cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peyk telefonu
Bağlı sahələrdəki cazibə qüvvəsi
Peyk telefonlarının qapalı məkanlarda rabitə potensiyalı çox aşağıdır. Bir bina içərisində peyk telefonuyla keyfiyyətli bir danışıq etmək üçün pəncərə önünə yönəlmək və ya dama çıxmaq lazım ola bilər. Peyk telefonu almadan əvvəl firmanın əhatə sahəsini öyrənərək ehtiyaca uyğun bir telefon təmin etmək məsləhət görülür. Bəzi telefonların əhatə dairəsi bütün dünyanı, bəziləri isə yalnız müəyyən edilmiş bir ərazi üçün nəzərdə tutulub.
Monjüsten
Monjüsten  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Reyan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 50 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 31 yaşda (15-64 yaş arasında) 22 nəfər iqtisadi fəal, 9 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 67.5%). 22 fəal adamdan 20 nəfər (10 kişi və 10 qadın) çalışdı, 2 kişi işsizdi. 9 hərəkətsiz, 1 nəfər şagird və ya tələbə, 2 nəfər - təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Ares
Ares — Yunan mifologiyasında cəsarət və müharibə ilahı. Zevs və Heranın oğludur. Simvolu kərkəsdir.
12 Olimp ilahından biridir. Afrodita ilə sevgi macəraları ilə məşhurdur. Qədim Roma mifologiyasında Mars kimi tanınır. Spartalılar ona sitayiş edir, afinalılara qarşı onlara kömək etməsini istəyirdilər.
Ares və Afrodita
Apollon Ares və Afroditanı sekslə məşğul olarkən gördü. Apollon bunu Afroditanın əri Hefestə xəbər verdi. Onları bu vəziyyətdə görən Hefest onları biabır etmək qərarına gəldi. Olimpə gedib ilah və ilahələri bu cütlüyü görməyə dəvət etdi. İlahələr utanaraq bundan imtina etdi, ancaq ilahlar bunu görməyə getdi. Bəziləri Afroditanın gözəlliyindən danışdı, digərləri Ares ilə həvəslə yer dəyişdirmək istədi. Bununla belə, hamı ikisini qınadı və ələ saldı. Cütlük sərbəst bıraxılandan sonra Ares vətəni Trakiyaya, Afrodita isə Bafa getdi.
Ares və Troya
thumb|Ares və [[Afrodita]] thumb|right|Aresin [[Poznanda heykəli]]
Limfa sistemi
Bunun mühit ucu qapalı olub, hüceyrəarası sahələrində limfa kapillyarları vasitəsilə başlayır və mərkəzi ucu azad bir surətdə venoz sistemə açılır; beləliklə, limfa sistemi ilə qan damar sisteminin fərqi bundadır ki, axırıncı dövran təşkil etdiyi halada, limfa sistemi mühitdə qapalı olur, mərkəzi ucu isə venoz sistemə açılır. Hüceyrəarası sahələrində toplanan toxuma mayesi (toxuma limfası) adsorbsiya vasitəsilə əvvəlcə limfa kapillyarlarına və sonra limfa damarlarına keçir və bunların birləşməsindən əmələ gələn limfa axacaqları vasitəsilə venoz sistemə daşınır, beləliklə limfa sistemi venoz sisteminin köməkçi aparatı hesab olunub, bir tərəfdən quruluşu (limfa damarlarında qapaqcıqların olması) və limfanın cərəyanı cəhətcə ona artıq dərəcədə oxşayır və digər tərəfdən xüsusi limfa düyünlərinin (nodi lymphatici) olmasıilə venoz sistemdən fərqlənir.
Limfa sahələri
Limfa sahələri müxtəlif olub, ölçüləri orada olan limfanın miqdarından asılıdır. Onlarda toplanan limfa adsorbsiya üsulu ilə limfa kapillyatlarına keçir.
Kiçik limfa sahələri
Kiçik limfa sahələri yarıq şəklində olib daxildən endotel ilə örtülü olurlar. Bu növ sahələrə beynin sərt qişaüstü, sərt qişaarası, sərt qişaaltı, hörümçək torunabənzər qişaaltı, yumuşaq qişaarası və beyinüstü boşluqlar (cavum epidurale, interdurale, subdurale, subarachnoidale, interiale et epicerebrale) aiddirlər.
Damarətrafı və perinevral limfa sahələri
Damarətrafı limfa sahələri yarıq şəklində olub bəzi qan damarlarını, məsələn aortanı və beyin damarlarını xaricdən əhatə edirlər. Perinevral limfa sahələri isə sinir kötüklərini əhatə edirlər.
Sinovi boşluqları və limfa cibləri
Sinovi boşluqlarına oynaq boşluqları, vətərlərin sinovial yataqları və selikli kisəciklər aiddirlər. Limfa cibləri kolba şəklində kor limfa damarı çıxıntılarına deyilir; bunlar artıq miqdarda nazik bağırsaq xovlarında, mədənin, yoğun bağırsağın və uşaqlığın selikli qişasında təsadüf olunur, özləri də endotel ilə örtülü olur.
Limfa yolları və düyünü
200px|right|thumb|Limfa damarının sxematik quruluşu 350px|left|thumb|Limfa düyününün sxematik quruluşu
Limfa
Limfa sistemində dövran edən limfa qələvi reaksiyalı, şəffaf rəngsiz, və ya zəif sarımtıl, yapışqanabənzər maye toxumadır, limfa elementlərindən və plazmadan ibarətdir; xüsusi çəkisi 1017-dir və ümümi vəzni bədən vəzninin ¼-nə bərabərdir. Limfa elementlərinə limfositlər, leykositlər və bir az miqdarda eritoblastlar aiddir. plazmanın tərkibində isə su, duzlar, zülali maddələr, letsitin, yağlar, sidik cövhəri, ekstraktlı maddələr və karbon qazı vardır. bir gecə-gündüzdə limfa damarlarından axan limfanın miqdarı təxminən 50 litrə bərabərdir. Nazik bağırsaqların divarlarında və müsariqəsində olan limfa damarlarında həzm zamanı xilus - chylus dövran edir. Bununadi limfadan fərqi, yağlılığın çox olmasındadır. Həzm prosesi olmadığı zaman həmin damarlarda adi limfa dövran edir. limfanın və xilusun damarlarda dövranı venoz qanın dövranını təmin edən qüvvələrdən (döş qəfəsinindəki mənfi təzyiqdən, əzələlərin yğılmasından və limfanın qeriyə axmasına qapaqların müqavimət göstərməsindən) asılıdır.
Əmələgəlməsi və cərəyanı
Limfanın əmələgəlməsi aşağıdakı proseslər ilə izah olunur. Qanın su qismi və onda ərimiş malekullar kapillyar filtiratı və ya qan limfası adilə qan kapillyarlarından hüceyrəarası sahələrə filtirasiya olur. kapillyar filtiratı hüceyrəarası sahələrdə cərəyan edərək Hüceyrələrdən xaric olmuş hüceyrəxarici maye ilə qarışır və bunun ilə birlikdə toxuma mayesi ya toxuma limfası adlanır. toxuma mayesinin bir qismi venoz kapillyarlara, digər qismi isə qapalı limfa kapillyarlarına adsorbsiya olur (sorulur) və burada limfa ya damar limfası adlanır. limfa kapillyarlarına adsorbsiya olunmuş limfa ardıcıl olaraq limfa damarları, sonra limfa kötükləri və axacaqları ilə cərəyan edərək venoz sistemə tökülür. Beləliklə limfanın cərəyanı "qandan qanadır".
