cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vladimir Bukovski
1963 və 1965-ci illərdəki həbslər
1963-cü ildə, o, SSRİ-də qadağan edilmiş Yuqoslaviya yazıçısı Milovan Djilasın "Yeni sinif" kitabının iki fotosürətini hazırladığına görə həbs edildi. Psixi xəstə sayılaraq, Leninqrad Xüsusi Psixiatriya Xəstəxanasında məcburi müalicəyə göndərildi. Orada o, hakimiyyətin gözündən düşmüş general Pyotor Qriqorenko ilə tanış oldu və sonradan onu dissident hərəkatına cəlb etdi. Bukovski həbsdən 1965-ci ilin fevralında buraxıldı. 1965-ci ilin dekabr ayının əvvəlində Andrey Sinyavski və Julius Danielin müdafiəsi üçün "təbliğat mitinqi"nin təşkilatçılarından biri olduğundan yenidən həbs edildi və zorla Lyuberts Psixiatriya Xəstəxanasına yerləşdirildi. Bir neçə aydan sonra 8 ay yatdığı Serbski İnstitutuna göndərildi. Burada ekspert komissiyasının üzvləri onun ruhi vəziyyəti ilə bağlı yekdil bir fikrə gələ bilmədilər: iki komissiya üzvü Bukovskinin xəstə olduğunu, ikisi isə tamamilə sağlam olduğunu bildirdi. Qərbdə Bukovskiyə dəstək üçün geniş bir kampaniya təşkil edildi. 1966-cı ilin avqustunda Moskvaya gələn "Amnesty İnternational" beynəlxalq təşkilatının nümayəndəsi onun sərbəst buraxılmasına nail oldu.
1967-ci ildəki həbs
Üçüncü dəfə həbs olunmasının səbəbi 1967-ci il 22 yanvarında Moskvanın Puşkin meydanında Aleksandır Qinzburq, Yuri Qalanskov və dostlarının saxlanılmasına etiraz nümayişini təşkil etməsi oldu. Bu dəfə o, tam sağlam (əqli cəhətdən) sayıldı. Moskva Şəhər Məhkəməsindəki məhkəmədə (30 avqust - 1 sentyabr 1967-ci ildə Bukovski ilə birlikdə nümayişin digər iştirakçıları da mühakimə olundu - Vadim Delone və Evqeni Kuşev) Bukovski nəinki günahını etiraf etdi, hətta sərt bir tənqidi çıxış etdi. Onun son sözü dissedent dairələrində geniş yayıldı. Məhkəmə RSFSR Cinayət Məcəlləsinin 190.3 maddəsinə əsasən onu üç il müddətinə düşərgədə olmaqla azadlıqdan məhrum etdi (ictimai qaydaları qrup şəklində pozmaq). 1970-ci ilin yanvarında həbs müddətini başa vurduqdan sonra, Bukovski Moskvaya qayıtdı və dərhal olmadığı illərdə yaranan gələn müxalif dissedent dairələrin liderlərindən biri oldu. Qısa müddətdə azadlıqda olduğu vaxt (bir ildən bir qədər çox) o, ədəbi katib kimi fəaliyyət göstərdi. Onu işəgötürənlər arasında yazıçı Vladimir Maksimov da var idi.
Cəza psixiatriyası
Bukovski Qərb müxbirlərinə bir neçə müsahibə verərək, siyasi məhbusların psixiatrik repressiyalara məruz qaldığını açıqlamış və SSRİ-də tətbiq olunan cəza psixiatriyasını ictimailəşdirmişdir. O, SSRİ-də insan hüquqlarının pozulması barədə məlumatların Qərbə ötürülməsini dayandırmayacağı halda, cinayət məsuliyyətinə cəlb olunacağı barədə təhdid və rəsmi xəbərdarlıq alırdı. O, açıq şəkildə daim izlənirdi. Bütün bunlara baxmayaraq, 1971-ci ildə o, xarici psixiatrlara açıq məktubla müraciət etmişdir. Məktuba SSRİ-də psixiatriyanın siyasi məqsədlər üçün sui-istifadəsini təsdiqləyən 150 sənəd də əlavə etmişdir.
1971-ci ildəki həbs
250px|thumb|left|Bukovskinin həbsdən azad edilməsi üçün mitinq (Amsterdam, 1975-ci il, 4 yanvar) 1971-ci il martın 29-da Bukovski dördüncü dəfə həbs edildi. Həbsdən əvvəl "Pravda" qəzetində hüquq müdafiəçisinin "sovet əleyhinə fəaliyyət göstərən zərərli xuliqan" kimi təsvir olunduğu məqalə dərc edilmişdi. On milyon nüsxə tirajı olan qəzetdəki bir məqalə Bukovskiyə ümumittifaq şöhrəti qazandırdı. Статья в газете, тираж которой тогда исчислялся десятками миллионов экземпляров, принесла Буковскому всесоюзную известность.
Bukovski üzərində məhkəməsi 5 yanvar 1972-ci ildə Moskva Şəhər Məhkəməsində keçirildi. "Sovet höküməti əleyhinə təbliğat və təbliğata görə" ona 7 il iş kəsildi. O,7 ilin ilk 2 ilini həbsdə, qalan 5 ilini isə sürgündə keçirməli idi  — максимальный срок наказания по статье 70.1 УК РСФСР. Qeyd edək ki, bu - RSFSR Cinayət Məcəlləsinin 70.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş ən yüksək cəza idi.
Cəza müddətinin  əvvəlini o, Vladimir həbsxanasında, qalanını isə Perm-36 koloniyasında keçirdi. Həbsdə olduğu müddətdə məhbus yoldaşı psixiatr Semyon Qluzman ilə birlikdə “Dissedentlər üçün psixiatriya haqqında vəsait” yazdı. Kitab təlimat şəklində idi və hakimiyyətin ruhi xəstə elan etməyə çalışdığı insanlara kömək üçün hazırlanmışdı. . Bu kitab üzündən 1974-cü ildə Bukovski "rejimin zərərli pozucusu" olaraq, yenidən Vladimir həbsxanasına qaytarıldı.
Yazıçı V. Nabokov "Observer" qəzetinə göndərdiyi məktubda yazırdı: "Bukovskinin məhkəmə prosesində azadlığın müdafiəsi üçün etdiyi qəhrəman nitqi və iyrənc psixiatrik həbsxanada çəkdiyi beş il əzab, ona bu cəzanı verənlər yox olduqdan sonra da xatırlanacaqdır". Bu dövrdə S. V. Kallistratova V.Bukovskinin dəstəyinə açıq məktub yazaraq onu "Vətənə sədaqətli, ruhi və kəskin vicdanlı bir insan" olaraq xarakterizə etmişdir. Bir qrup hüquq müdafiəçisi isə "Literaturnaya qazeta" nın səhifələrində böhtana qarşı üçün açıq məktub ünvanlamışdır.
Siyasi məhbusların dəyişdirilməsi və mühacirət həyatı
1976-cı ilin 18 dekabrında Bukovski məşhur Çili siyasi məhbusu - Çili Kommunist Partiyasının lideri Luis Corvalanla dəyişdirildi. Bu münasibətlə Vadim Delonun dediyi məşhur meyxana da populyar idi: “Xuliqanı Luis Corvalana dəyişdik. Bəs Brejnevlə dəyişəcək birisini hardan tapaq?! ”.
Siyasi məhbusların dəyişdirilməsi İsveçrədə Sürix hava limanında baş tutdu. Bukovski ora xüsusi təyinatlı “Alfa” qrupunun ilk komandiri Vitali Bubenin rəhbərliyi altında xüsusi müşayəti və mühafizəsi ilə qandallanmış vəziyyətdə gətirildi.
250px|thumb|right|Bukovskiy (soldan ikinci) beşinci Saxorov konqresində 1987-ci il Amsterdam SSRİ-dən qovulduqdan az sonra, Bukovski Ağ Evdə ABŞ prezidenti J. Carter tərəfindən qəbul edildi.
