cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kriptoqrafiya
Tarixi
Kriptoqrafiyanın yaşını heç kim bilmir, lakin kriptoqrafiya — "gizli yazı" mənasına görə də güman etmək olar ki, yazı ilə həmyaşdır, onunla bir vaxtda meydana gəlmişdir. Yazı təxminən e.ə. 3300-cü ildə Şumerdə, e.ə. 3000-ci ildə Misirdə, e.ə. 2000-ci ildə Çində yaranmışdır. Qədim Misir əlyazmalarında dini mətnlər və tibbi reseptlər qeyri-standart heroqliflərlə şifrlənirdi. Qədim sivilizasiyaların günümüzə gəlib çatmış tarixi sənədlərində şifrlənmiş məktubun tərtib edilməsi sistemləri və üsulları haqqında məlumatlar var.
Olimpiya (Mane)
Mənşələri
Manenin "Olimpiya" rəsm əsərini çəkərkən təsirləndiyi digər bir tablo İspaniyalı rəssam Fransisko Qoyyanın Çılpaq Maxa adlı əsəri olmuşdur. Rəssamın "Çılpaq Maxa" əsərini ilk dəfə görməsinə dostu Çarlz Bodler səbəb oldu. Fotoşəkil sənətçisi Nadar İspaniyaya getdiyi zaman Bodler üçün bir modelin poza verdiyi çılpaq rəsm əsərinin fotoşəkillərini çəkdi. Manenin də bu fotoşəkilləri gördüyü bilinir. "Olimpiya" rəsm əsərinin zənci xidmətçi personajı əlavə edilmiş "Çılpaq Maxa" əsəri olduğu fikirləşilir. Eduard Mane 1870-cı ildə Madridə etdiyi səfərin sonunda yaxın bir dostuna göndərdiyi məktubda fikirlərini bu cür ifadə etmişdi:
Kriptoqrafiya
Tarixi
İlk kriptosistemlər artıq bizim eranın əvvəlində meydana çıxır. Məsələn, məşhur Roma sərkərdəsi Yuli Sezar (e.ə. 100–44-cü illər) öz yazışmalarında indi onun adını daşıyan şifrdən istifadə edirdi.
Üsulları
Şifrləmənin simmetrik və asimmetrik adlanan iki əsas üsulu var:
Olimpiya (Mane)
Mənşələri
Manenin bu məktubunda Qoyyanın digər tablosu olan "Geyimli Maxa" rəsm əsərindəndə bəhs etdiyi güman edilir. Çünki rəssamın "Olimpiya" rəsm əsərinin oxşarı olan "Çılpaq Maxa" tablosu sərgilənmirdi və yalnız xüsusi icazə ilə görünürdü. Digər bir iddiaya görə Mane İspaniyaya ziyarət əsnasında "Çılpaq Maxa" rəsm əsəri üzərində çalışmışdır.
Kriptoqrafiya
Simmetrik şifrləmə
Simmetrik şifrləmə üsulunda eyni açar (gizli saxlanılan) həm məlumatı şifrləmək, həm də deşifrləmək üçün istifadə olunur. Olduqca effektiv (sürətli və etibarlı) simmetrik şifrləmə metodları var. Simmetrik şifrləmə alqoritmlərindən DES, 3-DES, IDEA, FEAL, Skipcack, RC2, RC4, RC5, CAST, Blowfish kimi blok şifrləri və bir sıra axın şifrləri (RC4, A5) daha geniş istifadə olunur.
Olimpiya (Mane)
Mənşələri
thumb|250px|right|[[Fransisko Qoyya tərəfindən çəkilmiş "Çılpaq Maxa" əsəri. Rəsm əsəri Manuel de Qodoyun kolleksiyası üçün çəkilmiş, lakin daha sonra İspaniya inkvizisiya məhkəməsi tərəfindən əsərin sərgilənməsi ləğv edilmişdir. Bu əsər tarixin ən cəzbedici nü janrının əsərlərindən biri olaraq qəbul edilir. Tablo Manenin ilham mənbəyi olan əsərlərdən biridir. ]]
Kriptoqrafiya
Simmetrik şifrləmə
Əsas nöqsanı: məxfi açar həm göndərənə, həm də alana məlum olmalıdır. Bu bir tərəfdən məxfi açarların tam məxfi kanalla göndərilməsi problemini yaradır. Digər tərəfdən alan tərəf şifrlənmiş və deşifrlənmiş məlumatın varlığı əsasında bu məlumatı konkret göndərəndən almasını sübut edə bilməz. Çünki belə məlumatı o özü də yarada bilər.
Olimpiya (Mane)
Mənşələri
"Çılpaq Maxa" əsəri də eynilə "Olimpiya" tablosu kimi dövrünə görə müasir bir əsər idi. Qoyya bu əsəri ilə ilk dəfə tanrıça olmayan adi bir çılpaq qadın təsvir etdi və Mane də Qoyyanın başlatdığı bu yolda irəliləməyə başladı. Qoyyanın əsərindəki qadın model təhlükəli kiçik bir qadın idi. Lakin Manenin təsvir etdiyi rəsmin mərkəzindəki qadın model Parisli küçə qadını idi. Fransisko Qoyyanın "Kapriços" seriyasında da Maxa qədər çılpaq olmasalar da yanlarında xidmətçiləri olan gənc qadınların rəsmləri mövcud idi. Seriyanın bir lövhəsində təsvir edilmiş gənc qadın ayaqlarının birini irəliyə doğru uzadaraq eynilə Manenin qadın modeli kimi tamaşaçının gözünün içinə baxır. Bu lövhədəki arxa plan isə Manenin "Olimpiya" əsərində təsvir etdiyi model qadını xatırladırdı.
Kriptoqrafiya
Asimmetrik şifrləmə
Asimmetrik kriptoqrafiyada iki açardan istifadə olunur. Onlardan biri açıq açar (sahibinin ünvanı ilə birlikdə nəşr oluna bilər) şifrləmə üçün istifadə olunur, digəri gizli açar (yalnız alana məlum) deşifrləmə üçün istifadə olunur. Rəqəmsal imza alqoritmlərində gizli açar şifrləmə, açıq açar isə deşifrləmə üçün istifadə edilir. Açıq açara görə uyğun gizli açarın tapılması çox böyük həcmdə hesablamalar tələb edir, hesablama texnikasının hazırkı inkişaf səviyyəsində bu məsələ qeyri-mümkün hesab edilir. Asimmetrik şifrləmə alqoritmlərinə misal olaraq RSA, ElGamal, Şnorr və s. alqoritmlərini göstərmək olar.
Əsas nöqsanı sürətin aşağı olmasıdır. Buna görə onlar simmetrik metodlarla birgə işlədilir. Məsələn, açarların göndərilməsi məsələsini həll etmək üçün əvvəlcə məlumat təsadüfi açarla simmetrik metodla şifrlənir, sonra həmin təsadüfi açarı alan tərəfin açıq asimmetrik açarı ilə şifrləyirlər, bundan sonra məlumat və şifrlənmiş açar şəbəkə ilə ötürülür.
Olimpiya (Mane)
Mənşələri
Qustav Kurbenin "Olimpiya" rəsm əsərini oyun kartlarına bənzətməsinin səbəbi Manenin üzərində Yaponiya incəsənətinin də təsirinin olması ilə əlaqədar idi. O dövrdəki bir çox rəssamlar Yapon rəsmlərindəki parlaq rənglərdən, cəsur izlərdən və işıqlandırmalardan təsirlənirdi. "Olimpiya" əsərindəki iki tərəflilik eyni zamanda o dövrün pornoqrafiya fotoşəkillərini də xatırladırdı. Sözügedən dövrdə fotoşəkil çəkən şəbəkə mövcud idi və bu fotoşəkilləri bəzi küçə qadınları giriş sənədi olaraq istifadə edirdilər. Manenin bu işlərində hansısa əsərlərin birindən təsirlənib təsirlənmədiyi tam dəqiq olaraq bilinmir. 1854-cü ildə Eujen Duri tərəfindən çəkilən "Otaqlıq" adlı fotoşəkli də daxil olmaqla, "Olimpiya" rəsm əsərində təsvir edilmiş qadın modelin kompozisiyasına çox bənzəyən bir çox əsərlər mövcuddur.
