cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salvia muirii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan Kooperasiya Universiteti
Azərbaycan Kooperasiya Universiteti və ya qısaca AKU — Azərittifaqın tabeliyində olan ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin əsası 1964-cü ildə qoyulmuşdur. Azərbaycan hökümətinin və Azərittifaqın İdarə Heyətinin müraciətinə əsasən keçmiş SSRİ Mərkəzi İstehlak Cəmiyyətləri İttifaqı (Sentrosoyuz) İdarə Heyətinin 8 yanvar 1964-cü il tarixli qərarı ilə ilk dəfə Moskva Kooperativ İnstitunun (MKİ) Bakı Tədris-Məsləhət Məntəqəsi yaradılaraq Ticarətin iqtisadiyyatı və Əmtəəşünaslıq ixtisasları üzrə tələbə qəbulu aparılmışdır.
Bakı Tədris-Məsləhət Məntəqəsi keçmiş SSRİ Sentrosoyuzu İdarə Heyətinin müvafiq qərarları ilə 1969-cu ildə MKİ-nun Bakı Qiyabi İqtisad fakültəsinə, 1974-cü ildə MKİ-nun Bakı filialına çevrilmişdir. 1975-ci ildə Sentrosoyuzun qərarı ilə filial MKİ-nun tərkibindən çıxarılaraq Ukraynanın Poltava Kooperativ İnstitunun tərkibinə verilmiş, 1990-cı ildə yenidən MKİ-nun tabeliyinə keçirilmişdir. Bu illərdə filialda 5 ixtisas üzrə, o cümlədən respublikada ilk dəfə Kənd təsərrüfatı məhsulları tədarükünün iqtisadiyyatı və təşkili ixtisası üzrə ali təhsilli mütəxəssis hazırlığı aparılmışdır.
Respublikamız müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 9 yanvar 1992-ci il tarixli 8 saylı qərarı ilə Moskva Kooperativ İnstitunun (MKİ) Bakı filialı Azərittifaqın mülkiyyətinə verilmiş, Azərittifaq İdarə Heyətinin 19 mart 1993-cü il tarixli 31 saylı qərarı ilə həmin filialın bazasında müstəqil Azərbaycan Kooperasiya İnstitutu yaradılmış və Nizamnaməsi təsdiq edilmişdir. İnstitut yaradılarkən onun tərkibində 2 fakültə, 6 kafedra fəaliyyət göstərirdi.
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin müvafiq əmri ilə 1997-ci ildən başlayaraq Universitetdə magistr hazırlığı həyata keçirilir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevın 30 avqust 2000-ci il tarixli 391 saylı fərmanı ilə verilmiş tapşırığa müvafiq olaraq Azərittifaqın və Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin təklifinə əsasən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin razılığı ilə institutun profili genişləndirilərək 3 may 2011-ci ildə onun bazasında Azərbaycan Kooperasiya Universiteti yaradılmış, onun Nizamnaməsi 8 may 2002-ci ildə Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınaraq Dövlət qeydiyyatı haqqında 46 nömrəli Şəhadətnamə verilmişdir.
Maddi-texniki bazası
Azərbaycan Kooperasiya Universiteti yaradıldıqdan sonra onun maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, professor-müəllim heyətinin tərkibinin yaxşılaşdırılması, kadr hazırlığı aparılan ixtisasların sayının genişləndirilməsi, təhsilin səviyyəsinin yüsəldilməsi istiqamətində ardıcıl və məqsədyönlü iş aparılmışdır. Tədris korpusunun ümumi sahəsi 10500 kv. metrdir. Bundan əlavə Azərittifaqın İdarə Heyətinin sədrinin 2011-ci il 16 avqust tarixli F-16 nömrəli sərəncamı ilə Bakı Biznes və Kooperasiya Kollecinin 4-cü və 5-ci mərtəbələrindən Universitetin istifadəsinə 2000 (iki min) kv.m. tədris sahəsi ayrılmışdır.
4 kompüter laboratoriyası, 30 min nüsxədən artıq kitab fonduna malik olan kitabxana və oxu zalı, mətbəə, tibb məntəqəsi, idman zalı, iaşə müəssisəsi, arxivfəaliyyət göstərir.
Beynəlxalq əlaqələri
AKU-nun beynəlxalq əlaqələri aşağıdakı istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilir:
Ionactis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salvia muelleri
(Salvia muelleri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia multicaulis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 3066
NGC 3066, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SBb/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Iocenes
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Iocenes acanthifolius (Hombr. & Jacq.) B.Nord.
Iodocephalus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salvia munzii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia napifolia
(Salvia napifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia nemorosa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 4042
NGC 4042, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Salala (Ərdəbil)
Salala — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı Mərkəzi bölümü və Azadlı dehistanında ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 318 nəfər yaşayır (70 ailə).
İqtisadiyyat
Bu kəndin əhalisi əkinçilik və maldarlıqla məşğul olur. Önəçli məhsullarından buğda və arpanı göstərmək olar.
NGC 5019
NGC 5019, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. SB? tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Vrhbosna arxiyeparxiyası
alt=|thumb|Bosniya və Herseqovinanın katolik yeparxiyaları {{legend|#B6CF59|Vrhbosna arxiyeparxiyası}} Vrhbosna arxiyeparxiyası (Vrhbosanska (Sarajevska) nadbiskupija, Archidioecesis Vrhbosnensis o Seraiensis) — mərkəzi Bosniya və Herseqovina nın paytaxtı Sarayevo da yerləşən və Roma adətini saxlayan katolik arxiyeparxiya. Ölkənin yeganə arxiyeparxiyası olmaqdan savayı, Bosniyanın tarixən ən qədim və ən vacib katolik yeparxiyasıdır. Vrhbosna Sarayevo şəhərinin tarixi adıdır.
Tarixi
Vrhbosnada yeparxiyası VII əsrdə qurulmuşdur, ehtimal olunur ki, erkən dövrdə Salona ya (Split ə) bağlı idi. XIII-XIV əsrlərdə Bosniya güclü slavyan krallığına çevrildiyi zaman (vaxtaşırı Macarıstan dan asılı olurdu, vaxtaşırı müstəqil idi) Vrhbosna yeparxiyası öz əhəmiyyətini gücləndirdi. 15-ci əsrin ikinci yarısında Bosniya və Herseqovina Osmanlı İmperiyası nın hakimiyyəti altına düşdü. Əhalinin kütləvi şəkildə islamlaşdırma sı başlandı, lakin yerli əhalinin bir hissəsi xristian olaraq qaldı. Türklərdən azad olunduqdan sonra, ölkə əhalisi üç etno-konfessiya qrupuna bölünmüşdür: müsəlman bosniyalılar, pravoslav serblər və katolik xorvatlar. 1879-cu il Avstriya siyahıyaalınmasına görə, əhalinin 42,88% pravoslav, 38,75% müsəlman və 18,08% katolik idi.
1881-ci il də Vrhbosna yeparxiyası arxiyeparxiya statusunu aldı.
1992-1995-ci illər Bosniya müharibəsi etno-konfessiya mənzərəsinin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsinə səbəb oldu, xüsusən bosniya xorvatları nın müstəqil Xorvatiya ya kütləvi şəkildə köçməsi səbəbindən həm bütövlükdə ölkədə, həm də Vrhbosna arxiyeparxiyasında katoliklərin sayı kəskin azaldı. 1990-cı ildə Vrhbosna arxiyeparxiyasında katoliklərin sayı 527 min nəfəri ötürdü, hal hazırda təxminən 215 min nəfər var, bu da azalmanın yarıdan çox olduğunu nümayiş etdirir.
