cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şah Abbas meydanı
Tarixi
Meydanın şimal-qərb tərəfini, planda kvadrat formya malik və mərkəzi qapısı Şah Abbas meydanına açılan böyük bazar kompleksi tuturdu. Şah Abbas məscidi ətrafında Gəncə mədrəsəsi yerləşirdi. Məscidin arxasında qəbirsanlıq, qərb tərəfində bir qədər aralıda isə Çökək hamam yerləşirdi.
Gəncə xan sarayı
thumb|270x270px| 1960-cı illərin sonlarında Gəncə xanlarının sarayının xarabalıqları
Gəncə şəhərinin tarixi mərkəzində mövcud olmuş tarixi saray kompleksi. Kompleksə bir neçə saray binası, tağlı daş qalereya, daxili həyətlər və fontanlar, o cümlədən köməkçi tikililər daxil idi. Kompleksin bəzi tikililəri 1970-ci illərin əvvəllərinə kimi xaraba vəziyyətdə qalsa da, 1974-cü ildə onlar da tamamilə sökülmüş və kompleksin yerində Bakı kinoteatrı inşa edilmişdir. 2012-ci ildə Bakı kinoteatrı da sökülmüş və ərazidə Gəncə Dövlət Filarmoniyasının yeni binası inşa olunmuşdur.
Gəncə xan sarayı qəsr formalı yaşayış kompleksi olmaqla, bir neçə yaşayış binası, həmçinin, xəritədə “xan tikilisinə aparan tağlı daş qalereya” adlandırılan tağlı tikilidə ibarət olmuşdur. Bu tikili saraya aparan xüsusi qapı və ya dəhliz rolunu oynamışdır.[5] Kompleks daxili həyətlərə və bir neçə fontana malik idi.
Gəncə Dövlət Filarmoniyası
270px|thumb|right| Gəncə Dövlət Filarmoniyası
Gəncə Dövlət Filarmoniyasının təməli 21 yanvar 2012-ci ildə İlham Əliyevin Gəncə səfəri zamanı qoyulmuşdur. 10 noyabr 2017-ci ildə İlham Əliyevin iştirakı ilə filarmoniyanın yeni binasının açılış mərasimi keçirilib.
Klassisizm üslubunda inşa edilmiş altımərtəbəli binada inzibati, məşq, qrim, rejissor və istirahət otaqları, bufet yaradılıb. Burada, eyni zamanda, 1200 nəfərlik konsert və 300 yerlik iclas zalları, 10 loja və 1 VİP loja vardır. Binanın üçüncü mərtəbəsinin eyvanında Üzeyir Hacıbəyovun, Fikrət Əmirovun, Qara Qarayevin, Niyazinin və Arif Məlikovun heykəlləri qoyulub. Ərazidə açıq havada yay konsert meydançası, baxış qülləsi və digər tikililər yerləşir.
Şah Abbas məscidi
XVII əsrdə Arran memarlıq üslubunda inşa edilmiş tarixi məsciddir. Gəncə Cümə məscidi ümumi memarlıq kompozisiyası, planlaşdırma, konstruktiv və bədii-dekorativ xüsusiyyətlərinə görə orta əsr Azərbaycan memarlığının portal-günbəz ənənələrini davam etdirir. Binanın memarlığında, xüsusilə günbəz və portalların həll edilməsində Azərbaycan və qonşu ölkələrin zəngin memarlıq ənənələri uğurla istifadə olunmuşdur. Bununla yanaşı binanın memarlığında forma və detalların sadə təkrarlanmasına da yol verilməmiş, Arran memarlıq məktəbi üçün xarakterik olan lakoniklik, ifadəlik və aydınlıq əks etdirilmişdir.
Kompleksin əsas binası inşası 1606-cı ilə aid edilən məscid binasıdır. C. Aleksandroviç yazır: “...məscid qapısı üzərindəki kitabədə onun inşa tarixi “Kilidi-Şamaxi” ifadəsi ilə bildirilmişdir ki, bu da əbcəd hesabı ilə hicri 1015-ci il, yəni bizim eranın 1606-cı ili deməkdir.”
Cavad xan türbəsi
270px|thumb|right| Cavad xan türbəsi
Şah Abbas meydanının mərkəzində, Gəncə xanlığının sonuncu monarxı olan Cavad xanın məzarı üzərində inşa edilmiş türbədir. Cavad xanın məzarı və yazılı baş daşı 1962-ci ildə meydanın mərkəzində fəvvarə inşa etmək məqsədi ilə aparılan qazıntılar zamanı təsadüfən aşkara çıxarılmışdır.
Türbə Arran memarlıq məktəbi üslubunda, bişmiş kərpicdən dördkünc formada inşa edilmiş və üstü gümbəzlə örtülmüşdür. Türbənin mərkəzində Cavad xanın məzarı durur, baş daşı isə Gəncə Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində saxlanılır.
Gəncə mədrəsəsi
Gəncə şəhərinin əsas meydanında vaxtilə mövcud olmuş mədrəsə binasıdır. Şah Abbas məscidini əhatə edən mədrəsə binasının dövrümüzə yalnız məscidin qərb tərəfində həyə boyunca yerləşən dörd otaq və divarlar qalmışdır.
Mədrəsənin dövrümüzə çatmış qalıqları çox da böyük olmayan bir mərtəbəli otaqlardır. Bu otaqların hər biri böyük oxvari tağ vasitəsiylə həyətə açılan müstəqil girişə malikdir. Otaqlar, aralarında inşa edilmiş kar divarlar vasitəsiylə bir-birindən ayrılmışdır. Otaqların tağvari örtüyü ara divarlara söykənir. Mədrəsənin kənar divarları onu ətraf küçələrdən tamamilə izolyasiya edir ki, bunun da nəticəsində qapalı daxili həyət yarnır. Gəncə mədrəsəsi yaxınlıqda yerləşən Şah Abbas məscidi kimi bişmiş kərpic və gəc məhlulundan inşa edilmişdir.
Çökək hamam
270px|thumb|right| Çökək hamam
1606-cı ildə Şeyx Bəhainin planı əsasında inşa edilmiş və Gəncə şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşən günbəzli hamamdır. Binanın tikintisində gil-əhəng qatışığı və qırmızı kərpicdən istifadə olunub.
NGC 154
NGC 154 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. E? tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Şah Abbas meydanı
Çökək hamam
Onun «Çökək hamam» adlandırılması texniki quruluşdan irəli gəlir. Suyun təzyiqini təmin etmək üçün bu hamamı çökəkdə inşa ediblər, tikilinin altında olan zırzəmi isə qızdırıcı soba rolunu oynayır. Belə ki, su qızdırılan zaman qazanın altında yandırılan odunun tüstüsü zirzəmiyə yönəldilir, buxar vasitəsi ilə hamamın altının və divarlarının qızdırılmasını təmin edilirdi. Digər tərəfdən isti suyun özünü də kirəmit borularla divarın içərisindən dolanma yolllarla istifadə nöqtəsinə çatdırırmışlar.
Aspilia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Mavas
Mavas — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Mavas- Xocavənd rayonunda kənd adı. Kənd Yuxari Qarabagın Çiləbörd kəndindən çıxmış ailələrin Mavas adlı dağın ətəyində saldıqları məntəqədir. Başqa məlumata görə Türkiyənin Diyarbəkir mahalından gəlmə ermənilərin kəndidir. Mavas dağının adındandır. Mavas- Xocavənd rayonunda dağ adı. Mənbədə dağın adı “Mavas-Xirxan“ kimidir. “Albaniya tarixi“ əsərində Mivs kimidir ( “Albaniya tarixi“). Fars dilində məvə “ dayanacaq“, “pənahlıq“ sözündəndir.
