cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nəm hava
Havanın mütləq və nisbi nəmliyi
1m^3 havada olan su buxarının kütləsinə (su buxarının sıxlığına) mütləq nəmlik deyilir. Su buxarı üçün hal tənliyindən  olduğunu nəzərə alsaq mütləq nəmlik belə təyin edirlər: Mütləq nəmlik ədədi qiymətcə su buxarının sıxlığına bərabətdir. Verilmiş təzyiq və temperaturda nəm havadakı su buxarı, quru doymuş buxar halına gətirilirsə, — maksimum mütləq nəmliyi və ya maksimal sıxlığı ifadə etmiş olarıq. Mütləq nəmliyin maksimum mütləq nəmliyə olan nisbətinə nisbi nəmlik deyilir və belə təyin edilir: Su buxarının hal tənliyinə əsasən olduğundan yazmaq olar: Nəm havanın nisbi nəmliyi \phi=0-1 arasında dəyişir. olduğunu nəm tutumunun ifadəsində nəzərə alsaq: burada p_d — nəm havanın temperaturuna uyğun su buxarının doyma təzyiqidir, qiyməti quru doymuş su buxarı cədvəlindən tapılır. Doymamış nəm havanın kütlə nəm tutumunun doymuş nəm havanın kütlə nəm tutumuna nisbətinə doyma dərəcəsi deyilir:
Nəm havanın qaz sabiti və sıxlığı
Nəm havaya ideal qaz qarışığı kimi baxıldığından onun qaz sabiti aşağıdakı kimi təyin edilə bilər: Quru havanın və su buxarının həcm hissələrinin,  və quru havanın parsial təzyiqinin  ifadələrini yuxarıdakı ifadədə nəzərə alıb bir neçə çevirmə aparılsa: burada \mu_{q.h} və \mu_b –nin ədədi qiymətlərini yerinə yazsaq: Nəm havanın sıxlığı hal tənliyinə əsasən belə təyin edilir:
Nəm hava üçün I-d diaqramı
thumb|250px| Nəm havanın I-d diaqramı
Müəyyən praktiki məsələlərin həllini asanlaşdırmaq məqsədilə, nəm hava üçün təzyiqə uyğun) L. K. Ramzin tərəfindən 1916-cı ildə I-d diaqramı təklif edilmişdir. Bu diaqramda  şaquli xətdir.  isə 135°-li bucaq altında maili xətdir.  izoterması düz xətlə,  isə əyri xətlərlə göstərilir. \phi=100 % doyma xəttidir. Bunlardan başqa diaqramda su buxarının parsial təzyiqinin p_b asılılığı da verilmişdir. Diaqramın köməyilə havanın qızması, soyuması, havaya su buxarının qarışması (nəmləşdirmə) və ya qurutma (havadan suyun ayrılması) proseslərini qrafiki təsvir etmək olar. A-B və D-C_1, havanın  şəraitində qızma və soyuma proseslərini göstərir. C_1-C_2 prosesində doymuş hava soyuyur, onun içərisindəki nəmliyin bir hissəsi kondensatlaşıb ayrılır və onun nəm tutumu d_1-d_2 qədər azalır. D-C_3 prosesi havanın istiliyi hesabına 0℃-li suyun buxarlanaraq havaya qarışmasını göstərir, bu halda nəm havanın entalpiyası sabit qalır. D-C_4 prosesində isə buxarlanan suyun temperaturu 0℃-dən böyükdür, bu halda nəm havanın entalpiyası artır. Beləliklə müxtəlif proseslərin sonunda nəm havanın parametrlərini təyin etmək olar. d=const xətti ilə. \phi=100 % xəttinin kəsişmə nöqtəsindən keçən izoterma şeh temperaturuna uyğun olur.
Məhəmməd İsmayıl Əbd ən-Nəsiri
Məhəmməd İsmayıl Əbd ən-Nəsiri — (?-?) - Xəttat. Naxçıvan xəttatlıq məktəbinin nümayəndəsidir. Adı Ordubad şəhərindəki mədrəsə kompleksinin giriş qapısının baş tərəfində, göy kaşı üzərində sarı rənglə yazılmış kitabələr vasitəsi ilə elmi dövriyyəyə daxil edilmişdir. Hicri 1126 (1714) ildə yazılmış bu kitabələrin tarixinə əsasən məlum olur ki, öz peşəsinin mahir ustası olan, xəttatlıq sənətinin incəliklərinə yiyələnən Məhəmməd İsmayıl Əbd ən-Nəsiri 17 yüzilliyin 2 yarısı-18 yüzilliyin 1 yarısında yaşamışdır.
Vikinqlər Qalisiyada
thumb|Katoyrada Vikinq heykəli
Tarix
Vikinq döyüşçülər, səyyahlar, tacirlər VIII əsrdən başlayaraq Skandinaviyadan Qərbi Avropaya yayılmağa başlamışdırlar. Sahillər və çaylar boyunca basqınlar edərək yeni ərazilərdə məskunlaşırdılar. Normandiyaya yerləşərək yeni bir hersoqluq yaratmışdırlar. Bu hersoqluğun idarəsində həm vikinqlər, həm də normanlar iştirak edirdilər.
Vikinqlər IX əsrdə Qalisiyaya hücum etməyə başlamışdırlar. Bartin Annalsa görə vikinqlər Qalisiyaya 849-cu ilin avqustunda çatmışdırlar. Bu tarixdə bir vikinq donanması Qalisiyanın Qaronne çayı boyunca kəndləri talan etmişdilər. Asturiya kralı I Ramiro Oviedo vikinqlərlə döyüşərək onların geri çəkilməsinə məcbur etmişdir. Əfsanəyə görə fırtına ilə gələn vikinqlərin geri çəkilməsi dua vasitəsilə mümkün olmuşdur.
858-ci ildə vikinqlər ikinci dəfə Qalisiyaya gəldilər. Fransa sahillərini talan etdikdən sonra Ria de Arouza, İriya Flaviya Padron və Kampostelyaya çatdılar. Yerlilər vikinqlərin talanından xərac verməklə qurtulsalar da, vikinqlər burada məskunlaşmağa davam etmişdirlər. Kont Pyerin liderliyində düşmənin 38 gəmisi məhv edilmişdir.
951-ci ildə I Oviedo Ordono dövründən sonra normanlar və vikinqlər yenə geri qayıtmışdırlar. İnsanların müdafiəni yaxşı təşkil etdiklərindən işğalçılar 964-cü ildə geri qayıtmağa məcbur olmuşdurlar.
Xarici keçidlər
Vikinq işğalları haqqında
NGC 930
NGC 930, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgesidir. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. GxyP tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nehrəm Daşduz yatağı
Nehrəm Daşduz yatağı — Babək rayonu ərazisində, Naxçıvan şəhərindən 12 kilometr cənub-şərqdə, Qızılburun dəmir yolu keçidindən 4 kilometr şimalda Nehrəm qəsəbəsi ətrafında yerləşir.
Feyruz Tarverdiyev
Feyruz İslam oğlu Tanrverdiyev (22 iyul 1996, Sığırlı, Kürdəmir, Azərbaycan — 3 noyabr 2020;, Xocavənd, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Nehrəm Daşduz yatağı
Ümumi məlumat
Geoloji quruluşunda Orta Miosenin karaqan horizontunun gil və duzları iştirak edir. 1946-cı ildə aşkar edilmişdir. Yataqda duz qatının qalınlığı cənub-şərqdən (43.0 metr), şimal-qərbə (92.0 metr) doğru artır. Duzun tərkibində Natrium xloridin miqdarı 78-92 faizdir. Həll olmayan qalıqlar 11-17 faiz təşkil edir. Natrium xloridin miqdarı aşağı olduğuna görə yataq susuzlaşdırılmış soda istehsalı məqsədilə öyrənilmişdir. Yatağın ehtiyatı 1378 milyon tondur.
