cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
"Donbass kömür şaxtalarının bərpa edilməsinə görə" medalı
thumb|Medalın arxa tərəfi "Donbass kömür şaxtalarının bərpa edilməsinə görə" medalı - SSRİ Ali Sovetinin 10 sentyabr 1947-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.
Ramil Babayev (baş leytenant)
Həyatı
Ramil Babayev 1991-ci il dekabrın 12-də Kürdəmir rayonunun Şilyan kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Ramil Babayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Ramil Babayev sentyabrın 27-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Uzun müddət nəşi tapıla bilməyib. 2021-ci il yanvarın 31-də Kürdəmir rayonunda dəfn olunub.
Hun Sen
Hun Sen — 1985-ci ildən etibarən Kambocanın Baş naziri, Kambocanın ən uzun hakimiyyətdə olan hökumət başçısı və dünyanın ən uzun hakimiyyətdə olan liderlərindən biri olan kambocalı siyasətçi.
Hun Bunal adı ilə anadan olub, qırmızı kxmerlərə əsgər kimi qoşulduqdan iki il sonra 1972-ci ildə adını Hun Sen olaraq dəyişdirdi. Kamboca vətəndaş müharibəsində qırmızı kxmerlər tərəfində vuruşdu. 1979–1986-cı illərdə və yenidən 1987–1990-cı illərdə Vyetnam tərəfindən nəzarət edilən hökumətdə Kamboca Xarici İşlər Naziri vəzifəsində çalışıb. 26 yaşında eyni zamanda dünyanın ən gənc xarici işlər naziri adını da qazanmışdı.
Hun Sen kommunist, marksist-leninist, sərbəst bazar kapitalizmi siyasi ideologiyalarını yürütməsinə baxmayaq, o heç bir ideologiyanı ana xətt olaraq yürütmədiyini deyir. Öz xarici siyasətdə son illərdə kəmər və tol inşaatı planları çərçivəsində Kambocada genişmiqyaslı infrastruktur layihələri və investisiyalar həyata keçirən Çinlə diplomatik və iqtisadi ittifaqı gücləndirdi. Sen KXP-ın vətəndaş azadlıqlarını məhdudlaşdırmasına cavab olaraq Kambocaya edilən xəbərdarlıq və sanksiyalardan sonra tez-tez qərb güclərini tənqid etdi və qonşu Tayland və Laosla bir sıra diplomatik mübahisələri gücləndirdi.
"The Sydney Morning Herald" tərəfindən "siyasi rəqiblərini məhv edən hiyləgər operator", eyni zamanda Kambocada son dərəcə mərkəzləşmiş gücə sahib olan, şiddət və korrupsiyada günahlandırılaraq avtoritar lider olaraq xarakterizə edildi.
Həyatı
Hun Sen 5 avqust 1952-ci ildə Kamponqtyam vilayətinin Pim Kaox Sna şəhərində ailənin üçüncü uşağı olaraq Hun Bunal adı ilə anadan olub. Atası Hun Neanq 1940-cı illərdə fransız idarəsinə qoşulmaq və Hun Senin anası Du Yon ilə evləndi. Hun Neanqın ata nənəsi Teoxav Çin geniş torpaqlara sahib idi. Hun Neanq bir neçə hektar ərazi də daxil olmaqla ailə əmlakına miras çaxdı, lakin adam oğurluğuna görə ailə əmlakının müəyyən qismini satmağa məcbur oldu. Hun Nal 13 yaşında ailəsini tərk edərək Pnompendə monastır məktəbinə getdi. O dövrdə adını Hun Sen olaraq dəyişdirdi.
Hun Sen Bun Rani ilə evlidir. 6 övladı var: Kamsot, Manet, Mana, Manit, Mani və Mali. Cütlük 1988-ci ildə bir qız uşağını övladlığa götürdü, lakin lezbiyan olduğu üçün 2007-ci ildə qanuni olaraq ondan imtina etdilər. 2010-cu ildə Manet Kamboca Kral Silahlı Qüvvələrində general-mayor rütbəsinə yüksəldi və Baş nazirin Mühafizəsi qərargahının komandir müavini oldu. Hun Senin üç oğlu hökumətində rol oynayır. Böyük qardaşı Hun Nenq Kamponq Çamın keçmiş qubernatorudur və hal-hazırda parlament üzvüdür. Hun Sen qırmızı kxmerlərlə döyüşərkən Pnompenin mühasirəsi zamanı sol gözündən aldığı zədə səbəbindən görmədə çətinlik çəkir.
Hərbi fəaliyyəti və siyasi fəaliyyətə başlaması
Lon Nol 1970-ci ildə Norodom Sianuku hakimiyyətdən uzaqlaşdırdıqda Sianukun qiyama qoşulmaq üçün təhsilini davam etdirməkdən imtina etdi. Sen o zaman heç bir siyasi fikri və ya ideologiyası olmadığını söyləyir. O zaman, əxsiyyətini gizlətmək üçün adını yenidən Hun Samraç olaraq dəyişdirdi. İki il sonra Hun Samraç adının qeyri-münasib olduğunu və bu ada sahib olduğu dövrdə bir neçə dəfə yaralandığını söyləyərək adını Hun Sen olaraq yenidən dəyişdirdi. Sen hərbi fəaliyyətində sürətlə yüksəldi, Pnompenin mühasirəsi zamanı döyüşdü, yaralanaraq bir müddət xəstəxanada qaldı və qalıcı göz zədəsi aldı.
Sen Demokratik Kampuçiyada Şərq bölgəsində bölük komandiri olaraq çalışdı, orada o, təxminən 2.000 əsgərin üzərində səlahiyyət sahibi ido. "Human Rights Watch" 1975-ci ilin sentyabr-oktyabr aylarında Çam müsəlmanları ilə mövcud iğtişaşları yatırmaq üçün təşkil edilmiş soyqırımda rolu ola biləcəyini irəli sürdü, lakin Sen o zaman yalnız mərkəzi hakimiyyətin əmrlərini yerinə yetirdiyini deyərək bunu inkar etdi. Sen 1975–1977-ci illər ərzində ideologiyasında qırmızı kxmerlərlə müəyyən fikir ayrılığının olduğunu da söylədi.
1977-ci ildə qırmızı kxmer rejiminin daxili təmizləmələri zamanı Hun Sen və tabor heyəti Vyetnama qaçdı. Vyetnamın Kambocanı işğal etməyə hazırlaşdığı Kamboca-Vyetnam müharibəsi zamanı Hun Sen Vyetnam idarəsində olan üsyançı ordunun liderlərindən biri oldu. Qırmızı kxmer rejiminin məğlubiyyətindən sonra Hun Sen 1979-cu ildə 26 yaşında Vyetnam tərəfindən qurulan Kampuçya Xalq Respublikası/Kamboca Dövlətinin Baş nazirinin müavini və Xarici İşlər Naziri vəzifəsinə təyin edildi. K5 Planında iştirak edib-etməməsi bəlli olmasa da, barrikadalar və minalamada mülki işçilərdən istifadədə təqsirkar göstərildi.
İkinci Baş nazir fəaliyyəti
Hun Sen 1985-ci ilin yanvarında tək partiyalı Milli Məclisin onu 1984-cü ildə vəfat edən Çan Sının yerinə təyin etməsi ilə Baş nazir vəzifəsinə yüksəldi. Kambocanın faktiki lideri olaraq 1985-ci ildə sədr seçildi. Sen bu müddət ərzində davam edən bir sıra qiyamlara qarşı mübarizə apardı.
1987-ci ildə "Amnesty International" Hun Sen hökumətini elektrik vurma, isti ütü və plastik torbalarla siyasi məhbusları qətlə yetirməkdə günahlandırdı.
