cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Allahverən Cəbrayılov
Əmək fəaliyyəti
Prоfessоr A.Cəbrayılоv Azərbaycan EA-nın və Azərbaycan Dövlət Universitetinin bütün iхtisaslarına aid dоktоrluq və namizədlik dissertasiyaları müdafiə şuralarının üzvü оlmuşdur və hal-hazırda AMEA-nın Meхanika və Riyaziyyat İnstitutunda fəaliyyət göstərən müdafiə şurasının üzvüdür. 4 dоktоrluq dissertasiyasının müdafiəsində оppоnent оlaraq çıхış etmişdir və bir neçə dоktоrluq dissertasiyalarına elmi rəy yazmışdır. 10-dan çох namizədlik dissertasiysının müdafiəsində оppоnent kimi çıхış etmişdir və bir çох namizədlik dissertasiyalarına elmi rəy yazmışdır. 1995–1996-cı illərdə Azərbaycan Prezidenti yanında Ali Attestasiya Kоmissiyasında ekspert kоmissiyasının üzvü оlmuş, bu müddət ərzində bir çох dоktоrluq və namizədlik dissertasiyalarını охumuş və elmi rəylər yazmışdır. О, Azərbaycan Memarlıq və Inşaat Universitetinin Elmi Şurasının üzvüdür. "Metоdı inteqralğnıх predstavleniy v teоrii prоstranstv" adlı mоnоqrafiyası 2000-ci ildə çapdan çıхmışdır. Prоfessоr Allahverən Cəbrayılоv 1997-ci ildə New Yоrk (Amerika) şəhərində Internatiоnal ISSAC Cоngress, 1998-ci ildə Mоskvada Beynəlхalq kоnfrans, 2001-ci ildə Berlində keçirilən Internatiоnal ISSAC Cоngress və bir çох beynəlхalq kоnfrans və simpоziumların iştirakçısı оlmuşdur. Оnu da qeyd edək ki, Allahverən Cəbrayılоv təhsildə, elmdə və pedaqоji sahədə fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi tərəfindən 2001-ci ildə Fəхri Fərmanla təltif edilmişdir.
Ailəlidir, altı övladı var. Allahverən Cəbrayılov- funksional fəzalar və bu fəzaların daxilolma nəzəriyyəsi ilə məşğul olmuşdur. Daha dəqiq desək, Sobolev, Besov tipli fəzalar və bu fəzaların bir sıra ümumiləşmələri ilə məşğul olmuşdur. Qarışıq törəmələri dominant olan Besov fəzasını elmə daxil edib və bu fəzadan olan funksiyaların həm diferensial, həm də diferensial fərq xassələrini öyrənmişdir. Həmçinin alınmış nəzəri nəticələri həm kvazielliptik tip, həm də parabolik tip tənliklərin həllərinin L q -yə daxil olmasını, başqa sözlə, "Zəif" həllin sanki hər yerdə həll olmasını isbat etmişdir. Sonralar çoxdəstə dəyişənli Sobolev, Besov tipli fəzalarının tədqiqatı ilə məşğul olmuş.Bu fəzaların tədqiatı daha ümumi tipli yüksək tərtibli xüsusi törəməli diferensial tənliklərin öyrənilməsinə imkan yaradır.
Elmi əsərləri
3.Jabrailov A.J., Najafova S.M. Theorems on continuation of functions beyond the domain G � En, with preservation of class. Baku, Trudy IMM AN Azerb. 2005, issue XIV, pp. 454–505 (Russian).
4. Jabrailov A.J., Mamedov K.J., Najafova S.M. On estimation of integral operators by representation of functions. Baku, Elm, 2005, pp. 272–33 (Russian).
5. A.D. Jabrailov On some functional spaces. Trudy MIAN SSSR, 1964
6. A.D. Jabrailov Familly of spaces of functions whose mixed derivatives satisfy the Holder multiple integral condition. Trudy MIAN SSSR, 1972.
7. A.D.Jabrailov. Imbedding theorems for a space of functions with mixed derivatives satisfying the Holder's multiple inteqral condition. Trudy MIAN SSSR, 117(1972), 113–138 (Russian)
Azərbaycan Mədəniyyət İşçiləri Həmkarlar İttifaqının Respublika Komitəsi
Azərbaycan Mədəniyyət İşçiləri Müstəqil Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi 5 fevral 1993-cü ildən Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.
Azərbaycan Mədəniyyət İşçiləri Müstəqil Həmkarlar İttifaqı (01.01.2011-cu tarixinə) 53.238 nəfər üzvü olan müstəqil təşkilatdır.
İttifaq 64 şəhər və rayon, 402 həmkarlar ittifaqı komitələrini və 314 həmkarlar ittifaqı təşkilatçılarını özündə birləşdirir.
İttifaq üzvlərinin 42.051 nəfərini, yəni 79,8% qadınlar təşkil edir.
Gənclərin sayı 19.988 nəfərdir, bu da 37,55% deməkdir.
Respublika Komitəsi xidmətində olan Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi, eləcə də Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti ilə ayrı-ayrılıqda 2009-cu ildə 3 (üç) il müddətinə sahə Sazişləri bağlamışdır.
28 Mall
28 Mall — 28 May metrostansiyasının yaxınlığında, Azadlıq prospektində yerləşən ticarət mərkəzi. 15 sentyabr 2012-ci ildə açılış mərasimi baş tutmuşdur. Yarandığı ilk vaxtlarda Bakının ən böyük ticarət mərkəzi olduğu iddia edilib. TripAdvisor saytına görə ayda 1 milyondan çox ziyarətçini cəlb edir. 70-dən çox beynəlxalq və yerli brend mağaza, 16 restoran, 15 kiosk, kinoteatr və uşaq əyləncə mərkəzi mövcuddur. 350 yerlik avtomobil dayanacağı mövcuddur.
Azərbaycan Mədəniyyət İşçiləri Həmkarlar İttifaqının Respublika Komitəsi
Azərbaycan Mədəniyyət İşçiləri Müstəqil Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi 1992-ci ildən Beynəlxalq Birliyin — Həmkarlar İttifaqlarının (MOP), 2001-ci ildən Beynəlmiləl İctimai Xidmətlər Təşkilatının (PSİ), 2009-cu ildən Avropa İctimai Xidmətlər Təşkilatının (EPSU) üzvüdür.
Eyni zamanda Azərbaycan Mədəniyyət İşçiləri Müstəqil Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının vasitəsilə Beynəlmiləl Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının (İTUC) və Ümum Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının (VKP) işlərində yaxından iştirak edərək, qeyd edilən təşkilatlarla əməkdaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsini həyata keçirir.
Tskurgili (Suxumi)
Tskurgili – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. 1948-ci ilə qədər Səməndli adlanırdı.
2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.
NGC 7519
NGC 7519, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kərimabad (Takab)
Kərimabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlimatına görə kənddə 82 nəfər yaşsyır (18 ailə)
Temernis gömrükxanası abidəsi
Temernis gömrükxanası abidəsi — Rostov-na-Donu ərazisində yerləşən, şəhərin inşası və Temernis gömrükxanası haqqında anlaşmanın imzakanması məqsədi ilə 2010-cu ildə qoyulmuş monimental abidə. Abidənin inşasına Rostov-na-Donu şəhər administrasiyasının 2010-cu il 24 dekabr 890 saylı əmri ilə qərara alınmışdır. .
Tarixi
Abidə rəsmi olaraq 15 dekabr 2010-cu ildə açılışı gerçəkləşmişdir. Abidənin açılışı şəhərin yubleyi ilə eyni zamanda baş tutmuşdur. Abidə Novorossiysk şəhərində Rostov-na-Donu heykəltaraşlarının rəhbərliyi altında hazırlanmışdır. Abidanı Sergey Oleşnya və Anatoli Dementev hazırlamışdır. Onun hazırlanmasına 7 ay sərf edilmişdir.
