cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Böyükxaçapapaq
Böyük Xaçapapaq – Naxçıvan sancağının Əlincə nahiyyəsində kənd. Haçapapaq haça-qoş və para yaşayış yeri, kənd mənasındadır-Qoşakənd alt=Böyükxaçapapaq|thumb|Naxçıvan MR Əlincə qalası
Toponimik izah
Naxçıvan sancağının Əlincə nahiyəsində kənd adı. Xaçaparaq kənd yaranmazdan əvvəl müqəddəs sayılmış pirin adı idi. Pir xristian dini mənşəli üstündə xaç rəsmi olan daşdan (xaç daşdan) ibarət olmuşdur. Xaçaparaq həm də came vəqf yeri idi. Bəzən "h" hərfinin "x" hərfi ilə əvəz olmasına görə haçaparaq oykonimini xaçaparaq kimi ifadə olunmuşdur. Haçaparaq haça-qoşa və para-yaşayış yeri, kənd mənasındadır – Qoşakənd.
Dorstenia conceptionis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səhənd xalçaları
Səhənd xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Təbriz xalçaçılıq məktəbi Azərbaycanın ən qədim və məşhur xalçaçılıq məktəbidir, Təbriz, Ərdəbil, Marağa, Mərənd, Maku, Xoy, Urmiya, Zəncan, Qərəcə, Heris, Sərab, Əhmədabad, Miriş, Əhər, Salmas, Görəvan, Sennə, Qaradağ və başqa xalça məntəqələrini əhatə edir. Bu ərazidə yaşamış türk dilli tayfalar hələ qədimdən xalçaçılığın yaranması və inkişafında mühüm rol oynamış, müxtəlif dövrlərdə İran xalça sənətinin təşəkkülünə ciddi təsir göstərmişlər. Orta əsrlərdə Şərqin ən mühüm ticarət mərkəzlərindən və zəngin şəhərlərindən olan, eləcə də Avropa ilə ticarət əlaqələri xalçaçılıq sənətinin sürətli inkişafına səbəb olmuşdur.
Artıq XI-XII əsrlərdə çiçəklənmə dövrü keçirən Təbriz xalçaçılıq məktəbi XIII-XIV əsrlərdə Təbriz miniatür məktəbinin bədii xüsusiyyətlərini mənimsəmiş, XVI-XVII əsrlərdə yüksək inkişaf mərhələsinə çatmışdı. Bu məktəbə mənsub xovsuz və xovlu xalçalar bədii tərtibat, rəng ahəngdarlığı, ornamental bəzəklərin müxtəlifliyi ilə fərqlənir. Təbriz xalçaçılıq məktəbi əsas xalça kompozisiyalarına görə 2 qrupa ayrılır: Təbriz və Ərdəbil qrupları. Təbriz qrupuna "Təbriz", "Baxşayış", "Qərəcə", "Görəvan", "Heris", "Ləçəkturunc", "Əfşan", "Ağaclı", "Ovçuluq", "Dörd fəsil" kompozisiyaları, Ərdəbil qrupuna "Ərdəbil", "Şeyx Səfi", "Şah Abbası", "Sərabi", "Zəncan", "Mir" və "Açma-yumma" çeşniləri daxildir. Təbriz xalçaçılıq məktəbinin "Bağ-behişt", "Bağ-meşə", "Balıq", "Buta", "Dərviş", "Kətəbəli", "Gördəst", "Göllü-guşəli", "Güldanlı", "Leyli və Məcnun", "Məşahir", "Mun", "Namazlıq", "Nəcaqlı", "Sərvistan", "Sərdari", "Səhənd", "Silsiləvi ləçək", "Fərhad və Şirin", "Xəyyam", "Xətai", "Həddad", "Çərxi-gül", "Ceyranlı" və s. klassik kompozisiyaları da məşhurdur. Təbrizdə toxunmuş "Ləçəktürünc" kompozisiyalı məşhur "Şeyx Səfi" xalısı (ölçüsü 56,12 kv. m, 1539-cu il, "Viktoriya və Albert" muzeyi, London) ornamental xalçaların ən gözəl nümunəsi, Təbriz xalçaçılıq məktəbinin şah əsəridir.
Bela Luqoşi
Bela Luqoşi — Macar teatr oyunçusu və qorxu filmi aktyoru.
Gəncliyi
1917-ci ildə İlona Szmick ilə evləndi, ancaq həyat yoldaşının ailəsiylə yaşadığı siyasi fikir ayrılıqları səbəbiylə 1920-ci ildə boşandı.
İlk filmləri
Luqoşi ilk olaraq 1917-ci il tarixli Az ezredes (İngiliscə adı The Colonel (Polkovnik)) adlı filmdə rol aldı. Almaniyaya getməzdən əvvəl Macarıstanda, 1917–1918-ci illər arasında on iki filmdə rol aldı. Béla Kunın qurduğu Macar Sovet Cumhuriyyətinin 1919-cu ildə yıxılmasının ardından sol fikirli kəslər ilə peşəçilər müdafiəsiz hala gəlmişdi. Bir aktyor peşəsinin quruluşunda iştirak etmiş olan Luqoşinin də filmlərdə oynaması qadağan edildi. Almaniyada sürgündəykən az sayda, ancaq yaxşı reaksiyalar alan filmlərdə oynadı. Bunların arasında, pis şöhrətli Yəhudi aktrisa Dora Gerson ilə birlikdə oynadığı, Karl Mayın romanlarından uyğunlaşdırılmış Auf deyil Trümmern des Paradieses (Cənnətin Eşiyində) və Deyə Todeskarawane (Ölülər Karvanı) kimi filmlər də vardı. Luqoşi oktyabr 1920-ci ildə Amerikaya yerləşmək məqsədiylə Almaniyanı tərk etdi və dekabr ayında qeyri-qanuni yollardan Nyu-Orleana girdi. mart 1921də Ellis Islandda qanuni idarəyə təbii tutuldu.
Amerikaya çatdığında boyu 1,85 m. ağırlığı 82 kg. olan Luqoşi, bir müddət işçi olaraq çalışdı. Daha sonra New Yorkdakı Macar immiqratlarının qurduğu teatra girdi. Amerikadakı ilk əhəmiyyətli rolunu 1923də, J. Gordon Edwardsın idarə etdiyi The Silent Command (Səssiz Əmr) melodramında Edmund Lowe və Carl Harbaugh ilə birlikdə oynadı. Luqoşi 1929da San-Fransiskolu zəngin bir dul olan Beatrice Weeks ilə evlənib üç gün sonra boşanınca Hollywood kübar cəmiyyətində və skandallarında yer tapdı. Weeksə görə Luqoşinin Clara Bow ilə əlaqəsi vardı.
Bram Stokerın Dracula romanından Hamilton Deyənə və John L. Balderston tərəfindən edilən teatr uyğunlaşdırmasında Luqoşi baş rolu aldı. Horace Liverightin prodüserliyini üstləndiyi oyun müvəffəqiyyətli oldu. Səhnədəki tənqidi tərif alan aktyorluğuna baxmayaraq Luqoşi, Universal Pictures oyunun haqqlarını satın alıb 1930da bir film istehsalı üzərində işə başladığında, Drakula rolu üçün ilk düşünülən aktyor deyildi.
Sürüb gedən söz-söhbətlərə görə Universalın Drakula rolu üçün ilk seçimi səssiz film aktyoru Lon Chaney idi, ancaq Chaneyin istehsaldan dərhal əvvəl ölməsi səbəbiylə rolu Luqoşi götürdü. Əslində Chaneyin metro-Goldwyn-Mayer ilə 1925dən bəri davam edən uzun davamlı bir müqaviləsi vardı və studiya aktyorun Universalın istehsalında rol almasına müsbət baxmırdı.
