cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rafal Qan-Qanoviç
Konqo
1960-cı illərdə o, ilk dəfə Konqo böhranı barədə eşitməyə başladı. Konqonun əvvəllər İspaniyada sürgündə yaşamış yeni baş naziri Moise Tşombe hakimiyyətə gəlmiş və indi də Simba üsyançılarına qarşı döyüşməkdəydi. Simba üsyançıları Kuba, Sovet İttifaqı və Çin tərəfindən dəstəklənən marksist/millətçi təşkilat idi. Bu üsyan Soyuq Müharibədə əsas mübarizələrdən birinə çevrildi. Moise Tşombe qərb millətlərini onlara yardım etməyə çağırırdı. Rafal Brüsseldəki Konqo səfirliyinə getdi və Konqoda döyüşməl istədiyini bildirdi. Köçüllü olaraq Konqo ordusuna yazılan Rafalın bu işdə əsas motivasiyası antikommunist hissləri idi.
1965-ci ildə Konqoda Sovet İttifaqı tərəfindən dəstəklənən qüvvələrə qarşı döyüşməyə başladı. Bir tabora komandanlıq edirdi və bu taborda xeyli sayda polyak da xidmət edirdi.
Adrian Krişan
Adrian Krişan (7 may 1980) — Rumıniyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Adrian Krişan Rumıniyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
Daha sonra Adrian Krişan Rumıniyanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
Adrian Krişan Rumıniyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.
Daha sonra Adrian Krişan Rumıniyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci pillənin sahibi olub.
Per-Egil Rüqq
Per-Egil Rüqq (Per-Egil Rygg; ) No — Norveç Hərbi Hava Qüvvələrinin keçmiş rəhbəri ; Norveç ordusunun zabiti.
Çen Yinqua
Çen Yinqua (24 noyabr 1958) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Çen Yinqua Birləşmiş Ştatları 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
NGC 963
NGC 963, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. I tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ukrayna Grivnası əskinasları
Ukrayna qrivnasının əskinasları Ukrayna qrivnalarında (UAH, ₴) əks olunmuş banknot və ya əskinaslardır (ümumi leksikonda). Hal hazırda onlar ₴ 1, ₴ 2, ₴ 5, ₴ 10, ₴ 20, ₴ 50, ₴ 100, ₴ 200, ₴ 500 və ₴ 1000 nominasiyalarında buraxılır. Bütün cari notlar 1996-cı ildə ilk seriya notlarını buraxan Ukrayna Milli Bankı tərəfindən buraxılmışdır. Hal-hazırda Grivnası əskinasları 2004-2006-cı illər arasında dövriyyəyə buraxılmışdır. Ukraynada buraxılmış əskinaslara Valyuta Muzeyində baxmaq olar Ukrayna Milli Bankı Kiyevdə.
Banknotlar
1996-cı ildə Grivna əskinaslarının ilk seriyası Ukrayna Milli Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxıldı. Bunlar 1992-ci il tarixləri idi və 1, 2, 5, 10 və 20 qriven nominasiyalarında idi. Banknotların dizaynı Ukrayna rəssamları Vasil Lopata və Borys Maksymov tərəfindən hazırlanmışdır.Bir Grivnası əskinasları Kanada Bank Not Şirkəti tərəfindən 1992-ci ildə çap edildi. İki, beş və on qrivnalı əskinas iki il sonra çap edildi. Banknot dövriyyəyə buraxılana qədər Kanadada saxlanılırdı.
50 və 100 qrive nominalı ilk seriyalı əskinaslar da mövcud idi, lakin naməlum səbəblərə görə heç təqdim edilmədi.
Həmçinin 1996-cı ildə 1994-cü il tarixində 1 qrivna ilə ikinci seriyanın 1, 50 və 100 qrivnası notlar təqdim edildi. Əskinaslar İngilis printeri De La Rue tərəfindən hazırlanmış və çap edilmişdir.1994-cü ilin mart ayında De La Rue ilə əməkdaşlıq edən Ukrayna Milli Bankının Zərb süfrəsi açıldıqdan sonra bütün banknotlar Ukraynada çap edilmişdir.
Daha sonra ən yüksək məzhəblər əlavə edildi. İkinci seriyanın 200 qrivna notası 2001-ci ildə, sonra 2006-cı ildə üçüncü seriyanın 500 qrivnası notası təqdim edilmişdir.
Milli Bank tərəfindən buraxılan bütün Grivnası əskinaslar qanuni bir tender olmağa davam edir. 2008-ci ildən etibarən erkən seriyalı əskinaslar nadir hallarda dövriyyədə ola bilər. Ayrıca, valyutanın tətbiq olunandan bəri devalvasiyasına baxmayaraq, bütün qəpik sikkələr, eyni zamanda 1 qrivnası da daxil olmaqla bütün aşağı qiymətli Grivnə vərəqələri dövriyyədə qalır.
ABŞ dolları ilə olduğu kimi, 1 qrivna pul kütləsi çox istifadə olunur və 1 qrivnalı sikkə nadir hallarda görülür. 100 qrivnalı denominasiya, 20 ABŞ dolları dəyərində olduğu kimi, orta dərəcədə yüksək olduğuna görə olduqca yaygındır. Ukrayna ATM-lərinin əksəriyyəti bu məzənnədəki valyutanı təhvil verdiyi üçün 200 qrivna da yaygındır.
2015 və 2016-cı illərdə saxta Grivnası əskinasların ümumi sayı 1 milyon qanuni əskinas üçün 2,8 saxta əskinas təşkil etmişdir.2017-ci ildə təxminən 3,5 milyon UAH (ABŞ dolları 137.562) olan 10.500 saxta Grivnası əskinas dövriyyədən çıxarıldı.200 qrivna ən çox saxta əskinasdır (2017-ci ildə saxta əskinasların 61% -i).
Zəngənə (Puldəşt)
Zəngənə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Puldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 43 nəfər yaşayır (13 ailə).
Qeydar
Qeydar (digər adı Qeydar Nəbi) — İranın Zəncan ostanı nda şəhər, Xudabəndə şəhristanı nın inzibati mərkəzi.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 25,525 nəfər və 6,253ailədən ibarət idi.
Şəhər adını bura gömülü olan Qeydar Peyğəmbərdən almaqdadır.
Şəhərlərarası avtobus
Şəhərlərarası avtobus, şəhər avtobusundan fərqli olaraq daha uzun məsafəli xidmətlər üçün istifadə olunan bir avtobusdur. Ümumiyyətlə tək bir metropol ərazisində istifadə olunur. Ümumiyyətlə tur, beynəlxalq və şəhərlərarası avtobus xidməti, bəzən isə xüsusi məqsədlər üçün istifadə olunur. Ən məşhur istehsalçılara Daimler AG, Autosan, Scania AB, Mitsubishi Fuso Truck and Bus Corporation, Alexander Dennis, Van Hool, Neoplan Bus GmbH, MAN Truck & Bus AG, Marcopolo S.A., Irizar, MCI, Volvo Buses daxildir.
İctimai nəqliyyatdan fərqli olaraq, şəhərlərarası avtobuslarda əsasən ön tərəfə baxan oturacaqlar mövcud olur və onlarda ayaq üstdə dayanmaq üçün şərait yoxdur. Digər yaşayış bölmələrində tualet, televizor və yerüstü baqaj sahəsi ola bilər.
