cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monqolustan Xalq Respublikası
Yaranması
Bunlarla yanaşı onu da deməliyik ki, hər hansı bir məsələnin həllində Sovet mütəxəssislərinin fikrinə əsaslanırdı. Bu da yerli kadrların inkişafını, müstəqil düşünmə və təşəbbüskarlığını boğurdu. Kadr işindəki ən böyük nöqsanlardan birisi də ali və orta ixtisas təhsilinin planlaşdırılmasına mexaniki yanaşma ilə bağlı olmuşdur. Ali və orta ixtisas müəssisələri 1971-ci ildən keçən üç beşillik ərzində 100 mindən çox kadr hazırlamışdı. Lakin onların çoxu humanitar sahələr üzrə idi. Mühəndis-texniki mütəxəssislər çatışmırdı. Ali məktəblər və orta ixtisas məktəbləri məzunları arasında nisbət, demək olar ki, bərabər idi. Halbuki, normal cəmiyyət üçün bu birin ikiyə və ya üçə nisbətində olmalıdır. Nəticədə, hər birinin hazırlanması üçün xeyli vəsait sərf edilmiş minlərlə mütəxəssis öz sahəsi üzrə çalışa bilmirdi, ya başqa bir iş tapır, ya da işsizə çevrilirdi. Ümumiyyətlə isə işsizlik Monqolustan üçün bir problemə çevrilmişdi. 1989-cu ildə əhalisi çox da böyük olmayan ölkədə 27 min işsiz var idisə, onların sayı sonrakı iki il ərzində 60 min nəfərə çatmışdı. Artıq 1988-ci ildə MXR-in ali partiya və dövlət adamları da iqtisadi siyasətdəki buraxdığı səhv və nöqsanları etiraf etmək zorunda qaldılar. Həmin ilin sentyabrında keçirilən partiya plenumunda iqtisadiyyatdakı nöqsan və çətinliklərin başlıca səbəbindən biri kimi rəhbərliyin inzibati-amirlik metodu ilə işləməsi qeyd edilirdi.
Həm də bu o dövr idi ki, Sovet İttifaqında yenidənqurma və demokratiya kursu götürülmüşdü, Şərqi Avropa ölkələrində dərin dəyişikliklər prosesi başlamışdı. Təbiidir ki, bunlar sosialist cəbhəsinin bir həlqəsi kimi MXR-dən də yan keçə bilməzdi. 1989-cu ilin sonu-1990-cı ilin əvvəlində Monqolustanda güclü bir siyasi canlanma özünü göstərdi. İlk olaraq hakim və yeganə partiya- MXİP-yə alternativ ictimai-siyasi təşkilatlar meydana gəldi. Bunlardan Monqolustan Demokratik İttifaqı(MDİ), Sosial-demokrat hərəkatı (SDH), Yeni mütərəqqi ittifaq (YMİ), Monqol tələbələri ittifaqını (MTİ) göstərmək olar. 1989-cu ilin dekabrında Monqolustan Demokratik İttifaqı razılaşdırılmış mitinq keçirməyə nail oldu. Mitinq iştirakçıları tələb edirdilər ki, idarəetmənin inzibati-amirlik metoduna son qoyulsun, dövlət idarəsi və ictimai təşkilatlarda bürokratizmə hədd qoyulsun, rəhbər vəzifələrdə çalışanların sayı ixtisar edilsin, MXR tarixində baş vermiş neqativ hadisələr və momentlərə qiymət verilsin və s. Mitinqdə çıxış edənlər yenidənqurma prosesinin zəif getməsinə narazılıqlarını bildirdilər. Mitinqin müraciəti MXİP MK-nın plenumuna təqdim edildi. Plenum xalqın artan narazılığını səngitmək üçün bir sıra qərarlar qəbul etdi. Orada partiyanın ideoloji işinin geri qaldığı, yenidənqurmanın ləng getməsi, əhalinin vəziyyətinin yaxşılaşdırılması sahəsində aparılan işlərin lazımı səviyyədə olmaması və s.qeyd olunurdu. Lakin hadisələrin sonrakı inkişafı göstərdi ki, bu nöqsanların qeyd edilməsi siyasi həyatın yeniləşməsi üçün kifayət deyildir. Artıq MDİ-nin 1990-cı ilin fevralında keçirilən qurultayında(burada 500 nəfərdən çox nümayəndə iştirak edirdi və onların da bir hissəsi MXİP və onun gənclər təşkilatlarının üzvləri idi) monqol xalqına müraciət qəbul edildi. Orada MXR Böyük Xalq Xuralının və MXİP MK-nın istefası tələb olunurdu. Qurultayda Monqolustan Demokratik Partiyası təsis edildi.
Qurultayın istefa tələbi martın əvvəlində yuxarıda adını çəkdiyimiz dörd təşkilatın hökumət evinə doğru təşkil etdiyi yürüş-mitinqdə yenə səsləndi. Dövlətin və hakim partiyanın ali rəhbərliyinə qarşı etirazlar müxtəlif formalar aldı, daha da genişləndi və qüvvətləndi. Xalqın artan qəzəbi və tələbi qarşısında MXİP-nin rəhbərliyi geri çəkilməli oldu. 1990-cı ilin 12-15 martında MXİP MK plenumunda baş katib J.Batmunx başda olmaqla bütün Siyasi Büro üzvləri və katiblər istefaya göndərildi, MK-nın qocalmış 14 üzvü onun tərkibindən azad edildi. Uzun illər ərzində MXİP-yə və hökumətə başçılıq edən Y.Sedenbal partiya üzvlüyündən çıxarıldı və almış olduğu bütün mükafatlardan məhrum edildi. Moskvada çıxan "Problemı mira i sosializma" jurnalında MXİP-i təmsil edən Q.Oçirbat MK-nın baş katibi seçildi. Ən mühüm qərarlardan biri də MXİP-nin dövlətdə rəhbər və istiqamətverici rolundan imtina edilməsi idi. Həmin plenumda və sonrakı plenumlarda uzun illər ərzində aparılmış siyasət təhlil edildi, buraxılmış səhvlər tənqid olundu. Nəticədə Monqolustan o vaxta qədər mövcud olmuş ideoloji ehkamlardan, idarəetmənin inzibati-amirlik metodundan imtina etmək zorunda qaldı, dövlət tərəfindən tənzim olunan bazar münasibətlərinə keçməyin zəruriliyini qəbul etdi. İndiyə qədər ölkədə mövcud olan rejim avtoritarizmin Stalin metodunun kopiyası kimi dəyərləndirildi. Demokratik müxalifətin artan gücü qarşısında öz acizliyini dərk etmək istəməyən hakimiyyətin demokratik qüvvələrin koalisiyası ilə danışıqlar aparması üçün Böyük Xalq Xuralı nəzdində Məsləhətləşmə Şurası yaradıldı. 1990-cı ilin iyulunda seçkilər keçirildi. Doğrudur, seçkilərdə MXİP səslərin 80%-ni ala bildi və qalib gəldi. Lakin ilk dəfə idi ki, Demokratik, Sosial-demokrat, Milli tərəqqi, "Yaşıllar" və "Azad əmək" partiyaları Böyük Xalq Xuralında təmsil olunmaq haqqı qazandılar.
90-cı illərin əvvəllərindən Monqolustan həyatının bütün sahələrində yeni inkişaf kursu müəyyənləşdirildi. Bir tərəfli şəkildə sosializm cəbhəsinə meyl siyasətindən əl çəkildi. Ümumiyyətlə, bu dövrdə Monqolustanda baş verən hadisələr öz mahiyyətinə görə bir demokratik inqilab kimi xarakterizə edilə bilər və bu hərəkat Monqolustan tarixində keyfiyyətcə yeni bir mərhələnin əsasını qoydu.
