cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baron Münxhauzen
Şayiələrdə yayılan uydurma baronun xüsusiyyətləri arasında o, idmançı, əsgər və səyyah kimi xüsusiyyətlərə diqqət yetirir; məsələn, atılan topa minmək, qırx ayaqlı timsahla döyüşmək və Aya səyahət etmək. Nəhayət, bu komediya hekayələri Munchauzenin iddialarının absurdluğu və uyğunsuzluğu üzərində oynayır və sosial satira axınını ehtiva edir. Raspenin kitabı digər müəlliflər tərəfindən genişləndirilmiş və yenidən yazılmış çoxsaylı ingilis, kontinental Avropa və Amerika nəşrlərinin ştapelinə çevrilərək böyük beynəlxalq uğur qazandı.
Müxtəlif formalarda olan kitab 19-cu əsrdə, xüsusən də gənc oxucular üçün nəşr olunan məqalələrdə geniş oxunurdu. Uydurma baronun versiyaları səhnədə, ekranda, radio və televiziyada, eləcə də digər ədəbi əsərlərdə göründü. Baron Munchausen hekayələri artıq ingilis dilli ölkələrdə yaxşı tanınmır, lakin kontinental Avropada hələ də populyardır. Xarakter çoxsaylı abidələri və muzeyləri ilhamlandırıb və Münchhausen sindromu, Münchhausen trilemması və Munchausen nömrələri də daxil olmaqla bir neçə tibbi vəziyyət və digər anlayışlar ona aiddir.
Tarixi şəxsiyyət
Hieronymus Karl Friedrich von Münchhausen 11 may 1720-ci ildə Hannoverin Bodenverder şəhərində anadan olub. O, Brunsvik-Lüneburqdan olan aristokrat ailəsi olan Rinteln-Bodenverderin "Qara Xəttində" anadan olub. Onun əmisi oğlu Gerlax Adolf fon Münxhauzen Göttingen Universitetinin qurucularından biri olub və Hannoverin baş naziri vəzifəsində çalışıb. Gənc yaşda Münxhauzen 1737-1739-cu illər Rusiya-Türkiyə Müharibəsi zamanı Rusiya İmperiyasına hersoqdan sonra Brunsvik hersoqu Entoni Ulrixin kral sarayında bir səhifə olaraq xidmət etdi. 1739-cu ildə İmperator Rusiya Ordusunun süvari alayının Brunswick Cuirassiers-də kornet vəzifəsinə təyin edildi. 27 noyabr 1740-cı ildə Münxhauzen leytenant rütbəsinə yüksəldi. Riqada yerləşsə də, Münxhauzen 1740 və 1741-ci illərdə Osmanlı İmperatorluğuna qarşı iki hərbi yürüşdə iştirak etdi. 1744-cü ildə Yakobin fon Duntenlə evləndi və altı ildən sonra Münchhausen yenidən rotmistr rütbəsinə yüksəldi. 200px|thumb|right|1740-cı ildə Riqada Rusiya İmperator Ordusunun zabiti kimi əsl Münxhauzenin portreti 1760-cı ildə o, təqaüdə çıxdı və 1797-ci ildə ölümünə qədər orada qalaraq Freiherr kimi yaşamaq üçün Bodenverderdəki malikanələrində məskunlaşdı. Məhz həyatının bu dövründə, xüsusən də yerli aristokratlara ev sahibliyi etdiyi naharlarda Münchhausen bir inkişaf etdi. Rusiyadakı hərbi karyerası haqqında hazırcavab və çox şişirdilmiş hesabatlar yaradan, yaradıcı bir hekayəçi kimi şöhrət qazandı. Sonrakı onilliklər ərzində onun hekayət qabiliyyəti o qədər şöhrət qazandı ki, nağıllarını dinləmək istəyən səyahət edən zadəganlardan tez-tez ziyarətlər alırdı. Qonaqlardan biri Münchhausen-in hekayələrini "cavaliercəsinə, həqiqətən də hərbi vurğu ilə, lakin dünya adamının şıltaqlığına heç bir güzəştə getmədən; onun sərgüzəştlərini hadisələrin təbii axarında olan hadisələr kimi təsvir etdiyini" təsvir etdi. Bununla belə, Münxhauzen yalançı hesab edilməkdənsə, dürüst bir insan kimi görünürdü. Başqa bir müasirin dediyi kimi, Münchhausen'in inanılmaz hekayələri aldatmaq üçün deyil, "bəzi tanışlarında müşahidə etdiyi ecazkarlığa lağ etmək" üçün hazırlanmışdır.
Von Dunten 1790-cı ildə vəfat etdi. 1794-cü ilin yanvarında Münchhausen özündən əlli yeddi yaş kiçik Bernardine von Brunn adlı qadınla evləndi. Bildirilir ki, Von Brunn evləndikdən qısa müddət sonra xəstələnib və 1794-cü ilin yayını Bad Pyrmont kurort şəhərində keçirib, baxmayaraq ki, müasir dedi-qodular onun vaxtını orada rəqs və flörtlə keçirdiyini iddia edirdi. Yay səyahətindən doqquz ay sonra, 1795-ci il fevralın 16-da Mariya Vilhemina adlı bir qızı dünyaya gətirdi. Münchhausen, uşağın onun olmadığı barədə rəsmi şikayət verdi və həyatının son illərini boşanma prosesində və aliment məhkəməsində keçirdi.Münchhausen 22 fevral 1797-ci ildə uşaqsız öldü.
Uydurma
200px|thumb|left|Oskar Herrfurthun bir sıra açıqcalarından qonaqları əyləndirən baron. Uydurma xarakterli alman yazıçısı, alimi və fırıldaqçı Rudolf Erich Raspe tərəfindən yaradılmışdır. Raspe, ehtimal ki, Hieronymus von Münchhausen ilə Göttingen Universitetində oxuyarkən tanış oldu və hətta onunla Bodenverderdəki malikanədə nahar etməyə dəvət olundu. Raspenin sonrakı karyerası yazı və elmi təqaüdü oğurluq və fırıldaqçılıqla qarışdırdı; 1775-ci ildə alman polisi onun həbsinə dair elanlar verdikdə o, qitə Avropasından qaçaraq İngiltərədə məskunlaşdı.
Raspe doğma alman dilində Münxhauzenin nağıllarından ilhamlanaraq lətifələr toplusunu yazıb və kolleksiyanı “M-h-s-nsche Geschichten” (“M-h-s-n Hekayələr”) adlandırıb. Raspenin materialının nə qədərinin birbaşa Barondan gəldiyi hələ aydın deyil, lakin hekayələrin əksəriyyəti Heinrich Bebelin Facetiæ (1508) və Samuel Gotthold Lange-nin Deliciæ Academicæ (1765) kimi köhnə mənbələrdən götürülüb. "M-h-s-nsche Geschichten" 1781-ci ildə Berlin yumor jurnalı olan Vade mecum für lustige Leute-nin (Əyləncəli insanlar üçün əl kitabı) səkkizinci sayında bir məqalə olaraq çıxdı. Bu hekayələrin qəhrəmanı və hekayəçisi yalnız " M-h-s-n”, Raspenin ilhamını qismən gizlətməklə yanaşı, bilikli alman oxucularına Münchhauzenlə əlaqə yaratmağa imkan verir. Raspenin adı ümumiyyətlə görünmədi.
