cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ərdəşir mirzə Qovanlı-Qacar
Həyatı
Ərdəşir mirzə Bəstam vilayətinin hakimi olmuşdu. Babası Fətəli şahın fərmanı ilə Qorqan vilayətinə dəyişilmişdi.
Ərdəşir mirzə Məhəmməd şahın əmri ilə türkmənlərə qarşı döyüşmüşdü. Herat səfərində iştirak etmişdi. Tehrana dönmüş, sonra Mazandaran əyalətinə təyin olunmuşdu.
Ərdəşir mirzə 1846-cı ildə Lurestanın, sonra Xuzestanın valisi təyin edilmişdi. 1850-ci ildə yenidən Mazandaran əyalətinə göndərilmişdi. 1853-cü ildə Tehrana yeni təyinatla bağlı dönmüşdü.
Ərdəşir mirzə 1856-ci ildən Cənubi Azərbaycanın valisi vəzifəsində çalışmışdı. 1859-cu ildə Gilan əyalətinə vali təyin edilmişdi.
Ərdəşir mirzə Qovanlı-Qacar 1866-cı ildə vəfat edib.
Abbas Ələsgərov
Ələsgərov Abbas Abbas oğlu — "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" (1987), "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı" (2007), Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri (4 aprel 2007 – 18 fevral 2018)
Həyatı
Abbas Ələsgərov 13 dekabr 1937-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir.
16 mart 1959-cu ildən 11 mart 1960-cı ilə qədər Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasının "Təchizat və satışı" Respublika Kontoru "Sovnarxozmaşsnabsbıt"da mühəndis, həmin tarixdən 16 iyun 1961-ci ilə qədər isə Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasının İxtisaslaşdırılmış "Tikinti mexanizasiyası sənayesi" Trestində mühəndis və usta vəzifələrində çalışmışdır.
Abbas Ələsgərov 25 sentyabr 1961-ci ildən 29 oktyabr 1962-ci ilə qədər Azərbaycan SSR Kommunal Təsərrüfatı Nazirliyinin Əsaslı tikinti şöbəsində mühəndis, həmin tarixdən 22 noyabr 1976-cı ilə qədər Azərbaycan SSR Sənaye Tikinti Nazirliyinin Tikintidə yeni texnikanı tətbiq edən trest "Orqtexstroy"də Layihənin baş mühəndisi, şöbə müdiri və trestin baş mühəndisi, 5 avqust 1977-ci ilə qədər isə Azərbaycan SSR Sənaye Tikinti Nazirliyinin 4 №-li Trestinin 42 №-li Tikinti İdarəsində baş mühəndis kimi vəzifələrdə işləmişdir.
5 avqust 1977-ci ildən 21 iyun 1982-ci ilə kimi SSRİ Dövlət Tikinti Komitəsinin "Azərdövlətsənayelayihə" İnstitutunda baş mühəndisin müavini, 17 noyabr 1983-cü ilə qədər "Bakıbaştikinti"nin Layihə — Konstruktor Texnoloji Bürosunda direktor və 4 aprel 2007-ci ilə qədər isə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Bakı Dövlət Layihə İnstitutunda direktor olmuşdur.
4 aprel 2007-ci ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışır.
7 sentyabr 2007-ci ildən 6 noyabr 2012-ci ilə qədər Azərbaycan Memarlar İttifaqının sədri olmuşdur.
18 fevral 2018-ci ildə axşam saatlarında vəfat etmişdir.
Canarium liguliferum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Oppozisiya (şahmat)
Oppozisiya — Şahmat termini
Bu, şahların elə bir yerləşməsidir ki, şaquli, üfüqi, yaxud diaqonal xəttlər üzrə onların arasındakı xanaların sayı tək olsun.
Ölüm vadisi
thumbnail|Ölüm dərəsi
Ölüm dərəsi - ABŞ-nin Kaliforniya ştatında səhra. Şimali Amerikada dəniz səviyyəsindən ən aşağı (-86 m) olan yer hesab olunur. Həmçinin, ən quraq və ən yüksək hava temperaturunun qeydə alındığı yerdir (56.7 °C). Sahəsi 7.800 km2-dir. Böyük, hamar, heç bir həyat şərtləri olmayan gilli yayla şəklindədir.
Ölüm dərəsinin sirləri
Səhranın bəzi yerlərində ölçüsü bir ton yarıma qədər olan qaya parçaları var. Bu daşlar uzun illərdir, məlum olmayan səbəbdən səhrada iz qoyaraq hərəkət edirlər və maraqlısı odur ki, daşlar müxtəlif istiqamətlərdə hərəkət edir heç vaxt bir-biri ilə toqquşmurlar. Ölüm dərəsində baş verən bu müəmmalı hadisənin üzərində uzun illər aparılan araşdırmalar heç bir nəticə verməmişdir. İlkin variant kimi hər zaman külək söylənsə də, Ölüm dərəsində heç vaxt bu daşları hərəkət etdirə biləcək səviyyədə küləklər qeydə alınmayıb.
Tamcinslik
Tamcinslik, öz bioloji cins və şəxsin özü üçün seçən gender identikliyinin bərabərliyidir. Kristen Schilt və Laurel Westbrook kimi sosioloqlar tamcinsliyi termin olaraq "doğulanda verilən cins, bədən və öz şəxsi gender seçimi" olduğunu söyləyirlər və transgenderlərə əks məna verdiyini bildirirlər.
Tarixi
Tamcinslik qədim zamanlardan indiyə kimi çatan bir gender identifikasiyasıdır, lakin termnin olaraq bunu ilk dəfə alman seksoloqu Volkmar Sigusch zissexuell kimi öz paylaşımlarında işlədib: 1998-ci ildə öz "Yeni seks inqilabı" əsərində o, 1991-ci ildə yazdığı iki hissədən ibarət «Die Transsexuellen und unser nosomorpher Blick» adlı məqaləsini qeyd edir, həmin məqalədə "zissexuell" termini ilk dəfə istifadə olunur.
Əlaəddin Təkiş
Əlaəddin Təkiş Xarəzmşah (tam adı: Əlaəddin Təkiş Əla-əl-Dünya və Din Əbül-Müzəffər) d. ? - o. 1200) — 1172-1200-cü illər ərzində Xarəzmşahlar dövlətinin hökmdarı.
Həyatı
Səltənətin əsas varisi olan Təkiş, Nişapur şəhərinin kənarında olurdu. Kiçik oğlu Sultan Şah, bu fürsəti qiymətləndirərək özünü Xarəzmşahlar Sultanı və Böyük Xaqan elan etdi. Atsızın böyük oğlu Təkiş, qardaşının hökmdarlığını qəbul etmədi, ancaq birinci hərəkət etdiyinə görə səltənət ordusunu arxasına alan Sultan Şaha qarşı təkbaşına mübarizə aparması mümkün deyildi. Qardaşını taxtdan endirmək üçün, qədim düşmənləri olan Qarakitaylardan kömək istədi. Xarəzmşahlara qarşı düşmən münasibət bəsləyən Qarakitaylar əlbəttə bu fürsəti dəyərləndirmişdirlər. Qarakitayların yardım üçün göndərdikləri ordunun başına keçən Təkiş, Nişapura girərək qardaşını taxtdan endirdi və səltənət məqamına keçərək özünü Sultan elan etdi. Sultan Şah, Qarakitay ordusuna qarşı dayana bilməmiş və şəhərdən qaçmaq məcburiyyətində qalmışdır. Bir ildən sonra təkrar səltənət mübarizəsinə girişən Sultan Şah, İraq Səlcuqlarının hökmdarının vəkili Ayaba ilə razılaşaraq təkrar Təkişi devirmək üçün Nişapura girdi. Sultan Şahın bu sınağı müvəffəqiyyətsizliklə nəticələndi və Ayaba döyüşdə öldürüldü. Sultan Şah isə səltənətdən imtina edərək Dihistana qaçdı (1174 ). Təkiş, qüdrətli və güclü bir hakimiyyət yaratdı. Hakimiyyəti dövründə Xarəzmşahlar dövləti nizamı, intizamı və təşkilatlanmasıyla tam mənada bir imperatorluq halına gəldi. Hakimiyyəti ələ keçirmək üçün istifadə etdiyi Qarakitaylarla münasibətlərini kəsərək mübarizəyə girişdi. Əvvəllər verdikləri dəstək üçün Qarakitaylara vergi verməyi qəbul edən Təkiş, vergi almaq üçün gələn Qarakitay elçisini məğrur və özündən razı rəftarlarına qəzəblənərək öldürmüş və beləliklə Qarakitaylara açıqca müharibə elan etmişdir. Qarakitaylar da, Atsız dövründə yarımçıq qoyduqları Xarəzm səfərini tamamlamaq üzrə Xarəzmşah Dövlətinin paytaxtı Nişapura hücum etdilər. Təkişin yaratmış olduğu yeni Xarəzmşahlar ordusu əvvəlkindən çox daha güclü idi. Çoxsaylı Qarakitay ordusu ilə birbaşa mübarizəyə girişən Təkiş, bu mübarizədə Qarakitaylara ağır bir məğlubiyyət yaşadaraq uzun illərdir ki, mövcud olan Qarakitay təhlükəsinə qarşı ilk əhəmiyyətli müvəffəqiyyəti əldə etmişdir. Türk yurdlarını 150 il boyunca təhdid edən Qarakitayların qərbə irəliləyişləri bu zəfərlə aradan qaldırılmış oldu.
