cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zümrüd Məmmədova
Həyatı
Zümrüd Məmmədova 18 aprel 1956-ci ildə Quba rayonunun İkinci Nügədi kəndində ziyalı ailəsində doğulmuşdur. Atası Mövlud tarixçi və eyni zamanda gözəl tar ifaçısı olmuş, anası Əminə ədəbiyyat müəlliməsi və həmçinin gözəl heykəltaraş, rəssam olmuşdur. İncəsənətə ruhən bağlı ailənin ilk övladı Zümrüd musiqi təhsilini Asəf Zeynallı adına Musiqi kollecində almış, paralel olaraq isə tibb kollecində də oxumuşdur. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə daxil olmuş buranı da fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. İlk iş yeri Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası olmuşdur. Peşəkar səhnəyə gəldiyi 1974-cü ildən Azərbaycanın rayon və kəndlərində, o cümlədən SSRİ dövründə bütün müttəfiq respublikalarda, 100-ə yaxın avropa ölkəsində (Yaponiya, Amerika, Fransa, Norveç, İsveç, Avstriya, Almaniya və s.) çox saylı Ərəb və Afrika ölkələrində festivallarda, qastrol səfərlərində Azərbaycan xalqının milli dəyərlərini, muğamlarımızı təmsil edərək bayrağımızı göyə qaldırmışdır (Vyetnamda Xalqlar Dostluğu medalı (1980), Yaponiyada Min-On (İpək Yolu) festivalı (1989), Norveçdə festivalın lureat adına (1984), Babil festivalında laureat adına (1989) layiq görünmüşəm) və s. bir çox ölkələrdə uğurlar qazanmış, bayrağımızı yüksəltmiş, laureat adlarını qazanmışdır.
1993-cü ildən isə Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Orkestrinin Solistidir. İncəsənət Universitetinin dostenti və müəllimi olmuşdur. Paralel olaraq İncəsənət gimnaziyasında Müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğuldur. Hazırda Ü. Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının professoru, böyük elmi işçisi vəzifəsində çalışır.Yaradıcılığına paralel olaraq elmi fəaliyyətlə məşğuldur. Muğamlarımızın tarixin araşdırmaqda, elmi məqalələr, metodik tövsiyələr və s. yazmaqdadır.
1998-ci ildə "Əməkdar artist", 2003-cü ildə "Xalq artisti" fəxri adları ilə təltif edilmiş, fərdi Prezident təqaüdü ilə təmin edilmişdir. İşində qüsursuz xidmətlərinə görə Müdafiə Nazirliyi tərəfindən dəfələrlə medallarla təltif olunmuşdur. 2014–2016-cı illərdə AZQMƏVŞAİB tərəfindən "Fədai" və "Vətən naminə" medalları ilə təltif olunmuşdur.
Ailəlidir. 1 qızı var. Övladı İlahə Qismət (israfilova) ali təhsilli Bəstəkar, Qara Qarayev təqaüdçüsü, simfonik dirijor, Bakı Musiqi Akademiyasının (BMA) əməkdaşıdır. Xalq artisti, görkəmli bəstəkar, professor Arif Məlikovun bəstəkarlıq sinifinin bakalavr və magistr pillələrini qırmızı diplomla bitirmiş. Hazırda BMA-nın doktorantura pilləsində təhsil almaqdadır (2017). 2014-cu ildə Dövlət neft şirkəti SOCAR-ın yubileyinə həsr olunmuş müsabiqənin qalibi olmuş "Əsrin Müqaviləsi" adlı SOCARın himnin bəstələmiş ARDNŞ-nin prezidenti Rövnəq Abdullayev tərəfindən diplomla təltif olunmuşdur. Qeyd etməliyik ki, əsərin sozləri və musiqisi İlahə Qismətin özünə aiddir İlk ifaçısı Respublikanın Xalq artisti Samir Cəfərov olmuşdur. Gənc bəstəkar bir çox sanballı layihələrin — "Muğamatım bir dəryadır" 2014, "Dalğalansın bayraq" Türkiyə ilə Azərbaycan 2016,"Mən Vətən Torpağı, Vətən daşıyam" 2016 və s. müəllifidir. Paralel olaraq elmi tədqiqatlar aparan İlahə İsrafilovanın "Gülnaz Abdullazadənin bəstəkarlıq fəaliyyətinin əsas xüsusiyyətləri" adlı monoqrafik kitabı və indiyədək bir çox elmi tədqiqat məqalələri işıq üzü görmüşdür.
22.02.2017 tarixindən etibarən aktiv gənc olan İlahə Qismət xalq artisti, prezident təqaüdçüsü Zümrüd Məmmədova ilə birgə "Beynəlxalq Mədəni Əlaqələr və İncəsənətin İnkişafına Yardım" İctimai Birliyini təsis etmiş, ümumi yığıncağın qərarı ilə təşkilata sədr seçilmişdir.
Jurinea mugodsharica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hökm
Hökm — təfəkkürün mürəkkəb formalarından biridir. Hökm predmetlərin mövcudluğunu, xassələrini, aralarındakı əlaqə və münasibətləri iqrar və ya inkar edən fikirdir ki, bu da doğru və yalan ola bilər.
Hökmün ümümi səciyyəsi
İnsan hökm vasitəsilə əldə etdiyi biliyi zənginləşdirir, möhkəmləndirir. Hökmlə anlayışın əlqəsini təhlil etdikdə elm adamlarının əksəriyyətinin gəldiyi qərar bu olur ki, anlayış əslində hökmün ilkin zəminidir. Yəni hökmün tərkibi anlayışlardan ibarətdir. Hökmün mühüm xassəsi onun iqrari(təstiqedici) və inkari(rəddedici) olmasıdır. Məsələn: "Buzqıran gəmilər mövcuddur" və "Bəzi cinayətlər qəsdən törədilən cinayətlər deyil". Hökmləri səciyyələndirərkən onun yalan və ya doğru olduğu qeyd olunmalıdır. Bəzi hökmlərsə qeyri-müəyyən kimi səciyyələnir ("Ayda həyat var"). Hökmlər quruluşca sadə və mürəkkəb olur.
Sadə hökmün tərkibi Sadə hökmlər subyekt, predikat və məntiqi bağlayıcıdan ibarət olur.
Yerli qar xətti
Yerli qar xət­ti – yüksəkliyi əsasən yerli amil­lərlə /əsas yer səthinin relyefi ilə/ müəyyən edilən, əksər halda qısa məsafədə dəyişən qar xətti.
Sultan Həsən məscidi
Sultan Həsən məscidi — Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində yerləşən məscid.
İbrahim xan Əfşar
İbrahim xan — Nadir şah Əfşarın qardaşı. Adı Məhəmməd İbrahim olan bu qardaşı mənbələrdə və tarixi ədəbiyyatda daha çox sadəcə İbrahim xan kimi xatırlanır. “Aləm Ara-ye Naderi”də onun doğulması barədə kiçik bir qeyd vardır. Amma onun doğulduğu tarix göstərilməmişdir.
Həyatı
Hər halda bu mənbəyə görə, İbrahim Nadirin kiçik qardaşı idi. O, uşaq yaşlarında Nadirdən fərqli keyfiyyətlərə malik idi. Nadir daha çevik, fiziki hərəkətlərə və vərdişlərə daha çox meylli idisə, İbrahimdə bu keyfiyyətlər özünü elə də büruzə vermirdi və buna görə də tez-tez atasının qınaqlarına məruz qalırdı.
İbrahimin uşaqlıq və gəncliyi mənbə müəlliflərinin diqqətini cəlb etməmişdir. Nəzərə alınsa ki, İbrahim də gəncliyində Nadirin dəstəsinin üzvü olmuşdur, onda belə bir qənaətə gəlmək olar ki, o da gəncliyində at minməyi və qılınc tutmağı öyrənmişdi.
