cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beynəlxalq Meridional Konfrans
Qərarın yerinə yetirilməsi
Bu beynəlxalq-hüquqi akt bu günədək qüvvədə olub, əksər ölkələr tərəfindən tətbiq olunur. İlk əvvəl ayrı-ayrı ölkələr tərəfindən müxtəlif zamanlarda qəbul olunmuşdu. Məsələn, Almaniya 1885, konfransdan narazı qalan Fransa 1900, Rusiya 1918-ci illərdə bu aktı qəbul etmişdi. Buna baxmayaraq, aktı tətbiq etməyən ölkələr hələ də mövcuddur.
İstinadlar
1. http://www.ucolick.org/~sla/leapsecs/scans-meridian.html
2. http://www.gutenberg.org/ebooks/17759
Sabir Şəfiyev
Sabir Kərbəlayı Əli oğlu Şəfiyev — SSRİ və Azərbaycan SSR xalq maarifi əlaçısı, professor.
Həyatı
Sabir Əli oğlu Şəfiyev 1930-cu il aprelin 28-də Şuşada anadan olmuşdur. (1932-ci ildə atası, 1936-cı ildə anası dünyalarını dəyişmişlər.
Ailə vəziyyəti ilə əlaqədar S. Şəfiyev bir sıra ümumtəhsil məktəblərində (Bakıda, Şamaxıda və s.) oxuyur və 1946–1947-ci tədris ilində Şamaxı şəhər 1 nömrəli orta məktəbini bitirir. Həmin ildə V. İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) tarix fakültəsinə daxil olur.
1951–1952-ci dərs ilində Şamaxı rayonunun Göylər kəndində əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
S. Şəfiyev 1952-ci ildən 1953-cü ilə qədər Azərbaycan LKGİ Bakı Vilayət Komitəsinin məktəbli gənclər şöbəsində təlimatçı, 1955–1960-cı illərdə isə Naxçıvan Vilayət Komsomol Komitəsində əvvəlcə ikinci, sonra isə birinci katib vəzifələrində işləyir.
Goal.com
Goal.com
Goal.com, 19 dildə və 36 ayrı edisyonla nəşr edən Goal, dünyanın ən məşhur futbol web saytı olaraq bilinməkdədir. Saytda son dəqiqə xəbərləri, xüsusi matç əvvəli analizləri, redaksiya, xüsusi xəbərlər yayımlanır. Canlı hesab xidməti təmin edilməkdədir. Goal, 2011-ci ilin fevral ayında, Əli Slipper və Simon Denyerinn sahibi olduğu qlobal rəqəmsal idman naşiri [Perform Group] tərəfindən 30 milyon dollar qarşılığında satın alındı. Bu satın alımda sonrakı müddətdə Goalın trafiki təxminən iki qatına çıxdı.
Sabir Şəfiyev
Həyatı
Əmək fəaliyyəti dövründə o, V çağırış Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin, VII çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin, Ağsu, Şamaxı rayon, Naxçıvan şəhər sovetlərinin deputatı olmuşdur. O, Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXII, XXIII, XXIV, Azərbaycan LKGİ XXI, XXII və ÜİLKGİ-nin XIII qurultaylarının nümayəndəsi seçilmişdir. "Əmək fəaliyyətinə görə", "V. İ. Leninin anadan olmasının 100 illiyi", "Əmək veteranı" medalları və üç dəfə Azərbaycan və Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin, SSRİ "Bilik" cəmiyyətinin, ÜİLKGİ MK-nın "Komsomolda fəal işinə görə" döş nişanı ilə, Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin "Qızıl" medalı ilə, dəfələrlə ÜİLKGİ MK-nın, Az. LGİ MK-nın, SSRİ və Respublika Maarif Nazirliyinin, Ümumittifaq "Bilik" cəmiyyətinin fəxri fərmanları ilə təltif olunur.
1970-ci ilin oktyabrından 1972-ci ilin mayına qədər V. İ. Lenin adına APİ-də müəllim, baş müəllim və sonra 1979-cu ilin noyabrına qədər dosent vəzifəsində işləmişdir.
1979-cu ilin noyabrında M. F. Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunun Pedaqogika kafedrasının müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. 1988-ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. Sabir Şəfiyev 1995-ci ildən Rusiya Beynəlxalq Pedaqogika və Sosiologiya Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.
S. Şəfiyev SSRİ və Azərbaycan SSR xalq maarifi əlaçısıdır. 1972–1983-cü illərdə SSRİ Maarif Nazirliyinin nəzdində tələbələrin elmi işlər üzrə şurasının, ADRU-nun nəzdində olan, 1999-cu ildən ETPEİ — də (indiki Təhsil Problemləri İnstitutu) fəaliyyət göstərən pedaqogika üzrə müdafiə şurasının, "Azərbaycan məktəbi" jurnalının redaksiya heyətinin, 1964-cü ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü olmuşdur.
Faraş tərəvəz (film, 1953)
Məzmun
Elmi-kütləvi filmdir. Kinolent faraş tərəvəzin yetişdirilməsində aqrotexnikadan düzgün istifadə olunmasından bəhs edir.
Fundiseius urquharti
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
III Bakar
III Bakar — Kartli çarı. VI Vaxtanqın oğlu. 1716–1719-cu illər arası atasının yerinə hökmdarlıq etmişdi. 1717-ci ildə Şah Sultan Hüseyn Səfəvi tərəfindən ona tac və qılınc göndərilmişdi. Həmin il müsəlman olaraq Şahnəvaz adını aldı və Azərbaycan general-qubernatorluğuna gətirildi. Osmanlı ordusunun işğalından sonra 1724-cü ilin iyulunda Rusiyaya köçmüşdü. 1743-cü ildə Moskvada gürcü dilində İncil çap etdirmişdi. Bakar Vaxtanqoviç Qruzinski kimi də tanınırdı. 1750-ci ildə Moskvada vəfat etdi.
5 övladı vardı:
Agrostistachys borneensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rostok Universiteti
Rostok Universiteti — Almaniyanın Meklenburq-Ön Pomeraniya əyalətinin Rostok şəhərində yerləşir. Universitet eyni zamanda materik Avropanın şimalındakı ən qədim universitetdir. Universitet 13 fevral 1419-cu ildən fəaliyyət göstərir.
Katolikos Fyodor
Katolikos Fyodor - Albaniyanın XXX katolikosu. Girdiman yepiskopluğundan seçilmişdi.
Velshaym
Velshaym — Almaniyanın Baden-Vürtemberq torpağının Ştutqart inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 37.99 km2, əhalisi 11171 nəfərdir (2006).
Katolikos II Salomon
Katolikos II Salomon - Albaniyanın XXXI katolikosu.
Harput qalası
Harput qalası (Süd qalası) — e.ə. XIII əsrin əvvəllərində Urartu krallığı tərəfindən qurulmuş olub cənubunda bir Urartı Açıq hava məbədi yerləşir. Qala VI əsrdə Fars hakimiyyətinə girmiş, XVII-XV əsrlərə aid I əsrdən etibarən Roma, Sasani, Bizans, Abbasi, Artukoğulları, Səlcuqlular, Dulkadiroğulları, Ağqoyunlular və Osmanlı Dövlətinin hakimiyyətlərinə girmişdir. Bu mədəniyyətlərə aid izləri qala divarları, qapılar və bürclər üzərində görünür, qalanın şimal-qərb uc hissəsində bir Artuk sarayının qalıqları yerləşir. Qalanın şərq hissəsində yerləşən Məryəm Ana kilsəsi IV əsrdə inşa edilmiş, bir divarı qalanın oturduğu qayaya oturan bir kilsədir. İç divarlarında bir çox kitabə görünür. İç qala və xarici qala olmaq üzrə iki hissəsindən meydana gəlmişdir. Xarici divarlar tamamilə dağıdılmışdır. Sadəcə Harputa girişdə bir bürc qalıq görünür. Süd qalası adlandırılan iç qala yalçın qayalar üzərində inşa edilmişdir. Qalanın içində olan 60-70 il əvvələ qədər bütün quruluşları ilə böyük bir məhəllənin olduğu söylənilir. Quruluşlar bu gün tamamilə dağıdılmışdır. Artuklu, Ağqoyunlu və Osmanlı dövrlərində bərpa olunmuşdur. 2005-ci ildə qapısı və bürcləri bərpa edilmişdir.
İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
thumb|300px|2008-ci ildə [[Stokholmda iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının elanı. O ilin qalibi Pol Kruqman oldu.]] Rəsmi adı Alfred Nobelin xatirəsinə İqtisadi Elmlər üzrə Sveriges Riksbank Mükafatı (Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne) olan İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı İsveç Kral Elmləri Akademiyası tərəfindən hər il iqtisadi elmlər sahəsində araşdırma aparan tədqiqatçılara verilir. İlk mükafatın qalibləri 1969-cu ildə Raqnar Friş və Yan Tinberqen olmuşdur. Hər bir laureat medal, diplom və miqdarı hər il dəyişən pul mükafatı alır. 1969-cu ildə Tinberqen və Frişə 375,000 İsveç kronu verilmişdi(bu pul 2007-ci ildə 2,871,041 İsveç kronudur). Mükafat Stokholmda Alfred Nobelin vəfatının ildönümü olan dekabrın 10-da illik mərasimdə təqdim olunur
2018-ci ildəki mükafatla birlikdə 50 İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı 81 şəxsə verildi. 2007-ci ilə qədər 9 mükafatla ən çox mükafatın əldə edildiyi sahə makroiqtisadiyyatdır. 2018-in oktyabrından etibarən ən çox laureata sahib universitet 32 laureatla Çikaqo Universiteti olmuşdu. 2009-cu ilə qədər bu mükafatı qazanan tək qadın iqtisadiyyatçı Elinor Ostrom idi. 2019-cu ildə Ester Duflo bu mükafatı qazanaraq tarixdəki ikinci qadın İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı oldu.
Ölkələr üzrə laureatların sayı
Bu günə qədər 84 insan İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını qazanmağa layiq olub. 84 insanın ölkələrə görə sayı aşağıdakı cədvəldə verilmişdir. İki vətəndaşlığı olan laureatların hər bir ölkəsinə 0,5 bal əlavə olunmuşdur. Yəni bir insan həm İsrail, həm də ABŞ vətəndaşıdırsa, onda hər iki ölkəyə 0,5 bal əlavə edilir.
Ölkələr qeyd olunarkən mükafatı alan insanın mükafat aldığı vaxtki vətəndaşlığı əsas götürülüb.
Lotus hamatus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erix fon Manşteyn
Həyatı
Berlində prussiyalı bir aristokrat olan topçu general Edvard fon Levinskinin ailəsində anadan olmuşdur. Onun kiçik xalası general-mayor Georq fon Manşteynlə evli idi və uşaqları olmurdu. Buna görə də, anadan olacaq uşağın xalasına övladlıq verilməsinə qərar verildi. Beləcə, kiçik Erix həyata bir Manşteyn olaraq başladı.
Erix fon Manşteynin hər iki babası və dayısı da Prussiya generalları idi və keçmiş Almaniya prezidenti Paul fon Hindenburqla da yaxın qohumluq əlaqələri vardı. Beləliklə, onun Prussiya ordusundakı karyerası daha əvvəldən təsdiqlənmişdi. O, 1907-ci ildə leytenant rütbəsini almış və 1913-cü ildə Hərbi Akademiyaya daxil olmuşdur.
Birinci dünya müharibəsi illərində Qərb və Şərq cəbhələrində xidmət etmişdir. Müharibənin sonunda kapitan rütbəsinə qədər yüksələn Manşteyn müharibə başa çatdıqdan sonra da Alman ordusunda qalaraq ordunun yenidən qurulmasında fəal iştirak etmişdir.
İkinci dünya müharibəsi ərzində isə Nasist Partiyası üzvü olmamasına baxmayaraq general-feldmarşal rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. Onun Fransanın işğalı üçün düşündüyü plan sonradan Sichelschnitt (Oraq zərbəsi) adı altında qəbul edildi. O, 1941-ci ilin iyun ayında Barbarossa əməliyyatında və Sevastopolun blokadası əməliyyatında aktiv iştirak etmiş və 1 iyul 1942-ci il tarixində general-feldmarşal rütbəsinə təyin olunmuşdur. O, həmçinin Leninqradın blokadası əməliyyatında da iştirak etmişdir.
Müharibə başa çatdıqdan sonra Nürnberq Məhkəməsi tərəfindən müharibə cinayətləri törətdiyinə görə, barəsində 18 illik həbs qərarı verilmişdir. Lakin, sağlıq problemləri səbəbilə 4 il sonra sərbəst buraxılmışdır. Daha sonra, Qərbi Almaniya hökumətinə hərbi məsləhətçi olaraq köməkçi olmuşdur.
Agrostistachys
—  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Othonna sparsiflora
Othonna sparsiflora Othonna sparsiflora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Səlcuqlar
arz:سلاجقه Сэльджукі Селджуци সেলজুক সাম্রাজ্য Seldžuci Imperi Seljúcida Dinastiyang Seldyuk Σελτζούκοι Turko-Selĝukoj Seldžuki impeerium Seldjoukides Seltsjoeken השושלת הסלג'וקית Seldžuci Szeldzsuk törökök Dinasti Seljuk Selgiuchidi セルジューク朝 სელჩუკთა სახელმწიფო 셀주크 제국 Selçûqî Selgiukidae Seldžiukai സെൽജ്യൂക്ക് സാമ്രാജ്യം Seltsjoeken Seldsjukkar Seldsjukkene Selgiucizi Сельджуки Seldjuker செல்யூக் பேரரசு Seljuklar Dinastiyang Selyusida Сельджуки سلجوقی سلطنت Dinastiya Seljuq 塞尔柱帝国
Honduriella maxima
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Vilhelm Keytel
Vilhelm Keytel (Wilhelm Bodewin Gustav Keitel; ) - Üçüncü Reyxin General-feldmarşalı.
Lotus haydonii
(Lotus haydonii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Agrostistachys hookeri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arğalı türbəsi
Arğalı türbəsi — Füzuli rayonunun Əhmədalılar kəndi yaxınlığında yerləşən türbə.
Tarixi
Vaxtı ilə türbənin olduğu ərazidə Arğalı kəndi yerləşirdi. Məhz buna görədə türbənin adı Arğalı adlandırılmışdır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Arğalı türbəsi əkin üçün yararlı olan düzən sahədədir yəni daha münbit və düzən ərazidə inşa edilibdi. Memarlıq və konstruksiya baxımından Arğalı türbəsi planı səkkizbucaqlı olunduğundan onun həm gövdəsi, həm də künbəzi eyni sayda tillərə malikdir. Lakin buna baxmayaraq memarlıq və konstruksiya baxımından Arğalı türbəsini künbəzi iki qatlı hörülüb, ara məsafəsi daş və əhəng qarışıqlı məhlulla doldurulub. Türbənin şimal tərəfində qoyulmuş qapı ilə üzbəüz mehrab əvəzinə ikinci qapı qoyulub. Hər iki qapıların partal çərçivələri həndəsi naxışlarla bəzədilib. Arğalı türbəsi üzərində heç bir kitabəyə rast gəlinmir. Elə bu səbəbdən də türbə "Arğalı türbəsi" adını almışdır. Türbənin memarlıq və konstruksiya həllini əsas götürən bəzi tədqiqatçılar onun tikilmə tarixini XIII əsrə aid edirlər.
Türbənin çertyoju
Arğalı türbəsini tikməzdən əvvəl Babı türbəsinin çertyoj cizgiləri və divar daşlarının ülgüləri çəkilmiş, sonra həmin çertyoj üzərinə cüzi əlavələr və dəyişikliklər etməklə Arğalı türbəsi inşa olunmuşdur. Əlbəttə, bu hadisə Babı türbəsinin tikilməsindən bir yox, bir neçə əsr sonralar da ola bilər. Ona görə də Arğalı türbəsini konkret olaraq XIII əsrə aid etmək düzgün olmaz. Türbədə kimin dəfn olunduğu, hansı əsrdə yaşaması və türbənin nə üçün məhz bu yerdə inşa olunması araşdırılmamışdır.
