cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qışqırıq 3 (film, 2000)
Məzmun
İlk iki filmin qəhrəmanı Sidni Preskott, Vudsbor qəsəbəsində və Vindsor Universitetində yaşadığı hadisələrdən sonra, qarabasma maskalı qatillərdən qorunmaq üçün Kaliforniya dağlarının ətəklərindəki bir dağ evinə yerləşmişdir. Lora taxma adı və saxta şəxsiyyətlə özünü ola biləcək təhlükələrdən qorumaqda, eyni zamanda problemli insanlara telefonla məsləhət etməkdədir. Hər şey çox təkrarlanan bir axış içərisində ikən, qarabasma maskalı qatilin yenidən ortaya çıxıb Kotton Viri və sevgilisi Kristin Hamiltonu öldürməsi nəticəsində çətinlikli müddət yenidən başlayır. Ancaq polis bu iki cinayətin ardıcıl qatil tərəfindən törədildikdə, "Bıçaq 3" filminin oyunçularının ssenariyə uyğun olaraq tək-tək öldürülməyə başlanması ilə razı olacaqdır. Maskalı qatil təkrar ortaya çıxmışdır və əsas hədəfi Morin Preskottun qızı Sidni Preskott ilə üzləşmək, ardından da onu öldürməkdir.
Hollivudun "Sunrise" studiyasında çəkilən "Bıçaq 3" filmi, haqqında danışılan cinayətlər səbəbiylə polis tərəfindən ləğv edilir. Filmin rejissoru Roman Bricer filminin ləğvinə şiddətlə reaksiya göstərməkdə və eyni zamanda oyunçulardan Sarah Derlinqin öldürülmədən əvvəl özüylə zəng etdiyi iddiasıyla həbs olunmuşdur. Polis, Romanın cib telefonu qeydlərini araşdırar və təmiz çıxdığı aydın sərbəst buraxmaq məcburiyyətində qalar. Roman maskalı qatil ləğv edilən filmi gərçək həyatda tətbiq fikirindən imtina etməz, oyunçuları öldürməyə davam edir.
Bütün bu hadisələr davam edərkən, Qatil Sidninin qaldığı dağ evinin yerini tapar və planına başlayır. Yerinin harada olduğunu anlayan Sidni, Los Anceles şəhər mərkəzinə və "Sunrise" studiyasının olduğu yerə getməyə qərar verər. Artıq Vudsbordan tanışı dostları jurnalist Qeyl və polis məmuru Devi ilə görüşər. Bundan sonra birlikdə qatili araşdırma qərarı alarlar.
Sidni, Los Anceles polis müəssisəsi ofisində Dedektiv Mark Kinsed qorumasındaykən, Qeyl və Devi "Bıçaq 3" filminin oyunçularının müvəqqəti olaraq qaldığı villaya gəlirlər. Oyunçuları qoruyan cangüdənlər öldürülüb və hamısı evə həbs olubdur. Buradan xilas olanlar qatilin hadisə yerinə, Sidninin atası Morin Preskottun gəncliyinə aid bir fotoşəkil buraxdığını görərlər. Foto "Sunrise" Studiyası ətrafında çəkilmişdir və Morin Preskottun film şirkəti sahibi Con Milton ilə qeyri-qanuni bir əlaqəsi vardır. Bunun üzərinə jurnalist Qeyl və "Bıçaq 3" filminin oyunçularından Cennifer, fotoşəkilin kimə aid olduğunu öyrənmək üçün araşdırmaya başlayır. Foto Rina Reynolds adı verilən köhnə bir Hollivud oyuncusuna aiddir və daha sonra yaşadığı yerlə şəxsiyyətini dəyişdirərək Morin Preskott halına gətirmişdir.
Qatil, daha əvvəl özünün öldüyü təəssüratını verən "Bıçaq 3" filminin rejissoru Roman Bricerdir. Roman, Morinin Vudsbor qəsəbəsində həyatında qeyri-qanuni olaraq dünyaya gətirdiyi oğludur. Atası isə Con Miltondur. Kaliforniyadan Vudsbora daşındığında bütün həyatını dəyişdirən Morin, əvvəlki həyatından olan oğlu Romanın da rədd etmiş və onun oyunçu Rina Reynoldsun uşağı olduğunu söyləmişdir. Bu səbəbdən kinli olan Roman, Anasını Vudsborda izləməyə başlayır. Ananın, qəsəbədəki bir çox kişilə əlaqəsi olduğunu görən Roman, bu kişilərdən biri olan Hank Lümisin oğlu Billi Lümisi, Morin Preskottun öldürməsi üçün təlqin edər. Billyinin ana və atası yoldaşı səbəbindən boşanmışdılar. Bunun təsiriylə duyğuları pisləşən Billi və yoldaşı Stüart, Morin Preskottu öldürür. Sonra sırayla ilk filmdəki cinayətləri işləməyə başlayırlar. Ancaq ilk filmdəki bu cinayətlərdən Sidninin müvəffəqiyyətli şəkildə qurtuluşu, Romanı hərəkətə keçirir. Bu müvəffəqiyyətsizlik, "Bıçaq 3" filminin cinayətlərinin törədilməsinə gətirib çıxarmışdır.
Dolan (Kəleybər)
Dolan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 92 nəfər yaşayır (16 ailə).
Xəsislik
Xəsislik - insanın öz malına, mülkünə hərisliyindən və kasıblıqdan qorxaraq əmanətindən bərk yapışmasından irəli gəlir.
Xəsislər bütün nemətləri mənimsəyərək hamsını zəbt etmək və bunları heç kəslə bölüşməmək istəyi ilə yaşayırlar.
Allah buyurur: “Nəfsinin xəsisliyindən qorunub saxlanılan kimsələr - məhz onlar nicat tapıb səadətə (Cənnətə) qovuşanlardır!” (əl-Həşr, 9)
Nicat Atayev
Nicat Habil oğlu Atayev (5 mart 1994; Mingəçevir, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Nicat Atayev 1994-cü il martın 5-də Mingəçevir şəhərində anadan olub. Əslən Kəlbəcər rayonundan idi. Onun atası — polis mayoru və Qarabağ müharibəsinin qazisi Habil Atayevdir.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Nicat Atayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Nicat Atayev sentyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı Yuxarı Əbdürrəhmanlı istiqamətində şəhid olub. II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Atayev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Atayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Məhəmməd ibn Şüeyb Zərkun
Məhəmməd ibn Şüeyb Zərkun Bəlluti, həmçinin Bizans mənbələrində Zerkun — təqribən 895–910-cu illərdə hakimiyyətdə olmuş Krit əmiri.
Krit əmirliyinin tarixi və hökmdarları haqqında qorunub-saxlanılmış qeydlər çox fraqmentlidir. O, şərti olaraq ikinci əmir Şüeybin oğlu, Kritin fatehinin və əmirliyin banisi Ömər Əbu Həfsin nəvəsi kimi tanınır. Onun qardaşı Ömərdən sonra hakimiyyətə gəldiyi, təxminən 895-ci ildən 910-cu ilə qədər padşahlıq etdiyi güman edilir. Ondan sonra taxta qardaşı oğlu Yusif ibn Ömər ibn Şüeyb çıxmışdır.
Hotsumi Ozaki
Hotsumi Ozaki — yapon jurnalist, kommunist, xəfiyyə və baş nazir katibi.
