cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan 2020 Yeniyetmələrin Qış Olimpiya Oyunlarında
Fiqurlu konkisürmə
Yanvarın 11-də Lozanna Olimpiadasında qısa proqram baş tutdu. 16 idmançının mübarizə apardığı mərhələdə Ryabovanın çıxışı 60.30 balla qiymətləndirildi. Həmin nəticələrə əsasən qısa proqramdan sonra Ryabova 9-cu pillədə qərarlaşdı. 2 gün sonra baş tutan sərbəst proqramda isə Ryabovanın çıxışı 110.08 balla qiymətləndirildi. Bu nəticələrə əsasən 16 yaşlı Ryabova ümumi nəticədə 170.38 balla Yeniyetmələrin III Qış Olimpiya Oyunlarını 16 idmançı sırasında 8-ci pillədə başa vurdu.
Sahib Məmmədov (baş çavuş)
Sahib Yaşar oğlu Məmmədov (13 noyabr 1989; Culfa rayonu, Azərbaycan SSR — 19 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının baş çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Travmatik çəkilmə sindromu
Travmatik çəkilmə sindromu Vətənlərini tərk etmək məcburiyyətində qalan yüzlərlə uşaq və böyüklər yatmaq üçün yataqlarına uzanırlar və yataqdan qalxa bilmirlər. Bu sindromlu insanlar hərəkət edə, yeyə, içə, danışa və ya cavab verə bilmirlər. Dünyanın yalnız müəyyən yerlərində yaranan travmatik çəkilmə sindromunun arxasındakı həqiqət tam olaraq bilinmir.
Bu sindromlu insanların ümumi ortaq bir cəhəti var. Sindroma tutulan şəxslər zorakılıqla köç etmək məcburiyyətində qalan və bu səbəbdən travma görmüş immiqrantlardır. Onların əksəriyyəti keçmiş SSRİ və Yuqoslaviya ölkələrindən gələrək İsveçə yerləşənlər olub. Ailələri deportasiya edilməklə hədələndiyi zaman bu insanlar komaya girirlər. Sindromdan qurtulmağın yeganə yolu, immiqrantların İsveçdə qalmasına icazə vermək üçün yaşayış icazəsi qərarıdır. Yaşayış icazəsi alan ailələr, uşaqlarına yaşayış icazəsi ilə birlikdə gələn məktubu oxuduqlarında uşaqlar tədricən oyanmaya başlayır.
Sahib Məmmədov (baş çavuş)
Həyatı
Sahib Məmmədov 1989-cu il noyabrın 13-də Culfa rayonunun Yaycı kəndində anadan olub. Ailəli idi. Ayla, Məryəm və Rübabə adında üç qızı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının baş çavuşu olan Sahib Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Sahib Məmmədov oktyabrın 19-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Culfa rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sahib Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sahib Məmmədov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ölümündən sonra Sahib Məmmədovun həyatına həsr olunan "Vətən Sahibi" adlı xatirə kitabı yazılmış və çap olunmuşdur. Kitabda həyatı, döyüş yolu haqqında ətraflı məlumat verilmişdir.
İlkin İsgəndərov
Həyatı
İlkin İsgəndərov 1999-cu il martın 18-də Sumqayıt şəhərində anadan olub. Əslən Qubadlı şəhərindən idi. Subay idi.
Hərbi xidməti
İlkin İsgəndərov 2018-2019-cu illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan İlkin İsgəndərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İlkin İsgəndərov oktyabrın 25-də Cəbrayıl döyüşləri zamanı şəhid olub. Sumqayıt şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlkin İsgəndərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlkin İsgəndərov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Seymur Allahverdiyev
Seymur Qərib oğlu Allahverdiyev (1 iyun 1985; Gədəbəy rayonu, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Seymur Allahverdiyev 1985-ci il iyunun 1-də Gədəbəy rayonunun Parakənd kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Seymur Allahverdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Seymur Allahverdiyev sentyabrın 27-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Uzun müddət nəşi tapıla bilməyib. 29.12.2020-ci il tarixində Gədəbəy rayonunun Parakənd kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Seymur Allahverdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
NGC 571
NGC 571, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
London sindromu
London Sindromu bu sindroma tutulan insan, onu əsir götürən şəxs və ya şəxslərə qəzəbli, aqressiv və davakar bir davranışla yaxınlaşır. 1980-ci ildə İranın Londondakı səfirliyinin mühasirəsi zamanı Abbas Lavasani adlı əsir, onu tutduğu şəxslə əməkdaşlıq etmək əvəzinə onunla davamlı mübahisə etdi. Lavasani özünü əsir götürən insanlarla çox mübahisə etdiyinə görə öldürüldü və ölümü digər əsirlərin özlərini əsir götürənlərə qarşı daha da aqressiv olmaları ilə nəticələndi.
Nyu-York Fond Birjası
thumb|Nyu-York Fond Birjasının loqosu Nyu-York Fond Birjası — ABŞ-nin Nyu-York şəhərində yerləşən və bazar kapitallaşmasına görə dünyanın ən böyük səhm birjası. Nyu-York Fond Birjası dünyanın ən böyük fond birjasıdır və hər gün milyardlarla dollar dəyərində səhmlər satılır.
5-O-MetilMirisetin
5-O-Metil Mirisetin — bir flavonoid növü olan O-metilləşdirilmiş flavonoldur. Təbii olaraq meydana gəlir və sintez edilə bilər.
Robert Rupp
Robert Rupp (Robert Rupp; ) — almaniyalı Yunan-Roma güləşçisi, Avropa çempionu.
Lespar-Medok (rayon)
Lespar-Medok  — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Jironda. Suprefektura — Lespar-Medok. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 45 602 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 35 nəf / km². Rayon sahəsi — 1318 km².
Səadət Təhmirazqızı
Səadət Təhmirazqızı (Şirinova Səadət Təhmiraz qızı) — sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, "Musiqi dünyası" radiojurnalının aparıcısı, ssenari müəllifi, əməkdar mədəniyyət işçisi.
Həyatı
1997-ci ildən Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində çalışır. Çoxlu sayda elmi məqalə və oçerklərin müəllifıdir.
2002-ci ildə "Süleyman Ələsgərov xatirələrdə", 2005-ci ildə "Nəğmədir həyat" adlı kitabları işıq üzü görmüşdür. Bu isə müəllifm üçüncü kitabıdır.
Musiqişünaslıq sahəsindəki xidmətlərinə görə "Qızıl qələm", "Məhsəti Gəncəvi" və "Gənclər mükafatı"nın laureatıdır.
Bərzövül (Əbhər)
Bərzövül — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 22 nəfər yaşayır (8 ailə).
Ceyms Tisso
200px|thumb|right|Temza çayında Jak-Jozef (Ceyms) Tisso (Jacques-Joseph Tissot,, ) — karyerasının çox hissəsini İngiltərədə keçirən bir fransız rəssamı.
Uşaqlığı və gəncliyi
Tisso 1836-cı il oktyabrın 15-də Fransanın Nant şəhərində bir italyan əsilli ailənin uşağı olaraq dünyaya gəlmişdi. Atası Marşel Teodor Tisso bacarıqlı bir pərdəlik parça ticarətçisi və anası Mariye Durand isə bir şapqaçı idi. Tisso da anası kimi çox gənc yaşlarında katolik dininə keçdi. Tissonun Nantdan ilham alaraq gənc yaşlarında liman və gəmi rəsmlərini çəkdiyi düşünülür. 17 yaşında rəssam olmağı seçdi. Atası bu qərarı dəstəkləməsə də, nəticədə ona rəssam olmağa icazə verdi.
