cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan–Misir münasibətləri
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Misir parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri İmamverdi İsmayılov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Gövhər Baxşəliyeva işçi qrupunun rəhbəridir.
Səfirliklər
Azərbaycanın Misirdə:
Misirin Azərbaycanda:
Mədəni əlaqələr
thumb|Misir Mədəniyyət və Təhsil Əlaqələri Mərkəzi V Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında Azərbaycanda Misir Mədəniyyət və Təhsil Əlaqələri Mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Respublika meydanı (İrəvan)
Respublika meydanı (Հանրապետության հրապարակ) — Ermənistanın paytaxtı İrəvanın mərkəzi meydanı.
Meydan iki hissədən ibarətdir - dairəvi hərəkət və musiqili fontanların olduğu trapezvari hissələr.
Meydan fərqli erməni motivləri ilə zəngin olan neoklassik üslubda çəhrayı və ağ rəngli tufla üzlənmiş beş əsas bina ilə əhatə olunmuşdur. Bu memarlıq ansamblına daxildir: Ermənistanın Hökumət binası, Ermənistan Tarix Muzeyi və Milli Qalereya, Marriott Otel, Mərkəzi Poçt Binası və Xarici İşlər, Nəqliyyat və Rabitə Nazirliyi. Meydan təxminən 30.000 kvadrat metr sahəni əhatə edir.
Tiqran Mets prospekti, Nalbandyan küçəsi, Abovyan küçəsi, Amiryan küçəsi, Vazgen Sarkisyan küçəsi meydanı birləşdirir.
Meydanın dizaynını 1924-cü ildə Alexander Tamanyan tamamlamışdır. Binaların əksəriyyəti 1950-ci ildə tamamlanır. Sonuncu binanın inşası (Milli Qalereya) 1977-ci ildə bitir.
Sovet dövründə meydan Leninin adını daşıyır. Mərkəzində Leninin heykəli qoyulmuşdu və meydanda ildə iki dəfə (əvvəlcə üç dəfə) hərbi paradlar keçirilmişdir. 1991-ci ildə Ermənistan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Leninin heykəli sökülmüş və meydanın adı dəyişdirilmişdir.
Tarixi
İrəvanda uzun əsrlər boyu müxtəlif nisbətdə bir şəhər meydanı mövcud olmuşdur. 2003-cü ildə meydanda geniş qazıntı və yenidənqurma işləri aparılmış və 18-19-cu əsrlərə aid köhnə səviyyə aşkar edilmişdir.
Sovetdən əvvəlki dövrdə meydan 1906-11-ci illərdə Boris Mehrabyan tərəfindən İrəvanın baş planının bir hissəsi olaraq hazırlanmışdır. Meydanın müasir mənzərəsi 1924-cü ildə şəhərin baş memarı Aleksandr Tamanyan tərəfindən tərtib edilmişdir. Meydanın inşası 1926-cı ildə Hökumət binası ilə başlanır. Layihə 1950-ci illərə qədər, beş binanın hamısı dizayn edildikdə və 1977-ci ildə Milli Qalereya inşa edildikdə tamamlanır. Sovet dövründə meydan Sovet Lideri Vladimir Leninin şərəfinə Leninin meydanı adını daşıyırdı. Leninin heykəli 1940-cı ildə meydanda qoyulmuş və 1991-ci ildə Ermənistanın müstəqilliyi ərəfəsində sökülmüşdür.
Mühüm hadisələr
1968-ci ildə Respublika Meydanında İrəvanın 2750 illik yubileyini təntənəli şəkildə qeyd edilir.
25 iyun 2016-cı ildə Papa Fransisk və II Qaregin Respublika meydanında ekumenik bir dua etdi. Təxminən 50.000 insan duaya qoşuldu.
Şeyxteymur (Urmiya)
Şeyxteymur — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 159 nəfər yaşayır (38 ailə).
Pyotr Dolqov
Pyotr Dolqov — Sovet Hava Qüvvələrinin polkovniki, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, SSRİ İdman ustası. Dolqov, paraşütlə sürətlə hərəkət edərkən vəfat etmişdir.
Məqarin
Məqarin — Əlcəzairin şimal-şərqində, Uarqla vilayətində şəhər və kommuna. Meqarin dairəsinin inzibati mərkəzidir.
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, Böyük Səhranın şiaml vahələrindən birinin ərazisində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 468 km cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 68 metrdir.
Nəqliyyat
Şəhərin qərbindən 3 nömrəli respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu keçir.
NGC 6521A
NGC 6521A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Təkəli (Urmiya)
Təkəli — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Daamat
Daamat (, DʿMT; nəzəri olaraq ዳዓማት, yəni Daamat və ya ዳዕማት, yəni Daəmat kimi tələffüz olunur) — e.ə. X–V əsrlərdə Eritreya və şimali Efiopiyada mövcud olmuş çarlıq. Bu dövlət haqqında az sayda yazı sağ qalmışdır və çox az arxeoloji iş aparılmışdır. Nəticədə, Daamatın Aksum krallığının erkən mərhələlərindən əvvəl bir sivilizasiya olaraq sona çatması, Aksum dövlətinə çevrilməsi və ya təxminən 150-ci ildə Aksum krallığında birləşən kiçik dövlətlərdən biri olması məlum deyil.
Təkəli (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 298 nəfər yaşayır (79 ailə).
Azande
Azande və ya Banda — Mərkəzi Afrikada, əsasən Mərkəzi Afrika Respublikası, Konqo Demokratik Respublikası və Cənubi Sudan ərazisində, qismən də Sudanda yerləşən yayla. Bu, Konqo çayı, Çad gölü və Nil çayı hövzələri arasında su hövzəsidir. Hündürlüyü 600–900 metrdir, lakin ən hündür nöqtəsi 1388 metrə çatır.
Roald Saqdeyev
Roald Zinnuroviç Saqdeyev (, Роальд Зиннур улы Сәгъдиев/Roald Zinnur uğlı Səğdiev; ) — sovet və ABŞ fiziki. Rusiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (SSRİ EA-nın üzvü, 1968-dən). 1973–1988-ci illərdə Rusiya EA-nın Kosmik tədqiqatlar institutunun direktoru. SSRİ Ali Sovetinin deputatı (1987–1989), SSRİ xalq deputatı (1989–1991). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1986).
Dzendzik adası
Dzendzik adası — Azov dənizində, Kerç boğazında Taman körfəzinin qərbində yerləşən ada. İnzinati cəhətdən Krasnodar diyarınln Temryokski rayonu ərazisinə daxildir.
Roald Saqdeyev
Həyatı
Tatar ailəsində dünyaya gəlib. 4 yaşı olarkən ailəsi ilə Kazana köçür. Burada o, 19 nömrəli orta məktəbi gümüş medalla bitirmiş, ardınca 1950-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinə qəbul olunaraq oranın Fizika fakültəsini bitirmişdir. . Burada ona dərs deyən Lev Landau özünün laboratoriya müdiri olduğu Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda Saqdeyevi işə götürmək istəsə də, universiteti bitirdikdən sonra onun təyinatını Çelyabinskə verirlər, lakin Landau və Sergey Kapitsanın sayəsində İqor Kurçatov Saqdeyevi Atom Enerjisi İnstitutuna işə götürür. Saqdeyev, həmçinin Nüvə Fizikası İnstitutunun Sibir bölməsində işləyirdi. Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda dissertasiya müdafiə etmişdir. 36 yaşında SSRİ EA-nın akademiki seçilmişdir. Dissidentlərə qarşı proseslərdə vətəndaş azadlıqlarının pozulmasına dair Sovet rəhbərliyinə ünvanlanan məktubları imzaladığına görə təzyiqlərə məruz qalmışdır.
