cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirzəli Murquzov
Həyatı
M.Murquzov ali məktəb tələbələri üçün 8 dərslik və dərs vəsaiti yazıb onların istifadəsinə verdi. Bu kitabların arasında onun "Atom fizikası" kitabını xüsusi qeyd etmək istəyirik. Ali məktəblərin bakalavr təhsil pilləsi üçün nəzərdə tutulan bu vəsait istər sisteminə, istərsə də məzmununa görə ənənəvi dərsliklərdən əsaslı şəkildə fərqlənir. Prosesləri mikroaləmdən makroaləmə doğru öyrənməklə kursun məzmununu xeyli sadələşdirmiş, yeniləşdirmiş və ümumiləşdirmişdir. Özünəməxsus çətinlikləri olan bu yolu seçməklə Mirzəli müəllim uzunçuluğun və təkrarçılığın qarşısını almış və tədris prosesində vaxta qənaətə nail olmuşdur. Vəsaitdə obyektlərin əlaqəli sistemləri müqayisəli şəkildə verilmiş, onların ümumi əlamətləri göstərilmişdir. Müxtəlif uğurlu ümumiləşdirmələr aparan müəllif, maddənin fiziki xassələrinin kimyəvi rabitənin təbiətindən asılı olmasını və maddənin fiziki xassələrinin formalaşmasında onu təşkil edən atomların fərdi xüsusiyyətlərinin roluna xüsusi diqqət ayırmışdır. Bu kitab on ildən artıqdır ki, tələbələrin stolüstü kitabına çevrilmişdır. O, kafedra əməkdaşlarının pedaqoji fəaliyyətini gücləndirmək məqsədilə dərslik və dərs vəsaitlərinin yazılmasına onları  da həmişə cəlb etmişdir. Böyük məmnuniyyət hissi ilə qeyd edək ki, bu sətirlərin müəllifləri də onunla bəzi kitablarında həmmüəllif olmuşlar.
M.Murquzovun pedaqoji fəaliyyətinin ikinci hissəsi orta məktəblə bağlıdır. Respublikamız müstəqillik qazandıqdan sonra professor M.İ.Murquzov təhsil sahəsində  aparılan islahatların həyata keçirilməsində  fəal iştirak edir. Azərbaycan təhsil sisteminin dünya təhsil sisteminə tam inteqrasiya olunmasının təmin edilməsində əlindən gələni əsirgəməyən  Mirzəli müəllim  yaratdığı işçi qrupu tərəfindən orta ümumi təhsil məktəblərində "Fizika"  və  "Astronomiya"  fənlərinin dövlət standartları müəyyənləşdirilmiş, proqramları tərtib olunmuş, müasir  konsepsiyaları hazırlanmışdır. Mirzəli müəllimin rəhbərliyi ilə tərtub olunmuş yeni proqram  ona qədər mövcud olan fizika və astronomiya proqramlarından əsaslı şəkildə fərqlənir. Aparılan təhsil islahatlarının tələblərinə uyğun olaraq proqramın quruluş və məzmunu əsaslı şəkildə yeniləşdirilmiş, təkmilləşdirilmiş və elmi səviyyəsi yüksəldilərək inkişaf etmiş ölkələrin tədris proqramlarına uyğunlaşdırılmışdır.
Bəlx vilayəti
Bəlx vilayəti — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri. Ölkənin şimalında yerləşir.
Əhalisi
Vilayətin sahəsi 17.249 km², əhalisi 1169 min (2009) nəfər, inzibati mərkəzi isə Məzari-Şərif şəhəridir.
Mirzəli Murquzov
Həyatı
Məlumdur ki, məktəblilər üçün dərslik yazmaq zəngin bilik, yüksək analiz və sintez qabiliyyəti, böyük pedaqoji ustalıq tələb edir. Dərslik müəllifi yaxşı alim, pedaqoq olmaqla yanaşı, həm də həssas psixoloq olmalıdır. Mirzəli müəllim bütün bu xüsusiyyətləri özündə ehtiva edən görkəmli maarif xadimlərimizdəndir. Bu fənlərin tədrisinin səviyyəsinin yüksəldilməsi və dərsliklərin təkmilləşdirilməsi məqsədi ilə respublikamızın müxtəlif guşələrində qabaqcıl fizika müəllimləri ilə görüşlər təşkil etməklə pedaqoji ictimaiyyət qarşısında çıxışlar etmiş, köməkçi tədris vasitələri kimi dərsliklərə uyğun "İş dəftərləri"nin, "Fizikadan məsələlər, VII-IX siniflər üçün", "Fizikadan laboratoriya praktikumu", "Astronomik təqvim", təhsildə İKT-nin geniş tətbiq olunması ilə əlaqədar "Elektron dərsliklər"in, multimediaların hazırlanmasına rəhbərlik etmişdir.
Bəlx vilayəti
Əhalisi
Əhalisinin çoxluğunu təkil edən tacik və puştunlardan əlavə vilayətdə həmçinin özbəklər, həzaralar , türkmənlər , ərəblər və bəluclar yaşayır. Vilayət əhalisinin 50%-i daricə, 27%-i puştun dilində, 11.9%-i türkməncə, 10.7%-i isə özbəkcə danışır.
Mirzəli Murquzov
Həyatı
Mirzəli müəllimin əmək fəaliyyətinin üçüncü istiqaməti onun ictimai fəaliyyəti ilə bağlıdır. O, həm universitet və həm də respublika miqyasında ictimaiyyətçidir. Respublika Təhsil Şurası sədrinin müavini, respublika Təhsil Nazirliyinin Elmi-Metodiki Şurasının "Fizika" bölməsinin sədri, respublika TQDK-da fizika fənni üzrə ekspert şurasının sədri, Təhsil Sektorunun İnkişafı Layihəsi çərçivəsində ümumtəhsil məktəbləri üçün fizika fənninin kurikulumunu hazırlayan işçi qrupun sədri, ADPU-nun nəzdində fəaliyyət göstərən Ümumi pedaqogika, pedaqogika və təhsilin tarixi ixtisası üzrə Dissertasiya Şurasının üzvü - bütün bunlar Mirzəli müəllimin daşıdığı ictimai vəzifələrdir. Onun respublika miqyaslı bir ictimai vəzifəsi də vardır ki, onu xüsusi qeyd etmək istəyirik: məktəblilərin fizika fənni üzrə Respublika Olimpiadasının münsiflər heyətinin sədri. Şagirdlərimizin beynəlxalq olimpiadalarda uğurları məhz bu olimpiadanın təşkilindən, olimpiada tapşırıqlarının səviyyəsindən, habelə iştirakçıların obyektiv qiymətləndirilməsindən asılıdır. Məhz onun gərgin əməyi sayəsində uzun illər keçmiş sovetlər birliyində keçirilən Ümumittifaq fizika olimpiadalarında uğur qazana bilməyən Azərbaycan komandası beynəlxalq olimpiadalarda yüksək  nəticələr göstərdi. 2002-ci ildə İndoneziyada keçirilən XXXIII Beynəlxalq Fizika Olimpiadasında komandamız 3 qızıl və 1 gümüş medal qazandı. 2005-ci ildə İspaniyanın Kasamalanka şəhərində keçirilən XXXVI Beynəlxalq Fizika Olimpiadasında komandamızın üzvü Azər Eyvazov nəzəri turda ən yüksək nəticə göstərərək "Birincilərin birincisi" fəxri mükafatına layiq görüldü. Ümumiyyətlə bu günə qədər şagirdlərimiz beynəlxalq olimpiadalarda  5 qızıl,  8 gümüş, 9 bürünc medal qazanmışlar,  6 həvəsləndirici yerə layiq görülmüşlər. Fərəhləndirici haldır ki, beynəlxalq olimpiadalarda  fərqlənən şagirdlərimizi dünyanın qabaqcıl  universitetləri öz tələbə  heyətinə qəbul edir. Hazırda beynəlxalq fizika olimpiadalarında uğur qazanmış onlarla həmvətənimiz Oksford, Massaçusets Texnologiya,  Sinqapur, Leyster  Universiteti və s.  kimi yüksək reytinqli təhsil müəssisələrində ödənişsiz təhsil alırlar. Şübhəsiz ki, bütün bunlar günümüzün "qara qızıl kapitalını intellektual insan kapitalına çevirək" şüarının həyata keçirilməsinə Mirzəli müəllimin verdiyi töhfələrdən biridir.