Filmi idarə edən Browning, Chaney ilə xeyli çox proyektdə birlikdə çalışmışdı, hətta Chaneyin son beş filminin dördünü idarə etmişdi. Bu vəziyyət də Universalın ilk seçiminin Chaney olduğu iddiasını dəstəkləyirdi. Ancaq Browning, filmi çəkməsi düşünülən əsl rejissor olan Paul Leninin ölümü üzərinə son anda verilən bir qərarla rejissor seçilmişdi. Gerçəkdə Universalın rol üçün ilk seçimi ehtimalla, studiyanın 1928 tarixli filmi The Man Who Laughsdakı roluyla bəyənmə yığan Conrad Veidt idi.
Dracula filminin 1931dəki müvəffəqiyyətinin ardından Luqoşi Universal ilə müqavilə imzaladı. 26 iyun 1931də də Amerikan vətəndaşlığını əldə etdi. 1933də üçüncü həyat yoldaşı Lillian Arch ilə evləndi. Luqoşi və Arch 20 il sonra 1953də boşandı.
Yaşasın Azərbaycan artistləri (film, 1938)
Məzmun
Kinooçerk Azərbaycan artistlərinin Moskvadan Ədəbiyyat və İncəsənət Ongünlüyündən qayıtmalarına həsr olunmuşdur.
Sərdari xalçaları
Sərdari xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Təbriz xalçaçılıq məktəbi Azərbaycanın ən qədim və məşhur xalçaçılıq məktəbidir, Təbriz, Ərdəbil, Marağa, Mərənd, Maku, Xoy, Urmiya, Zəncan, Qərəcə, Heris, Sərab, Əhmədabad, Miriş, Əhər, Salmas, Görəvan, Sennə, Qaradağ və başqa xalça məntəqələrini əhatə edir. Bu ərazidə yaşamış türk dilli tayfalar hələ qədimdən xalçaçılığın yaranması və inkişafında mühüm rol oynamış, müxtəlif dövrlərdə İran xalça sənətinin təşəkkülünə ciddi təsir göstərmişlər. Orta əsrlərdə Şərqin ən mühüm ticarət mərkəzlərindən və zəngin şəhərlərindən olan, eləcə də Avropa ilə ticarət əlaqələri xalçaçılıq sənətinin sürətli inkişafına səbəb olmuşdur.
Göyşaban
Göyşaban (əvvəlki adı: Oxlovka) — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Lənkəran rayonunun Olxovka kəndi Göyşaban kəndi adlandırılmışdır.
Coğrafi mövqeyi
Göyşaban kəndi Xəzər dənizi sahilində, Lənkəran ovalığında yerləşir.
Əhalisi
Əhalisi 3348 nəfərdir.
Turizm
2016-cı ildə kənddə "Mandarin Hotel" fəaliyyətə başlamışdır.
Avtoqraf
thumb|[[Con Xankokun Birləşmiş Ştatlarının İstiqlal Bəyannaməsindəki imzası]] Avtoqraf — [fr. autographe, autos – özüm, grapho – yazıram] imza, xüsusilə müəllifliyi təsdiq edən, əl ilə yazılmış, adətən, xatirə yazısı və ya imza. Məsələn, avtoqraf vermək; əsərin müəllifinin əsil əlyazması (bir müəllifin özü tərəfindən yazılmış əlyazması). Məsələn, görkəmli şəxsiyyətlərin avtoqrafı mötəbər sənəd kimi saxlanılır; sürətçıxaran cihaz növü.
Ədəbiyyat
Əliquliyev R. M., Şükürlü S. F., Kazımova S. İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
Dorcopsis vanheurni
(Dorcopsis vanheurni) — cinsinə aid heyvan növü.
Dövri mətbuat
Dövri mətbuat — müəyyən vaxt ardıcıllığı ilə çap edilən nəşrlər; kütləvi informasiya və təbliğatın əsas vasitələrinin ümumi adı. Dövri mətbuata qəzet, jurnal, dövri məcmuələr, bülletenlər və s. aid edilir.
Əsas xüsusiyyətləri
Dövri mətbuatın əsas xüsusiyyətləri onun müəyyən edilmiş vaxtda müntəzəm çıxması, bütün nömrələrin eyni ad daşıması, illik nömrə və cildlərin sıra ilə artması, redaktorun və ya redaksiya heyətinin rəhbərliyi ilə buraxılmasıdır; əlavə xüsusiyyətləri: jurnallar üçün – dövriliyi (həftəlik, iki həftədən bir, aylıq, rüblük), hər ildə yeni nömrələrlə çıxması, çap vərəqlərinin qatlanaraq tikilməsi; qəzetlər üçün – dövriliyi (gündəlik, həftədə üç dəfə, həftəlik), illik nömrə ardıcıllığı, iriformatlı kağızdan istifadə, tikilmədən çap olunması və sairədir.
Dövri mətbuatın əsas məqsədi
Sosial və siyasi mübarizənin, elmi bilikləri yaymağın, maarif və mədəniyyəti inkişaf etdirməyin, ictimai rəyi və dünyagörüşünü formalaşdırmağın qüdrətli silahı olan mətbuatın xalq kütlələrinin maarifləndirilməsində, milli iqtisadiyyat və mədəniyyətin inkişafında rolu getdikcə artır. Kapitalist formasiyasının məhsulu olan mətbuatın beş əsrdən artıq tarixi var. O, birdən-birə indiki mərhələyə gəlib çatmamışdır, uzun və mürəkkəb yol keçmişdir.
Mətbuat informasiya alıb və vermək üçün yarandığından, onun digər bir adı kütləvi informasiya vasitəsidir. Mətbuat vasitəsi ilə informasiyanı ictimaiyyətə çatdırmaqda məqsəd bunlardır:
• İctimai rəyi formalaşdırmaq;
• Xalqı maarifləndirmək;
• Elm və tərəqqinin yolunu açmaq;
• Mətbuatın inkişafı və tərəqqiyə mane olan qüvvələrə qarşı mübarizəsi və s.
Qəlbimi «Vunded-Ni»də dəfn edin (film, 2007)
Film avropalıların Amerikanın qərbinə kolonizasiyası tarixindən və hinduların öz haqları uğrunda mübarizəsindən bəhs edir. Vunded-Ni körfəzində baş verən döyüş siu hinduları ilə ABŞ ordusu arasında baş verən sonuncu və ən böyük silahlı münaqişələrdən biri idi.
Əngren
Əngren — Özbəkistanın Daşkənd vilayətində şəhər.
Tarixi
Toponim ahəngəran sözündən olub, “dəmirçilər” mənasını daşıyır. Qədim Ahəngəran vadisində və eyni adlı çayın kənarında yerləşir. Şəhər 1942-ci ildə yaranıb.
Əhalisi
Şəhərin əhalisi 175,4 min nəfərdir (2014).
İqtisadiyyatı
Özbəkistanın kömür ehtiyatı nisbətən az olsa da, Əngren (Daşkənd vilayətində), Şarqun və Baysun (Surxandərya vilayətində) yataqları əsas kömür yataqlarıdır. Kömürün kəşf olunmuş ehtiyatı 2 mlrd tondur.
Azərbaycan Respublikası Audiovizual Şurası
Azərbaycan Respublikası Audiovizual Şurası (Milli Televiziya və Radio Şurasının xələfi) — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2002-ci il 5 oktyabr taxirli Fərmanı ilə yaradılmışdır. Şuranın yaradılmasında məqsəd televiziya və radio yayımı sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək və bu fəaliyyəti tənzimləməkdir.
