cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bittibulaq mis-mərgümüş yatağı
Haqqında
Azərbaycan ərazisində aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı yerli xammallardan hazırlanması birmənalı təsdiq edilmiş əmək alətlərinin və bəzək əşyalarının tapılması bu ərazilərdə hələ eramızdan əvvəl dağ — mədən işlərinin aparıldığını göstərir. Orta əsrlərə aid edilən tarixi mənbələrdə Azərbaycanda mis, qızıl, gümüş, qurğuşun mədənlərinin olması və istismar edilməsi barədə məlumat verilir. Sonradan neftin istifadə dairəsinin genişlənməsi ilə əlaqədar təbii neft təzahürlərinin, neft yataqlarının və Azərbaycanın neftli-qazlı vilayətlərinin geoloji öyrənilməsinə maraq artmış, ərazinin digər faydalı qazıntılara nəzərən perspektivliyinin müəyyən edilməsi bir növ arxa planda qalmışdır. Qeyd olunmalıdır ki, ümumən keçən əsrin 20-ci illərinə qədər Azərbaycan ərazisi geoloji cəhətdən çox zəif öyrənilmişdir. XIX əsrin 40-cı illərindən XX əsrin 20-ci illərinə qədər alman, rus və qismən yerli sənayeçilər Daşkəsən kobalt, Gədəbəy, Bittibulaq və Balakən mis yataqlarında istismar və axtarış işləri aparmışlar. 1867–1914-cü illər ərzində alman firması "Siemens" tərəfindən Gədəbəy yatağından 56000 ton mis, təqribi hesablamalara görə isə 6,3–12,7 ton qızıl, 120,6–126,1 ton gümüş; Bittibulaq yatağından tərkibində 2% mis olan 16000 ton mis filizi; Daşkəsən kobalt yatağından isə tərkibində 10–18% kobalt olan 608 ton kobalt filizi çıxarılmış və Almaniyaya aparılmışdır.
Bittibulaq sahəsinin geoloji quruluşu
Bittibulaq sahəsinin yerləşdiyi Gədəbəy filiz rayonu Lök-Qarabağ struktur-formasiya zonasının Şəmkir qalxımı ilə Daşkəsən çökəkliyinin təmas sahəsində yerləşmişdir. Bittibulaq sahəsinin geoloji quruluşunda iştirak edərək bazalt-andezit-dasit-riolit formasiyası geniş sahəni əhatə edir. Bu formasiya alt bayos bazalt-andezit və üst bayos dasit-riolit komplekslərinə bölünür. Dasit-riolit kompleksi yatağın mərkəzi və qərb cinahlarında geniş inkişafı ilə səciyyələnir. Tədqiqat sahəsində alt bayosun andezit-bazalt subformasiyasının vulkanogen süxur qatı üst bayos dasit-riolit subformasiyası ilə örtülür. Bu hal Gədəbəy-Bittibulaq dərinlik qırılması boyu daha geniş yayılmışdır. Adı çəkilən subformasiyanı təşkil edən süxurlar Almalıtala sahəsinədək yayılaraq Ağamalı və Slavyanka kəndləri ərazisində geniş sahəni əhatə edir və antiklinalın nüvəsini əmələ gətirir. Kompleksin süxurları dasit, riodasit, riolitlərdən və onların müxtəlif tuflarından təşkil olunmuşdur. Yatağın formalaşmasında müxtəlif intruziv əmələgəlmələrin (qranitoidlər, qabbroidlər və plagioqranitlər) təzahürü, həmçinin intruzivdən sonrakı mərhələdə filizdaşıyıcı hidrotermlərin dövranı üçün kanal rolunu oynayan dərinlik, şimal-şərq, meridionala yaxın, endairəsinə yaxın, şimal-qərb istiqamətli qırılma strukturların kəsişmə zonaları və eninə bloklararası qırılma strukturları aid edilir. Bittibulaq sahəsi tektonik cəhətdən Maarif-Bittibulaq antiklinalı və Slavyanka-Canqurtaran sinklinalı ilə təmsil olunub. Qırılma pozulmaları bütün yataq boyunca izlənilir və onu bir sıra bloklara parçalayır. Qırılmalarda və xüsusən də müxtəlif istiqamətli qırılmaların kəsişmə sahələrində subvulkan riolit kütlələri və hidrotermal dəyişilmələrə məruz qalmış kvarslaşmış, kaolinləşmiş, piritləşmiş, hematitləşmiş, limonitləşmiş filiz zonaları və damarları inkişaf tapmışdır.
Metasomatitlərin mineraloji xüsusiyyətləri
Yatağın sulfid cisimləri əsasən kükürd-kolçedan, mis-kolçedan və pirit-kvars tipli filizlərdən təşkil olunmuşdur. Göstərilən filiz tiplərinin içərisində ən geniş yayılanı pirit-enargit-arsenopirit filizləridir. Digər filiz tiplərini təşkil edən mineral assosiasiyaların miqdarca müxtəlif nisbətlərdə qovuşduğu sahələrdə "keçid" tipli filizlər yaranır. Filiz cisimlərinin quruluşunda az miqdarda famatinit (Cu3SbS4), sfalerit (ZnS), qalenit (PbS) və molibdenit (MoS2) filizləri iştirak edir.
Maldiv adalarında nəqliyyat
Maldiv adalarında nəqliyyat — İlk növbədə ölkədə dəniz və aviasiya nəqliyyatı yaranmışdır. Bu da ölkənin coğrafiyası ilə bağlıdır. Maldiv respublikası bir neçə mərcan adasında yerləşmişdir və 300 km²-dən az sahəyə malikdir. Ölkənin əhalisinin sayı 400000 nəfərdən azdır. Respublikada bu səbəblərdən dəmiryol nəqliyyatı fəaliyyət göstərmir. Həmçinin faktiki olaraq ictimai nəqliyyat yoxdur.
Bittibulaq mis-mərgümüş yatağı
Metasomatitlərin geokimyəvi xüsusiyyətləri
Bittibulaq sahəsində keçilən yerüstü dağqazma buruq quyularından, mağara, xəndək və yerüstü nöqtəvi sınaqlaşdırmanın nəticələrindən əldə olunan məlumatlara görə yataq sərhədi daxilində filizləşmənin zonallığı, geokimyəvi və həmçinin indikator elementlərinin paylanma qanunauyğunluğu öyrənilmişdir. Yataqda qazılan ən dərin quyunun dərinliyi 294m olduğundan ancaq həmin dərinliyədək sahənin geokimyası təhlil edilmişdir. Kern nümunələrinin 35 kimyəvi elementə analizi filiz elementlərinin ayrı-ayrı horizontlar üzrə orta miqdarını, həmçinin zonallıq göstəricisini əks etdirir.
Maldiv adalarında nəqliyyat
Avtomobil nəqliyyatı
2013-cü ildə avtomobil yollarının ümumi uzunluğu 88 kilometr təşkil edirdi. Onlardan 60 kilometri Male və Vilinqile adalarında yerləşmiş, ölkənin paytaxtı olan Male şəhərinin payına düşürdü. İki başqa region da, yəni Addu və Laamu atolları da avtomobil yollarına malikdir. Yolların əsas örtüyü — sıxlaşdırılmış mərcanlardır. 2009-cu ildə Dünya Bankının məlumatına görə, maldivlilərin avtomobillə təmin olunması hər 1000 nəfərə 24 avtomobil təşkil edir. Onlardan yarısı sərnişinlərin daşınması üçün nəzərdə tutulurmuşdur.