Dzendzik adası
Coğrafiyası
Ada Çuşka dilinin cənubunda yarım km aralıda yerləşir. Əsasən qum və balıqqulağından təşkil olunmuşdur. Adanın uzunluğu 200 m, eni isə ≈100 metr təşkil edir. Şərqində Lisi və Krupinin adası yerləşir.
Flora və fauna
Adada yayılan əsas bitki qamışdır. Quşlardan qağayı və qarabatdaqdır. Sularında Alafin delfinlərini görmək olar
Əhalisi
Adada dayimi yaşayış yoxdur. Bununla belə yay ayları çoxlu sayda çimərlik həvəskarlarını özünə cəlb edir. Yaxınlığında yerləşən yeganə yaşayış məntəqəsi Çuşka qəsəbəsidirki, oda eyni adlı dil əraazisində yerləşir.
Mdauruş
Tarixi
Madavra şəhəri e.ə. II–I minilliklərdə İkinci Pun müharibəsi zamanı və ya bitdikdən sonra Roma veteranları və onların ailələri üçün yaşayış məntəqəsi kimi yaradılmışdır. Şəhərtuareqlərin mülkləri ilə Numidiyanın sərhəddində yerləşərək fəth edilmiş torpaqlarda formalaşan Afrikanın Roma əyalətinin sərhədlərindəki müdafiə istehkamları və yaşayış məntəqələri zəncirinə daxil olmuşdur. Roma imperiyasında veteranların imperiya sərhədlərinə köçürülməsi onlara torpaq və müəyyən imtiyazların verilməsi ilə həyata keçirilirdi. Bunun məqsədi onların düşmən basqınları zamanı daimi qarnizonları əvəz edə bilmələri idi. Sonrakı dövrlərdə belə köçkün əsgərlər ("sərhəd") adlanırdı.
Natəvan Babayeva
Natəvan Babayeva — telejurnalist, aparıcı.
Haqqında
Natəvan Babayeva 12 oktyabr 1977-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Valideynləri əslən Salyan rayonundandır. 1984–1994-cü illərdə Xətai rayonu 204 saylı orta məktəbində təhsil almışdır. 1994–1998-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin bakalavr pilləsini və 2001-ci ildə magistraturada jurnalistika fakültəsini bitirmişdir. O, qısa müddət "Sara Xəbər"də çalışıb. 24 avqust 2000-ci ildən 18 iyul 2016-cı ilə kimi ANS TV-də çalışıb. Daha sonra isə Azərbaycan Dövlət Televiziyasının (AzTV) aparıcısı kimi fəaliyyətini davam etdirib.
20 iyul 2023-cü ildə uzun sürən xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişib. Salyanın Parça Xələc kəndində dəfn olunub.
Roald Saqdeyev
İctimai mövqeyi
2022-ci ilin fevralında rusiyalı alim və elmi jurnalistlərin Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsini pisləyən və rus qoşunlarının Ukrayna ərazisindən çıxarılmasına səsləyən açıq məktubunu imzalayanlardan biri olmuşdur. .
Yuxarı Yorqunabad (Urmiya)
Yuxarı Yorqunabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 7231
NGC 7231, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kərtənkələ bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aleksandr Şulginov
Aleksandr Şulginov (1 mart 1998) — Rusiyalı şort-trekçi. Aleksandr Şulginov Rusiyanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Aleksandr Şulginov birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m məsafəyə şort-trek yarışlarında iştirak etdi. Şulginov 2:19.308 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 6-cı yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Propin
Propin (CH3-C≡CH) — Alkinlər sinfindən doymamış karbohidrogen.
Göz yaşımı yar silə (albom)
Hazırlanması
Aygün Kazımovanın 1998-ci ildə "Şahin-R" şirkətinin logosu ilə satışa çıxardığı audio-kaset formatındakı albomudur.
Vehbi Kıpçak
Vehbi Kıpçak (d. 1875 – ö. 1946, İstanbul, Türkiyə) — Türk əsgəri.
Hərbi fəaliyyəti
1895-ci ildə hərbi məktəbə daxil olmuş və 1899-cu ildə oranı bitirmişdir. Balkan müharibələrində və Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. 1920-ci ildə Anadoluya gələrək Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsinə qoşuldu. Müharibədən sonra “İstiqlaliyyət medalı” ilə mükafatlandırıldı. 24 avqust 1935-cü ildə öz istəyi ilə təqaüdə çıxdı. 14 iyun 1946-cı ildə İstanbulda vəfat etdi.
Bronjilet
sağ|thumb|300px|Əsas hissələrinə ayrılmış güllə keçirməz jilet
Bronjilet, polad jilet, güllə keçirməyən jilet və ya ballistik jilet 1901-ci ildə odlu silahlardan açılan güllələrin təsirini azaltmaq və partlayış nəticəsində yarana bilən qəlpələrdən qorunmaq üçün Jan Szczepanik və Kazimierz Żegleń adlı iki polyak tərəfindən icad edilmişdir.
Yumşaq jiletlər toxunmuş və ya qatlanmış liflərdən ibarətdir və istifadəçini kiçik çaplı tapançaların, cüt mərmiləri ilə əl qumbarası kimi partlayıcıların qəlpələrindən mühafizə edir.
Tüfəng patronlarına qarşı əlavə müdafiə məqsədi üçün jiletlərdə metal və ya keramik plitələr də istifadə edilə bilər. Metal hissələr və ya sıx toxunmuş təbəqələr bıçaq kimi yaxın məsafədən zərər yetirə biləcək silahlara qarşı da müdafiəni təmin edə bilər. Yumşaq jiletlər daha çox polis qüvvələri, xüsusi şəxslər, xüsusi mühafizəçilər və mühafizəçilər tərəfindən, sərt təbəqəli jiletlər isə əlbəyaxa döyüş əsgərləri, xüsusi hissələr və girovların xilasetmə qrupları tərəfindən geyinilir.
Çağdaş gövdə zirehləri arasında polad jiletlə yanaşı, zirehli dəbilqə kimi digər qoruyucu geyimlər də var. Polis və hərbçilər tərəfindən istifadə edilən polad jiletlər çiyinlərə və yan tərəflərə də müdafiəni təmin edə bilər. Bomba zərərsizləşdirən dəstələrinin istifadə etdiyi müdafiə geyimi isə ağır zireh və dəbilqə ilə yanaşı üzün və onurğanın müdafiəsini də təmin edir.
Məskər
Məskər və ya Maskara   — Əlcəzairin şimal-qərbində, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi olan şəhər. Xobra çayı üzərində yerləşir.
Maskara inzibati, ticarət və kommersiya mərkəzidir. Dəri məmulatları, taxıl, zeytun yağı və şərab istehsal olunur.
Tarixi
Maskara şəhərinin əsası 1701 -ci ildə qoyulmuşdur. Burada Osmanlı imperiyasının hərbi qarnizonu olmuşdur. Şəhərin adı ərəb dilində "hərbi düşərgə" mənasını verir. İndiki ad ərəb dilindəki adı fransız dilinə uyğunlaşdırılmış variantıdır.
Maskara 1832-ci ildə Əmir Əbdülqadirin rəhbərliyi altında müstəqil Əlcəzairin paytaxtı olmuşdur. Şəhər 1835-ci ildə fransız qoşunları tərəfindən məhv edilmiş və 1841-ci ildə fransızlar şəhərə tam nəzarəti ələ keçirmişdilər.
