cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Düylün piri
Düylün piri — Ordubad rayonunun Düylün kəndində ziyarətgah. Naxçıvan bölgəsində əhalinin hörmət və ehtiramla ziyarət etdiyi ziyarətgahlardan biri də Düylün piridir. Bu pir Ordubad şəhərindən təxminən 20 km qərb tərəfdə yerləşən Düylün cənubunda yerləşir. Ətrafı geniş qəbiristanlıq olan pi¬si binası çiy kərpicdən inşa edilmişdir. Binanın içərisində ziyarət obyekti olan qəbir vardır. Qəbirin üstü təxminən 20 sm hündürlükdə hörülmüş və palçıqla suvanmışdır. Üstündə heç bir yazılı abidə yoxdur. Qəbirin üzərində kitabə olmadığı üçün onun mənsubiyyətini aydınlaşdırmaq mümkün olmamışdır. Ancaq el arasında olan fikirlərə görə bu pirdə şiələrin VII imamı Museyi Kazımın övladlarından Seyyid Şəffan (Səfi) dəfiı olun¬muşdur. Ehtimal etmək olar ki, ataları Museyi Kazımın zəhərlənib öldürülməsindən sonra canlarını qurtarmaq üçün müxtəlif yerlərə qaçan övladlarından biri olan Seyyid Şəffan (Səfi) bu qaziyə gəlmiş və orada yaşamışdır. Öldükdən sonra isə orada dəfn edilmiş və qəbiri ziyarətgaha çevrilmişdir. Müsəlman dünyasının əksər yerlərində, xüsusilə şiələrin yayıldığı ərazilərdə müqəddəs şəxsiyyətlərin qəbirləri yanında dəfn olunmaq təqdir olunduğundan və böyük şərəf sayıldığından onun da qəbirinin ətrafında sonralar dəfn mərasimləri keçirilmiş və böyük bir qəbiristanlıq əmələ gəlmişdir.Qəbiristanlıqda indiyədək qalan sənduqə, daş qoç və qoyun, başdaşı formalı qəbirüstü xatirə abidələrinin bir hissəsi zaman keçdikcə təbii qüvvələrin təsirindən aşınaraq məhv olmuş, bir hissəsi isə nisbətən salamat qalmışdır. Bu abidələr üzərindəki məzar kitabələrinin tarixlərindən aydın olur ki, pir ən geci XIV əsrin ortalarından məşhurlaşmağa başlamış və oraya ziyarətə gəlmişlər. Bütün orta əsrlər boyu davam edən bu ənənə indiyədək qalmışdır. Hazırda bu müqəddəs yerə nəinki ətraf kəndlərin, hətta muxtar respublikanın digər rayonlarının da əhalisi ziyarətə gəlir.Tədqiqatçılar pirin sufiliklə əlaqədar mərkəzlərdən biri və 14 əsrdən əvvəl mövcud olduğunu ehtimal edirlər.
Muntiacus montanus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Məmmədağa Hüseynov
Məmmədağa Hüseynağa oğlu Hüseynov — Azərbaycan boyakarı, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2000).
Həyatı
Məmmədağa Hüseynov 8 fevral 1929-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1949-cu ildə Moskvada - Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun Rəssamlıq fakültəsinə daxil olur. 1955-ci ildə oranı bitirib Bakıya qayıdır və "Azərbaycanfilm" yaradıcı fəaliyyətə başlayır. 20-yə qədər filmdə quruluşçu rəssam kimi çıxış edir. Azərbaycanın mədəni həyatında fəal iştirak edir. Respublika və xarici ölkələrdə keçirilən sərgilərin iştirakçısıdır.
Co Conas
Cozef Adam "Co" Conas (, d.15 avqust 1989, Kasa-Qrande, Arizona, ABŞ) — amerikalı müğənni, musiqiçi, aktyor və rəqqas. Jonas Brothers qrupunun ifaçısı.
Neris çayı
Viliya, Neris — başlanğıcını Belarusdan başlataraq Litva ərazisində Neman çaya tökülən sağ qolu. Uzunluği 510 km təşkil edir və onun 228 kilometri Litva ərazisindən axır. 24942,3 km² hövzəyə malik olan çayın 13849,6 км² hövzəsi Litva ərazisində yerləşir.
Belarus
thumb|left|220px Çay ətrafında Vileyka və Smorqon şəhərləri yerləşir.
Muntiacus puhoatensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Neris çayı
Belarus
Yuxarı Vileysk yaxınlığında Vileysk suanbarı mövcuddur. Anbar Minsk şəhərinin su təminatını təşkil edir.
Çayın hövzəsi boyunca tarixi Povile vilayəti yerləşir.
Litva
thumb|150px|left Neris adlanan çay Litvanın ən iri çayıdır. Çay ətrafında Nemençine, Vilnüs, Qriqişnes, İonava, Kaunas şəhərləri vardır.
15 iyun 2011 ildə Neris çayının şərəfinə 16 mart 2002-ci ildə aşkarlanan arteroidi adlandırırlar.
Belaya Xolunitsa
Belaya Xolunitsa — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Kirov vilayətinə daxildir
Vyatskiye Polyanı
Nuxrat Alanı ya da Vyatskiye Polyanı  — Rusiya Federasiyasının Kirov vilayətində yerləşən şəhər.
NGC 163
NGC 163 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Zuyevka
Zuyevka — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Kirov vilayətinə daxildir
Qorxmaz Əlilicanzadə
Qorxmaz Əlilicanzadə — Azərbaycanın tanınmış şoumeni, aktyor və müğənni, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2019).
Həyatı
Qorxmaz Məmməd oğlu Əlilicanzadə 1958-ci il oktyabrın 15-də Bakının Maştağa kəndində anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarında onda teatr sənətinə böyük maraq yarandığına görə, öz həyatını bütünlüklə Azərbaycan incəsənətinə bağlamışdır. 1979-cu ildə M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitunun (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin) "Kino və Dram Teatrı Aktyoru" fakültəsini, SSRİ xalq artisti Adil İsgəndərovun kursunu bitirmişdir.
Yaradıcılığı
1970-1980-cı illərdə Qorxmaz Əlilicanzadənin estrada sahəsində oynadığı rollar ona böyük şöhrət gətirmişdir. Təsadüf deyildir ki, o 1983-cü ildə respublikamızda keçirilən estrada artistləri müsabiqəsinin laureatı olmuşdur. Qorxmaz Əlilicanzadə sonrakı illərdə də bu müsabiqələrin qalibi adını qazanmışdır. 1985 və 1987-ci illərdə o beynəlxalq estrada artislərinin müsabiqələrində iştirak etmiş və bu müsabiqələrin laureatı olmuşdur.
Qorzmaz Əlilicanzadə 1985-ci ildə Miniatür teatrını yaratmşdır. Tamaşaçılar bu teatrda oynanılan duzlu, məzəli tamaşaları bu gün də xatırlayırlar.
Tanınmış estrada aktyoru 1990-cı ildə Azərbaycan Estrada Teatrını yaratmışdır. O, bu teatrın bədii rəhbəri və direktorudur. 1991-ci ildə ilk olaraq "Oxşarlar" festifalını yaratmaqla Azərbaycanda şou proqramların və şou-biznesin təməlini qoymuşdur.
Qorzmaz Əlilicanzadə Azərbaycanda gənc istedadlıların aşkara çıxarılmasında çox böyük əməyi var. Onun təşkilatçılğı ilə uzun illər keçirilmiş "7-17" müsabiqəsində və özünün "Şou Əlili" adlı əyləncəli proqramında xeyli gənc müğənni aşkara çıxarılmışdır. Bu gün bir çox gənc müğənni məhz həmin müsabiqələrdə formalaşmış və tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdır.
O, 1992-ci ildə ilk dəfə olaraq "I Respublika Meyxana Müsabiqəsi"ni, 1998-cu ildə isə "II Respublika Meyxana Müsabiqəsi"ni keçirmişdir.
