cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qarabağ müharibəsi incəsənətdə
Ədəbiyyat
Azərbaycan ədəbiyyatında erməni-müsəlman məsələsində 3 böyük əsərin, Nəriman Nərimanovun “Bahadır və Sona”, Cəfər Cabbarlının “1905-ci ildə” və Cəlil Məmmədquluzadənin “Kamança” əsərlərini adlarını çəkmək olar. Bunlar münaqişə ilə bağlı qələmə alınan dəyərli nümunələrdir.
Son dövrlərdə qələmə alınan çoxlu əsərlər var ki, onlardan Baba Pünhanın "Qarabağ getsə əgər" qəzəlini, Əbdürrəhim Karakoçun "Karabağ'a Mektup", Nurəngiz Günün poemalarını, Elçin Hüseynbəylinin hekayələrini, Zahir Əzəmətin, Rasim Qaracanın qələmə aldıqlarını qeyd etmək olar. Tomas de Vaalın Dağlıq Qarabağa həsr etdiyi “Qara Bağ: Ermənistan və Azərbaycan sülh və savaş yollarında”, Tomas Qoltzun Azerbaijan Diary: A Rogue Reporter's Adventures in an Oil-Rich, War-Torn, Post-Soviet Republic münaqişə haqda dünya ədəbiyyatında ən populyar mənbələrdən biri hesab edilir.
Musiqi
Ölkənin hazırkı siyasi durumu, daim müharibə təhlükəsi, vətəni tərənnüm edən, vətəni müdafiəyə çağıran Qarabağ müharibəsinə həsr edilən əsərlər bəstəkar yaradıcılığının mühüm hissəsini təşkil edir. Hip-hop arenasında Dəyirman qrupu "Ya Qarabağ, Ya Ölüm" mahnısı ilə uğur qazanmışdır.
Senecio helgae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Maurisio Sabilyon
"Marafon"da çıxış edən müdafiəçi 6 dəfə Honduras çempionu olub. 2005-ci ildən başlayaraq yığma komandaya cəlb olunub.
Vaqif Kərim
Kərimov Vaqif Həsən oğlu (Vaqif Kərim) — şair-publisist
Həyat və yaradıcılığı
Vaqif Kərim 1966-cı ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Ardanış kəndində dünyaya gəlib. 1983-cü ildə orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirib və həmin il Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstituna qəbul olub. Lakin 2-cü kursu bitirdikdən sonra təhsilini davam etdirməyib. Uzaq Şərqdə iki il əsgəri xidmət keçib. 1988-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinə qəbul olub və 1993-cü ildə universiteti bitirib. Müxtəlif idarə, müəssisə və təşkilatlarda hüquqşünas vəzifəsində işləmişdir. 1992-1993-cü illərdə “525-ci qəzet” də müxbir, 1996-2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Aparatında baş məsləhətçi, 2005-2006-cı illərdə isə "Öndər"  qəzetində baş redaktor vəzifələrində çalışıb. Azərbaycan Beynəlxalq və Qərb Universitetlərində pedaqoji fəaliyyət göstərib. Hazırda özəl sektorda çalışır.
Müxtəlif janrlarda yazdığı əsərləri mövzu müxtəlifliyi ilə fərqlənir. Vətən və millət sevgisi, cəmiyyətdə baş verən ictimai-siyasi proseslər,ümumbəşəri dəyərlər şeirlərinin əsas mövzusunu təşkil edir. Bir neçə iri həcmli poemanın və bir avtobioqrafik romanın, eləcə də Qafqazda erməni siyasətinə və Azərbaycan tarixinin müxtəlif istiqamətlərinə, o cümlədən Göyçə mahalının tarixinə və bu ərazidəki toponimlərə aid tədqiqatları əks etdirən yazıların və publisistik məqalələrin müəllifidir. Altay ədəbiyyatı təmsilçilərinin əsərlərini dilimizə tərcümə etməklə məşğuldur və bununla bağlı kitabı nəşrə hazırlayır. Bir çox şeirləri aşıqlar tərəfindən ifa olunub və dinləyici rəğbəti qazanıb. Türkdilli xalqların ədəbiyyatından (xakas, buryat, tıva, altay, uyğur, qaraqalpaq, kumık, kabardin-balkar, qaraçay, başqırd, çuvaş ədəbiyyatından )şeirləri və Tıva yazıçısı Zoya Donqakın "Şamanın ruhu" povestini dilimizə tərcümə etmişdir və bu sahədə işlərini davam etdirir. Bir çox kitabların redaktorudur: İntiqam Şahbazoğlunun "Göyçədən gələn səs", Ələkbər Həsənlinin "Haqq nur salsa ürəyinə", İbrahim Məmmədoğlunun "Ağlı-qaralı dünya" kitablarının redaktorudur. Şeirləri aşıqlar tərəfindən ifa edilir.
Qrabenvari çökəklik
Qrabenvari çökəklik- uzunluğu 500–1000 km, eni bir neçə on km, bəzən 100–150 km-ə çatan ensiz, xətti uzanan iri mənfi platforma strukturu. Genetik cəhətdən dərin qırılmalarla əlaqədardır və platformanın inkişafının erkən mərhələlərində yaranır. Q. ç. inkişaf dövrü nisbətən qısa olur (bir neçə on mln. il) və bu müddətdə 2–3 km qalınlığında çöküntü toplanır; formalaşması adətən vulkanizmlə müşayət olunur.
Silahlanma yarışı
Silahlanma yarışı — iki və ya daha çox tərəf arasında ən yaxşı silahlı qüvvələrə sahib olma yarışı.
Nectandra cufodontisii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əhməd Ələsgərov
Ələsgərov Əhməd Lətif oğlu — Azərbaycan, Moldova SSR, Ukrayna SSR və Tacikistanın əməkdar məşqçisi, SSRİ idman ustası (1963), Azərbaycan milli futbol komandasının ilk baş məşqçisi. Futbolçu karyerasında yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmişdir.
"Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir (1968).
Klub karyerası
Bakı Bədən Tərbiyəsi İnstitunu bitirəndən sonra oyunçu karyerası boyunca 1955–1965-ci illərdə "Neftyannik" (Bakı) komandasında oynamışdır. SSRİ çempionatının yüksək liqasında 115 matç keçirib, 6 qol vurub. 1963-cü ildə fəxri idman ustası adına layiq görülüb.
Məşqçi karyerası
"Neftyannik"/"Neftçi" (Bakı) (1966–1970, 1980–1982, 1999–2000), "Pamir" (Düşənbə) (1972), Çernomorets (Odessa) (1973–1977), Krivbas (Krivoy Roq) (1977), Araz (Naxçıvan) (1979), Zimbru (Kişinyov) (1988–1989), Şerif (Tiraspol) (1997–1998), Bakı (2005–2006) klublarında baş məşqçi vəzifəsində çalışmışdır. "Bakı"da çalışdığ mövsümdə Azərbaycan çempionu titulunu qazanıb.
Portovik (İliçevsk) üçün məşqçi-məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır (1996–1997).
Azərbaycan milli futbol komandasına rəhbərlik etmişdir və milli komandamızın ilk məşqçisi kimi tarixə düşüb. (1992–1993, 1998–2000).
Azərbaycan, Ukrayna, Moldova və Tacikistanın əməkdar məşqçisidir.
Yelmar Edilov
Edilov Yelmar Şahmar oğlu — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Edilov Yelmar Şahmar oğlu 10 aprel 1946-cı ildə Ağdam rayonunun Əlimədədli kəndində anadan olmuşdur. 1954–1964-cü illərdə Əlimədədli kənd orta məktəbində təhsil almış, sonra isə Ağdam Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil omuşdur. O, 1964-cü ildə Minsk şəhərində hərbi xidmətə başlayır. Yelmar yaxşı samboçu idi. Qarnizon birinciliyi yarışları zamanı aldığı zədədən, o hərbi xidmətdən ikinci qrup əlil kimi tərxis olunur və texnikumda yarımçıq qalmış təhsilini davam etdirir. 1970-ci ildə təhsilini başa vurur. M.F.Axundov adına üzümçülük kolxozunda işə düzəlir.