Bittibulaq mis-mərgümüş yatağı
Filiz linzalarında geokimyəvi elementlərin paylanması və onların qızılla korrelyasiyası
Yataq sahəsində aparılmış sınaqlaşdırma nəticəsində Au, Ag, As, Bi, Co, Cr, Cu, Fe, Hg, Mo, Ni, Pb, S, Sb, Zn ilə təmsil olunmuş filizlərin element tərkibi təyin olunmuşdur, bunlardan da, Bittibulaq yatağı üçün əhəmiyyətliləri Cu və As-dir. Filizlərdə və yan süxurlarda qızılın və onu müşayiət edən elementlərin paylanma xarakterini aşkar etmək üçün, hansı ki, filizləşmə prosesi ilə bağlı olan bir sıra genetik məsələlərin həllində vacibdir, onların yer səthində, 1 və 2 saylı mağaralar horizontunda və eləcə də buruq quyusu üzrə konsentrasiyası araşdırılmışdır. Qızılın və onu müşayiət edən filizəmələgətirən elementlərin paylanmasının statistik parametrləri riyazi işlənilmə metodu ilə tədqiq edilmişdir. Qızılın miqdarı 0,003–1,21 q/t arasında dəyişir, orta miqdar 0,15 q/t təşkil edir. O, qeyri-bərabər paylanması ilə səciyyələnir. Gümüş də qızıl kimi filizlərdə qeyri-bərabər paylanmışdır. Bittibulaq yatağında filiz kütlələrinin əsas mineralları enargit, arsenopirit, xalkopirit və pirit və baritdən təşkil olunmuşdur. Damar mineralları serisitdən, kvarsdan, karbonatlardan və kaolinitdən ibarətdir. Filizlərin əsas sənaye əhəmiyyətli metalları mis və mərgümüşdür. Filizlərin tərkibində, həmçinin, qızıl, bismut, kobalt, nikel, indium, germanium, civə, selen, tellur və bir sıra başqa qatışıq elementlər də iştirak edir. Misin miqdarı ilə qalayın, gümüşün və kobaltın konsentrasiyaları arasında sıx müsbət korrelyasiya əlaqəsinin olduğu aşkar edilmişdir. Bittibulaq sahəsində qızıl element olaraq siderofil və xalkofil elementlərlə düzgün korrelyasiya olunur.
Maldiv adalarında nəqliyyat
Hava nəqliyyatı
2013-cü il məlumatlarına görə Maldiv adaları doqquz aeroporta malikdir. Beton örtüklü aeroportlardan İbrahim Nəsir adına beynəlxalq hava limanıdır. Hava limanı ölkənin paytaxtının yaxınlığındakı Xulule adasında yerləşmişdir. Burada yerləşən digər hava limanı isə Qan beynəlxalq hava limanıdır. Hava limanı Maledən 478 kilometr məsafədə, Addu mərcan adalarının eyni adlı adasında yerləşmişdir.
2010-cu ildə Dünya Bankının məlumatına görə dünya aviaşirkətləri Maldiv adalarına 5000-dən çox uçuş həyata keçirmişdir. Demək olar ki, 80 min sərnişin buraya səfər etmişdir. Yük əmtəə dövriyyəsi 310 min tonnokilometr təşkil edir.
Daxili əlaqə hava limanlarından başqa hidroplanlarla həyata keçirilir. Trans Maldivian Airways şirkəti və şəxsi sahibkar şirkətləri bu hidroplanları təşkil edir.
Su nəqliyyatı
Yegane dəniz limanı ölkənin paytaxtı olan Male şəhərində yerləşmişdir. 2010-cu il məlumatlarına görə Maldiv adaları 1000 tondan daha çox su təzyiqinə malik 18 gəmiyə malikdir: Maldiv şirkətlərinə məxsus olan 4 gəmi başqa ölkələrdə qeyd edilmişdir.
Adaların arasında əlaqə sərnişin gəmiləri ilə həyata keçirilir. Doni yerli nəqliyyatın əsas növüdür. Doni dizel mühərrikləriylə hal-hazırda təkmilləşdirilmiş ənənəvi çoxməqsədli gəmi növüdür. Vedisin böyük qayıqları isə mərcan adalarına uzun müddətli səyahətlər üçün istifadə olunur.
Tsxenistsqali
Tsxenistsqali — Qərbi Gürcüstanda çay. Mənbəyi Qafqaz dağlarında yerləşir. Mənsəbi isə Rioni çayının sağ tərəfində yerləşən Sacavaxo kəndindədir. Uzunluğu 176 km, hövzəsi isə 2120 km²-dir. Çay Kolxeti düzənliyinə doğru axır. Qar, yağış, buzlaq və yeraltı suları çayın əsas qida mənbələridir. Yaz və yayda daşqın (illik suyun 70% -i), qış-şəlalə (10%), payız-daşqın (20%) ilə xarakterizə olunur.
NGC 5981
NGC 5981, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Norman Endjell
Norman Endjell — beynəlxalq sülhün bərqərar olması üçün əhəmiyyətli səy göstərmiş, Böyük İlluziya kitabının müəllifi və ingilis iqtisadçı. 1933-cü ildə Nobel sülh mükafatına layiq görülmüşdür.
Ernesto Moneta
Ernesto Teodoro Moneta — bir İtalyan jurnalisti, millətçi, inqilabçı, pasifist və Nobel Sülh mükafatı laureatı.
In varietate unitas şüarını qəbul etdi,daha sonra Avropa birliyinin şüarına çevrildi.
Həyatı
thumb|left|150px|Ernosto Monetanın, [[Milanda,Porta Veneziya bağlarındakı,abidəsi.Üzərində həkk olunub:"Ernesto Teodoro Moneta,qaribaldiçi, mütəfəkkir,jurnalist, azad insanlar arasında barış həvarisi"]] 15 yaşında Moneta "Milanın beş günü"ndə iştirak etdi (1848-ci il, Avstriya rəhbərliyinə qarşı qiyam). Daha sonra İvreyadaki hərbi akademiyaya daxil oldu. 1859-cu ildə Cüzeppe Qaribaldinin Min nəfərin ekspedisiyasına qatıldı və 1866-cı ildə avstriyalılara qarşı İtalyan ordusu sıralarında döyüşdü.
Daha sonra güclü İtalyan millətçisi olmasına baxmayaraq beynəlxalq barış fəalına çevrildi.
1867-1896-cı illər arasında Eduardo Sonzoqno tərəfindən nəşr olunan Milan demokratik qəzetinin (Il Sekolo) redaktoru oldu.
1887-ci ildə Lombard Barış və Arbitraj dərnəyini (Unione Lombarda per la Pace e l'Arbitrato) qurdu,hansı ki,silahsızlanmağı təbliğ etdi və Millətlər İttifaqının və Daimi Arbitraj Məhkəməsinin yaradılmasına səy göstərdi. 1907-ci ildə Lui Reno ilə Nobel Sülh mükafatı laureatı oldu.
Ömrünün son illərində millətçi inanclarını pasifist inanclardan üstün tutan Ernesto Moneta,1912-ci ildə İtaliya-Osmanlı müharibəsinə və 1915-ci ildə İtaliyanın Birinci Dünya müharibəsinə daxil olmasına ictimai dəstək verdi.
NGC 2258
NGC 2258, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Carçılı (Qoşaçay)
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Miyandab bölgəsinin Mərhəmədabad kəndistanında, Miyandab qəsəbəsindən 11,5 km şimal-qərbdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 835 nəfər yaşayır (210 ailə).
Zeynal Şahhüseynli
Zeynal Fizuli oğlu Şahhüseynli (17 may 1998; Masallı, Azərbaycan — 16 iyun 2021; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Zeynal Şahhüseynli 17 may 1998-cu ildə Masallı şəhərində anadan olmuşdur. 2015-ci ildə İsfəndiyər Zülalov adına tam orta məktəbində təhsil almışdır. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra dini təhsilini Bakı şəhərində almış və İranın Qum şəhərinin elmi hövzəsində davam etmişdir. Ailəli idi.
