cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əmir Əliyev (hüquqşünas)
Elmi fəaliyyəti
2003-cü ildə "Azərbaycan Respublikasında əcnəbilərin hüquqi vəziyyəti və beynəlxalq hüquq" mövzusunda namizədlik dissertasiya işini müdafiə etmiş, hüquq elmləri namizədi alimlik dərəcəsi, 2007-ci ildə isə "Əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin statusunun beynəlxalq-hüquqi tənzimlənməsi: nəzəriyyə və praktika" mövzusunda doktorluq dissertasiya işini müdafiə edərək hüquq elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
Əmir Əliyev "Beynəlxalq hüquq", "İnsan hüquqları" və "Avropa hüququ" sahələri üzrə tədqiqat aparır.
Cəbrayıl Hüseynov (aqronom)
Cəbrayıl Muxtar oğlu Hüseynov — akademik, aqrar elmlər doktoru (1947), professor (1948).
Həyatı
Hüseynov Cəbrayıl Muxtar oğlu 1913-cü il yanvarın 16-da Şəki şəhərində doğulmuşdur. C.Hüseynov Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun Aqronomluq fakültəsini bitirmişdir (1934). C.Hüseynov aqrar elmlər namizədi (1939) və aqrar elmlər doktoru (1947) dərəcəsini, professor (1948) elmi adını almışdır.
Elmi naliyyətləri
AMEA-nın müxbir üzvü (1949), həqiqi üzvü (1961) seçilmişdir. Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda və Azərbaycan ET Pambıqçılıq İnstitutunda baş elmi işçi işləmişdir (1936). Ümumittifaq Elmi Tədqiqat Gübrələmə və Aqrotorpaqşünaslıq İnstitutunun aspirant olmuşdur (1936-1939). SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan Torpaqşünaslıq sektorunda baş elmi işçi (1940), Torpaqşünaslıq və Aqrokimya Bölməsində direktor işləmişdir (1944-1945). Azərbaycan SSR EA Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun ilk direktoru olmuş (1945) və bu vəzifədə 1952-ci ilə kimi çalışmışdır. ADU-nun Biologiya fakültəsinin professoru olmuşdur (1969). 1963-cü ildə yenidən İnstitutun direktoru vəzifəsinə seçilmiş və ömrünün axırına kimi (1974) bu vəzifədə çalışmışdır.
Fariz Abdullayev
Fariz Abdullayev — Beynəlxalq Real Aykido Federasiyasının vitse-prezidenti, Qafqaz Real Aykido Federasiyası və Azərbaycan Real Aykido İdman Klubunun prezidenti, baş məşqçi. 3 qat Beynəlxalq Seminar təmsilçisi, 2 qat Beynəlxalq Döyüş Növləri Festivalı iştirakçısı, Real Aykido üzrə 5-ci Dan qara kəmər, Krav Maga üzrə 4-cü Dan qara kəmər, Budo üzrə 2-ci Dan qara kəmər ustası. 439x439px|Fariz Abdullayev qara kəmər heyəti ilə birgə|alt=Fariz Abdullayev qara kəmər heyəti ilə birgə|thumb
Cəbrayıl Hüseynov (aqronom)
İş fəaliyyəti
Respublikada mineral və üzvi gübrələrin, o cümlədən, fosfor gübrəsinin istehsal sahəsində alimin mühüm tədqiqatları olmuşdur. Onun təklifi ilə Sumqayıt şəhərinin neft sənayesinin tullantısı olan işlənmiş sulfat turşusundan superfosfat istehsal zavod tikilmişdir. C.Hüseynov ilk dəfə neft sənayesinin tullantısı olan turş qudronlu superfosfat istehsal edilməsinin nəzəri əsaslarını vermiş, onun bilavasitə istehsal, tətbiq edilməsinə nail olmuşdur. 1958-1963-cü illərdə akademik C.Hüseynov neft emalı sənayesi tullantılarından alman neft-boy maddəsi (NBM) nəinki respublikamızda, həm də dünya miqyasında geniş marağa səbəb olmuşdur. Bu təsərrüfat əhəmiyyəti nəzərə alınaraq NBM o illərdə respublikamızın əkinçilik sahələrində müxtəlif kənd təsərrüfatı bitkiləri əkinində (127 min hektar) fəal üzvi həlledici maddə kimi istifadə edilmişdir. Son tədqiqatları əsasən neft sənaye tullantılarından alınmış yeni üzvi-mineral gübrələrin, eləcə də respublikada böyük ehtiyatı olan bitumlu süxurun və yanar şistin kənd təsərrüfatında geniş tətbiqinə həsr edilmişdir.
Mükafatları
C.Hüseynov 200 elmi əsərin, o cümlədən, 6 monoqrafiya və 12 müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifidir. Onun rəhbərliyi altında 50-dən artıq fəlsəfə doktoru elmlər doktoru elm aləminə vəsiqə almışdır.
Fariz Abdullayev
Karyerası
Uşaqlıqdan idmana olan yüksək həvəsi onu 2001-ci ildə Real Aykido idman növünə gətirir. 2012-ci ilin iyun ayında o Real Aykido döyüş növünün yaradıcısı, 10-cu Dan qara kəmər sahibi, akademik, general Lyubomir Vraçareviç tərəfindən 3-cü Dan qara kəmərə layiq görülür və "Idman Ustası" dərəcəsi alır.
Cəbrayıl Hüseynov (aqronom)
Mükafatları
C.Hüseynov SSRİ Dövlət Mükafatı almış (1950), 2 dəfə «Şərəf nişanı» ordeni (1943,1951), 5 müxtəlif medalla təltif edilmişdir.
Fariz Abdullayev
Karyerası
2013-2014-ci illərdə Azərbaycanı Serbiya nın Belqrad şəhərində keçirilən Beynəlxalq Real Aykido seminarlarında yüksək səviyyədə təmsil edir və fərqlənmə diplomu alır.
Cəbrayıl Hüseynov (aqronom)
Mükafatları
Akademik Cəbrayıl Hüseynov 1974-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Fariz Abdullayev
Karyerası
17 noyabr-20 dekabr 2014-cü il tarixdə Fariz Abdullayev Real Aykidonun vətəni olan Serbiyanın paytaxtı Belqrada səfər etmişdir. 33 gün ərzində 58 peşəkar məşqdə iştirak etmiş, dəfələrlə ustad dərsləri keçmişdir və dünya federasiyasının 1-ci yığmasının yeganə Azərbaycanlı üzvü olmuşdur. “Bodyguard Training Centre Vracarevic” kursunu bitirmiş və lisenziya almışdır. 2015-2017-ci illərdə dünyanın ən böyük idman tədbirlərindən sayılan "Beynəlxalq Döyüş Növləri Festivalı"-da Azərbaycanı və ümumilikdə Real Aykido idman növünü 2 dəfə layiqincə təmsil etmişdir. 2 fevral 2016-cı il tarixində nümunəvi gənc kimi fərqlənərək Binəqədi Rayon İcra Başçısı tərəfindən fəxri fərmana layiq görülür.
24 fevral 2016-cı ildə isə dünya federasiyası tərəfindən Serbiyaya dəvət olunur. İmtahan verərək 4-cü Dan qara kəmər ustası adını qazanır. Eyni zamanda “Bodyguard Training Centre Vracarevic”-in Azərbaycan üzrə rəsmi nümayəndəliyi Fariz Abdullayevə həvalə edilir.
18 dekabr 2019-cu ildə Beynəlxalq Real Aykido Federasiyasının vitse-prezidenti vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
3 dekabr 2020-ci il tarixində çoxillik nailiyyət və xidmətlərinə görə Beynəlxalq Real Aykido Federasiyasının prezidenti, Real Aykido idman növünün yaradıcısının 1-ci asistenti, 7-ci Dan qara kəmər ustası, professor İqor Petroviç tərəfindən 5-ci Dan qara kəmər ustası dərəcəsinə layiq görülür.
2018-2023-cü illərdə onun rəhbərliyi altında Azərbaycan Real Aykidosu dünyada ardıcıl olaraq 6 il, hər kateqoriyada 1-ci olmuşdur.