Həmçinin bax
Xocavənd rayonu
Xarici keçid
http://xocavend-ih.gov
Ghost in the Shell: Stand Alone Complex
ー Production I.G studiyası tərəfindən Masamune Şironun Ghost in the Shell manqası əsasında çəkilmiş anime serialı.
Birinci mövsumu ilk dəfə Perfect Choice kanalında 2002-ci ilin oktyabrından 2003-cü ilin oktyabradək yayımlamışdı. adlı ikinci mövsum isə ilk dəfə Animax kanalında 2004-cü ilin yanvarın 1-dən 2005-ci ilin yanvarın 8-ə dək nümayiş olunurdu.
İstehsal
Ghost in the Shell: Stand Alone Complex serialın animasiyanı yaradan Production I.G, prodüsserləti isə Bandai Visual, Bandai Entertainment, Dentsu, Nippon Television Network, Tokuma Shoten, Victor Entertainment, və Manga Entertainment idilər.
Musiqi
Yoko Kanno serialın iki mövsum, tam metrajlı sikvel və OVA-ların bütün musiqi çərçivələrinin (açılış və sonluq mahnıları) bəstəkarıdır.
Yayımlama
Animax anime televiziya şəbəkəsi 2002-ci ildə animenin lisenziyanı alıb, onu Asiyanın böyük hissəsində və həm də Latin Amerikada nümayiş eləyib. Bundan sonra, onun lisenziyasını Şimali Amerika üçün Bandai Entertainment və Manga Entertainment, Avstraliya üçün isə Madman Entertainment əldə etdilər. ABŞ-da bu serial Cartoon Network kanalın Adult Swim proqram blokunda, Kanadada YTV, Böyük Britaniyada isə AnimeCentral kanalında göstərilib.
Birinci mövsumun televiziya yayımından sonra çox tez ikinci mövsumu yaratmaq qərar olundu. Artıq 2003-cü ildə Otakon konvensiyada Bandai seriya sayını 52-yə qədər böyütdüyünü elan etməyi, ikinci mövsum olacağının eyhamı idi. 2003-cü ilin Hellovin günü Production I.G serialın ikinci mövsumunu rəsmən elan edib.
İkinci mövsumun ilk nümayişi 2004-cü ilin yanvarında Animax-da olub.
2015-ci ilin martın 18-də elan olunub ki, həmin ilin aprelin 1-dən başlayaraq Stand Alone Complex həftəlik şəkildə Yaponiyanın BS11 kanalında yenidən yayımlayacaq.
OVA
Ghost in the Shell: Stand Alone Complex - The Laughing Man adlı tam merajlı OVA Yaponiyada 2005-ci ilin sentyabrın 23-də üzə çıxıb. O, bəzi dəyişik və əlavələrlə serialın birinci mövsumunun məzmunu təkrar edir.
Ghost in the Shell: S.A.C. 2nd GIG – Individual Eleven adlı OVA ikinci mövsumun məzmunu təkrar edir.
Videooyunlar
Ghost in the Shell: Stand Alone Complex əsasında üç videooyun yaradılıb. Birincisinin adını Ghost in the Shell: Stand Alone Complex qoydular. O, Cavia tərəfindən PlayStation 2 üçün Yaponiyada 2004-cü ilin martın 4-də, Şimali Amerika üçün isə həmin ilin noyabırn 8-də buraxılıb. G-Artist tərəfindən PSP üçün yaradılmış ikinci oyun Şimali Amerikada birinci oyunnan eyni adı daşıyır, Yaponiyada isə kimi bilinir. O, Yaponiyada 2005-ci ilin sentyabrın 15-də, Şimali Amerikada isə həmin ilin oktyarın 25-də üzə çıxıb.
Ranobe
Cuniçi Fucisaku anime serialın əsasında üç cildli ranobe yazıb, Tokuma Shoten isə onu neşr etdi. adlı birinci cild Yaponiyada 2004-cü ilin yanvarın 21-də üzə çıxıb.
Manqa
Kodansha nəşriyyatı Stand Alone Complex əsasında iki manqa serilı çap edib. adlı birinci manqa serialı anime serialın seriyaların sonunda göstərilən Tachikomatic Days qısa videoların əsasında yaradılıb. Onu çəkdiyi Mayasuki Yamamoto idi və o, Monthly Young Magazine jurnalında 2009-cu ilin dekabrın 9-dan çap olunurdu.
Digər
Serialın ilk 19 seriyasını ehtiva edən Ghost in the Shell: Stand Alone Complex Official Log 1 adlı rəsmi DVD ilə soraq kitabçası Bandai və Manga Entertainment tərəfindən 2005-ci ilin oktyabrın 25-də buraxılıb. DVD ilə soraq kitabçasında layihənin üzrə işləyənlərin intervyuları, cizgi texnikalardan və serial konsepsiyalardan məlumat var. Ghost in the Shell: Stand Alone Complex Official Log 2 adlı ikinci DVD ilə soraq kitabçası 2006-cı ilin yanvarın 24-də üzə çıxıb. Orada qalan 7 seriya ilə onlarnan bağlı şərhlər var.
Rauf Atakişiyev
Həyatı
Moskva Dövlət Konservatoriyasını Konstantin Nikolayeviç İqumnovun (1873-1948) sinfi üzrə bitirmiş və vokal üzrə Antonina Vasilyevna Nejdanovadan (1873-1950) dərs almışdır. Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur.
Yaradıcılığı
Azərbaycan Opera və Balet Teatrının səhnəsində Hacıbəyovun "Arşın mal alan" musiqili komediyasında Əsgərin partiyasını ifa etmişdir. 1965-ci ildə çəkilmiş "Arşın mal alan" filmində də Əsgərin mahnıları Atakişiyevin ifasında səslənmişdir.
Lenski ("Yevgeni Onegin", P.Çaykovski), Alfred ("Traviata", C.Verdi), Almaviva ("Sevilya bərbəri", C.Rossini), Faust ("Faust", Ş.Quno), Balaş ("Sevil", F.Əmirov) partiyalarını ifa etmişdir.
Rəşid Behbudovun ifasında daha çox məşhur olan "Я встретил девушку" mahnısının ilk ifaçısıdır. Mahnı ilk dəfə 1957-ci ildə Tacikistan SSR-in "Stalinabad" kinostudiyasında çəkilmiş eyniadlı filmdə ifa olunmuşdur.
Sərşəhər məscidi
Sərşəhər məscidi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun inzibati mərkəzində yerləşən məscid.
Rauf Atakişiyev
Yaradıcılığı
Tahir Atakişiyevin qardaşıdır.
Sərşəhər məscidi
Coğrafi mövqeyi
Məscidlərlə zənginliyi cəhətdən nəinki Naxçıvan bölgəsində, bütövlükdə Azərbaycanda əvvəlinci yerlərdən birini tutan Ordubad şəhərinin əsas məscidlərindən biri də Sərşəhər məscididir. Şəhərin böyük və əsas məhəllələrindən biri olan Sərşəhər məhəlləsinin mərkəzində yerləşdiyi üçün məscid belə adlanır. “Sərşəhər” sözü “şəhərin başı, mərkəzi” mənasındadır. Bu məhəllədə qədim tikililərə daha çox təsadüf olunur. XVIII əsrin əvvəllərində Naxçıvan sancağının Azadciran nahiyəsinə daxil olan Ordubad qəsəbəsinin məhəllələrindən birinin adı indi olduğu kimi Sərşəhər məhəlləsi olmuşdur.
