Metallica
Burton-un ölümü və ...qara albom
1986-cı ildə İngiltərədə səhnəyə çıxan “Metallica”, Cliff Burton-lu tərkibdə son konsertini verir. Kopenhagenə qayıdarkən qəza nəticəsində Cliff həlak olur. Cliff çox istedadlı bir basist idi və bütün bu hadisələrin üzərinə qrupun dağılma təhlükəsi də əlavə olunduqda, “Metallica”sevərlərin başının üzərini qara buludlar alır. Ancaq “Metallica” inadla “davam” söyləyir və “Flotsam & Jetsom” qrupundan Jason Newsted-i tərkibinə daxil etməklə, öz heyranlarının ürəyinə su səpir. Newsted doğrudan da bacarıqlı gitarist olmaq üzərinə, qrupa menecerlik də edir. Mahnı sözləri və musiqilər yazan bu şəxs, çox qısa zamanda “Metallica” ilə uyğunlaşır və artıq qrupda əksikliyi hiss olunan bir üzvə çevrilir. Bütün bunlara baxmayaraq, Cliff pərəstişkarı olan bir çox tənqidçilərə görə Newsted çox bərbad bir gitara ifaçısıdır, qrupla uyğunlaşmaqda da çətinlik çəkir. Ayrıca Larsın bateri performansı da çox geriləmişdir və bateri ifa etməkdənsə, pərəstişkarlar onun fotoqrafçılara poza verməkdə daha bacarıqlı olduğunu bildirirdilər. Bir konsert zamanı Larsın insanlara müraciət etmək üçün mikrofonu əlinə alması ilə, tamaşaçıların onu fitə basması bu gərgin hadisələrin nə qədər irəlilədiyini göstərir. “Metallica” öz səmimiyyətini qorumaq və Cliff-i hər zaman öz yanlarında hiss etdiklərini bildirmək üçün “Cliff-em All” adlı videonu və “Garage Days” adlı yeni çalışmasını pərəstişkarlarının ixtiyarına verir. Bununla da, keçmiş heyran kütləsini geri qaytarmağa və yaranmış bu xoşagəlməz hadisələrin acısını unutdurmağa nail olan qrup üzvləri, həm də onlara olan Cliff basqısından az da olsa yayına bilirlər. 1988-ci ildə “...And Justice For ll” albomunu çıxaran qrup, ədalətsizlikləri göstərməkdə və “Hər Kəs Üçün Ədalət!” şüarını qışqırmaqdadır : “ Ədalətin dəhlizləri yaşıla boyanmış, pullar danışr, güc qurdları qapında gözləyirlər... Hakimiyyətlərindən vasitə kimi sui-istifadə edirlər, inanmıram söylədiklərinə, inanmıram... Ədalət bitdi, ədalətə təcavüz edildi, ipini çəkdikləri zaman, ədalət yerini tapır. Gerçək axtarılmır, hər şey qazanmaqdan ibarətdir, bunu çox gözəl bilirəm... Pulları bir daha tərəzinin gözlərini tənzimləyir, özün anla, nədir gerçək...” Albomla eyni adı daşıyan bu parçanın sözləri, eyni zamanda digər mahnılar “Metallica”ya qarşı yeni iddiaların ortaya çıxmasına səbəb olur. Pərəstişkarlara görə, “Metallica” artıq bir marka olmuşdur. O artıq əzilənlərin deyil, əzənlərin tərəfindədir. Bir vaxtlar maddi ehtiyacları olduqlarını xatırlayan Hetfield-in “indi çox pulum var” sözləri mediada böyük əks-səda doğurur. Keçmiş heyranlar qrupa əvvəlki sərtliklərinə dönmələri üçün çağırışlar edirdilər. Onlara görə keçmiş qaraj günlərində “Metallica” musiqisi daha səmimi və keyfiyyətli idi və düşdükləri bu pul tələsindən qurtulmaları üçün qrupa xəbərdarlıqlar edirdilər. “Metallica”nın gənc heyranları isə bütün bunları əsassız görürdü, onlar üçün “Metallica” elə həmin “Metallica” olaraq qalırdı. Gənc pərəstişkarlar bunu daha çox orta yaş dövrü kimi dəyərləndirirdilər. Bunun ardınca, 1991-ci ildə “Metallica” adsız albom çıxarır (fanatlar arasında bu “Metallica” və ya “The Black Album” - “Qara Albom” kimi də tanınır). Bu albomda daha çox mistik temalar işləndi, metal duyğusallığın, həssaslığın zirvəsinə çıxarıldı. Xüsusilə, “The Unforgiven”, “Nothing Else Materrs” və “Wolf And Man”, gənc dinləyicilərin özlərindən getməsi üçün yetərli idi. Ancaq “Metallica”ya ilk başdan pərəstiş edən və hal-hazırda da artıq orta yaşlarda olan dinləyici kütləsi isə bu haldan heç də məmnun görünmürdü. Hətta fanatlar tərəfindən Black-dən əvvəlki və sonrakı olmaqla, “Metallica” iki dövrə bölünmüşdü. Onlara görə, birinci dövrdəki ədalətsizliyə qışqırış, savaşa qarşı olan çıxışlar ikinci