cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əminə Buğra
Həyatı
1955-ci il oktyabrın 20-də Qanunverici Yuandan istefa vermişdir. Əmi nə Buğranın istefa məsələsinə gəlincə bu həyat yoldaşı ilə bağlı olmuşdur. Belə ki, Məhəmməd Əmin Buğra 1955-ci ildə Türkiyəyə köç etdiyindən rəsmən bu ölkənin pasportunu almışdır. Çin Respublikası qanunlarına görə həyat yoldaşı başqa ölkənin vətəndaşı olduğundan Əminə Buğra istefa vermək məcburiyyətində qalmışdır.
Timoti Eyoma
Timoti Coel Eyoma (29 yanvar 2000-ci ildə anadan olub) — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Tottenhem Hotspur klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Erkən və şəxsi həyatı
‘TJ’ ləqəbi ilə tanınan Eyoma London şəhərinin Hakni bölgəsində anadan olmuşdur. O, Hayberi Qrov məktəbində təhsil almışdır. Onun qardaşı Aaron Eyoma və ya ‘AJ’ Arsenal klubunun gənc futbolçusudur. Hal-hazırda Derbi Kaunti klubunun üzvüdür.
Karyerası
Müdafiənin mərkəzi və sağ cinahında uğurlu çıxış edən Eyoma 2018-ci ilin sentyabr ayında Tottenhem Hotspur klubu ilə 2021-ci ilə qədər müqavilə imzalamışdır.
Eyoma öz peşəkar karyerasında debütünü 4 yanvar 2019-cu ildə Tranmere Rovers klubuna qarşı oyunda etmişdir. Prenton Parkda keçirilən FA Kuboku görüşündə Tottenhem rəqibinə 7-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Milli karyerası
Eyoma İngiltərədə anadan olmuşdur. Valideynləri isə Nigeriya vətəndaşlarıdır. Eyoma İngiltərə U-17 millisi ilə Hindistanda keçirilən 2017 FİFA U-17 Dünya Çempionatının qalibi olmuşdur.
Milli komanda
«İngiltərə U-17»
Zirincin (Miyanə)
Zirincin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 156 nəfər yaşayır (53 ailə).
Aşağı Ağdərə (Tikantəpə)
Aşağı Ağdərə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 147 nəfər yaşayır (25 ailə).
Türkiyədə etnik azlıqların mətbuatı
Bunlardan 29-u almanca, 300-dən çoxu ərəbcə, 11-i albanca, 11-i boşnakca 39-u bolqarca, 2-si çərkəzcə, 601-i ermənicə, 11-i farsca, 700-dən çoxu fransızca, 1-i gürcücə, 2-si xorvatça, 7-si yunanca, 6-sı rusca, 6-sı serbçə, 2-si urduca və 102-si yəhudicə çap olunmuşdur. Say baxımından çap edilən ən çox qəzet və jurnal fransız icmasına məxsusdur. Osmanlı imperiyasında fransız dilində 700-dən çox qəzet və jurnal çap olunmuşdur. XVII-XIX əsrlər Avropasında əsas aparıcı dilin fransız dili olması və imperiya daxilindəki kübar dil kimi bu dildən istifadə olunması rəqəmin bu qədər çox olmasının əsas səbəbi kimi göstərilir.
Fransız dilindəki mətbuat orqanları əsasən İstanbul şəhərində fəaliyyət göstərən fransız dilli məktəblərdə və bürolardan çap edilirdi. Maraqlıdır ki, sözügedən qəzetlərin bir çoxu Osmanlı əlehinə fəaliyyətlər aparmış və imperiyanın daxili-xarici siyasətini sərt şəkildə tənqid etmişdir. Bu səbəbdən də, bəzi fransız dilindəki qəzetlər vaxtından əvvəl dövlətin qərarı ilə qapadılmışdır. Müasir dövr Türkiyəsində etnik azlıqlara məxsus 7 qəzet fəaliyyət göstərməkdədir. Bu qəzetlərdən üç ədədi erməni dilində (Aqos, Jamanak, Nor Marmara) İki ədədi yunan dilində (Apoyevmatini və İho) bir ədədi ivrit dilində (Şalom) və bir ədədi də çərkəz dilində (Jineps) fəaliyyət göstərir.
Kağız mətbuatına təlabatın itməsi, Türkiyədə yaşayan etnik yunan və yəhudi saylarının günü-gündən azalması və internetin sürətli inkişaf etməsi nəticəsində sözügedən qəzetlər də ölkədəki digər qəzetlər kimi çətin günlər yaşamaqdadırlar. Bir zamanlar 30 min tirajla çap edilən qəzetlər bu gün sadəcə 600 tirajla çap edilir. İstanbulun yəhudi icmasına xitab edən Şalom qəzeti sırf könüllü redaktorların sayəsində fəaliyyətinə davam etməkdədir.
2007-ci ilin 19 yanvarında İstanbulda Aqos qəzetinin baş redaktoru Hrant Dinkin bıçaqlanaraq öldürülməsindən sonra ölkədəki etnik azlıqların məsələsi və onlara məxsus dövrü-mətbuat orqanların vəziyyəti yenidən gündəmə gəlmiş və uzun müddət gündəmdə qalmışdır. Türkiyədə 15 milyona yaxın kürd yaşadığından və kürdlər etnik azlıq olaraq qəbul edilmədiyi üçün kürd dilində olan qəzet və jurnallar bu məqalədə göstərilməmişdir.
Arxa Plan
thumb|right|200px|[[Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi|İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı Ankara Hökuməti tərəfində yer almış, həftəlik Gülərüz qəzetinin 1921-ci il tarixli buraxılışı. Karikaturada Qalata körpüsü üzərində səyyar ticarətlə məşğul olan tacir, işğalçı qüvvələrin zabitinə üzərində Mustafa Kamal Atatürkün təsviri olan kartları satmağa çalışarkən təsvir olunmuşdur. Satıçı Çox baxma həmşəri, yuxuna girər — deyir.]]
Türkiyədə etnik azlıq ifadəsi hüquqi baxımından 1923-cü ildə imzalanmış Lozzana müqaviləsindən sonra istifadə olunmağa başlamışdır. Bu müqaviləyə qədər ölkədə yaşayan qeyri-türk və ya qeyri-müsəlmanları ifadə etmək üçün gayrimüslim ifadəsi işlədilirdi. Bu müqavilə ilə keçmiş Osmanlı imperiyasında, mövcud Türkiyə Respublikasının ərazisində yaşayan erməni, yəhudi və yunan xalqları rəsmi olaraq etnik azlıq statusunda tanınmışdır. Bu status sözügedən xalqlara öz ana dillərində məktəblər açmaq, dini ibadətxanalar yaratmaq və onları idarə etmək, öz ana dilində qəzet, jurnal çap etmək və məhkəmədə öz ana dilində ifadə vermək kimi müxtəlif hüquqları tanımışdır. Türkiyənin qədim xalqlarından olan aysorlara sözügedən hüquqlar verilməmiş və onlar Lozzana müqaviləsindən nəzərdə tutulan hüquqlardan bu gündə istifadə etməkdən məhrum vəziyyətdədirlər.
