cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rəna Mirzəzadə
Elmi fəaliyyəti
Rəna Mirzəzadə gender və insan hüququ haqqında onlarla məqalənin, iki monoqrafiyanın və "Qadın hüquqları", "Qadın-kişi münasibətləri", "Qadın və siyasət, "Qadın və məhbus", "Gender tədqiqatları", "Siyasi partiyaların gender təhlili" kitablarının müəllifi və "Genderşünaslıq" beynəlxaq elmi-kütləvi jurnalının baş redaktorudur.
2011-ci il 3 mart Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Respublikada elmin və təhsilin inkişafında göstərdiyi fəaliyyətə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai həyatında səmərəli fəaliyyətlərinə görə 3-cü dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif olunub. 27 mart 2023-cü il Elmin populyarlaşmasında xidmətlərinə görə Fəxri Diplom ilə təltif edilmişdir.
Şərqdə birinci (film, 1970)
Məzmun
Film Şərq xalqlarının I qurultayının 50 illik yubileyinə həsr olunmuşdur. Filmdə əsas yeri 1920-ci ildə Bakıda qurultay vaxtı çəkilmiş tarixi kinoxronika tutur və materialı qurultayın nümayəndəsi şərh edir. Ekranda Şərq ölkələri — Azərbaycan, İran, Suriya, Türkiyə, Misir, Çin və Yaponiya xalqlarının nümayəndələrinin opera teatrına, qurultayın təntənəli açılışına necə getdikləri, burada Nəriman Nərimanovun məruzə etməsi öz əksini tapmışdır. Filmin sonunda Şərq xalqlarının I qurultayının 50 illiyinə həsr olunmuş iclas, Azərbaycan nümayəndələrinin bu gün Yaxın Şərq ölkələrində beynəlxalq vəziyyət barədə çıxışları da verilmişdir.
Kusko krallığı
Kusko krallığı (keçya dilində: Qusqu, ispan dilində: Cusco (Cuzco)) — 1197-14380 - And dağlarında mövcud olmuş, çox da böyük olmayan dövlət, XII əsrə yaxın inklər tərəfindən əsası qoyulmuş şəhər dövlət. Zaman keçdikcə müharibələr və ya dinc assimilyasiya vasitəsilə krallıq öz ərazisini genişləndirərək inklərin imperiyasına çevrilmişdir.
Tarixi
Kusko ərazisində inklər XII əsrə yaxın tayfa kimi görünmüşlər. Manko Kapakanın rəhbərliyi ilə onlar tezliklə Kusko şəhər-dövlətinin əsasını qoymuşlar.
1438-ci ildə İnk imperiyasının doqquzuncu hökmdarı Paçakutinin (1438-1471) rəhbərliyi ilə fəal işğalçılıq siyasətinə başlamışlar. Tezliklə Paçakuti Andın bütün ərazisini işğal etməyə müvəffəq oldu.
Paçakuti Kusko krallığını imperiyaya çevirdi, o, federal idarəetmə sistemi yaratdı, bu idarəetmə sistemi mərkəzi hökumətdə inklərlə birlikdə dörd əyalətin yerli güçlü liderlərinin də təmsil olunmasına imkan yaradırdı. Mülahizələrə görə Maçu-Pikçu şəhərinin əsası da Paçakuti tərəfindən qoyulmuşdur.
Hökmdarları
Tarixi mənbələrə əsasən Kusko krallığının hökmdarları aşağıdakılar olmuşdur: Kusko krallığının ilk hökmdarlarının adları məlum deyil, sonralar Kapak səhra komandiri, Sinçi lider mənasında işlənilmişdi. Sülalənin əsasının 1200-cü ildən başlandığı ehtimal olunur.
İrina Vlax
İrina Fyodorovna Vlah (d. 26 fevral 1974-cü il, Komrat, Qaqauziya, Moldaviya SSR, SSRİ) — Moldova siyasətçisi, 2005-ci ildən Moldova parlamentinin deputatı. 23 mart 2015-ci ildən Qaqauziyanın seçilmiş başçısı.
Təzə Şilyan
Təzə Şilyan — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Müsüslü inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 2931 nəfərdir.
Toponimikası
Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonlarında Göyçay çayının keçmiş yatağında salınmışdır. Oykonim təzə və Şilyan sözlərindən ibarət olub, “yeni Şilyan, təzə salınmış Şilyan” mənasındadır.
Din
Kənddə Təzə Şilyan kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Monoxrom
Monoxrom, təkrəng (ing. monochrome, ru. монохромный, одноцветный) - kompüterlərin aparat təminatı sahəsində: bir rəngli monitor, məsələn, qara görüntünü ağ fonda göstərən (Apple Macintosh monoxrom ekranlarının standartı), və yaxud sarı və ya yaşıl görüntünü qara fonda göstərən (IBM-uyumlu kompüterlərdə qəbul olunduğu kimi) monitor. Yalnız bozun müxtəlif çalarlarını əks etdirən monitor üçün də bu termindən istifadə olunur. Yüksək keyfiyyətli təkrəng monitorlar, adətən, onunla eyni çözümlülüyə (RESOLUTION) malik rəngli monitorlardan daha aydın və asan oxunan olur.
Retrospektiv
Retrospektiv (retrospectare, "geriyə baxış") — keçmişə baxış, keçmişdə baş vermiş hadisələrə nəzər salmaq.
İsim kimi işləndikdə "retrospektiv" sözü tibb, kompüter proqramlaşdırması, kütləvi mədəniyyət və incəsənətdə spesifik mənalar daşıyır. Sifət kimi işləndikdə isə hüquq, standartlaşdırma və mükafatlar sahəsində retroaktiv sözünün sinonimi kimi çıxış edir.
İncəsənətdə
Retrospektiv sərgi sənətkarın yaradıcılığının uzun bir dövrünü əhatə edir. Eynilə də, retrospektiv yığma albom sənətçinin keçmiş əsərlərindən, adətən ən populyar mahnılarından ibarət olur. Televiziyada və ya qəzetdə aktyor, siyasətçi və ya digər tanınmış şəxsin keçmişi haqda xəbər həmin şəxsin həyatına retrospektiv baxışdır.
Mükafatlandırma
Retrospektiv və ya retroaktiv mükafat təsis edilib o şəxslərə verilir ki, o şəxs həmin mükafatı öz dövründə ala bilməsə də, mükafatın indiki şərtlərinə əsasən ona bu mükafat verilə bilərdi.
Şərqin astanasında (film, 1939)
Məzmun
Film Şərqin qapısı adlanan Azərbaycanın nailiyyətlərindən bəhs edir.
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Orxan Sadıqlı
Orxan Sadıqlı — Azərbaycan Region Liqası təmsilçilərindən olan Xan Lənkəran klubunda qapıçı kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçudur.
Dronqo (teleserial, 2002)
Məzmun
Serial boyu məşhur ekspert Dronqo "qırmızı siyahı"nın axtarışına çıxır.
Qızılxaraba (Göyçə)
Qızılxaraba — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.
