cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Disko boğazı (körfəz)
Disko boğazı -Qrenlandiya adası Disko adasından ayırır. Boğaz ilin böyük hissəsi buzla örtülü olur. Bu səbəbdən dənizlə əlaqə tamamən bağlanır ki, buna görə də boğaz körfəz adlandırılır. Boğazda daim hərəkət edən Aysberqlərə rast gəlinir. Disko boğazı ilk dəfə Kürən Erik tərəfindən kəşf edilir. O zamanlar ərazidə yaşayış mövcud olmamışdır. Hal-hazırda isə körfəz sahilində Aasiaat, İlulissat və Kasiqiannquit şəhərləri vardır. Körfəz ərazisinin İlulissat şəhəri sahili 2004-cü ildən UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Qusar Tarix-Diyarşünaslıq Мuzeyi
Qusar Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — 1980-ci ildən fəaliyyətə başlamışdır.
Muzeyin yaranması
Muzeyi 1980-ci ildə Heydər Əliyevin "Rayonlarda muzeylər yaratmaq" haqqında Sərəncamına uyğun olaraq yaradılmışdır. Əhalinin və rayon ziyalılarının dəstəyi ilə eksponatlar toplanaraq rayon mədəniyyət evinin bir otağında fəaliyyətə başlamışdır. 1982-ci ildə təyinatı üzrə tikilmiş hal-hazırkı yerləşdiyi həmin bu binaya köçmüşdür.
Muzey eksponatları
Qədim daş dövründən, müasir dövrümüzə kimi eksponatlar həm sərgidə, həm də iki fondda cəmləşmişdir. Muzey 1 foye və 4 zaldan ibarətdir. Ekspozisiya sahəsi 256 kv.m-dir. Ekspozisiyada təqdim olunan eksponatların sayı 638-dir. Bina 1 mərtəbəlidir. Muzeyin ümumi sahəsi 1652 kv.m-dir. Muzeyin əsas fondunda 3700 eksponat vardır, onlardan 630 eksponat ekspozisiyada nümayiş olunur. Ekspozisiya sahəsi 1 foye və 4 zaldan ibarətdir.
Heyvan qamçılıları
Heyvan qamçılıları və ya Zoomastiqinlər – (– Zoomastigophora) sinfi. Bu sinfi rəngsiz qamçılılar da adlandırırlar.
Həyat tərzi
Forma və quruluşuna görə müxtəlif: suda və torpaqda yaşayan rəngsiz qamçılıları əhatə edir. Saprofit və ya animal yolla qidalanan heterotrof orqanizmlərdir. Zooflagellatların bir hissəsi parazit həyat tərzinə keçmişdir. Onlar onurğalı və onurğasız heyvanların, eləcə də bitki və insanların təhlükəli xəstəliklərinin törədiciləidir.
Quruluşu
Bədənin ölçüsü 5–10 ilə 20–30 mkm (nadir hallarda 100-ə qədər) arasında dəyişir. Bir və ya bir neçə qamçısı və nüvəsi var. Bəzi formalarda bədən dəyişkəndir, psevdopodiyalar əmələ gətirə bilir. Çoxalma – qeyri-cinsi yolladır, iki yerə bölünməklə baş verir. Cinsi proses də məlumdur (Polytoma). Yapışmış və plankton, tək və ya kolonial heyvanlardır. Aerob şəraitə üstünlük verirlər, ancaq anaerob qrupları da vardır (Diplomonadidae).
Choanoflagellida
Bicosoesida
Rhizomastigida
Kinetoplastida
Opalinina
Polymastigina
Coşqun Orucov
Həyatı
Coşqun Orucov 28 yanvar 2001-ci ildə Culfa rayonunun Xoşkeşin kəndində anadan olmuşdur. 2007-ci ildə Suraxanı rayonuna köçmüşdür. Orta təhsilini Suraxanı rayonunda yerləşən 315 nömrəli məktəbdə almışdır.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Coşqun Orucov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Coşqun Orucov "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Coşqun Orucov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Jorj Qurviç
Jorj Qurviç (rusca- Гео́ргий Дави́дович Гу́рвич; fransızca- Guéorgui Davidovitch Gourvitch) Rus əsilli Fransız sosioloqu.
Həyatı
Georgi Davıdoviç Qurviç (sonradan adı J.Qurviç kimi göstəriləcək) Novorossiysk şəhərində 20 oktayabr (yeni təqvim ilə 2 noyabr ) 1894-cü ildə anadan olmuşdur.
1925-ci ildən etibarən J.Qurviçin yeni, Fransa ilə bağlı mərhələ başlamışdır. 1925-1927-ci illərdə o, Parisdə Slavyan İnstitutunda işləmiş, həm də Paris Universitetinin nəzdində olan rus hüquqi fakültəsində dərs demişdir. 1927-ci ildən etibarən J.Qurviç Sorbonnada dərs deyir. Bu məşhur universitetdə o, L.Brünsvikin dəvəti ilə "Alman fəlsəfəsində müasir tenndensiyalar" mövzusunda açıq mühazirələr kursunu oxumağa başlamışdır. 1928-ci ildə J .Qurviç Fransa vətəndaşlığını qəbul etdi. Bu, düşünülmüş addım idi. Qurviç, ən birinci köçən rus mühacirlərinin həyata nikbin yanaşmasını qəbul etmirdi: sonuncular, Rusiyanı tərk edəndən sonra, uzun müddət belə bir ümidlə yaşayırdılar ki, bu vəziyyət nəhayət, qurtaracaq və çox tez bir zamanda geriyə qayıtmaları mümkün olacaqdır. Vəziyyət dəyişmirdi: Rusiyada yeni rejim, əksinə günü – gündən möhkəmlənirdi. Bununla belə J.Qurviç rus miqrasiyasının ictimai həyatında yaxından iştirak edirdi. Parisdə nəşr olunan aparıcı ictimai-siyasi və əbədi "Müasir qeydlər"jurnalında J.Qurviç 1924-cu ildən başlayaraq, bir sıra məqalələrini nəşr etdirmişdir: "Ən yeni alman ədəbiyyatı baxımından sosializm idiologiyası" (1924,c18), "Dövlət və sosiolizm" (1925,c.25); "Fransa sindikalizm idiologiyasında ən yeni təkamül" (1925,c.24); "Prudon və müassirlik" (1927,c.39); "Bolşevizm və Avropa ilə barışıq" (1925,c.26); "Demokratiyanın gələcəyi" (1927,c.32); "Əxlaq və din" (1926,c.29); "Sosiolizm və mülkiyyət" (1928,c.36); və.s. Bundan başqa, "Müasir qeydlər"də o, N.N.Alekseyevin, N.A.Berdyayevin, B.P.Vışeslavsevin, M.Y.Lazarsonun, T.Q.Masarikinin, F.V.Tarnavskinin əsərlərinə yazdığı rəyləri dərc etdirmişdir. J.Qurviç "Müasir qeydlər"də sonuncu yazısı –B.P.Vışeslavsevin "Döndərilmiş Erosun etikası"adlı kitabına yazılan rəy olmuşdur. 1932-ci ildə J.Qurviçin "Sosial hüquq ideyası" nəşr olunur. (L`idee du droit sosial); bu əsərin üzərində o, hələ Rusiyada olarkən  işləyirdi. Məhz bu əsər onu beynəlxalq aləmə tanıtdı. 1932-1934-cü illərdə Qurviç, professor vəzifəsində çalışaraq, Sevin Kollecində fəlsəfə, 1934-1935-ci illərdə Bordo universitetində sosiologiyadan dərs demişdir. 1935-ci ildə o, M.Halbvaks Strasburq universitetinin kofedrasında əvəz etdi. Sonrakı beş il ərzində o, özünün ən çox şöhrət qazanmış əsərlərini nəşr etmişdir.