1785-ci ildə Cornwalldakı Dolcoath-da minalara nəzarət edərkən, Raspe Vade mecum lətifələrini qısa bir ingilis dilində kitaba uyğunlaşdırdı, bu dəfə kitabın rəvayətçisini "Baron Munchausen" olaraq təyin etdi. Münchhausen-in "Munchausen"ə ingilisləşdirilməsindən başqa, Raspe bu dəfə öz adını gizlətsə də, ona ilham verən adamın kimliyini gizlətməyə cəhd etmədi. 200px|thumb|right|Uydurma baronun yaradıcısı Rudolf Erich Raspe-nin portreti
Münxauzenin tam inkişaf etmiş bir ədəbi personaj kimi göründüyü mətnin ilk versiyası olan bu ingilis nəşrinin dövri nəşr tarixi var idi. O, ilk dəfə anonim olaraq Baron Münxauzenin Rusiyada Ecazkar Səyahətləri və Kampaniyaları haqqında hekayəsi kimi ortaya çıxdı, 12 ay ölçüsündə 49 səhifəlik kitab, 1785-ci ilin sonlarında kitab satıcısı Smith tərəfindən Oksfordda nəşr olundu və bir şillinqə satıldı. Növbəti ilin əvvəlində işıq üzü görən ikinci nəşr, təkrar başlıqlı Baron Munnikhousonun Tək Səyahətlər, Kampaniyalar, Səyahətlər və İdman Macəraları, adətən Munchausen kimi tələffüz edilir, daha beş hekayə və dörd illüstrasiya əlavə edildi; kitab hələ də anonim olsa da, yeni mətn yəqin ki, Raspe tərəfindən idi və illüstrasiyalar da onun işi ola bilər.
1786-cı ilin may ayına qədər Raspe artıq kitaba nəzarət etmirdi və bu kitab başqa bir nəşriyyatçı G. Kearsley tərəfindən ələ keçirildi. Kitabı orijinal nəşrlərdən daha yüksək səviyyəli auditoriya üçün nəzərdə tutan Kearsley, yeni hekayələr, on iki yeni qravüra və Raspenin nəsrinin çox yenidən yazılması da daxil olmaqla, digər əllərdən geniş əlavələr və düzəlişlər sifariş etdi.Bu üçüncü nəşr iki şillinq, orijinaldan iki dəfə baha qiymətə satıldı, "Qulliver Revived" və ya "The Singular Travels, Campaigns, Wayages, and Adventures of Baron Munchausen" kimi ümumi şəkildə Münxauzen elan edildi.
Kitabın ən azı on nəşri və ya tərcüməsi 1794-cü ildə Raspenin ölümündən əvvəl çıxdı. Kitabın fransız, ispan və alman dillərinə tərcümələri 1786-cı ildə nəşr olundu. Mətn 1805-ci ildə Birləşmiş Ştatlara çatdı və anonim bir şəxs tərəfindən Amerika aktual satiralarını əhatə edəcək şəkildə genişləndi. 200px|thumb|left|Gottfried August Bürger kitabı alman dilinə tərcümə etdi və çox vaxt onun müəllifi olduğu güman edilirdi. İlk Alman tərcüməsi olan Wunderbare Reisen zu Wasser und Lande, alman romantik şairi Gottfried August Bürger tərəfindən edilmişdir. Bürgerin mətni Smitin ikinci nəşrinin yaxından tərcüməsidir, eyni zamanda "Altı möcüzəli qulluqçu" adlı bir alman əfsanəsi əsasında interpolasiya edilmiş hekayəni də ehtiva edir. İnterpolyasiya edilmiş materialı göstərmək üçün iki yeni qravüra əlavə edildi. Hekayələrin alman versiyası ingilis dilindən daha çox məşhur oldu. 1788-ci ildə ikinci alman nəşri genişləndirilmiş Kearsley nəşrindən ciddi şəkildə dəyişdirilmiş materialı və orijinal Alman davamı olan Nachtrag zu den wunderbaren Reisen zu Wasser und Lande, 1789-cu ildə nəşr olundu.Bu nəşrlərdən sonra, Raspe mətninin ingilis və kontinental versiyaları, daxil edilmiş materialın getdikcə daha çox fərqli ənənələrə əməl edilərək bir-birindən ayrılmağa davam etdi.
Raspe, ehtimal ki, real həyatda olan baron von Münchhausen-in böhtan iddiasından qorxduğu üçün kitabın müəllifliyini heç vaxt qəbul etmədi. Bu, tez-tez Bürgerə hesablanırdı, bəzən də onu müşayiət edən şayiələrə görə, real həyatda Baron von Münchhausen Bürgerlə Pyrmontda görüşmüş və bütün işi ona diktə etmişdir. Alman tərcüməsi dərc edildikdən dərhal sonra geniş yayılmış başqa bir şayiə iddia etdi ki, bu, Göttingen Universitetinin üç alimi - Bürger, Abraham Gottelf Kästner və Georg Christoph Lichtenberg - hər üçünün bir-birindən üstün olmağa çalışdıqları rəqabətli əməkdaşlıqdır.Alim Johann Georg Meusel əsas mətnə görə düzgün şəkildə Raspeyə borc verdi, lakin səhvən Raspenin onu alman dilində yazdığını və ingilis versiyasına anonim tərcüməçinin cavabdeh olduğunu iddia etdi. Raspenin müəllifliyi nəhayət 1824-cü ildə Bürgerin bioqrafı Karl Reynhard tərəfindən sübuta yetirildi.
Nəşr olunduqdan sonra ilk bir neçə il ərzində alman oxucuları bu hekayələrə görə real həyatda olan Baron fon Münxhauzenin məsuliyyət daşıdığını geniş şəkildə güman edirdilər. Şahidlərin sözlərinə görə, Münxhauzen kitabın onun adını ictimai şüura sürüklədiyinə və onun şərəf və ləyaqətini təhqir etdiyinə görə çox qəzəblənmişdi. Zadəgan Münchhausen məclislərə ev sahibliyi etməkdən və ya başqa hekayələr söyləməkdən imtina edərək təkəbbürlü birinə çevrildi və o, Bürgerə və tərcümənin naşirinə qarşı məhkəmə iddiası qaldırmağa çalışdı.
Fantastik xarakter
200px|thumb|right|Munchausen, Avqust von Wille tərəfindən təsvir edildiyi kimi top gülləsinə minir. Uydurma Baron Munchausen, öz sərgüzəştləri haqqında komik şişirdilmiş öyünmələri ilə ən güclü şəkildə müəyyən edilən lovğa bir əsgərdir. Raspenin kitabındakı bütün hekayələr birinci şəxsin hekayəsi ilə izah olunur və "Baron dostlarının əhatəsində olanda bu qeyri-adi macəraları şüşə üzərində izah etməlidir" deyə izah edən bir ön qeydlə izah olunur. Vaxtının çox hissəsini ya absurd çətin vəziyyətlərdən qurtulmağa, ya da eyni dərəcədə absurd zərif fitnə anlarında əylənməyə sərf edən fövqəlbəşər fiqurdur. Ən məşhur hekayələrindən bəzilərində top gülləsinə minən baron Aya səyahət edir, Aralıq dənizində nəhəng bir balıq tərəfindən udulur, öz saçını yuxarı çəkərək boğulmaqdan xilas olur, qırx metrlik timsahla döyüşür. Kirşəsini çəkmək üçün canavar çağırır və heyvan təsadüfən ikiyə bölünəndə atını düzəltmək üçün dəfnə ağacının budaqlarından istifadə edir.
Onun nəql etdiyi hekayələrdə baron sakit, rasional insan kimi göstərilir, yaşadıqlarını sadə obyektivliklə təsvir edir; absurd hadisələr ondan ən çox, mülayim təəccüb doğurur və o, özünün şahidi olmadığı hər hansı qeyri-mümkün hadisələrə dair ciddi şübhələr nümayiş etdirir. Nəticədə yaranan povest effekti ironik bir tondur, oxucuda skeptisizmə rəvac verir və incə sosial axarın axması ilə qeyd olunur.Ov edərkən və döyüşərkən qorxmazlığına əlavə olaraq, o, cəsarətli anlara verilən, biliyə alim meylli, hekayələrində təfərrüatlar haqqında pedantik dəqiqliyə meylli və dərin minnətdarlığı olan, cəsarətli, nəzakətli bir centlmen olması təklif olunur.Baron həmçinin öz povestləri üçün möhkəm coğrafi və sosial kontekst təmin edir, onları son hadisələrlə bağlı aktual eyhamlar və satiralarla zənginləşdirir; həqiqətən də, Raspenin orijinal mətnindəki istinadların çoxu Münxhauzenin hərbi karyerasında real həyatda baş vermiş tarixi hadisələrə aiddir.
