cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osman Xoca
Həyatı
Osman Xoca da cəzadan yaxa qurtaranlarla birlikdə yenidən toparlanaraq "Yaş Buxaralılar" (Gənc Buxaralılar) adlı siyasi təşkilat qurdular. Təşkilatın məqsədi monarxiyanı – Buxara Əmirini devirmək və Cümhuriyyət qurmaq oldu. Lakin təşkilatın daxilində fikir ayrılığı vardı: Bir qrup vətəni Rusiya işğalından azad edərək müstəqil respublika qurmaq, başqa bir qrup isə sosial ədalətə dayanan, sosialist və marksist respublika yaratmaq istəyirdi.
Sosial ədalətə üstünlük verən qrup bolşevikləri yardıma çağırdılar. Frunzenin komandanlıq etdiyi Sovet əsgəri birlikləri 1920-ci il avqustun 29-da Buxaraya doğru irəlilədi. Buxara Əmiri Alim Xan sentyabrın 2-də Əfqanıstana qaçdı. Sentyabrın 14-də ali hakimiyyət orqanları – Ümumbuxara İnqilab Komitəsi və Xalq Nazirlər Komissarlar Şurası yardıldı. Osman Xoca bu hökumətin Maliyyə Naziri oldu.
Osman Xoca prezident kimi radikal qərarlar qəbul etdi. O, Rusların basmaçılar adlandırdığı milli mücahidləri dəstəklədi. Buxarada olan Ənvər Paşa ilə görüşdü. Daxili nizamı təşkil edə bilmək üçün Rusiyanın əsir düşərgələrindən Buxaraya gələn türk zabitlərinin köməyi ilə müdafiə dəstələri yaratdı. 1921-ci il dekabrın 9-da rus qarnizonunu mühasirəyə alaraq rus diplomatlarını əsir götürdü, qarşılığından rus ordusunun Buxara torpaqlarından çıxmasını tələb etdi. Lakin rus ordusu ilə qarşıdurma yarandı. Bundan sonra Osman Xoca əli silah tutan bütün Buxara xalqını rus hərbçilərinə qarşı mübarizə aparmağa çağırdı.
1922-ci ildə Osman Xoca silah-sursat almaq, xarici ölkələrin dəstəyini qazanmaq üçün Əfqanıstana getdi və oradakı ingilis rəsmi dairələrilə görüşdü. İkili siyasət yeridən ingilislər Sovet Rusyası ilə bağladığı gizli müqaviləyə görə yeni yaradılmış Şərqi Buxara Milli Respublikasına köməklik etmədi.
Baş nazir Feyzullah Xoca gizli xəbər göndərdi ki, Ruslar Osman Xocanı edam etməyi planlaşdırıb. Buna görə də o bir müddət Əfqanıstanda yaşamalı oldu. Lakin bolşeviklər onun Əfqanıstanda da dinc qoymadılar. Sovet Rusyasına qarşı mübarizə aparacağını bildiklərindən Əfqanıstan hökumətini Osman Xocanı ölkədən çıxarmağa məcbur etdilər.
1923-cü ildə İstanbula gələn Osman Xoca Mustafa Kamalla görüşdü. Atatürk onu yüksək səviyyədə qarşıladı. Söhbətdən aydın oldu ki, Şərqi Buxara Milli Hökumətinin və Türküstanlıların Qurtuluş Savaşı üçün topladıqları qızılın böyük bir qismini V.İ.Leninin rəhbərlik etdiyi bolşevik Rusiyası mənimsəyib. Türkiyəyə toplanan vəsaitdən cəmi 100 milyon ruble qızıl göndərilib.
Atatürk göstərdikləri yardım üçün Osman Xocaya təşəkkürünü bildirdi və ömürboyu millət vəkili maaşı almasına, o ölərsə həmin maaşın həyat yoldaşına verilməsinə dair göstəriş verdi.
Osman Xoca Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə dəfələrlə görüşür və bu görüşlər nəticəsində Azərbaycanın ilk siyasi mühacir jurnalı olan "Yeni Qafqasiya" İstanbulda Osman Xocanın sahibliyi ilə nəşrə başlayır. O, yalnız Azərbaycanın siyasi mühacirlərinə deyil keçmiş Rusiyadan getmiş mühacirlərə də mənəvi və maddi yardım göstərirdi.
Osman Xoca 1927-ci ildə İstanbula oxumağa göndərdiyi gənclərə "Türküstan Gənclər Birliyi" dərnəyini qurmağa köməklik etdi. Əhməd Zəki Vəlidi Toqan, Mustafa Çokayoğlu kimi Türküstan ziyalıları ilə birləşərək "Yeni Türküstan" jurnalını nəşr etdirdi. Onun ictimai-siyasi fəaliyyətindən narahat olan Sovetlər Birliyinin rəhərləri 1934-cü ildə "Yeni Türküstan" junalının bağlanmasına, bir çox siyasi mühacirlər kimi Osman Xocanın da Türkiyədən çıxarılmasına nail ola bildilər.
1938-ci ildə Polşaya mühacirət edən Osman Xoca orada çox qala bilməyib İrana getdi. Bir müddət burada yaşadıqdan sonra 1945-ci ildə yenidən Türkiyəyə qayıtdı. Lakin Türkiyədə də ictimai-siyasi fəaliyyətlə məşğul olmağa imkan verilmədiyini, Əhməd Zəki Vəlidi Toqan, Abdülqadir İnan və b. millətsevərlərin nahaqdan həbs edildiyini, məhkəməyə verildiyini gördü.
1951-ci ildə Pakistana gedən Osman Xocaya orada da ictimai-siyasi fəaliyyətlə məşğul olmağa imkan vermədiklərindən 1957-ci ildə yenidən Türkiyəyə qayıtdı.
Son nəfəsinədək Türküstan üçün çalışan, müxtəlif qəzet və jurnallarda Sovetlər Birliyinin müstəmləkəçilik siyasətini pisləyən Osman Xoca 1968-ci il aprel 28-də dünyasını dəyişdi.
AK-101
AK-101 – Rusiya istehsalı olan 5.56 mm-lik çapa malik avtomatdır. 1994-cü ildə Mixail Kalaşnikov tərəfindən yaradılmışdır. Silaha ayrıca olaraq optik nişangah, lazer və ya GP-30 qumbaraatanı əlavə edilə bilər. Lülə uzunluğu AK-101 avtomatlarında 415 mm, AK-102 avtomatlarında isə 314 mm təşkil edir. 5.56x45mm NATO standartlarına cavab verən gilizlərdən istifadə edir. 5.56 mm kalibrə malikdir. Dəqiqədə 650 mərmi ata bilər. Mərmilərinin təsirli məsafəsi 500 m, maksimum məsafəsi isə 1000 metr təşkil edir. Nişangah sistemi ön sabit nişangah, tənzimlənə bilən arxa nişangahdan ibarətdir. Ayrıca olaraq avtomatda optik nişangah, taktik lazerdə istifadə edilə bilər.
Modelləri
thumb|300px|AK-101 avtomatı “İnterpoliteks-2009” sərgisində
İstifadəçilər
thumb|AK-101 avtomatlarının istifadəçiləri.
Mədəniyyət imperializmi
Mədəniyyət imperializmi imperyalizmin mədəni aspektlərini əhatə edir. Imperializm burada fərqli sivilizasiyalar arasında qeyri-bərabər münasibətlərin yaranması və davam etməsini, eyni zamanda daha güclü sivilizasiyanın üstün olduğunu izah edir. Beləliklə, mədəni imperializm, siyasi və ya iqtisadi cəhətdən güclü bir millətin zəif cəmiyyətlərin üzərində öz mədəniyyət dəyərlərini tətbiq etmək prinsipi və ya mədəni hegemoniyasıdır. Bu termin daha çox tarix, mədəniyyət tədqiqatları və müstəmləkəçilik-sonrası nəzəriyyələri sahələrində tətbiq olunur. Mədəniyyət imperializmi mədəni hegemoniyanı möhkəmləndirdiyinə görə münasibət, formal siyasət və ya hərbi əməliyyatlar kimi müxtəlif formaları ola bilər.
