cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tsubasa Honda
Karyerası
Honda əyləncə sənayesinə 2006-cı ilin ortalarında daxil olmuşdur. O, eyni gündə yeddi müxtəlif şəxs tərəfindən kəşf olunmuşdu. 2006-cı ildə "Seventeen" jurnalının ekslüsiv modeli kimi debüt etmişdir. 2007-ci ildə jurnal dəyişdirərək "Love Berry" jurnalı üçün modellik etməyə başlamışdır. 2010-cu ilin yanvarında "Non-no" jurnalının modeli olmuşdur.
2012-ci ilin aprelindən 2013-cü ilin mayına kimi TBS tolk-şousu olan "A-Studio" verilişində Şofukutei Tsurubenin köməkçisi olmuşdur. 2012-ci ilin noyabrında "Dəb hekayəsi: Model" filmində baş rolda çəkilərək film dünyasına daxil olmuşdur. 2013-cü ilin iyulunda NTV kanalında yayımlanan "Musiqi əjdahası" adlı musiqi verilişində peyda olmuşdur. 2015-ci ilin iyulunda Fuji TV kanalında yayımlanan "Koynaka" serialının personajlarından birini canlandırmışdır. 2017-ci ildə "Fullmetal Alchemist" manqası əsasında çəkilmiş "Tammetal əlkimyagər" filmində Vinri Rokbell personajını canlandırmış, 2019-cu ildə Makoto Şinkayın "Hava övladı" anime filmində Natsumi personajını səsləndirmişdir.
Dərəkənd-Parçenis mahalı
Dərəkənd-Parçenis mahalı — indiki Ermənistanda mövcud olan azərbaycanlıların yaşadığı mahal. Dərəkənd-Parçenis mahalı İrəvan xanlığının tərkibinə daxil olmuşdur. Sonra mahal ərazisinsə Eçmiədzin qəzası təşkil olmuşdur. thumb|right|300px|İrəvan xanlığının mahalları.
Dağıdılmış kəndlər
1826–1828-ci illər Rusiya-İran və 1828–1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində Dərəkənd-Parçenis mahalında dağıdılmış kəndlərin siyahısı 1. Qaraqoyunlu, 2. Kiti, 3. Sürməli, 4. Aşıq Hüseyn, 5. Qarabulaq, 6. Qaraqala, 7. Çaldağ, 8. Qazıqoparan.
Mövcud olan kəndlər
1828-ci ildə Qırxbulaq mahalında mövcud olan kəndlərin siyahısı Parçenis dərəsində 1. Qara Qala, 2. Pirili, 3. Turabi, 4. Qamışlı, 5. Qatırlı, 6. Yağlı, 7. Güləhməd, 8. Qızılbulaq, 9. Tovuzgöl, 10. İncə, 11. Abbas gölü, 12. Əli Kosa, 13. Parçenis xaraba, 14. Xəmirkəsən, 15. Parçenis Qalaca, 16. Quru Ağac, 17. Dəmirsıxan, 18. Qayaxaraba, 19. Alçalı, 20. Qaracaviran, 21. Cadqıran, 22. Gəndzək, 23. Qayaqışlaq, 24. Gülabi, 25. Əkərək, 26. Suki.
Dərəkənd dərəsində 27. Kahin, 28. Həsəncan, 29. Xadimli, 30. Sarabdal, 31. Çiçəkli, 32. Kələkli, 33. Gülbulaq, 34. Həsənkəndi, 35. Ağdis, 36. Soyuqbulaq, 37. Candərviş, 38. Əmirocaq, 39. Qırxbulaq, 40. Qalaca, 41. Oğrunca, 42. Ağqaş, 43. Cəfərabad, 44. Qaradaş (Bayramkəndi), 45. Əliverdi xaraba, 46. Kirampa-aşağı, 47. Əlimalı, 48. Təkaltı, 49. Pirdəmir, 50. Tikanlı, 51. Pərnout, 52. İrabad, 53. Çıraxlı, 54. Osmankəndi
Məlikli (Şövt)
Məlikli - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şövt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 211 nəfər yaşayır (45 ailə)
Viryal/Turi çuvaşlar
Viryal/Turi çuvaşlar (viryal, çuvaş dilində vir "yuxarı, qərb" və yal "kənd, icma" deməkdir) — çuvaşların iki böyük etno ərazi qrupundan biri. "Viryal", yəni Volqaboyu daha yüksəklərdə yaşayan atlılar adı "anatri" (çuvaş dilindən anat "aşağı, şərq"), yəni Volqaboyu daha aşağılarda yaşayan yerli çuvaşlar adına qarşıdır.
Mənşəyi
Bir sıra alim və antropoloqların fikrincə, atlı çuvaşların əcdadları burada yaşamış yerli fin-uqor tayfalarıdır (marilər, mordvalar).
Tarixi arayış
Rus salnamələrində viryal çuvaşlar Maris dağı ilə birlikdə “dağ çeremisi” kimi qeyd olunur. Marilərin özləri çuvaşları "suasla mari", tatarları isə "suas" adlandırırdılar.
Ənənəvi geyim
Tədqiqatçıların (N.İ.Qagen-Torn və digərləri) fikrincə, Çuvaş-Viryal və dağ Mari arasında qadın köynəklərinin kəsimi, eləcə də qadın geyimlərinin bütün kompleksi demək olar ki, eynidir.
Yuxarı Raşkan (Sərdəşt)
Yuxarı Raşkan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Viryal/Turi çuvaşlar
Ənənəvi geyim
Viryal və dağ Mari arasında samandan çarıq hazırlamaq texnologiyası Anatri çuvaşların istifadə etdiyi texnologiyadan fərqli olaraq üst-üstə düşürdü. Anatri çuvaşlar uzun ayaq paltarı və onuçi geyinirdilər. Ayaqlarını fin-uqor qonşuları kimi qalın bükürdülər. Viryal ayaq örtükləri qara parçadan, anat ençi - qara və ağdan, anatri - yalnız ağdan toxunurdu.
Dialekt
Viryal/Turi çuvaşlar üçün okanyedə ədəbi ukça(pul) əvəzinə "okça", ədəbi urpa (arpa) əvəzinə "orpa" ilə xarakterizə olunur.
Yuxarı Raşkan (Sərdəşt)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Viryal/Turi çuvaşlar
Dialekt
Dialektdə -sem cəm ​​şəkilçisi qoşalaşmış -sam affiksinə malikdir (məsələn, ədəbi laşasem əvəzinə laşasam). Belə bir fikir var ki, çuvaş dilinin qədim elementləri öz dialektində aşağı anatri çuvaşların ləhcəsinə nisbətən daha yaxşı qorunub saxlanılıb. Onun da əsasında çuvaş ədəbi dili formalaşıb.
Turilər
Viryal/Turi çuvaşlara turi də deyilir (çuvaş dilində tu - dağlıq, hündürlük). "Turi" adının yaranma tarixi monqollardan əvvəlki dövrdə çuvaşların iki əsas etno-ərazi massivinin formalaşması ilə bağlıdır. Lakin sonra onlar Volqa çayı boyu deyil, onun sol və sağ sahillərində, yəni “dağ”da (turi) və “çöldə” (xırtı) və ya “Kama”da məskunlaşdıqlarına görə fərqləndilər. XVIII əsrin elmi ekspedisiyası zamanı Peter Simon Pallas çuvaşların tam olaraq iki qrupa ayırmışdı: Volqa və Hirti (çöl və ya Kama) boyunca yaşayanlar.
Gamereactor
Gamereactor — videooyunları əhatə beynəlxalq onlayn jurnal. 1998-ci ildə Morten Reyçel və Klaus Reyçel tərəfindən Danimarkada təsis edilən jurnal ilk dövrlərdə "Gamez.dk" adı altında fəaliyyət göstərirdi.
