cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ulduz doğuldu (film, 2018)
Məzmunu
Cekson Ellini evə ötürür. Elli dul atası ilə birlikdə yaşayır. Cekson Ellidən xahiş edir ki, bu gecə baş tutacaq şousuna gəlsin. Atası Lorensonun təhrikinə baxmayaraq Elli şouya getməkdən imtina edir. Lakin, sonradan Elli fikrini dəyişərək dostu Ramonla birlikdə şouya gəlir və burda Cekson onu böyük səhnəyə çıxaraq duet oxumağa məcbur edir. Bir qədər tərəddüddən sonra o, səhnəyə çıxaraq oxuyur ("Shallow").
Cekson və Alli bundan sonra birlikdə bir neçə konsert verirlər və onlar arasında yaxın münasibət yaranmağa başlayır ("Maybe It's Time"). Ceksonun huşunu itirənə qədər içməsindən sonra Bobbi deyir ki, daim onun qayğısına qalmaq, nəzarət etmək və ətrafındakı insanlardan qorumaq lazımdır. Cekson qardaşı üçün hədiyyə etdiyi və atalarının dəfn edildiyi fermanı Elliyə göstərmək üçün Arizonaya gəlir. Lakin burda Bobbinin fermanı satdığını, məzarın isə fırtına zamanı dağıldığını öyrənir. Bunu satqınlıq kimi qəbul edən Cekson Bobbini vurur və o, daha qardaşı ilə işləmək istəmədiyini bildirir.
Növbədi şoudan ("Always Remember Us This Way") sonra Elliyə yaxınlaşan musiqi prodüsseri Rez müqavilə imzalamağı və müstəqil fəaliyyətə başlamağı təklif edir. Bu təklifdən narahat olmasına baxmayaraq, Cekson onun müstəqil fəaliyyətini dəstəkləyir. Konsert çıxışlarından birində ("Heal Me") rəqqaslardan imtinaya görə Rez Ellini tənqid edir və saçlarını rəngləməyi təklif edir. Ellinin konsertinə gəlməli olan Cekson içərək yolun ortasında yatır və sabah uşaqlıq dostu tərəfindən tapılır. Ceksonu axtarıb tapan Elli onun yanına gəlir. Cekson evlilik təklifi edir və onlar evlənirlər.
Ellinin “Saturday Night Live” verilişində çıxışı ("Why Did You Do That?") zamanı Bobbi də gəlir və Ceksonla barışır. Konsertdən sonra Cekson Ellinin yeni provokativ mahnısı haqqında mənfi rəyini bildirir. Bundan sonra onlar arasında qalmaqal və inciklik baş verir. Qremmi mükafatının təqdim etmə mərasimi zamanı Roy Orbinsona həsr edilmiş mahnının ifası zamanı məlum olur ki, Cekson yenidən keflidir. Elli Ən yaxşı yeni artist nominasiyasında qalib elan edilir. Mükafatı almaq üçün Ellinin səhnəyə çıxmasından sonra Cekson da onun yanına qalxır və hamının gözü qarşısında şalvarına işəyir. Bundan sonra Cekson üç ay davam edən müalicə kursu keçir.
Müalicənin sonuna yaxın Elli xəstəxanada Ceksonun yanına gəlir. Burda Cekson məlinə görə üzr istəyir. Qısa müddət sonra Cekson evə — Ellinin yanına qayıdır. Rez Ceksonun yanına gələrək, onun Elliyə böyük ziyan vurduğunu, lakin, qızın sevgisinə görə susduğunu deyir. Elli Rezdən tələb edir ki, Ceksonu da gözlənilən Avropa turnesinə qoşsun, Rezin imtinasından sonra isə turneni təxirə salır. Bunu Ceksona xəbər verən Elli yayın sonuna kimi onun yanında qalacağına şad olduğunu deyir. Ellinin getməsindən sonra Cekson narkotik qəbul edir və özünü asaraq intihar edir.
Lorenzo və Ramonun kömək etməyə cəhd göstərməsinə baxmayaraq Elli çətin psixoloji sarsıntı keçirir. Bobbi onunla görüşərək Ceksonun ölümündə yeganə günahkarın onun özü olduğunu deyir. Elli Ceksonun dəfnində vaxtilə yazdığı lakin heç vaxt ifa etmədiyi mahnını ("I'll Never Love Again") ifa edir və özünü Elli Men kimi təqdim edir.
Rollarda
Yuxarıda sadalananlardan əlavə, Şangela Lakifa Uedley draq bar sahibi, Rebekka Fild Geyl, Uillam Bellay draq-kuin Emerald, Qreq Qrunberq Ceksonun sürücüsü Fil, Ron Rifkin isə Karl rollarını canlandırmışlar. Lukas Nelson & Promise of the Real qrupu filmdə Ceksonun qrupunu canlandırır, komediyaçı Luenell isə kassir rolunda görünür. Marlon Vilyams, Brendi Karlayl, Holzi, Alek Bolduin və Don Roy Kinq özləri kimi kameo rolunda görünmüşlər.
İnkişaf
200px|thumb|right|[[Beyonsenin hamiləliyinə görə layihə uzun müddət təxirə salınmışdır.]] 2011-ci ilin yanvarında Klint İstvudun baş rolunu Beyonse canlandıracağı, 1937-ci ilin “Ulduz doğuldu” filminin remeykini çəkmək üçün danışıqlara başlaması haqqında xəbər yayıldı ; lakin, Beyonsenin hamiləliyinə görə layihə təxirə salınır. 2012-ci ilin aprelində yazıçı Uill Fetters ssenarinin Kurt Kobeynin həyatından ilhamlandığını qeyd etmişdir. Kristian Beyl, Leonardo Di Kaprio, Tom Kruz, Conni Depp və Uill Smitlə əsas kişi rolunu canlandırmaq üçün danışıqlar baş tutmamışdır. 9 oktyabr 2012-ci ildə Beyonse layihəni tərk etmiş, Bredli Kuperin isə filmdə rol alacağı qeyd edilmişdir. İstvud əsas qadın rolunun Esperanza Spoldinq tərəfindən canlandırılmasını təklif etmişdir.
24 oktyabr 2015-ci ildə Warner Bros. Kuperlə danışıqların son mərhələdə olduğunu, onun həm də filmə rejissorluq etmək imkanı olduğunu, həmçinin, Beyonsenin yenidən layihəyə qaytarılması üçün danışıqlar aparıldığını elan edir ; Kuperin əsas kişi rolunu canlandıracağı təsdiqlənir. 16 avqust 2016-cı ildə Ledi Qaqa ilə müqavilə imzalandığı və 2017-ci ilin əvvəllərində filmin istehsalına başlanacağı rəsmən elan edilir. 9 noyabr 2016-cı ildə Rey Liotta ilə Ledi Qaqanın personajının menecerini canlandırmaq üçün danışıqar aparıldığı elan edilir. Lakin, 17 mart 2017-ci ildə rolun Sem Elliota verildiyi, Endryu Days Kleyin isə Qaqanın personajının atası Lorenzonu canlandıracağı deyilir. Kleyin seçilməsindən əvvəl rol üçün Robert de Niro, Con Turturro və Con Travoltanın namizədliyi nəzərdən keçirilmişdir. 2017-ci ilin aprelində Rafi Qavron, Maykl Harni və Rebekka Fild aktyor heyətinə qoşulmuşdur.
Filmin çəkilişlərinə 17 aprel 2017-ci ildə start verilmişdir. May aydında Deyv Şappell film üçün seçilmişdir. 2018-ci ilin aprelində Holzinin aktyor heyətinə qoşulması elan edilmişdir.
Musiqi
Lukas Nelsonun (kantri musiqiçisi Uilli Nelsonun oğlu) Desert Trip festivalında çıxışını izlədikdən sonra Kuper, film üzərində işləməkdə kömək etməsi üçün ona müraciət edir. Nelson bir neçə mahnı yazmağa razılaşır və onları prodüsserlərə göndərir. Sonradan Nelson Qaqa ilə görüşərək onunla birlikdə mahnılar yazmağa başlayır, Qaqa isə öz növbəsində onun yeni albomunda iki mahnının bek-vokalını ifa edir. Qaqa və Kuperin duet şəklində ifa etdiyi mahnı 5 oktyabr 2018-ci ildə Interscope Records tərəfindən çıxarılmış və alboma “on doqquz mahnı + 15 dialoqun daxil” edildiyi bildirilmişdir.
