cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alı Qocayev
Həyatı
Alı Qocayev 27 iyul 1947-ci ildə Qazax rayonunun Çaylı kəndində anadan olmuşdur. 1965-ci illlərdə Çaylı kənd orta məktəbini, 1974-cü ildə M. Əzizbəyov adına Neft və Kimya İnstitutunun elektrik intiqalı və sənaye qurğularının avtomatlaşdırılması fakültəsinin axşam şöbəsini bitirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə Bakı Radio Zavodunda elektrik montyoru kimi başlamışdır. 1968–1992-ci illərdə "Bakı Su Kəməri" İdarəsində mühəndis-texniki heyətin tərkibində müxtəlif vəzifələrdə işləmiş, 1992–1997-ci illərdə isə idarə rəisi vəzifəsində fəaliyyətini davam etdirmişdir.
1997–2000-ci illərdə "Abşeron Regional Səhmdar Su" Cəmiyyətinin vitse-prezidenti, 2000–2004-cü illərdə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Bakı Kanalizasiya İstehsalat Birliyinin baş direktoru, 2004–2005-ci illərdə isə "Azərsu" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin vitse-prezidenti, 2005–2012-ci illərdə isə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 aprel 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə Samux Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.
2001-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Ailəlidir. Üç övladı, yeddi nəvəsi var. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin sabiq spikeri Oqtay Əsədov ilə qudadır.
Bəzz qalası
Bəzz qalası — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Qaradağ vilayətindəki Kəleybər qəsəbəsindən 3 km cənub-qərbdə yerləşən qala.
Xürrəmilər hərəkatının rəhbəri Babəkin əsas sığınacaqlarından biri olduğu üçün xalq arasında daha çox Babək qalası kimi tanınır. Qala strateji cəhətdən mükəmməl ərazidə, dəniz səviyyəsindən 2300–2600 metr yüksəklikdə yerləşir. Qalanın ətrafını 400–600 metr dərinlikdə dərələr əhatə edir. left|thumb|206x206px|Bəzz qalası Ərəb coğrafiyaşünası Əbu Duləf (X əsr) yazır: "Bəzz qalası Babək Xürrəminin əsas sığınacağıdır. Qalada qırmızı geyimli adamlar dolaşır və qalaya qırmızı bayraqlar sancılıb".
Bəzz qalası xürrəmilərin rəhbərlərindən olan xırda feodal Cavidana mənsub idi. Bəzz qalası üsyançı xürrəmilərin mərkəzi idi. Cavidanın vəfatından sonra xürrəmilər hərəkatına Babək başçılıq etmişdir. Ərəblər 837-ci ildə sərkərdə Afşinin başçılığı ilə Bəzz qalasını mühasirəyə almışdılar. 837-ci il avqustun 26-da Bəzz yaxınlığında döyüş oldu və bu, orta əsrlər tarixinin ən qanlı savaşlarından birinə çevrildi. Bu savaşda ərəblər 100 min, xürrəmilər isə 80 min nəfər döyüşçü itirdilər. Çətinliklə də olsa, ərəblər qalanı tuta bildilər və 8 min nəfərə qədər mühafizəçini əsir götürdülər. Babəkin ailə üzvləri və yaxın qohumları da əsirlər arasında olmuşdur.
Parisin yenidənqurulması
right|thumb|200px|Parisdə Hausmann bulvarı Parisin yenidən qurulması -,İkinci imperiya vaxtı Parisin yenidən qurulması - böyük dərəcədə Parisin müasir görünüşünü müəyyən edən, III Napoleonun tapşırığı ilə, Sena departamenti prefekti baron Hausmannın XIX əsrdə apardığı şəhərsalma işləri.
Yenidənqurma zərurəti
Yenidənqurmaya ehtiyac çoxdan vardı. XVIII əsrin birinci yarısından başlayaraq şəhər hakimiyəti Parisin mərkəzinin yenidənqurulması barədə düşünürdülər, və məhz; Sena sahilini abıra salmaq və körpülər üzərindəki evləri sökmək. İntensiv sənaye inkişafı vaxtı Parisin əhalisi olduqca sürətlə artırdı - bir əsr ərzində əhalinin sayı 5 dəfə artmışdı -1800 ildəki 0,55 mln-dan,1901 ildəki 2,7 mln-a qədər. Bəzi məhəllələrdə əhali sıxlığı 100 000/km² nəfərə çatırdı. Şəhər bu qədər insan yerləşmirdi: sıx-sıx binalarla tikilən əyri dar küçələr şəbəkəsi, küçə hərəkatını çətinləşdirirdi, olduqca pis sanitar şərait isə epidemiyaların yayılmasına gətirirdi ki, bu öz növbəsində varlı şəhərlilərin Parisin kənarına, şimala və qərbə köçməsinə təkan verirdi, şəhərin mərkəzi isə, tez-tez sosial partlayışlar olan yoxsulların kvartalaına çevrilirdi. Bu problemləri aradan qaldırmaq üçün yeni nəhəng yenidənqurma tələb olunurdu.
Fiyu ilbizcüllüt
— cinsinə aid quş növü.
thumb|left|Tringa glareola
İsaqlı
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Toponimikası
İsaqlı oyk, sadə. Cəbrayıl rayonunun Hovuslu inzibati-ərazi vahidində kənddir. Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi Ermənistanın Dastakert kəndinin zəlzələ nəticəsində dağılmasından sonra (1931-ci il) əhalinin köçüb gəlməsi nəticəsində yaranmışdır. Kənd XIX əsrdə Zəngəzur qəzasında yaşayan xocaisaqlı tayfasına mənsub olan İsaqlı qışlağında salındığı üçün qışlağın adı ilə adlandırılmışdır.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Karl Yakob Sundeval
Karl Yakob Sundeval — İsveç zooloqu.
Selena (teleserial, 2006)
Selena — Türkiyə istehsalı olan komediya janrlı televiziya serialıdır.
Haqqında
Kosmosda çox uzaq bir planetdə yaxşılıq və pislik arasında böyük bir mübarizə vardır. Selenanın vəzifəsi insanlara yaxşılıq, Hadesin vəzifəsi isə insanlara pislik etmək və etdirməkdir. Utopiya planetində yaxşılıq və pisliyin mübarizəsində şərin təmsilçisi Hades yaxşılığın nümayəndəsi Selenanı məğlubiyyətə uğradaraq həftənin birincisi seçilir. Böyük Honos tərəfindən yaxşılıq və pisliyin sayına görə həftənin birincisinə mükafat, məğlub olana isə cəza verilir. Bir gün Hades Selenanı cəza olaraq bir qələmin içinə atır. Daha sonra qələmi Utopiya planetindən Dünya planetinə göndərir. Qələm Selin Aykar, Leyla Aykar və Nazlı Aykar adlı üç bacının evlərinin bağına düşür. Selena qələmin içindən çıxmaq üçün Selin, Leyla və Nazlı adlı üç bacının ələ-ələ tutaraq 3 dəfə adını deməkləri lazımdır. Amma qızların xəbərləri yoxdur ki, Selena qələmin içindədir. Qızların anası Gülçin Aykar evlərinin həyətində gəzərkən Selenanın içində olduğu qələmi tapır. Selena qələmin içindən çıxmaq üçün kömək istəyir. Qızların anası Gülçin Aykar və atası Gökhan Aykar Selenaya kömək etməyə qərar verirlər. Anası və atası Selenaya yardım etmək üçün qələmlə qızların məktəbinə doğru gedərkən ikisi də Hadesin təşkil etdiyi yol qəzasında ölürlər. Ailəsindən qızlara bir neçə parça əşya və qələm qalır. Selena qızlara qələmin içindən öz çıxarları üçün bir işarə göndərir. Bunun üzərinə Selin Leyla və Nazlı əl-ələ tutaraq 3 dəfə Selena adını söyləyərək onu qələmin içindən çıxarırlar. Buna görə Selena bu üç bacıya xüsusi qüvvələr verir. Selena adı Selinin "Se"si, Leylanın "Le"si və Nazlının "Na"sı ilə yaranmışdır.