Memarlıq quruluşu
Sərşəhər məscidi məhəllənin mərkəzi meydanının şimal tərəfində yerləşir. Bünövrəsi çay daşı, yuxarı hissəsi isə çiy kərpicdən tikilmiş, fasadı bişmiş kərpiclə üzlənmişdir.
Sərşəhər məscidi planda kvadrat şəkilli olub, iki mərtəbədən ibarətdir. Məscidin birinci mərtəbəsi kişilər, ikinci mərtəbəsi isə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. İkinci mərtəbəyə və məscidin damına qərb tərəfdəki dolama pilləkənlə çıxılır. Zahiri görünüşü kifayət qədər cəlbedici olan məscidin tavanı taxta və fanerlə, döşəməsi isə taxta ilə işlənilib. Tavan 6 ağac sütun və divarların üzərində dayanıb. Məscidin şəbəkəli pəncərələri ona xüsusi gözəllik verir. Qarşısında böyük meydanı vardır. Meydanda nəhəng çinar ağacı ucalır. Məscidin ikinci mərtəbəsində kitabxana vadırr. Burada dini kitablar və əlyazmalar saxlanılır. Əlyazma əsərlərin sayı 30-dan çoxdur. Məscid 1986-cı ildə bərpa və təmir edilmiş, meydan kompleksi şəklinə salınmışdır. Döşəməsi taxta, tavanı isə taxta və fanerlə işlənib. Tavan 6 ağac sütun və divarların üzərində dayanmışdır. Məscidin şəbəkəli pəncərələri qarşısında ki meydana açılır. Yenidən təmir bərpa işlərinə gəldikdə isə 1986-cı ildə təmir edilmişdir. Restavrasiyadan sonra məscid məhəllə məscidi kimi istifadədədir. .
Kastilyone di Qarfanyana
Kastilyone di Qarfanyana — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Juau Jilbertu
Juau Jilbertu - braziliyalı musiqiçi, gitarist, bosa nova musiqinin ən məşhur simalarından biri.
Həyatı
Juau Jilberu 1931-ci ildə Braziliya nın Baiya bögəsində Juazeyru şəhərində imkanlı iş adamı Jovinianu Dominqos di Oliveyra və Martinya du Pradu Pereyra di Oliveyranın ailəsində dünyaya göz açmışdır. 1942-ci ilə qədər, Arakaju şəhərində təhsil almağa yollanana qədər burada yaşamış, 1946-cı ildə təhsilini başa vuraraq geri qayıtmışdır. Ona ilk gitara da təxminən bu dövrdə, 14 yaşında ikən atası tərəfindən alınmışdır. Juazeyruya qayıtdıqdan sonra o öz qrupunu - "Enamorados du Ritmu" (Ritm aşiqləri) yaratmışdır. 1947-ci ildə Baiyanın Salvador şəhərinə köçmüş və üç il burada yaşamışdır. Lakin, burada o təhsilini davam etdirmir və özünü tamamiylə müsiqiyə həsr edir. 18 yaşı olarkən o artıq yerli Baiya İctimai Radiosunda kruner kimi fəaliyyətə başlayır.
Platelyay gölü
Platelyay gölü (: Plateliu ežers) — Jemaytiya regionunun ən böyük, Litvanın isə ən böyük 9-cu gölü. Göl Jemaytiya Milli Parkında yerləşir. Sahədi 12 km², ən dərin yeri isə 47 metr təşkil edir. Göldə 7 ada yerləşir, bu adalarında birində qəsr tikildiyindən həmin ada Qəsr adası adı ilə tanınır. Arxeoloqlar burada iki qəsrin qalıqlarını tapmışdırlar və onların Bona Sforsa qəsrinə aid olduğunu güman edirlər. Göldə dalğıclıq və yaxta klubları fəaliyyət göstərir. Gölün qərb sahilində Platelyay qəsəbəsi yerləşir.
Platelyay gölü bir neçə tədbir ilə məşhurdur. Burada 2002-ci ildə Roko naktys festivalı keçirilir. Lakin Platelyay qəsəbəsi 4000 qonağın ehtiyaclarını qarşılaya bilmədiyindən festivalın keçirildiyi yerin dəyişdiriləcəyi görünür. 25 il boyunca göl marafon yarışları üçün istifadə olunmuşdur. 2006-cı ildə rekord sayda iştirakçı qeydə alınmışdır: 21 nəfər 3,5 kilometr məsafəni, 154 nəfər isə 1,8 km məsafəni üzmüşdür.
Göl sualtı arxeologiyası üçün maraqlı nümunələrdən biridir. Alimlər düşünürlər ki, keçmişdə suyun səviyyəsi daha alçaq olub, su səviyyəsinin yüksəlməsi nəticəsində bir neçə ada su altında qalmışdır. Məsələn, 2002-ci ildə dalğıclar üzərində "L" hərfinə bənzər işarələr olan daş tapmışdırlar. Bu daş daha kiçik daşlarla əhatələnmişdir və belə nəzəriyyə ortaya çıxmışdır ki, bu, bütpərəstlər tərəfindən ibadət yeri kimi istifadə olunmuşdur. 2002-ci ildə arxeoloqlar gölün dibində uzunluğu 5,5 metr olan, Böyük Vitovt dövrünə aid olduğu güman edilən 3 qayıq aşkarlamışdırlar.
Göldən elə də uzaqda olmayan meşənin içində Soyuq müharibə muzeyi fəaliyyət göstərir.
Məlikcanlı
Məlikcanlı — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Bulutan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 14 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Məlikcanlı kəndi 14 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Kənd XIX əsrin əvvəllərində Cənubi Azərbaycanın Qaradağ mahalından gəlmiş Məlikcanlı nəslinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kənd ermənilər tərəfindən Melikaşen adlandırılırdı.
Tarixi abidələri
Məlikcanlı kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Məlikcanlı kəndinin əhalisinin sayı 14 nəfər təşkil edirdi.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Olqa Forş
Olqa Forş — Rusiya yazıçısı. Rusiyada inqilabi-demokratik mübarizəni əks etdirən tarixi romanların müəllifi kimi tanınır.
Həyatı
Anası yarı gürcü, yarı azərbaycanlı olan Nina Şahəddinova erkən vəfat edib.
NGC 155
NGC 155 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Abdulqədir Abdullayev
Abdulqədir Abdullayev (17 iyul 1988; Aquşa rayonu, Dağıstan MSSR) — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.
Həyatı
Abdulqədir Abdulla oğlu Abdullayev 1988-ci il iyulun 17-də Rusiyanın Aquşa rayonunda anadan olub. Şəxsi məşqçisi Məhəmmədarif Hacıyevdir.
