cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buxarest Parlament Sarayı
Buxarest Parlament sarayı (rum.Palatul Parlamentului və ya Casa Poporului) - Rumıniyanın paytaxtı Buxarestdə Rumıniyanın iki məclisinə ev sahibliyi edən saray. Ginnesin Rekordlar Kitabına görə dünyanın ən ağır, ən böyük idarə, ən bahalı idarə binasıdır. Saray Seauşescu rejimi zamanı tikilmişdir. Seauşescu binanı "Respublika evi" (Casa Republicii) qoymuş, ancaq rumınlar hələ də sarayı (Casa Poporului) olaraq adlandırırlar.
Sarayın 1100 otağı və 2 yeraltı avtoparkı ilə birlikdə 12 mərtəbəyə sahipdir. Həmçinin 2-i yeraltı olmaq üzrə 4 mərtəbəsinin inşaası davam etməkdədir.
Memarlıq
Saray neoklassik üslubda tikilmişdir. Sarayın tikilməsində ancaq rumın materiallardan istifadə olunmuşdur. Transilvaniyadan 1 milyon m3 mərmər, güzgü, 1409 çılçıraq və 408 şamdan üçün 3500 ton kristal, böyük qapılar, sütunlar, şamdanlar üçün için 700.000 ton polad və bürünc, parket üçün qoz, palıd, albalı, qaraağac, çinardan ibarət %95-i yerli olan 900.000 m³ taxta, müxtəlif boylarda 200,000 m² yun xalça istifadə olunmuşdur.
Tikilməsi
Bu parlament sarayı Spirii təpəsi, Uran Təpəsi və ya Arsenal təpəsi kimi adlandırılan, Unirii bulvarının qərbindəki ərazidə tikilmişdir. Sarayı tikmək 19 kilsə, 6 sinaqoq, 3 protestant kilsəsi  və 30.000 tikili yıxılmışdır.
İnşaasına 1983-ci ildə başlamış, təməli 25 iyun 1984-cü ildə qoyulmuşdur. 4 dövlət dairəsinin bu sarayda cəmləndirilməsi planlaşdırılmışdı:
Seauşescu devrildiyi və güllələndiyi 1989-cu ildə saray tamamlanmışdır. Lakin bəzi yerlər hələ bitirilməmişdi. Məsələn, saat qülləsi tikilməmişdi.Rejimin dəyişməsi zamanı yeni liderlər ətrafdakı ehtiyac içində tikilən bu sarayı “Seauşescunun Evi” olaraq adlandırdılar.
Sarayın bəzi hissələri 1997 və 2010-cu ildə tamamlanmışdır.
Kürdlər (Üskü)
Kürdlər — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Buxarest Parlament Sarayı
Fikirlər
Rumınlar bir çoxu sarayın Pentaqondan sonra dünyada ən böyük ikinci binası olması ilə qürur duyurlar. Lakin bəziləri sarayı qədim Buxarestin yıxılmasının simvolu kimi görürlər.
Nasarava ştatı
Kasarava ştatı  — Nigeriyanın Şimal-mərkəzi geosiyasi zonasında ştat.
Roma hüququ
Roma hüququ — Qədim Roma hüquqları toplusudur.
Ümumi anlayış
Müasir dövrdə hər bir ölkənin öz hüquq sistemi mövcuddur. Bu hüquq sisteminin əsas normaları bütün ölkələrdə oxşardır. Fəaliyyətdə olan bu hüquq normalarına yerli adət-ənənələr və cəmiyyət münasibəti normaları da daxil edilir.
“Roma hüququ”nda əsasən, quldarların və varlıların hüquqları daha çox qorunurdu. Buna görə də “Roma hüququ” həm də “Sinfi hüquq” adlandırılırdı. Və iki növə ayrılırdı: I – “İctimai hüquq”,  II – “Şəxsi (Fərdi) hüquq” adlanırdı.
İctimai hüquq – cəmiyyətdə baş verən prosesləri nizamlayırdı. Bundan başqa, bu hüquq həm də, ölkədə baş verən bütün prosesləri tənzimləyirdi. Bu hüquq müasir cinayət hüququ ilə “doğmalıq” təşkil edir. Bundan əlavə, İctimai hüquq da daxili – siyasi prinsiplər və xarici – iqtisadi əlaqələr qaydaları da əks olunurdu.
“Roma hüququ”nun “Şəxsi (Fərdi) hüquq”lar bəşər tarixində daha dərin iz buraxmışdır. Qanunvericiliyin bu növü müasir “vətəndaş hüququ” ilə “doğmalıq” təşkil edir. “Roma şəxsi hüquq” normaları təsərrüfat, ticarət və vətəndaşların hüquq munasibətlərini tənzimləyirdi. Əsas diqqət vətəndaşların hüquq munasibətlərinə yönəldilmişdir. Burada əsasən, vətəndaşlar arasında bağlanan müqavilələrin hazırlanması sistemi daha çox təqdirə layiqdir. Qeyd etmək lazımdır ki, o zamanlar bəzi müqavilələr şifahi, bəziləri isə yazılı yerinə yetirilirdi.
“Roma şəxsi (fərdi) hüquq”unda şəxsi mülkiyyətin qorunmasına daha çox yer verilirdi. “Roma hüququ” şəxsi mülkiyyətin və şəxsi mülkiyyətə təcavüzün nə demək olduğunu dəqiqliyi ilə izah edirdi. (“Roma hüququ”nda şəxsi mülkiyyətə qərəzli təcavüzə görə ölüm cəzası nəzərdə tutulurdu.)
“Roma hüququ”nda qullar, kasıblar əşyaya bərabər tutulmuş və qeyri – hüquqi subyekt hesab edilmişdir.
Suga (reper)
Min Yunqi — Səhnə adı ilə Suga, solo sənətçi olaraq Agust D Cənubi Koreyalı K-pop musiqi qrupu olan BTS-də reper, bəstəkar, prodüserdir.
1993–2010: İlkin dövr
Min Yunqi 1993-cü il 9 mart tarixində Daeguda, Cənubi Koreyada dünyaya gəlib. İki qardaşın ən kiçiyi olan Yunqi Taejeon ibtidai məktəbində, Gwaneum orta məktəbində və Apgujeong liseyində təhsil alıb. O, Stony Skunk'un "Reggae Muffin" əsərini eşitdikdən sonra bunun əvvəllər eşitdiyi hər şeydən fərqli olduğunu bildirib və rep ilə maraqlanmağa başlayıb. Onun repper olmaq qərarına gəlməsinə isə Epic High qrupu səbəb olub. 13 yaşından musiqi sözləri yazmağa və MIDI haqqında öyrənməyə başlayan Yunqi 17 yaşında səsyazma studiyasında yarımgünlü işləyib və elə o vaxtdan artıq musiqi bəstələməyə və tərtib etməyə, rep deməyə və səhnədə çıxış etməyə başlayıb. Yunqi Daeguda yaşadığı zaman "Gloss" adı altında underground repper kimi fəaliyyət göstərib. 2010-cu ildə isə hip-hop qrupu D-Townun bir hissəsi olaraq fəaliyyət göstərdiyi zaman Kvanju üsyanının xatirəsinə "518–062" adlı mahnı hazırlayıb.
