cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nina Yarova
Həyatı
1956-cı ildə Azərbaycan Dövlət Televiziyası fəaliyyətə başlayan gündən orada çalışıb və telekanalda rusdilli verilişin ilk redaktoru olub. Eyni zamanda uzun illər Azərbaycan Dövlət Kinostudiyasında sənədli və elmi-kütləvi filmlər birliyinin baş redaktoru işləyib. 1961-ci ildə o vaxt çox da tanınmayan gənc müğənni Müslüm Maqomayev haqqında ilk sənədli film çəkilib.
N.Yarova İsrailə köçdükdən sonra jurnalistika sahəsində fəaliyyətini davam etdirib, İsrail Dövlət Radiokanalının (REKA) müxbiri olub.
Türkiyə iqtisadiyyatı
Türkiyə iqtisadiyyatı, Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF) tərəfindən inkişaf edən bazar olaraq təyin olunan bir iqtisadiyyattır. Türkiyə, dünyanın sənayeləşən ölkələr arasında görülür. The World Factbook'a görə Türkiyə böyük ölçüdə inkişaf etmiş bir iktisada malikdir. Kənd təsərrüfatı məhsullarının, tekstil, motorlu nəqliyyat vasitələri, gəmilər və digər nəqliyyat avadanlıqları, tikinti materialları, istehlakçı elektronikası və ağ əşya kimi sektorlarda dünyanın lider üreticilerindendir. Dövlətin sənaye, bankçılıq, nəqliyyat və rabitə sektorlarında hələ də əhəmiyyətli bir rol boynuna götürməsini baxmayaraq son illərdə xüsusi sektörde də sürətli bir inkişaf təmin etmişdir.
Energetika
Türkiyə 2018-ci il ən çox Rusiya, İran və İraqdan neft idxal edib. Türkiyənin neft və neft məhsulları idxalı 2018-ci il əvvəlki ilə görə 9,2 faiz azalaraq 38 milyon 711 min ton olub. İl ərzində xam neft idxalı isə 18,61 azalaraq 20,9 milyon tona geriləyib. 2018-ci il Türkiyənin neft və neft məhsulları ixracı 8,87 milyon ton olub. Türkiyə 2017-ci ildə 42,7 milyon ton, 2016-cı ildə 40 milyon ton, 2015-ci ildə 39,6 milyon ton, 2014-cü ildə 32,6 milyon ton və 2013-cü ildə isə 18,6 milyon ton neft və neft məhsulları idxal etmişdi.
Bulutan
Bulutan — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Bulutan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 14 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Bulutan kəndi 14 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
1823-cü ilin məlumatına görə, kənd cəmi bir ailədən ibarət məntəqə olmuşdur. Etnotoponimdir. Bulutan 1828-ci ildə İrandan köçürülmüş ermənilər yerləşdikdən sonra ermənicə Plıtans adlandırılmışdır. Ermənistanda İrəvan xanlığının Karbibasar mahalında Aratan kənd adı ilə mənaca eynidir. Türk dillərində "tanq" "xaraba" sözündəndir. Azərbaycanda bir sıra yer adlarında "tan" sözü var. Məsələn, Xırxatan, Şəki rayonunda Xırxatala kəndinin digər adı.
Tarixi abidələri
Bulutan kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Bəxtiyar Məmmədov (əsgər)
Bəxtiyar Məmmədov — şəhid.
Həyatı
Bəxtiyar Məmmədov 1962-ci il fevralın 12-də Quzanlı kəndində anadan olub. 1979-cu ildə orta məktəbi bitirəndən sonra Ağdam kənd təsərrüfatı texnikumuna daxil olub. Təhsil aldığı müddətdə sovet ordusuna çağrılıb, ikiillik hərbi xidmətini Arxangelski vilayətində başa vurandan sonra Vətənə qayıdıb,təhsilini davam etdirib. Texnikumu bitirən Bəxtiyar bir neçə il ixtisası üzrə kolxozda işləyir.
1991-ci ildə ailə həyatı qurur. 1993-cü ilin iyunun 30-da Bəxtiyar milli orduya çağrılır. Milli Qəhrəman Yelmar Ömərovun başçılıq etdiyi bataliyonun tərkibində Mərzili, Novruzlu, Çəmənli kəndləri uğrunda döyüşlərdə dəfələrlə iştirak edir.
Onun son döyüşü 1993-cü il dekabrın 28-də olub. İyirmiyə qədər əsgərlə döyüşə girən batalyon Mərzili-Novruzlu arasında ermənilərlə qəfil üz-üzə gəlir. Ağır döyüşdə əsgərlərimiz düşmənin 4 zirehli texnikasını vuraraq sıradan çıxarırlar. Batalyon komandiri Y.Ömərov və bir neçə başqaları yaralansalar da, döyüşdən sağ çıxa bilirlər.
Yeddi nəfər həlak olan əsgərlərimizi, o cümlədən Bəxtiyarı isə döyüş meydanından çıxarmaq mümkün olmur.
Qrinpis
Qrinpis ( "yaşıl sülh") — Avropa, Amerika, Asiya və Okeaniyadakı 40 ölkədə mövcud olan və gəlir əldə etmək məqsədi olmayan bir təşkilat.
Tarixçə
1971-ci ildən bəri ətraf mühitin qətliamına çıxanlara qarşı "Greenpeace" mübarizə aparır. İrəli getməsi üçün dövlətlərdən, şirkətlərdən və siyasi partiyalardan pul almır və heç bir sponsorluğu da qəbul etmir. Ancaq üzvlərinin maddi və mənəvi yardımları ilə fəaliyyətini sürdürür.
"Greenpeace", ətraf mühitin,planetimizi yaşanmaz hala salanların "qara işlərinə" qarşıdır və buna özünə xas üsullarla qarşılıq verir və bu fəaliyyətlərini medianın köməyi ilə dünya gündəminə gətirir.
Hədəflərə çatmaq adətən uzun zaman kəsiyinə planlanır və ancaq insan kütlələrinin dəstəyi ilə müvəffəqiyyət əldə edilir. Greenpeace üzvlərini öz etirazları ilə arabir ortaya çıxıb ortalığı qarışdıran bir qrup macərasevər kimi də qəbul edənlər vardır. Halbuki hər etiraz aksiyası uzun və ciddi araşdırmalar və çalışmaların nəticəsidir.
Ətraf mühitə qarşı işlənən cinayətlər, cinayətkarlara qarşı edilən etiraz aksiyaları, analizlər, mediyada yer alan məqalələr sadəcə bütün işin görünən tərəfləridir.
Greenpeacein hal hazırda 24 beynəlxalq və 4 regional ofisi və bu ofislərin çalışmalarını həyata keçirən 101 ölkədə 2 milyon 800 min dəstək verəni vardır.
Hüsnüşah Xatun
Hüsnüşah Xatun — 8. Osmanlı sultanı II Bəyazidin xanımlarından.
Həyatı
Hüsnüşah Xatun 1454-cü ildə dünyaya gəldi. Atası İçəl sancaqbəyi Qaramanlı Nasuh bəy, Qaramanoğlu II İbrahim bəyin qızının nəvəsi idi. Pir Əhməd bəy və Əbdülkərim bəy adlı 2 qardaşının olduğu məlumdur. Qaramanoğulları ilə bağlanan süh sazişlərindən birinə əsasən, Fateh Sultan Mehmedin böyük oğlu və o əsnada Amasya sancaqbəyi olan Şahzadə Bəyazidlə evlənmişdir. Ancaq bəzi vəqf sənədlərində "Əbdülcəlil qızı" olaraq anılır və bu səbəblə saraya cariyə olaraq anıldığı iddia edilir. 1474-cü ildə Şahzadə Şahənşahı, 1475-ci ildə isə Sultanzadə Sultanı dünyaya gətirdi. Ancaq qızı uşaq yaşlarında vəfat etmişdir. left|thumb|267x267px|[[Manisada inşa etdirdiyi Hatuniyə məscidi]] 1480-ci ildə oğlu Şahzadə Şahənşah qardaşlarıyla birlikdə babası Fateh Sultan Mehmedin yanına İstanbula göndərildi və burada möhtəşəm mərasimlə sünnət edildi. Mərasimin ardından oğlu Şahzadə Şahənşah Manisa sancaqbəyi təyin edildi və Hüsnüşah Xatun oğluyla birlikdə Manisaya yollandı. Cəmi bir il sonra Fateh Sultan Mehmedin vəfatıyla əri II Bəyazid dərhal İstanbula yola düşdü və qardaşı Şahzadə Cemlə girişdiyi taxt mübarizəsinin ardından taxta çıxdı.