Feyruz Tarverdiyev
Həyatı
Feyruz Tanrıverdiyev 22 iyul 1996-ci ildə Kürdəmir rayonu Sığırtı kəndində dünyaya göz açıb. Ailədə üç qardaş olublar. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra, 2015-ci ilin iyul ayında həqiqi hərbi xidmətə gedib və 2017-ci ilin yanvarında tərxis olub.
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Feyruz Tarverdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Feyruz Tarverdiyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Feyruz Tarverdiyev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Tektonik silah
Tektonik silah - təbii geoloji proseslər ə təsir göstərməklə müəyyən ərazidə süni şəkildə zəlzələlərə, vulkan püskürmələrinə və ya oxşar hadisələrə səbəb ola bilən hipotetik qurğu və ya sistemdir.
Terminin mənşəyi
“Tektonik silah” termini və onun sinonimi “seysmik silah” 1992-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü A. V. Nikolaev tərəfindən tektonik enerjisindən istifadə edərək dağıdıcı zəlzələyə səbəb ola biləcək bir şey kimi təyin olundu. Eyni zamanda o qeyd edib ki, “zəlzələ törətməyi qarşınıza məqsəd qoymaq son dərəcə şübhəli bir işdir”.
Cəhdlər
İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Yeni Zelandiyada tektonik silahlar yaratmaq cəhdləri olmuşdu. Seal layihəsi okeanın dibinə çoxsaylı partlayıcı yüklər yerləşdirməklə sunami yaratmaq məqsədi daşıyırdı. Sunamidən düşmən hədəflərini məhv etmək üçün istifadə edilməli idi. Lakin layihənin uğursuzluğuna baxmayaraq, 1999-cu ildə ekspertlər belə bir silahın yaradılmasının mümkün olduğunu qeyd etdilər.
İki gizli sovet proqramı "Vulkan" və "Merkuri-18" (NIR No 2M 08614PK) mövcuddur - "Zəif seysmik sahələrdən istifadə edərək zəlzələ mənbəyinə uzaqdan təsir metodu və partlayış enerjisinin ötürülməsi". Bu proqramlar İkram Kərimovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutu ilə əlaqələndirilirdi. İKP MK və SSRİ Nazirlər Sovetinin 30 noyabr 1979-cu il tarixli 1384-345 / SS məxfi qərarında onun komandasının “kimyəvi yükün partlaması enerjisinin ötürülməsində” uğurlu təcrübələri qeyd edilmişdir. və 10 il müddətinə seysmik silahın yaradılması nəzərdə tutulmuşdu. 1988-ci ildə Kərimovun qrupu Qırğızıstan SSR- in Batken şəhərindən təxminən 50 kilometr aralıda yerləşən poliqonda ilk təcrübələrə başladı.
Rocer Klark, 1996-cı ildə Nature jurnalında nəşr olunan nəşrdə, Lids Universitetinin geofizika üzrə müəllimi, elektromaqnit şüalanmasından istifadə edərək uzun mənzilli zəlzələlər yarada bilən tektonik silahların inkişafına yönəlmiş iki gizli sovet proqramı "Merkuri" və "Vulkan" haqqında qəzet xəbərlərini təhlil etdi. O, bunu qeyri-mümkün və ya yanlış hesab etmədiyini, lakin keçmiş təcrübəni nəzərə alsaq, belə cihazların yaradılmasının çox çətin olduğunu bildirmişdi. “Nature” jurnalında dərc olunan nəşrə görə, bu proqramlar bir neçə ildir ki, qeyri-rəsmi olaraq Qərb geofiziklərinə məlumdur: “Merkuri” proqramı 1987-ci ildə işə salınıb; Qırğızıstanda üç sınaq keçirildi və Vulkanın sonuncu sınağı 1992-ci ildə baş tutdu.
Beynəlxalq müqavilələr
1978-ci ildə BMT tərəfindən qəbul edilmiş, 75 ölkə tərəfindən ratifikasiya edilmiş və daha 17 ölkə tərəfindən imzalanmış ətraf mühitə təsir edən vasitələrdən hərbi və ya hər hansı digər düşmənçilik məqsədi ilə istifadənin qadağan edilməsi haqqında Konvensiya sunami, zəlzələlərə və təbii mühitə təsir edən vasitələrdən istifadəni qadağan edir.
Spekulyasiya və sui-qəsd nəzəriyyələri
Zəlzələlərə və ya oxşar hadisələrə səbəb olan kiçik mexaniki cihaz Tesla vibratoruna aiddir. Ancaq belə bir cihazın hərəkətini reallaşdırmaq mümkün olmayıb və yaxud həmin cihazın orijinalı gizli saxlanılıb. MythBusters televiziya proqramı eyni prinsiplə işləyən maşın yaratmağa cəhd etdi; o, böyük bir körpünü vibrasiya edə bildi, lakin belə titrəmələrin gücü zəlzələ ilə müqayisə olunmaz idi.
Dağıdıcı zəlzələlərdən sonra, bir qayda olaraq, ABŞ və ya keçmiş SSRİ-nin silahlı qüvvələri ilə əlaqəli olan sui-qəsd nəzəriyyələri meydana çıxır, onların əsas mövqeyi tektonik silahların istifadəsi ilə bağlı zəlzələnin süni xarakteridir. Oxşar xəbərlər, məsələn, 2010-cu ildə Haitidə, 1988-ci ildə Spitakda baş vermiş zəlzələ ilə bağlı mətbuatda işıq üzü gördü.
Bayraməli qışlağı (Əştərək)
Bayraməli qışlağı — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonu ərazisində kənd olmuşdur.
Tarixi
Alagöz dağının cənubunda yerləşirdi. Erməni mənbələrində Bayraməli, Bayraməli kəndi formasında da qeyd edilir.
Toponim Bayraməli şəxs adı ilə «yaşayış məntəqəsi, kənd» mənasında işlənən qışlaq sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 53 nəfər, 1886-cı ildə 87 nəfər, 1897-ci ildə 132 nəfər, 1908-ci ildə 82 nəfər, 1916-cı ildə 100 nəfər yalnız azərbaycanlı və əcəmi kürdü yaşamışdır.
1918-ci ildə kəndin əhalisi ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. 1920-ci illərin sonunda kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.
Speziya FK
Speziya FK – İtaliyanın futbol klubu.
Spezia Calcio 1906-cı ildə qurulub. Klub 1917-ci ildə regional dördüncü liqada futbol oynamağa başlayıb. 1926-cı ildə 3-cü divizionun qalibi oldular və o dövrdə İtalyan futbolunun ən yüksək ikinci səviyyəli liqası olan olan Prima Diviziona yüksəldilər.
1929–30 mövsümündə klub yeni qurulan B Seriyasının ilk mövsümündə oynadı və adını AC Spezia olaraq dəyişdirdi. Spezia, 1935-ci ildə maliyyə səbəbi ilə fəaliyyətini dayandırdı, lakin 1936–37 mövsümündə komanda geri qayıtdı.
Komanda 2008-ci ildə A. S. D. Pro Recco və Xorvatiya tərəfi HNK Rijeka'nın su polosu komandasının sahibi, çoxsaylı skudetti qazanan və FIGC'nin 52-ci maddəsi sayəsində qeyri-peşəkar Serie D-yə qəbul edilən Gabriele Volpi tərəfindən Spezia Calcio 2008. [6]
Serie D 2008–09 mövsümünün sonunda Lega Pro Seconda Divisione-də yüksəldikdən sonra A. S. D. Spezia, 1995-ci ildən bu yana klub adına qayıdan hazırkı "Spezia Calcio" da nominalını dəyişdirdi. [7] Spezia, Lega Pro Seconda Divisione-dən Girone A'yı 2-ci olaraq tamamladı və 2009–10 mövsümündə pley-off mərhələsinə vəsiqə qazandı. Spezia, yarımfinalda Pavia'yı, finalda Legnano'yu məğlub etdi və ardıcıl ikinci bir yüksəliş etdikdən sonra Lega Pro Prima Divisione'dan Girone A'ya yüksəldi.
