cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekzotik qayalar
Qoşalaşmış Oğlan-Qız qayası
Naxçıvan MR-də Gilançayın sağ sahilin­də, Başkənddən cənubda eyniadlı yüksəkliyin zirvəsini təşkil edən, relyefdə ifadəli təsir bağışlayan orta eosenə aid aşınmış tuf-qumdaşlarının qalığı. Uzaqdan baxanda bir-birinə tərəf əyilmiş iki adamı xatırladır.
“Sfinks” qayası
Naxçıvan MR-in cənub-şərqində, Nehrəm dərəsinin ya­maclarında trias dolomitlərinin eroziya prosesinin təsirinə məruz qalması nəticə­sində yaranmışdır.
Göbələyəbənzər “Parağdaş” qaya qalığı
Naxçıvançayın yuxarı axarın­da, Mahmudoba kəndinin yaxınlığında orta eosen yaşlı tuf-qumdaşlı ayaq üstündə tuf-konqlomerat brekçiyasının qayması yerləşir.
“Gəlinqaya”
Unus və Pəzmərə kəndlərini birləşdirən yoldan yuxarıda yerləşir və qadın fiqurunu xatırladan formada olub orta eosenin vulkanogen süxur­larından təşkil olunmuşdur.
Ekzotik “Minarə” qayası
Əsas Qızılqaya dağ massivindən qopub ayrılmış aşağı təbaşir dövrünə aid hündürlüyündə mərmərləşmiş əhəngdaşı parçası. Şimal-Şərqi Azərbaycanın Qudyalçay kanyonunun girişində “gözətçi” kimi bitib qalmışdır. Qaya və massiv arasındakı dar yarıq (5 metrə yaxın) bu sahədə çayı drenaj edir.
Dənizdə möcüzə (film, 1966)
Məzmun
Kinolent dünyada tayı-bərabəri olmayan, Xəzər dənizində polad dirəklər üzərində salınmış Neft Daşlarına həsr olunmuşdur.
Film haqqında
Film Yeniliklər Mətbuat Agentliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Harvard Universitetinin Kitabxanası
Harvard Universitetinin Kitabxanası — ABŞ-də kitabxana Harvard Universitetinin Kitabxanası (ABŞ) özündə kollec, muzey, məktəb, elmi-tədqiqat mərkəzləri və s. olmaqla 100-ə yaxın müəssisənin kitabxanasını birləşdirir. Bu dünyada ən böyük akademik kitabxana sistemidir. Bu cür sistemin təməli 1638-ci ildə qoyulub. Con Harvard adlı zadəgan öz vəsaiti hesabına kollec yaradır və kollecə özünün 400 cildlik şəxsi kitabxanasını və var-dövlətinin yarısını bağışlayır. Bir ildən sonra kollecə onun adı verilir. Müasir dövrümüzə qədər bu kitabxanadan ancaq bir neçə kitab gəlib çatıb. Beləki, 1764-cü ildə baş vermiş yanğın zamanı kitab kolleksiyası məhv olur. Ancaq ayrı-ayrı adamların köməyi və ianələr hesabına kitabların sayı getdikcə çoxalır. Hazırda kitabxananın ümumi kitab fondu 16 milyondan artıqdır və Konqres Kitabxanasından sonra ABŞ-də ikinci böyük kitabxana hesab olunur.
Harvard kitabxana sisteminin ən geniş kitabxanası 1907-ci ildə bu kollecin məzunu olmuş Harri Vaydnerin adını daşıyan kitabxanadır. Harri Vaydner məşhur "Titanik" gəmisi batarkən həlak olmuş sərnişinlərdən biri olub. Ölümündən sonra anasının xahişi ilə kitabxanaya onun adı verilib.
Kitabxanada slavyan, Yaxın Şərq və yəhudi ədəbiyyatı nümunələrindən ibarət 5 milyon nüsxəlik kitab fondu, həmçinin 3000-ə yaxın inkunabul (Avropada kitab çapına başlanılan gündən 1501-ci ilədək kustar üsulla çap olunan kitablar belə adlanır) XVI-XVII əsrlər Avropa mədəniyyəti, incəsənəti və tarixinə aid kitablar qorunur.
Bursa Böyükşəhər Bələdiyyəspor QVK
Bursa Böyükşəhər Bələdiyəspor  — Bursa şəhərində yerləşən "Bursa BB" idman klubunun qadın voleybol şöbəsidir.
Tarixi
1980-ci il də qurulan komanda uzun illər amatör voleybol klubu kimi fəaliyyət göstərmişdir. Komanda 2012-ci ilə qədər Regional liqadan başlayaraq hər il öz dəstəsində ilk 3-ə girərək Türkiyənin 2-ci voleybol liqasına qədər gəlib çıxmışdır. Həmin il 2-ci liqanı da qalib bitirən bursalılar 2012-13 sezonunda Türkiyə Qadınlararası Voleybol Çempionatında debüt etmişdir.
Girdimançay kanyonu
Girdimançay kanyonu Cənub-Şərqi Qafqazın əks yamacında, eyni­adlı çayın orta axarında yerləşir və Lahıc və Namazgah kəndləri arasındakı eninə istiqamətlənmiş hissəsinə cavab verir. Uzunluğu olan kanyon Namaz­gah sinkli­nalının şimal qanadı boyu orta təbaşirin şaquli halda yer­lə­şən tuf-qumdaşıları və tuf-konqlomeratlarının arasından keçib gedir. Dibi, demək olar ki, həmişə çayın gur axan suları ilə dolu olan kanyon əvvəllər Lahıc kəndinə soxulmaq istəyənlərin qabağını kəsən təbii sədd kimi xidmət göstərmişdir. O zaman yalnız dərənin dik şimal yamaçından çətin keçilən çı­ğır (onun izlə­rini indi də görmək mümkündür) mövcud olmuşdur ki, o da kan­yonun girişi ilə birlikdə möhkəm qorunarmış. Vəziyyət ancaq keçən əsrin birinci yarısında dəyişmişdir; belə ki, at-araba və avtomobil nəqliyyatına yol salmaq üçün kanyonun sıldırımlı cənub yamacında partlayış üsulu ilə, Azərbaycanda yol tikintisinin özünəməxsus abidəsi sayılan ensiz karniz açılmışdır.
Sarı bülbül (mahnı)
Sarı bülbül — Azərbaycan xalq mahnısı.
Tarixi
Azərbaycanın məşhur xalq mahnısı "Sarı bülbül"- ün maraqlı yaranma tarixçəsi var. Ağa Məhəmməd şah Qacar Şuşada qətlə yetiriləndən sonra Qarabağ hökmdarı İbrahim Xəlil xan Cavanşir İranla münasibətlərini yoluna qoymaq üçün öz sevimli qızı Ağabəyim ağanı Fətəli şaha ərə verdi. Ağabəyim ağa da ömrü boyu vətən həsrəti ilə yaşadı. Könül dərdlərini bayatı, qoşma və qəzəllərlə dilə gətirdi. Şah Ağabəyim ağanın qəlbi şad olsun deyə Qarabağdan torpaq, müxtəlif gül-çiçək kolları, meyvə ağacları gətirərək bağ saldırıb. Hətta bağban da şuşalı olub. Bağın da adını "Vətən bağı" qoyublar. Ağabəyim ağa bu gözəl bağçanı gəzərkən bütün gülləri, çiçəkləri özünəməxsus sevgi ilə oxşayıb, ürəyi atlanıb. Amma Şuşadan uzaqda xarıbülbülün bitməməsindən məyus olaraq dərdini belə dilə gətirib: "Vətən bağı" al-əlvandır, Yox içində xarıbülbül. Nədən hər yerin əlvandır, Köksün altı sarı, bülbül?!
Mahnı sözləri
Vətən bağı al-əlvandır, Yox içində xarı bülbül, Ömür sürməli dövrandır, Səsin gəlsin sarı, bülbül.
Oxu, quşlar dilə gəlsin, Xoş nəfəsin elə gəlsin, Yarım gülə-gülə gəlsin, Mən çalanda sazı, bülbül.
Bülbül, sənin işin qandı, Aşiqlər oduna yandı, Nədən hər yerin əlvandı, Köksün altı sarı, bülbül…
Mahnının ifaçıları
Ən məşhur ifaçısı Səxavət Məmmədovdur.
