cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türkiyə–Yaponiya münasibətləri
Türkiyənin Yaponiya ilə münasibətləri Osmanlı dövrünə qədər uzanır. 1890-cı ildə Yaponiyada baş vermiş Ərtuğrul faciəsi iki ölkə arasındakı münasibətlərin inkişafında vacib məqam olmuşdur. Türkiyə Respublikası müstəqillik əldə etdikdən sonra 1924-cü ildə ölkələr arasında diplomatik əlaqələr qurulmuş və səfirliklər açılmışdır. İkinci dünya müharibəsi zamanı 1945-ci ildə Türkiyə Yaponiyaya qarşı formal müharibə elan etsə də, 1952-ci ildə imzalanmış San-Fransisko müqaviləsindən sonra ölkələr arasında münasibət əvvəlki halına qayıtmışdır.
Osmanlı dövrü
Osmanlı ilə Yaponiya arasında beynəlxalq münasibətlər XIX əsrdə başlamışdır. 1873-cü ildə Yaponiyadan digər ölkələrə göndərilən İvakura missiyasının iki üzvü olan Qeniçiro Fukuçi və Mokuray Şimaci 11-23 aprel 1873-cü il tarixlərində İstanbulda olmuşdular. Bu qeydlərə görə onlar müasir Türkiyə ərazisinə gəlmiş ilk yaponlar idilər. Fukuçi Yaponiya mətbuatının qurucularından olan tanınmış jurnalist olsa da, demək olar ki, Osmanlı barədə yazmamışdır.
thumb|Yaponiyaya məxsus [[Kongo (gəmi)|Kongo gəmisi 1891-ci ildə İstanbulda. Rəsm müəllifi Luici Akvaronedir.|250px]] Dövlət arasında münasibətlərdə ən əhəmiyyətli hadisə Ərtuğrul faciəsidir. Uzaq Şərqdə özünə yeni müttəfiq axtaran II Əbdülhəmid 1889-cu ildə Yaponiyaya "Ərtuğrul" gəmisini yollamışdır. 14 iyul 1889-cu ildə İstanbuldan Yokohamaya yola düşən gəmi geri qayıdarkən 16 sentyabr 1890-cı ildə Kaşinozaki dəniz fənəri yaxınlığında qayalara dəyərək batmışdır. Bu hadisə Osmanlı ilə Yaponiya arasında güclü münasibətlərin yaranmasına şərait yaratmışdır. Qəzada ölənlərin dənizdən çıxarılması, basdırılması, abidə tikilməsi, yaralılara kömək edilməsi, xilas edilən əşyaların və insanların İstanbula göndərilməsi kimi hadisələr iki ölkə arasındakı münasibətlərin inkişafına təkan vermişdir. Yaponiyaya məxsus Hiei və Kongo döyüş gəmiləri qəzada yaralanları 1891-ci ildə İstanbula gətirərək Yaponiyaya qayıtmışdır. Gəmi ilə gələn və Yaponiyada toplanılan maddi yardımı gətirmiş iki yapon - Şotaro Noda və Yamada Toraciro İstanbulda qalmışdır. II Əbdülhəmidin xahişi ilə hərbi məktəbdə yapon dili dərsi verən Noda xəstələndiyi üçün Yaponiyaya qayıtmış və 1892-ci ildə ölmüşdür. Toraciro isə Birinci dünya müharibəsinə qədər İstabulda yaşamış, 1910-cu ildə Türkiyə haqqında yaponca kitab yazmışdır. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Osaka Ticarət Gildiyasının fəal üzvü olmuş və Türkiyə-Yaponiya ticarət əlaqələrinin inkişafı üçün səylər göstərmişdir.
1893-cü ilin mayında Yaponiyanın Almaniyadakı səfiri Şuzo Aoki II Əbdülhəmid tərəfindən qəbul edilərək Yaponiya-Osmanlı Dostluq Müqaviləsinin imzalanması üçün müzakirələr aparmışdır. Həmin ilin 21 dekabrında Yaponiya hökuməti müqavilənin qaralama halını hazırlamışdır.
1900-cü illərin əvvəllərində Yaponiyada xalq arasında Osmanlı populyarlıq qazanmağa başlasa da, hökumətin Osmanlı ilə bağlı apardığı müşahidələr çox da isti deyildi. Xüsusilə, Qərbi Avropada təcrübə yaşayan məmurlar bu cür münasibətlərə kəskin yanaşırdılar. Həmin dövrdə iki ölkənin qatıldığı müharibələr də diplomatik görüşlərin baş tutmasına mane olurdu.
Balkan müharibələrində Osmanlı ordusu ilə müharibəyə gedən xarici müşahidəçilər arasında Avropa ölkələrinin xaricində təmsil edilən yeganə Asiya ölkəsi Yaponiya idi. Osmanlıda ilk Yaponiya hərbi ataşesi 1907-ci ilin fevralında bu vəzifəyə təyin olunan Moriaka Morişiqe olmuşdur. Moriaka Osmanlıdakı həyatı barədə xatirələrini "Yosei Zuihitsu" adlı əsərdə paylaşmışdır. 1911-ci ildə onun vəzifəsini Muraoka Çotaro tutmuş və Balkan müharibələri zamanı Osmanlı ordusuna hərbi müşahidəçi kimi qatılmışdır.
1910-14-cü illərdə İstanbulda Əbdürrəşid İbrahim tərəfindən "Alem-i İslam ve Japonyaʼda İntişar-ı İslamiyet" adı altında Yaponiya haqqında səyahət kitabı yayımlamışdır. Əbdürrəşid İbrahim Birinci dünya müharibəsindən öncə İstanbuldan Yaponiyaya köçmüş və 1944-cü ildə Tokiodakı ölümünə qədər orada yaşamışdır.
Türkiyə dövrü
thumb|left|[[Şahzadə Akiko və Ömer Çelikin 2014-cü ildəki görüşü.|270px]] 1923-cü ildə imzalanmış Lozanna müqaviləsi nəticəsində Yaponiya yeni yaranmış Türkiyə Respublikasını 6 avqust 1924-cü ildə tanımış, qarşılıqlı səfirliklər açılmış və diplomatik nümayəndələr göndərilmişdir. Yaponiyanın Türkiyə səfirliyi 23 mart 1925-ci ildə İstanbulda açılmışdır, həmin ilin 17 oktyabrında Yaponiyanın Türkiyədəki ilk səfiri Yukiçi Obata vəzifəsini yerinə yetirməyə başlamışdır. 7 iyul 1925-ci ildə isə Türkiyənin Yaponiyadakı səfirliyi açılmışdır. 1928-ci ilin oktyabrında Tokioda Yaponiya-Türkiyə Dərnəyi qurulmuş və dərnək 1929-cu ilin fevralında Ərtuğrul abidəsi tikdirmişdir. İkinci dünya müharibəsinə qədər iki ölkə arasındakı münasibətlər mülayim qalmışdır. 11 oktyabr 1930-cu ildə Ankarada ölkələr arasında Ticarət və Dənizçilik müqaviləsi imzalanmışdır. 1931-ci ilin oktyabrında Yaponiya şahzadəsi Takamatsu Türkiyəyi ziyarət etmişdir. 27 oktyabr 1937-ci ildə Yaponiyanın Türkiyə səfirliyi İstanbuldan Ankaraya köçürülmüşdür.
İkinci dünya müharibəsində Türkiyə neytrallığını qorumağa çalışsa da, 6 yanvar 1945-ci ildə ABŞ-nin Türkiyədəki səfiri Lourens Şteynhartın Türkiyənin xarici işlər naziri Hasan Sakaya təkidindən və müttəfiqlərin təzyiqindən sonra Yaponiya ilə diplomatik əlaqələrini kəsərək 23 fevralda Yaponiyaya qarşı formal müharibə elan etmişdir. Bu hadisə, xüsusilə, Çin tərəfindən müsbət qarşılanmışdır. Diplomatik statusa malik 15 yapon İstanbulun Ayazpaşa bölgəsindəki konsulluq binasında həbs olunmuşdur. Buna baxmayaraq, həbs olunmuş yaponlara bəzən Yıldız parkında gəzməyə icazə verilirdi. Buna qarşılıq olaraq, Yaponiya hökuməti də Türkiyəyə müharibə elan edəcəyini bildirmişdir. Türkiyənin bu addımlarından sonra bəzi Türkiyə qəzetləri yaponlar haqqında irqçi məqalələr yayımlamışdır. Məsələn, "Cumhuriyet" qəzetində yaponların beyin və göz quruluşlarına görə heç vaxt amerikalılar kimi usta pilot olmayacaqları qeyd olunmuşdu.