1483-cü ildə isə oğlunun Qaraman sancaqbəyi təyin edilməsiylə, onunla birlikdə Konyaya yollandı. Oğlunun edamına qədər burada qalan Hüsnüşah Xatun Manisa və Konyada bir çox xeyriyyə işləri görmüşdür. 1490-cı ildə Manisada bir məscid, 1497-ci ildə isə Kurşunlu Han adlı karvansara inşa etdirmişdir. Vaxtilə öz ailəsi tərəfindən idarə edilən Konyada müxtəlif vəqflərə ianələrlə yardım etmişdir.
Ancaq oğlunun 1511-ci ildə müəmmalı şəkildə ölümündən sonra Bursaya köçən Hüsnüşah Xatun qalan ömrünü burada yaşadı. Bəzi mənbələrdə oğlunun edam edildiyi qeyd edilsə də, bu iddia doğru deyil. Belə ki, Şahzadə Şahənşahın ani ölümündən sonra atası Sultan Bəyazid dərin kədərə boğulmuş, bu hadisənin ardından taxtı böyük oğlu Şahzadə Əhmədə təhvil vermək niyyətinə gəlmişdir. Beləcə, Yavuz Sultan Səlim səltənətinin ilk illərini də əhatə edən uzun taxt mübarizəsi başlamış oldu.
Oğlunun vəfatından sonra çox yaşamayan Hüsnüşah Xatun 1513-cü ildə Bursada vəfat etdi və cənazəsi Muradiyə külliyəsinə dəfn edildi.
Talisman
thumb|[[Vikipediya:Vikipe-tan|Vikipe-tan — Vikipediya maskotu]] Talisman və ya bəzən maskot — hər hansı tanınan insanabənzər personaj, kollektivi təcəssüm etdirir: məktəb, idman komandası, icma, hərbi hissə, hadisə və ya brend.
İdman dünyasında, maskot kommersiya üçün də istifadə olunur.
Sakit Yonun macəraları (film, 1985)
Məzmun
Tanınmış səyyah, uzaq qalaktikaya uçan kapitan və onun dostu, professor, planetin əhalisi, qəribə məxluqlar filmdə maraqlı və baxımlıdırlar. Biz filmə tamaşa edərkən qeyri-adi və təəccüb doğuran bir aləmə düşürük.
Film haqqında
Filmin ssenarisi Polşa fantast yazıçısı Stanislav Lemin əsəri əsasında yazılmışdır.
Puca Çopra
Puca Çopra — Hindistan kino aktrisası və modeli.
Inula vernonioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sergey Denisov
Sergey Evdokimoviç Denisov (10 avqust 1914-cü il — 19 mart 1945-ci il) — Baş Leytenant, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1943).
Həyatı
O, 1943-cü ilin iyun ayında tank bölmələrinin düşmənin hücumu əks edərək onlara böyük itkilər qazandırmışdır.
Qvardiya leytenantı Sergey Denisov "komandanlıqda döyüş tapşırıqlarını nümunəvi yerinə yetirdiyinə və alman işğalçıları ilə mübarizə cəbhəsində göstərdiyi mərdlik və qəhrəmanlıq" üçün "Lenin" ordeni və "Qızıl Ulduz" medalına Şuranın 7 avqust 1943-cü il 1088 nömrəli fərmanı ilə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı fəxri adına, yüksək vəzifəyə layiq görülmüşdür.
O, SSRİ, Polşa döyüşlərində iştirak edib. 19 mart 1945-ci ildə arxasından vurulan güllə nəticəsində şəhid olmuşdur.
«Qırmızı Ulduz», «2-ci dərəcəli Vətən Müharibəsi Ordeni», «Stalinqradın müdafiəs uğrunda» medalı ilə də təltif olunmuşdur. Denisovun şərəfinə küçə adlandırılıb və burada onun abidəsi ucaldılıb.
Səməd ağa Kəsəmənli
Səməd ağa Vəli ağa oğlu Nəsibbəyov və ya Səməd ağa Kəsəmənli — Göyçənin varlı bəylərindən, xeyriyyəçi.
Həyatı
Səməd ağa Vəli ağa oğlu Kəsəmənli 1868-ci ildə Göyçə mahalının Zod kəndində anadan olub. Atası Vəli ağadaan təsərrüfat işlərini öyrənmiş böyük var dövləti, geniş əraziləri olmuşdur. Böyük Məzrədən başlamış ta Kəlbəcərin Dəmirçidam kəndinə qədər və Dərə kəndi onun ixtiyarında olmuşdur.
Göyçə mahalında elmə və təhsilə diqqət yetirən qabaqcıl adamlar sırasında Səməd ağanın xüsusi yeri vardır. O, yüksək mədəniyyətə malik olan bir şəxs kimi xalqın maariflənməsinə daim maraq göstərən, istedadlı və bacarıqlı uşaqların Avropanın böyük şəhərlərində təhsil almasına şərait yaradan, maddi köməklik göstərən adlı-sanlı bir tarixi şəxsiyyətdir.
O, Avropanın məşhur təhsil ocaqlarında təhsil görmüş və beş dili mükəmməl bilən Mirzə Bəylərin və Mirzə Əsgərin təşəbbüsü ilə 1885-ci ildə Zod kəndində məktəb açır və məktəbin xərclərini öz üzərinə götürür. O həm də Mirzə Bəylərin və Hacı Əliş ağanın vasitəçiliyi ilə “Molla Nəsrəddin” jurnalının Göyçədə yayılmasına geniş imkan yaradanlardan biri olmuşdur.
Daşnak generalı Sulikovun öldürülməsi tədbirinin təşkilatçısı olmuşdur.
2 may 1918-ci ildə Daşnak generalı Sulikovun başçılıq etdiyi terror qrupu zodlu (Göyçə mahalı) Səməd ağanı qətlə yetirirlər.
Haqqında
Səməd ağa ağlı və fərasəti ilə var-dövlət, mal-mülk sahibi olmuşdur. Səxavəti, xeyirxahlığı, bacarığı haqqında maraqlı rəvayətlər danışılır. Aşıq Ələsgər onun haqqında yazır: Naxçıvan xanları, Şərur bəyləri Səxada Səmədə qul ola bilməz!
Sarasota
Sarasota — ABŞ-nin Florida ştatında yerləşən şəhər.
Səməd ağa Kəsəmənli
Haqqında
Erməni-müsəlman davalarında onlarla erməni ailəsini labüd ölümdən xilas edib. Ermənilər arasında da böyük nüfuz və hörmət sahibi olduğuna görə  1918-ci ildə toqquşmalara son qoymaq üçün bir qrup ağsaqqal və nüfuzlu şəxslə Basarkeçərə-ermənilər yaşayan kəndə, bölgənin  inzibati mərkəzinə gedərək Ermənistan  hökumətinin  hərbi  nümayəndəliyi ilə danışıq aparmaq istəyib. Danışıq vaxtı Ermənistan hərbi dəstəsinin komandiri Səməd ağanı təhqir edir. Bu gözlənilməz təhqir Səməd ağanın ürəyinin partlamasına səbəb olur.
