cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torpaq kadastrı
Torpaq istifadəçiliynin (sahələri üzərində hüquqların) dövlət qeydiyyatı
Torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən həyata keçirilən hüquqi akt olub, torpaq mülkiyytəçilərinə, istifadəçilərinə və icarəçilərinə torpaqla bağlı vəzifələrinin yerinə yetirilməsində yardım edir. Bu tədbir torpaq münasibətlərinin iştirakçılarının – dövlət orqanlarının, bələdiyyələrin, Azərbaycan respublikası vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərin, habelə əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin, xarici hüquqi şəxslərin, beynəlxalq birliklərin və təşkilatların Azərbaycanın vahid torpaq fondundan istifadəsinin qanuniliyinin gözlənilməsinə xidmət edir.
Torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqlarını müxtəlif qanun pozuntularıdan qorumaqla yanaşı, onlar tərəfindən törədilə biləcək istənilən qanuna zidd hərəkətin qarşısını alır. Bu tədbir torpaq sahələrindən onların hüququ rejiminə və təyinatına uyğun olaraq istifadəsinə dövlətin nəzarəti hesab edilir.
Torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının uçot-qeydiyyat vahidi kimi torpaq sahəsi götürülür. Torpaq sahəsinin uçot-qeydiyyat vahidi kimi götürülməsi onun torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri üçün həm torpaqdan istifadə hüququnun obyekti, həm də təsərrüfat və digər fəaliyyət növünün obyekti kimi çıxış etməsi ilə əlaqədardır.
Torpaq sahələri üzərində hüquqlar o cümlədən hüquqi və fiziki şəxslərin, habelə dövlət orqanlarının və bələdiyyələrin hüquqları, onları yaradan əsaslar müdafiə olunmaq məqsədilə dövlət torpaq kadastrında və dövlət torpaq reyestrində qeydiyyatdan keçirilməlidir. Torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatına alınması məcburi hesab edilir. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı torpaq sahəsinin yerləşdiyi ərazi üzrə dövlət reyestrinə aşağıdakı məlumatların daxil edilməsi ilə aparılır:
Torpaq sahəsinə dair əqdlərin dövlət qeydiyyatı həmin əqdlərin predmeti sayılan torpaq sahəsinin planı olduqda həyata keçirilir. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının aparılması barədə qeydiyyatın tarixi və nömrəsi, habelə qeydiyyat aparan orqan haqqında məlumatlar göstərilməklə torpaq mülkiyytəçilərinə, istifadəçilərinə və icarəçilərinə qanunvericilikdə müəyyən olunmuş hüquqi sənədlər verilir.
Torpaqların kəmiyyət və keyfiyyətcə uçotu
Azərbaycan dövləti bütün cəmiyyətin maraqlarına uyğun olaraq torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı ilə yanaşı, həmin torpaqlardan torpaq mülkiyyətçilərinin və icarəçilərinin düzgün istifadəsinə də nəzarəti həyata keçirir. Ona görə də torpaq ehtiyatlarının təkcə hüquqi baxımdan deyil, həm də təbiət və təsərrüfat baxımından öyrənilməsi dövlət torpaq kadastrının əsas vəzifələrindən biri hesab olunur. Əslində torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı və torpaqların dövlət uçotu eyni vaxtda aprılır. Bu, qeydiyyat və uçot əməliyyatlarının və sənədlərinin vəhdəti hesabına əldə edilir. Belə ki, inzibati rayonların dövlət torpaq kadastr kitablarında həm bütün torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin dövlət qeydiyyatı, həm də bu subyektlərin ixtiyarında olan kənd təsərrüfatı yerlərinin (uqodiyaların) tərkibinə və keyfiyyətinə dair uçot məlumatları verilir.
Drosera derbyensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Torpaq kadastrı
Torpaqların kəmiyyət və keyfiyyətcə uçotu
Torpaqların kəmiyyət və keyfiyyətcə uçotu torpaq ehtiyatlarının miqdarı, yerləşməsi və təsərrüfat istifadəsi haqqında geniş məlumatların toplanması, sistemləşdirilməsi və təhlili ilə bağlı dövlət torpaq kadastr tədbiridir. O, dövlət torpaq kadastrının tərkib hissəsi kimi, torpaqların təbiəti və təsərrüfat baxımından ilkin öyrənilməsini təmin edir.
Torpaq cəmiyyətdə istehsal prosesinin ümumi bazisini təşkil edir, ona görə də torpaqların kəmiyyət və keyfiyyətcə uçotu vahid torpaq fondunun əsas kateqoriyalarını əhatə etməklə idtisadiyyatın bütün sahələrində aparılmalıdır.
Uçot tədbirinin əsas vəzifəsi vahid torpaq fondunun respublika tabeli şəhər, inzibati rayon və muxtar inzibati-ərazi vahidləri (Naxçıvan MR və Dağlıq Qarabağ) daxilində kənd təsərrüfatı yerlərinin (uqodiyaların) və onun tərkib hissələrinin (növlərinin) qəbul olunmuş təsnifata uyğun olraq torpaq mülkiyyət formaları (dövlət, bələdiyyə, xüsusi) üzrə səciyyəsini verməkdir. Torpaqların dövlət uçotu kənd təsərrüfatı yerlərinin (uqodiyaların) faktiki vəziyyətinə görə keyfiyyəti şübhə doğurmayan plan-xəritə materialları və qrafiki üsullarla aşkar edilmiş cari dəyişikliklərin qeydiyyat məlumatları əsasında aparılır.
Torpaqların kəmiyyət və keyfiyyətcə uçotunun dəqiqlik dərəcəsi torpaqlardan istifadənin xarakterindən və torpaq resurslarının potensial imkanlarından asılıdır. Kənd təsərrüfatında əsas istehsal vasitəsi kimi çıxış edən kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlar, dövlət meşə fondu torpaqları, ehtiyat fondu torpaqları, həmçinin şəhər, qəsəbə, kəndlərin hüdudları daxilində yerləşmiş yaşayış, mədəni-məişət, inzibatı və digər əhəmiyyətli bina, tikili və qurğular altındakı torpaqlar daha dəqiq uçota alınırlar. Sənaye, nəqliyyat, rabitə, müdafiə və təhlükəsizlik, təbii qoruq, sağlamlaşdırma, istirahət (rekreasiya), tarix-mədəniyyət və digər qeyri-kənd təsərrrüfatı təyinatlı olub, sənaye müəssisələrinin, rabitə və nəqliyyat yollarının, istirahət zonalarının yerləşdirilməsindən ötrü məkan bazisi kimi istifadə olunan torpaqlar müfəssəl formada uçota alına bilər, su səthi altında qalmış su fondu torpaqlarının da dəqiq uçotuna ehtiyac yoxdur.
Kənd təsərrüfatı yerlərinin (uqodiyaların) uçotu torpaq örtüyünə, torpaqların təbii daxili diaqnostik əlamət və xassələrinə, meliorativ vəziyyətinə, ot durumunun tərkibinə, başqa xassələrinə görə aparılır. Bu zaman əkin, dincə qoyulmuş torpaqlar, çoxillik əkmələr, biçənəklər və örüş yerlərinin keyfiyyəti səciyyələndirilir. Torpaqların keyfiyyəti irimiqyaslı xüsusi torpaq, aqrokimyəvi, geobotaniki, meliorativ tədqiqatlar vasitəsilə öyrənilir.