Milli Televziya və Radio Şurası
Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurası Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 05 oktyabr 2002-ci il tarixli 794 saylı Fərmanı ilə — televiziya və radio yayımı sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək və bu fəaliyyəti tənzimləmək məqsədilə yaradılmışdır. Şuranın əsas vəzifəsi televiziya və radio yayımçılarının fəaliyyətini tənzimləmək, yayım zamanı ictimaiyyətin maraqlarını qorumaq, televiziya və radio yayımı haqqında qanunvericiliyə əməl edilməsi üzərində nəzarəti həyata keçirməkdir. Şuranın fəaliyyəti "Milli Televiziya və Radio Şurası haqqında Əsasnamə" ilə tənzimlənir. Şura öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını və "Milli Televiziya və Radio Şurası haqqında Əsasnamə"ni rəhbər tutur. Şura dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilir və öz fəaliyyətində müstəqildir. Şura Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən 9 üzvdən ibarət tərkibdə yaradılır. Şura üzvlərindən üçü iki il, üçü dörd il, üç nəfəri isə altı il müddətinə təyin olunur. Üzvlərin təkrar təyin olunmaq hüququ vardır. Şura üzvləri öz aralarından sədr və sədr müavini seçirlər. Şuraya rəhbərliyi Şuranın sədri həyata keçirir. Şura teleradio məkanının vahid inkişaf konsepsiyasını hazırlayır və həyata keçirir; teleradio yayımının texniki və keyfiyyət standartlarını müəyyən edir; teleradio yayımı üçün xüsusi razılıq (lisenziya) verir, bu məqsədlə müsabiqə keçirir; qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda və qaydada teleradio yayımçılarına qarşı inzibati tənbeh və digər məsuliyyət tədbirləri tətbiq edir. "İctimai televiziya və radio yayımı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununa uyğun olaraq müvafiq təşkilat qruplarında Yayım Şurasının üzvlüyünə namizədlərin irəli sürülməsi işini təşkil edir. Şura onun səlahiyyətlərinə aid məsələlərə dair televiziya və radio yayımçıları üçün məcburi olan qərarlar qəbul edir. "Normativ hüquqi aktlar haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən Milli Televiziya və Radio Şurasının qərarları normativ xarakterli akt hesab edilir. Şura xərclər smetasının daxilində Şura aparatının işçilərinin say həddini müəyyən edir, aparatını formalaşdırır və struktur bölmələrini yaradır.
Cəmil Cahid Toydəmir
Cəmil Cahid Toydəmir — Qafqaz İslam Ordusunun Gelibolu alayının miralayı (polkovniki), Türkiyənin 1946–1947-ci illərdəki müdafiə naziri.
Siyasi fəaliyyəti
Cəmil Cahid bəy TBMM-nin yeddinci çağırışında İstanbul şəhərindən millət vəkili və eyni vaxtda Rəcəb Peker kabinetində Müdafiə Naziri olaraq xidmət edib.
Ölümü
Cəmil Cahid bəy 1956-cı ildə İstanbulda vəfat etdi.
Rəşid Rəhimov
Rəşid Məmmədkuliyeviç Rəhimov - Tacikistanlı futbol məşqçisi və keçmiş futbolçu.
Klub karyerası
Düşənbə şəhərinin "Əmək ehtiyatları" komandasının şagirdi olmuşdur. 1982-ci ildə Pamirin əsas komandasına daxil oldu və SSRİ çempionatında oynadı. Tərəfdarları onu "Saddy Iskandariy" (Sadd bir maneədir, Makedoniyalı İskəndərin şərqdəki ləqəbidir, yəni "Makedoniyalı İskəndər maneəsi" adını daşıyır) adlandırılan keçilməz müdafiəçi tərəfindən xatırlanır. 1991-ci ilin ortalarına qədər Pamirdə oynadı və bu mövsümlər ərzində 277 matçda Düşənbə komandasında oynadı və 24 qol vurdu.
1991-ci ildə Spartak Moskvaya getdi və 1992-ci ilin ortalarına qədər qırmızı ağlarda Rusiya çempionatında oynadı. Bu müddətdə Rəhimov Spartakda 11 matç oynadı.
1992-ci ilin yazında Sequnda təmsilçisi "Real Valyadolid" klubuna transfer oldu və 1993-cü ilin ortalarına qədər bir illik müqavilə imzaladı. Yeni klubda, 29 matçda oynadı və 2 qol vurdu. Mövsüm ərzində komanda da üç məşqçi dəyişdi, hər biri yeni mövqedə gördü Rəhimovu : futbolçunu mərkəz yarımmüdafiəçisi və mərkəz müdafiəsiçisi qoydular, cinah hücumçusu kimi də oynadılar. Klubda uğursuz (oyunçu komandaya öyrəşə bilmirdi, xüsusilə tez-tez dəyişən məşqçi və mövqe probleminə görə) çıxışa baxmayaraq rəhbərlik Rəhimovdan ayrılmaq istəmirdi. Nəticədə oyunçuya maaşından ciddi bir azalma ilə müqavilə təklif edildi, o isə imtina etdi. 1993-cü ilin sentyabrından Moskvanın "Lokomotiv" klubunda oynamağa başladı. O, 1993-cü ildə Rusiya çempionatının sonuna qədər "Spartak"a icarəyə verildi. Rusiya çempionatında 3 matç və 2 UEFA Kuboku matçında forma geyindi. 1993-cü ilin oktyabr ayının əvvəlində o, ayağını qırdı və bir müddət yaşıl meydanlardan kənarda qaldı. 1994-cü il mövsümünə Lokomotivdə başladı, lakin ilin ortalarında o, 1994/95 Çempionlar Liqasında özünü göstərmək istədiyindən yenidən Spartaka keçdi (1 illik müqavilə).
2000-ci ilin ortalarından 2001-ci ilin ortalarına qədər o, Avstriya klubu Admira Vakker Mödlinqdə 33 matçda forma geyindi. Həmin ilin ortalarından 2002-ci ilin mövsümünədək Avstriya klubu "Rid" də çıxış etdi və bu klubda futbolçu kimi karyerasını sona çatdırdı. Rəşid Rəhimov kariyerinin bütün dövrlərində 515 oyunda 39 qol vurdu.
Məşqçi karyerası
O, futbolçu karyerasını bitirdikdən sonra 2002-cu ildə Admira Vakker klubundan məşqçi təklifi aldı. 2004-cü ilə qədər keçmiş klubunda çalışdı.
2006-cı ildə Amkar Perm FK-ya dəvət aldı və həmin il Amkar Premyer Liqada yüksək səviyyədə çıxış etdiyindən onunla daha 2 illik müqavilə imzalandı.
2007-ci ildə Lokomotiv Moskva ilə 3 illik müqavilə imzaladı və 28 aprel 2009-cu ildə istefaya verildi. O, doqquz aydan sonra Amkara qayıtdı.
5 Sentyabr 2018-ci ildə o, Axmat Qroznı (komanda əvvəlki dövrdə Terek adlanırıdı) ilə müqavilə imzaladı və bir il orada işlədi.
Səyyad Aran
Səyyad Aran və ya Səyyad Salahlı (tam adı: Səyyad Adil oğlu Salahlı; ) — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, filologiya elmləri namizədi (2005), Yeni Azərbaycan Partiyasının qurucularından biri, yazıçı-publisist, Azərbaycan Respublikasının birinci dərəcəli fövqəladə və səlahiyyətli elçisi, 1995-2005-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I və II çağırış deputatı, Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin birinci müavini (16 noyabr 2012-ci ildən). Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti.