Baronun təsvir etdiyi cəsarətlər açıq şəkildə ağlasığmaz olduğu üçün, baronun yalançı olduğuna dair güclü bir ima ilə asanlıqla fantastika kimi tanınır. O, auditoriyasının ona inanmasını gözləyirmi, versiyadan versiyaya dəyişir; Raspenin 1785-ci ildəki orijinal mətnində o, sadəcə olaraq öz hekayələrini əlavə şərh etmədən nəql edir, lakin sonrakı genişləndirilmiş versiyalarda o, həqiqəti söyləməkdə israrlıdır. Hər halda, baron öz hekayələrinin hər bir sözünə inanır, nə qədər daxili uyğunsuzluq olsa da, o, adətən başqalarında qarşılaşdığı hər hansı bir inamsızlığa dözümlü şəkildə laqeyd görünür.
Film
200px|thumb|left|Baron su altında səyahət edir, təsviri Gottfried Franz. Baron Munchausen hekayələrinə çox heyran olan erkən fransız kinorejissoru Georges Méliès 1911-ci ildə Baron Munchausen's Dream filmini çəkdi. Meliesin Raspe mətni ilə çox az oxşarlığı olan qısametrajlı səssiz filmi yuxuda olan baronu sərxoşluğun səbəb olduğu yuxuların sürreal ardıcıllığı ilə izləyir. . Méliès həmçinin baronun Aya səyahətindən özünün 1902-ci ildə çəkilmiş məşhur "Aya səyahət" filmi üçün ilham mənbəyi kimi istifadə etmiş ola bilər.[66] 1930-cu illərin sonlarında o, Baron hekayələrinin yeni film versiyası üzərində Dada rəssamı Hans Rixterlə əməkdaşlıq etməyi planlaşdırırdı, lakin 1938-ci ildə onun ölümündən sonra layihə yarımçıq qaldı. Rixter növbəti il Jak Preverti götürərək onu tamamlamağa çalışdı. , Jacques Brunius və Moris Henry ssenarist kimi, lakin İkinci Dünya Müharibəsinin başlaması filimin  istehsalının daimi dayandırılmasına səbəb oldu.
Fransız animator Émile Cohl 1913-cü ildə siluet kəsmə animasiyasından istifadə edərək hekayələrin bir versiyasını hazırladı; digər cizgi versiyaları 1920-ci ildə Almaniyada Riçard Felgenauer, 1929-cu ildə isə ABŞ-da Paul Peroff tərəfindən hazırlanmışdır. Kino tarixində ilk cizgi filminin baş qəhrəmanı olan polkovnik Heeza Liar 1913-cü ildə Con Randolf Bray tərəfindən yaradılmışdır.İtalyan rejissoru Paolo Azzurri 1914-cü ildə “Baron Munchauzenin sərgüzəştləri” filmini çəkdi və ingilis rejissoru F. Martin Tornton növbəti il baronun iştirakı ilə “Baron Münxauzenin yeni macəraları” adlı qısa səssiz film çəkdi. 1940-cı ildə çex rejissoru Martin Frič komik aktyor Vlasta Buryanın 20-ci əsrdə baronun nəslindən biri kimi oynadığı Baron Prášil filmini çəkdi.
Alman kinostudiyasının U.F.A. 1943-cü ildə GmbH-nin 25 illik yubileyi münasibəti ilə Cozef Goebbels rejissor Josef von Báky-ni Baron haqqında böyük büdcəli rəngli film olan Münchhausen-i idarə etmək üçün işə götürdü. David Stewart Hull Hans Albersin Baronunu "şən, lakin bir qədər pis" kimi təsvir edir, Tobias Nagle isə yazır ki, Albers "fəaliyyət və testosteronla idarə olunan macəra üçün kişi və əzələ ləzzəti" verir. 1957-ci ildə avstriyalı müğənni Peter Alexander üçün bir vasitə kimi hazırlanmış bir Alman musiqili komediyası, Münchhausen in Afrika, 1957-ci ildə nümayiş olundu. Karel Zemanın 1961-ci ildə çəkdiyi "The Fabulous Baron Munchausen" çex filmi baronun macəralarını müasir perspektivdən şərh edərək, politik əhəmiyyətini vurğulayır.Dorenin kitab üçün illüstrasiyalarına əsaslanan Zemanın stilizə edilmiş mizan-sahnəsi animasiyanı canlı aktyorlar, o cümlədən baron rolunda Miloş Kopeçki ilə birləşdirdi.
Sovet İttifaqında 1929-cu ildə Daniil Çerkes "Münhauzenin sərgüzəştləri" adlı cizgi filmini buraxdı. Sovet Soyuzmultfilm 1967-ci ildə rejissor Anatoli Karanoviçin çəkdiyi 16 dəqiqəlik stop-motion animasiya Baron Münxauzenin sərgüzəştlərini buraxdı. Digər bir sovet animasiya versiyası 1973 və 1974-cü illərdə qısametrajlı filmlər seriyası olaraq "Münhauzenin sərgüzəştləri" kimi istehsal edilmişdir. Fransız animator Jan İmaj 1979-cu ildə "Əfsanəvi Baron Münxauzenin inanılmaz sərgüzəştləri" filmini çəkmiş və onu 1984-cü ildə "Ay dəliliyi" adlı davam filmi ilə davam etdirmişdir.
Oleq Yankovski 1979-cu ildə Qriqori Qorinin ssenarisindən Mark Zaxarovun rejissorluğu ilə çəkilmiş, "Mosfilm" kinostudiyasında istehsal olunan və buraxılan "Çox eyni Munchhausen" adlı rus televiziya filmində baron rolunda çıxış edib. Sovet senzurası və sosial adət-ənənələrə dair satirik şərhi olan film, küfr və uyğunluqla idarə olunan bir dünyada öz macəralarının həqiqətini sübut etməyə çalışan qeyrətli bir baronu təsəvvür edir.
1988-ci ildə Terri Gilliam Raspe hekayələrini Britaniya aktyoru və rejissoru Con Nevilin baş rolda oynadığı dəbdəbəli Hollivud filmi, Baron Münxauzenin sərgüzəştləri filminə uyğunlaşdırdı. Roger Ebert, filmi nəzərdən keçirərkən, Neville's Baron'u "hər kəs bir ömür boyu inanılmaz şeylərə öyrəşməklə keçirsəydi, düşündüyü kimi ağıllı və faktiki görünən" bir insan kimi təsvir etdi.
Lie to Me (Mikolas Yosef mahnısı)
Lie to Me — Çexiyanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Mikolas Yosef "Lie to Me" mahnısı ilə Çexiyanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı məhz ifaçının özü tərəfindən bəstələnmişdir.
Poni
thumb|Sağlam sümüklü, qalın yal və quyruqlu, kiçik başlı və ümumi balaca ölçülü poni xüsusiyyətlərini daşıyan dağ ponisi.
Elman Abbasov
Elman Abbasov (tam adı: Abbasov Elman Abbas oğlu; ) — Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.
Həyatı
Elman Abbasov 25 iyul 1953-cü ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur. 2 mart 2016-cı ildə vəfat etmişdir.
Siyasi-ictimai fəaliyyəti
Elman Abbasov Naxçıvan Mülki Müdafiə Qərərgahının rəisi, Babək rayonu XDS İcrayə Komitəsinin şöbə müdiri, Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazi bütövlüyünü qorumaq, sərhədlərinin toxunulmazlığını təmin etmək məqsədilə yaradılan Xalq ordusunun komandiri olaraq fəaliyyət göstərmişdir.
O, həmçinin, 705 saylı hərbi hissənin ilk komandiri və Naxçıvan Ali Məclisi Rəyasət Heyətinin müdafiə məsələləri şöbəsinin müdiri olaraq da çalışmışdır.
Elman Abbasov 28 aprel 1994-cü il tarixində Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur. .
Mükafatları
7 sentyabr 1991-ci ildə yaradılan Naxçıvan Dövlət Milli Müdafiə Komitəsinin ilk və yeganə sədri seçilmişdir.