Bu səbəbdəndir ki, Türkiyədə etnik azlıqların mətbuatı deyildikdə ilk öncə erməni, yəhudi və yunan icmalarına məxsus dövrü-mətbuat nümunələri xatırlanır. Buna baxmayaraq Osmanlı imperiyasının mövcud olduğu 600 illik bir tarix ərzində imperiya daxilində 1746 ədəd olmaqla 16 müxtəlif dildə qəzet və jurnal çap olunmuşdur. Konstantinopol Pravoslav Kilsəsi yerli yunan icması, İstanbul Erməni Yeparxiyası isə yerli erməni icmasının dövrü-mətbuat işlərində mühüm rol oynamışdır.
Erməni, yəhudi və yunanların din və adət-ənənə baxımından qərbə yaxın olduqları üçün imperiya daxilindən qərb ilə ilkin münasibətlər bu xalqlar vasitəsi ilə yaradılmışdır. Bəlkə də, buna görədir ki, Osmanlı imperiyasında mətbəə işi ilə ilk məşğul olan şəxslərdə etnik baxımından yəhudi və ermənilərdən ibarət olmuşdur. İstanbulda yaşayan yəhudilər 1493-1494-cü illərdə ivrit dilində ilk kitabı çap etmiş, erməni icması isə 1557-ci ildə erməni mətbəəsini yaratmışdır. 1729-cu ildə türk hərfləri ilə erməni dilində ilk kitap çap olunmuşdur. Xarici dillərdə çıxarılan mətbuat nümunələrin ilkin versiyaları kitab formasında olmuşdur. XVIII əsrin ortalarından etibarən Qərbi Avropada qəzet çapı önəm qazanmış və informasiyanın daha rahat çatdırılması üçün qəzetçilik ənənələləri yaradılmağa başlanmışdır.
Bu baxımından Osmanlı imperiyasında xarici dildə çap edilmiş ilk qəzet 1794-cü ilin 13 avqust tarixində nəşr edilmiş Xəbərlərin bületeni adlı qəzetdir. Qəzetin əsas məqsədi Fransa burjua inqilabı haqqında İstanbulda yaşayan fransız dilli insanlara daha detallı məlumat vermək və inqilabi əhval-ruhiyyənini imerpiya ərazilərinə yaymaqdan ibarət idi.
Bulletin de Nouvelles qəzeti Osmanlı imperiyasında xarici dildə çap olunmuş ilk qəzet olmaqla yanaşı, eyni zamanda imperiya ərazisində çap olunmuş ilk qəzet olma xüsusiyyətini də əlində saxlamaqdadır. Belə ki, türk dilində ilk qəzet Qahirə şəhərində 1828-ci ildə çap olunmuş Vekdyi-i Misriye adlı qəzet olmuşdur. İstanbul şəhərində isə ilk türk dilli qəzet 1831-ci ildə çap olunmuş Takvim-i Vekayi qəzeti idi.
Osmanlı imperiyasında mətbəə fəaliyyəti üçün icazə
Osmanlı imperiyasında xarici dildə bir qəzet nəşr etdirmək üçün xüsusi icazənin alınması tələb olunurdu. Sözügedən icazə olmadan hər hansısa formada mətbəə fəaliyyəti ilə məşğul olmaq rəsmən qadağan idi. İcazə kağızı almaq üçün qəzeti çap etdirmək istəyən şəxs nəşr etdiricəyi qəzetin adını, mövzusunu, qəzetin çap olunacağı dövrü göstərən bir müraciət ərizəsi yazıb müraciət etməli idi. Müraciətin ilkin mərhələsi müsbət nəticələndiyi təqdirdə, qəzeti çap edirmək istəyən şəxsin keçmiş fəaliyyətlərini və yaşadığı yerdəki imkanlarını araşdırmaq üçün Zəbtiyyə nəzarəti olaraq adlandırılan yerli polis təşkilatlarına sorğu göndərilirdi.
İcazə kağızı istənilən qəzet əgər təhsillə bağlı fəaliyyət göstərəcəkdisə ilk olaraq Maarif nəzarəti olaraq adlandırılan təhsil idarəsindən razılığın alınması lazım idi. Bəzi hallarda Dəxliyyə Nəzarəti Mətbuat-ı Dəxliyyə Müdirliyi onlara ünvanlanan müraciətləri birbaşa cavablandıraraq xüsusi araşdırma aparmadan qəzetlərin çap olunmasına icazə vermişdir. Zəbtiyyə nəzarəti onlara ünvanlanan sorğunu tamamladıqdan sonra məlumatları geri göndərir və qəzetin çapında hər hansısa problemin olub-olamdığını məruzə edirdi.
İcazə kağızının verilməsi uzun müddət davam edən bürokratik proses hesab olunurdu. Demək olar ki, bütün hallarda qəzeti çap edəcək şəxsdən zamin duracaq başqa bir şəxs tələb olunurdu ki, yaranacaq mümkün problemlərdə həmin şəxs də, qəzetin redaktoru qədər məsuliyyət daşımaqda idi. Müəyyən hallarda icazə kağızının alınması daha asan yollarla başa gəlirdi. Belə ki, imperiyada fəaliyyət göstərən bəzi Qərbi Avropa ölkələrinin səfirlikləri öz şəxsi əlaqələrindən istifadə etməklə hər hansı xarici qəzet üçün cəmisi bir necə günə icazə kağızı ala bilirdilər. Buna misal olaraq Enrot qəzetini misal göstmrək mümkündür. Parisdəki qəzetlərin yazarlarından olan Popiyo və Larda adlı iki fransız jurnalist İstanbula edəcəkləri səfər zamanı səyahət məlumatlarından bəhs edən, tək nömrədən ibarət Enrot qəzetinin çapı üçün Osmanlı rəsmilərinə müraciət etmişdir.
İstanbul şəhərində yerləşən Fransa səfirliyinin, Osmanlı məmurlarından xahiş etməsindən sonra dövrün Sədrəzamı tərəfindən qəzetə ən qısa zamanda icazənin verilməsi ilə bağlı göstəriş verilmişdir. Yüksək rütbəli məmurların xahişlərindən sonra Dəxliyyə Nəzarəti Mətbuat-ı Dəxliyyə Müdirliyi qəzetin tək nömrədən ibarət olmasını və səyahət mövzularındakı yazılara yer verilməsini əsas gətirərək ön təhqiqat aparılmadan çapına icazə verilməsinə qərar verilmişdir.
İdi xaqan
İdi xaqan (, Pinyin: Yěxì Kèhán) — Seyanto tayfa başçısı və xaqanı. Əsl adı İşbara idi. İncu xaqan ın babası idi.
Türkiyədə etnik azlıqların mətbuatı
Osmanlıda fransız mətbuatı
thumb|right|250px|[[Osmanlı imperiyasının Saloniki şəhərində fransızca çap olunmuş Saloniki jurnalı  qəzetinin 29 aprel, 1909-cu il tarixli əsas səhifəsi. Manşetdə dönəmin Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidin şəhərə səfəri və həmin dövrlərdə taxtdan salınması xəbəri verilməkdədir.]]
