cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Larisa Lazutina
Karyerası
4 ildən sonra isə Larisa Lazutina Yaponiyanın Naqano şəhərində Olimpiya zirvəsini fəth etdi. O 5 medal 3 qızıl, 1 gümüş və 1 bürünc medal qazandı. XVIII Qış Olimpiya Oyunlarında Larisa Lazutina 5 km. yarışlarında 17.37.9 və 10 km. yarışlarında isə 28.29.9 nəticə göstərdi və qızıl medal qazandı. 15 km. yarışlarında Larisa Lazutina komanda yoldaşı Olqa Danilovadan 6 saniyə geri qaldı və 2-ci yeri tutaraq gümüş medal qazandı. 30 km. yarışlarındada Larisa Lazutina qızıl medal qazana bilmədi. O 1.23.15.7 nəticə ilə 3-cü yeri tutdu və bürünc medal qazandı. Larisa Lazutinanın 1998 Qış Olimpiya Oyunlarında sonuncu medalı 4x5 km. yarışlarında təsadüf edir. O Yelena Valbe, Olqa Danilova və Nina Qavrilyuk ilə birgə 55.13.5 nəticə göstərdi və arzusunda olan 5-ci Olimpiya qızılını qazandı.
İdman karyerasını başa vurandan sonra Larisa Lazutina ictimai-siyasi fəaliyyətə başladı. O 2007 və 2011-ci illərdə "Vahid Rusiya" Partiyasından Rusiya Parlamentinə deputat seçildi.
Dayqo Nişi
(d. 28 avqust 1987) — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Bhilai
Bhilai (, və ya ) — Hindistan Respublikasıın mərkəzi hissəsində, Çhattisqarh ştatında, Durq-Bhilai aqlomerasiyasında şəhər.
Etimologiya
thumb|left|200px|Bhil uşaqları "Bhilai" adının ilk olaraq bu bölgədə yaşayan Bhil tayfasının adı ilə bağlı olduğu bildirilir. Onların bu günə qədər yaxınlıqdakı meşəlik ərazilərdə yaşamağa davam etdiklərinə inanılır.
Coğrafiyası
Bastar platosunda, dəniz səviyyəsindən 292 metr yüksəklikdə yerləşir.
Şəhər 21 ° 22 ' Şimal enində və 81 ° 43' Şərq uzunluğunda yerləşir.
Şəhərin yerləşdiyi saat qurşağı UTC +5:30-dur.
İqlimi
Bhilainin iqlimi tropikdir. Yay aylarında, iyun ayından sentyabr ayına qədər bu ərazidə yağışlar yağma göstəricisi çox yüksəkdir. Orta illik yağıntı miqdarı 1188 mm-dir.
Əhalisi
2001-ci ildə şəhərin əhalisi 1,064,077 nəfər olmuşdur ki, 51,28 %-i kişilər, 48,72 %-i isə qadınlar idi. Əhalinin 10,99 %-i 6 yaşadək uşaqlar olmuşdur. Savadlılıq dərəcəsi 87,02 % təşkil etymişdir. Bu da ölkədə qeydə alınmış ümummilli ortalamadan yüksəkdir. Kişilər arasında savadlılıq 93,12 %, qadınlar arasında isə 80,62 % təşkil etmişdir.
2006-cı ildə şəhərin əhalisi 644 min nəfər idi. Aqlomerasiyada isə 1037,4 min nəfər olmuşdur.
Sənayesi
Sənaye parkı; iri dövlət metallurgiya kombinatı, kimya sənayesi, metal emalı müəssisələri fəaliyyət göstərir; tikinti materialları istehsal olunur. Şəhərdəki metallurgiya kombinatı Dekan yaylasının mərkəzi hissəsində olan ən iri metallurgiya kombinatıdır.
Bhilainin yaxınlığında dəmir və manqan filizləri, daş kömür yataqları var.
Təhsil
Bhilai şəhəri yaxşı orta təhsili ilə tanınır. Təhsil müəssisələrində əsasən mühəndis və həkim hazırlanır.
Şəhərdə ali məktəblərdən Bhilai Texnologiya İntitutu fəaliyyət göstərir. Həmin ali ntəhsil müəssisəsi 1986-cı ildə yaradılmışdır.
Mədəniyyət
Şəhər Mərkəzində Milli Əl sənətləri Sərgisi kimi böyük sərgilər keçirilir. Həmçinin Şəhər Mərkəzi Nehru Sənət Qalereyasının da yerləşdiyi məkandır.
Cəlil Səfərov
Cəlil Səfərov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Bhilai
Nəqliyyat
thumb|Bhilai Naqar dəmir yolu stansiyası Şəhər Mumbay–Kəlkətə magistralında dəmir yolu qovşağının üstündədir.
Cəlil Səfərov
Həyatı
Cəlil Səfərov 28 yanvar 1962-ci ildə Gürcüstan Respublikası Marneuli rayonunun Lejbəddin kəndində anadan olmuşdur. Ailəlikcə Sumqayıt şəhərinə köçmüşlər. O, 1969–1977-ci illərdə buradakı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1977-ci ildə C. Naxçıvanski adına Ali Hərbi Liseyə qəbul edilmişdir. 1980-ci ildə təhsilini başa vuraraq Vladiqafqaz Hərbi Raket-Zenit Komandirlər Məktəbinə daxil olur. Təhsilini Saratov vilayətinin Engels şəhərində tamamlamışdır. Cəlil Səfərov 1984-cü ildən Qazaxıstanın Priozorsk və Balxaş şəhərlərində işləmiş, 8 il sonra Azərbaycana qayıtmış və Respublika Müdafiə Nazirliyinin Operativ İdarəsində baş zabit vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Bhilai
Nəqliyyat
Şəhərin sakinləri əsasən öz avtomobilləri ilə və ya işəgötürənlər tərəfindən təmin edilən nəqliyyat vasitələri ilə işə gedirlər.
Cəlil Səfərov
Döyüşlərdə iştirakı
Müdafiə Nazirliyinin təyinatı ilə Qarabağa ezam olunan təcrübəli zabit xidməti başa çatdıqdan sonra döyüş bölgəsində qalaraq hərbi hissədə xidmət edir. Şuşa cəbhəsində dəqiq atəşlərlə erməni yaraqlılarının və canlı qüvvələrinin məhv edilməsinə başçılıq edirdi. Bunun nəticəsində bir neçə yaşayış məntəqəsini azad edərək, dinc sakinlərin təhlükəsiz yerlərə köçürülməsini təmin etmişdir. Cəlilin başçılığı ilə dəqiq top atəşləri nəticəsində ermənilər ağır itkilər vermişdi. 15 may 1992-ci il Şuşanın Turşsu-Zarıslı kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə xeyli düşmən yaraqlısı məhv edən cəsur zabit qəhrəmancasına həlak oldu.
Ailəsi
Ailəli idi, iki övladı yadigar qalıb.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı fərmanı ilə kapitan Səfərov Cəlil Əziz oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Sumqayıt şəhərindəki 10 saylı məktəb qəhrəmanımızın adını daşıyır.
Disbalans
thumb|Statik və dinmaik disbalans
Disbalans kütləsi fırlanma oxu ətrafında qeyri bərabər paylanan simmetrik hissələrdə yaran haldır. Disbalans yüksək dövrlər sayında hissələrdə titrəmələrə və yeyilməyə səbəb olur. Ona görə də, belə maşın hissələri tarazılaşdırılırlar. Buna misal olaraq alət tutqacları, avtomobil təkərlərini göstərmək olar.
Statik disbalans hissələrin fırlanma oxları ilə ağırlıq mərkəzi üst-üst düşməyəndə baş verir. Bu nov disbalans üçün səciyyəvi onun yerləşdiyi müstəvi ağırlıq mərkəzi yerləşən radial müstəvi ilə üst-üstə düşür və fırlanma zamanı oxa perpendikulyar olaraq çevrəvi mexaniki yırğalanmalar yaradır.