At əti
thumb
At əti — Atın qida kimi istifadə olunan əti.
İstehsalı
At əti qida məhsulu kimi istehsal edən ölkələrin çoxusunda, atları inəklərlə oxşar üslubda kəsirlər. Böyük sallaqxanalarda onları mənzil bolt tapança ilə gicəllətdirib, ölənə qədər qanı tökürlər. Yemək istehsalı az sənayeləşdirilmiş olan ölkələrdə, atları lazım olanda bir-bir, açıq havada, istehlak olduğları kəndlərdə və ya istehlak olduğları yerlərə yaxın kəsirlər.
Yaponiya
Yapon mətbəxində bişməmiş at ətinə çəhrayı ətinə görə sakura (桜) və ya sakuraniku (桜肉, sakura albalı növüdür, niku isə ət deməkdir) deyirlər. Onu saşimi şəkildə, soy sousu ilə, bəzən sousa zəncəfil və soğan əlavə edərək.
Meksika
2005-ci ildə Meksika dünyanın ikinci ən böyük at əti istehsalçısı idi. 2009-cu ildən bəri isə, o birinci yerə qalxıb. Meksikada istehsal olan at əti ancaq ixraca gedir və ölkənin daxilində istifadə olunmur.
Malta
Maltada at ətini dağlandırıb, yavaşca pomidor və ya qırmızı çaxır sousunda hazırlayırlar. Bir neçə at əti dükkanı hələ də mövcuddur və bəzi restoranların menyusunda o var.
Baccharis urvilleana
Baccharis urvilleana Baccharis urvilleana Baccharis urvilleana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Amblyseius yadongensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Karlşteyn qəsri
Karlşteyn qəsri (Karlštejn; yaxud Karlův Týn) — XVI əsrdə imperator VI Karl tərəfindən Çexiyanın paytaxtı Praqanın 28 km cənub-qərbində tikdirdiyi qotik qəsr.
Onun tərtibatı üçün ən yaxşı saray ustaları dəvət edilmişdi, bu, IV Karlın topladığı Müqəddəs Roma imperiyasının reqaliya və relikviyalarının saxlandığı ən təmtəraqlı qəsrlərdən biri idi. Qəsr Berounka çayının 72 metrlik əhəng qayasının üstündəki terraslar üzərində inşa edilib.
Yerləşməsi və təyinatı
left|thumb|150px|Qəsrin, cənub-qərb tərəfdən, təxminən [[1720 ildə çəkilmiş rəsmi]] Karlşteyn qəsri Praqadan 30 km cənub-qərbdə Berounka çayının sol tərəfində, 8,5 km Berona şəhərindən aralı yerləşir. Bu çex qala-qəsrlərindən ən məşhurudur, çünki, müqəddəs relikvilayalrın və imperiya reqaliyalarının saxlanması, eləcə də təntənəli mərasimlərin keçirilməsi üçün yaradılan  kral qəsri sayılır. Bu qəsr Çexiya dövlətçiliyi rəmzidir. Beronka çayından qəsrə qədər yol qəsrlə eyni adlı Karlşeyn kəndindən keçir, yolun kənarında çoxsaylı suvenir satıcılarını və kiçik restoranları görmək olar. Bu yolla gedəndə nədənsə, Kafkanın, barəsində yazdığı qəsrin təsəvvürü yaranır.
Tarixi
right|thumb|200px|Qəsrdə yerləşən Müqəddəs Xaç saat ibadədgahı, Yindrjix Ekker, [[1878]] Karlşteyn qəsrinin əsası 1348 ildə IV Karl tərəfindən qoyulub. Karlşteynin ilk daşı (yeri gəlmişkən qəsrin adı “Karlın daşı” kimi tərcümə edilir) kralın ən yaxın məsləhətçisi olan Praqanın ilk arxiyepiskopu, Pardubitesdən olan Arnoşt tərəfindən qoyulub. Tikintisi 17 il davam edən qəsrin, bu vaxt ərzində 5 əsas obykti tikilib: Studniçnı qulləsi, burqqraflıq, kralın otaqları yerləşən imperator sarayı, Kiçik qullə, və, ortasında məşhur müqəddəs Xaç saat ibadədgahı olan Böyük qullə. 1365 ildə “qəsrin ürəyi” olan müqəddəs Xaç ibadətgahının xeyir duası verilib və elə həmin gün bura koronasiya reqaliyaları gətirilib. Məhz bu kapellaya saxlanmaq üçün Avropanın ən qiymətli taclarından biri – Müqəddəs Roma imperiyasının tacı qoyulub. Bütünlüklə isə tikinti 20 ildən sonra bitirilib. Tikintinin bitirilməsi ilə eyni vaxtı qəsrin interyerlərinin tərtibatı və bəzədilməsi aparılıb.
Qəsrdə saxlanan relikviyalar
left|thumb|150px|Qəsrdə saxlanılan [[Müqəddəs Roma imperiyasının tacı]] Karlşteynə imperator bütün xristianlıq üçün ən qiymətli şeyləri toplayırdı: müqəddəs Longinin nizəsi, üzərində mismarların izləri olan İsa Məsihin ağacdan xaçının bir parçası, Mantuyada benediktlilərin müqəddəs Andre  monastırından süngər, və Parisin Sen-Şapel kilsəsində saxlanan və fransız kralı tərəfindən hədiyə edilən Məsihin tacından  iki tikan. XIX əsrdə qəsrin romantik bərpası aparıldı ki elə onda Karlşteyn müasir görünüşünü aldı. Qəsrin tərtibatında M.Vürmser, T. da Modena, eləcə də çex qotik sənəti rəssamlarının ən məşhuru -Master Teodorik iştirak etmişlər. İnteryerlərin unikal tərtibatına görə o Mojinedə mülklə və başqa imtiyazlarla təltif edildi. O vaxt Karl, qəsrdə tez tez dayanaraq şəxsən işlərin bitirilməsinə nəzarət edirdi. Sonuncu dəfə 1346 ildəki ölümündən iki il əvvəl, öz(ikinci nigahından olan) oğlu və varisi, özü kimi qəsrdə olmağı xoşlayan IV Vatslavla birgə qalmışdı. Vatslav qəsrə arvadı ilə birgə gəlməyə xoşlayardı.
Dəmirçi nekropolu
Dəmirçi nekropolu — Şərur rayonunun Dəmirçi kəndinin şimalında, Sarıdaş yaxınlığındakı yüksəkliklərdən birində yerləşən arxeoloji abidə. Naxçıvan-Sədərək şossesi nekropolu Dəmirçi kəndindən ayırır.
Tədqiqi tarixindən
Nekropol 1967-ci ildə aşkar edilmişdir. İlkin araşdırmalar zamanı abidənin təxminən 6 ha-lıq sahəni əhatə etdiyi müəyyənləşdirilmişdir. Buradan şərq qərb, şimal-cənub istiqamətində salınmış daş qutu tipli qəbirlər aşkar edilmişdir. 1998, 2001-ci illərdə nekropoldan müxtəlif ölçülü sal daşlar, boz rəngli keramika nümunələri aşkar edilmişdir. Müxtəlif vaxtlarda bu ərazidə tikinti daşları çıxarılarkən tapılan maddi-mədəniyyət nümunələri kənd sakinləri T.Novruzov və H. Ələkbərov tərəfindən toplanaraq mühafizə edilmişdir. Həmin materiallar 5 tunc iynə, 2 sırğa, 1 bilərzik, 47 ədəd muncuq və keramika məmulatı ilə təmsil olunur. Abidədən toplanan yerüstü materialların bir qismi sonralar AMEA Naxçıvan Bölməsinin Tarix, Etnoqrafi ya və Arxeologiya İnstitutu nun muzeyinə təhvil verilmişdir.
