cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası
Tarixi
1981-ci ildə Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasına Azərbaycanın dahi astronomu Nəsirəddin Tusi nin adı verilmişdir. 1973-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası nda yerləşən Batabat Bölməsi ŞAR ilə birləşdirildi. NM Respublikasının ərazisində sovetlər dönəmində fəaliyyət göstərmiş və müstəqillikdən sonra Azərbaycan Dövlətinin mülkiyyətinə verilmiş REA Ağdərə Müşahidə Stansiyası da 1997-ci ildə ŞAR-ın tabeçiliyinə verildi. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyev in 7 avqust 2002-ci il tarixli “Azərbaycan MEA Naxçıvan Bölməsinin təsis edilməsi haqqında” sərəncamındam sonra Batabat Astrofizika Rəsədxanası Ağdərə Müşahidə Stansiyası ilə birlikdə  Azərbaycan MEA Naxçıvan Bölməsinin tərkibinə keçirildı və indi sərbəst rəsədxana kimi fəaliyyət göstərir.
Aleksandr Nevzorov
Aleksandr Qleboviç Nevzorov — Rusiya jurnalisti və televiziya aparıcısı.
Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası
Tarixi
2009-2013-cü illərdə Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti  İlham Əliyev in müvafiq sərəncamları əsasında yenidənqurma işləri aparılmışdır. Rəsədxananın inzibatı binası və teleskoplar əsaslı təmir olunmuş, 72 mənzilli iki beşmərtəbəli bina və kotteclərdən ibarət yeni yaşayış kompleksi, tibbi məntəqə, yeməkxana və uşaq bağçası astronomların və qəsəbə sakinlərinin istifadəsinə verilmişdir.
Aleksandr Nevzorov
Baxışları
1990-cı illərdə özünü pravoslav xristian sayırdı, lakin sonra ateist olub, Rus Pravoslav Kilsəsini təndiq etməyə başladı.
Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası
Tarixi
Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının Bakı Şəhər Bölməsi (BŞB) fəaliyyət göstərir. Burada müşahidə materiallarının işlənməsi, təhlili aparılır, nəzəri astrofizika sahəsində tədqiqatlar həyata keçirilir. BŞB rəsədxananın fəaliyyətinin koordinasiyasında və AMEA-nın digər strukturları və elmi-tədqiqat institutları, habelə şəhərdəki universitetlərlə qarşılıqlı əlaqələrində də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Burada həm də dissertasiya müdafiələri, müntəzəm elmi seminarlar keçirilir, rəsədxananın elmi jurnalları yığılır və onun rəsmi Veb-saytı idarə olunur.
Rəhbərləri
thumb|Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası, 2013-cü il
Teleskopları
thumb|AZT -8 teleskopu, parabolik baş güzgüsü D= 700 mm thumb|Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının 2 metrlik teleskopu - Zeiss 2000, 2013-cü il
İşıq qəbulediciləri və digər cihazlar
2 m teleskop aşağıdakı işıq qəbuledicilərinə malikdir:
Müasir tədqiqatların istiqamətləri
Günəş fizikası- aktivliyi, atmosferi, Günəş-Yer əlaqələri mexanizmləri
Cavan ulduzlar, ifratnəhənglər, Volf-Raye, simbiotik, maqnit ulduzlar
Günəş sistemi cisimləri-planetlər, komet və asteroidlər
Aktiv nüvəli qalaktikalar, kvazarlar
Nəzəri astrofizika və kosmologiya nın bəzi problemləri
Əsas elmi jurnalı
Azərbaycan Astronomiya Jurnalı (İngilis dilində)
Keçirilmiş böyük tədbirlər
thumb|320x320px|Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasında [[Bakı Dövlət Universiteti|Bakı Dövlət Universitetinin astrofizika kafedrasının filialının yaradılması məqsədilə 6 aprel 2017-ci ildə Bakı Dövlət Universiteti ilə Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası arasında əməkdaşlıq və BDU-nun astrofizika kafedrasının rəsədxanada filialının yaradılması barədə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanmışdır. Sənədi BDU-nun rektoru, akademik Abel Məhərrəmov və Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının direktoru Namiq Cəlilov imzalamışlar.|left]]
Vallabi-antilop
—  cinsinə aid heyvan növü.
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi
Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi (əvvəlki: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurası) — Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi qeyri-hökumət təşkilatlarının inkişafı, dövlət-özəl və qeyri-hökumət təşkilatları arasında əməkdaşlıq mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və təşviqi, dövlət və cəmiyyət üçün əhəmiyyət kəsb edən məsələlərə dair qeyri-hökumət təşkilatlarının irəli sürdükləri təşəbbüslərin, proqram və layihələrin (bundan sonra – layihələr) mövzularının qiymətləndirilməsi və onlara dair rəy verilməsi, habelə qeyri-hökumət təşkilatlarının beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi sahələrində (bundan sonra – müvafiq sahə) fəaliyyət göstərən publik hüquqi şəxsdir. Azərbaycan Respublikası prezidentinin 13 dekabr 2007-ci il tarixli Fərmanı ilə yaradılan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının yerinə yaradılmışdır.
Kalatalıq
Kalatalıq — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş, 2020-ci ildə imzalanmış Dağlıq Qarabağ atəşkəs bəyənatına əsasən 25 noyabr 2020-ci ildə Kəlbəcər rayonunun digər məntəqələri ilə birlikdə işğaldan azad edilmişdir.
Ficus lateriflora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Biskay körfəzi
300px|right|Biskay körfəzinin xəritəsi
Biskay körfəzi (,Mar Cantábrico, ; ; ; ; Qaskonca: Golf de Gasconha)- şimalşərq Atlantik okeanında  Kelt dənizinin cənubunda yerləşən körfəz.
Əsas şəhərlər
Biskay körfəzinin sahilində əsas şəhərlər bunlardır:
Le Carrefour
"Le Carrefour" — Azərbaycanda fransız dilində nəşr olunan yeganə mətbu orqan
Tarixi
"Le Carrefour" qəzetinin ilk sayı 2007-ci ilin iyul ayında çıxıb. Belə ki, 2007-ci il may ayının 14-də Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyata alınan qəzet oxucularının görüşünə ilk dəfə iyul ayında gəlib.
Qəzetin təsisiçisi və baş redaktoru Zeynəb Kazımovadır.
Əsas məqsədi
Qəzetin yaradılmasında əsas məqsəd Azərbaycan həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq, Azərbaycan-Fransa arasındakı əlaqələrin inkişafına töhfə vermək, Azərbaycan haqqında fransızdilli oxuculara məlumat verməklə ölkəni tanıtmaq və xalqın milli və mənəvi dəyərlərinin, həmçinin mədəni irsinin təbliğidir. Qəzet özünün ilk sayından Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı həqiqətləri fransız dilində oxucu kütləsinə çatdırır. Qəzet Azərbaycan və Fransa, eyni zamanda fransızdilli ölkələr arasında mədəni, iqtisadi, elmi əlaqələri inkişaf etdirmək, fransızlari və ümumilikdə, əcnəbiləri ölkədə baş verən sosial-ictimai, mədəni, iqtisadi hadisələr barədə məlumatlandırmaq, onlara öz dillərində informasiya verməklə Azərbaycan həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq, həmçinin Azərbaycanı Fransada və fransızdilli ölkələrdə tanıtmaq, milli-mənəvi dəyərlərimizi təbliğ etmək missiyasını öz üzərinə götürüb.