Sistemin vəzifələri
Limfa sisteminin vücud üçün artıq dərəcədə əhəmiyyəti vardır. Bir tərəfdən hüceyrəarası sahələrdə maddələr mübadiləsindən sonra toplanmış toxuma limfasını və nazik bağırsaqlardan sorulan xilusu daşımaq ilə venoz sistemə kömək edir və digər tərəfdən limfanı düyünlərdən keçırərək zərəli maddələri və mikrobları saxlayıb vücudu mühafizə edir. Limfa sisteminin patologiyalarda da böyük əhəmiyyəti vardır, çünki xərçəng xəstəliyi və irinli proseslər limfa sistemi vasitəsilə bədənə yayılır. Buna görə cərrah bir üzvdə xərçəng xəstəliyinə görə əməliyyat edərsə həmin üzvün regionar limfa düyünlərini də çıxartmalıdır, əks surətdə limfa düyünlərində limfa vasitəsilə gətirilmiş xərçəng hüceyrələri yenə törəyib artacaqdır. Bundan başqa limfa düyünləri qan elementləri - leykositləri və limfositləri əmələ gətirir. beləliklə limfa sisteminin vəzifəsi bunlardır.
Dolama limfa dövranı
Limfa damarları kəsilərkən, ya onların mənfəzləri tutularkən, limfa düyünləri çıxarılarkən yao onlar xərçəng hüceyrələrilə tıxanarkən, qonşu limfa damarlarının hesabına ya yeni limfa kapillyarlarının əmələ gəlməsi nəticəsində dolama (kollateral) limfa yolları - dolama limfa dövranı əmlə gəlir. Bu dövranın yaman şişlərin və infeksion xəstəliklərin yayılma yollarını öyrənmək üçün böyük təcrübi əhəmiyyəti vardır. Dolama cərəyanının əmələ gəlməsində limfa cərəyanı istiqamətinin böyük əhəmiyyəti vardır. adişəraitdə limfanın cərəyan istiqaməti limfa damarlarında olan qapaqlar ilə ifadə olunur. Limfanın cərəyanı hər hansı bir maneə rast gəldiyi halda öz istiqamətini dəyişir və maneədən distal istiqamətdə durğunluq meydana çıxır, limfa damarları genəlir, nəticədə qapaqların çatmamazlığı əmələ gəlir və limfa retroqrad istiqamətdə axmağa başlayır, bu da limfanın kollateral cərəyanına səbəb olur.
Azərbaycanda yayılmış kəpənəklərin siyahısı
thumb|upright=1.2 Azərbaycanda yayılmış kəpənəklərin siyahısı — bura ölkədə yayılmış bütün gündüz kəpənəklər yayılmışdır.
Azərbaycan ərazisində 230 növ gündüz kəpənəyi yayılmışdır ki, onlarda 6 fəsilədə birləşmişdir
Pieridae
thumb|200px|[[Gonepteryx rhamni]] thumb|200px|[[Anthocharis cardamines]]
Lycaenidae
thumb|200px|[[Callophrys rubi]] thumb|200px|[[Plebejus argus]]
Nymphalidae
thumb|200px|[[Aglais urticae]] thumb|200px|Erkək [[Apatura iris]] thumb|200px|[[Hipparchia statilinus]] thumb|200px|[[Limenitis populi]] thumb|200px|[[Nymphalis antiopa]] thumb|200px|[[Nymphalis polychloros]] thumb|200px|[[Vanessa atalanta]]
Libytheinae
thumb|200px|[[Libythea celtis]]
Peyk dövlət
Peyk dövlət - Kağız üzərində müstəqil olmaqla birlikdə, özündən hərbi, siyasi və ya iqtisadi baxımdan daha güclü bir ölkənin motivimində olan ölkəyə siyasət elmində verilən ad.
Digər mənaları
Termin zaman-zaman başqa mənalara gələn kukla dövlət, yeni müstəmləkə, protektorat ya da mandat ilə qarışdırılaraq da istifadə edilmişdir.
Yer örtükləri
Yer örtükləri – müəyyən dərəcədə düzgün kon­sentrik  zonalar olub,  bütün planeti əhatə edir, dərinliyə getdikcə dəyi­şir və bir- birindən fiziki, kim­yəvi və bioloji xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir.
Cavad Abdinov
Cavad Şahvələd oğlu Abdinov — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Fizika İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2007), həqiqi üzvü (akademik) (2014).
Həyatı
Cavad Abdinov 1940-cı il yanvarın 5-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ordubad rayonunun Behrud kəndində anadan olub. 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirib və AMEA Fizika İnstitutunda yarımkeçiricilər fizikası üzrə aspiranturaya daxil olub. Burada görkəmli alim akademik H. Abdullayevin elmi rəhbərliyi altında texnikada geniş tətbiq olunan selen yarımkeçiricisinin fiziki xassələrinin tədqiqi üzrə elmi-tədqiqat işləri aparıb və 1966-cı ildə "Oksigenin yüksək təmizlikli bərk və maye selenin fiziki xassələrinə təsirinin tədqiqi" mövzusunda namizdəlik dissertasiyasını müdafiə edib. C. Abdinov 1976-cı ildə "Selenin müxtəlif modifikasiyalarının strukturu və fiziki xassələri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdfiə edib. Cavad Abdinov 1984-cü ildə professor adını alıb.
Əsas elmi nailiyyətləri
Cavad Abdinovun əsas elmi fəaliyyəti elektron çevriciləri, xüsusilə temo və fotoelektrik çevriciləri üçün perspektiv yarımkeçirici material və strukturlarda elektron, fonon, optik və fiziki-kimyəvi proseslərin qanunauyğunluqları və mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi, bu əsasda istehsalata yaralı yüksək effektivli materialların və onların tətbi ilə termoelektrik və fotoelektrik çevricilərinin işlənib tətbiq edilməsidir. O bu istiqamətdə elmi məktəb yaradıb. Professor respublikamızda və keçmiş ittifaqda ilk dəfə olaraq xüsusi təyinatlı yeni yarımkeçirici çevricilər istiqamətini — yerüstü və uçan qurğularda yerləşdirilən informasiyanın qəbulu və verilməsi optik sistemlərində geniş tətbiq olunan elektron soyuduculu, spektrin görünən, yaxın və uzaq infrqırmızı oblastında həssas çevricilər istiqamətini yaradıb. C. Abdinov slen, keçid elementlərinin xalkogenidləri, bismut tellurid, bismut-stibium, kadmium və civə tellurudləri, qurğuşun tellurid əsasında elektron texnikası üçün çox perspektivli materialların yaradılması, bu materialların fiziki xassələrinin kompleks tədqiqi və onlar əsasında yeni yarımkeçirici çevricilərin, habelə yarımkeçiricilərin və elektron cihazlarının diaqnostikası üçün yeni fiziki metodların işlənməsi və tətbiqi sahəsindəki işləri respublikada və xaricdə geniş tanınmışdır. onun selenin tədqiqi sahəsində aldığı nəticələr bu yarımkeçiricidə baş verən taraz və qeyri-taraz elektron hadisələrinin mexanizmini, onda müşahidə olunan "anormal" xassələrin səbəbini, fiziki xassələrdə aşqarların ve selenin polimer quruluşunun rolunu və s. izah etməyə imkan vermiş, selen əsasında çevricilərin əsas parametrlərinin yaxşılaşdırılmasına gətirmişdir. bu nəticələr selenə uyğun quruluşların da fiziki xassələrinin aydınlaşdırılmasında istifadə olunur. Müxtəlif termoelektrik materialların işlənməsi sahəsində aparılmış işlər yüksək effektivliyə malik termoelektriklərin yaradılmasına və snayedə tətbiqinə səbəb olmuşdur. Bu işlər ilk dəfə olaraq respublikamızda xüsusi təyinatlı elektron soyuduculu germetik fotoqəbguledicilərin istehsalına gətirib çıxarıb. C. Abdinov yeni infraqırmızı texnika cihazları və metodlarının fiziki əsaslarını işləmiş və onun bu işi müəlliflik şəhadətnaməsi və patentlə müdafiə olunmuşdur. Bu cihaz və metodlar yerüstü və uçan sistemlərdə yerləşdirilən optik sistemlərdə geniş tətbiq olunmuşdur. Onlardan özünü istiqamətləndirən hava mərmisnin istilik başlığı üçün kiçik ölçülü bir kaskadlı elektron soyuduculu bir elementli fotoqəbuledici, hərbi təyyarədə yerləşdirilən optik lazer nişanlama sistemi üçün ikikaskadlı elektron soyuduculu 8 elementli fotoqəbuledici, gəmi artileriya qurğusunda yerləşdirilən ikikaskadlı elektron soyuduculu 4 elementli fotoqəbuleidici, Yerin təbii sərvətlərini tədqiq edən kosmik aparatda yerləşdirilən üçkaskadlı termoelektrik soyuduculu 2 elementli fotoqəbuledici və s. göstərmək olar. Həmin fotoqəbuledicilər keçmiş ittifaqda seriya istehsal olunan bu tip ilk cihazlar olmuşdur.