Aşkarlanmış maddi mədəniyyət nümunələri
Buradan yığılan keramika məmulatı əsasən boz-qara rəngdə olan küpə, kasa, çölmək, xeyrə qədəh və onların fraqmentlərindən ibarətdir. Küpələr 3 nümunə ilə təmsil olunur. Bunlardan biri bütöv qalıb, ikisi isə qabların boğaz hissəsindən ibarətdir. Birinci küpə boz rəngli, geniş ağızlıdır. Ağzı xaricə doğru çıxıntılı olan qabın gövdəsinin boğaza yaxın hissəsində üfüqi istiqamətdə şüaşəkilli naxışlar salınmış, bir qədər yuxarıda isə şaquli istiqamətdə şumer işarələrinə bənzər 7 ədəd bucaq şəkilli stamp salınmışdır. İkinci küpə silindrik boğazlı olub, ağzının kənarları xaricə doğru qatlanmışdır. Sarı-boz rəng çalarına malik olan bu qabın çiyni üzərində Xocalı-Gədəbəy mədəniyyəti nə xas olan göbələkşəkilli çıxıntı yerləşir. Gövdəsində bir cərgə ilana bənzər naxış salınmış, yuxarı hissədə 2 cərgə sünbül şəkilli ornament, onların arasında isə 4 cərgə basma xətt qabı dövrələmişdir. Silindrik boğazlı Dəmirçi keramikasının AMEA Naxçıvan Bölməsi nin muzeyində saxlanılan digər nümunəsi şarşəkilli gövdəli, interyerində gövdəyə qədər uzanan xəfif cızma naxışları və lüləkli quruluşu ilə fərqlənir. Naxçıvanın digər abidələrində bu tipli keramikaya rast gəlinmir. Üçüncü qrupa aid olan küpə darboğazlı və digərlərindən fərqli olaraq naxışsızdır. Bu qabın AMEA NB–nin muzeyində saxlanılan nümunəsi zərif kannelyur ornamentlə naxışlı olub, Naxçıvanın Dəmir dövrünə aid digər abidələrinin materialları ilə analogiya yaradır. Çölməklər 3 nümunə ilə təmsil olunmuşdur. Onlardan biri boğazsız və şarşəkilli gövdəyə malik olması ilə fərqlənir. İnteryerə doğru yığlmış ağzına yaxın yerdə salınmış iki qulaqcıqşəkilli çıxıntı şaquli istiqamətdə deşilmişdir. Boz rəngdə olan bu küpənin çiynində qulplarla paralel olaraq 3 cərgə dövrələmə batıq dalğavari naxış salınmışdır.
Çölməklərdən biri bikonik formaya malik olub, oturacağı kiçik ölçüdə və dəyirmi formada deşilmişdir, interyeri sar-çəhrayı astarlı, xarici boz rəngdədir. Qabın gövdəsində kiçik ölçülü nöqtələrdən ibarət olan və bir-birinə ziqzaq şəklində birləşən iki cərgə şüaşəkilli ornament çəkilmişdir. Xeyrələr iki ədədddir. Dayaz formalı və kənarlarına getdikcə tədricən interyerə doğru yığılan bu qablardan biri xaricdən kannelyur naxışla bəzədilmiş, oturacağına çərxi fələk işarəsi salınmışdır. Qabın interyerində ağız kənarında iki cərgə basma xəttin arasına ziqzaq və dalğanın sintezinə bənzər ornamentlər salınmışdır və iki yerdən bir-birinə paralel, kiçik ölçüdə deşilmişdir. Digər xeyrə formasına görə birincini xatırlarsa da, bir qədər kobud formada hazırlanmış və naxışsızdır. Kasaların hər iki tipi Zeyvə, Qarabulaq abidələrinin Şərur Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində saxlanılan eksponatları (ИТДМ. Inv.№991), həmçinin Mingəçevir kurqanı və digər həmdövr abidələrin materialları ilə analogiya yaradır.
Dəmirçi nekropolunun materialları içərisində cəmi bir nümunə ilə təmsil edilən qədəhin gövdədən aşağı hissəsi salamat qalmışdır. Halqadabanlı olan qabın oturacaq hissəsi içəriyə doğru batıqdır və naxışsızdır. Bu tip oturacaqlı qabların bənzərinə Culfa Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin eksponatları içərisində də rast gəlinir (inv.№268; 429). Dəmirçi nekropolun keramika məmulatı Naxçıvanın Erkən Dəmir dövrünə aid olan abidələrinin, daha çox Qızılburun, Kolanı, Sarıdərə, Qarabulaq, Zeyvə nekropollarının, Azərbaycanın digər bölgələrinin Xocalı-Gədəbəy tipli abidələrinin materialları ilə harmoniya yaradır, Lakin qonşu regionlarla qaşılıqlı əlaqənin sintezinin fonunda lokal xüsusiyyətlərini əks etdirən fərqli impulsları ilə də fərqlənir. Eyni xüsusiyyətlər qabların ornamentasiyasında da özünü büruzə verir. İlanvari tək və qoşa naxışlar, sünbülşəkilli, dalğavari və düz xətlərlə salınan basma naxışlar, həmçinin çərxifələk işarəsi və kannelyur ornamentlər keramikanın naxışlanmasının sevilən formalarından olub və geniş formada tətbiq edilmişdir.
Nekropolun materialları içərisində bəzək əşyaları da müxtəlif çeşidli olmaları ilə diqqəti cəlb edir. Buradan tapılan müxtəlif funksiyalı aksesuarlar dulusçuluqla yanaşı zərgərlik sənətinin də inkişaf etməsinin bariz nümunəsidir. Muncuqlardan biri ağ rəngdə silindrik formalı olub, üzəri şüa şəklində naxışlanmışdır, digəri trapes şəklindədir, qalanları qəhvəyi rənglidir. Ağ rəngli muncuq və sırğanın kənarları ziqzaq şəklində naxışlanmışdır. Sırğalardan biri qoşa spiral formasındadır. Bəzək əşyalarının bənzərləri Şahbuzuun Sarıdərə, Kolanı nekropollarının, həmçinin, Ordubadın Muncuqlutəpə nekropolunun  bəzək nümunələri ilə analogiya yaradır.
Abidədən tapılan arxeoloji materialların təhlili aşağıdakı nəticələrə gəlməyə əsas verir: Dəmirçi nekropolunun yerüstü materialları Erkən Dəmir dövrünü əks etdir və bunu sarı-çəhrayı, boz-qara rənglərin çulğalaşması, həmçinin çərtmə, basma, kannelyur, çərxifələk, dalğavari formada cızma, ornamentlərin üstünlük təşkil etdiyi, əsasən konik, silindrik-konik, bəzən də ovalvari keramika nümunələrində büruzə verir. Materialların təhlili eyni zamanda burada bütün Naxçıvan abidələri (Qızılburun, Qarabulaq, Dizə, Kolanı, Zeyvə və s.) üçün xarakterik olan lokal bir mədəniyyətin mövcudluğundan xəbər verir. Ornamentlərdə rastlanan cənub üslubu (lüləkli qab, şüaşəkilli naxışlar), Anadolu oxşarlığı (çərtmə, basma naxışlar), Azərbaycanın Son Tunc və İlk Dəmir çağını əks etdirən Xocalı-Gədəbəy elementi (göbələkvari çıxıntılar) Naxçıvan-Urmiya gölü-Şərqi Anadolu üçbucağında yaşayan qədim tayfaların mədəni-iqtisadi əlaqələrinə aid yeni faktların üzə çıxarılması baxımından Dəmirçi nekropolunun xüsusi əhəmiyyətə malik olduğunu göstərir.
Diləli Müskənli
Diləli Müskənli, Diləli Müskanlı (və ya Aşağı Müskanlı) — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Dondarlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
2020-ci il noyabrın 7-də Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edildi.
Əhalisi
"1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu"na görə, kənddə 62 evdə 236 türk yaşayırdı
Əbülfəz Cəfərov
Əbülfəz Cəfərov (tam adı: Əbülfəz Böyükağa oğlu Cəfərov; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Haqqında
Neftçala rayonu Bankə qəsəbəsində anadan olmuş və orta məktəbi orda bitirmişdir. O, Bankə qəsəbəsində balıq ovlayan gəmilərin birində işləyirdi. 1990-ci il yanvarın 25-də rayon mərkəzinə gedir və … "öldür", "dağıt" əmri alan hərbiçilərlə qarşılaşır. Əbülfəz onların AXC-nin Neftçala rayon şöbəsinin üzvlərinə rastlarına çıxan hər bir adama necə divan tutduqlarının şahidi olur. Ələ keçənləri qəsəbənin hamamına yığıb tankların, VTR-lərin gurultusu altında işgəncə vermişlər ki, çıxırtılarını, iniltilərini eşidən olmasın. Bu mənzərəni görən Əbülfəz özünü saxlaya bilmir, əliyalın hərbiçilərin üzərinə atılır. Onu əvvəlcə ayağından, sonra isə döş qəfəsindən güllə ilə yaralıyırlar. Barmağından üzüyünü çıxarıb, qol saatını açıb götürürlər. Aldıqları əmrə əsasən tutulan günahsız müqəssirləri Bakıya gətirməli imişlər. Yaralarından qan daman Əbülfəz də onların arasında olur. Təyyarə Xəzər dənizinin üzərində ikən iki il iki ay nişanlı qalan, toy hazırlığında olan 25 yaşlı Əbülfəz canından çox sevdiyi Vətən göylərinə əbədilik "əlvida" deyir….
