cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Niaqara şəlaləsi
Ümumi məlumat
Şəlalənin ən gözəl xarici görkəmə malik olan ərazisi isə Kanadanın sahillərinə düşür. Niaqaranın bir neçə yüz metrlik aşağı templə axan ərazisində şəlalənin üzərindən "Göy qurşağı körpüsü" salınmışdır. Bu körpü iki dövlət arasında asan avtomobil nəqliyyatı və piyada keçidi üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Şəlalənin altında su elektrik stansiyası tikilmişdir və hazırda bura 4,4 GVatt gücündə elektrik enerjisi hasil edir.
Buzlaq tam əridikdən sonra Böyük göllər ərazisindən yeni bir çay Niaqara axmağa başladı və əvvəlki yerdən axa bilmədiyinə görə özünə dəyişilmiş landşaftda yeni bir çay yatağı yaratdı. Bir müddət keçdikdən sonra Niaqara özündə Niaqara adlanan dərin xəndək yaratdı, bu şimal hissədən dağ eroziyasına bənzəyir və Eri ilə Ontario gölləri arasında mühüm yer tuturdu. Çayın bu prosesindən sonra qədim daşlar meydana gəldi və onların yaşı buzlaqlardan da böyük idi.
Niaqarada yaranan eroziyalar sonradan yenə müşahidə edilməyə başlandı və ensiz, uzanmış vəziyyətdə olan torpağın yuyulmasında mühüm rol oynadı. Aerokosmik şəkillər şəlalənin yuxarı hissəsində üç ədəd dağlıq zonanın olması, həmçinin vaxtı ilə baş verən hadisələr nəticəsində üç yüksəkliyin də divarlarının dərəyə bənzəməsini əks etdirmişdir. Bunun tərkibi çox bərk, möhkəm olan əhəngdaşı, dolomitdən ibarətdir. Onun düz qarşısında digər üç yamac yerləşir və onlar da erkən silur dövrünün nümunələri sayılır. Həmçinin çox zərif, yumşaq və yüngüldür. Tərkibi əsasən gildən olan lay – lay süxurdur, lakin burada topa – topa əhəng daşına da rast gəlmək mümkündür. Həmçinin bəzi hissələrində daşlaşma və bərkimə proseslərini də müşahidə etmək olar. Əgər bu qatlar asanlıqla ayrılırsa, deməli çay bu qatları ayıraraq şələni əmələ gətirmişdir.
Tsin Şupey
Tsin Şupey və ya sadəcə Şu Pey – Çin supermodeli və aktrisası. DNA Models (Nyu-York), Oui Management (Paris) və VIE Models (Honkonq) agentlikləri ilə əməkdaşlıq edir. Boyu 178 santimetrdir.
İlk illəri
Tsin Şupey 10 avqust 1990-cı ildə Çinin Henan əyalətinin Kayfın şəhərində doğulmuşdur. Məktəb təhsilini ABŞ-nin Nyu-York şəhərində almışdır. Nyu-Yorkda təhsil alarkən model olmağa qərar vermişdir.
Karyerası
thumb|left|Podiumda. Tsin 2007-ci ildə Next Management agentliyi ilə müqavilə imzalamışdır. 2007-ci ilin sentyabrında Nyu-York şəhərində baş tutmuş Rachel Roy şousunda model kimi debüt etmiş, Brian Reyes, Catherine Malandrino və Verrier brendləri üçün podiuma çıxmışdır. 2008-ci ilin avqustunda "British Elle", 2008-ci ilin avqustunda isə "Vogue China" jurnalının baş məqaləsində yer almışdır.
2012-ci ildə ilk dəfə olaraq Victoria's Secret Dəb Şousunda iştirak etmişdir. 2017-ci ildə Çinin Şanxay şəhərində baş tutan Victoria's Secret Dəb Şousunda da podiuma çıxmışdır.
2010-cu ildə 60 şou üçün modellik etmiş və 2011-ci ildə Models.com saytı tərəfindən Top-50 model siyahısına salınmışdır.. Maybelline və Vera Wang brendlərinin mətbuat katibi seçilmişdir. 2010-cu ilin iyulunda Elle Stil Mükafatının qalibi olmuşdur.
2012-ci ildə Gucci, Burberry, Vera Wang, Chanel, Dior və Versace brendləri üçün podiuma çıxmışdır.
2015-ci ilin martında "Göydən düşən körpə" filmində aktrisa kimi debüt etmişdir. 2015-cu ildə Met qalasında iştirak edərək Tommy Hilfiger brendinin yüksək dəb libasını geyinmişdir.
27 aprel 2012-ci ildə Huayi Brothers Fashion Group və Elle tərəfindən təşkil olunan bir film tədbirinin səfiri olmuşdur. 19 may 2012-ci ildə NBAJam Liv adlı qeyri-kommersiya idman tədbirində iştirak etmişdir. 8 noyabr 2012-ci ildə Swarovski şirkətinin Şanxay şəhərində baş tutan incəsənət sərgisinin iştirakçısı olmuşdur.
2013-cü ildə Mark Ceykobsun "Olduğun dərini qoru" adlı dəri xərçənginə qarşı olan köynək layihəsində iştirak edərək nud modellik etmişdir.
Şəxsi həyatı
Tsin 2012-ci ildə Huayi Brothers Fashion Group şirkətinin meneceri Zao Ley ilə evlənmiş, 2015-ci ildə isə ondan boşanmışdır. Daha sonra Edison Çen ilə münasibəti olmuşdur.
2017-ci ildə Alaya Çen adlı ilk qızı doğulmuşdur.
Ercan Yazgan
Ercan Yazgan ― Türk teatr, kino və serial aktyorudur.
Rəhmsiz (film, 1952)
Rəhmsiz — 1952-ci ildə məhəbbət janrında çəkilmiş hind filmidir. Film Şarlotta Brontenin yazdığı "Ceyn Eyr" əsərinin əsasında çəkilmişdir.
Varmışan (Piranşəhr)
Varmışan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Caspian Event Organisers
Caspian Agro
"Caspian Agro" sərgisi Azərbaycan Respublikasının aqrar-sənaye kompleksində mütərəqqi texnologiyaların tətbiqi, kənd təsərrüfatı sahəsinin yerli və xarici mütəxəssisləri arasında təcrübə mübadiləsi və qarşılıqlı faydalı işgüzar əlaqələrin gücləndirilməsi üçün bazarda praktiki vasitə kimi özünü doğrultmuşdur. Sərgi kənd təsərrüfatı sektorunun ən əsas iştirakçılarını, yerli və xarici mütəxəssisləri, aralarında idxalçılar, ixracatçılar, distribyutorlar, topdan və pərakəndə satış təmsilçiləri, eləcə də fermerlərin yer aldığı minlərlə peşəkar ziyarətçini bir araya gətirir.
InterFood Azerbaijan
Dünyanın bir sıra ölkəsindən minlərlə peşəkar ziyarətçini qəbul edən "InterFood Azerbaijan" sərgisi Xəzəryanı regionda qida sənayesi iştirakçılarının ən əsas görüş yerlərindən birinə çevrilmişdir. Sərginin məqsədi keyfiyyətli məhsulları bazara çıxarmaq, habelə iştirakçılar ilə ziyarətçilər arasında birbaşa əlaqə yaratmaqdır.
TransLogistica Caspian
"TransLogistica Caspian" sərgisi dəmir yolları, dənizçilik sənayesi, aviasiya, kommersiya nəqliyyatı və nəqliyyat-logistika xidmətləri kimi nəqliyyat sektorlarını birləşdirən səmərəli platformadır. Sərgi həm Azərbaycanın, həm də region ölkələrinin dövlət nəqliyyat strukturlarını təmsil edən rəhbər və mütəxəssislərlə görüşmək, eləcə də nəqliyyat texnologiyalarının ən son nümunələrini nümayiş etdirmək, perspektiv dövlət infrastruktur layihələri ilə tanış olmaq, məhsullar üçün yeni satış kanalları tapmaq, habelə dəmir yolları, dəniz limanları, aerodromlar və logistika mərkəzlərinin tikintisi, eləcə də hərəkət heyətinin istehsalı və gəmiqayırma sahələrində təcrübə mübadiləsi üçün unikal imkan yaradır.
