Icerya_purchasi
Biologiyası
Abşeronun Novxanı qəsəbəsindəki həyətyanı sahələrdə, iyun-iyul aylarında aparılan müşahidələr zamanı toplanan materialı laboratoriyada mikroskop vasitəsilə izlədikdə aşkar edilmişdir ki, yetkin dişi fərdi olduqca aqressiv hərəkətlidir. Qidalanmaq üçün uyğun yer tapana qədər gövdə üzərində uzun məsafələr qət edir. Bədəninin ümumi uzunluğu 3–7 mm-dir. İlk günlər qırmızımtıl-narıncı rəngdə olur. Daha sonra isə baş, döş və qarıncıq hissədə tünd ləkələr əmələ gətirir. Yaxşı inkişaf etmiş tünd rəngli bığcıqlara və ayaqlara malikdir. Xortumun köməyi ilə bir yerdən qoparaq digər yerə hərəkət edə bilir. Bədənin sonunda, bel hissədə, anal dəlik yerləşir ki, ordan da mumabənzər ifrazat xaric olunur. Güclü yoluxma zamanı bitkinin hər tərəfi bu ifrazatla örtülür ki, bu da bitkinin inkişfını ləngidir. Dişi fərdin bitkiyə yapışmasından sonra qarıncıq hissəsindən xüsusi maddə ifraz olunmağa başlayır. Bu isə öz növbəsində yumurta kisəsini əmələ gətirir. Yumurta kisəsinin üzəri şırımlıdır. Sürfələr yumurta kisəsinin aşağı hissəsindəki oval dəlikdən xaricə çıxırlar. Birinci yaş sürfələr oval formada olurlar. Rəngi qırmızımtıl-narıncıdır. Ön tərəfdə başın yanlarında altı buğumdan ibarət uzun bığcıqlar yerləşir. Birinci buğum qısa və enlidir, altıncı buğum isə çox uzundur və qalınlaşaraq sancağı xatırladır. Bığcıqların üzəri xırda tünd tükcüklərlə örtülüdür. Yalnız altıncı buğumun uc hissəsində dörd ədəd uzun, xüsusi tükcük vardır. Bu tükcüklər sürfənin hərəkət etməsinə kömək edir. Sürfələr bitkiyə xortumun köməyilə yapışırlar. Sürfələrin inkişaf müddəti ilin fəslindən, günün temperaturundan, hansı bitki ilə qidalanmasından və s. asılı olaraq dəyişir. Birinci yaş sürfələr 10 gün müddətində ac qala bilirlər. Yumurtaların miqdarı da müxtəlif amillərin təsirindən çox və ya az olur. İkinci yaş sürfələr qabıqdan çıxdıqdan sonra hərəkət edərək qabıqdan kənarda bitki üzərinə yapışırlar. Parlaq qırmızı rəngdədirlər. Ayaqlar və bığcıqlar isə tünd qəhvəyi rəngdədir. Qarın hissə nisbətən parlaqdır. Bədəninin uzunluğu 2 mm-dir. Bığcıqlar altı buğumludur. Birinci yaş sürfələrdə olduğu kimi altıncı buğumun uc hissəsində 4 ədəd uzun tükcük vardır. Lakin ikinci yaş sürfələrdə bu tükcüklər birinci yaş sürfələrinkinə nisbətən qısadır. Gözlər və ayaqlar birinci yaş sürfələrdə olduğu kimidir. Qarıncığın sonunda altı çıxıntı vardır. İkinci yaş sürfələrin inkişaf müddəti iki-üç həftə davam edir. Üçüncü yaş sürfələr qabıqdan çıxdıqdan bir müddət sonra yenidən bitkiyə yapışırlar. Bu mərhələnin sürfələri yarpaqları tərk edərək budaqlara keçirlər. Sürfələrin bədəni oval formadadır, bel hissəsi qabarıqdır. Bədənin üzəri xırda tükcüklərlə örtülməsinə baxmayaraq, çoxlu sayda dəliklərə malikdir ki, ordan da xüsusi maddə ifraz olunur. Kənarlarındakı dəliklərdən isə mumabənzər saplar çıxır. Əvvəlki yaş mərhələlərindən fərqli olaraq bığcıqlar doqquzbuğumludur, uclara doğru getdikcə nazikləşirlər. Sonuncu buğumdakı dörd tükcük qısadır. Ayaqları daha qısa və enlidir. Bədənin digər hissələri isə əvvəlki yaş mərhələlərində olduğu kimidir. Bitkiyə yapışandan sonra sürfələrin üzəri mumla örtülür və bu mərhələ üç-yeddi həftə davam edir. Müşahidələrə əsasən söyləmək olar ki, erkək fərdin üçüncü yaş sürfəsi (nimfa), asanlıqla dişi fərdin üçüncü yaş sürfələrindən seçilir. Döş hissə qarıncıq hissədən ayrılmışdır. Bədənin rəngi narıncı və ya qırmızıdır. Ağız aparatı yoxdur. Bədənin üzəri qəhvəyi tükcüklərlə örtülmüşdür. Bığcıqlar doqquzbuğumludur, uclara doğru getdikcə nazikləşir. Sonuncu buğum ən uzun olan buğumdur. Nimfa, qabıqdan çıxdıqdan sonra çox aktiv olur, hərəkət edərək özünə gizli yer tapır və inkişaf edir. Sonra iki-üç həftə davam edən pup mərhələsinə keçir. Pup ölçüsünə və formasına görə, nimfaya oxşayır.