cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qazaxıstanda elm və texnika
Tarixi
Arxeoloji tədqiqatlar və məqalələr; Qazaxıstan coğrafiyasında VIII–XI əsrlər arasında İslamın yayıldığını və ərəb mədəniyyətinin bu bölgədəki mədəni həyata çox təsir etdiyini söyləyir. Buna baxmayaraq Qazaxıstan coğrafiyasında yaşayan türklər dil və mədəniyyətlərini qoruyub saxlaya bildilər. Ərəb və ərəb mədəniyyətinin geniş yayıldığı bu dövrdə bir çox filosof və alim bu mədəniyyətin yaranmasında və inkişafında mühüm rol oynadı. Bundan əlavə, bu dövrdə Orta Asiya şəhərləri yalnız bazarları və sənətkarları ilə deyil; Şairləri, alimləri, sənətkarları, zəngin kitabxanaları və təhsil ocaqları ilə də məşhur idi.
Adını tanıdan şəhərlər arasında həm coğrafi, həm də əkinçilik baxımından Orta Asiyanın münbit və əlverişli bölgəsi olan Otrar (Fârab) şəhəri, Hindistan və Avropanın yolları ilə Avropaya gedən İpək Yolunun üzərində yerləşirdi. Bu şəhərdə yerləşən Otrar Kitabxanası, Misirdə İsgəndəriyyə Kitabxanasından sonra ikinci böyük kitabxana idi və ən çox kitabın yerləşdiyi ev idi.
Dövrün tanınmış alimlərindən biri olan Farabi, Otrarda anadan olmuş və günümüzə qədər gəlib çatmış yüzdən çox əsər qoymuşdur. Eyni dövrdə Biruni, İbn-i Sina, Xarəzmi, Rudeki kimi bir çox elm adamı böyüdü və Qazaxıstan şəhərlərində tanındı.
Qazaxıstanda elm və texnika sahəsində mühüm bir addım olaraq, Qazaxıstan Respublikasının Milli Kosmik Agentliyi 27 Mart 2007-ci ildə rəsmi olaraq açıldı.
2030 hədəfləri
Qazaxıstanda 2030 hədəf üçün strateji plan 1997-ci ildə prezident fərmanı ilə qəbul edildi. Xarici investorları yüksək səviyyədə cəlb etmək üçün milli təhlükəsizlik və siyasi sabitliklə yanaşı; Sərbəst bazar iqtisadiyyatı, səhiyyə, təhsil, rabitə, infrastruktur, peşə təhsili, enerji və nəqliyyat kimi sahələrdə böyüməyə diqqət yetirir.
2050 hədəfləri
Qazaxıstandakı 2050 hədəfləri 2012-ci ilin dekabrında Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev tərəfindən ictimaiyyətlə paylaşıldı və Qazaxıstanın gələcək böyümə perspektivlərini təmin etmək üçün uzunmüddətli bir strategiya olaraq təqdim edildi. Gələcəyə baxışı haqqında danışan Nazarbayev, Qazaxıstanı dünyanın ən inkişaf etmiş 30 ölkəsindən biri kimi göstərdiklərini söylədi. Bu praqmatik strategiya, Qazaxıstanın 2050-ci ilə qədər 30 iqtisadiyyat ölkəsi arasında yer alması üçün hərtərəfli sosial-iqtisadi və siyasi islahatların aparılmasını təklif edir. Əlavə olaraq Nazarbayev, araşdırma və inkişaf, səmərəlilik, iş imkanları və həyat səviyyəsinin yüksəldilməsinə diqqət etdiklərini söyləyərək "Bunlar ən inkişaf etmiş 30 ölkə sırasına girməyimizin standartlarıdır" ifadəsini istifadə etdi.
Elm fondu
2006-cı ildə Qazaxıstan hökuməti xarici investorlarla əməkdaşlığı stimullaşdırmaq və sərbəst bazar iqtisadiyyatını stimullaşdırmaq üçün 2007–2012-ci illər arasında Dövlət Elmi İnkişaf Proqramı çərçivəsində elm fondu yaratdı. Elmin maliyyələşdirilməsinin təxminən 80% -i tədqiqat institutları üçün istifadə olunur. Bu fond hökumətin Ali Elmi Texnologiya Komitəsi tərəfindən müəyyən edilir və baş nazir rəhbərlik edir. Qazaxıstan müstəqillik qazandıqdan sonra elmin inkişafı ilə bağlı tədqiqatlarda da elmin maliyyələşdirilməsindən tez-tez bəhs olunur.
Elm fondu ilk növbədə müəyyən sahələrdə tədqiqat layihələrinə qrant və borclar verir;
2007–2012 Dövlət Elmi İnkişaf Proqramında Elm Fondunun 2010-cu ilədək bütün elmi maliyyələşdirmələrin 25% -ni təşkil etməsi lazım olduğu bildirilir. Lakin 2008-ci ildəki qlobal maliyyə böhranından sonra hökumətin fonda töhfəsi azaldı. Fond faizsiz və vergisiz kreditlər kimi daha çevik şərtlər təklif etməklə və kredit müddətini 15 ilə qədər uzatmaqla həyata keçirilməyə davam etdi.
Təhsil və elm meylləri
2010-cu ildə Qazaxıstan, ali təhsil sistemlərini uyğunlaşdırmağı hədəfləyən yeni bir proqram elan etdi və bu hədəfə uyğun olaraq Qazaxıstandakı bəzi ali təhsil müəssisələri Avropa Universitetlər Birliyinə üzv oldu.
Troqonkimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Baksı Muzeyi
Baksı Muzeyi — Türkiyədə fəaliyyət göstərən muzeylərdən biri.
Haqqında
Kitabxana, konfrans, sərgi salonlarından ibarət 40 hektarlıq bir ərazidə yerləşir. 2005-ci ildə tanınmış Türk alimi, professor Hüsaməddin Koçanın təşəbbüsü ilə Baksı Mədəniyyət Vəqfi yaradılmışdır və uzun sürən çalışmalardan sonra məhz bu vəqfin bazası əsasında Baksı Muzeyi müstəqil olaraq 2010-cu ildə istifadəyə verilmişdir. Muzey bir sıra yerli və beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüşdür.
Təzəkənd (Marağa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 28 nəfər yaşayır (7 ailə).
Aşağı Qəsrik (Salmas)
Aşağı Qəsrik - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Babacan (Əhər)
Babacan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 201 nəfər yaşayır (40 ailə)
Rəşid Məmmədov (bəstəkar)
Rəşid Rza oğlu Məmmədov — Azərbaycan bəstəkarı, Naxçıvan MSSR-in Əməkdar mədəniyyət işçisi (1973), Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi (09.10.1999), Azərbaycan Respublikasının Prezident mükafatçısı (2006).
Həyatı
Naxçıvan musiqi mədəniyyətinin inkişafında danılmaz xidmətləri olmuş pedaqoq, bəstəkar, dirijor, tarzən, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi Rəşid Rza oğlu Məmmədov 1936-cı il, fevral ayının 2-də Naxçıvan şəhərində Sarvanlar məhəlləsində anadan olmuşdur.8 yaşında ikən atası Rza kişi vaxtsız vəfat edir, atasının qırxı çıxmamış anası Zərri xanım dünyasını dəyişir. Onun uşaqlıq dövrü amansız müharibə illərinə təsadüf edirdi. Ailələrində 5 uşaq idilər. 4 qardaş, 1 bacı. Ata-anaları dünyalarını dəyişdikdən sonra bibiləri Məşədi Bəni xanımın və Fatma xanımın himayəsində yaşadılar. Dolanışıqları çətin olduğundan, çarəsizlikdən bacılarını, körpə qızcığazı uşaq evinə qoymağa məcbur oldular. Bacıları Zeynəbi səhər uşaq evinə qoyub axşam götürürdülər. Bir gün uşaq evinə bacılarını götürmək üçün gedən qardaşlar uşaq evinin başqa bir bölgəyə, Ordubad rayonuna köçürülməsi xəbərini eşidirlər. Ertəsi gün bacılarını görmək ümidi ilə Ordubada yola düşürlər və təssüf ki, balaca Zeynəbi burada da tapa bilmirlər. Uşaq evi Ordubaddan da Azərbaycanın başqa bölgəsinə köçürülmüşdür. Rəşid Məməmdov və qardaşları bunu eşidərək ağlaya-ağlaya bacı həsrətilə evə qayıdırlar. Bu nisgil onları ömür boyu tərk etmir.
