cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buprestinae
FƏSİLƏ HAQQINDA ÜMUMİ XARAKTERİK MƏLUMAT (MORFOLOGİYASI, BİOEKOLOGİYASI)
Qızıl böcəklər (Buprestidaе) fəsiləsi Coleoptera dəstəsinin ən gözəl fəsilələrindən biridir. Bocəklər böyük deyillər, orta, nadir hallarda iri ölçülü, çox vaxt metal parıltılıdırlar. Onların bədəni uzunsovdur, yığcam və ya silindir şəkillidir, möhkəm çanaqla örtülmüşdür, qanadüstlükləri sonlara doğru daralır. Bığcıqları qısadır, mişarşəkillidir, ayaqları qısadır. Onlar yarpaqlarla ya da bitkinin nazik qabığı ilə qidalanırlar. Çox vaxt kambi qatını zədələləməklə ciddi ziyan vururlar. Böcəklər sutkanın gündüz vaxtlarında fəal olurlar, günəşsevəndirlər, bir qayda olaraq yaxşı uçurlar. Sürfələr ağımtıldırlar, yastıdırlar, uzun və nazik qarıncıqlıdırlar və ön döşləri genişlənmişdir, ayaqları yoxdur. Böyük olmayan tünd baş ön döşə çəkilmişdir. Bədənin belə forması ağacda hərəkət etməyə kömək edir Sürfələr ovulmuş ağac və qabıqla qidalanırlar. İlin ən qızmar günlərində və saatlarında uçurlar. Əsasən ağacların gövdələrində və yarpaqlarında təsadüf edirlər. Təhlükə hiss etdikdə tez uçurlar, ya da bığcıq və ayaqlarını yığaraq yerə düşürlər. Ancaq bitki ilə qidalanan cücülərdir. Dişilər yumurtalarını ağacların qabığına qoyurlar. Bütünlükdə inkişafları 2 və hətta 3 il çəkir. Qızıl böcəklərin əksəriyyəti çox fəaldırlar, onlardan bəziləri uzunbığlar və qabıqyeyənlərdən daha tez nisbətən sağlam ağaclara hücum edirlər, onlarda məskunlaşırlar. Çoxalmaq üçün onlar seyrək, yaxşı qızdırılan, kserofil şəraitdə yetişən, ilk növbədə talaları seçirlər.
Qızıl böcəklər içərisində ağacları məhv edən tipik nümayəndələr nisbətən azdırlar, belə ki, təhlükəli növlərin çoxu qabığın altında yaşayır və oduncağı zədələmirlər və ya çox da dərin olmayan yollar açırlar ki, bununla da mişar materiallarının çıxışını cüzi azaldırlar və ağacların dağılma prosesini gücləndirirlər və bununla da göbələk infeksiyasının qarşısını alırlar Bir çox qızıl böcək növləri üçün müəyyən ağac və ya kol bitkisinə uyğunlaşma səciyyəvidir. Bütün qizil böcəklər ağac və ya kol bitkiləri ilə əlaqədar deyillər. Fəsilədə elə növlər vardır ki, onlarin sürfələri otların köklərində yaxud torpağın qatlarında yaşayırlar. Sonuncu qrupa uzunluqları bir neçə santimetrə çatan gözəl torpaq yulodiləri (Julodis) aiddirlər. Onlar Azərbaycanda nadir deyillər. Onların çox qabarıq bədənləri ağ və sarı ləkə və zolaqlarla bəzənmişdir. Onların sürfələri torpaqda yollar açaraq, bitkilərin kökləri ilə qidalanan enli kürəkşəkilli çənələrə malikdirlər. Növlərin çoxu geniş polifaqdır, lakin kəskin bir bitkiyə uyğunlaşanlar da vardır.
Fəsilənin öyrənilməsi üzrə aparılmış tədqiqatlar, müəliflər (xronoloji ardıcillıqda)
Azərbaycan MEA Zoologiya institutunun kolleksiya fondunda qızıl böcəklər əsas yerlərdən birini tuturlar və burada 19-cu əsrin 80-ci illərində toplanmış nüsxələr vardır.
Yayılması
Balkan yarımadası, Ukraynanın cənubu, Krım, Krasnodar, Qara dəniz sahili bölgələri, Cənubi Qafqaz, Türkmənistan, Türkiyə, Krit, və s. ərazilərdə geniş yayılmışdır. thumb|left|Anthaxia bicolor
Fəsilənin dünya üzrə kəmiyyət və keyfiyyə göstəriciləri
Dünyada Qızıl böcəklər fəsiləsinin 15 min, keçmiş SSRİ-də əsasən cənub rayonlarında 500-ə qədər növü məlumdur. Qızıl böcəklər (tropik ölkələrdə 80%-ə qədər ) geniş yayılmışlar
Callicarpa pentandra
(Callicarpa pentandra) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Neyman burnu
Neyman burnu — Berinq dənizinə daxil olan Anadır körfəzi ilə yuyulan burun. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Rayonu ərazisinə daxildir.
Burun Q. L. Maydelinin 1868—70-ci illər eksedisiyasının üzvü olan Karl fon Neymanın şərəfinə adlandırılmışdır.
Dünyadakı çayların uzunluğa görə sıralaması
Çayların dünyada uzunluğuna görə sıralaması
Neyman burnu
Onemen körfəzinin Anadır çayına çıxan cənub hissəsini təşkil edir. Sahilində ensiz, qumlu-gilli çimərlik vardır.
Burunda naviqasiya işarəsi vardır.
Mosul muzeyi artefaktlarının dağıdılması
Mosul muzeyi artefaktlarının dağıdılması 26 fevral 2015-ci ildə İŞİD tərəfindən dağıntıları əks etdirən videonun yayımlanması zamanı məlum olmuşdur.
Mosul muzeyi
1952-ci ildə açılmış Mosul muzeyi İraq Milli Muzeyindən sonra ölkənin ikinci böyük muzeyidir. Muzey əsasən dörd istiqamətdə toplanmış kolleksiya və onlara həsr edilmiş zallarla məşhurdur: Assuriya zalı, Hatra zalı, İslam zalı və Qədim dövr zalı.
Regionun vacibliyi
Müasir İraq dövlətinin sərhədləri tarixi Mesopotamiyanın demək olar bütün ərazisini əhatə edir. Ən qədim şəhərsalma mədəniyyəti mərkəzlərindən biri olan Mesopotamiyada insan yaşayış məntəqələrinin tarixi e.ə. IV minilliyə kimi gedib çatır. “Şəhər” yeni sosial sistemin mərkəzinə çevrilməklə mərkəzləşdirmə həyata keçirən güclərin mərkəzi kimi formalaşırdı. Bədii baxımdan İraq torpağı stilləşdirilmiş təsvirlərdən insan fiqurunun daha realistik təsvirlərinə keçid dövrünə şahidlik etmişdir. Həmin dövrlərdə bu ərazidə ilk dəfə yazının yaranması ilahi fiqurları təsvir etməyə və dini nəzəriyyələşdirməyə imkan vermişdir. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində Mesopotamiyada Bibliya hekayələrində təsvir edilən hadisələr qədər qədim artefaktlar aşkarlnmış, əldə edilmiş mixi yazılı kitabələrdən isə Bibliya hekayələrinin daha qədim variantları öyrənilmişdir.
Dünyanın İraqı və onun tarixini tanıması, onun ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar sayəsində mümkün olmuşdur. Qədim Misir ərazisindən fərqli olaraq İraq, o cümlədən Mesopotamiya ərazisində çoxlu sayda yerüstü abidələrin olmaması “xəzinə ovçuları”ının başladıqları qazıntıların sonradan elmi əhəmiyyətli arxeoloji tədqiqatlara çevrilməsinə imkan vermişdir. Bir əsr yarımdan çox İraq ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində arxeoloqlar regionun dünya mədəniyyəti və tarixinə göstərdiyi təsiri dərindən öyrənmək üçün çoxlu sayda müxtəlif əhəmiyyətli artefaktlar aşkara çıxarmışlar. Həmin artefaktların bir çoxu İraq muzeyləri ilə yanaşı dünyanın ən nüfuzlu muzeylərini bəzəməkdədir.