Rəvayətlər
Rəvayətə görə əvvəllər Arğalı türbəsinin içindəki kiçik yoldan istifadə edərək İrana və Şeyx Babı türbəsinə getmək olurmuş. Lakin bu yol hal-hazırda yoxdur.
Othonna spinescens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
2009/2010 Azərbaycan Kuboku
Azərbaycan Kubokunun 2009/2010 mövsümündə mübarizəyə 20 klub qoşulacaq. Sentyabrın 4-də saat 15.00-da keçiriləcək yeni mövsümün püşkatma mərasimində 20 komanda iştirak edəcək.
Bağlıpəyə
Bağlıpəyə — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Bağlıpəyə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
2009/2010 Azərbaycan Kuboku
Peşəkar Futbol Liqasının yaydığı məlumata görə, Premyer-Liqa klublarının hamısı kubok uğrunda mübarizəyə qoşulacaq. I diviziondan isə yalnız 8 komanda oynamaq istəyindədir. Dörd klub - ABN, "Energetik", "Ədliyyə" və "Göyəzən" isə mübarizədən imtina edib.
Bağlıpəyə
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.25 noyabr 2020-ci il tarixində noyabr ayının 10-da imzalanmış üçtərəfli Bəyanata əsasən Kəlbəcər rayonu o cümlədən Bağlıpəyə kəndi işğaldan azad edilmiş, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri rayona daxil olmuş və nəzarəti ələ almışdır.
2009/2010 Azərbaycan Kuboku
Qeyd edək ki, Azərbaycan Kubokunun 1/16 mərhələsinin ilk oyunları 16-17 sentyabrda, cavab qarşılaşmaları 23-24 sentyabrda baş tutacaq.
Bağlıpəyə
Tarixi
Bağlıpəyə Kəlbəcər rayonunun Ağdaban inzibati ərazi vahidində kənd. Tərtər çayının sahilində, Murovdağ silsiləsinin ətəyindədir. Kəndin ərazisində qayalıqdakı mağara yaxınlığında keçmışdə kolanılara məxsus mal-qara saxlanılan pəyə yerləşirdi. Mağaranın uc tərəfi bağlı olduğu üçün ərazi belə adlanırdı. Kəndin adı əvvəllər MəŞədiməmmədli olmuşdur. Keçmişdə Kolanı tayfasının məŞədiməmmədli nəslinə mənsub ailələr burada məskunlaşmışdılar. Oykonim bağlı və pəyə (tövlə) sözlərindən düzəlib, "qapalı, bağlı tövlə; heyvanların bağlandığı yer" deməkdir.
İşğal dövrü
Kənd işğal olunduqdan sonra Ermənistan rəhbərliyi bura ermənilərin məskunlaşdırılmasına başlayıb. 1999-2000-ci illərdə bura Goranboy rayonunun Erkəç kəndindən qaçqın düşmüş ermənilər məskunlaşıb. Kəndin adı isə dəyişdirilərək Nor Erkeç qoyulub. İşğal dövründə kənddə 130 erməni yaşayıb. 25 noyabr 2020-ci ildə Kəlbəcər rayonunun digər yaşayış yerləri ilə birlikdə bu kənddə azad edilib.
2009/2010 Azərbaycan Kuboku
2009/2010 mövsümündə bu komandalar iştirak edəcək:
Premyer-Liqa: Bakı, İnter, Simurq, Xəzər Lənkəran, Qarabağ, Olimpik-Şüvəlan, Standard, Neftçi, Karvan, Qəbələ, Turan, Muğan.
Bağlıpəyə
Yaylaqlar
Qalayçılar yurdu, Hapım yurdu, Xırmanlar yurdu, Əvəlikli yurd, Taqqıldağ yurd, Daşarası yurd, Buzluq boynu yurdu, Qanlıgöl yurdu, Həmzəçimən yurd, Çöplü göl yurdu, Göydağ yurdu, Yalaq yurd, Kərəmli dağının yurdu, Qızxanclı yurdu.
Bulaqlar
Yarpızlı bulaq, Daş bulaq, Məşədi Salahın bulağı, Damcılı bulaq, Şırşır bulaq.
Məşhur yerlər
Şişqaya, Qaragüney, Qaraqaya, Ağqaya, Ocaq təpəsi, Başıaçıqtəpə, Qargüney, Qaraquzey, Marallı meşəsi, Əhəng quyusu, Quyular, Yalavan, Cəfərölən dərə, Müzəffərin biçənəyi, Alçalı boyun, Armudlu boyun, Qozlu çüxur, Marallı güney, Məcidin kolavatı, Cəfərin kolavatı, Palıdlı, Qanlıgöl, Dolayılar, Əkinlər, Yumruqoruq, Zoğallı çüxur, Kəmərqaya.
Həmçinin bax
Laçın rayonu
Kəlbəcər rayonu
Şərq sünbülçiçəyi
(Hyacinthus orientalis) — sünbülçiçəyi cinsinə aid bitki növü.
2009/2010 Azərbaycan Kuboku
I divizion: Bakılı, MOİK, Şahdağ, Anşad-Petrol, Gəncə, MKT-Araz, Neftçi İSM, Rəvan.
1/16 Final
(15-17, 23-24 sentyabr 2009)
1/8 final
(4, 11-12 noyabr 2009)
1/4 final
(6-7, 17-18 mart 2010)
Yarımfinal
(28-29 aprel, 5-6 may 2010)
Final
(23 may 2010)
Zabor
Zabor adası — Şimal Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır rayonu ərazisinə daxildir.
Coğrafiyası
Kara dənizində, Oktyabr İnqilabı adasında yerləşən Jiloy yarımadasından 700 metr qərbdə yerləşir. Ətrafında kiçik adalar vardır: Obmannıy adası 4 km cənub-şərqdə, Bazovıy adası 2 km cənub-qərbdə və Kolosov adaları 3 km cənub-qərbdə, Blizkiy adası 4,35 km şimal-şərqdə, Pustoy adası 6,4 km şimalda yerləşir.
Xüsusiyyətləri
Qərbdən-şərqə 1,1 km uzunluğa, 450 metr enə malikdir. Hündülüyü böyük deyil. dür. Sahilləri alçaqdır. Ada alcaqboylu otlarla örtülü olur.
Othonna stenophylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pəyam Sadiqiyan
Pəyam Sadiqiyan (, 29 fevral 1992) — İran futbolçusu, İran milli futbol komandasının oyunçusu.
Həyatı
Pəyam Sadiqiyan 1992-ci ildə İranın Təbriz şəhərində anadan olub. Persepolis klubunun yarımmüdafiəçisidir
Qəmbər Quluyev
İstinadlar
Quluyev Qəmbər Ağaverdi oğlu
Lotus heermannii
(Lotus heermannii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Portsmut sülh müqaviləsi
Portsmut sülh müqaviləsi Rusiya İmperiyası ilə Yaponiya arasında 1904-1905-ci illər Rus-Yapon müharibəsini başa vuran müqavilə. 23 avqust (5 sentyabr) 1905-ci ildə ABŞ-nin Portsmut şəhərində imzalanmışdır. Rusiya tərəfdən, müqaviləni Sergey Vitte və R. R. Rosen, Yaponiya tərəfində Komura Dziutaro və Takahira imzaladılar.
