cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yozef Pilsudski
Polşa-SSRİ müharibəsi
Pilsudskinin planı Polşa ordusunun Visla çayı boyunca geri çəkilərək Varşavada yerləşən Vepş çayındakı körpülər daxil olmaqla müdafiə xətti qurması və birliklərin 25%-ni cənub istiqamətinə əks-hücum üçün cəmləməkdən ibarət idi. Planın davamında general Yozef Hallerin komandanlığındakı iki ordunun şərqdən Varşavaya doğru hücuma keçən Qızıl Ordu qarşısında geri çəkilməyərək nəyin bahasında olur-olsun öz mövqelərini qorumaları nəzərdə tutulmuşdu. Eyni zamanda, general Vladislav Sikorskinin komandanlığındakı bir ordu Varşavanın şimalında mövqe tutaraq Polşa ordusunun xəttini buradan mühasirəyə almağa çalışan Qızıl Ordunun önünü kəsməli idi. Döyüşdə ən əhəmiyyətli rol isə yeni yığılmış və döyüşlərdə təcrübə qazanmış 20 min nəfərlik Tətil ordusu olaraq da adlandırılan ehtiyat ordunun üzərinə düşürdü. Bu orduya Pilsudski şəxsən komandanlıq edirdi. Ehtiyat ordu Visla-Vepş üçbucağından Polşa kəşfiyyatının müəyyənləşdirdiyi Qızıl Ordunun zəif cinahları olan qərb və cənub-qərb istiqamətlərindən şimala doğru ildırım sürətilə hücuma keçməli idi. Bu hücum Qızıl Ordunun qərb cəbhəsini ehtiyat qüvvələrindən ayrı salacaq və Sovet hücum hərəkatının nizamını pozacaqdı. Ən sonda isə Sikorskinin komandanlığındakı ordu ilə Pilsudskinin komandanlığındakı ehtiyat ordu arasındakı boşluq Şərqi Prussiya sərhəddinə doğru bağlanacaq və mühasirəyə alınan Qırmızı Ordu yox ediləcəkdi. 230px|thumb|right|Yozef Pilsudski (solda) və Eduard Ridz-Smiql (sağda) [[Sovet-Polşa müharibəsi ərəfəsində.]] Pilsudskinin planı tənqidlərlə üzləşdi, ancaq Polşa ordusunun ümidsiz vəziyyətini nəzərə alan digər komandanlar onun planı ilə razılaşdılar. Şifrələnmiş Sovet radio əlaqəsinin üzə çıxarılması da daxil olmaqla etibarlı kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanan bu planı Pilsudskinin rəsmi hərbi təhsilinin yoxluğuna diqqət çəkmək üçün yüksək rütbəli ordu komandanları və hərbi ekspertlər tərəfindən "həvəskar" olaraq qiymətləndirildi. Planın bir nüsxəsi Qızıl Ordunun komandanı olan Mixail Tuxaçevskinin əlinə keçdikdə isə, o bunu hiylə olaraq dəyərləndirdi və məhəl qoymadı. Bunun nəticəsində Qızıl Ordu bir neçə gün sonra Varşava yaxınlığında ən ağır məğlubiyyətlərindən birini yaşadı.
Bazar iqtisadiyyatı
Natural istehsal
Natural təsərrüfat qapalıdır. Bu təsərrüfatın mövcud olduğu cəmiyyətlərdə təsərrüfat əlaqəsiz, dağınıq şəkildə fəaliyyət göstərir (ailə, icma, malikanə). Hər bir təsərrüfat vahidi özlərinə məxsus resurslardan istifadə edir və ailənin tələbatını ödəmək üçün məhsul istehsal edirlər. Müasir dövrdə (dövlətin daxilində inkişaf etmiş əmtəə istehsalı olduğu halda) bəzi təsərrüfat birliklərində, kənd təsərrüfatı müəssisələrində və hətta ayrıca bir dövlətdə də qapalılığa, naturallığa meyl ola bilər.
Yozef Pilsudski
Polşa-SSRİ müharibəsi
Seymdəki Milli Demokratlardan olan vəkil Stanislav Stronski Pilsudskinin "Ukrayna sərgüzəştləri"ni qınadığı halda, Qızıl Ordunun məğlubiyyətini ifadə etmək üçün "Varşavadakı möcuzə" ifadəsindən istifadə etmişdir. Stronskinin Pilsudskiyə yönəlmiş bu ifadəsindəki ironiya niyətindən xəbərsiz olan vətənpərvər və dindar polyaklar bunu tərif olaraq qəbul etdilər. Fransa Hərbi Missiyasındakı kiçik bir nümayəndə olan Şarl de Qoll Sovet-Polşa müharibəsi və Pilsudskinin təcrübəsindəki bəzi məqamlardan özü üçün dərs çıxardı.
Bazar iqtisadiyyatı
Natural istehsal
Natural istehsal üçün universal əl əməyi xarakterikdir. Əməyin növlərə bölünməsi yoxdur. Məsələn, bir nəfər əyirir, toxuyur, boyayır və s. Burada ən sadə alətlərdən istifadə olunur.
Yozef Pilsudski
Polşa-SSRİ müharibəsi
1921-ci ilin fevralında Pilsudski Parisə yollandı və Fransa Prezidenti Aleksandr Milyeran ilə görüşdü. Bu görüşdə aparılan müzakirələr həmin ilin sonunda imzalanacaq Franko-Polyak hərbi müttəfiqlik müqaviləsinin imzalanmasına gedən yolun əsasını qoydu. 1921-ci ilin martında Polşa ilə SSRİ arasında Riqa sülh müqaviləsi imzalandı. Sülh müqaviləsinə görə, Belarus və Ukrayna tərəflər arasında bölüşdürüldü və müharibəyə son qoyuldu. Həmçinin müqavilədə general Lyuqan Jeliqovskinin Vilnüsü litvalıların əlindən almasına gizli şəkildə razılıq verildiyi üçün Pilsudskinin İntermariyum layihəsində nəzərdə tutulan federasiya düşüncəsinə də son qoyuldu.
25 sentyabr]] 1921-ci ildə Pilsudski Şərq Ticarət Sərgisini ziyarət üçün Lvova səfər edərkən Ukrayna Müstəqillik Təşkilatı və Ukrayna Hərbi Təşkilatının üzvü olan Stepan Fedakın sui-qəsdi ilə üzləşsə də cəhd uğursuzluqla nəticələndi.
Bazar iqtisadiyyatı
Natural istehsal
Natural təsərrüfatda istehsalla istehlak arasında birbaşa iqtisadi əlaqə yaranır. Burada "istehsal-bölgü-istehlak" əlaqəsi var, mübadilə isə yoxdur. Bu cür əlaqə natural təsərrüfatın davamlığını təmin edir. Burada ancaq sadə təkrar istehsal baş verir.
Qərb ədəbiyyatında natural təsərrüfat sistemi ənənəvi iqtisadiyyat adlandırılır. Onun xarakterik cəhətləri:
Yozef Pilsudski
Təqaüd və çevriliş
1921-ci ilin martında qəbul olunan 1921-ci il konstitusiyası (Polşa)|konstitusiya]] ilə dövlət başçısının səlahiyyətləri azaldıldı və istədiyi vaxt müharibə elan etməsi məhdudlaşdırıldı. Bu səbəblə Pilsudski prezident namizədi olmaqdan imtina etdi. 9 dekabr 1922-ci ildə Polşa Milli Məclisi Polşa Xalq Partiyasından olan Qabriel Narutoviçi prezident seçdi. Onun sağçı partiyaların əleyhinə seçilməsi isə xalq arasında iğtişaşların yaranmasına səbəb oldu. 14 dekabrda Belveder Sarayında Pilsudski rəsmi olaraq dövlət səlahiyyətlərini dostu Narutoviçə təhvil verdi. 200px|thumb|Yozef Pilsudski Varşavada yerləşən Bristol Hotelində siyasətdən getdiyini açıqlayır. 3 iyul 1923-cü il. İki gün sonra, 16 dekabr 1922-ci ildə Narutoviç əvvəlcə Pilsudskini öldürmək istəyən, ancaq Milli Demokratların anti-Narutoviç təbliğatından təsirlənən sağçı rəssam və incəsənət tənqidçisi Eliqiyuş Nevyidomski tərəfindən vurularaq öldürüldü.
Boksit
Boksit (Al2O3 x nH3O) — Mineral.