Tarix
Jurnal və sayt 1998-ci ildə Morten Reyçel və Klaus Reyçel tərəfindən Danimarkada "Gamez.dk" adı altında təsis edilmişdir. "Gamez.dk" 2002-ci ildə "Gamereactor.dk/.se/.no" saytlarını "Egmont Digital" şirkətindən satın almışdır. 2001-ci ildə onlar Norveçdə daha sonra isə İsveçdə "Gamereactor Magazine" jurnalını nəşr etməyə başladılar. "Gamereactor Magazine" jurnalı 2007-ci ildən bəri Finlandiyada da nəşr edilir. 2009-cu ildə jurnalın alman dilindəki, 2010-cu ildə italyan dilindəki, 2013-cü ildə isə portuqal dilindəki saytı fəaliyyətə başlamışdır. "Gamereactor" saytının fransız dilindəki versiyası 2016-cı ilin noyabr ayından, Niderland dilindəki versiyası 2017-ci ilin yanvar ayından, Çin dilindəki versiyası isə 2018-ci ilin yanvar ayında bəri fəaliyyət göstərir. 1 sentyabr 2008-ci ildə "Gamereactor" saytının ingilis dilindəki versiyası "Gamereactor International" adı altında fəaliyyətə başlamışdır. Bu sayt videooyun sənayəsi haqda xəbərlər, rəylər, gözdən keçirmələr paylaşırdı. Jurnal 2013-cü ildə Böyük Britaniyada nəşr edilməyə başlamışdır.
Jurnalın hər il 10 nömrəsi nəşr edilir. Onlar Danimarka, İsveç, fin, Norveç, alman və ingilis dillərində nəşr edilir. Saytın mobil, PlayStation 4 və Xbox One platformaları üçün nəzərdə tutulmuş applikasiyaları da mövcuddur.
2004-cü ildə "Gamereactor" jurnalının incəsənət üzrə direktoru Piter Heqevall İsveçin ən böyük dizayn mükafatlarının birinə nominasiya olmuşdur. 2013-cü ildə Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən "Gamereactor Magazine" jurnalı Oyun KİV Mükafatlarında ən yaxşı nəşr edilən jurnal mükafatına, 2015-ci ildə isə jurnalın redaktor heyəti ən yaxşı redaktor heyəti mükafatına nominasiya olmuşdur.
Maksim Mirnıy
Maksim Nikolayeviç Mirnıy (doğulub 6 iyul 1977-ci ildə, Minsk, SSRİ) — Belarusiyalı peşəkar tennisçi, əməkdar idman ustası. Keçmişdə dünyadakı ilk raketkası (cütlükdə); qarışıq cütlərdə 2012 Olimpiya çempionu; cütlüklərdə Böyük Dəbilqə turnirlərinin 10 qat qalibi; cütlüklərdə ATP Final Turnirinin ikiqat qalibi (2006, 2011); 53 ATP turnirinin qalibi (onlardan biri təkdir).
29 Noyabr 2018-ci ildə idman karyerasının başa çatdığını elan etmişdir.
Bioqrafiyası
Maksim - Nikolay və Tatyana Mirnıyın iki oğlundan böyüyü idi; qardaşının adı Peterdir. Maksimin ailsə idmançı ailəsi idi: atası 1960-cı illərdə voleybolda SSRİ çempionatının elit divizionunda oynayıb, anası isə keçmiş üzgüçü olub, 1971-ci ildə 200 metr kəpənəkdə (butterfly) BSSR rekordunu müəyyənləşdirmişdir.
Maksim 2004-cü ildə model Ksenia Rubçeniya ilə evləndi. Onların dörd övladı var: qızları Melaniya (2004) və Petra (2007), oğulları Demid (2009) və Trofim (2014).
Oyun karyerasından əlavə olaraq Mksimin bir sıra qeyri-idman layihələri var: Bradentonda, yerli tennis mərkəzindən aralıda Maksim öz pizza məkanını işlədir. Minskdə isə - tennis kortu, idman salonu və gözəllik salonu olan idman mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Aldan yaylası
Aldan yaylası — Şərqi Sibirdə, Rusiyanın Saxa Respublikasında yayla. Aldan çayının yuxarı axını (şimalda) ilə Stanovoy suayırıcısı (cənubda) arasındadır. Yüksəkliyi cənubda 1000 metr, şimalda 650–800 metr, bəzən 1,400–2,000 metrə (maksimum 2,306 m) çatır. Qışı uzundur. Yamacları tayqa meşələri ilə örtülüdür. Dəmir, kömür, mika və qızıl yataqları var.
Mənsur Arslan xan
Mənsur bin Əli xan Qaraxani - Qaraxanilər dövlətinin xaqanı. 1015. ildə qardaşı Əhməd xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Qara ağac (Şot)
Qara ağac - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 875 nəfər yaşayır (207 ailə)
Val-de-Alkala
Əyalət paytaxt şəhərindən 80 km uzaqlıqda yerləşir.
İrəliləyiş
İrəliləyiş (həmçinin promouşn — sözündən) —  məqsədi bazarda tutduqları bir məhsulun, xidmətin, şirkətin və ya markanın payını artırmaq olan bazar fəaliyyəti (marketinq fəaliyyəti); malların bazara çıxarılması; tanınmasını artırmaq; yeni müştərilərin cəlb edilməsi, işçilərə, tərəfdaşlara və istehlakçılara kommunikativ təsir göstərməklə satış səmərəliliyinin artırılması.
Etimologiyası və istifadəsi
Bu terminin reklam və ya reklam üçün istifadə edilməsi ilk dəfə 1925-ci ildə qeydə alınmışdı. Marketinq kommunikasiyalarında istifadə olunan daha geniş alətlər dəstinin elementlərindən biri olan əlaqəli "satış təşviqi" ifadəsinin qısaltması ola bilər. "Reklam" və "marketinq kommunikasiyaları" anlayışları bir-birini əvəz edə bilər, amma praktikada sonuncular daha geniş istifadə olunur
"Promouşn" termini, tanınmış "4P" kompleksində (məhsul, yer, qiymət, promouşn) təqdim edən amerikalı alim Niels Boren tərəfindən marketinq praktikasına daxil edilmişdir.
İrəliləyiş məqsədləri
Üç təşviq məqsədi var:
Tanıtım məqsədləri və buna görə də planı genişmiqyaslı ola bilər: satışların artırılması, yeni bir məhsulun mənimsənilməsi, marka qurma, mövqeləşdirmə, rəqabət axtarışları və ya korporativ imic yaratmaq.
"Promouşn" ifadəsi ümumiyyətlə marketinq funksiyası çərçivəsində istifadə olunur. İctimaiyyət və ya bazar üçün "xüsusi təklif" kimi ifadələr daha çox yayılmışdır.
Şəhrisəbz
Şəhrisəbz (: "yaşıl şəhər"; ) ― Özbəkistanın cənubundakı Qaşqadərya vilayətində, Səmərqəndin 80 km cənubunda şəhər. 2014-cü ilə olan məlumata əsasən şəhərin əhalisi 100 300 nəfər olmuşdur. Tarixən Keş və ya Kiş adları ilə tanınan Şəhrisəbz bir zamanlar Mərkəzi Asiyanın böyük şəhərlərindən biri və Əhəmənilər İmperiyasının əyaləti olan Soqdianın mühüm şəhər mərkəzi olmuşdur. Bu gün şəhər ilk növbədə Əmir Teymurun doğulduğu yer olaraq tanınır.