Torpaq örtüyünün səciyyəsi torpaq növmüxtəliflikləri üzrə torpağın qranulometrik tərkibinə, torpaqda humus, azot, fosfor, kaliumun miqdarına, udulmuş əsasların cəminə, torpaq mühitinin reaksiyasına (pH), suvarılan torpaqlarda əlavə olaraq suda həll olan duzların tərkibinə, şorlaşmanın dərinliyinə görə verilir. Tədqiqatlar nəticəsində əldə edilmiş göstəricilər əsasında xassə və əlamətlərinə görə yaxın olan torpaqlar keyfiyyət qruplarında birləşdirilir. Azot, fosfor, kalium (NPK) və digər qida maddələri ilə təmin olunmasına görə də torpaqların xüsusi (aşağı, orta, yüksək) qruplaşdırılması mövcuddur.
Təbii yem sahələrinin (yay və qış otlaqları) uçotu ot örtüyünün tərkibinə və keyfiyyətinə görə aparılır. Burada torpaq tədqiqatları ilə yanaşı, geobotaniki tədqiqatlara da geniş yer verilir.
Torpaqların keyfiyyət uçotu təkcə torpaqların deyil, torpaq yerinin də təsnifatını nəzərdə tutur. Torpaqşünaslıq elmində torpaq –quru səthinin torpaqəmələgətirən amillərin təsiri altında formalaşmış, münbitlik xassəsi olan yuxarı, yumşaq bitki bitən üst qatı hesab edilir. Torpaqəmələgətirən amillərin məkan-zaman dəyişkənliyindən asılı olaraq torpaqların şaquli və üfiqi zonalığı qanunu mövcuddur. Torpaqların təsnifatı onların genezisinə və inkişafına görə tərtib edilir.
"Torpaq" anlayışından fərqli olaraq, "torpaq yeri" anlayışı daha geniş məfhumdur. "Torpaq yeri" konkret torpaq örtüyü, relyef, iqlim şəraiti, təbii bitki örtüyü, müəyyən qrup kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsindən ötrü yararlılığı, meliorativ vəziyyəti ilə səciyyələnir. Torpaq – torpaq yeri sisteminin yalnız bir elementidir. O, torpaq yerinin digər şəraitləri ilə birgə torpaqdan istifadə əsaslı şəkildə təsir göstərir. Ona görə torpaq yerinin təsnifatında torpaqla yanaşı, digər şəraitlər də, o cümlədən iqtisadi amillər, nəzərə alınmalıdır.
Torpaqların bonitirovkası
Torpaqların həm təbii-tarixi varlıq, həm də bir istehsal vasitəsi kimi bir sıra özünəməxsus xüsusiyyətləri, digər tərəfdən kənd təsərrüfatı istehsalının sənaye istehsalından fərqli olaraq, təbii şəraitdən, o cümlədən torpağın münbitliyindən asılı olması, onun müqayisəli şəkildə qiymətləndirilməsini zəruri edir. Belə ki, çox vaxt eyni miqdarda sərf olunmuş əmək və kapitalın müqabilində əkinçinin əldə etdiyi məhsul və gəlir, torpaqların münbitliyindən asılı olaraq müxtəlif ola bilər və yaxud eyni münbitliyə malik olan torpaqlarda kapital əməyin daha çox sərf edildiyi yerdə əlavə gəlir və ya renta digərindən artıq olacaqdır. Qeyd edək ki, məhsuldar qüvvələrin inkişafı nəticəsində elmi-texniki nailiyyətlərin kənd təsərrüfatında tətbiqi, texnologiya və istehsal proseslərinin təkmilləşdirilməsi az məhsuldar torpaqların münbitliyinin yüksəldilməsinə səbəb olsa da, torpaqların münbitliyi arasındakı diferensasiyanı, yəni mövcud fərqi ləğv etmir. Ona görə ki, aşağı münbitliyə malik torpaqların səviyyəsi yüksəldikcə, həmin proses orta və yüksək münbitliyə malik torpaqlarda da baş verir. Bu proses daimi olduğu üçün torpaqların münbitliyi arasındakı fərq və bu fərqin arasında formalaşan diferensial renta da əbədidir. Beləliklə, diferensial renta – təsərrüfatın münbit torpaqların və əlverişli coğrafi mövqeyinin hesabına (I diferensial renta) və ya istehsal prosesində intensiv metodların tətbiqilə (II diferensiaı renta) əldə etdiyi əlavə məhsul və ya gəlirdir. Buradan belə bir nəticə çıxarmaq mümkündür ki, torpaqların bonitirovkasının nəzəri əsasını genetik torpaqşünaslığın münbitlik təlimi ilə yanaşı diferensial renta haqqında təlim də təşkil edir. Torpaqların bonitirovkası əslində I diferensial renta ilə bilavasitə əlaqədardır.
I diferensial torpaq rentasının əsasını ən pis torpaqların məhsulunun eyni zamanda ictimai istehsal qiyməti hesab olunan istehsal qiyməti ilə ən yaxşı və orta torpaqların məhsulunun fərdi istehsal qiyməti arasındakı fərq təşkil edir. Torpaq kənd təsərrüfatı sahibkarlarına icarəyə verilərkən məhz bu fərq torpaq mülkiyyətçiləri tərəfindən mənimsənilir.
Torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsi
Dövlət torpaq kadastrının ən əhəmiyyətli tərkib hissəsi torpaqların (torpaq yerinin) iqtisadi qiymətləndirilməsidir. Torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsi kənd təsərrüfatında əsas istehsal vasitəsi olan torpaq yerinin münbitliyinin iqtisadi göstəricilər əsasında səciyyələndirilməsidir.
Torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsinin obyekti müxtəlif kateqoriyadan olan torpaqlar və kənd təsərrüfatı yerləri (uqpdiyalarla) ilə təmsil olunmuş vahid torpaq fondudur. Torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsinin predmeti isə torpağın iqtisadi münbitliyidir. Münbitlik nöqteyi-nəzərindən torpaq yeri və torpaq anlayışları eynidir. Fərq yalnız torpaqla müqayisədə torpaq yerinin daha geniş anlayış olmasıdır.
Torpaq-qiymətləndirmə işləri zamanı torpaqların bonitirovkası və torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsinin eyni taksonomik vahidlər üzrə aparılması vacibdir. Respublikamızda torpaqların bonitirovkası torpaq növmüxtəliflikləri, torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsi isə torpaqların aqroistehsalat qrupları üzrə aparılır.
Torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsində qiymət göstəricilərinin düzgün seçilməsinin böyük əhəmiyyəti vardır. Onlar obyektiv olmalı və müəyyən praktiki əhəmiyyət kəsb etməlidir. Yalnız bu halda torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsi istehsalatda özünün geniş tətbiqini tapa bilər. Qiymət göstəricilərinin hesablanması suvarılan və suvarılmayan torpaqlar üçün ayrı-ayrılıqda hesablanır.