Karyerası
Abdulqədir Abdullayev 2015-ci ilin 12 – 28 iyununda baş tutan I Avropa Oyunlarında mübarizə apardı. Turnirin 1/8 final mərhələsində Macarıstan nümayəndəsi Adam Hamoriya (3:0), 1/4 final mərhələsində Fransa təmsilçisi Paul Omba-Biongoloya (3:0), 1/2 final mərhələsində isə Rusiya nümayəndəsi Sadam Məhəmmədova (3:0) qalib gələn Abdulqədir Abdullayev, final görüşündə Ukrayna təmsilçisi Gevorg Manukyan ilə üz-üzə gəldi. Həlledici görüşdə Abdulqədir Abdullayev qələbə qazandı (WO) və I Avropa Oyunlarının qalibi oldu.
Pyetrasanta
Pyetrasanta — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Abdulqədir Abdullayev
Karyerası
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1299 nömrəli Sərəncamına əsasən I Avropa Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Abdulqədir Abdulla oğlu Abdullayev "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.
Pyetrasanta
Əhali
Pyetrasantanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Abdulqədir Abdullayev
Karyerası
Avropa Oyunlarından sonra Abdulqədir Abdullayev Qətərin Doha şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında çıxış elədi. Çempionatın 1/8 final mərhələsində Əlcəzair nümayəndəsi Çouaib Bouloudinata qalib gələn (3:0) Abdulqədir Abdullayev, 1/4 final mərhələsində Argentina təmsilçisiYamil Peraltanı məğlub elədi (3:0) və turnirin yarım-final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə o, Kuba nümayəndəsi Erislandi Savona məğlub oldu (0:3) və Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.
Daha sonra Abdulqədir Abdullayev 2016-cı ilin 8 – 18 aprelində Samsun şəhərində baş tutan Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirində çıxış elədi. Turnirin 1/8 final mərhələsində Litva nümayəndəsi Tadas Tamasaushasa (3:0), 1/4 final mərhələsində isə İrlandiya təmsilçisi Darren O'Neilla (3:0) qalib gələn Abdulqədir Abdullayev, 1/4 final mərhələsində Birləşmiş Krallıq nümayəndəsi Lourens Oholiyə məğlub oldu (0:3). Turnirin üçüncü pilləsi uğrunda görüşdə isə o, Ukrayna nümayəndəsi Geovrg Manukyana qalib gəldi (3:0) və 2016-cı il Rio-de-Janeyro Olimpiadasına vəsiqəni təmin elədi.
XXXI Yay Olimpiya Oyunları 2016-cı ilin 5 – 22 avqustunda Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutdu. Turnirin 1/8 final mərhələsində Abdulqədir Abdullayev Fransa nümayəndəsi Paul Omba-Biongoloya ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə 3:0 hesabı ilə qalib gəldi. 1/4 final mərhələsində isə o, Özbəkistan təmsilçisi Rüstəm Tulaqanova məğlub oldu (0:3) və Olimpiada da mübarizəsini dayandırdı.
Rio-de-Janeyro Olimpiadasından sonra Abdulqədir Abdullayev 2017-ci ilin 16 – 24 iyununda baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Turnirin 1/8 final mərhələsində o, Şotlandiya nümayəndəsi Scott Forresta qalib gəlsə də (3:2), 1/4 final mərhələsində İngiltərə təmsilçisi Klevon Klareya məğlub oldu (KO) və Avropa Çempionatında mübarizəsini başa vurdu.
Avstraliya–Okeaniya xalqları
Avstraliya–Okeaniya xalqları — Dünya xalqları ailəsindən Avropalılar tərəfindən dünyanın beşinci qitəsi kimi kəşf olunan Avstraliyanın sahəsi 7,7 milyon kv.km-dir. Okeaniyanın sahəsi isə 1,3 milyon kv.km-dir. Geoloji baxımdan Avstraliya materiki dünyanın ən qədim kontinentidir. Ən yüksək nöqtəsi isə materikin şərqində yerləşən Kostyuşko zirvəsidir və dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 2200 metrdir. Avstraliya tropik və subtropik zonada yerləşməklə faunası yoxsuldur. Materik tektonik cəhətdən ən sabit region hesab olunur.
Avstraliya və Okeaniyanın əhalisinin mənşəyi barədə bir çox alimlər müxtəlif fikirlər söyləyir və bu yerlərin məskunlaşması tarixini araşdırmağa təşəbbüs göstərirlər. Son 20-25 il ərzində bu problemin öyrənilməsi arxeoloji qazıntı materiallarına və bu bölgədəki mövcud dillərin dərin etnolinqvistik təhlilinə əsaslanaraq tam elmi bünövrə üzərinə qoyulmuşdur. Bu tədqiqatlardan aydın olur ki, bu ərazidə ilk dəfə Avstraliya və Yeni Qvineya məskunlaşmışdır.
Bütün tədqiqatları və etnolinqvistik xüsusiyyətləri nəzərə alaraq Okeaniyada aşağıdakı tarixi-mədəni rayonları qeydə almaq mümkündür:
Okeaniya xalqları
Papuaslar, əsasən, Yeni Qvineyada yaşayırlar. Yeni Qvineya adası Qrenlandiyadan sonra dünyada ikinci böyük adadır. Adanın sahəsi 785 min kv.km-dir. Papuasiya adlanan ərazidə 750-yə qədər etnos yaşayır ki, bunların 572-si papuasdır. Ən böyük papuas etnosları enqa, çimbu, xaqen, kamano, xuli və başqalarıdır. Hazırda papuasların əksəriyyəti kəndlərdə yaşayırlar. Yeməkləri isə əksər vaxtlarda bitki mənşəli yeməklərdən ibarət olur. Papuaslarda nəsil ata xətti üzrə hesablanırdı. Papuaslar arasında ən geniş yayılan dini inamlar totemizm və magiya olmuşdur.
Melaneziyanın da etnik tərkibi olduqca mürəkkəbdir. Burada 200-ə qədər etnos yaşayır. Bunların böyük çoxluğunu avstroneziya dilləri (600 min), az bir qismini papuas dilləri (70 min) təşkil edir. Antropoloji baxımdan yerli əhali Avstraliya irqinə daxil olan kiçik melaneziya irqinə mənsubdur. Dilləri Malay-Polineziya dil ailəsinə daxildir. Əkinçilik, balıqçılıq və ovçuluq əsas peşələrdir. Melaneziya kəndləri dairəvi, küçəvari və pərakəndə plan quruluşuna malik olan məskənlərdir.
Valvatida
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Avstraliya–Okeaniya xalqları
Okeaniya xalqları
Melaneziyada ən yüksək ictimai quruluş Fici arxipelağında olmuşdur. Melaneziyalılar arasında fövqəltəbii qüvvələrə inam daha geniş yayılmışdı. Bundan başqa magiya, animizm, totemizm və s.etiqadlar da olmuşdur.
Adətə görə polineziyalılar içki içərkən dodaqlarını qaba söykəmirdilər. Polineziyalılar mahir sənətkarlar sayılırlar. Polineziyalıların əksəriyyəti təlim-tərbiyə işlərinə ciddi əhəmiyyət vermişlər. Onların dini görüşləri digər Okeaniya xalqları ilə oxşardır. Polineziyalılar musiqi və rəqslərə də böyük diqqətlə yanaşırdılar. Polineziyanın Pasxi adasında yaşayan aborigenlərin özlərinə məxsus mədəniyyəti olmuşdur.
