cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şörəyel livası
Şörəyel livası — Liva-i Şörəyel (Şörəyel livası) Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətində inzibati–ərazi vahidi.
Göyçə, Məzrəə, Xınzırək, Qırxbulaq, Dərəçiçək nahiyələri Sürəgəl livası
Erdal Tosun
Ərdal Tosun — film, teatr və serial aktyoru.
Həyatı
Ərdal Tosun Yeşilçam aktyorlarından Necdet Tosunun oğludur. Qardaşı Gürdal Tosun da özü və atası kimi aktyordu. O, 1980-ci ildə Beyoğlu Fındıklı Liseyinden məzun oldu. 1981-ci ildə "Minə" adlı filmdə ilk rolunu aldı. Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universiteti Dövlət Konservatoriyasını bitirdi. Bundan sonra "Özəl Teatr"ı qurdu. Daha sonra Antalya Dövlət Teatrında çalışmağa başladı. Muratxan Munqanın "Mesopotamiya üçləməsi" adlı oyununda oynadı və dövlət teatrlarından ayrılıb BKM aktyoru oldu. Bunubla yanaşı, çeşidli filmlərdə və seriallarda rol aldı. Bunlardan biri olan "Rina" filmində canlandırdığı "Memo" xarakteriylə söylədiyi "Xəyallarımızı satmadık ha" replikasıyla tanınır.
Aktyor 1995–2015-ci illərdə İlknur Tosun adlı xanımla ailəli olmuşdur. Zeynəb Kiraz Tosun adlı bir qızı var idi. 30 noyabr 2016-cı ildə meydana gələn yol qəzasında dünyasını dəyişdi və Zəncirliquyu qəbiristanlığında dəfn edildi. Məşhur aktyor, həmçinin "League of Legends" oyununda çempion Tam Kençi səsləndirmişdir.
Qaqauz əlifbası
Qaqauz əlifbası — qaqauz dilində yazmaq üçün istifadə olunan əlifba. Əlifba var olduğu dövr ərzində müxtəlif qrafik əsaslarla mövcud olub və dəfələrlə islahatlara məruz qalıb. Son islahatlardan sonra qaqauz əlifbası latın əlifbasının əsasında fəaliyyət göstərir. Əlifbanın inkişaf dövrü 3 hissəyə bölünür:
İlk təcrübələr
Qaqauz əlifbası ilə mətnlər ilk dəfə rus alimi V.Moşkov tərəfindən 1895–1896-cı illərdə nəşr edilib. Mətnlərin yazılışı üçün o Elmlər Akademiyasının kiril əlifbası ilə olan türkoloji əlifbasından istifadə etmişdir. Əlifba bu hərflərdən ibarət idi: а, б, в, г, д, е, ж, з, j, i, к, л, м, н, о, п, р, с, т, у, ф, х, ц, ч, ш, ы, џ, ӡ, l, h, ā, ē, ī, ō, ӯ, ы̄, ö, ȫ, ÿ, ä, ǟ. Hərflərin üzərindəki simvollar …………. bildirirdi. Makron səsin uzunluğunu bildirirdi.
1909-cu ildən 1914-cü ilə qədər qaqauz müəllim Mixayıl Çakır bir neçə dini kitabı qaqauz dilinə çevirərək Kişinyovda nəşr elətdirir. O rus əlifbasından çox az fərqlənən əlifbadan istifadə etmişdi. Bu əlifbada "щ" hərfi yox idi. Əlifbada rus əlifbasından fərqli olaraq "дж", "i", "аа", "её", "оо", "ии", "ыы", "юю" hərf və diqrafları var idi.
1932–1938-ci illərdə qaqauzların kompakt yaşadıqları ərazilər Rumıniyanın ərazisinə daxil olanda, Çakır latınlaşdırılmış rumın əlifbasının əsasında, qaqauz dilində daha bir neçə kitab nəşr etdirdi. Bu əlifbada İncil və "Bessarabiya qaqauzlarının tarixi və qaqauz-rumın lüğəti" kitabları çap edildi. Bu nəşrlərin əlifbasında a, â, ă, b, c, d, e, f, g, h, i, î, j, l, m, n, o, p, r, s, ş, t, ţ, u, v, ƶ, а hərfləri və aa, ââ, ee, ea, eaea, ii, ia, îa, ăă, io, ioio, iu, iuiu, oo, uu, ce, cea, ci, cia, cio, ciu, dj tetraqrafları yer alırdı.
Qaqauzların kompakt yaşadıqları ərazilər SSRİ tərkibinə qatıldıqdan sonra daimi qaqauz əlifbasının yaradılması və bu əlifbanın təhsildə, kino çəkilişlərində və eləcə də mətbuatda işlədilməsini təmin etmək barədə məsələ qaldırıldı. Bu məsələni həll etmək üçün 1947-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Dil bilikləri İnstitutunda N.Dmitriyevin rəhbərliyi ilə komissiya yaradıldı. Komissiya kiril əlifbasının əsasında qaqauz əlifbasını yaratdı lakin o illərdə bu layihə reallaşmır. Bu əlifba ıayihəsində rus əlifbasından olan hərflərdən əlavə ө, и, ү, hərfləri var idi bundan başqa uzun saitlər makron vasitəsilə qeyd edilirdi.
Kiril
30 iyul 1957-ci ildə Moldova SSR Ali Sovetinin Bürosunun göstərişi ilə qaqauz əlifbası kiril əlifbasının əsasında təsdiq edilib. Bu əlifbada rus əlifbasının bütün hərfləri var idi bundan başqa burada Аь аь, Оь оь, Уь уь diqrafları da yer almışdı. [дж] afrikatası isə ya "ж" hərfi kimi ya da "д" və "ж" hərflərinin birləşməsi kimi qeyd edilirdi. Lakin diqrafların yazıda istifadəsi rahat olmadığı üçün elə həmin ilin dekabrında həmin diqraflar Ӓ ä, Ӧ ö, Ӱ ÿ hərfləri ilə dəyişdirildilər. 1968-ci ildə qaqauz əlifbasına "Ӂ ӂ" hərfi əlavə edildi. Bununla da qaqauz əlifbası belə hal aldı:
Ӓ ӓ hərfi гласный переднего ряда, Ӧ ӧ hərfi Ӱ ӱ hərfi. Qalın saitlər eyni hərfin iki dəfə yazılması ilə qeyd olunur.
Latın
SSRİ dağıldıqdan sonra Moldova əlifbasının latın əlifbasına keçidi ilə əlaqədar qaqauz əlifbasının da latına keçməsi ilə əlaqədar sual qaldırıldı. 29 yanvar 1993-cü ildə Qaqauz Respublikasının Ali məclisi "Qaqauz əlifbasının latın qrafikasına keçidi" ilə bağlı fərman qəbul etdi. 13 may 1993-cü ildə bu qərar Moldova parlamenti tərəfindən təsdiqləndi. Yeni əlifbaya bu hərflər daxil oldu: A a, Ä ä, Ă ă, B b, C c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, H h, I ı, İ i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ö ö, P p, R r, S s, Ş ş, T t, Ţ ţ, U u, Ü ü, V v, Y y, Z z. Bundan başqa uyğunlaşmamış xarici sözlərin və xüsusi adların yeni əlifba ilə aydın ifadə olunması üçün yeni əlifbaya məcbur olmayan bu hərflər də əlavə edildi: Х х, W w, Q q, Â â, Ğ ğ. 1996-cı ildə yeni latınla yazılan qaqauz əlifbasına bir sıra dəyişikliklər edildi. Yeni hərf olan Ê ê əlifbaya əlavə edildi, Ă ă hərfi isə məcbur olmayan hərflər siyahısına əlavə edildi.
Hazırda qaqauz əlifbası belədir:
2014-cü ildə qəbul edilmiş " Qaqauz dilinin orfoqrafiya və durğu işarələri qaydaları"-nda məcbur olmayan hərflər haqqında heç bir qeyd yoxdur.
