cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Collinsia multicolor
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron luxurians
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əhəd Kərimov
Əhəd Əli oğlu Kərimov — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X çağırış deputatı, Azərbaycan Kommunist Partiyası Şuşa Rayon, Laçın Rayon (1980-1983), Ucar Rayon və Bərdə Rayon komitələrinin birinci katibi.
Həyatı
Əhəd Kərimov 1940-cı ildə Umudlu kəndində anadan olmuşdur.
Siyasi fəaliyyəti
Əhəd Kərimov sırası ilə Azərbaycan Kommunist Partiyası Şuşa Rayon, Laçın Rayon (1980-1983), Ucar Rayon və Bərdə Rayon komitələrinin birinci katibi olmuşdur.
Əhəd Kərimov 1980-ci ildə 312 nömrəli Laçın seçki dairəsindən Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X çağırış deputatı seçilmiş, parlamentdə Xalq maarifi və elm komissiyasının üzvü olmuşdur.
Qalanta
Qаlаntа  — Slovakiyanın cənub-qərbində şəhər. Əhalisi 16 min nəfərdir.
Əhali
(2001)-ci ilə əsasən əhalinin etnik müxtəlifliyi:
Əhalinin konfessional müxtəlifliyi:
Partnyor şəhərlər
Neformal partnyor şəhərlər:
Keçmiş partnyor şəhərlər:
Erigeron blochmaniae
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Zəngəzur zəlzələsi (1931)
Zəngəzur zəlzələsi — 1931-ci il aprelin 27-də baş verən zəlzələ.
1931-ci il aprelin 27-də dağıdıcı Zəngəzur zəlzələsi 100 min km2 sahədə hiss edilmişdir. Ermənistan SSR və Naxçıvan MSSR-də insan tələfatı olmuş, 100-ə qədər kənd tamamilə yaxud qismən uçmuş və xeyli zədələnmişdir. Bəzi kəndlərdə təkanın gücü 8 balldan artıq olmuşdur.
Lapland müharibəsi
Laplandiya müharibəsi (Lapin sota) — Finlandiya və Almaniya silahlı qüvvələri arasında 1944-cü ilin sentyabrından 1945-ci ilin aprelinə qədər olan müharibə. 1941-1944-cü illərdəki müharibədə SSRİ-yə məğlub olan Finlandiya, Moskva Atəşkəs Müqaviləsinə əsasən, torpaqlarında olan Üçüncü Reyxin qüvvələrini öz ərazilərini tərk etməyə məcbur etmək üçün mübarizə aparmışdır. Müharibənin sonunda alman qüvvələri Norveçə geri çəkilmiş və Finlandiya Moskva müqaviləsi öhdəliklərini yerinə yetirməyə davam etmişdir.
Collinsia parryi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xəzər dənizi adalarının siyahısı
Xəzər dənizində böyük və kiçik olmaqla təxminən 50 ada mövcuddur. Bunlarda ən böyükləri Pirallahı, Çilov və Çeçendir. Bunların ümumi sahəsi 350 kv.km-dir. Dənizin cənubunda, Hirkan körfəzinin daxilində böyük Aşur adası və kiçik adalar vardır. Keçən əsrin başlanğıcında bu adalar Çar Rusiyasına məxsus idi. Lakin 1921-ci il 26 fevral tarixindən sonra bu adalar İranın sahibliyinə keçirildi. Xəzər dənizin səviyyə tərəddüdlərinə görə Aşur adası bərzəx vastəsiylə yenidən materikə birləşdi. Hazırda bura təcrid olunmuş şəkildədir.
Tivi mineral bulağı
Tivi mineral bulağı — Ordubad rayonu ərazisindəki Tivi kəndində çoxsaylı mineral bulaqlar vardır.
Kəndə dağ yolları ilə Ordubaddan 60 km-lik məsafədə təzə yol çəkilmişdir. Tivi kəndi Süzgün çayın üstündə Ordubad-Bist yolunun şimal-şərqindədir. Kənddəki mineral bulaqlardan biri Rusiyanın Kislovodskdəki (Şimali Qafqaz) “Narzan” tipli mineral suyunun analoqudur. Zəif minerallaşmış karbonqazlı sudan daxili xəstəliklərin müalicəsində (18-20 Cº) içmək əhəmiyyətlidir.
Xəzər dənizi adalarının siyahısı
İstinadlar
Ermənistən yvgctjcfg fjg jgfcfcfc ==
Abşeron lövhələri (film, 2004)
Abşeron lövhələri qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Oqtay Əlizadə tərəfindən 2004-cü ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycantelefilmdə istehsal edilmişdir. Tarixi-etnoqrafik film Abşeron yarımadası haqqındadır. Qədim tarixə malik olan bu torpaq öz abidələri, qayaüstü təsvirləri, iqlimi, adət və ənənələrinə görə Azərbaycanın digər ərazilərindən fərqlənir. Bu filmə "Abşerona ekskursiya" adını da vermək olar.
Məzmun
Tarixi-etnoqrafik film Abşeron yarımadası haqqındadır. Qədim tarixə malik olan bu torpaq öz abidələri, qayaüstü təsvirləri, iqlimi, adət və ənənələrinə görə Azərbaycanın digər ərazilərindən fərqlənir. Bu filmə "Abşerona ekskursiya" adını da vermək olar.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Camal Yusifzadə Rejissor: Oqtay Əlizadə Operator: Adil Abbasov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2004-cü ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Palıd
—  sırasının  fəsiləsinə aid bitki cinsi.Palıd ağacından odun yayılmış hesab olunur.
Təbii yayılması
Palıdın təbii yayılma sahəsi Şimal Yarımkürəsinin mülayim iqlimli əraziləridir. Yayılma ərazisinin cənub sərhədlərini tropik hündür dağlar təşkil edir.
Dünya florasının tərkibində fıstıq fəsiləsinin 9 cinsi, 900-ə qədər növü yayılmışdır. Bunların əksəriyyəti ağac, nadir hallarda kol olub, yer kürəsinin bütün ərazilərində yayılmışdır.
Palıd qiymətli dərman, aşı, boyaq, texniki, yem və bəzək bitkisidir. Azərbaycanda isə 12 növünə rast gəlinir. Onun 3 növü mədəni hala keçirilərək yaşıllaşdırma məqsədilə geniş istifadə edilir. Respublikamızın ərazisində palıd növləri uzunömürlü olub, hündürlükləri 12–40 m-ə çatır. Palıd növləri ən çox şimal yarımkürəsinin mülayim tropik zonalarında yayılmışdır. Ərazimizdə şabalıdyarpaq palıd (Quercus castaneifolia C.A.Mey.), Şərq palıdı (Q. macranthera Fisch. et C.A.Mey.), uzunsaplaq palıd (Q. longipes Stev.), kövrək palıd (Q. erucifolia Stev.), gürcü palıdı (Q. iberica Stev.=Q. Peduneuliflora C.Koch.), qırmızı (qızıl) palıd (Q. crispata Stev.) daha çox və geniş yayılmışdır.
Palıd növləri şiddətli şaxtaya, kəskin istilərə davamlı olduğu üçün Yer kürəsinin hər zonasında bitir.
