cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1917 (film, 2019)
1917  — Britaniya rejissoru Sem Mendesin Kristi Uilnos-Kerns ilə birlikdə yazdığı ssenari əsasında çəkdiyi bədii film. Filmin, ABŞ-də premyerası 25 dekabr 2019-cu ildə oldu, İngiltərədə isə, 10 yanvar 2020-ci ildə yayımlandı.
Məzmun
1917-ci ilin yazında ingilis ordusu Hindenburq xəttinə hücum planlaşdırdı. İki gənc əsgər Bleyk və Skofild hücumu ləğv etmək üçün cəbhə bölgəsinə təhvil verməlidir, əks təqdirdə 1600 əsgərdən ibarət bir batalyon pusquya salınacaq. Bleyk üçün bu missiya xüsusilə şəxsi olur — çünki, onun qardaşı həmin batalyonda xidmət edir.
Birinci Nikeya Kilsə Məclisi
thumb|200px
Ekumenik Kilsə Məclislərinin birincisi olan Nikeya Kilsə Məclisi 325'ci ildə imperator Konstantin'in dəstəyi ilə Nikeya şəhərində Senatus sarayında baş tutdu. Məclisin müzakirə mövzusu Arius adlı Şimali Afrikalı yepiskopun fikirləri haqqında idi. Xristian dünyasında nüfuz sahibi olan bir çox yepiskop və kilsə atası bu məclisdə iştirak etdi. Onların arasında tarixçi Eusebius, Santa Klaus kimi tanıdığımız Nikolas və başqaları var idi.
Məclisin müzakirəsini anlamaq üçün Xristianlıqda İsa Məsihin İlahi kimliyi məsələsini açıqlamaq lazımdır. Xristianlar üçün İsa Məsih, Tanrı kəlamının bədən (insan forması) almış halıdır. Yuhanna 1:14'də deyildiyi kimi -başlanğıcda dünyanı yaradan Tanrı kəlamı "bir bədən alıb aramızda yaşadı".
Arius da daxil olmaqla bütün yepiskoplar bu görüşü qəbul edirdilər. Onların fikirlərinin ayrı düşdüyü yer kəlamın təbiəti ilə əlaqədar idi. Ariusa görə Tanrı kəlamı əzəli deyildi və yaradılmışdı. Bu da İsanın kəlam təbiətini mələklərə bənzər bir formada yaradılmış varlıq halına gətirirdi. İskəndəriyyəli Athanasius'un rəhbərliyində  bu fikirə qarşı çıxan təslisçilər isə Tanrı Kəlamının yaradılmamış və əzəli olduğunu müdafiə edirdilər. Bu müzakirəni İslam tarixindəki kəlam ilahiyyatı ilə əlaqədar olan fikir ayrılıqlarına bənzədə bilərik. Əşarilərin mövqeyi Athanasius'un fikirlərini xatırladır, Mötəzilə-nin baxışı isə Ariusun baxışına yaxındır.
Hər iki tərəf Müqəddəs Kitabdan (Bibliya) ayələrlə öz fikirlərini müdafiə edirdilər. Lakin Ariusun ,öz fikirlərinin təməl dirəyi olan Kolosselilər 1:15 ayəsini yanlış şərh etdiyi görüldü və Ariusu dəstəkləyən 22 yepiskopdan 20'si Təslisçi tərəfin fikirlərini qəbul etdi.
Nəhayət Məclisin qərarı ortaq inanc bildirişinin qəbulu ilə nəticələndi : " Hər şeyə gücü çatan, görülən və görülməyən hər şeyin yaradanı olan tək olan Ata Tanrıya inanırıq ; Tək olan Rəbb İsa Məsihə inanırıq; Tanrının oğlu, Atadan doğulan Oğul, yəni Atanın öz varlığından yaranan ,Tanrıdan Tanrı, İşıqdan İşıq, əsl Tanrıdan gələn əsl Tanrı, yaradılmış deyil doğulmuş, Atanın eyni öz varlığına sahib olan, Özü vasitəsi ilə göydəki və yerdəki hər şey yaradılmış, biz insanlar üçün və bizim xilasımız üçün göydən enmiş, insan bədəni almış və insanlar arasında yaşamış, çətinlik çəkmiş və üçüncü gündə ölümdən dirilmiş, göyə yüksəlmiş, diriləri və ölüləri hesaba (sorğu suala, məhkəməyə) çəkməyə gələcək olan Odur ; və Müqəddəs Ruha da inanırıq."
İrəli, Hindistan (film, 2007)
"İrəli, Hindistan" (चक दे इंडिया) — rejissor Şimit Aminin filmi.
Məzmun
thumb|325x325px|Filmin rejissoru mükafat alarkən,2007-ci il Bu film Hindistanın Dehli şəhərində keçirilən Xokkey üzrə Dünya Kuboku yarışının son dəqiqələri ilə başlayır. Oyun Pakistan və Hindistanın kişilərdən ibarət xokkey üzrə komandaları arasında aparılır. Belə ki, Pakistan 1:0 hesabı ilə irəlidədir. Elə bu zaman oyunda qayda pozuntusu baş verir və penalti təyin edilir. Penaltini yerinə yetirməyi Hindistan komandasının kapitanı, xokkey üzrə super ulduz Kəbir Xan öz üzərinə götürür. İş elə gətirir ki, Kəbirin zərbəsi nəticəsində top qapının azacıq üstündən keçir və bunun nəticəsində Hindistan yığma komandası məğlub olur. Tezliklə Hindistanın bütün mediyası bunu başqa cür qələmə verir. Onların sözlərinə görə, Kəbir topu son anda bilə-bilə qapının üstündən vurmuşdur ki, məhz Pakistanın yığma komandası qalib gəlsin. Hindistanda hər kəs Kəbiri vətən xaini hesab etməyə başlayır. Hətta iş o yerə gəlib çatır ki, Kəbirin qonşuları onu və birgə yaşadığı anasını həmin məhəllədən qovurlar.
Bu hadisələrin üstündən 7 il keçir. Artıq Hindistanda zəif də olsa qadınlardan ibarət xokkey üzrə yığma komanda var. Lakin bu komandanın məşqçisi yoxdur. Kəbir Xan 7 ildən sonra olsa da "vətən xaini" olmadığını sübut eləmək məqsədilə həmin komandanın məşqçisi olmağa razılıq verir. Kəbirin məqsədi nəyin bahasına olursa olsun, Hindistanın qadınlardan ibarət xokkey komandasına Dünya Kubokunu qazandırmaqdır.
Dəmirçilər (Qubadlı)
Dəmirçilər — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Dəmirçilər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvıləri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir
Dəmirçilər kəndinin adı "dəmirçilər tayfası"nın adı ilə əlaqədardır. XVI əsrdə Qızılbaş tayfaları sırasında adları çəkilən "dəmirçilər" sonralar "qazax tayfa birliyi"nin ən qüdrətli tirələrindən birinə çevrilmişdilər. İndi Azərbaycanda "şahsevənlər" və onlara birləşən səlcuqlar öz tayfa adlarını bir çox kəndə vermişdilər. Bu kənd sakinləri arasında onların çoxlu nəsilləri yaşayır. Qubadlıda Dəmirçilər və Muradxanlı kəndlərində də həmin tirəyə məxsus ailələr çoxdur. Dəmirçilər və Muradxanlı sakinləri arasında şahsevənli tayfalarının çoxlu nəsilləri var. Dəmirçilər sözü Azərbaycan toponomiyasında omonim yer adlarındandır. Kəndi Dəmirçilər nəslinə mənsub ailələr salmışlar. Dəmirçilər adında Qazaxda, Tərtərdə, Xocalıda da kəndlər var.
