cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gəncəli Sabahi
Həyatı
30-cu illərdə SSRİ-nin hər yerində ziyalılara, sərbəst düşünənlərə, azadlıqsevərlərə qarşı təzyiq və təqiblər başlayıb. Kütləvi həbslər və sürgünlər Səbahidən və onun ailəsindən də yan keçməyib. Qəflətən həbs edilərək Qazaxıstana sürgün olunub. Necə deyərlər, cəhənnəmi dirigözlü görsə də, sosializm quruculuğuna inamı qırılmayıb. Ona elə gəlib ki, baş verən dəhşətlərə səbəb ayrı-ayrı adamlardır, höümətin və hakimiyyətin yuxarı pillələrində əyləşənlərin ölkədə baş verən haqsızlıqdan xəbəri yoxdur.
II. Dünya Savaşından yararlanan SSRİ yeni ərazilər ələ keçirmək üçün planlar hazırlamışdı. Bu planda İranı da təsir dairəsinə daxil etmək də var idi. Ona görə də Almaniya ilə savaşa başladıqdan sonra orada “faşizmin kök saldığını” bəhanə gətirərək 1941-ci ilin avqustunda qoşunlarını Tehranadək yeritdi. Müttəfiqləri də güneydə İrana qoşun çıxartsalar da, bölgənin SSRİ-nin təsir dairəsində qalmasını istəmirdilər. Sovet hökuməti müttəfiqlərlə vəziyyəti gərginləşdirməmək üçün Azərbaycan kartından istifadə etməyi qərara aldı. İranın qüzey batısındakı bölgədə, Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının güneyində yaşayan türkləri müstəqillik uğrunda mübarizəyə həvəsləndirdi. Orada ana dilində məktəblər, qəzet-jurnal, teatr, universitet açılmasına nail oldu. Yerli kadrlar çatışmadığından Sovet Azərbaycanından və başqa yerlərdən oraya mütəxəssislər göndərildi.
Milli hökumətin yеnicə təsis еtdiyi Təbriz Dövlət Darülüfununda dil və ədəbiyyat fakültəsinə rəhbərlik еdir, radio verlişlərində ana dilində tez-tez çıxış edir, qəzet və jurnallarda məqalələr çap etdirir. Lakin onların bu fədakarlığı istənilən bəhrəni vermir. Müttəfiqləri SSRİ-ni İrandan qoşunlarını çıxarmağa və Şahpərəst ordu birləşmələrinin İran Azərbaycanının şəhər və kəndlərində qurulmuş hakimiyyəti qan içində boğmağa məcbur edir.
Cəmi bircə il yaşayan Azərbaycan Milli Hökuməti 1946-cı il dеkabr ayında ləğv edilir. Minlərlə azərbaycanlı güllələnir, həbs edilir, sürgünə göndərilir. Milli Hökumətin süqutundan iki gün sonra səhər saat 9-da polis Gəncəli Səbahinin evindən alaraq həbsxanaya aparır.
Gəncəli Sabahi “Ötən günlərim” adlı хatirə pоvеstində həmin hadisəni olduqca təfsilatıyla yazır. Onu təhqir edən həbsxana məmurlarından çox, haqlarını müdafiə etdiyi insanlardur. Zindanda çox işgəncələr gördükdən sonra Rusiyada soyuq yerə sürgün edilmiş ədibi cəhənnəm kimi itsisi olan Yəzdə sürgün edirlər. Lakin bu həssas qələm sahibi harada, hansı şəraitdə yaşamasından asılı оlmayaraq, daхilindən cоşan yaradıcılıq еhtirası ilə yazıb-yaradır.
BMT və beynəlxalq təşkilatların təzyiqi altında İran hökuməti geri çəkilməli olur. Gəncəli Sabahi və onun kimi yüzlərlə insan sürgündən azad olunur. Onlar fiziki cəhətdən sürgündən azad olunsalar da, mənəvi cəhətdən yenə də həbsxana həyatı yaşamaq məcburiyyətində idilər. Belə ki, Gəncəli Səbahi və onun məslək¬daşları ana dilində yazıb-yaratmaq, ana dilini inkişaf etdirmək istəyirdilər. İranda isə nəinki ana dilində yazıb yaratmaq, təhsil almaq, hətta danışmaq belə yasaq idi. Məktəblərdə ana dilində danışdıqlarına görə uşaqları cəzalandırır, valideynlərini cərimələyirdilər.
Bütün hədə-qorxulara, yasaqlara baxmayaraq Gəncəli Sabahi ana dilində yazırdı. Yazdıqlarını çap etdirə bilməsə də yazırdı. Yaxşı bilirdi ki, xalq bir vaxt ayılacaq, onun yazdıqlarına sahib çıxacaq, çap etdirərək gəncliyə təqdim edəcəkdir.
Gəncəli Sabahi 1950-ci illərdə “Həyat faciələrindən” povestini yazır. Onun “Qartal”, “Gül dəstəsi”, “Ana qəlbi”, “Arsız Qafar”, “Оvçu” kimi pоvеst və hekayələrini bir idеya birləşdirmişdir: insanları ağlasığmaz əzablara düçar еdən, оnları quldura, оğruya, yоlkəsənə çеvirən quruluşdur. O dövlətdə ki, qanunlar işləmədi, haqq-ədalət olmadı onda dünyanın əşrəfi sayılan insan da ən vəhşi yırtıcıya çevrilir.
Gəncəli Səbahi görkəmli nasir оlmaqla yanaşı, Azərbaycan ədəbi tənqidinə də təsir göstərən bir şəxs olmuşdur. “Varlıq” jurnalının nəşrə başlaması Gəncəli Səbahinin ardıcıl ədəbi tənqidlə məşğul olmasına şərait yaradır.
O, yalnız İran Azərbaycanında yaşayan Səhənd, Sahir, Sönməz, Məhzun, Haşim Tərlan və başqaları haqqında yazmaqla kifayətlənməmişdir. Həmçinin Mirzə Cəlilin “Anamın kitabı” dramı və Səməd Vurğunun “Aygün” pоеmasına da münasibət bildirir.
Səbahi prinsipiallığını hеç nəyə qurban vеrmir. O, “Ədəbiyyatın ictimai həyata təsiri” adlı məqaləsində bir sıra mühüm ədəbi prоblеmlərə işiq salır.
Ədibin ölümündən sonra çap olunan “Ötən günlər” xatirə-pоvеsti memuar ədəbiyyatımızın ən gözəl nümunələrindəndir.
1990-cı ilin sentyabrın 6-da Tehranda dünyasını dəyişən böyük ədibi Behişti Zəhra qəbristanlığında dəfn ediblər. Onun yaradıcılığı tam öyrənilməsə də əsərləri sevilərək oxunur və gəncliyi milli azadlıq mübarizəsinə səsləyir.
Biləcəri Dəmiryol Stansiyası
thumbnail|[[1918|1918-ci il]] Biləcəri dəmiryol stansiyası — Zaqafqaziyada ən böyük çeşidləmə "Dəmiryol Stansiyası" və "Lokomotiv Deposu". 1900-cü il də uzunluğu 231 km olan Dərbənd-Biləcəri dəmiryolu xətti tikilmişdr.
Piramidavari dirçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Boltsano
Bolzano ( — İtaliyanın Trentino-Alto Adige regionunun və Bolzano (Muxtar) vilayətinin paytaxtıdır.
Tərəçiçəkkimilər
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.
Blekbörn
Blekbörn ( — Böyük Britaniyada, İngiltərədə (İngiltərə Boyük Britaniya dövlətinin vilayətidir) vilayətində şəhər.
Əhməd Kural
Ahmet Kural — Türkiyə aktyoru.
Həyatı
Ahmet Kural 10 noyabr 1982-ci ildə doğulmuşdur.
Səadət Qəndilova
Səadət Tağı qızı Qəndilova — Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin tələbələrlə iş üzrə prorektoru.
