cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urmiya xanlığı
Tarixi
Xanlığın əsasını Nadir şah Əfşar'ın əmisi oğlu, Əfşar tayfasından olan Fətəli xan Əfşar qoymuşdu. O, hətta Nadir şahın sərkərdəsi olan Azad xanı da öz tərəfinə çəkə bilmişdi. Bundan sonra, o, mərkəzləşdirmə siyasətini həyata keçirməyə başladı. İlk olaraq Təbrizə hücum etdi, Təbriz asılı hala salındı və Təbrizi paytaxt etdi. Daha sonra Xoy xanı Şahbaz xan da Fətəli xanla ittifaq bağlamağa məcbur oldu. Bundan sonra isə Qaradağ, Marağa və Sərab xanlıqları Urmiya xanlığından asılı vəziyyətə salındı. O,1751-ci ildə Azad xanı onunla ittifaqdan imtina edən İrəvan xanlığı üzərinə göndərdi. İrəvan xanı Mir Mehdi Kartli çarı II İrakli dən kömək istədi. II İrakli Qazax və Borçalı azərbaycanlılarından topladığı ordunu Mir Mehdi xan a köməyə göndərdi.Azad xan geri oturduldu. Beləliklə, Fətəli xan Əfşar Maku və Ərdəbil xanlıqları istisna olmaqla, bütün Cənubi Azərbaycan xanlıqlarına öz hakimiyyətini yaya bilmişdi.
Pentacalia mason-halei
Pentacalia mason-halei Pentacalia mason-halei
Urmiya xanlığı
Tarixi
Urmiya xanlığının hökmdarı Fətəli xan Əfşar Nadir şah Əfşarın ən yaxın adamlarından biri idi və Əfşarlar tayfasına mənsub idi. Fətəli xan Əfşar Cənubi Qafqazın tutulması və İranda ali hakimiyyət uğrunda mübarizəyə də xüsusi əhəmiyyət verirdi. Bu məqsədlə müxtəlif xanlıqlara müttəfiqlik haqqında müraciətnamələr göndərildi. İrəvan xanlığına hücum uğursuz olduqda hücum istiqaməti Gürcüstana yönəldi. Çar II İrakli məğlub edildi.
Pentacalia mason-halei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zülfiyyə Qurbanova
Həyatı
Qurbanova Zülfiyyə Misirxan qızı Yanvarın 4-ü 1984-cü ildə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt şəhərində incəsənət və mədəniyyət işçiləri ailəsində anadan olmuşdur. 1990-cı ildə Sumqayıt şəhərində 4 saylı orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olmuş, 2000-ci ildə Sumqayıt şəhərində 7 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 2003-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Aktyorluq şöbəsinin "Dram teatrı və Kino aktyorluğu" fakültəsinə daxil olmuş, oranı 2007-ci ildə qurtarıb, həmin ildə eyni ixtisas üzrə magistraturaya qəbul olmuşdur. 2009-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Aktyorluq" şöbəsinin "Dram teatrı və Kino aktyorluğu" fakültəsinin magistraturasını bitirmişdir. 2007-ci ildən xalq artisiti Amaliya Pənahovanın rəhbərlik etdiyi Bakı Bələdiyyə Teatrında fəaliyyətə başlayan aktrisa, hazırda teatrın gənc aparıcı aktrisalarından biridir. Zülfiyyə Qurbanova Azərbaycandan Kann film festivalında iştirak edən ilk Azərbaycanlı aktrisadır.
Urmiya xanlığı
Tarixi
Fətəli xan İranda ali hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan Kərim xan Zəndin üzərində qalib gəldikdən sonra hakimiyyətini Mərkəzi və Qərbi İrana yaya bildi (1752). İranın şimalında möhkəmlənən Məhəmmədhəsən xan Qacarla mübarizə çə­tin oldu. Məhəmmədhəsən xan onun Kərim xan Zəndlə müharibəsindən istifadə edərək Gilanı tutan Fətəli xanı oranı tərk etməyə məcbur etdi. Bununla kifayətlənməyərək Təbrizi, sonra isə Urmiyanı tutdu (1757). Yalnız Məhəmmədhəsən xanın öldürülməsilə asılılıqdan qurtulmaq mümkün oldu (1759). Fətəli xan Təbrizə qayıtdı və hakimiyyətini möhkəmləndirdikdən sonra Qarabağa hücum etdi və onu asılı vəziyyətə saldı (1759).
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
1. "Arzular" filmi (2005). İran və Azərbaycanın birgə istehsalı. Rejissor: Həsən Nəcəfi və Rəhbər Qənbəri.
Urmiya xanlığı
Tarixi
Məhəmmədhəsən xandan sonra İranda başlıca qüvvəyə çevrilən Kərim xan Zənd Urmiyanı 1763-cü ildə 9 ay mühasirədə saxlayır. Nəhayət Urmiya xanlığını tutan Kərim xan Zənd Fətəli xan Əfşarı Şiraz qonaqlığında edam etdirir.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
2. "100000 AZN" filmi (2009).
Urmiya xanlığı
Tarixi
Kərim xan Zəndin ölümü ilə xanlıq yenidən müstəqil siyasət yeritməyə başladı.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
3. "Susmuş vicdan" serialı (2010). Rol: Seva. Rejissor: Elçin Məmiyev.
4. "Dalan" filmi (2011). Rol: Ev sahibəsi. Rejissor: Nəsimi Əliyev (Məmmədoğlu).
Urmiya xanlığı
Tarixi
Bu zaman Məhəmmədhəsən xan Qacarın oğlu Ağa Məhəmməd xan Urmiyalı Əli xanı yanına çağırıb gözlərini çıxartdı. Ağa Məhəmməd xanın çəkilməsindən sonra İmamqulu xan hakim seçildi. O, Sərablı Əli xan Şəqaqi ilə Xoylu Əhməd xana qarşı ittifaq bağladı. Müttəfiqlər Təbriz yaxınlığındakı döyüşdə məğlub oldular. Əmiraslan xan Əfşar Urmiyaya hakim təyin edildi, lakin onun xanlığı uzun çəkmədi. Məhəmmədqulu xan yeni hakim təyin olundu. Ağa Məhəmməd xanın hücumundan sonra Uşnu qalasına çəkildi. Qacarın ölümü ilə müstəqilliyini bərpa edən xanlıq, İran taxtına çıxan Fətəli şaha tabe oldu.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
5. "Tabutdüzəldənin yelləncəyi" filmi (2011). Almaniya və Azərbaycanın birgə istehsalı. Rol: Kəndin əxlaqsız qadını. Rejissor: Elmar İmanov. Film Amerikada tələbə Oskarına layiq görülməklə yanaşı dünyanın bir çox nüfuzlu festivallarında iştirak etmiş və yerlər tutmuşdur.
Urmiya xanlığı
Ərazisi
Azərbaycanın ən qədim və ən böyük vilayətlərindən biri olan Urmiya xanlığı şimalda Salmas, şərqdə Urmiya gölü, cənubda Gürcüstan, qərbdə Türkiyə və İranla həmsərhəd idi. Xanlığın şərqində yerləşən Urmiya gölü nün əyalət üçün böyük strateji, iqtisadi və siyasi əhəmiyyəti vardı. Bu göl vasitəsilə Azərbaycanın digər cənub xanlıqları ilə ticarət əlaqələri qurulmuşdu. Urmiya əyaləti Urmiya gölünün sahilləri istisna olmaqla, hər tərəfdən böyük dağ silsilələri ilə əhatə olunmuşdur. Urmiyada dağ torpaqlarının yuxarı hissəsi daha çox qara torpaqla örtüldüyündən burada quru əkinçilik məhsullarının becərilməsi üçün çox əlverişli şərait var idi. Sərhəd dağlarının bəzilərinin səthi ilin bütün fəsillərində qarla örtü olurdu. Bu da, vilayətin suya olan tələbatını tamamilə ödəmiş, kiçik çayların və dərələrin yaranmasına səbəb olmuşdur.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
6. "Hörümçək toru" serialı (2010–2011). Rol: Nara (Nərgiz). Rejissor: Elşən Heydərov.
