cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zeynal Vəfa
Həyatı
Zeynalabdin İsmayıl oğlu Zeynalov 1938-ci il dekabrın 2-də Naxçıvan şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. Atası Böyük Vətən Müharibəsi cəbhələrində həlak olub. Anasının himayəsində böyüyüb. M.T.Sidqi adına Naxçıvan şəhər 4 nömrəli orta məktəbini bitirdikdən sonra ADU-nun (indiki BDU) filologiya fakültəsində (1957-1962) təhsilini davam etdirib.
İlk əmək fəaliyyətinə 1962-ci ildə Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsinin orqanı olan "Şərq Qapısı" qəzetində başlayıb. Sonra Naxçıvan MSSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində böyük redaktor (1963-1969) və Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində redaktor (1969-1990) işləyib. Arada Azərbaycan Xarici Dillər İnstitutu nəzdində 2 illik ərəb dili kursunu bitirərək tərcüməçi kimi Yəmən Xalq Demokratik Respublikasında çalışıb(1980-1982). Orada savadsızlığın ləğvi sahəsində fəaliyyət göstərib.
Sonra yenə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində redaktor (1982-1987), Yəmən Ərəb Respublikasında tərcüməçi (1987-1989), "Aydınlıq" qəzetində baş redaktorun birinci müavini (1990-1992), "Meydan" qəzetində baş redaktor (1992-1993) vəzifələrində çalışıb. 1990-1993-cü illərdə açıq fikirli cəsarətli yazılarına görə hakimiyyət tərəfindən ağır təzyiqlərə məruz qalıb. Evi və redaksiyası dəfələrlə mühasirə halqasına düşüb.
Zeynal Vəfa Heydər Əliyevin ilk təbliğatçılarından biri olub. 1991-ci ildə Zeynal Vəfa  4 qəzetdə dərc etdirdikdən sonra, öz vəsaiti hesabına yarım milyon kserekopyasını çıxartdırıb 27 rayonda yayımladığı "Şəxsiyyət" adlı monumental yazısını "o böyük şəxsiyyətin yenidən hakimiyyətə qayıdış yolunda yaşıl işıq" adlandırmışlar.
Zeynal Vəfa 1993-cü ildən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin orqanı olan "Azərbaycan" qəzetində baş redaktorun müavini vəzifəsindədir. Mətbuatda uzun illər səmərəli fəaliyyətinə və yaradıcılıq uğurlarına görə 1995-ci ildə "Qızıl Qələm" mükafatına layiq görülüb. Respublika Prezidentinin 2005-ci il 21 iyul tarixli 924 nömrəli sərəncamı ilə "Tərəqqi medalı" ilə təltif edilib. 2007-ci ildə Milli Müdafiə Nazirliyinin ordu quruculuğu ilə əlaqədar keçirdiyi "Ən yaxşı publisist yazılar" müsabiqəsində birinci dərəcəli mükafatın qalibi olub.
2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının məzunu olub. 2009-cu il dekabrın 25-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi fərdi jurnalist yazıları müsabiqəsinin qalibi kimi, "Azərbaycançılıq ideyası milli həmrəyliyin təməl prinsipləridir" mövzusundakı publisist yazısına görə diplomla təltif edilib. 22 iyul 2010-cu ildə milli mətbuatımızın 135 illiyi ilə əlaqədar Əməkdar jurnalist adına layiq görülüb.
Zeynal Vəfa poeziya sahəsində fəaliyyətə 12 yaşından başlasa da "Tunc altı" adlı ilk şeiri 1955-ci ildə "Şərq Qapısı" qəzetində işıq üzü görüb. 1970-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvüdür. Şer və poyemaları rus, ukrayna, özbək, tacik, eston, latış, ərəb və digər dillərdə dərc olunub. Avropa və Asiya şairlərindən xeyli poyetik tərcümələri var.
"Mənim körpə çinarım", "Qəlbimin səsi", "Əgər sevirəm desən","Körpələrin xətrinə","Beşiklərdən gələn səslər","Ömrün beşinci fəsli","Millətin xilaskarı"(Heydər Əliyevin şərəfli ömür yolundan bəhs edən poyema), "O dünyaya xəbər verin gələn var" və digər şeir kitablarının müəllifidir. Sözlərinə 70 mahnı bəstələnib. Yüksək vətənpərvərlik ruhu ilə dolu şer və poyemaları respublikamızın müxtəlif mətbu orqanlarında, həmçinin "Ulduz" və"Azərbaycan" jurnallarında müntəzəm olaraq dərc edilməkdədir. Hazırda publisist yazılarından, yeni şer və poyemalarından ibarət "Kişilərimiz və kişiliyimiz" və "Bir insan ömrünü yaşaya bilsəm" adlı seçilmiş əsərləri öz nəşrini gözləməkdədir.
Kedah
Kedah— Malayziya yarımadasının şimal-qərb hissəsində yerləşən Malayziya ştatı. Ştatın ərazisi ümumilikdə 9,000 km²-dir. Kedah materik hissə və Lanqkavi arxipelağından ibarətdir. Materik hissəsi nisbətən hamar relyefə malikdir və düyü becərilməsi üçün istifadə olunur. Lanqkavi adalardan ibarət arxipelaqdır və ərazisinin çox hissəsində məskunlaşma yoxdur.
Kakau
Klavdemır Ceroynımo Alfredo Bereto (Kakau) ( 27 may 1981, San Paulo, Braziliya) — Hücumçu Alman Futbolçu.
Viola riviniana
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum warmingianum
(Bulbophyllum warmingianum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ageratina robinsoniana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Viola sempervirens
(Viola sempervirens) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
46 saylı Şirvan seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 46 saylı Şirvan seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Takahiro Futaqava
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Kollinear vektorlar
thumb Kollinear vektorlar — sıfır olmayan iki vektorun istiqaməti eyni və ya əksinə olarsa, belə vektorlara Kollinear vektorlar deyilir. Məsələn, bərabər vektorlar kollenear vektorlardır, lakin kollenear olan iki vektor bərabər olmaya da bilər.
Vektor istiqamətlənmiş düz xətt parçası ilə təsvir olunur. Vektoru göstərən parçanın uzunluğuna vektorun uzunluğu və ya modulu deyilir.
İslam Krımşamxalov
Krımşamxalov İslam (Kırımşauxallanı laçanı Jaçı İs-lam; ) — məşhur qaraçay knyazlarından olub, öz dövrünün maarifçisi və istedadlı xalq ifaçısı hesab olunur. Krımşamxalovun xalqı qarşısında ən böyük xidməti latın əlif-bası əsasında qaraçay əlifbası hazırlaması və ilk Qaraçay əlifba kitabının müəllifi olmasıdır. İslam Krımşam-xalov İsmail Urusbiyevin bacısının oğludur.
Stygimoloch
Stiqimoloh (Stygimoloch, Stenotholus) — Pachycephalosauridae fəsiləsinə daxil olan dinozavr cinsi. Cinsə yalnız bir növ daxildir. Onllar 115–108 milyon il əvvəl ABŞ ərazisində yayılmıdırlar.
Onların ilk dəfə qalıqları Çikaqoda 1957-ci ildə aşkarlanmışdır. Qalıqlar arasında dişlər aşkarlanmışdı. Əslində isə bu dişllər yırtıcı Deynonixlərə mənsub imiş. Onlar isə ot yeyən canlılar olmuşlar. Başın üst hissəsində buynuzları olmuşdur.
47 saylı Mingəçevir seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 47 saylı Mingəçevir seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Əmircan Əmircanov
Əmircan Yunus oğlu Əmircanov — Azərbaycan Respublikası dövlət xadimi, İqtisadiyyat Nazirinin səlahiyyətlərini icra edən. 1994-1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirinin 1-ci müavini. Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar iqtisadçısı".