2013-2023-cü illər aralığında Real Aykido döyüş növünü Azərbaycanda inkişaf etdirdiyinə görə hər il dünya federasiyası tərəfindən müxtəlif diplom və medallara layiq görülmüşdür.
Hal-hazırda sıravi vətəndaşlara və bir çox güc strukturlarının əməkdaşlarına özünümüdafiə sənətini öyrədir. İndiyədək 2000-dən çox şəxsin Real Aykido idman növü ilə məşğul olmasına səbəb olmuşdur.
Xarici keçidlər
www.azrealaikido.com
__INDEX__
Qao Sintszyan
Qao Sintszyan — Parisdə yaşayan Çin nasiri, novellaçısı, dramaturqu, tənqidçisi, tərcüməçisi, rəssamı, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (2000).
Həyatı
1962-ci ildə Pekin Xarici Dillər institutunun fransız dili və ədəbiyyatı bölümünü bitirən Qao Sintszyan ədəbi yaradıcılığa tərcüməçi kimi başlamışdı. Eyni zamanda özünün orijinal bədii əsərlərini də yazmışdı. Lakin mədəni inqilab dövründə ələ keçməməsi üçün yazdıqlarının az qala hamısını yandırmalı olmuşdu. Bu səbəbdən də müəllifin ilk əsərləri haqqında çox cüzi məlumat mövcuddur.
Bir neçə il Anşu əyalətində kənd təsərrüfatı işlərində çalışan Qao Sintszyana yalnız 1975-ci ildə Pekinə qayıtmağa icazə verilmişdi. O, tikinti biznesi jurnalının tərcüməçilər qrupuna rəhbərlik etmişdi. "İslahatlar proqramı"nın qüvvədə olduğu 1979-cu ilə qədər Sintszyana "xüsusi icazə" almadan çap olunmaq, yaxud şəhər hüdudlarından kənara çıxmaq qadağan idi. Yalnız Den Syao-pin hakimiyyətə gəldikdən sonra islahatçı teatrlar onun bəzi əsərlərini repertuarlarına salmışdılar. Bu dövrdə yazıçı artıq sənətinə uyğun sahədə — Çinin xarici ölkələrdə dostluq və əməkdaşlıq komitəsində, sonra isə Çin Yazıçılar İttifaqında işləmişdi.
Bəzən Qao Sintszyanı "Çinin Soljenitsını" adlandırırlar. Lakin "QULAQ arxipelaqı" müəllifindən fərqli olaraq çinli yazıçı əzablarını özünün də çəkdiyi Çin "QULAQ"ının dəhşətlərini təsvir etməyə cəsarət göstərməmişdir. O, əsasən Çin əyalətlərində yaşayan "kiçik adamların" məhrumiyyətlərə dolu ağır güzəranın təsviri ilə kifayətlənmişdi.
Qao Sintszyan Çində absurd teatrının yaradıcılarından sayılır. Bu mənada onun yaradıcılığına Bekket və Arto estetikasının güclü təsiri olmuşdu. 1981-1987-ci illərdə Çin Dövlət Dram Teatrının ədəbi dram şöbəsinə başçılıq etdiyi dövrdə milli teatrın səhnəsində "Həyəcan siqnalı" (1982), "Avtobus dayanacağı" (1983), "Bəsitlik" (1985), "O biri sahil" (1986) kimi əsərləri tamaşaya qoyulmuşdu. Lakin tamaşaların heç biri rəsmi ideologiya mövqeyindən qəbul edilməmişdi.
1986-cı ildə yazıçıya səhvən ağ ciyər xərçəngi diaqnozu qoymuşdular. O, artıq hər şeyin bitdiyini düşünərək həyatının sonunu tək-tənha yaşamaq qərarına gəlmiş və qayıqla Yantszı çayı ilə on ay sürən səyahətə çıxmışdı. Bu səyahət zamanı Qao Sintszyan Çin insanını daha yaxından tanımış, xüsusən də ölkədəki milli azlıqların nümayəndləri ilə qarşılıqlı etimada əsaslanan ünsiyyət qura bilmişdi. Səfər gündəlikləri əsasında Sintszyan özünün 800 səhifəlik "Qəlb dağı" əsərini yaratmışdı. İlk dəfə 1989-cu ildə Tayvanda çap olunan əsər çinli oxucular arasında böyük populyarlıq qazanmışdı.
Qao Sintszyana qarşı nisbətən yumşaq münasibət 80-ci illərin sonunda öz yerini yeni təqiblərə vermişdi. 1987-ci ildə Çin hökuməti yazıçının Fransaya "fəxri sürgünə" yollanmasına göz yummuşdu. İki il sonra Tyananmin meydanında baş verən faciəli hadisələrdən sonra o, Çin vətəndaşlığından məhrum edilmişdi. Əsərlərinə isə "əks-inqilabi təbliğat nümunələri" kimi Çində yasaq qoyulmuşdu. Paris ətrafındakı qəsəbələrdən birində məskunlaşan yazıçı üzvü olduğu Çin Kommunist partiyasının sıralarını yalnız 1989-cu ildə tərk etmişdi.
2000-ci ildə Qoa Sintszyan "Çin nəsri və dramaturgiyası qarşısında yeni yollar açan, insanın mövcud dünyadakı vəziyyətinə görə" dərin kədər hissi ifadə edən ümumbəşəri əhəmiyyətli əsərlərinə görə" Nobel mükafatı almışdır. Əsərlərini ana dilində yazmasına baxmayaraq Qao Sintszyan Fransa vətəndaşı olduğundan mükafat əslində fransız mədəniyyətinin aktivinə yazılmışdır.
Üç qardaş (Riqa)
Üç qardaş — memarlıq abidəsi,Riqanın mərkəzində, Mazā Pils (Kiçik qala) küçəsində yerləşir. Riqanın orta əsr memarlığının tipik nümunəsidir.
Tarix
Üç qardaşlar 1955–1957-ci illərdə Peteris Saulitisin layihəsi əsasında bərpa olunmuşdu. Yaradılmış memarlıq kompleksinin birləşdirilmiş həyətinin brandmauer divarlarına daş portal və 1554-cü ilə aid gerb quraşdırılmışdı.
Ağ qardaş
Ən böyük qardaş (Ağ qardaş) XV əsrin sonunda — XVI əsrin əvvəllərində, 1490-cı ildə inşa olunmuşdu. Binanın xarakterik qotik nişalı pilləli frontonu, fasadında isə intibah dövrünə aid bəzi elementlər vardır. Tikilidə son orta əsrlərdə səciyyəvi olan bir sıra xüsusiyyətlər hələ də müşahidə olunur — məsələn binanın qapısının hər iki tərəfində qorunub saxlanılan daş skamyalar.
Andreas Tsaunenin rekonstruksiya işləri nəticəsində birinci mərtəbədə yerləşən böyük yaşayış otağı evin bütün ərazisini tuturdu. Tavanın ortasında bütün çardaq mərtəbələri boyu keçən lyuk dəlikləri yerləşirdi. Ev açıq ocaq və bacanın köməyi ilə qızdırılırdı. Açıq ocaqda yemək bişirilirdi. Mənzilin ayrıca otağı ev sahibinə məxsus idi, zirzəmi otaqlarında isə sahibin tabeliyində olan adamlar yaşayırdılar.
Orta qardaş
Holland manyerizmi üslubunda olan bu bina 1646-cı ildə inşa edilmişdi — bu tarix binanın fasadında göstərilmişdi. Tikili Yohann Kristof Brotzenin qravyur rəsmləri əsasında bərpa edilmişdi. Eyni zamanda bir şeyi unutmaq lazım deyil ki, evlərin hər biri özündən əvvəlki görünüşə malik binalar idilər. Bərpa mütəxəssisləri hər binanın üç-beş nəsli olduğunu bildirmişdilər.
Binanın portikində aydın şəkildə nəzərə çarpan və üstündə Ano Soli Delo Gloria 1746 yazısı olan kitabə yerləşir.
