cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bolnisi
Tarix
Bolnisi qəsəbə olaraq 1818-ci ilin payızı - 1819-cu ilin yayında Vürtemberq Krallığından Çar Rusiyası tərəfindən Qafqaza köçürülmüş almanlar üçün təşkil edilmiş, qəsəbə Rus imperatoru I Pavel in (1796-1801) qızı və Vürttemberq kraliçası Yekaterina Pavlovna nın şərəfinə Yekaterinenfeld (almanca Katharinenfeld) adlandırılmışdır. Burada məskunlaşdırılmış 116 alman ailəsinə 3913.1155 desyatin torpaq sahəsi verilmişdi.
Gürcüstan da Sovetlər Birliyi qurulduqdan sonra 1921-ci ildə o, Almaniyada doğulmuş yəhudi əsilli kommunist inqilabçı Roza Lüksemburq un şərəfinə Lüksemburq adını daşımışdır. 15-30 oktyabr 1941-ci ildə burada məskunlaşmış alman əsilli əhali məcburi şəkildə Qazaxıstan a deportasiya olundu. Almanların sürgün edilməsindən sonra 3 aprel 1943-cü ildə Lüksemburq qəsəbəsinin adı Bolnisi qəsəbəsi olaraq dəyişdirildi.
Fiziki-coğrafi mövqeyi
Bolnisi şəhəri Gürcüstanın cənub-şərqində Maşavera çayının üzərində dəniz səviyyəsindən 520-600 metr yüksəklikdə, Rustavi şəhərindən 65 km qərbdə, paytaxt Tiflisdən isə 63 km cənub-qərbdə yerləşir. Havanın orta illik temperaturu 12 °C, o cümlədən yanvarda 0,0-0,3 °C, iyulda 23,6 °C, mütləq maksimum temperatur 40 °C, mütləq minimum temperatur -25 °C, illik yağıntı 400–500 mm təşkil edir.
Əhali
1941-ci ildə almanların Sibir və Qazaxıstana sürgün edilərək onların yerinə gürcülərin yerləşdirilməsi və 80-ci illərin sonlarında baş vermiş milli qarşıdurma zamanı aparılmış etnik təmizləmə əməliyyatları zamanı azərbaycanlıların gürcülər tərəfindən Bolnisidən deportasiya edilməsi ilə əlaqədar olaraq şəhərin etnik mənzərəsi tam dəyişmişdir. Gürcü milliyətçilərinin azərbaycanlılar a qarşı hücumları zamanı 800 azərbaycanlı ailəsi zorla öz evlərindən qovulmuş, onların bütün əmlakı və torpağı əllərindən alınmışdır. Hazırda azsaylı erməni ailələri çıxılmaqla Bolnisi yalnız gürcülərdən ibarət monoetnik şəhərə çevrilmişdir.
Mədəniyyət
Hazırda şəhərdə 3 dövlət ümumtəhsil məktəbi, 1 orta ixtisas məktəbi, 2 kitabxana, 1 teatr, 1 muzey və MV adını daşıyan 1 teleşirkət fəaliyyət göstərir.
Ərazi bütövlüyü
Ərazi bütövlüyü — dövlətləri başqa dövlətin ərazi bütövlüyü və ya siyasi müstəqilliyi əleyhinə güc tətbiq etməkdən çəkindirən beynəlxalq hüququn prinsipi. Bu prinsip BMT Nizamnaməsinin 2-ci maddəsinin 4-cü bəndində dolayı yolla əks olunmuşdur. Güc tətbiq etməklə ərazi bütövlüyünün pozulması təcavüz aktı hesab olunur.
Son zamanlar bu prinsiplə BMT Nizamanməsinin 73 (b) maddəsində qeyd olunmuş və "özünüidarəni inkişaf etdirmək, həmin xalqların siyasi səylərini lazımi qaydada nəzərə almaq və hər bir əraziyə və onun xalqlarına xas olan spesifik hallara və müxtəlif inkişaf səviyyələrinə uyğun olaraq, onlann azad siyasi institutlarının mütərəqqi inkişafına kömək etmək" kimi məqsədləri özündə ehtiva edən humanitar müdaxilə konsepsiyası arasında gərginlik yaranmışdır.
Tarixi
Məlum olduğu kimi, tarixən müəyyən bir əraziyə iddia edən siyasi qurumlar olmuşdur. Bu ərazilərə sahiblənmək çox vaxt müharibə hesabına olurdu və adətən döyüşlə nəticələnirdi. Bəzən də eyni ərazidə mövcud bir neçə ali hakimiyyət qüvvəsi bir-biri ilə müharibə vəziyyətində olurdu. Qədim və orta əsrlərdə zadəganlar hələ də eyni kralı və ya imperatoru qəbul etsələr də, vətəndaş müharibələri baş verirdi. Məsələn, qədim Çində Şərqi Çjou sülaləsinin formal olaraq hakimiyyətdə olduğu dövrü əhatə edən Çunçyu dövrünü nümunə göstərmək olar. Eləcə də katolik monarxları eyni Papanın dini hakimiyyətini tanısalar da, tez-tez bir-biriləri ilə mübarizə aparırdılar.
Vestfaliya beynəlxalq münasibətlər sistemi konsepsiyasının tərəfdarları belə hesab edirlər ki, ərazi bütövlüyünün müasir ideyası 1648-ci il Vestfaliya Sülhü ilə bərqərar olmuşdur. Bununla yanaşı, qədim Çin və Şimali Amerika və Avstraliyanın qədim yerli mədəniyyətləri, eləcə də digər mədəniyyətlər, regional bütövlüyü də əhatə edən müxtəlif ərazi anlayışlarını irəli sürürlər.
Millətlər Liqası ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüququn digər prinsiplərini müəyyənləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Liqa İtaliyanın Efiopiyanı işğal etməsini qınamışdı. Liqa həmçinin Mancuriyada və Daxili Monqolustan Muxtar Rayonunun şərqində Mançjou-qonun yaradılmasına görə Çin Respublikasını açıq-aşkar dəstəkləmişdi. Tarixçilərin əksəriyyəti qeyd edirdi ki, Liqa bu qərarlarını effektiv şəkildə yerinə yetirə bilmədiyinə görə nüfuzunu itirmişdi.
BMT-nin, sonralar isə Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müşavirəsinin (indiki Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı) yaradılması ilə ərazi bütövlüyü beynəlxalq qətnamələrin tərkib hissəsinə çevrildi. Helsinki Yekun Aktı, digər məsələlərlə yanaşı sərhədlərin toxunulmazlığına və dövlətlərin ərazi bütövlüyünə də toxunmuşdu.
Müasir dövrdə
Son dövrlərdə (II Dünya Müharibəsindən sonra) ərazi bütövlüyünün ciddi tətbiqi bir sıra problemlərin yaranmasına gətirib çıxardı və "yer üzündə" reallıqla qarşılaşdıqda ərazi bütövlüyü məsələsi çox süni bir quruluş kimi qəbul edilə bilər.
Lixtenşteyn knyazı II Hans Adam, 25 yanvar 2001-ci ildə Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunda çıxış edərkən tarixi normalara uyğun olaraq ərazi bütövlüyünə daha çevik yanaşma tələb etmiş və qeyd eləmişdir ki, "Gəlin dövlətlərin, onları yaradan insanlara bənzər həyata sahib olduqlarını qəbul edək. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının hər hansı bir üzv dövləti indiki sərhədləri daxilində beş nəsildən artıqdır ki mövcuddur. İnsan təkamülünü dondurmaq cəhdi keçmişdə mənasız məsuliyyətə səbəb olmuş və ehtimal ki, belə bir prosesə sülh yolu ilə nəzarət edilməsindən daha çox zorakılığa səbəb olmuşdur. Öz müqəddəratını təyin etməyə qoyulan məhdudiyyət təkcə demokratiyanın özünü deyil, həm də demokratiya quruluşunda qanunçuluq istəyən dövləti də təhdid edir."