Dinamik disbalans hissənin aparıcı oxunun fırlanma oxundan meyillənməsi zamanı ayranır. burada fırlanma oxu ağırlıq mərkəzi ətrafında dnmüş olur. Bu tipli disbalanslar yalnız hissələrin istehsal şəraitində istismarı zamnaı üzə çıxır. Nəticədə disbalnas momenti yaranır ki, bu da fırlanma oxunun uc hissələrində bir-birindən 180° sürüşmüş amplitudaya malik titrəmələr əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır. Hissənin ağırlq mərkəzi stabil vəziyyətydə qalır, halbu ki, ox bir-birindən sürşmüş çevrəvi hərkət üzrə yırğalanır. Disbalnsdan yaranan effektdən texnikada müsbət mənada da istifadə olunur. Məsələn, bəzi yığma çənlərində materialların sıxılması üçün disbalans mühərriklərinin köməyi ilə vibrasiyalar yaradılır və materialın sıxılaraq daha az yer tutması təmin eidlir.Tökmə sexlərində qum qəliblərinin parçalanması və təmizlənməsi üçün də titrəyən platformalardan istifadə edilir. Əl telefonlarında da eyni effektdən istifadə edilir.
Park Cinema
Park Cinema – Azərbaycanda fəaliyyət göstərən kinoteatrlar şəbəkəsi.
Haqqında
Şəbəkənin kinoteatrları Park Bulvar, Metro Park, Zagulba Ticarət Mərkəzi, Alov qüllələrinin ticarət mərkəzi, dənizqırağı Amburan əyləncə kompleksi, eləcə də, Masallıda yerləşir. Park Cinema Azərbaycanda IMAX formatının yeganə nümayəndəsidir. Hər il Park Cinema şəbəkəsində kinofestivallar keçirilir, müntəzəm olaraq qala-premyeralar və press-nümayişlər, sadiq tamaşaçılar üçün geniş aksiyalar və filmlərin xeyriyyə nümayişi təşkil olunur. Socialbakers-ə görə Park Cinema səhifəsi istifadəçilərin sorğularının 98%-ni cavablandırdığına görə sertifikat alıb və Azərbaycanın ən müzakirə olunan və populyar kinoman qrupu statusunu alıb.
Müqimovlar
Müqimovlar — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri. thumb|Muqumovlar
Soyun yaranması
Müqimovlar nəsli Qarabağın Şuşa şəhərində yaranıb. Nəslin şəcərəsi XVIII əsrdə Şuşa şəhərində yaşamış Müqim ağadan başlayır. Mədrəsə təhsili almış Müqim ağa məhəllələrinin dini işlərinə nəzarət edirdi. Mоlla Müqim ağanın İman ağa, Qurban ağa adlı oğlanları vardı.
Zeytgeyst (film)
"Zeytgeyst"  — amerikalı rejissor Piter Jozefin sənədli filmidir. Rejissor filmdə xristian dinini, 11 sentyabr hücumunun rəsmi versiyasını, 2001-ci ilin oktyabr ayında qəbul edilmiş "Vətənpərvərlik aktı"nı, ABŞ-nin Federal Rezerv Sistemini tənqid edir. O iddia edir ki, bir qrup beynəlxalq banklar vahid ümumdünya hökumətini qurmaq məqsədilə, kütləvi informasiya vasitələri və ümümdünya pul sistemi vasitəsilə manipulyasiya edirlər.
Filmin rəsmi təqdimatı 2007-ci il 18 iyun tarixində www.zeitgeistMovie.com saytı vasitəsilə ba. tutmuşdur.
İkinci film olan "Zeytgeyst: Qoşma"- da  monetar sistemin tənqid olması davam etdirilir, futuroloq və mühəndis Jak Freskonun təklif etdiyi resursyönümlü iqtisadiyyat və onun Venera layihəsinə əsaslanan yeni ictimai quruluş təbliğ edilir. Filmin təqdimatından sonra, Piter Jozef Jak Freskonun ideyalarının təbliğ edilməsi məqsədilə "Zeytgeyst hərəkatını" yaradır, lakin o, bildirmişdir ki, hərəkatın məqsədi "Venera" layihəsinin birbaşa dəstəklənməsi deyil.
Filmin üçüncü hissəsi "Zeytgeyst: Növbəti addım" (ZEITGEIST: MOVING FORWARD) adlanır. Bu film insanın davranışını, texnologiyaları və rasionallıqla bağlıl məsələləri əhatə edir.
Strukturu
Filmin 3 versiyası mövcuddur: 2007-ci ildəki ilk buraxılış, 2008-ci ildə bəzi əlavələr (final edition) və 2010-cu ilıki yenilənmiş versiya.
Proloq
Film 10 dəqiqəlik proloqla başlayır. Proloq animasiyalı abstrakt vizualizasiya və hərbi əməliyyatlarla, xüsusilə, ağır artileriya atəşləri ilə müşayət edilir. Sonra Yer planetinin kosmosdan görüntüsü və təkümül nəticəsində təkhüceyrəlilərdən insana qədər canlılar multiplikasiya effekti ilə təsvir edilir. Daha sonra Nyu-yorkdakı Ümumdünya ticarət mərkəzinə edilmiş hücum və faciənin qurbanları göstərilir. Ekranda Zeytgeyst yazısı görünür və bu yazı abstrakt vizualizasiya ilə və Cordan Maksvelin "Inner World of the Occult" çıxışından bir hissə təqdim edilir. Çıxışda dini qurumlar, hökumət və bank kartelləri yalançılıqda ittiham edilir və bildirilir ki, bizi Allahla bağlı fikirlərimizdə yanıltmışlar. Proloq, yumorist Corc Karlinin din və Allahla bağlı çıxışı ilə başa çatır: "O bizi sevir. O bizi sevir, amma ona pul lazımdır! Onun həmişə pula ehtiyacı var! O hər şeyə qadirdir, mükəmməldir, hər şeyi biləndir, müdrikdir, lakin dəhşətli dərəcədə "əli aşağıdır!""
2008-ci ilin versiyasında proloqa xırda bir əlavə edilmişdir. Belə ki, proloqa Coqyam Trunqla Rinpoçun mənəviyyatla bağlı nitqinin audioyazısı əlavə edilmişdir.
Birinci hissə: Ən böyük tarix
Birinci hissədə dinin, xüsusilə, xristianlıq dinin tənqidinə yer verilir. Filmdə iddia edilir ki, xristianlığın əsas elementləri, xüsusilə İsa peyğəmbər obrazının kökü daha qədim dinlərə, akstronomik faktlara və astroloji miflərə gedib çıxır. İsanın mif olmasını əsaslandırmaq üçün müəllif İsanı siyasi məqsədlər üçün yaradılmış ədəbi və astroloji hibrid kimi təsvir edir. Filmdə XIX əsrin həvəskar misirşünası Cerald Messi, əsatirlər üzrə tədqiqatçı Jozef Kempbel, yazıçı D. M.Merdok, antoloq Corc Freyzerin və digər alimlərin materiallarından istifadə edilmişdir. Müəlliflərin fikrincə Qədim Misir allahı "Qor"un atributları daha sonralar yaradılmış dinlərdə mövcud olan allahların (Attisa, Krişna, Dionis, Mitra, İsa və s.) atributlarına uyğun gəlir. Bu atributlara aşağıdakılar aid edilir: 25 dekabrda doğulmuşdur, 30 yaşında vəhy almışdır, 12 tələbəsi ilə birlikdə səhayət edərək möcüzələr nümayiş etdirmişdir, öldürülmüş, dəfn edilmiş və sonradan dirilmişdir, lakin xristian dindarları bunu qarşı öz arqumentlərini səsləndirmişlər. Belə ki, onlar iddia edirlər ki, İncildə İsanın 25 dekabrda anadan olması ilə bağlı heç bir qeyd yoxdur. Müəllif əksər allahların 25 dekabrda doğulması mifini astronomiya ilə əlaqələndirir. Belə ki, 22 dekabrda qış gecə-gündüz bərabərliyi günü Günəş Cənub Xaç bürcü yaxınlığında dayanır (necə ki, İsa Xaç üzərində çarmıxa çəkilmişdi). Bundan sonra 3 gün ərzində günəşin doğulması vaxtında dəyişiklik baş vermir. Sonra 25 dekabrda gündüzlər uzanmağa və gecələr qısalmağa başlayır, yəni ki, Şimal yarımkürəsinə "ilahi işıq" və ya "Günəş Allahı" doğulur.
