cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çinarə Köçərli
Boyama: Şuşa
100px|thumb|left|1-ci nəşr Boyama kitabçası — II Qarabağ döyüşünə həsr edilmişdir. İşğaldan azad edilmiş tarixi məkanları, döyüşdə iştirak etmiş texnikaları, hərbi paqonları, simvolları rəngləmək uşaqlarda vətənpərvərlik hissini artıracaq, işğaldan azad edilən şəhərlərin adlarını rəngləmək Şanlı Tariximizi yaddaşlarına həkk etdirəcəkdir.
Ramazan gündəliyim
100px|thumb|right|1-ci nəşr Kitabda bir ay boyunca hər gün edəcəyiniz faydalı əməllər toplanmışdır. Hər gün üçün xüsusi ayrılmış səhifələrdə müxtəlif biliklər, məlumatlar da vardır. Hər əməli yerinə yetirdikcə qarşısındakı boş çərçivədə qeyd etməklə (30 gün) 1 ay boyunca özünüzü xeyirlə məşğul edəcəksiniz.
NGC 5290
NGC 5290, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Cavan oğlan alma ilə (Rafael)
Cavan oğlan alma ilə — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1505-ci ildə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Əsər Rafael Santinin Florensiya dövrünə aid edilir. "Cavan oğlan alma ilə" əsəri hal-hazırda İtaliyada, Florensiya şəhərindəki məşhur Uffitsi qalereyasında saxlanılır.
Emireyts Hava Yolları reys 521
Emireyts Hava Yolları reys 521 Dubayın mərkəzi Emireyts havayolu şirkətinin Hindistanın Trivandrum şəhərindən Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Dubay şəhərinə təşkil etdiyi uçuş zamanı baş vermiş aviaisiya olayı. 3 avqust 2016-cı il tarixində Boeng 777 tipli təyyarə ilə gerçəkləşdirilən uçuşda, təyyarə Dubay Beynəlxalq havalimanına endikdən sora alovlanmışdır. Təyyarədə olan 282 sərnişin və 18 ekipaj üzvü təyyarədən sağ şəkildə təxliyə olunarkən, yanan təyyarəni söndürməyə çalışan yanğınsöndürənlərdən biri həyatını itirmişdir.
Maudo Jarjue
Maudo Lamine Jarjue (30 sentyabr 1997-ci ildə anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Səbail klubunda müdafiənin mərkəzi cinahında çıxış edən Qvineya-Bisaulu peşəkar futbolçudur.
Karyerası
Jarjua öz peşəkar karyerasında debütünü 6 avqust 2016-cı ildə Jil Visente klubu ilə LiqaProda Varzim klubuna qarşı oyunda etmişdir.
Savalan Talıblı
Savalan Talıblı (24 fevral, 1983, Molla Eyyublu, Cəlaloğlu rayonu, Qərbi Azərbaycan, ) — Azərbaycanlı jurnalist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (2009), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2014), Prezident təqaüdçüsü (2015)
Həyatı
Savalan Talıblı 24 fevral 1983-cü ildə Qərbi Azərbaycanın Cəlaloğlu rayonunun Molla Eyyublu (Evli) kəndində müəllim ailəsində anadan olub. 1988-ci ildən ailəsi ilə birlikdə Ermənistandan deportasiya edilib və Bakı şəhərində məskunlaşıblar.
İlk təhsilini Bakı şəhərinin Sabunçu rayonundakı 96 saylı orta məktəbdə alıb, daha sonra təhsilini F.Tağıyev adına 72 saylı riyaziyyat təmayüllü liseydə davam etdirib və buranın məzunu olub. 2006-cı ildə Odlar Yurdu Universitetini bitirib. 2006-ci ildən (105 fm) Azərbaycan radiosunda çalışır. Radionun "Xalq yaradıcılıgı" redaksiyasında "İrəvan çuxuru", "Yurd yeri", "El havası", "Obalardan-babalardan" folklor toplusu verilişlərinin müəllifidir. Müəllifi oldugu verilişlərdə aşıq sənəti, xalq yaradıcılığı, folklor və etnoqrafiyayla bağlı çoxlu tədqiqatlar aparıb.
Mədəniyyət TV-də "Qopuz" musiqi alətləri adlı verilişini hazırlayıb. "525-ci qəzet", "Kaspi", "Paritet", "Palitra", "Express" kimi qəzetlərdə müxtəlif mövzularda məqalələri dərc edilib.
2015-cu ildə AYB tərəfindən "Prezident təqaüdü"nə layiq görülmüşdür.
Ailəsi
Ailəlilidir. 1 övladı var. Savalan Talıblı şair, publisist Tahir Talıblının oğludur.
Sibirdə narıncı qar (2007)
thumb|Narıncı qarın yağdığı [[Omsk vilayətinin Rusiyada yeri.]] Sibirdə narıncı qar – 2007-ci ilin fevralında Rusiyada baş vermiş anomal hadisə. 31 yanvar 2007-ci ildə Rusiyanın Sibir federal dairəsinin Omsk vilayətindəki 1500 km2 əraziyə narıncı qar yağmışdır. Narıncı qar Tomsk və Tümen vilayətlərində də müşahidə olunmuşdur. Narıncı qarın yağmasına səbəb olan hadisə naməlumdur. Bir versiyaya görə buna səbəb Qazaxıstanda baş vermiş fırtınanın gətirdiyi çirkli maddələrdir.
Təsvir
Narıncı qar pis qoxulu, yağlı idi və normal səviyyədən 4 dəfə çox dəmir saxlayırdı. Qarın böyük qismi narıncı olsa da, qırmızı və sarı qar da müşahidə olunmuşdur. Qarın yağdığı ərazidə 27 min nəfər yaşayırdı. İlk öncə narıncı qarın sənayə çirklənməsi, raket gündərilməsi və ya nüvə qəzası ilə əlaqədar olaraq yağdığı güman olunurdu. Lakin daha sonra narıncı qarın toksik olmadığı müəyyən edilmiş, lakin insanlara həmin qardan istifadə etməmək tövsiyə olunmuşdur. Rəngli qar Rusiyada çox nadir müşahidə olunsa da, qara, göy, yaşıl və qırmızı rəngli qarın yağması halları yaşanmışdır.
Səbəb
Narıncı qarın səbəbi dəqiq bilinməsə də, Qazaxıstandakı qum fırtısının səbəbkar olduğu güman olunur. Qar üzəridə aparılmış testlər zamanı Rusiyaya yuxarı stratosfer qatından daxil olmuş qum və gil hissəcikləri tapılmışdır. Narıncı qarın Baykonur kosmodromundan göndərilən raket səbəbi ilə yağdığı iddia edilsə də, bu iddia təkzib edilmişdir.
Rusiyada ətraf mühit mühafizəçiləri isə narıncı qarın sənayə çirklənməsi və metallurgiya artıqları səbəbi ilə yağdığını iddia etmişdilər. Narıncı qarda normal səviyyədən 4 dəfə çox nitrat, turşu və dəmir tapılmışdır. Lakin səbəbkarın yerini müəyyən etmək qeyri-mümkündür, çünki ərazidə bir çox sənaye müəssisəsi yerləşir.
Nürnberq Azad İmperiya şəhəri
Nürnberq Azad İmperiya şəhəri — Müqəddəs Roma İmperiyasının tərkibində azad imperiya şəhəri — müstəqil şəhər-dövləti idi.