İllər ötür, həyat davam edirdi. Qonşuluqda yaşayan Naxçıvanda istedadlı musiqiçi kimi sevilən Səfər Rəcəblinin əfsanəvi tarının səsi hər dəfə balaca Rəşidi ayaq saxlamağa vadar edirdi. Bu maraq Rəşid Məmmədovu Naxçıvan şəhərindəki uşaq musiqi məktəbinin tar sinfinə gətirdi. Musiqi məktəbində oxuduğu dövrdə muğamın sirlərini xalq musiqisinin biliciləri, istedadlı tarzənlər Yusif Əliyev və Vahid Axundovdan öyrənir. 1953-cü ildə Asəf Zeynallı adına Bakı orta ixtisas musiqi texnikumunun xalq çalğı alətləri şöbəsinin tar sinfinə daxil olmuşdur və Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) xalq çalğı alətləri şöbəsini (1967) bitirmişdir. Tar ixtisasından mükəmməl dərslərini Azərbaycanın məşhur tarzəni, pedaqoqu, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Əhməd Bakıxanov və Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarı, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi Ağabacı Rzayevadan almışdır. 1957-ci ildə məktəbi bitirib Naxçıvana qayıdaraq Muxtar Respublikada yeganə musiqi məktəbi olan 1 saylı Uşaq Musiqi Məktəbində tar ixtisası müəllimi kimi fəaliyyətə başlamışdır. Əhməd Bakıxanov və Ağabacı Rzayevadan aldığı bilik, bacarığı həvəslə və tələbkarcasına həyata keçirərək işə başlayır və tar ixtisası üzrə əsaslı irəliləyişlərə nail olmuşdur.1961–1976-cı illərdə Naxçıvan şəhər 1 №-li Uşaq Musiqi məktəbində direktor, 1976–1979-cu illərdə Naxçıvan Xalq Yaradıcıllıq evinin Direktoru, 1979–1982-ci illərdə Şahbuz rayon musiqi məktəbinin direktoru, 1982-ci ildə Naxçıvan Orta İxtisas Musiqi Texnikumunda direktor, 1995–2001-ci illərdə isə Naxçıvan Şəhər Mədəniyyət Şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Bütün bu fəaliyyəti istər sovet, istərsə də müstəqillik dövründə yüksək qiymətləndirilmişdir. 1973-cü ildə Naxçıvan MSSR-in Əməkdar Mədəniyyət işçisi, 1999-cu ildə isə ümumilli liderimiz Heydər Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikası əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı verilmişdir. 2006-cı ildə isə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür. 2006-cı il, iyun ayının 20-də vəfat etmişdir.
Rəşid Məmmədovun Həyatı və fəaliyyəti ilə bağlı Naxçıvan Muxtar Respublikası Ensiklopediasının 2-ci cildində də məlumatlar verilmişdir.
Əsərləri
Rəşid Məmmədovun bəstəkarlıq yaradıcılığını çoxlu şux və lirik, ürəyəyatan mahnılar təşkil edir. O, bir çox şairlərin sözlərinə mahnılar bəstələmişdir. Onlardan Həmid Arzulu, Əliyar Yusifli, Hüseyn Razi və başqalarının adlarını çəkmək olar. Bu mahnılardan ümumilli liderimizə həsr olunan "Sənsən xilaskar", "Sən əbədiliksən", doğma yurdumuza həsr olunan "Doğma Naxçıvan", müxtəlif mövzularda yazdığı "Baxma, oğlan", "Küsmə, ay qız", "Daşlara yazdım", "Qurban gedər eşqimiz", "Ana laylası", "Xoşbəxt ol, ay qız", "Nişanlı qızlar", "Şirin varisim" və başqalarını göstərmək olar.
Rəşid Məmmədov Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı ilə də sıx əlaqədə idi. Belə ki, bir çox tamaşalara da musiqilər bəstələmişdir. Onlardan "Nəsrəddin şah", "Səyavuş", "Zirehli qatar", "Odlu diyar", "İtilənən xəncərlər", "Alınmaz qala" və sairələri göstərmək olar.
Sabir Mirzəyev (xanəndə)
Sabir Nüsrət oğlu Mirzəyev — Azərbaycanın Əməkdar artisti (2007), Azərbaycan xanəndəsi, Çahargah muğamının görkəmli ifaçısı.
Həyatı
Sabir Mirzəyev 1943-cü ildə Cəlilabad rayonunda anadan olmuşdur. Azərbaycan incəsənətinin tanınmış xadimləri sırasında S. Mirzəyevin layiqli yeri vardır. O, əmək fəaliyyətinə 1960-cı ildə başlamışdır və 40 il ərzində Dövlət Filarmoniyasında, "Azərkonsert" birliyində, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şərkətində öz sənəti ilə xalqa xidmət etmişdir.
Tanınmış sənətkarların ifaçılıq ənənələrini ləyaqətlə qoruyub yaşadan S. Mirzəyev eyni zamanda, özünəməxsus ifa üslubu ilə milli musiqi sənətimizi daha da inkişaf etdirmişdir.
Onun ifa etdiyi "Qarabağın maralı", "Şuşanın dağları", "Nazlana-nazlana", "Gülə-gülə", "Aşıqəm" xalq mahnıları, "Cahargah" və "Rast" muğamları qızıl fondunda saxlanılır.
O, Prezident təqaüdçüsü idi.
2007-ci ildə Əməkdar artist adını almışdır.
23 iyul 2011-ci ildə Təbrizdəki xəstəxanada vəfat etmişdir.
Batumi Beynəlxalq Hava Limanı
Batumi Beynəlxalq Hava Limanı  — Gürcüstanda, Batumi şəhərindən 2 km cənubda yerləşən beynəlxalq hava limanı. Hava limanı Türkiyənin Hopa şəhərindən 20 km şimal-şərqdə, Gürcüstan və şimal-şərq üçün daxili və beynəlxalq hava limanı kimi xidmət göstərir.
Haqqında
Batumi Gürcüstanda fəaliyyət göstərən üç beynəlxalq hava limanından biridir. Yeni hava limanı terminalı 26 may 2007-ci ildən fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 4,256 kvadratmetr olmaqla, ildə 600 min sərnişin qəbul edə bilir.
Batumi Beynəlxalq Hava Limanı 2007-ci ildə TAV Airports Holding tərəfindən həyata keçirilən təmirdən bu yana sərnişin sayının əhəmiyyətli bir artım göstərdiyini qeyd etdi. 2011-ci ildə hava limanında bir əvvəlki ilə görə 51% artımla 134 min sərnişin qəbul edildi.
