cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
MBDA Meteor
İstifadəçilər
Meteor raketi, İngiltərə Kral Hərbi Hava Qüvvələri, Səudiyyə Ərəbistanı Kral Hərbi Hava Qüvvələri, Alman Hərbi Hava Qüvvələri, İspaniya Hərbi Hava Qüvvələri, İtaliya Hərbi Hava Qüvvələri, Fransa Hərbi Hava Qüvvələri, İsveç Hərbi Hava Qüvvələri, Çex Respublikası Hərbi Hava Qüvvələri, Misir Hərbi Hava Qüvvələri, Hindistan Hərbi Hava Qüvvələri, Qətər Hərbi Hava Qüvvələri kimi bir çox dövlətin hərbi hava qüvvələri tərəfindən istifadə olunur.
Viktorian stili
thumb|"Rənglənmiş ledilər", San Fransisko, Kaliforniya
Viktorian stilini yerli xüsusiyyətlərlə adaptasiya etmək asan idi. Bu stilin dəyişkən elementləri var idi və o, müxtəlif miqyaslı və müxtəlif tipli binaların layihəsi üçün uyğun idi. Memarların əvvəlki stillərin konstruktiv məhdudiyyətlərindən yan keçmələri ictimaiyyətin o qədər xoşuna gəldi ki, viktorian dizaynı demək olar ki, universal oldu. San Fransiskoda XIX əsrin ortalarında və ikinci yarısında tikilən viktorian evləri buna nümunə ola bilər. Britaniyalı memarlar, bir qayda olaraq, qırmızı kərpic və ağ daş astardan istifadə etmişdilərsə, onların amerikan kolleqaları bəzi detalları ağ rənglə ayırdılar və onların aralarındakı panelləri müxtəlif rənglərlə boyadılar. Nəticə birmənalı qarşılanmadı. Kimsə onu tərifləyir, kimsə tənqid edirdi. Hər halda, "Rənglənmiş ledilər" adlandırılan həmin evlər diqqəti cəlb edir.
1890-cı illərdə, Modernizm dövründə, bu stilə olan kritik yanaşma edvardian neoklassisizmini yaratdı.
Qışlaq-i İlxıçı-i Ülya (Germi)
Qışlaq-i İlxıçı-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ümumi cərrahiyyə
thumb|250px|Əməliyyat edən [[Cərrah|cərrah.]] Ümumi cərrahiyyə — qida borusu, mədə, nazik bağırsaq, yoğun bağırsaq, qaraciyər, mədəaltı vəzi, öd kisəsi, apendiks, öd yolları və çox vaxt qalxanabənzər vəzi də daxil olmaqla qarın boşluğuna diqqət yetirən cərrahi ixtisas. Ümumi cərrahiyyə həmçinin dəri, sinə, yumşaq toxuma, travma, periferik arteriya xəstəlikləri və yırtıqları əhatə edən xəstəliklərlə məşğul olur və qastroskopiya, kolonoskopiya və laparoskopiya kimi endoskopik əməliyyatları həyata keçirir.
Qışlaq-i İlxıçı-i Ülya (Germi)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 80 nəfər yaşayır (15 ailə).
Ümumi cərrahiyyə
Həcmi
Ümumi cərrahlar aşağıdakı fənlərdən biri və ya bir neçəsi üzrə ixtisaslaşa bilərlər:
Lürsi-Levi
Lürsi-Levi  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Lyursi-Levi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
Ümumi cərrahiyyə
Travmatik cərrahiyyə
Ümumi cərrahlar demək olar ki, hər hansı bir təcili cərrahi əməliyyatı idarə edə bilməlidirlər. Onlar çox vaxt ağır xəstələr və ya ağır yaralı xəstələr üçün ilk müraciət yeridir və bu xəstələri stabilləşdirmək üçün müxtəlif prosedurları yerinə yetirməlidirlər, məsələn, torakostomiya, krikotiroidotomiya, kompartman fasiotomiyaları və qanaxmaya nəzarət etmək üçün təcili laparotomiya və ya torakotomiya. Onlar həmçinin cərrahi reanimasiya və ya travma reanimasiya şöbələrinə dəvət olunurlar.
Lürsi-Levi
INSEE kodu — 03155.
Ümumi cərrahiyyə
Travmatik cərrahiyyə
Xolesistektomiya (öd kisəsinin cərrahi çıxarılması) — bütün dünyada ən çox görülən cərrahi əməliyyatlardan biridir. İnfeksiyalar, appendiksin yırtılması və nazik bağırsağın keçməməzliyi digər ümumi tibbi təcili yardımlardır.
Letisiya Kristian Tayler
Letisiya Kristian Tayler (ing. Letitia Christian Tyler; ) — ABŞ siyasətçisi, 10-cu Prezidenti Con Taylerin həyat yoldaşı.
Lürsi-Levi
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 360 nəfər təşkil edirdi.
Ümumi cərrahiyyə
Kolorektal cərrahiyyə
Ümumi cərrahlar yoğun və düz bağırsağın müxtəlif əsas və kiçik xəstəliklərini, o cümlədən iltihablı bağırsaq xəstəliyi (məsələn, xoralı kolit və ya Kron xəstəliyi), divertikulit, yoğun və düz bağırsaq xərçəngi, mədə-bağırsaq qanaxması və hemoroidləri müalicə edir.
Lürsi-Levi
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 1251 nəfər (15–64 yaş) arasında 833 nəfər iqtisadi fəal, 418 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 66,6%, 1999-cu ildə bu 68,7%). Fəal olan 833 nəfərdən 756 nəfər (404 kişi və 352 qadın), 77 nəfər işsiz (32 kişi və 45 qadın) idi. 418 hərəkətsiz 98 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 166 nəfər təqaüdçü, 154 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Ümumi cərrahiyyə
Laparoskopik cərrahiyyə
Bu, mikrokameralar və 3-15 mm-lik kəsiklər vasitəsilə daxil edilmiş kiçik alətlərdən istifadə edərək minimal giriş üsulları ilə məşğul olan nisbətən yeni bir ixtisasdır. Bu üsulla öd kisəsi, appendiks və yoğun bağırsaq çıxarıla bilər. Yırtıqlar laparoskopik yolla da müalicə edilə bilər.
Bariatrik cərrahiyyə laparoskopik üsulla həyata keçirilə bilər və bu, piylənmədən əziyyət çəkən xəstələrdə yara fəsadlarını azaltmaq üstünlüyünə malikdir.
Döş əməliyyatı
Ümumi cərrahlar lumpektomiyadan mastektomiyaya qədər, xüsusən də döş xərçənginin diaqnozu və müalicəsi ilə bağlı bütün qeyri-kosmetik döş əməliyyatlarının əksəriyyətini həyata keçirirlər.