İŞİD videosunun məzmunu
26 fevral 2015-ci ildə İŞİD tərəfindən yayımlanmış videoda muzeyə girən silahlıların “bütpərəstliklə əlaqəli” hesab etdikləri artefaktları dağıtmaları göstərilmişdir. Silahlı şəxslər muzeydə saxlanan bir çox dəyərli heykəlləri aşırmış, bəzilərinin üzünü və başını isə balta ilə dağıtmışlar. Videonun əvvəlində danışan sözçü dağıdılmaların səbəbini izah edir. O, qeyd edir ki, dağıdılan obyektlərə (heykəllər, fiqurlar və sair) bir zamanlar Allah kimi sitayiş edilmişdir.
Sözçünün nitqinin mətni belədir: ''“Arxamda gördüyünüz xarabalıqlar keçmişdə insanların Allah yerinə ibadət etdikləri bütlər və hekəllərin qalıqlarıdır. assuriyalılar və akkadlar müharibə, təsərrüfat, yağış və digər tanrılara inanır və qurban verirdilər... Məhəmməd peyğəmbər Məkkəyə girdikdə ordakı bütləri yalın əlləri ilə dağıtmışdı. Bizə peyğəmbərimiz tərəfindən bütləri aşırmaq və dağıtmaq buyurulmuşdur, buna görə də onunn davamçıları fəth etdikləri hər yerdə bu işi həyata keçirməlidirlər.”''
Dağıdılma
Heç də muzeyin bütün kolleksiyası İŞİD tərəfindən dağıdılmamışdır. Lakin, ən çox zərər görən Assur və Hatra zalları olmuşdur. İndi də bir çox dəyərli artefaktların saxlandığı İslam zalı videoda göstərilməmişdir. Qədim dövr zalı da göstərilməsə də, orda saxlanan artefaktların əksəri məhv edilmişdir.
Dağıdılmış artefaktlar
190px|thumb|right| Nerqal qapısı
Nerqal qapısı
Nerqal qapısının girişində iki ədəd iri lamassu fiquru dayanırdı. Bu fiqurların hazırlanmasına ilk dəfə e.ə. II minilliyin birinci yarısından başlanmış, onlar adətən inzan başlı və qanadlı iri öküzlər kimi tsəvir edilmişdir. Dekorativ xüsusiyyətindən başqa lamassu həm də “bir şəxsə, insanlar qrupuna, məkana və ya girişə bağlanmış xoş ruh”un daşıyıcısı olan fiqurlardır. Nerqal qapısının girişində ucaldılmış lamassu heykəllərinin ətrafı, həmin heykəllərin Balatay karxanasından daşınmasını təsvir edən qabartma relyeflərlə bəzədilmişdir.
26 fevral 2015-ci ildə İŞİD videosunun çıxarılmasından əvvəl lamassular müxtəlif saxlanılmışlıq səviyyəsinə malik idilər. Girişdəki iki fiqurdan birinin yuxarı hissələri yaxşı vəziyyətdə saxlanmışdı. Videoda İŞİD üzvlərindən birinin sağ tərəfdə yerləşən lamassunun üzünü elektron mişarı ilə dağıtması görünür. Sol tərəfdəki fiqurun yuxarı hissəsi XIX əsrdə dağıldığından ona dəyilməmişdir. Qapının içərisində yerləşən digər iki lamassu daha pis vəziyyətdə dövrümüzə çatsa da, onlar da elektrik mişarları ilə dağıdılmışdır. Mosul muzeyinin Assuriya daha erkən dövrə aid olan başqa bir lamassu da saxlanırdı. Həmin heykəl də İŞİD tərəfindən dağıdılmışdır.
Balavat qapısı
190px|thumb|right| [[Britaniya muzeyində saxlanan lamassu ]] Mosul muzeyində II Aşşurnasirpalın dövründə (e.ə. 883-859) inşa edilmiş Balavat qapısının bir neçə tunc lövhəsi saxlanılırdı. Lövhələrdə Assuriyanın müharibə, ov və ithaf mərasimləri təsvir olunmuşdu. Balavat qapısı kiçik ərazidən çoxlu sayda mühüm əhəmiyyətli artefaktların tapılması ilə əlamətdardır. Tell-Balavat adlı yaşayış yeri Nineva və Nimrud şəhər xarabalıqları yaxınlığında yerləşən kiçik yaşayış yeridir. Həm də İqmur-Enlil adlanan Tell-Balavatda aparılan tədqiqat işləri nəticəində müəyyən edilmişdir ki, o, iki mühüm şəhər arasında yerləşməklə çoxlu sayda əhaliyə malik olmamış və əsas vəzifəsi iki qala-şəhərinin müdafiəsini təmin etmək idi.
Qeyd edilən lövhələr İŞİD-in videosunda göstərilsə də, onların məhv edilməsi görünməmişdir. 2003-cü ildə Mosul muzeyi yağmalandığından muzeydə saxlanılan həmin lövhələrin bir neçəsi İŞİD-in vandalizm aktına kimi artıq itirilmişdi. Lövhələr asanlıqla daşına bilən olduğua görə, onların qara bazarda satılması ehtimal edilir. Britaniya muzeyində Balavat qapısının III Salmanasar dövründə hazırlanmış başqa lövhələri saxlanılır. Yaxşı sənədləşdirilmiş həmin lövhələr üzə çıxarılacağı halda Aşşurnasirpalın lövhələrinin bərpa edilməsinə kömək edə bilər.
190px|thumb|right|Hatradan aşkarlanmış Herkules heykəli, [[Tokyo Milli Muzeyi]]
Hatra heykəlləri
Roma və Parfiya imperiyalarının sərhəddində yerləşən Hara şəhəri müasir Mosul şəhərinin cənubunda yerləşir. Qədim ticarət şəhəri olan Hatra zəngin tarixi və arxeoloji abidələri ilə məşhur olmaqla qonşu imperiyalar və şəhərlərin əhalisinə ciddi mədəni təsir etmişdir. Hatradan aşkarlanmış incəsənət əsərləri şərq və qərb incəsənətinin ənənələrini özündə birləşdirən hibrid nümunələri kimi tədqiqatçıların diqqətini cəlb etmişlər. Məsələn, Hatradan aşkarlanmış oturmuş ilahə heykəli Buddist tilli görünüşə malik olsa da, Mesopotamiya əsərləri üçün xarakterik olan iri gözlərə malikdir.
Bundan başqa Mosul muzeyində çoxlu sayda Hatra heykəlləri saxlanırdı. Heykəllərin əksərində Hatra kralları və zadəganları təsvir olunmuşdu. İŞİD-in yayımladığı videoda həmin heykəllərin bir neçəsinin aşırılması və dağıdılması göstərilmişdir. Hatradan aşkarlanmış 27 kral heykəlindən 4-ünün dağıdılması İŞİD-in videosunda görünür. Bu, məlum olan həmin heykəllərinin 15%-nin məhv edilməsi deməkdir.
Məhv edilmiş artefaktların təsdiqlənməsi
İraq arxeoloqlarının məlumatına görə, İŞİD videosunun çıxarılmasından altı ay əvvəl Mosul muzeyi kolleksiyasının bir hissəsi Bağdadda yerləşən İraq Milli Muzeyinə köçürülmüşdü. Bu, bir çox dəyərli artefaktların dağıdılmasının qarşısını almışdır. Bundan əlavə, bəzi məlumatlara görə, videoda dağıdılmış heykəllərin bir neçəsi orijinal yox reproduksiya olmuşdur. Lakin, İraq arxeoloqları bunun həqiqət olmamaq ehtimalını da irəli sürürlər. Orijinallığına şübhə olmayan bir neçə dəyərli incəsənət əsəri videoda göstərilməmişdir, bu da yalnız daşınması mümkün olmayan əsərlərin dağıdıldığını daşınan artefaktların isə yağmalanaraq satıldığını deməyə imkan verir.