O, İngiltərədə məskunlaşdı və Kembric Universitetindən “neyrofiziologiya” ixtisası ilə məzun oldu. Bir çox dildə nəşr edilən "Geri qayıdan külək" (1978) adlı bir xatirə və Qərbdəki həyat təəssüratlarına və Sovet rejimi ilə müqayisəsinə həsr olunmuş "Rusiyalı bir səyyahın məktubları" (1980) kitabını yazdı.
Bukovski fəal şəkildə siyasi fəaliyyətlə məşğul olmağa davam etdi, o Moskva Olimpiadası-80-nin boykot kampaniyanın təşkilatçılarından biri oldu. 1983-cü ildə Bukovski yazıçı Vladimir Maksimov, keçmiş siyasi məhbus Eduard Kuznetsov və kubalı dissident Armando Valladares ilə birlikdə prezidenri seçildiyi “İnternatsionala müqavimət” beynəlxalq anti-kommunist təşkilatının yaradılmasında iştirak etmişdir (İdarə Heyətinin sədri isə amerikalı sahibkar və keçmiş Strateji Xidmətlər İdarəsinin əməkdaşı Albert Joli (Jolis) idi.). 1979-cu ilin dekabrında Sovet qoşunlarının Əfqanıstana daxil olmasına qarşı etirazların təşkilində iştirak etmişdir.
1991-ci ilin aprelində RSFSR Ali Şurasının Sədri B.N.Yeltsinin dəvəti ilə Bukovski deportasiyadan sonra ilk dəfə Moskvaya gəldi. 1991-ci ilin sentyabrında yenidən SSRİ-yə səfər etdi və DTK-nin sədri V. Bakatin tərəfindən qəbul edildi və özünün etirafına görə o, keçmiş Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin binasından 3000-dən artıq səfifəsi olan gizli sənədlər çıxartdı. 1991-ci ilin 11 sentyabrında o, R. G. Pixoy ilə "SSRİ Partiya təşkilatlarının və dövlət təhlükəsizlik orqanlarının fəaliyyətinin öyrənilməsi üzrə beynəlxalq komissiya haqqında" saziş imzaladılar. Sazişə əsassən komissiyanın tərkibinə “Hoover İnstitutu”, “Amerika Müəssisələr İnstitutu”, Azadlıq Radiosunun Tədqiqat Şöbəsi, Rusiya Dövlət Humanitar Universiteti və “Memorial” mərkəzi daxil olmalı idi.
SSRİ dağıldıqdan sonra
Rusiyanın yeni hakimiyyətinin dəvəti ilə Vladimir Bukovski Konstitusiya Məhkəməsinin rəsmi eksperti kimi Rusiya Federasiyasının Konstitusiya Məhkəməsində (İyul - Oktyabr 1992) Sov.İKP Yeltsinə qarşı məhkəmə prosesində iştirak etmişdir. Məhkəmə iclaslarına hazırlıq zamanı Bukovski, Rusiya Federasiyası Prezidentinin Arxivindən (xüsusi qovluq) Sov.İKP MK, DTK və digərlər təşkilatların gizli sənədlərinə giriş əldə etmişdi. Bukovski bu sənədlərin bəzilərinin sürətini çıxardaraq kompüterinə köçürmüş, sonradan yayımlamışdır ; hazırda Bukovskinin tərtib etdiyi arxivin yalnız bir nüsxəsi məlumdur. Toplanmış arxiv materialları Bukovskinin "Moskva Prosesi" (1996) kitabına daxil edilmişdir.
1992-ci ildə, Yeltsin tərəfindən ona və bir çox dissidentlərə qaytarılmış Rusiya vətəndaşlığından imtina etməyə cəhd etdi. Bukovski bunu Yeltsinin siyasətinə, xüsusən də həddən artıq avtoritar gördüyü Rusiyanın yeni konstitusiya layihəsinə etiraz olaraq etməyə çalışdı. Vətəndaşlıqdan imtina qəbul edilmədi, Bukovski imtinanın həyata keçirilməsi üçün əlavə qanuni addımlar atmadı. 1996-cı ildə Bukovski açıq şəkildə İngiltərə pasportu ilə Rusiya ərazisinə girməyə cəhd etdi, lakin bunun üçün ona Rusiya vizası verilmədi.
1993-cü ilin oktyabrında Xalq Deputatları Qurultayının və Rusiya Ali Sovetinin qovulmasını dəstəkləyərək, bildirmişdir ki, - "onun (Yeltsinin) qərarı tamamilə haqlı və məcbiridir və bu heç bir şübhə doğurmur. Çünki, onun siyasi rəqibləri heç bir siyasi səhv etməmişdilər – onlar cinayət törətmişdilər". 2007-ci ildə Bukovskiyə yenilənmiş Rusiya pasportu təqdim edildi.
2000-ci illər
2002-ci ildə Dövlət Dumasındakı Sağçı Qüvvələrin İttifaqı fraksiyasının lideri Boris Nemtsov Bukovski ilə görüşmək və Rusiya müxalifətinin gələcək planlarını müzakirə etmək üçün Kembricə gəldi. Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, Bukovski Nemtsova Vladimir Putinə qarşı radikal mövqe sərgiləməyi təklif etdi. Boris Nemtsovla görüşdə Bukovski belə demişdir :
2004-cü ildə Vladimir Bukovski, “Komitet-2008:Azad seçki” adlı ictimai-siyasi hərəkatın həmtəsisçisi oldu: bura Hari Kasparov, Boris Nemtsov, Vladimir Kara-Murza (kiçik), Yevgeni Kiselev və Rusiyadakı digər müxalif siyasi xadimlər də daxil.
2005-ci ildə Bukovski, RTVi televiziya şirkətinin "Azadlığı seçirlər" sənədli filmindəki personajlardan biri oldu.
Prezidentliyə namizəd
2007-ci il mayın 28-də Bukovski, 2008-ci il seçkilərində demokratik müxalifətdən Rusiya Federasiyasının prezidentliyə namizədi olaraq irəli sürüldü və eyni gündə o, namizəd olmağa hazır olduğunu buldirdi.
Bukovskinin prezidentliyə namizəd kimi irəli sürülməsi üçün təşəbbüs qrupuna Rusiyanın tanınmış siyasətçiləri və ictimai xadimləri, o cümlədən akademik Yuri Rıjov, jurnalist Vladimir Qara-Murza (kiçik), publisist Andrey Piontkovski, politoloq Vladimir Pribylovski, hüquq müdafiəçisi Aleksandr Podrabinek, yazıçı Viktor Şenderoviç və başqaları daxil idi.
2007-ci il dekabrın 16-da Bukovskinin namizədliyini dəstəkləyən təşəbbüs qrupunun iclası keçirildi və bu müddətdə namizədin Rusiya Federasiyasının Mərkəzi Seçki Komissiyasında qeydiyyata alınması üçün lazım olan 500 ilə 823 imza toplandı. Dekabrın 18-də Bukovski sənədlərini MSK-ya təqdim etdi.
Mərkəzi Seçki Komissiyası Bukovskinin iddia ərizəsini rədd etdi. Səbəb kimi isə son 10 ildə Bukovskinin Rusiya Federasiyasından kənarda yaşamasını və nə işlə məşğul olması haqda sənədlərin olmamasını əsas götürdü. Ali Məhkəmə Bukovskinin şikayətindən sonra imtinanın qanuniliyini təsdiqlədi.
2010-cu illər
2010-cu il martın 10-da Bukovski, Rusiya müxalifətinin Rusiya vətəndaşlarına "Putin tərk etməlidir" müraciətinə imza atdı.
2011-ci ilin yazında Bukovski, London məhkəməsində Mixail Qorbaçovun İngiltərədən getməsinin qadağan edilməsini tələb edərək, onun Bakıda, Tiflisdə və Vilnüsdə Sov.İKP-nin baş katibi vəzifəsində işlədiyi zaman edilən cinayətlərə görə mühakimə olunması ilə əlaqədar iddia qaldırdı. Lakin bu səylər uğursuz oldu.