1993-cü ildə "Evlənmək istəyirəm" tamaşasında (Rauf İçərişəhərli) Teymur obrazını, "Silindr" tamaşasında (Eduardo de Filippo) iki fərqli xarakteri - Gənc və Qoca varlı məşuq obrazlarını canlandırmışdır. Bundan əlavə digər əyləncəli-estrada tamaşalarını yaratmışdır.
Qorxmaz Əlilicanzadə estrada artisti, estrada rejissoru, konfransye, şoumen (Aərbaycanın ilk şoumeni), ssenari müəllifi, həm də müğənni kimi fəaliyyət göstərir. Belə ki, F.Əmirovun "Şeyx Sənan" operasında Kor Ərəbin mahnısı, C.Cahangirovun "Füzuli" kantatası, Tofiq Quliyev "Zibeydə", Eldar Mansurov, Rauf Məmmədov, Xanım İsmayılqızı, Nadir Əzimov və s bəstəkarların mahnılarının ilk ifaçısıdır. Bundan əlavə, o, "Azərbaycan futbolu" və "Yaşa futbol" adlı iki mahnının (Rauf Məmmədovun) ilk ifaçısıdır.
Azərbaycan televiziyasında Qorxmaz Əlilicanzadənin apardığı maraqlı verilişlər hər bir tamaşaçıya böyük zövq verib. Onun maraqlı, duzlu, məzəli lətifələr söyləməsi, meyxana verlişlərində söylədiyi fikirlər, müxtəlif reklamlarda, kino və seriallarda oynadığı rollar hamını riqqətə gətirir.
Yeni ixtiraları
Qorxmaz Əlilicanzadə 2014-cü ildən yeni milli musiqi alətlərinin ixtiralarına başlamışdır. Beş il ərzində 5 milli musiqi aləti ixtira edib. Dörd mizrablı simli musiqi aləti və bir yaylı simli musiqi aləti ixtira edib. Əlbuta, Qorbuta, Canbuta, Canqor, Əlqor
Mükafatları
31 iyul 2019-cu ildə Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Ailəsi
Qorxmaz Əlilicanzadə aktyor və rejissor Məmməd Əlilinin oğludur.
Aktyor Məhəmmədağa Əlilicanzadə isə Qorxmaz Əlilicanzadənin oğludur.
Kirov (şəhər)
Kirov — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Kirov vilayətinə daxildir
Puatye Universiteti
Puatye Universiteti — Fransa Respublikasının Puatye şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitetin əsası 1431-ci ildə qoyulmuşdur.
Xarici əlaqələri
Koimbra qrupunun üzvüdür.
Talış kökyeyəni
Talış kökyeyəni — Sərtqanadlılar dəstəsinə uzunbığlar fəsiləsinə aid növ. Kritik vəziyyətdədir. Təbii şəraitdə nəslinin kəsilməsi ehtimalı vardır. Azərbaycanın endemik canlısıdır.
Təsviri
Bədəni 13,5 – 18,5 mm uzunluqdadır. Ətrafları və bığcıqlar qaradır. Qanadüstlükləri üzərində açıq rəngli 2 tam zolaq vardır. Bel və tikiş zolaqları dar, çiyin və kənar zolaqları isə enlidir. Ön döş çılpaq və kobud punktirlidir.
Yayılması
Azərbaycanın cənub-şərqi (Zuvand Dövlət Təbiət Yasaqlığı)
Həyat tərzi
Taxıl bitkiləri ilə qarışıq kserofil bitkilərlə örtülmüş quru yamaclarda, az hallarda qumluqlarda, qumsal gilli və yüngül şoranlaşmış torpaqlarda yaşayırlar. Böcəklər apreldə müşahidə olunur və mayın axırı, iyunun əvvəlinə qədər yaşayır, taxılların kökləri ilə qidalanır və puplaşma torpaqda başa çatır. Pupları qışlayır. İldə bir nəsil verir. Böcəklər çəhrayı sığırçınlar tərəfindən yeyilir.
Sayı
1922-ci ildə A. V. Boqaçev tərəfindən Lənkəranda 3 fərd tutulmuşdur (AMEA Zoologiya institutunun kolleksiya fondunda saxlanılır). Son illərdə rast gəlinməmişdir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Böcəyin yaşadığı ərazilər mal-qara tapdağına məruz qalır. Bu ərazilərin insanlar tərəfindən şumlanması, əkilib becərilməsi böcəyin arealının daralmasına səbəb olur.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Hirkan Milli Parkında qorunur.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Böcəyin yaşayış yerlərinə mal-qaranın buraxılması, bu ərazilərin əkin yeri kimi istifadə edilməsi qadağan edilməlidir. Böcəyin sayi və yayılma arealı barədə yeni məlumatların əldə edilməsi üçün hər il yasayis ərazilərinə monitorinqlər təşkil edilməlidir.
Bazar çaxnaşması
250px|thumb|right| [[Londonda təşviş içərisində olan insanlar çoxlu sayda konservləşdirilmiş qida məhsulları və tualet kağızı alırlar. 18 mart 2020 ]] 250px|thumb|right| Dakazonun təsiri ilə boşalan marketlər. [[Venesuela. ]] Bazarlıq təşvişi — fövqəladə hal baş verdikdə və ya baş verməsi gözlənildikdə; və ya yüksək qiymət artımı və ya defisit əvvəlcədən hiss edildikdə istehlakçıların eyni bir məhsulu tələbatdan artıq sayda, çox miqdarda alması.
Bazar çaxnaşması sürü psixologiyasının bir növüdür. "Moda, keçici həvəs, səhm bazarında atılan addımlar, istehlak mallarının əldə edilməsi, alış-veriş xəstəliyi, məhsul ehtiyatlarının toplanması və bank çaxnaşması kimi kollektiv hərəkətlər"i araşdıran iqtisadi tədqiqatların geniş bir sahəsi olan istehlakçı davranışı nəzəriyyəsində maraq kəsb edən sahələrdən biridir.
Bazar çaxnaşması qıtlıq riskinin real olub-olmamasından asılı olmayaraq əsl qıtlıqla nəticələnə bilər; axırıncı ssenari gözlənti effektinə nümunədir.
Nümunələr
250px|thumb|right| [[Tokioda koronavirusun yaratdığı qıtlıq. Tualet kağızları və salfetlərin satıldığı rəflər artıq boşdur. ]] Bazar çaxnaşması aşağıdakı hadisələrdən əvvəl, hadisələrin gedişində və ya bitdikdən sonra baş vermişdir:
Xan-Yunis
Xan-Yunis — Fələstin milli administrasiyası tərkibində yerləşən, Qəzzə zolağına daxil olan şəhərdir. Eyni adlı əyalətin inzibati mərkəzidir.
Tarixi
Şəhərin adı gələcəkdə əmir olan, 1389-cu ild şəhərdə xan karvansarasının və məscidin əsasını qoymuş ən-Nurizi Yunisin adıyla bağlıdır. Sonra onun inşa etdirdikləri qəsəbə şəklində yaradıldı.
1516-cı ildə Osmanlı-Məmlük müharibəsinin gedişatında Xan-Yunisin ətraflarında döyüş baş verdi. Hadim Sinan Paşanın başçılıq etdiyi Osmanlı qoşunu bu şəhər üzərinə hücuma keçdi. Nəticədə Osmanlı ordusu və gücü hesabına Misir məmlüklərinə qalib gəldi.
Demoqrafiya
Fələstin Muxtariyyətinin Mərkəzi Statistik bürosunun məlumatına görə 2007-ci ildə Xan-Yunisin əhalinin sayı 142 637 insan təşkil edirdi. Kişilər əhalinin 51 %-ini, qadınlar isə 49 %-ini təşkil edir. 22 569 ev bu şəhərdə yerləşmişdir. Bu halda ev təsərrüfatının orta ölçüsü 6,3 insan təşkil edir.