Tarix
Əvvəllər Keş və ya Kiş ("ürək xoşagələn") olaraq da tanınan Şəhrisəbz Mərkəzi Asiyanın ən qədim şəhərlərindən biridir. 2700 il əvvəl əsası qpyulmuş şəhər eramızdan əvvəl VI–IV əsrlərdə Əhəmənilər imperiyasının bir hissəsini təşkil etmişdir. Keş bu dövr ərzində imperiyanın tərkibindəki böyük bir əyalət olan Soqdianın əhəmiyyətli şəhər mərkəzi olaraq qalmışdır. Əhəmənilər dövrünə aid sənədlərdə şəhər divarlarının yenilənməsindən bəhs edilir. Şəhər Teymurilər dövründən bəri Şəhrisəbz olaraq tanınır.
Makedoniyalı İskəndərin generalı Ptolemey, Baktriya satraplığını ələ keçirdi və Əhəmənilər imperiyasının varlığına son qoydu.
Makedoniyalı İsgəndər qışı keçirmək üçün şəhəri seçdi və e.ə 328–327-ci illərdə ərazidə yoldaşı Roksana ilə görüşdü. 567–658-ci illər arasında Keş hökmdarları Türk və Qərbi Türk xaqanlıqlarının xaqanlarına vergi ödəyirdilər. Şəhər 710-cu ildə ərəblər tərəfindən fəth edildi və XIII əsrdə monqolların Xarəzmi fəth etməsindən sonra bölgə Barlas qəbiləsinin nəzarəti altına keçdi. Bu nəslin bütün üzvlərinin ərazi ilə əlaqəsi vardır.
Teymurun doğulduğu yer
Keş 1336-cı ildə kiçik bir yerli Barlas başçısının ailəsi üçün Teymurun doğulduğu yer idi və Teymurilər xanədanlığının hakimiyyətinin ilk illərində şəhər onun böyük himayəsindən istifadə edirdi. Teymur Keşi özünün "doğma şəhəri" kimi qəbul etmiş və məzarının yeri olaraq planlaşdırmışdı. Lakin, onun hakimiyyəti dövründə fəaliyyət mərkəzi Səmərqəndə köçürüldü. Teymurun dövründə dünya memarlığının şah əsərləri: Ak-Saray sarayı və Dorusiodat xatirə kompleksi tikildi. Şəhər Buxara əmitliyinin hakimiyyəti altında muxtariyyət uğrunda mübarizə aparırdı. 1870-ci ildə ruslar şəhəri fəth etmək üçün Buxara əmirinə kömək etmişdilər.
Tarixi abidələr
thumb| Aksarayın qalıqları. Teymurilər sülaləsindən qalan bir neçə təsir edici abidənin yerləşdiyi şəhərin köhnə hissəsi UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Bununla birlikdə, park və turizm obyektləri yaratmaq üçün 2015-ci ildə orta əsr şəhər mənzərəsinin geniş ərazilərinin məhv edilməsi UNESCO-nun narahatlığına səbəb olmuşdur. Ərazinin statusunu itirməsi mümkündür.
Aksaray
Teymurun yaz sarayı olan "Ağ saray" Teymurun bütün tikililəri arasında ən möhtəşəmi olaraq planlaşdırılmışdı. Sarayın tikintisi 1380-ci ildə, Teymurun yaxın zamanlarda fəth edilmiş Xarəzmdən deportasiya etdiyi sənətkarlar tərəfindən başladıldı. Təəssüf ki, onun 65 metrlik nəhəng qapı qüllələrinin yalnız mavi, ağ və qızılı mozaikalarla bəzədilmiş bəzi hissələri sağ qalır. Aksarayın girişinin üstündə böyük hərflərlə yazılıb: "Gücümüzə meydan oxuyursunuzsa — binalarımıza baxın!"
Həzrət-i İmam kompleksi
Kok Günbəzin şərqində, Dorus-Saodat (Güc və qüdrət taxtı) adlı başqa bir məqbərə kompleksi var. Burada Teymurun böyük və sevimli oğlu Cahangir türbəsi yerləşir. Bitişik məsciddə 8-ci əsr imamı Əmir Kulalın türbəsinin yerləşdiyi deyilir.
Teymur türbəsi
Həzrət-i İmam kompleksinin arxasında arxeoloqlar tərəfindən 1943-cü ildə kəşf olunmuş yeraltı otağa aparan qapılı bunker var. Otaq demək olar ki, sadəcə daş tabutla doludur və üzərindəki yazılar buranın Teymur üçün nəzərdə tutulduğunu göstərir. Lakin fatih Şəhrisəbzda deyil, Səmərqənddə dəfn edilmişdi. Bununla birlikdə onun Şəhrisəbzdakı məzarında iki şəxsiyyəti bilinməyən cəsəd tapılmışdır.
Populyar mədəniyyətdə
1980-ci illərdə Özbəkistan Sovet qrupu Yalla Şəhrisəbz haqqında mahnı yazmışdır.
Tatarıstan radiosu
Tatarıstan Radiosu tatar və rus dillərində ictimai-siyasi və mədəni mövzularda yayımlanan regional bir dövlət radiostansiyasıdır. 2004-cü ildən Ümumrusiya Dövlət Televiziya və Radio Yayım Şirkətinin üzvüdür.
1920-ci illər
1921-ci il mayın 1-də Kazanda indiki Azadlıq meydanında telefon danışığını gücləndirən stansiya quraşdırıldı. Bu ölkədə və respublikada baş verən mühüm siyasi hadisələrin bildirilməsi üçün vacib bir cihaza çevrildi. Bir neçə gün sonra İzvestiya qəzeti bu mesajı bütün ölkəyə yaydı. Bu xəbər Vladimir Leninin diqqətini çəkdi. O, Xalq Komissarları Sovetinin katibi N. Gorbunova bənzər texnologiyanı Moskva və Leninqradda sınamağı tapşırdı Bundan qısa müddət sonra gənc Sovet hökuməti ölkədə radio rabitəsinin genişləndirilməsinə yönəlmiş mühüm qərarlar qəbul etdi. 1922-ci ilin əvvəllərində Şamil Usmanov, VI partiyanümayəndələrinin iştirak etdiyi konfransda Kazanda radio stansiya yaratmağı təklif etdi. Yalnız Böyük Oktyabr İnqilabının 10-cu ildönümündə Şamil Usmanov radio açmaq üçün icazə ala bildi. Ş.Usmanov təşkilati işlərə başladı, Moskvaya, Leninqrada işgüzar səfərlərə getdi, müvafiq mütəxəssislər topladı. İdari çətinlikləri dəf edən Şamil Usmanov, digər Tatar mədəniyyətinin fəal şəxsləri ilə birlikdə Tatarstan radiosunun ilk buraxılışının 1927-ci il 7 noyabr tarixində efirdə yayımlanmasını təmin etdi. İlk proqram üçün materiallar çap qəzetlərindən jurnalistlər tərəfindən hazırlanmışdır. Radionun redaksiyası Tatar Dram Teatrının binasında yerləşirdi. Tamaşalar və konsertlər canlı yayımlanır, radio gənc yaradıcı qüvvələri birləşdirən mərkəzə çevrilir. Radio kollektivi bu binada 1930-cu ilə qədər fəaliyyət göstərir.
Böyük Vətən müharibəsi illərində
Böyük Vətən Müharibəsi illərində Tatarıstanda bir çox qəzet və jurnallar bağlandı və əksinə radio inkişaf etdi. Bu dövrdə xəbər proqramlarının sayı artdı və efirdə musiqiyə geniş yer verildi. Müharibədən əvvəl radio 6:30-da efirə çıxdı və gündə 2,5 saat yayımlandı, 1941-ci ilin sentyabrından etibarən 5:30-da efirə çıxdı və gündə 3,5 saat yayımlandı. Çox vaxt, ali baş komandanın əmrləri və Sovinformburonun təlimatları Moskvanın köçürülməsindən əvvəl tatar dilində ötürülürdü.