Urmiya xanlığı
Ərazisi
Kənd təsərrüfatı və əkinçilik
Urmiya xanlığının torpağını təbii quruluşuna görə iki hissəyə ayırmaq daha doğru olar. Bunlardan biri mülayim hava və suvarma sisteminə malik geniş ova və düzənliklər, digəri isə əsasən yağış və qar suları ilə suvarılan nisbətən sərt hava şəraitinə malik dağlıq rayonlardır. Xanlığın həm geniş düzənliklərində, həm də dağlıq mahallarında taxılçılıq geniş şəkildə inkişaf etmişdir.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
7. "Cinayət və cəza" adlı iki sosial–ictimai qısametrajlı filmi (2011–2012). Rejissor: Elgün Bayramlı.
Urmiya xanlığı
Ərazisi
Torpağı daha münbit olan xanlıqda ilin iki fəslində (payız və yay) buğda əkilirdi. Urmiya xanlığında geniş yayılmış əsas buğda növlərindən başqa “mudik”, “dəvədiş”, “qaraqılçıq”, “sümüksüz” və s. nadir buğda və arpa sortları yetişdirilirdi.
Xanlıq ərazisində həmçinin düyü, paxla, lobya, mərcimək, darı, qarğıdalı kimi dənli bitkilər geniş becərilirdi.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
8. "Həyat varsa" film/serial. "Yuxu" filmi. Rol: Sevda (2012-ci il). Rejissor: Naci Çəlik Berksoy.
Urmiya xanlığı
Ərazisi
Xanlığın torpağı və iqlimi tütünçülük üçün əlverişli olduğundan onun istehsalı da geniş yayılmışdı. Üşnü mahalında tez-tez 1 ha sahədən 700 kq-dan çox tütün əldə edilirdi.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
9. "Torn" filmi (2012) Rol: Qadın. Rejissor: Elmar İmanov və Engin Kurundağ. Aktrisa 2014-cü ildə Fransanın Kann şəhərində keçirilən dünyanın ən tanınmış film festivalı olan Kann festivalına "Torn" filmi ilə qatılaraq festivalda iştirak etmişdir.
Urmiya xanlığı
Ərazisi
Xanlıqlarının kənd təsərrüfatında pambıqçılıq və ipəkçilik də müəyyən yer tuturdu. Xanlıqlar dövründə pambıq, ipək istehsalı Urmiya, Marağa və Ərdəbil xanlıqlarında daha geniş yayılmışdı.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
10. "Həyat varsa" film/serial. "Axsayan ayaq" filmi. Rol: Səmayə (2012-ci il). Rejissor: Naci Çəlik Berksoy
11. "Tək olanda qorxma" teleserialı (2012). Rol: Jurnalist qız. Rejissor: Nadir Diridağlı.
Urmiya xanlığı
Ərazisi
Bağçılıq və bostançılıq xanlıq əhalisinin əsas məşğuliyyətlərindən biri idi. Burada üzümçülüyün inkişafı şərabçılıq sahəsinin inkişafına müsbət təsir göstərmişdi və nəticədə xanlıq bütün regionda şərab istehsalında ilk pillədə idi.
Aşağı Qansöyər
Aşağı Qansöyər — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd, Tusıbay kənd şurası nın tərkibindədir.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
12. "Həyat varsa" film/serial. "Məsumların duası" filmi. Rol: Cəmilə (2012-ci il). Rejissor: Naci Çəlik Berksoy
Aşağı Qansöyər
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (92%) üstünlük təşkil edir.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
13. "Son hədd" film/serial. "Xeyir-dua" filmi. Rol: Sevinc (2012-ci il). Rejissor: Adil Azay.
14. "Həyat varsa" film/serial. "Övladlıq" filmi. Rol: Təranə (2013-cü il). Rejissor: Naci Çəlik Berksoy.
15. "Həyat varsa" film/serial. "Sürücü" filmi. Rol: Nüranə. (2013-cü il). Rejissor: Naci Çəlik Berksoy.
16. "Çaqqal nəfəsi" serialı (2013). Rol: Nailə. Rejissor: Babək Şirinsifət.
17. "Həyat, sən nə qəribəsən" teleserialı (2013). Rol: Ağcaxanım. Rejissor: Naci Çəlik Berskoy və Ramin Nəbiyev.
18. "İki ömür" teleserialı (2016). Rol: Şəfa. Rejissor: Ramin Nebiyev.
19. "Море спокойствия" qısametrajlı filmi (2016). Rol: Elmira. Rejissor: İsmayil Səfərli.
20. "Final Choice" qısametrajlı filmi (2017). Rejissor: Amil Memibeyli.
Urmiya xanlığı
Ərazisi
Urmiya xanlığının torpaqlarının çox hissəsini çəmənliklər və otlaqlar əhatə edirdi. Müvafiq olaraq burada əkinçiliklə yanaşı, heyvandarlıq da əhalinin məşğuliyyətlərindən biri idi. Bəzi mənbələrdə heyvandarlıqla əlaqəli aşağıdakı statisikalar verilmişdir: Urmiyada 16900 baş at, 13200 baş ayğır, 26300 baş eşşək, 4400 baş qatır, 33700 baş inək və öküz, 3.685.000 baş qoyun, 1.420.500 baş keçi varidi. Vilayətdə arıçılıq, ipəkçilik, toyuqçuluq da geniş yayılmış məşğuliyyət sahələrindən idi.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
22. "Mövsümün sonu" tammetrajlı filmi (2017). Rol: Fidan. Rejissor: Elmar Imanov. Aktrisa 2019-cu ildə Beynəlxalq Rotterdam Film festivalında iştirak etmişdir. Və film "Fipresci" mükafatını qazanmışdır.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Xanlıq mərkəz Urmiya şəhərindən və mahallardan ibarət idi. Mahallar nahiyələrə, nahiyələr kəndlərə, obalara bölünürdü. Xanlıq dönəmindən əvvəl mövcud olmuş inzibati-ərazi quruluşu xanlıqlar dövründə də olduğu kimi saxlanmışdı.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
23. "Laləli saray" teleserialı (2018). Rol Bahar. Rejissor: Şahin Qəhrəman.
24. "Bastard" qısametrajlı filmi. Rejissor: Mövsüm Quliyev.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Nazlı mahalı - Mahal şimaldan Ənzəl, şərqdən Urmiya gölü, cənubdan Sumay, qərbdən isə Urmiyanın özü ilə həmsərhəd idi. Markəzi Saatlı qəsəbəsi idi. Nazlı mahalında Avşar elinin Kuhgiluyəli (Kəhgəhli) oymağı ya- şam sürürdü.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
25. "Qış nağılı" tammetrajlı filmi (2018). Rol: Zulya. Rejissor: Cəfər Axundzadə.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Rövzə mahalı - şimaldan Sumay, şərqdən Nazlı, cənubdan Tərgəvər, qərbdən Urmiya ilə sərhədlənir. Rövzə mahalına 25 böyük və kiçik kənd bağlı idi. Kəlbəli sultan Qasımlı elin Qırxlı оymağını Rövzə çayının sahilində yеrləşdirmişdi.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
26. "Ata ocağı" teleserialı (2018–2020). Rol: Ləman. Rejissor: Rüfət Şahbazov.