Həyatı
Asahi Shinbun qəzetinin əməkdaşı kimi çalışmış Ozaki dönəmin Yaponiya Baş Naziri Fumimaro Konoenin şəxsi məsləhətçisi vəzifəsinə qədər yüksəlməyi bacarmışdır. Hotsumi Ozakinin əsas xəfiyyəlik fəaliyyəti SSRİ ilə bağlıdır. Kommunist olması və sovet düşüncəsinə yaxın mövqe sərgiləməsi səbəbindən xəfiyyə Yaponiyaya xüsusi əməliyyata göndərilən Rixard Zorge ilə təmas yaratmış və onunla birlikdə hərəkət etmişdir. İkili tərəfindən Yaponiyanın daxili məlumatlarının sovetlərə ötürülməsi və Yaponiyada kommunist mühitin dəstəklənməsi yolunda gizli fəaliyyətlər icra olunmuşdur. Ozaki İkinci dünya müharibəsi dövründə Yapon hökuməti tərəfindən vətənə xəyanətdə ittiham edilərək asılan yeganə şəxsdir. Həbsxanada olduğu müddət ərzində həyat yoldaşına və qızına yazdığı şeirlər ölümündən sonra "Eşq bir ulduz yağışı kimi" adlı kitabda toplanmışdır.
Hüseynabad (Bicar)
Hüseynabad — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 151 nəfər yaşayır (33 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Əliheydər Kazımov
Əliheydər Kazımov (28 fevral 1963-cü il; Əlibayramlı (indiki Şirvan) - 2 iyul 1992-ci il; Bakı şəhəri) — Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Əliheydər Əliağa oğlu Kazımov 28 fevral 1963-cü ildə keçmiş Əlibayramlı (indiki Şirvan) şəhərində doğulub. 1970-ci ildə şəhərdəki orta məktəbin I sinfinə daxil olub, V sinifə qədər burada oxuyub, daha sonra təhsilini H.Cavid adına 132 saylı orta məktəbdə davam etdirib.
1976-1980-ci illərdə Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbinin Fortepiano şöbəsində daxil olan Əliheydər 1990-1992-ci illərdə Qaradağ rayonunun Sahil qəsəbəsindəki 228 saylı tam orta məktəbdə musiqi müəllimi kimi işləyib.
1992-ci il 1-ci Qarabağ döyüşləri başlayanda vətənin qəhrəman oğulları kimi Əliheydər də döyüşə yollanıb. 1992-ci il iyunun 20-də Füzuli rayonunun Qacar kəndi uğrunda gedən ağır döyüşlərin birində yaralanaraq Bakıya gətirilib, lakin qrad qəlpələri səbəbindən aldığı xəsarətlər nəticəsində Əliheydəri yenidən həyata qaytarmaq mümkün olmayıb. 1992-ci il iyulun 2-də Əliheydər Kazımov həyatla vidalaşıb. Şəhidlik adlı müqəddəs zirvəyə ucalanlardan olub. Qaradağ rayonunun Lökbatan qəsəbəsində ümumi qəbristanlıqda dəfn edilib.
Ailəsi
Əliheydər Kazımov müharibəyə gedəndə ailəli olub. Bir oğul atasıdır.
Xatirəsi
Əliheydər Kazımovun vaxtı ilə çalışdığı 228 nömrəli tam orta məktəb hazırda onun adını daşıyır.
228 nömrəli tam orta məktəbin qarşısında Əliheydər Kazımovun xatirəsinə həsr olunan bulağın açılışı olub.
Qalisiya dili
Qalisiya dili (galego) — Hind-Avropa dillərinin İber-roman dilləri qolunun bir parçası olan və İspaniyanın Qalisiya bölgəsində danışılan dil. Ən çox portuqal dilinə bənzəyir.
Miksotroflar
thumb| — miksotrof: onun vegetativ orqanlarında fotosintez prosesi gedir, amma bitki həm də cücüləri tutub həzm edir Miksotroflar ( — yerini dəyişmə və  — qida) — müxtəlif karbon və enerji xammallarından istifadə etmək qabiliyyətinə malik orqanizmlərdir. Miksotroflar eyni zamanda fototrof və hemotrof, litotrof və orqanotrof ola bilirlər. Miksotrof həm prokariotların, həm də eukariotların nümayəndələri arasında var.
Dovşanqışlaq
Dovşanqışlaq - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Ağin (Ani) rayonunda kənd.
Tarixi
Arpaçayın yaxınlığında, rayon mərkəzindən 24 km məsafədə yerləşir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 19.IV.1950-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Şirakavan (Şirakların qəsəbəsi) qoyulmuşdur.
Əhalisi
1828-ci ildən sonra İran və Türkiyədən köçürülən ermənilər bu kənddə yerləşdirilmişdir. Kəndin köklü sakinləri azərbaycanlılar mərhələ-mərhələ qovulmuşlar.
1918-20-cı illərdə azərbaycanlılar tam surətdə kənddən deportasiya olunmuşlar.
1926-cı ildə burada 1 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
Pyaçentsa FK
"Pyaçentsa" — İtaliyanın Pyaçentsa şəhərini təmsil edən futbol klubu. 1919-cu ildə yaradılıb. Ev oyunlarını 21.608 tamaşaçı tutumu olan Leonardo Garilli stadionunda oynayır. Klubun A Seriyasındakı ən yüksək nailiyyəti 1997/1998 və 2001/2002 mövsümlərində 12-ci sırada qərarlaşmaq olub.
Tarixi
Futbol klubu 1919-cu ildə İtaliyanın Emiliya-Romanya regionunda yerləşən Pyaçentsa şəhərində yaradılıb.
2010/11 mövsümündə klub B Seriyasında 19-cu yeri tutaraq C1 Seriyasına düşur. Ancaq klub maliyyə problemləri səbəbindən burada iştirak etməkdən imtina edir. Klub prezidenti bununla bağlı belə bir açıqlama verir: “Atam Pyaçentsanı 1983-cü ilin yayında aldı. O vaxtdan bəri onunla kluba 100 milyon avro sərmayə qoyduq. Ailəm 29 ildir klubu idarə edir. Son 20 ildə biz heç C seriyasına düşməyən 11 klubdan biri idik. İndi baş verənlər mentalitetimizə və komanda tarixinə uyğun gəlmir. Bu səbəbdən rəsmi şəxslərə, azarkeşlərə və klubda işləyən insanlara Pyaçentsanın gələn mövsüm C Seriyasında oynamayacağını bəyan edirəm ”. Buna baxmayaraq klub hələ də C1 Seriyasında iştirak edir və orada 17-ci yeri tutaraq (9 xal cəzası səbəbindən) daha da aşağı, C2 Seriyasına düşur. Ancaq burada klub müflis olduğunu bəyan edir.
İflasdan sonra "Pyaçentsa" öz varrlığını dayandırır. Az sonra "Libertaspes" həvəskar klubunun əsasında klub yenidən təşkil edilir və "Lupa Piacenza" adlandırılır. 2011-12 mövsümündə komanda Emiliya-Romanya regionun çempionatında oynamağa başlayır və ilk mövsümdə D Seriyasında oynamaq hüququ qazanır.
2013-cü ilin yayında klub "Piacenza Calcio 1919" adı ilə tam bərpa edilir.
Titulları
Anglo-İtalian Kuboku: (1)
Seriya B : (1)
I Otto
I Otto, I Otton və ya I Böyük Otto (d. 23 noyabr 912 – 7 may 973) — Almaniya kralı (936–973). Müqəddəs Roma imperiyasının banisi (962).
Həyatı və fəaliyyəti
I Böyük Otto 912-ci ildə Saksoniya vilayətinin Vallhauzen şəhərində anadan olmuşdur. 24 yaşından — 936-cı ildən Almaniya kralı olmuşdur. Sakson sülaləsindən olan I Otto kral hakimiyyətini möhkəmləndirmək yeritmiş, tayfa hersoqlarının separatizminə qarşı mübarizədə geniş imtiyazlar verdiyi yepiskoplara və abbatlara arxalanmışdı. Polab (Lababoyu) slavyanları torpaqlarının işğalını davam etdirmiş, onları xristianlaşdırmaq üçün 968-ci ildə Maqdeburq arxiyepiskopluğunun əsasını qoymuşdur. 955-ci ildə Lex çayı sahilində macarları darmadağın etmiş, onların qərbə yürüşünü dayandırmışdır. 951-ci ildə Lombardiyanı tutmuş, İtaliya kralı titulunu qəbul etmişdi. 962-ci ildə Roma üzərinə yürüşə başlamış, 962-ci il fevralın 2-də papa imperatorluq taxt-tacını ona təqdim etmişdir. Bununla da Müqəddəs Roma imperiyasının əsası qoyulmuşdur. Bundan 11 il sonra 973-cü il mayın 7-də I Otto vəfat etmişdir.