Şəhər avtobusu
Şəhər avtobusu şəhər yollarında ictimai nəqliyyat xidmətinin bir hissəsi kimi istifadə edilən bir avtobusdur. İctimai nəqliyyatda daha qısa məsafəli avtobus xidmətlərində istifadə olunur. Aşağı mərtəbəli avtobuslar, hündür mərtəbəli avtobuslar, trolleybuslar, ikimərtəbəli avtobuslar, əlavəli avtobuslar və midiavtobuslar kimi müxtəlif konfiqurasiyalarından istifadə olunur.
Bitkilərin ekstremal təsirlərə davamlılığı
Bitkilərin ekstremal təsirlərə davamlılığı — xarici mühit amillərinə qarşı dözümlülük həddi.
Məlumdur ki, bitkilərin həyat fəaliyyətləri xarici mühit amilləri (işıq, temperatur və.s)sıx əlaqədardır. Bitkinin olduğu mühitdə şəraitin dəyişilməsinin müəyyən həddləri vardır ki, yalnız bu həddlər daxilində bioloji proseslərin normal gedişi mümkün olur. Bununla da bitki orqaniziminin aşağı və yuxarı tempuratura, quraqlığa, şoranlığa, xəstəliklərə və.s davamlığı(rezistenliyi)müəyyən edilir. Təkamül prosesində bitkilərin xarici amillərə qarşı münasibəti dəyişilmiş, beləliklə də, mühitdə həmişə olan və miqdarca başqalarından üstünlük təşkil edən amilə görə müəyyən ekoloji formalar əmələ gəlmişdir(məsələn, keserofitlər, hiqrofitlər, halofitlər və s).
Quraqlığa davamlılıq
Bitkilərin əksəriyyəti coxlu su itkisinə davam gətirə bilmir. Su itkisi zamanı hüceyrə biokolloidlərinin fiziki-kimyəvi xüsusiyətləri dəyisilir(özlüluk, protoplazmanın keçiriciliyi, pH, hidratlaşma və s). Müyyən edilmişdir ki, quraqlıq, bitkilərdə tənəffüsün energetik effektivliyini kəsgin aşağı salır. Quraqlıq şəraitində bitkilərin soluxması çox kəsgin deyilsə, onda bu proses dönən xarakterdə ola bilər. Quraqlıqa davamlılıq müxtəlif yollarla əldə edilir. Bəzi bitkilər suyu çox az itirir, digərləri özünə toplaya bilir. Suklentlər (suyu özlərində toplayanlar), adətən, susuzlaşmaya az, kserofitlərisəisə cox dözumlü olurlar. Məsələn kseromorf bitki olan bitki olan zeytun (Olea europaea) 70%su itkisinə dözür, lakin əncir ağacı 25% su itkisinə davam gətirir. Lakin davamlılıq baxımından şibyələr və bəzi mamırlar xüsusuilə maraqlıdırlar. Onlar tamamilə qurumuş vəziyyətdə də məhv olmurlar. Müxtəlif qrup bitkilər suyun torpaqdan alınması və onun buxarlandırılmasını müxtəlif qaydada tənzim edir:
Atmosfer quraqlığı
Suyu atmosferdən alanlar. Yəni hava kökləri olan bitkilərə görə müəəyən etmək olar.
Torpaq quraqlığı
Suyun torpaqda çatışmazlığına görə müəyyən olunur. V.Z.Zalenski bitkilərin quraqlığa davamlığında yarpaqların yerləşmə xarakterinin çox böyük rol oynadığını göstərmişdir. Quraqlıq dövündə otvarı bitlilərdə otvarı bitkilərdə yuxarı yaruslarda yerləşən bitkilər aşağı yaruslardakına nisbətən xeyli davamlıdır. Belə ki, su itkisi çox hallarda, ilk növbədə aşağı yaruslardakı yarpaqlar məhv olur. Bu göstərir ki yarpaqların gövdədə yerləşmə nöqtəsi yuxarı olduqca onların quraqliöa davamlılıği artır. Yuxarı yaruslarda yerləşən yarpaqlarda vahid səthə görə ağıcıqların miqdarı daha çox olur, yarpaqların su ötrücü elementlər daha yaxıi inkişaf etmiş olur. Onlarda hüceyrələrin ölçuləri daha kiçik, epiderms isə qalın mum qatı ilə örtülür. Quraqlıq səraitinə uyğunlaşmanın digər forması da bitkilərdə vegetasiya dövrünün qısalmasıdır.Bunlara yalançı keserofitlər deyilir.Həmçinin  bitkilər iki qrupa bılünür: Bu qrup bitkilərdə vegetasiya bir necə həftədə başa çatdığından onlar yaz fəslində hələlik torpaqda qalan rütubətdən istifadə ede bilir.Quraqlıça davamlı bitkilərdə bir qayda olaraq ,protoplazma züllalarnın susaxlama qabiliyyəti, həmçinin də, potensial osmotik təsir çox olur. Quraqlığa davamlıqla əlaqədar olaraq bitkilərdə morfoloji dəyişiklər baş verir, məsələn, onlarda yarpaqların səthi ağızcıqlar kiçilir, mum təbəqəsi yaranır, protopazmanın hidratlaşması artır və s. Quraqlığa davamlılıq genlərin seçici (selektiv) şəkildə aktivləşməsi ilə əlaqədardır.
Bitkilərin aşağı və yuxarı temperatura davamlılığı
Bitkilər və digər canlı varlıqlar güclü saxtaların ardından tezliklə məhv olurlar. Lakin birhüceyrəli orqanizimləri, hətta yarpaqları belə, şiddətli dondurduqdan sonra yənə də canlı vəziyyətə gətirmək mümkündür. Tropik qurşaqda bitən bir sıra bitkilər, hətta sıfırdan yuxarı müsbət temperaturda məhv olur, məsələn, pambıq sutka ərzində 1-30C-də, kakao bitkisi isə 80C-də  sıradan çıxır.Buna görədə tipik cənub formalı bitkilər «soyuğadavamlılıq», sıfırdan aşağı  temperaturda məhv olan bitkilər üçün isə «şaxtayadavamlılıq» hadisələri daha səciyyəvidir. Bitkilərin aşağı temperaturda məhv olma səsəbi, sürətlə soyuma zamanı hüceyrədə və ondan kənarda buz təbəqəsinin əmələ gəlməsidir. Hüceyrə daxili buz ,protoplazmatik qurluşu, xüsusilə əriyərkən daha çox daha çox dağıdır. Aşağı və yuxarı temperatur bitkilərdə məhvedici təsir göstərir.Təbiətdə bitkilərin istidə məhv olması çox hallarda quraqlıq şəraiti ilə meydana çıxır,çünki istinin və quraqlığın bitkilərdə əmələ gətirdikləri zədələnmələrbir-biri ilə sıx əlaqədardır. Belə zədələnmələr protoplazmanın yüksək dərəcədə hidratlaşması sayəsində qismən azalır. Sükunətdə olan toxumlar və sporlar təxminən 1000C temperatura davam gətirir. Lakin bitkilərin əksəriyyəti 450C-dən yuxarı tempuraturda tezliklə məhv olur.Termofil yosunlarda başqa,70-800C və daha çox temperaturda məhv olmur. Mülayim qurşaqda bitkilər üçün temperatur optimumu 15-350C arasında yerləşir. yüksək temperatura uyğunlaşma bitkilərdə müxtəlif yollarla əldə edilir. Bəzi bitkilərdə müxtəlif yollarla əldə edilir. Bəzi bitkilər güclü transpirasiya aparmaqla özləriniyüksək temperaturdan qoruyur(qarpız). Digər bitkilər isə əksinə, buxarlanma olduqca zəif gedir(sukklentlər) və orqanizimin susuzlaşması kəsgin azalır.