Əməkdaşlıq
Qəzetin Fransanın Azərbaycandakı səfirliyi və fransızdilli digər ölkələrin səfirlikləri, ölkədəki xarici şirkət və beynəlxalq təşkilatların yerli ofisləri ilə əlaqələri var. Yeganə fransızdilli qəzet olmaqla bərabər, bu nəşr həm bir sıra ali təhsil müəssisələrinin fransız dili üzrə müəllim və professor heyəti, o cümlədən tələbələri, bu dili öyrənən gənclər arasında çox maraqla qarşılanıb.
"Le Carrefour" qəzetinin təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə 2008 və 2012-ci illərdə "Azərbaycanda xaricidilli KİV-in durumu: problemlər və inkişaf perspektivləri" mövzusunda Azərbaycan Mətbuat Şurası ilə birgə iki dəfə dəyirmi masa təşkil edilib. Eyni zamanda, 2016-cı ilin yanvar ayında qəzetin təşəbbüsü ilə Jurnalist Qadınlar Assosiasiyası ilə birgə Azərbaycanın ilk şəhid qadın jurnalisti, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Salatın Əsgərovanın anım günü ilə əlaqədar olaraq tədbir təşkil olunub. 2016-cı ilin aprel ayının 19-da Azərbaycan Dillər Universitetində sözügedən ali təhsil müəssisəsinin İctimaiyyətlə əlaqələr departamenti ilə birgə "Le Carrefour" qəzetinin təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə "Azərbaycanın xaricidilli KİV-i beynəlxalq müstəvidə" mövzusunda konfrans keçirilib.
Saytı
2016-cı ilin əvvəlində qəzetin saytı – www.lecarrefour.az fəaliyyətə başlayıb və fransızdilli ölkələrdən olan oxuculara Azərbaycan haqqında öz oxucuları üçün maraqlı ola biləcək gündəlik məlumatlar verilir.
Yasəmən Smit
Yasəmən Smit — Niderlandı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Yasəmən Smit, Niderland yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə ABŞ yığmasını 11:10 hesabı ilə məğlub edən Niderland yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu.
Qaradağlı (Kəlbəcər)
Qaradağlı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş, 2020-ci ildə imzalanmış Dağlıq Qarabağ atəşkəs bəyənatına əsasən 25 noyabr 2020-ci ildə Kəlbəcər rayonunun digər məntəqələri ilə birlikdə işğaldan azad edilmişdir.
Qara simurq (film, 2019)
Qara simurq (həmçinin İks-adamlar: Qara simurq) 21st Century Fox tərəfindən tərtib edilən və Walt Disney Studios Motion Pictures tərəfindən paylanan Marvel Comics X-Men simvoluna əsaslanan 2019-cu il Amerika super qəhrəman filmləri filmidir. İks-adamlar filmi seriyalarında X-men: Apocalypse (2016) və əsas X-Menseries-də yeddinci və son hissələrə birbaşa olaraq sonradan on ikinci hissəsidir. Film Simon Kinberq tərəfindən yazılmış və rejissorluq edilmişdir və Ceyms Makevoy, Maykl Fassbender, Cennifer Lourens, Nikolas Hoult, Sofi Törner, Tay Şeridan, Aleksandra Şipp və Cessika Çesteyn adlı bir ansamblın əsərlərindən ibarətdir. Qaranlıq Feniksdə X-Men kosmosda bir missiya yanlış getdiyindən sonra Feniksin tam gücü ilə üzləşməlidir.
Atilla Jorma
Atilla Jorma — Finlandiya türkoloqu, dilçilik üzrə elmlər doktoru (2008), professor.
Həyatı
Atilla Jorma 1952-ci ildə Finlandiyada dünyaya gəlmişdir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1976-cı ildə İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakültəsinin türk dili və ədəbiyyatı bölümünə daxil olmuş və 1982-ci ildə təhsilini tamamlamışdır.
1984-1987-ci illərdə Finlandiyada Türkü Universitetinin dilçilik bölümündə elmi işçi kimi çalışmışdır.
1984-1991-ci illərdə Finlandiya Türkü Universitetində türk dilindən dərs demişdir.
2008-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Türkiyənin Ərdahan Universitetinin Çağdaş Türk ləhcələri və ədəbiyyatları bölümündə Xorasan türkcəsi, Türkmən, Qaqauz dili və ədəbiyyatından mühazirələr oxumuşdur.
Fincə-Türkcə, Türkcə-Fincə lüğət hazırlamışdır.
Fin, macar, holland, alman, ingilis dillərini bilir.
Yaradıcılığı
Atilla Jormanın türkoloji araşdırmaları olduqca əhatəlidir. Tədqiqatlarının müəyyən bir qismi türk dilinin tədrisi ilə bağlıdır. O, Bolqarıstandakı türk ədəbiyyatı haqqında ciddi araşdırmaların müəllifidir. Bununla yanaşı, Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı ilə bağlı xeyli araşdırma aparmış, Finlandiyada yaşamış Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi Mehmet Sadıq Aranın yaradıcılıq irsini tədqiqata çəkmiş, əsərlərini yayına hazırlamışdır. Onun türkoloji əsərləri, Finlandiya, Türkiyə, Azərbaycan və başqa ölkələrdə nəşr olunmuşdur.
Köln kral salnaməsi
thumb|Köln kral salnaməsindən miniatür Köln kral salnaməsi  — XII-XIII əsrlərdə latın dilində yazılmış genişhəcmli tarixi əsər. Mətnində bəzi fərqlər olan bir neçə əlyazması müasir dövrədək gəlib çatmışdır.
Salnamədə Almaniyanın tarixi, bəzi digər ölkələrin tarixinə dair çoxsaylı məlumatlar, xaç yürüşlərinin və bidətlə mübarizənin təsviri, həmçinin müxtəlif möcüzəvi hadisələr barədə hekayələr yer alır. Salnamənin əsas hissəsi 689-1175-ci illər arasındakı dövrü əhatə edir. Salnamənin altı davamı var və hadisələrin təsviri 1314-cü ilədək uzanır.
Müəllifi
Əlyazmalardan birinin ön sözündə qeyd edilir ki, salnaməni Noysdan olan bir hakim tərtib edib. Salnaməni alman dilinə tərcümə edənlər və naşirlər isə hesab edirdilər ki, onun ilkin versiyasını Kölndən olan katolik keşişi hazırlamışdır. Amma 1997-ci ildə tədqiqatçı Manfred Qroten salnamənin Ziqburq monastırında tərtib edildiyini müəyyən etmişdir.
Məzmunu
Köln salnaməsində başqa salnamələrdən məktublar, hesabatlar, müqavilələr və sənədlər istifadə edilib. Salnamənin əvvəli tamamilə Kölnün və buranın yepiskopluğunun tarixinə həsr edilib və yalnız 1106-cı ildən Almaniya və onun imperatorları barədə məlumat verilməyə başlanır. I Fridrix Barbarossanın hakimiyyət dövrü xüsusilə geniş təsvir edilib. Həmçinin, 1248-ci ildə Köln kafedralının bünövrəsinin qoyulmasına səbəb olan hadisələrdən bəhs edilir.
Qisasçılar: Altron dövrü
Qisasçılar: Altron dövrü – 2015-ci il istehsalı ABŞ superqəhrəman filmi. Marvel Comics nəşriyyatının Qisasçılar superqəhrəman komandasına əsaslanan filmin istehsalçısı Marvel Studios, distribüteri Walt Disney Studios Motion Pictures-dir. Film 2012-ci il istehsalı "Qisasçılar" filmi üçün sikvel təşkil edir və Marvel Kinematoqrafiya Kainatının 11-ci filmidir. Filmin rejissoru və ssenaristi Coss Uidondur. Filmin aktyor heyətinə Robert Dauni, Kris Hemsvort, Mark Ruffalo, Kris Evans, Skarlet Yohansson, Ceremi Renner, Don Çidl, Aron Teylor-Conson, Elizabet Olsen, Pol Bettani, Kobi Smolders, Entoni Maki, Heyli Etvell, İdris Elba, Stellan Skarsqord, Ceyms Spayder və Samuel L. Cekson daxildir. Filmdə Qisasçılar komandası dünyada kütləvi qırğına səbəb olmaq istəyən süni intellekt Altronu dayandırmağa çalışır.