Hərbi xidməti
Zeynal Şahhüseynli 2016-2017-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Hərbi xidmətini kəşfiyyatçı olaraq başa vurmuşdur.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Zeynal Şahhüseynli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Zeynal Şahhüseynli Füzuli istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı ağır yaralanmış və Bakı Şəhər Hərbi Hospitalına yerləşdirilmişdir. Müalicəsini hospitalda aldıqdan sonra ev şəraitində davam etdirmişdir.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zeynal Şahhüseynli "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zeynal Şahhüseynli "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Zeynal Şahhüseynli 2021-ci il iyunun 5-də komaya düşmüş, həmin ilin 16 iyun tarixində müalicə aldığı xəstəxanada şəhid olmuşdur. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təltifində onun Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olduğu bildirilmişdir.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zeynal Şahhüseynli ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Lev Vıqotski
Lev Semyonoviç Vıqotski — görkəmli sovet psixoloqu.
Həyatı
Vıqotski ilk dəfə mühitin uşağın psixikasına təsirinin konkret mexanizmini göstərmişdir. Belə vacib mexanizmi o, interiorizasiyada görürdü. Göstərirdi ki, hər bir ali psixi funksiya iki dəfə təzahür edir. I dəfə xarici – interpsixika kimi, II dəfə daxili – intrapsixi kimi. Vıqotski psixi inkişafa uyğun olaraq yeni yaş dövrlərini müəyyənləşdirir. Dövrləşmənin kriteriyası kimi Vıqotski mənalılığı və dinamikanı ayırır. O, inkişaf və təlim arasındakı qarşılıqlı əlaqəni araşdırarkən yaxın inkişaf zonası ideyasını irəli sürür. Göstərir ki, təlim inkişafetdirici ola bilər. Təlim məzmununa görə inkişafdan qabaqda getməlidir.
"Voprosı psixoloqii" jurnalının nəşrə başlanması da (1955) mühüm hadisələrdən sayılmalıdır.
Dilarə Əliyeva (ədəbiyyatşünas)
Əliyeva Dilarə Ələkbər qızı (14 dekabr 1929, Tbilisi, Gürcüstan SSR – 19 aprel 1991, Balakən, Azərbaycan SSR) — ədəbiyyatşünas, tərcüməçi, 1960-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Gürcüstan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi, filologiya elmləri doktoru, 1988-ci ildən Azərbaycan Xalq Hərəkatının fəal iştirakçısı, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (1990).
Həyatı
Dilarə Əliyeva 1929-cu il dekabrın 14-də Tbilisi şəhərində dəmirçi ailəsində anadan olub.
Tbilisidəki azərbaycandilli 97 nömrəli orta məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun Şərqşünaslıq fakültəsində təhsil almışdır. Azərbaycan SSR EA Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasına daxil olandan sonra Gürcüstan SSR EA-nın Şota Rustaveli adına Ədəbiyyat İnstitutuna ezam edilmişdir. Burada rus dilində "Azərbaycan-gürcü ədəbi əlaqələrinin XIX əsr ədəbiyyatında inikası" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını işləmiş, 1954-cü ildə müdafiə etmişdir.
Azərbaycan EA Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda kiçik elmi işçi, Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyində baş elmi işçi, muzeyin qədim və orta əsrlər ədəbiyyatı şöbəsində müdir, sonra Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun ədəbi əlaqələr şöbəsində böyük elmi işçi, nizamişünaslıq şöbəsində böyük elmi işçi, institutun ədəbi əlaqələr şöbəsində aparıcı elmi işçi olmuş, eyni zamanda bölmə müdiri kimi çalışmışdır. 1984-cü ildə rus dilində "Nizami və gürcü ədəbiyyatı" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
1988-ci ildə Ermənistanın Qarabağ torpaqlarına iddiası ilə əlaqədar başlayan Azərbaycan Xalq Hərəkatının fəal iştirakçısı olmuş, AXC İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.
1991-ci il aprelin 19-da müəmmalı avtomobil qəzasında faciəli şəkildə həlak olmuşdur (Aydın Məmmədov ilə birgə). Bakıda Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.
Dilarə Əliyeva Azərbaycan Qadın Hüquqlarını Müdafiə Cəmiyyətinin qurucularından və rəhbərlərindən biri olmuşdur. Hazırda qadın hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğul olan ictimai birlik və Bakıda bir küçə onun adını daşıyır.
Osumi adaları
Osumi adaları — Yaponiyaya aid olan Sakit okeanda vulkanik adalar qrupu. Onlar Ryukyu adalarının (Nansei) bir hissəsidir. Kyuşu və Tokara adaları arasında yerləşir. Şərqi Çin dənizini Sakit Okeanla birləşdirən 28,2 km enində Osumi boğazı ilə Kyuşunun cənub sahilindəki Osumi yarımadasından ayrılır. Ən yüksək nöqtəsi Yakuşima adasında dəniz səviyyəsindən 1935 m hündürlükdə olan Miyanoura dağıdır. Adalar inzibati cəhətdən Kaqoşima prefekturasına daxildir. Ərazilərdə Subtropik okean iqlimi hakimdir.
Valorizasiya
Marksizmdə terminin istifadəsi
Karl Marks kapitalist istehsal prosesini istifadə dəyərinin yaradılmasının əmək prosesi və verilmiş dəyər üçün yeni dəyər yaratmaqla dəyər yaratma prosesi kimi müəyyən etmişdir. Bununla belə, kapitalistin məqsəd kimi dəyərinin yaradılması deyil. Kapitalist öz kapitalını daim artırmaq istəyir. Bu o deməkdir ki, işçi əmək haqqı şəklində alacağı dəyərdən daha çox dəyər yaratmalıdır. Bu yolla işçi izafi dəyər yaradır. Dəyərin yaradılması prosesi fəhlənin öz işçi qüvvəsi hesabına dəyər yarada biləcəyi hüdudları aşdıqda, kapitalın dəyəri artmağa başlayır, bu, valorizasiya prosesidir.
Qarissa Universitet Kollecinə hücum
Qarissa Universitet Kollecinə hücum - Keniyanın Şimal-Şərq əyalətinin Qarissa adlı şəhərində baş vermiş silahlı hücum. Terror aktı bölgədə aktiv olan Əş-Şəbab terror təşkilatı tərəfindən Qarissa şəhərində fəaliyyət göstərən Qarissa Universitet Kollecinin tədris binasına təşkil edilmişdir. Hadisə nəticəsində 148 nəfərin həlak olduğu, 78 nəfərin isə yaralandığı açıqlanıb.
Arxa plan
Qarissa şəhəri Keniyanın Şimal-Şərq əyalətinə daxildir və əyalətin mərkəzi şəhəri hesab olunur. Şəhərin Somali sərhəddinə olan məsafəsi təxminən 200 kmdir. Qarissada əyalətin idarə mərkəzləri, hərbi düşərgələr və polis mərkəzləri yerləşir. Əl-Qaidənin Somalidə olan qolu olaraq qəbul edilən Əl-Şahab tərəfindən Keniyanın Somali ilə sərhəd ərazilərindən təşkil edilən intiqam hücumları zamanı son iki il ərzində 200 nəfərdən çox şəxs həlak olmuşdur. Əl-Şahab Keniya hökümətini beynəlxalq güclərlə əlbir olaraq onlara qarşı birləşməkdə günahlandırmaqdadır. Əl-Şahab tərəfindən xüsusi ilə Keniyanın turizim bölgələri hədəf alınır. Somalidə islami şəriət dövlətinin yaradılmasına çalışan Əl-Şahab tərəfindən Keniya ərazisində müxtəlif zamanlarda terror hücumları təşkil edilmişdir. Hücumlarda əsasən ordu birləşmələrini və polis təşkilatlarının binaları hədəf alınırdı. Qarissa Universitet Kollecinin tədris binasına təşkil edilən bu silahlı hücum qruplaşma tərəfindən Keniya ərazisində törədilən ən böyük terror aktı olaraq qəbul edilməkdədir. Silahlılar 2 aprel tarixində yerli vaxtla 05:30 radələrində tədris binasına daxil olurlar. Mühafizə xidmətinin iki əməkdaşı binanın girişindəcə öldürülür.