Qardaş şəhərlər
Xan-Yunis şəhəri aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmışdır:
Qvatemala
Qvatemala — Mərkəzi Amerikada dövlət. Sahəsi 108.9 min km², əhalisi 10,9 milyon nəfərdir. İnzibati ərazisi 22 departamentə bölünür. Dövlət və hökumət başçısı prezidentdir. Qanunvericı orqanı birpalatalı Milli Konqresdir. Paytaxtı Qvatemala şəhəridir. 2020-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində Alejandro Giammattei yeni prezident seçilmişdir.
Adın etimologiyası
Atstek dilindəki "quauhtemallan" sözündən - meşə ilə örtülü yer mənasını verir.
Tarix
1523-1524-cü illərdə ərazisi ispanlar tərəfindən işğal edilmişdir. Bu işğal 1821-ci ilədək davam etmişdir. Elə həmin ildə ölkə müstəqillik əldə edir.
1823-1839-cu illərdə Mərkəzi Amerika Birləşmiş Əyalətləri Federasiyasının tərkibində varlığını sürdürür.
Bir sıra hərbi çevrilişlərdən sonra 1952-1985-ci illərdə ölkədə hərbi diktatura rejimi bərqərar olur.
Nəhayət 1996-cı ildə hökumətlə Qvatemala Milli İnqilabi Hərəkatı arasında sülh haqqında müqavilə imzalanır.
Fiziki-coğrafi xarakteristika
Ölkə Şimali Amerika qitəsində yerləşir və qərbdə Meksika, cənubda Salvador, şərqdə Beliz və cənub şərqdə  Honduras ilə qonşudur.
İnzibati ərazi bölgüsü
Ölkənin ərazisi 108,889 km²-dir. Şəhər və kəndlərdən ibarətdir.
İqtisadiyyat
Mərkəzi Amerikanın ən kasıb ölkələrindən biri hesab olunur. Hazırda 400.000 insanın işsiz olduğu göstərilir. Başqa sözlə əhalinin 56,2 % yoxsul şəraitdə yaşayır.
Əhali
15,806,675. Əhalinin 59,4%-ni metislər, qlanın isə başqa yerli etnoslar təşkil edir.
Dil
Rəsmi dil ispan dili olsa da bəzi qismlərdə yerli qvatemal dilində danışırlar.
Din
Əhalisinin 50-60 %-i xristianlığın katolik məzhəbinə, 30-40 %-i protestanlıq, qalanları isə provaslavlıq məzhəbinə qulluq edirlər.
Mədəniyyət
Ölkənin paytaxtında müxtəlif muzey və qallereyalar fəaliyyət göstərir.
İdman
Futbol ölkənin ən populyar idman növüdür.
Təhsil
Ölkədə adətən ikinci dərəcəli məktəblər fəaliyyət göstərir və bunların hamısı pulsuzdur.
Mətbəx
Əsaəsən mayya mətbəxinin nümunələrindən qida kimi istifadə olunur.
Əhməd Fəhmi
Əhməd Fəhmi bin Camil (d. 20 aprel 1987) — Sinqapur Super Liqa komandalarından olan Houm Yunayted FK klubunda forma geymiş və hücumçu kimi çıxış etmiş Sinqapur futbolçusudur. Hal-hazırda futbol oynamır.
İlk illəri
Əhməd Fəhmi 1987-ci ildə Sinqapurun Tampines şəhərində Camil Bin Savi və Layla Binte Azzan Abdatın ailəsində anadan olmuş və burada boya-başa çatmışdır. O, Qiaonan İbtidai Məktəb və Pasir Ris Orta Məktəbində təhsil almışdır. Onun həmçinin Əhməd Fərhi Bin Cəmil adlı kiçik qardaşı var. O, hazırda digər sahələrdə çalışır.
Futbol karyerası
Əhməd Fəhmi futbol karyerasına 1998-ci ildə "Houm Yunayted" klubunda başlamışdır. Klubun gənclərdən ibarıt əvəzedici yığmasında çıxış etməyə başlamışdır. O, həmçinin 2004 və 2005-ci ildə Sinqapurun gənclərdən ibarət yığması ilə Lion Siti Kuboku iştirak etmişdir.
Fəhmi 2006-cı ildə "Tampines Rovers" klubu ilə Premyer Liqada çıxış etmişdir. Əsas və ən yaddaqalan oyununu AFK Kubokunda "Osotsapa" klubunu səfərdə məğlub etməklə keçirmişdir.
Fəhmi "Tampines Rovers" klubu üçün bir neçə vacib qollar da vurmuşdur. 2008-ci ildə Fəhmi "Vuudlənd Vellinqton" klubuna qarşı oyunda son dəqiqədə qol vurmuşdur. 2008-ci ildə klub Super Liqaya vəsiqə qazanmışdır. Hal-hazırda Fəhmi UEFA Dərəcəli baş məşqçidir və UBER sürücüsü kimi fəaliyyət göstərir.
Burnaz Atikə Sultan
Burnaz Atikə Sultan — 14-cü Osmanlı sultanı I Əhməd in qızı.
Həyatı
Əmisi Sulan Mustafa nın və ögey qardaşı Sultan Osman ın qısa səltənətlərinin ardından doğma qardaşı Sultan Murad ın 1623-cü ilin sentyabrında taxta çıxmasının ardından anası və bacıları ilə birlikdə yenidən Topqapı sarayı nda yaşamağa başladılar. 1633-cü ildə qardaşı Sultan Murad ın istəyilə kaptan-ı dərya Bostancı Cəfər Paşa yla nigahlandı. Ancaq Cəfər Paşa qısa zaman sonra gözdən düşdü və cəmi bir il sonra - 30 iyun 1634-cü ildə vəzifədən alındı. Bununla yanaşı Sultan Murad ın əmriylə Atikə Sultandan boşandı və paytaxtdan uzaqlaşdırıldı.
Elə həmin il yenə qardaşı Sultan Murad ın istəyilə divan vəzirlərindən Gürcü Kənan Paşa ilə nigahlandı. 18 il davam edən bu evliliyindən övladının olub-olmadığı bilinmir. Kiçik qardaşı Sultan İbrahim in taxta çıxmasından sonra saraydakı nüfuzunu qoruyan Atikə Sultan gələcəyin validə sultan ı olan Turhan Sultan ın qardaşının hərəminə alınması və təlim-tərbiyə edilməsində yaxından iştirak etmişdir. Ancaq qardaşının 1648-ci ildə taxtdan endirilərək öldürülməsinin ardından bir müddət saraydan uzaqlaşdı. 1652-ci ilin əvvəllərində həyat yoldaşı Kənan Paşa nın vəfat etməsinin ardından Atikə Sultan həmin ilin iyulunda divan vəzirlərindən Doğancı Yusif Paşa ilə nigahlandı. Nigahın ardından Rumeli və Anadolu da müxtəlif dövlət vəzifələrində xidmət edən Yusif Paşa 1670-ci ildə vəfat etdi və beləcə Atikə Sultan üçüncü dəfə dul qaldı. Cəmi 2 il sonra isə - 1672-ci ildə İstanbul da vəfat edən Atikə Sultanın cənazəsi qardaşı Sultan İbrahimin türbəsi nə dəfn edildi.
Əkrəm Cəfər
Əkrəm Cəfər (tam adı: Cəfərov Əkrəm Səftər oğlu; ) — dilçi, ədəbiyyatşünas, şərqşünas-filoloq, pedaqoq.
Həyatı
Əkrəm Səftər oğlu Cəfərov 1905-ci ilin may ayında İsmayıllı rayonunun Lahıc kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini mollaxanada alan Ə. Cəfər sonra yeni üsullu məktəbdə oxuyur.