ADEX
Azərbaycan Beynəlxalq Müdafiə Sərgisi "ADEX" — hərbi sərgisi regionda müdafiə sənayesi və daxili təhlükəsizliyə həsr olunmuş ən nəhəng tədbirdir. Sərgi iştirakçılara, Azərbaycanın hərbi rəhbərliyi, həm də qlobal hərbi-müdafiə ictimaiyyəti ilə görüşlər keçirmək, məhsullarınızı birbaşa alıcılar, sifarişçi firmalar, nüfuzlu tövsiyə mənbələri və son istehlakçılar vasitəsi ilə sata bilmək üçün unikal imkan yaradır.
Həmçinin "ADEX" sərgisi sektorun iştirakçıları, ziyarətçiləri və ekspertləri arasında təcrübə mübadiləsinə, o cümlədən məhsulların regional müdafiə sənayesi bazarının tələblərinə uyğun olaraq modernləşdirilməsinə şərait yaradır.
Securex Caspian
"Securex Caspian" sərgisi beynəlxalq səviyyəli tədbirdir və hüquq-mühafizə orqanları, eləcə də sərhəd, xilasetmə və xüsusi təyinatlı xidmətlər üçün nəzərdə tutulmuş perspektiv texnika nümunələrinin, habelə inteqrasiya olunmuş təhlükəsizlik sistemləri və silahların nümayişi üçün ideal platformadır. Sərgi əməkdaşlığın inkişafı və təcrübə mübadiləsi üçün əlverişli şərait yaradır və dövlətdaxili, ictimai və vətəndaş təhlükəsizliyinin təmin olunması üzrə tətbiqi tapşırıqların həllinə kömək edir. Sərgini Azərbaycanın hüquq-mühafizə və xilasetmə orqanlarının, qəza-xilasetmə və sərhəd xidmətlərinin rəhbərləri, beynəlxalq nümayəndə heyətləri, eləcə də şəhər infrastrukturu, nəqliyyat, sənaye müəssisələri və s. obyektlərin təhlükəsizliyinin təmin olunmasında iştirak edən mütəxəssislər ziyarət edirlər.
Baku Book Fair
250px|thumb|right|Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisi 2021-ci il Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisi çoxsaylı yerli və xarici nəşriyyatlar, poliqrafiya müəssisələri və kitab evlərinin iştiraki ilə keçirilir. İştirakçılar Sərgi-yarmarkada çap məhsullarını nümayiş etdirmək, satmaq, yerli və xarici nəşriyyatlar, müəlliflər və milli nəşriyyat-poliqrafiya müəssisələri ilə danışıqlar aparmaq, müqavilələr bağlamaq imkanı qazanırlar.
Medinex
Azərbaycanda tibb və səhiyyə sahələrini əhatə edən yeganə və ən mühüm kompleks tədbir, həmçinin istehsalçılar, distributorlar və sahə mütəxəssisləri görüş yeridir. Sərgi iştirakçıları məhsul və xidmətlərini təqdim etmək, potensial alıcı və tərəfdaşlar ilə işgüzar əlaqələr qurmaq və industriyanın ən müasir trendləri ilə tanış olmaq üçün unikal imkan əldə etmişlər. İnnovasiyalara fokuslanmış format, dövlət səviyyəsində dəstək və geniş beynəlxalq tərkib sərginin uğurlu olmasının əsas səbəbi olmaqla yanaşı növbəti illər üçün gözəl perspektivlər vəd edir.
Beauty Azerbaijan
"Beauty Azerbaijan" — Azərbaycanda gözəllik industriyasını əhatə edən yeganə və ən mühüm kompleks tədbir, həmçinin istehsalçılar, distributorlar və sahə mütəxəssisləri üçün görüş yeridir. Sərgi iştirakçıları məhsul və xidmətlərini təqdim etmək, potensial alıcı və tərəfdaşlar ilə işgüzar əlaqələr qurmaq və industriyanın ən müasir trendləri ilə tanış olmaq üçün unikal imkan əldə etmişlər.
Fərqli Fərdlər
Fərqli Fərdlər — fərqli inkişaf özəllikləri olan insanlara həsr olunmuş konqresdir. Tədbirdə xüsusi qayğıya ehtiyacı olan insanların təhsil proqramları, könüllülük və təcrübə proqramları, istedadların aşkarlanması proqramları, inklüziv işə qəbul, perspektivlər və digər mövzular müzakirə olunur.
Vlada Ralko
Vlada Ralko — ukraynalı rəssam. 1994-cü ildən Ukrayna Milli Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Women In Arts mükafatının laureatıdır (2019).
Həyatı
Vlada Ralko 1969-cu ildə Ukraynanın Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. 1987-ci ildə Taras Şevçenko adına Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirmişdir. 1994-cü ildə Milli Təsviri İncəsənət və Memarlıq Akademiyasının rəssamlıq bölməsindən məzun olmuşdur (Professor Vladimir Şatalinin rəssam emalatxanası).
Ümumukrayna İncəsənət Triennalesi mükafatının laureatıdır (2001). Vlada Ralko Ukraynada və ölkə xaricində keçirilən sərgilərdə iştirak edir. Ralkonun işləri Lincoln Center (Nyu-York, ABŞ), Rebellminds qalereyasında (Berlin, Almaniya), Kunstlerhous (Vyana, Avstriya), Saatchi Gallery (London, Böyük Britaniya) və digər yerlərdə sərgilənmişdir.
Ağamehdi Ələkbərov
Ağamehdi Salman oğlu Ələkbərov — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi naziri.
Həyatı
Ağamehdi Ələkbərov 1910-cu ildə neftçi fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Leninqrad Texnologiya İnstitutunu bitirmişdir.
1937-ci ildən neft sənayesi və tikinti materialları sənayesində rəhbər işlərdə — Azərbaycan neft tikinti materialları trestinin baş mühəndisi, müdiri, Azərbaycan Neft Kəşfiyyatı Birliyi rəisinin müavini vəzifələrində işləmişdir. 1953-cü ildən Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi nazirinin birinci müavini, sonra naziri, 1960-cı ildən isə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin texniki və kommunal təsərrüfatı şöbəsinin rəisi olmuşdur. 1965-ci ildə yenidən tikinti materialları sənayesi naziri təyin edilmişdir.
Ağamehdi Ələkbərov 1942-ci ildə Sov.İKP üzvlüyünə qəbul edilmiş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 6 və 7-ci çağırış deputatı seçilmişdir. 1966-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü olmuşdur.
Yuxarı Vyenna
Yuxarı Vyenna  — Fransanın qərbində yerləşən, Yeni Akvitaniya regionun depatametlərindən biri. Sıra nömrəsi — 87. İnzibati mərkəzi — Limoj. Əhalisi — 384 781 nəfər (departamentlər arasında 64-cü yer, 2010-ci ilin məlumatları).
Coğrafiyası
Ərazisi — 5520 km². Departamentin ərazisində Vyenna və Şaranta çayı axır.
Departamentə 3 rayon, 42 kanton və 201 kommun daxildir.
Tarixi
Yuxarı Vyenna — 1790-cı ilin mart ayında Böyük Fransa İnqilabı dövründə yaradılan ilk 83 departamentdən biridir. Keçmiş Limuzen əyalətinin ərazisində yerləşir. Adı Vyenna çayından gəlir.
Zeyvə-i Qürə (Piranşəhr)
Zeyvə-i Qürə — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 225 nəfər yaşayır (29 ailə).