Hələ çox qədim dövrlərdə xalq təbabətində palıdın müalicəvi əhəmiyyəti öyrənilmiş və onun köməyi ilə bir sıra xəstəliklər müalicə edilmişdir. Hazırda palıddan bir çox dərman preparatları hazırlanır. Dərman məqsədilə cavan palıd ağaclarının qol-budaqlarının qabıqlarından istifadə edilir. Yazın ilk ayında qabıq altında şirələrin axınının çoxalması zamanı xüsusi alət vasitəsilə qabıqdan çevrə formasında kəsir, soyur günəşli havada qurudurlar. Qabığının tərkibində 2,5-25%-ə qədər aşı maddəsi vardır. Bu aşı maddəsindən qədimlərdə gön-dəri məmulatlarının aşılanmasında geniş istifadə edilib. Palıd ağacının qabıqlarında dərman əhəmiyyətli əsas təsiredici aşı maddəsi olduğu hesab edilir. Bununla yanaşı qabıqlarda qall, ellaq, katexin, qallokatexinqallat, pantoten turşusu, flavonoidlərdən - kversetin, kempferol, kversitrin, leykosianidin, vitaminlərdən B1, B2, B6, C, PP və s. aşkar edilmişdir. Bundan əlavə qabığının tərkibindən 6,21% zol (kül), 1,40 mq%, Ca - 23,00, Mg - 0,6 Fe - 0,20 makroelementləri, Mn - 142,60, Cu - 142,60, Zn - 10,20, Cr - 0,80, Al - 116,08, Ba - 537,12, V - 0,08, Se - 0,04, Ni - 1,84, Sr - 212,00, Pb - 3,04, B - 74,80 və s. mikroelementləri aşkar edilmşdir.
Palıdın gövdə, qabıq, çanaq, yarpaq və tullantılarının tərkibində 15-18%-ə qədər aşı və flavonoid tərkibli boyaq maddəsi tapılmışdır. Palıddan alınan boyaq ekstraktından yun və ipək məmulatlarını boyamaq üçün qonur, açıq qəhvəyi, qonur-qəhvəyi, tünd-qəhvəyi, şabalıdı, bozumtul-qara, zeytunu, bozumtul-zeytunu, qaramtıl-boz, yaşılı-bozumtul, yaşılı-qəhvəyi və s. rəng və çalarlar almağa nail olduq. Aparılan tədqiqatlar nəticəsində məlum olmuşdur ki, bir inkişaf etmiş ağacdan 1,5-2 kq çanaq toplamaq olar. Boyaq maddəsi ən çox palıdın yarpaq və çanaq hissəsindən alınır. Hər il respublikamızın palıd bitən meşələrindən 100 tonlarla çanaq məhsulu toplamaq olar. Biz ilk dəfə olaraq çanaq hissədən boyaq məhlulu hazırlayıb yun ipi sarımtıl-boz, bozumtul, bozumtııl-qonur, qonurumtul-zeytunu, zeytunu, qonur, qonurumtul, qonurumtul-yaşıl, yaşılımtıl, açıq-qəhvəyi, tünd-qəhvəyi, şabalıdı-qara, qaramtıl və s. rəng və çalarlar boyamağa nail olduq.
Palıddan düzəldilmiş çənlərdə uzun müddət saxlanılan ağ, şəffaf konyak spirtinin rənginin getdikcə tündləşərək çayabənzər rəng alması palıd oduncağında 10-12%-ə qədər rəngləyici və aşı maddələrinin olması nəticəsində baş verir. Palıdın cavan qabıqlarından tanin və tannalbin adlı dərman preparatları alınır. Həmin dərman maddələri mədə-bağırsaq xəstəliklərində, qarın nahiyəsində şiddətli ağrılar zamanı, ishala və dizenteriyaya qarşı dezinfeksiyaedici dərman kimi istifadə olunur. Hələ eramızdan çox əvvəllər xalq təbabətində palıdın qabığı, çanağı, yarpaqları dəmlənərək daxilə qəbul edilmiş və həmin xəstəliklərin qarşısı vaxtında alınmışdır.
Elmi təbabətdə palıd ağacı qabıqlarından sulu bişirmə formasında hazırlanmış preparat boğaz ağrılarında, diş ətinin iltihabında, stomatitlərdə, gingivitlərdə iltihabı aradan qaldırıcı, antiseptik və büzüşdürücü dərman vasitəsi kimi istifadə edilir. Bundan başqa ağır metal duzlarından (civə, qurğuşun və s.) zəhərlənmələr zamanı zəhər əleyhinə də işlədilir. Palıdın qurudulmuş qabığını, çanağını, qozasını çay kimi dəmləyərək bir çox xəstəliklərin müalicəsində (ağız boşluğunun iltihabında, qırtlaq, udlaq və diş ətinin iltihabında, stomatitdə və s.) qarqara kimi istifadə edirlər. Bu məqsədlə 10 qram qurudulmuş palıd qabığını və ya yarpağını 200 ml suda dəmləyib qarqara etmək lazımdır. Palıd qabığı, qozası, yarpağı və çanağının yüksək konsentrasiyalı dəmləməsindən isə (20 q palıd qabıgı, yaxud qozası 200 ml suya nisbətdə) dəri nahiyəsində baş vermiş yanıqları müalicə etmək üçün istifadə edilir. Bu məqsədlə dəmlənmiş ekstraktla tənzifi isladaraq yanmış nahiyəyə qoymaq lazımdır.
Aparılan kimyəvi analizlər zamanı müəyyən edilmişdir ki, palıd qozasının meyvəsində 6% pektin, 13-41% pentoza, şəkər, flabofen, 40%-ə qədər nişasta, zülal maddələri, 5% piyli yağ vardır. Məhz buna görə palıdın qozası iribuynuzlu mal-qara və ev donuzu üçün yüksək kalorili yem sayılır. Siloslaşdırılmış palıd qozası iribuynuzlu mal-qaranın südünü artırmaqla bərabər, onun keyfiyyətini də yaxşılaşdırır. Palıd qozasından hazırlanmış surroqat (saxta) qəhvə uşaqlarda uzun sürən xroniki ishalın müalicəsində yaxşı nəticə verir.
Qozadan alınmış quru ekstrakt diabetin (şəkər xəstəliyinin) müalicəsinə müsbət təsir göstərir. Ağır zəhərlənmələr zamanı qoz hissəsini çay kimi (30 q 200 q suya nisbətdə) dəmləyərək imalə etmək çox yaxşı müalicəvi təsir göstərir. Palıd qabığının tərkibindəki aşı maddəsi zəhərlənmə verən maddələrlə birləşərək suda həll olmayan çöküntülər əmələ gətirir. Həmin çöküntülər qana sorulmayaraq çökür və tezliklə orqanizmdən xaric olur. Müxtəlif növ dəri iltihabında palıdın qurudulmuş qabıq və çanaq hissəsinin dəmləməsində (bişirilməsində) tənzifi isladıb iltihablaşmış nahiyəyə qoyurlar. Hər 10-15 dəqiqədən bir tənzif isladılmalıdır. İltihab keçənə kimi bir neçə gün bunu təkrar etmək lazımdır. Palıd qabığının və ya çanaq hissəsinin dəmləməsi ilə qliserinin qarışığından (10 hissə dəmləmə, 1 hissə qliserin) tər əleyhinə istifadə edilir. Yəni bədənin tərləyən nahiyəsinə (əl, ayaq və s.) həmin qarışıqdan sürtdükdə tərləmənin qarşısını almaq mümkündür. Palıdın yarpağından duzlu xiyara və digər tərəvəzlərə ətirli və xoş tam vermək üçün ədviyyat kimi istifadə edilir.
15-20 illik palıd ağacından 20 kq-a qədər qoza və 500 q-a qədər çanaq tədarük etmək olar. Bir hektar sahədən 500 kq palıd qozası, 100 kq-a qədər çanaq məhsulu əldə olunur.
Hələ XVIII-XIX əsrdə palıdın “qall” hissəsindən dəmir duzunun iştirakı ilə qara mürəkkəb hazırlayıb yazı işlərində istifadə olunurdu. “Qallın” tərkibində 58-60%-ə qədər aşı maddəsi olduğundan bundan hazırlanan tannin ekstraktından gön-dəri sənayesində geniş istifadə edilir. Palıd yarpaqlarının havaya buraxdığı uçucu maddə təngnəfəslik və yuxusuzluğa tutulmuş xəstələrin müalicəsində geniş istifadə edilir. Bu məqsədlə “Aerofin” adlı müalicəvi preparat buraxılır. Bir hektar palıd ağacı sahəsi bir gün ərzində 9 tona qədər CO2 udur və 6,5 tona qədər oksigen buraxır. Palıdın buraxdığı uçucu ətirli maddələrin köməyi ilə insan orqanizmi üçün zərərli təsirə malik bakteriyalar məhv edilir.