Bütün mənalı ömrünü şərəflə xalqının elm və təhsilinə həsr edən Mirzəli müəllim Pedaqoji Universitetin professor-müəllim heyəti və tələbə kollektivinin, həmçinin respublika pedaqoji ictimaiyyətinin dərin hörmət və rəğbətini qazanıb. O, elm və təhsil sahəsində sanballı uğurları ilə seçilən, özünü təsdiq edən görkəmli bir alim, böyük nüfuz sahibi olan ziyalılarımızdandır.
Uzun müddətdir ki, ADPU-nun elektrik və optika kafedrasının müdiri, fizika fakültəsinin dekanı kimi fəaliyyət göstərən M.İ.Murquzov "fizika müəllimliyi" (bakalavr)  və "yarımkeçiricilər və dielektriklər fizikası" (magistr) sahəsində  kadr hazırlığında, ümumiyyətlə fizikanın təbliğində  fədakarlıqla çalışır. Onun rəhbərlik etdiyi fakültə və kafedrada əməkdaşlarına, tələbə və magistrlərinə səmimi və mehriban davranışı, yüksək həssaslıqla, bir valideyn qayğısı ilə yanaşması bütün təhsil işçiləri üçün layiqli bir örnəkdir. İndi respublikamızda fəaliyyət göstərən tədris ocaqlarının əksəriyyətində onun tələbələri çalışır və tədrisi onun ərsəyə gətirdiyi dərslik, köməkçi vasitələr əsasında qururlar.
Böyük bir nəslin ağsaqqalı, hamının düzgün yol göstərəni, xırda uğuruna belə sevinən, qayğısını çəkən, dərdinə şərik olan Mirzəli müəllim həm də gözəl ailə başçısıdır. Böyük nüfuz və uğur qazanmasında yüksək intellektual səviyyəyə malik, əsl Azərbaycan qadınına xas olan bütün keyfiyyətləri özündə əks etdirən həyat yoldaşı Rəna xanımın müstəsna rolu olmuşdur. Milli və vətənpərvər ruhda böyüyən oğlu Şahin BDU-nu beynəlxalq hüquq ixtisası üzrə bitirmiş, ABŞ-nin Harvard Universitetində təhsil almış, bir neçə əcnəbi dili mükəmməl bilən, zəngin dünyagörüşü və ensiklopedik savada malik yetkin mütəxəssisdir.
Deyirlər insan ömrü dağ cığırlarına bənzəyir. Bəziləri dağın ətəklərində itib batır, bəziləri isə sərt yoxuşları dolanaraq dağın zirvəsinə kimi yüksəlir. Zəngin elmi pedaqoji fəaliyyəti sahəsində şərəfli bir ömür yolu keçən Mirzəli müəllimin saldığı izlər elə bir zirvəyə çatır ki, bu zirvə Azərbaycanımızın hər bir yaşayış məskənindən aydın görünür.
Tələbkar və ciddi rəhbər, təcrübəli elm təşkilatçısı, mahir pedaqoq kimi tanınan professor M.Murquzovun əmək fəaliyyəti respublika Prezidenti tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, ona "Əməkdar müəllim" fəxri adı verilmiş, "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Bidens bidentoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aşağı Çəmənli
Aşağı Çəmənli — Azərbaycan Respublikasının Beyləqan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Beyləqan rayonunun Aşağı Çəmənli kəndi Çəmənli kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Aşağı Çəmənli kənd Soveti yaradılmışdır.
Passiflora sanguinolenta
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aşağı Çəmənli
Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, kəndi Ağdam rayonundakı Çəmənli kəndindən ayrılmış ailələr salmışlar. Bəzən Araz Çəmənlisi də adlanır. Oykonim yaşayış məntəqəsinin coğrafi mövqeyi ilə əlaqədar yaranmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Mil düzündə yerləşir.
Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1143 nəfərdir (2009).
Phytoseiulus persimilis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Sonnak (Averon)
Sonnak  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kadenak-Qar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12272.
Kommuna təxminən Paris dən 480 km cənubda, Tuluza şəhərindən 120 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 45 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 411 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 252 nəfər (15–64 yaş arasında) arasında 183 nəfər iqtisadi fəal, 69 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72,6%, 1999-cu ildə 71,2%). Fəal 183 nəfərdən 177 nəfəri (96 kişi və 81 qadın), 6 nəfəri işsizdir (4 kişi və 2 qadın). Fəal olmayan 69 nəfər arasında 17 nəfər şagird və ya tələbə, 36 nəfər təqaüdçü, 16 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Giriş/çıxış kanalı
Giriş/çıxış kanalı( en. input/output channel (I/O channel) ~ ru. канал ввода-вывода ~ tr. giriş/çıkış kanalı) – kompüterin mikroprosessoru ilə giriş-çıxış şini arasında informasiyanın ötürülməsi üçün daxili qurğu.
Arpa (bitki)
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Arpa əhəmiyyətli dənli taxıl bitkisi olmaqla ərzaq, yem və texniki məqsədlər üçün becərilir. Onun dənindən perlova yarması və un hazırlanır. Unundan ehtiyac olduqda 20-25% buğda ununa qatırlar.
Dənin tərkibində 12% zülal, 5,5% sellüloza, 58-64% nişasta, 2,1% yağ, 1,3% su, 2,8% kül olur. Dənin 1 kq-ı 1,2 yem vahidinə bərabərdir.
Arpa insanlara qədimdən daş dövründən məlumdur. Bizim eradan 4-5 min il əvvəl yalnız ərzaq məqsədi üçün becərilirdi. Sonralar yem və daha sonralar isə pivə məqsədi üçün becərməyə başlamışlar. Pivəlik arpanın pərdəliyi 8-10% və cücərmə enerjisi 95% olmalıdır. Pivəlik məqsədi üçün ikicərgəli arpa becərilir. Pivəlik arpanın tərkibində zülal 7-9%, nişasta isə 78% olduqda daha əlverişlidir. 1000 ədəd toxumun kütləsi 40-45 q olmalıdır.
Qanlı yumruq 8: Öldürməyə öyrədilən (film, 1996)
"Qanlı yumruq 8: Öldürməyə öyrədilən" — Don Vilsonun filmlərindən biridir. Digər adı "Qanlı yumruq 8: Çətin çıxış yolu" kimi səslənir.
Məzmun
Kris atası Rik Koueni bəxtigətirməyən hesab edir. Amma banda onların evinə hücum edən zaman Rik onların öhtəsindən asanlıqla gəlir...
Arpa (bitki)
Yayılması və məhsuldarlığı
Arpanın bioloji xüsusiyyətləri onu müxtəlif iqlim şəraitində becərməyə imkan verir. Ona görə də bu bitki dünyada geniş yayılmışdır. Dünya miqyasında arpanın əkin sahəsi 100 mln hektara yaxındır. Ən çox əkin sahələri yer kürəsinin şimal yarımkürəsində, xüsusilə, Kanadada (4-5 mln/ha), ABŞ-də (3-4 mln/ha), İspaniya, Fransa, İngiltərə, həmçinin Cənubi Amerikada və Mərakeşdədir. Əkin sahəsinə buğda, çəltik və qarğıda­lı­dan sonra arpa 4-cü yeri tutur. Yazlıq arpanın məhsuldarlığı 15-16 sentner, payızlıq arpanın məhsuldarlığı isə 20-22 s/ha-dır. Respublikamızda onun əkin sahəsi 243286 hektar, ümumiməhsul istehsalı 621811 ton və hektardan orta məhsuldarlıq (2008 –ci il) 25,8 sentner olmuşdur. Arpa bitkisi eyni zamanda Şimali Qafqazda, Belarusiyada, Ukraynada və Orta Asiya respublikalarında becərilir.
