cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan təsviri sənəti
XIX əsr
XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanın şimalının Rusiyaya birləşdirilməsi ilə Azərbaycan təsviri sənətində realist təmayüllər getdikcə güclənir, bədii yaradıcılığın yeni növ və janrları meydana gəlir. "Molla Nəsrəddin" və digər jurnalların, eləcə də kitab nəşri ilə bağlı satirik qrafika və illüstrasiya janraları yaranır. "Molla Nəsrəddin" jurnalının rəssamları Oskar Şmerlinq, İosif Rotter, Əzim Əzimzadə və X. Musayev dövrün ictimai-siyasi problemləri ilə səsləşən realist qrafika sənəti sahəsində geniş fəaliyyət göstərirlər. Azərbaycan satirik qrafikasının banisi Əzim Əzimzadə ictimai bərabirsizliyi, cəhaləti, fanatizmi, çarizm zülmünü ifşa edən kəskin karikaturalar, şarjlar yaradır. Məşhur "Yüz tip" rəsmlər seriyası, qadın azadlığı, ateizm və siyasi motivlərə həsr olunmuş akvarelləri aktuallığı, milli koloriti ilə fərqlənir. 1914-cü ildə Mirzə Ələkbər Sabirin "Hophopnamə" əsərinə çəkdiyi illüstrasiyalar Əzim Əzimzadənin ən uğurlu işlərindəndir.
XX əsr
thumb|[[Bəhruz Kəngərlinin 1920-ci ildə çəkdiyi Qaçqın xanım rəsmi.]]
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrü
1919-cu ildə Bakıda İstiqlal dövlət muzeyi təsis olunur, milli rəmzlər — dövlət gerbi və bayrağı yaranır, tarixi sənət abidələrinin qorunması və bərpası ilə əlaqədar tədbirlər həyata keçirilir. Milli təfəkkürün carçısı sayılan "Füyuzat" jurnalının naşiri, filosof, jurnalist və rəssam Əlibəy Hüseynzadə "Bibiheybət" məscidi, "Şeyxülislamın portreti" kimi əsərlərini yaradır.
Azərbaycan SSR dövrü
Azərbaycanda 1920-ci ildə kommunist rejiminin 70 illik hökmranlığı bərqərar oldu. Respublikada mədəni quruculuq və yeni tipli incəsənətin təşəkkülü prosesi başlandı. 1920-ci ildə Bakıda ilk rəssamlıq məktəbi açıldı, təsviri sənətin yeni növ və janraları yarandı.
1930-cu illərdə qrafika sahəsində Əzim Əzimzadə ilə yanaşı Qəzənfər Xalıqov, Əmir Hacıyev, Kazım Kazımzadə və digər rəssamlar da fəaliyyət göstərir, Azərbaycan və xarici ölkə yazıçılarının kitablarına illüstrasiyalar çəkir, müxtəlif aktual mövzularda siyasi plakatlar yaradırdılar. Müasir dəzgah boyakarlığının təşəkkülü 1920-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirmiş gənc rəssamların fəaliyyəti ilə bağlı olmuşdur. 1928-ci ildə Azərbaycan Gənc Rəssamlar Cəmiyyətinin ilk yaradıcılıq sərgisi, 1930-cu illərdə Azərbaycan İnqilabi Təsviri İncəsənət Birliyinin təşkil etdiyi sərgi böyük uğur qazandı. Bakıda və Moskvada nümayiş etdirilən ilk rəssamlıq sərgilərində Salam Salamzadə, Ələkbər Rzaquliyev və digər müasir mövzulara həsr etdikləri tablolar mühüm yer tuturdu. 1932-ci ildə Azərbaycan rəssamlarının təşkilat komitəsi yaradıldı. Boyakarlıq sahəsində bir sıra uğurlar qazanıldı. Sadıq Şərifzadənin "Üzüm yığımı", Qəzənfər Xalıqovun "Nizaminin portreti", Mikayıl Abdullayev, Böyükağa Mirzəzadə, Səttar Bəhlulzadə və Kamil Xanlarovun məişət və tarixi tabloları, kalorit zənginliyi, boyaların ahəngdarlığı ilə diqqəti cəlb edir.
Azərbaycan müasir peşəkar heykəltaraşlığının təşəkkülü ilə bağlı Bakıda bir sıra monumental abidələr qoyulmuş, milli heykəltaraşlıq kadrları yetişmişdir. 1920–30-cu illərdə ilk azərbaycanlı heykəltaraşlardan İ. Quliyev, eləcə də Azərbaycanda yaşayan S. D. Erzya, Y. R. Tripolskaya, P. V. Sabsay və b. heykəltaraşların iştirakı ilə Bakıda M. Ə. Sabirin, M. F. Axundzadənin və b. abidələri qoyulmuş, dekorativ heykəllər, portret və büstlər yaradılmışdır. 30-cu illərdə sovet heykəltaraşlığının banilərindən olan F. Əbdürrəhmanov Azərbaycan ədəbiyyat və mədəniyyət xadimlərinin büst portretlərini (Ə. Haqverdiyev, M. F. Axundzadə, Ü. Hacıbəyov, A. Zeynallı və b.) və ilk monumental əsəri olan "Füzuli" heykəlini (1939, Nizami ad. Azərb. Ədəbiyyatı Muzeyinin lociyasında) yaratmışdır. Heykəltəraş C. Qaryağdının dekorativ heykəl və portretləri, Molla Pənah Vaqifin heykəli (Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin lociyasında) XX əsr Azərbaycan heykəltaraşlığının qiymətli nümunələrindəndir.
1940-cı ildə Azərbaycan rəssamlarının 1-ci qurultayı keçirildi.
İkinci Dünya Müharibəsi illərində Azərbaycan rəsamlarının yaradıcılığında siyasi plakat və satirik qrafika əsas yer tuturdu. Siyasi karikaturaların yaradılmasında Əzim Əzimzadə, Q. Xalıqov, İ. Axundov, Ə. Hacıyev, S. Şərifzadə və b. qrafiklərin mühüm rolu olmuşdur.
Müharibədən sonra, 1950-ci illərin ortalarında Azərbaycan təsviri sənəti bədii kamillik dövrünə qədəm qoydu. Bunun inkişafında keçirilən sərgilərin mühüm rolu olmuşdur.
SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü Mikayıl Abdullayevin tablolarında respublikanın geniş, rəngarəng panoramı təsvir olunmuşdur. Rəssamın "Axşam", "Mingəçevir işıqları", "Azərbaycan çöllərində" (triptix), "Sevinc" və s. əsərlərində əmək adamları məişət səhnələri lirik səpkidə verilmişdir.
thumb|[[Tahir Salahovun 1960-cı ildə çəkdiyi Bəstəkar Qara Qarayevin portreti rəsmi.]]
SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü xalq rəssamı Tahir Salahovun "Növbədən qayıdanlar", "Səhər qatarı", "Abşeron qadınları", "Yeni dəniz" tablolarında dövrün qəhrəmanlıq pafosu, Xəzərdə yüksələn polad adaların əzəməti duyulur. Tahir Salahovun yaratdığı "Bəstəkar Qara Qarayevin portreti" əsəri portret sənətinin klassik nümunələrindəndir. Rəssamın xarici ölkələrin həyatına həst etdiyi lövhələri, mənzərə və natürmotları, "Bəstəkar Şostakoviçin portreti" müasir Azərbaycan boyakarlığının ən yaxşı əsərləri sırasına daxildir.
Orijinal və bənzərsiz yaradıcılığa malik Toğrul Nərimanbəyovun əsərlərində doğma yurdun təbiəti, müasirlərinin obrazı əlvan dekorativ boyalarla təsvir edilir. Rəssamın "Səadət", "Sevinc", "Torpağın bərəkəti", "Bazar" və s. tabloları natürmort və mənzərələri nikbinlik motivləri ilə səciyyələnir. Onun improvizasiya məharəti "Parisi xatırlayarkən", "Bethoven dünyası" tablolarında, səhnə dekorlarında aydın nəzərə çarpır. Nərimanbəyovun milli və beynəlmiləl ənənələrin sintezinə əsaslanan yaradıcılığı dünya şöhrəti qazanmışdır.
