cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Füzuli rayonu
Tarixi
Ehtimal olunur ki, hazırda 2011-ci ilin ortalarına olan məlumata görə Füzuli rayonunun işğaldan azad olunmuş hissəsində — 9 milyon metr² ərazidə partlamamış hərbi sursat var. Füzuli rayon mədəniyyət və turizm şöbəsi rayon ərazisinin erməni işğalından sonra fəaliyyətlərini Bakı şəhərində və rayonun işğaldan azad edilmiş ərazilərində bərpa etmişdir. Rayon tarix-diyarşünaslıq muzeyi, Bünyad Sərdərovun ev muzeyi, iki uşaq incəsənət və 5 uşaq musiqi məktəblərinin Bakı şəhərində, 1 muzey filialı, mərkəzləşdirilmiş kitabxana sisteminin və onun 33 filialinin, 14 kənd mədəniyyət evinin, 7 klub müəssisəsinin, 5 uşaq musiqi məktəblərinin fəaliyyətləri rayon ərazisində bərpa edilmişdir.
Abbas Abbasov (dövlət xadimi)
Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 may 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycanın iqtisadi inkişafındakı böyük xidmətlərinə görə Abbas Aydın oğlu Abbasov "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Füzuli rayonu
Tarixi
Rayon mərkəzi kitabxanasında və onun filiallarında tədbirlər planına uyğun olaraq əlamətdar günlərlə bağlı yüksək səviyyədə tədbirlər-sərgilər, güşələr, stendlər, görüşlər təşkil edilmişdir. Xüsusilə ziyalılarla görüşlər, kitab müzakirələri, vətənpərvərlik mövzusunda diskusiyalar, sual-cavab gecələri böyük maraq doğurmuşdur.
Abbas Abbasov (dövlət xadimi)
Mükafatları
Ailəlidir, 4 övladı var.
Füzuli rayonu
Tarixi
Rayon MKS-nin kitab fondu bu ilin əvvəlinə: 33430 nüsxə, o cümlədən latın qrafikalı: 32237 nüsxədir, oxucuların sayı 6683 nəfər, kitab dövriyyəsi isə 40303 nüsxə olmuşdur.
Rayon Tarix-diyarşünaslıq muzeyinin Bala Bəhmənli kənd filialı rayon ərazisində fəaliyyət göstərən orta məktəblərdə bir sıra mədəni-kütləvi tədbirlər həyata keçirmişdir. Bundan başqa məktəblilərin muzeyə cəlb olunması sahəsində fəal iş aparılır.
Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən Horadiz şəhər Mədəniyyət evinin binası yenidən qurulmuşdur. Heydər Əliyev Mərkəzi tikilmiş və mərkəzdəki kitabxanada elektron kataloq yaradılmış, elektron ədəbiyyatlar alınmış, mərkəzdə kompüter kurslarının keçirilməsi üçün bütün işlər görülmüşdür. Mərkəzdə internet şəbəkəsi yaradılmışdır. Mərkəz yeni salınmış Heydər Əliyev Parkında yerləşir. Parkda min ədəddən artıq bəzək və gül ağacları əkilmiş, insanların rahat dincəlmələri üçün bütün şərait yaradılmışdır.
Rayonun işğaldan azad olunmuş ərazilərində 2 tarix və 1 mədəniyyət abidəsi rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsi tərəfindən mühafizə olunur. Bu abidələrin hər 3-ü erməni işğalı zamanı dağıdılaraq baxımsız hala salınmışdır. Həmin abidələrdən Babı kəndindəki XIII əsrə aid Şeyx Babı Yaqub türbəsində Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən qazıntı işləri aparılmış və yaxın günlərdə bərpa işlərinə başlanılacaqdır. Əhmədalılar kəndindəki XIII əsrə aid Əhmədalılar türbəsinin və XIX əsrə aid Böyük Bəhmənli kəndindəki məscid binasının bərpası üçün müvafiq təşkilatlara müraciətlər olunmuşdur.
Mədəniyyət
Füzuli bölgəsində teatr 1913–1914-cü illərdə yaranmışdır. 1989-cu il avqust ayının 04-dən Füzuli Dövlət Dram Teatrı kimi fəaliyyət göstərir. M.F.Axundzadənin "Hacı Qara", İ.Əfəndiyev "Unuda bilmirəm", C. Məmmədquluzadənin " Danabaş kəndinin əhvalatı", S.S.Axundovun "Eşq və İntiqam", C.Cabbarlının "Aydın", "Almaz" teatrın uğurlu tamaşalarındandır. Rayon ərazisində hərbi əməliyatlar getdiyi vaxt teatr dəfələrlə cəbhə bölgələrində çıxışlar etmişdir. Rayon ərazisi Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunandan 2003-ci ilə qədər Füzuli teatrı Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərmişdir. 2003-cü ilin noyabr ayından teatr yenidən Füzuli rayonu ərazisində fəaliyyət göstərir. Hazırda Füzuli teatrı Horadiz şəhər mədəniyyət evində fəaliyyət göstərir. Füzuli rayonunda 12 musiqi məktəbi fəaliyyət göstərir.
İqtisadiyyat
Füzuli rayonunun ümumi sahəsi 1390 kvadrat kilometrdir. Füzuli Qarabağ dağ silsiləsinin cənub-şərq ətəklərindən Araz çayına qədər maili düzənlik və alçaq sahələri əhatə edir. Füzuli rayonu Cəbrayıl, Xocavənd, Ağcəbədi, Beyləqan rayonları və Araz çayı boyunca İranla həmsərhəddir.
Rayon əhalisinin hər kvadrat kilometrinə 86 nəfər düşür. 2011-ci ildə əhalinin sayı 1.5 min nəfər, yaxud 1,3 % artaraq 115.6 min nəfər olmuşdur.
2011-ci ildə Füzuli rayonunda istehsal edilmiş 88.1 milyon manatlıq məhsulun və xidmətlərin 50 faizini kənd təsərrüfatı sahələri, 25 faizini sənaye sahələri 25 faizi xidmət sahəsinin payına düşür.
Kənd təsərrüfatı
Rayonun istifadəsində olan kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahəsi onun ümumi ərazisinin 70% — ni təşkil edir. 16 təsərrüfatda islahatı aparılmışdır, 5437 ailəyə 8804 ha torpaq sahəsi paylanmışdır. Orta hesabla bir ailəyə 0.40 ha torpaq sahəsi düşür.
Füzuli rayonu 2011-ci ildə bütün növ kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalında əvvəlki illə müqayisədə dinamik artıma nail olmuşdur.
2011-ci il yanvar-dekabr ayları ərzində taxıl istehsalı 65730 ton, arpa istehsalı 1221 ton, pambıq istehsalı 638 ton, şəkər çuğunduru istehsalı 30516 ton, kartof istehsalı 1608 ton, üzüm istehsalı 175 ton, meyvə istehsalı 1010 ton, tərəvəz istehsalı 5750 ton, bostan məhsulları istehsalı 4652 ton təşkil etmişdir.
2011-ci ildə diri çəkidə 2027 ton ət, 9611 ton süd, 5911 min ədəd yumurta və 151 ton yun istehsal olunmuşdur. 2010-cu illə müqayisədə ət istehsalı 114 faiz, süd istehsalı 124.8 faiz, yumurta istehsalı 129 faiz, yun istehsalı 102.7 faiz artmışdır.
Füzuli rayon təsərrüfatlarında 2012-ci il yanvar ayının 1-i vəziyyətinə 30831 baş iri buynuzlu mal-qara, o cümlədən 14823 baş inək camış, 109189 baş qoyun və keçi mövcud olmuşdur. Ötən illə müqayisədə iri buynuzlu mal-qara sayı 1.8 — faiz, onlardan inək və camışların sayı 0.1 faiz, qoyun və keçilərin sayı 0.7 faiz artmışdır.
Sənaye
Füzuli rayonunun sənayesi əsasən tikiş, qida məhsullarının istehsalı, elektrik enerjisi, qaz və suyun bölüşdürülməsi ilə xarakterizə olunur.
