cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fərhad Zeynalov
Həyatı
Fərhad Zeynalov 1929-cu ildə Ordubad şəhərində anadan olmuşdur. 1947-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Ordubad Şəhər Mədəniyyət Evində direktor işləmişdir. Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində (1948-1953) və M. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasında təhsil almışdır (1953-1956). Orada onun elmi rəhbəri məşhur türkoloq N. A. Baskakov olmuşdur. Fərhad Zeynalovun müdafiə etdiyi mövzu – "Nitq hissələrinin təsnifat prinsiptləri" – daha sonra da bir çox elmi tədqiqatlara başlanğıc vermişdir.
1956-cı ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində işə başlamışdır. 1962-ci ildə bu universitetdə Ümumi dilçilik kafedrasının dosenti olmuşdur. Elə həmin universitetdə 1969-cu ildə Türkologiya kafedrasının yaradılması məhz onun adı ilə bağlıdır. O, həmin ildən etibarən bu kafedraya rəhbərlik etmişdir. 1956-cı ildə filologiya elmləri namizədi, 1966-cı ildə elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
1984-cü ildə vəfat etmiş və Ordubadda dəfn olunmuşdur.
Başlı sümük
Başlı sümük (os capitatum) — əlin bilək nahiyəsinə aid sümüklərdən biri. Onun qayığabənzər sümüyə məxsus ınə doğru çıxmış yuxarı səthi, III daraq sümüklərinə məxsus aşağı, yuxarıda qayığabənzər sümüyə və aşağıda trapesiyayabənzər sümüyə məxsus bayır və qarmaqlı sümüyə məxsus yastı içəri səthi vardır.
Fərhad Zeynalov
Xidmətləri
Azərbaycanda türkolgiya məktəbinin yaradıcılarından olan Fərhad Zeynalov onun aktual problemlərinə, o cümlədən türk dillərində nitq hissələrinin təsnif prinsiplərinə, köməkçi nitq hissələrinə, türk dillərinin müqayisəli qrammatikasına, qədim türk yazılı abidələrinə dair tədqiqatların, 11 monoqrafiya, dərslik və tədris vəsaitinin müəllifidir. "Türkolgiyanın əsasları" (1981) adlı fundamental monoqrafiyasında o, türk dillərinin yeni təsnifini vermişdir. ADU-da türkoloji fənlərin və ixtisas kurslarının ("Türkologiyaya giriş", "Türk dillərinin müqayisəli qrammatikası", "Qədim türk yazılı abidələri") tədrisi, bu ixtisaslar üzrə tədris proqramlarının hazırlanması məhz onun adı ilə bağlıdır. Onun "Türkologiyanın əsasları" dərsliyi SSRİ miqyasında ilk belə təşəbbüs idi. Bu kitabın çapdan çıxması xeyli rezonans doğurdu, belə ki, o zamanlar türkologiya hələ təzə-təzə "antisovet" elmləri siyahısından çıxırdı.
Fərhad Zeynalov mətnşünaslıq sahəsində də çalışmış, S.Əlizadə ilə birlikdə "Kitabi-Dədə Qorqud" eposunun elmi-tənqidi mətnini geniş müqəddimə ilə tərtib etmişdir. "Kitabi-Dədə Qorqud və dünya şərqşünaslığı", "Dastani-Əhmədi Hərami – Azərbaycanın ən qədim ədəbi abidəsi", "Türk dillərində analitik yolla yaradılmış felin formaları" və s. elmi əsərləri türkologiyanın ən aktual problemlərinə toxunub. Ümumilikdə, 70-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 20-yə yaxın monoqrafiyanın müəllifidir. Əsərləri Türkiyə, Rusiya, Almaniya, Fransa və Macarıstanda çap olunmuşdur. Beynəlxalq elmi məclislərdə məruzələr etmişdir.
Üçüncü Xarkov döyüşü
Üçüncü Xarkov döyüşü — yazın gəlişi vaxtlarında (19 fevral-29 mart 1943-cü il) ərazinin cənub cəbhəsində-Xarkov və Voronej bölgəsində döyüşlər gedirdi. Qanlı döyüşlər nəticəsində alman qoşunları sovet hücumunu məğlub edərək, Xarkov və Belqorod şəhərlərini işğal etdilər. Alman komandiri Erix fon Manşteyn metodları hələ də bir çox hərbi akademiyada müdafiə nümunəsi olaraq öyrənilir.
Sovet komandasının planları
Sovet komandanlığının ideyası Xarkov — Zaporojye istiqamətində kütləvi tank hücumu etmək idi. Xarkov sənaye bölgəsini işğal etmək planının uğurlu olması, Donbassda hücum üçün əlverişli şərait yaratmağa və cənub-qərb istiqamətində strateji təşəbbüsü həyata keçirməyə imkan yaradardı.
Hücumda 38, 60 və 40-cı orduları, həm də ayrı 18-ci tüfəng korpusu və Voronej cəbhəsinin 2-ci hava ordusu iştirak edirdi. Qoşunlar 3-cü tank ordusu, həmçinin 7-ci süvari alayı, üç tüfəng diviziyası, bir raket artilleriya diviziyası və düşmənlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə üstünlüyə nail olan Ali Komandanlığın ehtiyatından olan digər bölmələr tərəfindən gücləndirildi.
Görkəmli sovet komandirləri Georgi Jukov və Aleksandr Vasilevski Ali Komandanlığın nümayəndələri kimi əməliyyatın hazırlanmasında iştirak etmişlər. Əməliyyat Xarkovdakı alayı birləşdirməklə "Ulduz" kodu adı altında qoşunlara qarşı mövqeyli bir hücum etmək planı idi.
Başlanması
thumb|right|Qızıl Ordunun irəliləməsi (13 dekabr — 18 fevral) 1943-cü ilin əvvəlində Alman Ordusu böyük bir böhranla üzləşdi. Sovet qüvvələri Almaniyanın 6-cı ordusunu Stalinqradda mühasirəyə alaraq, zərərsizləşdirdi və Qış hərakatını Don çayına qədər genişləndirdi. 31 yanvar 1943-cü ildə 6-cı Ordunun Cənub Qrupu (General-feldmarşal Fridrix Paulus qərargahı daxil olmaqla), 2 fevralda Şimal Qrupu (General-polkovnik Karl Streckerin 11-ci korpus qərargahı daxil olmaqla)təslim oldu və təxminən 90.000 Alman əsgəri Qızıl Orduya əsir düşdü. Stalinqraddakı ümumi Alman itkisi, əsirlər istisna olmaqla 120.000 ilə 150.000 arsı idi. 1942-ci il ərzində Alman əsgərlərinin itkisi 3.000.000 idi və 1943-cü ilin əvvəlinə Alman Ordusunun Şərq Cəbhəsindəki əsgərlərin sayı indiki sayından 470.000 az idi.
23 yanvar 1943-cü il tarixinə bütün Alman-Sovet cəbhəsi boyu döyüşə hazır olan Alman tanklarının sayı 495 idi, bunların əksəriyyəti köhnə modellər idi. Müqayisə üçün, Alman Barbarossa əməliyyatının başında Alman Ordusunda 3300 tank var idi. Stalinqraddakı qələbələrindən məmnun qalan Qırmızı Ordu Donan çayının qərbindəki Alman qoşunlarını məhv etmək üçün Donets çayı istiqamətində hücuma keçdi.
Alman komandasının planları
"Don" ordu qrupunun komandiri Erix fon Manşteynin baxımından 1942–1943-cü ilin qışında əsas təhlükə sayılan "A" ordu qrupunun Kuban bölgəsindəki qüvvələrini və Dneprdən Azov dənizinə qədər olan bütün cənub dəstəsini kəsmək üçün bir fürsət idi.
Bu təhlükə Manşteynə görə, Sovet qoşunlarının çox sayda üstünlüyü idi.