NGC 3242
NGC 3242, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Simuşir
Simuşir adası — Kuril adalarına daxil olan Böyük Kuril cərgəsinə aid ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada hazırda yaşayış yoxdur.
Yerləşməsi və təbiəti
Simuşir adası şimal-şərqdən cənub-qərbə 59 km məsafədə uzanır. Adanın eni 4 – 15 km arasında dəyişir, orta eni isə 11 km-dir. Adanın sahəsi 353 km²-dir. Maksimal hündürlüyü 1539 metrdir (Miln dağı). Fajtiki olaraq ada üç vulkanın əmələ gətirliyi dağ massivlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Bu dağ massivləri bərzəxlərlə birləşirlər. Adada 3 vulkan vardır: Prevo vulkanı (1360 m), Zavariski vulkanı (625 m), Qoryaşaya Sopka (873 m). 15 noyabr 2006-ci ildə baş vermiş Simuşir zəlzələsindən sonra güçlü sunami əmələ gəlmişdir ki, onun nəticəsində sahildə hündürlüyü 30 metr dalğa əmələ gəlmişdir. Bu son 50 il müddətində ən güçlü sunami olur.
İri çaylara malik deyildir. Kiçik Simusir çayı eyni adlı buxtaya axır.
Adanın şimal-şərq qutaracağı lava axınları nəticədində formalaşmışdır. Burada Uratman sönmüş vulkanı yerləşir. Adanın mərkəzində dərin Brouton buxtası mövcuddur ki, oda vulkan kraterini təşkil edir. Buxtanın dərinliyi isə 248 metrdir. Buxta qərbdən Qərbi kleşnya, şərqdən isə Şərqi kleşnya.
Adanın mərkəzi hissəsində Zavaris kalderası yerləşir ki, onunda bir hissəsində Biryuzovoe gölü yerləşir. Sahilləri xüsusən cənub və şərq hissədən olduqca parçalıdır.
20 km şimal-şərqdə yerləşın Ketoy adası adasından Diana boğazı, Çornıye Bratya adalarından isə Bussol boğazı ilə ayrılır.
İqlimi
Ada orta Kuril rayonuna daxildir. Adanın iqlimini okeanik adlandırmaq olar. Onun iqliminə mussonlar olduqca böyük təsir göstərir. Mövsümdən asılı olaraq gah okeandan, gah da materikdən adaya güçlü küləklər əsir. Bura Aleut adaları istiqamətindən soyun Oyasio cərəyanı axır. Dünyanın digər regionları arasında İslandiyanın Reykyavik şəhəri ona bənzərdir. Kuril adalarının cənubunda yerləşən digər iri adalardan fərqli olaraq artıq bura Soya isti cərəyanı təsir göstərə bilmir. Onun sahillərində iri buz parçalarının üzməsini müşahidə etmək olur. Güçlü atmosfer axınları ilə əlaqədar burada güçlü tufanlar baş verir ki, onlarında güçü 43 m/s çatır. Küləklər burada il boyu əsir. Kuril adaları üçün rekord illik yağıntının miqdarı 1610 mm təşkil edir ki, oda ada ərazisinə düşür. Şaxtasız günlərin sayı 136 gün çəkir. Dümanın sayəsində düşən günəşli saatların miqdarı 1100 saat təşkil edir. Sentyabr-oktybr aylarında olan duman özü ilə yağışlar gətirur.
Fauna və flora
İqlim şəraiti Cənubi Kuril adalarına nisbətfə elə də əl verişli deyildir. Bununla belə yumşaq keçən qış ayları Kuril bambukununun bitməsini görmək olur.
Burada sahillərində dəniz samuru, nerpaların müxtəlif növlərinə rast gəlinir. Çoxlu sayda kiçik gəmiricilər və tülkülər vardır.
Tarixi
Adana ilk yayılmış xalq aynular olmuşdur. Elə Aynu dilindən tərcümədə «Böyük ada» mənasını verir. XVIII əsrdə Simuşir adası yapon klanının tərkibinə daxil edilir. Klan 1635-ci ildə samuray Murakami Hironoriyə adanı arsşdırmağı həvalə etmişdir. 1644-cü ildə yapon Simuşirin xəritəsini tərtib edir. Bu təsvir günümüzə qədər qalmışdır. Tokuqava Sequnatı afanın onlara məxsusluğunu 1715-ci ildə bəyan edir. Ancaq həmin ana qədər adalarda yaponlar yaşamırdı. Onlar Saxalin, Kunaşir və Hokkaydodam dəniz cankılarını ovlamaq məqsədi üçün gəlirdilər. 1771-ci ildə adada bir il müddətində dənizçi Qerasim İzmaylov tənha yaşamışdır. 1811-ci ildə adaya ilk rus ekspedisiyası gəlmişdir.
Kuril adalarını tətqiq edən Qolovnin və Rikord 1819-cu ildə xüsusi bir məlumat dərc edirlər. Burada adanın adı Marikan və ya Onaltıncı ada adlanırdı. Bir müddət sonra adanın şimalına Aynular və Aleutlar köçürülür. İnək və qoyun gətirilir.
Ada rəsmən 1855-75-ci illər ərazində Rusiya imperiyasının mülkü olmuşdur. Sonrada ada yaponiyaya verilmişdir. 1945-ci ildə adanı SSRİ ələ keçirmişdir. İşğaldan öncə yaponlar adada şimal maralı saxlayır, balıq tutur və dəniz məhsulları toplayırdılar.
Adada olan Kraternı, Kitoboy, Kostoçka və hərbi baza tərk edilmişdir. Adanın cənubunda seysmoloji stansiya, sərhəd zastavası və Sakit okean sahillərində mayak mövcuddur. Hazırda adada yaşayış yoxdur.
Şirvanda 2013-cü il Azərbaycan prezident seçkiləri
Əvvəlki seçkilər
2008-ci il prezident seçkiləri Şirvan şəhəri üzrə 1 seçki dairəsində keçirilmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri, prezidentliyə namizəd İlham Əliyev seçki dairəsi üzrə ən çox səsi toplamışdır.
Məhsim Məhsimov
Məhsim Məhsimov — televizya jurnalisti ARB Şimal televeviziyasının direktorudur.
Həyatı
Məhsim Sədulla oğlu Məhsimov 1976-cı il iyul ayının 21-də Xaçmaz rayonunun Qırağlı kəndində anadan olub. 1993-cü ildə orta məktəbi bitirib. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin məzunudur.1999-2000-ci illərdə Azərbaycan Milli Ordusunda xidmətdə olub.
Ailəlidir, 4 övladı var.
İctimai fəaliyyəti
Televiziya fəaliyyətinə 1997-ci ildə Quba rayonunda fəaliyyət göstərən "Qütb" teleradiao şirkətində aparıcı-müxbir kimi başlayıb. 2001-ci ildən isə "Lider" televiziyasının xəbərlər xidmətində çalışıb.
2007-ci ildən Xaçmaz şəhərindən yayımlanmağa başlayan "ARB Şimal" (2016-cı ilin sentyabrın 19-na kimi RTV adlandırılıb) televeviziyasının direktorudur.
Bir sıra sənədli filmlərin müəllifi, bir neçə televiziya layihəsinin rəhbəridir. Müəllifi olduğu "İşıqlı zülmət" filmi H.Əliyev fondunun, BMT-nin Əhali fondunun, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin birgə təşkil etdiyi 36 yerli və 10 xarici filmin qatıldığı "Azərbaycan Ailəsi 2011" film festivalında ən yaxşı film nominasiyasında qalib olub.
"Regional Medianın İnkişafına Yardım” İctimai Birliyinin həmtəsisçisi və sədridir.
Aérospatiale SA 330 Puma
Aérospatiale SA 330 Puma, Aérospatiale tərəfindən istehsal edilən Fransa istehsalı olan çoxməqsədli helikopterdir. Əvvəlcə Sud Aviasiya tərəfindən hazırlanmış və daha sonra Aérospatiale adı ilə istehsal olunmağa başlanmışdır.