Təkiş, ondan asılılığını bildirməsinə baxmayaraq qardaşı Sultan Şahdan narahat olurdu. Bu səbəbə görə də, fövqəladə bir vəziyyət olmadıqca Nişapuru tərk etmirdi və buna görə də, strateji hücumlarda ordusunun başında ola bilmirdi. Sultan Şah, 1187-ci ildə vəfat etmiş və beləliklə də, səltənət təhlükəsi ortadan qalxmışdır. Təkiş Xan da, strateji olaraq daha rahat hərəkət edə biləcək vəziyyətə gəlmişdi. Artıq ordusunun başına daha rahat bir şəkildə keçə bilən Təkiş, Şərqi İran və Xorasanı hakimiyyəti altına alaraq sərhədlərini genişləndirmişdir. Xarəzmşahların genişlənməsi Böyük Səlcuqlu Dövlətinin davamçılarından olan İraq Səlcuqlularının Sultanı II Toğrul Xanı narahat edirdi. II Toğrul Xan, İraq coğrafiyasında güclənmiş və İslam Xəlifəsi hesab edilən Abbasi Sultanının müdafiəsini boynuna götürmüşdü. Əldə etdiyi müvəffəqiyyətlərlə Xilafət mövqeyinin siyasi səlahiyyətlərini əlində saxlayan II Toğrul Xan, hakimiyyəti altındakı bölgələrə doğru genişlənməkdə olan Xarəzmşahlara qarşı mübariəyə başlayaraq şəxsən ordusunun başına keçib Xarəzmşahlar ilə döyüşə başlamışdır. Təkiş Xan, II Toğrul xanın ordusunun sayına bərabər olan bir qüvvə ilə başladığı mübarizəni qazanaraq II Toğrul Xanı döyüş meydanında öldürmüşdür. Toğrul bəyin ölümündən sonra İraq Səlcuqluları yıxılmış və Böyük Səlcuq Dövlətinin hakimiyyəti altındakı coğrafiyada varlığını davam etdirən İraq Səlcuqlularının hakimiyyəti altında olan ərazilərdə Xarəzmşahlar dövlətinin sərhədlərinə daxil olmuşdur (1194 ).
Bu qələbədən sonra Xarəzmşahlar tarixlərinin ən geniş sərhədlərinə çataraq İraq, İran və Xorasan bölgələrində hakim hala gəlmişdirlər. Təkiş Xanda özünü təkrar Səlcuq Dövlətinin xələfi olaraq elan edərək Bağdad xəlifəsinindən səltənət mənşuru (Fərmanı) aldı. Təxminən 100 ildir Xilafət mövqeyinin qoruyuculuğunu daşımış olan Səlcuqlar, son Səlcuq dövləti olan İraq Səlcuqlarının da yıxılmasıyla qoruyucusuz qalmışdı. Özünü Səlcuqların varisi elan edən Təkiş, bu vəzifəyə də sahiblənərək, həm Bağdad da olan xəlifənin, həm də Abbasilərin qoruyuculuğunu boynuna götürmüşdür. Bu vəzifənin məsuliyyətindən doğaraq bölgədə xilafətin müxalifi olan İsmaililər ilə mübarizə işinə başlamışdır. İsmaililər, Xilafət hakimiyyətinə etiraz edərək mövcud xəlifələrin hakimiyyətlərini rədd edir və üsyanlar qaldırırdılar. Getdikcə güclənən bu üsyan hərəkatının mənsubları bəzi qalaları ələ keçirərək Xilafət mövqeyinin hakimiyyətini zəiflədirdilər. Təkiş, II Toğrulun zamanında həll edilə bilinməyən bu problemi həll edərək İsmaililərin ələ keçirdiyi qalaları geri alaraq İsmaililik axınlarının Xəlifə üzərindəki təzyiqini ortadan qaldırmışdı.
Təkiş Xan, xəlifənin müdafiəçisi vəzifəsini öz üzərinə götürdükdən sonra genişlənmə siyasətini yavaşlatmış, gücünü bu vəzifəyə cəmləmiş və qalan ömrünü Xilafət mövqeyinə xidmət edərək keçirmişdir. 1200 -ci ildə vəfat edincə yerinə oğlu Məhəmməd keçdi.
Hakimiyyətinin ilk illəri
Qardaşı Sultanşahı n qaçmasından sonra Xarəzm taxtına 1173-cü ilin yanvar ayının 10-da  Əlaəddin Təkiş oturur. O Xarəzmşahların ən qüdrətli hökmdarlarından biri idi. O dövlətin İmperiyaya çevrilməsində ən mühüm pay sahibi olmuşdu. O hələ hakimiyyətinin ilk illərində bir sıra çətinliklərlə üzləşir. Belə ki, qardaşı Sultanşah və anası Melike Türkan xatun Xorasan hakimi Məlik Müəyyədi əmin etmişdilər ki, Xarəzm xalqı və bütün ordu onların tərəfindədir və onların yardımı ilə Təkişi çox asanlıqla məğlub edə bilərlər. Bu səbəblə Məlik Müəyyəd Xarəzm  üzərinə hücuma keçir. Sultan Təkiş isə Xarəzmin 20 fərsəx liyində onları gözləyirdi. Bundan xəbər tutan Məlik Müəyyəd əsgərlərini çöldən keçirib, cəm halında Xarəzmə salmaq istəyirdi. Məlik Müəyyədin ordusunun bir qismi Subarlıya girər-girməz Təkişin ordusu tərəfindən darmadağın edilir. Əsir düşən Məlik Müəyyəd öldürülür. Bu məğlubiyyətdən sonra Sultanşah və anası Dihistana qaçırlar. Lakin bura tezliklə Xarəzmşah Təkiş tərəfindən zəbt olunur. Bu hadisədən sonra əsir düşən Melike Türkan xatun öldürür, Sultan şah isə əvvəl Nişapura qaçmalı olur. Burada o kömək məqsədilə Gur sultanı Qiyassədinin sarayına sığınır.
Daxili siyasəti
Xarəzmşahlar dövləti Təkişin hakimiyyəti illərində öz siyasi inkişafının ən yüksək zirvəsinə çatır. Həm Qarakitaylarla mübarizədə, həm də Xorasanın müdafiəsi üçün Seyhun çayı ətrafında yaşayan Qanqlı-Qıpçaq tayfalarının hərbi dəstəyindən istifadə etmək istəyən Təkiş bu məqsədlə onlarla nikah əlaqələri yaratmış və dövlət idarəsində Qanqlı-Qıpçaq əmirlərinə mühüm vəzifələr vermişdir.