Tarixi
Nürnberq orta əsrlərdə Nürnberq burqraflığından hissə-hissə müstəqillik əldə etdikdən və Landsxut Varislik Müharibəsində Bavariyadan xeyli ərazi əldə etdi və o, ən böyük və ən mühüm İmperator şəhərlərindən birinə, İmperiyanın "qeyri-rəsmi paytaxtına" çevrildi. Belə ki, 1211–1543-cü illər arasında Nürnberq qalasında çoxsaylı Reyxstaqlar və məhkəmələr təşkil etmişdi. İmperator IV Karl (1346–78) tərəfindən buraxılan 1356-cı il tarixli Qızıl bulla, Nürnberqi yeni seçilmiş alman krallarının ilk İmperator məclisini keçirməli olduğu şəhər olaraq təyin etdi və Nürnberqi imperiyanın üç ən əsas şəhərindən birinə çevirdi.
Novqorodski yarımadası
Novqorodski yarımadası - inzibati cəhətdən Primorsk diyarı Xasanski rayonu ərazisində yerləşir. Yarımadada Poset qəsəbəsi yerləşir. Öz adını Novqorodski buxtasından almışdır. Şimal-qərbdən Ekspedisiya buxtası, cənub-şərqdən isə Novqorodski buxtası ilə əhatələnir. Uzunluğu 5 km təşkil edir. Yarımada materiklə birləşdirən bərzəxin ən dar eni 0,3 km-dir. Yarımadanın sahəsi 6,77 km² təşkil edir. Yarımada ərazisində ən hündür zirvə Postovaya dağıdır (116,7 m).
Mayns kürfürstlüyü
Mayns kürfürstlüyü və ya Mayns Elektoratı  — Müqəddəs Roma İmperiyasının ən prestijli və nüfuzlu dövlətlərindən biri idi. Roma Katolik kilsəsi iyerarxiyasında Mayns arxiyepiskopu həm kürfürst, həm də Almaniyanın ən əsas dini rəhbəri idi. İmperiyada Mayns kürfürstündən başqa iki ruhani kürfürst də var idi: Köln kürfürstlüyü və Trir kürfürstlüyü
Mayns kürfürstü eyni zamanda Almaniyanın arxkansleri idi (Müqəddəs Roma İmperiyasının üç komponent titul krallığından biri, digər ikisi İtaliya və Burqundiyadır) və beləliklə, İmperiyanın bütün ruhani və dünyəvi knyazlarş arasında birinci yeri tuturdu və imperatordan sonra ikinci idi. Onun siyasi rolu, xüsusən imperiya feodalları ilə İmperator arasında vasitəçilik rolu böyük idi.
Tarixi
Yepiskopluq mərkəzi qədim Roma dövründə Moquntiakum adlanan Mayns şəhərində yaradılmışdır. IV əsrdən əvvəl ilk yepiskopların çoxu əfsanəvidir. Maynsın tarixi olaraq ilk təsdiq edilə bilən yepiskopu 343-cü ildə yaşamış Martinus idi. Maynsın dini və dünyəvi əhəmiyyəti 747-ci ildə Müqəddəs Bonifatsi yepiskop olmasından başlayır. Onun varisi Lullus dövründə Mains 781-ci ildə arxiyeparxiya oldu.
Kürfüsrtlüyün ərazisinə bitişik olmayan bir neçə ərazi toplusu daxil idi: Reynin həm sol, həm də sağ sahillərində Mayns yaxınlığındakı torpaqlar; Frankfurtdan yuxarı Mayn çayı boyunca ərazi (Aşaffenburq rayonu daxil olmaqla); Aşağı Saksoniya və Türingiyadakı Eyxsfeld rayonu; və Türingiyadakı Erfurt ətrafındakı ərazi.
Ümumiyyətlə, Müqəddəs Roma İmperiyasının digər yerlərində olduğu kimi, kürfürstlük və arxiyepiskopluğun ərazisi fərqlənirdi. Erkən müasir dövrdə Mayns arxiyepiskopluğu Mayns və onun 10 suffraqant yeparxiyasını əhatə edən Almaniyanın ən böyük yeparxiyası idi.
1802-ci ildə Mayns arxiyepiskopik xarakterini itirdi. 1803-cü ildə Alman mediatizasiyası ilə müşayiət olunan dünyəviləşmələrdə kürfürst Karl Teodor fon Dalberqin iqamətgahı Regensburqa köçürüldü və kürfürstlüyün sol sahil əraziləri Fransaya, Frankfurtdan aşağıda Mayn boyunca sağ sahil əraziləri Hessen-Darmştadt və Nassau knyazlarına, Eyxsfeld və Erfurt isə Prussiya Krallığına keçdi. Dalberq Aşaffenburq ərazisi Aşaffenburq knyazlığı olaraq qoruyub saxladı. 1810-cu ildə Dalberq Aşaffenburq, Frankfurt, Vetzlar, Hanau və Fuldanı birləşdirərək 1810-cu ildə yeni Frankfurt Hersoqluğunu yaratdı. Dalberq 1813-cü ildə istefa verdi və 1815-ci ildə Vyana Konqresi onun ərazilərini Bavariya Krallığı, Hessen-Kassel kürfürstlüyü, Hessen Böyük Hersoqluğu və Frankfurt Azad Şəhəri arasında böldü.
Müasir Mains Roma Katolik Yeparxiyası 1802-ci ildə Mayns arxeparxiya statusunu itirdikdə və Reyn çayının qərbindəki ərazisi Fransa ərazisi daxilində kiçik yeparxiyaya çevrildikdə yaradılmışdır. 1814-cü ildə onun yurisdiksiyası Hessen-Darmştadt ərazisinə doğru genişləndirildi. O vaxtdan bəri onun iki kardinalı var və müxtəlif konkordatlar vasitəsilə yepiskopun varisini özü seçən kafedralın bu orta əsr ənənəsini saxlamağa icazə verildi.
Mütalib Mitarov
Mütalib Mitaroviç Mitarov (23 fevral 1920 - 11 mart 2011) - Tabasaran şairi və yazıçısı, Dağıstanın xalq şairi. 2005-ci ildə “Sətirlərdə ömür” kitabına görə ədəbiyyat sahəsində Dağıstan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatı.
Həyatı
Mütalib Mitarov 1920-ci ildə Dağıstan Respublikasının Xiv rayonunun Kondik kəndində anadan olub. Baqautdin Mitarov Mütalib Mitarovun kiçik qardaşıdır.
Mitarov Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib, Şimal cəbhəsində vuruşub. Müharibədə əlil olaraq vətəninə qayıdır.
Mütalib Mitarov Pedaqoji Texnikumu və Ali Partiya Məktəbini bitirmiş, daha sonra o, müxtəlif partiya və sovet vəzifələrində çalışmışdır. O, “Bilik” cəmiyyətində Xiv rayon komsomol komitəsinin birinci katibi, Sov.İKP Tabasaran rayon komitəsinin birinci katibi, respublikanın məişət xidməti naziri, Dağucpəqızın direktoru, o cümlədən Respublika Ədəbiyyat Muzeyinin direktoru vəzifələrində çalışmışdır.
Suraxanı neft mədənlərində yanğın (1922)
Suraxanı neft mədənlərində yanğın — 10 aprel 1922-ci ildə neft mədənlərində törədilmiş terror nəticəsində yanğın hadisəsi.