dövrdə öz yerini populyarlığa, kütlələrə hesablanmış mesajlara vermişdi. Lakin müxtəlif satış üsullarından yararlanan qrupun albomu tam 15 milyon satış tirajı qazanır. Bu albom sonrası uzun müddətli turnelərə yollanan qrup 3 il ərzində dünyanın müxtəlif yerlərində konsertlər verir. Növbəti studiya işi 1996-cı ildə “Load” albomu ilə gəlir. “Metallica”nı bir heavy metal qrupu olaraq görən dinləyicilər üçün bu əsl fiasko idi. Digər tərəfdən isə qrup, yeniliyə açıq gənc heyran kütləsi qazanır. “Load” albomunda açıqca üzə çıxan harmoniya fərqliliyi qrupun imicində və loqosunda da özünü göstərirdi. Bu albomun sevilən parçalarından olan emosiya dolu, duyğusal çalışma “Mama Said” tamamilə Hetfield-ə aiddir. Hetfield bu əsəri anası üçün yazıb. Mahnıda bu sözlər yer alır: “Mən gənc ikən anam demişdi ki, “Oğul, həyatın açıq bir kitabdır, bitmədən öncə onu bağlama.” Ən tez yanıb kül olan alov ən parlaq olanıdır. Bir oğulun qəlbi anasına minnətdardır. Amma yolumu tapmalıyam. Qəlbimin getməsinə izin ver. Oğlunun böyüməsinə izin ver. Artıq yeni soyadım, vəhşi qan damarlarımın içində.” 1997-ci ildə “Load” albomunun davamı kimi çıxarılan “Reload”, ana mövzusunun sürət olması ilə bərabər, dinləyiciləri ilk öncə şeytanla rəqsə dəvət edən “Devil Dance”, ailəsindən aldıqları bilikləri uyuşdurucu bir iynəyə bənzətdikləri “Fixxxer” parçaları ilə də diqqət çəkir. “Metallica”nın hardan-hara gəldiyini görən pərəstişkarlar “görəsən, keçmiş günlərdəki kimi parçalar yaradarlarmı?” sualına özləri üçün xəyal qırıqlığı dolu bir cavab tapmışdılar. 1990-cı illərdən sonrakı yeni bir hücumla gündəmə gələn heavy metal heyranları olan gənclər kütləsi və daha bir neçə mükafat qazanan “Metallica” isə güclənərək inadla yoluna davam edir. Daha sonra gələn “Garage Inc.” və “Symphony & Metallica” ( S&M ) albomları ilə də dördlük populyarlığını qoruyur. 2000-ci illərdə geçəkləşmiş, internetdən pulsuz mahnı yükləmə imkanı verən Napster davası və məhkəmə qərarı ilə Napsterin fəaliyyətinin dayandırılması və bas gitarist Jason Newsted-in qrupdan ayrılması “Metallica”nı çox çətin vəziyyətlərə salır. 2003-cü ildə, bir müddət Ozzy-nin (Ozzy Osbourne) bas gitaristi olan Rob Trujilo qrupa qatılsa da, o vaxtlarda albom yazılışları artıq bitmək üzrə olduğuna görə bas gitaranı o deyil, eyni zamanda prodyuserləri olan Bob Rock ifa edir. 2003-cü ildə işıq üzü görən “St. Anger “ albomu, quru,yeknəsəq soundu, qəribə bateri ifası, Hetfield-in cilasız vokal performansı və heç bir solo olmaması kimi iddialarla uzun müddət müzakirə və tənqid edildi. Bütün bu əsassız olaylara baxmayaraq “St. Anger” albomu 2004-cü ildə “ən yaxşı metal performansı” nominasiyası üzrə Qremmi (GRAMMY) qazanır. SoaD, Slipknot, Linkin Park, RHCP, Slayer...və Metallica. 16 fevral 2006-cı ildə “Metallica” öz rəsmi saytında elan yaydı ki, 1991-ci ildən bəri 15 ildən artıq bir müddət ərzində onlara prodyuserlik etmiş Bob Rock, növbəti albomun yazılışında iştirak etməyəcək. Hal-hazırda “Metallica” yeni alboma üzərində, “System of a Down”, “SlipknoT”, “Linkin Park”, “My Chemical Romance”, “Red Hot Chili Peppers”, “Slayer”, “Rage Against the Machine” kimi qrupların da prodüseri olmuş Rick Rubin-lə birlikdə işləyir. 2008-ci ildə növbəti, 9-cu studiya albomunu çıxarmağa hazırlaşan “Metallica” yeni albomdan iki parçadan - “The New Song” adı altında bir mahnını 6 iyun 2006-cı ildə Berlində, “The Other New Song” adı ilə tanınan digər parçanı isə 2006-cı ilin 12 avqustunda Tokioda konsert zamanı ifa edib. Hetfield-in verdiyi reportajlarda bu albomun “Master of Puppets” keyfiyyətində və melodik sound-unun da olacağı anlaşılır. “Metallica” hard rock və heavy metal tərzlərinin geniş kütlələrə çatması və thrash metal-ın inkişafında əvəzsiz pay sahibi olan canlı əfsanədir.