Nadir Əbdürrəhmanovvun "Çəltik becərənlər", "Dağlarda qürub çağı", Asəf Cəfərovun "Sabahın düşüncələri", "Həyat", "Mənim Azərbaycanım" tabloları rəngli zənginliyi ilə diqqəti cəlb edir.
Həftəsov
Həftəsov — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Kənd Lahıc turizm zonasında, Girdiman çayının sağ sahilində yerləşir. Əhalisi 71 nəfərdir. Kənd əhalisi maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enerjisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 5 km yolu piyada və ya atla getmək olar.
Azərbaycan təsviri sənəti
Azərbaycan SSR dövrü
Həyatın gözəlliyini, fəlsəfi mənasını dərk etmək baxımından F. Xəlilovun Abşeron təbiətinə həsr olunan tabloları müasirliyin ritm və intonasiyaları ilə səciyyələnir.
Həftəsov
Əhalisi
1859-1864-cü illərdə həyata keçirilmiş kameral siyahıyaalınmaya əsasən Bakı quberniyasının Şamaxı qəzasının Həftasiyab kəndində 131 evdə etnik tatlardan ibarət 1.027 nəfər (548 nəfəri kişilər, 479 nəfəri qadınlar) şiə təriqətli müsəlman əhali yaşayırdı. Hal -hazırda əhalisi 60 nəfərdir ki onunda 30 nəfəri kişi, 30nəfəri qadındır.
Şəhidləri
1. Qabil Cavad oğlu Cavadov 1967-01.01.1994
Azərbaycan təsviri sənəti
Azərbaycan SSR dövrü
Teatr-dekorasiya sənətinin inkişafı Azərbaycan opera, balet, dram və musiqili komediya tamaşalarının səhnə təcəssümü ilə bağlıdır. Ə. Əzimzadənin bir sıra teatr tamaşalarına çəkdiyi geyim eksizləri, Azərbaycan realist teatr-dekorasiya sənətinin yaradıcılırandan biri olan R. Mustafayevin 1920–30-cu illərdə "Ölülər" (C. Məmmədquluzadə), "Üsyan" (D. Furmanov), "Dəmirçi Gavə" (Ş. Sami), "Sevil", "Od gəlini", "1905-ci ildə" (C. Cabbarlı), "Şeyx Sənan" (H. Cavid), "Dağılan tifaq" (Ə. Haqverdiyev), "Şah İsmayıl" (M. Maqomayev), "Arşın mal alan", "Leyli və Məcnun", "Koroğlu" (Ü. Hacıbəyov), "Aşıq Qərib" (Z. Hacıbəyov), "Sonalar gölü" (P. Çaykovski) və s. dram, opera və balet tamaşalarına verdiyi bədii tərtibat Azərbaycan teatr-dekorasiya sənətinin inkişafında mühüm yer tutmuşdur. Teatr rəssamlığı sahəsində fəaliyyət göstərən rəssamlardan İ. Seyidovanın "Leyli və Məcnun" (Ü. Hacıbəyov), "Sevil" (F. Əmirov), Ə. Fətəliyevin "Koroğlu" (Ü. Hacıbəyov), "İnsanın taleyi" (İ. İ. Dzerjinski), "Bahadır və Sona" (S. Ələsgərov) operalarına, Ə. Almaszadənin "Gülşən" (S. Hacıbəyov), "Qaraca qız" (Ə. Abbasov) baletlərinə, N. Fətullayevin "Şərqin səhəri" (Ə. Məmmədxanlı), "Otello" (V. Şekspir), "Vaqif" (S. Vurğun), "Mahnı dağlarda qaldı" (İ. Əfəndiyev), İ. Axundovun "Solğun çiçəklər" (C. Cabbarlı), "Şeyx Sənan" (H. Cavid), S. Şərifzadənin "Cavanşir" (M. Hüseyn), "Kəndçi qızı" (M. İbrahimov) və s. dram tamaşalarına verdikləri bədii tərtibatlar xüsusilə diqqəti cəlb edir.
İkinci dünya müharibəsindən sonra Azərbaycanda monumental və dəzgah heykəltaraşlığı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. N. Gəncəvinin Gəncədə (1946; SSRİ Dövlət mükafatı, 1947) və Bakıda (1949) abidələri SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü F. Əbdürrəhmanovun yaradıcılığında mühüm mərhələ idi. Onun Bakıda qoyulmuş "Azad qadın" heykəli (1960), S. Vurğunun (1961), Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadənin (1973), Düşənbədə şair Rudəkinin (1964, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının Qızıl medalı) abidələri, Azərbaycan monumental heykəltaraşlığının uğurlu nümunələrindəndir. Monumental heykəltaraşlıq ustası SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü P. V. Sabsay əmək adamlarının, elm və mədəniyyət xadimlərinin ("Neftçi M. P. Kaveroçkin", "Rəssam S. Bəhlulzadə", "Neftçi Babayev", "Yazıçı S. Rəimov", S. Vurğunun mənzil-muzeyi üçün monumetal portreti və s.) portretlər qalereyasını yaratmışdır. "A. S. Puşkinin portreti" ("Elegiya") heykəltaraşın ən kamil əsərlərindəndir.
Cabbar Qaryağdının monumental-dekorativ heykəltaraşlıq əsərləri bədii ifadəliyi və dinamikliyi ilə diqqəti cəlb edir. M. Ə. Sabirin (1958), N. Nərimanovun (1972) heykəlləri, iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı və general Həzi Aslanovun abidəsi (1983, Lənkəran) Azərbaycan heykəltaraşlığının qiymətli nümunələri sırasına daxildir.
Ö. Eldarov, "X. Natəvan" (1960), "M. Maqomayev" (1987), H. B. Zərdabi (1973; Zərdab), "77-ci Azərbaycan diviziyasına" (1975, Sapun-Qora, Sevastopol) və Bakıda romantik şair "H. Cavid" (1993-?) abidələrində heykəltaraşlıqla memarlığın sintezinə nail olmuşdur. Onun "Neftçilər" (1963), "S. Bəhlulzadənin portreti" (1966), "Ömrün dörd çağı" (1974) kimi kompozisiya və portretlər üçün obrazların yığcamlığı və milli koloriti səciyyəvidir.
Post-Sovet dövrü
XX əsrin 1990-cı illərində Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyi şəraitində milli mədəniyyətin, o cümlədən təsviri sənətin inkişafında yeni mərhələ başlanmışdır.
Çöprələr
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Xüsusiyyətləri
Bədəni (uz. 15–18 sm) xırda, yaxşı görünən pulcuqlarla örtülüdür; rəngi sarıdan qonurum tul-qəhvəyiyədək, xırda tünd ləkəli və ya zolaqlıdır. Ağzının kənarlarında 1012 bığcığı var. Dibdə yaşayır, müxtəlif onurğasızlar, bəzən dib bitkiləri ilə qidalanırlar. Çöprələr cinsinə bir neçə növ aid edilir. Adi çöprə (M. fossilis) Fransadan (Luara çayı) Uraladək yayılmışdır. Uzunluğu 35 sm-ə, kütləsi 140 q-a çatır; 7 ilədək yaşayır. Üst çənə təkcə çənəarası sümüklərindən təşkil olunmuşdur. Bədəni uzunsovdur, yanlardan basıq və ya silindr şəklindədir. Üzəri çox xırda pulcuqlarla örtülüdür, bəzən pulcuqlar dərinin altında gizlənmiş halda və ya çılğaq olur. Gözləri kiçikdir. Ağzı altda yerləşir və ətli dodaqları vardır. Nəzərəçarpan 6-10 bığcığı olan kiçik balıqlardır. Azərbaycanın şirin sularında iki cinsin nümayəndələri yaşayır: çılpaqca və ilişgən.
