cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Parlaq birgöz
Təbii yayılması
Təbii halda Çində, Yaponiyada və Koreyada bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 6 m-ə çatan, şaxələnmiş çətirli koldur. Yarpaqları 15 sm uzunluqda olub, uzunsov-yumurtavari, kənarlardan nisbətən burulmuş formada, üstdən tünd yaşıl, altdan açıq yaşıl rəngdə, parlaqdır. Çiçəkləri ətirli, ağ rəngli, oturaq və uzunluğu 18 sm olan süpürgə çiçək qrupuna toplanmışdır. Çiçəkləməsi may ayında başlayır və təxminən 3 ay davam edir.
Ekologiyası
Meyvələri xırda, tünd göy rəngli, yumru və ya yumurtaşəkilli, sentyabr-oktyabr aylarında yetişir. Torpağa tələbkar, istisevən və kölgəyə davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
Rayonlarda park və bağlarda rast gəlinir.
Bulbophyllum laciniatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bobsley
thumbnail|Müasir bobsley komandası, 2010 Birləşmiş Ştatlar iki yerli komanda
thumb|sağ|İsveçrənin Davos şəhərinin bobsley komandası, 1910
Bobsley(ing.bobsleigh) — sükanı və əyləci olan metal kirşə ilə dağdan sürətlə sürüşmə.
Beynəlxalq Bobsley və Toboqan Federasiyası (FİBT) 1923-cü ildə yaradılmışdır.
Rubus hawaiensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Alpüeş
Alpüeş  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sent-Jenevyev-sür-Arjans kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12005.
Kommuna təxminən Paris dən 460 km cənubda, Tuluza şəhərindən 175 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 55 km şimal-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 81 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 49 yaşda (15-64 yaş arasında) 39 nəfər iqtisadi fəal, 10 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət nisbəti 79,6%, 1999-cu ildə 56.0%). Fəal olan 39 nəfərdən 34 nəfər (17 kişi və 17 qadın) çalışdı, 5 nəfər işsiz (3 kişi və 2 qadın) var. 10 hərəkətsiz 2 nəfər arasında tələbə və ya tələbə, 4 nəfər təqaüdə çıxdı, 4 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdi.
Moz şəhəri
Moz şəhəri — Dərələyəz mahalı
Moz şəhəri 735-ci ildə zəlzələ nəticəsində dağılıb, burada o qədər əhali ölüb ki, sağ qalanların ahnaləsi, vay-şivəni ərşə bülənd olub. O vaxtdan da bu dərənin adı “Vay dərəsi” kimi yaddaşlara yazılıb. (Moz şəhərinin xarabalıqları Məlikşah kəndi ilə Söylan qəsəbəsinin arasında, Arpaçayın sağ sahilində yerləşirdi, İrəvana gedən magistral yol buradan keçirdi).
Brodvey melodiyası (film, 1929)
Brodvey melodiyası — İlk Hollivud musiqili filmlərindən biridir. 1929-cu ildə buraxılıb. Həmin ilin digər filmləri ilə müqayisədə daha böyük büdcəsi olub. Həmçinin Ən yaxşı filmə görə "Oskar" mükafatı laureatıdır.
Fərhad və Şirin (Vəhşi)
Məzmunu
Vəhşi özü də zəhmətkeş ailəyə mənsub olduğundan, əsərini şahənşah Xosrov Pərvizə yox, zəhmətkeş Fərhada həsr etmişdir. Vəhşi də Nizami Gəncəvi kimi həyatın və kainatın əsas məqsədini eşqdə görmüş, eşqdən başqa hər şeyi etibarsız hesab etmişdir. O, eşq nemətindən məhrum olan bir insanı, dirilik suyu içib, əbədi yaşamaq hüququ qazanmış olsa da, mənəvi ölmüş hesab edir:
“Əgər yüz dəfə dirilik suyu içmiş olsan da, Səndə eşq yoxdursa, ölüsən!”
Şair, həqiqi eşq uğrunda yanıb kül olmağı belə, “vücudun həddi-kəmalə çatması” kimi qiymətləndirir. O, eşqin hər cür ağır əzablarını həyatın ən şirin, ən müqəddəs nəşələri kimi qəbul edir. Özü də bütün bu təhlükə və əzabları böyük həvəs və səmimiyyətlə qarşılayır.
Vəhşi eşqə, eşqin qüdrətinə çox yüksək qiymət verir. Şairin fikrincə, bütün kainat, mövcud olan hər bir zərrə ancaq eşq üçün, eşqin qüdrəti ilə yaşayır. Bütün həyat və kainat ancaq eşqə bağlıdır. Onsuz varlıq boş, qaranlıq və mənasız bir məfhumdur:
“Hər zərrədə yeganə bir meyl vardır ki, Onu öz xüsusi məqsədinə çatdırır... Yerdən göyə qədər axtarsan da, Bircə zərrəni bu meyldən boş görməzsən. Bütün əyri-üyrü riştələrin ucu, Təkcə bu meyldir, qalan heçdir.”
Fərhad
Vəhşi, elə başlanğıcdan fərhadı polad iradəli daşyonan bir usta kimi təsvir edir. Şirin nəzərdə tutduğu qəsri tikdirmək üçün iki nəfər məharətli usta tapılıb gətirilməsinə göstəriş verəndə Vəhşi Şirinin dili ilə o sənətkarların səciyyəsini belə bəyan edir. Bənna haqqında: “Birinci hünərli bir sənət sahibi ki, Əlindən gözəl bir bina tikmək gəlsin. Layihələri həndəsə əsasında qurulub, Heç bir artıq-əksiyi olmasın. Daşyonan haqqında: Sonra dəmir ürəkli, polad canlı olsun ki, Zəhmət çəkməyə belini bağlasın. Canı bərklikdə daşı üzən olsun, Çevik olub əl-ayaqdan da iti olsun.
Bununla da Vəhşi əvvəlcədən Fərhadın nə kimi xüsusiyyətlərə malik olacağı haqqında fikir söyləyir.
Vəhşinin Fərhadı həddindən artıq gözü-könlü tox, qızıl-gümüşə etinasızdır. Şirinin xidmətçiləri nəzərdə tutulan sənətkarı tapıb, onlarla görəcəkləri iş və alacaqları əmək haqqı barəsində danışıq aparanda bənna yerinə yetirəcəyi iş qarşılığında ancaq qızılla maraqlanır, ona istədiyi miqdarda qızıl veriləcəyi təqdirdə, tapşırığı qəbul edəcəyini sözyləyir. Fərhad isə görəcəyi iş qarşılığında qızıldan imtina edir. Vəhşinin Fərhadı hələ heç Şirinin üzünü görməmiş, onun adını eşitməmiş, kim olduğunu bilməmiş, heç bir fikir və məqsədə əsaslanmadan muzd almaqdan imtina edir. Əmək qarşılığında qızıl almağı özünə ayıb hesab edir. Lakin, həmin dövr üçün bu cür təfəkkür heç də təbii və adi deyildi.
Fərhad Şirinlə üzbəüz gəldikdə ilk baxışdan ona məftun olur. Dağçapan bütün varlığı, bütün vücudu ilə Şirinin hüsn camalına heyran olur. Nizamidə olduğu kimi, Vəhşinin Fərhadı da, o qədər sadəlövh, xəyalpərəst və məsumdur ki, özünün Şirinə tay olmadığını nəzərdə tutmayaraq, ona vurulur. Lakin, bu uğursuz eşqin nə ilə nəticələnəyini düşünmür. O, özünü pərvanə kimi şöləyə vurur, bu atəşin eşqin bərabərində heç nədən qorxmayaraq sevgi meydanına atılır.