Əsas elmi fəaliyyəti
C. Abdinov 1973-cü ildə Bakıda təşkil olunan və keçmiş SSRİ Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyində olan Elmi-Tədqiqat Fotoelektronika İnstitutuna keşmiş, orada xüsusi təyinatlı yeni elektron texnikası cihazlarının yaradılması və istehsalı ilə məşğul olan "Bərk cisim elektronikası" elmi-istehsalat şöbəsini təşkil etmiş və bu günə qədər ona rəhbərlik edir. O, 1993–2002-ci illərdə AMEA Fotoelektronika İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, 1998–2002-ci illərdə həmin institutun direktoru olub. 2009-cu ildən indiyədək isə Fizika İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavinidir. O, "Физика селена" və "Развитие физики селена" dünyada bu sahədə ilk monoqrafiyaların müəllifidir. Onlardan 200-ə qədəri xarici jurnallarda dərc olunub. Bundan başqa 283 elmi məqalə və 29 ixtiranın müəllifidir. Bu elmi məqalələrin 117-si SCİ siyahısına daxil olan jurnallarda nəşr olunub.
Respublika, beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü
Cavad Abdinov keçmiş SSRİ EA və AMEA-nın Problem Şurasının üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezident yanında AAK-ın fizika elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvü və sədri olub. Hazırda Dissertasiya Şurası, AMEA-nın iki Problem Şurasının, Elmlər Akademiyaları Beynəlxalq Assosiasiyasının Elektron Texnikası funksional materialları üzrə Problem Şurasının üzvü və AMEA-nın "Fizika" və "Xəbərlər" (fizika və astronomiya seriyası) elmi jurnallarının redaksiya heyətlərinin üzvüdür. O, 1969-cu ildən indiyədək kafedra müdiri və professor kimi müxtəlif ali məktəblərdə əvəzçiliklə pedaqoji işlə məşğul olur.
Nant
Nant — ərazisinə görə Fransa-nın altıncı şəhəridir, inzibati mərkəzi Atlantik Luara departamenti və keçmiş Bretan hersoqluğunun paytaxtı olmuşdur. Əhalisi 2005-ci ildə 281 800 nəfər təşkil edib.
Coğrafi mövqe
Şəhər çoxlu kiçik çayların keçdiyi, Luara allüvial vadisində yerləşir. Şimala vadi qalxır, Bretan üçün tipik təpəli yerə keçərək, kiçik ağaclıqlarla örtülmüşdü. Cənuba bataqlıq ovalığı yerləşir. Qonşu şəhərlər və kəndlər: Buqene, Karkefu, La-Şapel-syur-Erdr, Orvo, Rzaya, Sen-Erblen, Sen-Sebasten—Luaraya, Sent-Lyus—Luaraya, Treter-i-Vertu.
Çapıqlı üz (film, 1983)
Çapıqlı üz — 1983-cü ildə çəkilmiş Amerika epik kriminal dramdır. Baş rolda Al Paçinonun Toni Montananı canlandırdığı filmin rejissoru Brayan De Palma, ssenari müəllifi isə Oliver Stoundur. Hovard Houksun 1932-ci ildə çəkdiyi eyniadlı film əsasında çəkilmiş "Çapıqlı üz"də, 1980-ci ildə Mariel gəmi köçürülməsi nəticəsində Mayamiyə gələn uydurulmuş (real şəxsiyyət olmayan) Kuba köçkününün hekayəsi təsvir olunur. Montana 1980-ci il kokain bumu dövründə qüdrətli qanqsterə çevrilir. Süjet boyu onun Mayaminin kriminal aləmində yüksəlişinin və sonda yunan faciəsi tərzində enişinin xronikası təqdim edilir.
Luana Lira
Luana Lira ( 5 mart 1996) — Braziliyalı suya tullanan. Danielle Robles Braziliyanı 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Luana Lira birinci dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 1 m tramplin yarışlarında təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 202.35 xal toplayaraq 32-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
Nadir Məmmədli (nazir)
Nadir Cəlil oğlu Məmmədli — Naxçıvan MSSR Xalq Səhiyyə Komissarı, 	Azərbaycan Tibb Universitetin rektoru.
Həyatı
1916-cı ildə Gəncədə səkkiz illik klassik gimnaziyanı bitirib. N.Məmmədli 1916-1917-ci illərdə Gəncə şəhərində müəllim, 1918-1919-cu illərdə isə Gəncə şəhər bələdiyyə idarəsində müvəkkil işləmişdir. 1920-ci ildə o, Bakı şəhərinə köçmüş və həmin ildən ömrünün axırına kimi əmək fəaliyyətini səhiyyə işi ilə bağlamışdır. Məmmədli 1920-1925-ci illərdə Azərbaycan Xalq səhiyyə komissarlığında əvvəl inzibati şöbənin böyük kargüzarı, sonra isə işlər müdiri vəzifəsində çalışmışdır. N.Məmmədli 1925-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tibb fakültəsinə qəbul olunmuş və oranı bitirmişdir. 1930-cu ilin may ayında Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Soveti Azərbaycan Dövlət Universitetinin tibb fakültəsini Azərbaycan Dövlət Tibb institutuna çevirmək haqqında qərar qəbul edir. Institutun ilk direktoru N.C.Məmmədli təyin olunur. O, institutda işlədiyi vaxtlarda respublikada ixtisaslı tibb kadrları hazırlamaq üçün Tibb institutunun nəzdində yeni fakültələrin açılması, ucqar rayonlar üçün həkimlərin hazırlanması, tədris bazalarının genişləndirilməsi və möhkəmləndirilməsi kimi məsələlərin həllində böyük təşkilatçılıq işi görür. Tibb institutu təşkil olunduqdan sonra bu yeni elm ocağı Milli tibb kadrlarının yetişdirilməsində böyük rol oynadı və N.Məmmədlinin bu işdə böyük xidməti xüsusi təqdirə layiqdir. O dövrdə əhali arasında geniş yayılmış malyariya xəstəliyinə qarşı mübarizə işi artıq dövlət əhəmiyyəti kəsb edir. Buna görə də Azərbaycan Xalq Komissarları Soveti yanında malyariya komitəsi təşkil olunur və Xalq Komissarları Sovetinin sədri Dadaş Bünyadzadə eyni zamanda bu komitənin sədri təyin edilir. N.Məmmədli isə komitəyə üzv seçilir. N.Məmmədli malyariyaya qarşı mübarizəyə öz bilik və bacarığını sərf edir. «Malyariya əleyhinə idarələrin işinə aid təlimat», Azərbaycan Tibb institutu nəzdində tropik fakültə təşkil edilməsi, 1932-ci ildə «Ikinci beşillikdə respublikada malyariya xəstəliyinin ləğv edilməsi və ona qarşı tədbirlərin baş planı»nın hazırlanmasında fəal iştirak edir.