24 fevral 2017-ci ildə belə bir məlumat yayılır ki, abidə ciddi şəkildə zərər görmüşdür. Onun vandallıq nəticəsində zərər görməsi deyilsədə əslində yol-nəqliyyat qəzasında zərər görməsi müəyyən edilmişdir.
Təsviri
Kompleksin mərkəzində gömrük zabiti təsvir edilmişdir. Əlində isə 1731-ci ildə aid gömrük sənədi vardır. Üstəlik onun əlində digər gömrük sənədləri vardır. Bu abidənin hazlrlanmasımda tarixçilər belə iştirak etmişdir. Onlar o dövrü canladırılmasına yardım göstərmişlər. Abidənin hündürlüyü 2 metr 20 sm təşkil edir. Bürüncdən hazırlanmışdır. Abidənin montajı bir neçə saat çəkmişdir.
Abidə Bereqovoy küçəsi, ev 15 ünvanının qarşəsında yerləşir.
2018 FİFA Dünya Kuboku D qrupu
thumb|2018-ci ildə Rusiyada istifadəyə verilmiş [[2018 FİFA Dünya Kubokunda D qrupunu təsvir edən poçt markası.]] 2018 FİFA Dünya Kuboku D qrupu nda oyunlar 16-26 iyun 2018 tarixlər arasında oynanıldı.Qrupdakı komandalar Argentina, İslandiya, Xorvatiya, Nigeriya millilərindən ibarətdir.Qrupda ilk iki yeri tutan Xorvatiya və Argentina milliləri 1/8 final mərhələsinə yüksəldi.
Turnir cədvəli
1/8 Final mərhələsində:
Oyunlar
Məqalədəki bütün oyunların vaxtı Rusiya vaxtı ilə verilib.
İntizam
Fair play xalları:
Yuxarıdakı qaydalar komandada oynayan hər oyunçuya tətbiq olunur.
İmran Mirzəyev (jurnalist)
Mirzəyev İmran Mirzəhüseyn oğlu - Jurnalist.deputat Osman Mirzəyevin qardaşı.
Həyatı
İmran Mirzəhüseyn oğlu Mirzəyev Bakının Keşlə qəsəbəsində anadan olmuşdur. Sonralar Mirzəyevlər ailəsi buradan şəhərin mərkəzinə köçmüşdür.
Vışka (qəzet) "Вышка" qəzetinin baş redaktoru, “Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri” QSC sədri, vəzifəsində çalışmışdır
Hacı Bağlı (Sulduz)
Hacı Bağlı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 61 nəfər yaşayır (15 ailə).
Portuqaliyalı İzabella (Kastiliya kraliçası)
Portuqaliyalı İzabella (d. 1428 - ö. 15 avqust 1496) – Kastiliya kralı II Con un xanımı.
İzabella Portuqaliya nı 1385-ci ildən bəri idarə edən Aviz sülaləsi nə mənsub idi. Atası Con Portuqaliya kralı I Juan ın ən kiçik oğlu, anası İzabella isə yenə kralın qeyri-məşru oğlu olan Braqanza hersoqu nun qızı idi.
İlk illəri
İzabella 1447-ci ildə Kastiliya kralı II Con la evləndi. Kralın ilk xanımı olan Araqonlu Mariya dan 4 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız bir oğlu - gələcəkdə taxta çıxan Henri yetkinlik yaşına çatmış, onun Navarralı II Blanş la olan evliliyindən isə övladı olmamışdı. Bu səbəblə II Con həm özünə, həm də krallığa vəliəhd qazanmaq məqsədilə daha gənc bir xanımla, daha çox da fransız əsilli bir şahzadəylə evlənmək niyyətində idi. Ancaq kral, yaxın adamı Alvaro Lunanın da təzyiqi altında Portuqaliya ilə sülhü təmin etmək üçün yeni xanımını bu ölkədən seçməyə qərar verdi. Beləcə, cütlüyün toy mərasimi 22 iyul 1447-ci ildə baş tutdu.
Kraliçalıq illəri
Sarayda güclü nüfuza malik olan Alvaro Luna uşaqlığından bəri kralı təsiri altında saxlayırdı və evləndikdən sonra da bu təsirini davam etdirmək niyyətində idi. Ancaq yeni kraliça ilə münasibətləri pis idi və onunla kral üzərində nüfuz çatışmasına girişdi. Hətta sarayda gəzən şayələrə görə, keçmiş kraliçanı vaxtilə zəhərləyərək öldürən Alvaro Luna, bu dəfə də kralın yeni xanımını aradan götürməyi planlaşdırırdı. Kraliça İzabella öz adını verdiyi qızı İzabella nın 1451-ci ildə doğumuna qədər bu mübarizəni davam etdirdi.
1453-cü ildə Alvaro Lunanın bir əsilzadəni kral əmri olmadan edam etdirməsindən sonra ikilinin münasibətləri pisləşdi. Belə ki, xanımının da təsiriylə kral yaxın adamını həbs etdirdi və daha sonra Luna edam edildi. Ən yaxın adamının ölümündən sonra depressiyaya düşən II Con un səhhəti pisləşdi. 15 noyabr 1453-cü ildə İzabella ən kiçik övladı olan Alfonso nu dünyaya gətirdi ancaq bundan bir neçə ay sonra kral yatağa düşdü. Bir il keçmədən 20 iyul 1454-cü ildə kral vəfat etdi və ilk evliliyindən olan oğlu Henri taxta çıxdı.
Həbs illəri
IV Henri taxta çıxdıqdan sonra özündən 3 yaş kiçik ögey anasını və 2 ögey bacı-qardaşını Arevalo qəsrinə həbs etdirdi. Dul kraliça anasının da yardımıyla övladlarını burada sərt bir şəraitdə böyütməyə başladı. IV Henri nin xanımı Yuanna nın yeganə övladına hamilə olduğu (şayələrə görə, kraliça saraydakı sevgilisi Beltran Kuevadan hamilə idi) 1461-ci ildə dul kraliça övladlarından məcburi şəkildə ayrıldı.
Araqon kralı V Alfonso 1458-ci ildə şübhəli şəkildə vəfat etdi və taxta qardaşı II Con çıxdı. Dul kraliçanın böyük qızı Kastiliyalı İzabella isə həm anasını həbsdən xilas etmək, həm də siyasi güc qazanmaq məqsədilə önəmli evlilik niyyətində idi. Belə ki, 1469-cu ildə qardaşından guya anasını ziyarət etmək üçün icazə istəyərək gizlicə Valyadolid ə getdi və burada yeni kralın oğlu və vəliəhdi Ferdinand la evləndi.
IV Henri isə 1474-cü ildə vəfat etdi və qızı Yuanna (halbuki sarayda onun qeyri-məşru olduğuna inanılırdı) Kastiliya kraliçası olmaq üçün namizədliyini irəli sürdü. Ancaq sabiq kralın qızı olaraq Kastiliyalı İzabella həm ailə şəcərəsi, həm də siyasi evliliyi səbəbilə taxta layiq görüldü və Kastiliya kraliçası seçildi. Qızının səltənəti illərində Portuqaliyalı İzabella rahat həyat yaşadı və 1496-cı ildə ölümünədək hər il qızı tərəfindən ziyarət edildi.
Alfonso (Asturiya şahzadəsi)
Kastiliyalı Alfonso və ya Məsum Alfonso (d. 17 noyabr 1453 - ö. 5 iyul 1468) – Kastiliya kralı II Con un kiçik oğlu və Asturiya şahzadəsi.
