cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kirpi Sonik
Animasiyalarda
10 iyun 2014-cü ildə "Sonic the Hedgehog" videooyun seriyasına əsaslanan eyniadlı bir filmin çəkiləcəyi açıqlanmışdır. Film Ceff Foulerin rejissorluğu, Evan Sasser, Van Robişo, Patrik Keysi, Coş Miller və Oren Uzielin ssenaristliyi, Nil Moritsin prodüsserliyi, Takeşi İtonun, Miye Onişi və Tobi Aşerin icraçı prodüsserliyi ilə "Original Film" studiyası tərəfindən çəkilir. Filmin istehsalında "Paramount Animation", "Original Film", "Sega", "Blur Studio" və "Marza Animation Planet" birlikdə iştirak edirlər. Filmdə Kirpi Sonik personajını Ben Şvarts səsləndirir. Filmin premyerası 8 noyabr 2019-cu il tarixində gerçəkləşəcək.
Çap məhsullarında
thumb|left|180px|"[[Sonic the Comic" komiks seriyasınınn 122-ci buraxılışının üzlüyü (1997-ci il).]]
1993-cü ildən 2002-ci ilə qədər Böyük Britaniya nəşrçisi "Fleetway Editions" tərəfindən "Sonic the Comic" adlı komiks seriyası nəşr edilmişdir. Komiks seriyasının süjetinə əsasən, Mobius planetində bir hadisə baş verir və bu hadisə nəticəsində alim Kintobor pisniyyətli Doktor Ayvo Robotnikə çevrilir. Bu hadisədən sonra o, robotlardan ibarət bir ordu hazırlayır və onların dəstəyi ilə bütün planeti fəth edir. Kirpi Sonik və dostları Doktor Eqqmanı devirmək üçün Azadlıq döyüşçüləri adlı bir qrup təsis edir. 2003-cü ilin may ayında komiks seriyasının "Sonic the Comic Online!" adlı qeyri-rəsmi bir sikvelin ilk nömrəsi yayımlanmışdır. Bu komiks seriyası orijinal komikslərin azarkeşləri tərəfindən hazırlanırdı və internetdə yayımlanırdı. Orijinal komikslərin bəzi rəssam və yazıçıları da bu layihədə iştirak etmişdir.
İdeya və yaradılma
thumb|right|200px|Kirpi Soniki təsvir edən ilkin eskizlər. Bu dövrdə o, Mister Harinecumi (Nidlmaus) adlanırdı.
1990-cı ilin aprel ayında "Sega" "AM8" komandasından "Nintento" şirkətinin "Mario" videooyun seriyasıyla rəqabət apara biləcək bir videooyun hazırlamağı tapşırdı. Bu komanda ilk vaxtlarda sadəcə yeddi nəfərdən ibarət idi və daha sonra "Sonic Team" adlandırılmışdır. Əlavə olaraq, "Sega" şirkəti komandadan şirkətin talismanı olan Aleks Kiddi əvəzləyəcək bir personaj yaratmaqlarını da istəmişdi. Şirkətin idarə heyəti Mikki Maus kimi məşhur bir personaj görmək istəyirdilər. Rəssamlar gələcək talisman üçün müxtəlif konsepsiyalar hazırlamışdılar. Onlar arasında uça bilən bir sincab, dövşan, armadil, kirpi, ABŞ Prezidenti Teodor Ruzveltin bir oxşarı və başqaları var idi. Axırda, istehsalçılar Naoto Oşima tərəfindən dizayn edilmiş ); ABŞ və Avropada Mister Nidlmaus, ) adlı bir kirpini seçdilər. Müəlliflər daha sonra onun adını Kirpi Sonik olaraq dəyişdirdilər. Naoto Oşima personajın imicini hazırlayarkən Pişik Feliks və Mikki Mausdan ilhamlanmışdı. Personajın xəzinin rəngi "Sega" şirkətinin loqotipinin əsas rənginin şərəfinə götürülmüşdü. Kirpi Sonikin ayaqqabıları Maykl Ceksonun ayaqqabılarına bənzər bir şəkildə çəkilmişdi. Onun ayaqqabılarındakı qırmızı rəng Şaxta Babanın geyiminin rəngindən və Maykl Ceksonun "Bad" adlı sinqlının rənginin əksindən götürülmüşdü. Personajın xasiyyəti gələcək ABŞ Prezidenti Bill Klintonun optimist rəftarından bəhs edən bir raporta əsaslanmışdı.
Slavik Alxasov
Slavik Alxasov (tam adı: Slavik Həsrət oğlu Alxasov, ) — azərbaycanlı futbolçu, Zirə klubunun müdafiəçisi.
Kirpi Sonik
İdeya və yaradılma
Videooyunun musiqisi "Dreams Come True" pop musiqi qrupunun üzvü Masato Nakamura tərəfindən bəstələnmişdi. Kirpi Sonik personajının şəkli bu qrupun növbəti qastrol səfəri zamanı avtobuslarında və afişalarında verilmişdi, ancaq bu dizayn "Sega" tərəfindən təsdiqlənməmişdi. Hərçənd, Kirpi Sonikin dişləri iti olacaqdı və köpək dişinə bənzəyəcəkdi, lakin dizaynerlər Kirpi Sonikin xarici görünüşünü daha mehribancasına dizayn etməli idilər ki, personaj qərb bazarının ənənələrinə uyğun gəlsin. İstehsalçılar oyunda adlı bir qız baş qəhrəman və bir rok qrupu əlavə etmək istəyirdilər, ancaq "Sega" şirkətinin ABŞ qolunu təzyiqi ilə bu fikirlərdən imtina edildi. İstehsal komandasından mənfi reaksiya almasına baxmayaraq, Yuci Naka lokalizatorların səyi nəticəsində edilən dəyişiklikləri dəstəkləmişdir. Onun dediyinə görə, bu dəyişikliklər seriyanın xeyrinə olmuşdur. O həmçinin, Kirpi Sonik və Doktor Ayvo Robotnik arasında olan düşmənçiliyin təbiətin texnologiyanın inkişafı ilən olan mübarizəsini təmsil etdiyini bildirmişdir.
Slavik Alxasov
Həyatı
Slavik Alxasov 1993-cü il fevralın 6-da Azərbaycanın Qusar şəhərində anadan olub. Slavik, 8 yaşından etibarən futbol oynamağa başlayıb. 2008-2010-cu illərdə Bakıda Respublika Olimpiya İdman Liseyində futbolun əsasları üzrə təhsil alıb.
Klub karyerası
Slavik Alxasov Neftçi futbol klubunun yetirməsidir. 2009-2011-ci illərdə Bakı FK-nın heyətində çıxış edib. Buradan 2011-ci ilin yanvarında icarə əsasında Azərbaycan çempionatının birinci divizionunun Abşeron FK komandasına keçib. Lakin yeni klubda debütü uğursuz oldu. Zədələnən futbolçu 3 ay yaşıl meydanlardan kənarda qaldı. İki ay sonra isə komanda maddi sıxıntıya görə dağıldı.
Elə həmin ildə Slavik Alxasov yenidən icarə əsasında Azərbaycan Premyer Liqasında mübarizə aparan Sumqayıt FK-ya keçdi. O, Sumqayıtda 2 nömrə altında çıxış edirdi.
2014-cü ildə Xəzər Lənkəran FK-da çıxış edib. Sonra yenidən Sumqayıt klubunda çıxış etməyə başlayıb.
2019-cu il aprelin 6-da Sumqayıtla oyuna çıxan Slavik Alxasov, həmçinin komandanın kapitanı kimi də ilk oyununa çıxıb. O, Sabaha keçənə qədər komandanın kapitanı olub. Futbolçu 1 iyul 2020-ci ildə Sabah klubuna, 2022-ci il iyulun 1-də isə Zirəyə keçib.