Dəmirçilər məscidi
Qubadlı rayonunun Dəmirçilər kəndindəki məscidin interyerində iki sütun qoyulub. Damında isə azan verən üçün "güldəstə" quraşdırılmışdır. Dondarlı məscidindən fərqli olaraq bu məscidin interyeri üç tərəfdən qoyulmuş bir cüt pəncərələrlə yaxşı işıqlandırılır. Bu məsciddə də tavan gümbəzlə örtülüb, dam örtüyü yamaclı şəkildə tamamlanmışdır. XVIII və XIX yüzilliyin yadigarı olan Dəmirçilər məscidi də dövrümüzə qədər yaxşı vəziyyətdə gəlib çatmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Dəmirçilər kəndi rayon mərkəzindən 5 km. cənubda, Dondarlı sovetliyində, Bazarçayın sağ sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.
Qalxancıqdaşıyanlar
Qalxancıqdaşıyanlar dəstəsi -Buğumayaqlılar tipinin İkicütayaqlılar sinfinə aid olan dəstə
Xarici quruluşu
thumb|left|Male [[Glomeris punica from Tunisia. The enlarged rear legs are the telopods]] Bu çoxayaqlıların yalnız 12 görünən qalxancığı, erkəklərdə 17, dişilərdə 19 cüt ayağı var. Özü də erkəklərin son 3 cüt ayağı qonopodilərə çevrilmişdir. Bel qalxancıqları dartılmış və çox enlidir, buna görə də yuxarıdan baxdıqda ayaqları nəzərə çarpmır.
Həyat tərzi
Bu cür çoxayaqlını narahat etdikdə o, kürəcik şəklində yumrulanır, başını altına əyərək, onu etibarlı halda qoruyur. Daha çox yayılmış qlomerislərə (Glomeridae fəsiləsi) Avropa ərazisinin rütubətli yarpaqlı və qarışıq meşələrində, Qafqazın və Orta Asiyanın meşələrində təsadüf etmək olar. Topa-topa yumurtaqoyan əksər çoxayaqlılardan fərqli olaraq, qlomerislər torpağın çatlarına və ağac qabıqlarına bir-bir, iki-iki dağınıq halda yumurta qoyurlar. 3 ildən artıq davam edən inkişaf zamanı 9 qabıqqoyma baş verir: qabıqqoyma yaşlı vəziyyətdə də davam edə bilər. Qlomerislər döşənəyin fəal parçalayıcılarından biri olmaqla, torpağın humusla zənginləşməsində böyük rol oynayırlar.
Yayılması
Azərbaycanda Glomeridae fəsiləsindən endemik növ olan Hyleoglomeris lencorana Gol. Lənkəran zonasının hirkan enliyarpaqlı meşələrində çürümüş ağac koğuşunda aşkar edilmişdir. Bu cinsin başqa növü Hyleoglomeris sp. Şuşa şəhəri yaxınlığında mağaradan tapılmışdır.
Stəkan
thumb|200px|right|Boş və su ilə dolu stəkan Stəkan — adətən qulpsuz olan, silindr və ya kəsik konus formasına bənzəyən, isti və soyuq içkilər içilməsi üçün nəzərdə tutulan əsasən şüşədən hazırlanan qabdır.
Elmira Hüseynova (heykəltaraş)
Elmira Mehralı qızı Hüseynova  — heykəltaraş, Azərbaycanın əməkdar rəssamı (1967).
Həyatı
Elmira Mehralı qızı Hüseynova 1933-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. Erkən yaşlarından rəsm çəkməyə maraq göstərən Elmira xanım daha sonra rəssamlıq təhsili almaq üçün ciddi çalışmış, beləliklə, 1954-cü ildə Ə. Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbini, 1960-cı ildə isə İ. Repin adına Leninqrad Boyakarlıq, Heykəltaraşlıq və Memarlıq İnstitutunu bitirmişdir. O, 1957-ci ildən ölkəmizdə və ittifaq respublikalarında təşkil olunan sərgilərdə iştirak etmiş, heykəltaraşlığın məişət və portret janrlarında çalışmışdır.
Heykəltaraş Elmira Hüseynova 1995-ci il yanvar ayının 23-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Elmira xanım eyni zamanda monumental heykəltaraşlıq sahəsində də fəaliyyət göstərib və özünəməxsus dəst-xət nümayiş etdirib. Onun 1967-ci ildə görkəmli dramaturq Cəfər Cabbarlıya həsr olunmuş sərgidə təqdim etdiyi xatirə lövhəsi (1968) kompozisiya və bədii keyfiyyətləri ilə tamaşaçıların marağına səbəb olmuşdur. Müəllif əsərdə böyük ədibin görkəmini dəqiq, dinamik, işıq və kölgə effektlərini harmonik şəkildə bütövləşdirmişdir.
Heykəltaraşın müxtəlif illərdə ərsəyə gətirdiyi bir-birindən maraqlı nümunələr ideya-sənətkarlıq cəhətdən mükəmməlliyi ilə seçilir. Müəllif əsərlərini əsasən tunc, daş, mərmər, keramika, gips, ağac və epoksid qatrandan hazırlamış, daha çox ağac üzərində işləmişdir. Onun "Kolxozçu qız" (1957), "Fəhlə" (1958), "Ailə" (1960) kompozisiyası, "Rəsul Rza" (1970), "Cəfər Cabbarlı", "Taxılçı", "Qızımın portreti", "Polşalı tələbə qız", "Sevgi obrazı", "Hər şey cəbhə üçün", "Neftçilər", "Əsmərin portreti", "Rejissor Tofiq Kazımovun xatirəsinə", "Akademik M. Cəfərovun portreti" və s. əsərləri Azərbaycan heykəltaraşlığına verdiyi töhfələrdir.
Sənətkarın yaradıcılığında Azərbaycan elminə, təhsilinə, mədəniyyətinə, incəsənətinə böyük töhfələr verən görkəmli şəxsiyyətlərə sonsuz rəğbətini müşahidə etmək mümkündür. Bu cəhətdən müəllifin diqqətəlayiq əsərlərindən biri də görkəmli maarifçi, təbiətşünas alim Həsən bəy Zərdabinin Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının binası qarşısında ucaldılan abidəsidir. Tunc qranitdən hazırlanmış bitkin kompozisiya obrazın xarakter keyfiyyətlərinin ustalıqla açılmasının sənət nümunəsidir.
Azərbaycan təsviri sənətinin görkəmli nümayəndəsi, Xalq rəssamı Səttar Bəhlulzadəyə həsr etdiyi portretdə obrazın qabarıq təqdimatı, səciyyəvi üz cizgilərinin yaddaqalan tərzdə göstərilməsi xüsusilə maraq doğurur. Sənətkar şəxsiyyətinin bütövlüyü, daxili dünyasının zənginliyi dolğun şəkildə təsvir olunur.
Görkəmli teatr rejissoru, Xalq artisti Tofiq Kazımovun büstü də Elmira Hüseynovanın yaratdığı ən uğurlu əsərlərdən biri hesab edilir. Burada teatr sənətimizə böyük töhfələr verən rejissorun sənətkar imici ilə nümunəvi şəxsiyyəti vəhdət təşkil edir. Qeyd edək ki, Elmira xanım xüsusilə bu əsərin materiala köçürülməsini çox arzulamışdır.
Mükafatları
1967-ci ildə Hüseynova Elmira Mehralı qızına Azərbaycanın Əməkdar rəssamı adı verilmişdir. Günümzdə onun əsərləri Bakı və Sumqayıt şəhərlərində küçə və meydanlarda qərar tutub, həmçinin Milli İncəsənət Muzeyində, Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyasında və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.
Adət-ənənə
Adət-ənənə, adət və ya ənənə — bir cəmiyyət və ya qrup içərisində müəyyən keçmişə sahib olan, simvolik və ya xüsusi bir əhəmiyyətdə nəsildən nəsilə ötürülərək sanksiya gücü olan mədəni qalıq, vərdiş, məlumat, davranış və inanc toplusudur. adət-ənənəyə aid cümlə."Milçəklərin ölkəsində adət-ənənəsi yoxdur".