Damar cərrahiyyəsi
Ümumi cərrahlar damar cərrahiyyəsi üzrə xüsusi təlim və sertifikat aldıqları halda damar cərrahiyyəsi əməliyyatlarını edə bilərlər. Əks halda, bu prosedurlar adətən damar cərrahiyyəsi mütəxəssisləri tərəfindən həyata keçirilir. Bununla belə, ümumi cərrahlar kiçik damar pozuntularını müalicə edə bilərlər. === Endokrin cərrahiyyə ===
Transplantasiya əməliyyatı
Qarın boşluğunda orqan transplantasiyası keçirən xəstələrə əməliyyatdan əvvəl, əməliyyat zamanı və əməliyyatdan sonrakı qayğının bütün aspektlərinə cavabdehdir. Transplantasiya edilən orqanlara qaraciyər, böyrəklər, mədəaltı vəzi və daha az hallarda nazik bağırsaq daxildir.
Cərrahi onkologiya
Cərrahi onkoloq ümumi cərrahiyyə onkoloqunu (ümumi cərrahın ixtisası) nəzərdə tutur, lakin torakal cərrahiyyə onkoloqları, ginekoloqlar və s. xərçəng xəstələrinin müalicəsində ixtisaslaşan cərrahlar hesab edilə bilər. Onkoloji cərrahiyyə üzrə ixtisaslaşan cərrahların maarifləndirilməsinin əhəmiyyəti bir sıra klinik sınaqlarla dəstəklənən dəlillərdən ibarətdir ki, xərçəng cərrahiyyəsinin nəticəsi cərrahın işi ilə müsbət şəkildə bağlıdır (yəni, onun xəstələrinin sağ qalma ehtimalı çoxalır).
Ümumiyyətlə belə qəbul edilir ki, müəyyən bir əməliyyatı daha tez-tez yerinə yetirən cərrah, eyni əməliyyatı nadir hallarda yerinə yetirən cərrahla müqayisədə daha yüksək nəticələr əldə edir.
Ürək-damar cərrahiyyəsi
ABŞ-da ürək-damar cərrahları əvvəlcə ümumi cərrahiyyə rezidenturasını (adətən 5-7 il), ardınca kardiotorakal cərrahiyyə təcrübəsiylə (adətən 2-3 il) tamamlayır. Bununla belə, yeni proqramlar hazırda rezidentura (6-8 il) kimi kardiotoraks cərrahiyyəsini təklif edir.
Uşaq cərrahiyyəsi
Uşaq cərrahiyyəsi ümumi cərrahiyyənin alt ixtisasıdır. Uşaq cərrahları 18 yaşdan kiçik xəstələrdə əməliyyatlar edirlər. Uşaq cərrahiyyəsi 5-7 illik rezidentura və 2-3 illik təqaüd proqramıdır.
Tendensiyaları
2000-ci illərdə minimal invaziv cərrahiyyə daha çox yayıldı. Robot yardımlı cərrahiyyəyə (həmçinin robot cərrahiyyə kimi də tanınır), onun dəyərini əsaslandıran əhəmiyyətli faydaları olduğunu göstərən məlumatların olmamasına baxmayaraq, böyük həvəs yaranmışdır.
Qışlaq-i İlxıçı-i Süfla (Germi)
Qışlaq-i İlxıçı-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 60 nəfər yaşayır (10 ailə).
İpək Ərdəm
İpek Ərdəm (; ) — Türk aktrisa.
Həyatı
Keçmiş futbolçu, texniki direktor Haluk Erdem və dizayner, operator Emine Akbaşın qızı olaraq dünyaya gəldi. Taygun və Algun Erdem qardaşları, onlar da keçmiş futbolçu və texniki direktorlar. Yeddi yaşında ilk getdiyi teatr tamaşasında aktrisa olmağa qərar verən İpek Ərdəm, 1995-ci ildə Bursa Bələdiyyə Konservatoriyasında Türk Sənət Musiqisi təhsili aldı. İlk aktrisalıq təhsili də 1996-cı ildə Bursa Dövlət Teatrı ilə əlaqəli Osmaniye Mədəniyyət Mərkəzindədir. Orada Hansel və Grathel, Vur Emri, Aşk Fıçıları adlı tamaşalarda rol aldı. Bundan başqa çox kiçik yaşdan etibarən idman və rəqsə marağı var idi. 1987–1998-ci illər arasında gimnastika, balet, üzgüçülük, voleybol və folklora getdi. 2002-ci ildə İstanbul Universiteti Dövlət Konservatoriyası, Teatr Sektorunu daxil olaraq İstanbula gəldi. Həmin il məktəb dostu Yıldız Asyalının Gani Müjde ilə tanış etməsi ilə Hayat Bilgisi serialında rol aldı və Barbie ləqəbi ilə ulduz oldu. Məktəb təhsilinə önəm verdiyi üçün sobrasında məktəbininə getməsinə mane olacaq təklifləri qəbul etmədi. Məzun olduqdan sonra Elveda Rumeli komediya serialında rol aldı. Caz musiqisinə olan marağı, 2010-cu ildə Yer Gök Aşk serialında rol almaq üçün getdiyi Kapadokyadan aldığı ilham ilə birləşdi və Elif Kayaman ilə Kapadokya Caz Günlərini həyata keçirtdi. 2011-ci ildə Bertuğ Cemilin Yağmur adlı mahnısının klipində rol almışdır.
Qışlaq-i Quzlu (Germi)
Qışlaq-i Quzlu — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 5222
NGC 5222, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Alt (hərf)
𐔰 (səslənməsi: ; transkripsiyası: A, a) — Alban əlifbasının birinci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Alt) kimi verilmişdir. Formaca erməni əlifbasındakı Զ hərfi ilə bənzəşir. Gürcü dilçi Roman Lolua və erməni tədqiqatçı Aşot Abramyanın fikrincə Asomtavruli yazısındakı Ⴀ hərfinin invers formasıdır. Alban əlifbasında [a] səsinin qarşılığı kimi işlənilib. left|thumb|Albanca 𐕌𐔰𐕎𐔰𐕚 (Manas) yazılı məişət qabı qalığı Nümunələr :
Destructoid
"Destructoid" — bloq tipli ABŞ videooyun veb saytı. 2006-cı ilin martında Yaner Qonsales tərəfindən təsis edilmişdir. Sayt "Enthusiast Gaming" şəbəkəsinin bir hissəsidir.
Həsən Rzazadə
Həsən Vüqar oğlu Rzazadə — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Həsən Rzazadə 1994-cü il iyunun 15-də anadan olub. Əslən Zəngilan rayonunun Mincivan qəsəbəsindən idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Həsən Rzazadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Laçının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Həsən Rzazadə noyabrın 1-da Laçın döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Rzazadə "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Rzazadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Rzazadə ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Rzazadə ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Rzazadə ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Vüqar Sarıyev
Həyatı
Vüqar Sarıyev 26 noyabr 1990-cı ildə Biləsuvar rayonunun Amankənd kəndində anadan olmuşdur. Amankənd kənd tam orta məktəbini bitirdikdən sonra peşə təhsilini almışdır. Ailəli idi, 2 oğlu və 1 qızı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Vüqar Sarıyev həqiqi hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra 2016-cı ildə müddətdən artıq hərbi xidmətçi kimi Goranboy rayonunda yerləşən N saylı hərbi hissədə, bir müddətdən sonra isə Murovdağ yüksəkliyində Vətənə xidmət edib. Vətən müharibəsinə də elə burdan qatılıb.
O, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Murovdağ, Talış kəndi, Cəbrayıl, Füzuli və Laçın rayonları istiqamətində gedən döyüşlərdə vuruşmuş və Suqovuşan istiqamətində düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Şəhid Vüqar Sarıyev 10 oktyabr 2020-ci il tarixində Biləsuvar rayonu Amankənd kənd məzarıstanlığında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Sarıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Sarıyev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Culiya Tayler
Culiya Tayler (ing. Julia Gardiner Tyler; ) — ABŞ siyasətçisi, 10-cu Prezidenti Con Taylerin həyat yoldaşı. Doğum tarixi dəqiq məlum deyil (4 may və ya 29 aprel).
Oksigen fəlakəti
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Oxygenation-atm-2.svg|thumb|451x451px|O2-nin [[Atmosfer|Yer atmosferində yayılması. Yaşıl rəng aşağı oksigen səviyyəsini, qırmızı isə yuxarı səviyyəni göstərir.
1.Mərhələ (3.85–2.45 milyard i.ə.): Atmosferdə praktik olaraq O2 yoxdur. 2.Mərhələ (2.45–1.85 milyard i.ə.): O2 hasil edildi, 0.02 və 0.04 atmosfer dəyərinə qədər yüksəldi, lakin okeanlarla uduldu.
3.Mərhələ (1.85–0.85 milyard i.ə.): O2 bu dəfə quru səthi tərəfindən udulur. Oksigen səviyyəsində əhəmiyyətli bir dəyişiklik yoxdur.
4 və 5.Mərhələ (0,85 milyard i.ə-bu gün): Qaz atmosferdə toplanır.]] Oksigen fəlakəti və ya Oksigen böhranı — Paleoproterozoy dövründə, 2.4 milyard il əvvəldən 2.1–2.0 milyard il əvvələ qədər Yer atmosferində və ilkin okeandakı oksigenin birdən-birə artdığı dövrdür. Geoloji, izotopik və kimyəvi dəlillər molekulyar oksigenin (O2) Yer atmosferində toplanmağa başladığını və nəticədə bunun Yer kürəsindəki demək olar ki, bütün canlıların məhv olmasına səbəb olduğunu göstərir. Oksigen istehsal edən sianobakteriyalar, çoxhüceyrəli həyat formalarının sonrakı inkişafına imkan verdi.
Oksigen səviyyəsinin artması
Oksigen fəlakətinə gətirən xronologiya sərbəst oksigenin əvvəlcə prokariot, sonra isə okeandakı eukariot orqanizmlər tərəfindən istehsal olunduğunu göstərir. Bu orqanizmlər fotosintezi daha səmərəli şəkildə həyata keçirir, tullantı məhsulu olaraq oksigen istehsal edirdilər. İlk oksigen istehsal edən sianobakteriyalar hadisədən əvvəl, 2.7–2.4 milyon il, bəlkə də daha əvvəl yaranmış ola bilər deyə düşünülür. Bununla birlikdə, oksigenli fotosintez səthi mühitdə oksigen yığılmasına imkan yaratmaq üçün oksigendən ayrılmalı olan üzvi karbon istehsal edir, əks halda oksigen üzvi karbonla reaksiyaya girir və yığılmırdı. Üzvi karbonun, sulfidin və tərkibində qara dəmir (Fe2+) olan mineralların
çöküntüsü oksigen yığılmasında əsas amildir. Məsələn, üzvi karbon oksidləşmədən məhv olarsa oksigen atmosferdə qalır. Ümumilikdə, üzvi karbon və piritin çürüməsi bu gün ildə 15.8 ± 3.3 T mol (1 T mol 1012 mol) oksigen deməkdir. Bu, qlobal oksigen mənbələrindən O2 axını yaradır.
Oksigenin dəyişmə sürətini qlobal dəyərlərlə artım arasındakı fərqdən hesablamaq olar. Oksigen mənbəyinə vulkanlardan azalmış qazlar və minerallar, metamorfizm və havalar daxildir. Oksigen fəlakəti oksigen axının digər reduksiyadeici qaz axınlarını üstələməsi ilə başladı.
Okeanlardakı həll olmuş dəmir O2 mənbələrinə nümunə ola bilər. Bu müddət ərzində sərbəst oksigen dəmirin ( və ) suda həll olunmayan maqnetitə çevirilməsi ilə istehsal edilirdi və qalıq Qərbi Avstraliyada tapılanlar kimi dəmir birləşmələrindən zolaq yaratmaq üçün dayaz dənizlərin dibinə batırdı. Bu proses 50 milyon il və ya daha uzun çəkirdi. Fotosintez dərəcəsi və üzvi çürümə dərəcəsi də oksigenin yığılma sürətinə təsir göstərir. Quru bitkiləri Devon dövründə qitələrə yayıldıqda daha çox üzvi karbon çürüntüsü əməmlə gəldi və ehtimal ki, daha yüksək O2 səviyyəsinin meydana gəlməsinə icazə verildi. Bu gün bir O2 molekulunun istehlak edilməmişdən əvvəl havada keçirdiyi orta vaxt təxminən 2 milyon ildir. Yaşayış müddəti geoloji zamana nisbətən daha qısadır — buna görə də Fanerozoyda atmosferdəki O2 səviyyəsini heyvan həyatı üçün uyğun olan hüdudlarda qala bilmədi. Nəticədə atmosferdə oksigen yığılmağa başlandı və bunun iki böyük nəticəsi oldu:
Fərziyyələr
Bu hadisəni izah etmək üçün bir neçə fərziyyə təklif edilimişdir:
Artan axın
Bəzi insanlar Oksigen böhranının oksigen mənbəyinin artması səbəbindən olduğunu düşünürlər. Fərziyələrdən birinə görə hadisən fotosintezin bir-başa nəticəsidir. Buna baxmayaraq əksər elm adamları oksigenin uzunmüddətli artmasının hadisəyə daha çox səbəb ola biləcəyini düşünürlər.
Digər mənbələrin azalması
Artan axın fərziyyəsindən fərqli olaraq, Oksigen fəlakətini izah etmək üçün digər elementlərin azalmasını istifadə etməyə çalışan bir neçə fərziyyə də mövcuddur. Fərziyyələrdən biri təklif edir ki, vulkanik qazların tərkibi daha çox oksidləşmişdir. Digər bir fərziyyə təklif edir ki, metamorfik qazların azalması böhranın əsas səbəbidir. Metamorfik proseslər zamanı yaranan hidrogen və metan da zamanla Yer atmosferindən itirilir və qabığını oksidləşdirir. Hidrogenin Yerdən kosmosa axması Yer kürəsini oksidləşdirmiş ola bilər, çünki hidrogen itkisi prosesi oksidləşmə prosesinə əsaslanır.
Nikel qıtlığı
Erkən orqanizmlər, ehtimal ki, metan istehsal edirdi və bu hadisənin səbəbi ola bilərdi. Çünki metan Ultrabənövşəyi şüaların iştirakı ilə karbon qazı (CO 2) və suya parçalanır. Müasir metanogenlər (metan istehsal edən orqanizmlər) istehsal üçün nikel tələb edir. Yer qabığı soyuduqca və vulkanik nikel tədarükü azaldıqca, oksigen istehsal edən yosunlar metan istehsalçılarını təsirsiz hala gətirdi və atmosferin oksigen nisbəti durmadan artdı. 2.7–2.4 milyon il əvvəllər arasında nikelin çökmə sürəti sabit bir şəkildə bu günkü səviyyəsindən 400 dəfə aşağı düşdü.