Tarixi
Con Tomlinson "Mədəniyyət imperializmi" adlı kitabında bu terminin 1960-cı illərdə ortaya çıxdığını və 1970-ci illərdən başlayaraq tədqiqat başlığı kimi gündəmə gəldiyini iddia etmişdir. Bundan əvvəl isə "media imperializmi", "struktur imperializmi", "mədəni asılılıq və hökmranlıq", "mədəni sinkronizasiya", "elektron müstəmləkəçilik", "ideoloji imperializm" və "iqtisadi imperializm" kimi terminlər eyni əsas anlayışı təsvir etmək üçün istifadə olunmuşdur. Müxtəlif alimlər bu terminə fərqli izahatlar verirlər. Amerika mətbuatının tənqidçisi Herbert Şiller yazırdı: "Bu gün mədəni imperializmin konsepsiyası (1975) bir cəmiyyətin müasir dünya sisteminə gətirildiyi proseslərin cəmini və bu proses nəzdində öz dəyərləri və quruluşunu ictimai qurumlara cəlb etməklə, təzyiqlə məcburi və ya manipulasiya ilə yaymasını bildirir. Yayma prosesində ictimai mediyanın rolu çox böyükdür və demək olar ki ən təsirli alətlərdən biridir Buna görə də, bu təsiri idarə etmək üçün çox vaxt hakim qüvvələr yayımları kommersiyalaşdırıllar. Ümumiliklə, imperializm bir ölkənin daha güclu bir ölkə tərəfindən işğalı və idarə edilməsidir. Mədəni imperializm prosesin iqtisadi istismardan və hərbi gücdən daha fərqli tərəflərini ifadə edir. Müstəmləkəçilik tarixində III dünya ölkələrin çoxunda təhsil və medya sistemləri Britaniyada, Fransada və ya ABŞ-da olan sistemlərin replikasıyaları şəklində qurulmuşdu və o ölkələrin dəyərlərini daşıyırdılar. Qərb marketinqi müxtəlif memarlıq və moda stilləri formalaşdırır və tez-tez Qərb mədəniyyəti digər mədəniyyətlərdən daha üstün olduğu mesajı verilirdi. Demək olar ki, bütün yazarlar mədəni imperializmin imperial güclərin daxilində müəyyən qrupların maraqlarını təbliğ etdiyini və hədəf cəmiyyətlərə ziyan verir.
Nəzəri əsaslar
Eduard Səid, Noam çomski, Maykl Fokault, və Antonio Gramşi bu sahədə aparıcı nəzəriyyəçilərdəndir. Eduard Səid "Şərqşünaslıq" adlı kitabında "Şərq" nədir nə deyildir haqqında Qərbin- əsasən ingilis və fransız konstruksiyalarını tənqid edir. Səid iddia edir ki, İkinci Dünya Müharibəsi bitdikdən sonra "Imperiya Çağı" sonlanmasına baxmayaq, müstəmləkəçilik öz mədəni irsini müstəmləkə edilmiş xalqlara qoyub hansı ki hələ də davam edir.
Dəmirbulaq məhəlləsi
Dəmirbulaq məhəlləsi — İrəvannin qədim məhəllələrindən biri.
1831-ci ildə Dəmirbulaq məhəlləsi
Əhalisi: “İrəvan şəhərinin əhalisi aşağıdakı kimidir:
İrəvan şəhərinin imtiyazlı əhalisi: Dəmirbulaq hissəsi - Azərbaycan türkləri: 14 bəy ailəsi, 46 kişi, 46 qadın, cəmi 92 nəfər 1 mirzə ailəsi, 1 kişi, 1 qadın, cəmi 2 nəfər 7 molla ailəsi, 13 kişi, 16 qadın, cəmi 29 nəfər 11 seyid ailəsi, 22 kişi, 19 qadın, cəmi 41 nəfər 3 dərviş ailəsi, 6 kişi, 4 qadın, cəmi 10 nəfər Ermənilərdə: 3 məlik ailləsi. 12 kişi, 10 qadın, cəmi 22 nəfər 5 bəy ailəsi, 16 kişi, 13 qadın, cəmi 29 nəfər 1 mirzə ailəsi, 1 kişi, 3 qadın, cəmi 4 nəfər 13 ruhani ailəsi, 55 kişi, 35 qadın, cəmi 90 nəfər
Navicula schroeterii
Elmi adı
Navicula schroeterii F. Meister — Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.
Sinonimləri
Navicula schroeteri F. Meister var. escambia R.M.Patrick.
N. simulata Manguin.
N. symmetrica R.M.Patrick.
Ekologiyası
Epipelit, şirin və şortəhər sularda (Sa), alkalifil (pH), α-mezosaprob (S).
Yayılması
Böyük Qafqaz: Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarları ; Şəki r-nu: Küngütçay ç.; Qax r-nu: Qumçay, Hamamçay və Zərnəçay çayları, Süskənçay yaxınlığında müvəqqəti sututar, Beşbulaq (İlisu k.), Turaclıbulaq, Qarasu (Əlibəyli k.) bulaqları, termal Mohsu b.; Balakən r-nu: Masımbulaq b. ; BQ-ın cənub yamacının sututarları.
My Turn
My Turn — Çexiyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Çex caz müğənnisi Martina Barta "My Turn" mahnısı ilə Çexiyanı Kiyevdə keçirilən müsabiqədə təmsil etmişdir. Mahnı Qreyq Uatts, Pol Dryu, Pit Barinqqer və Kayler Niko tərəfindən bəstələnmişdir.
Hacıabad (Sayınqala)
Hacıabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 808 nəfər yaşayır (166 ailə). Əhalisini azərbaycanlılar təşkil edir.
Prisbit
Prisbit və ya Parsbit — Xəzər xaqanlığı nın qadın hökmdarı. Bəzi qaynaqlarda adı Barsbek kimi yazılır.
Navicula scutelloides
Elmi adı
Navicula scutelloides W.Sm. ex W.Greg. — Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.
Sinonimləri
Navicula  berriati Hérib.
N. rotula A. Cleve.
Ekologiyası
Epipelit, göllərdə, çaylarda, bataqlıqlarda və nohurlarda bentik, şirin və şortəhər sularda (Sa), alkalibiont (pH), oliqosaprob (S).
Yayılması
Azərbaycanda yalnız Kiçik Qafqaz: Göygöl rayonu Göygölün sularında rastgəlinir.
Ramazanovların evi
Ramazanovların evi — İçərişəhərdə yerləşən XIX əsrə aid bina. Bina 1895-ci ildə tacir Hacı Məmmədkərim Ramazanovun göstərişi ilə tikilmişdir. Milli-romantik üslubda inşa olunmuş binanın memarı məlum deyil.
Haqqında
Ramazanovların evi 1895-ci ildə tacir Hacı Məmmədkərim Ramazanovun göstərişi ilə tikilmişdir. Bina Hacı Məmmədkərim Ramazanov və onun həyat yoldaşı Ümbülbanuya məxsus olmuşdur. Dörd mərtəbədən ibarət olan bu bina milli-romantik üslubda inşa edilmişdir. İkinci mərtəbədən sonuncu mərtəbəyə qədər uzanan tağlar, eləcə də sonuncu mərtəbənin taxtalı eyvanının stalaktik sistemə istinad edən konxaların tili, günbəzi və daş üzərində bədii oyma ilə örtülmüş tipanlar binaya xüsusi gözəllik verir. Fasadlarda şərq məmarlığının elementlərindən istifadə edilmişdir. Binanın birinci mərtəbəsində Hacı Məmmədkərim “Ermes” adlı elektro teatr açmışdır. İkinci mərtəbə məşhur biznesmen Rəhim xana icarəyə verilmişdir. Üçüncü mərtəbədə zinət əşyaları satılan dükanlar fəaliyyət göstərmişdir. Dördüncü mərtəbədə isə Ramazanov ailəsi yaşamışdır. Binanın taxtalı eyvanında vaxtaşırı “Muğam gecələri” təşkil edilərmiş. Naxışlı eyvan isə Ramazanovların istirahət yeri olmuşdur. Bu eyvandakı naxışlar maraqlı simvolik məna daşıyır. Belə ki,eyvandakı yarpaq şəkilli naxışlar Bakının küləkli şəhər olduğunu simvolizə edir. Ramazanovlar ailəsinin yaşadığı ev sovet hakimiyyəti dövründə ayrı-ayrı mənzillərə bölünərək əhali arasında paylanılmışdır.