Adət-ənənə anlayışının məzmunu
Ənənə üç məzmunda ələ alına bilər. İlki keçmiş həyat formalarının içində yaşanılan ana daşıdıqları maddi və mənəvi dəyərlər bütünüdür. bu sosioloji mənada ən çox rəğbət görən izahdır. Bəşəri müstəvidə cəmiyyəti bütün dinamikləri ilə inşaya edən gücdür.
İkincisi isə ənənənin özünü təşkil etdiyi ifadə edilən müqəddəslə olan münasibətdən ötəri ənənənin zəngin və müqəddəs dəyərlər ehtiva edən köklü yanıdır ki, bu mənada ənənə ilkindən fərqli olaraq həm fenomenolojik həm də ilahi bir istiqamət daşıyar. Bu ənənənin sosioloji və bəşəri mənasından çox daha fərqlidir.
Üçüncüsü isə ənənənin postmodernist yanaşmalarla ələ alınmasından qaynaqlanan aletsel, funksional yəni istifadəyə açıq maddə istiqamətidir. Bu mənasıyla ənənə bir mənalar ehtiyatıdır. Özündən hər baxımdan istifadəyə açıq bir hinterlandtır. Bəhs edilən istiqaməti ənənənin xarici-formel istiqamətidir ki sənət və ədəbiyyata təsir edən bir başqa cəbhə də budur.
Adət-ənənənin xüsusiyyətləri
Adət və ənənənin nə olduğunu başa düşmək üçün onun əsas xüsusiyyətlərinə nəzər salmaq lazımdır: • mənəvi-əxlaqi dəyərlərdən fərqli olaraq, adət-ənənə ictimai şüurda avtomatik olaraq daha dərin kök salır • kortəbii şəkildə ortaya çıxır • çoxsaylı təkrarlanmalar nəticəsində inkişaf edir • münasibətlərin konkret modelini təqdim edir • cəmiyyətin vərdişləri və rəyi ilə təmin olunur • geniş təsir dairəsinə malikdir. (əraziyə görə)
Adət və ənənənin fərqi
• Ənənələr və adət-ənənələr müəyyən bir müddət ərzində inkişaf etmiş inanc və təcrübələrdir və adət və ənənə arasında yeganə fərq, görünür, cəmiyyətin daha geniş təbəqəsi tərəfindən müddət və riayət olunmasıdır.
• Həmçinin, bütün adət-ənənələr adət-ənənə kimi təsnif oluna bilsə də, bütün adətlərə adət-ənənə aid edilə bilməz. Adət sözünün dəqiq bir tərifi yoxdur, baxmayaraq ki, ənənə əlbəttə ki, nəsillər boyu keçən bir inanc və ya təcrübədir.
Ezoterizmde ənənə
Ezoterizm sahəsində ənənə, "keçmişdə insanlığa müxtəlif yollar göndərər və əlaqələrlə verilmiş, dini, ezoterik, okült, mifoloji və folklorik (nağıl, rəqs vs.) formalara bürünərək, şifahi və yazılı halda, günümüzə qədər köçürülmüş həqiqi (həqiqətlərə aid) məlumatlar bütünü" olaraq təyin olunar. Başqa sözlə, bu əhatəli mənasıyla ənənə, ezoterizmde ənənə, adət, ənənə ilə və ya mifologiya ilə sinonim sayılmamaqda, lakin bunlarda ol/tapılan dərin məlumatları da ehtiva etməkdədir.
Termini bu mənada istifadə edən yazıçılardan ən tanınmışı ezoterizm üzərinə bir çox əsəri olan Rene Guenondur. Ənənəçiliyin qabaqcıllarından biri olaraq qəbul edilir.
Fyodor fon Bok
Fyodor fon Bok — alman hərb xadimi, general-feldmarşal, Almaniyanın SSRİ-yə hücumu zamanı "Mərkəz" qoşunlarının komandanı olmuşdur. 1941-ci ilin payızında Moskvaya hücuma komandanlıq etmişdir.
Dağınıqçiçək kəkotu
(Satureja hortensis) - kəkotu cinsinə aid bitki növü.
Yayılması
Cənubi Avropa, Krım, Türkiyə, Orta Asiyada yayılıb. Çınqıllı, daşlı yamaclarda, qayalarda bitir. Bağ və bostanlarda çoxaldılır, bəzən isə yabanılaşır və alaq otu kimi bitir.
Qırmızı
Qırmızı və ya Qızıl – rənglərdən biri.
Ümumi məlumat
Qırmızı rəng ehtiras, sevgi, alov, müharibə və hakimiyyəti təmsil edir. Bu rəng, Mars planetinindir. Meksika, Norveç, İrlandiya və İraq sakinləri bu rəngi daha çox sevirlər. Çinlilərdə qırmızı uğur, xoşbəxtlik və xeyyriyəçiliyi tərənnüm edir.
Qırmızı rəng fiziki güc, hərəkətliliyin rəmzidir. Qırmızı çalışma şövqünü artırır. Tənbəlliyə qarşı rəng olsa da, bəzən əsəbiliyə səbəb ola bilər. Tünd çalarları insanda yorğun əhval ruhiyyə yaradır.
Qırmızı rəngin toplaşma, cəmləşmə, dava-dalaş simvolu kimi qəbul edildiyi halda bəzi türk xalqlarında qırmızı rəng qutsal sayılmış və o, göz ruhunun rəngi hesab edilmişdir. Bu göz ruhu özü qırmızı olmaqla bərabər, geyimi də yalnız və yalnız qırmızı təsəvvür edilmişdir. Bu etiqad azərbaycanlılarda da olmuş və o, əski çağlardan yaşaya-yaşaya gəlib çağımıza da çatmışdır. Belə ki, gözün səyriməsi bizdə həmişə uğursuzluq əlaməti bilinmişdir. Gözün səyriməsi ilə mütləq bir şər, xətalı işin olacağı zənn edilmişdir. Odur ki, səyriyən gözə sağ əllə üç kərə sığal çəkə-çəkə "Xeyirə atırsan at, şərə atırsan yat" ovsun sözləri deməklə bərabər, həmin gözün üst qapağına qırmızı rəngli sap, qırmızı rəngli parça qırıntısı da yapışdırılır. Çox olsun ki, buradakı qırmızı rəngli sap, parça elə göz ruhunun simvoludur. Deməli, bizdə də göz ruhu qırmızı rəngdə düşünülmüş və səyriyən gözə onun nişanəsini yapışdırmaqla xəta-bəlanın sovuşacağına inanılmışdır. Qırmızı rəngin tanınma, tanıtma əlaməti də vardır. Bir vaxt Azərbaycanda nişanlı oğlanlar və qızlar tanınsınlar deyə qırmızı rəngli paltarlar geyərmişlər. Oğlan evindən qız üçün qırmızı rəngli don aparılarmış, qız da nişanlısı üçün qırmızı rəngli köynək toxuyub göndərərmiş. Bununla da onlar ətraflarında olanlardan seçilərmiş. Və hamı onların nişanlı olduqlarını bilərmiş. Bundan savayı, qız gəlin köçəndə də onun başına qırmızı rəngli duvaq örtərmişlər ki, bunun da rəmzi mənası vardır.
Qırmızı rəng həm də Günəşin simvolu sayılır. Şər qüvvələr isə işıqdan, Günəşin yerdəki atributu olan oddan-ocaqdan qorxurlar. Odur ki, ər evinə yola salınan gəlin ata evində odun-ocağın çevrəsinə dolandırılır, evdən çıxarılarkən başına qırmızı rəngli duvaq salınır. Etiqada görə, şər qüvvələr Günəş nişanəsi qırmızı rəngli olanlardan qorxduğu üçün gəlinə ziyan toxundura bilməzlər. Elə "gözəgəlmə", "nəzərəgəlmə" də fəna qüvvələrin əməli sayılıb. Gəlin qırmızı rəngli duvaq örtdüyündən onun üzü görünmür və bu səbəbdən də o, gözdən, nəzərdən qorunur. Bu cəhət öz izlərini bir el söyləməsində də qorumuşdur:
Zülf töküb üzə dilbər, Çıxıbdı düzə dilbər, Duvaq salın üzünə, Gəlməsin gözə dilbər.