Həyatı
Səadət Tağı qızı Qəndilova 1967-cı ildə Bakıdakı 190 saylı orta məktəbi bitirib. D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun xalq təsərrüfatının iqtisadiyyatı və planlaşdırılması fakültəsini bitirib. 1974-cü ildən universitetdə müəllim işləməyə başlayıb.
ADİU-nun Həmkarlar İttifaqı Komitəsi sədrinin müavinidir. Təhsil Nazirliyinin Elmi-Metodiki Şurasının “İdarəetmə” bölməsinin, “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin Ağsaqqallar Şurasının üzvüdür.
"Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.
Setsu Savaqata
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Jurinea algida
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əxmər (Bakalı)
Axmər — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Köhnə Koros kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (76 %) üstünlük təşkil edir.
Qərənfilkimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Kaktuskimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Təbii yayılması
thumb|250px|right|Kaktus Təbiətdə 3 mindən çox kaktus növü var. Əksəriyyəti 500 il yaşayır və iri ölçülərə malik olurlar( hündürlüyə 10 m və eni bir neçə metr) Hazırda təbiətdə olan kaktus növlərinin 2/3 hissəsinə Cənubi Amerikada rast gəlinir. Quraqlıq iqlimin əlverişsiz mühitinə dözmək üçün bunlarda min illər ərzində bir sıra uyğunlaşmalar əmələ gəlmişdir. Onların yarpaqları tikana çevrilmiş və üzəri mum maddəsi ilə örtülmüşdür. Kaktuslar quraqlığadavamlı, həm də işıqsevən bitkilərdir. Gün ərzində onlara 3-4 saat gün işığı düşməlidir. Lakin qızmar günəş kaktusun cavan zoğlarını yandırır, onlar üzərində sarı ləkələr əmələ gəlir. Daha da təhlükəli olan yaz günəşidir. Yazda onları günəşə tədricən öyrətmək lazımdır, bunun üçün ağ kağız və ya tənziflə kölgə etmək məsləhətdir. Kaktusların təmiz havaya da ehtiyacları böyükdür. Bunun üçün otaqda havanı tez-tez dəyişmək lazımdır. Bunu da bilmək vacibdir ki, bu bitkilər hava çəkən yerlərdən qorxurlar. Bütün yayı dibçəkdə olan torpaq nəm olmalıdır, torpaq quruduqda cavan köklər quruyacaq, su çox olduqda isə bitki çürüyəcək. İsti yay günlərində kaktuslara həftədə 2-3 dəfə, qızmar istidə tez-tez, yağışlı və tutqun havada isə gec-gec, həm də otaq temperaturunda su vermək məsləhətdir. Bu qaydanı möhkəm mənimsəmək lazımdır. Yayda kaktuslara (uzun ağ tükcüklərlə örtülü olan kaktusları çıxmaqla) hər gün ya səhər tezdən, ya da axşam su çiləmək faydalıdır. Gün işığı altında bunu etmək olmaz, çünki bu bitkidə yanıq əmələ gətirir. Kaktusu suvarmaq üçün suya bir çimdik limon və ya bor turşusu qatılır, lakin elə etmək lazımdır ki, bu su bitkinin üzərinə düşməsin. Kaktuslara düzgün qulluq etdikdə onlar tez böyüyür. Aprelin ortasından sentyabra qədər onların üzərində yeni zoğlar və cavan tikanlar əmələ gəlir. Əksəriyyəti bu dövrdə çiçəkləyir. Noyabrın ortasından fevrala qədər qışa keçidlə əlaqədar onlarda sakitlik mərhələsidir. Bu dövrdə onlara sərin və işıqlı yer ayırmaq lazımdır, yoxsa onlar böyüməkdə davam edəcək, zoğlar uzanaraq nazik və solğun-yaşıl olacaq. Nəticədə yayda zəif böyüyəcək, heç vaxt çiçək açmayacaq. Ona görə də onları pəncərə önünə yığmaq və otaqda temperatur 15º C çox olmamalıdır. Qışda əgər temperatur 6-8º C olarsa ayda 1 dəfə, temperatur 10-15º C-də isə ayda 2 dəfədən çox olmayaraq su vermək olar. Qışdan yaya və yaydan da qışa kaktusları tədricən keçirmək lazımdır.
Botaniki təsviri
Kaktus, cins adı olmamasına baxmayaraq, kaktuskimilər fəsiləsini meydana gətirən gövdələri ətli, yastılaşmış və sulu olan, yarpaqları tikan şəklini almış bütün çiçəkli bitkilərə verilən ortaq addır. Səhralarda və tropiklərdə yayğındılar. Səhrada yetişən Saguaro ən böyük kaktuslardan biridir. Yetkinlərinin hündürlüyü 12 metrə çatır. Nadir hallarda hündürlüyü 15 metrdən artıq olan kaktuslara da rast gəlinir. Kaktuslar yağış və su istəməyən bitkilərdir. Ümumiyyətlə, səhralarda və isti iqlimlərdə yetişirlər. Kökləri çox uzun və qalındır. Bu xüsusiyyətləri və yarpaqlarının tikan şəklində olması, onları digər bitkilərdən fərqləndirir. Kaktusların eni və boyu yaxşı bəsləndiyi təqdirdə olduqca uzun və qalın olur. Bəzi kaktusların tikanları zəhərli ola biləcəyi kimi, hər şəkildə dəriyə batdığında incə tikanları üzündən çox can ağrıdarlar və çıxarılmaları çətindir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda əsasən otaq bitkisi olaraq tanınır. Buranın iqlimi hər növ kaktusların bitməsi və yayılması üçün əlverişlidir. Kaktuslardan qəribə də olsa dekorativ bitki kimi istifadə edilir.
İstifadəsi
Kosmetika sənayesində aloe-vera adlı kaktusdan istifadə edilir. Azərbaycanda əzvay kimi tanınır. Bu kaktus növü qədimdən indiyədək əvəzedilməz antioksidant təsiri olan kosmetik vasitə kimi tanınır.
Kristian Vulf
Kristian Vulf — Almaniya prezidenti.
Həyatı
2010-cu il iyunun 30-da Almaniya prezidenti seçilib.
David Andquladze
Həyatı
David Andquladze 1895-ci ildə oktyabrın 15-də Gürcüstan Respublikasının Ozurqeti rayonunun Baxvi kəndində anadan olmuşdur. 1927-ci ildə Tiflis konservatoriyasını bitirmişdir. Səhnə fəaliyyətinə 1926-cı ildə Tiflisdə başlamış, 1927–29-cu illərdə Moskva Musiqili Teatrı və 1933–35-ci illərdə SSRİ Böyük Teatrının solisti, 1929–33; 1935–55-ci illərdə Gürcüstan Opera və Balet Teatrının aparıcı solisti və 1945–49-cu illərdə bədii rəhbəri olmuşdur. 1946–73-cü illərdə Tbilisi konservatoriyasında dərs demişdir. 1967–73-cü illərdə kafedra müdiri olmuşdur. David Andquladze 1973-cü ilin noyabrın 29-da Gürcüstan Respublikasının Tbilisi şəhərində vəfat etmişdir.
Suyadavamlı süxurlar
Suyadavamlı süxurlar- Özündən sukeçirməyən süxurlara deyilir.Gil,yarıqları və məsamələri olmayan bərk süxurlar ,məsamələri buz ilə dolmuş donmuş süxurlar suya daha artıq davamlı olur.Yeraltı sular suyadavamlı süxurlar qatının üstündə yığılaraq sulu horizont əmələ gətirə bilər.
Vaqif Nəbiyev
Vaqif Rəşid oğlu Nəbiyev — Azərbaycan Tarixi kafedrasının baş müəllimi, Humanitar Fakültələr üzrə müəllim, "Ən yaxşı müəllim" müsabiqəsinin qalibi (2014).