2011–12 mövsümündə klub ilk dəfə Lega Pro treblini təmin etdi; Lega Pro Prima Divisione / B çempionu olaraq sona çatır və B Seriyasına yüksəlir, Coppa Italia Lega Pro'yu qazanır və Supercoppa di Lega di Prima Divisione qazanır. 6 may 2012-ci ildə Latınaya qarşı 3–0 qalib gəlməsi, milli futbol sisteminin beşinci səviyyəsindən ikinci səviyyəsinə yüksəlməsinin bir hissəsi olaraq Spezia'nın dörd mövsümdə üçüncülüyünü təmin etdi.
Serie B-yə qayıtdıqdan sonra klub nisbi uğurlar qazandı, ümumiyyətlə orta cədvəldə sona çatdı və ya 2012-dən 2019-a qədər yüksəliş pley-off mərhələsinə vəsiqə qazandı. Bu zaman Spezia beş dəfə pley-offa vəsiqə qazandı, ancaq ilk turda mübarizədən kənarlaşdırıldı. dörd dəfə və 2015–16 mövsümündə Trapani tərəfindən yarımfinalda məğlub edildi. Bu dövr klubu A Seriyasına yüksəlmək üçün ardıcıl bir iddiaçı olaraq qurdu. Bu müddətdə komandanın ev formasını alarkən avstraliyalı iş adamı Lucas Vivarelli tərəfindən böyük bir beynəlxalq sərmayə qoyuldu və bu cür əhəmiyyətli maliyyə ilə klubun daha da böyüməsini təmin etdi.
2019–20 mövsümündə Spezia 3-cü yerdə qərarlaşdı, yalnız avtomatik yüksəldilən Benevento və Crotone-nu geridə qoyaraq indiyə qədər ən yüksək liqaya çatdı. Bu, Spezia'nın əvvəlki səkkiz ildə Serie B yüksəliş pley-off mərhələsinə çıxdığı altıncı hadisə idi. Təqdimat pley-off mərhələsinin yarı finalında Chievo'yu məğlub etdikdən sonra, Spezia ilk dəfə 20 avqust 2020-ci ildə iki ayaq üzərində qalibiyyət qaydası ilə Frosinone'yu məğlub edərək (hər komanda 1 — qalib gəldi) ilk dəfə A Seriyasına yüksəldi. Hər oyunda sırasıyla 0, ancaq Spezia normal liqada mövsüm sona çatan Frosinone 8-dən beş pillə daha yüksəkdir). [8] Bu, Sppianın 2008-ci ildə Volpinin düzəldilməsindən bəri dördüncü təşviqi idi (o zaman beşinci dərəcəli D Seriyasından Serie A-ya yalnız 12 ildə yüksələn klub).
Bir aydan bir az əvvəl qalib gəldikdən sonra Spezia, 2020–21 Serie A mövsümünün ilk ev oyununu 27 sentyabr 2020-ci ildə Sassuolo ilə oynadı və 4–1 ev məğlubiyyəti ilə sona çatdı, Andrey Galabinov ilk zirvədə ilk qolunu vurdu. qol. [9] Spezia ilk Serie A matçını 30 sentyabrda Udineze ilə qazandı və səfərdə 2–0 məğlub oldu. [10] 13 ildən az bir müddətdə kluba sahib olan və İtaliyanın peşəkar bölmələrində yüksəlişini dəstəkləyən Volpi, klubu 2021-ci ilin fevralında ABŞ-nin özəl investisiya firması MSD Capital-ın ortağı Robert Platekin ailəsinin rəhbərlik etdiyi bir Amerika mülkiyyət qrupuna satdı. [11] İlk mövsümün sonunda A Seriyasında düşmə döyüşündə məğlub olacağı gözlənilən olmasına baxmayaraq, Spezia, mövsüm boyunca bir neçə dəfə daha böyük və zəngin klubları məğlub etdi, o cümlədən Milana qarşı ev qələbəsi, səfərdə 2–1 məğlub oldu. Napoli, ardından Sampdoria'ya qarşı Liguria derbisində daha çox müvəffəqiyyət izlədi, eyni zamanda İnternazionale, Roma və Atalanta kimi futbolçulara qarşı etibarlı xal qazandı. [12] Məşqçi Vincenzo Italiano-nun çevik hücum əsaslı taktikası ilə gücləndirilən Spezia'nın sahədəki müvəffəqiyyəti, mövsümün inkişaf etmiş ikinci yarısında ən çox diqqət çəkdi və bu da 39 xalla 15-ci yerdə qərarlaşmağa səbəb oldu (son düşmə mövqeyində Benevento'dan altı).), nəhayət, 15 may 2021-də Torino-ya evdə 4–1 qazandıqdan sonra sağ qalma təmin edildi. [13] Mövsümdəki digər diqqətəlayiq bir ulduz ulduz yarımmüdafiəçi Matteo Ricci'nin 2021-ci ilin martında, klubun əfsanəsi Luigi Scarabello'nun İtaliyada oynamasından 85 il sonra (eyni zamanda Spezia'da oynayan son İtalyan milletveri) İtaliya yığmasına çağırılması oldu. [14 ] Ricci ilə yanaşı, Liguriyalıların ilk pillədəki sağ qalmaları üçün heyran qalan əsas oyunçuları arasında 2020/21 mövsümündə 11 qol vuran qolçu M'Bala Nzola, borc alan Tommaso Pobega, Emmanuel Gyasi, akademiya məhsulları Giulio Maggiore və Simone var. Bastoni.
A Seriyasındakı ikinci mövsümü ərəfəsində Spezia, Fiorentina'nın təyin etdiyi məşqçisi Italiano'yu itirdi.
Arif Şıxlinski
Şıxlinski Arif Şərif oğlu —  neftçi-geoloq, Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi.
Həyatı
Şıxlinski Arif Şərif oğlu 1929-cu il dekabrın 26-da Qazax rayonunun İkinci Şıxlı kəndindən dünyaya gəlmişdir. Orta məktəbi qızıl medalla bitirən Arif Şıxlinski 1947-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun geoloji kəşfiyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. 1952-ci ildə buranı fərqlənmə diplomu ilə başa vuraraq, təyinatla "Azərneftkəşfiyyat" birliyinin geoloji axtarış trestinin Abşeron-Xəzəryanı geoloji axtarış kontorunun geoloji planalma partiyasına geoloq-iş icraçısı vəzifəsinə göndərilir. Bir ildən sonra geoloji planalma partiyasının rəisi, daha bir ildən sonra isə tematik partiyanın rəisi təyin edilir.
Arif Şıxlinski 1959-cu ildə yenicə təşkil olunmuş "Azərneftkəşfiyyat" trestinin geoloji şöbəsinə rəis, 1962-ci ildə isə trestin rəis müavini – baş geoloq vəzifəsinə irəli çəkir. 1975-85-ci illərdə Cəyirli və Qobustan kəşfiyyat qazma idarələrinin rəisi işləyir.
1985-ci ildə "Azərneft" İstehsalat Birliyinin baş direktor müavini – baş geoloqu vəzifəsinə təyin olunur.
Azərbaycanın quru sahəsindəki bir çox neft və qaz yataqları Arif Şıxlinskinin rəhbərliyi ilə kəşf olunmuşdur. 50-dən artıq elmi əsəri və monoqrafiyası çap olunmuşdur. "Aşağı Kür çökəkliyinin pliosen çöküntülərinin neft-qazlılıq perspektivliyi" monoqrafiyası (1967) neft geologiyası üzrə ən sanballı tədqiqat işlərindən biri sayılır.
Arif Şıxlinskinin həmmmüəllif olduğu "Cənubi Xəzər hövzəsinin neftli-qazlı və perspektiv strukturları" və "Azərbaycanın neftli-qazlı və perspektiv strukturları" atlasları dünyanın 20-dən artıq neft şirkətləri tərəfindən satın alınmış və həmin şirkətlərin bir çoxunun respublikanın neft təsərrüfatına investisiya qoyması üçün zəmin yaratmışdır.
1995-ci il iyulun 20-də dünyasını dəyişmişdir.