Azard (esmines)
"Azard" (Азард), 31 dekabr 1922-ci ildən "Zinovyev" (Зиновьев), 27 noyabr 1928-ci ildən "Artyom" (Артём) — 1916–1941-ci illərdə Rusiya imperiyasına bağlı Baltik donanmasının esminesi. Gəmi 1916-cı ildə Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrində xidmətə girmişdir. Esminesin yerdəyişməsi 1260 ton, sürəti 35 düyün (təxminən 65 km/saat) idi. Gəminin silahlarına dörd ədəd 100 mm-lik silah, iki pulemyot və üç borulu torpedo borusu aiddir. Gəminin ekipajı 150 nəfərdən ibarət idi. Rusiyada vətəndaş müharibəsi illərində "Azard" Baltikyanı döyüşlərdə iştirak etmişdir. 4 iyul 1919-cu ildə "Qavriil" esminesi ilə birlikdə Koper körfəzi ərazisində Birləşmiş Krallığa bağlı "L-55" sualtı qayığını batırmışdır. "Artyom" esminesi İkinci Dünya müharibəsinin əvvəlində, Baltik donanmasının gəmilərinin Tallindən Kronştadta keçidi zamanı 28 avqust 1941-ci ildə esmines batırılmışdır.
Butin
Butin (C4H6) — Alkinlər sinfindən doymmamış karbohidrogen.
Evarist Levi-Provensal
Evarist Levi-Provensal  — fransız ərəbşünası.
Həyatı
Evarist Levi-Provensal 4 yanvar 1894-cü ildə Əlcəzairdə dünyaya gəlmişdi. Əlcəzayir Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsində René Basset və Jérôme Carcopino kimi müəllimlərdən Şərq dilləri və şərqşünaslıq öyrəndi. 1913-cü ildə məzun olduqdan sonra orduya qatıldı və Birinci Dünya Müharibəsi dövründə Çanaqqala cəbhəsində savaşdı; yaralanması üzərinə İskəndəriyəyə, yaxşılaşınca da Mərakeşə göndərildi. Savaşın ardından 1920-ci ildə Rabatdakı L'Institut des Hautes Études Marocainese müəllim olaraq təyin edildi; burada həyatı boyunca üzərində çalışacağı təməl iki sahəyə, Ərəbcəyə və Əndülüs-Məğrib (özəlliklə Bərbəri) tarixinə yönəldi. 1922-ci ildə Les historiens des Chorfa başlıqlı disserasiyasıyla doktor ünvanını aldı. 1926-cı ildə vəzifə tutduğu institunun müdürlüyünə və "Hespéris" dərgisinin redaktorluğuna gətirildi. 1935-ci ildə Əlsəzayir, 1940-cı ildə Toulousə universitetlərinə təyin edildi; bu arada bir müddət Qahirə Universitetində müəllim olaraq çalışdı. II Dünya Savaşı sırasında təkrar əsgərə çağrıldı. 1943–1944-cü illərdə hökumət tərəfindən London, Qahirə, Qüds və Dəməşqdə çalışdı. 1944-cü ildə almanların Fransadan çəkilməsi üzərinə Parisdə Sorbonna Universiteti Ədəbiyyat fakültəsinə İslam mədəniyyəti və Ərəb dili müəllimi təyin edildi. 1950-ci ildə Institut des Études Islamiquesə müdir oldu və buraya son şəklini verdi. Ayrıca Əlcəzayirdə qurulan le Centre d'Études de l'Orient Contemporaine ilə də yaxından ilgilənərək bu qurumu da canlı bir mərkəz halına gətirdi. Ayrıca öz təklifiylə başlayan Encyclopédiə de lIslamın (nouvelle édition) nəşr edilməsində vəzifə aldı. 1954-cü ildə "Arabica" dərgisini qurdu. Həyatının son illərini Fransa, İspaniya və Misir kimi ölkələrin universitetlərində dərs verərək və çalışmalarını çap etdirərək keçirdi. Ölümündən (23 mart 1956) sonra "Centre National də la Recherche Scientifiquein (Paris)" qatqılarıyla məsləkdaşları və yetişdirdiyi elm adamları tərəfindən adına bir xatirə kitabı çıxarıldı (Études d'orientalisme dédiées à la mémoire de Lévi-Provençal, I–II, Paris 1962).
Maqniya
Maqniya — Əlcəzairin şimal-qərbində, Tlemsen vilayəti ərazisində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.
Ksaba Buryan
Ksaba Buryan (27 sentyabr 1994 ) — Macarıstanlı şort-trekçi. Ksaba Buryan Macarıstanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Ksaba Buryan birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m məsafəyə şort-trek yarışlarında iştirak etdi. Buryan 2:19.284 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 5-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Maqniya
Coğrafi mövqe
Maqniya ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 475 km qərb-cənub-qərbdə yerləşir.
Aşağı Yorqunabad (Urmiya)
Aşağı Yorqunabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Yusifabad-i Şahmirzəkəndi (Urmiya)
Yusifabad-i Şahmirzəkəndi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Aşağı Yorqunabad (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 195 nəfər yaşayır (44 ailə).
Maqniya
Əhalisi
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, əhalinin sayı 114,634 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:
Yusifabad-i Şahmirzəkəndi (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 58 nəfər yaşayır (17 ailə).
Azərbaycan–Niderland münasibətləri
Azərbaycan–Niderland münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Niderland Krallığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Sovet dövrü
1979-cu ildə Niderlandda Azərbaycan SSR timsalında SSRİ günləri keçirilmişdir.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin aprel ayının 1-də qurulmuşdur.
Niderland Krallığı Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ATƏT-in prinsipləri əsasında sülh yolu ilə danışıqlar vasitəsi ilə həlli üçün yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun tərkibinə daxildir.
Məhəmməd Məmmədov (əsgər)
Məhəmməd Abbas oğlu Məmmədov (13 noyabr 1998; Ağcabədi, Azərbaycan — 7 noyabr 2020; Qubadlı, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Məhəmməd Məmmədov 13 noyabr 1998-ci ildə Ağcabədi şəhərində anadan olmuşdur. 2005-2016-cı illərdə Ş. Hüseynov adına Ağcabədi şəhər 2 saylı tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Ağcabədidə və Bakıda çalışmışdır.
Hərbi xidməti
Məhəmməd Məmmədov 2017-2018-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Məhəmməd Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Cəbrayılın, Zəngilanın və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Məhəmməd Məmmədov 7 noyabr 2020-ci ildə Qubadlı istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Ağcabədi Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məhəmməd Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məhəmməd Məmmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan–Niderland münasibətləri
Səfirliklər
Niderlandın Azərbaycanda:
Məhəmməd Məmmədov (əsgər)
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məhəmməd Məmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan–Niderland münasibətləri
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Niderland parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 5 dekabr 2000-ci il tarixində "Azərbaycan-Hollandiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu" adı ilə yaradılmış və ilk rəhbəri Kərim Kərimov olmuşdur. Bu işçi qrupu indiki adla 13 dekabr 2005-ci il tarixindən adlandırılmışdır. 4 mart 2016-cı il tarixindən Eldar Quliyev işçi qrupunun rəhbəridir.
Məhəmməd Məmmədov (əsgər)
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Qırğız birliyi
Qırğız Birliyi (Кыргыз бирлиги) — 1514-cü ildə Moğolistan dövlətinin süqutu nəticəsində müasir Qırğızıstan və qonşu dövlətlərin ərazilərinə əsaslanan qırğız dövləti və qəbilə birliyidir.