Paris Sülh Danışıqları və BMTKKİ
Xarici İşlər Naziri və daha sonra Baş nazir olaraq Hun Sen 1991-ci ildə Kambocada sülhün vasitəçiliyi və rəsmi olaraq Kamboca-Vyetnam müharibəsinə son qoyulmuş Paris Sülh Danışıqlarında yer aldı.
1993-cü ildə BMT-in maliyyələşdirdiyi seçkilərə qədər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kambocadakı Keçid İdarəsi dövründə Baş nazir vəzifəsini icra etdi və nəticədə müxalifət partiyaları parlamentdə yer çoxluğu qazandı. Hun Sen və partiyası nəticəni rəsmi olaraq rədd etdilər. Ordu və polis daxil olmaqla bir çox dövlət aparatının dəstəyi ilə Hun Sen və onun müavini Norodom Çakraponq yeddi əyalətin ayrılmasına rəhbərlik etməkdə günahlandırıldılar və KXP-ın dəstəklədiyi qüvvələr BMT-ə və müxalifət qüvvələrinə qarşı şiddət tətbiq etdi, nəticədə Sen ayrılıqçı siyasətindən imtina etdi. Nəticədə isə Birinci Baş nazir Norodom Ranarit ilə İkinci Baş nazir vəzifəsini icra edən Hun Sen güc bölgüsü müqaviləsi imzaladılar.
Həmsədrlik fəaliyyəti
1994-cü ildən 1997-ci ilədək BMT Baş katibinin Kambocadakı nümayəndəsi Benni Vidono Ranaritin Hun Sendən vəzifəcə böyük olmasına baxmayaraq daha az icra hakimiyyətinə sahib olduğunu müşahidə etdi. Ranarit öncə Hun Senlə çalışmaq istəmirdi, lakin qısa müddətdə sədrlər 1996-cı ilin əvvəlinə qədər qəbul edilən əksər siyasət qərarları qəbul edərək yaxın iş əlaqəsi qurdular. 1993-cü ilin avqust ayında Kamboca hələ müvəqqəti hökumətin rəhbərliyi altında olarkən Ranarit və Hun Sen ölkənin Frankofoniyaya üzv qəbul edilməsi üçün birlikdə müraciət etdilər. Müraciət Kamboca Texnologiya İnstitutunda tələbələr arasında fransız dilinin tədris dili olaraq ingilis dilini əvəz etməsi ilə mübahisələrə səbəb oldu. Buna cavab olaraq Ranarit tələbələri eyni vaxtda həm ingilis, həm də fransız dilini öyrənməyə təşviq etdi.
Ranaritlə münaqişəsi
1996-cı ilin yanvarından etibarən Ranaritlə Hun Sen arasındakı münasibətlərdə gərginlik yarandı. Hun Sen 7 yanvar tarixini milli bayram olaraq Pnompenin Vyetnam qüvvələri tərəfindən qırmızı kxmerlərdən azad edilməsinin ildönümü olaraq qəbul etmək barəsində qərar imzaladı. Ranarit isə qərarın ayrı-ayrılıqda qəbul edilməsinə öz narazılığını bildirdi.
1996-cı ilin fevralında Ranarit Arhanla 1995-ci ilin yanvarında müqavilə imzaladığı Sianukvildəki kurort-qumarxana kompleksinin tikintisində dəfələrlə gecikmələrdən narahatlığını dilə gətirdi. 1996-cı il aprel ayının sonunda hökumət tənzimləmə işlərinə nəzarət etmək və inkişafı asanlaşdırmaq üçün Sianukvildə inkişaf idarəsi qurdu. 1996-cı ilin may ayındakı konfransda Ranarit KXP-ın nəzarətində olan nazirliklərin Ariston layihəsinin təsdiqlənməsini başa çatdırmaq üçün lazım olan sənədləri qəsdən təxirə saldığını iddia etdi.
1997-ci il dövlət çevrilişi
1997-ci ildə Ranarit və Hun Sen arasındakı gərginlik səbəbiylə koalisiya qeyri-sabit hala gəldi. Belə bir inkişaf royalistlər ilə KXP arasındakı hərbi güc tarazlığını dəyişdirmiş oldu.
Buna cavab olaraq Hun Sen 1997-ci il çevrilişini başlatdı, Ranariti Birinci Baş nazir olaraq Unq Hautla əvəzlədi və İkinci Baş nazir vəzifəsini tutmağa davam etdi.
"Amnesty International" açıq məktubda Sen kabineti nazirlərinin təşkil etdiyi edamları və siyasi rəqiblərin "sistematik həbs və təzyiq kampaniyasını" qınadı. O zaman Baş katibin Kambocadakı İnsan Haqları üzrə Xüsusi Nümayəndəsi olan Tomas Hammarberq çevrilişi şiddətlə qınadı.
Baş nazir fəaliyyəti
1998-ci il seçkilərində KXP-ı qələbəyə aparıb MBDKKM ilə koalisiya qurdu.
2003-cü il Pnompen qiyamı zamanı Anqkor Vatın Taylanda aid olduğunu iddia edən taylandlı aktrisasının şərhlərindən sonra Taylandın Kambocadakı səfirliyinə hücum təşkil edildi. Sen Tayland mallarını və televiziya şoularını boykot etməyə çağırış etdi və qiyamın baş tutmasından öncə aktrisanı tənqid etdi. İğtişaşlar və Senin cavabı Kamboca-Tayland münasibətlərinə ciddi ziyan vurdu. Senin taylandlı həmkarı Taksin Çinnavat sərhədləri bağladı, Kamboca səfirini qovdu və cavab olaraq Kamboca hökuməti Tayland vətəndaşlarını Pnompendən çıxardı. Şahidlərin ordu və polisin səfirlik məhv edilənə qədər müdaxilə etmədiyini iddia etdiyi xəbərlərdən sonra Taksin Hun Senə xəbərdarlıq göndərdi. Sem Reynsi Seni qiyamı şiddətləndirməkdə günahlandırdı.
2003-cü ilin iyulunda təşkil edilmiş seçkiləri MBDKKM-ın KXP və Sem Reynsinin partiyasına uduzması və KXP-ın Milli Məclisində daha çox kreslo qazanması ilə nəticələndi. KXP-ın əksər mandatı KXP-ın vahid hökumət qurması üçün konstitusiyaya görə tələb olunan üçdə ikidən az səs topladı idi. Bu çıxılmaz vəziyyət 2004-cü ilin ortalarında Norodom Ranaritin Milli Məclisin sədri seçilməsi və Hun Senin vahid Baş nazir olması ilə KXP-MBDKKM koalisiyası qurulduqda aradan qaldırıldı.
2008–2013-cü illərdə Kamboca-Tayland sərhəd mübahisəsi davam edən münaqişə halında idi və bu da bir neçə dəfə Kamboca və Tayland qüvvələri arasında döyüşlərə səbəb olmuşdur. Sen və Taylandın Baş naziri Aphisit Vetçaçiva ASEAN-ın atdığı addımlar sayəsində bir neçə dəfə gərginliyin azaldılması barədə danışıqlar apardılar. Kambocaya 2013-cü ildə BMT məhkəməsi tərəfindən Preahvihear bölgəsi üzərində suverenlik verildi və mübahisəyə son qoyuldu.
6 may 2013-cü il tarixində Hun Sen 74 yaşına qədər Kambocanı idarə etmək niyyətində olduğunu bildirdi.
2013-2014-cü il etiraz aksiyaları
2013-cü ilin iyulunda təşkil edilmiş ümumi seçkilərindən sonra həm Hun Sen, həm də müxalif partiyası olan Kamboca Milli Xilasetmə Partiyası qələbə qazandığını iddia etdilər. Avqust ayında Hun Sen yeni hökumət qurmaq istədiyini açıqladı. ABŞ, Kanada və digər ölkələrdə yaşayan kambocalılar yüzlərlə buddist rahibələrlə birlikdə 19 avqustda Nyu-Yorkdakı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qarşısında Hun Senin hərbi və təhlükəsizlik qüvvələrini Pnompendə yerləşdirməsinə, bölüşdürmə aparmaq istəməməsinə qarşı etiraz etdilər.