Vüsal Şirazi də nəzmə çəkdiyi hissədə Fərhadın obrazını sələfi kimi təsvir edir. Vüsalın Fərhadı da gözəl bir rəssam, bacarıqlı bir heykəltəraşdır. O, hələ əsas işə başlamazdan əvvəl Şirinin təsvirini Bisütun dağının sıldırım bir qayasında həkk edir. Vüsalın Fərhadı da polad əzmli və möhkəm iradəlidir. Şirin onunöhdəsinə qoyduğu işin çətinliyindən danışanda Fərhad öz saf eşqinin qüdrətinə əsaslanaraq ona cavab verir: “Daş dağ yox ki, polad bir dağ olsa da, Eşqinin gücü ilə onu kökündən qazaram.” Vüsal Fərhadı çinli bir bütpərəst kimi təsvir edib, onun dilindən belə söyləyir: “Mən çinliyəm, çinlilər də bütpərəstlikdə, Badədəki sərxoşluq kimi məşhurdurlar.” Digər bir yerdə Şirin onun həqiqətən də bütpərəst olduğunu dəqiqləşdirmək istəyəndə, Fərhad gözəlin sualına belə cavab verir: “Fərhad ona söylədi, bəli, belədir, Mən çinliyəm, çinlilər də bütpərəstdirlər.” > Fərhad, bir neçə dəfə özünün Çində, Bütxanədə, Brəhmən təlimi əsasında böyüyüb pərvəriş tapması, bütlərə pərəstiş etməsi haqqında fikir söyləyir. Şirinə bildirir ki, əgər bu vaxta kimi cansız-ürəksiz bütlərə pərəstiş etmişdirsə, bundan sonra, Şirini – canlı və ürəkli bütü öz məbudu bilib, ona sitayiş edəcəkdir.
Sabir Şirazi nəzmə çəkdiyi hissədə əvvəlcə Fərhadı çox utancaq və həyalı biri kimi təsvir edir. Hətta, Şirin onu xəlvətə çağırıb müaşiqə etmək istərkən, Fərhad susur, utandığından qızarır, həyasından başını yuxarı qaldıra bilmir. Fərhadın utandığını görən Şirin, başqa tədbir görür, onu uzaq, səfalı bir çəmənə dəvət edir, orada hər cür şərait yaradır. Bütün gecəni onunla təklikdə qalır. Fərhada tam azadlıq, istədiyi kimi hərəkət etmək imkanı verir. Ancaq Sabirin Fərhadı özünü ilahi bir şeq, ruhani bir məhəbbət yolçusu kimi göstərərək, Şirinə yaxın durmur.
Şirin
Vəhşi öz əsərini Xosrovun Şirini tərk edib, isfahanlı Şəkərin ardınca getməsi ilə başlayır. Xosrovun bu növbəti yaramaz hərəkəti gözəlin həssas ürəyini kədərləndirir, onu bərk incidir. Xosrovun möhtəşəm və təmtəraqlı sarayı Şirinə qəfəsdən də darısqal gəlir. O, sarayı tərk edəndə söyləyir:
“Sən ona bir bax ki, bizi süfrəsinə çağırıb, Özü isə başqasına qonaq gedib.”
Nizami Şirini Xosrovun bütün şıltaqlıqlarına dözür. Öz saf eşqi uörunda hər şeyə göz yumub, hər cür əzaba qatlaşır. Sona qədər ancaq Xosrovun məhəbbətinə sadiq qalır. Lakin Vəhşinin Şirini belə deyil, Xosrovun isfahanlı Şəkərlə birlikdə olduğunu öyrənən kimi sarayı tərk edərək başqa yerə köçür, Xosrovdan intiqam almaq fikrinə düşür. Cariyələr onun bu hərəkətini tənqid edərək, vəfasız adlandırdıqda, Şirin Xosrov sarayını tənqid edərək, onun iç üzünü açıb göstərir və “Vəfasızlığı sizlərdən öyrəndim” deyə cavab verir.
Vəhşinin təsvir etdiyi Şirin xosrovdan incisə də, hələlik, Fərhada da öz ürəyini verməmişdir. Fərhadın eşq əsiri olduğunu bilsə də, son qərara gəlməmişdir.
Vüsal Şirazinin nəzmə çəkdiyi hissədə isə Şirin çox mükəmməl və ağıllı bir qadın obrazıdır. Vüsalın Şirini olduqca kamallı və mərifətlidir. O, Fərhadın sınaqdan çıxarılmasını davam etdirməyə çalışır. Hər şeydən qabaq, bu yeni aşiqin onu həqiqətənmi sevdiyinə, yoxsa Xosrov kimi hərdəmxəyal olduğuna əmin olmaq istəyir. Fərhad ona eşq elan edib, sadiq qalacağına and içdikdə Şirin ona inanmır, çanki, daha əvvəl Xosrovdan da bu cür vədlər eşitmiş, lakin tam əksini görmüşdü. Şirin Fərhadi içirib sərxoş edərək, ona müxtəlif suallar verir, onun şəxsiyyəti, əsil-nəcabəti və nə məqsədlə səfər etməsi haqqında məlumatlar öyrənməyə çalışır. Vüsalın Şirini musiqi və içkiyə meyllidir. O, sarayda, seyrdə və səyahətdə heç vaxt içkisiz olmur.
Sabir Şirazi nəzmə çəkdiyi hissədə Fərhad və Şirini görüşdürür. Fərhad könlünü açıb Şirinə söylədikdə Şirin onu uzaq, səfalı bir çəmənə dəvət edir, burda Fərhadla gecələyib, ona hər cür ixtiyar verir. Sabirin Şirini sələflərindən fərqli olaraq, zəif iradəli bir qadındır. O, Fərhaddan kam tələb edir. Fərhad bundan imtina etdikdə, o düşünür ki, bunun səbəbi, Xosrovla nişanlı olmasıdır. Fərhadı bu qeyddən azad etmək üçün ona söyləyir: “Öz mətaımı artıq Xosrova, Başqa dilbəri olduğuna görə satmayacağam. Gəl mənim bu müşkülümü özün asan et, Qucağına alıb ürəyimin kamını ver.” Cəlaləddin Hümayi. İran ədəbiyyatı tarixi, Tehran 1308, səh.138
Tarixi
XVI əsrdə yaşamış fars şairi Vəhşi Bafqi Nizaminin “Xosrov və Şirin” poemasının təsiri ilə bu mövzuda əsər yaratmışdır. Vəhşinin 2140 misralıq “Fərhad və Şirin” mənzuməsinin 1242 misrası əsərin müqəddiməsinə, nətə və münacata həsre olunmuş, qalanı isə “Fərhad və Şirin” mövzusuna aiddir. Buradan aydın olur ki, müəllif böyük həcmli, mükəmməl bir əsər nəzmə çəkmək istəmişdir. Lakin, ölüm şairə bu arzusunu həyata keçirməyə imkan verməmiş, əsər yarımçıq qalmışdır. Vəhşinin vəfatından təxminən 250 il sonra, Vüsal təxəllüsü ilə yazan Mirzə Şəfi Şirazi (1779-1846) həmin əsəri tamamlamağı öhdəsinə götürmüşdür. Vüsal Qacar sülaləsindən olan Fətəli şah (1771-1834) və Məhəmməd şah (1810-1848) dövrünün görkəmli şairlərindən olub, 15 min beytdən ibarət bir divan yaratmışdır. O, Vəhşinin “Fərhad və Şirin” məsnəvisini tamamlamağa cəhd etmiş, lakin, əcəl ona da imkan verməmiş, poema yenə yarımçıq qalmışdır.
Vüsal öz əsərini Vəhşinin əsərinin davamı hesab etdiyinə görə ənənəvi münacat, tərif, mədh və sairə hissələr üzərində dayanmadan, eşq haqqında 38 misralıq kiçik bir müqəddimədən sonra, birbaşa mətləbə keçərək, hadisələri qaldığı yerdən davam etdirməyə çalışmışdır. Vüsal həmin parçada Vəhşinin başladığı bu eşq dastanını bitirəcəyi fikrini bir beytlə ifadə etmişdir: İstər Vəhşi, istər Vüsal söyləmiş olsun, Məqsəd eşq və eşqin tərifidir. Vüsal bu əsərə 2500 misra artırdıqdan sonra ölmüşdür. O, özü əsəri bitmiş hesab etsə də, tələb olunan nəticə poemada öz əksini tapmamışdır. Odur ki, Vüsalın vəfatından bir neçə il sonra, Sabir Şirazi təxəllüslü bir şair əsəri tamamlamağı öz öhdəsinə götürmüşdür. O, Vəhşi və Vüsalın əsərinə 608 misra artırmaqla əsəri başa çatdırmışdır.