Həyatı
Əmircan Yunus oğlu Əmircanov 31 may 1938-ci ildə Gürcüstan Respublikasının Marneuli rayonunun Qaçağan kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Qaçağan kənd 1 saylı orta məktəbini "Qızıl medal"la bitirdikdən sonra 1957-1960-cı illərdə Ə.Əmircanov SSRİ Hərbi Dəniz Donanmasının Sevastopol şəhərində yerləşən hərbi hissəsində həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. Bundan sonra o, 1960-1965-ci illərdə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində İqtisadiyyat fakültəsində təhsil alaraq "Xalq təsərrüfatının planlaşdırılması" ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə, 1987-ci ildə isə SSRİ Nazirlər Soveti yanında Xalq Təsərrüfatı Akademiyasının İxtisasartırma İnstitutununda "Müasir idarəetmə metodları, istehsalın təşkili və planlaşdırılması" ixtisası üzrə tam kursu da müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.
Dövlət xadimi
Ə.Əmircanov əmək fəaliyyətinə 1964-cu ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunda baş laborant kimi başlamış, 1964-1969-cu illərdə isə Azərbaycan SSR Ali Partiya Məktəbinin İqtisadiyyat kafedrasında kabinet müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1969-cu ildən başlayaraq ömrünün sonuna qədər Ə.Əmircanov Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsində müxtəlif rəhbər vəzifələrdə işləmişdir. Belə ki, Ə.Əmircanov Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsinin nəzdində olan Elmi-Tədqiqat İqtisadiyyat İnstitutunun 1969-1971-ci ilərdə Elmi katibi, 1971-1973-cü illərdə Uzunmüddətli planlaşdırma və iqtisadi proqnozlaşdırmanın ümumi problemləri və metodologiyası şöbəsinin müdir müavini, 1973-1978-ci ilərdə isə həmin şöbənin müdiri vəzifələrində isləmişdir. Bundan sonra o, Dövlət Plan Komitəsinin mərkəzi aparatına dəvət edilərək daha yüksək vəzifələrdə ölkəsinə layiqincə xidmət etmişdir. Ə.Əmircanov 1978-1980-ci illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsinin Xalq təsərrüfatı və ərazi planlaşdırılması şöbəsinin müdir müavini, 1980-1991-ci llərdə həmin şöbənin müdiri, 1991-1993-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət İqtisadiyyat və Planlaşdırma Komitəsinin Ümumi iqtisadi və struktur siyasətinin icmal şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır.
Əmircan Əmircanov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 fevral 1993-cü il tarixli 297 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət İqtisadiyyat və Planlaşdırma Komitəsi sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Dövlət İqtisadiyyat və Planlaşdırma Komitəsinin İqtisadiyyat Nazirliyinə çevrilməsi ilə əlaqədar 17.06.1994-cü ildən ömrünün sonunadək Ə.Əmircanov həmin nazirlikdə nazirin birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır.
Ailəsi
Əmircan Əmircanov Səhərgül Səməd qızı Bayramova ilə ailə qurmuşdur. Əmircan Əmircanovun üç övladı dünayay gəlmişdir. Böyük övladı Teymur Əmircan oğlu 1973-cü ildə dünaya gəlmişdir. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini bitirmiş, və Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsində işləmişdir.
Kiçik oğlu Rəşad Əmircan oğlu Əmircanov 1977-ci ildə Bakı şəhərində doğulub, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini bitirib. Azərbaycan Respublikası Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətində işləmişdir. Əmircan Əmircanovun qızı ailəlidir və Bakı şəhərində yaşayır.
Mükafatları
Ə.Əmircanov çalışdığı bütün sahələrdə həmişə prinsipial mövqe və inadkarlıq göstərərək ona tapşırılmış işlərin öhdəsində şərəflə gəlmişdir. Onun Vətən qarşısındakı xidmətləri layiqincə qiymətləndirilmişdir və o, SSRİ Ali Soveti Prezidiumunun qərarı ilə 08.08.1986-cı ildə "Rəşadətli əməyə görə" və 24.11.1989-cu ildə "Əmək veteranı" medalları ilə təltıf olunmuşdur. Ə.Əmircanov 31.01.1991-ci ildə Azərbaycan SSR Prezidentinin Fərmanı ilə "Əməkdar iqtisadçı" Fəxri adına layiq görülmüşdür.
Bulbophyllum warianum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qarret Hobart
Qarret Hobart — ABŞ-lı siyasətçi. Amerika Birləşmiş Ştatlarının 24-cü vitse-prezidenti.
Məcid Mərdanov
Həyatı
Məcid Mərdanov 1913-cü il iyul ayının 9-da Qəbələ rayonunun Vəndam qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1939-cu ildə Sovet ordusu sıralarına çağırılmış; 1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən müharibəsində Leninqrad, Kareliya və Estoniya ətrafında gedən döyüşlərdə ağır xəsarət almışdır. Hərbi xəstaxanada müalicə olunduqdan sonra II dərəcəli əlil kimi ordudan tərxis olunmuşdur. Həmin illərdə Böyük Vətən müharibəsində göstərdiyi mərdliyinə görə "Böyük Vətən müharibəsinin II dərəcəli ordeni" və "Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalları ilə təltif olunmuşdur. O, 1946-1948-ci illər ərzində Saratov şəhərində yaşamışdır. 1948-ci ildə Saratovdan Bakıya qayıdaraq V.V.Kuybışev adına Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft Emalı İnstitutuna (AzETNEİ) mühəndis vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. 1949-cu ildən xüsusi yanacaqlar və aşqarlar laboratoriyasının baş mühəndisi; 1952-ci ildən ömrünün sonuna kimi həmin laboratoriyanın rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. 1953-cü ildə "Benzolun olifenlərlə alkilləşməsi nəticəsində alınan polialkil benzolların katalitik çevrilməsi" mövzusunda namizədlik dissertasiya müdafiə etmişdir. 1959-cu ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyasının yeni təşkil edilmiş Neft-Kimya prosesləri institutunda elmi işlər üzrə direktorun birinci müavini işləmişdir. Elmi tədqiqatlarının əsas istiqaməti, neftlərin təşkilinin tədqiqi və onların əsasında yeni növ reaktiv yanacaqların istehsal texnologiyasının işlənməsi olmuşdur. 1959-cu ildə onun rəhbərliyi ilə keçmiş SSRİ-də ilk termostabil T-5 markalı reaktiv yanacağının Azərbaycan neftlərindən istehsal texnologiyası sənayəsində tətbiq olunmuşdur. Bu sahədə apardığı tədqiqatlar digər region neftlərindən termostabil yanacaqların alınması istiqamətində aparılan tədqiqatların əsasını qoydu. Rəhbərliyi ilə səs sürətindən iti sürətli təyyarələr üçün T-6 markalı yüksək termostabil yanacağın alınma texnologiyası yaradılmış və Başqırdıstanın Salavt Neft-Kimya Kombinatında istehsal olunub, sənayə-təcrübi nümunəsi ixtisaslaşdırılmış üsullarla sınaqdan müvəfəqiyyətlə keçmiş və aviasiyada istifadəsinə vəsadət verilmişdir. Rəhbərliyi altında keçmiş SSRİ-də ilk dəfə olaraq piroliz prosesinin mayə məhsullarından yükək təmizlik dərəcəsinə malik tsiklopentadienin ayrılma texnologiyası işlənib, yarım sənayə qurğusunda tətbiqini tapmışdır. Bu qurğu Rusiya Federasiyasının Novokuybışev şəhərində Neft-Kimya Layihə İnstitutu  tərəfindən  layihələndirilmişdir. Bu prosesin işlənib hazırlanmasına görə M.Ə.Mərdanov "SSRİ Xalq Təsərrüfatının Nailiyyətləri" sərgisinin gümüş medalı ilə təltif olunmuşdur. M.Ə.Mərdanov əməkdaşları ilə motor yanacaqlarının keyfiyyətini artıran aşqarların və korroziya inhibitorlarının yaradılması və tətbiqi sahəsində geniş tədqiqatlar aparmışdır. Karbamid və ortofosfat turşusu əsasında yaradılmış çoxfunksiyalı korroziya inhibitoru VFİRS-82 MDB ölkələrində geniş tətbiq tapmışdır.
