cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cərəyan transformatoru
right|thumb|Üç fazlı 400 amper elektrik təhcizatı sistemində ölçü qurğusu kimi istifadə olunmuş cərəyan transformatorları Cərəyan transformatoru — dəyişən cərəyanın ölçülməsi üçün istifadə olunan transformator növlərindən biridir. Bu transformator ikinci sarğısında birinci sarğıya proporsional olaraq, dəyişən cərəyan hasil edir. Gərginlik transformatorları ilə yanaşı cərəyan transformatorları ölçü transformatorlarıdır. Ölçü transformatorları mühafizə relesi və ölçü üçün cərəyan və gərginliyin standartlaşdırılmış kiçik qiymətlərini almağa imkan yaradır. Ölçü transformatorları sistemin ölçü və mühafizə dövrəsini yüksək gərginlikdən izolə edir. Cərəyan transformatorları sənayedə elektrik paylaşdırıcılarında və elektrik yarımstansiyalarında istifadə olunur.
Yeni Tayvan dolları
Yeni Tayvan dolları (Ənənəvi Çin yazısı: 新台币/新台币, Sadələşdirilmiş Çin yazısı: 新台币, Pinyin: Xīntáibì; işarəsi: NT$; ISO 4217: TWD) ya da sadəcə Tayvan dolları, - Tayvan valyutasıdır. Valyuta kodu TWD, NT$ dollar qısaldılmış yazılışıdır. 1949-cu ildən Tayvanın rəsmi valyutasıdır. İlk dəfə Tayvan Bankı tərəfindən çap edilmişdir, 2000-ci ildən isə çapı Çin Respublikasının Mərkəzi Bankı]tərəfindən həyata keçirilir. Yeni Tayvan dollarının iki ədəd sub hissəsi vardır; bir dənəsi jiao (角) və bir dollar on dənə jiaoa bölünür; o biri isə fen (分) və bir dollar 100 ədəd fenə bölünür.
Petropolis müqaviləsi
thumbnail|Baron Rio Branko danışığın əsas fiqurlarından biri 17 noyabr 1903-cü ildə Boliviya və Braziliya arasında ərazi mübadiləsini nəzərdə tutulurdu. Bu anlaşmaya əsasən tanınmamış Akri Respublikasının varlığına son qoyulur.
Tarix
Akri Respublikası 1 mayda öz müstəqilliyini elan etsə də Braziliya ordusu ərazini Boliviyaya qaytarır. Kauçuk istehsalı ilə məşğul olan gəlmə braziliyalıların bölgə əhalisinin 90% təşkil etməsi onların söz sahibi olmasına səbəb olur. 1901-ci ildə bölgə Boliviya tərəfindən ABŞ şirkətinə icarəyə verir. Bundan sonra Akri yenidən Respublika elan edilir. Braziliya və Boliviya torpaqları dəyişdirmə haqqında razılığa gəlinir. Belə ki, bölgə (191.000 km² ərazi ) Braziliyaya verilir. Buna qarşılıq Braziliya öz ərazisindən 3000 km² ərazini Boliviyaya güzəştə gedir. Bu ərazi Rio-Madeyra və Rio Abunga çayları olan bölgəni əhatə edirdi. Üstəlik 2 milyon funt-sterlinq verməli idi. Həmçinin Quajara-Mirindən Braziliyanın Qibraltar limanına dəmir yolu çəkməyi Braziliya öz üzərinə götürür. Bu anlaşmaya əlavə Braziliya və Peru arasında sərhəd anlaşmazlığı Argentinanın rəhbərliyi ilə sülh bağlanır. 1909 Petropolis anlaşması imzalanır. Anlamaya əsasən Braziliya Peruya 39.000 km² ərazi verir və ABŞ şirkətinə dəymiş zərərə görə 110.000 funt sterlinq konpensasia ödəyib.
Guarea cristata
(Guarea cristata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio arechavaletae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rekonkavo-da-Baiya Federal Universiteti
Rekonkavo-da-Baiya Federal Universiteti (Universidade Federal do Recôncavo da Bahia və ya qısaca UFRB) — Braziliyanın Cruz das Almas şəhərində yerləşən dövlət universiteti.
Bulbophyllum teysmannii
(Bulbophyllum teysmannii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kano ştatı
Kano ştatı  — Nigeriyanın Şimal-qərbi geosiyasi zonasında ştat.
Senecio gibsonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Guarea guentheri
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Minas-Jerays Dövlət Universiteti
Minas-Jerays Dövlət Universiteti (Universidade do Estado de Minas Gerais) – Belo Horizonte şəhərində yerləşən universitet.
Ayça Mutlugil
Ayça Mutlugil — Türkiyə kino və teatr aktrisası, ssenaristi.
Açuev dili
Açuev dili — qumdan təşkil olunan dil. Azov dənizinin Rusiya sahillərində qərarlaşır. Yasen dilindən 20 km aralıda yerləşir. İnzibati cəhətdən Krasnodar vilayətinin Primosko-Axtar rayonu ərazisinə daxildir.
Formalaşması
Açuev dilinin formalaşması Çuşka dili ilə bağlıdır. Şimal-şərq küləyinin gətirdiyi qum axınları Temryuk körfəzindən Açuev burnuna hərəkət edərək Açuev dilini əmələ gətirir.
Dilin uzunluğu 35 km təşkil edir.
Kərimov
Kərimov — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.
Architectural Record (jurnal)
Architectural Record - ABŞ-də nəşr olunan memarlıq jurnalı.
Haqqında
"Architectural Record" aylıq yayımlanan və memarlıqdan bəhs edən ABŞ jurnalıdır. "MakQrav-Hill Construction" tərəfindən Nyu-York şəhərində nəşr olunur. Jurnalın 120 ildən çox yaşı var. Jurnalın əsas məqsədi yeni yetişən və ya təcrübəli memarlar haqqında son xəbərləri və memarlıq sahəsində baş verən yenilikləri oxucular çatdırmaqdır. Jurnal ilə Amerika Memarlıq İnstitutu (AMİ) arasında sıx əlaqə mövcuddur. Jurnalda və jurnalın rəsmi saytında tez-tez AMİ ilə bağlı xəbərlər yayınlanır.
Architectural Record jurnalının 1910-cu il may buraxılışında Pablo Pikassoya aid ən vacib əsər olan "Aviynonlu Qızlar"la bağlı və Qelett Burqesə aid "The Wild Men of Paris" (Parisdəki Çılğın Adamlar) adlı bir məqalə yayınlandı. Bu yazı Pablo Pikasso və Corci Braquein əsasını qoyduqları kubizm cərəyanının Amerika mətbuatındaki ilk yayınlarından biridir.
Jurnalın ofisi Nyu-York şəhərinin Manhetten bölgəsindəki "Two Penn Plaza" binasının 9-cu mərtəbəsində yerləşir.
Kassitlər
Kassitlər — Cənubi Azərbaycanda və Luristanda məskunlaşmış qədim maldar tayfaları. Kassitlər özlərini "kaşşu" adlandırırmışlar. Mənbələrdə kassitlərin adı ilk dəfə e.ə. XXIII əsrdə çəkilir. Mənbələrdə kassitlərin məskunlaşdığı ərazi "Kaşşen" adlanır. Bir sıra Azərbaycan tarixçiləri hesab edirlər ki, antik müəlliflərin kaspiləri kassitlərlə qohumdurlar.