İdi xaqan
Hakimiyyəti
605-ci ildə Telelər və Seyantolar Taman xaqan a üsyan qaldıraraq onu İli çayı nın sahilinədək qovdular. Telelər özlərinə Kibi Gelenq (契苾歌楞) adlı birini Yivuçen Bağa xaqan (易勿真莫賀可汗) adı ilə böyük xaqan, İşbaranı isə İdi xaqan titulu ilə kiçik xaqan seçdilər. Lakin hər iki xaqan 611-ci ildə Şekuy xaqan ın yüksəlişi ilə ona təslim olaraq xaqanlıqdan imtina etdilər.
Türkiyədə etnik azlıqların mətbuatı
Osmanlıda fransız mətbuatı
Müasir Türkiyə ərazisində ilk qəzet 1795-ci ilin avqust ayında nəşr olunmuşdur. Bulletin de Nouvelles adlı qəzet İstanbulda yerləşən Fransa səfirliyinin nəznində yaradılmış mətbəədə çap edilirdi. Qəzet 15 gündən bir, 6-8 səhifə olmaqla yayınlanmışdır. Həmin dövrdə İstanbulda və ümumiyyətlə imperiya ərazisində mətbəə fəaliyyətləri ilə məşğul olmaq üçün lazımi avadanlıqlar olmadığından, bir çox avadanlıq Paris şəhərindən gətirilmişdir. Qəzetin əsas fəaliyyət istiqaməti Fransada baş verməkdə olan Fransa Burjua İnqilabı haqqında İstanbulda yaşayan fransızları və bu dilin daşıyıcılarını məlumatlandırmaqdan ibarət idi. 1789-cu ildə başlamış inqilabi hərəkatın təsiri bütün Qərbi Avropa, o cümlədən Osmanlı imperiyasına yayılmışdır. Bir çox mənbə də, Bulletin de Nouvelles qəzetinin yayın fəaliyyətinə 1795-ci ildə başladığı göstərilsə də, bu fəaliyyətin nə qədər davam etdiyi dəqiq məlum deyildir. Bəzi mənbələrdə bu tarix 7-8 ay, bəzilərində isə 2 il olduğu göstərilmişdir.
Qəzet bağlandıqdan sonra İstanbulda yerləşən Fransa səfirliyi İstanbul Fransız Qəzeti adlı yeni bir fransız dilli qəzetin fəaliyyətinə başlamışdır. Sözügedən qəzet ayda bir dəfə olmaqla dörd səhifə şəklində yayımlanırdı. İki illik fəaliyyətin ardından qəzetin nəşri dayandırılmışdır. Fransızca olan qəzetlər təkcə İstanbul şəhərində çap olunmurdu. Osmanlı imperiyası üçün önəmli ticarət limanlarından olan İzmir şəhərində də, ana dili fransız dili olan xeyli sayda insan yaşamaqda idi və həmin dövrdə həmin icmaların beynəlxalq xəbərlərə olan təlabatını ödəmək üçün bəzi qəzetlərin çap edilməsi fəaliyyətləri həyata keçirilmişdir. 1821-ci ildə, 1824-cü ildə və 1828-ci ildə  adlı qəzetlər İzmir şəhərində fransızca çap edilən qəzetlərə misal göstərilə bilər.
1908-ci ildə II Məşrutənin elan edilməsindən sonra imperiyada çap edilən 730 adda qəzetdən sadəcə 56-sı fransızca çap olunurdu. 1915-ci ildən etibarən Osmanlı imperiyası daxilində siyasi və iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi fonunda imperiyadakı xarici dilli mətbuat orqanlarının sayında ciddi azalmalar müşahidə olunmuşdur. 1925-ci ildə ümumi ölkə mətbuatının cəmi 20% fransız dilində çap olunurdu və bura əsasən türk dilində çap olunan qəzetlərin fransızca əlavələri daxil idi.
Osmanlıda yunan mətbuatı
Osmanlı imperiyasında yunanlar tərəfindən ilk mətbəə 1627-ci ildə yaradılmışdır. Nicodimus Meaxas adlı rahib tərəfindən İstanbul şəhərində yaradılmış mətbəədə "Yəhudilər əlehinə kiçik risalə" adlı kitab belə nəşr olunmuşdur. Osmanlı imperiyasında yaşayan yunanlar üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən Konstantinopol Pravoslav Kilsəsinin imperiya daxilindəki yunan mətbəəçilik ənənələlərinin inkişafındakı rolu açıq görünməkdədir. 1787-ci ildə kilsənin nəznində yaradılmış mətbəədə əsasən dini ədəbiyyat nümunələri çap olunmuşdur.
Osmanlı vətəndaşı olan etnik yunanların mətbəəçilik sahəsindəki fəaliyyətləri təkcə imperiyanın daxili ilə məhdudlaşmamışdır. Belə ki, Parisin məşhur mətbəəçilərindən olan Amroise Firmin-Didotun yanında şagird kimi yetişmiş kitabçı Andre Koromelas məktəb dərsliklərinin hazırlanmasında peşəkarlaşmışdır. Əslən İstanbul şəhərindən olan Andre 1844-cü ildə dərs ləvazimatları satan dükkanlarından birini də, paytaxtda açmışdır.
Osmanlı imperiyasında yunan mətbuatı dedikdə təkcə yunanca çap edilmiş qəzetlər qəbul edilir. Halbuki imperiya daxilində, xüsusi ilə paytaxt İstanbul şəhərində yaşamış bir çox yunan əsilli şəxs, ermənicə, türkcə və ivritcə qəzetlərin çap olunmasında da, yaxından iştirak etmişdir. Bu səbəbdən bu başlıq altında Osmanlı imperiyası dövründə yunan dilində çap olunmuş qəzetlərə yer verilmişdir. Osmanlıda çap edilmiş ilk yunanca qəzet 1831-ci ildə İzmir şəhərində çap edilmiş Filos ton Neon adlı qəzetdir. Yunan dilindən tərcümədə, gənclərin dostu mənasını verən qəzet, İzmir şəhərində yerləşən Yevangelist Rahib Məktəbinin müdiri Omirolatis tərəfindən məktəbin nəznində çap edilmişdir.
1832-ci ildə İzmirdə çap olunmağa başlanan Astir en ti Anatoli qəzeti, imperiya daxilində çap edilmiş sayca ikinci yunanca qəzet ünvanına sahibdir. İstanbul şəhərində ilk yunanca qəzet, imperiyanın rəsmi mətbuat orqanı olan qəzetin yunanca əlavəsi olmuşdur. Osmanlı məmurları 1832-1850-ci illər arasında qəzetinin yunanca əlavəsini də, çap etdirmişdir.
Serhat Taşdemir
Serhat Doğuxan Taşdemir — EFL  Birinci liqasında (EFL League One) “Piterboro Yunayted”  və Azərbaycanın 19 yaşadək komandasında hücuma meylli yarımmüdafiəçi kimi oynayan peşəkar bir futbolçudur.
İngiltərədə anadan olub, Azərbaycanı (U-19 Milli komandasını) gənclər səviyyəsində beynəlxalq səviyyədə təmsil edir.
A.F.C. Fyldi
O, "parlaq" mövsümdən sonra EFL League One-da 2017/18-ci illərdə ilin gənc oyunçusu seçildi.