Arimlər
Arimlər — Homerin "İliada" poemasında adı çəkilən xalq. Yozef Markvart onları armenlər ilə eyniləşdirir.
Coğrafiya
Zevs və Tifon arasındakı döyüşü təsvir edən Homer arimləri xatırladır və Tifonun iqamətgahının onların ölkəsi olan Arima ərazisində yerləşdiyini göstərir.
Tifon
Tifon mifoloji nəhəng idi və vulkanik hadisələri təcəssüm etdirirdi. Homeri onun iqamətgahını Arima ölkəsində, digər yunan salnaməçiləri Pindar və başqaları Kilikiyada hesab edirlər. Bu əlamətlərə əsaslanaraq Almaniya alimi C. Parç izah etmişdir ki, yunan mənbələrində arimlərin Kilikiya torpağında yerləşdiyi olunan vulkan əslində indiki Türkiyənin Kayseri vilayətindəki Ərciyəs dağıdır.
Ermənilər ilə eyniləşdirmə
Yozef Markvart güman etmişdir ki, Homerin "İliada"sında adı çəkilən arimlər armenlərdir və bu, onlar haqqında ən qədim məlumatdır.
Yunan salnaməçisi Posidoni və onun ardınca C. Parç arimləri aramilər ilə eyniləşdirmişdi, lakin Markvart bu fikri rədd edərək onları ermənilərin əcdadları olan armenlər ilə eyniləşdirmişdi. Markvartın fikrinə görə, o dövrdə samidilliassuriyalılar Kilikiyada və ya Cənubi Kappadokiyada deyil, Pontun şimal tərəfində yaşayırdılar. Onun sözlərinə görə, ermənilər Frigiyadan, xüsusən də indiki Ankara ərazisindən, Qızılirmaq çayının orta axarından Ərciyəs dağının ətrafına köç etmişdilər. Sonralar Kilikiyanın bu şimal vilayətindən olan ermənilər Kiçik Ermənistanda yerləşən Qızılirmaq çayının mənbəyinə, oradan isə Ermənistan yaylasına getməyə məcbur olmuşdular.
Müasir fəlsəfə
Müasir fəlsəfə — XIX əsrin sonlarından bu günə qədər olan fəlsəfi fikirlərdir. Bu dövrün filosofları indiyə qədər var olan bir çox fəlsəfi fikirləri qəbul etməklə yanaşı bir çox yeni fəlsəfi fikir də yaratmışdır. Bu dövrdə Ziqmund Freydin “freydizmi”, Ogüst Kontun “ pozitivizmi” , Ralf Uold Emersonun “Transsendentalizmi” kimi fikirlərlə yanaşı “Postanarxizm” və “SSRİ fəlsəfəsi” kimi bir çox fəlsəfi fikirlər meydana gəlmişşdir.
Freydizm
Psixologiyada nəzəriyyədir. Fəlsəfi konsepsiya kimi psixoanalizin əsaslandırılması Ziqmund Freydin adı ilə bağlıdır. Avstriyalı həkim– psixiatr Z.Freyd (1856– 1939) psixoanalizi fəlsəfi antropoloji prinsip səviyyəsinə qaldırdı.
Freydə görə, şüurlu «mən» iki obyektiv qüvvənin– «o» ilə cəmiyyət qaydalarının mübarizəsi meydanına dönür. «Kütlə psixologiyası və insan «mən»inin analizi» əsərində isə Freyd sosial əlaqələrin təbiətindən söz açır. Kütlə psixologiyasının spesifik cəhətini onun qeyri– şüuru, təhtəlşüur olaraq lider və başçıya pərəstiş etməsində görür. «Moisey və monoteizm» əsərində dinə qarşı çıxış edərək iki əks qüvvənin– həyatla ölümün əbədi mübarizəsinin psixoloji əsaslarını şərh edir.
Təhtəlşüur haqqında Freyd təlimi psixoanalizin elə müddəalarına əsaslanmışdır ki, burada psixoloji narahatlıqlar, zədələr, affektlər, arzuların həyata keçməməsi və s.– nin insanı ömrü boyu izləməsi göstərilir. Bunlar özünü nevroz formasında təzahür etdirir.
Freydin təlimini inkişaf etdirən şagirdləri içərisində K.Yunq (1875– 1964) özünəməxsus yer tutur. Əgər Freydin xidməti təhtəlşüurun «mikrodünyası»nın təhlili idisə, Yunq da öz növbəsində təhtəlşüuru öyrənərək onun ayrı– ayrı yaratdıqları (arxetipləri) ilə struktur, obrazlar mədəniyyəti üçün ümumi oxşarlığını göstərmişdir. O, elmi dövriyyəyə «kollektiv təhtəlşüur» anlıyışını gətirmişdir. «Psixoloji tiplər» əsərinin girişində Yunq Platon və Aristotelin iki, tamamilə bir– birindən fərqli olan insan naturası olması haqqında Heynenin qeydlərini təhlil edir. Bunlardan biri xəyalpərvər naturadır, mistik Platon naturasıdır ki, öz qəlbinin gizli yerlərindən xristian ideyalarını və ona müvafiq gələn simvolları yaradır. Aristotel naturası isə praktikdir, hər şeyi qaydaya salandır. Həmin ideyalardan və simvollardan möhkəm ehkamlar və kult sistemi yaradır.
Yunq pisxoloji tipləri iki böyük qrupa bölür: bunlar introversiya tipi və ekstraversiya tipləridir. Fərddə müxtəlif funksiyalar: 1. təfəkkür; 2. emosiya; 3. hiss; 4. intuisiya hökm sürür.
Psixoloji tiplər ümumi psixik proseslərlə şərtlənir ki, bunu da K.Yunq «kollektiv təhtəlşüur» adlandırmışdır. Fərdi şəxsiyyət psixoloji prosesin hissəsi, kəsiyi, yaxud nümayəndəsidir ki, o, hər bir canlıda onun anadangəlmə xassəsi kimi əks olunmuşdur. Fərdin obraz tərzinin anadangəlmə xüsusiyyətləri Yunqa görə, instinkt adlanır. O yazırdı ki, obyektin bu psixi xüsusiyyətini arxetip kimi ifadə etməyi məsləhət gördüm. Arxetip anlayışı nə deməkdir? Yunq buna belə bir izahat vermişdir. Arxetip «ibtidai obraz» olub burada kollektiv təhtəlşüurun məzmunu şüurda açıq ifadə ounan meyllərlə və baxışlarla təmsil olunmuşdur.
Yunqun dərin məzmunlu əsərlərindən biri «Psixoloji tiplər»­dir. Demək olar ki, insan haqqında, onun psixoloji mahiyyəti haq­qında bundan güclü və kamil tədqiqat əsəri təsəvvür etmək çətindir.
Yunq yaradıcılığının son dövründə üzünü Şərq fəlsəfəsinə tutub Tibet və Çin fəlsəfə kitablarına psixoloji şərhlər yazdı. Hətta kimyagərliyin yeni psixoloji izahını verdi.
