqına qarşı müharibəyə başladıqda Minsk də Barbarossa əməliyyatının tərkib hissəsi olaraq almanların əsas hücum hədəflərindən birinə çevrilmişdi. Şəhərə bombardmanın başlamasından dörd gün sonra Vermaxt qoşunları Minski ələ keçirdi. İşğal ərzində şəhərdə olan bütün kommunistlər həbs olundu və ya öldürüldü. Yüz minə yaxın yəhudinin yaşadığı Minskdə İkinci dünya müharibəsi ərzində ən böyük gettolardan biri baş verdi. 1942-ci ildən sonra şəhər Sovet partizan hərəkatının əsas mərkəzlərindən birinə çevrilmişdi.
Minsk yalnız 3 iyul 1944-cü il tarixində Baqration əməliyyatı nəticəsində Sovet qoşunları tərəfindən işğaldan azad edildi. Bu tarixə qədər şəhər Sovet əks-hücumlarına qarşı alman müqavimət hərəkatının əsas mərkəzi hesab olunurdu və 1944-cü ilin ortalarına qədər hər iki tərəf arasında bu istiqamətdə ağır döyüşlər gedirdi. Zavodlar, bələdiyyə binaları, enerji stansiyaları, körpülər və evlərin 80%-i dağılmışdı. 1944-cü ildə əhalinin sayı 50 min nəfərə qədər azalmışdı.
Müharibədən sonra şəhər yenidən qurulmağa başladı. Tarixi mərkəz böyük binalar və geniş küçələri ilə fərqlənən Stalinist memarlıq üslubu ilə inşa olunurdu. Sürətli sənayeləşmə prosesi sayəsində Minsk əvvəlki mövqeyini özünə qaytarmağı bacardı. 1960-cı ildən etibarən əhalinin sayında artım başladı və 1972-ci ildə əhalinin sayı bir milyon nəfərə çatdı. SSRİ-də sayca doqquzuncu metropoliten hesab olunan Minsk metropolitenində konstruksiya işlərinə 16 iyun 1977-ci il tarixində başlandı və sistem 30 iyun 1984-cü ildə ictimaiyyətə təqdim olundu.
Etnik qruplar
Orta əsrlər ərzində Minsk əhalisinin əksər hissəsi Şərqi slavyanlardar ibarət olan bir şəhər idi. 1569-cu ildən sonra Polşa-Litva birliyinin yaranması ilə bu əraziyə etnik polyakların (əksəriyyəti inzibatçı, ruhani, müəllim və hərbçilər) və yəhudilərin (əksəriyyəti Aşkenazi yəhudiləri olmaqla ticarətlə məşğul olanlar) miqrasiyası baş verdi. Reç Pospolita dövlətinin mövcud olduğu son əsrlərdə burada əhalinin çox hissəsini polyak dilli etnik qruplar təşkil edirdi ki, bu da ənənəvi mədəniyyətin assimilyasiyasına səbəb olurdu.
1793-cü ildə Polşa-Litva dövlətinin ikinci dəfə parçalanmasından sonra Minsk şəhəri və ətraf regionlar Rusiya imperiyası nın tərkib hissəsinə çevrildi. Bu hadisədən sonra şəhər mədəniyyətində rusların rolu artmağa başladı. XIX əsrin sonlarından etibarən Minsk sakinləri arasında ruslaşdırma prosesi artmağa başladı.
Rusiya İmperiyası tərəfindən 1897-ci ildə həyata keçirilmiş siyahıyaalmaya görə Minsk əhalisinin 52%-ni yəhudilər təşkil edirdi ki, bu da digər bütün etnik qrupları üstələyirdi. Digər çoxsaylı etnik qruplara isə ruslar (25.5%), polyaklar (11.4%) və belaruslar (9%) daxil idi. Bu çoxsaylı xalqlarla yanaşı uzun əsrlər boyunca Minskdə yaşayan azsaylı Lipka tatarları cəmiyyəti də mövcud idi.
1880–1930-cu illər aralığında yəhudilərin bir hissəsi Belarus diasporunun tərkib hissəsi olaraq ABŞ-yə köç etmişdir.