Piterboro Yunayted
1 İyul 2019 tarixində EFL Birinci Liqa (EFL League One) təmsilçisi Piterboro Yunayted Taşdemir ilə 3 illik müqavilə imzaladı. Tasdemir, 13 Avqust 2019-cu ildə Oksford Yunayted ə qarşı EFL Kuboku matçında (start heyətdə), dörd gün sonra İpsviç Tauna qarşı liqada debüt etdi.
Beynəlxalq karyerası
2019-cu ilin yanvar ayında 19 yaşadək Azərbaycan yığması tərəfindən milli komandaya çağırıldıqdan sonra Taşdemir Krasnodar vilayəti nə qarşı yoldaşlıq oyununda debüt qolu ilə yadda qaldı. 19 yaşadək futbolçulardan ibarət Avropa çempionatının seçmə oyunlarında İrlandiya və Rumıniya ilə başlayan və Rusiyaya qarşı əvəzləmədən oyuna çıxan Taşdemir üç oyuna çıxdı. Ümumilikdə, Azərbaycan U-19 millisi ilə 3 oyun keçirən Taşdemir, 3 qola imza atmışdır.
Slenq lüğəti
Slenq lüğəti — slenqlərin əlifba sırası ilə siyahısını ehtiva edən arayış kitabçası. Rəsmi istifadədə ümumiyyətlə qəbuledilməz xalq dili lüğətidir — adətən məna, tələffüz və etimologiya da daxil olmaqla hər bir söz üçün verilən məlumatlar daxildir. O, daha dünyəvi terminlərdən (məs. "yağış yoxlaması") gizli cinsi təcrübələrə qədər bir sıra jarqon terminləri müəyyən edə bilər. Bu cür əsərlərə müxtəlif dialektlərdən və jarqonlardan yaranan söz və ifadələr də daxil ola bilər ki, onlar daha geniş istifadə oluna bilsinlər.
XVII və XVIII-ci əsrlər
Slenq lüğətləri yüz illərdir mövcuddur.
The Canting Academy, or Devil's Cabinet Opened 1673-cü ildə oğru fanatizmini təyin etməyə çalışan Riçard Head tərəfindən yazılmış XVII-ci əsrə aid jarqon lüğəti.
Qədim və müasir terminlərin Yeni Canting Crey lüğəti — ilk dəfə 1698 ildə nəşr olunmuşdur.
Müasir dövr
Son illərdə daha çox akademik yönümlü lüğətlər xalq etimologiyası və yalan etimologiyadan irəli gələn problemlərdən qaçaraq, slenqlərə qəti bələdçi vermək cəhdi ilə etimoloji tədqiqatları bir araya gətirməyə çalışıblar.
Slenqin tədqiqinə alimlər, xüsusən də lüğətşünaslar ciddi yanaşırlar.
Renaj
Renaj  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Tyullen kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38332. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 3647 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 229 ilə 464 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 70 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 25 km şimal-qərbdə yerləşir.
Türkmənistan–Yaponiya münasibətləri
Haqqında
thumb|left|Yaponiya və Türkmənistan milli futbol komandaları qarşılaşırlar, 2019. Ölkələr arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin aprelində qurulmuşdur. Yaponiyanın Türkmənistan səfirliyi 2005-ci ilin yanvarında Aşqabadda, Türkmənistanın Yaponiya səfirliyi isə 2013-cü ilin mayında Tokioda açılmışdır.
2020-ci ilin oktyabrına olan məlumata əsasən Türkmənistanda 12 Yaponiya vətəndaşı yaşayırdı. 2015-ci ilin oktyabrında Yaponiya baş naziri Şinzo Abe Türkmənistana rəsmi səfər etmişdir. Türkmənistan prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədov isə 2009, 2013, 2015 və 2019-cu illərdə Yaponiyada səfərdə olmuşdur.
2016-cı ildə Aşqabad şəhərində açılan Oğuz xan adına Türkmənistan Mühəndislik Texnologiyaları Universiteti yapon kurrikulumuna da malikdir. Hər il ən az 10 Türkmənistan tələbəsi Yaponiyada təhsil alır. 2009-cu ildə Yaponiya Beynəlxalq Əməkdaşlıq Agentliyinin Türkmənistana ayırdığı məbləğ 193 milyon yen idi.
İdman
Yaponiya milli futbol komandası ilə Türkmənistan milli futbol komandası cəmi 1 dəfə qarşılaşıb. 2019-cu ildə Asiya kubokunun F qrupu çərçivəsindəki oyunda Yaponiya 3-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Masami Nakata
Masami Nakata (28 may 1981) — Yaponiyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Masami Nakata Yaponiyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 5-ci pillənin sahibi olub.
NGC 3444
NGC 3444, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əfşar (Miyanə)
Əfşar — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Hiroşi Hamaya
Hiroşi Hamaya — Yaponiya fotoqrafı.
Əfşar (Miyanə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 228 nəfər yaşayır (57 ailə).
Hiroşi Hamaya
Həyatı
Hiroşi Hamaya 28 mart 1915-ci ildə Tokio şəhərində, Şitayada anadan olub.
Orta Ağdərə (Tikantəpə)
Orta Ağdərə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 350 nəfər yaşayır (67 ailə).
Hiroşi Hamaya
Həyatı
Hamaya 1960-cı ildə Maqnum Fotoya qoşulmuşdur. O, bu beynəlxalq foto agentliyə qoşulan ilk yapon fotoqrafıdır. 1986-cı ildə Beynəlxalq Fotoqrafiya Mərkəzinin (Nyu-York) Fotoqrafiya Mükafatına layiq görülmüşdür.
Hamaya 6 mart 1999-cu ildə vəfat etmişdir.
Səfər əl-Həvali
Səfər bin Abdul-Rəhman əl-Həvali əl-Ghamdi — Məkkədə yaşayan bir alimdir. 1991-ci ildə ABŞ əsgərlərinin Ərəbistan yarımadasında olmasına qarşı çıxan Səhva hərəkatının lideri kimi məşhur oldu. 1993-cü ildə əl-Havali və Salman əl-Ouda, Səudiyyə hökumətinə qarşı çıxan bir qrup olan Qanuni Hüquqları Müdafiə Komitəsini yaratmada lider idilər. Bu qurum Səudiyyə Ərəbistanına qarşı olduğuna görə onların hər ikisi 1994-1999-cu illər arasında həbs edildi.
2018-ci ilin iyul ayında, dörd oğlu və qardaşı ilə birlikdə Müsəlmanlar və Qərb Sivilizasiyası adlı 3000 səhifəlik bir kitab yazdığına görə Səudiyyə hakimiyyət orqanları tərəfindən tutuldu. Kitabda "Vəliəhd Şahzadə Məhəmməd bin Salmana (MBS) və hakim Səudiyyə kral ailəsinə İsrail ilə əlaqələrinə görə hücumlar" daxil olduğu bildirilir.
