cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piter Ekroyd
Şəxsi həyatı
Ekroyd, Yale Universitetində tanış olduğu Amerikalı rəqqas Brayan Kun ilə uzun müddətdir əlaqədə idi. 1980-ci illərin sonlarında sinir böhranından sonra Ekroyd Kun ilə birlikdə Devona köçdü. Lakin Kundan sonra QİÇS diaqnozu qoyuldu və 1994 -cü ildə öldü, bundan sonra Ekroyd Londona qayıtdı. 1999 -cu ildə infarkt keçirdi və bir həftə komada qaldı.
2004-cü ildə verdiyi müsahibədə Ekroyd, Kunun ölümündən sonra heç bir əlaqədə olmadığını və "iffətli qalmaqdan çox xoşbəxt olduğunu" söylədi.
Buxheym Rudolf
Buxheym (Buchhheim) Rudolf — alman farmakoloqu, eksperimental farmakologiyanın banisi. Drezden Tibb-Cərrahlıq Akademiy asını və Leypsiq Unversitetini bitirmişdir (1845). Derpt (1847-ci ildən) və Gisen (1867-ci ildən) un-tlərinin prof.-u olmuşdur. 1847-ci ildə Derptdədünyada ilk eksperimental farmakoloji tədqiqatlar laboratoriyasının əsasını qoymuşdur. Dərman maddələrinin təsnifatını(onun adı ilə adlandırılmışdır) təklif etmişdir: kimyəvi və farmakoloji xassələri oxşar olan dərman qruplarını ayırmış, hər qrupa onun ən tipik nümayəndəsinin (məs., digitalis, yaxud üskük otu qrupu,kokain qrupu) adını vermişdir. Farmakologiya üzrə populyar dərsliyin (1859)müəllifidir. Elmi məktəbin yaradıcısıdır.
Məmməd Arif
Həyatı
Məmməd Arif Məhərrəm oğlu Dadaşzadə 1904-cü il iyun ayının 10-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Xızı torpağının Bəylik adlanan ərazisindəndir. Bu ərazidən olan nəsil indi də Xızıda ehtiramla yad edilir.
Bakıdakı rus-tatar məktəbini bitirdikdən sonra Məmməd Arif 1920–1930-cu illərdə I dərəcəli 5-ci sovet məktəbində (direktor S.S.Axundov) müəllim işləmişdir. Eyni zamanda o, Xalq Maarifi İnstitutunda təhsil almış və 1925-ci ildə bu institutu bitirmişdir. 1925–1930-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin "Şərq" fakültəsində oxumuş, Universiteti bitirdikdən sonra 1930–1931-ci illərdə Moskvada Sovet Şərq Xalqları Elmi-Tədqiqat İnstitutunun aspiranturasında təhsil almışdır.
Məmməd Arif 1932–1941-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda baş müəllim, "Rus ədəbiyyatı" kafedrasının dosenti olmuşdur. Uzun illər Azərbaycan Dövlət Universitetində çalışmış, 1941–1950-ci illərdə burada "Rus ədəbiyyatı" kafedrasının müdiri olmuş, 1955-ci ildə professor elmi adını almışdır. Eyni zamanda o, 1930–1940-cı illərdə Azərbaycan Respublikası maarif nazirinin (komissarının) müavini vəzifəsini tutmuş, 1941–1947-ci illərdə "Vətən uğrunda" ("İnqilab və mədəniyyət", yəni indiki "Azərbaycan") jurnalının baş redaktoru işləmişdir.
Məmməd Arif 1944-cü ildə "Azərbaycan sovet ədəbiyyatının inkişafı yolları" mövzusunda namizədlik, 1954-cü ildə isə "Cəfər Cabbarlının yaradıcılıq yolu" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunun inkişafında rolu
Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunun təşəkkülündə, strukturunun, fəaliyyət istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsində Məmməd Arif xüsusi xidmətləri vardır. O, bu elm ocağında 1938-ci ildən çalışmağa başlamışdır. Həmin ildə alim Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda şöbə müdiri, 1939-cu ilin yanvar-sentyabr aylarında isə direktor müavini vəzifəsində işləmişdir.
1939-cu il sentyabr ayının 25-də Məmməd Arif Ədəbiyyat və Dil İnstitutunun direktoru vəzifəsinə təyin edilmiş və 1950-ci il iyulun 27-dək həmin vəzifədə çalışmışdır.
Belə ki, 1950-ci ilin iyul ayında filosof Heydər Hüseynova qarşı təqib və qarayaxma kampaniyasında iştirak etməkdən faktiki olaraq boyun qaçıran Məmməd Arif Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin I katibi Mircəfər Bağırovun qəzəbinə tuş gəlmiş və bunun ardınca İnstitutun direktoru, habelə Universitetin "Rus ədəbiyyatı" kafedrasının müdiri vəzifələrindən azad edilmişdir. Bundan başqa, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası sıralarından və Yazıçılar İttifaqından da xaric edilən Məmməd Arif bir neçə il ev dustağı vəziyyətində olmuşdur. 1957-ci ildə o, Ədəbiyyat və Dil İnstitutunun direktoru vəzifəsinə bərpa edilmiş, 1959-cu ilədək bu vəzifədə işləmişdir.
Azərbaycan EA-da fəaliyyəti
Məmməd Arif 1955-ci ildə Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1958-ci ildə akademiki seçilmişdir. Görkəmli alim və bacarıqlı təşkilatçı olan M.A.Dadaşzadə 1959-cu ildə Elmlər Akademiyasının İctimai Elmlər Bölməsinin akademik-katibi təyin edilmiş, 1960-cı ildən ömrünün sonunadək isə Respublika Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Akademiyanın vitse-prezidenti olduğu dönəmdə Məmməd Arifin təşəbbüsü, yaxın iştirakı və səyləri nəticəsində uzun illər Ədəbiyyat və Dil İnstitutu kimi fəaliyyət göstərən elm ocağı 1969-cu ildən müstəqil Ədəbiyyat İnstitutu statusunda işini davam etdirmişdir. Məmməd Arif SSRİ Elmlər Akademiyasının "Müasir dövrdə dünya ədəbiyyatının inkişaf qanunauyğunluqları" problemi üzrə Elmi Şurasının, Moskvada işıq üzü görən iki nəşrin — "Qısa ədəbiyyat ensiklopediyası"nın (1962–1978) redaksiya heyətinin, 6 cildlik "Çoxmillətli sovet ədəbiyyatı tarixi"nin (1970–1974) baş redaksiya heyətinin üzvü idi. Məmməd Arif 1946-cı ildə rus yazıçıları A.Surkov və V.İnberlə birgə SSRİ-ni İran yazıçılarının I konqresində təmsil etmiş, eləcə də 1960-cı ildə şərqşünasların Moskvada keçirilən XXV Beynəlxalq konqresinin iştirakçısı olmuşdur.
Məmməd Arif 1957-ci ildən etibarən Akademiyanın Rəyasət Heyəti yanında Terminologiya Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmış, uzun illər boyu Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının "Xəbərləri"nin baş redaktoru, həmçinin Zaqafqaziya xalqlarının Mədəni Əlaqələri üzrə Koordinasiya Şurasının rəhbəri olmuşdur. O, eyni zamanda uzun illər Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının İdarə heyətinin üzvü olmuş, "Tənqid" bölməsinə rəhbərlik etmişdir.
Ədəbiyyata gəlişi
Məmməd Arif ədəbiyyata ötən əsrin 20-ci illərinin əvvəllərində yazdığı şeir, hekayə və məqalələrlə qədəm qoymuşdur. Həmin dönəmdə ədibin "Yurdsuz cocuqlar", "Son bahar təranələri", "Brodskinin boyaları", "Təyyarə və mən", "İki nəşədən biri", "Həvəs" şeirləri, "Son izdivac", "Arakəsmə", "Mal həkimi", "Tar çalınır" hekayələri müxtəlif qəzet və jurnallarda işıq üzü görmüş, maraqla qarşılanmışdır.