1920-ci ilni oktyabrında Bakıya gələrək "Darlmüəllimin"ə daxil olur. 1925-ci ildə həmin məktəbi qurtaran Ə. Cəfər iki ilə yaxın Lənkəran şəhərində, sonra isə Qazax pedaqoji texnikumunda dərs deyir. O, hələ "Bakı Darülmüəllimi"ndə oxuduğu illərdə bir ədəbiyyat həvəskarı kimi "Maarif və mədəniyyət", "Şərq qadını" jurnallarında şeirlərlə çıxış etmişdir.
1929-cu ildə Ə. Cəfər ali təhsil almaq üçün Moskvaya göndərilmişdi. O, Moskvada ikinci Dövlət Universitetinin rus dili və ədəbiyyatı şöbəsinə girmiş, 1932-ci ildə oranı bitirmişdir. Əla oxuduğuna görə həmin institutda müəllim saxlanmış və aspiranturaya qəbul edilmişdir.
1935-ci ildə aspiranturanı bitirərək Moskvada iki ilə yaxın elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1937-ci ildə Bakıya qayıdan Ə. Cəfər əvvəlcə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda, sonra isə Azərbaycan Dövlət Universitetində kafedra müdiri olmuşdur.
Fəaliyyəti
Ə. Cəfər Azərbaycan ədəbi dilinin tədqiqi sahəsində səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. O, 1941-ci ildə "XX əsr Azərbaycan ədəbi dilinin inkişaf mərhələri" adlı namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1969-cu ildə isə "Əruzun nəzəri əsasları və Azərbaycan əruzu ərəb, fars, türk, tacik və özbək əruzları ilə müqayisədə" adlı dissertasiyanı müvəffəiyyətlə müdafiə edərək filoloji elmlər doktoru adı almışdır.
Ə. Cəfər "Dilşünaslıq elementləri", "Müasir Azərbaycan dili oçerkləri" kitablarını və bir çox elmi tədqiqat əsərlərinin və məqalələrin müəllifidir. "Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti"nin çapa hazırlanmasında onun də böyük əməyi vardır. O, bir şərqşünas alim kimi bir sıra beynəlxalq simpozium və konfransların iştirakçısı olmuşdur.
1991-ci il avqustun 18-də Bakıda vəfat etmişdir.
Hudilər
thumb|300px|Əl-Müqtədir tərəfindən inşa edilmiş Cəfəriyyə sarayı Hudilər ya da Banu Hud (بنو هود), İspaniyanın dağınıq müsəlman əmirliklərə (Təvaif-ül Mülk) bölündüyü XI əsrdəki siyasi qarğaşa dönəmində Saraqosa şəhəri çevrəsində hökm sürən bir Ərəb xanədanıdır.
Tarixi
Xanədanın qurucusu olan Süleyman bin Məhəmməd bin Hudi, xanədanını Tucibi əmiri və yaxın müttəfiqi olan II Munzirin 1039-cu ildə öldürülməsindən sonra elan etmişdir. Tucibi zamanında şimal sınırında vəzifədə olan əl-Mustain adıyla da anılan Süleyman bin Məhəmməd bin Hudi, əsgəri uğurlarıyla adını duyurmuş və Lerida valiliyi vəzifəsində olmuşdur. Hudilər Əl-Mustain dönəmində qısa müddətdə İber yarımadasının şimal-şərqində geniş torpaqlara sahib bir əmirlik təşkil etdilər. Ancaq Əl-Mustainin ölümündən sonra beş oğlu arasında başlayan taxt qovğası, oğullarından I Əhməd əl-Müqtədirin hakimiyyəti ələ almasıyla sona çatdı.
Əhməd əl-Müqtədir uğurlu idarəsi və Norman Robert Crespinin 1064-cü ildə müsəlmanlardan aldığı Barbastoyu yenidən fəthi (1065) ilə müsəlman əmirlər arasında adını duyurdu. Ayrıca aralarında ünlü din alimi Əbul Vəlid əl-Bacinin və şair İbn Ammarın da olduğu önəmli din adamlarını və sənətkarları yanına aldı və günümüzdə sadəcə kiçik bir qismi ayaqda qalmış olan Cəfəriyyə sarayını tikdirdi. əl-Müqtədir bunun yanında Tortosa (1061) və Denianı (1075) ələ keçirərək əmirliyi dönəmində torpaqlarını genişlətməyi bacardı.
thumb|left|200px|Cəfəriyyə sarayının içiYerinə keçən oğlu Yusif əl-Mutəmin (1081-1085) əsgəri kimliyindən çox elm adamı kimliyi ilə ortaya çıxdı. Əl-Mutəmindən sonra taxtı əlinə alan II Əhməd əl-Mustainin hökmdarlıq dönəmiysə (1085-1110) Xristianlarla aparılan savaşlarla keçdi. Xristianlar Əl-Mustaini Alcorazda böyük bir məğlubiyyətə uğratdıqdan sonra Saraqosaya yürüdülər. Ancaq Şimal Afrikanın müsəlman xanədanlarından Əlmoravilərin bölgəyə bir ordu göndərmələri üzərinə geri çəkilmək durumunda qaldılar.
Əlmoravilər Xristianlarla aralarında bir tampon bölgə yaratmaq məqsədi ilə Saraqosanın müstəqil bir əmirlik olaraq qalmasına izin verdilər. Lakin əl-Mustainin 1110-cu ildə Valtierrada Xristianlarla çarpışırkən ölməsi nəticəsində taxtın varisi olan İmadüd-Dövləni Rueda De Jalona qaçmağa məcbur edərək şəhəri ələ keçirdilər.
Xanədanın çöküşü
1130-cu ildə Ruedada ölən İmadın öğlu III Əhməd əl-Mustansır Toledo bölgəsində ona torpaq verilməsi qarşılığında Ruedanı buraxmaq mövzusunda Kastiliya və Leon kralı VII Alfonso ilə anlaşdı. 1144-cü ildə Murabıtlara qarşı başladılan üsyanda yarımadanın hər yanından onu dəstəkləməyə gələn müsəlmanlardan bir ordu təşkil edərək Kurtuba (Kordoba), Ceyyan (Jaén), Gırnata (Qranada), Mursiyə (Murcia) və Balansiyanı (Valensiya) ələ keçirmək üzrə bir hücum başlatdı. Ancaq 1146-cı ildə Chinchilla yaxınlarında aparılan savaşda məğlubiyyətə uğradılar və Əhməd əl-Mustansır bu savaşda öldü. Bu ölüm sonunda Hudi xanədanı da sona çatmış oldu.
Dəmir adam 2
Dəmir adam 2 – Marvel Studios tərəfindən istehsal olunmuş, Marvel Comics personajı Dəmir adam komikslərinə əsaslanan 2010-cu il ABŞ superqəhrəmanlıq filmi. 2008-ci il istehsalı "Dəmir adam" filminə sikveldir, Marvel Kinematoqrafiya Kainatının isə 3-cü filmidir. Con Favronun rejissorluğu və Castin Terunun ssenaristliyi ilə istehsal olunmuş filmin əsas rollarını Robert Dauni, Qvinet Peltrou, Don Çidl, Skarlet Yohansson, Sem Rokuell, Mikki Rurk və Samuel Lorey Cekson canlandırırlar. "Dəmir adam" filmindəki hadisələrdən 6 ay sonra Toni Stark ABŞ hökumətinin Dəmir adam texnologiyasını almaq cəhdləri ilə, eləcə də, sinəsində ark reaktorunun səbəb olduğu sağlamlıq problemi ilə üzləşir. Eyni zamanda, rus alim İvan Vanko Stark ailəsindən qisas almaq üçün eyni texnologiyanı hazırlayır və silahlar istehsal edir, Starkın rəqibi Castin Hammerə qoşulur.