NGC 3382
NGC 3382, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yerin mantiyası
200px|thumb|right|Yerin mantiyası Mantiya (- plaş, örtük) — Yer kürəsinin Maxaroviçiç sərhədindən (30–35 km, Yer qabığının dabanı) 2900 km dərinliyə kimi (nüvənin xarici Vixert-Qutenberq sərhədi) olan hissəsi. Əsasən, maqnezium və dəmirlə zəngin olan ağır minerallardan təşkil olunmuşdur. Mantiya quruluşuna görə 3 hissəyə bölünür: üst (300 km-ədək), orta (300–950 km) və alt (950–2900 km) mantiya. Tektonik hərəkətlər, maqmatizm və s. proseslər mantiya ilə əlaqədardır.
Yerin mantiyası Yerin nüvəsinin xarici sərhədində uzununa dalğaların sürəti (Vp) orta hesabla 8 km/s-dan (7,8–8,5 km\s) ~ 13,6 km\s-dək (nüvənin Perqam sərhədində), eninə dalğaların (Vs) sürəti isə uyğun olaraq 4,4–7,3 km\s-dək artır. Yerin mantiyası sıxlığın şaquli paylanması yer qabığının altında 3,3–3,5 q\sm3-dək, nüvənin xarici sərhədində 5,6–5,9 q\sm3-dək dəyişir. Yerin mantiyası üçün ağırlıq qüvvəsinin (g) hesablanmış qiyməti dəyişməz kəmiyyətdir: g"const"1000 sm\san2. Yer qabığı altında təzyiq 1,3–1,4 mln. atm-ə yaxındır. Okean altındakı təzyiq qitə qabığı altındakı təzyiqdən xeyli azdır. Yerin mantiyası elektrik keçiriciliyi dərinliyə getdikcə artır. Müxtəlif müəlliflərə görə, mantiyanın dabanında temperatur 1500–10000 °C arasında dəyişir, sabit temperatur qradiyentin 0,6 qrad\km 3000°-yə dədər ehtimal olunur. Mantiya səthinin temperaturu, ola bilsin ki, ərimə temperaturu intervalına yaxındır.
Asteroidlərin mantiyası
Ən böyük asteroidlərdən bəzilərinin mantiyaları var;məsələn, Vesta tərkibində diogenit meteoritlərinə bənzər silikat mantiyaya malikdir.
Biq-Horn
Biq-Horn — ABŞ-də, Qayalı dağlar da silsilə.
Haqqında
Uzunluğu təqribən 200 km. Ən hündür zirvəsi Klaud-Pik dağıdır (4015 m). Böyük Düzənliklər platosundan nisbi hündürlüyü 1200–1500 m-dir. Ox hissəsi Kembriyə -qədərki qranitlərdən, kənarları Paleozoy və Mezozoy un çökmə süxurlarından təşkil olunmuşdur. Dağ çölləri, küknar və ağ şam meşələri, yuxarılarda subalp seyrək meşəliyi yayılmışdır. Dövlətə məxsus 400 min ha meşə sahəsi istirahət və turizm üçün istifadə olunur.
Aleksey Qay
Klub karyerası
Aleksey Qay Futbol üzrə Ukrayna çempionatında 136 oyun keçirmiş və 22 qol vurmuşdur. O, Futbol üzrə Ukrayna Kubokunda 27 oyun keçirmiş və 6 qol vurmuşdur. Aleksey Qay UEFA turnirlərində 17 oyun keçirmişdir.
Aleksey Qay 15 iyun 2013-cü ildə "Çyernomorest" FK ilə iki illik bir müqavilə imzalamışdır. Müqavilə 1 iyul tarixində qüvvəyə minmişdir. O, 10 nömrəli forma ilə çıxış etmişdir.
Aleksey Qay 2015-ci ilin yanvar ayında Azərbaycanın "Qəbələ" FK ilə bir il yarımlıq müqavilə imzalamışdır. Buna əlavə olaraq, "Qəbələ" FK-nun yeni baş məşqçisi Qayın "Çyernomorest" FK-dakı keçmiş baş məşqçisi Roman Qriqorçuk təyin edilmişdir.
Aleksey Qay Futbol üzrə Azərbaycan Çempionatında 51 oyun keçirmiş və 14 qol vurmuşdur. O, Futbol üzrə Azərbaycan Kubokunda 5 oyun keçirmiş və 4 qol vurmuşdur. Aleksey Qay UEFA turnirlərində 14 oyun keçirmişdir.
Aleksey Qay 5 avqust 2016-cı ildə "Kuban Krasnodar" FK ilə iki illik bir müqavilə imzalamışdır. Komanda 19 mart 2017-ci ildə, Rusiya Peşəkar Futbol Liqasının 27-ci turunda "Mordoviya" FK-ya qarşı oyun keçirmişdir. O, rəqib komandanın oyunçusu olan Aleksandr Alxazova təcili yardım göstərmişdir. Aleksey bu hərəkətinə görə, Rusiya Milli Futbol Liqası Çempionatından xüsusi bir mükafat almışdır. .
Beynəlxalq karyerası
O, Ukrayna U-19 milli futbol komandasında 25 oyun keçirmiş və 3 qol vurmuşdur. Aleksey Qay 2002-ci ilin fevral ayında Ukrayna U-21 milli futbol komandasının baş məşqçisi Anatoli Kroşenko tərəfindən çağırılmışdır. O, bu dövrdə 13 oyun keçirmiş və sadəcə 1 qol vurmuşdur. O, Ukrayna milli futbol komandasında 29 oyun keçirmişdir.
Yerin yaşı
Yerin yaşı - müasir radioloji üsullara görə, yerin yaşı - bir neçə ''mlrd. il'' olduğu güman edilir. Yer qabığının ən qədim sahələrinin yaşında və ya yerin yaşı - aşağı hüdudu 3.5¸4 ''mlrd. il''dir. Digər tərəfdən, yerin yaşı -elementlərin minimal yaşından (5.5¸6 mlrd. il) çox ola bilməz. Bundan başqa, Yerin və protometeorit planetlərinin yaşı təxminən eynidir və deməli, meteoritlərin yaşına (4,5 ×109 il) yerin yaşı - xeyli yaxın olmasını söyləməyə kifayət qədər əsas vardır. Protometeorit planetin və ya planetlərin diferensiyası natamam və nisbətən qısamüddətli olmuşdur. Buna görə meteoritlərin yaşı yer qabığının yaşından çox və yerin yaşı - yaxındır. Beləliklə, yerin yaşı - 4.5¸5.5 ''mlrd. il'' arasında qəbul etmək olar.
Kazım Meçiyev
Kazım Meçiyev (1859-1945)—Güney Qafqazda yaşayan balkarların şair-filosofu, ilahiyyatçı.
Həyatı
Kazım Bekkin oğlu Meçiyev 1859-cu ildə o dövrki Tersk vilayətinin Holam-Bızıngi bölgəsində yerləşən Şiki kəndində dəmirçi ailəsində doğulub. İndi həmin bölgə Rusiya Federasiyasının Kabarda-Balkar Respublikasına daxildir. Lakin şairin doğulduğu kənd artıq burda yoxdur. Çünki 1944-cü il martın 8-də Sovet hökuməti balkarları ata-baba yurdları Qafqazdan elliklə Türküstana sürgün etdiyindən bir çox kəndlər kimi Şiki kəndi də xaraba qalıb. Əslində bu Rusiyanın Türk xalqlarını tarixi ata-baba yurdları olan Güney bölgələrindən, yəni dindaşları və soydaşları yaşayan Osmanlı dövlətinin sərhədlərindən qovma siyasətinin son mərhələsi olub.