Say çoxluğundan əlavə sovetlər çox böyük bir üstünlüyə sahib idi. 1943-cü ilin mart ayında Cənubi Ordu Qrupu Azov dənizindən Xarkovun şimal sahəsinə qədər 700 kilometrlik cəbhədə 32 divizya var idi. Alman ordusunun bütün cənub qanadının kəsilə biləcəyindən, Azov dənizinin sahilinə basıldığından və orada məhv edilməsindən qorxdu.
Manşteynin fikrincə, alman qoşunları üçün strateji təhlükə alman ordusunun düşmənin rabitə qovşaqlarına — Rostov və Zaporojye yaxınlığı idi. O, alman ordusunun bütün cənub qanadının kəsiləcəyindən, Azov dənizinin sahilinə sıxılmağından və orada məhv edilməsindən qorxdu.
Bu təhlükə Luqanskın şimalındakı sovet qoşunlarının uğurlu hücumundan və ərazidəki Alman cəbhəsindəki boşluğu örtən Macarıstan və İtaliya qoşunlarının məğlubiyyətindən sonra daha da artdı.
SS tank korpusu
Xarkov yaxınlığındakı döyüşlər 2-ci tank divizyası "Rayx", 1-ci tank divizyası "Adolf Hitler" və 3-cü tank divizyası "Ölü Baş" SS tank bölmələri üçün atəşə çevrildi. Diviziyalar SS-in 2-ci tank korpusunda Paul Hausserin ümumi komandanlığı altında saxlanılmış və təcili olaraq Fransadakı quruluş bölgəsindən Xarkova köçürüldü.
Viktoriya Ravva
Viktoriya Ravva (d. 31 oktyabr 1975; Tbilisi, Gürcüstan) — Gürcüstan əsilli Azərbaycanı və Fransanı təmsil edən voleybolçu. Viktoriya Ravva, Azərbaycan yığmasının heyətində 1994-cü ildə baş tutan Dünya Çempionatına qatılıb və 9-cu yeri tutub. O, həmdə 16 qat Fransa çempionu, 15 qat isə Fransa Kubokunun çempionudur.
Karolina Qoçeva
Karolina Qaçeva (28 aprel 1980 - Bitola, Makedoniya Respublikası) — Makedoniyalı müğənni.
Viktoriya Ravva
Karyerası
Viktoriya Ravva, 1994-cü ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Braziliyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışların 1/8 final mərhələsində Azərbaycan yığması, Almaniya yığmasını 1:3 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatını 9-cu yerdə başa vurdu.
Karolina Qoçeva
2002, 2007-ci illərdə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin iştirakçısı olub.
1995-ci ildə ölkəsini Me Sakas adlı mahnı ilə təmsil edib və müsabiqədən ayrılıb. 2002-ci ildə Od Nas Zavisli mahnısı ilə Makedoniya Respublikasını təmsil edib və 19-cu yerə layiq görülüb.
2007-ci ildə tərcüməsi Mənim Dünyam mənasına gələn Mojot Svet mahnısı ilə müsabiqəyə qatılıb finala çıxa bilmişdir. Lakin finalda 73 balla 14-cü yerə layiq görülmüşdür.
Yaşayış sahəsi
thumb|250px|[[Antarktikada bir habitat]]
Habitat, yaşayış sahəsi və ya yaşayış mühiti ― bir orqanizmin yaşadığı və inkişaf etdiyi yerdir. Bu yer fiziki cəhətdən bir regionun, yerin, havanın, torpağın və ya suyun xüsusi bir hissəsi ola bilər. Habitat (yaşayış sahəsi) bir okean və ya çəmənlik qədər böyük ola bilər və ya çürük bir ağacda yaşayan həşəratların bağırsağı qədər kiçik də ola bilər. Ancaq həmişə müəyyən edilə bilən və fiziki cəhətdən məhdud bir ərazidir. Birdən çox heyvan və ya bitki xüsusi bir yaşayış yerində yaşaya bilər. Dəvələrin yaşayış yeri çöllər, balıqların yaşayış yeri isə dəniz və şirin su ehtiyatlarıdır.
Canlı orqanizmləri əhatə edən hər bir şey yaşayış mühiti adlanır. Hər bir canlı orqanizm yaşayış mühiti ilə sıx bağlıdır. Yaşayış mühitində orqanizmlər müəyyən mühit amillərinin təsirinə məruz qalırlar. Mühitin orqanizmə təsir edən ayrı-ayrı elementləri ekoloji amillər adlanır. Canlı orqanizmə göstərdiyi təsirinə görə ekoloji amillər 3 böyük qrupa bölünür: abiotik, biotik və antropogen amillər.
*Abiotik amillər (yun. “a” – inkar, “bios” – həyat) cansız təbiət amilləridir. Bunlara işıq, rütubət, atmosfer təzyiqi, havanın temperaturu, torpaqda mineral duzların miqdarı, torpağın nəmişliyi və aerasiya (yun. “aer” – hava) kimi amillər aiddir.
*Biotik amillər. Canlı orqanizmlərin bir-birinə təsiridir. Məsələn, bitkilərin həşəratlarla tozlanması, orqanizmlər arasında rəqabət, yırtıcılıq, simbioz və s. biotik amillərdir.
*Antropogen amillər (yun. “anthropos” – insan, “genisisum” – doğulma, mənşə) canlı orqanizmlərin həyat şəraitini dəyişməsi ilə müşayiət olunan insan fəaliyyətidir. Belə ki, insanın təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində Yer səthinin relyefi, kimyəvi tərkibi, atmosferi və canlılar aləmi dəyişir.
Rəşid Nurqaliyev
Rəşid Qumaroviç Nurqaliyev ( — Rusiya Federasiyasının Daxili İşlər naziri, qoşun generalı.
Həyatı
1956-cı il oktyabrın 8-də hərbçi ailəsində anadan olmuşdur. Tatar əsilli müsəlmandır. Nurqaliyev 1979-cu ildə Petrozavodsk (Kareliya) şəhərində iqtisadiyyat fakültəsini bitirib.
1981-ci ildə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı-nın kəşfiyyat təşkilatı KQB-yə (DTK) daxil olub və Kareliya Muxtar Respublikasının terrorla mübarizə şöbəsinin başçılığına qədər yüksəlib.
1995-ci ildən 2002-ci ilə qədər Rusiyanın Federal Kəşfiyyat Təşkilatı (FSK) və bu təşkilatın davamı olan Federal Təhlükəsizlik Xidməti FSB-də müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmişdir.
2002-ci ildən 2004-cü ilədək Rusiya Federasiyası Daxili İşlər nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışıb.
2 yanvar 2004-cü il tarixində Rəşid Nurqaliyev Rusiya Federasiyasının Daxili İşlər naziri vəzifəsinə təyin edilib.
R. Nurqaliyev ailəlidir və iki uşağı var.
Yasamal rayonu
Yasamal rayonu (əvvəlki adı: Oktyabr rayonu) — Bakıda rayon. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Oktyabr rayonu Yasamal rayonu adlandırılmışdır. Səbail, Qaradağ, Binəqədi və Nəsimi rayonları ilə həmsərhəddir. Yasamal rayon Bakı şəhərinin qərb hissəsini təşkil edir. Keçmiş adı Oktyabr rayonu olmuşdur. Oykonim ərazidəki Yasamal dərəsinin adı ilə adlandırılmışdır.
Bakı şəhərinin mərkəzi rayonlarından biri olan Yasamal rayonu inzibati-ərazi vahidi kimi 1932-ci ildə yaradılmışdır, rayon cənubdan Səbail (3 km), qərbdən Qaradağ (3,2 km), şimaldan Binəqədi (2,8 km) və şərqdən Nəsimi (5 km) rayonları ilə həmsərhəddir. Rayonun ərazisi 16,22 kv.km-dir.