2014-cü ilin mart ayında Rusiyanın Londondakı səfirliyinin konsulluq şöbəsi Bukovskinin xarici pasportunu dəyişdirmək istədiyi zamanı (vaxtı 2012-ci ildə bitmişdi) onun həqiqi Rusiya Federasiyası vətəndaşı olması faktını yoxlamağa başladı. Bununla əlaqədar Dövlət Dumasının deputatı Dmitri Qudkov Rusiya Xarici İşlər Naziri Sergey Lavrova sorğu göndərdi. Rusiyanın Londondakı səfirliyi Bukovskinin vətəndaşlığını təsdiq edə bilmədi və ona Britaniya pasportu ilə Rusiya vizasını almağı tövsiyə etdi. 2014-cü ilin noyabrında Rusiya Federasiyasının Xarici İşlər Nazirliyi, Londondakı Rusiya səfirliyinin Bukovskiyə yeni pasport verməkdən imtinasını əsaslı saydı və onun Rusiya vətəndaşı hesab edilməsinin mümkün olmadığını bildirdi.
BBC-yə görə, Bukovski Birləşmiş Krallıq İstiqlal Partiyasının (UKIP, Birləşmiş Krallıq) ideoloqlarından biri idi. İngiltərədəki Avropa Parlamentinə keçirilən seçkilərin nəticələrindən sonra ikinci yerdə qərarlaşan UKIP, ölkənin Avropa Birliyindən çıxmasının əsas tərəfdarlarından olmuşdur. 2014-cü il mayın 22-də olan seçkilərdə bu partiya sensasiyalı şəkildə 27.49% səs toplayaraq Avropa Parlamentində 24 yer qazanmışdı. Bukovski UKİP-in "AB və Sovet İttifaqı - oxşarlıqlar" adlı videoçarxda da iştirak etmişdir.
Uşaq pornoqrafiyasının əldə etməsi və yayması ittihamı
2014-cü ilin oktyabrında Britaniya polisi uşaq pornoqrafiyası olan saytların evdəki kompüterdən daxil olunması səbəbi ilə Bukovskinin Kembricdəki evinə basqın etdi. Bukovskinin evindəki elektron cihazlarda yetkinlik yaşına çatmayanların iyirmi minə yaxın foto və videosu tapıldı. 2015-ci il aprelin 25-də İngiltərə Kral Prokurorluğu Bukovskiyə qarşı uşaq pornoqrafiyasını saxlamaq və "yaymaq" (saytlardan yükləmək) ittihamı irəli sürdü. Elə bu zaman Bukovski ciddi bir xəstəliyi olduğunu elan etdi və 2015-ci il may ayının 7-də ağır ürək əməliyyatı keçirdi. Onun ürəyinin iki klapanı dəyişdirildi.
2015-ci ilin avqustunda Bukovski, Britaniya Prokurorluğunu böhtan atmaqda ittiham edərək məhkəməyə verdi. 2016-cı il aprelin 20-də Bukovski, İngilis hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən irəli sürülən ittihamların götürülməsini tələb edərək aclıq aksiyasına başladı. 2016-cı il iyulun 28-də London Ali Məhkəməsi Bukovskinin Kral Prokurorluğuna qarşı ittihamını əvvəllər, məhkəmənin təsbit etdiyi kimi, onun birbaşa uşaqlara münasibətdə cinsi hərəkətlərdə iştirak etdiyini elan etmədiyindən, həmçinin bu cür hərəkətlərin olduğu yerdə və ya bu hərəkətlərin fotoşəkillərini çəkmədiyi səbəbindən rədd etdi. Prokurorluğun nümayəndəsi məhkəmədə izah etdi ki, Bukovski "bu cinayətlərin elementlərini törətməkdə" ittiham olunur.
Bukovskinin özü Ali Məhkəmənin qərarını qəbuledilməz adlandırdı: “''Bu sadəcə olaraq, saxtakarlıqdır. Prokurorun mənə qarşı ittihamları mediada dəfələrlə tirajlandı, bütün dünyanı şoka saldı, nüfuzumu korladı - və indi mənə deyirlər ki, bəs belə etməyiblər! [...] indi də səhflərinin düzəltməyə çalışmırlar, yenə də tam olaraq eyni şeylər saytlarında yerləşdirilib. Məhkəmə iclasında onların istehsalında iştirak etmədiyim müəyyən olunsa da, yenə də məni bu görüntüləri "yaratmaq" və yaymaqda ittiham edirlər''".
Bukovskinin məhkəməsi onun səhhəti ilə əlaqədar bir neçə dəfə təxirə düşdü. Məhkəmə 2017-ci ilin iyul ayından 2018-ci ilin fevral ayına qədər təxirə salındı. 2018-ci il fevral ayının 12-də isə Bukovskinin səhhəti ilə əlaqədar məhkəmə prosesi dayandırıldı ​​.
Ölümü və dəfni
2019-cu il oktyabrın 27-də Vladimir Bukovski İngiltərənin Kembric şəhərində, saat 09.30-da Adenbruks Xəstəxanasında ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir. Noyabrın 19-da Londondakı "Highgate" qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Siyasi baxışları və ifadələri
Liberal iqtisadi və siyasi baxışlara malik idi. İngilis Mühafizəkar-Liberal Analitik Mərkəzinin - Azadlıq Dərnəyinin fəxri vitse-prezidenti idi. 2007-ci ildə bir müsahibəsində "sosializm dərin böhrandadı və gələcəkdə təmamilə yox olacaqdır” fikrini ifadə etmişdir.
SSRİ DTK-sı haqqında
Bukovskinin sözlərinə görə, SSRİ DTK-sının nümayəndələri ilə heç bir güzəştə getmək mümkün deyil:
Rusiyanın gələcəyi haqqında
Bukovskinin fikrincə, Rusiya regional parçalanma dövrünü yaşamalıdır :
SSRİ dissedentləri haqqında
Bukovskinin fikrincə, SSRİ-də dissident hərəkətinin siyasi yox, mənəvi səbəbləri var idi. Biz hamımız, bütün dissedentlər deyirdik ki, siyasət əxlaqlı olmalıdır. Biz siyasi bir hərəkat olaraq meydana çıxmadıq. Mənəvi bir hərəkat idik. Əsas impulsumuz Rusiyanı yeniləmək deyil, sadəcə cinayətin iştirakçısı olmamaq idi. İstəyimiz rejimin bir hissəsi kimi tanınmamaq olmuşdu. Bizim üçün bundan güclü motiv mövcud deyildi. SSRİ də bu cür fikir ayrılığına dözümlü olmadığı üçün, bizimlə döyüşməyə qərar verdi.
Squeaky Wheel
Squeaky Wheel, Rusiyada rus dilində yayımlanan hərbi radiostansiyadır. Radiostansiyanın 2000-ci ildə yayıma başlayan stansiya olduğu təxmin edilir.
Soennecken
Soennecken Alman ofis məhsulları istehsal edən şirkətdir. Onun məhsulları Böyük Britaniyada, Şimali Amerikada, Avstraliyada və həmçinin Hindistanda yaxşı tanınır və satılıt. 1875-ci ildə Friedrich Soennecken tərəfindən qurulan ad 1905-ci ildə ticarət nişanı kimi qeydə alınıb. Soennecken qələmin, bağlayıcının və zımbanın inkişafının sinonimidir. İflas səbəbindən ticarət nişanı 1973-cü ildən BRANION EG-ə məxsusdur. Bu gün müəssisə müxtəlif ofis məhsulları təklif edir.
Abbasəli Pənbeyi
Abbasəli Kərbəlayı Baxşəli oğlu Pənbeyi (1897–1977)—Xiyabani və Pişəvəri hökumətinin fəallarından.
Həyatı
Abbasəli Kərbəlayı Baxşəli oğlu Pənbeyi 1897-ci ildə Miyana şəhərində anadan olmuşdu.