Əhvalat
Səməd аğаnın хətir-hörməti, аd-sаnı Göyçə mаhаlı ilə bir idi. Hər kəs оnunlа hеsаblаşаr, оnun аğlını-kаmаlını yüksək qiymətləndirərdilər. Səməd аğа bəхti üzdə оlаn аdаm idi. Аllаh-təаlа оnа nə qədər аğıl-kаmаl vеrmişdisə, оndаn da аrtıq vаr-dövlət vеrmişdi. Qış aylarında Göyçə gölün üstü buz bаğlаyаndа Səməd аğа buzun üstü ilə fаytоnu sürdürüb İrəvаnа gеdərdi.
Bir gün zоdlulаrdаn biri onun bu hərəkətindən qеyzə gəlib dеdi:
- Аyə, buz sınаcаq о dəli fаytоnu ilə bаtаcаq, məni vаyqаnlı görəcəklər ki, buzun üstü ilə fаytоn sürməyi sən аdət salmısan. Uzun bir kəndir götür о, аğıldаnkəm bаtаsı оlsа, kəmənd аtıb çıхаraq.
Səməd аğа bir gün yеnə öz qаydаsınca buzun üstü ilə fаytоnlа gеdirdi. Bir də bахdı ki, dəli qоnşusu аtlаrı çаpа-çаpа öz fаytоnu ilə gəlir. Lakin o, on-оn bеş аddım gəlməmiş buz sındı. Fаytоnun təkərləri buzа ilişdi. Səməd аğа fаytоnçusunа tаpşırdı ki, kəmənd аt, оnun bоğаzınа kеçir.
Оnu kəndirlə çəkib sürüyə-sürüyə sаhilə çıхаrtdılаr. Qоnşunun аtlаrı dа, fаytоnu dа Göyçə gölün dibinə gеtdi. Səməd аğа üzünü qоnşusunа tutub dеdi:
- Buzun üstündə məni sахlаyаn mənim tаlеyimdir. Sən mənim tаlеyimlə bəhsə girmə!
Bulan
Bulan—Xəzər xaqanlığı xaqan yəhudilikin yayıcısı.
Həyatı
Bulanın həyatına aid az məlumat var. Onun adı ilk dəfə İosif Bulanın məktublarında çəkilir. Yəhudili qəbul edəndən sonra adı Sabriel olmuşdur. Həyat yoldaşı Serax xatun yəhudi idi. Onun xaqan yaxud bəy olduğu dəqiqləşdirilməyib. Bulan və Obadiyah xaqan zamanlarında xalq arasında yayılma sürəti artan yəhudilik inancının yayılması üçün hər hansı bir təsir göstərməyən xaqanlar, xalqın dini inancına qarışmamışlar.
Inula verrucosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Astragalus didymocarpus
(Astragalus didymocarpus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Suriya Demokratik Qüvvələri
Suriya Demokratik Qüvvələri ( SDQ,, Qüvvət Suriya əl-Dimukratiyə,  QSD, , ,  Ḥaylavoto d'Suriya Demokraṭoyto,  HSD, ,  SDF) — Suriyada vətəndaş müharibəsində əsasən kürdlər, ərəblər və aysor milislərdən, eləcə də az miqdarda erməni, türkman və çeçen qüvvələrdən təşkil olunmuş ittifaq. Suriya Demokratik Qüvvələrinə hərbi baxımdan əsasən kürdlərdən təşkil olunmuş Xalq Qoruma Dəstələri ( XQD və ya YPG). 2015-ci ilin oktyabr ayında təsis olunmuş SDQ öz missiyasının sekulyar, demokratik və mərkəzləşdirilməmiş bir Suriya yaratmaq olduğunu qeyd edir. Şimali və Şərqi Suriya Muxtar Administrasiyası (Rojava) 2016-cı ilin dekabr ayında yenilənmiş konstitusiyasında SDQ qurumun rəsmi müdafiə orqanı adlandırılır.
Suriya Demokratik Qüvvələrinin əsas rəqibləri vətəndaş müharibəsində iştirak edən müxtəlif islamçı və ərəb milliyətçisi olan üsyançı qruplardır, xüsusilə də İraq Şam İslam Dövləti (İŞİD), Türkiyə və Türkiyənin dəstəklədiyi Suriyanın müxalifət qrupları, Əl-Qaidə ilə əlaqəli silahlı qruplaşmalar və onların müttəfiqləridir. SDQ-nin diqqət mərkəzində əsasən İŞİD olmuşdur, hansı ki, SDQ tərəfindən Əl-Hol, Əş-Şəddad, Tişrin SES, Əs-Saura, Mənbic, Təbkə SES, Baas SES və Rəqqa kimi əhəmiyyətli strateji ərazilərdən qovulmuşdur. 2019-cu ilin mart ayında SDQ bəyan etmişdir ki, İŞİD-in Suriyada tamamilə məğlub edilmişdir.
Namur
Namur Şərqi Belçikada Valonya bölgəsində yerləşərək onun paytaxtıdır. Şəhər həmçinin Valonya vilayətinin paytaxtıdır. Şəhər Smabrə və Meuse çaylarının birləşərək şəhəri 3 hissəyə bölünür. Şəhərdə fransız dilində danışılır.
Tarixi
Burada ilk yaşayanlar keltlər olmuşdur. Ərazi Ardenlərə qədər uzanır şərqdən-qərbə və şimaldan-cənuba doğru uzanır və əsas ticari mərkəzdir. Bölgə sonra romalıların əlinə keçir. I dünya müharibəsindən sonra şəhər Belçikanın əlinə keçir və əsas ticari bölgə olur.
İqtisadiyyatı
Namur vacib ticari və sənaye mərkəzidir. Əsas xüsusiyyəti Valonyada yer almış və ən vacib və strateji mərkəzə çevrilmişdir. Şəhərdə maşınqayırma, dəri işləmə, dəmir istehsal edilir. Namur Brüssel və Lüksemburq arasında ən vacib dəmiryolu stansiyasıdır.
Sabaha ümidlə baxanlar (film, 1991)
Məzmun
Film Bakıdakı "Azərelektroştamp" zavodunun xalq təsərrüfatı üçün istehsal etdiyi müxtəlif növ cihazlardan söhbət açır. Kinolentdə aktyor və rejissor Şahmar Ələkbərovun və aktyor Yaşar Nurinin zavod kollektivi ilə görüşü də öz əksini tapmışdır.
Inula viscidula
Inula viscidula Inula viscidula Inula viscidula
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Typhlodromus zhaoi
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Vahid Musabəyov
O, "savadsızlıq ləğv olunsun" şüarı altında çalışmaqla bütün qüvvəsini gənc nəslin təlim və tərbiyəsinə həsr etmişdir. Bununla belə o, həm də yaşlı sakinlərin təhsil almasında yaxından iştirak edir, metodik və pedaqoji tövsiyələr tərtib edir, rayon müəllimlərinə kömək edirdi. O, bütün müəllimləri, xalq təhsili işçilərini yüksək intizama dəvət etməklə savadsızlığa qarşı mübarizəni ön plana çəkir və təhsilin keyfiyyətini yüksəltməyə səy göstərirdi.
Azərbaycan SSR Xalq Maarif Nazirliyinin 11 sentyabr 1938-ci il tarixli qərarı ilə Vahid Musabəyova orta məktəb müəllimi rütbəsi verilmişdir.
13 may 1943-cü ildə 79 yaşında dünyasını dəyişmişdir.
Amel çayı
thumb|Aywaille JPG01 Amel çayı Belçikada yerləşir.