Mərkəzi və yerli hakimiyyət sistemində aparılan islahatlar nəticəsində qanunverici, icra və məhkəmə orqanlarının ayrılmasına və müstəqil fəaliyyət göstərilməsinə keçildi. Prezidentlik təsis olundu və parlamentin hüquqları artırıldı, Monqolustan parlamentli prezident respublikası oldu. MXİP kommunizm ideyalarına sədaqətdən əl çəkdi, özünü milli-demokratik partiya elan etdi. Bazar iqtisadiyyatına əsaslanan sosial-demokratik cəmiyyət qurulmasını özünün başlıca məqsədi saydı. Yeri gəlmişkən demək lazımdır ki, bu partiya 1996-cı ilədək öz hakim mövqeyini qoruyub saxladı. Xarici siyasət sahəsində Monqolustan böyük dövlətlərlə, ilk növbədə qonşu dövlətlərlə çoxsahəli əlaqələr yaratdı. Rusiya Federasiyası və Çin Xalq Respublikası ilə bərabər səviyyədə dostluq münasibətlərini saxlamaq niyyətində olduğunu bəyan edən Monqolustan Yaponiya, İngiltərə, ABŞ, Avstraliya, Almaniya Federativ Respublikası, Türkiyə, İsveçrə və s. kimi ölkələrlə münasibətlərini xeyli dərəcədə fəallaşdırdı. Cənubi Koreya ilə diplomatik münasibətlər quruldu. Avropa İqtisadi Birliyi ilə rəsmi əlaqələrə girdi. Beynəlxalq Valyuta Fondu, Dünya Bankı, Asiya İnkişaf Bankı və s. ilə yaradılan əlaqələr Monqolustanın mərkəzləşdirilmiş planlı iqtisadiyyatdan bazar iqtisadiyyatına keçidini təmin etdi.
1992-ci ilin 13 yanvarında Monqolustan Böyük Xalq Xuralında ölkənin yeni Konstitusiyası qəbul edildi, yeni dövlət gerbi təsdiq olundu. Dövlətin rəsmi adı Monqolustan oldu.
Konstitusiyaya görə ölkədə bütün mülkiyyət formaları, o cümlədən xüsusi mülkiyyət normal hüquqi statusu aldı. Hələ buna qədər 1991-ci ildə özəlləşdirmə haqqında qanun qəbul edilmişdi. Yenə 1991-ci ilin yanvarından qiymətlərin liberallaşdırılması kursuna keçildi və o, 1993-cü ilin sonlarına qədər olan müddətdə başa çatdırıldı.
Monqolustan demokratik islahatları həyata keçirmək məqsədilə 1991-1995-ci illər ərzində xarici dövlətlərdən və beynəlxalq maliyyə təşkilatlarından 1,2 mld dollar məbləğində güzəştli kredit və əvəzsiz kömək almışdır.
Qeyd etmək lazımdır ki, yeni iqtisadi sistemə keçid dövründə ölkə iqtisadiyyatı çox ciddi çətinliklərlə üzləşməli oldu. Lakin bütün bunlara baxmayaraq iqtisadiyyatın yenidən qurulmasında müəyyən uğurlar qazanıldı.
İqtisadiyyatın başlıca sahəsi olan kənd təsərrüfatında (maddi nemətlər istehsalı sahəsində çalışanların 40%-i aqrar sahənin payına düşür. Kənd təsərrüfatı üzrə ümumi məhsulun 70%-ni heyvandarlıq, 30%-ni taxılçılıq verir) 1991-1992-ci illərdə keçmiş dövlət kənd təsərrüfat birliklərinin yerində səhmdar şirkətlər yarandı. Onların sayı 400-ə yaxın idi. Ölkədə mal-qaranın özəlləşdirməsi əsasən başa çatdırıldı. Həmin dövrdə kiçik və böyük sənaye müəssisələrinin də özəlləşdirilməsi genişləndirildi. Artıq 1992-ci ilin sonralarında ölkədə ümumi sənaye məhsulunun 43%-i, tikinti-montaj işlərinin 46%-i özəl bölmənin payına düşürdü. Özəl bölmə mal dövriyyəsinin 70%-ni təmin edirdi.
1990-cı illərin əvvəlində Monqolustan "açıq qapılar" siyasəti yürüdür, mümkün olan bütün ölkələrlə ticarət əlaqələri yaradır və onu inkişaf etdirir. Yaponiya, Türkiyə, ABŞ, Almaniya, Koreya respublikası, Sinqapur, Honq-Konq və s.kimi ölkələr Monqolustanın ticarət tərəfdaşlarıdır. Təkcə ABŞ-la olan xarici ticarət dövriyyəsi 1992-ci ildə 400 mln dollar həcmində olmuşdur. Bunun müqabilində Rusiya ilə ticarət əlaqələrinin səviyyəsi aşağı düşmüşdü.
Başqırdıstanda səhiyyə
Başqırdıstanda səhiyyə — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasında səhiyyə.
2002-ci ildə Başqırdıstanda 481 ambulatoriya-poiklinika müəssisəsi, 41496 çarpayılıq 297 xəstəxana var idi. Əəhalinin hər 10 min nəfərinə 107 çarpayı düşürdü; 2003-cü ildə bütün ölkədə 16,7 min həkim işləyirdi ki, əhalinin hər 10 min nəfərinə 41 həkim düşürdü.
Ümumi xəstələnmə hallarında tənəffüs orqanları xəstəlikləri 15,5%, həzm sistemi – 13,8%, qan dövranı – 12% təşkil etmişdir.
Ölkənin əsas tibbi kurortları Aksakovo, Krasnousolsk, Şafranovo, Yanqantau və digərləridir.
Ölkədə insan ölümlərinin əsas səbəbləri qan dövranı sistemi xəstəlikləri (63%); bədbəxt hadisələr, zəhərlənmə və travmalar (16%); bədxassəli şişlər (12%); tənəffüs orqanları xəstəlikləri (6%) təşkil etmişdir.
Qaşıqçı (Məlikan)
Qaşıqçı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 399 nəfər yaşayır (99 ailə).
Teruyuki Katori
Teruyuki Katori — Yaponiyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2017-ci ildən)
Bulbophyllum cuneatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ageratina manantlana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kursəy (Bakalı)
Kursəy — Başqırdıstan Respublikası nın Bakalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Bozor kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə kuryaşen (71 %) üstünlük təşkil edir.
Solanum hypermegethes
(Solanum hypermegethes) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Myocin-şo
— Beynesu Qayası vulkanına daxil olan su altı krater. Tokio şəhərindən 450 km cəbubda, 50 metr dərilikdə yerləşir. Krater İzu adaları qrupuna daxildir. İlk dəfə 1869-cu ildə aktivliyi müşahidə edilmiş. Püskürmə zamanı bir çox adaların məhvi və ya yenisinin meydana gəlməsi müşahidə olunur.
Adlandırılması
Vulkanın püskürməsini ilk dəfə Myocin-Maru No.11 adlı balıqçı qayığı müşahidə etdiyindən belə adlandırılmış.
Qanlı töyrə yaşayış yeri
Qanlı töyrə — Qazax şəhərindən 3 km Şimal-Qərbdə Eneolit və son Tunc dövrlərinə aid abidə.
Uzunmüddətli yaşayış nəticəsində yaranmış təpənin hündürlüyü 4 metrdir. Qanlı töyrədə yaşayış Neolit dövründə (e.ə. V-IV minilliklər) başlamışdır. Maddi-mədəniyyət qalıqları Şomutəpə mədəniyyəti üçün xarakterikdir. Tunc dövrünün sonlarında (e.ə. II minillik) Qanlı töyrə yenidən yaşayış yeri olub. Bu dövrün arxeoloji materialları Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinə aiddir.