2005-ci il Dünya Samitində dünya dövlətləri "Qorumaq məsuliyyəti" məsələsində razılığa gəldi və humanitar müdaxilə hüququnu tanıdı. Bunun suverenlik və ərazi bütövlüyü konsepsiyalarının çevik tətbiqinə, ərazinin de-fakto statusuna ciddi riayət olunmasını asanlaşdırmaq və bu statusu nəzərə almaqla və hər bir hal üzrə işdə iştirak edən digər amillərin nəzərə alınacağına imkan verəcəyi iddia edilirdi. 28 aprel 2006-cı ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul edilmiş BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1674 saylı qətnaməsi "2005-ci il Dünya Samitinin Yekun Sənədinin əhalini soyqırımdan, müharibə cinayətlərindən, etnik təmizləmədən və insanlığa qarşı cinayətlərdən qoruma məsuliyyəti ilə əlaqədar 138 və 139-cu bəndlərinin müddəalarını təsdiq edirdi".
Bununla belə, "qorumaq məsuliyyəti" yalnız xarici qüvvələrin suverenliyi ləğv etmək imkanına aiddir və sərhədlərin dəyişməsini açıq şəkildə əks etdirmir.
Sen-Priyest-an-Müra
Sen-Priyest-an-Müra  — Fransa da kommuna, Overn - Rona - Alplar regionunda yerləşir. Departament — Alye. Monmaro kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
INSEE kodu — 03256.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 243 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 159 nəfər (15-64 yaş) arasında 109 nəfər iqtisadi cəhətdən, 50 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 68.6%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəal olan 109 nəfərdən 93 nəfər (59 kişi və 34 qadın) işləyir, 16 nəfər işsizdir (6 kişi və 10 qadın). 50 hərəkətsiz 21 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfər təqaüdçü, 20 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Fransua Araqo
Fransua Dominik Araqo — fransız astronom və fizik, siyasi xadim, Paris EA-nın üzvü (1809), Peterburq EA-nın fəxri əcnəbi üzvü (1829). 1830-cu ildən Paris EA-nın katibi və Paris rəsədxanasının direktoru olmuşdur. Onun göstərişi ilə U.Leverye Uranın hərəkətindəki sarsıntıları hesablamış və bunun nəticəsində Neptun kəşf edilmişdir. Araqonun astronomiya, optika, elektromaqnetizm, meteorologiya və fiziki coğrafiyaya dair əsərləri var. Polyariskopu ixtira etmiş, poladdan ilk süni maqnitlər almış, fırlanma maqnetizmini kəşf etmiş, qütb parıltısı və maqnit fırtınası arasında əlaqə olduğunu müəyyənləşdirmişdir. 1830-1948-ci illərdə Deputatlar palatasının üzvü, Fransada 1848-ci il inqilabından sonra hərbi və dəniz naziri vəzifələrində işləmişdir.
Səngərçay
Səngərçay — Azərbaycannın İsmayıllı rayonu ərazisindən axan çay. Başlanğıcını Böyük Qafqaz dağlarından götürən çay çoxlu sayda kiçik qol qəbul edir. Öz növbəsində isə Canguçayın ən iri qolunu təşkil edir. Çay İsmayıllı rayonu Qalacıq, İstisu kəndlərinin ərazisindən axaraq Çayqovuşan kəndi ərazisində Canguçayına birləşir. Əsasən qar suları ilə qidalanır.
Motmotukimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Bolqatanqa (Qana)
Xalq arasında Bolqa olaraq bilinən Bolqatanqa (Bolgatanga), Qananın Bolqatanqa Bələdiyyə Bölgəsi və Yuxarı Şərq bölgəsinin Burkina Faso sərhəddinə bitişik bir şəhəri və paytaxtdır. Bolqatanqanın 2012-dən çox yaşayış məntəqəsi və təxminən 66.685 əhalisi var. Bolqatanqa, Tamalenin 161 km (təxminən 100 mil) şimalındadır. Bolqatanqa, Qızıl Volta çayı vadisində ( fillərin önəmli bir köç yoludur), Ağ Volta çayı və qəsəbənin cənubundakı Qambaqa Qayalıqları Yuxarı Şərq bölgəsinin cənub sərhəddini təşkil edir.
Tarixi
Bolqatanqa adı guresi bolba "miqrantlar" və tanŋa "piramida" sözlərindən əmələ gəlmişdir. Tarixən Bolqatanqa qədim Trans-Sahara ticarət yolunun cənub terminalında yerləşirdi. Şərq marşrutu Bolqatanqa yaxınlığındakı Sahelian marşrutu ilə birləşirdi. Marşrut boyu əl işləri, xüsusən də saman səbətləri, papaqlar və geyimlər, həmçinin dəri məmulatları, metal zərgərlik və yerli geyimlər - kola, qoz-fındıqlara və duza dəyişdirildi. Bolqatanqanın yerləşdiyi Yuxarı Şərq Bölgəsi əvvəllər Yuxarı Region kimi tanınan ərazinin bir hissəsidir. 1902-1960-cı illər arasında Şimal Ərazisi Britaniyanın protektoratı idi. 1 iyul 1960-cı ildə Şimal və Yuxarı Bölgəyə ayrıldı. Yuxarı Bölgə 1983-cü ildə Yuxarı Şərq və Yuxarı Qərb Bölgələrinə bölündü.
İqlimi
Subekvatorial iqlim qurşağında yerləşir buna görə də yayda ekvatorial iqlimin təsiri ilə bol yağıntı alır qışda isə tropik iqlimin təsiri ilə quraq olur.
Bolqatanqada həyat
Bolqatanqa, böyük bir mərkəzi bazarıyla Yuxarı Şərq Bölgəsinin zərgərlik mərkəzi olaraq bilinir. Yuxarı Şərq Bölgəsinin başqa yerlərində olan əşyalardan başqa Bolqatanqada saxta "Bolqa papaqları" düzəldilir və satılır. Bolqatanqa və çevrəsindəki yaşayış məntəqələri eyni zamanda ən böyük dəri əşya, hörmə səbət və önlük istehsalçılarını əhatə edir. . Sənətçilər, hər üç gündə bir açılan Bolqatanqa Bazarında əsərlərini satırlar. Qəsəbədə Yuxarı Şərq Bölgəsinin tarixi önəmə sahip obyktlərini saxlayan bir muzey də vardır.
Peşə və yeməklər
Əkinçilik, Bolqa xalqının əsas peşəsidir. Yağışlı mövsümdə darı, qarğıdalı, beç qarğıdalısı, çəltik, lobya, yer fıstığı ve şirin kartof, quraq mövsümdə isə sulu soğan, pomidor və bibər əkinçiliyi edilir.Təqribən hər əkinçi ən azından bir quş və ya heyvan bəslər.
Bolqa xalqının əsas yeməyi darı, qarğıdalı və ya yarpaq şorbası (beto), çəltik lapası ilə Qvineya darı unu ilə edilən Tuo Zaafidir.
Aberfan faciəsi
Aberfan faciəsi — 21 oktyabr 1966-cı ildə baş verən kütlə sürüşməsi nəticəsində kütləvi insan ölümü ilə nəticələnən hadisədir. Qurbanların sayı 116-sı uşaq olmaqla 144 nəfər idi.
Fəlakətin səbəbləri
Cənubi Uelsin Aberfan kəndi kömür mədəninə yaxın yerləşirdi. Mədən böyük qaya yığınlarını yer səthinə tullayırdı. Bu zibilliklərdən biri ətəyində yerli məktəbin yerləşdiyi dağın yamacında idi. Onun hündürlüyü 34 metrə çatırdı. Sonradan məlum olur ki, tullantı qismən qrunt suları ilə yuyulan əraziyə də atılır. Qəti qadağan edilməsinə baxmayaraq Milli Kömür Şurasının işçiləri buna məhəl qoymurlar. 1966-cı ilin oktyabr ayının Uelsdə çox yağışlı keçməsi fəlakət üçün son təkan olur.