Böyük ilbizcüllüt
— cinsinə aid quş növü.
Fainu adası
Fainu adası (އިހަވަންދޫ) — yaşayışı olan ada, inzibati baxımdan Maldiv adalarının Raa atoluna daxildir. Maldiv arxipelaqında, ölkənin paytaxtı Male şəhərindən 151 km şimalda yerləşir. Ada 1325 km uzunluğa, 500 metr enə malikdir. Adanın sahəsi — 60,7 ha-dır. 2006-cı il məlumatına əsasən Fainuda 251 nəfər yaşayır: 120 kişi və 131 qadın. Əhalinin yaş strukturu: 125 nəfər — 18 yaşından aşağı; 23 nəfər — 19–25 yaş arası; 89 nəfər — 26–64 yaş arası və 14 nəfər — 65 yaş və yuxarı. Savadlılıq səviyyəsi — 95,7 %. Adada ümumilikdə 45 ev təsərrüfatı vardır ki, hər təsərrüfata 5,6 nəfər düşür. Burada iki məktəb fəaliyyət göstərir.
Ada 2004-cü ildə Hind okeanında baş vermiş sunami zamanı böyük zərər görmüşdür.
Papirus (bitki)
Papirusun gövdəsindən parça, ayaqqabı və s. hazırlanmasında istifadə olunur. Yazı materialı kimi Papirus e.ə. 3-cü minilliyin əvvəllərində Qədim Misirdə ixtira olunmuşdur. E.ə. 1-ci minilliyin ortalarından Aralıq dənizi sahilinin digər ölkələrində yayılmışdı. Papirusun gövdəsini köndələninə dar zolaqlarla kəsir və bir-birinin üzərinə qoyurdular. Bu üsulla alınan təbəqəni zolaqları o birisininkinə nisbətən köndələninə olan təbəqənin üzərinə qoyub bərk sıxır, sonra qurudurdular. Lülə papirus bir neçə təbəqəni yapışdırmaqla alınırdı. Papirus əvvəlcə bəyaz rəngli olur, getdikçə qaralır, elastikliyini itirir, kövrəkləşirdi. IX əsrədək Misirdə istifadə olunmuşdur. 8-ci əsrdən Çində kağızın ixtira olunması papirusun sıxışdırıb çıxarılmasına səbəb oldu.
Papirus mətnlərini papirologiya, misirşünaslıq, semitologiya və s. öyrənir. Bu mətnlər Qədim Misir və antik dövrün təsərrüfat, mədəniyyət və siyasi həyatını öyrənməkdə mühüm mənbələrdəndir.
Vilyo-Lua-Mollon
Vilyo-Lua-Mollon  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Meksimyo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01450.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 3095 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 2037 nəfər əmək qabiliyyətli insanlar arasında (15-64 yaş) 1573 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 464 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 77.2%, 1999-cu ildə 71.2%). 1573 aktiv sakindən 1462 nəfər (778 kişi və 684 qadın), 111 nəfəri işsizdir (51 kişi və 60 qadın). Fəal olmayan 464 nəfər arasında 174 nəfər şagird və ya tələbə, 181 nəfər pensiyaçı, 109 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Emmi mükafatı
Emmi mükafatı və ya sadəcə Emmi — Amerikada televiziya sahəsində təqdim edilən mükafat. Emmi Oskar (kino sahəsində) Qremmi (musiqi sahəsində) və Toni (teatr sahəsində) mükafatlarının televiziya ekvivalenti hesab edilir.
Tarixi
Emmi mükafatlarını amerika televiziya sənayesinin müxtəlif sektorları təqdim edir və mükafatların təqdimetmə mərasimləri hər il keçirilir, lakin hər sahə üzrə müxtəlif aylarda verilir. Onların arasında ən məşhurları, mətbuatda geniş işıqlandırılan və nüfuzlu hesab edilən "Emmi" mükafatları Praymtaym və Gündüz mükafatlarıdır.
Mükafatların təqdimetmə mərasimləri 1949-cu ildən başlayaraq hər il keçirilir, lakin 1974-cü ilə qədər yalnız sadəcə "Emmi" mükafatı mövcud idi. Sonralar bu mükafatı gündüz verilişlərinə görə təqdim edilən "Emmi" mükafatından fərqləndirmək məqsədi ilə adı dəyişdirilərək praymtaym "Emmi" mükafatı adlandırılıb.
Mükafatı üç təşkilat təqdim edir: Amerika televiziya akademiyası (ingiliscə Academy of Television Arts & Sciences) idman verilişləri istisna edilməklə, mükafatı bütün axşam verilişləri üzrə təqdim edir; Amerika milli televiziya akademiyası (ingiliscə National Academy of Television Arts & Sciences) gündüz, idman, xəbərlər və sənədli proqramlar üzrə mükafatı təqdim edir; və Beynəlxalq televiziya akademiyası (ingiliscə International Academy of Television Arts & Sciences) ABŞ sərhədlərindən kənarda hazırlanan və yayımlanan televiziya proqramları üzrə təqdim edir.
İlk heykəlcik 1949-cu ildə yanvarın 25-də Hollivudun idman klubunda təqdim edilib, lakin mükafat yalnız Los-Ancelesdə yayımlanan proqramları əhatə edirdi. "Emmi" adı "immy" sözündən əmələ gəlib. Belə ki, ilk televiziya kameralarında katod borusu belə adlanırdı yəni "immy". Qadın heykəlciyin əlində saxladığı atom televiziyanı bir elm kimi simvolizə edir, lakin onun kürəyindəki qanadlar isə televiziyanı incəsənət kimi xarakterizə edir. 1950-ci ildə "Emmi" milli status əldə edərək ölkə boyunca bütün layihələri əhatə etdi.
Əvvəlcə yalnız bir "Emmi" mövcud idi, hansı ki, hər il yeni televiziya mövsümünə start verilməzdən əvvəl təqdim edilirdi. Hər şey 1974-cü ildən dəyişdi. Çünki həmin ildən etibarən ən yaxşı gündüz proqramları üzrə "Emminin Gündüz mükafatı" təsis edildi. Bundan sonra "Emmi" mükafatlar seriyasının ümumi adına çevrildi. Ən yaxşı praymtaym seriallar və şəxslərə təqdim edilən mükafatlar isə "Praymtaym Emmi mükafatı" adlandırılmağa başladı. Bundan başqa, ötən əsrin 70-ci illərinin əvvəllərində " Beynəlxalq Emmi mükafatı" təsis edildi. Hansının ki, yaradılmasında əsas məqsəd akademiklərin fikrincə ən yaxşı televiziya proqramlarına dəstək olub.
Əlində atom saxlayan qanadlı qadın, yəni "Emmi" heykəlciyini, televiziya mühəndisi Lui Makmanus hazırlayıb. Model kimi isə o, öz xanımının obrazından istifadə edib. Televiziya akademiyası 1948-ci ildə Lui Makmanusun təklif etdiyi dizaynın üzərində dayanmazdan əvvəl, ümumilikdə qırx yeddi təklifi rədd edib.
Mis, nikel, gümüş və qızıl ərintisindən hazırlanan hər bir heykəlciyin çəkisi 3,08 kiloqram, hündürlüyü isə 39 santimetrdir. "Emmi" regional mükafat heykəlciklərinin hündürlüyü isə 29 santimetrdir. "Emmi" heykəlciklərini, "Oskar" və "Qızıl Qlobus" mükafatlarını hazırlayan Nyu-Yorkda yerləşən şirkət hazırlayır. Mükafatın sahibləri heykəlciklərin təsvirinə ciddi tələblər irəli sürür. Belə ki, heykəlciyi yalnız sol tərəfdən təsvir etmək olar.