Silahlıların əsas hədəf dairəsi xristian tələbələrin öldürülməsi idi. Kollecin yataqxanasına və əsas tədris binasına hücum edən silahlılar ümumilikdə 600 nəfərdən çox şəxsi əsir götürmüşdülər. Keniya ordusu ilə silahlılar arasında davam edən toqquşma 15 saat sonra ordunun xeyirinə yekunlaşır. Hadisə nəticəsində toplamda 152 nəfər həlak olmuşdur. Həlak olanların 142 nəfəri tələbə, 3 nəfəri Keniya ordusunun əsgəri və 3 nəfər isə yerli əyalətin polis əməkdaşları idi. Keçirilən əməliyyat nəticəsində 587 nəfəri xilas etmək mümkün olmuşdur ki, xilas edilən şəxslərin 79 nəfəri müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır.
Qazaxıstanda ölüm cəzası
Qazaxıstanda ölüm cəzası   — əvvəllər Qazaxıstan Cinayət Məcəlləsi və Qazaxıstan Konstitusiyası ilə nəzərdə tutulmuş, insanların ölümü ilə nəticələnən terror cinayətlərində, müharibə dövründə törədilmiş xüsusilə ağır cinayətlərdə, insanların həyatına və ölkə prezidentinə qəsd etməkdə təqsirli bilinən şəxslərə tətbiq edilə bilən cəza tədbiri. Ölüm hökmü odlu silahla həyata keçirilirdi. Qazaxıstan müstəqillik qazandıqdan sonra 536 ölüm hökmü icra edilib, sonuncusu 2003-cü ilə aiddir (moratoriumdan əvvəl 12 nəfər edam edilib). 2004-cü il yanvarın 1-dən 2020-ci il sentyabrın 24-dək ölkədə ölüm hökmünə moratorium qoyulub. İndi ölüm hökmü ləğv edilib. Qazaxıstan Konstitusiyasının 15-ci maddəsinin 2-ci bəndində deyilir: "Heç kəsin insanı özbaşına həyatdan məhrum etmək hüququ yoxdur. Ölüm cəzası qadağandır."
Qazax xanlığı
Qazax xanlığında edam cəzası 7-ci nəslə qədər yaxın qohum nigahları, zorlama, ölümə istifadə olunurdu.
SSRİ
Qazaxıstan Cinayət Məcəlləsi insanların ölümü ilə nəticələnən terror cinayətləri və ya müharibə dövründə törədilmiş xüsusilə ağır cinayətlər törətmiş şəxslərə tətbiq edilən müstəsna cəza tədbiri kimi ölüm cəzasını nəzərdə tuturdu. Belə cəza tədbirini nəzərdə tutan 17 cinayət arasında “Qadağan edilmiş döyüş vasitəsi və üsullarından istifadə”, “Soyqırım”, “Muzdlu”, “Müharibə dövründə dövlətə xəyanət”, “Birinci şəxsin həyatına qəsd” kimi cinayətlərin adı çəkilir. Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti - Millət Lideri”, “Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin həyatına qəsd” (hətta qalsa belə), “Sabotaj”, “Terror aktı”, müharibə dövründə hərbi xidmət keçməkdən “Yayınma və ya imtina etmə”, “Müharibə dövründə fərarilik” və s. ölüm hökmü qanuni qüvvəyə mindikdən ən azı bir il sonra həyata keçirilirdi. Qadınlar, yetkinlik yaşına çatmayanlar və qocalar üçün ölüm hökmü qadağan idi.
Edam cəzasının ömürlük həbslə əvəz edilməsi
2003-cü il dekabrın 17-də Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev ölüm hökmünün ləğvi məsələsi həll olunana qədər onun icrasına qeyri-müəyyən moratoriumun tətbiq edilməsini elan edir, fərman 2004-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minir. 2007-ci ildən Qazaxıstan Konstitusiyası ölüm cəzasına yalnız müharibə zamanı terrorizmə və ya xüsusilə ağır cinayətlərə görə məhkum edilmiş şəxslərə şamil edilən cəza kimi istinad edir; bunu Amnesty International təsdiq edir.
2016-cı ildə Qazaxıstan Cinayət Məcəlləsinin yeni redaksiyasında və ölüm hökmünün cəza kimi qeyd olunmasının zəruriliyi ilə bağlı müzakirələr başlayıb. Qazaxıstan baş prokurorunun müavini Yohan Merkel ölüm hökmünün tam ləğvinin tərəfdarı olmadığını bildirib. Müzakirələr zamanı barəsində ölüm cəzası tətbiq oluna bilən şəxslərin siyahısının genişləndirilməsi, korrupsiya, pedofiliya və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsində təqsirli bilinən şəxslərin də daxil edilməsi təklif olunub. Bununla belə, 2016-cı ildə Qazaxıstan Senatının deputatı Dariqa Nazarbayeva pedofillərə qarşı ölüm hökmünün tətbiqi ilə bağlı yayılan xəbərləri təkzib edərək, onlara kimyəvi kastrasiya tətbiq ediləcəyini bildirib.
Məhkəmə qərarının gözlənilməsi
İndi ölüm cəzası faktiki olaraq ömürlük azadlıqdan məhrumetmə ilə əvəz olunub. Əvvəllər ölüm cəzasına məhkum edilmiş və ya ömürlük məhkum olunmuş 100-dən çox şəxs ömürlük məhkum olunmuş iki koloniyada cəza çəkir: “Qara Berkut” (Kostanay vilayəti) və Arkalıq şəhərindəki qapalı həbsxana. Moratoriumun tətbiqi ilə ən azı 5 nəfər edam cəzasına məhkum edilib. 2006-cı ildə polis əməkdaşı Rüstəm İbrahimov Qazaxıstanın Rusiyadakı keçmiş səfiri və Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin üzvü Altınbek Sarsenbayulunu qətlə yetirməkdə təqsirli bilinsə də, 2014-cü ildə İbrahimov ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. 10 il sonra, 2016-cı ilin noyabrında Alma-Atada terror aktı zamanı 10 nəfəri öldürən Ruslan Kulekbayev islam ekstremistləri ilə əməkdaşlıqda şübhəli bilinərək edam cəzasına məhkum edilib.
Rəylər
Qazaxıstanda ölüm hökmünə moratoriumun tətbiqindən sonra moratoriumun ləğvi ilə bağlı müzakirələr gedir, baxmayaraq ki, Qazaxıstan 2008-ci ildə BMT-nin ölüm hökmünə moratoriumunu dəstəkləyib.
Ölüm hökmünün tərəfdarları
Bir sıra ictimai və siyasi xadimlər hesab edirlər ki, ölkədə ölüm hökmü ən azı terrorçulara qarşı bərpa edilməlidir: bu ideya Aktobedə silsilə terror aktlarından sonra Astana şəhər məhkəməsinin hakimi Sairan Alimbayeva tərəfindən dəstəklənib.
Yuxarı Kosalar (Qoşaçay)
Yuxarı Kosalar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 469 nəfər yaşayır (131 ailə).