Vəhşi Bafqinin sələfləri öz əsərlərini başqalarının göstərişi, istək və arzusu ilə yaratmışlar. Vəhşi isə poemanı ancaq öz qəlbinin ehtiyacı, şəxsi ilham və zövqü ilə yazdığını bildirir. O, dəfələrlə ancaq öz qəlbindən ilham aldığına, əsəri eşq macəralarını tərənnüm etmək məqsədi ilə yazdığına işarə edir: “Fərhadla Şirinə aid olan, Bu eşq poemasını deməkdən məqsədim Eşqdir, eşqin şərhi və izahıdır. Eşqin əzab və möhnətini bəyan etməkdir.”
Nizaminin təsiri
Vəhşi də, “Xosrov və Şirin” və “Fərhad və Şirin” poemalarının digər müəllifləri kimi böyük Nizamidən təsirlənmişdir. Hüseyin Nəxəi tərtib etdiyi “Divani-kamili-Vəhşi Bafqi”də ümumiyyətlə Vəhşinin Nizamidən təsirlənməsi haqqında yazır:
"“O, “Fərhad və Şirin”i nəzmə çəkərək Nizaminin “Xosrov və Şirin”ini özünə nümunə götürüb., o gövhər dənizində üzmüşdür. Çox vaxt onun sözlərini, tərkib hissələrini, terminlərini, bəzən də bütövlükdə beytləri götürüb öz şerlərinə daxil etmişdir.”"
Digər İran tədqiqatçısı Maziyar “Mahnameye-suxən” adlı əsərində Nizaminin “Xosrov və Şirin” mövzusunda yazan şairlərə, o cümlədən Vəhşi Bafqiyə təsiri barədə yazır:"“Nizamidən sonra bir çox şairlər onun ardınca getmiş, “Xosrov və Şirin” poemasındakı Fərhadın nakam eşqini yenidən qələmə almışlar. Ancaq, bu təqlidlərin heç biri orijinalın bərabərində rövnəq tapmamışdır. Təkcə, Vəhşinin natamam “Fərhad və Şirin”i özünün bəzi xüsusiyyətlərinə görə oxucuların zövqünü oxşamışdır.”"
Nizami poemasının əsas qəhrəmanları Şirin və Xosrovdur. Fərhad isə, ikinci dərəcəli və ötəri bir obraz kimi tərənnüm olunur ki, Nizami onu əsərə xeyli sonra gətirib, tez də səradan çıxarır. Şair bir neçə epizodda Fərhadın faciəsini tərənnüm etməklə surətini əbədiləşdirsə də, onu ön planda götürmür. Lakin, Vəhşi nəzmə çəkdiyi planını tamamilə başqa cür qurur. O, əsərin əsas qəhrəmanı Fərhadı götürərək, poemanı ona həsr edir.
Vəhşi də, Əmir Xosrov Dehləvi kimi Nizami əsərində qoyulan bir çox məsələləri vacib hesab etməmiş, onların üstündən keçmişdir. O, əsərini Xosrovun Şirindən küsüb Şəkəri əldə etmək məqsədi ilə İsfahana hərəkət etməsi, Fərhadın meydana gəlib çıxması ilə başlayır.
Əsərin qayə və məqsədi haqqında Nizami ilə Vəhşinin fikirləri bir-birindən fərqlidir. Nizami göstərmək istəyir ki, nəzmə çəkdiyi bu dastan əsas etibarilə əfsanə yox, baş vermiş tarixi bir hadisədir. Lakin, Vəhşi məsələni tamamilə başqa cür düşünür, o, hadisələri Nizaminin qoyduğu mövqenin əksindən götürür. O, əhvalatın tarixi bir həqiqət olub-olmamasına fikir vermir, əksinə, hadisələri “doğruya bənzər yalan” adlandırır: “Gerçəyə bənzər bir yalanı tərənnüm edirəm, Özümü müqayisə edib eşq ilə bağlayıram.”
Çaylı (Şəmkir)
Tarixi
Şəmkir rayonunun Seyfəli inzibati ərazi vahidində kənd. Şəmkir çayının sahilindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Qazax rayonunun Çaylı kəndindən gəlmiş ailələr salmışlar.
Əhalisi
Kənd əhalisi 537 (2009) nəfərdir ki, onunda 256 nəfəri kişi, 281 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.
Fabrizio Kaliqara
Fabrizio Kaliqara (12 aprel 2000-ci ildə ildə anadan olub) — İtaliya A Seriyası təmsilçilərindən olan Yuventus klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İtaliya futbolçusudur.
Klub karyerası
Kaliqara Yuventus akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü 12 sentyabr 2017-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasında Barselona klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 87-ci dəqiqədə Qonzalo İquaini əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Yuventus rəqibinə 3-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Milli karyerası
Kaliqara İtaliya millisinin U-16, U-17 və U-19 millilərində çıxış etmişdir.
Manqa
və ya — Yaponiyada və ya yapon dilində istehsal olunan komikslər. Müasir manqaların stili XIX əsrin sonlarında ortaya çıxmışdır. Manqaların uzun və mürəkkəb tarixi var.
Yaponiyada "manqa" termini (kanci: ; hiraqana: ; katakana: ; ) həm komiksləri, həm də karikaturaları bildirmək üçün işlədilir. Yaponiyadan xaricdə isə bu termindən Yaponiyada istehsal olunan komikslər üçün istifadə olunur.
Yaponiyada hər yaşdan insan manqa oxuyur. Buna görə manqalar müxtəlif janrlarda və mövzularda ola bilər: döyüş-macəra, biznes və maliyyə, komediya, detektiv, tarixi, qorxu, romantika, elmi fantastika və fentezi, cinsəllik, idman və s. Manqaların çoxu digər dillərə tərcümə olunur. 1950-ci illərdən başlayaraq manqalar Yaponiya nəşriyyat sənayesinin başlıca sahəsinə çevrilmişdir. 2007-ci ilin məlumatına görə Yaponiyada manqa bazarının həcmi 406 milyard ¥, 2009-cu ildə isə 420 milyard ¥ təşkil etmişdir. Manqaların ancaq Yaponiyada deyil, digər ölkələrdə də böyük oxuyucu kütləsi var. 2012-ci ildə Avropada və Orta Şərqdə manqa bazarının həcmi 250 milyon $ ilə ölçülmüşdür. 2008-ci ildə ABŞ və Kanadada manqa bazarının həcmi 175 milyon $ təşkil etmişdir. Manqalar əsasən ağ-qara nəşr olunur. Lakin rəngli manqalar da mövcuddur (məsələn, "Colorful"). Manqalar adətən böyük manqa jurnallarında serializasiya olunur. Əgər manqa uğur qazanarsa, fəsilləri toplanaraq tankobon cildlər şəklində buraxılır. Manqa üzərində işləyən sənətçiyə manqaka deyilir. Manqaka əsasən bir neçə köməkçi ilə birlikdə işləyir və bir nəşriyyata bağlı olur. Əgər manqa kifayət qədər populyarlıq əldə edərsə, əsasında anime serialı çəkilə bilər. Bu hətta manqanın serializasiyası zamanı da baş verə bilər. Manqalar əsasında bəzən bədii filmlər və anime filmləri də çəkilə bilər.
Manqalar Yaponiyaya yaxın ölkələrin komiks mədəniyyətlərinə də təsir etmişdir. Bu ölkələrə Çin, Honkonq, Tayvan ("manhua") və Cənubi Koreya ("manhva") aiddir.
Etimologiya
"Manqa" sözünün yapon dilindəki qarşılığı 漫画 kanciləri ilə ifadə edilir. Bu sözün birinci kancisi 漫 (man) "şıltaq və ya hazırlıqsız" mənasını, ikinci kancisi 画 (ga) isə "şəkillər" mənasını verir.