Karyerası
1856 və ya 1857-ci illərdə incəsənət təhsilini davam etdirmək üçün Parisə getdi. Təxminən 1863-cü ildə Tisso qəflətən orta əsrlər tərzi portretlərini və müasir həyatın təsvirlərini rəsmlərində göstərməyə başladı. Bu dövrdə Tisso qəflətən yüksək tənqidi bəyənmə aldı və çox danışıldı. Sürətlə özünü uğurlu bir sənətkar olmağa həsr etdi. Alfred Stevens və Klod Mone kimi yapon rəsmləri və paltarlarından təsirlənmış, bəzilərini rəsmlərində qeyd etmişdi. Fransa–Prussiya müharibəsində vuruşdu. 1871-ci ildə naməlum səbəblərdən Parisdən Londona yola düşdü. Rəsmləri "Vanity Fair" jurnalında, eləcə də Kral Akademiyasında sərgiləndi.
Bulimiya nervoza
Bulimiya nervoza və ya sadəcə bulimiya insanın nəzarətsiz, böyük miqdarda yemək yeməsi və bu prosesi saxlamaqda çətinlik çəkməsi ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir. Simptomlar adətən erkən yeniyetməlik dövründə müşahidə olunur və əsasən uzun müddətli dietadan sonra başlayır. Yemək prosesi onlarda çox zaman iki saata yaxın bir müddətə davam edir. Bəzi insanlarda isə bu proses qısa fasilələrlə bir neçə gün belə davam edə bilər. Bulimiklər ac olmadığı zaman yeməyə başlayır və proses mədənin tam dolu olmasını hiss edənə qədər davam edir.
Simptomları
Fiziki əlamətlərinə aşağıdakılar aid edilə bilər.
My Lucky Day (DoReDos mahnısı)
My Lucky Day — Moldovanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
DoReDos qrupu "My Lucky Day" mahnısı ilə Moldovanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı rus müğənni və bəstəkar Filipp Kirkorov və 2013-cü ildə Azərbaycanın, 2014 və 2016-cı illərdə Rusiyanın və 2017-ci ildə Yunanıstanın Avroviziya mahnıları üzərində işləyən söz yazarı Con Ballard tərəfindən bəstələnmişdir.
Xəncərxan (Xoy)
Xəncərxan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 307 nəfər yaşayır (68 ailə)
Davudgar (Əbhər)
Davudgar — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 79 nəfər yaşayır (12 ailə).
NGC 4560
NGC 4560, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xarici keçidlər
NGC 4560
Arzu Əliyev
Əliyev Arzu Yaqub oğlu — Qarabağ müharibəsi şəhidi, ilk Oğuz şəhidi.
Həyatı
Əliyev Arzu Yaqub oğlu 1963-cü ilin avqust ayında Oğuz rayonu Padar (Oğuz) kəndində anadan olub.
1980-ci ildə həmin kəndin orta məktəbini bitirib, Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbində təhsil alıb. Əvvəlcə Sumqayıtda, sonra Şəkidə xidmət edib. 1990-cı ilin dekabrında Şəki daxili işlər şöbəsinin bir qrup əməkdaşı ilə birlikdə düşmən hücumunun qarşısının alınması məqsədilə döyüşlərə qatılıb
15 dekabr 1990-cı ildə Əsgəran rayonunun Cəmilli kəndi ətrafında baş vermiş döyüşlərdə şəhid olub.
Təltifləri
Oğuz rayonu Padar (Oğuz) kəndi tam orta məktəbi Arzu Əliyev adını daşıyır.
Parn dili
Parnların e.ə. 250-ci ildə cənubda köçdüyü Parfiya ərazisində danışılan şimal-qərbi İran parf dilindən fərqli olaraq, İran dillərinin şərq qrupuna aid idi. Bundan qısa müddət sonra parnlar parfların qalan hissəsini toplamış və onu güclü mərkəzləşdirilmiş dövlətə çevirmişdilər. Bu dövlət sonradan Parfiya imperiyası olmuşdur.
Parnlar
thumb|Nisli Parfiya döyüşçüsü, e.ə. II əsr.
Parnlar (Πάρνοι, Parnoi) və ya aparnlar (Ἄπαρνοι, Aparnoi) — qədim şərqi İrandilli    köçəri xalqı. Onlar daxlar ittifaqının, ehtimal olunur ki, massaget (skif) qrupuna mənsubdur. Parnlar qədim dövrdə Aralyanı və Mangistau çöllərindən Kopetdağın şimal yamaclarına qədər yayılan ərazidə yaşamışdılar.Xəzər dənizinin cənub-şərqində Oçus çayı ətrafında yaşayırdılar. Ehtimal olunur ki, onların ilkin vətəni digər skif tayfaları ilə birlikdə köçdükləri yerdən Rusiyanın cənubu ola bilər. Herodot, Strabon və bir çox başqa qədim müəlliflər parnlar haqqında məlumat vermişdilər. Onlar Qavqamela döyüşündə Əhəməni ordusunun bir hissəsi kimi xatırlanmışdılar. Tarixdə onlar Parfiya dövlətinin hakim Arşakilər sülaləsinin əcdadı Arşakın parnların sərkərdəsi olması ilə tanınırdılar. Arşakın Parfiya vilayətini ələ keçirdiyi zaman arxalandığı əsas qüvvə parnlar idi. Parfiyanın sonrakı tarixində parnlar, eləcə də daxlardan gələnlərin hamısı Parfiya padşahlarının özəyini təşkil edirdi.
Törəmələri
Elmi fərziyyələrdən birinə görə parnlar türkmən tayfaları olan ərsarı və təkələrin tərkibində "par" adı altında bir boy kimi yaşamışdılar.
Avstriya Milli Kitabxanası
Avstriya Milli Kitabxanası - Avstriyada ən böyük kitabxanadır. Vyana şəhərində Xofburq sarayında yerləşir. Öz başlanğıcını orta əsrlərdə yaradılmış imperator kitabxanasından götürür.
Tarixi
Avstriya hersoqu III Albrext (1349-1395) öz kolleksiyasına kitablar yığmağa başlamış, həmçinin, bir çox əsərlərin latın dilindən alman dilinə tərcüməsini təşkil etmişdi. O bütün kitabları Xolfburq kilsəsində saxlayırdı. Daha sonra İmperator III Fridrix (1415–1493) bəzi qiymətli kitabları paytaxta gətirib bu kolleksiyanı xeyli təkmilləşdirdi. Sonra İmperator I Maksimilian (1459-1519) Burqundiyadan gətirilmiş kitabları Xolfburqa daşıtdıraraq kitabxananın inkişafına böyük töhfə verdi. İmperator I Maksimilianın ikinci arvadı Byanka Mariya Sforsa cehiz kimi İtaliyadan çoxlu sayda kitablar gətirdi. Maksimilianın ölümündən sonra kitablar İnsbruqda saxlanılmağa başlandı. Bu zaman kitabxana Avstriya alimlərinin elmi əsərləri ilə, qlobuslarla, xəritələrlə və atlaslarla zənginləşdirildi, zəngin insanların şəxsi kolleksiyalarından bağışladıqları ianələr sayəsində kitab fondu əhəmiyyətli dərəcədə artdı. 1575-ci ildə kolleksiya artıq 9 min nüsxədən ibarət idi və onlara qulluq etmək üçün ilk kitabxanaçı işə götürülmüşdü. 1624-cü ildən II Ferdinandın sərəncamı ilə dövlət xəzinəsi kitabxananın inkişafı üçün müntəzəm olaraq vəsait ayırmağa başladı. 1722-ci ildə VI Karl Xolfburqda imperator kitabxanası üçün ayrıca binanın tikilməsi əmrini verdi. Şahzadə Yevgeni Savoy kitab fondunun zənginləşməsi məqsədi ilə vəsait yığımını təşkil etdi. Bunun sayəsində Fransadan və İtaliyadan təxminən 15 min cild kitab gətirməyə nail oldu. Bu zaman kitabxanada kartoteka da təşkil edilmişdi.