İbrahimin adının “Aləm Ara-ye Naderi”də çəkilməsi tarix etibarilə XVIII əsrin 20-ci illərinə təsadüf edir. Mənbədə göstərilir ki, Nadir öz dəstəsinin bir hissəsini qardaşı İbrahimin rəhbərliyi altında Qorqan qalasında saxladı və özü isə Əlieli tərəkəmələrinin itaət altına gətirilməsinə yollandı. Elə oradaca Nadirə qarşı itaətsizlik və xəyanət yolu tutmuş Aşur xanın bağışlanması üçün İbrahimim qardaşından xahiş etdiyi göstərilir. Əvvəlcə Nadirlə yaxşı münasibətdə olub, sonra təkrar-təkrar ona xəyanət yolu tutan Aşur xanı növbəti dəfə bağışlamasından ehtimal etmək olar ki, Nadir hələ cavanlığında qardaşı İbrahimi çox istəyirdi. Həqiqətdə də belə idi. Nadir şah bütün həyatı boyu qardaşı İbrahimi və onun övladlarını çox istəyirdi və onları özünə arxa-dayaq hesab edirdi. Onlar da Nadir şahın himayəsi və qayğısı altında böyümüşdülər. Mənbələrin məlumatlarından da görmək mümkündür ki, Nadir şah Əliqulu xanı öz övladları qədər sevirdi və ona çox etibar edirdi.
Hərbi fəaliyyəti
Əbdali əfqanlarını zərərsizləşdirəndən və 1727-ci ilin sonlarında Heratı nəzarət altına alandan sonra Nadir Məşhədə qayıdıb ölkənin qərbində döyüşlər aparılması üçün hazırlıq işlərinə başladı. Bu vaxt Nadir Xəbuşan ətrafında yaşayan kürdlərin qiyam qaldırmaları və itaətsizlik göstərmələri barədə məlumat aldı. Nadir və onun ətrafındakılar belə bir qənaətə gəldilər ki, kürdlərin qiyamının cavabsız buraxılması bölgədə yaşayan digər tayfaları da itaətsizliyə təhrik edə bilər. Nadir qərara gəldi ki, Xəbuşana qoşun dəstəsi göndərsin və həmin qoşun dəstəsinə rəhbərlik mənbədə artıq xan kimi təqdim olunan İbrahim xana həvalə olundu. Onun ixtiyarına verilən qoşun dəstəsinin tərkibi 10 min nəfərdən ibarət idi. Bu tapşırıq İbrahim xan tərəfindən müstəqil şəkildə və böyük qoşun dəstəsinin iştirakı ilə keçirilən ilk böyük və ciddi tapşırıq idi. Bu, eyni zamanda onu göstərirdi ki, həmin vaxt İbrahim xan artıq 10 min nəfərlik qoşun dəstəsinə rəhbərlik təcrübəsi əldə etmişdi. İbrahim xan tapşırığın icrasına yollanarkən Dərgəzdə mənzil saldı və qoşun dəstəsinə bir müddət istirahət verdi. Dərgəzin əyanları və sərkərdələri bir daha itaətlərini bəyan etdilər və yerli əhali arasında səfərbərlik aparıb kiçik bir dəstə təşkil etdilər və onu da İbrahim xanın dəstəsinə qatdılar.
İbrahim xan topladığı məlumatlar əsasında müəyyənləşdirdi ki, bölgədəki kürd qiyamına Nəcəf Soltan Qaracurlu adlı birisi rəhbərlik edir və bu qiyam bölgənin bir sıra məntəqələri tərəfindən dəstəklənir. İbrahim xanın qoşun dəstəsi ilə bu qiyamın yatırılmasına gəlməsi xəbərini eşidəndən sonra kürd əyanları və sərkərdələri ətrafdakı bütün məntəqələrə adamlar göndərdilər və İbrahim xana daha yaxşı müqavimət göstərilməsi üçün əlavə silahlı dəstələr istədilər. Ətraf məntəqələrdə dərhal belə hazırlıq işləri aparıldı və qısa müddətdən sonra İbrahim xanın dəstəsinə qarşı 20 min nəfərlik kürd dəstəsi formalaşdırıldı. Gərmxan adlanan məntəqədə İbrahim xanın dəstəsi Nəcəf Soltanın dəstəsi ilə üz-üzə gəldi. Qızğın gedən döyüşlərin sonunda İbrahim xan geri çəkilməyə məcbur oldu və Kərimxan qalasına çəkildi. İbrahim xan dəstək üçün Nadirin yanına çapar göndərdi. İbrahim xanın vəziyyətindən xəbər tutan Nadir xan tezlikə İbrahimə dəstəyə gəldi. Qeyd etmək lazımdır ki, bu döyüş Nadir üçün də xeyli ağır keçdi. Kürdlərin əlverişli mövqelər tutması onların gücünü daha da artırırdı. Üç gün davam edən döyüş Nadirin dəstəsinin müqavimət gücünü zəiflətdi və yalnız başqa tapşırığın icrası üçün göndərilmiş Mərv dəstəsinin yetişməsi Nadirin dəstəsini ağır vəziyyətdən xilas etdi. Amma kürdlərin yeni-yeni dəstələrinin döyüşə qatılması döyüş təşəbbüsünün yenidən onlar tərəfə meyllənməsinə səbəb oldu. Belə olanda Nadir qardaşı İbrahim xana xəbər göndərdi ki, mühasirəni yarıb artilleriyası ilə onun köməyinə gəlsin. Yalnız İbrahim xanın gətirdiyi topların köməyi ilə Xəbuşan kürdlərinə qarşı başlanan döyüşü qələbə ilə başa çatdırmaq mümkün oldu.
Amma Heratda qiyam qaldırmış qüvvələr yalnız Herat qalasını tutmaqla kifayətlənməyib Məşhəd üzərinə də hücum çəkdilər. İbrahim xan əfqanlara müqavimət göstərmək üçün tələsik hazırlıq gördü və 10 min nəfərlik bir dəstə hazırladı. O, artilleriyanın müşayiəti ilə dəstəsini Məşhəddən çıxardı və əfqanları qaladan kənarda qarşılamağı qərarlaşdırdı. 1730-cu ildə baş verən bu döyüş əfqanların üstünlüyü şəraitində keçdi. Belə olanda İbrahim xan qala daxilinə çəkildi və bir neçə gün qala daxilində müdafiə olundu. İbrahim xan qala xaricində əfqanlara yenidən müqavimət göstərmək istəsə də buna nail ola bilmədi və o, bütün qüvvələri ilə qala daxilində müdafiəyə çəkildi. Bir neçə günlük döyüşlər nəticəsində İbrahim xan çoxlu sayda itki verdi. Əfqanların mühasirəsi güclənəndə İbrahim xan yeganə çıxış yolunu yenidən Nadirdən kömək istəməkdə gördü. Bu məqsədlə Azərbaycanda olan Nadirin yanına çaparlar göndərdi. Çaparların göndərilməsindən təxminən 10 gün sonra əfqan sərkərdələri toplanıb vəziyyəti müzakirə etdilər. Qalanın mühasirəsinin uzanmasının və Nadirdən yardım gəlməsinin onların xeyrinə olmayacağı qənaətinə gəlib ələ keçirdikləri çoxlu qənimətlərlə geri çəkildilər.
35 gündən sonra Nadir dəstəsi ilə Nişapura yetişdi və oradan İbrahim xana məktub göndərdi. Nadir Məşhəddə baş verənlərdə onu da təqsirkar saydı və tələb etdi ki, onun gözünə görünməsin və onlar Məşhədə yetişənə kimi şəhəri tərk edib Əbivərdə yollansın. İbrahim xanın bu əmri yerinə yetirməkdən başqa çarəsi yox idi. Qəzəblənmiş qardaşının gözünə görünməmək üçün o, şəhəri tərk edib Əbivərdə yollandı.