2013-cü ilin sentyabr ayında Pnompendə etiraz aksiyaları zamanı bir nəfər öldü, yaralananlar oldu. İki həftəlik müxalifət etirazlarından sonra Hun Sen konstitusiya ilə seçildiyini, istefa etməyəcəyini və yeni seçki keçirməyəcəyini bildirdi.
7 sentyabr 2013-cü ildə on minlərlə kambocalı buddist rahibələr və Sem Reynsinin Kamboca Milli Xilasetmə Partiyası da daxil olmaqla müxalifət qrupları ilə birlikdə 28 iyul seçkilərinin nəticələrinə etiraz olaraq Pnompendə kütləvi nümayişlər təşkil etdilər. Qruplar Birləşmiş Millətlər Təşkilatının seçki nəticələrini araşdırmasını istədi və seçki nəticələrinin ədalətli olmadığını iddia etdilər.
Hakimiyyətinin konsolidasiyası
10 iyun 2014-cü ildə Hun Sen ictimaiyyət qarşısına çıxdı və səhhətində problem olmadığını söylədi. Vəfatı ilə ölkənin nəzarətdən çıxacağını və müxalifətin silahlı qüvvələri idarə edə bilməyəcəyini deyərək orduya nəzarət edə biləcək yeganə şəxs olduğunu söylədi.
2016-cı ilin noyabr ayında Hun Sen prezident seçilmiş respublikaçı Prezident Donald Trampı açıq şəkildə dəstəklədi.
Hun Senin əmrlərindən sonra 31 yanvar 2017-ci il tarixdə Milli Məclis yekdilliklə müxalifət partiyasının təsirini azaltmaq üçün azlıq lider və mütləq lider vəzifələrinin ləğvi üçün səsvermə təşkil etdi. 2 fevral 2017-ci ildə Hun Sen müxalifətə bəzi hökumət nazirlərini dindirməsini qadağan etdi. Hun Sen daha sonra müxalif Kamboca Milli Xilasetmə Partiyasının ləğv olunmasını tələb edən konstitusiya düzəlişini etdi. Bu hərəkət müxalifət lideri Sem Reynsinin gözlənilməz istefasına səbəb oldu. Mübahisəli qanun hakim partiyaya siyasi partiyaları ləğv etmək hüququ verdi və 20 fevral 2017-ci ildə qəbul edildi. Müxalifət lideri Kem Soxa daha sonra ölkəyə xəyanətə görə həbs olundu.
30 iyun 2018-ci ildə parlament seçkilərindən bir neçə həftə öncə Hun Sen ikinci oğlu Hun Maneni yüksək hərbi vəzifəyə təyin etdi. Bəzi analitiklər Manetin Senin vəzifəsinə gələcək namizəd ola biləcəyini təxmin etdilər. Hun Sen ölkəni ən azı 2028-ci ilə qədər idarə etmək niyyətində olsa da, oğlunun seçkilər keçirilmədən Baş nazir ola biləcəyini təsdiqlədi. 2018,-ci il seçkiləri müxalifət partiyasını ləğv etdi. Bu seçkilər beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən saxta seçkilər olaraq qəbul edildi.
Hun Sen 2019-cu ilin noyabrında Sem Reynsi və Mu Soçua da daxil olmaqla sürgündəki Kamboca Milli Xilasetmə Partiyası liderlərinin Kambocaya dönməsinin qarşısını aldı. Hərbçilərə geri qayıdacaqları təqdirdə onları öldürmələri əmrini verdi, hava yollarını onları daşıyacaqları təqdirdə həmin şirkətlərin Kambocaya uçuşunu qadağan etməsi ilə hədələdi, Tayland və Vyetnam sərhədlərinə minlərlə əsgər göndərdi və digər ASEAN liderlərindən onları tutmağı və Kambocaya sürgün etmələrini tələb etdi.
2020-ci ildə Avropa Birliyi Hun Sen hökumətini insan haqları pozuntularına görə qınadı və Kamboca ilə olan bütün ticari əlaqələrini dondurdu. Sen bu addımı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi də daxil olmaqla onları "qərəzli" və "haqsız" olaraq tənqid etdi.
COVID-19 pandemiyasının ilk mərhələlərində Hun Sen virus riskini azaltdı və Kamboca vətəndaşlarının Uhan şəhərindən çıxarılmasından imtina etdi. Bunu Kambocanın ən yaxın diplomatik və iqtisadi müttəfiqlərindən biri olan Çinlə həmrəylik nümayiş etdirmək istəyi olaraq açıqladı. Hun Sen epidemiya zamanı Çin və Vuhanı xüsusi karantin rejimi zamanı ziyarət etdi. 2020-ci ilin fevralında mətbuat konfransı zamanı medianı virusu aşırı dərəcədə "yaymasına" görə tənqid etdi və maskalı şəxsləri ölkədən qovmaqla təhdid etdi. Hun Sen Vesterdam gəmisinin digər ölkələrdən rədd cavabı almasından sonra Sianukvildə yerləşməsi üçün sərnişinləri qarşılamaqda hazır olduğunu açıqladı. Kamboca 2020-ci ilin mart ayından etibarən pandemiyanın dünya miqyasında yayılması ilə əlaqədar profilaktik tədbirlər və səyahət məhdudiyyətlərini tətbiq etməyə başladı.
COVID-19-a cavab tədbiri olaraq hazırlanmış yeni Fövqəladə Hal Qanunu Hun Senə hərəkət və toplaşmağı məhdudlaşdırmaq, xüsusi mülkiyyəti ələ keçirmək və karantin tətbiq etmək üçün əlavə səlahiyyətlər verdi. Yeni qanun "Amnesty International" tərəfindən insan haqlarına yönəldiyinə görə tənqid edildi.
Korrupsiya və torpaq məsələləri
Hun Sen və ailəsinin 2016-cı ildə "Global Witness" tərəfindən 500 milyon ilə 1 milyard ABŞ dolları arasında sərvətə sahib olduğu iddia edildi, onunla yanaşı bir sıra partiya üzvlərinin də adı bu siyahıda çəkildi.
Hun Sen hökuməti 2007–2008-ci illərdə Kamboca ərazisinin 45%-i xarici sərmayəçilərə icarəyə verməklə 150.000-dən çox kambocalını evindən didərgin salmaqda ittiham edildi. Qoruq, milli park meşələrin qurulmasında təqsirkar bilindi. 2015-ci ildən etibarən Kamboca dünyanın ən yüksək meşə sahəsi itkisinə gedən ölkələrdən biri oldu. Torpaq satışları müşahidəçilər tərəfindən hökumətdəki korrupsiya halları olaraq qəbul edildi və minlərlə vətəndaşın zorla evindən çıxarılması sübuta yetirildi.
Hun Sen Kamboca haqqında "Global Witness"-ə 2009-cu ildə verdiyi hesabatında Kambocanın neft və mineral ehtiyatlarının şəxsi mənfəətinə gəlir gətirməsini inkar etdi. O və müttəfiqləri ölkə sərvətini istismar edərək şəxsi gəlirlərini artırmaqda ittiham edildi. Bu ittihamın hökumət rəsmiləri və Baş nazir Hun Senin özü tərəfindən inkar edildi.
İnsan haqlarının pozulması
Sen və KXP 1997-ci il çevrilişi zamanı edamlar təşkil etməkdə günahlandırıldı.
Hun Senin Kamboca Xalq Partiyası xalq toplaşmalarına qadağalar qoymuş, müxalifət tərəfdarlarını Azadlıq Parkından qovmuş, nümayişçiləri döymüş və müxalifət liderlərini həbs etmək üçün bölgələrə hərbi polisləri yerləşdirdi.