Rayon ərazisindən — cənubdan "Qurd qapısı"ndan və Badamdar qəsəbəsindən keçərək Bakı-Qazax və Bakı-Astara, qərbdən — Yeni Yasamal massivindən keçərək Bakı dairəvi yol vasitəsilə Bakı-Qazax, Bakı-Astara və Bakı-Yalama, şimaldan — Biləcəri enişi vasitəsilə Bakı-Qazax və Bakı-Yalama magistrallarına çıxış vardır.
Rayon əhalisinin sayı 245 900 nəfərdir. Rayon ərazisində 11 işğal olunmuş rayondan məcburi köçkünlər yaşayır. Bunlardan 5497 ailə — 20 550 nəfər məcburi köçkün bu günədək rayon İcra Hakimiyyətində qeydiyyatdan keçmişdir:
Qeydiyyatda olan rayon əhalisinin sıxlığı 1 kv.km-ə 15 160 nəfər düşür. Rayon əhalisinin 118 776 nəfərini, yəni 48.5 faizini kişilər, 126 124 nəfərini, 51.5 faizini qadınlar təşkil edir.
Rayon ərazisində 8 ali təhsil müəssisəsi, 5 orta ixtisas təhsil müəssisəsi, 4 musiqi məktəbi, 30 uşaq bağçası-körpələr evi, 28 orta ümumtəhsil məktəbi (lisey, gimnaziya) fəaliyyət göstərir ki, burada işləyən müəllimlərin sayı 3076 nəfər, şagirdlərin sayı isə 29 643 nəfərdir.
Metropolitenin "Nizami", "Elmlər Akademiyası", "İnşaatçılar" və "20 Yanvar " metro stansiyaları rayon ərazisindədir.
"Sovetski", "Kubinka" və "Papanin" kimi köhnə Dağlı məhəllələri də məhz Yasamal rayonunun ərazisində yerləşir.
Rayonun seçkili yerli özünüidarəetmə orqanı Yasamal bələdiyyəsidir.
Tarixi
1932-ci ildə yaradılmış Oktyabr rayonu 29 aprel 1992-ci ildə Yasamal rayonu adlandırılmışdır
Əhalisi
Bakı şəhəri Yasamal rayonunun əhalisi 01.01.2018-ci il tarixə rəsmi qeydiyyatda 246 300 nəfərdir. Bundan başqa rayonda Dağlıq Qarabağ və digər işğal olunmuş ərazilərdən 5497 ailə (20 550 nəfər) müvəqqəti məskunlaşmışdır. Əhalinin yaş tərkibi:
Rayonun iqtisadiyyatı
Bakı şəhərinin mərkəzi rayonlarından biri olan Yasamal rayonunun ərazisi 16,22 km², əhalisi 246 300 nəfərdir. Rayon ərazisində 20 550 nəfər məcburi köçkün yaşayır. Yasamal rayonunda Müdafiə Sənayesi Nazirliyinə tabe olan "Alov" və "Azon" zavodları, "Azərsuvenir" MMC daxil olmaqla 152 sənaye müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Rayonda ümumi sayı 9153 ədəd olan müxtəlif kateqoriyalı təsərrüfat obyektləri fəaliyyət göstərir ki, bu təsərrüfat obyektlərində də 100 382 nəfər fəhlə və qulluqçu işləyir. Bu müəssisələrdə orta aylıq əməkhaqqı 622,7 manat olmuşdur. 2017-ci ildə Yasamal rayonunun makroiqtisadi göstəriciləri aşağıdakı kimi olmuşdur:
2018-ci ilin yanvar ayının 1-nə olan məlumata görə Yasamal Telefon Qovşağının ümumi nömrə tutumu 179 832 ədəd, əhalinin istifadəsində olan nömrələrin sayı 152 888 ədəddir.
Mədəniyyət
Yasamal rayonu Bakının ən sıx məskunlaşılmış rayonu olması səbəbilə, buranın mədəniyyəti özəldir.
Muzeylər və ev muzeyləri
• 2
Kitabxanalar
• 2
Musiqi məktəbləri
• 2
Səhiyyə
• 2
Milli Elmlər Akademiyasının institutları
• 2
Orta ixtisas təhsili məktəbləri
• 2
Ümumtəhsil məktəbləri
• 2
Köçkün tam orta məktəbləri
• 2
Axlyostışev adası
Axlyostışev adası — Yapon dənizində Ruskiy adasından şərqdə yerləşən kiçik ada. Şimaldan və şərqdən Ussuri körfəzinin, cənubdan isə dayaz Axlyostışev buxtasının suları ilə yuyulur. Ada M. A. Axlyostışevin şərəfinə adlandırılmışdır. 1895–1912-ci illərdə ada Luçenko adını daşıyırdı. İnzibati baxımdan Rusiya Ferederasiyası Primorsk diyarı, Vladivostok şəhəri Fruzenski rayonu ərazisinə daxildir.
Təbiəti
Ruskiy adası ilə Axlyostışev adasının qərbi arasında məsafə 70 metr təşkil edir. Qababarma və çəkilmə zamanı burada yaranan axınlar və dayazlıq səbəbindən boğazı keçmək olmur. İkinci boğaz isə adanın cənub-şərq hissəsi ilə Ruskiy adasında yerləşən Axlyostışevski burnu qərarlaşır. Onun eni 170 metr təşkil edir. Bu boğazın dərinliyi 1 metrdir. Dibinin suxuru isə qumdan ibarətdir. Adətən turistlər adaya getməkdən ötrü bu boğazdan istifadə edirlər.
Ada planlna nəzər salsaq ovalvarı formaya malikdir. Qərbdən şərqə döğru 320 metr məsafədə uzanır. Axlyostışev adasının maksimal eni 170 metrdir. Ada olduqca alçaq və hamardır. Adanınmaksimal hündürlüyü 2 metrə çatmır. O isə adanın şimal-şərqində yerləşir. Adada hündürlük cənub-qərbə doğru azalır. Sahilləri düz olsada ancaq cənub-qərbində kiçik yarımada vardır. Bu yarımada sayəsində kiçik buxta əmələ gəlir. Shil xəttinin uzunluğu 880 metrdir. Şimal və şərq sahillərində daşlı çimərliklər vardır. Çimərliyin eni 6 metrə çatır. Cənub və qərb hissədə çimərlik 1,5–2,5 m enə sahibdir və gildən ibarətdir. Kiçik buxta olan hissədə qumlu çimərlik vardır.
Ada küləklərdən qorunur. İlin isti dönəmində külək, şaxta və duman bölgə üçün adi haldır. Açıq dənizdən gələn dalğalardan ada daşlı riflə qorunur. Qış dönəmində isə Ussuri körfəzi dreyf edən buzlarla dolu olur. Adada şirin su mənbəyi yoxdur.
Ada səthinin demək olar ki hamıısı sərt kollarla örtülmüşdür. Adanın cənub-qərb rayonu ərazisində antropogen mənşəli 5 turist düşərgə vardır. Onlar çəmənlərlə örtülmüşdür. Onların ümumi sahəsi 450 m2-dir və ilbəil sahə artır.
Heyvanlardan adada ancaq qağayıları görmək olar Bəzə onlar koloniya şəklində adanın şərq və ya şimal sahillərində görünürlər.
Əhali
1941-ci ildə Vladivostokun sahil xəttinin mühafizəsi məqsədi ilə 249 saylı DOT qurulmuşdur. O adanın şimal-şərqində yerləşir. Hazırda isə o tərk edilmişdir.
2012-ci ildə Ruskiy adasında körpü işə salınmadan əvvəl Axlyostışev adası nadir hallarda insanlar tərəfindən ziyarət edildi. Buna səbəb Vladivostokdan gələn bərə və aşağı sərnişin gəmilərinin bəndlərdən uzaq durması ilə bağlı idi. Körpü və yolun tikintisindən sonra vəziyyəti dramatik şəkildə dəyişib. Yol əslində Ruskiy adasının Axlyostışevski burnu yaxınlığında bitirdi. Nəticədə ada insanlar tərəfindən mənimsənildi, landşaftda olan antropogen yük çox qısa müddətdə iki əmsala artdı.