Bioqrafiya
Səyyad Adil oğlu Salahov 15 yanvar 1952-ci ildə İmişli rayonunun Qaradonlu kəndində müəllim ailəsində dünyaya gəlmişdir. Ailələrində 10 uşaq olublar; o, ailənin ilk övladı idi.
Təhsili
1958–1968-ci ilərdə İmişli şəhəri 1 saylı orta məktəbdə oxumuşdur.
1968-ci ildə V. İ. Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsinə daxil olmuş və 1972-ci ildə həmin fakültəni bitirmişdir.
İkinci ali təhsilini Bakı Dövlət Universitetində almış və 2001-ci ildə BDU-nun Hüquq fakültəsini bitirmişdir.
2005-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda "1960–1980-ci illər Azərbaycan nəsrində psixologizm (Mövlud Süleymanlının yaradıcılığı üzrə)" mövzusunda "Azərbaycan ədəbiyyatı" ixtisasından (ixtisas şifri: 10.01.01) dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi olmuşdur.
Əmək fəaliyyəti
1972–1973-cü illərdə ali məktəbi bitirdikdən sonra təyinatla göndərildiyi İmişli rayonu Əzizbəyov (indiki Qaralar) kənd orta məktəbində dil-ədəbiyyat müəllimi işləmişdir.
1974-cü ildən 1989-cu il dekabrın sonuna qədər 1 saylı İmişli şəhər orta məktəbində əvvəlcə dil-ədəbiyyat müəllimi, ibtidai hissə üzrə müavin, sonra ilk partiya təşkilat katibi, sinifdənxaric və məktəbdənkənar tərbiyə işləri üzrə direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır.
1990-cı ildə İmişli Rayon Xalq Təhsil şöbəsinin müdiri təyin olunmuş, lakin həmin vəzifədən heç 1 il tamam olmamış azad edilmişdir.
2 yanvar 1991-ci ildə İmişlidən Bakıya gəlir, əvvəlcə "Elm" qəzetində işləyir, orada şöbə müdiri olur. 1992–1995-ci illərdə isə "Səs" qəzetinin baş redaktorunun birinci müavini olmuşdur.
2011–2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Aparat rəhbərinin xidmətinin Ərazi vahidlərinin və bələdiyyələrin Dövlət reyestri sektorunun aparıcı məsləhətçisi vəzifəsinə işləmişdir.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
thumbnail|[[İctimai TV-yə müsahibə verərkən.]]
Parlamentdə
Səyyad Aran 1995-ci ildə 67 saylı Zərdab-İmişli-Ucar seçki dairəsindən, 2000-ci ildə isə 67 saylı Zərdab-İmişli seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə majoritar seçki sistemi əsasında deputat seçilmişdir. O, bir sıra qanunvericilik aktlarının hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir. Məsələn, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 20 oktyabr 2009-cu il tarixli iclasında deputat Elmira Axundova kütləvi informasiya vasitələri ilə bağlı növbəti qanun layihəsinin müzakirəsi zamanı Səyyad Aran haqqında belə demişdir:
"… hesab edirəm ki, bu sahədə Milli Məclisdə qəbul edilən ən mütərəqqi və ən dolğun qanun ümummilli liderimizin dövründə peşəkar jurnalist olan millət vəkili Səyyad Aran tərəfindən hazırlanıb. Mən jurnalistikada dərs deyərkən bu qanunu bütün postsovet məkanında nümunə kimi, misal kimi çəkirəm…"
I çağırış
Səyyad Aran Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə I çağırış seçkilərində Yeni Azərbaycan Partiyasını təmsil etmiş və bu seçkidə Salahov soyadı ilə iştirak etmişdir. Seçkidə majoritar seçki sistemi əsasında iştirak edərək 67 saylı Zərdab-İmişli-Ucar seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və 12 noyabr 1995-ci ildə keçirilmiş seçkilərdə deputat seçilmişdir. I çağırış dövründə 7 mart 1997-ci ildən Azərbaycan-Çin parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun tərkibində fəaliyyət göstərmişdir.
II çağırış
Səyyad Aran Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə II çağırış seçkilərində də Yeni Azərbaycan Partiyasını təmsil etmiş, lakin bu dəfə əvvəlki seçkidən fərqli olaraq soyad sonluğunu dəyişmiş və seçkidə Salahlı soyadı ilə iştirak etmişdir. Seçkidə yenə majoritar seçki sistemi əsasında iştirak edərək yenidən təşkil olunan 67 saylı Zərdab-İmişli seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və 5 noyabr 2000-ci ildə keçirilmiş seçkilərdə deputat seçilmişdir. II çağırış dövründə 5 dekabr 2000-ci ildən Azərbaycan-Malayziya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri olmuş, Azərbaycan-Çin parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun tərkibində fəaliyyət göstərmişdir.
Diplomatik fəaliyyəti
Ona 9 oktyabr 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının birinci dərəcəli fövqəladə və səlahiyyətli elçisi diplomatik rütbəsi verilmişdir. 9 oktyabr 2006-cı ildən 3 may 2010-cu ilə qədər Türkiyə Respublikasının İstanbul şəhərində Azərbaycan Respublikasının Baş konsulu və 14 dekabr 2006-cı ildən 3 may 2010-cu ilə qədər Azərbaycan Respublikasının Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı yanında daimi nümayəndəsi vəzifələrində işləmişdir.
Diplomatik fəaliyyəti dövründə Azərbaycan-Türkiyə respublikası arasındakı dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin dərinləşməsindəki xidmətlərimə görə, 2009-cu ilin iyununda ona Türkiyədə nəşr olunan "First Business" jurnalının "Zirvədəkilər-2008" ödülünün "İlin diplomatı" nominasiyası üzrə mükafatı verilmişdir.
2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Xarici işlər Nazirliyinin Sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 100 illiyi (1919-2019)" yubiley medalı ilə təltif edilmişdir.
Dövlət Komitəsində
thumb|right|300px|Səyyad Salahlı, [[Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi|DQİDK sədrinin birinci müavini vəzifəsində (13 dekabr 2012)]] Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə 16 noyabr 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. Səyyad Aran Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrinin ilk birinci müavinidir. Çünki bu təyinata qədər həmin Dövlət Komitəsində sədrin birinci müavini ştatı olmamış və təyinatla eyni gündə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin imzaladığı Fərman ilə "Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi haqqında Əsasnamə"də dəyişikliklər edilərək, Dövlət Komitəsinin strukturunda yeni ştat vahidi açılmışdır. Hazırda Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin yerli nümayəndəlikləri — bölgələr üzrə şöbələr Dövlət Komitəsi sədrinin birinci müavininin — Səyyad Aranın kurasiyasındadır. 2013-cü ilin yanvar ayından həmin komitənin təsis etdiyi "Cəmiyyət və Din" qəzetinin Redaksiya şurasına daxil edilmiş və ilk olaraq qəzetin 10 – 16 yanvar 2013-cü il tarixli 187-ci sayı onun baş redaktorluğu ilə işıq üzü görmüşdür. Qəzetin həmin sayında Səyyad Aran müəllif yazısı ilə də çıxış etmişdir.
Bədii-publisistik fəaliyyəti
1995-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, 1998-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, 2002-ci ildən Zaqafqaziya Müsəlmanları İdarəsindəki "Füzuli" irfan məclisinin, 2003-cü ildən Beynəlxalq Rusdilli Jurnalistlər Assosiasiyasının üzvüdür. 2004-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətində təmsil olunur.