Xarəzmşahlar dövlətinin imperiyaya çevrilməsi
Xarəzmşahların Qarakitaylarla olan dostluğu da Xarəzmşah Təkişin dövründə pozulur. Təkişi özlərindən asılı bir hökmdar kimi qəbul edən Qarakitaylar öz elçilərini Xarəzm sarayına göndərir. Lakin özünə təqdim olunan vergi və hədiyyələrin qarşısında elçinin tamahkarlığı Xarəzmşahı hiddətləndirir. Və elçini öldürtdürür. Təbii ki, Əlaəddin Təkiş bu əmri verərkən özünü Qarakitaylarla müharibə aparacaq gücdə hesab edirdi. Vəziyyətdən xəbər tutan Sultanşah Qarakitaylarla birləşərək qüvvətli bir ordu ilə Xarəzmə doğru ilərləməyə başlayır. Lakin Xarəzm əhalisinin Təkişdən tərəf olduğunu başa düşən Qarakitay ordusu geri çəkilmək qərarına gəlir. Buna baxmayaraq Sultanşahın xahişi ilə ordunun bir qismi Mərv, Sərəxs, Tuz yaxınlığında düşərgə qurur. İlk əvvəl Oğuz rəislərindən Məlik Dinarı, daha sonra isə Toqan şahı məğlub edir. Lakin Sultanşah 1193-cü ilə- ölümünə qədər Nişapuru ələ keçirməyə müvəffəq ola bilməmişdir. 1187-ci ildə Nişapur Xarəzmşah Təkiş tərəfindən tutulur. Sultanşahın ölümündən sonra Mərv də Xarəzmşahların tabeliyinə keçir. Təkiş buraya oğlu Ələddin Məhəmmədi vali təyin etmək istəsə də böyük oğlu Nəsirəddin Məlikşah geniş ov ərazilərinə malik olan Mərvi əldən vermək istəmir. Nəticədə Ələddin Məhəmməd Nişapur vilayətinin valisi təyin edilir.
Qardaşı ilə apardığı mübarizədən müvəffəqiyyətlə ayrılan Təkişin dövləti öz nüfuzunu bütün Şərqi İrana yaymışdı. Bu Təkişə Qərbi İranda gedən siyasi proseslərə  müdaxilə etmək imkanı da yaratmışdı. Abbasi xəlifəsi Nəsir ilə İraq Səlcuq sultanı II Toğrul arasında baş verən ixtilaflardan istifadə edən Təkiş 1194- cü il 24 mart da Rey ətrafında baş verən döyüşdə Toğrulu məğlub edərək öldürmüşdü. Beləliklə Həmədan da daxil olmaqla Əcəm İraqı və Səlcuqlara aid qalalar Xarəzmşahların əlinə keçir. Mənbələrdən də görünür ki, bu qalibiyyətdən sonra özünü sultan elan edən Xarəzmşah Təkiş öz adına buraxılan pullarda da “sultan”titulundan istifadə etmişdir. Xarəzm şahları içində də bu titulu ilk Əlaəddin Təkiş qəbul etmişdir. Özünü İrandakı müxəlif xanədanlıqların, atabəyliklərin hətta Gurlu hökmdarlarının da hamisi elan edən Xarəzmşah Təkiş bu vəsiləylə nəzəri də olsa bütün İran torpaqlarını öz imperiyası ətrafında birləşdirməyə müvəffəq olmuşdur. Xarəzmşahın İraq ərazisini birbaşa onun tabeliyinə verəciyini ümid edən xəlifə Nəsir li-dinillah Təkişin də digər Səlcuq sultanları kimi onu sadəcə “ruhani rəis” olaraq tanıdğını görüb Xarəzmşahlara qarşı müharibəyə başlayır. Lakin bu müharibədə məğlub olur. Xarəzmşah İsfahanın idarəsini Qutluq İnanca, Rey isə oğlu Yunus Xana tapşırıb, böyük əmirlərdən Mayacık da oğluna atabəy təyin edərək Xarəzmə qayıdır. Lakin səhhəti ilə əlaqədar problemlərlə bağlı Yunus xan Reyi tərk edir və idarə etmə birbaşa atabəy Mayacıkın əlinə keçir. Vəziyyətdən istfadə edən xəlifə öz ordusu ilə Rey üzərinə hücuma keçir. Bu hücumu dəf etməkdən ötrü köməyə gələn Qutluq İnanc Mayacık tərəfindən öldürülür. Bu səbəblə 1196-cı ildə üçüncü dəfə İraqa səfər edən Xarəzmşah Təkiş Bağdad ordusunu məğlub edir və Həmədanın idarəsini  Atabəy Özbəyə, İsfahanı isə nəvəsi Ərbuza tapşırır. Bu zaman böyük oğlu Məlikşahın öldürüldüyü xəbərini eşidir. Buradakı qarışıqlıqlığa son verərək Xarəzmə qayıdır. 1198-ci ildə Xorasana hücuma keçən Təkiş burada atabəy Mayacık və tərəfdarlarını qətl edir. İsmaililərin əlindəki bir sıra qalaları da zəbt etdikdən sonra 1200-cü ildə Xarəzmə qaydır və iyul ayının 4-ü  burada vəfat edir.
Bulbophyllum reclusum
(Bulbophyllum reclusum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tələ (şahmat)
Tələ — Şahmat termini
Osmanlı memarlığı
Hər nə qədər fərqli dövrlərdəki ehtiyaca və texnologiyaya görə fərqli quruluş növləri inşa edildisə də, ümumiyyətlə Osmanlının hakim olduğu bölgələrdə məscidlər və ətrafında strukturların inşa edilməsi sıxlıqla rast gəlinən bir hal idi. Məscidlər, ətraflarına edilən ictimai strukturlarla birlikdə bir kompleks təşkil edirdilər.
Erkən dövr arxitekturası və ya Bursa üslubu (1299–1501)
Erkən dövr arxitekturası 1299-ci ildə Osmanlı Dövlətinin Osman Qazi tərəfindən Söğütdə Osmanlı tərəfindən qurulması ilə 1501-ci ildə Bəyazid məscidinin (1501–1505) tikintisinin başlaması arasındakı dövrü əhatə edir. Bəzi tədqiqatçılar isə bu dövrün Ədirnədə yer alan Üç Şərəfəli Məscid inşaatının 1437-ci ildə tamamlanmasıyla bitdiyini qəbul edərlər. 1437-ci ildə tikintisi tamamlanan Üçşərəfəli Məscidi həm erkən dövrün ən əhəmiyyətli əsərlərindən qəbul edilməkdədir; həm də klassik dövrün xüsusiyyətlərindən olan daxili həyətə malik planlar və ana qübbə elementlərinin ilk dəfə tətbiq olunduğu bir quruluşdur.
Geniş və işıqlı məkanların yaradılmasına əhəmiyyət verilən bu dövrün əvvəllərində tək qübbəli strukturlar inşa edilərkən, irəliləyən müddətdə cüt və ya çox qübbəli strukturlar da tətbiq olundu. 1333 ilə 1334-cü illərində inşa edilən Hacı Özbək Məscidi Osmanlı memarlıq tarixində inşa edilmiş ilk məscid olaraq qəbul edilir. İznikdə iştirak edən bu quruluş eyni zamanda tək qübbəli Osmanlı məscidi növünə də ilk nümunədir. Dövrün təqdirəlayiq digər strukturlarının başında 1472-ci ildə inşa edilən Çinili Köşk gəlir. Çinili Köşk Osmanlı arxitekturasında daha sonra çox rəğbət görməyəcək olan çini nin xarici örtmə olaraq istifadə nadir tətbiqlərdən biridir. Erkən dövr Osmanlı arxitekturasına nümunə verilə digər bir tətbiq da Osmanlı İmperatorluğu nun təxminən 600 illik tarixinin 400-ci il ərzində dövlətin idarə mərkəzi olaraq istifadə edilən və Osmanlı Padişahlarının yaşadığı məkan olan Topqapı Sarayıdır.