Qırmızı rəng bəzən "qızılı", "al" adları ilə də adlanır. Amma bu da var ki, həmin rəng "qızılı", yaxud "al" adlansa da, buradakı təsəvvür elə qırmızıdır. Misal üçün, "Qızıl bayraq", "Qızıl meydan" əslində "qırmızı bayraq", "qırmızı meydan" deməkdir. Al-qırmızı isə rəngin bilavasitə tünd çalarlı olmasına işarədir. Düzdür, "al"ın dilimizdəki mənaları çoxdur və o, həm də aldatma, yalan, hiylə deməkdir. Misal üçün, biri başqasını aldadanda, yalan danışanda, hiylə işlədəndə "o, bunu al dili ilə eləyib" deyilir. Maraqlıdır ki, məhz bu deyilənlərlə uyuşan "qırmızı yalan" ifadəsi də dilimizdə vardır.
Rənglər insan həyatında
Qırmızı rəngi xoşlayanlar birmənalı olaraq ehtiraslıdırlar. Lider olmağı çox xoşlayırlar. Nadir hallarda vicdan əzabı çəkirlər, ona görə də onları nahaq yerə tənqid etməyin, səhvlərini boyunlarına almaq əvəzinə əsəbiləşəcəklər. Həyatı çox sevirlər, arzularının yerinə yetməsinə demək olar ki, həmişə nail olurlar. Onların hobbisi istənilən məşğuliyyət ola bilər, təki risklə bağlı olsun. Ovçuluqdan tutmuş, maşın yarışlarınadək. Özlərindən tez çıxır, barıt kimi partlayır, ancaq kin saxlamır, tez də soyuyur, bağışlayır, barışırlar. Adətən qırmızı rəngi Mars planetinin rəngi ilə uyğunlaşdırır, müharibə, dava simvolu kimi insanlara da aid edirlər.
Qoyun əti
thumb|right|200px|Qoyun əti Qoyun əti — qoyunun qida kimi istifadə olunan əti.
Bayaskaya
Toponimkası
Türk dillərində bayaz "ağ" və kaya (qaya) sözlərindəndir. Aqqaya mənasındadır.
Senecio ramosissimus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şimşəklər kimi (film, 2003)
Məzmun
Film mərhum rejissor Lətif Səfərovun həyat və fəaliyyətindən bəhs edir.
Yanoş Qaray
thumb|250px|Yanoş Qarayın heykəli Yanoş Qaray — Macarıstan şairi və yazıçısı.
Həyatı
Yanoş Qaray Tolna medyesinin Seksard şəhərində anadan olmuşdur. 1823-1828-ci illərdə Peç şəhərində orta təhsilini almışdır və 1829-cu ildə isə Peşt Universitetini bitirmişdir. 1834-cü ildə “Çatar” (Csatár) adlı qəhrəmanlıq poemasını yazdı. Qaray enerji dolu jurnalist idi və 1838-ci ildə Bratislava şəhərinə köçdü; burada “Hírnök” (Herald) jurnalında redaktələr edirdi. 1839-cu ildə Peşt şəhərinə geri döndü və Macarıstan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçildi. 1842-ci ildə Kişfaludi cəmiyyətinə qəbul edildi və burada ikinci katib kimi fəaliyyət göstərdi.
Qaray Macarıstan ədəbiyyatını çoxsaylı lirik şeirlər, balladalar və nağıllarla zənginləşdirmişdir. İlk şeirlər toplusu Peşt şəhərində nəşr edilmişdir və 1845-ci ildə nağıllar toplusu Tollrajzok adl altında çıxmışdır. "Balaton gölünün dəniz qulaqları" (Balatoni kagylók) kimi lirik peomaları olduqca çox mükəmməl yazılmışdır. “Bosnyák Zsófia” (Peşt, 1847) və "Xristofer Franqepanın arvadı" (Frangepán Kristófné) (Peşt, 1846) romansı Kişfaludi cəmiyyətinin mükafatını qazanmışdı.
“Müqədddəs Ladisladus” (Szent László) adlı sonuncu tarixi poeması 12 bölmədən ibarət idi. Qaray 1848-1849-cu illərdə Peşt Universitetində macar dili və ədəbiyyatı professoru kimi fəaliyyət göstərmişdi. Fiziki cəhətdən zəif olduğu üçün 1848-ci il inqilabını yalnız şeir yazmaqla dəstəkləyə bildi. İnqilabçılar məğlub olduqdan sonra Qarayın inqilab üçün etdikləri habsburqlar tərəfindən qınanıldı. 4 il sürən xəstəlikdən sonra 1853-cü ildə vəfat etdi. Ölümündən bir il sonra poemalar toplusu F. Ney tərəfindən Peşt şəhərində dərc dildi və bir sıra əsərləri Kertbeni tərəfindən tərcümə edildi. Doğulduğu Seksard şəhərində onun şərədinə heykəl qoyulmuşdur.
Ukuroba
Ukuroba — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Donald Sazerlend
Donald McNichol Sutherland — Kanada aktyoru və prodüseri. Emmi (1995) və Qızıl Qlobus mükafatı (1996; 2003) mükafatı laureatı.
Venesuela serbləri
Venesuela serbləri — Cənubi Amerika qitəsinin şimal hissəsində yerləşən Venesuelada məskunlaşmış serb əsilli əhali. Venesuela serblərinin sayı 1.500–2.000 nəfərdir.Venesuelada serb icmasının yaranması və formalaşması İkinci dünya müharibəsindən sonraya təsadüf edir. Müharibədən sonra Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasında yaranmış vəziyyətə görə bir siyasi mühacirlərin əhəmiyyətli hissəsi Venesuelaya mühacirət etmişdir. Müasir icma üzvləri həmin mühacirlərin törəməliridir. 1955-ci ildə Karakas şəhərində Serb Ortodoks Xristian İcması yaradılır.
1966-cı ildə icma tərəfindən paytaxtda Serb Ortodoks Kilsəsinə məxsus kilsə fəaliyyətə başlayır. 1965-ci ildə Araqua şəhərində yaradılan Serb Sosial Klubu serb xalqının milli adətlərininin və mətbəxinin tanıdılması sahəsində fəaliyyət göstərməkdədir. Tanınmış Venesuela serblərindən Major Beyzbol Liqasında mübarizə aparan St. Louis Cardinalsın oyuncusu Migel Sokoloviçi misal göstərmək olar.
Mahaşiva Ratra
Mahaşiva Ratra (Şiva allahının böyük geçəsi) - Hindistanda Şiva allahının şərəfinə keçirilən bayram.
Bayramın keçirildiyi tarix
Mahaşiva Ratra bayramı hər il (yanvar-fevral) ayında yeni ayın görünməsi ilə keçirilir. 2017-ci ildə Hindistanda Mahaşiva Ratra bayramı 24-25 fevralda keçirilmişdir.
Bayram necə keçirilir
thumb|Mahaşiva Ratra bayramında yarmarka Bayram, adətən yerli vaxtla günəşin batdığı andan başlayır. Bayramla eyni zamanda Şivanın şərəfinə oyaq qalma və oructutma gecəsi başlayır. Buna görə də bayram Şivaratra (maha-böyük deməkdir) bayramı da adlanır. Oruc tutanlar gündüz vaxtı özlərini yeməklə "mükafatlandırırlar", çünki bundan sonra oruc mərasimi başlayır. Bu bayram qadınlar üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Onlar Parvatiyə (Əfsanəyə görə Şivanın arvadıdır) onlara uğurlu ailə həyatı, gözəl uşaqlar bəxş etməsi üçün dua edirlər. Dindarlar "katha"-Şiva haqqında tarixi oxuyur, onun şərəfinə həsr olunmuş himnləri ifa edirlər. Bir sutka davam edən bayram başa çatdıqda çay və ya su hövzələrində yarmarka başlayır. Mahaşiva Ratra zamanı ibadət edənlərə Puranlarda cənnətə firavan həyat vəd olunur və dindarlar həmin gecənin savabının adi gecədən 100 qat artıq olduğuna inanırlar. Ritual ayinlər başa çatdıqdan sonra Qanqın müqəddəs sularında və ya müqəddəs hesab olunan digər çaylarda yuyunan dindarlar yeni paltarlar geyinir və yaxınlıqdakı Şiva məbədinə gedirlər, özləri ilə süd, su, meyvə, yağlı lampa, bel ağacının yarpaqlarını və s. aparırlar. Onlar inanırlar ki, bu məbəddən hər tərəfə axan süd çayları başlayır. Həmin gün məbədlər insanlarla dolu olur, məbəd ətrafında otururlar və ya pucu ayinini icra etmək üçün növbədə dayanırlar. Şiva məbədində. və onun ətrafında çoxlu lampa yandırılır, iri məbədlərdə nəfəsli və zərb alətlərindən istihadə edən orkestrlər çanlı mahnılar ifa edirlər.