Suda oksigenin az olmasına uyğunlaşmışdır (əlavə olaraq, bağırsaq tənəffüsündən də istifadə edir). Su hövzəsinin qurumasına davam gətirir (lilə girir və yuxuya gedir). Atmosfer təzyiqi aşağı düşdükcə tez-tez suyun üzərinə qalxıb hava udur. Çox vaxt akvariumda saxlanılır. Qərbi Avropada nadir növdür. BTMİ-nın "Qırmızı kitab"ına salınmışdır.
Köhnə Mutabaş (Askın)
Köhnə Mutabaş — Başqırdıstan Respublikasının Askın rayonunda yerləşən kənd. Kənd Mutabaş kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə tatarlar (96%) üstünlük təşkil edir.
Dyula Andraşi
Gyula Andraşi — Macar dövlət adamı. Avstriya- Macarıstan İmperiyasının qurulmasında və Avstriya-Alman ittifaqının yaradılmasında böyük pay sahibi olmuşdur.
Həyatı
Hersoq Gyula Andraşi 1823-cü ildə Koşitsedə anadan olmuşdur. Ailəsi dönəmin varlı ailələrindən biri idi. Gənc yaşlarında mülayim islahatçı Stephen Schenyini dəstəkləsə də, sonralar radikal yönümlü Macar islahatçı partiyasına üzv olmuşdur. Partiya başçısı Lajos Kossuz Macarıstanın Avstriya nəzarəti altında olmasına qarşı çıxaraq, millətçi siyasət tərəfdarı idi.
Siyasi fəaliyyəti
Siyasi kariyerasına 1844-cü ildə başlayan Andraşi, 1848-ci ildə isə Macar azadlıq hərəkatının iştirakçısı olmuşdur. 1849-cu ildə Lajos Kossuzu tərəfindən İstanbula göndərilmişdir. Eyni il Avstriyaya qarşı üsyanda bir tabora komandanlıq etdiyinə görə haqqında ölüm hökmü verilir. Bu səbədən 1850-1857-ci illər ərzində siyasi mühacir olaraq London və Parisdə yaşamışdır. 1857-ci ildə ümumi əfvdən faydalananlardan biri də Gyula Andraşi idi. Beləliklə Macarasıtana geri qayıdan Andraşi 1865-ci ildə Macar parlamentində sədr köməkçisi seçilir. 1867-ci ildə Avstriya ilə sazişin əldə edilməsində və hazırlanmasında böyük pay sahibi olmuşdur. Bu sazişlə Avstriya-Macarsıtan imperiyası yaradılmışdır.
Baş nazir və Müdafiə naziri vəzifəsində çalışdığı illər
17 fevral 1867-ci ildən 14 noyabr 1871-ci ilə qədər Baş Nazir və Müdafiə naziri vəzifələrini yerinə yetirmişdir. Bu dövrdə Avstriya ilə aparılan konstutsion danışıqlarda iştirak etdi. O düşünürdü ki, slavyanlar Macasırtanın ərazi bütövlüyü üçün təhlükədir və eləcə də Rusiyanın Balkanlardakı istəklərindən şüphə duyurdu. Bu təhlükənin qarşısını almaq üçün Almaniya ilə münasibətləri daha da yaxşılaşdırmaq üçün çalışmışdır. Bundan başqa o, Osmanlı dövlətinin tamamilə yox edilməsinə qarşı çıxmış, belə bir planın sadəcə slavyanların xeyrinə nəticələnəcəyini bildirmişdir.
Xarici işlər naziri olduğu illər
1870-1871-ci ildə Fransa–Prussiya müharibəsində tərəfsiz bir siyasət xətti izləyən Andraşi, 14 nyabr 1871-ci ildə dualist monarxiyanın xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunur. Andraşi anti-rus cəbhəsinin üzvü idi. O Rusiya əleyhinə Almaniya ilə birgə ittifaq yaratmaq istəyirdi. 1872-ci ildə Üç imperator zivə görüşü keçirilir.Burada Avstriya- Macarsıtan imperatorluğunun Balkanlardakı mənafelərinin qorunması üçün Rusiya ilə razılıq əldə edilir. Buna baxmayaraq 3 mart 1878-ci ildə Ayastefanos müqaviləsinin imzalanması Andraşini qəzəbləndirmişdir. Müqavilədə Rumınya, Serbiya, Monteneqronun müstəqillik əldə etməsi və “Böyük cənub Slavyan dövləti”nin yaradılması nəzərdə tutulmuşdu. Müqavilədən 2 gün sonra Andraşi bildirir ki, Rusiyanın Avropaya aid mühüm məsələləri təkbaşına həll etməyə haqqı yoxdur və Berlin konqresinin çağırılmasını təklif edir. Berlin konqresi nəticəsində həm Rusiya müharibənin gəlirlərindən məhrum buraxılmış, həm də Avstriya-Macarıstana Bosniya-Herseqovinanı ilhaq etmək hüququ verilmişdi. Bu Andraşinin ən böyük uğuru idi. Lakin bu zamana qədər sülh yönümlü siyasəti ilə tanınan Andraşinin Bosniya-Herseqovinanı işğalı narazılıqlara yol açır. Həm Macar azadlıq hərəkatındakı rolu səbəbilə, həm də səhhətinə görə 8 oktyabr 1879-cu ildə öz vəzifəsindən istefa etməyə qərar verir. 7 oktybar 1879-cu ildə istefasından bir gün əvvəl Almaniya ilə ikili ittifaq müqaviləsi imzalmağa nail olmuşdur.
Ölümü
O cümlədən Macarıstan Elmlər akademiyasının da üzvü olan Andraşi 18 fevral 1890-cı ildə vəfat etmişdir.
Miconia griffisii
(Miconia griffisii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tricalysia lejolyana
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
701 saylı Motoatıcı Briqada
701-ci Briqada — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri-nin ilk hərbi hissəsi.I Qarabağ müharibəsində şücaət və qəhrəmanlıqla iştirak etmiş hərbi birləşmə.
Yaranma tarixi
9 oktyabr 1991-ci ildə Ali Sovet Silahlı Qüvvələrin yaradılması barədə qərar qəbul edib və o zaman keçmiş sovet ordusunun Şıx qəsəbəsindəki 18 110 saylı hərbi hissəsinin bazasında A.S.Q ilk motoatıcı briqadası formalaşdırılıb.
Döyüş yolu
Kəlbəcər rayonunu əvvəllər 701-ci briqada müdafiə edirdi, sonra 701-ci briqada Laçın rayonuna döyüş əməliyyatlara göndərilir. 1993 ilin fevralın ayının ortalarında Ağdərə rayonu düşmən tərəfindən işğal olunandan sonra Kəlbəcər rayonu əli yalın düşmənlə üz- üzə qalır. 701-ci briqada isə Əzizağa Qənizadənin MN rəhbərliyi qarşısında dəfələrlə məsələ qaldırılsa da Laçın rayonundan Kəlbəcər rayonuna qaytarılmır və beləliklə bu rayonun işğalı üçün münbit zəmin hazırlanmış olur.
Düşmənin 6 alaya qədər olan qüvvəsinin Kəlbəcər rayonuna 3 istiqamətindən gedən irimiqyaslı hücumu zamanı hələ 701-ci briqada Laçın rayonunda döyüşürdü. Halbuki bu günədək kəlbəcərlilər də daxil olmaqla çoxları bu rayonun işğalında 701 saylı hərbi hissənin günahkar olduğunu düşünür. Amma əlahəzrət fakt tamam bunun əksini deyir. Laçın rayonunda döyüş əməliyyatları aparan 701-ci briqada Kəlbəcər rayonunda necə ola bilərdi? Düşmən Kəlbəcər rayonunda döyüşür, 701-ci briqada isə Laçın rayonunda mövqeləri qorumaqla məşğuldur.