İlk publisist məqaləsi 1923-cü ildə "Xızılı Məhəmməd Bağır" imzası ilə "Kommunist" qəzetində çap olunan Məmməd Arif eyni zamanda "Bədgümanam", "Belə getsə düzələr", "Elan", "Hövsələ", "Mərsiyə xəbərləri" felyetonlarını da "Məğmun Xızılı" imzası ilə "Molla Nəsrəddin" jurnalında dərc etdirmişdir. 1925-ci ildən başlayaraq ədəbiyyatşünas əsərlərini Məmməd Arif təxəllüsü ilə imzalayır.
Tənqidçi
Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı və ədəbi tənqidinin təşəkkülü və inkişafında Məmməd Arif Dadaşzadənin müstəsna xidmətləri vardır. Azərbaycan, rus və dünya xalqları klassik ədəbiyyatı, ədəbiyyat nəzəriyyəsi, müasir ədəbi proses, ədəbi-mədəni əlaqələr onun əsas tədqiqat obyekti olmuşdur.
Alimin 1956-cı ildə işıq üzü görən "Cəfər Cabbarlının yaradıcılıq yolu" fundamental monoqrafiyasında ilk dəfə bu yazıçının Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində rolu dəqiq, dürüst müəyyənləşdirilmiş, Məmməd Arifə cabbarlışünas-alim nüfuzu qazandırmışdır.
"Səməd Vurğunun dramaturgiyası" (1964) monoqrafiyasında M.Arif böyük şairin dram əsərlərini müfəssəl şəkildə tədqiq etmiş, onların ideya və bədii-estetik xüsusiyyətlərinin bütün çalarlarını təhlil süzgəcindən keçirib oxuculara təqdim etmişdir.
Böyük şəxsiyyətin çox şahəli fəaliyyəti
thumbnail
Məmməd Arif Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi tədqiqinin əsasını qoyan alimlərdəndir. Bədii söz tariximizin araşdırılması konsepsiyasının işlənib hazırlanmasında onun önəmli rolu vardır. O, 2 cildlik "Müxtəsər Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi" (1943–1944), 3 cildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi" (1957–1960), 2 cildlik "Azərbaycan sovet ədəbiyyatı tarixi" (1967) kimi mühüm tədqiqatların müəlliflərindən və baş redaktorlarından biridir.
Alimin "Azərbaycan xalqının ədəbiyyatı" kitabı (1958) Azərbaycan, rus, ingilis, fars, bolqar, erməni dillərində işıq üzü görmüşdür. Onun "Ədəbi-tənqidi məqalələr" (1958), üç cilddə "Seçilmiş əsərləri" (1967–1970), rus dilində iki cilddə "Seçilmiş əsərləri" (1972–1973), "Sənətkar qocalmır" (1980) və digər kitabları elmi, ədəbi ictimaiyyətimiz tərəfindən yüksək dəyərləndirilmişdir.
Alimin vəfatından sonra onun son iri tədqiqatının—indiyədək Azərbaycan ədəbiyyatına dair ən mötəbər mənbələrdən biri sayılan "Aзербайджанская литература" monoqrafiyasının Moskvada rus dilində çap olunması ("Высшая школа" nəşriyyatı, 1979) Azərbaycan elminin önəmli hadisəsi adlandırıla bilər.
M.A.Dadaşzadənin ədəbiyyat tarixinin sistemləşdirilməsi işindəki fəaliyyətinə ən dəqiq qiyməti ədəbiyyatşünas-alim Şamil Salmanov vermişdir: "O, (M.Arif) F.Köçərlidən sonra yeganə şəxsiyyətdir ki, Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinin ən əsas hadisə və meyilləri, inkişaf mərhələsi və qanunauyğunluqları ilə əhatə edən ədəbiyyat tarixi əsərinin müəllifidir" (XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı məsələləri. I kitab. Bakı, "Elm", 2006, s.40).
Məmməd Arif sözün əsil mənasında ədəbiyyatşünaslıq məktəbi, tənqid və tənqidçilər məktəbi yaratmış şəxsiyyətdir. Onun tənqidi yaradıcılığı Azərbaycanda estetik-nəzəri fikrin yoxluğu haqqında şüurlara yeridilən əsassız, cəfəng formullara son qoymaq üçün kara gələn ən dəyərli mənbədir. M.A.Dadaşzadə hələ 1930-cu illərdə ciddi, tələbkar, əsərə və ədəbi prosesə yüksək ideya-estetik meyarlar səviyyəsindən yanaşan bir tənqidçi kimi tanınırdı.
Məsələn, 1941-ci ildə yazdığı "Tənqid və ədəbiyyatşünaslıq" adlı müfəssəl bir məqaləsində o, ədəbi tənqidimizin vəzifələrini bu şəkildə müəyyənləşdirirdi: "Ədəbi tənqidin məqsədi yazıçıya və ədəbiyyata kömək etmək olduğu üçün o, sadə və aydın bir dildə yazılmalıdır, onun hökmləri tutarlı və inandırıcı olmalıdır. Yazıçıya kömək etmək—hər şeydən əvvəl onu yaxşı öyrənmək, duyub dərk etmək deməkdir; onun yaradıcılıq pafosunu təyin etmək, yaradıcılıq xüsusiyyətlərini, fərdi meyil və keyfiyyətlərini öyrənib nəzərə almaq deməkdir". Eyni zamanda Məmməd Arif mühafizəkarlıqdan uzaq bir tədqiqatçı və tənqidçi olmuş, gənc ədəbi qüvvələri həmişə dəstəkləmiş, onların yaradıcılığına qayğı göstərmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, XX əsrin 60-cı illərində Azərbaycan ədəbiyyatının semantik fəzası genişlənməyə başlayanda M.Arif bu prosesə böyük həssaslıqla yanaşmış, Azərbaycan şairləri arasında modernist, avanqard tipli poeziyaya meyli maraqla izləmiş, yeni təmayülləri araşdırmağa çalışmışdır.
Eyni zamanda görkəmli tənqidçi sərbəst şeir yazan qələm sahiblərini ciddi düşünməyə, ona ötəri moda kimi yanaşmamağa, ideyanı formaya qurban verməməyə, əhəmiyyətli mövzular üzərində işləməyə və zəngin bədii obrazlar yaratmağa dəvət edirdi. Onun yeni Azərbaycan nəsrinin təmsilçiləri olan S.Əhmədov, Anar və Elçinin əsərlərinin incəliklərini açan məqalələri də tənqidçi zövqünün müasirliyini göstərən səciyyəvi nümunələrdir. Məmməd Arifin dramaturgiya sahəsində apardığı tədqiqatlar öz məzmunu və problem vüsəti ilə ədəbiyyatşünaslığımızda xüsusi bir mərhələ təşkil edir. O, C.Cabbarlı və S.Vurğunla yanaşı, M.F.Axundov, Ə.Haqverdiyev, M.İbrahimov, M.Hüseyn, S.Rüstəm, Ə.Məmmədxanlı, S.Rəhman, İ.Əfəndiyev və digər ədiblərin dram yaradıcılığını hərtərəfli şəkildə təhlil etmişdir.
Tədqiqatçı alimin Azərbaycan dramaturgiyası və teatr sənətinin problemlərini araşdıran "Dramaturgiyamıza bir nəzər" (1946), "Dramaturgiyada dil və dialoq" (1948), "Azərbaycanda xalq teatrı" (1950) məqalələri bu ədəbi növdə yazılan əsərlərin tarixi köklərinin öyrənilməsi, problemlərinin təhlili, əldə edilən faydalı elmi nəticələri, qiymətli ümumiləşdirmələri və xeyirxah tövsiyələri baxımından bu gün də ədəbi ictimaiyyətimiz üçün bir manifest səciyyəsi daşıyır.
