cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İsmət İnönü
Qurtuluş savaşı
İlk dəfə 8 yanvar 1920-ci ildə Ankaraya getdi və Mustafa Kamal Paşa ilə qısa müddətliyinə çalışdı. Fevral ayının sonunda yeni qurulan Əli Rza Paşa hökumətinin hərbi naziri olan Fevzi Çaxmağın çağırışı ilə İstanbula getdi. 9 aprel 1920-ci ildə Mustafa Kamal Paşanın çağırışı ilə yenidən Ankaraya döndü və İstanbulla bütün rəsmi əlaqələri qopardı.
23 Aprel 1920-ci ildə açılan Türkiyə Böyük Millət Məclisinə Ədirnədən millət vəkili olaraq qatıldı. 6 iyun 1920-ci il tarixində İstanbuldakı Divan-i Hərb tərəfindən yoxluğunda edam cəzasına məhkum edildi.
3 may 1920-ci ildə Türk Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi təyin edildi. 10 noyabr 1920-ci ildə millət vəkili və müavin vəzifəsinə xələl gətirmədən Qərb Cəbhəsinin (Yunan-Türk Müharibəsi (1919–1922)) Şimali Bölmə komandanlığına təyin edildi. Çərkəz Ethəm üsyanının və daxili qiyamların yatırılmasında fəal rol oynadı. Qərb Cəbhəsi Şimal Bölmə komandiri olaraq 1921-ci ilin yanvarında yunanların irəliləməsini dayandırdıqda, 5 illik miralay rütbəsindən mirliva rütbəsinə yüksəldi və Paşa oldu. 4 may 1921-ci ildə Qərb Cəbhəsi komandiri təyin edildi. Lakin 17 iyul 1921-ci ildə Kütahya-Əskişehir döyüşlərində məğlub olduğu üçün Baş qərargah rəisi vəzifəsindən azad edildi. Onun yerinə 3 avqust 1921-ci ildə eyni zamanda Milli Müdafiə və Müdafiə vəkili olan Fevzi Çaxmaq Paşa gəldi.
Daha sonra Sakarya döyüşü zamanı TBMM sədri Mustafa Kamal Paşanın Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən Ali Baş Komandan təyin edilməsindən sonra Mirliva rütbəsi ilə Qərb Cəbhəsi komandiri vəzifəsini icra etdi. Böyük hücumdan sonra qazandığı uğurlara görə Feriki əvvəl rütbəsinə yüksəldi. İzmir geri alındıqdan sonra Mustafa Kamal Paşa tərəfindən atəşkəs haqqında danışıqlar aparılması üçün ona vəzifə verildi və Mudanyaya göndərildi.
Cumhuriyyətdən öncə
1922-ci il 3 oktyabr — 11 oktyabr arasında Milli Mübarizənin sona çatdığı Mudanya barışığı danışıqlarında Türk tərəfini təmsil etdi. 26 oktyabr 1922-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən Xarici İşlər naziri seçildi. Lozanna danışıqlarında heyətə rəhbərlik etdi; yeni dövlətin müstəqilliyini və suverenliyini təsdiqləyən Lozanna müqaviləsi imzalandıqdan sonra Sevr və Mudros müqavilələri qüvvədən salındı.
Əli Fəthi Okyarın təsis etdiyi 5-ci Deputat İcra heyətində Xarici İşlər üzrə vəkil vəzifəsində çalışıb. 23 avqust 1923-cü ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən Lozanna müqaviləsinin qəbul edilməsi, siyasi-diplomatik uğurlarının ən əhəmiyyətlisi idi.
Cümhuriyyət və baş nazir olduğu illəri
29 oktyabr 1923-cü ildə Türkiyənin respublika elan edilməsi ilə nəticələnən müddətdə Mustafa Kamal ilə sıx siyasi iş birliyində idi. 30 oktyabr 1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin ilk hökumətini qurdu və eyni zamanda Xalq Partiyası (daha sonra Cümhuriyyət Xalq Partiyası və ya CHP) sədr müavinliyini üstləndi.
İlk baş nazirlik dövründə Cümhuriyyətin ilk islahatlarına başlandı. Təhsilin birləşdirilməsi, xəlifəliyin ləğvi və Dəyanət İşləri Müdirliyinin yaradılması (3 mart 1924) bu dövrdə baş verdi. İki dövr baş nazir olduqdan sonra müxalifət partiyası olaraq qurulan Tərəqqi Cümhuriyyət Partiyası Çankayaya qarşı olan müxalif mövqeyini hökumət üzərindən həyata keçirtməsi, 8 noyabr 1924-cü ildə prezident Mustafa Kamalın istəyi üzərinə baş nazirlikdən istefa verdi. Fəthi bəy 21 noyabr 1924-cü ildə yeni hökuməti qurdu. Fəthi bəyin şərqdəki Şeyx Səid üsyanına gec müdaxilə etməsi və istefası səbəbiylə prezident Mustafa Kamal tərəfindən 3 mart 1925-ci ildə ona, hökuməti yenidən qurmaq tapşırıldı. Üsyanın yatırılmasında baş nazir olaraq əhəmiyyətli rol oynadı. 6 Mart 1925-ci ildə Təkrir-i Sükun qanunu qüvvəyə mindi və İstiqlal məhkəmələrini yenidən qurdu. Bu qanuna əsasən bütün müxalifət partiyaları və müxalifət qəzetləri bağlandı. 1926-cı ildə ordu generalı rütbəsinə yüksəldi. 1927-ci ildə öz istəyi ilə hərbi xidmətdən təqaüdə çıxdı. Bu tarixdən sonra Mustafa Kamalla birlikdə yeni dövlətin qurulmasında ən mühüm siyasi fiqur oldu.
1932-ci ildə Sovet İttifaqı ilə diplomatik yaxınlaşma məqsədilə Moskvaya getdi. 1932-ci il 25 aprel — 10 may tarixləri arasında bəzi görüşlər keçirildi. İnönü Moskvaya getmək məqsədini belə izah edir;
1934-cü ildə Soyad qanunu qüvvəyə mindikdən sonra İnönü soyadı ona, Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən verildi. 1924-cü ildən 1937-ci ilə qədər davamlı olaraq baş nazir vəzifəsində çalışıb. Bu dövrdə ölkədəki bütün mühüm siyasi proseslərdə; islahatların elan edilməsində və həyata keçirilməsində, iqtisadi siyasətdə etatizm prinsipinin qəbul edilməsində və həyata keçirilməsində və yeni dövlətin qurulmasında çox mühüm rol oynadı.
1936-cı ildə faşizmi araşdırmaq üçün İtaliyaya göndərilən CHP Baş katibi Rəcəb Pekərin geri döndükdən sonra Türkiyə Böyük Millət Məclisi üzərində "Faşist Şurası" qurulmasına dair hesabatı təsdiqləyib, imzalamasından sonra prezident Mustafa Kamal Atatürk; "Baş nazir həzrətləri yorğunluq səbəbi ilə,önünə gələn bütün hesabatları oxumadan imzalayır!" dedi və qərarı ləğv etdi. Dersim üsyanının yatırılması zamanı yaranan fikir ayrılıqları səbəbi ilə, 1937-ci ilin sentyabrında prezident Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən baş nazirlikdən və CHP sədr müavinliyi vəzifəsindən istefaya göndərildi, yerinə Cəlal Bayar təyin edildi. Bu dövrdə yalnız Türkiyə Böyük Millət Məclisində Malatya millət vəkili vəzifəsini icra etdi.
The Very Best of Era
The Very Best of Era - Eric Levinin Era musiqi layihəsi adından çıxardığı beşinci albomdur. Alboma daxil olan mahnılar bu albomdan əvvəlki dörd alboma daxil olan müxtəlif mahnıların yenidən işlənmiş və remix edilmiş versiyalarıdır.