Puma Körfəz müharibəsi, Cənubi Afrika sərhəd müharibəsi, Portuqaliya müstəmləkə müharibələri, Yuqoslav müharibələri, Livan vətəndaş müharibəsi, İraq müharibəsi (2003-2011) və Folklend müharibəsi də daxil olmaqla bir çox müharibə və qarşıdurmalarda istifadə edildi. Vertolyot mülki sahədə də məşhur idi və bir sıra mülki operatorlar tərəfindən istifadə olunurdu.
Məhsim Məhsimov
Mükafatları
Regionda televiziyanın inkişafına verdiyi dəstəyə görə "Həsən bəy Zərdabi" mükafatını alıb.
İohann Sebastyan Bax
İohann Sebastyan Bax — dahi alman bəstəkarı və orqan musiqiçisi, Barokko dövrünün ən görkəmli nümayəndəsi, bütün dövrlərin ən böyük bəstəkarlarından biri. Bax yaradıcılığı özündən sonra gələn bəstəkarların yaradıcılığına böyük təsir göstərmişdir.
Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.
Həyatı
İohann Sebastian Bax Almaniyanın Turingiya vilayətinin Eyzenax şəhərində anadan olmuşdur. O Müqəddəs Georq kilsəsinin orqan ifaçısı İohann Ambrisius Baxın və Mariya Elizabeta Lammerhirt Baxın sonbeşiyi idi. Atası balaca İohanna hələ uşaq ikən skripka və klavesində ifa etməyi öyrədir. Onun əmilərinin hamısı peşəkar musiqiçilər idilər. Onlar kilsədə orqan ifaçılığından tutmuş saray kamera bəstəkarlığına kimi müxtəlif vəzifələrdə işləyirdilər.
Əmilərindən biri İohann Kristof Bax (1645–1693) xüsusilə məşhur idi. O, qardaşı oğluna orqan ifaçılığının incəliklərini öyrədir. Bax ailəsinin musiqi nailiyyətləri ilə fəxr edir və sonralar (1735-ci ildə) özünün "Musiqiçi Bax ailəsinin mənşəyi" adlı əsərini yazır.
Baxın anası 1694-cü ildə vəfat edir. Bundan səkkiz ay sonra isə atası da dünyadan köçür. On yaşlı Bax böyük qardaşı, qonşu Ohrdruf şəhərində orqançı kimi çalışan İohann Kristof Baxın (1671–1721) himayəsi altına keçir. Burada Bax qardaşından qiymətli musiqi dərsləri alır. Qardaşı onu Cənubi alman musiqi məktəbinin İohann Paxelbel və İohann Yakob Forberger kimi simalarının, eləcə də Şimali alman musiqi məktəbinin, fransız musiqi məktəbinin Jan Baptist Lüli, Luis Merşan, Marin Mare kimi musiqiçilərinin və italyan musiqiçisi Gorolamo Freskobaldi və digərlərinin yaradıcılığı ilə yaxından tanış edir.
14 yaşında Bax məktəb yoldaşı Georq Erdmanla birgə o vaxtlar Müqəddəs Roman imperiyasının ən böyük şəhərlərindən biri olan Hamburq şəhəri yaxınlığındakı Lüneburq şəhərciyində yerləşən nüfuzlu Müqəddəs Mixayel məktəbində təhsil almaq imkanı əldə edir. Burada keçirdiyi iki il Baxın həyatında və musiqi yaradıcılığında dönüş nöqtəsi rolunu oynayır və bəstəkara Avropa musiqisi ənənələri ilə daha yaxından tanış olmaq imkanı verir. Kapella xorunda ifa etməklə yanaşı, o, məktəb orqanında da ifa edir. Bu məktəbdə oxuduğu illərdə fransız və italyan dilləri, eləcə də din, tarix, coğrafiya, fizika və latın dillərindən də müfəssəl təhsil alır. O, həmçinin Almaniyanın şimal əyalətlərindən diplomatiya, dövlətçilik və hərb sahələri üzrə təhsil almaq üçün gəlmiş zadəgan övladları ilə tanış olur, Lüneburq şəhərinin adlı-sanlı orqanistləri, xüsusilə də Georq Böhmlə münasibət qurur, Yohan Adam Rinken və Nikolau kimi o dövrün nüfuzlu musiqiçiləri ilə tanış olmaq məqəsədilə Hamburqa səfərlər edir. Bu musiqiçilərlə olan əlaqələri onun bir bəstəkar kimi püxtələşməsinə əhəmiyyətli təsir göstərir…
1703–1708: Arnstaddan Veymara
1703-cü ilin yanvar ayında təhsilini başa vurduqdan az sonra Bax Türingiyanın böyük şəhərlərindən biri olan Veymar şəhərində Hersoq İohann Ernstin saray musiqiçisi postuna təyin olunur. Onun burada hansı vəzifələri icra etdiyi tam məlum deyil. Lakin görünür o sarayda musiqiçi kimi yox, xidmətçi kimi işləyib. Bununla belə Veymarda keçirdiyi yeddi ay ərzində o mahir klaviş ifaçısı kimi məşhurlaşır. Ona Arnstadda Müqəddəs Bonifes kilsəsinə gətirilmiş yeni orqana texniki baxış keçirmək və orqanda ilk mahnını ifa etmək həvalə olunur.
Bax ailəsinin Türingiyanın ən qədim şəhəri olan və Veymardan 180 km cənubda, meşə kənarında yerləşən Arnstad şəhəri ilə yaxın əlaqələri olmuşdur. 1703-cü ilin avqust ayında Bax Müqəddəs Bonafes kilsəsində orqan ifaçısı kimi işləməyə razılaşır. Kifayət qədər yüksək məvacib, üstəgəl yeni quraşdırılmış və böyük imkanları olan modern orqan onun tam razı salır. Bir müddət sonra Bax orqan prelüdiyalarını bəstələməyə başlayır. Bu əsərlər artıq sıx motivasiyalı nəzarət texnikasını nümayiş etdirən bəstəkar özünün daha irimiqyaslı və kontrpunkk musiqi texnikasını (burada iki mülodiya eyni zamnada qarçılıqlı təsirdə olur) bir qədər sonra içlıyəcədir.
Arnstaddakı güclü ailə əlaqələri və musiqiyə dəlicəsinə aşiq olan sahibinin qonaqpərvərliyi gənc Baxla Arnsatd şəhər hakim dairələri arasındakı gərginliyin qarşısını ala bilmir. Bu gərginliyin yaranmasına səbəb Baxın xor ifaçılarının peşəkarlıq səviyyəsindən narazılığı və daha əhəmiyyətlisi onun 1705–1706-cı illərədə Arnstadı özbaşına tərk edərək ustadı Ditrix Buxtehuda və onun Lübekdəki Abdenmusik məkətəbinə baş çəkməsi olmuşdur. Bax Alman orqan musiqsinin atası hesab etdiyi Buxtehudu görmək üçün 400 km-lik məsafəni piyada qət edir. Bu səfər Buxtehud yaradıcılığının Baxın ilkin əsərləri üçün əsas rol oynaması ilə nəticələyir. Baxın nəzərdən tutulandan bir neçə ay çox Lübekdə yubanması bu qocaman usatdının Baxın sənətində nə dərəcədə mühüm rol oynadığını göstərir. Arnstaddakı kifayət qədər yaxşı vəziyyətinə baxmayaraq Bax 1706-cı ildə buradan uzaqlaşmağa və karyerasını başqa yerdə davam etməyə qərar verir. Ona böyük şimal şəhərələrdən biri olan Mühlhauzendə Müqəddəs Blasuis kilsəsində daha sərfəli orqanist vəzifəsi təklif olnur. Növbəti il Bax daha yüksək maaşlı və arzuladığı daha yaxşı xor heyəti ilə təchiz olunumuş bu vəzifəni qəbul edir. Mühlhauzenə gəlişinin dördüncü ayında Mariya Barbara Bax adlı əmisi qızı ilə evlənir. Onların yeddi uşağı olur, lakin bunlardan yalnız dördü yetkinlik yaşına çata bilir. Övladlarından iksi- Vilhelm Frideman Bax və Karl Filip Emanuel Bax Barokko dövrünün ardınca gəlmiş Rokoko üslubunda böyük bəstəkarlar olurlar.