Eyni sözləri ədəbi dilimizin saflığı məsələlərini araşdıran və bu sahədəki prioritet vəzifələri müəyyənləşdirən "Dil və üslub" məqaləsinə (1946) də şamil etmək olar. Ədəbi fakta, prosesə yanaşmada sərgilədiyi obyektivlik, təhlil etdiyi mövzulara dərindən nüfuz etmək, bütün qənaətlərini əsaslandırmaq bacarığı, mühakimələrin dəqiqliyi və sərrastlığı, müasir ədəbiyyatın mənzərəsini onun tarixi kökləri ilə vəhdətdə canlandırmaq, eyni zamanda araşdırmanı geniş kontekstdə aparmaq məharəti Məmməd Arifi bir ədəbiyyatşünas, tənqidçi kimi səciyyələndirən mühüm keyfiyyətlər idi. K.Talıbzadə Məmməd Arif haqqında yazır: "Məmməd Arifin tənqidi heç vaxt ancaq faktı sadəcə qeydə alan, əsər və müəllif barədə quruca məlumat verən tənqid olmamışdır. O, bir tənqidçi kimi təhlil etdiyi əsərin mövzusu ilə əlaqədar mühüm ictimai, siyasi, əxlaqi məsələlər qaldırmış, oxucuya düşünmək üçün əlavə fikri material vermiş, yazıçı qarşısında yeni yaradıcılıq vəzifələri qoymuşdur ".
Təsadüfi deyil ki, Səməd Vurğun çıxışlarından birində M.Arifi "tənqidimizin vicdanı", Süleyman Rəhimov "ədəbiyyatımızın vicdanı" (Rəhimov S. Pak vicdanla/ Sovet ədəbiyyatşünaslığının aktual problemləri. Bakı, Elm,1974, s.296), Şamil Salmanov "əsrin milli tənqidinin ən yüksək zirvəsi" (XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı məsələləri. I kitab. Bakı, Elm, 2006, s.30), tanınmış rus tənqidçisi Yuri Petrovski isə "Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığının klassiki" ("Zvezda" jurnalı, 1982, № 4) adlandırmışdır.
Geniş dünyagörüşünə malik alimin tədqiqat diapazonu milli məhdudiyyət tanımamışdır. O, öz məqalələrində Nizami, Məhsəti Gəncəvi, Füzuli, Natəvan, S.Ə.Şirvani ilə yanaşı, Nəvai, Şekspir, N.Qoqol, İ.Qonçarov, T.Şevçenko, A.N.Ostrovski, M.Saltıkov-Şedrin, İ.Franko, R.Taqor və digər görkəmli şair və yazıçıların əsərlərini ciddi surətdə təhlil etmişdir.
Ümumiyyətlə, Məmməd Arif Azərbaycanda dünya ədəbiyyatının fəal təbliğatçısı və tədqiqatçısı olmuşdur. Onun "Vladimir Mayakovski" (1940), "Qorki faşizm əleyhinə" (1941), "Nə üçün faşizmin H.Heyneni görməyə gözü yoxdur" (1942), "Krılov və Azərbaycan ədəbiyyatı" (1944), "Vissarion Belinski" (1948), "Böyük rus tənqidçisi Belinski" (1948), "Dahi rus şairi A.S.Puşkin" (1949), "İqor polku haqqında dastan" (1958), "L.N.Tolstoy" (1960), "Anton Pavloviç Çexov" (1960), "M.V.Lomonosov və rus ədəbiyyatı" (1961) və s. tədqiqatları ayrıca kitabça şəklində çap olunmuşdur.
Məmməd Arif Evripid, Servantes, N.Qoqol, L.Tolstoy, A. Çexov, M.Qorki, İ.Bexer, E.Remark və digər məşhur yazıçıların əsərlərini doğma dilimizə tərcümə etmişdir. M.Arifin mütərcim kimi ilk böyük işi—Remarkın "Qərb cəbhəsində təbəddülat yoxdur" romanı 1929-cu ildə "İnqilab və mədəniyyət" jurnalında (№ 10–12) dərc olunub.
Akademik Mirzə İbrahimov Lev Tolstoyun "Hərb və sülh" epopeyasının iki cildinin Azərbaycan dilində olan variantını "M.Arifin tərcümə sahəsindəki fəaliyyətinin tacı" adlandırmışdır. Heç də təsadüfi deyil ki, R.Rza "müasir ədəbiyyatımızın geniş üfüqlərdə qanad açmasında, məhəlli məhdudluq bəlasından azad olmasında" M.Arifin müstəsna rolunu diqqətsiz qoymamışdır.
Məmməd Arif mahir pedaqoq kimi də məşhurdur. Humanitar sahələr üzrə təhsil alan tələbələrin bir çox nəsli onun maraqlı, məzmunlu mühazirələri, elmi tədqiqatları, yüksək estetik tələblərə cavab verən tərcümələri sayəsində dünya ədəbiyyatının incəliklərinə yiyələnmişdir.
Məmməd Arifin 1932-ci ildən başlayaraq şəxsən və ya H.Araslı, F.Qasımzadə, Ə.Sultanlı, M.Rəfili, C.Xəndan, P.Xəlilovla şərikli orta məktəbin şagirdləri üçün yaratdığı ədəbiyyat dərslikləri 60 il ərzində dönə-dönə çap olunub məktəblərdə tədris edilmişdir. Onun redaktəsi və fəal iştirakı ilə ali məktəblər üçün "Qədim rus ədəbiyyatı (XI–XVII əsrlər)" (1958), "Rus ədəbiyyatı (XVIII əsr)" (1958) dərslikləri yazılmış və nəşr olunmuşdur.
İctimai və dövlət xadimi
Məmməd Arif Dadaşzadə görkəmli ictimai və dövlət xadimi idi. O, uzun müddət SSRİ-İran cəmiyyəti sədrinin müavini olmuş, iki dəfə Bakı Sovetinə deputat seçilmişdir.
Məmməd Arif 1963–1967-ci illərdə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı və sədri olmuşdur.
Məmməd Arif iki dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1939, 1964), "Lenin" ordeni (1971), "Oktyabr inqilabı" ordeni (1974), "Qabaqcıl maarif xadimi" nişanı (1964) və medallarla təltif edilmişdir. 1960-cı ildə ona Əməkdar Elm Xadimi fəxri adı verilmişdir. 1974-cü ildə M.Arifin əməyinin məhsulu olan "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi" monoqrafiyası (rus dilində) Azərbaycan SSR dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.
Xatirəsi
M.Arif 1975-ci il dekabrın 27-də Bakıda vəfat etmiş, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. Bakıdakı küçələrdən biri, Yazıçılar İttifaqının kitabxanası, Şurabad qəsəbəsində orta məktəb akademik Məmməd Arifin adını daşıyır.
Məmməd Cəfər alimin yaradıcılığına həsr edilmiş "Məmməd Arif və onun sovet ədəbiyyatı haqqında nəzəri fikirləri" oçerkini (1980), Ramin Əhmədov "Məmməd Arif (tənqid və dramaturgiya məsələləri)" kitabını (1986) yazmışdır.
Hüseyn İsmayılov "Məmməd Arif rus ədəbiyyatının tədqiqatçısı kimi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası (1985) müdafiə etmişdir.
Akademikin anadan olmasının 70 illiyinə həsr olunmuş "Sovet ədəbiyyatşünaslığının aktual problemləri" kitabında (1974) yer alan K.Talıbzadə, Ə.Mirəhmədov özbək ədəbiyyatşünası Vahid Zahidov, S.Rəhimov, M.Quluzadə, R.Rza, Z.Budaqova, B.Nəbiyev, Q.Qasımzadənin məqalələrində M.Arifin çoxşaxəli elmi yaradıcılığı araşdırılır, ona bir şəxsiyyət kimi qiymət verilir. 2013-cü ildə rejissor Sənan Sultanovun quruluşunda Azərbaycan Televiziyasında Məmməd Arif Dadaşzadənin həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş "Zirvələrdən gələn səs" filmi çəkilmişdir. 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Məmməd Arifin 110 illik yubileyinin dövlət səviyyəsində qeyd olunması ilə bağlı sərəncam imzalamışdır.