Şiki kəndində yaşayan dəmirçi Bekkinin Kazım adını qoyduğu oğlu doğulan il Qafqaz xalqları üçün kədər və qüssə ili olub. Rusiya İmperiyasının işğalçılıq siyasətinə qarşı 30 il müqavimət göstərmiş xalq üsyana ara verib. Üsyana rəhbərlik edən, tarixə adını qızıl hərflərlə yazdıran, təslim olsa da, yaddaşlarda qalib kimi qalmış Şeyx Şamil din adamlarının qərarı ilə mübarizəni dayandırdığını elan etsə də, Rusiyanı bir sıra islahatlar aparmağa məcbur edib. Rusiya təhkimçilik hüququnu ləğv etməli olub. Şeyx Şamilin başçılıq etdiyi silahlı müqavimətin nəticəsindən rus xalqı da yararlanıb.
Kazımın adı və soyadı Kazım Bekkin ulu Meçilanı kimi də yazılır. Bizim "oğlu" kimi tələffüz etdiyimiz və yazdığımız sözü qıpçaq kökənli balkarlar, qaraçaylar, noqaylar, qazaxlar, qırğızlar ulu şəklində tələffüz edir və yazırlar. Kazım uşaqlıqdan şikəst olub. Fiziki gücünü tətbiq etməklə, yəni ağır dəmirçi əməyi ilə ailəsini dolandıran Bekkin şikəst övladının dağlar qoyununda, təbətin sərt üzünü göstərdiyi bir bölgədə yaşaya bilməsinin çətin olacağını görüb. Buna görə də kiçik yaşlarından iti hafizəsilə diqqəti cəlb edən, yazmağa və oxumağa meyilli oğlunu kəndə tez-tez gələn din adamı Çepelli əfəndiyə verib ki, onu oxutsun.
Xalq arasında böyük nüfuzu olan və xeyirxahlığı ilə tanınan Çepelli əfəndi kiçik Kazımı özü ilə Bızınq kəndinə gətirərək ona təhsil verib. Üç ildən sonra isə onu Lesken kəndindəki mədrəsəyə göndərib. Dəmirçi Bekkin oğlu mədrəsədə yalnız dini elmləri öyrәnməklə kifayətlənməyib, türk, ərəb, fars dillərinin qrammatikasını, poeziyanın nəzəriyyəsini öyrənib və şeir yazmağa başlayıb.
Kazım Bekkin oğlu doğulduğu kəndə dönüb mollalıq etməyib. O, həm dini bilikləri təbliğ edib, həm də şeirlər və poemalar yazıb. 1891-ci ildə mövzusunu Qurandan götürərək tamamladığı "Tahir və Züleyxa" poeması böyük maraqla qarşılanıb. Çünki bu mövzuda bir çox ünlü şairlər türk, fars, ərəb və b. dillərdə gözəl sənət əsərləri yaradıblar. Kazım Bekkin oğlunun məharəti onda olub ki, yazılı ədəbi dil ənənəsi olmayan balkar türkcəsinin dialektlərindən yararlanaraq həm dərin fəlsəfi fikri bədii şəkildə verə bilib, həm də yazı dilini formalaşdırıb.
Bu uğurlu addımdan sonra ilahiyyatçı şair 1898-ci ildə "Şikayət", 1903-cü ildə isə üçüncü poemasını tamamlayıb. Həmin il 44 yaşlı Kazım Meçiyev həcc ziyarətinə gedib. İlahiyyatçı şair fiziki cəhətdən zəif olsa da, iradəcə olduqca güclü olub. O, 1910-cu ildə ikinci dəfə həcc ziyarətinə getməklə yanaşı İstanbula, Şama, Bağdada və b. şəhərlərə səyahət də edib. Misirə səyahəti zamanı Qahirədəki Əl-Əzxәr Unversitetinə daxil olaraq ilahiyyata dair biliklərini artırıb. Doğunun bir çox şəhərlərini gəzib, ünlü şəxsiyyətlərlə görüşməsi, biliyini artırması onun dünyagörüşünün genişlənməsinə olduqca böyük təsir edib.
İlahiyyatçı şairin ilk kitabı 1906-cı ildə Teymirxanşurada, indiki Dağıstan Cümhuriyyәtinin Buynaksk şəhərində çap olunub. Kitaba daxil edilmiş "İman-İslam" didaktik poeması əsəri balkar türkcəsində ilk mətbu əsər sayılıb.
İti hafizəsi sayəsində xalq arasında geniş yayılan mahnıları, cırları və dastanları yaddaşında saxlayıb və onların təsiri ilə ilk şeirlərini yazmağa başlayan Kazım Bekkin oğlu az zamanda şifahi xalq ədəbiyyatını, aşıq-ozan ənənəsini yazılı ədəbiyyata gətirən bir ustad kimi tanınıb. "Peyğənbər" poemasını, "İsmayıl kıssası" və b. əsərlərini yardıb. "İsmayıl kıssası" əsərində Qurani-Kərimdə özünə yer tapan, islam dinində olduqca önəm verilən, Allaha insanın qurban kəsilməsinə son verən, insan qurbanının qoçla əvəz olunması hadisəsi təsvir edilib.
Hacı Kazımın şeirləri bölgədə dillər əzbəri olub. Onun şeirlərini toylarda, məclislərdə xalq mahnıları kimi oxuyublar. Xalqının çoxsaylı təbəqəsinin təhsil almağa imkanı olmadığını görən Kazım dini mövzuları xalq şeiri ruhunda, sadə və anlaşıqlı dildə nəzmə çəkib. Onun yazdığı zikrlər xalq arasında geniş yayılıb. Bu da insanların islam dini ilə yaxından tanışlığına, onun qaydalarından xəbərdar olmalarına şərait yaradıb.
1914-cü ildə Temirxanşurada "İman-İslam" əsəri yenidən çap edilib. Şairin 1918-ci ildə yenə Temirxanşurada çap etdirdiyi "Soltan-Hamit al Çegemi" şeiri də xalq arasında yayılıb. Balkarların yaşadığı Çegem dərəsində üsyan qaldırmış insanların rəhbəri Soltan Hamit Kalabeyə həsr etdiyi bu şeirin həcmi böyük olsa da, xalq onu əzbərləməkdən zövq alıb.
Yaradıcılığı çoxcəhətli olan Kazım Meçiyev şeirlərində ən çox insanı tərənnüm edib. "Adımız insandır" şeirində şair ədəbiyyatda humanizm məsələsi ətrafında gedən mübahisələrə münasibətini bildirib və insanın ən yüksək qiymətə layiq olduğunu göstərib. "Ovçuların mahnısı", "Buz jigit" şeirlərini və "Tahir və Zöhrə" poemasını bu sənətkarın şəxsiyyət konsepsiyası saymaq olar.
Birinci Dünya Savaşını şeirlərində və moizələrində kəskin tənqid edən Kazım Meçiyev vətəninin Rusiya işğalından azad edilməsinə can atanlardan olub. 1917-ci ildə II Nikolayın taxtdan uzaqlaşdırılması, bolşeviklərlə ağqvardiyaçılar arasında gedən qanlı savaşlar, Qüzey Qafqaz xalqlarının birləşərək Rusiya işğalından azad dövlət qurmaları ilahiyyatçı şairin içində tərəddüdlər yaradıb.
O, bütün varlığıyla savaşların durdurulmasını, insan qanının axıdılmasına son qoyulmasını istəyib. Bolşeviklərin sosial ədalət, savaşları durdurmaq, xalqlara azadlıq vermək haqqındakı şüarları Kazım Meçiyevi də inandırıb.
1920-ci ildən sonra yazdığı şeirlərində kommunist partiyasını, Oktyabr inqilabını, kommunist öndərlərini, bir sözlə, sosializm quruculuğunu, Sovetlər Birliyini tərifləyən, kasıbların inqilabi sevinclə qarşıladığını tərənnüm edən coşqun misralara da tez-tez rast gəlirik. Az vaxt sonra şair xalqının aldadıldığını başa düşüb. Lakin yaşı çox olduğundan və eləcə də fiziki şikəstliyindən, düşündüklərini açıq söyləyə bilməyib. Quruluşa qarşı narazılıqlarını misralarında eyhamlar şəklində söyləyib.