Freydizmi yeni dövrdə yeni Freydizm kimi təbliğ edən alman- amerikan filosofu, sosioloqu Erix Fromm (1900– 1980) olmuşdur. Fromm freydizmin sosial tənqidi ilə məşğul olmuşdur. O, faşizmi sosial hadisə kimi tədqiq edən «Adolf Hitler
Nekrofilinin klinik hadisəsi» (1978) əsərini və «Azadlıqdan qaçış» (1941), «Məhəbbət sənəti» (1956), «Ümidlər inqilabı» (1968), «Malik olmaq, yaxud mövcud olmaq» (1976) və s. əsərləri ilə məşhur olmuşdur. Frommun diqqət mərkəzində fərdin subyektiv– şəxsi fəaliyyəti kimi yox, ontoloji fakt kimi götürülmüş insanın mövcudluğunun ziddiyyətləri durur. Fromm aşağıdakı dixotomiyaları fərqləndirməyə çalışır: insanların həyatının təşkilinin patriarxal və matriarxal prinsipləri; avtoritar və humanist şüur; xarakterin istismarçı və reseptiv (üzü yola) tipləri; malikolma və varlıq fərdin həyatının iki üsulu kimi və s. Fromma görə, müasir sivilizasiya insanların fərdi, eqoist cəhətləri ucbatından məhv olacaqdır. «Malikolma ehtirası» sinfi münasibətlərə doğru aparır. Kommunistlərin sinfi mübarizəsi də doğru deyildir. Çünki qeyri– məhdud təlabat prinsipi həyatın məqsədi kimi göstərilir. Hamı daha çox şeyə malik olmağa cəhd edir. Bu isə şübhəsiz siniflərin yaranmasına və onların arasındakı mübarizə isə özlüyündə qlobal miqyasda xalqlar arasında müharibələrə səbəb olacaqdır. «Acgözlük və sülh bir– birini inkar edir». Böyük həyat müəllimləri Budda və Xristos öz sistemlərində mərkəzi yeri ona vermişdilər ki, mülkiyyətə malik olmadan yaşamağı öyrənmək vacibdir.
Pozitivizm
XIX əsrdə meydana çıxan fəlsəfi cərəyanlardan biri də pozitivizmdir, banisi fransız filosofu və sosioloqu Ogüst Kont hesab olunur.
Pozitivizm konkret elmləri həqiqi, gerçək biliyin yeganə mənbəyi sayır və fəlsəfi tədqiqatın idraki əhəmiyyətini inkar edir, nəzəri spekulyativliyi, biliklər əldə etməyin vasitəsi kimi abstraktlaşdırmanı qəbul etmirdi. Mahiyyətinə görə pozitvıizm müəyyən münasibətlərdə ifrat məntiqi nəticələrə gətirib çıxarmış empirisizmdir.
Bu cərəyanın idealarına əsasən, cəmiyyətdə baş verən hər hansı bir hadisəni və hər hansı bir insanın hərəkətini onun yaşadığı mühitə baxaraq başa düşmək olar. Misal üçün, pozitivizm cərəyanının ən görkəmli nümayəndələrindən biri olan Emile Durkheim (fransız) hər kəsə bir individual hərəkət kimi görsənən intihar hadisəsini cəmiyyət tərəfindən təsirləndiyini və ortaya çıxdığını apardığı empirik araşdırmalarla sübut etmişdir, amma təbii ki bütün intihar hadisələri cəmiyyətin təsirindən baş vermir. Durkheim araşdırmalarının nəticəsində müəyyən etmişdir ki, sosial-iqtisadi və yaxud siyasi böhran keçirən, sosial və ya dini dəyərlərin insanların həyatına ifrat dərəcədə təsir edən, insanın azadlığının nəzərə çarpacaq dərəcədə məhdud olduğu cəmiyyətlərdə intihar hadisələrinin sayı adətən yüksək olur. Durkheimin bu möhtəşəm və müasir dünyamızda da ekspertlər tərəfindən istinad edilən araşdırması sosiologiya elminin problemləri dərk etmək cəhətdən nə dərəcədə dəyərli elm olduğunu sübut edir.
İstifadə olunan metodlar statistik məlimatları tədqiqat, intervyular və uzun müddətli zamanda bir qrupun tədqiqat metodlarıdır.
Pozitivizmin inkişafında üç mərhələ fərqləndirilir:
I mərhələ
I mərhələnin nümayəndələri O. Kont, E. Litter, P. Laffit (Fransa), Con Stüart Mill, Herbert Spenser (İngiltərə) olmuşlar. Qnoseologiya - idrakın inkişafının 3 mərhələsi qanunu (Kont), və məntiq problemləri ilə (Mill) yanaşı pozitivistlər sosiologiyaya da mühüm yer vermişlər
II mərhələ
II mərhələnin - Empiriokritisizmin meydana gəlməsi XIX əsrin 70-90-cı illərinə təsadüf edir və obyektiv, real predmetləri hətta formal olaraq qəbul etməyən Max və Avenariusun adları ilə bağlıdır. Maxizmdə idrak problemləri subyektivizmə keçən ifrat psixologizm mövqeyindən şərh olunurdu.
III mərhələ
III mərhələ kimi- Neopozitivizmin meydana gəlməsi Vyana dərnəyinin (O. Neyrat, R. Karnap, M. Şlik və s.) və Berlin empirik fəlsəfə cəmiyyətinin (Reyxenbax, F. Krauz və s.) fəaliyyəti ilə bağlıdır ki, bunlar da bir çox cərəyanları - məntiqi atomizmi, məntiqi pozitivizmi, ümumi semantikanı özündə birləşdirmişdir. Bu mərhələnin nümayəndələri simvolik məntiq, elmi tədqiqatın strukturu və s. fəlsəfi problemlərə əsas yer verərək, psixologizmi rədd edir, "elm məntiqinin" riyaziyyatla yaxınlaşdırılması, qnoseoloji problemlərin formallaşdırılması yolu ilə getmişlər.
Transsendentalizm
Transsendentalizm 1830-1860-cı illərdə ABŞ-da ədəbi-fəlsəfi hərəkatdır.
1836-cı ildə ABŞ-da Transsendental klubun əsasını qoymuş idealist filosof və yazıçılar qrupuna Ralf Uold Emerson, C.Ripli T.Parker M.Fuller, Henri Devid Toro və başqaları daxil idi. Transsendentalistlər sensualizmə mənfi münasibətini bildirir, Kant və Fixtenin, Yakobinin və Şleyermaxerin fəlsəfəsi ilə öz əlaqəsini qeyd edirdilər.
Onların dünyagörüşünə Amerikan puritanizminin etik-sosial ideyaları, Platonun, ingilis romantik şairlərinin – C.Kolric, U.Vordsvortun "Göl məktəbi", Karleylin və Jan Jak Russonun baxışları dərin təsir göstərmişdir.
Romantizm və xırda burjua demokratizmi mövqelərindən kapitalizmin amansızlığını tənqid etmiş, sosial münaqişələrin həllində mənəvi özünütəkmilləşdirməyə diqqət yetirmiş, təbiətlə yaxınlaşmağa çağırmışlar.
Bir çox transsendentalistlər ABŞ-da köhnəliyə qarşı fəal çıxış etmişlər. 1841-ci ildə C.Ripli yazıçı H.Qotorn və başqaları ilə birlikdə Boston yaxınlığındakı "Bruk Farm" adlı furyerist koloniya təşkil etmişlər. Baxışları Ralf Uold Emersonun "Təbiət" əsərində tam şəkildə ifadə olunmuş transsendentalistlər Amerika ədəbiyyatı və fəlsəfəsinin inkişafında müəyyən iz qoymuşlar.
Postanarxizm
Postanarxizm postmodernizm və poststruktualizmin qarışığından yaranmış anarxist fəlsəfi cərəyan. Postanarxizm sadə bir fikir olmayıb, Jak Lakan, Jil Dilöz, Mişel Fuko kimi poststruktualist müəlliflərdən, Ernesto Laklau, Şantal Muff və Jak Rensiyer kimi postmarksist müəlliflərin fikirlərinin birliyindən doğmuş, Emma Qoldman, Maks Ştirner, Fridrix Nitsşedən bəhrələnmişdir. Postanarxist filosoflar əsasən klassik anarxizmi tənqid edən anarxist şəxslərdir. Termin 1987-ci ildə postanarxist filosof Hakim Bey tərəfindən elmə gətirilmişdir.