NGC 644
NGC 644, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Feniks bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qazaxıstan MEA-nın nəbatat bağları
Nəbatat bağı tədqiqat, mədəni, təhsil və praktik məqsədlər üçün bitki yetişdirən və tədqiq edən və botanika biliklərini təbliğ edən bir qurumdur. Əsas elmi istiqamətlər: yerli və xaricdən gətirilən bitkilərin becərilməsi, lokallaşdırılması, biologiyasının, ekologiyasının və fiziologiyasının öyrənilməsi, çoxalması, seleksiyası; botanika doktrinasının inkişafı, nailiyyətlərinin geniş ictimaiyyətə yayılması; ölkədə nəsli kəsilməkdə olan bitkilərin süni şəkildə çoxaldılması, bioloji və ekoloji xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi, qorunub saxlanılması və təbii yaşayış yerlərinə qaytarılması yollarının nəzərdən keçirilməsi; şəhərlərin, kəndlərin, qəsəbələrin abadlaşdırılması; bağçılıq; çiçək yataqları sahəsində elmi və təhsil işlərinin aparılması; yeni bitki növlərini axtarmaq, faydalı xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmək və insan istehlakı üçün istifadə etmək; floranın qorunması və gözəlləşdirilməsi. Botanika bağının əsas hissəsi xaricdən gətirilən bitkilərdən ibarətdir. Biologiyanın xüsusiyyətlərindən asılı olaraq açıq sahədə, istixanalarda yetişdirilir. Botanika bağında bitkilər kolleksiyasının formalaşmasında əsasən coğrafi və sistematik prinsiplər rəhbər tutulur. Nəbatat bağı dendraridlər, dağ bitkiləri (alpinarium) kolleksiyası, nadir bitkilər, faydalı bitkilər (dərman, qida, texniki, dekorativ və s.) toplusunu əhatə edir. Tədqiqatın nəticələri Nəbatat Bağında tamamlanan nəşrlərdə ümumiləşdirilmişdir. Hal-hazırda Qazaxıstanda müxtəlif təbii və iqlim şəraitinə malik 6 Botanika bağçası - Baş Nəbatat Bağı (Almatı), Mangistau Təcrübə Nəbatat Bağı (Aktau), Jezkazgan Nəbatat Bağı, Altay Nəbatat Bağı (Leninogorsk), İli Nəbatat Bağı (Bakanas), Qaraqanda Nəbatat bağı. Bunlardan ilk beşi Botanika və Fitointroduksiya İnstitutunun bir hissəsidir və mərkəzləşdirilmiş Nəbatat Bağı sistemini təşkil edir. Cümhuriyyətin Botanika Bağları dünyanın 50-dən çox ölkəsi ilə əməkdaşlıq edir, beynəlxalq konqreslərdə, simpoziumlarda və konfranslarda iştirak edir.
Mzab
M'zab və ya Mzab — Əlcəzairin Qaraday vilayətində, Böyük Səhranın şimalında yerləşən təbii bir bölgəsidir. Paytaxt Əlcəzair şəhərindən 600 km cənubda yerləşir və burada təxminən 360.000 nəfər (2005-ci ilə olan məlumat) əhali yaşayır. Əhali İbadidir.
Tarix
Müsəlmanların Məğribi fəth etməsindən sonra Mozabitlər Mötəzililər məktəbinin müsəlmanları oldular. Yerli xristian əhalisi burada yaşamağa XI əsrə qədər davam etdi. Rüstəmilər dövlətinin süqutundan sonra bəzi vətəndaşları ilə birlikdə Rüstəmid sülaləsi sığınacaq yeri olaraq Mzab Vadisini seçdi. Lakin Rüstəmidlər İbadi idi və yerli Mozabitləri müvəffəqiyyətlə çevirən bir vəzir (Əbu Bəkr ən-Nafusi) göndərdilər.
Fransa 1830-cu ildə Osmanlı Əlcəzairini işğal etdi. Mzab yalnız 1882-ci ildə Fransaya əlavə edildi və 1962-ci ilin yayında milli müstəqillik əldə etdikdən sonra Əlcəzairin yerli hakimiyyətinə qayıtdı. Qaradaya (Tağardayt), Mzabın əsas şəhəri və paytaxtı, əl-Ateuf (Taynint) isə bölgədəki ən qədim yaşayış məskənidir.
Memarlıq
Mzab vadisi boyunca qayalıq ərazilərdə yerləşən və Pentapolis olaraq tanına beş ksar, "istehkam kənd" var. Hər bir istehkamda minarəsi gözətçi qülləsi kimi xidmət edən qalaya bənzər bir məscid var. Məscidin ətrafındakı ərazilərdə standart ölçülü və tipli evlər tikilmişdir. Mzab tikililərinin tərzi daha çox Bərbər üslubuna uyğundur və Böyük səhranın digər ərazilərində də təkrarlanmışdır.
Mzab Vadisi 1982-ci ildə ətraf mühitə mükəmməl uyğunlaşan ənənəvi insan yaşayış yerinin bütöv bir nümunəsi olaraq UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Sinci (Salmas)
Sənci - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 521 nəfər. yaşayır (99 ailə).
İrina Şeyk
İrina Şeyk — Tatar əsilli rus supermodel.
Haqqında
İrina, Rusiyanın 6 yanvar 1986-cı ildə Emajelinsk şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası şaxtaçı olmuş və ağır xəstəlikdən dünyasını dəyişmişdir. Anası Olqa musiqi müəlliməsi olmuş və övladlarını yetişdirmək üçün iki yerdə işləmişdir. İrina, Emajelinskda yerləşən 4 saylı məktəbi bitirdikdən sonra Çelyabinsk İqtisadiyyat Kollecinə daxil olmuş və marketinq üzrə təhsil almışdır. Təhsil aldığı müddətdə zahiri gözəlliyi ilə diqqət çəkən İrina karyerasına məhz təhsili ərəfəsində Svetlana model agentliyində başlayıb.
Şəxsi Həyatı
2010–2015-ci illərdə dünya şöhrətli futbolçu Kriştiano Ronaldo ilə yaxın münasibətləri olub. Daha sonra aktyor Bredli Kuper ilə tanış olmuşdir. Hal-hazırda cütlüyün Lea de Sen Şeyk Kuper adlı qızı var.
Luidji Lilio
Luidji Lilio (,, 1510 – 1576) — İtaliya həkimi və riyaziyyatçısıdır; Roma papası XIII Qriqori (1582-ci il) tərəfindən aparılan islahat nəticəsində qəbul edilmiş təqvimin layihəsinin yaradıcılarından biridir, o, indi də Qriqorian təqvimi adlanır.
Şəmrin (Salmas)
Şəmrin — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 213 nəfər. yaşayır (36 ailə).
Sarılar (Əhər)
Sarılar - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Nəqi İsənbət
Həyatı
Nəqi Sirazetdin oğlu Zakirov 29 dekabr 1899-cu ildə indiki Rusiya nın Başqırdıstan Respublikası nın Salavat rayonu nun Malayaz kəndi ndə bir molla ailəsində anadan olmuşdur. O, ibtidai təhsili yerli mədrəsələrdən birində almış, daha sonra isə Ufa şəhəri ndəki «Həsəniyyə» mədrəsədində təhsil almağa başlamışdır.
Sarılar (Əhər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 24 nəfər yaşayır (7 ailə).
Nəqi İsənbət
Həyatı
15 yaşında ikən Kazan şəhəri ndəki «Məhəmmədiyyə» mədrəsədində təhsil almağa başlamışdır. Bu dövrdə o, jurnallarda əsərlərini nəşr etməyə başlamışdır. Eyni zamanda dilşünaslığa maraq göstərən Nəqi İsənbət Tatarıstan folkloru ilə də maraqlanmağa başlamışdı.
Onun şeirləri Tatarıstan xalqı arasında mahnılara çevrilmişdir. Məsələn, «Urakçı kız» («Уракчы кыз»), «Bormalı su» («Бормалы су»), «Qarmon» («Гармонь»), «Sin sazınnı uynadın» («Син сазыңны уйнадың»). Müəllifi olduğu pyeslər Tatarıstan teatrında öz yerini tapmışdır. Məsələn, «Xoca Nəsrəddin» («Ходжа Насретдин»), «Zifa» («Зифа»), «Portfel» («Портфель»), «Musa Calil» («Муса Джалиль»), «Xicrat» («Хиджрат») və sair. Onun uşaqlar üçün yazdığı əsərləri də olduqca populyardır. Məsələn, «Mıraubay batır» («Мыраубай батыр»).
Onun Tatarıstan mədəniyyətinə verdiyi başqa bir töhfəsi tatar dili ndəki atalar sözləri ni toplayaraq nəşr etməsidir.
Nəqi İsənbət tatar dastan larını (məsələn, «İdegey») kitaba köçürərək çap etdirmişdir. Bunlardan ilki 1940-cı ildə nəşr edilmişdir. İsənbət digər dastanları da kitaba köçürərək çap etdirmək istəyirdi, ancaq Böyük Vətən müharibəsi və müharibədən sonra gələn senzuralar buna imkan yaratmamışdı. Bu materiallar yalnız 1980-ci illərin axırlarında nəşr edilmişdir.