Tərcümeyi-hal
Səfər əl-Həvali Əlqəmdi 1986-cı ildə Məkkə Umm əl-Qura Universitetində İslam teologiyası doktoru dərəcəsini almışdır. 1990-cı illər ərzində Səudiyyə Ərəbistanı hakimiyyəti devirmək üçün silahlıları təhrik etmək üçün kaset lentlərinə moizə oxuduğu zaman hökuməti tənqid etdiyi üçün bir müddət həbs olundu. Başqa bir mütəfəkkir Salman əl-Ouda ilə birlikdə Əl-Həvalinin, Qutbizmin bir növü olan Səudiyyə Ərəbistanındakı Səhva hərəkatına (Oyanış hərəkatı) rəhbərlik etdiyi deyilir.
Səfər əl-Həvali, 1993-cü ildə yaradılan Səudiyyə müxalif bir qrup olan Qanuni Hüquqları Müdafiə Komitəsinin (CDLR) rəhbərlərindən biri idi və Krallığı açıq şəkildə monarxiyaya meydan oxuyan, hökuməti və böyükləri günahlandıran ilk müxalif təşkilat idi.
Sentyabr 1994-cü ildə Komitəsinin iki lider, Salman əl-Ouda və Səfər əl-Hawali şəhərində onların ardıcılları çox sayda ilə birlikdə nəzarətə alındı Burayda, Qasim bölgə. Üstəlik Şeyx Əbdül-Əziz İbn Baz, əl-Quda və əl-Həvali əvvəlki davranışlarından tövbə etmədikləri təqdirdə mühazirə, iclas və kaset qeyd etmələrinin qadağan ediləcəyi barədə bir fətva verdi. 1999-cu ildə o və digər iki alim həbs olundu, lakin heç bir ittiham olmadan sərbəst buraxıldı. Hawali bundan sonra Salman əl-Ouda ilə yollarını ayırdı.
Baxışlar
Bir çox Səudiyyə, Amerikalı azadlıqçı siyasətçilər və müharibə əleyhinə fəallar və Orta Şərqin yerli dini icmaları, Əfqanıstan Sovet müharibəsinin keçmiş qazisi Üsamə bin Laden və başqa bir vaiz Salman əl-Ouda kimi əl-Havali də ABŞ qoşunlarının mövcudluğuna qarşı çıxdı. 1991-ci ildə əl-Həvali bir xütbə söylədi: "Fars körfəzində baş verənlər, bütün ərəb və müsəlman dünyasına hakim olmaq üçün daha böyük bir Qərb dizaynının bir hissəsidir." Bin Ladenin tez-tez "ABŞ-yə qarşı çıxardığı ifadələrə haqq qazandırmaq üçün" Əl-Havali və əl-Oadanı istinad etdiyi deyilir.
Hawali, 2003-cü ilin iyun ayında keçirilmiş Səudiyyə Ərəbistanı İntellektual Dialoq Üçün Toplantısının Birinci Toplantısına dəvət edildi, lakin iclasa "sapmaların" - yəni sünni və şiə müsəlman icmalarının vəhabi olmayan dini liderlərinin daxil edilməsinə etiraz olaraq iştirak etməkdən imtina etdi. Bununla birlikdə Əl-Həvali, Əl-Qaidənin 2003-cü ilin May ayında Riyaddakı hücumlarını qınadı.
Yazılmış əsərlər
Səfər əl-Həvali, Umm əl-Qurada magistr tezisinin bir hissəsi olaraq dünyəviliyə dair bir kitab yazdı. Bu tədqiqata Seyid Qütbün qardaşı Məhəmməd Qütb rəhbərlik etmişdir. Burada əl-Həvali kilsə ilə dövlət arasındakı ayrılığın tarixini və bu fikrin müsəlman dünyasına necə gətirildiyini izlədi. Doktorluq dissertasiyasında tədqiqat, əl-Həvali, iman iddiası ilə ibadət əməlləri arasında ayrılığın bir analizini etdi.
2000-ci ildə İkinci İntifada haqqında qəzəb günü adlı bir traktat yazdı. Xristian fundamentalistlərin İsrail dövlətini dəstəkləmək üçün istifadə etdiyi İncil peyğəmbərliklərinin əslində məhv olacağını proqnozlaşdırdığını müdafiə etdi. Müqavilənin ardından anti-Sionist Neturei Karta qrupu tərəfindən İbrani dilinə tərcümə edildi.
11 sentyabr 2001-ci ildən sonra əl-Həvali prezident Buşa açıq bir məktub yazdı.
60 Amerikalı ziyalı Amerikanın İraqdakı müharibəsini əsaslandıran bir məqalə çıxardıqda əl-Həvali qarşı məqalə yazdı, iddialarını təkzib edərək ABŞ xarici siyasətinin tarixinə işarə etdi.
Əl-Həvali, Əl-Bayan jurnalında xristianlar arasında vahidlik mövzusunda bir məqalə yazdı. Üçlüyün təlimini rədd edənlərin və Tək Uca Tanrıya inananların tarixini izlədi. Tövhidlərin həm katoliklər, həm də protestantlar tərəfindən böyük təqiblərə məruz qaldıqlarını iddia etdi; və ABŞ prezidentləri arasındakı beş nəfərin Unitaristlər olduğu. O, dünyəviliyi ifadə edən ərəbcə "Əl İlmaniya" kitabında dünyəviliyin tarixi və mənası haqqında bir kitab yazmışdır. Bu kitabda Kilsənin müasir dünyadakı problemlərin öhdəsindən gələ bilməməsini dünyəvi ideologiyaların Avropada yayılmasının əsas səbəbi olaraq təyin etdi.
Dəstək və tənqid
İslamdakı dərin biliyə görə İbn Baz Səfər Həvalini 'yeni İbn Teymiyyə ' olaraq təriflədi. O, Usama Bin Ladenin fətvasında haqsız yerə "ABŞ-nin əmri ilə" tutulduğu bir şeyx kimi xatırlanır.
2004-cü ilin oktyabrında BMT-yə 2500 müsəlman ziyalı tərəfindən imzalanan və şiddətə dini təhrikləri qadağan etmək üçün bir müqavilə imzalamaq üçün əl-Həvali "terror ilahiyyatçısı" olaraq seçildi.
Vəzmək (Mahnişan)
Vəzmək - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 201 nəfər yaşayır (42 ailə).
Sebastyan Salqadu
Sebastyan Robeyru Salqadu — Braziliya fotoqrafı, dünyanın ən böyük fotojurnalistlərindən biri.
Həyatı
San Paulo Universitetinin iqtisad fakültəsini bitirmişdir. İxtisasda işləyən Dünya Bankının işgüzar səfərdə Afrikada olub, burada fotoşəkil çəkməyə başladı. 1973-cü ildən etibarən yalnız fotoqrafiya ilə məşğul olur, ilk olaraq jurnalistdir. 1979-cu ildə "Maqnum Foto" agentliyinə müraciət etmişdir.
1982-ci ildə W. Eugene Smith Memorial Fund Grant mükafatına layiq görülmüşdür. 1992-ci ildən Amerika Elm vcə İncəsənət Akademiyasının xarici fəxri üzvüdür. 1993-cü ildə Kral Fotoqrafiya Cəmiyyətinin 100 illik Medalı və Fəxri Dostluq mükafatı laureatı olmuşdur.
1994-cü ildə Parisdəki həyat yoldaşı ilə birgə "Amazonas Images" agentliyini tərk etmişdir. Salqado 2001-ci ildən UNICEF-in xoşməramlı səfiridir. Fotoqraf 100-dən çox ölkəni səyahət etmişdi. Hazırda Parisdə yaşayır.