Bitkilərin şoranlığa davamlılığı
Bitkilərin olduğu mühitdə mineral elementlərin həddindən çox olması, onların həyat fəaliyyətinə mənfi təsir göstərir. Torpağın şoranlaşması, udulan və digər kationlarla mübadilə oluna bilən natriumin miqdarının artaması ilə əlaqədardır.Şoranlaşmanın dərəcəsindən asılı olaraq torpağın, ümumiyyətlə uddma qabiliyyətinin 20-40%-i natriumun payına düşür. Şorəkət torpaqların üst qatında suda həll olan duzların miqdarı 1%-dən  çox olur. Şoran torpaqların xüsusiyyətləri torpaqdakı aninonlardan da çox asılıdır. Odur ki, torpaqların şoranlığı anionlara görə adlandırırlar. Şoranlığa münasibətinə görə bitkilər iki qrupa bölünur:
Qlikofitlər
Halofitlər şoranlığa uyğunlaşan.Qlikofitlər şoranlığa uyğunlaşa bilməyənlərdir.Halofitlər özləridə iki yere bölünürlər:
Fakultativ
Obliqat halofitlərin həyat tsikli tamamilə şoran şəraitdə bşa çatır.Fakultativ bitkilər isə ,halofitlərlə qlikofitlər arasında keçid forma təşkil edir.
Apollon 17
200px|thumb|Apollon 17 nişanı
Apollon 17, 7 dekabr 1972-ci ildə Aya getmiş Amerikalı kosmik heyət. Bu, aya enən sonuncu pilotlu uçuş olmuşdur.
Apollon 17 Eugene Cernan, Ronald Evans və Dr. Harrison Schmittdən ibarət idi. Schmitt bir geoloq idi. Challenger adlı modulla Dr. Schmitt və Cernan Ay səthinə enmiş və 22 saatlıq bir tədqiqat aparmışdırlar.
Abubakr Abakarov
Abubakr Abakarov — Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi.
Həyatı
Abubakr İslambəyoviç Abakarov 1999-cu il yanvarın 28-də Rusiyanın Xasavyurt şəhərində anadan olub. Milliyyətcə çeçendir. 2008-ci ildən güləşlə məşğul olur. Şəxsi məşqçisi Zəlimxan Hüseynovdur.
Karyerası
Abubakr Abakarov 2014-cü ildə Belarusda A. Medvedin xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turnirdə mübarizə apardı və turniri 8-ci pillədə başa vurdu. 2016-cı ildə Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) Abubakr Abakarovu Azərbaycan yığmasına dəvət elədi. Abubakr Abakarov bu dəvəti qəbul elədi və 2016-cı ildən Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparmağa başladı.
Abubakr Abakarov 2016-cı ilin iyulunda İsveçdə baş tutan yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının bürünc, sentyabrında Gürcüstanda baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının isə qızıl medalına sahib oldu.
2017-ci ildə Abubakr Abakarov Dortmund şəhərində (Almaniya) gənclər arasında Avropa Çempionatında mübarizə aparsa da, turniri 18 idmançı sırasında 10-cu pillədə başa vurdu.
Daha sonra Abubakr Abakarov 2018-ci ildə Trnava şəhərində gənclər arasında Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu, Budapeşt şəhərində baş tutan Dünya Çempionatını isə 8-ci pillədə başa vurdu.
Abubakr Abakarov 2019-cu ilin iyununda İspaniyada baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatının qalibi oldu, avqustunda Estoniyada baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatının isə bürünc medalına sahib oldu. Beynəlxalq turnirlərində — İstanbul şəhərində Yaşar Doğu Turniri beşinci pillədə, Saxa vilayətində isə D. Korin Turnirini isə gümüş medalla başa vurdu. İlin sonunda isə Abubakr Abakarov Budapeşt şəhərində (Macarıstan) baş tutan U23 Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.
2020-ci ildə Abubakr Abakarov İstanbul şəhərində Yaşar Doğu Turnirinin qalibi oldu, İtaliyanın Roma şəhərində baş tutan Avropa Çempionatını isə 8-ci pillədə başa vurdu.
2021-ci ildə Abubakr Abakarov yanvarda Nitsa şəhərində (Fransa) Fransa Qran-Prisinin bürünc medalla, martda Budapeşt şəhərində (Macarıstan) Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirini beşinci pillədə, mayda isə Sofiya şəhərində (Bolqarıstan) Dünya Olimpiya Təsnifat Turnirini bürünc medalla başa vurdu. Olimpiya lisenziyasına sahib ola bilməyən Abubakr Abakarov ilin sonunda Oslo şəhərində (Norveç) baş tutan Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.
2022-ci ilin əvvəlində Abubakr Abakarov D. Kolov — N. Petrov beynəlxalq turnirinin və U23 Avropa Çempionatının qalibi oldu. Martda isə Abubakr Abakarov Budapeşt şəhərində (Macarıstan) baş tutan Avropa Çempionatının final görüşündə məğlub oldu və turniri gümüş medalla başa vurdu. Daha sonra Roma şəhərində Matteo Pellicone Turnirinin gümüş, Konya şəhərində V İslam Həmrəyliyi Oyunlarını isə qızıl medalına sahib olan Abubakr Abakarov ilin sonunda Belqrad şəhərində (Serbiya) baş tutan Dünya Çempionatını 11-ci pillədə başa vurdu.
Abubakr Abakarov 2023-cü ilin əvvəlində uğursuz çıxış edib — Zaqreb şəhərində (Xorvatiya) Zagreb Open beynəlxalq turnirini və Sofiya şəhərində (Bolqarıstan) D. Kolov — N. Petrov beynəlxalq turnirini beşinci pillədə başa vurdu. Apreldə isə Abubakr Abakarov Zaqreb şəhərində baş tutan Avropa Çempionatının bürünc medal uğrunda görüşündə qələbə qazanaraq turnirin bürünc medalına sahib oldu.
Qaladan tapılan mücrü (film, 1982)
Qaladan tapılan mücrü — rejissor Gülbəniz Əzimzadənin filmi.
Məzmun
Filmdəki hadisələr Bakıda cərəyan edir. İki məktəbli dost — Mənsur (Kamran Şahmərdanov) və Ənvər (Ülvi Səfərov) xəzinə tapmaq arzusu ilə yaşayırdılar. Bir gün uşaqlar İçərişəhərin sökülüləri arasından içərisində qiymətli daş-qaş olan mücrü tapırlar. Lakin uşaqları güdən cinayətkarlar xəzinəni ələ keçirirlər. Uşaqlar bu barədə milisə məlumat verir və quldurların tutulmasında milis əməkdaşlarına köməklik göstərirlər.
Filmin yaradıcılarının ümdə məqsədi gənc tamaşaçılara vicdan, yoldaşlıq, fədakarlıq kimi məfhumlar barədə söhbət açmaq, xeyirlə şəri bir-birindən ayırmaqda onlara kömək etməkdən ibarətdir.
Film haqqında
Film operator Ələkbər Muradovun quruluşçu operator kimi kinoda ilk işidir.