Klassik dövr (1501–1703)
1501–1703-cü illər arasında hakim olan Klassik dövrün nümunələri əsasən olaraq ​​İstanbul da iştirak edir. Xüsusi mülkiyyət anlayışının olmamasından ötəri vətəndaş arxitektura nümunələrin olmadığı bu dövrdə daha çox dini strukturlar və ictimai strukturları inşa edildi. Klassik dövrün memarlarının ümumi yanaşması yüksək və görkəmli strukturlar inşa etmək istiqamətində idi. Bu səbəbdən erkən dövrdə tətbiq olunmağa başlanan günbəzli və mərkəzi planlı strukturlar, klassik dövrdə daha monumental tərəzi tətbiq olundu. Bu dövrü təsir edən əhəmiyyətli strukturlardan biri də 537-ci ildə inşa edilən Ayasofya idi. Ayasofya kimi böyük ana günbəzlərin inşa edilə bilməsi üçün yarım günbəzlərin istifadə praktikası də bu dövrdə yayıldı. Bu məqsədlə inşa edilən strukturların başında gələn məscidlərdə əsasən olaraq günbəzli və yan qübbəli örtülü və tavanı dəstəkləyən filayak dəstək sistemləri istifadə. Material kimi küfeki daşı və mərmər in sıxlıqla istifadə klassik dövr strukturlarının dizaynında ümumiyyətlə yuxarıdan aşağıya əyildikcə genişlənən bir dizayn tərkibi hakim oldu.
Memar Sinanın dövrü
''Şəyirdliyimi İstanbuldakı Şahzadə Məscidində başladım. Ustalığı da Süleymaniyyə məscidi ndə tamamladım. Lakin bütün gücümü bu Sultan Səlim Xan Məscidində sərf edib ustalığımı əyan və bəyan etdim. Memar Sinan və Osmanlı məscid memarlığının inkişafında rolu
Lalə dövrü (1703–1757)
Bu dövrün başlamasıyla, Osmanlı İmperiyasındakı üst sinif açıq və ümumi sahələri sıxlıqla istifadə etməyə başladı. Ənənəvi və içə dönük cəmiyyət dəyişməyə başladı.Bulaqlər və Aynalıkavak Kasrı kimi sahil sahilindəki residanslar yayıldı. Bir su kanalı (digər adı hakimi-i Sim) gəzinti sahəsi, Dəftərxana istirahət sahəsi olaraq təsis edildi. Lalə dövrünün Patron Xəlil üsyanı ilə sona çatmasına baxmayaraq, Qərbliləşmə davranışının bir modeli oldu. 1720–1890 illəri arasında Osmanlı arxitekturası klassik dövr prinsiplərindən azdı. I. Mahmud un səltənətinin sürdüyü dövrdə (1730–1754) Barok stili məscidlərin inşasına başlandı.
Barok dövrü (1757–1808)
Bu dövrün strukturları içində dairəvi, dalğalı və qıvrımlı xətlər xüsusiylə nəzərə çarpırdı. Barok arxitekturasında işıq və daxili həcm əhəmiyyətli olduğu kimi burada da əhəmiyyətlidir.Bunun böyük nümunələri Nuruosmaniye Məscidi, Ayazma Məscidi, Zeynəb Sultan Məscidi, Laləli Məscidi, Fatih Türbəsi, Laleli Çukurçeşme Hanı, Birge Çakırağa evin, Aynalıkavak Qəsri və Səlimiyə Qışlası dır. Məmməd Tahir Ağa zamanın ən məşhur memarıdır.
Ampir üslub dövrü (1808–1876)
Nüsrətiyyə Məscidi, Ortaköy Məscidi, Sultan Mahmud Türbəsi, Mevlevi Dervişleri'nin Qalada Lojası, Dolmabahçe Sarayı, Bəylərbəyi Sarayı, Sadullah Paşa Yalısı, Qülləli Kışlası Qərbliləşmə tətbiqləriylə paralel bir şəkildə gedən ən əhəmiyyətli nümunələrdir. Balyan Ailəsi dövrə adını qızıl hərflərlə yazdırmışdır.
Tənzimat dövrü (1876–1922)
Pertevniyal Validə Sultan Məscidi, Şeyx Zafir Binalar Qrupu, Haydarpaşa Əczaçılıq Məktəbi, İstanbul Lisesi # məktəb binası,Böyük Məktubuna, Tayyar mənzilləri eklektisizm stilinin hakim olduğu dövrün ən əhəmiyyətli yapılarındandır. Raimondo D'Aronco, Alexandre Vallaury zamanın öndə gələn memarlarıdır.
Memarlıq təşkilatlanmalar
Osmanlı İmperiyası dövründə qurulmuş ilk memarlıq təşkilatlanması Hassa Memarlar Ocağı idi. Hassa Memarlar Ocağının əsas vəzifələri arasında Osmanlı İmperiyasına aid yeni strukturları dizayn, kəşf işlərini etmək və tikintisi reallaşdırmaq vardı. Həmçinin inşa edilmiş köhnə strukturların baxımından və onarımından da məsuliyyət daşıyırdılar. İstanbul un xaricində isə Hassa Memarlar Ocağına bağlı olan əyalət memarları bu vəzifəni yerinə gətirərdilər. Hassa Memarlar Ocağındaki təhsil və tədris usta-şəyird əlaqəsinə əsaslanaraq reallaşardı. Bu təşkilatda yetişən memarlar inşaatların tətbiqlərində da iştirak etməsinlər. Təcrübəsinə görə bir inşaatda bir baş memar, köməkçi memarlar, ustalar, kalfalar və digər mütəxəssislər bir qrup halında çalışardılar.
2-ci Hökumət müddətində qəbul edilən konstitusiyanın dərnək qurma azadlığı gətirməsi ilə qurulan başqa bir memarlıq təşkilatlanması də Mədəniyyət və İncəsənət Birliyi idi. 1909-ci ildə Sənaye-i Nefise Mektebi məzunları tərəfindən qurulan bu təşkilatlanma Türkiyə Respublikasının qurulmasından sonra, 9 mart 1927-ci il tarixindən etibarən İncəsənət Birliyi adıyla yenidən təşkilatlandı, 1934-cü ildə isə Türk Memarlar Cəmiyyətinin İstanbul şöbəsi oldu.
Mədəniyyət
thumb|Ənənəvi geyimləri və bəzək əşyaları ilə bir [[Türkmən qadını. Yurd adı verilən çadırın önündə, ənənəvi motivlərlə toxunmuş xalının üzərində qonar köçər mədəniyyətin motivlərini daşıyır.]] Mədəniyyət — insanın və cəmiyyətin inkişafının müasir səviyyəsi, insanın yaratdığı və nəsildən-nəsilə ötürdüyü maddi və mənəvi dəyərlər.
"Mədəniyyət" anlayışının latın dilindən tərcüməsi "julture" — "becərmək", "bəsləmək", "yaxşılaşdırmaq" deməkdir. Bu sözün ilkin mənası — torpağın becərilməsi, əkinçilik, torpağın işlənilməsi idi. Tədricən insanların fəaliyyət dairəsi genişləndi və "mədəniyyət" sözü daha geniş bir məna daşımağa başladı: maarifçilik, savad, tərbiyə.
Mədəniyyət sözü, həmçinin, ərəbcə "Mədinə" sözündədir və mənası "şəhərsalma" anlamına gəlir.
Məşhur rus dilşünası Vladimir Dal özünün "İzahatlı lüğət"ində yazır: "Mədəniyyət — işlədilmə, becərmə, üzərində çalışmadır, bu əqli və əxlaqi savaddır".
Mədəniyyət fenomenini təhlil edən F.Hegel ona "insan tərəfindən yaradılmış ikinci təbiə" adını vermişdir. Mədəniyyət — təbiət tərəfindən bizə bəxş edilmiş sərvətdir, insanlar tərəfindən yaradılmış və toplanılmış maddi və mədəni dəyərləri, bizi əhatə edən təbiəti qiymətləndirmək üçün bizə verilmiş şansdır.
Mədəniyyət — hər bir insanın az və ya çox dərəcədə əldə etdiyi bilik və vərdişlər, ictimai və istehsalat həyatı, savad və tərbiyə, yaradıcılıq və mənəvi-əxlaqi fəallıqdır. Eyni zamanda, buraya insan tərəfindən yaradılmış sərvətlər (o cümlədən maddi sərvətlər) də daxildir.