Naxçıvan MSSR-də səhiyyə işlərini qaldırmaq və əhalinin sağlamlığını qorumaq üçün həyata keçirilən tədbirləri gücləndirmək məqsədilə N.Məmmədli Naxçıvana göndərilir və Muxtar Respublikanın Xalq Səhiyyə komissarı təyin olunur. N.Məmmədli Naxçıvanda xalq səhiyyəsinin inkişafı üçün böyük işlər görür. 1934-1937-ci illərdə səhiyyə sahəsində əldə edilən nailiyyətlər – yeni xəstəxanaların açılması, çarpayıların sayının artırılması, respublika sanitar epidemioloji və Naxçıvan şəhər Təcili yardım stansiyasının yaradılması, doğum və körpələr evinin, tibb məntəqələrinin təşkil edilməsi, tibb müəssisələri üçün yeni binaların tikilməsi, epidemik xəstəliklərə qarşı aparılan kompleks tədbirlər və s. N.Məmmədlinin adı ilə bağlıdır. 1931-ci ildə ilk dəfə Naxçıvan şəhərində tibb məktəbi açılmışdır. Bu vacib işin təşəbbüskarı N.Məmmədli olmuşdur. Həmin məktəb yerli əhalidən orta tibb işçisi kadrları hazırlamağa imkan vermişdir.
1934-1936-cı illərdə Naxçıvanda mineral suların tədqiq edilməsi işində N.Məmmədlinin əməyi daha böyükdür. 1933-cü ildə Məmmədlinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Xalq Səhiyyə Komissarlığının xüsusi qərarı ilə ilk dəfə Naxçıvandakı mədən sularını elmi şəkildə öyrənmək məqsədi ilə Bakıdan mütəxəssis ekspedisiyası göndərilmişdir. Onun təklifi ilə Bakıdan göndərilən ekspedisiyalar Sirab, Badamlı, Darıdağ və Nəhəcir mineral sularının fiziki-kimyəvi xassəsini və onların müalicə əhəmiyyətini öyrənmişlər.
N.Məmmədli nəinki bacarıqlı təşkilatçı, təşəbbüskar həkim, fəal ictimaiyyətçi olmuşdur, o, həm də layiqli elmi işçi kimi tanınmış, bir çox elmi əsərin müəllifi olmuşdur.
Nadir Cəlil oğlu Məmmədli 1937-ci ildə Gəncə şəhərində vəfat etmişdir.
Arvadı - Məmmədli Serafima İosifovna 1937-ci ildə represiya qurbanı oldu.
Sədokimilər
—  sinfinin  sırasına aid bitki fəsiləsi.
I Asəfcah Mir Qəmərəddin xan
Nizamülmülk Asəfcah Mir Qəmərəddin Çin Qılınc xan (d.20 avqust 1671 — ö.1748) — Baburlu dövlət adamı və Heydərabad nizamlığının qurucusu (1724–1748).
Həyatı
20 avqust 1671-ci ildə Hindistanda ehtimalən Aqrada doğuldu. Türkistandan Hindistana köç ətmiş, Əbu Bəkrin soyundan gəldiyini iddia edən bir ailəyə mənsubdur. Adı Mir Qəmərüddin olub bu ad və Qılınc xan ünvanı ona Sultan Övrəngzib tərəfindən, Asəfcah unvanı da Nasırüddin Muhamməd Şah tərəfindən verilmişdir. Babası Xacə Abid hac dönüşü Dəkkən valisi Övrəngzibin xidmətinə girdi və onun taxta keçməsindən sonra önəmli vəzifələrə üstləndi. 1080-ci (1669-cu) ildə Buxaradan Hindistana gəlib Övrəngzibin xidmətinə girən atası Şəhabəddin 1094-cü (1683-cü) Qaziddin Firuz Cəng ünvanını aldı.
Nizamülmülk on yeddi yaşında dövlət xidmətinə girərək mansabdar oldu. 1684-cü ildən etibarən atasıyla birlikdə səfərlərə qatıldı. 1114-cü (1702-ci) Bicapur bölgəsi valiliyinə gətirildi. Övrəngzibin vəfatının (1118/1707) ardından taxt iddiasında olan oğulları arasında tərəfsiz qaldı. I Bahadır Şah dönəmində Əvəd əyaləti (Subə) valisi və Ləknəv fövcdarı olan Nizamülmülk, İranlı Zülfiqarəli xanın Bahadır Şah üzərində nüfuz sahibi olmasından bir neçə ay sonra görəvlərindən istifa edib, Dehlidə sakit bir həyat sürməyə başladı. Bahadır Şahın 1124-cü (1712-ci) ildə vəfatının ardından oğlu Cihandar Şah tərəfindən mansabdar tayin ədildi. Şahzadə Fərruhsiyər amcası Cihandar Şaha karşı ayaklandığında Türkistan asıllı askərlərlə birliktə Fərruhsiyərin üzərinə göndərilmək istəndiysə də o bu görəvi kabul ətmədi. 1124tə (1713) Cahandar Şahı məğlub edərək Baburlu taxtına keçən Fərruxsiyar ona yardım ədən Barə Seyyidlərindən Abdullah xanı Qütbülmülk ünvanıyla vəzir, Hüseynəli xanı Əmirülüməra ünvanıyla Mir Bahşı (ordu komandanı), Seyyidlərlə yaxşı münasibətləri olan Asəfcahı da ona qarşı başlatılan hərəkata qatılmadığı üçün Nizamülmülk Bahadır ünvanıyla altı vilayətdən (Handəş, Bərar, Övrəngabad, Bidər, Heydərabad [Gülkündə], Bicapur) oluşan Dəkkən əyalətinə vali təyin ətti. 1125-ci (1713-cü) ildə Dehlidən ayrılan və Əvrəngzib gibi Övrəngabadı özünə mərkəz seçən Nizamülmülk bu görəvi sırasında gerçəkləşdirdiyi idari, mali, asgəri və içtimai düzənləmələrlə xalqın sevgisini qazandı. Bölgədə güclü bir varlığa sahib olan Marataların təsirliyini ortadan qaldırarak əyalətin güvənliğini sağladı. Nizamülmülkün qısa zamanda göstərdiyi bu uğur hökumət mərkəzinə hakim bulunan Seyyidləri kuşkulandırdı. Əmirülüməra Hüseynəli xan 1127-ci (1715-ci) ildə Dəkkən əyaləti valiliyini üzərinə alarak Nizamülmülkü Dehliyə çağırdı. Nizamülmülk, Dehlidə Fərruxsiyər Şahın güvənini qazanıp öz istəyiylə bu dəfa Muradabad valiliyinə gətirildi. Fərruxsiyər, Seyyidlərlə ilişkisi pozulunca imparatorluk içindəki Türk asilzadələrinin lidəri olan Nizamülmülkün yardımıyla Seyyidlərin nüfuzunu qırmak istədi və kəndisinə vəzirlik makamını vaad etdi. Nizamülmülk, Seyyidlərə karşı olmakla birliktə Fərruhsiyərə güvənmədiği için təklifi kabul ətmədi; bunun üzərinə görəvindən alındı. Birkaç ay sonra Vəzir Abdullah Han kardəşi Dəkkən Valisi Hüseyn Ali Hanı Dehliyə çağırarak Fərruhsiyərə karşı mücadələyə girişti. Marata ordusuyla Dehliyə gələn Hüseyn Ali Şah 1131də (1719) Fərruhsiyəri tahttan indirip öldürttü. Səyyidlər tərəfindən tahta gəçirilən iki vəliaht dirayətli çıkmayınca Cihan Şahın üçüncü oğlu Ruşən-Ahtər Nasırüddin Muhamməd Şah, Padişah (Badşah) Gazi unvanıyla tahta gəçirildi.
Marata lidəri Baji Raonun Zilkadə 1149da (Mart 1737) Dehli önlərinə kadar gələrək şəhri təhdit ətməsi üzərinə Babürlü sultanı, Nizamülmülktən Malva və Gucərat bölgəsində Marataları durdurmak için yardım istəmək durumunda kaldı və kəndisinə Malva valiliğiylə vəkil-i mutlak görəvlərini vərdi. Nizamülmülk yakınlarının itirazlarına rağmən Dehliyə gitməyə karar vərdi. Dəkkən valiliğini oğlu Nasır Cəngə bırakıp bölgədən ayrılan Nizamülmülk Rəbiüləvvəl 1150də (Təmmuz 1737) Dehliyə ulaştı və vəkil-i mutlak unvanıyla görəvə başladı. Oğlu Gāziddin Han da Agra və Malva valiliğinə gətirildi. Ardından Malvada Maratalar üzərinə səfərə çıkan Nizamülmülk Bopaldə savunma savaşına girişti. Ancak uzun sürən mücadələ sırasında Dehlidən dəstək gəlməyincə Narmada ilə Çambal ırmakları arasındaki bölgə ilə Malvayı Baji Raoya bıraktı və Dehliyə döndü.