Fəlakət
Oktyabrın 21-i səhər saat 9:15 radələrində dağın zirvəsi yerindən tərpənir və təxminən 110 min kubmetrə yaxın süxur aşağı doğru sürüşür. Kütlənin hərəkət sürəti 70 km/saata çatır. Sürüşmə dərslərin getdiyi Aberfan məktəbini və yaxınlıqdakı evləri tamamilə örtür.
Xilasetmə işləri
thumb|Aberfan qəbiristanlığında qəzada ölən uşaqların məzarları üzərində ağ tağlar Yerli sakinlər dərhal əlləri və bağ kürəkləri ilə çökmə yerini qazmağa başlayırlar. 20 dəqiqədən sonra yerli mədənçilər gələrək dərhal qazıntı işlərinə başlayırlar, ardınca yanğınsöndürənlər, tibb işçiləri və Mülki müdafiə korpusu gəlir.
Sonrakı hadisələr
25 oktyabr 1966-cı ildə Parlamentin hər iki palatasında qəbul edilən qərarlardan sonra Uelsin dövlət katibi fəlakətin səbəbini araşdırmaq üçün rəsmi olaraq tribunal təyin edir. İstintaqın gedişində 1966-cı il noyabrın 2-də ilkin açıq dinləmə keçirilir, sonrakı 5 ay ərzində 136 şahid ifadə verir.
Tribunal 1967-ci il 28 aprel tarixində dinləmələrini yekunlaşdırır və hesabatını həmin il avqustun 3-də dərc edir. Nəticələr arasında "günah Milli Kömür Şurasının üzərinə düşür... Bu günah Milli Kömür Şurasının qərargahı, Cənub-Qərb İdarəetmə Departamenti və bir neçə başqa şəxs arasında (müxtəlif dərəcələrdə də olsa) paylaşılır" qeyd edilirdi. Məhkəmə əlavə edib ki, “Milli Kömür Komitəsinin bədən xəsarəti (ölümcül və ya başqa) və əmlaka dəymiş ziyana görə kompensasiya ödəməklə bağlı hüquqi məsuliyyəti danılmazdır”.
VI Mitridat Evpator
VI Mitridat Evpator (həmçinin Yevpator; ; ) — Pont çarı (e.ə. 120–63).
Ölkələr üzrə inzibati vahidlərin cədvəli
thumb|350px|Ölkələrin inzibati-ərazi bölgüsü. Aşağıdakı cədvəldə 2014-cü ildən etibarən ölkələrdə və onların əsas asılı ərazilərində istifadə olunan inzibati vahidlərin növləri və sayı göstərilir. İnzibati vahidlər səviyyələrə bölünür. İnzibati birləşmələrin adları azərbaycan dilindədir, parantezdə isə ölkənin rəsmi dillərində orijinal adları göstərilmişdir.
VI Mitridat Evpator
Etimologiya
Mitridat mənası "Mitra tərəfindən verilmiş" olan farsların "Mihrdat" adının yunanca yazılışıdır. Mitra qədim İran günəş tanrısının adıdır. Adın özü qədim İran Miθra-dāta- sözündəndir.
Ölkələr üzrə inzibati vahidlərin cədvəli
Xarici keçidlər
<references group="istinad." />
NGC 7418
NGC 7418, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Durna bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Albaniya dilləri
thumb|280px Albaniya dilləri — Albaniya monoetnik bir dövlətdir, əhalisinin böyük əksəriyyəti rəsmi olan alban dilində danışır. Alban dili özüdə iki aparıcı ləhcələrə bölünür: Tosk (cənubda) və Qeq (şimalda). Dünyada alban diasporasının geniş yayılması səbəbindən Albaniyadan kənarda yaşayan albanlar da ingilis, italyan, yunan, fransız, alman və bir çox başqa dillərdə danışırlar.
Albaniyadakı bir çox ailədə ən azı iki dildə danışmaq adətdir: ən çox yayılmış ikinci dillər arasında, italyan və yunan dilləri fərqlənir (cənubda yunan icması arasında)
Alban dili
Albaniya Konstitusiyasının 14-cü maddəsi alban dilini rəsmi dil olaraq tanıyır. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən 2765610 nəfər və ya ölkə əhalisinin 98,767% -i alban dilini ana dili olaraq göstərmişdir.
Dialektlər
Ədəbi alban dili cənubda Tosk ləhcəsinə əsaslanır. Şimalda Kosovo albanları arasında geniş yayılmış Qeq ləhcəsində danışırlar. İki ləhcənin sərhədi Şkumbin çayıdır. Fərqlərə baxmayaraq, bu ləhcələri ümumiyyətlə albanlar başa düşürlər. Alban dilinin digər ləhcələri də geniş yayılmışdır: Çam (Çameriya), Arbereş (İtaliya) və Arnaut (Yunanıstanın cənubu).
Albaniyada yaşayan azsaylı xalqların dili
thumb|right|Albaniyada yayılmış digər xalqlar
Yunan dili
Ölkədə əsas ən çox danışılan azlıqların dili yunan dilidir. Alban yunanları Şimal Epir ləhcəsi kimi bilinən yunan dilinin cənub ləhcəsində danışırlar. Albaniyada yunan dilində danışanların sayı müəyyən deyil. Bu ləhcədə indi nə yunan dilində, nə də Cənubi Epir ləhcələrində istifadə olunmayan qədim alban sözləri var. Şəhərlər və kəndlər arasındakı məsafələrin az olmasına baxmayaraq, nitqdə fikir ayrılıqları var (əsasən vurğu ilə). Bir çox alban yunan dilində danışa bilir. Bunun səbəbi onların Yunanıstanda işləmələridir. Cənubi Albaniyanın bir çox bələdiyyəsində yunan dili rəsmi sayılır.
Arumın dili
Arumın dili Albaniyada yaşayan 100-200 min arumınların ana dilidir. Ölkənin mərkəzində və cənubunda yaşayırlar və Albaniya qanunlarına görə mədəni bir azlıq olaraq tanınırlar. Onlara "Vlahi" də deyilir.
Makedon dili
1989-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Albaniyada 5 minə yaxın makedon yaşayırdı. Makedoniyalılar indi ölkənin cənub-şərqində Prespa gölünün yaxınlığında yaşayırlar. Pustes bələdiyyəsində (Korça vilayəti) rəsmi azlıq kimi tanınırlar; yalnız orada öz milliyətlərini və dillərini elan edə bilərlər. Makedoniya təşkilatlarının nümayəndələrinin bildirdiyinə görə, Albaniyada 120 mindən 350 minədək makedoniyalı yaşayır. Onların siyasi nümayəndəliyi 2011 seçkilərində 2500 səs toplayan Makedoniyalı Avropa İnteqrasiyası İttifaqıdır.
Qaraçı dili
Albaniyada demək olar ki, heç kimin təhsil almamasına baxmayaraq, öz dillərini qoruyan təxminən 10 min qaraçı yaşayır.
Bharat (film, 2019)
Bharat (Azərbaycan dilinə tərcüməsi Hindistan) — Əli Abbas Zəfər tərəfindən ssenari xətti yazılmış və rejissorluğu edilmiş və 2019-cu ildə hind dilində çəkilmiş olan dram filmidir. Film Reel Life Productions, Salman Khan Films və T-Series şirkətlərinin pankartları altında Atul Agnihotri, Alvira Khan Agnihotri, Bhushan Kumar, Krishan Kumar, Nikhil Namit və Salman Khan tərəfindən birgə istehsal olunmuşdur. Filmdə Salman Xan, Katrina Kaif, Sunil Qrover və Ceki Şroff çəkilib. filmdə Disha Patani xüsusi bir görünüş yaradır. Cənubi Koreyanın “Ode to My Father” (2014) filminin remeyki olan bu film, Hindistanın müstəqillikdən sonrakı tarixini adi bir insanın nöqteyi-nəzərindən izləyir və onun 8 yaşından 70 yaşına qədər olan həyatını tamaşaçıya nümayiş etdirir.