Musarza Mirzəyev
Mirzəyev Musarza- Kadusi — tarixçi-etnoqraf, toponomist, yazıçı, jurnalist, pedaqoq - əməkdar müəllim, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Dronqo (teleserial, 2002)
İzlə
Rus dilində
Musarza Mirzəyev
Həyatı
Musarza Oğul oğlu Mirzəyev 1958-ci il martın 4-də Masallı rayonunun Mahmudavar kəndində anadan olmuşdur. 1975-ci ildə Mahmudavar kənd tam orta məktəbini, 1979-cu ildə isə ADPU-nun tarix fakültəsini bitirmişdir. Masallı rayonunun Türkoba (1979-1991) və Mahmudavar kənd tam orta məktəblərində(1988), Lənkəran Dövlət Universitetində (1992-1993) müəllim, Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının Mahmudavar kənd inzibati ərazi dairəsində nümayəndəsi (1994), "Çağırış", "Yeni qəzet" və "Tolışı sədo" qəzetlərinin xüsusi müxbiri, "Yeni qəzet"in redaktor müavini (1994) vəzifələrində işləmişdir. Əyalətdə ümumtəhsil məktəbində çalışmasına baxmayaraq yaşadığı diyarın tarixi, etnoqrafiyası və toponimləri haqqında bəhs edən 10-dan artıq kitab, 500-ə qədər məqalənin, tarixi etnoqrafik oçereklərin müəllifidir. Hal-hazırda (1988) Mahmudavar kənd tam orta məktəbində müəllim işləyir. Pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı eyni zamanda bölgənin tədqiqi ilə də məşğul olur. Məktəbdə Heydər Əliyev muzeyi təşkil etmişdir. Musarza Mirzəyevin pedaqoji ustalığı nəzərə alınaraq ona "Metodist müəllim" (1991), "Ali dərəcəli müəllim" (1995) kateqoriyaları verilmiş, 2011-ci ildə isə "əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür. Azərbaycan müəllimlərinin X və XIII qurultaylarının nümayəndəsi olmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1994), Masallı Rayon Ağsaqqallar Şurasının və Masallı Ziyalılar Cəmiyyətinin üzvüdür. "Kadusi" təxəllüsü ilə mətbuatda çıxış edir. Haqqında yerli, ölkə və xarici mətbuatda, "XX əsr Azərbaycan yazıçıları" ensiklopedik məlumat kitabında, "Azərbaycan yazıçıları XX-XXI yüzillikdə" (müəllif Teymur Əhmədov, B.,2011), "Masallının söz çələngi" (tərtibçi Allahverdi Bayrami, B.,2011) və digər kitablarda məlumat verilmişdir. Ailəlidir, iki övlad atasıdır. thumb|380x380px|Misir Mərdanov və Musarza Mirzəyev
Musarza Mirzəyev barədə fikirlər
Ziya Bünyadov Musarza müəllimi "diplomsuz alim" adlandıraraq yazmışdır: "Elmi dərəcəsi olmayan adi bir kənd müəlliminin tədqiqat əsərini çap etdirməsi, bəzi diplomlu alimlərimizə nümunədir. Eşq olsun belə kənd ziyalısına".
Musarza Mirzəyev barədə akademik, tarix elmlər doktoru İqrar Əliyev;
professor, tarix elmləri doktoru Seyidağa Onullahi, Qəmərşah Cavadov, Anar İsgəndərov, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Abdulla Fazili;
professor, coğrafiya elmləri doktoru Elxan Nuriyev, Nadir Məmmədov (coğrafiyaçı);
professor, filologiya elmləri doktoru Əbülfəz Rəcəbli, Vaqif Yusifli;
professor, tibb elmləri doktoru Mehman Ağayev,
İlahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Mirəziz Seyidzadə və.s şəxslər dəyərli fikirlər şöyləmişlər. Həmçinin Rusiya və İranın bəzi tədqiqatçı alimləri mətbuatda Musarza Mirəyev barədə çıxış ediblər.
Qızılxaraba (Göyçə)
Tarixi
Əyricə kəndinin yanında, Arxaşan və Əbdülasar dağları arasında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Əhalisi
1831-ci ildə kənddə 357 nəfər erməni yerləşdirilmiş və ondan sonra azərbaycanlılar tədricən sıxışdırılıb çıxarılmışdır. Kənddə 1873-cü ildə 188 nəfər, 1886-cı ildə 136 nəfər,1897-ci ildə 125 nəfər, 1908-ci ildə 215 nəfər, 1914-cü ildə 421nəfər, 1916-cı ildə 249 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ilin mart ayında kəndin sakinləri ermənilər tərəfindən vəhşicəsinə qovulmuşdur. Kənddə 1930-cu illərə kimi heç kim yaşamamışdır. 1930-cu ildən sonra buraya ermənilər köçürülmüşdür.
Dolichophis
Dolichophis — Suilanıkimilər fəsiləsinə aid ilan cinsi. Əvvəllər bura daxil olan növlər Hierophis və Coluber cinslərinə daxil idilər.
Növləri
Cins özündə 4 növü birləşdirir:
Əş-Şəbab
əş-Şəbab — Somalidə məskunlaşan terror təşkilatı. "Əl-Qaidə" terror təşkilatına bağlı olan "əş-Şəbab" terror qruplaşması 2006-cı ildə Somalidə yaranıb. Ölkənin zəif hökumətin əlində olduğunu görən qruplaşma, özünü "İslam dövlətləri"nin tərkib hissəsi adlandıraraq Efiopiya qüvvələrinə qarşı vuruşmağa başlayıb. Terrorçular ələ keçirdikləri torpaqları "İslamın şəriət qaydaları" ilə quracaqları iddiası ilə digər ölkələrdən də öz aralarına cihad adı altında insanları cəlb edir.
Etimologiya
Hərəkatın adı ərəbcədən "Hərəkət əş-Şəbab əl-Mucahidun" (Mücahid Gənclər Təşkilatı) olub, qısa olaraq "əş-Şəbab" kimi tanınır.
Tarixi
əş-Şəbab terror təşkilatı ilk dəfə 2004-cü ildə "Hizbul Şəbab" (Gənclər Partiyası) adı ilə tanınmağa başlayıb. əş-Şəbab hərəkatının qurucuları daha əvvəl Somalidə əsas İslam cəbhəsi hesab olunan "İslam Məhkəmələri" adlı hərəkatda olub. Ancaq sonradan daha radikal görüşlü şəxslər ayrılaraq əş-Şəbabı yaradıblar. Təşkilat Somalidə yumşaq "İslam Məhkəmələri" Hərəkatına qarşı düşmən cəbhədə dayanır və ilk dəfə 2009-cu ildə ölkənin prezidenti, keçmiş məktəb müəllimi Şərif Əhmədin hökumətinə qarşı silahlı müqavimətə başlayıb.
əş-Şəbab yarandığı gündən bu yana Somalidə bir neçə iri terror hücumları həyata keçirib. Politoloqların fikrincə, "Əş-Şəbab" qruplaşması əsasən partizan döyüşlər aparır. Bölgədə daha çox Keniya və Afrika Birliyinə daxil ölkələrə gələn turistləri, eləcə də əsgərləri oğurlayırlar. Buna baxmayaraq Efiopiya qüvvələri ölkənin qərbindən daxil olaraq Beledveyne və Baidoa şəhərlərini nəzarətə götürməyə müəffəq olub. Terrorçular 2015-ci il 21 sentyabrında 152 adamın ölümünə səbəb olan terror Qarissa Universitet Kollecinə hücumunu üzərinə götürüb.
Qruplaşma öz şəriətinə uyğun şəkildə zina etməkdə günahlandırılan qadınları daşlayaraq öldürür, oğruları isə əllərini kəsməklə cəzalandırır.
Benksi
Benksi — Kimliyi dəqiq məlum olmayan İngiltərəli qalmaqallı, məşhur qraffiti-rəssam, siyasi aktivist, rejissor və rəssam. İsveçrəli sənətçi Maître de Casson-un Banksy ola biləcəyi barədə fərziyyələr var. Maître de Casson veb saytında bunu təkzib edir. O, qanunsuz sayılan küçə sənətini müasir incəsənətin məşhur və bahalı növünə çevirmişdir. Benksinin yaradıcılığı cəmiyyətin, ictimai-siyasi quruluşunu tənqidi, üslubu ilə seçilir. O, dörd kitabın müəllifi, iki kitabın isə qəhrəmanıdır. Həmçinin sənədli komediya filmləri də çəkmişdir. Benksi çəkdiyi rəsmləri satmır, amma onun əsərlərini divarla birlikdə almaq istəyən istəyən insanlar olmuşdur. Əsərlərinin əsas qəhrəmanları heyvanlar, polislər, qocalar və uşaqlardır. 2009-cu ilin 13 iyununda Bristolda instalyasiya və rəsmlərdən ibarət yüzlərlə incəsənət nümunəsinin nümayiş olunduğu the Banksy UK Summer show sərgisi təşkil olunmuşdur.