Müqəddəs Roma imperiyası
thumb|245x245px|Müqəddəs Roma imperiyası X əsrdə
X əsrin ortaları və XI əsrin əvvəllərindən alman feodal dövləti özü işğalçılıq siyasətinə başladı. Şərqdə almanların əsas işğal obyekti Lababoyu Slavyanlarının torpaqları oldu. 951-ci ildə Almaniya kralı I Otto (936–973) Şimali İtalyanı ələ keçirdi. O, 962-ci ildə Romanı işğal edib, özünü Roma imperatoru elan etdi. Bu vaxtdan etibarən təkcə Şimali və Mərkəzi İtaliya deyil, Roma papaları da Almaniya imperatorundan asılı vəziyyətə düşdülər. Sonralar bu dövləti Müqəddəs Roma imperiyası adlandırmağa başladılar.
Gavar (Kəleybər)
Gavar - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 5522
NGC 5522, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Jalebi
Jalebi Maida unundan hazırlanmış xəmirin yağda qızardılması və şərbətlə isladılması ilə hazırlanır. Forması ya dairəvi, ya da bretzel formasında olur. Bu çərəz İran və Hindistanda məşhurdur.
Jalebi isti və ya soyuq şəkildə təqdim edilir. Bəzən ona gülab da əlavə edilir. Jalebi istəyə uyğun olaraq ətirli su əlavı edilmiş kəsmik və rabri (Şimali Hindistan) ilə birgə yeyilir.
Azərbaycanda ortaq ada sahib olan zülbiyə, habelə Gəncə şəhərinə xas olan zilviyə şirniyyatı mövcuddur.
Kuşkək (Qəzvin)
Kuşkək — İranın Qəzvin ostanının eyniadlı şəhristanının Kuhin bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı ildə əldə edilən məlumatına görə, kənddə 417 nəfər yaşayır (89 ailə).
Devis Vaskez
Karyerası
2020-ci ildə "Quarani"yə qoşulan Vaskez 2021-ci ilin fevralında "Club Olimpia" klubuna qarşı oyunda meydana çıxaraq "Quarani" klubunun heyətində peşəkar debütunu edir. 2022-ci ildə "Quarani"nin əsas qapışısı Qaspar Servionun "Rosario Central" klubuna icarəyə verilməsindən sonra "Quarani" klubunun bir nömrəli qapıçısı olur. Vaskes 2022-ci ildə "Quarani" klubunun həm ölkə liqasında, həm də Libertadores Kubokunda keçirdiyi oyunlarda komandanın qapısını qoruyur. Onun gözəl oyun göstərməsi, 2023-cü ilin yanvarında Kolumbiya milli futbol komandasına dəvət alacağı barədə xəbərlərin yaranmasına səbəb olur. Paraqvay Kubokunun yarımfinal mərhələsində "Club Libertad" ilə oyunda geri qaytardığı penal zərbələri Vaskezi daha da tanınmasına səbəb olur. "Quarani"də çıxış etdiyi iki ildə toplam 31 oyun keçirir.
3 yanvar 2023-cü ildə Vasqez A Seriyası klubu "Milan" ilə üç il yarımlıq müqavilə imzalayır.
F-35A Demo Team
F-35A Demo Team — ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Yutada bazalaşan aerobatika eskadronudur. Uçuşlarda Lockheed Martin F-35 Lightning II təyyarəsi istifadə olunur. Komanda 2018-ci ildə qurulub və bazalaşırdı. 2019-cu ildə köçürüldü. Hazırkı şou pilotu və demo komandasının komandiri Mayor Kristen "BEO" Volfdur. O, həm də ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin ilk qadın aviaşou pilotudur.
Ələviyyə Babayeva
Babayeva Ələviyyə Hənifə qızı — nasir, tərcüməçi, ssenari müəllifi; 1951-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR Əməkdar mədəniyyət işçisi (1979), Prezident təqaüdçüsü.
Kokoa (Florida)
Kakao, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Florida əyalətində olan və Brovard dairəsinin bir şəhərdir. 26 Noyabr 2009-cu il tarixində şəhərin əhalisi ümumilikdə 17.140 nəfər təşkil etmişdir.
2010-cu il siyahıyaalması
15 Mart 2010-cu il tarixində aparılmış siyahıya almaya görə, şəhər əhalisinin 16.412 nəfər, 6.939 ev və 4.232 ailə olduğu təyin olunmuşdur. Şəhərdəki əhali bölgüsü 64,0% Ağ, 33,0% Afro-Amerikalı, 0,1% Yerli Amerikalı, 1,2% Asiyalı və 0,6% digər xalqlardan ibarət olduğunu müəyyən etmişdir.
Mark Annius Verus Sezar
Mark Anni Ver Sezar (162 və ya 163–169) - Roma imperatoru Mark Avreli və imperatriça  Anniya Qaleriya Faustinanın 13 uşağından 12-cisi.
Həyatı
Mark Anni Ver 162-ci və ya 163-cü illərin axırlarında Mark Avreli və Anniya Qaleria Faustinanın oğlu olaraq doğuldu. Atası Mark Avrelinin adı olduğu üçün ona Mark Anni Ver adı verildi.
12 oktyabr 166-cı ildə romalıların Lusi Verin  Partiya müharibəsindəki  zəfərini  qeyd etdikləri bir ziyafətdə qardaşı Kommod ilə birlikdə Roma İmperatorluğunun ortaq varisləri olaraq sezar oldular. O zaman Anni üç, Kommod beş yaşında idi. Bu qədər gənc yaşda ilk dəfə belə açıq bir miras bəyanı edilmişdi.
Varislərin getdikcə artdığı vaxtda vəzifələrdə təlim aldığı ənənəvi  cursus honorumdan əhəmiyyətli bir yayınmanı göstərirdi. Bu sistemdə varislər vəliəhdliyə bağlı olaraq taxta çıxır, imperator olmaq mövzusunda dərslər alırdılar. Anni qulağının altında olan bir şişin  çıxarıldığı əməliyyatın yaratdığı fəsadlar səbəbindən 10 sentyabr 169-cu ildə yeddi yaşında öldü. Ölümü Kommodu tək varis olaraq buraxdı. Atası Mark Avreli dövlət işlərinə davam edərkən beş gün müddətində bu itginin yasını tutdu. Avreli Yupiter Oksimus Maksimusun oyunları davam etdiyi üçün yas tutmağı ilə oyunları yarıda kəsməməyinin lazım olduğunu müdafiə etdi. Yas tutmağın əskikliyindən, yəqin ki duyğuların təhlükələrini öyrədən  Stoaçılıq fəlsəfəsindən və sevdiklərinin itgisindən hiss olunan kədərin təbii olmadığını görən Romalıların qəddar mədəniyyətindən təsirlənmişdi. Avreli Anninin şərəfinə heykəllərin düzəldilməsini ve oyunlar əsnasında onun qızıldan düzəldilmiş büstünün daşınmağını əmr etdi. Avrelinin göstərişi ilə Anninin adı 12 keşişdən təşkil olunan  Salii tərəfindən oxunan ritual mahnıları  Karmen Saliaredə də keçirildi.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
right|thumb|250px|[[Lissabon şəhərində Portuqal dəniz səyyahlarının şərəfinə tikilmiş abidə.]] Portuqal Səyyahların Coğrafi Kəşfləri (Descobrimentos portugueses) - Portuqaliya tarixində mühüm rol oynamış, Afrika qitəsini dövr edərək, ümid burnu vasitəsi ilə Asiyaya doğru hərəkət etmiş və bununla da Asiyaya da yaşayan xalqlarla əlaqə yaratmış Portuqaliyalı səyyahların coğrafi kəşflərinə verilən ümumi ad. Portuqaliyalı səyyahlardan olan Bartolomeu Dias Hindistana gedən dəniz yolunu kəşf etmişdir. Vasko da Qama Hindistana getmiş ilk avropalı olmuşdur. Fernan Magellan isə 1519 - 1522-ci il səyahətləri zamanı yerin dairəvi şəkildə olduğunu sübut etmişdir. Portuqal dəniz səyyahları Portuqaliya krallığının icazəsi və maddi dəstəyi ilə səfərlərə çıxırdılar. Onların qarşılarında dayanan əsas məqsədlərdən biridə yeni ərazilər kəşf etməklə yanaşı krallığını ərazisini genişləndirmək və müstəmləkəçilik siyasətini uğurlu bir şəkildə tətbiq etmək idi. Portuqallar ilk dəfə olaraq Braziliyanı kəşf etmiş və 1542-ci ildə Yaponiya sahillərində lövbər salmışdılar.