Film 2012-ci ilin mayında – "Qisasçılar" filminin uğurlu buraxılışından sonra anons edilmişdir. Avqust ayında birinci filmin rejissoru Uidon ikinci filmin də rejissoru seçilmiş və buraxılış tarixi müəyyənləşdirilmişdir. 2013-cü ilin aprelinə qədər Uidon ssenarini yazıb tamamlamışdır. İyun ayında Dauni ilə yeni müqavilənin imzalanması ilə birlikdə aktyor seçimi başlamışdır. İkinci dərəcəli çəkilişlər 2014-cü ilin fevralında Cənubi Afrikada başlamışdır. Əsas çəkilişlər isə 2014-cü ilin mart-avqust ayları arasında baş tutmuşdur. Filmin əsas çəkilişlərinin baş tutduğu məkan İngiltərənin Surrey qraflığında yerləşən Shepperton Studios olmuşdur. Bundan əlavə, film İtaliya, Cənubi Koreya, Banqladeş, Nyu-York və İngiltərənin müxtəlif yerlərində çəkilmişdir. İstehsaldan sonra film 3D formatına salınmış və 3000-dən çox vizual effekt əlavə edilmişdir.
"Qisasçılar: Altron dövrü" filminin premyerası 13 aprel 2015-ci ildə Los-Ancelesdə baş tutmuşdur. Şimali Amerikada 1 may 2015-ci ildə 3D və IMAX 3D-də buraxılmışdır. Film tənqidçilərin müsbət rəylərini almışdır. Bütün dünyada əldə etdiyi gəlir 1,4 milyard ABŞ dolları təşkil etmiş, nəticədə kinematoqrafiya tarixinin ən çox gəlir edən yeddinci, 2015-ci ilin isə ən çox gəlir edən beşinci filmi olmuşdur. "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" adlı birinci sikvelin 4 may 2018-ci ildə, başlığı olmayan ikinci sikvelin isə 3 may 2019-cu ildə buraxılması planlaşdırılır.
Məzmun
Şərqi Avropa ölkəsi Sokoviyada Qisasçılar – Toni Stark, Stiv Rocers, Tor, Brüs Benner, Nataşa Romanova və Klint Barton əvvəllər Lokiyə məxsus olan əsa ilə insanlar üzərində təcrübələr aparan baron Volfqanq fon Strakerin komandirlik etdiyi Hidra bazasına basqın edirlər. Onlar döyüş zamanı təcrübələrin məhsulu olan iki əkizlə qarşılaşırlar: supersürətə malik Pietro Maksimov və zehni ilə əşyaları manipulyasiya edən Vanda Maksimov. Qisasçılar Strakeri yaxalayırlar və Stark Lokinin əsasını götürür.
Vəziyyəti müzakirə etmək və dincəlmək üçün komanda təhlükəsiz bir evə – Klint Bartonun şəhərqırağında yerləşən və ailəsinin də qaldığı evə yollanır. Tor qarabasmalarında gördüyü apokaliptik gələcəyin mənasını araşdırmaqdan ötrü Dr. Erik Selviq ilə məsləhətləşməyə gedir. Romanova və Benner bir-birilərinə qarşı hislərinin olduğunu etiraf edirlər və qaçmağı müzakirə edirlər, lakin bu fikirdən əl çəkirlər. Nik Furi özünü çatdırır və komandanı Altronu dayandırmaq üçün cəsarətləndirir. Seulda Altron Qisasçıların dostu olan Dr. Elen Çonu xüsusi texnologiyasından istifadə etməyə məcbur edir. Altron vibranium və əsanın daşından istifadə edərək özü üçün yeni bədən hazırlamaq fikrindədir. Altron özünü yeni bədənə yükləmək istəyəndə Vanda onun zehnini oxuyur və məqsədinin bəşəriyyəti məhv etmək olduğunu anlayır. Maksimovlar Altrona qarşı çevrilirlər. Rovers, Barton və Romanova Altronu tapıb yeni bədənini ələ keçirirlər, lakin Altron Romanovanı özü ilə aparır.
Stark JARVIS-i Altronun hazırladığı yeni bədənə yükləmək istəyir, lakin Qisasçılar bu barədə qızğın mübahisə aparırlar. Bu zaman Tor özünü çatdırır və ildırım gücündən istifadə edərək bədəni aktivləşdirir. Tor başa salır ki, onun alnındakı daş Sonsuzluq daşlarından biridir. Vijn və Maksimovlar Qisasçılara qoşulurlar. Altron Sokoviyada qalan vibraniumdan istifadə edərək paytaxt şəhərini göyə qaldırmaq və meteorit effekti ilə kütləvi qırğına səbəb olmaq üçün mexanizm düzəldir. Benner Romanovanı xilas edir və döyüşmək üçün Halka çevrilir. Qisasçılar Altronun ordusuna qarşı döyüşürlər. Furi Helikarrierdə özünü çatdırır və vətəndaşların evakuasiyası başlanır. Ceysm Rouds, Mariya Hill və SHIELD də döyüşə qoşulur. Pietro Bartonu qorumağa çalışarkən ölür və hiddətlənmiş Vanda Altronu öldürmək üçün postunu tərk edir. Nəticədə, dronlardan biri mexanizmi aktivləşdirməyə macal tapa bilir. Şəhər düşməyə başlayır, lakin Stark və Tor şəhəri parçalayırlar. Daha sonra Halk Kvinjetdə naməlum istiqamətə yollanır, Vijn isə Altronun salamat qalmış son bədənini məhv edir.
Qisasçılar yeni baza qururlar, Tor Asqarda qayıdır, Stark Qisasçıları tərk edir, Klint isə karyerasını bitirir. Rocers və Romanova Qisasçıların yeni üzvlərini təqdim edirlər: Rouds, Vijn, Sem Vilson və Vanda.
Post-kredits səhnəsində əlaltılarının uğursuzluqlarından məmnun qalmayan Tanos Sonsuzluq əlcəyini geyinir və Sonsuzluq daşlarını özü tapmağa and içir.
Füzulinin Azərbaycan dilində divanı
Məhəmməd Füzulinin Azərbaycan dilində divanı  — şairin üç divanından biri. Digər ikisi fars və ərəb dillərində yazılıb. Divana bir neçə panegirik, rübai və üç yüz qəzəl daxildir
Riçard Avedon
Rişard Avedon (, 15 may 1923 — 1 oktyabr 2004) — Amerika fotoqrafı.
Füzulinin Azərbaycan dilində divanı
Divanın bilinən ən qədim əlyazması AMEA Əlyazmalar İnstitutunda saxlanılır. Əlyazma XVI əsrin sonlarına məxsusdur. Axırıncı səhifədə əlyazmanın sahibinin möhrü və hicri təqvimi ilə 1038-ci il (1628-ci il) tarixi göstərilmişdir. Salman Mümtaza verilmiş bu əlyazma hərəsi 20 sətir olmaqla 65 vərəqdən ibarətdir. Əlyazma iki miniatürlə bəzədilib.