701-ci briqada 1992 ilin may ayından sentyabr ayına qədər Kəlbəcər rayonunda yerləşirdi və onu müdafiə edirdi; 1992 ilin sentyabr ayının əvvəlində 701-ci briqada gözlənilmədən Laçın rayonuna döyüş əməliyyatlara göndərilir. Kəlbəcər rayonunda isə hərbi hissələr qalmır. 1993 ilin fevralın ayında Ağdərə rayonu düşmən tərəfindən işğal olunduqdan sonra isə  Kəlbəcər rayonu əli yalın düşmənlə üz üzə qalır, nəticədə işğal qaçılmaz olur.
Kəlbəcər rayonu düşmən tərəfindən 80 % işğal olunur və Müdafiə Nazirliyindən 701-ci briqada Laçındakı mövqelərindən Kəlbəcər istiqamətində geri çəkilmək əmri alır. 701-ci briqada hissə-hissə Kəlbəcər rayonuna geri piyada çəkilməyə başlayır. Aparıla bilməyən silah və sursat məhv edilir. Düşmən geri çəkilən briqadanı təqib edir. 701-ci Briqadanın bömələri tədricən bir neçə sutka ərzində düşmən tərəfindən halqa şəklində bütün yüksəklikləri zəbt olunan Kəlbəcər rayonuna daxil olur. Qeyri-bərabər şəraitdə döyüşən 701-ci Briqada mühasirədə döyüşərək Kəlbəcər rayonun əhalisini xilas edir və Kəlbəcərliləri xilas edərkən 400 nəfər şəhid verir. Halbuki indiyə qədər 701-ci Briqadanın fədakarlığı dilə gətirilmək əvəzinə bəzi insanlar tərəfindən şərlənir.
Saudi Aramco
Saudi Aramco ( tələf. Arāmkō s-Saʿūdiyyah) — Səudiyyə Ərəbistanının milli neft şirkəti. Hasilat və ehtiyatlarının həcminə görə dünyanın ən böyük neft şirkəti. "Saudi Aramco"nun dəyərinin 1,25 trilyon ABŞ dolları ilə 7 trilyon dollar arasında olduğu hesab edilir və bununla da dünyanın ən böyük dəyərə sahib şirkətidir. Şirkətin baş qərargahı Dahran şəhərində yerləşir.
"Saudi Aramco" 260 milyard barellə dünyanın ən böyük təsdiq olunmuş neft ehtiyatlarına və ən böyük gündəlik hasilat səviyyəsinə malikdir. Şirkət Səudiyyə Ərəbistanındakı bütün enerji resurslarının sahibi və istifadəçisidir.
"Saudi Aramco"nun 2013-cü ildəki neft hasilatı 3,4 milyard barrel (544 milyon ton) təşkil etmişdir. Şirkət Səudiyyə Ərəbistanındakı 100-dən artıq neft və qaz yatağını, o cümlədən 8,2 trilyon m3 təbii qaz ehtiyatlarına nəzarət edir. "Saudi Aramco" dünyanın qurudakı ən böyük neft yatağı olan Qavar və dənizdəki ən böyük neft yatağı olan Safaniyə yatağını idarə edir.
Saudi Aramco və Formula 1
2020-ci ilin martında, Formula 1, dünyanın aparıcı inteqrasiya edilmiş enerji və kimya şirkəti olan “Saudi Aramco” (Aramco) ilə yeni uzunmüddətli qlobal sponsorluq müqaviləsi imzaladıqarını elan etdi.
Və bununla da, “Aramco”, Formula 1-in DHL, Emirates, Heineken, Pirelli və Rolex ilə birlikdə altıncı qlobal tərəfdaşı oldu.
“Aramco” Formula 1-i idmanın dinamik cazibəsi və böyüməkdə olan qlobal fan bazasını düzgün qiymətləndirərək onu, ilk qlobal sponsorluq platforması olaraq seçdi. Formula 1-in beynəlxalq platforması “Aramco”nu, 500 milyon azarkeş kütləsi ilə məşhur olan bir auditoriyaya bağlayacaq və uğur hekayələrini dünyaya daha yaxşı çatdırmağa imkan verəcəkdir.
Tərəflər arasında imzalanan müqavilədən sonra, Səudiyyə Ərəbistanında qran-pri keçirilməsi müzakirələri aparılır. Yaxın Şərqdə, Bəhreyn və Əbu-Dabi qran-prilərindən sonra üçüncü ola biləcək Saudi GP barədə Daily Mail qəzetinə verilən müsahibə, təxminlərin doğru olacağını təssdiqlədi.
Formula 1 və Aramco davamlı yanacaq, inkişaf etmiş mühərrik effektivliyi və inkişaf etməkdə olan hərəkət texnologiyası imkanlarını müəyyənləşdirmək üçün əhəmiyyətli dərəcədə ortaq təcrübələrini birləşdirəcəkdir.
Müqavilədə, Aramco üçün treydinq markası, 2020-ci ildə ABŞ, İspaniya və Macarıstan qran-prilərinə titul haqqlarına sahib olmaq hüququ, “Aramco”nun nəqliyyat texnologiyasında bir yenilikçi mövqeyini nümayiş etdirmək üçün Formula 1-in rəqəmsal platformalarında yayım inteqrasiyası və ekspozisiyası daxildir.
Formula 1-in sədri və icraçı direktoru Çeyz Keri müqavilə barəsində dedi:
“Aramco-nu Formula 1 ailəsinə 2020 mövsümümüzə başlayarkən uzunmüddətli Qlobal Tərəfdaş olaraq salamlamaqdan məmnunuq. Birgə təcrübəmizi bölüşərək, Aramco ilə texnoloji yeniliklər üzərində işləyəcək və yanacaq-enerji sektorundakı təcrübədən böyük fayda əldə edəcəyik.”
Aramco-nun prezidenti və icraçı direktoru Əmin Nasir in bu müqavilə barəsində fikirləri:
“Dünyada milyonlarla azarkeşi olan, güclü qlobal idman markası Formula 1 ilə tərəfdaş olmaqdan məmnunuq. Dünyanın ən böyük enerji tədarükçüsü və bir yenilikçi lideri olaraq, daha effektiv işləyən mühərriklər və daha təmiz enerji üçün prinsipal həllər tapmağa çalışırıq. Bu kimi tərəfdaşlıqlar ambisiyalarımıza çatmağımıza kömək etmək üçün vacibdir.”
Ağdam Dövlət Dram Teatrı
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev adına Ağdam Dövlət Dram Teatrı — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən dram teatrlarından, eləcə də Qarabağ mədəniyyətinin nümumələrindən biri.
Tarixi
Ağdamda ilk teatr 1902-ci ildə yerli ziyalıların və Ə.Haqverdiyevin köməkliyi və yaxından iştirakı ilə yaradılmışdır. İki il gərgin işdən sonra 1904-cü ildə M.F. Axundovun "Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran" və Ə.Haqverdiyevin "Dağılan tifaq" pyeslərinin tamaşaları ilə açılmışdır. Uzun illər ictimai əsaslarla fəaliyyət göstərmişdir.