Arpanın 30 növü məlumdur. Azərbaycanda arpanın Pallidium –596, Qarabağ-7, Naxçıvandəni-310, Siklon sortları becərilir.
Botanıki təsviri
Arpa hordeum cinsinin 3 növü mədəni becərilir. Hordeum vulqare, H. distichon,  H. intermedium.
Arpanın cücərtiləri tüstüvari yaşıl rəngdədir. Yarpağının qulaqcıqları çox iri olub bir-birinin üzərinə keçir. Sünbül oxunun hər pilləsində üç sünbülcük əmələ gəlir. Çiçək qrupu sünbüldür. Sünbülcüyü bir çiçəklidir. Çiçəyində 3 erkəkcik bir dişicik vardır. Sünbülcük pulcuqları xırda, ensiz-lansetvaridir. Çiçək pulcuqları dənə yapışır. Xarici çiçək pulcuğunun nəhayətindən qılçıq çıxır. Öz-özünü tozlayandır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Payızlıq arpanın vegetasiya dövrü 280-300 sutka, yazlıq arpanınkı isə 55-110 sutkadır.
Arpa bitkisinin toxumları 1-2oC temperaturda cücərməyə başlayır. Cücərmə üçün optimal temperatur 20-22oC-dir. Arpa cücərtiləri -8oC şaxtaya dözürlər. Toxum cücərmək üçün öz kütləsindən 48-50% artıq nəmliyi qəbul edir. Bitkilər - 14-16oC şaxtaya dözürlər. Çiçəkləmə dövründə temperaturun 34-36oC-yə çatması əlverişli sayılır.
Payızlıq arpa uzun gün bitkisidir. Yarovizasiya mərhələsini nisbətən qısa müddətdə keçirir. Cücərmədən 15-18 gün sonra kollanmaya başlayır. Toxum cücərərkən 5-8 rüşeym kökcüyü əmələ gətirir.
Arpa müxtəlif torpaq-iqlim zonalarında becərilir. Torpaq və qida maddələrinə tələbkardır. Gilli torpaqları sevir. İnkişafın əvvələrində fosfor elementinə daha çox ehtiyac göstərir. Fosfor və kaliumla təmin edildikdə bitkilər qışa daha çox davamlı olurlar. Torpağın reaksiyası (pH=7.0) neytrala yaxın olduqda daha yaxşı inkişaf edirlər.
Növbəli əkində yeri
Arpanı müxtəlif sələflərdən sonra əkmək mümkündür. Adətən təsərrüfatlarda onu qarğıdalıdan, günəbaxandan və birillik dənli-paxlalı bitkilərdən, payızlıq buğdadan, kartofdan sonra, hətta pambıq əkən rayonlarda pambıqdan sonra yerləşdirdikdə yaxşı nəticələr əldə edilir. Pivə məqsədi üçün ən çox cərgəarası becərilən bitkilərdən sonra əkilir. Ərzaq məqsədi üçün və eləcə də yem məqsədi ilə dənli taxıl bitkilərindən sonra becərilməsi daha səmərəlidir.
Gübrələmə
Mühüm aqrotexniki tədbirlərdən biri də əkinlərin gübrələnməsidir. Arpa bitkisi bir ton əsas və əlavə məhsulla torpaqdan 25-30 kq azot, 11-12 kq fosfor və 20-24 kq kalium elementi aparır. Gübrəyə həssas bitkidir. Fosforun verilməsi bitkinin qışa davamlılığını artırır. Arpa inkişafının ilk dövrlərində qida elementlərini artıq sərf edir. Borulaşma dövründə ümumi normanın 50%-ə qədərini mənimsəyir.
Fosfor və kalium gübrələri əsasən şum altında verilir. Bu gübrələr eyni zamanda arpanın pivə bişirmək keyfiyyətini yaxşılaşdırır.
Torpağın becərilməsi
Əsas və səpinqabağı becərmə üsulları sələflərdən və torpaq-iqlim şəraitindən asılıdır. Cərgəaraları becərilən bitkilərdən sonra torpaq 28-30 sm dərinlikdə şumlanır. Səpinə qədər alaqlarla mübarizə məqsədi üçün sahəyə kultivasiya çəkilir. Şum altına hektara 10-15 ton yarımçürümüş peyin və 1,5-2,0 sentner superfosfat verilir. Əgər sələf bitkisi payızlıq buğdadırsa məhsul yığımından sonra kövşənlik 5-6 sm dərinlikdə üzlənir, alaq toxumları cücərti verərsə üzləmə təkrar olunur və axırıncı üzləmədən sonra 25-27 sm dərinlikdə şum qaldırılır.
Səpinqabağı sahəyə toxum səpilən dərinlikdə (5-7sm) kultivasiya çəkilərək malalanır. Səpindən 10-15 gün qabaq ağır qranulometrik tərkibli torpaqlar arat edilir. Yüngül torpaqlarda səpsuvar aparılır. Əgər şum altına gübrə verilməyibsə, səpin qabağı kultivasiya altına verilir.
Toxumun səpinə hazırlanması. Toxum materialı toxumluq sahələrdən yığılır və təmizləyici, çeşidləyici maşınlardan keçirildikdən sonra quru ambarlarda saxlanılır. Buğda toxumu kimi xəstəlik və zərərvericilərə qarşı dərmanlanır. Bir ton toxuma 2 kq 19,5%-li baytan, 2-3 kq 75%-li vitovaks işlədilir. Toxumların səpin keyfiyyəti nəzarət laboratoriyalarında yoxlanılıb kondisiya dərəcəsinə çatdırıldıqdan sonra səpinə başlanılır.
Səpin müddəti, üsulu və normaları. Respublikamızın aran rayonlarında payızlıq arpanın optimal səpin müddəti oktyabrın 15-dən noyabrın 15-nə qədərdir. Tez səpildikdə bitkilər yarovizasiya mərhələsini başa vuraraq işıq mərhələsinə keçirlər və gövdə əmələ gətirirlər. Belə halda bitkilər qışa davamsız olurlar. Eyni zamanda bitkilər İsveç və Hessen milçəklərindən çox zərər çəkirlər. Dağətəyi rayonlarda səpini nisbətən tez keçirmək olar. Arpa bitkisinin səpini üçün adi, darcərgəli və çarpaz səpinlər aparılır. Ən səmərəlisi darcərgəli səpin üsuludur. Toxum 4-6 sm dərinliyə basdırılır.
Səpin norması torpaq - iqlim şəraitindən asılı olaraq dəyişir. Adətən hektara 3,5-4,0 mln. ədəd cücərən toxum səpilir. Bu da fiziki çəki hesabı ilə 150-170 kq-a bərabərdir. Çox sıx səpinlərdə bitkilər işıqla yaxşı təmin olmurlar. Onlar sürətlə böyüyərək yerə yatırlar. Seyrək səpinlərdə bitki sıxlığı az olduğundan məhsuldarlıq aşağı olur.
Əkinlərə qulluq. Qulluq işləri buğdada olduğu kimidir. Yemləmə gübrəsi verilir. Erkən yazda köndələn malalanır. Alaqlara qarşı mübarizə aparılır. Yaz yemləmə gübrəsi verilir. Boruyaçıxmanın əvvəlində 2-ci yemləmə aparılır. Aran bölgələrdə 2-3 dəfə suvarma aparılır. Suvarmanın müddəti, norma və üsulları payızlıq buğdada olduğu kimidir. Hektara 1kq 2,4-D herbisidi çilənir.
Məhsulun yığılması. Arpanın məhsulu buğdadan tez yetişir. Mum yetişmə fazasının sonunda məhsulu bir başa kombaynla yığırlar. Hissə-hissə yığıma 3-5 gün tez başlanılır. Yığım 5-7 gün müddətinə başa çatdırılmalıdır.