1708–1717: Veymar
Mühlhauzendə keçirdiyi bir ilə yaxın müddətdən sonra, Bax bir vaxtlar nökər kimi işlədiyi Veymar hersoqunun saray orqanisti və konsert mayestrosu təyin olunur. Olduqca səxavətli məvacib və tamamilə böyük və yüksək peşəkar musiqiçiləır heyəti ilə işləmək imkanı bu keçidi daha da sürətləndidir. Bax ailəsi ilə birgə hersoq sarayından beş addımlıq məsafədə yərləşən evdə yaşayır. Növbəti il gənc ailənin ilk övladı dünayaya gəlir və onlara Mariya Barbaranın subay bacısı da qoşulur və ölümünə qədər ailənin ev işlərinə nəzarət edir. Bax ailəsinin daha iki musiqiçisi — Vilhelm Fridman Bax və Karl Filip Emanuel Bax da məhz Veymarda anadan olurlar. Veymarda Bax orqanda ifa və əsərlər bəstələmək və hersoqun ansamblı ilə müxtəlif konsert repertuarları ifa etmək kimi geniş imkanları olur. Kontrapunkt texnikasının ustası olan Bax fuqalarını məhz Veymarda yazmağa başlayır. Bütün fuqalarının ıks olunduğu Das wohltemperietre Clavier adl ən böyük toplu bir cüt major və nisbi minor olamaqla 48 prelyuda və fuqadan ibarətdir. Bu əsər kontapunk texnikasının istifadəsi və tədqiqində ilk fundamental əsər sayılır. Bu əsərdə açarların tam nomenklaturası və açarlar aralarındakı cüzi fərq belə göstərilmişdir.
Veymardakı illər həm də Baxın böyük oğlu Vilhelm Fridman üçün yazdığı "Orqan haqqında kiçik kitab" ilə də yadda qalır. Bu əsərdə orqanistə kömək məqsədilə mürəkkəb quruluşda ənənəvi Lüteran xor musiqiləri əksini tapmişdir. Bu əsər Baxın həyatının iki əsas qayəsini — musiqini tədris etməyə olan hədsiz bağlılığı və xor musiqisinə olan hədsiz məhəbbətini təşkil edir.
1717–1723-cü illər: Köten
Bax bir daha özünün musiq maraqlarında uyğun daha münsabi iş axtarışlarıan çıxır. Anhalt-Köthen şahzadəsi Baxı kapelmesyter vəzifəsinə dəıvət edir. Özü də musiqçi olan şahzadə Leopold Baxın istedadını dəyərləndirir, ona yüksə maaş təyin edir və yaradıcılıq nöqteyinəzərdəndən geniş sərbəstəli verir. Buunla belə şahazadə pzü kalvinsit olduğundan və siyayişlərində musiqdın istifad etmədiyindən Baxın bu dövrdən sonra bəstələdiyi əksər əsərlər dünyəvi xarakter almağa başlayır. Bunlara Orkestra sütaları, Violneşdə solo ifa üçün altı süita, və solo skipka üçün sonata və partitalarımisal gpstərmıək olaşr. Skipka üçün ilk sontasının giriş səhifəsindəki şəkil bəstəkarın əlyazmasını təsvir edir. Məhur Brandenburq konsertləri də bu dövrdən etibarən yaranmağa başlayır.
1720-ci ilin 7 iylunda Bax şahzadə Leopolda xarici səfərdə olduğöu müddətdə həyat yoldaşı Mariya Barbara qəflətən vəfat edir. Növbəti il Bax Köthen sarayının istedadlı sopranosu, özündən 17 yaş kişik olan Anna Magdalena Vilklə tanış olur və 1721-ci ilin 3 dekbrında evlənir. Bax daha 13 uşaq atasl olur, lakin bunladan yalnız 6-sı sağ qalır. Annadan olan Gotrfid Heynrix, İohann Kristof Fridrix və İohann Kristian sonralar məşhur musiqçilər olurlar. Qızlarından isə Baxın tələbəsi İohann Kristof Altnikolla evləınmiş Elizabet Yuliane Frederika, İohanna Karolina və Regina Suzanna yetkinlik yaşlarına çatırllar.
1723–1750-ci illər: Leyspiq
1723-cü ildə Bax Leypçiqdə Thomaskirche (Müqəddəs Tomas Lüteran kilsəsi) yaxınlığındakı Thomasschule-nin (Müqəddəs Tomas məktəbi) kantoru, eləcə də şəhərdəki bütün əsas kilsələrin musiqi direktoru vəzifəsinə təyin olunur. Bu Saksoniyanın aparıcı ticarət şəhərində kifayət qədər nüfuzlu vəzifə sayılırıdı. Armştada və Mülhauzenə qısamüddətli səfərləri nəzərə alınmasa bu Baxın karyerasında ilk hökumət işi idi. Baxın ömrünün sonuna qədər çalışdığı 27 illik bu vəzifəsi onu tabeliyində işlədiyi Leyspiq şəhər bələdiyyəsinin siyasi intriqalarını görməyə imkan verir. Belə ki, şəhər bələdiyyəsi iki fraksiyadan ibarət idi: Drezdendə oturan Saksoniya monarxın Güclü Auqustusun qatı tərəfdarları olan mütləqiyyətçilər və şəhərin tacir sinfinin, sənətkarlar və kiçik zadəganların marağını qoruyan Şəhər-Dövlət fraksiyası. Bax isə təyin olunduğu vəzifəyə monarxistlər tərəfindən namizəd kimi irəli sürülmüşdür, xüsusilə də əvvələr Drezden sarayında hüquqşünas işləmiş Leyspiq şəhər meri Gotleb Lanj onun namizədliyini dəstəkləmişdir. Baxın təyinatına razılıq müqabilində anti-mütləqiyyətçilər Müqəddəs Tomas məktəbinə nəzarəti ələ keçirirlər və Baxdan iş şəraiti ilə bağlı bəzi güzəştlərə getmək tələb olunur. Baxmayaraq ki, şəhər bələdiyyəsində Baxın musiqi dühasına heç kim şübhə etmirdi, bununla belə özünü şəhər kilsə musiqisinin rəhbəri kimi aparan Baxla özünü məktəb sahibləri kimi görən və Kantorun musiqi təsirlərini azaltmaq istəyən bələdiyyə arasında davamlı gərginliklər yaşanır. Şəhər bələdiyyəsi Lanjın Baxa ildə 1000 telerlik məvacibini heç vaxt bəyənməmiş, əvəzində Bax bir qədər az əməkhaqqı və məktəb binasınn 1732-ci ildə olduqca baha başa gələn təmirdən çıxmış yaraşıqlı mənzillərindən biri ilə təmin edilmişdir.
Baxın Leyspiqdəki işi Tomasschuledə tələbələrə musiqi ifaçılığından dərs vermək və Leyspiqin Müqədəs Tomas və Müqəddəs Nikolas kilsələrində həftəlik musiqi proqrmalarını tərtib etməkdən ibarət idi. Onun işlərinə Latın dilindən də dərs demə daxil olsa da, o bu işi müavininə həvalə etmişdir. Leyspiqdəki ilk altı illik fəaliyyəti ərzində beş illik cantata silsiləsi yazır (bunlardan ikisi günümüzə gəlib çıxmışdır). Konsertləşdirlimiş əsərlərinin əksəriyyəti hər bazar İncil dinləmələrinə və Lüteran ilində tutulan oruclara həsr olunur və əksəriyyətində Üachet auf! Ruft uns die Stimme və Nun komm, der Heiden Heiland kimi ənənəvi kilsə himnlərindən ilham mənbəyi olaraq istifadə olunurdu.