Beretta 92
Beretta 92 (, həmçinin Beretta 96 və Beretta 98) — Beretta şirkətinin ən istedadlı mühəndisləri Karlo Beretta, Cuzeppe Mazetti və Vittorio Valle tərəfindən 1972-ci ildə istehsal edilmişdir. Özüdolan 9 mm kalibrli Beretta 92F tapançası 1985-ci ildə müsabiqəyə əsasən ABŞ ordusuna 0.45 kalibrli Kolt M1911i əvəz edərək M9 adıyla istifadəyə verilmişdir. Müqaviləyə əsasən M9 İtaliya (Beretta) və həmçinin ABŞda (Beretta USA Corp., Akkokike, Merilend ştatı) istehsal edilir. 1985-1995ci ilədək ABŞ bütün ordusu üçün 1 020 257 ədəd M9 almışdır (1 tapançanın qiyməti 178,50 ABŞ Dolları).
Beretta 92FS (Beretta 92F modelindən tətiyin yanında disk ilə fərqlənir) dünyada ən çox yayılmış və tanınan modellərdən biridir. O bir çox ölkələrin ordusu, polisi, xüsusi orqanları və özünü müdafiə silahı kimi istifadə edilir. Hər il 92 modeli İtaliyada və digər ölkələrdə 100 000 artıq istehsal edilir.
Yaranma tarixi
thumb|Beretta M 92FS Tapançası
Modellər
thumb|300px| Beretta 92FS
Taurus
thumb|Taurus PT92 Beretta 92-nin ilk böyük müqaviləsi 1970-ci illərin əvvəlində Cənubi Amerikada Braziliya ilə ordunun istifadəsi üçün bağlanmışdır. Beretta tapançalarının istehsalı üçün Braziliyada zavod açılmışdır. Sonralar həmin zavod Braziliyanın Taurus şirkətinə satılmışdır.
Taurus Beretta şirkətinin lisenziyasına əsasən tapança istehsalını davam etdirir. İstehsal zamanı tapançanın həm daxili həm xarici konstruksiyasında dəyişikliklər edilmişdir.
PT 92C — kompakt modeldir, qısa lülə və tutacağı vardır; PT 99 — PT92 modelinin bir növüdür; PT 100 — .40SW (10×22 mm) üçün PT92 modelinin bir növüdür; PT 101 — .40SW (10×22 mm) üçün PT92 modelinin bir növüdür.
PAMAS G1
thumb|right|[[PAMAS G1]] 1988ci ildə Fransada tapança çatışmamazlığı var idi, lakin ölkədə tapança istehsalçısı olmadığına görə Beretta 92G “Gendarmerie” adıyla sifariş verildi. 1989ci ildə Gendarmerie Nationale de France tərəfindən Beretta 92g istifadəyə qəbul edildi. Tapança Fransada lisenziyaya əsasən PAMAS G1 adıyla GIAT Industries zavodlarında istehsal edilməyə başladı. Beretta 92G 1990cı ildə HDQ-yə 1991-ci ildə isə orduya istifadəyə verilmişdir.
Modellər və modifikasiyalar
Beretta 92, Beretta 96 və 98 modellərinin fərqli modifikasiyaları: thumb|220px|92G Elite IA
Tapılmış və bərpa edilmiş Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Tapılmış və bərpa edilmiş Azərbaycan filmlərinin siyahısı —
Sarı qırxayaqlar
Sarı qırxayaqlar dəstəsi -Buğumayaqlılar tipinin İkicütayaqlılar sinfinə aid olan dəstə
Eucalyptus resinifera
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sarı qırxayaqlar
Xarici quruluşu
Sarı qırxayaqlar dəstəsini silindrik bədən forması və sayı 30-dan artıq olan çoxlu miqdarda silindrik seqmentlər səciyyələndirir. Bəzi torpaq sarı qırxayaqların daha nazik bədəni olur (diametri 1 mm), onlar kordur, zəif piqmentləşmişlər, zəhər vəzilərinin xal şəkilli dəlikləri aydın nəzərə çarpır. Məsələn, nazik sarı qırxayaqlar fəsiləsinin (Blaniulidae) nümayəndələri belədir. Əsl sarı qırxayaqların (Julidae) bədəni naziklərdəkindən daha az dartılmışdır və onlarda adətən gözlər olur.
Həyat tərzi
Sarı qırxayaqlar ikicütayaqlıların ən zəngin və çox yayılmış dəstəsini təmsil edirlər. Əsl sarı qırxayaqlar fəsiləsinin növləri (22 növ) daha zəngindir. Lənkəran zonasının qarışıq meşələrində onlardan Amblyiulus continentalis All. üstünlük təşkil edir. Alçaq dağlıq zonasının dağ-meşə sarıtorpaqlarında bunların sayı 1 m² 65 fərd təşkil edir. A.continentalis yalnız meşə örlüyü altında rast gəlinir, meşə döşənəyində, torpağın üst onsantimetrlik təbəqəsində, çürümüş ağacda yaşayır. Bir neçə il ərzində ömür sürür. Onlarda yaz və payız fəallıq zirvəsi və yay-qış diapauzaları ilə aydın mövsümi ritm müşahidə edilir. A.cjntinentalis-dən fərqli olaraq, Ommotoiulus caspius Lohm. subdominant növü meşələrdə, xam çöl sahələrində, çay və limon plantasiyalarında rast gəlinir. Bütün il ərzində fəal qidalanır. Miqdar səviyyəsi A.continentalis-dən aşağı olsa da, bitki qalıqlarının parçalanmasında onun əhəmiyyətini daha uzun qidalanma dövrü artırır. Hər iki növün fəaliyyəti nəticəsində Lənkəranın alçaq dağlıq zonasındakı meşələrdə olan bütün xəzəllər, demək olar ki, parçalanır. Böyük Qafqazın dağ-meşə qonur və dağ-meşə qəhvəyi torpaqlı qarışıq meşələrində Megaphyllum brachyurum Att. üstünlük təşkil edir. Kiçik Qafqazın alp çəmənlikləri altındakı dağ-çəmən sıx çimli torpaqlı yamaclarında bitki qalıqlarının əsas parçalayıcısı olan Anuroleptophyllum caucasicum Att., sayı 1 m² fərddir. Mühitin əlverişsiz hidrotermik şəraiti ilə bağlı olaraq cəmi 4 ay çəkən fəallıq dövrü ərzində onlar 56 q/m²-ə qədər xəzəl parçalamağa qabildirlər ki, bu da il ərzində torpaqda çürüyən bütün xəzəlin təxminən yarısını təşkil edir. Kiçik Qafqazın alçaq dağlıq zonasındakı mədəniləşmiş şabalıdı (boz-qəhvəyi) torpaqlar üçün (yonca, dənli bitkilər) sarı qırxayaqlardan Brachyiulus lusitanus Verh. səciyyəvidir. Azərbaycanda sarı qırxayaqlar 24 növlə təmsil olunmuşlar.
Yayılması
Azərbaycanda Lənkəran, Kiçik Qafqaz və Böyük Qafqaz bölgələrində yayılmışdır.
Antoni Liu
Antoni Liu (6 iyun 1987) — Amerika Samoasından olan cüdoçu. Antoni Liu Amerika Samoasını 2012-ci ildə XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Antoni Liu birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Londonda baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 100 kq çəkidə, 1/16 final mərhələsində Latviyanın nümayəndəsi Yevgeniys Borodavko ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Antoni Liu rəqibinə 0:100 hesabı ilə uduzdu.
Sənan Ələskərov
Sənan Arif oğlu Ələskərov — fotoqraf.
Həyatı
Sənan Ələskərov 10 yanvar 1956-cı ildə Bakıda anadan olub. 1982-ci ildə Bakı Dövlət Universitetini jurnalistika fakültəsini bitirib.
