cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
May böcəyi
Xarici quruluşu
May böcəyinin bədəni 2;2,5 sm uzunluğundadır.Bədəni silindrik formada olub açıq qəhvəyi rəngdədir. May böcəyinin bədəni 3 hissədən: baş, döş, qarıncıqdan ibarətdir. May böcəyinin başı duzunə birləşmişdir.O, başını aşağı əyə bilir. Baş hissəsində 6 buğumdan ibarətdir. Başda ağız,1 cüt bığcıq, mürəkkəb (fasetli) gözləri var. İki agız tipi var: gəmirici və sorucu. Gəmirici ağız tipi bir cüt buğumsuz üst çənədən, bir cüt buğumlu alt çənədən habelə üst və alt dodaqdan ibarətdir. Gəmirici ağızdan fərqli olaraq sorucu ağız tipində üst dodaq ixtisar olmuş və kiçik lövhəcik şəklindədir. Üst çənə yoxdur. Alt çənə isə boru şəklindədir və xortum əmələ gəlir. Döş 3 buğumdan ibarətdir. Ön,orta və arxa döşdən ibarətdir. Hər buğuma bir cüt ayaq birləşir ki, bu da ön,orta,arxa ayaqlari əmələ gatirir. Ayaqlar yalnız yeriməyə deyil,qidalanma zamanı da öz qənimətini tutmaqda və bədəni təmizləməkdə də iştirak edir. Hər ayaq 5 buğumdan-çanaq, burma, bud, baldır, pəncədən ibarətdir. Pəncənin ucunda caynaqlar yerləşir. Ayaqlar 7 tipdə olur. Qarıncıq əsasən 8, bəzən 11 buğumdan ibarətdir.Qarinciqin 8-ci, 9-cu buğumlari öz şəklini dəyişərək dişilərdə yumurtaqoyana,erkəklərdə isə cütləşmə orqanına çevrilmişdir. Buğumlarının yan tərəflərində nəfəsgah adlanan kiçik dəliklər görəcəyik.Baş.May böcəyinin başı duzunə birləşmişdir.O, başını aşağı və yuxarı əyə bilir,yanlara isə dönə bilmir. Baş hissəsində 6 buğumdan ibarətdir.Başda ağız,1 cüt bığcıq, mürəkkəb (fasetli) gözləri var. Agız tipi var : gəmirici Döş. 3 buğumdan ibarətdir.(onlardan yalnız 1ci buğum görünür,2-3 cü buğum isə görünmür.-üst tərfdən) Ön.orta,arxa döşdən ibarətdir. Hər buğuma bir cüt ayaq birləşir ki, bu da ön,orta,arxa ayaqlari əmələ gətirir. Ayaqlar yalnız yeriməyə deyil,qidalanma zamanı da öz qənimətini tutmaqda və bədəni təmizləməkdə də iştirak edir. Hər ayaq 5 buğumdan-çanaq,burma,bud,baldır,pəncədən ibarətdir. Pəncənin ucunda caynaqlar yerləşir. Ayaqlar 7 tipdə olur. Qarıncıq. Qarıncıq əsasən 8, bəzən 11 buğumdan ibarətdir.Qarinciqin 8-ci, 9-cu buğumlari öz şəklini dəyişərək dişilərdə yumurtaqoyana,erkəklərdə isə cütləşmə orqanına çevrilmişdir. Qarıncıq buğumlarının yan tərəflərində nəfəsgah adlanan kiçik dəliklər(cəmi 16 ) var.Hər buğumda 1cüt nəfəsgah dəliyi var.
Klaustal-Zellerfeld
Klaustal-Zellerfeld (alm. Clausthal-Zellerfeld) - Almaniyanın Aşağı Saksoniya torpağında, Harz dağlarının şimal-qərbində yerləşən qəsəbə. Əhalisi təqribən 15 000 nəfərdir.
Tarix
Bölgədə XVI əsrdən dağ-mədən işləri başlayır. 1930-cu ildən faydalı qazıntı yataqları tükəndiyinə görə mədənçilik dayandırılır. Hazırda Harz bölgəsində mədən işlərindən qalma qalıqlar mövcuddur. Bunlardan bir qismi muzey kimi fəaliyyət göstərirlər. Klaustal Texniki Universitetinin əsası 1763-cü ildə mədən mühəndisliyi sahəsində təhsil vermək məqsədilə qoyulmuşdur.
Demoqrafiya
thumb|Əhalinin statistikası
Mədəniyyət və turizm
thumb|"Ditzelin evi" ([[1674), hazırda turist məlumat mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir]]
Purus çayı
thumb| Purus — Amazon çayının sağ qolunu təşkil edən  və uzunluğu 3200 km olan çay. Çayın mənbəyi Perunun And dağlarının şərq ətəklərindən başlayır. Sonradan Braziliya ərazisinə keçərək Amazon düzənliyinə keçir. Yağışlar mövsümündə çay daşır. Gilli sahilləri asanlıqla yuyulur. Mənsəbə 2000 km qalmış dərinliyi 15 metrə çatır. Mənsəbdə hündürlük okean səviyyəsindən 33 metrdə yerləşir. Bu səbəbdən çay gəmiçilik üçün əlverişlidir. Burada astanalara rast gəlinmir.
Purus çayının ən böyük qolu Akri çayıdır.
Gümüşü akasiya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Gümüşü аkаsiyа Аvstrаliyаnın cənub-şərq sаhillərində, Uels, Viktоriyа, Tаsmаniyа аdаsındа, mədəni hаldа Hindistаn, Şri-Lanka, Cənubi Аfrikа, Аrаlıq dənizi sаhili ölkələrində yаyılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 25 m-ə, diаmetri 1 m-ə çаtаn, tikаnlı və tikаnsız, həmişəyаşıl, enli çətirli аğаc və ya kоldur. Cаvаn budаqlаrın qаbığı yаşıl və hаmаrdır, аşаğıyа getdikcə çохçаtlı və bоz rəngdədir, üzərində uzununа qeyri-bərаbər çаtlаr оlur, bu çаtlаrdаn çох zаmаn qatran ifrаz оlunur. Yаrpаq düzülüşü növbəli və bəzən tоpа hаlındаdır. Çох zаmаn хırdа yаrpаqcıqlаrı fillоdilər şəklindədir və yа tikаnsız sаplаğı əvəz edir. Yаrpаqlаrı cütlələkvаri, gümüşü-yаşıl, yахud gümüşü-bоzdur. Yаrpаqlаrı iki sırаlıdır. Birinci sırаdа 8-25 cüt, ikinci sırаdа isə 30-40 cüt yаrpаqcıq yerləşir. Çiçəkləri хırdа оlub, kürəvi bаşcıqlаrа, sünbüllərə, süpürgələrə və yа sаlхımlаrа tоplаnır. Çiçək ləçəkləri qızılı-sаrı rəngdə оlur. Çiçəklər yаrpаqlаrın qоltuğundа və yа budаqlаrın uclаrındа yerləşərək iki və yа müхtəlif cinslidir. Erkəkciklər bəzən 50-dən çохdur. Meyvəsi yаstı və bоz rəngdə, uzunsоv-yumurtа¬vаri, az аçılаn və yа аçılmаyаn pахlаdır. Tохumlаrı yаstı, хətvаri-ellipsşəkilli, yumurtаvаri, tünd şаbаlıdı, yахud qаrаdır. Fevrаl аyındаn bаşlаyаrаq аprel аyınа qədər çiçəkləyir. Tохumlа çохаlır.
Еkоlоgiyаsı
Respublikаmızdа bu növ bəzən qışı sərt keçən illərdə kök bоğаzınа qədər məhv olur, аprel-mаy аylаrındа yenidən bərpa оlunur.
Аzərbаycаndа yаyılmаsı
Gümüşü аkаsiyа Аbşerоn, Аstаrа və Lənkərаndа becərilir.