Riçard Avedon
Tərcümeyi-halı
Rişard Avedon 15 may 1923-cü ildə Nyu-Yorkdə yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Onun xələfləri XIX əsrin sonlarında Rusiyadan ABŞ-yə mühacirət etmişlər. O, Kolumbiya universitetinə daxil olmuş, lakin 1 il oxuduqdan sonra təhsilini yarımçıq qoymuşdur. Rişard Avedon 1944-1950-ci illərdə "Harper’s Bazaar" jurnalının art-direktoru Aleksey Brodoviçin fotoqrafiya məktəbində təhsil almışdır. 1946-cı ildə o, həm də "Harper’s Bazaar" jurnalında işləməklə yanaşı, eyni zamanda öz xüsusi studiyasını yaratmışdır. 1966-cı ildə Vogue jurnalında fotoqraf kimi fəaliyyətə başlayan Rişard Avedon 1990-cı ilədək burada işləmişdir. 1960-cı illərdə müharibə əleyhinə hərəkatın və vətəndaş hüquqları uğrunda hərəkatın iştirakçılarının fotolarını çəkmiş və bu fotolar onun "Avedon:The Sixties" albomuna daxil edilmişdir. Bu albomda Rişard Avedon həm də Bitlz, Cenis Coplin, Frenk Zapp, Endi Uorkolun fotoportretlərinə də xüsusi yer ayırmışdır.
Füzulinin Azərbaycan dilində divanı
Divan bir neçə dəfə çap edilib. Türk filoloqu və publisisti Mehmed Fuad Köprülü 1924-cü ildə divanı çap etdirib. Divan 1948-ci ildə İstanbulda türk ədəbiyyat tarixçisi Abdülbaqi Gölpınarlı tərəfindən çap etdirilib (ikinci çap - 1961-ci il). Füzulinin divanı 1961-ci ildə AMEA Ədəbiyyat İnstitutunda qədim əlyazmaya əsaslanaraq tərtib edildi və çapdan çıxdı.
Riçard Avedon
Tərcümeyi-halı
1976-cı ildə Rişard Avedon dövlət və siyasi xadimlərin, işgüzar elitanın nümayəndələrinin portretləri daxil olan "Ailə" (The Family) albomunu nəşr etdirdi. Bu alboma ağ-qara şəkillərdən ibarət 69 foto daxil idi. Burada Corc Buşun, Henri Kissincerin, Ronald Reyqanın, Danold Ramsfeldin, həmçinin Kennedi və Pokfellerlər ailəsinin üzvlərinin foto portretləri də var idi. "Ailə" albomu Nyu-Yorkda Metropoliten muzeyində saxlanılır. 1992-ci ildə o, The New Yorker həftəlik mətbuat orqanında çalışmağa başlamışdır. Rişard Avedon ömrünün 82-ci ilində San-Antonio xəstəxanasında beyninə qan sızması nəticəsində vəfat etmişdir. .
Məhəmmədqasım xan Vali
Məhəmmədqasım xan Dostəli xan oğlu Vali (1800-1872)—Qacarlar dövlətinin hərbi və mülki xadimi.
Həyatı
Məhəmmədqasım xan Dostəli xan oğlu 1800-cü ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Qacarlar dövlətində xidmət etmişdi. 1838-1840-cı illərdə Yəzdin valisi olan böyük qardaşı Hüseynəli xan Müəyyirilməmalikin yanında nəvvab olmuşdu. Ordan saraya pişxidmət vəzifəsinə dəyişildi. 1851-ci ildə Əhməd xan Əminülmülkün əvəzinə Tiflis baş konsulu təyin edildi. 1854-cü ildə Rusiya səfirliyinə baş müşavir təyin edildi. 1855-ci ildə çar II Aleksandrın tacgüzarlığında iştirak etdi. 1855-1860-cı illərdə Tehranda yaşadı.1860-cı ildə İranın Rusiyada səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin edildi. Təyinat yerinə yola düşərkən Avropa gəzintisinə çıxdı. Oğlu Əli xan ilə Berlinə, Brüsselə, Parisə və Londona baş çəkdi. Marseldən, hər ikisi İstanbula getdi və qısa müddətdən sonra onlar Trabzondan və Ərzurumdan Qara dənizi keçdilər. 1861-1862-ci ildə yenidən Yəzd valisinin müavini oldu. 1862-1868-ci illərdə Gilan əyalətinə vali təyin edildi. 1871-ci ildə Nasirəddin şahla Zilli Sultan Məsud mirzənin arasında qovğa başlandı. Asəfəddövlə Hacı Məhəmmədqulu xan Dəvəli-Qacar Şirazın idarəsini əlinə keçirdi. Məsud mirzəni qovub Məhəmmədqasım xanı da yanına çağırıb şahın adından vali təyin etdi.
Farsın qubernatoru Məhəmmədqasım xan Vali 21 mart 1872-də Şirazda qarın yatalağından öldü və İranın məşhur şairi Hafizin məqbərəsində  dəfn edildi.
Ailəsi
Məhəmmədqasım xanın Əli xan adlı oğlu vardı.
Dotkom köpüyü
Dotkom köpüyü  — 1990-cı illərin sonlarında internet üzərindən qurulmuş şirkətlərə yatırılan investisiyalar nəticəsində yaranmış iqtisadi köpüyüdür. Sürətlə inkişaf edən internet şirkətlərinin investorlar üçün cəlbedici olmağı, bu sahəyə həddindən artıq yatırılan maliyyəyə səbəb oldu. Dotkom köpüyü zamanı, kapital bazarlarının dəyərinin yüksək sürətdə artmasına misal olaraq NASDAQ indeksini gətirmək olar. Texnoloji şirkətlərin hökmranlıq etdiyi NASDAQ indeksi, 1995 və 2000-ci illər arasında 1000 punktdan 5000-dən yuxarı punkta qədər yüksəldi.
1995 və 2000-ci illər arasında beş qat artan NASDAQ indeksi 10 mart 2000-ci ildə 5,048.62 punkt ilə kulminasiyaya çatmışdır. 4 oktyabr 2002-ci il tarixində 1.139.90 punkta qədər enən indeks, ümumilikdə 76.81% azalmışdır. 2001-ci ilin sonunda, dotcom şirkətlərinin əksəriyyəti müflis olmuşdur. Hətta Cisco, Intel və Oracle kimi nəhəng mavi çip şirkətlər, səhm dəyərlərinin 80%-dən çoxunu itirdi. 2000-ci ildə qalxdığı zirvəyə yenidən çıxmaq üçün, NASDAQ indeksinə düz 15 il lazım oldu. 23 aprel 2015-ci ildə NASDAQ indeksi yenidən rekordunu yenilədi.
Səbəbləri
1993-cü ildə dünya miqyasında təqdimi və sürətlə inkişafı, internet üzərində yeniliklərə səbəb oldu. 1990-1997 illəri arasında ABŞ-də kompüterə sahiblənmək artıq lüksdən bir zərurətə çevrildi. Bununla belə, bu illər ərzində kompüterə sahib olan insanların sayı 15%-dən 35%-ə yüksəldi. Bu, informasiya texnologiyasına əsaslanan yeni iqtisadiyyatın yaranmağı, və beləliklə İnformasiya Əsrinə keçid demək idi. Bir çox təşəbbüskarlar bu keçiddən yararlanaraq yeni şirkətlər təsis etdi. frame|NASDAQ Kompozit Yüksək Texnologiyalar İndeksi 2000-ci ilin martında zirvəyə qalxdı, bundan sonra sürüşmə baş verdi Nisbətən aşağı faiz dərəcələri, 1970-1980-ci illərlə müqaisədə kapital artımına səbəb oldu. Eyni zamanda, ABŞ-də kapital mənfəət vergisini aşağı salan 1997-ci il Vergi Ödəyicilərinin Yardım Qanunu, insanları daha çox sərmayə yatırmağa sövq etdi. Ehtimla olunur ki, Federal Ehtiyat Sisteminin keçmiş sədri Alan Qrinspan, bilərəkdən səhm dəyərlərinə müsbət rəy bildirərək, şirkətlərə yatırılan sərmayə həcmini artırdı.