27. "Ana harayı" (2019). Xocalı faciəsinə həsr olunmuş sosial çarx. Rejissor: Nadir Mahmudov.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Sulduz mahalı - Urmiya gölünün cənubunda yerləşən mahal öz adını XIII əsrdə monqollarla Azərbaycana gəlmiş Sulduz ulusundan alıb. Mahal cənub tərəfdən Firəngi dağları ilə əhatə edilmişdi. Qədimdə burada Aysoru tayfaları yaşayırdı. Mahal Avşar eli tərəfindən idarə olunurdu.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
28. "Zəhər tuluğu 3: Kin" qısametrajli film
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Baranduz mahalı - Mahall öz adını Bəradost tayfalarından alıb. V. Minorski Bəradost tayfası haqqında yazır: “Bəradostlar dövri: “Aləm-araya” görə, Şah Təhmasib zamanında Urmiyada böyük əmirlər vali olarkən Şahsevən kimi tanınan Bəradost tayfası Kara Tac, Tərgəvər ilə Mərgəvəri almış idi.“ Mahal cənubdan Tərgəvər, şərqdən Urmiya mahalları şimaldan Balaşan yüksəkliyi, qərbdən Şəkən bulağı, Dilavan və Nuşirəvan gədiyi ilə həmsərhəddir. Mahalın kəndləri dağ ətəklərində və düzənliklərində yerləşmişdi.
Ənzəl mahalı - bu mahal bəzi mənbələrdə Qarabağ da adlanır. Ənzəl mahalı şimaldan Salmas, şərqdən Urmiya gölü, cənubdan Sumay mahalı və qərbdən Baranduz çayı ilə həmsərhəddir. Mahal I Şah Abbas dövründən (1611-ci ildən) başlayaraq, xanlıqlar dövrünədək Yəhya bəy və daha sonra onun nəsli tərəfindən irsi olaraq soyurqal və tiyul hüququ əsasında idarə edilirdi.
Vigilans
Vigilans (vigilantia "ayıqlıq", "sayıqlıq"), fiziologiya və psixologiyada huşun qiymətləndirilməsi üçün "diqqətlilik", "ayıq-sayıqlıq" halına verilmiş ad.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Sayınqala mahalı - günümüzdə Şahindej adlanır. Mahal Marağa nın cənub-şərqində yerləşirdi və şimaldan Əcirli, Çahardоl mahalları, cənubdan Saqqız mahalı, şərqdən Tikab mahalı, qərbdən Bоkan mahalı ilə həmsərhəd idi.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
30. "Uçurum" serialı (2020–2021). Rol: İlahə. Rejissor: Vüsal Məmmədov.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Üşnü mahalı - şimaldan Urmiya, şərqdən Sulduz, qərbdən Qasımlı dərəsi ilə həmsərhəddir.Üşnü ümumiyyətlə dağlıq yerdir. Lakin onun əsas kəndləri mahalın mərkəzində uzanan düzənlikdə yerləşir. Qaradağ və Kəlləşin dağları arasındakı dərələrdən axan Əlixan və Ağçay bu düzənliyə tökülür. Mahalın mərkəzi Üşnü şəhəridir.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
31. "İfşa" serialı (2021). Rol: İlahə. Rejissor: Elvin Abdulla.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Mərgəvər mahalı - Şəmdinan, Ovsi, Qəsəbəli kəndləri və Bərdəsur mahalı ilə həmsərhəd idi. Mahalın ərazisi əsasən dağlıqdır. Onun ən böyük düzənliyi uzunluğu 5 və eni 1, 5 mil olan ovalıqdır. Məşhur Dumdum qalası Mərgəvər mahalında yerləşirdi.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
32. "Zəhər tuluğu" (2021) tammetrajlı filmi. Rol: Rəna. Rejissor: Orxan Mərdan.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Tərgəvər mahalı - Cənubdan Dəşt, şərqdən Urmiya mahalları, şimaldan Nazlı çayı, qərbdən Mərgəvərlə həmsərhəd idi. Mahalın əsas düzənliyi Deyr dərəsindən başlayaraq şimal-şərqə-Bərdərəş və Ərzin qalalarına qədər geniş məsafədə uzanır. Mahalın ərazisi Nazlı çayından ayrılan və Meşgin adı daşıyan qolun suyu ilə təmin edilirdi. Məhəmmədqulu xan Avşarın hakimiyyəti dönəmində Tərgəvər mahalının naibi İbrahim xan idi.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
33. Köhnə çamadanlar (film, 2022) tammetrajlı filmi. Rol: Xədicə. Rejissor: Səidə Haqverdiyeva.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Sumay mahalı - Cənubdan Baranduz, şərqdən Urmiya, şimaldan Salmas mahalı, İskəndər və Sultan adlı kiçik dağlarla həmsərhəd idi. Mahal dağlıq sahə olduğu üçün onun sakinləri əsasən maldarlıqla məşğul olurdular. Eyni zamanda burada əkinçiklik də yayılmışdır.
Zülfiyyə Qurbanova
Filmoqrafiya
34. Əqrəb mövsümü (teleserial, 2022) Rol :Elnarə.Rejissor :Emil Quliyev
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Bərdəsur mahalı - Mərgəvər, Şəmdinan, Urmiya və Tərgəvər mahalları ilə əhatə edilmişdi. Onun inzibati mərkəzi yüzdən artıq evi olan Bərdəsur kəndi idi. Bu qala yerli hakimlərin iqamətgahı idi. Qalada dövlət işləri ilə məşğul olan hissə “Ələmlik”, yerli hakimin ailəsinin yaşadığı hissə isə “Hərəmlik” adlanırdı.
Zülfiyyə Qurbanova
Xarici keçidlər
Zülfiyyə Qurbanova Kann Film Festivalına gedir.
Urmiya xanlığı
Xanlığın inzibati quruluşu
Bəykişili mahalı - Xanlığın kiçik mahallarından biri olan Bəykişili şimaldan Nazlı çayı, şərqdən Urmiyə gölü, cənubdan Urmiya mahalı, qərbdən Baranduzla həmsərhəddir. Mahal öz adını Avşar elinin Bəykişili oymağından alıb. Bəykişili oymağı əsasən Urmiya bölgəsində köç-düşlə məşğul id. Tarixi ədəbiyyatda bəzən Bəgəşli, Bəgişli kimi də yazılır.
Qoşaçay və ya Miyandab mahalı - Mahal Marağanın cənub-qərbində, Urmiya gölünün sahilində və tam düzənlikdə yerləşmişdir. O, şimaldan Kavdil kəndi, cənub- dan Tatau, şərqdən Cığıtı və qərbdən Urmiyə gölü ilə həmsərhəd idi.
Sovucbulaq mahalı - Bu mahal hazırda Mahabad adlanır. Qədim zamanlardan Urmiya vilayətinə tabe idi. Bu bölgədə Mükri, Məməş, Dehbokri, Məngur və Gəvrək tayfaları yaşayır.
Urmiya mahalı - Urmiya mahalının inzibati mərkəzi Urmiya şəhəri idi. Şəhər əhalisinin suya olan ehtiyacı Urmiya və yaxud «Şəhər» çayı adlanan çay vasitəsilə təmin edilirdi. Əhalinin əsas peşəsi bağçılıq, xüsusilə üzümçülük, sənətkarlıq, ticarət, əkinçilik və maldarlıq idi. Xanlıqlar dövründə şəhər qalın və möhkəm daş hasarla əhatə edilmişdir. Qala divarlarının ətrafında geniş və dərinxəndəklər qa- zılmışdı. Şəhə daxil olmaq üçün qala divarlarında Torpaqqala, Hazaran, Bazarbaş, Şah Yurdu (Yurte-şah), Hindi, Məşəd, Ərk, adlı darvazalar var idi.
Torpaq mülkiyyət formaları
Xanlıq idarəçiliyi aqrar münasibətlərdə mühüm dəyişikliklər etmədi. Səfəvi dövlətinin bütün ərazisində, o cümlədən Urmiyada da torpaqlar dövlət (divan), xassə və ya xalisə, feodalların xüsusi mülkiyyəti (mülk), dini idaralər və ruhani torpaqları (vəqf) va kənd icmalarının torpaqlarına (camaat torpağı) bölünürdü.