Hətta müəyyən olunmuşdur ki, onlar heroqlif yazıdan da istifadə etmişlər. Mikroneziyaya mənsub olan 2140 adadan 96 adada insanlar məskunlaşmışdır. Mikroneziyada 190 min yerli etnos yaşayır. Onlar da Malay-Polineziya dil ailəsinə mənsub dillərdə danışırlar. Etnoqrafik baxımdan Mikroneziya 2 hissəyə ayrılır:
Burada evlər bir qayda olaraq daş dirəklər üzərində tikilirdi. Əsas əmək alətləri ox və kaman, nizə və daş bıçaqlar idi. Balıqçılıq əsas məşğuliyyət sahəsi hesab olunur. Toxuculuq da geniş yayılmışdır. Mərkəzi və Şərqi Mikroneziyada əhali iki kastaya ayrılırdı: “Nəciblər” adlanan nəsli əyanlar və “Kayur” adlanan sadə adamlar. Okeaniyanın digər vilayətlərinə nisbətən Mikroneziyada ictimai münasibətlər bir qədər zəif öyrənilmişdir. Missionerlərin əksəriyyətinin müşahidələrinə görə burada intensiv olaraq ibtidai icma münasibətləri dağılır və əmlak bərabərsizliyi yaranırdı.
Fivittsano
Fivittsano — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Pontremoli
Pontremoli — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Əhalisi
Pontremolinin keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Atrichantha
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Cənubi Afrika Respublikasının Kap əyalətində bitən yeganə Atrichantha gemmifera, növü məlumdur.
Susanlıq
Susanlıq — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Tuğ kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 9 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Susanlıq kəndi 9 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
San Miniato
San Miniato — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Susanlıq
Toponimikası
Tədqiqatçılara görə, yaşayış məntəqəsini orta əsrlərdə, İranın Zuzan əyalətindən gəlmiş Azərbaycan ailələri salmışlar. Oykonim "Zuzandan gələnlər, zuzanlı" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Leyla Şıxlinskaya
Leyla Fərrux qızı Şıxlinskaya — Azərbaycan kino aktrisası, baletmeysteri, xoreoqrafı və pedaqoqu, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1998), sənətşünaslıq elmləri doktoru, SSRİ Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü, 1990–1992-ci illərdə "Dyagilev-balet" truppasının baletmeysteri.
Həyatı
12 iyun 1947-ci ildə Moskvada anadan olmuşdur. Leyla Şıxlinskaya balet məktəbini, daha sonra GİTİS-in teatrşünaslıq fakültəsini bitirmişdir. "Arşın mal alan" filmində (1965) Gülçöhrənin yadda qalan obrazını yaratmışdır. Pedaqoq və xoreoqraf kimi SSRİ-nin gimnastika üzrə olimpiya yığmaları ilə işləyib. Uzun illər Moskvada Böyük Teatrın xoreoqrafiya məktəbində müəllimlik edib. Leyla Şıxlinskaya həm də Azərbaycanın xoreoqrafiyası və balet sənətinin tarixi və inkişafı mövzusunda 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. 1992-ci ildən Moskvada özünün təşkil etdiyi "Şeyla" eksperimental balet yaradıcılıq mərkəzinin bədii rəhbəridir.
Leyla Şıxlinskayanın həyatı incəsənətlə bağlı olsa da, ailəsində həkimlər çoxluq təşkil edib. Bu əhatədə keçən uşaqlıq illəri 1999-cu ildə onu Leyla Şıxlinskayanın Klinikasını yaratmağa məcbur etmişdir və bu tibb ocağı Azərbaycanda ilk şəxsi klinikalardan biri olmuşdur.
1987-ci ildə sənətşünaslıq elmləri namizədi, daha sonra isə sənətşünaslıq elmləri doktoru elmi dərəcələrinə layiq görülmüşdür. 1993-cü ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına, 1998-ci ildə isə "xalq artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Tırtov adası
Tırtov adası — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Rusiya Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
Arxipelaqın ucqar cənub-şərq qutaracağlnda qəraralaşır. Şərq adaları qrupuna daxildir. Üstəlik öz qurunun ən cənub adasıdır. Şimalında Bianki adası yerlışir. Şərqində iki elə də iri olmayan ada vardır: Jeleznyakov adası vı Lovson adası. Qərbində yerləşən Paxtuson adasından Lelin boğazı ilə ayrılır. Cənubunda yerləşən adalardan isə Matisen boğazı ayırır. Rusiyanın materik hissəsi ilə arasında məsafə 35 km-dir.
Görünüşü
Ada buzdan azaddır. Ada ensiz uzantı formasında şimaldan cənuba uzanaraq Y hərifinə bənzəyir. Şimal-qərbində belə də böyük olmayaq yarımada vardır. Adanın şimalda Karluk burnundan cənub-şərqdə Vıxodnov burnuna qədər olan məsafəsi 16 km təşkil edir. Eni bir necə metrdən daxili hissələrdə 5–6 km, cənuba goğru isə daha da genişlənir. Adanın ətraflarının parçalı olması bir çox körfəzlərin yaranmasına səbəb olmuşdur. Vıxodnı burnu iləBarletta burnu arasında Yujnaya buxtası, Qaleçnı yarımadası ilə adanın mərkəzi hissəsi arasında Nedzveski buxtası, Olenı burnu ilə Melvill burnu və adanın qərbi arasında isə Nord buxtası yerləşir. Adanın böyük hissəsini hündürlüyü 12-36 metr olan qayalıqlar örtmüşdür. Adanın ən hündür nöqtəsi 36 metrdir. Buhündürlük adanın mərkəzi hissəsində Melvill burnu rayonunda yerləşir. Adanın sahil hissəsi daşlıqlarla örtülüdür. Burada daimi axarlara malik olmayan çaylar vardır. Demək olar ki, ada boyunca şirinsulu göllərə rast gəlinir. Melvill burnu və cənub hissə bataqlaşmışdır.
Tarixi
Ada ilk dəfə 1901-ci ildə Zarya şxununda Eduard Vasileviç Tollun rəhbərlik etdiyi eksoedisiya tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada rus admiralı Pavel Petroviç Tırtovun şərəfinə adlandırılmışdır. İlk əvvəllər adanın yalnız şimalına bu ad verilmişdi. Toll oranı ayrıca ada gesab edirdi. 1939-cu ildə ki, araşdırma hər keyə aydınlıq gətirmişdir.
1940-cı ildə adanın Qaleçnaya yarımadasında Tırtov qütb stansiyası fəaliyyətə başlayır. Hazlrda belə fəaliyyət göstərir.
Burada olan bir çox coğrafi adlar məşhur adaların şərəfinə adlandırılmışdır: Melvill burnu ABŞ qütb araşdlrmaçısı Corc Volles Melvillin şərəsinə adlandırılmışdır. Nedzveski butası isə sovet qütb araşdırmaçısı İosif Markoviç Nedzveski şərəfinə adlandırılmışdır.
Barataşvili körpüsü
Barataşvili körpüsü (ბარათაშვილის ხიდი) — Gürcüstanın paytaxtı Tiflis şəhərində, Kür çayı üzərində yerləşən avtomobil körpüsü. Körpü paytaxtın Avlabari rayonunu Qədim Tbilisi ilə birləşdirir. 1960-cı illərin arxitekturasına uyğundur.
Yerləşir
Körpü Barataşvili küçəsinin girəcəyində yerləşir. Körpüdən Tbilisi Beynəlxalq Hava Limanına qısa yol keçir. Körpüdən yuxarı axar boyunca Saarbuken, aşağı axar üzrə isə Sülh körpüləri yerləşir. Körpü yaxınlığında Gürcüstan Mərasim Sarayı yerləşir.