Nadir Məşhəd ətrafında baş verənlərdə qardaşını ittihamlandırsa da, ona olan qardaşlıq məhəbbəti heç də azalmadı. Onunla görüşməyə bir fürsət axtardı və tezliklə belə bir fürsətin yaranmasına çox sevindi. Ona xəbər verildi ki, Ərsari, Təkə, Yəmut tayfaları 10 min nəfərlik bir dəstə təşkil edib Tecən və Sarıqamışa toplayıblar və oradan vaxtaşırı Əbivərdə hücum edirlər. Baxmayaraq ki, Nadir Məşhədə hücum etmiş və Heratda qiyam qaldırmış əfqanları tezliklə cəzalandırmaq istəyirdi, bununla belə ilkin olaraq Əbivərdə yolandı. Nadir orada həm qardaşı İbrahim xanla görüşmək istəyirdi, həm də doğulduğu yurda baş çəkmək. Buna görə də dərhal dəstəsi ilə Əbivərdə yola düşdü. Nadirin Əbivərdə gəlməsi xəbərini eşidəndə İbrahim xan onun görüşünə getdi. Bu qarşılaşma zamanı Nadir bir tərəfdən qardaş məhəbbətini nümayiş etdirmək istəyirdisə, bir tərəfdən də sərkərdə və rəhbər prinsipiallığını əldən vermək istəmirdi. Əyanları və sərkərdələri qarşısında İbrahim xanın yol verdiyi laqeydliyə və biganəliyə münasibət bildirməməsinin digərlərinə pis nümunə olacağından ehtiyatlanan Nadir, əlini qamçıya atdı. Şahidlərin ifadəsinə görə, Nadir onu əhatə edənlərin qarşısında İbrahim xana 22 qamçı vurdu və dedi: "Ey itdən pis olan namərd. Nə səbəb oldu ki, mənim dəyərli qazilərimin və bahadırlarımın çoxunu tələf etdin, əfqanların əli ilə öldürdün?” Nadir hətta əlini qılıncına atdı ki, İbrahimin üstünə əl qaldırsın. Ona yaxınlaşanda isə qılıncının ağzını çevirdi və tiyəsinin arxası ilə atının yanından vurdu. Bundan sonra əlini dayandırıb öz istirahət yerinə yollandı. Belə bir görüşü gözləməyən əyanlar İbrahim xana yaxınlaşıb ona ürək-dirək verdilər, onu Nadirdən inciməməyə çağırdılar.
Nadir qardaşı ilə oturub xeyli söhbət etdi və aralarındakı inciklik yox olandan sonra Nadir yenə öz çadırına döndü. Nadir dəstəsi ilə əvvəlcə Tecən və Sarıqamışda toplaşan dəstələri əzdi, sonra isə İbrahim xanı və oğlu Rzaqulunu Məşhədə göndərdi.
II Şah Təhmasibin Osmanlı qüvvələri ilə uğursuz döyüşünün nəticələrini araşdırmaq üçün İsfahana yollananda Nadir yenidən İbrahim xanı Xorasan hakimi elan etdi və onu Məşhəddə saxladı. Məlumdur ki, Nadir, Şah Təhmasibi taxtdan salandan sonra yenidən ölkənin qərbində döyüşlərə başladı. Bu müddət ərzində İbrahim xan Xorasanın hakimi olaraq qalmaqda idi. İbrahim xan Nadirin taxta çıxdığı vaxta qədər bu vəzifəni icra etdi. Muğan düzündə keçirilən tacqoyma mərasimində İbrahim xan da iştirak etdi. Mərasimdən sonra Nadir şah İbrahim xanı Azərbaycan bəylərbəyi və Azərbaycan qorçubaşısı elan etdi. Bütün Cənubi Qafqaz və İran Azərbaycanı onun hakimiyyəti altına verildi. Azərbaycan bəylərbəyliyi həm Rusiya ilə, həm də Osmanlı dövləti ilə sərhəd olduğundan bu bölgə Nadir şah üçün strateji əhəmiyyət kəsb edirdi. Ona görə bu böyük bölgənin idarə edilməsini etibarlı bir şəxs kimi İbrahim xana həvalə etdi.
Azərbaycan bəylərbəyliyi kifayət qədər narahat bir bölgə idi. Bir tərəfdən Dağıstan xalqları və Osmanlı sərhədində olan kürdlər mütəmadi olaraq qiyamlar qaldırırdılar. Bir tərəfdən də Rusiyanın və Osmanlı dövlətinin müdaxilə təhlükəsi qalmaqda idi. Azərbaycan bəylərbəyi kimi Nadir şah tərəfindən ona verilən ilk tapşırıq da elə Osmanlı sərhədlərində yerləşən Yəzdi kürdlərinin qiyamının yatırılması ilə bağlı idi. Nadir şah onun ixtiyarına 12 min nəfərlik qoşun dəstəsi verib Yəzdi kürdlərinin qiyamını yatırmağa göndərdi. Bu yürüşdə Nəsrulla Mirzə də onu müşayiət edirdi. İbrahim xan bölgəyə yetişən kimi qısa müddət ərzində ona verilən tapşırığı yerinə yetirdi. Yəzdi kürdlərinin qiyamı yatırıldıqdan sonra o, Təbrizə döndü. Azərbaycan bəylərbəyliyinin mərkəzi bura idi.
İbrahim xan Məşhəddən Rzaqulu Mirzənin Bəlxi tutması və Qərşi qalası ətrafında Əbülfəz xanla uğurlu döyüşlər aparması haqqında məlumat aldı. Mirzə Kazım Mərvinin yazdığına görə, İbrahim xan oğlu yerində olan Rzaqulu Mirzənin hərbi uğurlarını eşidəndə özü də fatehlik xəyalına düşdü və fikirləşdi ki, Rzaqulu xan uşaq olduğu halda bu işləri görə bilirsə, onda o da gedib Dağıstanı tuta bilər. Mərvi öz əsərində İbra him xanın bu düşünülməmiş qərarını bəyənmədiyini açıqca bildirir və yazır ki, bu xam xəyallarla o, Azərbaycan məntəqələrinə əmr göndərib yerli hakimləri qoşun dəstələri ilə birlikdə yanına tələb etdi. Bu əmri alan kimi Urmiya, Marağa, Soyuqbulaq, Bərgüşad, Qaradağ və başqa məntəqələrin qoşun dəstələri Təbrizə axışdı. Dərhal da qoşunlar toplar və zənburəklərin müşayiəti ilə Qarabağa hərəkətə başladılar. Bura yetişəndə Şirvan, Gəncə, İrəvan, Gürcüstan və Qarabağ vilayətlərinin də qoşun dəstələri İbrahim xana qoşuldular. İbrahim xan 32 minlik bir qoşun dəstəsi toplaya bildi. Onların təchizat səviyyəsi də İbrahim xanı razı saldı.
Usmiyə məktub göndərdi və ondan tələb etdi ki, itaət göstərmək istəyirsə qoşunlar üçün zəruri olan ərzaqla birlikdə düşərgəyə gəlsin. Əgər Qax və Qanıx hakimi bu tələbi yerinə yetirsəydi, İbrahim xanın qayğısı ilə qarşılaşmalı idi. Ləzgi Usmi bu təklifi qəbul etdi və bir sıra ağsaqqallarla birlikdə İbrahim xanın düşərgəsinə gəldi. İbrahim xanın tələbi ilə o, Dağıstan tayfalarının hakimləri olan Böyük Usmiyə, Əhməd xana, Şamxala, Molla Şabana və Surxay oğlu Murtuzəliyə məktub yazdı və onları da İbrahim xana itaət göstərməyə çağırdı. Tayfa başçıları bu məktubda yazılanları qəbul etmədilər və onlar hamisi İbrahim xanla döyüşə hazırlaşmağa başladılar.
İbrahim xan azərbaycanlı döyüşçülərin 2 minlik dəstəsinə göstəriş verdi ki, Car camaatı yaşayan məntəqəyə yollansın və orada qarşılarına çıxan olarsa onları qılıncdan keçirsin. Azərbaycanlı döyüşçülər carlıların yaşayış məskənində çox az adamla rastlaşdılar. Onları da əsir edib geri qayıtdılar. Bu kiçik tapşırığın icrasından sonra İbrahim xanın qüvvələri daha ciddi bir uğur qazana bildilər. Car camaatının elə də böyük olmayan silahlı dəstələri müxtəlif istiqamətlərdə görünüb döyüşə qoşuldular. Sıldırım qayaların və qalın meşələrin müdafiə imkanlarından məharətlə istifadə edən carlılar İbrahim xanın dəstəsinə qarşı təzyiqi getdikcə daha da artırdılar. Şirvan və Dünbüli dəstələrini irəli atmaqla və Xorasan cəzayirçilərinin atəş qüdrətindən istifadə etməklə yerli dəstələrin fəallığının qarşısının alınması üçün göstərilən cəhdlər bir nəticə vermədi.Belə olanda İbrahim xanın itkiləri də çoxaldı. Sərkərdələr geri çəkilmək təklif etsələrdə İbrahim xan bunu qəbul etmirdi.