Yanvarın 16-da :Neftçala rayon xəstəxanasına, atasının yanına gəlmiş, geri qayıdarkən Neftçala Xalq Cəbhəsinin binası qarşısında atəşə tutulmuşdur. Onunla birlikdə həbs olunan Bəxtiyar Ağayevin dediklərindən: [Bəxtiyarın sözləri "Azərbaycan" qəzetində götürülüb, № 23]. — Hamamda bizi yanaşı uzatmışdılar. Əbülfəz ağrılara dözməyib inildəyirdi. Döyülməkdən haldan düşmüş yoldaşımızı və məni necə gəldi maşına tulladılar. Tərpənəni vururdular. Əbülfəzin yaralı olduğuna baxmırdılar. Hər zarıyanda təpikləyirdilər. Əbülfəz huşunu itirəndə onlardan [?] biri barmağındakı nişan üzüyünü çıxarmaq istədi. Çox çalışdı. Görməyim deyə, məni vurub üzümü divara tərəf çevirməyi əmr etdi. Mən yalnız yaralı yoldaşımın yarımcan halda: "ay ana" deyə qışqırdığını və qırıq-qırıq dediyi "Vətənimin, xalqımın yolunda ölürəm, ay Allah" son kəlmələrini eşitdim. Biz maşından düşəndə gördük ki, həlak olmuş yoldaşımızın üzüyü barmaqla bir yerdə yoxdur".
Yanvarın 26-da atası onun meyidini Bakıdakı mərkəzi ölüxanadan tapıb.
Mərhum Neftçala rayonunda dəfn edilib.
Qarabağ FK
Qarabağ FK — Azərbaycanın Ağdam şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu.
"Qarabağ" klubu "Neftçi" klubu ilə yanaşı bütün Azərbaycan çempionatlarında iştirak edən iki komandadan biridir. 1951-ci il tarixində, Ağdam şəhərində "Məhsul" idman cəmiyyətinin futbol komandası yaradılmaqla klubun əsası qoyulub.
Klub daimi olaraq "Qarabağ" adlanana yəni 1987-ci ilə kimi, "Məhsul", "Şəfəq" və "Kooperator" olmaqla üç fərqli ad ilə çıxış etmişdir. 1993-ci ilin 23 iyul tarixində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Ağdam şəhərini işğal etdikdən sonra Qarabağ ev oyunlarını Ağdam şəhərindən uzaqda yerləşən stadionlarda keçirir.
"Qarabağ" avrokuboklarda mərhələ keçən ilk, Çempionlar liqasının qrup mərhələsinə vəsiqə qazanan ilk və yeganə, avrokuboklarda qrup mərhələsini keçərək play-offa yüksələn ilk və yeganə Azərbaycan klubudur.
Adları
Qeyd edək ki, komandanın yaranma tarixi 1951-ci ildən başlasa da, "Qarabağ" adı ilə 1987-ci ildə yaranmışdır.
1950-ci illər
right|thumb|300px|[[Ağdamda futbol komandası (1953-cü il)]] Klubun yaranma tarixi 1950-ci illərin əvvəllərinə təsadüf edir. Belə ki, 1951-ci ildə Ağdam şəhər stadionunun tikintisi başa çatdıqdan sonra klubun da peşəkar bir idman təşkilatı kimi formalaşdırılması sahəsində ciddi işlər görüldü.
1960-cı illər
Yarandığı gündən sonra bir müddət "Məhsul" adı ilə çıxış edən "Qarabağ" ilk dəfə 1966-cı ildə Azərbaycan SSR çempionatında iştirak etmişdir. Həmin il çempionatı 4-cü yerdə başa vuran "Qarabağ" 4 il ardıcıl olaraq ölkə birinciliyində mübarizə apardı. Bu illər ərzində ən yaxşı nəticəni 1968-ci ildə 2-ci yeri tutmaqla qazandı. Lakin 1968-ci ildən sonra baxımsızlıq üzündən Ağdam uzun müddət ölkə çempionatlarında təmsil olunmadı.
1970–1980-ci illər
1977-ci ildə "Qarabağ" yenidən "Şəfəq" adı ilə bərpa edildi. Elə həmin il "Şəfəq" Azərbaycan SSR çempionatının 2-ci dəstəsində yarışdı. "Şəfəq" 1982-ci ilə qədər Ağdam futbolunun yeganə təmsilçisi oldu. 1982-ci ildən 1987-ci ilə qədər isə klub "Kooperator" adı ilə yarışlara qatıldı. "Qarabağ" ilk dəfə Azərbaycan SSR çempionu adına 1988-ci ildə – Azərbaycan keçmiş SSRİ-nin tərkibində olarkən layiq görüldü. Həmin çempionluqdan sonra "Qarabağ" SSRİ çempionatının 2-ci dəstəsinə vəsiqə qazandı. 1989-cu ildə "Qarabağ" SSRİ çempionatının 9-cu zonasında yarışdı. 1990-cı ildə SSRİ çempionatının 2-ci dəstəsinin zona yarışlarında dəyişiklik edildiyindən "Qarabağ" Azərbaycan SSR çempionatının zona yarışlarında iştirak etmək məcburiyyətində qaldı.
1990-cı illərin əvvəlləri
1991-ci ildə SSRİ dağılandan sonra Azərbaycan Respublikasının müstəqil futbol çempionatı təşkil olundu. "Qarabağ" Azərbaycan çempionatının bütün mövsümlərində iştirak edən 2 komandadan biridir(Neftçi PFK ilə yanaşı). Təbii ki, müstəqillik illərində "Qarabağ"ın ağır günləri də az olmayıb. Azərbaycan tarixinin ən qara günlərdən biri olan Ağdam şəhərinin işğalı günü (23 iyul 1993-cü il) "Qarabağ" komandasının tarixində də ən qara gündür – həmin tarixdən etibarən komanda "qaçqın klub" kimi fəaliyyət göstərir.
Qeyd edək ki, 1992–1993-cü illərdə rəqiblərini Ağdamda qəbul edən "Qarabağ" burada 28 oyun keçirib. "Qarabağ" Ağdamda keçirdiyi son 22 matçda qalib gəlib. Əyalət təmsilçisinin evdə son məğlubiyyətindən isə daha uzun 27 oyunluq seriya keçir. Maraqlıdır ki, "Qarabağ"ın Ağdamda uduzduğu yeganə oyun onların müstəqilik tarixindəki ilk qarşılaşması olub. Və məğlubiyyətlə başlayan tarix qələbə seriyası ilə davam edib
1990-cı illərin sonları
XX əsrin son illərində klub maddi sıxıntılardan ciddi əziyyət çəkirdi. Məhz bu səbəbdən 1998–2001-ci illərdə ölkə çempionatının güclülər dəstəsində zəif nəticə göstərdi. Üstəlik maddi vəziyyət klubun aparıcı futbolçularının da "Qarabağ"ı tərk etməsinə gətirib çıxartdı.
Bütün bunlara baxmayaraq belə bir çətin dövrdə "Qarabağ" Avrokuboklarda mübarizə aparmışdır. Azərbaycan klublarından ilk dəfə mərhələ adlayan "Qarabağ"ın uğuru da məhz bu dövrə təsadüf edir. İsrailin Makkabi Hayfa klubu ilə baş tutmuş oyunların nəticəsində klub qələbə qazanaraq mərhələ adlamışdır. Azərbaycan futbolunun tarixində ilk dəfə olaraq Azərbaycana "böyük beşlik" təmsilçisi gəlmişdir. Bu Fransanın Monpelye klubu idi.