Azərbaycan türklərinin etnogenezində mühüm rol oynamış türkmənşəli tayfalardan biri də kassilərdir (kaslar). Lakin Azərbaycanda yaşamış digər prototürk etnoslar kimi kassilər (kaslar) də uzun müddət tarixşünaslıqda elamdilli və ya hürridilli kimi tanınmışlar. Onların e.ə. V əsrdən adı çəkilən kaspilərlə qohumluğu güman edilir və yalnız elam dilində cəm bildirən "-p" şəkilçisinə görə kaspiləri elamdilli hesab edirdilər. Lakin elə ilk baxışdaca bu yanaşma inandırıcı deyil. Əgər kassilərin e.ə. II minillikdə Mərkəzi Asiyadan gəlmə olduqları qəbul edilirsə, onlar e.ə. III minillikdə İranın indiki Xuzistan və Luristan bölgəsində dövlət qurumu olan elamlılarla necə qohum ola bilərdi.
Qeyd edək ki, kas adını daşıyanlar Azərbaycan ərazisində ən qədim türkmənşəli etnosdur. Deməli, şumerlər, kutilər və lulubilər nəzərə alınmazsa, kaslar tarixdə adı çəkilən ən qədim türk etnosudur. Bunu kasların şəxs adları da təsdiqləyir. Qeyd etmək lazımdır ki, kassitlərdə (kaslarda) şəxs adları teofor adlar idi: Şəxs adlarında qəbilə tanrılarının adları iştirak edirdi. Kasların Babilistanda e.ə. 1595–1155-ci illərdə hakimiyyətdə olması ilə əlaqədar olaraq hökmdar adlarında sami mənşəli akkad sözləri və Şumer-Akkad tanrılarının adları öz əksini tapmalı idi. Kas şəxs adlarından bir neçəsinə nəzər salaq:
"Ulamburiaş-qədim türkcə ulam 'çapar' və 'həmişə' və Buriaş tanrısının adındandır."
"Kaslarda I Burna –Buriaş və II Burna-Buriaş hökmdar adları da məlumdur. Qədim türklərdə geniş yayılmış, qurd totemi Midiyada Buriaş (e.ə. 843-cü il), Kitabi Dədə Qorqudda Baybura, Orta Asiyada XIII əsrdə Buritay və başqa adlarda öz əksini tapmışdır. Ulam komponenti kas hökmdarı Ulamxala (e.ə. XI əsr) şəxs adında da iştirak edir. Qədim türklərdə Ulam şəxs adı məlumdur."
"Kara-Xardaş-türkcə kara-qara və kardaş-qardaş sözlərindəndir. Antik müəllif Kursiy Ruf Orta Asiyada Sırdərya hövzələrində yaşayan skiflərin (saklar nəzərdə tutulur) Kartazis adlı çarının Makedoniyalı İskəndərə qarşı çıxdığı qeyd edilir (Kursiy Ruf,VII,7,I). Mənbədə yunanca Kartazis kimi verilmiş ad türkcə Kartaş və yunan dilində -is adlıq hal şəkilçisindən ibarətdir (yunan dilində 'ş' səsi olmadığına görə onu 's' ilə vermişdir)."
Qeyd edilməlidir ki, kasların şəxs adlarında "daş", "taş" –həmrəy sözü geniş yer tutur: Nazimaruttaş (e.ə.XIV əsr), Maruttaş, Karain-taş, Kadin-Hutrutaş, Hambanitaş və s. Həmçinin digər türk etnoslarının da şəxs adlarında bu komponenti görmək mümkündür: Uyğur xaqanlığında Kinq-Daş xaqan, Orta Asiyada XII əsrdə türk qarakitayların xaqanı Yeloy-Daş (1143-cü ildə ölmüşdür), Səlcuq sultanı Məlikşahın (1072–1092) əmiri Arslan-Taş, Xarəzmdə XII əsrdə Altuntaş (1017–1032), Azərbaycanın Beyləqan bölgəsində XII əsrdə Aluntaş, XI əsrdə səlcuqlu nəslindən Ər-Taş yabqu, həmin əsrdə oğuzlarda Su-Taş, XVI əsrdə qazaxlarda Buydaş şəxs adları məlumdur. Burada iki hökmdar adını versək də Q. Qeybullayev "Azərbaycan türklərinin təşəkkülü tarixindən" əsərində kasların məlum əksər hökmdar və şəxs adlarının mənalarını və mənşəyini izah edir.
Kasların bir neçə tanrısının da adı mənbələrdə qorunmuşdur. Şukamuna, Şamaliya, Kaşşu, Harbe, Şixu, Sax (yaxud Şuriaş), Qidar, Dul, Kamulda, İmmiriya, Mirizar və s. Lakin əksər tədqiqatçılar bu adların mənalarını və mənşəyini aydınlaşdıra bilməyiblər.
Maraqlısı odur ki, kas dilində "da-kiki" sözü göy, səma deməkdir. Qiyasəddin Qeybullayev qeyd edir ki, Da-kiki sözü "danq-kiki" kimi bərpa olunmalıdır və türkcə tanq (danq)–dan yeri, sübh, gig-göy sözlərindən ibarət olması ehtimal edilə bilər. Deməli, bu sözlə dan yerinin sökülməsi və havanın işıqlanması nəzərdə tutulur.
İ.M.Dyakonov yazır ki, kassilərdə bir tayfa Karzi-yabku adlanır. Bu etnonimdəki yabku sözü qədim türklərdəki yabqu — hökmdar sözü ilə səsləşir.
Kasların türkmənşəli olmasını sübut edən digər bir fakt isə bəzi qədim türk etnonimlərində kas etnoniminin əks olunmasıdır. Mərkəzi Asiyada yaşayan uyğurların qədimdə 6 tayfasının kas adlanması məlumdur. Xakaslarda Kızıl tayfasının adı əslində Kazal (Kasal) etnonimində a-ı əvəzlənməsi ilə əlaqədar olaraq kas adı öz əksini tapmışdır. Xakasiyada Kaşlıq şəhərinin adı kaş-kas etnonimi ilə bağlıdır. Qədim Çin mənbələrindən Mərkəzi Asiyada qırğızların dövlətinin Xa-Qas adlanması məlumdur. Çin Türküstanındakı Kaşqar şəhərinin qədim türk mənbələrində Kaş adlanması da diqqəti cəlb edir. Erkən orta əsrlərdən məlum olan xəzər, qazax, qazan türk tayfalarının adları əslində kasar, kasak və kasan olmuşdur. E.ə. VI əsrdən məlum olan Qafqaz toponimini də bəzi tədqiqatçılar kas etnonimi ilə bağlayırlar.
Bəzi tədqiqatçılar görə kaslar daha sonra tarix səhnəsinə kaspi adı ilə çıxırlar. Kaspilər Azərbaycanın hər iki hissəsində (Güney və Quzey Azərbaycanda) yaşamışlar. Kaspi etnonimindəki "-pi" şəkilçisinin elammənşəli sayılması fikri real görünmür. Kaspi etnoniminin Gürcüstanda qədimdən bəri Azərbaycan türklərinin yaşadığı Kaspi yaşayış məntəqəsinin adında da əks olunması göstərir ki, kasp özünüadlandırmadır, başqa sözlə, elamlıların –pi şəkilçisi Gürcüstanda yaşayan Azərbaycan türklərinin yaşayış yerində əks oluna bilməzdi. Kasların Azərbaycanda və ümumiyyətlə Ön Asiyada tarixi rolu məsələsində tarixçünaslıqda qaranlıq məsələlər çoxdur.
Baharlı (Qafan)
Gığı dərəsində, Qazangölçayın sol sahilində, dağ döşündə yerləşən kəndin əhalisi 1983-cü ildə Qazangölçayın üzərində su anbarı tikilməsi səbəbiylə qonşu kəndlərdən biri olan Zeyvəyə köçürülüb. Baharlı kəndinin əhalisi tamamilə azərbaycanlılardan ibarət idi.