Döyüşlərdə iştirakı
1988-ci ildə ata-babalarımızdan yadigar torpaqlarımız olan Qərbi Azərbaycan ərazisindən soydaşlarımızın deportasiya edilməsi zamanı Yelmar Könüllü özünümüdafiə batalyonlarının yaradılmasını təkid edirdi. Bu iş yalnız 1990-cı ildən sonra görülməyə başlanıldı. 1991-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq Ağdamın bir çox kəndləri erməni işğalçıları tərəfindən gecə-gündüz atəşə tutulurdu. Yelmar Edilovun rəhbərliyi ilə Kolanı kəndində özünümüdafiə batalyonu yaradıldı. Bu dəstə Ağdamda böyük hünər göstərdi, onlar dəfələrlə ermənilərə lazımı cavabı verdilər. 11 aprel 1994-cü ildə "çərik" kökəltmə məntəqəsi uğrunda gedən döyüşdə Yelmar qəhrəmanlıqla həlak olur.
Ailəsi
Ailəli idi. Yeddi övladı var.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 203 saylı fərmanı ilə Edilov Yelmar Şahmar oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Bakı şəhərindəki ikinci Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Ekstradisiya
Ekstradisiya (cinayətkarların təhvil verilməsi) — cinayət törədən şəxsin ərazisində olduğu dövlətdən ərazisində cinayətin törədildiyi dövlətə yaxud da cinayətkarın vətəndaşı olduğu dövlətə verilməsidir. cinayətkarlıqla mübarizədə dövlətlərin beynəlxalq əməkdaşlıq forması. Cinayətdə şübhəli bilinən və ya təsirləndirilən, eləcə də cinayətdə ittiham olunan həbs edilmiş şəxsin bir dövlətdən başqa bir dövlətə (birincinin müraciətinə əsasən) ötürülməsi. Son dövrlərdə "ekstradisiya" terminini düzgün olmayaraq "deportasiya" termininin yerinə işlədirlər.
"Cinayət törətmiş şəxslərin verilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunu 2001-ci il mayın 15-də qəbul edilmişdir. Qanuna əsasən aşağıda sadalanan hallarda cinayət törətmiş şəxs başqa dövlətə verilə bilməz: 1. Şəxs onun verilməsi haqqında məsələ həll edildiyi zaman Azərbaycan Respublikası vətəndaşı olduqda 2. Verilmesi haqqinda sorgu edilen sexse Azerbaycan Respublikasinin erazisinde qanunvericilikle mueyyen edilmis qaydada siyasi siginacaq verildikde 3. Verilmesi haqqinda sorgu edilen sexsin toretdiyi ve verilmeye esas olan emel Azerbaycan Respublikasi terefinden siyasi xarakterli cinayet sayildiqda 4. Verilmeye esas olan cinayet Azerbaycan Respublikasinin erazisinde toredildikde 5. Sexsin verilmesine esas olan cinayete gore Azerbaycan Respublikasinin erazisinde qanuni quvveye minmis hokm cixarildiqda ve s.
Təhrik
Təhrik etmə — sözlə və ya başqa şirnikləndirici vasitələrlə birini bir iş görməyə vadar etmə, sövq etmə, meyilləndirmə, həvəsləndirmə.
Xarici keçidlər
TƏHRİK
Poznan
Poznan — qərbi Polşa mərkəzi hissəsində bir şəhər.
Liqatur
300px|thumb|right Liqatur (en. ligature) – iki, yaxud üç simvolun kombinasiyasından ibarət çap işarəsi. Məsələn, ümumi şaquli cizgisi olan iki f hərfinin əmələ gətirdiyi işarə. Bəzi mətn emalı proqramları (məsələn, TeX) hərflər cütünü avtomatik olaraq liqaturlara çevirir.
Hillə
Hillə — İraqın mərkəzində, Fərat çayı üzərində şəhər.
Hillə şəhəri Bağdadın 100 km cənubunda yerləşir. 1998-ci ildə siyahı alınmaya görə əhalisi 564.700 nəfərdir.
Tarixi
Hillə şəhəri bir ara şiəliyin mərkəzinə çevrilmişdi. Nəcəf hövzəsində elmi durumun zəifləməsi ilə ibn İdris Hilli Hillə şəhərində fiqhi hərəkata başladı. Beləcə, şiə fiqhinin elmi mərkəzi İraqın Hillə şəhəri oldu. Mühəqqiq Hilli, Əllamə Hilli kimi şöhrətli fəqihlər Şeyx Tusidən sonra şiə fəqihliyinin yeni mərhələsinin bünövrəsini qoyanlardan sayılırdı. Onlar şiə fiqhini mükəmməl vəziyyətə gətirib Şeyx Müfidin xəttini davam etdirdilər.
Hillə şəhərindən sonra fəqihlik mərkəzi Cəbəle-Amil və Şam məntəqəsinə köçürüldü. Əllamə Hillinin oğlu Fəxrul-Mühəqqiqinin şagirdi Şəhide-Əvvəl, sonra isə Şəhide-Sani bu mərkəzin məşhur fəqihləri olmuşlar. Onlar Şeyx Müfidin fiqh məktəbini Cəbəle-Amilə gətirdilər və güclü bir hövzə yaradıldı.
Boğambürc
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Mengüsu
Mengüsu - türk mifologiyasında abi-həyat, ölümsüzlük və həyat bəxş edən iksir. "Dirlik Suyu" şəklində də ifadə tapar. Digər adı Bengisudur. Bəzi türk dillərində Mengüsuv və ya Mengüsub da adlandırılar. İçənlərə ölümsüzlük və gənclik təmin edər. Uluqayının dibindəki bir çuxurdan qaynaqlanar. Başında bir gözətçi ruh olar. Bir çay və ya dərə şəklində axar. Bəzən köpük şəklində gəlir. Məsələn, Koroğlu dastanında bir çaydan üç köpük şəklində gəlir. Məcazi olaraq, müdrikliyə, qalıcı əsərlər düzəltməyə, yaxşılığa işarədir. Ölüləri belə dirildə bilər. İçənlərə güc və qüvvət verər. Xəstələrə yaxşılaşdırar. Aşığın Buta (Badə) etməsi əsnasında içdiyi işığın da əslində bu su olduğu qarşıya qoyular. Çünki, ozanın söylədiyi şeirlər özünün ölümündən sonra da yaşamağa davam edəcək. Xızırın bu suyu içdiyinə inanılar. Bundan başqa Bengi adlı bir xalq oyunu da mövcuddur. Manixeizm dininin qurucusunun adı olan Maninin adı da Mengü ilə əlaqələndirilmişdir. İslam inancında isə Bengü və Beyrü (əbədi və əzəli) olan tək varlıq Allahdır. Bir çox sivilizasiyada belə bir həyat suyuna dair, çox vaxt bir-birindən müstəqil olaraq ortaya çıxıb inkişaf edən ortaq bir inancın tapılması isə maraqlıdır. Bengi sözcüyü sonsuzluq mənasını verər.
Senecio bipinnatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Lex iniusta non est lex
Lex iniusta non est lex — standart hüquqi maksim.
Prinsip Müqəddəs Avqustin tərəfindən ortaya atılmış və daha sonra Akvinalı Foma tərəfindən istifadə edilmişdir. Martin Luter Kinq bu deyimi mülki hüquqlar hərəkatı zamanı afroamerikalılar a qarşı irqi seqreqasiya və ayrı-seçkiliyi təsvir etmək üçün sitat gətirmişdir.