Böyük Vətən müharibəsindən sonra
1948-ci ildən bəri radio kitabxanasında toplanan radio arxivinin bir çox materialı Sovet İttifaqı dövründə müxtəlif siyasi amillərə görə məhv edildi. 1959-cu ilin oktyabrında Kazan televiziya studiyası istifadəyə verildi.
2000–2010-cu illər
2000-ci illərdən bəri radioda iş uzun illərdir toplanmış radio qeyd kitabxanasından qeydləri rəqəmləşdirmək üzərində başlandı. 2005-ci ilin fevralında Mintimer Şaimiev Tatarıstan Dövlət Televiziya və Radio Şirkətinin ləğvi haqqında bir əmr imzaladı. O vaxtdan bəri Radio Tatarstan Ümumrusiya Dövlət Televiziya və Radio Yayım Şirkətinin bir şöbəsidir. Eyni zamanda, mövcud milli proqramlar Tatarıstan büdcəsi hesabına istehsal olunur. Hazırda hər bir radio yayımı saytda saxlanılır və istənilən vaxt dinləmək mümkündür.
Məkan
1927–1930-cu illərdə radio Tatar Dram Teatrı ilə eyni binada yerləşirdi. 1930-cu ildə radiostudiya Karl Marks küçəsindəki Tatar Milli Kitabxanasının yerləşdiyi üçmərtəbəli bir binaya köçürüldü. 1939-cu ildə radio Sovet dövründə pansiyon olaraq xidmət edən tacir Kekinin binalarından biri olan M. Qorki küçəsi 15-ə köçürüldü. Komanda bu binada 2007-ci ilə qədər çalışmışdır. 2007-ci ildə Tatarstan Radiosu Kazan şəhərinin Şamil Usmanov küçəsindəki yeni bir binaya köçdü və hələ də orada fəaliyyət göstərir.
Yayım
Yayım tezliyi 252 kHz (1190 MHz) və VHF 68.48 MHz-dir. Tatarıstanda kabel radiosu ilə də yayımlanır. Efir vaxtı: 6.00–8.00, 10–11.00, 12.10–14.00 (bazar ertəsi istisna olmaqla). Şənbə və bazar günləri səhər 8-dən 14-dək fəaliyyət göstərir.
Aşağı Raşkan (Sərdəşt)
Aşağı Raşkan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 24 nəfər yaşayır (7 ailə).
Sabirxan (Şot)
Sabirxan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.
İosif Orbeli
İosif Abqaroviç Orbeli — SSRİ şərqşünası və ictimai xadimi, SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (1935), Ermənistan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki və onun ilk prezidenti (1943–1947), 1934–1951-ci illərdə "Ermitaj"ın direktoru.
Həyatı
İosif Orbeli 8 mart 1887-ci ildə Rusiya imperiyasının Kutaisi şəhərində, erməni ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası dövlət müşaviri, hüquqşünas Abqar İosifoviç Orbeli və anası knyaz qızı Varvara Moiseyevna Arqutinskaya-Dolqoruka olmuşdur. Ana tərəfdən babası Moisey Pavloviç Arqutinski Tiflis Şəhər Dövlət İdarəsi mənzil komissiyasının kollegial eksperti və mühasibi olmuşdur.
Atasının babası İosif Orbeli Lazarevski İnstitutunu bitirmişdi. Atası Abqar Obreli Sankt-Peterburq Universiteti, atasının qardaşları David və Amazasp Orbeli, eləcə də böyük qardaşları Ruben və Levon Orbeli də universitet təhsili almışdılar. Mixail Piotrovski İosif Orbelini "nümunəvi erməni-rus alimi" adlandırırmışdır. Orbeli 1906–1917-ci illərdə Ani qazıntılarında iştirak etmişdir. O, bu ərazidə yerləşən memarlıq abidələri haqqında hərtərəfli məlumat əldə etməyə kömək edən bələdçi kitabça nəşr etmişdir.
Seda Sayan
Aysel Gürsaçer və ya səhnə adıyla Seda Sayan — Türkiyəli müğənni və aparıcı.
Evrimedon döyüşü
Evrimedon döyüşü — Afina və onun müttəfiqlərinin daxil olduğu Delos ittifaqı ilə I Kserksin hakimiyyətdə olduğu Əhəməni İmperiyası arasında quruda və dənizdə baş verən ikiqat döyüş. Eramızdan əvvəl 469 və ya 466-cı illərdə Kiçik Asiya (müasir Türkiyə) yarımadasında, Evrimedont çayının (indiki Körpüçay) mənsəbinin yaxınlığındakı Pamfiliyada baş vermişdir. Döyüş Yunan-İran müharibələrinin mühüm tərkib hissəsidir.
Delos ittifaqı Afina və Egey hövzəsinin bir çox şəhər-dövlətləri tərəfindən Yunanıstana birinci və ikinci fars basqınlarından (müvafiq olaraq e.ə. 492-490 və 480-479) sonra Əhəmənilərlə müharibəni davam etdirmək üçün yaradılmışdı. İkinci işğala son verən Plateya və Mikale döyüşlərindən sonra yunan müttəfiqləri hücuma keçərək Sest və Bizans şəhərlərini mühasirəyə aldılar. Daha sonra Delos ittifaqı müharibəni təkbaşına davam etdirdi və onun qüvvələri növbəti on il ərzində Egeydəki fars bazalarına hücumu davam etdirdi.
E.ə. 469 və ya 466-cı illərdə farslar yunanlara qarşı böyük bir hücum üçün nəgəng ordu və donanma yığmağa başladılar. Yığma Evrimedont yaxınlığında aparılmışdır. Ola bilsin ki, farsların məqsədi Kiçik Asiya sahillərindəki yunan şəhərlərini bir-bir ələ keçirmək və orada öz dəniz qüvvələri üçün bazalar təşkil etmək üçün yunanlara tabe olan Asiya bölgələrini geri qaytarmaq üçün Egey dənizinə ekspedisiyalar başlamaq idi. Farsların hazırlıqlarını öyrənən afinalı general Kimon 200 triera topladı və Delos ittifaqına qoşulan Pamfiliyadakı Faselidə getdi. Əslində bu, ilk mərhələdə farsların planlarını alt-üst etdi.
Kimon daha sonra Evrimedonda fars ordusunu təəccübləndirmək üçün hücum təşkil etdi. Çayın mənsəbinə çataraq orada olan fars donanmasını qısa zamanda məğlub etdi. Fars donanmasının çox hissəsi quruya çıxdı və dənizçilər fars ordusunun düşərgəsinə qaçdılar. Bundan sonra Kimon yunan piyadaları ilə birlikdə quruya endi və fars ordusuna hücum etməyə davam etdi, həmin ordu da darmadağın edildi. Yunanlar çoxlu əsir alaraq düşmən düşərgəsini ələ keçirdilər və sahilə çıxan 200 fars triremini məhv edə bildilər. Dağıdıcı ikiqat məğlubiyyət farsları ruhdan saldı və ən azı eramızdan əvvəl 451-ci ilə qədər Egeydə yürüşlər aparmağa mane oldu. Buna baxmayaraq, Delos ittifaqı ehtimal ki, yunan dünyasında vacib olan digər hadisələrə görə hücumları davam etdirmədi.
Aleziya
Aleziya — Fransada qədim şəhər-qala. E.ə. 52-ci ildə Yuli Sezar Aleziyada qalların üsyanını yatırmaqla Qalliyanın işğalını başa çatdırmışdır. 1860-cı ildən aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı Sezarın tikdirdiyi bəndlər, qazdırdığı xəndəklər, Roma və qall silahları, müxtəlif sikkə, məbəd xarabalıqları və s. aşkar olunmuşdur. Orta əsrlərdə tənəzzul etmişdir.
KazCosmos
Qazaxıstan Respublikasının Milli Kosmik Agentliyi, həmçinin KazCosmos kimi də tanınır və rəsmi olaraq 27 Mart 2007-ci ildə qurulmuşdur.