"Manqa" sözü Santo Kyodennin "Shiji no yukikai" şəkilli kitabının (1798) çap olunmasında sonra XVIII əsrdə və Aykava Minvanın "Manga hyakujo" (1814) əsərinin və məşhur ukiyo-e rəssamı Katsuşika Hokusayın eskizlərindən ibarət məşhur "Hokusai Manga" kitablarının (1814–1834) nəşr olunmasından sonra XIX əsrin əvvəllərində geniş şəkildə istifadə olunmağa başlamışdır. Sözdən müasir mənası ilə ilk dəfə Rakuten Kitazava (1876–1955) istifadə etmişdir.
Tarix
Müasir manqaların tarixi Yaponiyanın işğal dövründə (1945-1952) və işğaldan sonrakı illərdə (1952-1960-cı illərin əvvəlləri) formalaşmışdır.
Manqa tarixçiləri müasir manqaların yaranması prosesində iki amili qeyd edirlər. Birinci amil ABŞ-nin Yaponiya işğalı illərində (1946-1952) ABŞ-nin mədəni təsirləridir. Bu dövrdə hərbçilər tərəfindən Yaponiyaya gətirilmiş ABŞ televiziya, film və karikatura şəkilləri və mövzuları (xüsusilə Disney) manqaların formalaşması prosesinə təsir etmişdir. Frederik Şodt, Kinko İto və Adam Kern kimi yazıçılar tərəfindən dəstəklənən baxış isə Yaponiyanın mədəni və estetik ənənələrinin (müharibədən öncə, Meyci dövrü və Meyci dövründən əvvəl mədəniyyət və incəsənət) təsirlərini vurğulayır.
Manqa sənətinin inkişafının ən sürətli inkişafı müharibədən sonrakı dövrə təsadüf edir. Xüsusilə, Osamu Tezuka ("Astro Boy") və Maçiko Haseqava ("Sazae-san") kimi manqakalar bu dövrün ən parlaq simalarıdır. "Astro Boy" Yaponiyada böyük populyarlıq əldə etmişdir. "Sazae-san" yonkomasının anime adaptasiyası isə 1969-cu ildən fasiləsiz yayımlanmaqdadır. Tezuka və Haseqava manqa stilində yeniliklər gətirmişdilər.
Xüsusiyyətlər
Yaponiyada hər yaşdan insan manqa oxuyur, ona həm təsviri incəsənət, həm də bədii ədəbiyyat nümunəsi kimi ehtiram göstərirlər, buna görə də ən müxtəlif janrlarda və müxtəlif mövzulara aid çoxlu sayda manqalar mövcuddur: macəra, romantika, idman, tarix, yumor, elmi fantastika, dəhşət, erotika, biznes və s. Demək olar ki, bütün manqalar ağ-qara çəkilir, hərçənd az miqdarda rəngli manqalar da var. Populyar manqalar, xüsusilə uzun manqa seriyaları (bəzən bitməyən) əsasında anime çəkilir.
Digər ən mühüm cəhət manqaların sağdan sola oxunmasıdır, səbəb isə yapon məktublarında heroqlif sütunlarının məhz belə yazılmasıdır.
Yerliləşdirmə
ABŞ-də bir çox rəssamlar manqa stilində komiks və karikatura çəkmişdirlər. İlk belə komiks nümunələrini ABŞ komiksçisi Vernon Qrant Yaponiyada yaşayarkən 1960-cı illərin sonlarında və 1970-ci illərin əvvəllərində yaratmışdır. Manqa stilində çəkilmiş ən tanınmış ABŞ komiksləri Frank Millerin "Ronin" komiksi (1980-ci illərin ortaları), Adam Uorren və Toren Smitin "The Dirty Pair" komiksi (1988), Ben Dunnun "Ninja High School" komiksi (1987) və Uilyam Tukkinin "Manga Shi 2000" (1997) komiksidir.
Fransa komiksçiləri manqa stilində komikslərin bir neçə versiyası yaratmışdırlar (manfra). Bunlardan biri banisi Frederik Bale olan novella manqadır. Bale Fransa və Yaponiyada işləmiş, Yaponiya manqakaları ilə əməkdaşlıq etmişdir.
Mükafatlar
Yaponiya manqa sənayesində bir çox mükafatlar təsis olunub. Mükafatların böyük hissəsi nəşriyyatların sponsorluğu ilə verilir. Bu cür mükafatlara nümunələr:
2007-ci ilin mayından Yaponiya Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən Beynəlxalq Manqa Mükafatı verilir.
Rubus hayata-koidzumii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şəmşəddil distansiyası
Şəmşəddil distansiyası — Rusiya imperiyası tərkibində mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi. Rusiya İmperiyasına daxil olan Gürcüstan quberniyası tərkibində 12 sentyabr 1801 - 10 aprel 1840-cı illərdə mövcud olmuşdur.
Əhalisi
thumb|right|200px|İran və Rusiyanın müharibə səhnəsi, 1827-ci il; xəritə 1888-ci ildə tərtib edilib, dövlətlərin və inzibati vahidlərin sərhədləri 1827-ci ildəki vəziyyətinə uyğun verilmişdir.
Brickellia kellermanii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Norveç əhalisi
300px|thumb|Norveçin demoqrafik artımı Norveç əhalisi — 4 985 900 nəfərdir. Ölkə bu göstəriciyə görə dünyada Sinqapur və İrlandiya arasında yerləşib və 118-ci yerdədir. Ölkədə orta yaş həddi 40 yaşdır. Norveçdə doğum səviyyəsi (hər 1000 nəfərə 10.84) ölüm səviyyəsini (hər 1000 nəfərə 9.24 ) üstələyir. Buna baxmayaraq mühacirlərin hesabına əhali sayında artım müşahidə olunur. Proqnozlara əsasən, 2060-cı ilə qədər Norveç əhalisi 7 milyona qədər arta bilər.
Yuxarı Seyfəli
Yuxarı Seyfəli – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Kənd əhalisi 3725 nəfərdir ki, onunda 1819 nəfəri kişi,1906 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.
İsveçrə əhalisi
350 px|thumb|İsveçrə dillərinin ölkə üzrə yayılması: [[Alman dili (64 %), Fransız dili (19 %), İtalyan dili (8 %), Romanş dili (1 % az)]]
1975-ci ilədək İsveçrənin əhalisi həm təbii artım, həm də immiqrasiya hesabına artırdı. Sonradan immiqrasiya tempi azalmağa başladı.
Əhalinin say hesabı 15 yaşa qədər — 23,4%, 60 yaşdan yuxarı — 15,1%-dir..
Bulqan
Bulqan — Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikası Naxçıvan şəhərinin inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Qaracuq kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Qaracuq kəndinin bir hissəsi Bulqan kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 9 iyun 2009-cu il tarixli, 829-IIIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Qaraçuq kənd inzibati ərazi dairəsi və onun tərkibindəki Bulqan kəndi Naxçıvan şəhər inzibati ərazi vahidinin hüdudlarına daxil edilmişdir.
Tarixi
Bulqan Naxçıvanın qədim yaşayış məntəqələrindən biridir. Kənd ərazisində orta əsrlərə aid yaşayış yeri olmuş, buradan sənduqə tipli bir neçə qəbirüstü abidə, müxtəlif dövrə aid çəhrayı rəngdə bişirilmiş sadə və şirli qab qırıntıları tapılmışdır. Bulqan kəndi yarandığı vaxtdan Araz çayının kənarında yerləşmiş, 1963-1969-cu illərdə Araz su anbarının tikintisi ilə əlaqədar əvvəlki yerindən indiki əraziyə köçürülmüş, keçmiş kənd Araz dəryaçasının altında qalmışdır. Mənbələrdə “Bulğan” adı ilə qeydə alınmış kənd XVI əsrdə Naxçıvan nahiyəsinə, XVIII əsrdə Qarabağ nahiyəsinə, XIX əsrdə Naxçıvan mahalına, 1925-1930-cu illərdə Naxçıvan dairəsinə daxil olmuşdur. XIX əsr və ondan əvvəlki dövrlərdə kənddə kəngərlilərin Qızılqışlaq tayfasına məxsus 29 ailə yaşamış, kəndin torpaq sahələri Əmir Suar bəyə və üç qardaşa məxsus olmuş, ərazidə daha çox buğda və arpa əkilmişdir. Bulqanda yaşayan Qızılqışlaq tayfası və tirələrinin, eləcə də kəngərlilərin Əlixanlı tayfasına məxsus ailələrin yaylaq yeri XIX əsrdə  Əli Məmməd qışlağı,  “Güllü qışlaq”, “Kalançı qışlaq” və “Mağara qışlaq” adları ilə tanınmış indiki Aşağı Qışlaq və Yuxarı Qışlaq kəndləri olmuş, bu kəndlərin əsası kəngərlilər tərəfindən qoyulmuşdur.