Həyatı
Qrafik dizayner Tristan Manconun Home Sweet Home adlı kitabına əsasən, Benksi 1974-cü ildə anadan olub, Bristolda böyüyüb. atası foto mexanik olub. Özü isə qəssablığı öyrənib, lakin qraffiti sənəti onu cəlb edib.
Yaradıcılıq fəaliyyəti
2015-ci ildə Benksi Qəzzədəki küçə sənəti nümunələrini və satirik mövzuda hazırlanmış filmi öz internet səhifəsində yerləşdirib.
Kitabları
Banksy, Banging Your Head Against a Brick Wall (2001) Banksy, Existencilism (2002) Banksy, Cut It Out (2004) Banksy, Wall and Piece (2005) Banksy, Pictures of Walls (2005)
Caesalpinia pulcherrima
(Caesalpinia pulcherrima) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
98 (ədəd)
Doxsan səkkiz — say sistemində ədədlərdən biridir. Doxsan yeddidən sonra, doxsan doqquzdan əvvəl gəlir.
Yustinian sülaləsi
Yustinian sülaləsi - İlliriya əsilli ailəyə mənsub, 518-602-ci illərdə Bizans İmperiyasını idarə etmiş hökmdarlar sülaləsi. İlk imperator I Yustinian, sonuncu isə Mavriki olmuşdur. Sülalə 518-ci ildə qvardiya komandiri I Yusinin Anastasiyanın ölümündən sonra taxta çıxarıldıqdan sonra onun adı ilə adlandırılmışdır.
I Yusinin hökmranlıq dövrü 518-527-ci illərə təsadüf edir. Onu Böyük I Yustinian (527-565) əvəz etmiş, ondan sonra isə hakimiyyətə Kiçik II Yustinian (565-578) gəlmişdir. Ağıldankəm və sonsuz II Yustinian frakiyalı qvardiya başçısı Tiberi oğulluğa götürərək onu sezar elan edir. I Tiberidən sonra səltənətə onun qızının əri Mavriki (582-602) hökmdarlıq edir.
Qərar qəbuledici dəstək sistemi
Qərar qəbuletməyə dəstək sistemi (en. decision support system (DSS)), (ru. система поддержки принятия решений), (tr. karar destek sistemi) – təşkilat daxilində qərarların təhlili və qəbuledilməsi zamanı istifadə olunan, qarşılıqlı əlaqəli proqramlar və verilənlər dəsti. DSS idarəetmə informasiya sistemi (management information system, MIS) və icra informasiya sistemi (executive information system, EIS) kimidir, ancaq istifadəçiyə alternativ qərarların yaradılmasında və ən münasib hərəkət tərzinin seçilməsində daha çox yardımçı olur. DSS-in tərkibinə bunlar daxildir: informasiya verilənləri bazası (qərarın qəbul edəcəyi sahə haqqında biliklər toplusu); məsələləri təsvir etmək və sualları formalaşdırmaq üçün istifadə oluna bilən “dil”; alternativ qərarları sınaqdan keçirmək üçün modelləşdirmə proqramı.
Azərbaycan prospekti (Sumqayıt)
Azərbaycan prospekti — Sumqayıt şəhərində mərkəzi küçələrdən biri. 1991-ci ilə kimi Lenin küçəsi adlanıb.
Kəsişdiyi küçələr
Şimaldan cənuba doğru:
89 (ədəd)
Səksən doqquz — say sistemində ədədlərdən biridir. Səksən səkkizdən sonra, doxsandan əvvəl gəlir.
Fridek-Mistek
Fridek-Mistek (, keç. ) Çex Respublikasının şərqində, Morav-Sileziya bölgəsində, Ostravitse çayında yerləşən şəhər. Fridek-Mistek inzibati rayonunun mərkəzidir.
Tərlan Fərəcov
Fərəcov Tərlan Hüseyn oğlu — texnika elmləri doktoru
Həyatı
Fərəcov Tərlan Hüseyn oğlu Azərbaycan Respublikasının Puşkin rayonunda anadan olmuşdur. 1955-ci ildə "Neft yataqlarının qazılması" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. 1955-1958-ci illərdə "Gürganneft" trestində müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1958-1968-ci illərdə AzETNÇİ-da böyük mühəndis işləmişdir. 1963-cü ildə "Quyuların qazılması zamanı elastik-plastik süxurların mexaniki xassələrinin və səmərəli dağılmasının tədqiqi" mövzusunda namizədlik, 1968-ci ildə isə "Böyük dərinliklərdə qazıma zamanı dağ süxurlarının dayanıqlığı və dağıdılması proseslərinin tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1968-1994-cü illərdə Fərəcov T.H. həmçinin AzNKİ-nun "Nəzəri mexanika" kafedrasında pedaqoji fəaliyyət göstərmiş, "Maşın və mexanizmlər nəzəriyyəsi" kafedrasının müdiri olmuşdur.
Sakit okean plitəsi
thumb|300px|Plitələrin hərəkəti (NASA) Sakit okean plitəsi — Sakit okeanın altında yerləşən tektonik plitədir. Sahəsi 105 milyon kvadrat kilometr olmaqla bu ən böyük tektonik plitə hesab olunur. Şimal-şərq tərəfdə bu plitə Kəşfiyyatçı plitəsi, Xuan de Fuka plitəsi və Qorda plitəsi ilə sərhədlərə sahibdir və bu sərhədlər müvafiq olaraq Kəşfiyyatçı, Xuan de Fuka və Qorda dağ silsilələrini əmələ gətirir. Şərq hissədə mərkəzdə isə San Andreas qırığı üzrə Şimali Amerika plitəsi ilə və eləcə də Kokos plitəsi ilə sərhədlərə sahibdir. Cənub-şərq hissədə isə Naska plitəsi ilə divergent sərhədlər Şərqi-Sakit qalxmasını əmələ gətirir. Cənub hissə Antarktika plitəsi ilə sərhədlərə malikdir və bu sərhəddə Sakit-Atlantik dağ silsiləsi əmələ gəlir. Qərb hissədə plitə Oxotsk plitəsi ilə (burada Kuril-Kamçatka çökəkliyi və Yapon çökəkliyi əmələ gəlir), Filippin dənizi plitəsi ilə subduksiya nəticəsində konvergent, Karolina plitəsi ilə transform və Şimali-Bismark plitəsi ilə kəsişmə sərhədlərinə sahibdir. Cənub-qərbdə Sakit okean plitəsi Hind-Avstraliya plitəsi ilə mürəkkəb də olsa, ümumilikdə konvergent sərhədlərə sahibdir. Yeni Zelandiyanın şimalında subduksiya etməsi nəticəsində Tonqa çökəkliyi və Kermadek çökəkliyi əmələ gəlir. Alp qırığı bu plitələr arasında transform sərhəddi müəyyən edir və uzaq cənuba doğru Hind-Avstraliya plitəsi Sakit okean plitəsinin altına subduksiya etməklə Puysequr çökəkliyini əmələ gətirir. Şimal hissədə plitə Şimali Amerika plitəsinin altına subduksiya etməklə konvergent sərhədlər əmələ gətirir. Burada Aleut çökəkliyi və ona uyğun olaraq Aleut adaları əmələ gəlir. Sakit okean plitəsi daxildə ocağa sahibdir və bu Havay adalarını əmələ gətirir. Hillis və Muller bildirir ki, Quşbaşı plitəsi Sakit okean plitəsi ilə birlikdə hərəkət edir. Bu plitədə yerləşən Alov qövsü seysmikliyinə görə xüsusilə məşhurdur. Bu sahədə bir çox zəlzələlər və vulkanlar baş verir. 40.000 km.-lik ərazidə yerləşən Alov qövsü okean çökəklikləri, vulkanik adalar və vulkan kəmərləri ilə zəngindir. Bu qövsdə 452 vulkan yerləşir və dünyadakı aktiv vulkanların 75 faizi də məhz buradadır. Dünyada baş verən zəlzələlərin 90 faizi və ən böyük zəlzələlərin 81 faizi Alov qövsündə baş verir.