Tarixi
Rusiya ilə müharibə zamanı qazanılan uğurlara baxmayaraq bunun üçün lazım olan bütün qüvvələrin gərginliyi Yaponiyanı çətin vəziyyətə saldı.Bununla əlaqədar, Yaponiya rəhbərliyi sülh bağlamaq imkanlarını aydınlaşdırmağa çalışdı. İlk cəhd Yaponiyanın İngiltərədəki elçisi Hayashi tərəfindən 1904-cü ilin iyulunda edildi və Port Arturun alman diplomatı Eskardsteyin üzərindən yıxılmasından sonra təkrarlandı. Eyni zamanda, Yaponiya tərəfi Rusiya tərəfindən sülh istədiyi üçün rəsmi bir tələb etdi. Rusiya hökuməti bu təklifi rədd etdi. thumb|[[Ruzvelt Rusiya və Yaponiya arasında vasitəçi kimi]] Yaxınlaşan Mərakeş böhranı (1905) səbəbiylə Rusiya dəstəyini almaq marağına görə Fransa Rusiya-Yaponiya münasibətlərinin həllində təşəbbüs göstərdi. Rusiya hökumətinin razılığı ilə 5 aprel 1905-ci ildə Fransa nümayəndəsi, Yaponiyadakı Parisdəki elçisi Motonoya Rusiyanın vasitəçilik etməsini təklif etdi, Rusiyanın sülh danışıqlarına yalnız Rusiya ərazilərinə kompensasiya və güzəştlərin ödənilməsi ilə bağlı bəndlərin Yaponiyanın tələblərindən kənarlaşdırıldığı təqdirdə razılaşacağını xəbərdar etdi. 13 apreldə Motono bu rus şərtini qəbul etməkdən imtina etməsi barədə Fransa tərəfinə məlumat verdi.
Yaponiyaya böyük maliyyə dəstəyi verən T. Ruzveltin yapon tərəfdarı mövqeyi ilə əlaqədar olaraq, Yaponiya tərəfi kömək üçün ABŞ-yə müraciət etdi. Amerika tərəfinin ilkin tələbi olaraq, Ruzvelt Yaponiyaya Çindəki "açıq qapı" prinsipinə hörmət etməsini və müharibənin sonunda qüvvələrini Mancuriyadan təxliyəsini şərt qoydu. Yaponiya 24 aprel 1905-ci il tarixli bir not ilə tələb olunan öhdəlikləri üzərinə götürdü. ABŞ prezidenti "Yaponiya Rusiyanı Şərqi Asiyadan qovmadan əvvəl" sülh sazişinin erkən bağlanmasını asanlaşdırmaqda qərarlı idi. Onun sözlərinə görə, Rusiya "Yaponiya ilə üz-üzə qalsa, bir-birlərinə maneə törədə biləcəkləri" daha yaxşıdır.
Barışıq danışıqlarına hazırlaşarkən Yaponiya İngiltərə və ABŞ-nin dəstəyi barədə razılığa gəldi. 1905-ci ilin yanvarında Ruzvelt və İngiltərə səfiri Durand Port Artur və Lyaodun yarımadasını Yaponiyaya təhvil vermək barədə razılığa gəldilər. Amerika Birləşmiş Ştatları (Yaponiya və Amerika arasındakı Katsura-Taft gizli sazişi) və Böyük Britaniya (1905-ci il tarixli ikinci Britaniya-Yaponiya ittifaqı müqaviləsi) Yaponiyanın Koreyaya olan hüquqlarını əvvəlcədən tanıdı.
14 May (27) - 15 May(28) 1905-ci ildə Tsuşima döyüşündəki məğlubiyyət və Rusiyada inqilabi hadisələrin inkişafı ilə əlaqədar olaraq Rusiya İmperatorluğu hökuməti barışmaq qərarına gəldi. Ruzvelt, Yaponiya hökumətinin xahişi ilə, sülh danışıqlarını təşkil etmək üçün "öz adından və öz təşəbbüsü ilə" bir təklif verəndə İmperator II Nikolay bu təklifi "daxili rifah qələbədən daha vacibdir" mövqeyi əsasında qəbul etdi.
Portsmutda Sülh Konfransı 9 Avqust 1905-ci ildə açıldı. Yaponiya tərəfindən qoyulan tələblər belə idi:
Rusiya Yaponiyanın Saxalinə, beynəlxalq gəmilərə, Uzaq Şərqdəki Rusiya dəniz qüvvələrinə məhdudiyyət və ödəmələrə dair tələblərini rədd etdi. Müharibə əsirlərinin xərclərini ödəmək üçün yalnız Yaponiyaya razılıq verildi. İlk iclasda “konfransda qalib və ya itirən yoxdur” deyən Rusiya nümayəndə heyətinin möhkəm mövqeyi ilə əlaqədar olaraq, konfrans uğursuzluq astanasında idi. Müharibənin davam etməsi perspektivindən əvvəl Yaponiya titrədi və  internat gəmilərinin verilməsi və Saxalinin cənubuna güzəşt edilmək şərti ilə kompensasiya ödənişi və Saxalinin şimal hissəsinin Rusiyaya qaytarılması üçün 1.2 milyard yen ödənməsi, 18 avqust 1905-ci ildə dəniz qüvvələrinin məhdudlaşdırılması tələblərindən imtina etdi. Rusiya tərəfi Saxalini verməyə hazır idi, lakin şimal hissəsinin geri qaytarılması üçün haqq ödəməkdən imtina etdi. Amerika tərəfi Rusiyaya təzyiq göstərərək onu Yaponiyanın şərtlərini qəbul etməyə məcbur etdi, lakin Sergey Vitte Rusiya mövqeyini qəti şəkildə qorudu. Rusiyadan güzəşt əldə etməyərək, Ruzvelt Yaponiya tərəfinə kompensasiya ilə bağlı müharibəni davam etdirməməyi qətiyyətlə tövsiyə etdi. Sonda Yaponiya hökuməti Yaponiya tərəfindən Saxalinin cənubunu tərk edilməsi şərti ilə sərbəst şəkildə barışmadan qərar verdi. Yaponiya da Laperuz boğazında naviqasiya azadlığına zəmanət verməli və Cənubi Saxalini gücləndirməməyi öhdəsinə götürmüşdü.
Müqavilənin imzalanması Yaponiya ictimaiyyəti tərəfindən təhqir kimi qəbul edildi və Tokioda iğtişaşlara səbəb oldu.
Müqavilənin məzmunu
Portsmut Sülh Müqaviləsi 15 maddədən və iki əlavədən ibarət idi. Sülh müqaviləsi Rusiya və Yaponiya imperatorları arasında, dövlətlər və subyektlər arasında sülh və dostluq elan etdi. Razılığa əsasən, Rusiya Koreyanı Yaponiyanın təsir dairəsi olaraq tanıdı,Port-Artur və Dalyan ilə birlikdə Lyaodun yarımadasına kirayə hüquqlarını Yaponiyaya verdi; Port-Arturdan Kuanchenziyə qədər Cənubi Mancuriya dəmir yolunun bir hissəsi və 12-ci maddədə Yaponiya, Oxot və Berinq dənizlərinin Rusiya sahilləri boyunca bir balıq ovu konvensiyası bağlanmasına razılıq verildi. Rusiya Yaponiyadan Saxalinin cənubundan (50 paraleldən) aşağı və "Bütün son adaya bitişik"idi. Müqavilə hər iki tərəfin yalnız Mancuriya yollarından kommersiya istifadəsini təmin etdi. Tərəflər hərbi əsirlərin mübadiləsi barədə razılığa gəldilər.
Müqavilə bağlandıqdan sonra tərəflərin maraqlı mövqeləri
İkinci Dünya Müharibəsində Yaponiyanın məğlubiyyətindən və 1945-ci il 2 sentyabrda təslim olduqdan sonra Portsmut Sülh Müqaviləsi qüvvəsini dayandırdı.
Fatehlərin divanı (film, 1997)
Məzmun
Filmdə böyük türk xaqanları Haqq divanında toplaşaraq sərkərdə Əmir Teymuru divana çəkirlər. Sonda isə Teymur (Fuad Poladov) haqqında ədalətli qərarın çıxarılması tamaşaçıların ixtiyarına verilir.
Film haqqında
Film Nejdat Sevincin "Duruşmalar" pyesinin motivləri əsasında çəkilmişdir.
Vinnenden
Vinnenden — Almaniyanın Baden-Vürtemberq torpağının Stuttgart inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 28.05 km2, əhalisi 27732 nəfərdir (2009).
Troyan proqramı
Troyan proqramı — hazırda dünyada ən geniş yayılmış kompüter virusu proqramı. Bu virusun ən özəl xüsusiyyəti, kompüter sistemini tədricən, amma mükəmməl şəkildə məhv etməsidir.
Troyan proqramlarının adı "Troya atı" ifadəsindən yaranmışdır. Bu atın içərisində gizlənən əsgərlər rəqiblərinin arxasına keçmiş və Troya müharibəsinin taleyini həll etmişlər.