Vergilər
Azərbaycanın digər xanlıqlarında olduğu kimi Urmiya xanlığında da vergi və mükəlləfiyyətlər eyni idi. Urmiya xanlığında isə kəndli həyətlərinin böyük hissəsinin yеrləşdiyi mülkədar kəndlərində rəiyyətlərindən bəhrənin bir hissəsi kimi buğda və arpanın 1/10-i, darğalıq, bağbaşı vеrgiləri mülkədarın, bəhrənin digər hissəsi-salyana vеrgisi, taxıl və ya pul şəklində еvbaşı təyin еdilən оtaq xərci, ixracat (xan qоşunun saxlanmasına sərf еdilən)-digər vеrgi və yığımlar xan xəzinəsinin xеyrinə yığılırdı.
Kəndlilər feodal və torpaq sahibləri üçün etməli olduqları məcburi əmək mükəlləfiyyəti biyar adlanırdı. Adətən Azərbaycanın digər xanlıqlarında xristianlar hərbi mükəlləfiyyətlərdən azad olsalar da, Urmiya xanlığında bu hal istisna idi. 1784-cü ildə İmamqulu xan Əfşarın əmri ilə xristianlar da hərbi mükəlləfiyyətlərə tabe tutuldular.
Əhalinin sosial tərkibi mülkədarlar, məaflar, rəiyyət, rəncbərlər olmaqla bir neçə qrupa bölünürdü. Urmiya xanlığında mülkədar zümrəsinə başda xan оlmaqla, оğulları, qızları, qоhum-əqrəbaları, vəzirlər, ali ruhanilər, məliklər, naiblər, sultanlar, bəylər, ağalar, bir sözlə tiyulu, sоyurqalı оlan bütün fеоdallar daxil idilər.
Vеrgidən azad şəxslərə məaflar dеyirdilər.
Kəndli təbəqəsi rəiyyət adlanırdı. Urmiya xanlığında iki qrup rəiyyət vardı. Birincisi dövlətə, divana (xəzinəyə) vеrgi ödəyən rəiyyətlər. İkinci qrup rəiyyətlər asılı оlduqları mülkədarlara ödənc vеrirdilər.
Xanlıq dönəmində maliklərin, mülkədarların mülklərində çalışıb müəyyən pay alan kəndli zümrəsi də vardı ki, оnlar rəncbər adlanırdılar.
Hüseyn Əla
Hüseyn xan Məhəmmədəli xan oğlu Əla — İranın baş naziri.
Həyatı
Hüseyn xan Məhəmmədəli xan oğlu 1882-ci ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Cənubi Azərbaycanın Xoy şəhərindəndir.
Hüseyn xan Əla ali təhsilini İngiltərədə, London şəhərində almışdı. Xarici İşlər vəzarətinə işə düzəlmişdi. Moinəlvüzəra ləqəbini daşıyırdı.
Mincivan
Mincivan — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Mincivan qəsəbə inzibati ərazi dairəsində şəhər tipli qəsəbə.
Tarixi
Mincivan qəsəbəsi Araz çayının sahilində, düzənlikdədir. 1795–1798-ci illərdə acliq nəticəsində Cənubi Azərbaycanın Mincivan kəndindən gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmış, oradakı kəndin adını da yeni məntəqəyə vermişlər. XIX əsrdə Zəngəzur qəzasında Mincivan adlı iki kənd qeydə alınmışdır. Xalq etimologiyasına görə, oykonim "min cavan" kimi izah edilir. Ehtimal ki, toponim ming tayfasının adından və İran dillərinə mənsub olan, "yer, məkan, məskən" mənalarıni bildirən -van şəkilçisindən ibarət olub, "ming məskəni, minglər" mənasını verir. Beləliklə, Mincivan etnooykonimdir.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
21 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
İşğal dövrü
Bu ərazidə başçısı Ömər Şəhabi olan liviyalıların "Hizbullah" və başçısı Musa Qulam Haq olan livanlıların "Həmas" terrorçu qrupları yerləşdirilmişdir.
Roma fəvvarələri
Roma fəvvarələri — öz konstruksiya və dizaynına görə «Peterhof» saray-park kompleksində yerləşən iki eyni fəvvarə.
Tarixi
Fəvvarələrin "Romalı" adlandırılmasının əsas səbəbi, onların xarici görünüşünün Romada, Müqəddəs Pyotr kilsəsinin qarşısındakı meydanda quraşdırılmış iki fəvvarədən götürülmüşdü.
"Roma fəvvarələri" Peterhof parkında 1739-cu ildə, memarlar İvan Blank və İ.Davıdovun rəhbərliyi altında yaradılmışdır. O dövrlərdə fəvvarə taxta materiallardan hazırlanmış və qurğuşunlu kasalarla bəzədilmişdi.
1763-cü ildə o zamanın ən tanınmış memarı Rastrellinin rəhbərliyi altında fəvvarələr yenidən tikilmiş və postamentə quraşdırılmışdır. Taxta hissələrə "mərmər effekti" yaratmaq məqsədilə müxtəlif rənglərlə boyanmışdır.
1798— 80-ci illərdə artıq dağılmaya məruz qalmış Roma fəvvarələri kərpic, qranit və həmçinin mərmər üzlüklərlə yenidənqurma işlərinə məruz qalmışdır. Ağacdan hazırlanmış bütün dekorativ elementlər qurğuşunla əvəz olunmuşdu.
Böyük Vətən müharibəsi zamanı, faşistlər mərmər üzlükləri zədələmiş, hovuzu dağıtmış, boru kəmərlərini isə tamamilə məhv etmişdilər. Hər iki fəvvarə 1949-cu ildə bərpa edilmişdir.
Con Ferquson Mak-Lennan
Con Ferquson Mak-Lennan(14 oktyabr 1827–16 iyun 1881) — İngilis etnoloqu.
Həyatı
Poliandriya şəraitində nəsil ana xətti ilə hesablanırdı. Çünki, qadının bir neçə əri olduğundan, doğulmuş uşağın atasının kimliyinin müəyyən edilməsi çətinlik törədirdi. Digər tərəfdən, qəbilədə qadın çatışmadığından, yad qəbilələrdən zorakı yolla qadınları qaçırırdılar. Bu da nəticə etibarilə ona gətirib çıxarırdı ki, qəbilə daxilində evlənmək qadağan edilirdi. Belə bir qayda eqzoqamiya adlanırdı. Qeyd edək ki, eqzoqamiya və endoqamiya adətlərindən ilk dəfə məhz Mak-Lennan bəhs etmişdir.
Qəbilədə qadınların və kişilərin sayı bərabərləşdikdə endoqamiyaya keçid baş vermiş və qohumluğun qadın xətti ilə hesablanmasından kişi xətti ilə hesablanmasına keçilmişdir. Əsərdə matriarxat və patriarxat adətləri də əsaslandırılırdı. Xatırladaq ki, Mak-Lennanın bu fikirləri daha öncə İsveçrə alimi Baxovenantikin mifoloji ədəbiyyata əsaslanaraq yazdığı "Ana hüquq" əsərində əksini tapmışdır. Lakin onun əsərləri geniş yayılmadığından, Mak-Lennan özü bu kitabla 1866-cı ildə tanış olmuşdu. Müəllifin "Heyvan və bitkilərə pərəstiş haqqında" əsərində isə totemizm və ibtidai din tarixi şərh olunur.
Sun Çi-Li Assosiasiyası
Sun Çi-Li Assosiasiyası — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Tayvanda qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.