1952-ci ildə imzalanan San-Fransisko müqaviləsindən sonra ölkələr arasında münasibətlər yenidən normallaşmışdır. 1952-ci ilin iyununda Türkiyənin Yaponiyadakı səfirliyi yenidən açılmış və müharibədən sonra ilk səfiri İzzet Aksular olmuşdur. 1953-cü ilin mayında isə Şiniçi Kamimura Yaponiyanın Türkiyədəki səfiri vəzifəsini yerinə yetirməyə başlamışdır. Koreya müharibəsi zamanı isə BMT güclərinin tərkibində vuruşan Türkiyə qüvvələrinin bir çox əsgəri Yaponiyada da olmuşdur. 1957-ci ildə iki ölkə arasında viza məhdudiyyəti ləğv olunmuşdur. 1958-ci ilin aprelində Türkiyə baş naziri Adnan Menderes Yaponiyaya rəsmi səfər etmişdir.
1984-cü ildən sonra iki ölkə arasında qarşılıqlı iqtisadi fəaliyyətlərlə çox güclü və sürətli artım yaşanmışdır. Bu dövrdə çoxsaylı iqtisadi heyət qarşılıqlı ziyarətlər həyata keçirulmiş və aviasiua müqaviləsi, kapitalların təşviqi müqaviləsi kimi yeniliklərə imza atılmışdır. 1985-88-ci illərdə tikilən Fateh Sultan Mehmet körpüsü Yaponiya şirkətlərinin əməkdaşlığı ilə istifadəyə verilmişdir. 19 mart 1985-ci ildə İran-İraq müharibəsi zamanı Tehranda qalan yaponların xilas edilməsində Türkiyə hökuməti aktiv iştirak etmişdir. 1989-cu ildə İmperator Hirohitonun dəfn mərasimində, həmçinin 1990-cı ilin noyabrında Akihitonun taxta çıxma mərasimində Türkiyə prezidenti Turqut Özal da iştirak etmişdir.
2003-cü il Yaponiyada Türkiyə ili elan olunmuşdur. İl çərçivəsində sərgilər, rəqs performansları, konsertlər, filmlər və teatr tamaşaları daxil olmaqla 150-dən çox rəsmi tədbir baş tutmuşdur. 2004-cü ilin iyulunda Yaponiya hökuməti Türkiyədə Kaman-Kalehöyük Anadolu Arxeoloji İnstitutunu açmış və açılış mərasimində Şahzadə Tomohito da iştirak etmişdir.
Mədəniyyət
1986-cı ildən Türkiyənin Kırşəhər vilayətində davam edən Kaman-Kalehöyük arxeoloji qazıntı işləri Şahzadə Takahito Mikasanın tövsiyəsi ilə başlamışdır. Bu qazıntı işlərini aparan Yaponiya Anadolu Arxeoloji İnstitutunun fəaliyyətləri daha sonra oğlu Şahzadə Tomohito, ondan sonra da nəvəsi Şahzadə Akiko tərəfindən dəstəklənmişdir. Şahzadə Akiko Türkiyə-Yaponiya Dərnəyinin sədri vəzifəsini yerinə yetirir.
1993-cü ildə Ankara şəhərində Türk Yapon Fondu Mədəniyyət Mərkəzi qurulmuşdur.
Ərtuğrul faciəsindən bəhs edən, Yaponiya-Türkiyə istehsalı "Ərtuğrul 1890" filmi 2015-ci ildə buraxılmış və hər iki ölkədə 1 milyondan çox insan tərəfindən izlənmişdi.
2003-cü ildə Şimonoseki şəhərinin dəstəyi ilə İstanbulda yapon bağçası açılmış və 2015-ci ildə yenilənmişdir. Bundan əlavə, Türkiyənin Bursa, Konya, Kayseri, Əskişəhər kimi şəhərlərində də yapon bağçaları salınmışdır.
İdman
Cuniçi İnamoto, Hacime Hosoqay, Şinci Kaqava, Yuto Naqatomo, Takayuki Seto kimi Yaponiya futbolçuları Türkiyə çempionatında çıxış etmişdir. Alpay Özalan, Eren Albayrak, Fuat Usta, İlhan Mansız, Ömer Tokaç kimi Türkiyə futbolçuları isə Yaponiya çempionatında oynamışdılar.
Bateti
Bateti — Tiflis quberniyasının Qori qəzasında kənd adı.
Toponimkası
Bateti- Tiflis quberniyasının Qori qəzasında kənd adı. Şimali Qafqazda Ter əyalətinin Xasav-Yurt dairəsində Bat-Yurd, həmin əyalətin Kızıl-Yar dairəsində Bada-Yurd (yenə orada), Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasında Badakənd, Badaçay, Lənkəran-Astara bölgəsində Bədəlan, Qazax qəzasında Bayta (qışlaq adı), Borçalı qəzasında Baytalı və b. adlarla eynidir. VII əsr müəllifi Musa Kalankatlının "Alban tarixi" əsərində Albaniyada Saz-Baday (türk dillərində saz "qamışlıq" "bataqlıq yeri") toponimi ilə ("Alban tarixi" I kitab, 33-cü fəsil) səsləşir. Pateti (əsli görünür Bata-eti) toponimi bizdə Bata, Bada tayfasının adını göstərir. Bunu İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında Badalı və Göyçə bölgəsində Bədəli kənd adları da göstərir. Erkən orta əsrlərdə Cənub-şərqi Avropada yaşamış və qədim rus mənbələrində adı Bout kimi yazılmış bir türk mənşəli tayfanın adını əks etdirir.
Xarici keçid
yasamal.cls.az
Xavar-e no
Xavar-e no — İran Azərbaycanı nda fars dili ndə, 1943-1945-ci illərdə nəşr edilmiş gündəlik qəzet.
Xavar-e no 1943-1945-ci illərdə Mahmud Turabinin redaktorluğu ilə Təbriz şəhərində dərc edilmişdir. Xavar-e no qəzeti İran Tudə Partiyasının regional orqanı kimi Əli Şəbistərinin partiyadan qovulmasından sonra yaradılmışdır. Əli Şəbistəri Tudə qəzetinin Cənubi Azərbaycandakı redaktoru olmuş və Azərbaycan millətçiliyini təşviq etdiyinə görə partiyadan qovulmuşdu.
Xavar-e no Sovet İttifaqının dəstəyi ilə dərc edilmişdir və II Dünya müharibəsinin sonunda Sovet İttifaqının İranda geri çəkilməyə məcbur edildikdən sonra bağlanmışdır.
Əl-Lat
thumb|Əl-Lat dəvə üzərində, Ərəbistan yarımadası, İslamdan 500 il əvvəl Əl-Lat — İslamdan əvvəlki Ərəbistan yarımadasında ən böyük tanrıça bütlərindən biri.
Bu tanrıçanın adına, "Əl-Lat" və "Manat" tanrıça bütlərinin adları ilə birlikdə Quranın Nəcm surəsinin 19 və 20-ci (53:19-20) ayələrində işarə olunmuşdur.
Ərəblər bu bütlərə "Bənətilləh il-səlasə", yəni Allahın üç qızı adını vermişdirlər.
Əl-Lat məbədi Taif şəhərində və hicrətin 9-cü ilində Məhəmmədin əmri ilə dağıdıldı.
Kuman dili
Kuman dili, həmçinin polovets dili və ya qıpçaq-polovets dili — XI–XIV əsrlərdə Dunay və Volqa arasındakı çöldə yaşamış kumanların danışdığı dil. Hazırda istifadə olunmayan kuman dili bu günkü Krım tatar və Qaraçay-balkar dillərinə yaxınlığı ilə diqqət çəkir. Kumanlar Şərqi Avropada istifadə olunan türk ləhcələrindən birində danışırdılar.
Adlandırması
Elmi nəşrlərdə bu dil Kuman və Kuman türkcəsi kimi göstərilmişdir.