Çıxarılması
“Ulduz doğuldu” filminin premyerası 31 avqyst 2018-ci ildə Venesiya Film Festivalında baş tutmuşdur. Film həm də 2018-ci ildə Toronto Beynəlxalq Film Festivalında, San-Sebastyan Beynəlxalq Film Festivalında və Zürix Film Festivalında göstərilmişdir. 28 sentyabr 2018 və 18 may 2018-ci ildə yayımın təxirə salınmasından sonra film ABŞ-də 5 oktyabr 2018-ci ildə təqdim edilmişdir.
Gəlirləri
ABŞ və Kanadada açılış həftəsonunda 3.686 kinoteatrdan filmin, $30 milyon gəlir gətirəcəyi düşünülür, bəzi mənbələr isə bu məbləği $40 milyon kimi göstərirlər. Cümə axşamı yayımından film $3.2 milyon, Cümə axşamı və Çərşənbə gecəsi yayımından isə $1.35 milyon və ilk yayım günündən isə $15.8 milyon gəlir gətirmişdir. Debüt həftəsində $41.3 milyon gəlirlə film, “Venom” filmindən sonra ikinci yerdə qərarlaşmışdır.
Şimali Amerikadan kənarda 31 ölkədə film ABŞ-la eyni tarixdə çıxarılmış və ilk həftəsonunda $14 milyon gəlir gətirmişdir; filmin ən böyük bazarları Böyük Britaniya ($5.3 milyon), Fransa ($2.1 milyon) və Almaniya ($1.9 milyon) olmuşdur. $20 milyondan daha az gəlirin planlaşdırılmasına baxmayaraq, “Deadline Hollywood” filmi tərifləyir və mükafat mövsümünə hazırlaşmağı təklif edir.
Tənqidçilərin mövqeyi
Rəy aqqreqatoru “Rotten Tomatoes”da “Ulduz doğuldu” filmi 267 tənqidçinin rəyi əsasında 91% təravətli 8/10 balla qiymətləndirilmişdir. Sayt tənqidçilərinin konsesusunda deyilir ki, “Cazibədar baş rol ifaçıları, uğurlu rejissor işi və təsiredici sevgi hekayəsinə malik olan “Ulduz doğuldu” – düzgün həyata keçirilmiş remeyk və bəzi hekayələrin təkrar danışılmasının da effektiv ola biləcəyi haqqında xatırlatmadır.” “Metacritic”də film, 59 tənqidçinin rəyinə əsasən 88/100 balla qiymətləndirilmiş və ümumi alqışla qarşılanmışdır. “CinemaScore” tərəfindən keçirilmiş sorğuda A+ — F şkalası üzrə film “A” dərəcəsi ilə qiymətləndirilmiş, “PostTrak” isə filmin 90% müsbət rəy aldığını bildirmişdir.
“TheWrap”dan Alonso Duralde filmə müsbət rəy verərək deyir ki, “Kuper və Ledi Qaqa birlikdə dinamit kimidirlər; bu əsas münasibətlər, əsas personajlar arasındakı qığılcım sayəsində yaşayır və ölür”, musiqi nömrələrini isə “həyəcanlandırıcı” adlandırır. “Variety” jurnalından Ouen Qleyberman Kuperin rejissor, ssenarist və aktyor işini tərifləyərək, filmi “transendent Hollivud filmi” adlandırır. “Entertainment Weekly”dən Leya Qrinblatt filmi B+ dərəcəsi ilə qiymətləndirərək Qaqanın aktyorluğunu tərifləyir və deyir: “Həyatda ətdən paltar geyinəcək qədər ekstravanqard olan Ledi Qaqanın sadə və utancaq müğənni qızı uğurla canlandırması tərifə layiqdir.” “Time” jurnalından Stefani Zaxarek Kuperin rejissorluğunu, həmçinin onunla Ledi Qaqa arasındakı qığılcımı tərifləyərək deyir: “Filmdən çıxarkən həyatları pozulmuş, sınmış parçalarını bir arada tutmağa çalışan, sevdikləri adamlarla aralarındakı çatları birləşdirməyə çalışan bu adamların ağrılarını hiss edirsiz.”
“Los Angeles Times”dan Castin Çenq filmi “yaddaqalan” adlandıraraq 1937-ci ilin filminə yeni baxış gətirən Kuperin rejissorluğunu, ssenari müəlliflərinin və operatorun işini yüksək qiymətləndirir. “Rolling Stone”dan Piter Travers 4.5/5 balla qiymətləndirdiyi filmi “müasir klassika” adlandırır, Kuper və Qaqanın aktyorluğunu, Kuperin rejissorluğunu tərifləyir, filmin ssenarisi və orijinal mahnılarını isə “problemsiz” və “möhtəşəm” adlandırır. O, həm də filmin Oskar mükafatı uğrunda mübarizədə əsas rəqiblərdən biri olacağını və 2018-ci ilin ən yaxşı filmlərindən biri olduğunu deyir. “The Washington Post”dan Enn Hornedey filmi “çox xoşagələn” və “inandırıcı dünyəvi” adlandıraraq, Kuperin rejissorluğunu, Kuper və Qaqa arasındakı qığılcımı, o cümlədən Endryu Days Kley və Sem Elliotun ikinci plan rollarını tərifləyir.
"Xülasət ət-təvarix" Azərbaycan tarixinin mənbəyi kimi (kitab)
"Xülasət ət-təvarix" Azərbaycan tarixinin mənbəyi kimi — Şükufə Məmmədovanın Qazi Əhməd Quminin "Xülasət ət-təvarix" əsəri haqqında yazdığı kitab.
Məzmunu
Oxuculara təqdim olunan Qazi Əhməd Quminin bu əlyazmasında Azərbaycanın XVI əsr tarixinə aid sosial və iqtisadi əsasən siyasi məlumatlar öz əksini tapmışdır.Sovet tarixşünaslıq elmi bele bir amili əsas tuturdu ki, mənbələrdə verilən tarixi məlumatlar dövrün xüsusiyyətlərini,tarixçinin, səlnaməçinin, səyyahın sinfi mənsubiyyətini,siyasi mövqeyini,dini-siyasi dünyagörüşünü özündə əks etdirir.Bu baxımdan Xülasət ət-təvarix əlyazması da Azərbaycan tarixinin öyrənilməsində əsas yer tutur. Monoqrafiyada əlyazmanın Tehran və Berlin nüsxələrindən istifade edilmişdir.Əsər giriş,beş fəsil,nəticə,istifadə edilmiş ədəbiyyat və mənbələr bölümündən ibarətdir.Giriş hissəsində, əsərin Azərbaycan tarixşünaslığı üçün önəmi qeyd olunmuş, əsərdə yer alan problemin marksizm-leninizm nəzəriyyəsinə uyğun şəkildə hazirlandığı bildirilmişdir.Əlyazma şəklində olan bu əsərdə XVI əsr Yaxın və Orta Şərq ölkələrinin,Orta Asiyanın, İran və Azərbaycanın tarixinə dair zəngin məlumatların olduğu bildirilir.Məhz giriş hissəsində yuxarıda qeyd etdiyimiz əlyazmanın nüsxələrinin, müəllifin digər əsəri "Gülüstani-hünər”, Həsən bəy Rumlunun "Əhsən ət-təvarix”, Budaq Qəzvininin "Cəvahir əl-əxbar”,Qazi Əhməd Qaffarinin "Nusəx-i cahanara”,Miryəhya əl-Qəzvininin "Lobb ət-təvarix”,Şərəfxan Bidlisinin "Şərəfnamə”,İskəndər bəy Münşinin "Tarixi aləmarayi Abbasi”,Mirxondun "Rövzət əs-səfa”(VII cild),anonim "Tarixe aləmaraye Şah İsmayıl”,anonim "Tarixe aləmaraye Səfəvi”,Molla Kamalın "Tarixi Səfəviyan” ilə müqayisə olunmuşdur.Bundan əlavə XVI əsrdə Azərbaycanda səfərdə olmuş səyyahların gündəliklərindən,çap olunmuş rəsmi dövlət sənədlərindən,epiqrafik və numizmatik materiallardan istifadə edilmidir.