Yaşıl qardaş
Ən gənc qardaş (Yaşıl qardaş) XVII əsrin sonunda inşa edilmişdi. Sahənin bina ilə tikilməsi haqda ilk yazılı sübutlar 1718-ci ildə aiddir. Evin sahibləri sənətkarlar idi və binanın ilk iki mərtəbəsini emalatxana, 3-cü mərtəbəsini isə yaşayış üçün istifadə edirdilər. XIX əsrin sonunda keçirilmiş yenidənqurma işlərindən sonra bina orijinal formasını itirmişdi. Onun ilkin görünüşü Peteris Saulitis tərəfindən aparılmış bərpa işləri nəticəsində qaytarılmışdı.
Etimologiya
Öz adını Üç qardaş (Trīs brāļi) analoq olaraq Tallində yerləşən Üç bacı memarlıq abidəsindən götürmüşdü.
Boz siçovul
Boz siçovul (Rattus norvegicus) — gəmiricilər dəstəsinin Siçanlar fəsiləsinə (Muridae) aid məməli gəmirici növüdür.
Xarici görünüşü
Kütləsi 500 q-a, bədəninin uzunluğu 250, quyruğu 120 mm-ə (həmişə bədənindən gödəkdir) çatır. Sifəti küt və enli, qulaq seyvanı (22 mm) irəli əyilmiş, gözlərinə çatmır. Quyruğu seyrək tüklərlə örtülmüşdür. Pəncəsi nisbətən uzundur (47 mm). Bədəninin üst tərəfınin xəzinin əsas rəngi boz-qonur, kürənimtil və ya oxra çalarlıdır (noxudu və ya qaramtıl çalarlı, yaxud tamamilə qara fərdlərə də rast gəlinir). Alt tərəfı adətən boz, bəzən ağımtıl, melanistlərdə isə qaradır.
Yayılması
Qütb ölkələrindən və səhralardan başqa hər yerdə yayılmışdır. Azərbaycanda nominativ formasına rast gəlinir. Təbii yaşayış yerləri başlıca olaraq yarımsəhra və aran meşələridir. İnsanın təsərrüfat tikililərində hər yerdə yaşayır.
Yarımnövləri
Hazırda Rattus norvegicus növünün daxilində 2 xət ayırd edilir:
Həyat tərzi
Siçovul rütubətli yaşayış yerləri bağlıdır. Öz sığınacaqlarını müxtəlif şəraitlərdə, hətta daimi mənfı temperaturlu (-10°) əlverişsiz yerlərdə də qurur. Yaşayış yerlərində zirzəmilərə, anbarların rütubətli sahələrinə, mal-qara tövlələrinə üstünlük verir. Təbii şəraitdə çay və göl sahillərində, plantasiyalarda, bataqlaşmış yerlərdə məskunlaşır. Adətən sadə yuvalar qazır. Yaz daşqınları zamanı çayların aşağı axarında koğuşlarda yaşayır və ya ağaclarda budaqlardan yuva qurur.
Çoxalması və yaşama müddəti
İlin böyük hissəsini, daha intensiv şəkildə isə yaz-yay dövründə çoxalır. Yaşlı dişi 3 nəslə qədər — hər nəsildə 7 bala verir. 3–4 aylığında cinsi yetkinliyə çatır. Siçovulların vurduğu ziyan çox böyükdür. Təbiətdə 3 ilə qədər yaşayır, lakin bala fərdlər arasında ölüm faizinin yüksək olmasına, həmçinin yırtıcılara və hannibalizmə görə fərdlərin 95 % nadir hallarda 1,5 yaşa qədər yaşaya bilir. Təbii biotoplarda və aqrosenozlarda bir çox yırtıcı məməlilərin və quşların, o cümlədən boz qarğanın, yaşayış yerlərində isə pişiklərin və itlərin şikarıdır. Laboratoriyada yaxşı saxlama şəraitində boz siçovul 2–3 ilə qədər yaşayır.
Sayı və insan üçün əhəmiyyəti
Boz siçovul — çiçəklənmə mərhələsində olan növdür. Vəhşi gəmiricilər adətən yüksək sıxlığa çatmırlar, lakin antropogen mühitdə yaşayan populyasiyalar daha əlverişli şəraitdə yaşayırlar. Hesab edilir ki, yer kürəsində yaşayan siçovulların sayı, insanların sayından iki dəfə çoxdur. iri şəhərlərdə isə onların sayı insanların sayına bərabərdir. Beləki, 2003-cü ildə İngiltərədə boz siçovulun populyasiyasında fərdlərin sayı 60 milyon fərdə çatmışdır. İnsanın və ev heyvanlarının müxtəlif qida məhsullarını yeməkdən və korlamaqdan əlavə o, yeməli olmayan əşyaları (parça, xəz və s.) da korlayır. Taun, tulyaremiya, gənə səpmə yatalaq qızdırmasının bir neço forması, leptospiroz xəstəlikləri və s. törədiciləririn təbii daşıyıcısı kimi böyük epidemioloji əhəmiyyəti vardır.
Atatürk evi
thumb|280px|[[Mustafa Kamal Atatürkün doğulduğu ev, Apostolu Pavlu pr.17, Agiu Dimitriu məh., Saloniki, Yunanıstan]] Atatürk evi muzeyi — geniş yayılmış fikrə görə Mustafa Kamal Atatürkün 1881-ci ildə Salonikidə doğulduğu və bu gün muzey kimi istifadə edilən ev.
Saloniki bələdiyyəsi, Türkiyə Respublikasının 10 illiyi münasibətilə 1933-cü ildə evi satın alaraq Mustafa Kamala hədiyyə etmək qərarını vermiş; satınalma işləri tamamlanıb hədiyyə edilməsi 1937-də baş tutan ev 1953-də muzey olaraq açılmışdır.
Ev-muzeyi ildə 50 mindən artıq insan ziyarət edir. Evin bağçasında Atatürkün atası Əli Rza Əfəndi tərəfindən əkildiyi rəvayət olunan tarixi nar ağacı, tarixi və mədəni dəyəri səbəbilə muzeyin ən çox diqqət çəkən nöqtələrindəndir.
Ev 2011-də Yunanıstan Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "müasir abidə" kimi təsdiq edilmişdir.
Ünvanı
"Agiu Dimitriu məhəlləsi, Apostolu Pavlu pr.17" ünvanında yerləşən evin Osmanlı dönəmindəki ünvanı "Koca Kasım Paşa məhəlləsi, İslahane prospekti və ya Numan Paşa prospekti" şəklindədir.
Atatürk Meşə Ferması Atatürk Evi
Atatürkün 100 illiyi münasibətilə türk xalqının atasına sevgi və hörmətinin dəlili olaraq Salonikidəki Atatürk evinin eyni plan və ölçülər içərisində bir surəti, Ankara Ticarət Palatasının dəstəyi ilə Çarmıqlı qardaşları tərəfindən Atatürk Meşə Fermasının ərazisində inşa etdirilərək 1981-ci il 10 noyabr günü mərasimlə ziyarətə açılmışdır. Bu fəaliyyətlər çərçivəsində Əkinçi Atatürk Abidəsi də ucaldılmışdır. Atatürk evi Atatürk Meşə Ferması idarəsi tərəfindən idarə olunmaqdadır.
Ovçular Atatürk Evi
Ovçular Anbarlı Məhəlləsində yaradılan bu monumental əsər, Atatürkün Salonikidə doğulduğu ev model alınaraq hazırlanmışdır. Əli Külək və Tuncay Gürpınarlı tərəfindən Atatürkün Salonikidəki evi layihələndirildikdən sonra, Memar Müslüm Kaptan tərəfindən Ankara, Sivas və Ərzurumda araşdırma gəzintiləri aparılaraq lazımi məlumat və sənədlər toplandı. Orijinalına sadiq qalınaraq yaradılan bu əsər üçün 650 milyard lirə xərclənmişdir.
Çöl sarmaşığı
thumb| Convolvulus arvensis
Çöl sarmaşığı (Convolvulus arvensis) — cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum obtusiangulum
(Bulbophyllum obtusiangulum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ernesto Sezaro
Ernesto Sezaro — differensial həndəsə sahəsində fəaliyyət göstərmiş riyaziyyatçı.
İtaliyanın Neapol şəhərində doğulmuşdur. Dağılan ardıcıllıqların cəminin "ortalama" üsulu ilə hesablanmasını ifadə edən Sezaro ortalaması ilə tanınır.