Xristianlığın astrologiya ilə uyğunluğuna dair digər bir fakt odur ki, Orion qurşağındakı (digər adı "Üç Çar" və ya "Üç əshabə") 3 ulduz 25 dekabr tarixində səmanın ən parlaq ulduzu olan Siriusla birlikdə üfuqda günəşin doğacağı istiqamətdə düz xətt əmələ gətirirlər. Bu tarix İsanın doğum tarixi ilə üst-üstə düşür, yəni ki, üç "çar" şərqdə yerləşən ulduzu izləməklə, İsanın doğulacağı yeri müəyyən edirlər. Həmçinin iddia edilir ki, 12 tələbə Günəş allahını öz səfəri zamanı müşayiət edən 12 Zodiak bürcləridir. İncildə dəfələrdə 12 rəqəminin istifadə edilməsi, həmin kitabın məhz astrologiya ilə bağlı olmasını söyləməyə əsas verir.
Daha sonra eramızın birinci əsrindən bəri yaşamış və İsa peyğəmbər haqqında heç nə yazmamış yazıçıların (Petroni, Arbitr və Pomponi Mela kimi) siyahısı verilir.
Müəlliflər belə nəticəyə gəlirlər ki, xristianlıq dini Roma imperiyasının Avropada hakimiyyətini möhkəmləndirməyə xidmət edən qnostik mifdən başqa bir şey deyil. Orta əsrlərdə inkvizisiya və Xaç yürüşləri Avropanı Vatikana tabe etməyə xidmət edirdi. Müəlliflərin bütün dinlərlə bağlı aşağıdakı fikirləri xüsusi qeyd etmək olar: "Xristianlıq digər hakim dinlərlə birlikdə həqiqəti bilsə də xalqları idarə etmək və manipulyasiya etmək məqsədilə miflərdən istifadə edir. O, insanların məsuliyyət hissini azaldır. Çünki Allah hər şeyi idarə edir və ən müdhiş cinayətlərə 'allahın iradəsidir' deyə bəraət qazandırmaq mümkündür. Dini mif — digər miflərin çiçəklənməsi üçün icad edilmiş ən güclü psixoloji bazadır."
İkinci hissə: qlobal ssenari
Əsas məqalə: 11 sentyabr 2001-ci il hadisələrinə dair sui-qəsd nəzəriyyəsi
"Zeytgeyst" sənədli filminin ikinci hissəsində iddia edilir ki, 11 sentyabr hadisələri ABŞ-nin Əfqanıstanda və İraqda planlaşdırdığı müharibələrə haqq qazandırmaq və qlobal terrorizmlə mübarizə adı altında vətəndaş hüquq və azadlıqlarını məhdudlaşdırmaq məqsədilə ABŞ hökuməti tərəfindən təşkil edilmişdir. "Zeytgeyst" terror aktının qurulmuş olması barədə versiyanı araşdırır. Hesab edilir ki, Ben Ladenin başçılığı altında 19 ərəb (onlardan ən azı 6-i sağdır) bəşər tarixinin ən düşünülmüş terror aktını həyata keçirə bilməzdilər. Yəni ticarət mərkəzinin partladılması əvvəlcədən planlaşdırılmışdı: ticarət mərkəzinin sütunlarına termit qarışıqlı partlayıcılar bərkidilmiş və təyyarə ilə toqquşmadan sonra məsafədən idarə edilən aparatlarla partladılmışdır. Nəticədə bina çox tez zamanda tamamilə dağılmışdır. Bunu bir çox əlamətlər və hadisənin şahidləri də təsdiqləyirlər.
Həmçinin filmdə dəlillər gətirilir ki, binalarla toqquşmuş təyyarələrlə bağlı Pentaqonun təklif etdiyi rəsmi versiya həqiqətə uyğun deyil və ABŞ hökuməti bu faktları gizlədir.
Üçüncü hissə: Pərdə arxasındakılar
Əsas məqalə: Üç tərəfli komissiya
Filmin üçüncü hissəsində bildirilir ki, XX əsrin əvvələrində bir qrup bankir (Con Morqan, Con Fokfeller, Rotşild və s.) ABŞ-nin bütün maliyyə sisteminə nəzarəti ələ keçirmək və bununla da dünyaya hakim olmaq məqsədilə səylərini birləşdirmişlər. Bu qrup cəmiyyətdə təşviş yaratmaq və bundan istifadə etməklə azad bankları bazardan kənarlaşdırmaq məqsədilə öz maliyyə resurslarından və şəxsi əlaqələrindən istifadə etməyə başladılar.
Piter Jozefin fikrində, bu, elektron sui-qəsd nəzəriyyəsinə gətirib çıxarır. Filmin üçüncü hissəsində qeyd edilir ki, ABŞ-nin Federal Rezevs Sistemi fırıldaqçılar tərəfindən yaradılmışdır. Onların məqsədi xalqın sərvətini mənimsəmək, öz maddi maraqları məqsədləri üçün hərbi, siyasi və mədəni proseslərə nəzarət etməkdir. Müəllifin fikrincə bütün bunların nəticəsində, oliqarxiyanın başçılığı altında vahid ümumdünya hakimiyyətinin qurulması planlaşdırılır.
Cəmiyyətin reaksiyası
Film kifayət qədər ictimai rəy qazanmışdır. Filmdə və onun tənqidi dair xeyli sayda veb sayt yaradılmış və filmdəki fikirlərlə bağlı ictimai müzakirələr təşkil edilmişdir. Hətta Zeytgest filmini tənqid edən sənədli film çəkilmişdir. (Keyt Tomson: Aquarius: The Age of Evil). Maraqlıdır ki, birinci filmin tənqidçiləri arasında "Skeptiklər cəmiyyəti"ndən olan ateist-skeptiklər də var idi.
Filmin hər üç hissəsi digər bir spektik cəmiyyəti olan və sui-qəsd nəzəriyyələrini öyrənən "The Skeptical Inquiry Consortium" tərədinfən tənqid edilmişdir.
Filmdə istifadə edilən mənbələrin tənqidi
"Bu müəlliflərdən və mənbələrdən heç biri İncil, İncilin tarixi,
Əhməd Şamlı
Əhməd Şamlı (farsca: احمد شاملو; ) — A.Bamdad ədəbi təxəllüsü ilə tanınan iranlı şair, yazıçı və jurnalist. O, müasir İranın ən vacib şairlərindən biri hesab olunur. İlk şeirlərini Nima Yuşiçin təsiri altında yazmış, onun ənənələrini davam etdirmişdir. İranlı ədəbi tənqidçi Abduləli Dastgib Şamlının müasir İran poeziyasının qabaqcıllarından biri olduğunu və Nimadan sonra öz dövrünün şairlərinə ən çox təsir göstərən şair olduğunu söyləmişdir. Şamlının şeirləri mürəkkəb olsa da, təsvirləri anlaşıqlıdır. O, İran oxucularına Hafiz və Ömər Xəyyamın şeirlərindən tanış olan ənənəvi təsvirlərdən istifadə etmişdir. Şamlının şeirlərində gündəlik təsvirlərdə təcəssüm etdirilən oksimonorik elementlər abstraktlığın qeyri-reallığı, eyni zamanda da reallıq ilə vəhdət təşkil edir. İran poeziyasında görülməyən bu metod ənənəvi şeriyyat pərəstişkarlarının bəzilərini narahat etmişdir.