SSRİ fəlsəfəsi
SSRİ fəlsəfəsi - XX əsr fəlsəfə tarixində demək olar ki, tədqiq olunmamış dövrlərdən biri də sovet dövrü fəlsəfəsidir. 70 il ərzində Sovet İttifaqı adlanan böyük bir ölkədə yayılan və inkişaf edən fəlsəfədən danışmamaq doğru olmazdı. Bu ölkədə nəinki müharibələr, dəhşətli sosial eksperimentlər aparılmış, həmçinin fəlsəfə ilə də məşğul olmuşlar. Sovet quruluşunun hazırkı tənqidçilərinin fikrincə, sovetlər birliyində 10 illərlə fəlsəfə olmamış, intellektual həyat məhv olmuş, ancaq mərkəzi paytaxt şəhərlərində qadağan olunmuş söhbətlər aparılmışdır. Əlbəttə bütün bunlar ağ yalandır. Əslində Sovetlər İttifaqında başdan– başa savadsızlığın ləğvi, əyintilərlə olsa da mədəni inqilabın həyata keçirilməsi mümkün olmuşdur. Bəzilərinin bəyənmədikləri alimlərin əksəriyyəti aristokrat ailələrindən deyil, sadə fəhlə və kəndli ailələrindən çıxmış adamlar olmuşdur. Əslində sovet dövrü bütövlükdə fəlsəfi təhlil baxımından mürəkkəb, maraqlı və həm də dramatik olmuşdur.
XX əsrin 20–30–cu illərində bir sıra görkəmli alim–filosofların məcburi mühacirətə yollanması (onlar bolşeviklərin ideoloji doktrinaları ilə razılaşmırdılar) heç də fəlsəfi həyata son qoymadı. Sovetlər birliyində qalıb işləyən və eləcə də yetişməkdə olan yeni filosof nəsilləri çox çətin bir siyasi dövrdə yaşamalarına, bəzi fikirləri açıq şəkildə deyə bilmədiklərinə, hətta öz ideyalarına görə həyatlarını belə qurban verməklərinə baxmayaraq, fəlsəfə elmini inkişaf etdirmişlər. Əslində hamı xaricə gedə bilməzdi. Yaxud da hamı dissident ola bilməzdi. Bundan başqa, həmin dövrdə yaşamış alimlərin demək olar ki, əksəriyyəti marksizmin həqiqi fəlsəfə olduğuna bütün varlıqları ilə inanmışdılar. Tarixin dəfələrlə sübut etdiyi kimi, həyat öz iradəsini çox zaman diktə etmək qüdrətinə malik olduğundan, həmin dövr alimləri də zamanın göstərişlərinə tabe olmuşdular. Sovet dövrü fəlsəfəsi, onun inkişaf mərhələləri və işlədiyi əsas mövzuları necə səciyyələndirmək olar? Hər şeydən əvvəl, bu dövrü üç mərhələyə bölmək lazımdır.
I mərhələ
Birinci mərhələni şərti olaraq 1922–1930–cu illərlə əlaqələndirmək mümkündür. Bu dövr diskusiya və mübahisələr dövrü hesab olunur. Bu dövr mübahisəsinə V.İ.Leninin 1922– ci ildə çapdan çıxan «Mübariz materializmin əhəmiyyəti haqqında» əsəri daha çox səbəb olmuşdur. Sonralar Leninin fəlsəfi vəsiyyəti hesab olunan bu əsərdə əsas ideya mübariz materializm anlayışında ifadə edilmiş fəlsəfənin marksist partiyalılığı ideyasıdır. Filosofların qarşısına vəzifələr qoyulurdu. Bu, kütlələr içərisində dialektik materialist dünyagörüşünü, xüsusən ateizm təbliğatını gücləndirməkdən, müasir ictimai inkişafın və elmi tərəqqinin
irəli sürdüyü problemlər baxımından fəlsəfənin, xüsusilə materialist dialektikanın daha da inkişaf etdirilməsindən, Qərb (V.İ.Lenində burjua) fəlsəfəsinin müxtəlif cərəyanları ilə fəal mübarizədən ibarətdir. O, bütün idealistləri– «dinin diplomlu nökərlərini» ifşa etməyi tələb edirdi.
Bir sözlə, 20–30–cu illər fəlsəfəsi həyatda çox qızğın diskusiyalar dövrüdür. Onlardan biri cəmiyyət və insanın həyatında bioloji və sosial amillərin münasibətinə həsr olunmuşdur.
Bir sıra alimlər psixik həyata sırf bioloji səviyyənin təzahürü kimi baxırdı. V.M.Bexterov «Kollektiv refleksologiya»nı yaratmışdı ki, digər filosoflar onu sosiologiyanın yeni bir elmi metodu kimi qələmə verirdilər. Həmin dövrdə zoososiologiya və fitososiologiya yaranır və bütün canlıların vahid «sosial mexanizmləri» axtarışı aparılır. Biolojiləşdiricilər içərisindən təbiətşünaslığı sinfi yanaşma ilə birləşdirməyə çalışan «fəlsəfi nihilistlər» yaranmışdı. Onlar istismarçı siniflərin xidmətçisi olan fəlsəfədən xilas olmağa çağırırdılar. Bu üzdən iraq «alimlər» psixika və dünyagörüşü anlayışlarını istismarçıların uydurması hesab edib, fiziologiyanın psixologiyanın yerini almasını tələb edirdilər. Nihilistlər filsofluq edən tarixçilər tərəfindən rədd edildilər.
Digər diskusiya marksist bazis anlayışı ətrafında, üçüncü diskusiya isə Asiya istehsal üsulu təsəvvürləri ətrafında gedirdi. Asiya istehsal üsulunda torpaq üzərində xüsusi mülkiyyətin olmaması, kənd icmasının mühüm əhəmiyyətə malik olması ilə əlaqələndirilirdi. Əslində bu prinsiplər bir sıra istehsal üsulunun tam əlamətləri hesab oluna bilməzdi.
II mərhələ
Sovet fəlsəfəsinin tarixinin ikinci mərhələsi 1930–1953–cü illəri əhatə edir. Bu dövr kədərli və şərəfsiz dövr hesab olunur. Doğrudur, bu dövrdə bir sıra formal fəlsəfə strukturları yaranır. Moskva Dövlət   Universitetində və Leninqrad Dövlət Universitetində fəlsəfə fakültələri yaranır. 1947–ci ildən «Fəlsəfə Məsələləri» jurnalı çap olunmağa başlamışdır. Bütün bunlara baxmayaraq bu dövr nəzəri tənəzzül dövrü, bu və ya digər müəllifə qarşı çıxmağa məcbur olmaq dövrüdür. Məsələn, «Fəlsəfə tarixi»nin III cildi öldürücü tənqidə məruz qaldı. Müəllifləri sinfi yanaşmaya kifayət qədər fikir verməməkdə təqsirləndirirdilər. Həmin dövrdə bir əsər də olsun zamanın imtahanından çıxa bilməmişdir.
III mərhələ
SSRİ–də fəlsəfənin inkişafının üçüncü mərhələsi Stalinin ölümündən başlayaraq SSRİ–nin dağılmasına qədər davam etmişdir. 60–cı illərdən başlayaraq fəlsəfi fikirdə böyük bir canlanma hiss olundu. Hələ 1956–cı ildən fəlsəfəni müstəqil predmet kimi nəinki humanitar ali məktəblərdə, həmçinin digər universitetlərdə də keçməyə başladılar. 1958–ci ildə «Fəlsəfə elmləri» jurnalı da çap olunmağa başladı. 50–ci illərdən başlayaraq Sovet filosofları beynəlxalq fəlsəfi konqreslərdə iştirak etməyə başladılar.
Həmin dövrdə filosoflar bu həqiqəti dərk etdilər ki, mark­sizm–leninizmdən əlavə həm də «Marksın özü var və onu oxumaq lazımdır». Bu dövr filosoflarından M.M.Rozental, E.V.İlyenkov, L.A.Mankovski, B.M.Kedrov, N.İ.Lapin, V.A.Vazyulin və b. Mar­k­sın düzgün qiymətini verməyə çalışırdılar. Bu dövrdə dialektik məntiq məktəbi (E.V.İlyenkov, Q.S.Batişev, B.P.Bibler (Moskva), J.M.Abdildin (Qazaxıstan), Z.M.Orucov (Azərbaycan), V.A.Bosenko (Ukrayna) və b.), elmlərin metodologiyası sahələri, eləcə də şüur problemləri (A.Q.Spirkin, V.P.Tuqarinov). qnoseologiya problemləri (P.V.Kopnin), dəyərlər (M.S.Kaqan) və s. sahələr inkişaf etməyə başladı.