Quşbulaq (Məlikan)
Quşbulaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Suriya
Suriya və ya rəsmi adı ilə Suriya Ərəb Respublikası  — Qərbi Asiyada dövlət. Suriya Yaxın Şərqdə yerləşən ərəb dövlətidir. Şimalda Türkiyə, şərq və cənub-şərqdə İraq, cənubda İordaniya, cənub-qərbdə İsrail və Livanla həmsərhəddir. Ölkənin qərbində isə Aralıq dənizi yerləşir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Dəməşq, ümumi sahəsi 185,180 kvadrat kilometr, əhalisinin sayı 17 milyon nəfərdən çoxdur. Ölkənin digər böyük şəhərləri Hələb, Hüms, Laziqiyyədir.
1963-cü ildən bəri ölkə Bəəs partiyası tərəfindən idarə edilir. 1970-ci ildən bəri dövlətin başında Əsəd ailəsindən biri olmuşdur. Suriyadakı mövcud prezident 1970-ci ildən 2000-ci ilədək ölümə qədər ölkəni idarə edən Hafiz Əsədin oğlu Bəşşar əl-Əsəddir. mart 2011-ci ildə Yaxın Şərqdəki dalğalanmalardan ictimai mitinqlərlə başa çatdı. Hökumət 29 mart 2011-ci ildə istefa verdi. İctimaiyyətin islahat istəməsi və onlarla insanın ölümü nəticəsində Məhəmməd Naci əl-Otari baş nazir oldu. Hökumət formalaşana qədər Məhəmməd Nacan əl-Otari müvəqqəti olaraq Bəşşar əl-Əsəd tərəfindən baş nazir vəzifəsinə təyin edildi. Eyni gündə bir çox şəhərlərdə, xüsusilə də paytaxt Şam şəhərində on minlərlə nümayiş keçirildi.
Coğrafi mövqeyi və iqlimi
Aralıq dənizinin şərqində Suriyanın qərbində dağlıq bir kütlə vardır. K-G istiqamətində uzanan Ənsariyyə dağları Türkiyədəki Nur dağlarının bir davamı şəklində Antilivan dağları olaraq İsrailə qədər sahil boyunca uzanır. 1000 metr yüksəklikdə olan bu dağlar, Suriyanın sahillərinə paralel olaraq dağların uzanması səbəbindən Suriyanın içərisinə dənizin daxil olmasına maneə törədir. Çöl şəraiti Suriyanın mərkəzində təsirli olur. Suriyanın cənubunda, Suriya səhrası yerləşir. Suriyanın 2/3 hissəsi səhralıqla örtülüdür. Aralıq dənizinin iqlimi Aralıq dənizi sahillərində üstünlük təşkil edir. Kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq xalqın əsas məşğuliyyətidir. Suriyanın yeraltı qaynaqları arasında neft və fosfat çox vacibdir.
Etnik tərkib
Suriyada təxminən 22 milyon əhali yaşayır. Suriyalılardan başqa livanlılar, fələstinlilər, iordaniyalılar, az sayda isə maltalılar bu ölkənin vətandaşlarıdır.
İqtisadiyyat
İqtisadiyyatın aparıcı sahələrini ələ keçirən Suriya hökuməti planlı inkişaf yolunda ilk addımlarını atmağa başladı. İlk beşillik planın (1961–1965) yerinə yetirilməsi üçün iqtisadiyyata 2,7 mlrd. Suriya funtu məbləğində kapital qoyulmuşdu. Bu plana görə ölkənin ümumi sənaye artımı hər il 7 faizdən az olmamalı idi.
Danışılan dillər
Rəsmi dil ərəb dilidir. Müasir ərəb dialektindən istifadə olunur. Ölkənin şimal qərbində kürd və türk dillərindən istifadə olunur.
Dini vəziyyət
Suriyada əhalinin əksər hissəsini (90%-dən çox) müsəlmanlar təşkil edir, ölkədə xristianlar (7%) da vardır. İslam ardıcıllarının çoxu hənəfi və digər məzhəbli sünnilərdir (74%). Onlardan başqa əsasən Laziqiyyədə yaşayan nüseyrilər (12%), Əs-Süveydada yaşayan dərzilər (3%) — hər iki vilayətdə sünnilər azdır – Sələmiyyədə rast gəlinən ismaililər (38 min), ortodoksal şiə-imamlar (15 min) da mövcuddur. Sünnilər, əsasən, ərəblərin böyük hissəsi və kürdlər, türkman, çərkəzlər və çeçenlərdir. Şiələr isə ərəblərin bir hissəsi və farslardır.
Xristianlar arasında rumi ortodokslar (300 min nəfər) və katoliklər (205 min nəfər, rumi katoliklər, süryani katoliklər, erməni-katoliklər, marunilar, xaldo-katoliklər, latın ənənəli katoliklər). Bunlardan başqa, erməni-qriqoryanlar (150 min nəfər), süryani ortodokslar (125 min nəfər), nəsturilər (20 min nəfər), protestantlar (20 min nəfər, presvitreianlar, Yaxın Şərqdə erməni Yevanqelist kilsələri Birliyinin ardıcılları, anqlikanlar, yeddinci günün adventistləri və s.) da yaşayırlar. Xristianlıq əsasən ərəblər arasında yayılıb, eyni zamanda assuriyalılar və ermənilər arasında da mövcuddur. Digər dinlərin ardıcıllarından yezidilər (10 min nəfər, kürdlərin bir hissəsi) və iudaistlər (4,5 min nəfər) vardır.
İnzibati bölgü
Suriya Ərəb Respublikasının muhafazlıqları :
Suzanna Təmim
Suzanna Təmim(سوزان تميم‎, 23 sentyabr 1977 — 28 iyul 2008) — Livan müğənnisi.
Həyatı
Suzanna Təmim 23 sentyabr 1977-ci ildə Livanın Beyrut şəhərində anadan olmuşdu.
Suzanna Təmim 28 iyul 2008-ci ildə öldürülüb.
Ageratina maranonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Allahhəqq (Sərab)
Allahhəqq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 218 nəfər yaşayır (45 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Sərab şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Heris kəndistanında, Sərab şəhərindən 20 km cənub-qərbdə, Sərab-Təbriz avtomobil yolunun 15 kilometrliyindədir.
Allahdad (Miyanə)
Allahdad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 96 nəfər yaşayır (19 ailə).
Arvadım mənim, uşaqlarım mənim (film, 1978)
Film haqqında
{| class="wikitable" style="font-size: 100%" ! Filmin adı ! Film haqqında
Allahdad (Miyanə)
Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Kələboz kəndistanında, Miyanə şəhərindən 31 km cənub-qərbdə, Təbriz-Miyanə avtomobil yolunun üstündədir.
Arvadım mənim, uşaqlarım mənim (film, 1978)
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 218; 370.
Çistopol rayonu
Çistopol rayonu (Чистай районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Respublikanın mərkəzində, Kama çayının sağ sahilində yerləşir. İnzibati mərkəzi Çistopol şəhəridir.
Coğrafiyası
Rayon respublikanın mərkəzi ovalığında, Qərbi Zakamyedə yerləşir. Nijnekamsk, Novoşeşminsk, Aksubay, Alekseyevsk, Mamadış rayonları ilə, Kuybışev su anbarı sahəsi boyunca Balık Bişməse rayonu həmsərhəddir.
İslam bankçılığı
İslam bankçılığı — Bütün alqı-satqı və kirayə əməliyyatlarında yalnız real yəni göz önündə olan aktivlərə əsaslanan və şəriət qaydalarını özündə ehtiva edən bir iqtisadi mexanizm. Bu növ bankçılıqda faizlər (ərəbcə "Riba") qadağandır və əməliyyatlar xeyir və zərərdə "müştərəklik" prinsipi əsasında həyata keçirilir.