Tarixi
Kumanlar XIII-XIV əsrlərdə Şərqi Avropada yaşamış türk tayfasıdır. Kumanlar tarix boyu qıpçaqlarla eyni birlikdə olduqlarından, müəyyən zaman sonra onları qıpçaqlarla eyni hesab etmişlər. Kuman türkcəsində Şərqi Avropada, Qara dənizin şimalında və qismən də Balkanlarda danışılmışdır. Kodeks Kumanikus türklər tərəfindən yazılmayan amma kuman dilinin danışıq xüsusiyyətlərini əks etdirən, öz dövründəki türk dilinin quruluşunu əks etdirən mühüm bir əsərdir.
Əsərlər
Atamız kim köktesiñ. Alğışlı bolsun seniñ atıñ, kelsin seniñ xanlığıñ, bolsun seniñ tilemekiñ – neçikkim kökte, alay [da] yerde. Kündeki ötmegimizni bizge bugün bergil. Dağı yazuqlarımıznı bizge boşatqıl – neçik biz boşatırbiz bizge yaman etkenlerge. Dağı yekniñ sınamaqına bizni quurmağıl. Basa barça yamandan bizni qutxarğıl. Amen!
Azərbaycan dilinə tərcüməsi: Atamız sən göydəsin. Alqışlı olsun sənin adın, gəlsin sənin xanlığın, olsun sənin diləməyin– necə ki göydə, və yerdə. Gündəlik əkməyimizi bizə bugün ver. Və de günahlarımızdan (yazıklarımızdan) bizi bağışla– necə biz bağışlarqz bizə yamanlıq (pislik) edənləri. Və de şeytanın sınamasından bizi koru. Bütün yamanlıqdan (pislikdəm) bizi qurtar. Amin! Türk dillərinin qıpçaq qrupunun kuman-qıpçaq dilləri qrupuna aiddir. Kuman dili haqqında məlumat XIV əsrin əvvəllərinə aid latın-fars -kuman lüğəti, qrammatikası "Codex Cumanicus" tərəfindən verilir.
Müasir dillərdən Krım-tatarı, kəraim, qırımçaq, tatar, qaraçay-balkar və qumuq dilləri kuman dillərinə ən yaxın dillər hesab olunur.
Judit Batler
Judit Batler (Judith Butler) feminizm, kivr-nəzəriyyəsi, siyasi fəlsəfə və etika mövzularına əhəmiyyətli təsir göstərmiş poststrukturalizm nümayəndəsi olan Amerikalı filosofdur. Fəlsəfə doktoru, Berklidəki Kaliforniya Universitetinin professorudur (1993-dən). Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin üzvü (2007), Britaniya Akademiyasının müxbir üzvüdür (2015). Ən məşhur kitabı "Cinsiyyət Problemi: Feminizm və şəxsiyyətin dəyişməsi"-dir ("Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity").
Bioqrafiyası
Rus və Macar əsilli yəhudi ailəsində anadan olub. Əvvəl Beninqton kollecində, sonra Yel Universitetində fəlsəfə təhsili alır, burada 1978-ci ildə bakalavr dərəcəsini və 1984-cü ildə doktorluq dərəcəsini alır. 1984-1993-cü illərdə Uesleyan Universitetində, Corc Vaşinqton Universitetində və Cons Hopkins Universitetində dərs demişdir. 1993 -cü ildən Berkli Kaliforniya Universitetində ritorika və müqayisəli ədəbiyyat üzrə professordur. Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvüdür (2019).
Poststrukturalist ənənəylə işləyərək, feminizm və cinsəllik məsələlərini inkişaf etdirir. Siyasi nəzəriyyə onun maraq dairəsindədir, son əsərlərində yəhudi fəlsəfəsinə müraciət edmişir. 1999-cu ildə amerikalı filosof Marta Nussbaum, məqaləsində Batleri tənqid etmişdi. Məqalə bir çox feministlər tərəfindən müzakirə etdilmişdi.
Nussbaum onu, fərdi "çıxışlar" xeyrinə təşkil edilmiş ​​mütəşəkkil siyasi mübarizədən imtina etməkdə və qəsdən anlaşılmz yazı silində günahlandırdı.
Fərqlənmələri.
2026 Qış Olimpiya Oyunları
2026-cı il Qış Olimpiya Oyunlarını keçirməyə iddialı şəhərlərin siyahısı.
Akroteri
thumb|right|Akroteri nümunələri.
Akroteri (, akterion – ucluq) — klassik memarlıq orderləri tətbiq olunan binalarda frontonların künclərinə qoyulan heykəltəraşlıq bəzəyi. Akroterilər heykəl, üçayaq, disk, urna, palmetta və ya hər hansı digər heykəltəraşlıq elementi kimi müxtəlif formalarda ola bilər. Qotika memarlığında akroteriyalara da rast gəlinir. Bu, bəzən mebel dizaynına da daxil edilir.
Ağviran (Çaldıran)
Ağviran — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 59 nəfər yaşayır (20 ailə).
Akselerator
250px|thumb|right|Peugeot 2006" avtomobilinin pedalları.
Akselerator ( – sürətləndirirəm) — karbüratordan daxili yanma mühərrikinin silindrlərinə verilən yanacaq qarışıqlığının miqdarını tənzimləyən aparat. Nəqliyyat vasitəsinin sürətini dəyişdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Den Berd
Den Berd  — amerika aktyoru.
Həyatı
2016-cı ildə Loren Li Simitlə ailə qurub.
2028 Yay Olimpiya Oyunları
2028 Yay Olimpiya Oyunları Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən 2028-ci ildə ABŞ-nin Los-Anceles şəhərində təşkil edilməsi gözlənilən bir idman oyunudur.
Əl-Üzza
Əl-Üzza — İslamdan əvvəl Ərəbistan yarımadasında Qureyş qəbiləsinin ən böyük tanrıça bütlərindən biri.
Əl-Üzzaya pərəstiş edənlərə "Əbdül-Üzza", yəni "Əl-Üzzanın bəndəsi" deyirdilər.
Xalid ibn Vəlid adlı şəxs Məhəmməd peyğəmbərin (s.) əmri ilə Əl-Üzza bütünü məhv etmişdir.
Bu tanrıçanın adına, əl-Lat və Mənat tanrıça bütlərinin adları ilə birlikdə Quranın Nəcm surəsinin 19 və 20-ci (53:19-20) ayələrində işarə olunmuşdur.
Ərəblər bu bütlərə "Bənətilləh il-səlasə", yəni Allahın üç qızı adını vermişdirlər.
Aleksey Kaşuk
Aleksey Kaşuk — Azərbaycan Premyer Liqası klublarından Sabahda icarə əsasında çıxış edir.
Qıpçaq-noqay dilləri
Qıpçaq-noqay dilləri — türk dillərinin qıpçaq qrupuna daxil olan ən çoxlu dil klasteri.
Dil və dialektlər
Linqvistik baxış bucağından bütün qıpçaq-noqay dilləri bir dilin dialekti sayılacaq qədər bir-birinə yaxındır. Aşağıdakı dillər və dialektlər fərqlənir:
Tatarların və başqırdların bəzi qrupları da noqay mənşəlidir, məsələn, naqaybəklər.
Abbaskəndi (Meşkinşəhr)
Abbaskəndi və ya Abbaskəhrizi — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Meşkin şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Ərşəq kəndistanında, Meşkin şəhərindən 45 km şərqdədir.
Mənat
Mənat — İslamdan əvvəl Ərəbistan yarımadasında üç əsas tanrıça bütündən biri.
Bu tanrıçanın adına, əl-Lat və əl-Üzza tanrıça bütlərinin adları ilə birlikdə Quranın Nəcm surəsinin 19 və 20-ci (53:19-20) ayələrində işarə olunmuşdur.
Kuçerov reaksiyası
Tarixi
İlk dəfə bu reaksiya 1881-ci ildə Rusiya kimyaçısı Mixail Qriqoryeviç Kuçerov tərəfindən kəşf edilmişdir. Kuçerov reaksiyasında katalizatorun zərərli təsiri səbəbindən ötrü hal-hazırda bu reaksiyadan istifadə edilmir. Kuçerov reaksiyasının əsasında Asetilendən Asetildehid almaq dayanır. Reaksiyanın katalizator kimi Civə (Hg2+) ionunun duzlarından istifadə edilir.