İctimaiyyətdə yeri
Hun Senin əsas dəstək bazası kənd yerlərində yaşayan və əkinçilik sektorunda çalışan əhalidir. Pnompendə və digər şəhər mərkəzlərində onun dəstəkçisi azdır.
Hun Sen rəhbərliyi müxtəlif təşkilatlardan, mediadan və xarici hökumətlərdən korrupsiya, kronizm, ətraf mühitin məhvi, insan haqları pozuntuları və şiddətə görə tənqidlər aldı. Hun Sen və hökuməti bir zamanlar Sinqapurun keçmiş Baş naziri Li Kuan Yu tərəfindən "insani hissləri olmayan amansız" olaraq xarakterizə edilmişdi.
İddia edilən Vyetnam əlaqələri
Hun Senin bir sıra siyasi rəqibləri onu Vyetnamla əlaqələri olduğu üçün tənqid etdilər. Norodom Sianuk onu "vietnamlıların tək gözlü qulu" adlandırdı, Sem Reynsi və Kamboca Milli Xilasetmə Partiyasının üzvləri daha sonra 2010-cu illərdə oxşar fikirləri səsləndirdilər. Bu, onun Vyetnam tərəfindən işğal olunmuş hökumətdəki mövqeyindən və Kamboca Xalq İnqilab Partiyasındakı nüfuzundan qaynaqlanır. Kambocada anti-Vietnam əhval-ruhiyyəsi və irqçilik yayğındır.
Medianı idarə etməsi
BMTKKİ dövründə və sonra Kambocanın nisbətən müstəqil mətbuata sahib olmasına baxmayaraq Hun Sen və KXP Kambocadakı mediaya ciddi nəzarət etməyə başladı. 2017-ci ildə kambocalıları sosial media əvəzinə ənənəvi informasiya vasitələrindən istifadəyə çağırdı.
Televiziya, radio və qəzet
Bayon Televiziyası Hun Senin böyük qızı Hun Mana məxsusdur və onun tərəfindən idarə olunur. Apsara TV KXP Ətraf Mühit Naziri Sey Sem El və KXP katibi Sey Çumun oğlu, KXP Baş nazir Köməkçisi Sok Ana məxsusdur. CTN, CNC və MyTV kxmer-çinlı Kit Menqə məxsusdur.
KXP səlahiyyətliləri televiziyalarla dövlət arasında heç bir əlaqə olmadığını iddia edirlər. KXP millət vəkili və sözçüsü Çam Yip bir dəfə "Bu televiziyada uğurlarımızı göstərmək üçün yayım saatlarını satın alırıq" nitqini verdi.
Radio stansiyalarının "Amerikanın səsi" və Azad Asiya Radiosunun yayımını 2017-ci ilin avqust ayından etibarən yayımlamasını qadağan edildi. Ölkənin ən tanınmış müstəqil qəzeti olan "Kamboca Daily" ana müxalifət lideri Kem Soxanın xəyanətə görə həbs olunmasından bir gün sonra, 4 sentyabr 2017-ci il tarixində bağlanıldı. Digər populyar müstəqil qəzet olan "Phnom Penh Post" 2018-ci ildə Hun Sen ilə əlaqələri olan malayziyalı investora satıldı, bu da müstəqilliyini şübhə altına aldı və hökumətə aid olduğunu ortaya çıxartdı.
Sosial media
Facebook və internet 2010-cu illərdə Kambocada geniş istifadədə idi. Bu inkişafın Kamboca Milli Xilasetmə Partiyası sayəsində mümkün olduğu düşünülür.
2010-cu illərin ortalarında Hun Sen və Kamboca Xalq Partiyası Facebook istifadəçiləri oldular. Hun Sen 2016-cı ilin fevralında elektron hökumət portalı yaradacağını və milyonlarla izləyicisinə müntəzəm olaraq çıxışlar, açıqlamalar və selfilər göndərəcəyini, eyni zamanda müəyyən sosial problemləri canlı yayımlar zamanı həll etməyə çalışacağını söylədi. 2017-ci ildə Hun Senin rəsmi səhifəsi dünya liderlərinin ən çox bəyənilən səkkizinci Facebook səhifəsi oldu və 2020-ci ilin dekabr ayı etibarilə Kamboçada ən çox bəyənilən Facebook səhifəsi olaraq qalır.
Facebook-un fəaliyyəti səlahiyyətlilər tərəfindən izlənir, hökumətin və Baş nazirin Facebook-dakı tənqidləri ölkədə həbslərə səbəb olub. Hun Sen Facebook-a açıq paltarda şəkillər yerləşdirən qadınları bunun "mədəniyyət və ənənələrin pozulması" olaraq qiymətləndirdiyini deyərək cinsi təcavüzə apardığını söylədi. "Amnesty International" bu çıxışı "qurbanı günahlandırmaq" kimi xarakterizə edərək, qadınlara qarşı şiddəti dəstəkləməkdə onu tənqid etdi.
NGC 7495
NGC 7495, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əhmədkəndi (İcrud)
Əhmədkəndi — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 894 nəfər yaşayır (209 ailə).
Qara keşiş
Qara keşiş — keşişin qədim zamanlardan Şəkidə yaşayan albanların keşişi olduğu bildirilir.
Şəki rayonunun Kiş kəndi ərazisində "Kiş kilsəsi" yerləşir. Bəzi müəlliflərə görə Qafqazın ilk kilsəsidir. Aftokefal apostol kilsəsi olub (Автокефальная апостольская церковь).
Qara keşiş haqqında ilk dəfə Kərim Ağa Fatehin "Şəki xanlarının müxtəsər tarixi" kitabında rast gəlinir.
Orada deyilir: Noxuda bir keşiş varmış, amma nə tarixdə olduğu məlum deyildir, adına Qara keşiş deyərlərmiş. Noxuda böyük imiş. Və bir keşiş də Kiş kəndində böyük imiş. Qara keşiş Kişdəki keşişin qızını oğluna istər ki ala. Kişdəki keşiş deyər ki, mənim qızım ağ su ilə pərvəriş tapıbdır, qara su olan yerə qızımı vermərəm. Sonra Qara keşiş deyər ki, Kiş çayından bir arx mən də evimin yanına gətirərəm. Kişdəki keşiş deyər ki, suyu gətir, sonra qızımı oğluna verim. Qara keşiş bu sudan bir arx gətirər. Sonra (Kişdəki keşiş) qızını bunun oğluna verər. Və Qara keşişin oğlunun adı Candardır. Candar bir neçə vaxtdan sonra müsəlman olub, adına Əlican deyibdirlər və Əlicanın oğlu Qutul xandır. Qutul xanı İran padşahının biri Şəkidə xan edibdir. Qutul xanın oğlunun adı Şəki xandır. Və Şəki xanın oğlunun adı Həsən Sultandır.
Kitab haqqında məlumat
“Şəki xanlarının müxtəsər tarixi”, “Şəki xanları və onların nəsilləri” adlı əsərlər Azərbaycanın XVIII-XIX əsrlər tarixinə aid mühüm mənbələrdən hesab olunur. “Şəki xanlarının müxtəsər tarixi” elm aləminə hələ 1858-ci ildən məlumdur. Həmin ildə akad. B.Dorn Azərbaycan dilində yazılmış bu əsərin əslini “Əl-İntixabat-ül-bəhiyyə” adlı külliyatda topladığı tarixi əsərlər sırasında Peterburqda nəşr etdirmişdir. Altmış altı il keçdikdən sonra, həmin əsərin əsli və ruscaya tərcüməsi “Azərbaycanı Tədqiq və Tətəbbə cəmiyyəti” tərəfindən nəşr etdirilmişdir. Lakin təəssüflə qeyd etmək lazımdır ki, hər iki nəşrdə əsərin həqiqi müəllifini müəyyən etməkdə bağışlanılmaz səhvə yol verilmiş və əsəri başqa bir şəxsin, bu əsərlə heç bir əlaqəsi olmayan adamın adı ilə nəşr etdirmişlər.