1983-1984-cü illərdə bu film digər Azərbaycan kinolentləri arasında Sovet İttifaqında tamaşaçı sayına görə (4 milyon 80 min nəfər) I yeri tutmuşdur.
NGC 7348
NGC 7348, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tomas Krzeszevski
Tomas Krzeszevski (19 sentyabr 1974) — Polşanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Tomas Krzeszevski Polşanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 9-cu pillənin sahibi olub.
Daha sonra Tomas Krzeszevski Polşanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 5-ci pillənin sahibi olub.
Yvette Vickers
Yvette Vickers — ABŞ aktyoru.
Həmçinin bax
26 avqust 1928-ci ildə Kansas Citydə doğulub.
27 aprel 2011-ci ildə Los Angelesdə vəfat edib.
Gərmab
Gərmab- İranın Zəncan ostanınınd Xudabəndə şəhristanının Əfşar bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,274 nəfər və 772 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar.
Qığırdaq toxuması
thumb|310x310px|Fəqərələrdə qığırdağın qurluluşu Toxuma sözü yunanca histos, latınca isə tela adlanır. Toxuma mənşə və quruluş oxşarlığına malik olan müəyyən funksiya yerinə yetirən hüceyrə və hüceyrələrarası maddələr qurupuna deyilir. Əsas toxumalar epiteli, sinir, birləşdirici və əzələ toxumaları olaraq 4 qrupa ayrılır. Bu həm insanda həm də heyvanlarada qəbul olunan 4 toxuma növüdür.
Birləşdirici toxuma orqanizidə geniş yayılmış toxuma növüdür. Bu toxumanı daxili mühit toxumsıda adlandlırırlar. birləşdirici toxuma 4 əsas qrupa bölünür:
Kimyavi tərkibi
Qığırdaq toxumanın kimyəvi tərkibi bu formada göstərilir: tərkibinin 70–80% su, 10–15%üzvi maddə və 4–10 % mineral duzlar təşkil edir. Qığırdaq toxumasının tərkibində olan üzvi maddəyə — züllalar,lipidlər və mukopolisaxaridlər aid edilir. Qığırdaq toxuması bədənin müxtəlif yerində yayılmışdır. Bu toxuma orqanizmada xarici qulaq seyvanında, burunda, bronxlarda, traxeyalarda və fəqər və fəqərələr arası disklər şəkilndə olur. Bu toxuma yaşlı adamlarda bədənin 2% təşkil edir. Qığırdaq toxuması uzun sümüklərin uzununa böyüməsinə vasitəçidir. Hüceyrələrarası maddələr görə amorf maddədən və xondirin liflərində ibarətdir. Kimyəvi tərkibinə gorə isə bu maddələr bir birindən fərqlənir. Belə ki, xondrin lifləri kimyəvi tərkibcə kollagen liflərlə eynilik təşkil edir. Xondrin liflər əmələgəlməsinə görə fibrilyar züllalardan formalaşmışdır. Amorf maddənin isə tərkibini qeyri-fibrilyar zülal molekullarının mukopolisaxaridlərlə birləşməsindən əmələ gəlir.
Hüceyrə qurluşları: Xondrioblastlar və Xondriositlər
Qığırdaq toxumasının 2 tip hüceyrə quruluşu var. Bu hüceyrə quruluşları xondrioblastlar və xondirositlərdir. Matriks içərisində yerləşən xondioblastlar gettdikcə inkşaf edərək xondriositlərə çevrilirlər. Xondrioblastların nüvələri aktiv euxromatinlərlə zəngindir, nüvələrin tərkibində1–2 nüvəcik olur. Quruluşuna görə xondrioblastlar cavan hüceyrələrdir, ölçüləri xondriositlərdən kiçik olur və xarici görünüşcə oval və yumur formalı hüceyrələrən təşkil olunublar. Matriksi protoqilikan, elastin və kollogendən təşkil olunub. Xondrioblastların sitolemması çoxlu sayda mikroxovlardan təşkil olunub. Bunların tərkiblərində olan orqanidlərdən bir çoxu yaxşı inkşaf etmişdir. Hüceyrələrin tərkibində olan yaxşı inkşaf etmiş bu orqanoidlərə endoplazmatik şəbəkə, mitoxondri, holci kompleksi, lizasomlar var. Xondiroblastlar yeni hüceyrələrin yaranmasında iştirak edirlər. Xondriositlər artıq inkşafı başa çatmış hüceyrələrdir. Bu hüceyrələrdə artıq hüceyrə forması tam olaraq inkşaf edib və öz formasını alıb. Bu hüceyrələr yerləşməsinə görə artıq fərli formalarda yerləşirlər. Bu hüceyrələr ya tək – tək yada qruplar halında yerləşirlər. Qruplaşmış formalara isə izogen formalar deyilir. Bunlarda nüvə bir bəzən iki, nüvəcik də bir yada iki ədəd olur. Bu hüceyrələrdə artıq sitoplazmadaki bütün orqanoidlər tam olaraq hamısı var və inkşaf etmiş formadadırlar. Matriksləri bir biri ilə əlaqəli olan makroxovlardan təşkil olunmuşdu.
Qığırdaqın böyüməsi ümumi hipofiz böyümə orqanı olan samatatropinə bağlıdır. Bu hormon birbaşa qığırdaq hüceyrələrinə təsir etmir. O öncə qaraciyərdəki samatomedin C sintezinə məlumat göndərir. Bundan sonra samatomedin C birbaşa olaraq qığırdaq hüceyrələrinə təsir edərək böyüməsini asanlaşıdırır.
Xondriositlər
thumb|310x310px|Qıığırdaq toxumasının Xondriosit hüceyrə qurluluşlu formaları. Hialin qığırdaq toxuması, Elastik qığırdaq toxuması və Kollagen qığırdaq toxuması Xondriosiylər qığırdaq toxumasının əasını təşkil edir. Xondriositlər özləri də bir birindən fərqlənən 3 tipə ayır edilir. 3 tip qığırdaq toxumasının formalaşmasının əsas səbəbi isə matriksdə olan elementlərin birləşmələrindəki fərqliliklər səbəb olur. Burada olan hüceyrə xarici matriks qatılıq göstərir. Bu matriks qığırdaq toxumasına mexaniki təsirlərə qarşı möhkəmlik verir. Qığırdaq toxumasının hüceyrələrarası maddəsinin quruluş xüsusiyyətindən aslı olaraq təyin olunur. Qığrıdaq toxumasının xüsusiyyətlərindən biridə yumuşaq toxumanı yumuşaq toxumanı dəstəkləməsidir. Yoğun bağ toxumasında olan perikordiumkapsula bənzər bir qın kimi qığırdağı sararaq qığırdaqla qığırdağın dəstəklədiyi toxumalar arasında əlaqə yaradır. Bu hüceyrələr xarici qulaq vs oqanlara elastiklik verir. Qığırdaqın matriksində demək olar ki su olmur.