Adı
İlk əvvəllər körpü yerləşdiyi rayonun adına uyğun olaraq Murxan körpüsü adlanırdı. Bu hissədə knyaz Baqration-Murxanskiyə məxsus saray olmuşdur. Çağdaş adı isə körpüyə 1966-cı ildə verilmişdir. Körpü gürcü şair və yazıçısı Nikoloz Barataşvilinin şərəfinə adlandırılır.
Tarixi
thumb|250px|Мухранский мост Bu ərazidə körpünün tikintisi hələ 1880-ci illərdən planlaşdırılır. 1882-ci ildə arxitektor A. Umanski 3 aşırımlı, metal konstruksiyalı körpünün layihəsini verir. Ancaq ilk olaraq Qalaktion Tabidze körpüsünün tikintisi qərara alınır. 1906-cı ildə İmanskinin layihəsi mühəndislər Yevgeni Poton, A. Tolçin və P. Rabseviç tərəfindən yenidən işlənilir. 1909—1911-ci illərdə bu layihə əsasında bir aşırımlı körpü inşa edilir. Tikinti zamanı köhnə körpünün taxta konstruksiyaları partladılır. Körpünün rəsmi aşılışı 24 arel 1911-ci ildə baş tutur. Bu aşılışda Tiflisin icra başçısı Aleksandr Xatisyanda iştirak edir.
Xarici görünüş baxımından körpü Sankt-Peterburqdakı Bolçeoxtinski və ya Riqadakı Duqava çayı üzərində yerləşən dəmiryolu körpüsünə bənzəyir. Aşırımın uzunluğu 73 m, eni isə 17 metr təşkil edirdi. Hərəkət zolağının uzunluğu isə 11 metr təşkil edirdi. Körpü avtonəqliyyat, tramvay və piyadaların hərəkəti üçün nəzərdə tutulurdu.
Hazırkı körpü 1963—1966-ci illərdə mühəndis Qeorqi Karsivadze və arxitektor Şota Kavlaşvili, V. Kurtişvilinin layihəsi əsasında inşa edilir.
2008-ci ildə körpüdə «Gənclik» abidəsi qoyulur (müəllif Q. Caparidze).
Konstruksiya
Üç aşırımdan ibarət olan, dəmir-beton konstruksiyalı körpüdür. Körpünün ümumi uzunluğu 150 m, eni isə 26 metrdir. Körpü həm avtomobillərin həm də piyadaların hərəkəti üçün hesablanmışdır. Avtomobillərin hərəkəti üçün körpü altı zolaqlıdır.
Volterra
Volterra — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Əhalisi
Volterranın demoqrafik göstəriciləri:
Asteriscus
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Linckia
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Vikopizano
Vikopizano — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Əhali
Vikopizanonun keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
NGC 2018
NGC 2018, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. OCL+EN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
RoboCup
thumb|right|300px|2004-cü ildə Lissabonda keçirilən RoboCup yarışları. RoboCup — 1993-cü ildən başlayaraq hər il robotlar arasında keçirilən beynalxalq yarışlar.RoboCup — Robotlar arasında futbol çempionatı deməkdir.
Astranthium
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Ophidiasteridae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Karminyano
Karminyano — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Pocco a Kayano
Pocco a Kayano — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
NGC 1077A
NGC 1077A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Le Monde (qəzet)
"Le Monde", köhnə azərbaycandilli mənbələrdə "Mond" — liberal-sol Fransa gündəlik qəzeti. Hərfi mənada "Dünya" deməkdir.
Haqqında
60-cı ilində Le Monde yeni ünvanı Boulevard Auguste Blanqui bulvarında 1944-cü ildə tərəfindən qurulan qəzet, Figaro ilə birlikdə Fransanın ən əhəmiyyətli qəzetlərindən biri olmuşdur.
Funksionalizm (memarlıq)
thumb|219x219px|Bellavista Denmark (1934) Funksionalizm — XX əsr memarlıq cərəyanıdır. Almaniyada ("Bauhauz" məktəbi) və Niderlandda yaranmışdır. Funksionalizm 1910-1920-ci illərin konstruktivizmi və avanqard bədii hərəkatı əsasında formalaşdı və 1930-cu illərdə müstəqil bir memarlıq üslubu kimi formalaşdı. Məsələn, Rusiya inqilabının, utopik anlayışları və idealist fikirləri funksionalizmin hüdudlarında əks etdirən konstruktivizmdən fərqli olaraq, memarlar formulaya uyğun olaraq konkret utilitar-konstruktiv vəzifələri həll etdilər: funksiya - tikinti - forma - keyfiyyət. thumb|Bellavista Denmark (1934) Qərbi Avropa funksionallığı ideyaları yeni materialların və tikinti texnologiyalarının istehsalında elmi və texnoloji tərəqqinin ehtiyaclarından əmələ gəlmişdir. Funksionalizm prinsipləri bina və tikililərin sənaye və məişət proseslərinə və onlarda olan funksiyaların (utilitar, kommunikativ, sosial-mədəni) ciddi şəkildə uyğunlaşdırılmasını nəzərdə tutur. Funksionalizmin mənşəyi ənənəvi ingilis evinin "rasional memarlıq" ənənələrinə, V. Morrisin və "İncəsənət və sənətkarlıq" emalatxanalarına, J. Hoffman, L. Bauer və K. Moserin Vyana emalatxanalarına, G. Muteisusun nəzəri görüşlərinə və alman Verkbundun fəaliyyətinə əsaslanır. Funksionalizm prinsipləri ən çox Almaniyada bauhauz məktəblərində və Niderlandda de steil dərnəyində inkişaf etmişdir. Xüsusi əhəmiyyət daşıyan Gottfried Semper və onun "Praktik Estetika", P. Behrens və O. Vaqerin əsərləri olmuşdur.
Fəaliyyətlilik, məqsədləri, ərazi şəraiti və ətraf mühit tələblərindən asılı olaraq ev tikməyə imkan verdi. Məsələn, İngiltərədə əhalinin sıxlığı olan ərazilərdə çoxmərtəbəli binaların inşası üstünlük təşkil edirdi. Kənarda bir İngilis evi (kottec) ənənəsində az mərtəbəli tikinti daha populyar qaldı. Eyni zamanda köhnə binaların xüsusiyyətləri və milli xüsusiyyətlər nəzərə alındı. Fəaliyyətçiliyin ideoloji prinsipləri XX-XXI əsrlərdəki urbanizm ideologiyasının əsasını, planlaşdırma və şəhərsalmanın yeni metodlarını meydana gətirdi: Parisdəki Voisin Planı (1925), Nanterrədəki Aio Qüllələri (1977), 1980-ci illərin R. Bofilinin təcrübələri, bölmə (kapsul) ) K. Kurokavanın evləri, yaşayış məhəllələrinin "kiçik" inkişafı.
Əsas xüsusiyyətləri
Le Korbuzye funksionalizm üslubunda binalara xas beş prinsip tərtib etmişdir:
İdeologiya
Funksionalizm bədii bir üslub deyil, bir tendensiya, fəlsəfə və ideologiyadır, memarlığın əvvəlki inkişafı ilə görünən əlaqədən məhrumdur. Funksionalizmin qatılaşdırılmış düsturu "forma funksiyaya görə müəyyən edilir". Yaşayış memarlığı sahəsində Le Korbuzyenin məşhur postulatında bir nəticə çıxarıldı: "Ev - mənzil üçün bir avtomobildir."