Bayramın yaranması haqqında əfsanələr
250x250px|left|thumb|Mahaşiva Ratra bayramı ilə bağlı əfsanələrdə bayram gecəsi Şivanın rəqsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir Mahaşiva Ratra bayramının yaranması haqqında müxtəlif əfsanələr mövcuddur. Geniş yayılmış əfsanəyə görə Şivaratra (Şivaratri) bayramının keçirilməsi ovçunun orucunu və oyaq qalma andını bilmədən pozması ilə bağlıdır. Bundan sonra ovçu heyvanları sevmiş və Şivaya ibadət edən müqəddəsə çevrilmişdir. Bu çevrilmənin əsas tarixi isə aşağıdakı kimidir: Lubhdhaka adlı bir avam ovçunu borc sahibləri tutaraq Şivanln məbədinə həbs edirlər. Məbəddə bağlı qapılar arxasında qalanda o eşidir ki, Şivanın pərəstişkarları tanrının adını təkrar edirlər, o, bu ilahinin mənasını başa düşməyə çalışır. Şivaya ibadət edənlər ovçunun borcunu verdiklərindən onu azad edirlər. Azadlığa çıxan ovçu yenidən ov dalınca meşəyə gedir. Yarpaqları Şivaya qurban verilən bel ağacının yarpaqları arasında gizlənir. Ovçu tərpəndikcə yarpaqlar linqaların (fallos) üstünə tökülür. Bu isə çox dindar əməl sayılır. Bundan başqa həyəcanlanan ovçu bir neçə dəfə Şiva tanrısının adını çəkir. Özü başa düşməsə də bu onun böyük mənəvi xidməti olur. Axşam vaxtı ağaca dişi, boğaz maral yaxınlaşır. Ovçu nişan alanda maral ona yalvarır, deyir ki, ondan sonra daha bir maral gəlir, onu öldürə bilər. Əgər buna razı deyilsə, o, yuvasına getsin, körpəsini doğub, yoldaşlarına tapşırıb, geri qayıtsın və bundan sonra ovçu onu öldürsün. Dişi maral onu da deyir ki, Şivanın təsviri önündə rəqs etməyə laqeyd yanaşdığına görə, tilsimlənib, bunun nəticəsində marala çevrilib və qara marala çevrilmiş asurla yaşamağa məcbur olub. Şivanın adının təkrarlanması nəticəsində ovçu heyvanlara qarşı məhəbbətlə yanaşır və maral geri qayıdacağına and içdikdən sonra onu buraxır. Lubdhaka Şivanın adını çəkərək yenidən bel ağacına çıxır, gündüz və gecə heç nə yemir. Gecəyarısı, acından vəziyyəti pisləşəndə ona bir erkək maral yanaşır. Bu maral da öz yoldaşını axtarırmış. Ovçunun onu nişan aldığını görüb yoldaşını görməmiş onu öldürməməsi üçün yalvarır. Ovçu onu da buraxır. Birinci maral yuvasına dönür, balalayır. İkinci dişi maral və qara maral görüşürlər. Bundan sonra qara maral dişi maralları yuvada qoyaraq, öldürülmək üçün ovçunun yanına qayıtmaq istəyir. Amma marallar buna razı olmurlar. Hər üçü ovçunun yanına gələrək ilk olaraq hansının öldürülməli olduğunu soruşurlar. Şivanın adını zikr etməklə, onun şərəfinə oyaq qalmaqla ovçunun günahları yuyulduğundan o, yemək naminə canlıları öldürməyin günah olduğunu dərk edir. Ovçu vəz oxuyaraq maralları buraxır. Həmin anda müqəddəs arabada Şivanın elçiləri gəlirlər və ovçunu Şiva-lokuya (Şiva ölkəsi) aparırlar.
Cons və Rayanın məlumatına əsasən Mahaşiva Ratra bayramının meydana çıxması b.e.-nın V əsrinə aiddir.
Aşıq Lələ
Aşıq Lələ (XVII əsrin sоnu—XVIII əsrin əvvəli) — XVII yüzilin sonu, XVIII yüzilin önündə yaşamış el şairi.
Həyatı
Еl şairi Aşıq Lələ XVII yüzilin sоnu, XVIII yüzilin önlərində yaşayıb. Yaşam yоlu haqqında məlumat оlduqca azdır. Bəzi mənbələrdə XVI əsrdə yaşadığı da qeyd edilir.
Dağ kəkotusu
(Satureja montana) – fəsiləsinin kəkotu cinsinə aid bitki növü.
Aşıq Lələ
Həyatı
XVIII yüzilə bağlı əlimizdə bir qaynaq var. Оsmanlılar Qarabağı aldıqdan sоnra, 1727-ci ildə "Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri" adlı vеrgi dəftərini hazırlayıblar. Həmin dəftərdə Cavanşir еlinin Yağləvənd оymağının Gеcəgözlü оymağında yaşayanların arasında bir ailə ilgi çəkir. Həmin ailənin siyahısını оlduğu kimi yazımızda vеririk.
Uzunəli Tanrıqulu оğlu, (Uzunəlinin) qardaşı Lələ, (Lələnin) qardaşı Əminəli. Aşıq Lələnin yaradıcılığından bilirik ki, оnun Uzunəli adlı qardaşı оlub. Bayatılarının birində dеyir:
Uzunəli, bеz gəti, Arşın apar tеz gəti. Nə qоnşuya söz apar, Nə qоnşudan söz gəti.
Lələnin həyatı kеşməkеşli kеçib. Оba-оba kəndbəkənd gəzib, dоlanıb.
Ərəb Sosialist İttifaqı
Ərəb Sosialist İttifaqı — İraqın 1964-1968-ci illər tarixində rəsmi partiyası. Əsası 14 iyul 1964-cü ildə qoyulub.
Məhəmməd Təpər
Məhəmməd Təpər ibn Məlikşah (21 yanvar 1082 - 18 aprel 1118)— Böyük Səlcuqlu hökmdarı (1105-1118).
Hüceyrənin bölünməsi
Hüceyrənin həyat tsikli
Hüceyrənin həyat tsikli iki dövrə ayrılır:
İnterfaza dövrünün mərhələləri
İnterfaza dövrü də öz növbəsində 3 ardıcıl dövrdən ibarətdir:
Sintezdən əvvəlki dövr
Bu dövrdə hüceyrə ona məxsus olan fizioloji prosesləri həyata keçirir. Cavan hüceyrələrin sürətlə böyüməsi üçün spesifik zülallar, yağlar, karbohidratlar və s. sintez olunur və DNT sintezinə hazırlıqla əlaqədar proseslər gedir. Həmin vaxtda güclü RNT sintezi gedir. Bu, hüceyrədə spesifik zülalların toplanması ilə sübut olunur. Presintetik dövrdə habelə nukleotid-fosfokinaza fermenti sintez olunur. Bu proseslər göstərir ki, G1 – dövrü DNT-nin sintezi üçün hazırlıq mərhələsi hesab olunur.