Həmçinin bax
Əfşarlar İmperiyası
Sürəyya Ağayeva
Sürəyya Bəşir qızı Ağayeva — Azərbaycan alimi,  AMEA akad. Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun “Heterogen kataliz” laboratoriyasının kimya üzrə elmlər doktoru, baş elmi işçisi, dosent.
Ümumi məlumatlar
Ağayeva Sürəyya Bəşir qızı 1951-ci il mayın 10-da Bakı şəhərində həkim ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Bakının Nərimanov rayonunun 200 saylı məktəbində almış və 1973-cü ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunun kimya-texnologiya fakültəsinin “Əsas üzvü və neft kimya sintezinin texnologiyası” ixtisası üzrə bitirmişdir.
İlk əmək fəaliyyətinə institutu bitirdikdən sonra, 1974-cü ildən Azərbaycanın MEA Neft Kimya Prosesləri İnstitutunun Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, kimya elmləri doktoru, professor Bilal Ataş oğlu Dadaşovun rəhbərlik edən “Heterogen kataliz” laboratoriyasında kiçik elmi işçi vəzifəsi ilə başlamışdır və seolit katalizatorlarının sintezi və onların tədbiqi sahəsində tədqiqatlar aparılmışdır. Aspiranturanı bitirdikdən sonra, 1988-ci ildə “n-Pentanın izomerləşməsi üçün metallseolit katalizatorların işlənib hazırlanması” mövzusunda professor B.A.Dadaşovun rəhbərliyi altında namizədlik dissertasiya müdafiə edərək, kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsini alan S.Ağayeva, 1992-ci ildə “Heterogen kataliz” laboratoriyasında böyük elmi işçi, 2002-ci ildən isə aparıcı elmi işçi, hal-hazırda isə baş elmi işçi vəzifəsində çalışır.
2004-cü ildə S.Ağayeva dosent adı verilmişdir. Elmi axtarışlarını müntəzəm olarq davam etdirən S.Ağayeva, 2010-cu ildə “Toluolun disproporsionallaşması və kiçik molekullu (C2-C5) alkanların çevrilməsi proseslərinin fəallaşdırılması üçün seliolit sistemlərinin məqsədyönlü modifikasiyası” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş “Neft kimyası” və “Kimyəvi kinetika və kataliz” ixtisasları üzrə kimya elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
S.Ağayeva 130-dan çox elmi işlərin müəllifidir. O, bir sıra beynalxalq konqreslərin və konfrasların (Fransa, Yaponiya, Çin, Rusiya və digər) iştirakçısı olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Elmi fəaliyyətini əsasən müxtəlif karbohidrogenlərin izomerləşmə, aromatikləşmə və disproporsionallaşma, birbaşa qovulma və qaz benzinlərinin bilavasitə izomerləşmə prosesləri üçün səmərəli katalizatorların sintezinin elmi əsaslarının işlənib hazırlanmasına həsr etmişdir. O, neft hasilatı və neft emalı qazlarının tərkibini təşkil edən C2+ aşağımolekullu alkanların, eləcədə tullantı və səmt neft qazlarının effektiv emalının həlli üçün yüksək aktivliyə və selektivliyə malik olan katalizatorlar yaratmış, toluolun disproporsionallaşma, C2+- nın dehidrotsiklooliqomerləşməsi və n-parafinlərin izomerləşməsi reaksiyalarında C-C əlaqələrinin əmələ gəlmə və yenidən paylanma qanunauyğunluqları ümumiləşdirilmişdir. Müxtəlif quruluşlu seolitlərin modifikasiyalaşmasının onların turşu və mikroməsaməli xüsusiyyətlərinə təsirinin sistematik tədqiqi nəticəsində onların C2+ karbohidrogenlər və toluolun çevrilməsi zamanı C-C əlaqələrinin əmələgəlməsi və yenidən paylanmasına təsiri müəyyən olunmuş və bu faktorların toluolun disproporsionlaşması, n-parafinlərin izomerləşməsi və C2+ aşağımolekullu alkanların dehidrotsiklooliqomerləşməsi proseslərində katalitik xüsusiyyətlərinin dəyişməsinə təsirinin differensiasiyası aparılmışdır. Müəyyən olunmuşdur ki, karbohidrogenlərin çevrilməsinin seçiciliyini təyin edən aparıcı faktor seolitin mikroməsaməli quruluşudur. Aparılmış tədqiqatlara əsasən, işlənib hazırlanmış kompozision katalizatorlar üzərində birbaşaqovulma benzinlərinin yüksək temperaturlu dehidrotsiklləşdirici emalının (riforminqin) aşağıtemperaturlu izomerləşdirici emalla (izoforminqlə) əvəzedilməsi və izoforminq prosesinə qaz alkanların cəlb edilməsi, Avrostandartların tələb etdiyi yüksək oktanlı ekoloji təmiz benzinlər almağa imkan verilməsinin mümkünlüyü göstərilmişdir.
2015-2016-cı illərdə Socar Elm Fondunun və Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Elmin İnkişaf Fondunun qrant üzrə işlərinin iştirakçısı və elmi rəhbəri olmuşdur
Amudərya
thumb|300px|Ceyhun Amudərya və ya Ceyhun (,, ; Âmudaryâ) — Orta Asiyada ən uzun çay. Uzunluğu 1415 kilometrdir. Dünyanın ən uzun Qaraqum kanalı bu çaydan çəkilmişdir. Amudərya çayı Pamir dağlarından tökülür.
Tarixən bu çay Britaniya Hindistanı ilə Rusiya imperiyası arasında sərhəd olmuş. Bu gün isə o, Türkmənistan ilə Əfqanıstan arasında sərhəd rolunu oynayır.
Tarixi
Çay qədim zamanlardan bəri məlumdur. Amudərya qədim dövrlərdə bir çox ad daşıyırdı. Zərdüştlər ona "Vakş", "Arhara", "Raha" və ya "Ranha" deyirdilər. Orta əsrlərdə Amudərya boyu Rusiyadan Buxaraya ticarət yolu var idi. I Pyotr fəal şəkildə çayı rus ticarətinə cəlb etməyə çalışırdı. O zaman Amudərya çayı tədqiq edildi. Çayın sistemli tədqiqatları yalnız 20-ci əsrdə başlamışdır. Sonra suyun tərkibini müşahidə etməyə başladılar.
Su hövzəsi
Amudərya çayı — Orta Asiyada ikinci ən uzun və ən böyük çaydır. Uzunluğu 1415 kilometrdir, hövzəsi isə 309 min kvadrat kilometrdən çoxdur. Mənbəyi Pamir dağlarından başlayır. Çay Vaxş və Pənc çaylarının qovuşduğu yerdə əmələ gəlir. Aral dənizinə axaraq delta əmələ gətirir. Çayın suyu uca zirvələrdəki qar və buzlaqların əriməsi hesabına yığılır. İsti yay aylarında suyun səviyyəsi qalxır. Dünyanın ən uzun – Qaraqum kanalı bu çaydan çəkilmişdir.
Amudərya çayı beş dövlətin ərazisindən keçir: Özbəkistan, Türkmənistan, Tacikistan, Qırğızıstan və Əfqanıstan. Əsas axın Tacikistanda — 85% və Şimali Əfqanıstanda — 15% təşkil edir. Çay, 3 böyük sağ qol əmələ gətirir: Şerabad, Kafirnigan və Surxandarya. Kiçik bir sol qolu var — Kunduz. Suyun 80% -i 24 milyard kubmetr həcmində olan 36 su anbarı ilə tənzimlənir. Çayın illik axını 73,6 km 3 təşkil edir. Tarixən bu çay Britaniya Hindistanı ilə Rusiya İmperiyası arasında sərhəd olmuş. Bu gün isə o, Türkmənistan ilə Əfqanıstan arasında sərhəd rolunu oynayır.