Hazırkı fəaliyyəti
1920-ci ildə Avstriya Respublikası elan olunandan sonra bu kitabxana Avstriya Milli Kitabxanası adlandırıldı. Kitabxana Qabsburqlar imperator ailəsinin iqamətgahı olmuş Xolfburq sarayında yerləşir. Burada Avstriyada çapdan çıxan bütün nəşrlər, Avstriya müəlliflərinin xaricdə nəşr edilmiş əsərləri, eləcə də Avstriya haqqında kitablar saxlanılır. 2010-cu ilin məlumatına görə, kitabxananın kolleksiyalarında müxtəlif dillərdə təxminən 7,9 milyon nüsxədən çox kitab saxlanılır. Burada qorunan 180 min papirusdan ən qədimi bizim eradan əvvəl XV əsrdə tərtib edilmişdir. Bundan başqa, kitabxanada əlyazmalar, qədim və nadir kitablar, xəritələr, qlobuslar, şəkillər, rəsmlər, fotolar, avtoqraflar, plakatlar, Brukner və Ştraus kimi məşhur bəstəkarların partituraları mühafizə olunur. Kitabxana həmçinin, fondundakı təxminən 8 min inkunabula ilə də məşhurdur. Kitabxanada çalışan 313 əməkdaş bir il ərzində 263 min oxucuya xidmət göstərir, onlara orta hesabla 530 min nüsxədən artıqq sənəd verilir. 2010-cu ildə kitabxananın illik büdcəsi 22 milyon 383 min avrodan çox olmuşdur
Abbas İbrahimov
Abbas Məmmədəli oğlu İbrahimov (11 iyul, 1981) - "ABB" ASC-nin İdarə Heyətinin sədri, Azərbaycan Sahibkarlar Konfederasiyası Rəyasət Heyətinin üzvü, Azərbaycan Banklar Assosiasiyası-nın vitse-prezidenti, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu-nun Himayəçilik Şurasının üzvü.
Həyatı
Abbas İbrahimov 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.
Təhsili
1994-1999-cu illərdə Anadolu Türk litseyində təhsil alıb. 2003-cü ildə Ankara Universitetində Biznes iqtisadiyyatı ixtisası üzrə bakalavr, 2005-ci ildə İstanbul Texniki Universitetində İqtisadçı-menecer ixtisası üzrə MBA dərəcəsi alıb.
Təcrübəsi
Abbas İbrahimov bank-maliyyə sektorunda fəaliyyətə 2005-ci ildə “Bank of Baku” ASC-də Tədqiqat və inkişaf departamentinin mütəxəssisi kimi başlayıb. Ayrı-ayrı vaxtlarda Ödəniş kartları bölməsinin rəhbəri, Məhsulların yaradılması və idarə edilməsi departamentinin direktoru, Bankın İdarə Heyəti sədrinin müavini olub. 2015-2016-ci illərdə “Bank of Baku” ASC-nin İdarə Heyətinin sədri olub. 2017-cı ildə "ABB" ASC-nin İdarə Heyəti sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilib. 2018-ci ilin dekabrından "ABB" ASC-nin İdarə Heyətinin sədridir.
Hindistan sindromu
Hindistan sindromu - Hər il minlərlə qərbli, mənəvi aydınlanmanı kəşf etmək üçün Hindistana səyahət edir amma bəziləri geri qayıtmır. Hindistanda fövqəlinsan olmaq istəyərkən mədəni şok, emosional tənhalıq, narkotik istifadəsi və həddindən artıq dərin düşünməyin yaratdığı mənəvi böhran, bu məqsədlə səfər edənlərin qarşılaşdıqları problemdir. Bu ruhi xəstəliyə Hindistan sindromu deyilir.
Sindrom haqqında ilk yazılı qeyd 2000-ci ildə fransız psixiatrı Regis Airault tərəfindən Hindistan Sindromu haqqında yazdığı kitabda rast gəlinir. Fous de l'linde yəni Hindistana Xəstə adlı bu kitabında Airault, Hindistandakı təcrübələrini psixiatr gözü ilə qiymətləndirir. Airault kitabında, Hindistana mənəvi rahatlıq axtarmaq üçün gələn və Hindistan Sindromuna tutulan insanları necə müalicə etdiyini və onların nələr yaşadığını açıqlayır.
Oksitosin
thumb|300px|Oksitosin molekulu C42H65N12S2O12 right|thumb|300px|Oksitosin molekulu 3D modeli Oksitosin peptid hormonu olub, neyropeptid sinfinə daxildir. Hipotalamusda istehsal olunur. Sosial əlaqələrdə, çoxalma, doğuş və sairə proseslərdə rolu var.
Güllücə (Əbhər)
Güllücə — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Yuli Sezar
Qay Yulius Sezar, Romalı hərbçi, siyasi lider, Qeysər ünvanının sahibi və güclü yazıçı olan Sezar, dünya tarixinin ən güclü insanlarından biri olaraq qəbul edilir. Etdikləri sayəsində Roma Respublikasının Roma İmperiyasına çevrilməsində əsas rol oynamışdır. Roma senatındakı optimates klikinə mənsub müxalifləri Markus Porcius Kato və Markus Kalpurnius Bibulusa qarşı çevirərək, populares klikinə mənsub siyasətçi kimi, Markus Licinius Krassus və Gnaeus Pompeius Maqnusla birlikdə qeyri-rəsmi olaraq Roma siyasi həyatına bir necə illiyinə yön verəcək olan I Triumviratı qurdu. Qalliyanı fəth edərək Roma torpaqlarını Atlantik okeanına qədər genişləndirdi və eyni zamanda da e.ə. 55-ci ildə Britaniyanın Roma tərəfindən ilk işğalını reallaşdırdı. Triumviratın dağılması ilə birlikdə Pompey və Senatla münasibətləri korlandı. e.ə. 49-cu ildə Rubikon çayını keçməsilə başlayan müharibə nəticəsində Romanın tək hakimi halına gəldi. İdarəetməni ələ almasından sonra Roma cəmiyyətini və idarəetməsini əhatə edən geniş islahatlara başladı. Ömürlük diktator (diktator perpetuus) elan edildi və respublika bürokratiyasını özünə tabe etdirdi. Ancaq Sezarın köhne dostlarından Markus Junius Brutusun rəhbərliyindəki və keçmiş respublikanı bərpa etməyi arzulayan bir qrup senator tərəfindən e.ə. 44-cü il, 15 martda öldürüldü. Sui-qəsdin ardından başlayan yeni müharibə Sezarın varisi Gaius Oktavianusun Roma dünyası üzərində avtoritar güc halına gəlməsinə səbəb oldu. Sezar öldürülməsindən iki il sonra, e.ə. 42-ci ildə Senat tərəfindən rəsmən müqəddəsləşdirildi və Roma tanrılarından biri elan edildi. Sezarın həyatı haqqında məlumatların çoxu hərbi səfərlərindən bəhs etdiyi və özü tərəfindən yazılmış olan "Şərhlər" (Commentarii) adlı xatirələrindən, Mark Tulli Siseron kimi siyasi rəqiblərinin məktublarından, Sallastiusun tarixi yazılarından və Katullusun şerləri kimi müasiri olan qaynaqlardan əldə edilmişdir. Həyatına dair ətraflı məlumat sonrakı əsrlərdə yaşamış olan İsgəndəriyyəli Appian, Qaius Svetoni Trakvill, Plutarx, Kassius Dio və Strabon kimi tarixçilər tərəfindən verilmişdir.