Bu səhv ilk dəfə S.Mümtazın “Maarif işçisi” jurnalının 1929-cu il 2 və 3-cü nömrələrində dərc etdirdiyi “Tənqid və mülahizələr” adlı məqaləsində aşkara çıxarılmışdır. S.Mümtaz qənaətləndirici dəlillərlə sübut etmişdir ki, bu kiçik, lakin olduqca qiymətli əsərin müəllifi Hacı Çələbi nəslindən olub, Şəkinin son xanı - Fətəli xanın oğlu, Fateh təxəllüsü ilə şer yazan Kərim ağadır.
S.Mümtaz həmin əsəri tədqiq və başqa məxəzlərə müraciət edərək belə bir nəticəyə gəlir: “Fətəli xan, məşhur Hacı Çələbi xanın nəticəsi, Həsən ağanın nəvəsi və Məhəmmədhüseyn xan Müştaq təxəllüslünün oğludur. Məhəmmədhüseyn xanın üç oğlu var idi ki, onlar da Məhəmmədhəsən xan, Fətəli xan və Səlim xandan ibarət idi. Məhəmmədhəsən xan ilə Səlim xanın hər birinin üç oğlu olduğu halda, Fətəli xanın yalnız bir oğlu var idi ki, o da türki və farsi şerləri ilə məşhur olan Kərim ağa Fatehdir”.
Dəvətnamə (film, 2003)
Məzmun
Beş toya dəvətnamə alan və maaşa baxan bank işçisi Cəfər (Fərhad İsrafilov) çıxılmaz vəziyyətdə qalır. Yeganə səbəb isə yenə puldur. Nəhayət baş verən zəlzələ Cəfəri bu toylardan xilas edir. Filmdə toy və yaslardakı lazımsız adət-ənənələrimiz tənqid edilir. Həmçinin filmə baxarkən "Ayağını yorğanına görə uzat" atalar sözü yada düşür.
Əlövsət Sadıqov
Əlövsət Sadıqov — tanınmış tutçu, genetik, seleksiyaçı, biologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, baş elmi işçi, yüzdən artıq elmi əsərin və yeni yaradılmış Baxça-tut sortunun müəllifi.
Həyatı
Əlövsət Həsən oğlu Sadıqov 30 mart 1941-сi ildə Qasım İsmayılov (indiki Goranboy) rayonunun Faxralı kəndində anadan olmuşdur. O, 1958-сi ildə Faxralı kənd orta məktəbini qurtarmış, 1960-сı ildə isə Dəliməmmədli texniki-peşə təhsili məktəbini bitirərək "traktorçu" və çilingər" ixtisaslarına yiyələnmişdir. 1960-сı ildə Azərbayсan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun İpəkçilik ixtisasının I kursuna daxil olmuşdur. O, 1964–1965-сi illərdə SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı, biologiya elmləri doktoru, professor, Azərbayсan SSR EA-nın müxbir üzvü R.A.Hüseynovun rəhbərliyi altında "RSFSR şəraitində tut ipəkqurdu hibridlərinin müqayisəli sınağı" mövzusunda diplom işi üzərində işləmiş və onu 1965-сi ildə uğurla müdafiə edərək ipəkçi alim-aqronom ixtisasına yiyələnmişdir. Ə.H.Sadıqov institutu qurtardıqdan sonra Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin sərənсamı ilə Qasım İsmayılov rayonuna göndərilmiş və 1965–1968-сi illərdə Dimitrov adına kolxozda (Əzizbəyov (indiki Kəhrizli), Səmədabad (Goranboy) və Xəsədərli kəndlərini əhatə edirdi) baş aqronom, sonra isə rayon K/t idarəsində böyük aqronom vəzifələrində çalışmışdır. Elmə olan dərin marağı onun 1968-сi ildə Azərbayсan SSR EA-nın "Genetika və seleksiya" İnstitutunun aspiranturasına qəbul olunmağına səbəb olmuşdur və o, akad. I.K.Abdullayevin rəhbərliyi altında "Diploid, triploid və tetraploid tutun generativ və reproduktiv orqanlarının dəyişkənliklərinin öyrənilməsi" mövzusu üzrə dissertasiya işi aparmış, 1975-сi ildə onu müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək biologiya elmləri namizədi alimlik dərəсəsi almışdır. 1980-сi ildə ona "Genetika" ixtisası üzrə "baş elmi işçi" alimlik rütbəsi verilmişdir. Eyni zamanda o, 1985-сi ildə SSRİ K/t Nazirliyi yanında Aqrar Sənaye Komplekslərinin İdarə edilməsi üzrə Ali məktəbi bitirmişdir. Əlövsət müəllim 1972-сi ilin aprelindən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat İpəkçilik İnstitutunda elmi katib işləmiş, 1990-сı ilin mayından isə "Tutun seleksiyası və aqrotexnikası" laboratoriyasına rəhbərlik edir. O, tut bitkisinin genetikası, seleksiyası, sitologiyası, anatomiyası, biokimyası, aqrokimyası və s. üzrə dərс edilmiş 100-dən artıq elmi əsərin və eləсə də yeni yaradılmış Baxça-tut sortunun müəllifidir. Ə.H.Sadıqovun yaxından iştirakı və rəhbərliyi ilə yaradılmış Nəsrəddin-tut, Kamil-tut, Füzuli-tut, Yunis-tut, Faxralı-tut, Larisa-tut, Adilə-tut, Zümrüd-tut, Nağı-tut, Qədir-tut, Lətifə-tut və Aminə-tut sortları hal-hazırda "Seleksiya nailiyyətlərinin sınağı və mühafizəsi üzrə Dövlət komissiyası"nda sınaqdan keçirilir. O, ipəkçiliyin yem bazasını möhkəmləndirmək məqsədilə yüksək məhsuldar triploid nəsil verən Pobeda 4x x Yaqub-tut 2x və Sıxgöz-tut 2x x 1-15/18 4x hybrid kombinasiyalarını seçmiş və respublikada tətbiq etmək üçün K/t Nazirliyinə tövsiyələr təqdim etmişdir. Əlövsət Sadıxov səmərəli elmi və ictimai fəaliyyətinə görə 1974 və 1978-ci illərin "Sosializm yarışının qalibi", "X və XI beşillklərin zərbəçisi" döş nişanları, anadan olmasının 70 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfat Nazirinin Fəxri fərmanına layiq görülüb. 2001-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü olmuşdur. Ailəli idi. 3 oğlu, 7 nəvəsi vardır.