Şamlı fransız dilindən farscaya çoxlu tərcümələr etmiş, eyni zamanda, öz əsərləri də bir çox dillərə tərcümə olunmuşdur. Bundan əlavə, o, çox sayda pyes yazmış, İran poeziyasının önəmli klassik şairlərinin, xüsusilə də Hafizin əsərlərini redaktə etmişdir. Onun on üç cildlik Xiyaban kitabı (Ketab-e Koucheh) adlı əsəri İran folklorunu, inanclarını, eyni zamanda, fars dilini anlamaq baxımından ədəbiyyata verilmiş töhfədir. O, həmçinin bədii əsərlər, ssenarilər yazaraq uşaq ədəbiyyatını da zənginləşdirmiş və jurnalist kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Erkən həyatı
1941-ci ilə qədər hələ də tam orta təhsilini tamamlaya bilməyən Əhməd Bircəndi tərk edib Tehrana gedir. O, təhsilini almanlar tərəfindən yaradılmış, dövrünün ən yaxşı orta məktəbi olan Tehran Texniki Məktəbində davam etdirməyi və alman dilini öyrənməyi planlayır. O, təhsilinə iki sinif aşağıdan başlamaq şərti ilə bu məktəbə qəbul edilir. Qısa bir müddət sonra, 1942-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Tehranı da tərk edib Gürgana köçməli olur. 1945-ci ildə Urmiyada məktəb təhsilini tamamlamaq üçün son dəfə cəhd etsə də, bu da uğursuzluqla nəticələnir. Baş nazir Məhəmməd Müsəddiqin hökuməti devrildikdən sonra, 29 yaşında olan Şamlı kommunist İran Tudə Partiyasının üzvü olduğu üçün həbs edilir və bir ildən uzun müddət ərzində azadlıqdan məhrum edilir.
Erkən yaradıcılığı
Şamlının müqəddiməsini İbrahim Dilmaqhanyanın yazdığı, klassik və müasir şeirlər toplusu olan ilk əsəri 1947-ci ildə çap olunur. 1948-ci ildə Sokhan-no adlı aylıq jurnal üçün ədəbi nümunələr yazmağa başlayır, iki il sonra Bürünc qapı arxasındakı qadın (farsca: آهنگ‌های فراموش شده) adlı ilk hekayəsi, 1951-ci ildə isə ikinci şeir toplusu olan Manifest (farsca: قطعنامه) dərc edilir. Sosialist ideologiyasına meyl göstərən Şamlı mədəni müşavir kimi Macar səfirliyində işə girir.
Onun üçüncü şeir toplusu olan Metallar və duyğu (1953) qadağan olunur və polis tərəfindən yox edilir. Ziqmund Motritzin Çirkab içində qızıl adlı əsəri və Mor Yokayın Daşqəlbli kişinin oğulları adlı irihəcmli romanının tərcümələri, eyni zamanda, özünün Xiyaban kitabı olaraq tanınan, özündə İranın şəhər həyatının danışıq mədəniyyətini əks etdirən əsərini yazmaq üçün topladığı bütün məlumatlar müsadirə olunur. 1954-cü ildə 14 aylıq həbs olunan şair 1955-ci ildə avropalı yazıçıların üç romanını tərcümə edib nəşr etdirir, 1956-cı ildə Bamşad adlı ədəbi jurnalın baş redaktoru olur.
1957–1959-cu illər
1957-ci ildə dərc edilən Təmiz hava (farsca: هوای تازه) adlı şeir kitabı ona şöhrət gətirir. Bu əsər haqda şair və filosof Ziya Mohaved belə demişdir: "Bu gün "Təmiz hava"nı oxuyan şəxs bu dilin, bu teksturanın digərlərindən fərqli olduğunu görə bilər. Şamlının əldə etdiyi bu ahəngi müasir poeziya çox az şəxs əldə edib. "Təmiz hava" Hafizdən sonra poeziyamızın başına gələn ikinci ən möhtəşəm hadisədir". Bundan əlavə, o, klassik İran poeziyası haqda da bir neçə araşdırma çap etdirmişdir.
Zaharia Stankyunun Yalınayaq adlı romanının tərcüməsi 1958-ci ildə işıq üzü görür və Şamlının tərcüməçi kimi şöhrətlənməsinə səbəb olur. 1959-cu ildə o, uşaqlar üçün hekayələr yazmağa, eyni zamanda, sənədli filmlər çəkməyə və film studioları üçün işləməyə başlayır.
1960–1969-cu illər
1961-ci ildə İranda ədəbi jurnalistikanın ənənələrini dəyişən Ketab-e-Hafte adlı jurnalın baş redaktoru olur. 1962-ci ildə Andre Jid və Robert Merlindən etdiyi tərcümələr dərc olunur. 1964-cü ildə iki şeir toplusu çap olunur: Güzgüdə Aida və An və sonsuzluq. 1965-ci ildə Aida, ağaclar, xatirələr və xəncər adlı daha bir şeir toplusu, eyni zamanda, yeni tərcüməsi nəşr edilir və üçüncü dəfə Xiyaban kitabı əsərini tərtib etməyə cəhd edir. 1966-cı ildə Yağışda Simurq quşu adlı yeni şeir toplusu dərc olunur və ədəbi jurnalı SAVAK tərəfindən qadağan edilir.
1967-ci ildə Khusheh jurnalının baş redaktoru olur. Erskin Koldueldən olan yeni tərcüməsi çap olunur, İranlı Yazıçılar Birliyinin yaradılmasında iştirak edir və İran universitetlərində şeir oxuyur. 1968-ci ildə Hafizin əsərlərini araşdırmağa başlayır, Federiko Qarsiya Lorkadanın şeirlərini və Əhdi-Ətiqdən Solomonun mahnısı adlı meqillotu tərcümə etməklə bərabər, həm də, yaradıcılığa yeni başlamış və təcrübəli iranlı şairlər üçün şeir oxuma həftəsi təşkil edir. Bu görüşdə gün üzünə çıxan ilk şeirlər Şamlı tərəfindən redaktə olunmuş irihəcmli bir kitabda dərc olunur. 1969-cu ildə onun həftəlik ədəbi jurnalı polis tərəfindən bağlanır.
1970–1979-cu illər
1970-ci ildə Dumanda çiçəklənmə dərc olunur. O, həmçinin, televiziya üçün bir neçə sənədli film çəkir və uşaqlar üçün hekayələr nəşr etdirir. 1971-ci ildə əvvəllər etdiyi bəzi tərcümələr üzərində yenidən işləyir.
1972-ci ildə Tehran Universitetində ədəbiyyatdan dərs deyir. Digər klassik və müasir şairlərin əsərlərini səsləndirdiyi bir neçə səs yazısı işıq üzü görür, İran Dil və Ədəbiyyat Akademiyasının üzvü olur. O, bir sıra yeni tərcümələr nəşr etdirir və bir neçə film üçün ssenari yazır. Tibbi müalicə almaq üçün Parisə gedir.
1977-ci ildə Boşqabda xəncər adlı yeni şeirini dərc etdirir. Məhəmməd Rza Pəhləvinin rejiminə etiraz əlaməti olaraq İranı tərk edir, bir il ərzində Amerikada qalıb universitetlərdə mühazirələr verir.
1978-ci ildə Iranshahr adlı yeni nəşriyyat evinin baş redaktoru kimi çalışmaq üçün Amerikanı tərk edib Birləşmiş Krallığa gedir, amma 12 buraxılışdan sonra istefa verir 1979-cu il İran inqilabı başladıqdan dərhal sonra İrana geri qayıdır. Yenidən İranlı Yazıçılar Birliyinə qoşulur və yaratdığı Ketab-e Jom'e adlı həftəlik böyük uğur qazanır. 1978-ci il şair üçün çox aktiv keçir. Bu il ərzində bir çox mühazirə verən, çoxlu şeir və tərcümə çap etdirən şair eyni zamanda Yazıçılar Birliyinin idarə heyətinə üzv seçilir. 1979-cu il də öncəki il kimi çox bəhrəli keçir. O, Xiyaban kitabı əsərinin birinci və ikinci cildini nəşr etdirir, Yazıçılar Birliyinin idarə heyətinə yenidən üzv seçilir.