Yozef Pilsudski
Təqaüd və çevriliş
Bu hadisə Pilsudskini sarsıtdı. Bundan sonra o, Polşanın demokratiya ilə idarə oluna biləcəyinə və onun güclü dəstəyi ilə hökumətin olacağına olan inamını itirdi. Pilsudski Baş Qərərgah Rəisi oldu və Hərbi İşlər Naziri olan Vladislav Sikorski ilə birlikdə nizamı təmin etməyi bacardı və qısa müddət davam edən fövqəladə vəziyyətin öhdəsindən gəldilər.
Boksit
Xassələri
Gizli kristalikdir. Torpaqvari aqreqatlarda, oolitlərdə və giləbənzər kütlələrdə rast gəlinir. Sərtliyi 3, xüsusi çəkisi 3,5-dir. Sarımtıl-boz və ağ rənglərdə rast gəlinir. Tutqun parıltıya malikdir. Qarışıqlarından asılı olaraq aşağıdakı növlərini göstərmək olar: dəmirli boksit- tərkibi 2%-ə qədər dəmir saxlayır; gilli boksit - tərkibi 2%-ə qədər SiO2 saxlayır.
Yozef Pilsudski
Təqaüd və çevriliş
Pilsudskinin keçmiş həmkarı Polşa Xalq Partiyasından olan namizəd Stanislav Voyçexovski yeni prezident seçildi və Vinsent Vitos da Baş Nazir oldu. Bununla yanaşı, yeni hökumət Lançkorona paktına görə, Polşa Xalq Partiyası, Xristian Demokratlar və Milli Demokratların koalisiyası şəklində quruldu. Belə olduğu halda Pilsudski Narutoviçin qətlində iştirak edənlərlə bir arada ola bilməyəcəyini başa düşdü. 30 may 1923-cü ildə Pilsudski buna əsasən Baş Qərərgah Rəisi vəzifəsindən istefa etdi. 200px|thumb|left|Çevrilişdən öncə Polşada keçmiş əsgərləri ilə birlikdə Daha sonra general Stanislav Szeptiçki orduya mülki şəxslərin nəzarət etməsini təklif etdi. Bu təklifi Pilsudski ordunun siyasiləşdirilməsi cəhdi olaraq qəbul edərək tənqid etdi və 28 iyunda da son siyasi vəzifəsindən istefa verdi. Elə həmin gün Seymin solçu deputatları qətnaməyə səs verdilər və Pilsudskiyə işlərinə görə təşəkkür etdilər. Pilsudski Varşavadan kənarda, Suloyovekdə ona əsgərləri tərəfindən təqdim olunan malikanəyə köçərək təqaüdə çıxdı. Orada o, bir sıra siyasi və hərbi xatirələr yazaraq ailəsinə dəstək olmağa qərar verdi.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmtəə təsərrüfatının əsas cəhətləri:
Boksit
İxracı
1980-ci ildə ilin əvvəli üçün inkişaf etmiş kapitalist ölkələrin və inkişaf etməkdə olan ölkələrin ümumi boksit ehtiyatı 21,8 mlrd t, o cümlədən müəyyən edilmiş ehtiyat 12,6 mlrd t, təşkil edilmişdir. 1979-cu ildə 71,9 mln t boksit filizi istehsal edilmişdir. İri boksit yataqlarının xeyli hissəsi inkişaf edən ölkələrin Avstraliya, Macarıstan, Qvineya, Kamerun, Braziliya, Yamayka, Hindistan, Qayana, Surinam, Yunanıstan payına düşür. ABŞ –da nefelinli siyenitlərin laterit aşınması nəticəsində əmələ gəlmiş aşağı eosen yaşlı Arkanzas yatağını göstərmək olar. Platforma tipli boksit yataqları ümumi ehtiyatın 87, 6% ni geosinklinalların boksitləri isə 12, 4% ni təşkil edir. Boksit filizlərinin ehtiyatına görə Qviney dünyada birinci yerdə durur (8, 3 mlrd. t) Burada Boks, Fria, Kindiya, Tuke, Pite-Libe və Dibola kimi boksid rayonları böyük əhəmiyyət daşıyır. Afrikada iri boksit yataqları Qaiadır (400 mln. t) Avtraliyada ümumi boksit ehtiyatı 4, 4 mlrd. tondur. Amerikada Braziliyanın boksit ehtiyatı (2, 25 mlrd t) böyükdür. Avropada ən çox boksit ehtiyatına malik olan ölkə Yunanıstandır. Burada Parnas – Kiona yatağı xüsusən əhəmiyyətlidir. Fransanın boksit yataqları Aralıq dənizinin sahili boyunca zolaq şəklində 400 km uzanır.
Yozef Pilsudski
Təqaüd və çevriliş
Pilsudskinin sərt şəkildə tənqid etdiyi Çuyeno-Piast koalisiyası yeni hökumət qurarkən, 12 may|12-14 may 1926-cı il tarixlərində Pilsudski Polşa Sosialist Partiyası, Azadlıq Partiyası, Kəndli Partiyası və hətta Kommunist Partiyasının dəstəklədiyi çevrilişlə yenidən hakimiyyətə qayıtdı. Pilsudski qansız çevriliş gözləyirdi, ancaq hökumət geri çəkilməkdən imtina etdi. Nəticədə 215 əsgər, 164 dinc sakin öldürüldü və 700-dən çox insan yaralandı.
Boksit
İxracı
Alüminium istehsalı üçün əsas mineral-xammal boksit filizidir ki, burada alüminium oksidinin miqdarı yüksək olur. Azərbaycan ərazisində (Naxçıvanda) bir neçə boksit təzahürünə rast gəlinsə də onun sənaye əhəmiyyətli yatağı aşkar edilməmişdir.
Yozef Pilsudski
Hökumətdə
Seym tərəfindən 31 mayda Pilsudski prezident seçildi. Buna baxmayaraq, o prezidentin məhdudlaşdırılmış səlahiyyətlərinin fərqində idi və bundan imtina etdi. Keçmiş dostlarından olan İqnasi Mosçiçski onun yerinə prezident seçildi. Mosçiçski bu müddətdən etibarən 1930-cu ilə qədər 11 ardıcıl qısamüddətli hökumətdə Pilsudskini Hərbi İşlər Naziri olaraq təyin etdi. Bu vəzifələrlə yanaşı, Pilsudski Silahlı Qüvvələrin Baş Müfəttişi və Hərbi Şuranın rəhbəri vəzifələrini də icra edirdi.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmtəə istehsalı ictimai əmək bölgüsünə əsaslanır. Hər bir istehsalçı konkret, ixtisaslaşmış məhsulun istehsalı ilə məşğul olur. Hər bir sahədə, müəssisədə yaradılmış artıq məhsul başqa faydalı şeylərlə mübadilə edilir. Əmtəə istehsalında əmək bölgüsünün rolu A.Smit tərəfindən əsaslandırılmışdır.
Yozef Pilsudski
Hökumətdə
Pilsudskinin böyük islahat planları yox idi. Tezliklə, o radikal sol dəstəkçilərinin düşüncələrini uzaqlaşdırdı və etdiyi çevrilişin inqilabi nəticələri olmayacağını açıqladı. Hədəfi ölkədə sabitliyi təmin etmək, sui-istifadə və qeyri-məhsuldarlıqda ittiham etdiyi siyasi partiyaların təsir gücünü azaldaraq ordunu gücləndirmək idi. Sonrakı illərdə onun Polşa hökumətindəki fəaliyyətinə diktatorluq və yarı-diktatorluq adları veriləcəkdi.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmək bölgüsü əmtəə istehsalı sayəsində geniş meydan alır və ictimai əmək bölgüsü qanunu fəaliyyət göstərir. Ictimai əmək bölgüsünün aşağıdakı formaları meydana gəlir:
Yozef Pilsudski
Daxili siyasəti
250px|thumb|right|Belveder sarayı Pilsudskinin qaldığı rəsmi iqamətgah idi. Hərbi çevrilişdən sonra Pilsudski tez-tez avtoritar metodlardan istifadə edərək parlament və hökumətin fəaliyyətlərinə məhdudiyyətlər gətirirdi. O, bunu cəmiyyət həyatına əxlaqi nizam gətirmək olaraq adlandırırdı. Hökumət, prezident və Seym Pilsudskinin formal olaraq təklif və təsdiqi ilə seçilirdi. Seymin səlahiyyətləri 2 avqust 1926-cı ildə edilən konstitusiyaya edilən dəyişikliklər nəticəsində məhdudlaşdırıldı. 1926-cı ildən 1930-cu ilə qədər Pilsudski müxalifət liderlərinin təsir gücünü azaltmaq üçün əsasən təbliğatdan istifadə edirdi.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmtəə təsərrüfatı – açıq sistemdir. Burada işçilər öz istehlakları üçün deyil, başqa adamlara satm aq üçün istehsal edirlər. Bu təsərrüfatda hər şey bazar üçün istehsal olunur.