Xalq poeziyası üslubunda yazan şair sosializm quruculuğunu tərənnüm etsə də, ədəbiyyata yeni gələn Rus Sovet şairlərinin təsiri ilə yaradıcılığa başlayan gənclərin basqısına uğrayıb. Ədəbi mübahisələrdə tez-tez təzyiqlə üzləşib. Sosializmi yetəri qədər tərənnüm etməsinə baxmayaraq, 85 yaşlı şairi də 1944-cü il martın 8-də yaşadığı Kisibalık kəndindən xalqı ilə birlikdə Qazaxıstan Cümhuriyyәtinә sürgün ediblər. 1945-ci il martın 15-də sürgündə ölən şairin nəşi (sümükləri) 1999-cu ildə Taldı Kurqan vilayətinin Telman kəndindən Nalçikə gətirilib və şərəfinə ucaldılmış abidənin yanında dəfn edilib.
Busir
Xəzər xaqanlığı VII əsrdə Krım qotlarını özünə tabe etdi. 787-ci ildə isə Cənubi Krımdakı Doros (indiki Manqup) qalasını da ələ keçirən xəzərlər, qotların Krımdakı hakimiyyətlərinə tamamilə son qoydular. Qara dənizin şimal hssəsinin və Krımın Xəzər xaqanlığı tərəfindən tutulması, Xəzər xaqanlığı və Bizans arasındakı əlaqələrin daha da sıxlaşmasına gətirib çıxarmışdır. Xəzərlərin Krımı tutmasından əvvəl, 695-ci ildə taxtdan salınmış Bizans imperatoru II Yustinian Krım qotlarına sığınmışdı. Qotlar da II Yustinianı Xəzər xaqanı Busirə təhvil verdilər. 704-cü ildə Busir xaqan öz bacısını II Yustinian ilə evləndirdi. Yenidən Konistantinopola dönən II Yustinian hakimiyyəti ələ keçirsə də yenidən taxtdan salındı və öldürüldü.
Zufar Yenikeyev
Zufar Yenikeyev — hüquqşünas, hüquq elmləri doktoru, professor, Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının üzvü, Dövlət Məclisi Katibliyinin rəhbəri - Başqırdıstan Respublikası Qurultayı, 2014-cü ildən bəri Başqırdıstan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədri və Başqırdıstan Respublikasının əməkdar vəkili.
Bioqrafiyası
Zufar Yenikeyev 4 mart 1951-ci ildə Başqırd Sovet Sovet Sosialist Respublikasının Baymak rayonunun 1-ci Mukasovo kəndində anadan olmuşdur.
Məktəbdən sonra 2 il Başqırd MSSR-nIn İrendukovski sovxozunda fəhlə işləmişdir. 1973-cü ildə Sverdlovsk Hüquq İnstitutunu bitirib.
İş yerləri - Duvan rayonu prokurorluğunun müstəntiqi (1973-1974), Salavat şəhəri prokurorluğunun müstəntiqi, Baymak rayonu prokurorluğunun müstəntiqi (1976-1978).
1974-cü ildən orduda xidmət etmiş, sonra Sibay ət kombinatı üçün hüquq məsləhətçisi, Mənzil İstismar İdarəsi rəisinin müavini, Sibay şəhər mülki müdafiə qərargah rəisinin köməkçisi vəzifələrində çalışmışdır.
1975-ci ildə Başqırd Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin aspiranturasına daxil olur. "Başqırdıstanın Rusiyanın bir hissəsi olaraq hüquqi statusu, XVI - XXI əsrlər" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, doktorluq tezisini müdafiə etmişdir.
Digər iş yerləri: Başqırd Dövlət Universiteti Hüquq Fakültəsində müəllim; Katiblik Sektorunun müdiri, Başqırdıstan Respublikası Ali Şurasının xalq təhsili, elm, mədəniyyət, milli və beynəlxalq ənənələr, tarixi irsin qorunması üzrə Komissiyasının sədri.
Vahid Rusiya partiyasının üzvüdür. 2014-cü ildən Başqırdıstan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədridir
Ailəlidir iki övladı var.
İşləri
Zufar Yenikeyev 200-dən çox elmi əsərin müəllifidir.
Mükafatları
"Başqırdıstan Respublikasının əməkdar vəkili"
Salavat Yulayev Ordeni
Kamil insan
Kamil İnsan — (الإنسان الكامل) İslam teologiyası, irfanı, sufiliyi və mistikasında geniş yayılmış anlayış.
Terminin məzmunu
İslam baxımından kamil insandan məqsəd nümunəvi, daha ali və uca insandır. İslama görə kainatda ən kamil insan əfəndimiz Hz Məhəmməd (s) ibn Abdullahdır. İnsan da digər yaranmışlar kimi, kamil və qeyri-kamil, eybli, nöqsanlı və ya sağlam olur. Sağlam insanın özü də iki qismdir: Sağlam kamil insan və sağlam qeyri-kamil insan. Biz müsəlmanlara, islam baxımından kamil və nümunəvi sayılan insanı tanımaq vacibdir. Çünki o, bizim üçün örnək və simvol rolunu oynayır və islam dininin ali hədəfi kamil insan formalaşdırmaqdır. Əgər biz kamil müsəlman olmaq və dini təlim-tərbiyə əsasında insani kamilliyə çatmaq istəyiriksə, kamil insanın necəliyini, yəni onun mənəvi və ruhi xüsusiyyətlərini öyrənməliyik. Biz bu barədə hərtərəfli məlumatlar əldə etdikdən sonra özümüz və yaşadığımız cəmiyyəti onun me᾽yarları əsasında formalaşdıra bilərik. Əgər islamın nəzərdə tutduğu "kamil insan" simvolunu tanımasaq heç vaxt tam və kamil müsəlman ola bilmərik. Kamil İsnas anlayışını İslamda İbn əl-Ərəbi ilk dəfə fəlsəfi və irfani nəzəriyyə formasında vermişdir. Onun irəli sürdüyü nəzəriyyə uzun əsrlər islam alimləri tərəfindən araşdırılmışdır. Bu barədə daha ətraflı məlumat əldə etmək üçün Mürtəza Mütəhhərinin "Kamil insan", Könül Bünyadzadənin "İnsan:kamilliyin arxitektonikası" və Ələddin Məlikovun Fəlsəfə və Mistikada "Kamil İnsan" konsepsiyası adlı kitablarına müraciət edə bilərsiniz.
Adadovşanı
Adadovşanı — məməlilər cinsindən və dovşanlar fəsiləsindən olan ev heyvanı.
Dovşanlardan fərqi
Adadovşanı dovşanlardan aydın şəkildə fərqlənirlər — onlar kor doğulurlar, kürk örtüyündən məhrum olurlar və yuvada böyüyürlər. Dovşanlar isə əksinə açıq gözlü doğulurlar və xəz örtükləri olur. Amerikan dovşanı istisna olmaqla bütün ev dovşanları yeraltı yuvalarda yaşayırlar. Yerüstü yerlərdə yaşadıqda isə, çox zaman dərin və mürəkkəb yerlər seçirlər. Ev dovşanları adətən qruplardan kənarda yaşamır. Adadovşanı ümumiyyətlə digər dovşanlardan daha böyükdür, qulaqları daha uzundur və onların kürklərində qara nöqtələr var. Həmçinin digər dovşanlar hələ də tam əhliləşdirilməmişdir — onlar tez-digər vəhşi heyvanlar kimi çıxış edirlər.
Anatomik xüsusiyyətləri
Adadovşanlarının böyük, oval bədənləri var. Uzunluğu 10 sm-dən artıq olan böyük qulaqları yırtıcılar kimi uyğunlaşmasına misal ola bilər. Ev dovşanlarının uzunluğu və çəkisi 20 sm uzunluğundan və 0.4 kq ağırlığından və 50 sm-dək və çəkisi 2 kq-dək olur. Ev dovşanlarının kürkü, ümumiyyətlə, uzun və yumşaq, qəhvəyi, boz və tünd rəngli rənglərlə işlənir. Qısa quyruq böyük miqdarda qəhvəyi kürk (Amerika dovşanlarının üstündə ağ) ilə örtülmüşdür.
Adadovşanlarının böyük, güclü arxa ayaqları var. Ön ayaqları üzərində beş barmaq, arxa ayaqlarında dörd barmaq vardır. Barmaqlar pəncələrlə sona çatır. Ev dovşanları — barmaqla hərəkət edən heyvanlardır; barmaqlarının uclarına dirənirlər.