1151 (1739) yılında Avşarlı Hükümdarı Nadir Şah, Lahoru ələ gəçirərək Dehliyə yönəldiğində Sultan Muhamməd Şah Nizamülmülkün tavsiyəsiylə kumandayı bizzat üstləndi. Ancak diğər kumandanların sultanı yanlış yönləndirdiğini və Nadir Şah karşısında dirəniləməyəcəğini görən Nizamülmülk savaşa doğrudan müdahələ ətmədi. Nadir Şah, Babürlü orduları karşısında kazandığı başarılardan sonra Dehliyə yürüməyip ganimət karşılığında gəri çəkiləbiləcəğini bəlirtip görüşmə yapmak üzərə Nizamülmülkü davət ətti. Nizamülmülk, Nadir Şah ilə görüşərək anlaşma sağladı. Ancak daha sonra Nizamülmülkün mirbahşılığa da tayin ədilməsini hazmədəməyən Əmirülüməra Burhanülmülkün kışkırtmasıyla Nadir Şah Dehli üzərinə yürüyərək şəhri yağma ətti, binlərcə insanı öldürdü. Babürlü sarayının günümüzdə Topkapı Sarayı Müzəsində korunan Taht-ı Tavus ilə halən İngiliz kraliyət ailəsində bulunan "kuh-i nur" əlması və pək çok mücəvhərinə əl konuldu. Nadir Şahın Dehlidən ayrılmasından sonra Nizamülmülk də Dəkkənə dönmək üzərə Cəmaziyələvvəl 1153tə (Ağustos 1740) Dehlidən ayrıldı. Ancak Dəkkəndə yərinə vali olarak bıraktığı oğlu Nasır Cəng kəndisinə isyan ətti, məydana gələn savaşta Nizamülmülk oğlunu yənilgiyə uğrattı (1154/1741). 4 Cəmaziyəlahir 1161də (2 Haziran 1748) vəfat ədən Nizamülmülk, Hindistanda yətişən büyük kumandan və dəvlət adamlarından biri olarak qəbul edilir.
Qorelyef
thumbnail|[[Sevil Qazıyevanın Qorelyefi]]
Qorelyef — heykəltəraşlıq növü.
Qorelyefdəki təsvirlər qabarıq olur.Həmin təsvirlərin həmçinin yarıdan çox hissəsi yastı səthdən qabağa çıxır. qorelyef təsvirləri bəzən səthə toxunur, bəzən isə onun ayrı-ayrı detalları səthdən ayrılır.Monumental-dekarativ qorelyeflərdən memarlıq bəzəklərində geniş istifadə olunur. Perqamdakı Böyük Zevs mehrabının qorelyef təsvirləri, Karl Marksın portreti, "26 Bakı komissarının güllələnməsi" abidəsi ən yaxşı qorelyef nümunələrindəndir.
Co Saqq
Cozef "Co" Saqq (İngiltərə, Uiltşir) — britaniyalı vloqçu.
Zoella kimi bilinən, Zoi Saqq adlı YouTube vloqçusunun kiçik qardaşıdır.
Xarici keçidlər
Əsas YouTube kanalı
Yerdəyişmə amplitudu
Yerdəyişmə am­plitudu– qırılma pozulmanın  qanadlarında yerləşən, orta nöqtələr arasındakı, yerdəyişmə boyu mə­safə.
Zəyrəkkimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Atlantida
300px|right|thumb|Alman ensiklopedisti Afanasi Kirxerin xəyali Atlantida xəritəsi. 1669-cu ildə [[Amsterdamda nəşr olunmuş "Mundus Subterraneus" kitabından. Xəritədə yuxarı tərəf cənubu göstərir.]] Atlantida adası — ilk dəfə qədim yunan alimi Platon ( E.ə. 428/E.ə. 427, Afina — E.ə. 348/E.ə. 347) tərəfindən qeyd edilən əfsanəvi ada və ya qitə. Atlantidanın faciəvi tarixi haqqında ilk məlumatlar qədim yunan filosofu Platon tərəfindən qeyd olunmuşdur. Platon bu məlumatları babasından, o isə Misir rahiblərindən eşitdiyini bildirir. Atlantidanın yeri haqqında müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bəziləri onun Atlantik okeanında, bəziləri isə Egey dənizində yerləşdiyini iddia edir.
Platonun mühazirəsi
thumb||right|140px|Üzərində Atlantida haqqında məlumat verilmiş Oksirinxkus papirusundan fraqment Atlantida haqqında ilk yazılı məlumatlar Platonun "Timey"     və "Kritiy"       dialoqlarında yer alır. Kitabda deyilənlərə görə, Atlantida 9000 il öncə dəhşətli bir fəlakət nəticəsində bir günün içində dağılaraq məhv olmuşdur. Belə çıxır ki, Atlantida bizim eradan əvvəl 9500-cü ilə qədər mövcud olmuş, təxminən bu tarixdə isə dağılmışdır. Bəzi mütəxəssislər Paltonun fikirlərini həqiqət hesab etmirlər. Onu Platonun təfəkkürünün məhsulu və ya fəlsəfi mif adlandırırlar. Yazdıqlarından belə aydınlaşır ki, Atlantidadan qərbdə nəhəng Amerika materikinin mövcudluğu Platona məlum olub. Onun Atlantida haqqında qeydlərinə olan maraq da daha çox bununla bağlıdır. Çünki Platonun müasirlərinə Yer kürəsinin quruluşu tam dəqiqliyilə məlum ola bilməzdi. Filosof Atlantida barəsində qeydlərini belə yekunlaşdırır:
Platonun sözlərindən görünür ki, Atlantida bizim eradan 9500 il əvvəl Atlantik okeanında, indiki Cəbəllütariq boğazının yanında yerləşirdi. Sahəsi Liviya və Asiya qitəsinin birlikdə götürülmüş sahəsindən də böyük olub. Platona görə adada yaşayanlar dəniz və zəlzələlər tanrısı Poseydonun soyundan gələn kralların qurduğu ittifaq tərəfindən idarə olunurdu. Həmçinin adada ayrı-ayrı krallar tərəfindən idarə olunan şəhər dövlətləri var idi. Ancaq bunların içində ən möhtəşəmi paytaxt şəhəri idi.
Bu paytaxt şəhəri quru sahəsini bir-birindən ayıran 3 ayrı su sahəsi ilə əhatə olunurdu. Bu su sahələrinin ətrafında da müdafiə məqsədilə divarlar çəkilmişdi. Bu divarların hər biri ayrı-ayrılıqda fərqli metallardan hazırlanmışdı. Ən kənardakı divar bürüncdən, ortadakı divar misdən və ən iç divar isə nadir tapılan, yalnız bu adada olan mədəndən çıxan "orikalkumun" ilə hazırlanmışdı. İç divarın hazırlandığı metal parıldayaraq özündən qırmızı işıq saçırmış. Atlantlar şəhəri çevrələyən bu xəndəklərin arasında şəhər mərkəzi ilə dənizi bir-birinə bağlayan bir kanal da qazıbmışlar. Adanın sahilindəki qayaları yararaq liman inşa edibmişlər. Zəngin təbii sərvətlərə malik olan bu adanın sakinləri incə zövqə malik insanlar olublar. Onlar buğalara sitayiş edir, fil, o cümlədən, başqa vəhşi heyvanlar da saxlayır, qozla qidalanırdılar.
thumb||left|160px|[[Platon və Aristotel (Rafael Santinin 1509-cu ildə çəkdiyi "Afina məktəbi" rəsmindən fraqment (Vatikan)]] Əksər alimlər Platonun dialoqlarda haqqında bəhs etdiyi bu adanın əfsanə olduğunu və mövcudluğunun heç bir dəlillə sübuta yetirilmədiyini iddia edirlər. Kritiyin dialoqunda Platon qeyd edir ki, onun Atlantida barədə verdiyi məlumatlar afinalı dövlət xadimi Solonun (e.ə. VI əsr) Misirə səyahəti ilə bağlıdır. Misirdə olarkən, Solon keşiş Sayasla görüşür. Sayas qədim Atlantida tarixini papiruslar üzərində yazılmış Misir heroqliflərindən yunan dilinə tərcümə etmişdi. Bəziləri isə Platonun Atlantida barədə yazılarının Troya müharibəsindən bəhrələndiyini qeyd edir.