Bu qrupun dini lideri Sun Çi-Li iddia edir ki, möcüzəvi təsir gücünə malikdir və planetin istənilən nöqtəsində peyda olmaq üçün özünün mənəvi “doppelqangerini” (romantizm dövrü ədəbiyyatında “insanın oxşarı” mənasında işlədilmişdir) yarada bilər. Bunu sübut etmək üçün Sun bütün planet üzrə göy qurşağı və nurlu işığın fonunda havada pərvazlandığını əks etdirən foto-şəkillərini nümayiş etdirir. Sun bu fotoları davamçılarına satmaqla çox dəbdəbəli həyat yaşayır və daşınmaz əmlak əldə edir. 1996-cı ildə bu fotoların saxta olduğu sübuta yetirildi və Çi-Li dələduzluqda ittiham edildi. O, 3 milyard Tayvan dollarını (təxminən 100 milyon ABŞ dolları) götürərək aradan çıxdı. Sonralar ona bəraət verildi. Belə ki, Ali Məhkəmə onun dini fəaliyyətinin Konstitusiyaya zidd olmadığı barədə qərar qəbul etdi.
Şahmat dağı şəlaləsi
Şahmat dağı şəlaləsi - «Peterhof» saray-park kompleksində yerləşən şəlalələrdən biri sayılır. Onun digər adları - "Kiçik qrot", "Xarabalıq şəlaləsi" və "Əjdaha şəlaləsi".
Tarixi
Şahmat dağı ağ-qara "şahmat üslublu" terraslaşdırılmış yaylada yerləşir. Şəlalənin yuxarısında üç dekorativ əjdaha fiquru ilə bəzədilmiş qrot yerləşir. Şəlalə dörd xüsusi çıxıntıdan ibarətdir və dəyirmi hovuz ilə yekunlaşır. Şəlalənin hər iki tərəfində ağ daşlı heykəllər ilə bəzədilmiş pilləkənlər tikilmişdir.
Carex mertensii
(Carex mertensii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dhammakayya
Dhammakayya — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Tailandda qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.
Bu hərəkat son bir neçə onillik ərzində sürətlə inkişaf etmişdir. Bu kult uçan naməlum obyekt (UNO) formasında olan və içərisində qızıl və titan təbəqə ilə örtülmüş 300 min Budda heykəlinin yerləşdiyi məbədi ilə məşhurdur. Burada 3000-ə yaxın rahib yaşayır, hər gün Dhammakayya hərəkatının on minlərlə üzvü üçün kütləvi ibadətlər təşkil olunur. Kult maliyyə fırıldağı, bidətçi təlimlər, yalançı möcüzələr və dini liderləri Phra Dhammaçayonun şəxsiyyətinə pərəstişə görə tənqidlərə məruz qalır.
Taşi Dentup
Taşi Dentup (22 fevral 1998) — Butanlı atlet. Taşi Dentup Butanı 2015-ci ildə XV Yüngül atletika üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Taşi Dentup birinci dəfə Dünya çempinatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Çinin Pekin şəhərində baş tutan XXX Yüngül atletika üzrə Dünya Çempionatında 100 metr məsafəyə qaçış yarışlarında 1-ci təsnifat mərhələsində 12.15 saniyəlik nəticə ilə 26-cı yeri tutdu və mübarizəni dayandırdı. Bu nəticə Butanın ən yaxşı nəticəsi hesab olunur.
Sent-Uan-l'Omon
Sent-Uan-l’Omon — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament —Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Sent-Uan-l’Omon. Əhalisi — 22,681 nəfər (2008).
Bələdiyyə Paris şəhərinin 28 km şimal-qərb, Serji bələdiyyənin 5 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Con Lebbok
Con Lebbok — İngilis etnoloqu və arxeoloqu.
Həyatı
Arxeoloq və etnoloq Con Lebbok (1834-1913) 1865-ci ildə yazdığı "Tarixəqədərki dövr" və 1868-ci ildə yazdığı "Mədəniyyətin başlanğıcı" adlı əsərlərində öz təkamülçü fikirlərini ortaya qoymuşdur. O, bəşər tarixini yaratmaq üçün arxeologiya və etnoqrafiyanı əsas vasitə hesab edir, geoloji metodlardan faydalanmağı zəruri sayırdı. O, "Mədəniyyətin başlanğıcı" əsərində insan cəmiyyətinin və mədəniyyətin inkişafı məsələsinə xüsusi diqqət yetirirdi. Ailə və nikahın tarixi inkişaf məsələsi onu daha çox maraqlandırırdı. C.Lebbok nikahın ilkin formasının kommunal (icma) nikah olduğunu göstərərək yazırdı ki, hər bir icmanın qadınları və kişiləri bir-biri ilə ər-arvad münasibətlərində olurdular. Sonralar bu kommunal nikah qızların qaçırılması yolu ilə fərdi nikaha keçdi və bu yolla eqzoqamiya əmələ gəldi. Lebbok dinin inamların inkişafı məsələsinə də toxunur və bildirirdi ki, bir çox xalqların hələ də dini yoxdur, ateizm mərhələsində yaşayırlar, müəyyən mərhələlərdə isə bütpərəstlik, Totemizm, Şamanizm və antropomorfizm (yəni Allahı insan şəklində təsəvvür etmək) mövcud olmuşdur.
Carex microptera
(Carex microptera) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pentacalia maynasensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İnfuzorlar
Tipin xarakterik əlaməti
Hərəkət orqanoidi olan kirpik aparatının mövcudluğudur. İnfuzorların ikinci mühüm əlaməti – onların bədənində keyfiyyətcə müxtəlif ən azı iki nüvənin olmasıdır. Bunlardan biri – iri vegetativ nüvə olan makronukleus, ikincisi isə ondan xeyli kiçik olan mikronukleusdur. İnfuzorların böyük əksəriyyəti kirpiklərə (Ciliata), xeyli kiçik qrupu isə soruculara (Suctoria) aiddir. Sorucu infuzorlar ancaq müəyyən həyat mərhələlərində kirpiklərlə təchiz olunurlar, qalan vaxtlar isə hərəkət orqanoidindən məhrum olurlar.
Yayılması
İnfuzorlar – birhüceyrəli orqanizmlər yarımaləmində ən böyük tipdir (8000-dən artıq növü var). Onlar Yer kürəsində geniş yayılaraq həm su, həm də quru ekosistemlərinin tərkibinə daxildirlər. Hazırda infuzorlar 20-dən artıq dəstədə, 160-dan çox fəsilədə birləşirlər. Hazırda Azərbaycanda (Xəzər dənizi də daxil olmaqla) 18 dəstəyə aid olan 800 növ infuzor məlumdur. Onlardan 469-u Xəzər dənizində, 300-ü şirinsu hövzələrində, 32-si Azərbaycan torpaqlarında yaşayır. Parazit formalarının ümumi sayı 101-ə çatır. Xəzər dənizində 15 dəstənin nümayəndələri tapılmışdır: Karyorelictida, Prostomatida, Haptorida, Pleurostomatida, Trichostomatida, Colpodida, Synhymeniida, Nassulida, Cyrtophorida, Hymenostomatida, Scuticociliatida, Perurichida, Heterotrichida, Oligotrichida, Hypotrichida.
Həmçinin bax
Sarkodinlər
Heyvan qamçılıları
Viktoriya və Albert Muzeyi
Viktoriya və Albert muzeyi — Londonda yerləşən tətbiqi-sənət nümunələri baxımından dünyanın ən zəngin muzeyi sayılır. Muzey 1852-ci ildə yaranıb. Burada 4 milyondan çox müxtəlif eksponat 145 zalda ziyarətçilərə təqdim olunur. Bütün dünya ölkələrinin tarixi mədəniyyətini əks etdirən keramik əşyalar, müxtəlif kostyumlar, zinət əşyaları, çap məhsulları, mebellər və s. eksponatlar öz gözəlliyi ilə muzeyi ziyarət edənlərin sayını daha da artırır.
Qalereyaları
thumb|left|Viktoriya və Albert muzeyi Muzeydə bir neçə qalereya mövcuddur. Avropa qalereyasında İtaliya intibah dövrünün gözəl nümunəsi sayılan kolleksiya saxlanılır. Şərqi Asiya və İslam ölkələri mədəniyyəti nümunələri isə Şərq zalında nümayiş olunur. Qeyd edək ki, Şərq zalı muzeyin əhəmiyyətli zallarından biridir, burada 160 min eksponat var. 4 min eksponatdan ibarət olan Britaniya qalereyasında İngiltərə və Avropa intibah dövrünün mədəniyyət nümunələri saxlanılır.