Əli Cəfərov
Əli Cəfərov (tam adı: Əli Bəyulla oğlu Cəfərov, 29 avqust 1993; Maşxan, Astara – 3 noyabr 2020; Suqovuşan, Tərtər) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Coğrafi kəşflərin səbəbləri
Portuqaliyanın geniş sahil xəttinin olması bu ölkədə çox sayda liman şəhərinin yaranmasına səbəb olmuşdur. Orta əsrlərdə ən yaxşı və dözümlü gəmilər Portuqaliyada hazırlanır, ən peşəkar dənizçilər burada yetişdirilirdi. Coğrafi kəşflər dövründə portuqaliyalılar dünya okeanlarına səyahət etmək gücündə olan iki xalqdan biri olmuşdur. Portuqaliyada ticarətin quru yolu ilə inkişaf etdirilməsinin əlverişsiz olması səbəbindən gəmiçilik sahəsinin dirçəldirilməsində tacirlərin də rolu böyük olmuşdur. Tacirlər dəniz yolları vasitəsi ilə İngiltərə, Fransa və İtaliya kimi dövlətlərlə ticarət əlaqəsi yaratmışdılar.
Əli Cəfərov
Həyatı
Əli Cəfərov 29 avqust 1993-cü ildə Astara rayonunun Maşxan kəndində anadan olmuşdur. 1999-2010-cu illərdə kənd tam orta məktəbində təhsilini almışdır. Astara rayon Uşaq-Gənclər İdman Məktəbinin sərbəst güləşçisi olmuşdur.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Coğrafi kəşflərin səbəbləri
Portuqaliyada çoğrafi kəşflər başlamazdan əvvəl ilk səfərlərin hansı istiqamətdə gerçəkləşdirilməsi barədə müzakirələr aparılmışdır. İlk səfərlər üçün Afrika qitəsi seçilmişdir. Şimali Afrikada müsəlman bərbərlərin yaşaması bu əraziləri müstəmləkələşdirən zaman din faktorundan istifadə etmək imkanı yaratmışdır. Portuqaliyalılar xristianlıq adı altından öz müstəmləkəçilik siyasətlərini həyata keçirməyə başlamışdılar. Çoğrafi kəşflər sırasında yaşanan əsas problemlərdən biri də şərq ticarət yollarının olduqca bahalı olmasında idi. Bu ticarət yolları Cenova və Venesiya kimi dəniz Respublikaları tərəfindən tutulmuşdu.
Rövşən İbrahimov
Rövşən Hüseyn oğlu İbrahimov — Naftalan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (18 may 2018 – 25 fevral 2019).
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Coğrafi kəşflərin səbəbləri
Bu yollardan istifadə edən xarici gəmilərdən yüksək məbləğdə gömrük rüsumu alındığından əcnəbi tacirlərə bu yollardan istifadə etmək sərfəli deyildi. Quru yolu isə Osmanlı imperiyasının nəzarəti altında idi. Quru ilə aparılan ticarətdə Portuqaliyalı tacirlərə sərf etmirdi. Osmanlı imperiyası onların təhlükəsizlik məsələlərinə zəmanət vermir, əvəzində isə yüksək məbləğdə gömrük haqqı alırdı. Bütün bu problemlər dənizçilərə yeni yolların axtarılıb tapılmasına sövq edirdi. Avropada ən çox təlabat əvdiyyat və baharat mallarına idi.
Əli Cəfərov
Hərbi xidməti
Əli 2011-ci ildə hərbi xidmətə başlayıb. Ağdam rayon N saylı hərbi hissədə kəşfiyyatçı olaraq xidmət edib. 2013-cü ildə hərbi xidməti bitirib. O, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsinə 21 oktyabrda könüllü olaraq qoşulmuşdur. Tərtər Əlahiddə Kəşfiyyat taborunun Xüsusi Təyinatlı kəşfiyyat bölüyü ilə düşmən arxasında uğurlu diversiya hücumları təşkil etmişdir. Talış və Suqovuşan kəndlərinin, Murovdağ yüksəkliyinin alınmasında şücaət göstərmişdir və düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Şəhid Əli Cəfərov 4 noyabr 2020-ci ildə Astara rayon Maşxan kəndində dəfn olunmuşdur.
Hanna Adams
Hanna Adams — ABŞ-də ilk peşəkar xanım yazıçı, tarixçi və müqayisəli dinşünaslıq pioneri.
Əli Cəfərov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Cəfərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Ağacəri (Xuzistan)
Ağacəri — İranın Xuzistan ostanının Behbəhan şəhristanının Ağacəri bəxşində yerləşən bir şəhərdir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 13,152 nəfər və 2,943 ailədən ibarət idi. Bu şəhər İranın neftlə zəngin olan regionlarındandır. Ağacərinin adı Türk ellərindən olan Ağacəri elinin adından alınıb ki behbəhanın ətrafında sakindir. Bu şəhərin əsli və yerli əhalisi Ağacəri elindəndir ki, neftə görə ərəblər, lurlar və fars dillilər də bu şəhərə köçüblər.
Rövşən İbrahimov
Həyatı
Rövşən Hüseyn oğlu İbrahimov 20 avqust 1967-ci ildə Siyəzən rayonunda anadan olub.
Hanna Adams
Bioqrafiya
O, Tomas Adamsın və Elizabet Klarkın beş uşağından ikincisi idi. Hana 12 yaşında olanda, anası öldü. Uşaqlığda tez-tez xəstələndiyi üçün məktəbə getmirdi, amma özü çox oxuyurdu və atası onun öz-özünə təhsil almasını şövqləndirirdi. Adams öz xatirələrinə əsasən, o, cənnəti insanların billiyə yiyələnməsini tamamilə ödəyəcək bir yer sayırdı. Tomas Harvard tələbələri üçün özəl repetitor fəaliyətini göstərirdi və onlara yemək və yaşayış yeri verirdi. Hanna bu tələbələrlə birlikdə oxuyurdu və gələcəkdə özüdə özəl repititor oldu. .
ABŞ İstiqlal müharibəsi zamanı Tomas Adamsın tələbələrindən biri Hannaya Tomas Broutonun 1742-ci ildə nəşr olunmuş "Dünya yaranandan indiyədək bütün dinlərin tarixi lüğəti" adlı kitabını oxumağa verdi. Broutonun əsərinin mütaliəsi qızda dünya dinlərinə marağı oyandırdı, amma bu kitab və, Hannanın oxuduğu belə mövzuda olan başqa kitablar kimi, müəllifin dinindən başqa bütün dinlərə nifrət və mənfi rəylərlə dolu idi. Dini müəlliflərin öz inanclarını qorumaq üçün istifadə etdiyi ədalətsiz və qeyri-səmimi dəlillər Adamsı dinə qarşı öz xüsusi baxışlarını hazırlamağa vadar etdi. .