Hərbi əməliyyatlar qurtarandan sonra J.Qurviç 1945-ci ilin sentyabr ayında yenidən Fransaya qayıdır və Sorbonnada professor vəzifəsini alır. Həmin dövrdən etibarən J.Qurviç Fransa sosiologiyasının əsas simalarından  birinə çevrilir. 1946-cı ildə o sosioloji tədqiqatlar mərkəzini yaradır (Le centre d'etudes sociologiques). Həmin mərkəz elmi tədqiqatların milli mərkəzinin  laboratoriyası nəzdində yaradılmışdır. (Centre national de la recherche scientifique). Həmin il Qurviç Beynəlxalq sosiologiya jurnalını nəşr etməyə başlamışdır, sonuncusu isə "Sosioloji illik məcmuə" çıxana qədər yeganə sosioloji jurnal olmuşdur (L'annee sociologique) (1949-1953)
Qeyd etmək lazımdır ki, J.Qurviç heç vaxt sırf akademik alim olmamışdır. Əksinə, o siyasi cəhətdən çox fəal olmuşdur; bunu müxtəlif faktlar təsdiq edir: o, 1917-ci ilin rus inqilabı hadisələrində, hərbi əməliyyatlarda (Fransa ərazisində), antifaşist hərəkatında (buna görə Fəxri legion ordeni ilə təltif edilmişdir) iştirak etmişdir.
Sosioloji konsepsiyaları
Onun əsərlərindən ən əhəmiyyətli hesab olunanları aşağıdakılardır: "Sosial determinizm və insan azadlığı"(1955), " Dialektika və sosiologiya" (1962), "Sosiologiyanın indiki vəzifələri" "K.Marksın dövründən bu günə qədər sosial siniflər anlayışı"(1958), "İdrakın sosial hədləri"(1967). Bundan başqa, J.Qurviçin rəhbərliyi altında bir sıra iri, kollektiv əməyinin məhsulu olan əsərləri, o cümlədən "20 əsrdə sosiologiya" (1945), "Sənayeləşmə və texnologiya" (1949), "Sosioloji traktat" (1958,1960) adlı kitabları nəşr olunmuşdur.
Fransa sosiologiyasının xalis emprimizə istiqamətlənməsi J.Qurviçi çox narahat edirdi. Məhz bu səbəbdən, onun fikrincə sosiologiya özündən iki təhlükəni uzaqlaşdırmalı idi: J.Stesel tərəfindən elan edilmiş sırf analtik empirizmi və sırf nəzəri quraşdırmaları. O, sosiologiyanın hədsiz dərəcədə amerikalaşmasına qarşı çıxış edirdi. Bu məqsədlə o, 1956-cı ildə belçikalı A.Jann ilə birgə frankdilli sosioloqlar assosasiyasını yaratmışdır. J.Qurviç həmdə üst-üstə qalanmış, nəzəri quraşdırmalar hesab etdiyi dürkheymçilik, markizm, struktur funksionalizm və strukturalizmin, determinizimin, o cümlədən ehkamçılığın kökünü kəsmək lazımdır.
P.Prudon və K.Marksın metodologiyasına uyğun olaraq, J.Qurviç sosiologiyanın vəzifəsini qlobal cəmiyyətlərin təhlilində görür və hamı tərəfindən qəbul olunmuş nəzəri müddəalara heç bir əlaqəsi olmayan, fraqmentar (natamam) işlərə öz narazılığını bildirir. Burada o, M.Moss tərəfindən təklif olunmuş total sosial fakt anlayışının vacibliyini qeyd edir, çünki burada ayrı-ayrı hadisələrin öyrənilməsi qlobal cəmiyyətin mənaları nisbətində aparılır.
Qurviçin sosioloji konsepsiyası, ilk baxışdan özünün realist və plüralist xarakterli olmasını bir növ təsdiqləyir: sosioloq fenomenlərin empirik üzü altında onların müxtəlif səviyyəli qatlarını aşkar etməlidir; bu zaman onları qəti şəkildə yekunlaşdırıb konsepsiya ( təlim ) şəkildə formalaşdırmaqla, birmənalı total (ən ümumi) sosial fenomenlərlə əlaqələndirməməlidir. J.Qurviç  qəbul etdiyi idealar –dialektik və yaxud relyativist (nisbi) hiperempirizdir; burada təcrübə sıx şəkildə nəzəriyyələşdirmə ilə, izahetmə-başadüşmə ilə, gələcək inkişaf baxımından qarşılıqlı təsirdə olan empirik –nəzəri ilə əlaqələndirilir; fərdin və sosialın (kollektiv olanın ) istənilən qarşıdurması istisna edilir.
Mustafa Cavanşir
Mustafa Cavanşir (tam adı: Cavanşir Mustafa Zülqədər ağa oğlu; d. 1936, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ – ö. 2009, Bakı, Azərbaycan) — məşhur azərbaycanlı papaqçı.
Jorj Qurviç
Sosioloji konsepsiyaları
Qeyd edilməlidir ki, J.Qurviç Fransada dialektik sosiologiyanın aparıcı nümayəndələrindən biri sayılırdı. Dialektik  hiperempirizmi yüksəltmək məqsədilə o, ciddi sosioloji sxemi təklif etdiyini düşünürdü. Bu sxem sosial reallığı aydın təsvir etməli idi.
Mustafa Cavanşir
Həyatı
Mustafa Cavanşir 1936-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Jorj Qurviç
Sosioloji konsepsiyaları
Alimin özü qeyd edir ki, nə bölünə, nə də təsdiqlənə biləcək elementlərdən ibarət olan gələcək inkişaf istiqamətlərinin qarşılıqlı şəkildə əlaqələndirilməsi –dialektik metodun özüdür; bu istiqamətlərin ilkin təbiəti o qədər fəal olur ki, nəticədə bəzi daha fəal ifadə olunan sahələrdə simmetriya və yaxud parelçilik yaranır; yəni sosioloji deteminizin metodundan istər kollektiv, istərsədə fərdi insan azadlığı arasındakı münasibətlərin öyrənilməsində daha çox istifadə etmək olar. Bu həmin haldır ki, burada insan azadlığının ən intensiv (sürətli) dərəcəsi (ixtiraetmə, qərarların qəbul edilməsi, yaradıcılıq) ilə sosioloji determinizmin ən dəqiq ifadələri (idarəetmə planlaşdıırma) bir-biri ilə birbaşa əlaqəyə girir. Bu yolla sosial determinizm azadolma və azadlığın düşünülmüş başlanğıcına çevrilir.
Mustafa Cavanşir
Həyatı
Valideyləri ilə bərabər sürgündə olmuşdur. 1960-cı ildən 1989-cu ilədək Özbəkistan SSR-də yaşamışdır. 1989-cu ildə Bakıya dönüb papaqçılıqla məşğul olmuşdur.