Bütün bunları nəzərə alaraq, dotkom köpüyünün partlamağının başlıca səbəbi, spekulyasiyanın mövcudluğu, startaplar üçün vençur kapitalının bolluğu və dotkom şirkətlərinin qazanc əldə edə bilməməsi oldu. 1990-cı illərdə investorlar, bu şirkətlərin bir gün qazanc əldə edəcəyinə ümid edərək, internet startaplara böyük yatırımlar etdilər. Bir çox fərdi investorlar və vençur kapitalıları internet üzərində baş verən sürətli inkişafdan geri qalmaq qorxusu ilə ehtiyatlı investisiya yanaşmasından imtina etdilər.
Kapital bazarlardan gələn pullar, startaplar arasında rəqabət yaratdı və bununla şirkətlər sürətli böyümək üçün bir yarışda idilər. Heç bir xüsusi texnologiyaya sahib olmayan şirkətlər bazarda tanınmaq və bu üsulla böyümək üçün, marketinqə böyük vəsaitlər xərclədilər. Rəqiblərinindən fərqlənmək üçün, bəzi startaplar hətta büdcəsinin 90%-ni reklam üçün xərcləyirdilər.
1995-ci ilin 9 avqust tarixində Netscape Communications Corporation NASDAQ birjasında İlkin İctimai Təklif keçirtdi və böyük müvəffəqiyyət qazandı - şirkət 2.9 milyard dollar qiymətində dəyərləndi. Bir neçə ay sonra, 1996-cı ildə Yahoo! NASDAQ-ın indiyə qədər ən uğurlu IPO-larından birini keçirtdi. Elə həmin ay Lycos və Excite internet şirkətləri də ictimailəşdi. Bütün bunlar investorlarda internet şirkətlərinə sərmayə qoymağa yüksək maraq yaratdı.
1997-ci ildə NASDAQ birjasında rekord miqdarda kapital axını oldu. Artıq 1999-cu ildə, bütün vençur kapitalının 39%-i internet şirkətlərinə yönəldi. Həmin il 457 IPO-dan 295-i internet şirkətləri ilə əlaqəli idi. Təkcə 2000-ci ilin birinci rübündə, 91 dotkom şirkəti IPO keçirtdi.
5 dekabr 1996-cı ildə Federal Ehtiyat Sisteminin keçmiş sədri Alan Qrinspan, maliyyə bazarlarına irrasional yatırımlar barəsində xəbərdarlıq etdi. Lakin 2000-ci ilin yazına qədər ölkədə bununla bağlı maliyyə siyasətinə heç bir dəyişiklik etmədi.
Köpüyün partlaması
2000-ci il ərəfələri, Y2K problemi üçün hazırlıqlar görən şirkətlər, texnologiya yatırımlarını azaltmağa məcbur oldular. Kompüter sistemlərinin 1999-cı ildən 2000-ci ilə keçid zamanı geniş sosial və iqtisadi problemlərə səbəb ola biləcək saat və təqvim sistemlərini dəyişdirməkdə çətinlik çəkəcəyi ilə əlaqədar narahatlıqlar var idi.
10 yanvar 2000-ci ildə America Online şirkəti Time Warner ilə birləşdiyini elan etdi. Birləşmə bu günə qədər ən böyük sayılırdı və bir çox analitik tərəfindən şübhə ilə qarşılandı.
2000-ci ilin fevral ayında, Y2K problemi ilə artıq narahat olmayan Alan Qrinspan, faiz dərəcələrini aqressiv şəkildə artırmağı planlaşdırdığını açıqladı. Bu, analitiklər arasında texnoloji şirkətlərin daha yüksək borc xərclərinə təsir edib etməməsi mövzusunda fikir ayrılığına səbəb oldu. 10 mart 2000-ci ildə NASDAQ Kompozit birja indeksi 5,048.62 səviyyəsinə çatdı. Bu tarixi, sonun başlanğıcı kimi adlandırırlar.
15 mart 2000-ci ildə Yahoo! və eBay birləşmə danışıqlarına son verdi və Nasdaq 2.6% düşdü, lakin S&P 500 İndeksi 2.4% yüksəldi. Buna səbəb investorların güclü fəaliyyət göstərən texnologiya şirkətlərindən, nisbətən zəif fəaliyyət göstərən şirkətlərə keçid alan sərmayə axını oldu. Dot com köpüyü yalnız ABŞ fenomeni deyildi. 17 mart 2000-ci ildə Hollandiyada qurulan World Online (WOL) fotkom şirkəti, ilkin olaraq €12 milyard dəyərində olduğu halda, IPO keçirtdikdən cəmi bir həftə sonra €5 milyard dəyərinə düşdü. WOL, Amsterdam səhm mübadiləsi bazarında və Avropada ən böyük IPO sayılırdı.
20 mart 2000-ci ildə Barron qəzetinin buraxılışı, dotkom şirkətlərinin iflasını proqnozlaşdıran "Yanan; Xəbərdarlıq: İnternet şirkətləri nağd işləməyə davam edir" örtük yazısı ilə yayıldı. Bu bir çox insanın sərmayələrini yenidən düşünməsinə səbəb oldu. Növbəti gün Federal Rezerv Sistemi, faiz dərəcələrini artırdı və səhm qiymətləri müvəqqəti olaraq artdı.
3 aprel 2000-ci ildə hakim Tomas Penfild Cekson, ABŞ-yə və Microsoft Corporation arasında baş verən məhkəmə prosesində son qərarını verərək, Microsoft-u Şerman Antiinhisar Qanun layihəsini pozmaqda ittiham etdi. Bu, Microsoft səhm dəyərinin bir günlük 15% azalmasına və NASDAQ indeks dəyərinin 350 punkt və ya 8% azalmasına səbəb oldu. Elə həmin gün Bloomberg jurnalı çoxlu sayda oxunan bir məqalə dərc etdi: “Nəhayət, rəqəmlərə diqqət yetirməyin vaxtı gəldi”.
14 aprel 2000 cümə günü, NASDAQ Composite indeksi 9% azalaraq, ümumilikdə həmin həftəni 25% azalma ilə bitirdi. İyun ayına qədər dot-com şirkətləri reklam kampaniyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur oldular. 9 Noyabr 2000-ci ildə Amazon şirkəti tərəfindən maliyyə dəstəyi alan lakin süni olaraq şişirdilən Pets.com dotkom şirkəti, IPO keçirtdikdən cəmi doqquz ay sonra bazarı tərk etməli oldu. O vaxta qədər, əksər internet şirkətlərinin dəyərləri 75% düşərək, ümumilikdə bazardan $1.755 trilyon silmişdilər.
2001-ci ildə baş verən 11 sentyabr hücumları, həmin il birjanın düşməsini sürətləndirdi. 2001-ci ilin oktyabr ayında Enron, 2002-ci ilin iyun ayında Worldcom və 2002-ci ilin iyulunda Adelphia Communications Corporation qalmaqalı da daxil olmaqla bir sıra mühasibat qalmaqalları baş verdi. Bütün bunların nəticəsində yaranan iflaslar investorların inamına böyük zərbə endirdi.
Artıq 2002-ci ilin sonunda, səhmlər zirvəyə çatandan bəri (10 mart 2000-ci il) səhm bazarları ümumilikdə $5 trilyon itirdi.