Məqsəd və vəzifələrindən asılı olaraq torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsi fərdi və ümumi olur. Torpaqların fərdi iqtisadi qiymətləndirilməsi müxtəlif torpaqlarda konkret kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsinin səmərəliyini təyin edir. Ona görə də torpaqların fərdi iqtisadi qiymətləndirilməsi kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığına, məsarif ödənişinə və differensial gəlirə görə aparılır.
Torpaqların ümumi iqtisadi qiymətləndirilməsi münbitliyin obyektiv göstəricilərini və torpaqdan istifadənin effektivliyini xarakterizə edən göstəriciləri təyin edir. Torpaqların ümumi iqtisadi qiymətləndirilməsi ümumi məhsulun dəyərinə, məsarif ödənişinə və differensial gəlirə görə aparılır.
İqtisadi nöqteyi-nəzərdən torpaq yerinin keyfiyyəti torpağın münbitliyinə görə müəyyən edilir. Torpaqların münbitliyindəki fərqlər kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığında fərqlərin yaranmasına səbəb olur. Bununla da kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığı torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsində əsas göstərici kimi çıxış edir. Bu göstərici əsasında torpaq yerlərinin keyfiyyətini müqayisəli şəkildə qiymətləndirmək mümkündür. Torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsi üçün seçilmiş kənd təsərrüfatı bitkilərinin tərkibi torpaq-kadastr rayonu üçün səciyyəvi olmalıdır.
Torpağın qiymət göstəricisi kimi məhsuldarlığın kənd təsərrüfatı istehsalının bir sıra məsələlərinin həllində böyük əhəmiyyəti vardır. Lakin o yalnız müxtəlif keyfiyyətli torpaqlara eyni miqdarda xərc qoyulduğu şəraitdə torpaqların keyfiyyətini əks etdirir.
Kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığı əsasında torpaq yerlərinin iqtisadi qiymətləndirilməsinin çətinliyi ayrı-ayrı bitkilərin və bitki qruplarının məhsuldarlığının torpağın keyfiyyəti haqqında məlumat verə bilməməsi ilə əlaqədardır. Məhsuldarlığın obyektiv göstəriciləri olan ümumi məhsulun dəyəri və differensial gəlir artıq praktikada öz üstünlüklərini göstərmişdir.
Torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsi zamanı müxtəlif keyfiyyətli torpaq yerlərindən əldə edilmiş məhsuldarlığın və ümumi məhsulun dəyərinin istehsal məsrəflərinin öyrənilməsi zəruridir. Nəzərə almaq lazımdır ki, yalnız eyni miqdar istehsal məsarifləri şəraitində formalaşmış məhsuldarlıq və ümumi məhsulun dəyər göstəriciləri torpağın keyfiyyətini düzgün əks etdirə bilər.
Ümumi məhsulun dəyəri aşağıdakı düstur əsasında tapılır:
D = (M1A1P1+M2A2P2+….MnAnPn): P1+P2+….Pn
Burada, D – ümumi məhsulun dəyəri; M1, M2 ….Mn – kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığı; A1, A2….An — məhsulun topdan satış qiyməti (keçmiş metodikalarda kadastr qiyməti); P1, P2….Pn – kənd təsərrüfatı bitkilərinin sahəsi.
Məsarif ödənişi torpaqların iqtisadi qiymətləndirilməsi zamanı təsərrüfatçılığın bərabər iqtisadi şəraitində, torpaq yerinin münbitliyinin çox əhəmiyyətli göstəricisidir. O, eyni keyfiyyətli torpaq yerlərində əkinçiliyin intensivliyindən asılı olaraq iqtisadi münbitliyin səviyyəsini səciyyələndirmək üçün olduqca əlverişlidir. Məsarif ödənişi aşağıdakı düstur vasitəsilə təyin edilir:
MÖ =D:Mf
Burada, MÖ –məsarif ödənişi; D- ümumi məhsulun dəyəri; Mf- ümumi xərclər.
Yaxşı və pis torpaqlarda kənd təsərrüfatı istehsalının səmərəliyi özünü təmiz gəlir formasında göstərir. Torpaq yerlərinin təmiz gəliri həmin sahələrdən alınan ümumi məhsulun dəyərindən onun alınmasından ötrü sərf olunmuş istehsal xərclərini çıxmaqla tapılır. Differensiaı gəlir təmiz gəlirin əlavə hissəsidir. Əslində differensial gəlir pis torpaq yerləri ilə müqayisədə yaxşı keyfiyyətli torpaq yerlərində daha məhsuldar əmək hesabına yaradılmış təmiz gəlirdir. O nisbi münbitliyin kəmiyyət səciyyəsi olub, qiymətləndirilən torpaqlarda az məhsuldar torpaqlarla müqayisədə məsariflərə qənaətin həcmini ifadə edir. Torpaq yerlərinin iqtisadi qiymətləndirilməsində meyar kimi götürülən differensial gəlir aşağıdakı düstur vasitəsilə tapılır:
DG = (AQ-FQ) X U
Differensial gəlirin tapılması üçün çox əhəmiyyətli göstərici olan məhsulun fərdi qiyməti (FQ) aşağıdakı düstur əsasında tapılır:
FQ =M x (Rn + 100) : 100
Burada, FQ – məhsulun fərdi qiyməti, man/sen; M- məhsulun maya dəyəri; Rn – rentabelliyin normativ səviyyəsi.
Məhsulun fərdi qiyməti hesablanarkən istifadə edilən rentabelliyin normativ səviyyəsi 45%-dən az olmamaq şərtilə bütün kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün eyni qəbul edilir. Bu göstəriciyə görə əldə edilmiş differensial gəlir ən təmiz gəlir hesab olunur.
Beləliklə, torpaq yerlərinin iqtisadi qiymətləndirilməsində ilkin məlumat kimi 1 hektar sahədən alınan məhsulun miqdarı və bu məhsulun istehsalına sərf olunmuş məsariflər götürülür. Bu göstəricilər əsasında istehsalın səmərəliyini xarakterizə edən göstəricilər – ümumi məhsulun dəyəri, məsarif ödənişi, təmiz və differensial gəlir hesablanır.
Əldə edilmiş göstəricilər əsasında torpaq kadastr (qiymət) rayonlarının torpaq yerlərinin iqtisadi qiymət şkalaları tərtib edilir. Şkala torpağın keyfiyyətini səciyyələndirən müxtəlif göstəricilər üzrə qurulur. Şkalada əkinçilikdə intensivliyin səviyyəsi istehsal məsariflərinin ölçüsünə görə, istehsalın səmərəliyi- məsarif ödənişinə, istehsalın səviyyəsi – ümumi məhsulun, gəlirli olması – differensial gəlirin həcminə görə müəyyən edilir.
NGC 2213
NGC 2213, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Səfəvi−Moğol müharibəsi (1649-1653)
Səfəvi−Moğol müharibəsi (1649-1653) — müasir Əfqanıstan ərazisində Moğol və Səfəvi imperiyaları arasında baş vermiş müharibədir. Moğol imperiyası Buxara xanlığından olan özbəklərlə müharibə halında ikən, Səfəvi imperiyası hücum edərək Qəndəharı və ətraf ərazilərdəki qalaları ələ keçirərək bölgəyə nəzarəti təmin edir. Moğollar itirdikləri əraziləri geri qaytarmaq üçün cəhdlər etsə də, uğur qazana bilmirlər.