Metin Oktay
Milli komanda kariyeri
11 Aprel 1954 də, Qərbi Almaniyanın Leverkusen şəhərində Türkiyə 18 yaş milli komandasının Belçikayı 4-0 uduğu və özünün 2 qol atdığı 1954 Dünya Gənclər Çempionatı oyununda ilk dəfə milli forma geyindi.
Türkiyə formasıyla ilk oyununa 18 Dekabr 1955 də, Portuqaliya ilə oynanan hazırlıq qarşılaşmasında çıxdı. Bu oyunu 3-1 qazanan Türkiyənin 2-ci qolu Oktaydan gəldi. 25 Dekabrda, Fransa B komandası ilə oynanan və 3-1 məğlub olunan Akdeniz Kuboku oyununda da komandasının tək qolunu Metin Oktay atdı. 10 Oktyabr 1962 də, Efiopiya ilə oynanan ilin ilk mili oyununda üç qol birdən ataraq hat trick elemey bacardı. 11 Dekabr 1968 də, 1970 FİFA Dünya Kuboku seçmə mərhələsində Şimali İrlandiya ilə oynanan və komandanın lideri olaraq yer aldığı oyunda son dəfə milli formanı geyindi.Toplamda 36 Milli oyunda forma geyinən Metin Oktay, 19 qol atmağı bacardı.
Naliyətləri
İzmir Profesional Liqası bombardiri (1):1954-55 (17 qol) İstanbul Profesional Ligası bombardiri (4): 1955-56 (19 qol),1956-57 (17 qol),1957-58 (19 qol),1958-59 (22 qol) Super Liga bombardiri (6):1959 (11 qol),1959-60 (33 qol),1960-61 (36 qol),1962-63 (38 qol),1964-65 (17 qol),1968-69 (17 qol)
Stakizm
Stakizm — 1999-cu ildə Billi Çayldiş və Çarlz Tompson tərəfindən əsası qoulmuş konseptual sənət əleyhinə olaraq məcazi rəssamlığı təşviq etmək məqsədi daşıyan beynəlxalq bir sənət hərəkatıdır. İlk əvvəl 13 ingilis sənətkar tərəfindən yaradılan qrup 2017-ci ilin mart ayında 52 ölkəyə və 236 qrupa qədər genişlənmişdir.
Antarkəndi (Çaldıran)
Antarkəndi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 65 nəfər yaşayır (15 ailə).
Velika Planina
Velika Planina ― Sloveniyada, paytaxt Lyublyana şəhərindən 50 km şimal-şərqdə yerləşən dağlıq karst yaylası. Yayla 5,8 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir və dəniz səviyyəsindən orta hesabla 1500 m yüksəkdə yerləşir. Ən yüksək nöqtəsi 1666 m hündürlüyündəki Qradişçe dağıdır. Velika Planina yaylası qışda xizək kurortu, yayda isə istirahət yeri kimi turizm mərkəzidir.
NGC 7321
NGC 7321, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Velika Planina
Tarix
1931-1932-ci illərin qışında yaylada qışda daxmaların icarəyə verilməsinin nəzərdə tutulduğu yeni turizm forması yaranmışdır.
İkinci Dünya Müharibəsi dövründə alman qüvvələri bütün daxmaları yandırmışdır. Bu dövrdə həmçinin sloveniyalı memar Yoze Pleçnik tərəfindən 1938-ci ildə tikilmiş ibadətgah da yandırılmış, lakin 1988-ci ildə bərpa edilmişdir.
Yaşayış məntəqəsi
Yaylada Velika Planina kəndi yerləşir. 2002-ci il əhali siyahıya alması zamanı dağda dörd daimi sakinin olduğu qeyd edilmişdir.
Postmodernizmin tənqidi
Postmodernizmin tənqidi bəhsi keçən fəlsəfənin əks yanaşmasıdır. Postmodernizm tənqidçiləri əsasən onun mənasız olduğu, obskurtanizmi təbliğ etdiyi və nisbilikdən istifadə etdiyi fikirlərini irəli sürürlər. Ümumilikdə, bu fəlsəfənin tənqidi postmodernlə əlaqəli müxtəlif hərəkatlara hərtərəfli hücum kimi başa düşülməməlidir. Mövzuya dair çıxışlar çox vaxt postmodern fəlsəfə, arxitektura və ədəbiyyat kimi fərqli ola biləcək xüsusi sahələrə istinad edir. Bu, həmçinin postmodernizmi post-strukturizm, mədəni relyativizm və "nəzəriyyə" kimi müəyyən tendensiyalarla məhdudlaşdıra bilər. Məsələn, bir filosof postmodern kinematoqrafiya haqda müsbət fikirdə olduğu halda Fransız postmodern düşüncəsini tənqid edə bilər. Bu sahədə məşhur tənqidçilərdən sayılan Eşbi ən yaradıcı postmodern əsərlərini geniş layihələrin bütün inventarlarına hücum etmədən tənqid edir.
Fikir ayrılıqları
Filosof Noam Çomski postmodernizmin mənasız olduğunu iddia edir və düşünür ki, o analitik və ya ampirik məlumatlara heç bir şey əlavə etməz.
Kristofer Hiçens öz kitabında öz fikirlərini belə əks etdirir: "Postmodernistlərin zülmü cansıxıcılıq və yarı savadlı prozaik fikirlərlə insanlığı təngə gətirir. Riçard Doukins mövzuya belə toxunur:
Postmodernistlər və ya postmodern dostu ziyalılar ingilis tarixçi Perri Anderson kimi "postmodernizm" termini üçün təyin olunan müxtəlif mənaları varlığını müdafiə edirlər və yalnız müasir mədəniyyətdə postmodernizmin analizi məsələsində bir-birinə zidd olaraq qarşı-qarşıya qalırlar. Kaya Yılmaz terminin tərifində aydınlıq və uyğunluq olmamasını müdafiə edir. Yılmaz qeyd edir ki, nəzəriyyənin özü "anti-özəllikçi və anti-təməlqoymaçı "dır, çünki bu müddəanın əsası və ya əsas mənası yoxdur. Sokal postmodernizmin oxşar müdafiəlarını tənqid edərək deyir ki, bu cür cavablar yalnız postmodernist tənqidçilərin hazırladığı orijinal nöqtəsini nümayiş etdirir.
Mənəvi relativizm
Bir çox fəlsəfi hərəkat həm müasirlik, həm də postmoderniteyi sağlam strukturlar kimi qəbul edir. Bunlardan bəziləri postmoderniteyi əsas mənəvi və ya təbii həqiqətlərin rədd edilməsi və maddi və fiziki zövqə daxili balans və mənəviyyatın açıq şəkildə rədd edilməsinə vurğulayan mədəni və dini mühafizəkarlıqla əlaqələndirilir. Bu tənqidlərin əksəriyyəti postmodern şəraitin vacib qəbuledilməz xüsusiyyəti kimi "obyektiv həqiqətdən imtina" tendensiyasına hücum edir və tez-tez bu həqiqəti təmin edən bir meta-hekayə təklif etməkdir.
Əlikəhrizi (Meşkinşəhr)
Əlikəhrizi — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 121 nəfər yaşayır (24 ailə).
İino UNO Muzeyi
– Yaponiyanın Fukuşima prefekturasının İino qəsəbəsində yerləşən muzey. Uçan naməlum obyektlərə və yadplanetlilərə həsr olunmuşdur.
Tarixi
Muzeyin yerləşdiyi İino qəsəbəsi Yaponiyada "UNO-ların evi" kimi tanınır və qəsəbənin gəlir mənbələrindən biri UNO turizmidir. Belə ki, burada tez-tez UNO müşahidələri qeydə alınmışdır və iddialara görə qəsəbə ətrafında yerləşən bir çox qayalıq yadplanetlilər tərəfindən qoyulmuşdur. Muzeyin yanında yerləşən Senqanmori dağının əslində yadplanetlilər tərəfindən tikilmiş piramida olduğu, dağdan baza kimi istifadə olunduğu iddia olunur. Qəsəbənin UNO-larla olan əlaqəsini işıqlandırmaq üçün hökumətin dəstəyi ilə 1992-ci ildə İino UNO Muzeyi açılmışdır. Muzeyin indiki direktoru Toşio Kannodur.