Yozef Pilsudski
Daxili siyasəti
Pilsudskinin diktatorluq və qanundankənar siyasətlərinin zirvəsi özünü 1930-cu ildə bir sıra müxalifət liderlərinin Brest mühakimələrinə cəlb olunaraq həbs edilməsi və 1934-cü ildəki siyasi məhkumlar üçün Bereza Kartuska düşərgəsinin açılmasında özünü göstərdi. Onun həyata keçirdiyi bu fəaliyyətlər, avtoritar siyasət, müxalifət liderlərinin həbs edilməsi və mühakimələr Polşanın beynəlxalq nüfuzunu zədələdi və dünya ictimaiyyəti tərəfindən bu qınaqla qarşılandı. 250px|thumb|left|Pilsudski və ikinci həyat yoldaşı Aleksandra Pilsudskaya. Bu dövrdə Pilsudski qarşılaşdığı problemləri avtoritar üsulla həll etməyə çalışırdı. Belə ki, Seymdə ona uyğun olmayan hal yaşandığı zaman silanlanmış 90 zabitini ora göndərməsi Polşa demokratiyasının yaranacağına olan inamını itirdiyini göstərirdi.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmtəə təsərrüfatına istehsalçı və istehlakçılar arasında dolayı, bilavasitə əlaqə forması xasdır. Bu istehsal – mübadilə – istehlak əlaqəsidir. Məhsul ancaq mübadilədən sonra istehlaka daxil olur. Istehsalçı və istehlakçı arasında iqtisadi münasibət bazar vasitəsilə yaranır.
Yozef Pilsudski
Daxili siyasəti
Daxili siyasətdə Pilsudskinin əsas məqsədlərindən biri də parlamentar sistemin əvəzinə prezident üsul idarəsini gətirmək idi. Bu məqsədini həyata keçirmək üçün 1935-ci ilin aprelində Polşada yenidən konstitusiyaya dəyişiklik edildi və prezidentli idarə sistemi tətbiq olunmağa başlandı. Bu dəyişiklik İkinci dünya müharibəsinə qədər qüvvədə qaldı və daha sonra Polşanın işğal olunması səbəbindən hökumət ölkə xaricinə çıxaraq mühacir fəaliyyətinə davam etməli oldu. 220px|thumb|right|[[Vyana döyüşünün 250-ci ildönümü zamanı Pilsudski kral III Yan Sobiskinin məzarı önündə.]] Pilsudski rejimi zamanı etnik azlıqların vəziyyətində yaxşılaşma müşahidə olunmağa başladı. Pilsudski Milli Demokratlar tərəfindən həyata keçirilmək istənilən "etnik assimilyasiya" siyasətini "dövlət assimilyasiyası" siyasəti ilə əvəzlədi. Belə ki, vətəndaşlar artıq etnik kimliklərinə görə yox, dövlətə qarşı olan sədaqətlərinə görə dəyərləndiriləcəkdi. Milli Demokratların yəhudilər əleyhinə olan mövqeyindən fərqli olaraq, Pilsudski və onun dövründə Baş Nazir olan Kazımir Bartelin yəhudilərə qarşı siyasətləri onlar tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdı. Bir çox yəhudi tərəfindən Pilsudski anti-semitizmin önündəki əngəl olaraq görülürdü və bu səbəblə də yəhudilər onun mövqeyini dəstəkləyirdilər. 1935-ci ildə Pilsudskinin ölümündən sonra Polşa yəhudilərinin həyat standartları aşağı düşməyə başladı.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmtəə təsərrüfatı üçün geniş təkrar istehsal xasdır.
Yozef Pilsudski
Daxili siyasəti
1930-cu illərdə Böyük böhrandan sonra milli azlıqların gərginliyinin artması, ukrayna millətçilərinin terror hücumlarının yaşanması milli azlıqlarla hökumətin münasibətlərində pisləşməyə səbəb oldu. Etnik azlıqlarla münasibətdə gərginliyin yaşanmasına xarici siyasət faktorları da təsir göstərirdi. Gərginliyi Şərqi Qalisiyadakı 1800 ukraynalının həbs olunması prosesləri izlədi. Hökumətlə Polşanın alman etnik azlığı arasında xüsusilə də Yuxarı Sileziya bölgəsi ilə bağlı məsələlərdə problem yaşandı. Hökumətdə anti-semitist çağırışların olmamasına baxmayaraq, böhran dövründə vəziyyətləri pisləşən yəhudilər arasında da gileylər artmağa başladı. Nəticədə Pilsudskinin ölümündən sonra Polşada etnik azlıqlarla münasibətlər getdikcə daha da problemli xarakter daşımağa başladı.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmtəə istehsalının 5–7 min il tarixi vardır. O, ibtidai — icma dövrünün sonlarından indiyə kimi mövcuddur. O, bütün ictimai-iqtisadi sistemlərdə mövcud olmuşdur və özünün tarixi inkişaf mərhələlərini keçmişdir.
Yozef Pilsudski
Xarici siyasəti
Pilsudskinin idarəçiliyi zamanı Polşa qonşu Rumıniya, Macarıstan və Latviya ilə yaxşı qonşuluq münasibətlərini davam etdirdi. Buna baxmayaraq, Çexoslovakiya və Litva ilə diplomatik münasibətlər daha da pisləşdi. Almaniya və SSRİ ilə diplomatik əlaqələr tez-tez dəyişirdi, ancaq Pilsudski, demək olar ki, tərəfsizliyini qoruya bilmişdi.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmtəə istehsalının meydana gəlməsinin ümumi əsası ictimai əmək bölgüsüdür. Əmək bölgüsünün inkişafı ilə əmtəə istehsalı da genişlənir. Artıq elə müəssisələr yaranır ki, onlar bir deyil, bir neçə əmtəəlik məhsul istehsal edir (diversifikasiya).
Əmtəə istehsalının meydana gəlməsinin başqa bir səbəbəi adamların təsərrüfatca əlahiddələşməsidir (ayrılsmasıdır). Ayrılma müəyyən bir əmtəənin istehsalına şərait yaradır. Ayrılmış istehsalçı öz məhsulunu mübadilə etmək üçün bazar əlaqəsinə girir. Belə bir əlaqə, kənar müdaxilə olmadan, öz mənafeyini reallaşdırmaq naminə baş verir və məhsulun keyfiyyəti və miqdarını artırmaqda maraqlı olur.
Yozef Pilsudski
Xarici siyasəti
Pilsudski ölkəsinin müstəqilliyini beynəlxalq arenada qorumağa çalışırdı. Xarici işlər naziri Yozef Bekin dəstəyi ilə Fransa və İngiltərə kimi qərb ölkələr, eləcə də Rumıniya və Macarıstan kimi qonşu ölkələrdən ittifaqların qurulmasında kömək istədi.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Təsərrüfatca əlahiddələşmə mülkiyyətin forması ilə bağlıdır. Buna uyğun gələn xüsusi mülkiyyət formasıdır. Xüsusi mülkiyyət ayrılıb müstəqil əmtəə istehsalçısı olmağı şərtləndirir.