Bu nöqteyi-nəzər təbii hüquq nəzəriyyəçiləri olan Con Finnis və Lon Lüis Fuller ilə əlaqələndirilir.
Avropa boğambürcü
(Loranthus europaeus) - cinsinə aid bitki növü.
19 aprel
1901–cari
thumb|[[Mariya Şarapova]]
1601–1900
thumb|[[Çarlz Darvin]]
Anna Uşenina
Anna Uşenina — 2012-ci ilin noyabrında Qadınların Dünya Şahmat Çempionatının qalibi olmuş və bu adı 2013-cü ilin sentyabrına kimi qoruyub saxlamış Ukraynalı qrosmeyster.
Şəxsi həyatı
Uşenina doğulduğu şəhər olan Xarkovda yaşayır. 7 yaşı olanda anası musiqi və rəssamlıqla yanaşı onu şahmatla tanış etdi. O, düz 15 ildən sonra (20 yaşında) Ukraynada qızlar arasında keçirilən çempionatda çempion oldu. 2000–2002-ci ildə Xarkov idman məktəbində şahmat öyrənməsinə baxmayaraq, o, şahmat bacarıqlarının çoxunu özü öyrənmişdi. Bu idman məktəbində onun məşqçisi Beynəlxalq Usta Artem Tsepotan idi.
Qadınların dünya çempionatı
2012-ci il Qadınların Dünya Şahmat Çempionatının finalında Antoaneta Stefanova üzərində tay-brekdə qələbə qazandı. Bu çempionluq ona qrosmeyster adını almaq hüququnu verdi.
O, 2013-cü ildə Qadınların Dünya Şahmat Çempionatında Hou Yifana uduzaraq, bu adı itirdi.
Nectandra dasystyla
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sanjar Asfendiyarov
Sanjar Cabbar ulı Asfendiyarov — qazax ictimai xadimi, Türkistan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasında səhiyyə komissarı, torpaq və su təsərrüfatı komissarı.
Həyatı
Qazaxlarda onun adı və soyadı Sanjar Jafar ulu (Seyitjapar ulu, Jağıpar, Seyitjağıpar), rusdilli qaynaqlar isə Sanjar Djafaroviç Asfandiyarov (Aspandiyarov) kimidir. Onun şəcərəsi Əbilxayır xana bağlıdır. Əbilxayır xandan Sanjara gələn nəsil xətti belə göstərilir: Əbilxayır xan-Ayşşyak xan-Sıqalı (Syuqaliy) soltan-Asfendiar (İsfindiar) sultan-Seytjapar-Seytsanjar. Anası Güləndam da qazax xalqının qəhrəman oğlu, rus işğalcılarına qarşı savaşda şəhid olmuş Kensarı Qasım oğlunun nəvələrindən olduğunu ehtimal edirlər. Rusiyanın işğal etdiyi qazax torpaqlarının hökmdarlarının nəslindən olan Seyitjapar Türkistan Quberniya İdarəsində general-qubernatorun doğu dilləri üzrə tərcüməçisi işləmiş və polkovnik vəzifəsinədək yüksəlmişdir. Buna görə də Sanjar ata-baba mülklərində deyil, 1889-cu ilin oktyabrın 20-də atasının işlədiyi Daşkənd şəhərində anadan olur.
Sankt-Peterburqdakı Hərbi Tibb Akademiyasını Rusiya Hərbi Dəniz Nazirliyinin təqaüdü ilə oxuyan Sanjar Asfandiyarov 1912-ci ildə ali təhsilini başa vurur. Təhsil illərində Sankt Peterburqda keçirilən bir təntənəli gecədə iki qazax qızı Rabiqa və Rahilə tanış olur. Öyrənir ki, bu qızlar ixtisasca hüquqşünas olan, Dördüncü Dövlət Dumasına üzv seçilmiş Serali Lapun qızlarıdır. Serali Lapin məşhur qazax öndərlərindən idi. Türk xalqlarının, eləcə də ərəb, fars dillərini gözəl bilən Serali Lapin Əbülqasım Firdovsinin “Şahnamə” əsərini qazaxcaya çevirmişdi. Ədəbi-bədii yaradıcılıqla məşğul olan, əctimai-siyasi həyatda fəal olan Serali Lapin  millətinin maariflənməsinə də böyük diqqət yetirmiş, qızlarını da Smolndakı Müqəddəs Qızlar İnstitutunda oxutmuşdu.Sanjar Asfandiyarov da həmyerlisi Serali Lapunun ailəsi ilə yaxınlıq etmiş və Rabiqa ilə evlənmişdir.
Sanjar Asfandiyarov Hərbi Tibb Akademiyasını bitirdikdən sonra onu Buxara əmirliyinin Termez şəhərindəki Rusiyanın hərbi hissəsinin 10-cu süvari polkunda hərbi həkim işləməyə göndərirlər. Az sonra isə onu 9-cu süvari polkuna baş həkim, oradan da Səmərqənd və Aşxabad şəhərlərindəki süvari polkunda xidmətə göndərirlər.
1914-cü ilin avqustunda Birinci Dünya Savaşı başlayanda Sanjarın xidmət etdiyi 5-ci Türkistan süvari polkunu Polşanın Prussiya ilə sərhəddəki Lodz qalasının müdafiəsinə göndərirlər. Lakin müdafiə düzgün təşkil edilmədiyindən elə ilk həmlədəcə alman orduları Lodz qalasını alır. Əsirləri Almaniyanın içərilərindəki hərbi əsir düşərgəsinə göndərirlər. Bir neçə dil bilməsi, qazax ailəsində doğulması, həkim olması Sanjarın köməyinə çatır. Əsir düşərgəsində tərcüməçi, həkim kimi işləyir və qısa bir vaxtda alman dilini də öyrənir. Bir ilə yaxın Tornodakı, Kutnodakı, Aleksandrovkadakı əsir düşərgələrində həkim işlədikdən sonra, yəni 1915-ci ilin axırlarında Qırmızı Xaç Cəmiyyəti Alman əsirliyində olanların bir qrupunun azad edilməsi haqında hökumətin razılığını alır. Rusiya ordusundan əsir düşənlər İsveçrəyə gətirilir. Onların arasında Sanjar Asfandiyarov da olur. İsveçrədən də keçmiş əsirləri Sankt-Peterburqa yola salırlar.
Rusiyaya qayıdan Sanjar Asfandiyarovu alman hərbi əsirlərinin düşərgəsində həkim işləməyə göndərirlər. 1917-ci ildə Romanovlar sülaləsinin 300 illik hakimiyyətinə son qoyulur, II Nikolay çar taxtından salınır. Əsarət altında olan xalqlar arasında milli azadlıq ideyası genişlənir. Geridə qalmış, aqrar bölgə sayılan Türkistan da siyasi mübarizələr meydanına çevrilir. Sanjar Asfandiyarov da siyasi fəaliyyətə başlayır. 1917-ci ildə Buxara Müsəlman Şurasına üzv seçilən Sanjar Asfandiyarov, sonra Daşkənd Sovetinin deputatı, Türkistan Quberniyası Müsəlman Şurasının üzvü kimi ictimai-siyasi fəaliyyət göstərir. Həmin illərdə o, Türkistanın Rusiyadan ayrılaraq müstəqil yaşaya biləcəyinə inanmır. Buna görə də vətəninin xoşbəxt gələcəyini Rusiyanın tərkibində görür.