Xüsusiyyətlər
Muzey binası uçan boşqab formasındadır. Muzeydə UNO-lar və digər müəmmalara aid 935 CİA sənədi nümayiş etdirilir və sərgilər keçirilir. Muzeyin məqsədi UNO-ların fotolarını və videolarını toplamaq, UNO-lar haqqında tədqiqat işləri aparmaqdır. UNO-lardan bəhs edən 5000-dən çox kitab, foto və digər resursların 3000-i UNO tədqiqatçısı Kiniçi Arayın kolleksiyasına aid olmuş və onun 2002-ci ildəki ölümündən sonra muzeyə bağışlanmışdır. Muzeydə yadplanetlilərin mümkün görünüşlərində olan heykəllər, eləcə də, yadplanetlilərə həsr olunmuş ədəbiyyat və film nümunələri sərgilənir.
Muzeydə 3D virtual teatr, restoran və hədiyyə dükkanı yerləşir. Restoranda UNO-lara həsr olunmuş yapon yeməkləri satılır. Muzeyi hər il 30.000-dən çox şəxs ziyarət edir. 2022-ci ildən etibarən muzeyin 30 illiyi münasibətilə UNO festivalı keçirilir. Festival iştirakçıları yadplanetli kostyumları geyərək paradda və müsabiqədə iştirak edirlər.
Emmanuel Apeh
Emmanuel Apeh — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Sabahın futbolçusu.
Teressa adası
Teressa adası — Nikobar adaları arxipelaqının mərkəzi hissəsində yerləşən ada. Ada Avstriya herseginyası Mariya Terezanın şərəfinə adlandırılmışdır. Ada 20 km uzunluğa, 5 km enə malikdir. Sahəsi — 101,26 km². Maksimal hündürlüyü 250 metrdir. 2001-ci il siyahıya alınmasına görə adada 2043 nəfər yaşayır.
XIV Lüdovikə göndərilmiş Səfəvi elçiliyi
XIV Lüdovikə göndərilmiş Səfəvi elçiliyi — bu elçilik "Günəş kral"ın öldüyü 1715-ci ildə fransız sarayında böyük səs-küyə səbəb olmuşdu. Elçiliyin rəhbəri Məhəmməd Rza bəy və ya fransız mənbələrində deyildiyi kimi Mehemet Riza bəy İrəvan bəylərbəyiliyi nin yüksək rütbəli məmuru idi. O, bu elçilik üçün Səfəvi şahı Hüseyn tərəfindən seçilmişdi və Paris şəhərinə böyük bir imperiya nı təmsil etdiklərini göstərə biləcək səviyyədə göstərişli və böyük bir heyətlə daxil olmuşdu.
Elçilik
Məhəmməd Rza Bəy 1714-cü ilin mart ayında Səfəvilər dövlətinin elçisi kimi Fransaya göndərilmişdir.. Səfəvilər dövlətinin Osmanlı imperiyası ilə düşmən münasibətləri olduğundan Məhəmməd Rza Bəy Fransaya getməkdən üçün zəvvar paltarından istifadə etmişdir. Belə ki, zəvvar paltarında İstanbuldan keçərək Fransaya yollanmışdır. Səfəri zamanı İstanbul şəhərində çətinliklərlə rastlaşmış və həbs edilmişdir. İstanbul şəhərində yerləşən Fransa səfirliyinin səfiri Piyer Alleursun səyi nəticəsində həbsdən azad edilərək Fransaya göndərilmişdir. Bütün problemlərə baxmayaraq Məhəmməd Rza Bəy və onu müşahiyyət edən qrup 1714-cü ilin 23 oktyabr tarixində Marsel şəhərinə çatmışdır. left|thumb|248x248px|Məhəmməd Rza Bəyin [[Versal sarayı|Versal sarayında rəsmi qarşılanma mərasimi. (1715, 19 fevral)]] 1715-ci ilin 19 fevral tarixində yerli vaxtla səhər saat 11:00-da Səfəvilər imperiyasının Fransaya təyin olunmuş səfiri Məhəmməd Rza Bəy at belində öz xidmətçiləri ilə birlikdə Versal sarayına daxil oldu. Səfir üçün Fransa kralı tərəfindən rəsmi qarşılanma mərasimi təşkil edilmişdi. Paris və ətraf ərazilərdə yaşayan yerli camaat şərq dövlətindən gəlmiş bir səfiri görmək üçün sarayın ətrafını doldurmuşdular. Səfir üçün sarayın güzgülər zalı ayrılmışdı və səfiri həmin zala daxil olmasının ardından zal tamamilə dolmuşdu. Səfirin qarşılanma mərasimi qeyd etmələri üçün rəssam Antonio Koypel və katib Boze hazır vəziyyətdə dayanmışdılar. Məhəmməd Rza Bəy Güzgülü otağa tərcüməsi ilə birlikdə daxil oldu. Fars dilini bilən tərcüməci səfirə kral tərəfindən verilmişdi. Həmin gün Səfəvi səfirinin şərəfinə Versal sarayında ziyafət təşkil edilmişdir. Şam yeməyinin ardından Fransa kralı XIV Lüdovik ilə vidalaşan Məhəmməd Rza Bəy saraydan ayrılmışdır. Məhəmməd Rza Bəy 1715-ci ilin 13 avqustunda sonuncu dəfə kral tərəfindən qəbul edilmişdir.
Səfəvi elçisinin 7 fevral 1715-ci ildə Parisə daxil olma səhnəsi François Pidou de Saint-Olon (1646-1720) tərəfindən təsvir olunmuşdur. O, IV Lüdovik dövrünün diplomatı olmaqla birlikdə, əlaqə məmuru kimi Səfəvi elçiliyinə təhkim edilmişdi.
Atların üstündəki 10 bəzəkli və uzun tüfəngi olan səfəvilər. Səfəvi şahının hədiyyələrinə qulluq edən iki erməni. Səfirin, mərasim ustasının, katibinin və tərcüməçinin iki səhifəsi. Atın üzərində elçi. Elçinin atının ətrafında iranlı və erməni qulquqçular. Elçinin bayraqdarı onun düz arxasında Səfəvi şahının bayrağını və elçinin qılıncını daşımaqdadır. Məhəmməd Rza bəy bir neçə ayı Versal sarayı nda keçirdi və Fransa ilə Səfəvi dövləti arasında danışıqlar aparmaq üçün bir neçə sahədə danışıqlar apardı. Danışıqlar aparılan sahələrdən biri də qarşılıqlı konsulların yaradılması istəyi idi. Həmçinin, o, Fransa tərəfi ilə Osmanlı imperiyası na qarşı birgə hərbi əməliyyata başlama məsələsini də müzakirə etmişdi. Lakin XIV Lüdovikin səhhətinin pisləşməsi bu danışıqlara əngəl oldu. Buna baxmayaraq, Məhəmməd Rza bəy, 1715-ci ilin payızın Səfəvi imperiyasına geri dönərkən Fransa ilə imzalamağa nail olduğu müqavilə də aparmışdı. 13 avqustda Versalda imzalanmış müqaviləyə dostluq və maliyyə məsələləri barədə idi. Bu müqavilə nəticəsində Fransanın Marsel şəhərində Səfəvi imperiyasının daimi nümayəndəliyi təsis edildi. Fransanın şərqlə ticarətində əsas liman funskiyasını yerinə yetirən Marsel şəhərindəki ilk Səfəvi konsulu Hakopcan Deritcan oldu.
1715-ci ilin 12 sentyabr tarixində Havr liman şəhərinə gəlmiş, buradan Böyük Moskva knyazlığına yollanmışdır. Məhəmməd Rza Bəy 1717-ci ilin may ayında İrəvan şəhərinə qayıtmışdır.
Ədəbiyyata təsiri
Daha qalıcı və böyük Monteskyö nün İran məktubları əsərində təccüm etdi. 1725-ci ildə yazılmış əsərdə fransız cəmiyyəti tənqidi xəyali iranlı "yaxşı niyyətli insan"ın qələminə yerləşdirilmişdir.