Azərbaycanın XVI əsr tarixinin bir sıra problemləri Sovet və xarici ölkə tarixçiləri tərəfindən tədqiq edilmişdir.Bunların içərisində İ.P.Petruşevskinin "XVI əsr-XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda və Ermənistanda feodal munasibətləri tarixi oçerkləri”, O.Ə.Əfəndiyevin "Azərbaycan Səfəvi dövləti” Ə.Ə.Rəhmaninin "XVI əsrin sonu XVII əsrin əvvəllərində Azərbaycan Səfəvi dövləti” monoqrafiyalari əhəmiyyətli yer tutur ki, bu da əsərdə öz əksini tapmışdır.Qeyd edək ki, əsərin giriş hissəsində Ş.F.Fərzəliyevin dövrun mənbəyi olan Həsən bəy Rumlunun "Əhsən ət-təvarix” əsərinə dair elmi cəhətdən maraqli mülahizələr irəli sürdüyü qeyd edilmişdir.Azərbaycan tarixinin bu dövr tarixşünaslığının İran və Türkiyə tarixşünaslığında da öz əksini tapdığı bildirilmişdir.Giriş hissədə İran tarixçilərinin əsərlərindən Əhməd Kəsrəvinin "Şeyx Səfi və təbarəş” əsərinin,Nəsrullah Fəlsəfinin "Zendeqaniyi Şah Abbas-i əvvəl” əsərinin və Əhməd Kaviyan purun "Tarix-i ümum-i Azərbaycan” əsərləri,türk tarixçilərinin əsərlərindən isə Faruk Sümərin "Səfəvi dövlətinin quruluşu və gəlişməsində Anadolu türklərinin rolu” İsmayıl Həqqi Danışməndin "Osmanlıların xronoloji tarixi” əsərlərinin adı çəkilmişdir.
I fəsil
Şükufə xanımın əsərinin I fəslində Qazi Əhməd Quminin həyatı və onun "Xülasət ət təvarix” əsəri barəsində məlumatlar verilmişdir.Qeyd olunur ki,Qazi Əhməd Qumi 1546-cı il mayın 17-də İranın Qum şəhərində anadan olmuşdur.Şəhərin XVI əsrdə Şiə məzhəbinin əsas mərkəzlərindən birinə çevrildiyi bildirilir.1556-cı ildə Qazi Əhmədin 10 yaşı olarkən ailəsi ilə birlikdə Qum şəhərindən Məşhədə köçdüyü barəsində məlumat verilir.Onun burada Mazandaran valisi Əmir xanın oğlu Sultan Murad xandan təlim alması və xanın istedadlı şagirdlərindən biri olması barəsində məlumatlar vardır.Qazi Əhmədin yazdığına görə "Həmin gənclik illəri” onun həyatında ən gözəl və unudulmaz günlər olmuşdur.İyirmi yaşında olarkən onun I Şah Təhmasibin sarayında olması bildirilir.Şah Təhmasibin fərmanı ilə dövlət sənədlərinin üzünü köçürüb 70 nüsxədə cildləyərək ölkənin bütün bəylərbəyilərinə və valilərinə göndərilməsində Qazi Əhmədin və atası Mir Münşi Şərafəddinin böyük rolu olmuşdur. Şah Təhmasibin oğlu II İsmayılın hakimiyyəti donəmində (1576-1578) mustofi əl-məmalik vəzifəsində olan Mirşah Qazi İsfahaninin yanında bir müddət xidmət etmişdir.1589-cu ilin sonlarında Qazi Əhməd I Şah Abbasın sarayında çalışmışdır.Həmin il Qazi Əhməd özbək feodallarının Məşhədə hücumu və şəhərin dağıdılması barəsində qəsidə yazaraq məlumat verir ki, bu məlumatlar Şükufə xanımın qeyd olunan əsərində öz əksini tapmışdir.Qazi Əhməd bu qəsidədən bir parçanı "Xülasət ət-təvarix” əsərində qeyd etmişdir. O,əsərdə özü haqqinda axırıncı dəfə 1590-cı ilin sonlarında baş vermiş hadisələrdən bəhs edərkən məlumat verir.O, Şiraz şəhərini alim və mütəfəkkirlərin məskəni kimi vəsf edərək həmin yerə yollandığını yazır.Qazi Əhməd həyatının son illərində Böyük Moğol imperatoru Cahangirin sarayında yaşamışdır. "Gülüstan-i hünər”-in Tehran nüsxəsində bir sıra faktlar Qazi Əhmədin vətəni tərk edərək Hindistana getməsinin səbəbini aydınlaşdırır.Qazi Əhməd yazır ki, 1605-ci ildə dövrün xəttat və alimlərindən Mir Sədrəddin paxıllıq hissi ilə ona iftira atmış,onu Məşhəddə vəzir olarkən şahın kitabxanasından kitab oğurlamaqla təqsirləndirmiş və beləliklə bu gorkəmli şəxsiyyəti şahın gözündən salmışdır.Bu ağır böhtandan sonra Quma qayıtmış buradan da Hindistana yollanmışdır.Qazi Əhməd Quminin vəfat ili təəssüf ki,müəyyən olunmamışdır.Bu haqda ondan sonra yaşamış tarixçilər də məlumat verməmişdir.
Qazi Əhməd Quminin yaradıcılığında böyük yer tutan "Xülasət ət-təvarix” əsərinin beş cilddən ibarət olması barəsində məlumat olsa da əsərin bizə gəlib çatmış hissəsi V cilddir.Şükufə xanım bu barədə qeyd edir ki, Qazi əhməd Qumi beş cildi on iki ilə tamamlamışdır.Əsər I Şah İsmayılın dönəmindən başlamalı və II Şah İsmayılın hakimiyyət illərini də əhatə etməli idi.Əsərdə xronoloji ardicilliğa fikir verilmişdir.O,Səfəvi hökümdarı Məhəmməd Xüdabəndənin səfərlərində iştirak etdiyi üçün Azərbaycanın bir çox yerlərini gəzib öyrənə bilmişdir.O,V cildi Səfəvilər xanədanının geneologiyası ilə başlayır.Əsərdə I Şah İsmayılın hakimiyyət döveündən yalnız əsas hadisələr xronoloji ardıcıllıqla qeyd olunur.O,gostərir ki, II Şah İsmayılın tarixinin təsvirinə qədər olan hissə V cildin I yarısını təşkil edir.Cildin II hissəsi isə II Şah İsmayılın taxta çıxması ilə başlanıb I Şah Abbasın hakimiyyəti dövründə 1591-ci ildə qurtarır.
Şükufə xanım qeyd edir ki, "Xülasət ət-təvarix” əsərinin hələlik dord əlyazma nüsxəsi məlumdur.Berlin nüsxəsi,Tehranda Mehdi Bəyaninin şəxsi xitabxanasindakı nüsxə,Tehranda Kitabxanaye Milliyyə Məlikdə saxlanılan əlyazma,Tehranda professor Səid Nəfisinin şəxsi kitabxanasında saxlanılan əlyazma.