Dilimizdə “Bulqan” adının mənası haqqında yekdil fikir yoxdur. Məsələn, xalq arasında, eləcə də bəzi elmi mənbələrdə belə fikir söylənilir ki, kənd Araz çayının qıjov yerində yerləşdiyi üçün buraya “Bulqan” – yəni “burulğan, qıjov yer” deyilmişdir. Bu söyləməyə əsaslanan K.N.Smirnov da adın mənasını “girdab, burulğan, qıjov” mənasında açıqlayır. Ancaq bundan fərqli olaraq, tədqiqatçılaın bir qismi toponimin monqol dilində bulqaan – “yurd”, “düşərgə”, türk dillərində isə “bulmaq”, “tapmaq”, “əldə etmək” sözlərindən əmələ gəldiyini yazırlar. “Bulqan” adının məna açımını yuxarıdakı şəkildə yozmaq özünü doğrultmur. Əvvəla, keçmiş Bulqan kəndi yaxınlığında Araz çayı burulğan, qıjıltılı şəkildə axmırdı və ya Türkiyədən başlayan Araz çayının qıjıltılı, burulğan yerlərinə yaxın ərazilərdə yerləşən kəndlərə də belə ad verilməmişdir. Ona görə toponimin mənasını çayın axma forması, sürəti ilə əlaqələndirmək düzgün deyil. Çünki “Bulqan” adı kəngərlilərin “Bolqar” tayfa adı əsasında yaranmış toponimdir.
Tarixi abidələri
Bulqan kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
Əhalisi
Əhalisi 1208 nəfərdir.
Bulbophyllum lacinulosum
(Bulbophyllum lacinulosum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Florensiya Respublikası
Florensiya Respublikası  — şimali İtaliyada 1115-1185 ci və 1197-1532 ci illər arasında mövcud olmuş müstəqil respublika.
Naxçıvan qəzası (Osmanlı imperiyası)
Naxçıvan qəzası — Osmanlı dövründə inzibati-ərazi vahidi. İrəvan əyaləti nin qəzalarından biri.Nahçıvan Kazası 7 nahiyeden ibarətdi. Naxçıvan qəzasına 34 kənd daxil idi.Kəndlərən bəzisi Bədəhşan, DərəElbaq, Dirabad, Geçit-i İslamiyə, Gire Yüren, Xəlilli, Qaraçuq, Şeyx Mahmudlu, Şeyx Yusifli,Türkən, Nehrəm Seyyid Sərav, Uzun oba, Yenicə, Sürəmerk, Yezdabad, Eznəberd, Cəhri,
Kamçatka vulkanları
thumb|[[Petropavlovsk-Kamçatski]] Kamçatka vulkanları — Rusiyanın şərqində, Kamçatka yarımadasında, Kamçatka ərazisindəki vulkanlar Sakit Okean Halqa hissəsini təşkil edir.
Ümumi xüsusiyyətlər
Kamçatka yarımadasında yerləşən vulkanların dəqiq sayını müəyyənləşdirmək çətindir. Müxtəlif mənbələrdə bir neçə yüzdən minə qədər vulkan qeyd olunur. Kamçatka vulkanları müxtəlif formalı və ölçüdə müxtəlifdir, müxtəlif geoloji dövrlərdə əmələ gəlmiş və hazırda müxtəlif dərəcələrdə aktivdirlər. Onların əksəriyyəti hazırda fəaliyyət göstərməyən qədim vulkanlarla əlaqəlidir, lakin bəzi vulkanlar aktivdir. Yarımadadakı bəzi vulkanlar üçün "vulkan" sözünün əvəzinə "təpə" sözü tez-tez istifadə olunur. Ayrıca, sönmüş və aşağı olan bəzi vulkanlara çox vaxt sadəcə dağlar deyilir.
Hal-hazırda Kamçatka vulkanları arasında təxminən 29 aktiv var. Aktiv bir vulkan anlayışı olduqca nisbi. Tarixi dövrdə püskürən vulkan aktiv sayılır. Vulkanların bəziləri son dəfə təxminən 1000 və ya hətta 4000 il əvvəl püskürmüş və fərqli təsnifata görə bu vulkanlar fərqli statuslara sahibdirlər. Beləliklə, aktiv bir vulkan püskürmə mərhələsində davamlı olmaq məcburiyyətində deyil. "İşdən boş vaxtlarında" aktiv vulkanların əksəriyyəti su buxarı və digər qazları atmosferə buraxır, yəni fumarol adlanan fəaliyyət baş verir. Kamçatkadakı ən böyük vulkanın hündürlüyü — Klyuçevskaya Sopka dəniz səviyyəsindən 4750 metr yüksəkdir. Bu vulkan Asiyada ən yüksəkdir və yarımadada ən fəaldır.
Vulkanların yerləşməsi
Kamçatka yarımadasındakı aktiv vulkanizm sahəsi tarixən qərbdən şərqə doğru irəliləmiş iki əsas vulkanik kəmər - Orta vulkan kəməri və daha gənc Şərq Kamçatka vulkanik kəməri meydana gətirmişdir. Orta vulkan kəmərinin meydana gəlməsi Pleistosen dövrünə aiddir. Kamçatkanın mərkəzi hissəsində yerləşən, cənuba doğru genişlənən Orta silsilə suları boyunca uzanır. Bu zonadakı aktiv vulkanlar təkdir. Şərqi Kamçatka vulkanik kəməri şimaldan cənuba bütün Kamçatka boyunca, şimaldakı Ozerny yarımadasından cənubda Cape Lopatka'ya qədər uzanır. Kəmər Pleystosen və Holosendə meydana gəlmişdi, hazırda Kamçatkanın ən aktiv vulkanları ona aiddir.
Yunesko-nun Dünya İrsi obyekti "Kamçatka vulkanları"
1996-cı ildə Rusiya Qrinpis sayəsində Kamçatkada (2001-ci ildə genişləndirilmişdir) eyni adlı "Kamçatka vulkanları" ilə YUNESKO-nun Dünya İrsi Saytı meydana gəldi. Ümumdünya Təbiət İrsi Saytı "Kamçatka vulkanları" şərqdə, yarımadanın mərkəzində və cənubunda ümumi sahəsi təxminən 3,8 milyon ha olan 6 ayrı xüsusi qorunan təbiət ərazisini əhatə edir. Ümumilikdə altı ərazidə Kronotskiy Təbii Biosfer Qoruğu, Bystrinsky Təbiət Parkı, Nalıçevo Təbiət Parkı, Cənubi Kamçatka Təbiət Parkı, Yujno-Kamçatski Federal Qoruğu, Klyuçevski Təbiət Parkı ərazisində yerləşən 30-a yaxın aktiv və 300 sönmüş vulkan var. Kamçatka yarımadasının müxtəlif ərazilərində yerləşən bu altı qorunan bütün ərazilər birlikdə əsas vulkanik mənzərələri və Kamçatkanın flora və faunasının xüsusiyyətlərini əks etdirir.
Numizmatika
1 avqust 2008-ci ildə Rusiya Bankı Kamçatka vulkanlarına həsr olunmuş xatirə sikkələri toplusunu buraxdı (yalnız bir tərəfi göstərilmişdir):
Boqomilçilik
Boqomilçilik — Balkan ölkələrində bidət hərəkatı.