İstifаdəsi
Yаşıllаşdırmаdа dekоrаtiv bitki kimi tək əkinlərdə istifаdə edilir.
Hərəkət nəzarəti
Hərəkət nəzarəti — Avtomatlaşdırma intizamının tərkib hissəsidir. O, obyektlərin hərəkəti ilə konseptual şəkildə əlaqəli olan bütün texnologiyaları əhatə edir. Bununla birlikdə, hərəkətə nəzarət dedikdə, maşın hissələrini aktivləşdirmək üçün ilk növbədə servo mexanizmlərin hərəkət nəzarəti olmaqla, hidravlik/pnevmatik nasosların, silindrlərin (pistonların), elektrik mühərriklərinin hərəkət nəzarətidir. Bununla birlikdə, hərəkətin idarə edilməsi və ya hərəkət nəzarəti deyildikdə, ümumiyyətlə servo motorların hərəkət nəzarəti başa düşülür. Hərəkət idarəsində (nəzarətində), hərəkətin iki əsas komponenti olan mövqe və sürət komponentlərinin nəzarəti vacibdir.
Hərəkət nəzarəti qablaşdırma, çap, toxuculuq, yarımfabrikat istehsalı, montaj sənayesi və istehsal xətlərində geniş istifadə olunur.
Ümumi baxış
Əsas hərəkətə nəzarət sistemi arxitekturasına aşağıdakı komponentlər daxildir:
Eupatorium doichangense
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vyaçeslav Kovalenko
Kovalenko Vyaçeslav Yevgenyeviç — Rusiya diplomatı.
Həyatı
1973-1978-ci illərdə SSRİ-nin Livandakı, 1983-1988-ci illərdə Tunisdəki səfirliyində, 1992-1997 və 1999-2003-cü illərdə Rusiyanın Belarusdakı səfirliyində işləyib.
2004-2006-cı illərdə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyində MDB üzrə ikinci departamentin rəhbəri vəzifəsində çalışıb.
2006-2008-ci illərdə Rusiyanın Gürcüstanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olub. Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev 2009-cu ildə onu Ermənistana səfir təyin edib.
Ərəb, fransız, Belarus dillərini bilir.
Evlidir, üç övladı var.
Fukui prefekturası
Fukui prefekturası — Yaponiyanın Çubu regionunda prefektura. Ərazisi 4 189 kvadrat kilometr, əhalisi 805 000 nəfərdir. Mərkəzi Fukui şəhəridir.
Bulbophyllum lyriforme
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İlməzli (Sarvan)
İlməzli — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
Respublika İncəsənət Gimnaziyası
Azərbaycan Milli Konservatoriyası tərkibində İncəsənət Gimnaziyası — Azərbaycanın orta incəsənət təhsil məktəblərindən biri.
TİR
TİR — 14 noyabr 1975-ci ildə Cenevrədə yaradılmışdır. "TİR carnet" Beynəlxalq yükdaşımalarda istifadə olunan sənəddir.
Respublika İncəsənət Gimnaziyası
Tarixi
Musiqi məktəbi 1959-cu ildə yaradılmışdır. Yarandığı zaman (60-cı illərdə) 8 №-li musiqi təmayüllü internat məktəbi kimi tanınırdı. Sovet hakimiyyəti dövründə Azərbaycan SSR-nın müxtəlif yerlərindən gələn istedadlı uşaqlar burada həm təhsil alır, həm də yaşayırdılar. Musiqi təmayüllü internat məktəbinə uzun illər bəstəkar Oqtay Rəcəbov başçılıq edib. Sonralar 1990-cı ildə o, məktəbi iki illiyə tərk edib. 1991-ci ildən O.Rəcəbov Bəstəkarlar İttifaqının sədri Tofiq Quliyevlə birlikdə internat məktəbinin İncəsənət Gimnaziyasına çevrilməsi ideyası üzərində çalışıb. 1992-ci ildə Təhsil Nazirliyinin sərəncamı ilə məktəbə gimnaziya statusu verilib və O.Rəcəbov bura direktor təyin edilib. O.Rəcəbov gimnaziyayanın ən uzunmüddətli direktoru olub. Gimnaziyada musiqi ixtisaslarının artırılması, incəsənətlə bağlı müxtəlif peşələrin tədrisi üçün uzun illər çalışıb. O.Rəcəbov gimnaziyanın direktoru vəzifəsində 2001-ci ilə qədər işləyib. Elə həmin ilin avqustunda prezident Heydər Əliyevin imzaladığı 10 avqust 2001 ci il tarixli "Azərbaycan Milli Konservatoriyasının maddi-texniki bazasının yaradılması haqqında" sərəncama əsasən İncəsənət Gimnaziyası yeni yaradılmış Milli Konservatoriyanın baza məktəbi hesab edilib və onun tabeçiliyinə verilib. O.Rəcəbovdan sonra gimnaziyanın rəhbərliyi tez-tez dəyişib. 2002-ci ilin oktabrında Yusif Məmmədov, bir il sonra Firəngiz Qayıbova gimnaziyanın direktoru olub. 2004-ün yeni tədris ilində isə Nazim Quliyev direktor təyin edilib. Nəhayət, 2007-ci ilin başlanğıcında - yanvarın 6-da yeni direktor, musiqi təmayüllü internat məktəbi adlandığı vaxt bu müəssisəyə rəhbərlik etmiş Maya Şabanbekova gimnaziyanın kollektivinə təqdim olunub. 2017 ildən incəsənət gimnaziasına Aytən Nadir qızı Əhmədova rəhbərlik edir. Adi məktəblərdə olduğu kimi İncəsənət Gimnaziyasında da şagirdlər orta təhsilə yiyələnir, lakin attestatla yanaşı onlara konkret ixtisas üzrə təhsil almaları haqda sənəd də verilir.
Kovlar
Kovlar (əvvəlki adı: Qovlar) — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Sabirabad rayonunun Quruzma kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qovlar kəndi Kovlar kəndi adlandırılmışdır.
İqtisadiyyatı
2015-ci ilin iyun ayının 24-də kəndə təbii qazın verilişi bərpa edilmişdir.
Çətin hədəf (film, 1993)
Çətin hədəf — 1993-cü ildə Con Vu tərəfindən çəkilən ABŞ filmidir.
Məzmun
Çens Budro Nyu Orlendda iş axtararkən atası küçədə öldürülmüş Nataşa ilə rastlaşır. Nataşa ondan atasının qatilini tapmağa kömək etməsini istəyir. Lakin Nataşa bilmir ki, Çensdə qatillərin əsas hədəflərindən biridir...
Kürkəndi
Kürkəndi — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Din
Kənddə "Zəhra" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Müstövfi əl-məmalik
Müstövfi əl-məmalik (vilayətlərin xəzinədarı) — Elxanilər dövründən Qacarlar dövrünədək İranda maliyyə idarəsinin rəhbəri.
Ehtimal etmək olar ki, mülki idarə aparatının başçısı olan vəzirin nəzarəti altında işləyirdi. "Allahın mühafizə etdiyi vilayətlərin" (məmalik-i məhrusə) ərazisində "divan-i məmalik" idarələrinin bütün maliyyə əməliyyatları, onların əyalət nümayəndələrinə (ümmal) göndərdikləri yazılı təlimatlara müvafiq olaraq həyata keçirilirdi. İdarə vergi aparatının işinə, dövlət büdcəsinin tərtib edilməsinə rəhbərliyi həyata keçirir, vergi siyahılarını təsdiq edirdi.Bəylərbəyilərin tiyul və digər mükafatları, vəzirlərin, müstövfilərin və kələntərlərin maaşları (rüsumat), mülki və hərbi şəxslərin məvacibləri onun təsdiqləməsi və möhürü olmadan verilmirdi. İsgəndər bəy Münşinin məlumatına görə, I Təhmasibin dövründə "divan-i əlanın böyük müstövfilərindən" məlum olan on nəfərin yeddisi müstövfi əl-məmalik, ikisi də "müstövfiy-i bəqayə" "vergi borcları üzrə xəzinədar" idi.