Yozef Pilsudski
Xarici siyasəti
Fransa-Polşa hərbi ittifaqı Kiçik Antantanın bir hissəsi olan Polşa-Rumıniya ittifaqının dəstəkçisi olan Pilsudski Fransa və İngiltərənin Lokarno sazişləri zamanı sərgiləmiş olduğu siyasət qarşısında təəssüf hissi keçirdi. Lokarno sazişləri İngiltərənin Fransa-Almaniya münasibətləri qarşısında Şərqi Avropada yerləşən müttəfiqləri Almaniyanın ümidinə buraxmaq şəklində inkişaf etdi. Pilsudski bu sazişdən sonra Fransa tərəfindən tək buraxılmaq vəziyyətini daha yaxından hiss etdi. Bu səbəblə SSRİ və Almaniya ilə daha yaxşı münasibətlər qurmağı qarşısına məqsəd olaraq qoydu.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Əmtəə istehsalının iki növü vardır:
Yozef Pilsudski
Xarici siyasəti
Pilsudskinin əsas qorxusu Fransanın Almaniya ilə razılaşaraq Polşanı qurban verəyəci ilə bağlı idi. 1929-cu ildə Fransa Versal müqaviləsindən nəzərdə tutulandan 5 il daha tez olmaqla Reynland bölgəsindən çəkilməyi qəbul etdi. Həmin il Fransa tərəfi alman sərhəddi boyunca olan Majino xətti ilə bağlı öz planlarını açıqladı. Ardınca 1930-cu ildən etibarən Majino xəttinin inşa olunmasına başlandı. Bu xətt Almaniyanın Versal müqaviləsi ilə müəyyən olunan sərhədləri üçün bir örtük rolunu oynayırdı. Bundan sonra Fransanın hərbi siyasətdə müdafiə strategiyasını mənimsədiyi görünürdü. 1921-ci ildə Polşa ilə Fransa arasında hərbi ittifaq bağlandıqdan sonra ehtimal olunan alman hücumu zamanı Reynland və Polşadan Almaniyaya qarşı cavab zərbəsinin endirilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Fransanın Reynland bölgəsindən çəkilməsi və Majino xəttini quraraq müdafiə strategiyasını mənimsəməsi Polşanın xarici və müdafiə siyasətlərinin bünövrəsini laxlatdı. Bundan sonra Polşa güclü qonşuları ilə 1932-ci ildə Polşa-SSRİ, 1934-cü ildə isə Polşa-Alman paktını imzalamaq məcburiyyətində qaldı. Bunlar Polşanın qonşuları və müttəfiqləri gözündəki yerini qorumaq məqsədi daşıyırdı.
1932-ci ilin iyun ayında keçirilən Lozanna konfransının açılmasından əvvəl, Pilsudski alman kansler Frans fon Papelin Fransa Baş Naziri Eduard Herriota Almaniya-Fransa hərbi ittifaq təklifi edəcəyini bildirdi. Buna cavab olaraq Pilsudski ORP Viçer destroyerini sərbəst şəhər olan Danzinq limanına göndərdi. Onun bu mövqeyi Fransanın Polşanın Danzinqdəki haqlarını görməzdən gəlməməsinə səbəb oldu və nəticədə Polşa tərəfi limandakı donanmasına çıxışda daha sərbəst imkanlar qazanmış oldu.
Adolf Hitler 1933-cü ildə Almaniyada hakimiyyətə gəldikdən sonra, Pilsudski Fransaya Almaniyaya qarşı qabaqlayıcı müharibə təklif etdiyi bildirilir. Bu iddia olaraq qalsa belə, Fransa tərəfinin ehtimal ki, buna isti yanaşmaması səbəbindən Pilsudski 1934-cü ildə Almaniya tərəfi ilə hücum etməmə paktına imza atdı. Buna baxmayaraq, Fransa və Polşa arxivlərində qabaqlayıcı müharibə təklifinin olmasına dair çox az dəlil tapılıb.
Hitler SSRİ-yə qarşı dəfələrlə Almaniya-Polşa ittifaqı təklif etdi, ancaq Pilsudski bu təklifdən imtina etdi. Bunun yerinə Almaniya və SSRİ-yə qarşı müharibəyə hazırlaşa bilmək üçün dəyərli olan vaxt qazanmağa çalışdı. Ölümündən əvvəl Pilsudski xarici işlər naziri olan Yozef Bekə Almaniya ilə tərəfsiz münasibətləri davam etdirmək, Fransa ilə hərbi ittifaqı davam etdirmək və İngiltərə ilə münasibətləri yaxşılaşdırmaq haqqındakı siyasətini bəyan etdi.
Bazar iqtisadiyyatı
Əmtəə istehsalı
Klassik kapitalizm şəraitində əmtəə istehsalı ən ümumi forma alır və hər şey əmtəə olur. XX əsrin ikinci yarısından etibarən elmi-texniki tərəqqinin təsiri və dövlətin təsərrüfat həyatına müdaxiləsinin təsiri altında qeyri-əmtəə bölməsi yaranır (fundamental elmi tədqiqatlar, pulsuz təhsil, hərbi-sənaye kompleksinin bir çox məhsulları və s.). Bu forma getdikcə genişlənir. Buna görə də müasir istehsalı qarışıq istehsal adlandırmaq olar. Ancaq üstünlük əmtəə təsərrüfatına məxsusdur.
Yozef Pilsudski
Dini inancı
Pilsudskinin dini baxışları mübahisəlidir. 15 dekabr 1867-ci ildə Tomas Valinski tərəfindən Povierovka kilsəsində xaç suyuna salınıb. Onu xaç ataları Yozef və Konstans Martinovski Raqalskaya idilər.
15 iyul 1899-cu ildə Lomza yaxınlığındakı Paproc Duza kəndində boşanmış olan Mariya Yuskiyeviçlə evləndi. Buna baxmayaraq, katolik kilsəsi boşanmanı qəbul etmədiyi üçün protestantlığa keçdi.
Pilsudski daha sonra Aleksandra ilə evlənmək üçün katolik kilsəsinə yenidən geri döndü. Pilsudski və Aleksandra, Pilsudskinin keçmiş həyat yoldaşı olan Mariyanın boşanmadan imtina etməsi səbəbindən rəsmi nigahla evlənə bilmədilər. Həmin ilin 25 noyabrında Mariyanın vaxtsız ölümündən sonra evlənə bildilər.
Ölümü
250px|thumb|right|[[Vilnüs şəhərində yerləşən Pilsudskinin anasının məzarı. Böyük qara daşın üzərində "Bir ana və bir oğulun qəlbi" cümləsi həkk olunub.]] 1935-ci ildə xalqa açıqlanmasa da Pilsudskinin sağlamlığında ciddi geriləmələr yaşanırdı. 12 may 1935-ci ildə, Varşavada yerləşən Belveder sarayında Pilsudski qaraciyər xərçəngindən öldü. Ölümünün elanından yarım saat sonra bununla bağlı düşüncələr ortaya atılmağa başladı. Burada onun tərəfdaşları və əleyhdarları arasında da fikir ayrılığı yaşandı.
Polşa Kommunist Partiyası dərhal faşist və kapitalist adlandırdığı Pilsudskiyə hücumlara başladı. Onun rəhbərlik etdiyi rejim boyunca silahdaşları, partiyada birgə işlədikləri və sosial demokratlardan olan dostları isə baş sağlıqlarını bildirdilər. Yaşadığı müddətdə onun baş əleyhdarı olan Roman Dmovskinin rəhbərliyindəki Milli Demokratlar da onun haqqında tənqidi düşüncələrini dilə gətirdilər.
Din xadimləri də baş sağlığı verməkdə gecikmədilər. Polşanın kardinalı olan Avqust Hlond və Pilsudskinin yaxın dostu olan Papa XI Piy onun ölümünə baş sağlığı bildirdilər. Şərqi pravoslav kilsəsi, Yunan pravoslav kilsəsi, Protestant kilsəsi, yəhudilər və İslam təşkilatlar tolerant baxışları səbəbindən onun ölümünə baş sağlığı verdilər. Onun ölümü "yəhudiləri müdafiə edən" biri olaraq tanıdıqları üçün yəhudi icması üçün şok effekti yaratdı.
Etnik azlıqlara qarşı da tolerant olması səbəbindən onun ölümü Polşadakı digər etnik azlıq icmalarının nümayəndələri tərəfindən də kədərlə qarşılandı. Buna baxmayaraq, bu icmalara daxil olan kommunistlər və ifrat sağçılar tərəfindən bu qınaqla qarşılandı.
Onun ölümünə beynəlxalq miqyasda da reaksiyaların gəlməsi gecikmədi. Papa XI Piy tərəfindən Vatikandakı Müqəddəs Məqamda mərasim təşkil olundu. Cenevrədəki Millətlər Liqasının mərkəzindən də baş sağlığı bildirişi yayınlandı. Dövlət və hökumət başçıları da onun ölümünə öz reaksiyalarını bildirdilər. Belə ki, Almaniyadan Adolf Hitler, SSRİ-dən İosif Stalin, İtaliyadan Benito Mussolini və kral III Viktor Emmanuel, Fransadan Alber Lebren və Pyer-Etyen Flandin, Avstriyadan Vilhelm Miklas, Yaponiyadan imperator Hirohito, Böyük Britaniyadan isə V Georq öz baş sağlığı diləklərini çatdırdılar.