Hepatologiya
Hepatologiya – qastroenterologiyanın ayrılmaz bir bölməsi olaraq qaraciyər, mədəaltı vəz və öd kisə-ödçıxarıcı yolların xəstəliklərini, onların müalicəsi və profilaktika yollarını öyrənir.
Ölkələr üzrə ticarət balansı siyahısı
İxrac-idxalın xarici ticarət balansında olan ölkələrin (əyalətlər, asılı ərazilər) siyahısı təqdim olunur
Tarot
Tarot — orta əsrlərdə yaranan 78 kartdan ibarət oyun dəstəsidir. Psixoloji dəstək məqsədləri üçün istifadə olunmağa başlansa da kəhanət və falçılıqla bu günə qədər gəlib çatmışdır. Ənənəvi olaraq Tarot 22 böyük arkana və 56 kiçik arkana kartlarından ibarətdir.Kiçik arkana kartları klassik iskambil kartlarının(oyun kartları) ilkin variantıdır.
Şinden-zukuri
thumb|300px|Şinden tipli tikili. – Heyan dövründə, xüsusilə X əsr Yaponiyasında Heyan şəhərində aristokratların evləri üçün istifadə olunan memarlıq üslubu.
Tarot
Etimologiyası
Tarot sözü ilk dəfə 1500-cü illərdə italyan dilində "tarocchi" və  fransızca "taraux" olaraq rastlanılıb. Sözün mənşəyinin ərəbcə "tarh" (toplama, qoymaq, getmək) sözünə dayandığına inanılır.İlk zamanlarda bu kartlar Tarocchini kimi kart oyunları oynamaq üçün istifadə edilən oyun kartları idi. İtalyan köklərindən Tarot kartları Avropanın çox hissəsinə yayıldı və Alman Grosstarok,Fransız tarot, Avstriya Königrufen kimi modern oyunlar ailəsinə çevrildi .18-ci əsrin sonlarında fransız okkultistləri öz tarixləri və mənaları ilə bağlı mürəkkəb lakin əsassız iddialar irəli sürdülər ki bu da tarot kartlarının oxunması yolu ilə kəhanəttə istifadə üçün oraya çıxmasına yol açdı. Beləliklə 2 çeşid tarot yarandı Oyun üçün və falçılıq üçün
Şinden-zukuri
Bu memarlıq üslubu əsasən Yaponiya aristokratları tərəfindən istifadə olunurdu. Bu ev standart olaraq düzbucaqlı sahədə yerləşən bağlı keçidlərlə əlaqələnən düzbucaqlı binalardan ibarət idi. Şinden (əsas bina) mərkəzdə yerləşdiyi üçün bu üsluba da şinden adı verilmişdir. Hər bina bir otaq idi. Lakin daha sonra ərzaq və dincəlmə otaqlarını ayırmağa başladılar.
Şinden-zukuri Çin təsirindən qurtulub Yaponiyada özünəməxsus xüsusiyyətlər əldə etmişdir. Qüvslü, hündür, taxta kirəmitli saçaqlı damları var idi. Binanın inşasında istifadə olunan taxt yapon sərvindən idi. Dam taxta sütunlarla yerdən yüksəldilmişdi. Divarlar şocilərdən (sürgülü kağız qapı) ibarət idi. Evdə sadə atmosfer ön planda idi. Evlərin böyüklüyü sahibin vəzifəsinə görə dəyişirdi.
Bölmələr
thumb|left|[[Moya (əsas otaq) və hisaşi (xarici otaq)]] Evlər bu bölmələrdən ibarət olurdu:
İnteryer
Standart bir bölmə bir çox düzbucaqlı təbəqədən ibarət idi. Çöldən başlayaraq sunoko (açıq veranda), geniş saçaqları olan hisaşi (xarici otaq) və ən içəridə də moya (əsas otaq) var idi. İnteryerin bölmələri sadəcə altda kağız sürgülü bölmələr və pərdələrlə ayrılırdı. Buna görə də bir bölmə istisna olmaqla, otaq bölmələrinin üst hissəsi tavana qədər açıq idi. İçəridə az əşya olurdu. Tatami (həsir örtülər) ancaq oturula bilən yerlərdə qoyulurdu. Otaqda şkaf, yazı ləvazimatları, Çin mənşəli qutular, sandıq, çodayı (pərdəli səki) qoruyan bir cüt çinsu (taxta heyvan), qışda manqal olurdu.
Sunako ən çöldə yerləşən açıq veranda idi. Binanın bütün çevrəsini əhatə edən açıq dəhliz şəklində idi. Tez-tez pərdələr və şirmalar vasitəsilə qəbul otağına çevrilirdi. Eyni zamanda mərasimlərdə mərasimi izləyənlərin oturduğu bölmə idi. Ətrafında boşluqlar buraxılaraq koran (müqəvva) qoyulurdu. Hisaşi sunakodan qəfəsli pəncərə taxtaları ilə ayrılmışdı. Qəfəsli pəncərə taxtalarının üst hissəsi qaldırılıb saçaqlara bitişdirilə və alt hissəsi çıxarıla bilərdi. Bunlar olmayanda misular və ya kiçolar (pərdəli şirma) qoyulurdu. Bəzən ikisi də olurdu. Hisaşi qonaq otağı və ev sahibin qaldığı otaq kimi istifadə olunurdu. thumb|[[Şocilərdən geniş istifadə olunurdu.|280px]] Moya hisaşidən misu, kiço və ya hər ikisi ilə ayrılırdı. Mərkəzdə moya var idi. Onun içində çoday var idi. Moyanın içindəki çoday yataq və istirahət bölməsi idi. Otağın hündür hissəsi tatamilərlə bağlı idi, pərdələrlə əhatə olunmuşdu və tavanı var idi. Otağın qalan hissəsi hündür tavana qədər açıq idi.
Nuri kome (qapalı otaq) moyadan qalın divarla ayrılan otaq idi. Yataq otağı və ya xüsusi əşyaların qoyulduğu otaq kimi istifadə olunurdu. Dey (qəbul otağı) şindenin şimal-şərqində və ya şimal-qərbində yerləşən otaq idi və qonaqların qəbul edilməsi üçün istifadə olunurdu.
Otaqlarda şitomitolar (qəfəsli qapı) və ya tsumadolar (yan qapı) var idi. Qəfəsli qapı qəfəs şəklində taxta qapı idi. Yuxarı-aşağı açılırdı. Yan qapı da taxtadan idi, sağa-sola açılırdı. Əsasən hər küncə bir qapı var idi.
Şoci (sürügülü kağız qapı) iki yana doğru çəkilərək açılan taxta çərçivəli kağız qapıdır. Heyan dövrünün qapıları bu qapılarla hazırlanırdı.
Şinden bölməsinə çıxan nərdivanlar öndə və yanlarda, hərəsində 1 dənə olmaqla, 3 ədəd idi. Ön nərdivan əsasən özəl şəxslər tərəfindən istifadə olunurdu. Normal halda sağ və sol nərdivanlardan istifadə olunurdu.
Çöl hissə
Tsuycibey (xarici divar) kərpicdən tikilirdi. Divarın üzərində taxta dam var idi. Kərpicdən hazırlandığı üçün bəzən təmirə ehtiyacı olurdu. Tsuycibey yıxılanda "bu evdə yaşayanlar yoxsulluq çəkir" fikrinə səbəb olduğundan, divarın vəziyyətini tez-tez yoxlamaq lazım gəlirdi.
Xarici qapı ilə daxili divar arasında malikanədə işləyənlərin evləri, tövlələr kimi yerlər yerləşirdi.
Öküz arabası bölməsində ev sahibinin səyahətlər üçün istifadə etdiyi öküz arabası saxlanılırdı. Əsasən daxili divarın xaricində olurdu. Ancaq ev sahibin deyil, qonaqların da arabaları bura qoyulurdu.