Kirpi Sonik
Səs aktyoru
Kirpi Sonik personajı ilk dəfə "SegaSonic the Hedgehog" və "Sonic the Hedgehog CD" videooyunlarında səsləndirilmişdir. Bu videooyunlarda onun səs aktyoru müvafiq olaraq, Takeşi Kusao və Keyko Utoku olmuşdur. "Kirpi Sonikin macəraları", "Kirpi Sonik" və "Sonik Anderqraund" cizgi seriallarında personajın səs aktyoru Cəlil Vayt olmuşdur. 1996-cı ildə Yaponiyada personaja həsr olunmuş tammetrajlı bir OVA-nın premyerası gerçəkləşmişdir ki, bu OVA-da personajı Masami Kikuçi səsləndirmişdir. Üç il sonra OVA-nın ABŞ-də premyerası gerçəkləşdirmiş ki, OVA-nın bu versiyasında personajın səs aktyoru Martin Börk olmuşdur.
Slavik Alxasov
Azərbaycan milli komandası
Slavik Alxasov 17 yaşadək gənclərdən ibarət Azərbaycan yığmasının heyətində debüt oyunu 2009-cu il oktyabrın 26-da 17 yaşadək gənclər arasında Avropa çempionatının seçmə mərhələsi çərçivəsində Serbiya millisi ilə 0:0 hesablı heç-heçə ilə başa çatan oyunu zamanı baş tutub. .
2018-ci ildə Qırğızıstan, Qazaxıstan və Latviya ilə oyunlar üçün Azərbaycanın əsas komandasına çağırılıb.
Kirpi Sonik
Səs aktyoru
1998-ci ildə satışa çıxarılmış "Sonic Adventure" videooyunundan başlayaraq personajı yapondilli medialarda Cuniçi Kanemaru səsləndirir. O, "Sonic X" anime serialında da personajı səsləndirmişdir. Buna baxayaraq, "Sonic Unleashed" videooyununun bir epizodunda Kirpi Sonik qulyabanıya çevrilir və bu zaman personaj Tomokacu Seki tərəfindən səsləndirilir.
Videooyunlarda personajı ingilis dilində orijinal olaraq, Rayan Drammond səsləndirirdi, fəqət "Sonic X" anime serialını ABŞ-də yayımlamaq hüququnu satın alan "4Kids Entertainment" Kirpi Sonikin səs aktyoru olaraq Ceyson Qriffiti işə almışdır. Buna baxmayaraq, Drammond 2005-ci ilə qədər personajı videooyunların ingilis dilindəki buraxılışlarında səsləndirməyə davam etmişdir. 2005-ci ildə "Sega" şirkəti bütün "Sonic the Hedgehog" personajlarının səs aktyorlarını "4Kids TV" telekanalındakı səs aktyorları ilə dəyişdirmişdir. 2010-cu ildə "Sega" şirkəti "4Kids TV" ilə olan müqaviləsini yeniləməmiş və "Studiopolis" ilə əməkdaşlıq etməyə başlamışdır. 2010-cu ildə satışa çıxarılan "Sonic Free Riders" videooyunundan başlayaraq personajı ingilisdilli medialarda Rocer Kreyq Smit səsləndirir. 2019-cu ildə yayımlanacaq "Kirpi Sonik" filmində personajı Ben Şvarts səsləndirəcək.
"Sonic Generations" videooyundan başlayaraq, Kirpi Sonik yapon və ingilis dillərinə əlavə olaraq, fransız (Aleksandr Jilet), alman (Mark Staxel), italyan (Renato Novara), portuqal (Manolu Rey) və ispan (Yonatan Lopez) dillərində də səsləndirilir.
Qəbul və mədəni təsiri
thumb|right|250px|Kirpi Soniki təsvir edən [[aerostat. Şükran günü paradı. 2012-ci il.]]
Kirpi Sonikin "Sega" şirkətinin talismanı olması personajın dördüncü nəsil videooyun konsollarında əldə etdiyi müvəfəqiyyətin və dünyanın ən məşhur videooyun personajlarından biri olmasının başlıca səbəblərindən biridir. "Sonikin tarixi: Bir ikonanın doğulması" sənədli filmində şirkətin "Sega Technical Institute" diviziyasının dizayneri Piter Moravik 1990-cu illərin uşaqlarının Kirpi Sonik barədə Mario və Mikki Mausdan daha çox məlumat aldığını demişdir. Kirpi Sonik xarici görünüşü və sürətli qaçmaq bacarığı ilə bütün dünyada şöhrət əldə etmişdir. Nümunə olaraq, "Electronic Gaming Monthly" jurnalının bir mütəxəssisi ilk "Sonic the Hedgehog" videooyununu gözdən keçirərəkən personajın sürətini "Ulduz yolu" franşizasındakı "Enterprayz NCC-1701" kosmos gəmisi ilə müqayisə etmişdir. Keçmiş "Sega" meneceri Ken Balounun dediyinə görə, "Sonic the Hedgehog" franşizası oyunçular sürətli bir platformer haqqında olan düşüncələrinin məhdudiyyətlərini məhv etmişdir. Buna baxmayaraq, "Sega" talismanının iştirak etdiyi növbəti layihələrdə istehsalçıların mütəmadi olaraq, üçölçülü qrafikalardan istifadə etməsi tez-tez tənqid olunmuşdur. Tənqidçilər Kirpi Sonikin yaradıcılığa fasilə verilməsinin lazımi olduğunu düşünürlər. Onların fikirlərinə görə istehsalçılar onu ya yeganə oynanıla bilən personaj olaraq saxlamalı, ya da ki, onu "tez bir ölüm" ilə təmin etməlidirlər.
1993-cü ildə Kirpi Sonik "Macy's" univermaqının təşkil ediyi Şükran günü paradında nümayiş olunan ilk videooyun personajı olmuşdur. Kirpi Soniki təsvir edən aerostat 2011-ci, 2012-ci və 2013-cü illərdə yenidən nümayiş olunmuşdur. Kirpi Sonik həmçinin, Qızılgül paradında nümayiş oluann ilk videooyun personajıdır ki, o, paradda ilk dəfə 1996-cı ildə nümayiş olunmuşdur. 2004-cü ildə personaj Qızıl Coystik mükafatlarında "Ən yaxşı personaj" mükafatına layiq görülmüşdür. 2005-ci ildə Kirpi Sonik, Mario və Link Oyun xiyabanına əlavə edilən ilk videooyun personajları idilər. Əlavə olaraq, SHH (Sonic Hedgehog homolog) zülalı Kirpi Sonik personajının şərəfinə adlandırılmışdır.
"GameDaily" tərəfindən hazırlanan "ən yaxşı 10 Super Smash Bros. Brawl personajı" siyahısında 9-cu yeri tutmuşdur. 2009-cu ildə "IGN" saytı hazırladığı "dəyəri ən çox şişirdilmiş 10 videooyun personajı" başlıqlı siyahısında Kirpi Soniki 3-cü yerə, "Cheat Code Central" isə hazırladığı eyniadlı siyahıda personajı 7-ci yerə layiq görmüşdür.
İbrahim Banqura
İbrahim Banqura    — Hafiya FK-da çıxış edən qvineyalı futbolçudur.
Klub karyerası
25 yanvar 2009-cu ildə İbrahim Banqura Dənizlispor FK ilə 5 illik müqavilə imzaladı. Transfer qiyməti 300.000 avro civarında olduğu təxmin edilirdi. İbrahimə tez bir zamanda azarkeşlərin sevimlisinə çevrildi.
Futbolçu 2010-cu ildə Konyaspor FK-ya keçid etdi. Burada 1 il çıxış etdikdən sonra 2011-ci ilin fevralında Azərbaycanın Xəzər Lənkəran FK ilə iki illik müqavilə imzaladı. Lakin üç aydan sonra Xəzər Lənkəran Banquranı sərbəst buraxdı. Xəzər Lənkərandan ayrıldıqdan sonra Banqura Mali Premyer Divizionunda çıxış edən Coliba FK-ya qoşuldu. 2013-cü ilin sentyabrında Bangoura Kaserino FK-ya qoşuldu, lakin 2013-cü ilin dekabrında klubda oynamadığı üçün klubu tərk etdi. Hazırda Xafiya FK-da çıxış edir.
Mirzə Cəbrayıl
Mirzə Cəbrayıl (1822, Ştul, Kyurinski rayonu, Dağıstan vilayəti, Rusiya İmperiyası - 1902, Dərbənd, Dağıstan vilayəti, Rusiya İmperiyası ) - XIX əsr ləzgi əsilli Azərbaycan şairi, Mirzə Kərimin qardaşı.