Berlində Pilsudskinin ölümü şərəfinə Adolt Hitler tərəfindən simvolik mərasim təşkil olundu. Mərasimda Polşa bayrağına bükülmüş və qartal simvolu ilə bəzədilmiş simvolik tabutla ayin keçirildi. Bu mərasimin Hitlerin kütlə qarışısında müqəddəs məkanda iştirak etdiyi sonuncu mərasim hesab olunur.
Onun ölümünə Polşanın hər yanında böyük kütlələrin iştirakı ilə mərasimlər təşkil olundu. Bir qatarla tabutdakı cənazəsi bütün Polşanı gəzdirildi. Ölümünə həsr olunmuş çox sayda açıqca, marka və poçt damğaları dərc olundu. 2 il təşkil olunan mərasimlərdən sonra 1937-ci ildə Polşanın Krakov şəhərində yerləşən Müqəddəs Vavel kafedralında dəfn olundu. Onun arzusuna uyğun olaraq Pilsudskinin beyni Vilnüs Universiteti, ürəyi isə Vilnüsdəki Rasos məzarlığında basdırılan anasının mərazında dəfn olundu.
Mirası
Pilsudskinin ölümündən sonra 13 may 1935-ci ildə onun sonuncu istəyi yerinə yetirildi. Polşa hökuməti tərəfindən Eduard Ridz-Smiql ölkənin Baş Naziri və Silahlı Qüvvələrin Baş Müfəttişi təyin olundu. 10 oktyabr 1936-cı ildə Eduard Ridz-Smiql artıq Polşa marşalı olmuşdu və ölkədə prezidentdən sonra ən güclü şəxs hesab olunurdu. Çoxları tərəfindən o, Polşada Pilsudskinin davamçısı olaraq görülsə belə, heç vaxt onun qədər təsirli ola bilmədi. Polşa hökuməti getdikcə daha mühafizəkar və avtoritar siyasət yeritməyə başladı. Ridz-Smiql daha mülayim siyasət yeritməyə çalışan Dövlət Başçısı İqnasi Mosçiçskiyə qarşı çıxırdı. 200px|thumb|right|[[Varşavanın Pilsudski meydanında yerləşən heykəli və fəxri qaravul.]] Pilsudski öldüyü zaman ona simpatiya duymasına baxmayaraq, Hitler özü getmək əvəzinə İoahim fon Ribbentropu rəsmi tədbir üçün Krakova yolladı. Alman orduları tərəfindən Krakov ələ keçirildiyi zaman onun göstərişi ilə Pilsudskinin məzarı başında Vermaxtın əsgəri fəxri qaravul dayanırdı. Pilsudski 1933-cü ildə keçirilən seçkilərdə qələbə qazandığı zaman rəsmi şəkildə onun tərəfindən təbrik də ünvanlanmışdı. 250px|thumb|left|Pilsudskinin qaya duzundan hazırlanmış heykəli. İkinci dünya müharibəsi boyunca və müharibədən sonra Pilsudski haqqında olan düşüncələr birmənalı olmadı. Belə ki, kommunistlər tərəfindən o gündəm mövzusu deyildi və qınanırdı. Buna baxmayaraq, stalinizmin çöküşü və xüsusilə də 1956-cı ildə Polşa Oktyabrının baş verməsindən sonra bu vəziyyət dəyişdi. Polşa tarixçiliyində bu dövrdən etibarən Pilsudskiyə qarşı daha neytral və balanslı mövqe sərgilənilməyə başlanıldı.
Kommunizmin 1991-ci ildəki çöküşündən sonra Pilsudki yenidən Polşada xalq qəhrəmanı olaraq dəyərləndirilməyə başlandı. Ölümünün altmışıncı ildönümündə, 12 may 1995-ci ildə Polşa Seymi Pilsudski bərasində qərar qəbul etdi: "Yozef Pilsudski, ölkəmizin müstəqilliyini bərpa edən və xarici təhdid altında olarkən onu müzəffər bir komandir olaraq qoruyan lider olaraq yaddaşlarımızda qalacaq. Yozef Pilsudski ölkəsinə yaxşı xidmət etdi və əbədi olaraq tariximizə öz adını yazdırdı".
Pilsudskinin siyasi kimliyi isə, mübahisələrə səbəb olmaqda davam edir. Onun 1926-cı il may çevrilişi, Brest mühakimələri və Bereza Kartuska əsir düşərgəsini qurması kimi hadisələr əleyhində səslənən əsas düşüncələrin başında gəlir. Buna baxmayaraq, o, həmçinin 20-ci yüzillikdə Polşada yaşayan etnik azlıqların xilaskarı kimi də qəbul edilir.
Pilsudskinin adı bir sıra hərbi qurum və obyektə verilib. Polşa 1-ci Legion Piyada Diviziyası, 51 nömrəli "İlk Marşal" adını daşıyan zirehli qatar, onun adına təsis olunan hərbi mükafat, muzeyi də olan Yozef Pilsudski İnstitutu və onun adını daşıyan yarış atını bu kimi təltiflərə örnək olaraq göstərə bilərik. Krakovun dörd böyük rayonundan biri onun adını daşıyır. Bununla yanaşı, demək olar ki, Polşanın hər şəhərində onun adını daşıyan prospektlər vardır. Bunun əksinə olaraq, onun keçmiş siyasi rəqibi olan Roman Dmovskinin adını daşıyan küçə və məkanlar Pilsudski ilə müqayisədə olduqca azlıq təşkil edir. Əksər Polşa şəhərlərində onun heykəli vardır. Bu heykəllərin ən sıx yerləşdiyi bölgə Polşanın paytaxtı Varşavaya təqribən 1,5 km məsafədə yerləşən Belveder sarayı, Pilsudskinin evi və Pilsudski meydanındadır.
Pilsudski və atı Kastanka bir çox rəsm əsərində də mövzu olublar. Eləcə də Yuli Kaden Bandrovski tərəfindən 1922-ci ildə qələmə alınmış General Barcz və 2007-ci ildə Yasek Dukaj tərəfindən qələmə alınmış Lod (Buz) əsərlərində də prototip olaraq götürülmüş obraz olub. Pilsudskinin həyatına həsr olunmuş Polşa Milli Kitabxanasında 500, ABŞ Konqres Kitabxanasında 300-dən çox kitab vardır. 2001-ci ildə Polşa televiziyasında onun həyatı haqqında çəkilmiş Marşal Pilsudski sənədli filmi yayınlanıb.
Ailəsi
Pilsudskinin iki qızı da Polşa sosialistləşdikdən sonra xaricə getdi və 1990-cı ildə sosializmin çöküşündən sonra ölkəyə geri döndülər. Yadviqa Pilsudskayanın qızı Yohanna 1979-cu ildə Polşaya geri qayıtdı. 1983-cü ildə polyak həmrəylik ittifaqı aktivisti olan Yanuş Onişkeviçlə evləndi. Cütlük 1979-1989-cu illərdə Polşanın kommunist sisteminə qarşı aparılan mübarizədə aktiv şəkildə iştirak etdilər.
Ədəbiyyat
• 3
Boyko Borisov
Boyko Borisov — Bolqarıstanın baş naziri.
Futbolçu karyerası
Bolqarıstanın futbol üzrə III divizionunda çıxış edən "Tayqers" klubunda oynayır.
Qrafik primitiv
thumb|340px|Həndəsi primitivlərdən ibarət qrafik görüntü Qrafik primitiv (ing.graphics primitive, ru.графический примитив) — kompüter qrafikasında: mətn simvolu, qövs, sınıq xətt kimi çəkilmiş element; belə elementlərin kombinasiyasından görüntü qurmaq olar. Qrafik primitiv bir tam kimi çəkilir və emal edilir. Avtomatlaşdırılmış layihələndirmə proqramlarında (CAD) nöqtələr, xətlər, qövslər, mətn və analoji elementar strukturlar, adətən, obyektlər (ENTITY) adlanır. Belə obyektləri həm proqram təminatının hazır funksiyalarının köməyilə, həm də istifadəçinin yaradıcılığının məhsulu olaraq müstəqil yaratmaq olar.