1945-ci ildə başlanan hərəkatda fədailərin hərbi qərargahına Azərbaycan Demokrat Firqəsinin Mərkəzi Komitəsi və mahallarda onun təşkilatları rəhbərlik etmişdir. Azərbaycan Demokrat Firqəsinin fədai dəstələrinin arasında bütün siniflərin nümayəndələri, hətta qadınlar olmuşdur. Azərbaycan xalqının uğurlu gələcəyinə, azadlığına inamı olanlar, xalq arasında təmizliyi ilə hörmət qazananlar fədailərin sırasını təşkil edirdi. Hərbi sahəni bilmək, özünün silahı olmaq, xalq üçün, vətən üçün ölümü qəbul etmək əsas məqsəd götürülmüşdü. Fədai dəstələrinin hazırlanmasında, başçılarının təyin edilməsində firqə təşkilatları əsas rol oynamışlar. Azərbaycan şəhərlərinin şah qoşunlarından təmizlənməsi buna ən bariz nümunə kimi təqdim oluna bilər:
Noyabrın 14-dən 17-nə qədər; Komitənin sədri Əli Şəmidə, fədai başçıları Qulam Yəhya Danişyan, Abbasəli Pənbeyi, Teymur Mədədi və başqaları.
Abbasəli Pənbeyi 1977-ci ildə vəfat edib.
Anna Freyd
thumbnail|right
Anna Freyd (3 dekabr 1895, Vyana – 9 oktyabr 1982, London) — avstriya mənşəli ingilis psixoloqu. Usaq psixoanalizinin yaradıcılarından biridir. Tanınmış psixoloq Ziqmund Freydin qızıdır.
Mənbə
http://psixologiya.net/ps_tarixi/647-304ngilis-psixoloqlar305.html
Nüsrət İbrahimov (şəhid)
Həyatı
İbrahimov Nüsrət Vəli oğlu 1973-cü ildə Gədəbəy rayo-nunun Kəlaman kəndində dünyaya göz açıb. 1980-cı ildə Hacıalılar kənd orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olub və 1990-cı ildə həmin məktəbin 10-cu infini bitirib. 1991-ci ildə hərbi xidmətə yola düşüb. 171 saylı hissədə qulluq edib. Gədəbəy rayonunun İvanovka ərazisində yerləşən hərbi bölgənin Hörükdaş və Sarıqaya gedən döyüşlərdə iştirak edib. 1994-cü ildə Kəlbəcər rayonunun Murovdağ əməliyyatında qəhrəmancasına həlak olub.
Nurvest-Şpitsbergen Milli Parkı
Nurvest-Şpitsbergen Milli Parkı — Şpitsbergen arxipelaqınına daxil olan Qərbi Şpitsbergen adasının şimal-qərbində yerləşən milli park. Park I Albert Torpağı, VII Hokon Torpağı, Danskyoya və Moffen adaları əhahə edir. Milli park 1 iyun 1973-cü ildə kral əmri ilə təsis edilmişdir. Milli park ərazisi 9 914 km²-dir. Park ərazisində dəniz quşları, Şimal maralı, Qütb tülküsü kimi canlıları görmək mümkündür. Ağ ayılar isə əraziyə qışlamağa gəlirlər. Həmcinin morjları belə müşahidə etmək olur. Park ərazisində 17-ci əsrə aid olan Balina ovçusularının məzarları vardır. Əraziyə daxil olan Danskyoya adasından Şimal qütbünə təşkil olunmuş bir çox ekspedisiyalar başlandışdır.
Geotermal mənbələr
Nurvest-Şpitsbergen Milli Parkı ərazisində 80° şimal enliyində, Bokfiorden körfəzindən şimalda, Şimal qütbünə ən yaxın Trol və Yotun geotermal mənbələri yerləşir. İlk dəfə onlar haqqında yazılı məlumat 1800-ci illərin sonlarına aiddir. Hoel və Haltedal  bu mənbələrdə tətqiqat işləri aparmışdır. Onlar müəyyən etmişlər ki, suyun temperaturu Yotunda 24,5 °C, Trolda isə 28,3 °C-dir.
Aleksey Leontyev
Aleksey Nikolayeviç Leontyev — sovet psixoloq, pedaqoq.
Həyatı
1940-cı ildə Leontyev A.İ.Gertsen adına Leninqrad Pedaqoji İnstitutda "Psixikanın inkişafı" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. 1966-cı ildən ömrünün sonunadək Leontyev Moskva Dövlət Universiteti psixologiya fakültəsinin dekanı olur.
Eqermeyster (likör)
Jägermeister ( tələffüzü Yəgermayster) — 56 növ ot, meyvə, ədviyyat əsaslı güclü alman likörü.
Bitter kateqoriyasına aiddir. Likör 56 komponentin — bitkilərin qarışdırılması ilə əldə edilir və palıd barellərdə 12 ay saxlanılır. İçkinin dəqiq tərkibi gizli saxlanılır. İçkinin etiketi maral və buynuzlarının üzərində xaç təsvir edilmişdir və əfsanəyə görə müqəddəs Quber, ovçuların himayəçisi tərəfindən ovlanan maral təsvir edilmişdir. Etiket alman yazıçısı Oskar fon Rizentalın şeiri ilə çərçivələnmişdir. Alman istehsalı olduğu üçün içkinin simgəsində uzun s istifadə olunur.
Tarixçə
Likör 1935-ci ildən Uolfenbüttel (Aşağı Saksoniya) şəhərində yerləşən 1878-ci ildə yaradılmış Mast-Jägermeister SE şirkəti tərəfindən istehsal olunur. Likör üçün resept 1934-cü ildə şirkətin qurucusunun oğlu Kurt Mast tərəfindən yaradılmışdır. Əvvəlcə resept həzm yaxşılaşdırılması üçün bir dərman kimi nəzərdə tutulmuşdur.
İçkinin adı onun yaradıcısı tərəfindən verilmişdir. Jägermeister "əsas ovçu" mənasını verir. Kurt Mast bir ovçu idi, belə ki, yeni məhsul üçün ad seçilməsi buna əsaslanmışdır.
1934-cü ildə Alman İmperator meşəbəyi Herman Reyx ərazisində ov qaydaları haqqında qanun çıxarmış və özünü "əsas ovçu" elan etdi. Bu baxımdan, Vermaxtın əsgərləri bu içkini "Schnaps Geringa" adlandırırdı.
Markanın simvolu kimi buynuzlar arasında xaçla maraldan istifadə qədim əfsanəyə aiddir. Belə ki, qraf Qubert Liejski Milad axşamında meşədə gəzərkən buynuzların arasında katolik xaç parlayan maralı görür. Bu hadisənin təsiri altında, bütün var-dövlətini rahiblərə vermiş və bütün əmlakları kilsələrə üçün istifadəyə təqdim etmişdir, ölümündən sonra müqəddəs sayılmağa başlamışdır. Müqəddəs Qubert, ümumiyyətlə ovçuların və ovun patronu sayılır.
1970-ci illərdən etibarən likör dünyanın onlarla ölkəsinə ixrac olunur.
Metafizik fəlsəfə
Metafizik fəlsəfə, fəlsəfənin bir hissəsidir. İlk dəfə fəlsəfəçilər tərəfindən fəlsəfəyə "metafizik" sözü gətirilmişdir ki, bu  "təbiətdən sonra", "təbiətdən sonra gələn" mənasını verir. Onun tədqiqat sahəsi mövcudluq, varlıq, var olmaq, ümumbəşəri, əlaqələr, səbəb, məkan, zaman, tanrı, hadisə kimi anlayışlara yönəlir.
Mədəniyyət fəlsəfəsi
Mədəniyyət fəlsəfəsi — ümumiyyətlə mədəniyyətin mahiyyətini, quruluşunu və inkişafını izah etmək üçün istifadə olunur. Onun tarix fəlsəfəsi ilə ümumi bir sahədə maraqları var. Mədəniyyət fəlsəfəsi adlandırması çox sonralar müzakirə mövzusu olmaqla birlikdə, bu sahədə işlər Sokrat əvvəli filosoflara qədər uzanmaqdadır.