2012-ci ilin əvvəlinə rayonda 7 sənaye müəssisəsi fəaliyyət göstərmişdir. 2011-ci ildə sənaye müəssisələri tərəfindən faktiki qiymətlərlə 2.4 milyon manatlıq məhsul istehsal edilmiş və xidmətlər göstərilmişdir.
2011-ci ildə rayon sənayesinin ümumi məhsulunda qeyri dövlət müəssisələrinin xüsusi çəkisi 0.3 faiz təşkil etmişdir. 2011-ci il ərzində sənaye müəssisələri istehlakçılarına 2.4 milyon manatlıq xidmət göstərmişdir. 2012-ci il yanvar ayının 1-i vəziyyətinə sənaye müəssisələrində çalışan muzdlu işçilərin sayı 339 nəfər təşkil edir, işləyənlərin orta aylıq nominal əmək haqqı 142 manat olmuş və əvvəlki illə müqayisədə 13.2 faiz artmışdır.
İstehlak bazarı. 2011-ci ildə Füzuli rayonunda 35 kiçik ticarət müəssisəsi, hüquqi şəxs yaratmadan fərdi sahibkarlıqla məşğul olan 160 fiziki şəxs ticarət fəaliyyəti göstərmişdir.
2011-ci ildə Füzuli rayon üzrə pərakəndə əmtəə dövriyyəsinin (iaşənin dövriyyəsi daxil edilməklə) həcmi 12596.9 min manat olmuş və 2010-cu illə müqayisədə 12 faiz artmışdır.
Pərakəndə əmtəə dövriyyəsinin 35 faizi hüquqi şəxslərin, 65 faizi isə bazarlarda və çadırlarda fəaliyyət göstərən fiziki şəxslərin payına düşür.
2011-ci ildə əhaliyə 5714.4 min manatlıq və ya 2010-cu illə müqayisədə 14 faiz çox müxtəlif növ pullu xidmətlər göstərilmişdir.
Hüquqi şəxslər üzrə əhaliyə göstərilən pullu xidmətlərin həcmi 1.9 mln manat olmuşdur. Orta hesabla rayonun hər bir sakini tərəfindən ticarət şəbəkəsindən 220 manatlıq və ya 2010-cu illə müqayisədə 30 faiz çox istehlak malları alınmışdır.
Füzuli rayon statistika idarəsi işçiləri tərəfindən aparılan müşahidələr nəticəsində məlum olmuşdur ki, 2011-ci il ərzində əhaliyə 45 adda yeni istehlak mallarının satışı və 3 yeni xidmət növü fəaliyyət göstərmişdir. Təhlil zamanı məlum olmuşdur ki, göstərilmiş yeni fəaliyyət növləri yeni ticarət və xidmət obyektlərinin istifadəyə verilməsi nəticəsində olmuşdur.
Əmək bazarı
Füzuli rayonunun iqtisadiyyatında məşğul olanların sayı 2010-cu ildə 73254 nəfər, 2011-ci ilin yanvar-dekabr aylarında isə 73610 nəfər təşkil etmişdir.
Rayonun müəssisə, idarə və təşkilatlarında çalışan muzdlu işçilərin siyahı sayı 2010-cu ildə 15287 nəfər və 2011-ci ilin yanvar-dekabr aylarında 15378 nəfər olmuşdur.
Məşğulluq xidməti orqanları tərəfindən rayon üzrə rəsmi işsiz statusu verilmiş şəxslərin sayı 2012-ci il yanvar ayının 1-i vəziyyətinə 766 nəfər təşkil etmişdir. İşsizlik müavinəti alanların sayı 2012-ci ilin yanvar ayının 1-i vəziyyətinə 26 nəfər olmuşdur.
Əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsini səciyyələndirən orta aylıq nominal əmək haqqı 2010-cu ildə 196,9 manat və 2011-ci ilin yanvar-dekabr aylarında 210,4 manat təşkil etmişdir. Son illər ərzində rayon üzrə yüksək orta aylıq nominal əmək haqqı iqtisadiyyatın təhsil, elektrik enerjisi, qaz və ya suyun istehsalı və bölüşdürülməsi, maliyyə fəaliyyəti, tikinti, dövlət idarəeetməsi və müdafiə sahələrində müşahidə olunmuşdur.
2011-ci ildə rayon üzrə açılmış 1575 yeni iş yerinin 490 daimi iş yerləri, 75 digər tədbirlərin keçirilməsi məqsədilə idarə və müəssisələrdə, 1010 isə mövsümü iş yerləri olmuşdur.
Pensiya təminatı
2012-ci ilin əvvəlinə Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Füzuli rayon şöbəsində 10516 nəfər pensiyaçı qeydiyyatda olmuş və ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təyin olunmuş aylıq pensiyaların orta mbləği 30 faiz artaraq 130.8 manat təşkil etmişdir.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin məlumatlarına əsasən 2011-ci il ərzində rayonda 4088 nəfər sosial müavinət, Azərbaycan Respublikası qarşısında xüsusi xidmətlər göstərmiş 243 nəfər isə təqaüd almışdır. 1059 az təminatlı ailənin 4766 üzvü ünvanlı dövlət sosial yardımı almış, bu yardımın bir nəfərə düşən orta aylıq məbləği 100 manat olmuşdur.
Dizac-i Rzaqulubəy (Həştrud)
Dizac-i Rzaqulubəy — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 875 nəfər yaşayır (212 ailə).
Zenonun aporiaları
Zenon aporiaları — Parmenidin fəlsəfi doktrinasını dəstəkləmək üçün Eleyalı Zenon tərəfindən irəli sürülən aporialar. Bizim təsəvvürlərimizin əksinə olaraq çoxluq və dəyişikliyin mövcud olmadığını, xüsusən də hərəkətin sadəcə bir illüziya olmasını dəstəkləyir.
Axilles və tısbağa aporiası
Qədim Yunanıstan qəhrəmanı Axillesin tısbağa ilə yarışdığını təsəvvür edək. Axilles çox yaxşı yarışçı olduğuna görə, tısbağanın bir az irəlidən, məsələn, yüz metr irəlidən başlamasına icazə verir. Əgər hər ikisinin də sabit sürətdə qaçdığını təsəvvür etsək (biri sabit yüksək sürətdə, digəri sabit aşağı sürətdə), Axilles müəyyən müddət sonra yüz metr qaçdıqda tısbağanın başladığı yerə çatacaqdır. Bu müddət ərzində tısbağa az belə olsa müəyyən məsafəni qət edəcək, məsələn, bir metr. Axilles bir müddət sonra bu məsafəni də bitirəndə, həmin müddət ərzində tısbağa yenə də az belə olsa məsafə qət edəcək. Bu hadisə təkrar formada dövr edəcəkdir. Beləcə, Axilles tısbağanın çatdığı nöqtəyə çatanda, yenə də qət etməli məsafə qalmış olacaqdır.
Buna görə də, Zenon Axillesin tısbağanı heç vaxt keçə bilməyəcəyini demişdir.
Zenonun bu aporiadakı məqsədi hərəkətin mümkün olmadığını sübut etməkdir.
Dixomotiya (ikiyə bölünmə) aporiası
X şəxsin a nöqtəsindən d nöqtəsinə getdiyini təsəvvür edək. Şəxs d nöqtəsinə getmədən əvvəl d nöqtəsinə qədər olan məsafənin yarısını getməlidir. d nöqtəsinə qədər olan məsafənin yarısını getmədən əvvəl həmin məsafənin də yarısını (əvvəlkinin dörddə birini) getməlidir. Daha sonra məsafənin dörddə birini getmək üçün səkkizdə birini getməlidir. Bu beləcə dövriyyə edir.
Nəticədə X şəxs sonsuz sayda yol getməlidir. Buradakı digər müddəa isə, hər ilk məsafə aralığının ikiyə bölünə bilməsi üçün müəyyən olunmuş gediləsi ilk məsafə yoxdur. Beləcə bu səyahətin başlanğıc nöqtəsi yoxdur, yəni, səyahətə başlaya bilinməz.
Bu aporia nəticədə hansısa məsafəni qət etməyin tamamlanmayacağını və yaxud başlanamayacağını, beləcə bütün hərəkətlərin sadəcə illüziya olduğunu ifadə edir.