Həyatı
1947-ci il noyabırn 30-da Gürcüstan Respublikasının Marneuli şəhərində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Marneuli şəhəri 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universiteti (indiki Bakı Dövlət Universiteti) jurnalistika fakültəsini bitirmişdir. 1973-cü ilin aprel ayından 1974-cü ilin fevral ayınadək «Maarif» nəşriyyatnıda korrektor işləyib. 1974-ci ildən BDU Sov.İKP tarixi (siyasi tarix) kafedrasında baş laborant, müəllim, baş müəllim vəzifələrində çalışmışdır. 1999-cu ildən Azərbaycan tarixi (humanitar fakültələr üzrə) kafedrasının baş müəlimi işləyir. Tarix, Sosial elmlər və psixolorgiya, Əcnəbi təbələrin hazırlığı fakültələrində Azərbaycan tarixi fənnindən mühazirə və seminar məşğələləri aparır. 18 adda elmi əsəri, o cümlədən «Siyasi tarix», «Azərbaycan tarixi» üzrə 3 proqramı nəşr edilmişdir. Azərbaycan tarixinin XIX –XX əsrin əvvəli dövrüdür. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, Azərbaycanda ikinci respublikanın qurulması, müstəqil Azərbaycan Respublikasının yaranması və inkişafı məsələlərinə xüsusi diqqət yetirir. Müstəqillik dövründə Azərbaycanda neft sənayesinin inkişafı mövzusunda tədqiqat işi aparır.
Seçilmiş əsərləri
İlham Əliyev-Heydər Əliyevin siyasətinin davamçısıdır. // Ümummilli lider Heydər Əlityevin anadan olmasının 85-ci ildönümü münasibətilə elmi-praktik konfransın materialları. Bakı, 2008 Azərbaycanın Dövlət müstəqilliyinin qorunmasında Heydər Əliyevin rolu. Qarapapaqlar aylıq elmi-kütləvi dərgi N8 oktyabr Tbilisi 2011.
Mark Bartra
Mark Bartra - Borussiya Dortmund FKnın və İspaniya milli futbol komandasının Müdafiəçisi
Jurinea almaatensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nyuport
Nyuport ( — Böyük Britaniyada, Uelsdə (Uels Boyük Britaniya dövlətinin vilayətidir) vilayətində şəhər.
Bulbophyllum bandischii
(Bulbophyllum bandischii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum bandischii növü Bismark arxipelaqı üçün endemik növdür.
Pyaçentsa
Pyaçentsa — İtaliya nın Emiliya-Romanya regionunun eyni adlı Pyaçentsa vilayətinin mərkəzidir. Pyaçentsa bələdiyəsi sərhədləri içində (28.2.2010 etibarilə) əhali 102.871 nəfərdir.
Pyaçentsa Po Düzənliyi şimalında dənizdən 64m yüksəklikdədir və Trebbia çayının Po Nehriyle birləşdiyi yerdə qurulmuşdur. Şəhərin 15 km cənubunda təpələr ortaya çıxmaqda və sonra da ərazi yüksələrək Ligürya Apeninlərini təşkil edir. Pyaçentsa bu səbəblə tarixdə strateji bir mövqe olmuşdur. Bu səbəblə sülh zamanlarında ticarəti inkişaf etmiş və şəhər zəngin olmuşdur. Amma döyüş zamanlarında davamlı hücum və zəbt altında qalmışdır. Hal-hazırda Pyaçentsa həm quru yolu həm də dəmiryolu qovşaq nöqtəsini
Pyaçentsa Emiliya-Romanya bölgəsinin şimal sahilində Lombardiya ya yaxın olduğu üçün son əsrdə Milan şəhəri və şehirsel bölgəsinin iqtisadi əhatə dairəsi çox mənfi bir şəkildə təsir.
Şoma Doy
Şoma Doy — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyi
Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyi - Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi nəzdində struktur.
Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyi Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirinin 29 oktyabr 1992-ci il “Müstəqil Dövlətlər Birliyinin VI Ordu Qarnizonunun “Döyüş Şöhrəti” Muzeyinin Təhvil Alınması haqqında 418 n-li əmrinə əsasən” 10 dekabr 1992-ci ildə təşkil olunub.
Muzey təşkil olunarkən Azərbaycan Hərb Tarixinə aid eksponatlar yox idi. Hazırda muzey kollektivinin zəhməti sayəsində muzey fondunda eksponatların sayı 11000-nə yaxındır. Bu gün muzeydə 5 ədəd tank, 9 ədəd zirehli transportyor (BTR kimi tanınır) və piyadaların döyüş maşını (BMP), 16 ədəd top, 6 təyyarə, 4 helikopter, Hava Hücumundan Müdafiə və Hərbi Hava Qüvvələrinə aid 6 ədəd müxtəlif hərbi texnika nümayiş etdirilir. Muzeyin daxili ekspozisiyasında “Qədim və Erkən Orta Əsrlər dövrü”, “Xanlıqlar dövrü”, “1801-1918-ci illər”, “1918-1920-ci illər”, “1920-1939-cu illər”, “1939-1945-ci illər”, “1946-1991-ci illər”, “1992-2008-ci illər”, "44 günlük müharibə", “Heydər Əliyev və Ordu Quruculuğu”, “Quru Qoşunları”, “Hərbi Dəniz Qüvvələri”, “Hərbi Hava və Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələri”  ilə bağlı zallar fəaliyyət göstərir. .
Yeni il İsveçrədə
thumb| Yeni il İsveçrədə — İsveçrədə təntənə ilə qeyd olunan bayram
İsveçrədə insanlar bir-birinə şam hədiyyə edirlər ki, bu da dostluğun və sevincin rəmzidir. Bayram axşamı isə ailə başçısı — ata zibil atmaq bəhanəsilə evdən çıxır və Yul Tomten (Şaxta baba) obrazında qayıdır və uşaqlara hədiyyələr paylayır.
Timofey Vasilyev
Timofey Vasilyev (tam adı: Timofey Vasilyeviç Vasilyev, ; ) — Mordoviya (Erzyan) hüquqşünası, Mordoviyada müasir məhkəmə prosesləri sisteminin qurucusu, ictimai-siyasi xadim. 1917-ci il oktyabr inqilabının iştirakçısı.
Kikuzo Kisaka
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Yeni il Fransada
thumb|right|270px|Fransızların Şaxta babası Yeni il Fransada — Fransada təntənə ilə qeyd olunan bayram.
Bir çox Fransa əyalətlərində bu günə qədər köhnə bir ənənəyə əməl olunmaqdadır. Yeni ildə ilk olaraq su dalınca bulağa gedən ev sahibəsi ora qoğal və ya bulka qoyur. Bu bayram payını ertəsi gün o biri sahibə götürür, əvəzində özü gətirdiyini bulaq başında qoyur. Qadınlar axşam olana qədər bir-birilərini bu cür qonaq edirlər.
Avropa ölkəsi olan Fransada Şaxta baba Per Noel — yəni Noel ata adlanır. O, Yeni il gecəsi gəlir və evin balaca sakinlərinin başmağına hədiyyələr qoyur. Böyüklərsə bayram günü daha çox yeyib-içməyi sevirlər. Fransanın şərab ölkəsi olduğunu nəzərə alsaq, vəziyyəti təsəvvür etmək olar. Bu ölkədə bayramın ən maraqlı tərəfi hədiyyələrdir. Amma burada bir qədər diqqətli olmaq lazımdır. Hər hədiyyəni hər adama vermək olmaz. Məsələn, bu bayramda qadının öz ərindən başqa kimdənsə hədiyyə olaraq ətir qəbul etməsi yaxşı hal hesab olunmur.
Azad bəy Əmirov
Həyatı
Əmirov Azad bəy Abbas oğlu 1904-cü ildə Qori seminariyasını, Odessa universitetinin hüquq və tibb fakültələrini bitirmişdir.