Fəaliyyəti
Əlövsət Sadıqov, elmi nailiyyətlərin təbliğinə xüsusi diqqət yetirir. Belə ki, 1972, 1977-сi illərdə o, tutun eksperimental poliploidiyasına həsr edilmiş Ümumittifaq simpoziumlarında, 1976-сı ildə 2-сi Sovet Hindistan Simpoziumunda, 1977 və 1987-сi illərdə Ümumittifaq genetiklər və seleksiyaçılar сəmiyyətinin qurultaylarında, 1991 və 1993-сü illərdə ipəkçilik üzrə keçirilmiş beynəlxalq konqreslərdə, 2006-сı ildə "Biomüxtəlifliyin genetik ehtiyatları" üzrə I Beynəlxalq Elmi Konfransda, 2007-сi ildə "Azərbayсanda bitki seleksiyası və kənd təsərrüfatı biotexnologiyası sahəsində potensialın qiymətləndirilməsi və onun yaxşılaşdırılması üçün strategiyanın hazırlanması" mövzusunda keçirilən Beynəlxalq seminarda, eləсə də çoxsaylı yerli və Beynəlxalq seminarlarda və konfranslarda iştirakçı olmuş, məruzələrlə çıxış etmişdir. O, AzETİİ-nin elmi və metodiki şuralarının, ekspert, attestasiya, müsabiqə, aspiranturaya qəbul komissiyalarının, institutun əsərlərinin buraxılması üzrə redaksiya heyətinin üzvü, aspirantura şöbəsinin, məxfi bölmənin müdiri, hərbi uçot və bronlaşdırma üzrə məsul şəxs və s. kimi çoxtərəfli səmərəli fəaliyyət göstərmiş, ixtisasartırma kurslarında mühazirələr oxumuş, F.Məlikov adına Azərbayсan Elmi-Tədqiqat Heyvandarlıq İnstitutunda 06.02.01 ixtisası üzrə təşkil edilmiş müdafiə şurasının üzvü olmuşdur. Onun elmi rəhbərliyi ilə bir aspirantı k.t.e.n. alimlik dərəсəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmiş, təsdiqini almış və hal-hazırda Gəncə Dövlət Universitetində dosent işləyir.
Əlövsət müəllim elmi fəaliyyətlə bərabər, həm də poeziya həvəskarıdır.Yüzlərlə şeirin müəllifidir.
Nəsil şəcərəsi
Əlövsət müəllimin doğulub-yaşadığı Faxralı (indiki Fəxralı) kəndi qədim kənddir. Tarixi dəqiq araşdırılmayıb. Bu kənddə insanlar aşağıda adları qeyd olunan coyğalar (yaşayış massivləri) üzrə məskunlaşmışlar:
Çökək məhlə; Fəzeyilli; Xanəhmədli; Xanımcanlı və Arxın üstü yeni məhlələr.
Qeyd olunan coyğalarda müxtəlif nəsillər yaşamışlar.
Əlövsət müəllimin məxsus olduğu Göyçəlilər (Sadıqlılar) nəslinin yaşadığı Xanəhmədli cöyğasında yaşayan nəsillər aşağıdakılardır:
Əlövsət müəllimin nəsil şəcərəsi - Göyçəlilər (Sadıqlılar):
Sadıq övladlar: Məhəmməd; Qara.
Məhəmməd övladlar: Qiyas; Hasan; Səlman; Sara.
Hasan övladlar: Əlövsət; Solmaz; Xalidə; Fərmayıl; Arif; Semnarə; Tamilla; Rəfiqə. .
Övladları
Əlövsət müəllimin 3 oğlu, 7 nəvəsi var.
oğlanları– Fərman; Elxan; Sərxan.
Azərbaycan etirazları (2005)
Azərbaycan etirazları (2005) — 2005-ci il noyabrın 26-da Qələbə meydanında baş tutan mitinq.
Mitinqdən əvvəl
2005-ci il noyabrın 6-da Azərbaycanın Milli Məclisinə seçkilər baş tutdu. Seçkilərdə əsas mübarizə Yeni Azərbaycan Partiyası və Azadlıq Bloku arasında getdi. Azadlıq Blokuna Azərbaycan Demokrat Partiyası, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası və Müsavat Partiyası daxil idi.
Seçkilərin rəsmi nəticələrinə əsasən Yeni Azərbaycan Partiyası 61 mandat qazanaraq qələbə qazandı. Azadlıq Bloku isə 6 üzvlə təmsil olunmaq hüququ qazandı. Həmin nəticələri Azadlıq Bloku rəsmən tanımadı.
AXCP sədri Əli Kərimli 2019-cu il fevralın 27-də Meydan TV-yə verdiyi müsahibədə 2005-ci ilin Parlament seçkilərinə toxundu və həmin seçkilərdə Azadlıq Birliyinin 58 üzvünün Parlamentdə mandat qazandığı iddia etdi.
Mitinq
Azadlıq Blokuna üzv olan siyasi partiyaların sədrləri Əli Kərimli (AXCP), İsa Qəmbər (Müsavat), Lalə Şövkət (ALP) və Sərdar Cəlaloğlunun (ADP) çıxış etdiyi mitinq başa çatandan sonra, seçkilərin nəticələrinə etiraz edən 2 000 yaxın etirazçı oturaq seçkilərin nəticələrinə etirazlarını bildirdi. Etirazlar axşam saatlarına yaxın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunları tərəfindən dağıdıldı, nəticədə 500 yaxın etirazçı yaralandı.
Daha sonra 9 noyabr, 13 noyabr və 23 noyabr tarixində mitinqlər keçirildi.
Qədir İnanır
Qadir İnanır (15 aprel 1949, Fatsa, Ordu, Türkiyə) — məşhur Türkiyə kino və televiziya aktyoru, rejissor, ssenari müəllifi, Yeşilçam kinostudiyasının ciddi və yaraşıqlı aktyorlarından biri. Bədii rəhbər, prodüser, layihə rəhbəri və aparıcı. 192 filmdə rol almışdır.
Həyatı
Qadir İnanır, 15 aprel 1949-cu ildə Orduya bağlı Fatsa rayonunda Mehmet İnanır, Rukiye İnanır cütlüyünün oğlu olaraq doğulmuşdur. Kadir İnanır, böyük bir ailənin son uşağıdır. Onun özündən 14 nəfər böyük qardaş-bacısı var. O, müxtəlif məktəb yarışlarında da qabiliyyətlərini nümayiş etdirdi. Kadir İnanır, oxuduğu İstanbul Heydərpaşa Liseyini və Marmara Universitetinin, Ünsiyyət fakültəsi, Radio Televiziya hissəsini bitirdi. 1967-ci ildə Səs jurnalının təşkil etdiyi "Film Sənətçi Yarışı"nda finala qaldı. Bir sonrakı ildə (1968) təşkil edilən Gizlənpaç qəzetinin "Fotoroman Sənətçi Yarışı"nda da birinci oldu. Bir müddət fotoromanlarda oynadıqdan sonra Yeddi Addım Sonra (1968) adlı filmdəki kiçik bir rolla kinoya başladı. İlk dəfə baş rolda oynadığı 1970-ci il tarixli, Atıf Yılmazın rejissor olduğu Qara gözlüm filmində Türkan Şoray la baş rolları paylaşdı. Daha sonra Şorayla bir çox filmdə oynayaraq Türk kinosunun kişi aktyor ulduzlar arasına girdi.
Toplam 182 kino filmində və 7 televiziya serialında rol alan İnanırın ən uzun serialı Marziye adlı serial oldu. 5. Adana Qızıl Qoza Kino Festivalında Utanç (1973) adlı filmlə Ən yaxşı kişi aktyor seçilən Kadir İnanır, baş rollarını Fatma Girik, Serpil Çakmaklı, Nur Sürer, Erdal Özyağcılar ilə paylaşdığı 1985 istehsalı İlanların qisası adlı Şərif Görənin filmi ilə 23. Antaliya Film Festivalında ən yaxşı aktyor mükafatının sahibi oldu. Kadir İnanır, 1990-cı ildə Med Cezir mənzərələri adlı film ilə 3. Ankara Kino Festivalında ən yaxşı kişi aktyor mükafatın sahibi oldu. 1995-1996-ci illər arasında Kanal D'də nəşr olunan Belə Getməz adlı xəbər proqramında aparıcılıq etdi. Türk Kinosunda son dövr 2000 istehsalı Mayor Şekspir adlı filmdə iştirak edən məşhur aktyor, 24 il aradan sonra 2003-ci ildə Göndərilməyən məktublar adlı filmdə Türkan Şorayla yenidən bir filmdə oynadı. 2005-ci ildə Memduh Ün və Tunc Başaranın idarə etdiyi, Fatma Girik ilə birlikdə baş rollarını paylaşdığı filmdə oynadı.