Nəqi Sirazetdin oğlu Zakirov 12 sentyabr 1992-ci ildə Rusiya Federasiyanı na daxil olan Tatarıstan Respublikası nın paytaxtı Kazan şəhəri ndə 92 yaşında vəfat etmişdir. Onun meyiti Kazan şəhərindəki tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
İrsi
Kazan şəhəri ndə onun adını daşıyan bir küçə var.
Seyidovlar
Seyidovlar — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri. Hacı Mahmud Əfəndinin soyundandırlar.
Haqqında
Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndinə mənsub Şeyx nəsli və ziyalı soydur. Soyun 2 qolu var: Molla Seyid törəmələri və Hacı Mahmud Əfəndi törəmələri. Hacı Mahmud Əfəndi və Molla Seyidin yaşayış evləri Aslanbəyli məscidinin ətrafındadır.
Molla Seyidin törəmələri Azərbaycanda yaşayırlar və Molla Seyidlilər kimi tanınırlar. Bir çox ziyalıları, müxtəlif sahələrdə nüfuz qazanmış nümayəndələri ilə tanınırlar.
Hacı Mahmud Əfəndinin törəmələri isə əksəriyyəti Türkiyədə, digərləri isə Azərbaycanda yaşayırlar. Onların arasında Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatları, bir çox ziyalılar, İlahiyyat alimləri və müxtəlif sahələrdə nüfuz qazanmış şəxslərdə var. Türkiyədə yaşayanların əksəriyyəti Amasya ilində və Amasya şəhərindədirlər. Amasya ili ölkənin şimalında, orta qaradəniz bölgəsində, Samsun ilindən cənubda, Çorum ilindən şərqdə, Tokat ilindən qərbdə, Yozğad ilindən şimalda yerləşir.
Şivə (Salmas)
Şivə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 203 nəfər. yaşayır (30 ailə).
NGC 7555
NGC 7555, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Talqat Musabəyov
Talqat Amangəldi oğlu Musabəyov (Талғат Амангелдіұлы Мұсабаев; ) — 2-ci Qazaxıstan kosmonavtı və dünyanın 309-cu kosmonavtı, texnika elmləri doktoru (2008), aviasiya general-leytenantıdır (2007). Qazaxıstan Respublikası İnvestisiya və İnkişaf Nazirliyinin Aerokosmik Komitəsinin sədridir.
Həyatı
1951 – 7 yanvarda Almatı vilayətinin Jambıl rayonunun Kargalı kəndində anadan olub.
1974 — Riga Mülki Aviasiya Mühəndisləri İnstitutunu bitirib, mühəndis.
1974 – 1 aprel — Keçmiş aviaşirkətdə başqa bir mühəndis.
1975–84 — hava yollarında siyasi və təhsil fəaliyyətlərində.
Xuey Lyu
Xuey Lyu (, 225 – 295) — Çin riyaziyyatçısıdır; yaxınına getmək mümkün olmayan əşyalara qədər məsafələrin təyin olunmasına aid məsələlərdən ibarət "Dəniz adası haqqında traktat" əsərinin müəllifidir.
Talqat Musabəyov
Həyatı
1984 — Almatı Hava Klubunu bitirib.
1986 — pilot hazırlığını bitirmiş və mülki aviasiya pilotu sertifikatı almışdır.
1987–1990 Mülki aviasiya bir pilot, təyyarə komandiri olaraq çalışdı.
1991 — kosmik uçuşa hazırlaşarkən. Hava Qüvvələrində. Bir astronavt köməkçisi olaraq ikinci ekipaj üzvü idi.
2000 — Texniki elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.
2001–05 Rusiya kosmik agentliyində.
2005 — Baiterek SC-nin (Qazaxıstan-Rusiya müştərək müəssisəsi) baş direktoru.
2007 — Fevral — Qazaxıstan Aerokosmik Agentliyinin direktoru.
2007 – 11 aprel — Qazaxıstan Milli Kosmik Agentliyinin sədri.
2014 – 13 avqustdan bəri Baş nazirin mülki aviasiya və kosmik fəaliyyətlər üzrə sərbəst müşaviridir.
2014 – 21 avqustdan — Qazaxıstan Respublikası İnvestisiya və İnkişaf Nazirliyinin Aerokosmik Komitəsinin sədri
Sintez qaz
SİNTEZ QAZ— Karbon (II) oksid ilə hidrogenin 1:1 — dən 2–2.3:1 — ə qədərhəcm nisbətlərində qarışığından ibarətdir.
Bütün ruhlar kolleci
200px|thumb|right|Kollecin binası 200px|thumb|right|Kollecin gerbi Bütün ruhlar kolleci — rəsmi adı Oksford Universitetində Ölən Bütün Saleh İnsanların Ruhları Müdiri və Kolleci  — Oksford Universitetinin kolleci. Təhsil müəssisəsinin xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bütün tələbələri avtomatik olaraq kollecin rəhbər orqanının həqiqi üzvlərinə çevrilirlər.
Sintez qaz
Alınması
Əvvəllər sintez-qaz kömürdən alınırdı. Sonradan karbohidrogenlərin konversiyası üsulu ilə üstünlük təşkil etməyə başladı. Karbohidrogenlərin konversiyası həm katalitik, həm də yüksək temperatur şəraitində aparıla bilər. sintez- qaz üçün xammal kimi metan, təbii qaz və neftin fraksiyaları götürülə bilər. Karbohidrogenlərin katalitik konversiyası Al2O3 üzərində olan Ni katalizatoru iştirakı ilə karbohidrogenlərin su buxarı ilə konversiyasından ibarətdir. Metanın konversiya dərəcəsini artırmaq üçün proses 800-900oC-də və su buxarının artıq miqadarı iştirakı ilə aparılır. Su buxarının və metanın həcm nisbətləri təxminən 4:1 götürülür. Metanın konversiyası zamanı alınan qaz qarışığında H2:CO həcm nisbəti çox böyük olub minimum 3:1 həddindədir. Lakin üzvi sintez üçün istifadə edilən sintez-qazda H2:CO nisbəti 1:1-dən (2.0-2.3):1həddində olmalıdır.
Bütün ruhlar kolleci
Burada bakalavr dərəcəsi yoxdur, lakin hər il digər kolleclərin məzunlarına yazılı testlər və müsahibələr şəklində müsabiqə imtahanından keçmək lazım olduğu təqaüd üçün ekspert komissiyasına müraciət etmək imkanı verilir.
Bütün ruhlar kolleci Oksfordun ən zəngin kolleclərindən biridir. 2012-ci ildə maliyyə mənbələri 245 milyon funt sterlinqə bərabər olmuşdur. Qurumun yeganə gəlir mənbəyi ianə olduğu üçün, Oksford kollecləri arasında cəmi gəlirdə yalnız 19-cu yerdədir. 2008-ci ildən bəri təhsil müəssisəsinin rəhbəri ser Con Vikkersdir.
Sintez qaz
Sintez-qazın reaksiyalarının təsnifatı
1. Hidrogenin üzvi birləşmələrlə reaksiyası:
Bütün ruhlar kolleci
Tarixi
Kollec 10 fevral 1438-ci ildə Kral VI Henri və Kenterberin baş arxepiskopu Henri Çiçeli tərəfindən quruldu. Nizamnamədə qırx tələbənin başında sinif nümayəndəsi olması nəzərdə tutulurdu. Bütün kollec məzunlarının müqəddəs əmrləri almaları tələb olunurdu. Bunlardan 24 nəfəri sənət, fəlsəfə və teologiya, 16 nəfəri mülki və ya kanon hüququ öyrənmişdir.
Sintez qaz
Sintez-qazın reaksiyalarının təsnifatı
RCH=CH2 + H2 → RCH2CH3
Bütün ruhlar kolleci
Tarixi
1751-ci ildə Cənubi Antil adalarının keçmiş qubernatoru ser Kristofer Kondriqtonun vəsiyyətinə əsasən, kollecdə sonradan onun adını daşıyan kitabxana tikildi.