Hadisənin gedişi
1921-ci ilin əvvəlində neft sənayesində işləmək üçün neft komitəsinin Moskvadan göndərdiyi rəhbərliyin təşəbbüsü ilə general Vrangelin 7,5 min keçmiş əsgəri İstanbuldan Bakıya gətirildi. Onların sırasında müxtəlif ünsürlər, gizli əksinqilabçılar ağqvardiyaçı zabitlər də var idi. Zaqafqaziya eserləri və müsəlman qrupları ilə əlaqəsi olan polkovnik Qaydukovun başçılığı ilə 1921-ci ilin aprelində onlar Ramanada terror aktları keçirməyə başladılar. Gizli eser təşkilatı isə 1922-ci ildə Bakının neft sənayesi müəssisələrində yanğınlar törətdi. 1922-ci il aprelin 10-da bir gün ərzində Ramana, Suraxanı və Balaxanı mədənlərində təxribatçılar üç yanğın törətmişdilər. Balaxanı və Ramana yanğınlarını fəhlə dəstələri çox çətin, sərt xəzrinin tüğyan etdiyi mürəkkəb vəziyyətdə əzmkarlıqla tez söndürdülər.
Ən qorxulu yanğın Suraxanıda, gündə 160 min pud neft verən beşinci mədəndə olmuşdu və onun alovları güclü əsən küləklə bütün neft mədəni rayonuna tamamilə sıradan çıxmaq təhlükəsi yaratmışdı. Bu yanğın mühəndislərdən F.Rüstəmbəyov, İ.S.Sorokin və Kusminskinin başçılıq etdiyi fəhlə dəstələrinin səyi nəticəsində aprelin 11-də səhərə yaxın ləğv edilmişdi.
Mütalib Mitarov
Həyatı
1960-cı ildə Moskvada, eləcə də Volqoqrad, Ulyanovsk və ölkənin digər şəhərlərində keçirilən Dağıstan incəsənət və ədəbiyyat ongünlüyünün iştirakçısı olmuşdur.
Mitarov onlarla şeir kitabının, o cümlədən rus dilinə tərcümə olunan kitabların müəllifidir. Mütalib Mitarov həmçinin Aleksandr Puşkinin, Mixail Lermontovun, Qafqaz xalqlarının müxtəlif şairlərinin əsərlərini tabasaran dilinə tərcümə etmişdir.
2005-ci ildə Mütalib Mitarov “Sətirlərdə ömür” kitabına görə ədəbiyyat sahəsində Dağıstan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatı olub.
Mütalib Mitarov 2011-ci ildə vəfat edib.
Mükafatları
Şair bir çox mükafatlara layiq görülmüşdür. O, mükafatlar aşağıdakılardır:
Fəxri adları
Mütalib Mitarovun aldığı fəxri adlar sırasında qeyd olunanlar vardır:
Xatirəsi
Dagestanskiye Oqni şəhərində, eləcə də Dərbənd rayonunun Rubas və bir çox kəndlərində küçələr Mütalib Mitarovun adını daşıyır.
Arabsat-1A
Arabsat-1A Arabsat tərəfindən idarə olunan  Səudiyyə Ərəbistanının telekommunikasiya peykidir. Ərəb dövlətlərinə rabitə xidmətləri göstərmək üçün istifadə edilmişdir. Peyk Aerospatiale  tərəfindən Spacebus 100 əsasında inşa edilibvə iki NATO E / F-band (IEEE S band) və 25 NATO G / H-Band (IEEE C band) tezlik zolağında yayım həyata keçirir. Başlanğıcda 1170 kg kütləyə malik idi   və yeddi il təxmin edilən həyat ömrünə malikdir.
Arabsat-1A, Arianespace tərəfindən Kourou -da ELA-1- aeorodromunda Ariane 3 raketini istifadə edilərək. 8 fevral 1985-ci ildə 23:22:00 GMT-də tarixində orbita buraxılmışdır.. Bu, ilk Spacebus peykinin buraxılması hadisəsi idi. Orbitə çıxdıqdan sonra günəş panellərindəki nasazlıq səbəbli orbitdə qalma ömrü uzaldıla bilmədi .Peyk 19 ° Şərq Uzunluq dairəsində. koordinatında fistismarı dayandırıldı və passiv  fəaliyyət göstərməyə başladı. 1991-ci ildə idarəetmə sistemiylə əlaqədə problem yarandı və 1992-ci ilin martında tamamilə fəaliyyətini dayandırdı
Pərviz Balabəyov
Pərviz Tofiq oğlu Balabəyov (14 iyun 1987; Hacıqabul, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri (müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu), Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Pərviz Balabəyov 1987-ci il iyunun 14-də Hacıqabul şəhərində anadan olub. 1993-2004-cü illərdə Hacıqabul şəhərinin F. Cəbrayılov adına 2 saylı orta məktəbində təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Pərviz Balabəyov 2005-2007-ci illərdə Azərbaycan Ordusunun sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2011-2015-ci illərdə qaz xətlərinin çəkilməsində baş usta işləmişdir. 2015-ci ildən yenidən xidmətini müddətdən artıq hərbi xidmət qulluqçusu olaraq davam edirdi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş qapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərviz Balabəyov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərviz Balabəyov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Vilyam Tomson (general)
Ser Vilyam Montqomery Tomson — general-leytenant, Müqəddəs Maykl və Müqəddəs Georgi Ordeni, Ən Qürurlu İngilis Hərbi Ordeni, Hərbi Xaç Ordenləri ilə təltif edilmiş Britaniya ali zabiti. Bakının general-qubernatoru olmuşdur.
Təhsili
Bedford Məktəbində təhsil almışdır.
Hərbi kariyerası
1897-ci ildə Tomson Siiforth Haylanders hərbi birləşməsinə qoşulmuşdur. O, 1898-ci ildə Sudanda xidmət etmişdir. I Dünya Müharibəsi illərdə — 1915–1916-cı illərdə Birinci Siiforth Haylanders birləşməsinin Fransa və İraqdakı hərbi əməliyyatları zamanı bu birləşmənin komandanı olmuşdur. 1918-ci ilin sentyabrından 1919-cu ilin may ayına qədər Britaniya ordusunun Şimali İran Qüvvələrinin komandanı olmuşdur. Bu müddət ərzində həmçinin Cənubi Qafqazdakı ingilis qoşunlarının da komandanı olmuşdur.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə münasibətləri
1918-ci ilin 16 noyabrında, Bəndər-Ənzəlidə General Tomson Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini idarə edən Müsavat partiyasının nümayəndələri olan Nəsib bəy Yusifbəyli, Musa bəy Rəfiyev və Əhməd bəy Ağaoğlu ilə görüşdü. Görüş zamanı o Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə qarşı bu tələbləri irəli sürdü:
General Tomson həmçinin öhdəlik götürürdü ki, o, AXC-nin daxili işlərinə qarışmayacaq. o, bu barədə belə demişdir: Paris Sülh Konfransında xalqların öz müqəddəratını təyin etmə prinsipi əsas amal kimi qəbul edilmişdir. Azərbaycan da bunda istisna olmayacaqdır.
General Tomson Bakıda
Ertəsi günü General Tomson 2 minlik Britaniya-Hind qoşunu ilə Bakıya daxil oldu. onu həmçinin rus qoşun hissəsi komandanı Nikolay Baratov da müşayiət edirdi. Bu hadisə Bakıda yaşayan ruslar tərəfindən böyük sevinclə qarşılandı. General Tomsonun Bakıdakı ilk əmrlərindən biri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti bayrağının aşağı endirilməsi əmri oldu. O, Bakıdakı nitqində belə demişdir: Müttəfiqlər Rusiyanı bərpa etmədən evə dönə bilməzlər. Biz Rusiyanı bərpa etməli və ona dünyada əvvəllər tutduğu mövqeni geri qaytarmalıyıq.