Bharat Hindistanda 5 iyun 2019-cu ildə, Fitr bayramı münasibətilə teatrlarda nümayiş olunmuşdur. Bu filmin ikinci yarısını tənqid edən aktyor heyəti, hekayə və ssenarinin çıxışlarını yüksək qiymətləndirən tənqidçilərdən ümumiyyətlə müsbət rəylər almışdır. Film ilk günündə ₹42,30 crore qazanmışdır. 2019-cu ilin ən çox gəlir gətirən filmlərindən biri olmuşdur. Film ümumilikdə boyu teatrlardakı nümayişindən ₹325,58 crore gəlir əldə edərək, kommersiya müvəffəqiyyəti qazanmış və bütün zamanların ən çox gəlir gətirən 37-ci Hindistan filmi olmuşdur.
Mitropolit
Mitropolit ( və ya μητρόπολις – metropoliyadan olan adam) — bir sıra xristian kilsələrində, o cümlədən pravoslav kilsəsində patriarxdan sonra ali ruhani rütbə.
Üşnəviyyə
Üşnəviyyə və ya Üşnü - İranın Qərbi Azərbaycan ostanı nda şəhər, Üşnəviyyə şəhristanı nın inzibati mərkəzi.
Tula Rud-e Bala (Talış)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 2,039 nəfər yaşayır (476 ailə).
Dayavik almaz yatağı
thumb|Dayavik almaz yatağı [[2006-cı il]] Dayavik almaz yatağı — Kanadada, Yellounayf şəhərindən 300 km şimal şərqində yerləşir.
Haqqında
Ehtiyatına görə ölkənin ikinci yatağıdır. 1994-cü ildə kəşf olunmuş, 2002-ci il dən açıq və yeraltı üsullarla istismar olunur. Almazın kəşf olunmuş ümumi ehtiyatı 106,5 mln. kardır (kimberlitlərdəki orta miq darı 3,96 kar/t, ehtiyatı isə 25,6 mln. t-dur ). Yataq Şimali Amerika platformasının şimal-qərb hissəsi ilə əlaqədardır; Kanada almazlı əyalətinə daxildir. Eosen yaşlı 4 kimberlit borusundan ibarətdir. Kimberlitlər vulkanoklastik və piroklastik süxurlardan, yan süxurlar isə zəif metamorfizləşmiş qrauvakka və argillitlərdən, həmçinin Arxey yaşlı diorit və qranitlərdən ibarətdir. Borular 30 m qalınlıqlı müasir buzlaq çöküntüləri ilə örtülüdür. Almazlar yüksək keyfiyyətlidir, orta qiyməti 110 dollar/kardan yuxarıdır. Әsasən, zərgərlikdə istifadə olunur.
2-ci Ordu Korpusu (Azərbaycan)
Tarix
Korpus 3 mart 1992-ci ildə o dövrdə Azərbaycanın Müdafiə naziri general-mayor Tahir Əliyevin müvafiq əmri ilə qurulmuşdur. 90-cı illərdə sıralarında olan bölmələr arasında 161-ci motoatıcı briqadası da var idi. Qurulduqdan qısa müddət sonra cəbhəyə göndərilən hərbi hissə Birinci Dağlıq Qarabağ müharibəsi zamanı Füzuli rayonunun, eləcə də Qırmızı Bazar, Şişkaya və Qacarın müdafiəsində əsas zərbə qüvvəsi rolunu oynamışdı. Füzulidəki Babı, Arayatlı, Mollaməhərrəmli, Əhmədalılar, Şükürbəyli və digərlərini ermənilərdən almağa müvəffəq olur.
Alisa Xaleyeva
Alisa Xalıyeva (26 sentyabr 1978) — Azərbaycanı təmsil edən üzgüçü.
Həyatı
Alisa Xalıyeva 1978-ci il sentyabrın 26-da anadan olub.
Karyerası
Alisa Xalıyeva Azərbaycanı 2020-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə 50 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turnirnində 28.78 saniyə nəticə göstərdi və 59-cu pillənin sahibi olub.
2-ci Ordu Korpusu (Azərbaycan)
Təltifləri
thumb|[[2020 Bakı Qələbə Paradı zamanı 2-ci Ordu Korpusunun fəxri keçidi.]] Döyüş əməliyyatları zamanı hərbi hissənin bir sıra hərbi qulluqçularına fəxri adlar, orden və medallar verilib. Dörd nəfər Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülənlərdir. Orden və medallarla təltif olunanlar :
Elman FK
"Elman" — Somalinin paytaxtı olan Moqadişo şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu. Somali Birinci Divizionunda çıxış edir. Ev oyunlarını əsasən tutumu 35,000 nəfər olan Moqadişo Stadionunda keçirir.
Tarixi
thumb|Məşq zamanı Klub 1993-cü ildə somalili sahibkar və ictimai fəal Elman Əli Əhməd tərəfindən yaradılmışdır.
De ki, sevirsən (film, 2000)
De ki, sevirsən (Rom: Kaho Naa... Pyaar Hai) — rejissor Rakesh Roşanın oğlu Hritrik Roşan və aktrisa Ameeşa Patelin debütü olan, rejissor Rakesh Roşan tərəfindən 2000-ci ildə çəkilmiş olan hind dilində romantik döyüş filmidir.
Süjet xətti
Kasıb müğənni Rohit və varlı bir insanın qızı olan Sonia bir-birlərinə ilk baxışdan aşiq olublar. Səfər zamanı onlar dostlarından qaçaraq kimsəsiz bir adada tək qalırlar. Burada onlar həyatlarının ən gözəl günlərini keçirirlər. Ancaq sevgililər yenidən tapılır. Sonyanın dostları Rohitin şou-biznes aləmində məşhurlaşmasına kömək edirlər. Hər şey toya doğru gedirdi, lakin bir gün Rohit polis komissarı ilə quldurların vəhşiliyinin şahidi olur və bununla da o öz ölüm hökmünü imzalayır. Sonyanın sevgilisinin ölümündən sonra özünə gəlməsi üçün atası onu Yeni Zelandiyadakı qohumlarının yanına göndərir. Qız orada gözlənilmədən nişanlısı Rohitə qəribə bir formada oxşayan Rac Çopra ilə qarşılaşır.
Milli azlıqların müdafiəsi üzrə Çərçivə Konvensiyası
thumb|300px|Konvensiyanı imzalayan ölkələr — açıq yaşıl rəng; Konvensiyanın tərəfləri — tünd yaşıl; Avropa Şurasından kənar ölkələr — boz
Anar Eyvazov
Anar Məhəmmədəli oğlu Eyvazov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovniki, Müdafiə Nazirliyinin Xidmətinin rəisi.
Hərbi xidməti
2023-cü il iyunun 26-da Sılahlı Qüvvələr Günü münasibətiylə müdafiə nazirinin əmri ilə Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin Rəisi vəzifəsi təsis edilib və bu vəzifəyə Anar Eyvazov təyin olunub. 2020-ci il sentyabrın 26-da müdafiə nazirinin əmri ilə Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin Mətbuat Katibi vəzifəsi təsis edilib və bu vəzifəyə Anar Eyvazov təyin olunub.
Milli azlıqların müdafiəsi üzrə Çərçivə Konvensiyası
Milli azlıqların müdafiəsi üzrə Çərçivə Konvensiyası — 1 fevral 1995-ci ildə imzalanan Avropa Şurası konvensiyası. Fransa, Monako, Andorra və Türkiyə tərəfindən imzalanmamış Avropa Şurasına üzv dövlətlərdən; imzalanmış, lakin Belçika, Yunanıstan, İslandiya və Lüksemburq tərəfindən təsdiqlənməmişdir.
Konvensiyanın həyata keçirilməsinə iştirakçı ölkələrin hesabatlarını qiymətləndirən Məşvərət Komitəsi və CC-nin fikirlərinə əsasən tövsiyələr verən Avropa Şurası Nazirlər Komitəsi nəzarət edir. Fərdi şikayət mexanizmi yoxdur və konvensiya zəif bir mexanizm kimi qəbul edilir.