Ox aporiası
Bu aporiyada isə Zenon sübut edir ki, buraxılan ox əslində hərəkət etmir və sükunətdədir. O yenə də zamanı sonsuz anlara, fəzanı isə sonsuz hissələrə bölür. Beləliklə, hər an atılan ox bəlli olan bir yer tutur. Bu yer onun uzunluğuna bərabərdir. Bu isə o deməkdir ki, ox sükunətdədir, çünki hərəkət ehtimal edilsə də, onda belə çıxır ki, ox həmin an fəzada özündən daha da çox yer tutur, bu isə mümkün deyildir. Deməli, hərəkət əslində yoxdur və o sükunətlərin cəmidir. Beləliklə, hərəkət anlayışının olduğu ehtimal edilərsə, o zaman mütləq ziddiyyətlər yaranacaqdır. Bu aporiyanın müddəalarını çağdaş dönəmdə animasiyalarda görmək mümkündür. Orada hərəkət edən şeylər əslində sükunətdə olan şəkillərin cəmidir.
Baba Yara stadionu
Baba Yara stadionu və ya əvvəlki adı ilə Kumasi Sports stadionu  — Qananın Kumasi şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 40,528 nəfərdir ki, bu göstəriciyə görə Qananın ən böyük stadionudur. "Asante Kotoko" komandası ev oyunlarını burada keçirir. 2008-ci ildə təşkil olunmuş Afrika Millətlər Kuboku matçlarının keçirildiyi stadionlardan biridir.
Gilədehkuh (Həştrud)
Gilədehkuh — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 94 nəfər yaşayır (16 ailə).
Çərikabad (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,174 nəfər yaşayır (213 ailə).
Rəna Dəcani
Rəna Dəcani — İordaniyalı molekulyar bioloq və Haşimi Universitetinin professoru. O, 2005-ci ildə Ayova Universitetində molekulyar biologiya üzrə doktorluq müdafiə etmişdir. thumb|Rəna Dəcani (solda) [[Haşimi Universitetində keçirilmiş Vikipediya ilə bağlı təhsil proqramında]]
Mütə döyüşü
Mütə döyüşü (ərəbcə: غزوة مؤتة‎) — Şərqi Roma İmperiyası ilə Müsəlmanlar arasında baş vermiş ilk müharibə idi.
Səbəbləri
İslam peyğəmbəri Məhəmməd böyük dövlətlərin hökmdarlarına elçilər göndərdi və onları İslama dəvət etdi. Bu səfirlərdən biri Haris bin Umayr, Bizans İmperiyasının Busra (Havran) valisinə göndərildi. Lakin Busra valisi Şurahbil elçini öldürdü. Bunu eşidən Məhəmməd Şürahbilin üstünə bir ordu göndərməyə qərar verdi.
Döyüş
Müsəlmanlar 3000 nəfərlik bir ordu qurdular. Ordu komandanlığı ilə əlaqədar Məhəmməd bu təlimatları verdi:
Kot-d'Or
Coğrafiyası
Departament Burqundiya regionunun bir hissəsidir. Ərazisinin sahəsi 8763 km²-dir. Dijondan şimala doğru Lanqr yaylasının sağ silsiləsi uzanır. Cənub-şərqində Siena çayı axır.
Mütə döyüşü
Döyüş
"Zeyd bin Harisəni komandir təyin etdim. Zeyd bin Harisə şəhid olarsa, qoy Cəfər bin Əbu Talib onu əvəz etsin, Cəfər bin Əbu Talib şəhid olarsa, Abdullah bin Revaha onu əvəz etsin oda şəhid olarsa Müsəlmanlar öz arasından münasib birini seçib onu özlərinə komandir təyin etsin."
Kot-d'Or
Tarixi
Kot-d'Or — Fransa inqilabı vaxtı yaradılmış 83 departamentdən biridir. 1790-cı il 4 mart tarixində, Burqundiya əyalətinin bir hissəsində yaradılıb.
Mütə döyüşü
Döyüş
Daha sonra Məhəmməd orduya qadınları, uşaqları və yaşlıları öldürməmələri lazım olduğunu söylədi; Ağacları, evləri və kilsələri məhv etməmələrini buyurdu.
Kot-d'Or
İnzibati bölgüsü
Departament 3 dairəni, 43 kanton və 707 kommunanı birləşdirir.
Mütə döyüşü
Döyüş
İslam Ordusunun Mədinədən yola düşdüyünü eşidən Şürahbil, Bizans İmperatoru I.İrakliyə bir məktub göndərdi. Bu vaxt, qardaşı Sedusun əmrində Vadi'l Kürə müsəlmanlarla görüşmək üçün göndərir. Buradakı döyüşdə Sedus öldürüldü və ordusu məğlub oldu.
Öküzgünbədi (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 459 nəfər yaşayır (99 ailə).
Mütə döyüşü
Döyüş
İrəliləyən İslam ordusu Şamdan keçdi. Bu vaxt Bizans İmperatoru İraklinin 100 min nəfərlik bir ordu ilə onların yanına gəldiyini eşidən müsəlmanlar, necə davranacaqlarını qiymətləndirməyə qərar verdilər. Müsəlmanların çoxu, xəbərin Məhəmmədə göndərilməli olduğunu və onun cavabına görə hərəkət etməsinin doğru olduğunu düşündü. Ancaq bu müharibədə öləcək Abdullah bin Ravahanın aşağıdakı çıxışı hər kəsin fikrini dəyişdirdi və müharibəyə qərar verildi:
"Uşaqlar, qorxduğumuz şey ələ keçirmək istədiyimiz şeydir, yəni şəhid olmaqdır. Gəlin dinimizi izzətləndirmək üçün mübarizə edək. Ya şəhid, ya da qazi olacağıq. Hər ikisi də gözəl deyilmi?"
Mütə meydan döyüşündəki qarşıdurmada Məhəmmədin adını çəkdiyi üç səhabə də öldü. Bunun üzərinə Xalid bin Vəlid əmirliyi öz üzərinə götürdü.
Xalid bin Vəlidin stratejik bir taktikası ilə Bizans ordusunda ani çaxnaşma mühiti yaradıldı. Bundan istifadə edən müsəlmanlar sərt bir hücumla Bizans ordusunu qismən darmadağın etməyə müvəffəq oldular.
Lakin Bizans ordusunun 30 qat üstünlüyünü nəzərə alaraq Xalid bin Vəlid müharibəni daha davam etdirməyi məntiqli görmədi və Mədinəyə qayıtmağa qərar verdi və o gecə geri çəkildi. Bizans ordusu da çox sayda itki verdiyindən İslam ordusunu təqib etməyə çalışmadı.
Həmçinin oxuyun
Ərəb-Bizans müharibələri
İstinadlar
Muhammad Husayn Haykal, The Life of Muhammad (Allah's peace and blessing be upon him), Tercüme eden Isma'il Razi A. al-Faruqi, 1976, American Trust Publications, ISBN 0-89259-002-5 Fred Donner, The Early Islamic Conquests, sayfa 105 a b General A. I. Akram, The Sword of Allah: Khalid bin Al-Waleed, Bölüm 6, sayfa 2 Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Ansiklopedisi Genel Müdürlüğü, 1994, sayfa 129. Yılmaz Öztuna: Devletler ve hânedanlar, Kültür Bakanlığı, 2005, ISBN 9751704707, sayfa 57. Kaegi, Walter. Byzantium and the Early Islamic Conquests, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-48455-3, p. 79. "The numbers that the Byzantines raised are, of course, uncertain but unlikely to have exceeded 10,000." Saif-ur-Rahman Mubarakpuri, ar-Raheeq al-Makhtoom, "The Sealed Nectar", Islamic University of Medina, ISBN 1-59144-071-8, Dar-us-Salam publishers SURUÇ Salih, Peygamberimizin Hayatı, Nesil Yay., c. 2, s. 442, ISBN 975-408-020-8 İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-Kübrâ, Beyrut 1960, c. 2, s. 128 Müslim, Sahih, c. I, s. 1357 SURUÇ Salih, a.g.e., c. 2, s. 446 İbn Hişam, Sîre, c. 4, s. 17 SURUÇ Salih, a.g.e., c. 2, s. 455. Bu taktiğe göre, savaşanların yeri değiştirildi. Yani ordunun sağındakiler sola, solundakiler sağa; öndekiler de arkaya alınarak düşman askerlerinin yeni simalarla karşılaşması ve İslam Ordusu'nun takviye edildiği düşüncesi oluşturulmaya çalışıldı.