2013-günümüz: BTS
Şirkətə musiqi prodüseri kimi qatılan Suga Jung Hoseok və Rap Monster üzvləri ilə birlikdə üç il Big Hit Entertainment-də (Hybe Corporation) stajer kimi çalışdıqdan sonra ilk albomları 2 Cool 4 Skool -dan olan "No More Dream" adlı mahnı ilə Mnet-in M Countdown səhnəsində BTS-in üzvü kimi debüt etmişdir. BTS-in bütün albomlarında müxtəlif parçalar üçün mahnı hazırlayan və yazan Suga 2018-ci ildə qrupun digər üzvləri ilə birlikdə Cənubi Koreyanın Prezidenti tərəfindən beşinci dərəcəli Hvagvan Mədəni Qulluğu ordeni ilə təltif edilmişdir
2016–günümüz: Solo fəaliyyət
15 avqust 2016-da, Suga SoundCloud vasitəsilə pulsuz, özünəməxsus bir mixtape buraxdı. O, layihəni kommersiya studiyası albomu olaraq yayımlamaq, "bir növ çərçivəyə düşmək hissi" kimi izah etmək qərarına gəlmişdi. Depressiya və sosial fobiya ilə mübarizə kimi mövzuları əhatə edən səs yazısı 2016-cı ildə Fuse TV tərəfindən ən yaxşı 20 mixtapedən biri kimi qiymətləndirildi. 2017-ci ildə Suga əvvəllər birlikdə çalışdığı müğənni Suran üçün "Şərab" mahnısını bəstələdi. Suga-nın studiyasında "Şərab" ın kobud bir eskizini eşidən Suran Sugaya bu mahnını ifa etmək istədiyini bildirdi. Mahnı Gaon Digital Chart-da 2-ci yeri qazandı və 2 dekabr 2017-ci ildə Melon Music Awards -da ilin ən yaxşı Soul / R & B treki mükafatına layiq görüldü. Suga həmçinin mahnını bəstələdiyi zaman gördüyü işlərə görə "Qaynar Trend Mükafatı"nın da sahibi oldu.
2018-ci ilin fevral ayında Suga rəqəmsal satış üçün mixtape buraxdı. [16] Yenilənən mixtape Billboard-un Dünya Albomları Cədvəli-də #3-ə, Heat Seekers-da #5-ə və Top Albom Satışında #74-ə yüksəldi. Bundan əlavə, Suganın solo ləqəbi Agust D, 3 Mart həftəsindəki İnkişaf Edən Sənətçilər siyahısında 46-cı yerin sahibi oldu.
Suga, 22 yanvar 2019-cu ildə yayımlanan Cənubi Koreyalı müğənni Lee So-ra-nın "Song Request" mahnısı üçün bir rep nümunəsi yazdı. Parça Suga və Epic High-dan olan Tablo tərəfindən yazılmışdır. Mahnı Cənubi Koreyadakı gaon digital Chart-da üçüncü yerə nail oldu və iki günlük Amerika chart həftəsində ABŞ-da 3000 yükləmə ilə Billboard-ın Dünya Rəqəmsal mahnıları siyahısında ikinci oldu.
27 fevral 2019-cu ildə Suganın Epic High-ın Sleeplessin pyesi üçün "Əbədi günəş altında" adlı bir əsər yazdığı açıqlandı. Daha sonra Suga, iyulun 7-də müğənni Heize üçün "Biz Birlikdə Danışmırıq" adlı rəqəmsal bir mahnı hazırladığını da elan etdi.
Adı
thumb|upright|Suga 17 fevral 2016-cı ildə Gaon Chart Awards mükafat mərasimində.|alt=Suga, with blue hair and in a pink suit, holds his right hand up and looks left Səhnə üçün istifadə etdiyi "Suga" adının tələbə olarkən basketbolda sahib olduğu mövqenin adının (shootting guard ) ilk hecalarının birləşməsindən yarandığı ehtimal olunur. 2016-cı ildə isə öz mixtape-ni "Agust D" adı altında təqdim etdi. Adı sağdan sola doğru oxuduqda Suganın doğulduğu Daegu (Daegu Town) şəhərinin adının baş hərflərini və "Suga" adını görmək mümkündür. Daha sonra isə 2020-ci ildə Agust D adı altında " Daechwita " adlı mahnı təqdim etdi. Həmin mahnı D-2 də adlandırılır.
Yaradıcılığı
Fuse televiziya kanalından olan Jeff Benjamin Suganın miksteyplərinin "Atəşli musiqi istehsalında necə möhtəşəm qulaq sərgilədiyini, sərt rep tərzlərini və çatışmayan cəhətlərini necə gücləndirə biləcəklərini" göstərdiyini söylədi. Digər tənqidçilər isə Suganın musiqidə hekayə anlatması bu sahədə olan senzura və "şəkər örtüyü"nü aradan qaldırdığını dilə gətirdilər.
2018-ci ilin yanvar ayında Suga Koreya Musiqi Müəllif Hüquqları Assosiasiyasının tamhüquqlu üzvü seçildi. Hal hazırda müğənni olaraq fəaliyyət göstərir.
İstinadlar
undefined
Səmimə Laçın
Səmimə Laçın — Tanınmış Azərbaycan aktrisası.
Həyatı
Səmimə Sabir qızı Səlimova 30 iyun 1972-ci ildə Laçın şəhərində anadan olub. Bərdə şəhər 3 saylı orta məktəbini bitirib. 1990-1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Teatr rejissorluğu fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2014-cü ildən "Turan" teatr- studiyasının yaradıcısı və rəhbəridir. Geniş tamaşaçı kütləsinə Məhkumlar (film, 2012) serialındakı Tünzalə obrazı ilə tanışdır. Ailəlidir, üç övladı var.
EL TV
EL TV — 2009-cu ildə Yevlax şəhərində yayıma başlayan televiziya kanalı.
Tarixçə
19 sentyabr 2016-cı il tarixində "EL TV" olan telekanalın adı dəyişdirələrək "ARB Aran" olmuşdur. 20 oktyabr 2020-ci ildən 24-cü kanalda 498000 KHz tezliyində Aran və Qərb bölgəsində yerüstü yayıma davam edir. http://eltv.az/ saytında, Android əməliyyat sistemi üçün hazırlanmış mobil tətbiqetmə vasitəsilə, eləcə də, http://yoda.az/ televiziyaların yayım platformasında canlı və arxivləşmiş şəkildə yayımlanır.
17 mart 2020-cı il tarixində "ARB Aran" olan telekanalın adı dəyişdirilərək yenidən "EL TV" olmuşdur.
Azərbaycan qalaları (film, 2008-2010)
Azərbaycan qalaları sənədli serialı 2008-2010-cu illərdə Lider televiziyasında istehsal edilmişdir. Film çoxminillik tarixi özündə yaşayan Azərbaycan qalalarını və onların tarixi ilə bağlı maraqlı faktları əks etdirir.
Məzmun
Film çoxminillik tarixi özündə yaşayan Azərbaycan qalalarını və onların tarixi ilə bağlı maraqlı faktları əks etdirir.