Nəticələri
Vençur kapitalı olmadığından, idarəçilərin və investorların düşüncələri tamamilə dəyişdi. Artıq dotkom şirkətinin ömrü, yanma dərəcəsi (ing. dilindən burn rate) - mövcud kapitalını xərclədiyi sürətlə ölçüldü. Bir çox dotkom şirkəti bazarı tərk etdi və ləğv olundu. Dotkom şirkətlərinin əməliyyatlarını dəstəkləyən reklam və yükdaşıma kimi sahələrə, xidmətlərə tələbat azaldı. Dotkom şirkətlərinin %48-i aşağı səviyyədə dəyərləndirilmələrinə baxmayaraq bu böhrandan sağ çıxa bildi.
Qasım xan Vali
Həyatı
Qasım xan Əli xan oğlu 1850-ci ildə anadan olmuşdu. 1802-ci ildə Napoleon tərəfindən əsası qoyulan Hərbi məktəbini bitirmişdi. İran Kazak diviziyasında xidmət etmişdi. Ordu generalı rütbəsinədək yüksəlmişdi. Sərdari-Hümayun ləqəbini daşıyırdı. Qasım xan Vali ingilispərəst idi və Böyük Britaniya hökuməti tərəfindən dəstəklənirdi. Qasım xan Vali 1908-ci ildə Təbriz şəhərinin şəhridarı (meri) olmuşdu. Onun vaxtında şəhərə elektrik işığı çəkilmişdi. Litoqrafiyadan yüksək çap üsuluna keçilmişdi.
Qasım xanın Təbrizdə lampa zavodu, kiçik bir tütün fabriki, sabunbişirmə və gön-dəri müəsissələri vardı.
Ailəsi
Qasım xan Vali İsmətəssəltənə xanımla ailə qurmuşdu. İbrahim xan, Əli xan adlı oğlanları vardı.
Zəyəm (şəhər)
Zəyəm və ya Bazari (gürcüː ბაზარი) - Zaqafqaziyada, Şərqi Gürcüstanın Kaxeti krallığının tərkibində olan keçmiş bir şəhər. Ticarət və sənətkarlıq mərkəzi kimi çiçəklənmə dövrü XV - XVII əsrlərə təsadüf edir. 1550-ci illərdə Səfəvi dövlətinin Qarabağ bəylərbəyliyinə birləşdirildi. Bu çox gümanki 1555-ci ildə imzalanan Amasya müqaviləsinin şərtlərinə görə baş verib. 1615-ci ildə Səfəvilərin bu bölgədəki hərbi əməliyyatları nəticəsində şəhərin taleyi dəyişdi. 1720-ci illərdə şəhər kiçik bir kəndə çevrildi. Zəyəm Azərbaycanın indiki Zaqatala bölgəsi ərazisində yerləşirdi, lakin şəhərin bu yerdə olmasına dair heç bir dəlil qorunub saxlanmamışdır. Zəyəm toponimi yalnız gürcü olmayan mənbələrdə tapılır; Gürcülər bunu "bazar" kimi tərcümə edirlər.
Etimologiyası və yerləşməsi
Gürcü mənbələrində bu şəhər Bazari ("bazar"), fars müəllifləri isə Zagam, Zagham və ya Zakam, Avropa müəllifləri - Zagem, Zagen, Zagain, Zegarn və Seggen adlandırdılar.
Tarixi
Bazari şəhəri ilk dəfə 1392-ci ildə gürcü mənbələrində qeyd edilmişdir. Gremi (Kaxeti) şəhərindən qonşu Şirvan ölkəsinə gedən yolda yerləşməsi və əsas regional ticarət yollarına yaxın olması, həmçinin Kaxetini idarə edən Baqratidlərin qazandığı nisbi sülh və sabitlik səbəbiylə Bazari və ya Zəyəm şəhəri mühüm regional ticarət və sənətkarlıq mərkəzinə çevrildi. Burada gürcü, yəhudi, erməni və müsəlman icması yaşayırdı.
XVI əsrdə Kaxetinin iqtisadi mərkəzi və kral iqamətgahının yerləşdiyi məntəqəyə çevrildi. Çox vaxt, o dövrün fars və türk mənbələrində “Zəyəm hökmdarı” Kaxetiya kralının sinonimi kimi işlənirdi. 1550-ci illərdə Səfəvi komandiri Üveys bəy Pazukinin oğlu Qalış Bəy şəhəri ələ keçirdi və onu 9 il idarə etdi. İqtisadi mərkəz kimi Zəyəmin şöhrəti, Səfəvi şahları adından gümüş sikkələr (abbasılar) çıxarıb və 1967-ci ildə Gürcüstanın şimal-şərqində Birkiyanidə iki belə sikkə tapılmışdır. Ümumilikdə, Cənubi Qafqazda Zəyəmdə, müsəlman təqviminə görə 963 (1555/1556), 1056 (1646/1647) və ya 1066 (1655/1656) illərə aid 80-ə yaxın sikkə tapılmışdır.
It's My Life
It's My Life (Azərbaycanca: Bu mənim həyatımdır) — Rumıniyanın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Ficus lauretana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kastiliya və Leon
Kastiliya və Leon (Leonca: Castiella y Llión ; ) - İspaniyanın şimal-qərbində yerləşən muxtar region.
Kastiliya və Leon inzibati vahidləri
Kastiliya və Leonun vilayətləri bunlardan ibarətdir:
Bu vilayətlərin hər biri müvafiq vilayət paytaxtı adını daşıyır.
Sweet Poolside
— Şuuzo Oşimi tərəfindən çəkilmiş və yazılmış manqa. Manqa əsasında film çəkilmiş və film Yaponiya kinoteatrlarında 14 iyun 2014-cü ildə göstərilməyə başlamışdır.
Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri
Dayanıqlı inkişaf məqsədləri – Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş Assambleyası tərəfindən qəbul edilmiş 17 məqsəd. BMT-nin 2015-ci ilin sentyabr ayında keçirilən tarixi sammitində dünya liderləri tərəfindən qəbul edilmiş "2030-cu ilədək dayanıqlı inkişaf sahəsində Gündəlik"də əks olunan Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri (DİM-lər) 1 yanvar 2016-cı il tarixində rəsmi şəkildə qüvvəyə minib. Hər kəsi əhatə edən və universal xarakter daşıyan bu yeni Məqsədlər fonunda, qarşıdakı on beş il ərzində ölkələr "heç kəsi kənarda qoymamaq" prinsipini rəhbər tutaraq, yoxsulluğun bütün formalarına son qoymaq, bərabərsizliklərə qarşı tədbirlər görmək və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə aparmaq məqsədilə bütün səylərini səfərbər edəcəklər. "Qlobal Məqsədlər" kimi də tanınan DİM-lər Minilliyin İnkişaf Məqsədlərinin (MİM-lər) əldə etdiyi nəticələrə əsaslanır və daha da irəli gedərək, yoxsulluğun bütün formalarının aradan qaldırılmasını hədəfləyir. Yeni DİM-lərin özünəməxsusluğu onların bütün ölkələri, o cümlədən yoxsul, zəngin və orta gəlirli ölkələri planetin mühafizəsini təmin etmək şərtilə, tərəqqini təşviq etmək üçün tədbirlər görməyə səsləməsində əks olunur. DİM-lər təsdiq edir ki, yoxsulluğun aradan qaldırılması iqtisadi artımın təmin edilməsinə yönələn strategiyalarla əlaqəli şəkildə həyata keçirilməlidir. Onlar təhsil, sosial müdafiə və məşğulluq imkanları da daxil olmaqla geniş spektrli sosial ehtiyacları və bununla yanaşı, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə və ətraf mühitin mühafizəsini ön plana çəkir.
Arxa plan
Minilliyin İnkişaf Məqsədlərinin nailiyyətlərini davam etdirəcək yeni qlobal inkişaf çərçivəsinin müəyyənləşdirilməsi üzrə danışıqlar 2012-ci ildən 2015-ci ilədək davam etdi. Yekun sənəd 2015-ci ilin sentyabrında ABŞ-nin Nyu-York şəhərində keçirilən BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Sammitində imzalandı.