Macarıstan Zəhmətkeşlər Partiyası
Macarıstan Zəhmətkeşlər Partiyası-, 1948-1956 illər ərzində Macarıstan Xalq Respublikasında iqtidarda olan kommunist partiyası.
Tarixi
1948-ci il iyunun 12-si ilə 14-ü arasında Macarıstan Kommunist Partiyası (MKP) və Macarıstan Sosyal Demokrat Partiyasının (MSDP) birgə qurultayında hər iki partiya birləşdi və Macarıstan Zəhmətkeşlər Partiyası yaradıldı. Yaradılan yeni partiyanın sədri Şakaşiç, baş katibi isə Matyaş Rakoşi oldu. O, 1956-cı ilə qədər bu vəzifəni yerinə yetirmişdir. Rakoşidən sonra  baş katib Ernü Gerü, ondan sonra isə Yanoş Kadar olmuşdur. Macarıstan zəhmətkeşlər partiyasının nəzdində 1948-ci ilin fevralında Macarıstan Xalq Cəbhəsi təşkil edildi. 1949-cu il mayın 15-də Dövlət Məclisinə keçirilən seçkilərdə Xalq Milli Cəbhəsi 95% səs aldı. 1949-cu il avqustun 18-də Macarıstan Xalq Respublikasının Konstitusiyası qəbul edildi. 1956-cı il Macar inqilabından sorna Kadarın başçılıq etdiyi MZP Macar Sosialist Fəhlə Partiyası kimi yenidən təşkil edildi. Partiyanın rəhbərliyinə Yanoş Kadarla yanaşı İmre Nad gətirildi. İmre Nad hökuməti ayaqlanmanı əks -inqilabi yox, “ böyük, ulusal və demokratik bir hadisə” olaraq qiymətləndirdi. Macarıstanın tərəfsizlik və Varşava paktından çıxmaq haqqında qərarları Sovet İttifaqının buraya müdaxiləsinə gətirib çıxardı. 8 noyabr 1956-cı ildən sonra isə Macarıstan Sosialist Fəhlə Partiyası Kadarın rəhbərliyi altında Sovet İttifaqını tam dəstəklədikləri barədə bəyanat verdi.
Bəyazid qülləsi
Bəyazid qülləsi (Beyazıt Kulesi) və ya Serəskər qülləsi — Osmanlı Hərbi Nazirliyi tərəfindən tikilmiş, hazırda İstanbul Universitetinin əsas kampusunun (əvvəlki Osmanlı Hərbi Nazirliyi) həyətində yerləşən 85 metr hündürlüyündə (279 ft) yanğınsöndürmə qülləsidir. Türkiyənin İstanbul şəhərində, Beyazid meydanı (Roma dövründə Forum Tauri olaraq bilinir), I Konstantinin inşa etdirdyi "yeddi təpədən" birinin üstündədir.
Bəyazid qülləsinin tikilməsi Osmanlı sultanı II Mahmud (1808–1839) tərəfindən sifriş edilmişdir. 1828-ci ildə yanğında dağılmış və əvvəllər memarın qardaşı Krikor Balyan tərəfindən inşa edilən orijinal taxta Bəyazid qülləsi yerində onu daşdan tikən Sənəkərim Balyan tərəfindən dizayn edilmişdir.
Hazırda hava şəraitini fərqli rənglərdə göstərmək üçün işıqlandırma sistemi ilə təchiz edilmişdir. Qırmızı rəng havanın qarlı, mavi rəng- gözəl və aydın, yaşıl rəng - yağışlı və sarı rəng isə - dumanlı olacağını bildirir.
Tarixi
Beyaziddəki ilk yanğınsöndürmə qülləsi 1749-cu ildə ağacdan tikilmiş, lakin 1756-cı ildə Cibalidə böyük yanğın əsnasında yandırılmışdır. Eyni yerdə başqa bir taxtadan qüllə tikildi ki, sultan II Mahmudun 1826-cı ildə Yeniçəri Korpusunu ləğv etmək qərarı ilə bağlı baş üsyanlardan sonra dağıdıldı. Elə həmin il saray memarı Krikor Balyan tərəfindən dizayn edilmiş və tikilən və yeniçərilərin tərəfdarları tərəfindən yenidən yandırılan ərazidə başqa bir taxta qüllə tikildi. Nəhayət, daşdan hazırkı qüllə, 1828-ci ildə Sənəkərim Balyan tərəfindən Osmanlı barokko üslubunda inşa edilmişdir.
Daş qüllənin yuxarısında yanğına baxmaq üçün 50 m²-lik mərtəbəyə sahib idi ki,buraya qalxmaq üçün 180 addımlıq taxta pilləkəndən keçilməli idi. Bu saat otağının 13 dairəvi tağlı pəncərəsi var. Başlanğıcda, qüllə konus şəklində taxta bir dam örtüyünə sahib idi. 1849-cu ildə üst hissəyə dairəvi pəncərəli səkkizguşəli planlı üç mərtəbə əlavə edildi: biri siqnal,digərləri siqnal səbətləri və bayraqlar üçün. Ən yüksək üç mərtəbənin daha kiçik diametri ikinci mərtəbədə bir teras üçün yer yaradır. 1889-cu ildə damında 13 metrlik dəmir dirək ucaldıldı. Qüllə 1889-cu il zəlzələsində qismən ziyan gördü və sonradan bərpa edildi. Hazırda qüllənin daş damı və 256 pilləli taxta pilləkəni var.
İstifadəsi
Gündüz zənbillər endirilərək, gecə rəngli lampalar yandırılaraq yanğın siqnalı verilirdi. Zənbillərin və ya lampaların sayı və rəngi yeri, yəni İstanbulun hansı bölgəsində yanğın hadisəsi göstərirdi. Cavab olaraq, Boğazın Anadolu tərəfindəki İcadiye Gözətçi qülləsi daha sonra vətəndaşlara yanğını bildirmək üçün 7 yaylım atəş açırdı. İyirmi xilasetmə qrupu 1923-cü ilə qədər Bəyazid qülləsində dururdu. 1997-ci ildə struktur hərtərəfli bərpa olundu.
Bəyazid qülləsi bu gün də bir gözətçi qülləsi olaraq, gecə Haliçdəki gəmilərə hava proqnozu və dəniz naviqasiya məlumatları siqnallarını vermək üçün istifadə olunur. Qüllə qabaqcıl rabitə texnologiyasının inkişafı ilə əhəmiyyətini itirdi. Son vaxtlarda üç növbədə iki yanğınsöndürən qüllədə yalnız mühafizə məqsədilə yerləşdirilib. 1972-ci ildən bəri qülləyə daxil olmaq üçün xüsusi icazə tələb olunur.
İsfahanın mühasirəsi
İsfahanın mühasirəsi — əfqanların üsyanı zamanı 6 aylıq İsfahan mühasirəsi nəzərdə tutulur. Mühasirə 1722-ci ildə martdan oktyabra qədər davam etmiş və şəhərin üsyançılar tərəfindən ələ keçirilməsi ilə nəticələnmişdir.
Arxa plan
Bir zamanların güclü dövlətlərindən olan Səfəvi imperiyası XVII əsrin sonlarından özünün tənəzzül dövrünü yaşayırdı. Bunun səbəbləri sırasına hakim şahların idarəetmə ilə məşğul olmamaları, mülki qarışıqlıqlar, saray daxili çəkişmələr, qonşu dövlətlərlə müharibələr və s. daxil idi.