Sebastianın 25 illik fəaliyyətini öyrənən Vim Venders onun haqqında "Yerin duzu" adlı film çəkmişdir.
Madoka Okamori
Madoka Okamori (4 iyun 1979) — Yaponiyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Madoka Okamori Yaponiyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 5-ci pillənin sahibi olub.
Ərəbşah (Tikantəpə)
Ərəbşah - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 386 nəfər yaşayır (69 ailə).
Həmid Qasımov
Həmid Oruc oğlu Qasımov (11 dekabr 1994; Şərur rayonu, Azərbaycan — 3 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Həmid Qasımov 1994-cü il dekabrın 11-də Şərur rayonunun Qışlaqabbas kəndində anadan olub. 2012-2016-cı illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb. Nişanlı idi.
Hərbi xidməti
Həmid Qasımov 2016-cı ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında xidmət edirdi. 2016-2017-ci illərdə Goranboy rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə Tağım Komandiri, 2017-ci ildən isə Tərtər rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət edirdi. 2019-cu ildə Bölüyün Komandiri idi.
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Həmid Qasımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Tərtər rayonunun Suqovuşan qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Həmid Qasımov oktyabrın 3-də Talış istiqamətində zamanı şəhid olub. Kəngərli rayonunun Qabıllı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həmid Qasımov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həmid Qasımov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həmid Qasımov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Əbədi sülh (1686)
Əbədi sülh (Вечный мир, Amžinoji taika, Pokój wieczysty) və ya Polşa ənənəsindəki adı ilə Qjimultovski müqaviləsi (Pokój Grzymułtowskiego) — Rusiya çarlığı ilə Reç Pospolita arasında 6 may 1686-cı ildə Moskvada bağlanmış müqavilə. "Əbədi sülh" 1667-cı il Andrusovo müqaviləsinə əsasən, Solsahil Ukraynası, Smolensk voyevodalığı və Seversk torpaqlarının Rusiyaya qaytarılmasını bir daha təsdiq etmiş, Kiyev Rusiyaya verilmişdir. Hər iki dövlət Osmanlı ilə birtərəfli sülh bağlamağı öz öhdəsinə götürmüşdür. Rusiya Krım xanlığına qarşı hərbi yürüş etməyə razılıq vermişdir. "Əbədi sülh" Rusiya–Polşa munasibətlərini nizama salmış və Avropada Osmanlı əleyhinə ittifaqın (Reç Pospolita, Rusiya, Müqəddəs Roma imperiyası, Venesiya) qəti formalaşmasını başa çatdırmışdır.
Tutağacı (Mahnişan)
Tutağacı — İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 41 nəfər yaşayır (10 ailə).
Kirən
Kirən (tarixi adı: Quşçu Kirən) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Fıstıq, vələs meşəliyi olan bu yerdə keçmişdə kəran (tir, pərdi) kəsildiyi üçün Kirən (yerli əhali arasında Kəran) adlandırılmışdır. Oykonimi qədim kiran/kürən tayfa adı ilə də əlaqələndirir, "yamaclar" kimi də izah edirlər.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçay və Zəyəmçayın suayrıcında, orta dağlıq qurşaqda yerləşir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Kənddə kartofçuluq inkişaf etmişdir.
Təhsil
Kənddə Elman Süleymanov adına Kirən kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Kənddə məktəblilər üçün istirahət düşərgəsi də var.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Kirən kənd həkim məntəqəsi yerləşir.
Heydər Əliyev - Gürcüstan (kitab)
Haqqında və məzmunu
Elmi əsər 2023-cü ildə Tbilisidə Azərbaycan və gürcü dillərində nəşr olunub.
Elmi əsərdə, həmçinin Azərbaycan xalqının böyük oğlu Heydər Əliyevin Gürcüstanın da daxil olduğu Qafqaz regionunu sülhün, sabitliyin hökm sürdüyü, təhlükədən uzaq bir məkan kimi görmək istədiyi qeyd edilmişdir.
Əsərdə Gürcüstanda müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışan hərbçilər, hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşları, alimlər, maarif və mədəniyyət işçilərinin də Ulu Öndər haqqında fikirləri əksini tapıb.
Kitabda Heydər Əliyevin siyasi kursunu uğurla davam etdirən Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi islahatlar, Azərbaycan-Gürcüstan münasibətlərinin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsi də qeyd olunub. Eyni zamanda, 44 günlük Vətən müharibəsinin əhəmiyyəti, ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdiyi terror və digər cinayətlər barədə oxuculara ətraflı məlumat verilmişdir.
NGC 7561
NGC 7561, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Vətən Partiyası (2015)
Vətən Partiyası- Türkiyədə siyasi partiya.
Ruabon
Ruabon  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Ruabon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
Vətən Partiyası (2015)
Haqqında
Partiya ümumilikdə solçu ideologiyalı bir partiyadır.Özünü Türkiyə işçi sinfinin,kəndlilərin,sahibkar və sənətkarların, fikir əməkçilərinin,milli sənayeçilərin ortaq milli iqtidarı üçün mücadələ edən partiya olaraq hesab edilir.
Ruabon
INSEE kodu — 38347. Kommunanın 2006-cı il üçün əhalisi 1 283 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 436 ilə 729 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 65 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 39 km qərbdə yerləşir.
Vətən Partiyası (2015)
Haqqında
Gənclər təşkilatı Öncü Gənclik, qadın təşkilatı Öncü Qadın olaraq adlandırılmaqdadır.Partiyanın ayrılıqda özünə tabe USMER adında bir strateji araşdırma mərkəzi mövcuddur.
Yuxarı Çıraqtəpə (Tikantəpə)
Yuxarı Çıraqtəpə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Təkab bölgəsinin Əhmədabad kəndistanında, Təkab qəsəbəsindən 32 km şimal-şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 101 nəfər yaşayır (21 ailə).
Duomi xaqan
İncu xaqan dövründə
Atasının ilk övladı deyildi, lakin bir kəniz yerinə xatundan doğulduğu üçün daha çox hörmət görürdü. 638-ci ildə artıq atası İncu xaqan onu cənub tayfalarının valisi kimi təyin etmişdi. Tan sülaləsi nin imperatoru Taiçonq isə onun və qardaşının arasında rəqabət yaratmaq üçün onu hətta kiçik xaqan kimi də tanımışdı. Daha sonra atası onu Si Yabqu titulu ilə qərb hakimi kimi təyin etmişdi.
Hakimiyyəti
Atasının 645-ci ildəki ölümündən sonra böyük qardaşı Yemanq ilə hakimiyyət uğrunda mübarizəyə başladı. Yemanq Bacuo tərəfindən tutularaq həbs edildi. Bacuo özünü xaqan elan edərək həmin il hakimiyyətə başladı.