25 sentyabr 2015-ci il tarixində BMT-nin Baş Assambleyasının üzvü olan 193 dövlət tərəfindən "2030-cu ilədək dayanıqlı inkişaf sahəsində Gündəlik" qəbul edildi. Gündəlik 92 bənddən ibarətdir və 51-ci bənddə 17 Davamlı İnkişaf Məqsədi və əlaqəli 169 hədəf göstərilir.
17 Məqsəd
17 Dayanıqlı İnkişaf Məqsədi üçün 169 hədəf göstərilmişdir. Hər bir hədəf üçün irəliləyişi ölçmək məqsədilə bir neçə göstərici müəyyənləşdirilib. Ümumilikdə, 304 göstərici var. 17 dayaniqli inkifas meqsedleri
Məqsəd 1: Yoxsulluğa son
"Hər yerdə yoxsulluğun bütün formalarına son qoymaq"
1990-cı ildən bu günə qədər kəskin yoxsulluq səviyyəsi iki dəfədən çox azaldılıb. Bu, diqqətəlayiq bir nailiyyət olsa da, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə hələ də hər beş nəfərdən biri gündəlik 1.90 ABŞ dollarından az gəlirlə yaşayır və milyonlarla insanın gündəlik gəliri bu məbləği cüzi üstələyir. Üstəlik, bir çox insanlar yenidən yoxsulluğa düçar olma riski ilə üzləşir. Yoxsulluq dedikdə, sadəcə dolanışığın dayanıqlılığını təmin etmək üçün tələb olunan gəlir və resursların olmaması nəzərdə tutulmur. Yoxsulluq həm də aclıq və zəif qidalanma, təhsilə və digər əsas xidmətlərə çıxışın məhdud olması, sosial ayrı-seçkilik və təcridolunma, eləcə də qərarların qəbul edilməsində iştirak edə bilməmə formalarında təzahür edir. Dayanıqlı iş yerlərinin təmin edilməsi və bərabərliyin təşviq edilməsi üçün iqtisadi artım inklüziv xarakter daşımalıdır.
Faktlar və rəqəmlər
•	Dünyada 767 milyon nəfər beynəlxalq yoxsulluq həddindən, yəni gündəlik 1.90 ABŞ dollarından az gəlirlə yaşayır.
•	Dünyada ailələri ilə yaşayan işçilərin 10%-dən azının adambaşına düşən gündəlik gəliri 1.90 ABŞ dollarından azdır.
•	Müəyyən edilmiş yoxsulluq həddindən aşağı gəlirlə yaşayan insanların böyük əksəriyyəti iki regionun payına düşür: Cənubi Asiya və Afrikanın Böyük Səhradan cənubda yerləşən hissəsi.
•	Yüksək yoxsulluq səviyyəsinə daha çox qeyri-stabil və münaqişələrdən əziyyət çəkən kiçik ölkələrdə rast gəlinir.
•	Dünyada yaşı 5-dən aşağı olan hər 4 uşaqdan birinin boyu yaşına uyğun deyil.
•	2014-cü ildə hər gün 42 min nəfər insan münaqişələrə görə, sığınacaq axtarmaq üçün öz evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.
Hədəflər
Hədəf 1.1:  Hazırda gündəlik 1.25 ABŞ dollarından az gəlir həddində müəyyən edilən kəskin yoxsulluğa 2030-cu ilədək son qoymaq
Hədəf 1.2:  Milli anlayışlara uyğun olaraq yoxsulluğun hər hansı forması ilə üzləşən bütün yaşlarda kişilərin, qadınların və uşaqların xüsusi payını 2030-cu ilədək ən azı iki dəfə azaltmaq
Hədəf 1.4:  2030-cu ilədək, bütün kişilərin və qadınların, xüsusən də yoxsul və digər həssas əhali qruplarının iqtisadi resurslara bərabər çıxış hüquqlarına, habelə əsas xidmətlərə, torpaq və əmlak formaları üzərində mülkiyyət və nəzarətə, miras, təbii resurslar, müvafiq yeni texnologiyalar və maliyyə xidmətlərinə, o cümlədən mikro-maliyyə xidmətlərinə bərabər çıxış imkanlarına malik olmalarını təmin etmək
Hədəf 1.5:  2030-cu ilədək, yoxsul və həssas qrupları möhkəmləndirmək, onların iqlimlə bağlı hadisələrə, eləcə də digər iqtisadi, sosial və ekoloji şok və fəlakətlərə məruz qalma hallarını və bu hadisələrə qarşı davamsızlığını azaltmaq
Hədəf 1.A:  Yoxsulluğun bütün formalarına son qoymağa yönələn proqramları və siyasətləri həyata keçirmək üçün inkişaf etməkdə olan ölkələri, xüsusən də ən az inkişaf etmiş ölkələri adekvat və qabaqcadan müəyyən oluna bilən vasitələrlə təmin etmək məqsədilə başqa vasitələrlə yanaşı, inkişaf sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi yolu ilə müxtəlif mənbələrdən əhəmiyyətli həcmdə resursların səfərbər olunmasını təmin etmək
Hədəf 1.B:  Yoxsulluğun aradan qaldırılması ilə bağlı tədbirlər üçün maliyyə vəsaitlərinin daha sürətli cəlb olunmasına dəstək göstərmək üçün yoxsullara yönələn və gender məsələlərini nəzərə alan inkişaf strategiyaları əsasında, milli, regional və beynəlxalq səviyyələrdə möhkəm əsaslı siyasi çərçivələr yaratmaq
Məqsəd 2: Aclığa son
"Aclığa son qoymaq, ərzaq təhlükəsizliyinə və daha yaxşı qidalanmaya nail olmaq və dayanıqlı kənd təsərrüfatını təşviq etmək"
Düzgün şəkildə həyata keçirilərsə, kənd, meşəçilik və balıqçılıq təsərrüfatları insanların yaşayışının yaxşılaşmasına yönələn aqrar inkişafa və ətraf mühitin mühafizəsinə dəstək göstərməklə yanaşı, hər kəs üçün qidalı elementlərlə zəngin ərzaq təmin edə və layiqli gəlir yarada bilər. Hal-hazırda torpaqlar, şirin sular, okeanlar, meşələr və bioloji müxtəliflik sürətlə azalmaqdadır. İqlim dəyişikliyi bizim asılı olduğumuz resurslara daha da çox təzyiq göstərərək, quraqlıq və daşqınlar kimi təbii fəlakətlərlə bir-birinə bağlı təhlükə risklərinin yüksəlməsinə səbəb olur. Kənd yerlərində yaşayan bir çox qadınlar və kişilər artıq öz torpaqlarında dolana bilmirlər və bu onları yeni imkanlar axtarmaq üçün şəhərlərə köçməyə məcbur edir. Bu gün aclıqdan əziyyət çəkən 795 milyon nəfər insanı və 2050-ci ilə qədər aclıqdan əziyyət çəkməsi gözlənilən daha 2 milyard insanı qidalandırmaq üçün qlobal ərzaq və kənd təsərrüfatı sisteminin əsaslı şəkildə dəyişdirilməsi tələb olunur. Ərzaq və kənd təsərrüfatı sahəsi inkişaf üçün əsas həll yollarını təşkil edir və aclıq və yoxsulluğun aradan qaldırılmasında əsas rol oynayır.
Faktlar və rəqəmlər
Aclıq
•	Bu gün dünyada hər 9 nəfərdən biri (795 milyon nəfər) kifayət qədər qidalanmır.