1778-ci ildə Hanna Adams dinlər haqqında məlumatlandırıcı nəşrin üstündə işə başladı, orada o, hər hansı bir məzhəbə üstünlük verməkdən qaçmaq və hər hansı dinin baxışlarını, arqumentlərini elə dinin tərəfdaşlarının anlayışlarına görə ifadə etmək niyyətində idi. Bu nəticəsi kimi 1784-cü ildə çıxan "Xristian erasının əvvəllərindən indiyədək yaranmış müxtəlif təriqətlərin əlifba kompendiumu (yığcam toplu)" oldu. Kitabın birinci nəşri bütövlüklə satıldı, amma burdan gələn gəlirin hamısı Adamsın ədəbi agentinə getdi, baxmayaraq ki, Hanna bu pullarla ailəsinə yardım göstərmək istəyirdi.
Bununla belə "Əlifba kompendiumun" uğuru Adamsda peşəkar ədəbi karyeranın imkanları haqqında təsəvvür yaratdı. Kənd müəlliməsi maaşı ilə dolanan Hanna, eyni zamanda yeni naşir axtarışında idi və ABŞ-də ilk müəlliflik hüququ haqqında qanunun qəbul edilməsi üçün lobbiçilik edirdi, bu qanun 1790-cı ildə qüvvəyə mindi. Adamsın məlumatlandırıcı kitabçasının 1791-ci ildə "Dinlərin icmalı" adında çıxan ikinci nəşri abunə yolu ilə satılırdı, və ailə dostunun təşkil etdiyi reklam kampaniyasının saəsində alıcıların sayı kifayət qədər çoxalmışdır. ABŞ və Böyük Britaniyada kitabçaya tələbat o qədər böyük idi ki, Atlantik okeanın hər iki tərəfində kitabın əlavə tirajları çap olunmuşdur.
Adams oz kitabının populyarlığı sayəsində bir sıra din xadimiləri ilə və dini mütəfəkkirlərlə əlaqə yarada bilmişdi. Bu əlaqələr vasitəsi ilə Adams mətnlərin teoloji izahının incəliklərinə aid olan bilgilərini daha da mükəmmələşdirirdi ki, bu da sonrakı nəşrlərdə öz əksini tapdı, Həmin nəşrlərdə də daha çox diqqət yeni yaranan konfessiyalara göstərilirdi, məsələn protestanlığln hərəkətlərindən olan unitarlığa, hansının ki təsviri ingilis-amerikan dini filosofu olan Cozef Pristlinin əsərlərinə əsaslanırdı.
Hanna Adams öz ədəbi əsərlərini təkçə müqayisəli dinşünaslıq mövzusunda yazmırdı. 1799-cu ildə onun "Yeni İngiltərənin bütöv tarixi" adlı kitabı çıxdı, İki il sonra isə həmən əsərə əsaslanan və məktəb dərsliyi kimi çıxan "Yeni İngiltərənin qısa tarixi" əsəri işıq üzünü gördü. Dərsliyin nəşri ətrafında Adams və Yeni İngiltərənin tarixinə aid öz versiyasını nəşr etməkdə olan müqəddəs Cedidiah Mors arasında hüquqi mübahisə yarandı. Adams hesab edirdi ki, həmin məqamadək "Dünya coğrafiyasının" müəllifi kimi tanınan Mors rəqiblərinə tədris ədəbiyyatı bazarına girməyə mane olur, Mors isə öz növbəsində Hannanı və onun tərəfdarlarını onun nüfuzuna bilərəkdən zərbə vurmaq cəhdində ittiham etdi. Adamsın bu prosesdə məhkəmə məsrəflərini liberal dini ailələr ödədilər, hansılarki ortodoks Morsa rəğbət bəsləmirdilər. Adams prosesdə qalib gəldi, Mors isə məhkəmənin qərarına görə təzminat ödəməli və üzr istəməli oldu.
Adamsın "Xristian dininin kamilliyinin və həqiqiliyinin nümayişi" adlı dini mövzusunda yeni işi 1804-cü ildə çıxdı. 1812-ci ildə "Yəhudilərin tarixi" dərc olunmuşdu, 1817-də "Bütün dinlərin və dini konfessiyaların lüğəti", 1824-də isə "İncillər haqqında məktublar". "Miss Hanna Adamsın memuarları" adlı son kitabı 1832-ci ildə çapa buraxılmışdır. Populyar intellektual və dini mütəfəkkir sayılan Adams cəmiyyətin ali dairələrində dolanırdı və Yeni İngiltərənin zəngin vətəndaşlarının evlərində qonaq kimi uzun müddət yaşayırdı, o cümlədən Amerika Birləşmiş Ştatlarının ikinci prezidenti və özünün uzaq qohumu olan Con Adamsın evində bir neçə həftə qalırdı. Baxmayraq ki Hanna qadınlara müəyyən qadağalar qoyan (məsələn. ABŞ-nin Harvard Universitetində təhsil alma və dərs keçmə kimi) qaydalara qarşı çıxmasa da, onun təsir imkanı kifayət qədər yüksək idi ki, ona "Ateneum" Boston elmi kitabxanasını istifadə etmək icazəsi verilmişdir, hansına ki adi qadınlara giriş qadağan idi.
Hanna Adams heç vaxt ərdə olmamışdı və uşaqları yox idi. Onun kitabları populyar olsa da, onlardan gələn gəlir çox cılız idi və ömrünün son illərində o, 1809-cu ildə onun pərəstişkarları tərəfindən açılan fondun verdiyi təqaüdlə yaşıyırdı. Adams 1831-ci ilin sonunda Bruklaynda (Massaçusets) öldü və nüfuzlu qəbiristanlıqlardan sayılan Maunt Oberdə (Kembric) dəfn olundu.
Rövşən İbrahimov
Həyatı
1991-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun Sənaye və mülki tikinti fakultəsini bitirərək "İnşaat mühəndisliyi" ixtisasına yiyələnmişdir.
1986–1988-ci illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.
Əmək fəaliyyətinə 1991-ci ildən "AZNEFT" İstehsalat Birliyinin "Xəzərdənizneftqaztikinti" trestindəiş icraçısı olaraq başlamışdır.
ARDNŞ-də müxtəlif sahələr üzrə rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.
Fevral 2011-ci ildən 18 may 2018-ci il tarixinədək ARDNŞ-də Sosial İnkişaf İdarəsinin Tikinti Departamentinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.
Azərbaycan Respublikasının neft sənayesi işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 sentyabr 2014-cü il tarixli Sərəncamına əsasən "TƏRƏQQİ" medalı ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 18 may 2018-ci il tarixili Sərəncamı ilə Rövşən Hüseyn oğlu İbrahimov Naftalan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü idi.
25 fevral 2019-cu ildə Bakı şəhərində yaşadığı evdə vəfat etmişdir.
Ailəli idi, 2 övladı var.
Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 sentyabr 2014-cü il sərəncamı ilə Azərbaycan neftçilərinin peşə bayramı və "Əsrin müqaviləsi"nin 20 illiyi münasibətilə ölkənin neft sənayesinin inkişafında xidmətinə görə Rövşən İbrahimov "Tərəqqi" medalı ilə tətif edilmişdir.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Coğrafi kəşflərin səbəbləri
Portuqaliya iqtisadiyyatı müsəlmanların İspaniyada rəhbərlik etdiyi dövrdə sürətlə inkişaf etmişdir. Əmtəə dövrüyəsi artırılmış, kəndlilərə gördüklərin işlərin əvəzində məmulat yox, pul verilməyə başlanılmışdı. Kənd təsərrüfatından iş bölgüsü prinsipi genişlənmişdi. Müsəlmanlarla aparılan ticarət nəticəsində Portuqaliya xeyli uğurlar əldə etmişdir. Lissabon şəhəri dövrünə görə ən önəmli şəhərlərdən biri hesab olunurdu və Avropada yaşayan alimlər və riyaziyyatçılar bu şəhərdə fəaliyyət göstərməyə və yaşamağa can atırdılar. Portuqaliya imperiyası alimlərin və peşəkar dənizçilərin ölkəyə gəlməsini və burada müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərməklərini dəstəkləyirdi.