Aşağıdakılar müstövfi əl-məmalik olmuşlar:
Onların içərisindən daha məşhur olanı yerli əyanların nümayəndəsi, "riyaziyyat qanunlarında və hesab kitablarının aparılmasında mahir" (qanun-i hesabdani və elm-i siyaq) olan, şahın hüsn-rəğbətini qazanmış Xacə Qasım Nətənzi idi. Mir Qiyasəddin Mahmud bu vəzifədə az işlədi və tezliklə işdən azad edildi. Müəyyən dövrdə xəzinədar vəzifəsi "əlahəzrət dəftərxanasının mirzələri (avaracanəvisan-i dəftərxane-yi hümayun)" arasında bölüşdürüldü. "Onlardan hər biri öz idarəsinin müstövfisi idi". Sonra Mir Qiyasəddin Mahmud yenidən vəzifəyə təyin edildi və bu dəfə uzun müddət ərzində öz vəzifəsini yerinə yetirdi. O, I Şah Təhmasibin vəfatına üç il qalmış azad edildi və onun yerinə Mirzə Şükrulla irəli sürüldü. müstövfi əl-məmalikin rolunu bundan görmək olar ki, hicri 981 (1573–1574)-ci ildə Mirzə Şükrulla bu vəzifəyə təyin olunarkən ona 500 Təbriz tüməni məbləğində məvacib müəyyən edilmişdi. Vəzirlər – Seyid Həsən Fərəhani və Xacə Cəmaləddin Əli Təbrizi üçün müəyyən edilən məvaciblər də həmin miqdarda idi.
Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, II Şah İsmayılın dövründə Mirzə Şükrulla vəzir vəzifəsinə keçirilmiş, onun yerini isə Mirşah Qazi İsfahani tutmuşdu. O, yeni şah – Məhəmməd Xudabəndənin dövründə də müstövfi əl-məmalik vəzifəsində qalmış və "işdə tam sərbəstlik göstərmişdi". Lakin o, tezliklə ona düşməncəsinə yanaşan vəzir Mirzə Salmanın təhriki ilə vəzifədən kənar edilmiş və müstövfilik vəzifəsi Xacə Məhəmməd Bəkir Hərəviyə verilmişdi. müstövfiyan-i bəqayə sırasında İsgəndər bəy Münşi Mir Hidayətulla Məmurinin, onun qardaşı Mir Məhəmməd Məmurinin, habelə əvvəlcə müstövfi əl-məmalik vəzifəsinə irəli çəkilmiş Mirşah Qazi İsfahaninin adlarını çəkir.
Ədəbiyyat
Oqtay Əfəndiyev. Azərbaycan Səfəvilər dövləti. Bakı,"Şərq-Qərb", 2007, 344 səh.+8 səh. (illüst.) ISBN 978-9952-34-101-0
Keşəli (Sarvan)
Keşəli — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
Hüseynqulu xan Zəngənə
Hüseynqulu xan Zəngənə (?-?) — Zəngənə elinin başçılarından, Nadir şah Qırxlı-Avşarın sərkərdəsi.
Həyatı
Hüseynqulu xan Hacı Hüseynəli xan oğlu Kirmanşah şəhərində doğulmuşdu.Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı.
12 mart 1729-cu ildə Nadir Hüseynqulu xanı Gilan əyalətinə hakim təyin etdi. Həmin zaman Gilan rusların əlində idi. Nadir Rusiyaya elçi göndərin Gilan və Astrabadı geri tələb etdi.
1730-cu ilin martında Nadir Həmədana doğru istiqamət götürdü. Onun qoşunu 25 min nəfərlik süvari və piyadalardan ibarət idi. Bu yürüşdə onu toplar və zənburəklər müşayiət edirdilər. Eyni zamanda o, Tehrandakı qüvvələrə də xəbər göndərdi ki, Qəzvin-Ave yolu ilə Azərbaycanın cənub-qərbinə doğru hərəkət etsinlər. Hüseynqulu xan Zəngənə özünün beş min nəfərlik dəstəsi ilə Gülpayqan yaxınlığında düşərgə saldı. O da Nadirdən tapşırıq aldı ki, Nəhavəndə tərəf irəliləsin.
Havalar münasib olan kimi Nadir Behbehan və Şüştərdən keçib Dizfula gəldi və mövcud olan məlumatlara görə, yolu üzərindəki çayların aşmasına görə bir neçə gün hərəkətini təxirə salmalı oldu. Qısa fasilədən sonra Nadir Xürrəmabad yolu ilə Borucərdə çatdı. Burada olarkən Hüseynqulu xan Zəngənəyə tapşırdı ki, Kermanşaha doğru irəliləyib həmin məntəqəni Osmanlı qüvvələrindən təmizləsin. Tapşırığı yerinə yetirdikdən sonra Hüseynqulu xan Zəngənə Kermanşah hakimliyini öz üzərinə götürməli idi.
Nadirin qoşunları ilə Həmədana daxil olması xəbərini eşidən Sənəndəcdəki Osmanlı qarnizonunun rəhbəri də oranı tərk etməyi qərara aldı. Bununla, Sənəndəc də döyüşsüz və müqavimətsiz Osmanlı qüvvələri tərəfindən tərk edildi. Belə olanda, Nadir diqqətini Kermanşaha çevirdi. Yaxınlıqdakı böyük məntəqələr arasında Kermanşah hələ də Osmanlı qüvvələrinin nəzarəti altında qalmaqda idi. Bu şəhərin geri qaytarılması məqsədilə Nadir, Hüseynqulu xan Zəngənəyə müvafiq tapşırıq verdi. Hüseynqulu xan dəstəsi ilə Kermanşaha yollandı, onun dağlıq yollarla irəliləməsi müəyyən təhlükə ilə bağlı idi. Kermanşah hakimi təyin edilmiş Həsən paşa şəhərin iki fəsəngliyində, dağlıq ərazidə əlverişli müdafiə mövqeləri tutaraq Hüseynqulu xanın dəstəsinin qarşısını kəsdi. Hüseynqulu xan rastlaşdığı müqaviməti nəinki qıra bilmədi, hətta ağır zərbə alaraq geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı.
Xəbər Nadirə çatan kimi Kermanşaha doğru hərəkət etmək əmri verdi. O, qüvvələrinin bir hissəsini öncədən yola saldı, özü isə sonradan onların arxasınca hərəkətə başladı. Həsən paşa eşidəndə ki, Nadir qüvvələri ilə Hüseynqulu xanın köməyinə gəlir, bütün topları, hərbi təchizatı Kermanşahda tərk edib Bağdada çəkildi. Bununla da, ikinci cəhddə Kermanşah da Osmanlı qoşunlarından təmizləndi.
Melaneziya
Melaneziya ( və   — Qara adalar)   — Sakit Okeanda yerləşən ada qrupu. Yerli sakinləri nə polineziya, nə də mikroneziya dillərində danışmır. Buranın yerli sakinləri qaradərilidir. Melaneziya Avstraliyadan şimal-şərqə yerləşmişdir.
Karkemiş
Karkemiş tarixi Erkən Mis dövrü ilə bağlı olan və hal-hazırda Türkiyə ilə Suriya ölkələrinin ərazilərinsə yerləşən qədim şəhər. Xet və Assuriya İmperiyası dövrlərində önəmli şəhərlərdən biri olan Karkemiş Roma dövründən sonra önəmini itirməyə başlamışdır.