Mükafatları
Adana Qızıl Qoza Kino Festivalı (1973) Qızıl Portağal Film Festivalı (1986, 2000): Ən yaxşı aktyor Ankara Kino və Teatr Festivalı (1990): Ömür boyu şərəf mükafatı  Siyad mükafatı (2009) Almaniya Kino mükafatı (2010)
Vitali Kim
Bioqrafiya
13 mart 1981-ci ildə Nikolayevdə anadan olub. Atası əməkdar basketbol məşqçisi, SSRİ gənclər yığmasının oyunçusu idi.
Kim Nikolayev adına 2 nömrəli gimnaziyanı və Admiral Makarov adına Milli Gəmiqayırma Universitetini müəssisə iqtisadiyyatı ixtisası üzrə bitirib.
1998-ci ildə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmağa başlayıb. O, Ushuaja əyləncə kompleksinin idarəedici tərəfdaşı idi.
2003-cü ildə dövlət sektorunun audit fəaliyyəti ilə məşğul olan Ukrpromresurs şirkətində işləyib. 2005-2011-ci illərdə Nikolayevdə bir sıra müəssisələrə rəhbərlik edib, beynəlxalq investisiyalarla məşğul olub. 2015-2016-cı illərdə Ukrayna Aqrar Siyasət Nazirliyinin analitik şöbəsinə rəhbərlik edib. İnkişaf şirkətləri qrupunun yaradıcısı, o, "Apelsin", "Konsept" və "Uyutnı" yaşayış komplekslərinin tikintisi ilə məşğul idi.
Siyasi fəaliyyət
2019-cu ildə prezident və parlament seçkilərində Xalqın qulluqçusu partiyasının Nikolayev bölməsində könüllü olub. 2020-ci il yerli seçkilər zamanı o, partiyasız qalaraq, 2 saylı Xalqın Qulluğundan Nikolaev Şəhər Şurasının deputatlığına namizəd olub. Kim həm də partiyanın seçki qərargahının rəhbəri idi, şəhər və vilayət şuraları üçün kampaniya aparırdı.
25 noyabr 2020-ci ildə Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Kimi Nikolayev Vilayət Dövlət Administrasiyasının sədri təyin edir.
Mükafatlar
III dərəcəli Bohdan Xmelnitski ordeni (6 mart 2022) - Ukraynanın dövlət suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasında mühüm şəxsi töhfəsinə, yaşayış məntəqələrinin rus işğalçılarından müdafiəsinin təşkilində göstərdiyi cəsarət və fədakar fəaliyyətə görə.
Şəxsi həyat
Həyat yoldaşı - Yuliya. Üç uşaq böyüdür: iki qızı - Yevgeniya və Aleksandra, həmçinin Ruslan adlı bir oğul.
Ağbulaq (İcrud)
Ağbulaq — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 674 nəfər yaşayır (157 ailə).
İl Etmiş Yabqu
İl Etmiş Yabqu və ya Turs bəy — İltəriş xaqan və Qapağan xaqanın kiçik qardaşı, şərq torpaqlarının şadı.
Həyatı
Adı ilk dəfə 682-ci ildə Ongi yazıları nda çəkilir. Həmin il İltəriş xaqanla birlikdə Doqquz Oğuzlara qarşı aparılmış İnəklər gölü döyüşü ndə iştirak etmişdi.
Hakimiyyəti
687-ci ildə qardaşı Qapağan xaqan tərəfindən şərq şadı təyin olundu. 716-cı ildə Kültigin tərəfindən İnal xaqanı dəstəklədiyi üçün öldürülmüşdür. Oğlu Bilgə İşbara Tamqan Tarxan tərəfindən ona həsr olunmuş Ongi yazıları ucaldılmışdır.
Cahandar Bayoğlu
Cahandar Cahangir oğlu İsmayılov — Azərbaycan siyasətçisi; Turan Partiyasının sədri.
Həyatı
Cahandar Bayoğlu 25 iyul 1964-cü ildə Amasiya rayonunun Qaraçanta kəndində doğulub. 1981-ci ildə orta məktəbi bitirib. 1982–1989-cu illərdə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri Universitetində ali təhsil alıb.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
19 fevral 2020-ci ildən Turan Partiyasının sədridir.
Elmi fəaliyyəti
Azərbaycanda və Türkiyədə yayımlanmış bir sıra elmi məqalələrin müəllifidir.
Ailəsi
Evlidir, iki övladı var.
Bağkəndi (İcrud)
Bağkəndi — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 265 nəfər yaşayır (75 ailə).
Znamya (peyk)
Znamya — Banner layihəsi 90-cı illərdə orbital aynaya malik olan bir sıra eksperimentlər idi. Günəş enerjisini günəş enerjisinə əks etdirən günəş enerjisini Yerə yaymaq məqsədi daşıyırdı. Bu, iki təcrübədən — "Banner-2" və uğursuz "Banner-2.5" və təklif olunan "Banner-3" təcrübəsindən ibarət idi. Znamya-2.5 uğursuz yerləşdirilməsindən sonra layihə Rusiyanın Federal Kosmik Agentliyi tərəfindən tərk edilmişdi.
Znamya 2
Banner 2 20 metr genişlikdə günəş güzgüsü idi. Znamya-2 27 oktyabr 1992-ci ildə Bayqonurdan M-15 Progress Mərhələsində başlamışdır. Mir kosmik stansiyasında EO-12 ekipajını ziyarət etdikdən sonra, Progress T-15, Rusiyanın "Progress" kosmik vasitəsinin sonundan 4 fevral 1993-cü ildə Rusiyanın "Mir" kosmik stansiyasının yanında olan bir reflektörün yerləşdirilməsini təmin etdi. Güzgü müvəffəqiyyətlə açıldı və işıqlandırıldığında, Fransa'nın cənubundan Avropanı 8 km / s sürətlə Rusiyanın qərb hissəsinə qədər keçən 5 km genişlikdə parlaq bir yer yaradıb. [1] Parlaq yer tam ayın parıltısına bərabər idi. Səhər saatlarında buludlar Avropanın ən çox hissəsini əhatə etsə də, bir neçə yerə əsaslanan müşahidəçilər, keçən dövrləri işıqlandırdıqlarını görürdülər.294/5000 Güzgü, bir neçə saat sonra orbitada qırıldı və Kanada üzərində atmosferə dönərkən yandırıldı. [4] [5]
Znamya aynası günəş yelkənlərinin hərəkət sisteminin prototipi olaraq hazırlanmışdır [3], lakin günəş yelkənlərinə olan maraq zəiflədikdə işıqlandırma üçün yer aynası kimi istifadə edilmişdir.
Znamya 2.5
Znamya-5, 5 fevral 1999-cu ildə başlayan Znamya-2-nin varisi oldu. 25 m diametrində idi və 7 km diametrli parlaq bir nöqtə vermişdi və beş ilə on tam moons parlaqlığı ilə idi. Ancaq yerləşdirildikdən bir qısa müddət sonra, Tərəqqi üzərindəki antenaya tutulan ayna partladı. Rusiyanın uçuş nəzarətindən antenanı azad etmək üçün bir neçə cəhddən sonra, Znamya 2.5 orbitdən çıxarılıb geri döndü.
Tamtaraq (Həştrud)
Tamtaraq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Cozef Erlanqer
Cozef Erlanqer — Amerika fizioloqu, elektrofiziologiyanın banilərindən biri. Nobel mükafatı laureatı.
Tamtaraq (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 120 nəfər yaşayır (21 ailə).