Gəmilər
right|thumb|240px|Portuqal karavelası
Barka tipli gəmilərlə yalnız Madeyra və Azor adaları kəşf olunmuşdur. Müasir Mavritaniya ərazisinədə Portuqallar ilk dəfə barkalarla getmişdilər.
Portuqaliyalı dəniz səyyahlarının açıq okeana çıxmaları üçün daha güclü və uzun müddətlik səfərlə davam gətirmək gücündə olan gəmilərə ehtiyacı vardı. XV əsrdən etibarən hazırlanmağa başlayan böyük gəmilər, qısa zamanda gəmiçilərin diqqətini cəlb etdi. Karavella adlanan iri həcmli gəmilər, Çoğrafi kəşflər boyu istifadə olunmuş və 150 kilometdən uzaqda yerləşən istənilən torpaq sahəsi bu tipli gəmilərin köməkliyi ilə kəşf olunmuşdur. Zamanla karavellaların daha muasirləri düzəldidi. XVI əsrdə Portuqaliyada hazırlanan karavellalar 50 - 160 ton ağırlığında olan yükü daşıya bilirdi. Uzun səfərlər üçün nəzərdə tutulan karavellalarda 2 - 6 arası yelkən olurdu.
Lək-lək (jurnal)
"Lək-lək" jurnalı — 1914-cü ildə İrəvanda nəşr olunmuş ədəbi jurnal.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Gəmilər
Bu gəmilərin əsas cəhətlərindən biri küləkin hansı istiqamətdən əsməsinə baxmayaraq, yelkənlərin istiqamətini dəyişməklə nəzərdə tutulan yerə tez bir zamanda çatması idi. Zamanla Portuqaliya imperiyasının donaması üçündə karavellaların hazırlanmasına başlanıldı. Donamada saxlanılan karavellalar daha lüks şəkildə hazırlanırdı. Burada olan gəmilər bir neçə mərtəbədən ibarət olur, gəminin zirzəmi hissəsində həbsxana, bir mərtəbə yuxarıda isə mətbəx belə yerləşirdi. Karavellalar 3 ay heç bir limanda lövbər salmadan rahat şəkildə hərəkət edə bilirdi. Karavellaların yeganə mənfi cəhəti kimi gəmi heyəti üçün yerin dar olmasında idi.
Lək-lək (jurnal)
Haqqında
"Lək-lək" jurnalının ilk nömrəsi 1914-cü il fevralın 22-də İrəvanda işıq üzü görmüşdür. Həmin ilin 30 iyununadək nəşr olunmuş, cəmi 12 nömrəsi işıq üzü görmüş "Lək-lək" (əslində senzura sənədlərində "Leylək" jurnalının ərəb qrafikalı əlifbadan transliterasiyasıdır. Jurnal "Molla Nəsrəddin" ədəbi məktəbi ənənələrini davam etdirmişdir. "Həmədanlı Məşədi İbad" imzası ilə verilən bir mətbuatda deyilirdi:
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Gəmilər
Coğrafi kəşflərin sürətlənməsi və yeni kəşf olunan torpaqlarda müstəmləkələrin salınması ilə daha müasir və lüks gəmilər hazırlanmağa başladı. Əvvəlcə tacirlər üçün hazırlanan iri gəmilər nau adlanırdı. Dəniz quldurluğunun artması nəticəsində aulardan donanmada da istifadə olunmağa başlandı. XVII əsrdən etibarən gəmilərə quldurlardan qorunmaq üçün toplar əlavə edildi, gəmini göyərtə hissəsi bort hissəsinə nisbətən yuxarı qaldırılıdı və gəminin aşağı mərtəbələrində işləyən şəxsi heyətin rahatlığı üçün aşağı mərtəbələrdə dairəvi formada pəncərələr açıldı. Nau tipli gəmilərin yük aparma güçü 200 tondan 500 tona qaldırıldı.
Kosmoqrafiya
XIII əsrdən ulduzlar vasitəsi ilə istiqamətin müəyyən edilməsini dənizçilərin bilməsinə baxmayaraq, daha çox günəş vasitəsi ilə hərəkət istiqaməti müəyyən edilirdi. Günəşin yüksəkliyi ilə ulduzların yerləşdiyi mövqeyi müəyyən etməyi bacaran Yakobun əsası adlı qurğuda ilk dəfə olaraq Portuqaliyalılar tərəfindən istifadə olunmuşdu. Cənub yarımkürədə kəşflər başlayan zaman ulduzların yer dəyişməsi hərəkətin öncədən təyin olunmasını çətinləşdirirdi. Cənub yarımkürəsində ulduzlar vasitəsi ilə hərəkət istiqamətini ilk dəfə 1471-ci ildə Portuqaliyalı dənizçilər Santarem və Perdo Eskobar tərəfindən müəyyən olunmuşdur.
Lək-lək (jurnal)
Haqqında
Jurnalın naşiri və redaktoru Mir Məhəmməd Mir Fətullayev və Cabbar Əsgərzadə (Aciz) olmuş və İrəvandakı "Luys" mətbəəsində çap edilmişdir. Onun nəşrinin dayandırılması ilə bağlı müəllifin qeydləri vardır. Həmin dövrün ictimai-siyasi, ədəbi və mədəni hadisələri ilə yaxından tanış olmaq mümkündür. "Lək-lək" indiki Ermənistanda türk dilində nəşr olunan ilk mətbuat orqanı, həftəlik məzhəkəli məcmuə idi.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Kosmoqrafiya
Portuqaliyalı dənizçilər ilk dəfə olaraq Astronomiya ilə bağlı xəritə və sxemlər hazırlamış və bunu dənizçilik sahəsində tətbiq etmişdilər. Astronomiya və Həndəsə elmləri sahəsində gəmilərin hərəkət istiqaməti və sürəti qısa zamanda hesablana bilirdi. 1496-cı ildə astronom Avraam Zakuto tərəfindən hazırlanmış Almanax Perpetum kitabı, çoğrafi kəşflər zamanı Vasko da Qama və Pedro Alvarez Kabral tərəfindən geniş istifadə olunmuşdur.
Lək-lək (jurnal)
Haqqında
1913-cü ildə "Lək-lək"in nəşrinə icazə verilməsi haqqında senzura sənədlərində Gürcüstan SSR Mərkəzi Dövlət Tarix Arxivindəki 480-ci fondun 1-ci siyahısının 968 nömrəli iş-qovluğunda İrəvan qubernatorunun "Lək-lək"i buraxmaq haqqında Mir Məhəmməd Mir Fətullayevə və Cabbar Əsgərzadəyə verdiyi 21 yanvar 1914-cü il tarixli şəhadətnaməsində jurnalın baş məqalələr, şeir, şəhər işləri, Qafqaz xəbərləri, teleqramlar, xarici və daxili xəbərlər, felyeton, təmsil, poçta qutusu, elanlar çapına icazə verilmişdir.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Xəritələr
Kral Henrinin tabeliyində olan məşhur xəritəçilərdən biridə Katalon xəritəçisi Avraam Kresuqesin oğlu Yehuda Kresuqes idi. Bu dövrə gədər Portuqaliyada hazırlanmış ən qədim xəritə 1485-ci ildə Pedro Reinel tərəfindən hazırlanmış portalan xəritəsi idi. Xəritədə Qərbi Avropanın bir qismi və Afrika qitəsi əks olunmuş, Dieqo Kao tərəfindən kəşf olunmuş bir çox ərazilərdə xəritəyə əlavə edilmişdi. Reinel ilk dəfə olaraq 1504-cü ildə tərtib etdiyi xəritədə maştabı göstərmişdir. Eyni zamanda xəritənin üzərində hansı ərazilərə şiddətli fırtınaların və ya güclü küləklərin əsməsi ilk dəfə qeyd olunmuşdur.