Tədqiqat sahəsi
1962-ci ildə M.Ə.Mərdanov "Azərbaycan neftlərindən reaktiv yanacaqların alınması" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1963-cü ildə ona SSRİ Ali Atestasiya Komisiyasının (AAK) qərarı ilə texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi, 1964-cü ildə isə professor elmi adı verilmişdir.
Gümüş Minillik
— yapon manqaka Naoko Takeuçi tərəfindən yazılmış "Seylor Mun" mediafranşizində istifadə olunan qavrayış. Gümüş Minillik Seylor döyüşçülərinin reinkarnasiya olmamalarından qabaq Ay Krallığında hökm sürən təntənəli dövrdür. Bu dövrdə Ay Krallığı və digər planetlər sülh şəraitində yaşamışdır. Gümüş Minillik ilə personajların keçmiş həyatları əlaqələnir.
Orijinal Gümüş Minillik qədim Qızıl dövrü kimi təsvir olunmuşdur. İnsanlar sülh içərisində yaşayırdılar, seriyada yer alan Yer və Ay Krallıqları arasındakı münasibətlər yaxşı idi. İngilis dublajına görə Ay Krallığı 1000 il əvvəl, orijinal manqaya görə isə krallıq tarix öncəsi dövrdə mövcud olmuşdur. Adına baxmayaraq, Gümüş Minillik 1000 ildən daha uzun çəkmişdir. Ay Krallığının başçısı seriyanın yan personajlarından biri olan Kraliça Serenitidir və krallığın sarayı Sereniti dənizində yerləşir. Ay Krallığı seriyanın əsas personajları olan Şahzadə Sereniti və Seylor döyüşçülərinin vətənidir. Həmçinin Xarici Seylor döyüşçülərinin (Seylor Uran, Seylor Neptun, Seylor Pluton və Seylor Saturn) də Ay Krallığını xarici düşmənlərdən qoruduqları göstərilmişdir. Xarici Seylor döyüşçüləri çox güclü talismanlara (seriya boyunca Xarici Seylor döyüşçülərinin istifadə etdikləri silahlar) sahib olduqlarından Ay qalasında, Daxili Seylor döyüşçülərindən (Seylor Venera, Seylor Merkuri, Seylor Mars və Seylor Yupiter) ayrı yaşamışlar.
5 hekayədən ibarət "Seylor Mun" seriyasının ikinci hekayəsində ikinci Gümüş Minillik dövrünün XX-XXX əsrlər arasında olduğu göstərilmişdir (həmin hekayədə Seylor döyüşçüləri bunu gələcəyə səyahət edərək öyrənmişdilər). İkinci Gümüş Minillik dövrü Yerdən — Kristal Tokiodan idarə olunur.
Ay Krallığının kral ailəsinə malik personajlarının alınlarında aypara işarəsi vardır. Bu işarəyə malik personajlar bunlardır: Kraliça Sereniti, Şahzadə/Yeni Kraliça Sereniti, Çibiusa, pişik personajlar Luna, Artemis və Dianadır. Hekayənin birinci hissəsində seriyanın baş personajı Seylor Mun düşmənlər tərəfindən təhdid olunduğundan Seylor Venera özünü yalandan şahzadə kimi təqdim etmiş və alnına saxta aypara işarəsi yerləşdirmişdir. Kral ailəsinə məxsus olmayan personajların alınlarında bu işarə yoxdur.
Ay Krallığı
Ay Krallığı nağılvari görünüşə malik olsa da, yüksək texnologiyaya sahib krallıqdır. Krallığın baş sarayının qübbəsi vasitəsilə Ayın iqlimi süni şəkildə tənzim olunur, krallıqda "Əbədi Əsas Sistem" adlı kompüter sistemi mövcuddur. Seriyanın pişik personajlarından biri olan və seriyaya görə bir zamanlar Ay Krallığında yaşamış Artemisə görə buz konkisi krallıqda ən məşhur idman növüdür. Orijinal manqada Şahzadə Serenitinin bu idman növündə əla olduğu göstərilmişdir. Ay Krallığında yaşayanların uzunömürlülüyə sahib olurlar və iki vəzifə daşıyırlar. Birincisi, krallığın əsas enerji mənbəyi olan Gümüş Kristalı qorumaq, ikincisi Yeri xarici düşmənlərdən müdafiə etməkdir.
Bu dövrdə seriyanın əsas personajlarından biri olan Şahzadə Endimion (Mamoru Çiba) ikinci krallığı — Yer Krallığını dörd qoruyucu cəngavəri ilə qorumaqdadır. Yer insanları ilə Ay insanları arasında sevgiyə qadağan qoyulsa da, Şahzadə Sereniti Şahzadə Endimiona vurulmuşdur. Onları qısqanan və ruhunu Kraliça Metariyaya satan mənfi personaj Kraliça Beril Yer insanlarını Ay Krallığına qarşı üsyana qaldırmışdır. Nəticədə, Ay Krallığı tamamilə məhv olmuş, Yerin tarixi yenidən başlamışdır.
Kristal Tokio
Həm anime, həm manqada XXX əsrdə yeni Gümüş Minillik dövrünün olduğu və Kristal Tokiodan idarə olunduğu göstərilmişdir. Usaqi Yeni Kraliça Sereniti kimi, Mamoru Kral Endimion kimi krallığı idarə etməkdədir, Çibiusa adlı qızları var. Yer krallığa çevrilmişdir.
Seylor döyüşçüləri isə kral ailəsini qoruyurlar. Amma bu dövrdə Xarici Seylor döyüşçülərinin (Seylor Pluton istisna) harada olduqları təsvir edilməmişdir. Seylor Kvartet Çibiusanın qoruyucuları olmuşdur. Luna, Artemis və Diana sarayda yaşayırlar. Myuzikllarda göstərilir ki, Xarici Seylor döyüşçüləri də onlara kömək edirlər.
Krallığın mərkəzində Kristal Saray yerləşir, sarayda Seylor döyüşçüləri və kral ailəsi yaşayır. Animedə bu saray Sereniti sarayı adlanır. "Seylor Mun" animesinin ikinci mövsümünün açılışında göstərilmişdir və Çibiusanın Seylor döyüşçülərinin və valideynlərinin ad gününü unutduğunu fikirləşdiyi səhndə göstərilmişdir.
Gümüş Kristala görə krallığın bütün sakinləri ölümsüzdür. Seylor döyüşçüləri XX əsrdə doğulsalar da, bunun sayəsində uzun illər yaşamışlar.
Mifologiya
Qərb dünyasının miflərində və əfsanələrində gümüş Ay və lətafət ilə əlaqələndirilir. Xüsusilə, 1500-cü illərdən sonra əlkimyagərlərdən sonra bu simvolika daha çox işlədilmişdir. Əlkimyaçılar hər planet üçün bir element müəyyənləşdirmişdilər. Yunan, Roma, hind, hindu əfsanələrində gümüş qızıldan sonra insanın ikinci dövrü hesab olunur. Əfsanələrdə qeyd olunur ki, insanlar gümüş dövründə sülhsevər deyillər, həyat qızıl dövrünə nisbətən daha çətindir.
Yunan şairi Hesioda görə, insan dövrü 5 yerə ayrılır: qızıl, gümüş, bürünc, qəhrəmanlıq və dəmir. Gümüş Minillikdəki əlamətlər qızıl dövrünə uyğun olsa da, Naoko Takeuçi başqa adlandırmadan istifadə etməyə üstünlük vermişdir.
Viola sheltonii
(Viola sheltonii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kalininqrad stadionu
Kalininqrad stadionu, digər adı ilə Baltika Arena – Rusiyanın şəhəri Kalininqradda yerləşən stadiondur. Stadion 2018 FİFA Dünya Kubokunun 4 oyununa ev sahibliyi etmişdir. Baltika Kalininqrad klubu da öz ev oyunlarını burada keçirir.