Mineraların müxtəlifliyində rolu
Böyük Oksige hadisəsi mineralların müxtəlifliyində partlayıcı bir böyüməyə səbəb oldu, bir çox element Yer səthinə yaxın bir və ya daha çox oksidləşmiş formada meydana gəldi. Bu gün Yer kürəsində tapılan 4500 növ mineraldan 2500-nin Oksigen böhranı nəticəsində yarandığı təxmin edilir. Bu yeni mineralların əksəriyyəti mantiyanın hərəkəti və yer qabığındakı proseslər nəticəsində nəmlənmiş və oksidləşmiş formalar şəklində tapılır.
Sianobakteriyaların təkamülündə rolu
Antarktida, Friksel gölündə aparılan bir tədqiqat işində, tədqiqatçılar, oksigen istehsal edən sianobakteriyaların qalın buzlar altında, başqa bir oksigensiz mühitdə bir-iki millimetr qalınlığında maye oksigen olan nazik bir təbəqə yarada biləcəyini müəyyən etdilər. Beləliklə, oksigen atmosferdə toplanmağa başlamazdan əvvəl, bu orqanizmlər, ehtimal ki, oksigenə uyğunlaşa bilmiş ola bilərdilər. Nəticədə oksigen istehlak edən aerob orqanizmlərin təkamülü oksigenin mövcudluğunda tarazlıq yaratdı. Sərbəst oksigen indiyədək atmosferin vacib bir tərkib hissəsidir.
Eukariotların mənşəyi
Qədim mikroaləmdə sianobakteriaların fotosintezi səbəbiylə oksigen səviyyəsindəki artımın ətrafdakı biota üçün çox zəhərli olduğu və bu dəyişimin arxey nəslinin təkamül çevrilməsi nəticəsində eukariotların yaranmasına gətirib çıxardığı düşünülür. Bu əcdadlar artıq ctüləşmiş DNT-yə və bəlkə də bir növ hüceyrə mexanizmə sahib olmuş ola bilərlər. Beləliklə, eukaryotik cinsin təkamülü və eukaryogenez, ehtimal ki, DNT-nin inkişafında ayrılmaz proseslər idi.
Cəlal Əliyev (siyasətçi)
Cəlal Əlirza oğlu Əliyev — azərbaycanlı elm, dövlət və siyasi xadim; Professor, AMEA Rəyasət Heyətinin üzvü, Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış üzvü.
Həyatı
Cəlal Əliyev 1928-ci il iyunun 30-da Naxçıvan şəhərində anadan olub.Cəlal Əliyev ailəli və bir qız atası idi. C. Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Müəllimlər İnstitutunda təbiat-coğrafiya üzrə orta, S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində isə biologiya üzrə ali təhsil alıb. İngilis və rus dillərini bilirdi. Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) üzvü idi. Azərbaycan,Rus və ingilis dillərini bilirdi.
İş təcrübəsi
1948-ci ildən Azərbaycan Dövlət Universitetinin bitki fiziologiyası kafedrasında laborant işləmişdir. 1954-cü ildən Azərbaycan EA-nın Elmi Tədqiqat Əkinçilik İnstitutunda kiçik elmi işçi, baş elmi işçi, laboratoriya müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1971–1990-cı illərdə Azərbaycan EA-nın Botanika İnstitutunda fotosintezin fiziologiyası yaradıcı qrupunun rəhbəri, laboratoriya müdiri, şöbə müdiri, Azərbaycan EA-nın Biologiya elmləri bölməsinin akademik-katibi olmuşdur. 2010-cu il noyabrın 7-də 62 saylı Saatlı seçki dairəsindən yenidən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputat seçilmişdir. Azərbaycan-Almaniya Federativ Respublikası parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri idi. Cəlal Əliyev uzun sürən xəstəlikdən sonra 2016-cı il yanvarın 31-də dünyasını dəyişib. Akademik Birinci Fəxri Xiyabanda torpağa tapşırılıb.
Elmi fəaliyyəti
Cəlal Əliyev 1955-ci ildə fəlsəfə doktoru, 1971-ci ildə elmlər doktorluğu dissertasiyalarını müdafiə etmiş, 1976-cı ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü, 1980-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir. O, Rusiya Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının (1995), Ukrayna və Belarus respublikalarının Aqrar Elmlər Akademiyalarının (1996) xarıcı üzvü olmuşdur. 1981–1990-cı illərdə AEA-nın Biologiya Elmləri Bölməsində akademik-katib işləmiş, AR KTN ET Əkinçilik İnstitutunun Bitkilərin fiziologiyası və biotexnologiyası və AMEA Botanika İnstitutunun Bioloji məhsuldarlığın fundamental problemləri şöbələrinə rəhbərlik etmişdir.
Kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığını artırmaq və keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə onlarda fotosintezin, mineral elementlərlə qidalanmanın və maddələr mübadiləsinin öyrənilməsinə sərf etmiş, tədqiqatlarından bitkilərin optiki-bioloji quruluşu, fotosintez aparatında gedən fotokimyəvi-fotofiziki proseslərlə fizioloji və məhsuldarlıq prosesləri arasındakı əlaqə, məhsuldarlığın molekulyar mexanizmi kimi məsələləri öyrənmişdir. Tədqiqatları tanınmış, vətənimizə və elmimizə başucalığı gətirmişdir. Elmi təcrübələri qoyduğu Mil-Muğan düzləri ölkəmizin taxıl anbarına çevrilmişdir.
Cəlal Əliyevin taxıl sortları sınaqdan uğurla keçirilmiş və "Qaraqılçıq-2", "Tərtər", "Vüqar", "Şiraslan-23", "Əlincə-84", "Mirbəşir-50", "Bərəkətli-95", "Əkinçi-84" və başqa taxıl sortları artıq yüz min hektarlarla sahədə əkilir. Akademik Cəlal Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq buğdanın seleksiyasının elmi əsaslandırılmış proqramı uğurla həyata keçirilmişdir. Buğdanın fotosintez fəaliyyətinin sirlərini aydınlaşdırmaqla bunu arzu olunan istiqamətə yönəltmək üçün genetik seleksiya işləri aparılmışdır. Bununla da akademik Cəlal Əliyev tərəfindən fiziki-kimyəvi biologiya sahəsində tədqiqatlar inkişaf etdirilməklə molekulyar biologiyanın, gen biotexnologiyasının əsası qoyulmuşdur.
Çap olumuş əsərləri
Onlarca monoqrafiyanın, kitabın və elmi məqalənin müəllifi idi. Akademik 5 kitab və monoqrafiyanın, dünyanın ən nüfuzlu jurnallarında çap olunan 600-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Əsərlərindən 100-dən çoxu xarici ölkə jurnallarında çap edilmişdir. Rəhbərliyi ilə 80-dən çox namizədlik və doktorluq dissertasiyası müdafiə edilmişdir. "Türklər, azərbaycanlılar, ermənilər: tarixi həqiqətin soyqırımı", "Erməni terroristlərinin və quldur törəmələrinin insanlığa qarşı cinayətləri" əsərlərini yazmış və bir neçə dildə çap etdirmişdir.