Qami
Qami — Ermənistanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Sevak Xanağyan "Qami" mahnısı ilə Ermənistanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmişdir. Mahnı ifaçı Sevak Xanağyan və eyni zamanda Anna Danielyan və Viktoriya Maloyan tərəfindən bəstələnmişdir.
NGC 3559
NGC 3559, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mirzə Məhəmməd Talış
Mirzə Məhəmməd Mihrani   Mirzə Məhəmməd Talış  kimi tanınan talış əsilli tanınmış hərbi komandir. O, Mehranilər nəslindən idi və onun əcdadları Astaranın irsi hakimləri olmuşdular. Mirzə Məhəmməd Astaranın bəylərbəyi, daha sonra isə Səfəvilərin Yəzd bəylərbəyi olmuşdur. O,Ərdəbilin Ağqoyunlu bəylərbəyi olan Sultanəli bəy Çakurlunun bacısı ilə evlənmişdi.
Onun İsmayılın dövründə tutduğu digər vəzifə Səfəvilər məqbərəsinin nəzarətçisi idi.
Qalxan
Qalxanlar qədim zamanlarda meydana çıxmış, lakin son orta əsrlərdə zirehlərin təkmilləşdirilməsi və qılıncoynatmaların inkişafı səbəbindən onların əhəmiyyəti azalmışdır. Odlu silahların yayılması ilə qalxanlar tədricən döyüş əhəmiyyətini itirmişdir. Lakin sonrakı dövrdə Avropa ölkələrində dekorativ qalxanların istehsalına başlanılmışdır. (Bunlar orta əsr qalxanlarının bənzəri idi, lakin praktiki istifadə üçün nəzərdə tutulmamışdı - əsasən aristokratların qalalarında və saraylarında otaqların bəzədilməsinə xidmət edirdi). Birinci Dünya Müharibəsi zamanı, mövqe savaşı şəraitində, piyadaları qorumaq üçün yenidən metal qalxanlar geniş yayılmışdır. Son zamanlar hüquq-mühafizə orqanlarının xüsusi birləşmələrində küçə asayişi, kiçik hücum hərəkətləri və s. bərpa edilərkən qalxanlardan istifadə olunur.
Kənar audit
Kənar audit — müstəqil bir audit təşkilatı (auditor) tərəfindən bir təsərrüfat subyekti ilə müqavilə əsasında bir təsərrüfat subyektinin maliyyə hesabatlarının əhəmiyyətli təhriflərdən azad olduğuna dair əsaslı əminlik əldə etmək və bu barədə fikir bildirmək məqsədi ilə aparılan yoxlama auditor hesabatının forması. Xarici audit sənayenin özəlliklərinə əsasən ümumi audit, sığorta təşkilatlarının auditi, bankların auditi və birjaların, büdcədənkənar fondların və investisiya institutlarının auditi kimi bölünür. Xarici audit həm qanunun tələbi, həm də təsərrüfat subyektinin sahiblərinin təşəbbüsü ilə həyata keçirilə bilər.
Haqqında
Kənar audit yoxlaması müəssisələrə maliyyə fəaliyyətinin düzgünlüyü haqqında əminlik verir və kənar auditorlar (audit şirkətləri) tərəfindən maliyyə hesabatlarının və mühasibat uçotunun düzgünlüyünün qiymətləndirilməsi ilə həyata keçirilir. Kənar auditin cəlb olunmasının əsasən iki səbəbi vardır. Bu səbəblər də kənar auditi iki hissəyə ayırır:
Bir çox hallarda kənar audit yoxlaması dövlət orqanları tərəfindən qanunla tələb olunur. Bu əsasən müəssisələrin vergi öhdəliklərini düzgün yerinə yetirib-yetirmədiklərini müəyyən etmək üçün həyata keçirilir.
Auditorların hesabatı
Xarici auditorların əsas vəzifəsi hesabatlarda təqdim olunan maliyyə məlumatlarının etibarlılığı barədə rəy hazırlamaqdır. Üç növ audit hesabatı mövcuddur:
Kənar audit yoxlaması
Dövlət orqanları tərəfindən məcburi olmayan kənar audit yoxlaması isə əsasən müəssisənin səhmdarları, mülkiyyətçiləri, üzvləri və digər maraqlı tərəflərinin tələbi ilə həyata keçirilir, baxmayaraq ki, bu qanunla tələb olunmur. Çünki böyük müəssisələrdə menecerlər (direktorlar) və müəssisənin sahibləri (səhmdarlar) ayrı-ayrı şəxslərdir. Eləcə də, müəssisənin kənar audit rəylərinin müsbət olması səhmdarlar tərəfindən həmin müəssisəyə olan etibarı yüksəldir və maliyyə bazarında həmin müəssisənin səhmlərinə olan tələbatı artırır. Çünki, investorlar investisiya etmək istədikləri müəssisənin ilk növbədə audit rəyləri ilə tanış olurlar.
Kənar auditorlar isə öznövbəsində bir sıra etik qaydalara riayət etməlidirlər. Bunlar obyektivlik, bütövlük, professional səriştəlilik, gizlilik, peşəkar davranışdır. Həmçinin kənar auditorlar öz yoxlamalarını doğruluq və ədalət çərçivəsində həyata keçirməlidirlər.
Türkiyədə yəhudilərin tarixi
thumb|right|[[Osmanlı imperiyasında yaşamış yəhudi ravvin (1779).]] thumb|right|XVII əsrin ortalarında İstanbullu yəhudi qadının təsviri. Recueil de divers portraits des principales dames de la Porte du Grand Turc, (~1650) da yer alan ve yaradıcısı G.la Çapelle olan bir [[qravür. (hazırda Yerusəlimdəki İsrail Muzeyindədir).]] Türkiyədə yəhudilərin tarixi — yəhudilərin Anadoluda olduğu vaxt təxminən 2400 ili əhatə edir. Anadoluda yəhudi icmaları ən azı e.ə.V əsrdən bəri mövcud olmuşdu və Əlhambra qanunnaməsi ilə XV əsrin sonlarına doğru İspaniyadan qovulan İspan və Portuqal yəhudilərinin (Səfərad yəhudiləri) çoxu Osmanlı imperatorluğuna qəbul edilərək, Osmanlı yəhudilərinin əksəriyyətini təşkil etmişlər. Türk yəhudilərinin böyük əksəriyyəti bu gün İsraildə yaşasa da, müasir Türkiyə yəhudi icmalarına ev sahibliyi etməkdə davam edir.
Tarixi
thumb|right|Bet İsrail sinaqoqunda [[Aypara və ulduz rəmzi|Aypara və ulduz rəmzli Menora]] Ege bölgəsindəki köhnə şəhər qazıntılarında tapılan bəzi xarabalıqlarda e.ə.IV əsrdə bölgədə yaşamış yəhudilərə aid məlumatlar və məskunlaşma yerlərinin mövcudluğu aşkar edilmişdir. Tarixçi Jozef Flavius məşhur mütəfəkkir Aristotelin "....Kiçik Asiyaya səyahətlərində fikir mübadiləsi apardığı yəhudilər haqqında ..." yazırdı. Anadolunun müxtəlif yerlərində, Ege bölgəsində (Sard, Afrodisias, Milet, Foça və s.), Bursa və Ankara ətrafında, Cənub-Şərqi Anadolu bölgəsində qədim yəhudi məskənlərinin qalıqları aşkar edilmişdir. İmperator Oktavian Avqust tərəfindən Kiçik Asiya yəhudilərinə verilən hüquqlar Ankara ətrafında tapılan tunc sütunun üzərində yazılmışdır.