Stadion iki mərtəbəlidir və ultramodern təhlükəsizlik sistemləri ilə təchiz olunmuşdur. Bu layihə Almaniyada 2006 FİFA Dünya Kubokunun 6 oyununa ev sahibliyi etmiş Allianz Arenanın konsepsiyası üzərində qurulub. Layihənin dəyəri təxminən 11 milyard rubl nəzərdə tutulmuşdu, lakin bununla müqayisədə daha çox qiymətə başa gəldi. Stadionda ilk matç 11 aprel 2018-ci ildə oynanıldı. Mundialdan sonra stadionun tamaşaçı tutumu 25000-ə qədər azaldılacaq və dam içəri doğru sürüşdürüləcək.
Tarixi
2012-ci ilin aprelində yerli hökumət stadionun layihəsini hazırlamaq üçün Fransız arxitektural bürosu Wilmotte & Associes-i seçdi. Proyektin dəyəri 720 milyon dollar idi. Bunun yarısı federal büdcə, digər yarısı isə yerli büdcədən ödənəcəkdi. İnşaat qısa bir vaxt sonra başladı. Qeyd edək ki, mundialdan sonra stadionun tamaşaçı tutumu azaldılaraq 25000 ediləcək. Bu azalmanı uyğunlaşdırmaq üçün damın bir hissəsi çıxarıldı.
2012-ci ilin oktyabrından sonunda yerli hakimiyyət orqanları stadionun layihəsinin seçilməsi üçün açıq müsabiqə keçirmişdir. Qalib Mostovik oldu. 2013-cü ilin başlarında, Mostovik Baltika Arena adlandırdığı stadionun çertyojunu yayımladı. thumb|Stadionun havadan fotosu, 2017-ci ilin mayı 2014-cü ilin iyununda Omsk Arbitraj Məhkəməsi "Mostovik" şirkətinin iflas etdiyini bildirdi və şirkətlə bağlanan müqavilənin ləğvi başlandı. 1 aprel 2014-cü ildə hökumət tərəfindən dərc edilən əmrə görə, Rusiya İdman Nazirliyinin inşaatda tək təmsilcisi ZAO "Crocus International" şirkəti oldu. Kalininqrad vilayəti ilə Crocus International şirkəti arasında müqavilə "stadionun dizaynı üzrə layihəni gücləndirmək və iş sənədlərini hazırlamaq üçün" imzalanıb.
2015-ci il iyunun 10-da stadion layihəsinin dövlət ekspertizasına göndərildiyi bildirildi. İyunun 20-sində layihə qəbul olunaraq ictimaiyyətə təqdim edildi.
Əvvəlcə regional orqanlar şəhərin mərkəzində, mövcud Baltika Stadionunun yerinə yeni idman komplekslərinin tikilməsi ilə bağlı seçimi nəzərdən keçirmişlər. Və sonda stadionun yerinin Oktyabrski adası olması bəlirləndi. Burada tez-tez daşqınların baş verəcəyini nəzərə alaraq layihəyə daha çox investisiya yatırıldı.
10 avqust 2015-ci ildə stadionun adının Kalininqrad stadionu olacağı barədə ictimaiyyətə xəbər verildi.
İnşa
Torpaq sıxma 2014-cü ilin dekabrında başa çatdı. İnfrastrukturun tikintisinə hazırlıq işləri 2015-ci ilin yanvar ayında başlamışdır. Stadionun təməlinin qoyulması üçün test prosesləri həmin ilin iyulundan başlayıb.
Oktyabrski adasında konsolidasiya və drenaj işləri
Təbii zəif torpaqlar sabitləşdirilib və 2016-cı ilin sentyabrına qədər 43.75 hektar olan ərazidə iş tamamlanmışdır. 33,85 hektarın 20,02 hektarlıq ərazisində torpaq doldurulmuş və sıxılmışdır.
Qazıntı zamanı topoqrafik tədqiqatda qeyd olunmayan bəzi müharibədən əvvəlki binaların infrastrukturu aşkar edilmişdir. Bu məsələlər sürətlə həll olundu. Layihə, Oktyabrski adasından və prospektdən keçən Şərq keçidinin tikintisini əhatə edir.
Kəsmik
thumb|200px|Evdə hazırlanan kəsmik thumb|200px|Mağazadan alınan kəsmik Kəsmik – insan orqanizmi üçün faydalı qidalardan biri olan, qatılaşmış sud məhsulu.
Azərbaycanda xalq arasında kəsmik hazırlamaq üçün təzə sağılmış südə bir qədər qatıq əlavə edilir və ocağa qoyulur, süd qaynama dərəcəsinə çatanda kəsilir (çürüyür). Hazır məhlulu torbaya töküb süzürlər. Azərbaycanın bir sıra rayonunda dələmədən də kəsmik hazırlanır. Kəsmiyin sənaye istehsalı üçün süd turşusu bakteriyaları ilə süd mayalandırılır və zərdab kənar edilir. Kəsmiyin tərkibində zülal, yağ və süd şəkəri ilə yanaşı əvəz olunmayan çoxlu metionin və lizin amin turşuları, kalsium, fosfor, dəmir, maqnezium və s. vardır. Yağlılığına görə kəsmik yağlı (ən azı 18%), yarım yağlı (9%), yağsızlaşdırılmış (0,6%) növlərə bölünür. 100 q yağlı kəsmiyin kaloriliyi 230 kkal-dir (960 kc). 1 kq belə kəsmik yağlılığı 3,0—3,5% olan 5,9—6,9 kq süddən hazırlanır. Hazırda 55 növdən artıq kəsmikli məmulat (kəsmikli tort, krem və s.) istehsal edilir.
Qızılirmaq deltası
right|thumb|Qızılırmak deltası|350 px Qızılirmak deltası — kifayət qədər geniş ərazini əhatə edən və bataqlıqlaşmış ərazi. Türkiyənin Qaradəniz bölgəsində Qızılirmaq çayının məsəbində yerləşir. Ramsar konvensiyasına və ya su-bataqlıq sahələri üzrə konvensiyaya görə Qızılırmak deltası su quşları ilə zənginliyi səbəbindən beynəlxalq əhəmiyyətə malikdir Deltanın düzənlik sahələri kənd təsərrüfatına gəlb edilmişdir. Delta bitki və quşlar aləminin rəngarəngliyi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır
Delta qorunan bölgə elan edilmişdir. Deltanın sahəsi 56000 hektardır. Lil və qumla əhatələnmiş göllər vardır. Bunlara misal kimi Bafra, Balık və Gellari göstərmək olar. Bataqlaşmış sahələr dənizdən qum dyunləri ilə ayrılır. Qum dyunları bəzən 7-8 metrə çatır.
Quşlar
Deltada 1100 növ quş yaşayır. Onlardan bir qismi qırmızı kitaba daxil edilmişdir. Məsələn Cırtdan qarabatdaq, məzar qartalı və s. Quşların bir qişmi bölgəyə qışlamaq məqsədi ilə gəlir. Bölgədə Ağ leylək, qara leylək, boz ördək, qırmızı qalğıc, kiçik qartal, Qıvrımlələk qutan, Göydimdik və b. yaşayır.
Balıqlar
Deltada nərəkimilərə aid olan qızılırmak afaniusu çay boyunca axına qarşı üzə bilirlər.
Rəvvadilər sülaləsi
Rəvvadilər sülaləsi — 981-1054-ci illərdə Cənubi Azərbaycan ərazisində əsası Əbülhica tərəfindən qoyulmuş xanədanlıq. Bu xanədanlıqdan olan hakimlər "Azərbaycanşah" titulu daşıyırdılar.