Melaneziya
Melaneziya aşağıdakı adalardan ibarətdir:
Karkemiş
Ən qədim yazılı mənbələrdə yalnız Aplahandanın hakimiyyəti dövründə adı qeyd edilən Karkemişin bu dövrlərdə vassal bir şəhər olduğu və yerli xalqın ticarət etdiyi ərazi olduğu müəyyən edilmişdir. Aplahandanın oğlu Yahdul-Limin ölümündən sonrakı üç əsrlik dövr haqqında məlumatın olmadığı qədim şəhər növbə ilə Mitanni, Misir, Xetlər, Assuriya, Yeni Babil, Əhəmənilər, Makedoniya, Selevkilər və Romanın hakimiyyəti altına keçmişdir. Siro-Xetlər dövründə ən parlaq dövründə yaşayan Karkemiş şəhəri orta əsrlərdən sonra tamamilə tərk edilmişdir.
Hündürlüyü 370 metr olan tarixi məkanın Türkiyə ərazisində yerdə qalan hissəsinin qeydiyyatı 28 avqust 1986-cı il tarixində baş tutmuşdur. 1699-cu ildə tapılan qədim şəhərin ərazisində 1910-cu illərdə Britaniya Muzeyi tərəfindən bir neçə dəfə qazıntı işləri aparılmışdır. Türkiyə Respublikasının elanından sonra hərbi qadağa qoyulan əraziyə çevrilən Karkemiş şəhərində növbəti qazıntı işlərinin aparılması 2011-ci ildə mümkün olmuşdur. Sonuncu qazıntı işləri isə 2012-ci ildə baş tutmuşdur. Suriya dövləti ərazisində yerləşən xarici ərazidə isə 2006 və 2010-cu illərdə qazıntı işləri həyata keçirilmişdir. Hal-hazırda Suriyada baş verən vətəndaş müharibəsi səbəbi ilə Suriyə ərazisində arxeoloji qazıntı işləri aparılmır.
Qədim Babil və Misir dövləti arasında baş vermiş Karkemiş döyüşü Karkemiş şəhərində aparılmışdır. Karkemiş şəhərindən "Kitab-i Müqəddəs" kitabında bəhs edilmişdir.
Emin Əhmədov
Emin Vidadi oğlu Əhmədov — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi. 2002-ci ildən Azərbaycan yığmasının heyətində çıxış edən Emin Əhmədov 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında bürünc medala sahib olub.
Emin Əhmədov Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 31 avqust 2012-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Emin Əhmədov 1986-cı il oktyabrın 6-da Bakı şəhərində zavod işçisi Vidadi Əhmədov və evdar qadın Minayə Əhmədovanın ailəsində anadan olub. 1997-ci ildən güləşlə məşğul olmağa başladı.
Emin Əhmədov 2004–2006-cı illərdə Dövlət Sərhəd Xidməti Sərhəd Qoşunlarının "Göytəpə" Sərhəd Dəstəsinin Yardımlı rayonunda sərhəd zastavasında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
2002–2011-ci illər: Fərid Mansurovla rəqabət
Emin Əhmədovun beynəlxalq səviyyədə birinci turniri 2002-ci ilin iyulunda Odessa şəhərində baş tutan yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatı oldu. Nəticədə o, bürünc medal uğrunda görüşdə məğlub oldu və çempionatı beşinci pillədə başa vurdu. Daha sonra Emin Əhmədov yunan-roma Azərbaycan yığmasının məşqçilərinin ona etimad göstərməməsinə görə uzun illər nüfuzlu turnirlərdə mübarizə apara bilməmişdi. Etimad göstərilməməsinin əsas səbəbi, həmin illərdə yunan-roma güləşi üzrə Azərbaycan yığmasının "bir nömrəli" güləşçisinin 2004-cü il Afina Olimpiadasının qalibi Fərid Mansurov hesab olunması idi. Məhz bu səbəbə görə Dünya və Avropa Çempionatlarında Azərbaycanı Fərid Mansurov təmsil edirdi. Karyerasını 2010-cu ildə başa vurandan sonra, Emin Əhmədov tədricən beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparmağa başladı.
Emin Əhmədov 2009-cu ilin fevralında İranın Qum şəhərində baş tutan Yadigar İmamın xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turnirdə mübarizə apardı. Bürünc medal uğrunda görüşdə o, Ermənistan nümayəndəsi Vahram Xatçatryanı məğlub elədi və turnirin bürünc medalına sahib oldu.
2009-cu ilin əsas turnirlərinən biri 31 mart-5 apreldə Litvanın Vilnüs şəhərində baş tutan Avropa Çempionatı idi. Həmin çempionatda Azərbaycan yığmasının məşqçiləri tərəfindən 2004-cü il Afina Olimpiadasının qalibi Fərid Mansurova şans verildi. Nəticədə Fərid Mansurov Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu.
Emin Əhmədov aprelində Özbəistanda baş tutan Qran-Pri turnirində mübarizə apardı. Nəticədə o, final görüşündə məğlub oldu və turnirin gümüş medalına sahib oldu.
Daha sonra Emin Əhmədov 16–20 iyulda Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunan Qızıl Qran-Pri turnirində çıxış elədi. Bürünc medal uğrunda görüşdə o, Serbiya təmsilçisi Alexander Maximoviça 2:0 (3:0, 3:0) hesabı ilə qalib gəldi və turnirin bürünc medalına sahib oldu. 2009-cu ilin sonralarında Emin Əhmədov Azərbaycan Çempionatında mübarizə apardı və turnirin qalibi oldu.
2010-cu ildə də Emin Əhmədov nüfuzlu turnirlərdə mübarizə aparmadı. O, əvvəlcə fevral ayında Bolqarıstanda baş tutan Dan Kolov & Nihola Petrov beynəlxalq turnirində çıxış elədi və 8-ci pillənin sahibi oldu. Daha sonra Emin Əhmədov martda İstanbulda baş tutan beynəlxalq turnirdə çıxış eləsə də, bu səfər də medal qazana bilmədi. May ayında isə Emin Əhmədov Belarusda baş tutan beynəlxalq turnirdə gümüş medala sahib oldu.
Emin Əhmədovun 2011-ci ildə birinci turniri iyunda Qazaxıstanın Astana şəhərində baş tutan Prezident Kubou oldu. Nəticədə o, turnirdə 9-cu pillənin sahibi oldu.
2012-ci il: Karyeranın zirvəsi — London Olimpiadası
Emin Əhmədovun 2012-ci ildə birinci turniri 24–26 fevralda İranın Qum şəhərində baş tutan Yadigar İmamın xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turnir oldu. Nəticədə o, turnirin bürünc medalına sahib oldu.
Həmin ilin 20–22 aprelində Bolqarıstanın Sofiya şəhərində Avropa Olimpiya Təsnifat Turniri baş tutdu. Həmin turnirdə yunan-roma güləşi üzrə Azərbaycan yığmasının məşqçiləri Salih Bora və Şaban Donat 2011-ci il Avropa Çempionatının qalibi olan Rafiq Hüseynova şans verdi, amma o, bu səfər də ümidləri doğrulda bilmədi və Olimpiya Oyunlarına lisenziyanı qazanmadı.
XXX Yay Olimpiya Oyunları
thumb|346x346px|alt=|[[2012 Yay Olimpiya Oyunları|London Olimpiadasının 1/8 final mərhələsində baş tutan Emin Əhmədov (qırmızı geyimdə) və Neven Zugaj (göy geyimdə) görüşü (5 avqust 2012-ci il)]] XXX Yay Olimpiya Oyunları 25 iyul-12 avqustda Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutdu. Yunan-roma güləş üzrə Azərbaycan yığmasının heyətinə beş güləşçi cəld olundu. Heyətə 2008-ci il Olimpiadasının gümüş medalçısı Rövşən Bayramov (55 Kq.), 2010-cu il Dünya Çempionatının qalibi Həsən Əliyev (60 Kq.), həmçinin Emin Əhmədov (74 Kq.), Saman Təhmasibi (84 Kq.) və Şalva Qadabadze (96 Kq.) daxil edildi.