1926-cı ildən ADU-da dərs demişdir. Üzeyir Hacıbəyovun uşaqlıq dostu olmuş, Qori seminariyasında onunla birgə təhsil almışdır. Musiqi istedadına və gözəl səsə malik olan Azad bəy Əmirov 1912-ci ildə Şuşada "O olmasın, bu olsun" musiqili komediyasını tamaşaya qoymuşdu. Ü.Hacıbəyov öz xatirələrində Məşədi İbad rolunun A.Əmirovun ifasında əvəzsiz olduğunu söyləmişdi. 1918-ci ildə "Leyli və Məcnun" operasının 10 illiyi münasibətilə Ü.Hacıbəyova yazdığı məktubda A.Əmirov onun Azərbaycan tarixindəki mühüm rolunu çox böyük uzaqgörənliklə göstərmişdi: "Vaxt gələcək, tarix, yalnız ədalətli tarix özünün ehtiyatlı əli ilə öz səhifələrində müsəlman həyatındakı bu misilsiz müstəsna hadisəni qızıl hərflərlə yazacaq və sənin, əziz Üzeyir, əzabkeş millətinin fərəhsiz həyatına çox zəngin xəzinə, nadir inci kimi bəxş etdiyin gözəl, ilahiləşdirilmiş cərəyanı xüsusi qeyd edəcəkdir".
Lampa xalçaları
Lampa xalçaları və ya Ləmpə xalçaları — Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin Şuşa qrupuna aid edilən xovlu xalça.
Ümumi məlumat
Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin Şuşa qrupuna aid edilən "Lampa xalçaları" əvvəlcə XIX əsrin I yarısında Şuşada toxunmuş, bir müddət sonra həmin xalçalar Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin bütün xalçaçılıq məntəqələrində toxunmağa və təkmilləşməyə başladı. Bir qayda olaraq, "Lampa xalçaları" dəst (komplekt) şəkildə : iki yan və bir ortalıq xalçası kimi toxunurdu.
Bədii analiz
Həm strukturuna, həm də kompozisiyasına görə "Lampa" xalçaları Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin ən mürəkkəb əsəri hesab olunur. Müəyyən dərəcədə Cəbrayıl qrupuna daxil olan "Xanlıq xalçası" və Təbriz qrupuna daxil olan Ləçək–turunc xalçasını xatırlatmasına baxmayaraq, bu xalçaların kompozisiyası çox orijinaldır. "Lampa" xalçalarının kompozisiyası uzunsov formaya malikdir. Bu xalçanın kompozisiyası üçün orta sahənin mərkəzində böyük səkkizkünclü medalyon (göl) səciyyəvidir. Gölin yuxarı və aşağı hissələrində "Lampa" üçün xarakterik olan uzunsov formalı kətəbələr yerləşir. Göllər və kətəbə ardıcıl olaraq orta sahənin sonunadək təkrarlanır. Əksər hallarda bu böyük elementlər – şaquli forma yaradan qellər və kətəbə "başlıq"la başa çatır. Şuşa xalçaçıları bu elementi "çəllək" adlandırır. Orta sahənin gölə yaxın olan boş qalmış aralıqları tutuquşu təsviri ilə doldurulur. "Lampa" üçün xarakterik olan bu element orta sahəni çox gözəl bəzəyir. Bundan əlavə, orta sahənin başında və sonunda ( künclərdə) geniş kənarlı ləçəklər yerləşdirilir ki, bu da orta sahəni bəzəyir. 100X600 ölçülü uzunsov xalçalarda kənar haşiyə nazik olur. Bu prinsipə uzunsov formalı "Lampa" xalçalarında da riayət olunur. Beləliklə, belə nəticəyə gəlmək olar ki, XIX əsrin xalçaçılığının məhsulu olan "Lampa" xalçaları Şuşada böyük yaşayış evlərinin divar və tavanını bəzəmək zərurəti ilə meydana gəlmişdir. "Lampa" xalçalarının namazlıq formasında olanlarına da rast gəlmək mümkündür.
Texniki xüsusiyyətləri
"Lampa xalçaları"nın ölçüləri 100X500 sm-dən 150X700 sm-ə qədər ölçülər arasında dəyişir.
"Lampa xalçaları"da bir kvadrat desimetrdə ilmələrin sıxlığı 35X35 ilmədən (düyündən) 40X40 ilməyə (düyün) qədər yerləşir. Bir kvadrat metrdə isə 122 min ilmədən 160 min ilməyə təsadüf edilir.
"Lampa xalçaları"nda xovun hündürlüyü 7–9 mm-dir. "Lampa xalçaları" Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin yüksək kateqoriyalı xalçalarından sayılır.
Milgram eksperimenti
thumb|219x219px|(E) Expementator (en: experimenter), (T) müəllim (en: teacher), (L) öyrənən (en: learner) Ilk dəfə 1961-ci ildə Stanley Milgram tərəfindən "Avtoritetə tabe olma" (Obedience to authority) adlandırdığı psixoloji experimentini New Haven şəhərində aparmışdır.
Bu experimentin əsas məqsədi insanların avtoritet qarşısında itaətikarlığın həddini yoxlamaq idi. Yoxlamada müəllim (experimentin əsas aparıcısı — L) tələbəni (oyuncu — S) verilən hər bir yanlış cavabda süni elektrik şok altına salır və experimentin əsas gedişatından isə sadəcə müəllimin xəbəri olmur. Experimentin labor aparıcısı (həmçin oyuncu — V) müəllimə əmrlər verir. Verilən hər bir yanlış cavabda elektrik şok qövvəsi artırılır. Bu experiment müxtəlif variantlarda əks olunub.
Qeyd etmək lazımdır ki, avtoritetə tabe olma dedikdə S. Milgram aşağı statuslu şəxsin yüksək statuslu şəxsə tabe olmasını nəzərdə tuturdu.
Experimentin elanı
thumb|369x369px|Milgram Experiment Elan vasitəsilə könüllülər kiçik ödəniş ($4.5) müqabilində yaddaş və öyrənmənin tədqiqinə aid təcrübədə iştirak etməyə dəvət olunurlar. Könüllü Yel Universitetindəki laboratoriyaya gəldikdə ona və digər şəxsə izah edirlər ki, müəyyən linqvistik materialın öyrənilməsində cəzanın rolu tədqiq olunur. İki nəfərdən biri "müəllim", digəri "öyrənən" rolu oynamalıdır. "Müəllim" "öyrənənə" kağızdan söz birləşmələrinə aid o qədər də çətin olmayan tapşırıqlar oxumalıdır. "Öyrənən" tapşırıqların düzgün cavabını deməlidir. "Öyrənən" düzgün cavab vermədikdə "müəllim" onu elektrik şoku ilə cəzalandırmalıdır. İlk səhvin cəzası 15 v-dur. Hər səhv cavabla elektrik cərəyanının gərginliyi 15 v artmalıdır və bu qayda ilə 450 v-a çatdırıla bilər.
Könüllü şərtlərlə razılaşdıqdan sonra eksperimentator püşk ataraq onu "müəllim", yanındakı ikinci şəxsi "öyrənən" təyin edir. Qeyd etmək lazımdır ki, "öyrənən" rolu aktyor tərəfindən ifa edilir, lakin iştirakçı bunu bilmir.
Cihazın 15 v-dan 450 v-a qədər cərəyan buraxan 30 düyməsi var. Hər düymənin üzərində uyğun gərginlik dərəcəsi qeyd edilmişdir. Öyrənən səhv cavab verdikdə iştirakçı bu düymələr vasitiəsilə öyrənənə elektrik cərəyanı göndərməlidir. Əslində bu cihaz imitatordur, cərəyan istehsal etmir, lakin iştirakçının bundan xəbəri yoxdur. İştirakçı öyrənənə tapşırıqları oxuyur. Öyrənən əvvəldən şərtləşdiyi kimi vaxtaşırı səhv cavablar verir və bu zaman hər səhv cavabla artan elektrik cərəyanı ilə cəzalandırılır. İştirakçı öyrənənə 150 v cərəyan göndərəndə öyrənən əvvəlcədən labor aparıcısı ilə müəyyənləşdirilmiş qaydaya uyğun olaraq etiraz etməyə başlayır. Şikayətlər zamanı iştirakçı yanında oturmuş və prosesi izləyən labor aparıcısından məsləhət istəyir və o müəllimin göstərdiyi hər tərəddüdündə sadəcə dörd cümlələrdən istifadə edirdi:
Təcrübənin nəticələri
Təcrübənin əsas variantlarında iştirakçıların 65%-i tam tabe olma nümayiş etdirərək eksperimentatorun əmri ilə öyrənənə göndərdikləri cərəyanı 450 v-a çatdırırlar. İştirakçıların 35%-i müxtəlif mərhələlərdə öyrənənə daha çox zərər vurmaq istəməyərək eksperimentatorun əmrinə tabe olmaqdan imtina edir və təcrübəni yarıda saxlayırlar.