Birinci və İkinci dünya müharibəsi şəhərin demoqrafiyasına ciddi təsir göstərmiş, xüsusilə də İkinci dünya müharibəsi ərzində etnik yəhudilərin nasistlər tərəfindən təqibə məruz qalması onların sayını xeyli azaltmışdır. Holokost hadisələri zamanı Minskin yəhudi icması çoxsaylı itkilərə məruz qalmışdır. Əvvəllər şəhər əhalisinin yarısından çoxunu təşkil edən yəhudilər müharibədən sonrakı on il ərzində Minsk əhalisinin yalnız 10%-ni təşkil etmişdir. Sovet İttifaqında hökm sürən anti-semitizm və Belarusda millətçi hərəkatların baş qaldırması yəhudilərin əksər hissəsinin İsrail və başqa qərb dövlətlərinə emiqrasiya etməsi ilə nəticələnmişdir. 1999-cu il hesablamalarına görə Minsk əhalisinin 1%-i etnik yəhudilərdən ibarət idi.
Belaruslar 1959-cu ildə Minsk əhalisinin 63,3%-ni təşkil etdiyi halda, 1979-cu ildə bu rəqəm artaraq 68,4%-ə çatmışdır. Digər etnik qruplara ruslar (22.2%), yəhudilər, ukraynalılar, polyaklar və tatarlar daxil idi.
1999-cu il hesablamalarına görə etnik belaruslar şəhər əhalisinin 79,3%-ni təşkil edirdi. Digər etnik qruplara ruslar (15.7%), ukraynalılar (2.4%), polyaklar (1.1%) və yəhudilər (0.6%) daxil olmuşdur. Sovet İttifaqının süqutundan sonra rusların və ukraynalıların çox hissəsi öz ölkələrinə geri qayıtmışdır.
Dillər
Minskdə tarix boyunca müxtəlif dillərdə danışan xalqlar mövcud olmuşdur. Əvvəllər əhalinin çox hissəsi ruten dilində danışırdı. 1569-cu ildən sonra polyak dili bütün ölkə ərazisində olduğu kimi Minskdə də dövlət dili elan olundu. XIX əsrdə isə şəhərin Rusiya İmperiyasının tərkibinə qatılmasından sonra rus dili dövlət dili elan olundu. 1890-cı illərdən etibarən Belarusda milli dirçəliş hərəkatının baş verməsi nəticəsində belarus dilindən istifadə edənlərin sayı xüsusilə artmağa başladı. Bu artım özünü daha çox ziyalıların arasında büruzə verirdi. Artıq 1920-ci illərin sonu və 1930-cu illərin əvvəllərində belarus dili Minskdə ən çox danışılan dilə çevrilmişdi.
1990-cı illərin əvvəllərində müstəqil Belarus dövlətinin yaranması və milli dirçəliş hərəkatının baş verməsi nəticəsində ölkədə belarusca danışanların sayında artım qeydə alındı.
Hazırda Minskdə xüsusilə də gənc nəsil arasında ən çox danışılan xarici dil ingilis dili hesab olunur.
Din
Xristianların əksəriyyəti Rus Pravoslav Kilsəsinin Belarusdakı yepiskopluğu hesab olunan Belarus Pravoslav Kilsəsinə məxsusdur. Katoliklər şəhər əhalisinin təqribən 20%-ni təşkil edir.
Hazırda Minskdə müxtəlif məzhəblərə məxsus 30-a yaxın kilsə mövcuddur.
Qardaş şəhərləri
Minsk aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmış şəhər əlaqələrinə sahibdir:
Staf Smit
Həyatı
Staf Smit – caz skripkasını yaradanlardan biridir. Smit bu alətdə çalmağa 1930-cu ildə başlayanda onun 20 yaşı vardı. Smitin ifası «xuliqansayağı oynaq» tərzi ilə seçilirdi. Bu skripkaçının çıxış etdiyi, onun özündən başqa Cimmi Consun (fortepiano) və Con Liviinin (bas) daxil olduğu trio «Onyx Club» səhnəsində müntəzəm çıxışları sayəsində bütün caz aləmində məşhurlaşmışdı. Təəccüblü də olsa, faktdır: zərb alətlərində ifaçının daxil olmadığı bu üçlük ritmik "pulsasiya" yarada bilirdi. Onların ifasının yeganə yazıları «Asch» firması tərəfindən aparılmışdır.