Arvadım mənim, uşaqlarım mənim (film, 1978)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1978-ci ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Çistopol rayonu
Tarixi
Rayon 1930-cu ildə qurulub. 1958-ci ildə ləğv edilmiş Kzıl-Ordu rayonunun əksəriyyəti rayona əlavə edilmişdir.
İslam bankçılığı
Tarixi
Müasir islam maliyyəsi keçən əsrin sonunda yeni təkan almışdır. Bu təkan Yaxın Şərq ölkələrinin neft sənayəsinin kəskin şəkildə inkişafı və bunun nəticəsi olaraq, müsəlman cəmiyyətində likvid vəsaitlərin artmasından irəli gəlmişdir. Yaranan vəziyyətdə İslam qanunvericiliyinin tələblərinə cavab verən maliyyə müəssisələrinin olmaması müasir İslam Maliyyəsinin yaranmasının mühüm səbəbinə çevrilmişdir. Qlobal maliyyə sisteminin tərkibində İslam Bankçılığı daha cox "faizsiz maliyyə" kimi xarakterizə olunmaqdadır. İlk dəfə olaraq bu sistem 1963–1966-cı illərdə Misir iqtisadçı aliminin hazırladığı bank modeli əsasında elə həmin ölkədə tətbiq edilmişdir. Dünya maliyyə sistemində İslam Bankçılığı üzrə aktivlərin ümumi həcmi 2011-ci il üzrə 1 trln. ABŞ dolları məbləğində olmuşdur. Hazırda islam bankçılığı geniş coğrafi kontingenti əhatə edərək, ABŞ-dən Çinədək dünyanın müxtəlif inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələrində tətbiq edilir.
Çistopol rayonu
Əhalisi
Şəhər şəraitində (Çistopol şəhər) rayon əhalisinin 78,3 % -i yaşayır.
Tatarlar - 59,6 %, ruslar - 34 %, çuvaşlar - 4,9 % və başqaları 1,5. Dini baxımından əhalisi provaslav və müsəlmandır.
İslam bankçılığı
Qadağalar
İslam maliyyəsinin ənənəvi maliyyə sistemi ilə oxşarlığına baxmayaraq, İslam qanunvericiliyinin tələblərindən irəli gələn bir çox fərqləndirən xüsusiyyətləri də mövcuddur:
Əsas iştirakçıları
İslam maliyyə sisteminin əsas iştirakçıları aşağıdakılardır:
Çistopol rayonu
İqtisadiyyat
Rayonda yazlıq və qışlıq buğda, çovdar, arpa, yulaf, noxud becərilir. Əsas heyvandarlıq sənayesi ətlik və südlük heyvandarlıq, donuzçuluq, quşçuluq, qoyunçuluq və heyvandarlıqdır.
İslam bankçılığı
İslam bankçılığının əsas prinsipləri
İslam Bankçılığında iqtisadi münasibətlər əsasən tərəfdaşlıq prinsiplərinə söykənir. Belə ki, şəriklik prinsipi əsasında aparılan investisiya layihələrində bank, mənfəətlə yanaşı, biznes prosesində əmələ gələn zərərləri də müştəri ilə bölüşdürür. Bu da, öz növbəsində hər iki tərəfin məsuliyyətini ikiqat artırır. Həmçinin, İslam bankçılığı, bütün müqavilələrdə, gələcəkdə iqtisadi mübahisələrin yaranmasına səbəb ola biləcək qeyrimüəyyənlik xarakterli müddəaların mövcud olmasına yol vermir.
Çistopol rayonu
Nəqliyyat
Rayon mərkəzindən Kazana qədər məsafə 144 km-dir. Dəmir yolları yoxdur.
İslam bankçılığı
Vadiə əd Damənə
"Vadiə əd Damənə" ərəbcə "zəmanətli qoruma" deməkdir. "Vadiə əd Damənə" bir müqavilə forması olaraq, iki cürdür. Biri "Wadih yad Damanah", digəri isə "Wadih vəl Amanah" adlanır. "Wadih yad Damanah" əslində bizim dilimizdə "zəmanət", "Wadih vəl Amanah" isə "əmanət" deməkdir.
Çistopol rayonu
Nəqliyyat
Əsas yollar: R-239 "Kazan - Orenburq - Qazaxıstanla sərhəd", 16K-1236 "Çistopol - Nijnekamsk", 16K-0098 "Çistopol - Aksubay - Nurlat" və 16K-0207 "Müslim. - Bilyarsk."
Cənub-qərbindən "Qərbi Avropa - Qərbi Çin" inşa edilməkdə olan magistral yolu keçir.
İslam bankçılığı
Məhsullarının xüsusiyyətləri
İslam Bankçılığı məhsullarının bir çox ənənəvi bank məhsulları ilə oxşarlığı mövcuddur, lakin əsas fərqləndirici xüsusiyyəti odur ki, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, bu məhsulların tətbiqi İslam qanunvericiliyi tərəfindən icazə olunan yollar ilə həyata keçirilir. Məsələn, İslam maliyyələşdirmə sisteminin əsas məhsullarından olan: Murabaha –ticarət sövdələşməsi, İcara — əmlakın icarəyə verilməsi, Muşaraka – şərikli investisiya fəaliyyəti, Müdaraba — əməkdaşlıq əsasında biznes layihələrin icrası Vakalə — vəkalət əsəsında maliyyə aktivlərinin idarəedilməsi və s
Çistopol rayonu
Nəqliyyat
Naviqasiya üçün Kama (Kuybışev su anbarı) və Şeşma (bölgənin sərhədləri daxilində) çayları uyğundur. Çistopoldakı Kama çayı üzərində böyük bir çay limanı vardır.
Əvvəllər yerli hava yollarına xidmət edən Çistopol hava limanı, şəhərdən 7 km cənub-qərbdə yerləşir. Hal-hazırda yerli klub tərəfindən idarə olunur.
İslam bankçılığı
Nəzarət agentlikləri
İslam maliyyə təşkilatlarının fəaliyyətinin tənzimlənməsi üçün aşağıda sadalanan beynəlxalq müşahidə və nəzarət agentlikləri mövcuddur:
Çistopol rayonu
Tanınmış şəxsləri
Peter Novikov - general-mayor.
İslam bankçılığı
Beynəlxalq İslam Maliyyə Bazarı
(The International Islamic Financial Market) – Bəhreyn, Bruney, İndoneziya, Malayziya, Sudan dövlətlərinin mərkəzi bankları, valyuta agentlikləri və İslam İnkişaf Bankı tərəfindən təsis edilmişdir. Beynəlxalq İslam Maliyyə Bazarının fəaliyyəti islam maliyyə instrumentlərinin kontraktlarının təkmilləşdirilməsi və standartlaşdırılması, məhsulların işlənib hazırlanması və infrastrukturun inkişaf etdirilməsi, islam kapital bazarının və valyuta bazarlarının möhkəmləndirilməsi üçün əsas prinsiplərin və tövsiyələrin hazırlanması, həmçinin, ümumdünya birinci və ikinci islam kapital bazarının və qısamüddətli maliyyə bazarının, islam maliyyə instrumentləri bazarının inkişafı ilə bağlıdır.
Çistopol rayonu
Tanınmış şəxsləri
Kasim Sitdikov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, kapitan.
Qali Şamsutdinov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, tank komandiri.
İslam bankçılığı
İslam İnkişaf Bankı
(The Islamic Development Bank) – iştirakçı ölkələrdə iqtisadi və sosial inkişaf layihələrinin maliyyələşdirilməsi məqsədilə 1975-ci ildə İslam Konfransı Təşkilatının iştirakçı dövlətləri tərəfindən yaradılmışdır.
Çistopol rayonu
Tanınmış şəxsləri
Abdulahat Vəliyev (1910-1944) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Pavel Mironov (1919-1945) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Flera Tarxanova - şairə, yazıçı, tərcüməçi.