İsmət İnönü
Prezidentliyi (1938–1950)
Mustafa Kamal Atatürkün 10 noyabr 1938-ci ildə vəfatından sonra, 11 noyabr 1938-ci ildə toplanan Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən yekdilliklə prezident seçildi. 26 dekabr 1938-ci ildə keçirilmiş CHP I Fövqəladə Qurultayında partiyanın "dəyişməz lideri" seçildi və "Milli şef" unvanına layiq görüldü.
The Very Best of Era
Albom Ukrayna, Kanada və Avropada 2000-ci ildə satışa çıxarılmışdır.
İsmət İnönü
Prezidentliyi (1938–1950)
30 dekabr 1925-ci il tarixli 701 saylı qanunla və 16 mart 1926-cı il tarixli 3322 saylı fərmanla prezidentin şəklinin 50, 100, 500 və 1.000 lirəlik əskinasların üz qabıqlarında olmasına qərar verildi. Buna əsasən pul və möhürlərdəki Atatürk şəkilləri götürüldü və əvəzinə İsmet İnönünün portretlərindən istifadə edildi.
Prezident seçildikdən sonra başlayan II Dünya müharibəsi zamanı ölkəsini müharibədən uzaq tutmağa çalışdı. Müharibə illərindəki iqtisadi və sosial problemlər dövrün unudulmaz mirası olaraq qaldı. "Varlıq vergisi" nin tətbiqinə başladıldı. Həm də bu dövrdə Həsən Əli Yücəlin rəhbərliyi altında Kənd İnstitutları quruldu. Bu institutlar sonrakı illərdə bağlanana qədər 20.000 tələbə kənd müəllimi kimi yetişdirildi. Bundan başqa prezidentliyi dövründə musiqidə xüsusi istedadı olan kiçik yaşlı uşaqların bu sahədə yaxşı təhsil almasını təmin etmək üçün "Möhtəşəm uşaqlar qanunu" ilə İdil Biret və Suna Kan kimi sənətçilərin yetişdirilməsində böyük rolu olmuşdur. thumb|right|250px|[[Franklin Delano Ruzvelt, İnönü və Vinston Çörçill, 4–6 dekabr 1943-cü il İkinci Qahirə konfransında]]
II Dünya müharibəsindən dərhal sonra beynəlxalq siyasətdəki irəliləyişlər, ölkə daxilində yeni formalaşmaların yanında rejimin ümumi xarakterində mühüm dəyişikliklər gündəmə gətirildi. Müharibənin qaliblərindən olan Sovet İttifaqının lideri İosif Stalinin Türkiyədən Qars, Ardahan, Artvin, Sarıqamışı istəməsi, Türkiyəni müharibənin digər qalibləri ABŞ və Birləşmiş Krallıq ilə yaxınlaşmasına səbəb oldu. Hərbi və iqtisadi dəstək verməyə hazır olduğunu bildirən ABŞ, Trumen doktrinasının nəzərdə tutduğu yardım qarşılığında, Türkiyədəki azad seçkilərə əsaslanan demokratik nizamın yerləşdirilməsini istədi.
1945-ci ildə qurulan Milli İnkişaf partiyasından sonra, 1946-cı ildə qurulan Demokrat Partiyası (DP) ilə çətin bir seçki yarışına girdi. 1946-cı ildə keçirilən ilk çox partiyalı seçkilərdə "açıq səs vermə, gizli təsnifat" metodu istifadə edildi və CHP bu seçkilərdə iqtidarını davam etdirdi. Ancaq seçkilərdə istifadə edilən sistemə görə seçkilərdə bir qədər saxtakarlığa yol verildiyi iddia edilirdi. Tək başına iqtidarda olduğu 1938–1950-ci illərdə Türkiyə iqtisadiyyatı orta illik göstəricidə 1,8% artdı. Bununla birlikdə, Türkiyənin Ümumi milli məhsul dəyəri, dünyada mində 6.52-dən, 6.43-ə düşdü.
Ana müxalifət partiyası rəhbərliyi (1950–1960)
İlk dəfə açıq sayı ilə keçirilən gizli səsvermə 14 may 1950-ci il ümumi seçkilərində CHP% 40, DP isə% 52 aldı. DP 416 millət vəkili çıxardığı halda, CHP-nin 69 millət vəkili var idi. Bunun üzərinə CHP, iqtidarı problemsiz bir şəkildə DP-yə buraxdı, Demokrat partiyası lideri Cəlal Bayar isə İsmət İnönüyə Türkiyə Böyük Millət Məclisində keçirilən prezident seçkilərində 387 səslə qalib gələrək prezidentliyə seçildi. İnönü prezident vəzifəsindən ayrıldı və siyasi həyatını ana müxalifət partiyasının lideri kimi davam etdirdi. On illik müxalifət dövründə, 1954-cü il seçkilərində partiyasından qazanan millət vəkillərinin səs nisbətinin düşməsi və sayının azlığına baxmayaraq, partiyasının rəhbərliyində qaldı və hökumətin siyasi təzyiqlərinə baxmayaraq, CHP-nin güclənməsinə öz töhfəsini verdi.
1957-ci il seçimləri
1958-ci ildə keçirilməli olan seçkilər, Demokrat partiyasının tələbi ilə bir il önə 27 oktyabr 1957-ci ilə gətirildi. Seçki kampaniyası dövründə müxalifət partiyaları Cümhuriyyət Xalq partiyası, Xalq partiyası və Cümhuriyyət Millət partiyası seçki ittifaqı üçün danışıqlara başladı. Ancaq Bölükbaşının həbs olunması, seçki qanunu ilə siyasi partiyaların ittifaq qurmasını qadağan etdiyi üçün planlanan ittifaq reallaşmadı. Səsvermə prosesi davam edərkən dövlət radiosunda Demokrat partiyasının qalib olduğu elan edildi, bülletenlərdə saxtakarlıq iddiaları günlərlə bitmədi. Bir çox yerdə səslərin sayılması ilə başa çatan seçkilərin sonunda səs nisbəti əvvəlki seçkilərə nisbətən 10% azalmış Demokrat partiyası səs üstünlüyü ilə yenidən hakimiyyətə gəldi.
27 may hərbi müdaxiləsi
1960-cı illərdə CXP ilə DP arasındakı mübahisələr daha da artdı. Bundan əlavə İnönü başda olmaqla CXP-nin tanınmış üzvlərinə qarşı hücumlar təşkil edildi. CHP-yə dəstək verən qəzetlər bağlandı, müxalif jurnalistlər həbs olundu. Bundan sonra, 1960-cı ilin aprelində DP, mətbuatı araşdırmaq üçün İstintaq Komissiyasının yaradılmasını təklif edən qanun irəli sürdü. Bu qanunda komissiyaya qəzetləri bağlamaq və jurnalistləri həbs etmək səlahiyyətinin verilməsi tövsiyə olundu, bu səbəbdən CXP millət vəkilləri bu qanuna qətiyyətlə qarşı çıxdılar. Danışıqlar zamanı CXP millət vəkillərinə bəzi məhdudiyyətlər qoyuldu. İnönünün özünə 12 iclasda iştirak etmək qadağan edildi. İnönü DP-nin bu münasibətinə qarşı parlamentdəki tarixi çıxışını etdi:
İnönü 27 may səhəri Ankaradakı Çəhrayi köşkdə "inqilab oldu" xəbərləri ilə oyadıldı. 28 may səhəri general Camal Gürsəl İnönü ilə telefon əlaqəsi saxladı:
Üçüncü Baş nazirliyi və siyasətdəki son illəri (1961–1972)
DP (Demokrat Partiyası), 27 may çevrilişi ilə 1960-cı ildə hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldıqdan və yeni konstitusiya qəbul edildikdən sonra, CXP, 15 oktyabr 1961-ci il tarixli ümumi seçkilərində təkbaşına iqtidar olaraq çoxluğu qazana bilməsə də,birinci partiya olaraq ortaya çıxınca, 24 il sonra yenidən baş nazir olaraq hökuməti qurmaq ona tapşırıldı. Bu dövrdə CxP-AP, CXP-YTP-CKMP və CXP-Müstəqil koalisiya hökumətlərinə rəhbərlik etdi. Yeni qurulmuş siyasi sistemin sağlam işləməsi üçün çaba göstərdi. thumb|right|Baş nazir İnönü (1964) 27 may çevrilişinin yaratdığı problemlərlə məşğul olaraq Baş qərargah rəisi Cövdət Sunay ilə birlikdə prezident Camal Gürsələ 22 fevral 1962-ci il qiyamının və 20 may 1963-cü il qiyamlarına təşəbbüslərin qarşısını almaq üçün kömək etdi. 1964-cü ildəki Kipr hadisələrində ABŞ-nin, Türkiyənin adaya müdaxiləsini əngəlləmək istəyinə qarşı, xarici siyasətdə çox yönlü araşdırmalar apardı. 21 fevral 1964-cü ildə Ankarada İsmət İnönüyə sui-qəsd cəhdi edildi. Qatil hadisə yerində yaxalandı və İsmət İnönü bu hadisədən xəsarət almadan xilas oldu.