Tələbəlik illərində — 1968–1972-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda nəşr olunan "Gənc müəllim" qəzetində Səyyad Sadiq imzası ilə mütəmadi olaraq yazıları dərc olunmuşdur. 1978-ci ildən bədii və publisistik yazlarıyla Respublika mətbuatında çıxış etmişdir.
Bədii yaradıcılıqda debütü 1978-ci ildə olmuşdur. İlk əsəri 1978-ci ildə Bakıda, "Ulduz" jurnalının 11-ci nömrəsində nəşr olunmuş "İbiş dayı" hekayəsidir. Sonralar əsərləri "Azərbaycan", "Literaturnıy Azerbaydjan", "Qrakan Aderbecan", "Gənclik", "Azərbaycan qadını", "Pioner" jurnallarında, "Ədəbiyyat və incəsənət", "Səs", "525-ci qəzet", "Yol", "Dədə Qorqud" və s. qəzetlərdə dərc edilib. İlk kitabı isə 1983-cü ildə Bakıda, "Gənclik" nəşriyyatında işıq üzü görmüş "Körpü" kitabıdır. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin 1985-ci ilin yekunlarına həsr olunmuş illik konfransında filologiya elmləri doktoru, professor Akif Hüseynov "Körpü" hekayəsini ilin ən uğurlu hekayələrindən biri kimi təqdim etmişdir.
1996-cı ildə "Soyuq günəş" adlı ikinci hekayələr və povestlər kitabı dərc edilmişdir.
2012-ci il noyabr ayının 14-də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda Səyyad Aranın 60 illik yubiley tədbiri keçirilmişdir. Yubiley mərasimində çıxış edən Azərbaycanın Xalq yazıçısı Mövlud Süleymanlı onun fəaliyyətini belə qiymətləndirmişdir:
"Səyyad Aran bütün olanlara-olacaqlara — yəni bizi əhatə edən hadisələrə yaxın olan yazıçıdır. Heç nəyi — ən xırda detalları belə uzaqdan-uzağa yazmır. Özündən keçirməsə, yaxınlığı yaratmasa qələmə almır. Yaratdıqlarının da belə canlı, sağlam olması ona görədir."
Ədəbi-ictimai fəaliyyəti "Tərəqqi" medalı, "Qızıl qələm" mükafatı, "İnam" şərəf diplomu ilə dəyərləndirilmişdir.
Onun Heydər Əliyevdən bəhs edən yüzlərlə məqaləsi dövri mətbuatda dərc edilmiş, bu haqda bir sıra kitabları çap olunmuşdur.
Ailəsi
Ailəlidir, üç oğlu, yeddi nəvəsi var.
Ələkbər Eyvazov
Eyvazov Ələkbər Almaxan oglu — şəhid.
Həyatı
Ələkbər Eyvazov 1973-cü il fevralın 1-də anadan olub. Əslən Yardımlı rayonunun Bozayran kəndindəndir. Ailədə dördüncü uşaq idi. Anasının adı Əminədir. Sonralar 275 saylı məktəbdə təhsil almışdır.
1992-ci ilin may ayının 21-də Bakı şəhəri Suraxanı RHK-dan hərbi xidmətə çağırıldı. 702-ci hərbi hissənin avtomatçısı idi. İyun ayında Qaraxanlı kəndinə yollandı. Qacar Veysəlli kəndinin müdafiəsi uğrunda gedən döyüşlərdə qərəmancasına döyüşdü. Son döyüş mövqeyi isə Alxanlı kəndi oldu. Həmin zaman qardaşı Nəsib Eyvazov topcu kimi doyüşlərdə iştirak edirdi.
11 yanvar 1993-cü ildə Füzuli rayonunun Alxanlı kəndi uğrunda gedən döyüşlərin birində Ələkbər ağır yaralandı. Qardaşı Nəsib isə mənfur düşmənin agır texnikasının, qarşısını almaq üçün top atəşini dayandırmırdı. Artıq Ələkbərin məsum gözləri bu dünyaya əbədi olaraq yumulmuşdur.
Ələkbər Eyvazov Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Yeni Günəşli qəsəbəsində adına 275 saylı tam orta məktəb var.
Günəhir
Günəhir — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun Qəgiran inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 944 nəfərdir.
Toponimiyası
Tədqiqatçılara görə, oykonim bir qədər təhrifə uğramış, əslində Quynahir olmalıdır. Talış dilində quynahir "qatı, sıx duman" deməkdir. Kəndin ərazisi ilin çox vaxtı dumanlı, çənli olduğundan belə adlandırılmışdır.
Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Bəliton, Horavenc və Şivlik kəndləri Günəhir kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Bəliton kəndi olmaqla Bəliton kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Priqorodnı rayonu
Priqorodnı rayonu - Rusiya Federasiyası, Şimali Osetiyanın tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Oktyabrskoe kəndidir.
Coğrafiya
İnzibati rayonu respublikanın cənub-şərqində, dağlarda və Terek mailli düzənliyində yerləşir. Rayonun ərazisi - 1422.42 km².
Rayonda respublikanın ən yüksək nöqtəsi Kazbek dağı (5033 m) yerləşir.
Tarix
İnquşunların ən qədim mərkəzlərindən biri Tarskaya vadisidir. Gürcü coğrafiyaşünası Vaxuşti Baqrationinin məlumatına görə artıq Tara vadisində XVII əsrdə Anquşt kəndində inquşlar yaşayırdı. Xalqın adıda gürcü və rus dilində bu kəndin adından keşmişdir. İnquşların Rusiyaya imperiyasının tərkibinə keçməsi ilə dağlılara düzənlik ərazilərində sərbəst məskunlaşmağa icazə verildi.
Rusiya İmperiyası Hökumətinin Şimali Qafqazdakı dağlıq ərazilərin düzənlik və dağətəyi hissələrinin bir hissəsindən inquşları köçürərək orada kazak kəndlərindən ibarət olan xətti bir zolağı təşkil etdi. XIX əsrin ortalarında İnquşlar indiki Priqorodnı rayonunun ərazisindəki bir sıra kəndlərdən qovuldu, Anquşt kəndinin yerində isə bundan sonra Tarskaya kazak kəndi qururulur.
Rusiya Vətəndaş müharibəsi zamanı inquşların əksəriyyəti bolşeviklərin tərəfini saxladığından, kazakların yaşadığı kəndlərin əhalisi deportasiya edildi və yerlərinə inquşlar köçürüldü. 1944-cü ilə qədər Şimali Osetiyanın müasir Prigorodnı rayonunun şərq hissəsi Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində daxil idi. 7 mart 1944-cü ildə çeçen və inquşların Qazaxıstan və Orta Asiya ərazisinə deportasiyası zamanı bölgə Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına birləşdirilir. 24 noyabr 1956-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Rəyasət Heyətinin Çeçen və İnquş xalqlarının milli muxtariyyətinin bərpası haqqında qərar qəbul edilir, lakin Priqorodnı rayonu Şimali Osetiyanın tərkibində qalır.
1963-cü ildə Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası rəhbərliyi rayon ərazisinə müəyyən dəyişikliklər edir və Terek çayının sol sahil hissəsini rayona birləşdirir.
thumb|Priqorodnı rayonu
26 aprel 1991-ci ildə RSFSR Ali Məclisi ​​"Deportasiya edilmiş xalqların bərpası haqqında" qanun qəbul edir. Burada inquşların ərazi məsələsinin bərpası da nəzərdə tutulurdu.
4 iyun 1992-ci ildə Rusiya Federasiyasının Ali Soveti "İnquş Respublikasının Rusiya Federasiyasının bir hissəsi kimi yaradılması haqqında" qanunu təstiqləyir (sərhədlər hələ müəyyən edilməmişdir).