Qarasavad (zərgərlik)
Qarasavad əsas etibarı ilə gümüş üzərində işlənirdi, çünki gümüş qara yerlikdə (tonda) daha təmiz və ağ xətlər verir. Döyülmüş hamar gümüş səthinin üzərində cızma üsulu ilə rəsm çəkilir, sonra onun ətrafı qara məhsulla örtülürdü. Qarasavad üsulu ilə daha çox zinət şeyləri (kəmər, xəncər, tapança, barut qabı və s.) bəzədilirdi.
220 №-li otaq (film, 2010)
Məzmun
Tələbə Yusif (Amid Qasımov) Moskvada institutu bitirib vətənə qayıtmaq üzrədir. O, vidalaşmaq üçün 220 №-li otağa, köhnət tanışlarının yanına gəlir. Burada onlar arasında qəribə dialoq baş verir. Dialoqun əsas mövzusu vətəndən uzaq düşən bəzi azərbaycanlıların öz doğulub boya-başa çatdıqları yerləri bəyənməmələri, oraya yuxarıdan aşağı baxmalarıdır. Burada Yusifin timsalında heç də hamının belə olmadığı göstərilir. Və nəticədə Yusif Azərbaycan haqqında artıq-əskik danışan həmyerlilərinə tüpürüb otaqdan çıxır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: H. V. İsmayıl Rejissor: Ruslan Hüseyni Operator: Faiq Əliyev Prodüser: Pərviz Eldaroğlu Bəstəkar: Rəşad Həmidov
Rollarda
Amid Qasımov — Yusif Oqtay Mehdiyev Cəlal Qurbanoğlu Aynur Abbasova Ceyhun Cümşüdov — qatardakı həmyerli Əlisurət Məmmədzadə Gülsabah Quliyeva Sona Babayeva Asif Rəhimov Firuzə Balayeva
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2010-cu ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Basma (zərgərlik)
Basma — zərgərlikdə üsul. XVIII əsrdə Azərbaycanda metaldan hazırlanmış məişət əşyaları, silah, zinət şeyləri əsas etibarı ilə basma üsulu ilə hazırlanırdı.
Basma üsulunda istənilən ölçüdə qızıl, gümüş və qiymətli metal parçasını hündür naxışlı və yaxud rəsmli qəlib üstə qoyurlar. Sonra bu qiymətli metal parçasının üstündən də elə bu ölçüdə qurğuşun parçası qoyaraq, taxta çəkiclə döyməyə başlayırlar və beləliklə, qiymətli metal istənilən rəsmin formasını alır. Basma üsul daha çox kəmər, düymə, qolbaq və s. şeylərin düzəltməsində işlədilirdi.
Nərminə Səmədova
Nərminə Səmədova (10 iyun 2004) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Nərminə Səmədova Azərbaycanı 2020-ci ildə Yaponiyada baş tutan XXXII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 10-cu pillənin sahibi olub.
Mücəkbinə
Mücəkbinə — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Çaqqal
Çaqqal — Afrika və Avrasiya ərazisinə xas olan itlər fəsiləsinin orta ölçülü nümayəndəsidir. "Çaqqal" sözü tarixi olaraq canina subtribasına aid bir çox itləri adlandırmaq üçün istifadə edilmişdir, lakin müasir dövrdə bu söz ən çox üç növün adlandırılmasında istifadə edilir: yəhəraltı çaqqal (Lupulella mesomelas),Qara Afrikada olan zolaqlı çaqqal (Lupulella adusta) və cənub-mərkəzi Avropa ilə Asiyada yerləşən adi (qızıl) çaqqal (Canis aureus).
Çaqqallar monofiletik kladlar yaratmasa da, onlar fürsətçil hər şey yeyənlər, kiçik və orta ölçülü heyvanların yırtıcısı və peşəkar leş yeyənlərdir.
Çaqqallar arasında ən yayılmış sosial vahid monoqam cütlük sayılır. Onlar öz ərazilərini möhkəm qoruyur və ərazi sərhədlərini sidik və nəcis vasitəsi ilə nişanlayırlar. Böyük ərazilərdə cavan yetişkən çaqqallar öz ərazilərini qurana qədər öz valideynləri ilə qala bilərlər.
Xüsusiyyətləri
Uzunluğu 30-35 sm olan quyruq ları ilə birlikdə bədən uzunluqları 85-95 sm-ə çatır. Bədən ağırlıqları 7-12 kilo arasında dəyişir.
Qidalanma
Çaqqallar gündüz çox aktiv olmurlar. Gündüzləri, əsasən, böyük heyvanlardan qorunmaqla keçirirlər. Ovladıqları kiçik heyvanlarla, yaxud leşlərlə qidalanırlar.
Adi əncir
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda geniş yayılmışdır. Bağbanların, alimlərin və botaniklərin fikrincə dünyada yayılan və becərilən subtropik meyvəli bitkiləri içərisində əncir qədər zəngin qidalı, ətirli və şirinliyə malik olan digər meyvəli bitki yoxdur. Başqa sözlə, əncirə xas olan dietiklik, yüksək kolorilik, ətirlilik, təmlik, şirinlilik və digər xoşa gələn xassələrə görə onu başqa meyvələrdən fərqləndirir.
Əncir hələ eramızdan çox qabaq becərilən qiymətli bitkidir. Onun əsas vətəni Suriya və Kiçik Asiya ölkələridir. Bundan başqa, əncir Aralıq dənizi sahillərində və xüsusən Yunanıstanda çox geniş yayılmışdır.
Azərbaycanda Abşeronda becərilən "Sarı sabahi" və ya "Sarı əncir" sortu xüsusilə məşhurdur. Onun xoş ətri, şirin dadı, sarı rəngli nazik qabıqlı meyvələri çoxlarına məlumdur.
Ümumiyyətlə, Azərbaycanda əncirin 2 növü yayılıb. Bunlardan biri "mədəni əncir" adlanır və respublikada geniş miqyasda becərilir. Digəri isə "Hirkan ənciri"dir ki, o, yabanı halda Lənkəran zonasında yayılıb.
Mədəni əncir
"Mədəni əncir" 2–3 m hündürlükdə kol və ya ağac bitkisidir, onun xoşa gələn ətirli, şirəli, şirin, armudvarı və ya yastı armudabənzər, sarı rəngli meyvələri olur. Əncirin ən qiymətli sortlarından biri "Sarı sahibi"dir. Mədəni əncir Azərbaycanın bir sıra rayonlarında (Abşeronda, Kür-Araz ovalıqlarında, Lənkəranda, Muğanda və s.) becərilir.
Hirkan ənciri
"Hirkan ənciri" 6–8 m hündürlükdə şaxəli ağacıdır. Bunun da meyvələri armuvdarıdır, lakin rəngi tünd-göydür. Hirkan ənciri Lənkəran zonasının aşağı dağ qurşaqlarının meşəliklərində yayılıb və bir çox rayonlarda da becərilir. Əncirin meyvəsindən bir sıra bioloji fəal və müalicə əhəmiyyətli, orqanizm üçün faydalı maddələr vardır. Bunlardan xüsusilə şəkəri [qlükoza, fruktoza, saxaroza, arabinoza] polisaxaridləri [nişasta, sellüloza, pentozalar, pektinlər, yapışqanlar və s.], fosfatidləri, lesetini, piyli yağı, üzvi turşuları, vitaminləri [karotin B1, B2, B6, PP, C, D vitaminləri], makro və mikroelementləri [kalium, kalsium, maqnezium, ferrum, sink, alüminium və s.] göstərmək olar. Bundan başqa əncirin tərkibində antosian qlikozidı sambusin-xlorid və sambusin-anidin də müəyyən edilmişdir. Əncirin yarpaqları da bu cəhətdən çox faydalıdır. Yarpaqların tərkibində furokumarinlər [psoralen, berqapten], efir yağı, qatranlı maddələr və üzvi turşular [alma, limon və s. turşular], rutin, C vitamini vardır.