Anar Eyvazov
Hərbi xidməti
2020-ci il sentyabrın 27-də səhər saat 06:00 radələrində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri tərəfindən genişmiqyaslı təxribat törədilmişdir və cəbhəboyu zonada yerləşən Azərbaycan Ordusunun mövqeləri və yaşayış məntəqələri iriçaplı silahlar, minaatnalar və müxtəlif çaplı artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutulmuşdur, nəticədə ölənlər və yaralananlar olmuşdur. Bu barədə məlumat Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə bildiriləndən sonra səhər saatlarında Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin döyüş fəaliyyətinin qarşısını almaq məqsədilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Komandanlığı tərəfindən cəbhəboyu zonada hücum əməliyyatlarının başlaması barədə qərar verilmişdir. Bu barədə məlumatı Azərbaycan cəmiyyətinə canlı yayında məhz Anar Eyvazov çatdırmışdır.
Anar Eyvazov Vətən müharibəsi zamanı mütamadi olaraq brifinqlərdə cəbhədə baş verən hadisələri Azərbaycan cəmiyyətinə bildirib.
Qambiya sıçovulu
Qambiya sıçovulu (Cricetomys gambianus) — Nezomidlər fəsiləsinin Cricetomys cinsinə daxil olan gəmirici növü. Siçananabənzərlər altdəstəsinin ən böyük nümayəndələrindən biridir. Bədən uzunluğu təxminən 0,9 metr (3 fut) qədər böyümyür. Bununda təxminən yarısını quyruq hissəsi təşkil edir. Onlar gecə həyat tərzi keçirirlər. Böyük Səhradan cənubdakı ərazilərdə, Seneqaldan Keniyaya və Anqoladan Mozambikə qədər olan bölgələrdə yayılmışdır.
Bəzən bu canlılar ev heyvanları kimi saxlanılır. Floridada təbiətə sızan siçovullar invaziv bir növə çevrilmişdir.
Xüsusiyyətləri
Yanaq kisələri, siçovulun yuvaya daşınması üçün gecədə bir neçə kiloqram qoz-fındıq yığmasına imkan verir. Yuva yan və təchizatı saxlamaq üçün olan otaqlardan, üstəlik uzun bir keçiddən ibarətdir. Qambiya sıçovulu cinsi yetkinliyə 5–7 aylığında çatır. Dişi hər doqquz aydan bir doğum gerçəkləşdirir. Hər doğum zamanı altı balaya qədər artım ola bilir. Erkəklər ərazilərini qoruyurlar. Erkəklər bir-birlərini gördüyü anda təcavüzkarlıq nümayiş etdirirlər.
Mina və vərəmi müəyyən etmə bacarığı
Qambiya siçovulları minaları və vərəmli xəstələri qoxusu ilə aşkar edə bilirlər. Təlim görmüş siçovullar HeroRATS adlandırılırr. Siçovulların öyrədilməsi itlərdən daha ucuzdur; bir siçovulun təlimi 7000 ABŞ dollara, bir köpək örədilməsi isə təxminən 25 min dollara başa gəlir.
Albalı selikli mişarcısı
Albalı selikli mişarcısı- buğumayaqlılar tipinin pərdəqanadlılar dəstəsinin həqiqi mişarcılar fəsiləsinə aid olan növ
Xarici quruluşu
Yetkin mişarcı qanadları açılmış halda 10 mm-dir. Bədəni qara, ön ayaqların baldırları isə sarımtıldır. Qanadlar olduqca şəffafdır. Yalançı tırtıl yaşılımtıl sarıdır. Axırıncı yaşda 15-20 mm uzunluqda olur. Bədəni ön tərəfdən yoğun, arxaya doğru getdikcə nazilir. Pupu ağımtıl rəngdə olur. Albalı mişarcısı torpağın 2-5 sm dərinliyində baramalar içərisində qışlayır. Yazın axırlarında tırtıllar puplaşır, 7-10 gündən sonra puplardan yetkin mişarcılar uçur.
Penni Mordont
Penelope Meri Mordont  — Böyük Britaniyanın siyasi və dövlət xadimi. 15 sentyabr 2021-ci ildən Böyük Britaniyanın ticarət siyasəti üzrə dövlət naziri. Əvvəlllər Böyük Britaniyanın ilk qadın müdafiə naziri olub (1 may — 24 iyul 2019-cu il).
Həyatı
Penni Mordont 4 mart 1973-cü ildə Devon krallığının Torki şəhərində anadan olub. . O bildirir ki, o atası desantçı olduğuna görə ona Arethusa HMS sinifli Penelope adlı kreyserin adı verilib. Atası Con Mordont, Hilsi kazarmalarında anadan olub, desant polkunda qulluq edib, sonra müəllim ixtisasına keçib, sonda isə Hempşir şurasında gənclər üzrə işçi kimi çalışıb. Anası Cennifer ( qızlıq soyadı Snouden), Purbrukun bir neçə məktəbində xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün müəllim kimi çalışıb. Ana xətti ilə o ilk leyborist xəzinədarlıq kansleri Filip Snoudenin qohunudur, aktrisa Anjela Lensberi onun nənəsinin əmisi qızıdır, beləlikə o leyboristlərin keçmiş lideri Cor Lensberinin uşaq qohumudur. Prnninin iki qardaşı var : ekiz qardaşı Ceyms və kiçik qardaşı Edvard. Mordont Vaterluvil, Hemşirdə yerləşən Oklend Roma-katolik ümumtəhsil məktəbibdə təhsil alıb və Viktorilend teatr məktəbində dram incəsənətini öyrənib.
Mordontun 15 yaşı olanda anası xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişir. Ekiz qardaşı məktəbi atdığından o kiçik qardaşı Edvard üçün əsas hamiyə çevrilir. O biri il onun atasınında da xərçəng xəstəliyi aşkar edilir, ancaq o müalicə ilə sağala bilir. Təhsil haqqını ödəmək üçün o Johnson & Johnson fabrikində çalışır, Portsmut magiya cəmiyyətinin keçmiş prezidenti fokusçu Uill Eylinqin köməkçisi işləyir.
Penni Mordont siyasətə marağını Rumıniyada xəstəxana və uşaq evlərində çalışdığı zaman təcrübəsi ilə izah edir. 1989-cu ildə Rumıniya inqilab baş verir və totalitar rejimə son qoyulur.
O  Redinq Universitetində fəlsəfəni əyrənir və 1995-ci ildə oranı ikinci dərəcəli fərqlənmə ilə bitirir. O ailələrində universitet bitirən birinci şəxs olur. O tələbə hərəkatında fə\al iştirak edir və universitetin tələbə həmkarlar ittifaqının sədri olur.
Çılğın gənclər (film, 2013)
Yeh Jawaani Hai Deewani — rejissor Ayan Mukercinin 2013-cü ildə çəkilmiş filmidir
Prodüseri Karan Cohar olan filmin hind dilindən tərcüməsi "Çılğın gənclər" deməkdir.
Süjet xətti
Naina utancaq tibb tələbəsidir. Davamlı oxuyur və həmişə dərslərindən yüksək qiymətlər alır, lakin introvert xarakterinə görə özünü həmişə kənarlaşdırılmış hiss edir. Köhnə sevgilisi Aditi Mehra ilə yenidən görüşü zamanı o başa düşür ki, ona yüksək qiymətlərlə yanaşı, həyatda başqa şeylər də lazımdır. Odur ki, o, heç kimə xəbər vermədən, Himalay dağ silsilələrindəki ekskursiyasında Aditini izləmək qərarına gəlir. Ekskursiya zamanı o, köhnə sinif yoldaşları Kabir "Bunny" Thapar və Avinash "Avi" Arora ilə olan dostluğunu təzələyir.
Övrə xəstəliyi
Övrə və ya xalq arasında qurdeşənəyi — dərinin allergik mənşəli xroniki xəstəliyidir. Dəridə qaşıntılı köpəşmələr ilə özünü göstərir. Elmi adı urticaria olan bu xəstəlik insanın əmək qabiliyyətini və həyat keyfiyyətinin ciddi şəkildə pozan bir patologiyadır. Övrənin daha ağır forması sayılan angioödem və ya kvinke ödemi xəstənin həyatını təhlükə altına ala bilər.