Rober Osseyn
Rober Osseyn — əslən azərbaycanlı olan Fransız aktyoru.
Rober Osseyn 2015 Avropa Oyunlarının məşəldarlarından biri olmuşdur. Rober Osseyn Avrasiya Akademiyasının üzvlərinin biridir. .
Həyatı
Rober Osseyn 30 dekabr 1927-ci ildə Parisdə anadan olub. Atası Andre Osseyn (Əminulla Hüseynov) Səmərqənddə doğulan İran azərbaycanlılarından idi. Oktyabr çevrilişindən sonra Fransaya mühacirət etmişdi. Anası isə Bessarabiyanın (indiki Moldova) Soroki şəhərindən olan teatr aktrisası Anna Minevskaya idi. Milliyətcə yəhudi idi.
Rober Osseyn daha çox teatrda fəaliyyət göstərsə də, kinoda da aktyor və rejissor kimi tanınmışdır. Ən məşhur rolu Joffrey de Peyrak obrazı olmuşdur. Rober Osseynin kino karyerası Pol Kadeakın 1954-cü ildə çəkdiyi «Sarışınlar sahili» filmindəki rolu ilə başlayıb. Qamətli, aydın sifətli, duru baxışlı gənc — o, kino həvəskarlarının yadında beləcə qalıb. Təbii ki, hər şeydən əvvəl Roberi tamaşaçılara sevdirən onun istedadı, təbii oyunu, ustalıqla yaratdığı maraqlı ekran qəhrəmanlarıdır. Hansı mövzulu filmlərdə çəkilirsə çəkilsin, Roberin qəhrəmanları tamaşaçıya yaxındır, əzizdir. O, qəhrəmanlarını sevməyi və sevdirməyi bacarır.
Cizzəx klanı
Cizzəx klanı Özbəkistanın Cizzəx vilayəti ilə bağlı olan qruplaşmadır. Səmərqənd klanı ilə müttəfiqdir. Klanın başçısı Özbəkistan prezidenti İslam Kərimovun müşaviri və keçmiş xarici işlər naziri Əbdüləziz Kamilov sayılır.
Rober Osseyn
Həyatı
Roberin sənətə olan həvəsi getdikcə artırdı. Öz yolunu müəyyənləşdirmək vaxtı çatmışdı, seçim qarşısındaydı. Dram dərnəklərində məşğul olması, məşhur Rene Simon kursunu bitirməsi və «Qran qinol» teatrında çıxışları onun sənətdə atdığı ilk addımları idi. Əlbəttə, gənc Rober yaxşı bilirdi ki, şöhrət adama birdən-birə, heç də asanlıqla nəsib olmur. Şöhrətə aparan yolun yoxuşu, enişi var və bu yolun yolçusu sınaqlardan çıxmalıdı, öz üzərində işləməli, çalışmalıdı.
Rene Simon kursunda aktyorluqla yanaşı, rejissorluq təcrübəsinə də yiyələnmişdi. Ümumiyyətlə götürəndə, onu demək olar ki, Rene Simon məktəbi çox gəncin həyat yoluna, yaradıcılığına yaşıl işıq yandırıb, bu kursu bitirənlərin çoxu sonradan Fransanın tanınmış teatr və kino sənətkarları kimi yetişmiş, məşhurlaşmışlar.