Bu əsərləi məşq və ifa elemək üçün o çox güman ki ya klavesinin arxasında oturur, yada kilsənin qərb qurtaracağındakı orqan arxasında xorun önündə, arxası isə konqreqasiya tərəf durardı. O üzü yuvari çardqda dörd metr hündürlyə qalxan orqana baxardı. Orqanın sağında nəfəsli alətlər və Litavralar, solunda isə simli ələtlər yerləşirdi. Şəhər bələdiyyəsi kilsə xorunu ancaq səkkiz daimi ifaçı ilə təmin edirdi ki, bu Baxla bələdiyyə arasında fikir ayrılğına gətirib çıxarırdı. Orkestr əsərlərinin ifası üçün isə Bax özü, üstəlik 20 ifaçı universitet və məktəblərədən dəvət etməli olurdu. Orqan və ya klavisini çox zaman bəstəkar özü ifa edirdi. Xoru idarə etməli olduqda isə klavisin və ya orqan arxasına ya ştatda olan musiqiçilərdən biri,yada böyük oğlanlarından biri — Vilhelm Frideman və ya Karl Filip Emanuel keçirdi.
1720-ci illərin əksəriyyətini kantatalar yazmağına sərf edən Bax Leyspiqin iki əsas kilsəsi üçün çox zənin kilsə musiqi repertarı toplayır. Bir az sonra bəstəkar litirgiyadan ayrlımaq və yaradıcılıq fəaliyyətini daha da genişləndirmək barədə düşünür. 1729-cu ilin mart ayında Bax 1701-ci ildə dostu Georq Filip Teleman tərəfindən yaradılmış Collegium Musicum dünyəvi musiqilirə ifa edən ansamlın rəhbəri təyin olnur. Bu o zaman alman şəhərlərində fəal musiqiçi gənclər tərəfindən yaradılan musiqi dərnəklərindən biri idi. Bu cəmiyətlər şəhərlərin musuqi həyatında əhəmiyyətli rol oynayır və tərkibinə ən görkəmli peşəkar musuqiçiləri daxil edirdi. Kritof Volfun sözlərinə görə Baxın bu cəmiyyətət rəhbər təyin olunması onun Leyspiqin əsas musiqi dairələrindəki mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmləndilməsində çox vacib addım idi. Həmin ilin böyük bir hissəsini Collegium Muusicum Zimmermanların şəhər bazar meydanın bir addımlığındakı Katerin küçəsindəki Kofe evində həftədə iki dəfə olmaqla iki saatlıq konsertlər verməklə keçirir. Bu məqsədlə kofe evinin sahibi musiqiçiləri geniş bir zal və bir neçə musiq aləti ilə də təmin edir. Baxın 1730, 40 və 50-cillərdə bəstələdiyi əsərlərin əksəriyyəti çox güman ki Collegium Musicum üçün yazılmışdır. Bu əsərlə sırasında Clavier- Übung əsərinin bəzi parçaları və skipka və klavesin üçün kosertlərinin böyük bir qismi aiddir.
Bu dövr ərzində Bax məşhur h-moll Messasının Kyrie və Gloria hisələrini,daha sonra digər hissələrini əlavə edir. bu əsər bəstəkarın ən gözəl kantatalarından biri hesab olunur. 1733-cü ildə Saksoniya monarxının Onu sarayına baş bəstəkarı təyin olundu bir əlyazma da təqdim edir: o bu vəzifəyə çatmaq üçün çox zəhmət çəkmiş, buna görə də şəhər hakimiyyəti ilə münaqişələri də olmuşdur. Sağlığında messa bütövlükdə ifa olunmuamışdı. İndi də bu əsər bütün dövlərin ən mükəmməl əsəri hesab olunur. 1737 və 1739-cu illər aralığında Collegium Musicuma Baxın tılısbısi Karl Qothelf Gerlax rəhbərli edir.
1747-ci ildə Bax Prusiiay kralı İİ Frridrixin Potsdamdakı sarayına gedir. Burada kral Bax üçün bir parça ifa edir və Baxı ifa etdiyi parçaya fuga improviza etmək əmri ilə sınağa çəkir. Bax kralın əmrinə cavab olaraq II Fridrixin şəxsi fortepianosunda ona üç hissəli fuga improvizə edir, daha sonra yensini ifa edir və bir qədər sonra isə krala "kral parçası" əsasında bəstələdiyi fuga, kanon və triyolardan ibarət "Musiqili Hədiyyə" (Musical Offering) əsərini təqdim edir.
Ölümündən sonra nəşr olunumuş və çox güman ki, bəstəkarın ölümündən bir neçə il övvəl yazılmlş "Fuga Sənəti" (The Art of Fugue) əsəri tamamlanmamışdır. Bu əsər sadə melodiyalı 18 mürəkkəb fuga və kanondan ibarəıtdir. Tematik transformasiyaların və kontrapunkt alətlərin magnum opusu (ın məışhur nümunısi) hesab olunan bu əsər əksər hallarda polifonik üslubun məcmüsi sayılır.
Baxın tamamlamış olduğu sonucu əsəri ölüm yatağlnda ikən kürəkıni İohann Altnikola ditə etmiş olduğu orqan üçün xor prelüdası olmuşdur. Vor dienen Thron tret ich hiermit (Taxt-tacın öünündə indi mən dayanmişam) adlı bu əsərinin sonucu kadensiyasının üç notu çap edildikdə və Roma əlifbasına oxunduqda adının üç baş hərfi "JSB" -ni görmık olar. Bu xoral bir qayda olaraq tamamlanmamış 14-cü fugasından öncə Fuga Sənəti əsrinin sonuda ifa olunur.
Ömrünün sonlraına yaxın Bax görmə qabiliyyətini itirmıəyə başlayır və 1750-ci ildə Britaniyalı oftamoiloq Con Teylor (Handelin gözlərini uöursuz əməliyyat etmi h\kim) Leypçiqə sıfri zamanı Baxın gözlərində cərahiyyə əmliyyatı aparırı. Bax 1750-ci ildə 65 yaşında əməliyyatın uğursuz nəticələri səbəindən vəfat edir. Onun var-dövləti 1159 taler civarında dəyərləndirilir. Bundan elavə 5 klavesin, 2 lüte-klavesin, 3 skipka, 3 alt, 2 violençel, 1 viola de gamba, 1 lütnya, 1 spinet, 52 "Müqəddəs Kitab" (kitablarən əksaəriyyəti Martin Lüter, Müller və Pfiferin kitabları idi, eləcə də Jocefiusun "Yəhudilərin tarixi" və Vagnerin "Leypçiq mahnıları" kitabı) da var-dövlətinə daxil idi. Bax bütövlükdə 1000 -dən artlq musiqi əsəri bəstələmişdir.
Leypçiqdə olduğu müddətəd görünür Bax Leypçiq universitetinin bir çox pedoqoqları ilə aktiv münasibıətlərıd olmuşdurş. O xüsusulə də şair Pikanderlə mıhsuldar münasibətlərindən xüsusi zpvq alşidirı. Bax vı xanımı Anna Maqdalena Almaniyanın bütün güşələrindən olan dostları, ailələri və musiqçi həmkarlarını böyük sevinc hissi ilə evlənirə dəvət edirdilər. Dezdendən və Berlindən olan saray musiqişçiləri, və adi musqiçilərdən Georq Filip Teleman (oğlu Emanuelin xaç atalarında biri) te-tez Baxın evinı qonaq gələr vı onunla davamlı mıktublaşmalarda olurudlar. Maraldır ki, Baxla eyni ildə və Leypçiqdın cəmi 50 km mıəsafədə yerləşən Halle şəhərində anadan olan Handel Almaniyaya bir neçə dəfə səfr etməsinə baxmayarq Baxla heç vaxt görüşə bilməmişdir. Görünür sonralar Bax bundan dərin təəssüf hissi keçirmişdir.