Hatrið mun sigra
Hatrið mun sigra — İslandiyanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Hatari qrupu "Hatrið mun sigra" mahnısı ilə İslandiyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı Hatari qrupunun üzvləri Eynar Stefansson, Klemens Hanniqan və Mattias Haraldsson tərəfindən bəstələnmişdir.
Beni (kommuna)
Beni  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Kolini kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01038.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 724 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 460 nəfər arasında (15-64 yaş) 364 nəfər İqtisadi fəal, 96 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici 79.1%, 1999-cu ildə 75.8%). Fəal 364 sakindən 349 nəfər (182 kişi və 167 qadın), 15 nəfəri işsizdir (7 kişi və 8 qadın). 96 hərəkətsiz şəxs arasında 28-i şagird və ya tələbə, 55-i təqaüdçü, 13-ü digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
NGC 1811
NGC 1811, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Göyərçin bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aşağı Oruzman
Aşağı Oruzman — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli ölkəsinin Başkeçid rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd. Başkeçid şəhərindən 4 km güneydə dəniz səviyyəsindən 1220m yüksəklikdə yerləşir. Kənd qədim türk məskənidir. Bu toponim oğuzoğlu Uruzu xatırladır. 1536-cı ilin sənədlərində(Baratlıların bölgü kitabında) ORMOZON toponiminə rast gəlirik. Bu isə bu kəndin nə qədər qədim olduğunu sübut edir.Bunu rus,yunan,gürcü və.s mənbələri də təsdiq edir.
Coğrafiya
Kənd dağlıq yerdə yerləşir.Oruzman iki çay arasında (Təvədöy(Xram) və Qaraçay(Söyüdlü))hündür bir yerdə yerləşir.Kənd bir neçə kəndlə qonşudur. Bunlar: Yuxari Oruzman, Salxoz, Qarakilsə, Dəllər, Bəzəkli, Hamamlı, Başkeçid rayonu, Armudlu...
Məşğuliyyəti
Məşğuliyyəti əsasən maldarlıq qismən də əkinçilikdir. Maldarlıqla məşğul olanlar əsasən dağlara yaylağa çıxırlar. Bu dağlar: Leninovka, Qırxbulaq, Qaradağ, Qırmızı bulaq, Dağ Bəzəklisi, Əyriqar, Təpəldağ, Qoca qaçan, Şam duyə, Sənək uçan,və.s Əkinçiliklə məşğul olanlar əsasən kartofçuluqla, taxılçılıqla, məşğul olurlar.
Əhalisi
Kənd təxminən 130-140 evdən ibarətdir.2002-ci ilin məlumatlarına görə kənd əhalisi 660 nəfər olub. Hazırda bəzi məlum problemlər üzündən cavan nəsil əhali kəndi tərk edib xaricə əsasən Rusiyaya, Azərbaycana, Türkiyəyə köç edir və orada işləyirlər.
Kristofer Riv
Kristofer Riv (25 sentyabr 1952 – 10 oktyabr 2004) — ABŞ aktyoru.
Həyatı
Riv 25 sentyabr 1952-ci ildə New York şəhərində anadan olub. Christopher Reeve, 1978–1987 arasında dörd dəfə çəkilən Superman film seriyasında Clark Kent rolunu, daha sonra isə fövqəladə güclərə sahib Xalq Qəhrəmanı Superman rolu ilə tanınır.
Reeve, 1992-ci ilin aprelində Dana Morosini ilə evləndi. Bu evlilikdən William adlı bir oğlu var idi. Reeve'nin əvvəlki münasibətlərindən 2 övladı (Matta və Aleksandra) var.
Riv 27 may 1995-ci ildə Virginia ştatının Culpeper şəhərində keçirilən bir atçılıq yarışında atdan yıxıldı və iflic oldu. Qəzadan sonra əlil arabasında yaşamaq məcburiyyətində qaldı və ömrünün sonuna qədər nəfəs almaq üçün portativ bir ventilyatora ehtiyac duydu. Onurğa beyni zədələnmələri ilə insan embrion kök hüceyrə araşdırması üçün lobbiçilik etdi, Christopher Reeve Vəqfi və Reeve-Irvine Araşdırma Mərkəzini qurdu.
Qəzadan sonra bütün pərəstişkarlarının dəstək mesajları illərlə həyata bağlı olsa da, televiziya müsahibəsində bəzən intihar etməyi düşündüyünü bildirdi.
Əlil arabasına bağlı olduqdan sonra qatıldığı görüşlər və qurduğu təməl ilə kök hüceyrə təcrübələrini dəstəklədi və bu təcrübələrdə istifadə üçün milyonlarla dollar topladı. Qəzadan illər sonra, müalicəsi zamanı istifadə edilən bir antibiotikin təsiri nəticəsində komaya düşdü. Reeve 10 oktyabr 2004-cü ildə, 52 yaşında vəfat etdi. Cənazəsi Nyu-Yorkdakı Ferncliff Qəbiristanlığında yandırıldı.
Fransua Rable
Fransua Rable — Fransız yazıçısı. Məşhur "Qarqantüa və Pantaqrüel" romanının müəllifi.
Həyatı
Fransua Rable 1494-cü ildə Şinyon şəhərində anadan olmuşdur. Məşhur rus alimi A.K.Civeleqov deyir ki, Rable kiçik bir məhkəmə məmurunun kiçik oğlu olmuşdur. Fransız alimi isə deyir ki, Rablenin atası ya kiçik bir dükan sahibi,yaxud da əczaçı olub.
O dövrdə dini təhsilə xüsusi diqqət verilirdi. F.Rablenində yeddi yaşı tamam olanda onu dini məktəbə verirlər. Lakin onun oxumağa böyük həvəsi var idi. Rable 16 yaşından etibarən Fonten-Lekontda rahib olu və ruhani rütbəsi alır.Valideynlərnin təkidi ilə dini təhsil almasına baxmayaraq Rable gələcəkdə ruhani olmaq istəmirdi.Monastırda olan dostlarının köməyi sayəsində o,bir sıra qədim dilləri və dünyəvi elmləri öyrənir.O tezliklə qədim Yunan və latın dillərini öyrənir. Kilsə xadimləri,müqəddəs Fransisk təliminin daşıyıcıları və keşikçləri olan rahiblər gənc Rablenin bu Qeyri-ənənənəvi təhsildən xəbər tutan kimi,onun min əzabla əldə etdiyi bu qədim yunan kitablarını əlindən alırlar.Rahiblər belə hesab edirdilər ki,heç də hər şeyi bilmək lazım deyil,çünki onların etiqad etdikləri müqəddəs Fransisk belə demişdir: "Qoy nadan adamlar savadlanmağa çalışmasınlar!". Dostlarının köməyi ilə o, Benedikt məzhəbini qəbul edir və yerini dəyişərək Malyezza abbatlığında yaşamağa başlayır.Benediktçilər təhsil məsələlərində fransiskçilərdən fərqlənirdilər və Rable artıq burada nəinki ürəyi istədiyi kitabları tapıb oxuya bilərdi,o,hətta burada bir sıra təbiət elmləri ilə,xüsusilə də təbabət elmi ilə dərindən məşğul olmağa başlayır.Burada o yepiskop d`Estissakla dostlaşır.Sonra təhsilini davam etdirmək məqsədilə o,dini rəhbərlərin razılığı ilə 1528-ci ildə Parisə yollanır.O dövrdə baş verən bir sıra siyasi hadisələr  nəticəsində dini dünyagörüş məsələlərində və qadağalar sahəsində bir qədər yumşalmalar baş verir.Bundan ruhlanan gənc Rable daha böyük səylə öz dövrünün elmlərini öyrənməkdə davam edir.