1923-1925-ci illərdə Türkistan MSSR Xalq Komissarlığında Torpaq və Su Təsərrüfatı şöbəsinin müdiri, Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Türkistan Vilayət Komitəsinin məsul katibi, RK(b)P Mərkəzi Komitəsinin Orta Asiya bürosunun üzvü olan Sanjar Asfandiyarov xalqına divan tutulduğunun şahidi olur. Özü rəhbər vəzifədə işləsə də, rusların çarizm dövründəki kimi xalqına yuxarıdan aşağı baxılmasının, hüquqlarını tapdamasının qarşısını ala bilmir. Odur ki, hakimiyyətdən narazı olan rəhbər işçilər və ziyalıların qurduqları gizli təşkilata daxil olur. İdarəetmədən narazılığını hiss edən hakim dairələr onu vətənindən, çevrəsindəki yaxın adamlarından və məsləkdaşlarından uzaqlaşdıraraq Moskvaya rəhbər işə aparırlar.
Sandjar Asfandiyarov Moskva Dövlət Universitetinin professoru, N.Nərimanov adına Şərqşünasılq İnstitutunun rektoru olduğu müddətdə Sovetlərin yeritdiyi siyasətdən narazı qalan rəhbər partiya-sovet işçilərilə yaxından tanış olur. RSFSR Xalq Komissarlar Şurası sədrinin müavini işləmiş Turar Rıskulovla, Özbəkistan K(b)P Mərkəzi Komitəsinin katibi işləmiş Rahimbayovla, Kırım MSSR Xalq Kommisarlar Şurasının sədri işləmiş Şuqu Əmirəsənlə, RSFSR Xalq Maarif Komisarlığının əməkdaşı olmuş Xaris Jumanqulovla, Dağıstan MSSR Xalq Maarif Komissarı işləmiş Toxo Qodi, Qaraçay-Çərkəz İcraiyyə Komitəsinin sədri işləmiş Ömər Əliyevlə, Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının xalq torpaq komissarı işləmiş Dadaş Bünyadzadə, Azərbaycandan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin sədri işləmiş Sultanməcid Əfəndiyevlə, xalq maarif komissarı Mustafa Quliyev, ali müktəblərdə dərs deyən, elmi idarələrdə çalışan, məşhur professor Bəkir Çobanzadə və b. ilə birlikdə Vahid Türk-Tatar Respublikası qurmağı planlayırlar. Bu adamların hər birinin rəhbərlik etdiyi gizli quruplarda da onlarla ziyalı, tələbə, rəhbər partiya-sovet işçisi, hərbçi olur.
Sandjar Asfandiyarovu Moskvadan uzaqlaşdıraraq Qazaxıstana göndərirlər. 1928-1931-ci illərdə Qazaxıstan Pedaqoji İnstitutunun rektoru və tarix kafedrasının müdiri işləyən Sandjar Asfandiyarov 1931-1933-cü illərdə Qazaxıstan MSSR səhiyyə komissarı və Qazaxıstan Tibb İnstitunun rektoru vəzifələrində çalışır.
1934-1937-ci illərdə SSRİ EA Qazaxıstan filialında tarix-arxeologiya komissiyasında şöbə müdiri, Filial direktorunun müavini işləyən, ali məktəblərdə dərs deyən, professor Sandjar Asfandiyarov gizli fəaliyyətini də davam etdirir, ətrafina daha çox elmi kadrlar toplayır.
Qazaxıstanın yaxın tarixinə dair bir neçə sanballı əsər yazan Sandjar Asfandiyarov əleyhinə 1937-ci ildə kampaniya başlayır. Həmin ilin avqustun 22-də onu həbs edərək istintaqa başlayırlar. Sentyabrın 27-də isə Almatı şəhər Partiya Komitəsinin bürosu onu kommunist partiyası sıralarından azad edir. İki gün sonra çap olunan “Kaza-xıstanskoye pravda” qəzet onun əleyhinə kəskin məqalə yazır.
Sandjar Asfandiyarov güllələndikdən sonra Smolndakı Müqəddəs Qızlar İnstitutu bitirmiş, xanımı Rabiqanı da xalq düşmən arvadı kimi 8 il həbs cəzasına məhkum edərək Karelya SSR-dəki həbs düşərgələrindən birinə göndərirlər. Sandjar Asfandiyarovun qızlar Aliya və Dilya (Adolat) başsız qalır. Xalq düşməni adı ilə həbs edilən və güllələnən insanların yaxınları, qohumları da təqib edildiyindən, həbsxanalara gön-də rildiyindən uzun müddət bir birindən xəbər belə tuta bilmirdilər. Sandjar Asfandiyarov güllələn-dikdə 17 yaşında olan kiçik qızı Dilyanı (Adolat) nənəsi təqibdən qorumaq üçün Moskvaya göndərir. O, Moskvada bir müddət Xarici Dillər İnstitutunu bitirmiş böyük bacısı Aliyanın yanında qalır. Müharibə başladıqda isə Moskvada yaşamaq çətinləşdiyinə, dinc əhalinin bir qismini Türkistana və Sibirə köcürdüklərinə görə Dilyan (Adolat) Sanjarın Daşkənddə yaşayan  bacıları Gülüsüm və Anelin yanında köçməli olur. O dövrdə həkim işləyən Gülüsüm xanımın xalq arasında hörməti böyük olur. O, nəinki qardaşı qızına yardımçı olur, hətta 1943-cü ildə Rabiqa həbsdən döndükdən sonra kiçik qızı Dilyanı (Adolat) yanına köçməsinə və Daşkəndə yaşamasına köməklik göstərir.
1958-ci ilin maya ayının 27-də isə SSRİ Ali Məhkəməsi ona bəraət verir.
Sovetlər Birliyi dağıldıqdan sonra Qazaxıstanda Əbülxair xan fondu yaradılır. Fond xanın nəslindən olanları axtaraıb haqqlarında məlumat toplayır. Fondun çağrışı ilə Dilyanın (Adolat) Daşkənddə yaşayan qızı, 1944-cü ildə anadan olmuş Sofiya Temurbay qızı Sultanova Almatıya gəlir və ailə üzvləri, qohumları haqqında bildiklərini fondun əməkdaşlarına söyləyir. O bildirir ki, anası 1976-cı ildə 55 yaşında korbağarsağından əməliyyat edilərkən dünyasını dəyişib. Sofiya Temurbay qızı Sultanova 1966-cı ildə Daşkənd Dövlət Universitetının Biologiya Fakültəsini bitirir və orada Muxambet Sultanovla ailə qurur. Bu evlilikdən bir oğulları və bir qızları olur. Oğlanları hazırda Rusiyada, qızları isə onunla bilikdə Daşkənddə yaşayır. Qohumlarının verdiyi bilgiyə görə Aliyə Moskvada bir yəhudiyə ərə gedir, ondan Maşa adlı bir qızı da olur. Bu ailə sonralar İsrailə köçür. “Kazaxstanskaya pravda” qəzeti 2013-cü il iyulin 13-də, 232-ci (27506) sayında dərc olunmuş bir məqalədə Sandjar Asfandiyarovun nəvəsinin vətənə dönmək istəyindən söz açılır.
Xatirəsi
Sovetlər dağıldıqdan və Qazaxıstan azadlığına qovuş-duqdan sonra Sandjar Asfandiyarov adının əbədiləşdirilməsi üçün bir sıra tədbirlər həyata keçirilir.Qazaxıstan SSR nazirlər Sovetinin 11 fevral 1989-cu il qərarıyla Sandjar Asfandiyarovun vaxtilə dərs dediyi və rektor işlədiyi Tibbi İnstitutuna onun adı verilir, 1928-1937-ci illərdə yaşadığı binanın qarşısına xatirə lövhəsi vurulur, Almatada bir küçə onun adı ilə adlandırılır.
Olimpiya Lyublyana FK
Olimpiya (Lyublyana) — Sloveniyanın futbol klubu
Avropa kuboklarında iştirak
9 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Senecio helianthemoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mihay Pank
Mihay Pank — Rumıniya futbolçusu
Boyu 187 sm olan Mihay Rumıniyanın güclülər dəstəsində 119 matça 3, birinci dəstədə keçirdiyi 84 oyuna 8 qol vurub.