•	Dünyada aclıqla üzləşən insanların böyük əksəriyyəti əhalisinin 12.9 faizi aclıqdan əziyyət çəkən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə yaşayır.
•	Aclıqdan əziyyət çəkən insanların ən böyük hissəsi Asiya qitəsində yaşayır. Belə ki, dünyada aclıqdan əziyyət çəkən insanların üçdə ikisi Asiyanın payına düşür. Son illərdə bu göstəricidə Cənubi Asiyanın xüsusi çəkisi azalsa da, Qərbi Asiyanın xüsusi çəkisi cüzi artıb.
•	Aclıqla üzləşən insanların sayının ən yüksək olduğu region Cənubi Asiyadır, burada təxminən 281 milyon nəfər aclıqdan əziyyət çəkir. 2014–2016-cı illər üzrə hesablamalar Afrikanın Böyük Səhradan cənubda yerləşən hissəsində əhalinin 23%-in aclıqdan əziyyət çəkdiyini göstərir.
•	Dünyada hər dörd uşaqdan biri bəstəboyluqdan əziyyət çəkir. inkişaf etməkdə olan ölkələrdə bu nisbət üçdə birə qədər qalxa bilir.
Ərzaq təhlükəsizliyi
•	Kənd təsərrüfatı bu gün dünya əhalisinin 40 faizinin dolanışığını təmin etməklə, ən çox əmək ehtiyatlarından istifadə edən sahədir. Kənd təsərrüfatı kənd yerlərində yaşayan yoxsul ailələr üçün ən böyük gəlir mənbəyi və iş yeridir.
•	Dünyada, əsasən, dəmyə əkinçiliyinə əsaslanan 500 milyon kiçik təsərrüfat inkişaf etməkdə olan ölkələrin böyük əksəriyyətində istehlak edilən ərzaqların 80 faizə qədərini təmin edir. Yoxsulların ərzaq təhlükəsizliyi və qidalanmasının, həmçinin yerli və qlobal bazarlar üçün ərzaq istehsalının artırılmasının əhəmiyyətli üsullarından biri kiçik təsərrüfatlara malik qadın və kişi sahibkarlara * sərmayə qoymaqdır.
•	1900-cü illərdən bəri fermer sahələrində bitki müxtəlifliyi 75% azalmışdır. Kənd təsərrüfatının bioloji müxtəlifliyindən daha yaxşı istifadə qida rasionunun qidalı elementlərlə daha zəngin olmasına, əkinçiliklə məşğul olan icmaların dolanışıq imkanlarının artırılmasına və əkin sistemlərinin daha davamlı və dayanıqlı olmasına töhfə verə bilər.
•	Əgər qadın fermerlər də kişi fermerlər kimi resurslara bərabər çıxış imkanına malik olsa, dünyada aclıqdan əziyyət çəkən insanların sayı təqribən 150 milyon nəfər azala bilər.
•	Dünyada 1.4 milyard insanın elektrik enerjisinə çıxışı yoxdur. Onların əksəriyyəti inkişaf etməkdə olan ölkələrin kənd yerlərində yaşayır. Bir çox bölgələrdə enerji məhdudluğu aclığın azaldılmasına və ərzağa olan gələcək tələbatı ödəmək üçün dünyada kifayət qədər ərzağın istehsal edilməsinə əngəl yaradır.
Hədəflər
Hədəf 2.1:  2030-cu ilədək, aclığa son qoymaq və hamının, xüsusən də yoxsul və həssas qrupların, o cümlədən, körpələrin il boyu təhlükəsiz, qidalı elementlərlə zəngin və yetərli miqdarda ərzağa çıxışını təmin etmək
Hədəf 2.2:  2030-cu ilədək, zəif qidalanmanın bütün formalarına son qoymaq, o cümlədən 2025-ci ilədək, 5 yaşadək uşaqlarda bəstəboyluq və arıqlıq halları ilə bağlı beynəlxalq səviyyədə razılaşdırılmış hədəflərə çatmaq və yeniyetmə qızların, hamilə və ya süd verən qadınların və yaşlı insanların qidalanma ilə bağlı ehtiyaclarını təmin etmək
Hədəf 2.3:  2030-cu ilədək, başqa vasitələrlə yanaşı, torpaqlara, digər səmərəli resurslara və materiallara, məlumatlara, maliyyə xidmətlərinə, bazarlara və əlavə dəyər yaradan fürsətlərə, eləcə də təsərrüfatdankənar məşğulluğa təhlükəsiz və bərabərhüquqlu çıxış imkanının təmin olunması vasitəsilə kənd təsərrüfatı sahəsində məhsuldarlığın və kiçik ölçülü ərzaq istehsalçılarının, xüsusilə qadınların, aborigen əhalinin, ailə təsərrüfatlarının, heyvandarlıqla və balıqçılıqla məşğul olan əhalinin gəlirlərini ikiqat artırmaq
Hədəf 2.4:  2030-cu ilədək, dayanıqlı ərzaq istehsalı sistemlərini təmin etmək, məhsuldarlığı və istehsalı yüksəldən, ekosistemlərin qorunub saxlanmasına kömək edən, iqlim dəyişikliyinə, kəskin hava şəraitinə, quraqlığa, daşqınlara və digər təbii fəlakətlərə uyğunlaşma potensialını gücləndirən, yerin və torpağın keyfiyyətini tədricən artıran dayanıqlı kənd təsərrüfatı təcrübələrini tətbiq etmək
Hədəf 2.5:  2020-ci ilədək, başqa vasitələrlə yanaşı, milli, regional və beynəlxalq səviyyələrdə düzgün idarə olunan və zəngin tərkibli toxum və bitki bankı vasitəsilə, toxumların, becərilən bitkilərin və ferma şəraitində yetişdirilən və əhliləşdirilən heyvanların və onlarla bağlı yabanı növlərin genetik müxtəlifliyini qorumaq və beynəlxalq səviyyədə razılaşdırılmaqla genetik resurslardan və bununla bağlı ənənəvi biliklərdən istifadə nəticəsində meydana çıxan faydalardan yararlanmanı və onların ədalətli və bərabər şəkildə bölüşülməsini təmin etmək
Hədəf 2.A:  İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə, xüsusən də ən inkişafdan qalmış ölkələrdə kənd təsərrüfatının istehsal potensialını artırmaq məqsədilə, başqa üsullarla yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirməklə kənd infrastrukturuna, kənd təsərrüfatı sahəsində elmi tədqiqat və məsləhət xidmətlərinə, texnologiyaların inkişaf etdirilməsinə və bitki və mal-qara banklarına ayrılan maliyyə vəsaitli artırmaq
Hədəf 2.B:  Doha İnkişaf Proqramının mandatına uyğun olaraq, başqa vasitələrlə yanaşı, kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı üzrə subsidiyaların bütün formalarını və eyni qüvvəyə malik olan bütün ixrac tədbirlərini eyni zamanda aradan qaldırmaqla, qlobal kənd təsərrüfatı bazarlarında ticarətlə bağlı məhdudiyyətləri və təhrifləri aradan qaldırmaq və onların qarşısını almaq
Hədəf 2.C:  Ərzaq qiymətlərindəki kəskin enib-qalxmaları məhdudlaşdırmağa kömək etmək məqsədilə, ərzaq malları bazarlarının və onların törəmələrinin düzgün şəkildə fəaliyyət göstərməsini və bazara, o cümlədən ərzaq ehtiyatlarına dair məlumatlara vaxtlı-vaxtında çıxışı təmin etmək üçün tədbirlər görmək
Məqsəd 3: Yaxşı səhiyyə və rifah
"Yaşından asılı olmayaraq hər kəsin sağlam yaşamasını təmin etmək və rifah halını yaxşılaşdırmaq"