Paris Sülh Konfransı Ali Şurasının 1920-ci il 19 yanvar tarixli qərarı
thumb|254x254px|Əlimərdan bəy Topçubaşov [[Paris Sülh Konfransında iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin toplantısında. Paris. Hôtel Claridge.1919]] Paris Sülh Konfransı Ali Şurasının 1920-ci il 19 yanvar tarixli qərarı — müttəfiq dövlətlərin Cənubi Qafqaz respublikalarına hərbi yardım göstərmək barədə qərarı.
Vilyam Tomson (general)
General Tomson Bakıda
Lakin General Tomson getdikcə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə qarşı münasibəti dəyişdi və Azərbaycana olan rəğbəti artdı. İngilis Qoşun Komandanlığına və Antanta Ali Şurasına verdiyi hesabatlarda AXC-nin müstəqil yaşaya bilmə qabiliyyətinin yüksək olduğunu bildirmişdir.
Paris Sülh Konfransı Ali Şurasının 1920-ci il 19 yanvar tarixli qərarı
Tarixi
1919-cu ilin sonu - 1920-ci ilin əvvəllərində sovet Rusiyasının hərbi uğurları nəticəsində Denikin qüvvələri darmadağın edilmişdi. Qırmızı ordu hissələri Şimali Qafqaz ərazisinə soxularaq, sürətlə Cənubi Qafqazdakı müstəqil dövlətlərin sərhədlərinə yaxınlaşırdı. "Dünya inqilabı" şüarını xarici siyasət fəaliyyətinin əsas prinsipinə çevirmiş sovet Rusiyası 1920-ci ilin əvvəllərindon başlayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə diplomatik təzyiqləri daha da artırmışdı. Yeni yaranmış digər gənc dövlətlər kimi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin də bolşevik təhlükəsinə qarşı təkbaşına mübarizə aparması qeyri-mümkün idi. Əlimərdan bəy Topçubaşovun baçşılığı ilə Paris sülh konfransında (1919-20) iştirak edən nümayəndə heyəti böyük dövlətlərdən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə dərhal hərbi yardım göstərilməsini xahiş etmişdi. Böyük dövlətlərin başçıları aydın dərk edirdilər ki, sovet Rusiyasının təcavüzü təhlükəsi qarşısında Azərbaycanın və Gürcüstanın diplomatik baxımdan tanınması hələ kifayət deyildir. Bolşevizmin Yaxın və Orta şərq ölkələrinə yayılmasının qarşısını almaq üçün, Azərbaycan və Gürcüstana hərbi yardım göstərilməsi böyük dövlətlərin də maraqlarına cavab verirdi. Beləliklə, 1920-ci il yanvarın 15-də Versalda toplanmış hərbi eskpertlər şurası Azərbaycana və Gürcüstana hərbi yardım göstərilməsi məsələsini müzakirə etdi. Məsələnin ciddiliyini nəzərə alan B.Britaniya özünün yüksək rütbəli hərbçilərini - hərbi nazir U.Çörçilli, imperiya baş qərargahının rəisi feldmarşal H.Vilsonu, admirallığın birinci lordu U.Lonqu, admiral lord Bittini və b. Parisə göndərmişdi. Fransanın baş naziri J.Klemansonun tapşırığı ilə Fransa xarici işlər nazirliyinin baş katibi Jül Kambon həmin gün Azərbaycan və Gürcüstan nümayəndələri ilə görüşərək, onların bolşevik təcavüzü təhlükəsi ilə əlaqədar fikirlərini öyrənmişdi. Kambon bu respublikaların hərbi, maliyyə və b. yardımlara ehtiyacları olması barədə Klemansoya məlumat versə də, Klemanso həmin məlumatları qənaətbəxş hesab etməmiş və yanvarın 16-da hərbi ekspertlərin onun sədrliyi ilə keçirilən müzakirələrinin yanvarın 17-də H.Vilsonun sədrliyi ilə aparılacaq iclasda Azərbaycan və Gürcüstan nümayəndələrinin iştirakı ilə davam etdirilməsini zəruri saymışdı. Yanvarın 17-də keçirilən iclasda Azərbaycana və Gürcüstana yardım göstərilməsi məsələsi müzakirə olunsa da, müttəfiqlərin Qafqaza hərbi qüvvə göndərməsi məsələsinə toxunulmadı. Yanvarın 19-da İngiltərə, Fransa, İtaliya və digər dövlətlərin hökumət başçılarının iştirakı ilə Paris Sülh Konfransı Ali Şurasının iclasında Cənubi Qafqaz respublikalarının vəziyyəti müzakirə olundu. Marşal F.Foş müttəfiqlərin hərbi ekspertlər şurasının məruzəsi ilə çıxış etdi. İclasda ciddi mübahisə doğuran məsələ bu respublikalara göstəriləcək yardımın hansı formada və səviyyədə olması ilə bağlı idi. F.FoĢ, H.Vilson, U.Çörçill, J.Klemanso Conubi Qafqaza ordu göndərilməsində israrlı olduqları halda, Böyük Britaniyanın və İtaliyanın baş nazirləri Lloyd Corc və Nitti yalnız hərbi sursat verilməsini zəruri hesab edirdilər.
Vilyam Tomson (general)
General Tomson Bakıda
Onun bəyəndiyi layihə əsasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti işə başlamışdır.
Paris Sülh Konfransı Ali Şurasının 1920-ci il 19 yanvar tarixli qərarı
Şərtləri
Sereteli cavab verdi. O, bildirdi ki, müttəfiqlərin yardımına böyük ehtiyac vardır və daha faydalı olardı ki, ordu göndərilsin. Lloyd Corcun Azərbaycanın silahlı qüvvələri haqqında sorğusuna cavab verən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti nümayəndə heyətinin müşaviri M.Məhərrəmov zəruri silah-sursatın olacağı təqdirdə Azərbaycanın qısa müddətdə 100 min nəfəri orduya səfərbər edə biləcəyini bildirdi. Əlimərdan bəy Topçubaşov Ənzəlidəki ingilis donanmasının Bakının müdafıəsinə mühüm yardım göstərə biləcəyini nəzərə çatdırdı. O, həmçinin sovet Rusiyası ilə Cənubi Qafqaz respublikaları arasında bufer rolu oynayan Dağlılar Respublikasınm müttəfıqlər tərəfindən de-fakto tanınmasını təklif etdi. İclasa yekun vuran Lloyd Corc Cənubi Qafqaza ordu göndərilməsinin qeyri mümkünlüyünü, yardımın yalnız silah-sursat formasında olmasının vacibliyini bildirdi. O, açıq bəyan etdi ki, bu respublikalar hərbi qüvvələrini möhkəmləndirmək üçün özləri ciddi tədbirlər görməlidirlər. 19 yanvar iclasında Qafqaz məsələsinə dair 4 bənddən ibarət qərar qəbul edildi:
Vilyam Tomson (general)
General Tomson Bakıda
1919-cu ilin may ayında ingilis qoşunları Cənubi Qafqazı tərk etmişdir.
Ölümü
1934-cü ildə ordudan ayrılan Vilyam Tomson, 1947-ci ilə qədər Albaniyanın hersoqu olmuşdur. 23 iyul 1963-cü ildə vəfat etmişdir.