Çovdar (bitki)
Çovdar —  fəsiləsinə aid bitki cinsidir. Çovdarın vətəni Qafqazın, Kiçik və Orta Asiyanın dağətəyi rayonlarıdır. Çovdar payızlıq buğda və arpanın əkinlərində bitən alaq otları növündən yaranıb. Çovdar bizim eradan əvvəl I–II minillikdə Dnepr, Dnestr, Oka çaylarının hövzələrində, İsveçrənin, Macarıstanın, Danimarkanın ərazilərində becərilirdi. Çovdarın əkin sahələri barədə məlumata ilk dəfə XI – XII əsrlərin əlyazmalarında rast gəlmək mümkündür. O bir sıra Avropa ölkələrində geniş yayılmışdır.
İstifadəsi
Çovdar unundan çörək bişirilir. O, buğdanın məhdudiyyətli istehsalı olan rayonlarda əsas çörək bitkisidir. Çovdar çörəyi spesifik dadı və qoxusu ilə seçilir. Xüsusilə də o ələnmiş undan daha yaxşı alınır. Dad və həzm edilmə keyfiyyətlərinə görə yalnız buğda çörəyindən geridə qalır. Fiziki iş zamanı çovdar çörəyinin həzm edilməsi daha sürətlənir. Çovdar çorəyi tərkibinə və xüsusiyyətlərinə görə buğdadan istehsal edilən məmulatları tamamlayır. Çovdarın dəni həmçininqarışıq yem, spirt və nişasta-patoka sənayesində istifadə edilir.
Xüsusiyyətləri
Çovdar payızlıq bitkidir. O buğda ilə müqayisədə becərilmə şəraitinə daha az tələbkardır və buğdanın bitmədiyi bölgələrdə də becərilə bilər. Zülalın orta miqdarı (10 faiz) buğdadan azdır və dəyişmə həddi daha kiçikdir. Bununla yanaşı, dənli bitkilər üçün əvəzedilməz amin turşurarı (lizin və treonin) çovdar ununda buğda unu ilə müqayisədə 1,5 dəfə artıqdır. Zülallı maddələrin suda həll olunması keyfiyyətləri yüksəkdir (təxminən 30 faiz). Adi testaparılma şəraitində çovdarın zülalının tərkibində olan xəmirə yapışqanlıq xassəsi verən zülali maddə əmələ gətirmir. Buğda ununda çörəyin keyfiyyəti üçün müəyyənedici rolu zülali-proteinaz kompleks oynayırsa, çovdar ununda amilolitik fermentlərin fəallığı, əsasən də α-amilazlarilə səciyyələnən karbohidrat-amilaz kompleksi əhəmiyyət kəsb edir.
Növləri
[[SS 2 (*
Pleystosen-Holosen epoxası
Pleystosen-Holosen epoxası
Pleystosen-Holosen epoxası Bakı, Xəzər (Gürgan), Xvalın və Yeni kaspi əsrlərini əhatə edir. Abşeron əsrində, xüsusilə onun axırlarında tektonik hərəkətlərin canlanması və relyefin inkişafının qalxan istiqamətinin güclənməsi pleystosenin əvvəllərində, daha doğrusu Bakı əsrinin əvvəllərində morfotektogenez proseslərin nisbi sakitliyi ilə əvəz olunur. Bu zaman Xəzər dənizi səviyyəsinin qısa müddətli qalxması nəticəsində Kür və qismən də Qusar-Dəvəçi çökəkliklərinə transqressiyası baş verir. Bununla yanaşı dənizin transqressiyası bəzi yerlərdə abşeron əsrinin sonlarındakı transqressiya sahələrini örtsə də onun maksimal transqressiyası hüdudlarına çatmır.
Xəzər əsrində Kiçik Qafqaz və eləcə də Talış dağları intensiv olaraq günbəzvari qalxmaya məruz qalır və relyefin morfostruktur differensiasiyası davam edir. Burada Murovdağ, Qarabağ, Şahdağ, Murgüz, Zəngəzur, Dərələyəz, Talış, Peştəsər və Burovar silsilələri qalxmaya və parçalanmaya, Başkənd, Qarqarçay, Həsənziz, Yardımlı, Qosmalyan və b. çökəkliklər isə nisbi gömülməyə məruz qalır. Geodinamiki gərginliyin güclənməsi və tektonik çatların canlanması Qarabağ vulkanik yaylasının relyefində ciddi dəyişikliklərə səbəb olur. Bu zaman baş vermiş vulkanizm özündən əvvəlkilərə nisbətən daha geniş əraziləri əhatə etmişdir. Lava axınlarının əsas mərkəzləri İşıxlı, Pəriçınqıl, Qumarxaç, Keçəldağ Böyük Alagöllər və s. olmuşdur. Çatboyu lava axınları nəticəsində Üçtəpələr, Lülpər və s. platolar əmələ gəlmişdir. Tektonik hərəkətlərin güclənməi və iqlimin soyuması nəticəsində əsrin sonunda Kiçik Qafqazın yüksək dağlıq hissələrində buzlaşma baş verir.
Pleystosen epoxasının xvalın əsrində relyefin yüksələn xəttlə inkişaf tempinin ziəfləməsi və dənizin yenidən transqressiyası baş verir. Dəniz Qusar-Dəvəçi çökəkliyinin şimal-şərq zolağını və Kür-Araz ovalığını örtür və burada o, Qanıx çayının mənsəbinə qədər çatır. Transqressiya bu zaman Böyük Qafqazın nisbi qalxması fonunda depressiya sahələrinin enməsi zəminində baş verir. Transqressiyanın dəyişkən səciyyə daşıması çoxsəviyyəli dəniz terraslarının əmələ gəlməsinə səbəb olur. Yüksək dağlıq buzlaşmaya məruz qalır və onun ekzarasion və akkumulyativ relyef formaları yaranır. Xvalın əsrinin sonlarında Böyük Qafqazın morfostrukturları relyefdə daha kəskin əksini tapır və onların quruluşları müasir əlamətlərini kəsb edir.
Xvalın əsrinin sonunda relyefin yüksələn istiqamətli inkişafı yeni kaspi əsrinin başlanğıcında zəifləyir və dənizin transqressiyası baş verir, lakin o, çox məhdud əraziləri əhatə edir və adətən 18 m-lik izohipsdən kənara çıxmır. Bü zaman yüksək dağlıq qurşaqda – Baş və Yan silsilələrinin suayrıcı sahələrində 3500–3600 m yüksəklikdə buzlaqlar əmələ gəlir, denudasiya prosesləri geniş yayılır və qravitasiya hadisələri - sürüşmələr, uçqunlar və s. inkişaf edir. Çay dərəcələrinin yenidən qurulması demək olar ki, başa çatır və hidroqrafik şəbəkə müasir quruluşunu alır.
Yeni Kaspi (orta holosen) əsrində Xəzər dənizinin səviyyəsi müasir səviyyədən 6-8m yüksək olur və o, Kür çökəkliyində kiçik körfəz əmələ gətirir. Bu zaman dəniz yalnız Cənub-Şərqi Şirvan və Salyan ovalıqlarıını, Muğan ovalığının şimal-şərq hissəsini və Lənkəran ovalığının şərq sahil zolağını əhatə edir. Cənub-Şərqi Şirvanda və Bakı arxipelaqı akvatoriyasında antiklinal qalxmaların və palçıq vulkanlarının əmələ gətirdiyi çoxlu sayda adalar mövcud olmuşdur. Yeni Kaspi əsrində Kür-Araz deqressiyasında tektonik hərəkətlər lokal səciyyə daşmış və yalnız adalar sahəsində aktiv təzahür etmişdir. Aşağı Araz körfəzində dəniz dayaz olmuşdur. Kür-Araz depressiyasında Kür və Araz çayları dənizin reqressiyasından sonra «O» səaiyyəsinjdə ciddi dəyişikliyə məruz qalmışdır.
Ümumiyyətlə Azərbaycan Respublikası ərazisinin relyefinin inkişafının pleystosen-holosen epoxası onun müasir simasının formalaşmasında həlledici mərhələ olmuşdur. Həmin mərhələ ərazinin müsbət morfostrukturlarının qalxması və mənfi morfostrukturlarının nisbi çökməsi ilə səciyyələnmişdir.