Yuxarı Tahir (Baymak)
Beterə — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Teməs kənd şurası nın tərkibindədir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100%) üstünlük təşkil edir.
Smashburger
Smashburger, 37 ölkədə və 9 əyalətdə fəaliyyət göstərən 370-dən çox şirkət və franchise mağazası ilə Amerika burger restoranıdır.
Cahangir bəy Kazımbəyli
Cahangir bəy Əli bəy oğlu Kazımbəyli — Çar Rusiyasında, daha sonra Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində ordu zabiti, Gəncə alayında briqada komandiri, Gəncə üsyanının başçılarından biri.
Cahangir bəy Kazımbəyli Sankt-Peterburq Hərbi Akademiyasını bitirmiş, Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş, Gəncə alayında briqada komandiri olmuş, sonralar Polşaya mühacirət etmiş, polkovnik rütbəsinədək yüksəlmişdir.
Həyatı
Cahangir bəy Əli bəy oğlu Kazımbəyli 15 mart 1894-cü və ya 1885-ci ildə Gəncə şəhərində dünyaya gəlib. Sankt-Peterburq Hərbi Akademiyasını bitirib. Birinci dünya müharibəsində Rusiya tərəfində vuruşub. Azərbaycan Demokratik Respublikasının Milli Ordusu yaradılanda Gəncəyə dönüb. Alay komandiri olub. Azərbaycanın müstəqilliyi əlindən alınanda onun düşmənlərinə qarşı mübarizəyə qalxıb. Cahangir bəy peşəkar hərbçiydi. Bilirdi ki, yeni hökumətə qarşı müqavimət silahlı yolla aparılmalıdır. O, Gəncə üsyanından bir qədər əvvəl həyat yoldaşı Valiyyə Xoyskini, altıaylıq oğlu Abbası qayınatası Hüseynqulu xanla İrana yola salıb özü doğma şəhərinə dönmüş, mübarizəyə başlamış və Gəncə üsyanına başçılıq etmişdi. left|thumb|245x245px|Cahangir bəy Kazımbəyli (soldan 4-cü) Marşal Pilsudskinin məzarına əklil qoyan Qafqaz nümayəndələri arasında, [[Krakov, 1936]] Az sonra marşal Yuzef Pilsudskinin dəvəti ilə Varşavaya köçüb. Polşa ordusunda diviziya komandiri olub. "Prometey" cəmiyyətində istilaçı ruslara qarşı mübarizədə həyat yoldaşı Valiyə xanım Xoyskiylə birgə çalışıb. Onlar Azərbaycan dilində qəzet və jurnal nəşr etmiş, "Azəri-türk" dərnəyini yaratmışlar. Böyük Vətən müharibəsi vaxtı Polşa işğal olunanda əsir düşüb. Sovet əsirliyindən qaçıb əvvəlcə Almaniyada, sonra isə İtaliyada yaşayıb. Əllinci ildə yenidən İstanbula gəlib, ağır güzəran keçirdiyindən Almaniyaya köçüb, ömrünün sonuna kimi "Azadlıq" radiosunda əməkdaşlıq edib.
Cahangir bəy 1955-ci il yanvarın 17-də Almaniyada müəmmalı şəkildə dünyasını dəyişib. Belə ki, bir qadın gediş-dönüş təyyarə bileti göndərdiyi C. Kazımbəyli onunla bir restoranda görüşdükdən sonra həyatla bidalaşıb. Mühacirət mətbuatında onun ölümünün SSRİ xüsusi xidmət orqanlarının təşkil etdiyi siyasi terror olduğu yazılıb. Ən çox qəbul edilən versiya zəhərlənərək öldürülməsidir. Gəncə üsyanının 3 rəhbərindən biri polkovnik Cahangir bəy Kazımbəylinin məzarı Berlinin Şəhidlik Məscidininin həyətində olan məzarlıqda yerləşir.
Ailəsi
Cahangir bəy Hüseynqulu xan Xoyskinin qızı Valiyə xanımla ailə qurmuşdu. Abbas bəy, Mustafa bəy, Əli bəy adlı oğulları vardı.
Gəncə üsyanı və Cahangir bəy
Cahangir bəy də, silahdaşları da ilk gündən Sovet hökumətinə düşmən münasibət bəsləyirdilər. Onlar "XI ordu"nun işğalçılıq məqsədilə gəldiyini yaxşı bilirdilər. Ancaq ona qarşı dərhal silahlı mübarizəyə qalxmadılar. Bunun səbəbini o dövrdə yaranmış siyasi, iqtisadi və sosial vəziyyətdə axtarmaq lazım gəlir. Bolşeviklər xalq kütlələrini yaxşı tanıyırdılar. Ona təsir etmək üsulunu bilirdilər.
Cahangir bəy xatirələrində qeyd edirdi ki, 1920-ci ilin may ayının 24-dən 25-nə keçən gecə artıq onlar şəhərdəki bolşevik ordusunu tərk-silah eləyib, burada hakimiyyəti ələ almışdılar. Şiddətli döyüşlərdən biri mayın 28-də oldu. Həmin vaxt həm Sovet hökuməti "XI ordu"nun zərbə qüvvəsini Gəncəyə göndərmişdi, həm də mayın 28-i Azərbaycanın istiqlalı günü idi. Camaatda bayram əhval-ruhiyyəsi var idi. Belə bir gündə bolşeviklər Gəncə üsyançılarına elə divan tutmaq istəyirdilər ki, bu, Azərbaycanın digər əraziləri üçün dərs olsun, Sovet hökumətinə qarşı mübarizəyə qalxmağın böyük faciələrə gətirib-çıxaracağını anlasınlar.
Mayın 28-də qanlı döyüş oldu. Bolşeviklər məqsədlərinə çata bilmədilər. Cahangir bəyin bu həlledici döyüşdən əvvəl bir neçə hərbçi ilə Gəncənin ətrafını gəzib, düşmənlərin hücum istiqamətini düzgün müəyyənləşdirərək əsas qüvvəni məhz o istiqamətə yönəldə bilməsi, eləcə də hərbçilər arasında aparılan söhbətlər, yerli əhalinin köməyi mayın 28-də şəhərin "XI ordu" tərəfindən tutulmasına imkan vermədi.
Ancaq vəziyyət son dərəcə ağır idi. Cahangir bəyin planları pozuldu. Qarabağa yola saldıqları zabitlər qırmızılar tərəfindən Gəncə-Yevlax yolunda saxlanılaraq qətlə yetirilmişdilər. Gürcüstandan isə səs-soraq yox idi. Həmin gecə — mayın 28-də Gəncə üsyançılarına çatan xəbər ürəkaçan deyildi: Gürcüstan Rusiyayla müqavilə imzalamışdı.
Yeni kinoteatr "Paradiso" (film, 1988)
Yeni kinoteatr "Paradiso" — rejissor Cüzeppe Tornatorenin filmi.
Məzmun
Tanınmış rejissor Salvador Di Vita bir axşam evə qayıdır. Orada onun bir rəfiqəsi yuxulu-yuxulu anasının zəng etdiyini deyir. Anası telefonla sadəcə Alfredo adlı bir nəfərin öldüyünü xəbər vermişdi. Qız ondan Alfredonun kimliyi ilə bağlı danışmasını xahiş edir. Bundan sonra Salvador özünün keçmiş uşaqlıq illərinə qayıdır.