Üzvü olduğu qurumlar
Akademik Cəlal Əliyev Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin həqiqi üzvü, Rusiya Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü, Ukrayna Aqrar Elmlər Akademiyasının və Belarus Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının xarici üzvü, habelə dünyanın digər onlarla elmi qurumlarının üzvüdür. Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvü, I–III çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur.
Rəhimli-i Muran (Germi)
Rəhimli-i Muran — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 149 nəfər yaşayır (36 ailə).
Daniel Bell
Daniel Bell(Daniel Bell) – 10 may 1919-cu ildə amerikalı sosioloq və publisist, informasiya cəmiyyəti nəzəriyyəsinin banilərindən biri Daniel Bell (Daniel Bell) anadan olmuşdur. Bell, Harvard Universitetinin professoru olmuşdur. O, özünü “iqtisadiyyatda sosialist, siyasətdə liberal, mədəniyyətdə isə konservator” adlandırırdı. 1999-cu ildə Bell humanizmə görə Aleksis de Tokvil mükafatına (Alexis de Tocqueville Award) layiq görülmüşdür.
Culfaçılıq
Culfaçılıq — Azərbaycan da pambıq parça (bez, cecim və s.) toxuculuğu ilə bağlı ənənəvi sənət növü. Keçmişdə pambıq parçanın özünəməxsus istehsal texnologiyası olmuşdur. Toxuma prosesi culfa dəzgahında nişana və məkik vasitəsilə icra olunurdu. Cecim toxumaq üçün iplik əvvəlcədən müxtəlif rənglərə boyanırdı. Culfaçılıqda bez istehsalı əsas yer tutduğundan, o, bəzzazlıq da adlandırılmışdır. Azərbaycanda əsasən, ev peşəsi səciyyəsi daşımışdır. Naxçıvan, Culfa, Gəncə, Ordubad və s. şəhərlərdə culfaçılıq kustar sənət və əmtəə istehsalı səviyyəsinə qalxmışdır. XIX əsrin 30-cu illərində Ordubad əhalisinin yarıya qədəri bəzzazlıqla məşğul olmuşdur.
Sinqapurun görməli yerləri
thumb|260px|Sinqapur çayı thumb|260px|Esplanada thumb|260px|Sinqapur zooparkı
Sinqapurun görməli yerləri — Sinqapur ərazisində muzeylər, parklar, istirahət yerləri və maraqlı yerlər yetərincə çoxdur. Görməli yerlərin çoxluğu bir səfərdə bu yerlərin hamısını görməyə imkan vermir. Sinqapurun bəzi yerləri dünyaca məşhurdur: Zoopark, quş parkı, botanika bağı, Marina Bay Sands oteli, körfəz bağları və s. Aşağıda əsas görməli yerlərin siyahısı verilib.
Parklar və istirahət zonaları
Sentosa. Böyük istirahət zonasına, muzeylər, akvarium və çimərliklərə malik ada.
Dəniz Həyatı Parkı (Sinqapur) Bukit Timah istirahət zonası. Qədim zamanlardan qorunub salanılan cəngəllik.
Curong Quş Parkı. Ekzotik quşların qorunub saxlanıldığı ərazi.
Gecə safarisi- zoopark.
Sinqapur zooparkı.
Botanika bağı.
Küçə restoranlarına malik sahil parkı.
Uzaq Şərq MollU. Qolf meydançası ilə.
Pulau Ubin adası. Dəyişdirilməyən təbiiyəti ilə məşhurdu.
Kusu adası. Malay və daos məbədləri.
Pələng məlhəmi parkı.
Şəhərin maraqlı yerləri
Çayna -taun. Çin məhəlləsi
Yuxua — çin məhələsinin ən hündür binası və ilk liftli bina.
Kiçik Hindistan rayonu və Serangoon Road.
Kampong Glam — malay məhəlləsi.
Sentosa adasında olan indoneziya kəndi.
Rafflz oteli.
Mohammed Sultan Road.
Maliyyə rayonu. Gözəl göydələnləri ilə diqqət çəkir.
Orçard Roud. Böyük mağzalar rayonu.
Hərbi-dəniz klubu binası
Marina Bay Sands — beş ulduzlu otel və kazino.
Muzey və sərgilər
Sentosa adasında olan okeanarium.
Sinqapur incəsənət muzeyi.
Çin tarixi muzeyiМ.
Sentosa adasında olan Sinqapur tarix muzeyi.
Sentosa adasında olan optik illyuziya muzeyi. (Trick Eye Museum).
Elm və incəsənt muzeyi (xarici görünüşü lotos çiçəyini xatırladır; 2011=ci ilin 12 fevralında açılıb.)thumb|250px|Elm və incəsənət muzeyi
Sinqapur Milli Muzeyi.
Sinqapur elm mərkəzi.
Teatr və konsert zalları
Esplanada teatrı.
Sentosa adasında estrada.
Sendz-Teatr(Sands Theater). Senz Marina-Bay kompleksində.
Məbədlər və məscidlər
Buddist Şuan Lin məbədi
Camay məscidi
Zeyd ibn Ərkam
Zeyd ibn Ərkam (بِشْرِ بْن بَراء; ) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabəsi. Xəzrəc qəbiləsindən olmuşdur. Məhəmmədlə 17 müharibədə iştirak etmiş və hicri 66-cı ildə vəfat etmişdir.
Abdullah ibn Üveyin islam düşmənləri ilə əlaqələrinin olması Zeyd ibn Ərkam tərəfindən onun yaşamasını istəyən Peyğəmbərə deyilir. İbn Übey belə şeylər dediyini inkar edərək and içir və buna görə də azad edilir. Lakin sonradan Zeyd bin Ərkamın şahidliyi Munafiqun surəsinin nazil olması ilə təsdiqlənir. O, Əbu Bəkrə beyət etdiyi bilinir.
Səqaleyn hədisi
Məhəmmədin "Sizə 2 şeyi geridə qoyuram və onlara əməl etsən əsla azmazsan! Biri Allahın kitabı, digəri isə mənim Əhli-beytimdir" sekaleyn hədisini Zeyd böyüyərkən Əməvi xilafətində təkrar edir. “Səhih-Müslim”in bir rəvayətindən sitat gətirilmişdir, orada bir neçə dəfə soruşduqdan sonra hadisəni danışır və istəmədən Məhəmmədin zövcələrinin Əhli-beytə aid olmadığı qənaətinə gəlir. Başqa bir rəvayətdə isə daha müəmmalı cavab verir.
Kərbəladan sonra
Kufəyə çatdıqdan sonra Hüseyn ibn Əlinin ailəsinin qadınları və əsirləri İbn Ziyada təqdim edildi və zadəganlarla dolu bir mərasimlə Hüseynin başı onun qarşısındakı nimçəyə qoyuldu. Əlində çubuq olan İbn Ziyad Hüseynin başına bir neçə dəfə vurdu. Orada olan Zeyd ibn Ərkam baş verənlərdən xəbərsiz olaraq Hüseynin üzünü tanıyır. O, sarsıntı və kədərdən təsirlənərək İbn Ziyada qışqırır: “Neçə dəfə Peyğəmbərin bu üzdən öpdüyünü görmüşəm, elə isə çubuğunu çək!” və göz yaşlarına boğulur. İbn Ziyad qəzəblənir və cavab verir: “Allah gözlərini ağlatsın, əgər sən axmaq, qoca olmasaydın, sənin başını kəsərdim”. Beləliklə Zeyd ibn Ərkam ayağa qalxaraq oranı tərk edir.