Fərman bəy Nərimanbəyli
Nərimanbəyli Fərman bəy Əmir bəy oğlu (1898–1970) — Cümhuriyyət tələbəsi, mühəndis.
Həyatı
Fərman bəy Nərimanbəyli 1898-ci ildə Şuşa şəhərində dünyaya gəlmişdir. Orta təhsil aldıqdan sonra 1920-ci ilin yanvarında ADR hökuməti onu Fransaya ali təhsil almağa göndərmişdir. Kann şəhərindəki Politexnik Universitetini bitirdikdən sonra Azərbaycana dönmüşdür. İxtisasca energetik idi. Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsində elektrikləşdirmə bölməsinin rəisi işləmişdir. 1937-ci ildə həbs olunmuş və sürgünə göndərilmişdir. Sürgündən qayıtdıqdan sonra Mingəçevirdə yaşamış və işləmiş, 1977-ci ildə orada vəfat etmişdir.
Ailəsi
Fərman bəy Fransada oxuyarkən fransız qızı İrma Lyarude ilə ailə həyatı qurmuşdur. Vidadi və Toğrul adlı oğulları var.
Mixail Masson
Mixail Yevgeniyeviç Masson — SSRİ arxeoloqu, pedaqoq, tarix elmləri doktoru, professor, Türkmənistan EA-nın akademiki.
Həyatı
Mixail Masson 4 dekabr 1897-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində anadan olmuşdu. O, anası ilə bərabər Səmərqənd şəhərində yaşamışdı. Burada da kişi gimnaziyasını bitirmişdi.
Ekspedisiyaları
M. E. Massonun və V. M. Massonun arxeoloji qazıntılarının əhəmiyyəti xüsusilə qeyd olunmalıdır. Onların apardıqları tədqiqatlar nəticəsində Türkmənistan, Özbəkistan və Cənubi Qazaxıstan ərazilərində erken orta əsrlərə aid çoxlu pullar, silahlar və başqa maddi mədəniyyət nümunələri aşkara çıxarılmış, həmin əsrlərdə yaşamış əhalinin Yaxın Şərq ölkələri ilə ticarət əlaqələri araşdırılmışdır.
Qazaxıstan və Altayda erkən orta əsrlərə aid qədim abidələrin bir növü elmdə "balbal" adlanan daş kişi heykəlləridir. Eranın VIII–IX əsrlərinə aid bu heykəllər Altaydan Volqaboyuna qədər geniş bir ərazidə tapılmışdır. Tədqiqatçıların yekdil fıkri belədir ki, bu heykəllər türkdilli tayfalara aiddir və döyüşlərdə həlak olmuş igidlərin qəbirlərinin üzərinə qoyulmuş abidələrdir. Belə mülahizə irəli sürülmüşdür ki, bu abidələrin mövcud olduğu ərazi adı bizə məlum olmayan bir türk mənşəli tayfanın məskunlaşma arealı olmuşdur.
Təxar vilayəti
Təxar vilayəti — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri.
Təxar vilayəti ölkənin şimalında yerləşir. Tacikistanla həmsərhəddir. 2001-ci ildə səhra komandiri Əhməd Şah Məsud burada öldürülmüşdür.
Vilayətin sahəsi 12.333 km², 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi məlumata əsasən əhalisi 886.4 min nəfər, inzibati mərkəzi Taloqan şəhəridir.
Orta Əlinəzərli
Orta Əlinəzərli — Azərbaycan Respublikasının Beyləqan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 22 may 2007-ci il tarixli, 345-IIIQ saylı Qərarı ilə Beyləqan rayonunun Orta Əlinəzərli kəndi Əlinəzərli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Orta Əlinəzərli kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Əhalisi
Kənd əhalisi Türkmənlərdən ibarətdir
Passiflora smilacifolia
(Passiflora smilacifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ankara Nümunə Xəstəxanası
Ankara Nümunə Xəstəxanası — 1881-ci ildən fəaliyyət göstərir. 1998-ci ildə təhsil və araşdırma xəstəxanası adını almışdır. 1100 çarpayılıq xəstəxanada 25 ixtisas üzrə təhsil və tibbi xidmət verilir.
Cem Kızıltuğ
Cem Kızıltuğ (d. 1974 İstanbul ) sənətçi. Marmara Universiteti Gözəl Sənətlər Fakültəsi Qrafik Dizayn Hissəsindən (M.Ü.GSF) məzun olduğu il Zaman qəzeti 'ndə illüstratörlüğe başladı (1997). İzmir Efes Celsus Kitabxanası şəkil sərgiləri açdı (1998, 1999, 2000, 2002). Zamanda Şənbə və Bazar günləri çəkdiyi karikaturaları C'empati adlı albomla nümayiş olundu (2003). Türkiyə Yazarlar Birliyi 'nce (TYB)' İlin karikaturaçı 'seçildi (2005). Illüstrasiyalar Society for News Design (SND) yarışmasında gümüş və mükəmməllik mükafatları aldı (2006, 2007, 2008, 2009, 2010). Today s Zaman qəzetində Mr.Diplomat! adlı cizgi bant tiplemesi meydana gətirdi (2007). Yapı Kredi Yayınları, Timaş Yayınları və Turkuvaz Nəşriyyat kimi nəşriyyatlarından resimlediği kitablar nəşr olundu. Illüstrasiya və naxışlarından ibarət alegoriler Boz adlı illüstrasiya albomunu Zaman Kitab nəşr (2009).
İraqiyyə Tv
İraqiyyə Tv — İraq Kommunikasiya Şəbəkəsinin əsas yayımı olan “İraqiyyə” TV ləğv edilmiş “İraq” televiziya kanalının yerinə yaradılıb. Bu gün “İraqiyyə” TV İraqda xalqın istəklərini yerinə yetirən, topluluqlara bərabər şəkildə yer ayıran və İraq televiziyaları arasında dövlət yayım siyasəti həyata keçirən bir televiziya kanalıdır.
Fəaliyyəti haqqında
Digər şəhərlərdə dövlətə bağlı televiziya kanalları öz imkanları ilə bəzi xəbər və proqramlar təqdim etməyə başlayıb. Daha sonra isə dövlətin digər rəsmi kanalları fəal şəkildə işə başlayıb.
“Reach Society” təşkilatının apardığı araşdırma nəticəsində İraqda yayımlanan təxminən 100-ə yaxın televiziya kanalı arasında “İraqiyyə” TV 1-ci yerdədir. İraqda əhəmiyyətli KİV olan “İraqiyyə” TV ərəb dünyasında təşkil edilmiş festivallarda təmsil olunub. Telekanal XI Qahirə Radio və Televiziya Festivalı, 2007 Krtaç (Morokko) Radio və Televiziya festivallarına qatılıb. 2007-ci ilin sonuna qədər media 75 şəhid və 68 yaralı verib.
Hacı Qara (film, 2002)
Məzmun
Burada təkcə xəsisliyin ifşasından söhbət getmir. Ekran əsərində xalqımızın istək və arzularını, həyat tərzini, milli adət-ənənələrini əks etdirmək müəlliflərin əsas qayəsi olmuşdur. Filmdə yadelli, nankor ermənilərin zaman-zaman Azərbaycanın münbit torpaqlarına köçürülməsinə, yüksək çinli rus məmurlarının xalqımıza qarşı yeritdiyi müstəmləkə siyasətinə etiraz işarələri vardır. Bu ştrixlər personajların dialoqlarında və xarakterlərində daha qabarıq verilmişdir.
İraqiyyə Tv
Mükafatları
Qahirədə 500 veriliş arasında “Bütün İraq evimdir” verilişi ilə gümüş mükafat qazanıb.
Naram-Sin Akkadlı
thumb|Akkad çarı Naram-Sin Naram-Sin Akkadlı (akkadca Nāram-Sîn "tanrı Sinin sevimlisi") — e. ə. 2237–2200 Akkad çarı, çar Maniştunun oğlu.