Münagişə zamanı arxiyeparxiyasının bir çox katolik kilsəsi dağılmış vəziyyətdə idilər, müharibədən sonra onların bərpası arxiyeparxiyanın əsas vəzifəsi idi.
Statistika
2004-cü ildəki vəziyyətə görə, arxiyeparxiyanın nəzdində 215.000 katolik (əhalinin 11%), 324 keşiş və 148 kilsə var idi. Yeparxiyanın kafedral kilsəsi Sarayevoda yerləşən İsanın Qəlbi Katedralı dır. 1990-cı ildən bəri arxiyeparxiyaya kardinal Vinko Puliç rəhbərlik edir. Pero Sudar köməkçi yepiskop dur.
Vrhbosna mitropoliyasına Banya Luka Roma-Katolik, Mostar Duvno və qonşu Şimali Makedoniya Respublikası nda yerləşən Skopye yeparxiyaları tabedilər.
Iostephane
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salvia nipponica
(Salvia nipponica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 1147
NGC 1147 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış göy cismi. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Salvia nubicola
(Salvia nubicola) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Iphiona
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Antalya Hava Limanı
Antalya Hava Limanı ((Antalya Havalimanı, ИАТА: AYT, ИКАО: LTAI) — Antalyanın mərkəzindən 10 km şərqdə yerləşən Türkiyənin beynəlxalq hava limanı. Turistlərin ölkənin Aralıq dənizi sahillərinə, yəni Kəmər (Tekirova, Camyuva, Kiriş, Göynuk, Beldibi), Lara, Bələk, Side, Manavqat, Alanya bölgələrində yerləşən kurortlarına çatdırılması baxımından əhəmiyyətə malikdir.
Hava limanının ən yüksək sərnişin axını turistik yay mövsümünə əsasən Avropanın, o cümlədən Rusiyadakı demək olar ki, bütün böyük hava limanlarından çarter reysləri ilə gəlir. Mövsümdənkənar dövrdə nəqliyyatın həcmi və uçuşların sayı kəskin azalır, əsasən müntəzəm daşınmalar həyata keçirilir.
Hava limanında bir daxili və iki beynəlxalq terminal var.
Avtobus
Beynəlxalq terminaldan saatda iki-üç dəfə daxili terminaldan və şəhər mərkəzindən 600 nömrəli şəhər avtobus keçir. Son dayanacaq avtovağzaldır, məsafədən asılı olmayaraq bir nəfər üçün gediş haqqı 4 lirədir. Daxili terminaldan Antalya şəhərinə də bir Havas avtobusu gedir, gediş haqqı 10 lirədir (hava limanına gedərkən, sərnişinin tələbi ilə beynəlxalq terminala gedə bilər).
Taksi
Bütün hava liman terminallarında taksi dayanacaqları vardır. Onların xidmətlərindən gecə-gündüz istifadə etmək mümkündür. Hər bir dayanacaqda böyük şəhərlərə və kurortlara gediş haqqını göstərən qiymət siyahıları vardır.
Transfer şirkətləri
İnternet, elektron poçt və ya telefon vasitəsilə rezervasiya etdikdən sonra sərnişinləri Anadolu sahilində, eləcə də geriyə çatdıra bilən çox sayda köçürmə şirkəti var. Onların xidmətləri bir qayda olaraq taksi ilə müqayisədə xeyli ucuzdur, lakin avtobuslardan daha bahalıdır.
Salvia nubigena
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia nutans
(Salvia nutans) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Iranecio
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 6008A
NGC 6008A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan Milli Konservatoriyası
Azərbaycan Milli Konservatoriyası — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan ali təhsil müəssisəsi.
Haqqında
thumb|300px|Azərbaycan Milli Konservatoriyası (indiki [[Bakı Musiqi Akademiyası)]] Ali musiqi məktəbi Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyevin 2000-ci il 13 iyun tarixli "Azərbaycan Milli Konservatoriyası"nın təsis edilməsi haqqında fərmanı ilə yaradılıb. 10 avqust 2001-ci il tarixli "Azərbaycan Milli Konservatoriyasının maddi-texniki bazasının yaradılması haqqında" sərəncama əsasən Azərbaycan Milli Konservatoriya tərkibinə Bakı Musiqi Kolleci və Respublika İncəsənət Gimnaziyası daxil olmuşdur.
Bu sərəncama əsasən Konservatoriyanın rektoru Siyavuş Kərimi təyin edildi.
Konservatoriyada fəlsəfə doktoru üzrə doktorantura təhsili verilir.
Irwinia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Ischnea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salvia occidentalis
(Salvia occidentalis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ağtala monastır kompleksi
Ağtala, həmçinin Pğindzavəng (mənası – Mis mədəni monastırı) — Ermənistanın Loru mərzində, Allahverdi (19 sentyabr 1969-cu ildən Tumanyan) rayonu ərazisində, Ağtala dəmiryol stansiyasından 2,5–3 km aralıda yerləşən erməni-gürcü monastırı və qalası. Abidə ilkin quruluşunu saxlayaraq indiki dövrə çatmışdır. Ağtala qalası Şəddadilərin və Azərbaycan Atabəylərinin hakimiyyəti dövründə bölgənin müdafiə sistemində mühüm yer tutmuşdur. Kompleksə daxil olan əsas məbəd binası freskaları ilə diqqəti cəlb edir. Məbədin adı türkcə olmaqla "ağ" və "tala" sözlərindən ibarətdir. Məbədin yerləşdiyi Ağtala kəndi tarixən türk tayfalarının yurdu olmuş və XX əsrin ortalarına kimi kənddə yalnız Azərbaycan türkləri, yunanlar və gürcülər yaşamışdır. XX yüzilin əvvəllərində kəndə yunan ailələri köçərək məskunlaşmışdır. İlk ermənilər isə kəndə 1922-ci ildə köçüb gəlmişdir.