Şokoladlı pizza
thumb|250px|Braziliyada hazırlanmış şokoladlı pizza dilimi. Şokoladlı pizza – şokoladdan istifadə edərək hazırlanan pizza çeşidi. Müxtəlif stilləri və hazırlanma qaydaları mövcuddur. Şokoladlı pizza desert kimi də servis edilə bilər. Bəzi şirkətlər şokoladlı pizza hazırlamaqda ixtisaslaşıblar.
Hazırlanması
Bəzi şokoladlı pizzalar xəmirə birbaşa şokoladın əlavə edilməsi ilə hazırlanır. Şokoladlı pizza şirin, desert yeməyi və ya əsas yemək kimi servis edilə bilər. Şokoladlı pizza peçdə bişirilməyə qoyulmamış xəmirin üzərində şokoladın əlavə edilməsi ilə hazırlana bilər. Başqa bir variant isə bişdikdən sonra üzərinə fındığın əlavə edilməsidir. Son illərdə şokoladlı pizzanın hazırlanmasında istifadə olunan inqredientlərə şəkər şirəsi, banan, çiyələk, marşmellou, şəkər dənəcikləri və ağ şokolad parçaları aiddir.
Tarix
Şokoladlı pizza məktəblilərin sevdiyi iki qida növünü – pizzanı və şokoladı özündə birləşdirir. Şokolad və pizzanın qarışdırılmasına Qərb ölkələrində paralel olaraq başlanılmış və desert kimi restoranlarda təqdim edilmişdir.
Şokoladlı pizza Sevgililər günü yeməyi kimi də tanınır.
Chocolate Pizza® Chocolate Pizza Company şirkətinin qeydiyyat keçmiş əmtəə nişanıdır.
Şirkətlər
Chocolate Pizza Company ABŞ-da şokoladlı pizza bişirməkdə ixtisaslaşmış şirkətdir. Şirkətin baş qərargahı Nyu-Yorkda yerləşir. Chocolate Pizza® bu şirkətin qeydiyyat keçmiş əmtəə nişanıdır.
Hadrut sikkə dəfinəsi
Hadrut sikkə dəfinəsi — Azərbaycan Respublikası Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsində aşkarlanan dəfinədə olan numizmatik materiallar.
Tapılma yeri və ümumi məlumat
Hadrut dəfinəsi Azərbaycan xanlıqlarının pul təsərrüfatını açıqlayır. 1939-cu ildə Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsində gümüş sikkələr dəfinəsi aşkarlanmışdır. Dəfinədəki 64 (altmış dörd) ədəd sikkə illi Azərbaycan Tarixi Muzeyinə təhvil verilmişdir. Dəfinədəki sikkələrin numizmatik təyinatı nəticəsində Azərbaycan xanlıqları (1185–1205 = 1771–1790-ci illərin Şamaxı, 1189–1206 =1775 – 1791-ci illərin Gəncə və 1209 = 1794-cü ilin Pənahabad) dövrünə aid gümüş abbasılardan ibarət olduğu müəyyən edilmişdir.
Səciyyəvi xüsusiyyətləri
Şamaxı xanlığı NF 34555. Şamaxı xanlığı. 1186 = 1772, gümüş abbası, 3,04 q
Gəncə xanlığı NF 34575. Gəncə xanlığı. 1189 = 1775, gümüş abbası, 2,98
Qarabağ xanlığı NF 34580. Pənahabad (Şuşa). 1209 = 1794, gümüş pənabadi, 1,36 q
NGC 2322
NGC 2322, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Troya unsiyası
thumb|180x180px| Troya unsiyası miqdarında [[qızıl öz sertifikatı ilə]] Troya unsiyası — 31,1034768 qrama bərabər olan kütlə vahidi.
Əsas məlumat
Müasir dünyada bir troya unsiyası bank işində, qiymətli metalların kütləsini ifadə etmək üçün zərgərlikdə, eləcə də bəzi digər sahələrdə, məsələn, kosmetikada xüsusilə qiymətli maddələrin kütləsini ifadə etmək üçün geniş istifadə olunur.
Qızıl, gümüş, platin və palladiumun troya unsiyası ilə beynəlxalq ifadəsi, müvafiq olaraq XAU, XAG, XPT və XPD-dir.
İnvestisiya sikkələrinin kütləsi çox vaxt bir troya unsiyasının hissələri ilə göstərilir.
Troya kütlə sistemi
İngilis qızıl funtu (və ya troya funtu, ) 12 troya unsiyasına və ya 373,2417216 qrama bərabərdir. Hal-hazırda, kütləni ifadə etmək üçün praktiki olaraq istifadə edilmir. Onu "adi" ingilis funtundan fərqləndirmək lazımdır.
Kütləsi aptek və ticarət qranının kütləsi ilə üst-üstə düşən Troya qranı troya unsiyasının kütləsinin 1/480-ni təşkil edir.
Stoura-Duymun adası
Stoura-Duymun adası (Stóra Dímun) — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 9 nəfər yaşayır. Sahəsi 2.9 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsinin hündürlüyü 396 m-dir. Farer dilindən tərcümədə "Kiçik Duymun" deməkdir.
Adıyaman Univerisiteti
Adıyaman Univerisiteti(ADYÜ)  — 2006-cı ildə qurulmuş Adıyaman, Türkiyə'də yer alan bir dövlət univerisitetidir. Günümüzdə ADYÜ, 13 fakültə, 1 konservatoriya, 1 univerisitet, 3 ali məktəb, 6 peşə məktəbi 22 mindən çox tələbəsi və mindən çox işçisi ilə təhsil-tədris, araşdırma-öyrənmə və tətbiqetmə-xidmət fəaliyyətlərini icra etməkdədir. 2012-ci ildə ISO 9001 sertifikatı alaraq Türkiyə'nin 2-ci ISO 9001 sertifikatlı universiteti olmuşdur. Adıyaman Univerisiteti Adıyaman mərkəz "Altınşehir Mahallesi"ndə əsas binası, bundan əlavə "Besni", "Gölbaşı" ve "Kahta" ilçələrində də mövcuddur.