Sənədləşdirmə
2003-cü ildə İraq Milli Muzeyinin yağmalanması muzey kolleksiyası və arxeoloji abidələrin sənədləşdirilməsinin aparılmasının mühümlüyünü göstərmişdir. İraq Milli Muzeyi yağmalanmadan sonra bütün artefaktların şəkillərlə əhatə olunmuş tam invertarını ortaya çıxarmışdı. 1990-cı illərdən 2003-cü ildə İraqın işğalına kimi muzeyə daxil olan çoxlu sayda artefaktlar isə sənədləşdirmə prosrsində problem yaratmışdı.
Zoya Vasilkova
Zoya Vasilkova — sovet və rus aktrisası.
Həyatı
Zoya Nikolaevna Vasilkova 4 may 1926-cı ildə Leninqradda Nikolay Korniloviç və Zoya İvanovna Vasilkova ailəsində anadan olmuşdur.
1943-cü ilin iyulunda 17 yaşında könüllü olaraq cəbhəyə getdi. Çavuş rütbəsində Hava Hücumundan Müdafiə 7-ci Korpusunun meteoroloji xidmətində baş meteoroloq vəzifəsində çalışmışdır. Döyüş zamanı o mərmiyə tuş gəlmiş və yaralanmışdır.
1949-cu ildə Vasili Vanin VGIK kursunu bitirib, sonra aktyor Teatr-Studiyasının heyətinə daxil oldu. Sovet rəssamlarının Çin, Polşa və Şərqi Almaniyada qastrol səfərlərində iştirak etmişdir. 1959-cu ildən M. Qorki adına kinostudiyada aktrisa kimi çalışmışdır.
Zoya Nikolaevna Vasilkova 1950-1990-cı illərdə epizodik rolların aparıcı ifaçısı idi. Əsasən rus qadınlarını oynadı: zadəganlar, qesseslər və ya əksinə qızlar, dayələr, kazaklar. Bu gün haqqında filmlərdə Vasilkova yerli personajların qalereyası yaratdı.
Roman Heydərov
Roman Heydərov (d. 24 yanvar 1999) — Azərbaycanlı karateçi. Roman Heydərov, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Roman Heydərov yeniyetmə və gənclər arasında dünya kubokunun qalibi olub. O, həmçinin Avropa çempionatının ikiqat bürünc medalçısıdır.
Roman Heydərov, 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. Kata yarışlarında çıxış edən Roman Heydərov, finalda görüşündə, Türkiyə nümayəndəsi Mehmet Yakanı 3:2 hesabı ilə məğlub etdi və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu.
Qurdqulaq (Dərələyəz)
Qurdqulaq, Boloraberd — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Keşişkənd (Yeğaqnadzor) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 4–5 km məsafədə, Arpaçayın sol qolu olan Qurdqulaq çayının sahilində yerləşir. 1950-ci ildə əhalisi Azərbaycana köçürüldükdən sonra kənd ləğv edilmişdir. Azərbaycan dilində qurd (canavar) və türk dillərində kulak "dərə", "çuxur", "çökək" (bax: Qulaqsız) sözlərindən ibarətdir. XIX əsrdə Kars əyalətində Kürd-kulax dağ adı ilə mənaca eynidir.
Toponimi
Toponim qurt //qurd türk etnoniminə "dərə, təpələr arasında düzənlik, təpə, yüksəklik" mənasında işlənən qulaq (kulak) sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. "Qurd tayfasına mənsub dərə, təpə yanındakı kənd" mənasını ifadə edir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Ermənistan SSR Ali Sovet Rəyasət Heyətinin 10.XI.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Boloraberd (Qurd qala) qoyulmuşdur. XX əsrin əvvəllərinə aid mənbədə Kürd Kulaq kimidir 1946-cı ildə kənd ermənicə Belorabert adlandırılmışdır.
Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 336 nəfər, 1886-cı ildə 379 nəfər, 1897-ci ildə 470 nəfər, 1904-cü ildə 690 nəfər, 1914-cü ildə 760 nəfər, 1916-cı ildə 581 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kənd ermənilərin təcavüzünə məruz qalmış, sakinləri isə deportasiya olunmuşdur. Yalnız indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra onlar öz kəndlərinə qayıda bilmişlər. Burada 1922-ci ildə 64 nəfər azərbaycanlı, 248 erməni, 1931-ci ildə 66 nəfər azərbaycanlı, 301 erməni yaşamışdır. Göründüyü kimi, ermənilər buraya 1922-ci ildən sonra, daha doğrusu 1923–25-ci illərdə köçürülmüşdür.
Türkçülük
thumb|Türkçülərin amacı olan ölkənin bayrağı
Türkçülük, Türkizm və ya Pantürkizm — bütün türk xalqlarının müstəqil olub birgə dövlət qurmasını məqsəd görən siyasi düşüncədir.
1880-ci illərdə Rusiya imperiyasının türk ziyalıları arasında yaranmış və türk xalqlarının mədəni və siyasi birliyini məqsəd görən ictimai-siyasi hərəkat.
Tarix
thumb|350x350px|2009. [[İstanbul. Türkçülərin mərasimi]] 1804-cü ildə tatar əsilli ilahiyyatçı Kursavi İslam dinində müasirləşmə iddiasını irəli sürən bir traktat yazmışdır. Kursavi eyni zamanda Cədidçilik (ərəb. 'cədid' – 'yeni') dini təfəkkürünün əsasını qoymuşdur ki, bu düşüncə etirassız loyallıq əvəzində tənqidi təfəkkürü təşfiq etmişdir. Cədidçilik müsəlmanlar üçün təhsili, cins bərabərliyini, fərqli dinlərə qarşı tolerantlığı, türk mədəni birliyini və Avropa mədəni dəyərlərinə bağlılığı təbliğ etmişdir. 1843-cü ildə Kazan şəhərində Cədid hərəkatının əsası qoyulmuşdur. Hərəkat, yarı-dünyəvi müasirləşdirməni və təhsildə islahatları özünə məqsəd götürdüyü halda, tarxidə ilk dəfə dindən müstəqil Türk milli kimliyini irəli sürmüşdür. thumb|400x400px|[[Türk xalqları|Türklərin yaşadığı ərazilər]] Görkəmli Krım tatar yazıçısı və ictimai xadimi, İsmayıl Qaspiralı, 1883-cü ildən dərc etdiyi "Tərcüman" qəzetində ilk dəfə türk xalqlarının vahid konsolidasiya halında birləşməsini irəli sürüb. Bu fikir digər krım-tatar, volqo-tatar və azərbaycan inteleqensiyasında böyük səda doğurdu. İsmayıl Qaspiralı həmçinin vahid türk dilinin unitifikasiyasında ilk addım atıb. O vahid türk dilini, orada olan fars və ərəb mənşəli sözlərdən təmizləməsi ilə başlayıb. Onun fikrincə bu dil bütün dünyada türk xalqlarının dili olmalı idi. Türk xalqlarının konsolidasiyası yolunda sonrakı addım 1902-ci ildə Qahirədə buraxılan "Türk" jurnalı oldu. Jurnalın səhifələrində Pantürkizm ideologiyasının, digər iki Qərbləşmə və İslamlaşma fikirlərinə alternativ kimi göstərilirdi. Bunun ən mükəmməl seçim olduğu duyulurdu. Pantürkizm haqda ən birinci elmi-teorotik fikir Yusuf Akçurunun 1904-cü ildə işıq üzü görən "Üç Tərzi Siyasət" məqaləsidir. Bu Pantürkizmin ideoloji və elmi cəhətdən mükəmməl olduğu haqdadır. Dörd il sonra 1908-ci ildə azərbaycanlı filosof Əli bəy Hüseynzadənin "Türkləşmək, İslamlaşmaq, Zamanlaşmaq" əsərində bu ideologiyanın davamlı təzahüri hiss olunur. Bir İdeologiya kimi Pantürkizm XIX əsrdə Panislamizm və Panqərbləşməyə güclü alternativ olaraq formalaşmışdır. Və məhz Osmanlı İmperiyasının "gənctürk" adlandırılan hökumətinin Pantürkizm siyasəti nəticəsində 1917-20-ci illərdə Azərbaycan türklərinə Türkiyə türkləri böyük yardımlar ediblər.