II fəsil
Şükufə xanım əsərin II fəslində XVI əsrdə Azərbaycanda baş verən siyasi hadisələr,iqtisadi və ictimai vəziyyəti barəsində "Xülasət ət-təvarix” əsərinin sayəsində məlumatları nəzərimizə çatdirmışdir.Burada ayri-ayri torpaq mülkiyyəti formaları barəsində xüsusilə soyurğal və tiyul torpaqları barəsində məlumatlar verilmişdir.XV əsrin I yarısında soyurğal torpaqlarının hərbi-köçəri zadəganlara verilirdisə,Ağqoyunluların və ilk Səfəvi şahlarının dövrndən ruhanilərə paylandiği göstərilir.Qeyd olunur ki,soyurğal torpaqları iqtaya nisbətən daha geniş ərazini əhatə edirdi.Ruhanilərə yalnız vəqf torpaqlarından soyurğallar verilmirdi eyni zamanda onlara xam və xalisə torpaqlarından da pay bağışlanırdı.Bundan başqa burada paytaxtın Təbrizdən köçürülməsi, 1555-ci ildə Qəzvinin yeni paytaxt elan olunması,Şamaxı və Şirvan haqqında,Osmanlı imperiyasının basqınları barədə,qonşu dövlətlərlə bağlanmış müqavilələr və şahların verdiyi fərmanlar və s. təşkil edirdi.
III fəsil
Şükufə xanım əsərin III fəslində Qazi Əhməd Quminin əsərinə uyğun olaraq Səfəvi dövlətinin quruluşu məsələsinə toxunmuşdur.Xüsusilə XVI əsrdə bəylərbəyiliklər,onların əsas şəhərləri,bu şəhərlərdə iqtisadi və sosial vəziyyət,bir sıra rutbə və vəzifələr xüsusilə şah,sultan, əmir, lələ,qorçubaşı, kələntər, əmiraxur, mülazim, xadim, möhrdar, xəlifət ət-xüləfa, rəise həsar, carçı, pərvanəçi, çərxçi, kəndxuda, eşikağası,qapıçıbaşı, xadəmbaşı və s. Bu kimi vəzifələr və onların dövlətdə yeri barəsində məlumatlar verilmişdir.
IV fəsl
Əsərin IV fəslində XVI əsrdə Azərbaycanda tarixi siyasi hadisələr öz əksini tapmışdır.I Şah İsmayılın əsas yürüşləri,Bakının alınması,özbəklərin məğlub edilməsi, İraqın işğalı,Səfəvi-Osmanlı münaqişələri,bu münaqişələrin səbəb və nəticəsi,Çaldıran döyüşü,I Təhmasibin hakimiyyəti,onun hakimiyyət illərində ölkənin siyasi və iqtisadi vəziyyəti,Təhmasibin yürüşləri, Məhəmməd Xudabəndənin və II Şah İsmayılın hakimiyyətləri dövründə Səfəvi dövlətinin siyasi vəziyyəti və s. Məsələlər işıqlandırılmışdır.
V fəsil
Əsərin V fəslində XVI əsrdə Azərbaycan mədəniyyətinin dövrün iqtisadi,ictimai və siyasi həyatına uyğun inkişaf etdiyi bildirilmişdir.Bu fəsildə Səfəvi şahlarının yaradiciliği,dövrün alim və üləmalarının, məşhur din xadimlərinin adları və fəaliyyətləri ,kitabxanalarının,memarlıq abidələrinin yerləşdiyi ərazilər barəsində geniş məlumat verilmişdir.Bu dövrdə Azərbaycanda maarifin inkişafı,dovlətin elmə və digər sənətkarlıq sahələrinə münasibəti,himayədarlığı təqdirə layiqdir.
Əsərin nəticə hissəsində Azərbaycanın XVI əsr iqtisadi,ictimai,siyasi və mədəniyyət tarixini öyrənmək üçün tədqiqata cəlb olunmuş Qazi Əhməd Quminin "Xülasət ət-təvarix” əsəri dövrün ən mühüm yazılı məxəzləzrindən biri hesab olunur.Şükufə xanım qeyd edir ki,əsərin hazırlanmasında müqayisəli təhlil yolundan istifadə etmişdir.Əsər Səfəvi dovlətinin yaranmasından başlayaraq dovlətin imperiyaya çevrilməsi,imperiyanın idarə olunmasında səfəvi xanədanının rolu,dovrün iqtisadi və siyasi şərhi,Səfəvi-Şeybani,Səfəvi-Osmanlı,Səfəvi-Ağqoyunlu,Səfəvi-Şirvanşahlar arasinda olan siyasi munasibətlər, Səfəvi dövlətinin hərb tarixi,iqtisadi inkişafı,mədəniyyəti və s məlumatlarla zəngindir.XVI əsrdə Azərbaycanda elm və mədəniyyət sahəsindəki yüksəliş dövrün ümumi iqtisadi,sosial və siyasi şəraiti ilə bilavasitə bağlı idi.Şükufə xanım əsərin nəticə hissəsini sonda bu cümlələrlə yekunlaşdırır ki, Azərbaycanda elm, ədəbiyyat və incəsənətin bu dövrdəki inkişafı özünün bir sıra mütərəqqi xüsusiyyətlərilə elm və mədəniyyətin sonrakı təkamülünə müsbət təsir göstərmişdir.
Anthemis secundiramea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Typhlodromus lalazariensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Fərhad arxı
Fərhad arxı — Sədərək rayonunun Sədərək qalasının yerləşdiyi dağın şərq, cənub və qərb ətəyi boyunca uzanan arxeoloji abidə.
Bаşlаnğıcını Qız qаlаsının yахınlığındаn, Аrpаçаydаn götürür. Оnun uzunluğu 30 km, еni 3-4 m, dərinliyi 2-3 m-dir. Bu kаnаl Şərur düzünün şimаlındа və cənubundа оlаn əkin sаhələrini suvаrmаq üçün istifаdə еdilmişdir. Kаnаl bir nеçə dəfə bərpа оlunmuş və е.ə. II minillikdən Оrtа əsrlərədək öz əhəmiyyətini itirməmişdir. Fərhаd аrхı və bu аrхın bаşlаnğıcındа qаyаdа çаpılmış Fərhаd еvi ilə bаğlı хаlq аrаsındа хеyli əfsаnə vаrdır.
Aleksandriya (Peterhof)
Aleksandriya — Peterburqun ətrafında yerləşən Peterhof şəhərinin saray-park ansamblıdır. Bura 1830-cu ildən - 1917-ci ilə qədər Rusiya imperatorlarının iqamətgahlarından biri idi (İmperator Əlahəzrətinin yay sarayı).
Odlar torpağı (film, 1967)
Məzmun
Film Azərbaycan, onun şəhərləri, adamları, tarixi və müasir həyatı bolqar dostların gözü ilə çəkilmişdir.
Film haqqında
Kinolent Azərbaycanda və Bolqarıstanda nümayiş etdirilmişdir.
Aleksandriya (Peterhof)
XVIII əsr
Aleksandriyanın yerləşdiyi torpaq sahəsi I Pyotrdan bağ evləri üçün torpaq əldə etmiş dörd mülkiyyətçiyə məxsus idi. Tarixi məlumatlara əsasən, bu sahələr katib Aleksandr Yakovlevə, qvardiya-leytenantı Danila Çevkinə, general-feldseyxmayster Yakob Brüs və Pyotr Moşkova məxsus idi. Sahiblər 1725-ci ilə qədər dəyişmişdir.
Bəzi məlumatlara görə, 1725-1726-cı illərdə bu torpaqlar Aleksandr Daniloviç Menşikov əldə etmiş və burada Monkuraj (Mənim cəsarətim) adlı sarayın tikintisinə başlamışdır. Buna baxmayaraq, sarayın tikinti işləri tamamlanmamışdı. Pyotrun ən yaxın favoritinin rüsvayçılığından sonra, həmin bu torpaqlar onun siyasi əleyhdarları olan knyaz Dolqorukilərə sövq edilmişdir. Yeni sahiblər ərazinin abadlaşdırılmasından az maraqlanırdılar və bu səbəbdən də xalq arasında buralar "Dolqorukovun boş əraziləri" adlandırılmışdır. 1733-cü ildə bu ərazi imperatriça Anna İoannovnanın mülkiyyətinə çevrilir. Tezliklə burada "Yaqdpark" adı ilə tanınan ovçuluq parkı yaradılır və buraya çox sayda maral, camış, çöl donuzu, dovşan və hətta pələnglər gətirilir. Parkın yuxarı hissəsində heyvanlar üçün yeger slobodası və küzələr, aşağı hissədə isə "Tempel" adlı taxta pavilyonu inşa edilir. Həmin bu pavilyondan imperatriça əvvəlcə sərbəst buraxılan, daha sonra isə saray itləri tərəfindən təqib olunan heyvanlara atəş açırdı.