1. Hialin qığırdaq toxuması
3. Kollagen lifli qığırdaq toxuması
Hialin qığırdaq toxuması
Hialin qığırdaq toxumasını (textus cartilagineus hyalinus) başqa adı ilə şüşəyəbənzər qığırdaqda adlanır. Hialin qığırdaq toxumasının quru hissəsinin 40% qədərini kollogen lifləri təşkil edir. Ən çox təsadüf olunan qığırdaq tipi olan hialin toxuması sümüklərin içərisində də təsadüf olunur. Embiryonal dövrdə skletin sümükləşmiş hissələri hialin qığırdadaqdan təşkil olunmuşdur.bu hissələr sümüklə tam əvəz olunana qədər hialin qığırdaq toxuması ilə əhatə olunur. Toxumanın bu növünə ən çox insan və məməlilərdə rast gəlinir. Bu toxuma əlavə olaraq qırtaq, nəfəs borusu, qabırğalarda və oynaq sətləri kimi hissələrdə də yayılmışdır. Miqdarı yaşdan aslı olaraq dəyişir. Hialin qığırdaq toxumasına mikraskop altında baxdıqda bəzi hüceyrələrin iki – iki və üç – üç dəstələr halnda birləşərək izogen qruplar əmələ gətirdiyi müşahidə edilmişdir. Hialin toxumada periferik hissədə qığırdaq hüceyrələri cavan olub, iy şəklindədir və tək – tək yerləşirlər. Izogen quruplar isə mərkəzə getdikcə müşahidə olunur. Hər üç qığırdaq toxuma növü içərisində ən çox rast gəlinən və ən çox üzərində tədqiqat aparılan hialin qığrdaq toxumasıdır. Bu toxumada hüceyrələrarası maddə yarımşəffaf, homogen görünür və şüşəyə oxşayır və hüceyrələr arasında kapsullar əmələ gəlir.
Elastik qığırdaq toxuması
Elastik qığırdaq toxuması (textus cartilagineus elasticus) yerləşmə yerləri əsasən qulaq seyvanı, xarici eşətmə borusunun qığırdaqları, qırtlaq qapağı, buynuzabənzər və payabənzər qığırdaqları təşkil edir. Elastik qığırdaq toxuması hialin qığırdaq toxuması ilə oxşardır. Onları fərqləndirən əsas əlamət isə 2 kollagen fibirllərin başqa incə torlar formasında çox miqdarda elastik life sahib olmalarıdır. Hialin qığırdaqla elastik qığırdağın oxşarlığı onların xondriositlərində özünü göstərir. Bezi yerlərdə elastik qığırdaq hialin qığırdaqla əvəz olunur. Hialin qığırdaqda olduğu kimi elastik qığırdaqdada perixordium var. Bu toxuma hialin toxumasından şəffaf olmaması ilədə seçilir və öz rəngi sarı olur və elastik liflərdən formalaşır. Bu liflər şaxələnib tor əmələ gətirirlər. Bu toxumanı başqa adla torlu qığırdaqda adlandırırlar və tor sıx formada olur.
Qığırdaq üstlüyü
Qığırdaqüstlüyü (perichondrium) sıx birləşdirici toxuma olub qığırdağı xaricədən örtür. Onun hüceyrələri iyşəkillidir və quruluşuna görə fibroblastlara oxşayır. Bunlarda kollagen və elastiki liflərdən ibarət hüceyrələrarası maddə var. Qığırdaq üstlüyü sıx qan damarları və sinirləri vardır, qığırdağın öz daxilində isə qan damarları yoxdur, deməli qida maddələri qığırdağa qığırdaqüstlüyündən diffuziya yolu ilə keçir. Oynaq qığırdağı nahiyəsində qığırdaq üstlüyü olmur. Burada qidalanma sinovial maye hesabına olur.
İstinadlar
Toxumalar
Ali Məktəblər üçün Tibb və Biologiya üzrə dəsrsliklər
Qara Mustafa Paşa
Qara Mustafa Paşa (ö. 1626) — I Mustafa və IV Murad səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi.
Həyatı
Doğum tarixi və əsli haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda yetişdikdən sonra sarayda bərbər olaraq çalışmışdır. Ardından Sultan Mustafa səltənətində baş miraxur, 1623-cü ildə isə yeniçəri ağası təyin edildi.1623-cü ildə qısa müddətliyinə Misir bəylərbəyi oldu. Ardından 1624-cü ildə vəzir rütbəsi alaraq yenidən Misir bəylərbəyliyinə yüksəldi. 1625-ci ildə İstanbula gəldi və Sultan Əhmədin qızı Fatma Sultanla nigahlandı. Ancaq Misir əhalisindən gələn şikayətlərin ardından 1626-cı ildə Sultan Murad tərəfindən edam edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Dəylankəndi (Poldəşt)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 965 nəfər yaşayır (180 ailə).
Qaratəpə (Mərənd)
Qaratəpə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 121 nəfər yaşayır (42 ailə).
Həsən xan Bayat
Həsən xan Bayat — 1778-1822-cı illərdə Maku xanlığının ikinci xanı. O, qardaşı Hüseyn xan Bayat ilə şərik hakimiyyətə malik idi.
Xidmət modulu
250px|thumb|Apollon kosmik gəmisinin xidmət modulunun sxemi
Xidmət modulu kosmik gəmiyə lazım olan yanacaq, mühərriklər üçün lazım olan helium, yanacaq hücrələri və astronavtlar üçün lazım olan oksigenin olduğu və s. şeyləri özündə saxlayan hissədir.
Misal üçün; Apollo Spacecraftda Xidmət Modulunda bir mühərrik yerləşdirilmişdir. Bu mühərrik 2 dəfə işə düşərək birində Ayın orbitinə girilməsinə, digərində isə Ayın orbitindən çıxaraq Yerə qayıtmağa imkan yaratmışdır. Modulun qalan hissəsi anbarlardan ibarətdir. Bunlar; yanacaq ambarları, mühərriklərə lazımi təzyiqi təmin etmək üçün heliumun olduğu hücrələr, yanacaq hücrələrini işlədəcək və astronavtların nəfəs alması üçün lazım olan oksigenin olduğu anbarlar və hidrogen anbarlarıdır.
Xidmət modulu atmosferə yenidən daxil olan zaman tərk edilir, buna görə də istilik dəf edicisi ilə örtülmür.
Snapchat
Snapchat (Snepçet) İvan Şpiqel, Bobbi Marfi və Reci Braun tərəfindən smartfonlar üçün hazırlanmış çarpaz platformalı ani mesajlaşma proqramıdır. O, istifadəçilərə bir-birinə mətn, foto, audio və video göndərməyə imkan verir. Tətbiq iOS(ayoes) və Androiddə mövcuddur. Tətbiqi daha çox ABŞ və İngiltərədə istifadə edirlər.
2020-ci ilin mart ayına olan məlumatına görə Snepçetin gündəlik 229 milyon aktiv istifadəçisi var. Hər gün orta hesabla 4 milyarddan çox Snap(snep) göndərilir. Snepçet daha çox gənc nəsil arasında məşhurdur.
Boşnyanlar
Boşnyanlar sözü (, lat. Bosniensis) Bosniyalılar mənası verib, orta əsrlərdə Bosniya sakinlərinin adı kimi istifadə olunan köhnəlmiş bir demonimdir. Müəyyən bir yerin sakinlərini və ya yerlilərini adlandırmaq üçün sözügedən yerin adından yaranmış sözdür.