NGC 3313
NGC 3313, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sənsizliyim (albom)
Sənsizliyim – Azərbaycan müğənnisi Aygün Kazımovanın studiya albomu. Alboma 13 mahnı daxildir.
Hazırlanması
Aygün Kazımovanın 2000-ci ildə "Şahin-R" şirkətinin logosu ilə satışa çıxardığı audio-kaset formatındakı albomudur.
Baltik yolu
thumb|300px|[[Litva Sovet Sosialist Respublikası|Litva SSR-dəki aksiya iştirakçıları]] Baltik yolu (Balti kett, yəni Baltik zənciri; Baltijas ceļš, Baltijos kelias) — SSRİ-nin baltikyanı ölkələrində 23 avqust 1989-cu ildə keçirilən dinc aksiya.
Litva, Latviya və Estoniya sakinləri Tallin, Riqa və Vilnüsü birləşdirən 600 km uzunluğunda canlı zəncir yaratmışdılar. Aksiyada 2 milyona yaxın insan, yəni 3 baltikyanı ölkənin o dövrdəki ümumi əhalisinin 25%-i iştirak etmişdir. Bu aksiya Molotov-Ribbentrop paktı nın imzalanmasının 50 illiyi münasibətilə təşkil olunmuşdu və dünya ictimaiyyətinin diqqətini Baltikyanı ölkələrin statusunu dəyişən tarixi hadisələrə yönəltmək məqsədi daşıyırdı. Həmin pakta və ona əlavə olunan məxfi protokola görə, SSRİ və Üçüncü Reyx Avropadakı nüfuz dairələrini müəyyən edirdilər: Latviya, Estoniya, Finlandiya, Polşa və Bessarabiyanın şərq vilayətləri SSRİ-yə, Litva və qərbi Polşa isə Almaniyanın nəzarətinə keçirdi.
"Baltik yolu" baltikyanı xalqların SSRİ-dən ayrılmaq istəyini, onların bu yoldakı həmrəyliyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi və müstəqillik uğrunda mübarizə aparan baltikyanı ölkələrdə özünəinamın artmasını göstərdi. Aksiyanın təşkilatçıları Estoniya Xalq Cəbhəsi, Latviya Xalq Cəbhəsi və Litvada "Sayudis" təşkilatı idi.
SSRİ rəhbərliyi bu aksiyaya yalnız çoxsaylı bəyanatlarla münasibət bildirməklə kifayətləndi və respublikalar arasındakı əlaqələrin möhkəmləndirilməsi üçün real addımlar atılmadı. Nəticədə aksiyadan 6 ay sonra sovet respublikaları arasında ilk olaraq Litva SSRİ-nin tərkibindən çıxdığını bəyan etdi.
Belfor (rayon)
Belfor  — Fransanın Franş-Konte regionun rayonlarından biri. Departamenti — Belfor ərazisi. Suprefektura — Belfor. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 141201 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 232 nəf / km². Rayon ərazisi — 609 km².
Baltik yolu
Sovet rəhbərliyinin münasibəti
18 avqustda "Pravda" qəzeti 26-cı çağırış SSRİ Xalq deputatları Qurultayının sədri Aleksandr Yakovlevlə Molotov-Ribbentrop paktına həsr olunmuş geniş müsahibə dərc etdi. O, paktın və ona əlavə edilmiş məxfi protokolun mövcudluğunu təsdiq etməklə yanaşı, onu pisləyirdi, lakin bu paktın baltikyanı ölkələrin Sovet İttifaqına daxil olmalarına heç cür təsir göstərmədiyini bildirirdi. Beləliklə, Yakovlev paktın məxfi protokolunun mövcudluğunu qəbul etməklə SSRİ-nin yeni rəsmi mövqeyini açıqlamış oldu, lakin respublikaların 1940-cı ildə işğal olunmaları faktını inkar edirdi.
Mövlana Cəlaləddin Rumi
Mövlana Cəlaləddin Bəlxi ( Mevlānā Celāl-ed-Dīn Muhammed Balkhi; ) — İslam və təsəvvüf dünyasından olan fars    şair, mövləvi yolunun öncülü, vəhdəti-vücud (panteizm) fəlsəfəsinin nümayəndəsi. Molavi, Mövlana və Rumi kimi tanınan Cəlaləddin Məhəmməd Bəlxi (6 Rəbiul-əvl 604 – 5 Cümadi əl-Sani 672 h.) İran farsdilli şairdir. Onun tam adı "Məhəmməd bin Məhəmməd bin Hüseyn Hüseyni Xətibi Bəkri Bəlxi"dir və sağlığında "Cəlaləddin", "Xodavəndgər" və "Mövlana Xədvəndgər" titulları ilə çağırılıb. Sonrakı əsrlərdə (görünür, IX əsrdən) onun üçün “Mülvi”, “Mulana”, “Mülvi Rumi” və “Mula Rumi” titullarından istifadə edilmişdir.
Baltik yolu
Sovet rəhbərliyinin münasibəti
Lakin faktların bu cür şərhi Baltikyanı ölkələri qane etmirdi və 22 avqustda Litva SSR Ali Soveti SSRİ-nin ünvanına tənqidlərlə çıxış edərək onu baltikyanı ölkələrin zorakı yolla işğal olunmasında ittiham etdi və Molotov-Ribbentrop paktının bu ölkələrin İttifaqa daxil edilməsi ilə birbaşa əlaqəli olduğunu bəyan etdi.
Mövlana Cəlaləddin Rumi
Həyatı
Əsl adı Muhamməd Cəlaləddindir. Xudavəndiyar, Sultanul-Aşiqin (aşiqlər sultanı), Sultanul-Muhibbin (sevgililər sultanı) ləqəbləri ilə də tanınmışdır. Mövlana ləqəbi isə ona hələ gənc yaşlarında ikən Konyada dərs verməyə başladığı zamanlarda verilmişdir. Mövlana ləqəbini ilk dəfə ona Şeyx Sədrəddin Konyəvi vermişdir.
Məhəmməd Şərif Əfəndizadə
Məhəmməd Şərif Əfəndizadə Cümhuriyyət Parlamentində onun kimi Qarabağdan millət vəkili
Baltik yolu
Aksiyanın gedişi
Aksiyada iştirak etmək istəyənlər öz nəqliyyat vasitələri ilə yanaşı, həm də dövlət orqanları və ictimai təşkilatlar tərəfindən təşkil edilən avtobuslarla gəlirdilər. İştirak etmək istəyən, lakin əsas halqaya qoşula bilməyənlərdən ibarət ayrıca bir zəncir, Kaunas-Ukmerqe zənciri yaradıldı.
Mövlana Cəlaləddin Rumi
Həyatı
Mövlana Cəlaləddin Rumi ("Rumi" ləqəbi ona Anadoluya (o vaxtlar Anadolu "Diyari Rum" adlanırdı) yerləşib orada yaşadığı üçün, "Ağa" mənasına gələn "Mövlana" ləqəbi isə ona qarşı duyulan böyük hörmətin əlaməti olaraq verilmişdir) İranın Xorasan vilayətinin (indiki Əfqanıstanın ) Bəlx şəhərində anadan olmuşdur. Mövlana o dövrün İslam mədəniyyəti mərkəzlərindən biri sayılan İranın Bəlx şəhərində müəllimlik edən və Sultan-ül Üləma (alimlər sultanı) ləqəbi ilə tanınan Bəhaəddin Vələdin oğlu idi.