Həyatı
Mirzə Cəbrayıl 1822 -ci ildə Ştul kəndində anadan olmuşdur. O, şair Mirzə Kərimin qardaşıdır. Yaraqdan olan məşhur alim Məhəmmədin mədrəsəsində elm almışdır. Şairin ailəsi Dərbəndə köçdükdən sonra Dərbənd məktəbində müəllim işləmişdir. 1902 -ci ildə orada vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Mirzə Cəbrayıl “Süpehri” təxəllüsü ilə mərsiya, qoşma, gəraylı, məsnəvi janrlarında çoxlu şeirlər yazmışdır. O, “Böyək” əsərini 19-cu əsrin ikinci yarısında Dağıstanda ağcaqayın yetişdirilməsinin faciəvi nəticələrinə həsr etmişdir. Cəmiyyət müxtəlif peşələrin nümayəndələrindən ibarətdir: dülgər, şumçu, çoban, dərzi, alim, müəllim, müğənni, hamam qulluqçusu, saç ustası, satıcı, həkim. Hamısı varlanmaq istəyərək işini atıb çılğınlaşır.
Eldar Cahangirbəyov
Həyat
Cahangirbəyov Eldar Xanlaroviç Bakı şəhərində doğulmuşdur.
5 mart 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi" adına layiq görülmüşdür.
Karoşi
thumb|[[Tokio-da "No More Karoshi" etirazı, 2018-ci il]] Sözün əsl mənasında "həddindən artıq iş ölümü" kimi tərcümə edilə bilən Karoşi (過 労 死, Karōshi), peşə ani ölümünə aid bir Yapon terminidir. Karoşi ölümlərinin ən çox görülən tibbi səbəbləri stress və aclıq diyeti səbəbiylə infarkt və ya insultlardır. İş yerindəki zehni stres, işçilərin öz həyatlarını alması səbəbiylə karoşiyə səbəb ola bilər. Çox iş səbəbiylə intihar edənlərə karōjisatsu (過 労 自殺) deyilir. Həddindən artıq iş nəticəsində ölüm fenomeni Asiyanın digər bölgələrində də geniş yayılmışdır. ÜST/BƏT məlumatlarına əsasən, 2016 -cı ildə dünyada 745,194 ölüm, uzun iş saatları ilə əlaqədar idi.
Tarix
İlk karoshi hadisəsi 1969-cu ildə Yaponiyanın ən böyük qəzet şirkətinin çatdırılma şöbəsində 29 yaşlı kişi işçinin insultdan ölməsi ilə bildirilmişdi. Bu termin 1978-ci ildə həddindən artıq işləmə ilə əlaqəli ölümcül insult və infarktlardan əziyyət çəkən insanların sayının artmasına istinad etmək üçün istifadə edilmişdir. 1982-ci ildə bu məsələ ilə bağlı bir kitab bu termini ictimai istifadəyə gətirdi.
Yalnız 1980-ci illərin ortalarından sonlarına qədər, Qovuq İqtisadiyyatı dövründə, hələ də ən yaxşı illərində olan bir neçə yüksək vəzifəli biznes menecerinin heç bir əvvəlki xəstəlik əlaməti olmadan qəflətən öldüyü zaman, bu termin Yaponiyanın ictimai həyatında meydana çıxdı. Bu yeni fenomen dərhal işçi qüvvəsində olan insanlar üçün yeni və ciddi bir təhlükə kimi qəbul edildi. 1987-ci ildə ictimai narahatlıq artdıqca Yaponiya Əmək Nazirliyi karoşi ilə bağlı statistik məlumatları dərc etməyə başladı.
1988-ci ildə İşçi Qüvvəsinin Tədqiqi bildirmişdir ki, kişi işləyən işçilərin demək olar ki, dörddə biri həftədə 60 saatdan çox işləyir ki, bu da adi həftəlik 40 saatlıq iş qrafikindən 50% artıqdır. Bu ortaya çıxan problemin ciddiliyini və geniş yayılmasını dərk edən bir qrup hüquqşünas və həkim karoshi ilə bağlı məsələlərdə məsləhət almaq istəyənlərə kömək etməyə həsr olunmuş milli miqyasda mövcud olan "karoşi qaynar xəttləri" yaratdılar.
Yaponiyanın İkinci Dünya Müharibəsinin dağıntılarından iqtisadi şöhrətə yüksəlməsi və müharibədən sonrakı onilliklərdə ödədikləri böyük müharibə təzminatları yeni epidemiya adlandırılan şeyin tətikçisi kimi qəbul edildi. Məlum olub ki, işçilər fiziki və əqli əziyyət çəkmədən ildən-ilə həftədə 6-7 gün, gündə 12 və ya daha çox saat işləyə bilməzlər. Artıq iş vaxtının ödənilməməsi adi haldır.
Hotel del Luna (teleserial, 2019)
Hotel del Luna (Hotel delluna) — 2019-cu ildə yayımlanmış Cənubi Koreya televiziya serialıdır, baş rollarda Li Ciyun (IU) və Yo Cin-qu  müvafiq olaraq yalnız kabuslara xidmət göstərən eyni adlı otelin sahibi və meneceri rolunu oynayır. Honq bacıları tərəfindən yazılmış və Oh Çun-hvan tərəfindən idarə olunan GT:st tərəfindən hazırlanmış serial, 13 iyul — 1 sentyabr 2019-cu il tarixləri arasında tvN-də yayımlandı. Bu, 2019-cu ilin ən çox baxılan tvN draması idi və onu kabel televiziyası tarixinin ən yüksək reytinqli Koreya dramlarından birinə çevirdi.
Süjet
"Hotel del Luna" (əvvəllər "Ayın Qonaq Evi" kimi tanınırdı) heç bir otelə bənzəmir. Fövqəltəbii yer olan otel gündüzlər əsl formasında görünmür və insanlar otelə ancaq xüsusi şəraitdə rast gələ bilirlər. Onun işçiləri və müştəriləri axirətə və reenkarnasiya dövrünə keçməzdən əvvəl keçmiş həyatlarında yarımçıq qalmış işləri ilə razılaşan xəyallardır; heyət, xüsusən də, kinləri səbəbilə həll etmədikləri məsələlər üçün onilliklər və ya əsrlərdir oradadırlar. İstisna isə otelin baş meneceridir, çünki onlar müəyyən vəziyyətlərdə, məsələn, fakturaları ödəmək və ya hələ də yaşayan qohumları ilə ruhlara hörmət etmək kimi real dünya ilə normal qarşılıqlı əlaqədə olmaq üçün insana ehtiyac duyurlar.
Seulun Myon-don şəhərində yerləşən bu otelin sahibi Can Manvol (Li Ciyun)dur. Bir minillikdən çox əvvəl törədilən böyük bir günaha görə, ölülərə xidmət edən otel onun ruhuna bağlanmışdır.
Maqo tanrısının (So Yi-suk) manipulyasiyası nəticəsində Can Manvol Qu Çan-sunun atası (Oh Ci-ho) ilə görüşür və sövdələşməyə başlayır: canı müqabilində 20 il sonra oğlu onun üçün işləyəcək.
Oğlunu xilas etmək üçün çarəsiz qalan ata Qu Çan-sunu (Yo Cin-qu) xaricə aparır. Gənc səmimi, səviyyəli, yumşaq qəlbli mükəmməl bir insan kimi böyüyür. O, atasının ölümündən sonra Cənubi Koreyaya qayıdır, 21 il sonra çoxmillətli otel korporasiyasında menecer köməkçisi olmaq üçün işə başlamazdan əvvəl Can Manvol ilə qarşılaşır, bundan sonra müqaviləni yerinə yetirir və Hotel del Luna-nınn meneceri olur. Qu Çan-sun vasitəsilə otelin və onun sahibinin arxasındakı sirlər açılır.