Sintetik dövr
Bu dövrdə DNT molekulu reduplikasiya olunur. Müəyyən edilmişdir ki, hüceyrə sitoplazmasında DNT molekulu prosesləri ilə paralel histonların intensiv sintezi müşahidə edilir. Histonlar sonradan nüvəyə miqrasiya edir və orada DNT molekulu ilə rabitəyə girir. Sintetik dövrün müddəti nisbətən sabitdir və reduplikasiya prosesində iştirak edən rüşeym hüceyrələrinin mitotik tsiklinə 11 saat tələb olunursa, bunun 3.5 saatı presintetik dövrün, 5.5 saatı isə sintetik dövrün payına düşür. Sintetik dövrün 5.5 saat çəkməsi onunla əlaqədardır ki, DNT-nin molekulyar komponentinin müxtəlif sahələri eyni vaxtda ikiləşmir.
Mitoz bölünmə
Hüceyrənin mitoz bölünməsini ilk dəfə 1874-cü ildə İ.D.Çistyakov plaun sporlarında müşahidə etmişdir. O gedən proseslərin ardıcıllığını bir o qədər aydınlaşdıra bilməmişdir. 1875-ci ildə Strasburger bitki və heyvan hüceyrələrində mitozun daha müfəssəl təsvirini verə bilmişdir. 1879-cu ildə V.Şleyxerin və V.Flemminqin daha müfəssəl tədqiqatları mitoz bölünmənin ümumi gedişini müəyyən etməyə imkan vermişdir. V.Flemminq mitozun ümumi qanunauyğunluqlarını təsvir etmiş və bölünmə ilə əlaqədar olan əsas terminləri vermişdir, həmin terminlər bu günə qədər qüvvədə qalır. 600|thumbnail|right|Hüceyrənin mitoz bölünməsi
Mitoz bölünmənin fazaları
Mitoz bölünmə bir-birinin ardınca gedən dörd fazadan ibarətdir:
Profaza nədir?
Profaza — xromosomlar spirallaşır, qısalıb qalınlaşır. Profazanın ortasında xromosomlar biri digərinə sarınmış iki xromatiddən ibarət olur. Eyni vaxtda nüvəcik kiçilir, profazanın sonunda tamamilə itib gedir. Bundan sonra nüvə membranı itir. Profazada baş verən çox mühüm hadisə bölünmə iyinin əmələ gəlməsidir. Sentriollar aralandıqca onların arasında setrodesmal tellər formalaşır. Sonralar xromosomlar özlərinin sentriol hissələri ilə bu tellərlə birləşir. Profaza nüvə membranının tam dağılması ilə başa çatır. Nəticədə nüvə möhtəviyyatı sitoplazma ilə qarışır.
Metafaza nədir?
Metafaza – bu fazada xromosomların spirallaşması davam edir və xromosomların daha da qalınlaşmasına və qısalmasına səbəb olur. Metafazanın ortasında ekvatorial lövhə, yaxud metofaza lövhəsi əmələ gəlir. Bu zaman xromosomlar bölünmə ekvatori üzrə, yəni iy tellərinə perpendikulyar və qütblərdən eyni məsafədə düzülür. Metafazanın sonunda xromatidlər bir-birindən tamamilə ayrılır, onların çiyinləri paralel yerləşir.
Anafaza nədir?
Anafaza – bu faza sürətlə gedir. Əvvəlcə xromotidləri birləşdirən sentromerlər bölünür, sonra sentromerlər aralanır və xromotidlər qütəblərə doğru çəkilir. Anafazada xromosomların hərəkəti iki cür olur:
Telofaza nədir?
Telofaza – qız xromosomlar bölünmə iyinin qütblərinə çatan andan başlayır. Telofazanın əvvəlində qız xromosomlar V-vari formada olur, sonra despirallaşır, yəni interfaza vəziyyətinə qayıtmağa başlayır, nüvə membranı formalaşır, nüvə membranı qapanandan sonra nüvəciklər əmələ gəlir.
Telofazada gedən bu proseslərlə yanaşı, hüceyrənin sitoplazması bölünməyə başlayır – sitogenez gedir. Yuxarıda təsvir edilən kario və sitokinetik proseslərdən başqa, telofazada digər dəyişiliklər də baş verir:
Telofaza başa çatanda təzə meydana gəlmiş iki cavan hüceyrə interfazaya keçir, bununla da özünün həyat tsiklinə başlayır. Mitoz bölünmə nüvənin bölünməsi (kariokinez) və sitoplazmanın bölünməsi (sitokinez) proseslərindən ibarətdir, bu proseslər zamanı ana hüceyrədəki irsiyyət maddəsi iki qız hüceyrə arasında tam bərabər paylanır.
Meyoz bölünmə
Meyoz – cinsi hüceyrələrin bölünmə üsuludur. Bölünmə nəticəsində xromosomlar reduksiya olunur, yaxud sayca azalır və hüceyrələr diploid haldan haploid hala keçir. Meyoz hadisəni ilk dəfə 1882-ci ildə V.Flemminq heyvan hüceyrəsində kəşf etmişdir. 1888-ci ildə E.Strasburger bitki hüceyrələrində xromosomların əmələ gəlməsini müəyyənləşdirmişdir.
Meyoz bölünmənin tipləri
Yeni qametlərin əmələ gəlməsinə başlanma baxımından asılı olaraq üç meyoz bölünmə tipi məlumdur:
Qamet tipi
Qamet tipli meyoz birhüceyrəli orqanizmlər, bəzi ibtidat bitkilər və çoxhüceyrəli heyvanlar üçün səciyyəvidir. Onların həyat tsiklində diplofazanın üstünlük təşkil etməsi müşahidə olunur. Məsələn, yaşıl kodium yosunu ancaq cinsi çoxalma yolu ilə inkişaf edir. Bu zaman haploid erkək və dişi qametləri meydana gəlməsi ilə nəticələnir. Sonrakı qametogenez prosesində reduksion bölünmə gedir və haploid xromosom dəstinə malik cinsi hüceyrələr yaranır. Qamet tipli meyoz məməlilər və insan üçün səciyyəvidir. Onların erkən embrional inkişaf mərhələsində rüşeym qonadasının əsasının qoyulması və inkişaf prosesləri gedir. Sonralar ilkin cinsi hüceyrələr qametogenez prosesində reduksion bölünməyə məruz qalır, bunun da nəticəsində haploid qametlər yaranır. Məlumdur ki, mayalanmanın son nəticəsi diploid ziqotun əmələ gəlməsidir. Diploid ziqot bölünmə prosesinə məruz qalaraq, formalaşan orqanizmin bütün diploid hüceyrələrinin əmələ gəlməsinə səbəb olur.
Aralıq tipi
Aralıq, yaxud sportipli meyoz ancaq ali bitkilərdə müşahidə olunur və diploid bitkilərin çoxalma orqanlarında dişi (meqasporlar) və erkək cinsi hüceyrələr (mikrosporlar) yaranır. Erkək cinsi hüceyrələr reduksion bölünməyə məruz qalaraq haploid xromosom dəstinə malik dörd hüceyrədən ibarət tetrada yaranmasına səbəb olur. Əvvəlki meyoz tipindən fərqi budur ki, əmələ gələn haploid hüceyrələr reduksiyaya uğramış haplofazanın gedişində yenə də bir neçə dəfə bölünür (mitotik yolla), onlardan qametogenezin tipinə görə ya toz dənələri və ya rüşeym kisəsi əmələ gəlir. Bunlardan birincisində spermilər, ikincisində isə yumurta hüceyrə və ikinci hüceyrə olur. Beləliklə, aralıq yaxud sportipli meyozda orqanizmlərin həyat tsiklində diploid faza haploid faza üzərində üstünlük təşkil edir.