Həyatı
1460-cı illərin əvvəllərində Kastiliyalı zadəganlar IV Henri nin səltənətindən narazı olmağa başlamışdı və onların fikrincə kralın Portuqaliyalı Yuanna dan dünyaya gələn yeganə qızı saraydakı sevgilisi Beltran Kuevadan idi. Məşru vəliəhdi olmadığı üçün kralı devirmək fikrinə gələn zadəganların tək ümidi isə Alfonso idi. Alfonsonu oyuncağa çevirən zadəganlar 1464-cü ildə IV Henri ylə razılığa gəldilər və razılığa görə, kral qızı Yuanna nı varislikdən çıxararaq Asturiya şahzadəsi ünvanını ögey qardaşı Alfonsoya verməyə məcbur oldu. Kralın tələbinə görə isə, ögey qardaşı gələcəkdə qızıyla evlənməli beləcə hər ikisinin taxt hüququ əlindən alınmayacaqdı. Ancaq çox keçmədən IV Henri bu fikrindən daşındı və yenidən qızının taxt hüququnu dəstəklədi. 5 iyun 1463-cü ildə krala qarşı ayaqlanan zadəganlar Avila şəhərində toplanaraq Alfonsonu kral elan etdilər. Beləcə, Kastiliya da vətəndaş müharibəsi başladı.
Buna baxmyaraq 1468-ci ildə 14 yaşlı Alfonso anidən vəfat etdi. Ölüm səbəbi bilinməsə də, bunun səbəbi olaraq vəba epidemiyası göstərildi. 2013-cü ildə məzarında aparılan tədqiqatlar nəticəsində onun vəba deyil, zəhərlənərək öldürüldüyü sübut edildi.
Akvaplan
Akvaplan — su idmanında işlədilən kiçik taxta sal. Motorlu qayığın yedəkdə çəkdiyi akvaplan suyun üzəri ilə şütüyür. Ən əlverişli sürəti saatda 30–40 kilometrdir. İdmançı akvaplanda, dizləri azca bükülmüş halda, ayaq üstə dayanaraq qayığa bağlanmış 10–15 metrlik kəndirdən tutur. Akvaplan gedərkən idmançı müxtəli gimnastika hərəkətləri edir.
Akvaplanlar ilk dəfə 1914-cü ildə Birləşmiş Krallıqda peyda olmuşdur və indi nisbətən nadirdir. Akvaplaninqin müasir analoqu, idmançının əlində çəpərli qayığın arxasına çəkilən diskoplandır.
Vətəndaş müharibəsinə şərhlər (kitab)
Vətəndaş müharibəsinə şərhlər (latınca: Commentarii de Bello Civili (Vətəndaş müharibəsinə şərhlər) ) - Yuli Sezar tərəfindən yazılan, Pompey və Roma senatı ilə olan vətəndaş müharibəsini təsvir etdiyi kitab.
Haqqında
Sezarın digər kitabı olan Commentarii de Bello Gallico ilə müqayisə edildiyində sadəcə 3 cilddən ibarət olmasına görə daha qısadır. Ehtimal edilir ki, tamamlanmamışdır. Kitab e.ə. 49-48-ci illər arasında, Sezarın İtaliyanı ələ keçirməsindən qısa müddət əvvəl başlayan və Pompeyin Farsalus döyüşündə məğlub edilməsindən sonra onu təqib edən Sezardan qurtulmaq üçün Misirə qaçması arasında baş verən hadisələrdən bəhs edir. Pompeyin öldürülməsi və Sezarın Misirdəki vətəndaş müharibəsində döyüşən tərəf olaraq İsgəndəriyyə döyüşünə girməsi ilə sonlanır.
Kəhriz-i Əcəm (Sulduz)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 441 nəfər yaşayır (109 ailə).
Azərbaycana namus və sevgiylə (film, 2006)
Azərbaycana namus və sevgiylə qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Teymur Nəcəfzadə tərəfindən 2006-cı ildə çəkilmişdir. ANS televiziyasında istehsal edilmişdir. Film ANS televiziyasının 15 illik fəaliyyətini əks etdirir.
Məzmun
Film ANS televiziyasının 15 illik fəaliyyətini əks etdirir.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2006-cı ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Mainbulaq (Takab)
Mainbulaq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlimatına görə kənddə 392 nəfər yaşsyır (77 ailə)
Sərdxana-i Nəsim Əlizadə (Sulduz)
Sərdxana-i Nəsim Əlizadə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Qalaq sıralaması
Qalaq strukturundan istifadə etməklə verilənlərin sıraya düzülməsi alqoritmi
frame|Təsadüfi qiymətlərlə doldurulmuş massivdə qalaq sıralamasının işləmə qaydası. İlk mərhələdə algorithm massivin elementlərini [[Qalaq (verilənlər strukturu)|qalaq qaydalarına uyğun şəkildə düzür. Qalaq qaydasına uyğun ağac strukturu sıralama başlamazdan qabaq nümayiş edilir.]]
Qalaq sıralama alqoritmi - massivin elementlərini qalağa yığmaqla həyata keçirilən sıralama qaydasıdır. İlk mərhələdə verilənlər ikilik qalaq qaydasında birincilik növbəsinə yığılır. İkinci addımda isə elementlər bir-bir növbədən götürülərək massivdə bunun nəticəsində boşalmış yerə yerləşdirilir. Alqoritmin işləmə vaxtı ən pis halda O(n\log n)-a bərabərdir
Paris Konservatoriyası
250px|thumb|right|Köhnə konservatoriya binası (1911-ci ilə qədər) indiki CNSAD binasıdır. Paris Konservatoriyası — 1795-ci ildə yaradılan musiqi və rəqs məktəbi, hal-hazırda Parisin 19-cu bölgəsində mövcud olan Jan Jores küçəsində yerləşir. Konservatoriya musiqi, rəqs, dram və rəsm sahələrində ənənəvi "fransız məktəbi" istiqamətində təhsil verir. 1946-cı ildə konservatoriya iki ayrı konservatoriyaya ayrıldı; teatr, dram və aktyorluq fakültələrinin olduğu Conservatoire national supérieur d'art dramatique (CNSAD) və musiqi, rəqs təhsilinin verildiyi Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris (CNSMDP).
Konservatoriya Fransa Mədəniyyət Bələdiyyəsinin himayəsi altında fəaliyyətini davam etdirir.
NGC 5363
NGC 5363, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Paris Konservatoriyası
Tarix
1793-cü ildə konservatoriya Kral musiq məktəbi milli qvardiyanın musiqiçiləri üçün olan bir məktəblə birləşdirildi və İnsitut national de musique olaraq adlandırıldı.
Böyük Fransa inqilabı ərəfəsində qurulmuş olan Milli konqres məktəbi 1795-ci ildə Musiqi Konservatoriyası adlandırıldı və yeni konservatoriyanın ilk 350 şagirdi 1796-cı ilin noyabrında təhsillərinə başladı.
Azərbaycan İnvestisiya Şirkəti
“Azərbaycan İnvestisiya Şirkəti” ASC (AİŞ) — Azərbaycanda investisiya fəaliyyətinin məqsədini, əsasən, ölkə iqtisadiyyatının qeyri-neft sahələrində fəaliyyət göstərən səhmdar cəmiyyətlərinin və digər kommersiya təşkilatlarının nizamnamə kapitalındakı iştirak payını, o cümlədən səhmlərini almaqla müddətli investisiya qoyuluşunun həyata keçirilməsini təşkil edir.