Ağtala qalası
1887–1889-cu illərdə məbəd və qala ərazisində arxeoloji tədqiqatlar aparmış fransız arxeoloq Jak de Morqan ərazidə 576 ədəd düzbucaqlı formalı məzar daşı qeydə almışdır. Qazıntılar zamanı mədəni təbəqələrdən e.ə. VIII əsrdən – tunc və dəmir dövründən başlayaraq sonrakı dövrləri də əhatə edən külli miqdarda arxeoloji material əldə edilmişdir. Kompleksin yerləşdiyi ərazi V əsrdən etibarən mənbələrdə Əgərək kimi tanınmağa başlamışdır. Kompleks X əsrdə Baqaratilər sülaləsindən olan Kürük tərəfindən inşa edilmişdir. Kürük yəhudi mənşəli   Baqratilər sülaləsindən olan hökmdar III Aşot və Xosrovşah xanımın oğlu olmuşdur. Kürükün qardaşları III Smbat və I Qaqik Baqratuni isə Baqratlılar sülaləsinin ən güclü hökmdarlarından olmuşdur. Erməni alimlərinin səyləri nəticəsində yəhudi mənşəli Baqratilər sülaləsinin qurduğu dövlət səbəbsiz yerə (hökmdar sülalənin yəhudi mənşəli olmasıyla bərabər, sülaləyə tabe olan ərazidə türk xalqları üstünlük təşkil edirdilər.) erməni dövləti kimi qeyd edilməkdədir. Ağtala kompleksinin yerləşdiyi ərazinin əhalisi sak-skif tayfalarının ərazidə məskunlaşmasından  sonrakı dövrdə davamlı olaraq türklər olmuşlar. Qafqaz Albaniyasının mövcud olduğu dövrdə ərazi Quqark vilayəti kimi Gürcüstanın tərkibində olmuşdur. Ərəblərin bölgəni fəth etməsindən sonra dağlıq ərazidə yerləşən əhalinin çox az bir qismi islamı qəbul etmiş, qalan əhali isə xristian inancını saxlamışdır. Ərazi 889–942-ci illərdə Sacilər dövlətinin, 942–981-ci illərdə isə Salarilər dövlətinin hakimiyyəti altında olmuşdur. 981-ci ildə Salarilərin hakimiyyətinin sona yetməsi ilə bütün Azərbaycanda siyasi vəziyyət mürəkkəbləşmişdi. Arazdan cənubdakı Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsində Rəvvadilər sülaləsi hakimiyyətə gəlmiş, Arazdan şimaldakı hissələrdə isə Şəddadilər sülaləsi möhkəmlənməyə başlamışdır. Şəddadilərin hakimiyyətinin hələ zəif olduğu və yalnız Dəbil şəhəri ilə məhdudlaşdığı dövrdə fürsətdən istifadə edən Baqrati hakimi III Aşot (o, Azərbaycandan qərbdə Ani və onun ətrafındakı ərazilərin hakimi idi) oğlu Kürükü Loru mahalı ərazisinə hakim təyin etmişdi. Buna baxmayaraq, tezliklə ərazi Şəddadilərə tabe edilmiş, Kürüklə birgə əraziyə gəlmiş Baqrati nümayəndələri hamısı ərazini tərk edərək Aniyə dönmüşdür. Kürük isə hələ bir müddət hakimlikdə saxlanmışdır, lakin tezliklə səlcuqlular qalanı fəth etmiş və bölgədə birmənal olaraq stabillik bərpa olunmuşdur.
Qala üç tərəfi dərin dərə ilə əhatə olunmuş və təbii şəkildə mükəmməl müdafiə sisteminə malik olan yüksək qayalıq ərazidə inşa edilmişdir və bu baxımdan Gədəbəydəki Namərdqala ilə oxşaqlıq təşkil edir. Qalanın təbii cəhətdən zəif hissələri möhkəm qala divarları və bürclərlə möhkəmləndirilmişdir. Qalanın divar və bürcləri mavi bazalt daşından inşa olunmuşdur. thumb|320px|right|Zaxari Mxraqdzelinin rəhbərliyi ilə gürcü qoşunlarının Azərbaycana yürüşü. (Gürcü qoşunlarının hərəkət istiqaməti yaşıl rəngli oxlarla göstərilmişdir) Qala XII əsrdə gürcü sərkərdəsi Zaxari Mxraqdzeli tərəfindən fəth olunmuşdur. XIII əsr alban tarixçisi Kirakos Gəncəli və erməni tarixçisi Vardan Areveltsi ərazidə zəngin yataqların olması haqqında məlumat vermişlər. Kirakos Gəncəli bu haqqda yazır: "Zaxarinin qardaşı İvane də həmin ildə öldü və Paqnadzanakda, ərazini fəth etdikdən sonra özünün inşa etdirdiyi kilsənin yaxınlığında dəfn edildi". Azərbaycana 1220-ci ildən başlayan monqol yürüşlərinə kimi Zaxarilər sülaləsinin nümayəndələri bölgədə hakim oldular. Məhz bu səbəbdən də Ağtala qalası daxilindəki dini tikililərdə gürcü və provaslav memarlığı elementləri özünü büruzə verməkdədir.
Qala 1180-ci ildən İvane Zaxaryanın idarəsi altında olmuşdur. Həmin dövrdə İvanenin qardaşı Zəkəriyyə qriqoryanlığı qəbul etsə də (Ərəb xilafətinin Alban Həvari kilsəsini Erməni Qriqoryan kilsəsinə tabe etməsindən sonra bölgədə qriqoryanlıq da yayılmışdı), İvane qədim dövrlərdən gürcülərin sadiq olduqları pravoslavlıqda qalmışdır. Məhz İvanenin hakimiyyəti dövründə Qərbi Azərbaycan və Borçalı mahalı ərazisindəki bir çox qədim xristian türk məbədləri gürcülər tərəfindən də ziyarət edilməyə başlanmışdır. Bölgədəki xristian türklər də əsasən pravoslav olduqlarından həmin məbədlərdə əsaslı dəyişikliklər aparılmamış və məbədlər tarixi memarlıq quruluşlarını əsasən qorumuşlar. Hökmdar İvane Zaxaryan həmin dövrdə əsasən Qarabağ, Naxçıvan, Gəncə–Qazax və Göyçə gölü ətrafı Azərbaycan ərazilərinin xristian əhalisi arasında yayılmış və Alban Həvari Kilsəsinin də müəyyən qədər meyl etdiyi (Erməni Qriqoryan Kilsəsinin katolikosu İlya Xəlifəyə məhz albanların xalkidonçuluğa maraq göstərməsini bəhanə gətirərək Bizansa meyl etməsi haqqında xəbər çatdırmışdı ) xalkidonçuluğa maraq göstərməyə başlamışdır. XIII əsrin əvvəllərindən (daha dəqiqi monqolların Azərbaycana birinci yürüşü dövründən) başlayaraq Zaxarilər bölgədəki hakimliklərini itirdilər. İvane Zaxarinin oğlu Avak Zaxari Azərbaycana gəlmiş monqol qoşununun rəhbəri Çormoğon Noyandan asılı vəziyyətə düşdü. Daha sonra qala bir-birinin ardınca Azərbaycan türk sülalələrinin hakimiyyəti altında olmuşdur. Bölgədə Hülakülərin, Qaraqoyunluların hakimiyyəti iki əsrə yaxın davam etmişdir. Əmir Teymurun Azərbaycan yürüşü zamanı qalanın yerləşdiyi ərazilər də işğal olunmuşdur. Ağtaladakı məşhur qayalardan biri də bu türk fatehinin adı ilə Teymurləng qayası kimi tanınmışdır.
Müqəddəs Bakirə kilsəsi
Kilsə binası xaçvari plan əsasında inşa edilmişdir. Xristian inancına əsasən bu cür planlı kilsələr Müqəddəs Vəftizçi İohannın İsa Məsihi xaç suyuna çəkməsi şərəfinə inşa edilirdi. Müqəddəs xaçın bir hissəsi İvane Zaxariyə verilmiş, o isə sonrakı dövrdə həmin müqəddəs əmanəti baha qiymətə Sünikdəki Yenivəng alban monastırına satmışdır.
Məbəd qala ərazisinin təxminən ortasında, nəhəng sıldırım qalanın kənarında yerləşir. Məbəd binası qübbəli bazilika formasında olub, yan tərəfdən böyründəki kiçik kilsənin (şapelin) apsisinə birləşmişdir. İki cüt arka məbədin ibadət zalını üç nefə bölür. Ortadakı nefin şərq qurtaracağında isə yarımdairəvi formalı apsis yerləşir. Məbədin interyeri zəngin divar rəsmləri ilə bəzədilmişdir. Onlar xüsusi ikonaqrafik stili, mövzularının zənginliyi və rəng çalarları (mavi rəngin dominantlığı nəzərə alınmaqla) ilə xarakterizə edilir.