Çay
Amel çayı Belçikanın şərq sərhəddində yerləşir. Çay Liege əyaləti ərazisindən keçir. Çay sahəsi 1077 kv.km-dir. Ümumi uzunluğu 93 km. Çayın sağ qolu Urtdur. Maas - çay sistemidir.
Astragalus douglasii
(Astragalus douglasii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İrəvan Müəllimlər Seminariyası
İrəvan Müəllimlər Seminariyası — XIX əsrin axırları — XX əsrin əvvəllərində İrəvan şəhərində fəaliyyət göstərən təhsil ocağı.
Tarixi
İrəvan Müəllimlər Seminariyasının təntənəli açılışı 1881-ci il noyabrın 8-də olub. Seminariyada digər elmi fənlərlə yanaşı Azərbaycan dili fənninin və şəriət dərslərinin tədris edilməsi üçün müvafiq ştat vahidi nəzərdə tutulmuşdu. İnqilabdan əvvəlki Qafqazın ən qiymətli sorğu nəşrlərindən biri olan və Tiflisdə, Qafqaz Canişinin Baş İdarəsinin nəzdində dərc edilmiş və Qafqaza aid statistik, sorğu və adres məlumatları toplanmış "Kаvkаzski kаlendаr"da dərc olunmuş məlumatlara görə, Axund Məhəmmədbağır Qazızadə 1883-cü ildən başlayaraq uzun illər ərzində İrəvan müəllimlər seminariyasında Azərbaycan dili fənnini və şəriət dərslərini tədris etmişdir.
37 ilə qədər fəaliyyət göstərən bu təhsil ocağı 1918-ci ilin 6 avqustunda İrəvan gimnaziyası və Uluxanlı məktəbi ilə eyni vaxtda bağlanmışdır.
Seminariyanı bitirənlərin gələcək fəaliyyəti
İrəvan müəllimlər seminariyasında Azərbaycan dili və şəriət dərslərinin tədris edilməsi təsadüfi deyildi. Çünki bu seminariya xalqımızın tarixən qədim torpaqlarından sayılan İrəvan quberniyasında yaradılmışdı. Həmin mahalda yaşayan əhalinin əksəriyyətini Azərbaycan türkləri, müsəlmanlar təşkil edirdi. Seminariyada Azərbaycan dilinin və şəriətin tədris edilməsi dövrün tələbi idi. Təhsil almaq üçün seminariyaya gəlmiş azərbaycanlı gənclər ilk pedaqoji təhsillərini aldıqdan sonra həyat fəaliyyətlərini azərbaycanlıların yaşadığı kəndlərdə ibtidai məktəblərin yaradılması işinə və yaxud mövcud ibtidai kənd məktəblərində müəllimlik peşəsinə həsr edərək xalq kütlələri arasında elm və maarifin yayılması və savadsızlığın aradan qaldırılması işində yaxından iştirak edirdilər. Bu təhsil ocağı mövcud olduğu 37 il ərzində öz fəaliyyəti ilə Cənubi Qafqazda, o cümlədən Azərbaycanda xalq məktəbi və təhsilin, mədəni-maarif işinin inkişafında əhəmiyyətli rol oynamışdır.
İrəvan gimnaziyası və Uluxanlı məktəbi
1881-ci ildə İrəvan quberniyasında seminariyanın açılmasından savayı daha iki mühüm hadisə baş vermişdir. Belə ki, İrəvan gimnaziyası və yeni tipli Uluxanlı məktəbi də yaradılmışdır. Qori müəllimlər seminariyasının məzunu Firidun bəy Köçərli 1885-ci ilin iyununda İrəvan seminariyasına Azərbaycan dili və şəriət müəllimi təyin edilmişdir. F. Köçərli bu tədris ocağında 10 il pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir. Cəlil Məmmədquluzadə 1887-ci ildə Qori seminariyasını bitirdikdən sonra İrəvan və Yelizavetpol xalq məktəbləri direktorluğunda yerləşən Uluxanlı məktəbinə müəllim təyin edilib. Azərbaycanda ibtidai kənd məktəblərinin yaradılması işində Qori müəllimlər seminariyasının məzunları ilə yanaşı İrəvan müəllimlər seminariyasını bitirmiş məzunlar da yaxından iştirak ediblər. İlk pedaqoji təhsilini həmin seminariyada almış bir sıra azərbaycanlı gənclər sonralar təhsillərini Rusiya və Avropanın müxtəlif ali təhsil ocaqlarında davam etdirərək Azərbaycana qayıtmış və ölkəmizdə elm, mədəni-maarif işlərinin, habelə iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin inkişaf etdirilməsində yaxından iştirak etmişlər. Xalqımızın bir sıra tanınmış nümayəndələri, maarif fədailəri — Həmid bəy Şahtaxtinski, Haşım bəy Nərimanbəyov, Haşım bəy Vəzirov, Tağı bəy Səfiyev, Vahid Musabəyov, Fərrux bəy Ağakişibəyov, İbadulla bəy Muğanlinski, Şamil bəy Mahmudbəyov, Cabbar Məmmədov və başqaları vaxtilə ilk pedaqoji təhsillərini İrəvan müəllimlər seminariyasında alıblar.
Xalq maarifinin bütöv bir dövrünü əhatə edən fəaliyyət
XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində ibtidai məktəblər üçün azərbaycanlı müəllimlər, əsasən, Qori və İrəvan seminariyalarında hazırlanırdı. Lakin bu təhsil ocaqları Azərbaycan dili müəllimi hazırlamırdı. Həmin dövrdə Azərbaycan dili müəllimlərinin hazırlanmasında sistemsizlik hökm sürürdü. 1905–1907-ci illərdə Azərbaycan dili müəllimlərinin hazırlanması o dövrdə fəaliyyət göstərən mədəni-maarif cəmiyyətlərinin açdıqları kurslarda — Bakı quberniyası və Dağıstan vilayətinin xalq məktəbləri müdiriyyətinin kurslarında, Yelizavetpol (Gəncə) mədrəsəsində, habelə Tağıyevin qız məktəbində, həmçinin 1915-ci ildə açılmış qadın pedaqoji kurslarında həyata keçirilirdi. Bununla yanaşı, Azərbaycanda xalq maarifi, məktəb, ədəbiyyat, mədəniyyət və incəsənətin bir çox nümayəndələri ilk pedaqoji təhsillərini məhz Qori və İrəvan müəllimlər seminariyasında almışlar. Azərbaycanda pedaqogika elminin yayılması və inkişafı, xalq maarifinin bütöv bir dövrü məhz Qori və İrəvan müəllimlər seminariyası məzunlarının fəaliyyəti ilə bağlıdır. Həmin təhsil ocaqlarının milli təhsil tariximizdəki yeri və rolu bu gün də öyrənilir, tədqiq edilir, gənc nəslin, tələbələrin elmi-pedaqoji biliyinin artırılmasında istifadə edilir.
Məzunları
Əhməd bəy Qaziyev, Əli Əşrəf Qaziyev, Həsən bəy Axund Molla Xəlil bəy oğlu Qaziyev, Fərəməz Mahmudbəyov, Yusif bəy Qaziyev (Qazızadə), Məmməd bəy Əli bəy oğlu Mahmudbəyov, Xəlil Məmmədəliyev, Həsən Nəsirbəyov, Saleh Məşədi Teymur oğlu Güllücinski, Ağa bəy Rəhim bəy oğlu Firudinbəyov, Abbas Allahverdi oğlu Qədimov, Əli Sultanov, Fərrux bəy Ağakişibəyov, Əli Cəlilzadə, Mirzə Bağır Əliyev, Şıxəli bəy Firudinbəyov, Cəfər bəy Cəfərbəyov, İbrahim Şahtaxtlı, Vahid Musabəyov, Rəşid bəy İsmayılov, Həbib bəy Səlimov, İsmayıl bəy Şəfibəyov, Haşım bəy Vəzirov, Mirzə Abbas Məhəmmədzadə, Cabbar Məhəmmədzadə, İbadulla bəy Muğanlinski, Hüseynəli bəy Rüstəmbəyov, Tağı bəy Səfiyev, Haşım bəy Nərimanbəyov, Şamil bəy Mahmudbəyov, Həmid bəy Şahtaxtinski və başqaları ayrı-ayrı vaxtlarda seminariyanın məzunları olmuşdur. Türkiyənin görkəmli rəssamlarından olan İbrahim Səfi də həmin seminariyanın məzunu olmuşdur.