Çar Sarqondan sonra Akkad dövləri zəifləmiş, parçalanma meylləri artmışdır. Atası Maniştunun ölümündən sonra hakimiyyətə gələn Naram-Sin Akkadı yenidən qüdrətli ölkəyə çevirə bilmişdir. O ilk hökmdar idi ki, "Akkadın tanrısı" şərəfinə nail olmuşdu.
O, işğalçılıq siyasətini davam etdirməyə başladı, Akkadın siyasi təsir dairəsindən çıxmış bir sıra ölkələri yenidən özünə tabe etdi. O, Subartunu və qərbdə "Sidr meşələrinə" qədərki ərazini zəbt etdi və onlardan xərac aldı.
Naram-Sin Dəclə çayının şərqində yerləşən Arman vilayətini, Fərat çayının qərbindəki Elba və Aman (şimali Suriya) ölkələrini Akkad siyasi təsir dairəsinə saldı. "yuxarı dənizə" (Urmiyyə gölü) kimi ərazi tutuldu.
İkiçayarasınnın şimal-şərqində (ind. Şimali İraq və Cənubi Azərbaycan) yaşayan lullubi və kuti (quti) tayfalarının siyasi fəallığı Naram-Sinin dövründə daha da artdı. Lullubi hökmdarı Satuni Naram-Sinə qarşı ittifaq təşkil etdi. Naram-Sin "Qələbə sütunu" adlanan abidəsində bu birləşməni məğlubiyyətə uğratması barədə məlumat vermişdir. E. ə. XII əsrdə Elam hökmdarı Şutruk-Nahhunti bu abidəni qənimət kimi Suz şəhərinə aparmışdı: abidə qazıntılar zamanı oradan tapılmışdı. Abidə üzərində Naram-Sin və onun ordusunun dağlara qalxması, müttəfiq hökmdarlardan birinin yaralanması, o birisinin isə aman diləməsi təsvir olunmuşdur. Bu daş abidə incəsənət əsəri hesab olunur.
Hakimiyyətinin son illərində Naram-Sin uğursuz müharibələr aprmalı olmuşdur. Epik əsərlərin birində Naram-Sinin Şumer dini mərkəzi Nippur şəhərinə qarşı yürüşü şərh edilmişdir. Yürüşün səbəbi aydın deyildir. Ola bilsin ki, Nippur din kahinləri Naram-Sinin şəxsiyyətinin ilahiləşdirilməsini rədd edirdilər.
Naram-Sinin Nippura hücumu uğurla nəticələnmədi. Kutilər şəhər sakinlərinin köməyinə gəlmişdilər. Kuti hökmdarı Enridavazir, ola bilsin ki, Kuti dəstələrinin başında dururdu. Onun yazılı abidəsi Nippurda aşkar edilmişdir. Naram-Sinin hakimiyyəti illərində kutilər Akkad dövlətini tez-tez narahat edirdilər. Kutilərlə mübarizədə olan Elam hökmdarı Kutik-İnşuşinak (e. ə. 2240–2220-ci illər) yardım göstərirdi. Elam bu dövrdə Akkadla müqavilə ilə bağlı idi. Elam ilə Akkad arasında beynəlxalq müqavilədə Elam hökmdarı adından qeyd edimişdi: Naram-Sinin düşməni mənim düşmənimdir, Naram-Suenin dostu mənim dostumdur.
Müqaviləyə uyğun olaraq Kutik-İnşuşinak Zarqoş dağları ölkələrinə hərbi yürüş təşkil etmişdi. 70-ə qədər xırda ölkələri, o cümlədən Kutiumu (kutilərin ölkəsini) zəbt etmişdi. Bu müvəqqəti qələbə kutilərin İkiçayarasına axınının qarşısını ala bilmədi. Naram-Sinin varisi Şarkalişarrinin (e. ə. 2200–2175-ci illər) hakimiyyəti dövründə qərbdən sami tayfaları, şərqdən elamlılar, şimal-şərqdən kuti tayfaları Akkad dövlətini narahat edirdilər. Kutilərin müdaxiləsi daha böyük təhlükə yaradırdı. Kutilərin hərəkəti çöl əkin işlərinin pozulmasına səbəb olurdu və mal-qaranın şəhərlərə gətirilməsinə əngəl törədirdi. Şarkalişarri kutilərin təzyiqini ləğv etmək məqsədilə onlara qarşı yürüş təşkil etdi. Bu zaman kutilərin hökmdarı Sarlaq (e. ə. 2191–2185-ci illər) idi. Kutilər ilə döyüş İkiçayarasının ərazisində baş verdi, Sarlaq məğlubiyyətə uğradı və əsir düşdü. Ehtimal ki, bu döyüş Akkad hökmdarı Şarkalişarrinin hakimiyyətinin sonunda, təxminən 2185-ci ildə baş vermişdi. Lakin bu qələbə Akkad dövlətinin dağılmasının qarşısını ala bilmədi. Kutilərin İkiçayarasına müdaxiləsi və lullubilərin iştirakı ilə təşkil olunmuş ittifaqların təzyiqi altında Akkad dövləti tədricən zəifləmiş və tənəzzülə uğramışdı.
Bidens magnifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yelizaveta Ubryatova
Yelizaveta İvanovna Ubryatova (27 oktyabr 1907 - 4 mart 1990)— Rusiya türkoloqu.
Həyatı
Yelizaveta İvanovna Ubryatova 1907-cı ildə anadan olmuşdur. 1929-cu ildə İrkutsk Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib Taymır Milli Vilayətində müəllim işləmişdir. Burada o, Norilsk dolqanlarının dilini öyrənir ki, sonralar bunun onun tədqiqatlarında böyük rolu olmuşdur. O, Leninqradda Şimal Xalqlarının İnstitutunda aspiranturada oxumuşdur. Görkəmli alim, SSRİ EA-nın müxbir üzvü S.E. Malovun tələbəsi olmuşdur. 1940-cı ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Yakut dilinin dialektologiyasının ortaya çıxması, daha dəqiq desək, yakut dilinin şivələrinin mövcudluğu haqqında ilk dəfə fikir irəli sürən E. Ubryatova olmuşdur.
E. Ubryatovanın əsərləri türk dillərinin, eləcə də ümumi dialektologiyanın inkişafında prinsipial metodoloji əhəmiyyət kəsb edir. Türk dillərinin dialektoloji atlası onun rəhbərliyi altında tərtib olunmuşdur. O, yakut dilinin sintaktik quruluşu ilə bağlı əhəmiyyətli əsərlərin müəllifidir. E. Ubryatovanın 1950, 1976 və 1977-ci illərdə çap olunmuş monoqrafiyalarında yakut dilinin sintaksisi ilk dəfə hərtərəfli şəkildə tədqiqata cəlb olunmuşdur. Onun çoxsaylı əsərlərində yakut dilinin morfologiyasında tədqiq olunmamış məsələlərə, felisifətlərin xüsusiyyətləri, bağlayıcıların genetik-morfoloji xüsusiyyətləri, hal sistemi, modal sözlərin və nidaların mənşəyi kimi məsələlərin öyrənilməsinə geniş yer verilir. E.Ubryatova yakut dilinin Orxon-Yenisey abidələri qədim türk dili ilə qarşılıqlı əlaqəsi məsələsinə xüsusi diqqət ayırmışdır. Əsərlərində yakut dilinin fonemlər sistemi və morfologiyasının inkişafındakı qanunauyğunluqlarını ortaya çıxarmışdır. Onun tarixi aspektdəki tədqiqatları türk dillərinin öyrənilməsi sahəsində böyük əhəmiyyət daşıyır. Alimin 1945-ci ildə çap olunmuş və bu gün də dilçilik baxımından əhəmiyyətini itirməmiş əsəri «Yakut dilinin tədqiqi haqqında oçerklər»dir. Onun O.Bötlinq, S.Malov, L.Xaritonov, A.Kulakovski kimi görkəmli alimlərin həyat və yaradıcılıqlarına həsr olunmuş onlarca məqaləsi vardır. Rus qrafikası və rus dilinin prinsipləri əsasında yakut dilinin yeni işlənib hazırlanmasında E.Ubryatovanın xüsusi xidməti olmuşdur.