Paris Sülh Konfransı Ali Şurasının 1920-ci il 19 yanvar tarixli qərarı
Nəticəsi
Paris Sülh Konfransı Ali Şurasının 1920-ci il 19 yanvar tarixli bu qərarı ilə müttəfiqlər, əslində, Azərbaycana və Gürcüstana bolşevik təcavüzü qarşısında kömək göstərmədilər. Bu məsələni daim diqqət mərkəzində saxlayan sovet Rusiyası Parisdə aparılan müzakirələrin məhz bu cür sonluqla bitməsini razılıqla qarşıladı. Bu qərarla böyük dövlətlər Sovet Rusiyasının keçmiş çar Rusiyası sərhədlərini yenidən bərpa etmək səylərini de-fakto tanımış oldular. Qərar Azərbaycan və Gürcüstanın müstəqil dövlətlər kimi aradan qaldırılmasına yol açdı.
IV Baqrat
Hökmdarlığın erkən dövrü
250px|thumb|left|1060–1072-ci illərdə IV Baqratın çap edilən pulları.
Tennen dağları
Tennen     -  Avstriyada çox da böyük olmayan dağ silsiləsi. Silsilə Şimali Əhəngdaşlı Alplara aiddir. Yetərincə çox parçalanmış bu silsilə Şərqi Alplarla həmsərhəddir. Sahəsi 60 km² olan bu silsilədə karst prosesləri çox yüksəkdir. Bölgədə müxtəlif karst mağaralarına rast gəlinir. Silsilə ölkənin Zalsburq ştatındadır. Silsilənin 37 km²-lik hissəsi dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəkdə yerləşir. Zalsburq yaxınlığında olan hissəində 1982-ci ildə təbiət qoruğu yaradılmışdır.
IV Baqrat
Hökmdarlığın erkən dövrü
Gürcüstan kralı I Giorginin (1014–1027) ilk həyat yoldaşı Məriyəmin oğlu idi. Atası tərəfindən Bizans imperiyasına qarşı müharibənin itirilməsindən sonra 1022-ci ildə Bizans imperatoru II Basileios (976–1025) üç yaşında girov götürüldü. Gənc Baqrat üç ili imperiya paytaxtı olan Konstantinopolda Bizans sarayında keçirdi və 1025-ci ildə sərbəst buraxıldı. Basileios hələ Bizans ərazisində olarkən öldü, VIII Konstantin (1025–1028) imperator oldu. Konstantin gənc şahzadənin geri qaytarılmasını əmr etdi, lakin Baqrat artıq Gürcüstan krallığına çatdığı üçün onu tutmaq mümkün olmadı.
Tennen dağları
Ümumi məlumat
Tennen silsiləsinin ən hündür zirvəsi Rauçekdir (2430 m). Rauçekdən şərqdə ikinci ən hündür zirvə Bleikogel (2412 m) yerləşir. Əksər yüksək zirvələr silsilənin cənub yamaçında yerləşir. Silsilədən qərbində olan Haqen dağı Tennendən Zals çayı ilə ayrılır. Tennen silsiləsi əsasən əhəng daşlı süxurlardan təşkil olunub. Məhs bu üzdən ərazidə karst prosesləri güclü gedir. Silsilədə həm də yura yaşlı dolomit süxurlar geniş yayılıb.
IV Baqrat
Hökmdarlığın erkən dövrü
I Giorgi 1027-ci ildə vəfat etdikdən sonra Baqrat səkkiz yaşında taxta çıxdı. Anası Məryəm taxt naibi olmuşdu. Məryəm naibliyi Trialeti IV Liparit və Kartli şahzadəsi Ivana ile bölüşmüşdü.
Tennen dağları
Ümumi məlumat
Silsilədə mağaralar yetərincə çoxdur. Bunlardan ən populyarın Verfen şəhəri yaxınlığında yerləşən Eisriesenwelt mağarasıdır. Uzunluğu 42 km olan bu mağara dünyanın ən böyük buz mağarasıdır. Digər mağaralardan Brunnecker və Winnerfall misal göstərmək olar. Bu mağaralar su mağaraları hesab olunur. İlin çox vaxtı mağara daxili su ilə dolu olur. Bu daha çox qar əriyən vaxtı və yağışlı mövsümdə baş verir.
Lövhəbığlar
Lövhəbığlar — Sərtqanadlılar dəstəsinə  aid olub, özündə 27800 növü birləşdirən fəsilə. Demək olar ki, hər il fəsilənin əlamətlərini daşıyan 200-ə yaxın yeni növ təsvir olunur. Azərbaycanda lövhəbığlar fəsiləsinə aid növlərin sayı 132-dir.
Tennen dağları
Ümumi məlumat
Tennen silsiləsi alpinistlər üçün maraqlı məkandır. Ərazidə çoxlu marşrut cığırları var. Yollar yetərincə təhlükəlidir. Ancaq hazırlıqlı alpinistlər üçün məshləhət bilinir. Ərazidə onlarca alpinistlərə xidmət üçün dağ evləri tikilmişdir. Qış aylarında xizək turizmi populyar olur.
IV Baqrat
Xanədan müharibələri
250px|thumb|left|IV Baqratın nizamnaməsi, 1060–1065
Lövhəbığlar
Xarici quruluşu
Fəsiləyə daxil olan növlər lövhəvari bığcıqları və irəli çıxmayan üst çənələri ilə seçilir. Qara, metal, yaşıl, qonur-qırmızı, parlaq və digər rənglərdə olurlar. Növlərin bədənlərinin uzunluğu 5–38 mm-dir.
IV Baqrat
Xanədan müharibələri
Baqratın hakimiyyətə gəlməsindən qısa zaman sonra VIII Konstantin Klarjetili Gürqenin oğlu Baqrationi şahzadəsi Demetre'nin adına Artanuji qalasını (müasir Ardanuç, Türkiyə) almaq üçün bir ordu göndərdi. Klarjetili Gürqen IV Baqratın babası III Baqrat tərəfindan 1010-cu ildə atadan miras Artanujidən atılmışdı.
Lövhəbığlar
Xarici quruluşu
2 əsas sistematik və ekoloji qrupa bölünür: xırıldaqlar — və peyin böcəkləri —. Bundan başqa,lövhəbığların saprofaq olan bəzi növləri bitki qalıqlarının parçalanması prosesində mühüm rol oynayaraq torpağı üzvi maddələrlə zənginləşdirirlər (Anisoplia cinsinin sürfələri). Xırıldaqlar — bitkiyeyəndir. onlar xırıldaqlardan bığcıqların sancağının salanmaması ilə seçilirlər. Sürfələri torpaqda, çürük oduncaqda yaşayır. Kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatının təhlükəli zərərvericilərinin çoxu xırıldaqlara aiddir. Kərkədan böcəklər (Dynastinae) lövhəbığ böcəklərdən ən iriləridir. Başında və önkürəyində cürbəcür artımlar, buynuzlar, dişciklər, qabarlar vardır.
IV Baqrat
Xanədan müharibələri
1028-ci ildə Konstantinin ölümü Bizans istilasını dayandırdı və 1030-cu ildə Kraliça Məryəm yeni imperator III Romanı (1028–1034) ziyarət etdi. Yeni bir sülh müqaviləsi bağlandı və 1032-ci ildə oğlu üçün yüksək bir Bizans adı "Kuropalatis" ilə geri döndü. Məryəm bir Bizans şahzadəsi olan Helenanı oğluna həyat yoldaşı olaraq gətirdi. Helena imperatorun qardaşı Basileios Arqirosun qızı idi və evlilik strateji əməkdaşlıq qurmaq üçün bir diplomatik səy idi, lakin Helena Kutaisidəki saraya girəndən qısa müddət sonra öldü. Sonra başqa bir diplomatik səy göstərildi və Şimali Qafqaz xristian krallığı Alaniya padşahının qızı Borena ilə evləndi.