1980–2000-ci illər
Gərgin siyasi vəziyyətlə əlaqədar olaraq, 1980-ci ildə n başlayaraq Şamlı ömrünün sonrakı səkkiz illini daha tənha keçirir. O, Aida ilə birgə Xiyaban kitabı əsərinin üzərində işləyir, Mixail Şoloxovun Sakit Don romanının tərcüməsi də daxil olmaqda, başqa bir sıra işlər görür. 1984-cü ildə Nobel mükafatına namizəd göstərilir.
1991-ci ildə yenidən Avropaya səfər edir, daha sonra İrana qayıdıb dörd il intensiv şəkildə işləyir. Eyni il Human Rights Watch təşkilatı tərəfindən verilən İfadə azadlığı mükafatına layiq görülür. 1992-ci ildə Müqəddəs sözlər adlı əsəri ingilis və erməni dilində işıq üzü görür. 1994-cü ildə isveç redaktor Məsud Dehqani Firuzabadi tərəfindən İsveçə dəvət olunur, orada bir sıra mühazirələr verib şeirlər oxuyur.
1995-ci ildə Sakit Don romanının tərcüməsini bitirir. Torontoda iranlı yazıçı və tənqidçilərin Şamlının İran poeziyasına verdiyi töhfələrini müzakirə etmək bir yerə toplaşdığı görüş keçirilir. Aurora! ispan dilində çap olunur, 1999-cu ildə İsveç Vəqfi tərəfindən Stiq Daqerman mükafatına layiq görülür.
Şəxsi həyatı
thumb|right|200px|Əhməd Şamlı yazı yazarkən
Şamlı üç dəfə ailə həyatı qurmuşdur. 1947-ci ildə Əşrəf İsmaliyyə ilə evlənir, onun bu evlilikdən bir qızı və üç oğlu dünyaya gəlir: Siyavuş Şamlı (1948–2009), Sirus Şamlı, Saman Şamlı və Saqi Şamlı. Cütlük uzun illər sürən konfliktlərdən sonra nəhayət 1957-ci ildə boşanır. Özündən 14 yaş böyük olan ikinci yoldaşı Tusi Hayeri Mazandarani ilə dörd il evli qalan Şamlı 1963-cü ildə yenidən boşanır.
1956-cı ilin yazında Aida Sarkisyan ilə tanış olur və onlar iki il sonra, 1964-cü ildə evlənirlər. Şamlı ilə eyni səmtdə yaşayan və İran ermənisi olan Aidanın xristian ailəsi Şamlının ailəsinin müsəlman olması səbəbilə onların evliliyinə qarşı çıxır. Bundan əlavə, Aidadan yaşca da böyük olan Şamlı artıq iki dəfə boşanmışdı. Aida Şamlının həyatında vacib rol oynayır və onlar Şamlının ölümünə, yəni 2000-ci ilə qədər birlikdə yaşayırlar. Hal-hazırda Kərəcdə yaşayan Aidanın adı Şamlının sonrakı şeirlərində tez-tez çəkilir.
Ölümü
Eyni anda bir neçə xəstəlikdən əziyyət çəkən Şamlının vəziyyəti 1996-cı ildə pisləşir. O, bir neçə əməliyyat keçirir və kəskin diabetin doğurduğu problemlərə görə 1997-ci ildə sağ ayağı amputasiya olunur. O, diabet səbəbilə 2000-ci il 23 iyunda Kərəcdə, Dehkadehdəki evində vəfat edir. Şamlının 27 iyunda keçirilən dəfn mərasimində minlərlə insan iştirak edir. O, İmamzadə Tahir məzarlığında dəfn olunur.
Əsərləri və yazı tərzi
Əhməd Şamlı 70-dən çox kitab çap etdirmişdir: 16 cild şeir kitabı; 5 şeir antologiyası; uşaqlar haqda romanların, şorba haqda hekayə və ssenarilərin daxil olduğu 5 cild kitab; uçurum haqda 9 cildlik uşaq ədəbiyyatı; farscaya tərcümə olunmuş 9 tərcümə; farscaya tərcümə olunmuş 21 roman; esse, mühazirə və müsahibələrdən ibarət 5 cild toplu və Xiyaban kitabı adlı 10 cildlik kitab.
Əhməd Şamlının poetik görüşü həm qərb modernizminə, həm də klassik İran poeziyanın müasir transformasiyasına uyğun gəlir. İspan şair Federiko Qarsiya Lorka, afrikalı-amerikalı şair Lenston Hyuz, fransız mütəfəkkir və yazıçı Lui Araqon və Nima Yuşiç Şamlıya təsir göstərən şəxslər arasındadır. Nima Yuşiçin davamçılarından biri olan Şamlı onun yazı texnikasını mənimsəmiş nəsildən fərqli olaraq, daima sınanmamış yollar axtarır. O, tez bir zamanda Füruğ Fərruxzad, Söhrab Sipehri, Mehdi Akavan Sales, Yadullah Royai, Nüsrət Rəhmani və Nadir Nadirpur kimi gənc iranlı şair və yazıçılar üçün aparıcı rol oynayan bayraqdara çevrilir.
Şamlı İranda ağ poeziya olaraq tanınan sadə və sərbəst poetik üslubdan istifadə etmişdir. Belə ki, sərbəst şeirin bu növü bir-birinə sıx bağlı olan vəznlərdən və klassik İran poeziyasının qafiyələrindən uzaqlaşır. Onun şeirləri azadlıq başda olmaqla, siyasi məsələlərdən tutmuş insanın vəziyyətinə qədər bir çox mövzuları əhatə edir.
Şamlının şeirləri öz üsyankar düşüncələrinə görə siyasi məhkuma çevrilmiş sadə adamları tərənnüm edən mifoloji konsepsiyalar və simvollarla doludur. Siyasi təzyiqlərə baxmayaraq, o, şeirlərində bu şəxslərin öz xalqına olan sevgisini əks etdirir. Bu insanların əksəriyyəti onun yaxın dostları idi və Şamlının əsas məqsədi onların necə təmizürəkli olduğunu göstərmək idi. Bununla belə, o, geri çəkilməyərək, yaşadığı cəmiyyətdə hökm sürən ikiüzlülükdən və qəddarlıqdan da cəsarətlə bəhs edir.
Pərilər operası
1989-cu ildə iranlı-kanadalı bəstəkar Şeyda Qaracadaği Şamlının Pərilər əsərinin ingilis dili tərcüməsi əsasında eyniadlı opera yazır. Pərilər operası 1989-cu ildə Torontoda canlı göstərilir. Bu canlı çıxışın 2020-ci ilin iyulunda işıq üzü görən CD forması Şamlının ölümünün 20 illiyinə həsr olunur. Canlı çıxışın bir hissəsində Kayhan Kalhor Pəriləri setarda farsca solo ifa edir, amma bu hissə CD-ə daxil edilmir. Bəstəkar CD-nin İranda da çıxarılmasına çalışır, amma İranda qadınların solo oxuması qadağan olduğundan buna icazə verilmir. Opera jurnalı yazır: "İçində "… hər kəs oxuyur və rəqs edir / bu, gerçək insanlar üçün bir fürsətdir", "şeytanlar aralanır, qaranlıq yox olur!.." kimi cümlələr olan bir əsərin İranda niyə 30 il qadağan olunduğunu təxmin etmək çox da çətin deyil".