Abbas Ağamirov
Abbas Fərhad oğlu Ağamirov (15 iyul 1911 - 5 mart 1969) — Azərbaycan idmançısı, boksçu, SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1943), əməkdar musiqiçi (1957), beynəlxalq dərəcəli (1958) hakim, Azərbaycanın əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi (1964).
Həyatı
Abbas Ağamirov 15 iyul 1911-ci ildə Tiflis şəhərində anadan olmuşdu. 1935-ci ildə Zaqafqaziya Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirmişdi. Boks üzrə (yarım yüngül çəkidə) dəfələrlə Azərbaycan çempionu olmuşdu. (1925-1941). Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun boks, güləşmə və ağır atletika kafedrasında işləmişdi. (1951-1969).
Abbas Ağamirov "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmişdi.
Abbas Ağamirov 5 mart 1969-cu ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Dirk Kuyt
Dirk Kuyt – Hollandiya milli futbolçusu, hal-hazırda Fənərbaxça komandasının heyətində çıxış edir.
Hücum xətti ilə yanaşı həmçinin yarım-müdafiədə də oynaya bilir.
Kuyt karyerasına Hollandiyanın Ultrext komandasında başladı. 5 il bu komanda çıxış etdi və 2002–2003 mövsümündə Hollandiya Kubokunu və Hollandiya Qızıl Butsu Mükafatını qazandı. 2003-cü ildə 1.000.000 € qarşılığında Feyenorda transfer oldu və 3 il müddətində komandasında ən çox qol vuran oyunçu oldu. 2004–2005 Eredivisie-de ( Hollandiya Lİqası) qol kralı oldu və növbəti mövsüm Hollandiyada İlin Futbolçusu seçildi. Feyenordda göstərdiyi uğurlu çıxışdan sonra 2006-cı ildə 10 milyon £ qarşılığında İngiltərə Premyer Liqası komandalarından olan Liverpul FK-ya transfer oldu. Liverpul FK-dakı ilk sezonda UEFA Çempionlar Liqası finalı oynadı və finalda 1 qol atdı. Kuyt Liverpul FK-dakı ilk həttrikini Mart 2011-də Mançester Yunayted FKə qarşı etmişdir. 3 iyul 2012-ci il tarixində 1.000.000 € qarşılığında Fənərbaxça komandasına 3 illik müddətinə transfer oldu.
Həyatı
Kuyt 22 İyul 1981-ci il Katwijk aan Zee-də bir balıqçı ailəsində anadan olub. Futbola 5 yaşında Qvik Boys-da başlamışıdır və 1998ci ildə Ulterxtdə transfer olmuşdur. Hal-hazırda evlidir və 4 uşağı vardır.
Statistikaları
''* Başqa – Play-Off Oyunları
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
Xoltəzəkənd
Xoltəzəkənd — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Xoltəzəkənd oyk, mur. Neftçala rayonunun Xolqarabucaq inzibati ərazi vahidində kənd. Salyan düzündədir. 1918-20-ci illərdə ətraf kəndlərdən köçüb gəlmış ailələr Xol adlanan sahədə məskunlaşmış və yeni yaranmış yaşayış məntəqəsi Xoltəzəkənd adlanmışdır. Oykonim "Xolda salınmış təzə kənd" mənasındadır.
Əhalisi
İlk dəfə kənd əhalisi 1936-cı ildə məskunlaşıb. Əhalisi 1065 nəfər. 213 təsərrüfat mövcuddur.
İlk ailələr Xol Qaraqaşlı kəndindən gələrək kəndin ərazisi genişləndirilərək yaranıb.
Kəndin etnik tərkibi azərbaycanlılardır.
İqtisadiyyat
Rayon mərkəzindən Xol Qaraqaşlı kəndinə qədər olan ərazi əvvəllər qırlı asfalt olsa da əsaslı təmir olmadığından yollar həddindən artıq dərəcədə bərbad vəziyyətdədir.
Mədəniyyət
Respublikanın hər bölgəsində olduğu kimi ənənəvi təhsil sistemindən interaktiv təlim sisteminə keçib. İcmada təhsillə bağlı məktəbin təmirsiz olması, dərs keçmək üçün İkt avadanlıqlarının olmaması, bəzi metodik və əyani vəsaitin olmaması.
Dərman ətirnazı
(Calamintha officinalis) - cinsinə aid bitki növü.
Buşido
thumb|200px|1860-cı illərdə [[samuray (buşi).]] Busido (yap, 武士道 "döyüşçünün yolu") - Yapon cəngavərlik kodeksi. Kodeksdə əsasən samurayların riayət etməsi tələb olunan qaydalar və həyat tərzi əks olunmuşdu. Bu baxımdan busido Avropa orta əsr cəngavərlik qaydalarının analoqudur. Kodeksə görə samuraydan ölümə qədər məğrurluq, sədaqət, qənaətcillik və döyüş sənətlərində məharət tələb olunurdu. Kodeksin inkişafına Buddizm və Konfutsiçilik ciddi təsir göstərmişdir.
Busido (hərfi mənada “döyüşçünün yolu” deməkdir) cəngavər davranışı haqqında təlimi özündə əks etdirir.
Busido – bir yandan samurayların əxlaq kodeksi, digər bir yandan isə – yapon millətinin sonralar ənənəyə çevrilmiş əzəli ruhunun daşıyıcısıdır.
Qeyd etmək lazımdır ki, busido – samurayların əxlaq kodeksi kimi heç bir dərslikdə, yaxud qanun-qayda kitablarında sistemləşdirilməyib. Buna baxmayaraq, yaponların həyatında busidonun təsiri azalmamış, o hər bir yaponun qəlbində özünə möhkəm yer etmişdir.
Samurayların əxlaq kodeksinə çevrilməmişdən hələ çox qabaqlardan busidonun əsas amilləri yapon xalqı arasında yaşamaqda idi. Busidonun başlıca ideyalarını isə “Xaqakure” kitabında tapmaq olar. “Xaqakure” sözünün hərfi mənası “yarpaqlar altında gizlənmiş” deməkdir.
”Yarpaqlar altında gizlənmiş” ifadəsi o mənanı verir ki, buradakı müəmmalar yalnız təlimin gizli qatlarını dərk edən adama aydın ola bilər. “Xaqakure”də toplanmış deyimlərin əksəriyyəti – sahibi vəfat etdikdən sonra dünyanın çaxnaşmalarından uzaqlaşıb guşənişin həyata qapılmış samuray Yamamoto Sunemotaya aid edilir.
Adətən, “Xaqakure” adına “busido” termini də əlavə edilir ki, bütövlükdə bunların hamısına “Döyüşçünün kitabı” deyirlər. Bu kitabda samurayın öz sahibinə (ağasına) qulluq göstərmək və sədaqətli olmaq ideyları izhar olunur… Tədricən “Xaqakure”dəki ideyalar bütün millətin təfəkkürünə də sirayət etmişdir.
Tarixdən bəllidir ki, samuraylar yerli feodalların silahlı dəstələri kimi meydana çıxmışlar. Onlar, adətən, kəndlilərdən və işçi adam-lardın ibarət olurdu. İlk dövrlər onlar çox qaba adamlar idi. Onlardan yalnız ağasına kor-koranə sədaqət göstərmək və bir də döyüşdə cəsarətli olmaq tələb edilirdi. Lakin zaman keçdikcə bu keyfiyyətlər kifayət sayılmadı. Hərbi iş peşəkar məşğuliyyətə çevrildikdən sonra, xidmət pillələri ilə irəliləmək üçün çin dilini və yazısını öyrənmək də tələb olundu. Tədricən samuraylar  orta  əsrlərin  mürəkkəb  mədəniyyət mühitinə qaynayıb-qarışmağa başladılar. Din baxımından onları buddizmin dzen təriqəti daha çox cəlb edirdi, çünki bu təriqətdə onlar kamilləşmək üçün daha böyük imkanlar görürdülər.