Bu viruslar iki hissədən ibarətdir. Birinci hissə kompüterə yuklənir və ilkin komandanı alan kimi (məsələn şəklin açılması, hər hansı faylın açılması) ikinci hissə ilə əlaqəni gözləyir. Bəs edir ki, başqa kompüterdə olan ikinci hissə yoluxmuş komputerin IP (şəbəkəyə qoşulmuş hər bir kompüterin unikal identifikasiya ünvanı) ünvanını təyin etsin. Ünvan məlumdursa artıq yoluxmuş kompüter kiminsə nəzarətinə keçir – disk qurğuları özbaşına açılır, bağlanır, pəncərələr özbaşına işləyir, "yenilənmə" düyməsi kömək eləmir və sair.
Bolonya Universiteti
Bolonya Universiteti  — Avropanın ən qədim və daima fəaliyyət göstərən ali məktəbi. İtaliyanın Bolonya şəhərində yerləşir. Qədimliyinə görə onun "rəqibi" Mərakeşdə yerləşən Əl-Qarauin Universitetidir. Ancaq Avropa universitetlərindən fərqli olaraq, ərəb universitetləri diplom vermirdilər.
Çeçen dili
Çeçen dili (нохчийн мотт) — Nax dillərindən biri, çeçenlərin milli dili.
Çeçen dili Çeçenistanda, İnquşetiyada, Dağıstanın Xasavyurt rayonunda, Gürcüstanın Əhməd rayonunda yayılmışdır. 2010-cu ilin siyahıyaalmasına əsasən Rusiyada çeçen dilində danışanların sayı 1 354 705 nəfər olmuşdur. Çeçen dili yayılma dərəcəsinə görə Rusiyada beşinci yeri tutur (rus, ingilis, tatar və alman dillərindən sonra). Çeçenistanın rəsmi, Dağıstanın isə ədəbi dillərindən biridir.
Bolonya Universiteti
Maraqlı faktlar
1222-ci ildə rəhbərliklə mübahisə yaşamış və bu səbəbdən Bolonya Universitetini tərk etmiş tələbə və müəllimlər tərəfindən Padua Universiteti yaradılmışdır.
Lqotnıy burnu
Lqotnıy burnu — Rusiyanın Xabarovsk diyarı ərazisində yerləşən burun. Sahillərini Oxot dənizinin suları yuyur. Yaxınlığında yerləşən şəhərlər: Maqadan, Asaxikava, Sayari.
İosif Yulius Mikkola
İosif Yulius Mikkola (6 iyul 1866 - 28 sentyabr 1946) — Finlandiya dilçisi, slavyanşünası.
Həyatı
İosif Yulius Mikkola 1866-cı ildə anadan olmuşdur. Elmi marağı - slavyan dillərinin müqayisəli qrammatikasıdır. Türkologiyada əski Dunay bulqar türklərinin xronologiyasını araşdırıb. Onun bu çalışması türkoloq və slavistlər arasında fikir müxtəlifliyinə və mübahisələrə səbəb olsa da, sağlam bir tədqiqat olaraq qalır. Onun avar dili üzərində də araşdırmaları vardır.
O, 1946-cı ildə 80 yaşında vəfat etmişdir.
Narınclar
Toponimikası
Kəndin keçmiş adi Qoca Qurt olmuşdur. Oykonim təhrifə uğrayaraq Nareştar variantında da qeydə alınmışdır. 1992-ci ildə kəndin adı Narınclar kimi rəsmiləşdirılmışdır. Yaşayış məntəqəsi narişlar nəslinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kəndin adını Ağdam rayonunun İsmayılbəyli kəndindən bu kəndə ərə gələn İsmayıl bəyin qızı Narınc xanımın şərəfinə Narınclar adlandırıblar.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Yaylaqları
Aydoğan yurd, Qızılyoxuş yurdu, Dikdaş yurdu, Taxtalar yurdu, Taxtabuşduyal yurdu, Taxtabaşı yurdu, Pirin dağı yurd.
Bulaqları
Qazı bulağı, Kor bulaq, Təhnəli bulaq, Qurban bəyin bulağı, Novruz çalanın bulağı, Göy bulaq, Təhməzin bulağı, Türvəndənin bulağı, Kup bulaq, Sızqa bulaq, Turş su, Hidinin bulağı, Sulu qaya.
Məşhur yerləri
Dəflər, Göydərə, Taxtapuşlu yal,Böyük Aşıq Səlim yurdu, Kiçik Aşıq Səlim yurdu, Pirin dağı,Qızıl yoxuş Aydoğan dağı, Yurdlar, Qanqallı, Saryal, Bacıxanımdüşən, Qərvənd yalı, Qırmızı güney, Böyükdüz, Əlinin yeri, Durağın yurdu, Adıgözəlin zağası, İbrahim düşən, Çoban yurdu, Yumrutəpə, Sarıqaya, Qaraqaya, Bulağın dərəsi, Qızıl yoxuş, Sulu Qaya, Xam Qaya, Duva Daşı, Plan qoyulan, Kəmərlər, Cındırlı Pir, Yasovullar, Battaxlı, Qaraqaya, Qərvənd Yurdu, Ağqaya, Gülmalıölən dərə, Qumqazılan, Xaçın çayı.
Melrakkasletta
Melrakkasletta — İslandiyanın şimal-şərqində yerləşən yarımada. Yarımada 40 km uzunluğa və 30 km enə malikdir. Melrakkasletta Axsar-fiord və Tistil-fiord arasında yerləşir. İslandcadan tərcümədə Qumlu düzənlik mənasını verir. Yarımadanın şərq sahilində yerləşən Koupasker kəndi yerləşir. Rifstanqi və Hraunhafnartanqi  gəmi qəbrsanlığı ilə seçilir.
Yaşayış məntəqələri
Yarımadanın şimalı az məskunlaşılmış ərazisidir. Şərq hissədə Pyoyvarxyobn qəsəbəsi, qərbdə isə Koupasker kəndi yerləşir. Bu yaşayış məntəqələri adanın ən ucqar şimalında yerləşən yeganə yaşayış məntəqələridir.
ESPN
ESPN ("İ-Es-Pi-En" kimi tələffüz olunur, əvvəl adı idi) — ABŞ kabel televiziyası idman kanalı.
Kanal haqqında
ESPN kanalı, 7 sentyabr 1979-cu ildə Bill Rasmussen və Skott Rasmussen tərəfindən quruldu və o vaxtki adı Entertainment and Sports Programming Network. 1985-ci ildə adı ESPN olaraq dəyişdirildi. Kanal ilk dəfə 7 sentyabr 1979-cu ildə yayımlandı. ESPN özünü "İdman sahəsində dünya lideri" adlandırır. Kanalda əsasən oyunların canlı və ya təkrar translyasiyalar və idman yönümlü xəbər proqramları göstərilir. Bundan başqa, kanalda idman tok-şouları və idman sənədli filmləri də yayımlanır.
Kanalın baş qərargahı ABŞ-nin Konnektikut ştatlnın Bristol şəhərində yerləşir. Şirkətin prezidenti Corc Bodenhaymerdir.
Kanal ESPN media konqlomeratının bir hissəsidir, 80% The Walt Disney Company və 20% Hearst Communications. Şirkətin prezidenti Ceyms Pitaro.
Əsədullah Bayat
Ayətullah Əsədullah Bayat Zəncani (1942) — azərbaycanlı din və siyasət adamı. Əsədullah Bayat İran konstitusiyasının dəyişdirilməsi şurasının üzvü, inqilabdan sonra ilk üç seçkidə zəncanlıların İran parlamentində təmsilçisi, eləcə də məclisin idarə heyətinin üzvü olmuşdur. İran İslam Respublikasının parlamentinə keçirilən üçüncü seçkidən sonra parlamentin naib-rəisi vəzifəsini daşımışdır. O, buna qədər "Mubariz Ruhanilər Birliyi", "Qum Elmiyyə Hövzəsinin Tədqiqatçıları və Ustadları" kimi təşkilatıarlın üzvü olmuşdur. Bayat indi Qumda din mərcəidir, onun vebsaytı İranda hökumət tərəfindən filter olub.