Xalq təbabətində istifadəsi
Azərbaycanın Dövlət Tibb İnstitunda aparılan eksperimental təcrübə nəticəsində müəyyənləşdirilmişdir ki, əncir yarpaqlarından hazırlanan sulu dəmləmənin və spirtli ekstraktın ürəyin fəaliyyətinə, eləcə də qan təzyiqinin azalmasına müsbət təsir vardır. Bununla əlaqədar olaraq əncir yarpağının kliniki cəhətdən öyrənilməsi son dərəcədə maraqlı və perspektivli məsələdir.
Xalq təbabətində əncirin qurudulmuş yarpaqlarından sulu dəmləmə və bişirmə formasında, kal meyvələrin südündən isə sulu emulsiya şəklində, eləcə də təzə yetişmiş meyvələrinin şirəsindən ürək xəstəliklərində və hipertoniyada istifadə edilir. Əncirin meyvələrindən hazırlanan doşabdan və mürəbbədən, eləcə də qurudulmuş meyvələrindən şəkərli qida kimi qüvvətverici vasitə kimi istifadə olunur.
Naxçıvanda əncirin qurudulmuş meyvələrini qanazlığı zamanı yeyirlər. Əncirin mürəbbəsi və cemi qanazlığı və zəiflik zamanı qüvvətverici vasitə kimi işlədilir.
Ənciri od üzərində qovurub yuxugətirici dərman kimi qəbul edirlər. Əngirin qurudulmuş yarpaqlarından və meyvələrindən soyuqdəymələrdə çay kimi dəmləyib, sinəyumşaldıcı dərman kimi içirlər. Əncir quru öskürəkdə və boğaz ağrılarında yumşaldıcı öskürək dərmanı kimi də istifadə edilir.
Salyan rayonunda yerli əhali əncirin qurudulmuş yarpaqlarından çay hazırlayıb, bronxial astmaya qarşı, eləcə də böyrək xəstəliklərində sidikqovucu kimi istifadə edirlər.
Əncir ağacının yarpaqlarından və kökündən dəmləmə [çay] hazırlayıb, ishala və dezenteriyaya qarşı içirlər. Əncirin meyvəsini süddə bişirib, qusmanın qarşısını almaq üçün işlədirlər. Əncir bitkisinin yarpaqlarının saplağını və kal meyvələrinin südünü suda qarışdırıb [emulsiya] uşaqlarda baş verən qarın ağrılarına qarşı ağrıkəsici dərman kimi işlətmək olar. Qurudulmuş yarpaqlarının və cavan budaqlarının çayından qurdu olan adamlara içirtmək faydalıdır.
Əncirin meyvəsini suda pörtlədib çiban yarasının üstünə qoymaqla yaranı yetişdirmək və onun hovunu almaq üçün istifadə edilir. Təzə dərilmiş yarpaqlarını yandırıb onun külündən inək yağında məlhəm hazırlayıb, dəri yaralarının müalicəsində işlədirlər.
Əncirin yarpağı da ürək xəstəlikləri üçün gözəl dərmandır. Onun qurudulmuş yarpaqlarının çayı ürək ağrılarını götürür. Qan təzyiqini aşağı salır və ürəyin fəaliyyətini tənzim edir. Təəssüf ki, belə qiymətli bitkinin inkişafına, artmasına, becərilmə sahəsinin genişlənməsinə respublikamızda çox az fikir verilir, halbuki əncir ağacları öz inkişafı üçün çox zəhmət tələb etmir, o quraqlığa davamlı bitkidir. O, hər fəsildə insanlara bal kimi şirin, ətirli və bol meyvələr verir. O, hətta öz inkişafında su da tələb etmir. Bu faydalı bitkinin meyvəsini dərən adamlar onun qol-budağını sındırmamalıdır.
Əncir ağacına xas olan bütün bu müsbət və faydalı cəhətləri nəzərə alaraq, onun respublikamızda sənaye əhəmiyyətli plantasiyasının təşkili son dərəcə vacib məsələdir. Azərbaycanda bir sıra meyvəli bitkilər kimi məsələn, zeytun, şaftalı, ərik, xurma, feyxoa və s. əncirin də sənaye əhəmiyyətli plantasiyasını təşkil etmək məqsədəuyğundur.
Respublikamızın əksər rayonlarında, xüsusən Muğan və Lənkəran zonasında əncirin becərilməsi perspektivlidir.
Təbii yayılması
Yabanı halda Kopetdağ, Pamir-Altay, Zaqafqaziya və Krımda rast gəlmək olar. İran, Kiçik Asiya, Hindistan, Aralıq dənizyanı ölkələrdə və Əfqanıstanda geniş yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Əncir subtropik meyvə ağacıdır. Hündürlüyü 10–15 m-ə çatan ağac və bəzən kolşəkillidir. Gövdəsi hamar və boz rəngli, üzərində dayaz çatlar və ağ ləkələr olur. Oduncağı rəngsiz və ya sarımtıl, yumşaqdır. Çətiri enli, dağınıq, qollu-budaqlı, şarvaridir. Bəzən budaqları seyrək, cavan vaxtlarda yaşıl, ikinci ildə isə boz və ya qəhvəyi rəngdə olur. Yarpaqları kələ-kötür, az və ya çox yarılmış, budaq üzərində növbəli düzülüşlü, kənarı tam, bəzən az dişli, üst tərəfdən tünd yaşıl, alt tərəfdən açıq yaşıl, töküləndir. Yarpaq saplağının altında 2–3 qoltuq tumurcuğu olur. Çiçək tumurcuqları iki və üç cərgəli pulcuqlarla örtülü olur. İyun ayının əvvəli və ortalarında tumurcuq pulcuqları töküldükdən sonra yarpağın qoltuğundan böyük qapalı çiçək qrupu əmələ gəlir. Əncir ikievli bitkidir. Erkək çiçəkli əncir ağacının çiçək qrupunun üst hissəsində erkək çiçəklər, alt hissəsində isə tam inkişaf etməmiş dişi çiçəklər toplanmışdır. Dişi çiçəkli əncir ağaclarının çiçək qrupunda yalnız normal inkişaf etmiş dişicikli çiçəklər, nadir hallarda erkəkcikli çiçəklərdə olur. Çiçək yanlığını əmələ gətirən yarpaqcıqlar çoxdur. Dişicik bir sütuncuqlu, yumurtalıqda bir yumurtacığı vardır. Çiçəklər mayalandıqdan sonra meyvə qrupunda meyvəciklər əmələ gətirir. Əncir ağacı ildə iki dəfə meyvə verir.
Azərbaycanda yayılması
Abşeron, Nаxçıvan, Gəncə və s. isti bölgələrdə becərilir.
İstifadəsi
Meyvələri yetişdikdə şirin və yumşaq olur, təzə və qurudulmuş halda istifadə edilir. Əgər istəsəniz qabığlı istəsəniz qabığsız yeyə bilərsiniz.
Senecio arenarius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Guarea humaitensis
(Guarea humaitensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mişleş (Zaqatala)
Mişleş (əvvəlki adı: Meşleş) — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Meşleş kəndi Yuxarı Tala kəndinin şimalında, Tala çayının sol sahilində, Böyük Qafqaz dağlarının cənub ətəklərində yerləşir.
Tarixi
27 mart 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin təsdiq etdiyi Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklərin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən Meşleş kəndinin adı Mişleş kəndi olaraq dəyişdirilmişdir.