Aespa
Aespa SM Entertainment tərəfindən yaradılan, 17 Noyabr 2020-ci ildə Black Mamba mahnısı ilə çıxış edən K-pop qrupudur. Qrup həm virtual, həm də real üzvlərdən ibarətdir; Winter, Karina, Ningning və Giselle qrupun real üzvləri, Ae-Winter, Ae-Ningning, Ae-Giselle, Ae-Karina isə virtual üzvləridir.!
Ad
Qrupun adı Aespa, ingiliscə Avatar və Experience (Avatar X Experience) sözlərinin baş hərflərinin birləşməsi "ae" və "iki tərəf" mənasını daşıyan ingiliscə söz "aspect" sözünün birləşməsindən yaranmışdır, və bu "başqa bir mənliklə tanış olmaq və yeni dünya ilə tanış olmaq" mənasını verir. "MY" sözü avatar aespa-da "ən qiymətli dost" mənasında işlədilən sözdür. Aespa pərəstişkarları aespa-nın ən qiymətli varlıqlar olduqları üçün, rəsmi fan klub adının "MY" olmasına qərar verilmişdir.
Çıxışdan öncə
NinqNinq stajyer qrupu SM Rookies-in bir hissəsi idi və 2017-ci ildə televiziya şousu 'Shining Star'-ın mahnısını səsləndirdi. 2019-cu ildə Karina Taemin tərəfindən çıxarılan "Want" mahnısının musiqi videosunda və canlı ifasında yer aldı.
2020 – günümüz: Debüt və "Savage"
26 Oktyabrda SM, Red Velvet-in 2014-cü ildəki debutundən sonra ilk dəfə yeni bir qız qrupu çıxaracağını açıqladı. Üzvlər 27 oktyabrdan bəri hər gün ayrıca olaraq açıqlandı və Aespa adının qrup adı olduğu açıqlandı.thumb|left|Aespa LogoŞirkət, qrupun 17 Noyabr 2020-ci ildə "Black Mamba" mahnısı ilə debut edəcəyini elan etdikdən dərhal sonra dörd üzvü olan bir teaser yayımlandı. thumb|right|Aespa Black Mamba poster Qrup ilk dəfə KBS2-nin Musiqi Bankında çıxış etdi.Qrup ayrıca Çin-in ən böyük musiqi axın xidməti olan QQ Music-in K-pop musiqi video siyahılarında ardıcıl üç həftə birinci sırada iştirak etdi. 17 yanvar 2021-ci ildə Aespa, İnkigayoda ilk mahnılarına görə ilk musiqi şou mükafatını qazandı.
4 May 2021-ci ildə SM Entertainment, Aespanın "əla" rap, "enerjili" bas və "güclü vokal" ı özündə əks etdirən rəqs və hip-hop mahnısı olaraq xarakterizə etdiyi "Next Level" adlı yeni bir single buraxacaqlarını açıqladı.Mahnı mayın 17 -də yayımlandı.
22 İyul 2021 -ci ildə Aespa-nın ABŞ -dakı gələcək fəaliyyətləri üçün Yaradıcı Sənətçilər Agentliyi ilə müqavilə imzaladığı elan edildi.
14 Sentyabr 2021 -ci ildə SM Entertainment, Aespa-nın Savage adlı ilk genişləndirilmiş oyununu buraxacağını açıqladı. Albomda eyni adlı aparıcı sinql daxil olmaqla altı mahnı var.Albom oktyabrın 5 -də yayımlandı.
Genişləndirilmiş oyun Aespanın ABŞ Billboard 200-də ilk və ən yüksək çıxışını qeyd etdi, 20-ci yerə yüksəldi, Gaon Albom Qrafikində debüt etdi. Çıxarıldıqdan sonra 15 gün ərzində mini-albomun 513.292 nüsxə satıldığı bildirildi.Qrup 2021-ci ildə "Macy's Thanksgiving Day" paradında çıxış etdi və bu onları tədbirdə çıxış edən ilk koreyalı qız qrupu etdi.Dekabrın 2-də Aespa Asiya Sənətçi Mükafatlarında ilk Daesangı (İlin Səhnəsi) qazandı.İki gün sonra, dekabrın 4-də qrup İlin Rekordu üçün 2021 Melon Musiqi Mükafatlarında ikinci Daesang qazandı.
Noyabrın 4-də Aespanın dekabrın 20-də yayımlanacaq "S.E.S."in "Dreams Come True" filminin remeykini buraxacağı elan edildi. Mahnının musiqi videosunun rejissoru Lucid colour, xoreoqrafiyası BoA-ya aid idi və klip "S.E.S" videosunda görünən orijinal holoqrafik kəpənəklər və qanadlardan ibarət idi.Mahnı Gaon Digital Chart-da 17-ci, Billboard Dünya Rəqəmsal Mahnılar cədvəli-də isə 7-ci yeri tutdu.
Dekabrın 26-da üzvlər Karina və Vinter qarşıdan gələn Got the Beat superqrupunun üzvləri olaraq ortaya çıxdı.Qrup 3 yanvar 2022-ci ildə "Step Back" tək mahnısı ilə debüt etdi.
Reklam və modellik
10 fevral 2021-ci ildə Aespa, Givenchy-nin 2021 marka səfiri elan edildi. Bundan əlavə, bu, Givenchy-nin ilk dəfə K-pop sənətçisini marka səfiri seçməsi idi.Eyni ilin avqust ayında Aespa, Koreya kosmetik markası Clio, Koreya dəriyə qulluq markası Mediheal, Fransız idman geyim markası Eider və sentyabr ayında KB Kookmin Bank ilə müqavilə imzaladı.
Monika Edvards
Monika Edvards — XX əsrin ortalarında yaşamış İngilis uşaq yazıçısı idi, Romni Marş və Punchbowl Farm uşaq romanları seriyası ilə geniş oxucu kütləsi qazanmışdı.
Həyatı
8 Noyabr 1912-ci ildə Derbişir Belperdə dünyaya gəlmişdir, Harri və Beril Nyuton cütlüyündən dünyaya gələn yazıçı dörd uşağın içərisində üçüncü övlad olmuşdur. Ailə 1919-cu ildə Yorkşir əyalətinin Ueykfild şəhərinə köçdü. Harri Nyuton piskoposluq edən idi və şeytan çıxararkən uşaqlarını tez -tez özü ilə aparırdı. 1927 -ci ildə, ailə Harri Nyutonun 1936-cı ilə qədər kurator olaraq qaldığı Romni Marş, Sasseksdəki Roj Harbora köçdü. Gənc Monika Nyuton qismən rəsmi təhsil aldı: məlumdur ki, o, 1920 -ci ilin sentyabrından 1921 -ci ilin iyuluna qədər Wakefield Qızlar Liseyində oxudu və ailə Roj Harborda yaşayanda Bristoldakı St Brandon Məktəbinə göndərildi. Burada 1928 -ci ildə yalnız üç ay qaldı və Sasseksə qayıtdı. Əlavə rəsmi təhsil almadı.
Mary Stanford fəlakəti
1928 -ci ilin noyabr ayında Edvards, Cənnət körfəzində batmadığı iddia edilən xilasetmə gəmisi olan Meri Stenfordun devrilməsinin şahidi oldu.
Atası möhtərəm Harri Nyuton tərəfindən Kral Corc, hökumət və ordu nümayəndələrinin də qatıldığı görünməmiş bir kütləvi cənazə mərasimi həyata keçirdi.
Edvards ekipajın on yeddisini şəxsən tanıyırdı, lakin xüsusilə Çarli Sauterdenə yaxın idi. 1930-cu ilin yanvar ayında bir məktəb yoldaşına yazdığı məktubda, yaşı və sosial sinif fərqi səbəbiylə əlaqələri ictimaiyyətə məlum olmasa da, altı yaş böyük olan Çarliyi "sevgilisi-dostu" olaraq xarakterizə etmişdi. Sonralar 1953-cü ildə nəşr olunan Qarşıda Fırtına kitabında xilasetmə gəmisinin fəlakəti haqqında uydurma bir hesabat yazdı.