Arabaya minmə-düşmə bölməsi qonaqların arabalarından düşüb minmələri üçün istifadə olunan, girişin qabağında yerləşən damlı bölmədir. Yerlər əsasən daşlarla döşənirdi.
Mühafizəçilər bölməsi ev sahibi evdən çıxarkən onu qoruyan mühafizəçilərin qaldığı bölmədir. Ön qapı ilə giriş bölməsi arasında tikilirdi.
Nakamondan sonra
Nakamon (daxili qapı) əsas qapı ilə binanın girişi arasında yerləşirdi. Tikilidən asılı olaraq fərqli cür olan nakamon malikanənin şərq və qərb bölmələrinin hərəsində bir ədəd idi. Müasir dövrdəki girişlərin funksiyasını daşıyan bölmə idi. Xüsusi vəziyyətlərdə xarici qapıdan şindenin qabağındakı bölməyə öküz arabası ilə girişi təmin edəcək şəkildə hazırlanırdı. Ancaq adi insanlar arabadan bu bölmədə düşürdülər.
Çumonro (giriş dəhlizi) şindenin şərq və ya qərbindən tsuridonoya (balıq ovu köşkü) qədər uzanan dəhlizdir. Ortasında giriş qapısı olan nakamon yerləşdiyindən bu cür adlanırdı. Mərasimlər zamanı bəzən buraya oturma yerləri də qoyulurdu. Bağçanı çöldən ayırırdı.
Vataridono (dəhliz) şindeni digər bölmələrlə birləşdirən dəhlizə deyilirdi. Divarları olanda qəfəs pəncərələri qoyulurdu.
Tsuridono (balıq ovu köşkü) gölməçənin yaxınlığında tikilən köşk idi.
Əşyalar
thumb|[[Byobu ən populyar əşyalardan biri idi.|260px]] Heyan dövrü evinin tez-tez istifadə olunan elementlərindən biri də pərdələr və şirmalar idi. Bütün bu pərdələrin arxasında Heyan dövrü qadını yaşayırdı. Başqasının qulluqçusu deyilsə və ya işi məcburi deyilsə, sunakoya çıxmazdı. Əgər çox yaxın deyillərsə, bəyin qonaqlarını, hətta qardaşlarını belə, pərdələrin arxasından qəbul edərdi. Onların içəriyə daxil olmalarına icazə versə belə, özünü yelpik, pərdə, parçalar ilə gizlədərdi. Lakin bu ziyarətlər zamanı zadəgan qadınlar qat-qat paltarlarının alt ucunu kiçoların altından bayıra çıxarıb qonaqlara göstərə bilərdilər.
Misu (bambuk pərdə) incə lent şəklində kəsilmiş bambuklardan hazırlanan bir növ jalüz idi. Həm günəşdən qoruyurdu, həm də pərdə funksiyası daşıyırdı.
Kiço (pərdəli şirma) taxtadan hazırlanmış bir çərçivəyə taxılan pərdədir. Şirma funksiyası daşıyırdı.
Kabeşiro (divar pərdəsi) otağı müvəqqəti müddətə bölmələrə bölmək üçün istifadə olunan pərdədir. Çox vaxt moya ilə hisaşi arasında asılırdı. Qabartma naxışlı incə ipək kimi parçalardan hazırlanırdı.
Çoday moyanın ortasında, bir az yüksəldilmiş bir bölmənin ətrafına asılmış pərdə idi. Buradan yatma və qalma məqsədilə istifadə olunurdu.
Byobu (qatlanan şəkilli şirma) akkordeon formalı şirmadır. Üzərində müxtəlif şəkillər, naxışlar və şeirlər olurdu.
Pərdələr və şirmalarla yanaşı digər əşyalardan da geniş istifadə olunurdu. Şitone (döşək) oturmaq və ya yatmaq üçün istifadə olunan döşəkdir. İkiqat komod şinden-zukuri tikililərində xırda əşyaların qoyulduğu komoddur. Qapaqlı şkaf iki rəfli, alt tərəfdə iki tərəfə açılan qapısı olan ayaqlı şkafdır.
Böyük (film, 1988)
Böyük — 1988-ci ilin ABŞ filmidir. Rejissorluğunu Penni Marşallın etdiyi filmin baş rollarında Tom Henks, Elizabet Perkins, Robert Loccia və Con Hord yer alır.
Məzmun
12 yaşlı Con Baskin lunaparkdakı istək makinəsinə böyük olmaq istədiyini söyləyər və arzusu həqiqət olar. Sonrakı gün yuxudan oyananda yetkin olduğunu görər...
Memento mori (hekayə)
Memento mori — Conatan Nolan tərəfindən yazılan və Esquire jurnalının 2001-ci il mart sayında dərc edilmiş qısa hekayədir. Qardaşının rejissorluğu ilə çəkilmiş Memento filminin əsası olmuşdur. Bu ad "ölümünü xatırla" mənasına gələn latınca bir ifadənin simvolik və ya bədii ifadəsi olan memento moriyə istinad edir.
Aşağı Kosalar (Qoşaçay)
Aşağı Kosalar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 501 nəfər yaşayır (125 ailə).
Ralf Banç
Ralf Conson Banç — 1940-cı illərin sonlarında Ərəb-İsrail qarşıdurmasının həllində vasitəçi olduğu üçün,1950-ci ildə Nobel Sülh mükafatıçısı olan amerikalı politoloq, akademik və diplomat
Edvard Hovard Haus
Edvard Hovard Haus – ABŞ jurnalisti. O, ABŞ mətbuatında Yaponiya və yaponlar haqqında rəyin formalaşmasında vacib rol oynamış, Yaponiyada ingilisdilli "Tokyo Times" qəzetini yaratmışdır.
Ralf Banç
Bu ada layiq görülən ilk afroamerikalı idi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qurulması və idarə edilməsində iştirak etmiş və BMT-nin sponsorluğu ilə həyata keçirilmiş çoxsaylı sülhməramlı əməliyyatlarda böyük rol oynamışdır. 1963-cü ildə prezident Con Fitscerald Kennedi tərəfindən Prezident Azadlıq medalı ilə təltif edilmişdir.
Banç,1944-cü ildə həm Beynəlxalq Sülh və Təhlükəsizlik Təşkilatı ilə bağlı Vaşinqton Söhbətlərində,həm də 1945-ci ildə BMT-nin nizamnaməsini hazırlayan BMT-nin San Fransisko Beynəlxalq Təşkilat Konfransında ABŞ nümayəndə heyətində vəzifə yerinə yetirdi. Banç,1946-cı ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş Assambleyasının ilk iclasında Amerika nümayəndə heyətində iştirak etmişdir. 1948-ci ildə Misirlə İsrail arasında atəşkəs haqqında danışıqlar apararaq Orta Şərq üçün vasitəçi rolunu oynadı. Bu uğuruna görə 1950-ci ildə Nobel Sülh mükafatına layiq görüldü. Sinay (1956),Konqo (1960),Yəmən (1963),Kipr (1964) və 1970-ci ildə Bəhreyndəki böhranların aradan qaldırılmasında yaxından iştirakçı olaraq,birbaşa BMT-nin baş katibinə hesabat verərək,Birləşmiş Millətlər Təşkilatında xidmətini davam etdirdi. Yaxın Şərqdəki su ehtiyatları ilə məşğul olan tədqiqat qruplarına da rəhbərlik etmişdir. 1957-ci ildə sülhməramlı rolları üçün başlıca məsuliyyət daşıyan xüsusi siyasi işlər üzrə katib müavini vəzifəsini tutdu. 1965-ci ildə Hindistan və Pakistan arasındakı müharibədə atəşkəsə rəhbərlik etdi. 1971-ci ildə BMT-dən təqaüdə çıxdı.