Tam tabe olan iştirakçılar təcrübə zamanı davranışları ilə fərqlənirdilər. Onlardan bəziləri hərəkətlərinə heç bir şübhə göstərməyərək, inamla cərəyanı maksimum səviyyəyə qaldırırdılar. Bəziləri isə öyrənənin tərəfini saxlamağa, onun tapşiriğini asanlaşdırmağa, cəzasını yüngülləşdirmək məqsədilə eksperimentatorla mübahisə etməyə çalışır, lakin sonda yenə də eksperimentatorun iradəsinə tabe olurdular. Tabe olanların əksəriyyəti öyrənənə verilən cəza üçün məsuliyyəti əmr verən eksperimentatorun və tapşırığı yaxşı yerinə yetirə bilməyən öyrənənin üzərinə qoyur, özlərini daha az məsuliyyətli hesab edirdilər.
Tabe olmayan iştirakçıların əksəriyyəti öyrənənə verilən cəza üçün məsuliyyəti öz üzərlərinə götürürdülər.
Təcrübənin variantları
S. Milgram müxtəlif parametrləri dəyişərək təcrübəni dəfələrlə təkrar etmişdir. Parametrlərin dəyişməsi tabe olma faizinin artıb azalmasına səbəb olmuşdur. 40 nəfər kişi və 40 nəfər qadından ibarət qruplarla aparılan təcrübələr hər iki qrupda tabe olma dərəcəsinin eyni, 65% olduğunu göstərmişlər.
S. Milgram iştirakçı ilə öyrənən arasındakı məsafənin təcrübənin nəticəsinə təsirini yoxlamaq üçün Eksperiment 3-də öyrənəni iştirakçı və eksperimentatorla eyni otaqda yerləşdirir. Bu təcrübə zamanı iştirakçı öyrənənə elektrik zərbəsi endirərkən onun necə dartıldığını aydın görür və onun nə hiss keçirdiyini daha çox duyur. Məsafənin azalması tabe olmani 40%-ə düşürür.
Əsas təcrübədə tabe olma faizinin yüksək olması Milgramın və onun ətrafındakı tədqiqatçıların nəticəni, iştirakçıların aqressivliyi ilə izah etməsinə səbəb oldu. Belə bir fikir var idi ki, əksər iştirakçılar eksperimentatorun verdiyi əmrlərdən öz aqressiv istəklərini həyata keçirmək üçün istifadə edirlər. Bu hipotezi yoxlamaq məqsədilə aparılan Eksperiment 11-də iştirakçılara izah edirlər ki, öyrənən səhv etdikdə iştirakçı onu, 15 v-dan 450 v-a qədər istədiyi gərginlikdə cərəyan ilə cəzalandıra bilər. Bu təcrübədə 40 nəfərin ancaq biri öyrənənə 450 v cərəyan göndərdi. Əksər iştirakçılar cəza kimi aşağı gərginlikli, (max 90 v) düymələri seçdilər.
Təcrübəyə münasibət
S. Milgramın apardığı təcrübə Amerikada mənfi nümunə kimi qarşılandı və uzun müddət belə qəbul edildi. Milgram mətbuatda və elm cəmiyyətində güclü tənqidlərlə qarşılaşdı.
Bu təcrübəyə tutulan əsas irad onun etik qaydalara uyğun aparılmamasından ibarət idi. Tənqidçilər müəllifi, təcrübə iştirakçılarının hisslərini nəzərə almamaqda, xüsusən tam tabe olanlarda təcrübədən sonra daxili konfliktin yarana biləcəyində günahlandırırdılar. Əslində isə eksperiment zamanı etik məsələlərə xüsusi diqqət yetirilmlşdi. Hər təcrübədən sonra iştirakçılarla söhbət aparılmış, öyrənənin heç bir şok almadığı, təcrübənin əsl məqsədi onlara bildirilmişdi. Bundan başqa tabe olanların öz hərəkətlərinə görə əzab çəkməməsi üçün onlara haqq qazandırılmış, onların iştirakının insan davranışını başa düşmək məqsədinə xidmət etdiyi xüsusi qeyd olunmuşdu.
Təcrübəyə tutulan başqa bir irad ondan ibarət idi ki, iştirakçılar təcrübənin əslində oyun olduğunu və öyrənənin elektrik şoku almadığını hiss edirlər. Lakin təcrübə zamanı iştirakçıların eksperimentatorla olan dialoqları, onların baş verənlərə reaksiyaları, keçirdikləri gərginlik göstərir ki, onlar hər şeyi ciddi qəbul edir və öyrənənə həqiqətən elektrik cərəyanı göndərdiklərinə şübhə etmirlər. Lakin sonrakı illərdə təcrübəyə münasibət dəyişdi və indi Milgram təcrübəsi sosial psixologiya tarixində aparılmış insan təbiətinin öyrənilməsində böyük rol oynayan yeddi ən mühüm təcrübədən biri hesab olunur.
Xarici keçidlər
http://www.dailymotion.com/video/x24guhr_the-milgram-experiment_shortfilms
https://www.youtube.com/watch?v=ek4pWJ0_XNo
http://www.edmotivate.com/uploads/4/7/6/4/47648491/milgram_experiment.pdf
http://www.simplypsychology.org/milgram.html
Ənvər Çingizoğlu
Ənvər Çingiz oğlu Fərəcov və ya Ənvər Çingizoğlu — azərbaycanlı yazıçı, publisist, geneoloq, Avrasiya Yazıçılar (2007), Azərbaycan Jurnalistlər birliklərinin (1987), Azərbaycan Tarixi Şəcərə cəmiyyətinin üzvü (2003); "Qızıl qələm" mükafatı laureatı (2012), Əməkdar mədəniyyət işçisi (2019). ; vikipediyaçı
Həyatı
Ənvər Çingizoğlu 10 may 1962-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Xudayarlı kəndində anadan olub. Əslən Füzuli rayonunun Araz Yağlıvənd kəndindəndir. 8-ci sinifə qədər Cəbrayıl rayonu Stansiya Xələfli kənd məktəbində (1969–1977), sonra Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu 2 saylı Dəmir Yolu Litseyində Azərbaycan bölməsində təhsil alıb (1977–1980).
Rusiyanın Xabarovsk şəhərində hərbi xidmətdə olub (1980–1982).
Ənvər Çingizoğlu Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində oxuyub (1985–1990).
Ənvər Çingizoğlu 1991-ci ildən 1993-cü ilə qədər Füzuli rayonunda "Araz" qəzetində ədəbi işçi kimi çalışıb.
Ənvər Çingizoğlu folklor, etnoqrafiya, geneologiya sahələrində araşdırmalar aparır.
Ənvər Çingizoğlu Azərbaycanın xanlıqlar dövrü tarixi, diplomatiya tarixi və İran tarixinə dair 100-dən çox monoqrafiya, kitab, dərs vəsaiti, elmi, elmi-publisistik məqalə, dövri mətbuatda dərc olunmuş müxtəlif xarakterli yazılar və s. nəşrlərin müəllifidir.
Ənvər Çingizoğlunun tarixçi mövqeyi onun ssenari müəllifi olduğu tarixi-sənədli filmlərdə də əks olunmuşdur. Onun yazdığı ssenarilər əsasında "Avşarlar", Xurşidbanu Natəvan, Nəvvab, "Kəminə" adlı televiziya filmləri çəkilib.