Arxa plan
Səfəvi imperiyası nın ikinci hökmdarı I Təhmasib in dövründən Səfəvilərin Qəndəhar a iddiaları mövcud idi. Moğol hökmdarı Hümayun un hakimiyyətdən devrilməsindən sonra o, hakimiyyətini bərpa edə bilmək üçün I Təhmasib dən yardım istəmiş və bunun qarşılığında Qəndəharı ona vəd etmişdi. Lakin ondan sonrakı hökmdar Cahangiri n dövründə Qəndəhar üstündə münaqişə meydana çıxdı.
1638-cı ildə Səfəvi imperiyasının Qəndəhar hakimi Əli Mərdan xanın şəhəri Sultan Şahcahana təhvil verməsindən sonra Kabul və Qəndəhar moğolların nəzarətinə keçdi. Hindistanın qapısı hesab edilən bu iki şəhərinin moğollar üçün iki əsas əhəmiyyəti var idi. Birincisi, moğollar bu bölgəni özlərinin qədim paytaxtları olan Səmərqənddən özbəklər tərəfindən qovulmasının kiçik də olsa kompensasiyası kimi qəbul edirdilər. Moğollar daxili inzibati gündəmlərdən əlavə, rekonkista hissi ilə imperiyanın qərb sərhədlərini genişləndirməyi həmişə prioritet hesab edirdilər. İkincisi, Orta Asiy a ticarəti Moğolları döyüş atları ilə təmin edirdi, bu atlar olmadan nəinki hərbi qüvvələr yararsız olardı, həm də potensial olaraq qəbilə üsyanlarına və xarici işğallara səbəb ola bilərdi. Xüsusilə Qəndəhar Mərkəzi Asiyada bir sıra əsas ticarət yollarının kəsişməsində idi. Beləliklə, bu iki şəhər dərin strateji narahatlıq səbəbi idi.
1646-cı ilin fevralında Sultan Şahcahan öz oğlu Murad Bakşı 60 minlik orduya komandan təyin edərək Kabula, oradan da Bədəxşan və Bəlxə göndərdi. Bu yürüşdə məqsəd Nəzr Məhəmməd və onun oğlu Əbüləzizi Bəlxin Toqay-Teymuri hökmdarına qarşı dəstəkləmək idi. Lakin, Nəzr Məhəmməd və Əbüləziz moğollara xəyanət edərək yürüşün sonlanmasından sonra İsfahana qaçdılar. Onlara qarşı sonrakı 1647-ci ildə baş tutmuş Bəlx yürüşünə Övrəngzib başçılıq etdi. Bu yürüş Moğol imperiyasına 20 milyon rupiyə başa gəlsə də, sonda Bəlx və Bədəxşan ələ keçirildi.
1639-cu ildə Səfəvi hökmdarı I Səfi nin orduları Bamyanı ələ keçirdilər və yaranmış mənzərəyə görə növbəti hədəfin Qəndəhar olacağı bəlli idi. 1646-cı ildə Kamran Xanand Malik Mağdudun yardımı ilə Sultan Şahcahan Qəndəhara doğru yürüşə çıxdı və şəhərin hakimi Əmi Mərdan xanın tabe olması üçün danışıqlar apardı. O, Səfəvi ordusunun şəhəri yenidən tabe etmək üçün hücum edəcəyini gözləyirdi və buna görə də, şəhərin müdafiə divarlarının təcili bərpa edilməsini əmr etmişdi. Həmçinin, bölgəni qoruması üçün Kabul da böyük moğol ordusu da saxlanılmışdı. Lakin həmin ildə heç bir Səfəvi hücumu olmadı və bundan sonra moğol hökmdarı oğlu Murad Bakşı özbəklər tərəfindən idarə edilən Bədəxşanı ələ keçirməyə göndərdi. Növbəti ildə bir digər oğlu Övrəngzib, özbək ordusunu Bəlxin kənarında darmadağın edərək şəhəri ələ keçirdi. Döyüşlərdəki bu qələbələrə baxmayaraq, moğollar bu şəhərləri əldə saxlamağı bacarmadılar və Sultan Şahcahan Bədəxşandakı ordusunu geri çağırmağa məcbur oldu.
Müharibə
4 aprel 1648-cı ildə moğolların Bədəxşandan geri çəkilməsindən cəsarətlənən II Abbas 40 minlik ordu ilə birlikdə İsfahan dan hərəkətə başladı. Ləşkərgahı ələ keçirdikdən sonra o, 28 dekabrda Qəndəharı mühasirəyə aldı və qısa müddətlik mühasirədən sonra oranı 22 fevral 1649-cu ildə ələ keçirdi. Bəlx yürüşündəki uğusuzluq moğolların cəbhədəki mövqelərinin xeyli zəifləməsi ilə nəticələnmişdi. Bunun sübutu kimi isə, Qəndəharın mühasirəsinin az çəkməsi və qısa müddət ərzində Səfəvi imperiyasının əlinə keçməsini göstərmək olar. 1651-ci ildə moğollar şəhəri ələ keçirmək üçün yenidən hücuma keçsələr də, qışın yaxınlaşmasına görə mühasirəni yarıda saxlamağa məcbur oldular.
I mühasirə
Qəndəharın itirilməsi Moğol imperiyası üçün çox ağır strateji itki kimi görünürdü. Şəhərin itirilməsinin imperiyasının nüfuzuna xələl yetirdiyi düşünülürdü və Sultan Şahcahan nə olursa olsun onu geri qaytarmaq istəyirdi. Bunu reallaşdırmaq üçün o, oğlu Övrəngzibi 50 minlik ordu ilə yürüşə göndərdi. Övrəngzibi Sədullah xan (saray müşaviri) və Caypurlu I Cay Sinx müşayət edirdi. Onlar 1649-cu ilin aprelində Qəndəhar qalasına hücum etdilər və bir neçə ayı kənarındakı düzənlik ərazilərdə Səfəvi ordusuna qarşı döyüşməklə keçirdilər. Şəhər kənarındakı döyüşdə Səfəvi ordusu məğlub olsa da, qala döyüşlərində böyük uğur əldə etdilər. Lakin tədricən moğol ordusu maddi-texniki təminat problemləri yaşamağa başladı. Həmçinin Səfəvilərin inadlı müqavimət göstərməsi ilə birlikdə, şəhərin müdafiə tikililərini uçura bilmək üçün moğol ordusunun yetəri qədər odlu silahı da yox idi. Hər bir halda, 5 sentyabr tarixində moğol ordusu 3 min döyüşçü və minlərlə heyvan itirərək geri çəkildi.
II mühasirə
Səfəvi imperiyası da Qəndəhardakı qüvvələrinə yardım göndərmiş, qalanın ziyan görmüş yerləri bərpa edilmişdi.