Tarixi
Univerisitet " İnönü Univerisitetinə " bağlı olaraq 1983-cü ildə qurulan. " Adıyaman Peşə Məktəbi " 12/05/1996 tarixində qurulan Sağlamlıq ali məktəbi və 12/05/1998 tarixində qurulan Fənn-Ədəbiyyat Fakültəsi ilə "Gaziantep Univerisiteti "nə bağlı olaraq 27/06/1987 tarixində qurulan Təhsil Fakültəsi, 1988-ci ildə qurulan "Gölbaşı Peşə Kolleci", 15/12/1997 tarixində qurulan "Besni Peşə Məktəbi" 2003-cü ildə qurulan "Adıyaman Peşə və Texniki Təhsil Fakültəsi" ilə "Harran Univerisiteti "nə bağlı olaraq 16/10/1997 tarixində qurulan " Kahta Peşə Məktəbi " olmaq üzrə 3 fərqli Univerisitetin yaratdığı akademik vahidlərin (3 fakültə, 1 Ali məktəb ve 4 Peşə məktəbi ) 1 mart 2006 tarix ve 5467 saylı qanunun 17 mart 2006 tarix 26111 saylı Rəsmi Qəzet’də yayımlanaraq yeni Adıyaman Univerisiteti adında yeni bir univerisitet qurulmuşdur. 2021–2022 təhsil-tədris ilində 8066 dosent, 10197 bakalavr, 391 magistr və 61 doktorant tələbəsi olaraq toplamda 18715 tələbə tədris görür. 2022 ildə univerisitetdə 82 professor, 134 dosent, 247 doktorant, 190 müəllim və 292 elmi işçi olmaq üzrə toplam 945 akademik heyət mövcuddur.
Akademik vahidlər
Univerisitetlər
Kolleclər
Mazerye
Mazerye  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Qanna kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03166.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 278 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 190 yaşda (15-64 yaş arasında) 140 nəfər iqtisadi fəal, 50 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 73,7%, 1999-cu ildə 71,6%) idi. Aktiv olan 140 nəfərdən 128 nəfər (68 kişi və 60 qadın), 12 nəfər işsiz (3 kişi və 9 qadın) idi. 50 hərəkətsiz 7 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 31 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Dukakinzadə Mehmed Paşa
Dukakinzadə Mehmed Paşa (ö. 21 yanvar 1557) — Misir bəylərbəyi.
Həyatı
Atası Dukakinoğlu Əhməd Paşa, anası isə II Bəyazid in nəvəsi Gövhərşah xanım Sultandır (Ayşə Sultan ın qızı). Atasının sədarəti dönəmində 1482-ci ildə Sultan Bəyazid in qızı Gövhərmülk Sultan la nigahlandı. Ancaq atasının edamından sonra saray xidmətinə alındı və 1542-ci ildə Səməndirə sancaqbəyliyi ilə saraydan ayrıldı. Ardından Qaraman, 14 oktyabr 1550-ci ildə isə Hələb bəylərbəyi oldu. left|thumb|Dukakinzadə Mehmed Paşa tərəfindən inşa edilən [[:en:Al-Adiliyah Mosque|Ədliyə məscidi]] Sultan Süleyman Qanuni nin İran səfəri əsnasında ikinci vəzirliyə gətirilən Səmiz Əli Paşa nın yerinə, 1553-cü ilin dekabrında Misir bəylərbəyliyi nə gətirildi. 1556-cı ilin fevralında isə vəzifədən alınaraq paytaxta çağırıldı. Çox keçmədən 21 yanvar 1557-ci ildə İstanbul da vəfat etdi.
Hələb də öz adına inşa etdirdiyi Dukakinzadə Mehmed Paşa məscidi (Ədliyə məscidi olaraq da bilinir) günümüzədək qalmaqdadır. Konya da Memar Sənan a inşa etdirdiyi məscid isə günümüzə gəlib çıxmamışdır.
Oğlu Sultanzadə Əhməd bəy (ö. 1537) divan şairi olmuş, qızı Nəslişah xanım Sultan (ö. 1579) isə Dukakinzadə İbrahim bəylə (ö. 1582) nigahlanmışdır.
Safsafi Əhməd Qaturi
Safsafi Əhməd əl Qaturi — görkəmli ərəb türkoloqu, tərcüməçi, filologiya elmləri doktoru, professor
Həyatı
Safsafi Əhməd əl Qaturi 2 fevral 1940-cı ildə Misirin Bilqas bölgəsinin Dəqahliyyə kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini doğulduğu kənddə almışdır.
Ailəsi
Safsafi Əhməd əl Qaturi Sənaa Əbdulhafiz ilə ailə həyatı qurmuş, bu evlilikdən üç övladı dünyaya gəlmişdir. Böyük qızı Rihab Safsahi atasının yolunu davam etdirərək türkologiya ixtisasını seçmiş, hazırda Qahirədəki Hilvan Universitetininin Türk dili və ədəbiyyatı kafedrasında müəllim işləyir. Digər övladları özəl bölmədə çalışır.
Təhsili
1963-cü ildə Eyn əş Şəms Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsində Şərq dilləri kafedrasına bağlı Türk dili və ədəbiyyatı bölməsininin bakalavr, 1974-cü ildə isə magistr pilləsini bitirmişdir. "Əbdülhəq Hamid dramaturgiyası və onun Türk teatrına təsiri" adlı magistr dissertsiyası müdafiə etmişdir. Daha sonra həmin universitetdə doktorantura təhsilini davam etdirmiş, 1976-cı ildə "Əbdül Həmid, Ziya Paşa, Namiq Kamal və Əli Siavi əsərlərində ərəb təsiri" adlı dissertasiya müdafiə edərək elmlər doktoru adını almışdır. 1967–1973-cü illərdə Türk dili və ədəbiyyatı üzrə ixtisas almaq üçün İstanbul Universitetində ezamiyyətdə olmuşdur.
Fəaliyyəti
1963–1973-cü illərdə Bakalavr təhsilini bitirdikdən sonra Eyn əş Şəms Universiteti Ədəbiyyat fakültəsinin Şərq dilləri və ədəbiyyatı kafedrasında assistent, 1974–1975-ci illərdə yardımçı müəllim , 1976–1980-ci illərdə Türk dili və ədəbiyyatı müəllimi , 1981–1987-ci illərdə dosent, 1988-ci ildən professor vəzifələrində çalışmışdır. 1988-ci ilin fevralından Eyn əş Şəms Universiteinin Türk dili və ədəbiyyatı kafedrası müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1992–1997-ci illərdə Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı, Əl-Riyad, Kral Səud Universiteti, Dillər və Tərcümə fakültəsi, Asiya dilləri və tərcümə kafedrasında Türk dili müəllimi və koordinatoru olmuşdur. Bir müddət Misir radiosunda Türk dili proqramına rəhbərlik etmişdir. 1990-cı ildən başlayaraq Eyn əş Şəms Universitetinin Şərq dilləri kafedrasında Azərbaycan dilinin tədrisi üzrə nəzarətçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Ömrünün son illərində Eyn əş Şəms Universitetində Orta Şərq məxəzləri və Gələcək Tədqiqatlar Mərkəzi Türk Araşdırmaları şöbəsinin müdiri vəzifəsini tutmuşdur. O, Türkiyə, Azərbaycan, Türkmənistan, Amerika, Tunis və başqa ölkələrdə keçirilən beynəlxalq konfranslarda iştirak etmişdir.
Safsafi Əhməd əl Qaturi 18 iyun 2015-ci ildə Qahirədə vəfat etmiş, Dəqahliyyə valiliyi, Bilqas şəhər məzarlığında dəfn olunmuşdur.