Kosmonavt korpusu
7 yanvar 2000-ci ildə Qazaxıstan hökuməti kosmonavt korpusu yaratmağı qərara aldı. O dövrdə artıq iki qazax kosmonavtı, 1991-ci ildə Toktar Aubakirov və Talgat Musabayev (1994, 1998; sonralar 2001) kosmosa uçmuşdular. Bu sahədə çalışmaq üçün 2000 namizəd arasından yalnız iki nəfər, 2002-ci ildə Aidyn Aimbetov və Muxtar Aymaxanov seçilmişdi. Ulduz şəhərinə Təlimə göndərilən iştirakçılar 2003-cü ildən 2009-cu ilədək dünya maliyyə böhranının kosmosa uçuşunu qeyri-müəyyən bir müddətə təxirə salındığına görə 2009-cu ildə KazCosmos'da işləməyə qayıtdılar. Aymaxanov kosmonavt karyerasını davam etdirmək və Rusiya vətəndaşı olmaq üçün 2012-ci ildə Qazaxıstandan ayrıldı. Aimbetov hələ 2015-ci ilin aprelində kosmik uçuşlara hazır idi. O, 2015-ci ilin iyun ayında, Soyuz TMA-18M / Soyuz TMA-16M-də uçmaqdan imtina edən Sarah Brightmanın yerinə seçildi. O, 2 sentyabr 2015-ci ildə Baikonurdan havaya qalxdı, Beynəlxalq Kosmik Stansiya ilə əlaqə qurdu və 11 sentyabr 2015-ci ildə, 10 gün kosmosda qaldıqdan sonra Qazaxıstan Çölünə enərək geri döndü.
Peyklər
18 iyun 2006-cı ildə Qazaxıstanın müstəqil uçuş kosmik əməliyyatlarının başlanğıcını bildirən rabitə peyki KazSat-1 Baikonur Kosmodromundan buraxıldı. 2008-ci ildə peyklə əlaqə sona çatdı və itirildiyi elan edildi. Növbəti planlaşdırılan peyk KazSat-2 bir neçə gecikmə yaşadı, lakin 16 iyul 2011-ci ildə bir Proton raketinin göyərtəsinə buraxıldı. KazCosmos, 21 iyun 2011-ci il tarixində ISS-Reşetnev və Thales Alenia Space Italy ilə KazSat-3 adlı üçüncü telekommunikasiya peyki üçün müqavilə imzaladı və 2014-cü ildə işə salındı.
Əməliyyatlar
Agentliyin rəhbəri Talqat Musabayev, Rusiyanın "Mir" kosmik stansiyasında iki uzun müddət qalma da daxil olmaqla üç kosmik uçuş veteranıdır. Musabayev deyir ki, Qazaxıstanda olan Baikonur Kosmodromu, Rusiya və Qazaxıstan kosmik proqramları arasındakı əməkdaşlığın əsas hissəsidir. Ruslar hələ də Baikonur'u uçuş üçün çox istifadə edirlər.
Razgah (Sərdəşt)
Razgah - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 163 nəfər yaşayır (36 ailə).
Səməd Yurdu (Şot)
Əhməd Yurdu - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 236 nəfər yaşayır (54 ailə)
Fetişizm (dəqiqləşdirmə)
Fetişizm — maddi əşyalara itaətə əsaslanan dünyagörüşüdür.
Fetişizm həmçinin bu mənalarada gələ bilər:
Sancuh (Sərdəşt)
Sancuh - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 448 nəfər yaşayır (90 ailə).
Çad Anderson
Çad Anderson — ABŞ sahibkarı. Anderson "Space Angels" investisiya şirkətinin baş icraçı direktorudur.
Təhsili
Anderson Oksford Universitetini MBA dərəcəsi ilə, Sietl Universitetini isə maliyyə və iqtisadiyyat üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirib.
Karyerası
Anderson Tom İnqersoll ilə birlikdə "Space Angels" investisiya şirkəti təsis etmişdir. 2012-ci ildən etibarən şirkətin baş icraçı direktorudur.
Daha əvvəl isə JPMorgan Chase-də biznes meneceri olub və burada 50 milyard ABŞ dolları dəyəində əmlak portfelini idarə edib.
I Leonid
I Leonid  — eramızdan əvvəl 491-480-ci illərdə hökm sürən Agiadlar ailəsindən olan Sparta hökmdarı, sərkərdə. Yunan-İran müharibələrində Sparta ordusunun komandanı olmuş, Fermopil döyüşündə həlak olmuşdur.
Həyatı
Leonid II Anaxandrisin oğlu idi. O, 20-ci nəsildə Herakl nəslindən sayılırdı.
Leonid dörd oğuldan üçüncüsü idi, lakin I Kleomen və Dorienin ölümündən sonra kral hakimiyyətini öz üzərinə götürdü: “Leonid I Kleomenin kiçik qardaşı idi və Kleomenin kişi nəslini qoymadan öldükdən sonra taxta çıxdı”.
Hökmdarlığının on ili ərzində I Leonid əhəmiyyətli bir şey etmədi, ancaq Fermopil (İsti qapılar) döyüşü ilə adını əbədiləşdirdi. Fars qoşunlarının irəliləməsi zamanı 6 min əsgərlə (300 spartalının şəxsi mühafizəsi də daxil olmaqla) Thermopylae keçidini müdafiə etdi və döyüşdə öldü.
Əhəməni hökmdarı I Kserks eramızdan əvvəl 480-ci ilin yayında Yunanıstana hücum etdi. I Leonid 300 spartalı və başqa şəhərlərdən gələn 5620 əsgərdən ibarət dəstə ilə onu qarşılamağa çıxdı. Yunanlar bu dar keçidi mümkün qədər uzun müddət müdafiə etmək niyyəti ilə Fermopil dərəsinə yerləşdilər.
200.000 farslar iki gün ərzində Fermopilə uğursuz hücum etdilət. Bununla belə, satqın Efialtes yunanlara arxadan zərbə endirmək üçün gecə vaxtı I Leonidin mövqelərindən yan keçərək dağ yolu ilə “ölümsüzlər” (fars qvardiyası) dəstəsinə rəhbərlik edirdi. Bu barədə xəbər alan Leonid özü 300 spartalı ilə Fermopildə qalarkən, onu içəriyə göndərərək ordunun çox hissəsini xilas etdi. Öz iradələri ilə Demofilin komandanlığı altında 700 fespuyalə və Leontiyanın komandanlığı altında 400 fivli də var idi, sonuncuların Əhəməni dövlətinə rəğbətini bilən Leonid bunu etməyə məcbur etdi. Geri çəkilməyi əhatə etmək üçün Leonidin döyüşçüləri farslara tərəf qaçdılar və hər kəs döyüş meydanında həlak olana qədər onların irəliləməsini dayandırdılar. Spartalıların ağır itkilərindən və çarəsiz müqavimətindən qəzəblənən I Kserks Leonidin cəsədini tapmağı, başını kəsib dirəyə sancmağı və cəsədi şəxsi gəmisinin kənarına mıxlamağı əmr etdi.
Təzəkənd (Şot)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,902 nəfər yaşayır (494 ailə)
Səmənd Siyabəndov
Səmənd Əliyeviç Siyabəndov — kürd əsilli SSRİ hərbçisi. O, 1-ci Belarus Cəbhəsinin 48-ci Ordusunun 217-ci Uneç atıcı diviziyasının 755-ci atıcı alayının komandirinin siyasi məsələlər üzrə müavini, polkovnik-leytenant kimi xidmət etmişdir. Siyabəndov Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Həyatı
Səmənd Əliyeviç Siyabəndov 20 noyabr 1909-cu ildə Rusiya imperiyasında, Qars vilayətinin Asancan kəndində (indiki Türkiyə) kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Milliyyətcə yezidi kürdlərindən idi. Leninqrad Sovet Şərqşünaslıq İnstitutunu bitirmişdir. 1931-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuşdur. Ermənistan Kommunist Partiyası Alagöz rayon komitəsinin 1-ci katibi kimi xidmət etmişdir. Böyük Vətən müharibəsinin əvvəlində Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında Lenin kurslarının tələbəsi olmuşdur.