Kriptoqrafiya
Asimmetrik şifrləmə
Asimmetrik metodlardan istifadə etdikdə, (istifadəçi, açıq açar) cütünün həqiqiliyinə zəmanət tələb olunur. Bu məsələnin həlli üçün rəqəmsal sertifikatdan istifadə edilir. Rəqəmsal sertifikat xüsusi sertifikasiya mərkəzləri tərəfindən verilir. Rəqəmsal sertifikatda aşağıdakı verilənlər olur: sertifikatın seriya nömrəsi; sertifikatın sahibinin adı; sertifikatın sahibinin açıq açarı; sertifikatın fəaliyyət müddəti; elektron imza alqoritminin identifikatoru; sertifikasiya mərkəzinin adı və s. Sertifikat onu verən sertifikasiya mərkəzinin rəqəmsal imzası ilə təsdiq edilir.
Bütövlüyə nəzarət üçün kriptoqrafik heş-funksiyalar istifadə edilir. Heş-funksiya adətən müəyyən alqoritm şəklində realizə edilir, belə alqoritm ixtiyari uzunluqlu məlumat üçün uzunluğu sabit heş-kod hesablamağa imkan verir. Praktikada 128 bit və daha artıq uzunluqda heş-kod generasiya edən heş-funksiyalardan istifadə edilir.
Olimpiya (Mane)
Model
"Olimpiya" rəsmində çılpaq poz verən qadın Manenin favorit modellərindən biri olan Viktorina Möran idi. Rəssamın yaxın dostlarından biri olan Teodor Durenin bildirdiklərinə görə iki şəxs Manenin atası Auqust Manenin işlədiyi "Palais de Justice" adlı mədəniyyət evində tanış olublar. Dure mövzu ilə əlaqədar olaraq bildirmişdi: "Sıxlıq olan bir vaxtda təsadüfi olaraq qarşılaşdılar. Mane onun xüsusi və diqqətə çarpan görünüşündən çox təsirlənmişdi." Möran "Olimpiya" rəsm əsərindən əvvəl bir neçə rəsm əsəri üçün pozada dayanmışdır. "Çəmənlikdə səhər yeməyi", "Küçə müğənnisi, "Viktorina Möran ispan geyimində", "Viktorina Möranın portreti" kimi rəsm əsərləri onun iştirakı ilə çəkilən rəsmlərdəndir. Rəssam əsərlərində əksəriyyətlə ailəsini, yazıçı dostlarını, digər rəssamları və Berta Morizo kimi həm rəssam, həm də tanıdığı şəxsləri model kimi təsvir edirdi. Manenin Viktorina Möran ilə uzun müddət bir yerdə işləməsi qəribə bir vəziyyət idi.
Kriptoqrafiya
Asimmetrik şifrləmə
Misal. ‘1234567890’ sətri üçün SHA1 heş-funksiya alqoritminin hesabladığı heş-kod 16-lıq say sistemində 01B307ACBA4F54F55AAFC33BB06BBBF6CA803E9A simvollar ardıcıllığıdır.
Olimpiya (Mane)
Model
Rəssam və model üçün 1863-cü il xüsusi yer tuturdu. Çünki Moran ilk dəfə həmin il həm "Çəmənlikdə səhər yeməyi" əsəri, həm də "Olimpiya" əsəri üçün çılpaq pozada dayanmışdı. Həmçinin Viktörina Möranın pozada dayandığı hər iki kompozisiyada başqa şəxslərdə rəsmdə iştirak edirdi. Bu yeni pozaları və keçmiş pozaları arasında fərqin tapılması modelin eyni şəxs olması barədə şübhələr yaratmışdı. "Çəmənlikdə səhər yeməyi" əsərində gənc modelin vücudu kobud, geniş, ağ və bəzəksik olarkən "Olimpiya" rəsmində yumşaq, kiçik, gərgin və yüngül şəkildə təsvirlənmişdi. Buna görə də bəzi müəlliflər hər iki tablodakı modellərdən birinin Viktörina Moran olmadığına inanırlar.
Kriptoqrafiya
Kriptoqrafiyanın tətbiqi sahəsində dünya ölkələrinin təcrübəsi
Elektron Gizlilik İnformasiya Mərkəzi (Electronic Privacy Information Center, EPIC) 1998-ci ildə əksər dünya ölkələrində kriptoqrafiya sahəsində milli siyasət və qanunvericiliyin vəziyyəti barəsində hesabat hazırlamışdı. Bu hesabatda ölkələr qəbul etdikləri və həyata keçirdikləri kriptoqrafiyaya nəzarət siyasətinin xarakterindən asılı olaraq yaşıl, sarı və qırmızı rənglə şərti işarələnmiş üç qrupa bölünüb:
Olimpiya (Mane)
Model
Möran Maneyə son dəfə 1873-cü ildə ABŞ-dən geri qayıtdıqdan sonra "Sen-Lazer vağzalı" adlı rəsm əsəri üçün pozada dayanmışdı. 1870-ci illərdə tez-tez Edqar Deqa, Pyer-Ogüst Renuar kimi impressionistlərin görüş yeri olan "Nuvella-Atenes" kafesində görünən model özü də rəsmlər çəkməyə başladı. Çəkdiyi rəsmlər 1876-1885-ci illərdə Paris Salonuna qəbul edildi. 1880-cı illərdə içki içən və Monmartr küçəsində musiqiçiliklə məşğul olaraq pul qazanan Möran Paris Salonunda son dəfə 1904-cü ildə iştirak etdi.
Viktorina Möran şəkildə göründüyü kimi bir model və Parisin aşağı təbəqəsindən olan kasıb qız idi. Möran Manenin vəfatından daha sonra Manenin həyat yoldaşı Suzann Maneyə məktub göndərmiş və məktubda ondan pul istədiyini bildirmişdir:
Kriptoqrafiya
Kriptoqrafiyanın tətbiqi sahəsində dünya ölkələrinin təcrübəsi
Hesabatın analizi göstərir ki, hazırda dünya ölkələrinin əksəriyyətində kriptoqrafiyanın tətbiqinə nəzarət yoxdur, informasiyanın kriptoqrafik mühafizəsi vasitələri hər hansı məhdudiyyət olmadan istehsal oluna, istifadə edilə və satıla bilər (yaşıl qrup). Kriptoqrafiya vasitələrinin tətbiqinə ciddi nəzarət edilən qırmızı qrupa Belarus, Çin, İsrail, Pakistan, Rusiya və Sinqapur daxildir. Yeni nəzarət tədbirlərinin tətbiqini nəzərdən keçirən ölkələr ABŞ, Hindistan və Cənubi Koreyadır. Bununla yanaşı, hazırda ABŞ müxtəlif ölkələrdə tətbiq edilən kriptoqrafik açarlara beynəlxalq nəzarətin həyata keçirilməsini və bu açarların Braziliya, Sinqapur və Cənubi Afrika Respublikası kimi ölkələrə verilməsini təklif edir. Kriptoqrafiya siyasətinin əsas prinsipləri İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (İƏİT) kriptoqrafik mühafizə vasitələrindən istifadəyə nəzarətin zəifləməsi ilə bağlı beynəlxalq səviyyədə müşahidə edilən tendensiyaya əsaslanaraq, 1997-ci ildə "Kriptoqrafiya sahəsində siyasətin əsas prinsipləri"ni qəbul etdi. Prinsiplər baxılan məsələdə dövlətin və fərdlərin maraqları arasında kompromis tapmağa yönəlmişdi. Hökumətlərə tövsiyə olunurdu ki, şəxsi həyatın toxunulmazlığı hüququna hörmətlə yanaşaraq, milli təhlükəsizlik və hüquq-mühafizə orqanlarının maraqlarını nəzərə alaraq, biznes əməliyyatlarını qorumaq üçün də kriptoqrafiyadan istifadəyə kömək etsinlər. Əsas prinsiplər aşağıdakıları əhatə edir:
Olimpiya (Mane)
Model
"Olimpiya" rəsm əsərində pozada dayanan zənci model, Manenin tablonu çəkməyə hazırlaşdığı vaxtda yaratdığı La Neqress (1862–1863) adlı personajının kompozisiyasında təsvir edilən Laura adındakı qadındır. Bəzi müəlliflər qeyd edirlər ki, Şarl Bodlerin zənci bir sevgilisi var idi və bu sevgilisi də Laura ola bilərdi.