Anemoxor bitkilər
thumb|Anemoxor bitki Anemoxor bitkilər ( - külək,  - kəzmək) — toxumları külək vasitəsilə yayılmağa uyğunlaşan bitkilər: pambıq, qanqal, zəncirotu, pişikotu və s.
Qış sarayının Qızılı zalı
Qızılı zal - Sankt-Peterburqdakı Qış sarayının cənub-qərb tərəfində yerləşən dəbdəbəli qonaq otağıdır.
Tarixi
Qızılı zal XIX əsrin 30-40-cı illərində memar Aleksandr Brulyov tərəfindən, sonradan imperatriça olmuş böyük knyaginya Mariya Aleksandrovna üçün layihələndirilmiş və inşa edilmişdir.
1 mart 1881-ci ildə II Aleksandrın öldürülməsindən sonra başlamış Rusiya üçün faciəvi olan günlərdə III Aleksandr məhz bu zalda Dövlət Sovetinin seçilmiş nümayəndələri ilə konstitusiyanın və islahatların taleyini müzakirə etmişdir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
İlk öncə zalın divarları və tavanı süni ağ mərmərlə örtülmüş qızılı rəng isə yalnız qabartma bəzəklər üçün istifadə olunmuşdur. 1840-cı illərdə memar Andrey Ştakenşneyderin layihəsi əsasında zalın görünüşü dəyişdirilmişdir. Zalın interyerinə mozaik şəkillər (E. Moderninin müəllifliyi ilə ) və barelyeflərlə bəzədilmiş yaşma sütunlar və mərmər daşlar əlavə edilmiş, qızıl suyuna çəkilmiş qapılar qoyulmuş və sarı-qəhvəyi şləməli parketlə döşənmişdir.
Məşəd
Məşəd — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun Məşəd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 11 dekabr 2012-ci il tarixli, 500-IVQ saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Məşəd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Məşəd kəndi ləğv edilərək Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrindən çıxarılmışdır. Məşəd kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi Məşəd kəndindən Gürcüva kəndinə keçirilmiş və Məşəd kənd inzibati ərazi dairəsi Gürcüva kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir. Ləğv edilərək Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrindən çıxarılmış Məşəd kəndinin 439,2 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 72,7 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 79,62 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 286,88 ha ) təşkil edən ərazisi bütövlükdə Ağdaş şəhərinin inzibati ərazisinə verilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd ərazisi 439.2 ha təşkil etmişdir.
Cümhuriyyət bayramı (Türkiyə)
thumb Türkiyədə Cümhuriyyət bayramı — 1925-ci ildən etibarən hər il 29 oktyabr tarixində Türkiyədə qeyd olunan dövlət bayramı
1922-ci ildə səltənətin qaldırılmasından sonra Türkiyə dövlətinin siyasi quruluşunun yəkun təsbiti məsələsi 1923-cü ilin oktyabrında cümhuriyyətin elanı ilə həll edildi. 6 əsr ərzində çoxmillətli türk-islam monarxiyası şəklində həyat sürən Türkiyə dövləti TBMM-in 29 oktyabr tarixli qərarı ilə həyatına respublika kimi davam etmişdir. Cümhuriyyətin elanından sonra ilk Prezident seçilən Mustafa Kamal Paşa Türkiyənin Osmanlı İmperiyasından yeni siyasi rejimə faktiki keçidini şərtləndirən genişmiqyaslı islahatların banisidir. 1925-ci ildən etibarən keçirilməyə başlayan bayram Türkiyənin bütün şəhərlərində, Şimali Kipr Türk Respublikasında (KKTC) və dünyanın bütün ölkələrindəki Türkiyə səfirliklərində qeyd edilir.
Ağmiyan (Sərab)
Ağmiyan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,493 nəfər yaşayır (395 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Sərab şəhristanının Mərkəzi bölgəsində, Sərab şəhərindən şimal-şərqdədir.
Asperger sindromu
Asperger sindromu — psixi pozğunluq olub, bəzən onu Autizmin bir forması da hesab edirlər. Bu sindromlu insanlar normal və yüksək intelektə malik olsalar da, lakin onların sosial qabiliyyətləri və vərdişləri zəif inkişaf etmiş olur. Onların emosional və sosial inkişafı ləngidiyindən onların inteqrasiyası da gecikmiş olur.
Autizmli əksər insanlarda, xüsusən, uşaqlarda inkişafdan qalmanı asanlıqla müşahidə etmək mümkündür. Lakin onlar autistlərə bənzəsələr də, əqli cəhətdən heç də geri qalmırlar. Bəzən onlar sosial kommunukasiya defisitinə malik olsalar da, mürəkkəb bir elmi sahə üzrə daha dərrakəli olurlar. Məhz inkişafın bu tip geriləməsinin təhlilini ilk dəfə Hans Asperger vermişdir.
Anomaliya
Anomaliya ( - qeyri-normallıq) — normadan, ümumi qanunauyğunluqdan kənara çıxma, yanlışlıq (xəta); biologiyada və tibbdə orqanizmin və ya hər hansı orqanın quruluş və funksiyaca normadan kənara çıxması, orqanların quruluşunun formalaşmasında irsi pozğunluq. Bu pozğunluqlar genlərin və ya xromosomların dəyişilməsi ilə əlaqədardır. Məsələn, polidaktiliya, sindaktiliya, araxiodaktiliya və s.
Ali-Əba hədisi
Sünni mənbələrində
Müsəlman, Sünnilərin ən mötəbər hesab etdikləri Səhihi-Müslim kitabında Peyğəmbərin zövcəsi Ayişədən nəql olunur:
"Bir gün Peyğəmbər kürəyində əba ilə evdən çıxdı. Onu görən Həsən yanına getdi, Peyğəmbər ona əbasının altına girməsini söylədi. Sonra Hüseyn gəldi, Peyğəmbər onu da əbasının altına aldı. Daha sonra Fatimə gəldi, Peyğəmbər onu da əbasının altına aldı. Daha sonra Əli gəldi, Peyğəmbər onu da əbasının altına aldı. Sonra peyğəmbər "Ey əhli-beyt! Allah sizdən çirkinliyi (günahı) yox etmək və sizi tərtəmiz (pak) etmək istər!" ayəsini oxudu
UEFA Avro 2000 (seçmə mərhələsi, 9-cu qrup)
UEFA Avro 2000-in seçmə mərhələsinin 9-cu qrupunda Çexiya, Şotlandiya, Bosniya və Herseqovina, Litva, Estoniya və Farer adaları milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Çexiya millisi qazanmışdır. 2-ci yeri tutan Şotlandiya millisi final mərhələsinə vəsiqə qazanmaq uğrunda İngiltərə millisi ilə pley-off oyunu oynamışdır.
Rie Yamaki
Rie Yamaki (d. 2 oktyabr 1975) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 50 oyun keçirib, 3 qol vurub.
Anemiya
alt=Anemiyanın ( Qan azlığının ) simptomları |thumb|441x441px|.
Anemiya, həmçinin qanazlığı (Qədim yunan dilindən tərcümədə ἀναιμία anaimia, "qan çatışmazlığı", prefiks ilə, ἀν- an-, "antonim-inkar şəkilçi" + αἷμα haima, "qan") - qanda qan hüceyrələrinin sayının yaxud da, qanın ümumi həcmində eritrositlərin və hemoqlobinin miqdarının azalması ilə səciyyələnən xəstəlik və ya müxtəlif xəstəliyi müşayiət edən patoloji hal. Digər izahla, qanın oksigeni daşıma qabiliyyətinin azalması. Anemiyaya çoxlu qan itirildikdə (yaralandıqda, mədə-bağırsaq, ağciyər, burun, uşaqlıq və s. qanaxmaları zamanı), kimyəvi maddələrlə zəhərləndikdə, bədxassəli şiş törəmələrində, B12 vitamini çatışmadıqda və s. hallarda rast gəlinir.