Baş rollar
thumb|Hotel del Luna müsahibələrində İU və Yo Cin-qu
Dodonaea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Əfqan Türküstanı
XIX əsrdə Əfqanıstanda mərkəzi Məzari-Şərifdə olan Türküstan vilayəti vardı. Vilayət Əfqanıstan əmiri Əbdürrəhman xanın tərəfindən ləğv edildi. Onun yerində müasir Bəlx, Künduz, Cövzcan, Səri-Pul və Fəryab vilayətləri yaradıldı.
Coğrafiyası
Tarixi mənbələrdə Əfqanıstan Türküstanı, Kokça çayının Amudərya ilə birləşməsindən şimal-şərqdən, cənub-qərbə Herat əyalətinə qədər olan uzunluğu təxminən 500 mil (800 km) olan ərazi daxil edilir. Əfqanıstanın şimal sərhədi olan Hindukuşa qədər 114 mil (183 km) də Cənubi Türküstan ərazisi sayılır. Beləliklə, bu əraziyə təxminən 57.000 kvadrat mil (150.000 km2) və ya müasir Əfqanıstan ərazisinin təxminən 2/9 hissəsi daxil edilir. Cənubi Türküstana keçmiş Özbək xanlıqlarının əraziləri də daxildir:
Etnik tərkibi
Cənubi Türküstanın əhalisinin əsas hissəsini özbəklər və türkmənlər təşkil edir. 2018-ci il məlumatlarına görə Əfqanıstan ərazisində 3,843,000 min özbək, 1,1 milyon türkmən vardır. Lakin bölgədə xeyli sayda həzaralar, taciklər və puştun da yaşayır.
Tarixi
Qədim Bəlx və ya Baktriya, Baqtriya-Margiana arxeoloji kompleksinin ayrılmaz hissəsi idi və hindi-iranlılar tərəfindən işğal edilmişdir. Eramızdan əvvəl V əsrdə Əhəmənilər imperiyasının bir vilayətinə çevrilmiş və daha sonra Selevkilər imperiyasının bir hissəsi olmuşdur. Eramızdan əvvəl təqribən 250-ci ildə Selevkilər dövründə Baktriya hökmdarı I Diodot müstəqilliyini elan etdi. Bununla burada yunan-baktiriya sülaləsinin hökmranlığı başladı. Yunan-baktiriya sülaləsinin hökmranlığı eramızdan əvvəl 126-cı illərə qədər, Parfiya və köçəri tayfaların hücumlarına qədər davam etdi. Bu ildən etibarən yunan-baktriya sülalələrinin tarixi sona çatdı. Bundan sonra Bamyandakı nəhəng heykəllərdə və qayaya həkk olunmuş Xaybaka məbədinin binalarında izlərini qoyan Buddizm dövrü başladı.
Bölgə Çingiz xan tərəfindən viran qoyuldu və o vaxtdan bəri əvvəlki inkişaf və çiçəklənmə kimi heç vaxt tam bərpa olunmadı. Monqollardan sonra bölgə Teymurilərə və XVI əsrdən Buxara xanlığına mənsub oldu. Cənubi Türküstan XVIII əsrdə Dürranilər imperiyasının tərkibinə daxil idi. Əvvəlcə ərazi Əhməd-şah Durraninin (1747-1772), ondan sonra oğlu Timur şah Durraninin (1772-1793) Əfqan mülklərinin bir hissəsinə aid olmuşdur. Timur şahın oğullarının arasında davam edən daxili müharibələr, bölgəyə sahib olmağa çalışan müxtəlif özbək tayfa başçılarının müstəqillik əldə etməsinə şərait yaradırdı. 1785-ci ildə Narin dairəsinin əmiri əslən Əndicandan olan Kuvat xan Timur şahın Sind və Pəncabda olan çətinliklərindən istifadə edərək Künduz şəhərini ələ keçirdi. Kuvat xan da Künduz şəhərini ələ keçirdikdən sonra müstəqil dövlət yaratdığını elan etdi. Bunun ardınca digər özbək xanları da müstəqilliklərini elan etdilər.
XIX əsr və Əfqan işğalı
Cənubi Türküstan əhalisinin müstəqillik uğrunda mübarizəsi uzun müddət davam etdi. Buxara xanlığı əmiri Müzəffər əfqanlara qarşı mübarizədə yerli əhaliyə dəstək göstərməsinə baxmayaraq, bu mübarizə uğusuzluqla bitdi. Buxara əmirliyi ilə Əfqanıstan höküməti arasında mübarizə əsasən Andxan, Sarı-pul, Şibirxan, Meymenə nəzarət uğrunda gedirdi. Bu mübarizə 1873-cü ildə imzalanmış İngilis-Rusiya müqaviləsi ilə bitdi. Belə ki, Rusiya və Britaniya imperiyaları bütün Cənubi Türküstanı Əfqanıstan ərazisi kimi tanıdı. Əbdürrəhman xanın (1880-1901) sərt siyasəti ilə bu uzaq əyalət bütünlüklə Kabula tabe edildi. Həbibulla xanın taxta çıxmasından sonra Əfqan Türküstanında mərkəzi hakimiyyət yenidən zəiflədi. 1890-cı ildə Kataqan və Bədəxşan Cənubi (Əfqan) Türküstanından ayrıldı və yeni Kataqano-Bədəxşan vilayəti yaradıldı.
Tatar xalq musiqisi
Tatar xalq musiqisi Tatarıstan milli folklorunu təmsil edir.
Tətqiqi
Tatar xalq melodiyalarının ilk qeydləri "Asiya Musiqi Jurnalı"nda (Həştərxan, 1817), daha sonra Ə. F. Rittiç, W. A. Moşkov, iyirminci əsrin əvvəllərində R. Lax, Q. Şunemanın xarici məqalələrində yer alır. Tatar xalq musiqisinin sistematik toplanması və sistemləşdirilməsi yalnız 19-cu əsrin sonlarında başlamışdır. S. G. Rıbakov (1897), M. ultanov (1916), M. Berq (1923), A. В. Zataeviç (1933), görkəmli tatar folklorşünasları Ə. S. Klyuçarev (1941, 1955), M. A. Mozaffarov (1964), M. N. Nigmetzyanov (1970, 1976, 1984), J. H. Faizi (1971), Z. N. Saydaşeva (1979), R. A. Vamb (1981) xalq melodiyaları toplusunu nəşr etdirmişlər. Əksər hallarda, yalnız yazılmış və öyrənilən son əsrlərin Tatar xalq melodiyalarıdır. Tatar peşəkar musiqisinin bəzi növləri hələ şifahi ənənədə müstəqil olaraq müəyyənləşdirilməyib və yalnız folklor ənənəsi daxilində nəzərdən keçirilir.
Milli çalğı alətləri
Musiqi alətlərində ifaçılıq sənəti Tatar ənənəvi mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsini təşkil edir. Oyun alətləri xalq sənətkarları tərəfindən hazırlanmış və xalq mühitində də geniş yayılmışdır. Bu baxımdan kubız və kuray ən məşhur nümunələrdir. Bundan əlavə, yalnız peşəkar musiqi ustalarının istifadə etdiyi alətlər var idi. İdil bulqarları və Kazan Xanlığı dövründə xanın vəzir saraylarından olan musiqiçilər simli və zərb alətləri çalırdılar. Bunlardan bəziləri Şərq ölkələrindən gətirilmişdir. XVI əsrdə saray musiqi məktəbinin ənənəsi pozuldu və bu alətlərdə oyun sənəti tədricən unuduldu. Xan dövrünün çalğı alətləri yalnız bəzi xalq musiqi ustaları arasında qorunur. Əvvəlcə İdil bulqarları və Kazan Xanlığı dövrlərinə bağlı olan çalğı alətləri qədim ənənəvi çalğı alətləri sırasına daxil edilmişdir. Köhnə ənənəvi alətlər həm Bolqar İslam mədəniyyəti, həm də ümumiyyətlə Türk mədəniyyəti və ümumilikdə Şərq mədəniyyəti ilə sıx əlaqəlidir. XIX əsrin ikinci yarısında tatar ustaları tərəfindən istifadə olunmağa başlayan alətlərə yeni ənənəvi çalğı alətləri deyilir. Yeni ənənəvi çalğı alətlərinin bir çox nümunəsinə rus və Avropa musiqi mədəniyyətinin xüsusiyyətləri daxildir. Tatar milli çalğı alətlərinə təkcə çalğı alətinin mənşəyi deyil, həm də milli alətdə ifa etmək bacarığı aiddir.