Fransız hərbçisi, diplomatı və xatirə ədəbiyyatçısı olan Saint-Simon yazır ki, saray qeybətlərinə görə, Məhəmməd Rza bəy əslində heç diplomat olmamış, İran torpaqlarından olan, bəlkə də öz əyalətinin canişini tərəfindən Fransada prosedur yerinə yetirmək üçün göndərilmiş adi tacir olmuşdur. Lakin Fransa nın o dövrki ticarət naziri Pontçartrain yaşlı kralı əyləndirmək və ya kefini yaxşılaşdırmaq üçün onu Səfəvi imperiyasının səfiri kimi təqdim etmişdir. Həmçinin, Saint-Simon Məhəmməd Rza bəy haqqında qeyd edirdi ki, "onun haqqında həqiqi bir şey yox imiş kimi görünürdü və onun davranışları yazıq dəstəsi və rəzil hədiyyələri qədər biabırçı idi. Üstəlik, o, Səfəvi şahı və ya nazirlərindən nə etibarnamələr, nə də göstərişlər təqdim etmişdi".
Lirik abstraksiya
Lirik abstraksiya müharibədən öncəki modernist üslublu rəssamlıqda iki əlaqəli, lakin fərqli tendensiyalardan biridir. Avropa Lirik Abstraksiyası Paris şəhərində təşəkkül tapmışdır. Bu ad ilk dəfə 1947-ci ildə Jan Joze Merşand tərəfindən işlənmişdir.
Abstrakt Ekspresionizm ilə əlaqəli mücərrəd boyama növünü xarakterizə edən təsviri termin 1940-cı ildən bəri istifadə olunur. Arxeil Qorki kimi tanınmış çoxsaylı ekspresyonist rəssamlar kontekstdə göründüyü kimi lirik abstraktlıqdan istifadə etmişdir.
Dərəbəyli (Meşkinşəhr)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 175 nəfər yaşayır (34 ailə).
Ağbulaq-i Meydan (Çaldıran)
Ağbulaq-i Meydan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 31 nəfər yaşayır (11 ailə).
Əvəz bəy Ustaclı
Əvəz bəy Ustaclı — Qızılbaş tayfalarından biri olan Ustaclıların Təmişli boyundan olan və XVI əsrin əvvəllərində fəaliyyət göstərmiş hərbi xadimlərindən biri.
Tequ stadionu
Tequ stadionu (대구스타디움, Daegu Stadium, alternativ ad — Blue Arc («mavi tağ»), keçmiş adı — Daegu World Cup Stadium) —  Cənubi Koreyanın Tequ şəhərində yerləşən futbol və yüngül atletika üçün nəzərdə tutulmuş stadion. Tequ futbol klubunun ev arenasıdır. Stadionda 2002 FİFA Dünya Kubokunun, 2003 Yay Universiadasının və 2011 Yüngül Atletika üzrə Dünya Çempionatının oyunları keçirilib.
Haqqında
Stadionun tikintisi 2001-ci ilin may ayında başa çatdırılmış, açılışı isə 28 iyun 2001-ci ildə baş tutmuşdur. Baş podratçı Samsung korporasiyası idi. İşlərin dəyəri 265 milyon dollar hesablanmışdı ki, bu, 2002 Dünya Kuboku oyunlarına ev sahibliyi edən Cənubi Koreyanın ən böyük stadionu idi. 2003-cü ildən Tequ futbol klubunun ev oyunları keçirilir. İlkin adı Daegu World Cup Stadium, 5 mart 2008-ci il tarixində indiki adına dəyişdirildi.
Stadion şəhərin mülkiyyətidir. Tequ Hava Limanından 11 kilometr aralıda yerləşir. Onun ərazisində 3550 avtomobil üçün dayanacaq var.
Futbol sahəsi 105x68 metrlik standart ölçüləri və təbii ot örtüyü var. Sahənin ətrafında poliuretanlardan hazırlanmış yüngül atletik yollar yerləşir.
Cümə Cami (Evpatoriya)
Tarixi
Cümə Cami Qezlevdə 1552-ci ildə I Dövlət Gərayının hakimiyyəti zamanı inşa edilmişdir.
İnşa edildiyi tarixdən bəri məscid dəfələrlə inşa və təmir işlərinə mənruz qalmışdır. Təzəlikcə məscid mövcud imkanlardan istifadə edilməklə əvvəlki formasında bərpa edilmişdir. 1985-ci ildə məscidin iki minarəsi bərpa edilmişdir. Belə ki, minarələrdən biri 1665-ci ildə, digəri isə 1836-cı ildə dağılmışdı.
Sovet hakimiyyəti illərində məscid bir dini məskən kimi bağlanılmış, sadəcə artitektur abidə və muzey kimi istifadə edilmişdir. 1990-cı illərdə bina yenidən inanclıların istifadəsinə qaytarılmışdır.
2014-cü ildə əvvəllər məscidin imamı olmuş və Krım müsəlmanlarının dini idarəsinin üzvü artıq bu idarəni tərk etdiyini və «Tavri müftiliyinə» tabe olduğunu bəyan etmişdir. Bundan sonra məscidin mülkiyyət hüququ «Tavri müftiliyinə» keçmişdir. 2015-ci ildı Krım Respublikasının ali məhkəməsi Krım müsəlmanlarının dini idarəsinin vəsaddətini təmin etmiş və «Tavri müftiliyinə» məscidi boşaltmağa göstəriş vermişdir.
2016-cı ildə Rusiya Mərkəzi Bankı 3 rublluq metal pulun üzərində məscid təsvir edilmişdir. thumb|280px|3 rubl (2016)
Aritektura
Xoca Sinanın memarı olması onun hörünüündən bəlli olur. Tikintisində əsasən mişar daşındanistifadə edilmişdir. Bina kvadrat formaya malikdir. Şərqi və qərbində bir minarəsi vardır. Mərkəzi zalın hündürlüyü 22 metrdir. Güçlü gümbəzə sahibdir ki, buradada 16 pəncərə vardır. 2015-ci ilin oktyabr ayından Cümə Cami Rusiyanın federal əhəmiyyətli mədəniyyəni irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Fatimənin evinə hücum
Fatimənin evinə edilən hücum İslam peyğəmbəri Məhəmmədin qızı Fatimənin evinə edilən mübahisəli zorakı hücumuna aiddir. Bu hücum Məhəmmədin hicri ilin 11-də (632-ci il) ölümündən qısa müddət sonra xələfi Əbu Bəkr tərəfindən təhrik edilmiş və başqa səhabə olan Ömərin rəhbərliyi ilə baş vermişdir. Hücumun məqsədi Fatimənin beyətindən əl çəkmiş əri Əlini həbs etmək idi. İddia edilir ki, onun basqın zamanı aldığı xəsarətlər bilavasitə gənc Fatimənin bətnində olan körpəsinin düşməsinə və atası Məhəmməddən altı ay sonra vəfatına səbəb olmuşdur.
Yuxarıdakı iddialar şiələr tərəfindən irəli sürülür və İslamın iki ən böyük qolu olan sünnilər tərəfindən qəti şəkildə rədd edilir. Bir tərəfdən, şiə tarixçiləri bu iddiaları təsdiq edən bəzi erkən sünni mənbələrini sadalayır və hadisə ilə bağlı həssas məlumatların səhabələrin ədalətli təqdimatı ilə maraqlanan sünni alimləri tərəfindən senzuraya məruz qaldığını qeyd edirlər. Digər tərəfdən, səhabələrin Məhəmmədin ailəsinə qarşı zorakılığa əl atması sünnilər üçün ağlasığmazdır. Öz növbəsində, Sünni İslam Fatimənin Məhəmmədin ölümündən sonra kədərdən öldüyünü və uşağının təbii səbəblərdən körpə ikən öldüyünü düşünür.
Onun vəsiyyətinə əsasən, Əbu Bəkr Fatimənin şəxsi dəfnindən kənarlaşdırıldı və o, gecə gizlicə dəfn edildi. Fatimə xüsusilə Şiə İslamında İsanın anası Məryəmə bənzədilib. Fatimənin İslamdakı yerini nəzərə alsaq, bu iddialar olduqca mübahisəlidir, inanclar əsasən sünni və şiə məzhəbləri arasında məzhəb xəttinə bölünür.