Etiopatogenez
Xəstəliyin yaranmasında dəri və selikli qişalarda yerləşən mast hüceyrələri və ya tosqun hüceyrələr yaxından iştirak edirlər. Mast hüceyrələri leykosit qrupuna daxil olan immun hüceyrələrdir. Allergenlərə və mikroblara qarşı xüsusən parazit mikroblarına qarşı orqanizmi müdafiə edir. Dəri və selikli qişalar bu hüceyrələrlə zəngindir. Bu hüceyrələrin sitoplazması çoxlu sayda dekstruktiv enzimlərlə zəngin dənəciklərlə doludur. Onların arasında histamin mediatoru övrə xəstəliyini törədən ana molekulalardan biridir. Övrə xəstələrində provokasiyaedici faktorların təsirindən mast hüceyrələrindən külli iqdarda histamin ifraz olunaraq allergik reaksiyanı tətikləyir. Nəticədə dəridə qaşıntılı köpəşmələr yaranır.
Klinik əlamətlər
Dərinin istənilən yerində qaşıntılı köpəşmələr şəklində qızartılar yaradır. Gicitkən dalaması formasında səpgilər meydana gəlir. Xəstəliyin elmi adı urticaria termini də gicitkən sözündən yaranmışdır. Urtica gicitkən deməkdir. Səpgilər 24 saat ərzində iz buraxmadan solaraq dərinin başqa yerindən çıxa bilir. Xəstəliyin daha ağır formasında dəri və selikli qişalarda ödem yaranır. Ödemə bağlı gözətrafı şişmə, əllərdə və ayaqda şişmə, dodaqda şişmə, dildə şişmə yarana bilər. Buna kvinke ödemi və ya angioödem deyilir. Övrə xəstəliyi angioödemlə seyr edərsə xəstəlik daha kəskin xarakter ala bilər. Hətta xəstədə ciddi tənəffüs çatışmazlığı yaradaraq ölümə belə səbəb ola bilər. Övrə əlamətləri hiss edən xəstələr fəsadlardan yan keçmək üçün qısa zamanda dermatoveneroloq həkimə müraciət etməlidirlər. thumb|Dəridə qaşıntılı köpəşmələr
Kəskin övrə
Kəskin övrə 6 həftəyə qədər sürür. 6 həftə ərzində şikayətlər aradan qalxarsa kəskin övrə diaqnozu qoyulur.
Xroniki övrə
Xorniki övrə 6 həftədən çox çəkir. Qaşıntılı köpəşmələr bəzən illər boyunca davam edir.
Müalicəsi
Övrə xəstəliyinin ana müalicəsi provokasiya edən amillərə yönəlik müalicələrdir. Qaşıntını, köpəşmələri və angiödemi aradan qaldırmaq üçün simptomatik müalicələ verilir. Əsasən müxtəlif nəsillərə aid olan sedativ və non-sedativ antihistaminlər təyin edilir. Ehtiyac olduğu təqdirdə sistemik kortikosteroidlər verilir.
Müalicə müddəti
Kəskin övrə xəstəliyinin müalicəsi 6 həftəyə qədərdir. Xroniki övrənin müalicəsi illər boyu davam edə bilər. Bəzi xəstələrdə ömrün sonuna qədər davam edir.
Kronos körfəzi
Kronos körfəzi — Sakit okean sahillərində, Kamçatkada, Şipunski yarımadası ilə Kronos yarımadası arasında yerləşən körfəz.
Uzunluğu 68,5 km, eni 231 km təşkil edir. Dərinliyi 1500 metrə çatır. Sahilləri alçaqdır. Bəzi hissələrdə sıldırımlıdır. Qabarmanın hündürlüyü 2 metrə çatır. Qışda tamamən donur.
Serxio İrredento
Serxio İrredento ( 12 aprel 1953) — İtaliyalı keçmiş üzgüçü. Serxio İrredento İtaliyanı 1972-ci ildə XX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Serxio İrredento birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 1972-ci ildə qatıldı. O, Münhendə baş tutan XX Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 17:19.45 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 5-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
Sikkələrin dəyərinin aşağı salınması
thumb|400x400px| Eramızdan əvvəl 64-cü ildə [[Neronun hakimiyyəti dövründən başlayaraq, romalılar gümüş sikkələrini o qədər tez-tez dəyərini aşağı saldılar ki, eramızın III əsrinin sonlarında onların sikkələrində demək olar ki, heç bir gümüş qalmamışdır.]] Sikkələrin dəyərinin aşağı salınması, qiymətli metalların içərisinə daha az qiymətli olanları əlavə edərək həqiqi dəyərinin azaldılması prosesidir. Beləliklə də, üzərində yazılan dəyəri eyni qalsa da, faktiki dəyəri azalır. Məsələn, qızıl üçün "Ayar" anlayışına daxil olan xarici metalların nisbətini də ifadə edir. Ayar nə qədər yüksək olarsa, qızılın nisbəti də bir o qədər yüksəkdir. (24 ayar ən yaxşı keyfiyyətdir.) Qızıla adətən mis əlavə edilir. Ancaq bu vəziyyət, qızılın rəngini dəyişərək qırmızıya çevrilməsinə səbəb olur. Dəyəri aşağı salınmış olan Sikkələrin əsl dəyəri bu gün nəzərə alınmır. Çünki onlar nisbətən dəyərsiz metallardan hazırlanırlar. Əhəmiyyətli olan onun üzərindəki nominal dəyərdir.
Osmanlı İmperiyasında XIX əsrə qədər metal pul və sikkələrdən istifadə edilmişdir. Əsas valyuta akça idi. “Manqır” və ya “pul” adlandırılan mis sikkələr gündəlik alış-veriş üçün keçərli idi. Akça isə gümüşdən idi.
Qızıl pudan böyük biznes ilə məşğul olarkən, ixracat işlərində və əmanətlərin saxlanılması işlərində istifadə olunurdu. Osmanlılar əvvəlcə başqa dövlətlərin qızıl sikkələrini dövriyyədə saxlayırdılar. 17-ci əsrə qədər bu qızıl sikkələrin ən məşhuru zərli qızıl, efrenciyye adlanırılan Venesiya Dukası idi. Misirdən gələn və əşrəfi adlandırılan qızıl sikkələr də dövriyyədə var idi.
Pul sistemi qızıl və gümüşə əsaslanırdı. Pulun dəyəri bu metalların nisbətinə görə idi. Qızıl və gümüşün qiyməti dəyişdikcə valyuta məzənnəsi, yəni sikkələrin qiyməti də dəyişirdi.
Sikkələrin dəyərinin aşağı salınması prosesində, dövlət dövriyyədə olan sikkələri yığır, onların metal tərkibini azaldır və yenidən bazara çıxarırdı. 18-ci əsrə qədər bu proses, gümüş sikkələrdə edilirdi. 1580-ci il sikkəsində 0,61 q xalis gümüş olarkən, Orxan bəyin dövründəki ilkin sikkələrdə bu dəyər 1,04 q idi. bu isə öz növbəsində 40 faizlik azalma demək idi.
Ən çox yayılmış forması sikkələrin dəyərinin aşağı salınması forması hökumətin bazara daha çox pul çıxararaq əlavə gəlir əldə etməsi hesab olunur. Həm devalvasiya, həm də əlavə pul zərbi. Dövlət məmurlarının alıcılıq qabiliyyəti aşağı düşən zaman yeniçərilərlə birlikdə üsyan qaldırırdılar. Bəylərbəyi hadisəsində Rumeli bəylərbəyiliyində maliyyə işləri ilə məşğul olan Məhəmməd Paşanın başı tələb olunmuş və sultan bu tələb əsasında paşanı asdırmışdır.
Sikkələrin dəyərinin aşağı salınması prosesindən sonra qiymətlərartdığı üçün alıcılıq qabiliyyəti azalır və minimum yaşayış xərcləri artırdı. Bundan əlavə, milli valyutanın bu ucuzlaşması ilə Avropa sikkələri bazara daxil olur və bir müddətdən sonra onların da saxtaları istehsal olunurdu.