İlk Dövlət Araşdırma Kitabxanası və Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurasının qurulması, planlı iqtisadiyyata keçid, 5 illik inkişaf planları, işçi birlikləri, tətil və kollektiv müqavilə qanununun qaldırılması, Ankara sazişi və sonrakı il Müştərək Bazar üzvlüyü, Sovet İttifaqı ilə yaxşı əlaqələrin qurulması, Milli Kəşfiyyat Təşkilatı qanunu və tənzimlənməsi, Milli Təhlükəsizlik Şurasının qurulması və inkişafı, Türk Ordusunun modernləşdirilməsi; İran və Pakistanla regional inkişaf təşkilatının qurulması, Avropa və Orta Asiya ölkələrini birləşdirən mikrodalğalı radio rabitə şəbəkəsinin qurulması, Dövlət Statistika İnstitutu və Turizm Nazirliyinin yaradılması, Cənub-Şərqi Anadolunun inkişafı və inkişaf planları,Mətbuat və Yayım Məktəbinin qurulması onun baş nazirliyi dövründə həyata keçirildi.
CXP-dən ayrılması və Respublika Senatı
250px|thumb|left|İsmət İnönü Mustafa Kamal Atatürklə birgə 12 mart 1971-ci ildə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin müdaxiləsindən sonra partiyada CXP-nin tutumu ilə bağlı əhəmiyyətli fikir ayrılıqları meydana gəldi və CXP Baş katibi Bülənt Ecevit ilə qarşı-qarşıya gəldi. Ecevitə görə, müdaxilənin məqsədi CHP daxilində hakim olan "ortanın solu" siyasətinə son qoymaq və partiyanın iqtidara gəlməsini əngəlləmək idi. İnönü müdaxiləni qəbul etmədi və müdaxilədən 2 gün sonra CXP qrupunda çox sərt çıxış etdi; lakin, yenə də vəziyyəti yumşaltmaq üçün yeni kabinetə nazir verməyə razı oldu. Yeni qurulacaq hökumətə partiyanın üzv verib verməyəcəyi ilə bağlı mübahisələr nəticəsində Bülənt Ecevit istefa verdi. Ecevitlə gərgin mübarizə apardı. 1972-ci ilin may ayında keçirilmiş 5-ci Fövqəladə Konqresdə, siyasətinin partiyası tərəfindən təsdiqlənməyəcəyi təqdirdə istefa edəcəyini açıqladı. Qurultayda partiya məclisi Ecevitin tərəfində olduğu üçün, 8 may 1972-ci ildə 34 illik CXP sədriliyi vəzifəsindən istefa verdi. Türkiyə siyasi həyatında partiya daxili mübarizələr nəticəsində dəyişən ilk baş nazir oldu. 5 noyabr 1972-ci ildə İsmet İnönü 49 il üzvü olduğu və 33 il lideri olduğu Cümhuriyyət Xalq Partiyasından istefa verdi. 14 noyabr 1972-ci ildə millət vəkilliyindən istefa verdi. Müraciətinə əsasən, o, Respublika Senatında keçmiş prezident simasında senator kimi xidmət etmişdir.
Ölümü və dəfn mərasimi
17 dekabr 1973-cü il bazar ertəsi günü oyandığında özünü yaxşı hiss etmədiyini söyləyən İnönü üçün Çəhrayı Köşkə prof. Dr. Zəfər Payqoç çağırıldı. Araşdırmalar nəticəsində, ağır infarkt keçirdiyi anlaşılan İnönünün xəstəxanaya aparılmasına həyat yoldaşı Məvhibe İnönü etiraz etmiş və həkimlər onu evdə müalicə etməyə razı olmuşdular. Daha sonra İnönünün nəfəs darlığı və nəfəs çatışmazlığı səbəbindən Köşkə oksigen çadırı gətirilir. Daha sonra prof.dr. Payqoçun istəyi ilə ürək xəstəlikləri mütəxəssislərindən prof. Dr. Bəkir Bərkol, Səbahət Qaymaqçalan, Cavid Sökmən, Turhan Akyol və Türkan Gürəl məsləhətləşmək üçün Çəhrayı Köşkə gəlirlər.
17 dekabrda infarkt keçirəndən sonra, doqquz gün ərzində yaşamaq üçün mübarizə aparan Türkiyə Respublikasının II prezidenti İsmet İnönü son nəfəsini 25 dekabr 1973-cü ildə verdi.
Ölüm xəbərini eşidən Nazirlər Kabineti toplandı və ölkədə cənazənin sonuna qədər milli matəm elan etdi. Bundan əlavə, hökumət İsmət İnönünün 26 dekabr 1973-cü ildə Anıtqəbirdəki müayinəsi nəticəsində Anıtqəbirdə dəfn olunmasına qərar verdi. Bununla əlaqədar olaraq Nazirlər Şurası 27 dekabr 1973-cü il tarixli və 7/7669 saylı fərman verdi. İnönü, 28 dekabr 1973-cü ildə dövlət mərasimi ilə Anıtqəbirdəki İsmet İnönü məzar otağında dəfn edildi. 6 noyabr 1981-ci il tarixli və 2549 saylı Dövlət qəbiristanlığı qanunu ilə Atatürk və İsmet İnönü qəbirlərinin Atatürk üçün qurulmuş Anıtqəbirdə saxlanılacağı, Anıtqəbir bölgəsində başqa bir şəxsin dəfn olunmayacağı bildirilir. İsmet İnönünün qəbirüstü abidəsi, 1993-cü ildə yenidən qurulmağa başlanmış, 1997-ci ilin yanvarında abidənin yenidən qurulması başa çataraq,bugünkü halını almışdır.
Anıtqəbir İsmət İnönü Sərgi salonu və məzarı
200px|thumb|right|İsmət İnönü qəbirüstü abidəsi, [[Anıtqəbir]] İsmət İnönünün məzarı olan otağa və sərgi salonuna qərb sütunlarının xarici divarından açılan qapıdan daxil olunur. Qısa dəhlizdən solda, 1-ci mərtəbəyə çıxan pilləkənlərlə qəbul salonuna daxil olursan. Salon düzbucaqlı şəklindədir, divarları və tavanları lif betondur.
Tavanda bərk palıd qəfəs divarlara meyllidir. Döşəmə Anadolu və Kapadokya rəngli qranitlə örtülmüşdür. Bu hissədə ziyarətçilərin oturması üçün hazırlanmış palıd çərçivəli dəri kreslolar və İnönü ailəsinin ziyarətləri zamanı yazdığı dəftər xüsusi palıd tribunasında yerləşir. Qəbul salonunun solundakı sərgi salonunun sağında məzar otağı yerləşir. Sərgi salonu qəbul salonuna bənzər şəkildə dizayn edilmişdir.