Mədəniyyət tarixinin mərhələləri
Müasir mədəniyyətşünaslıqda mədəniyyət tarixinin aşağıdakı mərhələləri təsnif edilir:
Mədəniyyət və təbiət
Mədəniyyətşünaslığın əsas məsələlərindən biri də mədəniyyətlə təbiətin qarşılıqlı münasibətləridir. Müasir dövrdə bu münasibətlərin əhəmiyyəti çox aktualdır. Hər ikisi insan həyatının ayrılmaz hissəsidir. Mədəniyyət insanın fəaliyyəti nəticəsində təbiətin bir qədər dəyişilməz formasıdır. Bu bir tərəfdən təbiəti nizamlasa da, digər tərəfdən təbiətin nizamlanmış qaydasına ciddi dəyişikliklərə aparıb çıxarır. Mədəniyyət "ikinci təbiət" də adlana bilər.
İnsanın təbiətlə əməkdaşlığı hər iki subyektə sərfəlidir. İnsan təbiətdən maddi sərvət götürür, ideyalar alır, ondan öyrənir. Bu düşünülmüş olduqda təbiəti daha da zənginlşdirir. Təbiətə ziyan vuran hərəkətlər isə ilk növbədə insanın özünə ciddi problem yaradır. Bu hərəkət mədəniyyət anlayışına zidd sayılır.
Mədəniyyətlə təbiət vahid təsəvvür edilməli, bir-birindən yararlanmalıdır. Bu baxımdan şəhər mədəniyyətinin heç də hamısı mədəniyyət hesab edilə bilməz. Bu fikir rus ziyalıları Nikolay Berdyayev və Nikolay Rerixin əsərlərində öz əksini tapmışdır. .
Mədəniyyət davranışın əsasıdır
Hesab edilir ki, mədəniyyət aşağıdakı prinsiplərə söykənir:
Mədəniyyətdə dəyişikliklər
Hesab edilir ki, mədəniyyətdə dəyişiklər üçün aşağıdakı iki şərt mütləq olmalıdır. Onlara bəzən aksiomlar da deyirlər:
Mədəniyyətin formaları
Elitar mədəniyyət: imtiyazlı təbəqə və onun sifarişi ilə yaradılan mədəniyyət nümunələri (zərif incəsənət, klassik musiqi və ədəbiyyat). "İncəsənət incəsənət üçündür" şüarı elitar mədəniyyətin devizidir. Mədəniyyətin bu formasını yaradanlar mədəniyyətin diktəedicisi hesab edilir. Ümumiyyətlə, elitaristlər belə hesab edirdilər ki, mədəniyyət xalq üçün deyil, yüksək cəmiyyət üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Xalq mədəniyyəti — mənşəyinə görə bu forma həvəskar və ya kollektiv mədəniyyət forması adlanır. Xalq mədəniyyəti folklor ədəbiyyatı özündə birləşdirir (miflər, əfsanələr, dastan və nağıllar, nəğmə və rəqslər). Xalq mədəniyyəti konkret yerli ənənələrlə əlaqədardır.
İqtisadi mədəniyyət — cəmiyyətin iqtisadi mədəniyyəti ümumi mədəniyyətin maddi əsası, fəaliyyət növlərinin aparıcısıdır. İqtisadi mədəniyyət cəmiyyətin iqtisadi əsasının təkmilləşdirilməsinin ölçüsünün və səviyyəsinin göstəricisidir. Mülkiyyət azadlığı, sahibkarlıq azadlığı, fəal keyfiyyətli əmək, qabaqcıl təhlükəsizlik texnologiyası, işgüzar fəallıq, təsərrüfat fəaliyyətinin humanist istiqamətləndirilməsi, yenilik, iqtisadi əmək fəallığının mənəvi-hüquqi əsaslandırılması və gələcəyə yönəldilməsi və b. mədəniyyətin proeksiyaları kimi iqtisadiyyatın mühüm əlamətləri və proseslərini əks etdirirlər.
Siyasi mədəniyyət — siyasi proses subyektlərini bilavasitə öz fəaliyyətində göstərən, varislik əsasında cəmiyyətin siyasi həyatının təzələnməsini təmin edən, tarixən təşəkkül tapmış dayanıqlı sərvətlərin və istiqamətlərin davranış modelləri sistemidir. Siyasi mədəniyyət, vətəndaşların və hakimiyyətin qarşılıqlı münasibətlərini tənzimləyən mənəvi-siyasi dəyərlərin, davranış qaydalarının, adət və ənənələrin məcmusunu ifadə edir.
Siyasi mədəniyyət sahəsi siyasi həyatdır, hakimiyyət və idarəetmə problemlərinə, insanların siyasətdə iştirakına, həmçinin siyasət və hüquq, siyasət və iqtisadiyyat, siyasət və mənəviyyatın qarşılıqlı təsiri məsələlərinə toxunur.
Məqsəd və vəzifəsinə görə mədəniyyətin aşağıdakı formaları vardır: milli, regional, kənd və şəhər.
Mədəniyyətin funksiyaları
Mədəniyyətin əsas funksiyası — humanist insani funksiyadır. İnsan mədəniyyət nümunələri yaradaraq bəşər tarixinə töhfələr verir, sonda onun yaratdığı mədəniyyət yenə də insanın, cəmiyyətin xidmətində durur.
İnformativ—kommunikativ (sosial təcrübənin ötürülməsi) — heç bir mədəniyyət təcrid olunmuş halda mövcud deyildir və mədəniyyətlər bir-birinə qarşılıqlı təsir göstərir, başqa adamların, nəsillər və mədəniyyətlərin təcrübəsini mənimsəyir.
Mədəniyyətin mühüm funksiyalarından biri də idraki-qnoseoloji funksiyadır. İdraki funksiya xalq, ölkə haqqında bütöv bir təsəvvür verir. Onun sayəsində insanlar elm, incəsənət, fəlsəfə, təlim, tərbiyə və b. sahələrdə öz mənafelərini dərk edir, sosial təcrübənin ötürülməsi və digər xalqların mədəniyyətlərinin mənimsənilməsinə güclü təsir göstərir.
Mədəniyyətin normativ-requlyativ (nizamlayıcı-tənzimləyici) funksiyası. Bu funksiya insanların ictimai və şəxsi fəaliyyətinin müxtəlif növ və cəhətlərinin, davranışının nizamlanması ilə əlaqədardır. Mədəniyyət tənzimlənmiş davranış qaydaları, əxlaq və hüquq kimi normativ sistemlərə dayanır.
Semmiotik, yaxud işarələr funksiyası. Müəyyən işarələr sisteminin köməyi ilə mədəniyyət nümunələri öyrənilir, əxz edilir. Məsələn, heroqliflərin Qədim Misir mədəniyyətinin tədqiqində müəyyən işarələr və simvolların, xalçaçılıq, rəssamlıq, qədim kitabələrin oxunmasında və s. böyük köməyi dəyir. Ümumiyyətlə, bu funksiya musiqi, rəssamlıq, heykəltaraşlıq, təbiət elmləri — fizika, riyaziyyat, kimya, biologiya kimi sahələrdə öz əksini tapır.
Mədəniyyətin aksioloji dəyər funksiyası. Dəyərlər sisteminin müəyyən edilməsi və mühafizəsi.
Dəyərlər ayrı-ayrı adamların, qrupların üstünlüklərini qoruyub saxlamağa kömək edir.
Mədəniyyətşünaslıq fənni bir-birilə əlaqədar aşağıdakı vəzifələri həll etməlidir:
— Mədəniyyətşünaslığın, onun mahiyyəti, məzmunu, əlamətləri, funksiyalarının kifayət qədər və dərindən, bütövlüklə izah edilməsi;
— Mədəniyyətin mənşəyinin, kulturoloji prfoseslərin dövrlərinin və mərhələlərinin öyrənilməsi, konkret xalqların, cəmiyyətlərin, regionların, kontinentlərin mədəniyyət tarixinin, mədəniyyət ənənələrinin varisliyinin araşdırılması və öyrənilməsi;
— Xüsusi və humanitar biliklərin harmonik əlaqələndirilməsi, peşə etikası və mənəviyyatın işlənilməsinə yardım göstərilməsi; müxtəlif milli-mədəni, etno-konfessional və digər platformaların tənqidi, yaradıcı qavrayışlarına imkan yaradılması;
— Mədəni irsdən istifadə və onun qorunub saxlanılması haqqında qanunçuluğun əsaslarının öyrənilməsi.