Srubna mədəniyyəti
thumb|Srubna mədəniyyətinə aid təsvir Srubna mədəniyyəti və ya Ağac-türbə mədəniyyəti (rusca:Сру́бная культу́ра; ukraynca:Зрубна́ культу́ра) — Eramızdan əvvəl 18-ci və 12-ci əsrlər arasında Qara dəniz-Xəzər səhralarının şərq hissəsində son tunc dövrünə aid bir arxeoloji mədəniyyət.
Surbna mədəniyyəti Katakomba, Poltavka və Potapovka mədəniyyətlərinin varisidir. Həm də əlaqəli olduğu düşünülən çağdaş Andronov mədəniyyəti ilə qonşu olmuşdur.
Etimologiyası
Mədəniyyətin adı rus dilində "taxta çərçivə" mənasını verən sруб (srub) sözündən gəlir. Bu ad mədəniyyətin məzarlarında ağac istifadəsinə görə verilir. Onların iqtisadiyyatı kənd təsərrüfatına və heyvandarlığa əsaslanırdı.
Mənşəyi
Srubnaya mədəniyyəti Yamna mədəniyyətinin, Katakomb mədəniyyətinin və Poltavka mədəniyyətinin varisidir. O, ehtimal ki, özünün şərq qonşusu olan Andronovo mədəniyyəti ilə yaxın əlaqədə olmuşdur.
Tarixi
200px|thumb|right Eramızdan əvvəl 1-ci minillikdə yaşayan İskitlər və Sarmatlar Srubna mədəniyyətinin varisi hesab edilirlər. Kimmerlərin də bu mədəniyyətdən qaynaqlandığı düşünülür.
Genetikası
Srubna mədəniyyət yerlərində tapılmış altı qədim insan qalıqlarından nümunələr Y-DNA hapologroup testlərini aparmaq üçün istifadə edilmişdir. Altı nümunənin hamısında haplogroupların R1A olduğu, bunlardan dördü R1a-Z93 subklavına aid olduğu ortaya çıxdı. Hind-İranlılar bu gün R1a və xüsusilə R1a-Z93 alt əlavələrinin ən çox yayıldığı icmalardan biridir.
10 oktyabr 2015 tarixində yayımlanan bir araşdırmada Srubna mədəniyyətindən olan 14 şəxs araşdırıldı. 5 fərqli qəbiristanlıqdan altı nəfərin üzərində aparılan Y-xromosom tədqiqatları, hamısının Haplogroup R1a1 olduğunu göstərdi. On dörd nəfərdə aparılan mtDNA tədqiqatları nəticəsində; beş haplogroup H, dörd haplogroup U5, iki T1, biri T2, biri K1b, biri J2b və biri l1a-ya rast gəlinmişdir.
Potentilla pacifica
(Potentilla pacifica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Boris Qrafkin
Boris Fyodoroviç Qrafkin — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Dövlət Musiqli Teatrının aktyoru.
Mükafatları
Boris Qrafkin 2000-ci ildə Əməkdar artisit fəxri adına layiq görülüb. 2013-cü ildə isə "Tərəqqi medalı" ilə təltif olunub. . 10 may 2019-cu ildə və 7 may 2020-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
İran sarmaşığı
İran sarmaşığı (Convolvulus persicus) — cinsinə aid bitki növü.
Kərbəla dilbəri (roman)
200px|thumb|right|Romanın [[azərbaycanca ilk (2008-ci il) nəşrinin üz tərəfi]] Kərbəla dilbəri (غادة كربلاء) — Ərəb yazıçısı, tarixçisi, maarifçisi və publisisti Circi Zeydanın Kərbəla hadisəsindən bəhs edən romanı.
Məzmun
Ərəb ədəbiyyatında tarixi roman janrının formalaşdırılmasında xüsusi rolu olan Circi Zeydan (1861-1914) məhəbbət və sədaqət rəmzi ola biləcək qəhrəmanlarını islam dininin yaranmasının ilk illərində baş vermiş hadisələrin, o cümlədən Kərbəla şəhidliyinin, içərisindən keçirərək bir-birinə qovuşdurur. Əsər, bir qədər sərbəst yozulsa da, tarixi faktlar və qeyri-adi vəziyyətlərlə zəngindir, maraqla oxunur və zamanının ruhunu oxucuya çatdırır. Min bir gecə nağıllarındakından heç də geri qalmayan sərgüzəştlərlə dolu, islam tarixinə hörülmüş məhəbbət romanı. Aleksandr Dümanın əsərlərinin xilafətin saray intriqaları, Mediçi üslubunda sui-qəsd və qətllərini təsvir edən ərəb analoqu. Eyni zamanda, Kərbəla düzündə İmam Hüseynin qətlini təsvir edəcək dərəcədə mötəbər bir əsər. Gənclər bu kitabı bir məhəbbət və sərgüzəşt romanı, yaşlılar isə islam dininin yaranmasının ilk illərinin xronikası kimi oxuya bilər.
Nəşr və tərcümə
Roman Eldar Məmmədov tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, Bakı Kitab Klubunda 2008-ci ildə 336 səhifədə, 300 tirajla, 2019-cu ildə isə 100 tirajla çap edilib.
Kitab Klubunun 2010-cu il yanvar monitorinqinə görə ən çox oxunan kitablar arasında 25-ci yerdə olub.
Hendorabi adası
Hendorabi — İran körfəzində İrana mənsun olan ada. Henderabi adası Kiş adasından bir qədər aralıda, Hörmüzqan ostanlığının Bənder Lanq şəhristanına daxildir. İranın cənubunda yerləşən ada Çiru adasından 9 km cənub-qərbdə qərarlaşır. Adanın uzunluğu 8 mil, eni isə 4 mildir. Henderabi adası Kiş adası ilə Lavan adaları arasında yerləşir. Hendurbi ilə Kiş adası arasında məsafə 28 km, Lavan adası ilə məsafə isə 1333 kilometrdir.
Hicri-qəməri təqvimi ilə 1389-cu ildə (qriqoriyan təqviki ilə 2010-cu ildə) İran Prezidenti Hendorabi, Böyü və Kiçik Faur adalarını Kiş adası iqtisadi zonasına daxil edir.
Su mənbəyi
Adada işməli su mənbəyi olduqca kasaddır. Suyu əsasən su quyularından və anbardan götürürlər. Quyularda olan su içməli olsada aşağı keyfiyyətə malikdir. Bu səbəbdən burada su çatışmanazlığı hiss edilir.
Qətim abidələr
Hendorabi adasında eyni adlı kən mövcuddur. Kənddən bir qədər aralıda Aldurat yaşayıç məntəqəsinin qalıqları vardır. Hendorabi kəndinin cənub-qərbindən bir kilometr cənubda Əl-Serat xarabalıqları yerləşir. Bu xaranbalıqda çoxlu sayda tarixi abidə aşkarlanmışdır.
Hicri-Qəməri təqvimi ilə 1212-ci ildə (qirqoryan təqvimi ilə 1833-cü ildə) Fətəli Şah Qacar adanı Fars vilayətinə daxil etmişdir.
Adaya səyahət
Hazırda adada heç kim yaşamır. Bu səbəbdən adaya getmək istəyən özü ilə yemək, xörək bişirmək üçün ləvazimat, dərman, işməli su, paltar və yürüşdə istifadə ediləçək digər şeyləri özü ilə aparmalıdır. İşməli suyu və qidanı Çiruy limanında əldə etmək olar. Adada 2 iran mobil operatorunun əlaqəsi mövcuddur: Irancell və Hamrahe avval. Adadac elektrik enerjisi yoxdur. Çiruy limanından adaya 20 qəqiqəyə çatmaq olar. Çark və Aftab adalarından Kİş adasına gedən qayıqlar Hendorabi adasının yaxınlığından keçir.Hendorabi adasından Kiş adasına isə kotorlu qayıqla səhər etmək mümkündür.
Azər Əliyev (futbolçu)
Azər Əliyev — Azərbaycan əsilli rusiyalı futbolçu. Hazırda Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçi klubunun futbolçusudur.