Şərqi Qüds
Şərqi Qüds və ya Şərqi Yerusəlim ( Ərəbcə : Ərəbcə : القدس الشرقية, Əl-Qudlar Ash-Sharqiya ; İbrani , Mizraḥ Yerushalayim ) , Qərb sektorundan fərqli olaraq 1948 Ərəb-İsrail müharibəsi əsnasında İordaniya tərəfindən işğal edilmiş Yerusəlimin sektorudur şəhərin, İsrail tərəfindən işğal edilmiş Qərbi Qüds. 1967-ci il Ərəb-İsrail müharibəsindən bəri Şərqi Qüds beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən İsrail tərəfindən işğal edilmiş hesab olunur.
1948-ci ildə Ərəb-İsrail müharibəsi zamanı Qüds İordaniya və İsrail arasında mübahisəli idi. Hərbi əməliyyatlar dayandırıldıqdan sonra iki ölkə gizli şəkildə şəhərin bölünməsi ilə bağlı danışıqlar apardılar, şərq sektoru İordaniyanın hakimiyyəti altına keçdi. Bu tənzimləmə 1949-cu ilin martında Rodos müqaviləsində rəsmiləşdirildi thumb|2018 Birləşmiş Millətlər Təşkilatının OCHA xəritəsi, İsrailin işğal tənzimləmələrini göstərən ərazi David Ben-Qurion 1949-cu ilin dekabrında partiyasının “Yəhudi Qüdsü İsrail Dövlətinin üzvi, ayrılmaz hissəsidir” iddiasını təqdim etdi  və İordaniya növbəti il ​​Şərqi Qüdsü ilhaq etdi. Bu qərarlar müvafiq olaraq 1950-ci ilin yanvarında İsrail Knessetində və 1950-ci ilin aprelində İordaniya Parlamentində təsdiqləndi. 1967-ci il Altı Günlük Müharibədən sonra İsrail tərəfindən işğal edildikdə, sərhədləri genişləndirilmiş Şərqi Qüds ərazisinə keçdi. birbaşa İsrail hakimiyyəti, təsirli de-fakto ilhaq. Baş Assambleyanın yekdilliklə qəbul etdiyi qətnamədə Birləşmiş Millətlər Təşkilatışəhərin statusunu dəyişdirən tədbirləri qüvvədən salıb.
Fələstin Azadlıq Təşkilatının (FAT) 1988-ci il tarixli Fələstin Müstəqillik Bəyannaməsində Qüds Fələstin Dövlətinin paytaxtı olaraq göstərilir. 2000-ci ildə Fələstin Muxtariyyəti Qüdsü paytaxtı elan edən qanun qəbul etdi və 2002-ci ilin oktyabrında bu qanun sədr Yasir Ərəfat tərəfindən təsdiqləndi. O vaxtdan bəri İsrail Şərqi Qüdsdə Fələstin Təhlükəsizliyi Təşkilatına bağlı bütün ofisləri və QHT təşkilatlarını bağladı və Oslo razılaşmalarının Fələstin Milli Administrasiyasının Qüdsdə fəaliyyət göstərməsinə icazə vermədiyini söylədi. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı(İƏT) 13 dekabr 2017-ci ildə Şərqi Qüdsü Fələstin Dövlətinin paytaxtı kimi tanıyıb.
2017-ci ildə Donald Tramp ABŞ prezidenti olduqdan sonra Şərqi Qüdsdə İsrail yaşayış məntəqələrində tikinti üçün verilən tikinti icazələrinin illik sayı 60% artıb. 1991-ci ildən bəri Şərqi Qüdsdə sakinlərin əksəriyyətini təşkil edən fələstinlilər cəmi 30 icazə alıb.
Etimologiya
27 iyun 1967-ci ildə İsrail Qərbi Qüdsün bələdiyyə sərhədlərini genişləndirdi ki, İordaniyanın Şərqi Qüdsü (6 km 2 (2,3 sq mi) daxil olmaqla, bu gün Şərqi Qüds olaraq adlandırılan Qərb Sahilinin təxminən 70 km 2 (27,0 kv mi) ərazisini əhatə etsin . ) ) və Bethlehem və Beit Jala bələdiyyələrinin 28 kəndi və ərazisi 64 km 2 (25 kv mi).
Şərqi Yerusəlim ingilis dilində tanış termindir. Ərəblər ingilis dilli rəsmi sənədlərdə ərəbdilli Fələstin əhalisinin üstünlük təşkil etdiyini vurğulayaraq bu ərazi üçün ərəb Qüdsü terminindən daha çox istifadə edirlər, israillilər isə genişlənmiş Qüdsün şərqindəki coğrafi mövqeyinə görə bu ərazini Şərqi Qüds adlandırırlar.
Həziabad
Toponimikası
Cəlilabad rayonunun Komanlı inzibati ərazi vahidində kənd. Burovar silsiləsinin yamacındadır. Oykonim Həzi (Həzi Aslanov) və abad (kənd) komponentlərindən düzəlib "Həzi kəndi" deməkdir. Memorial toponimdir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1788 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Serco Mattarella
Sercio Mattarella — İtaliyanın 12-ci prezidenti.
Həyatı
Palermo Universitetində hüquq təhsili alıb. 3 övladı var. O, 31 yanvar 2015-ci ildə 665 səs toplayaraq İtaliyanın yeni prezidenti seçilib. Səsvermənin birinci mərhələsində namizədlərdən heç biri tələb olunan səsləri (673) toplaya bilməyib. Səsvermədə Deputatlar Palatasının, Senatın üzvləri və 58 regional nümayəndə, ümumilikdə 1009 nəfər iştirak edib. S. Mattarella ölkənin siyasi həyatında mühüm yer tutur.
Velosiraptor
—  aləminin  tipinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Təbaşir dövrünün sonlarında, təqribən 75-71 milyon il əvvəl yaşamış dromeozavrid teropod. Keçmişdə başqa növlərinin də təyin edilməsinə baxmayaraq iki növü hal-hazırda tanınır. Cinsin təsvirində əsas götürülən növ V. mongoliensisdir; bu növün qalıqları Monqolustandan tapılıb. İkinci növ - V. osmolskae 2008-ci ildə Çinin Daxili Monqolustan Muxtar Rayonundan tapılan kəllə materialı üçün seçilib.
Deynonix və Axillobator kimi başqa dromeozavridlərdən kiçik olan velosiraptor yenə də eyni anatomik cəhətlərin bir çoxunu daşıyır. O, uzun quyruğu və hər ayağının dal hissəsindəki geniş hilal şəklindəki pəncə ilə (fikirləşilir ki, ovu tutmaq üçün istifadə edilib) ikiayaqlı, lələkli ətyeyən heyvan velosiraptor başqa dromeozavridlərdən dik burnu ilə uzun və alçaq kəlləsi ilə fərqləndirilə bilər.
Kəşf edilməsinin tarixi
upright|thumb|1924-cü ildən V. monqoliensisin kəlləsi və onunla əlaqələndirilən caynağın diaqramı Amerika Təbiət Tarixi Muzeyinin Xarici Monqolustandakı Qobu səhrasına ekspedisiyası zamanı, 11 avqust 1923-cü ildə Pyotr Kaysen elmə məlum olan ilk Velosiraptor qalığını aşkar edib: raptorun ikinci ayaq barmağının caynaqları ilə (AMNH 6515) əlaqələndirilən əzik, ancaq tam kəllə. 1924-cü ildə muzeyin prezidenti Henri Feyefild Ozborn kəllə və caynağı (o, bunun əlin caynağı olduğunu fərz edirdi) yeni cins - Velosiraptoru təyin edən növ olaraq qeyd etdi. Bu ad Latın sözləri velox ('sürətli') and raptor ('oğru' və ya 'soyğunçu') sözlərindən törəyib və heyvanın sürətli hərəkətinə və ətyeyən kimi qidalanmasına əsaslanır. Ozborn cinsin təsvirində əsas götürülən növü - V. mongoliensisi aid olduğu ölkənin - Monqolustanın adına uyğun adlandırdı. O ilin əvvəllərində Ozborn heyvanın adını məşhur məqalədə "Ovoraptor djadochtari" kimi çəkmişdi. (Oviraptorla qarışdırılmamalıdır.) Ancaq "Ovoraptor" adı elmi jurnalda çap edilmədiyindən və ya elmi təsvir ilə müşayiət edilmədiyindən nomen nudum hesab edilir və Velosiraptor adı əsas götürülür.