İlk dəfə ekrana çıxanda Rober 21 yaşındaydı. Əlbəttə, onun jan Deplaunun «Suvenir» filmindəki debütü uğurlu sayıla bilməzdi, odur ki, o heç nəylə yadda qalmadı. Təcrübəsizlik istər-istəməz öz sözünü deyirdi. Başlıcası o idi ki, Rober ruhdan düşmədi, o özünə inanırdı, məhz bu inamın nəticəsiydi ki, 1954-cü ildə daha bir filmdəki oyunuyla öz sözünü deyə bildi, fransız kinosu Rober Osseynin simasında yeni bir istedadı aşkar elədi, tapdı. Kino tənqidçilərinin onun haqqında yazdıqları ümidverici məqalələr gənc Roberin özünə olan inamını daha da artırdı. Enlikürək, qədd-qamətli, sərt çöhrəli gənci tamaşaçılar daha çox mənfi rolların ifaçısı kimi, mənfi auralı bir aktyor kimi qəbul edirdilər. O, təhlükəli cinayətkar, quldur və məkrli insan rollarını özünəməxsus bir ustalıqla oynayırdı. «Düseldorflu vampir» adlı psixoloji-kriminal dramındakı Pyotr Kurten də məhz belə obrazlardandır. Rober Osseyn tamaşaçı sevgisini bu yolla qazandı, ürəkləri bu yolla fəth elədi. O, tamaşaçı sevgisini öz qəhrəmanlarına oyatdığı nifrətdən qazanırdı.
Rober Osseyn və Marina Vladiİlk uğurlu filminin ekranlara çıxdığı vaxtdan bir il sonra, 1955-ci ildə Rober Osseyn özündən on yaş kiçik olan gənc aktrisa Marina Vladiylə evlənir. Bu evliliyin fransız kinosuna nə verəcəyini mətbuat çəkçevir eləyir, tənqidçilər təzadlı fikirlər söyləyirdilər. Əslində bu təbii idi, sənət adamlarının həyat və yaradıcılığında evlilik öz müəyyən təsirini göstərməyə bilmir. Həm Reber Osseynin, həm də Marina Vladinin yaradıcılığına nəzər salanda belə qənaətə gəlmək olur ki, onların evliliyi sənətə yeni bir aktyor dueti bəxş eləyib və bundan fransız kinosu udub, qazanıb. Belə götürəndə, onları birləşdirən də elə kino olub. Onlar evdə ər-arvad, çəkiliş meydanında isə hansısa əsərin bir-birini dəlicəsinə sevən personajları idilər. Mən Rober Osseynin ekran əsərlərindən əvvəl Marina Vladinin filmini görmüşəm. Kuprinin eyni adlı əsəri əsasında çəkilən «Cadugər qız» filminə uşaq vaxtı ucqar əyalət qəsəbəsində, soyuq bir payız axşamı, qış klubunun qızdırılmayan zalında baxmışam. Film mənə o qədər maraqlı gəlirdi ki, zaldakı soyuğu belə hiss eləmirdim. Ekrandakı təsirli hadislər, epizodlar tamaşaçıları öz sehrinə salmışdı. Film çox maraqlı bir ekran əsəri kimi yadda qalmaqla yanaşı, Kuprini bizə sevdirdi, sinfimizdə o yazıçını tanımayan, oxumayan şagird yox idi.
Marina Vladi öz həyat yoldaşı ilə birlikdə bir neçə filmə imza atmış, uğurla çəkilmişdir. Rober Marinanı özünün ilham pərisi sayırdı. Evlilikləri barədə Osseyn belə deyir. «Mən Marinanı ilk dəfə görəndə onun on beş yaşı vardı, balet məktəbində oxuyurdu. Məndən on yaş kiçik idi. Otağımın divarlarını onun şəkillərilə bəzəmişdim. O, adamın ağlını başından çıxaracaq dərəcədə gözəl, alagöz, nərmənazik qız idi. Onda mən «Yaramazlar cəhənnəmə gedirlər» adlı ilk filmimi çəkməyə hazırlaşırdım. Marinanı baş rolda çəkilməyə dəvət elədim, o razılaşdı. Çəkiliş meydançasından isə bizim məhəbbətimiz başladı…»
Sovet tamaşaçıları Rober Osseyni Marina Vladidən çox sonralar tanıdı. «Hökm», «İkinci həqiqət» Roberin sovet prokatında göstərilən ilk filmləriydi. Altmışıncı illərin ortasında ekranlara çıxan, Anjelikanın sərgüzəştlərindən bəhs edən melodramdakı qraf de Peyrak obrazıyla isə o, tamaşaçıların sonsuz sevgisini qazandı və daha çox bu roluyla yadda qaldı. Mətbuatda bu rolu Osseyn yaradıcılığının zirvəsi adlandıranlar da var. Elə aktyorun özü də buna böyük önəm verir. Müsahibələrindən birində deyir ki, mən qəbrimin baş daşında özümün yox, jofre de Peyrak obrazının əksinin çəkilməsini istərdim… Edamdan yaxa qurtaran qraf de Peyrak öz sevgisi uğrunda usanmadan, qorxub çəkinmədən mübarizə aparır və subut eləyir ki, Anjelikanın məhəbbətinə layiqdir. Bu film az qala bütün fransızların idealına çevrilib. Deyirlər əgər kinematoqraf olmasaydı belə, təkcə «Anjelika»ya görə onu kəşf etməyə dəyərdi.