Ağa ilə muzdur münasibətlərinə həsr olunan “Xaqakure” kitabında Tokuqava (1600-1668) recimi zamanı daha da çiçək açmış samuraylıq insti-tutunun ideya əsasları toplanmışdır. Yaponiyanın tarixində samurayların belə bir xasiyyəti böyük rol oynamışdır ki, onlar çox böyük həvəslə elm öyrənməyə meylli olmuş, bu yolda əsil xarüqələr göstərmişlər. XVII əsr Yaponiyanın qarşısında mənəvi problemlər qaldırdığı zaman məhz samuraylar çin filosoflarının və əxlaq alimlərinin əsərlərini bir-bir oxuyub öyrən-məyə atılmışdılar. XIX əsr özünün texniki tərəqqisi ilə Yaponiyaya varid olanda isə yenə samuraylar sənaye-ticarət müəssisələrinin başında durdular, siyasətçilərə çevrildilər, publisistik əsərlər yaratdılar. Samuraylar milli qürur hissindən yoğrulmuş adamlar kimi həmişə Yaponiyanı hamıdan qabağa çıxartmaq ehtirası ilə coşub-daşmışlar. Bitib-tükənmək bilməyən yapon enercisinin mənbələri məhz o məqamlardan baş alıb gəlir. Bu enercinin açılışı üçün vacib olan başlanğıc impulslar “Xaqakure”nin yaradıcıları tərəfindən müəyyən edilmişdir.
”Xaqakure”də müəyyən mövzu ardıcıllığı aydınca müşahidə olunur: şərəf, ölüm, rəşadət, sahibə sədaqət, özünükamilləşdirmə.
”Xaqakure”də əsas ana xətt kimi ölüm ideyası nəzərə çarpır. Əksər tədqiqatçılar bu ideyanı ölümə nifrət kimi izah edirlər. “Xaqakure”ni öyrənən döyüşçü daim şərəfli ölüm haqqında düşünəcək və beləliklə, onun həyat yolu düz və sadə olacaqdır. Təhlükəli situasiyalarda o daha fikirləşməyəcəkdir ki, öz həyatını necə xilas etsin; əksinə, o özünü düşmənin üstünə atıb ölümü də təbəssümlə qarşılayacaqdır. “Xaqakure” döyüşçülərdə qarşısına qoyulmuş məqsədə çatmayaraq yaşamaqda davam edən adama nifrət hissi tərbiyə edir. “Xaqakure”də ölüm ideyası ilə yanaşı rəşadət ideyası dayanır. Nabe-simanın samuraylarının döyüş şücaətləri haqqında hekayətdə göstərildiyi kimi, rəşadət hər bir döyüşçünün canında olmalıdır. Samuray ən böyük rəşadəti öz sahibinə sədaqətdə izhar etməlidir. Belə hesab olunurdu ki, sözsüz itaət olmayan yerdə başqa xeyir işlərdən danışmaq qeyri-mümkündür. Yaponiyada məhz ağasına hörmət, sədaqət əxlaqı üstündə neçə-neçə nəsil tərbiyə almışdır. Digər xeyirxahlar kimi, sədaqət də şərəf duyğusuna əsaslanır.
”Xaqakure” öyrədir: “Siz öz həyatınızı itirə bilərsiniz, lakin şərəfinizi – heç vaxt!”. Döyüşçüləri məhz öz “şərəfli adını” qorumağa çağırırdılar. Samurayın verdiyi söz heç bir yazılı iltizam olmadan yüksək tutulurdu. Samuraylar heç bir zaman and içməzdilər – bu onların şərəfini alçaldan hərəkət olardı. Şərəfin bu cür qavranılması yapon dilinin lüğət tərkibinə də öz təsirini göstərmişdir. Nitobe İnadzonun dediyinə görə, yapon dilində “yalan” sözü yoxdur; uso sözü isə sadəcə həqiqətən (makoto), yaxud faktın inkarı kimi başa düşülür.
”Xaqakureyə” görə şərəf duyğusu döyüşçüyə göydən gəlmir, onda bu hissi tərbiyə etmək lazımdır, bunun üçünsə döyüşçü öz üzərində işləməlidir. Bu istiqamətdə kitabda müəyyən məsləhətlər də verilir. Lazımi keyfiyyətləri özündə tərbiyə etməyin yolları öyrədilir. Samuray daim özünün kamilləşməsinə, ruhunun və bədəninin möhkəmlənməsinə çalışmağa borcludur. “Xaqakure”yə görə hərbçi adam heç vaxt öz daxili hiss-həyəcanlarını büruzə verməməlidir. Adam arasına isə mütləq səliqə-sahmanda çıxmalıdır.
Busidonun köklərini  konfusiliyin, buddizmin  və sintoizmin ehkamlarında axtarmaq lazımdır. Busidonun mənəvi-etik əsası məhz Konfusi təliminə dayaqlanır. Buddizm – busido tərəfdarlarına ölümə qarşı etinasızlıq hissləri təlqin etmişdir. Lakin busidonun əsl kökü təbiətin və əcdadların sintoist pərəstişkarlığına söykənir ki, bu da yaponlarda “yapon millətinə” məxsusluqbarədə xüsusi fəxarət tərbiyə edir.
Konfusi təlimi hər şeydən əvvəl busido qanun-qaydalarına “borca sədaqətli olmaq” amalı aşılamışdır. Konfusi deyirdi ki, hər bir “alicənab insan” (onun fikrincə, əxlaqı bütöv adamlar “alicənabdırlar”) öz davranışında borc hissini əldə rəhbər tutmalıdır. Konfusiyə görə “borc hissi” – “şərəf duyğusu” ilə qaynayıb-qarışır və bu, ictimaiyyət arasında hörmət, şöhrət qazanmaq üçün mənəvi haqq verir.
Busido qanunlarına görə borc və şərəf hissi adamları sədaqətli, alicənab, mərd olmağa sövq edir. Bu barədə Konfusinin məşhur kəlamı da var: “Borc hissinin mütləq icrasını tələb etdiyi bir şeyi görüb də eləməmək mərdliyin çatışmamasından irəli gəlir.”
Konfusilik sintoizm əxlaqı ilə də səsləşir. Sintoizm əxlaqının mahiyyəti ondadır ki, insan özünü dərk etməli, öz qəlbini dərinliklərinə nüfuz etməli və oradakı ilahi başlanğıcı (kami) duymalıdır. Sintoizmə görə insan həmin ilahi başlanğıcın göstərişləri ilə hərəkət etməlidir, çünki o – valideynlərin və ümumən, nəsilbə-nəsil gələn əcdadların çağırışını bilməlidir. Sintoizmə görə hər bir yapon öz həyatı üçün əvvəlki əcdadlarına borcludur. Sintoizm qanunlarına görə yapon həm də öz qəlbində sülhün, qanun-qaydanın təmsilçisi olan hökmdara xüsusi məhəbbət yaşatmalıdır. Sintoizm insanlara üçqat borc hissi təlqin edir: valideynlərə, əcdadlara, imperatora. Busido ruhu da bu mənvi dayaqlar üzərində bərqərar olur.
Busido insanlarda mətanət tələb edir. Busidoya riayət edən bilir ki, insanın əsl borcu özünü xilas etməyə yönəlmişdir. Yaponiyada kokoti sözü ilə ifadə olunan (bu söz eyni zamanda həm hiss, həm ağıl, həm xeyirxah qəlb mənasını verir) vicdan anlayışı ən yüksək amallarla yaşayan adamın mənəviyyat ölçüsünü  bildirir.
Özündə busido ruhu tərbiyə etmək istəyən adam çox şeyləri öyrənməyə məcburdur, ən başlıcası isə – dözümlü olmaq və risqə getmək bacarığını. Yeni nəsil tərbiyəsinin əsasında dözümə və risqə hazırlıq dayanır. Hər cür məhrumiyyətlərə alışmaq xatirinə yapon uşaqları ayaqyalın qar üstündə gəzir, qılınclaşmaq üzrə məşqlər keçir, gecənin zil qaranlığında qəbristanlığa yollanır, “hücuma hazır” vəziyyətdə bütün gecəni yatmadan gəzinir,ağır, bəzən hətta vəhşiyanə sınaqlardan keçirlər. Bütün bunlar “özünü idarə edə bilmək vərdişlərinə nail olmaq məqsədi daşıyır.