Sintez qaz
Sintez-qazın reaksiyalarının təsnifatı
2. Karbon monooksidin üzvi birləşmələrlə reaksiyası (karbonilləşmə):
Bütün ruhlar kolleci
Tarixi
XVII əsrin əvvəllərində, sinif nümayəndəsi Robert Hovendenin rəhbərliyi altında, XIX əsrdə ləğv edilmiş səviyyəsi az olan siniflərdən olan insanlar üçün kollecdə bakalavr dərəcəsi açılmışdır.
Sintez qaz
Sintez-qazın reaksiyalarının təsnifatı
CH3OH + CO → CH3CO2H
Bütün ruhlar kolleci
Binası
thumb|left|Kondriqton kitabxanası Bütün Ruhlar Kollecinin Kitabxanası, təsisçisi, kollec üzvü Kristofer Kondriqtonun (1668-1710) adından rəsmi olaraq Kondriqton Kitabxanası adlandırılmışdır. Təhsil müəssisəsinə 6.000 lirə və ayrıca 10.000 lirə kitablar vəsiyyət etdi. Kitabxana tikilmiş və bu fondlarla təchiz edilmişdir. Kristofer Kondriqton Barbadosda anadan olub və əkinlərdə qul əməyindən istifadə edərək sərvət qazanıb. Kitab anbarının inşası 1751-ci ildə başa çatmışdır. Hələ də işləyir. Müasir kitabxanada təxminən üçdə biri 1800-cü ilə qədər nəşr olunan 185.000-dən çox məhsul var. Kolleksiyada hüquq və tarix sahələrindən (xüsusilə hərbi tarix əsərləri) yaxşı təqdim olunmuş əsərlər vardır.
Sintez qaz
Sintez-qazın reaksiyalarının təsnifatı
3. Sintez-qazın hər iki komponentinin üzvi birləşmələrlə reaksiyası (hidroformilləşmə və hidrokarbonilləşmə):
Bütün ruhlar kolleci
Binası
Kristofer Ren, eyni zamanda keçmiş bir kollec üzvü, əvvəlcə ibadətgahın cənub divarına qoyulmuş günəş saatını 1877-ci ildə Kondriqton Kitabxanasının mərkəzi girişinin üstündəki bir yerə köçürdüyü yerdən yaratdı. Şapelin cazibədar yerlərindən biri də qərb divarındakı XV əsrin ortalarından bəri böyük vitray pəncərəsi olan Kral Pəncərəsidir. Əvvəlcə Bütün ruhlar kollecinin Köhnə Kitabxanasında yerləşirdi. İmperator Konstantin, kral Artur, krallar — müqəddəs Etelbert, müq. Osvald, müq. Alfred, müq. Edmund, Etelstan, müq. Edqar, müq. Eduard, müq. Eduard Etirafçı, IV Henrix, V Henrix və VI Henrix. əkiz qüllələri kollecin əlamətdar xüsusiyyətləridir.
Sintez qaz
Sintez-qazın reaksiyalarının təsnifatı
RCH=CH2 + CO + H2 → RCH2CH2CHO CH3OH + CO + 2H2 → CH3CH2OH + H2O
İvan Kojedub
İvan Nikitoviç Kojedub  — sovet hərbi xadimi, Böyük Vətən müharibəsi dövründə hərbi təyyarəçi. Üç dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (04.02.1944, 1944, 1945).
Bütün ruhlar kolleci
Təqaüd
Yaxın üç il ərzində magistr dərəcəsini fərqlənmə diplomu ilə başa vuran təqribən 500 tələbə və oxşar nəticələr göstərən digər universitetlərdən olan tələbələr, yeddi illik təqaüd üçün kollecin ekspert komitəsinə müraciət edə bilərlər. Çətin imtahan səbəbindən yalnız bir neçə nəfər bunu etməyə qərar verir. İmtahanın sonunda, bir qayda olaraq, ikisi yazılır, bəzən bir, daha az olur. İmtahan ilk dəfə 1878-ci ildə keçirildi (1979-cu ildən bu yana qadınlar qəbul edildi). Sentyabr ayının sonunda iki gün ərzində, gündə üç saat iki ekspert komissiyasının iclasında baş tutur.
İvan Kojedub
Həyatı
İvan Kojedub 8 iyul 1920-ci ildə Ukrayna SSR-in Çerniqov quberniyası nın (indiki Sumı vilayəti) Obrejievka kəndində yoxsul kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Onun arzusu təyyarəçi olmaq idi. Buna görə də, o əvvəlcə aerokulbda məşğul oldu, sonra təyyarəçilik məktəbini bitirdi. 1934-cü ildə Şostka şəhərində kimya-texnologiya texnikumunu bitirmişdir. 1940-cı ildə Qırmızı Ordu sıralarında hərbi xidmətə yola düşmüşdür. Elə bundan bir qədər sonra — 1941-ci ildə çavuş, 23 fevral 1942-ci ildə baş çavuş rütbəsinə layiq görülmüşdür. O, Böyük Vətən müharibəsi başladıqdan sonra, bir qədər gec — 1943-cü ilin iyulunda cəbhəyə göndərilmişdir. İvan Kojedub ilk qələbəsini Kursk səmasında, sonuncu qələbəsini Berlin göylərində qazanmışdır. 330 döyüş uçuşu keçirmiş, 120 hava döyüşündə iştirak etmiş, artıq 25 yaşında düşmənin 62 təyyarəsini vurmuşdur. O, bütün bu uğurları cəmi 2 ilə qazanmışdır. Müharibədən sonra Kojedub yazmışdır: « Döyüşdə o kəs qələbə qazanır ki, təyyarə və silaha çox yaxşı yiyələnir, düşməni hücumda qabaqlayır, lazımi manevr edir və təşəbbüsü ələ alır». İ.N.Kojedub İvan Kojedub da belə təyyarəçi olub. Elə buna görə də 2 ilə üç dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülüb. (04.02.1944, 19.08.1944, 18.08.1945) Onun hazırladığı təyyarəçilərin bəziləri Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülüb. Əlli ilə yaxın Sovet ordusunda xidmət edən Kojedub SSRİ Ali Soveti nin deputatı olmuş, dəfələrlə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının qurultaylarında nümayəndə seçilmişdir. Aviasiya marşalı İvan Kojedub 8 avqust 1991-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir.
Sintez qaz
Sintez-qazın reaksiyalarının təsnifatı
4. Sintez qazın komponentlərinin öz aralarında reaksiyası (karbon monooksidin hidrogenləşməsi):
Bütün ruhlar kolleci
Təqaüd
İki yazılı test, təqdimat üçün təklif olunan mövzulardan namizədlərin özləri tərəfindən seçilir. Qədimlik, İngilis ədəbiyyatı, iqtisadiyyat, tarix, fiqh, fəlsəfə və siyasət elmi ola bilər. Antik dövrü seçən namizədlər üç gün ərzində imtahandan keçirlər. Ümumi mövzularda digər iki yazılı test.
Sintez qaz
Sintez-qazın reaksiyalarının təsnifatı
CO+ 2H2 → CH3OH nCO + 2nH2 → CnH2n +nH2O
Mirnazim Əsədullayev
Əsədullayev Mirnazim Müştəba oğlu — kamança ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti. Həmçinin, kamança ifaçısı Toğrul Əsədullayevin atasıdır.
Siqhizm
thumb|250px|[[Hindistanın şimalındakı Pəncab ştatının Amritsar şəhərində yerləşən Qızıl məbəd Siqhizmin ən müqəddəs məbədi hesab olunur.]] Siqhizm ( - «şagird») — XVI və XVII əsrlərdə Şimali Hindistanda yaşamış və fəaliyyət göstərmiş on qurunun təlimləri və fikirləri əsasında formalaşmış monoteistik din Siqhizm, din kimi 1500-cü ildən etibarən yaranmışdır. Dünyadakı böyük dinlərdən biri hesab olunan Siqhizmin hal-hazırda 23 milyon nəfər ardıcılı vardır. Siqhizm sözü Sih sözündən yaranmışdır. Sih sözünün tərcüməsi isə şagird deməkdir. Siqhizm dininə inananlara sihlər deyilir.