İkinci müharisəyə yollanan moğol ordusu 2 may 1652-ci ildə şəhərə çatdı və qala divarlarının altından lağımlar qazmağa başladı. Lakin Səfəvi ordusu moğollarla müqayisə də daha dəqiq tüfənglərə sahib idilər. Şahcahanın qala divarları dağıdılmadan döyüşçülərin hücum etməməsini əmr etməsindən sonra Səfəvi ordusunun şəhəri müdafiə etməsi daha asanlaşdı. Bundan başqa, moğollar özbəklərlə də bağlı problemlər yaşamağa başladılar. Beləki, II Abbas özbək Əbdüləziz xanla da ittifaq imzalamışdı. Bundan sonra Əbdüləziz Kabula 10 minlik qoşun göndərərək, moğolların təminat yollarını kəsdi. Moğolları mühasirəni ləğv etməyə məcbur edəcək qədər güclü olmasalar da, özbəklər önəmli zərbələr vura bilirdilər. Belə zərbələrin birində onlar mühasirəyə alan orduya gedən və 2500 döyüşçü tərəfindən qoruna 1.5 milyon gümüş sikkəni ələ keçirə bilmişdilər.
Səfəvi ordusu nun yaxşı müdafiə olunduğunu, özbəklərin fəaliyyətini və öz ordusunun uğursuzluğunu görən Şahcahan oğlu Övrəngzib ə ordusunu Kabula aparmağı əmr etdi. Beləliklə, 9 iyul 1652-ci ildə ikinci mühasirəni də Səfəvi ordusu uğurla başa vura bildi.
III mühasirə
Moğolların Qəndəharı ələ keçirmək üçün olan III cəhdi 1653-cü ilin yazında baş verdi. İki dəfə uğursuz olduqdan sonra şahzadə Övrəngzib ordunun komandanlığından alındı, yerinə qardaşı və vəliəhd şahzadə Dara Şükuh gətirildi. Dara 70 minlik ordu ilə yürüşə başladı. Onun qərərgahına moğolların ən əşhur generalları və əvvəlki iki mühasirə zamanı yaxşı mənada seçilən Caypurlu I Cay Sinx də daxil idi. Lakin şahzadə özünün etməli olduğu şeylərdə belə tez-tez müşavirləri ilə məsləhətləşirdi. Bu məsləhətləşmələr vəliəhd şahzadənin gözünə girməyə çalışan müşavirlərinin qarşılıqlı davaları ilə müşayət olunurdu. Həmçinin təcrübəli moğol generalları hərbi məsələlərdə onların yerinə şahzadənin öz şəxsi müşavirləri ilə məsləhətləşməsindən də narahat idilər.
Üçüncü mühasirəni edəcək olan ordu Qəndəhara aprel ayında çatdı. Lakin ənənəvi xətti müharibə üçün olan silahlarla təmin edilmiş moğol ordusu mühasirə döyüşü apara bilmək üçün zəif təchiz edilmişdi. Ordunun döyüş qabiliyyətini zəiflədən bir digər məsələ isə Daranın hərbi səriştəsizliyi, həmçinin uğursuz əmrlər verdikdən sonra buna görə başqalarını ittiham etməsi oldu. İyun ayında qalanın bir hissəsinin zəbt edilməsi şahzadənin müdaxiləsi ilə baş tutmadı. Yayın sonlarında ordunun daxilində narazılıqlar baş qaldırmağa başladı. Nəhayət, 29 sentyabr 1653-cü ildə mühasirə qaldırıldı.
Ətraf mühitin və iqlimin rolu
Hinduquş bölgəsindəki tayfalar çox üsyankar idilər, buna görə də onlar daim sakitləşdirilməli, nizam-intizama dəvət edilməli və ya məhv edilməli idilər. Onların Moğol təchizat xətlərinə və irəliləmə dəstələrinə basqınları ordu üçün fəlakətli oldu. Bu döyüşçü dəstələri bəzən müstəqil, bəzən də özbəklərlə koordinasiyada işləyirdilər. Moğol Hindistan ı və Əfqanıstan arasındakı maliyyə sistemləri fərqinə görə ordu üçün nağd pul əldə etmək olduqca çətin idi, buna görə də ordu Hinduquş dağlarının sıldırım keçidləri və dar yolları ilə külçə, nağd pul daşımağa məcbur oldu.
Bundan əlavə, Hinduquş un və onun hüdudlarından kənarın ərazisi və iqlimi çox pisdir. Nə ərazilərə basqın etmək, nə də fəth edilmiş ərazilərdən torpaq gəlirləri əldə etmək döyüşçülər üçün mühüm hərbi mükafat hesab edilmirdi. Hindistanın yerli taxıl daşıyıcıları olan Bancaraların burada analoqu yox idi. Özbək qoşunlarının və yerli qəbilə qruplarının daimi basqınları nəticəsində yemək tapmaq üçün çox az imkan var idi. Əfqan qışının şiddəti bu bəlaları daha da artırdı.Hinduquş dağlarının qışı ordunun təminat yollarının kəsilməsi demək idi. Bu amil də moğol ordusunun məğlubiyyətində mühüm rol oynamışdır.
Azərbaycan kinojurnallarının siyahısı
Azərbaycan kinojurnallarının siyahısı — Azərbaycanın çəkilən və çəkilmiş kinojurnallarının siyahısı.
NGC 2165
NGC 2165, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Arabaçı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 2919
NGC 2919, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qar (departament)
Gar  — Fransa nın cənubundakı Oksitaniya bölgəsinin departamentlərindən biri. Adını öz ərazisindən keçən Qar çayından götürmüşdür. Sıra nömrəsi — 30. İnzibati mərkəzi — Nim. Əhalisi — 726.285 nəfər (departamentlər arasında 33-cü yer, məlumatlar 2010-cu il).
Coğrafiyası
Sahəsi — 5853 km². Departamentə 3 rayon, 46 kanton və 353 kommun daxildir.
Tarixi
Orta əsrlərdə ərazi romalılar tərəfindən məskunlaşmışdı. Hətta buradan Via Domitsia yolu da keçirdi.
Böyük Fransa İnqilabı dövründə Gar 1790-cı ilin martında yaranan ilk 83 departamentdən biri olmuşdur. Keçmiş Langedok əyalətinin ərazisində yerləşir.
Eri Tosaka
Eri Tosaka (d. 30 avqust 1993, Takaoka, Yaponiya) — Yaponiyanı təmsil edən qadın güləşçi. Eri Tosaka 2016-cı ildə Yaponiyanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi və yarışların qızıl medalını qazandı. Tosaka həmdə 2013, 2014 və 2015-ci illərdə Dünya Çempionatlarının qızıl medalını qazanıb.
Karyerası
Eri Tosaka 2016-cı ildə karyerasında birinci dəfə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində Olimpiya Oyunlarında qüvvəsini sınadı. Tosaka birinci görüşdə Qazaxıstan güləşçisi Ulduz Yeşimovanı 6:0, ikinci görüşdə Amerika Birləşmiş Ştatları güləşçisi Haley Auqellonu 11:2, üçüncü görüşdə isə Çin Xalq Respublikası nümayəndəsi Sun Yananı 8:3 hesabı ilə məğlub etdi və yarışların finalına vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə isə Eri Tosaka Azərbaycan güləşçisi Mariya Stadniki gərgin görüşün yekununda, sona 3 saniyə qalmış 3:2 hesabı ilə məğlub etdi və XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.