Tarixi
Şirkət Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 mart 2006-cı il tarixli 1395 nömrəli "İnvestisiya Fəaliyyətinin Təşviqi üzrə Əlavə Tədbirlər haqqında" Sərəncamı ilə yaradılmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 oktyabr 2014-cü il tarixli 288 nömrəli “Sənaye məhəllələrinin yaradılması və fəaliyyətinin təşkili haqqında” Fərmanı ilə regionlarda sənaye məhəllələrinin fəaliyyətinin təşkili və tənzimlənməsi "Azərbaycan İnvestisiya Şirkəti" ASC-yə həvalə edilmişdir.
Eyni zamanda 2007-ci ildə AİŞ, İslam İnkişaf Bankı (İDB), Özəl Sektorun İnkişafı üzrə İslam Korporasiyası (İCD), Küveytin “Saham Holdinq” investisiya fondu və Yəmənin “Al-Ahmar Group” şirkəti tərəfindən Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafına töhfə verilməsi məqsədi ilə “Xəzər Beynəlxalq İnvestisiya Şirkəti” QSC (XBİŞ) yaradılmışdır. XBİŞ iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində, xüsusilə kənd təsərrüfatı (istixanalar, bağlar, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı və s.) sahəsində həyata keçirilən layihələrə investisiya yatırmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2014-cü il 8 oktyabr tarixli Fərmanı ilə sənaye məhəllələrinin təşkili və idarə edilməsi AİŞ-ə həvalə edilmişdi.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 yanvar 2021-ci il tarixli müvafiq Fərmanlarına əsasən Neftçala, Masallı, Hacıqabul və Sabirabad sənaye məhəllələri “Sumqayıt Kimya Sənaye Parkı” MMC-nin əsasında yaradılmış İqtisadi Zonaların İnkişafı Agentliyinin tabeliyinə verilib.
Prinsipləri
Azərbaycan İnvestisiya Şirkəti"nin Nizamnaməsinə əsasən   prinsipləri aşağıdakılardır:
Sənaye məhəllələri
2015-2021-ci illərdə AİŞ-in tabeliyində 4 sənaye məhəlləsi fəaliyyət göstərmişdir.
Sənaye məhəlləsi - sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün zəruri infrastruktura malik olan kiçik və orta sahibkarlar tərəfindən məhsul istehsalı və xidmət göstərilməsi üçün istifadə edilən ərazi. Bu istiqamətdə AİŞ-in başlıca fəaliyyəti sənaye məhəllələrində sənaye istehsalının və müvafiq xidmət sahələrinin təşkili üçün zəruri infrastrukturu və biznes şəraitini yaratmaq, sənaye məhəllələrinin sənayeləşmə siyasətinin icrasında əsas vasitələrdən birinə çevirməkdir.
Masallı Sənaye Məhəlləsi
Masallı Sənaye Məhəlləsi Azərbaycan Prezidentinin 13 iyun 2016-cı il tarixli 2115 nömrəli Sərəncamı ilə yaradılmışdır. 2018-ci il 18 sentyabr tarixində Prezidentin iştirakı ilə Masallı Sənaye Məhəlləsinin açılışı olmuşdur. Hal-hazırda sənaye məhəlləsində döşək və metal yay, uşaq, mətbəx, yumşaq və metal profilli müxtəlif mebellər, taxta və metal emalı və məmulatları, işıq dirəkləri, park oturacaqları, dam örtükləri və aksessuarları, plastik qapı və pəncərələrin istehsalına dair layihələr həyata keçirilir. Eyni zamanda sənaye məhəlləsində fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektləri ilə sıx əlaqədə olacaq onların dayanıqlı inkişaf tələblərinə uyğun çoxsaylı dəstəklərin verilməsi, hüquqlarının müdafiəsini həyata keçirəcək ilk regional KOB Dostu xidməti fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 yanvar 2021-ci il tarixli müvafiq Fərmanına əsasən Masallı sənaye məhəlləsi İqtisadi Zonaların İnkişafı Agentliyinin tabeliyinə verilib.
Hacıqabul Sənaye Məhəlləsi
Prezidentin 25 iyul 2017-ci il tarixli 3127 nömrəli Sərəncamı ilə yaradılmış Hacıqabul Sənaye Məhəlləsində infrastruktur layihələrinin tikintisi işləri 2019-cu ilin may ayında başa çatırılıb sahibkarlıq subyektlərinin istifadəsinə verilmişdir. Sənaye məhəlləsinə ağır maşınqayırma, xüsusi vaqonqayırma və kompozit materialları, plastik tara və su qabları, avtomobil, tikinti materiallarının istehsalı üçün avadanlıqlar və onların ehtiyat hissələri, müxtəlif növ gübrələr, balıq yemi, avtomobil şinlərinin və akkumulyatorların təkrar emalı, polipropilen kisələrin istehsalı, müxtəlif qablaşdırma məhsullarının istehsalı layihələri üzrə şirkətlərin iştirakçı kimi qeydə alınmaları barədə "Azərbaycan İnvestisiya Şirkəti" ASC tərəfindən qərar qəbul olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 yanvar 2021-ci il tarixli müvafiq Fərmanına əsasən Hacıqabul sənaye məhəlləsi İqtisadi Zonaların İnkişafı Agentliyinin tabeliyinə verilib.
Sabirabad Sənaye Məhəlləsi
Azərbaycan Prezidentinin 27 noyabr 2017-ci il tarixli, 3407 nömrəli Sərəncamı ilə yaradılmış və 28 noyabr 2017-ci il tarixində Prezidentin tərəfindən təməli qoyulmuş Sabirabad Sənaye Məhəlləsində ilkin olaraq müxtəlif növ konfet və şirniyyat istehsalı, yun və təbii bitki tədarükü, orqanik gübrə istehsalı, bal məhsullarının qablaşdırılması, heyvan yemi istehsalı, ədviyyat istehsalı və qablaşdırılması sahəsində fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektlərinin iştirakçı kimi qeydiyyata alınmaları barədə “Azərbaycan investisiya Şirkəti” ASC tərəfindən qərar qəbul edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 yanvar 2021-ci il tarixli müvafiq Fərmanına əsasən Sabirabad sənaye məhəlləsi İqtisadi Zonaların İnkişafı Agentliyinin tabeliyinə verilib.
Solomon Mixoelsin qətli
Solomon Mixoelsin qətli — 1948-ci ildə yanvarın 12-də Minskdə baş vermişdir. Dünya şöhrətli teatr rejissoru və yəhudi ictimai xadimi Solomon Mixoels İosif Stalinin birbaşa əmri ilə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyi tərəfindən öldürülmüşdür. Qətl qəza kimi təqdim edilmiş, onun ölümü avtomobil qəzası nəticəsində olduğu bildirilmişdir. Cinayətin təfərrüatları yalnız 1953-cü ildə Stalinin ölümündən sonra məlum oldu. Lakin nə cinayət işi açıldı, nə də qətlin iştirakçıları cəzalandırıldı.
Qətldən əvvəl
Tədricən Stalində baş qaldıran antisemitizmi və özünə qəsd etmiş arvadı Nadejda Aliluyevanın qohumlarına bəslədiyi nifrəti bilən Dövlət Təhlükəsizlik naziri Viktor Abakumov Stalinin özünə və ailəsinə qarşı sionist sui-qəsdinin hazırlandığı işini saxtalaşdırdı. 1946-cı ilin sonundan etibarən, o, Amerika kəşfiyyatının göstərişi ilə "yəhudi millətçisi" Mixoels tərəfindən Stalin haqqında şəxsi məlumat toplamaq məqsədi ilə mütəmadi olaraq İsaak Qoldşteinin qızı Svetlana və əri Qriqori Morozov ilə görüşməsi barədə Stalini məlumatlandırırdı.