Palıd ağacı ən yaxşı tikinti materialı hesab olıınur. Ondan bir çox tikinti materialları hazırlamaqla yanaşı göz oxşayan əntiq mebel növləri hazırlanır. Palıd yağışa, qara, rütubətə olduqca davamlı xammaldır.
Qeyd etdiyimiz kimi palıdın qabıq, yarpaq və çanaq hissələrindən tibb sahəsində də geniş istifadə edilir. Bu məqsədlər üçün palıdın qabıq, cavan budaqlarını tədarük edib, doğrayıb qurudur və saxlayıb yeri gəldikcə preparatlar hazırlayıb müxtəlif xəstəlikləri müalicə edirlər.
Palıd möhkəm sağlamlıq, güc və uzunömürlülük simvolu hesab edilir. Qədim slavyan, eləcə də bir sıra ölkələrin xalqları palıdı müqəddəs bir qüvvə sanmış, ona itaət etmiş, mahnılar qoşmuş, ondan çələnglər düzəldib, müharibədə, idmanda qalib gələnləri təltif edirmişlər.
Din xadimlərinin icazəsi olmadan bu nəhəng ağacı kəsmək və budaqlarını qırmaq qadağan idi. Çox qədim dövrlərdə insanlar palıdın müalicəvi xüsusiyyətləri ilə tanış olduqdan sonra onun müxtəlif hissələrindən - qabıq, çanaq, yarpaq və s. hissələrindən dəmləmə və cövhərlər hazırlayıb ishal, irinli yaraların, ağız və dişlərdə baş verən qanaxmaların, soyuqdəymələrin müalicəsində geniş istifadə edirmişlər.
İstifadəsi
1311-ci ildə Yusif İbn İsmayıl Xoyi yazırdı ki, palıd qozası büzüşdürücü təsirə malikdir və onu köhnə ishala, qanaxmaya və qanlı bəlğəmə qarşı istifadə edirlər. Sidikburaxma çətinliyində, bağırsaq xoralarında, ürək döyüntüsü və ürəkbulanmada palıd qozalarını yemək xeyirlidir. Qozanın un və donuz piyi ilə qarışığından hazırlanan sarıq irinli şişlərdə istifadə olunur. "Cəmül-Bağdadi" (1311 il) əsərinin müəllifi yazır ki, palıd qozasının külü ağızda olan irinli yaralara (aftlara, stomatitə) qarşı xeyirlidir.
İbn Sina həmçinin qeyd edir ki, palıd qozalarının keçi piyi və ya duzlu donuz piyi ilə qarışığı xaricdən sürtmə vasitəsi kimi bərk şişlərin müalicəsində xeyirlidir. Qozanın külü yaraları müalicə etmək üçün istifadə edilir. Palıd yarpaqlarını əzərək yara üzərinə töksək, onları birləşdirər. Qozaları yemək qanlı bəlğəmə kömək edər, qarını bərkidər, bağırsaqda olan çat və xoralara, qanaxmaya, sidik tutulmasına və nəhayət zəhərlənməyə qarşı xeyirlidir.
Palıdın gövdəsindəki fır ("qall" və ya "türk palıd fındığı", loru dildə – "palıd xərçəngi") güclü büzüşdürücü və qansaxlayıcı vasitə kimi Şərqdə geniş yayılmışdır. Onlara "mazu" və ya "mazı" deyirdilər. Fırlardan hazırlanmış tozu suya tökərək, bağırsaq xoraları və xroniki ishalda istifadə edirdilər. Bəzən onları uzun müddət qaynadaraq kompres şəklində babasilə qarşı işlədirlər. Fırları kömürdə yandıraraq sirkədə söndürərək döyərdilər. Əmələ gəlmiş toz müxtəlif cürə qanaxmanın qabağını alardı.
Orta əsr Tibet təbabətində palıdın kökü və qozalarından düzəldilmiş tozu işlətmənin (ishalın) qarşısını almaq üçün, qızdırma salan və əsməyə qarşı vasitə kimi istifadə edirlər.
Hindstan və Seylonun ənənəvi təbabətində Ön Asiyadan gətirilən Luzitan palıdının qabığı, qozası və fırları qədimdən istifadə olunurdu. Spirtdə saxlanan qabığı və qozasının cövhəri ekzemada və başqa dəri xəstəliklərində işlənir. Fırların həlimi qanaxmada və dizenteriyada istifadə olunur və eləcə də bitki alkoloillərindən zəhərlənərkən zəhərlənmənin qarşısını alan bir vasitədir. Palıd fırlarından və tiryəkdən hazırlanmış məlhəm effektli vasitə kimi babasildə işlədilirdi.
Elmi təbabətdə qış palıdının qabığından istifadə edirlər. Palıdın qabığı 10%-li sulu həlim formasında, bəzən isə zəylə qarışdırılaraq stomatit, gingivit, yumşaldılmış və qanaxma verən damaqlar və başqa iltihablı proseslər zamanı ağız boşluğunu yaxalamaq üçün istifadə edilir.
Palıd kökünün həlimi mədə-bağırsaq xəstəliklərində büzüşdürücü və antiseptik vasitə kimi, həmçinin ağır metalların duzundan və başqa zəhərlərdən zəhərlənmə hallarında imalə kimi işlədilir. Kökünün həlimindən yanıqlarda, əl və ayaq tərləməsində istifadə edilir. Qozalarının sulu ekstraktı şəkərazaldıcı keyfiyyətə malikdir və yüngül formada olan şəkər xəstəliyinə qarşı kömək edir.
Adi üzərlik
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Üzərlik kserofil coğrafi tipinin aralıq dənizi sinfinin şərqi-aralıq dənizi qrupuna aiddir. Qərbi və Şərqi Aralıq dənizi, Balkan və Kiçik Asiya ölkələri, İran, Əfqanıstan, Hindistan, Himalay, Monqolustan, Rusiya, Orta Asiya və Qafqazda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 25-70 sm olan çoxillik, çılpaq ot bitkisidir. Gövdəsi düz, budaqlı solğun yaşıl rəngdədir. Yarpaqları növbəli, açılmış hissəciklərə bölünmüş ovalvaridir. Açıq sarı rəngli çiçəkləri 10-15 mm, üzün saplaqlıdır. Meyvəsi bir qədər yastıkürəyəbənzər, üç yuvalı qutucuqdur. May-iyul aylarında çiçəkləyir, iyul-avqust aylarında meyvə verir.
Çoxillik çilpaq ot bitkisi olub, spesifik kəskin iyli olub, hündürlüyü 40-50 (70) sm-dir. Gövdəsində bir neçə şırım olmaqla, güclü budaqlanan, qollu-budaqlı, girintili-çıxıntılı və sıx yarpaqlıdır. Yarpaqları oturaq, növbəli, uzunluğu 4-5 (7) sm, iki lələkvari yarılmış olmaqla, xətti seqmentlidir. Çiçəkləri çoxsaylı və ya tək, iri, düzgün, beşüzvlü, ikiqat çiçək yatağına malik olmaqla, azacıq sarımtıldır. Erkəkciyi 15 ədəd olub, yuxarı yumurtalıqlıdır. Meyvələri şarşəkilli, qutucuğu 3-yuvalı və çox toxumludur. May-iyul ayında çiçəkləyir, iyundan avqust ayına qədər isə meyvələri yetişir.