Anemiyanın baş verməsinə daha çox orqanizmdə dəmir çatışmazlığı səbəb olur; bu, "Dəmir defisitli anemiya" adlanır. Anemiyanın normoxrom, hipoxrom və hiperxrom növləri var. Rəng göstəricisi normoxrom anemiya zamanı dəyişmir, hipoxrom anemiyada azalır, hiperxrom anemiyada isə artır. Anemiyalar kəskin və xroniki olur. Müxtəlif travmalar, mədə xorası, uşaqlıq və ağciyər qanaxması nəticəsində sürətlə yaranan qanazlığında kəskin, qanaxma tədricən olduqda isə xroniki olur. Yalnız eritrositlərin deyil, həm də leykosit və trombositlərin azalması ilə müşayiət olunan anemiya "Aplastik anemiya" adlanır. Hemolitik anemiyada eritrositlərin parçalanması baş verir.
Anemiya qan xəstəlikləri arasında ən məşhurudur və dünyanın ¼ hissəsi bu narahatlıqdan əziyyət çəkir. Dünyada qanda dəmir çatışmazlığı səbəbindən inkişaf edən anemiyadan əziyyət çəkən insanların sayı isə 1 milyarddan artıqdır.
Tibbi araşdırmalara görə, qadınlar kişilərə nisbətən daha çox anemiyadan əziyyət çəkirlər. Anemiyadan əziyyət çəkən insan qrupları arasında uşaqlar və hamiləlik dövrü keçirən qadınlar da çoxluq təşkil edir.
Körpə 1 yaşından tez inək südü içməyə başlarsa və anasüdündən yeterincə faydalanmazsa, əlavə qidaya başlaması ilə bərabər dəmir tərkibli qidaları qəbul etməzsə, dəmir çatışmazlığı və anemiya ilə qarşılaşa bilər.
Əlamətləri
Selikli qişanın və dərinin solğunlaşması, zəiflik, başağrısı, baş gicəllənmə, təngnəfəslik, ürək döyünmə, qulaqlarda küy, ürək-damar çatışmazlığı və s. Anemiya yavaş-yavaş inkişaf etdikdə simptomları, əsasən, qeyri-müəyyən olur: yorğun hissetmə, zəiflik, nəfəs darlığı, bədənin hərəkətinə, fiziki hərəkətə həvəsin olmaması və s. Anemiya sürətlə inkişaf etdikdə isə simptomlar, əsasən, ağır olur və daha çox özünü büruzə verir: çaşqınlıq və təlaş, huşun itməsi, şüur və düşünmə qabiliyyətinin zəifləməsi və həddindən artıq susuzluq hissi. Ağır anemiya əsasən, güclü travmatik arterial qanaxma zamanı baş verir.
Müalicəsi
Anemiyaya səbəb olan amillərin aradan qaldırılması, kəskin və xroniki anemiya zamanı xəstəyə qan (və ya eritrositar kütlə) köçürülməsi, vitaminlərlə zəngin qidalanma.
Müxtəlif yaş və cins qruplarından olan sağlam insanların
qanında normalda mövcud olan Hemoqlobin miqdarı (1qr/Litr ≈ 0.6mmol/Litr)
Hacı Xəlil (Abaran)
Hacı Xəlil — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Alagöz (Araqadz) rayonunda kənd.
Tarixi
Alagöz dağının ətəyində, Düzkənd kəndinin yaxınlığında yerləşir. Alagöz (Araqadz) rayonu təşkil edilənədək (15 mart 1972) Abaran rayonunun inzibati-ərazi bölgüsünə daxil olmuşdur. 1728-ci ildə tərtib edilmiş "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 1728-ci ildə tərtib edilmiş "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə bu kəndin Abaran nahiyyəsində yerləşdiyi göstərilir və həmin nahiyyədə Xəlil Məhəmməd oğlu adlı bir nəfərin adına torpaq sahəsi olmuşdur. Ehtimal ki, həmin şəxs (Xəlil) kənd saldırıb və kənd də (Hacı Xəlil kəndi) onun adı ilə adlarıdırılıb. Kəndin X əsrdə salındığı qeyd edilir.
İqtisadiyyat və həyat (jurnal)
İqtisadiyyat və həyat - jurnal
Hacı Xəlil (Abaran)
Əhalisi
Bu kəndin sakinləri azərbaycanlılar olmuşdur. Türkmənçay müqaviləsindən sonra, 1830-cu illərdə xaricdən köçürülən ermənilər, bu kənddə yerləşdirilmişdir.
İqtisadiyyat və həyat (jurnal)
Haqqında
1961-ci ildən 1991-ci ilədək "Texniki tərəqqi uğrunda" və "Azərbaycan xalq təsərrüfatı" adları ilə nəşr edilən "İqtisadiyyat və həyat" jurnalı fəaliyyət göstərdiyi dövr ərzində görkəmli alim və ziyalıların çoxsaylı elmi-nəzəri, təhlili materiallarını dərc etmiş, iqtisadiyyatın, eləcə də iqtisad elminin inkişafında, iqtisadçı alimlərin yetişməsində mühüm rol oynamışdır. Jurnalın fəaliyyəti bütünlüklə Azərbaycanda həyata keçirilən sosial-iqtisadi siyasətin reallaşmasına, insanların iqtisadi biliklərinin artırılmasına istiqamətlənmişdir.
Hazırda ayda bir dəfə olmaqla 4 çap vərəqi həcmində nəşr edilən "İqtisadiyyat və həyat" jurnalı öz profilinə uyğun olaraq, müxtəlif rubrikalar adı altında aspirant, disertant və alimlərin maraq və diskusiya doğura biləcək elmi-təhlili məqalələrinə kifayət qədər yer ayırır.
Virciniya Haqlar Bəyannaməsi
thumb|Virciniya Haqlar Bəyannaməsinin baş müəllifi [[Corc Mason.]] Virciniya Haqlar Bəyannaməsi — kifayətsiz hökumətə qarşı üsyan haqqını da özündə ehtiva edən insanın doğuşdan gələn təbii haqlarını bəyan etmək üçün hazırlanan sənəd.
Hazırlanması
Bəyannamə 29 iyun 1776-cı ildə qəbul edilən Virciniya konsitutsiyası ndan ayrı sənəd olaraq 12 iyun 1776-cı ildə Virciniya da Konqres nümayəndələrinin səsverməsi ilə qəbul edilmişdir.
Mahiyyəti
Con Lokk un doktirini və Şarl Lui Monteskyö nün hakimiyyətin bölünməsi fikirlərindən təsirlənərək hazırlanmışdır. Bu sənəd daha sonra Virciniya Əyalət Konsitutsiyasının I maddəsi olaraq qəbul edilmişdir və bir az dəyişiklik edilmiş halı bu gün də Virciniya konstitutsiyasında hüquqi mənada təsiri olması baxımından hiss olunur. Bu sənəd daha sonra ABŞ İstiqlaliyyət Bəyannaməsi ni (1776) və Fransa inqilabınının İnsan və Vətəndaş hüquqlarıı haqqında bəyannaməsi də (1789) daxil olmaqla bir çox bu növdən sənədlərə təsir etmişdir.