Seriyalar
Azərbaycan qalaları. Abşeron (2009) Azərbaycan qalaları. Bakı qalası (2009) Azərbaycan qalaları. Cənub (2009) Azərbaycan qalaları. Cənub-Örənqala (2009) Azərbaycan qalaları. Daşkəsən-Gədəbəy (2008) Azərbaycan qalaları. Gəncə qala-şəhəri (2009) Azərbaycan qalaları. İsmayıllı-Şamaxı (2008) Azərbaycan qalaları. Qax-Şəki (2008) Azərbaycan qalaları. Qarabağ (2009) Azərbaycan qalaları. Qərbi Azərbaycan (2009) Azərbaycan qalaları. Naxçıvan qala-şəhəri (2010) Azərbaycan qalaları. Oğlanqala, Çalxanqala, Əlincə qalası (2010) Azərbaycan qalaları. Oğuz-Qəbələ (2008) Azərbaycan qalaları. Sumbatan-Xaraba Gilan (2010) Azərbaycan qalaları. Şəmkir qala-şəhəri (2008) Azərbaycan qalaları. Şimal müdafiə sədləri (2009) Azərbaycan qalaları. Şuşa qala-şəhəri (2009) Azərbaycan qalaları. Tovuz-Qazax-Ağstafa (2008) Azərbaycan qalaları. Zaqatala-Balakən (2008)
Filmin üzərində işləyənlər
Ağarza Əsgərov Səməd Canbaxşıyev Maarif Məhərrəmbəyli Kəmalə Baxşəliqızı Pərzad Abdinova Sahib Səfərov Sərvər Rəşidoğlu Cəmil Kərimov Rəmziyyə Cilqamlı Tağı Əsgərov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2008-ci ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Şüalı şam
(Pinus radiata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vətəni Şimali Amerika dır. Çətiri yumru, şarşəkilli, sıxdır. Zoğları möhkəm yapışmış, nazik və müxtəlif uzunluqdadır. Tumurcuqları qısa, uzunluğu 3 mm, pulcuqları yapışqanlı, nazik, yumşaq, boz-mavi, zoğların uclarında yuxarı istiqamətlənmiş, qeyri-bərabər yayılmışdır, üstdən yaşıl, altdan mavi-yaşıldır, uzunluğu 10 sm-ə qədərdir. Tezböyüyən, istisevən kölgəyə və soyuğa davamlıdır, quraqlığa dözümsüzdür. Ağır olmayan rütubətli, drenaj üsulu ilə təmişlənmiş gillicə, qumluca tropaqlarda yaxşı bitir, durğun sulu, artıq dərəcədə nəm olan torpaqlarda göbələk xəstəliklərinə yoluxduğu üçün uzunömürlü olmur. Aşağı temperaturda (-10-110 C) iynəyarpaqlarını don vurur. Güclü dəniz küləklərinə qarşı davamlıdır. Bu növ qrup və sıra əkinləri üçün yararlıdır. Böyük çəmənliklərdə tək əkilə bilər. Dekorativ və gözəl olduğuna görə mədəni şəraitdə çox becərilir. Toxumla və calaqla çoxaldılır. Daşlıq sahələrin yaşıllaşdırılması üçün məsləhət görülür. Respublikamızda bağ və parkların salınmasında, habelə Xəzər sahillərində rast gəlinir.
Növ müxtəlifliyi
SS 2 (**)
Məlumat mənbələri:
Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.
Pinus tecunumanii
(Pinus tecunumanii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio erechtitioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mehdili (Bərdə)
Mehdili — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Astronomiya
Astronómiya — hərfi mənada göy cisimləri, ulduzlar, geniş mənada isə Kainat obyektləri və bütövlükdə Kainat haqqında elmdir.
Yer, Ay, başqa böyük planetlər və onların peykləri, kometlər, kiçik planetlər, meteorlar və meteroitlər, planetlərarası kosmik fəza, Günəş, ulduzlar və onların sistemləri, qalaktikalar, ulduzlararası və qalaktikalararası mühit, müxtəlif relyativist obyektlər "Kainat obyektləri" adlanır. Bu obyektlərin bütöv çoxluğu isə Kainatdır. 233x233px|thumb|right|Buğa bürcündəki Xərçəngəbənzər dumanlıqBaşqa sözlə desək Astronomiya- Səma cisimlərini (Qalaktikalar, ulduzlar, planetlər, kometlər), onların sistemlərinin hərəkəti, quruluşu, mənşəyi və inkişafını öyrənən elmdir.
Astronomiya qədim tarixə malikdir. Astronomiyaya aid ilk elementar məlumatlar, minlərcə il bundan əvvəl Babildə, Misir və Çində məlum idi.
Qədim zamanlarda astronomiya bir sıra elmlərin məcmusuna deyilirdi. Bunların içində naviqasiya, meteorologiya və hətta astrologiya da vardı. Müasir elmdə astronomiya dedikdə əsas olaraq astrofizika başa düşülür. Astronomiya iki yerə bölünür; nəzəri və vizual astronomiya.
Astronomiya elminin tədqiqat obyekti Kainat və onun elementlərinin mənşəyi, tərkibi, xassəsi, təkamülü və inkişaf qanunauyğunluqlarıdır. Əlaqəli təbii sistemlərdən dördü — Günəş sistemi, ulduzlar, qalaktikalar, Kainat astonomiyanın tədqiqat obyektidir. Bu obyektləri öyrənmək üçün o fizika elminin müasir tədqiqat metod və vasitələrindən istifadə edir. Başqa sözlə, astronomiya, əslində fizika kursunda öyrənilən sistemləri Meqaaləm miqyasında tədqiq edir.
Etimologiya
"Astronomiya" sözü qədim yunan mənşəlidir, "astron" (ἄστρον) — "göy cismi" və "nomos" (νόμος) — "qanun" sözlərindən yaranmışdır. XX əsrin əvvəllərinə aid Azərbaycandilli mənbələrdə elmi-əflak (علمی-افلاک) adlandırılmışdır. "Əflak" sözü ərəbcə "göy" mənasını verən "fələk" (فلك) sözünün cəmidir.
Antik dövr
thumb|247x247px|Hollandiya kartoqrafı Frederik de Wit tərəfindən hazırlanmış, XVII əsrdən qalma göy xəritəsi|alt=|left Astronomiya müasir təbiət elmlərinin ən qədimidir. Ehtimal ki, təqvimə olan ehtiyacla birlikdə ortaya çıxmışdır. Qədim zamanların astronomları rahiblər, şamanlar, druidlər və kahinlər idi. O zaman astronomiya astrologiya ilə bir hesab olunurdu. Bəzi yerlərdə, erkən mədəniyyətlər bəzi astronomik məqsədlər üçün böyük məkanlar yaratmışdılar. Bu ilkin rəsədxanalar mərasimlərin keçirilməsindən əlavə, ilin uzunluğunun təyini, bitkilərin nə vaxt inkişaf edəcəyini bilməkdə önəmli faktor olan fəsillərin təyini üçün də istifadə olunurdu.
Erkən dövrlərdə astronomiya sadəcə adi gözlə görünə bilən obyektlərin hərəkətlərinin izlənməsindən və proqnozlarından ibarət idi.
Bəzi fərziyyələrə görə Stonheng, Mesopotamiyadakı Ziqquratlar, Máyyaların və Çinlilərin pilləli piramidaları ən qədim rəsədxanalardır. Máya təqvimləri bu gün belə, çox dəqiq hesab olunur. Eynilə Çin ulduz kataloqları da qədim astronomik hadisələri öyrənmək üçün qiymətli mənbədir.
Yunan alimləri astronomiyanın inkişafına xüsusi töhfələr vermişlər. Aristotel, Ptolomey, Hipparx, Fales, Aratos digər elmi kəşflərlə yanaşı astronomiya ilə də məşğul olurdular. Ptolomey planetlərin ilgək şəkilli hərəkətlərini izah edə bilmək üçün Geosentrik Nəzəriyyəni işləyib hazırlamışdı.
Geosentrik nəzəriyyə
Əsas məqalə :Geosentrik sistem
Roma İmperiyasının süqutundan sonra Avropada elmi inkişaf müvəqqəti olaraq dayandı. Klassik dövr astronomik məlumatları unuduldu və xristianlığın dəstəklədiyi qeyri – elmi nəzəriyyələr yayılmağa başladı. Lakin bu dövrdə müsəlman və hind alimləri astronomik müşahidələr aparır və Antik Yunan müəlliflərinin elmi əsərlərini ərəbcəyə çevirirdilər. Xaç yürüşləri zamanı müsəlman alimlərinin əsərləri də Avropada tanınmağa başlandı. Kilsə bu yeni bilgilərlə barışmaq istəmirdi. Geosentrik sistemi qəbul etməyən alimlər təqib olunurdu. thumb|239x239px|Günəş sistemi
Heliosentrik nəzəriyyə
Əsas məqalə: Heliosentrik sistem
Astronomiya haqqında qədim fikirlər Nəsrəddin Tusinin əsərlərində öz əksini tapmışdır.
Astronomiyanın elmi strukturu
Müasir Astronomiya biri digəri ilə sıx bağlı olan bir sıra bölmələrdən ibarətdir. Bu səbəblə bölünmə ancaq şərtidir.
Fundamental Astranomiyanın öhdəlikləri müşahidələr nəticəsində göy cismlərinin yerlərini müəyyən etmək, ulduz kataloqları tərtib etmək.