Jorj Qurviç
Sosioloji konsepsiyaları
J.Qurviçin dərhal kənara atdığı bir şey varsa, bu da, onun düşündüyü kimi, elmi determinizin olduqca yanlış interpretasiyasıdır; bu həm ifadə, həm xüsusi tətbiqi dairəsi məhdud olan texniki prosedurlarla bağlıdır (qanun mümkünlük həddinin ölçülməsi, səbəbiyyət asılılığı –bütün bunlar müxtəlif növ ola bilər), həm də monizm - "vahid və universal nizamın" və yaxud "təbiətin" rasional ideolizmi ilə eyniləşdirir: nəticədə çıxış nöqtəsi şəraiti kimi fundamental şərt unudulur.
Mustafa Cavanşir
Həyatı
Mustafa Cavanşir 2009-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Jorj Qurviç
Sosioloji konsepsiyaları
Deteriminizmin var gücü ilə aradan qaldırılmaqda olduğu əsil böhranı deteriminizmin idarə etməli olduğu real və konkret olanların çərçivəsindən eləcə də yerləşdiyi zamanlar çoxluğundan ayrılmağının mümkünsüzlüyününü dərk olunmasıdır.
Mustafa Cavanşir
Ailəsi
Natəvan adlı qızı var.
Jorj Qurviç
Sosioloji konsepsiyaları
Bu isə məhdud, nisbi, xüsusi elm tərəfindən öyrənilən hər bir spesifik aləmdən aslı olaraq, hər bir konkret dünyada dəyişən və hətta ona qarşı marağı olan müxtəlif ölçülərin dəyişməsindən aslı olan determinizimlərin plyularizminə aparır. Buradan, artıq bu günkü sosiologiyaya xas olan vəzifə irəli gəlir: "regional determinizmin özünə məxsus xüsusiyyətlərini dəqiqləşdirmək; Bu zaman müvafiq sualları irəli sürmək və nəzərə almaq lazımdır ki, determinasiyanın texniki metodları sosial tiplərin sektorlarına uyğun olaraq dəyişir və bu zaman yalnız digər metodlardan, məs: sosial determinizmi məhdudlaşdırmaq cəhdlərini insan azadlığının qarşılıqlı təsiri və təsadüfə uyğun təsvir etmək cəhdlərindən istifadə edilir"
Mustafa Cavanşir
Filmoqrafiya
2007-ci ildə "Papaq" sənədli filmində çəkilmiş, papağın mənşəyi və növləri barədə maraqlı məlumatlar vermişdir.
Jorj Qurviç
Sosiologiyanın predmenti
İstisna etmədən hesab etmək olar ki, hər bir qlobal cəmiyyət həm strukturlaşdırılan, həm də səmərəli şəkildə sturukturlaşdırılmış cəmiyyətdir. Məhz buna görə "qlobal struktur" ifadələri eyni məna daşıyır. Elə bu səbəbin üzündən sosioloqlar sosial reallığı qlobal cəmiyyətlə, sonuncunu isə sosial sturukturla qarışdırırlar.
"Sosial strukturlar spesifik (xüsusi) qrupların və qlobal cəmiyyətlərin xüsusiyyətlərinin nisbətən spesifik iyerarxiyalarını təmsil edən bütöv birləşmələrdir. Həqiqətən, bütöv sosial struktur dərəcələri, sosiabelliyin formaları, sosial reqlamentasiyalar, determinizmlər, mentallığın çalarları, çıxılmaz vəziyyət yaranarsa, qruplaşmalar və xüsusi şəkildə iyerarxiyalaşdırılmış əmək bölgüsü üsulları və yığmalar arasında olan tarazlıq və ya nisbi birlikdir. Bu əlaqələr özlərinə xas olan bir sıra mədəni hadisələrlə- modellər, işarələr, mənalar, müntəzəm və yaxud  vərdiş etdiyimiz sosial rollar, dəyərlər və ideyalarla möhkəmləndirilmiş, gücləndirilmişdir"
Müəyyən qruplar, hətta təşkil olunmasa da (məs., sosial siniflər), həmişə strukturlaşdırılmış olurlar. Lakin sosial strukturlar heç vaxt statik (dəyişilməz) olmur, baxmayaraq ki, onların nisbi bütövlüyünü "sementləşdirən" gücləndirmə metodları vasitəsilə (yəni modellər, işarələr, mənalar, müntəzəm sosial rollar,mədəni yaradıcılıq, sosial nəzarət) təmin olunur. Real kollektiv birliklər (makrososiologiya) sabit strukturlaşma və struktursuzlaşma durumunda qalır, burada sürəkliliyin müxtəlif dərəcəsi müşahidə olunur; bunlar strukturlaşdırılmamış qrupların yaranması üçün mümkün əsas ola bilərlər. Yaxud da, tarazlıq və nisbi birliyi tapmaq üçün strukturlaşma və struktursuzlaşma prossesləri, astruktur elementləri ilə yarışa girir.
J.Qurviç "qlobal cəmiyyət" və yaxud "qlobal struktur" anlayışına (qeyd edildiyi kimi, hər ikisi eyni məna kəsb edir) aşağıdakı tərifi verir: "Söhbət aşağıdakı total (yəni ən ümumi ) sosial fenomenlərdən gedir: onlar yetkin, kamil, müstəqil, ümumən və bütövlükdə superfunksional, həmişə strukturlaşdırılmış və bəzən öz əsasları üzrə təşkil edilməyən, birliklərin makrokosmları və təşkilatlar üzərində hökmranlıq edən, bir-birnin üzərində yüksələrək bir və ya bir neçə iyerarxiyanı təşkil edirlər. Müxtəlif əlamətlərinə görə -dərinlik dərəcəsinə, sosialbellik formalarına, müxtəlif sosial qaydalara, əmək bölgüsü üslublarına və digər sosial əlamətlərinə görə (bu əlamətlər də müxtəlif əsaslar üzrə təsnif olunub) bu qlobal fenomenlər bəzən yaradıcı və müsbət qüvvə kimi sivilizasiyanın inkişafında iştirak edirlər. Sivilasiya bunları qarşılıqlı şəkildə bir bütövdə birləşdirir, bəzən özündən kənarda onları təsdiq edir" Beləliklə, sosioloji metod sosioloji reallığın məhz bu anlamından istifadə edən heç kəsin bacarmadığı qədər müxtəlif təriflərə, üst-üstə qalanmış təsnifatlara yol verən J.Qurviç sosiologiyanı aşağıdakı şəkildə təsvir edir: "Sosiologiya –total, sosial, astrukturlu, strukturlaşdıran, strukturlaşdırılmış, eyni zamanda bütün dərin qatlarında, ölçülərində və bölmələrində, strukrurlaşma, destrukturlaşma və partlayışı öyrənmək məqsədilə tədqiq edilən fonemlər dialektikasına əsaslanan keyfiyyətli və diskret tipologiyanı təşkil edir və bu fonemlər, tarixi elmi ilə əməkdaşlıq əsasında izah etmək olar". Bu təriflə yanaşı, J.Qurviç digər, daha qısa tərifini verir: sosiologiya- "total sosial fonemləri onların aspektləri və hərəkətləri ansamblında öyrənir və bu zaman onları yaranmaqda və dağılmaqda olan dialektikləşdirilmiş mikrososial, qrup və qlobal növlərin hədlərinə salır" "sosial nəzarət, hər bir qlobal cəmiyyət, hər bir xüsusi qrup, hər bir sosiallıq forması və hər bir fərd tərəfindən aşkar edilən, öyrənilən və istifadə edilən, öz ziddiyyətləri, gərginlikləri və münaqişələri, müvvəqqəti və qeyri-sabit müvazinəti yaratmaqla aradan qaldıran mədəni modellər, sosial  rəmzlər və ideyaların məcmusudur; bu zaman kollektiv yaradıcılıq yolunda göstərilən yəni səylər üçün yeni ümumi çıxış nöqtələri tapılır"
"İnsan azadlığı" konsepsiyası
Qurviç öz yaradıcılığında "İnsan azadlığı"anlayışına xüsusi yer ayırır, müəyyən mənada onu ictimai dəyişiliklər və tərəqqinin hərəkətverici qüvvəsi hesab edirdi. Məsələn, J.Qurviçə görə, insan azadlığını hər hansı bir intelektual qarşıdurmada nə göstərmək, nə də ki, onun daxilindən təcrid etmək olmur. Onu yalnız sınamaq, təəssüratından keçirmək, sınaqdan çıxarmaq və yalnız sonra –təsvir etmək olur. O, insanın istər kollektiv, istərsədə fərdi mövcudluğuna əzəldən xas olan xüsusiyyətdir; bütün yaradıcılığının, fəaliyyətinin, reaksiyanın, davranışının nəaliyyətlərinin "daxili coşqunluğudur". Azadlıq sədlərin aşılmasını, müqavimətlərin fəth edilməsini, maneələrin aradan qaldırılmasını, situasiyanın dəyişdirilməsini nəzərdə tutur. Bu, müəyyən edilmiş azadlıqdır; reallıq hədləri ilə məhdudlaşdırılmış, müəyyən şərtlərlə şərtlənə nisbi azadlıqdır. O nəinki determinizm kimi təsadüf və qanunauyğunluq, sonsuzluq arasında yerləşdirilib; əslində determinizm ona bu imkanı yaratmışdır; o, həm də müxtəlif determinizmləri çıxış nöqtəsi (istiqamətlənmə dərəcələri), müdaxilə aləti kimi istifadə edir. Yəni bu, daha dəqiq desək, azadlığa, öz məqsədinə nail olmaq üçün işinə kömək edə biləcək sosial, psixoloji və bioloji determinizmdir.