Həyatının erkən dövrü
thumb|Qay Yuli Sezar
Birinci konsulluğu və I Triumvirat
Konsulluq üçün yarışan 3 namizəd var idi: Konsulluq seçimləri çox gərgin keçirdi. Sezar Siseronun dəstəyini istəmiş və zəngin olan Lukkeiusla ittifaq bağlamışdı. Ancaq maliyyə vəziyyəti Bibulus qarşısında yetərsiz qalmış və buna əlavə olaraq rüşvət almaması ilə məşhur olan Katonun belə Bibulusdan rüşvət alaraq onun tərəfini tutduğu şayələri yayılmışdı. Nəticə olaraq Sezar və Bibulus, e.ə. 59-cu ildə konsul seçildilər. Sezar borcuna görə Krassusdan siyasi baxımdan asılı olsa da, Senatda pensiyaya çıxmış hərbçilər üçün şərqdə məskunlaşma yerləri və təsərrüfat əraziləri təsis edilməsi mübarizəsində uğursuz olan Pompeylədə yaxşı keçinməyə çalışmışdı. Pompey və Krassus birlikdə konsul olduqları e.ə. 70-ci illərdən bəri düşmən idilər və Sezar bu ikisindən biri ilə yaxın olmanın digəri ilə düşmən olmağa bərabər olduğunu bildiyindən onları barışdırmaq istəyirdi. Bu üçlünün ictimai işlər üzərində nəzarəti təmin etmək üçün həm pulları, həm də nüfuzları var idi. I Triumvirat olaraq bilinən bu qeyri-rəsmi ittifaq, Pompeyin Sezarın qızı Julia ilə evlənməsi ilə daha da sağlamlaşdırıldı. Bu arada Sezarda ertəsi il konsul seçiləcək olan Lucius Kalpurnius Pisonun qızı Kalpurnia ilə evləndi. Sezar, Pompey və Krass tərəfindən də dəstəklənən və ictimai ərazilərin kasıblara lazım olarsa gücdən istifadə edərək dağıdılmasını nəzərdə tutan qanun təklifi təqdim edərək, ittifaqı daha da möhkəmləndirdi. Pompey şəhəri əsgərlərlə doldurdu və müxaliflərin gözünü qorxutmağa başladı. Bibulus, təxminlərin təsirsiz olduğunu elan edərək qanunun keçərsiz olduğunu bildirsə də, Sezarın silahlı dəstəkçiləri tərəfindən Forumdan uzaqlaşdırıldı. Liktorlarının daşıdığı faskeslər qırılmış, konsulU müşayiət edən tribunlardan ikisi yaralanmış və Bibulusun üzərində bir qab dolusu nəcis tökülmüşdü. Həyati təhlükədən qorxan Bibulus ilin yerdə qalanını evində gizlənərək keçirmişdi. Sezarın qanun yaratma hüququna mane olmağa yönəlmiş bu cəhd yetərsiz qalmışdı. Romalı katiblər bu ili Jül və Sezarın konsulluğu dövrü adlandırmışdılar. Sezar və Bibulus ilk seçildiyi zaman respublika aristokratiyası Sezarın gələcəkdəki ehtimal olunan gücünə maneə olmağa çalışmış, İtaliyanın meşələrini və otlaq sahələrini böldürmüşdü. Piso və Pompeyin köməkliyi ilə Sezar bu vəziyyəti dəyişdirdi və bunun yerinə Kisalpina Qalliya vı İlliriya olaraq Qalliya Narbonensis əyalətlərinin idarəçiliyinə təyin olundu. Bunun sayəsində 4 legionun idarəçiliyinə sahib olmaqla yanaşı, 5 il müddətinə toxunulmazlıı da qazanmış oldu. Konsulluq vəzifəsi sonlanınca, çalışdığı müddətdə etdiyi bəzi şeylərə görə şikayət olunma təhlükəsi olduğu üçün, hələ vəzifə müddəti sonlanmamış Romadan ayrılaraq təyin olunduğu yerə getdi. thumb|[[Versinqetorikin Sezara təslim olmasını göstərən rəsm əsəri.]]
Hərbi karyerası
Sezar adı sahib olduğu hərbi bacarıqlara görə tarixçilər tərəfindən tarixin ən mühüm hərbi strateqləri və stratejistləri olaraq qəbul edilən Böyük İsgəndər, Sun Tzı, Xalid ibn Valid, Hannibal, Çingiz xan və Napoleon Bonapartla birlikdə anılmışdır. Sezar həm Qalliya müharibələri zamanı Gergoviya döyüşündə, həm də vətəndaş müharibəsi zamanı Dyrrhachium döyüşündə strategiya baxımından mükəmməl zəfərlər qazanmışdır. Lakin Sezarın taktika dühası özünü Qalliya müharibələri zamanı Alesia mühasirəsində, vətəndaş müharibəsi zamanı Farsalus döyüşündə, Pompeyin say baxımından çox olan qüvvələrini geri püskürtməsilə və Farnakesin ordusunu Zela döyüşündə yox etməsilə göstərmişdir.
Sezarın şərtlər nə olursa olsun qələbə qazanmasının sirri komandanlıq etdiyi legionların sahib olduğu sərt ama ədalətli nizam-intizamı idi. Sezar birinci dərəcəli piyada və süvarilərə sahib olmaqla yanaşı, müthiş Roma ağır silahlarına və üstün mühəndislik bacarıqları ilə əhatə olunmuş orduya sahib idi. Eyni zamanda manevr edən qüvvələrin çatdığı sürət əfsanə halına gəlmişdi, Sezarın ordusu bəzən bir gündə o zaman üçün inanılmaz məsafə olan 64 km yol gedə bilirdi. Sezara aid olan, Qalliya müharibələri barədə Şərhlər adlı əsərdə deyilənlərə görə olduqca əlçatmaz şəraitdə salınmış Qalliya şəhərinin mühasirəsi zamanı Sezarın mühəndisləri sərt qayadan tunel açmış və şəhərin su aldığı qaynağa çatıb, yönünü dəyişdirərək öz ordusuna yönəltmişdi. Şəhər isə təslim olmuşdu. thumb|Sezar [[Roma sikkələri üzərində öz rəsmini çəkdirən ilk şəxsdir.]]