Valazçayı
Valazçayı - Rusiyanın Kareliya respublikasının Kareval və Loux rayonları ərazisindən axan çaydır.
Ümumi məlumat
Çay mənbəyini Kareval rayonunda yerləşən Paloyarvi gölündən götürür. Çay Varakyulya gölünü keçərək şimala Top gölünə tökülür. Uzunluğu 48 km, hövzəsinin sahəsi isə 614 km²-dir. Varakyulya gölündən yuxarıda çay Loqovaraka, aşağı hissəsində isə Valazçayı adlanır. Çayın 15 km-də Sofporoq və Yeni Sofporoq şəhərləri yerləşir. Çayın 1 km qərb hissəsində isə Kalevala-Tunqozera magistral yolu keçir.
Su reests
Rusiya Federasiyasının məlumatına əsasən çay Barens və Ağ dəniz hövzələrinə aiddir.
Hüma Xatun
Xədicə Alimə Hüma Xatun (d. 1400 — ö. 1449, Bursa) — II Muradın qadını və Sultan II Mehmedin doğma anasıdır.
Haqqında çox da məlumat yoxdur. Məzarı Bursada, Hüma Xatun və ya Xatuniyə türbəsinə dəfn edilmişdir. Bu türbənin 1449 tarixli kitabəsində adı verilməsə də, II Mehmed tərəfindən anasının adına inşa edildiyi qeyd edilir. Atasının adı bilinmir. Ancaq gördüyü bir xeyriyyə işinin sənədlərində Hatun binti Abdullah, yəni Abdullah qızı olaraq göstərilir. Bu da onun İslamı sonradan qəbul etməsini sübut edir. Çünki o dövrdə İslamı sonradan qəbul edən insanlar öz atalarına yox, Abdullah (Allahın qulu) adına istinad edilirdi. Gənc yaşda vəfatından sonra oğlu şahzadə Mehmedin təlim-tərbiyəsi ilə atası II. Muradın digər qadını olan Mara Xatun maraqlanmışdır.
Yengicə (Vedi)
Yengicə — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Vedi (Ararat) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 67 km cənub qərbdə, Vediçayın qolu üzərində yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim təzə mənasında işlənən yengi sözü ilə -cə şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. "…yengi təxminən XIX əsrin ortalarma qədər əski formasını saxlamış, get-gedə n-nin tərkibində olan samitinin zəifləyib düşməsi ilə yeni şəklində sabitləşmişdir. Yengi sözünün özünə gəldikdə bu yalnız Azərbaycan dilində deyil, eyni zamanda bütün türk dilli xalqların yazısında müştərək bir orfoqrafıyaya malik olmuşdur.
Relyef əsasında yaranan düzəltmə quruluşlu toponimdir.
Ermənistan prezidentinin 19. IV.1991-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Sisavan qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 37 nəfər, 1873-cü ildə 189 nəfər, 1886-cı ildə 199 nəfər, 1897-ci ildə 313 nəfər, 1904-cü ildə 470 nəfər, 1914-cü ildə 517 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
Azərbaycanlılar 1918-ci ildə ermənilər tərəfindən soyqırımına məruz qalaraq qovulmuş, xaricdən köçürülən ermənilər bu kənddə yerləşdirilmişdi. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişlər. 1922-ci ildə burada 162 nəfər azərbaycanlı, 187 erməni, 1926-cı ildə 194 nəfər azərbaycanlı, 160 erməni və kürd, 1931-ci ildə 182 nəfər azərbaycanlı, 195 erməni yaşamışdır.
III Antiox
III Antiox (E.ə. 241 – E.ə. 187) — Selevkilər imperiyasının hökmdarı.
Həyatı
Antiox Midiya satrapı, qardaşı Aleksandri Fars satrapı təyin ədir. Lakin Molon Selevkilər sülaləsinə qarşı üsyan qaldırır. E.ə. 222–220-ci illərdə o, öz hakimiyyətini genişləndirir. Lakin Molonun hakimiyyəti uzun sürmur. O, döyüşlərin birində məğlub olur, əsir düşməsin dəyə özünü öldürür.
III Antiox sərkərdəsi Diokeni Midiyaya hakim təyin edir. Molonun üsyanina qonşu vilayətlər və ölkələr ərzaq və ordu qüvvəsilə yardim göstərirdilər. Könüllü yardım göstərənlərin içərisində Azərbaycan əhalisi də varmiş, Artabazan isə ölkənin hökmdari imiş.
III Antiox Molonun üsyanını yatırdıqdan sonra Azərbaycana soxulur. Azərbaycan dövləti hələ Əhəmənilər imperiyası dövründə öz varlığını saxlayırdı və Makedoniyalı İsgəndər bu əraziyə laqeyd yanaşmışdı. Adərbayqan əhalisi döyüşkən və cəsur olmuşdur.Artabazanin hakimiyyəti illərində çox güman ki, Adərbayqanın tərkibinə şərqi Ermənistan və şərqi Gurcustanin ərazisi də daxil imiş.
Kraliça (film, 2006)
Kraliça — kinorejissor Stiven Frirzin 2006-cı ildə çəkdiyi bioqrafik film. Filmdə rol alan aktrisa Helen Mirren "Ən yaxşı qadın rolu" nominasiyası üzrə Oskar mükafatı almışdır. Həmçinin film "Ən yaxşı film" nominasiyası üzrə Oskar mükafatına namizəd olmuşdur. Ümumilikdə film 58 mükafata layiq görülmüşdür. Filmin şüarı — "Xalqın kraliçası, ürəklərin kraliçası".
Məzmun
Film bioqrafik olsa da kraliça II Elizabetin bütün həyat və fəaliyyətini deyil, 1997-ci ili əhatə edir. Şahzadə Diananın Parisdə avtomobil qəzasına uğraması xəbəri bütün dünyanı, eyni zamanda Böyük Britaniyanı lərzəyə gətirir. Belə bir acı məqamda Elizabetin ani və gözlənilməz qərarları filmin əsas süjet xəttini təşkil edir. Yenicə baş nazir seçilmiş Toni Bler isə vəziyyətdən çıxış yolları axtarır.
Nasist memarlığı
Vyana şəhərindəki "Flak qülləsi"|thumb Nasist memarlığı — Nasional Sosialist Alman İşçi Partiyasının hakim olduğu 1933-1945-ci illər arasında Nasist Almaniyasında hökm sürən memarlıq üslubu və fəaliyyəti.
Roma İmperiyasına heyran olan Adolf Hitler romalıları da ari irq olaraq qəbul etmiş və onların üslublarından təsirlənərək neoklasik  memarlıq abidələrinin tikilməsini istəmişdir. Dövrün totalitar rejimlərindən ən başda gələn Nasist Almaniyası ideologiyasının ruhuna uyğun olaraq totalitar və monumental strukturlar da inşa etmişdir və Velthauptştadt Germaniya kimi utopik və totalitar monumental layihələr hazırlamağı planlamışdır.
Canarium luzonicum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Chown
<tt>chown</tt> (change owner - sahibini dəyiş) — *nix sistemlərində faylın sahibini dəyişdirmək üçün istifadə olunan komandadır.
Heyran
Heyran — Sevgi, məhəbbət deməkdir.
Conatan Taydor
Conatan Teydor - ABŞ ssenaristi, prodüseri və rejissorudur.
Padre adası
Padre adası Texas maneə adalarının ən böyüyü və dünyanın ən uzun maneə adasıdır. Ada Texasın Meksika körfəzinin cənub sahilində yerləşir və ağ qumlu çimərlikləri ilə seçilir. İspan dilində ata mənasını verən bu ad, adanın sahibi olan və Rio Qrande Vadisindəki bütün kilsələr üçün missioner keşiş və maliyyə kollektoru kimi xidmət edən Ata Xose Nikolas Ballinin (c.1770-1829) şərəfinə adlandırılmışdır. O, həmçinin indiki Cameron County - də ilk missiyanı qurdu.