1923-cü ildə teatra "dövlət teatrı" statusu verilmiş, 1937-ci ildən isə  teatra Ə. Haqverdiyevin adı verilmişdir. İlk günlərdən teatrın yaradıcı kollektivində Əməkdar Artistlər Qaflan Muradov və Narınc Məlikova çalışırdı. 1937—1941-ci illərdə teatrda qoyulmuş C. Cabbarlının "Aydın", S. Vurğunun "Vaqif", G. Mdivaninin "Vətən namusu", Z. Hacıbəyovun "Evliykən subay", Ü. Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun", N. Vəzirovun "Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük" kimi tamaşaları öz ideya mükəmməlliyi ilə seçilirdi. Teatr Azərbaycan əsərləri ilə yanaşı, rus, belarus, gürcü dramaturgiyasına da müraciət edirdi. Zəngin repertuara baxmayaraq, müharibədən sonrakı dövrdə bir çox əyalət teatrlarında olduğu kimi, teatrın yaradıcılıq səviyyəsi günün tələbələrindən olduqca aşağı dururdu. Rəhbərlik arasında savadlı, ixtisaslı kadrlar azlıq təşkil edirdi. 1947-ci ildə Azərbaycan SSR incəsənət işləri idarəsinin iclasında qeyd edilmişdir ki, dövlət qurumlarının onlara dəstək olmaq üçün göstərdiyi səylərə baxmayaraq, bir çox rayon teatr rəhbərliyi tamaşaların keyfiyyəti üzərində çox zəif çalışır, tamaşaçılar arasında mədəni-kütləvi, təşkilati işlər aparmır. Bu səbəbdən 1949-cu ildə dövlət respublikanın bir çox teatrını, o cümlədən Ağdam Dram teatrını, bağlamaq qərarına gəlmişdir. thumbnail|250px|right|Ağdam Dövlət Dram Teatrının işğaldan dərhal sonrakı vəziyyəti. Öndə olan lövhə binanın işğaldan əvvəlki vəziyyətini göstərir.
1993-cü ildə Ağdamın Ermənistan tərəfindən işğalından sonra teatr fəaliyyətini əvvəl Bərdə şəhərində, 2004-cü ildən isə Ağdam rayonu Quzanlı kəndində davam etdirmişdir. 2011-ci ildə Quzanlı mədəniyyət evi əsaslı təmir olunaraq teatrın istifadəsinə verilmişdir. Teatrın Ağdamdakı binası isə şəhərin digər binaları kimi erməni işğalı dövründə məhv edilmişdir. Ağdamın işğaldan azad olunmasından sonra Ağdam Dövlət Dram Teatrının direktoru Məhəmməd Hüseynov müsahibədə bilmirmişdir ki, teatrın əvvəlki binasının yerində yeni binanın inşa ediləcəyi məsələsi diqqətdədir.
1994-cü ildən 2014-cü ilə qədər Elxan Mikayılov, 2014-2017-ci illərdə əməkdar artist Sərvər Əliyev, 2017-2021-ci illərdə respublikanın əməkdar artisti Novruz Cəfərov teatrın baş rejissoru işləmişlər.2021-ci ildən isə Kərim Həsənov teatrın  baş rejissoru işləyir.
Repertuarı
Teatr fəaliyyətdə olduğu müddətdə S.Vurğunun "Vaqif", "Fərhad və Şirin", Urazbek Bakiyevin "Qaraqum" faciəsi, M.F.Axundovun "Sərgüzəşti-mərdi-xəsis (Hacı Qara)", "Hekayəti-molla İbrahim kimyagər", "Hekayəti-müsyö Jordan həkimi-nəbatat və Dərviş Məstəli şah caduküni-məşhur", "Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran", S.S.Axundovun "Eşq və intiqam", Ə.Haqverdiyevin "Dağılan tifaq", "Pəri cadu", S.Rüstəmin "Qaçaq Nəbi", C.Cabbarlının "Aydın", "Oqtay Eloğlu", "Solğun çiçiəklər", Ş.Qurbanovun "Milyonçunun dilənçi oğlu", "Sənsiz", M.Lermontovun "İki qardaş" və bu kimi bir çox dramaturqların əsərlərinin tamaşasını hazırlamışdır.
Bu müddət ərzində müxtəlif illərdə teatrda respublikanın bir çox tanınmış rejissorları — əməkdar mədəniyyət işçisi Heydər Şəmsizadə, əməkdar mədəniyyət işçisi Rafiq Atakişiyev, əməkdar incəsənət xadimi Vaqif Şərifov, Ədalət Ziyadxanov, əməkdar mədəniyyət işçisi Məmmədkamal Kazımov və başqaları çalışmışlar.
Aktyorlar
Əməkdar mədəniyyət işçisi Məmməd Əmirov, əməkdar artistlər Qaflan Muradov, Narınc Məlikova, Qurban Mirzəyev, Simuzər Namazova, Tofiq Qarayev, Səkinə Süleymanova, Cəmilə Məmmədova, xalq artisti Svetlana Həkimova, aktyorlar İbrahim Yusifov, Vaqif Qasımov, Səyyaf Əlizadə, Fəqumə Yusifova, Aidə Qasımova, Kərim Həsənov, Suliddin Quliyev, Elşən Cavadov, Nizami Ələkbərov və digərləri çalışmış və indi də çalışmaqdadırlar.
Nikolae Paulesku
Paulesku Nikolae — Rumıniya fizioloqu, tibb elmləri professoru və ən çox patent almış pankrein daxil olmaqla, diabetlə bağlı işi ilə tanınan bir siyasətçi idi. Həm də Milli Xristian İttifaqının və Rumıniya Milli Xristian Müdafiə Liqası həmtəsisçisi kimi tanınır.
Bioqrafiya
Buxarestdə zəngin tacir ailəsində anadan olub, 1888-ci ildə bu şəhərdə orta məktəbi bitirmiş, uşaqlıqdan təbiət elmləri və dillərində xüsusilə fərqlənmişdir (xüsusilə, erkən yaşda latın, yunan və fransızca danışmışdır).
1897-ci ildə Paris Tibb fakültəsini bitirmiş, dərhal sonra Notre-Dame du Perpétuel-Secours Paris Xəstəxanasında assistent cərrah olaraq təyin olunmuş və işə başlamışdır. 1897-1898-ci illərdə "Journal de Médecine" də işləmişdir. Eyni zamanda Paris Universitetində kimya və ümumi fiziologiyanı tədris etmiş, 1899-cu ildə magistr dərəcəsi almışdır.
1900-cü ildə Rumıniyaya qayıdır, burada Buxarest Universitetinin Tibb Fakültəsində Fizioloji kafedrasında vəzifə alır və Buxarest şəhərindəki San Vincent de Paul Xəstəxanasında Professor dərəcəsini qazanır.
1905-ci il fevralın 11-də fiziologiya kafedrasına təhbərlik edib və ömrünün sonunadək bu vəzifədə qalır.
1916-cı ildə pankreanın prototipini sintez etməyə müvəffəq oldu (təcrübəsi diabetli bir it üzərində aparıldı), lakin bu araşdırmalara sonra yalnız birinci dünya müharibəsindən sonra qayıtdı. 1921-ci ilin Aprel və iyun aylarında nəşr olunan dörd məqalədə Parisdə etdiyi araşdırma nəticələrini dərc etdi.
Antisemitizm
Paulesku, 10 aprel 1922-ci ildə pacrein istehsal üsulu üçün patent almaq istədi, lakin klinik sınaqlarını insanlar üzərində aparmadığı üçün Kanadalı Banting və McLeod rəsmi olaraq insulin ixtiraçısı olaraq qəbul edildi və nəticədə bu ixtira üçün Nobel mükafatı aldılar.
1990-cı ildə o, ölümündən sonra Rumıniya Elmlər Akademiyasının üzvü seçilib, 1993-cü ildə Rumıniya Diabet Araşdırma İnstitutuna onun adı verilmişdir.
Paulesku da ardıcıl antisemitizm ilə tanınmışdı.
1928-ci ildə "Degenerarea rasei jidăneşti"( "Yəhudi irqinin degenerasiyası") adlı kitabını nəşr etdi, xüsusilə də, yəhudilərin beyninin " Ariçilik irqinə"  məxsus insanların beynindən daha az olduğunu sübut etməyə çalışdı.
Yəhudilər arasında aşağı beyin ağırlığının olduğu iddialarına əsasən, Anadolu Frans, Albert Eynşteyn və Henri Berqson, yəhudi degenerasyonunun ən açıq nümunələri olaraq göstərildi. 2003-cü ildə Fransanın yəhudi icmalarından gələn etirazlar səbəbi ilə bu ölkədə büstü qoyulmadı. Rumıniyalı yəhudi akademik Nikola Kadjalin fikrincə, Pauleskunun elmə bəxş etdiyi töhfəni onun anti-semit fikirlərindən ayırmaq lazımdır.