Lövhəbığlar
Yayılması
Fəsilənin əksər növləri istisevən olmasına baxmayaraq, qütbətrafı ərazilər istisna olmaqla Yer kürəsinin hər yerində yayılmışdır. Ən çox növ müxtəlifliyinə tropik ölkələrdə rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Fəsiləyə daxil olan növlərdən ziyanvericilik xüsusiyyətinə görə taxıl sümürtkəni (Anisoplia austriaca Hrbst.), ağqalxanlı sümürtkən (Brancoplia leucaspis Lap.), tarla sümürtkəni (Anisoplia segetum Hbst.), xaçlı Qafqaz sümürtkəni (Anisoplia farraria Er.) taxıl zəmilərinin; may böcəyi (Melolontha aceris Fald.), haşiyəli maralça (Oxythera cinctella Schaum.) meyvə; Zaqafqaziya mərmər xırıldağı (Polyphylla olivieri Cast.) isə üzüm bağlarının təhlükəli zərərvericilərindən hesab olunur. Müxtəlif növləri parazit qurdların, nematodların və tikanbaşlıların aralıq sahibidir. Onthaphagus cinsinə mənsub olan bəzi kiçik böcəklər antisanitar şəraitdə yaşayan insanlarda, xüsusən də uşaqların bağırsaqlarında vaxtaşırı ağrılar və ishalla müşahidə olunan "skarabiaz" adlanan xəstəlik törədir.
IV Baqrat
Xanədan müharibələri
1039-cu ildə Demetre Bizans qoşunları ilə Gürcüstana qayıtdı. Bu dəfə Gürcüstanın ən güclü zadəganı Liparit sülaləsidən olan IV Liparit onu dəstəklədi. Liparit Trialetinin şahzadəsi idi və daha sonra kral ordularının komandiri oldu, 1030-cu illərin əvvəllərində uşaq kralı Baqratın qoruyucusu olaraq ortaya çıxdı. Liparit 1034-cü ildə yenidən hərbi bacarığını göstərdi Şəddadilər qarşı Arranda birgə Gürcüstan-Ermənistan ordusunun komandiri oldu. 1038-ci ildə Liparit 8-ci əsrdən bəri Tiflis əmirliyinin əlində olan keçmiş Gürcüstan paytaxtı Tiflis sərhəddinə yaxınlaşmaq və oranı ələ keçirmək istədi. Liparitin artan gücündən qorxaraq gürcü zadəganlar Baqratı razı saldılar, Liparit ordusunu geri çəkdilər və planın pozulmasına səbəb oldular. Nəticədə, Liparit padşahın and içən düşməninə çevrildi və Baqratdan, onun zadəganlarından qisas almaq üçün Bizanslılarla fəal əməkdaşlıq etdi.
Demetre adına Liparit Baqrata qarşı bir sıra qələbələr qazandı. 1042-ci ildə Demetrenin ölümü ilə Liparit Bizanslılarla mübarizəni davam etdirdi və I David Anhoqhin ilə müttəfiq oldu. Sasireti müharibəsində Baqratın məğlubiyyəti ilə Qərb əyalətlərinə geri çəkildi. 1048-ci ildə Anadoluya Səlcuq yürüşlərində Bizans tərəfində iştirak etdi. Pasinler Döyüşündə əsir götürüldü. Bu Baqrata üstünlük verdi və onun Şərq vilayətlərinə qayıtmasına imkan verdi. Liparitin əsir düşmə dövrü ilə Kralın şansı geri döndü. Üsyançı şahzadə Baqratı Konstantinopola sığınmağa məcbur etdi. Nəticədə, Liparit Baqratın olmadığı 1050–1053-cü illər arasında Gürcüstanın həqiqi hökmdarı oldu və hətta Baqratın oğlu Giorgiyi özünün naibi elan etdi. Baqratın qayıtmasından sonra Liparit ona qarşı müharibəni yenidən davam etdirdi. Nəhayət, 1060-cı ildə tərəfdarlarının xəyanəti ilə şahzadə Baqratın ixtiyarına verildi və monastıra bağlanmağa məcbur edildi.
NGC 6262
NGC 6262, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
IV Baqrat
Xanədan müharibələri
Bu, Baqrata sülalə knyazlarının gücünü məhdudlaşdırmaq və Lorri, Kaxetiya əmirlərini eyni zamanda Tiflis əmirini zərərsizləşdirmək imkanı verdi.
Səlcuqluların hücumları
1060-cı illərdə Baqrat daha böyük bir problemlə üzləşdi: Alp Arslanın altında Səlcuqlular Gürcüstanın sərhəd bölgələrinə hücum etməyə başladılar. Qardaşı oğlu Alp Arslanla evlənib barışıq yaratmalı idi.
Səlcuqlu təhdidi Gürcüstan və Bizans hökumətlərini sıx əməkdaşlıq etməyə məcbur etdi. İttifaqı təmin etmək üçün Baqratın qızı Mariya 1066–1071-ci illərdə vaxtıyla Bizans imperatoru olan VII Mixail ilə evləndi.
Hegelçilik
Hegelçilik (: Hegel məktəbi) — Hegel irsinə əsaslanan fəlsəfi istiqamət. 1930-cu illərdə Almaniyada yaranıb. XIX əsr və dərhal iki partiyaya bölündü, Fransa İnqilabı dövrünün parlament fraksiyalarına bənzətməklə, David Strauss tərəfindən sol və sağ Hegelçilik kimi təyin olundu.
Sağ hegelçilik
Sağ Hegelçilər və ya onları da adlandırdıqları kimi, Köhnə Hegelçilər (İohann Qabler, Hinrixs, Göşel, Daub, həmçinin Herman fon Keyzerlinq) mühafizəkar mövqelər tuturdular. Onlar Hegeli lüteran ortodoksluğu prizmasından oxudular və onun təlimində hər şeydən əvvəl mütləq idealizmi gördülər. Tanrı tarixdə təqdirəlayiq və ardıcıl olaraq özünü göstərir və dövlət nizamı (almanca, hər şeydən əvvəl) ali ədalətin həqiqi ifadəsidir. Popper Almaniyada hegelçiliyin uğurunu və yayılmasını məmurları alman universitetlərinə nəzarət edən Prussiya dövlətinin dəstəyi ilə əlaqələndirir. Daha sonra xalqların mübarizəsi (milli ruhların rəqabəti) kimi tarixin Hegelçi ideyaları və müharibənin tarixin dialektik məqamı kimi qəbul edilməsi Alman Milli Sosializmi tərəfindən qəbul ediləcəkdir.
Sağ hegelçilərə solçular, ya da onları da Gənc Hegelçilər deyirdilər.