31 oktyabr 1992-ci ildə Prigorodnı rayonunda inquş və osetinlər arasında silahlı qarşıdurma baş verir. Noyabrın 1-də Rusiya prezidenti Boris Yeltsin münaqişə zonasına qoşun göndərdi və müharibə edən respublikalarda müvəqqəti bir idarə təşkil edilir. Toqquşmalar zamanı (4 noyabra qədər) hər iki tərəfdən 600-dən çox adam ölür. Prigorodnı rayonunun inguş əhalisi evlərini tərk edərək qonşu İnquşetiyaya qaçmağa məcbur olur.
Münaqişədən bəri tərəflər dəfələrlə onun nəticələrini aradan qaldırmaq üçün müqavilələr imzalasalarda imzalanan müqavilələr, mövcud olan bütün problemləri aradan qaldıra bilmədi. İnquşlar qaçqınların Priqorodnı rayonuna qaytarılmasını və "Deportasiya olunan xalqların bərpası haqqında" və "İnquş respublikasının yaranması haqqında" federal qanunların icrasını tələb edirlər.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir :
Nəhəng dorsteniya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Harri Hole
Harri Hole — Yu Nesbö tərəfindən yazılmış və dünyada 18 000 000 tirajla satılmış romanlar seriyasının (hal hazırda 11 roman) baş qəhrəmanıdır. Harri Holenin adı Şerlok Holms, Erkül Puaro, Komissar Meqre, Niro Vulf kimi tanınmış ədəbi detektivlərlə yanaşı çəkilir. Hole qeyrikonservativ metodlara malik parlaq və aktiv detektiv olmaqla yanaşı, sərrast atıcılıq qabiliyyətinə malikdir.
Tərcümeyi Halı
Harri Hole 20 yaşında xərçəng xəstəliyi səbəbi ilə anasını itirir və keçmiş müəllim olan atası Ulav Hole ilə də sıx əlaqə saxlamır. O, Oslo Polis İdarəsinin Kriminalistika bölməsinin əməkdaşıdır. Harrinin daun sindromlu bir bacısı var. O, evli deyil, lakin on roman boyu bir çox qadınlarla sıx əlaqədə olub.
Harri siqaret və alkoqol aludəçisi olmağına baxmayaraq, zaman zaman alkoqol qəbulunu kontrol edə bilir. Onun problemləri vaxtaşırı rəhbərlik və bəzi əməkdaşlarla konfliktlə nəticələnməyinə baxmayaraq, onun güclü detektiv olduğuna inanan bölmə rəisi Byarne Möller və onun iş yoldaşı və yaxın dostlarından biri onun işdən azad edilməsinin qarşısını ala bilirlər. Harri Federal Təhqiqat Bürosunda atıcılıq və Polis sorğulaması texnikası üzrə təlim keçmiş azsaylı orqan işçilərindən biridir. Harrinin bir neşə nəfər istisna olmaqla demək olar ki, dostu yoxdu. Onun dostlar siyahısına məhkəmə ekspertizasında işləyən Beate Lyönü, Byern Xolmu və keçmiş rəhbəri olan Qunnar Haqeni aid etmək olar.
Bir çox hallarda müəllifin doğma şəhəri olan Oslo Harri Hole haqqında yazılmış romanlarda baş rolda çıxış edir. Əsərlərdə adı çəkilən yerlər-Harrinin sevimli yerləri, onun yeyib-içdiyi və tez-tez baş çəkdiyi yerlər, yolların "Nəqliyyat sistemi", Norveç polis idarəsinin qərargahı, Froqner parkındakı hovuz, narkotik aludəçilərinin və fahişələrin sığınacaqları-hamısı realdır. Xarrinin dostları kimi müxtəlif sosial təbəqələrə aid şəhər sakinlərini, xarici dövlətlərdən ölkəyə gələn immiqrantlardan tutmuş onun köhnə sinif yoldaşlarına qədər bir çox insanları misal gətirmək olar. Onun ən yaxın dostu keçmiş sinif yoldaşı olan taksi sürücüsü Oysten Ekelanddır.
Dorstenia contrajerva
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cek (pavian)
Cek və ya ləqəbi ilə Siqnalçı Cek (ö. 1890) – Cənubi Afrikada fiziki məhdudiyyətli dəmiryol siqnalçısı olan sahibinə kömək etməsi ilə məşhurlaşan çakma pavianı.
1880-ci ildə Cənubi Afrikada Port-Elizabet ilə Keyptaun şəhərləri arasındakı dəmiryolunda işləyən Ceyms Uid adlı fiziki məhdudiyyətli dəmiryol işçisi Eytenxaxedəki bazarda gəzərkən öküzlərə çobanlıq edən paviana rast gəldi. Meymunun bacarıqlarından təsirlənən Uid onun sahibinə yaxınlaşaraq onu aldı, ona Cek adını verdi və onu öyrədərək şəxsi köməkçisinə çevirdi.
Uidin gündəlik həyatda köməyə ehtiyacı var idi. İllər öncə hər iki ayağını da bir iş qəzası zamanı itirmişdi və bu, qatar stansiyasına gediş-gəlişini çətinləşdirirdi. Uidin kotteci stansiyadan yarım mil uzaqlıqda idi və onun Cekə öyrətdiyi ilk şey əlil arabasını itələmək idi. Daha sonra Cek ev işlərində kömək etməyə, yerləri süpürməyə, zibilləri atmağa başladı. Əvvəlki sahibi Uidə xəbərdar etdi ki, əgər hər gecə Cekə bir qurtum Ceyp konyakı verməsə, Cek növbəti gün özünü qaşqabaqlı aparacaq və heç nə etmək istəməyəcək. Bir gün Uid Cekə bunu etməyə unutduğuna görə Cek onu işə aparmaqdan imtina etmişdi.
Lakin tezliklə Cek qatar stansiyasındakı işində də sahibinə kömək etməyə başladı. Qatarlar Eytenxaxe dəmiryolu stansiyasındakı dəmiryol siqnalına yaxınlaşanda hansı istiqamətə gedəcəyini müəyyənləşdirən siqnalçını xəbərdar etmək üçün fit çalırdılar. Cek sahibini izləyərək vəziyyəti qavradı və qolları qaldırmağa başladı.
Qısa müddət sonra Uid meymununu peşəkar şəkildə işi öyrədə bildi və köməkçisi sayəsində işi daha yüngülləşdi.
Bir gün pəncərədən baxan lüks qatar sərnişinlərindən biri siqnalçının insan deyil, meymun olduğunu görəndən sonra vəziyyəti Keyptaunda dəmiryol şirkətinə şikayət etdi. Dəmiryolu şirkətinin sahibləri mövzunu araşdıraraq meymunu və sahibini vəzifədən azad etdilər. Uid meymunun bacarıqlarının test edilməsi üçün xahiş etdi. Uidin xahişi qəbul edildi və bu işi bacarıb-bacarmadığını öyrənmək üçün onu test etməyə qərar verdilər. Maşinistə gizli təlimatlar verildi və hər dəfə fərqli siqnal verdi. Meymunun işi peşəkarca qavradığını görən dəmiryolu müfəttişləri Cekə rəsmi iş nömrəsi verdilər. Cek üçün 20 sentlik maaş və həftəlik 1 şüşə pivə təyin olundu. Dəmiryolu müfəttişlərindən biri olan Corc B. Houv xatirələrində Cek haqqında tez-tez danışırdı.