Roma və Bizans imperiyası dövrü
Tövrata görə Nuhun gəmisi Ağrı dağının zirvəsinə endi. Əhdi-Cədiyə görə, Anadoludakı yəhudi əhalisi coğrafiyanın hər tərəfinə yayılmışdılar: İkoniumda (Konya) sinaqoq (Həvarilərin işləri 14:1) və Efesdə sinaqoq var idi (Həvarilərin işləri 19:1). Qalatiyalılara məktublarda Anadoluda yaşayan yəhudilərin olduğu bildirilir. Konkret dəlillərə görə, e.ə.IV əsrdə xüsusilə Manisada yəhudilərin olduğu məlumdur.
Sonrakı dövrdə Roma və Bizans imperiyalarının Anadoludakı ərazilərində əhəmiyyətli dərəcədə yunandilli yəhudi əhalisi var idi. Bu əhali cəmiyyətə yaxşı inteqrasiya olunmuşdu və müəyyən hüquqi müdafiələrdən istifadə edirdilər. Bizans imperatorlarının cəhdlərinə baxmayaraq, dövrün yəhudi əhalisi dinlərini dəyişdirmədilər. . Bizans döneminde Anadolu’da yaşayan Yahudilerin durumları, tarihçiler tarafından hâlâ araştırılmakta. Bizans dövründə Anadoluda yaşayan yəhudilərin vəziyyəti hələ də tarixçilər tərəfindən araşdırılır. Bəzi dəlillərə baxmayaraq, Bizans imperiyasının sərhədlərində yaşayan yəhudilərin Qərbi Avropadakı yəhudilərdən daha yaxşı vəziyyətdə olduqlarına inanılır.
Osmanlı imperiyası dövrü
Osmanlı idarəsi ilə ilk əlaqəsi olan Bursadakı ilk sinaqoq Etz Ha-Hayim (Həyat Ağacı) 1324-cü ildə Osmanlı idarəsinə keçdi. Sinaqoq bu gün də fəaliyyətdədir, lakin Bursadakı yəhudilərin sayı 140-a qədər azalıb. Osmanlı imperiyasında yəhudilərin vəziyyəti Sultanın ixtiyarından asılı idi. Məsələn, III Murad qeyri-müsəlmanların itaətkar olmasını və səfalət içində yaşamasını istəyirdi. Onlara məscidlərin və hündür binaların yaxınlığında yaşamaq, qul saxlamaq qadağası qoyulmuşdu. Amma digər sultanlar daha tolerant idilər. Türk hakimiyyəti altında ilk böyük hadisə imperatorun Konstantinopolu ilhaq etməsi oldu. Sultan II Mehmed Konstantinopolu ələ keçirdikdən sonra şəhər dağılmış vəziyyətdə idi. 1204-cü ildə səlibçilərin çoxsaylı mühasirələri və istilaları, 1347-ci ildə Qara ölümlə birgə şəhər əvvəlki şöhrətinin kölgəsi kimi idi. Mehmed şəhəri paytaxt etmək istədiyi üçün şəhəri yenidən qurmaq qərarına gəldi və buna nail olmaq üçün imperiyanın hər yerindən müsəlman, xristian və yəhudilərin yeni paytaxta gəlmələri haqqında əmr verdi. Bir neçə ay ərzində Balkanlar (Romaniotlar) və Anadoludan çoxlu yəhudi Konstantinopolda məskunlaşdı. Onlar şəhərin ümumi əhalisinin 10%-ni təşkil edirdilər. Yeni üzvlər cəmiyyətin inkişafına xeyli təsir göstərmişdilər. 1421-1453-cü illər arasında Aşkenazi yəhudilərinin Osmanlı imperatorluğuna köçməsi ilə yerli yəhudi əhalinin sayı artdı. Bu Aşkenazi yəhudiləri arasında fransız əsilli, alman əsilli ravvin İsaq Sərfati də (ivrit dili צרפתי – Sarfati, fransız) var idi. Sərfati Ədirnənin baş ravvini olduqdan sonra Avropadakı yəhudilərə məktublar yazıb, onları Osmanlı imperatorluğuna yaşamağa dəvət etdi.
İzmir uzun müddət ispan yəhudiləri tərəfindən yaşayış yeri kimi istifadə edilməmişdir. Qüdsdəki yəhudi əhalisi 1488-ci ildəki 70 ailə artıq XVI əsrin əvvəllərində 1500-ə qədər artmışdı. Dəməşqdə 500 ailədən ibarət camaat var idi. İstanbulda isə 30 min yəhudi və 44 sinaqoq var idi. Bəyazid yəhudilərin Haliç sahilində yaşamasına icazə verdi. Misirin Qahirə şəhəri də öz qapılarını çoxlu sayda sürgün edilmiş yəhudiyə açdı. Salonikidə yəhudilər digər millətlərdən, dinlərdən və hətta ilkin yerli əhalidən çox idi və Saloniki Səfərad yəhudilərinin mərkəzinə çevrilmişdi. Onların Osmanlı imperiyası himayəsindəki vəziyyətləri hər nə qədər şişirdilmiş olsa da, yəhudilərin tolerantlıqla yaşadığını inkar etmək olmaz. Millət sistemində yəhudilər digər xalqlarla (pravoslav milləti, erməni milləti və s.) öz dinləri ilə tanınan bir icma kimi yaşamışlar. Yəhudilərin işə götürülməsində heç bir məhdudiyyət yox idi. Digər qeyri-müsəlmanlar kimi, yəhudilər də xərac (vergi) ödəməli idilər və digər qeyri-müsəlmanlar kimi onların geyiminə, at sürməsinə, orduya getməsinə müəyyən məhdudiyyətlər qoyulsa da, bəzən bu cür qadağalar və məhdudiyyətlər diqqətdən kənarda qalırdı.
Klassik Osmanlı dövründə (1300-1600) yəhudilər imperiyanın digər icmaları ilə birlikdə onlar da zəngin idilər. Digər Osmanlı ünsürlərini də nəzərə alan yəhudilər ticarət, diplomatiya və digər mühüm qurumlarda hakimiyyətə sahib idilər. Ərəblərlə yəhudilər arasında çox problem yox idi, lakin yəhudilərin özləri arasında birlik problemi var idi. Onlar Osmanlı imperatorluğuna bir çox fərqli yerlərdən öz adət-ənənələrini, fikir və mədəniyyətləri ilə gəldilər və gətirdiklərinə inadla bağlı qaldılar və fərqli icmalar yaratdılar.
Türkiyədə yəhudilərin tarixi XVIII-XIX əsrlərdə təsirini və gücünü itirmiş bir xronologiyaya çevrildi. Ticarətdə güclü mövqelərini yunanlara məğlub oldular.
Türkiyə Cümhuriyyəti dövrü
XX əsrin əvvəllərində Osmanlı imperiyasında yəhudilərin sayı 200000-ə çatmışdı. 1829-1913-cü illər arasında yeni xristian Balkan dövlətlərinin itirdikləri torpaqlar bu rəqəmə təsir etdi. Türkiyənin XX əsrdəki problemli tarixi və 1923-cü ildən sonra imperiyadan müasir qərb milli dövlətinə çevrilməsi qalan azlıqların əhalisinə mənfi təsir göstərdi.