Sol Hegelçilik
Sol hegelçilər Hegelin dialektik metodunu əsas götürdülər. Onlar Allah haqqında panteist düşünürdülər və tez-tez açıq materializmə (Karl Marks, Lüdviq Feyerbax) meyil edirdilər, çünki Tanrı yalnız təbiətdə konkretliyi, insanda isə özünüdərk qazanır. Deməli, antiteza başqa şeylərlə yanaşı, insan ruhunun özünü inkişafının tarixi formaları kimi qəbul edilən dövlətə və dinə də şamil edilirdi. Sol Hegelçilər siyasətdə qətiyyətli radikallar və dində azad fikirlilər (Bruno Bauer, David Strauss) idilər, onlar İsa Məsihin şəxsiyyətini inkar etməsələr də, təbiət qanunlarına zidd olaraq bütün möcüzələri rədd edirdilər. Sol hegelçilərin ədəbi-nəzəri formalaşdırılması üçün 1838–1841-ci illərdə A. Ruj və T. Extermeyer tərəfindən nəşr olunan Alman Elm və İncəsənətinə dair Qale İlliyi, habelə Elm və İncəsənət üzrə Alman İlliyi mühüm rol oynamışdır. 1841-ci ilin sonunda Berlinli Gənc Hegelçilər, xüsusən də Bühl, Meyen, Faucher və 1842-ci ildən Bruno və Edqar Bauer qardaşlarının daxil olduğu "Azad" ateist klubunu qurdular.
Ceyhun Niftəliyev
Ceyhun Bahadur oğlu Niftəliyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ceyhun Niftəliyev 1972-ci il noyabrın 5-də Göygöl şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Ceyhun Niftəliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Ceyhun Niftəliyev sentyabrın 30-da Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Göygöl şəhərində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Niftəliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Niftəliyev ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Niftəliyev ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Niftəliyev ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Rəşadət" ordeni ilə təltif edildi.
Lev Tolstoyun biblioqrafiyası
Bu, rus yazıçısı Lev Tolstoyun (1828–1910) romanları, novellaları, povestləri, pyesləri və qeyri-bədii ədəbiyyatı da daxil olmaqla əsərlərinin siyahısıdır.alt=Tolstoy 1908-ci ildə öz tədqiqatında.|thumb|272x272px|Tolstoy 1908-ci ildə öz tədqiqatında.
You Know I'm No Good
"You Know I'm No Good", ingilis musiqiçi Emi Uaynhaus-un ikinci studio albomu Back to Black'in ikinci təklisidir (single-dır). Musiqi 2007-ci ilin yanvar ayında Birləşmiş Krallıq-da və İrlandiya-da, 2008-ci ilin fevral ayında isə ABŞ-də dərc olunmuşdur.
Xeyir-dua verən Məsih (Rafael)
Xeyir-dua verən Məsih — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1505-ci ildə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Əsər Rafael Santinin Florensiya dövrünə aid edilir. "Xeyir-dua verən Məsih" əsəri hal-hazırda İtaliyanın Lombardiya əyalətində, Breşia şəhərindəki Pinakoteka Tozio Martinenqoda saxlanılır.
Məsihin xüsusiyyətləri Rafaelin avtoportretinə bir qədər bənzəyir.
Yurdda sülh, cahanda sülh
250px|thumb|right|[[Mustafa Kamal Atatürk 1931-ci ildə Anadolu turları zamanı bir vətəndaşla söhbət edir.]] 250px|thumb|right|[[İstanbul Hərb Muzeyində saxlanılan şüarın müxtəlif dillərdə yazılmış lövhə]] Yurdda sülh, cahanda sülh! — şüarı Türkiyə Respublikasının qurucusu və ilk prezidenti, dövlət xadimi, marşal Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən səsləndirilmişdir. Atatürk 20 aprel 1931-ci ildə Anadolu turları zamanı ilk dəfə ictimaiyyət qarşısında Yurdda sülh, cahanda sülh! şüarını tələffüz edib. Bu şüar sonradan Türkiyə Cümhuriyyətinin xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Tarixi
Türkiyə Respublikasının qurucusu və ilk prezidenti Mustafa Kamal Atatürk 20 aprel 1931-ci ildə Anadolu səfəri zamanı ilk dəfə ictimaiyyət qarşısında Yurdda sülh, cahanda sülh! şüarını səsləndirmişdir. Əslində şüarın cümləsi genişdir. Atatürk nitqində "Hesab edirəm ki, Cümhuriyyət Xalq Partiyasının qəti ümumi siyasətini ifadə etmək üçün aşağıdakı qısa cümlə kifayətdir: Yurdda sülh, cahanda sülh üçün çalışırıq".
“Yurdda sülh, cahanda sülh” şüarı bundan sonra Türkiyədə dövlət idarəçiliyinin və istənilən dövlət fəaliyyətinin mərkəzi prinsipi kimi qəbul edildi.
Bu prinsip 1961 və 1982-ci il Türkiyə Respublikasının Konstitusiyalarında da yer alan Cümhuriyyətinin əsas xarici siyasət şüarı oldu. Dövlət idarəçiliyində və dövlətin bütün növ fəaliyyətlərində rəhbər tutulan “Yurdda sülh, cahanda sülh!” prinsipi həm də üstün bir qanunun aliliyidir. “YYurdda sülh, cahanda sülh!” prinsipi bir tərəfdən ölkə daxilində əmin-amanlıq içində yaşamaq, digər tərəfdən isə beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik məqsədi daşıyır. Prinsip dövlətin həm daxili, həm də xarici siyasətinin təməl əsasını təşkil edir.
Dünyada baş verə biləcək hər hansı bir iğtişaşın hər kəsə zərər verə biləcəyini və buna görə də millətlərin başqa xalqların problemlərinə biganə qala bilməyəcəyini ifadə edən kamalizmin inteqrativ prinsiplərindən biridir. “Yurdda sülh, cahanda sülh!” ən geniş mənada texniki ifadədir və eyni zamanda kollektiv təhlükəsizliyə, beynəlxalq sülhün qorunmasına və davamlılığına aiddir.
“Yurdda sülh, cahanda sülh!” ifadəsi bugünkü türkcədə də “Yurtta sulh, dünyada barış” kimi də deyilir.
Şeypur (jurnal)
Şeypur — Bakıda Azərbaycan dilində nəşr olunan həftəlik satirik jurnal.
Haqqında
İlk sayı 1918-ci il oktyabrın 5-də, sonuncu sayı isə 1919-cu il yanvarın 18-də çıxmışdır. "Şeypur" jurnalının cəmi 14 sayı çıxıb: onlardan 11-i 1918-ci ilə, 3-ü isə 1919-cu ilə aiddir. Jurnalın ilk sayı 5 oktyabr 1918-ci ildə, son sayı isə 18 yanvar 1919-cu ildə işıq üzü görüb.
Jurnalın redaktoru məşhur maarifçi Məhəmməd Tağı Sidqinin oğlu Məmmədəli Sidqi, naşiri Səməd Mənsur idi.
Həftədə bir dəfə "Turan" mətbəəsində nəşr olunan "Şeypur" jurnalının səhifələrində Məmmədəli Sidqi, Səməd Mənsur, Salman Mümtaz, Cəfər Cabbarlı, Əliabbas Müznib, Əmin Abid və digər tanınmış qələm sahiblərinin ideya-bədii mükəmməlliyə malik yazıları mühüm yer tuturdu. Ümumiyyətlə, nəşri boyunca "Şeypur” jurnalı öz ətrafına dövrün bır sıra maarifçi ziyalılarını, ictimai xadimlərini cəlb edərək, cəmiyyətdə baş verən ictimai prosesləri, xalqın məişətini, yaşayış tərzini, əyrilikləri, onların səbəb və nəticələrini ədəbi-bədii və publisist materiallar vasitəsilə işıqlandırıb. Konkret olaraq mövcud mənəvi kataklizmlərə qarşı özünəməxsus şəkildə mübarizə aparıb. Təəssüflər olsun ki, müstəqillik illərinə qədər belə bir əzəmətli jurnal diqqət mərkəzindən kənarda qalıb. Düzdür, ayrı-ayrı ədəbiyyatşünas alimlərimizin yazdığı məqalələrdə, apardıqları monoqrafik tədqiqatlarda bəhs etdiyimiz jurnal haqqında bəzi qısa qeydlər öz əksini tapıb. Lakin həmin məlumatlar "Şeypur"un səsini, əks-sədasını bizə tam şəkildə çatdıra bilməyib.