Messi–Ronaldo rəqabəti
Messi-Ronaldo rəqabəti və ya Ronaldo-Messi rəqabəti argentinalı futbolçu Lionel Messi və portuqaliyalı futbolçu Kriştiano Ronaldonun, əsasən müasirləri olması və oxşar rekordları və idman uğurları üçün iştirak edən media və azarkeşlər tərəfindən idarə olunan futbolda idman rəqabətidir. Rəqib klublar Barselona və Real Madriddə oynayarkən onlar karyeralarının ən yaxşı vaxtında doqquz mövsüm keçirdilər. upright=1.2|thumb|[[Kriştiano Ronaldo (soldakı) və Lionel Messi (sağdakı) Argentina ilə Portuqaliya arasında keçiriləcək hazırlıq matçından əvvəl, 9 fevral 2011]]
Birlikdə onlar idmanda müxtəlif tarixi uğurlar qazandılar və bütün zamanların ən yaxşı iki oyunçusu kimi qəbul olundular. Onlar indiyə qədər peşəkar karyeraları ərzində birlikdə 76 kubok (Messi 42, Ronaldo 34) qazanaraq indiyə qədər ən çox mükafat alan iki futbolçudurlar və bir mövsümdə müntəzəm olaraq 50 qol həddini aşmışlar. Onlar klubda və millidə karyeralarında hər biri 800-dən çox qol vuran yeganə iki oyunçudurlar. Ronaldo karyerasında ən çox qol vuran futbolçudur.
thumb|İkili arasında ən yaxşı oyunçunun kim olduğunu müəyyən etmək üçün Polşa dilində adları olan siqaret kəməri qutusu.
Jurnalistlər və ekspertlər mütəmadi olaraq müasir futbolda və ya indiyə qədər olan ən yaxşı oyunçunun kim olduğunu müəyyən etmək üçün hər iki oyunçunun fərdi üstünlüklərini müzakirə edirlər. Üstünlükdən asılı olmayaraq, futbol tənqidçiləri ümumiyyətlə onların hər ikisinin öz nəsillərinin ən yaxşı oyunçuları olduqları və həmyaşıdlarını əhəmiyyətli fərqlə geridə qoyduğu ilə razılaşırlar. Ronaldo fiziki xüsusiyyətlərinə, qol vurma bacarığına, liderliyinə və təzyiq altındakı performansına görə fərqlənir, Messi isə dribling, oyun quruculuğu, ötürmə və qol vurma kombinasiyasına görə fərqlənir. Bu rəqabət boksda Məhəmməd Əli - Co Frazier rəqabəti, Formula 1'də Prost-Senna rəqabəti və Federer-Nadal və Borq-McEnroe arasındakı tennis rəqabəti kimi keçmiş qlobal idman rəqabəti ilə müqayisə edilmişdir.
Tarix
2007-ci ildə Ronaldo və Messi " Qızıl top" da "Milan "ın oyunçusu Kakadan sonra ikinci oldular, bu mükafat beynəlxalq idman jurnalistləri paneli və FIFA tərəfindən dünyanın ən yaxşısı seçilən oyunçuya verilir. İlin oyunçusu, milli komandaların məşqçiləri və kapitanlarının səsverməsi ilə verilən mükafatdır. Həmin il Messi verdiyi müsahibədə "Kriştiano Ronaldo qeyri-adi oyunçudur və onunla eyni komandada olmaq əla olardı" demişdi.
Onlar ilk dəfə 2007-08 UEFA Çempionlar Liqasının yarımfinalında “Mançester Yunayted” – "Barselona" oyununda bir-birlərinə rəqib kimi oynadılar və dərhal əsas rəqiblər kimi mübarizə apardılar. Ronaldo ilk matçda penaltini qaçırdı, lakin sonda Yunayted Pol Skoulzun qolu ilə finala yüksəldi. İlin sonunda Ronaldo “Qızıl top”a layiq görüldü və söz verdi ki, bu mükafatı yenidən qazanacaq.
2009-cu il UEFA Çempionlar Liqasının finalı 27 may 2009-cu ildə İtaliyanın paytaxtı Roma şəhərindəki Stadio Olimpiko" stadionunda Mançester Yunayted" və "Barselona" arasında keçirilmişdir. "Mançester Yunayted"in baş məşqçisi Aleks Ferqyuson daha diplomatik idi və hər iki oyunçunu dünyanın elit istedadlarından biri kimi tərifləyirdi. Messi, çox oynamadığı mərkəzdə oynayaraq, 70-ci dəqiqədə baş zərbəsi ilə Barselonanın 2-0 hesablı qələbə qazandığı matçda Barselonanın ikinci qolunu vurdu.
2009-cu ildən 2018-ci ilə qədər ikisi El Klassiko matçları zamanı mövsümdə ən azı iki dəfə bir-birlərinə rəqib kimi oynadılar, eyni zamanda Kral Kuboku, İspaniya Superkuboku və 2011-ci ildə Çempionlar Liqasının yarımfinalı kimi yarışlarda bir çox dəfə qarşılaşdılar.
21 yanvar 2023-cü ildə iki ildən artıq müddətdən sonra ilk dəfə bir-birlərinə qarşı oynadılar, Əl-Hilal və Ronaldonun çıxış etdiyi Əl-Nəsr komandasının yer aldığı birləşmiş komanda Ər-Riyadda keçirilən yoldaşlıq matçında Messinin çıxış etdiyi Pari Sen-Jermen komandasına 4-5 hesabı ilə məğlub oldu. Həmin matçda Messi bir, Ronaldo iki qol vurdu və bu, böyük ehtimalla hər iki oyunçunun iştirak etdiyi son matç olaraq xarakterizə edildi.
Messi və Ronaldo arasındakı münasibət
2016-cı ildə verdiyi müsahibədə Ronaldo rəqabəti belə şərh etmişdi: "Məncə, yarışmada bəzən bir-birimizin işini çətinləşdiririk, buna görə rəqabət bu qədər yüksəkdir". Ronaldonun "Mançester Yunayted" də çıxış etdiyi müddətdə baş məşqçisi olan Aleks Ferqyuson dedi: "Bir-birlərinə qarşı rəqabətin onları narahat etdiyini düşünmürəm. Düşünürəm ki, onların ən yaxşı olmaq istəyi baxımından öz şəxsi qürurları var." Messi hər hansı rəqabəti inkar edir və bunu yaratmaqda medianı günahlandırır və qeyd edir ki, "yalnız media, mətbuat, bizim rəqabətdə olmağımızı istəyir, amma mən Kriştiano ilə heç vaxt rəqabətə girməmişəm".
İkili arasında rəqabət mühitinin olduğu geniş şəkildə mübahisə edilir və sənədləşdirilir, Guillem Balague Ronaldo kitabında argentinalı həmkarının arxasınca “ana sikici” adlandırdığını iddia edir və Luca Caioli “Ronaldo: The Obsession for Perfection” kitabında deyir ki, onun əldə etdiyi məlumatlara görə, Ronaldo Messinin oyununu izləyəndə qızışır. Ronaldo Messi ilə şəxsi münasibətlərin yaxşı getmədiyinə dair iddialara cavab olaraq belə dedi: "Bizim bir çox digər oyunçularla münasibətimiz olmadığı kimi, futbol dünyasından kənarda münasibətimiz yoxdur". Gələcək illərdə birlikdə güləcəklərinə ümid etdiyini əlavə edərək, "Bu rəqabətə müsbət ruhla baxmalıyıq, çünki bu, yaxşı bir şeydir" dedi. 2014-cü ilin noyabrında Ronaldo Balaguenin söylədiyi sözlərə görə hüquqi tədbir görəcəyi ilə onu hədələmişdi. Ronaldonun "Real Madrid"dən "Yuventus" a gedişindən sonra Messi onun üçün darıxdığını etiraf edib: "Kriştiano üçün darıxıram. Onun kuboklar qazanmasını görmək bir az çətin olsa da, o, La Liqaya nüfuz qazandırdı." 2019-cu ildə UEFA-nın ilin ən yaxşı oyunçusu mükafatlandırma mərasimində birgə müsahibə zamanı Ronaldo "gələcəkdə birlikdə nahar etmək istədiyini" dedi və Messi daha sonra belə cavab verdi: "Dəvət alaramsa, niyə də olmasın?"
Əli Əkbər (şair)
Əli Əkbər (Ələkbərov Əli Hüseyn oğlu; ) — Azərbaycan şairi.