Vətəndaş müharibəsindən sonra
Hispaniyaya səfərdə olduğu zaman Senat, Sezara in absentia (qiyabında) mükafatlar verdi. Sezar çox vaxt düşmənlərini bağışladığı üçün özünə qarşı müxalifət yox idi. 21 apreldə Munda zəfərinə ithaf olunmuş oyunlar və şənliklər təşkil edildi. E.ə. 45-ci ilin sentyabr ayında İtaliyaya geri dönən Sezar vəsiyyətini hazırladı və bacısı oğlu Gaius Oktaviusu (Oktavian) sahibi olduğu hər şeyin varisi elan etdi. Bundan əlavə Sezar, Oktavianın özündən əvvəl öləcəyi halda II varis kimi Markus Junius Brutusu müəyyən etdi. Bəzi mənbələrə görə Sezar Brutusu özünün oğulluğu elan etmişdir. Sezar dövlət əmlakının satın alınmasını möhkəm formada nizama saldı və alıçıların sayını müəyyən rəqəmdə sabitləyərək hamısını qeydiyyata aldırdı. Kasıblar üçün ayrılan taxıl paylarının satılmasını da qadağan elədi. E.ə. 47–44-cü illər arasında pensiyada olan hərbçilər üçün ərazi ayrılması və Roma dünyası boyunca pensiyada olan hərbçi koloniyaları qurulması ilə bağlı planlar hazırladı. Sezar e.ə. 63-cü ildə vəzifə borcu içində təqvimi qurmaq da olan Pontifex Maximus seçilmişdi. Bu vəzifə ilə mövcud təqvim sistemi üzərində reallaşdırdığı yenidənqurma etdiyi ən təsirli və ən uzunömürlü reformlarından biri olaraq tarixə keçdi. Sezar e.ə. 46-cı ildə hər dörd ildə bir artıq il hesabına əsaslanan 365 günlük təqvim sistemini inkişaf etdirdi (Yuliyan təqvimi olaraq bilinən bu təqvim Papa XIII Qriqori tərəfindən reform edilərək indi də istifadə olunan Qriqoryan təqvimi yaradılmışdır). Bu islahatın nəticəsi olaraq 455 gün uzunluğundakı standart Roma ili mövümlərə bölünmüş oldu. Qriqoryan təqviminin VII ayına Sezarın şərəfinə "July" (latınca İuliusdan törəmişdir) adı verilmişdir. Bu dövrdə Sezar Forumu və içində olan Venera Genetrix Məbədi ilə birlikdə xeyli sayda ictimai bina inşa edildi.
Sui-qəsdəin səbəbləri və hazırlıq
Antik bioqrafiya yazarları Sezar və Senat arasındakə gərginliyi və onun ehtimal olunan monarxiya iddiasını ətraflı şəkildə təsvir edirlər. Bu hadisələr Sezarın Senatda olan siyasi rəqibləri tərəfindən sui-qəsd nəticəsində öldürülməsinin əsas səbəbidir.
Sezar Senat tərəfindən ömürlük diktator mənasına gələn Diktator Perpetuus adlandırılmışdır. Respublika tarixində ilk dəfə olmaqla ön tərəfində bu ünvan və Sezarın profildən rəsmi, arxa tərəfdə isə ilahə Ceres və Sezarın ünvanı olan Augur Pontifex Maximus olan Roma denariusu zərb etdirilmişdir. Respublika dövründə konsulların və digər ictimai məmurların fiqurlarının sikkə üzərində zərbi adi hal olsa da, Diktator adının sikkə üzərində ilk dəfə zərb edilməsi olduqca əhəmiyyətli idi.
Kassius Dio, e.ə. 44-cü ildə senator heyətinin Sezara yeni fəxri adlar verilməsi barədə onu məlumatlandırmaq üçün onu ziyarət etməsindən bəhs edir. Sezar heyəti qarşılamaq yerinə Venera Genetrix Məbədində oturaraq qəbul etməyi seçmişdi. Dioya görə bu vəziyyət senatorların Sezara sui-qəsd təşkil etməsinin əsas səbəbi idi. Yenə Dionun yazdığına görə Sezarın tərəfdarları bu hərəkətin səbəbi olaraq Sezarın ağır diareya keçirdiyini göstərmiş, lakin senatorlar onun heç kimin köməyi olmadan evə getdiyini gördüklərini iddia etmişdirlər.
Plutarx və Qay Svetoninin bu hadisələri təsvir etmələri demək olar ki, eynidir, lakin Dio, Sezarın heykəlinə çələng ya da diadem taxmaq istəyənlərin tribunlar tərəfindən həbsə atıldıqlarını yazır. Bundan əlavə Sezara rex deyə bağırılması hadisəsinin Alban təpəsində reallaşdığını və bağıran qrupun yenə tribunlar tərəfindən həbsə atıldığını yazır. Sezar həmin andaca tribunları senata təqdim etmiş, senatorların səsverməsi nəticəsində həmin tribunlar vəzifədən uzaqlaşdırılmışdır.
Qay Svetoni əlavə olaraq Lusius Kottanın Parfiya ölkəsini ancaq bir kralın fəth edə biləcəyi öncədən görməsinə əsaslanaraq Senata Sezarın kral qəbul edilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsini təqdim etməsini yazır. Sezar doğrudan da Parfiyanı işğal etməyə çalışacaq və bu vəziyyət II Triumviratda Mark Antoniyə xeyli problem yaradacaqdı.
Mark Yuni Brutus, həyat yoldaşının qardaşı Kassisus və digər adamlarla birlikdə özlərinə Liberatores adını verərək sui-qəsd planını hazırlamağa başladılar. Dəməşqli Nikolas tərəfindən kağıza qeyd edilərək günümüzə çatması təmin edilən xeyli plan üzərində mübahisələr aparıldı: Sui-qəsdçilər heç vaxt açıq şəkildə bir yerə gəlmədilər ancaq kiçik qruplar halında bir-birlərinin evində toplandılar. Sui-qəsdin yeri və zamanı haqqında gözlənildiyi kimi çox sayda mübahisə aparıldı, təkliflər edildi. Bəziləri bu cəhdin Sezarın gəzməyi ən çox sevdiyi Via Sakrada, tək gəzərkən edilməsini təklif etdilər. Bir digər fikir isə sui-qəsdin Sezarın yeni seçilən magistraları təyin etmək üçün Kampus Martiusda olan körpüdən keçişi zamanı edilməsi idi. Bir püşk atılacaq və burada çıxana dam Sezarı körpüdən aşağı atacaq, digərləri isə qaçaraq onu öldürəcəkdilər. III plan isə qladiator oyunlarının gəlməsini gözləmək idi. Sui-qəsd təşəbbüsü üçün istifadə olunacaq silahların ortaya çıxması vəziyyətində belə bu oyunların təbiətinə görə diqqət çəkməyəcəyi düşüncəsi bu planı avantajlı edirdi. Ancaq çoxluğun fikri Sezarın, sadəcə senatorların girməsinə icazə verilən və senatorların geydiyi paltarların sui-qəsddə istifadə olunacaq xəncərləri gizlətmək üçün kifayət qədər uyğun olması səbəbilə Sezarın Senat binasında öldürülməsi yönündə idi. Günün qazananı bu plan oldu. Sezarın öldürülməsindən iki gün əvvəl Kassius sui-qəsdçilərlə yığıncaq keçirdi və əgər biri planlarını öyrənərsə xəncər ilə özlərinə öldürmələrini dedi.
Sui-qəsdin reallaşması
Sezar saxta layihəni oxumağa başlayarkən, layihəni ona təqdim edən Tillius Kimper, Sezarın toqasını aşağı endirdi. Sezar, Kimberə "Bu əlbəttə ki, gücdür!" ("Ista quidem vis est!") deyə bağırdığı zaman, Kaska xəncərini çıxardı və diktatorun boğazını bir yandan digər yana kəsdi. Sezar həmən dəqiqə ətrafında dövr etdi və Kaskanın qolundan tutaraq "Kaska, xain! Sən nə edirsən?" dedi, qorxudan donmuş olan Kaska yunanca "Qardaşlarım, kömək edin!" ("ἀδελφέ, βοήθει!", "adelphe, boethei!") deyə bağırdı. Bu andaca aralarında Brutun da olduğu qrupun geri qalanı da Sezarı biçaqlamağa başladılar. Sezar qaçmağa çalışdı ancaq gözləri qandan görə bilmədiyi üçün ayağı ilişdi və yıxıldı. Eutropiusa görə bu sui-qəsddə əli olan adamların sayə 60-dan çox idi və Sezar 23 dəfə bıçaqlanmışdı. Suetoniusa görə bir loğman, aldığı yaralardan sadəcə ikincisinin, yəni boynundan aldığı yaranın ölümcül olduğunu müəyyən etmişdi.