Bənzər rəsm əsərləri
"Olimpiya" rəsm əsərinin ən çox qarşılaşdırıldığı əsərlərdən biri Paris Salonunda sərgilənən zaman böyük bəyənmə qazanan 1863-cü ildə Aleksandr Kabanelin çəkdiyi "Veneranın doğulması" adlı rəsm əsəridir. Kabanelin çəkdiyi çılpaq qadın Manenin kompozisiyanın əksinə ideallaşdırılmış, pastel rənglərdə və rəng tozları ilə tozlandırılmış vəziyyətdə görünür. Əsər bu vəziyyəti ilə ətir və ya alt paltarı reklamında görünə biləcək erotik görünüşə sahibdir. Lakinin qadının cazibədarlığı rəssam tərəfindən tanrıçalığın adı ilə gizləndirilmişdir. Halbuki Mane rəsm əsərində heç bir detalı örtbasdır etməmiş və ya gizlətməmişdi. Aleksandr Kabanelin hamar və düzgün təsvir etdiyi çılpaq qadının əksinə Mane çılpaqlığını və qadınlığını ortaya çıxarmış bir qadın təsvir etməyə üstünlük verdi. Emil Zolya hər iki rəsm əsərini qarşılaşdıraraq bildirmişdi: "Əgər Mane də Kabanel kimi təsvir etdiyi çılpaq qadının üzünü və sinəsini rəng tozları ilə tozlandırsaydı Manenin bu əsəri cəmiyyətə təqdim edilən zaman o qədər də sərt tənqid edilməyəcəkdi. Və bu qədər də reaksiyalara və qalmaqallara səbəb olmayacaqdı. Manenin tək səhvi digər rəssamlar kimi deyil, rəsmlərini fərqli şəkildə çəkməsi idi."
Qadın və ona xidmət edən xidmətçi mövzusuna isə rəsm tarixində, xüsusilə də klassik, müasir həyatda və İncil kitabından bəhs edən əsərlərdə tez-tez rast gəlinirdi. Jan-Mark Nate, Cozef Verne kimi rəssamların ağ çılpaq qadın və onun zənci xidmətçisi mövzusunda əsərləri mövcud idi. XVIII əsrin ortalarında isə bu mövzu otaqlıqlarda və tünd bədənli şəkildə, musiqiçiliklə məşğul olan şəxsin köməkçisi olaraq təsvir edilməyə başladı. Bu tərzə ən tanınmış nümunələrini verən şəxslərdən biri də Jan Ogüst Dominik Enqr oldu. Enqr Maneyə ilham mənbəyi olmamışdı. Maneyə onun müəllimi Tomas Kutyurun əsərlərində rəssamın cariyə mövzulu işlərininin təsiri olmuşdu. "Olimpiya" əsərinə ən çox bənzəyən otaqlıq tablosu Jan Jallabert tərəfindən çəkilmiş, 1842-ci ildə Paris Salonunda sərgilən rəsm əsəri idi. Çünki sözügedən əsərdə də zənci xidmətçi mövcud idi.
XVIII əsrdə şəhvət mövzularına yaxından bələd olan rəssam realizm axınının qabaqcıl ziyalılarından olan Qustav Kurbe idi. Onun əsərlərindəki çılpaq qadınlar Enqr və Ejen Delakrua kimi klassik və romantik rəssamların əsərləri ilə qarşılaşdırıldığında ideallaşdırdılmış kimi görünsə də, Kurbenin nü janrındakı rəsmlər üzərində işləyərkən akademik ölçülərin xaricinə çıxmamağa xüsusi fikir verdiyi bilinirdi. Kurbenin 1866-cı ildə gizli olaraq təsvir etdiyi "Yuxu" adlı rəsm əsərində kompozisiyadakı erotik səhnə kobud fırça vuruşları ilə dahi şəkildə dondurulmuşdu. Halbuki Manenin tablosunda çılpaq qadın bütün reallıqları ilə görünürdü.
"Olimpiya" rəsm əsəri ilə eyni dövrdə küçə qadınlarından bəhs edən digər əsərlərdə mövcud idi. Jan Leon Joromun 1861-cı ildə çəkdiyi "Hetera" adlı rəsm əsərində mərkəz kompozisiyada dayanan fahişəni seyr edən parislilər klassik yunanlar kimi təsvir edilmişdi. Ogüst Qlez Bartelemi isə 1860-cı ildə çəkdiyi "La Pourvoyeuse misere" adlı tablosunda çılpaq və yarı çılpaq qadınları bir yolda gedərkən təsvir etdi. 1864-cü ildə tacir Pol Durand-Ruel Tomas Kutyura "Modern fahişə" adlı tablonu 25 min franka sifariş etmişdi. Tomas Kutyur bu əsəri 1873-cü ildə tamamladı. "Olimpiya" əsərinin əksinə olan bütün bu əsərlərin ortaq xüsusiyyətləri küçə qadınlarının ideallaşdırılaraq təsvir edilməsi idi.
Rəssamın digər əsərləri ilə qarşılaşdırılma
thumb|200px|right|Mane ilk [[nü (janr)|nü janrında çəkdiyi "Pəri qızın təəccübü" rəsm əsərində "Olimpiya" rəsminin əksinə olaraq, Rubens və Rembrandt kimi hollandiyalı rəssamlardan təsirlənmişdir. ]]
Manenin 1860-cı illərdəki ən önəmli və məşhur iki rəsm əsəri "Çəmənlikdə səhər yeməyi" və "Olimpiya" əsərləri olaraq qəbul edilir. Hər iki əsər cinsi mövzuları və yeni tərzləri ilə incəsənət aləmində qalmaqal yaratdı. Rəssam hər iki tabloda da şüurlu olaraq hekayə və ya düşüncə danışma fikrini rədd etdi. Həmçinin rəssamın təsvir etdiyi səhnələrə şahid olduğu kimi bir mənbə yoxdur. Bu iki rəsm əsərində də incəsənət tarixinin önəmli əsərlərinə gizli yeridilmiş fikirlər və bu əsərlərlə əlaqəli tənqidlər mövcud idi. "Olimpiya" rəsm əsəri də Tisian Veçellionun "Urbinolu Venera" əsərindən təsirlənmişdi. Mane "Çəmənlikdə səhər yeməyi" əsərində isə həm Corcone, həm də Rafael Santidən təsirlənmişdi. Mane hər iki işində də avanqard mədəniyyətin standart üsulunu – keçmiş rəssamların şah əsərlərinin postmodern şəklində olaraq yenidən çəkilməsini tətbiq etmişdi.
thumb|200px|left|Manenin qadını alt paltarları ilə təsvir etdiyi səbəbi ilə tam çılpaq olaraq qəbul edilməyəcək "[[Nana (tablo)|Nana" adlı rəsm əsəri əxlaqsız rəsm hesab olunaraq 1877-ci ildə Paris Salonuna qəbul edilmədi. Rəsm əsəri "Olimpiya" tablosunu tamamlayan əsər kimi qəbul edilir. ]]
Manenin 1874-cü ildə çəkdiyi "Mavi divanda əyləşən Madam Manenin portreti" adlı tablosu bəzən "Olimpiya" əsəri ilə qarşılaşdırılır. Bu iki əsərdə modellər bənzər quruluşda pozada dayansalar da kompozisiyalar çox fərqli təsvir edilmişdir. "Olimpiya" rəsmindəki qadının kiçik sinəsi, düz qarnı və incə bədəni var. Suzann Mane isə çölə baxan ayaqları, geniş bədəni, bədəni qədər ağır görünən əlləri, kvadrat şəklində şlyapası və şlyapasının yanlarından sallanan lentləri ilə tamaşaçı cazibədarlığından çox uzaqdır. Kobud bir şəkildə divanda əyləşmiş Madam Mane bir ayağını digərinin üzərinə atmamış vəziyyətdədir. Bəzi müəlliflər Manenin bu rəsm əsərini çəkərkən nə etdiyini çox yaxşı bildiyinə və "Olimpiya" rəsm əsərinin oxşarını yaratdığına inanırlar. Bet Arçer Brombertə görə, "Mane necə ki Tisian Veçellionun tanrıçasını yuxarı təbəqə küçə qadınına çevirmişdisə, "Olimpiya" rəsmindəki qadını da çox kök həyat yoldaşına çevirmişdi."