Həyatı
Əli Əkbər 1927-ci il aprel ayının 27-də Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalındakı Qovuşuq kəndində (Yexeqnadzor rayonu) anadan olub. 1947-ci ildə orta məktəbi bitirməmiş onu rayon xalq maarif şöbəsi oxuduğu məktəbdə müəllim təyin edir. İki il orta məktəbdə müəllim işlədikdən sonra yenidən oxuyub 1950-ci ildə orta məktəbi bitirir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra rayon xalq maarif şöbəsi onu yenidən müəllim təyin edir. O, 1950-ci ildən 1965-ci ilə qədər Dərələyəz mahalının Sallı, Hors, Gədikvəng və Qabaxlı kəndlərində müəllim işləyir. Paralel olaraq ali təhsil almaq üçün Bakıya gələrək 1962-ci ildə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olur. 1968-ci ildə universiteti müvəffəqiyyətlə bitirir.
1988-ci ilə qədər Dərələyəz mahalının Qovuşuq kənd orta məktəbində azərbaycan dili və ədəbiyyatı fənlərini tədris etmişdir.
1988-ci ildə bədxah ermənilərin təzyiq ilə doğma dədə-baba yurdlarından çıxarılan azərbaycanlılarla birlikdə Əli müəllim də Azərbaycana gələrək Abşeron rayonunun Ceyranbatan qəsəbəsində məskunlaşır. 1993–2011-ci illərdə Abşeron rayonu Ceyranbatan qəsəbə 1 saylı orta məktəbində müəllim işləyib.
5 iyun 2022-ci ildə vəfat edib. Sumqayıt şəhərinin yeni məzarlığında dəfn edilib.
Ailəsi
Ailəlidir, səkkiz övladı var.
Yaradıcılığı
Ədəbi yaradıcılığa böyük maraq göstərən Əli müəllim hələ 1957-ci ildən Əli Əkbər təxəllüsü ilə şerlər yazmağa başlamışdır. O, öz şerlərini "Sovet Ermənistanı" qəzetində çap etdirirdi. Onun bir neçə şeiri də 1957-ci ildə çıxan "Ədəbi Ermənistan" məcmuəsində çap olunmuşdur.
Yazdığı əsərləri qəzet və jurnallarda çap etdirir. Yazdığı şerləri, poemaları və dram əsərlərini toplayaraq: 2003-cü ildə "Dərələyəz", 2004-cü ildə "Qəlbin səsi", 2005-ci ildə "Atanın dara çəkilməsi", 2013-cü ildə isə "Vətən həsrəti" kitablarını çap etdirib. Beşinci kitabı da çapa hazırlanır.
Gürcüstan Hərbi Tarix Muzeyi
Gürcüstan Hərbi Tarix Muzeyi — Gürcən Şalikişvili küçəsində yerləşən memarlıq abidəsi. 6 yanvar 2006-cı ildə açıldı, qabaqda kiçik miqyaslı bərpa işləri aparıldı. Con Şalikaşvilinin adını daşıyır.
Azərbaycan Minifutbol Federasiyası
Azərbaycan Minifutbol Federasiyası — Azərbaycanda minifutbola nəzarət edən rəsmi qurum. Azərbaycan Minifutbol Federasiyası 29 sentyabr 2017-ci il tarixində Azərbaycanda minifutbol idman növünü inkişaf etdirmək və təbliğ etmək məqsədilə yaradılıb. Federasiya 2018-ci ildə Avropa və Dünya Minifutbol Federasiyalarına üzv olub ki, bu da Azərbaycana beynəlxalq minifutbol turnirlərində iştirak etmək imkanı verir.
Gürcüstan Hərbi Tarix Muzeyi
Muzey Andronikashvili ailəsininin özünə məxsus bir bölgəsində, bir tərəfində bir meşə parkı ilə, digər tərəfdə bir yol ilə həmsərhəd olan bir binada yerləşmişdir. Binada müxtəlif illərdə yerli bir dəb muzeyi və sənət məktəbi yerləşirdi. Bina daş və kvadrat kərpicdən tikilib. Xarici sıvalı və ağardılmışmışdır. Ev qərbdən şərqə doğru bir yamacda dayanır. Küçənin tərəfindən bir mərtəbəli və həyət tərəfində iki mərtəbəlidir. Bu tərəfdən, ikinci mərtəbədə altı düzbucaqlı kərpic dirəklərə söykənən taxta örtülü bir eyvan var.
Azərbaycan Minifutbol Federasiyası
Tarixi
Azərbaycan Minifutbol Federasiyası 2018-ci ildə Avropa və Dünya Minifutbol Federasiyalarına üzv olub. Federasiyanın təşkilatçılığı ilə ilk ölkə daxili yarış 32 komandanın iştirakı ilə 2018-ci ildə keçirilib.
Gürcüstan Hərbi Tarix Muzeyi
Muzey, cəmi 2700 eksponatın olduğu Gürcüstanın cənubunun tarixini əks etdirən materialı qoruyur. Söhbət 17-18-ci əsrlərdə gürcü xalqının vuruşduğu qəhrəmanlıq döyüələri, müstəqillik elan edilməsi (1918), gürcülərin 2-ci Dünya müharibəsində Polşa və Fransa ordularında iştirakı, 1992-1993-ci illərdə Abxaziya müharibəsindən gedir. ABŞ-dən olan Şalikaşvili qardaşlarının şəxsi əşyaları, hərbi geyimləri, mükafatları, fotoşəkilləri və s. burada saxlanılır.
Xorvat dili
Xorvat dili – Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina (bosniya dili və serb dili ilə yanaşı) və Serbiya tərkibindəki Voyevodina muxtar vilayətinin rəsmi dillərindən biri. O eyni zamanda Avstriyanın Burgenland federal torpağının bəzi bələdiyyələrinin rəsmi dillərindən biridir. Xorvat dili serb-xorvat dilinin regional variantı sayılır.
Azərbaycan Minifutbol Federasiyası
Tarixi
12–18 avqust 2018-ci il tarixində Azərbaycan Milli Komandası Ukraynanın paytaxtı Kiyev şəhərində keçirilən Avropa Çempionatında debüt etmişdir.
Xorvat dili
thumb|300px|Xorvat dialekt thumb|300px|Xorvat dili, diasistema (2006)
Azərbaycan Minifutbol Federasiyası
Fəaliyyəti
Federasiyanın əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri ölkədaxili və beynəlxalq yarışların təşkilidir. AMF il ərzində müntəzəm olaraq turnirlər və liqalara ev sahibliyi edir, həmçinin Azərbaycanı qlobal səhnədə təmsil etmək və ölkənin idmanda rəqabətədavamlı qüvvə kimi nüfuzunu təbliğ etmək üçün minifutbol üzrə milli komandanı beynəlxalq turnirlərdə iştirak etmək üçün göndərir.
Federasiya idman haqqında məlumatlılığı artırmaq və daha çox insanı bu idmana qoşulmağa təşviq etmək üçün məktəblər, icma qrupları və digər təşkilatlarla işləyir. Bura Azərbaycanda minifutbolun inkişafını və populyarlığını artırmaq üçün tanıtım tədbirlərinin, ictimaiyyətlə əlaqə proqramlarının və media kampaniyalarının təşkili daxildir.
AMF-in fəaliyyətinin digər mühüm istiqaməti dünyanın digər minifutbol təşkilatları ilə əlaqələrin qurulmasıdır. Federasiya Avropa və Dünya Minifutbol Federasiyalarının üzvüdür və bilik və qabaqcıl təcrübələri bölüşmək üçün digər milli federasiyalarla görüş və konfranslarda iştirak edir.
Azərbaycan Minifutbol Federasiyasının əsas tərəfdaşı və sponsoru "Azfar Group" şirkətidir. Federasiya 2018-ci ildən başlayaraq bir sıra kütləvi idman tədbirləri və layihələrində "Azfar Group" şirkəti ilə sıx əməkdaşlıq edir. Hazırda federasiya "Azfar Group" şirkəti ilə birlikdə qarşıdakı dünya və Avropa çempionatlarının Azərbaycanda keçirilməsi ilə bağlı təkliflər planı üzərində işləyir.