Diktatorun son sözlərinin nə olduğu dəqiq olaraq bilinməməkdədir və bu mövzu barədə elm adamları, tarixçilər arasında mübahisə vardır. Daha çox bilinən versiya latınca zərb-məsəl olan "''Et tu, Brutus?" ("Sen də mi, Brut?") şəklindədir və Şekspirin "Yulius Sezar"'' adlı dramından götürülmüşdür. Əslində tam olaraq makaronik sətirin ilk misrası olaraq: "''Et tu, Brutus?" ("Elə isə yıxıl (öl), Sezar!")'' formasındadır. Şekspirin versiyası Romalı tarixçi Suetoniusun Sezarın son sözlərinin yunanca deyim olan καὶ σύ, τέκνον "Kai su, teknon?" olaraq oxunur (Azərbaycancası "Sən də mi, övladım?" şəklindədir). olduğunu iddia edən versiyasını izləyir. Digər tərəfdən Plutarx Sezarın heç bir şey demədiyini və sui-qəsdçilərin arasında Brutu gördüyü zaman toqasını üstünə çəkdiyini deyir.
Plutarx sui-qəsddən sonra Brutun nələrsə demək üçün senatorların qarşısına keçdiyini, lakin senatorların ona qulaq asmayaraq, qaçdığını yazır. Brut və tərəfdarları Kapitolium təpəsinə doğru getdilər və oradan şəhərə doğru qışqırdılar: "Roma xalqı, yenidən azadıq" Olacaqların fərqinə varan Romalılar özlərinə evlərinə kilidlədiklərinə görə onların bu qışqırıqları cavabsız qaldı.
Sezarın üzərində 23 ədəd yara izi olan balmumundan heykəli foruma qoyuldu. Toplanan kütlədən birinin yaratdığı yanğın forumun və qonşu binaların ciddi ziyan gprməsinə səbəb oldu. Bundan sonra yaranan xaos dövründə Mark Antoni, Oktavian və digərləri 5 mərhələli vətəndaş müharibəsində qarşı-qarşıya gəldi və bütün bunlar Roma imperiyasının yaranması ilə nəticələndi.
Sui-qəsdin nəticələri
Sezarın öldürülməsi sui-qəsdçilərin düşünə bilmədiyi sürətlə respublikanın sonunu gətirdi. Sezarın olduqca populyar biri olduğu Romanın orta və alt təbəqələri, kiçik, təkəbbürlü bir qrupun hamilərini öldürməsindən qəzəbli idi. Antoni üzgün Romalı aşağı təbəqə üzvlərini, bəlkə də Romanın idarəçiliyini tək başına ələ keçirmək niyətilə Optimates mənsublarının üzərinə göndərdi. Ancaq Sezar tək mirasçısı olaraq bacısı oğlu Oktavianı göstərmiş və onu Romanın ən varlı vətəndaşlarından biri etməklə yanaşı, olduqca güclü Sezar ünvanını da ona miras buraxmışdı. Qayus Oktavian eyni zamanda Böyük Sezarln övladlıq oğlu olması səbəbilə Roma xalqının çoxunun da sədaqətinə sahib idi. Sezar öldüyü zaman hələ 19 yaşında olan Oktavian, Antoninin Brut ilə vətəndaş müharibəsinin ilk raundu üçün razılığa gəlməsi ilə öz tərəfini birdə nəzərdən keçirdi. Makr Antoni daha sonra Sezarın sevgilisi Kleopatra ilə evləndi.
Yunanıstanda ordu toplamağa başlayan Brut və Kassius ilə savaşa bilmək üçün Antoninin həm Sezarın müharibə üçün ayırdığı ehtiyat pullara, həm də bu ikisinə qarşı girişəcəyi müharibənin Sezar adına olduğuna dair iddiasının qanuniliyinin dəstəklənməsinə ehtiyacı var idi. Bunun üçün Oktavian, Antoni və Sezarın sadiq süvari komandanı Lepidus arasında II və son Triumvirat yaradıldı. II Triumvirat ilk iş olaraq Sezara Divus Iulius ünvanını verdi. Sezarın mərhəmətinin onun ölümünə səbəb olduğu iddiası ilə Sulla dövründən bəri istifadə olunmayan qadağalar yenidən qüvvəyə mindirildi. Bu qadağalar daha çox Brut və Kassisua qarşı başlanan vətəndaş müharibəsinin maliyyəsini təmin etmək üçün istifadə edildi və bu ikisi nəhayət Antoni və Oktavian tərəfindən Filippo döyüşündə məğlub oldular. Vətəndaş müharibəsinin III mərhələsində Oktavianın qarşsıında Antonius və Kleopatra var idi. Vətəndaş müharibəsi Antonius və Kleopatranın Aksi döyüşündə Oktavian tərəfindən məğlub edilməsi ilə sonlandı və beləcə Oktavian Caesar Augustus adı ilə ilk Roma imperatoru oldu. Sezar əslində Parfiya ölkəsini, Skif ölkəsini, Qafqazı ələ keçirməyi və Germaniya üzərindən Şərqi Avropaya getməyi planlayırdı. Bu planlarına məruz qaldığı sui-qəsd mane oldu.
Sağlamlığı
Gəncliyində epilepsiya tutmaları keçirməsi də digər ehtimaldır. Ailə tarixində baxıldığında ataları və soyundan gələnlər arasında da eyni xəstəlik görülür. Sezarın tutmalarından ilk bəhs edən şəxs, onun ölümündən sonra doğulmuş olan biqrafiya yazarı olan Qay Svetoni Trankvilldir. Lakin epilepsiya xəstəsi olduğu fikri bəzi tarixçilər tərəfindən rədd edilmiş və Sezarın zaman-zaman epilepsiya ilə eyni tutma işarələri verən hipoqlikemiyadan əziyyət çəkdiyi iddia edilmişdir.
Əsərləri
Sezar yaşadığı dövrdə Romanın ən güclü natiqlərindən və düz yazı yazarlarından biri olaraq qəbul edilirdi. Ritorikası və tərzi məşhur natiq Siseron tərəfindən çox yüksək dəyərləndirilmişdi. Ən məşhur əsərləri arasında xalası Yulianın dəfn mərasimi nitqi və Antikato adında, Katonun şöhrətini qaralamaq, Siseronun Kato abidəsinə cavab vermək üçün yazılmış sənəd daxildir.