Ənvər Çingizoğlu mütəmadi olaraq Azərbaycanda və onun hüdudlarından kənarda keçirilən nufuzlu beynəlxalq konfrans və simpoziumların iştirakçısıdır və bir sıra beynəlxalq elmi məclislərdə məruzələr etmişdir.
Ənvər Çingizoğlu jurnalistika ilə yanaşı məhsuldar elmi fəaliyyətlə məşğul olan alimlərdəndir. İndiyə qədər onun müxtəlif konfrans, simpozium və elmi məclislərdə, dərgilər, məcmuələr və qəzet səhifələrində 300-ə qədər müxtəlif məzmunlu məqalələri işıq üzü görmüşdür.
Ənvər Çingizoğlunun elmi prioritetlərində türk xalqlarının etnogenezi, etnologiyası, etnoqrafiyası, folkloru, tarixşünaslığın aktual problemləri,mənbəşünaslıq və s. istiqamətlər uğurla işlənməkdədir. Monoqrafiya və məqalələri bir qayda olaraq polemikliyi və fərdi baxış müstəvisi ilə seçilir.
Ənvər Çingizoğlu regional etnoqrafiya və folklor nümunələrinin toplanılıb araşdırılması və nəşri istiqamətində 30 ilə yaxındır ki, zəhmət sərf edir. Onun son dövrlərdə Azərbaycan, İran və Türkiyədə yaşayan Avşar elinin etnqorafiyası, etnik-milli düşüncə tərzi və şifahi yaradıcılığı ilə bağlı araşdırmaları türk ellərinin mənəvi mədəniyyətini öyrənmək baxımından maraqlıdır.
Ənvər Çingizoğlunun elmi-tədqiqat fəaliyyəti başlıca olaraq iki istiqamətdə aparılır:
Ağullar
Ağullar — Qafqaz xalqlarından biridir. Ləzgi dilləri qrupuna aid olan Ağul dilində danışırlar. Cənub-şərqi Dağıstanın mərkəzi hissəsində (Ağul və Dərbənd rayonlarında) yaşayırlar. Dindarları sünni müsəlmanlardır.
1952-ci ilə qədər aqul məktəblərində tədris ləzgi dilindədə, sonra isə rus dilində olmuş, 1992-ci ildən isə ağul dilində aparılır.
Jurinea altaica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Uçalı Stounhenci
thumb|[[İngiltərədəki Stounhenc]] Uçalı Stounhenci (Учалы Стоунхенджы) — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasının Uçalı rayonundakı tarixi-arxeoloji abidə. İngiltərədəki qədim Stounhenc abidəsinə bənzəyir.
Tarixi
Uçalı Stounhenci 1956-cı ildə Uçalı rayonundakı Yanı Bayramğol kəndinin yaxınlığında "Baqşay" deyilən yerdə tapılmışdır.
12 min illik tarixi olduğu ehtimal edilir.
Araşdırılması
2004-cü ildə Könsığış İqtisadi-Humanitar Universiteti, Başqırdıstan Respublikasının Milli muzeyi və Uçalı rayonunun rəhbərliyi tərəfindən bu ərazidə arxeoloji qazıntılara başlanılmışdır.
Abidəni araşdıranlar arasında Hindistan, Misir, İtaliya, Çexiya və başqa ölkələrdən mütəxəssislər olmuşdur.
Yeni il İtaliyada
thumb|right|[[Roma]] Yeni il İtaliyada — İtaliyada təntənə ilə qeyd olunan bayram.
İtaliyada Yeni il axşamı köhnə ev əşyalarının pəncərədən küçəyə atılması ənənəsi hələ də qalmaqdadır. Küçədən keçənlər üçün heç də təhlükəsiz olmayan bu adətə əməl edən italyanlar hesab edir ki, nə qədər çox mebel atsanız, Yeni il öz gəlişi ilə evinizə bir o qədər sərvət gətirə bilər. İtalyanlar hesab edirlər ki, Yeni ilin astanasında bütün pis fikirlərdən və köhnə əşyalardan xilas olmaq lazımdır.
İtaliyalı uşaqların isə Şaxta babaları yox, Şaxta nənələri var. Onun adı Befan nənədir.
Bu ölkədə Yeni ili bərkdən qışqıraraq qarşılamaq adəti də var. Ucadan danışmaq italyanlar üçün adi hal olsa da Yeni il gecəsi onlar öz səslərinə tam sərbəstlik verirlər. Beləcə onlar həm də köhnə illə vidalaşırlar.
Taronitlər
Taronitlər, Torniklər və ya Taronikyanlar  — gürcü və erməni əsilli Bizans zadəgan ailəsi.
Tarixi
Ailənin əsası Taron çarlığı nın knyazları olan Qreqori və Baqrat qardaşları tərəfindən qoyulmuşdur. Onlar 968-ci ildə çarlığın ərazilərini mülk və yüksək vəzifə əvəzində Bizans imperiyası na verir. Feodor Monomaxın həyat yoldaşı və IX Konstantin in anası Tornik ailəsindən idi.
Ailə X əsrin axırları və XI əsrin əvvəllərində hərbi aristokratiyada əhəmiyyətli yer tutmuşdur. Ailə XII əsrdə mülki bürokratlar olmuş və Konstantinopol şəhəri ndə yüksək dövlət vəzifələrini tutmuşdur. Ailə Dördüncü Səlib yürüşü zamanı, 1204-cü ildə Konstantinopol şəhərinin yağmalanmasından sonra təsirini sonra itirmişdir.
Bulbophyllum barbatum
Arealı
Bulbophyllum barbatum növü Braziliya üçün endemik növdür.
Kazuki Naqasava
Kazuki Naqasava — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Əlbistan döyüşü
Əlbistan döyüşü — 15 aprel 1277-ci ildə Sultan Baybars komandanlığındakı Məmlük ordusu ilə Tatavun Noyan komandanlığındakı erməni, gürcü və Səlcuqlular tərəfindən dəstəklənən monqol ordusunun qarşılaşdığı döyüşdür. Döyüş Əlbistan ovasının Kalfa düzündə baş vermişdir.
Arxa plan
Kösədağ döyüşündə məğlub olması ilə birlikdə monqolların hakimiyyəti altına girən Səlcuqlu dövləti vəziri Pərvanə Muinəddin Məmlük sultanı Baybarsa göndərdiyi məktublarla onu Anadoluya dəvət etmiş, özlərini monqollardan xilas etməsini istəmişdir. Bu çağırışlara qulaq verən Sultan Baybars 25 fevral 1277-ci ildə Qahirədən ayrılaraq 24 mart 1277-ci ildə Şama və sonrasında Hələbə çatdı. 1277 baharında Hələbdən ayrılaraq Anadoluya doğru hərəkətə keçdi.
Döyüş
Sultan Baybars öndərliyindəki Məmlük ordusu Göksu və 12 apreldə Ağça Dərbəndə gəldi. Əmir Şəmsəddin Sunqur komandanlığındakı Məmlük öncü birlikləri 14 apreldə Gəray Noyan komandanlığındakı təxminən 3.000 məfərlik monqol dəstəsini məğlub etdi. Tatavun komandanlığındakı monqol ordusunun Ceyhan çayı üzərində olub, onlara yaxınlaşmaqda olduqları məlumatının gəlməsindən sonra Məmlük sultanı ordusunu Əlbistan ətrafındakı Afşinin şimal-qərbində yerləşən Hununun qərbindəki qayalıqlı dağa çıxardı. Buradan Əlbistan ovasındakı monqollar rahatlıqla görünməkdə idi. Monqollar hər biri min nəfərdən çox olmaqla 11 tabor idi. Monqollar gürcü, erməni və Səlcuqlu dəstəklərini özlərindən ayrı tutmuşdular. Döyüşü başladan Məmlük hücumu oldu. Dağın təpəsindən enən məmlüklar monqol əsgərlərinin üzərinə hücum etdi.