Yalnız bu hissədə divarlarda İsmet İnönünün həyatını əks etdirən fotoşəkillər olan vitrinlər var. Məzar otağına girilən taxta qapının ardında dəmir qapıda vardır. Məzar otağı kvadrat şəklindədir, kəsilmiş piramidal tavanla örtülmüşdür. Qərb divarında qiblə istiqamətində qırmızı, mavi, ağ və sarı rəngli şüşələrdən həndəsi naxışlı vitral pəncərə var. Mihrabiyenin qovşağı və tavanı qızıl mozaika ilə örtülmüşdür. Cənub divarında və giriş divarının iki tərəfində dördbucaqlı sağır nişlərdə İsmət İnönünün qızıl zər ilə yazılmış lakonik sözləri vardır. Ağ qranit örtüklü döşəmə, üzərindəki ağ qranit örtüklü qəbirüstü abidə qibləyə baxan istiqamətdə qoyulmuşdu. İsmət İnönünün nəəşi, İslam şərtlərinə uyğun olaraq, torpaq örtüklü bölməyə basdırıldı.
İsmət İnönü ev-muzeyi
İsmət İnönünün ev muzeyi onun doğulduğu evdir. İzmirin Konak ilində yerləşən ev bugün muzey olaraq istifadə olunur. İzmir İnönü ev-muzeyi çərşənbə axşamı, cümə axşamı və şənbə günləri 10.00–17.30 saatları arasında və tətil günləri arasında açıqdır.
Qeyd
1967-ci ildə İsmət İnönü Türkiyə Böyük Millət Məclisi (TBMM) tərəfindən Nobel sülh mükafatına namizəd göstərilmişdir.
Azadə Hüseynova
Azadə Hüseynova (tam adı: Azadə Cəbrayıl qızı Hüseynova; 2 yanvar 1937 – 1 dekabr 2016) — Azərbaycan alimi, texnika üzrə elmlər doktoru, professor.
Həyatı
Azadə Cəbrayıl qızı Hüseynova 1937-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1959-cu ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun kimya-texnologiya fakultəsini bitirdikdən sonra “SK” zavodunda (Sumqayıt şəhərində) işləmiş, 1960-cı ildə S.M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspiraturasına daxil olmuş, 1963-cü ildə dissertasiya işini müdafiə etmiş və kimya elmlər namizədi elmi dərəcəsini almışdır.
1963-cü ildən AMEA-nın Y.H. Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitututunda kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi və 1982-2016-cı illərdə “Avtomobil benzinləri” laboratoriyasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
1980-cı ildə “Xırda dispersli katalizator iştirakında katalitik krekinq prosesindən istifadə etməkə yükəkoktanlı etilləşməmiş avtomobil benzinlərinin alınma texnolgiyasının işlənib hazırlanması” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və texnika elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
1990-cı ildə “Qaz və yanacağın kimyəvi texnologiyası” ixtisası üzrə professor adına layiq görülmüşdür.
A.C. Hüseynova 2016-cı il dekabr ayının 1-də vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
A.C. Hüseynovanin elmi fəaliyyəti neftkimyası və neft emalı sahəsində yeni tullantısız texnoloji proseslərin elmi əsaslarının işlənib hazırlanmasına və yüksəkoktanlı etilləşməmiş Aİ-93 benzininin alınmasının yüksəkeffektli texnologiyasının yaradılmasına, həmçinin avtomobil benzinlərinə yüksəkoktanlı əlavələrin alınmasına, ağır neft xammallarının emalı üçün yeni texnoloji sistemlərin və katalizatorların yaradılmasına yönəlmişdir.
A.C. Hüseynova az və yüksək kükürdlü vakuum distillatlarının əsasında birbaşa katalitik krekinq prosesinin özündə etilləşməmiş Aİ-93 benzininin alınmasına verilmiş patentin müəlliflərindən biridir. O, əsas rejim parametrlərini və xammalın karbohidrogen tərkibini dəyişmək yolu ilə etilləşməmiş Aİ-93 benzininin alınmasını proqnozlaşdırmağa imkan verən bu prosesin elmi əsaslarını işləyib hazırlamışdır. Bu proses H. Əliyev adına Neft Emalı zavodunda 2,9 mln. manat/il iqtisadi səmərə verməklə müvəffəqiyyətlə tətbiq olunmuşdur.
A.C. Hüseynovanın rəhbərliyi altında və onun bilavasitə iştirakı ilə seolittərkibli katalizatorların iştirakında alternativ xammalın (C1-C3 biratomlu spirtlər) və katalitik krekinq prosesindən alınan C3-C4 qazlarının əsasında avtomobil benzinləri üçün yüksəkoktanlı əlavələrin alınması texnologiyası işlənib hazırlanmış, tətbiq üçün H. Əliyev adına Neft Emalı Zavoduna təqdim edilmiş və tövsiyələr zavod tərəfindən qəbul olunmuşdur.
A.C. Hüseynovanın rəhbərliyi altında benzinin çıxımını atırmaq və aşağı keyfiyyətli avtomobil benzinlərinin motor xassələrini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə onların metanolla qarşılıqlı təsiri üzrə tədqiqatlar aparılmışdır. İşlənib hazırlanmış proses mövcud analoji proseslərdən onunla fərqlənir ki, təkrar emalın aşağı keyfiyyətli benzinlərinin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması onların ehtiyatlarının qeyri neft mənşəli xammaların hesabına artması ilə müşayiət olunur.
A.C. Hüseynova tərəfindən yaradılmış ağır neft qalıqlarının emalı prosesi çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Bu proses ağır neft qalıqlarından (mazut, qudron) nəinki mühərrik yanacaqlarının alınmasını, həmçinin tərkibində 90 %-ə qədər hidrogen olan qazın alınmasını da təmin edir. Prosesin işlənməsi zamanı müəyyən olunmuşdur ki, ağır neft qalıqlarının tərkibində olan və istifadə edilən dəmir oksid katalizatorunun səthinə çökən vanadium və nikel (V, Ni) metallarını legirləyici əlavə kimi effektli istifadə etmək mümkündür və bu praktiki olaraq müxtəlif növ neft qalıqlarının (kükürdlü, yüksəközülü) emalına imkan yaradır.
A.C. Hüseynova tərkibində zəif birləşmiş hidrogen atomu olan birləşmələrdən hidrogenin foto və termokatalitik yolla alınması üzrə tədqiqatlar aparmışdır. İlk dəfə üzvi birləşmələrdən hidrogenin alınması üçün volframın polibirləşmələrinin məhlulları əsasında fotosistemlər işlənib hazırlanmışdır. İşlənib hazırlanmış proses öz göstəricilərinə görə ən yaxşı xarici analoqlarından üstündür. O, əmtəə benzinlərinin tərkibində benzolun miqdarını azaltmaq və dünya standartları səviyyəsinə qədər endirmək məqsədi ilə birbaşa distillə benzinindən riforminq prosesində benzol əmələ gətirən fraksiyanı (q.b.-90 °C) ayırıb, hidroizomerləşmə prosesinə uğratmışdır. Həmçinin riformiq benzinindən ayrılmış benzol saxlayan fraksiyanı (q.b.-90 °C) katalitik krekinq prosesindən alınan butan-butilen fraksiyası ilə alkilləşdirərək riforminq benzininin tərkibində benzolun miqdarını 0,8 %-ə endirmişdir. O, həmçinin mühərrik yanacaqlarının ehtiyatını artırmaq məqsədi ilə ilkin xammal kimi aşağı keyfiyyətli kokslaşma benzinini hidrogenləşdirdikdən sonra riforminq prosesi üçün xammal kimi istifadə olunmasını da təklif etmişdir.