thumb|right|200px|[[Eduard Mane tərəfindən 1874-cü ildə çəkilən "Mavi divanda əyləşən Madam Manenin portreti" əsəri "Olimpiya tablosunun karikaturası olaraq qəbul edilir. Bu tabloların bənzərliyinin "Mona Liza" rəsmi ilə "L.H.O.O.Q." bənzərliyindən daha çox olduğu elm adamları tərəfindən qəbul edilir. ]]
Bəzi müəlliflər rəssamın 1877-ci ildə Paris Salonuna göndərdiyi lakin əxlaqsız adlandırılaraq qəbul edilməyən "Nana" adlı rəsm əsərinin "Olimpiya" tablosunun davamı olduğunu fikirləşirlər. İki fərqli dövrdə iki fərqli model pozada dayanmış olsa da eynilə Fransisko Qoyyanın "Çılpaq Maxa" tablosundan daha sonra "Geyimli Maxa" əsərini çəkməsi kimi Mane də "Olimpiya" tablosundan sonra "Nana" rəsm əsərini çəkdi. "Nana" tablosunda rəsmdə qadının yanında zənci xidmətçi deyil, qara şlyapaları bir kişi idi və qadın eynilə "Olimpiya" əsərindəki qadın kimi xidmətçisi ilə deyil, tamaşaçılarla qarşılıqlı təsir vəziyyətində idi. "Olimpiya" əsərində yatağın yanındakı qara pişiyi bu tabloda divar kağızındakı turna əvəz etmişdi. Salona qəbul edilmədikdən sonra Kapuççino bulvarının yuxarı hissəsində bəzək əşyaları satan mağazanın vitrinində sərgilənən "Nana əsərindəki qadın modeldə "Olimpiya" rəsmindəki qadın model kimi tamaşaçının gözlərinin içinə baxırdı və qadının eşqbazlığı, gözəllik düzümü diqqəti cəlb edirdi. Bəzi müəllif müasir həyatda gözəlliyin rəmzinə bərabər tutulan "Nana" rəsminin ədəbi sahədəki bənzərinin Emil Zolyanın 1870-cı illərdə yazdığı romanların olduğunu fikirləşirlər. Bu hadisələrdən təxminən on il əvvəl çəkilmiş "Olimpiya" rəsmi isə Şarl Bodlerin şeirləri ilə əlaqəlidir.
Həm "Nana" tablosunda həm də rəssamın digər önəmli əsərləri arasında yer alan "Foli-Berjerde bar", "Çəmənlikdə səhər yeməyi", "Sen-Lazer vağzalı" kimi rəsm əsərlərində yer alan modellər eynilə "Olimpiya" əsərində olduğu kimi tamaşaçının gözlərinin içinə baxırlar. Tamaşaçıların gözləri modellə baxışdıqda düşüncələrinin mərkəzinə də bu qadınlar yerləşir. Digər tərəfdən Şarl Bodlerə ithaf edilmiş olan 1862-ci ildə "İspan paltarları geyinmiş gənc qadın" və "Cien Duvalın portreti", "Mavi divanda əyləşmiş Madam Manenin portreti" kimi tablolardakı qadınların pozaları ilə "Olimpiya" rəsmindəki qadının pozasının eyni olmasına baxmayaraq hər bir tamaşaçı üzərində buraxdığı təsir çox fərqli idi.
Mane "Olimpiya" tablosunda təsvir etdiyi qara pişiyi 1868-cı ildə çəkdiyi "Emalatxanada səhər yeməyi" əsərində də istifadə etmişdi.
Paris Salonunda sərgilənməsi
thumb|200px|Manenin 1865-ci ildə Paris Salonunda sərgilənən digər əsəri "Əsgərlər tərəfindən xor baxılan İsa" tablosu "Olimpiya" rəsm əsərinin altında sərgilənirdi. Sərgilənmə müddətində müsbət tənqidlər almasına baxmayaraq "Olimpiya" rəsminin yaratdığı qalmaqal səbəbi ilə əsər o qədər də tanınmadı.
Manenin "Olimpiya" və "Çəmənlikdə səhər yeməyi" tablolarını 1863-cü ildə tamamlamasına baxmayaraq bu rəsmlərlə Paris Salonuna 1865-ci ildə müraciət etdi. Rəssamın "Olimpiya" əsəri ilə illik olaraq təşkil edilən sərgilərin iksinə müraciət etməsinin səbəbi marağı olmuşdu. Oğlu Leon Mane Linxoffun xatirələrinə görə 1865-ci ildə rəssamı müraciət etməyə razı edən şəxs rəssamın dostu şair Şarl Bodler idi. Digər tərəfdən qocalıq vaxtlarında Mane ilə yaxın dost olan rəssam Jak Emil Blanş bildirirdi ki, rəssamı Paris Salonuna müraciət etməyə həyat yoldaşı Suzann razı salmışdı. Müəlliflər 1865-ci ildə Blanşın dörd yaşı olduğu üçün onun dediklərini əsl mənbə kimi götürmürlər. İcazə almadan həyat yoldaşının emalatxasına girməyən Suzann Manenin rəssam üzərində bədii təsirinin olduğuna dair heç bir mənbə yoxdur. Digər tərəfdən Mane Bodlerin fikirlərinə yüksək önəm verirdi. Manenin Bodlerə 1865-ci ildə yazdığı iki məktubda Bodlerin Maneni salona müraciət etməyə razı saldığı aydın olur:
Zəngin və mühafizəkar ailəsi olan Mane düşünürdü ki, onun sənət karyerası rəsmləri Paris Salonunda sərgilənməsi zamanı məşhurluğa çata bilərdi. Bu məşhurluq da daxilində gizli fikirləri olan müasir rəsm ilə qazanıla bilərdi. Rəssam ənənəvi bir yaradıcılıq sistemində müasir versiyanın əsasını qoyması ilə xalqın üsyan qaldırmasını da düşünmüşdü. Bəzi müəlliflər 1863-cü ildə Rədd edilənlər salonunda baş verən "Çəmənlikdə səhər yeməyi" əsərinin qalmaqalından sonra Manenin düşüncəsində belə bir yolda irəliləmək istəmədiyi fikrinin yarandığını fikirləşirlər. Rəssam, bir il əvvəl təşkil olunan sərgidə "Öküzlər döyüşünün hekayəsi", "İsa məzarında mələklərlə birlikdə" kimi təhlükəsiz rəsm əsərləri təqdim etmişdi. Antonen Prust yaxın dostunun texnikasını və düşüncələrinə olan inamının artması nəticəsində tablonu "seçilmiş əsərlər sırasına" göndərdiyini açıqladı. Zaxariya Astruk əsərdən ilhamlqanaraq şeir yazmışdı. Bəzi müəlliflər Manenin bu şeirdən təsirlənərək rəsmin sərgilənməsinə qərar verdiyini də bildirirlər. Lakin müəlliflər, Bodler və Stefan Malarme kimi şairlərlə yaxın dost olan Manenin bu şəxslərin rəsm əsərinə həsr edilən şeirlər yazmasının rəssamı əsərə görə salona müraciət etməyə razı saldığına əsl mənbə kimi baxmırlar.
Ümumi 3559 rəsm əsərinin yer aldığı Paris Salonunda "Olimpiya" əsəri Manenin "Əsgərlər tərəfindən xor baxılan İsa" adlı tablosu ilə bir yerdə sərgiləndi. Tisian Veçellio ilk dəfə V Karlın sarayına dəvət ediləndə krala iki rəsm əsəri təqdim etmişdi. Bu rəsm əsərlərindən biri qırmanclanmış və tikanlardan tac taxmış İsa Məsih, digəri isə "Urbinolu Venera" əsəri idi. Mane də bənzər mövzulardakı iki əsəri bir yerdə incəsənət tarixinin qarşıda gələn şəxslərinə təqdim edərək intibah dövrü rəssamlarına öz hörmətini göstərmişdi.