Bu dövrdə Sovet filosofları rəsmi marsizmin amansız çərçivəsindən xilas olaraq yeni– yeni problemlər axtarışını davam etdirməyə çalışmışlar.
Lytech
Lytech MMC — 2019-cu ildə Azərbaycanda yaradılmış və qeydiyyatdan keçmiş, biznes həllərinin yaradılması, istənilən həcmli müəssisələrə rəqəmsal konsaltinq və transformasiya və İKT audit istiqaməti üzrə ixtisaslaşmış şirkət. Şirkətin baş ofisi Kanadada yerləşməktədir.
Məhsullar
Şirkət kiçik həcmli şirkətlərdən korporativlərə qədər – geniş diapozonda tətbiq olunan məhsullar təqdim edir. Şirkətin məhsulları Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan və Ukrayna kimi dünyanın 10-a yaxın ölkəsində biznes və çözüm ortaqları vasitəsilə biznes subyektlərinə təqdim olunur.
PenERP
Müəssisələrin bütün resurs və şöbələrinin bir mərkəzdən idarəolunması, hesabatlılığının vizualizasiyası üçün təqdim olunan PenERP məhsulu, özündə müəssisə resurslarının idarə edilməsi üçün gərəkli olan bütün modulları ehtiva edir. Bundan başqa, vahid idarəetmə və hesabat pəncərəsi prinsipi ilə bütün informasiyanın real vaxtda bütün şöbələr arasında ötürülməsini təmin edərək daha ağıllı və effektiv qərarlar verməkdə şöbələrə yardımçı olur.
PenCRM
Rəqabətin artdığı dövrdə yeni müştəri tapmaq daha çətin olduğundan şirkətlər artıq mövcud müştərilərin sədaqətini artırmağa və daha ağıllı müştəri portfeyli yaratmağa çalışır. PenCRM məhsulu müştərilər haqqında məlumat almaq, müştərilərlə daha yaxşı əlaqə qurmaq, müştərilərin sədaqətini artırmaq üçün çox yaxşı vasitədir.
Xidmətlər
Şirkət özünün daxilində təşkil etdiyi müxtəlif layihə komandaları ilə marketinq, veb proqramlaşdırma və mobil proqramlaşdırma kimi sahələrdə biznes subyektlərinə xidmətlər təklif etməkdədir. Sözügedən sahələr üzrə şirkətin həm Azərbaycanda, həm də Kanadada geniş portfoliosu mövcuddur.
Blefarospazm
Blefarospazm (yun. βλέφαρον - göz qapağı və σπασμός - spazm) — gözün dairəvi əzələsinin hər hansı anormal daralması.
Blefarospazm miokimiya və ya fassikulyasiya kimi tanınan göz qapaqlarının daha çox yayılmış və daha yüngül qeyri-iradi titrəməsindən ayırmaq lazımdır. Əksər hallarda blefarospazm simptomları bir neçə gün davam edir və sonra müalicə olunmadan yox olur, lakin bəzi hallarda seğirmələr xroniki və qalıcı olur və ömürlük problemlər yaradır. Blefarospazm 2 növ olur: essensial (əsas) və reflektor. Xoşxassəli əsas blefarospazm (BEP) fokal distoniyadır, göz ətrafında qeyri-iradi və davamlı əzələ daralmalarını əhatə edən nevroloji hərəkət pozğunluğudur. Dəqiq səbəbi bilinmir, lakin yorğunluq, stress və ya qıcıqlandırıcılar səbəb ola bilər. Blefarospazm bəzən xoşxassəli fasikulyasiya sindromunun bir hissəsidir.
Müalicəsi
Blefarospazmın müalicəsində botulinum toksin enyeksiyonlarından istifadə olunur. Botulinum toksin inyeksiyaları lokallaşdırılmış, qismən iflicin yaranmasına səbəb olmaq üçün istifadə edilir. Ən çox əziyyət çəkənlər arasında botulinum toksin inyeksiyası üstünlük verilən müalicə üsuludur. Miektomiya kimi tanınan cərrahi prosedur da faydalı ola bilər. Dərmanlara və ya botulinum toksin inyeksiyalarına yaxşı reaksiya verməyən insanlar cərrahi müalicəyə namizəddirlər. Ən təsirli cərrahi müalicə göz qapağının bağlanmasına cavabdeh olan əzələlərin çıxarılması olan protraktor miyektomiyasıdır. Bleforaplazmın yeni müalicə üsulları daim sınaqdan keçirilir.
Yaranma səbəbi
Blefarospazmın bəzi səbəbləri müəyyən edilmişdir; lakin bir çox blefarospazm hallarının səbəbləri hələ də məlum deyil. Blefarospazmı olan bəzi insanlarda quru gözlər, işığa həssaslıq və yorğunluq olur. Xəstələr simptomlar başlamazdan əvvəl heç bir göz problemi olmadığını bildirirlər.
Bəzi dərmanlar (Parkinson xəstəliyini müalicə etmək üçün istifadə edilənlər, həmçinin menopozdan keçən qadınlar üçün estrogen əvəzedici terapiya da daxil olmaqla hormon müalicələri) blefarospazma səbəb ola bilər. Benzodiazepinlərin uzun müddət istifadəsi blefarospazma səbəb ola bilər və blefarospazmın inkişafı üçün məlum risk faktorudur.
Blefarospazm həmçinin beynin bazal qanqliyalarının anormal fəaliyyəti nəticəsində də yarana bilər. Eyni vaxtda quru gözlər və Meige sindromu kimi distoniyalar müşahidə edilir. Blefarospazm başın arxasına vurulan zərbənin bazal qanqliyalara zərər verdiyi bəzi nadir hallarda beyin sarsıntısı nəticəsində yarana bilər.
Dağınıq skleroz blefarospazma səbəb ola bilər.
Korokke
Korokke — yapon mətbəxinə aid yemək.
Bu yemək növü ət, dəniz məhsulları və ya tərəvəz, un, yumurta, çörək parçaları və yağda qızardılmış əlavə edilən xırçıltılı və kartoflu kroket kimidir. Müstəqil yemək və ya digər yeməklərə əlavə olaraq istifadə olunur, məsələn yapon karrisi, tonkatsu. Çox vaxt bento ilə qoyulur.
Tarixi
1887-ci ildə fransızlar Yaponiyada ilk kroket istehsal etdilər. Bu dövrdə süd emalı texnologiyası Yaponiyada populyar olmadığı üçün kartof püresi ilə korokke istehsal edilməsi düşünülmüşdür. Beləliklə, korokke tezliklə Yaponiya mətbəxinin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilir.
Növləri
Korokkenin müxtəlif növləri vardır. Məsələn: kartof korokkesi, ət korokkesi, tuna korokkesi, tərəvəz korokkesi, karri korokkesi, boranı korokkesi, kremli korokke və s.
Cennifer Houkins
Həyatı
thumb|Houkins [[Sidney|Sidneydə|left]] Houkins 22 dekabr 1983-cü ildə Yeni Cənubi Uelsin Nyukasl şəhərində Qeyl və Robert Houkinsin ailəsində anadan olmuşdur.
İçərişəhər ənənəvi incəsənət mərkəzi
thumb|İçərişəhər Ənənəvi İncəsənət Mərkəzinin loqosu
İçərişəhər ənənəvi incəsənət mərkəzi — İçərişəhər Ənənəvi İncəsənət Mərkəzi 5 fərqli dekorativ tətbiqi sənət növündə (keramika, batika, zərgərlik, taxta və dekorativ rəngkarlıq) sənətkarlıq nümunələrinin hazırlandığı, bu növlər üzrə müxtəlif yaş qruplarına aid fərdi və kollektiv şəkildə ustad dərslərinin keçirildiyi incəsənət mərkəzidir.