J.Qurviç hesab edir ki, "insan azadlığı" anlayışında istifadə olunan bütün mənalar və ifadələrin ümumi xülasəsi əsasında təsvirin aşağıdakı özünəməxsus tərifini vermək ola:
-İstər kollektiv, istərsədə fərdi təcrübə prosesində dərk edilən insan azadlığı aşağıdakı fəaliyyət növlərindən ibarətdir; məqsədli, iradəli, könüllü, ixtiyari, aşkar yenilikçi, ixtiraçı, yaradıcı. Fəaliyyətin reallaşması prosesi müəyyən məqsədlər üzərində qurulur, törədici istəklə təsadüfün qarşılıqlı təsirinə səbəb olur, bütün əngəlləri aradan qaldırmağa, dəyişdirməyə, bütün situasiyaları üstələməyə və bərpa etməyə çalışır.
Qurviç və müasir sosiologiya
J.Qurviç konsepsiyasına ümumiyyətlə konkretliyə, tarixə, dialektikaya yaxın olması barədə çağırışlar xasdır; eyni zamanda onun nəzəri quraşdırmaları ağır və sxolastikdir. Buradan belə bir nəticə çıxarmaq olar ki, ikinci dünya müharibəsindən sonra Fransada sosialoji biliklər və empirirk tədqiqatların ixtisaslaşmasının gur inkişafı şəraitində J.Qurviçin həddindən artıq abstrakt quraşdırmalara əsaslanan  sosiologiyası real uğur qazana bilməzdi.
J.P.Sartr tərəfindən inkişaf etdirilmiş dialektika təliminə ("Dialektik ağlın tənqidi"), o cümlədən L.Qoldmanın genetik strukturalizm konsepsiyasına J.Qurviçin təsiri daha çox olmuşdur. J.Qurviçin şagirdi Jak Kaznev 1966-cı ildə onun sələfi olmuş, Sorbonna universitetində sosiologiya kafedrasının müdiri vəzifəsində onu əvəz etmişdir.
Sosial varlığın empirik idrakına istiqamətlənmiş bir çox qərb sosioloqlarının gözündə sosiologiyada "fəlsəfə" anaxronizm (unudulmuş, qədim) kimi görünür, onları iyrəndirirdi. Marksizmə dəyişməkdə olan münasibətin fonunda işlənib yaradılmış bu möhtəşəm nəzəri və konseptual quraşdırma ümumiləşdirilmiş antidürkheym, düşüncələrlə dolu sosioloji məkanı görməyə üstünlük verməklə, şübhəli evristik inkarlara malik idi; o, paradiqma olmaq ümidini doğrultmadı və heç vaxt tədqiqatçıların nəzəri və metodoloji axtarışlarını istiqamətləndirə bilməzdi; tədqiqatçılarına etibar etməkdə adicə bir qədər hörmət bəsləyirlər.
Müasir Fransa tədqiqatçıları J.Qurviç (J.Fidman və J.Stetsellə yanaşı) Fransa sosiologiyasının "ikinci dalğasının" təşəbbüskarı hesab edir; bu dalğa öz növbəsində, onların fərdi yüksəlişində bir alət olmuşdur. Doğrudur, bu sosioloqlar "heç bir məktəbi yaratmayıblar". Amma bir şəxsiyyət kimi onların özünü ifadə etmək istəyi bilikləri formalaşdırıb epistemologiyanı inkişaf etdirmək arzusundan daha güclü olmuşdur. Onlar üçün peşələrini əhatə edən intellektual komfortdan, qarşılarına qoyduqları məqsədlərdən daha az əhəmiyyətli, sosiologiyadan daha vacib olan sosial həyatın qavranılması olmuşdur.
Gültəpə (Xudabəndə)
Gültəpə - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
"İlin ən yaxşıları" mükafatı
Azərbaycanda 2008-ci ildən etibarən hər il Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən idman sahəsində olan xidmətlərinə görə müxtəlif nominasiyalar üzrə təqdim olunan mükafat.
Minəq (Heris)
Minəq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Monopoliya (oyun)
thumb|Monopoliya oyununun alman versiyası. Monopoliya — stolüstü oyun növü. Burada oyunçular altı tərəfli zəri monopoliya taxtasının üzərində hərəkət etdirərək ticarət məhsullarının alqı-satqısı ilə məşğul olur, evləri və ya otelləri böyüdürlər. Oyunçular öz rəqiblərini iflas etməklə onlardan icarəyə mülklər götürürlər. Pul, həmçinin, Şans və İcma kartları və vergi xalları vasitəsilə əldə edilə və ya itirə bilər; oyunçular bir neçə şəraitdən birini yerinə yetirənə qədər hərəkət edə bilməyəcəkləri həbsxanada ola bilərlər. Oyunun bir sıra ev qaydaları və yüzlərlə vesiyası mövcuddur. Monopoliya oyunu beynəlxalq səviyyədə tanınaraq 103-dən çox ölkədə lisenziyalaşdırılmış və 30-dan çox dildə tərtib edilmişdir.
Monopoliya oyunu 1903-cü ildə ABŞ-də Elizabet Maqi tərəfindən yaradılan Landlord's Game versiyasından götürülmüşdür.
Tarixi
1935-ci ildə yaradılmışdır.
Monopoliya taxtası
Monopoliya oyununu 40 boşluqdan ibarət olan taxtada oynanılır. Bu 40 boşluqda iyirmi səkkiz mülkiyyət yeri—iyirmi iki küçə (səkkiz müxtəlif rəngli qrupa bölünmüşdür), 4 dəmiryol xətti və iki kommunal yer—üç Şans küçəsi, üç İcma yeri və Lüks vergi yeri, Gəlir vergisi yeri və dörd ədəd künc meydanı: GET, (içəri) Həbsxana/Sadəcə səfər et, Pulsuz parkinq, and Həbsxanaya get adlı xanalar yerləşir.