Edvard Hovard Haus
Həyatı
Haus 1871-ci ildə Yaponiyaya gələrək Tokio Universitetinin sələflərindən olan Kaysey Qakkoda müəllim kimi işləməyə başlamışdır. Yaponiyanı dəstəkləyən baxışları səbəbilə Yaponiya hökuməti, xüsusilə də, Okuma Şiqenobu tərəfindən sevilən şəxsə çevrilmişdir. Haus 1873-cü ildə müəllim postunu tərk edərək 1874-cü ildəki Tayvan ekspedisiyasında müharibə müxbiri kimi Yaponiya ordusunu müşayiət etmişdir. 1877-ci ildə hökumətin dəstəyi ilə ingilisdilli "Tokyo Times" qəzetini yaratmış və 1880-ci ilə qədər redaktoru olmuşdur. O, bu illərdə eksterritoriallıq, müqavilələrin yenilənməsi və xarici əlaqələr kimi məsələlərdə Yaponiyanın mövqeyini dəstəkləmişdir.
Ralf Banç
Nəsli
thumb|Bançın uşaqlığında Cənubi [[Los-Anceles|Los-Ancelesdə nənəsi ilə birlikdə yaşadığı ev.]] Banç,1904-cü ildə Miçiqan,Detroyt şəhərində anadan olub və şəhərin İkinci Baptist Kilsəsində vəftiz olub. Atası Fred Banç bərbər,anası Zeytun Aqnes (əsl soyadı Conson) isə "böyük və istedadlı ailədən" olan həvəskar musiqiçi idi. Qardaşları Çarli və Ethel Conson idi.
Edvard Hovard Haus
Həyatı
Haus 1880-ci ildə ABŞ-yə qayıtmış, 1881-ci ilin əvvəlində isə Londona köçmüşdür. Londonda teatr meneceri kimi işləməyə başlamışdır. Daha sonra Yaponiyaya qayıtmış, həyatının son illərini Yaponiyada Qərb musiqisini təbliğ etməklə keçirmişdir.
Təltifləri
Haus 1883-cü ildə iflic keçirdikdən sonra Yaponiya hökuməti ona ömürlük pensiya təyin etmiş və Yaponiya qarşısındakı xidmətlərinə görə "Müqəddəs xəzinə" ordeni ilə təltif etmişdir.
Ralf Banç
Nəsli
Ana babası Tomas Nelson Conson,qarışıq irqli idi,Eleanor Maddenin oğlu idi. Eleanor,afro-amerikalı kölə ananın və İrlandiyalı əkinçi atanın qarışıq irqli qızı idi. Thomas Nelson Conson,1875-ci ildə İllinoys ştatının Alton şəhərindəki Şurtleff kollecindən məzun oldu və sonra orada müəllim olaraq çalışdı. 1875-ci ilin sentyabrında tələbələrindən Lusi Teylor ilə evləndi.
Genealogist Paul Heyneq,Fred Bançın (və Ralf), ehtimal ki,ailənin Cənubi Karolina qolundan gəldiyini düşünür,ancaq bunun sübut olunmadığını qeyd edir. Detroyt şəhərindəki 1900 ve 1910-cu illər siyahıyalmasında,"Cənubi Karolinada anadan olan Banç ailəsinin bir neçə üzvünün siyahısının verildiyini,lakin Fred Bançın onların arasında olmadığını" söylədi. Bançın Amerika inqilabından əvvəl Virciniyada azad qaradərili insanlar olan Banç əcdadlarından gəldiyinə inanılır. XVIII əsrin sonlarında Cənubi Karolinada Banch soyadlı kişilər var idi. Banç soyadı olduqca nadir soyadlardan idi. Banç kişilərinin bir neçə nəsli,azad qaradərili kişilər,Britaniya adalarından olan azad qadın müstəmləkəçilərlə evləndilər,buna görə uşaqları da azad idi.
Erkən həyatı və təhsili
Ralf uşaqikən ailəsi,atasının iş axtardığı Ohayo ştatının Toledo şəhərinə köçdü. Bacısı Qreys dünyaya gəldikdən sonra 1909-cu ildə xalası Ethel Consonun köməyi ilə Detroyta qayıtdılar. Ataları Ohayodan qayıtdıqdan sonra ailəsi ilə birgə yaşamadı və ailəsinin maddi cəhətdən təminatçısı olmadı. Ancaq Nyu-Meksikoya köçdükləri zaman onlarla birgə getdi.
Anası və əmisinin səhhətindəki nasazlığa görə Ralf,ana nənəsi Lusi Teylor Conson ilə birlikdə 1915-ci ildə Nyu-Meksiko,Albukerkeyə köçdü. Banç 13 yaşında ikən anası 1917-ci ildə öldü,əmisi üç ay sonra intihar etdi.
1918-ci ildə Lusi Teylor Conson iki nəvəsi ilə birlikdə Cənubi Los-Ancelesin o vaxtlar daha çox ağlar yaşayan mərkəzi məhəlləsinə köçdü. Fred Banç daha sonra yenidən evləndi və Ralf onu bir daha görmədi.
Banç,parlaq zəkası olan tələbə idi,bitirdiyi Cefferson liseyinin ən istedadlı şagirdlərindən idi. Los-Anceles,Kaliforniya Universitetinə daxil oldu və 1927-ci ildə sinifinin ən yüksək akademik nailiyyətlərə sahib olan olan tələbəsi olaraqdan summa cum laude və Phi Beta Kappadan (ən qədim fəxri tələbə cəmiyyəti (əvvəlcə qardaşlıq)) məzun oldu. Cəmiyyətdəki təhsil üçün topladığı puldan istifadə edirək,Harvard Universitetində məzun təqaüdü ilə siyasət elmləri doktoru dərəcəsi alır.
Xuraman Hümmətova
Həyatı
Xuraman Bəhmən qızı Hümmətova Neftçala rayonunda Həsənabad kəndində anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsini bitirmişdir. 1983-cü ildən Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda işləyir. 1998-ci ildə AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda "Yunus Əmrənin lirikası" namizədlik işini, 2018-ci ildə "Klassik Azərbaycan şeirində təsəvvüf (XII- XVI əsrlər)" mövzusunda doktorluq işini müdafiə etmişdir. Hal-hazırda AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Türk xalqları ədəbiyyatı şöbəsində baş elmi işçi vəzifəsində çalışır.
Ralf Banç
Erkən həyatı və təhsili
Harvardda yaşayışını təmin etmək üçün, Banç yerli kitab mağazasında iş axtardı. Sahibi ona part-time iş təklif etdi və Banç mağazanı,müdürünü də qane edərək yüksək səviyyədə idarə etdi. Bir gün sahibi onu ofisə çağırır və deyir: “İnsanlar mənə zənci olduğunu söyləyir. Amma mən deməzdim. Banç onun nə düşündüyünü soruşur. Sahibi cavabında: Səni kifayət qədər aydın görmədim deyə bildirir.
Banç,tarixən qara dərililərin ali təhsil müəssisəsi olan Hovard Universitetinin siyasi elmlər bölməsində dərs deyərkən,1928-ci ildə siyasi elmlər üzrə magistr dərəcəsi və 1934-cü ildə doktorluq dərəcəsi alır. O vaxtlar doktorantların dissertasiyalarını bitirmədən müəllimliyə başlamaları səciyyəvi idi. Amerika universitetlərinin birindən siyasi elmlər doktoru dərəcəsi alan ilk Afroamerikalı idi. İlk kitabını,World View of Race ı,1936-cı ildə nəşr etdirdi. 1936-1938-ci illərdə Ralf Banç London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində,daha sonra Cənubi Afrikadakı Keyptaun Universitetində antropologiya üzrə araşdırmalar aparmışdır.