Xatirəsi
2021-ci ilin dekabrın 29-da Azərbaycan prezidenti İrəvan Müəllimlər Seminariyasının 140 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb.
2022-ci ildə Bakıda Cəlal Allahverdiyev tərəfindən yazılmış "İrəvan Müəllimlər Seminariyası" adlı kitabın təqdimat mərasimi baş tutub.
Tədqiqat stansiyası
thumb| Tədqiqat stansiyası — elmi-müşahidə təyinatlı obyekt, əsasən Şimal Buzlu okean, Antarktika, və dreyf edən buzlaqlar üzərində yerləşir.
Şimal tədqiqat stansiyaları (Arktika) şimal yarımkürəsinin 60°-90° arasında, cənub tədqiqat stansiyaları isə cənub yarımkürəsinin 60°-90° arasında yerləşən ərazilərdə yerləşir. İstisnalar nadir hallarda müşahidə edilir.
Tədqiqat stansiyaları sistematik olaraq Meteoroloji, Geofiziki, Geomaqnit, Hidroloji və müəyyən zamanlarda isə Bioloji və Tibbi müşahidələr aparılır. Tez-tez geoloji tətqiqatlar aparılır. Qlyasiologiya araşdırmaları əsasən Antarktida ərazilərində aparılır. Stansiyalarda əsasən alimlər yaşayır.
Arktikada yerləşən tədqiqat stansiyaları
1923–1924 illərdə Matoçkin Şar boğazı, 1931–1932 illərdə isə Jelaniya burnunda yeni stansiyalar inşa edilir. 1930-ci illərdə isə ruslar tərəfindən stansiya şəbəkələri yaradılır.
2012-ci il məlumatına görə Şimal dəniz yolu boyunca hazırda 16 tədqiqat stansiyası fəaliyyət göstərir (SSRİ dönəmində 67 stansiya).
Dreyf edən buzlar üzərində yerləşən stansiyalar
1937 ildə SSRİ tərəfindən Arktikada stansiya təşkil edilir. Bu stansiya dreyf edən buzlaq üzərində yerləşən ilk stansiya olur ("Şimal Qütbü-1" ("ŞQ-1")). Buzlağa ilk enişi Otto Yuleviç Şmit təşkil edir. Stansiyada dörd qütb işçisi olmuşdur: İvan Dmitreviç Papanin (stansiya rəhbəsi), E. T. Krenkel (radist), Y. K. Federov (maqnitoloq), Pyotr Petroviç Şirşov (hidroloq). Stansiya buzların üzərində 275 gün fəaliyyət göstərmişdir. thumb|280px| [[Vostok Antarktika stansiyası]]
Hedonizm
Hedonizm (yunan dilində: ηδονή}}, latın dilində: hedone}}) — Kirene məktəbinin, yəni Sokratın tələbəsi və müasiri Aristippin (E.ə. 435-355) yaratdığı aksioloji təlim. Təlimə görə həzz hissi həyatda ən ali məqsəddir.
Həzzin həqiqi anlamda yaxşı olduğunu, insan öz hərəkətlərini ona həzz verəcək bir şəkildə planlaşdırması gərəkdiyini, həmişə həzz verənə yönəlmənin ən uyğun davranış şəkli olduğunu müdafiəedən fəlsəfi cərəyandır. Düşüncə tərzi belədir: Həzçilikdə həyatın duyğusal həzlərini maksimum artırmağa çalışılır. Ən yaxşı şey həzz, ən pis isə ağrı-acıdır deyə düşünülür. Hər insan həyatın acılarından qaçaraq həyatın yolunu axtarmalıdır.
Burada həzz deyilərkən, insanı xoşbəxt edən bir şeyi etmək başa düşülür. Məsələn, sevdiyi bir yeməyi yemək. Amma həzzin ölçüsü də müəyyən oluna bilər. Məsələn; sevdiyin bir yeməyi almayıb o pulu yığaraq onunla bir ev və ya maşın, yaxud da sevdiyin, sənə həzz verən başqa bir tələbatını ödəyirsən.
Amma həzzin həmişə əks təsirləri də vardır. Məsələn, sevdiyin bir şirniyyatı çox yesən bunun ziyanını da çəkə bilərsən. Buna hedonizm və ya həzçilik deyilir.
Qoçuludağ
Qoçuludağ — Şərur rayonu ərazisində, Dərələyəz silsiləsinin şimal-qərb yamacında, silsilənin suayrıcındakı Qaraquş yüksəkliyindən (hünd. 2600,5 m) qərbə ayrılan Rəmlər qolunun qurtaracağında, Tənənəm kəndindən 1 km şimal-şərqdə dağ (hünd. 1676,8 m). Günbəzvari formadadır. Üst Triasın Karni və Nori mərtəbələrinə aid Tənənəm lay dəstəsinin dolomit və əhəngdaşılarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin cənub-şərq batım sahəsində müşahidə edilən Biləvə-Qoçuludağ sinklinalının nüvə hissəsində yerləşir. Qərb yamaclarından submeridional istiqamətli əks-fay üstəgəlmə qırılması keçir.
Faberje yumurtası
thumb|200px|[[Qızılgüllü və qəfəsli (Faberje yumurtası)|Qızılgüllü və qəfəsli yumurta. 1907]]
Otahara sindromu
Otahara sindromu - körpələrin erkən epileptik ensefalopatiyası.
Etiologiya: polietioloji sindromdur, lakin əksər hallarda beynin prenatal zədələnməsi (baş beynin anadangəlmə qüsurları, Aykardi sindromu, neyro-dəri sindromları və s.) qeyd olunur. Başlandığı yaş dövrü: uşağın 3 aylığına qədər, daha çox isə 1-ci ay ərzində başlayır.
Klinik mənzərə: tutmaların əsas tipi – 10 san hüdudlarında davam edən tonik spazmlardır. Adətən seriya şəklində (bir seriyada 10-40 spazm) meydana çıxır. Sutka ərzində spazmların ümumi miqdarı 300-400-ə çata bilər. Onlar həm oyaqlıq, həm də yuxu dövründə əmələ gəlirlər. Tonik spazmlardan başqa qısa parsial tutmalar (əsasən hemikonvulsiv) müşahidə edilir. Mioklonik tutmalar olmalı deyil, əgər onlar varsa, çox güman ki, bu erkən mioklonik ensefalopatiyanın variantıdır. Nevroloji müayinə zamanı psixomotor inkişafın aşkar geri qalması, bir çox hallarda görmə sinirlərinin atrofiyası və korluq, mikrosefaliya qeyd olunur.
EEQ meyarları: Elektroensefaloqrafiya(EEQ) müayinəsi kifayət qədər spesifik, lakin yalnız Otahara sindromu üçün patoqnomik olmayan əlamət – “alışma-zəifləmə” patterni aşkar edir. Bu özünü yüksək amplitudalı pik-dalğa komplekslərinin qısa diffuz boşalmaları ilə göstərir, bundan sonra elektroaktivliyin kəskin azalması – “bioelektrik səssizliyi” dövrlərinə qədər – müşahidə olunur.
Neyrovizualizasiya: xəstələrin əksəriyyətində baş beyində patoloji dəyişikliklər (daha çox inkişaf qüsurları və perinatal ensefalopatiyaların nəticələri) aşkar edir.