Padre adası, Atlantik sahilindəki Nyu Yorkdakı Long Island adasından sonra bitişik ABŞ -da ərazisinə görə ikinci ən böyük adadır. O, təxminən 113 mil (182 km) uzunluğunda  və 1,8 mil (3 km) enindədir , şimalda Corpus Christi şəhərindən cənubda Cənubi Padre adasının kurort icmasına qədər uzanır. Ada şimaldan cənuba istiqamətlənmişdir, şərqdə Meksika körfəzi və qərbdə Laquna Madre ilə həmsərhəddir. Adanın şimal ucu avtomobil yolu ilə Mustanq adasına bağlanır. Adanın cənub ucu Brazos adasından ayrılırBrazos Santiago keçidi ilə.
South Padre Adası şəhəri onun cənub ucunda, Corpus Christi şəhəri şimal ucunda yerləşir, lakin bütövlükdə ada seyrək məskunlaşmışdır. Adanın mərkəzi hissəsi təbii vəhşi vəziyyətdə Padre Adası Milli Dəniz Sahili kimi qorunur və aşağı adanın bir hissəsi Laguna Atascosa Milli Vəhşi Təbiət Sığınacağının bir hissəsi kimi qorunur. 1964-cü ildən bəri ada süni Port Mansfield kanalı ilə bölünür. " Şimali Padre Adası " və " Cənub Padre Adası " terminləri adanın ayrılmış hissələrinə istinad etmək üçün tez-tez istifadə olunur. Padre adası Cameron, Kenedy , Kleberg , yurisdiksiyalarına daxildirTexasdakı Nueces və Willacy qraflıqları.
Coğrafiya
thumb|left|200px|Adanın xəritəsi Padre adası ABŞ dövlətinin kontinentdə yerləşən adalar arasında sahəsinə görə Lonq-Aylend adasından sonra ikincidir. Adanın uzunluğu 209 km-dir. Madre laqununu Meksika körfəzində ayırır. Şimaldan Mustanq adası ilə ensiz yolla birləşir. Cənubdan isə Brazos adası ilə Brazos-Santyaqo boğazı ilə ayrılır. 1964-ci ildə Port-Mensfild kanalı çəkildikdən sonra ada faktiki iki yerə bölünmüşdür. Hazırda «Şimali Padre adası» və «Cənubi Padre adası» kimi terminlər formalaşmışdır.
Tarix
Ada, Avropa ilə qarşılaşma zamanı Karankava xalqı tərəfindən mövsümi olaraq istifadə edildi və işğal edildi. İspan hakimiyyəti dövründə, Padre Balli kimi də tanınan Ata Xose Nikolas Balli, 19-cu əsrdə, Isla de Santiago torpaq qrantı kimi tanınan ada sahib idi. Padre adası 1759-cu ildə İspaniya kralı III Çarlz tərəfindən ispan kolonist babası Nikolas Balliyə verilmişdi. Kiçik Ballinin valideynləri həm Meksikaya ispan mühacirləri idilər və həm də kral qrantları hesabına çoxlu torpaqlara sahib idilər.
Xose Nikolas Balli dünyəvi keşiş və missioner kimi xidmət edirdi ; o, həmçinin ferma əməliyyatı apardığı böyük miqdarda torpaq sahəsini idarə edirdi. 1804-cü ildə o, "El Rancho Santa Cruz de Buena Vista" (sonralar İtirilmiş Şəhər kimi tanınır) şəhəri kimi adada ilk etnik Meksika qəsəbəsini qurdu. 1827-ci ildə Meksika müstəqillik əldə etdikdən sonra Ata Balli Padre adasının mülkiyyətinə aydın bir sahiblik tələb etdi. Anası Rosa Maria Hinojosa de Balli adanın on bir liqası üçün onunla birgə ərizə vermişdi, lakin 1800-cü ildə təkrar müraciət tələb olunduqda, onun xeyrinə adını geri götürdü.
Balli 1829-cu ildə vəfat etdikdən sonra, hökumət ölümündən sonra adaya onun və qardaşı oğlu Xuan Xose Ballinin adına birgə verilmiş ad verdi. O, adanın yarısını fermasında onunla birlikdə işləyən qardaşı oğluna vəsiyyət etmişdi.
İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Amerika Birləşmiş Ştatlarının alimləri Padre adasını atom bombasının ilk sınağı üçün səkkiz namizəd yerdən biri hesab edirdilər, lakin bunun əvəzinə partlayış üçün Nyu-Meksikodakı White Sands raket poliqonunu seçdilər.
1953-1956-cı illərdə Padre Island Walkathon adlanan adanın uzunluğundan cənubdan şimala doğru gedən illik 110 mil, üç günlük piyada yarışı keçirildi. Bu, Amerikada müasir dövrün ilk ultramarafonu idi və böyük mobil dəstək heyəti ilə 148-ə qədər piyadanı əhatə edirdi. O zaman bu, yalnız 11% finiş dərəcəsi ilə "dünyanın ən çətin, ən kobud atletika yarışması" olduğunu iddia etdi.
Bordo
Bordo - Fransanın cənub-şərqində, Akvitaniyada şəhər, Jironda departamentinin inzibati mərkəzi. Əhalisi 250,8 min (2008). Biskay körfəzindən 97 km aralıdır. Haronna çayı mənsəbində mühüm dəniz portu. İri nəqliyyat qovşağı. Beynəlxalq aeroport. Parislə dəmiryol əlaqəsi var. Dünyanın şərabçılıq paytaxtlarından biri hesab olunur.
Tarixi
E.ə. III əsrdən Burdiqala adı ilə kelt tayfalarından biri olan bituriqlərin əsas şəhəri kimi məlumdur. E.ə. 56-cı ildə romalılar tərəfindən tutulmuş, Roma əyaləti Transalp Qalliyasının tərkibinə qatılmış, e.ə. 28-ci ildən Roma əyaləti Akvitaniyanın (eramızın 297-ci ilindən 2-ci Akvitaniya əyaləti) paytaxtı olmuşdur. Təqrubən 250-300-cü illərdə yenidən qurulmuş və möhkəmləndirilmişdir. 408-ci ildə vandallar və svevlər Bordonu qarət etmiş, 413-cü və 418-ci illərdə şəhər vestqotlar tərəfindən tutulmuşdur. 507-ci ildə Bordo Frank dövlətinə birləşdirilmişdir. Bordo 628-ci ildə basklar tərəfindən işğal olunmuş və Qaskon hersoqluğuna qatılmışdır. 778-ci ildən Karolinqlərdən asılı olan Akvitaniya krallığının paytaxtı idi. 857-ci ildə Bordo normanların hakimiyyətinə keçmişdir. Şəhər 911-ci ildə yenidən Qaskon hersoqluğuna qatılaraq onun paytaxtı olmuşdur. 1058-ci ildə Qaskon ilə birlikdə Akvitaniya hersoqluğuna birləşdirilmişdir. Bordo 1137-1152-ci illərdə Fransa krallığına, 1154-cü ildə İngiltərəyə tabe idi. 1235-ci ildə Bordo şəhər statusu almışdır. XIV əsrin əvvəllərində Bordo iri ticarət (şərab ixracı, əsasən İngiltərəyə) və sənətkarlıq mərkəzinə, həmçinin yarmarkaların keçirildiyi yerə çevrilmişdi. 1453-cü ildə Fransa krallığının mülkiyyətinə keçdikdən sonra şəhər mühüm iqtisadi mərkəz kimi qalmışdı. XVI-XVIII əsrlərdə Bordo Fransanın xarici ticarətində və müstəmləkəçilik siyasətində mühüm rol oynamışdır.
Bəhruz Kəngərlinin rəsm əsərlərinin siyahısı
Bəhruz Kəngərlinin rəsm əsərləri aşağıda qeyd olunmuşdur:
Etnik münaqişə
thumb|[[Qarabağ müharibəsində Azərbaycan qaçqınları]]
Etnik münaqişə — iki və ya ikidən artıq etnik qruplar arasında münaqişədir. Münaqişənin səbəbləri cürbəcür, o cümlədən, siyasi, iqtisadi, dini və sosial ola bilər.
Bulbophyllum raui
(Bulbophyllum raui) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Circumlocution
Circumlocution xorvatiyalı musiqiçi Dj Sineddin dördüncü studiya albomu.