Əhalisi
2012-ci ilə olan rəsmi məlumata əsasən əhalisi 134 nəfərdir.
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.
Səmayə Piriyeva
Səmayə Piriyeva (tam adı: Səmayə Aslan qızı Piriyeva; ) — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış üzvü; Sabirabad rayonunun İcra Hakimiyyətinin başçısı (1999–2000).
Həyatı
Səmayə Piriyeva 1945-ci il iyunu 17-də Hacıqabul şəhərində anadan olub. M. F. Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutunda və Ali Partiya Məktəbində ali təhsil alıb. Rus dilini bilir. Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) üzvüdür.
Səmayə Piriyevanın bir övladı var.
Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçimlərində 94 nömrəli Hacıqabul-Salyan dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Səmayə Piriyeva I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Səmayə Piriyeva Milli Məclisin Yerli özünüidarəetmə məsələləri Daimi Komissiyasının və Azərbaycan—Türkiyə parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.
Naci əl-Əli
Naci əl-Əli (ناجي سليم العلي; ) — Fələstinli karikaturist. Ərəb ölkələrinin apardığı siyasəti və İsraili tənqid edən karikaturaları ilə məşhurlaşmışdır. Fələstinli və ərəb siyasi xadimləri ilə bağlı sərt üslublu karikaturaları ilə tanınan Naci əl-Əli fəaliyyəti dövründə topamda 40.000 dən çox karikatura çəkmişdir. Naci əl-Əli daha çox Hanzala adlı karikatura personajının yaradıcısı kimi xatırlanır. Hanzala qısa zamanda məşhurlaşaraq, Fələstin Azadlıq Hərəkatının simvollarından birinə çevrilmişdir.
Naci əl-Əli Londonda işlədiyi və Küveytə aid olan Əl-Qabas qəzetinin ofisindən çıxarkən silahlı hücuma məruz qalmış və ağır yaralanmışdır. Sui-qəsd cəhdi 1987-ci ilin 22 iyun tarixində baş vermişdi. Karikaturist üzündən ağır yaralandığından 5 həftə reanimasiyada saxlanılsada həmin ilin 29 avqust tarixində vəfat etmişdir. Naci əl-Əlinin sui-qəstinin əsas səbəbi kimi tənqidi mövzularda çəkdiyi karikaturlar göstirirdi. Ərəb dünyası isə baş vermiş sui-qəstə görə Mossadı ittiham etdi.
Həyatı
Naci Əli 1938-ci ildə Fələstinin şimalında yerləşən kiçik Əl-Sajara kəndində dünyaya gəlmişdir. Fələstində baş verən hadisələr səbəbindən kiçik yaşlarından ailəsi birlikdə ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalır. Ailə Livanın cənubunda yerləşən Ain al-Hilweh məskunlaşmalı olur. Yeniyetməlik dövrünü Livanda keçirdikdən sonra təhsil almaq üçün Sidon şəhərinə gedir. Burada 2 illik təhsilini bitirdikdən sonra isə Tripoli şəhərinə yollanır. Yenidən Livana qayıdan Naci Əli burada qaçqınlar üçün olan çadır düşərgələrində yaşamağa başlayır. Məqsədi insanların yaşadıqları çətinliklərə bir başa şahid olmaq olan Naci Əli bu dövrdə müxtəlif ərəb ölkələrinə səfərlər edərək ümumi ərəb çoğrafiyasında olan vəziyyəti öyrənməyə çalışırdı. thumb|right|250px|Fələstində yerləşən Bilin divarına çəkilmiş Hanzala təsviri. 1959-cu ildə Livana qayıtdıqdan sonra Ərəb Millətçi Hərəkatına qoşulur. Uyğunsuz davranışları əsas gətirilərək bir il ərzində dörd dəfə təşkilatdan xaric edilir. 1960–1961-ci illər ərzində Ərəb Millətçi Hərəkatının mətbuat organı olan Əl-Sarkha (ağlamaq) jurnalında öz karikaturalı və yazıları ilə çıxış edir. Naci Əli daha mükəmməl karikaturist olmaq üçün bu sahədə ali təhsil almağı şərt hesab edirdi və bu səbəbdən 1960-cı ildə Livan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə daxil olur. Elə həmin ildə siyasi səbəblər əsas gətirlərək həbs edilir və universitetdən xaric olunur. Həbs müddətinin başa çatmasının ardından Tir şəhərinə yollanır və burada yerləşən Ja'fariya College də çalışır.
Yazıcı və aktivist Həsən Qanafi ilə tanışlıq Naci Əlinin daha da məşhurlaşmasının yolunu açır. Naci Əlinin karikaturalarını və yazılarını yüksək qiymətləndirən Həsən Qanafi həmin karikaturaların bir qismini özü ilə birlikdə Əl-Huriyyəyə aparır və burada çap etdirir. 1961-ci ilin 25 sentyabrında olan bu hadisə nəticəsində Naci Əlinin məşhurlaşması yolunda ilk addım olur. Naci Əli 1963-cü ildə Küveytə gəlir. Məqsədi Qahirə və ya Roma kimi böyük şəhərlərə getmək olan karikaturist özünü daha yaxşı təsdiq etmək üçün Avropa karikatura məktəbinə çıxışının olmasını önəmli fakt hesab edirdi. Avropaya getmək üçün müxtəlif qəzetlərdə çalışaraq pul qazanmağa nail olur. Əvvəlcə Ərəb miliyyətçiliyi ilə tanınan Al-Tali qəzetində çalışır, 1968-ci ildən etibarən isə Əl-Siyasa qəzetinə keçir. Bu müddət ərzində bir necə dəfə Livana səfərlər edir. 1974-cü ildə Livan qəzeti olan Əl-Səfirdə işləyir. Livan və İsrail arasında alovlanan münaqişə səbəbindən Livanı tərk edib Avropaya mühacirət etməli olur. 1985-ci ildə London şəhərində Küveytə aid Al-Qabas qəzetində işə başlayır. Naci əl-Əli 1987-ci ildə sui-qəstlə öldürüləcəyi günə qədər bu qəzetdə çalışmış və 1987-ci ilin 22 iyun tarixində qəzetin ofisindən çıxarkən sui-qəstə məruz qalmışdır. Baş verən silahlı hücum nəticəsində üzdən ağır yaralanan karikaturist, hadisədən 5 həftə sonra vəfat edir. 1984-cü ildə The Guardian qəzetində Naci əl-Əli barədə dərc edilən yazıda, Naci Əli Ərəb dünyasında ictimai fikri müəyyənləşdirən şəxs olaraq ifadə edilmişdir.
Hanzala
Naci Əlinin ən məşhur karikaturası Hanzaladır. Ərəbcə Handhala (حنظلة) olaraq tələffüs edilir. Hanzala 10 yaşlarında küsəyən bir oğlandır. Karikatura ilk dəfə 1969-cu ildə Naci Əli Küveytdə çalışarkən Al-Siyasa dərgisində yayımlanmışdır. Dünyanın Fələstində baş verən qətliamlara səssiz qalması səbəbindən hər zaman arxası tərəfdən təsvir edilən Hanzala, insanlığın Fələstində yaşayananlara biganə qalması səbəbindən inçimişdir. Hanzalanın Fatma adında bir bacısı vardır. Ayaqqabı nömrəsi, hər zaman ayaq yalın gəzdiyindən məlum deyil. Vətəninə qayıtmağı arzulayan Hanzala, doğma torpaqları üçün daim darıxır. Hanzala karikaturası qısa zamanda bütün Fələstində məşhurlaşmış və Fələstin Azadlıq Hərəkatının simvollarından birinə çevirilmişdir. Naci Əli Hanzala ilə eyni talehi yaşayan yüzlərlə fələstinli uşağın harayını ümumiləşdirmişdir. Hanzala təkcə Fələstində yox bütün Ərəb çoğrafiyasında məşhurluq əldə etmişdir. Ərəb dünyasında bu karikaturadan işğalı və despotizimə qarşı etiraz etmək üçün istifadə edilmişdir. Karikatura hətta İran Yaşıl İnqilabı zamanı belə müxalifət tərəfindən istifadə olunmuşdur.