2008-ci ilin mayında "Dəmir adam" filminin uğurlu buraxılışından sonra Marvel Studios dərhal sikvel anons etmiş və üzərində işləməyə başlamışdır. Həmin ilin iyulunda Tero ssenarini yazmaq, Favro isə yenə rejissorluq etməklə vəzifələndirilmişdir. Dauni, Peltrou və Cekson əvvəlki filmdəki rollarını yenidən canlandırsalar da, Çidl Terrens Hovardı Ceyms Rods rolunda əvəz etmişdir. 2009-cu ilin ilk aylarında Rurk, Rokuell və Yohansson da filmin aktyor heyətinə qatılmış, həmin ilin aprel-iyul aylarında çəkilişlər baş tutmuşdur. Əvvəlki film kimi bu filmin də böyük hissəsinin çəkilişləri Kaliforniyada baş tutmuş, təkcə bir səhnə Monakoda çəkilmişdir.
"Dəmir adam 2" filminin premyerası 26 aprel 2010-cu ildə El Kapitan teatrında, 7 may 2010-cu ildə isə bütün ABŞ-də baş tutmuşdur. Film ümumilikdə müsbət rəylər qazanmış, Dauninin performansı, döyüş səhnələri bəyənilmişdir. Lakin film baş cinayətkara və ağır irəliləməsinə görə tənqid etmiş, əvvəlki filmin altında qaldığını ifadə etmişdirlər. Film bütün dünyada 623,9 milyon ABŞ dolları gəlir etmiş, 2010-cu ilin ən çox gəlir əldə edən 7-ci filmi olmuş, Ən yaxşı vizual effektlər kateqoriyası üzrə Oskar mükafatı namizədi olmuşdur. Dəmir adam seriyasının 3-cü filmi "Dəmir adam 3" 3 may 2013-cü ildə buraxılmışdır.
Məzmun
Rusiyada KİV Toni Starkın Dəmir adam şəxsiyyətini açıqlaması barədəki xəbəri yayımlayır. Atası Anton Vankonu yenicə itirən İvan Vanko bunu görür və Starkın texnologiyasına bənzər miniatür ark reaktoru hazırlamağa başlayır. Altı ay sonra Stark superulduzdur, Dəmir adam kostyumundan sülhməramlı məqsədlər üçün istifadə edir, dizaynlarını satmamaq üçün dövlətə müqavimət göstərir. Atası Hovardın irsinin arxasınca getmək üçün Stark Expo-nu davam etdirməyə qərar verir.
Daha sonra Stark onu yaşadan və kostymuna güc verən ark reaktorundakı palladium nüvəsinin onu yavaş-yavaş zəhərlədiyini öyrənir və ona əvəzedici tapa bilmir. Yaxınlaşan ölümü haqqında getdikcə qayğısız və ümidsiz hal alan Stark şəxsi köməkçisi Pepper Potts şirkətinin CEO-su təyin edir, Natali Raşmanı isə onun şəxsi köməkçisi təyin edir. Stark Monaka Qran-prisinə qatılır, yarışın ortasında elektrikləşdirilmiş qamçılarla təchiz olunmuş Vankonun hücumuna məruz qalır. Stark zirehini geyinir və Vankonu məğlub edir, lakin zireh xeyli zədə alır. Vanko məqsədinin dünyaya Dəmir adamın məğlubedilməz olmadığını sübut etmək olduğunu açıqlayır. Vankonun performansından təsirlənən Starkın rəqibi Castin Hammer Vankonun ölümünü saxtalaşdırır, onu həbsxanadan qaçırır və Starkı keçmək üçün ona zirehli kostyumlar hazırlatdırmağı istəyir. Sonuncu ad günü şənliyi olduğuna inanan Stark Dəmir adam kostymu içərisində sərxoş olur. Bundan bezən Toni Starkın ən yaxın dostu, ABŞ Hava Qüvvələri leytenant-polkovniki Ceyms Rods Starkın prototip zirehini geyinir və onu dayandırmağa çalışır. Döyüş heç-heçə bitir və Rods zirehi ABŞ Hava Qüvvələri üçün gətirir.
Q.A.L.X.A.N. direktoru Nik Fyuri Starka yaxınlaşır, Raşmanın əslində casus Nataşa Romanov olduğunu, Q.A.L.X.A.N.-ın qurucusu Hovard Starkı da şəxsən tanıdığını açıqlayır. Furi izah edir ki, Vankonun atası ark reaktorunu Starkla birlikdə ixtira edib, lakin pul üçün satmaq istədiyindən Stark onu ölkədən çıxarıb. SSRİ isə onu QULAQ düşərgəsinə göndəriblər. Furi Starka atasının köhnə materialını verir: 1974-cü ilə aid Stark Expo dioramasındakı gizli mesajın əslində yeni bir elementin strukturundan xəbər verir. JARVIS-in köməyi ilə Stark onu sintez edir. Vankonun hələ də sağ olduğunu öyrənən Stark yeni elementi ark reaktoruna yerləşdirir və onun palladium asılılığı başa çatır.
Ekspoda Hammer prototip zirehin ağır silahlandırılmış versiyasını geyinən Rodsun başçılığı altında Vankonun zirehli dronlarını tanıdır. Stark Rodsu xəbərdar etmək üçün gəlir, lakin Vanko dərhal uzaqdan bütün dronların və Rodsun zirehinin idarəetməsini ələ keçirib Starka hücum edir. Hammer həbs edilir, Romanov və Starkın cangüdəni Heppi Hoqan Vankonu tapmaq üçün Hammerin fabrikinə gedirlər. Vanko qaçır, lakin Romanov Rodsun zirehinin idarəetməsini ona qaytarır. Stark və Rods birlikdə Vanko və onun dronlarını məğlub edirlər. Vanko öz zirehini və məğlub edilmiş dronlarını partladaraq intihar edir.
Qısa görüş zamanı Furi Starka onun çətin şəxsiyyətinə görə Q.A.L.X.A.N.-ın onu ancaq məsləhətçi kimi istifadə etməyi planlaşdırdığını bildirir. Stark və Rods qəhrəmanlıqlarına görə medalla mükafatlandırılırlar. Titrlərdən sonrakı səhnədə Q.A.L.X.A.N. casusu Fil Koulson Nyu-Meksiko ştatının səhrasındakı bir kraterdə böyük bir çəkicin kəşfini bildirir.
Kirovo-Çepetsk
Kirovo-Çepetsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Kirov vilayətinə daxildir.
Ammonifikasiya
Ammonifikasiya– tərkibində azot olan üzvi maddələrin (zülal, nuklein turşuları, sidik cövhəri və s.) mikroorqanizmlər tərəfindən parçalanıb sərbəst ammoniumun (amonyakın) əmələ gəlməsi prosesidir.
Ammonifikasiya təbiətdə azotun dövranının mühüm mərhələsi olub torpağı azotun mənimsənilən forması ilə zənginləşdirir.
Orqanizmlərin fəaliyyəti və məhv olması nəticəsində torpağa və su hövzələrinə çoxlu miqdarda tərkibində azot olan üzvi maddələr daxil olur. Ammonifikasiya prosesi nəticəsində onlar minerallaşır və yenidən bitki və müxtəlif mikroorqanizmlər tərəfindən mənimsənilə bilir. Yaxşı aerasiyalı neytral, kifayət qədər rütubətli torpaqlarda Ammonifikasiya prosesi müvəffəqiyyətlə keçir.
2015 Avropa Oyunları
2015 Avropa Oyunları — 12 iyundan 28 iyuna qədər Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən idman yarışı. 2015 Avropa Oyunları tarixdə ilk dəfə keçirilən idman yarışıdır. Yarışlarda Avropanın 50 ölkəsinin 10 000 idmançısı mübarizə aparıb. Yarışlarda Bakının 11, Mingəçevirin isə 1 idman qurğusundan istifadə olunub. 2015 Avropa Oyunlarının təqviminə 30 idman növü daxil edildi. Onlardan 24-ü Olimpiya, 6-sı isə qeyri-Olimpiya idman növüdür. Yarışlarda idmançılar 253 dəst medal uğrunda yarışıb.