Həyatı
Azər Əliyev 12 may 1994-cü ildə Gürcüstanın Bəzəkli kəndində doğulub.
Klub
2017-ci ilin iyununda "Krılya Sovetov"a transfer olunub.
2018-ci ilin avqust ayında "Ufa" futbol klubuna transfer olunub. "Ufa"nın heyətində ilk qolunu 7 dekabr 2019-cu ildə "Axmat" komandasının qapısından keçirib.
2021-ci ilin fevral ayında "Tambov" futbol klubuna keçib. Yeni komandasında ilk rəsmi oyununu 26 fevral 2021-ci ildə "Rotor"a qarşı keçirən Əliyev, bir qol ötürməsi ilə yadda qalıb. 24 aprel 2021-ci ildə Moskva "Lokomotiv"inə qarşı keçirilmiş Premyer Liqa matçında "Tambov"un heyətində ilk qolunu vurub.
2021-ci ilin iyul ayında "Tambov" futbol klubunun dağılmasından sonra keçmiş klubu olan "Ufa"ya qayıdıb.
2022-ci ilin yanvarında azad agent kimi Bakının "Neftçi" klubu ilə müqavilə imzalayıb.
Yığma
2016-cı ilin avqustunda azerisport.com saytına verdiyi müsahibədə Azərbaycan millisində oynamaq istədiyini bildirib.
2022-ci ilin oktyabr ayında Əliyevə Azərbaycan vətəndaşlığını təsdiq edən pasport verilib.
2023-cü ilin martında AVRO-2024-ün seçmə mərhələsi çərçivəsində Avstriya və İsveç yığmalarına qarşı matçlar üçün Əliyev Azərbaycan milli komandasının heyətinə cəlb edildi.
2023-cü ilin 24 martında AVRO-2024-ün seçmə mərhələsi çərçivəsində Avstriya milli komandasına qarşı səfər matçında 45-ci dəqiqədə meydana daxil olan Əliyev həm milli komandada debüt etdi, həm də bir məhsuldar ötürmə ilə yadda qaldı.
Qreta Saloume
Qreta Saloume Stefansdottir (Greta Salóme Stefánsdóttir; 11 noyabr 1986, Mosfedlsbayr, İslandiya) — İslandiya müğənnisi, bəstəkarı və İslandiya simfonik orkestrının skripkaçısı. O, Younsi ilə duet şəklində ifa etdiyi "Never Forget" mahnısı ilə Azərbaycanın paytaxtı Bakıda keçirilən 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İslandiyanı təmsil etmiş və final mərhələsində İslandiyaya 20-ci yeri qazandırmışdır. Saloume növbəti dəfə solo ifaçı olaraq İsveçin paytaxtı Stokholmda keçirilən 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ölkəsini "Hear Them Calling" mahnısı ilə təmsil etmiş, lakin yarımfinal mərhələsində məğlub olmuşdur.
Musiqi karyerası
2012-ci ilin noyabr ayında Qreta Saloumenin In the Silence adlı debüt albomu işıq üzü görmüşdür. Albomda onun Avroviziya 2012 mahnısının ingilis və island dilində ("Mundu Eftir Mér") olan versiyaları da yer almışdır.
2016-cı ildə ifaçının "Raddirnar" mahnısı İslandiyanın Avroviziya 2016 üçün keçirdiyi milli seçim turunda iştirak edəcəyi təsdiqlənmişdir. Həmin mahnı ilə seçim turunun finalına vəsiqə qazanan Saloume finalda mahnının ingilis dilində olan versiyasını ("Hear Them Calling") ifa etmişdir. Nəticədə isə qalib gələrək, ikinci dəfə ölkəsini Avroviziyada təmsil etmək fürsətini qazanmışdır. Avroviziyada Saloume 10 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 16-cı nömrə altında çıxış etmişdir. Nəticədə 51 xalla 14-cü yerdə qərarlaşaraq, final mərhələsinə adlaya bilməmişdir. Hal-hazırda o, ikinci studiya albomunun üzərində işləyir.
Zövnə
Toponimikası
Toponim olaraq "Zövnə" sözünün mənasının bəzi hallarda talış dilindən tərcümədə "su çox olan yer" kimi izah olunması yanlışdır. Belə ki, talışca Zövnə sözünün qurluşunda su anlamını ifadə edən kəlmə yoxdur. Həmçinin kəndin ərazisində su ehtiyatlarının az olması da bu cür izahın məntiqə uyğun olmadığı qənaətinə gəlməyə əsas verir. Zövnə sözü cənub bölgəsində Zuvand, Züvüc, Zövlə və Zevin kəndlərinin adlarını ifadə edən sözlərlə eyni kökdən olub "güclü", "qüvvətli" mənalarını bildirir.
Tarixi
Zövnə kəndinin çox qədim tarixi vardır. Ərazidə tapılan küp qəbirlər, daşdan yonulmuş qədim qoç heykəlləri və qəbir abidələri bunu daha dəqiq sübuta yetirir. Hindona, Lara və sair yerlərdə belə qədim qəbir abidələrinə çox rast gəlinir.Kəndin əsasının kim tərəfindən və nə zaman qoyulduğu dəqiq bilinmir. Kəndin kiçik olmasına baxmayaraq bir neçə tayfa vardır. Onlardan Həsənlilərın tarixdə öz yeri olan Təkəli tayfasından olmaqla Cəlilabad rayonunun Təklə kəndindən, Feyruzlu və Nəcililərin isə Ərdəbil ətrafından bir neçə əsr əvvəl gələrək bu kənddə məskunlaşdığı kənd əhalisinə məlumdur. Lakin kəndin ərazisində olan yer adlarının çoxunun talış dilində olması kənd əhalisinin çoxunun talışlardan ibarət olmasını izah edir.
Çox güman ki, əvvəllər burada indikindən daha böyuk bir yaşayış məntəqəsi olmuşdur.Yaxın keçmişdə Zövnə, ərazinin ən böyük kəndi olmuşdur. Lakin, əhalinin keçən əsrin əllinci illərindən sonra əsasən Sumqayıt və digər şəhərlərə kütləvi şəkildə köçməsi kəndin əhalisinin azalmasına səbəb olmuşdur. Hazırda, əslən bu kənddən olub Sumqayıt şəhərində yaşayanların sayı kəndin özündə yaşayanların sayından təxminən on dəfə çoxdur. Kəndin yaxınlığında XIX əsrə qədər "Lara", daha əvvəllər isə, "Hindona" kəndləri mövcud olmuşdur. Bu yerlərdə olan çoxlu kütləvi məzarlıqlar bu mülahizə üçün açıq aşkar bir dəlildir. Mülahizəyə görə Hindona adlanan yerdəki qəbiristanlıqdakı məzarlar vəba və yaxud taun xəstəliyi səbəbindən həyatını itirənlərə məxsusdur. Lakin məzarlıqlarda olan qoç qəbirüstü abidələri dəfn edilən şəxslərin Qaraqoyunlu və ya Ağqoyunlu dövlətlərinin döyüşçülərinin olması ehtimalına gətirib çıxarır ki, bu da həmin məzarlıqların döyüşlər nəticəsində yaranması nəticəsinə gəlməyə əsas verir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Lerik rayonunun şimal qərbində, Peştəsər silsiləsinin ətəyində, Pornayım adlanan ərazidə, qədim "Qız" və "Oğlan" qalaları ilə üz-üzə, rayon mərkəzindən 35 km məsafədə yerləşir. Kənd Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulana qədər Lənkəran qəzasının "Vərgədüz" nahiyəsinin tərkibində olmuş, Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra 1938-ci ilə qədər Sovet Azərbaycanının "Vərgədüz" rayonunun inzibati ərazisinə aid olmaqla, sonradan "Zuvand" rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.
Ərazisinin əksər hissəsi təbii olaraq meşələrlə örtülüdür. Şehri-Tük çayı boyunca Gəndov (Lerik) kəndi ilə, daha sonra isə, Osyodərə (Lerik), Züvüc (Lerik), Əngəvül (Yardımlı) və Bilnə (Yardımlı) kəndləri ilə əhatələnib. Yayı isti və quraq, qışı isə soyuq və şaxtalı olur. Yanvar ayının orta temperaturu 1-4 C°, iyulun orta temperaturu isə 36-38 C° təşkil edir.