Şiə olan Səfəvilərdən narazı olan sünni pəştunlar Mir Veys Hotakinin rəhbərliyi altında üsyana qalxdılar. Üsyana cavab olaraq Səfəvi dövləti tərəfindən göndərilmiş bir neçə cəza ordusu üsyançılar tərəfindən məğlub edildi. Lakin Mir Veys Hotaki həbs edildi və qətlə yetirildi. 1709-cu ildə onun öldürülməsindən sonra oğlu Mahmud Hotaki yerinə keçdi və üsyanı davam etdirdi. Onun əsas məqsədlərindən biri imperiyanın paytaxtı olan İsfahan şəhərini ələ keçirmək idi. thumb|[[Gülnabad döyüşünün planı]]
Nəticə
1722-ci ildəki Gülnabad döyüşündən 1729-cu ilə qədər imperiya ərazisindəki hakimiyyət Səfəvi sülaləsindən Gilzay əfqanlarından olan Mahmuda, ondan sonra da əmisioğlu Əfrəfin əlinə keçdi. Səfəvi şahzadələrinin çoxu, habelə Şah Sultan Hüseyn sonda edam edildi. Əfqanların üsyanları və sonda paytaxtın ələ keçirilməsinin yaratdığı böhran nəticəsində qonşu Rusiya çarlığı və Osmanlı imperiyası müharibə elan edərək dövlətin ərazilərinin işğalına başladılar. Gilan, Azərbaycan, Luristan və Qərbi İran əraziləri 1724-cü ildə Rusiya və Osmanlı arasında imzalanmış İstanbul müqaviləsi ilə iki yerə parçalandı. Bu müqavilənin əsas səbəbi iki dövlətin də aralarında müharibəyə yol açmadan, yerdə qalan torpaqların da ələ keçirilməsi və paylaşdırılması idi. Rusiya Xəzər dənizinin şərqindəki torpaqları ələ keirərək buradan Hindistana gedən ticarət yolu qurmaq istəyərkən, Osmanlı ona yaxın olan torpaqların Rusiya tərəfindən işğalına əngəl ola bilmək üçün oraları ələ keçirmək istəyirdi. Mahmud Hotakini əvəzləyən Əşrəf bütün imperiya torpaqlarında qanuni hökmdar kimi tanınmaq istəyirdi, buna görə də, 1727-ci ildə Osmanlı ilə imzaladığı razılaşmaya görə Qərbi İran torpaqlarının Osmanlı hakimiyyətinə keçdiyini tanıdı, bunun qarşılığında isə, Osmanlı onu qanuni hökmdar kimi tanıdı.
1729-cu ildə Şah Sultan Hüseynin oğlu şahzadə Təhmasibin və onun sərkərdəsi Təhmasibqulu xan (sonralar Nadir şah Əfşar) əfqan ordusunu dəfələrlə məğlub etdilər. Xorasandan başlayan bu proses sonda İsfahanın əfqanlardan geri alınması ilə nəticələndi. Murçe-Xort döyüşündən bir gün sonra — 16 noyabr 1729-cu ildə Nadir xan ordusuna İsfahana daxil olma əmri verdi. Səfəvi ordusunun İsfahana daxil olması ilə Əşrəf xanın şəhəri tərk etməsindən sonra yaranmış özbaşınalıq və xaosa dərhal son verildi. Əfqanların İsfahanı ələ keçirən zaman törətdiyi qırğına cavab olaraq şəhərdəki əfqanlar öldürüldü və meyidləri küçələrdə sürükləndirildi. Qısasçıların bir digər hədəfi isə 1722-ci ildə İsfahanı tutan əfqan hökmdarı Mir Mahmud Hotaki oldu. Onun məzarı üzərində olan məqbərə dağıdıldı və ictimai tualet kimi istifadə edildi. 1729-cu ilin noyabr ayının 9-da şəhər qapılarının qarşısında Nadir xan II Təhmasib şahı qarşılamaq üçün gözləyirdi. Şah, Nadir xana çatan kimi minnətdarlıq əlaməti kimi atdan düşdü və ona öz təşəkkürünü bildirdi. Nadir də cavabın da öz atından düşdü. Qısa bir diaoloqdan sonra ikisi də yenidən öz atlarına mindilər. Öndə II Təhmasib, onun bir qədər gerisində Nadir xan olmaqla şəhərə daxil oldular. Şəhər əhalisi Səfəvi şahını böyük sevinclə qarşıladı. O dövrün tarixçilərinin dediyinə görə Səfəvi şahı şəhərin dağıdılmasını və insanların düşdüyü pis vəziyyəti gördükdən sonra göz yaşlarını saxlaya bilməmiş və ağlamışdır.
1730-cu ildə əfqanlar tamamı ilə qovuldular və II Təhmasibin şahlığı altında Səfəvi imperiyası yenidən bərpa edildi. II Təhmasib rəmən şah olsa da, faktiki hakimiyyət Nadir xanın əlində cəmləşmişdi. Sonda 1732-ci ildə II Təhmasib taxtdan salındı və yerinə oğlu 2–3 yaşlı Abbas Mirzə şah elan edildi. 1736-cı ildə Muğan qurultayında III Abbas da taxtdan salındı və Səfəvi sülaləsinin hakimiyyətinə son qoyuldu. Nadir xan özünü şah elan etdi. Yeni şah Hindistana yürüş edərək 1739-cu ildə Karnal döyüşündə böyük qələbə qazandı və Dehliyə daxil oldu. Osmanlı ilə uzun müddət müharibələr edən və sonda qələbə qazanan Nadir şah 1747-ci ildə qətə yetirildi.
Yuxarı Hacıhəsən (Qoşaçay)
Yuxarı Hacıhəsən - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 529 nəfər yaşayır (114 ailə).
Həsən Rüfətov
Həyatı
Həsən Rüfətov 1902-ci ildə Bağçasarayda anadan olub.
Həsən Rüfətov 1922-ci ildə Ağməsciddəki Totaykıy Tatar Texnikumunda musiqi müəllimi kimi işə başlayır. Tezliklə burada nəfəsli orkestr təşkil edir. Gündüzlər dərs deyib, gecələr yeni musiqi əsərləri yazır. Qısa zamanda "Totaykıy marşı", B.Çobanzadənin şeirinə "İgid marşı", Şevki Bektörənin şeirinə "Qış günündə diləyim", Ümer İpçinin şeirinə "Gənc bülbülcük" mahnılarını, eləcə də Leyli-Məcnun, Tahir-Zöhrə dramlarına, A.S.Puşkinin "Bağçasaray çeşməsi" poeması əsasında hazırlanmış tamaşaya musiqi yazır.
Evində pianinosu belə olmayan gənc bəstəkar klublardakı, məktəblərdəki alətlərindən faydalanaraq tamaşalara musiqi yazmaqla kifayətlənmir, yarımçıq qalmış "Çorabatır" operasını bitirir. Musiqi alətlərinin, peşəkar kadrların, dekorların və s. qıtlığına baxmayaraq, 3 pərdəli, 6 şəkilli opera 1923-cü ilin sentyabrında Ağməsciddəki Qızıl Əsgər Klubunda tamaşaya qoyulur. Kırım Tatarları ilk operalarını, "Çorabatır"ı coşğuyla, alqışlarla qarşılayırlar. Professor Bəkir Çobanzadə tamaşa haqqında yazır: "Bu Krımtatar sənəti tarixində ilki görülən ən güclü, ən sevimli mədəni, siyasi vaqiyə oldu. Əsərin müəllifləri Osman Akçokraklı və Həsən Rüfətov bununla xalqının mədəni həyatında silinməz iz qoydular"
1924-cü ilin fevralında Kırım Dövlət Dram Teatrında "Çorabatır" operası ikinci dəfə səhnəyə qoyulur. Kommunist rəhbərliyi operanın çoxlu tamaşaçı cəlb etdiyini, xalqın rəğbətini qazandığını, insanlarda vətənpərvərlik, milli hisslər oyatdığını görüb narahat olur və onun göstərilməsinə əngəl törədirlər.
1924-cü ildə Sovetlər Birliyinin bir çox yerlərində olduğu kimi, Kırımda da etnoqrafik və arxeoloji bir elmi təşkilat qurulur. Həsən Rüfətovu da xalq mahnılarını, və maniləri toplayıb nota köçürmək üçün bu təşkilatda işə dəvət edirlər. 1932-ci ildə onun nota köçürdüyü 300-dən çöx mahnıdan yalnız 150-ni çap edirlər.