Uşaqlıqda təyyarəçi, maşinist, kinooperator, arxeoloq, gitaraçı olmaq istəyən Sənan Ələskərov bütünlüklə özünü foto sənətinə həsr etməklə sanki bütün uşaqlıq arzularını həyata keçirmiş olur.
Son zamanlar isə Sənan Ələsgərovu sənədli foto daha çox maraqlandırır. Onun fikrincə bundan daha çox sürrealist sənət təsəvvür etmək mümkün deyil. Odur ki, doğma Abşeron torpağının hər qarışında, əhatəsində olduğu adamların, yaşadığı məhəllənin civarında belə öz süjetlərini tapa bilir.
Sənan Ələskərov 1989-1990-cı illərdə Xəzər fotoklubunun sədri olub. 1976-2000-ci illərdə jurnalist, elmi və tətbiqi fotoqrafiya ilə məşğul olub. Azərbaycan Fotoqraflar Birliyinin üzvüdür.
Sərgi və layhələri
96, 97, 99 	       2002, 03		Sheki Art Symposium, Azerbaijan Artists Union. Sheki – Baku, Azerbaijan
Muzey kolleksiyaları
Salvador Velaseca Museum, Reus, Spain; Photographic Library, Surrey, Great Britain; Baku Art Center, Baku, Azerbaijan.
ARS AEVI, Museum of Contemporary art Sarajevo, Bosnia and Herzegovina.
İstinadlar
www.sananaleskerov.com
Pentacalia archeri
Pentacalia archeri Pentacalia archeri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kərpic
Kərpic — Düzbucaqlı paralelepiped şəklində olan və tikintidə işlədilən material.
Hazırda kərpicin əsas 2 növündən istifadə edilir: qırmızı kərpic və silikat kərpic. Qırmızı kərpic yanmış gildən düzəldilir. Silikat kərpic isə qum və sönməmiş əhəngin qatışığından düzəldilir.
Kərpic hələ keçmiş zamanlardan - X-XII əsrlərdən etibarən tikinti materialı kimi geniş yayılıb. Hazırda tarixi abidələr kimi qorunan orta əsrlərə aid binaların əksəriyyətinin tikintisində kərpicdən istifadə olunduğu məlum faktdır. Bu tikinti materialının uzunömürlülüyü imkan verir ki, müasir tikintilərdə də ondan geniş istifadə olunsun.
Doğudərə (Xudafərin)
Doğudərə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 32 nəfər yaşayır (6 ailə).
Piskop
Piskop — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Ekuan. Əhalisi — 755 nəfər (2006).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 18 km şimalda, Serji belediyyənin 21 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Arif Vəliyev
Arif Mikayıl oğlu Vəliyev — Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin sədri (1993–2014).
Şualar
"Şualar" — Səid Nursinin əsəri. Risale-i Nur Külliyatını təşkil edən ən önəmli əsərlərdən biridir. Əsasən 1936–1949 illər arasında Eskişehirdə yazılmışdır.
Arif Vəliyev
Həyatı
Əmək fəaliyyətinə 1961-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Statistika İdarəsində başlayan Arif Vəliyev 1963-cü ilədək burada statistik, iqtisadçı olaraq çalışmış, 1963–1966-cı illərdə hərbi xidmət keçdikdən sonra yenidən Statistika İdarəsində fəaliyyətini davam etdirərək, 1966–1976-cı illərdə iqtisadçı, baş iqtisadçı və şöbə müdiri, 1976–1989-cu illərdə Statistika İdarəsi rəisinin müavini və birinci müavini, 1989–1990-cı illərdə isə həmin İdarənin Baş hesablama mərkəzində baş iqtisadçı işləmişdir.
1990–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət İqtisadiyyat və Planlaşdırma Komitəsində şöbə müdirinin müavini, 1992–1993-cü illərdə isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Aparatında böyük məsləhətçi olmuşdur. Arif Vəliyev 1993-cü ildən ömrünün sonunadək Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.
Arif Vəliyevin ölkədə statistika işinin təşkili sahəsində xidmətləri yüksək qiymətləndirilmişdir. O, bir sıra mükafatlar almış, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının ali dövlət təltiflərindən olan "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
A. Vəliyev 2014-cü il iyunun 23-də Bakı şəhərində vəfat etmiş və İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir
Sahib Əliyev
Sahib Əliyev (tam adı: Sahib Müseyib oğlu Əliyev; 15 mart 1933 – 7 fevral 1990) — Azərbaycan alimi, Azərbaycan-sovet kimyaçı alimi, kimya elmləri doktoru (1967), professor (1971), Azərbaycan MEA-nın həqiqi üzvü.
Həyatı
Sahib Əliyevin əmək fəaliyyəti AMEA Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu (NKPİ) ilə bağlı olmuşdur. O, burada aspiranturaya daxil olmuş, 1958-ci ildə namizədlik dissertasiyasını, 1965-ci ildə isə "Alkil, alkenilaromatik karbohidrogenlərin və onların oksitörəmələrinin heterogen katalitik sintezi və çevrilmələrinin tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə etmişdir. 1971-ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. O, 1983-cü ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1989-cu ildə həqiqi üzvü seçilmişdir.
Yüksək nəzəri biliyi, təşkilatçılıq bacarığına malik Sahib Əliyev artıq 1958-ci ildə laboratoriya müdirinin müavini, 1969-cu ildə laboratoriya müdiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1970–1976-cı illərdəo, laboratoriya müdiri vəzifəsi ilə yanaşı, "Plastik kütlələr" şöbəsinin müdiri vəzifəsini, 1982-ci ildən NKPİ–nin elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsini icra etmişdir.
Akademik Sahib Əliyev 1990-cı il fevralın 7–də qəflətən vəfat etmişdir.
Gözəl alim, gözəl təşkilatçı, tələbkar müəllim eyni zamanda çox sadə, xeyirxah, təmkinli və işinə məsuliyyətlə yanaşan akademik Sahib Museyib oğlu Əliyevin əziz xatirəsi əzizlərinin, onunla birgə çalışmış insanların, tələbələrinin yaddaşında daima yaşayacaqdır.
Elmi fəaliyyəti
Akademik S. Əliyevin əsas elmi fəaliyyəti aromatik karbohidrogenlərin, poliqomerlərin, polimerlərin kimyası və texnologiyasına karbohidrogenlərin oliqomerləşməsi, alkilləşməsi, oksidləşməsi və s. başqa reaksiyalar üçün yüksək keyfiyyətli homogen və "heterogenləşdirilmiş" katalizatorların hazırlanmasına, sənaye polimerlərinin kimyəvi modifikasiyasına həsr edilmişdir. Sahib Əliyev respublikada Neft kimyası və polimer kimyasının prioritet istiqamətlərinin inkişafında böyük rol oynamış kimyaçı alimlərdəndir. O, respublikada və onun hüdudlarından kənarda, aromatikkarbohidrogenlərin heterogen–katalitik və destruktiv alkilləşmə, alkil və tsikloalkilaromatik birləşmələrin dehidrogenləşməsi, alken və arilalkenlərin homogen və heterogen metalkompleks katalizatorlar və sərbəst–radikal inisiatorları iştirakında oliqomerləşməsi, polimerləşməsi sahəsində apardığı fundamental tədqiqatlarla tanınmışdır.
Sahib Əliyev rəhbərliyi altında neftin pirolizi prosesinda alınan maye məhsulların kompleks emalı, laklar və boyalar istehsalında tətbiq tapmış bitki yağlarının effektiv əvəzedicilərinin, örtükəmələgətirici oliqomerlərin alınması prosesləri işlənib hazırlanmışdır. Onun rəhbərliyi ilə aromatiksulfoturşuların, yüksək təmizlik dərəcəsinə malik a–naftolun və paraakilfenolların prinsipcə tam yeni alınma texnologiyaları işlənib hazırlanmışdır.
Sahib Əliyev NKPİ–də işlənib hazırlanmış, metilizosionatın, n–metilkarbamin turşusunun naftil efirinin və onun əsasında "Muğan" preparatının alınma üsullarının müəlliflərindən biridir.