Adadovşanları bağırsaq həzminə sahibdirlər. Həzm prosesinin çox vaxt yoğun və kor bağırsaqda baş verir. Ev dovşanlarının kor bağırsağı mədəsinin təxminən 10 qatından ibarətdir və yoğun bağırsaq ilə birlikdə onların mədə-bağırsaq traktının təxminən 40% -ni təşkil edir. Kor bağırsağın unikal muskulturası ev dovşanlarının bağırsaq traktının elyaflı materialı daha asan digestible maddənin ayırmalarına imkan verir; lifli maddə nəcis kimi çıxır, daha çox qidalanma isə mükəmməl zəncirlə doludur və cecotroph kimi çıxır. Sekotrof dovşanların sağlamlığı üçün zəruri olan böyük miqdarda minerallar, vitaminlər və zülallar ehtiva edir. Onlar qidalanma ehtiyaclarını təmin etmək üçün sekotrof yemək; mükəmməl membran bağırsaqlarda daha çox həzm üçün qida maddələrinin mədənin asidik mühitindən keçməsinə imkan verir. Bu proses dovşanların ehtiyac duyduqları qidaları öz qidalarından çıxarır.
Adadovşanlar qurban heyvanlardır, buna görə də həmişə ətraf mühitə baxırlar. Potensial bir təhlükə ilə qarşılaşdıqda, dovşan dondura bilər və araziyi araşdırmağa başlaya, sonra yer üzündə pəncələrlə sərt vuraraq özünə gələnləri xəbərdar edir. Adadovşanları çox geniş bir fikir sahəsinə sahibdir və bunun əhəmiyyətli bir hissəsi başlarının üstündəki yerin ümumi nəzərinə verilir.
Adadovşanları yırtıcılardan qaçırlar, bir ziqzaq tərzində atlayaraq bir maneralar edirlər; dovşan tutulduğu halda, arxa ayaqları ilə güclü bir vuruş təmin edir. Dovşanların təsirli bir şəkildə əzilməsinə imkan verən güclü, güclü dişlər də qaçmağa kömək edir.
Taksonomiyası
Adadovşanları və dovşanlar əvvəllər 1912-ci ilə qədər Rodentia (gəmiricilər) kimi, daha sonra yeni qaydada Lagomorpha (dovşankimilər) kimi təsnif olunmuşdular.
Yaşama yeri və yayılma arealı
Adadovşanlarının yaşayış sahələri talalar, meşələr, çəmənliklər, çöllər və su-bataqlıq əraziləri əhatə edir. Adadovşanları qruplar şəklində yaşayır və ən məşhur növlər, yeraltı yuvalarda yaşayan və tez-tez böyük bir sistemə daxil olan vəhşi dovşan ("Avropa adadovşanı" kimi tanınır).
Bütün dünya yaşayan adadovşanlarının yarıdan çoxu Şimali Amerikada yaşayır. Adadovşanları həmçinin cənub-qərbi Avropa, Cənub-Şərqi Asiya, Sumatra, Yaponiyanınbəzi adalarıdır; eləcə də Afrika və Cənubi Amerikanın bəzi hissələrini əhatə edir. Adadovşanları müxtəlif növ quşların təmsil olunduğu Avrasiyanın əksər hissəsində tapılmır.
Cənubi Amerikada adadovşanları böyük amerikan mübadiləsi nəticəsində ortaya çıxdı. Bu qitənin əksər hissələrində yalnız bir növ adadovşanı təmsil olunur — tapetlər (onlara "Braziliya" və ya "meşə dovşanları" da deyilir). Eyni zamanda, Cənubi konusunun əksəriyyətində də adadovşanlarına rast gəlinmir.
Ev dovşanı
Ev dovşanı vəhşi (Avropa) adadovşanının əhliləşdirilmiş növüdür. İnsanıar həm ev heyvanları, həm də ət, dəri və yun formasında, eləcə də laboratoriya işlərində təcrübəli heyvanlardan istifadə edir. Dovşanların bir çox cinsi var. Dovşan yetişdirən heyvandarlıq sənayesi dovşan yetişdirilməsi adlanır.
Adadovşanı laboratoriya heyvanı kimi
Laboratoriya heyvanları, ağ siçan, siçovul və qvineya donuzcuqları ilə yanaşı, adadovşanı da antivirus vaksinlərin antigen fəaliyyətini göstərmək üçün istifadə olunur və quşlar oftalmik üsulların inkişafı və qiymətləndirilməsində eksperimental bir obyektdir.
Adadovşanı incəsənətdə
thumb|Ferderik Morqan "Adadovşanlarının yedizdirilməsi" (1904) əsəri həmçinin "[[Alisa möcüzələr ölkəsindəƏ adı ilə məşhurdur]]
Konan Oziriş
Tiago Miranda ( 5 yanvar 1989, Lissabon, Portuqaliya) və ya səhnə adı ilə Konan Oziriş — Portuqaliya müğənnisi və bəstəkarı. O, 2019-cu ildə "Telemóveis" mahnısı ilə Portuqaliyanın RTP telekanalının Avroviziya üçün təşkil etdiyi Festival da Canção müsabiqəsinə qatılmış və ifa etdiyi mahnı ilə Portuqaliyada şöhrət qazanmışdır. Nəticədə Konan festivalda qalib gələrək həmin mahnı ilə Portuqaliyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququnu əldə etmişdir.
Krım Regional Hökuməti
Krım Regional Hökuməti (rusca:Крымское краевое правительство) — 1918 və 1919-cu illərdə Krım yarımadasında ardıcıl olaraq mövcud olmuş 2 qısaömürlü hökumətlər nəzərdə tutulur.
Konan Oziriş
Musiqi karyerası
2011-ci ildə ifaçı Cathedral adlı debüt albomu ilə musiqi karyerasını başlatmışdır. Bundan başqa isə Konanın 2014-cü ildə Silk mini-albomu, 2016-cı ildə Música, Normal və 2017-ci ildə isə Adoro Bolos albomları işıq üzü görmüşdür.
Krım Regional Hökuməti
Tarixi
Rusiya imperiyasında baş vermiş Oktyabr inqilabının ardınca etnik Krım tatarları Krım Xalq Respublikasının yaradıldığını elan etdilər. Lakin yaradılmış yeni respublika 1918-ci ilin əvvəllərində bolşeviklərin hücumuna məruz qaldılar. Yeni respublikanı yıxan bolşeviklər Tavrida Sovet Sosialist Respublikasının yaradıldığını elan etdilər. 1918-ci ilin aprelində isə Alman imperiyası qoşunlarından yardım alan Ukrayna Xalq Respublikası qoşunları Krım əməliyyatını sona çatdırdılar.
Konan Oziriş
Musiqi karyerası
2019-cu ilin mart ayında keçirilən Portuqaliyanın Avroviziya milli seçim turunda "Telemóveis" mahnısı ilə qələbə qazanmışdır. O, həmin mahnı ilə ölkəsini Tel-Əvivdə keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Rəqqas həmkarı Joao Reiş Moreyra ilə birlikdə Avroviziyada səhnə alan Konan nəticədə yarımfinal mərhələsində lazımi miqdarda xal toplaya bilmədiyi üçün finala yüksələ bilməmişdir.
Krım Regional Hökuməti
Tarixi
Birinci Krım Regional Hökuməti 25 iyun 1918-ci ildə yaradıldı. Alman dəstəyi ilə yaradılmış hökumətə rəhbərlik Məmməd bəy Sulkeviç də idi. Məmməd bəy Lipka tatarı idi O, yeni hökumətdə baş nazir, daxili işlər naziri və hərbi işlər üzrə nazir vəzifələrini tuturdu. Ukrayna Krım üzərində öz hakimiyyətini qurmaq üçün cəhdlər edirdi, lakin almanların da müstəqillik məsələsində dəstəyini alan Krım Ukraynadan birləşmədən yaşamağı bacardı. Lakin sentyabr və oktyabr aylarında iki respublikadan ibarət federasiyanın qurulması üçün danışıqlar olmuşdu.
Konan Oziriş
Musiqi karyerası
Konan Oziriş 18 iyul tarixində Portuqaliyanın Super Bock Super Rock 2019 musiqi festivalında çıxış edəcək. Həmçinin Konan Barbara Dex 2019 mükafatının sahibidir.