Məhəmməd Şərif Əfəndizadə
əslən Şamaxıdandır və ata-baba evi Sabirin dükanının qonşuluğunda olub. Sabirlə dostluq edən Məhəmməd Şərif sonralar Əli bəy Hüseynzadə və Məhəmməd Hadi ilə tanış olur, onlar haqqında xatirələrini yazır. Gəlin, həmin xatirələrdən ikisinə diqqət yetirək: “Həqiqəti qeyd etmək lazımdırsa, Sabir dostlarının dinsizliyinə baxmayaraq, ölənə qədər dindar qalmış və böyük əksəriyyətlə namazlarını qılmışdı. Onun dostları arasında dinə ən çox hörmətsizlik edən Məhəmməd Hadi idi. Hadi danışdığı zaman Sabir həmin otağı tərk edər, “qulaqlarım eşitməsin” deyərdi “.
Baltik yolu
Aksiyanın gedişi
An-2 təyyarələrindən insanların üzərinə gül-çiçək səpilirdi.
Mövlana Cəlaləddin Rumi
Həyatı
Babası Əhməd Xətibi — nin oğlu Hüseyn Xətibidir. Anası əsil-nəcabətli bir ailəyə mənsub olan Möminə xatun, nənəsi Xarəzmşahlar xanədanının şahzadəsi Məlaikəi-Cahan Əmətullah Sultandır. Bəhaəddin Vələd 1214–1217-ci illər arasında ailəsi ilə birgə İrandan Anadoluya köçür. Mövlana bütün ömrünü o vaxt Səlcuqların paytaxtı olan Konya şəhərində keçirir, orada da dəfn edilir. Atası Bəhaəddin Vələdin ölümündən bir il sonra, 1232-ci ildə Konyaya gələn Seyyid Bürhanəddin Mövlananın tərbiyəsi ilə məşğul olmuş və Mövlana doqquz il ona xidmət etmişdir. Mövlana 38 yaşında olarkən 60 yaşlı İslam piri, dərviş Şəmsəddin (Şəms) Təbrizi ilə tanış olur. Bu tanışlıq Cəlaləddinin dünyagörüşünə dərin təsir göstərir, onun fikir dünyasını kökündən dəyişdirir. Şəmsə qeyri-adi bir məhəbbətlə bağlanmışdır. Bir gün Şəms sirli şəkildə qeyb olarkən, Cəlaləddin sarsılmış və müəlliminə olan məhəbbətini, onun itməsindən doğan kədər və həsrətini bədii əsərlərində – məsnəvilərdə, rübai və qəzəllərində ifadə etmişdir. Əslən Xorasandan olan Rumi şeirlərini ana dili olan fars dilində yazmışdır, türk dilində yalnız bir neçə şeri vardır. 2007-ci ildə Mövlananın anadan olmasının 800 illiyi YUNESKO tərəfindən Dünya Mövlana İli elan edilmişdir. Cəlaləddin Məhəmməd Bəlxi hicri 604-cü ilin rəbiül-övl ayının 6-da Bəlx və ya Vəxşdə anadan olmuşdur. Onun atası, Bahauddin Wold və Sultan əl-Ulama kimi tanınan Mövlana Məhəmməd bin Hüseyn Xətibi böyük sufilərdən biri və mistik bir insan idi və Əhməd Qəzali ilə qohum idi. O, təsəvvüf və rəftarda uzun bir tarixə malik olduğundan, mübahisə və mübahisə adamı olmadığından, şifahi və şifahi müzakirə və mübahisələrdə deyil, ezoterik davranışda həqiqi bilik və biliyi bildiyi üçün; Kəlam və Cədəlin bayraqdarları ona qarşı çıxdılar. Onların arasında Sultan Məhəmməd Xarəzmşahın müəllimi olan Fəxrəddin Razi və digərlərindən daha çox şahı ona qarşı təhrik edirdi. Sultan əl-Ullama, ehtimal ki, miladi 610-cu ildə, Çingiz xanın istilası ilə eyni vaxtda Bəlxdən köçüb və and içib ki, Məhəmməd Xarəzmşah taxta oturana qədər öz şəhərinə qayıtmayacaq. Rəvayət edilir ki, o, yolda Fəridəddin Əttar Neyşaburi ilə qarşılaşdı və Əttar Rumini tərifləyib, ona gizli kitabını hədiyyə etdi. Franklin Lewis bu hekayəni rədd edir və onu yalan hesab edir. Həcc niyyəti ilə Bağdada, oradan da Məkkəyə, həcc mərasimlərini yerinə yetirdikdən sonra Suriyaya getdi. Sonra Ələddin Kiqbad Səlcuqun dəvəti ilə Quniyəyə getdi və ömrünün sonuna qədər orada qaldı. Mövlana on doqquz yaşında Göhər xatunla evləndi. Sultan əl-Ulama təxminən 628-ci ildə vəfat etmiş və həmin Konyada dəfn edilmişdir. O zaman şagirdləri atasının yerini doldurmağı xahiş edəndə Mövlana Cəlaləddinin 24 yaşı var idi.
Məhəmməd Şərif Əfəndizadə
İkinci xatirə Sabirin arvadı ilə aralarında olan münasibəti, daha doğrusu, arvadının Sabirə və onun yazı-pozusuna münasibəti haqqındadır: “Sabir əslində dindar olsa da, təəssübkeş deyildi, ancaq belə görünmək məcburiyyətindəydi. Onu belə görünməyə məcbur edən ailəsi, xüsusən də böyük qardaşları ilə arvadı idi. Sonralar özü danışardı... Bəzən gecələr bir şey yazmaq istəyəndə arvadı hirslənərək qışqırarmış. Ona görə də daim yanına açıq Quran qoyar və arvadı baxanda, gözünü Qurana dikərək yalandan dodaqlarını hərəkət etdirərmiş”.
Kitabları
"Azərbaycan və inqilabı" 1921-ci ildə İstanbulda çapdan çıxıb
Mövlana Cəlaləddin Rumi
Əsərləri
Fayl:JALAL AL–DIN MUHAMMAD RUMI MATHNAVI-I MA’NAVI1.jpg
Rumi və Qərb dünyası
21-ci əsrdə Rumi Qərb dünyasında tez bir zamanda məşhurlaşdı və beləliklə onun kitabının Amerikada tərcüməsi ilin ən böyük və ən çox satılan kitabı oldu. Coleman Barks tərcüməsi 2001-ci ildə ABŞ-də 500.000-dən çox nüsxə satıldı.
Baltik yolu
Xatirə
thumb|220px|[[Vilnüsdəki "Baltik yolu" abidəsi]] 2009-cu ildə YUNESKO bu aksiyanı qeyri-zorakı mübarizə fenomeni kimi tanıdı və onun haqda olan sənədli materialları "Dünyanın yaddaşı" beynəlxalq registrinə daxil etmək barədə qərar qəbul etdi.
2013-cü ilin avqustunda Estoniyada litvalı heykəltaraş Gitenis Umbrasas tərəfindən yaradılmış Baltik zənciri abidəsi açıldı.
Əbdürrəhman Abdi Paşa
Əbdürrəhman Abdi Paşa — Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi, Osmanlılar ın son Budin bəylərbəyi.