Funksionalizm anlayışının tənqidçiləri adətən "üzsüzlük", "seriya", "mənəviyyat", betonun boz və süni olması, paralelepiped açılar, kobudluq və xarici bəzəklərin minimalizmi, kafelin sterilliyi və qeyri-insani soyuqluğu haqqında danışırlar. Xarici ölçülərin siklopizmi ilə mikroskopik daxili və pəncərələr arasındakı ziddiyyət bu üslubda olan evləri arılara bənzədir.
Hava hücumundan müdafiə sistemlərinin siyahısı
center|300px
Havadan hücumu müdafiə etmə döyüşü, təcavüzkar hava vasitələrinin fəaliyyətini zəiflətmək ya da tamamilə yox etmək deməkdir. Mərmi ilə müdafiə etmə hava müdafiə etmənin bir qolu olaraq qəbul edilməkdədir.
Peşa
Peşa — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Funksionalizm (sosiologiya)
Funksionalizm — sosioloji məktəb, cərəyan.
Tarixi
Etnologiyada funksionalizm sosioloji məktəbin prinsiplərinin sonrakı inkişafının məntiqi nəticəsi idi. Əgər diffuzionizmin vətəni Almaniya, sosiologiyanın vətəni Fransa idisə, funksionalizm istiqaməti İngiltərədə yaranmışdı və nə qədər geniş yayılsa da, ingilis nəzəriyyəsi olaraq qalırdı. Bunun da özünün siyasi səbəbləri vardı.
Funksionalizm məktəbin tədqiqat obyektinə istənilən ictimai institutun malik olduğu və birbaşa onun saxlanılmasına xidmət edən funksiyaların öyrənilməsi daxildir. Bu məktəb XX əsrin 20–ci illərində İngiltərədə etnologiyada əsas yer tuturdu.
Linckia guildingi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Funksionalizm (sosiologiya)
Tarixi
İlk funksionalizm nəzəriyyəsini alman etnoloqu R.Turnvald 1911-ci ildə irəli sürmüşdür. Amma funksionalizmin mövqeyi Böyük Britaniyada daha güclü oldu.
Burada Malinovskinin rəhbərliyi altında XX əsrin 20-ci illərindən etibarən tezislər irəli sürülməyə başlandı. Malinovskinin ilk tezisi belə idi: mədəniyyəti onun cizgilərinə görə deyil, institutlarına görə təhlil etmək lazımdır. O bildirirdi ki, parlament idarəçiliyi mədəniyyətin mühüm elementi hesab edilir və çinlilərdə istifadə edilən çubuqlar isə yalnız qida prosesində kiçik bir elementdir.
Malinovski "Mədəniyyətin elmi nəzəriyyəsi" (1944) əsərində öz elmi baxışlarını, elmi metodunu izah edir və qeyd edir ki, etnologiyanın əsas predmeti mədəniyyətdir. O, mədəniyyəti özünəməxsus bioloji amil kimi qəbul edirdi: mədəniyyət bioloji bazisə əsaslanır. İnsan adi heyvan kimi ilk növbədə özünün sadə bioloji tələbatlarını ödəyir. İnsan özünü qida, yanacaq, yaşayış yeri, paltar və s. ilə təmin edir. Bunları edərkən insan özünəməxsus ətraf mühiti formalaşdırır ki, bu da məhz mədəniyyətdir. Amma bu mədəniyyətin qayğısına qalmaq və daima yeniləşdirmək lazımdır. Mədəniyyət elə bir maddi və mənəvi amildir ki, insanlar onun vasitəsilə qarşıya çıxan spesifik məsələləri həll edirlər. B.Malinkovski qeyd edirdi ki, funksional metodun başlıca tələbləri hər hansı bir xalqın məişət və mədəniyyətinin bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olan və hər birinin öz rolu, funksiyası olan hissələr sistemindən ibarət olmasıdır. İngiltərə isə Afrikada dayaq kimi nəsli-qəbilə əyanlarından istifadə edirlər.
Malinovski öz nəzəriyyəsini izah edərkən, əvvəlki etnoloji nəzəriyyələrə də tənqidi yanaşırdı. O, xüsusilə Taylorun "qalıqlar" metodunu kəskin tənqid edərək, yazırdı: "qalıq" sözü elmə böyük zərbədir. Tədqiqatçılar öyrənilən amilin real, həyati funksiyasını öyrənmək əvəzinə, hər yerdə qalıq axtarırdılar. Əslində isə əvvəlki funksiyaların yerinə yenisini qazanmış mədəni amillər var. O. bir sıra misallar da gətirir və qeyd edir ki, London küçələrində müasir maşınlarla yanaşı, at arabaları da var. Bu qalıq deyil. Keçmişə romantik səyahətdir. Həmin küçələrdə köhnə maşın qalıq deyil, onun sahibinin iqtisadi göstəricisidir. Müasir istilik sistemləri olan evlərdə divar daş sobaları (kamin) isə rahatlıqdır. Malinovski funksionalizmi ümumi olaraq bu cür formalaşdırmışdı:
Funksionalizmin ikinci böyük nümayəndəsi Alfred Radklif-Braun (1881-1955) hesab olunur. Əslən ingilis olan Radklif-Braun Riversin tələbəsi olmuş "Kembric məktəb"nin metodoloji istiqamətini mənimsəmiş, eyni zamanda Dyürkqeym və rus inqilabçı mühaciri və alimi Pyotr Kropotkinin ideoloji təsirinə məruz qalmışdır. O, Cənubi Afrika, Avstraliya, ABŞ, İngiltərə və Misirdə mühazirələr oxumuşdur. Şimal-qərbi Avstraliyada Andaman adalarında, Afrikada, Polineziyada apardığı tədqiqatlarının nəticəsində ardıcıl kitablar nəşr etdirmişdir. "Andaman adaları", "Etnologiya və sosial antropologiyanın metodu"(1950), "Mədəniyyətin tarixi və funksional şərhi", "Antropoloji tədqiqatlarda hazırkı vəziyyət" adlı əsərləri bu qəbildəndir. Radklif-Braun bu əsərlərində öz nəzəri baxışlarını və metodunu tam ifadə edir. O, yazır ki, antrpologiya elmi insan və insan həyatının bütün aspektləri haqda elm kimi 3 sahəyə bölünür: O, bildirirdi ki, etnologiya konkret xalqları, onların daxili inkişafını, onlar arasında mədəni əlaqələrin tarixini öyrənir. Etnologiyanın əsas metodu insan mədəniyyətinin tarixi bərpasıdır. Bu işi müvafiq xalqın konkret mədəniyyəti çərçivəsindən kənara çıxmayaraq yazılı mənbələrin birbaşa iştirakına, eyni zamanda nəzəri bərpaya əsaslanır. Sosial antropologiya isə müxtəlif xalqların mədəniyyətlərinin bərpası ilə deyil sosial və mədəni inkişafın ümumi qanunlarının axtarışı ilə məşğuldur.
Malinovski və Radiklif-Braunun bir çox ölkələrdə davamçıları var idi. Onların ideyaları daha çox keçmiş Britaniya imperiyası ölkələri, İngiltərə, Cənubi Afrika, Avstraliya. Yeni Zellandiyada daha geniş yayılmış, amerikan və fransız etnologiyasına da müəyyən təsir göstərmişdir. Bu məktəbin nümayəndələri sırasına Raymond Förs, Maks Qlukmen, Meyer Fortes, Eduard Evans-Pritçard və başqalarını aid etmək olar.