Akçe yavaş-yavaş dəyərini itirmiş və istifadə edilməsi üçün tamamilə yararsız hala düşmüşdür. Üç akça dəyərində bir sikkə pul adı ilə zərb etdirilmişdir. 17-ci əsrin əvvəllərində 120 akça dəyərində iri gümüş quruş dövriyyəyə buraxılmışdır. Əsas pul vahidi Osmanlı kuruşu idi. Lakin əsrin sonunda o, 80 faiz dəyərini itirərək devalvasiyaya məruz qalmışdır. Sikkələrin dəyərinin aşağı salınması prosesinin fəsadlarından bəziləri: Dövlət gəlirlərinin əvvəlcə artması, daha sonra isə azalması, xarici dövlətlərin sikkələrinə qaçılması, saxtakarlıq, dövlətin daxili bazardan borc almasının çətinləşməsi, ən əsası isə siyasi müxalifətdir. Dövlət yeniçəriləri məhv etməklə özünün sikkələrin dəyərinin aşağı salınması prosesini davam etdirmişdir.
Yanis Çaqste
Yanis Çaqste — latviyalı dövlət və siyasi xadim; 18 noyabr 1922-ci ildən 14 mart 1927-ci ilə qədər Latviyanın Prezidenti və Latviyanın Milli Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı olan Yanis Çaqste, Latviya tarixinin birinci Prezidenti olub.
NGC 1388
NGC 1388, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Valter Bote
Valter Vilhelm Georg Bote — alman fiziki, 1954-cü ildə fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı. O, nüvə fizikasına mühüm töhfə verib.
Uşaqlıq və gənclik iləri (1891–1920)
Bote saat ustası Fridrix Bote və dərzi Şarlotta Botenin qızı Hartunqun ailəsində anadan olub. Uşaqlığını Oranienburqda keçirib. Bote iti zehni və ciddi məntiqi təfəkkürü ilə ətrafındakılardan çox seçilirdi, musiqi və rəssamlıq qabiliyyətinə malik idi. 1908-ci ildə Berlindəki ali real məktəbində universitetə hazırlıq kurslarını bitirdi. Bundan sonra o, 1908–1913-cü illərdə Berlin Universitetində fizika, riyaziyyat, kimya və musiqi üzrə təhsil alıb. O, təhsili üçün pulu əsasən repetitorluq, qeyri-adi işlər və təqaüdlər hesabına qazanırdı. 1913-cü ildə müəllimlik üçün dövlət imtahanını verdi və bundan sonra bir müddət Berlin Ali Kənd Təsərrüfatı Məktəbində işlədi. Qısa müddətdən sonra o, İmperator Fizika və Texnologiya İnstitutunda köməkçi elmi işçi oldu. Orada o, Hans Geyger tərəfindən yaradılmış radioaktivlik laboratoriyasında işləyir. 1924-cü ildə Maks Plankın rəhbərliyi ilə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün"Refraksiya, əks olunma, səpilmə və udulmanın molekulyar nəzəriyyəsi haqqında" mövzusu üzrə dissertasiya müdafiə etdi (fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə bərabərdir). Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Bote ruslar tərəfindən əsir götürüldü və oradan yalnız 1920-ci ildə qayıda bildi. Əsirlikdə olduğu müddətdə kibrit və soda zavodlarının tikintisində iştirak edib. Bundan əlavə, riyaziyyat və rus dilini öyrəndi. 8 iyul 1920-ci ildə Moskvada Varvara Belova ilə evlənir. Onlar müharibədən əvvəl Berlində tanış olublar və o vaxtdan bəri daim məktublaşıblar. Daha sonra onların iki qızı olub.
Birinci Dünya Müharibəsindən sonrakı iş illəri (1920–1932)
1946-cı ildə Bote Heidelbergdə Maks Plank adına olan Tibb Tədqiqat Cəmiyyəti İnstitutunda Fizika İnstitutunun direktoru vəzifəsinə qayıtdı. Düşündü ki, orada yalnız bir neçə yüksək ixtisaslı tələbə və köməkçi ilə işləyə bilər. Bu zaman üç mühüm elmi layihə vardı: siklotronun bərpası, nüvə spektroskopiyasının inkişafı və kosmik şüaların öyrənilməsi. 1950 və 1960-cı illərdə Bote və əməkdaşlarının işi beynəlxalq təsir qazandı. Bote 1953-cü il iyulun 11-də dünya dövlətlərinin hökmdarlarına siyasi mübarizə vasitəsi kimi zorakılıqdan əl çəkmək üçün müraciəti imzalayanlardan biri idi. Yaşlandıqca Bote daha çox xəstələnirdi. Proqressiv vazokonstriksiya bir ayağın amputasiyasını məcbur etdi. Bu əməliyyatdan sonra heç sağalmadı.
Təsadüf metodu və kosmik şüalanma
Məhz Valter Bote həmkarı Verner Kolhörster ilə birlikdə təsadüflər metodundan istifadə edərək 1912-ci ildə Viktor Hessin hava şarında apardığı təcrübələrdə aşkar edilmiş nüfuz edən kosmik radiasiyanın mövcudluğunu sübut etdi. 1929-cu ildə Bote və Kolhörster iki ayrı Geiger sayğacının oxunuşlarının yalnız müəyyən zaman ardıcıllığında baş verdikdə qeydə alındığı xüsusi bir üsul hazırladılar. Təsadüflərin belə sayılması sayğaclardan keçən hissəciyin yolunu izləməyə imkan verdi.
Neytronun kəşfi
Bote və onun tələbəsi Herbert Beker neytronu ilk kəşf etmişlər. 1930-cu ildə onlar berilyumun poloniumun parçalanmasından alfa hissəcikləri ilə şüalanması zamanı yaranan qeyri-adi "qamma şüası" növünü təsvir etdilər. Onlar bu eksperimenti Ernest Ruterfordun nəzəriyyəsini yoxlamaq və yüksək enerjili hissəciklərin buraxılıb-boşalmadığını öyrənmək üçün aparıblar. Hər ikisi atomun quruluşunun əsas xassələri ilə məşğul olurdu. Tibbi tədqiqatlara az marağı olduğundan, Heidelbergdə iş təklifi aparıcı alman eksperimental fiziklərini mühacirətdən saxlamaq cəhdi kimi qiymətləndirilməlidir. 1930-cu illərdə o, həmkarları ilə birlikdə "nüvə fotoelektrik effekti"nin (atom nüvəsinin fotonlarla qarşılıqlı təsirinin) təsirini müşahidə edən, nüvə spektroskopik tədqiqatlar aparan və süni izotoplar istehsal edən ilk alimlərdən olub.
Volfgang Gentner ilə əməkdaşlıqlığı
1935-ci ilin sonunda Parisdə təhsilini başa vurduqdan sonra Volfqanq Gentner Valter Bote ilə təhsilini davam etdirmək üçün Heidelberqə gəldi. Bote həmin anda sərt qamma radiasiyasının maddədən keçməsi ilə bağlı araşdırmalarla məşğul idi və Gentnerlə eyni nəticələrə gəldi. Gentner Bote ilə Parisdəki araşdırmalarını davam etdirdi. Berilliumdakı nüvə fotoelektrik effektinin enerjidən asılılığını tədqiq etməyə çalışarkən məlum oldu ki, qamma şüalanmanın enerjisi nüvədəki neytronun bağlanma enerjisi ilə müqayisədə çox kiçikdir və qamma şüaları daha yüksək enerjiyə malikdir və tədqiqatları davam etdirmək üçün intensivliyə ehtiyac var idi. Həm Gentner həm də Van Der Qraf generatoru qurmağa qərar verdilər. Gentner, müasir sürətləndiricilərin əsas xüsusiyyətlərinə malik belə bir cihazı inanılmaz dərəcədə qısa müddətdə qurdu.