Səqifə
11/632-ci ildə Məhəmmədin ölümündən dərhal sonra, ənsarlar (Mədinə müsəlmanları) Bani Səidə qəbiləsinin Səqifəsində (həyət) toplandı. Ənənəvi məlumat budur ki, onlar öz aralarında müsəlman icması üçün yeni lider təyin etmək üçün görüşdülər. Madelunqa görə mühacirlərin (Məkkəli müsəlmanların) bu görüşdə olmaması onu deməyə əsas verir ki, ənsar Məhəmmədin ölümündən sonra mühacirlərin əsasən Məkkəyə qayıdacaqları inancı ilə öz şəhərləri Mədinəyə öz nəzarətlərini bərpa etmək üçün toplaşmışdılar. Məhəmmədin səhabələri olan Əbu Bəkr və Ömər görüşdən xəbərdar oldular və mühacirlərin yeganə nümayəndəsi olan Əbu Übeydə ilə birlikdə oraya gəldilər. Ənsarın bir başçısı Ömər tərəfindən döyülərək tabe olunduğu qızğın iclasdan sonra Səqifəyə toplaşanlar Əbu Bəkri icmanın yeni başçısı kimi qəbul etdilər.
Əbu Bəkrə müxalifət
Səqifə hadisəsi Məhəmmədin onu dəfn etməyə hazırlaşan ailəsini və mühacirlərin əksəriyyətini istisna edirdi. Onlardan bəziləri Əbu Bəkrə qarşı çıxdılar və sünni əl-Bəlazuri (ö. 892) xəbər verir ki, Bəni Haşim (Məhəmmədin qəbiləsi) və onun bəzi səhabələri etiraz olaraq Fatimənin evinə toplaşdılar. Madelunqa görə onların arasında Məhəmmədin əmisi Abbas və onun səhabəsi Zübeyr də var idi. Etirazçılar, o cümlədən Fatimə, əri Əlinin Məhəmmədin qanuni varisi olduğunu düşünürdü, ehtimal ki, Məhəmmədin Qədir-Xumda verdiyi elana istinad edirdi. Əlinin bu mövqeyi Əbu Bəkrə və ya onun nümayəndələrinə izah etdiyi deyilir. Əli və Fatimənin də ənsarları evlərində ziyarət etdikləri və onlardan dəstək üçün müraciət etdikləri deyilir.
Əliyə qarşı təhdidlər
Səqifə görüşündən az sonra Əbu Bəkrin müttəfiqi Ömərə Əlinin beyətini təmin etməyi tapşırdığı bildirilir. Sünni ət-Təbərinin (ö. 923) nəql etdiyi kimi, sonuncu silahlı dəstəni Əlinin evinə tərəf apardı və Əli və tərəfdarları Əbu Bəkrə beyət etməsələr, evi yandırmaqla hədələdi. Burada ət-Təbəri Ömərin “Allaha and olsun ki, ya [Əbu Bəkrə] beyət etməyə çıxırsınız, ya da evi yandıracağam.”deyə qışqırdığını yazmışdır. Həmin bu səhnə tezliklə böyüyərək zorakılığa çevrildi və Zübeyr silahsızlaşdırıldı və aparıldı. Əl-Təbərinin dediyinə görə, Zübeyr evdən qılıncını çəkmiş halda çıxmışdı, lakin bir şeyə büdrədi və sonra hücuma məruz qaldı.
Əhali sünni əl-İmamə vəs-siyasə və proto-şiə əl-Yəqubi tərəfindən izah edildiyi kimi Fatimənin onlara yalvarmasından sonra Əlinin sözü,beyəti olmadan geri çəkildi, baxmayaraq sünni ət-Təbərinin yazısında Fatimə yoxdur. Alternativ olaraq, əl-Bəlazuri Əlinin Ömərin hədəsindən dərhal sonra təslim olduğunu və Əbu Bəkrə beyət etdiyini bildirir. Bunun əksinə olaraq, kanonik “Səhihi-Buxari” və “Səhihi-Müslim”də nəql edirlər ki, Fatimənin vəfatından bir müddət sonra Əli Əbu Bəkrə beyət etdi. Sufi şərh edir ki, ət-Təbəri və əl-Bəlazurinin istinad etdiyi rəvayətlərdən başqa heç birində münaqişə zamanına qədər uzanan bir ötürmə zənciri yoxdur.
Əlinin boykot edilməsi
Madelunq hesab edir ki, Əbu Bəkr sonradan Əliyə və həmçinin Bəni-Haşimin Əliyə verdiyi dəstəyi boykot etmişdir. Nəticədə, Aişəyə aid edilən bir sünni hədisinə görə, bir sıra görkəmli adamlar Əli ilə danışmağı dayandırdılar. Hazleton eyni şəkildə yazır ki, Əli hətta məsciddə də təkbaşına namaz qılırdı. Cəfri əlavə edir ki, əvvəlcə Əlini dəstəkləyənlər tədricən üz çevirərək Əbu Bəkrə beyət etdilər. Hazleton Nəhcül-bəlağədə Əliyə aid bir ifadəyə uyğun olaraq yalnız həyat yoldaşı Fatimə və onların dörd gənc uşağı öz tərəfində qaldığını qeyd edir. Eyni zamanda, Əli xilafətin zorla davam etdirilməsi təkliflərini  o cümlədən Əbu Süfyanın  təklifini artıq rədd etmişdi, bununla da Veççia Valyeriyə (ö. 1989) görə Əlinin xilafətdə heç bir marağı yox idi. Bunun əksinə olaraq, Momen,Cəfri (ö. 2019) və Əyyubun (ö. 2021) yazdığına görə Əli yeni yaranmış İslamın məhv olacağından qorxaraq bu bölücü təklifləri rədd etmişdir. Momen əlavə edir ki, Əlinin xilafətinə qalan hər hansı dəstək onun iddialarını irəli sürməkdən imtina etdiyi üçün əriyib getmişdir.
Ömərin nüfuzu
Ömər, xüsusilə şiə mənbələrində şiddəti və qadın düşkünlüyü ilə diqqət çəkmişdir. “Ömərin sərtliyi” (şiddə) sünni rəvayətində Aişə tərəfindən qeyd edilir ki, Ömərin Əli ilə Əbu Bəkr arasında güman edilən barışıq cəhdindən kənarda qalmasının səbəbi kimi göstərilir. Kelen Ömərin bacısı Ömərdən əvvəl İslamı qəbul edərkən ona qarşı zorakılıq hadisəsini təsvir etmişdir. Madelunqa görə, Ömərin "qadınlara qarşı kobud rəftar"nın şöhrəti Ümmü Gülsümün onun evlilik təklifinə müqavimət göstərməsi olmuşdur.
Şiəliyə görə hadisə
Fatimənin evində əvvəl qeyd olunan mübahisənin nə ilə nəticələndiyi qeyri-müəyyəndir. Bəzi kanonik şiə mənbələri iddia edir ki, Fatimənin daha sonra Ömərin başçılıq etdiyi evə basqın zamanı qabırğaları sınmışdır. Bu cür mənbələr əlavə edir ki, hamilə Fatimə, Həsən Abbasın dediyinə görə, ölümündən əvvəl Məhəmmədin adını seçdiyi oğlu doğulmamış Möhsünü bətnindən düşürmüşdür.
Kitabın etibarlılığı
Ola bilsin ki, Ömərin basqını haqqında şiələrin ən erkən və ən təfərrüatlı məlumatı Kitab Süleym ibn Qeysdə ("Süleym ibn Qeysin kitabı") rast gəlinir. Bu şiə hədis toplusunun Əlinin yaxın səhabəsi ola biləcək Süleymə aid edilməsi sünnilər tərəfindən çox vaxt rədd edilir. Digər tərəfdən, bu barədə soruşanda Beşinci imam, Məhəmməd əl-Baqir (d. 114/732), kitabın həqiqiliyini təsdiqlədiyi deyilir. Buna baxmayaraq, şiə ilahiyyatçıları arasında bu kitabın etibarlılığı haqqında yekdil fikir yoxdur. Hüseyn Modarresi mətni təhlil etdikdən sonra bu fikirdədir ki, mətnin özəyi qorunub saxlanılıb və hicri 138-ci ildən əvvələ gedib çıxır, halbuki kitabın bəzi hissələri daha yeni ola bilər, məsələn, Əməvilərin süqutundan əvvəl şərqdən gələn qara bayraqların çıxması proqnozu yeni ola bilər. Eyni zamanda,Xetiya qeyd etdiyi kimi anaxronizmin bu cür halları şiələr tərəfindən peyğəmbər və şiə imamlarının peyğəmbərlikləri kimi qiymətləndirilmişdir.