Ekologiya mühəndisliyi
Ekologiya mühəndisliyinin məqsədi texnika ilə ətraf mühit arasında münasibətləri harmonizasiya etməkdir .
Ekologiya mühəndisliyi
Ekologiya mühəndisliyinin predmetini müəssisə, sənaye kompleksi və ya bütöv regionun texnosferi təşkil edə bilər.
Ekoloji iqtisadiyyatın tələbi ilə yeni texnikanın layihələşdiril- məsi və yaradılmasının məqsədləri dəyişilir. Texniki obyekttlərə olan tələblərdən biri, onların "ekologiyalılığıdır. Bu anlayış texniki obyektlərin ətraf mühitlə (təbii və sosial) qarşılıqlı təsirini — (maddə, enerji, informasiya) səciyyələndirir.
Ekologiya mühəndisliyində ekoloji yanaşma texniki obyektlərin ətraf mühitlə əlaqəsini təsvir edən əsas vasitə kimi çıxış edir. Onun əsasında texniki sistemə və onunla qarşılıqlı əlaqədə olan ətraf mühitin ayn-ayn komponentlərinə vahid münasibət mümkündür. Ekoloji yanaşma texniki sistemlərin hərtərəfli sosial-ekoloji qiymətləndirilməsində vacib əhəmiyyət kəsb edir.
İndiyə kimi texniki sistemin onun üzərinə qoyulmuş funksiyanı nə dərəcədə yaxşı yerinə yetirməsi faydalı iş əmsalı (FİƏ) ilə ölçülürdü, lakin FİƏ sistemin itirdiyi enerjini xarakterizə edir və texniki sistemin qiymətləndirilməsinin obyektiv kriterisi kimi yararsızdır.
Texiniki məqsədə nail olmaqla mahiyyət etibarilə texniki sistemlərin effektinin mövcud olan göstəriciləri qiymətləndirilmir. Bununla əlaqədar olaraq texniki yeni tətbiq edilənlərin (yeniliyin) kompleks qiymətləndirilməsinin metodları işlənib hazırlanır. Texiniki yeni tətbiq edilən dedikdə elə metodlar başa düşülür ki, məhz bunun sayəsində hərtərəfli (texniki iqtisadi və sosial-ekoloji) olaraq yeni texnikanı qiymətləndirmək mümkün olsun və onların seçilməsini hərtərəfli həyata keçirsin. Belə qiymətləndirmə texniki inkişafa nəzarət etməyə və onu istiqamətləndirməyə imkan yaradır.
Matiyen
thumb|[[Bütöv Azərbaycan|Azərbaycan ərazisində tayfalar (e.ə. VI-IV əsrlər)]] thumb Matiyen, Matiyene, Mantiyen və ya Mantiyene — Güney Azərbaycanın qərbində padşahlıq adı idi. Strabon, Ptolemy, Herodot, Polibi və Böyük Plini də daxil olmaqla qədim tarixçilər Medianın şimal-qərbində yerləşən bir bölgəni təyin etmək üçün Mantiane, Martiane, Matiana, Matiani, Matiene, Martuni kimi adları qeyd etmişlər.
Etimologiyası
Böyük ehtimalla Matiyen sözünün kökü "Mat" və ya "Mati", Maday və Mitan sözləriylə birgədir.
Tarixi
Ehtimal ki, Hurro-Urartu dilində danışan Mannalılar, e.ə. VII və VIII əsrlərdə İskit-Kimmerilər tərəfindən tabe edildi. Matiyen, təxminən miladdan əvvəl 609-cu ildə Midiyalılar tərəfindən fəth edildi.
Matiyen, Əhəmənlərin fəthinə qədər Midiya İmperiyasının satrapına çevrildi. Saspirlər və Alaradlar qəbilələri (Urartu qalıqları) ilə birlikdə Əhəmənlər İmperiyasının XVIII satrapyasının bir hissəsi oldu.
Musalı (Heris)
Musalı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 145 nəfər yaşayır (43 ailə).
Sərxan Muxtarov
Sərxan İlqar oğlu Muxtarov (26 iyun 1988; Sarıqamış, Xanlar rayonu, Azərbaycan SSR — 12 yanvar 2021; Qubadlı, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin mayoru, Vətən müharibəsi iştirakçısı.
Qalolar (xalq)
Qalolar - şimal-şərqi Hindistanda, xüsusilə Arunaçal-Pradeş ştatının Çanqlanq dairəsinin bir neçə ştatında, Yuxari Subansiri dairəsinin cənub-şərqində, Şərqi Sianq dairəsinin cənub-qərbində, Qərbi Sianq dairəsində yaşayırlar. 2001-ci il əhalinin siyahıyaalınmasına görə qaloların sayı 80 597 nəfər olmuşdur.
Sərxan Muxtarov
Həyatı
Sərxan Muxtarov 26 iyun 1988-ci ildə Xanlar rayonunun (indi Samux rayonuna aiddir) Sarıqamış kəndində anadan olmuşdur. 2005-ci ildə Gəncə şəhər 36 nömrəli tam orta məktəbi bitirmişdir. 2005-2009-cu illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində təhsil almışdır.
Qalolar (xalq)
Qalo dili Tibet-birma dil ailəsinin tani dil qrupuna aiddir. qaloların əksəriyyəti yerli ənənəvi animistik dini inamlara etiqad edirlər, son zamanlar onların əksəriyyəti xristian dininin davamçılarıdır.
Sərxan Muxtarov
Hərbi xidməti
Sərxan Muxtarov 2009-cu ildə "Motoatıcı” ixtisası üzrə ali hərbi təhsilini aldıqdan sonra leytenant ilkin hərbi zabit rütbəsi alımışdır.
Vətən müharibəsi dövründə mayor Sərxan Muxtarov Müdafiə Nazirliyinin müxtəlif hərbi hissələrinin tərkibində Ağcabədi, Ağdam, Qazax, Qubadlı və Sərhəd Qoşunlarında hərbi xidmətdə olmuşdur.
Vətən müharibəsi bitdikdən sonra Qubadlı rayonunda xidmətini davam etdirən tabor komandiri Sərxan Muxtarov 12 yanvar 2021-ci ildə həmin yerdə vəzifə başında minaya düşərək şəhid olmuşdur. Sürücüsü əsgər Məcid Səfərov isə həmin hadisədə ağır yaralanmış və xəstəxanaya yerləşdirilmişdir.
Sərxan Muxtarov Gəncə Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir. Dəfn mərasimində Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Niyazi Bayramov, Türkiyənin Gəncədəki Baş konsulu Zeki Öztürk, hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbərləri, digər rəsmilər və şəhər ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər. N.Bayramov şəhid Sərxan Muxtarovun atasına üç rəngli dövlət bayrağını təqdim edib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sərxan Muxtarov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Hisamabad (Xudabəndə)
Hisamabad - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,817 nəfər yaşayır (350 ailə).