Yaradıcılığı
Safsafi Əhməd əl Qaturinin elmi fəaliyyəti Türkiyə və Türk dünyası ilə bağlı araşdırmalara söykənməkdədir. O, ən qədim dönəmlərdən XXI yüzilin ilk onilliklərinədək olan dövrdə ümumtürk ədəbiyyatı və mədəniyyətinin görkəmli şəxsiyyətlərinin yaradıcılıq irsini araşdırmışdır. Onun araşdırmalarında Yunus Əmrə, Məhtimqulu Fəraqi, Nazim Hikmət, Yaşar Kamal, Orxan Kamal və başqa ədiblərin ədəbi-bədii yaradıcılıq irsi mühüm yer tutur.
Safsafi Əhməd əl Qaturi türk ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələri Övliya Çələbi, Yaşar Kamal, Məhtimquli Fəraği və digər müəlliflərin əsərlərini ərəb dilinə çevirərək nəşr etdirmişdir. Ömrünün son illərində Stenford Şounun "Osmanlı dövləti və Türkiyə Cumhuriyyəti yəhidiləri" əsərini ingilis dilindən, "İslam Memarlığı" və "Nazim Hikmətin pyeslərindən seçmələr" adı ilə hazırladığı kitabları türk dilindən ərəbcəyə çevirmiş, lakin bu kitablar müəllifin sağlığında yayınlanmamışdır.
Azərbaycanla əlaqələri
Safsafi Əhməd əl Qaturi Misir-Azərbaycan ədəbi-mədəni əlaqələri ilə bağlı araşdırmalar aparmışdır. O, müxtəlif dönəmlərdə Azərbaycanda keçirilən, yaxud Azərbaycanla bağlı bir çox simpozium, konfrans və forumlara qatılmışdır. Onun tədqiqatlarında Dağlıq Qarabağ problemi ilə bağlı erməni yalanlarını ifşa edən məqamlar diqqəti çəkir. Həmçinin Eyn əş Şəms Universitetində Azərbaycan dili və ədəbiyyatının tədrisi, tədqiqi istiqamətində mühüm xidmətlər göstərmişdir.
Valeri Gerasimov
Valeri Vasiliyeviç Gerasimov — Sovet və Rus hərbi xadimi. 9 noyabr 2012-ci ildən Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi — Rusiya Müdafiə Nazirinin birinci müavini, Rusiya Federasiyası Təhlükəsizlik Şurasının üzvü. Ordu generalı (2013), Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (2016). 11 yanvar 2023-cü ildə Ukraynanın "Xüsusi Hərbi Əməliyyat"ının rəhbəri təyin edildi. Əvvəllər əməliyyata rəhbərlik etmiş general Sergey Surovikin onun köməkçisi oldu.
Tərcümeyi-halı
8 sentyabr 1955-ci ildə Tatarıstan MSSR-in Kazan şəhərində fəhlə ailəsində anadan olan Gerasimov Kazanda yerləşən Suvorov Hərbi Məktəbini (1971–1973) fərqlənmə ilə, Tatar MSSR Ali Soveti adına Kazan Ali Tank Komandanlıq Məktəbini (1973–1977) qızıl medal ilə, Sovet İttifaqı Marşalı R. Y. Malinovski adına Tank qoşunları Hərbi Akademiyasını (1984–1987) fərqlənmə ilə, Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Hərbi Akademiyasını (1995–1997) bitirib.
Xidmətə başladığı illərdə Polşadakı Şimali Qüvvələr Qrupunun 90-cı Qvardiya Tank Diviziyasının 80-ci tank alayında bölük komandiri, alay komandiri, batalyonun qərargah rəisi, sonralar isə 1977–1984-cü illərdə Uzaq Şərq Hərbi Dairəsində batalyonun qərargah rəisi, 1987–1993-cü illərdə Baltikyanı Hərbi Dairəsində tank alay komandirinin müavini, komandiri, qərargah rəisinin müavini və qərargah rəisi vəzifəsində, 1993–1995-ci illərdə Şimal-Qərb Qüvvələr Qrupunda motoatıcı qvardiya diviziyasının komandiri vəzifələrində çalışmışdır. 1994-cü ilin avqustunda diviziyanın Moskva Hərbi Dairəsinə (Yelnya şəhərinə) çəkilməsinə rəhbərlik etdi. 1995-ci ildə RF SQ-nin Baş Qərargahının Hərbi Akademiyasına oxumağa yollandı.
1997-ci ildən Moskva Hərbi Dairəsində ordu komandirinin 1-ci müavini, komandir müavini, 1998-ci ilin fevralından qərargah rəisi, 2001-ci ilin fevralından isə Şimali Qafqaz Hərbi Dairəsində 58-ci birləşmiş silahlı birləşmənin komandiri vəzifələrində çalışmışdır. 2003-cü ilin martından Uzaq Şərq Hərbi Dairəsinin qərargah rəisi, 2005-ci ilin aprel ayından isə Silahlı Qüvvələrin Döyüş Təlimi və Xidməti Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır. 2006-cı ilin dekabrında Şimali Qafqaz Hərbi Dairəsinin Baş Qərargah rəisi vəzifəsini icra etdi.
11 dekabr 2007-ci ildən — 5 fevral 2009-cu ilədək — Leninqrad Hərbi Dairəsinin komandiri, 5 fevral 2009 – 23 dekabr 2010 tarixləri aralığında isə Moskva Hərbi Dairəsinin komandiri olmuşdur.
23 dekabr 2010-cu ildə Rusiya Federasiyası Prezidentinin fərmanı ilə Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisinin müavini təyin edildi.
2009–2012-ci illərdə Qırmızı Meydanda Qələbə Günü paradlarını idarə etdi. 26 aprel 2012-ci ildən Mərkəzi Hərbi Dairənin komandiridir.
9 noyabr 2012-ci ildə Anatoli Serdyukov Rusiya Federasiyasının Müdafiə naziri vəzifəsindən istefa verdikdən sonra yeni müdafiə naziri Sergey Şoyqu Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi — Rusiya Federasiyası Müdafiə nazirinin birinci müavini vəzifəsinə Valeri Gerasimovun namizədliyini təqdim etdi. Prezidentlə görüşdə Valeri Gerasimov dedi: left|thumb|Valeri Gerasimov, [[Rusiya Federasiyası Prezidenti|Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu "Mərkəz-2019" hərbi təlimlərində. Orenburq vilayətində Donguz poliqonu. 20 sentyabr 2019-cu il.]]
13 noyabr 2012-ci ildən Rusiya Federasiyası Təhlükəsizlik Şurasının üzvüdür. Ordu generalı Sergey Şoyqunun müdafiə naziri olmadığı müddətdə, ordu generalı Valeri Gerasimov Rusiya Federasiyasının müvəqqəti müdafiə naziridir.
2013-cü ilin yanvar ayında Hərbi Elmlər Akademiyasının ümumi yığıncağından əvvəl "Silahlı Qüvvələrdən istifadə forma və metodlarının inkişafındakı əsas tendensiyalar, hərbi elmlərin təkmilləşdirilməsi üçün təxirəsalınmaz vəzifələr" mövzusunda məruzə ilə çıxış etdi. Ordu generalı Valeri Gerasimov, Sovet İttifaqı Marşalı G. K. Jukov adına Dövlət Mükafatı üçün İdarələrarası Komissiyanın sədridir.