Qeyr Landestad
Qeyr Landestad (17 yanvar 1945-ci il təvəllüdlü), Norveç tarixçisidir və 2014-cü ilə qədər Olav Nyolstad vəzifəyə təyin edildiyi zamana qədər Norveç Nobel İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışmışdir. Bu qabiliyyətlə, Norveç Nobel Komitəsinin katibi vəzifəsini də icra etmişdir, lakin o, özü komitənin üzvü deyil.
Krım Regional Hökuməti
Tarixi
Krım Sərhəd Hökuməti də adlandırılan Krım hökuməti 1919-cu ilin əvvəllərindən hökumət rəhbərliyinin sədaqətindən şübhələnən Anton Denikinlə problemlər yaşamağa başladı. Anton Denikin Ağ Qvardiya hərəkatına bağlı olan Könüllü ordunun komandanı idi. Nəticədə Könüllü Ordu Krım hökumətinin ordusunu darmadağın etdi. Birinci Dünya müharibəsinin sonlarında Almaniyanın rəhbərlik etdiyi ittifaq dövlətlərinin məğlub olması və ardınca Antanta dövlətlərinin Krımdan geri çəkilməsi Krımı yenidən Rusiyadan asılı hala düşməsinə şərait yaratdı.
Qeyr Landestad
Landestad Sulitelmedə anadan olub, Oslo və Tromsyo Universitetlərində tarix təhsili alıb və 1970-ci ildə filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi alıb,1976-cı ildə isə müvafiq olaraq doktorluq dərəcəsini qazanmışdır. 1974–1990-cı illərdə Norveç Nobel İnstitutu və Komitəsinə qoşulmazdan əvvəl Tromsyo Universitetində pedoqoq olmuşdur. Sonradan, Oslo Universitetində Beynəlxalq tarix ilə bağlı mühazirələr oxumuşdur. Landestad bir neçə il ABŞ-də Harvard Universitetində tədqiqatçı kimi də çalışmışdır.
Krım Regional Hökuməti
Tarixi
2 aprel 1919-cu ildə bolşeviklərin Qırmızı Ordusu Simferopolu ələ keçirdi və ikinci Krım Regional hökuməti süqut etdi. Bunun ardınca 1919-cu ilin may ayında Krım Sovet Sosialist Respublikası yaradıldı. Lakin bu respublika da iyun ayında Anton Denikinin Könüllü ordusunun hücumuna davam gətirə bilməyib, süqut etdi. Anton Denikin və ondan sonra Pyotr Vrangel 1920-ci ilin noyabr ayına qədər Krımı əllərində saxlamağı bacardılar.
Qeyr Landestad
Landestad Norveç Elmlər Akademiyasının üzvüdür.
Fly With Me
Fly With Me — Ermənistanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı. .
Xarizmatik hakimiyyət
Xarizmatik hakimiyyət — alman sosioloqu Maks Veber tərəfindən işlənib hazırlanmış liderlik anlayışıdır. Bura hakimiyyətin liderinin xarizmasından qaynaqlandığı təşkilat növü və ya rəhbərlik növü daxildir. Xarizmatik hakimiyyət digər iki hakimiyyət növləri — qanuni hakimiyyət və ənənəvi hakimiyyətdən fərqlidir. Üç növün hər biri Maks Veberin hakimiyyətin üçtərəfli təsnifatının bir hissəsini təşkil edir.
"Xarizma" — qədim yunan terminidir və I-ci əsrdə Müqəddəs Pavelin yeni yaranmaqda olan xristian icmalarına yazdığı məktublar vasitəsilə populyarlıq qazanmışdır. Bu kontekstdə o, ümumiyyətlə, Kilsənin ilk rəhbərləri daxilində Allahın səlahiyyətini nümayiş etdirən ilahi mənşəli “hədiyyə”yə istinad edirdi. Maks Veber bu teoloji anlayışı götürdü və ümumiləşdirdi, onu ardıcılların aid etdiyi bir şey kimi nəzərdən keçirdi və bununla da onu siyasi, hərbi, məşhur və qeyri-xristian dini kontekstlərə tətbiq edən sosioloqların istifadəsinə açdı. İstifadə olunan digər terminlər "xarizmatik hökmranlıq" və "xarizmatik liderlik"dir.
Xüsusiyyətləri
Xarizmatik hakimiyyətdə əmrlər yerinə yetirilir, çünki liderin davamçıları və ya şagirdləri onun xüsusi xarakterinə əmindirlər. Xarizmatik hakimiyyət liderin malik olduğu qeyri-adi qabiliyyətlərinə əsaslanır. Bu zaman nə mənşə, nə onunla əlaqəli irsiyyət, nə də digər rasional mülahizələr xüsusi rol oynamır - yalnız rəhbərin şəxsi keyfiyyətləri. Çox güman ki, tarixdə məşhur olan peyğəmbərlərin (bütün dünya dinlərinin baniləri də daxil olmaqla), generalların və görkəmli siyasi liderlərin əksəriyyəti xarizmatik olub.
Xarizmatik hakimiyyət liderə aid edilən müstəsna keyfiyyətlərə əsaslanır.
Xarizma
Müasir dövrdə psixoloqlar xarizmanı onun nəticələri ilə müəyyən edirlər (yəni, xarizmatik liderlər çox təsirlidir). Xarizma termininin özü (yun. χάρισμα, “mərhəmət”, “ilahi hədiyyə”) alman ilahiyyatçısı Ernst Troelç tərəfindən daxil edilmişdir.
Maks Veberə görə xarizmatik hakimiyyətin tərifi:
Maks Veberin nəzəriyyəsində xarizmanın tərifi çox konkretdir: o, ciddi elmi sosioloji konsepsiya xarakteri daşımır. O, iddia edirdi ki, xarizma insana, kütlələrə rəhbərlik etməyə, lider olmağa imkan verən müəyyən unikal keyfiyyətlərin toplusudur. Bu keyfiyyətlər, Veberə görə, ilahi bir hədiyyədir, çünki o, onları müstəsna olaraq fövqəltəbii hesab edir. Eyni zamanda, bu tip liderin şəxsiyyət strukturunun spesifikliyinə görə, o, hakimiyyətdə qalmaq və ya nüfuzunu saxlamaq üçün daim xalq tərəfindən tanınmağa ehtiyac duyur. Beləliklə, xarizmatik liderlik hökmranlığın davamlı forması deyil. Beləliklə, bu cür hakimiyyət bürokratikliyin əksidir.
NGC 1812
NGC 1812, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Göyərçin bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Davil
Davil - İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 184 nəfər yaşayır (39 ailə).
Dorote Elmicer
Məktəbi bitirdikdən sonra Elmicer Nyu-Hempşirə getmiş, daha sonra Sürix Universitetində fəlsəfə və siyasi elmlər üzrə təhsil almağa başlamışdır. Bil şəhərində İsveçrə Ədəbiyyat İnstitutunda və Leypsiqdə Alman Ədəbiyyat İnstitutunda təhsil almışdır.
2008-ci ildə Hildeshaymda yeni ədəbiyyat üzrə keçirilən festivalda – Prosanovada iştirak etmişdir.
Yazıçının ən məşhur əsəri 2010-cu ildə nəşr olunmuş "Cəsurlara dəvət" novellasıdır.
Telemóveis (mahnı)
Konan Oziriş "Telemóveis" mahnısı ilə Portuqaliyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnının musiqisi və sözləri ifaçı Konan Ozirişə aiddir.
Kupreyanov adası
Kupreyanov adası — Aleksandr arxipelaqına aid olan, Alyaskanın cənub-şərqində yerləşən ada.
Coğrafiya
Adanın uzunluğu 84 km, eni 32 km və 2803 km² ərazisi vardır. Ərzisinə görə ABŞ-nin 13-cü və dünyanın 170-ci ən böyük adasıdır. Materiklə məsafə təxminən 5,5 km, Kuyu adasına qədər — yarım kilometrdən azdır. Adadakı Lindenberq yarımadasını adanın əsas hissəsindən ayıran Dunkan Kanal körfəzi tərəfindən demək olar ki, ikiyə bölünür.
Ada bütünlüklə Tonqass Milli Meşəsinin bir hissəsidir. Rəsmi olaraq ağac kəsimi və emalı aparılır.