Sferik Astrometriya — müxtəlif koordinat sistemləri vasitəsi ilə görünən göy cismlərinin yerlərini və hərəkət istiqamətlərini müəyyən etmək üçün fərqli riyazi üsulların tərtib edilməsi ilə məşğuldur.
Səma mexanikası — Göy cismlərinin astrofizika qanunlarının təsiri nəticəsindəki hərəkətlərini, onların kütləsini, formasını və sistemlərinin dayanıqlığını öyrənir.
Növbəti 3 bölmə astronomiyanın ilkin missiyasını əks etdirir (Göy cisimlərinin hərəkətlərinin tədqiqi) və klassik astronomiya hesab olunur.
Astrofizika — Astronomiya və fizikanı birləşdirən, ulduzlar, qallaqtikalar və s. kimi astronomik obyektlərlə baş verən fiziki prosessləri öyrənən elmdir. Astrofizika, əslində müasir astronomiyanın ən böyük və sürətlə inkişaf edən bölmələrindən biri hesab edilir, və kosmokimya ilə birgə ulduzların, kometlərin, dumanlıqların və planetlərin fiziki və kimyəvi tərkiblərini də öyrənir.
Ulduz astronomiyası — ulduzların fiziki xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq, onların fəzada hərəkətlərinin fizika qanunlarına uyğunluğunu, ulduz sistemlərini, ulduzlar arası materiyanın xüsusiyyətlərini öyrənir.
Kosmokimya — Səma cismlərinin kimyəvi tərkibini, kimyəvi elementlərinin kainatda yayılma qanununu, kosmik maddə əmələ gətirdiyi zaman atomların miqrasiya prosesini. Bəzən nüvə kosmokimyasını da ayırd edirlər.
Növbəti 2 bölmədə astronomiyanın ikinci missiyası əks olunur (səma cismlərinin quruluşunun öyrənilməsi)
Kosmoqoniya — Yer kürəsinin və digər səma cismlərinin əmələ gəlişini və təkamülünü öyrənir.
Kosmologiya — Kainatın quruluşunun və təkamülünün ümumi qanunlarını öyrənir.
20-ci əsrin ikinci hissəsində yaranmış arxeastronomiya bölməsi astronomiyanın ən gənc bölməsi hesab edilir və qədim insanların astronomik biliklərini, astronomiya tarixini araşdırır, öyrənir.
Astronomiyanın tədqiqat üsulları
Astronomiya müşahidə elmidir. Astronomiyada göy cisimləri haqqındakı bütün biliklər uzun astronomik müşahidələr nəticəsində əldə edilir. İlk əvvəllər astronomik müşahidələr adi gözlə aparılırdı. Teleskopun kəşfi ilə astronomik müşahidələr xeyli mükəmməlləşdi, bu da göy cisimləri haqqında bilgilərin qat-qat zənginləşməsinə səbəb oldu. 1957-ci ildə Yerin ilk süni peykinin buraxılması ilə astronomiyada yeni bir dövr başlandı. Daha sonra planetlərarası kosmik stansiyaların və orbital rəsədxanaların buraxılması və nəhayət Aya uçuşla astronomiya müşahidə elmi çərçivəsindən çıxdı və qismən eksperimental elmə çevrilməyə başladı.
Müşahidə olunan obyektlər dedikdə:
Nobel qardaşlarının ilk uğuru (film, 2019)
Nobel qardaşlarının ilk uğuru — qısametrajlı sənədli film.
Məzmun
Filmdə Nobel qardaşlarının Azərbaycandakı fəaliyyətindən bəhs olunur. Nobel qardaşlarının Azərbaycanda geniş fəaliyyəti olmuşdur. Onlar gəlirlərinin əsas hissəsini Bakı neftindən əldə etmişdir. Nobel qardaşlarından Robert Nobel Azərbaycana qoz ağacı axtarmağa gəlir. Lakin, Bakı neftini görür və “Nobel qardaşları” firmasını yaradır. “Nobel qardaşları” firması ilə rəqabət aparan iri neft sənayesi sahiblərindən biri Hacı Zeynalabdin Tağıyev idi. Nobellərin ən inandığı, hörmət etdiyi şəxsiyyət də elə H.Z.Tağıyev olumuşdur. 1875-ci ildə “Nobel qardaşları” firmasının əsası qoyulur. Robert Nobel ilk olaraq Bakının “Qara şəhər” adlanan sahəsində 25 min rubla kiçik bir zavod alır. 1918-ci ildə onun sərvətinin miqdarı 45 milyona çatmışdır. Hesablamalara görə, həmin vəsait bu günkü məzənnə ilə 32 milyard ABŞ dollarına bərabərdir. Filmin çəkilişinə 2018-ci ildə başlanılmışdır. 17 mart 2019-cu ildə tamamlanmışdır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Cəlaləddin Qasımov Quruluşçu rejissor: Cəlaləddin Qasımov Baş prodüser: Cəlaləddin Qasımov Redaktor: Əkbər Qoşalı Qrafika ustası: Xaqani Mammadov Mətni səsləndirən: Eldost Bayram
Mükafatlar
Azərbaycan istehsalı olan “Nobel qardaşlarının ilk uğuru” sənədli filmi Avstraliyanın “Changing Face International” film festivalında ilk mükafatını alıb. Ekran əsəri bütün mərhələləri keçərək “Ən yaxşı qısa sənədli film” kateqoriyası üzrə finala vəsiqə qazanaraq birincilik uğrunda yarışacaq.
Mərcanlı (Üskü)
Mərcanlı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 356 nəfər yaşayır (84 ailə).
Sinonim
Sinonimlər (. "eyni cür adlandırma") — linqvistikada Sinonimlər müxtəlif cür tələffüz olunur və yazılır, ancaq eyni və ya oxşar mənaları olur. Sinonimlər nitq qabiliyyətini zənginləşdirməyə yarayır. Sinonimlər arasında oxşarlıq olsa da, sinonimlər öz fikriifadə zənginliyi, müəyyən stillə bağlılığı və işlədilmə dərəcəsinə görə fərqlənirlər. Sinonimləri təşkil edən sözlər eyni nitq hissəsinə aid olur.Məsələn: Hündür - uzun, Bədii ədəbiyyatda hər hansı bir deyimin təsir gücünü, bədiiliyini artırmaq üçün sinonim sözlərdən istifadə olunur. Sinonimlər dilin zənginliyini və ifadə qüdrətini göstərən əlamətlərdən biri sayılır. Fonetik cildinə, səslənməsinə və eləcə də yazılışına görə fərqli, mənaca yaxın olan sözlərə sinonimlər deyilir. Sinonimlər eyni məfhumu ifadə edir, lakin siqnifikatına görə qismən fərqli məna çalarlığına malik olur. Eyni məfhumu ifadə etdiyinə görə, sinonimlər ümümiləşdirici mənaya malikdir. Sinonim sözlər sinonimik cərgə təşkil edir. Məsələn; hündür-uca-yüksək. Onların məna çalarlığına görə fərqlənməsi sözün sintaqmatik valentliyində başqa sözlərlə əlaqədə üzə çıxır. Məsələn; hündür bina-uca dağ-yüksək zirvə. Ona görə sinonimlər öz işlədilməsinə görə həmişə bir-birini əvəz edə bilmir. Yüksək vəzifə deyirik, lakin yüksək sözünü sinonimləri olan hündür, uca sözləri ilə əvəz edə bilmirik.