Rəhbərlik
thumb|280x280px|Azərbaycan Minifutbol Federasiyasının İdarə Heyəti
Nilufər Rəhmani
thumbnail|Nilufər Rəhmani ([[14 may 2013)]] thumbnail|Nilufər Rəhmani ([[14 may 2013)]] thumbnail|Digər pilotlarla birlikdə ([[14 may 2013)]] Nilufər Rəhmani (d. 1992) — 2001-ci ildə "Taliban"ın devrilməsindən sonra Əfqanıstanın ilk qadın pilotu.
Həyatı
Uşaqlığından pilot olmaq istəyən Nilufər pilot təhsili almaq üçün ilk olaraq ingilis dilini öyrənib. 2010-cu ildə 18 yaşı olarkən Əfqanıstan Hərbi Hava Qüvvələrinə daxil olub və 2012-ci ildə pilot təhsilini başa vurub. Qadın olduğu üçün ona ölü və yaxud da yaralı əsgərləri daşıması qadağan edilib. Lakin o, bir dəfə qadağanı pozsa da, buna görə cəza almayıb.
Nilufər Rəhmani 2001-ci ildə "Taliban"ın devrilməsindən sonra Əfqanıstanın ilk qadın pilotu olub. Özü və ailəsi bir neçə dəfə "Taliban"dan ölüm təhdidləri alsa da hazırda Əfqanıstan Hərbi Hava Qüvvələrində çalışır.
NGC 1324
NGC 1324, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fabriza D'Ottavio
Fabriza D'Ottavio (d. 3 fevral 1985) — İtaliyanı təmsil edən bədii gimnast. Fabriza D'Ottavio İtaliyanı 2004 Afina, 2012 London Olimpiadalarında təmsil etdi.
Karyerası
Fabriza D'Ottavio 2004-cü ildə İtaliyanın bayrağı altında Yunanıstanın Afina şəhərində XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Elisa Blançi, Marinella Falca, Daniela Masseroni, Elisa Santoni və Laura Vernizzi ilə birgə finalda 49.450 xal topladı və 3-cü yeri tutdu.
Fabriza D'Ottavio növbəti Olimpiya Oyunlarında 2008-ci ildə Çinin Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Elisa Blançi, Marinella Falca, Daniela Masseroni, Elisa Santoni və Anjelika Savrayuk ilə birgə finalda 34.425 xal topladı və fəxri 4-cü yeri tutdu.
I Güştasp
Fəaliyyəti
right|thumb|300px|[[Dairəvi Mərdəkan qalasının kitabəsi]] I Fərruxzad ibn Mənuçöhrün qısamüddətli hökmranlığından sonra hakimiyyətə onun oğlu Gərşəsb ibn Fərruxzad keçmişdir. Onun adından kəsilmiş bir neçə variantlı, lakin eyni məzmunlu aşağı əyarlı xeyli, əsasən mis sikkələr qalmışdır. Üz tərəfində həmişəki kimi, dini rəmz və möminlərin hökmdarı xəlifə ən-Nasir-lidin – Allahın (h.575- 622 (1180-1225)-ci illər) adı durur. Əks tərəfındə eyni dini rəmz təkrar olunmuş, onun altında isə "əl-məlik əl-müəzzəm Gərşəsb ibn Fərruxzad, ibn Mənuçöhr, Şirvanşah" sözləri həkk edilmişdir. Gərşəsb ibn adı ilə kəsilmiş külli miqdarda sikkənin hamısında xəlifə ən-Nasirin adı çəkilir. Lakin Gərşəsibn oğlu və varisi III Fəribürz də həmin xəlifənin hakimiyyətinin sonlarına doğru onun adı ilə sikkə zərb etdirmişdir.
Gərşəsibn sikkələri üzərindəki "əl-məlik əl müəzzəm" ləqəbləri və Şirvanşah titullu Şirvanşahlar dövlətinin ən yüksək inkişaf dövründə onun müstəqil hakimiyyət sürdüyünü göstərir. Gərşəsibn adını Kür və Araz çayları arasında yerləşən və Xəzər dənizinin sahillərinə qədər uzanan Güştəsbi (Güştəsfi) vilayətinin adı ilə bağlayırlar. S. Aşurbəyli qeyd edir ki, yəqin, onun adının ən düzgün yazılışı sikkələrində və abidələrindəki kitabələrdə rast gəlindiyi kimi Gərşəsb yaxud Gərşəspdir. Gərşəsb adı Şirvanşahların çox güman ki, qohum olduqları deyləmi Kakuyilər sülaləsi hökmdarları arasında məlumdur.
Şirvanda Güştəsbi vilayətinin və şəhərinin adına XIII əsrdən əvvəlki mənbələrdə rast gəlinmir. Ola bilər ki, onun kökü Gərşəsb adındandır. Belə ki, Gərşəsb Şirvanşah olana qədər, atası Fərruxzad ibn Mənuçöhr zamanında bu yerin hakimi olmuşdu. Gərşəsbdən törəyən Güştəsbi adı İranın əsatiri hökmdarının adı ilə bağlı xalq etimalogizasiyasına məruz qalmışdır.
Mərdəkan kəndindəki dairəvi qalanın kitabəsinə görə Gərşəsb h.600 (1204)-cü ildə hakimiyyətə başlamışdır. Kitabədə deyilir:
I. ''"Bu qala həqiqətən uca, müdrik, ədalətli, (Allahın) himayə etdiyi müzəffər, qalib, dinin döyüşçüsü, dünyanın, dinin... və müsəlmanların əzəməti, dinin qoruyucusu Gərşəsb ibn Fərruxzad ibn Mənuçöhrün zamanında tikilmişdir". II."Sahibi... sipahsalar (sərkərdə) möhtərəm, müdrik (Allahın) himayə etdiyi, hörmətli, dövlətin və dinin ulduzu... İshaq ibn Kakuyidir. Allah onun qüdrətini əbədi etsin! Tarix, mordad ayı, altıyüzüncü il (h.600 (avqust, 1204).''
Monqolların Azərbaycana yürüşü
Gərşəsibn hakimiyyəti dövründə XIII əsrin 20-ci illərinədək şəhər həyatı, sənətkarlıq, ticarət və tikinti inkişaf edir. Lakin 1220-ci ildən başlayaraq Şirvan və bütün Yaxın Şərqin üstünü yadelli işğalçıların – monqolların soxulmaq təhlükəsi aldı. Monqol yürüşlərinin müasiri olan İbn əl-Əsir bu basqının dəhşətlərindən sarsılaraq yazırdı: "...gecə-gündüz buna bənzər böyük hadisə və böyük bədbəxtlik görməmişdi. Bu bədbəxtlik bütün insanlara, xüsusilə müsəlmanlara üz verdi. Kim Allah adəmi yaradandan bu günə qədər dünyanın belə müsibətə düçar olmadığını desə haqlı olar, çünki salnamələrdə buna oxşar, yaxud yaxın heç bir şey yoxdur".