Hanzala təsvirləri
Romb
thumb|300px
Romb — bütün tərəfləri bərabər olan paraleloqramdır. Bütün bucaqları düz bucaq olan romba kvadrat deyilir.
Sahəsi
1)Rombun sahəsi diaqonallarının hasilinin yarısına bərabərdir.
2) Rombun sahəsi tərəfinin kvadratı ilə bu tərəflər arasında qalan bucağın sinusunun hasilinə bərabərdir.
3) Rombun sahəsi tərəfi ilə hündürlüyünün hasilinə bərabərdir.
Rasim Əliquliyev
Rasim Məhəmməd oğlu Əliquliyev — texnika elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) həqiqi üzvü. AMEA-nın vitse-prezidenti, İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun baş direktoru.
Bulbophyllum ternatense
(Bulbophyllum ternatense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rasim Əliquliyev
Həyatı
Rasim Məhəmməd oğlu Əliquliyev 20 yanvar 1958-ci ildə Azərbaycan Respublikası Bərdə rayonunda anadan olmuşdur.
1979-cu ildə Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) "Avtomatika və hesablama texnikası" fakültəsini "Elektron hesablama maşınları" ixtisası üzrə bitirmişdir.
1983–1986-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (AEA) Kibernetika İnstitutunda (indiki İdarəetmə Sistemləri İnstitutu) "avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri" ixtisası üzrə aspiranturada təhsil аlmışdır.
1979–1986-cı illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kibernetika İnstitutunda mühəndis, böyük mühəndis, komsomol katibi vəzifələrində çalışmışdır.
1986-cı ildə AEA Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sistemləri (AİS) Şöbəsinə köçürülmüşdür.
1986–2001-ci illərdə AEA AİS Şöbəsində (1997-ci ildə AİS şöbəsinin əsasında İnformasiya-Telekommunikasiya Elmi Mərkəzi təşkil olunmuşdur) böyük mühəndis, aparıcı mühəndis, "Respublika hesablama mərkəzləri və verilənlərin ötürülməsi şəbəkəsi" layihəsinin baş mühəndisi, təşkilatın baş mühəndisi – direktor müavini vəzifələrində işləmişdir.
2002-ci ildən AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun (institut 2002-ci ildə İnformasiya-Telekommunikasiya Elmi Mərkəzinin əsasında yaradılmışdır) direktorudur. Texnika elmləri doktoru, professor, AMEA-nın həqiqi üzvüdür (akademikdir).
2013–2019-cu illərdə AMEA-nın akademik-katibi işləmişdir.
2019-cu ildə AMEA-nın vitse-prezidenti seçilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə 2009-cu ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
2019-cu ildə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı ilə təltif edilmişdir.
Ailəlidir: 1 qızı və 1 oğlu var.
Romb
Sahəsi
S=ah
Rafael Cəbrayılov
Rafael Cəbrayılov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III çağırış, IV çağırış və V çağırış deputatı.
Həyatı
1958-ci il dekabrın 28-də Neftçala rayonunun Qırmızıkənd kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Hüquq üzrə fəlsəfə doktorudur. 10 kitabın və 100-dən çox elmi-publisistik məqalənin müəllifidir. Rus və ingilis dillərini bilirdi.
29 sentyabr 2021-ci ildə koronavirusdan ölmüşdür.
Fəaliyyəti
1985-ci ildən Sabirabad Rayon Prokurorluğunun müstəntiqi, baş müstəntiqi, 1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prokurorluğu Ümumi nəzarət idarəsinin prokuroru, rəis müavini, Sosial və iqtisadi sahələrdə qanunların icrasına nəzarət idarəsinin, Mülki sahədə qanunların icrasına nəzarət idarəsinin prokuroru vəzifələrində çalışmışdır. 2001–2002-ci illərdə Dəvəçi rayon prokurorunun, 2005-ci ildə Gədəbəy rayon prokurorunun köməkçisi olmuşdur.
Üçüncü, dördüncü və beşinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin bitərəf deputatı olmuşdur. Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvü olmuşdur. Azərbaycan-İrlandiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Rusiya, Türkiyə parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvü olmuşdur. Parlamentlərarası İttifaqda Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü olmuşdur.
50-dən artıq elmi-publisitik məqalənin müəllifidir.
Rasim Əliquliyev
Elmi-ekspertiza fəaliyyəti
Jurnalların redaksiya heyətində üzvlük: AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasının sədridir.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının redaksiya heyətinin üzvüdür. Dünya Azərbaycanlılarının III Qurultayında Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının üzvü seçilmişdir. Azərbaycan Respublikasının "İnformasiya Təhlükəsizliyi üzrə Koordinasiya Komissiyası"nın üzvüdür.
Rasim Əliquliyev Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Elmi əsərlərinə istinadlar: - Google Scholar - Scopus
Şəbəkə (zərgərlik)
thumb|250px|Quran qabılı boyunbağı (XIX əsrə aid qızıldan, rəngli şüşədən və mirvaridən hazırlanan Şəbəkə texnikalı Qarabağ boyunbağısı)
Şəbəkə — zərgərlikdə üsul. VIII əsrdə Azərbaycanda qızıl və gümüşdən hazırlanmış zinət şeyləri əsas etibarı şəbəkə üsulu ilə hazırlanırdı.
Şəbəkə zərgərlikdə nazik dolama simdən düzəldilmiş rəsmə və yaxud naxışlara deyilir. Şəbəkə əsasən iki şəkildə olur:
Senecio giessii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mamrux
Əhalisi
1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik saxurlardan ibarət hər iki cinsdən toplam 308 nəfər əhali yaşayırdı.
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.
Tofiq Ağababayev
Tofiq Məmmədəli oğlu Ağababayev — Azərbaycanın xalq rəssamı (2007), Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (1992).
Həyatı
Tofiq Ağababayev 1928-ci il sentyabrın 8-də Bakıda hərbçi ailəsində anadan olub. Orta məktəbin 9-cu sinfini bitirdikdən sonra Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət rəssamlıq məktəbinin rənkarlıq şöbəsinə daxil olub (1946-51). Rəssam 1953-59-cu illərdə Baron Ştiqlist adına Sant-Peterburq Rəssamlıq Akademiyasının (keçmiş V.Muxina adına Ali Bədii-Sənaye rəssamlıq məktəbi) keramika-şüşə fakültəsində təhsil alaraq, şüşə-keramika ixtisasına yiyələnib.
Yaradıcılığı
Şah İsmayılın portreti Üfutsi qalereyasında bir küncü möhürlü sənəd kimi götürülüb saxlanılır. Son illər rəssam rəngkarlıqla çox ciddi məşğuldur. Belə əsərlərdən "Ümid rəngləri", "Sözsüz", "Yaz mahnısı", "Şərq motivi", "Yaz nəfəsi" adlarını çəkmək olar. Tofiq Ağababayevin əsərləri Azərbaycan Dövlət Muzeyində, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının fondunda, ABŞ muzeyində, London, Kanada və bir çox başqa muzeylərdə, şəxsi qalereyalarda saxlanılır.
Zenon Yankovski
Zenon Yankovski (Zenon Jankowski) — Polşa ordusunun istefada olan polkovniki, kosmonavt.