Xuraman Hümmətova
Yunus Əmrə yaradıcılığı və təsəvvüf ədəbiyyatının tədqiqi
Xuraman  Hümmətova  90-cı illərdən XIII əsr Türk  təsəvvüf şairi Yunus Əmrə yaradıcılığı ilə məşğul olur. Onun  "Yunus Əmrənin lirikası"  monoqrafiyasında şairin  poeziyasıdakı dini -fəlsəfi  dünyagörüşü, dil-üslub özəllikləri, sənətkarlıq xüsusiyyətləri, folklorla bağlılığı,  Yunus Əmrənin Azərbaycan  ədəbiyyatşünaslığında  öyrənilməsi kimi aktual məsələlər işıqlandırılmışdır. Xuraman Hümmətova bütün aspektərdən şairin poeziyasını araşdıraraq  təsəvvüf ideyalarını əks etdirən yüzlərlə  məqalələrlə  həm respublikamızda, həm də xarici ölkələrdə jurnal və konfranslarda   təmsil  olunub. Xuraman Hümmətova Yunus Əmrə və təsəvvüflə bağlı 20-dən çox konfransda iştirak etmiş, Yunus Əmrə ilə bağlı 70-dən çox məqalənin müəllifidir. Yunus Əmrə tədqiqatçısı Xuraman Hümmətovanın  "Yunus Əmrənin lirikası" namizədlik işi Yunus Əmrə yaradıcılığının tədqiqinə  və "Klassik Azərbaycan şeirində təsəvvüf (xıı-xvı əsrlər)" adlı doktorluq işi isə təsəvvüf ədəbiyyatının araşdırmasına həsr olunmuşdur. 2021-ci ildə isə Xuraman Hümmətovanın tərtib etdiyi  "Yunus Əmrə Salam olsun (Divan)" adlı kitabı da çap olunmuş və bu kitabı  Yunus Əmrənin Azərbaycanda tədqiqi ilə bağlı ən fundamental  əsər hesab etmək mümkündür. Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra Xuraman Hümmətovanın təsəvvüf ədəbiyyatı və Yunus Əmrənin tədqiqi ilə bağlı gördüyü işlər bu sahədə atılan ilk addım hesab olunur və  Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığında bu istiqamətdə yeni  mərhələ açır.
Ralf Banç
Erkən həyatı və təhsili
Banç iyirmi ildən çox müddətdə (1928-1950) Hovard Universitetində siyasi elmlər bölməsinin müdiri vəzifəsində çalışmış və burada bir çox tələbələr yetişdirmişdir. Harvard Universitetinin (1960-1965) alma-mater nəzarəti şurasının üzvü,Beynəlxalq Təhsil İnstitutunun idarə heyətinin üzvü və Oberlin Kollecinin,Linkoln Universitetinin və Yeni Linkoln Məktəbinin qəyyumu idi.
II Dunya müharibəsi illəri
1940-cı ildə Banç araşdırmaçı və yazıçı olaraq, İsveç sosioloqu Qunnar Myurdalın ABŞ-da irqi dinamikanın araşdırmasına,Amerikan Dilemmasına öz töhfəsini verdi.
1941-43-cü illərdə Banç müharibə vaxtı kəşfiyyat xidməti olan Strateji Xidmətlər Bürosunda müstəmləkə işləri üzrə baş sosial analitik olaraq çalışdı. 1943-cü ildə Strateji Xidmətlər Bürosundan Dövlət Departamentinə keçirildi. Eldjer Hissin yanında Müstəqil Bölgə İşləri Bölməsinin Müdir Köməkçisi təyin edildi. Eldjer Hiss ilə yanaşı Banç Sakit Okean Münasibətləri İnstitutunun liderlərindən biri oldu. 1945-ci il Birləşmiş Millətlər Təşkilatının San Fransisko Konfransının ilkin planlaşdırmasında iştirak etdi. 2008-ci ildə ABŞ Milli Arxivlər və Qeydlər İdarəsi onun Strateji Xidmətlər Bürosundakı qeydlərinin 51 səhifəli PDF sənədini onlayn yayımladı.
Birləşmiş Millətlər
1944-cü ildə II Dünya müharibəsinin yaxınlığında Banç,Vaşinqtonda keçirilən Dumbarton Oaks Konfransında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının planlaşdırılmasında iştirak etdi. 1945-ci ildə rəhbər sənəd hazırlandığı zaman Birləşmiş Millətlər Təşkilatının "Nizamnamə Konfransı" üçün ABŞ nümayəndə heyətinin müşaviri idi. Banç,birinci xanım Eleanora Ruzvelt ilə birlikdə İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannaməsi hazırlanmasında və qəbul edilməsində böyük rol oynadı. Banç afroamerikalıları BMT mövqelərini tutmağa çağırdı. "Zəncilər məşğul olmalı və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qurulmasında bəzi iş yerlərini əldə etməyə hazırlaşmalı idi" dedi. "Hər cür iş olacaq və zəncilər bütün səviyyələrdə iş tapmağa çalışmalıdırlar. İndi hansısa təşkilat bunun üzərində işləməli idi. "
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının "Ralf Banç: Barış üçün Vizyoner" sənədinə görə,Birləşmiş Millətlər Təşkilatında 25 illik xidməti dövründə: "... irqindən və inancından asılı olmayaraq hər kəs üçün bərabər hüquq prinsipini müdafiə etdi. Bütün insanların əsas yaxşılığına və insanlar arasındakı münasibətlərdə heç bir problemin həll olunmadığına inanırdı. BMT-nin Qəyyumluq Şurası vasitəsi ilə Banç, sürətli bir dönüşüm dövrü üçün beynəlxalq səhnəyə hazırlaşdı,Afrika və Asiyadakı köhnə müstəmləkə sistemlərini dağıtdı və müharibədən sonrakı dövrdə müstəqilliyə keçid yolu ilə inkişaf etməkdə olan xalqların çoxunun dəstəkçisi oldu."
Ərəb-İsrail qarşıdurması və Nobel Sülh mükafatı
1947-ci ildən başlayaraq Banç,Fələstindəki Ərəb-İsrail qarşıdurmasını həll etməyə çalışdı. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fələstin üzrə Xüsusi Komitəsinin köməkçisi və daha sonra BMT Fələstin Komissiyasının baş katibi vəzifələrində çalışdı. 1948-ci ildə BMT tərəfindən münaqişəyə vasitəçilik etmək üçün təyin olunmuş İsveç qrafı Folk Bernadottenin baş köməkçisi olaraq Orta Şərqə getdi. Bu adamlar bazaları və iş qərargahları üçün Rodos adasını seçdilər. 1948-ci ilin sentyabrında Bernadotte,Yitzhak Şamirin rəhbərlik etdiyi yeraltı Yəhudi Lehi qrupunun üzvləri tərəfindən Qüdsdə öldürüldü.
Vətəndaş Hüquqları Hərəkatı
thumb|Banç [[İsrail|İsrailin baş naziri Levi Eşkol ilə (1966-cı il)]] Banç,ABŞ-da Vətəndaş Hüquqları hərəkatının ən fəal tərəfdarlarından idi. Martin Lüter Kinqin 1963-cü il mart ayında"Mənim bir arzum var" nitqini söylədiyi Vaşinqton yürüşündə və 1965-ci ildə Alabamadakı Montabomeriyə Selma yürüşündə iştirak etdi. 1965-ci ildəki səsvermə hüquqları qanununun qəbul edilməsinə və səsvermə hüquqlarının federal icrasına kömək etmişdir.