Əhalisi
Əhalisi 337 nəfərdir. Zövnə kiçik kənd olmasına baxmayaraq Böyük Vətən Müharibəsi illərində kənddən cəbhəyə 30-a yaxın adam getmişdir və onlardan 22-i şəhid olmuş (yəni:qara kağızı gəlmişdir, bəlkə də sağ qalanı olub) qalanları isə sağ-salamat vətənə qayıtmışdır. Həmçinin Dağlıq Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə Kazımov Fərman Salman oğlu şəhid olmuş (Ağdərədə). Əliyev Tələt Əli oğlu isə 2 dəfə yaralanaraq qazi kimi kəndə dönmüşdür. Zövnə kəndi həmçinin bir sıra ziyalıların da doğma kəndidir. Hazırda Şabran rayonunun İcra Başçısı olan Novruz Novruzov, uzun illər Zövnə və digər qonşu kəndlərdə həkimlik etmiş mərhum Əli Əliyev, Kürdəmir Rayon Polis Şöbəsinin rəis müavini Mehman Novruzov da bu kəndin yetirməsidir. Bundan başqa polis, hərbi, səhiyyə, təhsil və digər dövlət orqanlarında işləyən kəndin yetirmələri də az deyil. Hal-hazırda kənd məktəbindəki müəllimlərin də əksəriyyəti bu kəndin öz sakinləridir və həmçinin hazırda respublikamızın müxtəlif nüfuzlu ali məktəblərində təhsil alan Zövnə gəncləri yetərincə vardır.
İqtisadiyyatı
Yaşayış məntəqəsində kənd təsərrüfatı, xüsusilə maldarlıq və əkinçilik inkişaf edib. Kəndin əhalisi əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Maldarlıq və əkinçilik başlıca təsərrüfat sahələridir. Həmçinin sakinlər həyətyanı sahələrdə fərdi istifadə üçün meyvə və tərəvəzlər yetişdirilir. SSRİ zamanı Səməd Vurğun adına kolxoza məxsus olmuş üzümlük və digər sahələr 1996-cı ildə kənd sakinlərinin xüsusi istifadəsinə verilmişdir (fərdi olaraq) və hazırda taxıl sahəsi kimi istifadə olunur.
Əvvəllər Zövnə kəndində mövcud olmuş susuzluq problemi də son illərdə öz həllini tapmışdır. 1996-cı ildə hələ o vaxt Lerik Rayon İcra Başcısı vəzifəsində çalışan N.Novruzovun şəxsi təşəbbüsü ilə Böyük Vətən Müharibəsində həlak olan şəhidlərin xatirəsinə hörmət əlaməti olaraq ümumkənd istifadəsi üçün "Xatirə" bulağı inşa olunmuş, daha sonra isə qazılmış 1 neçə artezian quyusu bu susuzluq problemini köklü olaraq həll etmişdir.
Mədəniyyəti
Kənddə kitabxana, klub mövcuddur.
Təhsil
Kənddə Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuş F.Kazımovun adını daşıyan 9 illik orta məktəb fəaliyyət göstərir.
Din
2012-ci ildə isə kənd ağsaqqalı Həsənağa Qasımovun şəxsi təşəbbüsü ilə məscid binası ucaldılıb.
Kənddə Zövnə kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Lorents Milli Parkı
Lorents Milli Parkı — İndoneziyada yerləşən və UNESCO-nun Dünya irsi siyahısında yerləşən milli park. Cənub-Şərqi Asiyada ən böyük milli parkdır.
Haqqında
Lorents Milli Parkı Yeni Qvineyadakı həyat müxtəlifliyinin mükəmməl bir nümunəsidir və dünya üzərində ekoloji olaraq ən çox müxtəlifliyə sahib parklardan biridir. 4884 metrlik yüksəkliy ilə Puncak Yaya dağı (əvvəlki adı Karstensz Piramidası) Himalay və And dağları arasındakı ən yüksək dağdır.
Flora
Nəsili tükənmə təhlükəsiylə qarşı-qarşıya olan Dinqiso ağac kenqurusu və Estuarine timsahı və Yeni Qvineya timsahı kimi növlər də bu bölgədə yaşayır.
Parkda 411 fərqli quş növü qeydə alınıb (20-i endemik).
Sakinləri
Bu parkda sayı ildən-ilə azalan ibtidai qəbilələr yaşayır. Buraya xüsusilə ektozika axtarışında olan səyyahlar maraq göstərir. Qəbilə sakinlərinin qəribə görünüşü qorxulu olsa da, adətən onlarla olan yaxın tanışlıqdan sonra ilkin təəssürat yox olur.
Külvənəq (Azərşəhr)
Külvənəq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 368 nəfər yaşayır (88 ailə).
Potentilla pensylvanica
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Praktik cəhətdən dəyərli maddələr
Praktik cəhətdən dəyərli maddələr – zərif üzvi sintez üsulu ilə az miqdarda reaktivlərlə alınan mürəkkəb quruluşa malik, tətbiqə yönələn qiymətli birləşmələrə deyilir. Zərif üzvi sintez sahəsində görülən işlərin son məqsədi müəyyən praktik tətbiqə malik, dəyərli xassələri olan maddələrin alınmasıdır. Təbii ki, o preparat praktiki cəhətdən tətbiq olunur ki, hal-hazırda bu məqsəd üçün buraxılan preparatdan öz effektivliyi, yeni xüsusiyyətləri, aşağı istehsal dəyəri ilə fərqlənsin. Belə yeni və effektiv maddələrin axtarışı çətindir və baha başa gəlir. Buna baxmayaraq ayrı-ayrı birləşmələr sinfi üzrə qanunauyğunluqlar aşkar edilmişdir, amma hələ də birləşmələrin quruluşunun xüsusiyyətləri ilə onların bu və ya digər fiziki və bioloji xassələri arasındakı qanunauyğunluqlar aşkara çıxarılmamışdır. Bu da zərif üzvi sintez sahəsində, optimal xassələrə malik olan yeni sinif və yeni tip maddələrin axtarışını çətinləşdirir.
Praktik cəhətdən dəyərli maddələrin axtarışı
Yeni effektiv maddələrin axtarışı əsasən empirik və ya yarımempirik yolla çoxlu miqdarda maddələrin aktivliyin müəyyən növünə, məsələn pestisid kimi təsiri və ya antikorroziya xassələrinin yoxlanılmasından ibarətdir. Məsələn, yeni effektiv pestisidi aşkara çıxarmaq üçün neçə min yeni birləşməni sınaqdan keçirmək lazım gəlir, yeni mikroba və virusa qarşı preparatların tapılması üçün minlərlə maddənin bu xassələri yoxlanılır. Buradan aydın olur ki, praktikada tətbiq oluna biləcək və yeni rəqabətə davam gətirə biləcək preparatın buraxılmasına nə qədər qüvvə və vəsait sərf olunur. Təqribi hesablamalara görə, yeni pestisidin axtarışı və istehsalının təşkili hal-hazırda bir neçə milyon dollara başa gəlir. Bunula əlaqədar olaraq maddələrin sınaqdan keçirilməsinin yaxşı təşkili xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bu halda sınaqdan keçirilən maddələrin az miqdarı tələb olunan, tez və dəqiq cavab alınan effektiv testlərin hazırlanması böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Praktik cəhətdən dəyərli maddələrin axtarışında EHM-ın rolu
Son illərdə bu çətin və mürəkkəb işin yerinə yetirilməsi üçün Elektron Hesabalama Maşınlarının (EHM) köməyindən istifadə olunur. İş ondadır ki, ayrı-ayrı sinif birləşmələr üçün, onların quruluşu ilə bu və ya digər xassələri arasında asılılığa dair çox sayda ədəbiyyatl toplanmışdır. Bu, birləşməni struktur elementlərinə ayıraraq və xassələr üzrə verilənləri maşının yaddaşına qoyaraq, EHM-ə maddənin lazımi xassələrini verə biləcək element strukturları və onların kombinasiyalarının seçilməsini həvalə etməyə imkan verir. Amma burada əsas çətinlik quruluş formullarının dilini maşın dilinə çevirməkdir.