Hatari
Hatari — İslandiyanın Reykyavik şəhərində qurulmuş satirik texno və pank rok qrupu. Qrup Klemens Hanniqan, Mattias Haraldsson və Eynar Stefanssondan təşkil olunmuşdur. 2015-ci ildən fəaliyyətdə olan qrupun indiyədək bir mini-albomu və bir neçə sinqlları buraxılmışdır. Hatari canlı ifalarına və BDSM üslubunda geyimlərinə görə tanınır. Qrupun üzvləri Hatarini "anti-kapitalist BDSM texno incəsənət qrupu" kimi təsvir edir və qrupun əsas hədəfinin kapitalizmi məhv etmək olduğunu iddia edirlər. Hatari qrupu "Hatrið mun sigra" mahnısı ilə İslandiyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və nəticədə 10-cu yeri qazanmışdır.
Tarixi
Hatari qrupu Klemens Hanniqan və Mattias Haraldsson tərəfindən 2015-ci ildə qurulmuş, daha sonra isə qrupa Eynar Stefansson da qoşulmuşdur. İslandiyalılar ilk dəfə Hatari ilə 2016-cı ildə İslandiya Hava Yolları festivalında tanış olmuşdur. Qrup həmin festivalda bir daha 2018-ci ildə səhnə almışdır.
2017-ci ilin oktyabr ayında qrupun Neysluvara adlı mini-albomu buraxılmışdır. Albomda yer alan "Ódýr" və "X" mahnılarına video kliplər də çəkilmişdir.
2018-ci ildə Pasxa ərəfəsində Hatari Háskar adlandırdıqları "Qiyamət günü festivalı"nı təşkil etmişdir. Festivalda Reykyavikdən olan müxtəlif ifaçılar, DJ-lər və qruplar çıxış etmişdir. Hatari festivaldakı çıxışına görə mükafata layiq görülmüşdür.
2018-ci ilin dekabr ayında qrupun "Spillingardans" adlı üçüncü sinqlı təqdim olunmuşdur. 2019-cu ilin yanvar ayında Hatarinin İslandiyanın RÚV telekanalının Avroviziya 2019 təmsilçisini seçmək üçün təşkil etdiyi Söngvakeppnin 2019-da iştirak edəcək olan 10 namizəddən biri olduğu elan edilmişdir. "Hatrið mun sigra" mahnısı ilə yarışmaya qatılan qrup nəticədə qalib gələrək İslandiyanı Tel-Əviv də keçirilən Avroviziya da təmsil etmək hüququnu əldə etmişdir. Müsabiqə öncəsi qrup dəfələrlə İsrail əleyhinə siyasi çıxışlar etmişdir. Bunun ardınca Hatari bənzər çıxışların Avroviziya səhnəsində təkrarlanacağı halda İslandiyanın Avroviziyadan diskvalifikasiya ediləcəyi barədə birbaşa olaraq Avropa Yayım İttifaqı tərəfindən xəbərdarlıq almışdır. Buna baxmayaraq müsabiqənin sonunda İslandiyanın SMS səsləri açıqlanan zaman qrup üzvləri Fələstin bayraqlarını üzə çıxardı. Eyni vaxtda qrupun Instagram hesabında Fələstin bayrağı yerləşdirildi. Hatari müsabiqədə nəticə olaraq 232 xal toplayaraq, 10-cu yerdə qərarlaşmışdır.
Avroviziyada iştiraklarının ardınca qrupun fələstinli müğənni Bəşər Murad ilə birlikdə ifa etdiyi "Klefi / Samed" mahnısı təqdim olunmuşdur. Yarı ərəb və yarı island dilində səslənən mahnının video klipi İsraildə çəkilmiş və klipdə qrup üzvləri fələstinli ifaçı ilə birlikdə Fələstin bayrağını dalğalandırırlar.
Səxavətli bütpərəst
right|thumb|100px|[[Vergili|Vergilini təsvir edən freska.]]
Səxavətli bütpərəst — xristian teologiyasında Məsihi tanımayan, lakin yüksək əxlaqlı həyat sürən, xilas olacaq bütpərəstlər. "Məsihdən əvvəl xristianlar" ideyası erkən xristianlıqda (xüsusən, İsgəndəriyyə Klement və Etirafçı Maksim arasında) müşahidə olunsa da, antik mədəniyyətin müəyyən bir şəkildə yenidən nəzərdən keçirilməsindən sonra orta əsrlərdə formalaşmışdır.
Katolisizmdə
1545-ci il Trident şurası tərəfindən tərtib edilmiş katexizis, Akvinalı Fomanın fikrinə əsaslanaraq, səxavətli bütpərəstlərin ruhlarının cəhənnəmlə cənnət arasında yerləşdiyini və Məsihin cəhənnəmə enməsi zamanı cəhənnəm əzablarından azad edildiyini iddia etmişdir.
Revilyahihedo adası
Revilyahihedo adası — Aleksandr arxipelaqına aid olan, Alyaskanın cənub-şərqində yerləşən ada.
Coğrafiya
Adanın uzunluğu 89 km, eni 48 km və 2755 km² ərazisi vardır. Ərzisinə görə ABŞ-nin 12-ci və dünyanın 166-cı ən böyük adasıdır. Yaxın adalara olan məsafə:
Tarix
Ada 1792-ci ildə ispan səyyahı Xasinto Kaamaqno tərəfindən kəşf edilmişdir. Adını ingilis səyyahı Corc Vankuver 1789-1794-cü illərdə Yeni İspaniyanın qrafı Xuan Visente de Quemesin (II Revilyahihedo) şərəfinə qoymuşdur.
Əhali
2000-ci il siyahıyaalınmasına görə, adada 13.950 nəfər yaşayırdı. Onların böyük əksəriyyəti Keçingen (13.025 nəfər ) və Saksman (431 nəfər) şəhərlərində yaşayır. Hər iki yaşayış məntəqəsi ölkənin cənub hissəsində, bir-birindən təxminən 4 kilometr aralıda yerləşir.
İqtisadiyyat
Adanın sakinlərinin əsas məşğuliyyəti balıqçılıq (Ketçiken digər xüsusiyyətləri ilə birlikdə “Dünya qızılbalığının paytaxtı” adlanır), ağac emalı və konserv istehsalıdır.
Ketçiken hava limanı qonşu Qravina adasında fəaliyyət göstərir.
Abelyoya adası
Abelyoya (Abeløya) — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Kral Karl Torpağının bir hissəsini təşkil edir. Daxil olduğu qrupun sahəsinə görə üçüncü böyük adasıdır. Sahəsi 13 km təşkil edir. Ada norveçli riyaziyyatçı Nils Henrik Abelin şərəfinə adlandırılmışdır. 1930-cu ilin avqustunda adanı "Bratvaq" gəmisi ilə ziyarət edərkən onun hündür bazalt təbəqəsindən ibarət olması müəyyənləşir.
Ventotene
Ventotene (, və ya Pandateria,  Pandatōría) — İtaliyada, Apennin yarımadasının qərb sahillərində, Tirren dənizində ada. İnzibati cəhətdən Ventotene adası Latsio regionunun Latina əyalətindəki Ventotene bələdiyyəsinə aiddir.
2011-ci ilin məlumatına görə, Ventotenedə 745 nəfər yaşayır.
Coğrafiyası
Ventotene Pontsa adalarının bir hissəsidir. Ada Qaetadan 21 mi məsafədədir. Adanın uzunluğu 3 km, maksimum eni təxminən 800 m qədərdir. Sahəsi 1,54 km2-dir. Adanın yaranması vulkanik fəaliyyətlə bağlıdır. Ventotene və Santo-Stefano həm quruda, həm də dənizdə qorunan ərazilərə malikdir.