Cozef Erlanqer
Əsas əsərləri sinir hüceyrələrində və liflərində bioelektrik hadisələrinin öyrənilməsinə həsr edilmişdir. Birinci olaraq katod osilloqrafından istifadə etmiş və onun qeydiyyatı üçün orijinal metod işləyib hazırlamışdır. Arterial təzyiqin və ürəkdə qan dövranının qansız qeyd olunması üsulunu tətbiq etməklə ürək-damar fiziologiyasına mühüm töhfələr vermişdir. Ürək blokadasının mahiyyətini öyrənmişdir.
Tiflis Dəmiryol Stansiyası
Tiflis — Gürcüstanın paytaxtı Tiflis şəhərində yerləşən dəmir yolu stansiyası.
Mirmuraz Cəfərov
Mirmuraz Mirbaba oğlu Cəfərov (26 may 1997; Gəncə, Azərbaycan — 26 oktyabr 2020; Qubadlı, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Tiflis Dəmiryol Stansiyası
Tarixi
Stsnsiyanın köhnə vağzalı 1872-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Sonradan bu bina sökülmüş və 1952-cu ildə bina yenidən Stalin ampiri stilində inşa edilmişdir.
Mirmuraz Cəfərov
Həyatı
Mirmuraz Cəfərov 26 may 1997-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 2003-2011-ci illərdə C.Cabbarlı adına 6 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır.
Tiflis Dəmiryol Stansiyası
Tarixi
1982-ci ildə stansiya binasının yenidən işa edilməsinə qərar verilmişdir. Bu mıqsədlə bina sökülməli idi. Ancaq binanın təməli güçlü olduğu olduğundan onu partladılmışdır. Bundan sonra binanın yenidən inşasına başlanmışdır. Ancaq bu binanın inşası tam başa çatdırıla bilməmişdir.
Mirmuraz Cəfərov
Hərbi xidməti
Mirmuraz Cəfərov 2015-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Gəncə Şəhər Nizami Rayon Şöbəsindən hərbi xidmətə çağrılmış, Müdafiə Nazirliyinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət etmişdir.
Tiflis Dəmiryol Stansiyası
Tarixi
1991-ci ildə bina faktiki hazır olsada SSRİ dövlətinin dağılması və iqtisadi cətinliklər səbəbindən son tamamlamalar başa çatdırılmamış qalmışdır. Gürçü-abxaz münaqişəsi zamanı binaya gürcü qaçınlar gəlmişdir. 2008-ci ildə Tiflis icra başçısı qaçqınları mənzillə təmin etmiş, yarım qalmış işləri tamamlayaraq istifadəyə tam hazır vəziyyətə hətirtmişdir.
Mirmuraz Cəfərov
Hərbi xidməti
Mirmuraz Cəfərov 2020-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycan Ordusunda keçirilən hərbi təlim toplantılarına çağrılmışdır.
Tiflis Dəmiryol Stansiyası
Tarixi
Gələcəkdə vağzal üçün yeni binanın inşası planlaşdırılır. Ancaq yeni vağzalın yeri hələ müəyyən edilməmişdir.
Mirmuraz Cəfərov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Mirmuraz Cəfərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Qubadlının və Zəngilanın azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Mirmuraz Cəfərov 26 oktyabr 2020-ci ildə Qubadlı istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. 27 oktyabr 2020-ci ildə Gəncə Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Tiflis Dəmiryol Stansiyası
Tarixi
Bununla bağlı iki variant vartdır:
Xirsa
Xirsa  — Gürcüstanın Kaxetiya ölkəsində, inzibati mərkəzi Siqnaxi şəhəri olan Siqnaxi bələdiyyəsi ərazisində kənd. Yaxınlığındakı Tibaani kəndinin əvvəlki adı da Xirsa olmuşdur və Xirsa monastırı həmin kəndin ərazisindədir.
Mirmuraz Cəfərov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mirmuraz Cəfərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyi, sona qədər döyüşdüyü və tapşırıqların yerinə yetirilməsində fərqləndiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Mirmuraz Cəfərov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mirmuraz Cəfərov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 5337
NGC 5337, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tarqulu (Həştrud)
Tarqulu — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 333 nəfər yaşayır (63 ailə).
Tiflis Dəmiryol Stansiyası
Tarixi
1. Tiflisin Didube rayonunda yeni sərnişin vağzalı tikilməlidir. Buradan Batumi, Kutaisi, Zuqdidi, Poti, Vale, Qori və Borjomiyə vaqonlar hərəkət etməlidir.
2. Tiflis ətrafında olan əvvəlki xətlər sökülmüşdür. Tiflis dənizi ətrafında olan bir xəttli dəmir yolu üzərində vaqon deposu inşa edilmişdir.
Borjomi vağzalı
Üzəri bağlı Borjomi vağzal platforması 1979-cu ildə inşa edilmişdir. 2011-ci ildə buradan Tiflis və Qərbi Gürcüstana gedən elektrovaqonlar hərəkət edir. 15 fevral 2011-ci ildə son vaqon bura hərəkət etmişdir. 16 fevral tarixindən isə stansiya tamamən ləğv edilmişdir.
Böyük Karlın tacı
thumb|[[Vyanadakı Hofburq Sarayında, İmperiya Xəzinədarlığında saxlanılan tac]] Böyük Karlın tacı və ya Müqəddəs Roma İmperiyasının tacı — Müqəddəs Roma imperatorlarının 11-ci əsrdən 1806-cı ildə Müqəddəs Roma İmperiyasının ləvğinə qədər taxdığı tac. Tac, Roma kralları, seçildikdən dərhal sonra isə İmperator tərəfindən istifadə edildi. X əsrin sonu və ya XI əsrin əvvəllərində hazırlanmışdır. Bir çox digər taclardan fərqli olaraq, dairəvi bir formada deyil, səkkizbucaqlıdır və səkkiz menteşəli löhədən hazırlanmışdır. Tacın ön hissəsindən başlayan və arxasına qədər dəvam edən hisssənin önündə xaç yerləşir. Tac Avstriyanın Vyana, Hofburqdakı İmperiya Xəzinəsində saxlanılır.
Tarix
thumb|Müqəddəs Roma İmperiyası dəsti (reqaliyası) və I Karlın tacı Tacın 10-cu əsrin sonlarında və erkən 11-ci əsrdə Qərbi Almanyada, I Otto, I Konrad və III Konradın hakimiyyəti zamanı hazırlandığı düşünülür. Bu barədə ilk qorunan qeydlərin XII əsrdən bəri eyni tac haqqında olduğunu düşünsək bunun həqiqətə uyğun olduğu düşünülür. Müqəddəs Roma İmperiyası Krallarının əksəriyyət bu tacı taxmışdır. Tacqoymada tac yeni krala əsa və İmperator Orbu  ilə birlikdə verilirdi.
Müqəddəs Roma İmperariyasının reqaliyası və xüsusən da imperator tacı 1349–1421-ci illərdə qorunması üçün Bohemiyada (hazırda Çex Respublikasında), Karişteyin qəsrinin inşa edildiyi ərazidə saxlanılırdı. 1424–1796 illərdə bütün hissələr Nürnberq, Fransada saxlanılırdı və yalnız tacqoyma zamanı şəhəri tərk edə bilərdilər.
Hal hazırda tac və qalan imperator reqaliyası Vyanadakı Hofburqda sərgilənir.
Tacın eyni sürəti Karlın keçmiş sarayı, indi bələdiyyə binası olan Krönungssaal-da, Almaniyanın Aaxen şəhərindədir. Frankfurtdakı tarix muzeyində də tac və reqaliyanın nüsxələri ar, çünki sonrakı imperatorların əksəriyyətinin tacqoyma mərasimi şəhərin kafedralında, eləcə də İmperator Tacının yerləşdiyi Palatinat elektoratındakı Trifels qalasında keçirilmişdir. Ən yeni səlahiyyətli nüsxəsi isə Karlşteyn qəsrində, Çexiya Kraliyyət reqaliyasının bir nüsxəsi ilə birlikdə saxlanılır.