Tarixi
Bu sülalənin soykökü qədim ərəb nəsillərindən birinə bağlanırdı.Sülalə ərəb mənşəlidir. Xilafət işğalları zamanı Azərbaycanın Güney bölgələrinə də çoxlu ərəb köçürülmüşdü. Ərdəbil, Təbriz, Marağa, Qaradağ və Əhər bölgələrində müxtəlif ərəb nəsilləri yurd salmışdılar. Onlardan biri də əzdilər nəsli idi. Bu nəslin banisi əslən Yəmənli olan ər-Rəvvad əl-Əzdi idi. Azərbaycanda məskən salmış başqa ərəb nəsilləri kimi rəvvadilər də yerli əhali ilə qaynayıb-qarışmışdılar. Hələ VIII yüzilin sonlarında yarımmüstəqil dövlətə çevrilmiş Rəvvadi əmirliyi zaman-zaman tamamilə müstəqilləşir, az qala Azərbaycanın bütün Güney torpaqlarını öz nəzarəti altında saxlayırdı.
Rəvvadilər ölkənin paytaxtını Ərdəbildən Təbrizə köçürdülər. Bu, mütərəqqi bir addım idi. Çünki Təbriz bütün Azərbaycan torpaqlarının iqtisadi, siyasi və mədəni baxımdan birləşdirilməsi üçün çox əlverişli mövqedə yerləşmişdi. Müxtəlif Şərq ölkələrini Aralıq dənizi və Qara dəniz sahilləri ilə, həmçinin Dərbənd keçidi vasitəsi ilə Volqaboyu və Şərqi Avropa ilə birləşdirən beynəlxalq karvan yollarının qovşağında yerləşən Təbriz Rəvvadilərin hakimiyyəti illərində böyüyüb abadlaşdı.
Siyasi hakimiyyətlərini əldən vermiş Rəvvadilər uzun illər öz əski əzəmətlərini qaytara bilmədilər. Yalnız 1107/08-ci il hadisələri ilə əlaqədar mənbələrdə Azərbaycanın cənub-qərb torpaqlarına sahib olan Marağa hakimi Əhmədili ibn İbrahim ibn Vəhsudan ər-Rəvvadinin adı çəkilir. Onun hakimiyyət dövrü tarixə Əhmədililər sülaləsinin hakimiyyəti dövrü kimi daxil olmuşdur. 1111/12-ci ildə Əhmədili Mosul, Diyarbəkr, Xilat və başqa yerlərin hakimləri ilə birlikdə Suriya ərazisində xaçpərəstlərə qarşı aparılan döyüşdə iştirak etmişdir. 1116/17-ci ildə Əhmədili Bağdadda xəlifə sarayında batinilərdən biri tərəfindən öldürülür. Beləliklə, Rəvvadilər sülaləsi siyasi tarix səhnəsindən çıxır.
İnəklər gölü döyüşü
İnəklər gölü döyüşü — 682-ci ildə İkinci Göytürk xaqanlığı ilə Doqquz Oğuzlar arasında baş vermiş döyüşdür.
Döyüşdən əvvəl
Qutluq xaqan 682-ci ildə göytürkləri Tanq hakimiyyətindən qurtarmaq üçün böyük mübarizə başlatdı. Göytürklər müstəqilliklərinə qovuşmaq üçün daha əvvəl də bir neçə dəfə üsyan etmişdi. Ancaq bu üsyanlar Tanq tərəfindən yatırılmışdı. Qutluq xaqan xalqını toplayaraq Çuqay-Kuz dağına çıxdı. Qutluq xaqanın təqibçiləri 5.000 nəfər idi. Qutluq xaqan ilk iş olaraq Doqquz Oğuzların sürülərini yağmalatdı. Zamanla güclənən Qutluq qardaşı Bögü Çoru şad, digər qardaşı Tuo-hsi-fuyu da (Eletmiş Yabqu) yabqu təyin etdi. Bir müddət sonra da, çinlilərin əlində həbsdə olan Tonyukuk qaçaraq Qutluq xaqana qoşuldu. Tonyukuk həbsdə olduğu müddətdə Tanqı yaxından tanımış və əzif yönlərini öyrənmişdi. Qutluq xaqan Tonyukuka Apa Tarkan ünvanı ilə birlikdə atların və hərbi işlərin məsuliyyətini verdi.
Döyüş
Oğuzlardan bir qaçaq Qutluq xaqanın yanına gəldi və belə bir bilgi verdi:
Sonra qaçaq bu xaqanın çinlilər və kidanlar ilə ittifaq qurduğunu bildirdi. Doqquz Oğuzlar, çinlilər və kidanların qurmuş olduqları bu ittifaqa görə, Doqquz Oğuzlar şimaldan, kidanlar şərqdən və çinlilər də cənubdan hücum edəəck və göytürklər ortadan qaldırılacaqdı. Tonyukuk bu hadisələrlə bağlı Qutluq xaqana belə ittifaqın daha yeni qurulmuş Göytürk xaqanlığının sonu ola biləcəyini, bir şeyin zəif ikən onu məğlub etmənin asan olduğunu, gücləndiyində isə onunla döyüşmənin çətinləşəcəyini dedi. Bundan sonra Qutluq xaqan Tonyukuka ordunu istədiyi kimi idarə etmə səlahiyyəti verdi. Ordunun komandanlığını əlinə alan Tonyukuk Göytürk ordusu ilə Kök Onq çahyını keçərək Ötükən dağlarına doğru irəlilədi. Doqquz Oğuzlar da inəkləri və yük arabaları ilə Tula çayına doğru irəlilədilər. İnəklər gölü ilə Tula çayı tərəfdən Doqquz Oğuz ordusu Göytürk ordusu üzərinə hücum etdi. Oğuz ordusu 6.000 nəfərdən, Göytürk ordusu 2.000 nəfərdən ibarət ikən, Tonyukuk abidəsinə görə, “Tanrı yardım etdiyi üçün” Göytürk ordusu Oğuz ordusunu məğlub etdi. Ağır məğlubiyyətdən sonra geri çəkilən oğuzların bir qismi çayda boğuldu. Oğuzların xaqanı Baz xaqan qətlə yetirildi.
Faşizm
Faşizm (,, tərc. "dəstə", "birlik") — Birinci dünya müharibəsindən sonra meydana gəlmiş siyasi cərəyan. Faşizm İtaliyada yaranmışdır. 1919–1945-ci illərdə İtaliyada totalitar tipli sağ radikal siyasi hərəkat. Xalqın maddi vəziyyətinin pisləşməsi, cəmiyyətin müxtəlif qruplarının gəlir səviyyəsi arasında artan fərq, 4 il davam edən və milyonlarla insanın həyatına son qoyan qanlı ümumavropa müharibəsinin qeyri-insaniliyinin və mənasızlığının dərki kütləvi narazılığa səbəb olmuşdu. Müharibənin nəticələrinin və müharibədən sonrakı sosial reallığın doğurduğu dərin məyusluq hissi keçmiş döyüşçüləri zorakı hərəkətlərə sövq edirdi. İtaliyada sosialist partiyasının sol qanadının sabiq lideri, hələ o zamanlar duçe (rəhbər) titulu daşıyan B. Mussolini onların maraqlarının carçısına çevrildi. O, 1919-cu ilin mart ayından onları faşilərdə birləşdirməyə (əvvəlcə Milanda) başladı; faşi üzvləri özlərini faşist, hərəkatı isə faşizm adlandırırdılar.
İtalyan faşistlərinin proqramı bütün sosial qruplara ünvanlanmışdı: kəndlilərə torpaq, fəhlələrə müəssisələrin texniki rəhbərliyində iştirak, xırda burjuaziyaya ucuz kredit, qadınlara seçkilərdə iştirak hüququ, əməkçi italyanlara iri korporasiyaların hərbi gəlirlərinin 85%-nin müsadirə olunması və kapitala mütərəqqi vergi tətbiqi vəd edilirdi. Bu şüarlar xaosa və liberal hökumətlərin və parlamentin gücsüzlüyünə son qoymaq, güclü hakimiyyət qurmaq və İtaliyaya əvvəlki qüdrətini qaytarmaq vədləri ilə müşayiət olunurdu. Mussolini iddia edirdi ki, qayda-qanunu və sosial ədaləti təmin etməyən köhnə liberal quruluş yenisi ilə əvəzlənməlidir, bunu isə italyanlara faşizm verməyə hazır idi.