Yeni qurulan Türkiyə Cümhuriyyətində Osmanlı imperiyasının yarı muxtar daxildən təşkil olunmuş azlıq sistemi mövcud deyildi. Azlıq olub-olmamasından asılı olmayaraq, insanlar dinindən, dilindən, irqindən asılı olmayaraq birbaşa dövlətə bağlıdırlar. Bu vəziyyət qarşısında yəhudilərin muxtariyyəti yox idi və qanun qarşısında yəhudi türkləri ilə müsəlman türkləri ayırd edilmirdi. Cümhuriyyətə keçid dövründə ortaya çıxan çətin mərhələlərdə türk yəhudiləri millətçilik anlayışının qarşısında deyil, yanında yer aldılar. Yeni qurulan bu dövləti türkləşdirmək cəhdləri dil çatışmazlığı olan azlıqlar üçün çətinliklər yaradırdı. Tədqiqatçı Mücahit Düzgünün fikrincə, bu, yəhudilərə qarşı sanksiya deyil, dövlətin yaradılması zamanı atılan zəruri addım idi. Dilin olmaması yəhudilərin siyasi və ictimai həyatına mane olacağı üçün yəhudi ziyalıları türkcənin yəhudi icmasında yayılması üçün səy göstərmiş, dərnəklər qurmuşdular. Yeni qurulan bu dövlətdə yəhudilərdə görülən xüsusiyyətlərdən biri də Atatürkə bağlılıqlarıdır. Türk yəhudisi olan məşhur yazıçı və siyasətçi Avram Qalanti məqalələrinin birində deyir:
Türk yəhudiləri 1922-1923-cü illər müharibələrində həmişə türklərə sadiq qalıblar. Yəhudi ziyalılarından David Fresko yəhudiləri daha da yaxşı vətəndaş olmağa və Türkiyəyə sədaqətlərini hər zaman davam etdirməyə dəvət edib:
1920-ci illərin əvvəllərində dövlətlə yəhudilər arasında sevgi və sədaqət qarşılıqlı idi; Cenevrə yəhudilərinin İsmət İnönü və türk heyətinin şərəfinə təşkil etdiyi ziyafətdə İnönü türk yəhudilərinin asayişi, işi, tərəqqini sevdiklərini bildirib. Lozanna müqaviləsi imzalanıb azlıqlara yeni hüquqlar verilərkən yəhudi icmaları bu cür hüquqların Türkiyə dövlətinin haqqaniyyətinə zidd olacağına qərar verdilər və bu hüquqlardan imtina etdilər. Professor Mişon Ventura və hüquqşünas Kalev Qabay məsələnin hüquqi tərəflərini araşdırıb bu qərarı verdikdən sonra yəhudilərin bu cürə yanaşmasını İsmət Paşaya açıqladılar. İsmət Paşa da öz növbəsində məmnunluğunu bildirdi.
1933-cü ildə nasist Almaniyası ari olmayan dövlət qulluqçularının məcburi işdən çıxarılması haqqında qanun qəbul etdi. Bu qanunla yəhudi alimlər də işlərindən qovuldular. Albert Eynşteynin başçılıq etdiyi işsiz alimlər İsveçrədə birlik yaratdılar. Dərnəyin sözçüsü professor Şvarts Türkiyənin Milli Təhsil naziri ilə görüşüb və 34 yəhudi alimini Türkiyənin bir sıra universitetlərində, xüsusən də İstanbul Universitetində işlə təmin edə bilib.
1942-ci il Sərvət vergisi nəzəri cəhətdən bütün varlı türkləri əhatə etsə də, onun təsiri ən çox müsəlman olmayanlarda büruzə verdi. Sərvət vergisi hələ də Türkiyədə qeyri-müsəlmanlar arasında böyük fəlakət kimi tanınır və yəhudi icmasının sayına mənfi təsir göstərib. Vergi ödəyə bilməyən xeyli insan əmək düşərgələrinə göndərildi. Təxminən 30.000 yəhudi mühacirət etdi. Verginin, azlıqların iqtisadi gücünü hədəf aldığı düşünülürdü.
Yəhudilər 1922-1927-ci illərdə mətbuatda
1922-1927-ci illər arasında 5 il davam edəcək antisemit kampaniyaları başladı. Bu vəziyyət türk liderlərinin yəhudilərin lehinə dedikləri ilə tarazlaşdırılırdı. Təsvir-i Efkar qəzetində Əbuzziya Tevfikin İzmir baş ravvini Ribi Moşe ilə istehzalı görüşü antisemitizm kampaniyasının başlanğıcı oldu. Bu kampaniya İrəli qəzetinin “Qanımızı əmənlər” baş məqaləsində yəhudiləri ikiüzlülükdə ittiham etməklə davam etdi. Baş ravvinin vəkili Ribi Becerano o dövrdə İstanbul Hərbi valisi Refet Paşanı ziyarət edərək, “İrəli” qəzetinin bir nüsxəsini verib onun bu məsələyə müdaxiləsini xahiş edib. 1923-cü ilin fevralında “Qaragöz” yumor jurnalında yəhudilər ələ salınaraq, dərgidə alçaldıcı ifadələrə yer verildi. Ədirnənin “Paşaeli” qəzeti müsəlmanları istismar edən, hiylə ilə ticarət edən yəhudilərdən bəhs edirdi.
1927-1933-cü illər arasında
Yeni qurulan Türkiyə Cümhuriyyətində rejimin möhkəmlənməsi ilə cəmiyyət dincliyə qovuşdu. 1927-ci ilə qədər yəhudiləri təhlükə olaraq görən mətbuat bundan sonra azlıqları zərərsiz görməyə başladı. Bu dövrdə yəhudilər də vətəndaşlıq hüquqlarından daha çox faydalandılar:
Trakya hadisələri
Türkiyədə təkpartiyalılıq dövrünə təsadüf edən bu prosesdə böyük qəzetlər nasizmə qarşı çıxsa da, bəziləri az da olsa, nasizmə rəğbətlə baxırdı. Türkiyədə nasizmin ən önəmli rəğbətçilərindən biri Cevat Rıfat Atilhan idi. Turançı Atilhan Birinci Dünya müharibəsi zamanı Sinay cəbhəsində yüzlərlə yəhudi casusunu əsir götürdüyünü, onlarla casusunu da öz əli ilə asdığını iddia etmişdir. "Anadolu'" jurnalını nəşr etdirərək, antisemitizm yaymağa çalışırdı. Atilhan güc tətbiq etmə və qorxutma üsullarını bir neçə ay qonağı olduğu nasist Yulius Ştrayxerdən öyrənmişdi. Nasistlər onu “Herr Mayor” adlandırırdılar.
O, İstanbulda "Milli İnqilab" jurnalını nəşr etdirməyə başladı. Bu jurnalla Türkiyə tarixində ilk dəfə olaraq bir yayım təşkilatı antisemit olduğunu etiraf etdi. Jurnalda Nihal Atsız kimi məşhur pantürkistlər var idi. "Milli İnqilab" jurnalının bir çox səhifələri türk yəhudilərinə həsr olunmuşdu.
Nihal Atsızın “Orhun” jurnalında yəhudilərə qarşı xəbərdarlıq yazısında:
Bu cür antisemit yazıların qarşısını almaq üçün yəhudi nümayəndə heyəti 23 may 1934-cü ildə baş nazirə müraciət edərək kömək istədi. Ərizə iki gün sonra Baş nazirin müşaviri tərəfindən qəbul edildi, daha sonra Daxili İşlər Nazirliyinə, Ədliyyə Nazirliyinə və nəhayət Mətbuat Müdirliyinə verildi. Bir sözlə, bürokratiyada ilişib qaldı.
Çanaqqalada yəhudilərə qarşı iqtisadi boykotun həddi aşınca fiziki hücuma çevrildi. Talan, döyülmə, zorlama, imzasız təhdid məktublarının göndərilməsi halları da olurdu. Bu zaman Kırklareli valisi məzuniyyətdə idi və Çanaqqalada baş verən hadisə bu şəhərdə də yaşandı. Kırklarelidən qaçan yəhudilərin bir qismi Ədirnəyə çatanda hadisənin ciddiliyini anlayan Ədirnəli yəhudilər mallarını tərk edərək İstanbula qaçdılar. Hadisələrin Ədirnə, Təkirdağ, Kırklareli, Çanaqqala, Uzun körpü, Silivri, Babaeski, Lüləburqaz, Çorlu və Lapsekidə eyni gündə başlaması bu işin bir neçə talançının işi olmadığı anlamına gəlirdi. Bu hadisələrdən sonra Trakyada yəhudilərin sayı azaldı, əksəriyyəti İstanbula, bir qismi isə xaricə qaçdı.