Timey dialoqunda Atlantida haqqında qısa məlumat verilir. Dialoqda Atlantidanın sahəsinə görə bir çox qitələrdən böyük olduğu və xalqının güclü, həmçinin, savadlı olduğu təsvir edilir. Bu dialoqda göstərilən Atlantida hekayəsi, digər dialoq olan Kritiyin dialoqunda davam etdirir. Kritiy dialoqunda yunan tanrılarının dünya ərazisini öz aralarında bölməsi və dəniz tanrısı Poseydonun Atlantida adasını seçdiyi qeyd edilir. Hekayəyə görə, Poseydon Kleyto adlı qadını sevirdi. Onların beş cüt əkiz oğlu dünyaya gəlmişdi. Onlardan böyüyü Atlas adanın və adanın yerləşdiyi okeanın (Atlantik okenanı onun şərəfinə adlandırıldı) kralı elan olundu. Onun əkiz qardaşı Qadeyrus və digər dörd cüt əkiz qardaşa adanın müxtəlif hissələrinin idarəsi tapşırıldı. Paseydon Kleyto ilə sevgi yaşadığı dağda saray yaratdı. Saraydan başlayaraq bir-birindən xəndəklərlə ayrılan və ölçüləri böyüyən üzükşəkilli torpaq sahələri quruldu. Bu üzükşəkilli sahələr bir-birilə körpülər vasitəsilə birləşdirildi. Şəhərə gəmilərin daxil omasını təmin etmək üçün sarayın yerləşdiyi mərkəz hissədən hər bir üzükşəkilli torpaq sahəsindən keçməklə kanal yaradıldı. Hər bir torpaq sahəsində limanlar tikildi. Bu sahələrin hər biri müdafiə qalalaları ilə qorunurdu.
Platona görə, Solunun dövründən (e.ə. VI əsr) 9 min il əvvəl şəhərin daxilində və xaricində yaşayan insanlar arasında böyük müharibə oldu. Atlantlar Afrikanın bəzi hissələrini, Misiri və Avropanın o dövrdə Tireniya (indiki İtaliya ərazisində yerləşir) adlanan hissəsinə qədər olan əraziləri işğal etdilər və insanları qula çevirdilər. Bir müddətdən sonra adada güclü zəlzələ və tufan başladı. Ada bir gecənin içində suyun dibinə batdı və batarkən yaratdığı palçıq, həmçinin, digər tullantıların altında həmişəlik itdi.
Yerləşdiyi ərazi fərziyyələri
Atlantların yaşadıqları ərazini Platon öz əsərində dəqiq məkan göstərməyib. O yalnız indiki Cəbəllütariq boğazının ətrafını nişan verməklə kifayətlənib. Bəzi alimlərin dediyinə görə Atlantida Atlantik okeanından Aralıq dənizinə, cənubda Misir, şimalda İtaliyaya qədər uzanan böyük bir imperiyaya malik olub. Hətta bəzi araşdırmaçılar Cəbəllütariqin sahillərində yerləşən Azor və Kanar adalarının Atlantidanın qalıqları olduğunu qeyd edirlər. Ümumiləşdirmə aparıldıqda dünyanın hər yerində Atlantidanın qalıqlarının olduğunu iddia edənlər var: Antarktida, İrlandiya, İspaniya, Cənubi Çin dənizi, Amerika qitəsi, And dağları, hətta Dominikan Respublikasında yerləşən bir gölü də bu əraziyə aid edilir. 1882-ci ildə Donelli "Tufandan əvvəlki dünya-Atlantida" adlı kitabını nəşr etdirir. Donelliyə görə Atlantida yer üzündəki cənnət, yunan tanrılarının vətəni imiş. Donelli Atlantidanın Azor adalarının yaxınlığında yerləşdiyini bildirir. Geniş yayılmış digər fərziyyəyə görə, Atlantida Santorini adasında vulkan püskürməsi nəticəsində məhv olmuş qədim Krit mədəniyyətilə əlaqəlidir. Bir çox müasir fərziyyəyə görə mütəxəssislər əfsanə və əsatirlərə istinad edərək, Atlantidanın Mərmərə dənizi sahillərində yerləşdiyini qeyd edirlər. thumb|829px|center|Akrotiri (Santorini) qalıqlarından tapılmış Qərb evindən gələn gəmilərin karvan və ya flotiliya freskası.
Atlantida və And ərazisi
"Ən böyük çayın adı Vinyakedir (Vinaque). Bu çayın ətrafında uzun əsrlər boyu mövcud olan çoxlu tikililər vardır. Hindulardan bu haqda soruşduqda, onlar saqqallı adamların İnqlərə qədər bu yaşayış məntəqələrini tikdiklərini qeyd edirlər. Bu tikililər digər İnqlərin tikililərindən çox fərqlənirdi. Çünki onların forması kvadrat, lakin İnqlərin düzəltdikləri tikililərin formaları nazik və uzun idi. Mənə elə gəlir ki, əvvəllər bura özgə insanlar gəlmiş və onlar şüarca inkşaf etmiş olublar ki, bizim onlar haqqında dəqiq məlumatımız yoxdur.
Bu əsərdən sonra bir çox tarixçilər həmin özgə adamlarla maraqlanmağa başladılar. Tarixçilərdən biri olan Pedro Sarmyento de Qamboa adlı yazıçı bu barədə 1555-ci ildə Antpervendə nəşr edilən "İnqlərin tarixi" adlı əsərində qeyd edir. Peru ilə Atlantidanın əlaqəsini tarixçi olan Aqustin de Sarate "İnqlərin kəşf olunması və işğalı" əsərində qarşı-qarşıya qoyur. Atlantların Cənubi Amerikada yaşadıqları haqqında bir çox hipotezlər ABŞ yazıçısı Cim Allenin "Atlantida: Andlar həlli" ) adlı əsərində ətraflı göstərilir.
Atlantida və Braziliya ərazisi
1624-cü ildə ingilis alimi və siyasətçisi Frensis Bekon Berulamski "Yeni Atlantida" (Nova Atlantis) əsərində Atlantidanın Braziliya ərazisinin ətrafında olması haqqında bir sıra məlumatlar vermişdir. Əsərin nəşr edilməsindən bir müddət sonra fransız kartoqrafı Nokola Sanson tərəfindən Cənubi Amerikanın da daxil olduğu xəritə tərtib edilmişdi. Bu xəritədə Braziliyanın göstərildiyi ərazi Platon qeyd etdiyi Poseydonun övladlarının əyaləti ilə üst-üstə düşürdü. Bu atlasa bənzəyən xəritə 1762-ci ildə Robert Boqudi tərəfindən də tərtib edilmişdi. Braziliyanın Atlantidanın ərazisində yerləşməsi haqqında fərziyyəni Polkovnik rütbəsini qazanan məşhur ingilis alimi və səyyahı Persi Harrison Fosett (1867–1925?) dəstəkləyirdi. Rəvayətə görə, portuqal səyyahları bandeyrantamlar 1753-cü idlə Baiya əyalətində məlum olmayan "Ölü şəhər" statusuna malik olan şəhərdə qızıllar axtarışına çıxmışlar. Persi Harrison öz planın "Z", yəni, Matu-Qrosu əyalətində yerləşən naməlum şəhər adlandırırdı. Persi, Atlantidanın Braziliya ərazisində mövcud olmasını qara bazalt heykəlciyi ilə əlaqələndirirdi. Onun sözlərinə görə, bu heykəlciyin nədən yarandığını Britaniya muzeyində çalışan ekspertlər izah edə bilməmişlər. Həmçinin, Persi Braziliyanın Baiya ştatında yerləşən Qonqoci çayının ətrafında yerləşən rayonlarında bu sivilizasiyaya aid bir sıra qalıqlar tapmışdır. 1925-ci ildə Persi heyəti Şinqo çayı ətrafında ekspedisiya aparmışdır, lakin onlar bu ekspedisiyadan naməlum səbəbdən geri qayıtmayıblar.