Terminin yaranması
O dövrdə konkret etnik qrupa aid olmasa da, bu dövrün yazılı sənədlərində istifadə edilirdi. Geniş mənada desək, bu söz həm Bosniyanın yerli əhalisini, həm də onun ərazisində yaşayan bütün insanları nəzərdə tuturdu. Müasir dövr qeydlərində kiril əlifbası ilə yazılmış «Boşnyanlar» demoniminin ən erkən nümunələrinə 12-ci əsrə aid xarici və ya Bosniya mənşəli orta əsr dövlət xartiyalarında rast gəlinir və orta əsrlər Bosniya zadəganlarının nümayəndələrini, o cümlədən onların təbəələrini, mübahisələrdə, vəsiyyətnamələrin və müqavilələrin hazırlanmasında şahidləri, habelə onların qohumlarını və ailə üzvlərini ifadə edir. Bu demonim Bosniya kralı Stepan Tomaşeviçin hakimiyyətinin sonuna doğru, Osmanlının Bosniya və Herseqovinanı fəth etməsinə qədər əsasən zadəgan titullarına əlavə edilirdi.
Demonim o dövrün bir sıra sənədlərində "xeyirxah" (bosn. dobri / dobri) mənasında işlənmişdir - məsələn, Steran Ostoya latın dilində yazılmış 1417-ci il tarixli məktubda, «i nostri boni Bosnensi» kimi qeyd olunub. (Bosn. naši dobri Bošnjani, Az. bizim xeyirxah bosniyalılar). Eyni ifadə Stepan Ostoiçin 1419-cu il tarixli sənədində də var. Bosniyalı tarixçi Pejo Koskoviç bu terminin Stepan Kotromaniçin (1322-53) hakimiyyəti dövrünə aid olduğunu irəli sürür. Sreçko Jaya tarixi nizamnamələrdə sosial-etnik kateqoriya kimi istifadə olunan “xeyirxah boşniyanlar” ifadəsini oxşar ifadə olan «Boni Homines» ilə əlaqələndirirdi. Bosniyalı tarixçi Pejo Coskoviç, Ferdo ŞiŞiç və Dominik Mandiçə istinadən hesab edir ki, krallıq sənədlərində bu termin Bosniya zadəganlarını dini mənsubiyyətini göstərməmək üçün istifadə olunur. Siyasi mənada isə bu termin Bosniyanın öz sakinlərini Bosniya krallığının çiçəklənmə dövründə ələ keçirilmiş və onun hakimiyyəti altına düşmüş digər torpaqların əhalisindən ayırmaq üçün istifadə olunurdu.
Mahnişan
Mayşan, Mayanşan və ya farsca rəsmi adla yazılan Mahnişan - İranın Zəncan ostanında şəhər, Mahnişan şəhristanının inzibati mərkəzi.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,495 nəfər və 1,119 ailədən ibarət idi.
Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.
Aşağı Muradlı (Poldəşt)
Aşağı Muradlı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Puldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 283 nəfər yaşayır (62 ailə).
Yüksəliş kafedralı (Almatı)
Yüksəliş kafedralı və ya Zenkov kafedralı ― Qazaxıstanın Almatı şəhərindəki Panfilov parkında yerləşən bir Rus Pravoslav kafedralı. 1907-ci ildə tamamlanan kafedral mismardan istifadə edilmədən taxtadan düzəldilmişdir. Hündürlüyü 56 metrdir və dünyanın ən yüksək ikinci taxta tikilisi olduğu iddia edilir. Tikili Qazaxıstanın Respublika Əhəmiyyətli Tarix və Mədəniyyət abidələri siyahısına daxildir.
Tarix
left|thumb|240x240px| 1907-ci il kafedralının açılış mərasimi 19-cu əsrin sonlarında Türkistan yeparxiyasının ilk yepiskopları Almatıda Rus Pravoslav kilsəsinə ehtiyac olduğunu müzakirə etdilər. 26 sentyabr 1903-cü ildə Türkistan və Daşkənd yepiskopu Paisii (Vinoqradov) kilsənin təməlini təqdis etdi.
1904–1907-ci illərdə mühəndis Andrey Zenkov başçılığı ilə memar Konstantin Borisoqlebski tərəfindən dizayn edilmiş layihə əsasında inşaata başlanıldı.
Kafedral heç bir mismar olmadan tikilsə də, 1911-ci ildə baş verən zəlzələdən minimal ziyanla xilas oldu və bu, bəzi yepiskoplar tərəfindən ilahi müdaxilə ilə əlaqələndirdi.
Kafedralın daxili interyeri Moskva və Kiyevdəki sənət emalatxanalarında hazırlanmışdır. Məbəd 1927-ci ilə qədər təyinatı üzrə istifadə edilmişdir. Rus inqilabından sonra kafedral Qazaxıstan Sovet Sosialist Respublikasının Mərkəzi Dövlət Muzeyi kimi fəaliyyət göstərirdi. Tikili daha sonra, 1930–1940-cı illərdə görkəmli ictimai təşkilatlar tərəfindən istifadə edilmişdir. Almatıdakı ilk radio ötürücülər kafedralın zirvəsində yerləşdirilmişdi.
1973-cü ildə kafedralda bərpa işləri başladı və 1976-cı ilə qədər davam etdi. 1995-ci ilin may ayında kafedralın nəzarəti Rus Pravoslav kilsəsinə qaytarıldı. 1997-ci ildə tikilidə aparılan əlavə bərpa işlərindən sonra kafedral dini ibadətlər üçün yenidən açıldı.
2017-ci ilin iyul ayından bəri kafedralda genişmiqyaslı yenidənqurma işləri aparılmış və 28 oktyabr 2020-ci ildə başa çatmışdır.
Xatirə sikkəsi
right|150x150px right|150x150px Qazaxıstan Milli Bankı 2 iyun 2007-ci il tarixində 925 əyar gümüşdən hazırlanmış 500 təngə nominalındakı "Kafedral" sikkəsi buraxdı. Sikkənin ön tərəfində Qazaxıstanın gerbi və ətrafı nöqtələr ilə ayrılmış "500 ТЕҢГЕ", qazaxca "ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ" və rus dilində "РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН" yazıları təsvir edilmişdir. Arxa üzün mərkəzində Yüksəliş kafedralının şəkli, yuxarı hissədə "КАФЕДРАЛЫҚ ШІРКЕУ" və "КАФЕДРАЛЬНЫЙ СОБОР" yazıları, solda Qazaxıstan zərbxanasının ticarət nişanı boyunca "АЛМАТЫ 2007", alt hisələrdə isə- "Ag 925 31,1 gr." yazısı qeyd olunmuşdur.
Patriarxat
Ataxaqan / Patriarxat (atanın hakimiyyəti, πατήρ — "ata" və — "hakimlik, başlanğıc, hakimiyyət", hən də andrarxiya, androkratiya) — əsas hakimiyyət, siyasi liderlik, mənəvi nüfuz, sosial imtiyaz və mülkiyyətə nəzarət rollarında kişilərin üstünlük təşkil etdiyi sosial sistem.
Tarixən patriarxat bir sıra fərqli mədəniyyətlərin sosial, hüquqi, siyasi, dini və iqtisadi təşkilatlanmasına təsir etmişdir.
Bax - Anaxaqanlıq thumb Tarixən ataxaqanlıq bir sıra fərqli mədəniyyətlərin sosial, hüquqi, siyasi, dini və iqtisadi təşkilatlanmasına təsir etmişdir.