Yerüstü hissələri erkən yazda (aprelin ikinci yarısında), çiçəkləmə fazasında yalnız quru hava şəraitində toplanılmalıdır. Toplanılan bitkisi 8 sm-ə qədər kəsilərək 4-5 sm qalınlığında sərilməli və tez  bir zamanda qurudulmalıdır. Qurudulma günəş altında aparılır. Qurudulmya düzgün riayət edilməzsə, bitkinin qəbulu zamanı təngnəfəslik və baş ağrısı əmələ gəlir.
Bitkilərin, pöhrəliklərin normal bərpasını gözləməklə, 2 ildə 1 dəfə toplanılmalıdır.
Xammal kimi gövdə, yarpaq, tumurcuq və çiçəkləri hesab olunur. Xammalı spesifik özünəxas iyli və təyin olunmayan dadlıdır. Quru yerdə saxlanılır. B siyahısına daxildir. Saxlanılma müddəti 2 ildir.
Tərkibi və təsiri
Bitkinin bütün orqanlarında akaloidlər xinazolin və indol törəmələri vardır. Butonizasiya zamanı xinazolin törəmələrinin xüsusilə, L-peqaninin miqdarı 1,5-3% olur. Çiçəkləmə və meyvəvermə vaxtı indol qrupundan olan akaloidlərdən harmin, harmalin daha çox toplanılır. Müxtəlif fazalarda bitkinin tərkibində müxtəlif qruplu maddələr toplanırlar. Akaloidlərdən başqa aşı maddələri, saponinlər və üzvi turşular vardır.
Antixolinestraza dərmandır. Skelet əzələlərin tonusunu və bağırsağın motor funksiyasını artırır.
Xinazolin qruplu alkaloid. Antixolinestraza aktivliyi göstərərək, sinir-əzələnin keçiricilik qabiliyyətini bərpa edir.
Dezoksipeqanin hidroxlorid, 1% məhlul, 0,05 və 0,1q dozada həbi. Antixolenesteraza dərmandır.
Adi üzərlik otundan antixolinestraza təsirli "Dezoksipeqanin hidroxlorid" dərmanı alınır. Periferik sinir sistemində baş verən müxtəlif xəstəliklərdə və beyin pozğunluqlarında işlədilir. Epilepsiya, mədə və onikibarmaq bağırsaq xorası, bronxial astma və hipertoniyada əks göstərişdir.
Ekologiyası
Üzərliyin kimyəvi tərkibi: 5,69% su, 17,75% kül, 18,05% sellüloz, 3,66% yağ, 24,13% protein, 30,72% azotsuz ekstrakt maddələrdən ibarətdir. Kserofitdir, səhra və dağ-bozqır bitkilik tiplərində rast gəlir. Əsasən quru yamaclarda, boş yerlərdə, yarımsəhrada, suvarılan və dəmyə torpaqlarda seyrək və qrup şəklində bitir. Bəzən cəngəlliklər əmələ gətirir. Alkaloid, piyli yağlar, saponin, flavonoid və steroidlərlə zəngindir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda adi üzərlik Xəzəryanı, Kür-Araz ovalıqları, Kür və Naxçıvan düzənliyi, Qobustan, Abşeron yarımadası, Böyük Qafqazın Quba massivi və Diabarda yayılmışdır. Arandan aşağı dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 900 m qədər).
Afrikaans
Afrikaans və ya Bur dili — German dillərindən biridir. CAR-ın rəsmi dövlət dillərindən biridir. Əsasən Transvaal əyalətində yayılmışdır. Afrikaans dili XVII əsrdə Niderland dilinin dialektlərinin, qohum dillərin (alman və ingilis) qarışması və inteqrasiyası nəticəsində yaranmışdır. Fonetik sistemi Niderland dilinin fonetik sisteminə yaxındır. Saitlərin müəyyən fonetik mövqedə burunlaşması və söz əvvəlində cingiltili novlu samitlərin karlaşması səciyyəvi xüsusiyyətlərindəndir. 300px|thumbnail|right|Dilin danışıldığı yerlər
Gənzə mineral bulağı
Gənzə mineral bulağı — Ordubad rayon mərkəzindən 6 km şimal-şərqdə Anabad kəndi yaxınlığında Gənzə çayının sahil qumlarından çıxır. Suyu şəffaf, turşməzə, ləzzətli və içməklə doymaq olmur. Su orta dərəcədə minerallaşmış, Rusiyanın (Şimali Qafqaz) “Jeleznovodsk” mineral suyunun analoqudur. Gənzə mineral bulaqlarından (bir neçə bulaq vardır) Ordubad rayonunda ən yaxşısı olmaqla, süfrə suyu kimi istifadə olunur.
Almaniya milli futbol komandası
Almaniya milli futbol komandası  — 1908-ci ildən bəri Almaniya nı beynəlxalq turnirlərdə təmsil edən kişi futbol komandası. 1900-ci ildə qurulan Almaniya Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunmaqdadır. Dörd dəfə dünya çempionu (1954, 1974, 1990, 2014) və üç dəfə Avropa çempionu (1972, 1980, 1996) olan komanda FİFA Dünya Reytinqinə görə 1-ci yerdədir (12 aprel 2018).
Erigeron bloomeri
(Erigeron bloomeri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Almaniya milli futbol komandası
Tarixi
II Dünya Müharibəsi əsnasında, çox oyunçusu silahlı qüvvələrə qatılmaq məcburiyyətində qalan Almaniya Milli Futbol Komandasının matçları təxirə alındı. 1939-cu ilin sentyabrından və 1942-ci ilin noyabrınadək 30 beynəlxalq matç oynamışdır. Milli komanda oyunçuları çoxu ən təhlükəli döyüş xidmətindən ötəri futbolçu qorumağa çalışan hava qüvvələri səlahiyyətlisinin səyləriylə Rote Jäger olaraq texniki direktor Herberger'in altında toplandılar.
1954-ci ildə İsveçrədə təşkil edilən Dünya Çempionatı finalında Macarıstanı 3-2 məğlub edərək tarixində ilk dəfə Dünyanın Ən Böyüyü olan Almaniya, 1972 Avropa Çempionatı və 1974 Dünya çempionatında da xoşbəxt sona çatan komanda oldu. 1980 Avropa Çempionatını da muzeyinə aparan Panzerler, 1990-ci ildə İtaliyada Dünya Kubokunda Argentinanı məğlub edərək 3-cü dəfə Dünya Çempionu oldular. 1996-ci ildə İngiltərədə təşkil edilən Avropa Çempionatında yarım finalda İngiltərəni, finalda qızıl qolla Çex Respublikasını məğlub edən almanlar son kubokunu orada aldı. 2002 FIFA Dünya Çempionatında finala qədər yüksələn Panzerler finalda Braziliyaya məğlub olmaqdan xilas ola bilmədi. Evsahibliyini etdiyi 2006 FİFA Dünya Çempionatında yarım finala qədər çıxan almanlar, yarım finalda İtaliyaya 2-0 məğlub olaraq mübarizəni dayandırdı. Portuqaliyanı 3-1 hesablı ilə məğlub edərək Dünya Üçüncüsü oldu.
Cənubi Afrikada təşkil edilən 2010 FIFA Dünya Çempionatında yenə yarım finala qədər fırtınalı bir şəkildə çıxan komanda yarım finalda İspaniyaya 1-0 məğlub olmuş və üçüncülük matçında Uruqvayı 3-2 hesabı ilə məğlub edərək üçüncü olmuşdur
Braziliyada təşkil edilən 2014 FIFA Dünya Çempionatının final matçında Argentinanı əlavə vaxtda 1-0 məğlub edərək 4-cü dəfə Dünya Çempionu oldu. Almaniya, eyni zamanda, Amerika qitələrində Dünya Çempionatını qazanan ilk Avropa ölkəsi oldu. Yarım finalda ev sahibi Braziliyaya qarşı keçirdikləri 7-1-lik hesab kubokun unudulmaz matçlarından biri olmuşdur.