Onun rəhbərliyi altında kompleks yararlı fiziki–mexaniki xassələrlə xarakterizə olunan olqomer və birgə oliqomerlərin alınmasında tətbiq tapmış yeni sinif polifunksional, kondensləşməyə və polimerləşməyə qabil monomerlərin, vinil və paraizopropenilfenolların, onların allil, qlisidil–mürəkkəb efirlərinin, karbomatların alınma üsulları işlənib hazırlanmışdır.
Ömrünün son illərində Sahib Əliyevin rəhbərliyi ilə aparılmış fundamental tədqiqatlar əsasında tikinti sənayesində beton məhlullarına kimyəvi qatqı kimi istifadə edilən superplastifikatorların, suda həllolan oliqosulfonatların yerli xammal —neftin katalitik krekinq prosesində alınan yüngül qazoyl fraksiyası əsasında ekoloji baxımdan səmərəli texnologiya üzrə alınmasının elmi əsasları işlənib hazırlanmış və sənaye miqyasında istehsalının təşkili üçün lazımi tövsiyələr verilmişdir.
Akademikin rəhbərliyi altında aparılmış çoxsaylı elmi tədqiqatların əsas nəticələri təcrübə–sənaye və sənaye miqyasında tətbiqini tapmışdır:– pirolizin maye məhsullarının kompleks emalı ilə oliqoarilalkenlərin və aromatik karbohidrogenlərin alınması prosesi, Koxtla–Yarve və Slants şəhərində "Şist emalı" kombinatlarında və Bakı "Neftqaz zavodunda; –oliqodivinilstirol lakının alınması prosesi, Azərbaycan MEA NKPİ–nin Təcrübə–sınaq və Sumqayıt şəhəri Sintetik Kauçuk zavodlarında; –oliqodivilstirol və polidien–yağ əlifi və onun əsasında boyaqların alınması prosesi, Kursk "Məişət kimyası", Mahacqala "Kimya" zavodlan və Ust–Kamenoqorsk "Titan–maqnezium" kombinatında; — yerli xammal, neftin katalitik krekinqindən alınan yüngül qazoyl fraksiyası əsasında beton qarışıqları üçün kimyəvi qatqının—superplastifıkatorun alınması prosesi, Azərbaycan MEA NKPİ–nin Təcrübə —sınaq zavodunda və Novomoskovski "Üzvi sintez" zavodunda.
Pedaqoji fəaliyyəti
Sahib Əliyevin böyük elmi fəaliyyəti onun pedaqoji fəaliyyətilə bilavasitə əlaqəli olmuşdur. 1960–70-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında Kimya–texnologiya fakültəsində və Texniki Universitetin Tikinti materialları kafedrasında müəllim işləmiş, yüksək ixtisaslı kadrların hazırlnması sahəsində böyük xidmətlər göstərmişdir.
Elmi-təşkilatı fəaliyyəti
Akademik Azərbaycan kimya elmini çoxsaylı Ümumittifaq, Beynəlxalq miqyaslı konfrans və simpoziumlarda iştirak etməklə və ləyaqətlə təmsil etmişdir. O, NKPİ–də Elmi Şuranın, NKPİ–də və M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft–Kimya institutunda kimya elmləri doktoru və namizədi alimlik dərəcələrinin verilməsi üzrə İxtisaslaşdırılmış şuraların üzvü olmuşdur. Sahib Əliyev keçmiş SSRİ EA və Azərbaycan EA Neft kimyası üzrə Koordinasiya Şurasının üzvü, SSRİ Ümumittifaq Elmi–Tədqiqat Dəmir–Beton institutunda sementə və betona kimyəvi qatqılar üzrə məsləhətçi olmuşdur.
Elmi Tədqiqatları
Sahib Əliyev çox da uzun olmayan, lakin məhsuldar elmi fəaliyyəti dövründə neft kimyası və yüksək molekullu birləşmələr kimyası sahəsində elmi məktəb yaratmışdır: onun rəhbərliyi ilə 35 elmlər namizədi, 3 elmlər doktoru yetişmişdir.
Eucalyptus regnans
(Eucalyptus regnans) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sahib Əliyev
Elmi əsərləri
S. Əliyev 165 müəlliflik şəhadətnaməsinin, ABŞ, İngiltərə, Fransa, Almaniya və başqa ölkələr tərəfindən alınmış 25 patentin, həmçinin 500-dən çox elmi əsərin müəllifi idi.
Yevgenika
Yevgenika — insan nəslini bioloji yolla yaxşılaşdırmaq haqqında nəzəriyyə
Yevgenikanın ən parlaq nümunələrinə iyirminci əsrin iki nəhəng və bir-birinə düşmən ideologiyalarının hökm sürdüyü dövlətlərdə – bolşeviklərin Sovetlər Birliyində, bir də faşistlərin Almaniyasında rast gəlinir.
SSRİ-də
Təbii ki, İlya İvanoviçin "balaları" Sovetlər üçün qeyri-adi görünüşlü ekzotik heyvancıqlar kimi deyil, təsərrüfatda atalarından və analarından daha ağır işə, daha çox məhsuldarlığa rəvac verəcək növlər olaraq maraqlı və lazımlıydılar. Bu sahədə yoldaş bioloq xeyli irəliləyişlər əldə eləmişdi. Məsələn, götürək elə İvanovun süni mayalanmanın təkmilləşməsi barədə nəzəriyyəsini və onun praktikaya tətbiqini. İvanov atlar üzərində tədqiqatı ilə praktiki olaraq sübut elədi ki, Tanrının yaratdığı ayğır 20-30 madyanı mayalandırdığı halda, onun nəzəriyyəsi ilə saxlanan ayğır bundan 20 dəfə çox madyanı mayalandırmağa qadirdir.
Qeyri-rəsmi söhbətlərə inansaq, guya meymunla insanın hibridini yaratmağı İvanova birbaşa Stalinin özü əmr edib. "Ellər atası"na qeyri-adi dərəcədə güclü, ancaq düşüncə baxımından o qədər də inkişaf eləməyən işlək qullar lazımıymış. Bu qullar qida kimi tullantı yeməklərlə, ağac qabıqlarıyla kifayətlənməli, müxtəlif təbii şəraitlərə, iqlimə dözümlü olmalıydı. Şimpanze gücünə və cəldliyinə, insan düşüncəsinə malik olan bu yarımeymun-yarıinsan, yaxud insan-meymunlardan həm işçi qüvvəsi, həm də döyüşçü kimi istifadə nəzərdə tutulurdu. Ancaq qeyri-rəsmi məlumatları bir kənara qoysaq belə, fakt faktlığında qalır ki, 1926-cı ildə SSRİ Xalq Komissarları Soveti dünyada ilk dəfə dişi şimpanzelərin insan toxumlarıyla mayalandırılması təcrübəsi üçün o dövrə görə böyük vəsait olan 10 000 ABŞ dolları ayırır. İvanov tədqiqatlar üçün Qvineyaya yollanır. Burada yerli zəncilərin köməkliyi ilə birtəhər 10 ədəd yetkinlik yaşına çatmış dişi şimpanze tuturlar və onları insan toxumları ilə suni şəkildə mayalandırırlar. Ancaq meymunlardan bəziləri Afrikada, bir qismi yolda ölürlər, qalanları isə hamilə qalmırlar. Təcrübə üçün daha çox meymun lazım gəlir. Ancaq iri və güclü şimpanzelərin heç bir zərər yetirilmədən tutulmaları da qəliz məsələydi. Çox vaxt onları gizləndikləri meşədən çıxarmaq üçün ağaclara od vurur, əli zopalı yerli sakinlərin köməkliyi ilə heyvanları kötəkləməklə tutmaq məcburiyyətində qalırdılar. Bu zaman isə heyvanlar ciddi zədə alırdılar. Beləliklə, İvanov Afrikada insan yox, ciddi şəkildə meymun qıtlığı ilə üz-üzə qalır.