Josef Virt
Həyatı
Zavod mühəndisi ailəsində anadan olub. O, Frayburq Universitetini bitirib, burada riyaziyyat, təbiət elmləri və iqtisadiyyat üzrə təhsil alıb. 1906–1913-cü illərdə doğma Frayburqdakı gimnaziyada dərs demişdir. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı hərbi xidmətə yararsız olduğu üçün Qərb Cəbhəsində Qırmızı Xaç komandiri kimi xidmət etmişdir. Katolik Mərkəzi Partiyasının sol qanadının rəhbəri, Reyxstaqın üzvü (1914–1918 və 1920–1933). 1918-ci il Noyabr İnqilabı zamanı respublikanın sadiq tərəfdarı olan Virth Badenin yeni maliyyə naziri təyin edilir. Qustav Bauer hökumətinin istefasından sonra Sosial Demokratlar Partiyasının kansleri Hermann Müllerin ofisində Matias Erzbergeri əvəz edərək Reyxin maliyyə naziri oldu. Antantanın London ultimatumunun təzyiqi ilə Konstantin Fehrenbax hökumətinin istefasından sonra Cozef Virt 41 yaşında ikən 10 may 1921-ci ildə yeni Reyx kansleri vəzifəsinə təsdiq edildi. 1921-ci ilin oktyabrında o, plebisitdən sonra Yuxarı Sileziyanın bölünməsinə etiraz olaraq istefa verdi, lakin üç gün sonra prezident Fridrix Ebert ona sosialistlər, liberallar və mərkəzçi katoliklər arasından yeni nazirlər kabineti yaratmağı tapşırdı. 1922-ci ilin aprelində Virth hökuməti hər iki ölkəni beynəlxalq təcriddən çıxaran Sovet-Alman Rapallo müqaviləsini imzaladı. 1922-ci il iyunun 24-də xarici işlər naziri Valter Rathenaunun sağçı terrorçular tərəfindən öldürülməsindən sonra Reyxstaqda etdiyi çıxışında o, "düşmən sağdadır!" demişdi. 1924-cü ildə o, respublikanı ekstremistlərdən qorumaq üçün nəzərdə tutulmuş Reyxsbannerə qoşuldu və 1925-ci ildə sosial siyasətinə etiraz olaraq millətçi NPP ilə hökumətdə əməkdaşlıq etdiyinə görə artıq tənqid etdiyi Mərkəz Partiyasının fraksiyasını tərk etdi. 1929-cu ilin aprelində Müllerin ikinci kabinetində işğal olunmuş ərazilərin reyx naziri təyin edildi; sonuncunun 1930-cu ilin martında istefaya getməsindən sonra o, Henrix Brüninq kabinetində daxili işlər naziri vəzifəsinə keçirildi və 1931-ci ilin oktyabrına qədər bu vəzifədə qaldı. 1933-cü ildə o, nasistlərin hakimiyyətə gəlməsinə şiddətlə müqavimət göstərərək, Reyxstaqda Hitlerə diktatura hakimiyyəti verən Fövqəladə Səlahiyyətlər Qanununa qarşı emosional çıxış etdi. Sonra neytral İsveçrəyə, Luzernə mühacirət etmək məcburiyyətində qaldı. 1935–1939-cu illərdə Parisdə, sonra yenidən Luserndə yaşayıb. Müharibə illərində o, antifaşist qrunt təşkilatı ilə əlaqə saxlayır və Nasistlərin işğalı altında olan Avropada yəhudilərin təqib edilməsi barədə Vatikana məlumat verir. 1948-ci ildə sürgündən qayıtdı. 1953-cü ildə Almaniyada neytralist partiya olan Birlik Sülh və Azadlıq Uğrunda Mübarizə edən Almanlar İttifaqını yaradıb və ona rəhbərlik edib. Almaniyada militarizmin əleyhdarı. SSRİ ilə dostluq münasibətlərinin qurulmasının tərəfdarı idi. 1952-ci ildən Ümumdünya Sülh Şurasının üzvüdür.
Solomon Mixoelsin qətli
Qətldən əvvəl
Qoldşteyn Mixoels ilə onun rəhbərlik etdiyi Yəhudi Anti-Faşist Komitəsinin üzvü Zaxar Qreenberq vasitəsilə tanış olmuşdu. Mixoels Qoldşteynlə Stalinin qızı və əri ilə əlaqələrini müzakirə etmişdi, çünki o, qohumları vasitəsi ilə SSRİ-dəki yəhudilərin problemləri barədə Stalini məlumatlandıracağına ümid edirdi. 1947-ci il dekabrın 10-da Abakumovun Stalinə məruzəsindən sonra Nadejdanın bacısı Yevgeniya Aliluyeva həbs edildi. Ardınca Aliluyevanın digər qohumları və yaxınları həbs olundu. Dekabrın 16-da Yevgeniya Qoldşteyn əleyhinə ifadə verdi və dekabrın 19-da o, saxlanıldı.
Dekabrın 23-də Abakumov Stalinin Vyaçeslav Molotov, Georgi Malenkov, Lavrenti Beriya, Andrey Jdanov, Aleksey Kuznetsov, Nikolay Voznesenski, Aleksey Kosıgin, daxili işlər naziri Serqey Kruglov və maliyyə naziri Arseni Zverevin Kremldə görüşündə iştirak etdi. Tarixçi Qennadi Kostırçenko hesab edir ki, Abakumov bu görüşə Qoldşteynin sui-qəsd etirafını gətirmişdi.
Dekabrın 27-də Qreenberq həbs edildi. Bundan əlavə sistematik döyülmələr və işgəncə hesabına istintaqçılar Qoldşteyn və Qreenberqdən Mixoelsin əleyhinə ifadə aldılar. 1948-ci il yanvarın 9-da dindirilmələrin protokolları Stalinə təqdim edildi.
Stalinin qərarı
1947-ci il dekabrın 27-də axşam çağı Stalin Abakumov və müavini general-leytenant Serqey Oqoltsovla gizli görüş keçirdi. Bu görüş Stalinin nazir arasındakı digər görüşlərdən fərqli olaraq, kənar şəxslər olmadan keçirildi və adi günlərdə olduğundan daha uzun sürdü — 20:20-dən 21:35-dək. Sonradan Abakumov və Oqoltsov ifadələrində bildirmişdilər ki, bu söhbət əsnasında Stalinin onlara Mixolesi öldürməyi və bunun avto qəza kimi təqdim edilməsini əmr etmişdir. Abakumovdan Mixoelsin Minskə qarşıdakı səfəri haqqında məlumat aldıqdan sonra, 1948-ci il yanvarın 6-da Stalin telefonla Mixoelsi öldürmək və bunun avtomobil qəzasısı hadisəsi kimi təqdim etmək əmrini təsdiqlədi [8]. Dolayı olaraq bu söhbətin məzmununu Stalinin qızı Svetlana Aliluyeva təsdiqləmişdir.
Kostırçenko qətlin baş verdiyi gecə Siyasi Büro iclasının da keçirildiyini də qeyd edir. O, belə hesab edir ki, Stalin iclas iştirakçılarını dövlətin qisası aktı kimi təqdim edərək qətl barədə məlumatlandırmışdı. Çünki yanvarın 10-da Stalinin şəxsi köməkçisi Aleksandr Poskrebışev Abakumovun hazırladığı Mixoelsin casusluq ittihamlarını əks etdirən dindirmə protokollarını Siyasi Büro üzvlərinə və namizədlərinə göndərmişdi.