"Əsgərlər tərəfindən xor baxılan İsa" və "Olimpiya" əsərlərinin mövzuları çox fərqli idi. Mane qadın bədənini təsvir etdiyi kimi, kişi bədənini də təsvir etmək və müasir incəsənət əsəri kimi ənənəvi rəsm əsərində də uğurlu olduğunu göstərmək üçün İsa Məsihə aid rəsm əsəri çəkmişdir. Tabloların birində uzanmış halda çılpaq qadın, digər əsərdə isə şaquli istiqamətdə çılpaq kişi var idi. Əsərlərdən biri müqəddəs mövzuda tarixi rəsm, digəri isə dünyəvi mövzuda çəkilmiş müasir rəsm əsəri idi. Hər iki bədən ənənəvi, müasir və cinsi mövzularla əlaqələli sorğulamalara səbəb oldular. Bu vəziyyət daha əvvəl qərb incəsənətində baş verməmişdi. "Olimpiya" rəsm əsərindəki qadının bədənini qəbul etmiş və utanmayan vəziyyəti, İsanın kədərli görünüşü ilə təzad yaradır. Digər tərəfdən rəssam hər iki tabloya tamaşaçının baxışlarını əlavə etmişdir. Fərqli səbəblərlə olsa da hər iki əsəri izləyən tamaşaçı da utanc hissi yaranır.
1865-ci ildə Paris Salonunda ən yaxşı təsvir edilmiş rəsm əsərlərindən biri Yuls Breton tərəfindən çəkilən "Ot qurudan qadınların fasiləsi" adlı rəsm əsəri oldu. Rəssama bu əsər Şahzadə Napoleon tərəfindən III Napoleonun əmi övladlarına hədiyyə olaraq sifariş edilmişdi. Dövrün tənqidçilərindən biri olan Edmond Abot rəsm əsəri haqqında bu rəyi bildirmişdir: "Bretonun yaxşı təsvir edilmiş bu rəsm əsəri hamımızın gözündə incəsənət ustalarının hörmətini artırdı."
Reaksiyalar
thumb|200px|left|"Olimpiya" əsərinin Paris Salonunda sərgilənməsi əsnasında Çam olaraq tanınan Amede de Noenin [[14 may 1865-ci ildə çəkdiyi "La Şarivari" adlı karikatura. ]]
"Olimpiya" əsəri "Çəmənlikdə səhər yeməyi" tablosunun 1863-cü ildə Rədd edilənlər salonunda yaratdığı qalmaqaldan daha böyük bir qalmaqala səbəb oldu. 1865-ci ildə açılış mərasimi olan Paris Salonu ilə əlaqədar o dövrdə yazılmış 85 məqalənin 72-i "Olimpiya" əsərindən bəhs edirdi. Reaksiyaların günü gündən artması səbəbi ilə Paris Salonu rəhbərliyi tərəfindən əsərin qorunması üçün mühafizə xidməti çağırıldı. Hücum cəhdlərinin ola biləcəyi üçün əsər insanlarının əlinin çatmadığı qədər yüksəkdə sərgiləndi.
Tənqidçilər və xalq rəsmi fahişə həyatının müdafiə edilməsi olaraq gördülər və əsərə "Sarı mədəli cariyə", "Pişiyi olan Venera", "Bir növ dişi qorilla" kimi adlar verdilər. Əhali Maneni "bulanıq rəsm fırçası ilə yaşıl fahişə qadınlar çəkən alçaq" olaraq adlandırmağa başladı və gənc qızlar və hamilə qadınların rəsm əsərindən uzaq dayanmasını istədilər. Dövrün Paris prokurorunun həyat yoldaşı rəsm əsərini görəndə şok yaşadığını açıqladı. Tənqidçilərdən biri bu rəyi bildirdi: "Dəqiq bilmirəm. Görəsən Fransız estetika kitabçasında bu qadına veriləcək bir söz mövcuddur mu? Xeyr. Axmaq sifət, zəif bədən." Həmin dövrdə qəzetlərdə çıxan tənqidlərdə bu cür fikirlər yer alırdı: "Təməl elementlər uşaq kimi axmaqcasını təsvir edilmişdir. Rəssamın bu cür davranışı insanın ağlına gəlməyən kobudluqdur.", "Bu sarı mədəli cariyə kimdir? Heç kimin hardan gəldiyini bilmədiyi elə belə çəkilmiş pozğun bir qadındır. Bu rəsm əsərini kim çəkib? Olimpiya? Bu nəyin Olimpiyasıdır? Şübhəsiz ki fahişədir!", "Bu ağbəniz qadın çox çirkindir. Üzü axmaq, dərisi cəsəd kimidir. Rənglərin uyğunsuzluğu insanda yaxşı hislərin yaranmasına mane olur." "Olimpiya" əsəri ilə birlikdə sərgilənən "Əsgərlər tərəfindən xor baxılan İsa" tablosu ilə əlaqədar olaraq əsərin daha çox rəssam tərəfindən bəyənilmədiyi iddia edilmişdir.
thumb|200px|right|Rəssam Bertalın 1865-ci ilin [[27 may|may ayının 27-də "Amusant qəzeti"-ndə çəkdiyi "Olimpiya" əsərini tənqid edən karikatura. ]]
Əsərin bu qədər tənqid edilməsinin səbəbi Manenin tabuları məhv etməsi idi. "Olimpiya" əsərindəki qadın ənənəvi çılpaq deyil idi. Vəhşi gözləri, utanmayan ifadəsi və cəsur rəftarı ilə tamaşaçı ilə sanki təsvir edilən otaqda idi. Həmçinin əsər üzərində iki dəfəlik işıqlandırma ilə aparılan araşdırmada qara pişiyin sərgiyə göndərilmədən qısa bir müddət əvvəl əsərə əlavə edildiyi ortaya çıxdı. Bunun əlavə edilməsi Manenin diqqətini çəkdiyinin sübutu olaraq qəbul edilir.
Xalq və tənqidçilərin böyük bir hissəsi əsərdə yeridilən bədii fikirlərlə maraqlanmadı. Heç kim əsərdəki qadının bir xanım olaraq hara aid olduğunu və tabloda hansı fikirlərin gizləndiyini düşünmək istəməmişdi. Tənqidçilər qadını Parisin gündəlik həyatının qadınına çevirmək istəsələr də uğurlu ola bilmədilər. Bir əsr sonra Corc Hemilton açıqlamasında bildirmişdi: "Əsərdəki qadın ədyallarda uzanmış cılız bir model idi. Bir zənci və bir pişik də onun yanında idi. Bütün şəkil bundan ibarətdir. Burada əlavə fikir yeridilən, açıqlamağa lazım gələn hansısa vəziyyət yoxdur. Bunu açıqlamaq onsuz da çətindir. Normal bir rəsm əsərinin ehtiyacı olduğunun xaricində deyilə biləcək başqa hansısa fikir yoxdur." Tənqidçilər isə bu qalmaqaldan sonra Eduard Maneni Fransisko Qoyya, Edqar Allan Po, Şarl Bodler kimi məşhurlarla birlikdə adlandırdılar.
Sərgidən sonra baş verən ümumi mövzular Manenin istədiyini aldığı istiqamətində idi. Müraciət etdiyi iki rəsm əsərini sərgiyə qəbul etmək, rədd etməkdən daha ağıllı bir hərəkət idi. Qalmaqallardan sonra dəyəri qalmayan əsər Fransız xalqı və Fransa ənənəsi qarşısında aciz qalmışdı. "Olimpiya" əsərinin bu qədər tənqid edilməsinin əsas səbəblərindən biri də modelin Parisdə tanınmış şəxs olması idi. Rəsm əsəri çəkildiyində qadın model Viktorina Möran, Manenin rəsm əsərində tanınacaq qədər məşhur bir şəxs idi.