Müalicə: Tutmalar terapiyaya qarşı rezistentdirlər. Müalicə palliativ xarakter daşıyır. EƏP-lər tamamilə effekt vermədikdə onların kortikosteroid hormonları ilə kombinasiyası mümkündür.
Proqnoz: həddən artıq ağırdır.
Faberje yumurtası
Faberje yumurtası — Faberje Evi tərəfindən 1885–1917-ci illər ərəfəsində Rusiya çarları üçün hazırlamış olduğu silsilə şəkilli zərgərlik məmulatı. Faberje yumurtalarından 71 nüsxəsi məlumdur ki, bunlardan 52-si imperator yumurtası sayılır.
"Faberje yumurtası" söz birləşməsi çar sarayının ümumiyyətlə Rusiya imperiyasının dəbdəbə və zənginlik embleminin sinoniminə çevrilmişdir.
Faberje ailəsinin tarixi Favri soyadı altında XVII əsr Fransasına qədər gedib çıxır. Favrilər ailəsi Fransanın şimalındakı Pikardiya əyalətində yaşamışlar. 1685-ci ildə onlar Fransanı dini ayrı-seçkilik ucbatından tərk etməli olurlar. İlkin sənədlərə əsasən ailə öz soyadını Fabri, sonralar isə Fabryer, 1825-ci ildən isə Faberje olaraq dəyişmişdir. O da məlumdur ki, XVIII əsrin ortalarında Jan Favri tütün plantajı sahibi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Karl Faberje 1885-ci ildə ilk olaraq "Toyuq" adlanan yumurtanı hazırlayır. Bu yumurta imperator III Aleksandr tərəfindən pasxa sürprizi olaraq arvadı Mariya Fyodorovna üçün sifariş olunmuşdur. "Toyuq" adlanan bu yumurta klassik yumurta şəklində hazırlanmışdır. Onun içərisindəki sarısı gözləri yaqut qaşı ilə işlənilmiş toyuq formasında olub, qızıl külçəsindən hazırlanmış, onun içərisində isə yaqut daşlı tac yerləşdirilmişdir.
Qoçuludağ
Faruq Sümərin məlumatına görə XVI əsrin sonu XVII əsrin əvvəllərində Qoçulu Ustaclı oymağının obalarından biri idi.
15 oktyabr
1601–1900
thumb|[[Fridrix Nitsşe]]
Inula welwitschii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kaspiosoma xulu
Morfoloji əlamətləri
Başı yuxarıdan basıqdır. Hündürlüyü təqribən 1,5 dəfə enindən azdır. İri fərdlərdə alının eni adətən gözün diametrindən xeyli böyük olur. Bədəni bel tərəfdən xırda-boz və ya qonur xallarla örtülüdür. Bəzi yerlərdə onlar birləşərək iri köndələn zolaqlar (sarıqlar) əmələ gətirir. Onlardan iki iri zolaq daha səciyyəvidir. İrəli əyilmiş bu zolaqlardan birinci bel üzgəcinin arxa hissəsini əhatə edir, o biri isə ikinci bel üzgəcinin yarısını tutur. Uzunluğu 5 sm-ə qədər olur.
Yayılması
Qara, Azov və Xəzər dənizlərində, eləcə də onlara tökülən çayların aşağı axarlarında yayılmışdır. Azərbaycan sahillərində Samur-Yalama sahəsində seyrək rast gəlinir.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Dib həyatı keçirir. Bentik onurğasızlarla, yosunlarla qidalanır.
Çoxalması
Cinsi yetginliyə 1 yaşında çatır. Məhsuldarlıq 20–65, maksimum 181 kürü təşkil edir. Kürüləmə çayların qumlu və zəif bitki örtüyü ilə örtülü olan (dərinliyi 0,5–0,8 m) çayların yuxarı və aşağı hissələrində baş verir. Kürüsünü iyun ayının sonu avqustun əvvələrində molyuskaların çanağının altına tökür. Orda özünə yuva düzəldir. Yuvanı erkək fərd qoruyur.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur, həvəskar balıqçılar tərəfındən ovlanır.
Təsnif
Təsnif — Azərbaycan milli musiqi janrı. Muğamdan əvvəl və ya sonra ifa edilir. Əvvəllər təsnifin mövzuları xalq ruhunu əks etdirən vətənpərvərlik təsnifləri idi. Daha sonra təsniflər klassik şeirlərdən istifadə edərək əsas olaraq sevgi mövzulara həsr olunmuşdur. .
Tarixi
Təsnif nəzəriyyəsi ilk dəfə XV əsrdə Əbdülqadir Marağayinin yazılarında qeyd edilir, lakin XIX əsrin sonuna qədər klassik Avaz və ya Radifi üstün tutaraq təsnif janrını ciddiyə alınmırdı. Qacar dövründə (1875–1925) vokal oxumə mədəniyyəti bir neçə kateqoriyaya bölünürdü: dini, xalq, məşhur, kübar və siyasi. Təsnif ilə yanaşı həmçinin sürud ( — himn), dini mahnılar və təranə ( — xalq mahnısı) mövcud olmuşdur. . "Təsnif" sözü klassik musiqi ilə müəllif mahnısı janrların birləşməyin ifadəsidi. O dövrdə müəyyən poetik və aristokrat dairələrdə məşhur idi. Murtuza Neydavud və Məhəmməd Əli-Əmir Cahid kimi bəstəkarlar klassik təsnifin musiqi irsini genişləndirmişdilər. Qacar dövrünün bəstəkarları, əhəmiyyətli üslub və tematik dəyişikliklərlə təsniflərində ənənəvi formaları birləşdirir. XIX əsrin fars poeziyasının xüsusiyyətlərindən biri fars dilinin kütləvi auditoriyaya çatdirilmaq üçün sadələşdirilməsi idi.
İranda Konstitusiya İnqilabının dövründə (1905–1911), siyasi mübarizə prosesində təsnif və təranə mühüm rol oynadı. Bu dövrün bir çox şairi qəzəl kimi sadə poetik formalarda, həm da sərbəst formalarda yazırdılar. Tasnif inqilabçı cəmiyyətlərdə və konsert zallarında qeyri-rəsmi görüşlərdə səslənirdi.
Struktur
Azərbaycan aşıq şeirinin digər şəkilləri kimi bərabər hecalı və sabit qafiyə sisteminə malik olan təsniflər ədəbiyyatşünaslıqda ən az öyrənilmiş şeir şəkillərindən biridir. Sadə, aydın bir dilə sahib olan təsniflərdə hər misra 5 hecadan ibarət olur. Təsniflər, adətən, 3, 4, 5, 6 misralı olur, bəndlərin sayında isə məhdudiyyət yoxdur. XIII–XIV əsrlərdə yaşamış Yunis Əmrənin yaradıcılığında təsniflərin olması bu şeir şəklinin qədimliyindən xəbər verir.
Forma və məzmun xüsusiyətləri nəzərə alınmaqla təsniflərin saya, nəqəratlı və mürvəti formaları vardır. Nəqəratlı təsniflərdə şeirin ilk üç misrası həmqafiyə olur, son iki misra isə eyni misranın təkrarı üzərində qurulur. İfa zamanı da şeirin üç misrası əsas aşıq tərəfindən "Təsnif" üzərində oxunur, son iki misrada isə əsas aşıqla yanaşı, tərəf-müqabil aşıq tərəfindən nəqərat üstündə ayaq verilir. Mürvəti təsniflər aşıq ədəbiyyatında həm də "Təkərləmə təsnif" kimi tanınır. Şeirin birinci misrası 6, ikinci misrası 5 hecalıdır, qafiyə sistemi isə klassik yazılı ədəbiyyat nümunələri kimidir.