Hessit
Hessit — mineral
Haqqında
Hessit - Ag2Te. Monoklinik b-hessit - kub (149,5°C-dən yüksək tempera­turda). Quruluşuna görə argentitə yaxın­dır. Aqreqat: kip, incədənəvər. Ayrılması {100} üzrə qeyri-mükəm­məl. Rəngi qurğuşunu-boz, poladı-boz. Parıltısı metallik. Sərtliyi 2,5. Xüsusi çəkisi 8,45. Au-Ag-lu kvars damarlarında, Au və Ag telluridləri, sərbəst Au və Fe, Pb, Cu sulfidləri ilə birgə polimetallik və kolçedan yataqlarında. Nadir tapılır.
NGC 2363
NGC 2363, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. I tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Pənbəzəban (Xudabəndə)
Pənbəzəban - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 469 nəfər yaşayır (103 ailə).
Pərviz Nəsibov
Pərviz Paşa oğlu Nəsibov — Azərbaycan əsilli Ukrayna yunan-Roma güləşçisi, Tokio Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı.
Həyatı
Pərviz Paşa oğlu Nəsibov 1998-ci il avqustun 18-də Ağstafa rayonunun Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. Altı yaşına qədər doğma kəndində yaşamış və burada idmanda ilk addımlarını atmışdır. Muğanlı kəndində bir il sərbəst güləş bölməsinə qatılmışdır. Ancaq 2004-cü ildə atası Ukraynanın Nikolayevə şəhərinə köçmüş və ailəsini də özü ilə aparmışdır. Nikolayevdə də Pərviz güləşmə məşğul olmağı davam etdirmiş, lakin burada o, yunan-Roma üslubunu seçmişdir.
2017-ci ilin mart ayında İranın Abadan şəhərində baş tutan Dünya Kubokunda, milli komandası 6-cı yerdə qərarlaşsa da, o, bütün döyüşləri məğlubiyyətsiz keçirən yeganə ukraynalı güləşçi olub. 2017-ci ilin iyul ayında Almaniyanın Dortmund şəhərində finalda gürcü Georgi Kurtanidzeni məğlub edərək yeniyetmələr arasında Avropa çempionu adını qazanıb.
2018-ci ilin sentyabr ayında SlovakiyanınTrnavaa şəhərində keçirilən gənclər arasında Dünya Çempionatının bürünc medalçısı olub. 2021-ci ilin may ayında Sofiyada keçirilən dünya lisenziya turnirində Tokio Olimpiya Oyunlarına vəsiqə qazanıb, lakin Nəsibovun sözlərinə görə bundan sonra özünə qarşı lazımi diqqət görməyib.
Türkiyə–Türkmənistan münasibətləri
Türkiyə–Türkmənistan münasibətləri — Türkiyə və Türkmənistan arasındakı ikitərəfli münasibətlər. İki ölkə arasında diplommatik münasibətlər 29 fevral 1992-cü ildə qurulmuşdur. Türkiyə Türkmənistanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkə olmuş və Aşqabadda səfirlik açmışdır. Hər iki ölkənin xalqlarını ortaq dil, din və mədəniyyət birləşdirir. Hər iki ölkə İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və BMT kimi təşkilatların üzvüdürlər.
Diplomatik misiyalar
Türkiyədə Türkmənistanın fövqəladə və səlahiyyətli səfiri fəaliyyət göstərir - İşanqulu Amanlıyev. Türkmənistanda Türkiyə fövqəladə və səlahiyyətli səfir fəaliyyət göstərir - Şevki Mütevellioğlu.
Türkmənistan səfirliyi
Türkmənistanın Türkiyədəki səfirliyi (Ankara) 1992-ci ildə aşılmışdır. Hal-hazırda səfirliik bu ünvanda yerləşir: Ankara ş. Çankaya, Koza küçəsi, ev.28.
2016-cı ilin fevralından Türkmənistanın Türkiyədəki fövqəladə və səlahiyyətli səfiri İşanqulu Amanlıyevdir.
Səfirlər
Xan Əhmədov (1992—1994)
Nurməhəmməd Xanamov (1994—2002)
Annaqurban Aşirov (2002-) Nueberdi Amanmıradov (2004—2009)
Məqsəd Dövlətsəhətov (2009—2012)
Ata Sərdarov (2012—2016)
İşanqulu Amanlıyev (2016 — h.h.)
Türkiyə səfirliyi
Türkiyənın Türkmənistandakı səfirliyi1992-ci ilin martında açılmışdır (Aşqabad). Hal-hazırda səfirlik bu ünvanda yerləşir: Aşqabad ş, Çevçenko k. ev 9.
2015-ci ilin avqust ayından etibarən Türkiyənin Türkmənistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Mustafa Kapucadır.
Səfirlər
Səlcuk İncəsu (1992—1995)
Mehmet Yığıt Alpoqan (1995—1998)
Oktay Ozuye (1998—2000)
Mehmet Baxattin Gursöz (2000—2004)
Hakkı Akıl (2005—2008)
Hüseyn Avni Bıçaqlı (2008—2011)
Şevki Mütevellioğlu (2011—2015)
Mustafa Kapuca (2015—h.h)
Əlaqələr
Türkiyə 1991-ci ildə dünyada Türkmənistanın dövlət müstəqilliyini tanıyan ilk ölkədir. Türkiyə 1995-ci ildə Türkmənistanın BMT-nin Baş Assambleyasında neytrallıq statusunun alması qərarını dəstəkləmişdir.
5 dekabr 2007-ci ildə Türkiyə Prezidenti Abdullah Gül Türkmənistanı ziyarət etmişdir.
24-25 mart 2008-ci ildə Qurbanqulu Berdiməhəmmədov Türkiyədə rəsmi səfərdə olmuşdur.
11-12 noyabr 2010-cu ildə Türkmənistanda Türkiyə Prezidenti Abdullah Gül rəsmi səfərdə olmuşdur.
30 may 2011-ci ildə Abdullah Gül Türkmənbaşı şəhərini işçi səfəri ilə ziyarət edir.
9-10 avqust 2012-ci ildə Qurbanqulu Berdiməhəmmədov İstanbul və İzmir şəhərlərində işçi səfərində olmuşdur.
29-31 may 2013-cü il tarixlərində Türkiyə Respublikasının Prezidenti Abdullah Gülün Türkmənistana dövlət səfəri olmuşdur.
Mədəni əməkdaşlıq
Birgə sərgilər və digər tədbirlər həyata keçirirlər.
Türkmənistanda 14 türkmən-türk məktəbi, türk ibtidai məktəbi, «Başkənd» təhsil mərkəzi və Türkmən-Türk Beynəlxalq Universiteti fəaliyyət göstərir.
Bununla yanaşı minlərlə türkmən tələbə Türkiyənin universitetlərində təhsil alır. Türkmənistan vətəndaşlarıTürkiyədə vizasız 30 gün qalma hüququna malikdir.
Türkmənistanda 10 mindən çox Türk vətəndaşı yaşayır. Türkiyədə təxminən 500 min türkmən yaşayır.
Dörd ulduzlu general
thumb Ordu generalı — bir çox ölkələrin quru və hava qüvvələrinin əsas vəzifəsi ordu komandanlığı olan general-polkovnik və marşal arasındakı hərbi rütbədir. NATO kodu OF-9-dur.
Pərəm (Heris)
Pərəm — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 833 nəfər yaşayır (172 ailə).
Manaf Bəhmanlı
Manaf Bəhman oğlu Bəhmanlı — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Manaf Bəhmanlı 1998-ci il yanvarın 2-də Yevlax şəhərində anadan olub.
2004-2015-cı illərdə Yevlax şəhəri M.Ə.Sabir adına 2 saylı tam orta məktəbdə təhsil alıb.