Onun rəhbərliyi altında və bilavasitə iştirakı ilə ümumi kükürdün miqdarını əmtəə benzinlərinin tərkibində aşağı salmaq (30 ppm-ə qədər və daha aşağı) məqsədi ilə yeni sənaye katalizatorlarından istifadə etməklə katalitik krekinq benzininin hidrokükürdsüzləşdirilməsi prosesinin (2-təbəqəli katalitik sistem sistem) texnologiyası işlənib hazırlanmışdır. Işlənib hazırlanmış texnologiya katalitik krekinq benzinində ümumi kükürdün miqdarını 25-20 ppm-ə, ən zəhərli və korroziya yaradan merkaptan kükürdünün miqdarını isə 5-3 ppm-ə qədər aşağı salmışdır. O, katalitik krekinq benzinində ümumi kükürdün miqdarını daha da aşağı salmaq üçün tərkibində dəyişkən valentli metallar olan heterogen katalizatorların iştirakında hidrogen-peroksidlə oksidləşdirici kükürdsüzləşdirmə prosesinin texnologiyasını da təqdim etmiş və oktan ədədini aşağı salmadan kükürdsüzləşdirmə dərəcəsini 86 %-ə çatdırmışdır.
Onun bilavasitə iştirakı ilə Beynəlxalq bankın spesifikasiyasına uyğun Azərbaycan üçün tövsiyə olunan yüksək oktanlı Aİ-92 benzininin alınma texnologiyası üzrə tövsiyələr işlənib hazırlanmış və təqdim olunmuşdur.
Elmi Tədqiqatları
A.C. Hüseynova 260-dan çox elmi əsərin, o cümlədən 24 müəlliflik şəhadətnaməsi və ABŞ, AFR, İngiltərə, Kanada, Fransa, Yaponiya patentlərinin müəllifidir. Onun rəhbərliyi altında 16 elmlər namizədi və 2 elmlər doktoru müdafiə etmişdir.
Aerodramus amelis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
İstisu (Astara)
İstisu — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
325 (ədəd)
Üç yüz iyirmi beş — say sistemində ədədlərdən biridir. Üç yüz iyirmi dörddən sonra, üç yüz iyirmi altıdan əvvəl gəlir.
Həmçinin bax
300 (number) Nombres 300 à 399
İlisu bulağı
Ümumi məlumat
İlisu bulağı İlisu kəndindən 5 km şərqdə Hamamçay dərəsində Moxbulaq,Hamam,Oğlanbulaq-qızbulaq və s. bulaqlardan ibarətdir. Bu bulaqlardan çoxu(Moxbulaq istisna olmaqla) hərarəti 40 °C-45°-yə çatan kükürdlü(hidrokarbonatlı) isti sudur.
Tarixi məlumat
İlisu termal suları ilk dəfə 1866-cı ildə K.A.Nikitin tərəfindən tədqiq olunmuş və Q.V.Struve tərəfindən 1887-ci ildə kimyəvi tərkibi öyrənilmişdir.1950-ci ildən sonra bu bulaqda tikinti işləri aparılmiş,insanların su vannaları qəbul etməsi üçün xüsusi şərait yaradılmışdır.Suyun çıxdığı oyuq ön tərəfdən hörülərək hovuz halına salınmış və vanna qəbul etmək üçün istifadə olunur.Tədricən bu ərazı,təyinatına uyğun olaraq xalq arasında" hamam" adlanmışdır.Hamamdan bir qədər aralıda diğər mineral su-"Oğlan bulaq-qız bulaq" yerləşir.O,yerdən təxminən 2 m yüksəklikdən,qayanın işərisindən axıb tökülən isti su şırnağından ibarətdir.Qayada yanaşı əyləşib iki nəfərin söykənməsi üşün kreslonun söykənəcəıyinə bənzər yer var.Yaxınlıqda insanların gecələməsi üçün də otaqlar tikilmişdir.
Kimyəvi tərkibi
Adətən kükürdlü su adlanılan bu bulaqlar əslində kimyəvi tərkibəcə hidrokarbonatlıdır.Mineral bulaqda müşahidə edilən qazlar tərkibcə hidrogen-sulfidlidir. Mineral bulaqların tərkibində radon elementidə üstülük təşkil edir. Radon – Mendeleyev cədvəlində VIII qrupun elementidir. Radon radiumun çox qısa yaşama müddəti olan (yarımparçalanma dövrü 3.8 sutka) parçalanma məhsuludur. Təsirsiz qazlara aiddir. Rəngi, dadı və iyi yoxdur. Radon təbiətdə ən nadir elementlərdən biridir. Bu qaz radioaktiv maddələrin parçalanması zamanı əmələ gəlir. Əsasən tibb sahəsində tətbiq olunur. Radonun müalicə təsiri göstərən əsas amil alfa şüalanmadır ki, bundan periferik sinir sisteminn, dayaq – hərəkət sisteminin, damar, ginekoloji, bir sıra dəri xəstəliklərinin və yanıqlardan sonrakı fəsadların müalicəsində istifadə olunur.
Hidronimin mənşəyi
Hidronim qıpçaq sözü olan ili (isti) və su sözlərindən düzəlib, İsti su deməkdir. Türk dilində İlisu həm də "yel suyu" mənasında işlənir.İlisu sözünü başqa cür şərh edənlər də vardır.N.Q.Vaydenbaum "Qafqaz üzrə bələdçi" əsərində İlisu-sözünü "elli-su"-əlli su kimi tərcümə etmişdir. İ.P.Petruşevski də "elli-su" variantını vermişdir.Rus tarixçisi A.Fon-Potto isə İlisu sözünün mənşəyini "iyli su"-"kükürdlü su" ilə bağlamışdır. İlisu bulağının yaxınlığındakı İlisu kəndidə adını bu bulaqdan almışdır.
Radon vannaları
Hamamçay dərəsindən “Uludağ” turizim və istirahət kompleksinə asma kəmərlərlə bir çox xəstəliklərin əlacı, möcüzəvi termal bulaqların suyu gətirilmiş və radon vannaları qurulmuşdur. Radon vannaları əsasən müalicə vasitəsi kimi tətbiq olunur. Həkim təyinatından asılı olaraq həftədə 6 dəfəyə qədər tətbiq oluna bilər. Suda həll olunmuş radon sakitləşdirici, ağrıkəsici və iltihaba qarşı təsir göstərir, yüksək qan təzyiqini aşağı salır, sinir, endokrin və immun sisteminin fəaliyyətini normalaşdırır, damar və əzələ sisteminin spazmalarını aradan qaldırmağa kömək edir, regenerasiya proseslərini stimullaşdırır.
Radon vannalarının qəbulu, ürək fəaliyyətini yaxşılaşdırır, qan təzyiqini normalaşdırır. Radon vannalarının köməyi ilə sağalma, sinir və əzələ liflərində sorulma prosesləri sürətlənir. Radon vannaları maddələr mübadiləsinin pozulmasından, şəkərli diabetdən, podaqradan və piylənmədən əziyyət çəkənlərin müalicəsində əhəmiyyətlidir. Bu vannalar dəri xəstəliklərinin müalicəsi zamanı yaxşı təsir göstərir, sinir sisteminin fəaliyyətini stimullaşdırır, daxili sekresiya vəzilərinin fəaliyyətini normalaşdırır. Xəstələr radon vannalarını asan qəbul edir və həm də balneoloji müalicənin başqa enerji-aktiv faktorlarının təsirini yüngülləşdirir. Radon vannası qanın laxtalanma sistemlərinə müsbət təsir göstərir və mikrosirkulyasiya proseslərini yaxşılaşdırır.
Xarici keçidlər
http://www.ilisu-uludag.com/?lang=1&id=1
ObsCure (video oyun)
Obscure — survival horror janrında olan və 2005-ci ildə Hidravision şirkəti tərəfindən istehsal edilən videooyun. X-box, PlayStation 2 və Windows platformaları üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Barre-Büssol
Barre-Byussol — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Kommunanın departamenti — Alye. Lapalis kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
Kommunanın INSEE kodu — 03017.
1833-cü ildə keçmiş Barre və Byussol kommunlarının birləşməsindən yaradılmışdır.
Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 214 nəfər təşkil edirdi.