Sezara aid edilən, ancaq müəllifi dəqqi bilinməyən əsərlər:
Adı
Sezarın yaşadığı dövrdə istifadə olunan Latın əlifbası ilə (yəni J ya da U hərflərinin kiçik formaları oxunmamaqla) Sezarın adı tam olaraq tərcümə edildiyində "GAIVS IVLIVS CAESAR" olaraq yazılırdı. Köhnə Roma tələffüzündə C hərfi G yerinə istifadə edildiyindən adın CAIVS formasına antik dövrdə GAIVS formasından daha çox rast gəlinirdi və tez-tez C. IVLIVS CAESAR olaraq qısaldılırdı (Æ olaraq bilinən birləşik hərf latınca yazılarda yer qazanmaq üçün istifadə olunurdu və ae hərflərindən başqa bir şey deyildi). Klassik latıncada gaːius ˈjuːlius ˈkaisar olaraq tələffüz edilirdi. Roma Respublikasının son dövrlərində Roma yazılarının çoxu ən təhsilli Romalıların dili olan yunanca olaraq yazılırdı. Romalı gənc və zəngin oğlan uşaqları daha çox yunan qullar tərəfindən öyrədilirdi və bəzən eynən Sezarın əsas sui-qəsdçisi Brut kimi daha yaxşı təhsil almaları üçün Afinaya göndərilirdilər. Sezar dövrü Yunanıstanında Sezarın ailə adı dövrün tələffüzünü əks etdirəcək formada, Καίσαρ (Kaisar) olaraq yazılırdı. Bu sözdən almancada Kayser, ruscada Çar ünvanı törəmişdir. Sezar adı eyni zamanda Norveç mifologiyasında olan əfsanəvi kral Kjárr adına da sələflik edir.
Siyasi rəqibləri və homoseksuallığı ilə əlaqəli şayələr
Roma cəmiyyətinə görə cinsi əlaqə zamanı cinsiyyət nə olursa olsun passiv rolda olmaq boyun əymək ya da bayağılıq işarəsi hesab olunurdu. Suetonius Sezarın əsgərlərinin Qalliya zəfəri üçün təşkil olunan zəfər alayı zamanı "Sezar Qalliyanı fəth etmiş ola bilər, amma IV Nikomedes də Sezarı fəth etdi" deyə mahnı oxuduqlarını deyir. Siseron, Bibulus, Qayus Memmius və digərlərinə görə (çoxu Sezarın düşmənləridir) Sezar, Vifiniya kralı IV Nikomedes ilə münasibət yaşamışdı. Sezarla Vifiniya kraliçasından bəhs edən bu hekayə bəzi romalı siyasətçilər tərəfindən onu alçaltmaq üçün çox zaman dilə gətirilirdi. Kassius Dioya görə Sezar bu ittihamların doğru olmadığına and içərək rədd etmişdir. Romanın bu dövründə siyasi rəqibləri alçaltmaq və gözdən salmaq üçün bu cür hadisələrdən tez-tez istifadə olunurdu. Rəqiblər tərəfindən istifadə olunan ən məşhur taktikalardan biri siyasi rəqibini, köklərini Yunanıstan və şərq mədəniyyətindən alan, Romanın mühafizəkar yaşam tərziylə qarşılaşdırıldığında homoseksuallığa daha xoş münasibət göstərən Helenistik yaşam tərzinə sahib olmaqda günahlandırmaq idi.
Katullus Sezar və onun ordu memarı olan Mamurranın sevgili olduqlarını bildirən şer yazsa da, sonradan buna görə üzr istəmişdir.
Mark Antonius Oktavianın Sezar tərəfindən övladlıq götürülməsinin altında yatan səbəbin onun Sezara göstərdiyi cinsi xidmətlərlə əlaqəli olduğuna söz vurmuşdur. Suetonius, Mark Antoniusun bu iddiasını siyasi şər kimi təqdim etmişdir.
Fəxri adları
Sezar ölümündən sonra ilahlaşdırılmış və ona Divus (Tanrı) adı verilmişdir.
Həyatda ikən aralarında Pater Patrae, Pontifex Maximus və Diktator adlarının da olduğu xeyli sayda fəxri ada layiq görülmüşdür. Müasirləri tərəfindən, təşkil edilən sui-qəsdin başlıca səbəbi kimi ölümlü bir insana bu qədər fəxri ad vermənin yersiz olduğunu düşünən senatorlar olduğu göstərilir.
Hələ çox gənc ikən Kiçik Asiya döyüşlərində göstərdiyi cəsarətə görə ona Korona Cikika fəxri adı verilmişdi.
Sezarın kagnomeni zamanla bir fəxri rütbə halına gəlmiş, bu fəxri rütbə dəyişərək almanca Kaiser (Kayzer) və slavyan dillərində Çar ünvanına dönüşmüşdür. Çar ünvanı daşıyan son şəxs, Sezarın ölümündən iki min il sonra belə onun adını daşıyan dövlət rəhbəri olaraq 1946-cı ilə qədər taxtda qalmış olan bolqar çarı II Simondur. Bu ünvan məşhur zərb-məsəl olan "Sezarın haqqını Sezara, Tanrının haqqını Tanrıya" nümunəsində görüldüyü kimi Bibliyada da özünə yer tapmışdır.
Əliövsət Sadıqov
Əliövsət Şirəli oğlu Sadıqov (21 dekabr 1906 – 17 noyabr 1970) — 2 dəfə "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmiş muğam operalarında baş rolların mahir ifaçısı, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943) və xalq artisti (1956).
Həyatı
21 dekabr 1906-cı ildə Nuxa (indiki Şəki) şəhərində doğulub. Səs tembri lirik tenor idi. 1928-1930-cu illərdə konservatoriya təhsili alıb. Təhsilini bitirən ili Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrına solist götürülüb. Üzeyir bəy Hacıbəyovun klassik operalarının lirik məhəbbət qəhrəmanlarının partiyaları Əliövsət Sadıqovun yaradıcılığında daha mühüm yer tutur.
Əliövsət Sadıqovun ADOBT-də Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (Məcnun, İbn Səlam və Zeyd), "Əsli və Kərəm" (Kərəm), "Koroğlu" (Eyvaz), Zülfüqar bəy Hacıbəyovun "Aşıq Qərib" (Qərib), Reynqold Qlierin "Şahsənəm" (Aşıq Qərib və Aşıq Səməd), Müslüm bəy Maqomayevin "Şah İsmayıl" (Şah İsmayıl), "Nərgiz" (Molla Mütəllim), tərcümə olunmuş "Səfa" (Aşıq Musa) operalarında və Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Arşın mal alan" (Süleyman), "Məşədi İbad" (Hambal və Sərvər) operettalarında yaratdığı obrazlar daha diqqətçəkəndir.
Yaradıcılıq nailiyyətlərinə görə Əliövsət Sadıqov 17 iyul 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti, 20 dekabr 1956-cı ildə xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb.
Sənətkar ömrünün son illərində opera teatrında məsləhətçi pedaqoq kimi çalışıb.
17 noyabr 1970-ci ildə Bakıda vəfat edən Əliövsət Sadıqov ikinci Fəxri xiyabanda dəfn olunub.
Hisar-i Əbdülkərim (Əbhər)
Hisar-i Əbdülkərim — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 64 nəfər yaşayır (16 ailə).
Babəkan (Xoy)
Babəkan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 586 nəfər yaşayır (100 ailə)
Əhdnamə
Əhdnamə — ərəb-fars sözü olub, "şərtləşmə", "sözləşmə" mənasında işlənir.