Monqol ordusu bütün gücü ilə Məmlük ordusunun sol tərəfinə hücum etdi və buranı yararaq sağa doğru itələdilər. Bundan sonra Sultan Baybars ən yaxşı əsgərlərinə monqolların ardından dolanmalarını əmr edib, birliklərini döyüşə atdı. Monqolların çoxu qılıncdan keçirildi, qaça bilməyənlər əsir alındı. Səlcuqlu əsgərlərinin bir qismi Məmlük tərəfinə keçdi, bir qismi də könüllü olaraq əsir oldu.
Aram Yergenyan
Aram Yergenyan — Daşnaksütun təşkilatının rəhbərlərindən biri, Fətəli Xan Xoyskinin qatili. Sözdə erməni soyqırımında rol aldığı iddia edilən türk ziyalısı Bahattin Şakir və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin baş naziri Fətəli Xan Xoyskini intiqam məqsədi ilə qətl etmişdir. Ermənistan Respublikası tərəfindən milli qəhrəman adına layiq görülmüşdür.
Aram Yergenyan 20 may 1900-cü ildə Türkiyənin Ərzurum şəhərində Sarkis Yergenyan və Mariyam Soghoyan Yergenyanın ailədə üçüncü oğulu olaraq dünyaya gəlmişdir.
Sözdə erməni soyqırımına şahid olan Yergenyan ailəsi daha sonradan Cənubi Qafqazda yaşayıblar. Aram Yergenyan 1917-ci ildə könüllü olaraq Baş-Abaran müharibəsində General Dro üçün savaşmışdır. 1918-ci ildə Ermənistanın Osmanlı üzərində qalibiyyətindən sonra "Nemezis" əməliyyatını keçirənlərdən biri olmuşdur. Erməni inqilabçı federalistləri təşkilatına üzv olmuşdur.
Aram Yerganyan, Almaniyada etdiyi hərəkat sonrasında, əvvəl Avstriyaya və daha sonra Buxarestə getdi. 1927-ci ildə Argentinanın paytaxtı Buenos Airesə köçdü. Buenos Airesdə yerli "Ermənistan" qəzetinin redaktoru oldu.
1931-ci ildə isə, Zabel Paragyan ilə evli evləndi və bir qızı oldu.
Vərəm xəstəliyinə tutulduqdan sonra, Kordova şəhərinə köçdü. 34 yaşındaykən 2 avqust 1934-cü ildə öldü və Yerli Erməni İnqilabçı Federasiyası mərkəzinə basdırıldı.
Nemezis əməliyyatı
Ermənistan, Bolşeviklərə qarşı müstəqilliyini itirdikdən sonra, Yerganyan Misak Qriqoryan ilə birlikdə Azərbaycan Demokratik Respublikasının Baş naziri Fətəli xan Xoyski və Müsavat partiyasının başqanı Xan Məhmədova sui-qəsd üçün Tiflisə getdilər. Artıq cinayət ortaqlarından gələcək bir işarə gözlədilər. 19 İyun 1920 tarixində Tiflisdə İrəvan Meydanında bir araya gəldilər. Xoyski və Mahmadov 100 ilə 150 ​​metrlik məsafə uzaqlığındaykən, dərhal onlara atəş açdılar. Fətəli xan Xoyski həmin an şəhid olsa da, yaralanan Xan Məhmədov qaçmağı bacarmışdı. Tiflisdə vəzifəsini bitdikdən sonra Yerganyan İstanbula getdi.
Aram Yerganyan və Arşavir Şirakyana sonradan Berlində Camal Əzmi Bəy və Bahattin Şakirin sui-qəsd vəzifəsi verildi. 17 Aprel 1922 tarixində Şirakyan və Yerganyan Uhlandstrassedə ailələri ilə birlikdə gedən Əzmi və Şakir ilə qarşılaşdılar. Şirakyan təkcə Azmiyi öldürməyi və Bahattin Şakiri yaralamağı bacardı. Daha sonradan qaçmağa çalışan Bahattin Şakiri isə Aram Yergenyan qətlə yetirdi.
Düyün
right|thumb|200px|Düyün növləri Düyün - hər cür iplərin birləşdirilməsi, bərkidilməsi və bağlanması üsulu. Düyünlər müxtəlif olur. Adi və tez açılan düyünlər və qəliz düyünlər. Adi düyünlərdən gündəlik həyatda (ayaqqabı və başqa geyimlərin bağlanması, paltar qurudulması zivələrində və sairə) istifadə olunur. Qəliz düyünlər bağlamaq üçün müəyyən vərdişlər və peşəkarlıq gərəkdir. Belə düyünlər əsasən yelkənli dənizçilikdə, balıqçılıqda, dağ və paraşüt idman növlərində, kaskadörluqda və b. istifadə olunur.
Yoşio Fucivara
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Hill
Hill — soyad.
Boş yer (film, 1989)
Boş yer qısametrajlı bədii filmi rejissor Cahangir Şahmuradov tərəfindən 1989-cu ildə ekranlaşdırılmışdır. "Debüt" studiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə durğunluq hesab edilən dövrün nöqsanları tənqid olunur, yaşadığımız cəmiyyətin sosial-mənəvi inkişafına o dövrün mənfi təsiri açılıb göstərilir. Əsas rolları Lyudmila Duxovnaya, Anatoli Yeqorov, Rafiq Əliyev, Fərman Şəkili və Mübariz Əlixanoğlu ifa edirlər.
Məzmun
Filmdə durğunluq hesab edilən dövrün nöqsanları tənqid olunur, yaşadığımız cəmiyyətin sosial-mənəvi inkişafına o dövrün mənfi təsiri açılıb göstərilir.
Rollarda
Lyudmila Duxovnaya — qatar bələdçisi Anatoli Yeqorov — ezam olunmuş Rafiq Əliyev — alverçi Fərman Şəkili (Fərman Abdullayev kimi) — təbilçi Mübariz Əlixanoğlu — məmur Pavel Vinnik — saatsaz Manefa Sobolevskaya — saatsazın arvadı Viktor Lazarev — akademik Vitali Leonov — maşinist Yuri Mitrofanov — maşinist köməkçisi Aleksey Fadeyev — ocaqçı Tatyana Xaritonova — manekençi Nuriyyə Çavkina — idmançı Eduard Ozeryanski — ofisiant
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 319.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1989-cu ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə (rus dilində)
Bahariyyə
Bahariyyə — klassik Şərq ədəbiyyatında baharı təsvir edən lirik şeirlər, yaxud böyük bir poemanın baharı əks etdirən hissəsi.
Postanarxizm
Postanarxizm — postmodernizm və poststruktualizmin qarışığından yaranmış anarxist fəlsəfi cərəyan. Postanarxizm sadə bir fikir olmayıb, Jak Lakan, Jil Dilöz, Mişel Fuko kimi poststruktualist müəlliflərdən, Ernesto Laklau, Şantal Muff və Jak Rensiyer kimi postmarksist müəlliflərin fikirlərinin birliyindən doğmuş, Emma Qoldman, Maks Ştirner, Fridrix Nitsşedən bəhrələnmişdir. Postanarxist filosoflar əsasən klassik anarxizmi tənqid edən anarxist şəxslərdir. Termin 1987-ci ildə postanarxist filosof Hakim Bey tərəfindən elmə gətirilmişdir.
Əsas xarakteristikası:
Bahariyyə
Bahariyyə qəzəl, qəsidə, məsnəvi formasında və başqa şəkillərdə ola bilər.
Bahariyyələr həm də ozan-aşıq yaradıcılığında geniş yer tutur. Ustad aşıqların əksəriyyəti yazın gözəlliklərini vəsf edən incə ruhlu bahariyyələr düzüb-qoşmuşlar.
Yer geydi qəbayi-xizar puşan, Cümlə dilə gəldi ləbxamuşan.
Sərvin yenə tutdu damənin su, Sərv üstə oxudu faxtə fu-fu.
Qönçə dəhəni çəməndə xəndan, Gülməkdən ənar açıldı dəndan.
Bülbül oxudu süfati-hicran, Dəryada dür oldu əbri-neysan.
Durna uçuban həvayə düşdü, Laçın oluban ovayə düşdü.