Stadion
thumb|[[Berlin Olimpiya Stadionu]] Almaniyanın milli bir stadionu yoxdur. Milli komanda matçları ölkədəki müxtəlif stadionlarda oynanır.
Oyunların yayımı
Almaniyanın seçmə və hazırlıq oyunlarını ARD və ZDF televiziyaları yayımlayır.
Ən çox qol vuranlar
235px|thumb|right| [[Miroslav Kloze (Ən çox qol vuran futbolçu - 72 qol]]
Formalar
Deplasman
Collinsia parviflora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Piroxlor
Piroxlor  — mineral, NaCaNb2O6F.
Mikrobiologiya İnstitutu (Azərbaycan)
Haqqında
Mikrobiologiya institutu (əvvəllər Mikrobiologiya sektoru) 1972-ci ildə təşkil olunub.
Fəaliyyət istiqaməti: Bioloji aktiv maddələrin produsenti olan mikroorqanizmlərdən istifadənin fizioloji-biokimyəvi və ekoloji əsasları
Mikrob fermentləri laboratoriyası
Struktur bölmənin əsas elmi nəticələri:  Makromisetlərdə hidrolazaların sintezinin təbiətinin müəyyənləşdirilməsi, bitki mənşəli tullantıların utilizasiyasının bioloji üsullarının elmi və praktik əsaslarının işlənib hazırlanması.
Neft mikrobioloqiyası laboratoriyası
Struktur bölmənin əsas fəaliyyət istiqamətləri: Neft mikrobiologiyası və ekoloji biotexnalogiya. Landsaftin çirklənməyə davamlılığı probleminin nəzəri əsaslarının işlənib hazırlanması; layların neft çıxımını artırmağa imkan verən mikrobioloji metodun işlənib hazırlanması və tətbiq edilməsi; texnogen təsirdən pozulmuş torpaq ekosistemlərində biorenudatsiya metodlarının nəzəri problemlərinin və tətbiqinin işlənib hazırlanması.
Struktur bölmənin əsas elmi nəticələri:  Abşeronun neft yataqlarında yüksək iqtisadi səmərə ilə tətbiq edilən layların neft çıxımını artırmağa imkan verən metod işlənib hazırlanıb; "Neftçıxarmanın biotexnalogiyası"  adlı monoqrafiya və 100-dən çox elmi məqalə çap olunub, Azərbaycanın və keçmiş SSRİ-nin 16 patenti və müəlliflik şəhadətnaməsi alınıb. Neftlə çirklənmiş torpaqların biorenudasiya metodu işlənib hazırlanmış və Abşeronda tətbiq edilmişdir.
Su mikrobioloqiyası laboratoriyası
Struktur bölmənin əsas fəaliyyət istiqamətləri: Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin sularının və gruntunun mikroobioloji tədqiqi.
Struktur bölmənin əsas elmi nəticələri:  Xəzər dənizənin sularının mikrobiosenozunun ekoloji vəziyyətinin dəyişilmə dinamikası haqqında kifayət qədər faktiki material toplanmış, suyun və qruntun avtoxton mikroflorasının tərkibi və yayılması qanunauyğunluqları müəyyən edilmişdir.
Hitotrof mikroorqanizmlər laboratoriyası
Struktur bölmənin əsas fəaliyyət istiqamətləri:
1. Selluloza-kağız və neft emalı müəssisələrində olan avadanlıqların biozədələnməsi və bioçirklənməsi səbəblərinin öyrənilməsi.
2. Sulfid filizlərinin geokimyəvi çevrilməsində iştirak edən mikroorqanizmlərin öyrənilməsi.
Struktur bölmənin əsas elmi nəticələri:  Avadanlıqların biozədələnməsinin və bioçirklənməsinin qarşısını almağa imkan verən bakterisid preparatlar alınmış və bir sıra müəssisələrdə tətbiq edilmişdir.
Bioloji səthi aktiv maddələr laboratoriyası
Struktur bölmənin əsas fəaliyyət istiqamətləri:
1. Karbohidrogen parçalayan mikroorqanizmlərdə suda həll olan hüceyrə xarici səthi -aktiv maddə sintezi.
1. Suyun səthi aktivliyini 28 dina/sm-ə endirən müxtəlif bakteriya stamları alınmışdır. Optimal şərait işlənib.
2. Tərkibində 20-70 %-ə qədər lipid toplayan Micor, Fusarium, Alternaria, Cephalosporium cinsinə aid stamlar ayrılmış, sintez olunan lipidin tərkibi öyrənilib.
Üzvi maddələrin botransformasiyası laboratoriyası
Struktur bölmənin əsas fəaliyyət istiqamətləri: Neft məhsullarının, o cümlədən Naftalan neftinin karbohidrogenlərinin mikrobioloji çevrilməsi prosesini öyrənməkdir.
Struktur bölmənin əsas elmi nəticələri:  Göbələk və bakteriya kulturalarından ibarət 100 ştam  ayrılmışdır ki, onların hamısı Naftalan neftini parçalama qabiliyyətinə malikdir.
Mikrob kulturalarının kolleksiyası bölməsi
Struktur bölmənin əsas fəaliyyət istiqamətləri: Müxtəlif taksonomik qruplara daxil olan qeyri və ya səthi patogen mikroorqanizmlərin genofondunun yaradılması.
Struktur bölmənin əsas elmi nəticələri:  Mikro və makro miesetlərə aid olan 500-ə qədər ştamın daxil olduğu kolleksiya yaradılıb.
Erigeron breweri
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Həsən ağa Bakıxanov
Həsən ağa Bakıxanov — Rusiya imperiyasının generalı, general-mayor (1880).
Collinsia rattanii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Həsən ağa Bakıxanov
Həyatı
Həsən ağa Bakıxanov 1834-cü ildə Qubada anadan olmuşdur. On dörd yaşında Tiflis kadet korpusunu bitirən Həsən ağa hərbi təhsilini artırmaq üçün Peterburqdakı paj korpusuna daxil olur. Hərbi məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra o, xidmət etmək üçün Əlahiddə Qafqaz Ordusuna göndərilir. Dəfələrlə hərbi yürüşlərdə iştirak etdiyinə görə orden və medallarla təltif olunmuşdur.
1894-cü ildə tərtib olunmuş bir arxiv sənədində general-mayor Həsən ağa Bakıxanovun təltif olunduğu orden və medallar qeydə alınmışdır. O, üçüncü dərəcəli Müqəddəs Vladimir, üzərində igidliyə görə yazısı olan dördüncü dərəcəli Müqəddəs Anna, ikinci və üçüncü dərəcəli Müqəddəs Stanislav, bundan başqa yüz on altı nömrəli ikinci dərəcəli hərbi fərqlənmə ordeni, Georgi lenti üzərində qızıl medalla, Müqəddəs hərbi Georgi ordeninin yüz illiyi şərəfinə buraxılmış bürünc medalla, 1877-1878-ci il müharibəsi xatirəsinə buraxılmış tunc bürünc medal və Qafqazda xidmətinə görə xaçla təltif olunub.
Bir müddət İrandakı Rusiya səfirliyində xidmət etdiyinə görə Həsən ağa Bakıxanov həmin ölkənin ən ali ordeni olan "Şire-Xorşid" ordeninə layiq görülmüşdür.
1855-ci ildə Həsən ağa əmisi Abbasqulu ağa Bakıxanovun böyük qızı Ziba Nisəbəyimlə (1831-1894) ailə qurmuşdur. 1879-cu ildə general-mayor rütbəsilə təltif olunan Həsən ağa Bakıxanov bir il sonra istefaya çıxıb Quba qəzasındakı dədə-baba torpaqlarını idarə etməklə məşğul olmuşdur.