Soyuq müharibə dövründə Şimali Amerika komandalarının kommunist Monqolustana buraxılmadığı zaman Sovet və polyak alimlər monqol həmkarları ilə birlikdə Velosiraptorun bir çox növlərini aşkar ediblər. Onların ən məşhuru 1971-ci ildə polyak-monqol komandası tərəfindən kəşf edilmiş əfsanəvi "Döyüşən dinozavrlar" örnəyinin (GIN 100/25) bir hissəsidir. Qalıntı tək Protoseratopsa qarşı döyüşün ortasında olan tək Velosiraptoru özündə əks etdirir. Bu örnək Monqolustanın milli xəzinəsi hesab edilir, ancaq 2000-ci ildə o, Nyu York şəhərindəki Amerika Təbiət Tarixi Muzeyinə müvəqqəti sərgi üçün borc olaraq verilib.
left|thumb|Skelet modeli, [[Brüssel]]
Çin-Belçika Dinozavr Ekspediyaları tərəfindən 1999-cu ildə tapılan əng sümüyü və gözyaşı sümüyünün Velosiraptora aid olduğu, ancaq növün təsvirində əsas götürülən V. monqoliensisa aid olmadığı aşkar edildi. Paskal Qodefro və onun həmkarları bu sümükləri 2008-ci ildə V. osmolskae (polyak paleontologist Halşka Osmolskaya ithafən) adlandırdı.
Mənşəyi
thumb|Amerika Təbiət Tarixi Muzeyindəki sərgidə V. mongoliensisin kəlləsi Velociraptor mongoliensisin bilinən bütün nümunələri Monqolustanın Umneqov əyalətinin Djadoxta formasiyasında tapılıb. Velosiraptorun nümunələri Monqolustanın bir az gənc olan Barun Qoyot formasiyasında da qeydə alınıb, ancaq bunlar qeyri-müəyyəndir və əlaqədar cinsə aid ola bilər. Bu geoloji formasiyaların Son Təbaşir dövrünün Kampaniyen mərhələsinə (83-70 milyon il bundan əvvəl ) aid olması fikirləşilir.
V. mongoliensis Djadoxtanın ən məşhur və məhsuldar mövqeylərinin çoxunda tapılıb. Bu növ Bayanzakda kəşf edilib, "Döyüşən dinozavrlar" isə Tuqriq ərazisində tapılıb. Barun Qoyotun Xulsan və Xermin Çav kimi ərazilərində Velosiraptora və ya oxşar cinsə aid olması ehtimal edilən qalıqlar var. Yeniyetmə V. mongoliensisə aid edilən dişlər və natamam qalıqlar Djadoxta formasiyası ilə çağdaş olan və Çinin Daxili Monqolustan Muxtar Rayonunda məhsuldar yer olan Bayan Mandahu formasiyasında qeydə alınıb. Ancaq bu qalıntılar 2008-ci ildəki kimi hazırlanmayıb və tədqiqi edilməyib. Bayan Mandahu formasiyasından olan natamam yetkin kəllə ayrı növə - Velociraptor osmolskaeyə aid edilib.
Paleoekologiyası
thumb|left|V. mongoliensis ətraf mühitdə Velosiraptor qalıqlarının olduğu qalıntı yerlərinin hamısı duz təpələri və xaotik axınları ilə yalnız quraq mühitdir, ancaq Barun Qoyot mühiti daha qədim Djadoxtadan bir az daha nəmdir. Bəzi bütöv qalıntıların vəziyyəti və həm də daha çox quruluşsuz qumdaşı çöküntülərinin içərisində saxlanılması şəkli göstərir ki, bir çox nümayəndələr üç mühit üçün ümumi olan Qum Fırtınası hadisələrində canlı şəkildə basdırılıb.
Eyni cinsin çox nümayəndəsi bu formasiyaların arasında mövcud olub, ancaq onlar növ səviyyəsində fərqlənir. Məsələn, Velociraptor mongoliensis, Protoceratops andrewsi və Pinacosaurus grangeri Djadoxtada məskunlaşıb, Bayan Mandahu isə Velociraptor osmolskae, Protoceratops hellenikorhinus və Pinacosaurus mephistocephalusun evidir. Növ tərkibindəki bu müxtəlifliklər coğrafi baxımdan bir-birinə yaxın olan iki formasiyanı ayıran təbii səddə görə ola bilər. Ancaq bu ərazilərdə xüsusi fauna tərkibində dəyişiklikləri yarada biləcək hər hansı bir səddin bilinməməsinə görə bu müxtəlifliklər onların mövcudiyyəti arasında cüzi zaman fərqini göstərir.
V. mongoliensis kimi eyni ərazidən bilinən başqa dinozavrlara troodontid Saurornithoides mongoliensis, oviraptorid Oviraptor philoceratops və dromaeosaurid Mahakala omnogovae daxildir. V. osmolskae isə seratopsianın bir növü Magnirostris dodsoni ilə və həm də oviraptorid Machairasaurus leptonychus və dromaeozavrid Linheraptor exquisitus ilə bir ərazidə yaşayıb.
Şimal və cənub (Qaskell romanı)
Şimal Və Cənub ( North and South ) - Məşhur ingilis yazıçı Elizabet Qaskell tərəfindən qələmə alınmış roman.
'Şimal Və Cənub' əsəri, ilk dəfə 1854-cü ildə, Household Words adlı ədəbiyyat jurnalında hissə-hissə olaraq yayımlanmışdır. Müəllif, romanı 22 hissə olaraq yazmağı planlasa da, nəşriyyatın həftəlik tələbindən dolayı, sadəcə 20-ci hissədə yekunlaşdırmağa məcbur qalmışdır. Mrs. Qaskellin istəyindən fərqli olaraq, vaxt məhdudiyyəti səbəbilə, əsərdə hadisələr ixtisarla və tezləşdirilərək nəql edilmişdir. Daha sonra, məşhur yazıçı Çarlz Dikkens, müəllifin də icazəsi ilə əsər üzərində bəzi düzəlişlər etmiş və 1855-ci ildə, şəxsi nəşriyyatında iki cild olaraq yayımlatmışdır. Kitabın ön səhifəsində bu düzəlişlə bağlı açıqlama verilib. Roman, bəzi hissələrin əlavə olunub, redekte edilməsilə daha normal bir axara qovuşsa da, buna baxmayaraq, hələ də kitabda bu tələsgənliyin izlərini görmək mümkündür. Belə ki, müəllif, daha təfərruatlı bir final yazmağı qərarlaşdırdığı üçün, əvvəlki hissələrdə mövzular uzadılıb. Lakin məhz bitiş hissəsində ani bir kəsilməni müşahidə etmək olur. Mrs. Qaskell bu romanını, digər əsəri olan Mari Bartonda olduğu kimi, əsas obrazının adı ilə, yəni 'Margaret Hale' olaraq adlandırmaq istəsə də, daha sonra, Çarlz Dikkensin tövsiyəsi ilə 'Şimal Və Cənub' adında qərar qılmışdır. Mançesterli bir keşişlə ailə həyatı quran Elizabet Qaskell, ərinin işi səbəbilə cəmiyyətdə kasıb təbəqə ilə yaxınlıq qurmuş və bir çox keçmə-keşli talelərlə tanışlıq etmişdir. Bu səbəbdən, əsərlərində hadisələrə daha çox onların gözü ilə baxmağa çalışmışdır. Odur ki, məhz 'Şimal Və Cənub' əsəri də, Sənaye inqilabı dövründə bir çox çətinliklərə məruz qalan işçilərin etiraz və əziyyətlərini sıxlıqla dilləndirir.