Pedro Reinelin oğluları Corc Reinel və Lopo Homendə ataları kimi xəritəçi olmuşdur. Onlar uzun müddətli çalışmadan sonra Lopo Homem-Reinés Atlas adlı atlas kitabını 1519-cu ildə nəşr etdirmişdilər. İki qardaş dövrünə görə ən məşhur xəritə hazırlayanlar hesab olunurdu. Bu səbəbdən İspaniya kralı V Karlos qardaşlara İspaniya hərbi donanması üçün xəritə hazırlamağı təklif etdi. Portuqaliya kralı I Manuel İspaniya kralının təklifinin əvəzində Lopo Homenə rəsmi vəzifə verdi və bütün donanmalarda onun tərəfindən tərtib edilmiş kompasdan istifadə etmək barədə əmr verdi. Bununla da Corc Reinel və Lopo Homenin Portuqaliya donanması üçün fəaliyyət göstərəcəkləri dəqiqləşmiş oldu.
Lək-lək (jurnal)
Qəzetin başlıca mövzuları
Jurnalın təbliğ etdiyi müsbət ideyalar çox idi. Onun əməkdaşları görürdülər ki, dini dünyagörüşünü, mövhumatı, şəriəti tənqid etmədən yeni mədəniyyətə yol açmaq mümkün deyildir. "Lək-lək"in səhifəlrəində dinin irticaçı mahiyyətini göstərən, ruhanilərin əsil simasını açan, köhnə dünyanın çürük adət-ənənlərini tənqid edən yazılara geniş yer verilirdi. "Lək-lək" açıq şəkildə deyirdi ki, Allahdan imdad gözləmək əbəsdir, elm, mədəniyyət kəsb etməklə, zəhmət çəkməklə firavan həyat qurmaq olar.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Gəmiçi Henri
right|250px|thumb|[[Portuqaliya krallığının kralı Gəmiçi Henri]] Çoğrafi kəşflər dövründə Portuqaliyanın böyük uğur əldə etməsinin əsas səbəblərindən biridə Gəmiçi Henri adı ilə tanınan Portuqaliya krallığının kralı Henri olmuşdur. Henri kapitanların bütün istəklərinin yerinə yetirilməsi barədə əmr vermiş, ölkədə dənizçilik məktəbi açmışdır. Gəmiçi Henrinin göstərişi ilə Portuqaliya krallığında karavellaların inşa edilməsi üçün gəmi tərsanələri tikilmişdir. Henri tərəfindən mühafizə olunan kapitanlar Afrika və Atlantik okeanın kəşf edilməsinə başladılar. 1433-cü ildə Afrikanın kəşf edilməsi üçün mühüm addımlardan biri Qərbi Səhrada yerləşəm Kabo Bojadurun kəşf edilməsi oldu.
Yusif ibn Ömər ibn Şüeyb
Yusif ibn Ömər ibn Şüeyb — təqribən 910–915-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Krit əmiri.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Gəmiçi Henri
Afrikanın içərilərinə doğru hərəkətə başlayan Portuqaliyalılar ilk əsrlərini tutmağa başladılar. 1434-cü ildə Afrikadan Portuqaliyaya ilk əsrlər gətirildi. 1445-ci ildə Seneqal və Kabo-Verde kəşf olundu. Kəşf olunan ərazilərə ilk əvvəl Padrao dirəkləri yerləşdirilir, daha sonra isə kaloniyalar yaradılırıdı. 1446-cı ildə Sierra Leone kəşf edildi. Çoğrafi kəşflər təkcə Afrika istiqamətində deyil eyni zamanda qərb istiqamətindədə aparılırdı. Portuqaliyalı dəniz səyyahlarının Kanadanın Yeni Şotlandiya əyalətinin sahillərinə qədər irəlilədiyi ehtimal olunur. Silsilə şəkildə yeni ərazilərin kəşf olunmasında kralın rolu böyük olmuşdur.
Lək-lək (jurnal)
Qəzetin başlıca mövzuları
"Lək-lək" yeni məktəbin təbliğatçısı idi. Jurnal fəaliyyət göstərən vaxt İrəvanda 15 rus-tatar məktəbində cəmi 911 azərbaycanlı, yəni hər 350 nəfərdən biri təhsil alırdı. Məktəblərdə oxumaq bilik və istedadla deyil, pul ilə mümkün idi. Jurnal "Çəkic" adlı felyetonda yerli hökumətin məktəblər açmağa fikir vermədiyini kəskin tənqid edirdi. Jurnal öz səhiflərində inqilabi hadisələrin gedişinə də toxunmuş, azadlıq hərəkatının bəzi məsələlərini işıqlandırmışdır. Rusiyadakı hadisələri diqqətlə izləyən "Lək-lək" yazırdı ki, fəhlələrin tətil hərəkatı, nümayişləri dayanmır. "Fəhlələr deyirlər: Bizə azadlıq lazımdır, bizə bərabərlik lazımdır". Jurnal inqilabi hərəkata Ermənistanın da qoşulmasını arzulayırdı, göstərirdi ki, indi söz Ermənistanındır, ona da azadlıq, xoşbəxtlik lazımdır. 1914-cü ilin mayında inqilabi ideyaların təbliği üstündə İrəvanda erməni dilində çıxan "Xosk" ("Söz") qəzetinin 17-ci nömrəsini müsadirə etmiş, onun redaktoru bolşevik Arşabir Melikyanı məhkəmə məsuliyyətinə cəlb etmişdilər. Bu hadisəyə etiraz edən mətbuat orqanlarında biri də "Lək-lək" idi. Jurnal imperialist müharibəsini tənqid edən, onun işğalçılıq mahiyyətini göstərən yazılar verirdi.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Gəmiçi Henri
Yerli xalq kralın gəmiçilərə və gəmilərə küllü miqdarda pul ayırması səbəbindən onu Gəmiçi Henri adlandırmışdılar. Henrinin ən böyük arzusu Hindistana gedən dəniz yolunun kəşf olunması idi. 1460-cı ildə kralın vəfat etməsi, gəmiçilərə olan marağı azalmasına səbəb olmadı. Artıq 1470-ci ildən etibarən dənizçilər Hindistana gedən dəniz yolunun kəşf olunması uğurunda qızğın işlərə başlamışdılar. Bartolomeu Diasın bu yolu kəşf etməsi və 1498-ci ildə Vasko da Qamanın Hindistan getməsində Gəmiçi Henri tərəfindən görülən işlərin böyük rolu olmuşdur.
Yusif ibn Ömər ibn Şüeyb
Krit əmirliyinin tarixi və hökmdarları haqqında qorunub-saxlanılmış qeydlər çox fraqmentlidir. O, şərti olaraq üçüncü əmir Əbu Abdullah Ömərin oğlu, Kritin fatehinin və əmirliyin banisi Ömər Əbu Həfsin nəvəsi kimi tanınır. Onun əmisi Məhəmməddən sonra hakimiyyətə gəldiyi, təxminən 910-cu ildən 915-ci ilə qədər padşahlıq etdiyi güman edilir. Ondan sonra taxta oğlu Əli keçmişdir.