1922-ci ildə burada Benito Mussolininin rəhbərliyindəki faşist partiyası hakimiyyətə gələ bilmişdir. Sonralar bu hərəkat dünyanın bir sıra ölkələrinə yayılmışdır. Benito Mussolininin hakimiyyətə gəlişindən sonra İtaliyada intotalitar rejimə transformasiyası başladı. Duçenin rəhbərliyi altında faktiki olaraq qanunverici hakimiyyət rolunu oynayan Böyük faşist şurası (BFŞ) və faşist skvadraları əsasında Könüllü milli təhlükəsizlik milisi yaradıldı. Dövlətin transformasiyası Faşizmin sərt siyasi böhranı ("Matteotti böhranı") dəf etməsindən və 1926-cı ildə "fövqəladə qanunlar"ın qəbulundan sonra daha da sürətləndi. İtaliyada vətəndaşların demokratik hüquqları və mətbuat azadlığı ləğv edildi, qeyri-faşist təşkilat və partiyaları dağıdıldı, tətillərə qadağa qoyuldu, vətəndaş cəmiyyəti üzərində sərt polis nəzarəti bərqərar edildi, müxalif əhvali-ruhiyyəni və fəaliyyəti əzmək üçün xüsusi dövlət sistemi yaradıldı. Antifaşistləri məhkəməyə cəlb etmək üçün Xüsusi tribunal və gizli siyasi polis təsis edildi. Dövlət quruluşu islahatlarının əsas istiqaməti hakimiyyət institutlarının faşistləşdirilməsi oldu. Dövlət aparatı mütləq qaydada faşist partiyasının üzvlərindən formalaşdırılır, Mussolinin başçılıq etdiyi hökumət parlament qarşısında deyil, kral qarşısında cavabdehlik daşıyırdı. Parlament də islahatlara məruz qalmışdı: deputatlığa namizədlərin siyahısı BFŞ tərəfindən təsdiqlənir, onların irəli sürülməsi hüququ yalnız faşist təşkilatlarına verilirdi. 1939-cu ildə parlamentin seçkili olması ləğv edildi, əvəzində isə Faşist partiyası milli şurasının və Milli korporasiyalar şurasının təyin edilən üzvlərindən ibarət faşi və korporasiyalar palatası yaradıldı. Faşistlərin fikrincə, dövlət korporativ olmalıdır, yəni sinfi qarşıdurma istehsal sahələri üzrə korporasiyalarda birləşən istehsalçıların maraqlarının harmoniyası ilə əvəzlənməli və belə korporasiyalarda fəhlədən tutmuş mülkiyyətçiyə qədər bütün üzvlər "ümumi milli maraqlar" naminə işləməlidir. Korporativlik dövlətin bazar iqtisadiyyatına və sosial münasibətlərə fəal müdaxiləsi üsuluna çevrildi və xüsusi mülkiyyət prinsiplərinə toxunmadan onlar üzərində nəzarət yaratmağa imkan verdi. Dövlət sənaye rekonstruksiyası institutunun yaradılması, ictimai işlərin təşkili, fəal tarif siyasəti, milli monopoliyalara maliyyə yardımı, qarışıq dövlətözəl müəssisələrinin yaradılması və digər tədbirlər İtaliyaya da ağır zərbə vurmuş dünya iqtisadi böhranının nəticələrini aradan qaldırmağa yönəlmişdi. Bu tədbirlər əsasında iqtisadiyyatın və sosial münasibətlərin totalitar tənzimləmə modeli təşəkkül tapdı.
BFŞ-nin təsdiqlədiyi "Əmək Partiyası"nda (1927) millətin tərifi italyanların həm ümumi, həm də fərdi iradəsini ifadə edən faşist dövlətində reallaşmış "əxlaqi, siyasi və iqtisadi vəhdəti" kimi verilirdi. İtaliyada məhz dövlət əsas məqsədə — cəmiyyətin və fərdin total faşistləşməsinə nail olmaq üçün faşistlərin əlində başlıca vasitəyə çevrildi. Cəmiyyətin tam tabe edilməsinə yönəlmiş kurs "Hər şey dövlətdədir, dövlətdən kənarda heç nə yoxdur, dövlətə qarşı heç nə yoxdur" formulu ilə ifadə olunurdu. Yeni dövrdə sabitləşmiş liberal azadlıq və bərabərlik idealına əks olaraq, "faşizm doktrinası" azadlığı onun inkarı hesabına təsbit edirdi, çünki onun qarantı qismində totalitar dövlətin özü çıxış edirdi. Dövlətin səciyyəvi cəhətləri faşist, korporativ, unitar ideologiya; ilahiləşdirilməsi 1930-cu illərin ortalarında ən yüksək zirvəyə çatan xarizmatik rəhbərin — duçenin kultu; məqsədi rejimin möhkəm bünövrəsinin və tarixi varisliyinin təminatı olan kütləvi təşkilatlar (faşist partiyası, həmkarlar ittifaqları, ideologiyalaşdırılmış qadın, uşaq, gənclər təşkilatları, asudə vaxtın inhisarlaşdırılması strukturları) sistemi; iqtisadiyyatın və mülki həyatın hərbiləşdirilməsi idi. Avtoritar rejimlərdən fərqli olaraq, Faşizm hakimiyyətin əqidəli adeptlərindən ("Mussolini dövrünün yeni insanı") ibarət kütləvi sosial bazanı formalaşdırmağa çalışırdı. Ölkədəki faşist tərbiyəsinin çoxprofilli sistemi — ali məktəb müəllimlərinin sədaqət andı, məktəb müəllimlərinin mütləq qaydada partiya üzvlüyü, "faşist mədəniyyəti" və yeni davranış qaydalarının ("faşist şənbələri", "faşist toyları", müxtəlif "döyüşlər", faşist üslubu, Qədim Roma atributikası) təbliği, kütləvi hərbi-idman hazırlığı və məişətin hərbiləşdirilməsi məhz buna yönəldilmişdi.
Bütünlükdə faşizmin inkişafı dalğavari şəkildə genişlənmişdir. Onun inkişaf dalğasının ən yüksək dövrü 1933-cü ildə onun Almaniyada hakimiyyət başına gəlməsindən sonra başlanmışdır. Faşizm və ya nasionalsosializm Avropada bir hərəkat kimi qalib gəlir. Avropa ölkələrinin yarıdan çoxuna yayılır, hakim siyasi qüvvəyə çevrilir. 1933-cü ilin oktyabrında artıq faşizm bir hərəkat kimi 23 ölkədə fəaliyyət göstərirdi. 1936-cı ildə 20 Avropa ölkəsində 49 faşist təşkilatı mövcud idi.
İtaliyada Mussolininin və Almaniyada Hitlerin başçılığı ilə faşist diktaturalarının yaradılması faşizm hərəkatında yeni rejimin yaranması demək idi. Faşist rejimi İkinci dünya müharibəsindən sonra da mövcud idi. 1974-cü ildə Portuqaliyada Salazar rejiminin, bir il sonra isə İspaniyada Franko rejiminin devrilməsi ilə Avropada faşizm dövrü başa çatmışdır.
Bütün milli xüsusiyyətləri ilə yanaşı faşizmin mahiyyəti hər yerdə eyni olaraq qalmışdır: o, kapitalizm cəmiyyətinin ən irticaçı dairələrinin mənafeyini əks etdirmişdir. Onlar faşizmə maliyyə və siyasi yardım göstərərək hərəkatdan kütlələrin etiraz çıxışlarının qarşısını almaq, mövcud rejimi saxlamaq və beynəlxalq arenada qəsbkarlıq niyyətlərini həyata keçirmək üçün istifadə etmişlər.