Fakel Voronej FK
Fakel Voronej FK — Rusiyanın Voronej şəhərini təmsil edən futbol klubu.
Qurban Qurbanov 1999-cu ildə bu klubda 12 oyun keçirərək 8 qol vurmuşdu
Kalu (Vərziqan)
Kalu - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 77 nəfər yaşayır (24 ailə).
SNOBOL
SNOBOL — 1962-67-ci illərində AT&T Bell Laboratories (ABŞ) tədqiqat şirkətində Ralf Qrisuold tərəfindən işlənib hazırlanmış, əsasən, sətir və mətnlərin emalı üçün nəzərdə tutulmuş proqramlaşdırma dili. SNOBOL güclü, yığcam dil olsa da, geniş tətbiq olunmadı, çünki strukturlu proqramlaşdırmada istifadə olunan şərtsiz keçidi etibarlı təmin etmir. SNOBOL-un kompilyasiya olunan versiyaları yaradılsa da, başlanğıcdan o, interpretasiya olunan dildir.
Resident Evil (oyun seriyası)
Resident Evil və ya yaponiyada bilinən adı ilə Biohazard — "Capcom" tərəfindən hazırlanan yapon qorxu oyunu seriyası. Seriya survival horror, üçüncü şəxs atıcı və birinci şəxs atıcı oyunlarından ibarətdir, burada oyunçular zombilərin və digər qorxunc varlıqların yaşadığı mühitlərdə sağ qalmağa çalışırlar.
Məkan
Hadisələr əsasən Rakun siti adlı şəhərdə baş verir. Şəhər ABŞ-nin qərbində yerləşir və sənaye şəhəri kimi tanınır. Şəhər həmçinin Arkley dağları ilə əhatə olunmuşdur.
Aerodramus pelewensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Viktor fon Hertsfeld
Viktor fon Hertsfeld — Macarıstan skripkaçısı və bəstəkarı.
NGC 1018
NGC 1018, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Aerodramus bartschi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Məlik Dadaşov
Məlik Yusif oğlu Dadaşov — Azərbaycan teatr və kino aktyoru. Azərbaycan SSR xalq artisti (1974), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1986). Əsasən mənfi rolların ifaçısıdır.
Həyatı
Məlik Dadaşov 1924-cü il iyunun 7-də Bakıda doğulub. İkinci Dünya müharibəsində iştirak edən aktyor beynindən zədə alaraq uzun müddət müalicə olunur. 1945-ci ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktyor kimi işə başlayır. 1950-ci ildə Azərbaycan Teatr İnstitutunu (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) bitirdikdən sonra M.Əzizbəyov adına Akademik Dram Teatrına işə gəlmişdi və burada ilk dəfə H. Muxtarovun "Ailə namusu" pyesində oynamışdı. Onun yaradıcılığının başlanğıcı Azərbaycan milli teatr sənətinin güclü inkişaf dövrünə təsadüf etmişdi. O vaxt Azərbaycan səhnəsinə Ə. Ələkbərov, M. Məmmədov, Adil İsgəndərov və onlarla digər sənət korifeyləri çalışırdı. Bu münbit sənət mühiti onun yaradıcılıq bioqrafiyasına güclü təsir göstərmiş və tezliklə onu səhnəmizin qüdrətli sənətkarları sırasına çıxarmışdı.
Yaradıcılığı
Məlik Dadaşovun Azərbaycan aktyorluq məktəbinin formalaşmasında xüsusi xidmətləri var. O, klassik və müasir aktyor sənətinin sintezindən yaranan bir ifa tərzi seçmişdi. Onun yaradıcılığında H. Sarabskidən, A. M. Şərifzadədən və digər klassiklərimizdən bəhrələnmə meylləri hiss olunurdu. Məlik Dadaşov dramatik rolların mahir ifaçısı idi. Yaratdığı obrazların ifası üçün elə gözəl ifadə vasitələri tapırdı ki, hətta tarixi qəhrəmanlar belə reallığa çox yaxınlaşırdı. M. Əzizbəyov, N. Nərimanov kimi tarixi şəxsiyyətlərin obrazları dediklərimizi bir daha təsdiq edir.
Məlik Dadaşov xalq artisti idi. Doğrudan da, xalq onu çox sevirdi. Hətta bəzən onun qəhrəmanlarının ifadələri xalqın dilinə düşürdü. Elə Qəmlonun, ("Axırıncı aşırım"), Kərbəlayi İsmayılla dialoqlarındakı ifadələri xatırlayın. Yəqin ki, "Abbasqulu bəyin nazı ilə çox oynayırsan, a… Kərbəlayi" ifadəsi hamıya yaxşı tanışdır.
"Ölülər"dəki Şeyx Nəsrullah rolunu o dəfələrlə Akademik Teatrın səhnəsində oynayıb. Çox vaxt deyirlər ki, M.Dadaşov mənfi tiplərin klassik ifaçısıdır. Şeyx Nəsrullah da, Qəmlo da, Molla Sadıq da mənfi tiplər idi. Amma siz bu rollarda aktyor məharətinə diqqət yetirin. Məlik Dadaşovun Şeyx Nəsrullahı özgə bir aləmdir. Bəlkə də, ona görə mərhum kinorejissor Tofiq Tağızadə "Ölülər" pyesi əsasında ekranlaşdırdığı "O dünyadan salam" filmində də Şeyx Nəsrullah rolunda Məlik Dadaşovu çəkmişdi. Tarixi şəxsiyyətlər də Məlik Dadaşovun ifasında çox real alınırdı. Kinorejissor Əjdər İbrahimov aktyoru bir neçə filmində çəkmişdi. "İyirmialtılar" və "Ulduzlar sönmür" filmlərində o, M. Əzizbəyovun və N. Nərimanovun çox real tarixi obrazlarını ekranda əbədiləşdirə bilmişdi. Xalq yazıçısı İ.Əfəndiyevin "Atayevlər ailəsi" pyesi əsasında hazırlanmış televiziya tamaşasında M.Dadaşovun yeni ampluada yaratdığı Atayev obrazı çox uğurlu ekran qəhrəmanı idi.
"Axırıncı aşırım"dakı Qəmlo bütövlükdə kinomuzda yaddaqalan obrazlardandır. Bu obrazın bütün xarakterik cizgilərini ustalıqla açan aktyor filmin əsas dramatik yükünün daşıyıcısına çevrilir. Ancaq çox təəssüflə qeyd etmək lazımdır ki, kişi rolunun ən yaxşı ifasına görə keçmiş İttifaq festivalında onun adı mükafatçılar siyahısına salınmadı. O vaxt deyilirdi ki, sovetlərin düşməni (Qəmlo) "sovetin" mükafatını ala bilməz. Və bir də "Dəli Kür"dəki Molla Sadıq. Bu obrazın da Azərbaycan kinosunda öz xüsusi yeri var. M.Dadaşov teatrımızda ömrünün sonuna kimi çalışmışdı. V.Şekspirin "On ikinci gecə", L.Tolstoyun "Canlı meyit", S.Vurğunun "Fərhad və Şirin", Ş.Qurbanovun "Sənsiz", İ.Qasımovun "Nağıl başlananda" və s. tamaşalarda onun yaratdığı obrazlar bu gün də xatirələrdən silinməmişdir.
Aktyor ömrünün son illərində S.Vurğun adına Rus Dram Teatrında çalışırdı. Bu teatrda direktor kimi çalışdığı dövrdə teatrın repertuarı xeyli zənginləşmiş, buraya yeni yaradıcı qüvvələr cəlb olunmuşdu. 1980-ci illərdən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində aktyor sənətindən dərs də deyirdi.
Bütün yaradıcı ömrünü Azərbaycan aktyor sənətinin inkişafına həsr etmiş görkəmli teatr və kino aktyoru Məlik Dadaşov bu gün aramızda olmasa da, onun əziz xatirəsi sənətsevərlərin qəlbində əbədi olaraq yaşayacaqdır.