Sidiklik
Sidiklik və ya qədim türkcə Qovuq (vesica urinaria; ) sidik-ifrazat sisteminə aid üzv. Sidik üçün bir anbar funksiyasl daşıyır və özü də kişik çanaqda, kişilərdə qasıq birləşməsi ilə düz bağırsaq arasında və qadınlarda qasıq birləşməsinin arxasında, uşaqlıq və uşaqlıq yolunun önündə yerləşmişdir. Sidikliyin yuxarı doğru baxan zirvəsi - apex vesicae (vertex vesicae BNA), aşağı tərəfə çevrilmiş dibi - fundus vesicae və ortada cismi - corpus vesicae vardır. Sidikliyin iki ın və dal səthi iki sağ və sol kənarları vardır. Ön səthi qasıq birləşməsinə və dal səthi kişilərdə düz bağırsağa, qadınlarda isə uşaqlıq və uşaqlıq yoluna baxır. Bəzi müəlliflər sidiklikdə sidik kanalı başlayan yerdə boyun - cervix vesicae qeyd edirlər. Sidikliyin hündürlüyü 14 sm və ən böyük köndələn diametri 10,5 sm-ə bərabərdir; tutumu kişilərdə 750 sm³ və qadınlarda 650 sm³, bəzi şəxslərdə bir litrə qədər olur; patoloji hallarda daha artıqdır. Kişilərdə sidiklik armud formasında olur. Qadınlarda isə sidiklik dal tərəfdən uşaqlıqla basıldığı üçün yastılaşır, eni kişilərinkindən bir qədər artıq olur, yan tərəflərində recessus lateralis adlanan ciblər əmələ gəlir.
Filip Latli Skleyter
Philip Lutley Sclater (4 noyabr 1829, Hempşir — 27 iyun 1913) — Britaniya vəkil və zooloqudur. İlk dəfə Lemuriya adasının mövcudluğu haqda fərziyyəni irəli sürmüşdür.
Həsən
Həsən — Azərbaycanda daha çox işlədilən kişi adı.
Ağmiyan (Ağmivən, İran)
Ağmiyan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Sərab şəhristanının Mərkəzi bölgəsində, Ağmivən kəndistanında, Sərab şəhərdən 8,5 km şimal-şərqdə, Sərab-Təbriz avtomobil yolunun 3 kilometrliyindədir.
Aşağı Ağcayazı
Aşağı Ağcayazı — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Yuxarı Qolqəti kənd Sovetinin Aşağı Ağcayazı kəndi Dəhnəxəlil kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 9 oktyabr 2007-ci il tarixli, 425-IIIQ saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Aşağı Ağcayazı kəndi Dəhnəxəlil kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Yuxarı Ağcayazı kəndi mərkəz olmaqla, Yuxarı Ağcayazı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Kənd XIX əsrin ortalarında Ağçayazı (indiki Yuxarı Ağçayazı) kəndindən çıxmış ərəbəbdülkərim tayfasına mənsub olan ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Birinci komponent ərazidəki eyniadlı iki yaşayış məntəqəsini fərqləndirmək məqsədilə işlənir. Oykonim "Aşağıda yerləşən Ağçayazı kəndinin aşağı hissəsi" deməkdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzündə yerləşir.
Lui Puanso
Lui Puanso — Fransa riyaziyyatçısı, fiziki və mexaniki; mexaniki sistemlərin tədqiqində həndəsi üsullar işləmiş, qüvvələr cütü nəzəriyyəsi əsasında həndəsi statikanı qurmuşdur; qüvvə təsir etmədikdə bərk cismin fırlanması haqqında teorem almışdır.
Həyatı
1797-ci ildə Fransa Politexnik Məktəbini bitirmişdir.
The Gap Band
The Gap Band — ABŞ funk qrupu. Qrup XX əsrin 70–80-ci illərindən məşhurlaşmağa başlamışdır.
Alman millətinə müraciətlər
Alman millətinə müraciətlər - Alman filosof İohann Qotliebb Fixte tərəfindən yazılmış siyasi-ədəbiyyat kitabıdır. Bu kitab Napoleonun alman torpaqlarını işğal etməsinə cavab olaraq yazılmışdır. Fixte bu əsərdə alman millətində ortaq dilə, adət-ənənəyə və ədəbiyyata dayanan ümumi aidlik hissini oyatmağa çalışırdı.
Ağmuğan (Təbriz)
Ağmuğan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Üskü bölgəsinin Üskü qəsəbəətrafı kəndistanında, Üskü qəsəbəsindən 18 km cənub-şərqdədir.
Oliqarxiya
Oliqarxiya ( (oligarchia), (oligon), "azacıq" və (arche), "hakimiyyət" ,(azlığın hakimiyyəti — qeyri-demokratik rejimin bir növü. Politologiya (Bakı,2007) adlı əsərdə qeyd olunduğu kimi, oliqarxiya dedikdə, kiçik bir qrup varlı adamların siyasi və iqtisadi həyatda hökmranlığı başa düşülür. Aristotelə görə o, aristokratik idarəetmənin təhrif olunmuş formasıdır.Yeni dövrdə "olqarxiya" anlayışı R.Mixels tərəfindən yenidən dirçəldilmişdir. Müasir dövrdə həm ənənəvi, həm də oliqarxik rejimlər mövcuddur. Ənənəvi rejimə-bir neçə qüdrətli ailənin hakimiyyəti aiddir. Orada hakimiyyətin dayağı hərbçilərdir. (Qvatemala, Nikaraqua -1979-cu ilə qədər). Müasir oliqarxik rejimə hegemon komprador burjuaziya aiddir(Kamerun). Onun xüsusi forması olan maliyyə oliqarxiyası əsasən kapitalizmdə mövcud olur. O sənaye və bank sahibkarları qrupunun ölkənin iqtisadi və siyasi həyatında hökmranlığını ifadə edir.
Muğan Sovet Respublikası
Muğan Sovet Respublikası — Muğan Müvəqqəti Hərbi Diktaturasının devrilməsindən sonra Lənkəran ərazisində mövcud olmuş dövlət qurumu.
Quruluşu
1919-cu ilin martında silahlı üsyana artıq hazırlıqlar başlamış, apreldə baş vermiş bu üsyanda Lənkəran qırmızı qvardiyaçıları, Zuvandlı Balaməmmədin süvari partizan dəstələri, Pigəli Ələkbər Məmmədovun partizan dəstəsi, Boçarnikovun rəhbərlik etdiyi Privolnı kənd partizanları, Sarı adasındakı hidrolokasiya dəstəsi iştirak edirdi. 2 may 1919-cu ildə Muğan istisna olmaqla, Lənkəran və ətrafında bolşevik hakimiyyəti yaradıldı, 13 gün sonra isə Muğan Sovet Respublikası elan olundu. Respublikanın sədrliyinə D.D.Çirkin, onun müaviyinlinə Şirəli Axundov, inqilabi hərbi komitənin başçılığına isə Timofey Ulyantsev gətirildi, rəsmi qəzet çap olunmağa başlandı. 1919-cu il 15 may tarixindən 18 maya qədər Lənkəran şəhər məktəbində (indiki 1 nömrəli məktəbdə) Muğan Sovet Respublikasının qurultayı oldu. Anastas Mikoyanın Leninə yazdığı məktubda azərbaycanlı kəndlilərin bu prosesdə fəal iştirak etdikləri və Bakını ələ keçirməyə hazırlaşdıqlarını vurğulayırdı. Həştərxandan 200 Qızıl ordu əsgəri də köməyə göndərilmişdi.
Yaddaşlarda
Muğan Sovet Respublikası haqqında 1978-ci ildə "Od içində" filmi çəkilmişdi.