"Qarabağ-Azərsun"
XXI əsrin əvvəlində klub maddi problemlərlə üz-üzə qaldı. Bu problemlər 2001-ci ildə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ən böyük holdinqlərdən biri olan "Azərsun" şirkətinin komandanı sponsorluğa götürməsindən sonra həll olundu. "Azərsun" Holdinq şirkəti "Qarabağ"ın inkişafı üçün əməli işə girişdi. Şirkətin prezidenti Abdulbari Gözəlın bilavasitə şəxsi köməkliyi ilə komandanın maddi problemləri həll olundu. İmkansızlıq ucbatından digər klublara keçmiş eks-qarabağlılar heyətə qaytarıldı və həmin dövrdən klub "Qarabağ-Azərsun" adı ilə çıxış etməyə başladı.
Maddi vəziyyətin düzəlməsi klubun nəticələrinə də təsir göstərdi. 2001-ci ildə "Qarabağ-Azərsun" ölkə çempionatında 9-cu yeri tutsa da qarşıdakı mövsümə hazırlıq işləri ciddi gedirdi və iddiası böyük olan klubun qarşısına ən yüksək yerləri tutmaq vəzifəsi qoyulmuşdu. Lakin həmin dövrdə Azərbaycan futbolunda baş verən böhran səbəbindən ölkədə 2002–2003-cü ildəki çempionat yarımçıq dayandırıldığı üçün qarşıya qoyulan məqsədə nail olmaq mümkün olmadı.
Azərbaycan futbolundakı böhran başa çatdıqdan sonra, 2003-cü ildə "Qarabağ-Azərsun"un rəhbər strukturunda bir sıra dəyişikliklər aparıldı və Tahir Gözəl komandanın vitse-prezidenti təyin edildi. Tahir Gözəlin kluba gəlişindən sonra "Qarabağ"ın tarixində sanki yeni səhifə açıldı. Komandanın ölkə çempionatında uğur qazanması üçün bütün imkanlar səfərbər edildi. Və məhz bu səylərin nəticəsi idi ki, 2003–2004-cü il mövsümündə "Qarabağ" uzun fasilədən sonra yenidən Azərbaycan çempionatının mükafatçıları sırasında yer aldı və birincilikdə ilk dəfə bürünc medalları qazandı.
2022-ci ilin payızında klub ölkə çempionatında 10, bu mövsüm beş, keçmiş mövsümdə isə beş dəfə ardıcıl qalib gələn ilk Azərbaycan komandası kimi rekord vurdu.
Tarixi adın bərpası və yeni loqotip
"Qarabağ"ın rəhbərliyi 2004–2005-ci il mövsümündə İsveçdə yaşayan təcrübəli məşqçi İqor Ponomaryovu baş məşqçi postuna təyin etdi. Bundan sonra qısa zamanda Azərbaycanın müxtəlif yaş qruplarına aid yığma komandalarının üzvü olan bir sıra futbolçular heyətə cəlb olundu. Tahir Gözəlin təşəbbüsü ilə 2004-cü ildə "Qarabağ"ın tarixi adı özünə qaytarıldı və komanda yenidən bu adla adlandırılmağa başlandı. Bundan başqa Tahir bəy klub üçün yeni loqotip də hazırlatdırdı. İngiltərədə dizaynerlər tərəfindən hazırlanan bu loqotipdə "Qarabağ"ın simvolu olan Qarabağ atları təsvir olunub. Loqotipi bundan başqa futbola aid müxtəlif atributlar bəzəyir.
Azərbaycan Kubokunda qələbə
2008-ci ildə Rasim Karadan sonra Qarabağın sükanı arxasına Qurban Qurbanov gətirildi. 2008/2009 sezonunda Azərbaycan Premyer Liqasında Qurban Qurbanovun komandası 5-ci yer ilə kifayətləndi. Azərbaycan Kubokunda isə Qarabağ finala qədər bütün rəqiblərini məğlub elədi. Finalda 23 mayda Bakıda Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda Qarabağ paytaxt təmsilçisi İnter ilə qarşılaşdı. Görüşün 57-ci dəqiqəsində Vaqif Cavadovun vurduğu yeganə qol Qarabağa Azərbaycan Kubokunda 3-cü zəfəri gətirdi. Bununla da Qurban Qurbanovun komandası gələn mövsüm Azərbaycanı UEFA Avropa Liqasında təmsil etmə hüququ qazandılar.
Avropada ilk qələbələr
2009/2010 mövsümündə Qarabağ Qurban Qurbanovun rəhbərliyində uzun fasilədən sonra UEFA Avropa Liqasında mübarizə aparacaqdı. Lakin UEFA Avropa Liqasında Qarabağdan uğur gözləyənlər çox deyildi. Buna əsas səbəb isə heyətdə gənc və təcrübəsiz Azərbaycanlı futbolçuların olması idi. Heyətdə Elvin Məmmədov, Əfran İsmayılov, Maksim Medvedev, Rauf Əliyev və Vaqif Cavadov kimi gənc və təcrübəsiz futbolçular olsada Qurban Qurbanov onları UEFA Avropa Liqasında Qarabağın əsas futbolçuları kimi istifadə edirdi.
2009-cu ildə Qarabağ mövsümə UEFA Avropa Liqasının II təsnifat mərhələsində Rusenborq ilə səfər oyunu ilə başladı. 16 iyulda Qurban Qurbanovun komandası Norveç klubu ilə səfərdə 0–0 hesablı bərabərə qaldı. 1 həftədən sonra isə Qarabağ Bakıda Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda Rusenborq ilə cavab oyununa çıxdı. Görüşdə yeganə qolu oyunun 45-ci dəqiqəsində möhtəşəm cərimə zərbəsindən Rəşad Sadıqov vurdu. Güclü Norveç klubunu məğlub edən Qarabağ UEFA Avropa Liqasında III təsnifat mərhələsinə vəsiqə qazandı. Bu mərhələdə isə Qurban Qurbanovun komandasını Finlandiya təmsilçisi Honka ilə oyun gözləyirdi. İki oyunun nəticəsində görə Honkanı 3–1 məğlub edən Qurban Qurbanovun yetirmələri pley-off mərhələsinə vəziqə qazanır və bu mərhədə Hollandiyanın Tvente kollektivi ilə üz-üzə gələrək məğlub olurlar, Növbəti mövsümlərdə Qarabağ klubunun Avrokubok nəticələri yüksələn xətt üzrə artmağa başlamışdır.
2017/2018 mövsümündə Qarabağ daha fəal çıxış etməyə başladı.ÇL-in I təsnifat mərhələsində Samtredia üzərində qələbə qazandı (birinci oyun 5–0, ikinci oyun 1–0).II təsnifat mərhələsində Şeriflə birinci oyun qolsuz bərabərliklə bitsə də, ikinci oyunda 2–1 hesablı qələbə qazanaraq tarix yazdı.Pley-off mərhələsi çərçivəsində Kopenhagen komandası ilə birinci oyunda 1–0 hesablı qələbə qazandı.İkinci oyunda 2–1 hesabı ilə məğlub olsa da, səfərdə vurduğu qola görə ÇL-in qrub mərhələsinə vəsiqə qazandı. Bununla da Çempionlar liqasının qrup mərhələsinə vəsiqə qazanan ilk Azərbaycan klubu Qarabağ oldu. Qrup mərhələsində Çelsi, Atletiko Madrid və Roma kimi Avropa nəhəngləri ilə qarşılaşdı. Atletiko ilə hər iki oyunda bərabərliyə imza atan Qarabağ Çempionlar liqasının qrup mərhələsində xal qazanmış ilk Azərbaycan klubu kimi tarixə düşdü.
Ləqəbləri
Qurban Qurbanovun gəlişindən sonra, Qarabağın cəlbedici oyunu kluba "Qafqazın "Barcelonası" adını qazandırmışdır.
Forma sponsorları və istehsalçıları
"Qarabağ"ın ənənəvi forması tünd göy və ağdır. Amma klub nədənsə ev forması kimi qara rəngdən istifadə edir. 2015-ci ildə klub yeni dizaynda tünd göy-qara rəngli formalardan istifadə etdi. 2016 və 2017-ci illərdə sezonun əsasən ilk yarısında Qarabağ bu rəngli formalardan istifadə edib. Forma əsasən Azərbaycan Premyer Liqası və Azərbaycan kuboku matçlarında istifadə olunur. Yalnız bir oyunda, Monako ilə səfərdə 0–1 başa çatan oyunda Qarabağ bu dizaynda formadan Avroliqada istifadə edib. Klubun forması Adidas tərəfindən istehsal olunurdu, 2022-ci ilin iyun ayından etibarən Azerbaycanın ilk idman brendi olan IL’Azero tərəfindən istehsal olunur və 2001-ci ildən Azərsun Holdinq tərəfindən sponsorluq edilir.