Dünyada ən böyük keramika və çini qablar kolleksiyası hesab olunan kolleksiya da bu muzeydədir. Kolleksiyanın nümunələrinin sayı 75 mindən çoxdur.
Ziyarətçilərin maraq göstərdikləri zallardan biri də mebel zalıdır. Burada məşhur italyan skripka ustası Antonio Stradivarinin düzəltdiyi nadir skripka, çoxillik tarixə malik olan şüşə və metaldan düzəlmiş əşyalar, zəngin rəsm əsərləri kolleksiyası, 5 mindən çox fotoşəkil və dünyada ən böyük incəsənət kitabxanası nümayiş olunur.
Muzeyin qərb hissəsində müxtəlif silah növləri, qızıl, gümüş əşyaları, qiymətli metallar və fil dişindən hazırlanmış məmulatlar, həmçinin orta əsrlərə aid edilən xeyli gümüş qab-qacaq saxlanılır.
Azərbaycanın sənət əsərləri Viktoriya və Albert muzeyində
Viktoriya və Albert muzeyində Azərbaycan ustalarının ən orijinal əsərləri sərgilənir. Bunlar bədii parça, tikmə, xalça, zərgərlik, saxsı və digər sənət əsərlərindən ibarətdir. Tarixi baxımından Viktoriya və Albert muzeyində toplanmış sənət əsərlərimiz içərisində ən qədimi 1319-cu il tarixli bürünc camdır.
Muzeydə saxlanılan xalq sənət nümunələrimiz içərisində ən görkəmli yeri Azərbaycan xalçaları tutur. Bunları öz bədii və texnoloji xüsusiyyətlərinə görə iki qrupa bölmək olar: birinci qrupa XVI əsr Təbriz xalçaları, ikinci qrupa XVI–XIX əsrdə toxunmuş Quba-Şirvan, Gəncə-Qazax və Qarabağ xalçaları daxildir. Muzeydə nümayiş etdirilən Təbriz xalçaları içərisində 1539-cu ildə Təbrizdə Şah Təhmasibin sifarişi ilə Ərdəbil məscidi üçün toxunmuş və elm aləmində "Şeyx Səfi" adı ilə məşhur olan xalını xüsusilə qeyd etmək lazımdır. Viktoriya və Albert muzeyində saxlanılan XVII–XIX əsr Azərbaycan xalçaları vaxtı ilə Qubada, Bakıda, Şamaxıda, Qazaxda və Qarabağda toxunub.
Adi alaqanqal
—  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1.5 m qədər olan ikiillik ot bitkisidir. Gövdəsi düz, budaqlı, çılpaqdır. Yarpaqları çılpaq, iri, enli lansetvari, damarları boyunca ağ ləkəlidir, diş-dişli və kənarları tikanlıdır. Səbətləri budaqların ucunda, çiçəkləri al qırmızı-bənövşəyi rəngdədir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, may-iyun aylarında meyvə verir.
İkiillik ot bitkisi (mədəni şəkildə birillik) olub,düzqalxan gövdəsi60-150 sm hündürlüyündə olmaqla, nişasta tərkiblidir. Yarpaqları növbəli, iri, uzunsov-ellipsşəkilli, lələkvari və ya lələkvari-bölünmüş, dəricikli, tünd-yaşıl, parıltılı, ağ ləkələrlə örtülü parlaq, zolaqlı və ləkəli, damarları, kənar lövhəcikləri və aşağı tərəfi tikanlı, saplaqlı, yuxarı tərəfi isə oturaqdır. Hamaşçiçəklərinin zirvəsi şarşəkilli olub, səbət çiçək qrupuna toplanmışdır. Yarpaqları yaşıl, xarici və orta hissəsi bizşəkilli tikanlardan ibarətdir. Bütün çiçəkləri boruşəkilli, purpur, bənövşəyi-moruğu, çəhrayı və ya ağ rənglidir. Meyvəsi mərməri-xallı, tünd-qəhvəyi və ya qara uzunsov açıq lətli, çılpaq ellipsvari toxumlarının uzunluğu 7 mm-ə qədər olmaqla, kəkilləri toxumlarından 2-3 dəfə uzun olur. Çiçəkləri iyuldan başlayaraq payıza qədər, meyvələrinin yetişməsi isə avqust-sentyabrda olur. Toxumlarla çoxalır.
Quru yerlərdə, yol kənarlarında, nəzarətsiz buraxılmış yerlərdə, məndəcər və zibilliklərdə, bostan, dekorativ və dərman bitkiləri, alaq və yaşayış məntəqələrinin yaxınlığında olan mədəni bitkilərinin arasında rast gəlinir. Xammalın toplanılması xüsusi təsərrüfat qaydalarına əməl edilməklə aparılmalıdır.
Avqustun sonu və sentyabrda, yan səbətləri qurumağa qurumağa başladıqda, eyni zamanda toxumlarının kəkilləri azca quruduqda meyvələri toplanılmalıdır. Meyvələri tam quruyana qədər quruducu şkafda qurudulmalıdır.
İysiz və azacıq acı dadlıdır. Havası dəyişilən və quru anbarlarda saxlanılmalıdır. Saxlama müddəti 3 ildir.
Mənşəyi və yayılması
Adi alaqanqal kserofil coğrafi tipinin aralıq dənizi sinfinin aralıq dənizi qrupuna aiddir. Cənubi Avropa, Şimali Afrika, Balkan və Kiçik Asiya ölkələri, İran, Əfqanıstan, Ukrayna, Orta Asiya və Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda adi alaqanqal Samur-Dəvəçi, Kür-Araz və Lənkəran ovalıqları, Kür düzənliyi, Qobustan, Abşeron, Kiçik Qafqazın cənub, Böyük Qafqazın bütün rayonlarında yayılmışdır. Arandan orta dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 1800 m qədər) bitir.
Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Kserofitdir, dağ-bozqır, quru-bozqır və alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Əsasən əkinlərdə və dincə qoyulmuş torpaqlarda, yol kənarlarında, quru yamaclarda, alaq yerlərində bitir. Çox vaxt böyük ləkələr, zolaqlar və cəngəlliklər əmələ gətirir.
Kimyəvi tərkibi
Piyli və efir yağları, alkaloid, saponin, flavonoid, K vitamini, qatran, kauçuk, antosian və karotinoidlərlə zəngindir.
Meyvələrinin tərkibində flavoliqnan maddələri (2,8-3,8%): silibin, silidianin, silixristin, 32%-ə qədər piyli yağlar, qatran, selik və biogen aminlər (tiramin, histamin) vardır.
Təsiri və tətbiqi
Adi alaqanqal farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Elmi, praktiki, eksperimental, Tibet və xalq təbabətində, homeopatiyada, eləcə də kliniki sınaqlarda və farmakologiyada geniş tətbiq edilir. Əsasən qaraciyər, öd kisəsi daşı, plevrit, bağırsaq xəstəlikləri, həmçinin yanıqlar, babasil və sarılıq zamanı istifadə olunur. Antioksidant, ödqovucu, qansaxlayıcı, hipotenziv, işlədici və yarasağaldıcı təsirə malikdir.
Tərkibində flavoliqnan maddələr qaraciyərin toksiki zədələnmələrində, kəskin və xroniki hepatitdə, qaraciyər sirrozunda, lipid mübadiləsi pozğunluğunda və qaraciyər distrofiyasında istifadə edilir.
Dərman preparatları: Leqallon, draje, kapsul, suspenziya (flavoliqnanalar). Hepatoprotektordur.
Sileqon, draje. Silibor, həb 0,04 (flavoliqnanalar). Hepatoprotektordur. Silimar, həb  0,1 (flavoliqnanlar). Hepatoprotektor dərmandır.