Vilmotye
Vilmotye  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Kolini kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01445.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 632 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 412 nəfər (15-64 yaş) arasında 338 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 74 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 82.0%, 1999-cu ildə 74.2%) idi. 338 fəal sakindən 314 nəfəri (168 kişi və 146 qadın), 24 nəfəri işsizdir (14 kişi və 10 qadın). Fəal olmayan 74 nəfər arasında 22 nəfər şagird və ya tələbə, 33 nəfər təqaüdçü, 19 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Səs Yazıları Arxivi
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Səs Yazıları Arxivi (qısaca: ARDSYA) — Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumlardan və Azərbaycan Respublikasının dövlət arxivlərindən biri. Bu arxivdə səs yazılarının saxlanılır.
Tarixi
Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1968-ci il 5 aprel tarixli qərarı ilə yaradılmışdır. Arxivdə 1903–2006-cı illərə aid 31445 iş saxlanılır.
Fəaliyyəti
Arxivə daxil olan yaxud gətirilən fonosənədlər ilk növbədə mütləq ekspertizadan keçirilərək qəbul olunmuş qaydada fonosənədlərin dövlət tərəfindən qorunması kitabında qeydə alınırlar. Qeydəalınmada fonosənədin təsviri, yəni onun tarixi-mədəni dəyəri, keyfiyyəti və digər özəllikləri göstərilməlidir. Həmin bilgilər əsasında hər fonosənədin adlı və mövzu kartı hazırlanaraq kartotekaya keçirilir. Bununla yanaşı: ən dəyərli fonosənədlərin sığorta fondu yaradılır və vaxtı ötmüş fonosənədlərin üzləri vaxtaşırı yenilənilir və yanğın təhlükəli fonoyazılar davamlı səs daşıyıcılarına köçürülür yüzilliyin başlanğıcında buraxılan qrammafon vallarının fungisid yolla kimyəvi təmizlənmə işi aparılır.
Dövlət səslər arxivinin əməkdaşları istənilən obyektlərdə (idarələr və təşkilatlarda) və ayrı-ayrı vətəndaşlarda dəyərli səs yazılarinı aşkarlayıb, onların dövlət tərəfindən qorunması üçün arxivə qəbulu yönündə genişmiqyaslı iş aparırlar.
Dövlət səslər arxivi tərəfindən: fonosənədlərin nəşri; müxtəlif fonosənədlər topluları və fonosənədlər əsasında çoxsaylı mövzular üzrə xülasələr hazırlanması; mətbuat, radio və televiziya ilə arxiv sənədlərinin yayımı yönündə yaradıcılıq işi aparilir.
Haqqında
Bunlar respublikanın dövlət, siyasi, ictimi, elm və mədəniyyət xadimlərinin, müharibə və əmək veteranlarının həyat, fəaliyyət və yaradıcılığını əks etdirən səsyazma (fono) sənədlərdir. 1902–1915 illərdə Azərbaycanın klassik xanəndələri Cabbar Qaryağdıoğlu, Seyid Şuşinski, Keçəçioğlu Məhəmməd, Ələsgər Abdullayev, Həmid Malıbəyli, qadın xanəndə Mirzə Güllər xanım, Məcid Behbudov, Məşədi Məhəmməd Fərzəliyev və Əbdülqədir Cabbarovun, tarzənlərdən Məşədi Cəmil Əmirov, Qurban Pirimov, Mirzə Fərəc, Şirin Axundov və başqalarının ifasında İngiltərənin "Qrammofon", Fransanın " Pete", Varşavanın "Sport-Rekord' , Kiyevin " Ekstrafon", habelə sonralar Tiflisdə " Konsert-Rekord" və Bakının " Qrammofon-Rekord" şirkətləri tərəfindən 500-dən artıq muğam, təsnif, xalq mahnısı və el havaları yazılmış qrammofon valları arxivin ilk fonosənədləridir. Arxivin fondlarında xalq yaıadıcılığı nümunələri, opera və teatr tamaşalarının lent yazıları və digər fono sənədləri də qorunur. "Aşıq yaradıcılığı" fondunda müxtəlif aşıqların ifasında 2 mindən çox musiqi və folklor nümunəsi toplanmışdır.
Arxivdə saxlanılan fonosənədlərin böyük əksəriyyətini dövlət və siyasi xadimlərin çıxışlarımn lent və görüntü yazıları, müharibə və əmək veteranlarının, elm, ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin səs yazıları təşkil edir. Ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin fondunda Üzeyir Hacıbəyovun, Əliağa Vahidin, Bülbülün, Səməd Vurğunun, Süleyman Rüstəmin, Rəsul Rzanın, Qara Qarayevin, Bəxtiyar Vahabzadənin və başqalarının çıxışları, görkəmli teatr xadimlərindən Abbas Mirzə Şərifzadənin, Hüseynqulu Sarabskinin, Hacıağa Abbasovun, Mirzağa Əliyevin, Sidqi Ruhullanın, Ələsgər Ələkbərovun, Ülvi Rəcəbin, Rza Təhmasibin, Fatma Qədrinin, Kazım Ziyanın, Adil İsgəndərovun, Mehdi Məmmədovun və başqalarının səslərinin lent yazıları saxlanılır.
Arxivdə Azərbaycanda olmuş xarici qonaqların, siyasi, dövlət və mədəniyyət xadimlərinin də fonosənədləri mühafizə olunur. Fonosənədlər arasında Şərqin görkəmli sənətkarları şair Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın, böyük xanəndə Əbülhəsən xan Azər İqbalın, türk şairi Nazim Hikmətin və digərlərinin səsləri vardır. Arxivin fondları müntəzəm olaraq ölkənin ictimai-siyasi və mədəni həyatını əks etdirən yeni fono və görüntü sənədlərlə zənginləşir və onlardan geniş istiladə olunur.
Corc Nyubold Lourens
Corc Nyubold Lourens — Amerika biznesmeni və çoxlu sayda quşları ilk olaraq təsnif edən həvəskar ornitoloqu.
Şott
Şott — çoxmənalı termin.
Vittorio Alfieri
Vittorio Alfieri (16 yanvar 1749, Asti - 8 oktyabr 1803, Florensiya) - italyan şairi, dramaturq, "italyan faciəsinin atası" hesab olunur.
Qaragav
Qaragav — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
1992-ci ildən Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altındadır.
Alşorayk
Alşorayk — Macarıstanın Zala medyesində yerləşən kənd.
Yumi Tomey
Yumi Tomey (d. 1 iyun 1972) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 43 oyun keçirib, 6 qol vurub.
Alşopahok
Alşopahok — Macarıstanın Zala medyesində yerləşən kənd.
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu (Azərbaycan)
200px|thumb|right|
Azərbaycan Respublikasında əhalinin mənzilə olan tələbatını ödəmək, yaşayış şəraitini yaxşılaşdırmaq, mənzil tikintisinin səmərəli maliyyələşdirilmə mexanizmini yaratmaq, bu sahədə formalaşan təklifin alıcılıq qabiliyyətli real tələbə uyğunlaşmasını təmin etmək və ipoteka kreditləşməsinə yerli və xarici investorları cəlb etmək məqsədilə "Azərbaycan Respublikasında ipoteka kreditləri sisteminin yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2005-ci il 16 sentyabr tarixli 299 nömrəli Fərmanına uyğun olaraq Azərbaycan Mərkəzi Bankı nəzdində Azərbaycan İpoteka Fondu yaradılıb.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2015-ci il 27 oktyabr tarixli 661 nömrəli Fərmanına əsasən, Azərbaycan Mərkəzi Bankı nəzdində Azərbaycan İpoteka Fondunun yenidən təşkili yolu ilə səhmləri dövlətə məxsus "Azərbaycan İpoteka Fondu" ASC yaradılıb və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 22 iyun tarixli 940 nömrəli Fərmanı ilə Cəmiyyətin Nizamnaməsi təsdiq edilib.