Emin Əhmədovun Olimpiadadan əvvəl heç bir beynəlxalq turnirdə çıxış eləməməsi, həmçinin Avropa və Dünya Çempionatlırında mübarizə aparmaması və təcrübəsiz olması onun, Olimpiada da uğursuz çıxış edəcəyinə olan gözləntiləri artırırdı.
Emin Əhmədov XXX Yay Olimpiya Oyunlarında avqustun 5-də mübarizə apardı. O, 1/8 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə Xorvatiya nümayəndəsi Neven Zugaj ilə üz-üzə gəldi. Neven Zugaj 2011-ci ildə İstanbulda Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib olan idmançı idi. Görüşün birinci hissədinə Emin Əhmədov inamlı mübarizə apardı və 4:0 hesabı ilə qalib gəldi. Növbəti hissədə isə ehtiyatlı güləşən Emin Əhmədov minimal hesabla qalib gəldi. Bununla da ümumi hesabda rəqibini 2:0 hesabı ilə məğlub edən Emin Əhmədov 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə o, Gürcüstan təmsilçisi Zurabi Datunaşvili ilə qarşılaşdı. Görüşün birinci hissəsində Datunaşvili 2:0 hesabı ilə qalib gəldi. Növbəti hissədə Əhmədov tədricən təşəbbüsü ələ aldı və 3:0 hesabı ilə qalib gəldi. Ümumi hesab 1:1 olduğu üçün üçüncü hissə başladı. Bu hissədə isə Emin Əhmədov rəqibindən üstün mübarizə apardı və 4:0 hesabı ilə qalib gəldi. Bununla da o, London Olimpiadasının yarım-final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Finala gedən yolda Emin Əhmədov Avropa Çempionatının qalibi və Dünya Çempionatının bürünc medalçısı olan Ermənistan nümayəndəsi Arsen Culfalahyan ilə üz-üzə gəldi. Əhmədov təcrübəli rəqibinə görüşün birinci hissəsində 0:2, növbəti hissəsində isə 0:3 hesabları ilə məğlub oldu və mübarizəni bürünc medal uğrunda görüşdə davam elədi. Həlledici görüşdə o, Dünya Olimpiya Təsnifat Turnirinin final görüşündə qalib gəldiyi Belarus təmsilçisi Alexandr Kihinov ilə qarşılaşdı. Görüşün birinci hissəsində Kihinov 2:0 hesabı ilə qalib gəldi. Növbəti hissədə Əhmədov tədricən təşəbbüsü ələ aldı və 2:0 hesabı ilə qalib gəldi. Ümumi hesab 1:1 olduğu üçün üçüncü hissə başladı. Bu hissədə də Emin Əhmədov rəqibindən üstün mübarizə apardı və 2:0 hesabı ilə qalib gəldi. Bu minvallada Emin Əhmədov XXX Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
Emin Əhmədov Azerisport.com idman portalına müsahibəsində bunları bildirdi — "bürünc medal mənim üçün super nailiyyətdir. Bir nəfər belə mənə inanmırdı".
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 31 sentyabr 2012-ci il tarixli 2399 nömrəli Sərəncamına əsasən XXX Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Emin Vidadi oğlu Əhmədov "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.
2012-ci ilin sonunda Emin Əhmədov Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) tərəfindən ilin ən yaxşı yunan-roma güləşçisi elan edildi. Gənclər və İdman Nazirliyi (GİN) tərəfindən isə o, ilin ən yaxşı 20 idmançısından biri seçildi.
2013–2017-ci illər: Karyeranın enişi
Olimpiadadan sonra Emin Əhmədovun birinci turniri 2013-cü ilin iyulunda İspaniyanın Madrid şəhərində baş tutan İspaniya Qran-Prisi oldu. Həmin turnirdə o, 8-ci pillənin sahibi oldu.
2014-cü il ərzində də Emin Əhmədov beynəlxalq turnirlərdə heç bir uğura imza ata bilmədi. İstanbul şəhərində baş tutan Vehbi Emre & Hamit Kaplan beynəlxalq turnirini 8-ci pillədə başa vuran Emin Əhmədov sentyabrda baş tutan Dünya Çempionatının 15-ci pillənin sahibi oldu.
2016-cı il ərzində Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirində 12-ci pillədə qərarlaşan Emin Əhmədov 2017-ci ildə idmanla vidalaşdı.
Fuad Əliyev (həkim)
Fuad Şamil oğlu Əliyev — Rusiya Federasiyasının əməkdar həkimi (2017), professor.
Həyatı
Fuad Əliyev 1965-ci il yanvar ayının 1-də Gürcüstan Respublikasının Dmanisi (Başkeçid) şəhərində həkim ailəsində anadan olub. 1981-ci ildə Dmanisidə orta məktəbi bitirib və həmin il Tümen Dövlət Tibb Universitetinə daxil olub. Universitetin Müalicə işi fakültəsini Cərrah ixtisası üzrə bitirib.
Fəaliyyəti
Fuad Əliyev ali təhsilini başa vurduqdan sonra elmi tədqiqatla məşğul olub. 1992-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək tibb elmləri namizədi elmi dərəcəsinə, daha sonra isə professor elmi adına layiq görülüb. Fuad Əliyev 5 monoqrafiyanın, 280 elmi məqalənin, 10 ixtiranın müəllifidir. Fuad Əliyev hal-hazırda Tümen Dövlət Tibb Universitetində kafedra müdiri, professorudur. O, 2017-ci il noyabr ayının 4-də Rusiya Federasiyasının Prezidenti V.Putinin sərəncamı ilə Rusiya Federasiyasının "Əməkdar həkim" adına layiq görülüb. 2001-ci ilin noyabrında Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayında Tümendən gəlmiş nümayəndə heyətinə başçılıq edərək qurultayda çıxış etmişdir.
Yaroslav Seyfert
Yaroslav Seyfert  — çex yazıçı və jurnalist, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1984).
Həyatı
Yaroslav Seyfert ədəbiyyat sahəsində ilk Nobel laureatı ətrafında qızğın mübahisələrin getdiyi 1901-ci ilin payızında, o zaman Avstriya-Macarıstan imperiyasının tərkibinə daxil olan Praqada, fabrik fəhləsi ailəsində doğulmuşdu. Atası sonradan kiçik dükan işlətməyə başlamışdı. Oğlu isə Praqanın müxtəlif səmtlərində yaşayan müştərilərə mal aparırdı. Bu ona mühüm mədəniyyət, memarlıq və musiqi mərkəzlərindən olan Praqanı az qala küçə-küçə, ev-ev tanımağa imkan vermişdi. Sonralar Praqa şeirlərinin əsas obrazlarından birinə çevrilmişdi.
Gələcək şair hətta gimnaziyanı da başa vurmamışdı. Lakin bu intellektual imkanların məhdudluğu ilə bağlı deyildi. Əksinə, Yaroslav ədəbiyyatı, musiqini və xarici dilləri səylə öyrənirdi. Nəticədə 20 yaşında artıq bir neçə dövrü nəşrin redaktoru, rus və fransız poeziyasının çex dilinə tərcüməçisi və mətbuata yol tapmağı bacaran müəllif kimi tanınırdı. Çexiya müstəqillik qazanandan sonra o, Kommunist partiyasına üzv olmuş və "Rude pravo" qəzetində işləməyə başlamışdı.