Drosera dielsiana
(Drosera dielsiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nigar Vəliyeva
Nigar Vəliyeva (Nigar Çingiz qızı Vəliyeva; ) — filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan Dillər Universitetinin ingilis dilinin leksikologiyası və üslubiyyatı kafedrasının professoru, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının filologiya elmləri üzrə ekspert şurasının fəal üzvü, Avropa Linqvistik Cəmiyyətinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi nin üzvü, Azərbaycan Dillər Universitetinin Elmi Metodik Şurasının sədri, Azərbaycan Respublikasının Elmi Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurasının üzvü.
Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.
Kitabları
1. 1999 – Müxtəlif sistemli dillərdə nitq və təfəkkür felləri ilə formalaşan frazeoloji vahidlər, 103 s. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən Elmi-Metodik Şurası "Avropa dilləri və ədəbiyyatı" bölməsinin 30.01.1999-cu il tarixli 04 saylı protokolu ilə təsdiq edilmişdir. ADDİ-nin mətbəəsi. Bakı. Elmi redaktor: filologiya elmləri doktoru, professor Məmməd Şamxal oğlu Qasımov. Rəyçilər:
2. 2001 – Структурно-семантические особенности словосочетаний в современном английском языке, 61 s. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən Elmi-Metodik Şurası "Avropa dilləri və ədəbiyyatı" bölməsinin 24.02.2001-ci il tarixli 22 saylı protokolu ilə təsdiq edilmişdir. "ХКБ и Полиграфия". Bakı, 2001. Elmi redaktor: filologiya elmləri doktoru, professor Zeydulla Ağayev Rəyçilər:
3. 2001 – Frazeoloji birləşmələrin müqayisəli linqvistik təhlili, 220 s., qrifli nəşr "Ünsiyyət", "XKB və Poliqrafiya". Bakı, 2001. Elmi redaktor: filologiya elmləri doktoru, professor Adil Məhəmməd oğlu Babayev. Rəyçilər:
4. 2006 – Azərbaycanca-İngiliscə-Rusca Frazeoloji Lüğət, 57,5 ç.v., 460 s. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dillər Universiteti. Bakı, Nurlan, 2006. Baş redaktor: AMEA-nın müxbir üzvü, əməkdar elm xadimi, filologiya elmləri doktoru, professor Nizami Qulu oğlu Cəfərov
5. 2008 – Müxtəlifsistemli dillərdə feli birləşmələrin tipoloji təhlili, 862 s. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən Elmi-Metodik Şurası "Avropa dilləri və ədəbiyyatı" bölməsinin 20.10.2007-ci il tarixli 13 saylı protokolu ilə təsdiq edilmişdir. Bakı, "Avropa" nəşriyyatı, 2008. Elmi redaktor: AMEA-nın müxbir üzvü, əməkdar elm xadimi, filologiya elmləri doktoru, professor Nizami Qulu oğlu Cəfərov Rəyçilər:
6. 2010 – İrihəcmli Üçdilli Frazeoloji Lüğət, 2 cildli, 123,5 ç.v., 1975 s. – 988/987 s. Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, Bakı, ISBN 978-9952-8135-7-9 Azərnəşr, 2010. Baş redaktor: AMEA-nın həqiqi üzvü, filologiya elmləri doktoru, professor Ağamusa Ağası oğlu Axundov Ön sözün müəllifi: AMEA-nın müxbir üzvü, əməkdar elm xadimi, filologiya elmləri doktoru, professor Nizami Qulu oğlu Cəfərov
7. 2011 – Dil Tipologiyasının Aktual Problemləri. Actual Problems of Language Typology. Актуальные Проблемы Языковой Типологии, 512 s. Azərbaycan Respublikası, "Elm və Təhsil" nəşriyyat-poliqrafiya, Bakı, 2011. Elmi redaktor: Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II, III, IV, V çağırış deputatı AMEA-nın müxbir üzvü, əməkdar elm xadimi, filologiya elmləri doktoru, professor Nizami Qulu oğlu Cəfərov Redaktor:
8. 2013 – Some Aspects and Peculiarities of Intercultural Communication in the Process of Globalization, Belqrade, 242 p. International Business Serviced.o.o., Cooper Green Advertising d.o.o., Publishing House: Jovsic Printing Centar d.o.o., Belgrade, 2013. Elmi redaktor: əməkdar jurnalist, MM-in sabiq deputatı, Honorable journalist, Deputy of the First Call of the Parliament Əlövsət Ağalarov
9. 2013 – The Armenian Tragedy in 1915, Tərcümə, 136 p. The Ministry of Culture and Tourism of the Azerbaijan Republic, Azerneshr. ISBN 978-9952-438-90-1, Azerneshr, 2013 Baş redaktor: əməkdar jurnalist, MM-in sabiq deputatı, Honorable journalist, Deputy of the First Call of the Parliament Əlövsət Ağalarov Elmi redaktor:
10. 2013 – Proqram. Magistratura pilləsi üçün. İngilis dili tarixinin giriş kursu, 28 s. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dillər Universitetinin Elmi Şurasının 13.05.2013-cü il tarixli iclasında təsdiq olunmuşdur, protokol № 4, Vəsait "E. L." Nəşriyyat və Poliqrafiya Şirkəti MMC-nin mətbəəsi, Bakı, 2013.
12. 2014 – Theoretical Issues of Stylistic Lexicology. A Linguistic Approach, 185 s. Azerbaijan State Publishing, LLC, Bakı, 2014.
13. 2014 – Communicative-Pragmatic Paradigm of English Lexicology, 288 s. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dillər Universitetinin Elmi Şurasının 3.11.2014-cü il tarixli iclasında təsdiq olunmuşdur, protokol № 8, "Science and Education", Bakı, 2014. ISBN 978-9952-8024-1-2
14. 2016 – Mədəniyyətlərarası dialoq ya qlobal kommunikasiya şəraitində təhsilin dili və dilin təhsili, 264 s. "Elm və Təhsil", Bakı, 2016. Elmi redaktor: siyasi elmlər doktoru, professor, MM-in V çağırış deputatı Elman Xudam oğlu Nəsirov
15. 2016 – Synergetics of the language, national consciousness and culture by globalization, 232 s. _978-9952-508-62-8, "Nurlar" Publishing-Printing Center, Bakı, 2016. Elmi məsləhətçi: professor Elman Nəsirov
16. 2017 – Azərbaycanca-İngiliscə İdiomatik Lüğət, 764 s. Bakı, "Mütərcim", 2017. Elmi redaktor: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun icraçı direktoru Oqtay Əlipaşa oğlu Səmədov Ön sözün müəllifi: AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilk İnstitutunun direktoru, filologiya elmləri doktoru, professor, AMEA-nın həqiqi üzvü Möhsun Zellabdin oğlu Nağısoylu
17. 2017 – Qloballaşan dünyada multikulturalizm şəraitində dilin inkişafı, 482 s. "Avropa" nəşriyyatı Elmi redaktor: AMEA-nın həqiqi üzvü, əməkdar elm xadimi, filologiya elmləri doktoru, professor Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III və V çağırış deputatı İsa Əkbər oğlu Həbibbəyli Redaktor: Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II, III, IV, V çağırış deputatı, Zahid Oruc (Zahid Məhərrəm oğlu Orucov)
18. 2017 – İnsan və Vətəndaş hüquq və azadlıqları, Tərcümə, 175 s. ISBN-978-9952-8032-4-2 qrifli nəşr "Avropa" nəşriyyatı, Bakı, 2017.