28 iyun 1941-ci ildən Qırmızı Orduda xidmət etmişdir. Döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyi müddətdə atıcı diviziyanın siyasi şöbəsinin təlimatçısı, atıcı alayının hərbi komissarı, atıcı alayının komandirinin siyasi işlər üzrə müavini, diviziyanın siyasi şöbəsinin rəisi olmuşdur. Qərb, Bryansk, Belorusiya, 1 -ci, 2 -ci və 3- cü Belarus cəbhələrində döyüşmüşdür. Döyüşdə iki dəfə yaralanmışdır.
SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 24 mart 1945-ci il tarixli Fərmanı ilə faşist işğalçılarına qarşı mübarizə cəbhəsində komandanlığın döyüş tapşırıqlarını nümunəvi yerinə yetirdiyinə və eyni zamanda göstərdiyi şücaət və qəhrəmanlığa görə, polkovnik-leytenant Siyabəndov Səmənd Əliyeviç "Lenin" ordeni və "Qızıl ulduz" medalına, həmçinin Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
NGC 7314
NGC 7314, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Cənub Balığı bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Adi şəmayı
Adi şəmayı — Çəkiyəbənzərlər dəstəsinə, Şəmayılar cinsinə daxil olan növ.
Təsviri
left|thumb|270px Qarışıq rəngə sahibdir — beli tünd, boz-mavidən zeytuni yaşıla qədər, qarnı və ətrafları gümüşü. Bel və quyruq üzgəcləri tünd, digərləri isə sarı və ya qırmızımtıl olur.
Ən sevimli qidası milçək tırtıllarıdır.
Yayılması
Adi şəmayılar Azov, Baltik, Qara, Xəzər (şimal hissəsinə aid hövzədə) və Ağ dəniz (qərb avkatoriyasında) sularında müşahidə edilirlər.
Həyat tərzi
Kürüləmə mayın sonlarında başlayır, iyulun əvvəlində bitir.
Əhəmiyyəti və istifadəsi
Elədə böyük ov əhəmiyyəti kəsb etmir. Əgər heç bir canlı balıq yoxdursa, daha böyük yırtıcı balıq tutmaq üçün yem kimi də istifadə olunur. Kulinariyada istifadə edilir. Olduqca dalı olması ilə seçilir.
Allahverdi (ad)
Allahverdi — ad.
Aley çayı
Aley — Rusiyanın Altay diyarında çay. Ob çayının sol qoludur. Uzunluğu 858 km, hövzəsinin sahəsi 21,100 km2-dir. Kulunda çölündən axır. Əsasən, qar və yağıntı suları ilə qidalanır. Yuxarı axını Altay diyarındadır. Rubtsovsk və Aleysk şəhərləri Aley çayı sahilindədir.
Bayizava (Nəqədə)
Bayizava - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 58 nəfər. yaşayır (11 ailə).
Elbulağı
Elbulağı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şövt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 503 nəfər yaşayır (124 ailə)
Molla Abbas Şölə
Həyatı
Mərhum Hacı Molla Abbas Hacı Abdulla oğlu əslən isfahanlı imişsə də, yenə Gəncə şüərasının zümrəsindən hesab olunur.
Hacı Molla Abbas "Şölə" təxəllüs təxminən qırx beş sənə bundan müqəddəm Gəncəyə gəlib, orada evlənibdir və lakin övladı olmayıbdır. Şölə Hindistanı, İranın çox yerlərini, ərəbistanı və Misiri seyrü səyahət edib xeyli bilik və təcrübə kəsb etmiş bir vücud idi. Qafqaziyanın dəxi çox yerlərini gəzib, onda olan müxtəlif əqvamü miləlin adabü ayini ilə bələd olmuşdu.
Mərhum Şölə təvəllüdü zamanından ömrünün müsinn çağına qədər xəstə olmadığını və hətta baş və diş ağrısı nə olduğunu bilmədiyini öz dost və tanışları yanında iddia edərmiş. Şölə fars və türk dillərini kamil vəchdə bilirmiş. Amma əşarü kəlamının çoxusu türk dilindədir. Yazdığı əşarın əksəri, demək olur ki, Gəncə şəhərinin xüsusi vüquatına və onda vaxtbəvaxt zühur edən əlamata, vüqua gələn təğyirata və Gəncə əhlinin əxlaqü adatına dairdir. Şölənin dili açıq və sadə olduğuna binaən, onun kəlamları hər kəsə, hətta kəmsavad adamlara da xoş gəlir.
Məcmuəsi var, amma çap olunmayıbdır. Şölə vəfat edibdir Gəncədə 1899-cu ildə, təxminən yetmiş yaşında.
Şəfəq quşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Döşü şəfəq rəngində olduğuna görə ona şəfəq quşu deyirlər.
270px|thumb| Şəfəq quşunun yumurtası 235px|right|thumb|center|Oxuyan şəfəq quşu|[[Fayl:Erithacus rubecula.ogg]]
Bu quş çox soyuq iqlimdə yaşaya bilir. Ona görə də qışda başqa ölkələrə uçmur.
Balaları uçmaq öyrənənə kimi onlara yem daşıyır. Şəfəq quşu cəld quşdur, onun gözəl səsi var.
Bəyimqala (Nəqədə)
Bəyimqala - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,661 nəfər. yaşayır (384 ailə).
Şineyd O'Konnor
Şineyd O'Konnor, (digər adı - Shuhada' Sadaqat); ) — İrlandiya müğənnisi.
Həyatı
Şineyd O'Konnor 8 dekabr 1966-cı ildə İrlandiyada doğulub. Ailədə beş uşaqdan üçüncüsü idi. 18 yaşındaykən anasını avtomobil qəzası nəticəsində itirir. Şineyd dörd dəfə evlənib və boşanıb. Onun dörd övladı var idi. 2017-ci ildə O'Konnor qanuni adını Maqda Davittə dəyişdirərək, müsahibəsində bunu "patriarxal qul adlardan azad olmaq" üçün etmişdir. İslamı qəbul edərkən, 2018-ci ilin oktyabrında o, Şühəda adını qəbul edir və bir müddət sonra soyadını Davittdən Sədaqətə dəyişir. 2022-ci ildə, müğənninin 17 yaşlı oğlu Şeyn intihar edir. 26 iyul 2023-cü ildə O'Konnor Cənubi Londondakı mənzilində reaksiyasız vəziyyətdə tapılır və daha sonra onun öldüyü təsdiqlənir.
Karyerası
Karyerası boyunca O'Konnor on studiya albomu buraxıb. Amma əsl məşhurluğu ona 1990-cı ildə çıxan "I Do Not Want What I Haven't Got" adlı albomda yer alan və Prins tərəfindən yazılan "Nothing Compares 2 U" mahnısı gətirir. 1990-cı ilin dekabrında mahnı ilin "Nömrə 1" hiti olaraq Billbord Musiqi Mükafatı alır.
Proletariya
thumb Proletariya ( — yoxsul sözündən) — müasir cəmiyyətdə əsas siniflərdən biri, muzdlu fəhlə; fəhlə sinfi. Yoxsul, heç bir mülkiyyəti olmayan adama deyilir.
Kolanı yurdları (Şirvan və Muğanda)
Kolanı yurdları — Kolanı tayfası ilə bağlı Şirvanda və Muğanda geniş yayılmış yer adları.