Odda yanan Abraham operası
Nilufər Talebi, bəstəkar Aleksandra Vrebalov və rejissor Roy Rallo tərəfindən ərsəyə gətirilən Odda yanan Abraham operasının premyerası 2019-cu il 9–12 may tarixlərindən San Fransiskoda keçirilir. Opera Şamlının poeziyasındakı təsvirlərdən ilham alınaraq yazılıb və "bu işdə əməyi keçən hər kəs üçün böyük nailliyyət və opera dünyasına verilmiş böyük töhfə" kimi qiymətləndirilir. Opera 2019-cu ildə San Francisco Chronicle tərəfindən "Yeni musiqi və klassik performansın ən yaxşı nümunəsi" seçilir.
Mirzə Məhəmməd Qarabaği
Qarabaği Mirzə Məhəmməd Bağır oğlu-(1782–1858), həkim
Həyatı
Şuşanın tanınmış həkimlərindən biri də Məhəmməd Qarabağidir. Ona Bağır oğlu Məhəmməd də deyirdilər. Məhəmmədin atası Bağır kişi öncə Məhəmmədhəsən ağa İbrahimxəlil xan oğlu Sarıcalı-Cavanşirin yanında, sonra onun oğlu Cəfərqulu xanın yanında pişxidmət işləmişdi. Qarabağ xanının vəliəhdi Məhəmmədhəsən ağa dığ deyilən bir azara mübtəla olmuşdu. Bağır qəlbən sevdiyi bu adamın şəfa tapmasına çalışırdı. Xanın əmri ilə Azərbaycanın, İranın bütün şəhərlərini gəzir, tanınmış həkimləri yüksək mükafat müqabilində saraya dəvət edirdi. Gələn həkimlərin hərəsi bir müalicə yazırdı. Hətta həkimlərdən biri gənc vəliəhdə müsiqi terapiyası təyin etmişdi. O gündən Qarabağın məşhur çalıb-oxuyanları Məhəmmədhəsən ağanın sarayından əskik olmadı. Maraqlıdır ki, musiqini xoşlayan və daim dinləyən gənc Cəfərqulu xan bir gün bezib çalğıçıları döymüşdü. Qərəz nə həkimlərdən, nə Qarabağın dərdə dərman havası, şəfalı bitkiləri Məhəmmədhəsən ağaya çarə olmadı. Xanzadə 1805-ci ildə xəstəlikdən vəfat etdi. Vəliəhdə hamıdan çox ağlayanlardan biri də Pişxidmət Bağır idi. Bağır oğlu Məhəmmədi həkim etmək fikrinə düşmüşdü. Xanı müalicə edən tanınmış həkimlərlə şərt kəsmişdi ki, hərəsi bir ay oğlu Məhəmmədə tibbin sirlərini öyrədəcək. Məhəmməd öyrənib kamil həkim oldu. Məhəmməd Bağır oğlu 1782-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında, sonra mədrəsədə oxumuşdu. Qarabağın, Azərbaycanın və İranın bir çox həkimlərindən tibbi öyrənmişdi. Həkimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdu. Təbii ot-əncərdən öz əlləri ilə düzəltdiyi dərmanlarla neçə-neçə xəstəni ölüm yatağından qaldırmışdı. Məhəmməd Mehdiqulu xanı da müalicə etmişdi. Qasım bəy Zakir bir şeirində onun adını çəkir. Mehdiqulu xan Sarıcalı-Cavanşirə yazdığı məktubda Şuşa həkimlərindən kənar olmasını xahiş edirdi. Bildirdi ki, onlar kimin üstünə gedirlərsə, tez о dünyaya təşrif aparır. Zakir Mehdiqulu xana yazırdı:
Qasım bəy Zakirin zarafatı bir yana, Bağır oğlu Məhəmməd külli-Qarabağda loğmanlığı ilə ad çıxarmışdı.
Məhəmməd Qarabaği 1858-ci ildə vəfat edib.
Ailəsi
Məhəmməd Sona ilə ailə qurmuşdu. Teymuraz, Qara Abbas adlı oğlanları, Nobat, Pəri adlı qızları vardı.
Bolqarıstan türkləri
thumb|250x250px|2011 Əhali sayımına görə Türk əhali nisbəti. Bolqarıstan Türkləri — vaxtı ilə Osmanlı Dövlətinin bölgələrindən biri olmuş Bolqarıstanda tarixən yaşayan Türk icması. — Bolqarıstanda bolqar xalqından sonra sayca ikinci etnik, dil və dini qrup. Ölkədəki axırıncı, 2001-ci il siyahıyaalma nəticələrinə görə 746.664 nəfərdirlər ki, əhalinin 9,4 % təşkil edir. Dini etiqadına görə Anadoludakı olduğu kumu islam dininin sünni və ələvi təriqətlərindədirlər.
Kompakt şəklində ölkənin cənub-şərqində — Frakiya bögəsində yaşayırlar. Bəzi bögələrdə əhalinin əksəriyyətini təşkil edirlər, məsələn Kırcılıda onlar əhalinin 62 % — dirlər. Razqrad, Şumen, Silistra şəhərlərində də çoxdurlar.
Bolqarıstan Türkləri, Osmanlı dövründən əvvəl bölgəyə şimaldan gələn Qıpçaq, Peçenek və Proto-Bolqar xalqları ilə yenə Osmanlı dövründən əvvəl Xorasan və Azərbaycandan gələn Oğuz xalqlarının qaynaşması ilə formalaşmağa başlamış, Osmanlı dövründə də Yörük və Türkmen boylarının qatılmasıyla bu günki halını almışdır. Tərkibində bir çox Türk xalqının olmasına qarşı yenə də Oğuzlar ən basqın ünsürü meydana gətirməkdədirlər.
Xaricdəki Bolqarıstan Türkləri
326,000–480,817 nəfər (Türkiyə)
10,000–30,000 nəfər (Hollandiya)
2,000–10,000 nəfər (Şimali Kipr)
2,620 nəfər (Belçika)
Elman Nəsirov
Elman Xudam oğlu Nəsirli — politoloq, siyasi şərhçi, Azərbaycan Milli Məclisinin V, VI çağırış deputatı, YAP Beynəlxalq əlaqələr komissiyasının katibi, siyasi elmlər doktoru, professor.
Həyatı
Elman Nəsirov 23 may 1968-ci ildə Cəlilabad rayonunun Təzəkənd kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1989–1994-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsində təhsil almış və oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1995–2000-ci illərdə BDU-nun Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və müasir tarixi kafedrasının dissertantı olmuşdur.
1992–1994-cü illərdə Azərbaycan Dillər Universitetində ikiillik ingilis dili kursunda təhsil almış və fərqlənmə sertifikatı ilə bitirmişdir. 1995–2003-cü illərdə BDU-nun Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və müasir tarixi kafedrasında çalışmışdır. 2001-ci ildə "Azərbaycan-ABŞ münasibətləri. 1991–1997-ci illər" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək tarix elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 2011-ci ildə "ABŞ və beynəlxalq terrorizm problemi" mövzusunda siyasi elmlər üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
1992–1994-cü illərdə Azərbaycan Dillər Universitetində iki illik ingilis dili kursunda təhsil almış və fərqlənmə sertifikatı ilə bitirmişdir. 1995–2003-cü illərdə BDU-nun Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və müasir tarixi kafedrasında calışmışdır. 2001-ci ildə "Azərbaycan-ABŞ münasibətləri. 1991–1997-ci illər" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 2011-ci ildə "ABŞ və beynəlxalq terrorizm problemi" mövzusunda siyasi elmlər üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
2012-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Beynəlxalq münasibətlər və xarici siyasət" kafedrasının professorudur. 2004-cü ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Dövlət idarəçiliyi: nəzəriyyə və təcrübə" elmi-nəzəri və praktiki jurnalının Redaksiya heyətinin üzvü, 2012-ci ildən isə onun məsul katibidir. 2012-ci ildən Rumıniya Respublikasının nüfuzlu "Geopolitika" elmi-analitik jurnalının Redaksiya heyətinin üzvüdür.
2007-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Siyasi və tarix elmləri üzrə Ekspert Şurasının ekspertidir. 2008–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Geostrateji Araşdırmalar Mərkəzinin direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
2013-cü ilin 18 sentyabr tarixindən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışır.