Daha sonra Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 25 dekabr tarixli 1760 nömrəli Fərmanı ilə "Azərbaycan İpoteka Fondu" ASC-nin və "Azərbaycan Respublikasının Kredit Zəmanət Fondu" ASC-nin birləşmə formasında yenidən təşkili yolu ilə "Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu" qeyri-kommersiya hüquqi şəxsi yaradılıb.
Valve
Valve Corporation — videooyunlar yaradan və nəşr edən ABŞ şirkətidir. 1996-cı ilin noyabrında buraxılan Half-Life oyununu yaratdıqdan sonra bütün dünyaya məşhur oldu. Mərkəzi ofisi Belvyu, Vaşinqtonda yerləşir.
Yaranma və Half-Life
Oyun ilk dəfə 1997-ci ildə E3-də nümayiş etdirilib və nümayiş etdirildiyi andan əsil hitə çevrilmişdir. Oyunu 1997-ci ildə buraxmaq planlaşdırsalar da reliz 31 oktyabr 1998-ci ildə oldu. Oyun bəyənildi və yaradıcılara məşhurluq gətirdi. Half-Life çıxdıqdan sonra Valve uzun müddət heç nə buraxmırdı. Bestseller üçün əlavələr isə Gearbox Software tərəfindən yaradılırdı.
Belədə orijinal oyun üçün bir neçə əlavələr buraxıldı: Half-Life: Opposing Force (OpFor), Half-Life: Blue Shift (BS) və PS2-versiya üçün eksklüziv addon — Half-Life: Decay. Bundan əlavə bir çox rəsmi modifikasiyalar, yaradılmışdı: Counter-Strike (CS), Team Fortress Classic (TFC), Deathmatch Classic (DMC), Day of Defeat (DoD), Ricochet. Rəsmi əlavələrdə orijinal oyundakı hadisələr, müxtəlif nəzər nöqtələrindən oynanılır: Adrian Şepard (Opposing Force), Barni Kalhaun (Blue Shift), Kollet Qrin və Cin Kross (Decay). Gearbox Software-dən ikinci əlavə ilə kompleksdə High Definition Pack adlı qrafik modifikasiya da buraxılmışdı.
Half-Life 2 və Source
thumb|200px|"Half-Life 2: Lost Coast" – Source imkanlarını nümayiş etdirən skrinşot 2003-cü ildə E3 – əyləncə sənayəsinin illik sərgisində Valve-nin birinci hitinin davamı, Half-Life 2-ni nümayiş etdirir. Bununla birgə şirkət özünün bir neçə yeni texnologiyaları haqqda da danışır. Sonrada bəhs edilən texnologiyalar yetərincə məşhurlaşır. Texnologiyalardan biri Source adlı oyun mühərriki idi ki, modul memarlığı hesabına öz imkanlarını sərhədsiz genişləndirirdi. Buraxılan oyunlara inteqrə imkanı da əlavə üstünlüklərindən biri idi. Valve proqramçılarının ikinci nailiyyəti oyunların alınması, yenilənməsi və buraxılması üçün yaradılan mərkəzi idarə proqramı – Steam oldu. Sonradan almaq imkanı olan oyunlar sırasına digər şirkətlərin də məhsulları daxil edildi (Valve-nin əbədi rəqibləri Doom və id Software daxil olmaqla).
Bir neçə təxirə salınmadan və alfa-versiya oğurluqlarından sonra Half-Life 2 16 noyabr, 2004-cü ildə buraxılır və çoxlu sayda oyun jurnallarından yüksək qiymət əldə edir. Bunun arxasınca, Steam-də oyun mühərrikinin dəyişkənliyini nümayiş etdiyən HL2 üçün əlavə mərhələ yaranır. Bu Half-Life 2: Lost Coast adını alır və əsas xüsusiyyəti o zamanlar çox danışılan HDR-işıqlandırmanın dəstəklənməsi olur. Özünün fikir inkişafını və Steam imkanlarını göstərmək üçün sonrakı addım, yeni oyunların epizodik buraxılışı olur. Half-Life-ın üçüncü hissəsinin yaradılmasına əlavə doqquz ilin lazım olduğunu bəyan edən Valve, oyunun davamını üç hissəyə bölür. Episode One, Episode Two və Episode Three. Hissələri HL2-dən sonra iki-üç il ərzində buraxacağını söz verən yaradıcılar yalnız iki hissəni anons ediblər. Üçüncü hissə haqda ətraflı heç nə məlum deyil.
The Orange Box
thumb|left|200px|"Team Fortness 2" – 3D Art. TF2-nin bütün çarxlarında nümayiş olunur thumb|200px|"The Orange Box" Qeyd etməyə dəyər ki, Valve, PlayStation 2 üçün geniş oyun versiyasını buraxsa da onun üçün əsas platforma hər zaman PC olub. İkinci hissə həmçinin konsollar üçün yaradılmışdı. Daha doğrusu Xbox üçün. Dəyişdirilmiş formalı versiya arkad avtomatlarında da rast gəlmək olar. (əsasən Yaponiya sərhədləri daxilində). Yalnız Episode Two-dan başlayaraq Valve konsollar ərazisinə böyük sıçrayış edib.
Sonradan The Orange Box adlı yeni qutu versiya buxaılır ki, tərkibində Half-Life 2, Half-Life 2: Episode One ilə yanaşı yeni oyunlar Half-Life 2: Episode Two, Portal və Team Fortress 2 yer alır. Bu versiya PC-lə bərabər Xbox 360 və PlayStation 3 üçün eyni zamanda buraxılmışdır. The Orange Box-un buraxıldığı dövrdə, Steam-də yeni sosial şəbəkə – Steam Community yaranır. Steam-akkounta malik olan hər bir istifadəçi, kiçik formanı doldurub, qrafik avatar endirib, öz şəxsi səhifəsinə malik ola bilərdir. Bu səhifədə onun və dostlarının oynadığı oyunların statistikası onlayn rejimdə qeyd edilir və yenilənir. İstifadəçilərə həmçinin müxtəlif qruplar yaratmaq və bir-biri ilə dost olmaq imkanı da verilmişdir.
The Black Box
Bundan əlavə başqa qutu versiyası — The Black Box nəzərdə tutulmuşdur. Bu versiya yalnız ən son oyunlardan ibarət olmalı idi (HL2: Episode Two, Portal, Team Fortress 2), lakin sonradan ATI Radeon HD 2900 XT istifadəçiləri üçün yalnız Steam vasitəsilə satışa çıxarıldı. Valve diorektoru Qeyb Nyuell, 21 avqust 2007-ci ildə Game Informer saytı ilə intervyuda The Black Box haqda demişdir: Bu qərar mağazalara görə oldu. Onlar birdən artıq qutu əldə etmək istəmirdilər. O üzdən biz elə bir qutu seçdik ki, alıcı onu əldə edincə hər şeyi birdən qazanır. Lakin ümumilikdə Steam vasitəsilə, əlbəttə ki, biz sırf yığım formasına daha geniş baxa bilirik.
Valve Activision-ə qarşı
2009-cu ildə Activision Blizzard, Sierra Entertainment-i əldə etdikdən sonra Valve şirkəti yenidən məhkəməyə verdi. Valvenin iddiasına əsasən Activision əvvəlki müqavilələrin şərtini tam yerinə yetirməmişdir. Activision $1,967,796 ödəyərək, əvvəlki illərin borcunu ödədiyini əsas gətirib qalan $424,136 məbləğini köçürməyi rədd etdi.