Brno
Brno (çex dili: Brno, almanca: Brünn) — Çex Respublikasının ikinci böyük şəhəri. Svitava və Svratka çaylarının birləşdiyi yerdə yerləşir. Cənubi Moraviya diyarının inzibati mərkəzi, keçmiş Böyük Moraviya dövlətinin paytaxtı olub.
Əhalisi
1869—2009-cu illərdə Brnonun əhali sayı:
Görməli yerləri
Brnoda bir çox mədəniyyət və memarlıq abidələri vardır. Şəhərin mərkəzi sayılan "Stare mesto"-da qotik Pyotr və Pavel kilsəsi (XIII-XX ə.), müqəddəs Yakub, Tomaş və Yan kilsələri (hamısı XIII-XVII əsrlər), Köhnə və Yeni ratuşa binaları və s. yerləşir thumb|Brno mədəniyyət muzeyi
Qardaşlaşmış şəhərlər
Brnonun qardaş şəhərləri:
Brno şəhərinin şərəfinə asteroidlərdən biri (290) Bruna adlandırılıb.
Oxyarpaq sarmaşıq
Oxyarpaq sarmaşıq (Convolvulus scammonia) - cinsinə aid bitki növü.
Visay adaları
Visay adaları — Filippin arxipelaqı aid üç adalar qrupundan biridir. Qrupun şimalında Luzon adaları, cənubunda isə Mindanao adaları yerləşir.
Coğrafiyası
Arxipelaqın əsas adaları:
Palavan adası isə Luzon adaları ilə Visay adaları arasında mübahisə predmetidir. Belə ki onun hansı arxipelaqa aid olması dəqiq deyil.
Əhalisi
Adalarda əsasən visay xalqı yaşayır. Onlar visay dilində danışır. 2010-ci il sıyahıya almasına görə adalarda 18 003 940 nəfər yaşayır.
İnzibati bölgü
right|thumb|300px|Visay arxipelaqının inzibati bölgüsü. {{legend|blue|Mərkəzi Visay}} {{legend|green|Şərqi Visay}} {{legend|red|Qərbi Visay}}
Visay adaları üç regiona, hər region isə bir necə vilayətə bölünür.
Potentilla pseudosericea
(Potentilla pseudosericea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Suicideboys
$uicideboy$ — Nyu-Orleandan olan iki gənc Ruby da Cherry və $crim kimi tanınan Aristos Petru və Skott Arsen tərəfindən təsis edilmiş amerikan rep qrupu. Onların üslubları və musiqiləri digər musiqi yaradıcılarından dəfələrlə fərqlənir. Yaradıcılıqlarının aparıcı mövzuları narkotik, intihar, depressiya və ölümdür.
Bioqrafiya
Skott Arsen ($cream) və Aristos Petru (Ruby Da Cherry) — iki əmioğlu, 2014-cü ildə hip-hopda səylərini birləşdirmiş və birlikdə musiqi ifa etməyə başlamışdır. Musiqiləri məşhurlaşdıqdan sonra qrup yaratdılar.
Birləşib qrup yaratdıqdan sonra, onlar G*59 Records leyblını yaratdılar və Skott musiqi yazmağa başladı. 2014-cü ildə "KİLL YOURSELF" mini-albomunun 10 hissəsi buraxıldı.
2015-ci ildə onlar Pouya ilə birlikdə "$south $ıde $suicide" adlı kollibrasiya da daxil olmaqla, bir neçə miksteyp çıxır.
Digər mini-albomlar (EP)
• 2
Miksteyplər
2015
2016
Cümhuriyyətə doğru üç addım (film, 2008)
Məzmun
Film Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 90 illiyinə ithaf olunub. Filmdə şərqdə ilk demokratik dövlət olan Azərbaycan Cumhuriyyətinin qurulmasında Gəncənin rolundan bəhs edilir.
Film haqqında
Filmdə ilk dəfə olaraq bəstəkar Fikrət Əmirovun atası Məşədi Cəmil Əmirov tərəfindən bəstələnən, Nuru Paşanın şərəfinə 1919-cu ildə Gəncədə səsləndirilmiş "Türk marşı" da yer almışdır.
Səhv
Titrlərdə "film" əvəzinə flim yazılmışdır.
Erməni-qıpçaq dili
thumb|Parisdəki Milli kitabxanada saxlanılan erməni-qıpçaq əlifbasında olan duaların əlyazıları Erməni-qıpçaq dili — türk dillərinin Polovets-qıpçaq dilləri yarımqrupuna daxil olan dil. Erməni-qıpçaq dilinin daşıyıcıları olan ərmənilər ("ermənilər") öz dillərini üç cür adladırırdılar: xıpçax tili ("qıpçaq dili"), bizim til ("bizim dil", xüsusilə erməni dilindən fərqləndirmək üçün) və tatarça ("tatarca").
İbis
Təsnifatı
Azərbaycanda İbis cinsinə 1 növ daxildir:
Erməni-qıpçaq dili
"Atamız" duası erməni-qıpçaq dilində
Atamız bizim ki köktäsen, Ari bolsun atıñ seniñ, Kelsin xanlıxıñ seniñ, Bolsun erkiñ seniñ neçik köktä alay yerdä, Ötmäkimizni bizim kündälik ber bizgä bügün, Boşat bizgä borçumuznu bizim, Neçik ki biz boşatırbiz bizim borçlularımızga, Bermägin bizni sınamaxlıxka, Yoxsa xutxar bizni yamandan, Zerä seniñdir xanlıx da xuvat, Da saña haybat meñilik. Amen.
İbis
Həmçinin bax
Müqəddəs ibis
Böyük ağnaz
Sarı pırtlaşıqlələk
Adi qarıldaq
Xarici keçidlər
Threskiornis
Daşkənd (dəqiqləşdirmə)
Yaşayış məntəqələri
Zehni zəiflik
“Yaddaşın normal  fəaliyyət  göstərməsi  üçün  əsas  şərtlərdən  biri  düşüncənin  aydın  olmasıdır. Düşüncənin pozulması  ilə  müşayyət  olunan  bütün  hallarda   tam  amnezyya  qeyd  olunur. Bir çox  təsadüflərdə  amneziyalar  beyinin  travmaları  və  ruhi  sarsıntıları  ilə  əlaqədar  olaraq  baş  verdiyi  üçün  travmanın  vaxtından  asılı  olaraq  o  bir  neçə  formaya  bölünür.
Retroqrad amneziya
Düşüncənin pozulması  ilə  müşayiət  olunan  hadisə  zamanı ( travma ) və  ondan  əvvəlki hadisələrin  müəyyən  müddət   unudulmasına  deyilir. Məsələn, avtomobil  qəzası  nəticəsində   düşüncənin  qısa  müddətli   pozulması  ilə  müşayiət  olunan  kəllə  travması  alan  adam,  maşına mindiyi  ana  qədər  hadisələri  ya dəxşı  yadına  saldığı  halda  ondan  sonrakı  travmayadək  olan  hadisələri  tamamilə unutmuşdur. Nəqliyyat hadisəsi  maşın  yola  düşəndən  15  dəqiqə sonra  baş  vermişdir. Başqa bir  xəstə  travmaya  qədərki  beş  gün  müddətində  baş  vermiş  hadisələri  unutmuşdur.
Anteroqrad amneziya
Travmadan sonrakı  hadisələrin  bu  və  ya  başqa  müddət   ərzində unudulmasına  deyilir. Müddəti bir  neçə  dəqiqədən  bir  neçə  günə  qədər  ola  bilər.
Retroanteroqrad amneziya
Həm travmadan  əvvəlki, həm də travmadan  sonrakı  dövrləri  əhatə  edə  bilər. Retadik amneziya  zamanı  xəstə  tutma  halından  çıxdıqdan  sonra  müəyyən  hadisələri  yadına  salır  lakin  bir  neçə  gündən  sonra  hər  şeyi  unudur. Epilepsiya xəstəliyi  ilə  əlaqədar düşüncənin  alaqaranlıq  pozuntularında, beyin  damarlarının  xəstəliklərində  təsadüf  edilir.