Binanın dik görünüşlü quruluşu böyük qübbə ilə tamamlanmışdır, lakin qübbə sonralar dağılmış və dövrümüzə çatmamışdır. Əmir Teymurun yürüşü zamanı ciddi zədələnən qübbə, 1784-cü ildə avar xaçı Ömər xanın Cənubi Qafqaza yürüşü zamanı tamamilə dağılaraq məhv olmuşdur. XIX yüzildə Qafqaz canişini Mixail Vorontsov dağılmış qübbənin yerinə taxta və dəmir lövhələrdən yarım-sferik qübbə inşa etdirmişdir. SSRİ dövründə məbədə yenidən daşdan qübbə inşa edilmişdir.
NGC 250
NGC 250 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Ağtala monastır kompleksi
Divar rəsmləri
Müqəddəs Bakirə kilsəsinin divar rəsmləri həmin dövrdə provaslavlığın əsas mərkəzi olan Bizansın sərhədlərindən kənarda yaradılmış ən yaxşı pravoslav ikonaqrafik təsvirlərdən biridir. Təsvirlərin bəzilərinin kənarında yunan dilində yazılar vardır. Divar rəsmləri əsasən İvane Zaxarinin hakimiyyəti dövründə – 1205–1216-cı illərdə işlənmişdir. Divar rəsmlərinin ümumi rəng sistemi tipik Bizans-ortodoks sisteminə uyğun olsa da tematik həll edilmə üslubu daha çox gürcü rəngkarlıq sənətinə xas xüsusiyyətləri daşımaqdadır.
Divar rəsmləriində əhdi-ətiq və əhdi-cədiddə yer alan müxtəlif müqəddəslər təsvir edilmişdir. Rəsmlər arasında ən böyüyü Müqəddəs Bakirə kilsəsinin qübbəsində çəkilmiş İsanın təsvir edildiyi rəsmdir, lakin həmin təsvir həddən artıq pis vəziyyətə düşmüş, dövrümüzə onun yalnız bəzi hissələri çatmışdır. Bir qədər aşağıda isə İsanın yanaşı iki təsviri verilmişdir ki, onlardan da biri sola, digəri isə sağa dönərək, əlindəki çörək parçasını ətrafındakı həvariləri ilə bölür. Həvari təsvirləri arasında Müqəddəs Pyotr, Həvari Con, Həvari Pavel və Matfeyin təsvirlərini aydın şəkildə seçmək mümkündür. Ümumilikdə burada müxtəlif xristian müqəddəsləri – I Silvestr, Alf oğlu Müqəddəs Ceyms, Con Krisostom, Böyük Vasili, Maarifçi Qriqor, I Klement, Neokesariyalı Qreqori, İskəndəriyyəli Kirill və Kesariyalı Yevsevi birgə təvir edilmişdir. Məhz bu baxımdan da bu kilsə rəsmləri olduqca unikal xarakter daşıyır. Kilsənin qərb divarında isə başdan-başa cənnət təsvir edilmişdir. Müqəddəs Bakirə kilsəsinin şimal divarında İsanın romalılar və yəhudilər tərəfindən sınağa çəkilməsi səhnəsi göstərilmişdir. Divar rəsmlərinin bəzisi 1979-cu ildə bərpa edilmişdir. Həmçinin, arkalarda, nişlərdə və sütunlarda da bəzi rəsmlərin qalıqları qalmışdır.
Digər tikililər
Müqəddəs Bakirə kilsəsindən sonra kompleksdə ən çox diqqət çəkən ikinci tikili kilsənin qərb divarına bitişik inşa edilmiş düzbucaqlı formalı ikinci kilsə binasıdır. Əsas kilsə binası bu kiçik kilsədən böyük olduğundan kiçik binanın böyük binaya söykənməsi effekti yaranır. İvane Zaxari və onun oğlu Avak 1227-ci ildə bu kilsədə dəfn edilmişlər.
Soylar
Soylar — nəsillər, familiyalar. Sosial həyatın ən mühüm anlayışlarından biri. O, sinfi cəmiyyətə qədərki dövrün əsas ictimai-iqtisadi hüceyrəsidir. Nəsil öz mənşəyini vahid bir əcdaddan götürən qan qohumlarının ittifaqıdır. Antik dünyada nəsil sözünə "gens" anlayışı uyğun gəldiyindən kentil quruluş, kentil təşkilat terminlərindən də istifadə olunur.
Ağtala monastır kompleksi
Digər tikililər
Binanın ikiqat əyri çatısı isə əsas kilsə binasının şimal divarına dayanmışdır. Bu çatı mərasim əşyalarının saxlandığı yer kimi istifadə edilmişdir. Monastırın şimal-qərb hissəsində iki dingil başlığı və qabaraıq çatılı kiçik bir kilsə əsas kilsəsindən aralı şəkildə yerləşdirilmişdir. Bu kilsənin yanında yerləşən binanın isə yalnız bəzi qalıqları günümüzə çatmışdır. Ümumiyyətlə qala ərazisində yarımuçuq vəziyyətdə dövrümüzə çatmış rahib hücrələri və yaşayış evləri, həmçinin digər müxtəlif yardımçı binaların qalıqları vardır.
Soylar
Ana nəsli – ana xətti ilə qohum olan qan qohumlarının ittifaqıdır.
Ağtala monastır kompleksi
Digər tikililər
Əksər monastırlarda olduğu kimi bu monastırın da ərazisində binaları bir-biri ilə əlaqələndirən yeraltı yollar, bulaq, şərab çəlləkləri qeydə alınmışdır. Monastırın yaxınlığında başqa dini tikililər də qeydə alınmışdır ki, onlarında arasında Müqəddəs Üçlük monastırı, Müqəddəs Georgi gürcü kilsəsi, XIII əsrə aid bulaq kompleksi, XIX əsrə aid rus kilsəsi, yunan kilsəsi və sair abidələr daxildir.
Soylar
Ata nəsli – isə ata xətti ilə qohum olan qan qohumlarının ittifaqıdır. Qərbi Avropa ədəbiyyatında "klan" termini ata nəsli termini ilə sinonim sayılır. Məsələn, Şotlandiyada ata nəsli quruluşu klan quruluşu kimi xarakterizə olunur.
Nəsli ağsaqqallar idarə edirdilər. Onlar dünyəvi və dini funksiyalar daşıyırdılar. O, nəslin və ya qəbilənin adət-ənənələrinə ciddi riayət olunmasına nəzarət edirdi. Qəbilə rəhbərinin funksiyası ondan ibarət idi ki, o, təsərrüfata başçılıq edir, nəsillər arası ixtilafları həll edir, hərbi işə rəhbərlik edirdi. Nəsli şura – nəslin tam bərabər hüquqlu üzvlərinin ümumi yığıncağı idi.
NGC 3067
NGC 3067, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Xarici İşlər Nazirliyi (Osmanlı imperiyası)
Xariciyyə Nazirliyi və ya Xariciyyə Nəzarəti (Türkcə: Hariciye Nezareti) — Osmanlı imperiyasının idaəretmə strukturundakı qurumlardan biri. 1836-cı ildə qurulan bu qurum müasir Xarici İşlər Nazirliyini əvəz etmişdir.