Jurinea multicaulis
Jurinea multicaulis Jurinea multicaulis Jurinea multicaulis
Yoşinobu İşii
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Darkənd yaşayış yeri
Dаrkənd yаşаyış yеri — Qаlıqlаrı hаzırdа еynikəndin ərаzisində yеrləşir. Оrtа əsr yаşаyış еvlərinin bir qisminin yаlnız qаlıqlаrı sахlаnır. Yаşаyış еvləri dördkünc fоrmаlı çiy kərpicdən inşа оlunmuş, оnlаrın dаmı tаğbəndlərlə tаmаmlаnmışdır. Yаşаyış binаlаrının tikintisində bişmiş kərpic və dаşdаn dа istifаdə еdilmişdir. Hаzırdа kəndin içərisində mədəni təbəqənin dаğılmаsı nəticəsində çəhrаyı rəngli kеrаmikа məmulаtı ətrаfа yаyılmışdır. Оnlаrın bir qismi şirlidir. Kəndin ətrаfındа Оrtа əsrlərə аid türbə və qəbiristаnlıqlаr indiyədək qаlmаqdаdır. Yаşаyış yеrindən аşkаr оlunаn аrхеоlоji mаtеriаllаr XI-XVIII əsrlərə аiddir.
Nəvvab (film, 2014)
Məzmun
Filmdə ədəbiyyat tariximizdə dərin iz qoymuş şair, xəttat, tarixçi, təzkirəçi, pedaqoqlardann olan Mir Möhsün Nəvvab haqqında danışılır. Qarabağ ədəbi mühitinin formalaşmasına, inkişafına mühüm təsir göstərən Nəvvab xalqımızın milli-mədəni irsinin zəhginləşməsinə də böyük töhfələr vermişdir. Qeyd edilir ki, Nəvvabın yaradıcılıq fəaliyyəti təkcə şeirlə bitmir. O, rəssamlıqla, xəttatlıq sənəti ilə də məşğul olmuşdur. Nəvvabın şəxsiyyət kimi özünü təsdiqləməsində, vətənə, doğulduğu torpağa bağlı olmasında həm də mənsub olduğu soyun, kökün, nəslin böyük təsiri vardır.
Danaidlər (cins)
Danaidlər — Nymphalidae fəsiləsinə və Danainae alt fəsiləsinə daxil olan kəpənək cinsi.
Növləri
Əvvəllər cins üç alt cinsə bölünürdü: Danaus, Salatura, və Anosia.
Serxio Qomez Martin
Serxio Qomez Martin (4 sentyabr 2000-ci ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Borussiya Dortmund klubunda yarımmüdafiənin sol cinahında çıxış edən peşəkar İspaniya futbolçusudur.
Borussiya Dortmund
30 yanvar 2018-ci ildə Bundesliqa təmsilçilərindən olan Borussiya Dortmund klubu ilə müqavilə imzalamışdır. O, əsas komandaya yüksələnə kimi klubun U-19 komandasında çıxış etmişdir. Qomez 1 iyul 2019-cu ilə kimi bu komandada çıxış etməlidir. O, əsas komanda ilə debütünü 8 aprel 2018-ci ildə etmişdir.
Sen-Nizye-dü-Muşrot
Sen-Nizye-dyu-Muşrot  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Villar-de-Lan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38433. Kommunanın 2007-ci il üçün əhalisi 987 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 863 ilə 1897 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 480 km cənub-şərqdə, Lion dan 90 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 8 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Takao Nişiyama
(d. 7 yanvar 1942) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Evtrof göl
Evtrof göl
Evtrof göl- ali bitkilərin, yosunların və fitoplanktonların inkişafı üçün zərəri olan gölə deyilir. Evtrof göldə suyun reaksiyası qələvidir(pH=7,5-9,0). Evtrof göldə bol inkişaf edən bitkilər heyvan orqanizmləri tərəfindən tam istifadə edilə bilmədiyindən onların qalıqları dibə çökərək sapropel lil qatını əmələ gətirirlər. Ayrı- ayrı evtrof göldə sapropel qatının qalınlığı 20-30m-ə çata bilər. Dibdə, oksigen çatışmamazlığı şəraitində üzvü maddələr tam paraçalanmadığından sapropel piy və zülal elementləri ilə zəngin olur. Sonrakı mərhələdə sapropellər tədricən minerallaşır və müxtəlif növ saprolitləri- saprokol, saprpel kömürünü və yanar şistləri əmələ gətirir. Evtrof göllər isti qurşağın ekvatorial və savanna, mülayim qurşağın meşələr və meşə-çöl zonalarında yayılmışdır.
Yaşayış binası (Əli bəy Hüseynzadə küçəsi, 51)
Əli bəy Hüseynzadə küçəsi, 51 ünvanında yerləşən yaşayış binası – Gəncə şəhərində yerləşən yerli əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi. Gəncə üçün xarakterik olan “Günbəzli ev”lərin dövrümüzə çatmış azsaylı nümunələrindən biridir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
1:3 metr ölçülü evin üstü günbəzlə örtülmüşdür. Adətən bu cür dam örtüyünə malik evlərin (Nizami 33 və Şəddadilər 24) düzbucaqlı təməl planı tərəflərin nisbətinə görə kvadrata yaxın olsa da, Əli bəy Hüseynzadə küçəsi, 51 ünvanında yerləşən yaşayış binasında bu qanunauyğunluq pozulmuşdur. Bununla evin interyerinin həllində də daha sadə dizayna üstünlük verilmiş, divarlar yalnız gəc üzərində sqraffito tipli oyma ilə bəzədilmişdir.
Yazıçı
thumb|azərbaycanlı yazıçı [[Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev]]
Yazıçı və ya yazar — ideyaları çatdırmaq üçün fərqli üslublar və texnikalarla yazılı sözlərdən istifadə edən insan. Yazıçılar ədəbi sənətin fərqli formlarını və romanlar, hekayələr, kitablar, poeziyalar, səfərnamələr, pyeslər, ssenarilər, teleskriptlər, mahnılar və esselər kimi kreativ yazı işləri, habelə ictimaiyyət üçün maraqlı ola biləcək hesabatlar və məqalələr ərsəyə gətirirlər. Yazıçıların işləri medianın böyük bir hissəsində yayımlanmaqdadır. İdeyaları yaxşı bir şəkildə çatdırmaq məqsədilə dildən məharətlə istifadə edə bilən yazıçılar çox vaxt bir cəmiyyətin mədəniyyətinə önəmli töhfələr verir.
Əksər hallarda yazıçı sözü əsərlərini nəsr, şair isə əsərlərini nəzm ilə yazan müəlliflərə ithaf edilir.
Yazıçılar uydurma və uydurma olmayan bir çox janrda əsərlər yazıb-yarada bilər. Bəzi yazıçılar isə öz fikirlərini multimedia — qrafika, illüstrasiya və s. ilə zənginləşdirirlər. Öz fikirlərini çatdırmaq üçün onlar nadir hallarda hətta musiqidən də faydalana bilərlər. Bunlardan başqa, şifahi ənənədən istifadə edən bir sıra yazıçılar da mövcuddur.
Növlər
Yazıçılar bir çox ədəbiyyat janrı arasından öz fikirlərini ifadə etmək üçün ən əlverişli olanı seçirlər. Əsərlərin əksəriyyəti başqa bir mətbuatda istifadə edilmək üzrə uyğunlaşdırıla biləcək formdadır. Məsələn, yazıçının bir əsəri fərdi oxuna, yaxud bir pyesdə və ya filmdə nümayiş etdirilə bilər. Misal üçün satira bir şeir, bir esse, bir film, bir komiks pyesi və yaxud jurnalistikanın bir hissəsi kimi nəşr oluna bilir. Bir məktub yazıçısı isə öz yazısına kritika, bioqrafiya və yaxud jurnalistika elementlərini daxil edə bilər.
Yerüstü proseslər
Yerüstü pros­es­lər – subakval proseslər məf­humunun əksi olub, Yer üstündə baş verən proseslərdir.