1920-ci illərdə Paulesku, Rumıniyada Darvinin təkamül nəzəriyyəsinə qarşı çıxanlardan biri kimi tanındı.
Məqalələrdən birində o, "Rumıniya tibbində faşizmin əsas ideologiyası" adlandırılır. 1922-ci ildə Avropanın ilk xristian birliyi Partiyasının həmtəsisçisi olmuşdur.
Neoseiulus agrestis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
20 iyul
1901–cari
thumb|[[Karlos Santana]]
thumb|[[Ramiz Əzizbəyli]]
thumb|[[Sergey Paracanov]]
Kotosomlar
Kotosomlar — Çəkikimilər  dəstəsinə aid balıq fəsiləsi.
Xuan Rulfo
Xuan Rulfo (Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno, 16 may 1917, Apulko - 7 yanvar 1986, Mexiko) — meksikalı yazıçı.
Latreya
Latreya — ağac köklərində parazitlik edən bitki. Latreyanın yarpağı olmur. Fındıq, söyüd, qarağac ağaclarının kökündə parazitlik edir. Üstü qılafla örtülmüşdür. Rəngi qırmızıır.
Sərdahar
Sərdahar — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə İsmayıllı rayonunun Tağlabiyan kənd Sovetinin Sərdəhar kəndi Zərnava kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd "Mərkəzi" turizm zonasında, Girdiman çayının sol sahilində yerləşir. "İsmayıllı-Lahıc" daxili turist marşrutu və "İsmayıllı-Lahıc-Quba" turist   marşrutu kəndin yaxınlığından keçir. Kənddən Tircan kəndinə piyada və atla getmək üçün cığır vardır. Kəndə avtomobillə getmək olar.
Əhalisi
Əhalisi 189 nəfərdir ki, onun da 93 nəfəri kişi, 96 nəfəri qadındır.
İqtisadiyyatı
Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enerjisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur.
Artemisia issykkulensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia issykkulensis Artemisia issykkulensis
Miconia guayaquilensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kontakt (roman)
Коntakt — astronom Karl Saqan tərəfindən yazılmış elmi-fantastik roman. İlk dəfə 1985-ci ildə Simon & Schuster nəşriyyatı tərəfindən ingilis dilində nəşr edimişdir. Roman rejisor Robert Zemikis tərəfindən 1997-ci ildə ekranlaşdırılmışdır.
Tricalysia acidophylla
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
KP Brno QVK
"KP Brno" — Çexiya qadın voleybol komandasıdır. 1996-cı ildə yaradılmış və günümüzdə də aktiv fəaliyyət göstərir.
Heyəti
Komandanın heyətini əsasən çex voleybolçular təşkil edir. Komandanın kapitanı İvana Cebakovanın həm məşqçi, həm də oyunçu olması diqqəti çəkir və voleybolda çox nadir rastlanan vəziyyətdir.
La-Kapel-Bonans
La-Kapel-Bonans  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kampanyak kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
Kommuna təxminən Paris dən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 160  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 37  km şərqdə yerləşir.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə 57 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 46 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 11 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 80,7%, 1999-cu ildə 75.5%). Fəal olan 46 nəfərdən 43 nəfər (24 kişi və 19 qadın), 3 nəfər işsiz (1 kişi və 2 qadın) idi. 11 hərəkətsiz 0 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 7 nəfər təqaüdçü, 4 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Dəşti-Marqo
Dəşti-Marqo  — gilli-qumlu səhra,  Yaxın Şərqdə, Əfqanıstannın cənub-qərbində, Qilmend çayı ilə Xaşrud çayı arasında qərarlaşır.
Herat yürüşü (1729)
Herat yürüşü — bir sıra müəyyən fasilələrlə baş verən toqquşmalardan və sonda Nadir xan ın Abdali əfqanlarına qarşı hərbi əməliyyatlara başlaması ilə özünün kulminasiya nöqtəsinə çatan hərbi əməliyyatdır. Bu əməliyyata başlamamış Nadir xan özünün monarxı və şahzadəsi olan II Təhmasib ə qarşı uğurlu yürüş etmişdi. Alçaldılmış Təhmasib də 4 may 1729-cu ildə Məşhəd dən çıxaraq Nadirin Herat yürüşünə qatılmışdı. Beləliklə, Nadir Təhmasibin yürüş boyunca öz yaxınlığında olmasını təmin etmişdi.
Dəşti-Marqo
Səhranın sahəsi 150 000 km², hündürlüyü 500–700 m təşkil edir. Cənub-qərbində qumlu massiv yerləşir. Burada takır və şoranlıqlar geniş sahə tutur. Farsca Dəşt «vadi», marq — «ölüm» mənasını verir (Ölüm vadisi)
Herat yürüşü (1729)
Bu yürüş Nadir xanın yeni hərbi biliklərə yiyələnməsinə və ya təcrübədən keçirməsinə səbəb oldu. Nəticədə o, ölümcül yüngül süvari ordulara qarşı döyüşə biləcək ordu modelini yarada bildi. Bu sistemdə yaradılmış ordu isə Damğan döyüşü ndə Gilzay əfqanlarının sayca üstün olan ordusunu məğlub etdi.
Arxa plan
Təhmasiblə problemləri həll etdikdən sonra Nadir kürdlər və yomut tayfaları üzərinə bir neçə yürüş həyata keçirdi. 1728-ci ilin yayında əfqanlara qarşı da bir neçə yürüş təşkil edilmişdi. Bu zaman Təhmasibin keçmiş sərkərdələri Məhəmməd Əli xan və qohumu Zulfiqar xan şahın adından çıxış edib mazandaran və Astrabad ın yeni başçıları olduqlarını elan etdilər. Təhmasib bu işdə əlinin olmadığına Nadiri inandırmaq istəsə də, Nadir onun Zülfiqarla əlaqəsindən məlumatlı olduğunu bildirdi. 1728-ci ilin noyabrında Nadir Təhmasiblə birlikdə Mazandaran a gəldi. Məhəmməd Əli xan dərhal ona itət etdi, Zülfiqar isə tabe olmadı. Nəhayət, o da həbs edildi. Dekabrın sonlarında Mzandaranı tabe edən Nadir Gilanı geri qaytarmaq tələbi ilə ruslara elçi göndərdi. 1729-cu ilin martında Nadir Novruz bayramı nı Məşhəd də qeyd etdi və nəhayət, Herat yürüşü üçün genişmiqyaslı hazırlıqlara başladı.
Nadirin yürüşlərinin canlı şahidi olmuş yunan taciri Bazil Vatatzesin yazdığına görə, Nadir ordusunu döyüşə hazırlamaq üçün hər gün təlimlər təşkil edirdi. Əlavə edirdi ki, Nadir təlim meydanına gəlir, 1000 yaxud 100 nəfərdən ibarət heyətləri salamlayırdı.