Yaponların özünütərbiyə sahəsindəki əsas məqsədləri məhz özünü idarə edə bilməklə əlaqələndirilir. Əgər kimsə ağır, mürəkkəb situasiyalarda hirsini büruzə verib hədsiz çılğınlıq göstərirsə, bu cür adama ləyaqətsiz kimi baxırlar; o özü də tezliklə başa düşür ki, belə hərəkətlər gülünc hərəkətlərdir, adam özünü ələ almağı, ehtiraslarını yatırmağı bacarmalıdır. Yaponlara görə kədər içində olan adam öz kədərini təbəssümlə gizlətməlidir, elə etməlidir ki, onun qəlbindəki acı duyğulardan heç kəs xəbər tutmasın. Bəzən xaricilər düşünürlər ki,  axı bu yaponlar  yeri  gəldi – gəlmədi niyə gülümsəyirlər? Lakin məsələ ondadır ki, yaponların təbəssümü böyük bir tarixi dövranın nəticəsi kimi təzahür edir. Bu təbəssüm həqiqi samuray tərbiyəsinin yekunu olaraq, ən geniş mənada milli xarakterin mühüm cizgilərindən birini formalaşdırır. Busido mədəniyyətində nəzakət əlaməti belə təzahür edir: “xoşbəxt admlarla birgə sən də sevin və göz yaşla-rını kimsəyə bildirmə”.
Busido ruhunun milli mənsubiyyət və borca sədaqət duyğularına təsiri barədə aşağıdakı maraqlı hadisə daha dolğun təsəvvür yaradır.
Yaponiyanın müharibədən çıxmasından otuz il sonra, 1974-cü il mart ayının ortalarında Filippində yapon ordusunun bölmələrindən birinin “təslimolma” (“kapitulyasiya”) aktı icra ordusunun bölməsi 1945-ci ildən burada vuruşurdu. Xüsusi təyinatlı bu bölmənin tək bircə komandiri Onoda sağ qalmışdı. O zaman bu qəribə fakt haqqında bütün dünya mətbuatı xəbər vermişdi. Yaponiyada çıxan “Mantaym” curnalı Onodanın bu “kapitulyasiyası” haqqında yazaraq, öz oxucularını həmvətənlərinin həm adi, həm də qeyri-adi olan hərəkəti ilə heyrətləndirmişdi.
1944-cü ilin sonlarında imperator ordusunun xüsusi təyinatlı qoşun hissəsinin komandiri mayor Taniquti podporuçik Onodanı yanına çağıraraq delə bir əmr vermişdi :
-Siz Lubanq adasında dağlarda gizlənməlisiniz. Sizin başlıca məqsədiniz – terror, dağıntı işləri, düşmən haqqında məlumat toplamaq olacaqdır. Biz nə zamansa Lubanq adasına qayıdacağıq və sizin bölmənin tapşırığı ondan ibarətdir ki, bizim qayıtmağımız üçün şərait yaradasınız. Hər şey aydındırmı? - Bəli! - Onda daha  bir  tapşırıq. Bu əmri  sizə mən verirəm. Və onu məndən başqa heç kimin ləğv etməyə ixtiyarı yoxdur.
Beləliklə, podporuçik Onoda balaca Filippin adasının cəngəlliklərində peyda olur. Onunla birgə tapşırığa kiçik unter-zabit Simada və birinci dərəcəli sıravi döyüşçülər Akasu və Kotsuka da yollanırlar. Xüsusi təyinatlı bu qrup uzun illər, hətta onilliklər boyu davam edən müharibəsini başlayır.
İlkin olaraq Akasu oyundan çıxır: 1951-ci ilin yazında o əsir düşür. Üç ildən sonra – 1954-cü ilin mayında Filippin ordusunun dağ atıcıları bölməsi unter Simadanı öldürür. Daha on səkkkiz il keçdikdən sonra patrullarla atışmada Kotsuka həlak olur. Qrupun komandiri tabeçiliyində olanlardan çox mübarizə apara bilir. Podporuçik Onoda üçün İkinci Dünya müharibəsi 1974-cü il mart ayının 10-da başa çatır. Yeni mayor Taniqutinin döyüş tapşırığını icra etməyə başladıqdan düz iyirmi doqquz il üç ay sonra… Bəs Onoda necə təslim olmuşdu? 1946-cı ilin mart ayı. Lubanq adasının cəngəlliklərində Amerika əsgərlərinin müşayiəti ilə bir yapon gəzib meqafonla hər yana elan edirdi ki, Yaponiya tam təslim olmuşdur. Onun çağırışına qırxadək piyada hay verərək gizləndikləri yerlərdən çıxmışdılar. Onoda isə cəngəlliklərdə qalmaqda davam edirdi.
Bu söhbətin nəticəsində daha bir nümayəndə heyəti adaya yollanır. Heyətin tərkibində bu dəfə sabiq mayor Taniquti də var idi. Onodanı Lubanq adasına döyüş tapşırığına göndərmiş həmin mayor Taniquti. Mart axşamlarının birində, Filippin cəngəllərinin bir yüksəkliyində istefada olan mayor qarşısında şax vəziyyətdə dayanaraq tüfənglərini ayaqlarına dayamış podporuçik Onodaya döyüş tapşırığnın ləğv olunduğu barədə əmrin surətini oxudu. Beləliklə, döyüşçü Onodanın otuz illik müharibəsi başa çatır.
Onodanın qəlbində busido ruhunun necə dərin kök saldığını onun telekamera qarşısında dedikləri bir daha sübut edirdi:
”Ona görə təslim olmurdum ki, birbaşa öz komandirimin əmri ilə hərəkət etməyə borclu idim… Tabeliyimdə olan yodaşlarımın ölümünə heyfslənmirdim. Sadəcə olaraq onların qisasını almaq barədə düşünürdüm…”.
Busido – yapon xalqının təkcə keçmişi yox, həm də bu günüdür. Busido kütlələri “milli mənafe naminə” ən ağlasığmaz şücaətlərə belə ruhlandır-mağa qadirdir. Bunu kamikadzelərin dramatik talelərinin tarixi də göstərmişdir.
Çeslav Miloş
Çeslav Miloş — polyak şair, tərcüməçi, esseist, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1980).
Həyatı
Polyak-amerikan şairi və esselər müəllifi Çeslav Aleksandr Miloş keçmiş çar Rusiyası ərazisində — Litvanın Şeteyniay şəhərində polyak ailəsində doğulmuşdu. Kiçik yaşlarından polyak dili ilə yanaşı rus, litva və yəhudi dillərini də öyrənmişdi. Sonralar bildiyi dillərə ingiliscə və fransızca da əlavə olunmuşdu. Miloş tam polyak, yaxud litvalı adlandırılmağının əleyhinə idi. Özünü etnik-vətəndaşlıq baxımından daha çox XVIII əsrə qədər mövcud olan Polşa-Litva uniyası ilə əlaqələndirirdi. Şair müsahibələrinin birində "Mən litvalı olmalarına imkan verilməyənlər üçün litvalıyam" — deyə bu qonşu xalqa tarixi bağlılığını vurğulamışdı, lakin etnik polyak ailəsində doğulması, ən başlıcası isə əsərlərini polyak dilində qələmə alması onu Polşa mədəniyyətinin təmsilçisi saymağa tam əsas verir.
Miloş ailəsi 1921-ci ildə Polşa tərkibindəki Vilno (Vilnüs) şəhərində məskunlaşmışdı. Gələcək şair burada katolik gimnaziyasını bitirmiş və yerli Stefan Batori universitetində ali təhsil almışdı. Gənclik dövründə ədəbiyyat həyatında mühüm yer tutsa da, hüquqşünas ixtisasına yiyələnməyə üstünlük vermişdi. "Donmuş zaman haqqında poema" adlı ilk şeirlər kitabını 1933-cü ildə Vilnoda nəşr etdirmişdi. O, həm də "Jiqarı" ədəbi dərnəyinin fəal üzvlərindən idi.