Albom barədə
2011-ci ildə Dj Sinedd bildirmişdi ki, növbəti ildə sayca 4-cü albomunu yazmağı düşünür. 2012-ci ilin may ayında albomun adı və reliz tarixi barədə məlumatlar yayılmağa başladı. Circumlocution adlı albomun rəsmi relizi 26 iyul 2012 tarixində baş tutdu. Alboma 12 mahnı daxildir. Circumlocution-ın Xorvatiyada relizi çox uğurlu alındı, beləki "Xorvatiyanın ən çox satılan albomları" çartında albom 7-ci pillədən, Dance-pop albomlarının çartında isə 1-ci yerdən debüt etdi və Dj Sineddin Xorvatiya çartlarında ən uğurlu relizini müəyyənləşdiridi. Bundan başqa albom Rusiya və Ukraynada da uğur qazandı. Ümumən 4 həftə ərzində Circumlocution albomu 15 minə yaxın nüsxə ilə satılıb və bununla da Dj Sineddin bundan əvvəlki Club Tracks EP albomunu geridə qoyub. 25 avqust tarixində albom Dj Sineddin rəsmi saytına yüklənilib. 14 oktyabr tarixində Dj Sineddin rəsmi səhifəsində albomun ilk sinqlinin "İn The Shadows" olacağı açıqlandı. Sinql 29 oktyabr tarixində işıq üzü gördü. 1 dekabr 2012 tarixinə qədər albomun 14,000 nüsxəsi satılıb.
Tutinamə
thumb|"Tutinamə"nin bir səhifəsi "Tutinamə" — Ziyaəddin Nəxşəbinin 1300-cü illərdə qələmə aldığı əsər.
"Tutinamə" Şərq abidəsi hesab olunur. Əsər 52 dastan-rəvayət ilk dəfə qədim hind dilində yaranmış yazılı və şifahi mənbələr əsasında XIV əsrdə fars dilinə tərcümə edilmiş və sonradan müxtəlif variantlarda işlənərək dünya xalqlarının çoxunun dilinə çevrilmişdir.
Əsər qədim Şərqin adət və ənənələri etik qayda-qanunları haqqında maraqlı məlumat verməklə yanaşı, oxucunu həm əyləndirir, həm də düşündürür.
Əvəz Abdullayev (alim)
Həyatı
Əvəz Abdullayev 1937-ci il mayin 2-də Salyan rayonunda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Xıllı kəndində torpaq şöbəsində baş aqronom işlədiyindən o, dörduncü sinifdən səkkizinci sinfə kimi Xıllı kənd orta məktəbində oxumuş, orta təhsilini isə Salyanda başa vurmuşdur. 1954-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının neft-mədən fakültəsinə daxil olmuş, 1959-cu ildə qazma şöbəsini bitirərək dağ mühəndisliyi ixtisasına yiyələnmişdir.
İş fəaliyyəti
1975-ci ildə isə o, Azərneft kəşfiyyat trestinin baş mühəndisi işləyirdi. Trest ləğv edildikdən sonra Əvəz Abdullayev bir müddət "Elmi-Tədqiqat neft problemləri layihə İnstitutu"-nda  laboratoriya müdiri işləmişdir. Sonra isə o, Azərneft birliyində  baş mühəndisinin müavini, Qobustan qazma kəşfiyyat idarəsində rəis işləmişdir.Yüksək texniki  savadı və təcrübəsini nəzərə alaraq onu keçmiş SSRİ  hökuməti xarici ölkəyə işləməyə göndərmişdir. O, dörd ilə yaxın Suriya Ərəb Respublikasının neft şirkətində qazma işləri üzrə ekspert işləmişdir. 1989-cu ildə vətənə döndükdən sonra Qobustan qazma kəşfiyyat idarəsində yenidən rəis işləmişdir. Sonralar dənizdə neft çıxarılmasının perspektivliyini nəzərə almış Sahil qazma kəşfiyyat idarəsi texniki şöbəsinə başçılıq etmişdir.
Canarium paniculatum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Re:Zero -Starting Life in Another World- personajlarının siyahısı
"Re:Zero -Starting Life in Another World-" Şiniçiro Otsukanın rəssamlığı ilə Tappey Naqatsuki tərəfindən yazılmış ranobe seriyasıdır. Ranobe seriyası əsasında anime serialı da çəkilmişdir.
Kocori
Kocori - Gürcüstanda Tbilisi bələdiyyəsi daxilində şəhər tipli qəsəbə və dağ kurortu. Ölkənin ən yaxşı kurortlarından biridir. Kocori dəniz səviyyəsindən 1302-1400 metr yüksəklikdə, Tiflis mərkəzindən 18 km məsafədə yerləşir.
Ümumi məlumat
Kocori kəndi Borjomi və Bakuriani kimi məşhur kurortlarla yanaşı, Gürcüstanın ən yaxşı kurort yerlərindən biridir. Qəsəbənin yaxınlığında mənzərəli meşəlik ərazidə kiçik çaylar və şəlalələr olan bir neçə dağ sanatoriyası var. Kurortun iqlimi ağciyər xəstəliklərinin müalicəsi üçün əlverişlidir. Kocori sanatoriyası SSRİ dövründə vərəm xəstələri üçün ixtisaslaşmışdı.
Kocoridə Gürcüstan ordusunun hərbi bazası yerləşir. 2008 - ci ildə Cənubi Osetiyadakı silahlı münaqişə zamanı bazaya Rusiya təyyarələri hücum etmişdi. 2010-cu ildə hərbi şəhərcik bir neçə dəfə hərraca çıxarıldı, lakin hərrac uğursuz oldu. 2013-cü ildə Gürcüstanın Müdafiə Nazirliyi Kocoridəki bazada Hərbi Tədris Mərkəzi açmaq niyyətini açıqladı.
İqlim
Kocori keçmiş zamanlardan xüsusi müalicəvi iqlimi ilə tanınmışdır. Burada alt orta dağlıq bölgələrin iqlimi təbii bir müalicəvi amildir, passiv və aktiv iqlim terapiyası, limfa düyünlərinin, sümük və oynaqların vərəmləri, bronxit və plevrit müalicəsi üçün yaxşı şəraitdir.
Kocori kurort ərazisi günəş radiasiyasının bolluğu, dağ havası, mülayim isti yay kimi terapevtik amilləri özündə cəmləşdirir - gündüz havanın istiliyi, bir çox hissəsi rahatlıq zonasında saxlanıldığı zaman mülayim küləklər, mülayim rütubət, yarpaqlı və qismən iynəyarpaqlı meşə və ətirli otlarla örtülmüş tarlalar. Kocori iqlimi bədənin ümumi tonunu bərpa etməyə və xəstəliyə qarşı immunitet qabiliyyətini gücləndirməyə kömək edir.
Bu zonanın iqlim terapiyası aşağıdakı xəstəliklər üçün göstərilir: ürək-damar sisteminin xəstəlikləri (əsas hipertansiyonun I mərhələsi; əsas hipotansiyon; Koroner ürək xəstəliyinin sabit angina pektorisinin I sinfi; müxtəlif etioloji miokard distrofiyası; əldə edilən ürək qapağı qüsurları, sol venoz və aorta boşluqlarının stenozu olmadan). Revmatik prosesin dayanmasından 6-8 ay sonra funksional I sinfi ürək çatışmazlığı; tənəffüs sisteminin patologiyaları (obstruktiv və qeyri-obstruktiv xroniki bronxit (remissiya mərhələsində); yüngül bronxial astma ( remissiya mərhələsində), birinci dərəcəli və ya onsuz tənəffüs çatışmazlığı, dəmir çatışmazlığı anemiyası.
Kocori iqlimi aeroterapiya üçün də əla şərait yaradır.
Tarix
Hazırkı Kocori əvvəllər Aqarani adlanırdı və yaxınlığında yerləşən gürcü çarlarının yay məkanı Ağarat Sixe (indiki Kocris Sixe "Kocorsi qalası") adlanır. Mütəxəssislərin fikrincə, Kocris Sixe çox güman ki, XI əsrə aiddir. Bu qala feodal Gürcüstan üçün strateji əhəmiyyətə malik idi. Somxit Sabaratianodan Tiflisə gedən yeganə yol buradan keçirdi. Buna görə Gürcüstan dövlətinin hökmdarları bura xüsusi əhəmiyyət verirdilər.