Onda İvanov qərara gəlir ki, "qarşılıqlı mayalanma da lazımdır".
Bu məqsədlə o, Afrikada erkək şimpanzelər tərəfindən zorlanmış qadınlarla bağlı yerli sakinlər arasında gəzən söz-söhbətləri diqqətlə toplayır və dəfələrlə yoxlayır. O, bu kimi halların həqiqətən olub-olmadığını dəqiqləşdirmək istəyirdi. Niyyəti isə zorlanmış qadınlardan hansınınsa hamilə qalıb-qalmadığını bilmək idi. Ancaq məlum olur ki, belə hallar olsa da, zoraklığa məruz qalmış qadınların heç biri sağ qalmayıb: onların hamısı vəhşi şimpanzenin güclü caynaqları arasında həlak olmuşdular.
1926-cı il may ayının 7-də məşhur rus yazıçı Mixail Bulqakovun mənzilində "NKVD" tərəfindən axtarış aparılır. Çekistlər yazıçının evindən yalnız "İt ürəyi" adlı romanın əlyazmasını aparırlar. Sən demə, "İt ürəyi"nin qəhrəmanı - heyvanlardan müxtəlif orqanların insanlara və əksinə köçürülməsiylə məşğul olan Preobrajenski soyadlı həkim eynən İvanovun məxfi şəkildə həyata keçirdiyi əməliyyatlarla məşğul olurmuş. Belə götürəndə yazıçı Aleksandr Belyayevin "Professor Douelin başı" fantastik əsərinin sırf yazıçının təxəyyül məhsulu olduğuna inanmaq sadəlövhlük olardı. Necə ki, Fazil İsgəndər özünün məşhur "Kozlatur" povestində illər əvvəl İvanovun Suxumidə həyata keçirdiyi təcrübələrini nəyi var ələ salır. Həqiqətən, o dövrlərdə SSRİ-də ən ağlagəlməz təcrübələr keçirilib. Bu baxımdan İvanovun təcrübələrinin ikinci mərhələsinin, yəni artıq qadınların süni mayalandırılmasının Suxumidə deyil, məşhur QULAQ düşərgələrində həyata keçirildiyi barədə xarici mətbuatda gedən yazılara barmaqarası baxmaq düzgün deyil. Məşhur Belçika bioloqu Bernar Eyvelson uzun illər boyu apardığı araşdırmalar əsasında qələmə aldığı "Dondurulmuş insanın sirri" adlı kitabında "Sovet düşərgələrində həkim işləmiş mötəbər birinə" istinad edərək yazır ki, QULAQ-ın xəstəxanalar idarəsində qadınların şimpanze sperması ilə süni mayalandırılması həyata keçirilirmiş. Təbii ki, heç bir qadın bətnində yaranacaq əcaib-qəraib eybəcər məxluqu gəzdirməyə razı olmadığından, yuxarıda xatırlatdığımz komissiyanın qərarındakı "qadınların razılığı alınsın" bəndindən söhbət belə gedə bilməz.
Eyvelson sonra yazır: "Müxtəlif məhbus qadınların zorla cəlb edildikləri bu dəhşətli eksperimentlər nəticəsində ruslar meymun-insan irqi əldə ediblər. Onların boyu 1.8-2 metr olur, bədənləri tüklüdür, insanlara nisbətən tez böyüyürlər, əllərinə nə keçdi yeyirlər, yaxşı işgörmə qabiliyyətinə malikdirlər. İnsan-meymunların yeganə çatışmayan cəhətləri varsa, o da nəsilartırma qabiliyyətindən məhrum olmalarıdır".
Avropada
Təxminən eyni vaxtda, bu dəfə Rusiyada deyil, Fransada Voronov soyadlı başqa bir rus aliminin təcrübələri isə bütün Avropada əsl sensasiya yaratmışdı. Yazılanlara inansaq, hətta ahıllığını yaşayan Türkiyənin baş naziri də onun xidmətindən yararlanmaq niyyətindəymiş. Zarafat deyil, Voronov cavanlıq eşqini və qabiliyyətini qaytarmaq qüdrətində olduğunu deyirmiş.
Fuqu
Fuqu — balıq növü.
Fuqu qida növü kimi dünyada ən təhlükəli məhsullardan sayılır. Bu məhsulun yaratdığı tetradoksini kurare (bitkidən alınan tünd zəhər) adlı məhsuldan 25 dəfə, sianiddən isə 275 dəfə daha güclü tərkibə malikdir. Zəhər tənəffüs orqanlarında iflic yaradır, insan bir neçə dəqiqə ərzində dünyasını dəyişir.
Artıq problem həll edilir və Yaponiyada cənubi Ehime adlı yerdə balıq ferması yaradılmışdır, hansı ki, bura il ərzində bazara 50 mindən artıq zəhərsiz balıq göndərir.
Aşpazlar isə düşünür ki, zəhərli fuqu öz məşhurluğunu hələ də saxlayır. Fuqu restoranlarına gəlib bu balıqdan yemək istəyənlər, yalnız yemək üçün bura gəlmirlər, onlar eyni zamanda əsəblərini də qıcıqlandırmağı sevirlər.
Gavahan (Xudafərin)
Gavahan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 82 nəfər yaşayır (10 ailə).
Döyüşən çarlıqlar (dövr)
Döyüşən çarlıqlar — Qədim Çın tarixində e.ə. V əsrdən başlayaraq Çinin birləşdirilməsinə qədər - e.ə. 221-ci ilə dək olan bir dövrdür. Bu dövrdə Şərqi Çjou ondan sonra gələn Çuntsyu, Çjou sülalələri hakimiyyətdə olmuşdurlar. Tsin imperiyasının yaranması ilə Döyüşən çarlıqlar düvrü sona çatmış olur. Bu dövr haqqında ilk məlumatlar “Döyüşən çarlıqların strategiyası” salnaməsində verilmişdir.
Tszin çarlığının süqutu
Yaz-Payız dövründə Tszin çarlığı (晉) Çinin ərazisində ən qüdrətli dövlət sayılırdı. Lakin sonrakı dövrdə bü qüdrət get-gedə daxili çəkişmələr nəticəsində zəifləmiş olur. Dövlət “6 tayfanın 6 naziri” tərəfindən idarə olunurdu (六卿). E.ə. 498-ci ildə Fan və Çjunxan tayfalarınin üsyanları yatırıldıqdan sonra yerdə qalan 4 tayfadan (Çji (智), Bey (魏), Çjao (趙) və Han (韓)) biri olan Çji (智) üstünlüyə malik idi. E.ə. 454-cü ildə bundan istifadə edən Çji tayfasının başçısı Bo Yao digər 4 tayfadan üsyançı tayfaların ərazilərini ona verməyi tələb edir. Vey və Han tayfaları buna qarşı cürət etməyib razılaçırlar. Çjao tayfası buna qarşı çıxır. Bu zaman Çji ona tabe olan Vey və Han tayfalarını Çjao tayfasına qarşı hərəkət etməyi Taiyuanı ələ keçirməyi tələb edir. Lakin Çjao tayfasına qalib gəlmək mümkün olmur. Vey və Han tayfaları Çji tayfasına bir o qədər də bel bağlamayaraq gizlin Çjao tayfası ilə müttəfiqlik edirlər. E.ə. 453-cü il 8 mayında Çjao, Vey və Xan tayfalarının birləşmiş qüvvələri qəflətən Çjao tayfasına hücum edib onu tamamilə dağıdırlar. Əldə olunuş ərazi isə 3 çarlıq arasında bölünür. Beləliklə də Tszin çarlığı süqut edir.