Monqollar Azərbaycan və Şirvan ərazisində ilk dəfə h.617 (1220/l)-ci ildə I Gərşəsb ibn I Fərruxzadın hakimiyyəti dövründə zahir oldular. Cəbə Noyonun və Sabutay Bahadurun başçılığı ilə otuz minlik monqol ordusu 1221-ci ildə gürcü qoşunlarını məğlub edib qışı Muğanda qışladı, sonra isə Ərdəbilə qayıtdı, şəhəri dağıdaraq zəbt etdi. İ
Bundan sonra monqollar üçüncü dəfə Təbrizə yaxınlaşdılar. Şəhərin əhalisi pul və parça verməklə xilas oldular. Monqollar Sərab şəhərini dağıtdıqdan sonra h.618 (1221)-ci ilin ramazan ayında Beyləqana gəldilər, onu mühasirəyə alaraq tutdular, demək olar ki, bütün əhalini qılıncdan keçirdilər və əmlaklarını qarət etdilər. Daha sonra onlar Arranın paytaxtı Gəncəni mühasirəyə alaraq, əhalidən pul və bahalı parçalar tələb etdilər. Çoxlu fidyə alan monqollar Gəncədən əl çəkib Gürcüstana soxuldular. Bu vaxt oranın hökmdarı Tamarın oğlu IV Georgi Laşa idi. Monqollar gürcü qoşunlarını darmadağın edib, ölkəni taladıqdan sonra tezliklə Gürcüstanı tərk edərək Şirvana qayıtdılar. Şamaxını mühasirəyə alıb ələ keçirdilər, onu dağıdaraq əhalisini qırdılar. İbn əl-Əsir (1160-1234) monqolların şəhəri almasının və onun sakinlərinin qəhrəmanlıqla müdafıə olunmasının təfərrüatını xəbər verir "...tatarlar nərdivanlarla şəhərin divarlarına çıxdılar, başqalarının sözlərinə görə isə onlar çoxlu dəvə, inək, davar və s.yığdılar, habelə, həm özlərindən, həm də düşmən tərəfdən öldürülənləri bir-birinin üstünə qalayaraq, təpəyə bənzər bir şey düzəltdilər, onun üstünə çıxaraq, şəhər üzərində hakim mövqe qazandılar və şəhər əhalisi ilə döyüşə girdilər. Şəhər sakinləri üç gün ərzində ən ağır vuruşmaya tab gətirdilər və nəhayət, bir dəfə az qala məğlub olduqda öz-özlərinə dedilər: "Onsuz da qılıncdan xilas ola bilməyəcəyik, elə isə yaxşısı budur, möhkəm dayanıb, heç olmasa, şərəflə ölək". Onlar həmin gecəni möhkəm durdular. Meyitlər qoxumağa və dağılmağa başladığından tatarlar şəhərə yenidən həmlə etdilər. Şamaxı alınaraq qarət edildi və əhalisinin çoxu qırıldı.
Ə.Ə.Əlizadə yazır: "...Şirvanşah Şamaxının müdafiəsində və monqollarla vuruşmada iştirak etmirdi. Yəqin ki, Şamaxı mühasirəyə alınarkən o, şəhərdə deyildi. Düşünmək olardı ki, monqollar yaxınlaşarkən Şirvanşah paytaxtı taleyin ümidinə buraxaraq əlçatmaz qalalara çəkilmişdi". S. Aşurbəyli qeyd edir ki, Ə.Ə.Əlizadənin bu fikri həqiqətə uyğun deyil. "Şirvanşah Şamaxını tərk edə bilməzdi. Belə ki, təqribən 1192-ci ildə Şamaxı zəlzələdən dağıldıqdan sonra Axsitan öz iqamətgahını Bakıya köçürmüşdü ; və monqollar şəhəri mühasirəyə alarkən Şirvanşah Gərşəsb orada idi."
Ərəb müəlliflərinin məlumatına görə, əhali inadlı müqavimət göstərdiyindən monqollar Bakını uzun müddət ala bilməmişdilər. Yalnız bütün ölkə işğal edildikdən sonra şəhər təslim olmaq məcburiyyətində qaldı. İbn əl-Əsir yazır: "Monqollar Azərbaycan və Arranı dağıtdıqdan sonra Dərbəndə – Şirvana yollandılar və onların hökmdarının yaşadığı qala istisna olmaqla onun şəhərini ələ keçirdilər". Daha sonrakı dövrün müəllifi Bakuvi (1403-cü ildə yazmışdır) Bakıdakı iki möhkəmləndirilmiş qaladan bəhs edir: "Onlardan böyüyü dənizin yaxınlığındadır. Dənizin dalğaları onun divarlarını döyəcləyir. Bu, tatarların (monqolların) ala bilmədikləri qala idi". Monqollar Şamaxını tutub qarət etdikdən sonra Dərbənd keçidindən keçib Monqolustana qayıtmaq üçün Dərbəndə yönəldilər. Lakin Dərbənd son dərəcə möhkəmləndirildiyindən onlar buna müvəffəq ola bilmədilər. Onda monqol sərkərdələri hiyləyə əl atdılar. Onlar Şirvanşah Gərşəsbə müraciət edərək, sülh sazişi bağlamaq üçün elçi göndərməyi təklif etdilər. Şirvanşah monqollara inanıb, Cəbə və Sabutayın ordugahına on nəfər əyan göndərdi. Monqollar onların birini öldürüb, qalanlarını ölümlə hədələyərək Dərbəndin yanından keçən dağ yolunu göstərməyi tələb etdilər. Onlar yolu göstərdilər.
Təsvir edilən hadisələrin müasiri və şahidi olan Kirakos Gəncəliyə görə monqollar "Dərbənd qapısından keçib öz ölkələrinə qayıtmaq istəyirdilər. Lakin Dərbənddəki müsəlman qoşunları onlan buraxmadı. Onda monqolar uçurumları ağac və daşlarla, öz əmlakları, atlar və hərbi sursatla dolduraraq, Qafqaz dağlarının keçilməz yerlərindən aşıb öz ölkələrinə döndülər".
1222-ci ildə monqollar alan, ləkz və digər xalqların ölkələrinə yönəldilər, onları darmadağın etdilər, sonra qıpçaq çölünə keçərək onu tutdular və qıpçaqları oradan qovdular. Qıpçaqlar dağlara səpələndi, bəziləri rusların ölkəsinə getdi, əksəriyyəti isə Dərbəndə yollandı. Faciəli hadisələrlə dolu olan bu ağır zamanda, monqol qoşunları Şirvandan, Arrandan, Gürcüstandan və Zaqafqaziyanın digər ölkələrindən çıxıb getdikdən sonra 1222-ci ildə, həmin ölkələrin vaxtilə çiçəklənən şəhərlərinin, digər yaşayış yerlərinin dağıdılaraq talan edildiyi, əhalisinin qırıldığı bir vaxtda yerli feodallar və hakimlər qorxunc düşmənə – monqollara, habelə onlara yenidən hücum edə biləcək başqa yadelli işğalçılara qarşı ittifaq yaratmaq üçün tədbirlər görürdülər.
Qıpçaqların yürüşü
Monqollar Şirvandan gedəndən sonra darmadağın edilmiş qıpçaqlar bir yerə toplaşaraq Dərbəndə yollandılar. Bu vaxt oranın hakimi İbn əl-Əsirin Şirvanşah adlandırdığı Rəşid idi. Yaqut Həməvinin verdiyi məlumata görə Şirvanın paytaxtı Şamaxının hakimi "Dərbənd əmirinin qardaşı – Şirvanşah" idi. XI əsr mənbələri yerli Haşimilər sülaləsindən olan əmirlər tərəfindən idarə olunan bu müstəqil şəhər-dövlətə sahiblik iddialarından əl çəkməyən Dərbəndi zəbt etdiklərini xəbər verirlər. Mənbələr və numizmatik dəlillər XI əsrin üçüncü rübündə Dərbəndin Şirvanşahlar dövlətinin tərkibinə daxil edildiyini təsdiqləyirlər. XII əsrin əvvəllərində Dərbəndi öz müstəqilliklərini yüz ilə yaxın qoruyub saxlamış yerli ərəb nəslindən olan Suləmi əmirləri idarə edirdilər. Şirvanşahların Dərbəndi ələ keçirmək üçün göstərdikləri bir neçə cəhd uğursuzluqla qurtarmışdı.