Hücum
Kitab Süleym ibn Qeysdəki Səqifədən sonrakı izahın çoxu (sünni) tarixi mənbələrə bənzəyir, lakin kitabda həm də səbrsiz Ömərin Əlini ram etmək üçün Fatimənin evinə bir neçə uğursuz cəhddən sonra başçılıq etdiyi iddia edilən basqının açıq təfərrüatları var. Bu hədis həm peyğəmbərin, həm də Əlinin yaxın səhabəsi olan Salmandan (m. 32/653) rəvayət edilmişdir. Son qarşıdurmada, bu hesaba görə, Fatimə izdihamın evə daxil olmasına imkan vermədi, bundan sonra qəzəblənmiş Ömər Fatimənin ricasına məhəl qoymadı və qapını yandıraraq evə doğru irəlilədi. Fatimənin müqavimətinin ardından Ömərin qılıncla ona fiziki hücum etdiyi bildirilir. İzdiham tezliklə Əlini ram etdi və onu sürüyərək uzaqlaşdırdı və Fatimənin qarşısını almaq istəyəndə onu yenidən vurdu. Hesabatda deyilir ki, Fatimə çox keçmədən vəfat edənədək bu basqının qançırlarını hələ də bədənində daşıyırdı.
Sufi qeyd edir ki, kitabın bir qədər fərqli variantında da Fatimənin körpəsinin düşməsini, başqa bir yığcam versiyada isə yalnız Ömərin hadisədəki rolundan bəhs edilir. Bütün versiyalarda Əhli-Beytin haqqı haqqında Əbu Bəkr və Ömərlə mübahisə edən Əli və ya Fatimədir.
Kitab əl-Kafi
Kitab əl-Kafi əl-Kuleyni (ö. 329/941) tərəfindən tərtib edilmiş On iki imamçı hədisin kanonik toplusudur. Kitabda Fatiməni şəhidə kimi təsvir edən yeddinci İmam Musa əl-Kazıma (vəfatı 183/799) aid edilən bir hədis var. Bu hədis, məhsuldar və etibarlı ravi və əsas olaraq şiə sayılan Əli ibn Cəfər əs-Sadiq adlı qardaşından rəvayət edilmişdir. Nəticədə, bu ənənə On iki imamçı elmi dairələrində mötəbər və etibarlı hesab olunur.
Kamil əl-ziyarət
Kamil əl-ziyarət görkəmli On iki imamçı rəvayətçisi əl-Qummi (ö. 368/977) tərəfindən tərtib edilmişdir. Kitabda altıncı imam Cəfər əs-Sadiqə (vəfatı 148/765) aid edilən hədisdə peyğəmbərə Meracda ailəsinin müsəlmanların əli ilə zorakılıqla öldürülməsi barədə məlumat verilmişdir. Xəbərdə qızı Fatimə üçün onun evinə basqın zamanı aldığı xəsarətlər səbəbilə uşağını salması və ölümü qeyd olunur. Bu rəvayət əs-Sadiqin məşhur səhabəsi və əsas şiələrdən olan Həmmad ibn Osmanın rəvayətində nəql edilmişdir. Nəticədə on iki imamçı hədis dairələrində bu hədis yenidən mötəbər hesab olunur.
Tarix əl-Yəqubi
Əl-Yəqubi (vəfatı 284/897) Əbu Bəkr və Ömərin başçılıq etdiyi Fatimənin evinə basqını təsvir edərək Əlinin qılıncla çıxdığını, lakin onun məğlub olduğunu yazır. Kütlə daha sonra evə daxil olub, lakin Fatimə Allaha yalvarmaqla hədələdikdən sonra çıxıb getdilər. O, həmçinin Əbu Bəkrin ölüm yatağında Fatimənin evinə girdiyinə görə peşman olduğunu qeyd edir. Əl-Yəqubi uşağın düşməsinə işarə etmədən Möhsünü Fatimənin övladları arasında qeyd edir.
Kitab əl-İrşad
Bu əsəri digər görkəmli on iki imamçı teoloq əl-Müfid (ö. 413/1022) tərtib etmişdir. Burada əl-Müfid Ömərə istinad etmədən və ya bu inancı dəstəkləmək üçün heç bir rəvayət sadalamadan yalnız Möhsünün ana bətnindən düşməsinə dair şiə inancını qeyd edir. Əl-Müfidin başqa yerdə Fatiməyə qarşı zorakılıq haqqında yazdığını nəzərə alındığında Xetiya onun "Kitab əl-İrşad"ında mübahisəli mövzulardan çəkinərək sünnilərin qəzəbinə səbəb olmadan kitabı on iki imamçıların əksəriyyəti üçün əlçatan hala gətirdiyinə şübhə edir.
Dəlail əl-imamə
İbn Rüstəm (4/11 əsr) “Dəlail əl-imamə”sində çoxlu hədis nəql edən və altıncı imamın yaxın səhabəsi olan Əbu Bəsirin rəvayətində Cəfər əs-Sadiqdən bir hədis gətirir. Qalan rəvayət zəncirinə ən görkəmli şiə səlahiyyətlilərindən bəziləri daxildir və buna görə də bu hədis etibarlı hesab olunur. Hədisin məzmunu Kitab Süleym ibn Qeysdə olan izahatına çox bənzəyir, lakin əlavə edir ki, Fatimənin Ömərin özü deyil, Qunfuz adlı nökəri tərəfindən vurulduğu zaman Möhsünü itirib.
Sünniliyə görə hadisə
Zorakılıq iddiaları sünnilər tərəfindən qəti şəkildə rədd edilir, onlar da Möhsünün təbii səbəblərdən körpə ikən öldüyünü iddia edirlər. Buna baxmayaraq, bu iddialar sünni tarixi mənbələrində müəyyən dəstək tapmışdır: Əl-Cövhəri (ö. 935) özünün “Əl-Səqifə və Fədək” əsərində Ömər və adamlarının Fatimənin evini yandırmaqla hədələdiyinə dair bir rəvayət daxil edir. Sonra onun yalvarışına baxmayaraq evə daxil oldular və Əlini və tərəfdarlarını evdən çıxarmağa məcbur etdilər. Əl-imamə və əl-siyasə kitabında əvvəlki təsvirin qalan hissəsində Əlinin zorla evindən çıxarılaraq Əbu Bəkrin hüzuruna gətirildiyi və orada təzyiq altında beyət edildiyi bildirilir.''  Müaviyənin (661-680) Siffeyn döyüşündən (657) əvvəl Əliyə yazdığı məktubda onun zorakılıqla həbs edilməsinə işarə etdiyi məlumdur.
Müasir mənzərə
Madelunqun güc tətbiqi ilə bağlı dəqiq fikri yoxdur. Yenə də qeyd edir ki, (sünni mənbələrində) Fatimənin evində axtarış aparıldığına dair dəlillər var. Madelunqun yazdığına görə, Əli sonradan dəfələrlə dedi ki, yanında qırx kişi olsaydı (Əbu Bəkrə) müqavimət göstərərdi. Alternativ olaraq, Buehler təklif edir ki, zorakılıq iddiaları dövrün siyasi gündəmini əks etdirdiyi üçün onlara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Əksinə, Veççiya Valyeri şiə iddialarının şişirdilmiş olsa belə, faktlara əsaslandığı qənaətindədir. Abbas yazır ki, bəzi nüfuzlu sünni mənbələri Ömərin basqını və Fatimənin yaralanmasından bəhs edir.
Senzura
Xetiya inanır ki, hadisə ilə bağlı həssas məlumatların Məhəmmədin səhabələrinin ədalətli təmsil olunması ilə məşğul olan görkəmli hüquqşünas Əbu Ubeyd əl-Salam (ö. 837) kimi sünni müəlliflər tərəfindən senzuraya məruz qaldığı məlum hallar var. Oxşar iddialar ət-Təbəri və əl-Məsudiyə (ö. 956) qarşı da ortaya çıxdı, baxmayaraq ki, ikinci şəxs şiə meyllərində ittiham olunur. Bu xətlə yanaşı, Lukas və Sufi sünnilərin Məhəmməddən sonra səhabələr arasında, xüsusilə də Səqifə məsələsi ilə bağlı münaqişələri minimuma endirmək və neytrallaşdırmaq meylini qeyd etdiyini,halbuki bu münaqişələrin şiə qeydlərində gücləndirilmiş olduğunu qeyd edirlər.