2001-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. 2014-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının Beynəlxalq Əlaqələr Komissyasının katibi və eksperti olaraq fəaliyyət göstərir.
2015-ci ilin may-noyabr aylarında Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin "Bizim Planet" proqramının aparıcısı olmuşdur.
Təltifləri
1997-ci ildə Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkəti və Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının birgə təşkil etdikləri "Azərbaycan neftinin dünəni, bu günü və sabahı" mövzusunda gənc alim və tədqiqatçıların ümumrespublika müsabiqəsinin qalib olmuş, I dərəcəli diplom və mükafatla təltif edilmişdir. 2000-ci ildə eyni tipli müsabiqənin qaliblərindən biri olaraq III dərəcəli diplom və mükafatla təltif edilmişdir.
2006-cı ildə BMT nəzdində Universal Sülh Federasiyası və Dünyada Sülh Uğrunda Dinlərarası və Beynəlxalq Federasiya tərəfindən "Sülh səfiri" fəxri adına layiq görülmüşdür. 2009-cu ilin oktyabr ayında Azərbaycan Respublikası Kütləvi İnformasiya Vasitələri işçiləri Həmkarlar İttifaqı Rəyasət Heyətinin qərarı ilə "Qızıl qələm" media mükafatı laureati diplomu ilə təltif olunmuşdur. 2009-cu ilin 30 dekabr tarixində Daxili Qoşunların şəxsi heyəti qarşısında hərbi-vətənpərvərlik mövzusunda etdiyi mütəmadi çıxışlarına görə Daxili Qoşunların Komandanı tərəfindən Fəxri fərmanla təltif olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak edən şəxslərin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 noyabr 2022-ci il ki Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
Dichagyris musiva
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təsviri
Qanadları açılmış halda 38-44 mm-dir. Rəngi qırmızımtıl-qəhvəyi olub, qara pulcuqlarla qarışıqdır. Kostal kənar açıq-sarı (krem) rəngindədir. Pazşəkilli ləkə aydın görünmür. O, ya yayılmış halda olur, ya da bir neçə qara pulcuq şəklində görünür. Eninə uzanan 1-ci zolaq görünmür, 2-ci eninə zolaq qaradır. Qanadın əsaında yerləşən yumuru ləkənin ortası qara olub, qanadın kostal kənarı ilə dövrələnmiş və nazik zolaq şəklində yumuru ləkənin altına qədər uzanır. Böyrəkşəkilli naxış bozumtul-qəhvəyi rəngdə olub, açıq rəngli xətlə haşiyələnmişdir. Arxa qanadı bozumtul açıq-sarı rəngdədir. Kənarları sarı saçaqlarla əhatələnmişdir.
Həyat tərzi
Dağətəyi və dağ meşələrinin açıqlıqları. Dağ-səhrasının tuqay meşələri. Həyat tərzi tam öyrənilməmişdir. Tırtıl mərhələsində qışlayır. Yumurtasını torpağa qoyur. Kəpənəyi iyunun əvvəllərində sentyabra qədər uçur. Yaşlı tırtılların rəngi sarımtıl-yaşıl rəngdə olub, may və sentyabrda qatıqotu, kasnı və digər ot bitkiləri ilə qidalanır.
Sayı
Cəmi 3 kəpənəyi Zuvandın Qasmalyan kəndindən sentyabrın əvvəlində işıqdan tutulmuşdur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması ilə yoluxması.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Yaşayış yerlərini qorumaq və kəpənəklərin toplanmasını qadağan etmək.
Bulbophyllum viridiflorum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anna Qaplan
Anna Qaplan və ya Anna Monahemi - əslən Təbriz yəhudiləri ndən olan ABŞ siyasətçi si. Anna Qaplan 2018-ci ilin 6 noyabrındakı seçkilərdə VII dairədən qalib gələrək Nyu-York Senatı na seçilmişdir.
Qaplan Təbriz şəhəri ndə anadan olmuşdur. İran İslami İnqilabı zamanı ailəsi təhlükəsizlik üçün ABŞ-yə köçmüşdür. O, Amerika iranlıları ndan Nyu-York un qanunverici orqanlarına seçilə bilən ilk şəxsdir.
Həyatı
Qaplan Təbriz şəhərində İran yəhudisi olan ailədə anadan olmuşdur. Atası xalça ticarəti ilə məşğul olmuşdur. İran İslam inqilabından sonra Qaplan 13 yaşında olarkən valideynsiz uşaq qaçqın kimi İranı tərk etmiş  və Bruklinə köçmüşdür. Sonra Çikaqo şəhərində bir ailə tərəfindən qıbul edilmişdir. Valideynləri İrandan xilas ola bildikdən sonra ABŞ-də ailəsi ilə birləşmiş və Nyu-Yorkda yaşamağa başlamışdır.
Ailəsi
Evlidir. Həyat yoldaşı Darren ilə birlikdə Nyu-Yorkun Great Nek bölgəsində yaşayırlar. İki yeniyetmə qızları vardır.
Təhsili
Yeşiva Universitetinin tərkibində olan Stern Kollecinə qəbul olmuş, daha sonra isə Nyu-Yorkdak ı Benjamin Cardozo universitetinə hüquq təhsili almaq üçün qəbul olmuşdur.
Kareyerası
Qaplan 2016-cı ilin 11 yanvarında elan etdi ki, ABŞ Nümayəndələr Palatasına Nyu Yorkun III seçki dairəsindən namizədliyini irəli sürəcəkdir. O, öz namizədliyini istefa verən Stiv israilin yerinə irəli sürmüşdü. Qaplan bu seçkilərdə Tom Suozziyə məğlub olmuşdur. .
2018-ci ilin aprel ayının 27-də Demokratlar partiyasının Nassau bölgəsi üzrə rəhbəri Cey Yakobsvə Nyu-Yorkun qubernatoru olan Endryu Kuomo Anna Qaplanın Nyu-York Senatına olan seçkilərdə namizəd olacağını elan etdilər. Müxtəlif orqanlardan və təşkilatlardan dəstək almağı bacaran Anna Qaplan 2018-ci ilin 1 avqustunda keçmiş prezident Barak Obama tərəfindən təstiqlənən ilk namizəd oldu.
2018-ci ilin 6 noyabrında baş tutmuş seçkilərdə o zamankı senator Elaine Flippsi məğlub edən Anna Qaplan ümumi səslərin 55 faizini toplayaraq seçkilərdə qələbə qazanmışdır.
II Qılınc Arslan
Həyatı
İkinci Sultan İzzəddin Qılınc Aslan, 1116-cı ildə Konyada dünyaya gəldi. Türkiyənin dördüncü hökmdarı olan Rum sultanlığı sultanı I Məsudun oğludur. Atasının taxta çıxdığı gün dünyaya gəldi və onun 39 illik səltənəti dövründə tək varis olaraq qaldı və atası öldükdən sonra isə sultan oldu. Qılınc Aslan İsfahan sarayında Sultan Məlikşahın himayəsində çox yaxşı təhsil görmüşdü. Kiçik yaşlarından etibarən döyüş meydanlarında olmuş, savaş sənətində təcrübə qazanmışdı.
II Qılınc Aslan haqqında məlumata keçməzdən əvvəl bir qədər onun yaşadığı dövrə qədərki hadisələr haqqında sizlərə qısa məlumat vermək istərdik. Rum sultanlığı səlcuqların Anadoluda qurduğu dövlətdir. Türklərin Oğuz tayfalarının Anadoluya yerləşməsi 1071-ci ildə baş verən Malazgirt döyüşündən sonra sürətləndi. Səlcuq sərkərdəsi Qutalmışoğlu Süleyman Şah Anadoludakı fəthləri qərbə doğru genişləndirərək, 1075-ci ildə İznik şəhərini Bizans dövlətinin əlindən aldı və buranı paytaxt seçərək müstəqilliyini elan etdi. Beləliklə qurulan Rum sultanlığı, son Rum Səlcuqlu sultanı taxtdan endirilənə qədər, yəni 1308-ci ilə qədər varlığını davam etdirdi.