Proletariya
Marksist nəzəriyyədə proletariya
Marksizm proletariat və burjuaziya (kapitalist sinif) bir-birinin ziddi iki mövqeyə ayırır, nümunə olaraq zavod işçisi pulunu mümkün qədər almaq istəyərkən müdir sayılan istehsal vasitələrinə malik insanlar da mümkün qədər az verməyə çalışır. Bunun da arxasında, hər iki sinif, istehsaldakı yerləri və ictimai həyatdakı mövqeləri tamamilə qarşıdurma vəziyyətindədirlər. Bu qarşıdurma müvəqqəti və aradan qaldırılan deyil, əksinə, ancaq sinifsiz cəmiyyətə keçdikdə bitəcək bir qarşıdurmadır. Proletarianın sinfi maraqları, Marksist nəzəriyyəyə görə, mövcud ictimai sistemin tamamilə aşılmasını və bir sinif olaraq özünün də ortadan qalxmasını tələb edir, lakin burjuaziya öz varlığını bu sistemin davam etdirilməsində tapır.
Kolanı yurdları (Şirvan və Muğanda)
Haqqında
Tarixi Şirvan ərazisinin ən böyük tayfalarından biri olan Kolanılar barədə geniş araşdırmalar aparan tədqiqatçı Nurəddin Bəndəliyevin tədqiqatına əsasən Qarabağdan Şirvana köçürülən Kolanı elatının Şamaxı şəhəri yaxınlığındakı müasir Xilmilli və Qızmeydan kəndləri ərazisində yerləşdiyi müəyyənləşdirilmişdir. Tədqiqatçının mülahizələrinə əsasən Qarabağdan böyük bir Kolanı tayfasının Şirvana göndərilməsi 1795-ci ildə olsa da, Kolanıların Qarabağ və Naxçıvandan bu bölgəyə yerləşməsi bu tarixdən əvvələ, XVI əsrdən olmalıdır.
Girdə yaylağında Kolanıların məskunlaşmasından əvvəl digər tayfalar da olmuşdur, ancaq yaylaq ərazisində mövcud olmuş Dağ Kolanı kəndinin qəbiristanlığının tarixi, yerli sakinlərin fikrincə, 1600-cü illərədək qədimə aiddir. Onların Naxçıvan və Qarabağdan Şirvan ərazisinə 1600-cü illərdən də əvvəl köçməsi səbəbləri və faktlar barədə tarixi qaynaqlar vardır. Osmanlı hücumları, Şah Təhmasibin "yandırılmış torpaq" taktikası ilə köçürmə siyasəti bu tarixi yarım əsr də geriyə aparır. Kolanıların Şirvana məhz Qarabağ və Naxçıvandan, eləcə də XVI əsrdə gəlməsi onların Şirvanda ilk məskunlaşma tarixi kimi qəbul oluna bilməz. Məlum olduğu kimi, Şirvan ərazisində türk tayfalarının məskunlaşma tarixi qədim dövlərə gedib çıxır. Kolanı tayfasının bəzən Kolan olaraq da adlanmasına Şirvanda da rast gəlinmişdir. N. Bəndəliyev Kolanıların Goran, Qaraoğlanlı, Pirəvənd, Osallı, Türəni, Şadılı, Həzili, Ağsaqlı, Lolaylı və Alataxtalı kimi qollarının XVIII əsrdə Şirvanda məskunlaşdığını bildirir. XVIII əsrdə Quba xanlığının Şabran mahalında 60 həyətdən ibarət Kolanı və 130 həyətdən ibarət Osallı kəndləri olmuşdur ki, bu kəndlərin salınma tarixinin araşdırılmasına ehtiyac vardır. Quba xanı Fətəli xanın Qarabağa hücümları zamanı çoxlu sayda əhalini köçürüb aparması faktı da bu məsələ ilə əlaqədar ola bilər. Eyni zamanda 1796-cı il köçürməsi zamanı da bu əraziyə Kolanı tayfalarının köçməsi barədə mənbələrdə məlumat vardır. XIX əsrdə I Rus-İran müharibəsi zamanı (1804–1813) Şirvanın bəzi tayfaları Pirqulu xan Qacarlı tərəfindən Muğan-Talış bölgəsinə köçürülmüşdür. Şirvanlı Mustafa xanın apardığı danışıqlardan sonra bu tayfalardan geri qaytarılanlar olur. Köçürülən tayfalar içərisində Kolanıların da olması ehtimalı güclüdür. Biləsuvar rayonu ərazisində yaşayan Kolanılar, İranın Muğan bölgəsində Kolan kəndi bu köçürmə ilə bağlı ola bilər.
1840–1849-cu illərdə Şirvan ərazisində Kolanıların yaşadığı yerlərə rus koloniyaları yerləşdirildi və 1840-cı ildə əhalisi ruslardan ibarət olan Xilmilli, 1849-cu ildə isə Astraxanka (Qızmeydan) kəndləri yaradılır. Beləliklə, Kolanı elatı öz ərazilərindən çıxarıldı və bu illərdə Şamaxı şəhərinin şərq tərəfində, indiki Sabir qəsəbəsinin şimal-şərqində yerləşdirildi. 441 çadırdan ibarət olan tayfa bu ərazinin heyvandarlıq üçün əlverişsiz olması səbəbindən dağlıq bölgələr olan Girdə yaylasına köçür. Getdikcə böyüyərək Girdə yaylasına sığmayan tayfa maldarlıq və heyvandarlıqla əlaqədar aran bölgələr olan Kürqırağında qışlayır və zaman keçdikcə bu ərazilərdə məskunlaşaraq bir sıra yaşayış məntəqələrinin əsasını qoyurlar. Şamaxı bölgəsi Kolanıları XVIII əsrdə Dəvəçi və Quba bölgələrinə, XIX əsrin ortalarında indiki Siyəzən rayonunun Kolanı kəndinə, XIX əsrin axırlarında indiki Neftçala rayonunun Uzunbabalı kəndinə, 1914–1915-ci illərdə indiki Sabirabad rayonunun Kolanı kəndinə yerləşirlər. Hacıqabul rayonunda əsasən tayfanın Türəni qolundan olanlar məskunlaşmışdı. Sonradan Girdə yaylasında olan Kolanı kəndi ilə Kürqırağında olan Kolanı kəndini fərqləndirmək üçün Girdə ərazisində olan Kolanı kəndinin adına "Dağ" sözü əlavə olunmuşdur. Salyan rayonun Kolanı kəndi 1930–1945-ci illərdə Dağ Kolanı kəndindən köçən tayfa və tirələr tərəfindən yaradılmışdır. 1918-ci ildən ermənilərin hücumlarına qarşı Girdə yaylasında, Dağ Kolanıda yaşayan camaat özünümüdafiə dəstəsi yaradaraq mübarizə aparırlar. Hacı Rüstəm 1918-ci ildə Dağ Kolanı camaatının ermənilərə qarşı mübarizəsində böyük qəhrəmanlıqlar göstərmiş şəxsdir. Onun başçılığı ilə ermənilərlə mübarizə aparan Kolanılar Osmanlı ordusunun gəlişinə qədər uğurla mübarizəni davam etdirirlər. Osmanlı ordusu Hacı Rüstəmə qəhrəmanlığına görə medal verir. 1937-ci ilin repressiya illərində ermənilər silahla torpağından çıxara bilmədiyi Hacı Rüstəmi fitnə ilə yurdundan edərək Sibirə sürgün edirlər və bu yaşlı insan sürgündən qayıtmır. 1918-ci ildə Hamazaspın başçılığı ilə Quba bölgəsində 122 kəndi dağıdırlar ki, bu kəndlərdən birinin Kolanı kəndi olduğu o dövrün sənədlərində əks olunmuşdu.