Yelizaveta Ubryatova 1990-cı ildə Novosibirsk şəhərində 82 yaşında vəfat etmişdir.
Polşa memarları küçəsi (Bakı)
Polşa memarları küçəsi — Bakı şəhərinin Səbail rayonunda yerləşən küçə. Küçəyə bu ad Bakının tarixi məhəlləsində yerləşən küçələrdən birinə polşalı memarların adlarını əbədiləşdirmək məqsədilə verilib.
Haqqında
Küçə Bakının tarixi məhəllələrinin birində Bakıda fəaliyyət göstərmiş polşalı memarların şərəfinə adlandırılıb. Buradakı binaların birində polşalı memarlar - İosif Qoslavski, Kazimir Skureviç, İosif Ploşko və Yevgeni Skibinskinin adları həkk olunan xatirə lövhəsi və onların memarı olduqları Murtuza Muxtarovun sarayının, İsmailiyyə sarayının, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin binasının, Ağabala Quliyevin mülkünün daşdan yonulmuş şəkilləri vurulub. Xatirə lövhələrinin müəllifi Azərbaycanın Əməkdar memarı Elbay Qasımzadədir.
Əl Bağdadiyyə TV
Əl Bağdadiyyə TV — İraqda yayımlanan televiziya kanalı.
Tarixçə
Mərkəzi Misirin paytaxtı Qahirədə olan “Əl-Bağdadiyyə” televiziyası 2005-ci il sentyabrın 12-si İraqın İspaniyadakı sabiq səfiri Dr Avun Əl Kaşluk tərəfindən yaradılıb. İyirmi dörd saat yayımlanan “Əl Bağdadiyyə” kanalının İraq, Liviya, Suriya, İordaniya, Norveç, İsveçdə şöbələri var.
Məqsədi
Bu kanalı digər kanallardan fərqləndirən cəhət TV ekranında İraq bayrağı xaricində başqa bayrağın dalğalanmasına icazə verilməməsidir. Televiziyanın məqsədi İraqın bütövlüyünü təmin etməkdir. İraqın müstəqilliyinə qovuşması ilə bağlı verilişlər hazırlanır. “İşğal qüvvələrinə və diktatorluğa yox” şüarı ilə Nil-Sat, Arab-Sat, Hotbird və Optus B3 peykləri ilə yayımlanır. Heç bir etnik qrupa üstünlük verməyən və müstəqil şəkildə yayım həyata keçirən kanallardan ən önəmlisi olan “Əl Bağdadiyyə” TV-nın yayım siyasəti etnik ayrıseçkiliyə yol verməmək, İraqda həmrəylik və bərabərliyin reallaşmasına nail olmaqdır.
İşğalçı qüvvələrin dərhal İraqı tərk etmələrini, İraq xalqına qarşı tətbiq edilən təzyiq və zorakılıq hadisələrinin aradan qalxmasını, xalqı obyektiv şəkildə məlumatlandırmağı və istiqamətləndirməyi məqsəd qoyan yayım siyasətinə görə ABŞ tərəfindən dayandırılmağa çalışılan kanallardan biridir.
Fəaliyyəti
Həmçinin, siyasi, musiqi və idman verilişlərinə üstünlük verir. Bu verilişlər; “Əl Muhacirin min Əl İraq”, “Mütamər Bağdad”, “Ataruhu ala Əl Vakiq Əl İraqi”, “Əl Muhtasar”, “Qadiyət Əl Usbuq”, “Əl Müvacəhə”, “İraqileyn”, “Tarix”, “Mə Lə Yuqal”, “İdman”, “Şəbəb”, “Gənclik”, “İstəklər”dir. Ən çox izlənilən veriliş “İlək Vahşə” də qürbətdə yaşayan iraqlılardan bəhs olunur. İraqın keçmişdən bu günə qorunub yaddaşlara həkk edilmiş folkloruna, seriallara və milli motivli mahnılara önəm verir.
İraqda və Misirdə baş verən prosesləri, müqavimətçilərin xəbərlərini işıqlandıran kanal Misir TV kanalları və xalqı tərəfindən ən çox izlənilən kanallar arasında yer almaqdadır. “Əl Bağdadiyyə” kanalı İraqda və ölkədən kənarda daha çox fəaliyyət göstərib. Xüsusilə də Ankara və İstanbulda bir çox özəl verilişlər hazırlamağa çalışıb. Yaxın Şərq müxbiri Cevdət Assafi türkmanlarla bağlı dəfələrlə verilişlər yayımlayıb. Eləcə də Türkiyədə hicab məsələsində ərəb tamaşaçılarının diqqətini cəlb edən verilişlər hazırlayaraq təqdim edib.
Proprioseiopsis acapius
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Mirzə Hacızadə
thumb|right|300px|Mirzə Hacızadə Çingiz Cuvarlı və digər qohumları ilə
Mirzə Hacızadə və ya Mirzə bəy Göygöl (tam adı: Mirzə Məşədi Yusif oğlu Hacızadə; d. 1897, Gəncə; ö. 1980, İstanbul) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarı ilə dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri, kənd təsərrüfatı elmləri doktoru.
Həyatı
Mirzə Hacızadə 1915-ci ildə Yelizavetpol kişi gimnaziyasını bitirmiş, Xarkovdakı Novo-Aleksandr İnstitutunun kənd təsərrüfatı və meşəçilik şöbəsində oxumuşdur. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini kənd təsərrüfatı sahəsində davam etdirmək üçün Almaniyanın Berlin Universitetinə göndərilmişdir. O, 1926-cı ildə Berlində doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdi.
Elmi fəaliyyəti
Təhsilini başa vurduqdan sonra Hacızadə bütün cəhdlərinə baxmarayaq, sovet işğalına məruz qalmış Azərbaycana dönə bilməmişdir.
Bir müddət Almaniyada seleksiyaçı alim kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra Türkiyəyə dəvət olunmuş, 1961-ci ilədək İstanbulun Halkalı toxumçuluq stansiyasında işləmış, ali məktəblərdə dərs demişdir. Hacızadənin ali məktəb tələbələri üçün dərslik kimi istifadə olunan 34 kitabı, həmçinin 300-dək elmi məqaləsi çap olunmuşdur.
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Adil xan Ziyadxanov, Cahangir bəy Kazımbəyli, Mustafa Vəkilov, Nağı Şeyxzamanlı və Türkiyədə yaşayan başqa azərbaycanlı mühacirlərlə dostluq etmiş, evində müntəzəm toplantılar, müşavirələr keçirmişdi.
Ailəsi
Gəncədə yaşayan Hacızadələr nəsli 1950-ci illərədək təqiblərlə üzləşmiş, bu nəslin onlarla nümayəndəsi sürgün həyatı keçirmiş, həmçinin Hacızadənin anası da Sibirə sürgün olunan insanların siyahısında olmuşdu. Sürgündən sonra anasına Gəncədə yaşamağa icazə vermədiklərinə görə Gədəbəydə yaşamış və orada da vəfat etmişdi. Hacızadə Azərbaycanı bütün varlığı ilə sevirdi. Sovet dövründə Türkiyəyə səfər edən Azərbaycan mədəniyyət xadimləri dəfələrlə onun qonağı olmuş, maestro Niyazi ilə tanışlığı ailəvi dostluğa çevrilmişdi. Hacızadə Niyazinin dəvəti ilə 1968-ci ildə həyat yoldaşı Zöhrə xanımla birlikdə Bakıya gəlmiş, respublika alimləri qarşısında mühazirələr oxumuşdur. O, doğma yurduna getmək istəsə də, SSRİ təhlükəsizlik orqanları ona Gəncəyə getməyə, Gəncə çinarları ilə pıçıldaşmağa, Göygöllə qucaqlaşmağa icazə verməmiş, hətta anasının qəbrini belə ziyarət etməyə icazə verilməmişdir.
Hacızadə İstanbulda Nəsib bəy Yusifbəylinin qızı Zöhrə xanımla ailə qurmuşdur.