Silimarin, həb (flavoliqnanlar). Hepatoprotektor dərmandır.
Karsil, draje, kapsul, sirop (flavoliqnanlar). Hepatoprotektor dərmandır.
İstifadə olunan hissələri
Müalıcə məqsədi ilə bitkinin kökü, meyvəsi və toxumları istifadə edilir.
İstifadə formaları
Cövhər, dəmləmə, spirtli tinktura və ekstraktlar.
Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi
Yeməlidir, cavan yarpaqları və zoğlarının özünəməxsus dadı vardır. Dekorariv və yem bitkisidir.
Aşağı Qarış (Baltas)
Aşağı Qarış — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd, Aşağı Qarış kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə Başqırdlar (60 %), tatarlar (37 %) üstünlük təşkil edir.
Anri Alekan
Anri Alekan — fransız kinooperatoru.
Həyatı
Anri Alekan 1909-cu ildə anadan olmuşdur.
Milli incəsənət konservatoriyasını bitirmişdir. 1928-1940-cı illərdə operator köməkçisi vəzifəsində işləmişdir. Ona məşhurluq gətirən əsas işləri Rene Klemanın “Relsdə döyüş” və Jan Koktonun “Gözəl və Bədheybət” filmləri olmuşdur.
Düşmən
thumbnail|Müharibə zamanı təbliğatın düşmən təmsilçiliyi Düşmən — fərdi və ya güclü şəkildə mənfi və ya təhlükəli olaraq təsdiqlənmiş bir qrup. Düşmən anlayışı "fərdlər və icmalar üçün əsasdır". "Düşmən" termini müəyyən bir şəxsin təhlükə kimi təyin edilməsi ilə bağlı sosial funksiyaya xidmət edir, buna görə də həmin şəxsin sıx bir emosional cavabını tələb edir.
Xarici Xidmət İnstitutu (ABŞ)
thumb|[[ABŞ Dövlət Departamentinin emblemi]] thumb|İnstitutun 2013-cü ildən direktoru səfir [[Nensi MakEldouney]] Xarici Xidmət İnstitutu, ( FSI )  — Arlinqton şəhərində, (Virciniya ştatı) Corc Şults adına xarici dillər milli tədris mərkəzində yerləşir. 1924-cü ildə qurulmuş Xarici Xidmət Məktəbinin əvəznə yaradılaraq ABŞ diplomatları üçün əsas təhsil mərkəzi sayılır.
Anri Alekan
Həyatı
Anri Alekan 15 iyun 2001-ci ildə ağqanlılıq xəstəliyindən vəfat etmişdir.
Xarici Xidmət İnstitutu (ABŞ)
FSİ ABŞ-nin federal təşkilatı kimi Dövlət Depertamenti üçün diplomatlar və ABŞ-nin xaricdəki maraqlarını qorumaq üçün digər mütəxəssislər hazırlayır. 600-dən çox kursu, o cümlədən 70-dən çox xarici dil kursu fəaliyyət göstərir. İnstitutda Dövlət Depertamentindən, 40-dan çox hökumət təşkilatından və hərbi strukturlardan 100 mindən çox dinləyici təhsil alır.
Məktəbin proqramı ABŞ dövlət qulluğunda və ölkənin xaricdəki nümayəndəliklərində peşəkar işçilərin hazırlanmasını nəzərdə tutur. Kurslar bir gündən iki il müddətinə qədər müddətə nəzərdə tutularaq məzunlarını ABŞ xarici siyasətinin həyata keçirilməsi üçün digər ölkələrə və mədəniyyətlərə adaptasiyasının asanlaşdırılmasına və vəzifəsini uğurla həyata keçirilməsinə və liderlik və idarəçilik keyfiyyətlərinin artırılmasına hazırlayır. Digər kurslarda diplomatların ailə üzvlərinə xaricdəki həyat tərzi, fövqaladə vəizyyətlərdə hərəkət, kiber təhlükəsizlik və s. haqqında məlumat veririlir.
Yaranma tarixi
Xarici Xidmət İnstitutunun yaradılması ABŞ-nin "Diplomatik xidmət haqqında" qanunun VII fəslində nəzərdə tutulurdu. Bir sıra inzibati məsələlərin həlli məktəbin yaranmasını bir qədər ləngitdi. 13 mart 1947-ci ildə dövlət katibi Corc Marşal Diplomatik Xidmət İnstitutunun yaradılmasını elan etdi.
DİX yaranana qədər ABŞ-də onun vəzifələrini Kosul Tətbiq Məktəbi (1907), Vilson Diplomatik Məktəbi (1909), Diplomatik Xidmət Məktəbi (1924), Diplomatik Xidmət Zabitləri Məktəbi (1931) və Xidmət Hazırlığı Şöbəsi (1945) həyata keçirirdi.
Təhsilin təşkili
Dil Öyrətmə Məktəbi (FSI / SLS) 70-dən çox dil üzrə tədris təşkil edir və 100-dən çox dil üzrə peşəkar test imtahanı təşkil edir. Müdavimlər dilin mürəkkəbliyindən və təyinat məqsədindən asılı olaraq  8-44 həftəlik kurslar keçirlər. İnstitut həmçinin Taybey, Yokoqama, Seulda, Yaxın Şərqdə, Şimali Afrikada və Asiyada dil məktəbləri şəbəkəsinə malikdir. Burada 44 həftəyə çin, yapon, koreya və ərəb dilləri öyrədilir. Tədris proqramlarına həmçinin özünümüdafiə dərsləri, səhərlər dərs keçmə sistemi və distant tədris kursları daxilir.
İcraçı direktorun idarəetmə dəftərxanası (FSI / EX) tədris proqramlarının həyata keçirləməsinə cavabdehdir.
La-Bati-Vyey
La-Bati-Vyey  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. La-Bati-Nyov kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05018.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 268 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 159 nəfər (15-64 yaş) arasında 130 nəfər iqtisadi fəal, 29 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 81.8%, 1999-cu ildə bu 68.6%) idi. 130 aktiv adamdan 118 nəfəri (64 kişi və 54 qadın), 12 nəfəri işsizdir (6 kişi və 6 qadın). Aktiv olmayan 29 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 12 nəfər təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Pentacalia megaphlebia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Carex molesta
(Carex molesta) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Süleyman Abbasov
Abbasov Süleyman Əsəd oğlu — azərbaycanlı hüquqşunas, İkinci dünya müharibəsinin iştirakçısı, I dərəcəli Vətən müharibəsi ordeni mükafatçısı
Həyat və fəaliyyəti
1939-cu ildə Bakı şəhərində Azərbaycan SSR-in Ədliyyə Nazirliyinin 2 illik hüquq məktəbində oxumuşdur. Bakıda hüquq məktəbində oxuyarkən 1941-ci il iyun ayının 22-də İkinci dünya müharibəsinin birinci günü ordu sıralarına səfərbərliyə alınmışdı. 22 iyun 1941-ci ildən noyabr 1945-ci ilədək müharibədə iştirak etmişdir.
1945-ci ilin dekabrından 1946-cı ilin fevralına qədər Bakıda Azərbaycan SSR-in Ədliyyə Nazirliyinin məhkəməsində təcrübə keçirmişdir. 1946–1950-ci illərdə Ümumittifaq Hüquq qiyabi institutu Bakı filialında oxumuş və hüquq ixtisası almışdır. 1946-cı ilin fevralından 1960-cı ilin dekabrına qədər Astara rayonu Xalq hakimi vəzifəsində çalışmışdır. Soltanlı kəndinə qayıtdıqdan sonra kəndin baş hüquq məsləhətçisi kimi çalışmışdır. 1953, 1955 və 1957-ci illərdə Astara şəhərinin Zəhmətkeş deputatları sovetinə, 1961 və 1967-ci illərdə Cəbrayıl rayonunun Soltanlı kəndinin Zəhmətkeş deputatları sovetinə deputat seçilmişdir.