Karantinnı burnu (Kalamit körfəzi)
Karantinnı burnu — Krım yarımadasının qərbində yerləşən burun. Burun Qara dənizə daxil olan Kalamit körfəzinə daxil olur. Ərazisində Mirmek antik şəhəri yerləşir.
Kalamit körfəzinə doğru uzanan burun Evpatoriya buxrtası ilə əhatələnir. Ərazisində Kerkinitida antik yunan şəhəri yerləşir. Burunun şimalında Evpatoriya dəniz limanı, şərqində isə çimərlik vardır. Sahilləri isə su altı və üstü daşlarla sahibdire. şimal hissəsində isə Evpatoriyaya aid yaşayış binaları vardır.
Böyük Tağlar
Böyük Tağlar (əvvəlki adı: Metstağlar) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Böyük Tağlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Metstağlar kəndi Böyük Tağlar kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 9 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Böyük Tağlar kəndi 9 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Mirzə Əli bəy Gərmərudi
Mirzə Əli bəy Gərmərudi (?-?) — şair, elbəyi.
Böyük Tağlar
Toponimikası
XIX əsrdə burada gəlmə ermənilər yerləşdirildikdən sonra kəndin adı tədricən erməniləşdirilərək Metstağlar (mets ermənicə "böyük" deməkdir) kimi rəsmiləşdirilmişdi. Toponimin əsasını təşkil edən taq/tağ sözü türk dillərində "sahə", "məhəllə", "yer" mənasındadır, -lar cəm şəkilçisi, böyük isə fərqləndirici sözdür. 1992-ci ildən kəndin adı özünə qaytarılmışdır.
Mirzə Əli bəy Gərmərudi
Həyatı
Mirzə Əli bəy Gərmərudi Sərab vilayətinin Gərmərud mahalının Baslıq kəndində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Atasından sonra Gərmərud mahalının və Şəqaqi elinin başçısı olmuşdu.
Böyük Tağlar
Tarixi abidələri
Böyük Tağlar kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Mirzə Əli bəy Gərmərudi
Həyatı
Mirzə Əli bəy şair idi. Əşrəf təxəllüsü ilə şeirlər yazırdı. Ünlü bioqraf Məhəmmədəli xan Tərbiyyət onun haqqında yazır: "Əşrəf - adı Mirzə Əli, XIII (XIX) əsr söz ustalarındandır. O, Təbrizin Gərməri mahalının Baslıq kəndində doğulmuş və uzun müddət ata-babaları kimi Sərab, Gərməri ellərinə və Şəqaqi elinə başçılıq etmişdir. O, bəzən qəzəl də yazardı. Aşağıdakı beyt onun qəzəllərindən birinin birinci beytidir: Vurğunluq, nalə zövqünü sən əgər aparsan, Ey uçan quş, harda olsan mənə qoşularsan". ("Məcməul-füsəha")
Böyük Tağlar
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Sabahın xeyir, Bakı! (film, 1964)
Məzmun
Film müasir Bakıya, onun sakinlərinə, şəhərin qaynar həyatına həsr edilmişdir.
Inula wissmanniana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Astragalus ertterae
(Astragalus ertterae) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qogi dağı
Qogi — Azərbaycanın Şahbuz rayonu ərazisində dağ. Dərələyəz silsiləsinin suayırıcında, Küküçayın mənbə hissəsində zirvə. Hündürlüyü 3120 m. Yamaclarında alp çəmənliyi yerləşir.
Həft sin
thumb|280px|Yeddi "S" süfrəsi ([[Tehran, İran)]]
Həft Sin (başqa cür Həft Sīn (Yeddi S)) yaxud yeddi s adlanan Novruzun ənənəvi süfrə bəzədilməsidir. "Yeddi S" süfrəsi hər biri fars əlifbasında sīn  ilə başlayan yeddi əşyanı özünə daxil edir.
Digər süfrə atributları:
You are the Only One
You are the Only One — Rusiyanın 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Sergey Lazarev "You are the Only One" mahnısı ilə Rusiyanı İsveçin Stokholm şəhərində keçirilən Avroviziya 2016-da təmsil etmişdir. Mahnının sözləri Filipp Kirkorov və Dimitris Kantopulos, musiqisi isə Con Ballard və Ralf Çarli tərəfindən yazılmışdır. Mahnının eyni zamanda rus dilində səslənən versiyası ("Pust ves mir podozhdyot") da mövcüddür.
Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi
Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı muzeyi — Bakıda yerləşən elmi tədqiqat müəssisəsi. 1945-ci ildə təşkil olunmuşdur. "Nizami Gənvəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı muzeyi" Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin adını daşıyır. Muzey 1959 və 1967-ci illərdə xeyli genişləndirilmiş və yenidən qurulmuşdur. Azərbaycan ədəbiyyatına və mədəniyyətinə aid materialların toplanması, tədqiqi, elmi fondlarda qorunması, ekspozisiyada və sərgilərdə nümayiş etdirilməsi ilə məşğul olur.
Muzeyin tarixi
left|thumb|200px|"Metropol" mehmanxanası. XX əsrin əvvəllərində Muzeyin binası 1860-cı illərdə ikimərtəbəli karvansara kimi tikilmişdi. Binanın memarı Qasım bəy Hacıbababəyov idi. 1915-ci ildə bina "Metropol" mehmanxanası kimi fəaliyyət göstərirdi. Sonralar 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Demokratik Respublikasının Nazirlər Kabinetinin əməkdaşları burada yaşamışlar və işləmişlər, 1920–1930-cu illərdə Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Şurası burada yerləşdirilmişdi.
Muzeyin yaradılması XX əsrin 40-cı illərindən əvvəllərində başlanmışdı. Azərbaycanın ən seçmə sənətkarları milli söz ocağının yaradılmasına cəlb edilmişdi. O zaman — 1941-ci ildə Nizami Gəncəvinin təntənəli yubiley mərasimi məlum səbəb üzündən — o vaxtkı blokadada olan Leninqradda, Ermitajda keçirildi və bu, böyük bir tarixi hadisə idi.
Muzey Nizami Gəncəvinin anadan olmasının 800 illiyinə həsr olunmuş daimi sərgi xatırə muzeyinin təşkili haqqında Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin 1 noyabr 1939-cu il tarixli 4972 №-li sərəncamı ilə yaradılmışdır. Lakin onun açılışı 1945-ci il may ayının 14-nə təsadüf edir. Memarlar Sadıq Dadaşov və Mikayıl Üseynovun layihəsi çərçivəsində əsaslı təmir işləri aparılmış, baş fasadda heykəllər quraşdırılmış və daha iki mərtəbə tamamlandı. Binanın fasadında Azərbaycanın görkəmli şairləri və yazıçılarının heykəlləri quraşdırılıb. Məhəmməd Füzuli (heykəltaraş F. Əbdürrəhmanov), Molla Pənah Vaqif (heykəltaraş C. Qaryağdı), Mirzə Fətəli Axundov (heykəltaraş P.Sabsay), Xurşidbanu Natəvan (heykəltaraş E. Tripolskaya), Cəlil Məmmədquluzadə (heykəltaraş N. Zaxarov) və Cəfər Cabbarlı (heykəltaraş S.Klyatsky). Muzeyin interyeri Lətif Kərimov tərəfindən bəzədilmişdir. Sonradan Nizami xatirə muzeyi Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinə çevrilmişdir.
1959 və 1967-ci illərdə muzey hərtərəfli bərpa edilmiş, genişlənmişdir. 2004–2009-cu illərdə təmir və restovrasiya olunmuşdur. Sərginin sahəsi 2500 kv. metrədək artmışdır.