Çinarlı (Qax)
Çinarlı — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Çinarlı kəndi Fıstıqlı, Süskənd və Qum kəndləri ilə birlikdə Qum kənd ərazi dairəsini əmələ gətirir. Bu inzibati ərazi vahidi Qum bələdiyyəsi tərəfindən idarə edilir.
Toponimikası
Qax rayonunun Qum i.ə.v.-də kənd. Baş Qafqaz silsiləsinin yamacındadır. Yaşayış məntəqəsi XVII əsrdə Dağıstanın Saxur mahalından köçüb gəlmiş əhalinin Çinarlı adlanan yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmış və salındığı ərazinin adı ilə adlandırılmışdır;
Əhalisi
Kənd əhalisi əsasən etnik saxurlardan ibarətdir və saxur dilində danışır.
İkinci Mahmud
İkinci Mahmud (əsl adı: Ağakişiyev Mahmud İsmayıl oğlu; ) — yazıçı, esseist, publisist.
Həyatı
Əsl adı Ağakişiyev Mahmud İsmayıl oğlu olan İkinci Mahmud 1986-cı ildə Qazax rayonunun Muğanlı kəndində anadan olmuşdur.
Muğanlı kənd orta məktəbini bitirmişdir. Bakı Dövlət Universitetində filologiya (bakalavr, 2003–2007) və türkologiya (magistr, 2008–2011) üzrə təhsil almışdır. 2009–2010-cu illərdə Ankara şəhərində yerləşən Bilkənd Universitetində Türk dili və ədəbiyyatı üzrə kurs keçmişdir.
Yaradıcılığı
thumb|left|250px|İkinci Mahmud, [[Azərbaycan Respublikasının sabiq xalq yazıçısı Əkrəm Əylisli ilə birlikdə (2019).]]
2013-cü ildən mətbuatda çıxış etməyə başlamışdır. Müxtəlif mətbu orqanlarda araşdırma yazıları, esse və hekayələri dərc edilmişdir.
Ümid arası adlı hekayəsi alman dilinə tərcümə edilmişdir. Özü isə Artur Şopenhauer, Alber Kamü, Umberto Eko, Çak Palanik, Viktor Pelevin, Nodar Dumbadze, Haruki Murakami kimi müəlliflərin bir-neçə esse və hekayəsini Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. Synaps Library layihəsinin ideya müəlliflərində biridir.
Tarixin izi ilə adlı bədii-dokumental filmin ssenari müəllifi və rejissorlarından biridir.
Ölümü
Mahmud Ağakişiyev 2019-cu ilin 6 iyul tarixində Xətai rayonunda yerləşən evində vəfat edib. Ürək tutmasından dünyasını dəyişən yazıçı, anadan olduğu Qazax rayonunun Muğanlı kəndində dəfn edilib.
Merida (Venesuela)
Merida (Mérida, tam adı isp. Santiago de los Caballeros de Mérida) — Venesuelanın qərb hissəsində şəhər. Ölkənin Merida ştatının paytaxtı və ən böyük şəhəri.
Əhalisi 345 489 min nəfər, şəhərətrafı qəsəbələrlə birlikdə 500 min nəfərdən çoxdur.
Şəhər dəğətəyi zonada, 1 630 metr hündürlükdə, And dağlarının Kordilyera-del-Merida zolağının aşırımları arasında yerləşir. Şəhərdə dünyanın ən hündür (4 765 m) və ikinci ən uzun (12,5 km) Merida kanat yolu yerləşir. Oradan Bolivar pikinə mənzərə açılır.
Meridanın tarixi
Birinci dəfə Merida qeyri-qanuni yolla 1558-ci ildə ispan Xuan Rodriges Suares tərəfindən salınıb və Santyaqo-de-Los-Kabalyeros-de Merida adlandırılıb. Şəhər salınmasına İspaniya kral hakimiyyəti tərəfindən rəsmi razılıq olmadığından o həbs edilir və Boqotaya göndərilir. Ölüm hökmü ərəfəsində o yoxa çıxır və Venesuelanın Truxilyo şəhərində gizlənir. Burada o, siyası sığınacaq alır. Meridanın ikinci dəfə əsasını qoyan Xan de Moldonadonun şəhər salmağa rəsmi sənədləri var idi.
Dağların əhatəsində olan Merida uzun müddət əyalət şəhəri olaraq qalırdı. Onun tarixində aşağıdakı hadisələr baş vermişdir: 1820-ci ildə güclü zəlzələ və Simon Bolivarın Kolumbiyaya iki səfəri zamanı buradan keçməsi.
Mənbə
Статья "Венесуэла. Мерида" на vokrugsveta.ru
[Información de Merida http://www.enmerida.org/index.php/casas (http://www.enmerida.org )]
Çardağ yaşayış yeri
Çаrdаğ yаşаyış yеri — Оrdubаd rаyоnundаn şərqdə yеrləşir. Tikintilər tаmаmilə dаğılmış vəziyyətdədir. Yаşаyış binаlаrının yеrində yаlnız dördkünc fоrmаlı dаş yığınlаrı qаlmışdır. Tikinti mаtеriаlı kimi çаy dаşı, möhrə və kərpicdən istifаdə еdilmişdir. Bəzi binаlаrın yеrində dördkünc fоrmаlı çаlаlаr qаlmışdır. Tikinti mаtеriаlı kimi çаy dаşı, möhrə və çiy kərpicdən istifаdə еdilmişdir. Yаşаyış yеrindən əldə еdilən yеrüstü аrхеоlоji mаtеriаllаr Sоn Оrtа əsrlərə аid şirli və şirsiz kеrаmikа məmulаtı ilə təmsil оlunmuşdur. Аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən, аbidəni XIV-XVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.
Jurinea multiceps
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İslamşəhr
İslamşəhr (, latın qrafikası ilə Eslāmshahr) İran İslam Respublikası nın Tehran ostanı nın mərkəzi olan şəhər. Paytaxt Tehran şəhərindən 12 km məsafədə yerləşir. Şəhərin tarixi adı Bəhramabaddır. Tehran İmam Xomeyni Beynəlxalq Aeroportu da şəhərin sərhədləri daxilində yerləşir.
2016-cı il hesablamalarına görə, əhalisinin sayı 548,620 nəfərdir ki, bunun da 279,282 nəfərini kişilər, 269,338 nəfərini isə qadınlar təşkil edir.
Coğrafiya
Tehranın cənubundan başlayan Savə avtomagistralı bu şəhərin ərazisindən keçərək Savə şəhərinə qədər davam edir.
Seyid Məhəmmədkazım Yəzdi
Seyid Məhəmmədkazım Təbatəbai Yəzdi — müctəhid.
Həyatı
Seyid Məhəmmədkazım 1832-ci ildə Yəzd şəhərində anadan olmuşdu. Dumnar mədrəsəsini tamamlayandan sonra Molla Məhəmmədrəhim Ərdəkanin yanında dini elmləri əxz etmişdi. Axund Zeynalabdindən Əqdayidən ədəbiyyatı öyrənmişdi. Sonra Məşhəd şəhərinə yollanmış, orda molla-müctəhid yanında hiyyət və riyazətin sirlərinə vaqif olmuşdu. Ordan İsfahana getmiş, məşhur alim Molla Məhəmmədbağır Nəcəfi-İsfahaninin, Seyid Məhəmmədbağır Xansarinin və Mirzə Haşım Xansarinin yanında fiqh və hüquq elminin dərinliklərini öyrənib, tamam-kamal etmişdi.
Seyid Məhəmmədkazim Təbatəbai Yəzdi daha sonra o vaxt elmin mərkəzi sayılan Nəcəfə yollanır. Nəcəf elmi hövzəsində Mirzə Məhəmmədhəsən Şirazinin, Şeyx Razi Nəcəfinin və Şeyx Mehdi Kaşifülğitanın dərslərində iştirak edir. O, sözün həqiqi mənasında elm və əxlaq sahiblərindən kamil surətdə faydalanır. Bu fazil şəxslərdən bəhrləndiyi elm sayəsində kamil bir müctəhidə çevrilir.