Ailə həyatı
Monika Nyuton hər iki ailənin etirazına baxmayaraq 1933-cü ilin noyabrında (iyirmi birinci doğum günündən iki gün sonra) Uilyam Edvards ilə evləndi. Uilyam ondan on yaş böyük və idmançı yük maşını sürücüsü idi.
Punch Bowl Farm Seriyası
1947-1968 -ci illər arasında Uilyam və Monika Edvards tədricən demək olar ki, tərk edilmiş bir fermanı yalnız mal -qarasını saxlayaraq inkişaf edən bir süd konteynerinə çevirdi. Bu müddət ərzində təsərrüfat və ətrafı haqqında on roman yazdı. Təsərrüfatın əsl adı Punch Bowl Farm olsa da, uydurma adı qısaldılmış formada Punchbowl idi. Bu kitab seriyasının qəhrəmanları Tornton ailəsi idi - əsasən Andrea, Dion, Lindsi və Piterin uşaqları. Seriyadakı ilk kitab ferma alınmazdan əvvəl yazılmışdır. Punchbowl Farm romanlarının tam siyahısı: Edvards ailəsinin əkinçilik həyatı, 1968 -ci ilin avqustunda Billin ölümcül traktor qəzasına düşməsi ilə sona çatdı. Cütlük sonda fermanı satdı
=Romni Marş serialı=
1947 -ci ildə bir Poni arzusu ilə başlayan Edvards, Romni Marş romanlar seriyasında cəmi on beş kitab yazdı. Onlar Vestlinq adlandırılan Çovdar limanı kəndində ərsəyə gəlib. Romni Marş Roj və Winchelsea şəhərləri də sırasıyla Dansford və Vinklsi adlandırıldı. Hekayələrdə müəllifin uşaqlıqdan xatırladığı bir çox real personajlar (adları dəyişdirilmiş) var, məsələn bərəçi Cim Deks və cani Hooke Galley. Romanların əsas personajları Tamzin Qrey, Rissa Birni, Merion Fairbrasse və Rocer Lambertdir. Romni Marş romanlarının tam siyahısı:
Nəşrləri
Bir Pony Arzusu kitabını yazanda Edvards, agent tapmağın hekayəni dərc etmək üçün lazımlı bir addım olacağını anlamadı. Bunun əvəzinə, onu nəşr üçün qəbul edən Kollinzə (indiki Harper Kollinz) göndərdi. Tezliklə kitabı sevməyi dayandırdı: Monika Edvards nəşr olunduqdan qısa müddət sonra bir Poni istəyinin çox hissəsini dəyişdirmək istədi, lakin Kollinz ona Poniyə istək eyni qalsa növbəti hekayəsini nəşr edəcəklərini söylədi. Bu iki seriyadakı bütün kitablar Kollinz tərəfindən nəşr edilmişdir, lakin hər iki seriyadan olan bəzi kitabların qısaldılmış versiyaları Armada cildində nəşr edilmişdir. Edvardsın baş illüstratoru Ceffri Uittem idi, baxmayaraq ki, ilk dörd kitabda (Poni arzusu, Səhv mantar yoxdur, Böyük sirrin yazı və Gecə yarısı atı) Enn Bullen tərəfindən təsvirlər verilmişdi; Coan Vanklin The Punchbowl Farm Ruhu, Səyyah and Punchball Məhsulu, Çarlz Tanniklif isə Midnight Punchbowl -u təsvir etdi.
1980 -ci illərdə Con Qudçayld əvvəlki kitabların yeni versiyalarını nəşr etdi. Bu versiyalar müəllif tərəfindən 1950 -ci illərdə daha az mənimsənilmək üçün yeniləndi. Ancaq Qudçayld Storm Ahead nəşr olunmadan öldü və layihə tərk edildi. Edvardsın iki uşağı, Şelli və Şon, bu yaxınlarda, 1980 -ci illərdə Con Qudçayldın tərk etdiyi Qarşıda fırtına (iyul 2005 -ci ildə nəşr olundu) ilə birlikdə analarının bütün əsərlərini yenidən nəşr etməyə razılıq verdilər. Təyin olunmuş nəşriyyat, nəşriyyatdan gedən qızlar tərəfindən nəşr olunan kitabların (əsasən qızlar üçün) nostaljik yenidən nəşrləri ilə məşğul olan kiçik bir şirkətdir. Bu, onları hələ nəzəri olaraq uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş 1980 -ci illərin nəşrlərindən fərqləndirir; Şelli və Şon, Brayan Parks tərəfindən analarının tərcümeyi -halının yazılmasını da təsdiq etdilər. Nəşriyyatdan gedən qızlar tərəfindən 2010 -cu ilin fevral ayında nəşr edilmişdir. 2006 -cı ilin iyul ayında Brayan Parks kitab seriyası Yoldaş Romni Marş nəşr olundu [12].
2023
2023 (MMXXIII) — Qriqorian təqviminə görə Bazar günü başlayan ildir. Bizim Era və Miladi tarixin 2023-cü ilidir. III minilliyin və XXI əsrin 23-cü ilidir. 2020-ci illərin 4-cü ilidir.
2023-cü ildə COVID-19 pandemiyasının (Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı qlobal sağlamlıq vəziyyətində fövqəladə vəziyyət adlandırmağı dayandırdı) azalması müşahidə edildi. İl ərzində 2022-ci ildən başlayaraq Rusiyanın Ukraynanı işğal etməsi davam etdi. Aprel ayında Sudanda hərbi konflikt başladı.
2023-cü ildə həmçinin çoxsaylı təbii fəlakətlər oldu. Türkiyə və Suriyada təxminən 60000 insanın ölümünə səbəb olan zəlzələ baş verdi. Bu zəlzələ XXI əsrin beşinci ən ölümcül zəlzələsidir. Eləcə də tarixdə qeydə alınmış ən uzunmüddətli tropik siklon olan Freddi siklonu da təxminən 1400 insanın ölümünə səbəb oldu.
2023-cü ildə bank böhranı baş verdi. Nəticədə çoxsaylı ABŞ regional bankları iflas etdi. İsveçrədə UBS tərəfindən Credit Suisse investisiya bankının satın alındı. ABŞ bankları arasında çökən ən böyük 2 bank: Silicon Valley Bank və First Republic Bank. Bunlar ABŞ tarixindəki ikinci və üçüncü ən böyük bank çöküşləridir.
Texnologiya sahəsində 2023-cü ildə generativ süni intellekt modellərinin davamlı yüksəlişi müşahidə edildi və müxtəlif sənayelərdə tətbiqlər yeni zirvələrə çatdı. Maşın öyrənməsi və təbii dil emalında irəliləyişlərdən istifadə edən bu modellər real və ardıcıl mətn, şəkillər və musiqi yaratmağa qadirdir. Şəxsi şirkətlər arasında süni intellektlə silahlanma yarışı 2010-cu illərin sonlarından bəri davam edir. Microsoft tərəfindən dəstəklənən OpenAI və Google-un sahibi Alphabet bu gün firmalar arasında üstünlük təşkil edir.
Yanvar
thumb|220x220px|[[XVI Benediktin ölümü və dəfni|XVI Benediktin dəfn mərasimi]] alt=|thumb|220x220px|[[Yeti Airlines Uçuş 691|Pokhara təyyarə qəzasından sonra dağıntılar]]
Fevral
thumb|[[Türkiyə–Suriya zəlzələsi (2023)|Türkiyə–Suriya zəlzələsi]]
thumb|211x211px|[[Pərviz Müşərrəf]] thumb|210x210px|[[Rakel Uelç]]
Eqq adası
Eqq adası (, Ugalĝa; ) — Aleut adaları qrupuna, Foks adalarına daxil olan ada. İnzibati baxımından Alyaska ştatı ərazisinə daxildir. Unalaşka adasının şərq ucunda və Sedanka adasının şimal-şərq ucundan çox uzaqda yerləşir. Aleut adalarının ən şərq adasıdır. Ada 1.259 km² ərazini əhatə edir və yaşayış yoxdur.