X əsrdə ehtimal ki, Makedoniyada yaranmışdır. Adı, hərəkatın ehtimal olunanan rəhbəri keşiş Boqomilin adından götürülmüşdür. Boqomilçilər dövlət hakimiyyətini, feodal istismarını pisləyir, xristian kilsəsini, onun dini ayinlərini rədd edirdi. Boqomilçiliyin dini –fəlsəfi təliminin əsası dünyanın ikiliyi və xeyrin şərlə daimi mübarizəsi haqqındakı təsəvvür idi. Bolqarıstan Bizansa tabe olan dövrdə (XI–XII əsrlər) boqomilçilər bolqar xalqının Bizans zülmünə qarşı qaldırdığı üsyanlarda (1040, 1072) iştirak etmişdilər. Boqomilçilik XI–XII əsrlərdə Bizansda, XII–XIII əsrlərdə Serbiya və Bosniyada yayılmışdır. Boqomilçilik XIV əsrdə təriqətə çevrilmiş və bu şəkildə XVII əsrədək mövcud olmuşdur.
Rubus hispidus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xarici İşlər Nazirliyi (Qazaxıstan)
Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyi — Hökumətin daxilində xarici siyasət fəaliyyətini həyata keçirən Qazaxıstan Respublikasının mərkəzi icra orqanı, Qazaxıstan Respublikasının diplomatik xidmət orqanlarının vahid sisteminə rəhbərlik edir.
Eyni zamanda, 28 oktyabr 2004-cü ildə "Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Müstəqil Dövlətlər Birliyi İşləri Komitəsi"nin (“Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Müstəqil Dövlətlər Birliyi İşlər Komitəsi haqqında” 21 mart 2000-ci il tarixli 421 nömrəli qərarı ilə təsis edilmişdir.) funksiyaları və əmlakları Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyinə verilməsi ilə ləğv edilməsi qərarı verildi.
Beynəlxalq informasiya komitəsi
Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq İnformasiya Komitəsi, Qazaxıstan Respublikasının müsbət imicini gücləndirmək üçün xüsusi tətbiqetmə və nəzarət funksiyalarını yerinə yetirən bir qurumdur.
Xarici orqanlar
Diplomatik və konsulluq idarələri Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyinin sisteminə daxildir. Hazırda dünyanın 68-dən çox ölkəsində 93 xarici nümayəndəlik var - səfirliklər, beynəlxalq təşkilatların daimi nümayəndəlikləri, diplomatik nümayəndəliklər, baş konsulluqlar, konsulluqlar və pasport-viza xidməti.
Nilakanta
Nilakanta — hind riyaziyyatçısı; Ariabhata tərəfindən yazılmış "Ariabhatiam" traktına aid şərhlərin və "Elmi toplu" əsərinin müəllifidir.
Çiçaqov adası
Çiçaqov adası — Aleksandr arxipelaqına aid olan, Alyaskanın cənub-şərqində yerləşən ada. Adanın 2000-ci ildə 1342 nəfər təşkil edir.
Brickellia knappiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çiçaqov adası
Coğrafiyası
Adanın sahəsi 5306 km², uzunluğu 120 km, eni isə — 80 km təşkil edir. Kadyak və Uels Şahzadəsi (Alyaska) adalarından sonra Alyaskanın üçüncü böyük adasıdır. Sahil xətti 742 mildir.
Çiçaqov adasından cənubunda Baranov adası yerləşir. Şərqində Çatem boğazı, şimaldan Ledyanoy boğazı, qərbdə Alyaska körfəzi, cənubda isə Perilski boğazı onun sahillərini yuyur.
Yaşayış məntəqələri
Əsas yaşayış məntəqləri Huna, Pelikan və Tenaki-Sprinqz. Onlar adanın şimalında yerləşir. İnzibati mərkəzi isə adadan cənubda yerləşən qonsu adada yerləşir. Mərkəz isə Sitka şəhəridir. Orada 2000-ci ildə cəmi 8 nəfər yaşayırdı.
İqtisadiyyat
Adanın əsas gəlir mənbəyi Turizm, balıqçılıq və meşə sənayesidir. Turistləri adaya çəld edən Qonur ayı, Dəniz samuru, Suiti, Dəniz şiri, Qartal, Dəniz quşları və Balina kimi canlılardır. Tenaki-Sprinqz isti su mənbələri vardır. Bura Tlingitlərin Alyaskada olan ən böyük yaşayış məntəqəsidir. Pelilan qəsəbəsində balıq ovu turları təşkil edilir.
Rubus laciniatus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İqta
İqta(ərəbcə إقطاع) — feodalizm dövründə əsasən müsəlman ölkələrində  yayılmış şərti torpaq mülkiyəti. İqta mülkdən fərqli olaraq, irsən keçmirdi, ancaq xidmət müddətinə verilirdi. Bu xidmət həm hərbi həm də mülki ola bilərdi. İqta kimi bir çox başqa torpaq mülkiyəti formaları da mövcud idi.
İqta sonrakı dövrlərdə
Böyük Səlcuqluların türkmən yığma qoşununa əlavə olaraq təşkil etdikləri çoxmillətli nizami ordu ödəniş problemi yaratdı. Belə böyük coğrafi ərazidə mərkəzdənqaçmanı təhrik edən çox güclər vardı, buna görə Tahirilər, Samanilər, Qəznəlilər və hətta əhəmiyətli dərəcədə Buveyhilər dövründə yayılmış orduya nağd ödəniş sistemini (rəzakəti) saxlamaq çətin idi. Buna görə Buveyhilər dövründə, hər İki İraqda mövcud olan iqta sisteminin genişlənməsinə meyl Səlcuqlular dövründə daha da gücləndi. Bir birini tez-tez əvəzləyən və qarışıq olaraq çətinlik törədən müxtəlif iqta tiplərinin fərqləndirilməsi, bu sahənin Kl. Kaen və A.K.S.Lembton kimi mütəxəsislərinin araşdırma obyekti olmuşdur. Onların fikrinə görə iqtanın Səlcüq dövründəki təkamülündə, bir neçə istiqaməti seçmək gərəkdir:ilk dövrlərdə inzibati məqsədlərlə icarəyə verilən, iqta ət-təmlik dən, hərbi məqsədlərlə əmirlərin və başqa vəzifələrin ödənişi kimi verilən itqa əl-istiqlal qədər  iqtanın assimilyasiyasını. 12 əsrdə süquta uğramaqda olan işləri öz əllərinə alan Səlcüqilər dövründə, hərbi iqtanın ilkin irsi meyli güclənməyə başladı ki, bu əmirlərin maliyə bazasının möhkəmlənməsinə, sonralar isə əyalət atabəyləri sülalərinin yaranmasına gətirdi. Coğrafi olaraq iqta o dövrdə qərbdən şərqə, Xorasana, və ola bilər sonra, Buveyhilərin dövründə başlanan və Səlcuqlular dövründə davam edən ümumi militarizasiya əsnasında daha da şərqə doğru yayılmağa başladı. İqta sistemi ilə Qəznəlilər də tanış idi; iqta sistemi Qəznə ətrafında Alptiginin Qəznəyə gəlişini müşayət edən türk-qulamlarının burada yerləşməsi dövründən başlayır. Lakin ilk qəznəlilər dövründə bu torpaq mülkiyət forması vardısa da, onların yayılması və müddətinə ciddi nəzarət olunurdu. Bu iqta yox daha çox tu'mas idi. XII əsrdə əsl iqtanın Qəznəlilərin nəzarəti altında olan ərazilərə yayılması əlamətləri sezilməyə başladı. Qəznəlilərdən iqta qurilərə keçdi, onların vasitəsi ilə isə Dehli sultanlarının dövründə Şimali Hindistanda bərqərar oldu.