Hüquqşünas diplomu aldıqdan sonra (1934) Çeslav Miloş Polşa hökumətinin təqaüdü ilə fransız ədəbiyyatını öyrənmək məqsədi ilə Parisə göndərilmişdi. Fransa paytaxtında yaşadığı dövrdə yerli ədəbi dairələrlə yaxınlaşmasında əmisi oğlu, Litva diplomatı və fransız şairi Oskar Miloşun əvəzsiz xidməti olmuşdu.
Vilnoya qayıtdıqdan sonra bir müddət yerli radioda çalışsa da, Miloş tezliklə solçu baxışlarına görə işini itirmişdi. 1936-cı ildə onun "Üç qış" adlı yeni şeirlər kitabı çap olunmuşdu. Və həmin ildən Miloşun həyatının Varşava mərhələsi başlanmışdı. Faşizm və kommunizm təhlükəsinin gücləndiyi dövrdə dəfələrlə işğala məruz qalan və sərhədləri dəyişdirilən Polşanın yeni təhlükələrlə üzləşəcəyi artıq siyasətdən min ağac uzaq adamlara da sirr deyildi. Miloş belə şəraitdə hansısa siyasi platformada dayanmaqdansa, şair kimi öz sözünü deməyi, soydaşlarını gələcək mübarizə və məhrumiyyətlərə hazırlamağı daha məqsədəuyğun saymışdı.
O, faşizmin barışmaz düşməni idi. Və təbii olaraq öz yerini Polşa müqavimət hərəkatının iştirakçıları sırasında tapmışdı. Varşavadakı yəhudi gettosu şairin bütün sonrakı həyatının silinməz xatirələrindən birinə çevrilmişdi.
Polşada kommunist hakimiyyəti bərqərar olduqdan sonra (1945) Çeslav Miloş ölkəsinin Vaşinqton və Paris səfirliklərində mədəniyyət attaşesi vəzifəsində çalışmışdı, lakin 1951-ci ildə o, "yalan və satqınlıq üzərində qurulmuş totalitar dövlətlə" bütün əlaqələri kəsmək qərarına gələrək mühacirət həyatını seçmişdi. Parisdə məskunlaşan Miloş "Qul edilmiş zəka" (1953) kitabının nəşrindən sonra Qərbdə populyarlıq qazanmışdı. Eyni ildə Avropa ədəbi mükafatını almışdı,
Mühacirət həyatının yaradıcılıq böhranı yaradacağından qorxsa da, Miloş ABŞ-də yaşadığı illərdə "Əqrəblər arasında insan" (1961), "Heyrətlənmiş Quçio" (1963), "San-Fransiskonun körfəz mənzərələri" (1969), "Adsız yer" (1969), "Günəş harada çıxır, harada batır?" (1974), "Ulro torpağı" (1977), "Elm bağçası" (1979) və s. kitablarında toplanan şeir və esselərini yazmışdı. Eyni zamanda ingils dilində "Polyak ədəbiyyatı tarixi" (1969) əsərini nəşr etdirmişdi. Şair İncildəki nəğmələri, Şekspirin, Con Miltonun, Uolt Uitmenin, Tomas Eliotun, Bodlerin əsərlərindən ayrı-ayrı nümunələri polyak dilinə, Polşa müəlliflərini isə ingiliscəyə çevirmişdi. Onun orijinal bədii yaradıcılıq və tərcümə sahəsindəki uğurları ABŞ-nin və Avropa ölkələrinin bir sıra ədəbi mükafatları ilə qeyd olunmuşdu.
1980-ci ildə isə Çeslav Miloş "münaqişələrin parçaladığı dünyada insanın müdafiəsizliyini cəsarətli uzaqgörənliklə göstərən ədəbi yaradıcılığına görə" Nobel mükafatı almışdı. İsveç Akademiyasının qərarı elan olunandan sonra şair siyasi və iqtisadi böhran məngənəsində boğulan, sosializmin süqut ərəfəsini yaşayan vətəninə gəlmiş və burada əsl qəhrəman kimi qarşılanmışdı. Yüksək mükafatın ilk sürprizi isə əsərlərinin kommunist Polşasında rəsmən qadağan edilməsi olmuşdu.
Çeslav Miloş Nobel mühazirəsində şəxsi həyatının yaxın illərdəki təcrübəsinə əsaslanaraq demişdi: "Şairin təqib və sürgün edilməsi ölkədə hakimiyyəti ələ keçirən iqtidarın həmin ölkənin dili üzərində nəzarəti ələ almasının nəticəsidir. Bu nəzarət təkcə senzura vasitəsi ilə deyil, həm də sözlərin mənasının dəyişdirilməsi yolu ilə həyata keçirilir. Belə şəraitdə şairin, yazıçının əsas borcu xatırlamaqdır. Yaddaş bizim gücümüzdür. Yaşayanlar həmişəlik susanlardan mandat alırlar. Onlar yalnız keçmişi uydurma və əfsanələrdən təmizləməklə, hər şeyi öz həqiqi adı ilə çağırmaqla borclarını yerinə yetirə bilərlər".
93 yaşında Krakovda vəfat edən və sevimli şəhərində dəfn olunan Çeslav Miloş həyatının sonuna qədər qələmi yerə qoymamışdı. Müəllifin sağlığında çap olunan sonuncu kitabı "Zamana səyahət" (2004) adlanırdı. Nobel laureatı İosif Brodski Miloşu XX əsrin ən böyük şairi hesab edirdi. Hətta onun şerlərini orijinalda oxumaq üçün polyak dilini öyrənmişdi. Çeslav Miloş müasir dövrdə Polşada və Avropada populyarlığını mühafizə etməkdədir.
Cavanşir Cahangirov
Cavanşir Cahangirov (tam adı: Cavanşir Muradxan oğlu Cahangirov; ) — Əməkdar jurnalist, 2009-cu ildən 2015-ci ilə kimi "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədr müavini vəzifəsində çalışmışdır.
Bulbophyllum othonis
(Bulbophyllum othonis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cavanşir Cahangirov
Həyatı
Cavanşir Muradxan oğlu Cahangirov 30 oktyabrda 1955-ci ildə Bakıda anadan olub. 1962–1972-ci illərdə Bakıdakı 172 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1982-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib.
Molize
Molize - İtaliyanın 1948-ci il Konstitusiyası ilə qismən regional muxtariyyət verilmiş 20 regionundan biridir. Molize Cənubi İtaliyada və ikinci kiçik İtaliya bölgəsidir. Molizeyin sahəsi 4,438 km², əhalisi təxminən 320,000 min nəfərə yaxındır. Region mərkəzi Kampobasso şəhəridir.
Cavanşir Cahangirov
Həyatı
O, uzun müddət xəstəlikdən əziyyət çəkirmiş.
Maraqlı faktlar
Əməkdar jurnalist Cavanşir Canahgirov vaxtilə populyar olan "Çay dəstgahı" verilişinin müəllifi və aparıcısı kimi tanınıb.
İbrahim Qrızi
Həyatı
Qrız-Xınalıq bölgəsindən çıxmış ikinci böyük alim Həkim ibn İbrahim əl-Xınaluqi onun oğludur.
Vladimir Seren-ool
Vladimir Seren-ool (tuvaca: Владимир Седипович Серен-оол, d. 14 mart 1942 – ö. 14 iyul 1994) - tuvalı məşhur roman yazıçısı.
Həyatı
Vladimir Seren-ool 14 mart 1942-ci ildə Tuvanın Uluiq-Hem bölgəsinin Övür-Torqalıq məntəqəsində anadan olmuşdur Torqalıqda 8 illik təhsil görmüş, daha sonra təhsilini Handagaytın orta məktəbində davam etdirmişdir. Ali təhsilini Leninqradda almışdır. Burada Dövlət Teatr, Musiqi və Kinomatoqrafiya İnistitutunu və Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnistitutunu bitirmişdir.