Tarixən ataxaqan termini ailə başçısının kişi tərəfindən avtokratik idarəçiliyinə istinad etmək üçün istifadə edilmişdir; lakin, XX əsrin sonlarından etibarən o, hakimiyyətin əsasən yetkin kişilərin əlində olduğu sosial sistemlərə istinad etmək üçün də istifadə edilmişdir. Termin xüsusilə Kate Millett kimi ikinci dalğa feminizmi ilə əlaqəli yazıçılar tərəfindən istifadə edilmişdir; bu yazıçılar qadınları kişi hökmranlığından azad etmək üçün ataxaqan ictimai münasibətlər anlayışından istifadə etməyə çalışırdılar. Bu ataxaqan konsepsiyası kişi hökmranlığını bioloji deyil, sosial bir fenomen kimi izah etmək üçün hazırlanmışdır.
Tarix və əhatə dairəsi
Sosioloq Silvia Uolbi ataxaqanlığı “kişilərin qadınlara hökmranlıq etdiyi, əzdiyi və istismar etdiyi sosial strukturlar və təcrübələr sistemi” kimi müəyyən edir. Əksər cəmiyyətlərdə hakimiyyətin əsasən kişilər tərəfindən idarə olunduğu cinsiyyət xətti üzrə sosial təbəqələşmə müşahidə edilmişdir.
Kişi cinayətkarlığı
Kişi cinayəti də bioloji obyektiv vasitəsilə araşdırılıb. Cinayətlərin əksəriyyəti kişilər tərəfindən törədilir. Sosioloq/kriminoloq Lee Ellis təkamül neyroandrogenik (ENA) nəzəriyyəsi kimi tanınan kişi cinayətlərinin təkamül izahını irəli sürdü. Dünyanın ən qəddar cinayətkarları, daha zərərsiz cinayətlərə görə cəza çəkənlərlə müqayisədə ən çox testosteron a sahib idilər. Buna görə də Ellis insan kişi beyninin belə inkişaf etdiyini iddia edir. Risk və qanqsterizm astanasında rəqabətə davamlı olmağın yolu kişi davranışının ifrat formasına misaldır. Amsterdam dakı VU Universitetindən psixoloq və professor Mark van Vuqt, ( Hollandiya ) insan kişilərinin resurslara, ərazilərə, həyat yoldaşlarına və daha yüksək statusa çıxış əldə etmək üçün daha aqressiv və qrup yönümlü davranışlar inkişaf etdirdiyini iddia etdi. Onun nəzəriyyəsi, Kişi Döyüşçü fərziyyəsi, hominidlər tarixi boyu kişilərin qruplararası təcavüzdə iştirak etmək və onların resurslar, həyat yoldaşları və ərazi əldə etmək şanslarını artırmaq üçün koalisiya və ya qruplar yaratmaq üçün təkamül etdiyini irəli sürür. Vugt iddia edir ki, bu inkişaf etmiş kişi sosial dinamikası müharibənin bəşər tarixini müasir şəbəkə rəqabətinə izah edir.
Yaranması
Tunc dövrü ndə kişi əməyinə tələbat artdı. Ona görə də qadının mövqeyi zəiflədi və kişilərin nüfuzu yüksəldi. Bu dövrdə anaxaqanlığını ataxaqanlığı əvəz etdi. İqtisadi sahədə baş verən irəliləyişlər ictimai münasibətlərin də inkişafına səbəb oldu. Erkən Tunc dövründə bir neçə qohum qəbiləni birləşdirən tayfalar yarandı. Tayfanı ağsaqqallar idarə edirdilər. thumb
Batma xərci
Batma xərci (geri qaytarıla bilinməyən xərclər, hərfən — «batırılan xərclər», ) — alternativ istifadəsi olmayan xərclərdir: keçmişdə qəbul edilmiş qərarlar nəticəsində meydana gələn və gələcəkdə sonrakı qərarlarla dəyişdirilə bilməyən xərclər.
Tərifi
Batmış xərclər — qərar qəbul edən şəxs üçün əhəmiyyətsizdir, ancaq əhəmiyyətsiz xərclər deyil. Lazımsız xərclər əhəmiyyətsizdir, lakin gələcəkdə xərclərdən imtina etmək olar, buna görə batmış xərclər hesab olunmur.
Nümunəsi
Məsələn, inşa edilmiş bir kərpic kanalizasiyası yenidən kərpic halına gətirilə və satıla bilməz. Və ya, məsələn, gözlənilmədən tələb olunmayan tökülmüş bir beton təməl, sementə və quma qaytarıla bilməz. Bu nümunələrə marketinq xərcləri daxildir: keçmişdə çəkilən reklam xərclərinin alternativ istifadəsi yoxdur.
Batma xərclər tələsi
Hel Arkesin araşdırmasına görə, batmış maliyyətli vəziyyətdəki əksər istehlakçı maraqlı, lakin ucuz və maraqsız və bahalı arasında seçim edərkən sonuncunu seçir. Keçmişdə çəkilən xərclərin miqdarı onları zövq miqdarından daha çox motivasiya edir. Beləliklə, əksər insanlar qərar qəbul edərkən batmış xərcləri görməzdən gəlmirlər.
Əkbər Hüseynli
Əkbər Hüseynli — Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
2001-ci il oktyabrın 15-də Cəlilabad rayonu Alar kəndində anadan olmuşdur. Əkbər Alar kəndi H.Əliyev adına 1 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. Sonradan təhsilini Bakı Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecində davam etdirmişdir.
Əkbər 2019-cu ildə təhsilini yarımçıq qoyaraq könüllü hərbi xidmətə yollanmışdır.
Hərbi xidməti
27 sentyabr 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi başlamışdır. Döyüşün ilk günlərində (27 sentyabrda) Murov istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir.
Döyüş zamanı  qolundan  yaralanmış, əsgər yoldaşlarının təkidinə baxmayaraq döyüşə davam etmişdir.
27-29 sentyabr tarixlərində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda döyüş yoldaşları ilə  xeyli irəliəyərək düşmənin çox sayda hərbi qulluqçusunu məhv etmişdir. Murov  zirvəsinin azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhidlik zirvəsinə yüksəlmişdir.
Təltifləri:
Vətən uğrunda medalı (24.06.2021)
Suqovuşanın azad olunmasına görə medalı (24.06.2021)
Əlavəli avtobus
thumb|450px|iki mərtəbəli əlavəli 1992 model Neoplan Jumbocruiser
Əlavəli avtobus və ya Dəstəkli avtobus, birləşdirici vasitə ilə bir-birinə bağlanılmış iki hissədən ibarət olan və şəhər daxili nəqliyyatda istifadə olunan, adi avtobuslarla müqayisədə sərnişin tutumu artırılmış bir avtobus növüdür.
Avtobusun manevrini asanlaşdırmaq üçün ən arxa təkərin dönməsinə imkan verən 4WS sisteminə bənzər bir sistem istifadə olunur.
Lü Son
Li Son (12 may 1972) — Argentinanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Li Son Argentinanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
Daha sonra Li Son Argentinanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
Li Son Argentinanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Daha sonra Li Son Argentinanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
Orta Muradlı (Poldəşt)
Orta Muradlı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Puldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 173 nəfər yaşayır (34 ailə).
NGC 2618
NGC 2618, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qocalar, qocalar… (film, 1982)
Məzmun
Filmin baş qəhrəmanı qoca çoban Bəhri (Ələddin Abbasov) təqaüdə çoxdan çıxmalı idi, hər halda şəhərə köçmüş, yaxşı vəzifələrdə işləyən, atalarına sakit və rahat həyat arzulayan üç oğul belə düşünür. Lakin Bəhri bütün varlığı ilə doğma dağlara bağlıdır. Buna görə də o, uşaqlarının rahat və isti mənzilində qala bilmir. Doğma dağ kəndinə, həmkəndlilərinin yanına qayıdır. Bəli, onun əsl yeri buradadır, vaxtilə ocağını yandırdığı kəndindədir. Burada o özünü güclü, inamlı hiss edir və başa düşür ki, məhz burada o adamlara lazımdır.