Türkiyə əhalisinin siyahıyaalınması (1935)
1935–ci il Ümumtürkiyə əhali siyahıyaalınması — 1935–ci il, 20 oktyabr tarixində Türkiyə Respublikasında keçirilmiş əhalinin ikinci siyahıyaalınması.
Əhalinin doğum yeri
Siyahıyaalınmanın yekunlarına görə Türkiyə vətəndaşlarından 367.801 nəfəri Yunanıstanda, 227.464 nəfəri, 158.145 nəfəri , 69.798 nəfəri SSRİ–də, 61.649 nəfəri və 77.302 nəfəri digər ölkələrdə olmaqla cəmi 962.159 nəfəri xaricdə doğulmuşdu.
Tomaş Zan
Tomaş Zan (Tomasz Zan, Тамаш Зан; ) — Polşa və Belarus şairi. O, Filomatlar Cəmiyyətinin üzvü, Adam Mitskeviç və Yan Çeçotun dostu olmuşdur. Zan yeni "inqilabi romantizm" adlanan ədəbi cərəyanın inkişafında mühüm rol oynamışdır. Vilnüs şairlərindən birincisi Belarus xalq yaradıcılığını siyasi proqramının bölmələrindən biri kimi tanımışdır.
Həyatı
Tomaş Zan kasıb bir zadəgan ailəsindən gəlirdi. O, Vilna Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. Alman ədəbiyyatı ilə tanış olan Zan Vilnada romantik poeziyanın yetişdiricisinə çevrilmişdir. O, balladalar yazmış, Bürgerin "Lenora" əsərini yenidən yazmış və əsərləri poetik ləyaqətlə parlamasa da, Mitskeviç dahiliyini oyatmışdır. Vilna tələbə gənclərinin ən yaxşı nümayəndələri ilə dostluq quran Zan gizli elmi və əxlaqi cəmiyyət yaratmışdır. Bu cəmiyyət aşkarlananda onun bütün üzvləri həbs edilərək Rusiyanın müxtəlif yerlərinə göndərilmişdir. Zan Orenburqa sürgün edilmişdi. O, burada kifayət qədər əlverişli şəraitdə idi və yeri gəlmişkən, Mixail Avdeyevə öz müəllimi kimi faydalı təsir göstərmişdir. Orenburqda qubernatorun göstərişi ilə Zan yerli muzey yaratmışdır. 1830-cu ildə o, Sankt-Peterburqa, Mədən İnstitutuna kitabxanaçı vəzifəsinə keçirilmişdir. 1855-ci ildə evdə vəfat etmişdir.
Batumi Stalin Muzeyi
Batumi Stalin Muzeyi Gürcüstanın Batumi şəhərində yerləşir. Muzey İosif Stalinin 1901-1902-ci illərdə Batumi şəhərində apardığı təbliğat işlərinin xatirəsini anmaq məqsədilə fəaliyyət göstərirdi. 2013-cü ildə az saylı ziyarət üzündən bağlanmışdır.
Məmməd Məmmədov (20 Yanvar şəhidi, 1949)
Məmməd Əli oğlu Məmmədov — azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Məmməd Məmmədov 1949-ci ildə 1 mayda Şərur rayonunun Danzik kəndində anadan olub. 1956-cı ildə həmin kənddə orta məktəbin birinci sinfinə daxil olmuş, 1966-cı ildə bitirmişdir. 1969-1971-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.
Uzun illər Şərur rayon 6 nömrəli mexanikləşdirilmiş səyyar dəstəsində sürücü işləyib.
20 Yanvar faciəsi ərəfəsində düşmənlər Naxçıvan Muxtar Respublikasını işğal planlarını həyata keçirməyə cəhd göstərirdi. 1989-cu il dekabrın 14-də ermənilər tərəfindən güclü atəşə tutulan Sədərək, Günnüt və Havuş kəndləri 1990-cı il yanvarın 19-da səhər saat 11 radələrindən etibarən daha intensiv hücumlara məruz qaldı. O vaxt ermənilər əsas qüvvələrini Sədərək istiqamətinə yönəltmişdilər. Həmin gün Sədərək ilk dəfə top atəşinə tutuldu.
Yanvarın 19-u axşam saat təxminən altı radələrində qərargah raketlərlə atəşə tutulur. 25-dən artıq adam yaralanır. Bir neçə nəfər Şəhid olur. Onların, içində Məmməd Məmmədov da var idi. Xəstəxanaya aparılarkən yolda şəhid olur. Bel nahiyəsində mərmi yarası olub.
Məmməd Məmmədov Şərur rayonunun Yenikənd (indiki Danyeri) qəbiristanlığında dəfn edilib.
Ailəsi
Reyhan Məmmədova ilə ailə qurmuş, altı övladı olmuşdur: Zəmanə, Zamin, Sevinc, Elnarə, Emin, Elnurə.
Manqrov gölü
Manqrov gölü — Bermud adalarında Harrinqton gölündən sonra ikinci ən böyük göl. Gölk dəniz səviyyəsindən 6 m hündürlükdə yerləşir.
Bermudlarda olan göllərin bir çoxu kimi bu göldə duzludur və Atlantik okeanında daş verən fırtınalar zamanı göl okean suyu ilə dolur.
Ülədə böyük olmayan Trott gölü isə 800 m şimal-şərqdə yerləşir.
Arturas Jurauskas
Arturas Jurauskas (Artūras Žurauskas; ) — Litvanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2012 -2013 )
Ceyhun Nəhmətov
Ceyhun Ehtiqad oğlu Nəhmətov — Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ceyhun Nəhmətov 8 sentyabr 1994-cü ildə Bakı şəhəri Xəzər rayon Mərdəkan qəsəbəsində anadan olmuşdur. 2001–2012 ci illərdə Bakı şəhəri Xəzər rayon Mərdəkan qəsəbəsində 123 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 2012-ci ildə Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyasına qəbul olmuşdur.
Hərbi xidməti
2016-cı ildə Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyasını Leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir və həmin ildə Sərhəd Qoşunlarının Yevlax Çevik hərbi hissəsində iş fəaliyyətinə başlamışdır. 2018 ci ildə Qazax Sərhəd dəstəsinə yollanaraq orada Zastava rəisi vəzifəsində işini davam etmişdir. 2019-cu ildə isə Zaqatala Sərhəd Dəstəsinə yollanaraq xidmətini davam etdirmişdir. 2020-ci ildə döyüşlərdən əvvəl Xüsusi Təyinatlı Qruplarında təlim keçərək sentyabr ayının 27-dən Xüsusi Təyinatlı olaraq döyüşlərə başlamışdır. Kəlbəcər, Füzuli, Cəbrayıl, Laçın karidoru, Qubadlı, Zəngilan uğrunda gedən döyüşlərin hər birində fəal iştirak eləmişdir Cəbrayıl döyüşlərində ayağından qəlpə yarası almağına baxmayarağ döyüşə davam eləmişdir. Əlində qumbara ilə erməni səngərində 7–8 ermənini birdən partladıb məhv eləmişdir. 8 Noyabr 2020 ci ildə Zəngilanın Ağbənd yüksəkliyi uğrunda gedən döyüşdə şəhid olmuşdur.
Şəhid olduqdan sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə Xidmətə Görə" Ordeni ilə "Vətən Uğrunda" Medalı ilə "Zəngilanın alınmasına görə" Medalı ilə təltif olunmuşdur. Şəhidimiz nişanlı idi. 1 Yanvar 2016-cı ildədə şəhidimizin anası dünyasını dəyişmişdir.
Şəhid 8 Noyabr 2020-ci il Bakı şəhəri 3-cü Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.
Atəşgah-i Cədid (Meşkinşəhr)
Atəşgah-i Cədid — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 185 nəfər yaşayır (41 ailə).