Kafir Qala döyüşü
İki ordu Heratdan 50 mil qərbdə, Kafir Qala adlanan yerə qarşılaşdılar. Allahyar xan Nadir bu dəfə də adamlarını ehtiyyatla piyadaların artilleriyanı mərkəzdən əhatə etdiyi bir şəkildə yerləşdirdi. Sənqan döyüşündə olduğu kimi o, yenə də əsas qüvvələrdən kənarda ehtiyat süvariləri dəstələrinin başında mövqe tutdu. Düşmənin gücünü öyrənmək üçün onlarla toqquşma üçün kiçik süvari dəstəsi göndərdi. Əfqanlar ın bu hücumu uğurla dəf edə bilməsi onun bütün planlarını pozdu. Əfqanlar onun ordusunun sol cinahına hücum etmiş və ordunun döyüş nizamını da poza bilmişdilər. Tüfəngçilər geri çəkilirdi. Bunu görən Nadir özü şəxsən döyüşə girdi və bir neçə əfqanı öldürdü. Əfqanlar şərqə doğru geri çəkilməyə başladı və toqquşma zamanı Nadir ayağından yaralandı. Gecə Nadir də ordusuna geri çəkilmə əmri verdi. Güc itirən əfqanlar Hari Rud çayı ıstıqamətində geri çəkilmək qərarına gəldilər. Nadir irəliləyərək Herat yaxınlığına qədər gəldi. Növbəti iki gün ərzində kiçik toqquşmalar yaşandı. Vəziyyətinin yaxşı olmadığını görən Allahyar xan sülh imzalamaq üçün elçi göndərdi. Nadir isə əfqan rəhbərlərinin hamısının onun yanına gəlib müqavilə imzalamalarını istədi. Bu zaman ona kömək gəldiyini eşidən Allahyar xan yenidən müqavimətə başladı. Lakin şəkiban yaxınlığında baş tutan və 2 gün davam edən döyüşlərdən sonra əfqanlar məğlub edildilər. Allahyar xan yenə sülh istədi, Nadir isə cavabında əfqan rəhbərlərinin bir-bir onun yanına gəlmələrini və ordularını buraxmalarını istədi. Bu cavabdan sonra Abdali tayfa başçıları bir-bir Nadirin yanına gəlib tabe olduqlarına dair and içdilər. Onlar gilzayilərlə Nadirə yardım edəcəkləri, gələcəkdə ona qarşı çıxmayacaqlarına söz verdilər.
Nəticə
Sonradan tabe olan əfqanlar Nadirin etibarlı döyüşçülərinə və sərkərdələrinə çevrildilər. Bəzi əfqan tayfaları isə Məşhəd ətrafına köçürüldü. Nadir Təhmasib lə birlikdə 1729-cu ilin 1 iyulunda Məşhəd şəhərinə daxil oldu.
Bu məğlubiyyətdən sonra əfqanlar bir dəfə üsyan qaldırdılar. Lakin onların üsyanı yatırıldı. Əfqanların məğlub edilməsi Səfəvi imperiyasında əfqanların məğlubedilməzliyi ilə bağlı olan mif in məhv olması ilə nəticələndi və gilzayi əfqanlarla müharibə ərəfəsində döyüşçülərin əhval-ruhiyyəsinin yüksəlməsinə səbəb oldu.
Qafan
Qafan (Kapan) — Ermənistan Respublikasının cənubunda yerləşən və Sünik mərzinin mərkəzi olan şəhər. Qafan rayonunun mərkəzi. Əvvəllər Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında yaşayış məntəqəsi.
Tarixi
1938-ci ildən respublika tabeliyində şəhərdir. Şəhərin adı keçmişdə mövcud olmuş indiki Qafan şəhərindən 10 km şimal-qərbə doğru, Oxçu çayının sağ sahilində yerləşmiş Qapan (Qafan) kəndinin adı ilə bağlıdır. Erməni mənbələrində Qapan formasında qeyd edilir.
Toponimikası
Toponim peçeneq türk tayfasına mənsub qapan etnonimindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Coğrafiyası
Qafan indiki Ermənistanın şimal-şərqində, Oxçuçay sahilində yerləşir.
Neoseiulus aleurites
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yorqantəpə
300px|right|thumb|E.ə. II minillikdə [[Mesopotamiyanın xəritəsi]] Yorqantəpə — Şimali Mezopotamiyada Kərkük şəhərindən 13 km cənub-qərbdə yerləşən qədim yaşayış məskənidir.
Müqəddəs İttifaq (1684)
Müqəddəs İttifaq — 1684-cü ildə XI İnnokenti tərəfindən Osmanlı-Müqəddəs İttifaq müharibəsi zamanı Osmanlı İmperiyasına qarşı yaradılmış ittifaq idi. İttifaqın ilkin üzvləri Papal Dövləti, Müqəddəs Roma İmperiyası, Reç Pospolita və Venesiya Respublikası idi. Çar Rusiyası İttifaqa 1686-cı ildə qatıldı. Bir çox Avropa dövlətlərindən fərqli olaraq Fransa birliyə qatılmadı. Çünki Fransa və Osmanlı dövləti arasında bu dövrdə sülh davam etməkdə idi. Osmanlı dövləti XVII-XVIII əsrlərdə Fransaya böyük həcmdə kapitulyasiya vermişdi. Müqəddəs ittifaqla müharibədə Osmanlı dövləti məğlub oldu və 1699-cu ildə Karlovitsa müqaviləsini imzalamalı oldu. Müqaviləyə görə Osmanlı dövlətinin bir hissəsi Müqəddəs İttifaqa daxil olan dövlətlər arasında bölüşdürüldü. Beləliklə Osmanlılar geniş ərazi itirdilər.
Məti Osmanoğlu
Həyatı
Məti Osman oğlu Bayramlı 1958-ci il yanvarın 5-də (rəsmi sənədlərinə əsasən iyulun 1-də) Qazax rayonunun Sadıqlı kəndində (hazırda Ağstafa rayonunun inzibati ərazisinə daxildir) kolxozçu ailəsində anadan olub.
Təhsili
1965-1975-ci illərdə Sadıqlı kənd orta məktəbində, 1975-1980-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin (o vaxt Azərbaycan Dövlət Universiteti) filologiya fakültəsində təhsil alıb. Universiteti bitirəndən sonra təyinatla Balakən rayonunda müəllimlik edib. 1983-cü ildə Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi ixtisası üzrə Bakı Dövlət Universitetinin qiyabi aspiranturasına daxil olub, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin orqanı “Ulduz” jurnalının redaksiyasında işləməyə başlayıb.
Fəaliyyət
1987-ci ildə təsis edilmiş “Gənclik”-“Molodost” jurnalının ilk əməkdaşlarından olub. İki dildə nəşr edilən jurnal az vaxt ərzində böyük oxucu marağı cəlb edərək ölkənin ən populyar nəşrlərindən birinə çevrilib.
1989-cu ildə böyük dilçi alim və ictimai xadim Aydın Məmmədov  onu yeni təşkil olunan Azərbaycan Bədii  Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzinə dəvət edib. Burada baş elmi işçi, şöbə müdiri və mərkəzin təsis etdiyi “Yol” ədəbiyyat qəzetinin baş redaktoru vəzifələrində çalışıb. Mərkəzin qurucusu Aydın Məmmədovun faciəli ölümündən sonra oradakı vəzifəsindən istefa verərək qısa müddət Azərbaycan Milli Məclisinin “Demokratik Azərbaycan” fraksiyasının “Müxalifət” qəzetində çalışıb (yanvar-iyun 1992) və buradan Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri şirkətinə “Uşaq, gənclər və maarifçilik” studiyasının baş direktoru vəzifəsinə dəvət olunub. Burada işlədiyi dövrdə Fransa Dövlət Televiziyasında ixtisasartırma təcrübəsi keçib (1993-cü il).
1996-cı ildə “Nəbatinin lirikası” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi alıb və Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında müəllimlik fəaliyyətini davam etdirib. Hazırda həmin kafedranın dosentidir. Universitetdəki işi ilə paralel 1996-cı ildən müqavilə ilə “BP Azərbaycan” şirkətinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsində çalışıb, şirkətin media və ictimaiyyətlə əlaqələrinin qurulmasında yaxından iştirak edib, video arxivinin idarə edilməsinə məsul olub.
Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
1990-cı ilin ortalarından BDU-nun filologiya fakültəsində dosent kimi fəaliyyət göstərir. Əsasən Azərbaycan ədəbiyyatı tarixilə bağlı araşdırmalar aparır.