Lək-lək (jurnal)
Qəzetin başlıca mövzuları
Belə materiallarla yanaşı, "Lək-lək"in səhifələrində xırda burjua görüşləri də təbliğ olunurdu. Siyasi hadisələrə bəzən burjuaziyanın mövqeyindən qiymət verilirdi. N.Axundov haqlı olaraq yazır:
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Tordesillas müqaviləsi
right|250px|thumb|Müqavilənin səhifələrindən biri
Lək-lək (jurnal)
Qəzetin başlıca mövzuları
Jurnal bəzən xalqın intibahını arzularkən millətçilik əhval-ruhiyyəsinə də qapılırdı.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Tordesillas müqaviləsi
Azor adaları və Madeyranın müstəmləkələşdirilməsin prosesi davam edərəkən Qvineyadan gətirilən qızıl Portuqaliyada iqtiasdiyyatın güclənməsinə səbəb olurdu. Çoğrafi kəşflərdən maddi baxımdan ən böyük xeyri ilk dəfə Portuqaliyalı dəniz səyyahları götürmüşdülər. Afrikalı ləqəbi ilə tanınan kral V Alfonsonun dövründə Qvineya körfəzi kəşf olunmuş və Qabon sahillərində yerləşən Müqəddəs Katerina boğazına qədər olan ərazilər istila edilmişdi. Mərakeş ərazisinə belə 1471-ci ildə səfərlər təşkil olunmuş və Tanka şəhəri ələ keçirilmişdir. II Xuanın hakimiyyəti dövründə Qvineyada yerləşən ticarət mərkəzlərini qorumaq üçün Elmina şəhəri yaxınlığında Elmina qalasını inşa etdirmişdir.
1492-ci ildə Dieqo Kao Konqonu kəşf etdi və 1486-cı ildə Namibiya ərazisində yerləşən xaç burnuna çatdı. 1488-ci ildə Bartolomeu Dias ümid burnunu gəlməsi Hindistana gedən dəniz yolunu kəşf olunmasına səbəb oldu. 1492-ci ildə Xristofor Kolumbun İspaniya kralının adından səfərə çıxması, Portuqaliyada ciddi narahatçılığıa səbəb oldu. Portuqaliya Çoğrafi kəşflərdən əldə olunan ərazilər və gəlirləri heç bir dövlət ilə bölüşmək istəmirdi. Tərəflər arasında əvvəlcə mübarizə formasında davam edən məsələ qısa zamanda mübahisəyə cevrildi. Portuqaliya dəniz donanmasının İspaniya dəniz donanmasına Qərbi Afrika sahillərində hücum etməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirdi.
Lək-lək (jurnal)
Qəzetin başlıca mövzuları
"Kamil paşanın ruhuna ithaf" adlı uzun bir şeirdə, (şeir "Yetim cücə" imzası ilə çap olunmuşdur) "Siyasi lüğətlərdə" Yaxın Şərqdə və Balkanda baş verən siyasi hadisələr birtərəfli işıqlandırılır: milli azadlıq, dövlət istiqlaliyyəti uğurunda mübarizə aparan Balkan xalqlarının hüququna layiqincə qiymət verilmirdi.
Süleyman Dəmirəl Universiteti (Qazaxıstan)
Süleyman Dəmirəl Universiteti —Qazaxıstanın Almatı şəhərində özəl bir universitetdir. Türkiyənin keçmiş baş naziri və prezidenti Süleyman Dəmirəlin adını daşıyır.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Tordesillas müqaviləsi
Hər iki dövlət arasında müharibənin baş verməməsi üçün Roma Papası VI Aleksandr işə qarışdı. Roma Papası VI Aleksandrın töhfəsi ilə 1494-cü ilin 7 iyun tarixində imzalanan Tordesillas müqaviləsi müqaviləsinə əsasən kəşf edilən ərazilər İspaniya və Portuqaliya arasında bölünəcəkdi. Kabo-Verde adasının 370 fərsəng qərbinə qədər olan ərazilərdə tərəflər arasında bölüşdürüldü.
Məxfilik
Xristofor Kolumbun Hindistan adı ilə Latın Amerikasını kəşf etməsi barədə müxtəlif iddialar vardır. Bir ehtimala görə Xristofor Kolumb Portuqaliya krallığının gizli agentidir və çoğrafi kəşflərdə Portuqaliyadan geri qalan İspaniyanı zəiflətmək üçün bilərəkdən Amerikaya getmişdir. Həmin dövrdə hər iki dövlət xəritə və sxemləri gizli şəkildə mühafizə etdiyi üçün bu iddianın doğru olmaması ehtimalı çox böyükdür. Digər tərəfdən Xristofor Kolumbun Portuqaliyalılara qarşı mənfi münasibətdə olması və Kolumbun İspaniya kralına sədaqət andı içməsi belə bir fikri istina edir.
Süleyman Dəmirəl Universiteti (Qazaxıstan)
Universitet 1996-cı ildə Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev və Türkiyənin keçmiş prezidenti Süleyman Dəmirəlin təşəbbüsü ilə yaradılıb.
Portuqaliyalı dəniz səyyahları
Məxfilik
Portuqaliya krallığının coğrafi kəşflər zamanı kəşf olunan ərazilər barədə məlumatları gizli saxlamaq və ya bu barədə yalan məlumat vermək siyasəti vardı. Bununla İspaniyanın coğrafi kəşflərdə zəif olan mövqeyi daha da zəiflədilirdi. Bu səbəbdən Braziliya və Afrika qitəsində kəşf edilən bir çox ərazilər əslində daha əvvəlcədən kəşf olunmuş, lakin bu barədə olan məlumatlar gizli saxlanılmışdı. Bartolomeu Dias, Fernan Magellan, Vasko da Qama və Dieqo Kao kimi səyyahların Portuqaliya krallığından bəzi gizli tapşırıqlar alması və bəzi səyyahətlərin dənizçi dəftərlərində qeyd edilməməsi məlumdur.
Səyahətlərin xronologiyası
center|thumb|900px|Səyahətlərin xronologiyası
Süleyman Dəmirəl Universiteti (Qazaxıstan)
Təqdim olunan proqram növləri
SDU tam zamanlı dərəcə proqramları təklif edir. Lisenziya dərəcələri xüsusi peşələrə ayrılan dörd fakültədə tədris olunur. Universitet binası və kampus genişləndirilir, yəni başqa sahələrin də əlavə olunacağı gözlənilir. Magistr dərəcələri SDU-da səkkiz sahədə əldə edilə bilər və ingilis dilində tədris olunur. SDU Dil Məktəbində akademik və işgüzar məqsədlər üçün İngilis və Türk dilini öyrənmək niyyətində olan hər kəs üçün qabaqcıl dil kursları təklif olunur. Ümumiyyətlə, demək olar ki, bütün maraqlanan insanlar iştirak edə bilər. Bundan əlavə, xüsusi hazırlanmış IELTS və TOEFL testləri yüksək ixtisaslı dil müəllimləri tərəfindən tədris olunur və tədris olunur.
Aspirantura proqramları
Magistr dərəcəsi və doktorluq proqramları Süleyman Dəmirəl Universiteti tərəfindən təklif olunur. Aspirantura proqramları İngilis dilində tədris ilə beynəlxalq aspirant proqramlarına əsaslanır. Təlim məşğələləri ümumiyyətlə tələbələrin rahatlığına görə çevik olur. Magistratura kursları iki istiqamətə - elmi-tədris və ixtisaslaşmış sahələrə bölünür və yeddi sahədə tədris olunur.
Xarici Əlaqələri
SDU qlobal səviyyədə təhsil və təhsil layihələrində fəal iştirak edir. Bu münasibətlər universitetin beynəlxalq aləmdəki mövqeyini inkişaf etdirməyə və möhkəmləndirməyə yönəlmişdir. SDU 46 təhsil müəssisəsi, universitet və beynəlxalq təşkilatlarla tərəfdaşlıq əlaqələri qurdu.
Qozlu-şəkərli piroq
Qozlu-şəkərli piroq - şəkərli xəmirdən hazırlanmış un məmulatı.
Bakı kuboku (tennis)
Baku Cup, Azərbaycanda və regionda ilk dəfə olaraq WTA Tour-un (Women’s Tennis Association) rəhbərliyi ilə 2011-ci ilin iyul ayında mükafat fondu 220 000 (iki yüz iyirmi min) ABŞ dolları olan peşəkar qadın tennisçiləri arasında keçiriləcək olan beynəlxalq reytinqli turnirdir.