Atlantida və Bermud üçbucağı
Bermud üçbucağı Atlantik okeanının şimalında Florida, Bermud adaları və Puerto-Rikonu birləşdirən şərti xətlərin əhatə etdiyi üçbucaq ərazidir. Bermud üçbucağı burada çoxlu itmiş obyektə görə sirli yer və anomal zona sayılır. Bu sahə gəmilərin, qayıqların və təyyarələrin itdiyi yüksək qəza bölgəsi kimi qeyd edilib. Adı çəkilən yer haqda mövcud olan əfsanənin müasir tarixi 5 donanma təyyarəsinin böyük fırtına ilə qarşılaşaraq yoxa çıxması ilə başlanıb. Əksər insanlar tərəfindən Bermud üçbucağı sadəcə kimlərsə tərəfindən məşhurlaşdırılmış və qeydi-adi bölgəyə çevrilmiş bir əfsanə kimi qəbul olunub. Son iddialara görə isə bütün bu sirli hadisələr əslində sadə bir təbii qaz kütləsinin təsirindən baş verirmiş. Yeraltından fışqıran təbii qazlar sudan yüngül olduqları üçün səthə doğru yüksəlirlər. O anda, döşəmədən səthə qədər suyun sıxlığı azalır. Həmin vaxt ordan keçən nə varsa, dərin bir quyuya düşər kimi sürətlə okeanın dibinə çəkilir.
Bermud üçbucağının da qədim Atlantida şəhəri ilə hansısa əlaqəsi olması barədə müxtəlif fikirlər mövcuddur. Hətta Atlantida şəhərinin su altına batdığı güman edilən ərazidə aparılan sualtı araşdırmalarda okeanın dibində sıralanmış böyük daşların insan əli ilə sıralanması, həmçinin, həmin daşların bəzilərinin əraziyə aid olmayan süxurlardan yonulması da burada həqiqətən də vaxtı ilə mədəniyyət və sivilizasiyanın olmasını sübut edir.
Teosofiyada Atlantida
Teosoflardan biri olan Yelena Blavatskaya "Gizli doktrina" kitabında yazır ki, Atlantida müasir insanların yarandığı "Dördüncü nəsl" nümayəndələrinin evalusiya nəticəsində yaranmışdır. 1882-ci ildə görkəmli ingilis teosofu Alfred Persi Sinnett demişdir ki, suallarının cavabını tibet mahatması Kut Humidən öyrənmişdir:
"Atlantidanın yaranması (qitələr və digər adalar) miosen periodunda (indi də tədricən sizin qitələrinizdə yaranır) yaranmış və Alpın qalxması ilə üst-üstə düşmüş ən böyük qitənin yox olmasıyla yüksək nöqtəsinə çatmış və ardınca Platon tərəfindən qeyd edlən kiçik adaya çatmışdır. Misirdə Saisin rahibləri Solomona Atlantidanın (yeganə salamat qalmış ən böyük ada) onların dövrünə 9000 il qalmış yox olduğunu qeyd etmişlər. Onlar xəyali olmamış və uzun müddət nailiyyətlərini qoruyub saxlaya bilmişlər. Ancaq, mən deyəndə ki, onlar yalnız Poseydonisdə qeyd edirlər, onlar möhtəşəm xronologiyalarını yunan mütəfəkkirlərinə heç vaxt deməzdilər. Möhtəşəm hadisə — bizim Şambalada (Mərkəzi Asiyada yerləşən ada) yaşayan Poseydonis maqları adlanan İşığın övladlarının gəlişi təxminən 11 446 il əvvəl baş vermişdir. Siz bu hadisələrin xronoliji ardıcıllığını 1 tomlu yazılan "İsida" kitabından oxuyun, bu zaman bəzi hadisələr aydın olacaqdır"
Teosofların fikrincə, Atlantida 1 milyon və 900 min il bundan əvvəl mövcud olmuş və əldə etdikləri sehrli güclərə görə uzun müddət müharibə hədəfində olmuşlar. Məhz müharibələr bu dövlətin süqutunu yaxınlaşdırmışdır. Uilyam Skott-Elliot 1896-cı ildə yazdığı "Atlantidanın tarixi" kitabında göstərir ki, Atlantida süqut edən zaman iki böyük adaya Daytya və Rudaya ayrılmış, sonda axırıncı Poseydonis qalığına kimi mövcud olmuşdu. İngilis teosofu Çarlz Uebster Ledbiter Atlantidanın mövcud olmasını göstərən xəritələrin tibet muzeyində mövcud olduğunu qeyd etmişdir. Uilyam Skott-Elliotun dərc etdiyi Atlantidanın yerini göstərən dörd xəritə tibet muzeyində saxlanılan xəritələrlə eynidir.
Atlantida və Üçüncü Reyx
Almanları ari irq adlandıran və bu məqsədlə Yer üzündə olan bütün sirli məkanları araşdıran, sanki özlərinin ali olmalarını sübut etməyə çalışan, ikinci bir tərəfdən öz qüvvəsini fövqəl güclərlə birləşdirməyə çalışan Üçüncü Reyx dövləti də Atlantidanın axtarışında idi. Hətta bu araşdırmaların bəziləri Hitler Almaniyasından əvvəlki dövrlərə, 1900-cü illərə gedib çıxır. Belə ki, Tuli adında gizli bir cəmiyyət ari xalqının varlığını araşdırmaq və onların Atlantida ilə hər hansı bir əlaqəsinin olduğunu sübuta yetirmək üçün axtarışa başlayırlar. Onlar dünyanın bir çox yerində axtarışlar aparsalar da, Atlantidanın daha çox Qrelandiya və İslandiya adaları arasında yerləşdiyinə inanırdılar. Hətta Adolf Hitler İkinci dünya müharibəsi vaxtında Hərbi Hava Qüvvələrini də bu işə səfərbər etmişdi. Bununla belə tutarlı faktlar əldə olunmayıb.
İqnatius Donnelli
Bəşər tarixinin sonrakı dövrlərində Atlantidanın taleyinə bir çox elm adamları da maraq göstərib. Onların bəziləri Atlantida faciəsini Platonun uydurması sayırdılar. Hesab edirdilər ki, Platon bu uydurması ilə gələcək nəsillərə öz həmvətənləri haqqında mifik qəhrəmanlıq tarixi hədiyyə etmək istəyib. Ancaq Platonun Atlantida barədə məlumatlarına ciddi yanaşaraq elmi araşdırmalar aparanlar da yox deyil. Onların sırasında amerikalı konqresmen İqnatius Loyola Donelli xüsusi yer tutur. Atlantida ilə bağlı tarixi materialları araşdıraraq 1882-ci ildə "Atlantida – subasma öncəsi dünya" əsərini qələmə alan ABŞ atlantoloqu və yazıçısı İqnatius Donnelli hətta "atlantologiyanın atası" kimi qəbul edilirdi. Bu mövzuda apardığı araşdırmalardan sonra İqnatius Donnelli Platonun reallıqda mövcud olmuş nəhəng adanı təsvir etməsi haqqında mülahizə irəli sürmüşdü. O hesab edirdi ki, Atlantida ilk və ən qədim bəşəri sivilizasiyanın məkanı olub. Çünki hindu, skandinav və s. dünya xalqlarının mifologiyalarında qalan allahların hamısı Atlantida vətəndaşları sayılır. Böyük ehtimalla Atlantidanın ən qədim kaloniyası Misir olub. Bu səbəbdən də Misir sivilizasiyasını Atlantida sivilizasiyasının təzahürü saymaq olar. Bürünc əsri Avropaya məhz Atlantidadan ayaq açıb və ilk dəfə dəmirdən atlantlar istifadə ediblər. Və Atlantida dəhşətli fəlakət nəticəsində məhv olub. Adanın bütün əhalisi okean sularının altında qalıb.