Onun əsl adı leytenant Qavril Sarıçev tərəfindən verilmiş Yaiçnı (Yumurtalı) adı olur. Çağdaş ada rus dilindən tərcüməsidir.
Onun indiki adı İmperator Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin leytenantı Qavril Sarıçev tərəfindən verilmiş rus adının tərcüməsidir. Sarıçev onu "Ostrov Yaiçnoy", yəni "Yumurta adası" adlandırıb.
Nəbiyurdu yaşayış yeri
Nəbiyurdu yaşayış yeri — Ordubad rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərb yamacında qədim yurd yeri.
Ümumi məlumat
Gəmiqayanın cənub-şərq yamacında,dəniz səviyyəsindən təqribən 3000 metr yüksəklikdədir. Naxçıvançay, Əlincəçay, Gilançay vadilərində yaşamış qədim əkinçi-maldar tayfaların əsas yaylaq yeri olmuşdur. Tədqiqatlar nəticəsində, Nəbiyurdu ərazisi, buradakı qayaüstü təsvirlər, qədim və orta əsrlərə aid qəbir abidələri və yaşayış yerlərindən əldə olunmuş materiallar eradan əvvəl 2-1-ci minilliklərdə Naxçıvan bölgəsində yaşamış əhalinin həyat və məişət tərzini,mədəni inkişaf yollarını izləməyə imkan verir.
Keri mayakı
Keri mayakı — Kokşer mayakı kimi də tanınır. Fin körfəzindəki Keri adasında Estoniyaya aid mayak.
Mayak binası iki hissədən ibarətdir. Üst yarısı polad qüllə, aşağı yarısı daşdan hazırlanmış güclü silindrik binadır. Mayakın ümumi hündürlüyü 28 metrdir, məşəl dəniz səviyyəsindən 31 metr yüksəklikdə mütləq işarədə yerləşir. İl boyu işləyir. Günəş panelləri ilə fəaliyyət göstərir, iki saniyəlik ağ işıq 15 saniyəlik fasilələrlə kəsişir. Mayak 11 mil məsafədə görünür.
Tarix
Keri adasındakı ilk taxta mayak 1724-cü ildə fəaliyyətə başlamışdır. İndiki mayak 1858-ci ildə tikilib. 1907-1912-ci illərdə Keri mayakı təbii qazla işləyirdi ki, bu da dünyada ilk belə təcrübə idi.
1990-cı ildə mayakın şimal divarının bir hissəsi uçur, 1996-cı ildə bina daha da dağılmaması üçün möhkəmləndirilir. 2007-ci ildə mayak qülləsinə veb-kamera quraşdırılıb, 2009-cu ildə isə mayakda meteoroloji stansiya yerləşdirilib. "Üstü tıxacla bağlanmış qrafin ... mantara" bənzər mayak alt qatı 16 m hündürlüyündə kəsilmiş daş konusdur. Ağ boya ilə boyanmışdır və üstü tünd-qırmızı rəngli dar metal silindrdir. Ən yUxarıda mayak fənəri yerləşir. Əvvəllər mayak "mantar" əsasında səkkizbucaqlı olan taxtada kəsilmiş piramida idi. Daş bünövrənin bir hissəsi fırtına nəticəsində dağılır, buna görə də bina qala üçün dörd metal halqa ilə bir-birinə bağlanılır.
Filateliyada mayak
1983-cü ildə SSRİ Poçtu mayakın təsviri olan marka buraxır.
15 yanvar 2003-cü ildə Estoniya Poçtu mayakın təsviri olan möhür və ilk gün zərfini buraxır.
İlyas Bazna
İlyas Bazna, kod-adı Siseron (, , ; Priştina, Kosovo vilayəti, Osmanlı imperiyası, 28 iyul 1904 –  21 dekabr 1970, Münhen, AFR) — İkinci Dünya müharibəsi dövründə Nasist Almaniyası na xidmət göstərmiş casus.
O vaxtlar Osmanlı imperiyası ərazisində yerləşən Priştina şəhərində anadan olan Bazna 16 yaşında ikən hərbi akademiyaya daxil olmuş, bir fransız hərbi vahidinə qoşulmuşdur. O, avtomobil və silah oğurlarkən tutulmuş və Fransadakı bir iş düşərgəsində həbs edilmişdir. Bazna Türkiyə və Fransa şəhərlərində müxtəlif peşə sahibi olmuşdur, ancaq daha sonra xarici diplomatlar və konsulluqlarda qapıçı, sürücü və keşikçi olaraq çalışmışdır. O, bir neçə dili səlis şəkildə danışa bilirdi. Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhərindəki Böyük Britaniya səfiri Hyu Netçbull-Hyucessen 1943-cü ildə Baznanı nökər olaraq işə almışdır. Bazna orada işləyərkən Netçbull-Hyucessenin əşyaları arasındakı Böyük Britaniya Silahlı Qüvvələrinə məxsus sənədlərin şəklini çəkmiş və onları attaşe Lüdviq Karl Moyziş vasitəsilə almanlara satmışdır. Bu, tarixə Siseron işi olaraq düşmüşdür.
Siseron olaraq Bazna Antihitler koalisiyası dövlətlərinin rəhbərlərinin keçirdiyi konfranslar, o cümlədən Moskva, Tehran və Qahirə konfransları barədə mühüm məlumatları faşist zabitlərə çatdırmışdır. Tehran konfransı haqda olan təfsilatlar Frenklin D. Ruzvelt, İosif Stalin və Vinston Çörçilli qətlə yetirmək üçün keçirilmiş uğursuz "Uzun sıçrayış" əməliyyatı üçün çox əhəmiyyətli idi. O, "Overlord" əməliyyatı (1944-cü ilin iyul ayında "Normandiya" əməliyyatı üçün hazırlanmış kod-ad) barədə ən yüksək təhlükəsizlik məhdudlaşdırmasına (Biqot siyahısı) malik bir sənədin də şəklini çəkmişdir. Sənəddə Böyük Britaniya səfirinin Türkiyə aviabazalarından "Overlord həyata keçirilənə qədər Şərqi Aralıq dənizindəki alman təhlükəsini aradan qaldırmaq" üçün istifadə etmək tələbini verəcəyi barədə məlumat verirdi. "Normandiya" əməliyyatı haqda olan məlumatlar almanlara müharibə sona çatana kimi naməlum idi. Sənədlər vaxtında almanlara çatdırılsa idi "Overlord" əməliyyatı təhlükə altına düşərdi. Baznanın şəklini çəkdiyi sənədlər arasında hansısa bir Balkan əməliyyatı təhlükəsinin olmadığı barədə məlumatlar var idi. Onun sızdırdığı məlumatlar İkinci Dünya müharibəsi dövründəki ən dağıdıcı potensiala malik məlumat sızdırma hadisəsidir. Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi Siseronun verdiyi məlumatları sorğu-sual altına qoymuşdur, çünki Siseron çox miqdarda məlumat sızdırırdı.
Böyük Britaniya vəzifəliləri Türkiyədəki səfirliklərində bir casusun fəaliyyət göstərdiyini anlayanda onlar Baznanı sorğu-suala çəkdilər, səfirlikdə yeni alarm sistemi quraşdırdılar və onu ifşa etmək üçün uğursuz bir əməliyyat həyata keçirdilər. O, 1944-cü ilin fevral ayında almanlara məlumat satmağa son qoymuş, bir ay sonra isə səfirliyi tərk etmişdir. Müharibə sona çatdıqdan sonra Baznanın müharibə cinayəti törədməsi barədə istintaq açıldı, ancaq o heç vaxt casusluqla təqsirlənməmişdir. Bazna daha sonra casusluq fəaliyyətindən əldə etdiyi məbləğ ilə Ankarada bir hotel satın almaq və işlətmək fikrinə gəlmişdir, lakin faşist zabitlər tərəfindən verilən pulun saxta olduğu bank işçiləri tərəfindən aşkar edilmişdir. Bazna saxta pullardan istifadə etməklə təqsirlənmiş və qısa bir müddətə həbs olunmuşdur. Növbəti illərdə Bazna ailəsi ilə Ankara şəhərində yaşamış və müxtəlif peşə sahibi olmuşdur. O, 1960-cı ildə Münhen şəhərinə köçmüş və orada gecə qarovulçusu olaraq işləmişdir. Bazna 1962-ci ildə Siseron işi barədə bir kitab nəşr etdirmiş və 1970-ci ildə böyrək xəstəliyindən vəfat etmişdir.