Ədəbiyyatda
Pandateriya Henrik Senkeviçin "Hara gedirsən" romanında "sürgün yeri" kimi qeyd olunur.
Həmzə Qasım (Sayınqala)
Həmzə Qasım - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 174 nəfər yaşayır (33 ailə). Əhalisini azərbaycanlılar təşkil edir.
Elnar Qarayev
Qarayev Elnar Cəfər oğlu — Azərbaycan teatr və kino aktyoru.
Həyatı
Elnar Qarayev 26 yanvar 1983-cü ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. 2006-cı ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Teatr kollektivinin rejissoru fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Tələbə vaxtlarından Bakı Bələdiyyə Teatrında aktyor vəzifəsinə daxil olub. 2005-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının aktyorudur.
Mükafatları
2006-cı ildə Zaqulbada keçirilən VI Beynəlxalq Audiovizual Festivalın aparıcısı olub. Həmin ildə Gəncə şəhərində keçirilən I Ümumrespublika bədii qiraət müsabiqəsinin diplomantı adını qazanıb.
10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci ildə və 7 may 2021-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
NGC 914
NGC 914 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Look Away (Darude mahnısı)
Look Away — Finlandiyanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Darude və Sebastian Reyman "Look Away" mahnısı ilə Finlandiyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil edəcək. Mahnı Sebastian Reyman və Villa Vertanen (Darude) tərəfindən bəstələnmişdir.
Valeh Babayev
Valeh Dadaş oğlu Babayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı. 2007-ci il 6 noyabr tarixində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən şəhid olub.
Həyatı
Valeh Babayev 1977-ci ilin 14 iyun günündə Qobustan rayonunun Nərimankənd kəndi ndə Dadaş və Cəmilə Babayevlərin ailəsində anadan olub. Ailənin birinci övladı olan Valeh 1983-ci ildə Qobustan rayonu Nərimankənd kənd tam orta məktəbinin birinci sinfinə getmiş, 1994-ci ildə isə həmin məktəbi bitirmişdir. 1994-1998-ci illərdə Bakı Ali Ümumqoşun Komandirləri Məktəbində təhsil almışdır.
Ailəli idi, Aydan və Səid adlı iki övladı yadigar qalıb.
Hərbi xidməti
Valeh Babayev 1998-ci ilin iyun ayından müxtəlif illərdə Silahlı Qüvvələrin və Quru Qoşunlarının hərbi hissələrində taqım komandiri, bölük komandiri və hərbi hissənin fiziki hazırlıq üzrə mütəxəssis vəzifələrində xidmət edib.
2007-ci ilin noyabr 5-dən 6-na keçən gecə döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən baş leytenant Babayev bədənin müxtəlif nahiyələrindən qəlpə yarası aldı. İlkin tibbi yardım göstərildikdən sonra Füzuli rayon Əhmədbəyli Hospitalına çatdırılsa da, baş leytenant Valeh Babayev qanaxma nəticəsində qəhrəmancasına şəhid oldu.
Dəfni
Noyabrın 6-sı baş leytenant Valeh Babayev anadan olduğu Nərimankənd kənd qəbirstanlığında izdihamla son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin xidmət etdiyi hərbi hissənin əsgər və zabitləri də qatıldı. Baş leytenant Valeh Babayev uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı. Baş leytenantın tabutuna çəkilən bayraq isə şəhidin qardaşı İslam Babayevə təqdim olundu.
Sitatları
"İnsan bu həyata bir dəfə gəlir və bir dəfə də həyatdan gedir. Gedəndə də gərək şərəflə gedəsən".
İrsi
Qobustan şəhərində böyüyüb boya başa çatdığı küçə şəhid Valeh Babayevin adını daşıyır. 2018-ci ildə, həmin küçədə Valeh Babayevin şərəfinə ucladılmış bulaq-abidə kompleksinin açılışı həyata keçirilmişdir.
1959 Aralıq dənizi Oyunları
1959 Aralıq dənizi Oyunları — 1959-cu ilin 11–23 oktyabr tarixləri arasında Livanın Beyrut şəhərində keçirilmiş üçüncü Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 11 ölkədən 792 atlet iştirak etmişdir.
Seyid Rza Əlizadə
Seyid Rza Əlizadə — Görkəmli jurnalist, pedaqoq, ədəbiyyatşünas, ictimai xadim, tərcüməçi və aktyor.
Həyatı
Seyid Rza Əlizadə 1887-ci ildə Səmərqənddə yaşayan bir xalçaçı ailəsində doğulub. Ailələri buraya Azərbaycandan gəlib. O illərdə gediş-gəliş çətin olsa da, ailə ata-baba yurdu ilə əlaqəsini üzməyib. Ona görə də Seyid Rza yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra dəfələrlə Azərbaycana gəlib, burada ədəbi mühitlə tanış olub, şairlərlə və qohumlarıyla görüşüb. Bu görüşlər ona Türküstanla Azərbaycan arasında bir mədəniyyət körpüsü yaratmasına səbəb olub.İlk təhsilini məhəllə məktəbində alan Seyid Rza sonra mədrəsədə oxuyub. Fitri istedadı və zəhməti sayəsində özbək, fars, ərəb, ingilis, alman, fransız, italyan, ivrit, kürd, tacik, urdu, rus, erməni dillərini öyrənib. Türküstanda cədidçilər adlandırılan yenilikçilər hərəkatının öncüllərindən birinə çevrilib. Xalqı maarifləndirmək, cəhalət yuxusundan ayıltmaq üçün mətbuatdan istifadə edib. İstər Türküstanda, istər Qafqazda, istər Hindistanda nəşr olunan qəzet və jurnallarda yüzlərlə məqalə və şeir nəşr etdirib. 1906-cı ildə Qafqaza gələndə böyük satirik Mirzə Ələkbər Sabirlə görüşüb. Qafqazda türk dilində nəşr olunan "İrşad", "İqbal", "Molla Nəsrəddin" kimi qəzet və jurnallara "Bəhlul", "Neştər", "Zənbur", "Rəncbər", "Şapalaq", "S.R.Səmərqəndi" və s. imzalarla yazılar göndərməklə yanaşı, həmin qəzet və jurnalların Səmərqənddə yayılmasında da böyük əməyi olub.
Seyid Rza Əlizadənin təşəbbüsü ilə Səmərqənddə 1907-ci ildə "Həyat", 1908-ci ildə isə "Yeni həyat" kimi yeni tipli məktəblər açılmışdı. Qafur Qulam 30-cu illərdə Bakıda olarkən "Kommunist" qəzetinə verdiyi müsahibəsində demişdir ki, mən ilk təhsilimi Səmərqənddə azərbaycanlıların açdığı məktəbdə almışam. Şeir aləminə isə Hüseyn Cavidin və Mirzə Ələkbər Sabirin təsiri ilə gəlmişəm. M.Ə.Sabir xəstə olarkən Əlizadə Şamaxıya gəlir. 1910-cu ildə qələm yoldaşları Mahmud Behbudu, Hacı Muin, İsmayıl Axundov, Molla Xalim Kərimov, Əhməd Hacı Əbdürəsul oğlu və başqaları ilə pul toplayaraq xəstə Sabirə göndərir. 1911-ci ildə isə Sabirin ölüm xəbərini eşidən Səmərqənd ziyalıları böyük şairə 40 gün yas saxlayırlar.
Yeni tipli məktəblərdə dərs deyən, tədris proqramı hazırlayan gənc maarifpərvər mətbuatla da əlaqəsini kəsməyib. Səmərqənddə çıxan "Səmərqənd", "Novıy Samarkand", "Ovozi tacik" qəzet və jurnallarına maarifçi məqalələr yazıb. 1910-cu ildə Mahmud Behbu onu redaktoru olduğu "Ayna" jurnalının məsul katibi götürüb.