Seyid Məhəmmədkazım Təbatəbai Yəzdi XIX əsrin ikinci yarısında pedoqoji fəaliyyətlə məşğul olur. Fiqh və üsulu neçə-neçə tələbəsinə öyrədir. Onun qələmə aldığı «Urvətul-Vusqa» əsəri dərslik kimi mədrəsələrdə öyrədilir.
Seyid Məhəmmədkazım Təbatəbai Yəzdi 1905-ci ildən sonra Qacarlar dövlətində başlayan Məşrutə hərəkatına müxalif olur. Get-gedə müxaliflərin liderinə çevrilir.
Seyid Məhəmmədkazım Təbatəbai Yəzdinin lideri olduğu Məşrutə müxalifləri həm Osmanlı, hakimləri həm Nəcəfdəki ərəb şiələri tərəfindən dəstəklənirdi. Bu müxalif qrup onlara yönəlik bir hücum ehtimalıyla Mazandarani, Xorasani və Tehraninin camaatla namazlara qatılmaqda tərəddüd göstərmələrinə səbəb olacaq dərəcədə güclənmişdi. Tehranda məclis qapadılarkən İstanbulda II Məşrutiyət elan edilmişdi. Bu gəlişmə Mazandarani ilə Nəcəfdəki digər Məşrutətçi üləmanın mövqeyini gücləndirdi. Seyid Məhəmmədkazım Yəzdi gözdən düşərkən Osmanlı dövləti ilə Mazandarani arasında münasibətlər quruldu.
İngilislər Nəcəfə daxil olandan sonra buranın əhalisinə divan tutmağı qərara alırlar. Amma Ayətullah Yəzdinin dünyadakı nüfuzunu nəzərə alaraq, ona qarşı hörmətsizlik göstərməyə cəsarət etmirlər. İngilis səfiri Seyid Yəzdini razı salmaq və rəğbətini qazanmaq üçün onunla görüşüb, şəhərdə qırğın törədiləcəyini xəbər verir və əlavə edir: “Amma Sizin xilas olmaq imkanınız var. Biz icazə veririk ki, Nəcəfi tərk edib müvəqqəti olaraq Kufəyə gedəsiniz”. Seyid Yəzdi soruşur: “Ailə üzvlərimə də aman verirsinizmi?” Səfir bildirir: “Bəli, ailə üzvlərinizi də özünüzlə apara bilərsiniz”. Seyid Yəzdi öz qərarını belə bildirir: “Nəcəfin bütün əhalisi mənim ailə üzvüm kimidir. Mən ailəmi qoyub heç yerə gedə bilmərəm. Qoy onların başına nə gələcəksə, mənim də başıma gəlsin”. İngilislər Seyid Yəzdinin qərarından özlərini itirib camaatı cəzalandırmaq fikrindən əl çəkirlər. Alimin fədakarlığı sayəsində bütün Nəcəf əhalisi fəlakətdən xilas olur.
Seyid Məhəmmədkazım Təbatəbai Yəzdinin kəlamları hələ də ruhani cəmiyyətdə işləkdir. Bu böyük müctəhid yazır: "Qadına vacibdir ki, öz bədənini əri və məhrəmləri istisna olmaqla başqalarından örtsün, amma üzün və əllərin örtülməsi vacib deyildir.”
Bu hökm nişan verir ki, vasvaın öz şəxsi nəzərinə əməl etməsi təkcə ilahi göstərişlərə əməl etməmək yox, bəlkə də böyük günaha səbəb olur və bu da insanın əzaba düçar olmasına səbəb olacaq. Başqa bir hökmdə elmi hövzənin ən tanınmış kitabı, Ürvətül-vüsqanın müəllifi mərhum Seyyid Kazim Yəzdi bu kitabda yazır: "Vasvasın elminin heç bir qiyməti yoxdur."
Bulbophyllum capillipes
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum capillipes növü Assamdan Hind-Çinə qədər yayılmışdır.
Türyançay (dəqiqləşdirmə)
Digər
Nobuyuki Oyşi
(d. 12 sentyabr 1939) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Egeida
Egeida
Egeida- Dördüncü dövrdən əvvəl Egey dənizinin yerində mövcud olmuş və pleystosendə dənizin altına çökmüş qurunun adıdır. Egeida Balkan yarımadası ilə Kiçik Asiyanı birləşdirirdi. Egey dənizində hal-hazırda mövcud olan adaların əksəri qədim egeida qurusunun qalıqlarıdır.
Nobuyuki Oyşi
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Köç dastanı
Köç dastanı — Uyğur dastanı.
Dastanın məzmunu
Uyğurların yurdunda "Hulqun" adlı bir dağ vardı. Bu dağdan Tuşla və Sələngə adlı iki çay axardı. Bir gecə oradakı bir ağacın üzərinə göydən ilahi bir işıq düşdü. İki çay arasında yaşayan xalq bunu diqqətlə izlədi. Ağacın gövdəsində şişkinlik əmələ gəldi, ilahi işıq 9(doqquz) ay 10(on) gün şişkinlik üzərində durdu. Ağacın gövdəsi yarıldı və içində beş uşaq göründü. Bu ölkənin xalqı bu uşaqları böyütdü. Ən kiçikləri olan Buqun xan böyüyüncə xaqan oldu. Ölkə zəngin, xalq isə xoşbəxt oldu.
Çox zaman keçdi. Yuluq Tiqin adlı bir şahzadə xaqan oldu. Çinlilərlə çox döyüşdı. Xaqan, bu savaşlara son vermək üçün oğlu Qali Tigini bir Çin şahzadəsi ilə evlendirməyə qərar verdi. Çinlilər, şahzadələri qarşılığında hükümdardan Tanrı dağının ətəyindəki "Qutlu Dağ" adındakı dağı istədilər. Qali Tigin çinlilərə dağı verdi. Çinlilər dağı aparmaq üçün dağın ətrafında od qaladılar, dağ qızınca üzərinə sirkə tökdülər. Kiçik parçalara ayrılan dağı arabalara qoyaraq Çinə daşıdılar. Məmləketdəki bütün quşlar, heyvanlar öz dilləri ilə bu dağın gedişine ağladılar. Bundan yeddi gün sonra da Qali Tigin öldü. Qıtlıq və quraklık oldu. Yurdlarını buraxaraq köç etmək məcburiyyətində kaldılar. quşlar belə uçarkən "Köç-köç" deyə ötürdülər.
Sumqayıtçay
Sumqayıtçay — Şamaxı, Xızı rayonları və Sumqayıt şəhər inzibati ərazi vahidlərinin ərazisindən axaraq Xəzər dənizinə tökülür.
Ümumi məlumat
Uzunluğu 198 km, hövzəsinin sahəsi 1751 km²-dir. Başlanğıcını Gülümdostudağdan (2000 m) götürür. Sumqayıtçay adını Qozlu və Çikilçay birləşəndən sonra alır. Yuxarı axarında Quzduçay, Qozluçay, Cəngiçay da adlanır.
Böyük Qafqazın cənub yamacı çayları içərisində ən az sululuğa malik olması ilə fərqlənir. Axımı əsasən yağış (90%) sularından əmələ gəlir. Orta illik su sərfi 1,34 kub m/san-dir. Bunun 80-85%-i yaz-yay, 10-15%-i isə payız və qış fəslində keçir. Daşqınlar yağış sularından əmələ gəldiyinə görə qısamüddətli olur və yağış kəsiləndən sonra qurtarır. Daşqın hər il eyni vaxtda müşahidə edilir. Suyu sulfatlı-natriumlu olmaqla ən çox minerallaşmaya (1000 mq/l) malikdir.
Mühüm qolları Cigil və Kənda çaylarıdır.
Sumqayıtçaydan suvarma işlərində istifadə edilir.
Bayraqtutan (İğdır)
Bayraqtutan — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd. İqdır şəhərindən 17 km uzaqlıqdadır. İqlimi kontinentaldır.
Tarixi
Kənd əhalisi Oğuzların 24 boyundan biri və Mahmud Qaşğarlının Divanı Lüğəti-Türk əsərində qeyd olunan iyirmi iki Oğuz boyundan ondördüncüsü İğdırlara mənsub Azərbaycan, Dağıstan və İran Xorasan türklərindən ibarətdir.