Təhrif
Təhrif - hər hansı bir şeyi əsl məcrasından və ya malik olduğu vəziyyətdən çıxarmaq, yaxud onu dəyişməyi nəzərdə tutan ərəb mənşəli söz. Başqa sözlə, təhrif bir növ dəyişmək və əvəz etməkdir. Lakin təhrif bu sözlərin mənasını vermir.
Təhrifin bir neçə növü var. Onların ən əhəmiyyətlisi söz və məna təhrifidir. Söz təhrifi hansısa mövzunun zahiri görkəmini dəyişməkdən ibarətdir. Məsələn, hər hansı deyimdən bir cümlənin çıxarılması və ona bir cümlənin əlavə edilməsi. Yaxud, cümlələrin yeri elə dəyişilir ki, deyimin mənası orijinaldan fərqlənir, yəni bir sözlə deyimin görkəminə və sözünə toxunulur. Məna təhrifində isə sözə və zahiri görkəmə toxunulmur. Söz olduğu kimi qalır, lakin onu deyən şəxsin məqsədi düzgün izah olunmur. Yəni, elə izah verilir ki, onun daşıdığı məna deyim sahibinin deyil, təhrif edənin məqsədinə uyğun olur.
Məhdudiyyət yoxlaması
Məhdudiyyət yoxlaması (en. limit check) – proqramlaşdırmada: müəyyən informasiyanın məqbul məhdudiyyətlərə uyğunluğunu yoxlamaq üçün test. Məsələn, verilmiş massivin elementlərindən savayı bütün yaddaşı yeniləyən (yenidən yazan) proqram bu massivə daxil olmayan bütün verilənləri silir. Buna görə də məhdudiyyət yoxlaması proqramlarda tez-tez istifadə olunur.
Baltika Kalininqrad FK
Baltika Kalininqrad FK — Rusiyanın Kalininqrad şəhərini təmsil edən futbol klubu.
326 (ədəd)
Üç yüz iyirmi altı — say sistemində ədədlərdən biridir. Üç yüz iyirmi beşdən sonra, üç yüz iyirmi yeddidən əvvəl gəlir.
Həmçinin bax
300 (number)
Miçihiro Ozava
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 36 oyun keçirib.
Qalaktion və Tisian Tabidzelərin Ev Muzeyi
Qalaktion və Tisian Tabidzelərin ev muzeyi (გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმი) — Gürcüstanın Vani rayonu, Şkvişi kəndində yerləşən ev muzeyi. Hər iki şair bu ev muzeydə yaşamışdır. Şairlərin ikisinində aqibəti bir-birinə yaxın olmuş, İosif Stalinin 1930-cu illərdə həyata keçirdiyi Böyük Təmizlik siyasətinin qurbanı olmuşlar.
Muzey ümumilikdə 3 ha ərazini əhatə edir. Daimi ekpozisiya: 450 m², dövrü sərgilər: 30 m², konfrans zalı 60 m², saxlama anbarı: 30 m²
Aerodramus inquietus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qalaktion və Tisian Tabidzelərin Ev Muzeyi
Tarixi
Muzeyin əsası 1966-cı ildə qoyulmuşdur. Bununla belə onun rəsmi açılışı 1983-cü ilə təsadüf edir
Ekpozisiya
Muzey iki sərgi binasından və gürcü şairlərinin tarixi evindən ibarətdir. Qalaktion Tabidze (1892—1959) və Titsian Tabidzelər (1895—1937) bu binada yaşamış və bu kəndin sakini olmuşlar. Muzeydə Qalaktion və Titian Tabidzelərin xatirə əşyaları, Galaktionun atasının kitabxanasından köhnə bədii kitablar, dulusçuluq, naxış nümunələri, gürcü rəssam və heykəltəraşların əsərləri saxlanılır. Muzeydə ümumilikdə 7885 epsponat sərgilənir. Muzeyin ziyarətçilərinin sayı 4297 nəfərdir. Epspomnatlar arasındsa XIX əsrə aid saxsı qablar da vardır.
Muzeydə "Qalaktion və Titiani", "Çar-şair", "Mən aprel ayında doğuldum", "Galaktionun oçerkləri", "Titian və Boris Pasternak" mövzularında eksponatlar vardır.
Mənbə
İmereti muzeyi
Çingiz Hacıbəyov
Çingiz Zülfüqar bəy oğlu Hacıbəyov — Azərbaycan dirijoru, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1960).
Era 2
Era 2 - Eric Levinin Era musiqi layihəsi adından çıxardığı üçüncü albom.
Çingiz Hacıbəyov
Həyatı
Çingiz Hacıbəyov 1913-cü ildə Bakıda anadan olub. 1921-ci ildə Bakıda fəaliyyət göstərən türk musiqi məktəbində skripka sinfində təhsil alıb. Çingiz Hacıbəyov 1932-ci ilin noyabrından Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında skripkaçı kimi fəaliyyətə başlayıb. Müxtəlif vaxtlarda Azərbaycan Xalq Komissarları Soveti nəzdində Radio Komitəsinin simfonik orkestrində, Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında, Üzeyir Hacıbəyli adına Dövlət simfonik orkestrində işləyib. Həmçinin Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Məktəbində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub.
Era 2
Albom 2000-ci ildə Birləşmiş Krallıq, Avropa və Malayziyada, 2009 - cu ildə isə Ukraynada satışa çıxarlmışdır. Albomdan üç sinql çıxarılmışdır: Infanati,Misere Mani, Divano.
Çingiz Hacıbəyov
Həyatı
Çingiz Hacıbəyov 1931-ci ildən M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının orkestrində Üzeyir Hacıbəyovun və Müslim Maqomayevin rəhbərliyi ilə skripkaçı kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Çingiz Hacıbəyovun yaradıcılığının əsas fəaliyyəti Azərbaycan Musiqili Komediya Teatrı, Dövlət Radio və Televiziya verilişləri Komitəsinin simfonik orkestri, Ü.Hacıbəyov adına Dövlət Simfonik Orkestri ilə bağlı olmuşdur. 1938–1953-cü illərdə baş dirijor olmuşdur. 1953-cü ildən 1960-cı ilədək, Azərbaycan Dövlər Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsində baş dirijor, 1960-cı ildən ömrünün sonunadək Üzeyir Hacıbəyov adına Dövlət Simfonik Orkestrində dirijor olmuşdur.
Əməkdar incəsənət xadimi Çingiz Hacıbəyov 1971-ci il yanvarın 18-də Bakıda vəfat edib. Məzarı II Fəxri Xiyabandadır.
Qalaktion və Tisian Tabidzelərin Ev Muzeyi
Mənbə
Photos of Museum of Poet Galaktion in Chkvishi / Фотографии музея поэта Галактиона в Чквиши
Galaktion and Titsian Tabidze House Museum
ვანის მუნიციპალიტეტში სახალხო დღესასწაული «ვანელობა» მასშტაბურად აღინიშნა
Kucan (Vərziqan)
Kucan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 54 nəfər yaşayır (12 ailə).
Əndorab qalası
Əndorab qalası — Azərbaycanın Tərtər rayonu ərazisində qala. Arxeoloqlar tərəfindən yeni aşkarlanan "Əndorab qalası" erkən orta əsrlərin son mərhələsinə, VIII-IX əsrlərə aiddir. Bu haqda Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun şöbə müdiri Arif Məmmədov məlumat verib. Onun sözlərinə görə, bu qala haqqında orta əsr yazılı mənbələrdə vacib məlumatlar verilib, lakin qalanın yeri məlum deyildi. Ərazidə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı qalanın yeri müəyyən olunub.
Ümumi sahəsi 8 hektar olan qala Tərtər çayının sahilində, Bərdə-Gəncə ticarət yolunun kənarında yerləşir. Arif Məmmədov bildirir ki, o dövrlər üçün həm müdafiə, həm də məlumat götürmə məntəqəsi kimi fəaliyyət göstərən qalada aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı bir sıra maddi eksponantlar da aşkar edilib.