Haqqqında
Orta әsrlәr müsәlman Şәrqindә hökmdarın göstәrişi ilә tәrtib olunan, hәr hansı xarici dövlәt, zümrә, yaxud ayrıca şәxsin hüququnu tәsdiqlәyәn sәnәd. Xilafәt dövründә əhdnamələrin mәzmunu müxtәlif vәzifәlәrә tәyinat, yazılı әmr vә tәlimatlar, ayrı-ayrı şәxslәrә vә ya qruplara verilәn hüquq vә imtiyazlardan, xarici dövlәtlәrlә razılaşmalardan ibarәt idi. İslam tarixindә ilk tәyinat mәzmunlu əhdnamə Əbu Bәkrin Ömәr ibn Xәttabı özündәn sonra xәlifә tәyin etmәsi barәdә Osman ibn Əffana yazdırdığı əhdnamədir. Əmr vә tәlimat xarakterli ilk əhdnaməlәrdәn biri kimi Mәhәmmәd peyğәmbәrin Yәmәn valisinә göndәrdiyi əhdnaməni göstәrmәk olar. Xilafәt tәrkibindә yaşayan әhli-kitab üçün əhdnaməlәr peyğәmbәrin dövründә 630 ildәn sonra verilmәyә başlanmışdır. Raşidi xәlifәlәr dövründә Suriya, Fәlәstin, Misir, Azәrbaycan, İran vә s. ölkәlәrin әhalisi üçün çoxlu əhdnaməlәr imzalanmışdır.
İlk müsəlman fatehlərinin fəth etdikləri şəhərlərin əhalisi ilə bağladıqları sülh müqaviləsi islamın burada yayılması üçün dayaq nöqtəsi olmuşdur. Əhdnamə adlandırılan barış sazişlərindən biri Xəlifə Ömərin sərkərdəsi olmuş Hüzeyfə ibn əl-Yəman ilə Ərdəbil əhalisi arasında bağlanmışdı.
Həzrət Ömərin Qüds şəhərini təslim alarkən orada yaşayan yəhudi və xristianlara verdiyi əhdnamə, indiyə kimi bu qədim şəhərin məbədlərindən birinin giriş divarından asılıb. Eyni ilə Sultan Fateh Mehmetin İstanbulu fəth etdikdən sonra oradakı rum patriarxına verdiyi əhdnamə müasir dövrümüzədək qorunub saxlanılır.
Həzrət Əli (ə)Malik Əştəri Misirə vali təyin etdiyi zaman yazdığı əhdnamədə ona ölkə əhalisi ilə yaxşı şəkildə davranmağı tapşırır, qeyri-müsəlman əhalisi ilə də ədalətlə rəftar etməyi tövsiyə edirdi. Əhdnamədə yazılmışdı: "Ey Malik, həqiqətən, onlar iki dəstədirlər; ya səninlə din qardaşları, ya da xilqətdə səninlə bərabər olub sənin kimi insandırlar”.
Laşa Bekauri
Laşa Bekauri — Gürcüstanlı cüdoçudur. Gürcüstan adından beynəlxalq turnirlərdə yarışır. Son qələbələri arasında 2019 Dünya Gənclər Çempionatında 90 kq çəki dərəcəsində birinci yer və eyni zamanda 2019 Avropa Gənclər Çempionatında 90 kq çəki dərəcəsində birinci yer var. Xatırladaq ki, Laşa Bekauri 2018-ci ildə Baham adalarının paytaxtı Nassauda keçirilən cüdo üzrə gənclər arasında dünya çempionatının qalibi də oldu. 2021-ci ildə Qətərin Doha şəhərində keçirilən 2021 cüdo üzrə 90 kq çəkidə Dünya Mastersində kişilər arasında bürünc medallardan birini qazandı.Bir ay sonra İsrailin Tel-Əviv şəhərində təşkil olunan 2021 cüdo Grand Slam Tel Əvivində qızıl medal qazandı.
Nils Olaf
Ser Nils Olaf — Şotlandiyanın Edinburq zooparkında yaşayan Kral pinqvini. Nilf Olaf Norveç Kral qvardiyasının fəxri komandiri və talismanı, fəxri polkovnik, 2008-ci ildən cəngavər. 2016-cı ildən briqada generalı.
Hərbi karyerası
left|thumb|Nils Olafın bürünc heykəli
1961-ci ildə Norveç Kral qvardiyası Edinburq parad hərbi orkestrini ziyarət edir. Leytenant Nils Eqelien Edinburq zooparkında olan pinqvinlərlə maraqlanır. 1972-ci ildə qvardiyaçılar leytinantın rəhbərliyi ilə yenidən Edinburqa qayıdırlar. Bu zamam pinqvinlərdən biri «oğulluğa» götürülür. Pinqvini Nils Olaf adlandırılır (Nils — Nils Eqelien və Olaf — Norveç kralı V Olaf).
Nils Olafa vitse-kapral rütbəsi verilir. Kral qvardiyasının Edinburqa hər səfəri zamanı Nils Olafın rütbəsi artırdı. 1982-ci ildə kapral, 1987-ci ildə isə çavuş rütbəsi alır. Ancaq ikinci rütbəni aldıqdan bir müddət sonra pinqvin ölür. Onun yerini II Nils Ulaf tutur. 1993-cü ildə pinqvin tabor çavuşu. 18 avqust 2005-ci o fəxri komandir və 15 avqust 2008-ci ildə cəngavər titulu alır. Nils Olaf Norveç ordusunda ən yüksək rütbəni almış ilk pinqvin olmuşdur. Cəngavər titulu aldıqdan sonra Edinburq zooparkında onun tam ölçüsündə bürünc heykəli qoyulmuşdur. Eyni ölçülü heykəlcik Norveç Kral qvardiyasının qərargahında belə ucaldılmışdır.
NGC 5326
NGC 5326, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kristofer Kerz
Kristofer Metyu Kerz — sonuncu dəfə 20 aprel 1990-cı ildə görünən Minnesota ştatının İqan şəhərindən itkin düşümüş amerikalı yeniyetmə. Tərkedilmiş nəqliyyat vasitəsi itkin düşdükdən iki gün sonra tapıldı. O, amerikan rok qrupu Soul Asylumun "Runaway Train" adlı musiqi videosunda yer alıb.
İtkin düşməsi
20 aprel 1990-cı ildə Kerzin xəstə olduğu üçün evdə qaldığı bildirildi. 1988-ci ilə məxsus mavi rəngli Dodge Caravan markalı ailə avtomobili həmin gün valideynləri evə qayıdarkən yoxa çıxdı. Onlar Kerzdən itkin düşməsə 6-ya kimi geri qayıdacağını bildirən qeyd tapdılar — bu qəribə idi, çünki qeyddə "itkin düşmək" sözünün altından iki dəfə xətt çəkilmişdi. Kerz baxmayaraq ki, heç bir sursat götürməmişdi, onunla bərabər 20 ölçülü O. F. Mossberg & Sons ov tüfəngi var idi. Səlahiyyətlilər onun silahdan imtina edə biləcəyini düşündülər, lakin bundan əmin deyildilər. Furqon iki gün sonra 22 aprel 1990-cı ildə Minnesota ştatı, Qrand-Rapids şəhəri yaxınlığında tərk edilmiş şəkildə tapıldı.
Kristoferin axtarışı
Kristoferin itkin düşməsindən sonra afişalar paylandı və onu tapmaq üçün geniş axtarışlar aparıldı. 2004-cü ildə İqan Polis Departamentinə Kerzi tapmağa çalışmağı dayandırmağı təklif edən anonim bir məktub gəldi və məktubda bildirildi ki, o, hazır olduqda evə qayıdacaq. Polis məlumatın həqiqiliyini təsdiqləyə bilmədi.
Ceykob Ervin Vetterlinq cinayəti həll edildikdən sonra 2016-cı ilin sonlarında işə yenidən maraq artdı. Kerzin yaşına uyğun yeni fotoşəkilləri yaradıldı və itkin düşmüş şəxslərin afişaları o şəkillərlə birlikdə paylanıldı. Ailə həmçinin hadisə ilə bağlı mediaya müsahibələr verdi.