Meyoz bölünmə fazalarının xarakteristikası
Bitki və heyvan orqanizmlərinin cinsi hüceyrələrinin yetişmə prosesində xromosom sayının azalımasına səbəb olan hüceyrə nüvəsində mürəkkəb dəyişikliklər gedir. Meyoz nəticəsində ilk cinsi hüceyrələr yetişmə dövrünə daxil olduqdan sonra ardıcıl gedən iki meyoz bölünmə prosesinə məruz qalır və beləliklə də, diploid hüceyrələrdən – haploid qametlər yaranır. 800|thumbnail|right|Meyoz bölünmənin sxemi Bu ardıcıl gedən bölünmələri meyoz I və meyoz II ilə işarə edirlər. Meyoz I başlanmamışdan qabaq qametogenezin böyümə mərhələsində olan və bölünməyə başlayan interfaza hüceyrə nüvəsində mürək- kəb dəyişikliklər baş verir – DNT molekulunun reduplikasiyası ilə xromosom materialı ikiqat artır. Belə ki, adətən meyotik bölünməyə başlayan hüceyrələrdə diploid (2 n) xromosom dəsti və ona müvafiq miqdarda DNT (2 c) olur. Hüceyrənin meyoza hazırlıq prosesində interfaza xromosomlarının sayı ikiqat artmadan DNT molekulları ikiqat artır (4 c). Beləliklə, böyümə dövrünü keçirən spermatozoidlər və I dərəcəli ovositlərdə diploid sayda xromosom (2 n) və ikiqat miqdarda DNT (4 c) olur. Birinci meyotik, yaxud reduksion bölünmə nüvənin I profazadan I telofazayadək olan tsiklini əhatə edir. Haploid saylı xromosom dəstinə malik qız hüceyrələrin yaranması ilə başa çatır. Meyoz bölünmənin I profazası ən mürəkkəb dəyişikliklərin getməsi ilə əlaqədardır.
I profazanın mərhələləri
I profaza beş ardıcıl mərhələyə bölünür:
Ziqotena mərhələsi
Ziqotena – ikiləşmiş homoloji xromosomların konyuqasiyası ilə xarakterizə olunur. Konyuqasiya homoloji xromosomların bütün sahələri boyunca bir-birinə sıx sarınmışdır. Konyuqasiya zamanı həmin homoloji xromosomlar bir-birinə yanaşaraq cüt birləşmələr – bivalentlər əmələ gətirir. Bu bivalentlər dörd xromatiddən ibarət olur. Konyuqasiya, yaxud sinapsis prosesində homoloji xromosomların identik sahələri bir-birinə yaxınlaşır. Çox vaxt konyuqasiya edən xromosomlar sentrometr və telomer sahələrində sıx yaxınlaşır, sonra bu proses xromosomun bütün uzunu boyu yayılır. Homoloji xromosomlar hələ leptotenanın sonunda hər homoloqun səthində formalaşan sinoptonemal kompleks homoloji xromosomların uzunu boyu onların sıx birləşməsinə şərait yaradır. Cinsi yolla çoxalmaq qabiliyyəti olan bütün eukariot orqanizmlərdə sinaptonemal kompleks olur. Bu cür formalaşmış sinantonemal kompleks olur. Bu cür formalaşmış sinantonemal kompleks I profazanın sonrakı mərhələlərində saxlanılır. 800|thumbnail|right|Meyoz bölünmə
Paxitena mərhələsi
Paxitena – yoğun tellər mərhələsidir. Bu mərhələdə homoloji xromosomlar tam konyuqasiya edir, onların sonrakı spirallaşması xromosomların qısalmasına və qalınlaşmasına səbəb olur. Bundan başqa, həmin mərhələdə xromosomlar iki xromatidə ayrılmağa başlayır. Bu xromatidləri bir yerdə bir sentromer saxlayır. Nəticədə konyuqasiya edən homoloji xromosom cütü bivalent təşkil edir. Bivalent dörd qız xromotiddən ibarət olub, tetrada fiquru yaradır. Paxitena mərhələsində konyuqasiya edən xromosomların bir-birinə çox sarılması nəticəsində ancaq meyoz üçün səciyyəvi olan krossinqover hadisəsi baş verir. Krossinqover nəticəsində homoloji xromosomların identik sahələrinin qarşılıqlı mübadiləsi gedir. Bu, genlərin rekombinasiyasına səbəb olur. Ilişikli genlər bir xromosomda yerləşirsə, heteroziqotlarda isə rekombinasiya müşahidə olunursa, onda meyoz prosesində konyuqasiya zamanı hamoloji xromosomların identik sahələrinin mübadiləsi baş verir. Homoloji xromosomların identik sahələrinin belə mübadiləsinə krossinqover deyilir.
Diplotena mərhələsi
Diplotena – ikiqat tellər mərhələsi prosesində homoloji xromo- somlar bir-birini qarşılıqlı surətdə dəf edir, bu tez-tez mərkəzi sahədə başlayır. Diplotena mərhələsində xromosomların kondensasiyası ilə əlaqədar olaraq onların xromonem strukturu aşkar olur. Bu zaman krossinqover prosesində yalnız iki xromotid, yəni hər homoloji xromosomdan bir xromatidin iştirakı xiazm zonasında aydın görünür.
Diakinez mərhələsi
Diakinez mərhələsində ikiqat tellər xromosomların maksimum spirallaşması hesabına kəskin surətdə qısalır və yoğunlaşır. Bu dövrdə bivalentlər daha kompakt olur. Bu zaman onları saymaq belə mümkün olur. Diakinezdə bivalentlərin sayı xromosomların haploid yığımına bərabərdir. Bundan başqa, xiazmlar xromosomların uclarına doğru yönəldiklərindən onların sayı azalır, nüvəciklər və nüvə membranı itir. Hüceyrələrin bölünməsinə keçid olan birinci meyoz bölünmənin profazası diakinezlə qurtarır.
Anafaza I
İki xromatiddən ibarət olan homoloji xromosomlardan hər biri bölünmə iyinin qütblərinə doğru hərəkət etməyə başlayır. Bu son nəticədə hər bir bölünmə qütbündə haploid xromosom dəsti əmələ gətirir. Beləliklə, birinci meyoz bölünməsinin bu fazası mitoz anafazasından onunla fərqlənir ki, bölünmə iyi qütblərinə doğru qız xromosomlar gedir. Nəticədə hər qütbə çəkilmiş xromosom dəsti sayına görə haploid (n), DNT-nin miqdarına görə 2 c-dir. Çünki bütün homoloji xromosomlar iki xromatiddən ibarətdir.
Profaza II
Bu fazada gedən proseslər mitoz bölünmənin profazasından demək olar ki, (xromosomların spirallaşması, nüvəciyin itməsi, nüvə membranının dağılması, bölünmə iyinin formalaşması və s.) fərqlənmir.
Anafaza II
Sentromerlər bölünür və qız xromatidlər (xromosomlar) bölünmə iyi qütblərinə tərəf çəkilir. Nəticədə qütblərdə “c” miqdarda DNT-yə malik haploid xromosom yığını formalaşır.
Telofaza II
Qız xromosomların bölünmə iyi qütblərinə çatması ilə başlayır. Beləliklə, birinci meyoz bölünmə nəticəsində iki hüceyrə yaranır. Hüceyrələrin hərəsində bir haploid xromosom yığını (n), lakin ikiqat miqdarda (2 c) DNT olur. Buna görə də I meyoz bölünmə - reduksion adlanır. İkinci meyoz bölünmə prosesində “n” haploid xromosom yığını və “c” miqdarda DNT olur. Həmin səbəbdən II meyoz bölünmə - ekvasion adlanır.