1920-ci ildə Seyfert avanqard istiqamətli "Doqquzlar qrupu" adlı ədəbi dərnək təşkil etmişdi. Dərnək üzvləri fransız şairi Giyom Apollinerin və dadaistlərin ədəbi təliminin təsiri altında idilər. Assosiativ təfəkkür və sürrealist obrazlar, sintaksis və bədii məntiqlə bağlı "poetizmlər" Seyfertin "Şəhər göz yaşlarında" (1921), "Məhəbbətin özü" (1923), "Bal ayı" (1925), "Bülbül pis oxuyur" (1926) kimi ilk kitablarında toplanan şeirlərin əksəriyyəti üçün səciyyəvi idi. left|250px|thumb|Seyfertin Praqada 1938-ci ildən ömrünün sonuna qədər yaşadığı ev Kommunist çex şairinin Stalin tipli liderlərə bağlılığı çox çəkməmişdi. O, 1929-cu ildə yeni senzura siyasətinə etiraz olaraq kommunist nəşrlərdə fəaliyyətini dayandırmışdı. Sosial-demokrat istiqamətli qəzet və jurnallara üz tutan Seyfert bir il sonra özü "Yeni səhnə" adlı teatr jurnalı təsis etmişdi.
Çexiyanın ilk demokrat prezidenti T.Masarikin hakimiyyətdə olduğu illər (1920-1937) ölkədə sağlam mənəvi mühit yaranmış, sərbəst özünüifadə və söz azadlığı üçün imkan açılmışdı. Təbii ki, bu, digər həmkarları kimi Seyfertin yaradıcılığına da təsirsiz ötüşməmişdi.
Çexiyanın faşist işğalına məruz qaldığı illərdə çap etdirdiyi "Ağ paltarda" (1940), "Daş körpü" (1944) kimi kitablarda şair Hitler nasizmini açıq ittiham edən əsərlər yazmaqdan çəkinərək daha çox məhəbbət və gözəllik mövzularına, habelə çex tarixinin ayrı-ayrı qəhrəmanlıq səhifələrinə toxunurdu. Neytral mövzular Çexoslovakiyanın SSRİ-nin təsir zonasına düşdüyü illərdə də Seyfertin yaradıcılığında əsas yer tutmuşdu. Şair daha çox vətənin gözəlliklərini və çex mədəniyyətinin zənginliyini tərənnüm etməklə tənqidçilərdən birinin dəqiq yazdığı kimi, "yeni mifologiya" yaratmağa çalışır və çex vətənpərvərlərini bu zəmində birləşdirmək arzusu ilə yaşayırdı. Çexoslovakiya yazıçılarının 1956-cı ildə keçirilən qurultayında Seyfert sənət adamlarının fikirlərinə görə təqib olunmasına qarşı çıxmış, "Yazıçı susursa, deməli yalan danışır" — deyə həmkarlarını söz azadlığı uğrunda mübarizəyə səsləmişdi. Lakin Şərqi Avropa, xüsusən də çex ziyalılarının əldə etdikləri nisbi azadlıqlar "Praqa baharı"nın xəzana çevrilməsi ilə başa çatdı. 1969-cu ildə Yaroslav Seyfert Çexoslovakiya Yazıçılar İttifaqının sədri seçilsə də, senzura məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılmadığına görə bir il sonra bu vəzifədən istefa verdi. Dərhal onun yaradıcılığı ilə bağlı qadağalar başlandı, əsərləri kitab mağazalarının rəflərindən yox oldu. Şair özü isə yenidən siyasi proseslərlə yaradıcılığı arasında məsafə saxlamağa başladı.
Ayrı-ayrı əsərlərinin ingilis dilinə tərcüməsi 60-cı illərin sonunda Avropanın Seyfert poeziyası ilə yaxından tanış olmasına imkan yaratdı. Londonda çıxan "Zəng səsi" (1967), "Vəbaya abidə" (1967), "Pikadilli çətiri" (1979) kitabları Seyfertin Nobel mükafatına gedən yolunu asanlaşdırdı. 1977-ci ildə yenidən siyasi səhnəyə qayıtması, "77-ci il Xartiyası"nı imzalayaraq söz və insan azadlığı uğrunda totalitar rejimə qarşı mübarizəyə qoşulması da burada az rol oynamadı.
1984-cü ildə Yaroslav Seyfert "bədii təravəti, hisslərinin dərinliyi və zəngin təxəyyülü ilə seçilən, insan ruhunun müstəqilliyi və çoxcəhətliliyindən xəbər verən poeziyasına görə" Nobel alan ilk çex şairi oldu. Xəstəliyinə görə Stokholma gedə bilmədiyindən mükafat qızı Yana Seyfertovaya təqdim olunmuşdu. Yeri gəlmişkən, bohema həyatı keçirən bir sıra Nobel laureatlarından fərqli olaraq, Seyfert nümunəvi ailə başçısı olmuşdu. O, 1928-ci ildə evləndiyi xanımı Mariya ilə həyatının sonuna qədər — təxminən 60 il birgə mütəvazi ömür yaşamışdı.
Sosialist Çexoslovakiyasında rəsmi dairələr Seyfertin böyük ədəbi uğuru üzərindən sükutla keçməyə çalışsalar da, onun İsveç Akademiyasına təqdim etdiyi Nobel mühazirəsinin mətninin qarşısını ala bilməmişdilər. Həmin mühazirədə yeni laureat bütün təzyiqlərə baxmayaraq, çex xalqının milli xüsusiyyətlərini, milli mənəviyyat və mentalitetini qoruya bilməsində çex dilinin rolunu yüksək qiymətləndirir, onu xalqın "sonuncu sığınacaq yeri" adlandırırdı.
Çexiyanın yenidən müstəqilliyə qovuşmasından üç il əvvəl vəfat edən Seyfertin dəfninin rejim əleyhinə etiraz aksiyasına çevrilməməsi üçün bütün polis qüvvələri ayağa qaldırılmışdı. Müasir Amerika slavisti Uilyam Xarkinsin fikrincə, Seyfert "artıq çoxdan ən nüfuzlu çex şairi" sayılır, hətta ola bilsin ki, o, ""böyük çex şairi" adlanmağa da layiqdir".
Yalançı yemişan
Təbii yayılması
İran, Türkiyə və Gürcüstanda yayılıb.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10-12 m, gövdəsinin diametri 20 sm, yarpağı tökülən ağacdır. Oduncağı ağır, bərk, cod və möhkəmdir. Budaqları bozdur, cavan budaqları çılpaq olub, tünd qırmızıdır, üzərində 1, 5 sm uzunluğunda tikanlar yerləşir. Yarpaqları parlaq, açıq yaşıl rəngdədir, cavan yarpaqları azca tüklü, yaşlı yarpaqları isə çılpaqdır. Çiçəkləyən budaqların alt yarpaqları pazşəkilli, qısa saplaqlı, üç bölümlü, kənarları dişli, yuxarı hissəsi enli yumurtavari, uzunluğu 5-8 sm-dir. Çiçəkləməyən budaqların yarpaqları daha iri, əsas hissəsindən geniş pazşəkilli olub, 5-7 bölümlüdür. Çiçək qrupu 7-13 mm uzunluğunda, çiçək sapalğının üzərində yerləşir, çılpaqdır, diametri 8 sm-dir. Çiçəklərin diametri 2 sm-dir, kasayarpaqları yumurtavari iti ucludur, ətirlidir.Böyük, sulu və ətli meyvələri xoş dadlıdır. Şarvari, tünd qırmızı, 1-18 mm diametrində olmaqla, içərisində 2-5 iri toxumu vardır, çox vaxt birləşir.
Ekologiyası
İstiyə, quraqlığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir. Kolluqlarda və yamaclarda bitir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Kiçik əşyalar düzəltmək üçün isdifadə edilir. Meyvələrindən mürəbbə hazırlanır və qurudulur. Meyvələri və çiçəkləri xalq təbabətində ürəyin tonuslandırıcı vasitəsi kimi və yüksək qan təziqinin müalicəsində çay və ya məhlul kimi istifadə edilir.
Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1686-1700)
Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1686–1700) — 1683–1699-cu illər Osmanlı-Kutsal İttifaq Müharibəsinin bir hissəsidir. II Vyana mühasirəsindən sonra bir çox Avropa ölkələri Osmanlı İmperiyasına qarşı birləşərək hücuma keçdi. 1686-cı ildə Rusiya da Müqəddəs İttifaq ölkələrinə qoşuldu. 1687 və 1689-cu illərdə Krıma, 1695 və 1696-cı illərdə isə Osmanlılara aid Azaka hücuma keçdilər. Krımda uğurlu olmayan Rusiya, Azakı ələ keçirməyi bacardı. Müharibə 1700-cü ildə İstanbulda imzalanan bir sazişlə sona çatdı.
Krım yürüşləri
2 may 1687-ci il tarixində Çar Vasili Golitsin başçılığı ilə 132 min nəfərlik Rus ordusu Krıma doğru yürüşə çıxdı. 30 mayda bu orduya sol sahil Kazaklarının atamanı İvan Samoyloviçin başçılığı ilə 50 min nəfərlik Kazak ordusu qoşuldu. Yaz istisində irəliləyən bu böyük ordu yemək və su çətinliyinə məruz qaldı. 17 iyunda nail olmağa çalışdıqları Perekop qışlaqlığına 6 həftə uzaqlığındaykən geri qayıtmağa qərar verdilər.
1689-cu ildə Ruslar bir daha eyni səfərə çıxdılar. Bu dəfə fevral ayında yola çıxaraq yay istisindən qorunmaq istəyirdilər. 20 Mayda Perekop qışlaqlığına çatdılar, amma Krım xanlığının hücumuna məruz qaldılar. Susuzluqdan sıxıntı çəkdilər. Golitsin yenə geri çəkilmə əmri verdi. Hər iki Krım səfəri də uğursuz olmuşdu. Yenə də bu müharibə Krım Xanlığını məşğul edərək Osmanlı-Kutsal İttifaq Müharibələrində Osmanlıların köməyinə çatmalarına maneə olmuşdur.
Azak yürüşləri
Rusların ilk Azak yürüşü 1695-ci ilin baharında başladı. 27 iyunda Ruslar Azak qalasını mühasirəyə aldılar. Ancaq Osmanlıların çay yolu ilə qalaya ərzaq və sursat gətirmələrinə mane ola bilmədilər. Ruslar 5 avqust və 25 sentyabrda iki dəfə hücuma keçdilər. Ancaq uğursuzluğa uğradılar. 1 oktyabrda mühasirə etməyi qaldırmaq məcburiyyətində qaldılar.
Bu mühasirənin müvəffəqiyyətsiz olması ilə Rus Çarı I Pyotr dərhal bir donanma inşa edilməsini əmr etdi. 1696-cı ilin aprel ayında Aleksey Sein başçılığı ilə 75 min nəfərlik bir ordu quru yolu ilə Azak Qalasına doğru yola çıxdı. Eyni zamanda yeni inşa edilmiş Rus donanması Voronej çayı və Don çayı vasitəsilə Azak qalasına doğru yelkən açdı. 27 mayda bu donanma Azak qalasını mühasirəyə aldı. 14 iyunda 4 min əsgər və 23 gəmidən ibarət olan Osmanlı donanması Azak qalasının köməyinə çatdı. Ancaq Rus donanması 2 Osmanlı gəmisini batırmağı bacardı. İyulun 19-də Azak qalası Rusların əlinə keçdi.
Nəticə
Krımda artıq bir uğur əldə etməyən Rusiya bu müharibədə Azak qalasını ələ keçirməyi bacarmışdı. Bu müharibə həmçinin Rus donanmasının ilk böyük uğuru idi. 14 iyul 1700-cü il tarixində Osmanlı Dövləti Rusiyaya İstanbul Müqaviləsini imzalayaraq Azak qalasını ruslara təhvil verdi.
Bahai Mehmed Əfəndi
Bahai Mehmed Əfəndi — Osmanlı alimi, şair və şeyxülislamı. Babası Şeyxülislam Xoca Sadəttin Əfəndi, əmiləri Şeyxülislam Mehmed Əsad və Mehmed Çələbi Əfəndilər, əmisi oğlu isə Şeyxülislam Əbu Səid Mehmed Əfəndidir.
Həyatı
1595-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Şeyxülislam Xoca Sadəttin Əfəndinin oğlu Qazı Əbdüləziz Əfəndidir. Anası isə I Süleyman dönəminin şeyxülislamı Əbu Suud Əfəndini ailəsinə mənsubdur. İlk təhsilini atasından və tanınmış alimlər alan Mehmed Əfəndi 1617-ci ildə atası ilə birlikdə Hicaza getdi. Geri döndükdən sonra ailənin nüfuzundan istifadə edərək bəzi mədrəsələrdə müdərris olaraq xidmət göstərdi. Ardından 1631-ci ildə Saloniki, 1633-cü ildə isə Hələb qazısı təyin olundu. Bu əsnada Hələb hakimi Əhməd Paşa ilə münasibətləri pisləşdi. Əhməd Paşa Mehmed Əfəndini tiryək istifadə etməklə, bu səbəblə də vəzifəsini layiqincə yerinə yetirməməklə günahlandırıb, paytaxta şikayət etdi. Bunun ardından sərt tədbirlər görən IV Murad Mehmed Əfəndini Kipr adasına sürgün elədi. Ancaq 1636-cı ildə bağışlandı və İstanbula geri döndü.
1638-ci ildə Dəməşq, 1644-cü ildə Ədirnə, 1645-ci ildə İstanbul, 1646-cı ildə Anadolu, ardından isə Rumeli başqazısı seçildi. 18 iyul 1649-cu ildə Əbdürrəhim Əfəndinin vəzifədən alınmasının ardından şeyxülislamlığa gətirildi.
Bu əsnada IV Mehmed hələ uşaq yaşlarında idi və dövlət idarəsi Validə Kösəm Sultan və yeniçəri ağalarının əlində cəmləşmişdi. Sərt xasiyyəti olan Bahai Mehmed Əfəndi yeniçəri ağalarının tələb etdiyi fətvaları təsdiq etməmiş, bu səbəblə münasibətləri korlanmışdır. Nəticədə Validə Kösəm Sultana bir neçə dəfə məktub yazaraq, vəzifədən azad edilməsini xahiş etmişsə də, bu təklifi qəbul edilməmişdir. Ancaq bu əsnada baş verən bir hadisə onun sərt bir şəkildə vəzifədən azad edilməsinə səbəb oldu.
Bu dəfə də vəzifə təyinatları və dövlətin siyasi hadisələrinə adı qarışan Şeyxülislam Bahai Mehmed Əfəndi 2 yanvar 1654-cü ildə göy öskürək xəstəliyindən vəfat etmişdir. Məzarı Fateh məscidi yaxınlığında yerləşir.
Ozoda Nursaidova
Ozoda Nursaidova — Özbək müğənni.
Həyatı
Ozoda Nursaidova 9 oktyabr 1974-cü ildə Özbəkistanda, Daşkənd vilayətinin Toytəpə qəsəbəsində doğulmuşdur.
Filmografiya
Begim (1997)
Albomdakı mahnılar :
Ketma (2000)
Albomdakı mahnılar :
Asrasin (2001)
Albomdakı mahnılar :
Ishq Sharobi (2003)
Albomdakı mahnılar :
Orzularim (2004)
Albomdakı mahnılar :
Kechagimas (2006)
Albomdakı mahnılar :
Tinglanmagan qushiqlar (2010)
Albomdakı mahnılar :
Tinglanmagan qushiqlar (2018)
Albomdakı mahnılar :
== Video klipləri ==
Eupatorium dolichopus
Eupatorium dolichopus Eupatorium dolichopus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tolvayarvi döyüşü
Tolvayarvi döyüşü — 1939-1940-cı illər SSRİ-Finlandiya müharibəsi ("Qış müharibəsi") zamanı 12 dekabr 1939-cu ildə baş vermiş döyüş. Döyüşdə finlər qalib gəlmişdi.