Sinonimlər 2 yerə ayrılır: Nisbi sinonimlər və Mütləq sinonimlər
Sinonimik cərgə
Sinonimik cərgə ən azı 2 sözdən ibarət olur: məhəbbət-sevgi, sağlam-gümrah. Sinonimik cərgə bir neçə sözdən ibarət ola bilər: igid-cəsur-şücaətli-qoçaq; dünya-aləm-cahan-kainat. Sinonimik cərgənin müəyyənləşməsində sözlərin leksik-semantik variantlılığı nəzərə alınmalıdır. Sinonimlər ya həqiqi, ya məcazi, ya da həm həqiqi, həm də məcazi mənada sinonimik cərgə təşkil edir. Sinonimik cərgədə sözlərin biri cərgənin məna əsasını, ümumi mənanı daha aydın ifadə etdiyi üçün dominant söz, əsas söz hesab edilir. Ürək-qəlb-könül sinonimləri üçün ürək dominant sözdür. Sinonim cərgə dominant sözə əsasən sıralanır: qaçmaq-yüyurmək, durmaq-dayanmaq. Adətən, dominant söz üslubi neytrallığa malik olur.
Sinonim cərgənin üzvləri müəyyən məna çalarlığına, leksik-semantik variantlarına, üslubi xüsusiyyətlərinə görə bir-birindən fərqlənə bilər. Bu baxımdan leksik-semantik və ya ideoqrafik sinonimlər üslubi sinonimlərə qarşı qoyulur. Leksik-semantik sinonimlər leksik normanın gözlənilməsinə, fikrin daha dəqiq ifadəsinə xidmət edir. Məsələn; yığmaq-toplamaq, gözəl-qəşəng, təmiz-saf və s. Üslubi sinonimlər nitqin üslubi rəngarəngliyini, fikrin təsirliliyini, emosional-ekspressiv çalarlığını təmin etməyə xidmət edir: ailə-külfət, bağlamaq-qıfıllamaq, varlı-zəngin, get-itil və s.
Fikrə əlavə mənfi çaları gətirməyə xidmət edən sinonimlər kakofemiz adlanır. Məsələn; getmək-itilmək-rədd olmaq; yaşamaq-sürünmək; qoca-kaftar və s.
Sinonim cərgənin üzvləri evfemizm də ola bilər: hamilə- ikicanlı; ölmək-vəfat etmək-dünyadan köçmək və s.
Sinonim sözlər eyni nitq hissəsinə aid olur: müharibə-dava, dava-dərman(isim); gözəl-göyçək(sifət); çox-xeyli(say); vuruşmaq-döyüşmək-dalaşmaq(feil); son-axır, arxa-geri(zərf).
Sözlərin sinonimləşməsi dilin həm daxili imkanları hesabına, həm də başqa dillərdən alınmalar hesabına ola bilər. Sinonim cərgənin yaranmasında sözlərin çoxmənalılığı, sözlər arasında omonimlik və antonimlik münasibətləri də əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan dilçiliyində sinonimlər üçün müxtəlif kökə malik olma da bir əlamət kimi qəbul edilir.Ona görə də bir kökdən törəyən ödəmə-ödəniş, dolaşmaq-dolanmaq, görkəm-görünüş kimi sözləri sinonim deyil, variant sözlər kimi qəbul edirlər. Bəzi dillərdə eyni kökdən törəyən, yaxud da eyni şəkilçi ilə yaradılan sözlərin sinonimləşmədə mühüm rolu olduğu göstərilir: rus dilində угастнуть, погаснуть, загаснуть; безграничный, беспредельный. бесконечный, бескрайный, безбрежный və s.
Nümunələr
Qaç-yüyür
Qapıqaya
Qapıqaya — Şuşa rayonu Xanalı kəndi ərazisində təpə.
Şıxlar (Cəlilabad)
Şıxlar — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 517 nəfər əhali yaşayır.
Milli Firqə
Milli Firqə ( Milliy Fırqa) - Krım yarımadasında fəaliyyət göstərmiş Krım tatarlarının siyasi partiyası.
Haqqında
Milli Firqə 1912-ci ildə Çar Rusiyası zamanı qurulmuşdur. Krım türklərinin Rusiya müstəmləkəçiliyindən qurtulmaq, siyasi və kültürəl haqlarını geri qazanmaq və vətənlərində müstəqil yaşamaq məqsədilə Noman Çələbi Cihan tərəfindən qurulmuşdur. Hökumətə müxalif siyasi xətt izləmişdir. Partiya mənsubları 1918-ci ildə bolşeviklər ilə silahlı mübarizəyə girsə də, sonda məğlub olmuşdur.
Partiya sədri Noman Çələbi Cihanın öldürülməsindən sonra partiya dağıdıldı və bir çox üzvü həbs edildi. Bəzi partiya mənsubları 18 oktyabr 1921-ci ildə qurulan Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikası hökumətində yer almağa başladılar.
Şatırlı (Cəlilabad)
Şatırlı — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
31 may 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Badamağac, Buravar və Şatırlı kəndləri Ləkin kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Şatırlı kəndi olmaqla Şatırlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibinə verilmişdir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1388 nəfər əhali yaşayır.
Coğrafiyası və iqlimi
Cəlilabad rayonunun Şatırlı kəndi Ləkin izibati ərazi dayirəsinə daxildir. Cəlilabaddan təxminən bura 1 saatliq yoldur təxmini 45–50 km. Mesənin ətəyində yerləsən kənd dağların əhatəsidindədir. Şatırlı 2013- cü ildən inzibati ərazi nümayəndəliyidir. Kənd ərazisindən iki cay keçərək Bulqar cayına tökülür. Meşədə coxlu bulaqlar var (Razbulaq, Çinarbulaq, Damcibulaq, Lehməlibulaq, Doqquzbulaq Canaqbulaq və s). Bu bulaqlar kəndin suya olan ehtiyacını tam ödəyir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən maldarlıqla və əkinçiliklə məsğuldur. Əvvəllər kənd əhalisi üzümçülük, baramaçılıq, boctançılıq və tütünçülüklə məşqul olmuş, yem çuğunduru əkilmiş, dulusçuluq (yaşayış evlərinin dam örtüyü üçün kirəmid istehsalı), sənətkarlıq,arıçılıq və ovçuluqla da məşqul olmuşdur. Kənddə təbii qaz yoxdur, insanlar yanacag ehtiyatini meşə vasitəsi ilə odəyirlər. Kənd ərazisindəki meşədə-palıd,palıdın başqa növü yerli əhalinin dili ilə uruq,qızılgöz, ulas, nil, gəndalaş ağacı, Meyvə ağaclarından-armud, alma, böyürtikən, əzgil, qaragilə, üzüm, nadir meyvə yerli əhalinin dili ilə omburça, sumaq və sair. yabanı otlardan- giləmarza, sümbülə, meşə çayı, quzuqulağı,istiot, turşəng, əvəlik, cıncılıq, tərə, şalğam,yemlik,yabanı soğanın bir neçə növü və sair geniş yayılmışdır. Kəndin iqtisadi imkanlarını artırmq üçün ehtiyatlar: 1.Kəndin torpaqlarının hansı sahəyə yararlı olmasını müəyyən etmək üçün torpağın tərkibinin analizi. 2.Kənd ərazisinin dağlıq sahədən ibarət olduğunu və meşə ətrafında yerləşdiyini nəzərə alaraq bağçılığın inkişaf etdirilməsi. a)Meşə ərazisində yerləşən açıq sahələrdə qoz və fındıq bağlarının salınması. b)Həyətyanı sahələrdə çox geniş yayılmış göyəm bağlarının salınması və göyəm məhsulundan sənaye üsulu ilə sok və digər növ içkilərin hazırlanması. Habelə tələbat daha çox olan göyəm turşusunun və qurusunun istehsalı. c)Tut bağlarının salınması ilə baramaçılığın bərpası (Vaxti ilə kənddə barama istehsal edilmişdir). d)Bolqar çayın ətrafında olan düzənliklərdə meyvə bağlarının salınması. e)Arıçılığın bərpası (Vaxtı ilə kənddə fərdi təsərrüfatlarda çox sayda arı ailəsi saxlanılıb və çox kefiyyətli bal istehsal olunub)
Pinus teocote
(Pinus teocote) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio standleyi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Darğalar
Darğalar — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Kələntərli inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Qarabağ düzündədir. Yaşayış məntəqəsini darğalar nəslinə mənsub ailələr saldığı üçün belə adlandırılmışdır. Nəsil isə adını keçmişdə nəsli vəzifə sayılan "darğalıq"dan almışdır. Darğa/daruğa/daruğaçı (monqol. daruxu "sıxmaq", "daraltmaq", məcazi mənada "möhürləmək") orta əsrlərdə monqol istilasına məruz qalmış ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda monqol xanının vergi toplayan və əhalini siyahıya alan nümayəndəsi, inzibati məmur olmuşdur. Əsasən hökmdar tərəfindən təyin edilən darğalar lazım gəldikdə yerli əhalidən yardımçı hərbi hissələr təşkil edir, asayişi qoruyurdular. Qızıl Ordada onlar baskak, bəzi şərq ölkələrində isə şəhnə adlanırdılar. Vəzifə adı kimi Darğaməlik (Ordubad r-nu) oykonimində saxlanılmışdır.