Yankovski 1976-cı ildə "Soyuz-30" missiyası üçün həmyerlisi Miroslav Hermaşevskinin dublyoru olmuş, 1978-ci ildə "İnterkosmos" proqramında daxil edilmişdir.
Diametr
thumb| Diametr - çevrəni iki nöqtədə kəsən düz xəttin çevrə daxilində qalan hissəsi vətər adlanır. Çevrənin mərkəzindən keçən vətər isə çevrənin diametridir.
Bulbophyllum teretilabre
(Bulbophyllum teretilabre) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mapunqubve krallığı
Mapunqubve krallığı və ya Mapunqubve (1075–1220) — Cənubi Afrikada, Böyük Zimbabvenin cənubundakı Şaşe və Limpopo çaylarının axınında yerləşən orta əsrlər dövləti idi. Dövlətin adı venda və ya kalanqa dilindən götürülmüşdür. Bu ad "çaqqallar təpəsi" mənasını verə bilər. Krallıq, 13-cü əsrdə Zimbabve krallığının yaranması ilə sona çatacaq bir inkişafın ilkin mərhələsində idi. Mapunqubve krallığı təxminən 80 il hakimiyyətdə oldu və paytaxt əhalisi ən yüksək dönəmində təxminən 5000 nəfər idi.
Mənşəyi
Leopard təpəsi mədəniyyəti olaraq adlandırılan ən böyük yaşayış məskəni "K2" olaraq tanınır və Mapunqubvedəki məskunlaşmanın bir-başa sələfidir. K2 mədəniyyətindən olan insanlar, ehtimal ki, müxtəlif kənd təsərrüfatı imkanları təmin etdiyi üçün əcdadları kimi Şaşe-Limpopo bölgəsini seçmişdirlər. Bu ərazi həmçinin, qiymətli fil sümüyünün idxalını təmin edən əsas fil ölkəsi idi. Qızıl və fil sümüyü ticarətinə nəzarət K2 mədəniyyətinin siyasi gücünü xeyli artırdı. 1075-ci ilə qədər K2 əhalisi ərazidə bir qədər də irəliləyərək Mapunqubve təpəsində məskunlaşdı.
Adın mənşəyi
Krallığın paytaxtı Mapunqubve adlanırdı və krallıq da adını buradan almışdı. Şəhərin ərazisi indi Ümumdünya irsi, Cənubi Afrika Milli irsi, milli park və arxeoloji sahədir. Mapunqubve adının mənşəyi və mənası ilə bağlı mübahisələr var. Yerli mənbələrə görə Mapunqubve "çaqqallar yeri" və ya alternativ olaraq "çaqqalların yemləndiyi yer" deməkdir.
Mədəniyyət və cəmiyyət
Mapunqubve cəmiyyətinin, arxeoloqlar tərəfindən Afrikanın cənubundakı ilk sinifləndirilmiş sosial sistem olduğu düşünülür. Yəni rəhbərlər sakinlərindən daha yüksək dərəcədə idilər. Mapunqubvenin memarlığı və ərazi quruluşu da "Cənubi Afrikada müqəddəs rəhbərliyə dair ən erkən sübutlar" təqdim edir.
Cəmiyyət haqqında fərziyyələr daha çox tikililərin qalıqlarına əsaslanmağa davam edir. Çünki, Mapunqubvelilər heç bir yazılı dəlil qoymayıblar.
Krallıq, ehtimal ki, üç pilləli iyerarxiya idi: cəmiyyət alçaq ərazilərdə yaşayanlar, kiçik təpələrdə məskunlaşan rayon rəhbərləri və Mapunqubve təpəsində yerləşən ali hakimiyyət orqanı olmaqla üç yerə bölünmüşdü. Krallıqdakı kübarlar təpələrdə dəfn edilirdi. Kralın xanımları padşahdan uzaq ərazilərdə yaşayırdılar. Əhəmiyyətli kişilər paytaxtın kənarındakı nüfuzlu evlərdə məskunlaşmışdılar. Mapunqubvedə əhalinin artması keramika, xüsusən dulusçuluq üzrə mütəxəssislərin yetişməsinə səbəb olmuş ola bilər. Kral təpəsindəki kübarların dəfnlərində qızıl əşyalar aşkar edilmişdir.
Yenidən kəşf
1932-ci ilin Yeni il gecəsi, yerli fermer və kəşfiyyatçıolan ESJ Van Qraan və Pretoriya Universitetinin keçmiş tələbəsi olan oğlu, eşitdikləri bir əfsanəni izləyərək üçün yola çıxdılar.
1985-ci ildə nəşr olunan bir məqaləyə görə, təpənin başında yerləşən qalanın qalıqları üzərində araşdırma aparılmış və 11-ci əsrə aid edilmişdi. Arxeoloji sahə nəzarətdə olan ziyarət və turlar istisna olmaqla, ictimaiyyət üçün açıq idi. Lakin aşkar edilən bəzi əşyalar Pretoriya Universitetinin Arxeologiya şöbəsində nümayiş olundu. Mapunqubve təpəsi və K2, 1980-ci illərdə hökumət tərəfindən milli abidələr elan edildi.
Fazil Hüsnü Dağlarca
Fazil Hüsnü Dağlarca (1914-2008) – Türk şairi
Həyatı
1914-cü ildə İstanbulda anadan olub. Atası – Hasan Hüsnü bəy hərbçi, polkovnik-leytenant olduğundan tez-tez yer dəyişirdi. Ona görə Fazil Hüsnü də orta təhsilini Türkiyənin müxtəlif şəhərlərində – Konyada, Kayseridə,Adanada və Kozanda alıb.
1935-ci ildə hərbi məktəbi bitirərək atasının yoluyla gedir, zabit kimi Şərqi və Orta Anadolunu, Trakyanın bir sıra bölgələrini dolaşır. 15 il orduda qulluq edəndən sonra yüzbaşı rütbəsində istefaya çıxır. 1960-cı ildən İstanbulun Aksaray səmtində kitab evi açır, "Türkcə" adlı curnal buraxır.
Knyazevski adası (Başqırdıstan)
Daşqın zamanı ada su altında qalır. Meşə ilə örtülmüşdür (əsməqovaq, qovaq, ağcaqayın).
Fazil Hüsnü Dağlarca
Həyatı
O vaxtlar yeni yazdığı şeirləri kitab mağazasının vitrininə yapışdırar, oxucular Dağlarcanın şeirini elə ilk əldən – əlyazısında oxuyardı. Bu şeirlər sonra yığılıb kitab olardı.
F.H.Dağlarca qədər məhsuldar ikinci bir şair tarmaq bəlkə də çətindir. Vaxtilə Əziz Nesin öz dostu haqda belə demişdi: "Dağlarca gündə 10 şer yazır, ondan heç olmasa 5-i yaxşı çıxır".
Sağlığında 100-ə yaxın kitabı çar olunub. Dağlarca bu 100 kitablıq şerləri ilə özünəqədərki poeziyanın həm üslub, həm obraz, həm də dil yönündən axarını dəyişib öz bildiyi səmtə çəkmək istəyib. Çox zaman istəyinə nail olan şair XX əsr türk poeziyasında özünəməxsus bir yer tutub, şeyrləri dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olunub.
Yedditəpə, Türk Dil Qurumu və Pittsburq Universitetinin Şeir Ödüllərini alıb, 1974-cü ildə Yuqoslaviyanın ən böyük "Struda" (Qızıl çələng) şeir mükafatına layiq görülüb.
F.A.Daglarca 2008-ci ilin 15 oktyabrında, 94 yaşında vəfat edib.