Zodiak (seriyalı qatil)
thumb|right|170px|Zodiakın göndərdiyi məktubların sonunda istifadə etdiyi imzası. İşarə sonralar Zodiak qatilinin simvolu kimi qəbul olunmuşdur.
Zodiak — 60-cı illərin sonu 70-ci illərin əvvəllərində Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatının şimal bölgəsində  fəaliyyət göstərmiş seriyalı qatil. Zodiak Amerika cinayətkarlıq tarixinin ən məşhur qatillərindən biri hesab olunur. Onun məşhurlaşmasının səbəblərindən biri bu günə qədərdə kimliyinin müəyyənləşdirilə bilməməsi və mətbuata göndərdiyi şifrəli-zəhərli məktublar olmuşdur.
Zodiak tərəfindən törədildiyinə inanılan ilk cinayət hadisəsi 1968-ci ilin dekabr ayında baş vermişdir. Ümumən Kaliforniya ştatının Benikia, Vallexo və San-Fransisko şəhərlərində cinayətlər baş vermişdir. 1968-ci ilin dekabr ayından 1969-cu ilin oktyabr ayına qədər davam edən silsilə cinayətlər zamanı 16-29 yaş arası dörd kişi və üç qadın hədəf alınmışdır. Qatil Zodiak adını cinayətlətləri törətdiyi zaman San-Fransisko körfəz sahəsinin qəzetlərinə göndərdiyi şifrəli məktublar əsnasında əldə etmişdir. Məktublar şifrələnmiş olmaqla yanaşı eyni zamanda zəhərli idi. Bu günə qədər Zodiak tərəfindən göndərildiyinə inanılan məktublardan sadəcə birinin şifrəsi açılmışdır.
Bir çox şübhəlinin adı polis tərəfindən aparılan istintaq zamanı səsləndirilsədə, konkret bir dəlil tapılmamışdır. 2004-cü ildə San-Fransisko Polis Departamenti cinayət işinə xitam vermişdir. Ancaq iş 2007-ci ilin mart ayında yenidən açılmışdır. Cinayət işi istər Vallexo şəhərində istərsədə Napa və Solano ərazilərində hələdə davam edir. Kaliforniya Ədalət Departamenti 1969-cu ildən bəri açıq qalan prosesə hələdə davam etməkdədir.
Lake Herman Road hücumu
Zodiak qatili ilk cinayətini 1968-ci ilin 20 dekabr tarixində Benikia şəhərində təhsil alan məktəblilər Betti Lou Yensen və Devid Faradayə qarşı həyata keçirdi. Çütlük yaxınlaşmaqda olan milad bayramını qeyd etmək üçün Hogan Ali Məktəbindən 3 blok məsafəsində yerləşən Betti Yensenin evinə getmişdilər.
Şirəli Şirəliyev
Şirəli Qulam oğlu Şirəliyev — sovet futbolçusu və məşqçisi. Azərbaycan SSR-nin əməkdar məşqçisi və "Əməkdar bədən tərbiyəçisi və idman xadimi". "Neftyanik" komandasının məşqçisi (1949), baş məşqçisi (1951-1952, 1958) və rəisi (1952, 1957-1958). Azərbaycanın ilk futbol məşqçisi.
Həyatı
Şirəli Qulam oğlu Şirəliyev 1912-ci ildə Salyanda anadan olub. 12 yaşında ikən iş tapmaq məqsədi ilə Bakıya gəlmiş və Hacı Zeynalabdin Tağıyevin toxuculuq fabrikində işə düzəlmişdir. Şirəli futbolu çox sevdiyi üçün fabrikdə işləməklə bərabər futbol komandası da yaratmışdı. O, fabrikdə əvvəlcə özü kimi gəncləri toplayıb, məşqlərə başlamışdır. Sonra onun komandası Bakı yarışlarında qüvvəsini sınamışdır. Onun oyunu futbol mütəxəssislərinin gözündən yayınmamışdı. Şirəlini Bakının "Dinamo GOHM", "Lokomotiv" komandalarına, sonra isə "Temp"ə dəvət etmişdilər. 30-cu illərin axırında o, “Temp”də Mirmehdi Ağayev, Vasili İkonnikov, Yevgeni Şaqarov və başqa adlı-sanlı futbolçularla oynamağa başlamışdı. 1939-cu ildə Şirəli Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutuna qəbul olmuşdu.
Şirəliyev Böyük Vətən Müharibəsi başlayanda cəbhəyə yollanıb. Müharibə başa çatdıqdan sonra o, təhsilini davam etdirməklə yanaşı ""Neftyanik" cəmiyyətinin futbol məktəbində məşqçilik fəaliyyətinə də başlamışdı.
1949-cu ildə Şirəliyevi "Neftyanik" komandasına ikinci məşqçi kimi dəvət etmişdilər. Baş məşqçi isə komandada Viktor Paseviç idi.
1951-1952 və 1958-ci illərdə "Neftyanik" futbol komandasının baş məşqçisi, 1952, 1957-1958-ci illərdə isə rəisi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
1962-ci ildə respublikada futbolun yaranmasının 50 illiyi münasibəti ilə keçirilən tədbirdə Şirəli Şirəliyevə Azərbaycan SSR-nin əməkdar məşqçisi adı verilmişdir. Həmin ildə, həmçinin, "Azərbaycan SSR-nin əməkdar məşqçisi bədən tərbiyəçisi və idman xadimi" adına layiq görülüb.
Azşüalı zərəvşan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir. Azərbaycanın nadir endemik bitki növüdür.
Botaniki təsviri
Çoxillik, çılpaq, göyümtül bitkidir, hündürlüyü 60–120 sm-dir. Kökətrafı yarpaqları üçər bölümlüdür, son ayaları ayrılmış lələklidir, yumurtavari və ya uzunsovdur, uzunluğu 1 sm-ə yaxındır. Gövdə yarpaqlarının ayaları çox kiçikdir, qalanları lansetvari qın formasındadır, ayasızdır. Çətirlərdə 3–6 ədəd, uzunluğu 1–2,5 sm olan müxtəlif şüaları vardır. Ləçəkləri açıq-sarıdır. Meyvələri 4 mm uzunluğundadır, ellipsvaridir. Çiçəkləmə iyun-iyul, meyvəvermə iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Kseromezofitdir. Orta dağ qurşaqlarında, quru, daşlı, qayalı dərələrdə rast gəlinir. Efir yağlı bitkidir.
Ekologiyası
Populyasiyasının təbii ehtiyatı azdır, mənfi təsirlər azalma tendensiyasını sürətləndirir. Məhdudlaşdırıcı amillər populyasiyanın zəif təkrarlanması, iqlim və antropogen təsirlərdir.
Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqazın cənub hissəsi (Zəngilan rayonu) və Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Şərur rayonu — Axura, Havuş; Ordubad rayonu — Gənzə və Aşağı Əylis kəndləri ətrafı). Arpaçay və Ordubad Dövlət Təbiət Yasaqlığı ərazisində təbii populyasiyaları mühafizə altına alınmalıdır.
Başqırdıstanda təhsil
Başqırdıstanda təhsil — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasının təhsil sistemi.
Başqırdıstanda 3,3 min ümumtəhsil məktəbi, 76 orta ixtisas təhsili müəssisəsi, o cümlədən Ufada 1922-ci ildən fəaliyyət göstərən İncəsənət məktəbi və 1986-cı ildən fəaliyyət göstərən Xoreoqrafiya məktəbləri vardır.