Məzmun
Margaret Hale, ingiltərənin şimalında yerləşən Helstone şəhərində yaşayan bir keşişin qızıdır. Atasının, inancında şübhəyə düşüb, istefa etməsilə Hale ailəsi, cənubdaki sənaye şəhəri Miltona köçürlər. Margaret burada işçi təbəqəsindən bir çox əzablı insanların həyatları ilə tanış olur. Xüsusən də, bir neçə kasıb ailələr ilə yaxınlıq qurur. Atası burada xüsusi dərslər verməklə məişətlərini təmin etməyə çalışır. Onun tələbələrindən biri də John Thorntondur. Margaretin tanıyıb, yaxınlıq duyduqlarından fərqli olaraq, bu adam məhz, yuxarı təbəqəyə mənsub bir fabrik sahibidir. Odur ki, Margaret ona qarşı qəribə bir xoşnudsuzluq hissi duyur. Soyuq xarici görünüşü və ciddi təbiətinə baxmayaraq, olduqca mülayim bir qəlbə sahib olan Mr. Thornton, çox keçmədən gözəl Margaretə böyük bir məhəbbət duyur. Margaret də, tədricən onu tanıdıqca, əslində ilk düşündüyü kimi Thorntonun zalım və işçilərinə qarşı ədalətsizliklə rəftar edən biri olmadığının fərqinə varır. Odur ki, ona qarşı olan fikirləri yaxşılığa doğru dəyişir. Lakin, ən az John Thornton qədər qürurlu və məsafəli olan Margaret, öz qəlbinin səsinə baxmayaraq uzun müddət bu məhəbbəti cavabsız qoyur. Daha sonra, hər ikisinin də həyatlarında maddi-mənəvi iztirablar baş göstərir. Lakin sonda, böyük intizardan sonra, hər ikisi də, məhz xoşbəxtliyi bir-birində tapırlar.
Əsər, daxilində romantik bir məhəbbət hekayəsi daşısa da, daha çox sosyal janrda qələmə alınıb və dövrün sosyal, ictimai problemlərini əks etdirir. Yazılıdığı gündən sevilən və Mrs. Qaskell'ə böyük şöhrət qazandıran əsər, Viktoriya dövrü ədəbiyyatının ən naliyyətli kitabları sırasındadır. Roman bir neçə dəfə filmə də adaptasiya edilib.
İsambard Kinqdom Brunel
thumbnail
İsambard Kinqdom Brunel (d.4 aprel, 1806 - ö.15 sentyabr, 1859) — İngilis mühəndis
Fəaliyyəti
İsambard Kinqdom Brunel gəmiqayırmada əsil inqilab etmişdir. 1837-ci ildə onun düzəltdiyi "Qreyt Vestern" gəmisi o dövrdə dünyanın ən böyük gəmisi olmuşdur. Bu həm də Atlantikaya müntəzəm gediş-gəliş edən bir sərnişin gəmisi oldu. Brunnelin "Böyük Britaniya" adlı digər gəmisi böyük bir vintlə hərəkətə gətirilirdi. Bu vint dəmirdən hazırlandığı üçün çox möhkəm idi. Brunelin ən böyük gəmisi isə "Qreyt İstern" idi. Hər cür şəraitə malik olan bu gəmi 4000 sərnişini İngiltərədən Avstraliyaya aparıb-gətirmək üçün lazım olan kömür ehtiyatını daşımaq qabiliyyətinə malik idi. Gəmi 1858-ci ildə suya salındığı zaman hay-küy qopdu. Məlum oldu ki, gəminin hazırlanması çox baha başa gəlmişdir. Tezliklə iflasa ugramış Brunel vəfat etdi. 30 il sonra gəmi hərrac yolu ilə satıldı.
Senecio diversipinnus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dəbkə
Dəbkə (دبكة) — Levantda oynanılan rəqs. Fələstin, İordaniya, İraq, Livan və Suriyada oynanılır.
Faylın ölçüsi
Faylın ölçüsi (Ing.file size)– faylın, adətən, baytla ifadə olunan uzunluğu. Diskdə saxlanılan fayl, adətən, iki ölçü ilə xarakterizə olunur: məntiqi və fiziki. Faylın məntiqi ölçüsü onun gerçək ölçüsüdür, yəni onda olan baytların sayıdır. Fiziki ölçü diskdə fayl üçün ayrılmış yaddaşın həcmini göstərir. Fayl üçün sahə klasterlərlə ayrıldığından faylın axırıncı simvolları onlar üçün ehtiyatda saxlanmış klasteri tam doldurmaya bilər. Bu halda faylın fiziki ölçüsü (bütün klasterlərdə olan baytların ümumi miqdarı) onun məntiqi ölçüsündən böyük olur. Buna görə də eyni bir fayl haqqında bəzən tətbiqi proqram və əməliyyat sistemi fərqli ölçülər verir.
Yuxarı Daşkəsən
Yuxarı Daşkəsən — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Yuxarı Daşkəsən qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.
Toponimikası
Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsi 1890-cı ildə Aşağı Daşkəsən camaatına məxsus yaylaq yerində salınmışdır.
Tarixi abidələri
Qəsəbədə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Qoşqarçayın sahilində yerləşir.
Mədəniyyəti
Qəsəbədə Yuxarı Daşkəsən qəsəbə kitabxanası və Yuxarı Daşkəsən qəsəbə klubu fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Qəsəbədə Heydər Əliyev Fondu hesabına inşa olunmuş 200 şagird yerlik Daşkəsən rayon Yuxarı Daşkəsən qəsəbə Z. Bağırov adına tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.
Din
Qəsəbədə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Beynəlxalq Nəzəri və Tətbiqi Fizika İttifaqı
Beynəlxalq Nəzəri və Tətbiqi Fizika İttifaqının hədəfləri:
Tarixi
1922-ci ildə Brüsseldə on üç ölkənin: Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, Hollandiya, Yaponiya, Norveç, Polşa, İspaniya, İsveçrə, Böyük Britaniya, ABŞ, Cənubi-Afrika ittifaqının iştirakı ilə beynəlxalq Nəzəri və Tətbiqi Fizika İttifaqın əsası qoyulmuşdur.İttifaqın icraiyyə komitəsini 10 insan təşkil edir:
Vandemyer
right|200px|thumb|Naməlum rəssam. [[Alleqoriya, timsalında Vandemyer ayı]] Vandemyer (,  — üzüm yığımı) — Böyük Fransa inqilabından sonra tərtib olunmuş, 1 yanvar 1806-cı ilə qədər qüvvədə olmuş  təqvimə əsasən I ay (22/23 sentyabr — 21/22 oktyabr).
Müqayisə cədvəli
Franska revolutionskalendern
Anqola kvanzası
Kvanza və ya Anqola kvanzası (ISO 4217: AOA) - Anqolada istifadə edilən rəsmi pul vahididir. 1 Anqola kvanzası təqribən 100 sentimoya bərabərdir. Anqola kvanzası Anqola Mərkəzi Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxılır.
3 sentyabr 2016-cı il tarixinə aid məzənnəyə görə, 1 Anqola kvanzası = 0.00603350 ABŞ dolları.
Məhəmməd Şeybani
Məhəmməd Şeybani (1500-1510) — Şeybani sülaləsindən özbək xanı, şairi. Məhəmməd Şeybəxt xan kimi tanınırdı. Anası Uluqbəyin qızı Reyhan Sultan bəyim idi. Çingiz xanın oğullarından Cuçinin oğlu, Batının qardaşı Şeybanın sülaləsindən olan və Özbəkləri idarə edən Əbuülxeyir xan tərəfindən qurulmuş xanlıqdır. 1428-ci ildə qurulan Buxara xanlığı 1468-ci ildə Əmir Teymur tərəfindən yıxılmışdır. Sonra 1500-ci ildə Məhəmməd Şeybani xan (1451-1510) tərəfindən təkrar qurulan Şeybani xanlığı (1500-1599) 1506-ci ildə Buxaranı ələ keçirmiş, mərkəzi Buxaraya köçürmüş və Buxara xanlığı olaraq xatırlanmağa başlamışdı. Bu xanlıq Özbək Xanlığı olaraq da tanınır. Şeybani ya da Şeybanoğulları xanlığı 1599-cu ildə Astarxan xanlığı mənşəli Din Məhəmməd, Baqi Məhəmməd və Qubernator Məhəmməd qardaşları tərəfindən yıxılmış və Buxara Xanlığı Aştarhan hakimiyyətinin Canı hakimiyyətinin əlinə keçmişdir. 1507-cu ildə I Şah İsmayıl Səfəvi tərəfindən məğlub edilərək öldürülmüşdür.
Şeybani xanları isə aşağıdakılardır:
Məhəmməd Şeybani (1500-1510)
Köçkuncu (1510-1531)
Müzaffərrəddin Əbu Səid (1531-1534)
Əbul Qazi Ubeydallah (1534-1539)
I Abdallah (1539-1540)