Gerd Müller
Gerhard Müller, əsasən Gerd Müller kimi tanınır — tanınmış alman futbolçusu, futbol üzrə Avropa və dünya çempionu. Bayern Münhen klubunda, AFR-in milli yığma komandasında hücumçu mövqeyində oynamışdır. Dünya futbolu tarixinə ən çox qol vuran futbolçulardan biri kimi düşmüşdür. Qərbi Almaniya millisində 62 oyunda 68 qol, klub səviyyəsində, Bayern Münhen ilə Bundesliga'nın 427 oyununda 365 qol, 74 Avropa klub oyununda isə 66 qol vurmuşdur. Qızıl top və 2 dəfə Qızıl buts lauteatı olmuşdur.
Doga Kobo
— Tokio şəhərinin Nerima xüsusi rayonunda yerləşən Yaponiya animasiya studiyası. 11 iyul 1973-cü ildə Toei Animation studiyasının keçmiş əməkdaşı Hideo Furusava tərəfindən qurulmuşdur. Studiya illərlə bir çox animelərin istehsalında iştirak etmişdir.
Putqni məbədi
Putqun (Putqni) məbədi - Qırxbulaq mahalında, Ellər (12 oktyabr 1961-ci ildən - Abovyan) rayonunun Putqun//Putqni kəndində VI əsrin sonları - VII əsrin əvvəllərinə aid qədim türk məbədi.
Tarixi
Eni 13,7 m, uzunluğu 29,9 m olan dördkünclü bu bazilika bölgədə qədim türk mədəniyyətinin parlaq nümunələrindəndir. Lakin təəssüf ki, VI-VII əsrlərdə Cənubi Qafqazda, о cümlədən Qərbi Azərbaycanda izi-tozu belə olmayan haylar bu gün başqa abidələrimiz kimi, bu abidəmizi də özlərinə çıxmaqda davam edirlər. Halbuki abidənin adı da onun türklərə - Qun//Hun budununa (boyuna) məxsusluğunu aydın göstərir. Putqni kəndinə ermənilərin ilk gəlişi XVIII əsrə təsadüf edir.
Bulbophyllum laetum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gerd Müller
Ətraflı statistika
Mənbələr:
Girdəyarpaq birgöz
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yeji Yaxolkovski
Yeji Yaxolkovski — polyak mənşəli Cənubi Afrika Respublikası dizayneri və arxitektoru.
Həyatı
1914-cü ildə Bakıda polyak ata və rus-fransız ananın övladı kimi doğulmuşdur. Ailəsi 1919-cu ildə Polşaya köçmüşdür. Varşava universitetində və Parisdə oxumuş, 1939-cu ildə arxitektor diplomunu almışdır. İkinci Dünya Müharibəsi illərində partizan hərəkatına qoşulmuş Yaxolkovski 1940-cı ildə həbs olunaraq qatarla SSRİyə aparılmışdır. Yolun yarısında qatardan düşüb qaçan Yaxolkovski bu dəfə də almanların əlinə düşmüş, oradan da qaçaraq İngiltərəyə getmişdir. Daha sonra yenidən Polşaya gizli yollarla qayıtmışdır. Yaxolkovski polyakca, fransızca, ingiliscə, almanca və rusca bilirdi.
1948-ci ildə yenidən İngiltərəyə qayıtmış və evlənmişdir. 1955-ci ildə Cənubi Afrika Respublikasına köçərək orada yaşamağa başlamışdır. Burada metaldan hazırlanmış işləri sərgilənmiş, arxitektorluqdan dizaynerliyə keçmişdir. Əsərləri auksionlarda satılmışdır.
1979-cu ildə 65 yaşında vəfat etmişdir.
Soldan axırıncı ev (film, 1972)
Soldan axırıncı ev — 1972-ci ildə Triller janrında çəkilən ABŞ filmlərindən biridir. Filmin B filmləri (az büdcəli) siyahısına daxildir. Filmin rejissoru və ssenaristi məşhur ABŞ rejissoru Ues Kreyvendir. Prodüserlərdən biri isə Şon Kanninhemdir. Rollarda isə Sandra Paybadi, Luci Qrentxem, David Xess, Fred Lincoln, Mark Şefler, Jeraime Rain, Martin Kovdur. Film nümayişə girdiyi tarixdə ehtiva etdiyi şiddət və cinsilik səbəbiylə müzakirələrə səbəb olmuşdur. Üzərinə bir çox iş və araşdırma edilən film bəzi ölkələrdə qadağanlı videolar siyahısına girmişdir. Bu film Böyük Britaniyada ilk dəfə qadağan edilmişdir. "Soldan axırıncı ev" filmi 1960-cı ildə məşhur İsveç rejissoru İnqmar Berqmanın xalq balladası olan "Vinqedən Terenin qızlar" (Tores Dotter I Vange) əsasında çəkdiyi "Qız mənbəsi" adlı filminin motivləri əsasında hazırlanmışdır. Filmin 2009-cu ildə çəkilən remeykinin rejissoru Dennis İliadisdir və prodüserlərindən biri Ues Kreyven, digəri isə "13-cü Cümə" filminin də prodüseri olan Şon Kanninhemdir.
Məzmun
Kolinvud ailəsi 3 nəfərdən ibarətdir. Onun yeganə qızı Meridir. O, 17-ci ad günündə rəfiqəsi Filis ilə birlikdə fanat olduqları bir rok-konsertə gedirlər.Amma yolda gedərkən radioda 2 cinayətkarın qaçdığı xəbərini eşidirlər. Onlardan biri Krug Stillo (David Hess, digəri isə Gəlincik adı ilə tanınan Fred Podovskidir. Onlar qaçarkən iki polis əməkdaşı öldürülüb. Hətta arxalarından göndərilən bir alman iti də öldürülüb. Axşam qızlar marixuana almaq üçün küçədə gəzişirlər. Burada qaçan cinayətkarlardan Jr. Stillo ilə (Marvin Heyz)rastlaşırlar. Stillo onları ot vermək adı ilə evlərinə aparır. Qızlar içəri keçərkən Stillo qapını bağlayır və cinayətkarlar onlara sataşırlar. Digər tərəfdə isə Merinin atası və anası öz evində öz qızına ad günü tortu hazırlayır. Qızlar isə Səhərə qədər işgəncələrə məruz qalır. Sonradan Filis kömək üçün canını qaçmaqla qutarsa da, yola çıxdığı anda Krug Stillo onun qarşısını kəsir. Cinayətkarlar sonda Filisi qandonduran işgəncələe verərək onun ürəyini çıxarır. Meri isə rəfiqəsi Filisin xəbərini gözlədiyi anda, Stillo Filisin ölümünü ona bildirir və Meri də ümidinin olmadığını görərək bataqlığa gedir. Nəticədə,Krug Stillo tərəfindən silahla bataqlıqda vurularaq öldürülür. Cinayətkarlar isə qaçaraq başqa bir evə sığınırlar. Sonradan aydın olur ki,cinayətkarlar öldürülən Merinin ailəsinin evində qalır. Ana isə Cunior Stillonun boynundakı boyunbağıdan şübhələnir və qızlarının izlərini tapmağa cəhd edirlər. Nəhayət, şübhələrdən sonra ailə gecə meşədə qızların cəsədləri ilə rastlaşırlar.Sonda ailə cinayətkarları öldürərək qızlarının intiqamını alır. Film də sona çatır.
Girdəyarpaq birgöz
Botaniki təsviri
İsti rayonlarda həmişəyaşıl və ya yarımhəmişəyaşıl koldur. Hündürlüyü 3-4 m-dir. Qalın, ətli yarpaqların üstü yaşıl, alt tərəfi yaşıl-sarıdır. Yayın ortalarında çiçəkləyir, bol ağ çiçəklərinin güclü qoxusu vardır. Çiçəkləri süpürgəyə yığılmışdır. Onların dörd qıvrım ləçəkləri və iki hündür, sarı və ya qırmızı tozcuğu olan erkəkcikləri vardır və onların arasında alçaq dişicik yerləşir; çiçək mayalandıqdan sonra ləçəkləri və erkəkcikləri tökülür və dişicik borucuğun kasacığında qalır. Meyvələri çəyirdəkdir, bənövşəyidən qara rəngədək dəyişir. Əlverişli bitmə şəraitində hər koldan min meyvə yığmaq olar.