Bruno Manser
Bruno Manser İsveçrə ətraf mühit aktivisti olub. 1984-cü ildən 1990-cı ilə kimi Malasiyanın Penan qəbiləsində (Sarawak ştatı) yaşayıb və ağac tədarükü edən şirkətlərə qarşı dəfələrlə mübarizələr təşkil edib. 1990-cı ildən başlayaraq o, tropik meşələrin qorunması və yerli xalqların, xüsusən də Penanlıların insan hüquqları uğrunda ictimai fəaliyyətə başladı və bu fəaliyyəti onunla Malaziya hökuməti arasında münaqişəyə səbəb oldu. O, 1991-ci ildə İsveçrə qeyri-hökumət təşkilatı (QHT) Bruno Manser Fondunu yaradır. Bruno Manser 2000-ci ilin mayında Sarawaka son səfəri zamanı yoxa çıxır və ölü olduğu qəbul olunur.
Sintez qaz
Tətbiqi
Sintez-qaz kimyəvi məhsullar istehsalı həm də təmiz hidrogen və CO almaq üçün xammal kimi istifadə oluna bilər.
Siqhizm
İstiqamətləri
Siqhizmin iki əsas istiqaməti vardır:
Bruno Manser
Gənclik illəri və təhsili
Bruno Manser 25.08.1954-cü ildə Bazeldə çox uşaqlı ailədə doğulub. Manser gənclik illərində müstəqil düşüncəli insan olub.
Siqhizm
İstiqamətləri
Siqhizm tarix boyu Hinduizm və İslam dinlərindən təsirlənmişdir. Əsasən İslama yaxın olduğu güman olunan Siqhizmdə hər iki dinə aid olan bir çox adətlər vardır. Sihlərin fikirlərincə On Sih Qrusu Allahdan bir başa təlimatlar almış və bunların əsasında hərəkət etmişdilər.
Sufiabad (Salmas)
Sufiabad və ya Aşağı Sufiabad- İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 148 nəfər. yaşayır (26 ailə).
Bütün ruhlar kolleci
Təqaüd
Dörd-altı finalçı müsahibəyə dəvət olunur, bu da imtahanın şifahi təqibidir. Daha sonra 75 kollec üzvü ilə birlikdə yeməyə dəvət olunurlar. Yemək imtahanın bir hissəsi deyil, son seçim mərhələsinə keçən namizədlər üçün mükafat olaraq nəzərdə tutulmuşdur.
Ümumilikdə, kollecdə Oksfordda pulsuz yaşaya və oxuya bilən təxminən onlarla yoldaş var. 2011-ci ildə illik təqaüd 14000 funt sterlinqdən çox idi. İlkin məbləğ ilk iki il ərzində ödənilir. Ardından akademik karyeraya münasibətinin necə olduğuna görə dəyişə bilər.
Təqaüdlər, həmçinin baş elmi işçilərə, təcili yardım işçilərinə, ziyarətə gedən tədqiqatçılara, doktorantlara, əlli funtlu təqaüdçülərə (keçmiş Oxford olmayan üzvlərə) və hörmətli üzvlərə verilir. Universitet müəllimləri arasında bir neçə nəfər də vardır.
Siqhizm
Siqhizmin tarixi
Siqhizm dininin qurucusu Quru Nanak Dev (1469-1538) Talvandi (Pakistanın Lahor əyaləti) şəhərində anadan olmuşdur. Atası Katri köklü Hindu nəslindən idi. Bibi Nanak adlı özündən yaşca böyük bacısı vardı. Bacısının Quru Nanak Devdə Tanrının nurunu gördüyü ancaq bu sirri heç kimə açmadığı ehtimal olunur. Buna baxmayaraq Quru Nanak Devin ilk ardıcılı onun bacısı Bibi Nanak olmuşdur. Q. N. Dev həyatı daha dərindən anlamaq və kəşf etmək üçün evini tərk etmişdir. Səfərləri zamanı müxtəlif inanclı insanlarla qarşılaşmış, onlarla dini müzakirələr aparmışıdır. Bu səfərlər zamanı, bir gün tanınmış alim Kabir ilə qarşılaşdığı ehtimal olunur. 1538-ci ildə Dev öz davamçısı kimi, oğlu Lehnayı təyin etmişdir. Lehna Siqhizm dininin ikinci qurusu hesab olunur. Bhai Lehnaya Quru Anqad adı verilmişdir. Quru Amar Das, 1552-ci ildə 73 yaşında olarkən Sihlərin üçüncü qurusu olmuşdur. Onun quru olduğu dövrdə Qoindval Siqhizm dinin əsas mərkəzinə çevrilmişdir. 1574-cü ildə 95 yaşında vəfat edən Quru Amar Das dördüncü quru kimi ögəy oğlu Jethanı təyin etmişdir.
Jetha Quru Ram Das adını almışdır. Quru Ram Das sonralar Amritsar olaraq adlandırılacaq Ramdaspur şəhərinin əsasını qoymuşdur. 1581-ci ildə Q. R. Dasın sonuncu oğlu Quru Arcan beşinci quru olaraq fəaliyyətə başlamışdır. Qızıl Məbədin inşası beşinci quru Quru Arcan Dev başlatmışdır. Eyni zamanda Quru Arcan Dev Quru Qrant Sahib adlı Siqhizm dinin müqəddəs kitabınıda hazırlatdırmışdır. 1604-cü ildə beşinci quru Sihlərin ilk müqəddəs mətni olan Adi Qrantı hazırlatdırmışdır. 1606-cı ildə Moğollar Quru Arcan Devə Quru Qrant Sahib kitabına bəzi əlavələr etmək barədə təziq göstərmişdilər. Ancaq Quru Arcan Dev müqəddəs kitaba şəxsi fikirlərin əlavə edilməsini günah hesab etmiş və bundan imtina etmişdir. Bu səbəbdən həmin ildə Quru Arcan Dev Monqollar tərəfindən öldürülmüşdür.
Quru Har Qobind Sihlərin altıncı qurusu olaraq fəaliyyətə başlamışdır. Quru Har Qobind ilk dəfə olaraq üstündə silah gəzdirməyə balamışdır. Əsasən iki ədəd qılınc gəzdirən Quru Har Qobind Sihlərin hərbi hazırlığına böyük önəm verirdi. Altıncı qurunun hakimiyyətindən etibarən Sihlər arasında hərbi birləşmələr yaradılmışdır. 1644-cü ildə Quru Har Ray yeddinci quru elan olunmuşdur. 1661-ci ildə isə Quru Har Krişan səkkizinci quru olaraq fəaliyyətə başlamışdır. 1665-ci ildə isə Quru Teq Bahadur doqquzuncu quru kimi fəaliyyətə başlamışdır. Quru Teqh Bahadurun 10 illik quruluq fəaliyyətinə 1675-ci ildə Kəşmirdən gələn hərbi dəstələr son qoymuşdur. 1675-ci ildə Böyük Moğol İmperiyasının 6-cı hökmdarı Aurangzeb doqquzuncu quru olan Quru Teq Bahaduru kütlənini önündə edam etdirmişdir. Onuncu və sonuncu quru olan Quru Qobind Sinq sihləri birləşməyə çağırmışdır. Siqhizm qurularının hər biri eyni dərəcədə müqəddəs hesab olunur. Ancaq beşinci quru olan Quru Arcan 1604-cü ildə ilk dəfə olaraq Siqhizmin müqəddəs kitabı Quru Qrant Sahibi hazırlatdırmışdır. Buna görə Quru Arcan digər qurulara nisbətən daha çox hörmət və ehtiramla anılır.