Dərbənd əmirliyinə yalnız 1239-cu ildə Dərbənd və bütün ölkə monqollar tərəfındən istila edildikdən sonra son qoyuldu. İbn əl-Əsirin adını çəkdiyi Şirvanşah Rəşid görünür Şirvanşahlar sülaləsinə mənsub Dərbənd məliki olmuşdur. Yuxarıda göstərildiyi kimi, Axsitan Dərbənd əmiri Müzəffər ibn Məhəmmədin qızına və Bəybars ibn Müzəffərin bacısına evlənmişdi. Ehtimal ki, Rəşid və Dərbənd əmiri ilə qohumluqdan dolayı I Gərşəsibn qardaşı olmuşdur. Qıpçaqlar Dərbəndə yaxınlaşarkən onun hakimi Şirvanşah Gərşəsibn qardaşı Rəşid idi. Qıpçaqlar ona aşağıdakı sözlərlə müraciət etdilər: "Tatarlar ölkəmizi tutub, əmlakımızı qarət etmişlər. Biz sənin ölkəndə yaşamağa gəlmişik. Biz sənin qulunuq, sənin üçün vilayətlər fəth edəcəyik və sən bizim sultanımızsan". Lakin Rəşid razılıq vermədi və onların xahişini rədd etdi. Qıpçaqlar həmin xahişlə yenidən onun yanına elçi göndərdilər. Onların müsəlman olan başçılarından biri tərəfindən Dərbəndi hiylə yolu ilə tutmaq niyyətində olan qıpçaqların məkrindən xəbərdar edilən Rəşid həmin başçıya qoşun və silah verməyə razı oldu. Bu başçı qıpçaqların üzərinə yeridi, bir neçə dəfə hücum edərək onların bir hissəsini qırdı və qarət etdi. Lakin qıpçaqlar hiylə ilə Rəşidi aldadıb Dərbəndə girdilər, onu həbs edib bütün ölkəni ələ keçirmək istədilər. Lakin Rəşid qalanın gizli qapısından Şirvana qaçdı. Qıpçaqlar qaladakı bütün silahları və Rəşidin əmlakını götürüb Dərbəndi tərk etdilər, sonra isə vaxtilə gürcülərin əlində olan Qəbələyə tərəf yönəldilər və onu mühasirəyə aldılar. Bundan xəbər tutan Rəşid Dərbəndə qayıtdı, qalanı ələ keçirərək orada qalmış bütün qıpçaqları qırdı. Bütün Qəbələ vilayətini qarət edən qıpçaqlar Gəncəyə doğru hərəkət edərək orda yerləşdilər. Gürcülərlə döyüşdə məğlubiyyətə uğrayan və onlara qarşı üsyan qaldıran yerli Gəncə əhalisindən qorxuya düşən qıpçaqlar Şirvan istiqamətində hərəkət edərək, sonra ləkzlər ölkəsinə keçdilər.Şirvan əhalisi gürcü, ləzgi və digər xalqlarla birləşərək qıpçaqları darmadağın etdi, bir hissəsini qırdı, bir hissəsini isə əsir aldı. İbn əl-Əsirin sözlərinə görə "qıpçaq əsiri (məmlük) Dərbənd-Şirvanda (ən) ucuz qiymətə satılırdı". Monqollar Beyləqanı dağıdaraq qarət etdikdən və qıpçaqlar ölkəsinə getdikdən sonra şəhərin canını qurtara bilmiş sakinləri geri qayıtdılar və şəhərin divarlarını yenidən bərpa etdilər.
Gürcülərin yürüşü
H.619-cu ilin səfər ayında (fevral, 1222) Beyləqan gürcülərin hücumlarına məruz qaldı. Şəhəri tutarkən, adətən, əhalidən müəyyən məbləğdə pul alıb gedən gürcülər bu dəfə əhalinin üstünə düşərək "tatarların özlərinə etdikləri qətl-qarəti onların başına gətirdilər". Bu dövrdə çiçəklənən şəhər və kəndləri viran qoyan, əhalisini qırıb çatan monqolların hücumları ilə əlaqədar Şirvanın, Qafqazın və bütünlükdə Yaxın Şərq ölkələrinin ağır siyasi vəziyyəti, gürcülərin və digər yadelli işğalçıların Şirvana təcavüzkar basqınları, eləcə də Xarəzmşahın hücum təhlükəsi Şirvanşahlar dövlətinin zəifləməsinə səbəb oldu. Gürcülərin Şirvana arasıkəsilməz təcavüzkar basqınlarının qarşısını almaq üçün Şirvanşah Gərşəsb "oğlu Cəlal əd-Din Sultanşahı (girov kimi) gürcülərə verdi. Gürcülər isə onu Tamarın qızı hökmdar Rusudana ilə evləndirmək məqsədilə xaç suyuna saldılar".
Cəlaləddin Məngburninin yürüşü
1225-ci ildə Şirvanı və bütün Zaqafqaziyanı Xarəzmşah Cəlal əd-Din Məngburninin hücum təhlükəsi təhdid etdiyi bir zamanda Şirvanşahlar dövlətinin daxilində Şirvanşah Gərşəsibn hakimiyyətindən böyük narazılıqlarla bağlı hadisələr baş verirdi. Şirvanşahın oğlu Fəribürzün başçılığı ilə qalxan üsyan nəticəsində Gərşəsb taxtdan salındı və onun yerinə oğlu keçdi. İbn əl-Əsir yazır: "H.622 (1225)-ci ildə Şirvanşaha qarşı onun oğlu üsyan qaldırdı, onu şahlıqdan məhrum etdi və ölkədən qovdu, özü şahlıq etməyə başladı. Üsyana səbəb bu idi ki, Şirvanşah iyrənc həyat tərzi keçirirdi, çox qəbahətli və ədalətsiz adam idi. O, tez-tez təbəələrinin var-dövlətinə və mülklərinə əl uzadır, həmçinin, deyirlər ki, hətta qadınların və oğlan uşaqlarının namusuna təcavüz edirdi. Onun xalqa zülmü çoxalmışdı və ona görə də qoşunun bir hissəsi onun oğlu ilə əlbir olaraq, atasını ölkədən qovdu". Beləliklə, Şirvanşah I Gərşəsibn hökmranlığı h.622 (1225)-ci ildə sona çatdı.
Sakastanlı Şapurduxtaq
Şapurduxtaq — digər adı ilə II Şapurduxtaq, 3-cü əsrin sonu, IV əsrin əvvəllərində Sasani kraliçası (banbişn), Sasani şahı Narsein (hökmdarlığı 293—302-ci illər) arvadı idi. Onun şah I Şapurun (240–270-ci illər) qızı olması iddia, lakin bu, mübahisəlidir. thumb|300px|Bəzi alimlərin tanrıça Anahita olduğuna inandığı, bəziləri isə Şapurduxtaqı təklif etdiyi qadın fiqurlu padşahlıq üzüyü alan Narsenin [[Nəqşi-Rüstəm relyefi.]]
Onun adı Kəbə-ye Zərtoşt kitabəsində təxminən 262-cı ildə qeyd edilib. O, həyat yoldaşı Narsenin o dövrdə Sakastan valisi vəzifəsində çalışdığına görə saqan banbişn ("Saka kraliçası") tituluna sahib idi. Narse 293-cü ildə taxta çıxanda Nəqşi-Rüstəmdə investitur relyefini düzəltdi, burada o, tez-tez ilahə Anahita olduğu güman edilən qadın fiqurdan padşahlıq üzüyü alarkən təsvir edilir. Lakin bəzi alimlər bunu kraliça Şapurduxtaq ola biləcəyini irəli sürürlər.
Tamilla Abbasova
Həyatı
Tamilla Abbasova 1982-ci il dekabrın 9-da Moskvada anadan olub. Velosiped sprinti üzrə 2004-cü il Yay Olimpiya Oyunlarının və 2005-ci il Dünya Çemionatının gümüş mükafatçısıdır. Dəfələrlə Avropa çempionu olan Abbasova Rusiyanın əməkdar idman ustasıdır.
Azərbaycanlı idmançı dini inanc baxımından baptistdir.
Yarıkürəvi itburnu
Təbii yayılması
Qərbi Asiyada, Qafqazda yayılmışdır. Qafqazda, Azərbaycanda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
1-2 m hündürlüyündə dik duran koldur. Qopartikanları müxtəlifdir; nazik, bir qədər iri, qılıncşəkilli və ya bəzən qarmaqvarı əyilmişdir, bəziləri isə sadə formadadır. İyun ayında çiçək açır. Çiçəkləri əksərən tək-tək, bəzi hallarda 2-3-ü bir yerdə olur. 25 mm-ə qədər uzunluqda çılpaq və ya məxməri tüklü, bəzən seyrək vəzili tüklü çiçək saplağına malikdir. Ləçəkləri kükürdü-sarıdır, zəif oyuqludur. Meyvəsi girdə və ya qısa yumurtavarıdır, sarı və ya narıncı rəngdədir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Dekorativ koldur, qrup əkinləri üçün yararlıdır. Bu növün bağ formaları da becərilir.
Peyvəstə Qadınəfəndi
Peyvəstə Qadınəfəndi — 34. Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidin onuncu xanımı.