Çinlə müharibə
Duomi xaqanın Çinə qarşı münasibəti müsbət deyildi. Tan sülaləsinin Koquryo ya qarşı müharibəsindən istifadə edərək Çinin Hsia (夏州) prefekturasına qarşı hücuma keçdi. Taiçonqun geridə qoyduğu sərkərdələr Çişi Sili (執失思力) və Tian Renhui (田仁會) isə bu hücuma qarşı yaxşı müdafiə olundular. 646-cı ildə Aşina Şeer, Li Daoçonq (李道宗), Hsüe Uançe (薛萬徹), Sonq Cunminq (宋君明) və Hsüe Quvu (薛孤吳) kimi Çin sərkərdələri Seyantoya qarşı hərəkətə keçdilər və həmin ilin payızında məğlub etdilər.
Uyğurlarla müharibə
Duomi bu müddətdə Uyğurlarla da münasibətləri korladı və çoxunu dövlət hakimiyyətindən kənarlaşdırdı. Yağlakar sülaləsi ndən Tumidu (吐迷度) Duomiyə qarşı üsyana qalxıb Bügüt və Tonqra tayfalarını başına toplayaraq onu böyük məğlubiyyətə uğratdı. Həmin arada Seyanto sərkərdəsi Apa şad və Çin sərkərdəsi Yuven Fa (宇文法) Mançuriya da təsadüfən qarşılaşaraq döyüşdülər və Seyanto xalqında Çinin hücuma keçməsi təəssüratı yaratdılar. Panikaya düşən Duomi xaqan Aşide tayfası na pənah gətirsə də uyğurlar tərəfindən tutularaq öldürüldü. Seyantoların torpaqlarının çoxu uyğurların əlinə keçdi. Seyantoların yerdə qalan torpaqlarında Duominin əmisioğlu Yitevuşi xaqan taxta çıxdı.
Hacıhəsənli
Hacıhəsənli — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Oykonim hacıhəsənli nəslinin adını əks etdirir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə Hacıhəsənli kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə Yusif Alıyev adına Hacıhəsənli kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir. 96 şagird yerlik modul tipli tam orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 425 000 manat vəsait ayrılmışdır.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Aşağı Çıraqtəpə (Tikantəpə)
Aşağı Çıraqtəpə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 648 nəfər yaşayır (134 ailə).
Səfəvi Kürdüstanı
Səfəvi Kürdüstanı və ya Səfəvi imperiyasının Kürdüstan bəylərbəyliyi — Səfəvi imperiyasında mövcud olmuş bəylərbəyliklərindən və ya inzibati vahidlərindən biri. Ərazisi tarixi dövrlər ərzində siyasi və hərbi yeniliklərə görə dəyişmişdir.
Tarixi
1501-ci ildə yaranan Səfəvi imperiyası sürətlə ətraf ərazilərə yayılmaqda idi. Bu yayılma nəticəsində 1508-ci ildə o dövrki Kürdüstan ərazisinin yerli hakimi Səfəvi hökmdarı I İsmayılın ali hakimiyyətini qəbul etdi.
Kürdüstan Səfəvi imperiyasına daxil olan 5 inzibati vahiddən biri idi və vali tərəfindən idarə edilirdi. Bu vali demək olar ki, müstəqil hakim idi. Vali çox zaman yerli hakim ailələrdən birinə aid olmaqla birlikdə, muxtariyyət üçün gəlinmiş kompromisə əsasən şah tərəfindən seçilirdi. Buna baxmayaraq, onlar irsi şəkildə hökmranlıq edirdilər. Nadir hallarda bölgə valiləri vilayətə dəxli olmayan yerlərdən olan şəxslərdən təyin edilirdi. Belə hallar çox zaman problemə səbəb olurdu. Məsələn, 1680-ci illərdə vilayətə Şah Süleyman tərəfindən yerli şəxslərdən olmayan məmurun vali təyin edilməsi qarşıdurmaya səbəb olmuş və sonda həmin vali vilayətdən qovulmuşdu. Çox zaman valilər yerli kürd sülaləsi olan Ərdəlan sülaləsindən təyin edilirdi. Bu ailə yerli kürd tayfaları konfederasiyası içində lider idi. Qeydə alınmış nümunələr sübut edir ki, XVII əsrdən əvvəl Səfəvi sülaləsi bu sülalədən olan hakimlərin işlərinə az hallarda müdaxilə edirdilər. Hər bir halda, onlar bir hakim öldükdən sonra onun yerinə göz dikmiş namizədlər arasında birini dəstəkləyirdilər.
Bölgənin hakimi və ya bəylərbəyisi yerli hakim sülaləsi olan Ərdəlan sülaləsindən seçilsə də, bəylərbəyiliyinə hakim olaraq təyin edilmiş xeyli sayda türk-qızılbaş tayfası mənsubu vardır. Bunlara misal olaraq Qeyb Sultan Ustaclını, Sulağ Sultan Təkəlini, Teymur xan Acarlı Şamlını, Həsənəli xan Şamlını, Hüseynəli xan Şamlını göstərmək olar. Sonuncu iki hakim Səfəvi imperiyasınnı baş vəziri olan Məhəmməd Mömin xan Şamlının oğlanları olmuşdurlar.
Kürdüstan bəylərbəyliyinin ərazisi və onun valilərinin səlahiyyətləri Səfəvi-Osmanlı müharibəsini bitirən 1639-cu il Qəsri Şirin süh müqaviləsindən sonra azaldı. Bu vilayətin qərb torpaqları Osmanlı imperiyasına verildi. Buraya Şəhrizor, Qaradağ, Qəzəlcə, Sarutçek, Kərkük, Rəvandüz, Amadiyə, Köysancaq, Harur və Avramanın qərb bölgəsi daxil idi. Beləliklə, Kürdüstanın əhatəsi indi Sənəndəc, Mərivan, şərqi Avraman, Banə, Saqqız, Cavanrud və Caf konfederasiyasının bir hissəsi ilə məhdudlaşdı. Bu həm də Şəhrizor və Dinavar kürd bəyliklərinin süqutuna səbəb oldu.
Səfəvi imperiyasının süqut etməsinə az qalmış dövrdə vilayət bu inzibati vahidlərə, həmçinin öz növbəsində vassal hakimliklərə bölünürdü: Avraman, Banə, Bəxtiyari, Cavanrud, Xurxurə və Luristan-e Feyli.
Hakimlərin siyahısı
Burada bəylərbəyliyini və ya onun bir hissəsini idarə etməsi ilə tanınan şəxslərin siyahısı verilmişdir. Bu şəxslərə eyni zamanda həm bəylərbəy, həm hakim və həm də vali də deyilməkdə idi.
Dorin Reçan
Dorin Reçan — Moldova akademiki və siyasətçi. O, 2012-ci ilin iyulundan 2015-ci ilin fevralına qədər Moldovanın daxili işlər naziri vəzifəsində çalışmışdır. Reçan 2023-cü ilin fevralında Moldovanın Baş naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Erkən illəri
Dorin Reçan 17 mart 1974-cü ildə Dondüşan şəhərində anadan olmuşdur. 1996-cı ildə Moldova İqtisadi Araşdırmalar Akademiyasını beynəlxalq biznesin idarə edilməsi üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirmişdir. Daha sonra 2000-ci ildə Nyuport Beynəlxalq Universitetinin Belçika filialında biznesin idarə edilməsi üzrə magistr dərəcəsi almışdır. Reçan Moldovanın Aİ-yə üzvlüyünü və Qərblə daha sıx əlaqələri dəstəkləyir.