Reynaldo Qarqano
Reynaldo Qarqano (d. 26 iyul 1934, Paysandu, Uruqvay – ö. 5 fevral 2013, Montevideo, Uruqvay) — Uruqvay Şərq Respublikasının xarici işlər naziri (2005-2008).
Siyasi fəaliyyəti
1956-cı ildə Uruqvay Sosialist Partiyasına daxil olmuşdur.
1974-1984-cü illərdə Latın Amerikası ölkələrində və İspaniyada mühacirətdə olmuş, bu müddətdə İspaniya Sosialist Fəhlə Partiyası ilə yaxından əməkdaşlıq etmişdir.
1984-cü ildən Uruqvay Senatının üzvü, 2001-ci ildən Uruqvay Sosialist Partiyasının sədri idi.
2005-ci il martın 1-də Uruqvay Şərq Respublikasının xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 3 mart 2008-ci ilədək bu vəzifədə olmuşdur.
Vəfatı
Səhhətində yaranmış problemlər nəticəsində 5 fevral 2013-cü ildə Montevideo vəfat etmişdir. Parque del Recuerdo qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Təzəkənd (Zəngibasar)
Təzəkənd  və ya Tatar Təzəkəndi - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Zəngibasar (Masis) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 6 km məsafədə, İrəvan şəhərinin cənub-şərqində, Buğut dağının ətəyində yerləşir. Kəndin adı sonralar Təzəkənd kimi rəsmiləşdirilmişdir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Təzəkənd kimi qeyd edilmişdir. Zəngibasar rayonu təşkil edilənədək, 14 yanvar 1969-cu ilə kimi Eçmiədzin rayonunun tabeliyində olmuşdur.
Toponim XIX əsrdə «azərbaycanlı» sözünün sinonimi kimi işlənən tatar etnonimi ilə Təzəkənd («təzə» yeni, «kənd» yaşayış məntəqəsi mənası ifadə edir) oykoniminin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. 1920-ci ildə kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Tazagyuğ (kyuğ erməni dilində kənd deməkdir) qoyulmuşdur.
Ermənistan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 10 noyabr 1970-ci il fərmanı ilə kəndin adı yenidən dəyişdirilərək Ayntap adlandırılmışdır.
Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 224 nəfər, 1914-cü ildə 75 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalmış və azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur. 1918-1919-cu illərdə Türkiyədən köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmişdir. Kınddə hazırda ermənilər yaşayır.
Rudar Velenye FK
Rudar (Velenye) — Sloveniyanın futbol klubu
Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Keysuke Honda
Keysuke Honda — 1986-cı ildə Yaponiyanın Osaka şəhərində anadan olub. Honda Neftçi PFK-nın keçmiş futbolçusudur.
Suat Suna
Suat Suna — Türk pop musiqiçisi və bəstəkarı
Məktəblə bərabər eyni zamanda davam etdirdiyi İstanbul Universiteti Konservatoriyası "Skripka" fakültəsində, 1992-ci ildə məzun olan sənətkar Saint Benoit Fransız Liseyini 1994-cü ildə bitirmişdir. Daha sonra Maltəpə Universitetində bakalavr pilləsinə qalxmışdır.
Azərbaycanda, 2002-ci ildə çıxardığı "Su Damlası" albomundakı, sözləri məşhur türk pop musiqçisi Kayahana, musiqisi isə özünə aid olan "O Lelli" mahnısı ilə məşhurlaşmışdır. Uzun illər insanların dilindən düşməyən bu mahnı, Suat Sunanın bir il boyunca 100-ə yaxın konsert verməyinə səbəb olur. 2000-ci illərin, həm Türkiyədə həm də Azərbaycanda ən çox dinlənilən mahnısı kimi ön sıralarda yer alır.
Qardabani
Qardabani, Qaratəpə , Qarayazı — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli diyarında şəhər, Qardabani bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi. Paytaxt Tbilisidən 33 km məsafədə yerləşir.
Tarixi
Tarixən Qaratəpə həmişə Tbilisinin darvazası rolunu oynayıb, Tbilisiyə hücum edən bütün ordular buradan keçib. 1921-ci ildə Gürcüstana daxil olan Qızıl ordu ilə Gürcüstan ordusu arasında Qaratəpə yaxınlığında Tbilisi uğrunda döyüş baş verib. Şəhərin tarixi adı Qaratəpə olub, 1947-ci ildə Gürcüstan SSR hakimiyyəti şəhərin adını gürcüləşdirmək məqsədilə onu dəyişdirərək Qardabani edib. Bəhanə kimi şəhərin yaxınlığında orta əsrlərə aid gürcülərin tikdiyi Qardabani qəsrinin olması göstərildi. 1969-cu ildə Qarayazı şəhər statusu aldı. 1981-ci ildə Qaratəpəyə Jdanovka kəndi birləşdirildi. Şəhərdə dəmiryolu stansiyası yerləşir.
2008 Bakı Qran-prisi (şahmat)
Баку 2008 — 2008–2009-ci illərdə ilk qran-pri seriyalı yarışma 20 aprel — 6 may aralığında Bakıda keçirilmişdir.
Qardabani
İqtisadiyyatı
Şəhərdə yerləşən və 1978-ci ildə tikilən Tbilisi DRES-i Tbilisi şəhərini istiliklə təmin edir. Stansiyanın üçüncü tüstü borusunun hündürlüyü 270 metrdir, bu göstəriciyə görə həmin boru Gürcüstanda ən hündür tikililərdən biri sayılır.
Yuxarı Kürdmahmudlu
thumb|300px|Cəbrayıl qəzası 1 Yanvar 1903-ci illər xəritəsi. Kürdmahmudlu
Yuxarı Kürdmahmudlu — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Yuxarı Kürdmahmudlu oyk. Füzuli rayonunun Kürdmahmudlu i.ə.v.-də kənd. Köndəlançayın sahilində, düzənlikdədir. Keçmiş adı Kürdmahmudlu olmuşdur. Ondan digər məntəqə yarandıqdan sonra yəni kənd Aşağı Kürdmahmudlu, keçmiş kənd İsə Yuxarı Kürdmahmudlu adlandırılmışdır. Oykonimin ikinci komponenti kürdmahmudlu tayfasının adını əks etdirir.
Əhalisi
2019-cu ilin avqust ayına olan məlumata görə, Yuxarı Kürdmahmudlu kəndinin ümumi əhalisi 1270 nəfərdi, hal-hazırda 1270 nəfər yaşayır. Kəndin işıq, su, qaz, yol ilə bağlı sosial qayğıları tam həll olunub, əhali məcburi köçkünlər üçün nəzərdə tutulan bütün imtiyazlardan istifadə edirlər. Kənd sakinlərindən məcburi köçkün statusu olan 1063 nəfərə hər ay 63780 manat vahid aylıq müavinət ödənilir, 3 ailəyə ünvanlı sosial yardım təyin edilib, 3 ailə isə özünüməşğulluq proqramına cəlb olunub. Yuxarı Kürdmahmudlu kəndində 8 şəhid ailəsi, 8 Qarabağ müharibəsi əlili vardır. Kənd sakinlərindən 173 nəfərə müxtəlif növ pensiya və müavinət verilir. Kənd sakinlərindən 77 nəfər müxtəlif idarə, müəssisə və təşkilatlarda işləyirlər.
Kənddə torpaq islahatı aparılıb, hər bir kənd sakini pay torpağı ilə təmin olunub.