Ölkənin ən iri ali məktəbləri 1957-ci ildən fəaliyyət göstərən Başqırdıstan Dövlət Universiteti, 1930-cu ildən fəaliyyət göstərən Aqrar Universitet, 1932-ci ildən fəaliyyət göstərən Tibb Universiteti, 1948-ci ildən fəaliyyət göstərən Neft Texniki Universiteti, 1932-ci ildən fəaliyyət göstərən Aviasiya Texniki Universiteti; 1968-ci ildən Ufada fəaliyyət göstərən İncəsənət İnstitutu, 1970-ci ildən Ufada fəaliyyət göstərən Hüquq İnstitutu; 1952-ci ildən Birskdə, 1954-cü ildən isə Sterlitamakda fəaliyyət göstərən pedaqoji institutlar, 1983-cü ildən fəaliyyət göstərən Təyyarəçilərin Ali Hərbi Aviasiya Məktəbi və digərləri var.
1951–1987-ci illərdə Ufa Elmi Mərkəzi olmuş qurum sonradan Rusiya EA Ural Şöbəsinin Elmi Mərkəzi adlandırılmışdır. Bundan başqa ölkədə Rusiya EA-nın elmi tədqiqat institutları da var.
Başqırdıstan Respublikası Hökumətinin İcra şöbəsinə daxil olan Təhsil Nazirliyi başqırd dilini xilas və inkişaf etdirmə, Başqırdıstanda təhsilin gücləndirilməsi siyasəti aparır.
Solanum hypocalycosarcum
(Solanum hypocalycosarcum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rəfiqə Hüseynzadə
Rəfiqə Hüseynzadə (Hüseyn-zadə Rəfiqə Abdul Ağa qızı; ) — Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Ekologiya üzrə vitse-prezidenti (2011–2023), alim.
Həyatı
Hüseynzadə Rəfiqə Abdul Ağa qızı 1952-ci ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. 1974-cü ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan neft və kimya İnstitutunun (Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) "Neft-qaz yataqlarının axtarışı və kəşfiyyatı" fakültəsini bitirmişdir. 1975–1985-ci illərdə İnstitutun aspirantı və əməkdaşı olmuşdur. 1981-ci ildə "Aşağı Küryanı neft-qaz yataqlarının geokimyəvi xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Xanım Hüseynzadə 70-ə qədər məqalənin və elmi araşdırmanın müəllifidir. Bundan başqa, "Discover Azerbaijan" kitablarının birinci və ikinci buraxılışının, eləcə də "Azerbaijan and United Kingdom 100 Years of Partnership" kitabının həmmüəllifidir.
Rus, ingilis və türk dillərini bilir.
Fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə 2011-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkətinin Ekologiya üzrə vitse — prezidentidir. Eyni zamanda BDU-nun "Faydalı qazıntılar" kafedrasında 2001-ci ildən elmi fəaliyyətini davam etdirir. 60-a yaxın elmi məqalənin müəllifidir. 1997-ci ildə Xyustonun HARC elmi-tədqiqat Mərkəzində (TEXACO şirkətinin dəvəti ilə) çalışmışdır. Norveçdə — Tronheym şəhərində "Geolab" şirkətində treyning keçmiş, "Statoyl" şirkətinin "Reserch Center" mərkəzində çalışmışdır. 2004-cü ildə "Bone and Robertson" şirkətinin təşkil etdiyi rəhbərlik kurslarının sertifikatını almışdır.
1 avqust 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti vəzifəsindən azad edilib.
Mükafatları və təltifləri
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamları ilə "Tərəqqi" medalına və "Əməkdar mühəndis" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Dekabrın 13, 2018-ci ildə Böyük Britaniya Parlamentinin Lordlar Palatasının "Collaborative Award 2018" mükafatının "Collaborative Pathfinder Award" nominasiyasında beynəlxalq mükafat ilk dəfə Azərbaycandan SOCAR-ın ekologiya üzrə vitse-prezidenti Rəfiqə Hüseynzadəyə təqdim olunub.
2022-ci ildə İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası neft sənayesinin inkişafında xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib. .
Quşqaya (Məlikan)
Quşqaya — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Tiefinq Konate
Tiefinq Konate — Mali Respublikasının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2017-ci ildən)
Quşqaya (Məlikan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 835 nəfər yaşayır (177 ailə).
Keşlə Dəmiryol Dayanacağı
Keşlə dəmiryol stansiyası — "Dəmiryol Stansiyası" və "Lokomotiv Deposu", Bakı şəhərində yerləşən sərnişin və yük qatarlarının keçdiyi dəmiryol stansiyası.
Keşlə Dəmiryol Stansiyası Bakı-Moskva dəmiryolu xəttinin üzərində inşa edilmişdir.
Qorağan
Qorağan — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
1917-ci ildə, fevral inqilabından sonra Zaqatalanın nüfuzlu din xadimlərindən olan Hafiz Əfəndi (1920 və 1930-cu illərdə Zaqatalada antisovet üsyanlarının başçısı) vaxtı ilə çarizmin xristianlaşdırdığı bəzi məntəqələrdə, ələlxüsus da Qorağan kəndində sakinləri yenidən islam dininə döndərmək məqsədilə fəal təşviqat aparırdı. Bu da bölgədə konfessional zəmində gərginlik doğurmuşdu. XX əsrin 30-cu illərində isə Qorağan kəndində yaşayan xristian ingiloyların əksəriyyəti Gürcüstana köç edərək Tsiteltskaro rayonunda Samtatskaro (əvvəlki adı Anaqar Qorağan) kəndində məskunlaşmışlar.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Acıçay sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyində yerləşir. Relyefi düzən-çay-meşə relyeflərindən ibarətdir. Kəndin ərazisində çoxlu düzən yerlər kənd təsərrüfatının və maldarlığın inkşafına kömək edir. Çaylardan Acıçay kəndin yaxınlığından keçir. Meşə ərazisi kəndin ətrafında çox zəngindi. Meşələrdə çox nadir növlü agaclar da var. Meşələrdə ən əsas palıd və vələs agacları bitir.
Kəndin iqlimi yayda çox isti, qışda da çox sərt şaxtalı keçir. Amma yaz və payız aylarında çox gözəl xoş hava olur. Əsasən yağıntılı aylar payız ayları olur, sentyabrın axırlarından noyabra kimi. Bu aralar çox intensiv yağışlar yağır. Bütün bunlara baxmayaraq kəndin təbiəti çox rəngarəngdi.
Əhalisi
Əhalinin tərkibi əsasən azərbaycanlılardan ibarətdi. 1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 313 təsərrüfatda hər iki cinsdən toplam 1284 nəfər əhali yaşamaqdadır.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq və əkinçilik təşkil edir. Kənddə əvvəllər dənli bitkilərlə bərabər tütün də əkilib. Hazırda çox az sayda tütün sahəsi qalıb. Kənddəki bostan sahələrində müxtəlif növ tərəvəzlər becərilir. Kəndin qurtaracağında Qanıxçaya yaxın yerdə müalicəvi əhəmiyyətli mineral su çıxan Qavanq bulağı var. Onun müalicəvi tərkibinin olması hələ sovet dövründən tədqiq olunub. Son vaxtlar bu suyun sənaye üsülu ilə emal olunması və qablaşdırılaraq ölkə əhalisinə çatdrılması üçün əməli işlər görülüb. Su mədə-bağırsaq və həzm sisteminə müalicəvi təsir gücünə malikdir. Qavanq bulağına yaxın ərazidə hələ suyunun tərkibi öyrənilməmiş, kənd əhalisi arasında Göy bulaq (suyunun rəngi göy olduğu üçün) adı almış bulaq da var.
Puster vadisi
Həmçinin bax
İtaliya
Atlama
Atlama — Azərbaycanda qida qəbulundan (əsasən nahar və şam yeməyindən) sonra, eləcə də isti günlərdə toy və ziyafət məclislərində, qonaq qəbul edildikdə və başqa şadyanalıqda susuzluğu ardan qaldırmaq üçün içilir.