Kinolentdə müəlliflər həyatın mənası, Vətənə məhəbbət, düzgün yol seçmək, cəmiyyətə xeyir vermək kimi çox vacib məsələlərə toxunurlar.
Film haqqında
Film rejissor Elxan Qasımovun quruluşçu rejissor kimi kinoda ilk işidir.
Film aktrisa Firəngiz Mütəllimovanın kinoda ilk işidir.
Oruc Məhəmmədkəndi (Puldəşt)
Oruc Məhəmmədkəndi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Puldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Qocalar, qocalar… (film, 1982)
Film haqqında
Film yazıçı Əhmədağa Qurbanovun "Çobanbayatı" povestinin motivləri əsasında çəkilmişdir.
Oruc Məhəmmədkəndi (Puldəşt)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 531 nəfər yaşayır (119 ailə).
Qocalar, qocalar… (film, 1982)
Film haqqında
Film Mərkəzi televiziyanın (Moskva) sifarişi ilə çəkilmişdir.
Film 1-ci kateqoriyaya layıq görülmüşdür.
Çeun Yuk
Çeun Yuk (28 oktyabr 1981) — Honq Konqu təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Çeun Yuk Honq Konqu 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, cüt turnirdə isə 9-cu pillənin sahibi olub.
Daha sonra Çeun Yuk Honq Konqu 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 9-cu pillənin sahibi olub.
Dacare
– yapon dilində oxşar sözlərlə edilən, zarafat üçün nəzərdə tutulmuş söz oyunu.
Yapon dilində omonimlər çox olduğundan söz oyunları etmək asandır. Hətta sözlər omonim olmasa belə, oxşardırsa, vəziyyətdən istifadə edərək dacare etmək mümkündür. Dacare rəsmi danışıqlarda istifadə olunmasa da, bir çox yapon gündəlik söhbətdə və yazıda dacaredən istifadə etməyi sevir. Hətta müasir dövrün e-mail mədəniyyətində belə dacarelərə rast gəlmək mümkündür. Dacare ən çox kabuki, kyoqen, rakuqo kimi ənənəvi teatr sənətlərində rast gəlinir. Tanka stilində olan ənənəvi yapon poezisiyasında bir sözün bir neçə məna daşıması xüsusiyyətindən tez-tez olunmasının da decare ilə əlaqəsi var. Poeziyada bu cür bacarıq şairin yaradıcılığının və ənənəvi biliklərinin göstəricisi hesab olunur. Danışıqda dacare yumor və hazırcavablıq xüsusiyyəti daşıyan istehza və fikirdir.
Rüqəyyə Kəbiri
Rüqəyyə Kəbiri - Şair və yazıçı. Öz əsərlərini Azərbaycan və Fars dillərində yazır.
Həyatı
Ruqiyyə Kəbiri 1963-cü ildə Güney Azərbaycanın Xoy şəhərində dünyaya gəlmişdir. Orta məktəbi doğulduğu şəhərdə bitirmişdir. Təbriz Universitetinin tibb fakültəsində təhsil almışdır. Təhsilini bitirdikdən sonra bir müddət Salmas və Təbriz xəstəxanalarında işləmişdir. Yaradıcılığa erkən başlsa da, uzun müddət əsərlərini nəşr etdirməmişdir. Müəllifin bədii yazıları, şeir, nəsr, ssenari və tərcümələrdən ibarətdir. “Təbrizin al təbim” (2010) şeir toplusu, “İçimdəki qız” (2013), “Bu qapı heç çalın¬mayacaq” (2011) hekayələr toplusu, “Evim” (2013), “Yerdən uca torpaq” (2014)  romanları kitab kimi nəşr olunmuşdur. Çağdaş Güney Azərbaycan ədəbiyyatında mifik qaynaqlardan bəhrələnən, psixoloji detallara önəm verən yazarlardan biri kimi tanınır. Əsərlərini türkcə və farsca yazır.
Darandaş (Mərənd)
Darandaş - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 327 nəfər yaşayır (64 ailə).
NGC 641
NGC 641, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Feniks bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Matriarxat
Tarixçə
"Kitabi Dədə Qorqud" boylarında tarixdən öncəki çağlarla səsləşən anlayışlardan biri “ana haqqı” anlayışıdır. Bu anlayışa görə Ana–Tanrı şərafətli bir varlıqdır, “Tanrı haqqı” daşıyıcısıdır. Hüquqi baxımdan toxunulmazdır, bir növ “demonik müdafiə” haqqına malikdir. Böyük bir günah işləmiş olsa belə, bir kimsənin ona qılınc qaldırması yasaqdır:
Ana haqqının Tanrı haqqına bərabər tutulması anaxaqanlıq (matriarxat), yəni Ulu İcma yaşayışı tarixinin qalıntısıdır: Polifem (Dəpəgöz) mövzusunda olduğu kimi, "Kitabi Dədə Qorqud" burada əski Yunan epik abidələri səviyyəsində durmaqdadır. Homer “Odisseya”sı və Esxil “Oresteya”sında da “ana haqqı” anlayışı tam eyni məzmun (semantika) yükü daşımaqdadır. “Odisseya” və “Oresteya” qəhrəmanı Klitemnestra adlı qadın, Troya savaşından dönüb gəlmiş əri Aqamemnonu (savaşda “müttəfiq qoşunlarının” başçısı idi) öldürmüşdü. Çünki başqa bir kişini sevmişdi. Orest isə xəyanətli davranışına görə öz anasını öldürmüş, fəqət özü də ana haqqının qoruyucuları olan erinlər (əfsanəvi intiqam pəriləri) tərəfindən amansızcasına təqib edilmişdi. Çünki ananın öldürülməsi əsatiri Yunan mifologiyasında “əsla bağışlanılmaz” bir cinayət sayılırdı. Keçən yüzildə Bazel Universiteti Roma hüququ tarixi kafedrasının professoru Y. Y. Baxofen bu epik tarixçəni əsas alaraq “Ana haqqı” (Das Mutterrecht ) başlığı daşıyan ayrıca bir kitab yazmışdır. Bu araşdırmasında o, “Oresteya”nı ölməkdə olan ana hüququ ilə yaranmaqda olan ata hüququnun faciəli qarşılaşması, anaxaqanlıq (matriarxat) tarixinin gerçək açımı üçün bir açar kimi dəyərləndirmişdir. "Kitabi Dədə Qorqud" “Odisseya” və “Oresteya” ilə bir sırada “Ana haqqı” anlayışını hifz edərək yaşatmaqda olan üç tarixi qaynaqdan biridir.
Ryu Seun-Min
Ryu Seun-Min (5 avqust 1982) — Cənubi Koreyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Ryu Seun-Min Cənubi Koreyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, cüt turnirdə isə 4-cü pillənin sahibi olub.
Daha sonra Ryu Seun-Min Cənubi Koreyanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə qızıl medalın, cüt turnirdə isə 5-ci pillənin sahibi olub.
Ryu Seun-Min Cənubi Koreyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin, Komanda turnirində isə bürünc medalın sahibi olub.