Avropa Oyunlarının açılış mərasimi 12 iyun tarixində Bakının Olimpiya Stadionunda baş tutub. Açılış mərasimində Avropa Oyunlarını rəsmi olaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev açıq elan edib. Avropa Oyunlarının məşəlini isə Bakı Olimpiya Stadionuna 2 qat Paralimpiya Çempionu, Qarabağ qazisi cüdoçu İlham Zəkiyev gətirib.
Yarışlarda 50 ölkənin 10 000 idmançısı 30 idman növündə mübarizə aparıb. 17 gün davam edən yarışlar 28 iyun tarixində Bakı Olimpiya Stadionunda yekunlaşıb. Yarışlarda qeyri-rəsmi medal cədvəlində ilk sıranı Rusiya Federasiyasının idmançıları tutub. Onlar I Avropa Oyunlarında 79 qızıl, 40 gümüş və 45 bürünc, ümumilikdə 164 medal qazanıb. İkinci sıranı isə ev sahibi Azərbaycan idmançıları tutdu. Yarışlara 289 idmançı ilə qatılan Azərbaycan 21 qızıl, 15 gümüş və 20 bürünc, ümumilikdə 56 medal qazanıb. Üçüncü sıra isə Böyük Britaniya idmançılarına nəsib olub. Onlar 18 qızıl, 10 gümüş və 19 bürünc medal qazandı və I Avropa Oyunlarını 47 medalla başa vurublar.
2015 Avropa Oyunlarının rəsmi büdcəsi 1.12 milyard Amerika Birləşmiş Ştatları dolları təşkil edib. Satışa 600 000 bilet çıxarılıb. Avropa Oyunlarının təşkili üçün 15 000 könüllü səfərbər olub.
Təşkilat Komitəsi
2015 Avropa Oyunlarının təşkili üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 17 yanvar 2013-cü ildə imzaladığı Sərəncamla təşkilat komitəsi yaradılmışdır. Qərara əsasən təşkilat komitəsinin sədri UNESCO və İSESCO-nun xoş məramlı səfiri, Azərbaycanın Birinci xanımı Mehriban Əliyeva təyin edilmişdir.
Təşkilat komitəsi
• 3
Bakı Olimpiya Stadionu
Bakı Olimpiya Stadionunun inşasına 2011-ci ilin 6 iyun tarixində başlanılıb. Stadionun təməl qoyma mərasimdə Prezident İlham Əliyev, FİFA Prezidenti Yozef Blatter və UEFA Prezidenti Mişel Platini iştirak etmişdilər. 18 mart 2015-ci ildə Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva Bakı Olimpiya Stadionunun açılış mərasimində iştirak etmişdilər. Gənclər və İdman Naziri Azad Rəhimov görülən işlərlə bağlı İlham Əliyevə məlumat vermişdir. Qeyd edildi ki, təxminən 50 hektar ərazidə tikilən stadionun hündürlüyü 62 metrdir və 6 mərtəbədən ibarətdir. Stadionun sahəsinə 4, tribunalara isə 26 qapıdan giriş var. 68 000 tamaşaçı tutumlu stadiona Olimpiya normativlərinə əsasən insanların daha çox piyada və ictimai nəqliyyatla gəlməsi nəzərdə tutulub ki, bunun üçün də ərazidə 3 100 yerlik avtomobil parkı inşa edilib.
Milli Gimnastika Arenası
Milli Gimnastika Arenasının açılış mərasimi 16 aprel 2014-cü ilə təsadüf edir. Həmin gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva Milli Gimnastika Arenasına təşrif buyurmuşdular və görülən işlər ilə yaxından tanış olmuşdurlar. Gənclər və İdman naziri Azad Rəhimov görülən işlərlə bağlı Prezident İlham Əliyevə məlumat vermişdir. Kompleksin fasadı xüsusi formada işlənmişdir. Burada maraqlı illüminasiya elementləri təqdim edən ekranlar quraşdırılmışdır. Əsasən gimnastika yarışları üçün nəzərdə tutulan arenanın əhəmiyyətini artıran mühüm amillərdən biri də buranın digər idman tədbirlərinin və yarışlarının da keçirilməsi üçün uyğunlaşdırılmasıdır.
Gimnastika zalı əsas yarış və köməkçi məşq hissələrindən ibarətdir. Yarışların miqyasından asılı olaraq, arenanın əsas hissəsində oturacaq yerlərinin sayını 5 000-dən 10 000-ə qədər artırmaq mümkündür. Dünya standartlarına uyğun inşa olunan kompleksdə mətbuat mərkəzi, ilk tibbi yardım məntəqəsi, xoreoqrafiya, trenajor zalları, dopinq nəzarəti, inzibati otaqlar, mağazalar, kafelər və digər yardımçı sahələr yerləşir. Dünyanın ən yaxşı gimnastika komplekslərindən biri olacaq bu idman qurğusunda hotel də yaradılmışdır.
Heydər Əliyev Arenası
26 dekabr 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev və 2015 Avropa Oyunları Təşkilat Komitəsinin sədri Mehriban Əliyeva Heydər Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksində aparılan əsaslı təmir işlərinin gedişi ilə tanış olublar.
Gənclər və İdman naziri Azad Rəhimov Prezident İlham Əliyevə burada görülən işlər barədə məlumat vermişdir.
Layihəyə əsasən binanın daxili kommunikasiya sistemlərinin yenidən qurulması, havalandırma sisteminin təmiri, yumşaq dam örtüyünün izolyasiyasının, həmçinin yer döşəməsinin daha keyfiyyətli örtüklərlə əvəzlənməsi, qapı, pəncərə və vitrajların yenilənməsi, zalların döşəmələrinə idman təyinatlı xüsusi örtüklərin dəyişdirilməsinə başlanılmışdır. Kompleksdə müasir yarış zalları, suvenir satışı mağazası, mətbuat işçiləri üçün xüsusi sahələr, VİP otaqlar, teleyayım mərkəzi, kafe-barlar və digər lazımi otaqlar yaradılmışdır.
Məşq zalı ən müasir səviyyədə qurulmuşdur. Burada saunalar, masaj, püşkatma, dopinq-yoxlama, tibb, hakimlər üçün istirahət, beynəlxalq federasiyaların işçi otaqları, yarış mərkəzi, 40 nəfərlik iclas zalı, 250 yerlik yeməkxana, mətbəx və digər köməkçi otaqlar olacaqdır.
Ümumi sahəsi 55 000 kvadratmetrə yaxın olan binada tamaşaçı yeri təmirdən əvvəl 7587 idisə, təmirdən sonra bu rəqəm 7682 olub. Burada, eyni zamanda, 142 VİP oturacaq quraşdırılmışdır.
Bakı Kristal Zalı
8 iyun 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev, 2015 Avropa Oyunları Təşkilat Komitəsinin sədri Mehriban Əliyeva və Heydər Əliyev Fondunun Vitse-Prezidenti Leyla Əliyeva Avropa Oyunları zamanı idmanın bir neçə növü üzrə yarışların keçiriləcəyi Bakı Kristal Zalında yaradılan şəraitlə tanış olublar.
Gənclər və İdman naziri Azad Rəhimov Prezident İlham Əliyevə burada görülən işlər barədə məlumat vermişdir. Bakı Kristal Zalında Avropa Oyunları zamanı idmanın voleybol, boks, qılıncoynatma, taekvondo və karate növləri üzrə yarışlar keçiriləcək. Bakı Kristal Zalında voleybol meydançası yüksək səviyyədə yaradılıb. 4 000 tamaşaçı yerlik bu meydança beynəlxalq tələblərə cavab verən ən müasir texniki avadanlıqla təchiz edilib. Meydançada Oyunlar zamanı həm kişi, həm də qadın idmançılar mübarizə aparacaqlar. Ümumilikdə, I Avropa Oyunlarında Azərbaycan ilə yanaşı, Belçika, Bolqarıstan, Finlandiya, Almaniya, Fransa, İtaliya, Polşa, Rusiya, Serbiya, Slovakiya, Türkiyə, Xorvatiya, Rumıniya, Hollandiya komandaları iştirak edəcəklər.