Əməliyyatın hazırlanması
Oqoltsov sonradan Belarusun Dövlət Təhlükəsizlik Naziri Lavrenti Sanavaya deyirdi ki, əvvəlcə Mixoelsin Moskvada aradan götürülməsi qərara alınmışdı, lakin o, nadir hallarda tək qaldığından bu plandan imtina etməli olmuşdular.
Belə ehtimal edilir ki, əməliyyat yerinin Minsk olaraq seçilməsini Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyi planlaşdırmışdır. Elə bu səbəbdən Təhlükəsizlik Nazirliyinin məlumatlancısı "Potapov" təxəllüsü ilə dərc olunan teatrşünas Vladimir İliç (Volf Qilkoviç) Qolubov Mixoelsi Leninqrad əvəzinə Minskə getməyə razı salmışdı. Bu ehtimalı yazıçı Aleksandr Borşaqovski və tarixçi Jores Medvedev irəli sürürlər. Lakin tarixci Qennadi Kostırçenko bununla razılaşmır, çünki 1953-cü ilin martında Beriya tərəfindən yaradılan istintaq komissiyasının materiallarında bu versiya təkzib olunur. Bu materiallara görə, Minskdə qətlin həyata keçirilməsinə dair qərar Mixoelsin gələcək səfəri barədə məlumat alındıqdan sonra qəbul edilmişdir.
Əməliyyatın planı və tərkibi Stalinlə razılaşdırılmışdır. Əməliyyata rəhbər general Ogoltsov təyin edilmişdir. Oqoltsovdan başqa əməliyyat qrupuna bu şəxslər daxil idi:
Şubnyakov, Lebedev, Kruqlov və Kosırev Oqoltsovla birlikdə yanvarın 8-də Moskvadan avtomobilə Minskə yola düşdülər. Povzun qrupa Belarusiya Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinin üzvü kimi daxil idi. Stalinin əmrinin təsdiqləməsini alan Abakumov, Minskə yola düşmə ərəfəsində, əməliyyat iştirakçılarına təlimatlar verdi. O, Çanavayı Minskdən çağırdı və Belarus Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinin Stalinin şəxsi təlimatını və hökümətin əhəmiyyətli bir qərarının yerinə yetirməli olduğunu bildirdi.
Minskə gələrək respublika Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyininə baş çəkmədən qrup birbaşa Sanavanın bağında məskunlaşdı. İlk 3 gündə Lebedev, Kruqlov və Şubnyakov Mixoelsi izlədilər və gələcək qətl üçün hazırlıqlar gördülər.
Hadisələrin gedişi
300px|thumb|right|Qətllə əlaqəli yerlər 1948-ci il yanvarın 2-də Mixoels ezamiyyət vərəqəsinin aldı və yanvarın 7-də Qolubov-Potapov ilə qatarla Moskvadan Minskə yola düşdü. Onlar Stalin mükafatına namizəd olan Minsk teatrlarının tamaşalarında iştirak etməli idilər. Baxılmalı iki tamaşa var idi: əsas partiyasını Larisa Aleksandrovskayanın oynadığı Yevgeni Tiqotskinin "Alesiya" operası və Yanki Kupala adına Belarusiya Dram Teatrında Arkadi Movzonun qruluşunda baş rolda Boris Platonovun olduğu "Konstantin Zaslonov" tamaşası. Bu tamaşalara baxış 10 və 11 yanvar tarixlərinə planlaşdırılmışdı.
Yanvarın 8-də Mixoels və Qolubov Minskə onlarla bir gələn SSRİ İncəsənət Komitəsinin partiya təşkilatının katibi İllarion Baraşko ilə Belarus otelində yerləşdilər. Orada Dram Teatrının rəhbərliyi tərəfindən Mixoelsin şərəfinə ziyafət təşkil edildi.
Yanvarın 9-da, cinayətin ertəsi günü səhər saatlarında Sanavanın Moskvaya göndərdiyi xəbərə görə, Mixoels və Qolubov teatrda "Tevye-moloçnik" tamaşasına baxmış, sonra isə "tamaşa iştirakçıları ilə birlikdə Zarya restoranında səhər 4-ə qədər içki məclisi qurmuşdular".
Ardınca Sanava yazır :
Yanvarın 12-də axşam rejissor Viktor Qolovçinerin də olduğu otel nömrəsinə bir telefon zəngi edildi. Qolubov telefonu götürdü və danışdıqdan sonra tələbə yoldaşının onu toya dəvət etdiyini və mütləq Mixoels ilə birlikdə getməli olduğunu bildirdi.
Təxminən saat 20:00-da Mixoels və Qolubov oteldən çıxdı və "mühəndis Serqeyev"in qurama toyuna yola düşdülər. Saat 21:00 radələrində onlar Kruqlovun idarə etdiyi maşına yaxınlaşdılar. Avtomobildə özünü Serqeyev kimi təqdim edən Şubnyakov da var idi. Mixoels və yoldaşı maşına əyləşdilər, bundan sonra Stepyankadakı Sanavanın bağına yola düşdülər.
Təxminən saat 22:00 radələrində Şubnyakov Oqoltsova gəlməkləri barədə məlumat verdi. O, Abakumova, ikincisi isə öz növbəsində Stalinlə zəng etdi və beləliklə aradangötürülmə üçün sanksiya alındı.
Qətlin konkret təfərrüatları müxtəlif mənbələrdə fərqli şəkildə təsvir olunur. Şubnyakov yazırdı ki, Mixoels və Qolubovun sərxoş olduqları üçün təkərlərin altına düşdükləri təəssüratını yaratmaq üçün onları bir stəkan araq içməyə məcbur etmişdilər. Sanavanın 1948-ci il yanvarın 13-də yazdığı məktubda deyilir: "Mixoelsin mədəsində olan yeməkdə alkoqol tapılmamışdı. Qolubovdan isə çox zəif alkoqol qoxusu gəlirdi". İstintaqın ifadələrində deyilir ki, onlar Sanavanın bağında yük maşınının altına atılmışdılar. Şubnyakov "Kommersant-Vlast"ın müxbirinə müsahibəsində qurbanların başına dəyənəklə zərbələr vuraraq öldürdüklərini demişdir. Sonra cəsədlər Minskə aparılmış və otelin yaxınlığında bir küçəyə atılmışdır. Onların ölümü yük maşınının vurması səbəbi ilə təqdim olunmuşdur. Oqoltsovun sözlərinə görə, qətlin birbaşa içraçıları Lebedev, Kruqlov və Şubnyakov idi.
Minskdə istintaq
Cəsədlər yanvarın 13-də səhər 7:10-da Sverdlov küçəsindən Qarbarnaya küçəsinə (indiki Ulyanovskaya) gedən tramvay xətti yaxınlığında yolda aşkarlandı. Mərhumun sənədləri paltarlarının cibində olduğu üçün cəsədlərin kimliyi tez bir zamanda təsbit edildi.
Yanvarın 14-də SSRİ Daxili İşlər Naziri general-polkovnik Sergey Kruqlov Stalinə həlak olanların ölümünün avtomobil qəzası nəticəsində baş verməsi ilə bağlı məlumat verdi. Belarusiya SSR Daxili İşlər Nazirliyinin əməliyyat qrupları Mixoels və Qolubov-Potapovları əzən yük avtomobilinin Təhlükəsizlik Nazirliyinin qarajında olduğunu müəyyən etdilər. Bununla belə Belarusiya SSR Daxili İşlər Naziri general-polkovnik Serqey Belçenkonun istintaq işinə aktiv müdaxilə etmək cəhdinə Sanava mənfi münasibət göstərdi. Sanava bunun ona problemlər yaradacağı barədə xəbərdarlıq etdi və Kruqlov da istintaqda fəal olmamağı tövsiyə etdi.