Cek 1890-cı ildə vərəmdən öldü. 9 il boyunca dəmiryolunda işini səhvsiz icra etmişdi. Hazırda onun skeleti Qreyamstaun yerləşən Albani muzeyində sərgilənir və köhnə Eytenxaxe stansiyasında ona həsr olunmuş fotoqrafik muzey yaradılıb.
Dağdağan aşırımı
Dağdağan aşırımı – Şahbuz rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsi nin  suayırıcısında, Naxçıvançayın sol qolu Zərnətünçayın mənbə hissəsində aşırım (hünd. 2858,5 m). Alt Pliosen yaşlı Biçənək lay dəstəsi nin andezit, andezit-dasit, bazalt lavaları və piroklastlarını yaran gəzdəkdir. Cənub-qərb yamacında vulkanogen törəmələr Orta Pleystosen in flüvioqlasial çöküntülərilə örtülmüşdür. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmenti nin şimal-şərq cinahına aid Toğluqaya-Üçqardaş maili əyilməsinin hüdudlarında yerləşir. Zirvə hissəsindən submeridional istiqamətli qırılma pozulması keçir.
Adelaida Universiteti
Adelaida Universiteti — Avstraliyanın Cənubi Avstraliya ştatının Adelaida şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından biridir.
Tarixi
1872-ci ildə Cənubi Avstraliya Baptist, Konqreqasional və Presviterian kilsələri orta məktəbi bitirmiş gənclərə ali təhsil vermək üçün Kollec İttifaqı yaradırlar. Həmin il zəngin maldar və mis mədəni sahibi Valter Uotson Hyuz universitet yaradılması məqsədilə o dövr üçün böyük məbləğ hesab edilən 20000 funt-sterlinq yardım edir.
Adelaida Universitetinin rəsmi açılışı 1874-cü il noyabrın 6-da baş tutur. Universitetin ilk kansleri hüquqşünas Riçard Hanson, vitse-kansleri isə yepiskop Avqust Şort seçilir. Adelaida Universitetində ilk bakalavr dərəcəsi 1876-cı ildən verilməyə başlanır. Bu universitet 1881-ci ildə Avstraliyada ilk dəfə qız tələbələri qəbul edən ali məktəb olur. Universitetin ilk məzunu da qız olub. Onu adı Edit Emili Dornvell idi. Adelaida Universiteti həm də Avstraliyanın ilk elmi dərəcə verən və musiqi konservatoriyası açan ali təhsil müəssisəsidir.
1915-ci ildə Adelaida Universitetinin professoru Uilyam Breqq fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb. 1936-cı ildə sahibkar Lenqdon Bonitonun universitetə etdiyi yardım nəticəsində ali məktəbin əsas binası Boniton Holl tikilir.
Müasir vəziyyəti
thumbnail|Mitçell binası Adelaida Universitetinin kampusu Adelaida şəhərinin mərkəzində yerləşir və dörd hissədən — Nort-Terras, Ueyt, Rozvorti, Tebarton şəhərciklərindən ibarətdir. Əsas hissə Nort-Terras adlanır və Cənubi Avstraliya Bədii Qalereyası, Cənubi Avstraliya ştatı Dövlət kitabxanası, Cənubi Avstraliya Muzeyi, Cənubi Avstraliya Universitetinin "Şərq şəhəri" kampusu ilə qonşuluqda yerləşir. Universitetin akademik binaları Nort-Terras kampusunda cəmlənib. Kampusdakı binaların əksəriyyəti qum daşından olan tikililərdir. Kampusdakı binalara Boniton Holl, Mitçell, Elder Holl, Nepier, Ligertvud, Barr Smit kitabxanasını və s. qeyd etmək olar. Nort-Terras kampusunda mütəmadi olaraq musiqi və mədəni tədbirlər təşkil olunur. Nort-Terras kampusundan şərqdə Adelaida Park ərazisində universitetin enologiya kursları təklif edən şərab istehsalı mərkəzi yerləşir.
Rudi Muller
Rudi Muller ( 23 fevral 1942) — Lüksemburqlu keçmiş üzgüçü. Rudi Muller Lüksemburqu 1960-cı ildə XVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Adelaida Universiteti
Müasir vəziyyəti
Ueyt kampusunda kənd təsərrüfatı elmləri, seleksiya və biotexnologiya üzrə müəssisələr cəmlənib. Bu kampus Adelaidanın cənub-şərqi dağ ətəyində 174 hektar ərazidə yerləşir. Həmçinin bu kampusda Ueyt Tədqiqat Məntəqəsi, Cənubi Avstraliya Elmi-Tədqiqat İnstitutu, Elmi və Tətbiqi Tədqiqatlar Birliyi, Avstraliya Funksional Genomika zavodu yerləşir. Kənd Təsərrüfatı, Qida və Şərab Məktəbi də bu kampusda, Errbro Kənd Təsərrüfatı Məktəbinin yanındadır.
Rudi Muller
Karyerası
Rudi Muller birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 1960-cı ildə qatıldı. O, Romada baş tutan XVII Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 100 m arxası üstə stilində, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 1:12.3 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 7-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Adelaida Universiteti
Müasir vəziyyəti
Adelaida Universitetində bakalavr, magistratura və doktorantura səviyyələri üzrə proqramlar təklif edən Mühəndislik, riyaziyyat və informatika, Sağlamlıq elmləri, Humanitar və sosial elmlər, Dəqiq elmlər, İxtisaslar fakültələri fəaliyyət göstərir.
Mühəndislik, riyaziyyat və informatika fakültəsi Kompüter elmləri, Mühəndislik, Riyaziyyat elmləri, İnnovasiya və sahibkarlıq departamentlərindən, Avstraliya Neftçilər, Kimya Maşınqayırması, Vətəndaş, Ekologiya və Dağ-mədən Mühəndisliyi, Kompüter Elmləri, Elektrik və Elektron Maşınqayırma, Riyaziyyat elmləri (Tətbiqi riyaziyyat, Riyaziyyat, Statistika bölmələri), Maşınqayırma məktəblərindən, Avtomobil Təhlükəsizliyi Tədqiqatları, Sahibkarlıq, Kommersiyalaşdırma və İnnovasiya mərkəzlərindən ibarətdir.
Sağlamlıq elmləri fakültəsinə Stomatologiya, Tibb elmləri (Anatomiya və patalogiya, Əczaçılıq, Fiziologiya bölmələri), Tibb (Təcili tibbi yardım, Tibb, Oftalmologiya və vizual elmlər, Ortopediya və zədə, Psixiatriya, Cərrahiyyə bölmələri), Tibb bacısı, Pediatriya və Reproduktiv Sağlamlıq (Mamalıq və ginekologiya, Pediatriya), Əhalinin Sağlamlığı və Kliniki Təcrübə (Ümumi təcrübə, İctimai səhiyyə, Kənd rayonlarında səhiyyə, Tibb, tədris və təhsil qrupu, Zədə stresi problemləri tədqiqatı, Yaitya Purruna bölmələri), Psixologiya məktəbləri aiddir.
Dəqiq elmlər fakültəsi Kənd təsərrüfatı, Dəqiq elmlər departamentlərindən, Kənd Təsərrüfatı, Qida və Şərabçılıq, Heyvandarlıq və Baytarlıq Elmləri, Kimya və Fizika, Yer və Ekologiya Elmləri, Molekulyar və Tibbi-bioloji Elmlər məktəblərindən ibarətdir.
İxtisaslar fakültəsinə Memarlıq, landşaft memarlığı, şəhər dizaynı, Biznes, iqtisadiyyat və maliyyə, Təhsil, Hüquq, İqtisadiyyat məktəbləri aiddir.