Qazıntı ərazisindən XII əsrə, Atabəylər dövrünə aid mis pullar, qədim dövrlərə aid saxsı məmulatlar aşkarlanıb. Həmçinin Sasani və Ərəb işğalı dövrlərinə aid, üzərində fars əlifbası ilə yazılan sənətkar möhürü də aşkar olunub.
Leylətul-məbit
Leylətul-məbit Məhəmmədin Məkkədən Mədinəyə hicrətə başladığı gecədir. Bu gecənin Rəbiüləvvəl ayının birinci günü olduğu güman edilir. Qureyşlilərin Məhəmmədi öldürməsi qərarı səbəbiylə Əli ibn Əbu Talib Məhəmmdin yataq yerində yatmış və peyğəmbər Məkkəni tərk etmişdi.
Quranda
Qurani Kərimdəki Bəqərə surəsinin 207-ci ayəsi Əlinin İslam Peyğəmbərinin həyatını xilas etməsi üçün verdiyi fədakarlığı göstərmək üçün nazil olduğu düşünülür:
327 (ədəd)
Üç yüz iyirmi yeddi — say sistemində ədədlərdən biridir. Üç yüz iyirmi altıdan sonra, üç yüz iyirmi səkizdən əvvəl gəlir.
Həmçinin bax
300 (number)
Orta təhsil
Orta təhsil – əksər ölkələrin maarif sistemində əsas təhsil dərəcəsinin ənənəvi adı. Orta təhsil adı təhsil səviyyəsinin təbəqələşməsi nəticəsində yaranmışdır.
Orta ixtisas təhsili – xalq təsərrüfatı, səhiyyə və mədəni-maarif müəssisələri üçün orta ixtisas təhsilli mütəxəssislər hazırlanması sistemi. XX əsrin I yarısından müstəqil təhsil sahəsi kimi formalaşmışdır.
Aerodramus manuoi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
İnternet cəmiyyəti
İnternet cəmiyyəti ( (Internet Society ~ ru. Сообщество Интернет ~ tr. İnternet Toplumu ) – İnternetin rəhbər orqanlarından olan beynəlxalq ictimai qeyri-kommersiya qurumu. 1992-ci ildə qurulan bu təşkilat şəbəkə standartlarına və protokollarına nəzarət edir. Onun tərkibinə 150-dən çox təşkilat, o cümlədən IETF, IAB daxildir.
Volqar Həştərxan FK
Volqar Həştərxan FK — Rusiyanın Həştərxan şəhərini təmsil edən futbol klubu.
328 (ədəd)
Üç yüz iyirmi səkkiz — say sistemində ədədlərdən biridir. Üç yüz iyirmi yeddidən sonra, üç yüz iyirmi doqquzdan əvvəl gəlir.
Həmçinin bax
300 (number)
Era (albom)
Era — Eric Levinin Era musiqi layihəsi adından çıxarılmış debüt albomudur.
Albom 1996 - cı ildə Polşa və Birləşmiş Krallıqda, 1998-ci ildə Avropa və Niderlandda, 2002-ci ildə Rusiya və Fransada, 2009 - cu ildə isə Ukraynada satışa çıxarılmışdır.
Bəzi ölkələrdə bonus parça olaraq "After Time" mahnısı da alboma əlavə edilmişdir. Ümumiyyətlə debüt albomu olmasına baxmayaraq albom böyük uğur qazanmışdır. Albomdan üç sinql çıxarılmışdır - Ameno, Mother, Enae Volare Mezzo. Həmçinin hər üç mahnı üçün klip çəkilmişdir.
NGC 1019
NGC 1019, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Tsukasa Hosaka
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 19 oyun keçirib.
Gəncə Tibb Cəmiyyəti
"Yelizavetpol Tibb Cəmiyyəti" və ya "Gəncə Tibb Cəmiyyəti" — Azərbaycanda ilk səhiyyə-sağlamlıq cəmiyyəti thumb|270x270px|Xudadat bəy Rəfibəyli və Nuru Paşa, Gəncə 1918-ci il.
Haqqında
"Yelizavetpol Tibb Cəmiyyəti" Xudadat bəy Rəfibəylinin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə 1914-cü ildə yaradılmışdır. Bu cəmiyyətin əsas məqsədi Gəncədə yoxsullara, kimsəsizlərə pulsuz tibbi yardım göstərmək idi.
Cəmiyyətin fəal üzvləri Həsən bəy Ağayev, Həmzə bəy Zeynalov, Musa bəy Rəfiyev və s. şəxslər idi. "Yelizavetpol Tibb Cəmiyyəti" Bakı, Şuşa, Şəki və şəhərlərdə fəaliyyət göstərən digər cəmiyyətlərlə daim sıx əlaqədə olurdu.
Asteroid 2008 KV2
Asteroid 2008 KV2 – Yer kürəsinə yaxın orbitlərdə hərəkət edən Aton asteroid qrupunun nümayəndəsi. Bu asteroid 28 may 2008-ci ildə kəşf olunmuşdur. Asteroid 2008 KV2-in Günəş ətrafında dolanma periodu 286 Yer gününə və ya 0.78 Yer ilinə bərabərdir. Günəşdən olan məsafəsi orbitinin afeli nöqtəsində 180 milyon kilometr, perihelidə 75 milyon kilometrdir.
Astronomlar asteroid ölçüsünü tam dəqiq müəyyən edə bilməmişlər, lakin hesablamalara əsasən, 146 metrdən 327 metrədək dəyişir.
2008 KV2 asteroidini digər asteroidlərdən fərqləndirən cəhət onun 27. iyun 2019 tarixində Yer yaxınlığından keçməsidir.
Obyektlə Yer arasında olan məsafəni daha yaxşı təsəvvür etmək üçün müqayisə edək: 2008 KV2 obyektinə qədər olan məsafə Ay la Yer arasındakı məsafədən (384000 km) 17 dəfə böyükdür.
Nasa Reaktiv Hərəkətlər Laboratoriyasının verdiyi məlumata görə 2008 KV2 asteroidi böyük ölçülərinə və Yerə yaxın olmasına görə “potensial təhlükəli asteroidlər” kateqoriyasına aiddir. O Dünyanın yaxınlığından saatda 40800 kilometr sürətlə keçmişdir.
Çendoizm
Çendoizm — Şimali Koreyada ortaya çıxan monoteist bir din. thumb|Çendoizmin simgesi
Mənşələri
Çendoizmin kökləri, Koreya şamanizmi, Koreya xalq dini və Koreya buddizmi ilə xristianlığa sökənir. Cənubi Koreyada getdikcə daha çox məşhur olmağa başlamışdır.
Anlayışlar
Çendoist ilahiyyatında tanrı (Haneullim, Koreya şamanist inanclarında yer tutan bir anlayış) vardır. Bu dində edilən səylər dünyəvi cəmiyyəti dəyişmək və dünyayı cənnətə çevirməkdir. İnananlar, yüksək bir ictimai şüur ilə ağıllı əxlaqi varlıqlar halına çevrilməyə çalışmaqdadırlar.
Təranə Haşımova
Təranə Haşimova (tam adıː Haşimova Təranə Əzim qızı) — Fəlsəfə doktoru, dosent, şairə.
Həyatı və Təhsili
Bakı şəhərində doğulmuşdur. Bakı şəhəri 182 saylı orta məktəbin, Bakı Dövlət Universitetinin məzunudur. Məzun olaraq Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Milli Münasibətlər İnstitutu "Türk xalqlarının tarixi, ədəbi-mədəni əlaqələri" bölməsində fəaliyyət göstərmiş, 2007-ci ildən Milli Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda "XX əsrdə Azərbaycan poeziyasının Mərkəzi Asiya xalqlarının şeirinə təsiri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutunun "Türk Filolojisi" bölməsində, eyni zamanda Dillər Universitetində müəllim kimi fəaliyyət göstərir.