Senecio bipontinii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nectandra debilis
(Nectandra debilis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rəqəmsal irs
Rəqəmsal irs — mədəniyyət, təhsil, elm, idarəetmə resurslarından, həmçinin texniki, hüquqi, tibbi və digər xarakterli informasiyadan ibarətdir. Yəni, rəqəmsal irs rəqəmsal formada yaradılmış və ya mövcud analoq resurslarından rəqəmsal formaya çevrilmiş mədəniyyət, təhsil, elm və idarəetmə sahələrinə aid resursları, həmçinin texniki, hüquqi, tibbi və digər informasiya növlərini əhatə edən məfhum kimi müəyyən edilir. İstənilən halda onlar insanlar tərəfindən zaman və ərazi sərhədlərindən asılı olmayaraq istifadə edilir.
Rəqəmsal materiallar fasiləsiz artan, müxtəlif formatlarda təqdim edilən mətn sənədlərinidən, verilənlər bazasından, hərəkətsiz və hərəkətli təsvirlərdən, səsli və qrafik materiallardan, proqram təminatı və veb-səhifələrdən ibarətdir. Çox vaxt bu materiallar qısa müddətə yazılır və onların yaradılması, saxlanması və idarə edilməsinə yönələn məqsədyönlü tədbirlərin görülməsini tələb edir.
Bu resursların çoxu uzunmüddətli dəyərə və əhəmiyyətə malikdirlər, indiki və gələcək nəsillər üçun qorunması və saxlanması zəruri olan irsi özündə əks etdirir. Belə fasiləsiz artan irs istənilən dildə, dünyanın istənilən yerində mövcud ola bilər və istənilən insan bilikləri və ifadə formaları sferasına aid ola bilər.
Yuxarı Güzlək
Yuxarı Güzlək – Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.
9 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun uğurlu əks-hücum əməliyyatı nəticəsində düşmən işğalından azad edilmişdir.
Toponimikası
Yuxarı Güzlək oyk. Füzuli r-nunun Qarakollu i.ə.v.-da kənd. Qozluçayın sahilində, dağətayi ərazidədir. Keçmiş adı Güzlək olmuşdur. XIX əsrdə ondan əmələ gəlmiş eyniadlı məntəqə Aşağı Güzlək, əvvəlki kənd isə Yuxarı Güzlək adlandırılmışdır. Giizlək komponenti qəd. türk dillərində "payız otlağı” mənasındadır. Oykonimin birinci komponenti isə yaşayış məntaqəsinin yerləşdiyi coğrafi mövqeyi əks etdirir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Herman Hollerit
Herman Hollerit - Alman əsilli Amerikalı Statistikaçı
Qatılaşdırılmış süd
250 px|thumb Qatılaşdırılmış süd — təbii südün tərkibindəki su miqdarının azaldılaraq, şəkər əlavə etməklə qatılaşdırılan süd məhsulu.
Tarixi
1820-ci ildə Fransada Nikolas Appert, 1853-cü ildə ABŞ-də Qeyl Bordan qatılaşdırılmış süd əldə etməyi bacarmışdır. 1864-cü ildə Bordan, New York-da qatılaşdırılmış süd fabrikini qurur.
Smederevo FK
Avropa kuboklarında iştirak
2 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Banqladeş üçün konsert
Banqladeş üçün konsert — Corc Harrison və Ravi Şankar tərəfindən 1 avqust 1971-ci ildə Nyu-Yorkun Medison-skver-qarden idman kompleksində təşkil edilən iki xeyriyyə konsertinin adı.
Dağıdıcı Bhola siklonundan və Banqladeş istiqlal müharibəsində Pakistan ordusunun hərəkətlərindən zərər çəkən Şərqi Pakistandan (indi Banqladeş) olan qaçqınlara yardım etmək üçün vəsait toplamaq məqsədilə təşkil edilən konsertlərə təxminən 40 min adam qatıldı. "Banqladeş üçün konsert" tarixdə ilk böyük xeyriyyə konserti sayılır. Konsertdə bir çox tanınmış ifaçı çıxış etdi: Bob Dilan, Erik Klepton, Corc Harrison, Billi Preston, Leon Rassell, Rinqo Star və britaniyalı Badfinger qrupu.
1971-ci ilin ekabrında The Concert for Bangladesh musiqi albomu, 1972-ci ildə isə konsert filmi çıxdı. 2005-ci ildə yeni çəkilmiş sənədli filmin də daxil edildiyi DVD buraxıldı.
Konsertdən 243 418 ABŞ dolları vəsait toplandı və BMT Uşaq Fonduna verildi. Albom və DVD-nin satışlarından daxilolmalar BMT Uşaq Fondu nəzdindəki Corc Harrison fonduna daxil olmaqda davam edir.
Adrian (ad)
Adrian — ad.
Vikinq proqramı
thumb|250px|Rəssamlar tərəfindən Vikinq proqramı illüstrasiyası Vikinq proqramı — NASA tərəfindən Marsa göndərilən "Vikinq 1" və "Vikinq 2" kosmik zondlarından ibarət missiyadır.
Bu, nə vaxtsa Mars üçün nəzərdə tutulan ən bahalı missiya idi, ümumi dəyəri təxminən 1 milyard $ təşkil edirdi. 1990-cı illərin sonu 2000-ci illərin əvvəllərində Mars planetinin səthi haqqında əsas məlumatların əldə edilməsində əvəzsiz rolu olmuşdur. thumb|230px|"Vikinq 1" tərəfindən çəkilmiş Marsın mozaik şəkli "Vikinq 1" 20 avqust 1975-ci ildə, "Vikinq 2" isə 9 sentyabr 1975-ci ildə Yerdən uçuşa başlayıblar. Təxminən 9 ay sonra, yəni 19 may 1976-cı ildə "Vikinq 1", 7 avqust 1976-cı ildə isə "Vikinq 2" Mars atmosferinə daxil olur. Nəhayət, "Vikinq 1" 20 iyul, "Vikinq 2" isə 3 sentyabr 1976-cı ildə Mars səthinə uğurlu eniş etdilər.
Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik
thumb|upright=1.36|Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrikli yarış maşını straight-eight racing engine thumb|Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik yanma əmrləri sırası ilə 1-4-7-3-8-5-2-6
Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik (çox vaxt I8 və ya L8 kimi qısaldılır), eyni xəttdə səkkiz silindrin hamısının yerləşdiyi daxili yanma mühərriki növüdür. Səkkiz silindrli mühərriklərdə bir sıra yan-yana yerləşən səkkiz silindr tək bir dirsəkli valı döndərir. Maili formada quraşdırılmış ardıcıl səkkiz silindrli mühərriklərə “maili səkkiz silindrlər”də deyilir.
Silindr həcmi bir nəqliyyat vasitəsi alınarkən diqqət edilməsi ən vacib olan məsələlərdən biridir. İstifadə edilmiş bir avtomobil və ya sıfır kilometrlik bir avtomobil alarkən silindr həcmi nəzərə alınır. Nəqliyyat vasitəsinin fəaliyyətinə birbaşa təsir edən silindr həcmi, həm də yanacaq istehlakını təyin edən amillərdən biridir. 8 Silindrli mühərriklər əsasən performans maşınlarında olur. Xalq arasında “böyük mühərrik” olaraq bilinən səkkiz silindrli mühərrik həcmi, həm də at gücünün yüksək olduğuna işarədir.
Silindrlər içərisindəki porşenlərin qarşılıqlı hərəkəti mühərrikin işləməsinə imkan verən enerjini yaradır. Silindrlər mühərrikdəki silindr gövdəsində 4 hissəli yerləşdirilmişdirlər.
Demək olar ki, bütün 8 silindrli mühərriklər V formalıdır. Çünki silindrlərin çox olması nəqliyyat vasitəsinin ön hissəsinin uzanmasına səbəb olur. Bu böyük mühərriklərin performans vasitələrində istifadə edilməsinin bir səbəbi də haqqında yazdığımız çox silindrli quruluşlarıdır.
Antoaneta Stefanova
Antoaneta Stefanova (Антоанета Стефанова; ) — dünya və Avropa çempionu olmuş Bolqarıstanlı şahmatçı. O həm də sürətli şahmat üzrə dünya çempionudur (2012).