"Ayna" jurnalında naşirlik təcrübəsi keçən Seyid Rza sonra "Şərq" qəzetini nəşr etməyə başlayıb. 1916-cı ildə isə "Teleqraf xəbərləri" qəzetini açıb. 1919-cu ildə isə onu "Şöləyi inqilab" jurnalına redaktor təyin edirlər. Az zamanda bu jurnal təkcə Türküstanda deyil, Azərbaycan ,Türkiyə, İran, Hindistan və ərəb ölkələrində də oxunan geniş tirajlı jurnala çevrilir. Təəssüf ki, 1922-ci ildə jurnalın nəşri dayandırılır.
Ana tərəfdən Üzeyir Hacıbəyli ilə qohum olan Seyid Rza Əlizadə Bakıya gələrkən böyük bəstəkarla görüşür, onun əsərlərinin Türküstana güclü təsir göstərə biləcəyindən söz açır və Türküstana kömək göstərməyin vacibliyini vurğulayır. O, şəxsi görüşlərində olduğu kimi, məktublarında da Səmərqənddə Azərbaycan ədəbiyyatının və mədəniyyətinin inkişafının bölgədəki xalqların mədəni inkişafına güclü təkan verəcəyini yazır.
Seyid Rza Əlizadənin səyi nəticəsində 1918-ci ildə Səmərqənddə Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm" operaları, "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun" musiqili komediyaları tamaşaya qoyulur. Seyid Rza bu tamaşalarda müxtəlif rolları oynayır.
Sovetlər hakimiyyəti ələ aldıqdan sonra ideologiyalarını təbliğ etmək üçün təhsilə diqqəti artırdılar. Azsaylı xalqların dillərində məktəblər, qəzet-jurnallar açdılar. Həm də türk-müsəlman xalqlarını bir-birindən ayırmaq üçün əlifbalarını dəyişdilər.
Seyid Rza Əlizadə də Sovetlərin yaratdığı imkandan istifadə edərək xalqı savadlandırmağa çalışır. Puşkinin, Qoqolun, Şoloxovun və Amerikan yazıçısı Elton Sinklerin əsərlərini tacik dilinə, Bartoldun "Türküstan və Avropanın ümumi tarixi" adlı əsərini isə fars dilinə tərcümə edir.
Çox dil bilməsi, zəngin pedaqoji təcrübəsi onu bölgənin özbək, tacik, qazax və qırğızların arasında məşhurlaşdırır. Ona nəinki özbək və tacik üçün, hətta Türküstanda yaşayan farslar üçün dərs kitabları yazmaq sifarişi verilir. O, az zamanda özbək və tacik ümumtəhsil məktəbləri üçün "Əlifba", "Coğrafiya", "Tarix", "Riyaziyyat", "Həndəsə", "Astronomiya" və "Ərəb dilinin qrammatikası" kitabını yazır. Tacik dilinin qrammatikasını, iki cildlik rusca-tacikcə lüğət çap etdirir.
Seyid Rza Əlizadənin yazıb çap etdirdiyi "Əsri-səadət", "Mədəniyyəti-islam" və başqa dini kitab təkcə Türküstanın deyil, İranın, Əfqanıstanın, Pakistanın, Hindistanın və b. ölkələrin mədrəsələrində dərs kitabları kimi tədris edilir. Hazırda Pakistanın Lahor şəhərinin kitabxanasında S.R.Əlizadənin 33 kitabı saxlanılır. Bu əsərlərin 20-si tərcümə, 13-ü isə orjinal kitablardır.
Sovet təhsil müəssisələri də onun pedaqoji məharətindən bacarıqla faydalanırlar. Tanınmış özbək şairləri Qafur Qulam, Həmid Əlimcan, Utkir Rəşid, akademik Vahid Abdullayev və başqa məşhur şəxsiyyətlər Seyid Rza Əlizadənin onlara dərs deməsilə qürur duyduqlarını dönə-dönə qeyd etmişlər.
Seyid Rzanın bilik və pedoqoji məharətini nəzərə alıb 1933-cü ildə onu Əlişir Nəvai adına Səmərqənd Dövlət Universitetinə müəllim dəvət edirlər. O, 1937-ci ilədək Universitetdə ərəb və fars dillərindən dərs deyir.
1937-ci ildə Sovetlər Birliyinin hər yerində olduğu kimi Səmərqənddə də kütləvi həbslər başlayır. Seyid Rzanı da "antisovet təbliğatçısı", "ingilis casusu" adı ilə həbs edirlər. Uzun-uzadı istintaqdan sonra onun istintaq sənədlərini məhkəməyə göndərirlər. Həmin dövrün məhkəmələri üçün gözlənilməz bir hadisə baş verir. Səmərqənd vilayət məhkəməsi Seyid Rza Əlizadənin fəaliyyətində cinayət tərkibini yetərsiz sayaraq təkrar istintaqa göndərir.
Təkrar dindirmələrdə də Seyid Rzanın fəaliyyətində yetərli cinayət tərkibləri tapılmadığından onun istintaq sənədləri üç dəfə geri – müstəntiqlərə qaytarılır. Hətta Özbəkistan Respublikasının Ali Məhkəməsi belə Seyid Rza Əlizadənin fəaliyyətində cinayət tərkibini yetərsiz sayır. Lakin onu azad etməyə cəsarəti çatmadıqlarından dindirmə sənədlərini Moskvaya göndərirlər.
Seyid Rza ilə birlikdə həbs edilənlərin əksəriyyəti qısa dindirmədən sonra "vətən xaini" kimi güllələndiyi, ömürlük həbs edildiyi və ya ən azı 8–12 il həbs cəzasına məhkum edildikləri halda Seyid Rzanın sorğu-sualı dörd il davam edir. Sübutlar tapa bilməsələr də, Seyid Rza boynuna heç bir cinayəti almasa da, 1941-ci il sentyabrın 16-da ona 5 il həbs cəzası verirlər.
Onu Rusiyada dövlət adamlarının, siyasi xadimlərin, xarici diplomatların, rəhbər işçilərin saxlandığı Vladimir şəhərindəki həbsxanaya göndərirlər. 1943-cü il fevralın 4-də cəza müddəti bitir. Lakin onun azad olunmasını təhlükəli sayaraq istintaqsız, məhkəməsiz "Təhlükəli adam" kimi müharibənin sonunadək həbsxanada saxlanması haqqında qərar qəbul edilir.
S.R.Əlizadə həbsxanada olarkən belə maarifçilik fəaliyyətini davam etdirir. O, yalnız həbsdə olanlara deyil, həbsxana nəzarətçilərinə və rəbərlərinə də dərs demişdir. Vladimir həbsxanasının milliyyətcə yəhudi olan rəisi sonralar xatirələrində yazıb ki, dünyanın işinə bax, siyasi dustaq, milliyyətcə azərbaycanlı olan Seyid Rza Əlizadə mənə ana dilimi – ivritcəni öyrətdi.
1957-ci ildə bir çox repressiya qurbanları kimi S.R.Əlizadəyə də bəraət verilir. 1987-ci ildə isə çox çətinliklə olsa da, nəvəsi Fərhad babasının nəşini Vladimir şəhərinin məhbuslar üçün nəzərdə tutulmuş qəbristanlığından Səmərqəndə gətirir və "Pəncab" qəbristanlığında dəfn etdirir. Səmərqənddə Seyid Rza Əlizadə adına küçə, məhəllə var, şəhərdəki 14 nömrəli orta məktəb qarşısında isə büstü qoyulub.
Yunq Munq Sunq (film, 2017)
"Yunq Munq Sunq" filmi — çəkilişləri 2017-ci ildə başlamış tamildilli Hindistan filmidir.