Petropavlovka (Arxangel)
Petropavlovka — Başqırdıstan Respublikası nın Arxangel rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Bakaldı kənd şurası nın tərkibindədir. 2006-cı ildə təşkil olunmuşdur.
Aleksandriya (Peterhof)
XVIII əsr
XVIII əsrin 70-ci illərində yay imperator iqamətgahı qismində Tsarskoye Selo seçilir və Aleksandriyanın ovçuluq sahəsi tənəzzülə uğrayır. Heyvanlardan yalnız kiçik sayda marallar qorunub saxlanılmış və onların bir çoxu əhilləşdirilmişdir. Ərazi "Maral heyvanxanası" adı ilə tanınmağa başlamışdır. Ərazinin bir hissəsi Draqun alayının leyb-qvardiyası üçün otlaq və meyvə bağları kimi istifadə edilmişdir. XVIII əsrin sonunda Menşikov sarayından yalnız xarabalıqlar qalmışdır, "Tempel" pavilyonu isə tezliklə sökülmüşdü.
XIX əsr
Sarayın tikintisi 1829-cu ilə qədər davam etmişdir. Eyvan və terraslarla bəzədilmiş qotik üslublu saray, üç bölgülü fasadı olan kiçik iki mərtəbəli bina təəssüratı yaradır. Kottec sarayının fasadında Aleksandriyanın Ağ gül çələnginin içərisindən keçən siyirməqılınc və qalxan emblemi yerləşdirilmişdir. Bu romantik cəngavər gerbi şair Vasili Jukovski tərəfindən yaradılmışdır və Alexandriyanın demək olar ki, bütün binalarında aşkar olunur.
İqamətgahın idillik xarakterini daha da vurğulamaq üçün, memar A.Menelas 1829-1831-ci illərdə Kottecin yaxınlığında "Ferma" adlanan təsərrüfat, çobanlar üçün otaqlar, mətbəx və anbarlar inşa etmişdir. Sonrakı illərdə, düz 1859-cu ilə qədər ferma binası Ştakenşneyder tərəfindən dəfələrlə dəyişikliyə uğramış və 1855-ci ildə imperator titulu əldə etmiş II Aleksandrın yay sarayı üçün uyğunlaşdırılmışdır.
Eyni zamanda, kottec sarayının tikinti işlərinin gedişi ilə birgə daha autentik olan mənzərə-romantik parkın formalaşması da Onun yaradılmasında bağ ustası Peter Erler özünün 20 il əməyini sərf etmişdir.
Aleksandriyanın sonuncu böyük həcmli saray tikililərindən biri, dördmərtəbəli Aşağı və ya II Nikolayın Yeni sarayıdır. Dahi memar A. Tomişko tərəfindən "İtaliya memarlığı" üslubunda inşa olunmuş saray, parkın şimal-şərq küncündə, yəni dəniz sahilində yerləşdiyindən, məhz "daça" adı ilə tanınmışdır.
II Nikolayın daçası böyük siyasi əhəmiyyətə malik bir sıra hadisələri şahidi olmuşdu. Belə ki, burada Birinci Dünya müharibəsinə Rusiyanın da daxil olmasını təsdiqləyən manifest imzalanmışdır. Aşağı daçada imperator II Nikolay və həyat yoldaşı Aleksandra Feodorovna özlərinin ilk yay istirahətini birgə keçirmişdilər. Və burada da 30 iyul 1904-cü ildə onların yeganə oğlu Aleksey anadan olmuşdu.
Sovet dövrü
1920-1930-cu illərdə Aleksandriya muzey kompleksinə çevrilməyə başladı. 1932-ci ildə Kapella Alexandriya park kompleksinin tarix muzeyinə verilmişdi. Elə həmin il, Fermer sarayının yaxınlığındakı çəmənlikdə bir abidə - massiv postament üzərində piramidal qranit obelisk ucaldılmışdır. Obeliskə əlavə edilmiş mərmər xatirə lövhəsinin üzərində "İş insanları - Peterhof qurucuları" yazısı həkk edilmişdi. Hal-hazırda həmin lövhə obeliskdən çıxardılıb.
1929-cu ildə Kottecin yaxınlığında yerləşən parkda, qeyri-adi muzey açılmışdır: II Nikolaya məxsus və onun sonuncu yaşayış yeri sayılan qatarın iki vaqonu Peterhof muzeyinin işçiləri tərəfindən Dəmir Yolu Xalq Komissarlığından əldə olunaraq, həmin parkda yerləşdirilmişdi. Həmin vaqonların birində sonuncu rus çarı öz taxtından imtina etməsini təsdiqləyən fərman imzalamışdır. Məişət mühitini tam şəkildə qoruyub saxlamış vaqonlarda və onların mühafizəsi məqsədiylə tikilmiş xüsusi odada "İmperialist müharibəsi və çar rejiminin süqutu" adlı böyük bir sərgi açılmışdır. Tikanlı məftil və dirəklərdən hazırlanmış və hasarla əhatə olunmuş bu ərazidə vaqonlar düz 1950-ci ilə qədər saxlanılırdı; mühafizə olunmamasına baxmayaraq, ziyarətçilər tərəfindən buralar maraqla tədqiq olunurdu.
II Nikolayın vaqonları yaxınlığında bir başqa "dəmiryolu" abidəsi - I Nikolayın dövründə Sankt-Peterburq və Moskva şəhərləri arasında istismara verilmiş ilk qatarın vaqonları yerləşirdi.
1926-cı ildə Fermer sarayının birinci mərtəbəsində tarix-məişət muzeyi, ikincisində isə Leninqrad Şəhər Şurasının istirahət bazası açılmışdır. Altı il sonra, muzey naməlum səbəblərdən bağlanılmışdı. Həmin ildə də Aşağı daçada yerləşən muzey bağlanılır, onun binası isə NKVD-nin istirahət və əyləncə mərkəzinə çevrilir.
Böyük Vətən Müharibəsi zamanı Fermer sarayı güclü dağıntıya məruz qalmışdı; onun dekorativ tərtibatı məhv olunur və müharibədən sonra bura Petrodvorets Saat Zavodunun yataqxanasına çevrilmişdir.
Müharibə zamanı saray və park ansamblının digər obyektlərinə də çox böyük zərər dəymişdi. Tikililər içərisində ən az zərər Kottecə dəymişdir - hələ müharibədən bir iki gün öncə eksponatların əksəriyyəti saraydan evakuasiya edilmişdi (ekspozisiyada nümayiş olunan 2500 əşyadan 1980-i xilas edilmişdi).
Müharibə zamanı, park hərbi əməliyyatların keçirildiyi bir məkana çevrilmişdi (Peterhof desantı). Bu zaman sarayın daxili bəzək işləmələrinə çox böyük ziyan dəymişdi. Saray binası dağılmasa da, bütün onun mebelləri məhv edilmiş, yapma naxışlı ornamentlər və oyma palıd pannolar isə əhəmiyyətli dərəcədə dağıntıya məruz qalmışdı.
Aşağı daça binası da top atəşi və bombalanmaya məruz qalaraq güclü dağılmışdı. 60-cı illərin əvvəlində daça "avariyalı bina" olaraq qiymətləndirilmiş və ətrafda gəzən çoxsaylı ziyarətçilərin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə sökülmüşdü.
Müasir dövr
Fermer sarayının restavrasiyası demək olar ki, Sankt-Peterburqun 300 illik yubileyi ərəfəsinə başa çatdırılsa da, 22 dekabr 2005-ci ildə baş vermiş yanğın sarayı ciddi şəkildə zədələmişdir. Bərpa işləri yenidən başladılmışdı. Həmçinin bir neçə ildir ki, "Peterhof" Dövlət Muzeyinin elmi tədqiqatçıları sarayın gələcək ekspozisiyası üçün II Aleksandrın dövrünə aid müxtəlif əşyaları eləcə də imperatora aid şəxsi əşyaları əldə edirlər. 2006-cı ildə Fermer sarayının bərpa işlərini davam etmiş və parallel olaraq Aşağı daçanın bərpası üçün layihə tərtib edilmişdir. Kottec ziyarət üçün həmişə açıqdır. 2006-cı ildə, daha bir bərpa işlərindən sonra Qotik kapella kilsə tərəfindən təqdis olunaraq yenidən açılmışdı.