By barədə istintaq materialları Belarusiya KQB-sinin arxivində bir neçə cilddə toplanmışdır. İstintaq nəticəsində çox sayda insanlar dindirildi, müxtəlif şübhəli şəxslər saxlanıldı və tədqiqata cəlb olundu və sonra sərbəst buraxıldı. Belarusiya tarixçisi Emanuel İoffenin yazdığına görə sənədlərə baxdıqda "aktiv axtarışlar təəssüratı alırsınız — lakin heç bir nəticə görməyəcəksiniz". İstintaq respublika milisinin rəisi S. D. Krasnenkonun birbaşa nəzarəti altında Fəhlə-Kəndli milisinin baş idarəsinin rəhbərinin keçmiş müavini İ. V. Bodunov tərəfindən aparılmışdır. 1953-cü ildə həbsxanada yatan İvanov adlı birisi ifadəsində iddia etmişdir ki, 1948-ci ilin yanvar ayında Minsk şəhərinin ucqar bir yerində axşam saatlarında iki nəfərin ağ rəngli minik avtomobilindən necə atıldığının şahidi olmuşdur. İvanov gələnlərdən birini — yerli sahə müvəkili milis leytenant Kuroçkini tanıdığını iddia edirdi. O, avtomobildən atılanların kim olduğunu başa düşdüyünü və bu barədə bir neçə ildən sonra danışmaq qərarına gəldiyini bildirirdi.
Rəsmi versiya
Fevralın 11-də istintaqın rəsmi nəticələri SSRİ Daxili İşlər Nazirinin müavini İvan Serova təqdim edildi :
Rəsmi olaraq da hər iki şəxsin qəzaq nəticəsində həlak olması elan edildi. Kostırçenko hesab edir ki, Sanavanın ifadələrində ki, ölüm vaxtı (22:00) ilə mütəxəssislərin rəyi ekspertlərin təsadüfən səhv etməsi və ya qəsdən manipulyasiyası və ya şahidin unutqanlığı nəticəsində izah edilə bilər. Ölüm günü Qolubov və Mixoels ilə görüşmək niyyətində olan şəxsin tapılması versiyaları (yəni mövcud olmayan "mühəndis Serqeyev" in axtarışı) SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinə həvalə edildi — lakin sonra açıqlanmadan axtarış dayandırıldı.
Yanvarın 14-də Mixoelsin ölümü barədə radioda elan olundu və "Pravda"da Yəhudi Teatrının adından qısa xəbər dərc edildi. Növbəti gün hakimiyyət orqanları bir sıra qəzetlərdə Mixoelsin ölümü barədə nekroloqlar dərc etdirlər. Nekroloqlarda o, "ömrünü Sovet xalqına xidmətə həsr edən böyük bir ictimai xadim" kimi təqdim edilmişdir. Bununla yanaşı ən yüksək partiya və dövlət xadimlərindən heç biri nekroloqu imzalamamışdı. Dəbdəbəli cənazə mərasimi təşkil edildi və onun xatirəsinə aid broşuralar nəşr olundu. Moskva Yəhudi teatrına onun adı verildi.
Cəmiyyətdə Mixoelsin ölümünün təsadüfi bir avtomobil qəzası olmadığı haqqında şayiələr gəzirdi. Belə ki, Ayzik Platner Minsk yəhudilərinin Mixoelsin ölümünün "yəhudi ictimaiyyətini lidersiz qoymaq" məqsədi ilə rəsmi təşkil edilmiş qətl hesab etdiyini söyləyirdi. Sonradan, "Yəhudi Anti-Faşist Komitəsi işi" nin istintaqı zamanı, istintaq materiallarında və qapalı məhkəmədə Mixoels "yəhudi millətçilərinin" sui-qəsdinin iştirakçılarından biri kimi təqdim edilmiş və 13 yanvar 1953-cü ildə ölümünün 5-ci ildönümü ilə əlaqədar olaraq "Həkimlər işi" məsələsində "Pravda" qəzetində bu açıq şəkildə elan edildi. 1949-cu ildə Yəhudi Teatrından Mixoelsin adı götürülmüşdür. Ölümdən sonrakı böhtan kampaniyası onun kitablarının kitabxanalardan yığışdırılması ilə davam etmişdir. 1953-cü il aprelin 6-da Stalinin ölümündən və "Həkimlər İşi"nə xitam verildikdən sonra elə eyni "Pravda" da böhtan kompaniyası təkzib edilmişdir.
Qətlin iştirakçılarının mükafatlandırılması
Mixoelsin qətlinin təşkilatçıları və icraçıları dövlət ordenlərinə layiq görüldülər. 1948-ci il oktyabrın 26-da "hökumətin xüsusi tapşırığını müvəffəqiyyətlə yerinə yetirdikləri üçün" SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin gizli bir qərarı qəbul edildi. Qərar əsasən qətlin iştirakçıları: General-leytenant Sanava "Qırmızı Bayraq" ordeni, polkovniklər Şubnyakov, Lebedev və baş leytenant Kruqlov I Dərəcəli "Vətən Müharibəsi" Ordeni, mayor Povzun və Kosırev "Qırmızı Ulduz" ordeni aldılar. Sərəncam yalnız general Oqoltsova şamil edilmədi. Çünki, eyni gün də o, fərqli səbəbə görə başqa bir mükafata layiq görüldü.
Qətlin üstünün açılması
1951-ci ilin noyabrında Daxili İşlər Nazirliyindəki təmizlik zamanı Şubnyakov həbs edildi. 1953-cü ildə martın 18-də həbsdən buraxıldıqdan sonra, o, Stalinin ölümündən sonra birləşdirilmiş Daxli İşlər və Dövlət Təhlükəsizlk Nazirliklərinin rəhbəri olmuş Lavrenty Beriyanın adına Mixoelsin öldürülməsi ilə bağlı məruzə yazdı. Aprelin 2-də Beriya Sov. İKP Mərkəzi Komitəsinin Rəyasət Heyətinə S. M. Mixoels və V. I. Qolubovun qətlində iştirakçıların və məsuliyyəti olanların mühakimə olunmasına dair gizli məktub göndərdi. göndərdi. Məktub Rəyasət Heyətinin iclaslarına sədrlik edən Georgi Malenkova ünvanlanmışdı. Məktubda "Həkimlərin işi" prosesində Mixoelsə qarşı ittihamların saxtalaşdırıldığı barədə məlumatlar var idi. Daha əvvəl həbs edilmiş Abakumov dindirilmə zamanı Mixoelsin qətlinin Stalinin birbaşa göstərişi ilə həyata keçirildiyini və icraçıların Sanava, Oqoltsov və Şubnyakov olduğunu söylədi. Oqoltsov və Sanava Abakumovun ifadələrini təsdiqlədilər.
Qətlin iştirakçıları bunun üçün aldığı mükafatlardan məhrum edildilər. 1953-cü ilin aprelin 3-də Oqoltsov,4-də isə Sanava həbs edildi [38]. Abakumov 1954-cü il dekabrın 19-da bu işlə əlaqəsi olmadan güllələndi. Sanava 1955-ci ilin dekabrında həbsxanada öldü. Oqoltsov isə Beriyanın tutulmasından sonra sərbəst buraxıldı. Qətlin iştirakçılarına qarşı cinayət işi açılmadı və heç kəsə qarşı məhkəmə prosesi keçirilmədi.