Həsən Rüfətov 1926-cı ildə musiqi təhsili almaq üçün Azərbaycana gəlir, Bakı Konservatoriyasının bəstəkarlıq və dirijorluq fakültəsində təhsil alır. Üzeyir Hacıbəyovla yaxından tanış olur və onun yaradıcılığını dərindən öyrənir. 1928-ci ildən etibarən konservatoriyanın nəzdindəki musiqi texnikumunda nəzəriyyədən dərs deməyə başlayır. Konservatoriyanın tələbəsi olan, texnikumda dərs deyən Həsən Rüfətov eyni zamanda yaradıcılığını da davam etdirir. Kiçik həcmli əsərlərlə yanaşı, tamaşalara da musiqi yazır.
Həsən Rüfətov 1930-cu ildə konservatoriyanı bitirsə də, geri dönməyə tələsmir. 1931-ci ildə o, konservatoriyaya prorektor təyin edilir. O, 1929-1931-ci illərdə İşçi-Kəndli Teatrında Riza Şövqünün "İrəli", Hacıbaba Nəzərlinin "Yolda", Seyid Hüseynin "Kölgə", Qavril Karnellinin "Əfilər" və "Pambıq verək", Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında Cəfər Cabbarlının "Almaz" və M. Danilovun "Qara su" tamaşalarına musiqi yazır.
Fars şairi Firdovsinin anadan olmasının 1000 illiyinə həsr edilmiş müsabiqəyə "Gavə" operası ilə qatılır.
1935-ci ildə Kırım Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi Həsən Rüfətovu vətənə dəvət edir. O, bu dəvəti məmnunluqla qarşılayır. Ağməsciddəki Tatar Musiqi Texnikumuna müəllim təyin olunur. Kırıma döndükdən sonra zəhmət haqqının böyük qismini musiqi alətləri almağa, yaşadığı mehmanxananın bir otaqlı mənzilinin kirayəsini ödəməyə xərcləyir. Yusuf Bolatovunn "Toy davam edir", "Nəsrəddin Xoca", İlyas Tarkanın "Hücum" pyeslərinə musiqi yazmaqla yanaşı, tatar yırlarının musiqisini də nota köçürür. Əvvəllər nota köçürdüyü yırlar üzərində yenidən işləyir, onları aranjiman edir. Bütün bunlar onu xalq musiqisi əsasında "Krım süitası" adlı klassik əsərini yazmağa həvəsləndirir.
1936-cı ildə Moskvada hazırlanmış daş plakaya Həsən Rüfətovun "Qızıl əsgər marşı", "Pioner marşı", "Krım süitası" kimi əsərləri və nota köçürdüyü xalq yırlarından "İki puqa", "Armut dalda (budaqda) sallanır" və "Şompul" daxil edilir. Bu, onun əsərləri yazılmış ilk və son val olur. Elə həmin il onun "Toy davam etdir" əsəri Sovetlər Birliyində keçirilən radio festivalına və "Şüştər" süitası isə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqı tərəfindən Üzeyir Hacıbəyovun və Asəf Zeynallının əsərləri ilə birlikdə sentyabr ayında Parisdə keçirilən bir festivala göndərilir.
Həsən Rüfətov xalq əfsanəsi əsasında "Arzu qız" adlı opera yazmağa başlayır. 1937-ci ilin aprelin 27-də Həsən Rüfətovu və qardaşı Rüfəti Türk xalqlarını SSRİ-dən ayıraraq Vahid Turan Dövləti yaratmaqda şərləyib həbs edir, evlərindəki bütün yazılı kağızları, kitabları da aparırlar. 1938-ci ilin avqustun 8-də ataları 78 yaşlı Mamutu da həbs edirlər.
Beləliklə, Krımda maarif və mədəniyyət yayan bir ailənin yaşamına Rus müstəmləkəçiləri son qoysa da onların ideyalarını məhv edə bilmirlər. 70 il sonra olsa da Rüfatovlar ailəsinin talei öyrənilir, əsərləri təbliğ olunur.
Həsən Rüfətov 1938-ci ildə vəfat edir.
Natiq Novruzov
Həyatı
Natiq 1994-cü ildə Kəlbəcər rayonunun Yanşaq kəndində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına döyüşmüş və yanvarın 1-də şəhid olmuşdur. Bu zaman qardaşı Azər məzuniyyətdə olub, öz qardaşının ölümündən xəbərsiz olmuşdur. Məzuniyyətdən qayıdandan sonra xəbər tutub ki, qardaşı şəhid olub və bütün meyidlər mühasirədə qalıb. Yanvarın 16-da meyidləri erməni mühasirəsindən çıxararkən Azər də şəhid olub. Yanvarın 22-də onlar Bakı şəhərində II Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşlar.
Ailəsi
Qardaşı Azər Novruzov  1975-ci ildə yanvarın 26-sı Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə Nərimanov rayonu 36 nömrəli tam orta məktəbə daxil olmuşdur. 1989-cu ildə o, məktəbi bitirmiş, Texniki Peşə məktəbinə daxil olmuşdur. O da qardaşı ilə birlikdə 1993-cü ildə hərbi xidmətə getmişdir.
Xatirəsi
1994-cü ildə Nərimanov rayonu 36 nömrəli tam orta məktəbə Novruzov qardaşları adı verilmişdir, 1995-ci ildə 36 nömrəli tam orta məktəbin həyətində büstləri qoyulmuşdur.
Mükafatları
Ölümündən sonra Heydər Əliyev Novruzov Natiq Telman oğlunu «Azərbaycan Bayrağı ordeni» ilə təltif etmişdir.
Kod adı: "V.X.A.”
Kod adı: "V.X.A." və ya Kod adı "Vətən xainlərinin arvadları" ― 2022-ci il dekabrın 17-də Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı n premyerası keçirilmiş tamaşa.
Tamaşa Stalin repressiyaları dövründə repressiyaya məruz qalmış siyasi məhbusların həyat yoldaşlarının başına gələn hadisələr haqqındadır.
Haqqında
Tarixi-sənədli faktlara istinad edərək yazılan əsərin müəllifi Mehriban Ələkbərzadədir. Əsərdə XX əsrin 30-cu illərində Azərbaycanda baş verən Stalin repressiyalarıdan əziyyət çəkən qadınların sürgündəki həyatları təsvir edilib. Tamaşa Əhməd Cavad ın 130 illiyinə, repressiya qurbanı olmuş böyük fikir adamlarına və onların ailə üzvlərinə, xanımlarına ithaf olunub.
Tamaşanın premyerası 2022-ci il dekabrın 17-də Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı nda keçirilib.
Tamaşada şairə Ümmügülsümün, şairə və Mikayıl Müşfiqin həyat yoldaşı Dilbər Axundzadənin, Əhməd Cavadın həyat yoldaşı Şükriyyə Cavadın, aktrisa Panfiliya Tanailidinin, pianoçu Xədicə Qayıbovanın, Quba Qızlar Seminariyasının direktoru Sənubər Eyyubovanın, jurnalist Mədinə xanım Qiyasbəylinin, ictimai-siyasi xadimlər Ceyran Bayramovanın, Ayna Sultanovanın sürgündə başlarına gələn hadisələr real faktlar əsasında səhnələşdirilib.
Tamaşanın heyəti
Yaradıcı heyət
Rollarda
Luara vadisi
Luara Vadisi (frans: Vallée de la Loire) Fransada Luara çayının orta hissəsində 280 kilometr uzunluğunda vadidir. 800 km² ərazini əhatə edir. Çayın sahillərindəki üzüm bağları və albalı, əkilən ənginar və qulançar tarlalarına görə Fransanın beşiyi və Fransanın bağı adlandırılır. Tarixi şəhərləri, memarlığı və şərabı ilə tanınan vadidəki ilk məskunlaşma nümunələrinin Orta paleolit ​​dövrünə aid olduğu düşünülür. 2000-ci ildə YUNESKO-nun qəbul etdiyi qərarla vadi Dünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.
Türkan xanım Sultan
Türkan xanım Sultan və ya Türkan Mayatepek — Osmanlı sülaləsinin üzvü, Osmanlı xanım sultanı.