NGC 1823
NGC 1823, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
VMF Natural Frequencies
VMF Natural Frequencies ― 2018-ci ildə Vahid Mustafayev tərəfindən yaradılmış Azərbaycanın ilk saat fabriki
Tarixi
VMF şirkəti 1997-ci ildə ANS Şirkətlər Qrupunun rəhbəri Vahid Mustafayev tərəfindən yaradılıb. VMF-in Azərbaycanda təmsil etməyə başladığı ilk saat markası "Swatch Group"a daxil olan "Longines" saat markası olub. Şirkət elə həmin ildə hazırda fəaliyyət göstərən ilk satış məntəqəsi olan "Longines" butikini açıb. Şirkət həmçinin "Swatch Group"a daxil olmayan, İsveçrə markalarından "Ulysse Nardin", "Raymond Weil", "Maurice Lacroix", "Versace", "Versus", "Ferragamo" kimi dünyanın tanınmış şirkətləri ilə öz biznesini daha da genişləndirib.
Azərbaycan saat bazarının pioneri olaraq, məşhur İsveçrə, Yaponiya saat markalarının ölkəmizdə tanınması və sevilməsində, keyfiyyətli və brend saat mədəniyyətininin yaradılmasının təməlində durur. İsveçrənin məşhur "Longines" saat şirkəti ilə uğurlu əməkdaşlığından sonra VMF "Swatch Group"a daxil olan "Breguet", "Blancpain", "Glashütte Original", "Omega", "Rado", "Hamilton", "Tissot", "Swatch", "Flik-Flak", "Certina", "Calvin Klein" kimi dünyanın tanınmış şirkətlərilə öz biznesini daha da genişləndirdi. Artıq 20 ildən çoxdur VMF ən son dəb, texnoloji yeniliklərlə zənginləşdirilən brend saatlarını dünya bazarı ilə eyni anda öz alıcılarına təqdim edir. 2001-ci ildə "Raymond Weil", 2004-cü ildə "Versace" saat və zinət əşyalarını, 2005-ci ildən "Maurice Lacroix"nı Azərbaycan alıcısına təqdim edib. VMF İsveçrə markaları ilə yanaşı, bazarda Yaponiyanın məşhur saat markalarını da təmsil edir. İlk təcrübə 2005-ci ildə "Casio" saat markası ilə başlayıb.
2010-cu ildə "Seiko", "Pulsar", 2015-ci ildə "Lorus" və 2017-ci ildə əfsanəvi "Citizen" VMF salonlarının piştaxtalarına çıxarıldı. Bununla da dünyaca məşhur olan üç yapon brendinin Azərbaycanda rəsmi təmsilçisi oldu. 2017-ci ilin ortasında "G-Shock" butiki istifadəyə verilib.
VMF şirkəti 2018-ci ildə öz saat markası olan "Natural Frequencies" şirkətini yaradıb.
İstehsalı
2018-ci ildə 20 ildən çox Azərbaycan bazarında saat markalarını təmsil edən və 20-dən çox satış məntəqəsi olan VMF öz saat markasını istehsal etdi. Düz 2 ildən çox vaxt saatların ideya və dizayn həllərinin araşdırılmasına sərf olundu. 250px|thumb Dünyaca məşhur saat mütəxəsislərinin dizaynlarına praktiki və estetik cəhətdən cəlbedici olması üçün bir sıra dəyişikliklər edildi və bu araşdırmalar uğurla nəticələndi. Vahid Mustafayev bu saatları uğur yolunda ilk addımlarını atanlara həsr edərək onun bütün dillərdə rahat, səlis səslənməsi, yadda qalması, saatın mexanizmində və sferblatın üzərində gözəl görsənməsi üçün ona elə VMF adını verdi.
VMF Natural Frequencies saatlarının istehsalında yüksək keyfiyyətli paslanmayan polad, əllə naxışlanmış siferblatdan, təbii yolla aşılanmış dəridən hazırlanmış kəmərdən, sapfir kristal şüşədən və Yaponiyanın tanınmış Seiko mexanizmlərindən istifadə olunub.
Bu kolleksiyalar özündə Muğam, Ulduz, Miras, İrs, Tor, Eleqant, İlmə, Mirvari, Bulvar, Azman, Balans ailələrini birləşdirir.
Nevena Bojoviç
Bunun ardınca Bojoviç və onun iştirak etdiyi səs yarışmasındakı digər finalçılar olan Mirna Raduloviç və Sara Yovanoviç Moje 3 qrupunun üzvü kimi "Ljubav je svuda" mahnısı ilə Serbiyanı 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdirlər. Nəticədə qrup yarımfinalda 11-ci yerdə qərarlaşaraq, finala yüksələ bilməmişdir. Nevena növbəti dəfə solo ifaçı kimi "Kruna" mahnısı ilə Serbiyanı Tel-Əvivdə keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.
Həyatı
Nevena Bojoviç 15 iyun 1994-cü ildə Kosovonun Mitovitsa şəhərində dünyaya göz açmışdır. O, musiqi təhsilini Belqrad İncəsənət Universitetində almışdır.
Musiqi karyerası
2007-ci ildə Nevena Bojoviç "Piši mi" mahnısı ilə Serbiyanın 2007 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi üçün keçirdiyi milli seçim turunda iştirak edərək, qalib gəlmişdir. Rotterdamda keçirilən müsabiqədə Nevena 120 xal toplayaraq ölkəsini ilk üçlüyədək yüksəldə bilmişdir. O, qısa fasilədən sonra 2009-cu ildə "Ti" mahnısı ilə Monteneqroda keçirilən Sunčane skale festivalında çıxış etmişdir.
O, 2012-ci ildə Serbiyanın Prvi glas Srbije səs yarışmasına qatılmışdır. Üç ay davam edən yarışmanın sonunda Nevena finala yüksələ bilmişdir. Final şousunda Nevena ikinci yerdə qərarlaşmışdır.
2013-cü ildə Bojoviç və onun iştirak etdiyi səs yarışmasındakı digər finalçılar olan Mirna Raduloviç və Sara Yovanoviç Moje 3 qrupunun üzvü kimi "Ljubav je svuda" mahnısı ilə Serbiyanın Avroviziya 2013 milli seçim turunda iştirak etmişdirlər. Seçim turunda qələbə qazanan trio Serbiyanı Malmödə keçirilən müsabiqədə təmsil etmişdir. Lakin yarımfinalda 11-ci yerdə qərarlaşaraq, finala yüksələ bilməmişdir. Həmin ilin iyul ayında Nevenanın "Pogledaj me" adlı sinqlı təqdim olunmuşdur. 2015-ci ildə o, Serbiyanın Avroviziya üçün münsif panelində yer alan beş münsifdən biri olmuşdur.
Nevena "Jasno mi je" sinqlı ilə 2019 Musiqi mükafatları mərasimində mükafata layiq görülmüşdür. O, "Kruna" mahnısı ilə Beovizija 2019-da qalib gələrək, Serbiyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Avroviziyada Nevena yarımfinal mərhələsini adlayaraq, finalda 89 xalla 18-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Gurxana (Nəqədə)
Gurxana - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 51 nəfər yaşayır (15 ailə).
Paskal Mönye
Paskal Mönye (d. 19 mart 1953, Moböj, Fransa) — Fransanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2012 -2015 )
Adem Yaşari
Adem Yaşari (albanca Adem Jashari, serb-xorvatca Adem Jašari/Адем Jaшари; ) — Kosovo Alban millətçisi, Kosovo müharibəsinin ən məşhur hərbi xadimlərindən biridir. 1998 ildə Drenitsa rayonundakı Prekaz kəndidə öz ailəsi ilə Serb (o zamankı Yuqoslaviya Federativ Respublikası) polisi tərəfindən qətlə yetirilmişdir. Albaniya və Alban əhalisi əksəriyyəti olan Kosovoda milli qəhrəman, Serbiyada isə terrorçu və quldur kimi tanınır.
Kruna (Nevena Bojoviç mahnısı)
Kruna — Serbiyanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Nevena Bojoviç "Kruna" mahnısı ilə Serbiyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnının musiqisi və sözləri Bojoviçə aiddir.
Mahmudoba körpüsü
Mahmudoba körpüsü — Şahbuz rayonu ərazisində, Şahbuz-Nursu avtomobil yolunun 4 kilometrliyində, Nursu çayı üzərində körpü.