Ölkədaxili turnirlər
Azərbaycan Premyer Liqası
Azərbaycan Super Kuboku
frameless|16x16px Çempion (1) — 1994
Beynəlxalq arenada ən yaxşı nəticələri
2020—21]], 2022-23 UEFA Konfrans Liqası
Pley-off mərhələsi (1) — 2021–22
UEFA turnirlərində "Qarabağ"ın Azərbaycan ilkləri
"Qarabağ" avrokuboklarda Azərbaycanın bir sıra "siftə"lərinə imza atıb. Belə ki, avrokuboklarda səfərdə ilk xal məhz bu komanda sayəsində qazanılıb. Ağdam klubu qitə miqyasında debüt mövsümündə Bəxtiyar Musayevin vurduğu qol sayəsində buna nail olmuşdu. Həmin qol Azərbaycan klublarının UEFA Kuboklar Kubokunda vurduğu ilk və son qol idi.
Azərbaycan klublarından avrokuboklarda ilk dəfə mərhələni İsrailin Makkabi Hayfa klubunu yenən "Qarabağ" keçib. "Qarabağ"ın məşqçisi Müşfiq Hüseynov 1999-cu ildə hücumçu kimi UEFA İntertoto Kubokunda Hayfa təmsilçisi ilə görüşdə etdiyi dublla qələbənin memarı olub – 2:1. Bu, eyni zamanda Azərbaycan klublarının Avropa miqyasında ilk səfər qələbəsi kimi tarixə düşüb.
2010-cu ildə isə UEFA Avropa Liqasında ardıcıl üç mərhələ keçərək daha bir tarix yazdı. Bu da Azərbaycan futbolu tarixində ilk dəfə idi. Həmin turnirin III təsnifat mərhələsində Visla Krakov klubunun mübarizədən kənarlaşdırılması isə Azərbaycan futbolundakı "Polşa sindromu"na son qoydu.
2011-ci ilin 30 iyununda UEFA Avropa Liqasında ilk dəfə Azərbaycan komandası səfərdə 3 və ya daha çox top fərqi ilə qalib gəldi ki, bu qələbə də Banqa Qarqjday klubunu səfərdə 4:0 hesabı ilə məğlub edən "Qarabağ"ın aktivindədir. Bu qələbə eyni zamanda Azərbaycanın avrokuboklarda o dövr üçün ən böyük hesablı qələbəsi idi.
Həmçinin Qarabağ 3 il ard-arda Avroliqanın qrup mərhələsinə adını yazdıran ilk Azərbaycan klubudur. Avroliqanın qrup mərhələsində ilk qəbələ qananan, həmçinin ilk səfər qəbələsi qazanan ilk Azərbaycan klubu Qarabağ olmuşdur. Dnepropetrovk-un "Dnipro", Belçikanın "Anderlext", Yunanıstanın "PAOK" kimi komandalarını məğlub etməklə Avropada diqqət çəkməyə nail olmuşdur. Bundan başqa, Ağdam təmsilçisi Çempionlar Liqasının pley-off mərhələsinə (2017–2018-ci il) yüksələn, eyni zamanda qrup mərhələsinə vəziqə qazanan ilk Azərbaycan klubu olmuşdur.
Birlik Kubokundakı iştirakı
right|180px
İFFHS reytinqində
2009/2010 mövsümündə "Qarabağ"ın Avropa Liqasındakı uğurlu çıxışı komandanın reytinqinin yüksəlməsinə səbəb olub. Azərbaycanın müstəqillik tarixində ilk dəfə reytinq gətirən yarışda 2 mərhələ keçən komanda 11 xal toplamaqla Beynəlxalq Futbol Tarixi və Statistikaları Federasiyasının (İFFHS) reytin cədvəlində dünyanın 350 ən güclü klubunun sırasına düşüb. "Qarabağ" İFFHS-in siyahısında 418-ci pillədən 279-cu yerə yüksəlib. Növbəti ayda daha 20 pillə irəliləyən "Qarabağ" aktivindəki 76,5 xal ilə "CAPS United Harara" (Zimbabve") və "Falkirk" (Şotlandiya) komandaları ilə birgə 259-cu pilləyə şərik çıxmışdır . Dünya klublarının reytinq cədvəlində yüksəlişi davam etdirən Ağdamlılar 2009-cu ilin dekabr ayının əvvəlinə olan reytinqdə 249-cu pillədə qərarlaşmışdır.
2010/2011 mövsümündə də "Qarabağ"ın uğurlu çıxışı davam etmişdir. Belə ki, 30 iyul 2010-cu ildə açıqlanmış son siyahıda isə "Qarabağ" 88,5 xal ilə 189-cu pillədə qərarlaşmışdır.
2010-cu il noyabrın 26-da açıqlanan klublarının XXI əsr üçün reytinqində isə ilk onilliyi 357 xal ilə Azərbaycan klubları arasında 2-ci, dünyada isə 339-cu pillədə başa vurmuşdur.
2013-cü ilin ən güclü 200 klubu arasında "Qarabağ" 111-ci olub.
2014-cü ilin aprel ayında açıqlanan yeni reytinq siyahısında isə "Qarabağ" 112-ci sırada qərarlaşıb.
2015-ci il nəticələrinə görə klub 142 xalla 77-ci yerdədir və pilləni İspaniya "Valensiya"sı ilə bölüşür.
UEFA reytinqində
Qarabağ FK tarixində ilk dəfə Avropada 2021-ci ilin Ən Güclü 50 klubu siyahısında yer alıb.
Fanatları
Qarabağ FK-nun ilk azarkeş qrupu olan "Qarabağ Ordu"nun əsası 14 Aprel 2004-cü ildən qoyulub. 2004-cü ildən bu yana fəaliyyət göstərir. Komandanın ən böyük azarkeş qrupu olan İmarət 2009 cu ilin noyabr yaranıb. Adını Qarabağın Ağdamdakı stadionun adından götürən azarkeş qrupunun məqsədi yalnız Qarabağı dəstəkləmək deyil, həm də Qarabağ həqiqətlərini dünyaya çatdırmaqdır. İmarət azad azərkeş qrupunun İmarət Avropa və İmarət Türkiyə kimi bölmələri var. Əsas idaredici orqan İdarə Heyətidir.
PES üzvü
Göstərdiyi nəticələrlə diqqət cəlb edən "Qarabağ" 2014-cü ildə dünyanın ən məşhur oyunlarından sayılan "Pro Evolution Soccer"in (PES) üzvünə çevrilib. Oyunun məxsus olduğu "Konami"nin mühəndisləri 2014-cü il üçün nəzərdə tutulan "PES 2015"-ə və 2015-ci il üçün nəzərdə tutulan "PES 2016"-a "Qarabağ"ın da adını daxil ediblər.
İndiki rəhbərlik
Mənbə:
Göbələk qayası
Göbələk qayası — Malta arxipelaqına daxil olan ada. 60 metr hündürlüyə malik ada Qozo adasından 50 metrlik boğazla ayrılır.
Çin Milli Kitabxanası
thumb|right|Pekin Milli kitabxanasının yeni korpusu Pekin Milli kitabxanası (, NLC) — Çinin ən böyük kitabxanası.
Göbələk qayası
thumb|left|Göbələk qayası (25 dekabr, 2002) Malta cəngavərlərinin generalı qaya üzərində nadir bitki növünü aşkar edir (Cynomorium coccineum). Cəngavərlər bu bitkidən yaralar üçün qan kəsici məlhəm kimi və Dizenteriyanın müalicəsində istifadə edirdilər. Bitki o qədər qiymətli idi ki, onu ali aristokratlar və adanı ziyarətə gələnlərə verirdilər. Böyük maqistr Manuel Pinto de Fonmseka 1746-cı ildə qanı ziyarət etməyi qadağan etmişdir. O, burada gözətçi məntəqəsi təşkil edir. Ada kanat yoluna bənzər 50 metrlik kəndirlərlə Qozo adasına nirləşdirilir. Sonradan isə məlum olur ki, Cynomorium coccineum heç bir müalicə əhəmiyyəti kəsb etmir.