Affektogen amneziya
İnsanın öz  şəxsi  həyatının  bəzi  mühüm  anlarının, xüsusi  ilə  təəssüratlarla  əlaqədar  hadisələrin  unudulmasıdır. Bu mərkəzi  sinir  sisteminin  üzvi  xəstəliklərində  (beyin  damarlarının  aterosklerozu, qocalıq  psixozları)   və  isteriya  nevrozu  zamanı  təsadüf  edilir.
Amnestik desorientasiya
Xəstələr əşyaların  adlarını  yada  salmır. Bəzən xəstələr  harda  olduqlarını, vaxtı  unudurlar. Qocalıq ağıl  zəifliyində  rast  gəlinir.
Fiksatsion amneziya
Yadda saxlamaq qabiliyyətinin  pozulmasına  deyilir. İnsan eşitdiyi, şahidi  olduğu  hadisələri  dərhal  unudur, bəzən  bir  qədər  əvvəl  gördüyü  adamla  yenidən  salamlaşır,  eyni  sözü dəfələrlə  soruşur. Korsakov amnestik  sindromunda, kəllə travmalarında, beyin  şişlərində ,  və  digər    üzvü  pozuntularda  rast  gəlinir. Tədricən artan  proqresiv  amneziya -  adından  məlum  olduğu  kimi  yavaş – yavaş  güclənən  yadda  pozuntusu  olub  beyin  damarlarının  patologiyasında  qocalıq  psixozlarında  rast  gəlinir”.
Ümumiyyətlə gərgin iş qrafiki, informasiya çoxluğu, gecə həyatı, düzgün balanslaşdırılmamış qidalanma beynin fəaliyyətinə də öz təsirini göstərir. Yaşlılarda yaddaşın pozulması çox zaman bir sıra xəstəliklərin (beyin damarlarının aterosklerozu, qocalıq ağıl zeifliyi, Alsqeymer xəstəliyi və s.) nəticəsi olur. Müalicə də bu yönümdə aparılmalıdır. Cavan şəxslərdə isə yaddaş pozğunluğu yorğunluğun, qeyri-düzgün həyat tərzinin, həddən artıq informasiya yüklənməsinin nəticəsidir. Bundan başqa bir şeyi yadda saxlayarkən onu düzgün, nə iləsə əlaqələndirib(assosiativ) yadda saxlamaq lazımdır.
Yaddaşın gücləndirilməsi
Öncəliklə rejimə riayət etmək, vaxtlı-vaxtında yatıb durmaq, zehni işlə fiziki işi növbələşdirmək, vaxtlı-vaxtında istirahət etmək lazımdır. Qidalanarkən tərkibində aminturşular(zülallar), Fosfor, Kalsium, A, E, B qrup vitaminlər olan qidalara çox yer verilməlidir. Bunlara misal olaraq Balıq eti, balıq yağı, kürü, lobya, qarğıdalı, banan, kişmiş, qaysı, qoz, günəbaxan, süd və süd məhsulları, yumurta, kakao və s. göstərmək olar. Səhər və axşamlar bal şərbəti və ya şirinçay içmek beynin qlükozaya olan tələbatını ödəməklə yaddaşı yaxşılaşdırır. İdman etmək, xüsusile də onurğa sütununun idmanları beyin qan dövranını gücləndirir və yaddaşı yaxşılaşdırır. Bundan başqa beyin qan dövranını yaxşılaşdıran dərman maddələri – sinnarizin, nootropil, qlisin və s. mövcuddur. Yaddaşı yaxşılaşdırmağı, informasiyaları daha asan ve effektiv yadda saxlamağı öyrənən xüsusi bir elm sahəsi – Mnemonika mövcuddur. Bele ki, çoxsaylı informasiyanı (məsələn, İngilis dilində sözlər, telefon nömrələri) yadda saxlamaq, beyinin bu sahədə imkanlarından maksimal istifadə etmək üçün xüsusi treyninq proqramlar, cürbəcür üsullar düşünülübdür. Onların əksəriyyəti assosiativ üsullardır”. Onu da qeyd edək ki, həkimlər bir çox qidalardan beyinin və yaddaşın gücləndirilməsinə müsbət təsirini vurğulayırlar.
Yelena Pavluxina
Həyatı
Yelena Pavluxina 1 mart 1989-cu ildə Ukraynanın Donetsk şəhərində anadan olub. O, 1999-cu ildən idmanla məşğul olur. Onun şəxsi məşqçisi Stanislav Solovyovdur. Yelena Pavluxina ali təhsilini Donetsk Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Universitetində alıb.
Karyerası
Yelena Pavluxina karyerası ərzində bir sıra uğurlar qazanıb. O, 2012-ci ildə Ukrayna Çempionatında gümüş medal qazandı. 2015 və 2016-cı ildə isə Azərbaycan çempionu oldu. Yelena Pavluxina həmçinin Azərbaycanı 2015-ci ildə I Avropa Oyunlarında və 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. O, I Avropa Oyunlarında fərdi yarışlarda 3 saat 25 dəqiqə 37 saniyəlik nəticə ilə 37-ci yeri tutdu. Zamana qarşı yarışlarda isə Yelena Pavluxina 33 dəqiqə 57.45 saniyə ilə 5-cı sıranı tutdu.
Rio-de-Janeyro Olimpiadası
Rio de Janeyro Olimpiadasında Yelena Pavluxina 7 avqust tarixində mübarizə apardı. O, 136.9 kilometr məsafəni 3 saat 58 dəqiqə 5 saniyəyə tamamladı. Bu nəticə ilə Yelena Pavluxina 68 velosipedçi sırasında 35-ci yeri tutdu və mübarizəni medalsız baş vurdu.
Dario Fo
Dario Fo  — İtaliya dramaturqu, rejissor, səhnə sənəti nəzəriyyəçisi, rəssam, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1997), La Sapientsa Roma Universitetinin fəxri doktoru (2006).
Həyatı
Dario Fo Milandakı Brera İncəsənət Akademiyasına qəbul edilsə də, araya müharibə düşmüşdü. Savaş bitdikdən sonra isə Politexnik institutuna daxil olmuşdu. Lakin son imtahanları vermədiyindən diplom ala bilməmişdi.
Politexnik institutundakı təhsil illərində səhnə dizaynı, bədii tərtibat və teatr dekorasiyaları ilə maraqlanmışdı. 1950-ci ildə məşhur prodüser Franko Parenti onu öz teatr şirkətinə qəbul etmişdi. Növbəti mövsümdə Dario "Balacalar" adlandırdığı yumoristik monoloqlar seriyası ilə səhnədə böyük uğur qazanmışdı. Bu monoloqlar əsasında o, İtaliya milli radiosunda şou aparmağa başlamışdı.
1954-cü ildə Dario Fo italyan aktrisası Franka Rame ilə evlənmişdi. Onlar Fo-Rame adı altında artıq yarım əsrdən çox fəaliyyət göstərən teatr şirkəti yaratmışdılar. Uzun illər Dario Fo şirkətin direktoru və bədii rəhbəri, Franka Rame isə inzibatçısı və əsas aktrisası olmuşdu. Teatr müxtəlif vaxtlarda adını dəyişdirsə də, tamaşalar öz kəskinliyini qoruyub saxlamışdır. Fo-Rome teatr qrupu indiyə qədər dünyanın 70-dən çox ölkəsində qastrol səfərlərində olmuş, tamaşalar göstərmişdir.
Dario Fo 40-a yaxın kiçik pyesin müəllifidir. Onun sketçlərində, pyes və monoloqlarında istər İtaliyada, istərsə də beynəlxalq aləmdə cərəyan edən mühüm ictimai-siyasi hadisələrə münasibət bildirilir. Səhnə çıxışlarının sərtliyinə və kəskinliyinə görə indiyə qədər Dario Fo və Franka Rame cütlüyünün başı az ağrılar çəkməmişdir. Fonun mafiyanın qətlə yetirdiyi jurnalist haqqında 1962-ci ildə göstərdiyi şou isə Koza Nostranı əməlli-başlı hiddətləndirmişdi.