Piri Rəis
1929-cu ilin 29 noyabr ayında məşhur Topqapı sarayında dənizlər fatehi Piri Rəisə aid köhnə bir xəritə tapılır. Xəritədə dənizlər və düzənliklər olduqca dəqiq əks etdirilmişdi. Ancaq xəritədə Antarktida qitəsinin koordinatlarının və buz altındakı dağların müasir elmin həsəd apara biləcəyi bir şəkildə dəqiq göstərilməsi alimləri heyrətə saldı. Əvvəlcə alimlər buna inanmırlar və Antarktidadakı buzaltı dağların göstərilməsini Piri Rəisin təxəyyülünün məhsulu hesab edirlər. Yalnız 1952-ci ildə müasir elm və texnikanın köməyi ilə müəyyən edildi ki, Piri Rəisin Antarktidanı təsvir edən xəritəsi olduqca dəqiqdir. İddialara görə, Piri Rəisin 1513-cü ildə "Bəhriyyə" kitabında (XVI) çəkdiyi və Antarktidanı da təsvir etdiyi (Antarktida 1820-ci ildə F. Bellinşauzen və M. Lazarev tərəfindən kəşf edilib) sirli xəritədə materik tamamilə buzlardan azad şəkildədir. Admiral xəritəni tərtib edərkən, Makedoniyalı İsgəndərin dövrünə aid sənədlərə istinad edib. Qədim xəritədə Antarktidada yerləşən dağlar, çaylar, göllər göstərilir. Xəritədə təsvir edilmiş adalardan bir çoxu Bermud adalar qrupuna bənzəyir. Məhz bu sahədə Atlantida adasının mövcudluğu haqqında bir sıra mülahizələr vardır.
Qarasüleymanlı
Qarasüleymanlı — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun Goranboy şəhər inzibati ərazi dairəsində kənd.
Atlantida
Uilyam Skott-Elliot
İqnatius Donnellinin davamçılarından olan Uilyam Skott-Elliot 1896-cı ildə yazdığı "Atlantida tarixi" adlı əsərində bu ada haqqında daha dolğun məlumat verməyə çalışıb. U. Skott-Elliot tərəfindən tam həqiqət kimi təqdim olunan konsepsiyaya görə, Atlantida bizim eradan yüzlərlə min əvvəl yüksək inkişaf səviyyəsinə çatmış sivilizasiyaya malik olub. Bu unudulmuş qitə Atlantik okeanın böyük bir hissəsini tuturmuş. Onun sərhədləri şimaldan indiki İslandiyaya, cənubdan isə müasir Rio-de-Janeyro şəhərinə qədər uzanırmış. İlk kataklizm təxminən 800 min il əvvəl baş verib. Nəticədə Atlantida öz əvvəlki relyefini itirməyə başlayıb. Amerika materiki bu nəhəng adadan ayrılıb. İkinci geoloji fəlakət 200 min əvvələ təsadüf edir. Atlantida ikiyə — Ruta adlanan nisbətən böyük şimal və ondan kiçik Daitya kimi məlum olan cənub hissələrinə bölünüb. Daha dəhşətli üçüncü kataklizmsə, 80 min il əvvəl baş verib. Bu dəfə də Atlantida öz mövcudluğunu qoruyub. Ancaq bu mövcudluq nəhəng Atlantidanı, sadəcə, Rutanın qalığı olan Poseydanidaya çevirib. Platonun haqqında danışdığı Atlantida da əslində onun kiçik hissəsi olan Poseydaniyadır. Nəhayət, təxminən bizim eradan əvvəl 9564-cü ildə dördüncü və sonuncu fəlakət baş verib. Və okean Atlantidanı həmişəlik olaraq udub. Bunun nəticəsində planetimizin müasir quru və dəniz sərhədləri indiki görüntülərini alıb. Skott-Elliota görə, Atlantidanın iki milyonluq əhalisi olan paytaxtı Stavorot adlanıb. Bu şəhər müasir parkları xatırladan yaşıllıqlarla əhatə olunubmuş. Paytaxtın kənar hissəsində, əsasən, hakim sinfin təmsilçilərinə məxsus villalar yerləşirdi. Stavorot şəhərinin hələ ikinci kataklizm nəticəsində məhv olduğu ehtimal edilir. Atlantida cəmiyyə tisə quldarlıq üzərində təşəkkül tapmışdır.
Ekspedisiyalar
1968-ci ildə Baham adalarından uçan pilotlar Mimini adasının ətrafında nə isə görürlər. Hal-hazırda da "Mimini yolu" adlanan bu tapıntı 1460 metr uzunluğunda olan, döşənmiş daşlardan ibarət tikilidir. Bu təbiət hadisəsi ola bilməzdi, insan əməyinin nəticəsinə bənzəyirdi. Alimlərin ehtimalına görə bu tikili liman ətrafında çəkilmiş dalğaqıran idi. Bir neçə il sonra bu cür tapıntı Endres adasında tapılır. Buna da "Endres yolu" adı verilir. Alimlər bu yolların Atlantida ilə bağlarının ola biləcəyini iddia edirlər.
Qarasüleymanlı
Toponimikası
Qarasüleymanlı kəndi Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Yaşayış məntəqasini XIX əsrdə maldarlıqla məşğul olmuş qarasüleymanlı adlı elat saldığı üçün bəla adlanmışdır. Kəndin adı "Qara Süleymanın nəslindən olanlar, qarasüleymanlılar” mənasındadır.
Bulbophyllum atropurpureum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Atlantida
Ekspedisiyalar
1995-ci ildə Fidel Kastro hökuməti ispan gəmilərinin batmış xəzinələrini tapmaq üçün ekspedisiya qrupu yaradır və ona Polina Zeliski rəhbərlik edir. Keçmiş Sovet mühəndis olan Zeliski Kuba sahillərinin 670 m qərbində, okean dibində qəribə tikililər aşkar edir. Polina bu qədər dərinlikdə təbiətin simmetrik, olduqca səliqəli olan bir tikili yarada biləcəyinə inanmır. Baxmayaraq ki, o Atlantida möcüzəsinə qəbul eləmir, amma yenidən səyahət edib araşdırma aparmaq istəsə də, Kastro hökuməti buna icazə vermir. Platonun əsərindəki qeydləri əsas götürərək bir çox alimlər, araşdırmaçılar, arxeoloqlar, antropoloqlar, atlantoloqlar tədqiqatlar aparmış və qəribə nəticələr eldə etmişlər. Atlantların Misir ehramları ilə, Krit mədəniyyəti, hətta Mayya mədəniyyəti ilə bağlarının olduğunu iddia edənlər də vardır.
Atlantların texnologiyası
thumb||left|300px|Maroti Geza: Atlantidanın görünüşü Atlantida haqqında mülahizələr yalnız onun məhv olması ilə bağlı məlumatlarla məhdudlaşmır. Həmin mülahizələr içərisində Atlantik okeanda yerləşmiş bu mifik ada boyu yayılan quldarlıq imperiyasının çiçəklənmə dövrü barəsində də iddialara rast gəlinir. Uilyam Skott-Elliot məlumat verir ki, qızıl əsrinin sonunda Atlantidanın "100 qapı" adlı paytaxtında reaktiv aviasiya sahəsi yüksək inkişafa çatmışdı.