1879-cu ildə general rütbəsində istefaya çıxan Həsən ağa ömrünün çoxunu Qubadakı şəxsi malikanəsində keçirmiş, ömrünün son üç ilini Bakıda yaşamışdır.1898-ci il noyabrın 28-də vəfat edən general Həsən ağa Bakıxanovu öz vəsiyyətinə görə Bibiheybət məqbərəsində atası Cəfərqulu ağanın yanında dəfn etmişlər. Həsən ağa Bakıxanovun ölümü ilə keçmiş Bakı xanlığının kişi nümayəndəsi kəsildi. General Həsən ağadan sonra bacısı Nurcahan xanım və qızı Reyhan xanım qalmışdır.
Məhəmmədhüseyn mirzə Firuz
Məhəmmədhüsеyn mirzə Əbdülhüseyn mirzə oğlu Firuz (1893-1983) — şahzadə, İran ordusunun generalı.
Həyatı
Əbdülhüsеyn mirzə Fərmanfərmanın dördüncü оğlu Məhəmmədhüsеyn mirzə 1893-cü ildə Təbriz şəhərində anadan оlmuşdu. Sankt-Pеtеrburqda Hərbi Akadеmiyada təhsil almışdı. Nizaməddin ləqəbini daşıyırdı.
Məhəmmədhüsеyn mirzə 1911-ci ildə jandarmеriyada xidmətə başlamışdı. 1915-ci ildə Rus оrdusunda, Qusar alayında xidmət еtmişdi. Birinci Cahan Savaşı nədəniyə rus оrdusu İrandan çıxandan sоnra, Qacar оrdusuna qatılmışdı.1919-cu ildə Əhməd şahın qvardiyasında qulluq еtmişdi. 1919-cu ildən 1921-ci ilədək Xоrasanda, Məşhəd şəhərinin jandarmеriyasına başçılıq еtmişdi. 1921-ci ildə pоlkоvnik rütbəsi almışdı. 1921-ci ildə оrduda yüksək vəzifə tutmuşdu. 1922-ci ildən 1923-cü ilədək Tehranda qərargahda xidmət еtmişdi. 1923-cü ildən 1924-cü ilədək İsfahanda оrdunun bir qanadının, briqadanın başçısı оlmuşdu. Məhəmmədhüsеyn mirzə gеnеral-lеytenant rütbəsi daşıyırdı.
Gеnеral-lеytenat Məhəmmədhüsеyn mirzə Firuz bir ara Fars əyalətinin həmakarəsi (bütün işlər üzrə müvəkkili) оlmuşdu. Sоnra, 1924-cü ildən 1927-ci ilədək Cənub qüvvələrinin qərargah rəisi vəzifəsinə yüksəlmişdi. Rza şah оnu həbs еtdirib, Tehran zindanına gətirtdi. Məhəmmədhüsеyn mirzə həbsdən azad оlunduqdan sоnra, 1929-cu ildə Qaşqay üsyanını yatırılmağa göndərilmişdi. Həmin il yüksək rütbəli zabit kimi Avropada оlmuşdu. 1942-ci ildə Hindistana gеdən hərbi missiyaya rəhbərlik еtmişdi. 1943-cü ildə Afrikaya yоllanan hərbi missiyanın başçısı оlmuşdu.
Məhəmmədhüsеyn mirzə 1945-ci ildən 1946-cı ilədək İranın Yоllar və Rabitə naziri vəzifəsində çalışmışdı. 1946-cı ildən 1947-ci ilədək Şərq qüvvələrinin (Xоrasan və Kеrman əyalətlərinin) kоmandanı оlmuşdu. 1947-ci ildə Оttavaya gеdən hərbi və mülki missiyaya rəhbərlik еtmişdi. Bеlçika krallığının (1919), Fransa rеspublikasının ən yüksək оrdеnləri ilə təltif оlunmuşdu.
Ailəsi
Məhəmmədhüsеyn mirzə Səfiə xanımla ailə qurmuşdu. İskəndər mirzə, Nеrsi mirzə adlı оğulları, adlı qızı vardı.
Elşad Yəhyayev
Elşad Yəhyayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
5 may 1966-cı ildə Şəki şəhərində doğulmuşdur. 1973-cü ildə Şəkidəki 12 saylı məktəbə getmişdi. 1977-ci ildə ailələri ilə Bakıya köçürlər. 1983-cü ildə Xətai rayonundakı 56 saylı orta məktəbi bitirir. 1984–1986-cı illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 1987-ci ildə Saratov Ali Hərbi Komandirlər Məktəbinə daxil olur. 1991-ci ildə leytenant rütbəsi ilə Vətənə dönür. Bu zaman artıq Qarabağ müharibəsi başlamışdı.
Döyüşlərdə iştirakı
Elşad könüllü olaraq DİN-ə müraciət edir və onu "N" saylı hissəyə taqım komandiri təyin edirlər. Cəsur komandir Sırxavənd, Naxçıvanlı, Papravənd kəndlərində gedən döyüşlərdə iştirak edir. Ermənilərə öz şücaətini göstərən döyüşçü xeyli qulduru məhv etmişdi. Naxçıvanlı kəndində qaynar döyüşlər gedirdi ermənilər ağır itki verdilər və geri çəkildilər…Elşad bu döyüşdə xeyli düşməni məhv etmişdi lakin qəfil snayper gülləsi onun gənc ömrünü qırdı 20 iyun 1992-ci il o, qəhrəmancasına şəhid oldu.
Ailəsi
Subay idi.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Yəhyayev Elşad Məmmədhənifə oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Şəki rayonundakı 12 saylı məktəb qəhrəmanımızın adını daşıyır.
Bakı şəhərindəki 56 saylı orta məktəbdə isə onun büstü qoyulub.
Xoşhal xan Xəttak
Xoşhal xan Xəttak(1613 – 25 fevral 1689; ), bəzən belə də yazılır: Xushāl Bābā, )— puştun əsilli əfqan şairi.
Həyatı
Əkbər şah zamanından Övrəngzeyb dönəminə (1658-1707) qədər Baburlu hökmdarlarına xidmət edən və bu xidmətləri qarşılığında böyük ödüllərə nail olan Xəttak qəbiləsinin taleyi bu son hükümdar dönəmində tərsinə döndü. Xoşhal xanın, Baburlu hökmdarları ilə araları yaxşı olmayan qəbilələrlə uzlaşma yoluna getməsi, ayrıca sarayda onun haqqında çıxan dedi-kodular Övrəngzeybi qızdırdı. Övrəngzeyb, öncə ailənin Əkbər şah zamanından bəri yığdıqları yol vergisindən onu məhrum etdi. Ardından Kabil valisi və onun Peşavərdəki təmsilçisinin düzənlədiyi bir planla tutuklanaraq Dehliyə göndərildi (1664).
İki l sonra Baburlu hökmdarlarına sadiq qalması şərtiylə məmləkətinə dönməsinə izin verilən Xoşhal burada bölgə valisi II Məhəbbət xanla yaxşı ilişkilər qurdu. Onun başqa bir bölgəyə təyin edilməsini fürsət bilərək Baburlu hakimiyətinə qarşı olan qəbilələri birləşdirmək üzərə fəaliyət göstərməyə başladı. Patanların ən güclü qəbiləsi Afridilərlə anlaşaraq Övrəngzibə bağlı qəbilələrdən Benqeşlərə qarşı hərəkətə keçdi və onları yendi. Ancaq 1674-cü ildə Övrəngzibin bugün Pakistan sınırları içində olan Həsənabdal qəsəbəsinə gələrək başlatdığı əsgəri hərəkat sonucu müxalif qəbilələrin müqaviməti qırıldı. Xoşhal xan bunun üzərinə oğlu Əşrəf xan lehinə qəbilə rəisliyindən çəkildi. Övrəngzibin yanında yər alan digər oğlu Bəhram xan onunla savaşa girişincə dağlıq bölgələrə sığınmaq məcburiyyətində qaldı. Xoşhal xan son günlərini Afridilər arasında keçirdi.