Limitləşdirici
Limitləşdirici – kompüter proqramının xüsusi hissəsinin başlanğıcını və sonunu işarələyən simvol və ya ayrı-ayrı elementləri seçdirmək üçün xüsusi simvol. Aşağıdakı misalda verilənlər bazasının yazılarının sahələrinin vergüllə necə ayrılması göstərilib (hər bir ədədi olmayan sahə dırnağa alınıb).
“Azərbaycan”, AZ1001, “Bakı”, “Azadlıq küçəsi”, 10; “Azərbaycan”, AZ1221, “Bakı”, “Təbriz küçəsi”, 4;
Verilənlər bazalarında çox zaman iki növ ayırıcıdan istifadə olunur: sahə ayırıcıları və yazı ayırıcıları. Yuxarıda verilmiş misalın hər iki sətrindəki vergüllərin hər biri sahə ayırıcısıdır, çünki o, bir verilənlər sahəsini digərindən ayırır. Hər bir sətrin sonundakı nöqtə-vergül isə yazı ayırıcısıdır, çünki o, bir yazını digərindən ayırır. Tabulyasiya simvolları, karetin dönüşü simvolları və ya iki nöqtə ayrıcı ola bilər.
Şakir Şıxəliyev
Şakir Şıxəliyev (19 noyabr 1990, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanlı idman gimnastı. Şakir Şıxəliyev Azərbaycanı 2012 London Olimpiadasında təmsil etdi.
Karyerası
Şakir Şıxəliyev birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-cı ildə qatıldı. O, Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında 80.364 xallıq nəticə ilə ümumi yekunda 48 gimnast sırasında 40-cı yeri tutdu.
Şirəli dağdan endi (film, 1966)
Məzmun
Film-reportaj planetimizin ən qocaman sakini - 165 yaşlı Şirəli Müslümov barəsindədir. Ö, ömründə ikinci dəfə Qafqaz dağlarından enib Bakıya gəlmişdir.
Tikanlı sezalpiniya
(Caesalpinia spinosa) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pyotr Teluşkin
Pyotr Teluşkin (ö. 1833) — dam ustası, 1830-cu ildə Sankt-Peterburqdakı Müqəddəs Pyotr və Pavel Kafedralının 122,4 metr hündürlüyündə olan qülləsindəki küləkdən zərər görmüş mələk fiqurunu tikinti konstruksiyaları olmadan bərpa etmişdir.
Göstərdiyi şücaətə görə imperator I Nikolaya təqdim olunmuş və imperator tərəfindən ona pul mükafatı və "Çalışqanlığa görə" gümüş medalı təqdim edilmişdir. Rəvayətə görə, ona həmçinin Peterburqun bütün yeməkxanalarında ömürboyu pulsuz araq içmək hüququ verən fərman verilmişdir. Lakin o bu fərmanı itirdiyi üçün onu tanısınlar deyə, boynuna çar ailəsinə aid bir döymə vurulmuşdu. Yeməkxanaya daxil olduğu zaman barmağı ilə o işarəni göstərməsi bəs edirdi və guya məhz bu jest içki içməyə dəvət məqsədilə ruslar tərəfindən indiyədək istifadə edilir.
Çelyuskin yarımadası
Çelyuskin yarımadası — Taymır yarımadasının bir hissəsini təşkil edir. Krasnoyarsk diyarının Taymır rayonu ərazisinə daxildir. Yarımada Laptevlər dənizi ilə Kara dənizi arasında yerləşir. Yarımadanın sonucunda Asiya qitəsinin ucqar şimal qutaracağı olan Çelyuskin burnu yerləşir.
Coğrafiya
Yarımadanın sahəsi 16.000 km² təşkil edir. Ərazisi platodan ibarətdir. Ən hündür nöqtəsi Oktyabr dağı 371 metrdir. İri çayları: Qolsovaya, Srebyanka və Kelxa. Ərazisi arktik səhra və tundradır.
İqlimi
Arktik dəniz iqlimi hakimdir. Yayda belə şaxtalar müşahidə edilir.
Azərbaycandilli radio kanalların siyahısı
Azərbaycandilli radio kanalların siyahısı — Azərbaycandilli radio kanalların siyahısı
Azərbaycanda ilk azərbaycandilli radio 6 noyabr 1926-cı ildə Azərbaycan Dövlət Radiosunun (indiki Radio Respublika) yaradılması ilə yaranmışdır. 1930-cu ildə Naxçıvan şəhərində yerli radionun yaradıması ilə ilk Azərbaycandilli regional radio yaranmışdır. 1953-cü idlə Almaniyanın Münhen şəhərində ABŞ Konqresinin maliyyələşdirdiyi qeyri-kommersiya təşkilatı olan Azadlıq Radiosunun Azərbaycanca xidmətinin yayıma başlaması ilə ilk dəfə olaraq Azərbaycandan xaricdə Azərbaycandilli radio yaranmışdır.
26 may 1994-cü ildə ANS ÇM radiostansiyasının fəaliyyətə başlaması ilə Azərbaycan ərazisində ilk Azərbaycandilli özəl radio yaranmışdır. 5 oktyabr 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının 3-cü Prezidenti Heydər Əliyevin 794 saylı fərmanı ilə televiziya və radio yayımı sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək və bu fəaliyyəti tənzimləmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurası yaradılmışdır. Şuranın əsas vəzifəsi televiziya və radio yayımçılarının fəaliyyətini tənzimləmək, yayım zamanı ictimaiyyətin maraqlarını qorumaq, televiziya və radio yayımı haqqında qanunvericiliyə əməl edilməsi üzərində nəzarəti həyata keçirməkdir. Yayımı Teleradio İstehsalat Birliyi həyata keçirir. Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının 2008-ci ildə verdiyi qərara əsasən 1 yanvar 2009-cu il tarixindən etibarən ölkənin "Teleradioyayım haqqında" qanununa uyğun olaraq Azərbaycan tezliklərində BBC, Azadlıq və Amerikanın səsi radiostansiyalarının yayımı dayandırılmışdır.
Dövlət
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Özəl
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Regional
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Peyk, internet, kabel
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Halqaşəkilli şəbəkə
Halqaşəkilli şəbəkə (en. ring network) - bəndləri qapalı kontur (halqa) boyunca birləşdirlmiş lokal kompüter şəbəkəsi (LAN). Halqaşəkilli şəbəkədə məlumatlar bir bənddən başqa bəndə bir istiqamətdə keçir, yəni məlumat halqa boyunca hərəkət edir və hər bir bənd məlumatda olan təyinat məntəqəsinin ünvanını yoxlayır. Ünvan verilmiş bəndin ünvanı ilə üst-üstə düşürsə, həmin bənd məlumatı qəbul edir, əks halda, bənd siqnalı yenidən generasiya edir və məlumatı çevrə boyunca növbəti bəndə yönəldir. Belə ötürmə üsulu ulduzşəkilli (STAR NETWORK), yaxud şin şəbəkələrə (BUS NETWORK) nisbətən halqaşəkilli şəbəkə ilə daha böyük məsafəni əhatə etməyə və korlanmış bəndlərdən yan keçməyə imkan verir. Ancaq kontur qapalı olduğundan şəbəkəyə yeni bəndlərin qoşulması çətin ola bilər.
300px|thumb|right
Məmməd Çıraqov
Məmməd İsa oğlu Çıraqov — Geologiya-mineralogiya elmlər doktoru, BDU Kristalloqrafiya, mineralogiya və geokimya kafedrasının müdiri, professor.
Həyatı
21 iyun 1938-ci ildə Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunda anadan olmuşdur. 8 illik məktəbi Qoçuluda, orta məktəbi Arıxlıda bitirib. Həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinə daxil olmuş və 1962 ci ildə kristalloqrafiya ixtisası üzrə Universiteti bitirmişdi. Həmin ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutunda Xudu Məmmədovun rəhbərlik etdiyi kristallokimya laboriyasında işə başlayır. 1965-ci ildə aspiranturaya qəbul olmuş, SSRİ Elmlər Akademiyasının Sibir Şöbəsinin Qeyri-üzvi Kimya İnstitutuna göndərilmişdir.