Satirik jumalistikanın qaydalarına uyğun olaraq "Şeypur"da publisistik və bədii materiallar üstüörtülü imzalarla dərc edilmişdir. Jurnalda Səməd Mənsurun satirik şerləri, əsasən, "Pampuşəli" imzası ilə dərc olunmuşdur. Baş mühərrir Məmmədəli Sidqi isə daha çox "Şeypur" imzası ilə çıxış etmişdir. Jurnalda "Dağlı", "Dağlızadə" (C.Cabbarlı), "Qozqurab bəy" (Əmin Abid), habelə " Yaf-tuməli", "Çalma", "Qoçu Mauzerzadə". "Mömin çinovnik", "Lağlağı", "Müsahib", "Hamınalsuvar" və s. gizli imzalar da işlənmişdir.
Jurnal Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin müstəqillik ideallarını təbliğ edir, bu yoldakı əngəlləri, bolşevik-daşnak fitnəkarlıqlarını, Bakı neftini ələ keçirməyə can atan əcnəbi dövlətlər arasındakı çəkişmələri ifşa edirdi. "Molla Nəsrəddin" jurnalının ənənələrini davam etdirən "Şeypur"da müxtəlif satirik-yumoristik üsullardan istifadə olunurdu. "Şeypur"un lüğəti", "Bakı xəbərləri", "Poçt qutusu", "Teleqraf xəbərləri" və s. başlıqlar altında verilən materiallar, hər nömrədə dərc edilən şerlər sıyasi kəskinliyi, tənqid hədəflərinin aydınlığı və populyarlığı ilə seçilirdi.
"Şeypur”un 4-cü sayında Məmmədəli Sidqinin dərc etdirdiyi "Tiflis duması” adlı məqalədə "sosialist dərisi örtmüş daşnakların” 1918-ci ilin martında törətdikləri qanlı qırğınları pərdələməsi, uydurmalar yayması, bolşeviklərin erməniləri dəstəkləməsi, azərbaycanlılara münasibətdə ayrı-seçkilik etməsi, azərbaycanlıların əks-inqilabçı adıyla qırdırılması diqqət mərkəzinə çəkilir. Müəllif istehza və qəzəblə yazır: "Qafqaz islam əhalisi hamısı "kontrevolyusioner”, yəni əks-inqilabçı olduqlarına görə onların qətli vacibdir. Lakin kirvələr əsl həqiqi sosialist, yəni cibgir olduqlarından onlar lazımlı adamlardırlar. Özləri də azdırlar. ... Onlara əl gəzdirib azaltmaq yaxşı deyildir”. M.Sidqi əsl vətəndaş yanğısı ilə belə bir haqlı sual verirdi: "Amma bircə burası var ki, bilmirəm, bu "rəhmli ağalar” bir neçə ildə bütün Qafqaziyada müsəlman qanı çay kimi axanda harada idilər?”
Jurnalın 5-ci sayındakı "Rəsmi-güşad” adlı yazıda azərbaycanlılarda düşmənə qarşı birliyin, səfərbərlik ruhunun güclü olmasının vacibliyi önə çəkilib. Eyni zamanda mart hadisələrindən danışılarkən erməni namərdliyinin iç üzü konkret şəkildə açılıb. Onların "müsəlmanları qırması, evləri çapıb talaması, bazarları yandırması” nəzərə çatdırılıb. Bu saydakı "Taziyanə” adlı şeir parçasında da "Bakı yandı, millət qırıldı” harayı eşidilir. 6-cı sayda "Şeypur” imzalı müəllifin "Nə istəyirlər?” adlı məqaləsində də erməni xislətinin böhtankeş mahiyyəti önə çəkilir. Bu saydakı "Bir diplomat ilə müsahibə”də erməni quldurların günahsız azərbaycanlıları qətlə yetirməsi nəzərə çatdırılır: "Erməni cümhuriyyətinin müsəlləh qüvvəsi Andranik başda olmaqla xırda uşaq-muşaqları qırmaqla rəşadətini göstərir”.
Jurnalın 9-cu və 10-cu sayında "Teleqraf xəbərləri”ndə də Andranikin vəhşilikləri faktlarla ifşa olunub. Yuxarıda vurğuladığımız kimi, H.Həşimlinin "Şeypur” jurnalının tədqiqi sahəsində atdığı ən böyük addım onun tam şəkildə yenidən nəşrinə nail olmasıdır.Burada verilən məlumatlar da H.Həşimlinin tədqiqatlarına istinadən hazırlanmışdır.
Jurnal haqqında monoqrafiyalar
link=Şəkil:%22Məmmədəli_Sidqi_və_%22Şeypur%22_jurnalı%22_kitabı.jpg|thumb|250x250px|"Məmmədəli Sidqi və "Şeypur" jurnalı" adlı monoqrafiya "Şeypur" jurnalı haqqında filologiya elmləri doktoru, əməkdar elm xadimi Hüseyn Həşimli "Elm və təhsil" nəşriyyatında çap olunmuş üç yeni kitabı onun həmin sahədəki səmərəli tədqiqatlarının davamı və uğurlu bəhrəsi kimi maraq doğurur. Kitablardan biri "Məmmədəli Sidqi və "Şeypur" jurnalı" adlanır. Ötən əsrin birinci yarısında Azərbaycanda maarif, ədəbiyyat, mətbuat, teatr və sair sahələrdə ciddi, mühüm xidmətlər göstərmiş Məmmədəli Sidqinin çoxşaxəli fəaliyyəti, təəssüf ki, indiyədək öyrənilməmiş, yalnız tək-tək müəlliflər onun haqqında qısa fikirlər söyləmişlər. Hüseyn Həşimli görkəmli həmyerlimiz haqqında uzun müddət araşdırma aparmış, onun həyat və yaradıcılığı barədə bitkin təsəvvür yaradan kitab yazmışdır. Kitabın “Məmmədəli Sidqinin ömür yolu və fəaliyyətinin əsas yönləri” adlı ilk fəslində tədqiqatçı ötən əsrin ilk onilliklərinə aid çoxsaylı dövri mətbuat və arxiv materialları əsasında bu istedadlı ziyalının həyat və yaradıcılığının başlıca mərhələ və istiqamətlərini incələmiş, onun Naxçıvan, Bakı və Aşqabaddakı pedaqoji fəaliyyəti, ötən əsrin ilk onilliklərində “Həyat”, “İrşad”, “Molla Nəsrəddin”, “İqbal”, “Sovqat”, “Bəsirət”, “Tazə xəbər”, “Sədayi-həqq”, “Sədayi-vətən”, “Həqiqət”, “Babayi-Əmir”, “Azərbaycan”, “Zənbur” kimi digər qəzet və jurnallarda “Zadə”, “Rizə”, “Əfi”, “Bekar”, “Qəmiş”, “Bir naxoş”, “Kabla Kövsər”, “Kərtənkələ”, “Kəzbi”, “Lavaş” və digər imzalarla dərc etdirdiyi çoxsaylı bədii və publisistik yazıların əsas məğzinə, ideya-bədii məziyyətlərinə nəzər salmış, onların bir qismini ilk dəfə təhlilə cəlb etmişdir.