Muzeyin ekspozisiyası
Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində Azərbaycan ədəbiyyatının ən qədim dövrlərdən müasir dövrə qədər keçmiş olduğu yol işıqlandırılır. Muzeydə müxtəlif sənədlər, əlyazmalar, kitablar və s. ilə yanaşı, qədim və orta əsrlər dövrünə aid maddi mədəniyyət nümunələri, rəsm və heykəltaraşlıq əsərləri nümayiş etdirilir. Ədəbiyyat tarixi muzeyi 30 ekspozisiya zalından, 10 əsas şöbə, 2 regional filial, elmi fond və s. ibarətdir.
Ekspozisiya zallarında Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, Məhəmməd Füzuli, İmadəddin Nəsimi, Şah İsmayıl Xətai, Molla Vəli Vidadi, Molla Pənah Vaqif, Qasım bəy Zakir, Abbasqulu ağa Bakıxanov, Mirzə Fətəli Axundov, Mirzə Ələkbər Sabir, Cəlil Məmmədquluzadə, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Hüseyin Cavid, Salman Mümtaz, Cəfər Cabbarlı, Səməd Vurğun, Mirzə İbrahimov, Mir Cəlal kimi tanınmış şair və yazıçılara, ədəbiyyatşünaslara həsr olunmuş stendlər, fotomateriallar, rəsm əsərləri, sənədlər, kitablar, həmçinin şəxsi əşyalar toplanmışdır. Muzey mütəmadi olaraq müxtəlif elmi əsərlər, monoqrafiyalar, buklet və bələdçilər nəşr etdirir.
Nizami muzeyində ardıcıl olaraq Nizami lektoriyaları, elmi seminarlar, mühazirələr, tanınmış ictimai, elm və mədəniyyət xadimləri ilə görüşlər təşkil edilir.
Muzeyin direktoru akademik Rafael Hüseynovdur.
Hamilton (Kanada)
Hamilton — Kanadanın Ontario əyalətində, Ontario gölünün cənub-qərb sahilində yerləşən şəhər.
Ənənəvi olaraq polad və ağır sənaye üzərinə inkişaf edən şəhər iqtisadiyyatı son dövrdə səhiyyə və elm sektorları üzərinə çevrilməktədir. Hamilton televiziya və film sənayesinin sıxlaşdığı, bir çox səsyazma studiyasına və sənət qalereyasına sahib şəhərdir.
Şəhərdə Makmaster Universiteti (McMaster University) yerləşir.
Nuranə Nur
Nuranə Nur — şairə, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü və əməkdaşı, Prezident Mükafatçısı.
Həyatı
Nuranə Nur 1980-ci ildə Göyçayda anadan olub. Bakı şəhər Nərimanov rayonu 39 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. Daha sonra təhsilini Nizami rayonu 289 saylı Zəngi liseyində davam etdirib.1997-ci ildə həmin liseyi  bitirərək 1 saylı Bakı Tibb Məktəbinə daxil olub, tibb bacısı ixtisasi alıb. 2012 ci ildə Bakı Slavyan Universitetinin " Yaradıcılıq" fakültəsinə daxil olub.
Yaradıcılığı
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təsis etdiyi Gənc Ədiblər Məktəbinin xüsusi diplomuna layiq görülüb.Prezident mükafatçısıdır.
Ailəsi
Ailəlidir. Emin adlı bir oğlu, Şəfəq adli bir qızı var.
Avunkulat
Avunkulat — ana tərəfindən qardaşla (dayı ilə) bacıoğlu arasında hüquq və vəzifələri müəyyən edən adət. Müvafiq əlaqələr cəmiyyətdən asılı olaraq, rəsmi və ya qeyri-rəsmi ola bilər. Patriarxat dövründə bu adət uşaqların ana nəslindən olan qohumlarla əlaqələrini qoruyub saxlayırdı. Bir çox qədim və bəzi müasir xalqlara məlumdur. Avunkulat qədim almanlarda və yunanlarda, hazırda isə Afrika qitəsinin və Okeaniyanın müasir xalqlarında dayı ilə bacıoğlu arasında sıx qohumluq əlaqəsində, habelə dayının öz oğlu ilə müqayisədə bacıoğluna daha böyük qayğı ilə yanaşmasında ifadə olunur.
Avunkulat cəmiyyətlər
Avunkulat cəmiyyətlərdə evli cütlüklər, ənənəvi olaraq, kişinin anasının ən böyük qardaşı ilə birlikdə yaşayırlar. Buna daha çox ana xətti üzrə qohumluq əlaqələrinin hökm sürdüyü cəmiyyətlərdə təsadüf olunur. Belə yaşayış tərzi dünyada mövcud cəmiyyətlərin cəmi 4%-də aşkar olunub.
Bu model o zaman mövcud olur ki, hər hansı bir kişi öz statusunu, işini və ya imtiyazlarını ana xətti üzrə ona ən yaxın olan kişi qohumundan əldə edir. Əgər bir qadının oğlu həmin qadının qardaşına yaxın qalırsa, o zaman ana xətti üzrə qohumluğun hökm sürdüyü cəmiyyətdə necə davranılmalı olduğunu daha asanlıqla öyrənə bilir.
Tarixən Qazaxıstanda avunkulat bacıoğlu, anasının qohumlarından üç dəfəyə qədər hər hansı bir şey götürə bilərdi. Keçmişdə qırğızlarda mövcud ənənəyə görə, bayramda bacıoğlu öz dayısının və ya ana xətti üzrə babasının ilxısından istənilən atı seçib götürə bilərdi.
Cənub-qərbi ABŞ-da apaçilər qəbiləsində mövcud praktikaya görə, irs və əsl-nəcabətin yalnız ana xətti ilə davam etdirildiyi zamanlarda dayı uşaqlara sosial dəyərlər və tərbiyəni aşılamağa görə məsuliyyət daşıyırdı. Müasir dövr onların da həyat tərzinə təsir göstərsə də, bu ənənə tamamilə sıradan çıxmayıb.
Marian adalarında Çamorro xalqı və Törks və Kaykos adalarından Tainolar avunkulat həyat tərzi sürən xalqlara nümunədir.
Antropoloji tədqiqat
Sonrakı tədqiqatlar ana xətti üzrə qohumluq məsələsindən kənara çıxmağa başladı. Yan N. Bremmer Hind-Avropa xalqlarını müşahidə edərək belə nəticəyə gəlmişdir ki, avunkulat ailədən kənarda təhsil almaq prinsipi ilə izah edilir və ana xətti üzrə qohumluğu əks etdirmir.
Avunkulat nikah
Tarixi (antropoloji yox) terminologiyada avunkulat nikah dedikdə kişinin öz bacısı qızı ilə nikahı nəzərdə tutulurdu (Levit 18 siyahılarında açıqca qadağan edilməmişdir). Antropoloqların istifadə etdiyi mənada avunkulat adətinin mövcud olduğu əksər mədəniyyətlərdə belə nikah, ana xətti üzrə qohumluğun olduğu eyni ailədə ailə üzvləri arasında əlaqəni tənzim edən tabuları pozurdu.
Qoşundaş dağı
Qoşundaş dağı — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərb yamacında zirvə. Bist kəndindən 1 km şimal-şərqdə yerləşir (hünd. 1842,8 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Qazangöldağ yüksəkliyindən (3829,2 m) şimal-qərbə ayrılan Ağdağ qolunun cənub-qərb istiqamətli Ələngəzdağ şaxəsinin cənub-qərb qurtaracağında, Gilançayla Nəsirvazçayın suayırıcısında zirvə. Alt Eosenin İpr mərtəbəsinin yuxarı hissəsinə aid Kələki lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentinin şimal-şərq cinahına aid Çaxmaqlıdağ sinklinalının cənub-şərq sentriklinal hissəsində yerləşir. Şimal və cənub yamaclarında Gec Eosenin şərqə istiqamətlənmiş qranodiorit-porfir daykaları açılır.
İbrahimsami (Xudafərin)
İbrahimsami - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 434 nəfər yaşayır (87 ailə).