Ümumi məlumat
Mahmudoba körpüsünün 1997-ci ildə istifadəyə verilməsi nəticəsində Nursu, Mahmudoba, Qarababa kəndlərinin rayon mərkəzi, həmçinin magistral avtomobil yolu ilə əlaqəsi təmin edlmişdir.
Qız körpü (Şahindej)
Qız körpü - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şahindej şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 643 nəfər yaşayır (141 ailə)
Kontokorrent Hesab
Kontokorrent hesab bankın etimadını qazanan təşkilatlara açılır. Bu hesab aktiv passiv hesabdır. Bu hesab cari hesabın ssuda hesabı ilə birləşdirilərək müştərinin nəğdiız hesablaşması aparılan hesabdır. Kontokorrent hesabda kredit qalığı hesabda sərbəst vəsait olmasını göstərir.
Özbəkistanda din azadlığı
Özbəkistanda Konstitusiya dini etiqad azadlığını və Dinlə Dövlətin Ayrılması prinsipini təmin edir. Lakin Hökumət bu hüquqları praktik olaraq məhdudlaşdırmağa davam edir. Hökumət təsdiq etdiyi müsəlman qrupları, Yəhudi qrupları, Rus Pravoslav Kilsəsi və Roma Katolikləri, Lüteranlar və Baptistlər kimi digər müxtəlif xristian təriqətləri daxil olmaqla əsas dini qrupların fəaliyyətinə icazə verir. Özbək cəmiyyəti, xristian kilsələrinə ümumi tolerantlıq göstərir və qanun, dini ədəbiyyatın yayılması, gətirilməsi və yayılması və xüsusi dini təliminin verilməsi kimi fəaliyyətləri qadağan edir və ya ciddi şəkildə məhdudlaşdırır. Bəzi xristian məzhəbləri da daxil olmaqla bir sıra azlıqların dini qrupları, qanunla müəyyən edilmiş ciddi qeyd tələblərini təmin etmədikləri üçün qeydiyyata alınmadan fəaliyyət göstərməyə davam etdilər. 2006-cı ildə çıxarılan yeni cinayət qanunlarına əsaslanaraq, hökumət iki keşişə qarşı cinayət təqibi qaldırdı. Biri əmək düşərgəsində 4 il həbs cəzasına məhkum edildi, digərinə şərti cəza verilib. Hüquq-mühafizə orqanları bəzi qeydiyyata alınmamış qruplara basqın etdi və təqib etdi, liderlərini və üzvlərini tutaraq cəzalandırdı. Hökumət, ekstremist fikirlərdə və ya fəaliyyətlərdə şübhəli bilinən icazəsiz İslam qruplarına qarşı kampaniyasını davam etdirərək, bu qrupların çox sayda iddiaçı üzvlərini həbs edərək uzun həbs cəzalarına məhkum etdi. Daha sonra qadağan edilmiş ekstremist İslam siyasi hərəkatı, qadağan olunmuş İslam qrupu Akromiya (Akromiylar) və ya dəqiqləşdirilməmiş "vəhabi" qruplarının Hizbut-Təhrir (HT) üzvlərindən şübhələnildi. Hökumət ümumiyyətlə icazə verilən məscidlərə gələn ibadət edənlərə müdaxilə etmədi və yeni İslam mətbuatı, audio və video materialları üçün təsdiq aldı. Az sayda "yeraltı" məscid dini idarələrin və təhlükəsizlik xidmətlərinin ciddi nəzarəti altında fəaliyyət göstərirdi. Ancaq Şavkat Mirziyoyev prezident olandan bəri dini etiqad azadlığı ilə bağlı məhdudiyyətlər daha az olmuşdur. ABŞ bu yaxınlarda Özbəkistanı dini tolerantlıq prolemi olan ölkələr siyahısından çıxardı
Dini demoqrafiya
Ölkənin sahəsi 447.400 kvadrat kilometr (172.742 kvadrat mil) təşkil edir və təqribən 34 milyon əhalisi var. Beynəlxalq ekspertlər son illərdə Özbəkistandan qonşu ölkələrə, Rusiyaya, Cənubi Koreyaya və Yaxın Şərqə əmək miqrasiyasının artması tendensiyası səbəbindən əhalinin 2–3 milyon itki verdiyini düşünürlər. Əhalinin təxminən yüzdə 80-i etnik özbək, yüzdə 5.5 rus, yüzdə 5 tacik, yüzdə 3 qazax; yüzdə 2,5-i qaraqalpaq; və yüzdə 1,5 tatar təşkil edir. Müxtəlif dini qruplara üzvlüyə dair rəsmi statistik məlumatlar yoxdur. Əhalinin təxminən yüzdə 5-i Rus Pravoslavlarıdır, bu nisbət etnik Rusların və digər Slavyanların köçü davam etdikcə azalır. Artan sayda müsəlman və Rus Pravoslav tərəfdarı fəal şəkildə dinlərini tətbiq edirlər. Daşkənd xaricində praktik müsəlmanlar indi çoxluq təşkil edir. Bu hesabatın əhatə etdiyi dövrdə, xüsusilə ibadət edənlərin əksəriyyətini təşkil edən gənc kişilər arasında məscid ziyarətləri nəzərəçarpacaq dərəcədə artdı. Əhalinin qalan 3 faizinə kiçik katoliklər, koreyalı xristianlar, baptistlər, lüteranlar, Adventistlər, yevangelist və Pentikostal xristianlar, Yehovanın Şahidləri, Zərdüştlər, Buddistlər, Bahaşilər və Hare Krişnalar və ateistlər daxildir. Əlavə olaraq, Daşkənd, Buxara və Səmərqənd şəhərlərində cəmləşən təxminən 15–20.000 Aşkenazi və Buxaralı Yəhudi ölkədə yaşayır. Son iyirmi ildə ən azı 80.000 nəfər İsrail və ABŞ-a mühacirət edib.
Dini etiqad azadlığının məhdudlaşdırılması
Hökumət müsəlmanları bir qədər dəstəkləsə də, milli təhlükəsizlik məsələlərini əsas gətirərək, ekstremist hesab etdiyi İslam təşkilatlarını qadağan edir və onlara üzv olmağı cinayət hesab edir. Qadağan olunmuş təşkilatlar arasında başda Hizb-ut-Tahrir (HT), Özbəkistan İslam Hərəkatı, Akromiya, Təbliq Cəmiyyəti və Hökumət tərəfindən geniş şəkildə vəhabi adı verilən müxtəlif qruplar var. Hökumət, ekstremizmdə şübhəli bilinən şəxslərin və ya qrupların repressiyalarını din azadlığı məsələsi hesab etmədiyini, əksinə Hökumətə silahlı müqavimətin qarşısının alındığını bildirir. Dövlət işçiləri ümumiyyətlə özəl sektordakı vətəndaşlara nisbətən daha az dini sədaqət nümayiş etdirirlər. Onlar dünyəvilik siyasətini davam etdirir və dövlət işçiləri dinlə dövlət quruluşları arasındakı ayrılığı qorumaq üçün digərlərindən daha çox nəzarət altındadır.
Dini etiqad azadlığından sui-istifadə
Ölkə ərazisində hakimiyyət orqanlarının dini azlıq qruplarının üzvlərini, ehtimal ki, dini mənsubiyyətlərinə görə ölkədən deportasiya etdikləri bir neçə hal var. 2007-ci il iyun ayının ortalarında bu ölkədə on ildən çox yaşayan bir Tacik Pentikostalının Tacikistana deportasiya edildiyini bildirildi. O, may ayının sonlarında Daşkənddəki bir kilsə üzvünün evində görüşdükdən sonra tutuldu və deportasiya edilmədən əvvəl 22 gün həbsxanada saxlandı. 11 avqust 2006-cı ildə Daşkənddəki Daxili İşlər Nazirliyinin zabitləri, Bethani Baptist Kilsəsinin üzvü İvan Bıçkovu heç bir izahat qəbul etmədən Rusiyaya geri göndərdilər. Rusiya vətəndaşı olan Bıçkov uzun illər Daşkənddə yaşayırdı. 25 aprel 2008-ci ildə Səmərqənd Cinayət Məhkəməsi, Yehovanın Şahidi olan Olim Turayevə dini inanclarını başqalarına öyrətdiyinə və qanunsuz dini fəaliyyət təşkil etdiyinə görə dörd il bir əmək koloniyasına məhkum etdi.