2015-2020-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Mexanika-Riyaziyyat fakültəsində ali təhsil alıb.
Hərbi fəaliyyəti
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Daşkəsən rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində xidmətə başlayıb.
Vətən müharibəsi
Azərbaycan Ordusunun əsgəri Manaf Bəhmənli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsinə qoşulub.
Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə fəal iştirak edib.
Sentyabrın 27-də Murov zirvəsində gedən şiddətli döyüşlərdə şəhid olub.
Sentyabrın 28-də Bakı şəhərində Biləcəri qəbiristanlığında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Manaf Bəhmanlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Pirmərzban (Xudabəndə)
Pirmərzban - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 776 nəfər yaşayır (174 ailə).
Gürcistan Vilayeti
Osmanlının Gürcüstan vilayəti — Osmanlı dövləti nin XVI əsr də gürcülər dən ələ keçirdiyi torpaqlara erkən dövrdə etdiyi təhrirlərdə verdiyi addır. 1574 və 1595-ci illər tarixli iki təhrir dəftəri Gürcüstan vilayətinin müfəssəl dəftəri anlamında "Dəftər-i Müfəssəl-i Vilayət-i Gürcistan" adını daşımaqdadır. Daha sonralar Gürcüstan vilayəti yerinə Çıldır əyaləti adından istifadə edilmişdir.
Haqqında
Osmanlı dövləti nin gürcülərdən ələ keçirdiyi torpaqlar erkən orta əsrlərdə geniş mənası ilə Məshəti adını daşıyırdı. Bu torpaqların bugün Türkiyə sərhədləri içində qalan qismi Tao-Klarceti olaraq adlandırılmaqdadır. tarixi Gürcüstanın cənub-qərb kəsimini formalaşdıran bu bölgə erkən orta əsrlərdə Gürcüstan krallığı sərhədləri daxilində qalırdı. 1071-ci ildə Malazgird döyüşü ndə Bizans ı məğlub edən Səlcuqlular Kveli qalası döyüşündə gürcü kralı II Georgini də ağır məğlubiyyətə uğradıb Məshəti bölgəsini ələ keçirdilər. 1121-ci ildə Didqori döyüşü ilə bölgədən Səlcuqlular geri çəkilincə Məshəti bölgəsi yenidən gürcülərin hakimiyyəti altına düşdü. Bu bölgəyə daha sonra birləşmiş gürcü krallığının dağılmağa başlamasından sonra müstəqil dövlətə çevrilən Samtshe-Saatabaqo (1268-1625) hakim oldu. Osmanlılar XVI əsr də Samtshe-Saatabaqo torpaqlarını mərhələli formada ələ keçirdilər vu bu torpaqların təhriririni (qeydiyyata alınmasını) Gürcüstan vilayəti adı altında gərçəkləşdirdilər.
Gürcüstan vilayəti adı altında 1574-cü ildə reallaşdırılan ilk təhrir Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adını daşımaqdadır. Bu təhrir dəftəri 2017-ci ildə 1574 Yılı Gürcistan Vilayeti Büyük Defteri adı ilə türkoloq Nodar Şengeliya tərəfindən osmanlıca və gürcücə nəşr edilmişdir. Gürcüstan vilayətinin ikinci təhriri isə təxminən 20 il sonra - 1595-ci ildə həyata keçirildi. Bu müfəssəl dəftər daha erkən tarixdə - 1941-1958-ci illər arasında türkoloq Sergi Cikia tərəfindən üç cild olaraq nəşr edildi. 1595-ci il tarixli dəftərə görə, Gürcüstan vilayəti Ahısqa (gürcücə: Ahaltsihe), Axalkələk (gürcücə:Ahalkalaki), Çıldır (gürcücə: Çrdili), Posho (gürcücə:Potshovi), Bedre (gürcücə:Petre), Penek (gürcücə:Panaki) və Ərdahan-i Büzürg (gürcücə:Didi Artaani) olmaqla, 8 livadan ibarət idi. Livalar isə nahiyyələrə və kəndlərə bölünürdü.
Cəbiyev
Cəbiyev — Azərbaycan soyadı.
Səmədabad (Heris)
Səmədabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 61 nəfər yaşayır (14 ailə).
Qəşəm İsmayılov
İsmayılov Qəşəm Camal oğlu — biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, professor.
Həyatı
1964-cü ildə ADU-nun biologiya fakültəsində əyani aspiranturaya daxil olmuş və aspirantlıq təhsilini başa vurduqdan sonra yenidən AMEA Zoologiya İnstitutuna işə qayıtmışdır.
1969-cu ildə "Azərbaycanda itlərin helmint faunası, onun epizootoloji və epidemioloji cəhətcə xarakterizə edilməsi" mövzusunda namizədlik dissertasiya işini müdafiə edərək, biologiya elmləri namizədi adını almış, Zoologiya İnstitutunda əvvəlcə kiçik elmi işçi, 1974-cü ildən hal-hazıra kimi böyük elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
İşlədiyi müddətdə 10-a yaxın mövzunun məsul icraçısı olmuşdur. "Lənkəran təbii vilayətində qaramal və camışlarda Moniezia cinsinə aid növlərin bioekoloji xüsusiyyətləri, yayılması, təsərrüfat əhəmiyyəti" mövzusunun məsul icraçısı idi. O, Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində itlərdə və gövşəyən heyvanlarda parazitlik edən bir sıra başlıca helmintoz törədicilərinin təbii ocaqlıqlarını aşkar etmiş və onlara qarşı müvafiq mübarizə tədbirlərini işləyib hazırlamışdır. İlk dəfə olaraq Azərbaycan faunası üçün anoplosefalyatlarının aralıq sahibləri olan 25 növdən çox oribatid gənələri aşkar etmişdir.
Q. C. İsmayılov "Azərbaycanda gövşəyən ev heyvanlarının anoplosefalyatları (fauna, sistematika, biologiya) ekoloji-coğrafi və epizootoloji təhlili" mövzusunda 2429.01 — Parazitalogiya ixtisasında biologiya üzrə elmlər doktoru dissertasiya işini müdafıə etmişdir.
Qəşəm İsmayılov 19 sentyabr 2014-cü ildə vəfat edib.
Dostluq paradoksu
Dostluq paradoksu — adətən insanların çoxunun orta hesabla dostlarından daha az dostu olduğunu təsdiq edən fenomenin adıdır.
Tarixi
Fenomen 1991-ci ildə New York Dövlət Universitetinin bir sosioloqu Scott L Feld tərəfindən sosial şəbəkələri araşdırarkən (təsadüfi bir qrup üçün sosial əlaqələr toplusunu ifadə edən sosiologiyada bir termin) aşkar edilmişdir.
Paradoks daha dar mənada sosial şəbəkələr, yəni İnternetdəki sosial şəbəkələr üçün də doğrudur. Məsələn, 2012-ci ildə 721 milyon Facebook istifadəçisini analiz edən Cornell Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən təsdiqlənmişdir. Alimlər bu ifadənin Twitter istifadəçilərinin 98% -i üçün doğru olduğunu da göstərdilər.
Hipotezanın zahiri paradoksal təbiətinə baxmayaraq, sosial qrafikə tətbiq olunan qraf nəzəriyyəsi və ehtimal nəzəriyyəsinin əsas prinsiplərindən səliqəli şəkildə götürülmüşdür.
Xüsusilə paradoks, daha çox əlaqəsi olan insanların dostlar arasında daha çox müşahidə edildiyi nümunədəki bir qərəzlə izah edilə bilər.