Kitabxana sistemi
Adelaida Universitetinin kitabxana sisteminə Barr Smit, Elder Musiqi, Hüquq, Rozvorti, Ueyt kitabxanaları daxildir. Barr Smit, Elder Musiqi, Hüquq kitabxanaları Nort-Terras, Rozvorti kitabxanası Rozvorti, Ueyt kitabxanası isə Ueyt kampusunda yerləşir. Universitet kitabxanalarında ümumilikdə tibb, biologiya, fizika, ətraf mühit və digər elmləri əhatə edən 2 milyondan çox kitab, 25 milyon jurnal, 20000 elektron jurnal və digər materiallar var. Barr Smit universitetin əsas kitabxanasıdır və əsas kolleksiya bu kitabxanaya məxsusdur. Barr Smit kitabxanası 1899-cu ildən Universitet Şurasının qərarı ilə Cənubi Avstraliya xeyriyyəçiləri, uzun illər Adelaida Universitetinə yardım edən Barr Smit ailəsinin adını daşıyır. Bu kitabxana Tədqiqat və soraq, Kreditləşmə və sənədlərin çatdırılması, Kitablar və jurnallar, Metadata, Kitabxana administrasiyası bölmələrindən ibarətdir. Elder Musiqi kitabxanası 2002-ci ildən fəaliyyət göstərir və Cənubi Avstraliyada bu sahəni əhatə edən ən zəngin kitabxanadır. Burada 30000 kitab, 5400 jurnal, 120000 musiqi əsəri, 22000 səsyazma saxlanılır.
Media
Adelaida Universitetində "On Dit" tələbə jurnalı, "Adelaidean" universitet qəzeti, "Lumen" məzun jurnalı dərc olunur. Universitetin "Adelaide" radiosu 1972-ci ildən fəaliyyət göstərir və Cənubi Avstraliyanın ilk ictimai radiostansiyalarından biridir.
İdarəçilik
Adelaida Universiteti Universitet Şurası tərəfindən idarə olunur. Şura universitetin inkişafı, strateji planının, əsas siyasətinin nəzarəti və analizi məsələlərini həyata keçirir. Şura 21 üzvdən ibarətdir. Şuraya universitetin kansleri sədrlik edir. Universitetin kansleri 2010-cu il aprelin 9-dan Avstraliyanın sabiq müdafiə naziri və BMT-dəki sabiq nümayəndəsi cənab Robert Hilldir. Ali məktəbin vitse-kansleri və prezidenti professor Ceyms MakUhadır. O, universitetin əsas icraçı direktoru hesab olunur. Prezidentin akademik məsələlər üzrə müavini professor Paskal Quester, tədqiqatlar üzrə müavini isə professor Mayk Bruksdur. Universitetdə 5 fakültə fəaliyyət göstərir və onlara icraçı dekanlar rəhbərlik edirlər.
Kontingent
Universitetdə ümumilikdə 1353 müəllim çalışır.
Adelaida Universitetində 25000-dən çox tələbə təhsil alır. Onların 5500-ə qədərini dünyanın 95 ölkəsindən olan əcnəbi tələbələr təşkil edirlər.
Adelaida Universiteti tələbələrə universitet yataqxanaları və özəl yataqxanalarda otaqlar təklif edir. Universitet yataqxanalarında qalmaq tələbə həyatını təhlükəsiz edir, tələbə və müəllimlərlə dostlaşmaq, əməkdaşlıq etmək imkanı yaradır, tələbənin akademik uğurlarını təmin edir. Yataqxanalar universitetə və ictimai nəqliyyatın daha sıx olduğu yerə yaxın yerləşir. Yataqxanaların bütün otaqları mebellə, işıqlandırma və İnternetə çıxış ilə təmin olunub. Adelaida Universiteti tələbə kəndi şəhərin sıx məskunlaşmış Vest-İnd rayonunda yerləşir. Burada universitetin 400-dən çox tələbəsi qalır. Adelaida şəhərinin şimalında Mattanya, Barossa vadisinin kənarında Rozvorti yataqxana kompleksləri yerləşir. Eyni zamanda Adelaida Universiteti tələbələri yerləşdirmək üçün əlavə 5 müstəqil kollecə (Aquinas, Linkoln, Sent Enn, San-Marko, Ketlin Lamli) malikdir. Kollecləri Nort-Terras kampusundan 15–20 dəqiqəlik piyada, Ueyt və Tebarton ərazilərindən isə avtobusla 15–25 dəqiqəlik yol ayırır. Yataqxanalar, əsasən bir və ya iki otaqdan ibarətdir. Kommunal, istilik, kondisioner, elektrik, təmizlik, qidalanma və s. xərclər də ümumi yataqxana xərclərinə daxildir. Otaqlar telefon, səsli poçt xidməti və İnternet ilə təchiz olunub.
Adelaida Universitetinin Tələbə Təşkilatı 1895-ci ildən fəaliyyət göstərir. Bu təşkilata Adelaida Universiteti Tələbə Nümayəndələr Şurası, Adelaida Universiteti Magistr və Doktorant Tələbələr Assosiasiyası, Rozvorti Kənd Təsərrüfatı Kampusu Tələbə Təşkilatı daxildir. 2009-cu ildən universitetin idman komandalarından ibarət Tələbə İdman Assosiasiyası Tələbə Təşkilatının filialından çıxaraq müstəqil fəaliyyət göstərməyə başlayır. Assosiasiyaya tələbələrə geniş spektrdə idman imkanları verən 37 idman klubu daxildir.
Adelaida Universitetinin məşhur müəllim və məzunları arasında bir neçə Nobel mükafatı laureatı, 110 nəfər Rods təqaüdçüsü var. Böyük Britaniyanın sabiq baş naziri Toni Bleyerin atası Leo Bleyer də bu ali məktəbdə hüquq dərsləri keçib. Hər il oktyabr ayında universitetdə məşhur tənqidçi Edvard Saidin şərəfinə Edvard Said mühazirələri təşkil olunur.
Xarici əlaqələri
Adelaida Universiteti bir çox beynəlxalq şirkətlər, federal, dövlət və yerli hökumət orqanları ilə geniş tədqiqat sazişləri həyata keçirir. Ali məktəbdə, əsasən, müdafiə elmləri və texnika, Cənubi Avstraliyada şərabçılığın, kənd təsərrüfatının inkişafı üzrə tədqiqatlar aparılır. Yüksək keyfiyyətli tədris, mühüm tədqiqatlar, güclü ictimai fəaliyyət ənənələri hesabına Adelaida Universiteti beynəlxalq nüfuz qazanıb və sürətlə inkişaf etməkdədir.
Adelaida Universiteti Avstraliyanın "Səkkizlik Qrupu"nun, Cənub-Şərqi Asiya Ali Təhsil Müəssisələri (ASAIHL) və Birlik Ölkələri Universitetləri (ACU) assosiasiyalarının üzvüdür.
Büdcəsi
Adelaida Universitetinin illik gəlirləri 2009–2010-cu tədris ilində 669216000 Avstraliya dollarına bərabər olub. Həmin il ali təhsil ocağının illik xərcləri isə 601217000 Avstraliya dolları təşkil edib.
Təhsil haqqı
Adelaida Universitetində təhsil haqqı tələbənin oxuduğu fakültədən asılı olaraq dəyişir. Əcnəbi tələbələrin təhsil haqqı bakalavr səviyyəsində ildə 19950–54000, magistratura və doktorantura səviyyələri üzrə 11500–42500, tədqiqatçılar üçün isə 21000–28000 Avstraliya dollarıdır.