Tərkibi
Bu içkidən 1 litr hazırlamaq üçün aşağıdakı ərzaqlar lazımdır:
qatıq – 400 q, su – 600 q, duz – zövqə uyğun, göyərti, xiyar
Hazırlanma qaydası
Atlama qatıqdan hazırlanan ayrana oxşar sərinləşdirici içkidir. Atlamanı qoyun və inək qatığından çoxlu miqdarda hazırlamaq üçün tuluğa qatıq və su töküb cavan oğlanın tərkinə bağlayırlar. Oğlan ata minir (atlanır) və atı otərəfə bu tərfə çalır. Bu zaman tuluq çalxalanır və qatıq suda yaxşı həll olur. Çox güman ki, içkinin adı da buradan götürülmüşdür. Atlamaya bir qədər duz vurduqdan sonra içilir. Ayranı əvəz etdiyindən atlamaya qatıq ayranı da deyilir. Müasir dövrdə atlamanı elektrik mikserində kokteyl kimi hazırlamaq daha əlverişlidir. Atlamadan doğramac hazırlamaq üçün də istifadə edilir.
Bulbophyllum cuniculiforme
(Bulbophyllum cuniculiforme) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum cuniculiforme növü Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Ajania adenantha
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dalamazkimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Fəsiləyə daxil olan növlərin əksəriyyəti ot, yarımkol, kol və kiçik ağaclardır. Yarpaqları sadə olub, qarşvq-qarşıya düzülür. İkicinsiyyətli mürəkkəb çiçəkləri salxım və ya süpürgəyəbənzər çiçək qrupunda yerləşir. Fəsiləyə daxil olan 200-ə yaxın cinsiə aid 3500 növ demək olar ki, dünyanın hər yerində, əsasən, Aralıq dənizyanı ərazilərdə, həmçinin Ön və Orta Asiyada geniş yayılmışdır.
Azərbaycanda dodaqçiçəklilərin 203 növü məlumdur. Dodaqçiçəklilərin bir çox növü efir yağı ilə zəngindir. Lavanda, rozmarin kimi növlərindən ətriyyatda, kəklikotu, qaraqınıq, nanə və s. kimi növlərindən təbabətdə istifadə olunur. Texniki yağ almaq üçün perilla, lyallemansiya növləri beçərilir.
Radio Antenn
Antenn Müstəqil Teleradio Kompaniyasının radiosu - radio "Antenn" 101 FM 1998-ci ildən fəaliyyət göstərir. Şirkətin həmtəsisçiləri Rüstəm Qədim oğlu Əliyev (Prezident) və Rövşən Novruz oğlu Cavadovdur (Vitse-prezident). 2000-ci ilin fevralında radiokanal - Radio "Antenn 101 Fm" yayıma başladı. Bu vaxt ərzində radionun stabil dinləyici auditoriyası formalaşıb, əhatə coğrafiyası daha da genişlənib. İndi radiomuzun yayımladığı verilişləri Azərbaycanın bütün rayonlarında dinləmək mümkündür. Zövqdə 1-ci olan Radio "Antenn" 101 Fm sizlər üçün belə bir imkan yaradıb. Radionun yayımı dünya standartlarına uyğun avadanlığa sahib Almaniyanın "Rohde & Schvartz" və İtaliyanın “DB Elettronica” firmalarının istehsalı olan 1-2,5 kwат gücü olan 8 ötürücü vasitəsi ilə həyata keçirilir. Efirə çıxan bütün proqramlar Azərbaycan dilindədir. Şirkət xəbərlər, siyasi, tematik, musiqi proqramları yayımlayır və audio-video reklamlar hazırlayır. "Antenn" 101 FM radiosunu ANTENN.AZ internet saytında və TÜRKSAT 3A, tezlik-10,968 MHs, S/R-11200 H,  FEC-5/6 dalğasında peyk yayımı vasitəsi ilə dünyanın hər yerində canlı dinləyə bilərsiniz.
Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Qran-prisi
Voleybol üzrə Dünya Qran Prisi — hələlik yalnız qadınlar arasında keçirilən beynəlxalq səviyyəli ən vacib turnirlərdən biridir.
Genasauria
Genasauria — Quşçanaqlılar dəstəsinə aid dinozavrlarlar. Genasaurialara  Tireoforlar və Serapodlar altdəstələri daxildir.
Kladoqramma
Kladoqramma Batler və onun həmkarı tərəfindən 2011-ci ildə irəli sürülmüşdür :
Dersu Uzala
Dersu Uzala (1849-1908) — ovçu, nanay (qold) hansı ki, bütün həyatını tayqa meşələrində yaşayıb.
Ballı ayran
Ballı ayran - Azərbaycanda qida qəbulundan (əsasən nahar və şam yeməyindən) sonra, eləcə də isti günlərdə toy və ziyafət məclislərində, qonaq qəbul edildikdə və başqa şadyanalıqda susuzluğu ardan qaldırmaq üçün içilir.
Dersu Uzala
Həyatı
Onun heç vaxt evi olmayıb, o həmişə açıq səma altında yaşayıb, ancaq qış aylarında özünə soyuqdan müdafiə olunmaq üçün koma tikirmiş.
Yaxşı təlim görmüş cavan Vladimir Klavdiyeviç Arsenyev və "meşə insanı" Dersu birlikdə 1902–1907-ci illərdə ussur tayqasında neçə kilometrlərlə yol qət eləmişlər. Onlar bu gəzintilər zamanı çox yaxşı dost olublar. Ekspedisiyadan sonra 1907-ci ildə Arsenyev tez anlayan Dersunu Xabarovskdakı evində yaşamağa dəvət edir. Dersu öz kapitanını çox sevirdi, ancaq şəhər həyatı artıq ona ağır gəlirdi. Meşələrin insanına dörd divar çox sıxıcı görünürdü.
Ballı ayran
Tərkibi
Bu içkidən 1 litr hazırlamaq üçün aşağıdakı ərzaqlar lazımdır:
Dersu Uzala
Həyatı
1908-ci ilin yazında Dersu öz dostu ilə sağollaşdı və piyada doğma vətəni olan Primor vilayətinə yollandı. O, gəlib Ussuri çayının mənbəyinə çatdı. Dersu yolda yaz havasının soyuğundan qorunmaq üçün tonqal qalayıbmış. Bu onun sonuncu tonqalı oldu. Çünki elə buradaca oğrular ona hücum edib, ancaq üstündə heç nə tapmadıqlarına görə onu öldürüblər. Onun ölmüş cəsədini alaqaranlıq vaxtı yolda - Xabarovskdan çox da uzaqlıqda olmayan Korfovda tapdılar.
Ballı ayran
Tərkibi
Ayran- 1 litr və ya qatıq – 600 ml, su - 400 ml, bal - 100 q.
Dersu Uzala
Həyatı
Hazırda Korfov qəsəbəsində onun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün qranitdən hazırlanmış iri daş qoyulmuşdur. Məktəblilər isə onun ətrafında şam ağacları əkmişlər.
Qozlu (Məlikan)
Qozlu — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Dersu Uzala
Həyatı
Dersu Uzalaya aid kitab nəşri və kinofilm çəkilişi də olmuşdur. 1921-ci ildə nəşr edilmiş "Ussur vilayəti" və 1923–cü ildə nəşr olunmuş "Dersu Uzala" adlı kitabların müəllifi V.K. Arsenyev, 1975-ci ildə çəkilmiş "Dersu Uzala" filminin rejissoru isə Akira Kurosava olmuşdur.
Qozlu (Məlikan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 333 nəfər yaşayır (67 ailə).