Eduard Mane bütün bu tənqidlərdən sonra çox məyus oldu. O, xatirələrində hadisələrin xronologiyasından bəhs edirdi:
Dəstək verənlər
150px|left|thumb|Şarl Bodler 1865-ci ilin [[11 may|may ayının 11-də fikirlərini bu cür bildirərək Maneyə dəstək oldu: "Bu vəziyyətə düşən tək kişinin özün olduğunu mu fikirləşirsən? Fransua Rene de Şatobrian və Rixard Vaqnerdən daha ağıllı mı olduğunu fikirləşirsən? Onlar da məyus oldu. Amma bu tənqidlər onların həvəsini məhv etmədi." ]]
1850-ci ilin axırlarından Bodler və Mane yaxın dost idilər. Onlar bir-birlərinin əsərlərini, kitablarını, şeirlərini yaxından izləyirdilər. Mane çəkdiyi rəsm əsərinə gələn reaksiyalardan sonra may ayında yaxın dostuna məktub yazdı və bunları bildirdi.
thumb|right|150px|1868-ci ildə [[Paris Salonunda sərgilənən "Emil Zolyanın portreti" əsərindəki divarda Fransisko Qoyyanın rəsm əsəri, Yapon yazıları və "Olimpiya" əsərinin kopiyası da yer alırdı. ]]
Bodler yazdığı cavab məktubunda Maneni dəstəklədi və ondan üzülməməsini istədi. Müasirliyə qarşı çıxan insanlara fikir verməməsini məsləhət gördü və incəsənət tarixində tənqid edilən ilk şəxsin onun olmadığını bildirdi. Bir dövr Rixard Vaqner və Fransua Rene de Şatobrian da eyni vəziyyətlə qarşı-qarşıya gəlmişdi. Avanqardla ənənə arasında bir əlaqənin yaradılması önəmli idi. Şatobrian və Vaqnerin ədəbiyyat və musiqi sahəsindəki töhfələrinu yüksək qiymətləndirirdi. Şeir sahəsində öz işlərini də bu əhatədə görürdü. Mane isə Bodler üçün incəsənət tarixində müasirliyin əsasını qoyacaq şəxs idi və onun ümidi itirməsini, bu işi buraxmasını istəmirdi.
Klod Mone tablo haqqında fikirlərini bu cür ifadə etdi: "Manenin çəkdiyi "Olimpiya" əsəri yaxşı bir əsərdən çox irəlilədir. Lakin xalqın böyük bir hissəsi əsərə real baxmaq yerinə tabloya gülürlər. İncəsənət onların zəkası üçün çox soyuq qalır." Emil Zolya "Olimpiya" əsərinə gələn tənqidlərə əsasən bildirmişdir: "Xalq bir zamanlar incəsənət tarixinin ən yaxşı rəssamlarından biri Kurbet bəyə də gülürdülər. Halbuki biz indi onun rəsmlərinə, qrafikasına, texnikasına heyranıq. Bu gün biz Mane bəyə də gülürük. Onun şah əsərlərinə də illər sonra bizim xalqımız heyranlıqla baxacaq."
Rəssamın qardaşı qızı Culi Mane ilə evli olan şair Pol Valeri, 1932-ci ildə Oranjeri muzeyində təşkil edilən Manenin bir əsr sərgisi kataloqunda "Olimpiya" əsəri üçün bunları yazmışdır: "O bir qalmaqal, mədəniyyət nümunəsi və güc rəmzidir. Bizlərin primitiv düşüncülərini sorğulamağa məcbur edir. Bu Manenin şah əsəri idi." Fransois Çaçin bildirmişdir: "Mona Liza əsərindən başqa heç bir tablo ədəbiyyatın mərhələləri ilə bu qədər əlaqələnməmişdi. İncəsənət tarixçilərinin aclığını bu qədər doyuzdurmamışdı."
Sonrakı sərgilənmələri
İlk dəfə 1865-ci ildə Paris Salonunda tanınan "Olimpiya" əsəri bu sərgidən sonra 1867-ci ilin 24 may tarixində yeni Paris Salonunun açılışından altı həftə, Qustav Kurbenin şəxsi retrospektivinin açılışından beş gün əvvəl Manenin "Place de l'Alma"-da açdığı "Exposition Particulière" adlı şəxsi sərgisində yerləşdirildi. Bu sərgilənmədən sonra rəsm əsəri rəssamın emalatxanasından o öləndən sonra çıxarıldı. 1884-cü ildə rəssamın xatirəsinə təşkil edilən sərgidə göstərildi. Bir il sonra rəssamın emalatxasındakı əsərləri satılmadı. Bununla da əsər Manenin həyat yoldaşı Suzann Manenin öhdəçiliyində qaldı. Əsər 1889-cu ildə Dünya sərgisində rəssamın digər 14 əsəri ilə birlikdə sərgiləndi. Rəsm əsəri daha sonra 1932, 1952, 1983, 1994-cü illərdə Parisdə müxtəlif sərgilərdə yer aldı.
1889-cu ildə sərgidən sonra əsəri bir Amerikalı şəxsin alacağı əhali arasında yayıldı. Bundan sonra 1890-cı ildə Klod Mone tablonu Suzann Manedən aldı. Əsəri Luvr muzeyinə yerləşdirmək üçün kompaniya yaratdı. Kompaniyaya qatılan iştirakçılar arasında rəssamlar, sənətkarlar, kolleksiyaçılar, yazıçılar və hətta rəssamı vaxtilə sərt tənqid etmiş tənqidçidlər də var idi. Maneni hər zaman dəstəkləyən və yaxın dostu olan Emil Zolya bu kompaniyanı dəstəkləməyib rədd etdi və səbəbini bu şəkildə açıqladı: "Mən Maneni qələmimlə dəstəkləmişəm. Amma onun bu şah əsəri üçün pul ala bilmərəm. Manenin bu əsəri Luvr muzeyinə gedəcək. Amma bu öz özünə, istedadı və məşhurluğu ölkədə yayıldıqca olmalıdır. Muzeyə bir hədiyyə kimi verilməməlidir." Rəssamın yaxın dostlarından biri olan Stefan Malarme kompaniyaya qatılmağa üstünlük verdi. Digər iştirakçılar arasında Edqar Deqa, Henri Fantin Latur, Aleksandr Milyeran, Antonen Prust, Kamil Pissarro, Pyer-Ogüst Renuar kimi rəssamlar var idi. Klod Monenin kompaniyasında 19 min 415 frank yığıldı və o, rəsm əsərini aldı. Daha sonra isə o dövrün müasir incəsənət əsərlərinin sərgiləndiyi Luksemburq muzeyinə verdi. Çünki Luvr muzeyinə əsərlər rəssamın vəfatından ən azı 10 il sonra qəbul edilirdi.
1890-cı ildən 1907-cı ilə qədər Luksemburq muzeyində sərgilənən rəsm əsəri daha sonra Luvr muzeyinə aparıldı və Enqrın "Böyük otaqlıq" əsərinin yanında sərgiləndi. 1986-cı ilə qədər Luvrun fərqli qalereyalarında sərgiləndi. 1986-cı ildə Orse muzeyi yarandı. Dövrün qarşıda gələn əsərləri ilə birlikdə bu muzeydə yer alan "Olimpiya" əsəri, 19 nömrəli otağın sağ hissəsində sərgiləndi.
Təsirləri
Manedən təsirlənərək 1869-1870-ci illərdə öz "Çəmənlikdə səhər yeməyi" tablosunu çəkən Pol Sezann 1873-cü ildə isə "Olimpiya" əsərindən ilhamlanaraq barokko üslubunda "Müasir Olimpiya" adlı rəsm əsərini çəkdi. Sezannın tablosundakı qadına xaricdən baxdığı qəbul edilən kişi də rəsmin daxilindədir və rəssam bu kişini özü olaraq təsvir etmişdir. Rəsmdəki kişinin dayandığı poza isə "Çəmənlikdə səhər yeməyi" əsərindəki kişi modellərin pozasını xatırladır.
Manenin həmçinin yaxın dostu olan rəssam Henri Fantin Latur 1883-cü ildə, böyük ehtimalla rəssamın vəfatından sonra xatirə vərəqəsi üçün "Olimpiya" rəsm əsərinin kopiyasını təsvir etdi. Bu əsərində şəkillərin sərt xətlərini yumşaldan, qüvvətli ton təzadlarını aradan qaldıran, qadın, zənci xidmətçi və pişiyi bulanıq təsvir edərkən əsərin dram təsirini yox edən Henri Fantin Latur "Olimpiya" əsərini Enqrın çəkdiyi otaqlıq kimi ideallaşdıraraq rəsmin vəhşi və heyvani görünüşünü ləğv edərək dəyişdi.