Haqqında
Xariciyyə Nəzarətinin tarixi kökləri XVII əsrdə divan-ı hümayunun önəmini itirib, dövlət idarəsinin Bab-ı Əliyə keçməsinə qədər uzanır. Reis ül-Küttab və tabeliyindəki divan katibləri bu əsnada Bab-ı Əliyə köçürüldülər. Bab-ı Əli sədrəzəmin idarə etdiyi divanın keçirildiyi və dövlət məsələlərinin müzakirə edildiyi idarəyə çevrildi. Reis ül-Küttab artan bürokratik ehtiyaclar səbəbilə divan tabeliyindəki bəzi bölümlərin də məsuliyyətini alaraq sədrəzəmin və divan-ı hümayunun katibliyini öz üzərinə götürdü. Keçmişdən bəri əcnəbi dövlərlərlə xəbərləşmə və anlaşmların qeydiyyatını aparan Reis ül-Küttab, o əsnalarda əcnəbilər arasından seçilən divan tərcüməçiliyini də öz üzərinə almışdı. Nəticədə Reis ül-Küttab xarici əlaqələrdə önəmli dövlət məmuriyyətinə çevrildi.
Avropa dövlətlərinin XVIII əsrdə, xüsusilə də, 1774 tarixli Kiçik Qaynarca sülhündən sonra üzə çıxan hərbi və iqtisadi üstünlüyü Osmanlı dövlətində Avropa modellərinə uyğun tənzimləmələrin vacibliyini göstərdi. Sultan Səlimin 1793-cü ildən etibarən London, Paris, Vyana və Berlində səfirliklər açması bu yolda atılan önəmli addımlardan biridir. Bu dönəmdə rəisülküttab, Xariciyyə naziri vəzifələrinin böyük qismini yerinə yetirməyə başladı.
1846-cı ildə digər ölkələrdən gələn elçi və dövlət adamlarıyla məşğul olmaq üzrə Xariciyyə təşrifatçılığı, 1851-ci ildə ölkə daxilindəki azlıqlar və konsullarla bağlı yazışmaları aparmaq üzrə Xariciyyə məktubdarlığı və 1856-cı ildə artan xarici yazışmalarla bağlı Əcnəbi yazışmalar bölümləri quruldu. Beləcə nazirliyin tərkibi və strukturu genişləməyə başladı. Sonralar açılan Məzahib bölümü qeyri-müsəlman əhaliylə bağlı məsələləri yürüdür, Xariciyyə kitabəti bölümü isə yenə qeyri-müsəlman əhaliylə Osmanlı təbəələri arasındakı məhkəmə işləriylə məşğul olurdu. 1868 tarixli bir mənbədə qeyd edilən Xariciyyə sənəd müdürlüyü nazirliyin sənəd axışını tənzimləyir, Xariciyyə Mətbuat müdürlüyü isə yerli və əcnəbi mətbuatı izləyirdi.
Əhməd Yəsəvi Universiteti
Əhməd Yəsəvi Universiteti—on iki əsr Sufi şairi Əhməd Yəsəvi adlandırılan Qazaxıstandakı Türkistan şəhərində universitetdir. 1993-cü ildə qurulan, təxminən 20.000 tələbə var, onlardan təxminən 10% -i Türkiyədəndir .Əhmet Yəsəvi Universiteti Tibb Mərkəzi Xəstəxanası universitetin Türkistandakı əsas şəhərciyində fəaliyyət göstərir .Universitet Qazaxıstan və Türkiyə arasında 1993-cü ildə Nursultan Nazarbayev və Süleyman Dəmirəl arasında bağlanmış bir razılaşma yolu ilə "qarşılıqlı universitet" olaraq yaradılmışdır .Universitetin nizamnaməsinə əsasən, universitetin rektoru Qazaxıstan Respublikası Ali Təhsil Şurası tərəfindən, birinci prorektor isə Türkiyə Respublikası Ali Təhsil Şurası tərəfindən təyin edilir. Qəyyumlar Şurasının yarısını hər bir ölkə təyin edir və Türkiyə İdarə Heyətinin Başçısını təyin edir. .Universitetin nizamnaməsinə əsasən, universitetin rektoru Qazaxıstan Respublikası Ali Təhsil Şurası tərəfindən, birinci prorektor isə Türkiyə Respublikası Ali Təhsil Şurası tərəfindən təyin edilir. Qəyyumlar Şurasının yarısını hər bir ölkə təyin edir və Türkiyə İdarə Heyətinin Başçısını təyin edir .Universitet Qafqaz Universitetləri Assosasiyasının üzvüdür.
Tarixi
Bunların MKTU-nun kəşfi və yaranma tarixi. H.A.Yasavi, türk sivilizasiyasında özünəməxsus yer tutan Türküstan şəhərinin 1500 illik tarixi ilə bağlıdır. Qədim şəhərin xüsusi geosiyasi yerini və türk xalqlarının tanınmış mənəvi mərkəzi kimi əhəmiyyətini nəzərə alaraq, müasir yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanması ilə yanaşı bir universitetin yaradılmasında əsas məqsəd həm də türkdilli xalqların qədim elm və mədəniyyət mərkəzi olan Türkistan şəhərinin dirçəlməsi və inkişafı idi.
Universitet 6 iyun 1991-ci ildə Respublikanın Birinci Prezidenti Nursultan Abişeviç Nazarbayevin (6 iyun 1991-ci il tarixli 329 nömrəli Fərmanı, Alma-Ata) şəxsi təşəbbüsü ilə açıldı.
1 may 1992-ci ildə Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti Nursultan Abişeviç Nazarbayev və Türkiyənin Baş naziri Süleyman Dəmirəlin rəsmi görüşü zamanı "beynəlxalq universitet" in yaradılması barədə razılıq əldə edildi.
31 oktyabr 1992-ci ildə Ankarada Qazaxıstan Respublikası Hökuməti ilə Türkiyə Respublikası Hökuməti arasında "Universitetin Xoca Əhməd Əhməd Yasəvi adına Beynəlxalq Qazax-Türk Universitetinə çevrilməsi haqqında" Saziş imzalanmışdır. Saziş Qazaxıstan və Türkiyə parlamentləri tərəfindən təsdiqləndikdən sonra qüvvəyə minib.
Universitet Qazaxıstan üçün unikal korporativ idarəetmə sisteminə malikdir. Qazaxıstan və Türkiyə hökumətləri tərəfindən təsdiq edilmiş Nizamnaməyə uyğun olaraq ali idarəetmə orqanı universitetin ümumi rəhbərliyini bərabər əsasda təmin edən və on üzvdən ibarət olan beş üzvün, o cümlədən Prezident-Rektoru Qazaxıstan Respublikası Hökuməti tərəfindən təyin olunan Hökumətlərarası Səlahiyyətli Şuradır. digər beşi isə Türkiyə hökuməti tərəfindən verilir. Maliyyələşdirmə respublika büdcəsindən və Türkiyə Cümhuriyyətinin büdcəsindən həyata keçirilir.
Yarandığı gündən etibarən H.A. Yasavi adına IKTU, rəsmi səfərlər zamanı dəfələrlə universitetə ​​baş çəkən iki qardaş türkdilli dövlətlərin başçılarının görmə sahəsində olmuşdur və beynəlxalq təhsil mərkəzi və tələbələrdən müasir mütəxəssislərin yüksək səviyyədə hazırlanması mərkəzi olaraq daima ona diqqət yetirmişdir. Türkdilli ölkələr.