Həyatı
left|thumb|Abdi Paşanın məzarı Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən alban olub, yeniçəri ocağı nda təlim-tərbiyə edildikdən sonra, o əsnada davam edən Krit müharibəsi nə ocaq kəndxudası olaraq qatıldı. Müharibə əsnasında 1669-cu ilin mayında yeniçəri ağası təyin edildi. Kandiyə qalasının (indiki İraklion) mühasirəsində və 1672-ci ildə başlayan Lehistan səfəri əsnasında Kamaniçe (indiki Kamenets-Podolski) və Bucaş bölgəsinin ələ keçirilməsində göstərdiyi şücaət səbəbilə vəzir rütbəsi aldı, ardından 1674-cü ilin iyununda Bağdad bəylərbəyi oldu. Daha sonra 11 may 1676-cı ildə Misir bəylərbəyi olan Abdi Paşa 1681-ci ilin iyununda vəzifədən alındı və Bosniya bəylərbəyliyi nə təyin olundu. 1682-ci ildə əlavə olaraq Kamaniçe qalası nın mühafizəsi ilə vəzifələndirildi. 1684-cü ilin noyabrında Budin bəylərbəyi oldu. 1685-ci ildə Hələb bəylərbəyliyi ilə Macarıstan sərdarlığına təyin edildi.
Budin əyaləti ndəki idarəçilik illərində az bir qüvvəylə 1686-cı ildə 90 minlik xaçlı ordusuna qarşı qalanı müdafiə etdi. 3 aylıq mühasirə müddətində xaçlı ordusunun ard-arda tərtiblədiyi 18 hücumu geri çevirərək düşmənin təslim olma təklifini rədd etdi. Mühasirə əsnasında cəbhəxanada baş verən partlayışla 1500 əsgərin ölümü və qalanın ətrafındakı yüksəkliklərin itirilməsi müdafiəni daha da çətinləşdirdi. Nəhayət özü də əsgərlərlə birlikdə ön cəbhəyə keçdi və 2 sentyabr 1686-cı ildə baş tutan son hücumda şəhid oldu.
Kandiyə qalası nın Osmanlılar tərəfindən fəth edilməsiylə şəhərdə yenidən qurma işləri başlamışdır. Müharibənin son illərində bölgəyə gələn Övliya Çələbi səyahətnaməsində Kandiyə də o əsnada yeniçəri ağası olan Abdi Paşanın adına məscid, çeşmə, Bektaşi təkkəsi və bazar yerinin olduğunu qeyd edir. 17 fevral 1810-cu ildə baş verən zəlzələdə məscid zərər görmüş və minarəsi dağılmışdır. Bundan başqa 1666-cı ildə Peklin şəhərində Peklin məscidi ni inşa etdirmişdir.
Qibti kafedralına terror hücumu (Qahirə, 2016)
Qibti kafedralına terror hücumu — Misirin paytaxtı Qahirə şəhərinin Abbasiyyə rayonu ərazisindəki Müqəddəs Mark qibti ortodoks kafedralı yaxınlığında baş vermiş terror hücumu. Hadisə nəticəsində 25 nəfər həlak olub, 50 dən çox şəxs müxtəlif dərəcəli bədən xasarətləri alıb.
İzopren
İzopren (C5H8) — Dienlər sinfindən olan karbohidrogendir.
Ağdaş Dövlət Rəsm Qalereyası
Ağdaş Dövlət Rəsm Qalereyası — Ağdaş rayonu ərazisində fəaliyyət göstərərn Rəsm Qalereyası.
Tarixi
Ağdaş rayon Dövlət Rəssm Qalereyası 1991-ci ildə yaradılmışdır. Qalereyada rayonunun və respublikanın tanınmış rəssamlarının əl işləri nümayiş etdirilir. Qalereyanin sərgi salonunda 98 ədəd rəsm əsəri nümayiş etdirilir.
Fəaliyyəti
Qalereyada il ərzində 8–10 sərgi təşkil edilir. Sənət adamları ilə görüşlər keçirilir. Burada tanınmış rəssamların sərgiləri ilə yanaşı gənc və yeniyetmə rəssamların əsərləri nümayiş etdirilir. Qalereyada rəssamlıq dərnəy fəaliyyət göstərir. Dərnəyin 20-yə yaxın üzvü vardır. Dərnək üzvlərinin əl işləri dəfələrlə rayonda təşkil olunan kütləvi tədbirlərdə nümayiş etdirilmişdir. Eyni zamanda dərnək üzvləri respublika miqyaslı rəsm müsabiqələrində iştirak edərək fəxri fərman və diplomlarla təltif olunmuşlar. Hazırda Qalereyanın fondunda 70-ə yaxın rəsm əsəri saxlanılır.
Balistan (Urmiya)
Balistan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 973 nəfər yaşayır (248 ailə).
Əyn-Bəyda (Umm-el-Buaqi)
Əyn-Bəyda  — Əlcəzairin şimal-şərqində, Umm-el-Buaqi vilayətində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal-şərq hissəsində, Ores dağ silsiləsi ərazisində, dəniz səviyyəsindən 1,020 metr yüksəklikdə yerləşir.
Zaxari Paliaşvili
Zaxari Paliaşvili — gürcü əsilli bəstəkar. Gürcüstan Filarmoniya Birliyinin qurucusu, Tiflis Dövlət Konservatoriyası nın rəhbəri.
Əyn-Bəyda (Umm-el-Buaqi)
Əhali
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, şəhərdə əhalinin sayı 118,662 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:
Nəqliyyat
Hava limanı şəhərdən 7 kilometr şimal-qərbdə yerləşir.
Zaxari Paliaşvili
Həyatı
Zaxari Paliaşvili 16 avqust 1871-ci ildə Kutaisi şəhərində anadan olmuşdur. Atasının adı Pitr İvanes dze Paliaşvili, anasının adı isə Mariya Pavles asuli Mesarkişilidir. O, on səkkiz uşaqlı ailənin üçüncü uşağı olmuşdur.
1886-cı ildə onun təşəbbüsü və tanınmış ictimai xadim Lado Aqniaşvili nin də dəstəyi ilə Gürcüstan Etnoqrafiya xorunun ilk tamaşası baş tutdu. Zaxari Paliaşvili 1891-ci ildə F.F. Parizekin "valtorn" məktəbinə daxil olmuşdur. Perizekin 1897-ci ildə məktəbdən çıxmasından sonra A.İ. Moskonun rəhbərliyi altında təhsilini davam etdirdi. 1895-ci ildə "valtorn" məktəbini bitirdi. Həmin il rus bəstəkar və müəllim Nikolay Klenovski nin rəhbərlik etdiyi musiqi nəzəriyyəsi dərslərinə qatıldı. O, həmçinin İppolitov İvanov və musiqi tənqidçisi Vasili Korqanov ilə də birlikdə fəaliyyət göstərməyə başladı. 1899-cu ildə musiqi nəzəriyyəsi məktəbindən məzun oldu.
1900-cü illərdə Zaxari Paliaşvili musiqi təhsilini Moskva şəhərində, Moskva Konservatoriyası nda davam etdirmişdir. Konsevatoriyadakı təhsili Paliaşvilinin özünü bəstəkar kimi yetişdirməyinə təkan verdi.
Zaxari Paliaşvili 1903-cü ildə Gürcüstan a geri döndü və Tiflis Orta Məktəbində müəllim kimi fəaliyyət göstərdi. Məktəbdə qurduğu xor və orkestr dəstəsi sürətli irəliləyişlər əldə etdi və tezliklə konsertlər verməyə başladı. 1904-cü ildə Paliaşvili nəzəri musiqi dərslərinin tədrisinə rəhbərlik etmək üçün Tiflis Musiqi Məktəbi dəvət edildi və bu dəvəti qəbul etdi. 1906-cı ildə onun tərəfindən gürcülər üçün vətənpərvər musiqilərdən biri olan "Samshoblo" bəstələndi.
