Neptunun_üzükləri
Kəşflər və müşahidələr
Neptunun ətrafındakı halqaların ilk qeydi 1846-cı ilə təsadüf edir, o zaman Neptunun ən böyük peyki Tritonu kəşf edən Uilyam Lassel planetin ətrafında bir üzük görmüş ola biləcəyini bildirmişdi. Lasselin iddiası heç vaxt təsdiqlənməyib və ehtimal ki, müşahidə səhvi olub. Üzüklərdən birinin ilk etibarlı müşahidəsi 1968-ci ildə ulduzların okkultasiyası zamanı aparılmışdır; lakin bu nəticə 1977-ci ildə Uranın halqaları kəşf edilənə qədər nəzərə çarpmayacaqdı. Uranın halqalarının kəşfindən bir müddət sonra Villanova Universitetinin Harold J. Reitsemanın rəhbərlik etdiyi qrup Neptun ətrafında halqalar axtarmağa başladı. Komanda 24 may 1981-ci ildə tutulma zamanı ulduzun parlaqlığının azaldığını təsbit etdi; lakin ulduzun sönməsi üzükdən xəbər vermirdi. Voyager 1 uçuşundan sonra, okkultasiyanın Neptunun peyklərindən biri olan Larisa tərəfindən törədildiyi və olduqca qeyri-adi bir hadisə olduğu anlaşıldı. 1980-ci illərdə Neptun üçün okkultasiya o zamanlar Samanyolu yaxınlığında olan Uranla müqayisədə daha nadir idi və beləliklə, daha sıx ulduz fonunda hərəkət edirdi. 12 sentyabr 1983-cü ildə Neptunun növbəti okkultasiyası mümkün halqanın aşkar edilməsinə imkan verdi, lakin yerdən aparılan müşahidələr kifayət etmədi. Sonrakı altı il ərzində təxminən 50 daha çox uyğunsuzluq müşahidə edildi ki, bunların demək olar ki, üçdə biri müsbət nəticələr verdi. Neptunun ətrafında mütləq bir şey (ehtimal ki, itkin qövslər) var idi; lakin halqa sisteminin xüsusiyyətləri sirr olaraq qaldı. Ulduzun parlaqlığında okkultasiya zamanı müşahidə edilən enişlər yalnız bəzi tədqiqatlarda görüldüyü və planetin hər iki tərəfində heç vaxt simmetrik olmadığı üçün alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, mövcud halqalar Neptunu tam əhatə etmir, əksinə qismən halqalar şəklindədir. Üzüklər ("bulaqlar" kimi) 22 iyul 1984-cü ildə okkultasiya zamanı aşkar edilmişdir. Çilidəki La Silla Rəsədxanasında Patris Buşe, Reinhold Häfner və Jean Manfroid komandası (Paris Rəsədxanasından André Brahic və Bruno Sicardy tərəfindən təklif olunan müşahidə proqramının bir hissəsi kimi) və F. Vilas və L. R. Elicer tərəfindən Cerroda Tololo Inter-Amerika Rəsədxanasıdır. Üzüklər planetin mühüm tədqiqatlarına töhfə vermiş astronomların adını daşıyır: Galle, Le Verrier, Lassel, Araqo və Adams. 25 avqust 1989-cu ildə Neptunun atmosferindən 4950 kilometr məsafədən keçən Voyager 2 kosmik gəmisi keçidi zamanı Neptun halqalarını qəti şəkildə kəşf etdi və bu, əvvəllər müşahidə edilən okkultasiyaların Adams halqasındakı qövslər nəticəsində yarandığını təsdiqlədi. Voyager 2-nin Neptuna səfərindən sonra, yerdən əvvəlki okkultasiya müşahidələri yenidən təhlil edildi və 1980-ci illərdə qövslərin xüsusiyyətləri ortaya çıxdı. Əldə edilən nəticələr kosmik gəminin tapıntılarına uyğun idi. Voyager 2 missiyasından bəri ən parlaq halqalar (Adams və Le Verrier) teleskopun ayırdetmə qabiliyyətinin və işıq toplama gücünün təkmilləşdirilməsi sayəsində Hubble Kosmik Teleskopu və Yerdəki teleskoplar tərəfindən təsvir edilmişdir. Üzüklər kosmik mikrodalğalı fon səs-küy səviyyələrindən bir qədər yuxarı olan metan udma dalğa uzunluqlarında görünür, burada Neptun parıltısı əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Zəif halqalar hələ də görünmə həddindən xeyli aşağıdadır.