İkinci Dünya müharibəsinə girməzdən əvvəl türk yəhudilərinin vəziyyəti
“Ulus” qəzetinin 26 yanvar 1938-ci il tarixli xəbərində Cəlal Bayarın Yalovaya səfəri zamanı dediyi sözlər:
İkinci Dünya müharibəsi zamanı və sonrasında türk yəhudiləri
1940-cı illərin əvvəllərində əcnəbilərin Türkiyəyə girişinə məhdudiyyətlər qoyulsa da, Türkiyə qapılarını yəhudi qaçqınlarının üzünə açıq saxladı. 1942-ci ildə valyutanın dəyərini itirdiyi və iqtisadiyyatın zəiflədiyi bir vaxtda Sərvət vergisi qəbul edildi. Yəhudiləri dərindən yaralayan bu durum nəticəsin də, bəziləri ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qaldılar.
İkinci Dünya müharibəsi illərində Nasist Almaniyası ilə çox yaxşı münasibətlər quran Türkiyədə ən çox təşvişə düşən məhz yəhudilər idi. Amma Türkiyənin II Dünya müharibəsində bitərəflik qərarından sonra türk yəhudilərinin vəziyyəti bir qədər də olsa yüngülləşdi. 1944-cü ildə Reyxin dağılmaq ərəfəsində olması, Türkiyəyə Balkan yəhudilərinə yardımının açıq və kütləvi olmasına imkan yaratdı. Minlərlə yəhudinin Avropadan xilas olunaraq, Fələstinə gəlməsinə şərait yaradıldı.
Böyük Buxarest yanğını
thumb|Böyük Buxarest yanğını, akvarel thumb|Yanan Müqəddəs Qeorqi kilsəsi thumb|Böyük Buxarest yanğını Böyük Buxarest yanğını (Focul cel mare) — 23 mart 1847-ci ildə baş verən Buxarest tarixindəki ən böyük yanğın. Yanğın nəticəsində 1850 bina yanır (şəhərin təxminən üçdə biri). Valaxiya hakimi Qeorqe III Dmitri Bibeskunun dediyinə görə, şəhərin ən çox məskunlaşdığı və ən zəngin hissəsi bu yanğından daha çox zərər görür. Burada tacirlər və sənətkarların çoxlu taxta ikimərtəbəli binaları var idi, onların emalatxanaları birinci mərtəbədə, yaşayış yerləri isə ikinci mərtəbədə yerləşirdi.
Norveç gerbi
Norveç gerbi (Norges riksvåpen) — ölkənin əsas dövlət simvollarından biridir. Gerb, ön pəncələrində qızıl sekiralı gümüş dirək tutan qızıl taclı aslan və kral tacı ilə tamamlanmış qırmızı qalxanla təsvir olunmuşdur. Dövlət başçısı mantiya ilə xüsusi şəxsi emblemdən, Müqəddəs Olaf ordeninin nişanlarından və Norveç kral tacından istifadə edir. Norveçin gerbi Avropadakı ən qədim gerblərdən biridir. İndiki forması, 1285-ci ildən bəri Kral Erik Maqnussonun gümüş pennisindən tanınır
Böyük Buxarest yanğını
Öncəki vəziyyət
XIX əsrdə Buxarestin böyük bir hissəsi taxta evlərdən qurulmuşdur. Bu dar küçələrlə birlikdə yanğın hadisəsi halında sakinlər üçün böyük təhlükə yaradırdı. Fanariotlar dövründən bəri davamlı yanğın təhlükəsi var idi. Buna görə türk ağasının əmri ilə insanlar onun iqamətgahının ətrafında daim növbə çəkirdilər. Üzvi qaydalar qəbul edildikdən sonra Valaxiyada qərbiavropa su nasosları ilə təchiz olunmuş yanğınsöndürənlər meydana gəlir.
Türkiyədə yəhudilərin tarixi
İkinci Dünya müharibəsi zamanı və sonrasında türk yəhudiləri
Trakya hadisələri və Sərvət vergisi ilə sarsılan yəhudilərin dövlətə inamı, antisemitizmin 1946-cı ildə CHP-nin yeni Baş naziri Rəcəb Pekərin "XX əsrin rüsvayçılığıdır!" deməsi ilə yenidən güclənməyə başladı.
Böyük Buxarest yanğını
Yanğın
Yanğın günortadan sonra Zoitsa Druqenskinin Müqəddəs Dmitri kilsəsindəki yepiskop Buzeun həyətindəki evində başladı. Güclü cənub küləyi səbəbiylə yanğın üçbucaqlı birformada yayılır. Yanğın şəhərin kənarına qədər yayılır, amma orada o qədər sürətlə yayıla bilir. Çünki həyətlərin ərazisi daha böyük idi. Əsgərlərin kömək etdiyi yanğınsöndürənlərin müdaxiləsi səbəbindən şəhərin qalan hissəsi yanğından qorunur.
Norveç gerbi
Təsviri
Hal-hazırda Norveçin 1937-ci il 19 mart tarixli Kral fərmanına uyğun olaraq Milli Gerbi Aktı var : 1. Norveçin milli gerbi, qırmızı bir sahədə ön hissələrində qızıl sekiralı gümüş dirək tutan qızıl taclı aslandır;
2. Dövlət gerbi qalxan şəklində olmalıdır. Qalxan xaç və hakimiyyət rəmzi ilə fərqlənən bir kral tacı ilə tamamlanmalıdır;
3. Rəsmi qurumların istifadəsi üçün Dövlət gerbinə edilən hər hansı bir dəyişiklik, dövlət başçısı tərəfindən qurulduğu hallar istisna olmaqla, Xarici İşlər Nazirliyi ilə razılaşdırılmalıdır;
4. Norveçin milli möhürü kral tacı ilə bəzədilmiş Milli Gerbdən və bir dairədə kralın adı və titulu yazılmış kitabələrdən ibarətdir;
Türkiyədə yəhudilərin tarixi
İkinci Dünya müharibəsi zamanı və sonrasında türk yəhudiləri
1947-ci ildə Urfanın Kəndirli məhəlləsində yaşayan 7 nəfərlik yəhudi ailəsinin ölümü nəticəsində törədilən qırğına görə yəhudi icması məsul görülürdü. Burada yaşayan bütün yəhudi kişilər həbs edilərək 3 ildən sonra, sərbəst buraxıldı. Bu müddət ərzində ictimaiyyət yəhudiləri boykot etdi. Bu hadisədən sonra şəhərdə yəhudilərin sayı azaldı.
Böyük Buxarest yanğını
Yanğın
Ancaq yanğın nəticəsində çox böyük ziyan dəyir. 158 730 kvadrat metr (61.38 ha) sahə yanır. Yanğın zamanı 15 nəfər ölür. 1850 bina məhv olur: 686 yaşayış binası, 1142 mağaza, 10 meyxana və 12 kilsə. Zərərin miqdarı 100 milyon leiy təşkil edir.
Norveç gerbi
Tarixi
Aslan təsviri ilk dəfə XII əsrin sonu - XIII əsrin əvvəllərində Norveç krallarının gerblərində görünməyə başlamışdır. Kral Hokon Haakonsson və oğlu Qanunverici Maqnusun qalxanlarında artıq aslan var idi. Qanunverici Maqnusun oğlu Erik Maqnusson, aslana tac və döyüş baltası əlavə etdi. O vaxtdan bəri, qırmızı sahədəki qızıl taclı aslan, ön pəncələrində qızıl sekiralı gümüş dirək tutan, heraldik dəbdə bütün dəyişiklikləri yaşamış, lakin Norveçin dəyişməmiş gerbi olmuşdur.
Heraldikadakı aslan gücün simvolu, döyüş baltası - sekira yalnız qədim norveçlilərin sevimli silahı deyil, hər şeydən əvvəl Norveçin səmavi himayəçisi - Müqəddəs Olavın atributudur. "Müqəddəs Olav dastanı" na görə, məhz sekiranın vurduğu yara Olavın ölümünə səbəb olmuşdur.
Gerbdən istifadə heç bir konstitusiya qanunu ilə tənzimlənməmiş, sabit olmamış və yalnız ənənəyə əsaslanmışdır. Son orta əsrlərdə balta sekira tədricən uzanırdı, balta gövdəyə bənzəyirdi. 10 iyul 1844-cü il tarixli fərmanı ilə alebarda yenidən balta ilə əvəz edildi.