1896-cı ildə Pol Qogen "Zənci Olimpiya" adlı rəsm əsəri çəkdi. Manenin sənətinə böyük hörmət bəsləyən Qogen "Olimpiya" əsərinin kopiyasını da çəkmişdi və Markiz adalarındakı kiçik evində "Olimpiya" əsərinin əllə oyulmuş forması da mövcud idi. 1901-ci ildə Pablo Pikasso "Olimpiya" rəsminin oxşarını çəkdi. Bu rəsmində Pikasso uzanmış incə ağbəniz modeli kök zənci modellə əvəzlədi və yan tərəfində əlində meyvə səbəti olan bir şəxs təsvir etdi. Digər tərəfdə isə qadına baxan başqa bir şəxs təsvir etdi. Rəssam beləliklə tablodakı şəxslərin sosial statuslarını və irqçilik obrazlarını dəyişdirdi.
1950-ci ildə Jan Dübüffe "Corps de Dame" rəsm seriyasının bir hissəsi olaraq "Olimpiya" əsərinin qəribə bir hissəsini çəkdi. Bu rəsmdəki qadının geniş və xoş görünməyən bədəni Manenin çılpağının təzadı kimi idi. İlk dəfə sərgilənəndə xalq düşüncəsi ilə eynilə "Olimpiya" rəsmi kimi itələyici və çirkin görünüşü olan bu əsər, İkinci Dünya Müharibəsindən sonra baş verən ictami qarışıqlıqdan bəhs edirdi.
thumb|right|[[Jan Dübüffenin 1950-ci ildə çəkdiyi "Corps de Dame" rəsm seriyasının ilk nümunələrindən biri olan "Olimpiya" rəsmi.]]
Amerikalı minimalizm rəssamı Robert Morris 1965-ci ildə reallaşdırdığı "Sayt" adlı performans nümayişinin bir hissəsində masqa taxıb ağ ədyallar üzərində uzanaraq "Olimpiya" rəsminin pozasında dayandı. Abstrakt ekspressionizmin ən tanınmış sənətçilərindən biri olan Lerri River 1970-ci ildə "Olimpiyanı qara üzlü sevirəm" adlı əsərində küçə qadını və xidmətçinin yerlərini dəyişdirdi. Zənci çılpaq küçə qadını, ağ xidmətçi və ağ bir qadın təsvir etdi. Rəsmin üst hissəsində isə əsl əsərin kopiyası mövcud idi. 1998-ci ildə Fransada Alena Jobera tərəfindən "Palitra" seriyasından "Qara pişik və model" adlı film ekranlaşdırılmışdır.
Jan Mişel Baskiya isə qərb incəsənətində görünüş fərqliliklərini aydınlaşdırmaqla irqçilik ayrılığını göstərmək üçün Manenin "Olimpiya" rəsmini seçdi. Baskiya 1982-ci ildə hazırladığı "Xidmətçi olmadan "Olimpiya" əsərinin üçdə dörddəbiri" adlı işində tablonu zənci xidmətçi olmadan təsvir etdi. Beləliklə həm "Olimpiya" əsərinə hörmətini bildirən müasir ənənəni göstərdi, həm də irqçiliyə reaksiyasını da dilə gətirdi. Mane modelinin küçə qadını olduğunu göstərmək üçün dağınıq yataq, boyunbağı, başmaqlar kimi bir çox ipuculardan istifadə etmişdi. Lakin bu ipucların ən önəmlisi zənci xidmətçi idi. Feminizm incəsənət tarixində rəsm əsəri XIX əsr Fransada qadının yeri və müasir dövrdə qadının təmsil edilməsi baxımından çox əhəmiyyətli idi. Sender Jilmana görə, o dövrün rəsm əsərlərində zənci qadınlar cinsi əlaqə obyekti olaraq təsvir edilmirdi. Əksinə pis olmuş və ya xəstələnmiş qadınları izah etmək üçün istifadə edilirdi. Manenin "Olimpiya" rəsmindəki zənci xidmətçi də narahatlığın rəmzi kimi təsvir edilmişdi. Xidmətçi personajı da narahatlığın ən böyük əlamətlərindən biri idi. Baskayi də məsələyə eyni düşüncə ilə yanaşaraq Manenin irqçilik fikirlərini rədd etmişdi.
E pluribus unum
thumb
E pluribus unum (Çoxluqdan Birliyə) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının ilk rəsmi şüarlarından biridir. Latınca olan bu şüar çoxdan tək mənasını verir. İlk əvvəl bu şüar ABŞ-ni ilk dəfə meydana gətirən On Üç Koloniyanın birliyi mənasında istifadə edilmişdi. Sonralar ABŞ vətəndaşlarının müxtəlif mənşələrdən gəlmələrinə baxmayaraq birlik meydana gətirdiklərini vurğulamaq üçün istifadə edilməkdədir.
Corc Vaşinqtonun rəhbərliyi altında olan Amerikan Müstəqillik Döyüşü mübarizəsində Amerika milliyyətçiliyinin prinsipi olaraq istifadə edilmişdir. Müstəqillik mübarizəsinin müsbət nəticə verməsi ilə ənənəvi olaraq bu şüar yaranmışdır. Sonralar Amerikaya edilən köçlər fonunda, fərqli millətlərdən olan insanların çoxalması ilə bu şüar yeni bir məna daşımağa başlamışdır.
Nevin Yanıt
Nevin Yanıt — 100 metrlik maneələrlə qaçış üzrə yarışan Türkiyə yüngül atleti. Fenerbahçe Athletics klubunda çıxış edir. 60 və 100 metrlik maneələrlə qaçış üzrə Türkiyə rekordlarının sahibidir. 100 metrlik maneələrlə qaçış yarışlarında ikiqat Avropa çempionudur.
29 Avqust 2013-cü ildə Yanıt müsbət dopinq testi səbəbiylə iki il yarışlardan kənarlaşdırılmışdır. Lakin IAAF uzaqlaşdırma müddətinə etiraz etdi və Arbitraj Komitəsi diskvalifikasiya müddətini daha bir ilə qədər uzatdı.
Həyatı
Yanıt 2007-ci ildə Banqkokda keçirilən Yay Universiadasında gümüş medal qazanmışdır. 2008-ci ildə Pekində keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında 100 metrlik maneələrlə qaçış üzrə yarımfinala çıxaraq, Türkiyənin Olimpiya Oyunlarında sprint növlərində bu mərhələyə çatan ilk təmsilçisi oldu. 2009-cu ildə Peskara şəhərində keçirilən Aralıq dənizi Oyunlarında iştirak edərək 100 metrlik maneələrlə qaçış yarışında qızıl medal qazandı. 2010-cu ildə Barselonadakı Avropa çempionatında o, 100 metrlik maneələrlə qaçış yarışında 12,63 saniyə nəticəsini göstərərək (milli rekord) qızıl medal qazandı. Londonda keçirilən 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında Yanıt 100 metrlik maneələrlə qaçış yarışında beşinci oldu.
2010-cu ildə Mersində inşa edilən 4500 oturacaq tutumu olan atletika məkanı 2011-ci ildə onun şərəfinə adlandırıldı.
Eupatorium compositifolium
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rəşt şəhristanı
Rəşt şəhristanı — İranın Gilan ostanının 16 şəhristanından biri və bu ostanda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Rəşt şəhəridir. 2006-cı ildə aparılmış siyahıya almanın yekunlarına əsasən əhalisi 857 606 nəfərdir.
Franşe dovşanalması
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Qərbi Çindir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m olan və ildə təxminən 15 sm boy atan koldur. Yarpaqları qalın, 2-3 sm uzunluğunda, parlaqdır, aşağı hissədə sıx sarımtıl tükcüklərlə örtülmüşdür. İyulda çiçəkləyir. Meyvələri oktyabr ayında tam yetişir, çoxtoxumlu, yumurtavari formalı, narıncı-qırmızı rənglidir, uzunluğu 5-7 mm-dir. Mülayim keçən qışda giləmeyvələri kolların üzərində yaza qədər qalır.
Ekologiyası
İsti, günəşli yerlərdə yaxşı bitir. Kəskin keçən qışdə kök boğazına qədər donur.
Azərbaycanda yayılması
Abşeronda geniş şəkildə park və bağların salınmasında, şəhərlərin yaşıllaşdırılmasında istifadə edilir.
İstifadəsi
Bal verən bitkidir. Tək və qrup əkinlərində, daşlıq yerlərdə yaşıllaşdırma işlərində çox əlverişlidir.
Fukuoka prefekturası
Fukuoka prefekturası — Yaponiyanın Kyuşu adasında prefektura. Ərazisi 4 977 kvadrat-kilometr, əhalisi 5 069 000 nəfərdir. Mərkəzi Fukuoka şəhəridir.