Yaradıcılıq üslubu
Baxın yaradıcılıq üslubu onun kontrapunkt texnikasını kəşfi, qeyri-adi improvizə etmə istedadı, cənubi və şimalı alman, eləcə də italyan və fransız musiqi məktəbləri ilə tanışlığı və onun Lüteran liturgiyasına olan aşkar bağılılğından qaynaqlanır. Uşaq ikən tanış olduğu musiqiçilər, musiqi əsərləri və alətləri üstəgəl gur səsli musiqilər yazma istedadı ona sonralar erkən alman musiqisinin xarici musiqi elementləri ilə zənginləşdirilimiş eklektik, energetik musiqi üslubunu yaratmağa gətirib çıxaracaqdı. Yeniyetməlik və 20 yaşlarında yazdığı musiqilər onun musiqi ideyalarının böyük-miqyaslı quruluşda ifadə etmək bacarığının, eləcə də improvizəli prelüdalarda Buxtehudiya modelilini və azca mürrəkəb quruluşlu kontrapunktlarının zənginləşdirməsi aydın görünür. 1713–1714-cü illərdə Veymar saray orkestririnə böyük İtalyan musiqi repretuarı daxil olması dönüş nöqtəsi olur. Belə ki, Bax italyan musiqisində təsadüf olunan drammatik giriş, aydın nəğməli struktura, səlis məzmun, daha hərəkətli və ritmik yığcamlıq, daha yeksənək təfsir və modulyasiya üçün daha aydın quruluş elementlərini istifadə etmişdir.
Bax üslubunu xarakterizə edən bir çox başqa sahələr də var. O vaxtlar bəstəkarların mütləq əksəriyyəti barokko melodiyalarını əsərlərinin əsası kimi yazır və ifaçılar bu quruluşu daha çox dekorativ notlarla bəzəyirdilər. Bu praktikadan Avropanın müxtəlif musiqi məktəbləri müxtəlif qaydada istifadə edirdi. Bax isə o dövrdə öz musiqilərində bu melodiyaları o dərəcədə incəliklə işləyirdi ki, ifaçılara yeni əlavələr etməsinə imkan belə yaratmırdı. Bu ona ifa əlavələrini məhdudlaşdıran və özünün həddindən çox bəyəndiyi sıx kontrapunkt teksturalarına nəzarət etməyə imkan vermişdir. Baxın kontrapunkt teksturaları Handel və digər müasirlərinin eyni texnikalı əsərlərindən daha müştərək xarakterə malikdir.
Baxın Lüteran təriqəti sıx bağlılığı və dövründə dini musiqiyə olan tələbat səbəbindən yaratmış olduğu dini musiqilər, ələlxüsus Lüteran xor himn nəğmələri onun yaradıcılığının əsas hissəsini təşkil edir. O xoral prelüda janrını zənginləşdirmişdir.
Ailəsi
Bax 1707-ci ildə əmisi qızı Mariya Barbara Baxla evlənir. Onların yeddi uşağı dünyaya gəlir.
Əsərləri
I. S. Baxın əsərləri BWV rəqəmləri ilə indeksləşdirlib. BWV Bach Werke Verzeichnis (Baxın əsərlərindən ibarət kataloq). Bu kataloq Volfqanq Şmeyder tərəfindən tərtib edilmiş və 1950-ci ildə çap edilmişdir. Kataloq xronoloji deyil, tematik ardıcıllıqla tərtib edilmişdir. BWV 1–224 kantatalar, BWV 225–249 iri-miqyaslı xor əsərləri, BWV 250–524 xor və ilahi musiqilər, BWV 525–748 orqan əsərləri, BWV 772–994 digər klavişli aletlər üçün əsərləri, BWV 995–1000 lütnya musiqi əsərləri, BWV 1001–1040 kamera musiqisi, BWV 1041–1071 orkestra musiqi və BWV 1072–1126 kanon vıə fugalardan ibarətdir.
Orqan üçün əsərləri
Bax yaradıcılığı boyu daha çox orqan ifaçısı və bəstəkarı kimi tanınmışdır. Orqan əsərlərini prelüda, fantaziya, tokkata, xor üçün prelüdalar və fuga janrlarında yazmışdır. O hələ gənc ikən özünü məhsuldar və yaradıcı bəstəkar olmaqla yanaşı həm də əcnəbi musiqi elementlərindən də mıharətlə istifadə edə bilmək qabiliyyıti ilə ad-san qazanmışdır. Musiqisindəki şimali alman təsirləri Geroq Böhm və Ditrix Buxtehude kimi bəstəkalrladan qaynaqlanır. Bax fransız və italyan bəstəkarlarının musqiliırnə tez-tez mürəciət edib onların musiqi üslublarını dərindən öyrənir və Vivaldi və digər bəstkarlaın skirpka üçün konsertlırini orqan və lavesində ifa edir. Yaradıcılığın ən məhsuldar dövründə (1708–14-cü illərdə) bir neçə prelüda və fuga cütlükləri, eləcə də tokkata və fuga cütlüklü musiqilər bəstələyir, Orgelbüchlein (".Kiçik orqan kitabı) adlı kitab da yazır. Veymarı tərk etdikdən sonra Baxın orqan musiqləri tükənməyə başlayır. Bununla belə yazmış olduğu ən gözəl əsərlər, altı trio-sonatalar, 1739-cu ildə yazdığı Clavierbung İİİ və "Böyük on səkkiz" oralları bu dövrdən sonra meydana çıxır. Bax həyatının sonlarına yaxın orqan mütəxəssisi kimi yeni qurulmuş orqanları yoxlamaq, məsləhətlət verməklə bir daha bu musiqi alətinə olan hədsiz məhəbəttini nümayiş etdirir.
Bax klavesin üçün də çoxlu sırlərə yazmişdir. Bu əsərlərin əksəriyyıti məcmuə xarakteri daşıyıb bütöv bir nəzəri sistemi ensiklopedik formada göstərir.
Orkestr və kamera musiqisi
Bax ayrı-ayrı musiqi alətləri, eləcə də, duetler və kişi ansambllar üçün musiqilər yazırdı. Baxın solo alətlər üçün altı sonata və skripka üçün partituraları (BÜV 1001–1006), altı vilenş üçün suitalar (BÜV 1007–1012) və solo fleyta üçün partitası (BÜV 1013) onun ən gözəl əsərlərindən sayılır. Bax həmçinin solo lyutna üçün də suita və başqa əsərlər də yazmışdır. O fleyta və viola de gamba üçün üç trio sonata, solo sonata, eləcə də külli miqdarda kanonlar və kikerkarakar bəstələmişdir.
Baxın orkestr üçün ən məşhur əsəri Brandenburq konsertləridir. Bax bu əsəri 1721-ci ildə Brnadenburq-Şvedt əyanı Margreyv Kristian Lüdvigin sarayında musiqiçi olmaq arzusu ilə yazmış, lakin rədd cavabı almışdır. Bu əsərlər concerto grosso janrında yazılmışdır. Konsert janrında yazdığı digər əsərlərə iki skripka konsertləri (BÜV 1041 və BÜV 1042), d mollda iki skripka üçün konsert (BÜV 1043) nümunə göstərmək olar. Konsertlərindən əlavə, Bax dörd orkestr suitaları da yazmışdır. G simdə Hava əsəri Baxın Orkestra Suitası No. 3-ün əsasında skripka üçün yazılmışdır.
Vokal və xor əsərləri
Bax Lüteran kilsəsinin illik təqviminə uyğun olaraq həftəlik mühazirə miozələri əsasında Tomas kilsəsində hər bazar kantatalar ifa edərdi. Bu ifalarında başqa bəstəkarlara müraciət etsə də, özü də üç kantata seriyası yazmışdır. Ümumilikdə Bax 300-dən artıq dini kantalar yazmış, bunlardan yalnız 195-i günümüzə gəlib çatmışdır. Bu kantalardan ən məşhurları BÜV 4 ("Christ lag in Todesbanden"), BÜV 80 ("Ein feste Burg"), BÜV 140 ("Üachet auf") və BÜV 147 ("Herz und Mund Tat und Leben")-dir.
Bundan əlavə, Bax şəhər şurasının inaqurasiyası və bu kimi hadisələrlə bağlı dünyəvi kantatalar da bəstələmişdir. Buraya Toy Popurisi, Kəndli Kantatası və Qəhvə Kontatası kimi toy kantataları da daxildir. Sonuncuda atasının qızına bu içkiyə olan aludəçiliyini atmasa onun əsər getısinı icazə verməyəcəyi ilə bağlıdır.