Əsərləri
Bir zamanlar Sözcü dergisinde 1960 ve Vatan dergisine 1961-1962 yazdığı, özdeyiş niteliğinde kısa düzyazıları bir yana bırakılırsa, yalnız şiirle uğraşan ve şiirlerini Türkiye’nin hemen bütün edebiyat dergilerine yaymış olan Dağlarca’nın kitapları.
Guarea jamaicensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Guarea jamaicensis növü Yamayka üçün endemik növdür.
Nadir Mikayılov
Nadir Mikayılov – coğrafiya elmləri doktoru, professor. Kərrar Mikayılovun oğlu. Tofiq Mikayılovun qardaşı
Həyatı
Nadir Kərrar oğlu Mikayılov 14 iyun 1939 ildə Ağdamda dünyaya gəlmişdir. Ağdam Kənd Təsərrüfatı Texnikumunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş (1958), hərbi xidmətdən sonra (1958-61) Perm Dövlət Universitetinin (Rusiya Federasiyası) Coğrafiya fakültəsində (1961-1966) ali təhsil almışdır.
Nadir Mikayılov tələbəlik illərində Şimali Ural geoloji-axtarış ekspedisiyasının tərkibində texnik-geoloq və geomorfoloq kimi, təcrübəli mütəxəssislərin rəhbərliyi altında Rusiyanın şimali Tayqa və Tundra zonalarında çöl tədqiqat işlərində təcrübə qazanmışdır. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun aspiranturasına qəbul olunmuş (1968), "Qarabağ düzündə yayılmış ağırgilli şoranların yaxşılaşdırılması" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək (1972), kənd təsərrüfatı elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. O, 1979 ildə baş elmi işçi diplomu almışdır.
Nadir Mikayılov "Kür-Araz ovalığında yayılmış şoran-şorakət torpaqların əmələgəlmə şəraitinin və meliorasiyanın ekoloci əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək (2003), coğrafiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
Nadir Mikayılov Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Coğrafiya İnstitutunun Geomorfologiya şö’bəsində kiçik elmi işçi (1966), Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun elmi katibi (1974-78), Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda Torpaqların aqroekologiyası və bonitirovkası laboratoriyasının müdiri (1978-82),Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsində "Ətraf mühitin mühafizəsi və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə" kafedrasında dosent, professor vəzifələrində çalışmışdır. Nadir Mikayılov 16 noyabr 2011 ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Nadir Mikayılovun torpaqşünaslıq və torpaq meliorasiyasının müxtəlif sahələrini əhatə edən 120-dən artıq əsəri çap olunmuşdur.
Nadir Mikayılov torpaqların meliorativ yaxşılaşdırılmasında açıq və qapalı drenaj şəbəkələri fonunda kimyəvi meliorasiyanı geniş tətbiq etmiş, kimyəvi meliorantlar kimi gipsdən, üzvi-mineral turşulaşdırıcı maddədən, mineral turşulardan və s. geniş, çoxfaktorlu eksperimentlər həyata keçirmişdir. Fəaliyyət göstərdiyi müddətdə 10 nəfərlik dəstə ilə 35 əkinçilik rayonunun və 1800-dən çox kolxoz və sovxoz torpaqlarının bonitet kartoqramlarını işləyib hazırlamışdır.
Nadir Mikayılov bir çox beynəlxalq və respublika səviyyəli konqres, konfranslarda şorlaşmış torpaqların yaranması və meliorasiyanın ekoloji problemlərinə aid maraqlı, yeni problemlərlə çıxış etmişdir. O, dəfələrlə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin və respublika «Bilik» cəmiyyətinin fəxri fərmanlarını almışdır.
Ənvər
Ənvər — kişi adı.
Vətər
right Vətər - çevrənin iki müxtəlif nöqtəsini birləşdirən düz xətt parçası adlanır. Çevrənin mərkəzindən keçən vətərə diametr deyilir. Başqa sözlə ən uzun vətər elə diametrin özüdür. Vətər başqa adla xorda da adlanır.
Ənvər
Kəndlər
Vətər
Vətərlə ayrılan çevrənin hissələrinə qövs deyilir. Eyni çevrənin qövsləri bərabərdirsə uyğun vətərlər də bərabərdir.
Vətərə perpendikuliyar olan çevrə diametri onun əmələ gətirdiyi qövsləri və və vətərin özünü tən yarıya bölür.
Bir çevrə daxilində istənilən kəsişən vətərlərin ikiyə bölünmüş hissələrinin hasilləri bir-birilərinə bərabərdir.
Dairənin vətər və onun ayırdığı qövs arasında qalan sahəyə seqment (şətri işarəsi: ⌓)) deyilir.
Xatəmkarlıq
Xatəmkarlıq — zərgərlikdə üsul. XVIII əsrdə Azərbaycanda metaldan hazırlanmış məişət əşyaları, silah, zinət şeyləri bu üsulla bəzədilirdi.
Xatəmkarlıq Azərbaycanda zərgərlik sənəti sahəsində böyük irsə malikdir. Xəncər, qılınc, müxtəlif bədii sənət nümunələrini bu üsulla bəzəmək üçün istənilən çeşni əsasında həmin cismi üzdən azacıq deşir, sonra bu dəliklər qızır, gümüş və s. rəngli metal mıxlarla doldurulur. Bütün bu proses qurtardıqdan sonra cismin üstü hamarlanır və elə bil gözəl bir mozaikanı andırır. Xatəmkarlğın ən çətin və maraqlı sahəsindən biri əşyanın üzərində qiymətli metallarla yazı yazmaq və rəsm çəkməkdir. Bu, sənətkardan böyük zövq və ustalıq tələb edir. Azərbaycan sənətkarları bu sahədə də böyük məharət göstərmişlər.
Senecio argenteus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Senecio argenteus Senecio argenteus
Bulbophyllum teretifolium
(Bulbophyllum teretifolium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
OSI
thumb|258x258px OSI (Open System Interconnection) – Qarşılıqlı əlaqəli açıq sistem modeli müasir kompüter şəbəkələrinin əsasını təşkil edir. 1983-cü ildə Beynalxalq standartlaşma institutu tərəfindən yaradılmışdır. OSI modeli açıq sistemlərin qarşılıqlı əlaqələrinə xidmət edərək, sistemin müxtəlif əlaqə səviyyələrini təyin edir, onlara standart adlar verərək hər bir səviyyədə hansı funksiyanı yerinə yetirməsini göstərir.
OSI modelində səviyyələr
OSI modelində hər bir qarşılıqlı əlaqə vasitələri 7 səviyyəyə bölünür. Fiziki səviyyə fiziki əlaqə kanalında informasiyanın (bitlərin) ötürülməsi ilə xarakterizə olunur. Fiziki əlaqə kanalı kimi, koaksial kabel, burulmuş cüt kabel, fiberoptik kabel və s.nəzərdə tutulur. Bu səviyyədə elektrik siqnallarının, məsələn gərginlik və ya cərəyanın ötürülmə siqnallarının səviyyəsi, kodlaşdırma tipi, siqnalların ötürülmə sürəti və s. təyin edilir.
Kanal səviyyəsinin funksiyası rabitə kanalında giriş-çıxış informasiyasının idarəsindən ibarətdir. Bu səviyyədə ötürülmə mühiti, səhvlər təyin edilir və səhvlərin düzəlişi yoxlanılır.
Bunun üçün informasiya bitləri kadrlarda (frame) qruplaşdırılır. Kanal səviyyəsi hər bir kadrın düzgunlüyünü təyin edir. Kadrların yoxlayıcı cəmini hesablayaraq onu hər bir kadrın sonuna əlavə edir. Qəbuledicidə yoxlayıcı cəm hesablanır. Onlar eyni olduqda informasiya qəbul edilir. Səhvlər təyin edildikdə isə ötürmə təkrar icra olunur.