Senecio helichrysoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İohann Denner
İohann Xristof Denner (Johann Christoph Denner ; 13 avqust 1655, Leypsiq — 20 aprel 1707, Nürnberq) — alman musiqi ustası. Klarnetin yaradıcısı.
Pernambuku
Pernambuku (Pernambuco) — Braziliyanın şərqində yerləşən ştat. Ştat şimaldan Seara və Paraiba, qərbdə Piaui, cənubdan Alaqoas və Baiya; şərqdən Atlantik okeanla sərhədə malikdir. Ştat ərazisi Braziliyanın daxilinə doğru uzanır. İnzibati mərkəzi Resifidir
Coğrafiya
thumb|left|200px|[[Fernandu-di-Noronya]] Pernambuku ştatının ərazisi düzən sahil xəttinə malikdir. Daxili isə platodur. Yüksəlis terrasvaridir. Əhalinin böyük qismi sahil əraxilərində yayılmışdır.
Tropik iqlimə malikdir. Yaşayış məntəqələrinin böyük qismi 1000 metr yüksəkliyə qədər olan ərazilərdə yaşayır. Qış ayları temperatur 5-10 °C-yə qədər enə bilir. Ştat 185 km-lik sahil xəttinə malikdir.
Ştatın ən böyük şəhəri və paytaxtı Resifi şəhəridir. İkinci böyük şəhəri və ən böyük limanı Olindadır.
Ştat ərazisinə, həmçinin, Fernandu-di-Noronya və San-Paulu adaları daxildir.
Tarixi
1534-cü ildə ştatı ərazisində Resifi və Olinda şəhərləri salınır. Burada ilk əvvəllər şəkər qamışı plantasiyaları yerləşirdi. Platatorlar şəkər hazırlayırdılar.
1630 - 1654- Resifi və Olinda Hollan Vest-Hind şirkəti tərəfindən nəzarət edilmişdir.
İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən ştat ərazisi 5 mezoregiona 19 mikroregiona bölünür.
İqtisadiyyat
Ştatın əsas gəlir mənbəyi kənd təsərrüfatı, sənaye və turizmdir.
Ştat ərazisində ekanol spirti və digər texniki məqsədli spirtlər istehsal edilir.
Şetsin
Şetsin (polyakca: Szczecin) Polşanın şimal-qərbində Baltik dənizi sahilində yerləşən bir şəhər. 2013-cü ilin statistikasına əsasən əhalisinin sayı 409000 nəfərdir.Polşanın ərazisinə görə 7-ci ən böyük şəhəridir.
Tarixi
Qəsəbənin əsasını VIII əsrdə qərbi-slavyan tayfalarından biri hesab edilən pomeraniyan tayfaları qoymuşdur. IX əsrdə Odeya çayı ətrafında artıq qala divarları tikilməyə başladı.Qəsəbədə artıq slavyanların tanrısı hesab edilən Triqlavın məbədi yerləşirdi. X əsrin 2-ci yarısında lyutiçlərlə gedən döyüşlər nəticəsində polşa knyazı I Meşko Pomeriyan ərazisini(indiki Şetsin şəhərinin yerləşdiyi ərazini) işğal etdi. Lakin işğal edilmiş ərazini I Meşko öz bölgəsinə qatmadığından,Şetsin Qərbi Pomeriyan bölgəsinin inzibati və iqdisadi mərkəzi şəhərinə çevrildi.
XX Əsr
Ikinci dünya müharibəsi zamanı şəhərin demək olar ki 2/3 hissəsi faktiki olaraq dağılmışdı. 26 aprel 1945-ci ildə sovet ordusu tərəfindən işğal olundu. Və beləliklə şəhərdə yaşayan alman əhalisinin sayı 20000 nəfərə qədər azaldı(müharibədən əvvəl alman əhalisinin sayı 275000 nəfər təşkil edirdi).May ayında isə artıq evakuasiya olunmuş əhali tədricən şəhərə geri qayıtmağa başladı və beləliklə iyul ayının əvvəllərində atıq Şetsin şəhərində yaşayan almanların sayı 100000 nəfərə çatdı.
Compact Disco
Compact Disco — Bakıda təşkil edilən 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Sound Of Our Hearts" adlı mahnıyla Macarıstanı təmsil etmiş macar musiqi qrupu. İlk yarımfinaldan 52 balla onuncu yeri tutan qrup 26 mayda keçirilən finalda 19 balla 24-cü olmuşdur.
Şetsin
İqdisadiyyatı
Şetsin şəhəri Polşanın ən böyük port şəhəri hesab edilir. Şəhərdə maşınqayırma, gəmiqayırma, neft-kimya sahələri inkişaf etmişdir.
Brukit
Brukit — mineral, TiO2
Haqqında
Brukit - rombik. Kristalları lövhəvari. Ayrılma: {110} üzrə qeyri-mü­kəm­məl. Rəngi sarı, yaxud qara. Parıltısı almazı. Sərtliyi 5-6. Xüsusi çəkisi 4,0. Alp tipli damarlarda, qızıllı və başqa səpintilərdə. Növ müxtəlifliyi: arkanzit.
ISO 3166-2:ID
İSO 3166-2: ID Beynəlxalq standartlaşdırma təşkilatı (İSO) tərəfindən dərc olunan İSO 3166 standartının bir hissəsi olan İndoneziya ISO 3166-2 üçün girişdir,hansı ki ISO 3166-1-də kodlanmış bütün ölkələrin əsas bölmələrinin (məsələn, əyalətlər və ya dövlətlər) adlarının kodlarını müəyyən edir.
İndoneziya üçün ISO 3166-2 kodları iki səviyyəli bölmə üçün müəyyən edilmişdir: Hər kod iki hissədən ibarətdir, defislə ayrılır. Birinci hissə ID, İndoneziyanın ISO 3166-1 alfa-2 kodudur. İkinci hissə iki hərfdir.
Mövcud kodlar
İnzibati adlar ISO 3166 Təminat Agentliyi (ISO 3166 / MA) tərəfindən dərc olunan ISO 3166-2 standartında olduğu kimi verilmişdir.
Dəyişikliklər
Girişə aşağıdakı dəyişikliklər ISO 3166 / MA tərəfindən 1998-ci ildə ISO 3166-2-nin ilk nəşrindən bəri bülletenlərdə elan edildi. ISO 2013-cü ildə bülletenlər verməyi dayandırdı.
Yunis Əliyev (milli qəhrəman)
Yunis Əsgər oğlu Əliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əliyev Yunis Əsgər oğlu 1958-ci il oktyabrın 9-da Goranboy rayonunun Qızılhacılı kəndində anadan olmuşdu. 1973-cü ildə həmin kənddə səkkizinci sinfi bitirmiş, sonra təhsilini Dəliməmmədli şəhərindəki 102 nömrəli texniki-peşə məktəbində davam etdirmişdi. Yunis 1976-cı ildə ordu siralarına çağırılmış və hərbi xidmətini Tacikistanda başa çatdırmışdı.
Döyüşlərdə iştirakı
1992-ci ildə Goranboy rayonunda yaradılmış ikinci batalyona üzv yazılmışdı. Erməni ordusuna qarşı ilk döyüşü Ağdərə bölgəsində olmuşdu. O, 1992-ci il mayın 4-də Goranboy rayonunun Tap-Qaraqoyunlu kəndini mühafizə edən bölük Talış kəndində yerləşən ermənilərin mövqelərini susdurmaq üçün "Yaltaxıl" adlı əməliyyat planı hazırlamışdı. Həmin əməliyyat uğurla başa çatmışdı. Bir gün sonra ermənilərin qəfil hücumu nəticəsində döyüşçülərimiz əvvəlki mövqelərindən çəkilməli olmuşdular. Elə həmin döyüşdə Yunis erməni gülləsinə tuş gələrək qəhrəmancasına həlak olub. Onun meyiti 43 gündən sonra Talış kəndi azad edildiyi zaman tapılmışdı.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 nömrəli Fərmanı ilə Əliyev Yunis Əsgər oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülüb.