Nicat Quliyev (siyasətçi)
Nicat Əmir oğlu Quliyev — Azərbaycan Respublikası xarici iqtisadi əlaqələr nazirinin birinci müavini və nazir əvəzi.
Siyasi fəaliyyəti
2004-cü ilədək Acarıstan Muxtar Respublikası başçısıAslan Abaşidzenin müşaviri vəzifəsində çalışmışdır.
Həbsi
2013-cü il avqustun 7-də Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi tərəfindən həbs edilmişdir. Abşeron Rayon Məhkəməsinin hökmü ilə MTN işi üzrə sabiq nazir müavini 3 il müddətinə azadlıqdan məhrum olunub. O, qanunsuz olaraq odlu silah saxlamada ittiham edilib.
Müdafiə (ümumi anlayış)
Bu sözün aşağıdakı mənaları vardır :
In God We Trust
thumb|"In God We Trust" şüarı 20 [[ABŞ dolları üzərində]]
In God We Trust — ABŞ və Floridanın rəsmi dövlət devizi. Mənası "Biz Tanrıya Ümid Bağlayırıq" deməkdir.
Xunzax rayonu
Xunzax rayonu - Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi.
Coğrafiyası
Rayonun sahəsi 551,91 km², inzibati mərkəzi Xunzax kəndidir.
Əhalisi
2002-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən rayonun 30.203 nəfər əhalisi var. Rayonda əhalisinin çoxluğuna görə (2002-ci il siyahıya almasına əsasən) ən iri yaşayış mətəqəsi Xunzax (3.694 nəfər) kəndidir.
1989-cu ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən rayon əhalisinin 98%-ni Avarlar, 2%-ni digər xalqların nümayəndələri təşkil edir.
İnzibati bölgüsü
Rayonda 59 kənd, 15 kənd soveti və 24 bələdiyyə vardır.
Nabat
right|250px|thumb|Rəngli və ətirli nabatlar
Nabat-Meyvə şirəsilə qənd qarışığından hazırlanan şəffaf kristalik şirni növü.
Bulbophyllum luederwaldtii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Akupunktura
thumbnail Akupunktura — iynə və   sancmaq, çalmaq — bədənin xüsusi aku nöqtələrini nazik iynələr sancmaqla aparılan müalicə növüdür. Çində alternativ tibb kimi geniş yayılmışdır. Əsasən ağrının azaldılması üçün istifadə edilir. Çin xalq təbabətinin əsas tərkib hissələrindəndir.
Tarixi
Çin tarixin yazılı dövründən çox qədimlərə söykəndiyi irəli sürülür. İynələrin istismarından çox əvvəl bian deyilən iti kənarlı daşların istifadə edilməkdə olduğu Xan Hanedanlığı dövründə (M.Ö.206-m.s.220) qələmə alınmış olan Shuo Wen Jie Za adlı kitabda ifadə edilir. Zamanla bian daşlarının yerinə sümük və ya Bambukdan edilən iynələr istifadə edilməyə başlanmışdır.
Allahqulular
Allahqulular — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Səfixanlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Çəhrayı dovşanalması
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Təbii halda Pakistanda, İranda, Hindistanda daşlı-qayalı sahələrdə yayılmışdır.
Allahqulular
1992-ci ilin mayında Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 25 mart 2023-ci il tarixində Azərbaycan Ordusunun keçirdiyi əməliyyat nəticəsində bir sıra yüksəkliklər, ətraf ərazilər, eyni zamanda, Allahqulular kəndi Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçib.
Çəhrayı dovşanalması
Botaniki təsviri
Kolun hündürlüyü 2 m-dək, seyrək çətirli və elastik, qonur, parlaq zoğludur. Yarpaqları yumurtavari və ya ellipsvari, uzunluğu 5 sm-dəkdir. Çiçəkləri şaxələnmiş ləçəkli, çəhrayı, sıx qalxanlarda yerləşir. Meyvələri tutqun qırmızı, 7 mm-dək, çəyirdəkləri 2-dir. Çəhrayı dovşanalması hər il may-iyunda çiçəkləyir, sentyabrda meyvə verir, toxumlarını özü səpir. Uzunömürlüdür, 30–40 il yaşayır.
Allahqulular
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Allahquluuşağı olmuşdur. XIX əsrin əvvəllərində bu kəndi Qarabağ xanı Mahmudqulu xana mənsub xəlfəli elatının allahquluuşağı nəsli salmışdır. Etnooykonimdir.
Çəhrayı dovşanalması
Ekologiyası
Soyuğa və quraqlığa davamlı, işıqsevən, torpağa tələbkar deyil. Duza, toza, qaza davamlıdır. Zərərverici və xəstəliklərə az yoluxur.
Allahqulular
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Xəlfəliçayın sahilində, düzənlikdə yerləşir.
Çəhrayı dovşanalması
Azərbaycanda yayılması
Abşeron və yarımadaya yaxın yerlərdə, park və bağlarda geniş şəkildə becərilir.
İstifadəsi
Çiçəkləmə və meyvəvermə dövründə çox dekorativdir. Müxtəlif şəhər əkinlərində geniş istifadə etmək üçün tövsiyə olunur.
ABŞ gerbi
ABŞ gerbi — Amerika Birləşmiş Ştatlarının dövlət gerbi.
Həndbol 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında
Həndbolda qazanılan medallar
Dünyanın məşhur idman növlərindən biri olan həndbol 4-cü İslam Həmrəyliyi Oyunlarının da tərkib hissəsidir. Həndbol yarışlarında 8 kişi komandası və 4 qadın komandası qızıl medal uğrunda rəqabət aparıb. Yarışlar Bakıda yerləşən Sərhədçi İdman Olimpiya Mərkəzində keçirilib. Kişilər arasında həndbol yarışı üzrə püşk Azərbaycan, Əlcəzair, Səudiyyə Ərəbistanı, Pakistan, Türkiyə, Mərakeş, İraq və Əfqanıstan milli komandaları arasında atılıb. Püşkün nəticələrinə əsasən, Azərbaycan milli komandası “A” qrupunda Əlcəzair, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan milliləri ilə mübarizə aparacaq. “B” qrupunda isə Türkiyə, Mərakeş, İraq və İordaniya komandaları yarışacaqlar.
Həndbol 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında (qadınlar)
Həndbol üzrə qadınların mübarizəsində beş komanda – Kamerun, Özbəkistan, Kot d`İvuar, Türkiyə və Azərbaycan yığma komandaları dairəvi sistem üzrə mübarizə aparacaqlar. Qrupda birinci və ikinci yeri tutan komandalar qızıl, üçüncü və dördüncü yerlərdə qərarlaşan millilər isə bürünc medallar uğrunda mübarizəni davam etdirəcəklər. .
Eupatorium compressum
Eupatorium compressum Eupatorium compressum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Virciniya Deyr
Virciniya Deyr — Amerikada doğulan ilk ingilis.
Hikmət Muradov
Hikmət Muradov (tam adı: Hikmət Oqtay oğlu Muradov ; d. 1969, Bakı, Azərbaycan SSR - ö. 1991, Xocalı, Azərbaycan) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
23 yanvar 1969-cu ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. 1976-1986-cı illərdə 190 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. Həmin il Krasnokustk Mülki Aviasiya Məktəbinə daxil olur. 1991-ci ildə buranı fərqlənmə diplomu ilə bitirir. Daha sonra Hikmət Yevlax hava yollarında ikinci pilot kimi fəaliyyətə başlayır.
Döyüşlərdə iştirakı
Hikmət AN-2 təyyarəsi ilə dəfələrlə müharibə gedən əraziyə uçuşlar etmişdi. O, döyüşçülərimizə ərzaq, silah-sursat daşınmasında misilsiz işlər görmüşdü. Cəsur pilot əfsanəvi uçuşlarla hamını heyran qoyurdu… 1991-ci il 29 oktyabr Xocalı rayonunun Xanabad kəndi ərazisində onun idarə etdiyi AN-2 təyyarəsi ermənilər tərəfindən güclü raket atəşinə məruz qalır. Hikmət heyətlə həlak olur.
Ailəsi
Subay idi.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 25 noyabr 1992-ci il tarixli 337 saylı fərmanı ilə Muradov Hikmət Oqtay oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.