Hazırda Göbələk qayası bir yasaqlıqdır. Bununla belə onun sahillərində üzmək və dalışlar etməyə icazə verilir.
Çin Milli Kitabxanası
Fəaliyyəti
Burada xüsusi fondda 1 milyon nadir kitab, qədim atlas və xəritələr, Çində yaşayan milli azlıqların dilində çap olunmuş bədii əsərlər, görkəmli adamların əlyazmaları, tarixi sənədlər saxlanılır. Kitabxana ilin bütün günləri açıq olur, gündə 8 min adama xidmət edir. Eləcə də sutkada 24 saat ərzində oxuculara İnternet vasitəsilə onlayn xidmət göstərir.
Dənizdə şüa (film, 1967)
Məzmun
Film Gilov adasındakı mayakın işçilərindən, onların xidmətindən, mayakın gecələr balıqçılara, dənizçilərə və neftçilərə yol göstərməsindən danışır.
Likopen
thumb|200px Son zamanlar oturaq və stressli şəhər həyat tərzinin hökm sürməsi, düzgün olmayan qidalanma nəticə etibarilə orqanizmdə müxtəlif səpkili pozğunluqların geniş vüsət almasına yol açır.
Qeyd edilən faktorların təsiri nəticəsində qan dövranı sabitliyinin pozulması baş verir ki, nəticədə orqanizmdə maddələr mübadiləsi ləngiyir, hüceyrələr passivləşir və orqanizmin erkən yaşlanması baş verir. Yaşlanmanın normal proses olmasına baxmayaraq, erkən yaşlanma arzuedilməzdir. Bəs bu problemlərdən çıxış yolu varmı?
Kuopio Universitetində aparılmış tədqiqatlar sayəsində aydın olmuşdur ki, bütün bəlalardan ən optimal çıxış yolu likopen adlanan antioksidləşdirici maddədir. Orqanizmdə kifayət qədər likopen olmadıqda ürək – damar xəstəlikləri aktivləşir. Təəəsüf ki likopen orqanizmdə sərbəst şəkildə mövcud deyildir. Likopenin mənbəyi isə pomidorlardır. Ən maraqlısı isə budur ki, likopenin mənbəyi təkcə təzə pomidorlar deyil, həmçinin onlardan hazırlanan müxtəlif tomat məhsullarıdır. Lakin vaxtında lazımınca pomidorun qidaya daxil edilməsi bu problemdən ən uğurlu çıxış vasitəsidir. Nəticə etibarilə gün ərzində qida rasionuna 200-500 q pomidor, 500 q tomat şirəsi, 200 q tomat pastasının daxil edilməsi çox vacibdir.
Likopen – bir çox qırmızı və narıncı bitkilərin tərbində olur. Likopenin insan orqanizmində əsas funksiyası antioksidant effektdir. Oksidativ stressin azalması hesabına aterosklerozun qarşısını alır və DNT-nin müdafiəsini təmin edir. İmmuniteti möhkəmləndirir, qocalmanınn qarşısını alır, prostat vəzin funksiyalarını normallaşdırır. Kişi və qadınlarda cinsiyyət sisteminin normal funksiyalarını təmin edir.
Dağ keçisi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Luiş Fiqu
Luiş Fiqu (d. 4.11.1972, Almada, Lissabon, Portuqaliya) — keçmiş Portuqaliya futbolçusu, "İnter" Milan klubunun idman direktoru. Futbolçu kimi yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmişdir.
Fiqu 1 dəfə Portuqaliya Kubokunun, 4 dəfə İspaniya Çempionatının, 2 dəfə İspaniya Kubokunun, 3 dəfə İspaniya Superkubokunun, 1 dəfə UEFA Çempionlar Liqasının, 1 dəfə UEFA Kuboklar Kubokunun, 1 dəfə UEFA Superkubokunun, 1 dəfə Qitələrarası Kubokun, 4 dəfə İtaliya Çempionatının, 1 dəfə İtaliya Kubokunun və 3 dəfə İtaliya Superkubokunun qalibi olub. UEFA Çempionlar Liqasında 100 oyun keçirib.
2009-cu ildə futbolçu karyerasını bitirib. Luiş Fiqu isveçli model Elen Svedin ilə evlidir, 3 qızı var.
28 yanvar 2015-ci ildə Fiqu FİFA prezidentliyinə namizəd olacağını açıqlasa da, daha sonra bundan imtina etdi.
Həyatı
Luiş Fiqu 4 noyabr 1972-ci ildə Almadada anadan olub. Valideynləri Antonio Kaeyro Fiqu və Mariya Yoananın tək oğludur. Üç bacısı var. Fiqu uşaq yaşlarından futbola maraq göstərib, buna görə valideynləri onu futbol məktəbinə yazdırmağı qərara alıblar. Luiş Fiqo futbola 11 yaşında U.F.K. Os Pastilhasın heyətində məşqlərlə başlayıb.
1997-ci ildə Luiş Fiqu Flamenko şousunda isveçli model Elen Svedin ilə tanış olub. 2001-ci ildə Lu­iş Fi­qu ilə Elen Svedin evlənib, onların toy şənliyi Albufeyra şəhərində dəniz kənarında olub. 3 qı­zı var – Da­nie­la (1999), Mar­ti­na (2002) və Stel­la (2004). Luiş Fiqu 5 dildə səlis danışa bilir: portuqal, ispan, ingilis, italyan və fransız.
Sportinq Lissabon
Luiş Fiqu futbolçu karyerasına 1984-cü ildə vətəni Portuqaliyada Lissabon şəhərində başlayıb. İlk klubu Sportinq Lissabon olub. Əvvəlcə bu klubun 19 yaşadək futbolçularından ibarət komandada oynayıb, daha sonra 1989-cu ildə əsas komandaya keçib. 1990-cı ildə 17 yaşında Maritimo klubuna qarşı keçirilən oyunda Sportinqin heyətində debüt edib. Bu həm də, onun ilk qələbəsi olub, Lissabonda keçirilən oyun 1-0 hesabı ilə Sportinqin xeyrinə başa çatıb. Bu oyunda Fiqu cəmi 3 dəqiqə meydanda olub. 1989–1990 mövsümündə Fiqu Sportinqin heyətində cəmi 3 oyun keçirib və qol vurmayıb. Növbəti mövsüm də "Sportinq"in heyətində 3 oyuna çıxıb və qol vurmayıb
18 sentyabr 1991-ci ildə karyerasında ilk dəfə qitəmiqyaslı yarışlarda meydana çıxıb, Fiqunun debütü UEFA Kubokunun birinci mərhələsində "Sportinq"-"Dinamo" Buxarest oyununda baş tutub, bu oyunda 90 dəqiqə meydanda olub, oyun 1-0 hesabı ilə Sportinqin xeyrinə başa çatıb. 7 dekabr 1991-ci ildə səfərdə Torreense klubuna qarşı keçirilən oyunda Sportinqin heyətində ilk qolunu vurub, oyun 1-2 hesabı ilə Sportinqin xeyrinə başa çatıb. 5 aprel 1992-ci ildə "Vitoriya" Gimarayeş klubun ilə qarşılaşmada karyerası ərzində ilk dəfə 90-cı dəqiqədə qırmızı vərəqə alaraq son dəqiqələrdə komandasını azlıqda qoyub. 1991–1992 mövsümündə 43 oyunda meydanda olub və 1 qol vurub.
1992–1993 mövsümündə 42 oyuna 1 qol, 1993–1994 mövsümündə isə 35 oyuna 8 qol vurub.
Bir müddət sonra Fiqu "Sportinq"in əsas oyunçularından birinə çevrilib. 1993–1994 və 1994–1995 mövsümləri daha uğurlu keçib. 1994–1995 mövsümündə "Sportinq"in kapitanı olub. 17 sentyabr 1994-cü ildə Maritimoya qarşı oyunda 10 və 26-cı dəqiqələrdə qol vuraraq ilk dublunu rəsmiləşdirib və komandasının 2-0 hesablı qələbəsini təmin edib. 1994–1995 mövsümündə 43 oyunda meydana çıxıb və 10 qol vurub.