Bakı Kristal Zalında boks meydançasında yaradılan şərait də I Avropa Oyunları zamanı idmanın bu növü üzrə də yarışların ən yüksək səviyyədə baş tutmasına geniş imkan yaradır. Burada 2 600 tamaşaçı yerlik tribuna qurulub. Zalın yaradılması zamanı beynəlxalq idman qurumları, o cümlədən 2015 Avropa Oyunlarının Əməliyyat Komitəsinin tələbləri yüksək səviyyədə yerinə yetirilib. Burada həm idmançıların, həm məşqçilərin, həm də tamaşaçıların rahatlığı üçün mühüm işlər görülüb. I Avropa Oyunlarında boks üzrə kişilər 10 çəki dərəcəsində, qadınlar isə 5 çəki dərəcəsində qüvvələrini sınayacaqlar.
Voleybol və boks meydançalarının Bakı Kristal Zalının əsas hissəsində yerləşməsi səbəbindən onların arasında xüsusi akustik divar qurulub. Bu isə öz növbəsində yarışlar zamanı idmançılar, məşqçilər və tamaşaçıların rahatlığını təmin etməyə və bir-birinə mane olmamağa imkan verir. Bu cür akustik divarın qurulması beynəlxalq idman federasiyalarının tələblərinə daxildir.
Zalda yaradılan media mərkəzi də ən müasir səviyyədədir. Burada media nümayəndələrinin normal işləməsi üçün bütün şərait yaradılıb. Bakı Kristal Zalında "Eurovision" mahnı müsabiqəsi zamanı şərhçilər üçün nəzərdə tutulan otaqlar genişləndirilərək Avropa Oyunları Ailəsi üçün xüsusi istirahət zonalarına çevrilib. Bina yanğın əleyhinə, həmçinin mərkəzləşdirilmiş havalandırma sistemləri ilə təchiz olunub. Görülən işlər zamanı binanın intellektual idarəetmə sistemi də tamamilə yenilənib. Bakı Kristal Zalında ilə qılıncoynatma, taekvondo və karate növləri üzrə yarışların olacağı zalı birləşdirmək üçün burada funksional keçid zonası inşa olunub. İkimərtəbəli və 4 500 kvadratmetr sahəsi olan bu zonada protokol, Avropa Oyunları Ailəsi, federasiyaların nümayəndə heyətlərinin üzvləri üçün otaqlar və istirahət zonaları yaradılıb. Dopinq yoxlama, tibbi xidmət, idmançıların soyunub-geyinmə, yarışlara hazırlıq və digər xidməti otaqlar da funksional keçiddə yerləşir.
Təqdimat mərasimləri
Təqvim
Məşəl estafeti (Bakı)
7 iyun tarixində 2015 Avropa Oyunlarının məşəli uzun sürən səyahətdən sonra Bakıya qayıtdı. Məşəl 7 iyunda Ağ şəhər Bulvarından Bakıya gətirildi və Dövlət Bayrağı Meydanına gədər aparıldı. Ertəsi günü isə 8 iyunda məşəl 2015 Avropa Oyunlarının keçiriləcəyi idman qurğularına aparıldı. Bunlar Heydər Əliyev Arenası, Milli Gimnastika Arenası, Bakı Kristal Zal, Bakı Su İdmanı Mərkəzi, Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu, Avropa Oyunları Parkı, BMX Veloparkı və Dağ Velosiped Veloparkıdır.
9 iyun tarixində məşəl bir çox tarixi önəmli binalara aparılaraq UNESCO-nun Dünya Mədəni İrsi siyahısına daxil edilən qədim İçərişəhərə səyahət etdi. Məşəl UNESCO-nun Azərbaycan arxitekturasının mirvarilərindən biri kimi adlandırdığı məşhur Şirvanşahlar Sarayında da oldu.
Məşəlin növbəti səfəri çərşənbə günü iyunun 10-da Bakının mədəniyyət və memarlıq obyektlərinə — Nizami küçəsinə, Fəvvarələr meydanına, Mərkəzi Parka (Qış Parkı), Filarmoniya Parkına və nəhayət, Funikulyorun yuxarı hissəsində yerləşən Dağüstü Parka edildi.
7 iyun tarixində Məşəli Bakının Dənizkənarı Milli Parkındakı "Sadko" limanında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev qəbul edib. Burada şəhər ictimaiyyətinin nümayəndələri, Bakının qonaqları, idmançılar, Avropa Oyunlarının könüllüləri dövlətimizin başçısını hərarətlə qarşıladılar. Məşəli Neft Daşlarından Bakıya gətirən kater limana yan aldı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev neftçi Nahid Nuriyevdən məşəli qəbul etdi. Azərbaycan Prezidenti 2015 Avropa Oyunlarının məşəlini Böyük Vətən Müharibəsinin veteranı Fatma Səttarovaya təqdim etdi. Bununla da 2015 Avropa Oyunlarının məşəlinin Bakı estafeti başladı. Paytaxtın Neftçilər prospekti daha izdihamlı idi. "Bakı-2015"-in məşəlçisi şərəfinə layiq görülmüş xalq artisti Arif Babayev burada məşəli Azərbaycanın birinci xanımı, 2015 Avropa Oyunları Təşkilat Komitəsinin sədri Mehriban Əliyevaya təqdim etdi. Süvarilərin müşayiəti, bu unudulmaz anların sevincini yaşayan çoxsaylı insanların sürəkli alqışları altında birinci xanım Mehriban Əliyeva məşəli Montröy Beynəlxalq caz festivalının qalibi, əməkdar artist, "Zirvə" dövlət mükafatı laureatı, pianoçu və bəstəkar İsfar Sarabskiyə ötürdü. Sonra məşəli Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva daşıdı. Sərbəst güləş üzrə Avropa çempionu, yeniyetmələrin II Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalçısı İqbal Hacızadədən "Bakı-2015"-in məşəlini Arzu Əliyeva qəbul etdi. Sərbəst güləş üzrə dünya və Avropa çempionatlarının qalibi Hacı Əliyev məşəli növbəti estafetçiyə — Heydər Əliyevə təqdim etdi. "Bakı-2015"-in məşəlini bir-birinə ötürən məşəlçilərin estafeti Dövlət Bayrağı Meydanından və "Baku Crystal Hall"dan keçərək açılış mərasiminə qədər gecələr saxlanılacaq məkana – Qız Qalasına gətirildi. Burada məşəli sonuncu estafetçi — Azərbaycan Güləş Federasiyasının vitse-prezidenti, Olimpiya çempionu Namiq Abdullayevdən qəbul etdilər. Ümumilikdə şəhər boyunca məşəl 16 kilometr məsafədə 100 məşəlçi tərəfindən daşındı. Məşəli daşıyan məhşurlar sırasında xalq artistləri Arif Babayev, Alim Qasımov, Mənsum İbrahimov, Səkinə İsmayılova, Aygün Bayramova, Nəzakət Teymurova, Amaliya Pənahova, Fidan və Xuraman Qasımovalar, İlhamə Quliyeva, Aygün Kazımova, "Eurovision" mahnı müsabiqəsindəki təmsilçilərimiz Səbinə Babayeva, Dilarə Kazımova, Eldar Qasımov, Avropa Oyunlarının Ulduz Elçiləri aparıcı Hacı Nuran, "Parni İz Baku" komandasının üzvü Cabir İmanov yer alıb.
8 iyun
9 iyun
10 iyun
11 iyun
Biletlərin qiyməti
2015 Avropa Oyunlarının biletləri 3 aprel 2015-ci ildə satışa çıxarıldı. Biletlər 12 satış məntəqəsində satışa çıxarıldı. Satışa ümumi olaraq 600 000 bilet çıxarıldı. Açılış mərasiminə biletlərin qiyməti 20–200, bağlanış mərasiminə isə 10–100 manat arasında dəyişir. İdman yarışları üçün isə biletlərin qiyməti 2–5 manat arasında dəyişir. Açılış və bağlanış mərasimləri istisna olmaq ilə fiziki qüsurlu şəxslər üçün bilet pulsuzdur.