Rollarda
Prabhu Deva
Lakşmi Menon
Abari
Abari — Ambrolauri rayonunda kənd.
Yunq Munq Sunq (film, 2017)
Rollarda
RJ Balaci
Prabhakar
Çxitxra Lakşmanan
Aşvin Raca
Uma Padmanabxan
İstehsal
Prabhu Deva 2017-ci ildə belə bir film çəkmək barədə müqavilə imzaladı. Çəkilişlər həmin il başladı. Deva bu filmdə hind əsilli çinli Kunq-Fu ustası rolunu oynamalı idi. Həmin ilin fevral ayı təqdimatla filmin çəkilişləri başladı və hələ də davam etməkdədir.
Xarici keçidlər
Yunq Munq Sunq filmi
Görün kim yenidən birləşdirir!
Dariya Stavroviç
Dariya Sergeyvna Stavroviç (rus. Да́рия Серге́евна Ставрович) — Rusiyalı müğənni, bəstəkar. Nuki adı ilə də tanınır. 2006-cı ildən "Slot" alternativ rok qrupunun vokalistidir. "Slot"un üzvü olaraq doqquz studiya albomunun yazılmasında iştirak edib. 2012-ci ildən başlayaraq "Nuki" solo layihəsi üzərində də çalışır. Bu layihə əsasında 4 albom çıxarıb. 2016-cı ildə "Qolos" musiqi layihəsinin beşinci mövsümünün yarımfinalçısı olub.
Bioqrafiya
Dariya Sergeyvna Stavroviç 1 fevral 1986-cı ildə, Rusiya Federasiyasının Arxangelsk vilayətində anadan olub. Atası cərrahdır, anasının musiqi pedaqoji təhsili var. Arzamasda orta məktəbi bitirdikdən sonra Nijni Novqorod Musiqi Məktəbində daxil olub.
Karyera
2006-cı ildə Stavroviç "Müasir İncəsənət İnstitutu"nda akademik və pop-caz oxuma fakültəsində təhsil ala ala alternativ rok qrupu olan "Slot" qrupuna üzv olur. Dariya "Slot" qupunun vokalisti olaraq doqquz albomunun yazılmasında iştirak edir.
2013-cü ildən bu günə kimi doqquz mahnı yazdığı beynəlxalq "Force United" layihəsində iştirak edir. Forces United layihəsində Maksim Samosvat, Konstantin Seleznev, Pyotr Elfimov, Evgeny Egorov və Yarkko Ahola kimi musiqiçilər də iştirak edir.
2014-cü ildə İqor Sandlerin rəhbərlik etdiyi prodüsser mərkəzindən "Ən Yaxşı Rok Vokalı" üçün verilən "Zolotaya Nota" mükafatını alır. Ardınca isə "NewsMuz" portalındakı səsvermənin nəticələrinə görə "Ən yaxşı ifaçı" kateqoriyasında ikinci yeri tutur.
2016-cı ildə Rusiyanın "Birinci Kanal"ında yayımlanan "Qolos" musiqi yarışmasının beşinci mövsumundə iştirak edir. Yarışmada, 30 sentyabr 2016-cı ildə şouda İrlandiyalı rok qrupu "The Cranberries"un "Zombi" mahnısını ifa edir və yarışmaya qəbul edilərək Qriqori Lepsin komandasına qoşulur. Yarışmada uğurla iştirak edərək yarımfinala kimi yüksəlir.
2019-cu ildə Daria Arxangelsk sakinlərinə dəstək olur və Şies stansiyasında Moskva zibilxanasının inşasına qarşı çıxış edir.
Albomları
2007 – 2 müharibə (təkrar yazılma)
2007 — Üçlük
2009 – 4ever
2011 — F5
2011 — Kodu pozun
2013 — Altıncı
2021 — Survival Instinct
Roma Milli Muzeyi
Milli Roma Muzeyi — İtaliyanın paytaxtı Roma şəhərində muzey. Şəhərin ən böyük muzeylərindən biridir. 1889-cu ildə açılmış muzey qədim incəsənətin ən zəngin kolleksiyalarından birinə malikdir. Burada heykəllər, relyeflər, mozaikalar və freskalar saxlanılır.
Tarixi
Muzey 1889-cu ildə yaradılmış və 1890-cı ildə ictimaiyyətə açılmışdır. İtaliya hökumətinin əsas vəzifəsi qazıntılar zamanı tapılan arxeoloji materialları bir araya toplamaq və nümayiş etdirmək, 1861-ci ildə Risorcimento zamanı vahid İtaliya dövlətinin yaradılmasından və 1870-ci ildə Romanın İtaliya krallığına birləşdirilməsindən sonra ölkənin tarixini təbliğ etmək idi.
Kolleksiyanın müəyyən hissəsi 1876-cı ildə arxeoloq və etnoqraf Luici Piqorini tərəfindən əsası qoyulmuş Piqorini Muzeyində saxlanılır.
Ozerna mağarası
Ozerna ― qərbi Ukraynanın Ternopol vilayətində, Strilkivtsi  kəndi yaxınlığında yerləşən mağara. Ozerna nəhəng mağara sisteminin bir hissəsidir və 140 490 (2017) metrdən çox araşdırılmış keçidləri ilə dünyanın ən uzun mağaralarından biridir. Mağara paytaxt Kiyevin təxminən 450 km cənub-qərbində, Borşçiv rayon mərkəzinin isə 5.5 km cənubunda yerləşir. Ozerna II Dünya müharibəsi dövründə, Holokost zamanı yəhudi qaçqınlar tərəfindən sığınacaq olaraq istifadə edilmişdir.
Sığınacaq kimi
1942-1944-cü illərdə, nasist işğalı zamanı burada və yaxınlıqdakı Verteba mağarasında bir neçə yəhudi ailəsi yaşayırdı. Bu insanlardan bəziləri mağaradan 344 gün boyunca heç vaxt ayrılmamış və bu, mağarada məskunlaşma üçün qeyd eolunan ən uzun müddət olmuşdur. Bu mağaralarda gizlənən yəhudilərin bir qismi nasistlər tərəfindən tutularaq öldürülsə də, onlardan otuz səkkizi 1944-cü ilin aprelində ərazi Qırmızı Ordu tərəfindən azad edilənə qədər xilas olmağı bacarmışdır.
Bu insanlar əgər bu mağaralarda sığınacaq axtarmasaydılar, demək olar ki, sağ qalmayacaqdılar. Çünki bu dövrdə Ukraynadakı yəhudilərin 95%-i məhv edilmişdi. Üstəlik, Ukrayna yəhudi ailələrinin yalnız 1%-i Holokostdan xilas olarkən bu qrupa həyatları daha da diqqət çəkən iki ailə daxil idi. Onlar əvvəlcə Verteba mağarasında gizlənmiş, lakin Almanlar orada olduqlarını aşkar etdikdən sonra, nisbətən bilinməyən ozerna mağarasına köçmüş və sağ qalmağı başarmışdırlar. Yerli ukraynalıların bəziləri yəhudilərə yemək sataraq kömək etsə də, bəziləri onların məhvi üçün çalışmış, hətta bir gecə yarısı mağaranın girişinə taxıl çuvalı aparmaq istəyən yəhudi kişilərə silahlı basqın etmək istəmişdirlər.
Mağaradakı insanlar qaranlığı işıqlandırmaq üçün şam və yanacağı qorumaq məcburiyyətində qalmışdılar. Bu, yemək hazırlamaq üçün gündə bir neçə dəfə yalnız bir neçə dəqiqə şam yandırdıqları mənasını verirdi. Onlar bütün digər vaxtları tam və tam qaranlıqda keçirirdilər. Sağ qalanlardan biri, ailəsi ilə birlikdə mağaralarda sığınacaq axtaran dörd yaşında bir qız olan Pepkala Blitzer sonralar günəşi və ya gün işığını necə unutduğunu nəql etmişdir.