Tarixi
İçərişəhər Ənənəvi İncəsənət Mərkəzi Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə 2012-ci ildə təsis edilmişdir. Mərkəz İçərişəhər Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu ilə Birləşmiş Krallıqda yerləşən Ənənəvi İncəsənət üzrə Şahzadə Məktəbi arasında həyata keçirilən birgə layihənin nəticəsidir.
Məqsədi
Mərkəzin məqsədi ənənəvi incəsənət növlərini öyrənmək istəyən həvəskarlara və dizaynerlərə təlim vasitəsi ilə Azərbaycanın ənənəvi incəsənət növlərini tədris etməkdir. Burada qədim prinsiplərlə çağdaş dövr arasında vəhdətin qorunması əsas meyardır.
Layihələr
İçərişəhər Ənənəvi İncəsənət Mərkəzi Bəylər məscidinin bərpasını və Şirvanşahlar taxt-tacının dizaynının hazırlanmasını da həyata keçirmişdir.
Dastan brendi və məhsullar
İçərişəhər Ənənəvi İncəsənət Mərkəzində hazırlanan bütün sənətkarlıq nümunələri Dastan brendi ilə təqdim olunur. Brend 24 Dekabr 2016-cı ildə yaradılıb. Dastan sözü qədim Azərbaycan ədəbiyyatına aid olan eposlardan götürülüb. 5 fərqli istiqamət üzrə (keramika, batika, zərgərlik, taxta və dekorativ rəngkarlıq) hazırlanan bütün sənətkarlıq nümunələri üçün təbii boyalar, ənənəvi üsullar üzrə istifadə olunur və bədii tərtibatlar mərkəzin dizaynerlər qrupu tərəfindən hazırlanır. Hər bir məhsulun dizaynı, hazırlanması ümumilikdə bir neçə ay davam edir. Bədii tərtibat üçün Azərbaycan ərazisində mövcud olan qədim dövr və orta əsrlərə aid memarlıq abidələrinin, dekorativ tətbiqi sənət nümunələrinin bədii xüsusiyyətləri nəzərə alınır.
Mezoterapiya
Mezoterapiya ( – orta və – müalicə sözlərindən) — mikro iynələr vasitəsilə dərinin daxilinə və alt təbəqələrinə vitamin, mineral, ferment və digər lazımi maddələrin yerləşdirilməsi prosesi. Mütəxəssislərin fikirlərinə əsasən, krem və ya digər qidalandırıcı maskalardan fərqli olaraq, mezoterapiyanın tətbiqi zamanı qidalandırıcı maddələr dərinin alt qatlarına yeridilir və buna görə də daha effektiv təsir alaraq arzu olunan nəticələri daha tez bir zamanda əldə etmək mümkün olur. Mezoterapiyanın tətbiqi insan dərisini lazımi təbii maddələrlə təmin edərək cavanlaşmasına və öz təbii estetikliyini qorumasına gətirib çıxarır.
Mezoterapiyadan istifadə tam təhlükəsizdir və həkim məsləhətilə, cinsindən aslı olmayaraq, hər kəs istənilən yaşda bu təbii metoddan yararlana bilər. Ancaq burada bəzi istisnalar da vardır: belə ki, hamilə qadınlar, şəkərli diabet xəstələri, iflic keçirmiş insanlar, qanın laxtalanması problemindən əziyyət çəkənlər, ürək xəstəliyi olanlar və xərçəng xəstələri mezoterapiyadan istifadə edə bilməzlər. Qeyd edilmiş istisnalar xaric, həkimlər mezoterapiyanı dəri problemlərindən əziyyət çəkən hər bir insan üçün əvəz olunmaz müalicə vasitəsi hesab edir.
Faydaları
Nəzərə alsaq ki, bu proses dərinin ancaq bəzi arzu olunan yerlərinə tətbiq olunur, bu səbəbdən də vitamin və təbii maddələrin lazım olduğundan daha artıq istifadəsinin qarşısı alınır. Bu müalicəvi proses bədənin ancaq bəzi hissələrinə tətbiq olunduğundan, vitamin və dərmanların bədənin müalicəyə ehtiyacı olmayan digər hissələrinə lazımsız təsirinin qarşısı alınmış olunur.
Həmçinin, qan dövranının sürətləndirilməsi və dəri hüceyrələrinin fəaliyyətinin asanlaşdırılması da mezoterapiyanın əsas faydalarındandır. Əlavə olaraq, mezoterapiya bədən hüceyrələrin balansına müsbət təsir göstərərək, qida maddələrinin uzun müddət bədəndə qalmasını təmin edir. Müalicə zamanı dəri altına yeridilən maddələr təbii və orqanik olduğundan, dərinin cavanlaşma və hamarlanma prosesləri daha da stimullaşdırılır.
Növləri
Mezoterapiyanın tətbiq edilmə dairələrinə əsasən bir neçə növə bölmək olar. Bunlara daxildir: üz mezoterapiyası, saç mezoterapiyası və mezoterapiyayla arıqlama. İlk olaraq, bu üsul üz dərisinin cavanlaşması və təravətləndirilməsində geniş istifadə olunur. Bundan əlavə, haqqında danışılan proses saç tökülməsi probleminin qarşısının alınmasında çox effektiv bir vasitədir. Həkimlər mezoterapiyanın köməyilə saçın köklərinə lazımi maddələri ötürərək, nazik saçların qalınlaşmasını və daha da möhkəmlənməsini stimullaşdırır. Mezoterapiya zamanı, bədənə mikro iynələr vasitəsilə xüsusi tərkibli maddələr ötürülür, bununla da piy yaradan və artıq çəkilərə səbəb olan piqmentlər məhv edilir.
Luis Seqoviya
Luis Covanni Seqoviya Veqa (Luis Geovanny Segovia Vega; 26 oktyabr 1997, Kito, Ekvador) — Ekvador təmsilçilərindən olan El Nasyonal klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Ekvador futbolçusudur.
Klub karyerası
Seqoviya peşəkar karyerasına El Nasyonal klubunda başlamışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü 25 iyul 2015-ci ildə Ekvador Premyer Liqasında Deportivo Kito klubuna qarşı oyunda etmişdir. Seqoviya ilk qolunu 27 avqust 2015-ci ildə El Nasyonal klubu ilə Kito şəhəri təmsilçisi olan Universidad Kito klubuna qarşı oyunda vurmuşdur.
Milli karyerası
2017-ci ildə Seqoviya Ekvadorun gənclərdən ibarət milli komandası ilə Ekvadorun ev sahibliyi ilə keçirilən Cənubi Amerika Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Seqoviya Çili, Paraqvay , Venesuela , Uruqvay , Argentina və iki dəfə Kolumbiya və Braziliya  milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır.
Milli komanda
Ekvador U-20
NGC 1797
NGC 1797, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İqor Paşkeviç
thumb|İqor Paşkeviç, 2010-cu il İqor Paşkeviç (d. 1 iyul 1971, Moskva, RSFSR, SSRİ – 26 mart 2016, Palm-Biç, Florida, ABŞ) — Fiqurlu konkisürmə üzrə beynəlxalq səviyyəli idman ustası, 1996-cı il Avropa Çempionatının gümüş mükafatçısı və məşqçi
Həyatı
İqor Paşkeviç 1 iyul 1971-ci Moskva şəhərində anadan olmuşdur.
İqor Paşkeviç əvvəlcə SSRİ-ni, sonra Rusiyanı, 1997-ci ildən başlayaraq isə Azərbaycanı təmsil etmişdir. Həyatının son illərində məşqçi kimi ABŞ-də çalışmışdır.
Uğurları
O, 1990-cı ildə gənclər arasında dünya çempionatının qalibi olmuş.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası — Azərbaycanda özəl ali təhsil müəssisəsi.