Mirzəbəyli
Mirzəbəyli — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Coğrafiyası
Mirzəbəyli. Xalq arasında Mirzə bəyin kəndi olduğu deyilir. Mərkəzdən 13 km. cənub-qərbdə Alazan-Həftəran vadisindədir. Bakı-Oğuz yolu kəndin mərkəzindən keçir. Burada da sakinlərin rahatlığı üçün bütün infrastruktur qurulub. Rayonun inkişaf etmiş ərazilərindən hesab edilir.
Toponimikası
Mirzəbəyli oyk., diiz. Qəbələ r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Kənd sahibkar Mirzəbəyə məxsus,azərbaycanlı ailələrin məskunlaşması ilə əlaqədərdir,sonralar ləzgilər burada məskən salmışlar.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə nəfər 457 əhali yaşayır.
Din
Kənddə Mirzəbəyli kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Svarojiçilər
Svarojiçilər (doğulmuş tanrılar) — Svaroqun övladları.
Mifologiyası
Dajboq-slavyan tanrılar panteonunda svarojiç hesab olunurdu. Rusiyada o günəşli günün tanrısı, həmçinin yaxşılıq yaxşı gün, rifah verən kimi də məlumdur. Günəş şüalları qədim slavyanlar tərəfindən Dajboqun oxları təsəvvürünü oyadırdı. Günəş səhər tezdən özünün parlaq şüaları ilə gecəni qovur və dumanı dağıdır, ilk baharda, buzları parçalayır, qarı əridir, isti yay günləri isə yeri və onun sakinlərini cəzalandırırdı. Yaroslavna təsadüfi deyildi ki, "üç işıqlı günəşdən" özünün qaynar şüalarını ərinin əsgərlərindən uzaq etməyi xahiş edirdi.
Günəşlə Skolot(Skif) orta Dnepr çarları - günəş çar mifoloji sülaləsinin banisi Koloksay sıx əlaqədar olmuşdur. Həmin mifin framenti Dajboq haqqında məlumatlar XII əsr salnəməsinə düşmüşdü. Sonuncu bütpərəst böyük rus knyazı Vladimiri mifoloji eposda onu Qızıl Günəş, onun nəticəsini isə "İqor polku dastanı"nda  "Dajboqun nəvələri" adlandırmışlar. Maraqlıdır yunan günəş tanrısı Helosu(o qızıldan od püskürən dürd at qoşulmuş arabada təsvir olunmuşdu) slavyanlar Dajboq kimi tərcümə etmişdir. Slavyan mifologiyasında Ay Mesyas ilahə günəşin əri, Ay Luna isə Dajboqun həyat yoldaşı kimi verilirdi. Günəş kınyazdır, Ay-Knyaginyadır Günəşin əri kimi aya skiflər də etiqad edirdilər.
Perun kimi Dajboqu da baba adlandırırdılar.
Baltik slavyanlarda svariçlər müxtəlif cür adlandırırdılar. Polab slavyanlarının yaşadığı orta əsr şəhəri Retrada sadecə olaraq Svarojiç mövcud idi. Onlar svarojiçilər bütünə çox böyük etiqad və ehtiram bəsləyirdilər. Sülh vaxtlarında məbəddə kolab slavyanlarının müharibəyə getdiyi bayraq saxlanılırdı. Svarojiçin bütü saxlanılan şəhər Readarium adlanılırdı. Onu müqəddəs Roşe əhatə edirdi. O baş kult mərkəzi hesab olunurdu. Onun təsvirinə orta əsr müəlifi Ditmar Merzeburskinin əsərlərində rast gələ bilərik.
Svarojiçi ya radeqast, ya radqost yaxud da Ridiqost adlandırırdılar. Bu isə onu ifadə edirdi ki, svarorjiçiləri işıq daşıyan başlanğıc kimi qəbul edirdilər. Fərqlər isə ona görə meydana gəlmişdir ki, slavyanlar bu başlanğıcların təzahürünü müxtəlif vaxtlarda müxtəlif cür təsəvvür edirdilər. Şüpəsiz yunanların Apollonun atının zendlərin(iranlıların) Mitra ilə analogiyasını tapmaq mümkündür. Zendlərə görə Mitra Məğlub edilməz tanrıdır. O bütün kainatı ox, qılıncla gəzərək şər ruhları-divləri cəzalandırır. Svarojiçilərin biri də Sventovit idi. Onun həm də Svantovid, svyatoy Vit, sventovid (Zbruq bütü) adlandırırdılar. Orta əsr müəlifi Sakson Qrammatik Ryugen adasında svarjoçilərə həsr olunmuş ritualı təsvir etmişdir. Sventovit yer məhsulları və müharibə tanrısı olmuşdur. Hər bir kişi və qadın ona pul hədiyyə verməli idi. Müharibədən gələn qənimətin bir hissəsi də ona çatmalıydı. Onun mühafizəsi üçün 300 atlı döyüşçüdən və bir o qədər də piyada döyüşçüdən ibarət dəstə mövcud idi. Kahin bütün hədiyyələri bağlı sandıqlarda saxlayırdı. Puldan əlavə burada purpur parçaları da var idi. Sventovitin bütü yaxınlığında ağ at saxlanılırdı. Ancaq kahin onu yetirməli və minməli idi. Svantovitin bütü yaxınlığında ağ ata saxlanılırdı. Ancaq kahin onu yedirtmıli və minməli idi. Svatovitin məbədində müqəddəs bayraq və müharibədə istifadə edilən qartal saxlanılırdı.
Məhsuldarlıq
thumb|Avropa ölkələrinə görə əmək məhsuldarlığı səviyyələri Məhsuldarlıq — istehsalın səmərəliliyinin müxtəlif ölçülərini təsvir edir. Çox vaxt məhsuldarlıq tədarükü ümumi bir məhsulun istehsal prosesində istifadə olunan vahid girişə və ya məcmu girişə nisbəti, yəni adətən müəyyən bir müddət ərzində giriş vahidinə düşən nəticə kimi ifadə olunur. Ən ümumi nümunə əmək məhsuldarlığı ölçüsüdür, məsələn, bir işçiyə düşən ÜDM kimi. Məhsuldarlığın bir çox müxtəlif tərifləri var və aralarındakı seçim məhsuldarlığın ölçülməsindən və ya məlumatların əldə edilməsindən asılıdır. Müxtəlif məhsuldarlıq tədbirləri arasındakı fərqin əsas mənbəyi ümumiyyətlə məhsuldarlığın belə nisbət tipli ölçüsü əldə etmək üçün məhsulların və girişlərin skalyarlara necə birləşdirildiyi ilə bağlıdır.
Məhsuldarlıq firmaların və millətlərin istehsal fəaliyyətində vacib amildir. Milli məhsuldarlığın artması yaşayış səviyyəsini yüksəldə bilər, çünki daha çox real gəlir insanların mal və xidmət almaq, asudə vaxt keçirmək, mənzil və təhsili yaxşılaşdırmaq və sosial və ekoloji proqramlara töhfə vermək qabiliyyətini artırır. Məhsuldarlığın artması da müəssisələrin daha qazanclı olmasına kömək edə bilər.
Mirzə Ağa Bağırov
Mirzə Ağa Əyyub oğlu Bağırov — əməkdar elm xadimi, texnika elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Mirzə Bağırov 1927-ci il iyun ayının 16-da Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur. 1949-cu ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) Energetika fakültəsini bitirmişdir.
1953-cü ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Energetika İnstitutunda dissertasiya müdafiə edərək, texnika elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Gənc alim tədqiqatlarını davam etdirərək, 1966-cı ildə İ. M. Qubkin adına Moskva Neft-Kimya və Qaz Sənayesi İnstitutunda texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almış və həmin il professor elmi adına layiq görülmüşdür.
1976-cı ildə M. Ə. Bağırov Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) rektoru vəzifəsinə təyin edilir və ardıcıl olaraq 12 il Azərbaycanın mühəndis kadrları hazırlayan əsas ali təhsil ocaqlarından birinə rəhbərlik edir.