1969-cu ildə Moskva Dövlət Universitetində namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Geologiya-Mineralogiya sahəsi üzrə elmi dərəcə almışdır. 1969 cu ildə Bakıya qayıdıb EA-nın Qeyri-üzvi və Fizika-Kimya İnsitutunda işə başlayıb. SSRİ EA Sibir şöbəsində aspiranturanı bitirib. Beynəlxalq Kristalloqrafiya cəmiyyətinin üzvüdür. 2000-ci ildən RTEA akademikidir. Moskva Dövlət Universitetində namizədlik, Leninqrad Dövlət Universitetində doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Təhsili və elmi adları
Akademik Xudu Məmmədovun yetirməsidir.
Elm fəaliyyəti
1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində baş müəllim,dosent,professor kimi fəaliyyət göstərmişdir.1989 cu ildə Leninqrad Universitetində "Kalsium və nadir torpaq elementləri saxlayan silikatların müqayisəli kristallokimyası" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru olmuşdur. Məmməd İsa oğlu 1973-cü ildən Beynəlxalq Kristalloqrafiya cəmiyyətinin üzvüdür. Onun tərəfindən 30-dan çox mürəkkəb mineralın və onların sintetika analoqlarının quruluşu açılmış və nəticədə 25 yeni quruluş tipi və silisium oksigen radikalları müəyyənləşdirilmışdir. Bunların əsasında silikatların yeni təsnifatını vermişdir.İlk dəfə Məmməd Çıraqov kalsium və nadir torpaq elementlərinin yer qabığında paylanmasını kristallokimyəvi kriteriyalarını yaratmışdır. O,mineralların və qeyri-üzvi birləşmələrin çevrilməsinin quruluş prinsiplərini vermiş və bunun əsasında polisomatizm nəzəriyyəsini yaratmışdır. Bu nəzəriyyəyə Beynəlxalq Ədəbiyyatda Çıraqov-Teylar nəzəriyyəsi adlanır. 1978–1990-cı illərdə Moskva Dövlət Universitetinin Elmi Şurasında dəfələrlə dissertasiya işlərində rəsmi opponent kimi çıxış etmişdir. Məmməd Çıraqov məruzə ilə Beynəlxalq Konqreslərdə çıxış etmişdir. Onun 120dən çox elmi məqaləsi, əsasən, xarici ölkələrdə çap olunmuşdur. Aldığı elmi nəticələri Belovun, Məmmədovun, Libau, Teylor, Qodovinko, Çuxrov və.b. Görkəmli alimləri elmi işlərində istifadə olunmuşdur. Məmməd Çıraqovun tədqiqatları dünyada tanınmış,onun elmi əsərləri Beynəlxalq Bank məlumatlarına xüsusi şifrlərlə daxil edilmişdir. Məmməd Çıraqovu rəhbərliyi ilə 30 nəfərdən çox aspirant dissertant geologiya-mineralogiya,fizika-riyaziyyat və kimya elmləri elmi dərəcəsi almışdır.
Yeni quruluşların açılması, müqayisəli kristallokimya üsulunun yaranması və onun əsasında mineralların və qeyri-üzvi birləşmələrin modelləşdirilməsi, kalsium silikatlarında polisomatizm hadisəsi, mineralların çevrilməsinin istiqamətliliyi və s.
Beynəlxalq seminar, simpozium və konfranslarda iştirakı
Moskva, Ottava, Varşava, Sofiya, Budapeşt və s. Beynəlxalq konfranslarında iştirak etmiş və tezisləri çap olunmuşdur.
İstinadlar
...
Alpout
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Afad Qurbanov vaxtilə Azərbaycan dilində, onun dialektlərində saxlanmış, lakin qədim türk abidələrində və başqa türk dillərində mövcud olan qədim alb – (alp) cəsur, qoçaq (…alban) leksik ünsürlərdən bəhs etmişdir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Dilçilik İnstitutunun şöbə müdiri, filologiya elmləri doktoru Mübariz Yusifov da Azərbaycan ərazisində oğuz tayfaları ilə bağlı yer adları haqqında danışarkən Tovuz, Ağstafa və s. adlarla yanaşı Alpoud yer adını belə izah edir: "Alpoud" yer adının birinci tərəfində "alp" sözü işlədilir. Mənaca bu söz böyük, qüdrətli, yenilməz anlayışı bildirir"
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında bir yerdə Alpan (Quba rayonu), üç yerdə Alpout (Qazax, Göyçay, Ucar rayonları) kəndlərinin olduğu qeyd edilir. Azərbaycan SSR-nin Bərdə, Qazax, Qasım İsmayılov, Göyçay, Laçın, Ucar rayonlarındakı Alpoud, İranda isə əhalisi azərbaycanlılardan ibarət olan Alpovut və Alfovut kəndlərinin adı ehtimal ki, Alpoutlarla əlaqədardır.
Süryani dili
Süryani dili və ya Suriya dili (ܠܫܢܐ ܣܘܪܝܝܐ leššānā sūryāyā) – Mesopotamiya və Şərqi Ərəbistanda tarixən danışılan, Orta Arami dilinin bir dialekti. I əsrdən öncə əlifbası yox idi lakin 5 əsr boyu danışıq dili olmuşdur. IV-VIII əsrlər arasında Yaxın Şərqin əsas dili olmuşdur. Süryani əlifbası ilə yazılır.
Xristianlıqda rolu
Süryani dili şərq xristianlığının qorunmasında əsas faktor olmuş, kilsə dili halına gəlmişdir. Süryani Pravoslav Kilsəsi, Assuriya Şərq Kilsəsi, Nestorian Şərq Kilsəsi, Kəldani Katolik Kilsəsi, Müqəddəs Foma xristianları və Assuriya Əllincilər Kilsəsinin kilsə dilidir. İlk dəfə Assuriya və Akkad imperiyaları bölgəsində yayılmış və Assuriya kilsəsi sayəsində indiki halına gəlib çıxmışdır. Məhz xristianlıq sayəsində Hindistanın Kerala bölgəsinə, Orta Asiyaya və Yaxın Şərqə yayılmışdır. Böyük Britaniyada, Adrian divarında Romalı assuriya əsilli əsgərlərin Süryani dilində yazdığı yazılar tapılmışdır.
Ədəbi Süryani dili
III əsrdən başlayaraq artıq Edessa kilsələrində Süryani dili kilsə dili olaraq istifadə olunurdu. Süryani dilində yazılmış Bibliya versiyasının adı Peşitta (ܦܫܝܛܬܐ) adlanır. Müqəddəs Efrem Süryani dilində toplu dini əsərlərin ən məşhur müəllifidir. Nestorian küfrünün baş verməsindən sonra dil zamanla Şərqi Süryani dili və Qərbi Süryani dili olaraq ayrılmışdır. İslamın yayılması ilə əlaqədar olaraq ərəb dili onu əvəz etmiş, danışıq dili olaraq sadəcə Şimali İraqda qalmışdı.