Faşizm sinifləri və sinfi mübarizəni qəti şəkildə rədd edir, onların irqi və yaxud korporativ birliklərdə inteqrasiya edilməsi uğrunda mübarizə aparır. O, tətil, mitinq və digər etiraz formalarını yolverilməz hesab edir. Əlbəttə, bu, onun hakimiyyətə gələndən sonrakı dövrü üçün nəzərdə tutulur. Hakimiyyətə gələnə qədər isə bu vasitələrdən yetərincə istifadə edir, yeri gəldikcə isə hətta təhriketmə hallarından da imtina etmir. Faşizmin tarixi praktikası göstərir ki, o, yalnız bütün demokratik azadlıqları və institutları ləğv edərək totalitar terrorist rejim yaratmağa qadirdir. İctimai həyatın bütün sahələri hərbiləşdirilir, onun bütün istiqamətləri dövlət tərəfindən ən ciddi nəzarətə götürülür. Həm də bu nəzarət təkcə dövlət strukturları tərəfindən deyil, həmçinin hərbi təşkilatlar, hərbiləşdirilmiş partiya dəstələri (İtaliyada "skuadre" dəstələri, Almaniyada SS və digər hissələr)vasitəsi ilə həyata keçirilir. Faşizm cəmiyyətinə xas olan xüsusiyyətlərdən biri ümumi zorakılıq praktikası və zorakılıq kultunun yaradılmasından ibarətdir.
Bu hal cəmiyyətin gündəlik həyatına elə hopdurulur, elə təşviq edilir ki, müəyyən dövrdə qeyri-ixtiyari olaraq adi vətəndaşların yaşayış normasına, həyat tərzinə çevrilir.
Faşizm cəmiyyətində "ümummilli mənafe" deyilən mücərrədləşdirilmiş ideya hər şeyi özünə tabe edir, bütün başqa hissləri əvəz edir. Fərdi fikir, şəxsi mənafe, etik və mənəvi baxışlar arxa plana keçir. Fərdlərin bir-biri, həmçinin cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hissi, ailə, uşaq və valideynlərə qarşı borc hissi öldürülür. İnsanlar ümumi ideyanın tələblərini yerinə yetirməli olan icraçılara, "vint"ciklərə çevrilirlər.
Faşizm İkinci dünya müharibəsi illərində özünün həqiqi mahiyyətini açıb göstərmişdir. Ölüm düşərgələri, soyqırımları, krematoriyalar, bəşəriyyətə qarşı kütləvi cinayət aksiyaları ilə faşizm işə keçirdi. Faşizm İkinci dünya müharibəsinin başlanmasında həlledici rol oynadı, sonra isə misilsiz hərbi və mənəvi-siyasi məğlubiyyətə düçar oldu. Onun cinayətləri Nyurnberq məhkəməsi ilə ittiham və məhkum edildi, lakin bu qələbə faşizmin ideya-siyasi cərəyan kimi tam sıradan çıxarılmasını təmin edə bilmədi.
Bu gün dirçəlməkdə olan neofaşizm kifayət qədər təhlükəlidir. O, bir sıra ölkələrdə ciddi siyasi qüvvəyə çevrilməkdədir. Fransada ultra-sağ irticaçı "Milli Cəbhə" partiyası fəaliyyət göstərir. Onun lideri Le Pen 80-ci illərdən faşizmi açıq şəkildə təbliğ edir və müasir Fransanın real siyasi liderlərindən biridir. Rusiyada da faşist ideologiyası möhkəmlənir. Bu, əsasən gənclərdən ibarət ayrı-ayrı faşist dəstə və qruplarından başqa, V. Jirinovskinin Liberal- Demokrat partiyası ilə təmsil olunur. V. Jirinovski and içir ki, Hitlerin səhvlərini təkrar etməyəcəkdir və əgər hakimiyyətə gələ bilsə, Rusiya əsgərləri cənub dənizlərinin sularında çiməcəklər. Almaniyada faşistlərə F. Şonxuber, Rumıniyada G. Funar, Serbiyada Z. Raznyatoviç başçılıq edir. Avropa ölkələrində keçirilən son seçkilərdə faşistlərin populyarlığının artdığını göstərir. Almaniyada faşist yönümlü iki partiya — F. Şonxuberin rəhbərlik etdiyi Respublika partiyası və G. Freyler başda olmaqla Xalq hərəkatı partiyası seçicilərin səsinin 28%, Fransada Le Penin "Milli Cəbhə" partiyası 12,4%, İtaliyada J. F. Fininin neofaşist partiyası 11% və s. almışlar. Faşizm Latın Amerikası ölkələrində də mövqeyini möhkəmləndirir.
Mütəxəssislər faşizmin dirçəlişinin səbəblərini iqtisadi böhran, əhalinin orta təbəqələrinin həyat səviyyəsinin aşağı düşməsi, sosial təminatların zəifləməsi və buradan da hökumətlərə inamsızlığın, avtoritar, güclü rejimə isə inamın güclənməsi ilə əsaslandırırlar.
Nasist Almaniyası
Nasist Almaniyasının təzyiqi ilə İtaliyada ölkənin yəhudi əhalisinin hüquqlarını pozan irqi qanunlar (1938) qəbul edildi, lakin faşist təbliğatı və repressiyaları İtaliyanın demokratik qüvvələrinin iradəsini sarsıtmadı. 1943-cü ilin payızında ölkədə yaranan milli qurtuluş komitələrinə kommunistlər və sosialistlərlə yanaşı, demokrat xristianların, "Ədalət və azadlıq" təşkilatının və digər müxalif siyasi qrupların nümayəndələri daxil oldular. İtaliya Müqavimət Hərəkatı və onun yaratdığı partizan ordusu alman nasizmi ilə sıx ittifaqda olan və xarici siyasət avantüralarına girişən Faşizmin məğlubiyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə yardım etdi. 2-ci dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra İtaliyada "hər hansı formada faşist partiyasının" ölkədə bərpasını qadağan edən demokratik Konstitusiya (1947) qəbul olundu.
Faşizmin tərifləri və onun tədqiq olunmasına yanaşmalar çoxdur. Cəmiyyətin "əxlaqi xəstəliyi" (B. Kroçe), "sağ mühafizəkar inqilabçılıq" (A. A. Qalkin), maliyyə kapitalının irticaçı dairələrinin "terrorçu diktatura"sı (G. Dimitrov), "totalitarizm forması" (H. Arendt, Z. Bjezinski) və s. Faşizmin ən çox yayılmış tərifləridir.
Faşizmin ideya mənbəyi 19,20-ci əsrlərin ayrıcında, Avropada və Şimali Amerikada ənənəvi əlaqələrin qırılması, sosial strukturun mürəkkəbləşməsi, radikal sosial və siyasi dəyişikliklər tələb edən ideologiyaların yaranması və yayılması ilə müşayiət olunan sənaye cəmiyyətinin möhkəmlənməsi dövründə formalaşmışdır. Faşistlər sindikalistlərdən (J. Sorel) birbaşa inqilabi fəaliyyət və siyasi zorakılığın legitimliyi ideyasını; radikal millətçilərdən (E. Korradini) "proletar milləti" və plutokratik rejimlərlə mübarizənin zəruriliyi haqqında təlimi; sosial darvinizmdən fərdlərin yaşamaq uğrunda mübarizəsinə dair təsəvvürü və bu təsəvvürü dəstəkləyən "fövqəlinsan" konsepsiyasını (F. Nitsşe); elita nəzəriyyələrindən (Q. Moska, V. Pareto) seçilmiş azlığın hakimiyyətini əsaslandıran arqumentləri əxz etmişdilər. "Həyat məkanı" haqqında geosiyasi nəzəriyyələr (F. Ratsel) də onların ehtiyaclarına cavab verirdi. Eyni zamanda romantizm dövrünün "milli ruh" haqqında mifologemləri, "nordik" tipli insanların irqi üstünlüyünə dair mülahizələr (H. S. Çemberlen) və hətta okkult təsəvvürlər də Faşizmin formalaşmasına təsir göstərmişdir. Birinci dünya müharibəsindən (1914–18) sonra inqilabi əhvali-ruhiyyə daha böyük qüvvə ilə Rusiyada özünü göstərməklə, bütün Avropanı bürüdü. Qərbi Avropada böhran fonunda şüurun radikallaşması, kütlələrin etiraz fəallığı, onların antisistem hərəkətlərə hazırlığı artırdı. Millətçi və sinfi şüarlara müraciət edən və problemlərin sadə, həm də daha radikal həlli yollarını təklif edən hərəkat və partiyalar bu əhvali-ruhiyyələrdən daha uğurla istifadə edirdilər. Geniş xalq kütlələrinin sosial problemlərinin müharibədə məğlubiyyətdən (Almaniya), yaxud onun nəticələrindən narazılıqdan (İtaliya) doğan həyəcan və məyusluq hissi ilə birləşdiyi ölkələrdə xüsusilə ağır vəziyyət yaranmışdı. Rusiyada baş vermiş 1917-ci il Oktyabr inqilabı Qərbi Avropada istər qızğın tərəfdarlarını, istərsə də sərt əleyhdarlarını tapmaqla, kütlələrin radikallaşmasını stimullaşdırırdı.