Kəndin əvvəlki adı Ərəbkirli olmuşdur. 1980-ci ildə kəndin adı Bayraqtutan olaraq dəyişdirilmişdir. Kənd əhalisi 1915-ci il hadisələrində erməni daşnaqlarının zülmündən qaçmaq məcburiyyətində qalır. Onlar Xoy, Van və Ağrı bölgələrinə köç etmişlər. Cümhuriyətin elanından sonraki dönəmdə geri dönmək başlamışdır.
Coğrafiya
İğdırdan 17 km uzaqlıqdadır. Kəndin şərqində Hakmemet ve Quzugüdən, qərbində Çalpala, cənubunda isə Küllük kəndləri, şimalında Ermənistan yerləşir. Kənd sulama kanallarının başladığı ərazidə olduğundan tamamilə yaşıla bürünmüşdür
Əhalisi
Kənd əhalisi azərbaycan türklərindən ibarətdir.
İnfrastruktur
Kənddə ibtidai məktəb fəaliyyət göstərir. İçməli su şəbəkəsi olsa da, kanalizasiya yoxdur. Sağlamlıq ocağına sahibdir. Kəndə gedən yol asfaltlaşdırılmamışdır. Elektrik və telefon xətləri vardır.
Çayın subasarı
Çayın subasarı- Çayda su səviyyəsinin yüksək vəziyyətində su altında qalan 1-ci terrasa çayın subasarı deyilir.
Afrikanistika
Afrikanistika — Afrika xalqlarının iqtisadiyyatını, sosial və siyasi problemlərini, iqtisadi coğrafiyasını, tarix, etnoqrafiya, dil, ədəbiyyat və mədəniyyətini öyrənən elmlər kompleksi.
Jurinea multiflora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vaqif Dərgahlı
Vaqif Rafiq oğlu Dərgahlı —  Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Baş Qərargah rəisinin Katibliyinin rəisi. Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin sabiq rəisi (2013-2021). Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovniki.
Həyatı
Vaqif Dərgahlı 1969-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1991-ci ildə Lvov Ali Hərbi Siyasi Məktəbinin hərbi jurnalistika fakültəsini bitirib.
1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmətdədir.
Müxtəlif vaxtlarda Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətində, Hərbi Elmi Mərkəzində, İnformasiya İdarəsində, Müdafiə Nazirinin Katibliyində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edib.
31 dekabr 2013-cü il tarixində Müdafiə Nazirliyi nin mətbuat xidmətinin rəisi vəzifəsinə təyin olunub.
1 sentyabr 2021-ci il tarixində Müdafiə nazirinin müvafiq əmri ilə Müdafiə Nazirliyi nin Baş Qərargah rəisinin Katibliyinin rəisi vəzifəsinə təyin edilib.
Xanağa yaşayış yeri
Хаnаğа yаşаyış yеri — Оrdubаd rаyоnunun Хаnаğа kəndindən şərqdə, pirin yахınlığındа yеrləşir. Sаhəsi 3 hеktаrdır. Mədəni təbəqənin qаlınlığı 0,5-1 m аrаsındаdır. Yаşаyış yеrinin ərаzisində dаşdаn inşа оlunmuş tikinti qаlıqlаrı vаr. Bərkidici kimi əhəng məhlulu və pаlçıqdаn istifаdə оlunmuşdur. Tikinti qаlıqlаrınа əsаsən dеmək оlаr ki, binаlаrın bünövrəsi çаy dаşlаrındаn, divаrlаr isə möhrədən inşа еdilmişdir. Ахtаrışlаr zаmаnı Sоn Оrtа əsrlərə аid şirli və şirsiz kеrаmikа məmulаtı аşkаr оlunmuşdur. Аrхеоlоji tаpıntılаrа əsаsən, yаşаyış yеrini XII-XVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.
Sen-Nikola-de-Maşeren
Sen-Nikola-de-Maşeren  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Vuaron kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38432. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 782 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 447 ilə 952 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 75 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 26 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
SMTP
SMTP (ingiliscə Simple Mail Transfer Protocol – sadə poçt ötürülməsi protokolu) TCP/IP şəbəkələrində elektron poçtun ötürülməsində tətbiq olunan protokoldur.
Protokola baxış
SMTP poçtun, istifadəçidən serverlərə və serverlər arasında poçtu qəbul edən tərəfə göndərilməsində istifadə olunur. Poçtu qəbul etmək üçün poçt klienti POP3 və ya IMAP protokolu istifadə etməlidir.Məlumatı ünvana çatdırmaq üçün onu ünvanın yerləşdiyi domenin poçt serverinə göndərmək lazımdır.Bunun üçün adətən DNS sisteminin MX (tələffüz: "em iks". Mail eXchange — poçt mübadiləsi) yazısı istifadə olunur. MX olmadığı təqdirdə elə həmin məqsəd üçün A tipli yazı istifadə oluna bilər.Bəzi müasir SMTP serverləri (məsələn Exim[1]) göndərilən ünvanın domendəki poçta xidmət edən serverini müəyyənləşməsi üçün SRV- yazı (RFC 2782)maraqlandıra bilər. SMTP protokolunun geniş istifadəsi 1980-ci illərə təsadüf edir. SMTP protokolundan əvvəl, məlumatı göndərən tərəfdən məlumatın göndərildiyi ünvanın tam olaraq marşrutu və kordinatlarını və ya məlumatı göndərən və məlumatı alan kompyuterlər arasında bilavasitə ya da daimi əlaqəni tələb edən UUCP protokolu istifadə olunurdu.Sendmail, SMTP ilə işləyən məlumatın göndərilməsi üçün istifadə olunan ilkin agentlərdən biri idi. Hal-hazırda SMTP protokolu elektron poçt üçün standart hesab olunur və onu bütün klient və serverlər istifadə edir.
İnhisarçı rəqabət bazarı
İnhisarçı rəqabət bazarı — istehlakçıların müəyyən tələbatını ödəməkdən məqsədi ilə fərqli məhsullar təklif edən çoxlu sayda satıcınn və alıcının olduğu bazara inhisarçı rəqabət bazar deyilir. Bu bazar inhisar və təkmil rəqabət bazarlarının arasında yerləşir. Bu səbəbdən onlarn müxtəlif xüsusiyyətlərini özündə birləşdirir. thumb|300px İnhisarçı rəqabətin əsas xüsusiyyətləri aşağıdaklardır:
Tərif
İnhisarçı rəqabət, məhsulun diferensiallaşdırılması baxımından hər bir firmanın öz məhsulu üzərində müəyyən inhisar gücünə sahib olması ilə xarakterizə olunur: rəqiblərin hərəkətlərindən asılı olmayaraq qiymətini qaldıra və ya endirə bilər. Bununla birlikdə, bu güc həm kifayət qədər çox sayda oxşar mal istehsalçısının olması ilə, həm də digər firmalar tərəfindən bu sahəyə əhəmiyyətli dərəcədə giriş azadlığı ilə məhdudlaşır. Məsələn, Reebok idman ayaqqabısının "pərəstişkarları" məhsulları üçün digər şirkətlərin məhsullarından daha çox pul ödəməyə hazırdır, lakin qiymət fərqi çox əhəmiyyətlidirsə, alıcı hər zaman bazarda daha az bilinən firmaların analoqlarını daha ucuz bir qiymətə tapacaqdır. Eyni şey kosmetika sənayesinin məhsulları, geyim, ayaqqabı istehsalı və s.
Bazar tarazlığı
Bu bazarda da tarazlıq nöqtəsi marjnal gəlirin marjinal xərcə bərabər olan istehsal həcmində əldə edilir. Uzunmüddətli dövrdə bazar iştirakçılar mənfəət əldə edə bilmirlər. Çünki bazarda mənfəət yaranan kimi bazara yeni iştirakçılar daxil olur. Bazarda təklif çoxalır və qiymətlər aşağı enir. Bu o həddə qədər davam edir ki, qiymətlər orta xərclərə bərabərləşsin. Bu zaman bazara giriş dayanır. Çünki digər şəxslər əvvəlki işlərində qazandıqları qədər mənfəət əldə etmək üçün bu bazara daxil olmağa ehtiyac duymayacaqlar.