Baliğ
Baliğ (ərəbcə بالغ və ya بُلوغ‎)) — yetişmiş, həddi-buluğa çatmış.
İslamda baliğ yetişmiş və həddi buluğa çatmış oğlan və ya qıza deyilir. Bir müsəlmanın baliğ olması (yəni həddi-buluğa çatması) o demədir ki, artıq gördüyü hər bir haram iş müqabilində ona günah yazılır, bir şərtlə ki, dəli olmasın….
İlon Mask
İlon Riv Mask — Cənubi Afrika Respublikasında doğulmuş ABŞ sahibkar, mühəndis, investor və milyarderi. Mask SpaceX şirkətinin təsisçisi, informasiya texnologiyalarından cavabdeh rəhbəri və baş icraçı direktoru, Tesla-nın ilkin investoru, baş icraçı direktoru və məhsul dizayneri, The Boring Company-nin təsisçisi və Neuralink və OpenAI şirkətlərinin həmtəsisçisidir. 2022-ci ilin mart ayında xalis sərvəti 270 milyard ABŞ dolları olan Mask həm "Bloomberg milyarderlər siyahısı"na həm də "Forbes" jurnalının milyarderlər siyahısına görə dünyanın ən varlı adamıdır.
Mask kanadalı ana və cənubi afrikalı atanın ailəsində dünyaya gəlib CAR-ın Pretoriya şəhərində böyümüşdür. Hərbi xidmətə çağırılmamaq üçün 17 yaşında Kanadaya köçməzdən əvvəl qısa müddət Pretoriya Universitetində təhsil almışdır. O, Kuens Universitetinə qəbul oldu və iki il sonra Pensilvaniya Universitetində təhsilini davam etdirib iqtisadiyyat və fizika ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsi aldı. Təhsilini Stenford Universitetində davam etdirmək üçün 1995-ci ildə Kaliforniyaya köçdü, amma burada qardaşı Kimballa birlikdə veb-proqram təminatı şirkəti Zip2-ni quraraq biznes karyerasına başladı. Bu startap 1999-cu ildə Compaq tərəfindən 307 milyon dollara satın alındı. Elə həmin il Mask Confinity ilə birləşərək 2000-ci ildə indiki PayPal olan onlayn bank X.com-u təsis etdi. Şirkət 2002-ci ildə eBay tərəfindən 1,5 milyard dollara satın alındı.
Mask 2002-ci ildə baş icraçı direktoru və informasiya texnologiyalarından cavabdeh rəhbəri olduğu aerokosmik istehsalçı və kosmik nəqliyyat xidmətləri şirkəti SpaceX-i təsis etdi. O, 2004-cü ildə elektrik avtomobili istehsalçısı Tesla Motors-a (indiki Tesla) sədr və məhsul dizayneri olaraq qoşuldu, 2008-ci ildə isə şirkətdə baş icraçı direktor olmuşdur. Mask 2015-ci ildə süni intellekti təbliğ edən qeyri-kommersiya tədqiqat şirkəti OpenAI-nin da həmtəsisçisi olmuşdur. 2016-cı ildə beyin-kompüter interfeyslərini inkişaf etdirməyə yönəlmiş neyrotexnologiya şirkəti Neuralink-in həmtəsisçisi oldu və tunel tikintisi ilə məşğul olan The Boring Company şirkətini təsis etdi. Mask yüksək sürətli vakum qatarların daşınması sistemi olan Hyperloop layihəsini irəli sürmüşdür.
Uşaqlığı və ailəsi
İlon Riv Mask 28 iyun 1971-ci ildə CAR-ın Pretoriya şəhərində anadan olmuşdur. Anası Mey Mask (qızlıq soyadı: Haldeman) Kanadanın Saskaçevan şəhərində anadan olmuş dietoloq və modeldir, amma o, Cənubi Afrikada böyümüşdür. Atası Cənubi Afrikalı elektromexanik mühəndisi, pilot, dənizçi, məsləhətçi və bir vaxtlar Tanqanika gölü yaxınlığında Zambiya zümrüd mədəninin yarı sahibi olan Errol Maskdır. Maskın özündən kiçik Kimbal (1972-ci il təvəllüdlü) adlı qardaşı və Toska (1974-cü il təvəllüdlü) adlı bacısı var. Ana tərəfdən babası Yoşua Haldeman macəraçı Amerika əsilli kanadalı macərapərəstdir və ailəsini tək mühərrikli Bellanca təyyarəsində Afrika və Avstraliyaya səyahətlərə çıxarmışdır. Mask uşaq olanda həkimlər onun kar olduğundan şübhələndiyi üçün adenoidləri çıxarılmışdı. Ailəsi vaxtilə çox varlı idi; Errol Mask bir dəfə demişdi: "Bizim o qədər pulumuz var idi ki, bəzən seyfimizi bağlaya bilmirdik". Valideynləri 1980-ci ildə ayrıldıqdan sonra Mask əsasən atası ilə Pretoriyada yaşayırdı, bu seçimi özü etmişdi, amma sonra peşman olmuşdu. Mask atası haqda "Dəhşətli bir insan… Demək olar ki, ağlınıza gələ biləcək hər pis hərəkəti edib" deyərək atasından uzaqlaşdı. Onun ata tərəfdən ögey bacısı və ögey qardaşı var. İlon uşaqlığında Anqlikan Sendi məktəbində oxumuşdur.
Mask təxminən 10 yaşında kompüter və video oyunlarla maraqlanmağa başladı və Commodore VIC-20 aldı. O, şəxsi olaraq proqramlaşdırma öyrəndi və 12 yaşında BASIC əsaslı yaratdığı Blastar adlı video oyunu "PC and Office Technology" jurnalına təxminən 500 dollara satdı. Fiziki gücsüz və özünə qapanan uşaq olan Mask uşaqlığı boyu zorakılığa məruz qalıb və hətta bir dəfə bir qrup oğlan onu pilləkəndən aşağı atdıqdan sonra xəstəxanaya yerləşdirilib. Pretoriya Oğlanlar Məktəbini bitirməzdən əvvəl Uoterkluf-Haus Hazırlıq Məktəbində və Brianston Məktəbində təhsil almışdır.
Təhsili
alt=An ornate school building|thumb|Maskın məzun olduğu [[Pretoriya Oğlanlar Məktəbi.]] Kanada vətəndaşının ABŞ vətəndaşlığı almağının asan olduğunu bilən Mask Kanada pasportu almağa Kanada əsilli anası vasitəsilə müraciət etmişdir. Sənədlərin qəbul prosesi ərzində Pretoriya Universitetində beş ay təhsil aldı və bu da ona Cənubi Afrika Silahlı Qüvvələrində məcburi xidmətdən uzaqlaşmağa şərait yaratdı. Mask 1989-cu ilin iyun ayında Kanadaya gəldi və bir il Saskaçevanda ikinci əmisi oğlu ilə yaşadı. O burada fermada və taxta fabrikində əlavə işlərdə çalışdı. 1990-cı ildə Ontario ştatının Kinqston şəhərində yerləşən Kuens Universitetinə daxil oldu. İki il sonra isə Pensilvaniya Universitetinə qəbul oldu və oranı 1995-ci ildə iqtisadiyyat və fizika üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirdi.