Dersu Uzala
Mənbə
Dersu Uzala Uzala, der Kirgise Dersu Uzala (book) Dersu Uzala Dersu Uzala fa:درسو اوزالا (فیلم) Dersu Uzala - Il piccolo uomo delle grandi pianure დერსუ უზალა Dersu Uzała Dersu Uzala Дерсу Узала Vägvisaren (1975)
Dnestryanı müharibəsi
Dnestryanı müharibəsi — Moldovanın Dnestr çayı sahili boyu yerləşən beş rayonunda separatçılıq hərəkatı ötən əsrin 80-ci illərinin sonlarında başlayıb. Həmin hərəkatın alovlanmasında qığılcım rolunu Moldova parlamentinin 1989-cu ildə moldovan dilini dövlət dili elan etməsi, kiril əlifbasının latın əlifbası ilə əvəz olunması barədə qərarı oynayıb. Dnestryanı rayonların benderlərdən və ruslardan ibarət əhalisi bunu Moldova millətçilərinin digər millətləri əzmək cəhdi kimi qəbul edərək separatçılıq hərəkatını alovlandırıb. 1990-cı il sentyabrın 2-də həmin rayonlar SSRİ-nin tərkibində “Dnestryanı Moldova Respublikası” yaratdıqlarını elan ediblər.
1990-cı ilin dekabrında isə referendum keçirilərək, “DMR” “müstəqil dövlət” elan olunub. Rəsmi nəticələrə görə, seçki hüququ olan əhalinin 97,7%-i “müstəqilliyin” lehinə səs verib. Moldova bu qərarı tanımayıb, münaqişə dərinləşib və 1992-ci ildə hərbi fazaya keçib. Həmin il bir neçə ay davam edən silahlı münaqişə iyul ayında Moldovanın Dnestr çayının sol sahillərinə nəzarəti itirməsi ilə yekunlaşıb. Bu münaqişədə separatçılara bölgədəki rus qoşunları fəal dəstək verib. Dnestryanı bölgədə dislokasiya olunmuş 14-cü ordu general Lebedin rəhbərliyi ilə Moldova qüvvələrini sıxışdırıb. Rusiya öz sülhməramlı qüvvələrini Dnestryanı bölgəyə yeridərək tərəflər arasında atəşkəsi təmin edib. İyulun 22-də Rusiyanın vasitəçiliyi ilə Tiraspolla Kişinyov arasında atəşkəs sazişi imzalanıb. Atəşkəs sənədinə əsasən, təhlükəsizlik zonası yaradılıb. Sülhyaratma əməliyyatlarına birgə sülhyaratma qüvvələri cəlb olunub. Qüvvələr nisbəti isə belə müəyyənləşdirilib: Moldovadan 300, Dnestryanıdan 300, Rusiyadan isə 500 hərbçi. O vaxtdan problemin həlli istiqamətində danışıqlar başlayıb. Danışıqlar prosesi əvvəlcə tərəflərin öz arasında aparılsa da, sonradan format genişlənib və “5+2" formatına (Moldova, Dnestryanı bölgə, ATƏT, Rusiya və Ukrayna, həmçinin ABŞ və Avropa İttifaqından müşahidəçilər) keçib.
Tərəflərin hərbi gücü
17 mart 1992-ci ildə Moldova yeni yaradılmış Daxili İşlər Nazirliyi üçün qoşun toplamağa başladı. 1992-ci ilin iyul ayında Moldovadakı aktiv hərbi qüvvələrin sayı, polis qüvvələri, ehtiyat qüvvələr və könüllülər də daxil olmaqla 25,000-35,000 arasında idi. Könüllülər arasında münaqişə zonasına yaxın ərazilərdə yaşayanlar üstünlük təşkil edirdi.
Müstəqillik əldə edildikdən sonra Moldova ərazisində yerləşən Sovet qoşunlarından əldə edilən silah və texnikadan əlavə olaraq, Moldova hökuməti Rumıniyadan da silah əldə etdi. Münaqişə dövründə Rumıniya tərəfindən Moldovaya hərbi məsləhətçilər və könüllülər də göndərildi.
Eyni zamanda, Moldova ərazisində şəxsi heyətinin sayı 14,000 nəfər olan 14-cü Sovet Ordusu da fəaliyyət göstərirdi. Bu qüvvələr Dnestryanı hökumətinə tabe olan 9,000 nəfər milisə təlim keçirilməsində və onların silahla təchiz olunmasında böyük köməklik göstərdilər. Müharibə başladıqda Rusiyanın fərqli yerlərindən könüllülər və kazak dəstələri separatçılar tərəfdə döyüşmək üçün buraya gəldilər.
Dnestryanıda yerləşən 14-cü Sovet Ordu hissələri də separatçılarla birlikdə Moldova qüvvələrinə qarşı mübarizə aparırdı.
1991-ci ilin dekabrında separatçıların silah-sursat əldə etməsinə kömək edən general-leytenant Yakovlev Ukrayna ərazisində Moldova hökumət qüvvələri tərəfindən həbs olundu. Həbs olunan general Yakovlev 14-cü Sovet ordusunun komandiri olmaqla yanaşı, həmçinin Dnestryanıda "Milli Müdafiə və Təhlükəsizlik Departamenti"nin rəhbəri sayılırdı. Sonradan, Rusiya rəhbərliyinin araya girməsi ilə general Yakovlev Moldova hökumətinə tabe olan, lakin separatçılar tərəfindən həbs olunmuş 26 nəfər polislə dəyişdirildi və azad edildi.
Arara
thumbnail
Arara — Braziliyanın şəhəridir.
Solanum incanum
(Solanum incanum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Serbiya milli futbol komandası
Serbiya milli futbol komandası — Serbiyanı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası.
Allahkəndi (Çaroymaq)
Allahkəndi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Qaraağac qəsəbəsindən 12 km şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 33 nəfər yaşayır (6 ailə).
Ageratina markporteri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yurtazı rayonu
Coğrafiyası
Respublikanın cənub-şərqində yerləşir. Respublikanın Aznakay, Bugulma, Bavlı rayonları və Başqırdıstan (Tuymazı, Şaran rayonları, Oktyabr şəhər dairəsi) ilə həmsərhəddir.
Ən böyük çayları: İk, Yurtazı, Dımka.
Tarixi
1920-ci ilə qədər rayon torpaqları Samara əyalətinin Bugulma qəzasına daxil idi. 1920-1930-cu illərdə Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Buqulma kantonunda yer alır. Rayon 1935-ci ildə qurulmuşdur. 1958-ci ildə rayon mərkəzi Yurtazıdən Urıssuya köçürülür və rayonun adı Urıssu olaraq dəyişdirilir. Həmin ildə rayon ləğv edilmiş Tımıtık rayonunun bir hissəsini əhatə edir.
Rayon 1 fevral 1963-cü ildə rayon ləğv edilir və ərazisi Bavlı rayonuna birləşdirilir. Rayon 6 aprel 1991-ci ildə Bavlı rayonundan ayrılmaqla yenidən qurulmuşdur.
Əhalisi
Şəhər şəraitində (Urıssu şəhər) rayon əhalisinin 52,1 % -i yaşayır. Tatarlar - 74,6 %, ruslar - 21,3 %, çuvaşlar - 0,9 %. Dini baxımından əhalisi müsəlman və provaslavdır.
Şorca Torağay (Məlikan)
Şorca Torağay — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Yurtazı rayonu
Yerli özünü idarəetmə
Yurtazı rayonu ərazisinə 1 şəhər və 10 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 38 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Şorca Torağay (Məlikan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 308 nəfər yaşayır (65 ailə).
Yurtazı rayonu
İqtisadiyyat
Rayonun aqrar-sənaye kompleksi 15 kənd təsərrüfat müəssisəsi ilə təmsil olunur. Əsas becərilən bitkilər: yazlıq buğda, qışlıq çovdar, arpa, yulaf, qarabaşaq yarması, noxud. Heyvandarlığın əsas sahələri: ətlik və südlük heyvandarlıq, donuzçuluq.
Nəqliyyat
Bölgənin əsas yolları: 16K-0025 Aznakay - Utaza - M-5 Ural, 16K-1710 Urıssu - Oktyabrski, Urıssu - Utaza - Buqulma.