İlk illəri və ailəsi
Bazna 14 yaşında ikən serb qoşunları Priştinanı işğal etdilər. Birinci Dünya müharibəsində Osmanlı imperiyasının məğlubiyyətə uğraması və Antanta dövlətləri tərəfindən bölüşdürülməsindən sonra Bazna və ailəsi İstanbul şəhərinə köçmüşdür. Bu dövrdə İstanbul Böyük Britaniya, İtaliya və ABŞ tərəfindən işğal olunmuşdu. Türk Milli Hərəkatı (milliyətçilər) işğalçı qüvvələrə qarşı çıxmışdır. Türkiyə yazıçısı və diplomatı olan Yaqub Qədri Qaraosmanoğlu "İstanbuldakı işğalçı qüvvələr xalqa göstərdikləri bütün qəddarlığı və təzyiqi qanuni hesab edirdilər" demişdir.
Bazna 1919-cu ildən əvvəl İstanbulun Fateh rayonundakı bir hərbi akademiyaya daxil olmuşdur. O, 16 yaşında ikən şəhərdəki bir fransız hərbi vahidinə qoşulmuşdur. Bazna daha sonra Mustafa Kamal Atatürk rəhbərliyindəki Türk Milli Hərəkatı üçün Böyük Britaniya Silahlı Qüvvələrinə məxsus silah-sursatı və nəqliyyat vasitələrini oğurlamışdır. Buna baxmayaraq, Siseron (lang-enCicero) bioqrafik kitabının müəllifi olan Riçard Uayrs Baznanın siyasi və vətənpərvər motivlərə görə oğurluq etmədiyini iddia etmişdir. Oğurluq edərkən yaxalanan Bazna Fransanın Marsel şəhərindəki bir iş düşərgəsində üç illik həbs cəzası almışdır. Həbs dövrü sona çatdıqdan sonra Bazna "Berliet" avtomobil şirkətində çalışmışdır. Orada işləyərkən Bazna çilingərlik bacarığını öyrənmişdir. O, 1925-ci ildə İstanbul şəhərinə qayıtmışdır və orada nəqliyyat sahəsi üzrə ixtisaslaşmış bir şirkətdə işləmişdir. Növbət illərdə Bazna Yozğad şəhərində bir yanğınsöndürən briqadasında işləmiş, daha sonra isə İstanbula qayıdaraq taksi sürücüsü olmuşdur.
Bazna alban, türk, serb-xorvat və fransız dillərin səlis danışa bilirdi. O dövrdə fransız dili siyasətin standart dili idi. O, lied oxuduğundan alman dilini də bir qədər anlayırdı. Bazna ingilis dilində oxuya bildiyini, ancaq danışmaqda çətinlik çəkdiyini demişdir. O, opera müğənniliyi üzrə dərslər də almışdır.
Bazna həyatə boyu iki dəfə evlənmişdir. Onun birinci evliliyindən dörd övladı olmuşdur. Baznanın bir neçə sevgilisi var idi. Onlardan biri – Mara Böyük Britaniya səfiri Deyvid Baskın övladlarının dayəsi idi. O, Bazna ilə Qavaqlıdərə səmtində yerləşən kiçik bir evdə yaşayırdılar. Bazna bu evi "Siseron villası" adlandırırdı. Onların münasibəti səs-küylü idi. Bazna Mara ilə olan münasibətini onun mübahisələri və qısqanclığına görə sona çatdırmışdır. Buna baxmayaraq, Mara ona sadiq olmuş və Baznaya iki dəfə əhəmiyyətli məlumat vermişdir. Birinci verdiyi məlumat britaniyalı keşikçilərin səfirliyə gəlməsi, ikinci verdiyi məlumat isə almanların yaxşı kəşfiyyat mənbəyinə malik olması barədə idi. Yeni sevgilisi Əsra ilə bir neçə görüşdükdən sonra Bazna Mara ilə olan münasibətini tamamilə dayandırmışdır. O, Əsradan sonra Ayka adlı bir qadınla sevgili olmuş və onun üçün bir mənzil almışdır. Faşist zabitlər tərəfindən ödənilən pulların saxta olduğu aşkar ediləndən sonra Ayka Baznanı tərk etmişdir. O, ikinci dəfə Duryet adlı bir qadınla evlənmişdir. Onun bu evliliyindən yenə dörd övladı olmuşdur.
Müharibədən sonra
İkinci Dünya müharibəsi sona çatdıqdan sonra Strateji Xidmət İdarəsi Siseron barədə istintaq başlatmış, Moyziş kimi əsas alman zabitlərini sorğu-suala çəkmişdir. Siseronun almanlara verdiyi məlumatlardan ən önəmlisinin Hyu Netçbull-Hyucessenin Türkiyə hökumətinin diplomatik səyləri barədə olan qeydləri olduğu postulat kimi qəbul edilmişdir. Siseronun şəklini çəkdiyi digər sənədlərin əksəriyyəti Amt VI (Folksdoyçe Mittelştellenin 11 departamentindən biri) departamentinin Böyük Britaniya hissəsinin başçısı Ostuf Şuddekoft tərəfindən əhəmiyyət kəsb etmək üçün çox köhnə hesab edilmişdir. Moyziş Antihitler koalisiyasının aqressiv müsahibələrinə tabe edilmişdi və dedi-qodulara bir cavab olaraq müharibədəki rolunu izah edən bir kitab yazdıqdan sonra Nürnberq prosesinin iştirakçısı olmuşdur. O, heç vaxt müharibə cinayəti ilə təqsirlənməmişdi.
Siseron işi Netçbull-Hyucessenin reputasiyasına böyük təsir göstərmişdir. O, açarlarını və sənəd qutularını nəzarətsiz qoymaq barədə xəbərdarlıq almışdı. 28 avqust 1945-ci ildə formal, ağır bir töhmət almışdır.
Abver Baznaya 300.000 funt sterlinq ödəmişdir. O, bu məbləği gizlətmişdi. Müharibə sona çatdıqdan sonra Bazna bir əməkdaş ilə hotel tikmək qərarına gəlmişdir, ancaq "Bank of England" onun funt sterlinqlərini gözdən keçirdikdən sonra onların əksəriyyətinin saxta olduğu aşkar edilmişdir. Bazna almanlar tərəfindən verilən funt sterlinqlər barədə "baxmayaraq ki, ondan hazırlanıb, onlar türk kətanlara dəyərində belə deyillər" demişdir. Bazna saxta pullardan istifadə etməklə təqsirlənmiş və qısa bir müddətə həbs edilmişdir.
1960-cı ildə Bazna Almaniyaya köçmüş və orada gecə qarovulçusu olaraq işləmişdir. Bazna Hans Noqlı ilə birlikdə 1962-ci ildə nəşr edilmiş Mən Siseron idim kitabını yazmışdır. Kitab Siseron işi barədə idi və Baznanın perspektivindən rəvayət edilirdi. Bazna böyrək xəstəliyindən əziyyət çəkirdi və 1970-ci ilin dekabr ayında Münhen şəhərində vəfat etmişdir.
Populyar mədəniyyətdə
Böyük Britaniya Xarici İşlər Nazirliyinə görə Baznanın həyatını "məşhurlaşmış (və tez-tez yanlış şəkildə danışılmış) bir müharibə hekayəsi" adlandırmışdır.
1950-ci ildə attaşe Lüdviq Karl Moyziş Siseron əməliyyatı (lang-deOperation Cicero) adlı memuarını nəşr etmişdir. Frans von Papen və Allen Dulles kitabda yazılandan daha çox şeyin baş verdiyini irəli sürmüşdür, ancaq təfsilatlar verməmişdir. On iki il sonra 1962-ci ildə İlyas Bazna öz memuarını Mən Siseron idim kitabını nəşr etmişdir.