Tarix
Adanın xəritəsi ilk dəfə 1793–1794-cü illərdə Vankuver Ekspedisiyası zamanı araşdırmaçı Ceyms Constoun və Discoveri gəmisinin kapitanı Cosef Uidbi tərəfindən çəkilib. Adanın rəsmi adı 1836–1840-cı illərdə Rus-Amerika şirkətinin meneceri İvan Kupreyanovun şərəfinə 1848-ci ildə verilmişdir.
Əhali
2000-ci il siyahıyaalınmasına görə, adada 785 nəfər yaşayırdı. Onlardan 710 nəfəri Key şəhərində, 23 nəfəri isə Kupreyanov şəhərində yaşamışdır. Əhalisi tlinqitlərdir.
Rumın tatar dili
thumb|[[Rumıniya tatarlarının istifadə etdiyi əlifba]] Rumıniya tatar dili (Tatarşa, Tatar tĭlĭ) Krım-tatar dilinin bir variantıdır. Qıpçaq qolundan və qıpçaq-noqay yarımqrupuna daxil olan türk dilidir. Ona görə də dil qazax dili ilə bağlıdır. Dil həmçinin rumın dilindən bir çox sözləri birləşdirir. Bu dil əsasən Rumıniyanın Dobruca bölgəsində danışılır, lakin Bolqarıstan və Türkiyədə də danışanlar var.
Amberboa moschata
— cinsinə aid bitki növü.
Rumın tatar dili
Əlifba
Rumıniyada tatarların istifadə etdiyi əlifba.
Amberboa moschata
Arealı
Amberboa moschata növü Türkiyədən İranın şimal-qərbinə qədər ərazilərdə yayılmışdır.
Zəkəriyyə (Xəzər xaqanı)
Zəkəriyyə — Kiril və Metodiusun Xəzər xaqanlığı ərazisində səfərləri dövründə Xəzər xaqanı kimi mənbələrdə adı çəkilir. Kiril və Metodius ölkədə olduqları dövründə İudaizmi qəbul etdiyi iddia edilir.
Xatunabad (Sayınqala)
Xatunabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Umm Leysun yazıları
Umm Leysun yazıları (უმ ლეისუნის წარწერა) ― əhəng daşından hazırlanmış qəbir lövhəsi üzərində qədim gürcü dilinin Asomtavruli əlifbası ilə yazılmış yazı. O, 1996-cı ildə qazıntılar bərpa edildikdən sonra 2002-ci ildə Bizans dövrünün gürcü monastırında tapılmışdır. Həmin məkan Qüdsün Qədim şəhər adlanan ərazisindən 4, 5 km cənub-şərqdə olan Umm Leysun yaxınlığında yerləşir. Yazılar polixrom mozaika döşəmənin altındakı dəfn sərdabəsində tapılmışdır.
Xatunabad (Sayınqala)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 71 nəfər yaşayır (15 ailə).
Umm Leysun yazıları
Ümumilikdə sərdabədə təxminən 24 qəbir aşkar edilmişdir. İnsan skeletləri üçün cinsi qiymətləndirmədən sonra qalıqların yetkin kişilərə məxsus olduğu aşkar edildi ki, bu da monastır üçün təbii haldır. Üstündə gürcü yazısı olan aşkarlanmış ən vacib məqbərə "gürcü rahibi Yohan"a (qədim gürcü dilində Con) məxsus idi, hansı ki həm də ən qədim olan idi. Həmin şəxsin yaşı da tapıntıya xüsusi status verir, belə ki onun vəfatı zamanı yaşı 66 yada 67 idi və o, osteoparozdan əziyyət çəkirdi. Yazı həm müqəddəs torpaqlarda, həm də Gürcüstanda hər hansı arxeoloji artefkat üzərində ႵႠႰႧႥႤႪႨ (kartveli, yəni gürcü) etnoniminin qeyd olunduğu ən erkən nümunədir.
Yazı məzar daşına həkk olunmuş 81×49 sm sahəni əhatə edir. Yazılar 5-ci əsrin sonu və ya 6-cı əsrin birinci yarısına aid edilir. Yazılar Knessetin arxeoloji bağında saxlanılır.
Yazılar
ႤႱႤႱႠႫႠႰႾႭჂ ႨႭჀႠႬႤႴႭჃႰ ႲႠႥႤႪႤႮႨႱႩႭႮႭ ႱႨႱႠჂႵႠႰႧႥႤ ႪႨႱႠჂ
Dying To Try
Dying To Try — İrlandiyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı. .
Brendan Mürrey "Dying to Try" mahnısı ilə İrlandiyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnı Yörqen Elofsson və Ceyms Nyuman tərəfindən bəstələnmişdir.
Krım qotları
Krım qotları — Qara dəniz ətrafındakı torpaqlarda, xüsusən də Krımda yaşamış qot tayfasıdır. Onların dili olan Krım qot dili XVII-XVIII əsrlərdə tarix səhnəsindən silinmişdir.
V əsrdən başlayaraq, digər qot xalqları kimi xristianlaşan Krım qotları da 500-cü illərdə Konstantinopoldakı pravoslav kilsəsinə tamamilə bağlandılar. Xəzərlər 787-ci ildə Cənubi Krımdakı Doros (indiki Manqup) qalasını ələ keçirdilər və bununla da Krımda qotların hökmranlığına son qoydular.
Mürəkkəb faizlər
Mürəkkəb faizlər — əmanət məbləğinə faizlərin hesablanması, ikiqat əməliyyat - faizlərin ödənilməsi və doldurulması ilə faizlər üzrə faizlərin sonrakı hesablanmasına imkan verir. Müəyyən növ bank əmanətlərində istifadə olunan faizlər üzrə faizlərin hesablanması və ya borc olduqda əsas borcun məbləğinə daxil olan və eyni zamanda faizlər daşıyan faizlər. Mürəkkəb faizlə eynidir. Kapitallaşma ilə əmanət üzrə faizlər gündəlik, aylıq, rüblük və illik hesablana bilər. Onlar ödənilmədikdə, depozit məbləğinə əlavə olunur. Növbəti dövrdə isə artıq böyük məbləğdə faizlər hesablanacaq.
Hesablanması
N ilinə qədər əsas töhfə orijinal dəyərindən dəfələrlə artacaqdı.
Aylıq kapitallaşmaya tətbiq edildikdə mürəkkəb faiz düsturu belə görünür:
burada x ilkin əmanət məbləği, s faizlə illik faiz dərəcəsi, m aylarla əmanət müddətidir.
Məsələ
Yaxşı bir nümunə, İsa Məsihin şagirdlərin diqqətini çəkdiyi kasıb bir dul qadın haqqında İncil hekayəsindən "dul qadın gənəsi" dir: o, Yerusəlim məbədinə ianə olaraq əlində olan son şeyi qoydu - ən kiçik sikkələrdən ikisi, gənə. Təsəvvür etsək ki, o vaxtdan bu günə kimi müəyyən bir bank mövcud olub, bütün bu müddət ərzində depozitlər üzrə faizlərin, məsələn, illik beş faiz həcmində kapitallaşdırılmasını təmin edib və bu dul qadının gənəsi bu bankdakı hesaba yatırılıb. onda bu günə qədər bu hesabda hansı məbləğ yığılacaqdı?
2022-ci ilə qədər əsas töhfə orijinal dəyərindən dəfələrlə artacaq. dəyəri -dır. Bir qəpik ilkin töhfə ilə 2021-ci ilə qədər bu məbləğ qəpik, yəni 69 dodecillyon rubldan çox olacaq.
Belə bir nümunənin orijinal ideyası polşalı riyaziyyatçı Stanislav Kovala məxsusdur və onun 70-ci illərin əvvəllərində "500 riyaziyyat tapmacası" kitabında nəşr etdirmişdir.
Aylıq ödəniş üçün dəqiq formula
c = aylıq ödəniş, P = ilkin məbləğ, r = aylıq faiz dərəcəsi, n = ödəniş dövrlərinin sayı.
Dövri hesablama
Mürəkkəb faiz funksiyası zaman baxımından eksponensial funksiyadır.
n = illik hesablama dövrlərinin sayı