Ustaldarı
Zəncandakı ustadları:
Qumdakı ustadları:
İran türkləri və Qarabağ haqda fitvası
Əsədullah Bayat İranda yaşayan Azərbaycan türklərinin haqları barədə, habelə Qarabağın ermənilər tərəfindən işqal olunmasına görə fitva verib. Fitvada türklərin öz hüquqi haqlarını almaqda lazımi işləri görməkdə mucaz sayılıblar. Qarabağ işğalını isə qəbul olunmaz bilərək bütün müsəlmanları o torpaqların azad edilməsinə yardım göstəməyə çağırıb.
Azərbaycan 1996 Yay Paralimpiya Oyunlarında
Azərbaycan — 1996-cı ildə Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan X Yay Paralimpiya Oyunlarında. Azərbaycan Milli Paralimpiya Komandası 16-25 avqust tarixlərində baş tutan X Yay Paralimpiya Oyunlarında 2 idmançı ilə 2 idman növündə təmsil olundu.
Tarixdə birinci dəfə Paralimpiya Oyunlarında mübarizə aparan Azərbaycan, turniri medalsız başa vurdu.
Pauerliftinq
X Yay Paralimpiya Oyunlarında pauerliftinq idman növü üzrə turnirlər 20-24 avqustda baş tutdu. Azərbaycanı bu idman növü üzrə bir idmançı təmsil elədi: Gündüz İsmayılov. Komandanın baş məşqçisi isə Vaqif Musəddiq idi.
Kişilərin turnirində mübarizə aparan Gündüz İsmayılov ümumi nəticədə 170 kiloqramlıq nəticə göstərdi və X Yay Paralimpiya Oyunlarını yeddinci pillədə başa vurdu.
Yüngül atletika
X Yay Paralimpiya Oyunlarında yüngül atletlərin turnirləri 16-25 sentyabrda baş tutdu. Azərbaycanı bu idman növü üzrə bir idmançı təmsil elədi: Aleksandr Antofi. Komandanın baş məşqçisi isə Zahir Abdullayev idi.
Kişilərin marafon turnirində mübarizə aparan Aleksandr Antofi, 3:00:44 saat nəticə göstərdi və X Yay Paralimpiya Oyunlarıı dördüncü pillədə başa vurdu.
Dağtərxunu
—  Fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Xüsusiyyətləri
Lələkvarı yarpaqları növbəli, bəzən dilimlidir. Çiçəkləri səbət çiçək qrupunda yerləşir və ikicinsli çoxsaylı boruvarı çiçəklərdən ibarətdir. Toxumu beş tilli, meyvəsi toxumcadır. Şimal yarımkürəsi nin qeyri-tropik ölkələrində 50-dən çox, Azərbaycanda isə 4 növü bitir. Yarpaq və çiçəklərində efir yağı, flavonoidlər, aşı maddəsi və alkaloidlər var. Tibdə bağırsaq qurdlarına qarşı işlədilir. Dağtərxunundan insektisid kimi istifadə olunan toz (ovuntu)alınır. Dağtərxunu qaramal üçün zəhərlidir. Bəzən Dağtərxunu cinsi birəotu (piretrum) və xrizantema (payızgülü) cinsləri ilə birləşdirilir.
Digər növləri
Dağtərxunu cinsinin növləri
Təbabətdə
Adi dağtərxunu çiçəklərindən qurd əleyhinə vasitə kimi askaridoz və enterobiozda, eləcə də ödqovucu kimi qaraciyərin, öd kisəsinin və öd yollarının xəstəliklərində istifadə olunur.
Əks göstəriş
Hamiləlik.
İstifadə qaydası
10 q (1 x. q.) xammalın üzərinə 200 ml (1 stəkan) qaynar su tökülür, qaynayan su hamamında 15 dəq. dəmlənir, otaq temperaturunda soyudulur, süzülür. Gündə 3 dəfə, hər dəfə 1-2 xörək qaşığı daxilə qəbul edilir.
Çərəkdar
Çərəkdar — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Çərəkdar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Çərəktar kəndi Kəlbəcər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsini kolanı tayfasına mənsub ailələr Çərəktar adlı yerdə saldıqları üçün belə adlandırılmışdır. Çərəktar "icarəçi" deməkdir. Görunur, kəndin ərazisi əvvəllər əkin sahəsi kimi icarəyə verilirmiş.
Tarixi
Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı 1993-cü ilin mart ayında kənd uğrunda gedən döyüşlərdə Ermənistan ordusuna məxsus 2 helikopter və 1 tank məhv edilib. Kəlbəcərin işğalı zamanı Çərəkdar kəndi də Ermənistan ordusu tərəfindən işğal edildi. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən kənd Rusiya sülhməramlılarının nəzarəti altına keçib.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Yaylaqları
Buzluq yurdu, Əvəlikli yurd, Daşarası yurdu, Həmzəçimən yurd, Kərəmli dağı yurdu, Qalayçı yurd, Şaban yurdu, Ağbulaq yaylağı, Şikarın yurdu.
Bulaqları
thumbnail|Tərtər çayı Çərəktar kəndi ərazisində Qəndi bulağı, Göy talanın bulağı, Novlu bulaq, Sarı bulaq, Şırşır bulaq, Aynanın bulağı, Zimzim bulağı, Turş su, Armudlu bulağı, Xeyrənsə bulağı, Civəli bulağı, Çərəktar bulağı.
Məşhur yerləri
Məhəl təpəsi, Göydağ, Talalar, Kolavat, Qaraqaya, Alçalı boynu, Gəvrişli dərə, Arpaçəpəri, Çınqıllıtəpə, Kilsəli, Dağın qılıncı, Atapəyəsi, Arıq Alının pəyə yeri, Uzuntala, Almalı, Həsən bəyin qozlusu, Qurumdərə, Keş kəndi, Güvəli, Xırmanlar, Edilxan yurdu, Hovuzun dərəsi, Ələsvurulan, Ağavurulan, Əvəzin qəbri, Maralyalayan daş, Təkəyatan qaya, Kollucəvə, Fıstıqlı gərdən, Armudluq, Xanpərinin yeri, Astanın yeri, Bağyeri, Heyvalı, Küptalası, Ayıvurulan, Taplar, Göyqum, Qozluq yeri.
Othonna taraxacoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zəfəran
— fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Bu bitkinin 1 qramı 100 litr suyu sarı rəngə boyayır. Bitkilər aləminin örtülütoxumlular şöbəsinin ikiləpəlilər sinfinin quşqonmazçiçəklilər sırasının süsənkimilər fəsiləsinə aid olan bitkidir. Gövdə, demək olar ki, inkişaf etmir. Yarpaqlar kökətrafınada yerləşərək rozet əmələ gətirir. Yazın əvvəllərində çiçək açır. Çiçək yağmurlu havalarda və gecələr qapanır. Zəfəranın çiçəyinin dişiciyindən ədviyyat kimi istifadə olunur. Soyuq və şaxtalı havalara tab gətirə bilən zəfəranın kökü −18°dən +40°-dək temperaturda inkişaf edir. Amma çiçəkləmə dövründə, əksinə olaraq quru və günəşli hava əlverişlidir, çünki zəfəranın çiçəkləri donmağa qarşı çox həssasdır. Zəfəranın becərilməsi 3 min il öncəyə gedib çıxır. Bu bitki əsasən İranda, İspaniyanın cənubunda və Pakistanın Kəşmir əyalətində, həmçinin Azərbaycan, ABŞ, Mərakeş, Hindistanda, Meksikada, Türkiyədə, Fransada, Misirdə, Əfqanıstanda və Çində becərilir. Zəfəran bitkisi yüksək miqdarda maye tələb edir ki, bu səbəbdən də o yalnız Kəşmirdə illik 1000–1500 mm yağıntı düşməsi səbəbilə suvarılmadan yetişdirilir. Hətta illik 500 mm yağıntı düşən Yunanıstanda və 400 mm yağıntı düşən İspaniyada belə zəfəranı yalnız suvarma yolu ilə yetişdirmək mümkündür. Azərbaycan dilindən başqa ərəb dilində də bu bitkiyə "zəfəran" deyilir. İspanca "azafran", ingiliscə "saffron", fransızca "safrane", italyanca "zaferano" və hind dilində "zuffron" adlanır. Zəfərandan əsasən boyaçılıqda, əczaçılıqda və yeyinti sənayesində istifadə olunur. Keçmişdə boyaçılıqda xalça və s. boyamaq üçün geniş istifadə olunub. Buna səbəb həm boyama gücünün həddindən artıq çox olması (öz miqdarının 100 min misli qədər), həm də xoşagələn parlaq sarı rəng verməsi idi. Amma zəfəranın qiymətinin baha olduğuna görə indi boyaq maddəsi kimi çox az istifadə olunur. Zəfəranın əsas istehsalçısı İrandır. Belə ki, bu ölkənin payına ümumi zəfəran istehsalının 65%-dən çoxu düşür. İran hər il 40-dan çox ölkəyə ümumilikdə 200 tona yaxın zəfəran ixrac edir. Bu ölkələr əsasən İspaniya, BƏƏ, Almaniya, İtaliya, Fansa, Bəhreyn və İsveçrədir. Dünyada zəfəranın 70 cinsinə aid 1800 növü məlumdur.