Rober Osseyn səksəndən çox ekran əsərində çəkilib. Əsasən qanqsterlər və kölgəli rollar oynayırdı. «Qadağan Kahinlər» (1973) filmində ən yaxşı rollarından birini oynayır. Gənc bir qadına (Klod Jad) aşiq olan və sonra kommunist olan Katolik keşiş rolunu oynayır. Onlardan bəzilərinin rejissoru da özüdür. Ümumiyyətlə götürəndə isə, Roberin yalnız kinoda deyil, teatrda da uğurları çox olub. Kinoda olduğu kimi, onun səhnə qəhrəmanları da tamaşaçılara doğmadı, yaxındı. İstər ekranda olsun, istərsə də teatrda, Osseyn qəhrəmanlarının simasında fransızlar özlərini, öz həyatlarını görürlər və aktyora olan hədsiz hörmət və sevgi də məhz bundan qaynaqlanır.
Rober Osseynin özünün hansı sahəyə üstünlük verdiyini müəyyən etmək asan deyil, kimisi onu daha çox kino aktyoru, kimisi isə teatr sənətçisi kimi qəbul edir. Son illər teatr rejissorluğuna daha çox yer verən Rober, yalnız fransız dramaturqlarının deyil, dünya klassiklərinin əsərlərinə də dönə-dönə müraciət edir. Şekspir, Dostoyevski, Edqar Po kimi yazıçıların qəhrəmanlarını fransız səhnəsinə gətirib. O, 1970-ci ildən başlayaraq doqquz il Reymsdəki Milli xalq teatrının rəhbəri olub. 1985-ci ildə «Yuli Sezar», onun ardınca «Leon xidmətçisinin işi», «Səfillər», «İsus adında insan» və digər əsərlərə səhnə quruluşu verib və bu quruluşlar maraqla qarşılanıb. Rober Osseynin sənətə gəlişinin təkcə Fransada deyil, dünya kinosunda tənqidi realizmin formalaşdığı bir dövrə təsadüf etməsi sonradan onun yaradıcılığına müəyyən təsir göstərməyə bilməzdi. Onun fikrincə, sənət insanlara yalnız əylənmək üçün deyil, onları düşündürmək, onlara yol göstərmək, adamlarda sabahkı günə inam oyatmaq üçün lazımdır.
31 dekabr 2020-ci ildə vəfat etmişdir. Vəfatı ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva aktyorun ailəsinə başsağlığı verib.
Eucalyptus placita
(Eucalyptus placita) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Include direktivi
Include direktivi – proqramın ilkin kodunda (SOURCE CODE) olan və proqramın kompilyasiyası və ya çalışması zamanı başqa bir ilkin proqram faylını çağıran deyim. INCLUDE direktivindən istifadə edilməsi böyük ilkin kodu bir neçə kiçik fayllara bölməyə imkan verir; eləcə də eyni bir faylı bir çox proqramlarda istifadə etməyə imkan verir. C dilində verilmiş aşağıdakı nümunədə birinci INCLUDE direktivi 'stdio.h' standart başlıq faylını, ikinci INCLUDE direktivi isə proqramçının özünün yaratmış olduğu 'user_defined.h' başlıq faylını proqrama daxil edir.
Şorangə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.