Amitoz bölünmə
Amitoz — bölünmə hüceyrə bölünmələr arasında enerji sərfinə görə ən səmərəli bölünmə üsulu hesab olunur. Mitoz bölünmədən fərqli olaraq, burada bölünmə vətərlərinin yaranması, xromosomların spiral halında burularaq yoğunlaşması, nüvə pərdəsinin itməsi kimi hallar müşahidə olunmur. Xromosomlarda qısalma və yoğunlaşma baş vermədiyi üçün onlar işıq mikroskopu altında görünmürlər. Amitoz bölünmə zamanı hüceyrə enerjisi bəzi hallarda yalnız DNT-nin ikiləşməsinə kifayət edir. DNT-nin bu cür bir neçə dəfə ikiləşməsi nəticəsində bəzən nəhəng xromosomlar yaranır. Əksər hallarda isə hüceyrə enerjisi DNT-nin ikiləşməsi ilə bərabər, həm də nüvənin bölünmısinı kifayət edir, sitoplazma isə bölünə bilmir. Belə bölünmələr adətən çoxnüvəlklə nəticələnir. Amitoz bölünmənin bəzi formalarında isə nüvə bölünməsindən sonra sitoplazma da bölünə bilir və DNT ilə bərabər digər hüceyrə kompenentlərinin qız hüceyrələr arasında müstəqil paylaması baş verir. Bu zaman əvvəl nüvə, sonra isə sitoplazma ortadan ikiyə bölünür. Əgər irsi məlumatlar və hüceyrə kompenentləri qız hüceyrələr arasında qeyri-bərabər paylanarsa, bu adətən hüceyrənin məhvi ilə nəticələnir. Amitoz bölünməyə birhüceyrəli orqanizmlərdə (məsələn, infuzorların böyük nüvəsi bu üsulla bölünür), bəzi yüksək dərəcədə ixtisaslaşmış txuma hüceyrələrində iltihab və regenerasiya proseslərində, həmçinin xəstə və qoca hüceyrələrdə rast gəlinir. Amitozu kartofun inkşaf edən kartof yumrusunda, endospermdə, dişiciyin yumurtalıq divarında, yarpaq sapağının prenxim hüceyrələrində, qaraciyər, dalaq, gözün boynuz qişası və döl qişası hüceyrələrində müşahidə edilir. Amitozdan sonra hüceyrə Mitoz yolla bölünə bilmir.
İstinadlar
http://elibrary.bsu.az/110/N_40.pdf
Xəlfələr (Şabran)
Xəlfələr — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Xəlfələr Dəvəçi rayonunun Düz Bilici inzibati ərazi vahidində kənd. Yan silsiləsinin (Böyük Qafqaz) ətəyində, düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonlarında Quba xanı Fətəli xanın (1758-1789) Ərdəbil səfəri (1784) zamanı Azərbaycanın cənubundan gətirdiyi Şahsevənlərə mənsub xəlfələr nəslinin bir hissəsinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 400 nəfər təşkil edir.
Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Şabran rayonu Xəlfələr kənd 56 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılması üçün 315 000 manat vəsait ayrılmışdır.
Xatuna Nərimanidze
Xatuna Nərimanidze (2 fevral 1974, Tbilisi, Gürcüstan) — Gürcüstanlı oxatan. Xatuna Nərimanidze Gürcüstanı 2004, 2008 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Xatuna Nərimanidze həmdə 2015-ci ildə baş tutan I Avropa Oyunlarının gümüş medalını qazandı.
Karyerası
Xatuna Nərimanidze birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2004-cü ildə qatıldı. O, Afinada baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində İspaniyanın nümayəndəsi Almudena Qallardo ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Xatuna Nərimanidze rəqibinə 132:148 hesabı ilə uduzdu.
Xatuna Nərimanidze növbəti Olimpiya Oyunlarına 4 ildən sonra Pekində qatıldı. O, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Butanın nümayəndəsi Dorji Dema ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Xatuna Nərimanidze rəqibinə 107:97 hesabı ilə qalib gəldi. Növbəti görüşündə isə Xatuna Nərimanidze Venesuela idmançısı Leydis Brito ilə qarşılaşdı. Həmin qarşılaşmadan Xatuna Nərimanidze 111:98 hesablı qələbə ilə ayrılsada, növbəti görüşdə Meksika təmsilçisi Mariana Avitiaya 108:109 hesabı ilə uduzaraq mübarizəni dayandırdı.
Eucalyptus sieberi
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Addison Braun
Addison Braun — ABŞ botaniki.
Reyncers FK
Reyncers FK — Şotlandiyanın Qlazqo şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu. Oyunlarını 50 817 nəfərlik Aybroks stadionunda oynayan Reyncers mavi-ağ rənglərə malikdir.
Rəqabətləri
Daim prinsipiallığı ilə seçilən matçda komandalar arasında ölüm-dirim mübarizəsi dərəcəsində rəqabətin olması həm də siyasi xarakter daşıyır. Səbəbi Reyncersin "Protestant və Kraliçə klubu", Seltikin isə kraliçəyə boyun əyməyən katoliklərın komandası olmasıdır.
Kəkotu
– dalamazkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Turist (Xaçmaz)
Turist — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Tarixi
Turist qəsəbəsi düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi 1965-ci ildə burada turist bazasının yaranması ilə əlaqədar belə adlandırılmışdır.
Qabırğalı qalxanotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mişər (Şaran)
Mişər, ) — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Akbaris kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə Marilər (95%) üstünlük təşkil edir.
100 gün sonra (film, 2004)
100 gün sonra — Lider Televiziyasında istehsal edilmiş sənədli televiziya filmi.
Məzmun
Prezident İlham Əliyev 2003-cü il 15 oktyabrda Azərbaycan Republikasının Prezidenti seçilmişdir. Prezident seçkilərində seçicilərin 76%-dən çoxu İlham Əliyevin lehinə səs vermişdir. 2003-cü il oktyabrın 31-də vəzifəsinin icrasına başlamışdır.
Əbu Kamal
Etimologiya
Osmanlı imperiyası dövründə Əbu Kamal "qışla" adlanırdı. Mənası ordunun yeri, məkanı idi. Daha sonra, 1918-ci ildə Əbu Kamal adlanmağa başlandı. Mənası Kamalın ailəsi deməkdir.
Elişa Katbert
Elişa Ann Katbert(d. 30 noyabr 1982, Calgary, Alberta, Kanada) bu bir aktrisa və model. O beynəlxalq məlum oldu seriyası 24 Kim Bauer oynayan üçün, Danielle film The Girl Next Door və Carly Jones House Of Wax. O Glam'Mag jurnalı tərəfindən 2015-ci ildə dünyanın ən seksual aktrisa seçildi. 2013-cü ildə o, Amerika TV ən gözəl qadını seçildi.
Bu cinsi simvolu var və tez-tez biri kimi qeyd olunur bir qadın daha çox "sexys"  və daha çox "gözəl" dünya.
Əlimərdan bəy Təklə
Əlimərdan bəy Təklə (1762- ?) — Qarabağ bəylərindən, mahal naibi.
Həyatı
III Əlimərdan bəy Məhəmmədəmin bəy oğlu 1762-ci ildə Qarabağ xanlığının Dəmirçihəsənli mahalının Təklə obasında dünyaya pənah gətirmişdi. Molla yanında ibtidai təhsil almışdı. Bir müddət Mеhdiqulu xan Sarıcalı-Cavanşirin sarayında еşikağası işləmişdi. Sonra Dəmirçihəsənli mahalının naibi, еlin minbaşısı olmuşdu. 1822-ci ildə xanla bərabər İrana qaçmışdı.
III Əlimərdan bəyin törəmələri Əlimərdanbəyov soyadını daşıyırdılar.
Ailəsi
Əlimərdan bəyin Məhəmmədəmin bəy, Potu bəy, Məmmədəli bəy, Ramazan bəy, Haqnəzər bəy, Ağarza bəy adlı oğulları vardı.
Libertad FK
Klub Libertad — Paraqvayın Asunsyon şəhərini təmsil edən Paraqvay futbol klubudur. Klub 1905-ci ildə təsis edilib və Paraqvay Primyera Divizionunda mübarizə aparır.
Uğurları
Mənbə:
Sarıcəfərli
Sarıcəfərli — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 480 nəfərdir.
Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsinin adı şahsevən tayfa birliyinə daxil olan sarıcəfərli (sarıərlı) tayfasının adı ilə bağlıdır.
Həmçinin bax
Jindi
Kıncıvo
Monidigah
Tikanoba
Tikanoba — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.