1993-cü ilin avqustunda Cəbrayıl rayonu Ermənistan ordusu tərəfindən işğal ediləndən ailəsi ilə birgə Bakı şəhərinə köçüb. 25 fevral 1999-cu ildə 89 yaşında vəfat etmişdir.
Süleyman Abbasovun həyat yoldaşı Fitat Əsədovadır. Onların Şəfiqə, Afət, Siyafət, Mehman, Nəzakət, Məlahət adlı 6 övladı, 8 nəvəsi və 14 nəticəsi var.
İştirak etdiyi döyüşlər
"3 may 1945-ci il tarixdə Berlin şəhərinin alınmasında iştirak etdik, hissəmiz döyüşünü davam etdirib parakəndə qalan alman qoşunlarının qalanlarını Çexoslovakiya torpağında döyüşərək onları məğlub etdik, alman komandanlığı danışıqsız təslim oldu. Elba çayı üzərində Vətən müharibəsinin Qələbə ilə qurtarması münasibəti ilə mitinq keçirib bayram etdik" Suleyman Abbasovun xatirəsindən.
Yaralanmışdır
Alman Faşist Ordusuna qarşı bu döyüşlərdə aşağıdakı orden – medallarla təltif edilib:
Şamlı (Zəngilan)
Şamlı — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Gilətağ kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Yerli əhalinin məlumatına əsasən kəndin əsası XIX əsrdə Şamı, Tağı və Nağı adlı qardaşlar qoymuşlar. Böyük qardaş Şamının adı ilə Şamlı adlandırılmışdır. Əslində topononim Qızılbaşların şamlı qəbiləsi ilə bağlıdır. Şamlı Teymurun 1402-ci ildə türk Bəyazid üzərində qəbələsindən sonra Suriyadan (Şamdan) apardığı bəydili ailəsi ilə əlaqədardır. Həmin ailəni Teymur Səfəvi şeyxi Xacə Əliyə vermiş, oda onları Azərbaycanın cənubundə yerləşdirmişdir. Səfəvilərin hakimiyyəti uğrunda mübarizədə şamlılar iştirak etmişdir. Səfəvi şahları bu tayfaya Azərbaycanda yerlər bağışlamışdır.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.
Tarixi
Əsasını Şamlı tayfaları qoymuşdur.
Əhalisi
Erməni işğalınadək kənd əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarət olmuşdur.
Kokeşi
thumbnail|Kokeşi Kokeşi — taxtadan hazırlanan Yaponiya gəlincikləri. Silindrik bədəndən və ona bərkidilmiş başcıqdan ibarətdir. Əvvəllər kokeşini bütöv bir ağac parçasından hazırlayırdılar. Kokeşinin xarakterik xüsusiyyəti bu gəlinciklərin əl və ayaqlarının olmamasıdır.
Material kimi müxtəlif ağac gövdələrindən — albalı, zoğal, ağcaqayın və ya tozağacından istifadə olunur. Bəzədilməsi zamanı isə, müxtəlif gül, bitki və digər ənənəvi motivlərə müraciət olunur. Kokeşilərin rənglənməsində daha çox qırmızı, qara, sarı və tünd qırmızı rənglər üstünlük təşkil edir.
Tarixi
Belə hesab olunur ki, Kokeşilər ilk dəfə Edo dövrünün ortasında (1603–1867) Yaponiyanın şimal-şərqində yerləşən Tohokuda yaradılıb. Ev üçün taxta əşyalar hazırlayan xarratlar kokeşiləri bu əraziyə Onzen`ə (Onsen — müalicəvi isti su mənbələri) gələn qonaqlara suvenir kimi satırdılar. Bu suvenirləri yaxınlarına hədiyyə edən qonaqlar kokeşi möcüzələri haqqında əfsanə və nağılları bütün ölkəyə yaymaqda vasitəçi olurdular. Bu, gəlinciklərin hər bir nümünəsi unikal, ancaq özünəməxsus xüsusiyyətlərə malik idi.
Kokeşilər nəsildən-nəsilə ötürülürdü. Əgər, uşaqlar kokeşilərlə oynayardılarsa, belə hesab olunurdu ki, bu mütləq tanrılara xoş təsir edəcək. İnsanlar kokeşiləri canlandırardılar və inanırdılar ki, onlar bol məhsul toplanmasına kömək edir, evə bərəkət və uğur gətirirlər.
Başqa bir fərziyyəyə görə, kokeşilər anadan olmadan ölən uşaqların şərəfinə hazırlanırdı və onların ruhunu daşıyırdı.
Növləri
Kokeşi dizaynında əsas 2 məktəb ayırd edilir: ənənəvi (伝統 — dento) və yeni (新型 — şinqata).
Ənənəvi gəlinciklər Tohukunun müxtəlif vilayətlərində hazırlanırdı. Hər vilayətin üslubu unikal və misilsiz idi. Kokeşi ustalarının sirləri ustadan şagirdə, atadan oğula ötürülürdü.
Ənənvi Kokeşilərin formaları daha sadədir. Onların nazik bədəni və kürəşəkilli başları olur. Ənənəvi Kokeşilərin hal-hazırda 11 növü qeyd olunur: thumbnail|Ənənəvi kokeşilər Ən məşhur növlərdən biri Naruko kokeşi`dir. Naruko`nun başı fırlana bilir. Başı hər dəfə çevirəndə o xüsusi səs verir ki, bu da ağlayan uşağın səsinə oxşayır. Buna görə ona "ağlayan gəlincik" də deyirlər.
Ənənəvi kokeşilərdə ancaq qızlar təsvir edirlir. İlk yaradılan kokeşilər rənglənməsə də, günümüzdə onların əksəriyyətinin parlaq rəngli kimonosu, gül və digər şəkilli ornamentləri vardır. Hər bir gəlincik əldə rənglənir və altında müəllifin imzası qoyulur. Gəlinciklərin hər biri fərqli üzə malikdir: biri təəccüblənir, digəri gülür, biri ciddi, digəri isə sakit.
Yeni kokeşi növləri isə müxtəlif formalarda, ölçülərdə və rənglərdə olurlar. thumbnail|Müasir kokeşi 1945-ci ildən bəri kokeşi istehsalı kütləvi xarakter alıb və ənənəvi xalq yaradacılığına aiddir. Hazırda Yaponiyada kokeşi ən məşhur suvenir hesab olunur.
Kokeşinin məşhur Rusiya matryoşkalarının prototipi olması haqqında fikirlər də vardır.
Kərbəlayı Yusif Qarabaği
Kərbəlayı Yusif Qarabaği (1779-1854) — soyuq silah ustası, xəncərsaz.
Həyatı
Kərbəlayı Yusif Zikrəli oğlu 1779-cu ildə Şuşa şəhərində anadan оlmuşdu. Molla yanında oxumuşdu. Bir müddət atasının şagirdi olmuş, onun vəfatından sonra qılınc dəbdən düşdüyü üçün xəncərsaz kimi məşhurlaşmışdı. O, müqəddəs Kərbəla torpağını ziyarət etmişdi.
Kərbəlayı Yusif 1854-cü ildə vəfat edib.
Ailəsi
Kərbəlayı Yusif Zeynəblə ailə qurmuşdu. Əli adlı oğlu, Banu adlı qızı vardı.
Tikanlı məftil
thumb|right|250px|Yapon əsir II Dünya Müharibəsi zamanı.
Tikanlı məftil - Hər hansısa bir ərazinin sərhədlərini müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunan vasitə. Tikanlı məftillər, iki mis dəmir parcasının bir-birinə burulması yolu ilə möhkəmləndirilir və əsasən hasarların üzərinə yerləşdirilir. Tikanlı məftillərdən həbsxana, getto və hərbi hissələrin sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsi zamanı daha çox istifadə edilir.
Firəngtoyuqları
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Alaqanqal
(Silybum) - fəsiləsinə aid bitki cinsi.