Zip2
1995-ci ildə Mask, Kimbal və Qreq Kori mələk investorların köməyi ilə Zip2 veb proqram təminatı şirkətlərini qurdular. Şirkət Palo-Altoda icarəyə götürdükləri kiçik bir ofisdə yerləşdirdi. Şirkətin məhsulu qəzet nəşriyyatı sənayesi üçün xəritələrdən ibarət internet şəhər bələdçisi idi. Maskın dediyinə görə, şirkət uğur qazanmazdan əvvəl, o, mənzil ala bilmədiyi üçün ofis icarəyə götürüb orada yatır, duş alır və bir kompüteri qardaşı ilə birgə işlədirdi. Kimballa biznes qərarlarında razılığa gələ bilməyəndə, fikir ayrılıqlarını güləşərək həll edirdilər. Maska deyirdi ki, "Veb-sayt gündüzlər işləyirdi və mən onu həftənin yeddi günü, hər zaman gecə kodlayırdım". Mask qardaşı ilə "The New York Times" və "Chicago Tribune" ilə müqavilələr əldə etdilər və idarə heyətini CitySearch ilə birləşmə planlarından imtina etdiklərinə inandırdılar. Maskın Riç Sorkinin tutduğu vəzifə olan baş icraçı direktor olmaq cəhdləri idarə heyəti tərəfindən qəbul edilmədi. Compaq 1999-cu ilin fevral ayında Zip2-ni 307 milyon dollara satın aldı. Maska bu məbləğdən 7 faizlik payına görə 22 milyon dollar düşdü.
X.com və PayPal
Mask 1999-cu ilə qardaşı ilə birlikdə onlayn maliyyə xidməti verən və e-poçt ödəniş sistemi olan X.com şirkətini təsis etdi. Startap ilk federal sığortalı onlayn banklardan biri idi və fəaliyyət göstərdiyi ilk aylarında 200.000-dən çox müştəri qazanmışdı. Şirkətin investorları Maskı təcrübəsiz hesab etdilər və ilin sonuna kimi onu Intuit-in baş icraçı direktoru Bill Harrislə əvəz etdilər. Növbəti il X.com rəqabətdən uzaqlaşmaq üçün onlayn bank olan Confinity ilə birləşdi. Maks Levsin və Piter Til tərəfindən qurulan Confinity-nin X.com xidmətindən daha populyar olan PayPal adlı pul köçürmə xidməti var idi. Şirkətin birləşməsindən sonra Mask CEO vəzifəsinə geri qayıtdı. Maskın Linux-dan daha çox Microsoft proqram təminatına üstünlük verməsi şirkətdə fikir ayrılığı yaratdı və Tilin istefasına səbəb oldu. Yaranan texnoloji problemlərə və vahid biznes modelinin olmamasına görə, idarə heyəti Maskı vəzifədən uzaqlaşdırdı və 2000-ci ilin sentyabrında onu Til ilə əvəz etdi. Şirkət Tilin rəhbərliyi altında PayPal xidmətinə diqqət yetirdi və 2001-ci ildə PayPal adını aldı. PayPal 2002-ci ildə eBay tərəfindən 1,5 milyard dollara satın alındı və şirkətin 11,72% səhmlə ən böyük səhmdarı olan Mask satışdan 175,8 milyon dollar əldə etdi.
Mask 2017-ci ildə PayPal-dan X.com domenini açıqlanmayan məbləğə aldı və bunun sentimental dəyəri olduğunu dedi.
SpaceX
alt=Musk, dressed in a suit, holds a metal model of the Starship|left|thumb|Mask 2019-cu ildə [[Şimali Amerika Aerokosmik Müdafiə Komandanlığı|NORAD və Kosmik Komandanlığa Starship haqqında danışır|262x262px]] Mask 2001-ci ildə qeyri-kommersiya təşkilat olan Mars Cəmiyyətinə üzv olur. O, Marsda bitkilər üçün böyümə qabları yerləşdirmək planından ilhamlanır və layihənin maliyyələşdirilməsini öz üzərinə götürür. Mask 2001-ci ilin oktyabrında istixana yüklərini kosmosa göndərə bilən yenilənmiş qitələrarası ballistik raketlər (ICBM) almaq üçün Cim Sentrell və Mayk Qriffin ilə birlikdə Moskvaya getdi. Onlar NPO Lavochkin və Kosmotras şirkətləri ilə görüşdülər, lakin Maska təcrübəsiz kimi baxırdılar və hətta rus baş dizaynerlərindən biri ona tüpürdü. Qrup ABŞ-yə əliboş qayıtdı. 2002-ci ilin fevralında üç ədəd ICBM almaq üçün yenidən Rusiyaya qayıtdılar. Onlar Kosmotras ilə başqa bir görüş keçirdilər və ruslar 8 milyon dollara bir raket təklif etdilər. Mask isə bunu rədd edərək, əvəzində ucuz raketlər istehsal edə biləcək şirkət yaratmağa qərar verdi. Mask ilk əldə etdiyi kapitalın 100 milyon dolları ilə 2002-ci ilin may ayında SpaceX adı ilə ticarət edilən Space Exploration Technologies Corparation-u qurdu. 2021-ci ildən etibarən o, şirkətin icraçı direktoru (CEO) olaraq qalır və eyni zamanda texniki direktor (CTO) titulunu da daşıyır.
Şirkət Starlink peyklərinin səmanın görünüşünü əngəllədiyini deyən astronomların və peyklərin toqquşma riskini və kosmosda təhlükə yarada biləcəyini iddia edən ekspertlərin tənqidinə məruz qalıb. Mask tənqidlərə peyklərin təsirinin "heç nə" olduğunu və "kosmosun böyüklüyünün qarşısında peyklərin çox kiçik olduğunu" deyərək cavab verib tənqidləri rədd etdi.
Aşağı Cürəli
Aşağı Cürəli — Azərbaycan Respublikasının Biləsuvar rayonunun Aşağı Cürəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
İlon Mask
Tesla
alt=Musks stands, arms crossed and grinning, before a Tesla Model S|thumb|Mask [[Tesla Fremont fabrikində Tesla Model S-in yanında (2011)|left]] Tesla (ilk adı — Tesla Motors) 2003-cü ilin iyul ayında Martin Eberhard və Mark Tarpenninq tərəfindən təsis edilmişdir. Hər ikisi Maskın şirkətə qatılmasına qədər ilkin inkişafda fəal rol oynayıb. Mask 2004-cü ilin fevralında şirkətə 6,5 milyon dollar sərmayə qoyaraq əsas səhmdara çevrildi və Tesla-nın direktorlar şurasına sədr kimi qatıldı. Mask şirkət daxilində fəal rol oynayırdı və Roadster məhsulunun dizaynına nəzarət edirdi, amma gündəlik iş əməliyyatlarında dərindən iştirak etmirdi. 2007-ci ildə bir sıra gərginləşən münaqişələrdən və 2008-ci il maliyyə böhranından sonra Eberhard şirkətdən uzaqlaşdırıldı. Mask 2008-ci ildə baş icraçı direktor və məhsul dizayneri kimi şirkətin rəhbərliyini öz üzərinə götürdü. 2009-cu ildə Eberhard ilə məhkəmə mübahisəsi nəticəsində Mask Tarpenninq və digər iki nəfərlə birlikdə Tesla-nın həmtəsisçisi kimi təyin olundu. 2019-cu ildən etibarən İlon Mask qlobal miqyasda avtomobil istehsalçıları arasında ən uzun müddət işləmiş baş icraçı direktor olub. Mask 2021-ci ildə nominal olaraq "Texnologiya kralı" ləqəbini götürdü.