Radikallaşmış əhali kütləsinə silahlı zorakılığın tətbiqinə və əmrlərin sözsüz yerinə yetirilməsinə öyrəşmiş keçmiş hərbçilər də əlavə olundu. Cəbhəçilərin dinc həyata adaptasiyası münaqişəli səciyyə daşıyır və müharibədə verilmiş qurbanların mənasızlığının dərki ilə daha da ağırlaşırdı. Gözlənilən "sosial cənnət" əvəzinə güclü vətəndaş münaqişələri dövrü başladı (İtaliyada "Qırmızı ikiillik", Almaniyada Noyabr inqilabı, Macarıstanda, Slovakiyada inqilabi döyüşlər və s.).
Sağ siyasi cinahda millətçi ideya və şüarlar irəli sürən radikal qruplar meydana gəldi. 1919 ilin yazında İtaliyada faşist hərəkatı formalaşdı. Oxşar ekstremist qruplar Almaniyada yarandı. 1919-cu ilin əvvəllərində onlar vahid təşkilatda birləşərək, 1920 ildən Nasional-sosialist alman fəhlə partiyası (NSDAP) adlanmağa başladılar.
Faşistlərin İtaliyada (1922), nasistlərin Almaniyada (1933) hakimiyyətə gəlmələri başqa ölkələrdə də bu tipli hərəkatları fəallaşdırdı. 1930-cu illərin ortalarında Avropanın və Amerikanın 20-dən çox dövlətində 40-a qədər faşist partiyası və qrupu mövcud idi. Danimarkada, Yunanıstanda, Niderlandda ("Nasional-sosialist hərəkatı"), Finlandiyada ("Vətənpərvər xalq hərəkatı"), Macarıstanda ("Çarpazlaşmış oxlar" partiyası) və bir sıra digər ölkədə faşistlər parlamentdə və yerli hakimiyyət orqanlarında təmsil olunurdular.
Hərbi təcavüz faşist dövlətlərinin təbiətinə xas cəhət idi; onlar "Aralıq dənizini İtaliya gölünə çevirməyi" və "almanlar üçün həyat məkanı"nı ələ keçirməyi qarşılarına məqsəd qoymuşdular. İtaliya 1935-ci ildə Efiopiyaya müdaxilə etməklə ərazi işğallarına başladı. Almaniya Versal sülh müqaviləsini (1919) pozmaqla yenidən silahlanmaya başladı və 1938–1939-cu illərdə Avstriya ilə Çexiyanı de-fakto işğal etdi. 1939-cu ildə Almaniya və İtaliya istənilən hərbi münaqişədə qeyd-şərtsiz bir-birinin tərəfində çıxış etmək öhdəliyi götürməklə, "Polad pakt" imzaladılar. Onların başladığı müharibə tarixdə ən qanlı və amansız münaqişə oldu. Nəticədə faşist rejimləri məğlub olaraq çökdülər və öz ölkələrini milli faciəyə düçar etdilər,
lakin dünya faşizminin məğlubiyyəti onun tam və qeyd-şərtsiz kökündən yox olması demək deyildi. 2-ci dünya müharibəsindən sonra ideoloji və siyasi cəhətdən Faşizmin varislərinə çevrilən radikal sağ millətçi partiya və qruplaşmalar yaranmağa başladı. Onlar öz tərkiblərinə, proqram müddəalarına, məqsədlərinə və onlara nailolma metodlarına görə fərqlənir. Bir çoxuna Faşizmin tipik cəhətləri — hərbcu antikommunizm, güclü icraedici hakimiyyətə canatma, populist sosial demaqoqluq, ifrat millətçilik və şovinizm, bir sıra halda antisemitizm və irqçilik (bax Neonasizm) və s. xasdır. Radikal neofaşistlər üçün terror aktları da daxil olmaqla zorakı hərəkətlər səciyyəvidir; onlar faşist atributlarından və mərasimlərindən istifadə edir, faşist keçmişini ideallaşdırırlar (Faşizmin apologiyasının və faşist partiyalarının bərpasının qanunla qadağan olunmasına baxmayaraq). Onlar hökumətləri həyata keçirdikləri kursdan (neoliberal, sosial-islahatçı) asılı olmayaraq tənqid atəşinə tutur, demokratik rejimləri plutokratik hakimiyyət, kütlələrlə manipulyasiya edən mason diktaturası hesab edirlər. Ən radikalları silahlı birləşmələr yaradırlar. Bəzi neofaşist təşkilatlar sağ partiyalar daxilindəki ekstremist qruplarla qarşılıqlı fəaliyyət göstərir, bəziləri isə kriminal aləmlə sıx bağlıdır.
20-ci əsrin 2-ci yarısında neofaşist təşkilatları İtaliya, AFR, B. Britaniya, Fransa, Belçika, İsveç və Macarıstanda, daha kiçik qrupları Norveç, Danimarka, İslandiya, İsveçrə, Avstriya, ABŞ, İrlandiya və Latın Amerikasının bəzi ölkələrində yarandı. Onların bir qismi Malmö internasionalı adlanan Avropanın neofaşist, neonasist, millətçi, irqçi təşkilatları birliyinə daxil oldu.
Ryuci Bando
(d. 2 avqust 1979) — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 7 oyun keçirib, 2 qol vurub.
Bitcoin
Bitcoin — 2008-ci ildə Satoşi Nakamoto adlı naməlum şəxs və ya qrup tərəfindən ixtira olunmuş və 2009-cu ildə açıq-mənbəli proqram təminatı kimi istifadəyə verilmiş kriptovalyutadır. Bu valyuta kriptoqrafik protokola əsaslanır və hər-hansı mərkəzdən aslı deyil. Bitcoin heç bir maliyyə qurumuna ehtiyac olmadan kompüter və ya smartfonlar vasitəsilə birbaşa köçürülə bilir.
Bitcoin əməliyyatların təhlükəsizliyi bitcoin miner adlanan datapacklər tərəfindən təmin edilir.
Bitcoinləri almaq və ya başqa bir hesaba köçürmək üçün istifadəçinin bir və ya birdən çox bitcoin hesabı ola bilər. Bitcoin hesabı onlayn ola bilər: kompüterə, smartfona "rəqəmsal pulqabı" adlanan proqram yükləməklə əldə etmək olar.
Tarixi
Bitcoin-in Satoshi Nakamota adlı şəxs tərəfindən yaradıldığı düşünülür. Həmin şəxsin gizliliyi hələ də qorunur.
Bitcoin 3 yanvar 2009-cu ildə qurulmuşdur. Məqalənin tərtibatçısı Satoshi Nakamotadır. Əsl adı tam olaraq məlum deyil. Bitcoin-in ən çox istehsal oluna biləcək sayı əvvəlcədən tərtib olunmuş və 21 milyon ədədlə məhdudlaşdırılmışdır. İlk Bitcoin transferi Satoshi Nakamota tərəfindən köməkçisi Hal Finneyə köçürmə etməsi baş vermişdir. İlk alış-veriş 22 may 2010-cu ildə 10.000 Bitcoin müqabilində pizza almaqla gerçəkləşmişdir.