Dini etiqad azadlığına dair müsbət inkişaf
2003-cü ildən bəri Hökumət keçmiş Müfti Məhəmməd Sodiq Məhəmməd Yusifin həm dini, həm də elektron formatda müxtəlif dini mövzularda geniş nəşr etməsinə icazə verdi. Məşhur İslami veb səhifəsi Hökumət tərəfindən blokdan çıxarıldı və İslamla bağlı populyar bir radio proqramına rəhbərlik etməyə və İslam Universitetində dərs deməyə davam etdi. Səlahiyyətlilər, həm şəhərlərdə, həm də kənd yerlərində az sayda qeydiyyatdan keçməmiş məscidlərin yenidən açılmasına icazə verdilər. Əlavə olaraq, dövlət tərəfindən sanksiya tətbiq olunmayan imamlar, xüsusən kənd yerlərində dini məmurların yaxından nəzarəti altında işlərinə davam etdilər. Məruzələrdə müşahidəçi müsəlmanların inanclarını bu nəzarət altındakı mühitlərdə tətbiq etmələrinə icazə verildiyi üçün müsəlman cəmiyyətindəki atmosferin bir qədər yaxşılaşdığı qeyd edildi. Hökumət Yehovanın Şahidlərinə də hörmət etməyə davam etdi. 2 Apreldə Özbəkistanda Yehovanın Şahidləri İsanın ölümünü anma mərasimləri zamanı son 2 ildə olduğundan daha az təcavüzlə qarşılaşdılar.
Muay tay
Muay-Tay Olimpiyada
2021-ci ildə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin qərarı ilə Muay-tay Olimpiya oyunu kimi tanındı. 2024-cü il Olimpiya oyunlarında ilk dəfə təmsil olunacaq döyüş növünün tam olaraq hansı qaydalar əsasında baş tutacağı hələ ki açıqlanmayıb.
Tarix
Muay tay qədim zamandan Siam olaraq adlandırılan bölgənin bölünməsindən sonra yaranan və bu gün ağırlıqlı olaraq Taylandda sistemlənmiş döyüş sistemlərinin hamısının ümumi adıdır. Hər nə qədər bölgə sərhədləri dəyişsə də, bu ölkəyə qonşu olan Myanmada (köhnə adı Burma) tətbiq olunan "Orkestr və ya Lethwai" və Kambocada edilən "Khmer boksun" ilə böyük bənzərliklər göstərilir. Muay tayın yaranması haqqında fərziyyələt "Tailand, Myanma və Kamboca" arasında anlaşılmazlıqlar indiki vaxtda şiddətlənmiş olub, hər ölkə bu idman növünü özünə şamil edir. Bu gün muay tay təkamül keçirərək 3 budaqda "peşəkar, həvəskar və milli (ənənəvi)" olaraq tətbiq olunmağa başlanılmışdır.
Özbəkistanda din azadlığı
Sosial sui-istifadə və ayrı-seçkilik
Özbək cəmiyyəti ümumiyyətlə dini müxtəlifliyə dözümlüdür, lakin prozelitizm etmir. Əhali uzun illərdən bəri dünyəvilik və dini tolerantlıq ənənələrini qoruyub saxladı. Xüsusilə, Müsəlman, Rus Pravoslav, Roma Katolik ve Yəhudi liderləri cəmiyyətdə yüksək səviyyədə qəbul edildiklərini bildirdi. Evangelist və ya Pentekostal xristian kilsələri və etnik özbəkləri qəbul edən kilsələr ayrı-seçkilikdən qaynaqlanan çətinliklərlə qarşılaşdılar. Xristianlığı qəbul edən etnik özbəklərin ayrı-seçkilik və təcavüzlə üzləşdikləri barədə davamlı məlumatlar var idi. Dövlətin nəzarəti altında olan media, bəzi hallarda xristianlara qarşı cəmiyyətdəki qərəzi təşviq etdi. Dövlət televiziyasında 2006-cı ilin noyabrında xristian evangelistlərinə qarşı yönəlmiş iki hissəli sənədli film nümayiş olunduqdan sonra aparıcı Daşkənd Pentekostal kilsəsinin üzvləri 18 dekabr 2006-cı il tarixli muzdlu quldurların kilsəyə hücumu ilə nəticələnən yerli icmalar tərəfindən ciddi təzyiq və hədələrin artdığını bildirdi. Dövlətin nəzarətində olan mətbuatda yer alan məqalələrin bəzilərində rus pravoslav din xadimlərinin fəaliyyətini tənqid edən sitatları yer alırdı. Yəhudilərə qarşı ayrı-seçkilik nümunəsi yox idi. Sinaqoqlar, İbrani təhsili, Yəhudi mədəni tədbirləri və icma qəzetinin nəşri açıq idi və narahat deyildi. Bir çox Yəhudi, yəqin ki, yəhudi əleyhinə deyil, xarici iqtisadi perspektivləri və xaricdəki ailələrlə əlaqələri ilə əlaqədar ABŞ və İsrailə köçdü. Daşkənddə və Səmərqənddə rəsmi olaraq Yəhudi mədəniyyətini öyrədən Yəhudi uşaq bağçaları var. 10 avqust 2006-cı ildə Özbəkistan Gömrük Komitəsi hökumətə məxsus bir veb saytında iki Qazaxıstan vətəndaşında təbliğat əks etdirən kitab, jurnal və broşuranın olmasına görə həbs olunduğunu bildirdi.
Muay tay
Tarix
Tarixi təxminən XIV əsrə aiddir. Köhnə antik sistemlərin hamısı "Muay Boran" (Antik Doyüş Sistemi) çətiri altındadır (Bu mövzuda bir çox əfsanələr mövcuddur. Muay Boran çətiri altında: "Muay Lopburi (bugünkü muay tayın əcdadı sayılır), Muay Çeyut, Muay Korat, Muay Koçasarn, Muay Nakorn" sistemləri vardır. Ənənəvi sistemlərdən bəzən Myanma, Tailand və ya Kamboca sərhədlərində müsabiqə hazırlanır, əlcək yerinə sarğı, bandaj istifadə edilir və xüsusilə Kamboca bu mövzuda peşəkarlıq əldə etmişdir.
Krabbe Krabbong isə, tamamilə "qılınc, nizə və s." ehtiva edən silahlı ənənəvi özünə xas bir intizam olub, ancaq bilindiyi kimi muay tay sistemi ilə bir əlaqəsi yoxdur. Ayrıca bu gün Tailand ordusunun bəzi hissələrində istifadə edilən "Military Lerdrit" adlandırılan döyüş sənətinin ölkəyə xas ayrı bir sistem mövcuddur.
Tailandda tətbiq olunan peşəkar sistem doğuş üçün isə "Lumpini, Rachandamnern, TV 7 və s." kimi xüsusi olaraq inşa edilmiş stadionlar mövcuddur. Bunlar arasında xüsusilə "Rachandamnern" dünyada yalnız "Boks" məqsədi üçün inşa edilmiş ən böyük stadiondur. Buralarda hər həftə gün həddindən artıq döyuş edilməsinə və sıx olmasına görə diqqəti cəlb edir. Milli peşəkar muay tay mövzusunda əsas dünya təşkilatları "WMC (WORLD Muay Thai Council) və ya S-1 (SONGCHAI PROMOTIONS) adlandırıla bilər.
Kani Bərdə (Nəqədə)
Kani Bərdə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 39 nəfər yaşayır (7 ailə).
Hubert Lanqet
Hubert Languet fransız Diplomatı və İslahatçısıdır. Onun diplomatiyasının aparıcı ideyası protestantlığın qorunması və genişlənməsi üçün dini və vətəndaş azadlığı idi. O, protestant kilsələrinin birliyini inkişaf etdirmək üçün əlindən gələni etmişdir.
Həyatı
Languet 1518-ci ildə Fransanın Dijon şəhərindən 21 mil (34 km) qərbdə yerləşən Vitteaux şəhərində anadan olub.