Sportinqin heyətində çıxış edərkən Portuqaliya yığması ilə 16 yaşadək futbolçular arasında avropa və 20 yaşadək futbolçular arasında dünya çempionatının qalibi olub. Əsas millidə də ilk oyununa Sportinq heyətində çıxış edərkən çıxıb. 28 may 1995-ci ildə Vitoriya Qimarayeş klubuna qarşı oyun Fiqunun Sportinqdə keçirdiyi son oyun olub. Fiqu Sportinqin heyətində 6 nömrəli futbolkada çıxış edib. Fiqo burada 6 mövsüm keçirib. Sporinqin heyətində 1 dəfə Portuqaliya kubokunun sahibi olub.
Barselona
"Sportinq"dən sonra futbolçu daha iddialı və güclü kluba keçməyi qərara alıb. "Sportinq"də çıxış edərkən göstərdiyi liderlik qabiliyyəti və futbolçu bacarıqları, digər top klubların Fiqu ilə maraqlanmağına səbəb olmuşdu. 1995-ci ildə Fiqo 2 italyan klubu ilə Yuventus və Parma ilə müqavilə imzaladı. Bu hadisə problemlərə səbəb oldu və FİFA tərəfindən Fiquya İtaliya A seriyası klublarına transfer olunmağına iki illik qadağa qoyuldu. 1995-ci ildə Barselonanın hollandiyalı baş məşqçisi Yohan Kruyfun istəyi ilə 2.5 milyon avroya Sportinq Lissabon klubundan Barselonaya transfer olundu.
Barselonada ilk oyununu 9 sentyabr 1995-ci ildə Merida klubuna qarşı keçirib, oyun 2-2 hesabı ilə başa çatıb. Bundan 3 gün sonra 12 sentyabrda UEFA Kubokunun ilk mərhələsində səfərdə İsrailin Hapoel Beer Şeva klubu ilə qarşılaşmada 65 və 81-ci dəqiqələrdə qol vuraraq Barselona karyerasında ilk qolunu vurmuş və dubl etmişdir, oyun 0-7 hesabı ilə Barselonanın xeyrinə başa çatıb. 29 sentyabr 1995-ci ildə Real Zaraqoza ilə səfər oyununda Barselonanın heyətində La Liqada debüt edib, Fiqu debüt oyununda fərqlənməyi bacarıb, 21-ci dəqiqədə qol vuraraq hesabı 1-1 edib. Oyun 3-5 hesabı ilə Barselonanın xeyrinə başa çatıb. 19 mart 1996-cı ildə ilk oyunu 2-2 hesabı ilə başa çatmış UEFA Kubokunun 1/4 final qarşılaşmasında 23-cü dəqiqədə PSV Eyndhoven klubuna qol vuraraq, komandasının mərhələni keçməsinə kömək etmişdir. 16 aprel 1996-cı ildə ilk oyunu 2-2 hesabı ilə başa çatan yarımfinal mərhələsinin cavab oyununda Bayern Münhen 115 min tamaşaçı qarşısında meydana çıxıb, bu oyunda Barselona 2-1 hesabı ilə məğlub olub.
Barselonada ilk mövsümdə 53 oyunda meydanda oldu və 9 qol vurdu, həm Fiqu üçün həm də klub üçün həmin mövsüm uğurlu keçdi. Fiqu zaman keçdikcə Barselona azarkeşlərinin rəğbətini qazandı. Onun xarizması və liderlik qabiliyyəti Barselonanın kapitanlıq sarğısını daşımağına səbəb oldu. Barselona tarixində kapitanın legioner futbolçu olmağı nadir rast gəlinən hal idi.
1998–1999 mövsümündə 50 oyunda meydana çıxıb və 9 qol vurub. 1999-cu ildə dünyada ilin oyunçusu mükafatında 5-ci oldu. Fiqunun Barselonada son oyunu 14 may 2000-ci ildə La Liqada Real Sosyedada qarşı olub, bu oyunda 66-cı dəqiqədə əvəzlənib, oyun 0-0 hesabı ilə başa çatıb. Barselonada son mövsümdə 47 oyunda meydana çıxıb və 14 qol vurub.
Fiqu Barselonanın heyətində 2 dəfə İspaniya Çempionatının, 2 dəfə İspaniya Kubokunun, 1 dəfə İspaniya Superkubokunun, 1 dəfə UEFA Kuboklar Kubokunun və 1 dəfə UEFA Superkubokunun qalibi olub. Fiqu burada 4 mövsüm keçirdi. Futbolçu 172 dəfə Barselonanın heyətində meydana çıxıb və 30 qol vurub.
Real Madrid
2000-ci ildə Real Madrid klubunda prezident seçkilərində namizəd olan Florentino Perez ulduz futbolçuların Real Madridə transfer olunacağını söz verdi. Perezin prezident seçilməsindən sonra komandaya qoşulan ilk futbolçu Fiqu oldu. 2000-ci ildə gözlənilmədən 60 milyon avroya Barselonadan Real Madridə keçdi. Razılaşmaya əsasən, Fiqu burada ildə 4 milyon avro qazanırdı. Bu transfer dünya futbolu tarixinin ən bahalı transferlərindən biridir. Fiqunun gəlişi ilə Real Madridin prezidenti Florentino Perezin Qalaktikos erası başladı.
Real Madriddə ilk oyununu 25 avqust 2000-ci ildə UEFA Super Kubokunun final oyununda Türkiyənin Qalatasaray klubuna qarşı keçirmişdi, 120 dəqiqə davam edən görüşdə Real Madrid 2-1 hesabı ilə məğlub olub. 9 sentyabr 2000-ci ildə Valensiyaya qarşı keçirilən oyunda Real Madridin heyətində ilk qolunu vurub, oyun 2-1 hesabı ilə Real Madrinin qələbəsi ilə başa çatıb. 17 oktyabr 2000-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində Almaniyanın Bayern Leverkusen klubuna qarşı oyunda 4 və 24-cü dəqiqələrdə ilk iki qolun məhsuldar ötürməsini vermiş, 87-ci dəqiqədə isə 11 metrlik cərimə zərbəsindən sonuncu qolu özü vurmuşdur, bu oyunda "Real Madrid" 5-3 hesabı ilə qələbə qazanıb.
Bir çox Barselona azarkeşi bu transferə görə Fiquya qəzəbləndilər. Həmçinin Real azarkeşləri də Fiqunun əzəli rəqibləri olan Barselonadan gəldiyi üçün futbolçunu qəbul edə bilmirdilər. 21 oktyabr 2000-ci ildə Nou Kampda 100000 azarkeş qarşısında ilk dəfə Barselonaya qarşı oyunda meydana çıxmışdı. Bu oyunda Barselona azarkeşlərə Fiquya təzyiq etdilər, onun ünvanına "xain" və başqa şüarlar səsləndirirdilər. Fiqu bu oyunda 66-cı dəqiqədə əvəzləndi və oyundan sonra "həyatımın ən pis günü idi" açıqlamasını verdi.
Fiqu həm Barselonada, həm də Real Madriddə oynamış azsaylı futbolçulardan biri olub. Futbolçunun Real Madriddə ilk mövsümü çox çətin keçdi. Çətin ildən sonra Fiqunun Real Madriddəki karyerasında uğurlu dönəm başladı. Növbəti üç mövsümdə o, Visente del Boskenin başçılıq etdiyi komandanın əsas heyət oyunçularından birinə çevrildi.
UEFA Çempionlar Liqası 2000/2001 mövsümünün yarımfinal mərhələsində Almaniyanın Bayern Münhen klubuna qarşı keçirilən oyunlarda Real Madridin yeganə qolunun müəllifi olub, iki oyunun nəticəsinə görə (0-1, 2-1) Real Madrid mübarizəni dayandırıb. 2000–2001 mövsümündə Real Madridin heyətində 49 oyunda meydana çıxıb və 14 qol vurub 2001–2002 mövsümündə UEFA Çempionlar Liqasının final oyununda Real Madridin əsas heyətində meydana çıxıb və 61-ci dəqiqədə əvəzlənib, bu oyunda Real Madrid Bayern Leverkusen klubuna 2-1 hesabı ilə qalib gələrək kuboka sahib çıxıb. 2001–2002 mövsümündə komandanın heyətində 44 oyunda meydana çıxıb və 11 qol vurub.