Bənzər bir müşahidə digər əlaqəli icmalara da tətbiq edilə bilər. Məsələn, insanların əksəriyyətinin cinsi ortaqları ortalama olaraq özlərindən daha çox cinsi partnyorları var idi.
Bu paradoks yalnız orta hesabla dost sayına görə deyil, eyni zamanda mediana da aiddir.
Buçeqi Təbiət Parkı
Buçeqi Təbiət Parkı (Parcul Natural Bucegi) — Cənubi Karpat bölgəsindəki Buceqi dağlarının ərazisində yerləşən, Rumıniyada bir mühafizə sahəsi. Buçeqi Təbiət Parkının ərazisi 32,663 ha-dır. Rumıniyada Braşov, Dımboviţsa və Praxova mahallarının inzibati ərazisində yerləşir.
Tarixi
Uzun müddət, 20-ci əsrin əvvəllərindən etibarən Buçeqi dağ silsiləsinin nadir və zəngin florası həm Rumıniyanın özündən, həm də xaricdən olan bir çox tədqiqatçı və təbiət həvəskarlarının diqqətini çəkir. Buçeqi dağlarında mühafizə zonası təşkil etmək üçün ilk təkliflər 1936-cı ilə aiddir. Turizmin inkişafı və təbii sərvətlərdən maksimum istifadə ilə ərazinin bioloji müxtəlifliyini kütləvi şəkildə məhv olmaq təhlükəsi yaratmışdır. Buna görə hökumətin 01.27.1990 tarixli əmri ilə Buçeqi Təbiət Parkını yaratmaqla yerli təbiətin qorunması üçün müvafiq tədbirlər həyata keçirilmişdir. Buçeqi təbiət parkının coğrafi sərhədləri Rumıniya hökumətinin 4 mart 2003-cü il tarixli 230 nömrəli qərarı ilə biosfer qoruqlarının, təbii və milli parkların delimitasiyası və təbii parkın administrasiyasının yaradılması haqqında qərarı ilə müəyyən edilmişdir.
Təbiət parkına mağaralar, çuxurlar, dərələr, silsilələr, kanyonlar, vadilər, şəlalələr, otlaqlar və müxtəlifliyi qoruyan meşələr olan dağlıq bir bölgə daxildir. Parkda Babel və Buçeqi sfinksi kimi qayalı çıxıntıları ilə məşhurdur.
Parkın təsviri
Park Braşov, Dımboviţsa və Praxova judetslərinin bir hissəsində yerləşir. Parkın administrasiyası Dımbovitsa judetsinin Moroen kommunasında yerləşir.
Type 61
Type 61 (yaponca: 61式戦車 Romanizasiya: Roku-ichi Shiki sensha), Mitsubishi Heavy Industries tərəfindən istehsal edilmiş olan Yaponiya əsas döyüş tankıdır. Tank 1950-ci illərdə yeni qurulmuş Yaponiya Quru Özünümüdafiə Qüvvələri üçün əvvəllər Müttəfiq Qoşunları Ali Hərbi Rəhbərliyi tərəfindən verilmiş olan M4A3E8 Sherman və M24 Chaffee tanklarının yerini alması məqsədiylə yaradılmışdır. 1961-1975-ci illər arasında cəmi 560 ədəd istehsal edilmişdir və yerini Type 74 tanklarına vermişdir.
Xüsusiyyətləri
Növü: Əsas döyüş tankı
Xidmət müddəti: 1961-2000
İstehsalçı: Mitsubishi Heavy Industries
Konstruksiya tarixi: 1955-1960
İstehsal müddəti: 1961-1975
İstehsal sayı: 560
Variantları:Type 67 AVLB, Type 70 ARV
300px|thumb|Type 61
Performans
Çəkisi: 35 ton
Uzunluq: 8.19 / 6.03 m
Eni: 2.95 m
Hündürlük: 2.49 m
Zireh: 55–114 mm qalınlıqda tökmə polad
Əsas silahı: 90 mm-lik L/52 topu
Mühərrik: Mitsubishi 12HM21WT V12 (dizel)
At gücü: 570
Asqı tipi: Burulma çubuğu
Döyüş radiusu (Hərəkət ehtiyatı): 200 km
Maksimal sürət: 45 km/saat
Sano Tsunetami
– Yaponiya siyasətçisi. Yaponiya donanmasının qurulmasında iştirak etmişdir. Yaponiya Qırmızı Aypara Cəmiyyətinin qurucusu kimi tanınır.
Həyatı
1822-ci ildə Yaponiyanın Saqa hanında doğulmuşdur. Hirose Mototaka, Oqata Koan, İto Qenboku və başqa şəxslərin nəzarəti altında Qərb elmlərini öyrənmişdir. Tokuqava şoqunluğu tərəfindən Naqasakidə keçirilən ilk donanma təlimi proqramında iştirak etmişdir. Qərb elmlərinin donanma üçün istifadə olunmasında və yaşadığı han üçün donanmanın qurulmasında aktiv iştirak etmişdir.
1867-ci ildə Avropa ölkələrinin hərbi sistemlərini tədqiq etmişdir. 1868-ci ildə Meyci islahatından sonra Yaponiya donanmasının qurulmasında iştirak etmişdir. 1877-ci ildə Satsuma üsyanında yaralanan əsgərlərə tibbi yardım göstərmək üçün adlı təşkilat qurmuşdur. Bu təşkilat 1887-ci ildə Yaponiya Qırmızı Aypara Cəmiyyətinə çevrilmiş, Sano ilk prezidenti olmuşdur.
Qenroin təşkilatında fəaliyyət göstərmiş, eləcə də, maliyyə naziri, gizli məsləhətçi, kənd təsərrüfatı və ticarət naziri kimi vəzifələri tutmuşdur.
Elza Seyidcahan
Elza Seyidcahan — Azərbaycan bəstəkarı; müğənni. I dərəcəli vokalist, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti, Azərbaycan və Qırğızıstan Bəstəkarlar İttifaqlarının üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Qasımova Elza Nuru qızı 7 iyul 1968-ci ildə Siyəzən şəhərində anadan olmuşdur. 1975-ci ildə Siyəzən şəhəri 1 saylı orta məktəbə daxil olmuş, 1977–1982-ci illərdə Sumqayıt şəhər 17 saylı orta məktəbdə təhsilini davam etdirmişdir. 1982–1987-ci illərdə S. Hacıbəyov adına Orta İxtisas Musiqi məktəbinin nəzəriyyə şöbəsində, 1994–2000-ci illərdə Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının bəstəkarlıq fakültəsində professor, xalq artisti Arif Məlikovun sinfində təhsil almışdır.
2001-ci ildən R. Behbudov adına Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrında vokalist vəzifəsində çalışır. H. Orucovun "Durnalar qayıdanda", İ. Əfəndiyev "Sən mənim dayımsan", Ə. Əylislinin "Bağdada putyovka var", Q. Moxtarın "Uçuş", Yuğ Teatrında "Boğazca Fatma", "Nənənin nağılları" kimi bir sıra teatr və televiziya tamaşalarına, eləcə də H. Əliyevə həsr olunmuş "Mənim şəhərim" bədii filminə musiqilər bəstələmişdir.
2002-ci ildə Qırğızıstanda keçirilən "Issık-kul-2002" Ümumdünya Müsabiqə Festivalında 1-ci yeri tutmuş, həmin ildə TÜRKSOY-un xüsusi mükafatını almışdır.