Şəxsi həyatı
Dorin Reçan evlidir və iki övladı var.
Ruasar
INSEE kodu — 38342. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 193 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 371 ilə 540 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 510 km cənub-şərqdə, Lion dan 120 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 35 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Orxan Aslanlı
Orxan Şahmar oğlu Aslanlı (20 noyabr 1992; Tərtər rayonu, Azərbaycan — 8 oktyabr 2020; Ağdərə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Orxan Aslanlı 1992-ci il noyabrın 20-də Tərtər rayonunun Səhləbad kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Aslanlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Harri Potter dünyasındakı obrazların siyahısı
Harri Potter romanlar seriyasındakı obrazların siyahısı ingilis yazıçı Coan Roulinq tərəfindən yazılmış seriyasında əks etdirilmiş personajlardır.
NGC 4418
NGC 4418, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xarici keçidlər
NGC 4418 NGC 4418
Çoxnəfərli oyun
Çoxnəfərli oyun, Çoxoyunçulu oyun və ya Multipleyer — iki və ya daha çox oyunçunun lokal şəkildə və ya internet vasitəsilə eyni zamanda eyni mühitdə oynaya biləcəyi videooyun. Videooyunların erkən dövründə onlar adətən yalnız birnəfərli oyun rejimindən istifadə edirdilər və oyunçuları əvvəlcədən proqramlaşdırılmış maneələr və süni intellektdən istifadə edən rəqiblərlə qarşı-qarşıya qoyurdular. Bu üsul elastiklik və insani elementlərə malik deyil. Çoxnəfərli oyunlar oyunçulara digər fərdlərlə əməkdaşlıq və partnyorluq etməyə, eləcə də rəqabət aparmağa imkan yaradır. Bu, oyunçuları birnəfərli oyun rejimində olmayan sosial kommunikasiya ilə təmin edir. Çoxnəfərli oyunlarda oyunçular müəyyən bir hədəfə nail olmaq üçün bir və ya daha çox insan iştirakçı ilə rəqabət apara və ya onlarla əməkdaşlıq edə bilərlər ki, bu da kooperativ oyun adlanır. Çoxnəfərli oyunlar adətən vahid bir oyun sisteminin resurslarını və ya internet texnologiyasından istifadəni tələb edir.
Valdes yarımadası
Valdes yarımadası — Argentinanın Atlantik okean sahillərində yerləşən yarımadası. Sahəsi — 3625 km² təşkil edir. Yarımada materiklə Karlos-Ameqino
bərzəği ilə birləşir. Şimalda San-Xose, cənubda isə Qolfo-Nuevo körfəzləri onun sahillərini yuyur. Yarımadanın böyük hissəsi məskunlaşılmanışdır. Bir sıra duzlu göllərə malikdir. Onlardan biri 40 metr dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Bu Cənubi Amerikanın ən çökək yeridir.
Yarımadanın sahillərində çoxlu sayda dəniz canlıları yaşayır. Bunlara misal kimi Cənub dəniz fili (Mirounga leonina) və Qulaqlı suitini göstərmək olar. Nueva körfəzində Cənub balinası, həmcinin balinaların digər növlərinə rast gəlinir. Körfəz suları açıq okeanda sakitliyi və suyunun istiliyinə görə seçildiyindən burada Kosa kimi canlıları cəlb edir. Quruda isə Nandu, Quanako, Mara (Pataqoniya dovşanı olaraq adlandırılır) kimi canlılara rast gəlinir. 1958 və 1960 cı illərdə yarımadanın cənubunda Qolfo-Nuevo körfəzində Argentina ordusu tərəfindən nəməlum sualtı obyeklər aşkarlanmışdır. Belə bir fikir söyləmilir ki, bu ya ABŞ ya da SSRİ hərbi qüvvələrinə məxsus sualtıqayıqlardır.
Hicamə
Hicamə ( Hijamah,"əmmə") — dəridə kiçik kəsiklər açaraq qan toplanması.
İlk dəfə istifadəsi İslam peyğəmbəri olan Məhəmməd peyğəmbərin etdiyini təsvir edən məlumatlara tarixi mənbələrdə rast gəlinir. Qədim dövrlərdən bəri bu ənənəvi terapiya insan sağlamlığında mühüm rol oynamışdır. Ənənəvi müalicə üsullarından sayılan bu üsul yaş və ya quru fincan terapiyası adlanır. Finlandiyada 15-ci əsrdən bəri ənənəvi olaraq saunalarda bu prosedur aparılır. Hicamə qabları havanı udmaq və qismən vakuum yaratmaq üçün içərisində klapan mexanizmi olan iri buynuzlardan hazırlanırdı, Finlandiyada hələ də istirahət və/yaxud sağlamlıq məqsədi ilə hicamə tətbiq olunur.
Tarixi
Tibb tarixində ilk dəfə qan alma üsulu ilə müalicənin harada və nə vaxt başlandığı barədə dəqiq məlumat yoxdur. Ancaq bu gün bəzi ibtidai cəmiyyətlərdə də göründüyü kimi, qədim Mesopotamiya, Misir və digər Yaxın Asiya sivilizasiyalarında bir çox xəstəliyin cinlərin və pis ruhların bədənə daxil olması nəticəsində yarandığına inanılaraq, onların bədəndən çıxarılmasına çalışıldığı məlumdur. Bu xəstəlikdən sağalmaq üçün sehr-sehrdən əlavə qan aldıraraq bədəni təmizləməyə çalışırdılar. Artıq zamanla bu cür düşüncələr təcrübə və elmlə əvəz olundu və xəstələrdən qan almaq əsl müalicə üsuluna çevrildi. Qədim təbabətdə insan orqanizmində qan almaq üçün on dörd nahiyə, fəsd üsulu ilə qan götürmək üçün isə otuz-qırx damar müəyyən edilmişdir. Klassik təbabət kitablarında hansı bölgədən və ya damardan qan götürməyin hansı xəstəliklərə xeyirli olacağı, hətta bu işə uyğun olan fəsillər, günlər və saatlar haqqında ətraflı məlumat verilir. məsələn, hicamənin edilməsi üçün hətta fəsillərdən bahar və payız tövsiyə olunur. İbn Sinaya görə qan götürmək üçün ən yaxşı vaxt ayın ortasında günün ikinci və üçüncü saatlarıdır. Ən qədim dövrlərdən bu günə kimi xəstələrdən səbəbi məlum olub-olmamasından asılı olmayaraq, fasd və fincan üsulları ilə və ya bir çox dərdlərin müalicəsində zəli istifadə edilərək qan götürülüb, lakin təcrübənin artması, xəstəliklərin səbəbi və müalicəsi ilə bağlı bilik və imkanların dəyişməsi ilə bunun yanlış olduğu aşkarlanmış və yalnız bəzi hallarda qan toplanmasının məqsədəuyğun olacağı anlaşılmışdır. Bu gün müasir təbabətdə lazım gəldikdə qan toplama (flebotomiya) tətbiq edilir, bu üsul həm profilaktikada, həm də bəzi xəstəliklərin müalicəsində müəyyən dərəcədə də olsa keçərliliyini davam etdirir.
Xınnakirən
Xınnakirən — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.