Yeni il Böyük Britaniyada
thumb|right Yeni il Böyük Britaniyada — Böyük Britaniyada təntənə ilə qeyd olunan bayram.
Böyük Britaniyada bayram günü evdə ideal təmizlik və qanun-qayda hökm sürməlidir. Gecə düşərkən ailənin başçısı illərin yerdəyişməsi üçün evin bütün qapılarını geniş açır. Daha sonra qapı bağlanır və evə ilk gələcək qonaq həyəcan və səbirsizliklə gözlənilir. İnanca görə ilin necə keçəcəyi içəri girən adamın görkəmindən çox asılıdır. Qadınlar, sarışınlar və əsmərlər o qədər də arzuolunan deyillər. Ən uğurlu qonaq kurən kişi hesab olunur. Dəhşətli hadisə, çatmaqaş adamın içəri girməsinə qarşı isə o dəqiqə ehtiyat tədbirləri görülür. Ocağa duz atılır, qapıdan xaç asılır. Gələn qonaq özüylə viski, şirin çörək və kömür gətirməlidir. Kömür ocağa atılır ki, Yeni ildə ailə ocağı daha gur yansın.
Bahariyyə
Alma ağacı dibindən sayə, Tən eylər idi buluda, ayə…
Yaşın yerə tökdü əbri-neysan. Bülbüllər oxudu sədhəzaran.
Mey bəslədi jalə hər vərəqdə, Turac kitab oxur təbəqdə.
Qum-qum der idi ağacda qumri, Məst oldu bənəvşə içdi xəmri.
Şax üstə qabaqlar aslı halı, Qu gərdənidən verir misalı.
Quş beççələri ünü yuvadən, Məktəb ünü tək gəlir həvadən.
Boyandı zəmin həzar rəngə, Övraqi-şəcər də təngə-təngə.
Neylufər açıldı suya girdi, Pirahənini başına bürdi.
Çinar əlini çü rəqsə açdı, Gül xürdə zərin şəbaşə saçdı.
Çaylar bulandı, yıxdı arxı, Bağlar ağacı göyərtdi şaxı.
Gilas ağacı dibində mahim, Çün mah idi dərmiyani-əncüm.
Sirab gülünün üzündə ati, Nərgis oturar başında xabi,
Hər qönçədə vərdi-ərğavani, Qumru fəridən verir nişani.
Ta çalmaya dan yeli tapança, Üzünə niqabin örtdü qönçə.
Yaşıl çəmən üstdə jalə çin-çin, Əxzər fələk üstə rəşki-Pərvin.
Sərv etdi çəməndə sərfərazi, Gül cilvələnir başında nazi,
Çıxmış budaq üstə əndəlibi, Mənbərdə oxur çəmən xətibi.
Cular axıdır çəməndə hər su, Hərkis gülünün gözündə uyxu.
Lalə oturur başında tacı, Heç sərvərə yoxdur ehtiyacı.
Sünbül daramış saçın, bəşanə, Ənbər qoxusun qılır fəşanə.
Cular axadır kənari-bağdan, Su içməyə ahu gəldi dağdan.
Lalə gecələr yaxub çırağı, Aşıq cigərinə çəkdi dağı.
Nazilə bəzəndi bağ çərvi, Sancıb başına dümi-təzərvi.
Güllər vərəqinə doldu şəbnəm, Çün birgahi-hovzi-abi-zəmzəm.
Al ilə yaşıl geyindi bağlar, Ağ ləçəyi sərpə saldı dağlar.
Susən qılınc aldı, bid xəncər, Eyş etməyənin gözünə sancar.
Sayrar ağac üstə yüz sığırçın, Ahəng tutar ona göyərçin.
Əsməkdə nəsimi-ənbər-əfşan Yarpağı qılır budaqda lərzan.
Ötgün quşu köçdü, qıldı pərvaz, Durnavü üqab, ququra, qaz.
Murçinü cücəvü nərgə sona, Yaydı qanadın ki, gölə qona.
Kəklik gülər idi dağda qah-qah, Bayquşlar oxurdu "li məallah".
Sərv öz ayağını sayə salmış, Zillü saçını həmsayə salmış.
Novruz gülünün açıq dəhanı, Mürğ onda oxur həzar zəbanı.
Dağlar tülədi buraxdı yalı, Kişnər çalağan qulun misalı.
Quzuladı qoyun, töküldü döllər, Yaylaq həvəsini qıldı ellər.
Düşmən qanı tək qızardı hər su, Ötgün saraya yeridi ahu.
Bir-birini qovur keyiklər, Bala dölümü qılır peyiklər.
Durmuş çəmən üzrə sərv ayağa, Qılmağda tamaşa sola-sağa.
Gül düxtərinin əzasi yetmiş, Gülgün davağın başına örtmüş.
Ahu doyurub quzu uyutdu, Oğurlanıb özü ota getdi.
Səhraya buraxdı nafə ahu, Xaki-siyah oldu mişki-xoşbu.
Durna uçub ün çəkər havadə, Gedər ünü qırx ağac ziyadə.
Bağrıqaranın qaraldı bağrı, Şahlar ona varanda doğru,
Quşlar yuvadan uçurdu bala, Ahu yenə süd verər qərala.
Çıxdı günəşə yer əjdahası, Buynuzunu saldı dağ buğası.
Hər bir çiçək üstə qondu zənbur, Düşürməyə çıxdı danəsin mur.
Hər şey günəşə qurutdu yaşın, Qövsi-quzeh açdı tər qumaşın.
Yarpaqlar ağaclar üzrə lərzan, Kimisi çü tir, kimisi peykan.
Şəh tuti oxur şəkər kəlamın, Qənd ilə pür etdi bəndü damın,
Döndü vətəninə cümlə quşlar, Gəldi yuvasına qırlaquşlar.
Şah İsmayıl Xətainin şeirləri daxil edilmiş "Dəhnamə"nin "Bahariyyə" hissəsində faxtə (qumru, çöl göyərçini), durna, laçın, bülbül, turrac, qumru, qu, üqab (qaraquş, qartal), qurqura, qaz, kəklik, bayquş, sığırçın, ötkün quşu, gögərçin (göyərçin), şahbaz, sərçə, tuti kimi quş adları çəkilir.
"Bahariyyə"də adı çəkilən bitki adları da həmçinin onun təbiəti sevməsinin ifadəsi kimi qəbul edilə bilər. O, burada təbiəti Bahariyyə Şah İsmayıl Xətainin fəlsəfə (bu sözə şerlərində bir dəfə rast gəlinir), astronomiya, riyaziyyat, musiqi, ədəbiyyatşünaslıq kimi elmləri dərindən yiyələndiyini sübut edir. Şeir üzərində müşahidələr əsərin məzmunu barədə aydın təsəvvür yaradır.
Şəfiqə Qutluər
225px|thumb|Şefika Kutluer
Şəfiqə Qutluər, Sehrli fleyta (Sihirli Flüt) ləqəbli Türkiyəli fleyta sənətkarıdır. Türkiyə Respublikası Dövlət Sənətkarıdır. 2010-cu ildən görə ki Şefika Kutluer adına Beynəlxalq Festivalı baş verir.
Ankarada doğulmuşdur. Anası institut məzunu bir ev xanımıdır, atası Prizrəndən (bu günki Kosovo) köçmüş bir mağaza sahibkarıdır.
Atasının dostu Ulvi Cemal Erkin sayəsində instrumental musiqi təhsilinə başlayıb. 1979-cu ildə Ankara Dövlət Konservatoriyasını bitirib. Müxtəlif müfakatların və kompakt disklərin sahibidir.
Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası
Tarixi
Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarlığı Kollegiyasının 29 aprel 1922-ci il tarixli iclasının qərarı ilə Əli Bayramov adına Mərkəzi Klubun nəzdində Balet Studiyası açılmışdır. 1923-cü il avqustun 18-də Xalq Maarif Komissarlığı Kollegiyasının qərarına əsasən Bakıda ritm və rəqs studiyası açılmış və “Balet studiyası” adlandırılmışdır.