Şimali Amerika plitəsi
Şimali Amerika plitəsi — Şimali Amerikanın böyük hissəsini, Qrenlandiyanı, Kubanı, Baham adalarını və Sibirin, İslandiyanın, Azor adalarının müəyyən hissələrini əhatə edən tektonik plitədir. O, şərqə doğru Orta-Atlantik dağ silsiləsinə, qərbə doğru Şərqi Sibirə (Çerksi) qədər uzanır. Plitədə həm kontinental, həm də okeanik qabıq mövcuddur. Plitənin daxili hissəsi böyük əraziyə sahib platformadır. Platformanın əksər kənarları terreynlərdən ibarətdir və bu terreynlər uzun geoloji zaman ərzində tektonik proseslər nəticəsində əmələ gəliblər. Şimali Amerika plitəsinin şərq hissəsi Avrasiya plitəsi ilə (şimalda) və Afrika plitəsi ilə (cənubda) Orta-Atlantik dağ silsiləsinin şimalını əmələ gətirən divergent sərhədlərə sahibdir. Cənubda transform sərhədlər Kokos plitəsi (qərb) və Karib plitəsi (şərq) ilədir. Bu ərazidə Kayman çökəkiliyi (Karib dənizində) və Quatemala boyunca Motaqua qırılması əmələ gəlib. Septentrional və Enriquilo-Plantain qırılmaları İspaniola boyunca uzanır və sərhədlərə daxildir. Cənub hissənin qalan əraziləri Orta-Atlantik dağ silsiləsinə qədər uzanır və Şimali Amerika plitəsi ilə Cənubi Amerika plitəsinin sərhədlərini müəyyən edir. Plitənin bu əraziləri yaxşı öyrənilməyib. Şimalda sərhədlər boyunca Orta-Atlantik dağ silsiləsinin davamı olan Qakkel silsiləsi uzanır. Şimalın qalan hissəsi qərbə doğru uzanır və Sibiri də əhatə edir. Bu sərhəd boyunca olan obyektlər bunlardır: Laptev dənizi rifi, Ulakan qırılması, Oklotsk plitəsi və Aleut çökəkliyi. Qərb sərhədləri: Alyaskanın sahili boyunca Kraliça Şarlotta qırılması, Kaskadiyan subduksiya zonası, Kaliforniya boyunca San-Andreas qırılması, Kaliforniya körfəzində Şərqi-Sakit qalxması və cənuba doğru Mərkəzi-Amerika çökəkliyi. Özünün qərb hissəsində Farallon plitəsi Yura dövründən bəri Şimali Amerika plitəsinin altına subduksiya edir. Farallon plitəsi demək olar ki, tamamilə Şimali Amerika plitəsinin qərb hissəsinin altına subduksiya olunub və həmin ərazini San-Andreas qırılması boyunca Sakit okean plitəsi ilə əlaqədə saxlayır. Xuan de Fuka, Kəşfiyyatçı (Explorer), Qorda, Kokos və Naska plitələri Farallon plitəsinin qalıqlarıdır. Kaliforniya körfəzi böyük və paralel qırılma zonaları arasında yerləşir. Bu mürəkkəb qırılma zonasıdır və körfəzin dəniz dabanının qalxması qərbdəki Baxa Kaliforniya dağları və şərqdəki Sierra Madre qalxmaları arasındakı fərq 3000 km-dən böyükdür. Plitədə bir neçə ocaq var. Əsas ocaqlar Yelloston, Raton və Anaxim ocaqlarıdır. Yellouston və Anaxim ocaqlarının Mioken periounda yaranması güman edilir. Onlar hələ də aktivdir və zəlzələlərə, vulkanlara səbəb olurlar. Əsasən Şimali Amerika hissəsi Orta-Atlantik dağ silsiləsindən cənub-şərqə doğru hərəkət edir. Plitənin hərəkətinə subduksiya səbəb ola bilməz, çünki Şimali Amerika plitəsinin Puerto-Riko çökəkliyindəki kiçik ərazisi istisna olmaqla, heç bir hissəsi subduksiya olunmur.
Avqusteum
Avqusteum (cəm halda Avqustea) Avqust imperial ləqəbi ilə adlandırılmış Qədim Roma dinində imperiya kultu yeridir. Roma imperiyasının Yunan Şərqində bu cür yerlər Sebasteon  adlandırılırdı. Bu cür yerlərə nümunə olaraq Sebastiya/Samariya, Konstantinopol, Afrodisias, Pisidiya Antioxiyası, Karfagen və ən məşhur nümunələrdən biri olan Ankara Avqusteumunu göstərmək olar.
XVIII əsrdən etibarən termin akademik və mədəni binalar üçün də istifadə edilməyə başlnmışdır ki, bu cür avqustealara nümunə kimi Leyptziq, Oldenburq və Vittenberq avqustealarını göstərmək olar.
Əliağa Yasinzadə
Əliağa Hacı oğlu Yasinzadə (1933–2005) — Azərbaycan yazıçısı, publisist, tərcüməçi
Həyatı
1933-cü ildə Quba rayonunun Qarxun kəndində anadan olmuşdur. İbtidai məktəbi Xaçmaz rayonundakı Ağarəhimoba kəndində, yeddiillik məktəbi Əbilyataq kəndində tərifnamə ilə bitirib, (1953) Bakı statistika texnikumuna daxil olmuş, bir neçə aydan sonra Sovet ordusu sıralarına hərbi xidmətə çağırılmışdır. Yeddiillik məktəbdə oxuyarkən "Azərbaycan pioneri" qəzetində kiçik həcmli məqalələrlə çıxış etmişdir. Əsgəri xidmət dövründə isə "Qvardeyets" və "Vo slavu Rodinı" hərbi qəzetlərinin xüsusi müxbiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. Ordudan tərxis edildikdən sonra 1956–1959-cu illərdə texnikumda təhsilini davam etdirmiş, 1962–1968-ci illərdə ADU-nun filologiya fakültəsində qiyabi təhsil almışdır.
Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Hərbi-Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin zabiti olmuşdur.
Həyatının müxtəlif dövrlərində bir sıra mətbu orqanlarda çalışmış, tez-tez ədəbi-bədii və publisistik yazılarla çıxış etmişdir. 20-dək kitabın, çoxsaylı məqalələrin müəllifidir.
99 (ədəd)
Doxsan doqquz — say sistemində ədədlərdən biridir. Doxsan səkkizdən sonra, yüzdən əvvəl gəlir. Ən böyük iki rəqəmli ədəddir.
Qurani-Kərimdə
(Ya Peyğəmbər!) Sənə (Davudun padşahlığı vaxtı) dava edənlərin xəbəri gəlib çatdımı? O zaman onlar (Davuda məxsus) məbədə (ibadət vaxtı ora daxil olmaq qadağan edildiyi üçün) divardan aşıb gəlmişdilər. Onlar Davudun yanına gəlikdə (Davud) onlardan (mə’bədə qapıdan deyil, divardan aşıb daxil olduqları üçün) qorxdu. Onlar dedilər: "Qorxma, biz bir-birimizə haqsızlıq etmiş iki iddiaçıyıq. Aramızda ədalətlə hökm et, haqqı tapdalama (heç birimizin tərəfini saxlama) və bizə doğru yolu göstər!" (Onlardan biri dedi:) "Bu mənim (din) qardaşımdır. Onun doxsan doqquz dişi qoyunu, mənim isə bircə dişi qoyunum vardır. Belə bir vəziyyətdə: "Onu mənə ver! (Məni ona sahib et!)" - dedi və (dildən pərgar olduğu üçün) mübahisədə məni məğlub etdi". (Bu sözləri eşidən Davud o biri iddiaçı ağzını açmağa macal tapmamış) dedi: "O sənin bircə qoyununu öz qoyunlarına qatmaq istəməklə, şübhəsiz ki, sənə zülm etmişdir. Doğrudan da, şəriklərin çoxu bir-birinə haqsızlıq edər. Yalnız iman gətirib yaxşı işlər görənlərdən savayı! Onlar da (təəssüf ki) çox azdırlar!" (İddiaçılar bir-birinə baxıb güldükdən, yaxud çıxıb getdikdən sonra) Davud (bu işdən şübhəyə düşərək) Bizim onu imtahana çəkdiyimizi güman etdi. O dərhal Rəbbindən öz bağışlanmasını dilədi və dizi üstə düşüb səcdəyə qapanaraq tövbə etdi.
Semyuel Bekket
Semyuel Bekket — fransız əsilli irlandiyalı yazıçı, dramaturq, tənqidçi və şair. Ejen İonesko ilə birgə Absurd Teatrın yaradıcılarından biri. 1969-cu ildə nəsr və poeziya janrlarında müasir insanın faciəsinin onun zəfərinə çevrilməsini novatorcasına əks etdirən əsərlərinə görə Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülən Bekket, həm də Sənət İnsanları Cəmiyyətində Müdrik seçilmişdir.