H.A.Yasavi adına MKTU dünyanın 17-dən çox ölkəsindən gələn gənclərin mədəniyyətlərarası və etniklərarası tolerant tərbiyəsi dialoqunun keçirildiyi və müasir qloballaşma şəraitində türkdilli dünyanı ruhən birləşdirən bir təhsil mərkəzi kimi vacib bir ideoloji əhəmiyyətə malik ilk universitetdir. . 2018-ci ildən bəri IKTU Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Azərbaycanda 19 universitetin daxil olduğu Türk ölkələri Universitetləri Şurasının sədri olmuşdur.
Isocarpha
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salvia orthostachys
(Salvia orthostachys) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia namaensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia omeiana
(Salvia omeiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Banya Luka Roma-Katolik yeparxiyası
thumb|Bosniya və Herseqovinanın katolik yeparxiyaları {{legend|#FFE680|Banya Luka yeparxiyası}} Banya Luka yeparxiyası — mərkəzi Bosniya və Herseqovinanın Banya Luka şəhərində yerləşən və Roma adətini saxlayan katolik yeparxiya.
Yeparxiya 5 iyul 1881-ci ildə, Vrhbosna mitropoliyasının suffraqan yeparxiyası olaraq quruldu. 1887-ci ildə yeparxiyada, 1969-cu il zəlzələsi ilə tamamilə məhv edilən Müqəddəs Bonaventura Katedrali inşa edildi. Katedralin müasir binası 1974-cü ildə salınmışdır. Yeparxiya əsasən tarixi serb çoxluğu olan müasir Serb Respublikası ərazisində yerləşir. Yeparxiya katoliklərinin böyük əksəriyyəti tarixən etnik xorvatlardır. 1990-cı ildə yeparxiyada 91 min katolik var idi. 1990-cı ildə yeparxiyada 91 min katolik var idi. 1992-1995-ci illər Bosniya müharibəsi etno-konfessiya mənzərəsinin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsinə səbəb oldu, xüsusən bosniya xorvatlarının müstəqil Xorvatiyaya kütləvi şəkildə köçməsi səbəbindən bütövlüklə ölkədə katoliklərin sayı kəskin azaldı. Hazırda yeparxiyada katoliklərin sayı təxminən 40 mindir, yəni müharibədən əvvəl iki qat daha azdır. Münaqişə zamanı arxiyeparxiyasının bir çox katolik kilsəsi dağılmış vəziyyətdə idilər, müharibədən sonra onların bərpası arxiyeparxiyanın əsas vəzifəsi idi.
Statistika
2006-cı ildəki vəziyyətə görə, arxiyeparxiyanın nəzdində 40.000 katolik (əhalinin 7.2%), 68 keşiş və 48 kilsə var idi. Yeparxiyanın kafedral kilsəsi Banya Lukada yerləşən Müqəddəs Bonaventura Katedralidır. 1989-cu ildən bəri, yeparxiyaya Franyo Komaritsa rəhbərlik edir. Marko Semren (O.F.M.) 2010-cu ildən köməkçi yepiskopdur.
Demis Russos
Demis Russos (, əsl adı Artemios Venturis Russos, ; 15 iyun 1946, İsgəndəriyyə, Misir – 25 yanvar 2015, Afina, Yunanıstan) — yunan müğənnisi.
Həyatı
15 iyun 1946-cı ildə Misirin İsgəndəriyyə şəhərində yunan əsilli ailədə dünyaya gəlmiş, 1956-cı il Süveyş böhranından sonra ailəsi ilə birlikdə Yunanıstana köçmüşdür.
Russos 1963-cü ildə Vangelis və Lukas Sideras ilə birlikdə "Aphrodite's Child" qrupunun əsasını qoymuşdur. 1968-ci ildə Yunanıstandakı hərbi çevrilişdən sonra qrup üzvləri Parisə köçdülər və burada özlərinin "Rain & Tears" mahnısı ilə məşhurluq qazandılar.
1971-ci ildə Russos qrupu tərk etdi və solo karyerasına başladı, amma keçmiş qrup üzvü Vangelislə əməkdaşlığını davam etdirdi və bu əməkdaşlığın nəticəsi olaraq 1977-ci ildə "Magic together" albomunu çıxardı. Onların ən məşhur birgə işi isə Oskar mükafatına layiq görülmüş "Alovlu döyüş arabaları" ("Chariots of Fire") filminin musiqisi — "Race to the End" və onun ispan dilindəki versiyası "Tu Libertad" oldu. Russos həmçinin Vangelisin 1982-ci ildə Filip Dikin əsəri əsasında çəkilmiş "Ülgücün üzəri ilə qaçan" ("Blade Runner") filminə yazdığı "Tales of the Future" mahnısını da səsləndirmişdir.
1974-cü ildə Russos "Forever & Ever" albomu ilə uğur qazandı. Albomla eyni adlı mahnı həmin il bir sıra Avropa ölkələrində çartların zirvəsinə qalxdı. "Happy То Be On An Island In The Sun" mahnısı isə Britaniya hit-paradlarında 5-ci yerədək yüksəldi.
1975-ci ildə onun 3 plastik valı 10 ən yaxşı albomun siyahısında yer tutub. Sənətçi yaradıcılığı boyunca 29 albom buraxıb.
O, 1985-ci il iyunun 14-də ərəb terroçuları tərəfindən qaçırılmış TWA şirkətinə məxsus 847 nömrəli reysin sərnişinlərindən biri idi. Terrorçular hətta onun doğum gününü də təyyarədə qeyd etmişdilər. Onlar öz əsirlərindən birinin Avropada məşhur adam olmasına sevinirdilər.
Demis Russosun 3 evliliyindən 2 uşağı var — qızı Emili və oğlu Siril.
NGC 2107
NGC 2107, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Emajogi çayı
Emajogi (Emajõgi, Embach, Омо́вжа; Mētra) — Estoniyada çay. Narva çay hövzəsinə daxildir. Eston dilində Emojogi sözü Ana-çay mənasını verir. Çayın aşağı axaraları gəmiçilik üçün yararlıdır. Çayın sahilində Tartu şəhəri yerləşir.
Ümumi məlumat
thumb|left|Narva çayı hövzəsinin xəritəsi Çayın uzunluğu  — 99,3 km, hövzəsinin sahəsi— 9628,1 km²-dir. Mənsəbində orta su sərfi 70,1 m³/saniyədir.
Emajogi çayı öz mənbəyini Vırtsyarv gölündən götürür. Pyoxayarv gölündən Vırtsyarv gölünə kimi olan 82 km-lik hissə Kiçik Emajogi (Väike Emajõgi) adlanır. Çayın aşağı axarları (101 km) — Böyük Emajogi adlanır. Çay dekabr-mart aylarında donur. Tartu şəhərindən mənsəbə qədər gəmişilik üçün yararlıdır.
Tarixi
1030-cu ildə Emayıqi çayının sahilində Yaroslav Mudrının dəstəsi Yuriyev şəhərinin (indiki Tartu) əsasını qoymuşdur.
1341-ci ildə Livoniyalı Almanlar Lotiqolda Pskov səfirlərini öldürdükdən sonra Pskov qoşunun komandanı İlya Borisoviç nə Novqoroddan, nə də Olqerdadan kömək gözləmədən pskovlılarla birlikdə Emayıqi çayının hər iki sahilindəki alman yaşayış məntəqələrini darmadağın etdi.
1472-ci ildə Pravoslav keçişi İsidor çayda 72 nəfərlə birlikdə boğuldu.