Siklotron
1940-cı ilin yayında Almaniya və Fransa arasında hərbi əməliyyatlar dayandırıldıqdan sonra Bote və Genterə Joliotun hazırladığı Paris siklotronunu yoxlamaq tapşırığı verildi. 1940-cı ildə Bothe və Genter Paris İnstitutunda idilər və müəyyən etdilər ki, yüksək tezlikli quraşdırmanın çatışmazlıqları səbəbindən siklotron hələ də işləmir. Botheyə Heidelbergdə siklotron qurmaq tapşırığı verildi və artıq 1941-ci ildə bunun üçün lazım olan hər şeyi təmin edə bildi. 1943-cü ilin martında nəhayət maqnit təhvil verildi və həmin ilin payızında siklotron işə salındı. Bothe Albert Şpeerə siklotronun yalnız tibbi və bioloji məqsədlər üçün istifadə ediləcəyini söylədi.
Uran layihəsində işi
Valter Bote 1920–1950-ci illərdə Almaniyada aparıcı fiziklərdən biri idi. Uran layihəsinə qoşulmasının səbəbləri müxtəlif idi. O, xüsusilə 1933-cü ildə universiteti tərk etdikdən sonra nasist rejiminin əleyhinə idi. Buna baxmayaraq, vətənpərvərlik motivləri ilə hərbi layihədə iştirak üçün müraciət etdi. O, 1940-cı ildə vətənpərvər, qismən millətçi əqidəsinə görə hərbi silahlar şöbəsi üçün karbon üzərində neytron səpilmə kəsiyini ölçməyə başladı.
Müharibədən sonrakı fəaliyyəti
İşğal zamanı Bote Flügge ilə birlikdə "Field Information Allied Technical (FIAT) hesabat" layihəsinin bir hissəsi olaraq nüvə fizikası və kosmik şüalar haqqında kitab yazdı. 40-cı illərin ikinci yarısında Almaniyada əsas narahatlıq yemək və qalmaq üçün ev tapmaq idi, buna görə də Bote iş qrupunu saxlamaq və araşdırmalar aparmaq üçün çox səy göstərməli oldu. Nüvə fizikası sahəsində işləmək qadağan olunsa da, Bote çalışmağa davam edirdi. O, Heydelberq Universitetinin Fizika İnstitutunun direktoru təyin edildi. Bu vəzifədən öz qrupunu yaşatmaq, institutu müasirləşdirmək və saxlamaq üçün istifadə edib. 1946-cı ilin mayından son gününə qədər Bote Maks Plank adına Heydelberg Universitetində Fizika İnstitutu Cəmiyyətinə rəhbərlik etmişdir. (əvvəllər Kayzer Vilhelm Cəmiyyəti kimi tanınırdı). 1948-ci ildə professor Valter Bote Heydelberg siklotronunu yenidən işləyə bildi. O, tələbələri ilə birlikdə nüvə fizikası üzrə təcrübələr aparıb və yaxınlıqdakı klinika üçün radioaktiv preparatlar hazırladı. Zamanla Heydelberq əsərlərinə maraq artdı. buna baxmayaraq Müharibənin sonunda Almaniyadan uzaqlaşan Volfgang Pauli, Botenin 60 illik yubileyi üçün Heidelbergə gəldi. Tezliklə Bete, Gamov, Maria Mayer, Nordheim, Rabi, Veiskopf, Vigner və bir çox başqa görkəmli elm adamları Heydelberqə səfər etdilər. 29 fevral 1952-ci ildə Heyzenberqin rəhbərliyi ilə Alman Fizika Cəmiyyətinin Atom Fizikası Komissiyası yaradıldı və Bote də ora daxil olundu. Sonrakı illərdə Bote özünü nüvə fizikası və süni radioaktivliyin tətbiqi sahəsində tədqiqatlara həsr etdi, lakin xəstəliyə görə o, tədricən tədqiqat işlərindən uzaqlaşmaq məcburiyyətində qalıb.
İstinadlar
1.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B5,_%D0%92%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D1%80
Elman Əli Əhməd
Elman Əli Əhməd (Cilmi Cali Axmed, علم علي أحمد; ) — somalili sahibkar və ictimai fəal.
Həyatı
9 mart 1996-cı ildə Moqadişoda vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
1993-cü ildə onun tərəfindən "Elman" FK yaradılmışdır.
Ailəsi
Fartuun Adan ilə evli idi. Bu evlilikdən onların Almas, İlvad və İman adlı övladları olmuşdur.
Azərbaycan İkinci Liqası
Azərbaycan İkinci Liqası – Azərbaycanın ən yüksək 3-cü futbol liqası
Tarixi
16 iyun 2023-cü ildə keçirilən AFFA İcraiyyə Komitəsinin iclasında 2023–2024-cü illər mövsümündən etibarən yarıpeşəkar statuslu Azərbaycan İkinci Divizionunun təsis edilməsi ilə bağlı qərar qəbul edilib. İlk mövsüm liqada 14 komanda çıxış edib. 7 iyul 2023-ci ildə "Azərbaycan İkinci Divizionu"nun adı Azərbaycan İkinci Liqası olaraq dəyişdirildi.
Mamadu Danfa
Klub karyerası
"Kasa Sports" klubunun futbol akademiyasının yetirməsidir. 2018/19 mövsümündə Seneqal çempionatında "Kasa Sports"da oynamağa başlamışdır.
Yonas Avijyus
Yonas Kazis Avijyus — Litva-sovet yazıçısı.
Həyat və yaradıcılığı
"İlk şırımlar" hekayə kitabı 1948-ci ildə nəşr edilmişdir. "Miras" (1949), "Şöhrət" (1949) povestləri, "Ağ söyüdlər" (1954) pyesi, "Azadlıq" (1951), "İnsanlar və hadisələr" (1954) hekayə və oçerk kitabları, "Kənd yol ayrıcında" (1964) romanı kolxoz kəndinə həsr olunmuşdur. "Şüşə dağ" (1961) romanı Litvanın keçmişindən bəhs edir. İkinci Dünya müharibəsi illərində Litva xalqının həyat və mübarizəsinin epik şəklində əks etdirən "İtmiş yurd" (1970) romanında mühüm ictimai, mənəvi-əxlaqi problemlər qaldırılır.
Təltif və mükafatlar
Yonas Avijyus 1976-cı ildə Lenin mükafatı ilə təltif olunmuşdur.
Seyid Əli Musəvinin ölümü
Seyid Əli Musəvinin ölümü — əslən İran azərbaycanlısı və 2009-cu il prezidentlik seçkilərində əsas namizədlərdən olan Mir Hüseyn Musəvinin qardaşı oğlu olan Seyid Əli Musəvinin 27 dekabr 2009-cu ildə öldürülməsi nəzərdə tutulur.
Bu etirazlara qatılan Seyid Əli Musəvinin təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən ya kürəyindən, ya da sinəsindən vurulduğu bildirilir. "ABC News"-un bildirdiyinə görə, Musəvi güllələnməzdən əvvəl onu maşın da vurmuşdur. "France 24"-ün xəbərinə görə, islahatçı xəbər saytı olan "Parlemannews" iddia etmişdir ki, Musəvi sinəsindən vurulduqdan sonra xəstəxanada vəfat etmişdir. "Times" isə iddia etmişdir ki, Musəvi xəstəxanaya çatmamış yolda keçinmişdir.
İranlı kinorejissor və Mir Hüseyn Musəvinin seçki kompaniyasının xaricdəki rəsmi nümayəndəsi Muhsin Mahmelbaf "BBC"-ə bildirmişdir ki, İranın gizli polisi Musəvinin öldürülməsindən günlər əvvəldən etibarən ona zənglər etmiş və "biz səni öldürəcəyik" demişdir.
Onun ölümündən sonra bədəni xaricində etirazlar gedən İ"bn Sina" xəstəxanasına aparılmışdır. Etirazçılar İran təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən gözyaşardıcı qazla dağıdılıb. Sonradan məlum oldu ki, hökumət etirazları yatırmaq üçün onun cəsədini çıxararaq bilinməyən yerə aparıb.
Ped Men (film, 2018)
Ped Men — rejissor R. Balkinin 2018-ci ildə çəkilmiş filmidir.