Semyuel Barkli Bekket XX əsr eksperimental ədəbiyyatın aparıcı müəlliflərindən biridir. O, Ceyms Coysun davamçısı olduğu üçün "son modernistlərdən", daha sonra bir çox yazıçıya təsir göstərmiş olduğu üçün də "ilk postmodernistlərdən" biri kimi qiymətləndirilir. Bekket, həmçinin Martin Esslinin Absurd Teatr olaraq adlandırdığı cərəyanın ən vacib yazıçısı sayılır. Əsərlərinin çoxunu fransızca ya da ingiliscə yazıb, digər dilə özü tərcümə etmişdir. Ən tanınmış əsəri "Qodonu gözlərkən" olmuşdur. Bekketin əsərləri sadə və əsasən minimalistdir. Bəzi şərhlərə görə, müasir insanın vəziyyəti haqqında pessimist, hətta nihilist əsərlər yazmışdır. Getdikcə daha qısa və əsaslı əsərlər yazan Bekket bu pessimizmi qara yumor yolu ilə izah edir.
Uşaqlığı və təhsili
Bekket ailəsinin "Huguenot", yəni fransız Kalvinizm mənşəli olduğu və 1865-ci ildə Nant razılaşmasının qüvvədən qaldırılması ilə birlikdə Fransadan İrlandiyaya köçdüyü deyilir. Ancaq bu nəzəriyyənin mümkün olmadığı güman edilir. Bekketin atası tikintilərdə kəşfiyyat mütəxəssisi, anası isə müəllifin sözləri ilə desək "demək olar Kvakerlər" kimi dərin dini inanclara sahib bir tibb bacısı idi. İrland Anqlikan kilsəsinin üzvü olan ailənin Dublinin Foksrok şəhərətrafı zonasındakı "Cooldrinagh"da olan evi 1903-cü ildə Semyuelin atası Vilyam tərəfindən tikdirilmişdir. Bu, baxçasında tennis kortu olan böyük bir evdi. Bekketin şeirlərində və əsərlərində həmin evin, baxçanın, atası ilə gəzintiyə çıxdığı çöllərin, yaxınlıqdakı Leopardstown yarış meydanının, Foksrok stansiyasının və dəmiryol xəttinin bitdiyi Harcourt Street stansiyasının izlərinə rast gəlinir.
Bekket 13 aprel 1906-cı ildə Dublində dünyaya gəlib. Ancaq doğum şəhadətnaməsindəki tarix 13 maydır. İnsanın dünyadakı varlığını çəkilməsi lazım olan əzab olaraq görən müəllifin ad gününü dəyişdirərkən Pasxadan əvvəlki son cüməyə təsadüf edən 13 aprel tarixini xüsusilə seçdiyi irəli sürülmüşdür.
Rza Quliyev
Rza İsa oğlu Quliyev — İctimai xadim, görkəmli jurnalist və publisist.
Semyuel Bekket
İlk yazıları
200px|thumb|left|Bekketin ingiliscə, fransızca və italyanca təhsil aldığı Triniti kolleci şəhərciyi Bekket ailəsinin geniş maddi imkanları sayəsində mükəmməl təhsil almışdı. O, təhsilini 1923–27-ci illər arasında Dublindəki Triniti kollecində fransızca, ingiliscə və italyanca almışdır. Buradakı müəllimlərdən biri tanınmış Corc Berkli tədqiqatçısı olan həkim A. A. Luis idi. Bekket məşhur Triniti kollecini əla qiymətlər və bakalavr diplomu ilə bitirdikdən sonra qısa bir müddət Belfastdakı Kempbell kollecində müəllimlik etdi. Ardınca 1928-ci ildə Parisə gedərək Paris Ali Normal məktəbində ingilis dilini tədris etdi. Burada yaxın dostu şair Tomas MakQrivi tərəfindən yaradıcılıq həyatında böyük rol oynayan həmvətəni, məşhur irlandiyalı yazıçı Ceyms Coys ilə tanış oldu. Bu tanışlıq gənc Bekketdə dərin iz buraxdı. Bekket Coysa bir çox işlərində kömək etdi. Bunlardan ən başlıcası "Finnegans Wake" adı ilə nəşr olunacaq kitab üçün etdiyi tədqiqatları göstərmək olar.
Rza Quliyev
Həyatı
Rza Quliyev 1914-cü il aprel ayının 20-də Ağdam rayonunda anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini Ağdamda almış R.İ.Quliyev biliyə böyük həvəs göstərərək, təhsilini Qazax Müəllimlər Seminariyasında davam etdirmiş, daha sonra isə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Filoloji fakültəsinin jurnalistika şöbəsini bitirmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinə (3, 6 və 7-ci çağırışlar) deputat seçilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Xarici İşlər üzrə Komissiyasının Sədr müavini olmuşdur. Dəfələrlə Azərbaycan Kommunist Partiyasının və Bakı Şəhər Komitəsinin Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. O, həm də Sovet Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr İttifaqı Şurasının, Sovet Sülhü Müdafiə Komitəsinin və SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü olmuşdur.
Semyuel Bekket
İlk yazıları
Bekketin Coys və ailəsi ilə dostluq münasibətləri vardı, lakin Bekket Coysun qızı Lusiyanın ona bəslədiyi hislərə qarşılıq verməyincə bu dostluq pozuldu. Bekketin ilk qısa hekayəsi "Ehtimal" bu dövrdə Colas tərəfindən nəşr olunan ədəbiyyat jurnalı "Keçid" də işıq üzü gördü. Bir il sonra Bekket tələsik yazılmış "Whoroscope" adlı şeiri ilə kiçik ədəbiyyat mükafatı qazandı. Həmin şeir Rene Dekartın bioqrafiyasından ilhamlanaraq yazılmışdı.
180px|thumb|right|Semyuel Bekketin əsərlərindən təsirləndiyi [[Ceyms Coys ]]
Rza Quliyev
Həyatı
R.İ.Quliyev 1977-ci il iyun ayının 4-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Semyuel Bekket
İlk yazıları
Bekket 1930-cu ildə Triniti kollecinə lektor olaraq qayıtdı, lakin 1931-ci ilin dekabrında buradan getdi. Bu peşəni özünün seçməsinə baxmayaraq, demək olar ki, pataloji dərəcədə utancaq olması və dərs deyərkən insanların qarşısında olmaqdan xoşlanmaması səbəbindən onda qısa vaxtda xəyal qırıqlığı yaratdı. Həmçinin Bekketin dərslərdə mövqeyi, şagirdlərə aşağı bal verməsi şagirdlər tərəfindən şikayət edilməsinə və məktəb müdiri tərəfindən xəbərdarlıq edilməsinə gətirib çıxartdı ki, bu da onun məyusluğunu artırdı. Bekket bu xəyal qırıqlığını Dublinin Müasir Dillər Cəmiyyətinə bir oyun oynayaraq göstərdi. Tamamilə xəyal məhsulu olan və mühitdəki təkəbbürlüyə lağ etmək üçün uydurduğu "Konsentrasiya" cərəyanının qurucusu tuluzalı yazıçı Jan du Ças haqqında ətraflı məqalə yazdı.
Rza Quliyev
Həyatı
Çoxsaylı broşura və məqalələri M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasında saxlanılır. Bakı şəhərində adına küçə var.
Semyuel Bekket
İlk yazıları
Bekket 1931-ci ildə Trinitidəki işindən ayrılaraq qısa davam edən akademik karyerasını bitirdi. Həyatının bu mərhələsinin xatirəsinə Yohann Volfqanq Götenin Vilhelm "Meysterin şagirdlik illəri" romanından ilhamlanaraq "Cırtdan" şeirini yazdı. Nəhayət, şeir 1934-cü ildə "Dublin Magazin" də nəşr olundu.