Beləliklə, funksionalizmin əsas ideyaları bunlardır:
Kolle di Val d'Elsa
Kolle di Val d'Elsa — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Linckia multifora
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Müşkapat
Müşkapat — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Kəndxurd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Müşkapat kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Toponimikası
Müşkapat kəndi XIX əsrdə Çar Rusiyası Azərbaycanı işğal etdikdən sonra bu ərazidə Türkiyənin Muş əyalətindən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdi. Oykonim "Muş kəndi" mənasındadır. Oykonimin Müşqapat, Muşkanat variantlarına da təsadüf edilir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Pyentsa
Pyentsa — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Əhali
Pyentsanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Esvatini
thumb|290px|Universal map of Eswatini Esvatini Krallığı və ya Esvatini, 2018-ci ilədək Svazilend Krallığı — Afrikanın cənubunda Mozambik və CAR-ın arasında uzunluğu 200, eni isə 130 kilometr olan kiçik bir ölkədir. Afrikanın son mütləq monarxiyasıdır. Paytaxtı rəsmən Mbabane olsa da, kralın sarayı və ondan asılı olan parlament Lobamba şəhərində yerləşir. Kral III Msvati 19 aprel 2018-ci ildə dövlətin adını Svazilend Krallığından Esvatini Krallığına dəyişmişdir.
Etimologiyası
Ölkənin adı olan Esvatini (keçmişdə Svazilend), Svazilərin yaşadığı ölkə mənasını daşımaqdadır. Ölkə müstəqilliyinə qovuşmazdan əvvəl fikirləşilən ilk ad olan Ngwane adı isə Esvatininin ilk kralı kimi qəbul edilən III. Ngwanedən gəlir. XVIII əsrdə yaşayan və 1780-ci ildə qədər hökmdarlıq etmiş III. Ngwane hökmdarlığı altındakı bölgələrə kaNgwane adını vermişdir. Ngwanenin sahib olduğu ölkə mənasını verən bu ifadəni əsas götürərək verilməsi planlaşdırılan ölkə ad daha sonra reallaşdırılmamışdir. Hazırda da Esvatinidə bir çox adam öz millətini bildirmək üçün Ngwane adından istifadə edir.
Əhalisi
Ölkə əhalisinin 90%-i özünü Bantu etnik qrupunun cənub qrupu üzvü olan Svazi etnik qrupuna üzv hesab edir. Nguni birliyin bir alt qolu olan Svazilərdən başqa ölkədə çox az da olsa soto, Zulu, Tsonqa etnik qrupuna daxil üzvlər ilə ağlar və qaradərili yaşamaqdadır.
Esvatini gənc əhalidən ibarət olub, 2016 təxmini məlumatlarına görə 57,69%-i 0–24 yaş aralığındadır. Ölkənin yalnız 3,9%-i 65 yaş və yuxarıdır.
0–14 yaş:  35,5% (kişi 260,507 / qadın 254,811) 15–24 Yaş:  22,19% (kişi 162,880 / qadın 159,229) 25–54 Yaş:  34,12% (kişi 256,696 / qadın 238,471) 55–64 Yaş:  4,28% (kişi 24,758 / qadın 37,399) 65 Yaş və yuxarı:  3,9% (kişi 21,842 / qadın 34,835)
Şəhərdə yaşayanların nisbəti 2015-ci ilin məlumatlarına görə 21,3% təşkil edir.
Əhalinin illik artım nisbəti 2016-cı ilin təxmini məlumatlarına görə 1,1% səviyyəsindədir.
Dil
Ölkədə əhalinin çox böyük bir nisbəti ana dil kimi Nguni dilinin bir qolu olan Svazi dilində danışır. Bu dilidən başqa az da olsa ana dili kimi Tsonga və Zulu dillərində danışan qruplarda var. İngilis dili ölkənin təhsil dili olması ilə bərabər, ikinci rəsmi dil funksiyasını da daşıyır.
Din
Ölkə daxilində hakim olan din Xristian dinidir. Əhalinin 40% -i protestant, xristianlıq və Afrika yerli dinlərinin qarışığı ilə meydana gələn Afrika Sionizm inanclarına etiqad edirlər. Xristianlığın bir digər məzhəbi olan katolik məzhəbinə görə yaşayan əhalinin nisbəti 20% səviyyəsindədir. İslami dəyərlərə görə yaşayanların nisbəti 10% səviyyəsində olub, bu qrupun əksəriyyətini cənub Asiyadan gələn immiqrantlar təşkil edir. Əhalinin geri qalan 30%-i isə Hinduizm, Bahailik, Yəhudilik və Afrika yerli dinlərinə inanır.
Siyasi sistem
İngilis Millətlər Cəmiyyəti ölkələri içərisində mütləq monarxiya ilə idarə olunan bir ölkə olan Esvatinidə Ngwenyana (Dilimizdə: Aslan) ünvanına sahib kral siyasətdə çox əhəmiyyətli bir təsirə malikdir. Ndlovukati (Dilimizdə: Dişi fil) ünvanına sahib kralın anası kraliça olaraq kralın yerinə icra dövlət rəhbərliyi vəzifəsini icra edə bilər. Ndlovukati olmaq üçün kralın anası olma əsas sayılmayıb, başqa bir adam da bu vəzifəyə gətirilə bilər. 1986-cı ildən bu yana III. Mswatinin anası olan Ntombi bu vəzifəni icra etməkdədir. Kral sarayı ölkənin iki böyük şəhəri olan Manzini və Mbabane arasında yerləşən Lobambadadır. Kral və Ndlovukatinin ölkədə bir çox pul və markalarının üzərində şəkilləri var.
Çoxpartiyalı sistem mövcud olsa da, siyasi partiyalar leqal fəaliyyət göstərə bilmir. Krala qarşı müxalif fikir söyləyənlərə qarşı sərt cəza tədbirləri gerçəkləşdirilir.
Parlament
1973-cü ildə etibarən qadağan olan siyasi partiyaların vəziyyəti 2006-cı ildən bu yana naməlum bir vəziyyətdədir. Ölkədə çox partiyalı bir sistemi dəstəkləyən People’s United Democratic Movement (PUDEMO) (Dilimizdə: Birləşmiş Demokratik Xalq Hərəkatı) kimi müxalif hərəkatı ilə Ngwane National Liberatory Congress (NNLC) (Dilimizdə: Ngwane Milli Qurtuluş Konqresi) və Communist Party of Swaziland (Dilimizdə: Svaziland Kommunist Partiyası) kimi partiyaların 2006-cı ildə kralın mütləq gücünü təsdiq etməklə birlikdə yeni qanun ilə partiyaların seçkilərdə iştirakı qadağan edilmir.
Məhkəmə
Ölkədəki mütləq güc kralın əlində olub, məhkəmə, icra və qanunvericilik onun sərəncamindadır. Kral diplomatik toxunulmazlığa malikdir. Ölkənin ən yüksək məhkəmə orqanı Supreme Court (Ali məhkəmə) olub, ondan aşağı səviyyədə High Court (Yüksək Məhkəmə) və Industrial Court (sənaye məhkəməsi) məhkəmə orqanları var.