Ekologiyası
Torpağa tələbkar deyildir, şaxtaya, quraqlığa davamlıdır, lakin sərt şaxtalarda donmaya məruz qala bilər.
İstifadəsi
Girdəyarpaq birgöz növü dekorativ bitki kimi bir çox ölkələrdə geniş becərilir. Bəzi pulcuqlu qanadlı növlərin sürfələri tərəfindən qida bitkisi kimi istifadə edilir. Bitkinin bütün hissələri zəhərlidir.
Çin birgözü
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Çindir.
Botaniki təsviri
3 m hündürlükdə sıx çətirli, həmişəyaşıl koldur. Çətrinin diametri 2 m-ə qədərdir. Cavan budaqları sarımtıl rəngli, sıx tükcüklüdür. Yarpaqları uzunsov-oval şəkilli, üstdən parlaq, tünd yaşıl, altdan açıq yaşıldır. Kiçik, ağ çiçəkləri ətirli, süpürgə çiçək qrupunda toplanır.
Ekologiyası
May-iyun aylarında çiçək açır, toxumları sentyabr-oktyabr aylarında yetişir. Toxumla, oduncaqlaşmış və yaşıl gövdə qələmləri ilə çoxaldılır. Torpağa az tələbkardır. Kölgəyə davamlıdır. Rütubətli torpaqlarda daha yaxşı inkişaf edir.
Azərbaycanda yayılması
Bakı, Gəncə şəhərlərində, rayonlarda park və bağlarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Müxtəlif formalar verməklə yaşıl çəpərlərin salınması üçün istifadə edilir.
Ketrin Hepbern
Ketrin Hepbern (ing. Katharine Houghton Hepburn; ) — məşhur ABŞ kinoaktrisası.
Kelantan
Kelantan — Malayziyanın ştatlarından biri. Ştatın inzibati mərkəzi Kota Barudur.
Kelantan Malayziya yarımadasının şimal-şərqində yerləşir. Ştat şimaldan Tailandın Narathovat əyaləti, cənub-şərqdən Trenqanu, qərbədn Perak, cənubdan Pahanq ştatı ilə həmsərhəddir. Kelantan ştatının şimal-şərqində Cənubi Çin dənizi yerləşir.
Kelantan Malayziyada çoxlu arxeoloji kəşflər yeri kimi tanınır. Bu ştata həmçinin ibtidai aborigenlərin yaşayış məskəni də daxildir. Kelantanın əsasən kənd həyat tərzi və nisbətən kənarda qalmasına görə yarımadanın digər ştatlarında olan Malay mədəniyyətindən fərqli cəhətləri var. Bu fərqliliklər özünü mətbəx, incəsənət, və xüsusi olaraq dildə büruzə verir.
İqtisadiyyat
Kelantan düyü, kauçuk və tütünün üstünlük təşkil etdiyi aqrar iqtisadiyyata malikdir. 96 km-lik sahil xətti boyu balıqçılıq mühüm iqtisadi fəaliyyətə daxildir. Batika, ağacoyma və sonqket kimi sənətkarlıq istehsalı sahələri də mövcuddur. Son illər turizm, xüsusilə dəniz adalarının əhəmiyyətini artırıb. Ştatda bir neçə nüfuzlu mehmanxana tikilib və müasir ticarət mərkəzləri açılıb.
Kelantan rəsmi pul vahidi kimi qızıl dinar və gümüş dirhəmi təqdim edən ilk ştat olub.
Turizm
Kelantanda məşhur turizm yerləri arasında aşağıdakılar mühüm yer tutur:
İlan və göy qurşağı (film, 1988)
İlan və göy qurşağı — 1988-ci ildə Qorxu filmi janrında çəkilən ABŞ filmlərindən biridir. Filmin B filmləri (az büdcəli) siyahısına daxil olmasına baxmayaraq öz məşhurluğu ilə seçilir. Filmin rejissoru məşhur ABŞ rejissoru Ues Kreyvendir. Film real hadisələr əsasında çəkilmişdir.
Məzmun
Harvard Universitetinin antropoloqu Dennis Alan Vudu magiyasının vətəni Haitiyə gedir ki, xüsusi tozu tapsın. Bu toz insanın beyninə təsir edir və onu letargiya yuxusuna (uzun müddətli yuxu) aparır...
Əzizbala Hacıyev
Əzizbala Hacıyev - Azərbaycanda peşəkar fotoqrafiyanın əsasını qoyan şəxslərdən biri.
Həyatı
Əzizbala Hacıyev Bakı milyonçularından Ağa Rəsulovun qızı ilə ailə həyatı qurmuş və bu nikahdan 4 övladı doğulmuşdur. Bəyimxanım ailənin ilk övladı olmuşdur. Ailənin ən kiçik uşağı olan Zümrüd isə Böyük Vətən müharibəsi illərində təxminən 3-4 yaşlarında yeməkdən zəhərlənərək ölmüş, Paşa və Loğman isə daha sonralar dünyalarını dəyişmişlər.
Təhsil və iş
Ə.Hacıyev Hacınskinin oğlanları ilə birlikdə kişi gimnaziyasını oxuyub bitirmişdir. Riyaziyyat fənnini yaxşı bildiyinə görə başqalarından fərqlənirdi. Gimnaziyanı bitirdikdən sonra o, Hacınskinin Bayıl qəsəbəsində şəxsi mülkləri icarəyə verən idarəsində işləməyə başlamışdır. Ə. Hacıyev sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra peşəkar fotoqrafiya ilə məşğul olmağa başlamışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, bu sənətlə məşğul olmaq üçün şəhər qubernatorunun xüsusi icazə sənədi olmalı idi. XX əsrin əvvəllərində neft Bakısında foto işi ilə əsasən yəhudilər, ruslar və ermənilər məşğul olurdu. O zamanlar Bakıda ilk fotostudiya Bazar küçəsində ( indiki Azərbaycan prospekti ) yerləşirdi. Əzizbala da əvvəlcə burada fotoqraflar artelində çalışırdı.
Fotostudiya
Fotoqrafiyaya sonsuz həvəsi və marağı olduğu üçün öz şəxsi fotostudiyasını açmaq qərarına gəlir və bu məqsədlə Bayıl qəsəbəsində yer götürərək fotostudiyanı aça bilir. Əsrin əvvəllərində çoxmillətli Bakıda azərbaycanlı bir gəncin fotoqrafıya ilə məşğul olması ,üstəlik studiya açması həmin dövr üçün çox cürətli bir addım hesab olunmalıdır. Fotostudiyada Əzizbala müəllim həm işləyir, həm də ailəsi ilə birlikdə yaşayırdı. Fotostudiya üçün lazım olan bütün avadanlıqları, hər cür xırdalığı da daxil olmaqla, o, Almaniyadan sifariş edib gətizdirirdi. Yüksək keyfiyyətli şəkil çıxarmaqdan ötrü foto sənəti üçün lazım olan bütün texniki vasitələrin, o zaman üçün texniki yeniliklər hesab edilən bu dəyərli avadanlıqların qiyməti də baha idi. Üstəlik onların Almaniyadan Bakıya gətirilməsi də çox xərc tələb edirdi. Həmin dövrdə foto sahəsində ən dəbdə olan bir mövzu portret mövzusu idi. Buna görə də fotostudiyanın divarları boyunca bir çox müxtəlif yaş və təbəqələrdən olan adamların portretləri asılardı.
Repressiya
Ə.Hacıyevin sənəti ilə bağlı olaraq çoxlu dost və tanışı var idi. Onun ən yaxın dostlarından biri Hüseyn Cavid idi. H.Cavid yenicə çapdan çıxmış əsərlərinin tam külliyyatının bir nüsxəsini ona hədiyyə etmişdi. Çox güman ki, bu hədiyyə də fotoqrafa çox baha başa gəldi. Stalinin şəxsiyyətinə pərəstiş dövrünün ab-havası bu ailədən də yan keçmədi. 1937 –ci il repressiya qurbanlarının siyahısına daha bir ad əlavə olundu.