Hadisənin 15-ci ildönümündə (1963) Mixoelsin öldürülməsi haqqında məlumat ilk dəfə Sovet mətbuatında yayımlandı: Litvada dərc edilən "Sovetskaya" qəzetində Mixoels haqqında bir məqalədə deyilirdi ki, o, "Beriyanın çirkin əməllərinin qurbanı olmuş və bu cinayət xalqın mənəvi və maddi mədəniyyətini məhv etməyə hesablanmışdı". Baxmayaraq ki, material əyalət qəzetində və yeganə nəşrdə dərc edilmişdi, sovet mətbuatında Mixoelsin öldürülməsi ilə bağlı material dərhal Qərbdə əks səda verdi və dörd gün sonra "New York Times"də bir məqalə çıxdı.
Səbəbləri və əhəmiyyəti
Stalinin həbs və məhkəmə yolu əvəzinə gizli qətlə üstünlük verməsinin səbəbləri siyasətçilər, elm adamları və tədqiqatçılar tərəfindən hələ də müzakirə olunur.
Xatirələrində N. S. Xruşşov Stalinin "antisemit" olmasını qəbul etmirdi və Mixoelsin öldürülməsinin səbəbini Krımda yəhudi muxtariyyətinin yaradılması səylərinə görə qisas hesab edirdi. O, yazırdı :
Aleksandr Borşaqovski yazır ki, Mixoelsin öldürülməsi Yəhudi Anti-Faşist Komitəsinin ləğv edilməsi yolunda ilk addım idi: "Bu işdə zərərçəkənlərin hər hansı bir siyahısı onun adı ilə açılmalıdır". Borşaqovski və Jores Medvedev hesab edir ki, qətlin təşəbbüskarı Abakumov idi və Stalin yalnız onun bu təşəbbüsünü dəstəklədi. Eyni zamanda Medvedev Mixoelsin öldürülməsində iki partiya klanının mübarizəsinin mərhələlərindən birini görür: bir tərəfdən Beriya və Malenkov, digər tərəfdən — Molotov və onu dəstəkləyən Mikoyan, Kaqanoviç və Andreyev. Medvedevə görə Mixoels Molotova qarşı yönəlmiş bir sui-qəsdin qurbanı oldu.
Yakob Basin hesab edir ki, qətlin səbəbi Mixoelsin SSRİ-dəki yəhudilərin hüquqlarını qorumaqdakı fəaliyyəti və ölkədə və dünyada yüksək nüfuzu idi. Qennadi Kostırçenko hesab edir ki, Stalinin bu qərarı təkcə artan repressiya və casus maniası ilə deyil, həm də yəhudi cəmiyyətinin mədəni elitasını çökdürmək və kütlələrə təsirini neytrallaşdırmaq istəyi ilə də yaranmışdır. Kostırçenko bəzi alimlər arasında yayılan qətllərin səbəblərinin, Mixoels tərəfindən dəstəklənən Krımdakı Yəhudi Muxtariyyətinin layihəsi ola biləcəyi və ya İsrailin yaranmasına müsbət münasibət bildirməsi ilə bağlı rəyi təkzib edir.
"Krım versiyası" general Pavel Sudoplatovun xatirələrində də təsvir edilmişdir. Onun fikrincə, Krımda yəhudi muxtariyyətinin yaradılması layihəsi II Dünya müharibəsinin bitməsindən sonra Sovet-Amerika münasibətlərinin demək olar ki, əsas aspekti idi və Soyuq Müharibənin başlaması ilə Mixoels siyasi kursdakı dəyişikliyin qurbanı oldu. Lakin Kostırçenkoya görə Sudoplatovun versiyası heç bir sənədli mənbələr tərəfindən dəstəklənmir.
Mixoelsin qətlinin Fələstindəki vəziyyətlə bağlı ictimai fikri ilə əlaqəli ola biləcəyi barədə fikir qızının xatirələrində səsləndirilib. Bu versiyanı Jores Medvedev və Coşua Rubinşteyin da müdafiə edirlər .. Lakin Kostırçenko hesab edir ki, o zaman bu mövqe rəsmi mövqeyə uyğun idi və buna görə qətlin səbəbi ola bilməzdi. Kostırçenko əmindir ki, Mixoelsin gizli qətlinin əsas səbəbi Soyuq Müharibə səbəbilə Stalində fərdi antisemitizmin baş qaldırması nəticəsində və ölkədə dövlət antisemitizminin güclənməsi oldu. Mixoelsin öldürülməsi "kosmopolitizmə qarşı mübarizə", yəhudi mədəniyyətinə, kadr təmizlənməsinə və yəhudilər əleyhinə kampaniyanın başlanğıcı oldu.
Hadisənin kontekstində həmçinin SSRİ-də 1947-ci ilin mayından 1950-ci ilin əvvəlinə qədər edam cəzasının ləğv edildiyi də qeyd edilmişdir. Yəni əgər rəsmi məhkəmə olsa idi, Mixoelsə ölüm cəzası verilə bilməzdi.
Tarixdə və mədəniyyətdə
1990-cı ildə Vayner qardaşları 1975–1977-ci illərdə yazdıqları "Yaşıl otda petlə və daş" kitabını nəşr etdilər. Əsərin süjeti Mixoelsin öldürülməsi ilə əlaqəli hadisələrin ətrafında qurulmuşdur.
1995-ci il yanvarın 14-də Solomon Mixoelsin ölümünün 47-ci ildönümünə həsr olunmuş "Əvvəl və sonra …" verilişində müəllif və aparıcı Vladimir Molçanov "Mixoelsin məhv edilməsi aksiyasına Lubyanka generalı Pitovranov rəhbərlik etmişdir" deyə bildirmişdir. Yevgeni Pitovranov 1948-ci ildə Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinin əks-kəşfiyyat idarəsinə rəhbərlik etmiş və polkovnik Şubnyakovun birbaşa rəisi olmuşdur. Molçanov Pitovranovun qətldə iştirakını təsdiqləyən sənədlərin "Reuters"in arxivində olduğunu iddia edirdi. Pitovranov Ostankino televiziya şirkətinə və Molçanova qarşı məhkəmə iddiası qaldırdı. 1995-ci ilin sentyabrında keçirilən məhkəmə prosesində ifadəsində Şubnyakov Pitovranovun bu işə heç bir aidiyyəti olmadığını və 1953-cü ildə Beriya qətlinin araşdırılması üçün müraciətinə qədər xəbəri olmadığını bildirdi. Məhkəmədə Şubnyakov qətldə şəxsən iştirak etməsi barədə yalan danışdı (onun dediyinə görə onun vəzifəsi yalnız "Mixoelsin əhval-ruhiyyəsi və planları haqqında məlumat əldə etmək üçün Qolubov ilə əlaqə qurmaq, Oqoltsov ilə Sanavaya bu barədə məlumat vermək" idi. Şubnyakov heç vaxt peşman olmayaraq, 1998-ci ildə vəfat etdi.
Rus yazıçısı Viktor Levashov 1998-ci ildə "Mixoelsin öldürülməsi" adlı siyasi trillerini nəşr etdirdi. Qennadi Kostırçenko kitabın süjetinin bədii olduğunu və içindəki bütün "siyasi-casusluq ehtiraslarının" ya müəllifin öz fantaziyalarına və ya general Sudoplatovun əsassız xatirələrinə söykəndiyini yazır. Kostırçenko hesab edir ki, bu kitab keçmişi tərsinə çevirmək cəhdidir. Etibarsız məlumat mənbələri arasında Kostırçenko Vadim Kojinov və Yuri Muxinin araşdırmalarını da daxil edir. Sonuncu özünün şovinist "Stalin və Beriyanın öldürülməsi" nəzəriyyəsində qətllə bağlı bütün sənədlərin saxtalaşdırıldığını iddia edir.