2006-cı ilin sentyabr ayında qotik kapella binasında imperator III Aleksandrın həyat yoldaşı Mariya Feodorovnanın (doğumunda şahzadə Daqmara) vida mərasimi təşkil olunmuşdu.
2008-ci ilin iyun ayının sonunda yenidən bərpa edilmiş "Xaraba körpü" adlanan tarixi abidə, çoxsaylı ziyarətçilərin ixtiyarına verilmişdi. Bir il sonra isə, saray-park ansamblının ayrılmaz hissəsi sayılan Fermer sarayı da təntənəli şəkildə açılmışdı.
Peyzaj parkı
Aleksandriya (Peyzaj) parkı Peterhof saray kompleksinin Aşağı parkından şərqdə yerləşir və Heyvanlı, Nikolay və ondan Dəniz darvazallarını kəsən daş divar vasitəsiylə ayrılır, digər tərəfdən isə Znamenka malikanəsi ilə sərhədlənir, onun cənub sərhəddi isə Fin körfəzi sahilindəki Peterburq-Oranienbaum (Lomonosov) şossesinə kimi gedib çıxır. Parkın sahəsi 115 hektardır. Dənizkənarı Aleksandriya landşaft parkı iki terrasda - aşağı (sahilyanı) və yuxarı terrasda yerləşir. Burada Kottec, Fermer sarayı və Kapella kimi ansamblın əsas memarlıq strukturları inşa edilmişdir. Park ərazisinin relyefi müxtəlif səfalı təbiət landşaftlarını təsvir etməyə imkan yaradır. Burada növbə ilə təpələr talaları, mail yamaclar dərin yarğanları, geniş kölgəli xiyabanlar isə dolama dar yolları əvəz edir. Aleksandriya landşaftına xüsusi özəlliyi parkın bir çox nöqtəsindən görünən dəniz bəxş edir.
Alexandriyanın fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri, yaşıllıqların müxtəlifliyidir. Burada palıd və cökə, tozağacı və ağcaqayın, qovaq və göyrüş kimi müxtəlif ağaclarla rastlaşmaq olar. Burada həm də nadir və ekzotik ağac və kol bitkiləri çox əkilib. Açıq yaşıl sahələr, ağacların və kolların qrupları ilə növbələşir. Bu illər ərzində, Aleksandriya parkı köşk, heykəl və karaulka kimi müxtəlif dekorativ elementlər ilə zənginləşdirilmiş və onların hamısında qotik memarlıq elementləri istifadə olunmuşdur. Belə ki, Kottecin yaxınlığında hündür arxalıqları olan "Qotik divanlar" yerləşirdi. Onun yerində hazırda yaşıl rənglə boyanmış ajur, metallik köşk görmək olar.
Parkdakı romantik əfval-ruhiyyəni dərin uçurum üzərindən salınmış körpü qalıqları daha da vurğulayır. Müharibədən sonra, körpü qalıqlarından yalnız şərq söykənəcəyi və pudoss daşından nəhəng güldanlarla bəzədilmiş iki postament salamat qalmışdı. Körpünün məhz bu cür adlandırılmasının əsas səbəbi isə, tikinti zamanı Menşikov sarayı xarabalıqlarının yaxınlıqda aşkar olunması idi.
Kompozisiya həlli, topoqrafiyanın mahir istifadəsinə və bitkilərin nizamla klassifikasiyasına görə, Aleksandriya park-mənzərə üslubunun gözəl nümunəsi və XIX əsrin rus landşaft memarlığının ən görkəmli abidələrindən biridir.
Parkın kompozisiyasının mərkəzində Nikola xiyabanı durur ki, onu düz xətt üzrə qərbdən şərqə doğru kəsir - daş divarda yerləşən eyni adlı darvazadan Böyük gölməçəyə kimi, burada isə həmin xətt gölməçəni kəsərək parkın şərq sərhəddinə çatır. Nikola xiyabanı parkı şimal və cənub hissələrə - sahilyanı və dağlıq əraziyə bölür. Aleksandriyanın qalan digər yolları mənzərə park tikintisinə xarakterik olan dolama formasındadır.
Kottec
Kottec sarayı Aleksandriya ansamblının mərkəzi memarlıq tikintisidir. Saray yüksək terrasda, parkın cənub-şərq hissəsində yerləşir və buradan Fin körfəzinə, eləcə də Sankt-Peterburq və Kronştadt şəhərlərinin uzaq məsafədən kontur cizgilərinə bənzəyən görüntülərinə möhtəşəm mənzərə açılır.
Kottec 1826-1829-cu illərdə memar A. Menelas tərəfindən tərtib olunmuş layihəyə əsasən psevdoqotika üslubunda inşa edilmişdir. Mansardlı kiçik iki mərtəbəli bina itibucaqlı fronton, sivrli arkada, erker pəncərə, rozettka, tağlı toqqa, xaççiçək və üçyarpaqlı yonca ornamentləri ilə bəzədilmişdir. Saray interyerlərinin inşası və dekorativ bəzədilməsində İncəsənət Akademiyasının sədri D.B. Skotti, oymaçı V. Zaxarov, naxış ustası M. Sokolov, həmçinin bir çox istedadlı rus sənətkarları, döşəməçilər, dülgərlər, daşçılar və digərləri iştirak edirdi.
Qotik məhəccər, tağ və kronşteynlərlə bəzədilmiş zərif tökmə və ajur tavanlar sarayın interyer dizaynını tamamlayan ornamental rəsm əsərləri ilə birlikdə ahəngdarlıq yaradır. Saray otaqlarının mühüm memarlıq və bədii bəzək elementlərindən biri, məharətlə yaradılmış pəncərə və qapı yamaclarının oyma bəzəkləri və parketlərin ciddi həndəsi naxışlarıdır. Qotik ornament əl işi sayılan xalçalarda, sobaların dekorasiyasında, mərmər kamin və mebellərdə də təkrarlanır. Həmçinin divar satları, kandelyabr və çilçıraqlar da qotika üslubunda hazırlanmışdır. İnteryer tərtibatında divarları və bir çox otaqların tavanlarını bəzəyən rəsm əsərləri mühüm rol oynayır. 1828-1829-cu illərdə baş vermiş Rus-Türk müharibəsində rus ordusunun zəfər və qələbəsini, Varna qalasına hücum zamanı rus qoşunları tərəfindən demontaj edilən və daha sonralar vestibülün divarına quraşdırılan böyük həcmli bir daş xatırladır.
Memar A.İ. Ştakenşneyder tərəfindən 1842-1843-cü illərdə Kottecə mərmər terraslı gözəl yemək otağı əlavə olunur. Binanın şimal fasadında yerləşən xarici divar nişasına memar "Madonna və Uşaq" heykəltəraşlıq qrupunu yerləşdirmişdir. Ən maraqlı və zəngin bəzədilmiş otaqlar birinci mərtəbədə yerləşir. I Nikolayın kabineti istisna olmaqla, ikinci mərtəbədə yerləşən otaqların interyeri daha sadə və kiçikdir. Birinci mərtəbədə yemək otağı ilə yanaşı Aleksandra Feodorovnanın kabineti, böyük salon, kitabxana, böyük ziyafət və qonaq otaqları da yerləşir. Bir neçə otaq uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Uşaq otağına çadırabənzər tərtibatı olan geniş "Təlim balkonu" bitişir. Sarayın otaqları - Romantizm dövründə Rusiyada geniş yayılmış interyer tərtibatının tipik bir nümunəsidir.