Haqqında
Kadr hazırlığı həmişə Azərbaycan həmkarlar ittifaqlarının diqqət mərkəzində оlmuşdur. Kadr və fəalların iхtisasının artırılması və yenidən hazırlanması vəzifəsini 1952-ci ildən müхtəlif adlarla fəaliyyət göstərmiş həmkarlar ittifaqlarının tədris mərkəzi yerinə yetirmişdir. Eyni zamanda, ali təhsilli kadrlar hazırlamaq üçün 1962-ci ildə keçmiş SSRİ-nin Həmkarlar İttifaqları Hərəkatı Ali məktəbinin Bakı Tədris-Məsləhət Məntəqəsi yaradılmışdır. Həmin məntəqə 1998-ci ildə Rusiya Federasiyası Əmək və Sоsial Münasibətlər Akademiyasının Bakı filialına çevrildi. 2006-cı ildə isə Filialın bazasında müstəqil ali təhsil müəssisəsi — Azərbaycan Əmək və Sоsial Münasibətlər Akademiyası yaradıldı.Akademiyaya ümumi rəhbərliyi mövcud qaydada təşkil olunmuş və rektorun başçılıq etdiyi Elmi Şura həyata keçirir. Elmi Şura fəaliyyətini Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin "Ali təhsil müəssisəsinin Elmi Şurası haqqında əsasnamə"sinə uyğun həyata keçirir. Elmi Şuranın səlahiyyət müddəti 3 (üç) ildir. Elmi Şuranın üzvləri 17 nəfərdən ibarətdir.
Təsisçisi Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının sədri, BHİK-in və Pan Avropa Regional Şurasının vitse-prezidenti, Milli Məclisin deputatı Səttar Suliddin oğlu Möhbalıyev.
Rəhbərlik
Rektor: Hüseyn Qaraşov
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Seyidbəşir Usare hadisəsi — 1918-ci ildə İngilislərin, Hicaz-Yəmən cəbhəsində əsir düşən 16-cı diviziyanın 48-ci alaydakı Osmanlı əsgərlərinə qarşı Seyidbəşir düşərgəsində həyata keçirdiyi bir hərəkətdir. 15.000 Osmanlı əsgəri mikrobları qırmaq bəhanəsi ilə çoxlu miqdarda krizol maddəsi əlavə edilmiş su ilə dolu hovuzlara basılaraq kor edilmişdir.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
Rəhbərlik
1978-ci ildən Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları təhsil müəssisəsində çalışır. Tədris mərkəzində metodist, direktor müavini, direktor, 1999-cu ildən Həmkarlar ittifaqlarının ali təhsil müəssisəsi olan Rusiya Federasiyası Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası Bakı Filialının direktoru, 2006-cı ildən isə Filialın bazasında yaradılmış Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyasının rektorudur.
Sosiologiya elmləri doktoru, professor, əməkdar müəllim, AHİK-in Məclis üzvü, Azərbaycan Təhsil İşçiləri Azad Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi Rəyasət heyətinin üzvüdür.
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Hadisə
Birinci Dünya Müharibəsində 150 min Osmanlı əsgəri İngilislərə əsir düşür. Bu əsgərlərin bir hissəsi də Misirin İsgəndəriyyə şəhəri yaxınlığında yerləşən Seyidbəşir Usare düşərgəsində həbs edilmişdi. Düşərgənin tam adı 'Seydibeşir Kuveysna Osmanlı Useray-i Harbiye Kampı' idi.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
Təhsil
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyasında tədris ali təhsillə bağlı mövcud qanunvericiliyə əsasən təşkil olunur. Tədris ili iki semestrdən: payız və yaz semestrlərindən ibarətdir. Bundan əlavə, yay tətili müddətində altı həftədən çox olmayaraq yay semestri də təşkil oluna bilər. Tədris ili 40 həftədir. Hər semestr 20 həftədən (o cümlədən, 5 həftə imtahan sessiyası) ibarətdir. Bir semestrə 30 kredit müəyyənləşdirilir. Bir kredit tələbənin auditoriya və auditoriyadankənar 30 saatlıq işinə bərabərdir. Tələbələrə əlavə fənn də seçməyə icazə verilir. Bütün hallarda bir semestrdə tələbənin götürdüyü kreditlərin sayı 40-dan çox olmamalıdır. Tələbənin beş günlük iş rejimində həftəlik auditoriya və auditoriyadankənar ümumi yükünün həcmi 45 saatdır. Tələbənin həftəlik işinin həcmi 1,5 kreditdir. Buraxılış işinin hazırlanmasına və müdafiəsinə, eləcə də buraxılış dövlət və semestr imtahanlarına hazırlığa, imtahanın verilməsinə və təcrübələrin keçirilməsinə ayrılmış hər bir həftə 1,5 kreditə bərabərdir.
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Hadisə
Bu düşərgədə, 1918-ci ildə Fələstin cəbhəsində əsir düşən 16-cı diviziyanın 48-ci alayının Osmanlı əsgərləri saxlanılırdı. 1920-ci ilin 12 iyununa qədər iki il boyunca hər cür işgəncə, əziyyət, ağır təzyiq və təhqirlərə məruz qaldılar. Əsirlərlə insanlıqdan kənar davranışların səbəbi ermənilər idi.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
Təhsil
Tədris planında tədris işinin həcmi kredit vahidləri ilə müəyyən edilir. Kreditlər tələbənin auditoriya (mühazirə, seminar, praktik məşğələlər, laboratoriya) dərslərində iştirak etməsi; auditoriyadankənar (tələbənin müstəqil və müəllimin rəhbərliyi ilə sərbəst işi) işi; təcrübələrdə iştirak etməsi; laboratoriya işlərini yerinə yetirməsi; imtahanlara hazırlığı və imtahanları verməsi; buraxılış işini hazırlaması və müdafiəsi, eləcə də buraxılış dövlət imtahanına hazırlığı və həmin imtahanı verməsi kimi fəaliyyəti üzrə müəyyənləşdirilir.
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Hadisə
Müharibə bitmişdi. Ancaq düşərgədəki ağır şərtlər səbəbiylə ölənlərdən başqa, əsgərləri təhvil vermək İngilislərin marağında deyildi. Çünki ermənilər tərəfindən İngilislərin beyninə yeridilmişdi ki, baş verə biləcək yeni bir müharibədə bu əsgərlərlə yenidən qarşı-qarşıya gələcəklər.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
Təhsil
Tədris prosesi auditoriya və auditoriyadankənar şəkildə təşkil olunur. Sərbəst işlərin həcmi keçirilən mühazirələrə, seminarlara və praktik məşğələlərə ayrılan akademik saatlara müvafiq olaraq müəyyənləşdirilir. Bu zaman bütün növ dərslərin bir akademik saatına bir saatdan az olmayaraq sərbəst iş müəyyənləşdirilir. Müəllimin rəhbərliyi ilə tələbənin sərbəst işi fənnin tədrisindəki mürəkkəb məsələlərin həllindən, ev tapşırıqlarının, yoxlama işlərinin yerinə yetirilməsindən, hesabatların hazırlanmasından ibarət olub, xüsusi tərtib edilmiş cədvəllə həyata keçirilir.
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Hadisə
Çıxış yolu kütləvi qətliam idi. Əsgərlər mikrobları qırmaq bəhanəsi ilə süngü gücünə dezinfeksiya hovuzlarına salınır. Amma suya normadan daha çox krizol (cresol) maddəsi əlavə edilmişdi.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
Təhsil
Fənn üzrə ayrılmış auditoriya saatlarının 25 faizindən çoxunda iştirak etməyən tələbə həmin fəndən imtahana buraxılmır.