Siqh quruları
thumb|right|160px|Siqhizm dinin qurucusu və bu dinin ilk qurusu olan [[Nanak Dev|Quru Nanak Dev.]] Siqhizm on quru (müəllim və ya ustad) tərəfindən 1469 - 1708-ci illərdə yaradılmışdır. Hər bir quru özündən sonra gələn quruya yeni nəsihətlər və təlimlər bıraxmışdır. Bu şəkildə Siqhizm qurular dəyişdikcə daha da zənginləşmişdir. Quru Nanak Dev siqhlərin ilk, Qobind Sinqh isə insan qiyafəsində olan son qurudur. Qobind Sinqh ölüm yatağında olan zaman Quru Qrant Sahibi son və mütləq quru elan etmişdir. Quruların eyni ruha (jot) lakin müxtəlif bədənlərə sahib olduğu inancı Siqhizmin əsasını təşkil edir.
Sayları
Sikhlərin bütün dünyada sayları təxminən 23 milyon nəfərdir və sayına görə Siqizm dünyada beşinci ən böyük dindir. Təxminən 20 milyon Siqh Hindistanda, bunun da böyük bir qismi Pəncab əyalətində yaşayır. Bu say ilə Siqhizm Hindistanın dördüncü ən böyük dinidir. Böyük Britaniya, Kanada, Avstraliya, cənubi və şərqi Afrikada və ABŞ-də əhəmiyyətli sayda Sikh yaşayır. Ayrıca Malayziya və Sinqapurda da əhəmiyyətli azlıq olaraq mövcuddurlar. Saçlarını və saqqallarını doğuşdan etibarən heç kəsməyən Sikhlərin ən diqqətə çarpan xüsusiyyəti başlarına taxdıqları torfunlarıdır.
Quruların siyahısı:
Bruno Manser
Gənclik illəri və təhsili
Manser Mahatma Qandinin (Satyagraha) şiddətə qarşı olan idelogiyalarının dönməz tərəfdarları olaraq İsveçrə ordusunda məcburi hərbi xidmət keçməkdən imtina etdiyi üçün 19 yaşında 3 ay Lucerne həbsxanasında qalmalı olmuşdur. 1973-cü ildə həbsxananı tərk etdikdən sonra o, İsveçrə Alp otlaqlarında 12 il xırda və iri buynuzlu maldarlıqla məşğul olur. Manser bu dövrdə əl işləri, müalicə və mağaralar ilə maraqlanır. O, kərpic kəsir, dəri emal edir, arı saxlayır, hörür, rəngləyir və öz paltar və ayaqqabısını hazırlayırdı. Bruno Manser həmçinin alpnizim və dırmanma texnikası ilə məşğul olurdu. Sadə həyat sürmək üçün o, 30 yaşında Borneoya gedir.
Penanların axtarışında
Manser 1983-cü ildə Malaziyanın Terengganu ştatına gedir və yerli ailədə yaşayır. 1984-cü ildə tropik meşələri araşdırarkən Manser ibtidai həyat keçirən Penan qəbiləsi barədə eşidir. Bu qəbiləni araşdırdıqdan sonra qərara gəlir ki, bir neçə il onlarla yaşasın və Sarawak ştatına gəlir.
O, Malaziyada İngilis mağara ekspedisiyasına qoşularaq Gunung Mulu Milli parkını tədqiq edir. Manser ekspedisiyadan sonra "insanlığın əsl mahiyyətini" və "hələ də təbiətlə ahənglə yaşayan insanları" tapmaq üçün Saravak cəngəlliklərinin dərinliklərinə irəlləyir. Tezliklə o, azır, ərzağı bitir və zəhərli göbələk yediyi üçün xəstələnir. Lakin, bütün bu çətinliklərə baxmayaraq Manser Penanları taparaq onlarla yaşamağa başlayır.
Aktivist fəaliyyət
Tropik meşələrin qorunması üçün apardığı fəaliyyətə görə Malaziya hökuməti onu bir neçə dəfə həbs etmək istəyir və onu persona non grata elan edir. 1998-ci ildə Saravakın baş nazirinə müraciət edir ki, Penan qəbiləsi ərazisində biosferin formalaşdırılması üçün onunla əməkdaşlıq etsin. Lakin onun müraciəti rədd olunur.
Yoxa çıxma
15 fevral 2000-ci ildə manser Penan qəbiləsini ziyarət etmək üçün Kalmantan adasına gedir. Son dəfə onu 25 may 2000-ci ildə görürlər və ondan sonra heç bir məlumat alınmır. 2005-ci ildə o, rəsmi olaraq ölü elan olunur.
Nikolayev
Mıkolayiv və ya Balaban  — Ukraynanın cənubunda, Nikolayev vilayətinin idarə mərkəzi şəhəri. Qara Dəniz sahilindən 65 km içəridə, Yujnı (Cənub) Buq çayının mənsəbində yerləşir. Rusların Qara dəniz sahillərini ələ keçirmələrindən sonra 1788-ci ildə bir dəniz bazası olaraq quruldu.
Dəmirtəpə (Əhər)
Dəmirtəpə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 124 nəfər yaşayır (25 ailə)
Balakən (Salmas)
Balakən - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 222 nəfər. yaşayır (32 ailə).
Dnepr (şəhər)
Dnipro (1775 - : Екатеринослав / Ekaterinoslav və ya Yekaterinoslav) — Dnepr çayının sahilində yerləşən, Ukraynanın Dnepropetrovsk oblastının idarə mərkəzidir.
Van Qoq evi (muzey)
Van Qoq Evi — Hollandiyanın Drente əyalətindəki Niv-Amsterdamda bir mədəniyyət məkanıdır. Rəssam Vinsent van Qoq 1883-cü ildə üç ay burada yaşamışdır. Hal-hazırda ev muzey olaraq fəaliyyət göstərir.
Van Qoq Drentedə
Vinsent van Qoq 1883-cü ilin sentyabr ayından etibarən üç ay Drentedə yaşadı. O, sentyabrın 11-də Haaqadan Hoqivenə qatarla gələrək təxminən iki həftə orada qonaq evində yaşadı.
Kanal gəmisi ilə Niv-Amsterdam şəhərinə gedərək burada 2 oktyabrdan etibarən bu evdə yaşamağa başladı. Bölgəni araşdıraraq rəsmlər çəkdi. Burada yaşadığı müddətdə Parisdəki qardaşı Teoya çox məktublar yazdı.
4 dekabrda Hoqivenə qayıtdı və oradan qatarla Nuenenə, valideynlərinin evinə getdi.
thumb|right|Van Qoqun otağı
Yaqub Məmmədov (xanəndə)
Yaqub Məmməd oğlu Məmmədov — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan SSR xalq artisti (1990).
Həyatı
Məmmədov Yaqub Məhəmməd oğlu 5 may 1930-cu ildə Ağcabədi rayonunda anadan olmuşdur. Qarabağ xanəndəlik məktəbinin XX əsrin II yarısında yetişmiş orta nəslinin görkəmli nümayəndəsi olmuşdur. Qarabağ torpağında boya-başa çatmış Yaqub Məmmədov peşəkar musiqi təhsilini Azərbaycan Dövlət Musiqi Məktəbində almışdır.
Görkəmli xanəndə Seyid Şuşinskidən ve xanəndə Mütəllim Mütəllimovdan muğam dəsgahları, xanəndəlik sənətinin sirlərini öyrənmiş, həmçinin musiqi və poeziya sahəsində dərin biliklər qazanmışdır. Yüksək ifaçılıq mədəniyyətinə malik xanəndə gözəl səsi, təkraredilməz oxuma tərzi ilə diqqəti cəlb etmişdir.
BMW M5
BMW M5 — avtomobil şirkəti BMW tərəfindən hazırlanmış, yüksək texnologiyalı avtomobil. BMW 5 Series sport sedanını təmsil edir. BMW M5 ilk dəfə 1984-cü ildə Amsterdam avtosalonunda əl istehsalı və 535i şassisi və dəyişdirilmiş BMW M1 mühərrikindən istifadə etməklə təqdim edilib. BMW M5 təqdim edildiyi andan dünyanın ən sürətli sedanı hesab olunurdu. Mercedes-AMG və Audi quattro GmbH -yə baxmayaraq, BMW M5 ən məşhur sport sedanlarından biri hesab olunur.