Diplomatik İnqilab
Diplomatik İnqilab — 1756-cı ildə, Avropada o vaxta qədərki ittifaqların dağılaraq yenilərinin qurulması hadisəsi. thumb|350px|Diplomatik İnqilabdan sonra Avropada ittifaqlar
İngiltərə- Fransa
İngiltərə - Fransa düşmənçiliyinin kökləri orta əsrlərə qədər gedib çıxır. XVIII əsrə gəlindiyində başda Amerika olmaq üzrə bir çox qitələrdə müstəmləkəçilik uğrunda yarışa başlayan bu iki ölkə arasında dəniz müharibələri baş verirdi, bu da qitədəki diplomatiyaya təsir edirdi.
Avstriya-Prussiya
Avstriya parçalanmış halda olan alman dövlətlərini əlinin altında tutmağa çalışırdı və bunun üçün tarixi haqlarından istifadə edirdi. Yeni-yeni böyüməkdə olan Prussiya isə kiçik dövlətləri tutaraq Avstriyanın dominantlığını təhdid edirdi. Bu iki dövlətin mənafeləri Sileziyada toqquşanda isə diplomatiya çıxılmaz vəziyyətdə qaldı.
İngiltərə - Avstriya
İngiltərənin quru qoşunları Fransa ilə başa çıxa bilməzdi. Buna görə də İngiltərə qitədə böyük bir hərbi gücə sahib olan Avstriya ilə yaxınlaşdı. Avstriya bütün hərbi qüvvəsini Prussiya sərhədinə yığa bilmirdi, çünki qərbində Fransa təhdidi vardı. Fransa ilə Osmanlı arasındakı ittifaq da Osmanlının düşməni olan Avstriyanı sıxışdırmaqda idi. Buna gördə də Avstriya, Fransanın diqqətini başqa yönə çəkməkdə olan İngiltərə ilə ittifaqa girdi.
Fransa - Prussiya
Fransa, xüsusilə Şimali İtaliyada Avstriya ilə rəqabət aparırdı. Prussiyanın Avstriya üçün böyük bir təhdid olması Fransanın diqqətini cəlb etdi və Prussiya ilə yaxınlaşdı. Prussiyanın isə Avstriya tərəfindən boğulmamaq üçün güclü bir müttəfiqə ehtiyacı vardı və Avropanın ən güclü quru qoşunlarına sahib olan Fransa ilə iş birliyini qəbul etdi.
Siyasətlərdə dəyişiklik
Avstriya taxtı uğrunda müharibədə Prussiyanın gözlənilməyən yüksəlişi hadisələrin gedişatını dəyişdirdi. 1756-cı ildə köhnə ittifaqlar parçalandı və yeniləri meydana gəldi.
Çobanmaz
Çobanmaz - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Alagöz (Araqadz) rayonunda kənd.
Diplomatik İnqilab
İngiltərə - Prussiya
Avstriyanın ləng ordusu qarşısında Prussiyanın uğur qazanması İngiltərəni Prussiyaya yaxınlaşdırdı. Prussiyanın ərazilərini Almaniyanın içərilərinə doğru genişləndirməsi, onu Fransanın qarşısındakı yeni əngələ çevirirdi. Prussiyanın Avropa qitəsində yayılması, onu Fransadan uzaqlaşdırırdı. Buna görə də Prussiya, İngiltərə ilə yeni bir ittifaq qurmağa həvəsli idi.
Çobanmaz
Tarixi
Rayon mərkəzindən 2022 km şimal-şərqdə, Hədis dağının ətəyində, Göykilsə (Kaputan) kəndinin yaxınlığında yerləşir. 15 mart 1972-ci il kimi, Alagöz (Araqadz) rayonu təşkil edilənə qədər Abaran rayoııunun inzibati - ərazi bölgüsünə daxil olnuışdur. Erməni mənbələrində kəndin adı Çobangöməz, Çobangörükməz, Çobangərəkməz, Çobangerikməz formalarında da qeyd edilmişdir.
Diplomatik İnqilab
Fransa - Avstriya
Quruda Prussiya ilə başa çıxa bilməyən Avstriya, dəniz döyüşlərində güclü olan İngiltərə yerinə quruda daha güclü olan Fransa ilə birləşməyin daha xeyirli olacağının fərqinə vardı. Fransa isə hərbi gücünü Avstriya sərhədində saxlamaq yükündən qurtulmaq üçün Avstriya ilə dostluq qurmağı qəbul etdi.
Çobanmaz
Tarixi
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Çobangyərəkməz formasında əksini tapmışdır.
Toponim çoban türk etnoniminə «təpə» mənasında işlənən mar sözünün fonetik variantı olan maz sözünün qoşulmasından əmələ gəlmişdir. Türk dillərində, o cümlədən Azərbaycan dilində söz sonunda r~z səsəvəzlənməsi (gör~göz, yor (maq) - yoz (maq) qanunauyğun haldır . Deyilənlərdən bir daha bu qənaətə gəlirik ki, mar və maz eyni mənalı sözlərdir.
Diplomatik İnqilab
Yeni sistem
1756-cı ildə "Yeddi illik müharibə" başlayanda Avropada artıq yeni ittifaqlar bəlli idi.
Çobanmaz
Tarixi
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 25.l.1978-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Avşen qoyulmuşdur.
Diplomatik İnqilab
Yeni sistem
Yeni sistem tam yarım əsr, Böyük Fransa inqilabına qədər Avropa siyasətinə istiqamət verdi.
Boğazdı
Boğazdı — ayaq üçün nəzərdə tutulan geyim növü. Ayağı fiziki zədələnmələrdən və soyuqdan qoruyur.
Çobanmaz
Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 24 nəfər, 1886-cı ildə 36 nəfər, 1897-ci ildə 77 nəfər, 1905-ci ildə 88 nəfər, 1914 - cü ildə 97 nəfər, 1916-cı ildə 96 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
Boğazdı
Boğazdı (uzunboğaz çəkmə) varlı elat kişiləri arasında dəbdə idi. Ayaqlığı başmaqla eyni cür olan boğazdının altı aşılanmış göndən, üstü isə bahalı material sayılan tumac, xrom və ya müşküdən tikilirdi.
Çobanmaz
Əhalisi
1850-ci ildə Qarsdan ermənilər, 1877-78-cı il rus-türk müharibəsı zamanı Türkiyədən kürdlər köçürülərək bu kənddə yerləşdirilmişdir 1918-ci ilin yazında azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.
Hüseyn
.
Çarıq
thumbnail
Çarıq — ayaq üçün nəzərdə tutulan geyim növü. Ayağı fiziki zədələnmələrdən və soyuqdan qoruyur.
Yüngül və ucuz başa gəlməsi, çöl-təsərrüfat işləri zamanı əlverişli olması çarığı əhalinin böyük əksəriyyətinin ayaq geyiminə çevirmişdir. Çarıq həm aşılanmış həm də xam göndən tikildiyinə görə, onu satın almaqla və ya hər kəs özü tikməklə əldə edirdi. Hər kəsin gündəlik geydiyi çarıqdan başqa, peşəkar çarıqçılar tərəfindən tikilən və rəngli bağları olan 1–2 cüt çarığı da olurdu ki, onu adətən bayram və məişət şənlikləri zamanı, eləcə də şəhərə-bazara gedərkən geyirdilər. İl ərzində 6–12 –yə qədər çarığa ehtiyac olurdu. Bəzən imkansız adamlar çarıq dağılan zaman onun altına göndən və ya qalın parçadan "döşəmə" salıb geyirdilər.
Azərbaycanda kişi çarıqlarının "kotuğu", "quşburnu", "qızqaytaran", "kalmanı", "xəlbirqırağı", "quşgözü", "təkburun" əcəmi, "üçburun", "qarabağı" və s. kiçik biçim tərzinə və tikiş texnikasına görə fərqlənən müxtəlif növləri olmuşdur. Bəzi etnoqrafik bölgələrdə (Naxçıvan Lənkəran-Astara və s.) qismən də olsa həsirdən hazırlanan "həsir çarıq"lara da təsadüf olunurdu.