Oktyabr inqilabından sonra, Kottec sarayı Tarix və İncəsənət Muzeyində çevrilmişdi. Elmi əsaslarla yaradılmış ekspozisiya materialları, bir çox ekskursiyaların həyata keçirilməsinə və muzeyə gələn ziyarətçiləri XIX əsrin ikinci rübündə Rusiya və Qərbi Avropada yaradılmış bir çox sənət əsərləri haqqda geniş məlumat əldə etmələrinə imkan yaratmışdı.
Böyük Vətən müharibəsi zamanı, eksponatların əksəriyyəti saraydan evakuasiya edilmişdi (ekspozisiyada nümayiş olunan 2500 əşyadan yalnız 1980-i xilas edilmişdi), binanın özü isə bir sıra zədələr almasına baxmayaraq, qorunub saxlanılmışdır. Demək olar ki, qalan bütün mebel məhv edilmişdi, yapma naxışlı ornamentlər və oyma palıd pannolar isə əhəmiyyətli dərəcədə dağıntıya məruz qalmışdı.
Fermer sarayı
1828-1831-ci illərdə memar A. Menelas tərəfindən Böyük knyaz Aleksandr Nikolayeviç üçün süd ferması nəzdində Pavilyon inşa edimişdir. Daha sonra isə, o, dəfələrlə memar A.İ. Ştakenşneyder tərəfindən yenidənqurma işlərinə məruz qalmışdır. Bunun nəticəsində, sadə pavilyon binası neoqotik üslublu yeni və böyük şəhərdənkənar saraya çevrilmiş və imperator II Aleksandrın ailəsi üçün nəzərdə tutulmuş yay sarayı rolunu oynamağa başlamışdır. Fermer sarayının yaxınlığında uşaq oyunları üçün kiçik kəndli daxma, bağçalı miniatür ferma, su dəyirmanı, yanğın qülləsi və torpaq sipərli qala tikilmişdir. Maraqlıdır ki, məhz burada, yəni Fermer sarayında təhkimçiliyin ləğv edilməsi haqqında sərəncam müzakirə olunmuşdur. Saray binasında həmçinin Rusiyada ilk lift yaradılmışdır, bununla belə o əl ilə qaldırılırdı.
İmperatorun ölümündən sonra və 1917-ci ilin inqilabından öncə, Fermer sarayında II Aleksandrın və onun həyat yoldaşı Mariya Aleksandrovnanın artıq yetkin uşaqları və nəvələri - imperator III Aleksandr oğlu II Nikolay ilə birlikdə burada yaşayırdı.
1917-ci ildən sonra, saray binasında tarix və məişət muzeyi yaradılmış, 1932-ci ildə isə həmin muzey ləğv edilərək hələ 1926-cı ildən bu ərazidə fəaliyyət göstərən NKVD-nin pansionatına təhvil verilmişdir.
Mikania sessilifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bauhinia pichinchensis
(Bauhinia pichinchensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aleksandriya (Peterhof)
Fermer sarayı
Böyük Vətən müharibəsi illərində, sarayda nasist ordusunun Baş qərargahı yerləşirdi. Müharibədən sonra binada əsaslı bərpa və təmir işləri görülməmişdi.
1950-ci ildən burada Petrodvorets Saat Zavodunun yataqxanası yerləşirdi, 1975-ci ildən isə bina yenidən boşaldılmışdı.
2003-2005-ci illərdə saray restavrasiya olunmuş, ancaq 22 dekabr 2005-ci ildə baş vermiş yanğın hadisəsi, bərpa işlərinin 2006-cı ilə kimi uzanmasına səbəb olmuşdur. Yanğının səbəbi təmir-bərpa işlərini həyata keçirən işçilər tərəfindən təhlükəsizliyinin pozulması idi. Yanğından sonra bərpa olunmuş saray 2010-cu ilin iyun ayında ictimaiyyət üçün açılmışdır.
Qotik kapella
right|thumb|220px|Qotik kapella, [[2007-ci il]] Qotik kapella - Müqəddəs Aleksandr Nevski kilsəsidir və o dövrdə populyar olmuş neoqotika üslubunda inşa edilmişdir.
1829-cu ildə Kottecin tikintisi başa çatdıqdan sonra, ev kilsəsinin tikintisi zərurəti yaranmışdır. Ev kilsəsinin gələcəkdə Aleksandriyanın qərb hissəsində yerləşəcəyi ərazini I Nikolay şəxsən seçmişdir.
Fasad və plan layihələri məşhur Alman memarı K.F. Şinkel tərəfindən həyata keçirilmişdir. Memar A. Menelas tikinti işlərini birbaşa müşahidə edirdi, onun ölümündən sonra (1831-ci ilin sentyabr ayında) isə, bu rol memar İ.İ. Şarlemana həvalə olunmuşdur.
24 may 1831-ci ildə, ən yüksək İmperator ruhanisi və protopresviter Nikolay Muzovskinin iştirakı ilə, təntənəli şəkildə kilsənin təməlqoyma mərasimi keçirilmişdir.
1834-cü ilin yayında binanın tikinti işləri tamamlanmış və 3 iyul 1834-cü ildə kilsə həmin protopresviter Nikolay Muzovski tərəfindən Müqəddəs və Böyük knyaz Aleksandr Nevskinin şərəfinə təqdis edilmişdir.
Ev kilsəsi imperator ailəsinə məxsus idi və ibadət işləri burada yalnız yay aylarında həyata keçirilirdi.
1918-ci ildə kilsə bağlanır. 1920-ci ildə bağlanılmış kilsə binasında muzey açılır və yalnız 1933-cü ildə həyata keçirilmiş əsaslı təmir işlərindən sonra, burada "Aleksandriya" parkı barədə bəhz edən sərgi açılmışdır.
Aşağı daça
Aleksandriyanın sonuncu böyük saray binası, imperator II Nikolayın dörd mərtəbəli "Aşağı" və ya çox vaxt Aşağı daça adlanan "Yeni saray" idi. Saray parkın şimal-şərq küncündə, yəni dəniz sahilində yerləşdiyindən, məhz "daça" adı ilə tanınmışdır.
XIX əsrin 80-ci illərin ortalarında memar A. Tomişko "İtaliya memarlığı" üslubunda III Aleksandr üçün Pavilyon inşa etmişdir, on ildən sonra isə o "Uşaq qanadı" deyilən və əsas binaya birləşən hissəni tamamlamaqla II Nikolayın Aleksandriyada yeni daçasının olması arzusunu yerinə yetirmişdir.
Körfəzin sahilində yerləşən sarayın yaxınlığında xidməti binalar tikilmişdir. Eyni üslubda tərtib olunmuş binalar, kiçik saray və park ansamblını yaratmışdırlar. Burada 30 iyul 1904-cü ildə onların yeganə oğlu Aleksey anadan olmuşdu. Burada həmçinin imperator tərəfindən Birinci Dünya müharibəsinə Rusiyanın da daxil olmasını təsdiqləyən bir manifest imzalanmışdır.
Sovet hakimiyyətinin ilk illərində saray binasında böyük populyarlıq qazanmış muzey təşkil edilmişdi, lakin qısa müddət sonra bina NKVD tərəfindən pansionata çevrilmişdir.
Naurskaya
Naurskaya — Çeçenistan Respublikası, Naurski rayonu ərazisində yerləşən kənd. İnzibati cəhətdən Naurski rayonunun və Naurskaya kənd sovetliyinin mərkəzidir.
Don Juan
thumb|200px|Don Juan əlində qılıncla təsvir edilmişdir "Don Juan" — hekayə dəfələrlə müxtəlif yazıçılar tərəfindən yazılmışdır. Don Juan adı məcazi olaraq "avara" mənasında işlədilir.
Naurskaya
Coğrafiyası
thumb|Rayon icra hakimiyyətinin binası Kənd Qroznının mərkəzindən 48 km şimal-qərbdə, Naurskaya dəmiryol stansiyasından isə 3 km cənub-qərbdə yerləşir.
Kənd Tersk-Kum ovalığında, Terek çayının sol sahilində, çay yatağından 1-1,5 km şimalda qərarlaşır. Terek çayı istiqamətdən sıx meşə, digər tərəfdən isə kənd bağları və üzümlçüklərlə əhatə olunmuşdur.