Türkiyədə yəhudilərin tarixi
İkinci Dünya müharibəsi zamanı və sonrasında türk yəhudiləri
1948-ci ildə İsrail dövlətinin qurulması ilə başlayan 1948-ci il Ərəb-İsrail müharibəsindən sonra Türkiyə hökumətinin bitərəf qalmasına baxmayaraq, ictimaiyyət və mətbuat ərəblərin tərəfini tutdu. “Bomba”, “Dava”, “Davar” kimi satirik jurnallar ilə yanaşı, “Səhnə” və “Milli İnqilab” qəzetləri də İsraillə türk yəhudiləri arasında fərq qoymadan müharibənin gedişatını birtərəfli, həqiqətdən uzaq və yəhudiləri alçaldıcı şəkildə təqdim edirdi.
Hacı Əbubəkr Paşa
Hacı Əbubəkr Paşa (d. 1670 — ö. yanvar 1759) — Osmanlı sultanı III Əhməd və I Mahmudun dönəmlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
Norveç gerbi
Tarixi
Norveçin gerblərini kral tacı kimi təsvir etmək adəti Reformasiya dövrünə aiddir və nəhayət 1671-ci ildə təsdiqlənmişdir, o zaman orta əsrlər açıq bir tac əvəzinə, kral tacı qapalı, xaç və hakimiyyət rəmzi ilə təsvir olunmağa başlandı.
Hacı Əbubəkr Paşa
Əslən Alanyalı olub, saraydakı yaxınlarının vasitəsilə öncə gömrükçü, daha sonra qapıçıbaşı olaraq çalışdı. 1718-ci ilin aprelində baş çavuş, 1722-ci ilin mayında zərbxana əmini, 1723-cü ilin aprelində isə yenidən baş çavuş təyin edildi. Daha sonra 1724-cü ilin noyabrında Ciddə və Həbəşistan, 1727-ci ilin sentyabrında Misir, 1729-cu ilin iyulunda yenidən Ciddə bəylərbəyi oldu.
Norveç gerbi
Tarixi
7 iyun 1905-ci ildə Norveç parlamenti İsveç-Norveç birliyini pozdu və qısa bir müddət sonra Norveç müstəqil konstitusiyalı monarxiya elan edildi. Yeni seçilmiş Norveç Kralı Hakon, 14 dekabr 1905-ci il tarixli fərmanı ilə orta əsr qanunlarına qayıdacaq və XII-XIII əsrlərə aid köhnə sikkələr və möhürlərdəki şəkillərdən praktik olaraq fərqlənməyən yeni Dövlət Gerbinin layihəsini təsdiqlədi.
Hacı Əbubəkr Paşa
1731-ci ilin oktyabrında Anadolu bəylərbəyi, 1732-ci ildə kaptan-ı dərya, 1733-cü ilin mayında nişançı vəzir, 1734-cü ildə Rumeli bəylərbəyi, 1740-cı ildə Moreya valisi, 1743-cü ilin oktyabrında yenidən Ciddə valisi oldu. 1749-cu ildə Bosniya bəylərbəyi, 1750-ci ildə ikinci dəfə kaptan-ı dərya seçildi. 1751-ci ilin fevralında təqaüəd ayrılsa da, çox keçmədən yenidən Ciddəyə təyin olundu. Bahir Mustafa Paşanın sədarətə gəlməsinin ardından Gəliboluya sürgün edilsə də, 3 il sonra yaşlılığı səbəb göstərilərək geri çağırıldı. 1759-cu ilin yanvarında burada vəfat etmiş, cənazəsi Aksarayda inşa etdirdiyi məktəbin bağçasına dəfn edilmişdir. Öncəki evliliklərindən İsgəndər bəy, Hacı Mehmed bəy, Süleyman bəy adlı oğullarının olduğu bilinir.
Türkiyədə yəhudilərin tarixi
İkinci Dünya müharibəsi zamanı və sonrasında türk yəhudiləri
Ərəb-İsrail müharibəsinin sona çatması ilə 4000 yəhudi İsrailə köç etdi. Bunun üzərinə Həsən Saka hökuməti yəhudilərin Türkiyədən çıxışına qadağa qoysa da, sonradan bu qadağa aradan qaldırıldı. Türk yəhudisi Dr. Əli Saul, Demokrat İzmir qəzetində İsrailə köçən yəhudilərin türk təbliğatçısı olacağını və Türkiyənin də bundan faydalanacağını qeyd etdi.
1949-cu ildə Şəmsəddin Günaltay İsrailə birbaşa tranzit qadağasını ləğv etdi. XX əsrin əvvəllərində Türkiyədə iki yüz min yəhudi var idisə, 1950-ci illərdə bu rəqəm qırx minə qədər enmişdi.
Türkiyədən İsrailə immiqrasiya
Türkiyə Cümhuriyyəti qurulanda İsrailə immiqrasiya yəhudilər arasında o qədər də populyar deyildi, Fələstinə isə immiqrasiya çox az idi. Türkiyə Cümhuriyyəti qurulanda İsrailə immiqrasiya yəhudilər arasında o qədər də populyar deyildi, Fələstinə isə immiqrasiya çox az idi. 1934-cü ildə Trakyada baş verən zorakılıq Fələstinə immiqrasiyanı xeyli artırdı. Hesablamalara görə, 1934-cü ildə Türkiyədən Fələstinə 521, 1935-ci ildə isə 1445 yəhudi köç etmişdi. Sərvət vergisi 1943-1944-cü illər arasında 4000 yəhudinin Fələstinə köç etməsinə səbəb oldu. . Türkiyədəki yəhudilər İsrail dövlətinin qurulmasını dəstəklədilər. 1948-ci ildə İsrail dövlətinin qurulması ilə Türkiyədən immiqrasiya xeyli artdı. Bu köçlər digər məcburi köçlərdən fərqli idi, çünki yəhudilər könüllü olaraq İsrailə köç etmişdilər. 1948-ci ilin noyabrında Türkiyə ərəblərin təzyiqi ilə mühacirət hüququnu ləğv etdiyi üçün İsrailə immiqrasiya dayandırıldı. Amma İsrail dövləti Türkiyə tərəfindən tanındıqdan sonra bu qadağa götürüldü və immiqrasiya davam etdi. 1951-ci ildən sonra Türkiyədən immiqrasiya azalsa da, bu günə qədər heç dayanmayıb. 1950-ci illərin ortalarında İsrailə köçənlərin 10%-i Türkiyəyə qayıtdı. Ümumiyyətlə, türk yəhudiləri İsraildəkilərə qarışsalar da, türk mədəniyyətini və Türkiyə ilə əlaqələrini qoruyub saxladılar. Onlar, həmçinin möhkəm İsrail-Türkiyə münasibətlərinin tərəfdarıdırlar.
Bu gün
Yerusəlim Yəhudi Universitetinin məlumatına görə, Türkiyədə 15 minə yaxın yəhudi yaşayır. Dünya Yəhudi Konqresinin 2010-cu il məlumatlarına görə, Türkiyədə 23.000-ə yaxın yəhudi yaşayırdı. Türkiyədə yəhudilərin 95%-i İstanbulda, 2500-ə yaxın yəhudi İzmirdə, daha kiçik qruplar isə Adana, Ankara, Bursa, Çanaqqala, İskəndərun və Kırklarelidə yaşayır. Səfərad yəhudiləri Türkiyədəki yəhudilərin 96%-ni, qalanları isə əsasən Aşkenazi yəhudiləridir. Türk yəhudiləri qanuni olaraq baş ravvin tərəfindən təmsil olunur. Roş Bet Din və üç ravvin tərəfindən yaradılmış dini şura ravvin İsaaq Halevaya kömək edir. Yəhudi icmasının dünyəvi işlərinə cavabdeh olan 35 məsləhətçi var və 14 nəfərdən ibarət komitə gündəlik işlərlə məşğul olur. 2001-ci ildə 500-cü ildönümü Fondunun Türkiyə yəhudiləri muzeyini yaradılıb. 500-cü ildönümü Fondu 1982-ci ildə 113 yəhudi və müsəlman türk vətəndaşı tərəfindən Səfərad yəhudilərinin Osmanlı imperiyasına gəlişinin 500-cü ildönümünü qeyd edən bir fonddur. .