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Hadisə
Əsgərlər ayaqlarını suya saldıqda həddindən artıq kresol qatıldığından ayaqları yanırdı. Ancaq İngilis əsgərləri türk əsgərlərini süngü zərbələri ilə hovuzdan çıxmağa qoymadılar. Əsgərlər başlarını qurşağa qədər olan suya salmaq istəmirdilər. Ancaq İngilislər bu dəfə havaya atəş açmağa başlayırlar. Əsgərlər ölməmək üçün başlarını suya salırlar, başını sudan qaldıran artıq kor idi. Çünki gözləri krizoldan yanmışdı. Sudan çıxanların vəziyyətini görən növbəti əsgərlərin müqaviməti nəticəsiz qalır və 15 min əsgər kor edilir.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
"Əmək və Sosial Münasibətlər" Jurnalı
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyasının əsas mətbu orqanı "Əmək və sosial münasibətlər" elmi-praktiki jurnalıdır. Jurnal ildə iki dəfə 8–10 çap vərəqi həcmində, 300 tirajla çap olunur. Bu gün, elmi jurnalların çoxluq təşkil etdiyi bir zamanda, "Əmək və sosial münasibətlər" elmi-praktiki jurnalının qarşısında təqdim edilən məqalələrdə elmi səviyyənin yüksək olması, intellektual potensialın yetişdirilməsi və möhkəmləndirilməsi, təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, sosialəmək münasibətləri problemlərinin öyrənilməsinə töhfə vermək, informasiya texnologiyaları sahəsində son illərdə əldə olunmuş uğurları beynəlxalq elmi əməkdaşlıqda tətbiq etmək və s. bu kimi mühüm vəzifələr durur."Əmək və sosial münasibətlər" elmi-praktiki jurnalı intellektual diskussiyalar və elmi məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparmaq üçün həmişə açıqdır. Jurnal həmkarlar ittifaqı hərəkatı, sosial problemlər və müasir elmin iqtisadiyyat, sosiologiya, hüquq və s. inkişafı ilə bağlı olan aktual məsələlərin əsl müzakirə meydanıdır.
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Hadisəyə göstərilən reaksiyalar
Bu vəhşilik 25 May 1921-ci il tarixində Türkiyə Böyük Millət Məclisində müzakirə edildi. Parlament üzvləri Faiq və Şərəf, Misirdə əsirləri krizol vannasına salaraq ölkənin 15 min övladının gözlərinin kor edildiyini və bunun günahkarı olan ingilis həkim, qarnizon komandiri və əsgərlərin cəzalandırılmas üçün Türkiyə Böyük Millət Məclisinin təşəbbüs göstərməsini tələb edirlər. Yeni qurulan dövlətin həddən artıq problemləri var idi. Ciddi problemlərlə üzləşən Türkiyə Böyük Millət Məclisi bu hesab məsələni unudur.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
Gender Araşdırmaları Mərkəzi
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyasında "Gender Araşdırmaları Mərkəzi" (GAM) fəaliyyət göstərir. Mərkəzin yaradılmasında məqsəd Azərbaycanda gender sahəsində olan problemləri araşdırmaq, ölkədə müvafiq sahədə aparılan tədbir və islahatları təhlil etmək, yeni fikir və ideyalarla çıxış etmək, fərqli təklifləri aidiyyəti orqanlara çatdırmaq, cəmiyyətdəki cinslərarası zorakılıq hallarının aradan qaldırılması yollarını aramaq, tələbələr arasında gender mədəniyyətinin formalaşmasında maarifləndirici işlər aparmaqdan ibarətdir. Bunun üçün Mərkəzə bu sahədə təcrübəsi olan mütəxəssislər, qabaqcıl tələbələr cəlb olunub. Mərkəzin xətti ilə Akademiyada artıq üç dəfə "Azərbaycanda gender problemləri: mövcud vəziyyət və əsas istiqamətlərdə inkişaf" mövzusunda respublika konfransı keçirilib. Akademiyanın müəllimləri tərəfindən "Qadın: ailədə, cəmiyyətdə, təhsildə, dində, ədəbiyyatda" və "Gender asimmetriyası" adlı əsərlər yazılmışdır.
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Hadisəyə göstərilən reaksiyalar
2009-cu ildə Milliyətçi Hərəkat Partiyasının qrup sədr müavini Oktay Vural məsələ ilə bağlı parlamentə müraciət etdi. Milli Müdafiə naziri Vecdi Könül belə bir hadisənin baş vermədiyini bildirdi. Tarixçi Cezmi Yurtsevər, Vecdi Könülün dediklərini inandırıcı hesab etmədiyini və belə bir hadisənin yaşandığını bildirdi.
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası
İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzi
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyasında "İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzi" (İAM) fəaliyyət göstərir. Mərkəzin yaradılmasında məqsəd ölkədə iqtisadi sahədə aparılan islahatları təhlil etmək, yeni fikir və ideyalarla çıxış etmək, fərqli təklifləri aidiyyəti orqanlara çatdırmaqdan ibarətdir. İqtisadi mövzularda dəyirmi masalar keçirmək, debatlar təşkil etmək, layihələr tərtib etmək bu yolda atılan addımlardandır. 2014-cü ildə Mərkəzin xətti ilə Akademiyada "Vergi yükünün iqtisadi artıma təsirinin müəyyənləşdirilməsi: I və II tip Laffer nöqtələrinin tapılması" mövzusunda dəyirmi masa, "Dövlət büdcəsinin gəlirlərinin formalaşmasında neft sektorunun rolu" və "Cəmiyyətin sosial-iqtisadi inkişafına kreditlərin təsiri" mövzularında debatlar keçirilmişdir. Sevindirici haldır ki, Mərkəzin gənc üzvlərinin hazırladığı iqtisadi layihə Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən bəyənilmiş və həyata keçirilməsi üçün maliyyələşdirilməsinə qərar verilmişdir.
Seyidbəşir Usare hadisəsi
Həmçinin bax
Müharibə cinayətləri
İndirubin
İndirubin - ən çox bakterial maddələr mübadiləsinin yan məhsulu kimi sintez olunan kimyəvi birləşmədir. Məsələn, sidikdə təbii olaraq tapılan indoksil sulfatı metabolizə edən bakteriyalar nəticəsində yaranan bənövşəyi sidik torbası sindromu üçün məsul olan birləşmələrdən biridir. İndirubin indiqo boyasının quruluş izomeridir (daha doğrusu vəziyyət izomeridir).
İndigo naturalis
İndirubin ənənəvi Çin təbabətində eramızın 627-ci ilindən istifadə edilən indiqo naturalisin (həmçinin qing dai 青黛 kimi tanınır) kimyəvi tərkib hissəsidir. Bu, ənənəvi olaraq fermentasiya ilə bitkilərdən çıxarılan indiqo boyasıdır.[1] Boya qarışığı müxtəlif üzvi birləşmələrdən (farmakoloji təsirlərin mənbələri olan indirubin və triptantrin) təşkil olunmuşdur. O, realqar/İndiqo naturalisdə, kəskin promielositik leykoz üçün dərman vasitəsi kimi istifadə olunur.[1].[1]
Tədqiqat
İndirubin insan orqanizminə genlərin ifadəsini aşağı salaraq təsir göstərir. Hər ikisi onkogen olan PLK1 və PIN1 genlərinin indirubindən təsirləndiyi göstərilmişdir. Indirubinin, in vitro və in vivo, CDC25B fermentinin istehsalını kodlayan CDC25B geninin ifadəsini azaltdığı göstərilmişdir. CDC hüceyrə bölgüsü dövrü deməkdir və hüceyrə çoxalmasında istifadə olunur. Tədqiqatlar göstərir ki, CDC25B (və CDC25C) genləri "nokauta salındıqdan" sonra siçan hüceyrələri həyat qabiliyyətinə malikdir, lakin CDC25A-nın çıxarılması qeyri-canlı hüceyrələrlə nəticələnir. İndirubinin insanlarda xərçəngin qarşısını almaq və ya müalicə etmək üçün istifadəsi haqqında heç bir sübut yoxdur. [2] Bununla birlikdə, ağciyər xərçəngi, glioblastoma [3] və xroniki miyelogen leykozun müalicəsi üçün tək başına və ya digər müalicələr ilə birlikdə öyrənilir. O, həmçinin immun-modullaşdırılmış xəstəlik prosesi olan xoralı kolitin müalicəsində istifadə üçün tədqiq edilmişdir.[4] İndirubin anti-inflamatuar və anti-angiogenez xüsusiyyətlərə malikdir.[5]