19. 2018 – İzahlı Azərbaycanca – İngiliscə – Rusca Kommunikasiya Terminlər Lüğəti, 416 s. Azərbaycan Respublikası, Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyasının 16.10.2018-ci il tarixli qərarı ilə nəşr olunub, Bakı, "Vətənoğlu" nəşriyyatı, 2018. Baş redaktor: AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilk İnstitutunun direktoru, filologiya elmləri doktoru, professor, AMEA-nın həqiqi üzvü Möhsun Zellabdin oğlu Nağısoylu
20. 2018 – Synergetics of the Language, National Consciousness and Culture by Globalization. Germany, Saarbrükken, Lambert Academic Publishing House, 232 p. ISBN: 978-613-9-94516-0 qrifli nəşr Scientific Adviser: Member of Parliament, Doctor of Political Sciences, Professor of the Academy of Public Administration under the President of the Republic of Azerbaijan Elman Xudam o. Nasirov
21. 2018 – Introductory Course to the English Stylistics. A Linguistic Approach, 440 s. _978-9952-8176-0-7 qrifli nəşr "Elm və Təhsil" nəşriyyatı, 2018_ Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Azərbaycan Dillər Universitetinin Təhsil Fakültəsi Elmi Şurasının 27.11.2018-ci il tarixli iclasının 16 saylı protokolu ilə təsdiq edilmişdir, Bakı, "Elm və Təhsil" nəşriyyatı, 2018.
22. 2018 – Mədəniyyətlərarası Dialoq ya Qlobal Kommunikasiya şəraitində Təhsilin Dili və Dilin Təhsili. Germany, Saarbrükken, Lambert Academic Publishing House, 264 p. İSBN 978-613-8-25545-1 qrifli nəşr
23. 2019 – Comparative Typology of the Modern English, Russian and Azerbaijani languages, 468 p. The manual was approved and recommended for publication by the decision of the Scientific Council of Education Department of the Azerbaijani University of Languages on 05.03.2019 ratified by protocol № 19. It was published upon the initiative of the International Foundation for Sustainable Peace and Development (IFSPD), Total Trade International d.o.o. SZGR Jovan Antic. ISBN 978-86-8947-08-06, COBISS. SR-ID 277220620, Serbia, Belgrade, June 2019.
24. 2019 – Eternal as Azerbaijan. Heydar Aliyev in my life. II volume. Tərcümə, 203 p.
25. 2019 — A Paradigm of Contrastive Lexicology of the English and Azerbaijani Languages, 413 p.
26. 2019 – Proqram. Magistratura pilləsi üçün. A Paradigm of Contrastive Lexicology of the English and Azerbaijani Languages, 32 s.
27. 2019 — An Introduction to the History of Global English, 770 s.
NGC 7031
NGC 7031 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Ququşu bürcü istiqamətində yerləşir. IV1p tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Drosera dilatato-petiolaris
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fyodor Abramov
Fyodor Aleksandroviç Abramov — sovet-rus yazıçısı. "Pryaslinı" trilogiyası (1958-1973), "Ev" romanı (1978), həmçinin "Pelageya" (1969), "Taxta atlar" (1970), "Keçmişə səyahət" (1974) hekayələrinin müəllifidir. Abramovun sosial təhlilə meyilli olan və dilinin rəngarəngliyi ilə seçilən nəsri İkinci Dünya müharibəsi illərində və müharibədən sonrakı illərdə insanların taleyini, şimal kəndlərinin problemlərini, kolxoz həyatının qeyri-təntənəli mənzərəsini, kəndli xarakteri və həyat tərzinin deformasiyasını əks etdirir. Ədəbi tənqid və jurnalistika ilə də məşğul olmuşdur.
Zərbə krateri
Zərbə krateri - planetin, peykin və ya Günəş sisteminin başqa bərk obyektinin səthində olan, ondan daha kiçik obyektlə hipersürətlə toqquşması ilə formalaşan təqribən dairəvi çuxurdur.
Qızılvəng (Babək)
Qızılvəng — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Qoşa Dizə kənd inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Qoşa Dizə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qızılvəng qəsəbəsi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.
Tarixi abidələri
Qızılvəng qəsəbəsində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Mədəniyyəti
Qəsəbədə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Qəsəbədə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Qəsəbədə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Qəsəbədə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
NGC 5915
NGC 5915, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Trəzi bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 5119
NGC 5119, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Transpersonal psixologiya
Transpersonal psixologiya, insan ağlının transsendental və ya mənəvi cəhətlərini araşdıran psixologiya məktəbidir. Dini dəyişmə, fərqli şüur vəziyyətləri, trans (keçid) və digər mənəvi fəaliyyətləri araşdıran transpersonal psixologiya müasir psixologiya nəzəriyyələrini mistisizmin müxtəlif formaları ilə birləşdirmə cəhddir.
Transpersonal psixoloqlar transspersonal psixologiyanı psixoanaliz, funksionalizm və humanist psixologiya kimi digər psixoloji cərəyanların tamamlayıcısı kimi qəbul etmişlər. Karl Qustav Yunq və bir sıra digər psixoloqlar öz əsərlərində mənəvi və transpersonal aspektlər qeyd etmişdir. Bununla birlikdə transpersonal psixologiyaya insan psixikasının fərdi və inkişaf aspektlərinə dair tədqiqatlar aparan psixoloqlar tərəfindən laqeyd yanaşılmışdır. 137x137px|thumb|right|Uilyam Ceyms
Mənbə
147x147px|thumb|right|[[Karl Qustav Yunq]]
NGC 311
NGC 311 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Xosrov Abdullayev
Xosrov Abdulla oğlu Abdullayev — Azərbaycan sirk artisti, jonqlyor, illüziyaçı, Azərbaycan SSR xalq artisti (1977).
Həyatı
Xosrov Abdulla oğlu Abdullayev 29 yanvar 1926-cı ildə Şamaxıda anadan olub. Moskvadakı Dövlət Sirk Sənəti Məktəbini bitirib (1942). Azərbaycan SSR xalq artisti (1977) idi.
Yaradıcılığı
Görkəmli sovet jonqlyorlarından olan Abdullayev 30 ildən artıq bu janrda fəaliyyət göstərmişdir. Abdullayevin jonqlyor sənəti virtuozluğu, orijinallığı, milli özünəməxsusluğu və ekssentrik elementləri ilə fərqlənirdi. Abdullayev həmçinin kloun və illüzionist kimi də tanınmış (Karandaş və E. Kionun proqramlarında), 1976-cı ildə ilk dəfə «İllüziya revüsü» attraksionu ilə müstəqil çıxış etmişdir. Dünyanın 48 ölkəsində qastrolda olmuşdur. «Uşaqlığın son gecəsi», «Cəsurlar meydanı», «Sirk meydançası» və s. filmlərdə çəkilmişdir. Abdullayev haqqında «Sirk mənim həyatımdır» sənədli filmi yaradılmışdır.