Vüqar Vəliyev
Vüqar Vəliyev - Azərbaycan televiziya rejissoru, Lider televiziyasının baş rejissoru.
Həyatı
Vüqar Vəliyev 5 noyabr 1973-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1995-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rejissorluq fakültəsini bitirmişdir. 2010-cu ilədək Azərbaycan televiziyasında çalışmışdır. Hazırda Atv telekanalının baş rejissordur.
Günəş
Günəş (simvolu: ) – Günəş sisteminin mərkəzində yerləşən ulduzdur. Günəş orta ölçülü ulduz olmaqla Günəş sisteminin kütləsinin 99,8%-ni təşkil edir. Günəş radiasiyası formasında Günəşdən yayılan enerji Yerdəki həyatın var olmasına və iqlimə əsaslı təsir göstərir.
Bizim Qalaktikanın məlum olan təqribən 200 milyard ulduzundan biri olan Günəşin kütləsinin mütləq əksəriyyəti isti qazlardan ibarətdir. Günəş ətrafına istilik və işıq şəklində radiasiya yayır. Yerlə müqayisədə Günəşin diametri 109 dəfə, həcmi 1,3 milyon dəfə, kütləsi isə 333000 dəfə daha çoxdur. Günəşin sıxlığı Yerin sıxlığının 1/4-ü qədərdir. Günəş öz oxu ətrafında saatda 70000 km sürətlə hərəkət edir və bir dövrəsini təqribən 25 gündə tamamlayır. Günəşin səthinin istiliyi 5500 °C, nüvəsinin istiliyi isə 15,6 milyon °C-dir. Günəşdən ayrılan enerjinin 2,2 milyardda biri Yerə çatır. Qalan enerji boşluqda yox olur. Günəşin şüaları 8,44 dəqiqəyə Yerə çatır. Günəş Yerə ən yaxın ulduzdur. Günəşin cazibə qüvvəsi Yerin cazibə qüvvəsindən 28 dəfə çoxdur.
Günəş kütləsinin 74%-ni və həcminin 92%-ni təşkil edən hidrogen, kütləsinin 24-25%-ni və həcminin 7%-ni təşkil edən helium başda olmaqla Fe, Ni, O, Si, S, Mg, C, Ne, Ca və Cr kimi elementlərdən ibarətdir. Günəşin daxil olduğu ulduz sinfi G2V-dir. G2 Günəşin səth istiliyinin təqribən 5780 K olması və bu səbəbdən də onun ağ rəngə sahib olması mənasına gəlir. Günəş şüaları atmosferdən keçərkən qırılır və bu səbəbdən də Günəş Yerdən baxan müşahidəçi üçün sarı rəngdə görünür. Buna səbəb Reyli səpilməsi nəticəsində yetərli səviyyədə göy işığın qırılması səbəbindən geridə sarı görünən işığın qalmasıdır. Spektri içində ionlaşmış və neytral metallar olması ilə yanaşı çox zəif hidrogen xətləri də vardır. V isə Günəşin də çox ulduz kimi Baş ardıcıllıqda olduğunu göstərir.
Enerjisini hidrogen nüvələrinin nüvə birləşməsi reaksiyası nəticəsində heliuma çevrilməsindən əldə edir. Günəş hidrostatik tarazlıq vəziyyətindədir. Saniyədə 600 milyon ton hidrogen heliuma çevrilir. Bu da Günəşin hər saniyə 4,5 milyon ton yüngülləşməsinə səbəb olur. Günəşdəki nüvə birləşməsi reaksiyaları nəticəsində qızılı-qırmızımtıl alov 15-20 min kilometr yüksəlir və Günəş fırtınası meydana gəlir. Bizim Qalaktikada 100 milyondan artıq G2 sinfinə daxil olan ulduz vardır. Günəş Süd Yolundakı ulduzların 85%-dən daha parlaqdır. Günəşdən daha sönük olan ulduzların çoxu qırmızı cırtdan ulduzlardır.
Günəş sistemi ilə birlikdə Bizim qalaktikanın mərkəzi ətrafında hərəkət edir və ondan təqribən 25-28 min işıq ili uzaqlıqda yerləşir. Günəş qalaktika mərkəzi ətrafındakı bir dövrünü təqribən 225-250 milyon ildə bir tamamlayır. Qalaktika mərkəzi ətrafındakı sürəti təqribən saniyədə 220 kilometrdir. Bu da hər 1400 ildə bir işıq ilinə bərabər məsafə qət etməsi deməkdir.
Günəş Bizim Qalaktikanın daha böyük qolları olan Persey və Oxatan qolları arasında qalan Orion qolunun iç hissəsində, Yerli ulduzlararası buludda yerləşən Yerli qabarcıqda yerləşir.
Həyat periodu
thumbnail|left|200px|Günəşin təkamül mərhələlərini göstərən təmsili təsvir. Soldan sağa: İndiki vəziyyəti, Qırmızı nəhəng, Ağ cırtdan. Günəşin ulduz inkişafının kompüter modelləşdirməsi və nüvə kosmoxronologiyası metodlarından istifadə olunaraq Baş ardıcıllıqda hesablanan yaşının 4,57 milyard il olduğu düşünülür. Günəşin hidrogen molekulyar buludun çökməsi ilə üçüncü nəsil T Tauri ulduzu kimi meydana gəldiyi düşünülür. Bu yeni yaranan ulduzun Bizim Qalaktikanın mərkəzindən 25-28 min işıq ili uzaqlıqdakı demək olar ki, dairəvi orbitinə daxil olduğu ehtimal olunur.
Günəş əsas qoldakı ulduz təkamülü mərhələsini yarılayıb. Bu mərhələdə nüvədə baş verən nüvə birləşməsi reaksiyası nəticəsində hidrogen heliuma çevrilir. Günəşin nüvəsində maddənin enerjiyə çevrilməsi nəticəsində neytrinolarla radiasiya meydana çıxır. Günəş təqribən 10 milyard il Baş ardıcıllıqda qalacaqdır. 200px|thumb|left|Günəşin təkamülü. Günəş ifrat yeni ulduz şəklində partlayacaq kütləyə malik deyildir. Günəş təqribən 5-6 milyard il sonra qırmızı nəhəng mərhələsinə daxil olacaqdır. Günəş hidrogen yanacağı tükəndikcə xarici təbəqələr genişlənəcək, nüvəsi büzülərək isinəcəkdir. Nüvə istiliyi 100 MK-ə çatdıqdan sonra helium nüvə birləşməsi reaksiyası başlayacaq və Karbonla Oksigen formalaşmağa başlayacaqdır. Bu yolla Günəş asimptotik nəhəng mərhələsinə daxil olaraq daxili istiliyindəki sabitliyin pozulması səbəbindən səthindən kütlə itirməyə başlayacaqdır. Günəşin xarici təbəqələrinin genişlənərək Yerin orbitinə çatacağı düşünülürdü. Son tədqiqatlara görə Günəş qırmızı nəhəng mərhələsinin əvvəllərində olduğu zaman itirdiyi kütlə səbəbindən Yerin orbiti Günəşdən uzaqlaşacaq və onun xarici təbəqələri tərəfindən udulmayacaqdır. Buna baxmayaraq Yer üzərindəki su bütünlüklə buxarlanacaq və atmosferin çox hissəsi boşluqda yox olacaqdır. Günəşin istiliyinin artması səbəbindən 900 milyon il sonra Yer hal hazırkı həyatı dəstəkləməyəcək dərəcədə isinəcəkdir. Bir neçə milyard il sonra isə Yer səthində olan su tamamilə yox olacaqdır.
Qırmızı nəhəng mərhələsindən sonra sıxlıqla baş verən termal titrəşmələr, Günəşin xarici təbəqələrini itirməsinə və yeni molekulyar buludun yaranmasına səbəb olacaqdır. Xarici təbəqələrini itirdikdən sonra Günəş, həddən artıq isti olan nüvəyə sahib olaraq varlığına davam edəcəkdir. Daha sonra nüvə tədricən soyuyacaq və Günəş ağ cırtdana çevrildikdən sonra yox olacaqdır. Bu gedişat az kütləli və orta kütləli ulduzların inkişafının tipik təkamül ssenarisidir.