Hüquqi olaraq tszinin üç çarlığa bölünməsi e.ə. 403-cü ildə təsdiqlənmişdir. Bu an “Üç ailə (tayfa) Tszini bölür” (三家分晉) adlandırılmışdır. Han, Çjao və Vey çarlıqlarının hökmdarları xou (侯) - “markiz” titulu almış olur, 3 çarlıq isə “Üç Tszin” (三晉-San-Tszin) adlandırılmış olurlar. E.ə. 376-cı ilə qədər formal olaraq Tszin çarlıöı da mövcud olmuşdur ki, sonralar ərazisi hər üç çarlıq arasında bölüşdürülmüşdür. E.ə. 403-cü il Döyüşən çarlıqlar dövrünün başlanğıcı olur.
Əldarağı sümükləri
Əldarağı sümükləri — əlin obuc nahiyəsinə aid sümüklərdir. Əldarağı skleti beş uzun əldarağı sümüklərindən ibarətdir. Hərbirinin bir cismi və iki ucu: yuxarı ucu və ya əsası —  və aşağı ucu və ya başı —  vardır. Uclardan ancaq biri (başı) həqiqi epifiz hesab edilir, ona görə də daraq sümükləri monoepifizar uzun sümüklərdən hesab olunur. Bu sümüklərin arxa səthi yastı, ovuc səthi isə basıqdır.
Onların uzunluğu müxtəlifdir. Ən uzunu III sayılır, ondan qısası növbə ilə II, IV, V daraq sümüyüdür. Daraq sümükləri öz əsaslarının şəkilləri üzrə ayırd edilirlər. I daraq sümüyü çox qısa və canlıdır, cismi öndən arxaya doğru basıqdır və əsası üzərində olan yəhərəbənzər oynaq səthi böyük, bayır və kiçicik içəri hissəyə bölünmüş olur. II daraq sümüyünün əsası qarmaq kimi ikihaçalıdır və və içəri tərəfində III daraq sümüyünə məxsusoynaq səthi vardır. III daraq sümüy əsasının arxa səthində baş barmaq tərəfdə biz çıxıntı — olur. IV daraq sümüyünün əsası dördbucaqlıdır, bayır tərəfində II daraq sümüyünə məxsus kiçicik səth və içəri tərəfində V daraq sümüyünə məxsus səth vardır. V daraq sümüyünün əsasının içəri tərəfində IV daraq sümüyünə məxsus oynaq səth və bayır tərəfində qabarıqlıq olur. Daraq sümüklərinin başları barmaqların proksimal falanqaları ilə calanır.
Pentacalia asplundii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İkinci cəbhə
İkinci cəbhə - İkinci dünya müharibəsi zamanı 1944-cü il iyunun 6-da ABŞ və Böyük Britaniya tərəfindən faşist Almaniyasına qarşı açılmış cəbhə. 2,9 milyon ingilis və amerikan əsgəri Amerika generalı Eyzenhauerin ümumi komandanlığı ilə Normandiyaya çıxarıldı. İyunun 20-nə burada əsas qoşunların yerləşəcəyi plasdarın yaradıldı.
Pegasus Hava yolları reys 2193
Pegasus Hava Yollarının 2193 nömrəli uçuşu — Pegasus Hava Yollarına məxsus Boeing 737-86J sərnisi təyyarələrinin 5 Fevral 2020-də uçuş-enmə zolağından çıxması nəticəsində meydana gələn kazadır. İzmir - İstanbul səfərini edən və Adnan Menderes Havalımanı'ndan qalxan təyyarə, Sabiha Gökçen Havalimanı'na endikdən sonra pistten çıxmış, təyyarədə olan 183 nəfərdən üçü həyatını itirmişdir.
Sərnişinlər və heyət
Təyyarədə 155 Türk, 4 Amerikalı, 4 Çin, 3 İraqlı, 2 İsrail, 2 Qırğızıstan, 1 İsveç, 1 Suriya, 1 Livan, 1 Qazaxıstan, 1 Mərakeş və 1 Türkmənistan sərnişini var idi. 177 sərnişindən Zehra Bilgi Koçar, Alev Gençoğlu və Songül Bozkurt öldü, 6 ekipaj üzvü də olduğu 180 nəfər yaralandı.
Qəzadan sonra İstanbul Birjasında Pegasus səhmləri 2,85% düşdü. Fevralın 6-da səhər 74.65 nöqtədən başlayan Pegasus səhmləri axşam sessiyasında 71.95 nöqtədə bağlandı.
Təyyarə qəzasından sonra qəzaya səbəb olan hadisələri izah edən təlimatçı Bahadır Altan, CNN Türkdə danışarkən yayından götürüldü. Sonra Pegasus Hava Yolları tərəfindən yola salındı.
Tahir Alxazov
Tahir İsa oğlu Alxazov (28 dekabr 1952, Bakı şəhəri, Azərbaycan SSR)  — azərbaycanlı alim, kimya üzrə fəlsəfə doktoru,dosent AMEA Polimer Materialları İnstitutunun baş mühəndisi.
Həyatı
Alxazov Tahir İsa oğlu 28 dekabr 1952-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1969-cu ildə Bakı şəhərindəki 89 №-li orta məktəbi bitirib, Azərbaycan Neft və Kimya İnstitunun kimya-texnologiya fakultəsinə daxil olmuş və 1974-cü ildə oranı bitirmişdir. Ali təhsili başa vurduqdan sonra təyinatla Sumqayıt şəhərində “Üzvi Sintez” zavodunda 1974-1981-ci illərdə əməliyyatçı, növbə rəisi, texnoloq, istehsalat rəisi vəzifələrində çalışmışdır. 1983-cü illərdə Sumqayıt ş. Şüşə zavodunda baş mühəndis, 1983-1986-cı illərdə Sumqayıt ş. “Üzvi Sintez” zavodunda divinil istehsalatının rəisi, 1986-1990-cı illərdə SSRİ Dövlət Standartlar Komitəsinin baş nümayəndəsi, 1990-1993-cı illərdə “Anhidrid” müəssisəsinin direktoru vəzifəsində işləmişdir. 1993-1995-cı illərdə Respublika Prezidentinin sərəncamı ilə “Azərikimya” Dövlət Şirkətinin prezidentinin müavini təyin edilmişdir. 1995-1998-ci illərdə “Üzvi Sintez” zavodunun direktoru, 1998-2001-ci illərdə Azərbaycan OET “Olefinlər” institutunda baş mühəndis vəzifəsində işləmişdir.
Elmi fəaliyyəti
2001-ci ildən indiyə kimi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Polimer Materialları İnstitunda böyük elmi işçi, 2015-ci ildən isə baş mühəndis vəzifəsində işləyir. Tahir Alxazov 1997-ci ildə “Yüksək molekullu birləşmələr kimyası” (01.00.06) mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Kimya sənayesinin elmi-texniki problemlərinin həllində fəal iştirak edir. 35 elmi əsərin, o cümlədən 3 müəlliflik şəhadətnaməsi, 2 ixtiranın müəllifidir. “Propilen oksidinin alınma üsulu” ixtirası 1996-cı ildə sənaye miqyasında tətbiq olunmuşdur.2019-cu ildə "Makromolekullar" ixtisası üzrə Dosent elmi adı almışdır.
T.İ.Alxazov işlədiyi müddətdə özünü ixtisasına uyğun sahənin problemlərini bilən mühəndis kimi göstərmişdir. O, institutunun elmi-tədqiqat planlarının və təsərrüfat müqavilələrinin, qrant layihələrinin yerinə yetirilməsində aktiv iştirak edir, prinsipiallığı, işgüzarlığı, müstəqil elmi-işçi, təcrübəli mühəndis və məsuliyyətli mütəxəssisidir.
Qafqaz dağları
Qafqaz – Xəzər və Qara dəniz arasında dağ sisteminin əmələ gətirdiyi, Avropa ilə Asiya qitəsinin sərhəddində yerləşən coğrafi rayon. Böyük Qafqaz sıra dağları bölgəni Şimali Qafqaz və Cənubi Qafqaza ayırır. Ən yüksək nöqtəsi Elbrus dağındadır (5642 m). Bölgə əhalisi mürəkkəb etnik və linqvistik tərkibə malikdir. Ərazinin zəngin neft- qaz yataqları vardır.