Növləri
[[SS 2 (*
Azərbaycanın dərman bitkiləri
Zəfəran lap qədimdən dərman maddəsi olaraq istifadə edilir. Bu bitki iştahasızlıq, bronxit, həzm sistemi pozğunluqları və yuxusuzluq kimi xəstəliklərə qarşı müalicədə istifadə olunur. Zəfərandan, həmçinin xərçəng xəstəliyinin müəyyən edilməsində də istifadə olunur. ABŞ, Yaponiya, Rusiya, İspaniya, Fransa, Rumıniya və İngiltərədə siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə də zəfərandan istifadə olunur.
Lotus humistratus
(Lotus humistratus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kiçik juz
thumb|right|250px|XX əsrin əvvəlində səyyar jüzlərin yerləşmə sahələri. Ulu jüz (xəritədə şabalıdı rəngdə), [[Orta jüz (narıncı), Kiçik jüz (yaşıl )]] Kiçik jüz  — qazax tayfalar qrupu, iki tayfadan ibarətdir: Alçinlar və jetiru.
XX əsr ərəfəsində sayları təxminən 1 100 000 nəfər olduğu güman edilir.
Muxametjan Tınışpayev 1925-ci ildə Daşkənddə dərc etdirdiyi "Qazax xalqının tarixinə dair materiallar" kitabında iddia edir ki, alşanlar (Kiçik Orda) qazaxların beşdə üçünü təşkil edir.
Sokoto ştatı
Sokoto ştatı  — Nigeriyanın Şimal-qərbi geosiyasi zonasında ştat.
Adı
Ştatın adı ərəb dilində bazar mənasını daşıyan suk sözündən gəlir.
Reyhan Camalova
Reyhan Camalova (17 noyabr 2002, Quba, Azərbaycan) — Azərbaycanlı ixtiraçı.
O, 2017-ci ildə qurulan Reynerci startapının təsisçisidir. Yağış suyundan enerji istehsalını nəzərdə tutan bu qurğunun prototipi hazırda 22 led lampanı işıqlandırır və 22 vatt enerji yaradır. 2018-ci ildə 15 yaşlı Reyhan Camalova "Rainergy" adlı layihəsi ilə Forbes jurnalının 30 yaşdan aşağı 30 asiyalı siyahısına düşüb.
Həyatı
Reyhan Rauf qızı Camalova 17 noyabr 2002-ci il tarixində Quba şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. 2009-cu ildə Quba şəhərində A.Məmmədov adına 2 saylı təbiət-təmayüllü məktəb-liseyə qəbul olub. 2015-ci ildə İstək liseylərinə keçirilən qəbul imtahanında Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonu üzrə ən yüksək nəticə göstərib. Əldə etdiyi nəticəyə görə 100% təqaüdlə İSTƏK liseyində təhsil almaq hüququ qazanıb. Reyhan Camalova hazırda Gənclik İSTƏK liseyinin IX sinif şagirdidir.
Fəaliyyəti
Reyhan Camalova 2017-ci ildə "Social Innovation Lab"ın rəsmi təşkilatçılığı ilə keçirilən "ClimateLaunchpad" startap akselerator proqramının məzunudur və məhz "ClimateLaunchpad" proqramı çərçivəsində öz "Rainergy" layihəsinə start verərək proqramın dəstəyi ilə öz layihəsini inkişaf etdirmişdir. 2017-ci ildə Azərbaycanda ilk dəfə keçirilən "ClimateLaunchpad" startap akselerasiya proqramına öz "Rainergy" layihəsi ilə qatılıb. Yağış suyundan enerji istehsalını nəzərdə tutan bu qurğunun prototipi hazırda 22 led lampanı işıqlandırıb, 22 vatt enerji yaradır. "Rainergy" layihəsi "ClimateLaunchpad" 2017 proqramının Azərbaycan finalında ən yaxşı 3 startap arasına girə bilməsə də, "Auditoriyanın Favorit Startapı" mükafatını qazanıb. Eyni zamanda o, layihə çərçivəsində keçirilən "Yeni fikir" müsabiqəsinin finalında iştirak edib.
Reyhan Camalova ABŞ və Hindistanın birgə təşkilatçılığı ilə Hindistanda təşkil olunan "Qlobal Sahibkarlıq Sammiti 2017" "Rainergy" layihəsi ilə Azərbaycanı təmsil edib. ABŞ Prezidentinin baş müşaviri və dövlət başçısının qızı İvanka Tramp Reyhanın fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib. Reyhan Camalova həmçinin bildirib ki, "Rainergy" qurğusunun tətbiqi üçün artıq sponsor təklifi alıb.
Othonna tephrosioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Seria A İlin Futbolçusu
Serie A İlin Futbolçusu  mükafatı- İtalyan Futbolçular Dərnəyi tərəfindən futbolçuların performansına görə verilir. İlin Seria A italyan futbolçuları və legioner futbolçularına verilir. "Oscar del Calcio"nun bir hissəsidir.
Dalamaz
Dalamaz —  fəsiləsindən bitki birillik, ikiillik və çoxillik ot cinsi.
Bir, iki, yaxud çoxillik otlardır; yarpaqları dişli və bütövdür. Çiçəkləri ağ, çəhrayı, yaxud qırmızıdır, yuxarı yarpaq qoltuqlarında yerləşən yalançı süpürgə çiçək qrupunda toplaşmışdır. Meyvəsi dördtilli fındıqcadan ibarətdir. Avropa, Asiya (tropik qurşaqdan başqa) və Şimali Afrikada 40–50 növü məlumdur. Azərbaycanda 5 növü bitir. Ağ Dalamaz və gövdəniqucaqlayan Dalamaz geniş yayılmış alaqdır. Tərkibində aşı maddəsi, saponin, askorbin turşusu, efir yağı və s. olduğu üçün xalq təbabətində istifadə edilir. Balverəndir.
Gövdəsi sürünən, qol-budaqlı olur. Yarpaqları diş-diş tünd yaşıl rəngdədir və mərkəzi damarcığın boyunca gümüşü ləkələr var. Yalançı çiçək göbəsində ağ, çəhrayı və purpur (al-qırmızı) rəngli çiçəkləri olur.
Növləri
thumb |250px|Dalamaz - ([[latınca|lat. Lamium amplexicaule)]]
Qorxu və tamah (film, 1953)
Qorxu və tamah 1953-cü il Amerika istehsalı antimilitarist bir filmdir. Stenli Kubrik tərəfindən rejissorluq edilmiş filmin ssenarisi Hovard Sakler tərəfindən yazılmışdır. Cəmi on beş nəfərdən ibarət heyəti ilə film Kubrikin rejissorluq debütü idi. Film hər hansı bir konkret müharibədən bəhs etməsə də, Koreya müharibəsinin qızğın vaxtlarında istehsal edildi və buraxıldı.[1]
Keyxosrov (Kartli)
Həyatı
1703-cü ildən bəri Səfəvi sarayında yaşayan Keyxosrov İsfahanın naibi və darğası kimi yüksək vəzifələrdə işləmişdi. 1709-cu ildə əmisi XI Georginin ölümündən sonra çar oldu. Çar həmin il Əfqanıstandakı Səfəvi ordusunun sipəhsaları, Bərdə və Təbrizin hakimi vəzifəsinə yüksəldildi. Mir Veys xandan intiqam almaq üçün 1709 və 1711-ci illərdə hücuma keçən çar məğlub olaraq öldürülmüşdü.