Döyüşdən öncəki vəziyyət
thumbnail|right|360px|[[Finlandiya əsgərləri xizəklə Tolvayarviyə yollanarkən]] 1939-cu il 30 noyabrda müharibə elan olunduqdan sonra fin ordusunun Ladoqa gölü ətrafından əvvəlcədən planlaşdırılmış geriçəkilməsi baş tutmalı idi. Burada Sovet ordusunun çoxsaylı qoşunlarının olması bunu mümkünsüz edirdi. Ərazinin, demək olar, tamamilə yolsuz və nataraz olması SSRİ-nin buraya qoşun çıxarması ehtimalını azaldırdı. Buna baxmayaraq, Suoyarvi və Tolvayarvi arasındakı yolda böyük diviziya yerləşdirilmişdi. Sovet ordusu IV Fin Korpusu üçün böyük təhlükə yaradırdı. Bu təhlükəni aradan qaldırmaq üçün fin komandanlığı polkovnik Paavo Talvelanın başçılığı altında "Talvela qrupu" təşkil etdi.
Tərəflər
Finlandiya tərəfi:
Ümumilikdə Finlandiya ordusuna Paavo Talvela başçılıq edirdi.
SSRİ tərəfi:
Plan
Finlərin planına görə Sovet ordusu Hirvasyarvi və Tolvayarvi göllərinin hər iki tərəfindən mühasirəyə alınmalı idi. Hirvasyarvi gölünün şimalından ediləcək hücum səhər saat 8-də başlamalı idi. 2-ci hücum isə birinci dəstə nəticə verdikdən sonra baş tutmalı idi. Lakin sonradan plan dəyişmiş və hər iki hücum eyni vaxtda başlamışdı.
Döyüş
Tolvayarvi döyüşü 12 dekabr 1939-cu ildə olmuşdur. Səhər hücuma atılan iki batalyondan ibarət şimal qrupu 718-ci sovet alayının ciddi müqaviməti ilə üzləşdi. Hansıki, həmin alay özü fin cinahlarına hücum etməyə hazırlaşırdı. Günorta öz xətlərinə geri qayıtmağa məcbur olan fin batalyonları uğursuzluğa düçar olsa da, sovet alayının cinah hücumunu qabaqlamış və cənubdakı hissələrə dəstək göndərməsinin qarşısını almışdı. İkinci fin batalyonu yol boyunca yeni bir hücuma atılmış, burada isə onlara 609-cu sovet alay mane olmuşdu. Buna baxmayaraq, vəziyyətə nəzarəti itirməyən fin komandanlığı artilleriya dəstəyini gücləndirib, iki göl arasındakı bərzəxdə yerləşən hotelə hücum etdi. Fin ordusunun bir hissəsi hoteli müdafiə edəcək sovet əsgərlərini mühasirəyə almaq üçün ehtiyata alındı. Ciddi cəhdlərdən sonra hotel finlər tərəfindən zəbt edildi. Orada sovet alayının komandiri ölü vəziyyətdə tapılmış və hərbi məruzələr hamısı ələ keçirilmişdi. Gecə vaxtı fin qoşunları bütünlüklə geri çəkildi. Növbəti günlərdə bütöv sovet diviziyası Yaqlyayarvidə məhv edildi.
Nəticə
Tolvayarvi döyüşündə finlərdən 100-ü həlak olmuş, 250-si yaralanmış, Sovet qoşunlarından isə 1000-dən çox əsgər ölmüş, 20 tank, 60 pulemyot və 2 artilleriya topu itirilmişdi. Döyüşdəki məğlubiyyətinə görə sovet generalı Nikolay Belyayev tutduğu vəzifədən azad edildi. SSRİ-Finlandiya müharibəsinin son qalibi finlər olmasa da, SSRİ üzərindəki bu ilk qələbə finlərə böyük ruh yüksəkliyi qazandırmışdı.
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VIII çağırış deputatlarının siyahısı
thumb|Səkkizinci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin birinci sessiyası Azərbaycan SSR Ali Sovetinin səkkizinci çağırışı 1971-ci ildən 1974-cü ilədək fəaliyyət göstərmişdir. Səkkizinci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə seçkilər 1971-ci il iyunun 13-də keçirilmişdir. Ali Sovetə cəmi 385 deputat seçilmişdir.
Deputatların 142 nəfəri qadındır ki, bu da əvvəlki çağırışdan 19 nəfər artıq idi.
269 deputat Sov.İKP üzvü və ya üzvlüyünə namizəd, 116 deputat isə bitərəf olmuşdur.
Deputatların tərkibində 193 fəhlə və kolxozçu olmuşdur ki, bu da ümumi tərkibin 50 faizindən çoxunu təşkil etmiş, 87 deputat partiya orqanlarının, 55 deputat sovet idarələrinin işçisi, 15 deputat isə elm və mədəniyyət xadimi olmuşdur.
203 deputat ali və natamam ali təhsilli, 178 deputat orta, natamam orta və ya orta ixtisas təhsilli, 40 deputat isə elmlər doktoru və elmlər namizədi olmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Soveti deputatlarının yaşa görə tərkibi aşağıdakı rəqəmlərlə ifadə olunur: 57 deputatın yəni deputatların 15 faizinin yaşı 30-dək, 105 deputatın yəni deputatların 28 faizinin yaşı 31-dən 40-dək, 152 deputatın yəni deputatların 39 faizinin yaşı 41-dən 50-dək, 54 deputatın yəni deputatların 14 faizinin yaşı 51-dən 60-dəkdir, 17 deputatın yəni deputatların 4 faizinin yaşı 60-dan yuxarıdır.
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 291 deputatı SSRİ ordenləri və medalları ilə təltif edilmişdir. 2 deputat Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, 20 deputat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı olmuşdur. 1 deputat "Lenin" mükafatı laureatı və 9 deputat Dövlət mükafatı laureatı olmuşdur.
Respublika Ali Sovetinin deputatları arasında 293 azərbaycanlı, 46 rus, 29 erməni və ölkəmizin digər millətlərinin 17 nümayəndəsi olmuşdur.
Ali Sovetin sədri — Süleyman Əliabbas oğlu Rüstəmzadə, müavinləri — Mikayıl Hüseyn oğlu Abdullayev, Tamara Mahmud qızı Bayramova, və Vladimir Semyonoviç Yeqorixin. Reyasət Heyətinin sədri — Qurban Əli oğlu Xəlilov, müavinləri — Süleyman Azad oğlu Vəzirov (07.02.1973-yə qədər), Muşeq Qriqoryeviç Ohancanyan və Səkinə Abbas qızı Əliyeva.
Crataegus ambitiosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsveçrə
İsveçrə və ya rəsmi adı ilə İsveçrə Konfederasiyası  – Qərbi Avropada yerləşən suveren dövlət. 26 kantondan ibarətdir. Federal hökumətlərin hər biri ölkənin faktiki paytaxtı hesab olunan Bern şəhərində yerləşir. Qərbi, mərkəzi və cənubi Avropada yerləşən bu federal respublika cənubdan İtaliya, qərbdən Fransa, şimaldan Almaniya, şərqdən isə Avstriya və Lixtenşteyn lə həmsərhəddir. İsveçrə ümumi ərazisi 41,285 kvadrat kilometr təşkil edən, coğrafi cəhətdən Alp dağları, İsveçrə platosu və Yura dağları arasında yerləşən ölkədir. Alp dağları ölkənin böyük hissəsini əhatə edir. Əhalinin sayı təqribən 8 milyon nəfərə çatır ki, bunun da əksər hissəsi İsveçrə platosunda yaşayır. Ölkənin ən böyük şəhərləri hesab edilən Sürix və Cenevrə də həmin platoda yerləşmişdir.