Seyidrza_Mirkərim_oğlu
Elmi fəaliyyəti
Seyid-Rza Mir Kərim oğlunun elmi fəaliyyətində qazma texnologiyası əsas yeri tuturdu. Onun bu sahədəki elmi kəşflərinin əksəriyyəti özünün geniş praktiki tətbiqini tapmışdır. Onun ilk axtarışları turbin və maili qazma üsulları texnologiyasının təkmilləşdirilməsinə aiddir. Alim tərəfindən aparılmış tədqiqatlar «Neft Daşlan» yatağında qrifonlann və kəmərarxası təzahürlərin əmələ gəlməsi səbəblərinin öyrənilməsinə və sonralar bu nəticələrin «Azneft», Krasnodameft və Türkmənneft birliklərinin bir sıra yataqlarında tətbiq olunmasına təkan vermişdir. «Neft və qaz quyularının qazılması zamanı qrifonlanın əmələ gəlməsi» monoqrafiyası müəllifin bu sahədə uzun illər apardığı fundamental tədqiqatların nəticəsi kimi çox qiymətlidir. Məhz bu sahədə müəllif ilk dəfə qazma zamanı hidroyanlmanın mümkünlüyü haqda mülahizə söyləmişdir. Bu işlərin nəticəsi əsasında o, 1958-ci ildə müvəffəqiyyətlə dissertasiya müdafiə etmiş və texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1962-ci ildə Seyid- Rza uğurla doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Həmin ildə onun «Mürəkkəb şəraitdə dərin quyularm qazılması texnologiyası» adlı kitabı çapdan çıxmış və mütəxəssislərin böyük marağına səbəb olmuşdur. Elə həmin ildə Seyid-Rza Mir Kərim oğluna professor adı verilmişdir. Azərbaycan neft elmini xaricdə ləyaqətlə təmsil etmiş Seyid-Rza neft və qaz quyularının qazılması üzrə beynəlxalq konqres və müşavirələrin, qaz konqreslərinin, VIII Ümumdünya neft konqresinin iştirakçısı olmuşdur. Seyid-Rzanın nəzəri, eksperimental və mədən tədqiqatları əsasında «Dərin quyularm dayanıqlığı məsələləri», «Böyük dərinliklərə qazılan quyularda dağ süxurlarının dayamqəğıı», «Qazma prosesləri kinetikasında mürəkkəbləşmələrin qarşısının alınması» və s. kitabları yaranmışdır. Bununla yanaşı, alimin və onun aspirantlarının çoxsaylı əsərləri qazma alətinin tutulması səbəbinin araşdırılmasına, onun qarşısının alınması və aradan qaldırılmasında texniki vasitələrin və texnologiyanın işlənib tətbiq edilməsinə həsr edilmişdir. Alimin rəhbərliyi ilə neft-qaz yataqlarının yenitexnologiya üzrə üfüqi və şaxəli-üfüqi quyular vasitəsilə işlənmənin tədqiqatlarına başlanmışdır. Bəzi yataqlar üçün işlənmiş texnoloji sxemlərin tətbiqi hasilat quyularının məhsuldarlığını 5-6 dəfə artırmışdır. Seyid-Rza qazma sahəsində nəinki Azərbaycanda, həmçinin keçmiş SSRİ məkanında, xarici ölkələrdə də görkəmli alim, nüfuzlu mütəxəssis kimi tanınmışdır. O, Hindistanda, Əlcəzairdə, Albaniyada, İranda, Macarıstanda, ABŞ-da Azərbaycan neft elmini layiqincə təmsil etmişdir. Hörmətli alimimiz elm təşkilatçısı kimi də səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. O, 1981 -ci ildən AzEA-nm «Neft və qaz quyularının qazılması» problemləri üzrə Elmi Şurasının sədri olmuş, 1987-ci ildə SSRİ Ali Attestasiya Komissiyasının neft-qaz problemləri üzrə ekspert komissiyasının üzvü seçilmişdir. Professor Seyid-Rza Mir Kərim oğlu 20 kitab və monoqrafiyanın, 220-dən artıq elmi əsərin və 62 ixtiranın müəllifidir. Onun elmi rəhbərliyi ilə 43 texniki elmlər namizədi və elmlər doktoru yetişmişdir. Seyid-Rza 1980-ci ildə neftrqaz yataqlarının işlənməsi ixtisası üzrə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir. O, keçmiş SSRİ Nazirlər Soveti yanında Ali Attestasiya Komitəsinin neft və qaz yataqlarının neft və qaz problemləri üzrə ekspert komissiyasının üzvü olmuşdur. O, həmçinin ADNA-nm elmi dərəcələr verilməsi ixtisaslandınlmış şurasının və texnoloji problemlər üzrə elmi şuranın üzvü, Azərbaycan Respublikası yanacaq-eneıji kompleksi şurasının və Azərbaycan Neft-Qaz Sənayesi Elmi-Texniki Cəmiyyətinin rəyasət heyətinin üzvü, Respublika EA və Texnika Komitəsinin sənaye mülkiyyətinin mühafizəsi problemləri üzrə şurasının sədri olmuşdur. Uzun illər Azərbaycan Neft təsərrüfatı jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, baş redaktoru olduğu dövrdə o, jumalm redaksiyasına qabaqcıl elm xadimlərini, tanınmış ziyalıları, məşhur neftçiləri cəlb etmişdir.