Universitet tələbələri üçün ''“Ədəbiyyat nəzəriyyəsi. Müntəxabat”'' (Bakı, 2018) adlı dərs vəsaitinin, akademik tədqiqatlardan, esselərdən və xatirələrdən ibarət “Sözün o üzündə” (Bakı, 2018), eləcə də Səməd Vuruğun və Səmədoğlular haqqında elmi məqalə, esse, xatirə və müsahibələrdən ibarət “Ocaq yeri” (Bakı, 2019) kitablarının müəllifidir. Ədəbi fəaliyyətinə görə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və “Ədəbiyyat qəzeti”nin birgə təsis etdiyi Əli bəy Hüseynzadə ədəbi mükafatının laureatıdır (2017).
M.Osmanoğlu XX əsrin əvvəllərinə aid Azərbaycan nəsrinin təhkiyə sintaksisini bərpa etmişdir. Əslində onun ədəbiyyat tariximizə həsr etdiyi silsilə məqalələr üslubiyyat, ədəbi dil tarixi və nəsr poetikası üçün çox qiymətli araşdırmalardır. Neçə nəslin əzbər bildiyi və sevdiyi uşaq şeirlərinin K.D.Uşinskinin "Rodnoye slovo" ("Ana dili") kitabından götürülməsi ilə bağlı şərhləri filoloji baxımdan ciddi maraq doğurur.
Yaradıcılığı
Elmi və publisistik yaradıcılığa tələbəlik illərində başlayıb. İlk elmi yazısını – “Cəfər Cabbarlının ədəbi-nəzəri görüşləri” məqaləsini universitet qəzetində nəşr etdirib. 1978-ci ildən Azərbaycan Dövlət Radiosunun uşaqlar üçün proqramlar hazırlayan redaksiyası ilə əməkdaşlıq edib. Balakən rayonunda müəllim işləyərkən bu redaksiyanın ştatdankənar müxbiri kimi fəaliyyətini davam etdirib. 1983-cü ildən “Ulduz” jurnalında ədəbi-tənqidi məqalələrlə çıxış etməyə başlayıb, jurnalın tənqid şöbəsinin fəaliyyətinin yeniləşməsində böyük xidmətləri olub. O vaxt təşkil etdiyi dəyirmi masa müzakirələri və dialoqlar ciddi ictimai rezonans doğurub və həmin yazıların əksəriyyəti müasir elektron mediada yenidən nəşr olunub.
Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzində çalışarkən bir sıra əsərləri dilimizə tərcümə edib. Tarixi sənəd olan “Teymur tüzükləri” nin (“Əmir Teymurun vəsiyyətləri” adı ilə) özbəkcədən tərcüməsinin nəşri mərkəzin nəşr etdirdiyi ilk kitab idi. Çingiz Aytmatovun “Çingiz xanın ağ buludu”, Qazaxıstanda yaşayan rus yazıçısı Moris Simaşkonun “Sultan Bəybars” povestləri oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb və bədii tərcümə sənətinin layiqli nümunələri hesab edilir. Məti Osmanoğlunun tərcüməsində “Çingiz xanın ağ buludu” İranda, “Teymur tüzükləri” isə İranda nəşr edilib.
Ata (film, 1988)
Ata qısametrajlı sənədli filmi rejissor Ayaz Salayev tərəfindən 1988-ci ildə çəkilmişdir. Film "Debüt" Yaradıcılıq Birliyində istehsal edilmişdir. Filmdə görkəmli maarifçi və xeyriyyəçi, Bakı milyonçusu, kapitalist Hacı Zeynalabdin Tağıyevin qızı Sara xanımın acınacaqlı taleyi fonunda keçmişimizə nəzər salınır, ədalətin qələbəsinə, haqqın zəfər çalacağına inam motivləri əks etdirilir.
Məti Osmanoğlu
Televiziya dövründə
Azərbaycan televiziyasında çalışdığı dövrdə bir sıra layihələr həyata keçirib, o vaxt çox populyar olan “Dövrə” proqramının müəllifi və aparıcısı olub. Bu, Azərbaycan televiziyasında ilk “tok-şou” proqramı idi. BP şirkətinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsində çalışarkən “Pablik rileyşnz” (“İctimaiyyətlə əlaqələr”) adlı kitabın tərtibçilərindən biri olub. Bu, PR sahəsində ölkəmizdə nəşr edilmiş ilk kitabdır.
Məti Osmanoğlunun ədəbiyyatşünaslığa dair yüzdən çox elmi və elmi-publisistik məqaləsi nəşr edilib. 2011-ci ildə “Azərbaycan realist poeziyasının təkamülü” adlı kitabı bu mövzuda apardığı axtarışların başlanğıcı kimi maraq doğurur. Hazırda XIX əsr Azərbaycan poeziyasının təkamülü” mövzusunda təqdiqat aparır.
Ata (film, 1988)
Məzmun
Kinolentdə atasının maarifçilik fəaliyyəti ilə bağlı söhbətlər qızının xatirələri əsasında qurulmuşdur.
Məti Osmanoğlu
Bədii əsərləri
Məti Osmanoğlu bir çox nəsr əsərlərinin müəllifidir. Onun hekayələri olduqca dərin, ibrətamiz məzmunu ilə fərqlənir. İnsan və cəmiyyət, özgələşmə problemləri nasirin yaradıcılığında mühüm yer tutur.
Ata (film, 1988)
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Ayaz Salayev Rejissor: Ayaz Salayev Operator: Yuri Varnovski
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 320–321.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1988-ci ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Neoseiulus alidis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Tricalysia africana
(Tricalysia africana) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nippur
thumb|250px|[[Şumer sivilizasiyası dövründə antik Mesopotamiya şəhər dövlətlərinin xəritəsi]]
Nippur (indiki Niffer və ya Nuffar) — İraqın cənub-şərq hissəsindəki qədim şəhərdir. Dövlət mərkəzi olmasa da, Mesopotamiyanın dini həyatında həlledici rol oynamışdır.
Şumer əfsanələrinə görə Tanrı Enlil (Akkad dilində Bel) bu şəhərdə yaşayırdı. Nippurda yığışan tanrılar məclisinin qərarları barədə insanlara məlumat verən Enlil eyni zamanda gücün də nümayəndəsi hesab edilirdi. Başqa bir inanca görə, Enlil insanı Nippurda yaratmışdır. Ölkəni fəth edən hər bir padşah Enlilin müqəddəs idarəetmə gücünə sahib olmaq üçün mərasimlər keçirərək özünə xeyir-dua verməyə çalışardı. Buna görə, Mesopotamiyanı, hansı sülalənin idarə etməsindən asılı olmayaraq Nippur və şəhərdəki Enlil Məbədi öz müqəddəsliyini qoruyurdu.
Amerikalı mütəxəssislər Mesopotamiyada ilk arxeoloji qazıntılarını 1889-1900-cü illər arasında Nippurda apardılar; 1948-ci ildə bu işə yenidən qayıtdılar. Şumer lövhələri şəhərin şərqindən tapıldığı üçün bu bölgə katiblərin məhəlləsi adlandırıldı. Nippur qazıntıları Şumer yazıları haqqında əsas məlumat mənbəyinə çevrildi. 1990-cı ildə aparılan qazıntılar zamanı Şəfa ilahəsi olan Bauya (Gula) həsr olunmuş böyük bir məbəd tapıldı.
Şəhərin tarixdən əvvəlki tarixi haqqında az məlumat olsa da, e.ə. 2500-cü ildə bu günkü xarabalıqlarının əhatə etmiş olduğu sahəyə yayıldığı və şəhər ətrafının müdafiə divarları ilə qorunduğu düşünülür. Daha sonra Urun üçüncü sülaləsinin ilk kralı Ur-Nammu (e.ə. 2112-2095) Enlil Məbədini indiki formasına gətirdi, divarlarla əhatə olunmuş həyətdə zikkurat və məbəd tikdirdi.
Enlil Məbədi ilə birlikdə ətrafındakı binaların üstünə daha sonralar parçalar salındı. Bizim eranın III əsrində geriləyən şəhər XII və ya XIII əsrdə tamamilə tərk edildi