1970-ci illərin sonlarında həcmi 3,5 litr olan altı silindirli mühərrikə malik, BMW M hazırlanmışdır. 1980-ci illərdə BMW bu konsepsiyanı seriya istehsalına keçirdi, M5 belə yarandı.
E28 M5 (1985–1988)
İlk BMW M5 (E28 5 Series əsasında) 1984-cü ilin fevralında Amsterdam avtosalonunda debüt etdi. Sport avtomobilinin ümumi istehsalı ilə dörd qapılı sedan kateqoriyasından ibarətdir. BMW M5 535i şasisi və dəyişdirilmiş BMW M1 mühərrikindən istifadə edilib, çəkisi 1550 kq idi. E28 M5 təqdim edildiyi andan dünyanın ən sürətli sedanı hesab olunurdu. Dörd fərqli versiyada buraxılmışdır. 1985–1988-ci illərdə nəşr edilmişdir. Ümumilikdə 2191 ədəd buraxıldı. E28 M5, E34 M5 ilə əvəz olundu.
E34 M5 (1989–1995)
BMW E34 M5 3,6 litrlik mühərriklə, ilk dəfə 1988-ci ilin sentyabrında Frankfurt avtosalonunda təqdim edildi. BMW E34 M5, 311 at gücü hasil edir. 1991-ci ildə 3,8 litrlik mühərriklə eyni model təqdim edildi. Bütün M5 E34 modelləri Almaniyanın kiçik Qarxinq şəhərində yığılıb, 340 at gücü hasil edir. BMW E34 M5, E39 M5 ilə əvəz olundu.
E39 M5 (1998–2003)
BMW E39 M5 1998-ci ildə Cenevrə avtosalonunda təqdim edildi. Sələflərindən fərqli olaraq, E39 M5 Almaniyadakı Dinqolfinq zavodunda adi istehsal xəttində yığılmışdır. 4,9 litrlik V8 BMW S62 mühərriki ilə təchiz olub. 400 at gücü hasil edir. E39 M5, E60 M5 ilə əvəz olundu.
E60 M5 (2005–2010)
BMW E60 M5 istehsalına 2005-ci ildə başlanılıb. 5,0 litrlik V10 BMW S85B50 mühərriki ilə təchiz olunub. BMW E60 M5, 507 at gücü hasil edir. M5 E60 7 pilləli SMGIII transmissiyaya malikdir, yalnız Amerika üçün 6 pilləli mexaniki transmissiya ilə istehsal edilib. Bu modelin istehsalı 2010-cu ilə qədər davam etdi, və F10 M5 ilə əvəz olundu.
F90 M5 (2017 -)
BMW F90 M5, 2017-ci ilin sentyabrında Frankfurt avtosalonunda, BMW M5 G30 əsasında kütləvi debüt etdi. BMW F90 M5 yerindən 0-dan 100 (km/s) kilometrə 3,4 saniyəyə, 0-dan 200 (km/s) kilometrə isə 11,1 saniyəyə sürətlənir.
Deləzi (Salmas)
Deləzi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,020 nəfər. yaşayır (310 ailə).
Mılsının binası (Rostov-na-Donu)
Mılsının binası — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən bina. Bina Rostov vilayəti, Rostov-na-Donu şəhəri, Aboran küçəsi, ev 86, Semaşko ünvanında. yerləşir. Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. Regional əhəmiyyətli mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
İvanoviç Mılsın taxıl alveri və bank işində çalışırdı. Fedor Mılsin 30 il müddətində şəhər bank cəmiyyətində çalışmışdır. O, bu vəzifədə uzun zaman direktor postunda çalışmışdır. Rostov-na-Donu şəhərinin fəxri sakinidir. Uzun zaman xeyriyyəçiliklə məşğul olurdu. 1913-ci ildə İvanoviç Mılsın imkanların sərf edilməsində günahlandılması ilə əlaqədar direktorluqdan istefa etməli olmuşdur.
Bu bina arxitektur abidə olaraq XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. Bina qoruma altına alınmışdır. Zirzəminin təmiri zamanı yerin altına gedən yollar aşkarlanmışdır. Bu yollar şəhərin altı ilə hərəkət edən gizli yollara çıxış ola bilər.
Təsviri
1917-ci il inqilabına qədər inşa edilən binaların stilinə uyğundur. Binanın birinci mərtəbəsində ticarət obyektləri yerləşirdi. Bina neoklassizm istiqamətli eklektika stilində inşa edilmişdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Birinci mərtəbənin pəncərələri dörbucaqlı, ikinci mərtənənin pəncərələri isə dairəvidir. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir.
Altan Aksoy
Altan Aksoy (d. 5 fevral 1976, Rizə) — Türkiyənin keçmiş milli futbolçusudur. Futbol oynadığı son komanda 2010–11 mövsümündə 1. liqa komandalarından olan Giresunspordu.
İlk illər
Göztepe infrastrukturunda futbola başlayan Altan 17 yaşındakı təsirli oyunu ilə 92–93 mövsümünün ikinci yarısında A komandasında yer aldı. Göztəpə üçün ilk rəsmi matç 2 may 1993-cü ildə Sakaryaspor ilə 1-ci matçda oynanıldı . O, liqa matçında meydana çıxdı. Daha 1,5 mövsüm Göztəpədə oynayan Altan digər klubların diqqətini çəkdi və 94–95 mövsümünün ikinci yarısında "İstanbulspor" a keçdi. 1,5 mövsüm "İstanbulspor"da çıxış edən Altan 96–97 mövsümünün əvvəlində türk futbolsevərlərin onu tanıyacağı " Adanaspor" a transfer olub.
Adanaspor illəri
O, "Adanaspor"da 6 mövsüm, 183 liqa və 10 Türkiyə Kubokunda çıxış edib. O, bu matçlarda ümumilikdə 82 qola imza atıb. Cenk İşler və Ali Asım Balkaya kimi futbolçularla bu gün də xatırlanan Adanaspor komandasının ən önəmli adlarından biri idi.
Altan 1-ci mövsümdə 96–97 mövsümündə Adanaspor'da komandaya qatıldı. Liqada idi. Altan 35 matçda 15 qol vurmaqla yüksək performans göstərib. Həmin mövsümü liqanı ortalarında bitirən Adanaspor, 97–98 mövsümünə çempionluq parolu ilə girirdi. Əslində, Altan 33 oyun keçirib, 22 qol vurmaqla mövsümün sonunda gələn çempionatın ən böyük payçılarından biri olub. Adanaspor Super Liqada idi.
Növbəti karyera
2000–2001 mövsümündə komandadakı uğursuzluqlar və bədbəxtliklər nəticəsində Aşağı liqaya düşdü və yenidən 1-ci Liqada olub, amma Altan komandanı tərk etməyib. 2001–2002-ci il mövsümündə 30 matçlıq yüksək performans və 19 qolla "Adanaspor"un bir mövsümlük fasilədən sonra yenidən Superliqaya yüksəlməsində Altan böyük əməyi olub və komandadan ayrılıb.
2002–2003 mövsümündə bəzi uğursuzluqlar üzündən "Kocaelispor" da cəmi 6 oyun keçirib və 1 qol vurub.
2003-cü ilin əvvəlində yenidən böyük işlər görəcəyi "Konyaspor" a transfer olundu. Burada 2 mövsüm komandanın beyni olmaqla oyunu qurdu, cərimə zərbələri vurdu, qollar vurdu və "Konyaspor"u Super Liqada danışılan, liqanı həmişə yaxşı yerlərdə bitirən komanda etdi. Bu uğurlarına görə o, 2005–2006 mövsümünün əvvəlində "Qalatasaray" a transfer olunub.
O, "Çaykur Rizəspor"da çıxış etdiyi 2,5 mövsümdə komandanın ən önəmli adına çevrilməyi bacarıb. O, 59 oyunda 12 qol vursa da, daha çox qol vurub. O, 2007–2008 mövsümünün sonunda klubdan ayrılıb.