Rəhmətulla Müqəddəm
Rəhmətulla Müqəddəm Marağayi — İran Milli məclisinin üzvü.
Həyatı
Rəhmətulla Müqəddəm 1921-ci ildə Marağa şəhərində doğulumuşdur. O, orta məktəbi bitirdikdən sonra Paris şəhərində coğrafiya və jurnalistika fakültəsində ali təhsil  almışdır. Müqəddəm Marağeyi mədəni şəxsiyyətdən daha çox, siyasi bir şəxsiyyət sayılır. O, birinci şəxsdir ki, böyük yazıçı Sadiq Hidayətin Parisdə cənazəsi başında hazır olmuşdur. Yəni Parisdəki İran səfarətinin göstərişi ilə o, səhər tezdən 1951-ci aprel ayının 10-da O görkəmli yazıçının cənazəsi başında bir fotoapartla hazır olur və bu faciəli hadisədən şəkil götürür. Müqəddəm hələ Parisdə olarkən orada nəşr olunan jurnallarla əməkdaşlıq  edirdi. Onun çəkdiyi şəkillər Sadiq Hidayətin cənazəsindən çəkilən yeganə şəkillərdir. Ola bilsin ki, Fransa polisinin də əlində bu cənazədən fotolar olsun. Lakin indiyədək bu ölüm otağından çəkilən şəkillər yalnız Rəhmətulla Müqəddəmin çəkdiyi şəkillərdir. Müqəddəm İrana qayıtdıqdan sonra müxtəlif idarələrdə fəaliyyət göstərmişdir. O, 20-ci dövr məclis seçkilərində Miyandab şəhərindən nümayəndə seçilmişdir. O, məclisdə kəskin tənqidi çıxış və nitqləri ilə əhalinin marağına səbəb olmuşdur. Hətta Müsəddiq belə onun çıxışından öz razılığını bildirərək təşəkkür etmişdir. Nəhayətdə bu məclis şahın fərmanı ilə ləğv edilmişdir.
Müqəddəm Marağeyi İran xalqlarının milli azadlıq hərəkatında ön sıralarda mübarizə edən “Nehzəte Radikale “(İran Radikal İran Hərəkati) təşkilatının katibi və “Kanune Nivisəndəqan İran” (İran Yazıçılar Cəmiyyətinin) müvəqqəti idarə heyətinin üzvü olmuşdur. Həmçinin “Cəımiyyəte Tərəfdar Azadi  və Hüquq Bəşər”( Azadlıq və İnsan haqları müdafiə təşkilatının) İcraiyyə heyətinin üzvü idi. O, İran İslam İnqilabından sonra Şərqi Azərbaycanın valisi və həmin vilayətdən Konstitusiya layihəsinə baxış üçün Ekspertlər məclisinə nümayəndə seçilmişdir. Rəhmətulla Müqəddəm bir ordu zabiti kimi Marağa şəhərində hərbi komendant vəzifəsində də xidmət etmişdi. O, öz xatirə kitabında Marağa şəhərində həbsdə saxlanılar Azərbaycan Demokrat Firqəsinin üzvləri, xüsusi ilə Pişəvəri dövlətində rabitə naziri olmuş general Kəbiri haqqında öz mülahizələrini yazmışdır.
1978-ci ildə İran Yazıçılar Cəmiyyətinin birinci iclası Mühəndis Rəhmətulla Müqəddəmin iş ofisində keçirilərək, müvəqqəti icraiyyə heyəti seçildi. Bu yığıncaqda 90 nəfər şair, yazıçı, tərcüməçi və tədqiqatçıların imzası ilə açıq məktub baş nazir Cəmşid Amuzqara  yazılaraq mətbuatda nəşr edilmişdir. Bu məktubda İran konstitusiyasında təsdiq edilmiş qələm və bəyan azadlığı hökumət məmurları tərəfindən qarşısı alınmasına məsələsinə işarə edilmişdir. 1978-ci ilin dekabr ayında Rəhmətulla Müqəddəmin vasitəsi ilə Radikal adlı partiya öz mövcudiyyətini elan etdi. Müqəddəm Marağeyi Şah rejimi ilə mübarizədə demək olar ki, öndə gedən şəxsiyyətlərdən olmuşdur. O, 1979-ci sentyabr ayında Jalə meydanında keçirilən mitinqə hökumət tərəfindən basqi olduqda Müqəddəm də bu mitinqdə iştirak etdiyi üçün tutuldu. Onun və iki nəfər başqa dostunun evlərinə polis tərəfindən bomba yerləşdirildi. Ayətullah Xomeyni Parisdə olarkən Rəhmətulla onunla görüşür. Bu görüşdən belə nəticə çıxarır ki, Xomeyni bu inqilabı rəhbərlik etməyə qadir olan bir şəxsiyyətdir.
Rəhmətulla Marağei 1980-ci ildə Şərqi Azərbaycanın valisi vəzifəsinə təyin olundu. O, Ayətulla Şəriətmədarinin rəhbərliyi ilə təşkil olan Xalq Müsəlman partiyasıda Müqəddəm Marağeyi də o təşkilatın təsisçilərindən biri oldu. Bu səbəbdən Azərbaycan valiliyindən istefa verir. O, sonralar konstitusiya layihəsinə baxış üçün Ekspertlər məclisinə seçilən nümayəndələrdən biri oldu. Bu məclisdə iki nəfər nümayəndələrdən biri olan Müqəddəm vilayəti fəqih maddəsi ilə müxalifət etdi. İnqilab məhkəməsinin hökmu ilə Müqəddəm Marağeyinin tutulmasına qərar verildi üçün O, ölkəni tərk etməyə məcbur oldu. İnqilab məhkəməsi onun Amerika amili olmaq ittihamı ilə günahkar tanıdı. Nəhayət 5 il vətəndən uzaqda yaşadıqdan sonra ölkəyə qayıdır və yaşının çox olduğunu nəzərə alaraq siyasi fəaliyyətdən uzaqlaşır.
Əsərləri
Rəhmətulla Müqəddəm 1979-ci il inqilabından öncə bir neçə kitab o cümlədən, Tokvilin əsəri olan “Demokrasi Dər Amerika”( Amerikada Demokratiya)- (1968), “Seyre Azadi Dər Urupa” ( Avropada Azadlıq Prosesi)- (1967), “Nosazi Camiə”9 İctimaiyyəti Yeniləşdirmək)-(1971)” Xətabehaye Sisron”( Sisron Xətabələri)-(1962) və “ Mokatibate Qobino”( Qobino Məktubları)-(1971)
2007-ci il 88 yaşında olarkən 950 səhifəlik xatirə kitabı Elm nəşriyyatı vasitəsi ilə çapdan çıxmışdır. Bu kitab sənədlər baxımından çox dəyərli kitab sayılır.İran və xüsusi ilə Azərbaycan tarixini öyrənmək üçün əhəmiyyətli kitab hesab olunur.
Çalistavi
Çalistavi Kutaisi quberniyasının Kutaisi qəzasında kənd adı.