1908-ci ildə Filarmoniya Cəmiyyəti tərəfindən musiqi məktəbi yaradıldı və Zaxari Paliaşvili həmin məktəbə direktor təyin edildi. Məktəb maddi sıxıntılar çəkdiyi üçün Paliaşvili 3 il əməkhaqqı almadı. 1917-ci ildə Tiflis Musiqi Məktəbi Tiflis Konservatoriyasına çevrildi. Həmin ildə Zaxari Paliaşvili konservatoriyanın rəhbəri oldu.
1919-cu ildə professor elmi dərəcəsi aldı. Həmin ildə "Abesalom da Etery" adlı ilk operasının açılış gecəsi baş tutdu. İkinci operası "Daisi"nin açılış gecəsi isə 19 dekabr 1923-cü ildə keçirildi. Üçüncü operası "Latavra"nı isə beş il sonra yazmışdır (açılış gecəsi 16 mart 1928-ci ildə baş tutmuşdur).
Zaxari Paliaşvili böyrəküstü vəzilər inin sarkom undan əziyyət çəkirdi. 1930-cu illərdə əməliyyat olunsa da, heçbir nəticə əldə olunmadı. O, 1933-cü ilin 6 oktyabrında vəfat etdi.
Korsikada italyan irredentizmi
Korsikada italyan irredentizmi — (italyanca:Irredentismo italiano in Corsica) — XVIII əsrdən təşəkkül tapmağa başlayan İtalyan irredentizminin yayıldığı yerlərdən biri. Korsikadakı italyan irredentistləri buranı İtaliya krallığına birlöəşdirməyə çalışırdılar.
Formalaşması
İtalyan irredentizminin görkəmli şəxslərindən biri olan Nikkolo Tommaseo tərəfindən italyan irredentizminin banilərindən biri hesab edilir. Bildirilir ki, Pasqal Paoli korsikalı millətçilər tərəfindən "Vətənin Atası" ("Babbu di a Patria") olaraq adlandırılır. O, 1768-ci ildə bunları demişdi:
"Biz anadan gəlmə və hissiyyat olaraq korsikalıyıq, lakin hər şeydən əvvəl biz dil, kök, adət-ənənə olaraq özümüzü italyan hiss edirik və italyanların hamısı tarix və Allah qarşısında qardaşdırlar və birdirlər...Korsikalılar kimi biz nə qul, nə də “üsyançı” olmaq istəmirik və italyanlar kimi digər italyan qardaşlarla bərabər davranmaq hüququmuz var...Ya biz azad olacağıq, ya da yox olacağıq...Ya biz qalib olacağıq, ya da (fransızlara qarşı) əldə silah öləcəyik...Allahın adının müqəddəs və haqq olduğu kimi Fransaya qarşı müharibədə haqq və müqəddəsdir və burada bizim dağlarımız İtaliya üçün azadlıq günəşi kimi doğacaqdır. — Pasquale Paoli"
Pasqal Paoli italyan dilinin yaratdığl Korsika Respublikasında rəsmi dil olmasını istəyirdi. 1755-ci ildə qəbul edilmiş ilk Korsika Konstitusiyası italyan dilində yazılmışdı və 1787-ci ildə qəbul edilmiş ABŞ Konstitusiyası üçün model rolunu oynamışdı. Həmçinin, 1765-ci ildə onun tərəfindən yaradılmış və Korsikada ilk olan Korte Universitetində də tədrisin dili italyanca idi. 1768-cı ilə qədər Korsika Genuya Respublikasının bir hissəsi olmuşdu. Bu tarixdə respublika bu bölgəni Fransaya verdi. Butarixdən bir il sonra Napoleon Bonapart paytaxt şəhəri olan Ayaççoda dünyaya gəldi. Fransanın hakimiyyəti altında italyan dili ilə yaxın əlaqəyə sahib olan kosikanca təzyiqlərə məruz qaldı və fransızca təşviq edildi. Roma İtaliya krallığına birləşdirilən zaman Cüzeppe Haribaldi Korsika italyanlarının da birləşdirilməsini istəyirdi, II Viktor Emanuel bununla razılaşmadı. İtalyan irredentizminin inkişafı boyunca o Korsikaya o qədər də təzyiq edə bilmədi. İtaliyada faşistlərin hakimiyyətə gəlməsindən sonra Korsikanın İtaliyaya birləşdirilməsini tələb edən ilk təşkilatlar qurulmağa başlanıldı. Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl professor Françesko Querri Gioaççhino Volpenin "Archivio storico di Corsica"sından təsirlənərək "Corsica antica e moderna"nın əsasını qoydu. 1920-ci illərdə Petru Rokka "Partito autonomista"nı (Muxtariyyət Partiyası) yaratdı və lideri oldu. Ona bu işdə Domeniko Parlotti və Dr. Kroke dəstəkləyirdi.
İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl və müharibə ərzində bəzi korsikalı ziyalılar italyanpərəst siyasət izlədi və İtaliyada mədəni fəaliyyətlərini artırdılar. Buraya Marko Angeli, Bertino Poli, Marçetti, Lukkarotti, Qrimaldi və Petru Ciovaççhini daxil idi. Petru daha sonralar ada İtaliya tərəfindən birləşdirilərsə oranın qubernatoru olması düşünülürdü. Bu şəxslər içində ən məşhurları olan Petru Ciovaççhini Pasqal Paolini (Korsika qəhrəmanı) adanın İtaliyaya birləşdirilməsi uğrunda aparılan irredentist mübarizənin əsasını qoymuş şəxs hesab edirdi. Tarixçi R.H. Rayneronun bildirdiyinə görə, Petrunun "Gruppi di Cultura Corsa" təşkilatı 1940-cı ildə 72 min üzvə malik idi. 1942-ci ilin noyabrında VII Ordu korpusu Korsikanı ələ keçirdi. Bu müttəfiqlərin Afrikada əməliyyatlara başlamasına cavab olaraq almanlar tərəfindən təşviq edilmişdi. Lakin ada hələ də Vişi Fransasının hüquqi səlahiyyətləri altında buraxılmışdı. İlk başlarda partizan hərəkatının zəifliyinə və Marşal Filipp Peten ilə problemlərin yaranmaması üçün yerli əhalidən hərbi birləşmələrin yaradılmadı. Bircə 1943-cü ilin martında yalnız bircə işçi taboru yaradılmışdı. Hər bir halda, sonda Fransaya sadiq olanlar və ya faşizm-nasizmə qarşı olan yerli əhalidən partizan hərəkatı meydana çıxdı. Bu hərəkat əsasən Azad Fransa hərəkatının liderləri ilə əlaqə içində idilər və irredentist propaqandaya qarşı çıxırdılar. Bu hərəkatın bir çox üzvü əvvəlcə faşist italyanlar, daha sonra isə almanlar tərəfindən repressiyaya məruz qaldı. Bəzi irredentist korsikalı hərbi zabitlər İtaliya ilə əməkdaşlıq etməkdə idilər. Buraya təqaüdə çıxmış mayor Pantalaççi, onun oğlu Antonio, polkovnik Mondielli, polkovnik Petru Simone Kristofini (həmçinin onun arvadı və ilk korsikalı qadın jurnalist Marta Renuççi) daxil idi. Azad Franda və yerli müqavimət hərəkatının müttəfiqlər tərəfə keçmiş italyan ordusu mənsubları ilə birlikdə Korsikanı ələ keçirməsindən sonra Petru Kristofini 1943-cü ildə edam edildi. Petru Ciovaççhini də ölüm hökmünə məhkum edildi, lakin İtaliyaya qaçıb orada 1955-ci ildəki ölümünə qədər yaşamağı bacardı. Korsikadakı italyan irredentizmi də onun ölümü ilə mahiyyət etibarilə ortadan qalxdı.