3 may 1704-cü ildə Emayıqi çayının ağzındakı general-mayor fon Verdenin komandanlığı altında rusiyalı karbasların dəstəsi Karl Lyoşernin komandanlığı altında olan İsveç göl flotiliyasına hücum etdi. Döyüşdə 13 isveç gəmisi tutuldu, biri partladıldı və biri qaçmağı bacardı. Tutulan gəmilərdən 86 silah və 138 əsir götürüldü.
Görməli yerləri
Tartu şəhərindəki çay sahilində “Tartunun yüz mininci sakini” (heykəltaraş Mare Mikoff, 1977) heykəltaraşlıq kompozisiyası quraşdırılmışdır.
Isocoma
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salvia nanchuanensis
(Salvia nanchuanensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Isoetopsis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Isostigma
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi. Cənubi Amerikaya xas bitkidir.
Salvia oppositiflora
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia leucantha
(Salvia leucantha) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 5020
NGC 5020, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Prototip (ədəbiyyat)
Məkan prototiplərinin növlərindən həm də janrlar yaranıb. Bioqrafiyadan başqa bura qəhrəmanların həyatı janrını, səyahətnamə janrını, hətta tarix elmini də daxil etmək olar. Tarixçi alimlərin yaratdıqları əsərlər ədəbi əsərlərdir və onlar obrazlılıq qanunları ilə yaradılırlar. Ona görə, müəyyən mənada, tarix elmi də onun yaratdığı tarix kitabları da ədəbi əsər sayılmalıdır. Tarixi əsərlər də məkan və zaman prototiplərinə əsaslanır.
Mürşüd Ənnağıyev
Mürşüd Xanvəli oğlu Ənnağıyev - M.F. Nağıyev adına Kimya Problemləri İnstitutunun şöbə müdiri, kimya elmləri doktoru.
Həyatı
Mürşüd Xanvəli oğlu Ənnağıyev 15 may 1934-ci ildə Ermənistan SSR-in Sisiyan rayonunun Ağudi kəndində anadan olmuşdur.
1943-1953-cü illərdə Ağdü kənd orta məktəbində orta təhsil aldıqdan sonra, 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) fizika-riyaziyyat fakültəsinin fizika şöbəsinə daxil olmuşdur. 1959-cu ildə ADPU-nu bitirdikdən sonra, Azərbaycan Elmlər Akademiyası (EA) Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda (NKPİ) işə qəbul olunmuş və orada kiçik elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.
NGC 4043
NGC 4043, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Mürşüd Ənnağıyev
Həyatı
1964-cü ildə Azərbaycan EA Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunun aspiranturasına qəbul olmuş və oranı 1967-ci ildə bitirdikdən sonra "Alüminium-xrom-molibden oksid katalizatorlarının səthi qüvvələrinin spektrofotometrik üsulla tədqiqi" mövzusunda namizədlik, 1992-ci ildə isə "Təbii seolitlərin və onların modifikasiya olunmuş formalarının qurutma və karbohidrogenlərdən olefinlərin alınması proseslərində adsorbsiya və katalitik xassələri" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək "fiziki kimya" ixtisası üzrə kimya elmləri doktoru dərəcəsini almışdır.
Mürşüd Ənnağıyev 1967-78-ci illərdə Azərbaycan EA QÜFKİ-də kiçik və böyük elmi işçi vəzifələrində, 1978-85-ci illər "Adsorbsiya", 1985-ci ildən isə "Təbii ssolitlər" laboratoriyasının müdiridir. Onun əsas tədqiqat obyekti respublikamızda zəngin yataqları olan alümosilikatlardan adsorbent kimi istifadə edərək maye karbohidrogenləri, sənaye qazlarını qurutmaq və başqa qarışıqlardan təmizləməkdən ibarətdir. Həmin adsorbentlərin adsorbsiya və digər fiziki-kimyəvi xassələri tədqiq edilmişdir. Onun rəhbərliyi altında aqressiv qazları qurutmaq üçün sənaye miqyasında qurğu tikilmiş və sınaqdan keçirilərək istifadəyə verilmişdir.
Mürşüd Ənnağıyev effektiv adsorbentlərini təbii alyumasilikatların əsasında sanaye qazların və maye karbonhidrogenləri qarışıqdan təmizləmək üçün alınma üsulu kəşf edib. O, təbiəti idarəetmə qüvvə və aktiv və adsorbsiya sentrinin miqdarı sorbentlərin üzərində bəzi faktlatından asılı olaraq onları xalq təsərüfatında istifadə məqsədi ilə kəşf edib. Adsorbentlər təbii seolitlər əsasında sənaye qazların sənayədə qurutma prosesində istifadə olunur.
M.Ənnağıyevin apardığı elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri 3 monoqrafiyada, 180 elmi əsərdə, o cümlədən 11 müəlliflik şəhadətnaməsində öz əksini tapmışdır. Onun rəhbərliyi ilə 6 elmlər namizədi hazırlanmışdır. O, 42-yə qədər məruzələrlə beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda (Rusiya, Bolqarıstan, Almaniya) çıxış etmişdir.
12 dekabr 2010-cu ildə vəfat edib.
Iva
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası  (ADBTİA) — Azərbaycanda ali təhsil müəssisəsi. Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının 90 illik tarixi var. Əsası 1930-cu ildə qoyulmuşdur. İlk illər institutda 11 kafedra yaradılmışdır. Tədris Azərbaycan, rus, gürcü və erməni dillərində aparılmış, əvvəlcə 3 illik, sonra isə 4 illik təhsil sistemi qəbul edilmişdir. 1936-cı ildən bu ali məktəb Zaqafqaziyada Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutu kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. Bu dövrdə institutda ictimai elmlər, anatomiya, biologiya, kimya, gigiyena, fizika, fiziologiya, riyaziyyat, bədən tərbiyəsinin texnikası və metodikası kafedraları açılmışdır.
1941-ci ildə başlayan İkinci Dünya müharibəsi dövründə institutun yüzlərlə müəllim və tələbəsi ölkəni müdafiə etmək üçün müharibəyə qoşuldu, arxa cəbhədə müalicə bədən tərbiyəsi vasitəsilə yaralı əsgərləri yenidən həyata qaytarmaq üçün çalışdılar.
1969-cu ildə institut üçün yeni binanın tikintisinə başlamış və 1972-ci ildə onun açılışı olmuşdur.