Fəaliyyəti
Tuvada nəşr edilən tuva türkcəsində qəzet olan “Tıvanın anıyaktarı” qəzetinin redaktorluğunu etmiş, siyasi qəzet olan “Şın” qəzetinin müxbirliyini etmiş, Tuva Sənət-teatr Mərkəzinin işçisi olmuşdur. 1975-ci ildən bəri teatrda ədəbi sahədəki fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1960-cı ildən etibarən ədəbiyyatla maraqlanmağa başlamışdır. “Sıgıt” adlı kitabı 1973-cü ildə nəşr edilmiş, sonra “Solanqı” (1977), “Heelig ister” (1989), “Kan-Kıs” (1991), “Beldir” (1993) adlı kitabları yayımlanmışdır. “Sööskenner çeçektelib turda” adında pyes əsəri 1995-ci ildə onun ölümündən sonra nəşr edilmişdir. Marşak, Moqilevskaya, Moler, Tikomanu, Hacıbekov kimi müəlliflərin nəsr və pyes əsərlərini tuvacaya tərcümə etmişdir. Seren-oolun əsərləri də rusca, xakasca, saxaca, monqolcaya tərcümə edilmişdir.
Kalamus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Valle d'Aosta
Valle d'Aosta (,, Arpitanca: Val d'Outa) — İtaliyanın muxtar vilayətlərindən biri. İsveçrə]], Fransa və Pyemont ilə sərhədə sahib vilayətin paytaxtı Aosta şəhəridir.
Sahəsi 3.263 km²-dir. Əhalisi təxmini olaraq 127.836 min nəfərdir.
Aosta Valley regionunda italyan dilində danışmırlar. Əsas dil orada alman dilidi.
Parsek
Parsek (işarəsi: pc; ingiliscə: Parsec) - astronomiyada istifadə olunan məsafə ölçü vahididir. Parallaksı 1 dərəcə olan göy cisminin uzaqlığı 1 parsekdir.
1 parsek = 206,264.8062 AV Astronomik Vahid
1 parsek = 30.857 × 1012 km
1 parsek = 3.261630751 işıq ili
İstinadlar
Astronomi Birimleri
Yengicə (Dərələyəz)
Yengicə — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonunda kənd. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 10.IX.1964-cü il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Qandzak qoyulmuşdur.
Tarixi
Rayondakı Qnişik kəndindən 3–4 km şimal-şərqdə, Daşxaç dağının yaxınlığında yerləşirdi. Kənd XIII əsrdən xatırlanır və kəndin VIII–IX əsrdə mövcud olduğu göstərilir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Yenicə kimi, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Yengicə formasında qeyd edilmişdir.
Toponimi
1946-cı ildə kənd Qanzak adlandırılmışdır. 1950-ci ildə əhalisi Azərbaycana köçürüldükdən sonra kənd dağılmışdır. İlk dəfə 1728-ci ildə adı çəkilir. Keçmişdə Yengicə (türk dillərində yengitəzə, yeni) və Yenicə dedikdə oturaq kənddən bir qrup ailənin (yaxud bir nəsilin) həmin kəndə məxsus icma torpağında yaratdığı məntəqə nəzərdə tutulurdu.Yengicə (və Yenicə) adlandırılan belə məntəqə ana kəndin tərkib hissəsi olaraq qalırdı və vergini də birlikdə verirdi. Relyef əsasında yaranan toponimdir.
Əhalisi
Burada 1897-ci ildə 422 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır . Ermənilər buraya 1829–30-cu illərdə İranın Xoy və Salmas, Türkiyənin Van və Alaşkert vilayətlərindən köçürülmüşdür. Sakinləri (ermənilər) 1969–70-ci illərdə rayondakı Çivə və Aynazor (Axavnadzor) kəndlərinə köçürülərək kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.
Hitrou Beynəlxalq Hava Limanı
Hitrou hava limanı ( [ˈhiːθrəʊ]) — İngiltərə və Böyük Britaniyanın əsas beynəlxalq hava limanı. London yaxınlığında yerləşir (koord. Ş 51°28′39″, Q 0°27′41″).
Zolaqların tikintisi 1944-cü ildə başlamışdır. 1955-ci ildə 2-ci terminal və yeni dispetçer qülləsi istifadəyə verilmişdir. 60-cı illərdə yük terminalı tikilmiş, 1977-ci ildə hava limanının binası London metropolitenilə birləşdirilmişdir.
Aeroportda 90-dan çox hava yolu şirkəti fəaliyyət göstərir, o cümlədən Azərbaycan Hava Yolları (2-ci terminalda). 2006-cı ildə 67 527 923 sərnişinə xidmət göstərilmişdir.
Hava limanında anqlikan, katolik, müsəlman, induist və yəhudi dua otaqları var.
Xol Qarabucaq
Xol Qarabucaq — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Qarabucaq kəndindən köçmüş ailələrin Bala Kür (Aquşa) çayı sahilində məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Xol sözü Azərbaycan dilinə monqol dilindən keçmiş termin olub "quru çay yatağı", "çay qolu" mənalarında işlənir. Qarabucaq isə türk-monqol mənşəli tayfanın adıdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Salyan düzündə yerləşir.
Çöl ağcaqayını
Çöl ağcaqayını (Acer campestre) — hündürlüyü 15 m-yə qədər olan enli çətirli ağac və yaxud ağacşəkilli hündür kol. Gövdəsinin qabığı qonura çalan-boz rəngdə olub, uzununa çatlıdır.
Yarpaq
Yarpaqlarının uzunluğu 4-8 sm, eni 4-10 sm, küt 5-bölümlü, nadir hallarda 3-bölümlüdür, yarpağın qaidə hissəsi ürəkşəkillidir,nazikdir, üst tərəfədən tutqun tünd-yaşıl, alt tərəfədən isə daha açıqdır, sarımtıl-yaşıl rənglidir və tükcüklüdür və yaxud yalnız yarpaqların küncündə saqqalcıqlıdır. Saplaqları eynidir, yarpaq ayasından bir az uzun və ya qısadır.
Çiçək
Çiçəkləri xırda, sarımtıl-yaşıl rəngdədir. Çiçək qrupunun oxu, çiçək saplağı, kasa yarpağı və ləçəklər (kənarları) tükcüklüdür. Qanadcıqlarının uzunluğu 2-4 sm-dir, üfüqi xətt üzrə yerləşmiş, bəzən qanadları oraqvari əyilmiş halda olur.
Meyvə
Findiqca meyvələri çılpaq və ya yumşaq tükcüklüdür.
Çiçəkləməsi
Aprel-May, çiçəkləmə yarpaqların açılması ilə eyni vaxtda və yaxud gec olur. Meyvə verməsi: Avqust-Sentyabr
Azərbaycanda yayılması
Samur-Şabran oval., BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Alazan Əyriçay, KQ şimal, KQ mərkəz, KQ cənub, Nax. dağ, Lənk. dağ. Aşağı dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
Meşə kənarında və meşələrdə qarışıq halda rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Dekorativ bitkidir. Oduncağı xırda məmulatların hazırlanmasında istifadə olunur.
Callicarpa shikokiana
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Henri Kavill
Henri Uilyam Delqlayş Kavill (d:5.5.1983 ) — Britaniyalı aktyordur. Henri kino karyerasına 2001-ci ildə Laquna filmi ilə başlayıb. 2002-ci ildə Albert Mondeqo rolu ilə Monte Kristonun Hesablaması filmi ilə başlayıb. daha sonra o BBC kanalında yayımlanan İnspektor Linli Misteries, Midsomer Qatilləri və Tudors seriallarında, həmçinin Tristian və İzolde, Ulduz Tozu və Ölümsüzlər kimi filmlərdə çəkildi.
Həyatı
Henri Britaniyanın Kanal Adalarının Cersi adasında dünyaya gəlib. Anası Marianna bankda katib, atası Kolin isə birjaçı idi. Onun dörd qardaşı var. İngiltərədə Stowe School adlı məktəbə başlamazdan əvvəl Cerseydəki St. Michael's Preparatory School məktəbində təhsil alıb.