Ailəsi
Giorgi adlı birinin qızı Ketevanla (ö. 3 may 1730) evlənmişdi. Övladları:
Hinterkayfek cinayəti
Hinterkayfek cinayəti – Almaniyanın Bavariya əyalətinin İnqolştadt və Şkorbenhauzen şəhərləri arasında yerləşən Qruber ailəsinə məxsus fermada gerçəkləşdirilmiş cinayət hadisəsi. Hinterkayfek ferması Münhen şəhərinin şimalında, təxminən 70 km məsafədə yerləşir. Cinayət 1922-ci ilin 31 mart axşamı mülk sahibi Qruberlər evdə olarkən baş vermiş və ailənin altı üzvü balta ilə qətlə yetirilmişdir. Bu günə qədər hadisənin kim tərəfindən törədildiyi məlum deyil. Hadisə nəticəsində ferma sahibi 63 yaşlı Andres Qruber və onun 72 yaşlı həyat yoldaşı Kazilla; dul qızları 35 yaşlı Viktoriya Qabriel; Viktoriyanın övladları, 7 yaşlı Kazilla, 2 yaşlı Yozef və ailənin xidmətçisi 44 yaşlı Maria Baumqartner öldürülmüşdür. Hadisəyə qədər Bavariya əyalətində Hinterkayfek yer mövcud olmamışdır. Kayfek adı isə fermadan bir kilometr məsafədə yerləşən kənddən götürülmüşdür.
Cinayət
thumb|right|300px|Ferma yaxınlığında Qruberlər ailəsinin xatirəsinə qoyulmuş və üzərində cinayət qurbanlarının adları yazılmış lövhə. Cinayətdən bir neçə gün öncə ferma sahibi Andres Qruber qar üzərində meşə tərəfindən evinə doğru gələn ayaq izlərinin olduğunu qonşularına bildirmişdi. Fermerin aşkarladığı izlər geri qayıtmamışdı. Qonşuların dediklərinə görə Qruber onlara hadisədən əvvəl evinin damından tam anlaşılmayan səslərin gəldiyini və fermanın yaxınlığındakı ərazidən qəzet tapdığını demişdi. Cinayət öncəsi baş vermiş hadisələrdən biri də fermanın açarlarının itməsi ilə bağlıdır. Ailə açarların itməsinə görə polisə müraciət etmir. Altı ay əvvəl ailənin işə götürdüyü xidmətçi qadın evin lənətlənmiş olduğunu əsas gətirərək işdən çıxır. Yeni xidmətçi və hadisə gecəsi öldürülən Maria Baumqartner isə işə başladığı ilk gün (cinayət gecəsi) öldürülür.
Hadisənin 31 mart cümə günü baş verməsi də tam dəqiqləşdirlə bilməmişdir. İlk öncə yaşlı cütlüyün, daha sonra ailənin dul qızı və övladlarının öldürüldüyü ehtimal edilir. Öldürülən insanların cəsədləri evin arxasında yerləşən anbara yığılmışdır. Cinayətkarın yatan 2 yaşlı Yozefi öldürdüyü, sonra xidmətçinin otağına istiqamətləndiyi ehtimal edilir.
Ferma sakinlərinin ərazidə görünməməsindən şübhələnən qonşular ailəni axtarmağa başlayır. Poçtalyon şənbə günü məktub gətirərkən poçt qutusunda ötən şənbədən qalan məktubun götürülmədiyini görür. Qonşuların ailənin başına bir hadisənin gəlməsindən narahat olmasının bir digər səbəbi isə 7 yaşlı Kazillanın bir neçə gün məktəbə gəlməməsi olmuşdur.
Araşdırma
thumb|left|250px|Fermanın yerləşdiyi ərazinin xəritəsi. Müfəttiş Corc Reynqruber və Münhen Polis Departamentindən olan həmkarı hadisədən sonrakı bir il ərzində 100-dən çox şübhəli şəxsi dindirməsinə baxmayaraq heç nə əldə olunmamışdır. Cinayətlə bağlı sonuncu şübhəlidən ifadə 1986-cı ildə alınmışdır. 2007-ci ildə Polis Akademiyasından olan bir qrup tələbə cinayəti yenidən araşdırmağa başlasa da, hadisənin üzərindən uzun müddət keçməsi, dəlillərin azlığı və hadisə şahidlərinin hər birinin öldürülməsi kimi faktlar səbəbindən araşdırmanı qısa zamanda yekunlaşdırmalı olmuşdular.
Tələbələr apardıqları araşdırmalarda öz fərziyyələrində ən çox şübhələndikləri şəxsi müəyyənləşdirdiklərini desələr də, öldürülmüş şəxslərin sağ qalan qohumlarına mənəvi zərbə vurmamaq naminə ad açıqlamaqdan imtina etmişdilər.
Polis cinayətin tamah məqsədli törədildiyini ehtimal edirdi və bu məqsədlə fermanın yaxınlığındakı yoldan müntəzəm istifadə edən çoxlu sayda yerli və gəlmə sakinlərin ifadəsini almışdı. Əsas iddialardan biri evdə külli miqdarda pulun olması ilə bağlı idi. İddianı yalanlayan faktlardan biri cinayətin baş verdiyi təxmin edilən gecədən sonra evdə yaşam hərəkətlərinin müşahidə edilməsidir. Belə ki, qonşular 31 mart gecəsindən sonra buxarıdan çıxan tüstünü gördüklərini bildirmişdilər.
Bundan əlavə fermanın arxa tərəfində saxlanılan heyvanlar yemlənmiş və cinayətdən sonra mətbəxdə yemək yeyilmişdi. Araşdırmalarda mətbəxdə yeməyin cinayətlərdən sonra bir necə dəfə yeyildiyi müəyyənləşdirilir. Bununla da polis cinayətin pul məsələsi ilə bağlı törədilə biləcəyi ehtimalını istisna edir. Ətraf ərazilərdə mülklərə pul və qiymətli əşyalar üçün girən oğrular qısa zamanda oradan uzaqlaşmağa çalışırdılar.
Qruberlər ailəsinin dul qızları Viktoriyanın əri Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Fransa cəbhəsində həlak olmuşdur. Hadisənin maraqlı tərəflərindən biri isə dul qadının ərinin cəsədi heç bir zaman tapılmamışdır. Döyüşçü yoldaşları əsgərin öldüyünü gördüklərini bildirmiş və onun ölümü bu şəkildə təsdiqlənmişdi. Cinayətdən sonra Con Omiller tərəfindən aparılan ekspertiza nəticəsində ailə üzvlərinin balta ilə öldürüldüyü, azyaşlı Kazillanın balta zərbəsindən sonra bir neçə saat yaşadığı müəyyənləşdirilir. Uzun illər ərzində aparılan araşdırmalar cinayətin və cinayətkarın aydınlaşdırılmasına köməklik etmir və zamanla hadisə arxivləşdirilir. Cinayətin qurbanları olan Qruberlər ailəsinin cəsədləri yandırılaraq Veydhofendə bir məzarda basdırıldı. Hadisədən bir il sonra 1923-cü ildə ferma dağıdılır və bu gün fermanın olduğu ərazidə xatirə türbəsi yerləşməkdədir.
Xarici keçidlər
almanca
Yoluxucu qastroenterit koronavirusu
Yoluxucu qastroenterit koronavirusu və ya Transmissiyalı qastroenterit virusu (TGEV) Koronaviruslar ailəsinin, Alfakoronavirus sinifinin, Alfakoronavirus 1 növünə aid virusların alt növüdür. TGEV tək telli RNT genomu və vintli simmetriya ilə əhatə olunmuş viruslardır. Koronavirusların genom ölçüsü təxminən 28,6 kilobazadək dəyişir.