Pietro Kristofini
Polkovnik Pietro Kristofini Korsikanın Kalvi bölgəsi yaxınlığındakı Kalenzanada 1903-cü ilin 26 mayında doğulmuş, 1939-cu ildə kapitan olmuşdur. O, başlanğıcda Marşal Flipp Petenin rejimini dəstəkləməkdə idi. Fransanın müttəfiqlər tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra o, "Phalange Africaine" bölməsinə komandanlıq etmişdir. Tunisdə bir gözündən yaralandıqdan sonra o, Korsikaya dönməmişdən əvvəl Romada Benito Mussolini ilə görüşdü. O, Korsikanın İtaliyaya birləşdirilməsinin tərəfdarı idi və irredentist idealları müdafiə edirdi. O, 1943-cü ilin ilk aylarında aktiv şəkildə Korsikadakı italyan ordusu ilə əməkdaşlıq etdi. O, adada Petru Ciavaççhini ilə işləyirdi. Ciavaççhini müharibənin sonunda Berlin-Roma-Tokio oxunun qələbə qazanacağı təqdirdə Korsikanın İtaliyaya birləşdirilməsindən sonra adanın qubernatoru olacaqdı. Ayaççio ordusunun rəhbəri kimi Kristofini italyan ordusuna adadakı müqavimət hərəkatına qarşı əməliyyatlarda yardım etdi. Bu, 1943-cü ilin sentyabrında İtaliyanın atəşkəs imzalamasına qədər davam etdi. Korsika müttəfiqlər tərəfindən ələ keçirildikdən sonra o, məhkəmə qarşısına çıxarıldı və vətənə xəyanətdə ittiham edilərək ölüm hökmünə məhkum edildi. Kristofini həbsdə ikən özünü öldürməyə çalışsa da, bunu bacarmadı və yaralı halda ikən 1943-cü ilin noyabrında edam edildi. Onun arvadı olan Marta Renucci Əlcəzairdə irredentizmi müdafiəetdiyinə və italyan faşistlərlə əməkdaşlıq etdiyinə görə 15 il həbsə məhkum edilsə də. daha az müddət həbsdə qaldı.
Dil
Məhəlli səviyyədə italyan dilinin bir ləhcəsi hesab edilən korsikanca danışılsa da, ictimaiyyət arasında və ədəbiyyatda XIX əsrin birinci yarısına qədər italyanca istifadə edilirdi. Qısa müddət mövcud olmuş Korsika Respublikasının konstitusiyasının yazıldığı dil italyanca idi və Paskal Paoli italyan dilini adanın yeganə rəsmi dili elan etmişdi. XIX əsrin sonuna qədər italyan dili adanın ən mühüm dili oldu. Hətta 1794-cü ildə yenə Paoli tərəfindən yaradılmış Anqlo-Korsika krallığının dili yenə də italyanca idi. XIX əsrin ikinci yarısında fransızca italyan dilinin yerini tutdu. Bu isdə III Napoleon xüsusilə fərqlənirdi. Bundan sonra korsikanca korsikalı ziyalılar tərəfindən istifadə edildi.
Korsikancanın müasir versiyası olan dil İtaliyanın Piza şəhərində danışılan Toskana ləhcəsi ilə əlaqəli idi. Genuyadan əvvəl Piza şəhəri Korsikaya sahib olmuşdu. Adanın şimalında daha bir dialekt vardır ki, orta əsrlər genuyalılarının dialektinə bənzəməkdədir. Korsikanın dağlıq iç bölgələrində bir çox kəndlilər orta əsrlər Piza ləhcəsi olan korsikancanı bilməkdədirlər. Korsikancanın italyancaya çox bənzəməsinin səbəbi onların hər ikisinin Toskana mənşəli olmasındadır. Bu bənzərliyi misallarla belə göstərmək olar:
İtaliyadan yayımlanan televiziya verilişlərinə görə hal-hazırda korsikalıların 12 faizi italyanca danışa bilməkdə, təxminən 35 faizləri də italyancanı başa düşməkdədirlər.
İrredentist və italyan millətçisi Marko Anyeli di Sartena ilk kitabı olan "Terra còrsa"nı 1924-cü ildə korsikanca yazmış, həmçinin bu dildə "Malincunie" adlanan şeirlər ərsəyə gətirmişdir. O, həm də Korsikalı Hərəkət Partiyasının qəzeti olan "Gioventù"nu yaratmış və orada yazılar yazmışdır.
Vittelsbax sülaləsi
Vittelsbax sülaləsi (Haus Wittelsbach) — Bavariya, Pfalz, Niderland və Zelandiya, İsveç (Danimarka və Norveç ilə), Macarıstan (Rumıniya ilə), Bohemiya, Köln elektoratlığı və Yunanıstanı idarə etmiş alman sülaləsidir. Ailənin üç üzvü Müqəddəs Roma İmperiyasının imperatorları seçilib. 1805-ci ildə yaradılan və 1918-ci ilə qədər mövcud olan Bavariya Krallığı üzərində əsas hakimiyyətə sahib olublar.
Müqəddəs Mark qibti ortodoks kafedralı
Müqəddəs Mark qibti ortodoks kafedralı - Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində yerləşən Qibti Ortodoks kilsəsinə daxil olan kafedral. Kafedral Qahirə şəhərinin Abasiyyə rayonu ərazisində yerləşir və Misirdə yaşayan qibtilərin əsas dini məbədi hesab olunur. Müqəddəs Mark qibti ortodoks kafedralı 1968-ci ildə istifadəyə verilmişdir. 2016-cı ilin 11 dekabr tarixində kafedral yaxınlığında törədilmiş terror hücumu nəticəsində 25 nəfər həlak olmuş, 50 dən çox şəxs isə yaralanmışdır.
Vüqar Biləcəri
Vüqar Biləcəri (Vüqar Zakir oğlu Paşayev; ) — Azərbaycan meyxanaçısı.
Vəfatı
Avqust ayının 28-i gecə saatlarında vəziyyəti ağırlaşır, onu təcili xəstəxanaya aparırlar. Vüqar Biləcərinin uşaqlıq dostu Hacı Rövşən onun ölüm anından dəqiqələr əvvəl başının üstündə imiş. O deyir ki, artıq danışa bilmədiyini, gözlərinin bağlandığını gördükdə əlini sinəsinə qoyub Ayətəl-Kürsi oxuyub. Vüqar nəfəsi çıxmasa da, ağzını açıb-bağlıyaraq ona təşəkkür edib, bir növ rahat olduğunu bildirib. Sonra Rövşən onun qismən rahatlaşdığını görüb, xəstəxananın həyətinə düşüb, qayıdanda isə Vüqarın artıq reanimasiya otağında olmadığını görüb. Həkimlərdən onun hansı palataya köçürüldüyünü soruşanda isə tibb bacısı başını bulayaraq deyib-“ürəyi dayandı.” Beləliklə şair, qəzəlxan, meyxanaçı Vüqar Biləcəri 2020-ci il avqustun 29-da uzun sürən qanqren xəstəliyindən sonra dünyasını dəyişib. Hökməli qəbiristanlığında dəfn edilib.
Əliağa Alim
Əliağa Alim — şair.Molla Pənah Vaqifin oğlu
Oğlunun adı Əliağa idi, "Alim" təxəllüsü ilə şe'rlər yazmış və yetkin çağlarında qətlə yetirilmişdi.
Keyta Vatanabe
Keyta Vatanabe (25 mart 1992) — Yaponiyalı şort-trekçi. Keyta Vatanabe Yaponiyanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.