Xoşhal xan Xəttak 1689-cu ildə ölüncə vəsiyəti üzərinə Akurənin təxminən 6 km. qərbində ıssız dağlıq bir yerə dəfn edildi. Onun bu son istəyi Pakistanın milli şairi Məhəmməd İqbalin şeirlərində əks olunmuşdur.
Əsərləri
Xoşhalin şiirləri Əvrəngzibə karşı savaşan Patanların güç kaynağı olmuştur. Pəştuca və Farsça yazan Xoşhalin şiirləri kahramanlık, dindarlık, tasavvuf, vatan səvərlik, ahlak və aşk konusundadır. Ruhi mahlasıyla yazdığı Farsça şiirləri İran ədəbiyatının səbk-i Hindi üslubunda yazılmış ən iyi örnəkləridir. Pəştu ədəbiyatının öndə gələn simalarından sayılan Xoşhalə atfədilən 100ü aşkın əsərdən başlıcaları şunlardır: 1. Divan. 16.000 bəyittən ibarət olup Pəştuca və Farsça şiirlərini içərir (Pəşavər 1869; Huti 1928). Bu şiirlər Külliyyat adıyla Abdülhay Habibi-i Kandəhari (Kandəhar 1938) və Dost Muhamməd Kamil tarafından da nəşrədilmiştir (Pəşavər 1952). 2. Fažlnamə. Pəştuca dini bir məsnəvidir (Kabil 1952). 3. Baznamə. Pəştuca yazılan bu əsərdə doğanla yapılan avcılık anlatılmaktadır (Kabil 1953). 4. Dəstarnamə. Şairin içtimai, siyasi və ahlaki konularla ilgili düşüncələrini içərir (Kabil 1966). 5. Ŧıbnamə. Halk sağlığına dair bir əsərdir (Pəşavər 1985). Kaynaklarda Sivatnamə, Ĥabsnamə (Fıraķnamə), Fərruħnamə adlı manzum; Bəyaž və Hidayə (Ayinə) adlı mənsur əsərlər də Xoşhalə nisbət ədilmiştir (UDMİ, IX, 52).
Xoşhal Xanın bazı şiirləri Əvəlyn Howəll və Olaf Caroə (Thə Poəms of Khushal Kxan Khutak with Ənglish Vərsion a Sələction, Pəshāwar 1963) ilə D. N. Mac Kənziə (Poəms from thə Divān of Khūshāl Khān Khattak, London 1965) tarafından İngilizcəyə çəvrilmiştir.
Veb-komiks
thumb|uprightVeb-komiks və ya onlayn-komikslər – İnternetdə yayımlanan komikslərdir. Bir çox veb-komikslər yalnız onlayn rejimində çap olunurlar, kommersiya və ya bədii istifadə üçün şəbəkə arxivinə malikdirlər.
Praktiki olaraq hər kəs şəxsi veb-komiksini yaradaraq İnternetdə çap edə bilər. Hal-hazırda İnternetdə minlərlə komikslər mövcuddur.
Habil Əzizov
Habil Əzizov (tam adı: Habil Komunar oğlu Əzizov; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1968-ci il yanvar ayının 19-da Ağstafa rayonunun Kalinin kəndində (indiki Vurğun qəsəbəsi) anadan olub. Ailənin yeddi uşağından üçüncüsü idi. Dadaş Bünyadzadə adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna qəbul olmuş, bir il oxuyandan sonra hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi xidmətini Riqada başa vurub, yenidən instituta qayıtmışdır. Qiyabi oxuyur, Ağstafada sovxoz idarəsinin fəhlə briqadasında fəhlə işləyirdi.
Qanlı Yanvar faciəsi
Hadisə vaxtı III kursda qiyabi oxuyan Habil qış imtahan sessiyası dövrü olduğundan Bakıya gəlmişdi. Faciə baş verən gün Habilin ad günü idi. İmtahandan çıxıb əmisigilə gəlib. Orada süfrə açıb, ad gününü qeyd edirmişlər. Şəhərdə vəziyyətin qarışıq olduğunu bilən Habil, rahat oturub ad günü edə bilməyəcəyini deyərək, dostu Xanoğlanla birlikdə şəhərə getmişdir.
Dostu Xanoğlan: İkimiz yanaşı gedirdik. Mən qəfil qapağı açıq olan kanalizasiya quyusuna düşdüm, o isə əlimdən çıxıb irəli getdi.
Habil, həmin gün, yəni 1990-cı il yanvar ayının 19-da düşmən tankının altında qalaraq şəhid olmuşdur.
"20 Yanvar" şəhidi olan Ağstafa rayonunun Vurğun qəsəbəsi sakini Habil Əzizov, doğulduğu qəsəbə qəbiristanlığında dəfn edilib. Onun qəbri hər il yanvar ayının 15-dən 20-dək hər kəsin ziyarətgahına çevrilir.
Şəhid Habil Əzizovun adını daşıdığı məktəbin kollektivi, hər il şəhidin qəbrini ziyarət edərək ruhuna dualar oxuyurlar.
Oliver Bias
Oliver Bias (15 iyun 2001-ci ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan RB Leypziq klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusudur.
Polşa milli futbol komandası
Polşa milli futbol komandası - Polşanı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası. thumb|310px|[[Varşava Milli Stadionu]] thumb|310px|Polşa - Ermənistan ([[2007)]]
Oliver Bias
Leypziq
Bias Erzgebirge Aue akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Bias öz peşəkar karyerasında debütünü 2 avqust 2018-ci ildə Allsvenskan təmsilçisi olan Hakken klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 64-cü dəqiqədə İbrahima Konateni əvəz etmişdir. UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələsi görüşündə Leypziq rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
Klub
1 UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir. 2 Almaniya Superkuboku görüşləri daxildir.
Erigeron machucana
Erigeron machucana Erigeron machucana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Collinsia sparsiflora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Min nəfərin ekspedisiyası
Ekspedisiya, “Sardiniya krallığının” baş naziri Kamillo Kavurun ilhamverdiyi, İtaliyanın birləşdirilməsi kampaniyasının bir hissəsi idi. 1860-cı ilin martında krallığ öz ərazisinə “Mərkəzi İtaliyanın birləşmiş vilayətlərini” birləşdirdi. Birləşmə kampaniyasının növbəti mərhələsi, Appenin yarımadasının güney hissəsini və Siciliyanı əhatə edən Hər iki Siciliya krallığının ərazisinin zəbt edilməsi idi.
Ekspedisiya çox təhlükəli və riskli idi. Çünki ekspedisiya iştirakçılarını sayı cəmi min nəfər ikən qarşı tərəf olan İki Siciliya krallığı daha böyük nizami orduya və daha güclü donanmaya sahib idi. Lakin ekspedisiya uğurlu oldu və sonda keçirilən referendumla Siciliya, Cənubi İtaliya Sardiniya krallığına birləşdirildi, İtaliya krallığının yaradıldığı elan edildi.
Ekspedisiya təşəbbüsü italyan millətinin "dörd qurucu ata"sı hesab edilən Haribaldi, Mazzini, II Viktor Emanuel və Kamillo Kavur tərəfindən ortaq olaraq hazırlanmışdı. Lakin ekspedisiyanın reallığa keçməsi üçün əsas dəstək Françesko Krispinin cəhdləri ilə oldu. O, bölgədəki nüfuzundan istifadə edib İtaliyanın birləşdirilməsi layihəsini dəstəklədi.