Yunis Əliyev 1992-ci il iyunun 16-da Qızılhacılı kəndində dəfn olunub. Qızılhacılı kənd 3 nömrəli uşaq bağçası onun adını daşıyır. Goranboy rayonunda büstü qoyulub.
Yuxarı Əbdürrəhmanlı
Yuxarı Əbdürrəhmanlı — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Çeçenlər
Çeçenlər - Şimali Qafqazda yaşayan xalq. Danışdıqları çeçencə Qafqaz dil ailəsinə aiddir. Böyük bir hissəsi Rusiyada yaşayır. Rusiyanın tərkibində muxtariyyətləri var. Çeçenlər sünnidir. Hənəfi və şafi məzhəblərinə inananlar çoxluq təşkil edir.
Kamal Cəfərov (deputat)
Kamal Xaqani oğlu Cəfərov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputatı, YAP İdarə Heyətinin üzvü, Qərbi Azərbaycan İcmasının Gənclər Birliyinin sədr müavini, Baş Prokurorluğun Anti-Korrupsiya Təlim Mərkəzinin rəhbəri, AŞPA-nın İnsan hüquqları üzrə (alt) komitəsinin sədri
Həyatı
Kamal Cəfərov 1989-cu il 15 dekabr tarixində Bakı şəhərində anadan olub. Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin bakalavr pilləsini, Böyük Britaniyanın London Kral Kollecində Beynəlxalq vergi hüququ üzrə magistr pilləsini və Vyana şəhərində yerləşən Beynəlxalq Antikorrupsiya Akademiyasının "Antikorrupsiya elmləri üzrə" magistr proqramnı fərqlənmə ilə bitirib.
Amerika Birləşmiş Ştatlarının Mərkəzi Texas Kollecində "Amerika hüquq sisteminə giriş" mövzusunda mübadilə proqramını və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi" ixtisası üzrə magistr proqramını (qiyabi əsaslarla) bitirib.
K.Сəfərov Çirkli Pulların Yuyulmasına Qarşı Mübarizə üzrə Sertifikatlaşdırılmış Ekspertlər Assosiasiyasının (ACAMS) müvafiq imtahanını keçərərək çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə üzrə beynəlxalq ekspert sertifikatına layiq görülmüşdür.
Evlidir, bir övladı var. İngilis, fransız və rus dillərini bilir. 2013–2014-cü illərdə hərbi xidmət keçib.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Kamal Cəfərov Avropa Hüquqşünas Tələbələr Assosiasiyası (ELSA) və Avropa Gənclər Parlamentinin Azərbaycan nümayəndəliklərinin təsisçisi olub. 2011–2013-cü illərdə Azərbaycan Hüquqşünaslar Konfederasiyasının Baş katibi olub.
2012–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin beynəlxalq əlaqələr şöbəsində məsləhətçi vəzifələrində işləyib.
2014–2016-cı illərdə Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyanın Katibliyinin böyük məsləhətçisi və Komissiya yanında Qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi üzrə İşçi Qrupun katibi, 2016–2020-ci illərdə Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyanın katibi vəzifəsində çalışıb.
Parlamentdə
2020-ci il 9 fevral tarixində keçirilən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputat seçkilərində Kamal Cəfərov 2020–2025-ci illər üçün Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədi olaraq 63 saylı Sabirabad 1-ci Seçki Dairəsindən deputat seçilib. Kamal Cəfərov Milli Məclisdə Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsi və Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin üzvüdür. Kamal Cəfərov Azərbaycan-Belçika parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupun rəhbəridir. Bundan əlavə, o, Milli Məclisin İntizam Komissiyasının fəaliyyətini gücləndirmək üçün yaradılan İşçi Qrupun rəhbəridir.
Avropa Şurası
Kamal Cəfərov Azərbaycanın Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı (AŞPA) nümayəndə heyətinin sədrinin müavinidir. Kamal Cəfərov AŞPA-nın İnsan hüquqları Komitəsinin sədri və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə Hakimlərin Seçki Komitəsinin üzvüdür.
2015–2020-ci illərdə Avropa Şurasının Şərq tərəfdaşlığı proqramı çərçivəsində "Yaxşı idarəçilik və korrupsiyaya qarşı Mübarizə" layihəsinin Milli koordinatoru olub. 2017–2020-ci illərdə Avropa Şurasının Korrupsiyaya qarşı Dövlətlə Qrupunda (GRECO) Azərbaycanın nümayəndə heyətinə rəhbərlik edib. Kamal Cəfərov QREKO tərəfindən ölkəmizə verilən tövsiyələrin icrası, anti-korrupsiya qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsində fəal iştirak etmiş, eyni zamanda bir sıra ölkələrin qiymətləndirmələrində iştirak etmişdir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
Kamal Cəfərov 2015–2020-ci illərdə BMT-nin "Korrupsiya əleyhinə Konvesiyası"nın icrası üzrə Milli əlaqələndiricisi olub. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Korrupsiya Əleyhinə Konvensiyasının ölkəmiz tərəfindən 2-ci monitorinq mərəhələsi üzrə implementasiyası və onun dəyərləndirilməsi prosesinə rəhbərlik edib.
Don Makkalin
Don Makkalin — daha çox müharibəyə və şəhər problemlərinə aid fotoları ilə tanınan britaniyalı fotojurnalist. 1959-cu ildə başlayan karyerasının əsas hissəsini işsizlər, əzilənlər və yoxsulluq haqqında fotolar təşkil edir.
Erkən illəri
Makkalin Şimali Londonda Finsburi Parkı adlanan yerdə boya-başa çatıb. Sonralar Blitz zamanı (nasistlər tərəfindən Birləşmiş Krallığın bombalanması hadisəsi) ailəsi ilə birlikdə Somersetdəki fermaya köçürülüb. O, disleksik olsa da, getdiyi orta məktəbdə rəsm çəkmək üzrə qeyri-adi istedad nümayiş etdirmişdi.
Karyerası
Makkalin KHHQ-də Dövlət Xidmətində olarkən 1956-cı il Süveyş böhranı zamanı kanal zonasına göndərilib və burada fotoqraf köməkçisi kimi çalışıb. O, KHHQ-də fotoqraf olmaq üçün tələb olunan yazılı nəzəriyyə məruzəsindən keçə bilməmiş və nəticədə öz xidmətini qaranlıq otaqda başqalarının şəkillərini çap etməklə keçirmişdi. Bu müddət ərzində Makkalin ilk kamerasını — "Rolleicord"u alıb. Britaniyaya qayıdarkən maliyyə çatışmazlığı səbəbindən kamerasını girov qoymalı olub. Makkalinin anası girovu ödəmək üçün şəxsi vəsaitindən istifadə edib.
1959-cu ildə Londonda çəkdiyi quldur dəstəsinin şəkli "The Observer" qəzetində çap olunub. 1966-1984-cü illər aralığında "Sunday Times Magazine" üçün xarici xəbərlər müxbiri kimi işləyərkən ekoloji və müharibə zonaları kimi insanlar tərəfindən törədilən faciələri lentə alıb ki, bunların da arasında 1968-ci il Biafra hadisəsinin və Afrikada QİÇS epidemiyasının qurbanları da var idi. Onun Vyetnam müharibəsini və Şimali İrlandiya konfliktini qərəzsiz işıqlandırılması xüsusilə yüksək qiymətləndirilir.
Makkalinin Londondakı Maryon Parkında çəkdiyi şəkil Mikelancelo Antonioninin "Şəkilböyütmə" filmində istifadə olunub.