Bizansın sərhəd qonşusu olan Süleyman Şah bir müddət sonra bu dövlətin işlərinə qarışmağa başladı. 1078-ci ildə Böyük Səlcuqlu Sultanı Məlikşah, Anadoluda ayrı bir dövlət quran I Süleyman Şahın güclənməsindən narahat olmağa başladı. 1078-ci ildə ordusunu Süleyman Şahın üzərinə göndərdi. Lakin gözlədiyi zəfəri qazana bilmədi. Süleyman Şah, Bizansdakı taxt döyüşlərindən faydalanaraq sərhədlərini genişləndirməyə başladı. I Süleyman Şah 1082-ci ildə Adana və Tarsus şəhərləriylə birlikdə bütün Kilikya torpaqlarına sahib oldu. 1084-cü ildə də Antakyanı ələ keçirdi.
Qutalmışoğlu Süleyman Şah 1086-cı ildə Antakya yaxınlarında Suriya Səlcuqluları dövləti Sultanı olan Tutuş ilə etdiyi müharibədə məğlub olaraq öldü. Biz tarix boyu öz dəyərlərimizi məhv etmədik? Tariximizdə qardaşın qardaşı qırması ilə bağlı saysız hesabsız faktlar vardır. Bu ərəfədə Süleyman Şahın iki oğlu, I Qılınc Aslan və Qulan Aslan Böyük Səlcuqlu Dövləti Sultanı Məlikşahın İsfahandakı sarayında əsir idilər. Beləliklə Anadoluda hakimiyyət boşluğu yaranmışdı. Bu boşluqdan istifadə edən İznik bəyi Əbülqasım Anadolu Səlcuqlu Dövlətində hakimiyyəti əlinə keçirdi. Qardaşı Əbülqazi Həsən Bəylə birlikdə Mərmərə ətrafında bizanslılarla döyüşərək dövlətin sərhədlərini genişləndirməyə başladı.
Sultan Məlikşah Anadolunu özünə tabe etmək məqsədilə, Urfa əmri Bozanı Əbülqasımın üstünə yolladı. Əmr Bozan İznik şəhərini mühasirə etsə də, şəhəri ala bilmədi. Ancaq Böyük Səlcuqlu Dövləti ilə bacara bilməyəcəyini başa düşən Əbülqasım qardaşını İznikdə saxlayaraq Məlikşahla razılaşmaq üçün İsfahana hərəkət etdi. Məlikşah Əbülqasım ilə razılaşmağa yanaşmadı. Əbülqasım İznikə geri dönərkən 1092-ci ildə yolda tutularaq edam edildi. Bizim ulu babalarımız əlbir olub böyük qüvvəyə çevriləcəyinə bir-birlərini niyə qırıblar bunu başa düşmək çətindir..! Əbülqasımın ölümündən sonra qardaşı Əbülqazi qısa bir müddət İzniki əlində saxlamağa davam etdi. Sultanı Məlikşahın ölümündən sonra Süleyman Şahın iki oğlu I Qılınc Aslan və Qulan Aslan İsfahandan buraxıldılar. Əbülqazi İznikə 1092-ci ilin sonlarında çatan I Qılınc Aslana müqavimət göstərmədən rəhbərliyi ona təhvil verdi. Beləliklə Anadolu Səlcuqlu Dövlətinin rəhbərliyi təkrar Qutalmışoğlu Süleyman Şahın xanədanına geri dönmüş oldu.
Deməli qardaşlar arasında gedən döyüşlərin, tökülən qanların səbəbi taxt imiş. I Qılınc Aslan 1092-ci ildə Anadolu Səlcuqlu dövlətinin taxtına çıxdı. I Qılınc Aslan, İzmir bölgəsində getdikcə güclənən Çaka adlı Bəyi aradan qaldırdı. Yenə həmin tarixi xəstəliyimiz yenə özünü büruzə verdi, bir bəyimiz daha aradan götürüldü. Halbuki Çaka Bəy, Türk tarixində dəniz qüvvəsini yaradan ilk tarixi şəxsiyyətdir, ilk bəydir. Ona arxa olmamız əvəzinə aradan götürürük..! Nə böyük bədbəxtlikdir bu..! I. Qılınc Aslan Xaçlılar qarşısında məğlubiyyətdən sonra İznik’i tərk edib Anadolu içərilərinə çəkilmək məcburiyyətində qaldı və Qonyanı özünə paytaxt etdi. 1100-ci ildə Danişməndlilərə məğlub olan xaçlılar, sonrakı il Anadoluya ikinci bir ordu göndərdilər.
Böyük Səlcuqlu Dövlətinin taxtını istəyəcək qədər güclənən Rum sultanlığı 1107-ci ildə Böyük Səlcuqlu Dövlətinin hakimiyyəti altında olan Musul üzərinə səfərə çıxdı. Amma Habur Suyu sahilində Böyük Səlcuqlu ordusuna məğlub oldu və atıyla çayı keçərkən boğularaq dünyasını dəyişdi. I Qılınc Aslanın ölümüylə Anadolu Səlcuqlu Dövlətinin müstəqilliyi sarsıldı. Anadoluda üstünlüyü Danişməndlilər ələ keçirdi.
I Qılınc Aslanın ölümüylə, Anadolu Səlcuqlu taxtı bir müddət boş qaldıqdan sonra, I Qılınc Aslanın oğlu Şahin Şah 1110-cı ildə hakimiyyətə keçdi. Amma qardaşı Rüknəddin Məsud onun sultanlığını tanımadı və Danişməndlilərin köməyilə iqtidarı ələ keçirdi. Tarix boyu qarşımıza çıxan və belimizi sındıran qardaşlararası mübarizə burda da ifritə surətini göstərir. I Rüknəddin Məsud, bir müddət Danişməndlilərin nəzarəti altında qaldı. 1142-ci ildə Danişməndli Məmməd Bəyin ölümündən sonra Anadolu Səlcuqlarının Anadoludakı üstünlüyü yenidən yarandı. Anadolu Səlcuqlu Dövləti 1146-cı ildə Bizans ordusunu Qonya önlərində məğlub etdi. Sonrakı il II Xaçlı ordusunu Əskişəhir yaxınlığında məğrubiyyətə uğratdı. Bilirsiniz ki, səlib yürüşlərinin əsl məqsədi Türkləri Anadolu və yaxın şərqdən çıxarıb məhv etməkdi. I Rüknəddin Məsud ölkəsini üç oğlu arasında bölüşdürdü və II Qılınc Aslanı vəliəhd elan etdi. I Rüknəddin Məsudun 1155-ci ildə dünyasını dəyişməsindən sonra oğulları arasında taxt döyüşləri başlandı. Bu zaman Danişməndlilər, Bizanslılar, Mosul Atabəyi Nurəddin Mahmud Zəngi və Erməni Dərəbəyi Toros birləşərək Anadolu Səlcuqlu Dövlətinə qarşı çıxdılar. II Qılınc Aslan əvvəl Bizansla sülh əldə etməyin yollarını axtardı və İstanbula gedərək müqavilə imzaladı. Daha sonra, qardaşı Şahin Şah ilə Danişməndlilərin birləşmiş ordusunu məğlub etdi. 1175-ci ildə Danişməndlilərin müstəqilliyinə son verildi.
II Qılınc Aslanın hakimiyyəti dövründə üç mühüm hədəfi vardı. Bizansın imperiyasının, Anadolunu Türklərdən geri alaraq gənc Türkiyə dövlətini ortadan qaldırmaq ümidinə sonvermək, bundan başqa Xaclı dalğalarını Türkiyə dövlətinin sərhədlərinin kənarında tutmaq və sonuncusu isə özünün tabeliyində olan və Anadoluda yaranmış Türk bəyliklərini öz bayrağı altında birləşdirərək vahid qüvvəyə çevirmək idi.