1952-ci ildə 20th Century Fox şirkəti Moyzişin yazdığı Siseron əməliyyatı kitabına əsaslanan bir film çəkmişdir. Filmin adı "5 barmaq" idi və İosif L. Mankeviçin rejissorluğu ilə çəkilmişdir. Adı Ulisses Dielloya dəyişdirilmiş İlyas Bazna rolunu Ceyms Meyson canlandırmışdır.
2018-ci ildə "Dijital Sanatlar Yapımevi" İlyas Baznanın həyatından bəhs edən bir bioqrafik dram filmi çəkmişdir. Filmin adı "Siseron" idi və Serdar Akarın rejissorluğu ilə çəkilmişdir. İlyas Bazna rolunu Ərdal Beşikçioğlu canlandırmışdır. Filmin premyerasının 5 yanvar 2019-cu ildə keçirilməsi planlaşdırılır.
Stenli Enn Danhem
Stenli Enn Danhem – ABŞ-nin 44-cü prezidenti Barak Obamanın anası. İqtisadi antropologiya və kənd təsərrüfatının inkişafı üzrə ixtisaslaşmışdı.
Anna deyə çağrılırdı. Sonradan Doktor Stenli Enn Danhem Soetro kimi tanındı.
Həyatı
Oğlu ABŞ prezidenti olduqdan sonra Danhemin elmi yaradıcılığına maraq artıbdır. Son dövrdə Havay Universitetində onun tədqiqatlarına həsr edilimiş simpozium keçirilib; onun İndoneziyada topladığı toxuculuq məmulatları kolleksiyasının ABŞ-də sərgi turnesi keçirilib. 2009-cu ilin dekabrında isə Dyuk Universiteti Dunhamım 1992-cildə müdafiə etdiyi dissertasiya əsasında Əmsal əleyhinə yaşama: İndoneziyada sənaye kəndi.
Barak Obama müsahibələrinin birində anası haqqında deyirdi "O mənim həyatımda həlledici rol oynayıb ... O mənim nümunəmdir. onun qətiyyəti ilə mən siyasətdə hərəkət edirəm.
NGC 7318B
NGC 7318B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
UEFA Avro 1988 (seçmə mərhələsi, 4-cü qrup)
UEFA Avro 1988-in seçmə mərhələsinin 4-cü qrupunda İngiltərə, Yuqoslaviya, Şimali İrlandiya və Türkiyə milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan İngiltərə millisi qazanmışdır.
Reuters
Reuters — İngiltərənin London şəhərində yerləşən beynəlxalq xəbər agentliyi.
Niya xarabalıqları
Niya xarabalıqları — təxminən 115 kmlik arxeoloji ərazi. Çinin müasir Sincanında Tarım Hövzəsinin cənub kənarında müasir Niya şəhərinin şimalında yerləşir. Qədim yer ana dilində Caḍ́ota  kimi tanınırdı. Ərazidə çox sayda qədim arxeoloji əsərlər aşkar edilmişdir.
Niya bir böyük ticarət mərkəzi kimi İpək Yolunun cənubundadır. Qədim dövrlərdə Çindən Orta Asiyaya mal aparan dəvə karvanları burada idi.
Tarix
Han Tarixi Kitabında müstəqil vahə-dövlət kimi Niyanın olduğu düşünülür.
Üçüncü əsrdə Niya Lulan Krallığının bir hissəsi oldu. Dördüncü əsrin sonlarına doğru Çin hökmdarlığına tabe idi. Daha sonra Tibet tərəfindən fəth edildi.
Qazıntılar
thumb|250x250px| Avrel Steynin taxta lövhələr tapdığı yer, Niya 1900-cü ildə Mark Avrel Steyn Qərbi Çinə və Təkləməkan Çölünə yola düşdü. Niyada bir neçə yaşayış qrupunu qazdı və 100 taxta lövhə tapdı. Bu lövhələrdə Kuşan imperatorluğunun və ya Hindistanın bürokratik ənənələrindən təsirlənmiş, Qandaran köçkünlərinə aid olan, erkən bir Hind yazısı olan Karoştidə yazılmış gil möhürlər, rəsmi əmrlər və məktublar var idi. Digər tapıntılara Han sülaləsindən qalma sikkələr və sənədlər, Roma sikkələri, qədim siçan tələsi, çubuq, işlək vəziyyətdə yay, oyulmuş tabur, işlənmiş şəkildə hazırlanmış xalça və digər tekstil parçaları daxildir. Həmçinin, incə oyma, saxsı qablar, Çin səbətləri və lak məmulatları ilə taxta mebel kimi bir çox digər ev əşyaları da aiddir. Avrel Steyn 1901-1931-ci illər arasında dörd dəfə Niyanı ziyarət etdi. thumb|250x250px| Karoşti simvolları ilə yazılmış taxta lövhə Sahədəki Çin-Yapon arxeoloji qazıntıları üçün rəsmi təsdiq 1994-cü ildə verilmişdir. Tədqiqatçılar indi təxminən 100 yaşayış, dəfn sahələri, heyvanlar üçün saraylar, meyvə bağları, bağlar və əkin sahələri də daxil olmaqla bir çox ərazilərin qalıqlarını tapdılar. Onlar həmçinin dəmir kimi alətlər yaxşı saxlanılan baltalar və oraqları, taxta dəyənəkləri, saxsı qabları tapdılar. Orada tapılan insan qalıqları bu xalqların mənşəyi ilə bağlı fərziyyələrə səbəb oldu.
Niya xarabalıqlarından tapılan bəzi arxeoloji tapıntılar Tokyo Milli Muzeyindədir. Digərləri Britaniya Muzeyi, Britaniya Kitabxanası və Yeni Dehlidəki Milli Muzeydəki Steyn kolleksiyasının bir hissəsidir.
Qədim mətnlərdə bəzi kral adları göstərilmişdir.
Əli Kərimli
Əli Əmirhüseyn oğlu Kərimli — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, hüquqşünas. Azərbaycan Respublikasının Ərazi idarəetmə orqanları ilə iş üzrə Dövlət müşaviri xidmətinin Ərazi idarəetmə orqanları ilə iş şöbəsinin müdiri (1992), Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi (01.05.1993–7.07.1993), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I, II və III çağırış deputatı. Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının 2-ci sədri və lideri (2001-h.h.); Azadlıq blokunun həmtəsisçisi (2005–2010); AXCP-Müsavat seçki blokunun həmtəsisçisi (2010) ; Milli Şuranın qurucu üzvlərindən biri (2013-h.h.) və Koordinasiya Şurasının üzvü (2014-h.h.)
Həyatı
Əli Əmirhüseyn oğlu Kərimov 28 aprel 1965-ci ildə Saatlı rayonunun Azadkənd kəndində anadan olub. Əli Kərimli 1972-ci ildə Saatlı rayonunun Azadkənd orta məktəbinə daxil olmuş və 1982-ci ildə həmin təhsil müəssisəsini bitirmişdir. 1986-cı ildə Sergey Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Hüquq fakültəsinə daxil olmuş və 1991-ci ildə həmin fakültəni bitirmişdir. 1983–1985-ci illərdə Rusiya SFSR, Buryatiya MSSR-də həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Birinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycan Respublikası torpaqlarının erməni işğalından müdafiəsi üçün 1989-cu ildə könüllü müdafiə dəstələrinin komandiri kimi Qubadlı-Laçın cəbhəsində Qazıdərə, Cicimli və Aşağı Cicimli kəndlərinin müdafiəsini təşkil etmişdir.
Əli Kərimli 1991-ci ildə Bakı Dövlət Universitetini bitirdikdən sonra orada bir müddət hüquq üzrə müəllim işləmiş və bu dövrdə Azadlıq qəzetinin parlament müxbiri olmuşdur. .
İctimai-siyasi fəaliyyəti
1987-ci ildə Sergey Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində Hüquq fakültəsi II kursda oxuyarkən Komsomol katibi olub.