Tarixi
SSRİ dövrü (1930-1991)
Zaqafqaziya Dövlət Cismani Mədəniyyət İnstitutu (1930 – 1936) - Zaqafqaziyanın ilk idman ali məktəbi olaraq Bakı şəhərində fəaliyyətə başlamışdır. Həmin il noyabrın 8-də M.Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının binasında Zaqafqaziya Dövlət Cismani Mədəniyyət İnstitutunun təntənəli açılış mərasimi olmuşdur. Birinci tədris ilində ali məktəbdə hərbi elmlər, insan morfologiyası, ictimai elmlər, biologiya, kimya, gigiyena, fizika-riyaziyyat, fiziologiya, pedaqogika, bədən tərbiyə texnikası kafedraları və elmi-tədqiqat şöbəsi fəaliyyət göstərirdi. Sonralar fəaliyyətinin yenidənqurulması və genişləndirilməsiməqsəd ilə, 3 illik təhsil müddəti 4 il ilə əvəz olunub. İnstitutun nəzdində Bədən Tərbiyəsi Texnikumu təşkil edilmişdir. İlk illərdə ali məktəbdə azərbaycandilli müəllimlərin sayı az olduğu üçün tədris rus dilində aparılırdı. 1933-34-cü tədris ilində institutun Azərbaycan şöbəsi yaradıldı. Həmin illərdə institutda 265 nəfər təhsil almış və yuxarı kurs tələbələri müəllim kimi çalışmışdır. İnstitut üç respublika üçün idman müəllimləri, məşqçilər, idman mütəxəssisləri hazırlamaqla yanaşı, milli elmi-pedaqoji kadrların yetişdirilməsində də mühüm rol oynayırdı. İlk buraxılışlarda əla qiymətlərlə oxumuş məzunlardan bəziləri ali məktəbdə saxlanıldı və pedaqoji fəaliyyətə cəlb edildi. Zaqafqaziya Dövlət Cismani Mədəniyyət İnstitutunun ilk (1933-cü il) buraxılışında 39 (33 kişi, 6 qadın), ikinci (1935-ci il) buraxılışında 47 (33 kişi, 14 qadın), üçüncü (1936-cı il) buraxılışında isə 24 (12 kişi, 12 qadın) məzun institutun diplomlarını aldı. Onların arasında üç buraxılışda 9 azərbaycanlı, 56 rus, 9 gürcü, 36 başqa millətlərinnümayəndəsi vardı.
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutu (1936-1999) - 1936-cı ildə ali məktəb fəaliyyətini Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutu kimi davam etdirməyə başladı. Bu dəyişiklik institutun işini yenidən qurmağına, milli müəllim kadrlarının artırılmasına, elmi axtarışların istiqamətlərinin müəyyən edilməsinə, daha çox azərbaycanlı gəncin ali idman təhsilinə yiyələnməsinə hesablanmışdı. Yenidən formalaşma dövründə institutda ictimai elmlər, anatomiya, biologiya, kimya, gigiyena, fizika, fiziologiya, riyaziyyat, bədən tərbiyəsinin texnikası və metodikası kafedraları fəaliyyət göstərirdi. Ali məktəbin 1937-ci il buraxılışında məzunların sayı 40 nəfər oldu. Onlardan 15 nəfəri azərbaycanlı idi. Əvvəlki üç buraxılışla müqayisədə milli məzunların sayında kəskin artım aşkar hiss olunurdu.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi
Tarixi
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin 7 avqust 2002-ci il tarixli “Azərbaycan MEA Naxçıvan Bölməsinin təsis edilməsi haqqında” sərəncamına müvafiq olaraq yaradılmışdır.
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası
Tarixi
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun fəaliyyətində II Dünya müharibəsinin özünəməxsus təsiri özünü göstərib. Əvvəla, müharibənin nəfəsinin hiss olunması ali məktəbin fəaliyyətində və işində müəyyən əsaslı dəyişmələrə səbəb oldu. Azərbaycan idmançıları kütləvi surətdə müharibəyə yola düşdülər.Müharibə dövründə institutun şəxsi heyətindən 314 nəfər cəbhəyə yollandı. İnstitutun müəllim və tələbələrinin 50 faizdən çoxu orduya səfərbər olundu. Ali məktəbdə qalan ixtisaslı kadrlar orduya hazırlıq üçün xüsusi proqramlar yaratmağa başladılar. İnstitutda təhsil müddəti də azaldıldı. Azərbaycanda idman institutununköməyi sayəsində müharibənin ilk aylarında əlbəyaxa döyüş üzrə 395 nəfər təlimatçı, 120 nəfər müalicə bədən tərbiyəsi metodisti hazırlandı. 10 min nəfərdən çox gənc döyüşçü çağırışçılara təlim verən kurslara cəlb olundu. Bu dövrdə Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda təhsil alan tələbələrin sayı kəskin surətdə azaldı. Bununla əlaqədar olaraq, respublikada müəllim kadrlarından düzgün istifadə edilməsi məqsədi ilə, Bədən Tərbiyəsi İnstitutu Azərbaycan Dövlət Universiteti ilə birləşdirilərək Universitetin bazasında bədən tərbiyəsi fakültəsi kimi təşkil edildi və keçmiş ADBTİ-nin binasında yerləşdirildi.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi
Strukturu
Bölmə nəzdində üç ixtisas üzrə müdafiə şurası fəaliyyət göstərir. Şuranın fəaliyyəti dövründə həm muxtar respublikada yaşayan, həm də Azərbaycanın müxtəlif regionlarından olan 40-a yaxın dissertant tarix, arxeologiya və iqtisadiyyat elmləri üzrə dissertasiyalar müdafiə etmişdir.
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası
Tarixi
Müstəqillik illəri (1991)
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi
Strukturu
AMEA Naxçıvan Bölməsinin "Xəbərlər" və "Axtarışlar" elmi jurnalları ildə 4 nömrə olmaqla mütəmadi olaraq işıq üzü görür.
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası
Məzunlar
1957-ci ildə voleybol üzrə yarışlarda Azərbaycan idmançıları ilk dəfə SSRİ Kubokunun sahibi oldular. O günlərin qaliblərindən olan professor Oqtay Ağayev (voleybolçu) indi Akademiyanın voleybol kafedrasına rəhbərlik edir. Dörd Olimpiadada iştirak etmiş, 2 qızıl və 2 bürünc medalın sahibi İnna Rıskal, Olimpiya çempionları Rəfiqə Şabanova, Lüdmila Şubina, İlqar Məmmədov (idmançı), İqor Ponomaryov, Boris Koretski, Lüdmila Savkina, Valeri Belenki, Nazim Hüseynov (cüdoçu), 3 qat dünya və Avropa çempionu Məhəddin Allahverdiyev, dünya və Avropa çempionları Xəzər İsayev, Samir İbrahimov, Rövşən Hüseynov, Aydın Niftullayev, Telman Paşayev, Rafiq Hacıyev, Əli Əliyev və başqaları Akademiyanın məzunlarıdır.Namiq Abdullayev, Zemfira Meftahəddinova, Vüqar Ələkbərovda universitetin məzunlarındandır.70 il ərzində Akademiyanı 15000-dən çox ali təhsili mütəxəssis bitirmişdir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi
Əlyazmalar Fondu
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Naxçıvan Bölməsinin Əlyazmalar Fondu ümummilli lider H.Əliyevin 07 avqust 2002-ci il tarixli “Azərbaycan MEA Naxçıvan Bölməsinin təsis edilməsi haqqında” sərəncamına müvafiq olaraq yaradılmış, 08 aprel 2005-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası
Tələbə Gənclər Təşkilatı
ADBTİA Tələbə Gənclər Təşkilatının üzvləri TGT-nin imkanlarından yararlanaraq özlərini departament rəhbəri, klub rəhbəri, dizayner, müəllim, fotoqraf və s. peşələrdə sınaya bilərlər. ADBTİA Tələbə Gənclər Təşkilatının mütəmadi şəkildə tələbələr arasında idman yarışları, intellektual oyun və debat turnirləri, ekskursiyalar və xeyriyyə aksiyaları, görkəmli idmançılarla görüş və s. tədbirlər həyata keçirir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi
Əlyazmalar Fondu
Fəaliyyət istiqamətləri Naxçıvan əlyazmalarının toplanması, sistemə salınması, kataloqlaşdıdırlması, qorunması, tədqiqi, nəşri və təbliğidir.