Don Juan
Don Juan əfsanəsi
Əfsanəyə görə Don Juan zadəgan bir ailənin gənc qızını başdan çıxararaq, özünə aşiq etmiş və atasını öldürmüşdür. Daha sonra məzarlıqda atasının heykəlini hörmətsiz şəkildə yeməyə dəvət etmiş və heykəl yemək təklifini qəbul etmişdir. Atasının heykəli, yeməyə Don Juanın qətli üçün gəlmişdir. Heykəl salamlaşmaq üçün əlini Don Juana uzatmış və Don Juan onun əlini sıxanda heykəl onu cəhənnəmə aparmışdır. Bu səbəblə "Don Juan" zamanımızda avaralıq üçün istifadə olunan məşhur söz halına gəlmişdir.
Çox saylı fikirlərə görə Don Juanın ilk yazılı hekayəsi Tirso de Molinanın yazdığı "El burlador de Sevilla y convivado de piedra" (Sevil aldadıcısı və daşdan qonaq) -dır. Bu əsərin 1615-ci ilə aid yazılı variantının İspaniyada tapılmasına baxmayaq 1620 və ya 1625-ci ildə çap olunmuşdur. Bu obraz özünü qadınlara aşiq kimi göstərən və evlilik vəd edən avara obrazdır. Don Juan arxasında qırıq qəlblər və əsəbi ərlər qoyur. Sonunda Don Gonzalonu vəhşicəsinə öldürür. Bir gün kilsədə onun ruhu tərəfindən yemək yeməyə dəvət edilir və qorxaq görünməmək üçün bu təklifi qəbul edir.
Əfsanənin çeşidli yazılma səbəbinə görə Don Juan obrazı iki cür xarakterik olunur. Birincisinə görə Don Juan hər qarşısına çıxan qızı aldadaraq özünə aşiq edən, daha sonra onu tərk edərək arxasında qırıq qəlblər buraxan obrazdır. Digərinə görə isə o qarşısına çıxan hər bir qadını ürəkdən sevən və onların daxilindəki gözəllikləri üzə çıxaran obrazdır.
Naurskaya
Əhali
2002-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə kəndin milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir :
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə kəndin milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir :
Tarix
Bir versiyaya görə Naurskaya kəndinin ilk adı ilk olaraq 1642-ci ildə qeyd edilmişdir. O vaxt kənd Terek çayının sağ sahilində yerləşirdi. 1715-ci ildə I Pyotrun əmri ilə kənd sol sahilə köçürülmüşdür. Bir müddət sonra isə kənddin əvvəli yerində Aşağı Naur adlı kənd qurulmuşdur.
1944-cü ildə Çeçen və İnquşların deportasiyası zamanı, Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğv edilməsindən sonra ərazi Qroznı vilayətinə daxil olur. Ümumilikdə resluiblikanın ərazisi Qroznı vilayəti ilə yanaşı, Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası, Gürcüstan SSR və Stavropol vilayətləri arasında bölüşdürülür
Kənd 1944-1957-ci illər ərzində Qroznı vilayətinə daxil olan Naurski rayonunun mərkəzi olaraq qalır.
Eyni zamanda, o dövrdə mütləq əksəriyyəti ruslar olan yerli əhalinin rəyi nəzərə alınmadan, hazırkı Şelkovski rayonunun ərazisi ilə birlikdə bölgə Çeçen-İnguş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına daxil edilir. .
1957-ci ildən 1991-ci ilə qədər Naurskaya kəndi Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində idi. 1991-ci ilin dekabrından bu günə qədər kənd Çeçenistan Respublikasının tərkibində olmuşdur.
İqtisadiyyat
Kənddə əsasən şərabçılıq və bağçılıq təsərrüfatları inkişaf etmişdir. Kənddə şirələr və konserv məhsulları istehsal edən bir neçə fabrik vardır.
Üstəlik 8 min hektar əraziyə sahib olan yerli təsərrüfatların birliyi belə fəaliyyət göstərir.
Gəmiqaya qəbiristanı
Gəmiqaya qəbiristanı — Ordubad rayonunda Qapıcıq dağının (Kiçik Qafqaz) cənub-qərb ətəyində, Qaranquş yaylağında (Tunc dövrünə aid qayaüstü rəsmlərlə zəngin ərazi) orta əsrlərə aid arxeoloji abidə.
Qəbiristanda qəbirüstü və dik daşlar var. Bəzi qəbirlərin üstü kurqanları xatırladan müxtəlif daşlarla örtülmüşdür. Qəbirüstü daşlarda kitabə yoxdur. Gəmiqaya qəbir abidələri sahəsindən göy şirli gil qab qırıqları əldə edilmişdir. Abidə X-XIV əsrlərə aid edilir.
Leopold və Astrid sahili
Leopold və Astrid sahili əsasən Qərbi şelf buzlağında ilə örtülmüş bölgələri əhatə edir. Sahil ilk dəfə 1934-cü ildə Norveç ekspedisiyasının rəhbəri Lars Kristensen tərəfindən kəşf edilmiş və III Leopold və kraliça Astridin şərəfinə adlandırılmışdır.
Mirzə Kərim Şüai
Mirzə Kərim Şüai (?-1894) — XIX əsr Azərbaycan şairi.
Həyatı
Firudin bəy Köçərli Mirzə Kərim Şüai haqqında yazır:
Mirzə Kərim "Şüai" təxəllüs əslən Dərbəndin cənub tərəfindən — Kürə nahiyəsində Üşdül qəryəsindən İsrafil adında bir şəxsin oğludur. Məzkur mahalda polkovnik Sultan Əhməd bəy ki, o mahalın maliki-riqabı hesab olunurdu, Mirzə Kərimi öz yanında müsəlmani mühərrirliyinə götürüb, hər yerə gedəndə öz yanınca aparardı. Hətta Şeyx Şamilin davasında Mirzə Kərimə əvvəlinci çin və medal verdiribdir. Sonralardan məzkur Sultan Əhməd bəy Dərbənddə sakin olduğu üçün Mirzə Kərimin atası İsrafil öz əhlü əyalı ilə köçüb Dərbəndə gəlibdir və orada cənab polkovnikin zilli-himayətində dolanırdı. İttifaqən Sultan Əhməd bəy övzayi-zəmanədən təngə əlib, özünü qətlə yetirdi və Mirzə Kərim öz vəliyyün-neməsinin qətlindən bir növ müttəhim olub Sibirə göndərildi və neçə illər orada qalıb, imperaturi-əzəm tərəfindən fərmani-humayun sadir olmağa görə, mürəxxəs olub, dübarə Dərbəndə müraciət elədi. Artıq fəhmü zəkavət sahibi olmağa görə, Rusiyada qaldığı zaman rusca oxumağı və yazmağı ləyaqətincə kəsb etmişdi. Sibirdən qayıdandan sonra Dərbənddə nəcib familiyadan təəhhül ixtiyar edib, əziz və möhtərəm şəxslərdən biri oldu və məhəllə rəisi (kvartalnı) mənsəbinə nail olub, xoş güzəran edərdi və sakin olduğu məhəllənin şəbih ümuratına mübaşir olub, məscidi-camedə şəbih gətirmək həm ona mühəvvəl olmuşdu. Şüai şəbih büsatına dair mükalimələr yazıb, mərsiyələr inşa etmişdir və bunlardan əlavə bir kitab hürufi-heça qafiyəsində təlif edib, öz həyatında birinci dəfə çap etdiribdir. Çifayda, o kitabı ələ gətirmək bizə məqdur olmadı. Mirzə Kərim Şüai türk və fars dillərinə dara, fəsih bir şəxs olduğuna [binaən], bu dillərdə onun əşarü kəlamları vardır. Şüai vəfat edibdir tarixi-miladın 1894-cü sənəsində Dərbənd şəhərində. Onun böyük oğlu Məhəmmədəli nam Badkubədə qulluq edir və ikinci oğlu Şəhriyar bəy Dərbəndin uyezdni xəzinəsində çinovnikdir.