Biletlər Bakının 12 məntəqəsində satışa çıxarıldı. İlk məntəqələr 3 apreldə açıldı. Həmin gün 8 məntəqə istifadəyə verildi. 18 aprel tarixində isə daha 3 məntəqə biletlərin satışına başladı. Sonuncu 12-ci məntəqə isə 15 may tarixində açıldı. Həmin gündən başlayaraq Bakı sakinləri biletləri Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunun Kassalarından əldə etməyə başladı.
Biletləri əldə etmək üçün 16 yaşdan yuxarı şəxslər üçün etibarlı Şəxsiyyət vəsiqəsi tələb olunur. Əcnəbi şəxslər üçün isə etibarlı səyahət sənədləri tələb olunur.
Qiymətlər manat ilə qeyd olunub
Satış məntəqələri
2015 Avropa Oyunlarının biletləri 12 məntəqədə satışa çıxarıldı. Avropa Oyunlarına marağ Bakı sakinləri tərəfindən çox böyük idi. Bakı sakinləri biletləri məntəqələrə gəlmək ilə yanaşı "online" şəkildədə əldə edirdilər. Artıq Avropa Oyunlarının gedişində bir çox idman növlərinin final yarışlarında biletlər tükənmişdi. Biletlərə təlabat Bakı ilə yanaşı Mingəçevirdədə yüksək idi. Bu şəhərdə 2 gün keçirilən kanoe-sprint yarışlarında stadion daim azarkeşlər tərəfindən dolurdu.
Açılış mərasimi
2015 Avropa Oyunlarının açılış mərasimi xanəndə Alim Qasımov canlı muğam ifası ilə başladı. Sonra ritmik nağara sədaları altında 24-dən sıfıra doğru geriyə sayım başladı. Bu, 1991-ci ildə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpasının 24 ilini əks etdirirdi. Stadiona daxil olan minədək rəqqasə səhnənin əsas hissəsini ətəkləri ilə örtürdü. Onların ətəkləri Azərbaycan xalçalarındakı həndəsi fiqurlarla, dekorativ naxışlarla işlənmişdi. Rəqqasələrin ətəklərinin son yellənişində Azərbaycanın dövlət bayrağının obrazı yarandı. Səhnədən səmaya fişənglər atıldı. Şeypurçular Dmitri Şostakoviçin "Bayram uvertürası"ndan bir parça səsləndirdilər. Diqqət VİP-lojalara yönəldi və salamlama başladı. Mərasim iştirakçıları Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevi, Birinci xanım, "Bakı-2015" I Avropa Oyunlarının Təşkilat Komitəsinin sədri Mehriban Əliyevanı və Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti Patrik Hikkini salamladılar.
Daha sonra, simfonik orkestrin ifasında Azərbaycan Himni səsləndirildi. Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı stadiona gətirildi. Stadionda quraşdırılan elektron tablolarda Azərbaycanı dolaşmış məşəlin səyahət marşrutu nümayiş etdirildi. Son məşəlçi, Paralimpiya Oyunları Çempionu İlham Zəkiyev Yan Sibeliusun "5-ci Simfoniya"sının sədaları altında 2015 Avropa Oyunlarının məşəlini stadiona gətirdi. Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarında taekvondo yarışlarının qızıl medalçısı Səid Quliyev onunla yanaşı addımlayırdı. Onlar mərkəzə doğru hərəkət etdikləri zaman ayaqları altında cadar-cadar olan torpaq görünürdü. Bu mənzərə palçıq vulkanları ətrafında Azərbaycan təbiətini göz önündə canlandırırdı. Səid Quliyev stadionun mərkəzində qaya parçasını götürdü və onun yerində çökək yarandı. İlham Zəkiyev tərəfindən ora yaxınlaşdırılan məşəl söndü, çökək doldu. Torpaq üzərindəki çatlardan çıxan alov qığılcımlarının axını lavanı xatırladırdı. Stadionun ortasından qaya parçası götürüldü və birinci məşəl gələcəkdə görüləcək işlərə işıq salmaq üçün torpağa basdırıldı.
Bağlanış mərasimi
2015 Avropa Oyunlarının bağlanış mərasimi 28 iyun tarixində Bakı Olimpiya Stadionunda baş tutdu. Mərasimin keçirildiyi, birinci Avropa Oyunlarının yadigarı olan Bakı Olimpiya Stadionu yenə də izdihamlı idi. Bağlanış mərasiminə olan hədsiz maraq Oyunların böyük uğurundan xəbər verirdi. İdman mütəxəssisləri, analitiklər hesab edirlər ki, "Bakı-2015" gözlənildiyindən, təsəvvür edildiyindən də möhtəşəm alındı. "Bir çox ev sahibi şəhərlər bu cür tədbirlərə hazırlıq üçün beş-yeddi il sərf edir. Bakı isə cəmi otuz aylıq qısa zaman kəsiyində bu cür möhtəşəm qitə miqyaslı Oyunlara yüksək səviyyədə ev sahibliyi etməklə Avropa Olimpiya hərəkatını şərəfləndirdi" — Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti Patrik Hikkinin bu sözləri həqiqətən qürurvericidir. Onun qeyd etdiyi kimi, iyunun 17 günü möhtəşəm idman bayramı və birinci Avropa Oyunlarına layiq tədbir kimi yadda qaldı.
İştirakçı ölkələr
2015 Avropa Oyunları üçün Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinə 50 ölkənin 10 000 idmançısı təşrif buyurmuşdu.
Medal cədvəli
Əsas məqalə — 2015 Avropa Oyunları medal sıralanması
Atletlər kəndindəki qəza
Avstriya Olimpiya Komitəsinin rəsmi saytının yazdığına görə, xəsarət alanlar Verena Breit, Vanessa Sahinoviç və Luna Paxerdir. Hər üçü sinxron üzgüçüdür, 15 yaşları var.
Tərəfdaşlar
2014-cü ilin 24 sentyabr tarixində Azərbaycan Hava Yolları 2015 Avropa Oyunlarının 6-cı rəsmi tərəfaşı oldu. Bu saziş əsasında Bakı 2015-in brendini daşıyacaq və həmçinin, ölkəyə uçuşlar zamanı təqdim edilən filmlərdə və jurnallarda Avropa Oyunları barədə təsvirlər verəcək. Eyni zamanda, bu müqavilə gələn yay möhtəşəm idman yarışlarına gələn qonaqların qarşılanmasında Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanında yetərli səviyyədə təbliğatın aparılmasını təmin edəcəkdir.
2015 Avropa Oyunları digər sahələrdə
thumb|2015 Avropa Oyunlarının loqosu|209x209px
Avropa Oyunlarının loqosu
26 noyabr 2013-cü ildə 2015 Avropa Oyunlarının rəsmi loqosu təqdim olundu. 35 yaşlı azərbaycanlı dizayner Adəm Yunisov tərəfindən tərtib edilmiş bu yeni loqo alov, su, əfsanəvi simurq quşu, xalı və nar da daxil olmaqla, ev sahibi ölkənin qədim və müasir mədəniyyətini əks etdirən beş başlıca elementi bir araya gətirmişdir. A.Yunisovun açıq ictimai müsabiqə nəticəsində seçilmiş loqo tərtibatı ölkənin təbii gözəlliklərini, mədəniyyət və irsini, o cümlədən Avropanın ən sürətlə inkişaf edən şəhərlərindən biri kimi Bakının assosiasiyasını təsvir edir. Loqo təqdimatı Roma ilə yanaşı, eyni vaxtda Bakıda və Madriddə də nümayiş olunmuşdur.
Bakıda keçirilmiş təqdimat mərasimində Azərbaycan atletləri yeni loqonu dərhal qəbul etmişlər.
left|thumb|Ceyran və Nar