Aşağı Cürəli
Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, sovet hakimiyyəti illərində Yuxarı Cürəli adlanan məntəqədən bir qrup ailə ayrılaraq Aşağı Cürəli kəndini əmələ gətirmişdir. Oykonim yaşayış məntəqəsinin coğrafi mövqeyi ilə əlaqədar yaranmışdır.
İlon Mask
Tesla
Tesla ilk dəfə 2008-ci ildə elektrikli idman avtomobili Roadster istehsal etdi. Təxminən 2500 avtomobilin satışı ilə bu, litium-ion batareyalarından istifadə edən ilk tamamilə elektrik avtomobildən ibarət olan kütləvi istehsal oldu. Tesla 2012-ci ildə dörd qapılı Model S sedanını tədarük etməyə başladı. Krossover Model X isə 2015-ci ildə istehsal edilməyə başladı. Kütləvi istehsal sedanı Model 3 isə 2017-ci ildə bazara çıxarıldı. 2020-ci ilin mart ayına olan məlumata görə, bu model 500.000-dən çox tədarüklə dünyanın ən çox satılan elektrik avtomobilidir. Beşinci avtomobil Model Y krossoveri 2020-ci ildə buraxıldı. Tamamilə elektriklə işləyən pikap Cybertruck 2019-cu ildə təqdim edildi. Maskın rəhbərliyi altında Tesla həmçinin Nevadada Gigafactory 1 və Çində Gigafactory 3 kimi çoxlu litium-ion akkumulyator və elektrik avtomobillərinin yığılması fabrikləri tikib.
thumb|upright|Mask [[Tesla (şirkət)|Tesla səhmdarlarının illik iclasında (2019)]] 2010-cu ildə ilkin ictimai təklifdən sonra Tesla səhmləri əhəmiyyətli dərəcədə artdı. Beləcə Tesla 2020-ci ilin yayında ən qiymətli avtomobil istehsalçısı oldu və həmin ilin sonunda S&P 500-ə (birja sıralaması) daxil oldu. 2021-ci ilin oktyabrında 1 trilyon dollar bazar kapitalına çataraq bunu ABŞ tarixində edən altıncı şirkət oldu. Mask 6 noyabr 2021-ci ildə Twitter platformasında Tesla səhmlərinin 10%-ni satmağı təklif etdi, çünki "son zamanlar çox şey vergidən yayınma vasitəsi olan reallaşdırılmamış qazanclardan əldə edilir". 3,5 milyondan çox Twitter hesabı satışı dəstəklədikdən sonra Mask noyabrın 12-də həftəsonu Tesla-nın 6,9 milyard dollarlıq səhmini satdı və ilin sonuna qədər 16,4 milyard dollarla 10%-lik hədəfə çatdı. Wall Street jurnalı 2022-ci ilin fevralında həm İlon, həm də Kimbal Maskın satışla bağlı mümkün insayder ticarətinə görə SEC tərəfindən araşdırıldığını bildirdi.
Aşağı Cürəli
Tarixi
Aşağı Cürəli Biləsuvarın ilk salınan kəndlərindəndir. Əsasən 1940–50-ci illərdə SSRİ rəhbərliyinin göstərişi ilə Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikası ilə sərhəd ərazidən köçürülən insanlardan təşkil olunmuşdur.
İlon Mask
SEC iddiası
Mask 2018-ci ilin sentyabr ayında Tesla-nın potensial olaraq özəlləşdirilməsi üçün maliyyə ilə təmin ediliyini iddia edən tvitinə görə SEC tərəfindən məhkəməyə verildi. Məhkəmə iddiaya əsasən Maskın 2018-ci ilin iyul ayında xarici investorlarla apardığı müzakirələrin əsas müqavilə şərtlərini təsdiqləmədiyini və beləliklə, tviti yalan, aldadıcı və investorlara zərər verən kimi səciyyələndirdiyini iddia etdi və Maskın şirkətin baş direktoru vəzifəsində işləməsini qadağan etməyi bildirdi. Mask isə iddiaları əsassız adlandırdı. İki gün sonra Mask SEC-in iddialarını təkzib etmədən SEC ilə razılaşdı. Nəticədə Mask və Tesla hər biri ayrılıqda 20 milyon dollar cərimələndi və Mask üç il Tesla sədri vəzifəsini tərk etmək məcburiyyətində qaldı, lakin CEO olaraq fəaliyyətdə qala bildi.
İşçilərə münasibəti
Maskın idarəçilik tərzi və işçiləri ilə rəftarı ciddi tənqidlərə məruz qalmışdır. Business Insider xəbər verir ki, Tesla işçilərinə Maskın "vəhşi atışmalarına" görə onun masasının yanından keçməmək tövsiyə edilib. Wall Street jurnalı yazır ki, Mask avtomobilləri "özünü idarə edən" kimi markalamaqda israr etdikdən sonra mühəndislərin tənqidi ilə üzləşdi. Onlardan bəziləri cavab olaraq istefa verdi, bir mühəndis Maskın "ehtiyatsız qərar verməsi ilə potensial olaraq müştərilərin həyatını riskə atdığını" dedi. 2021-ci ildə nəşr olunan "Güc oyunu" kitabında Maskın işçiləri təhqir etdiyinə dair çoxsaylı müddəalar yer alır. Keçmiş icraçı Wired məqaləsində "Tesla-da hər kəs İlon ilə təhqiramiz münasibətdədir." demişdir.
SolarCity və Tesla Energy
thumb|alt=Two green vans sporting the SolarCity logo|[[SolarCity|Solar City-nin günəş paneli quraşdıran furqonları (2009)|left]] Mask əmisi oğulları Lindon və Piter Rivin 2006-cı ildə birgə təsis etdiyi SolarCity üçün ilkin konsepsiya və maliyyə kapitalı təmin etdi. Şirkət 2013-cü ilə qədər ABŞ-də günəş enerjisi sistemlərinin ikinci ən böyük təchizatçısı idi. Mask 2014-cü ildə SolarCity-nin Nyu-York ştatının Buffalo şəhərində ABŞ-dəki ən böyük günəş stansiyasından üç dəfə böyük ölçüdə qabaqcıl istehsal obyekti tikmək ideyasını irəli sürdü. Zavodun tikintisi 2014-cü ildə başlayıb 2017-ci ildə tamamlanıb. Şirkət Panasonic ayrılana qədər — 2020-ci ilin əvvəlinə qədər Panasonic ilə birgə müəssisə kimi fəaliyyət göstərib.
Tesla 2016-cı ildə SolarCity-ni 2 milyard dollardan çox qiymətə satın aldı və Tesla Energy-ni yaratmaq üçün onu batareya enerjisi saxlama məhsulları bölməsi ilə birləşdirdi. Razılaşmanın elan olunması Tesla-nın səhmlərinin qiymətinin 10%-dən çox azalması ilə nəticələndi. Həmin vaxt SolarCity likvidlik problemləri ilə üzləşirdi; lakin bu haqda Tesla səhmdarlarına məlumat verilmədi. Nəticədə, bir çox səhmdar qrupları Mask və Tesla-nın direktorlarına qarşı məhkəmə iddiası qaldıraraq, SolarCity-nin satın alınmasının yalnız Maskın xeyrinə olduğunu və Tesla və onun səhmdarlarına mənfi təsir etdiyini iddia etdilər. Mask 2019-cu ilin iyun ayında məhkəmə zamanı etiraf etdi ki, şirkət günəş bölməsindəki hər bir işçini Model 3-də işləmək üçün yenidən yerləşdirib və Maskın sözlərinə görə, "nəticədə günəş zərər çəkib". Bu əvvəllər səhmdarlara açıqlanmamışdı. 2019-cu ildə möhürlənmiş məhkəmə sənədləri də Maskın şirkətin likvidlik problemlərindən xəbərdar olduğunu təsdiqlədi. Tesla direktorları 2020-ci ilin yanvarında problemi həll etdilər və Mask yeganə cavabdeh olaraq qaldı.
Aşağı Cürəli
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.