Həyatı
Türkan xanım Sultan 4 iyul 1919-cı ildə Beşiktaş sarayında dünyaya gəldi. Atası İttihaq və Tərəqqi cəmiyyəti nin görkəmli nümayəndəsi Ənvər Paşa, anası isə Sultan Əbdülməcid in oğlu Süleyman Əfəndi nin qızı Naciyə Sultan dır. Hələ anasının bətnində ikən atası Ənvər Paşa vəzifədən alındı və ingilislərin İttihad və Tərəqqi üzvləri haqqında həbs qərarı çıxarmasının ardından da ölkədən qaçmağa məcbur qaldı. Ancaq o əsnada anası hamilə olduğu üçün İstanbul da qaldı. Türkan xanımın dünyaya gəlişindən bir neçə ay sonra anası və 2 yaş böyük bacısı Mahpeykər xanım la birlikdə Berlin ə getdi (1920). Ancaq çox keçmədən atası Sovet Rusiyası na qaçdı, Türkan xanım və digər ailə üzvləri əmiləri Mehmed Kamil bəyin himayəsində Berlin də qaldı. Cəmi 2 il sonra - 4 avqust 1922-ci ildə atasının vəfatının ardından dul qalan anası Naciyə Sultan övladlarını da yanına alaraq İstanbul a döndü və ərinin vəsiyyətinə əsasən, ertəsi il 30 oktyabr 1923-cü ildə qaynı Mehmed Kamil bəylə nigahlandı. Türkan xanımın bu nigahdan bir bacısı daha - Rəna xanım dünyaya gəldi.
Ancaq çox keçmədən 3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Türkan xanım da ailəsiylə birlikdə sürgünə göndərildi. İlk öncə Paris də yaşayan Türkan xanım və ailəsi daha sonra Nitsa ya köçdü. Burada bacısı və qardaşıyla, eləcə də Fərrux Əfəndi nin qızları Nəslişah Sultan, Xanzadə Sultan və Nəcla Sultan la birlikdə ögey atası olan əmisi Mehmed Kamil bəy tərəfindən Osmanlı türkcəsi ni öyrəndilər.
Bu illər ərzində kimyaçı olaraq təhsil alan Türkan xanım kimya mühəndisi oldu və müxtəlif universitetlərdə dərs deməyə başladı. 1945-ci ildə diplomat Həsən Tahsin Mayatəpək in oğlu, eləcə də Türkiyə nin Danimarka, İordaniya, Vatikan və Avstriya dakı səfiri Hüveyda Mayatəpək (d. 1914, İstanbul - ö. 1 may 1973, Vyana) ilə evləndi və bu nigahdan bir oğlu dünyaya gəldi. Ərinin vəfatının ardından Türkiyə yə köçən Türkan xanım 25 dekabr 1989-cu ildə Ankara da vəfat etdi və burada dəfn olundu.
Casusluq
thumb|1942-ci ildə fin zabiti sovet casusunu edam edir.
Casusluq — dövlət sirrini, hərbi sirri və s. məxfi məlumatları digər dövlətə vermək məqsədilə yığmaq və oğurlamaqdan ibarət fəaliyyət. Bütün ölkələrin qanunvericiliyində Casusluq təqib edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsində Casusluq dövlətin konstitusiya quruluşunun əsasları və təhlükəsizliyi əleyhinə cinayət növü kimi təsbit olunmuşdur.
Məlumat sahibinin icazəsi olmadan gizli və ya gizli məlumat əldə etmək əməlidir. Casuslar agentliklərə gizli məlumatları açıqlamağa kömək edir. Hər hansı bir fərdi və ya casus dairəsi (bir işləyən casus qrupu), hökumətə, şirkətə və ya müstəqil əməliyyatın xidmətində casusluq edə bilər. Təcrübə gizli olduqdan istəksizdir və bir çox hallarda qadağandır və qanunla cəzalandırıla bilər. Casusluq ictimai mənbələrdən məlumat toplayan bir metoddur.
Düşmən (ya da potensial düşmən) haqqında məlumatları toplamaq üçün ən təsirli yollardan biri düşmən sıralarına girməkdir. Bu casusun (casusluq agenti) işidir. Casuslar düşmən qüvvələrinin ölçüsü və gücü ilə bağlı məlumatları verə bilər. Onlar həmçinin düşmən qüvvələri içərisində müxalifləri tapa bilib və onlara fərarilik etməkdə təsir edə bilərlər.
Sergey Rubinşteyn
Sergey Leonidoviç Rubinşteyn - rus psixoloqu.
Həyatı
1942-ci ildə bu əsərə görə Rubinşteyn II dərəcəli Stalin mükafatına layiq görülür. 1943-cü ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilir.
1947-ci ildə o, kosmopolitizmdə Sovet elmini düzgün qiymətləndirməməkdə təqsirləndirilir. 1949-cu ildə bütün vəzifələrdən azad edilir. 40-cı illərdə kəskin şəkildə Rubinşteynə qarşı çıxan A.N.Leontyev 1977-ci ildə onun mövqeyini düzgün hesab edir.
Rubinşteyn şüur və fəaliyyətin vəhdəti ideyasını irəli sürür və əsaslandırırdı. Göstərirdi ki, şüur insanın obyektiv aləmlə əlaqəsini yaradır. Bu əlaqələr fəaliyyət vasitəsilə reallaşır.
Komissiya ödənişi
Komissiya ödənişi (komissiya haqqı) — cəmiyyətdə iqtisadi münasibətlərin müxtəlif sahələrində istifadə olunan iqtisadi və hüquqi termin. Komissiyanı kommersiya əməliyyatında, əməliyyatda vasitəçi kimi işləmək üçün ödəniş adlandırmaq olar, adətən əməliyyat məbləğinin faizi kimi hesablanır. Həmçinin, bu termin müəyyən bank əməliyyatlarını həyata keçirərkən bank tərəfindən tutulan komissiya xidmətlərinin ödənilməsinə aid edilir.
Komissiya müqaviləsində komissiya haqqı
Ödənişlər çox vaxt gəlirin faizindən istifadə etməklə hesablanır ki, bu da firmalara işçilərin maraqlarını firmanın maraqları ilə uyğunlaşdırmağa çalışaraq əsas agent problemini həll etməyə imkan verir. Bununla belə, mənfəətə əsaslanan yanaşmalar və ya mükafata əsaslanan yanaşmalar kimi faizlərdən başqa modellər mümkündür. Komissiyalar satış işçilərinə yalnız saatlıq və ya satış cəhdlərinə görə deyil, satılan məhsul və ya xidmətlərə görə (qismən və ya tam) maaş almağa imkan verir. Komissiya sistemlərinin bir çox növləri olmasına baxmayaraq, ümumi xərclərin idarə edilməsi üçün ümumi metodologiya hədəf gəlir kimi tanınır. Hədəf qazancları satıcının əsas əmək haqqı və gözlənilən komissiyalardır (satıcının kvotaya cavab verdiyini nəzərə alaraq). Qazanc hədəfləri satıcılara şirkətin məqsədlərinə cavab verdikləri təqdirdə gözlənilən ümumi kompensasiyanı təxmin etməyə kömək edir.
Əsas və agentin maraqlarını uzlaşdırmağın ən geniş yayılmış yollarından biri agentin fəaliyyətini izləyən stimulların işlənib hazırlanmasıdır. Sabit əmək haqqı, birbaşa komissiyalar və ya hər ikisinin kombinasiyası kimi kompensasiya planlarının növlərində yüksək dərəcədə dəyişkənlik var. Çox vaxt kvota adlanan satış məqsədinə çatmaq üçün komissiyalar qazanılır. Bundan əlavə, komissiya strukturlarına hər birinin öz həddi və müvafiq mükafatları olan çoxsaylı nailiyyət səviyyələri daxil ola bilər.
Bittibulaq mis-mərgümüş yatağı
Bittibulaq mis-mərgümüş yatağı — Gədəbəy rayonunda yerləşən mis-mərgümüş yatağı