Ekspedisiyada iştirak edən fərqli qrupların fərqli istəkləri var idi. Haribaldi İtaliyanı birləşdirmək, burjuaziya Siciliyanı dahan güclü kapitalizmə sahib olan İtaliyanın bir hissəsi görmək, sadə əhali isə torpaqların yenidən bölüşdürülməsi üçün bu ekspedisiyaya qatılmış və ya onu dəstəkləmişdi.
Ekspedisiya və bütün təşəbbüs britaniyalılar tərəfindən güclü bir şəkildə dəstəklənmişdi, çünki onlar Cənubi İtaliyada özlərinə dost bir hökumət görmək istəyirdilər. Həmçinin Süveyş kanalının açılışına az qalmış bir ərəfədə müasir İtaliyanın cənubunun strateji əhəmiyyəti də artmışdı. Belə bir şəraitdə İki Siciliya krallığını idarə edən Burbonlar sülaləsi getdikcə Rusiya ilə daha çox yaxınlaşdığı üçün etibarlı tərəfdaş hesab edilmirdilər. Ekspedisiya zamanı Britaniya dəniz donanması ekspedisiya gəmilərinin təhlükəsiz bir şəkildə quruya çıxmalarını təmin etmiş, onların hərbi əməliyyatlarının uğurlu keçə bilməsi üçün vəsait ayıraraq Burbon hərbçilərinə rüşvət verib onları satın almışdır.
Zəmin
Ekspedisiya İtaliyanın birləşdirilməsinin final mərhələsini təşkil etmişdir. Bu proses əsasən Sardiniya-Piedmont krallığının baş naziri Kamillo Kavur tərəfindən bütün həyatı boyu pillə-pillə həyata keçirilmişdir. Toskana hersoqluğunun, Modena və Parma qraflıqlarının, Romagnanın 1860-cı ildə Piedmonta birləşdirilməsindən sonra italyan millətçilərinin qarşısında hədəf kimi İki Siciliya krallığı qalmışdı. Bu krallıq müasir İtaliyanın cənubunun və Siciliyanın əsas hissəsini təşkil etməkdə idi. Bu torpaqların birləşdirilməsi bütün italyan torpaqlarının birləşdirilməsi arzusuna doğru atılacaq növbəti addım kimi dəyərləndirilirdi.
1860-cı ildə Haribaldi artıq İtaliyada ən məşhur inqilabçı lider kimi tanınmışdı və Genuyadan Siciliyaya, Neapola ekspedisiya təşkil etmək barədə düşünürdü. Bu ekspedisiyada Birləşmiş Krallığın ona gizli şəkildə dəstəyi var idi. Lorenzo del Boka iddia edir ki, Britaniya dəstəyinin əsasında özünün hərbi maraqları durmaqda idi. Çünki onlara Siciliya kükürdünü daha ucuz qiymətə əldə etmək lazım idi. Bu kükürddən silah-sursat hazırlanmaqsında geniş şəkildə istifadə edilirdi.
Qırmızı köynəklilər
1860-cı ilin martında sürgündə olan Rosolino Pilo Cüzeppe Haribaldini İtaliyanın cənubunu Burbonların hökmranlığından azad etmək üçün ekspedisiyaya rəhbərlik etməyi tövsiyə etdi. Haribaldi əvvəlcə buna qarşı idi, lakin sonunda razılaşdı. 1860-cı ilin may ayına qədər Haribaldi Siciliyaya ekspedisiyası üçün 1089 könüllü topladı.
Könüllülərdən 336-ı müasir İtaliya bölgələrindən gəlmişdi: 156 könüllü Genuyadan, 78 Toskanadan, 45 Siciliyadan, 46 Neapoldan, 11 nəfər isə Roma və ya Papa dövlətindən. Könüllülərin ən çxo olduğu bölgə isə Avstriya Lombardiyası idi. Beləki 434 könüllü Lombardiyadan və 194 könüllü də Venesiyadan gəlmişdi. Bundan əlavə olaraq, 33 könüllü də xarici ölkələrdən gəlmişdi. Bu xaricilərdən 14-ü etnik italyan olsa da, Avstriyanın Trentino bölgəsindən ekspedisiyaya qatılmışdılar. Ekspedisiyaya qatılan 4 nəfər macar var idi və onlardan biri dövrünün məşhur hərbçi, memar və sonradan sülh aktivisti olan István Türr idi. Könüllülərin əksəriyyəti orta sinfə mənsub idilər və peşə fəaliyyəti olaraq da əsasən tələbə və ya peşəkar sənətkarlar idilər.
1089 könüllü silahlanma baxımından əlverişsiz muşketlərlə silahlanmışdılar və forma kimi boz şalvarla qırmızı köynək geyinmişdilər.
5 may gecəsi boyunca Nino Biksionun rəhbərlik etdiyi kiçik qrup Genuyada yerləşən Rubattino gəmiçilik şirkətindən iki gəmi "ələ keçirdi". Əslində isə gəmilər Rubattino tərəfindən könüllü şəkildə verilmişdi. "Ələ keçirilən" gəmilərə l Piemonte və Il Lombardo adları verildi. Quarto dei Mille yaxınlığında içlərində Francesko Krispinin arvadı Rosalia Montmassonun da olduğu könüllülər gəmilərə mindilər.
Schneidə görə, "gəmilərə minməmişdən əvvəl Haribaldi yenidən İtaliya kralı II Viktor Emanuelə olan sədaqətini təzələmiş və Siciliyanı kral üçün fəth etməyə yollandığını bildirmişdir. Həmçinin Haribaldi ilə Viktor Emanueldən çox, Haribaldi ilə Kavur arasında daha çox sövdələşmənin olmasına dair hər bir əlamət var. Haribaldi Siciliya adasında quruya çıxdıqdan sonra Admiral Persanoya ekspedisiyanı dəstəkləmək əmr edildi."
Siciliyaya çıxmaq
Könüllülərin Siciliyaya yollandıqları gəmilər Britaniya Krallıq Donanması tərəfindən qorunurdu. Mühafizə işlərini görən donanmaya HMS Hannibal, Argus, İntrepid gəmiləri daxil idi və onlara Admiral Rodney Mundy rəhbərlik edirdi. Siciliyanın qərbində yerləşən Marsalaya 11 may tarixində yan alan könüllülər quruya çıxdılar. Bu zaman Britaniya gəmiləri limanda idilər və bu Burbon gəmilərini könüllü gəmilərinə müdaxilə etməkdən çəkindirdi. Quruya çıxma prosesi Francesko Krispinin və digərlərinin gəlişi ilə davam etdi. Krispiyə həvalə edilən tapşırıq yerli insanların dəstəyini qazanmaq idi.
Kalatafimi döyüşü
Könüllülər döyüşdən cəmi 4 gün əvvəl bölgəyə gəlmiş, Marsalada quruya çıxmışdılar. Onları gətirən Il Piemonte and Il Lombardo gəmilərini qarşılayan yerli əhali arasında Françesko Krispi də var idi.
Quruya çıxdıqdan sonra Haribaldi Salemidən keçməklə birbaşa Palermoya doğru irəliləməyə başladı. Palermodakı rəqib ordusuna komandanlıq edən Paolo Ruffo di Kastelkikala Françesko Landini qərbə, Meçeli cənuba göndərdi və Haribaldini önləmək istədi. Landinin komandanlığı altındakı bölməyə 2700 döyüşçü daxil idi. Bu 3 taborluq orduya yüngül silahlı süvarilər və 4 top da daxil idi. Haribaldinin rəhbərliyi altında isə 2 min nəfərlik ordu var idi. Buraya Cüzeppe La Mesa və Rosalino Pilo tərəfindən toplanmış tabor da daxil idi. Haribaldi düşməninin cəmləşdiyi təpəyə hücum etməyi planlayırdı.
Snina
Əhali
2001-ci ilə əsasən əhalinin etnik müxtəlifliyi belə idi):