1950-ci illərdə M. C. Bağırov tərəkəməliyin ləğv edilməsi barədə fərman verərək Şirvanın Dağ Kolanı kəndində yaşayan əhalinin dəvə və atlarının bir qismini müsadirə etdirir. Nəticədə Kolanılar yaylaq bölgələrindən aran rayonlara, daha çox Salyan və Sabirabada enməyə məcbur olur. M. C. Bağırovun bu addımının arxasında çox güman ki, hökumət nəzarətindən kənarda olan, böyük və güclü bir kütləyə çevrilən Kolanı camaatını dağıtmaq niyyəti vardı. Bağırov hələ 1920-ci illərdə olan məruzəsində Kolanıları Qarabağın ən narahat tayfası adlandırmışdı. Eyni zamanda Kolanıların qatıldığı 1930-cu illərin üsyanları da onun şahidi olduğu dövr idi. Qərardan sonrakı on il ərzində, yəni 1950–1960-cı illərdə Ağsu şəhərinə, Salyan, Hacıqabul, Şirvan, Mərəzə rayonlarının Poladlı, Qaraçala, Kərimbəyli, Xələc, Yolüstü, Varlı, Çadırlı, Yenikənd, Hacı Qəhrəmanlı və Muğanlı qəsəbələri, Düzənlik, Arxarası və başqa kəndlərə köçdülər. Bu köçlərin nəticəsi olaraq Şirvan Kolanılarının ana yurdu olan Dağ Kolanı kəndi tərk edilmiş, 1972-ci ildən yenidən bərpa edilmişdir, sonralar geri qayıdan bəzi ailələr də 2005-ci ildə kəndi tərk etmiş və beləliklə kənd ləğv olunmuşdur. Dağ Kolanı camaatının bir neçə rayona səpələnmələrinə baxmayaraq müasir dövrdə də xeyir və şərdə əlaqələri saxlayırlar. Dağ Kolanıya olan həsrət duyğusu N. Bəndəliyevin bir çox şerlərində, N. Hacıheydərlinin "Dağ Kolanı" dastanında və başqa əsərlərdə özünü göstərir.
Moskva Paleontologiya Muzeyi
Moskva Paleontologiya Muzeyi — Moskva muzeyi, dünyanın ən iri təbii-tarixi muzeylərindən biridir. Muzeydə 120 mindən artıq müxtəlif qazıntı nümunəsi saxlanılır. 1937-ci ildə qurulmuş, 1966-cı ildən zooloq və paleontoloq Yuri Orlovun adını daşıyır. Muzey Borisyak Paleontologiya İnstitutunun bir hissəsidir. Altı otaqdan ibarət muzeyin dörd sərgi sahəsi yer üzündəki üzvi dünyanın inkişafına həsr olunmuşdur.
Muzeyin qurulması
Orlov adına Paleontologiya Muzeyi 1937-ci ildə Elmlər Akademiyasının Paleontologiya İnstitutu tərəfindən Beynəlxalq Geoloji Konqresinin XVII sessiyasında təsis edilmişdir. Muzeyin tarixi buz dövrünə aid məməlilərin sümükləri və dişləri yeni tikilmiş Kunstkameraya daxil olduğu andan - 1716-cı ildən Sankt-Peterburqda başlayır. Toplanan bu kolleksiya Fersman Mineralogiya Muzeyinə çevrilən Elmlər Akademiyasının Mineral Kabinetində saxlanılıb. 1925-ci ildə Rusiya Elmlər Akademiyasının 200 illik yubileyinə qəzər bura iki muzeyə bolunmuşdur:
NGC 923
NGC 923, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Moskva Paleontologiya Muzeyi
Muzeyin qurulması
Geoloji muzeyin başçısı Aleksey Borisek olmuşdur, muzeydə paleontoloji materiallar toplusu saxlanılırdı. 1500 m²-lik iki zalda onurğaların skeletləri nümayiş olunmuşdur, bunlar XX əsrin əvvəllərində professor Vladimir Amalitskiy tərəfindən əldə olunmuşdur. 1930-cu ildə Geologiya Muzeyi SSRİ Elmlər Akademiyasının Paleozoloqiya İnstitutuna çevrildi.
1987–ci ildə Moskvanın ən ucqar yerində, “Tyoplı stan” meşəsinin kənarında muzeyin qırmızı kərpicdən qalaya bənzəyən formada tikilmiş təzə binası açıldı. Muzeyin eksponatları arasında mamontun ilk dəfə tapılmış bütöv skeleti nümayiş olunur. Əlbəttə, mamont muzeydə saxlanan ən qədim canlı qalığı deyil. Lakin o zaman paleontologiya elmi məhz bu heyvanın ilk dəfə öyrənilməsindən başlanmışdı: 1799-cu ildə fransız təbiətşünası Jorj Küvye ilk dəfə olaraq, bu heyvanı Elefas mammonteus adı ilə təsvir etmişdi. Ekspozisiyanın əvvəlində qabarcıqlı, en kəsiyi zolağı olan daşlar stromatolitlər nümayiş olunur. Onlarla yanaşı Ağ dəniz sahillərindəki vend dövrü çöküntülərində aşkar edilmiş, dünyanın ən cazibali, daşlaşmış nəhəng molyusklar (yumşaqbədənlilər) kolleksiyası yerləşir. Heç bir müasir heyvana oxşamayan bu möcüzəli canlılar meydana gəlmiş, çox qısa müddət yaşamış və tez də yox olmuşlar.
Növbəti vitrində Yakutiya və Tuvanın çox zəngin yataqlarından gətirilmiş, yaşı 540 mln il olan skelitli orqanizmlər-əhəngləşmiş zərif süngərlər - arxeoseatlar, ilk molyuskların qapaq formalı çanaqları, dayaq dirəkləri olan, qeyri-adi konus forması almış xiolit qabıqları nümayiş olunur. Bəzi nümunələrə böyüdücü şüşələr bərkidilmişdi-boyu 1–2 mm-dən böyük olmayan bu orqanizmləri adi gözlə görmək mümkün deyil. Xırda olduqları üçün 100q süxur içərisindən kimyəvi üsulla bu orqanizmlərin bir neçə min qabığını çıxarmaq mümkündü.
Dəniz faunasının ordevik-silur yaşlı nümunələri, əsasən, Baltik dənizi sahillərindən və Podoloya yamaclarından (Ukrayna) gətirilmişdi.
Bu kolleksiyalara əhəngləşmiş ikitaylı braxiopod (çiyinayaqlılar) və sıx arasıkəsmələrlə bölünmüş nəhəng konusa bənzəyən başıayaqlıların, xərçəng-əqrəblərin qabıqları, habelə mərcan və süngər skeletləri, həmçinin balığabənzər onurğalıların pulcuqları daxildi.
Ammonit(çoxdan qırılmış xariciqabıqlı başıayaqlı yumuşaqbədənli) kolleksiyasına baxarkən, yaşadıqları uzun zaman ərzində bu heyvanların qabıqlarının necə dəyişilməsini görmək mümkündür. Onlar üçün qabığın, əsasən, müstəvi spiral formasında bükülməsi səciyyəvidi. Lakin inkişafının böhran dövrlərində (onların inkişafında belə dövrlər bir neçə dəfə təkrarlanmışdı) onların qabıqları gah açılmış, gah yumaq kimi dolanmış, gah da saksofon formasını almışdı. Yalnız tarakanlar (yüyürəklər) 320 mln il ərzində dəyişilmədən qalmışdı: bunu qazıntı halında tapılan cücülərin vitrinində görmək mümkündür.
Muzeyin ən qədim kolleksiyası "Şimali Dvina qalereyasıdır". Onun əsası XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəlində Varşava Universitetinin professoru V.P.Amaltski tərəfindən qoyulmuşdur. Kiçik şimali Dvina çayının sahilində, Kotlas yaxınlığında üst perm kontinental çöküntülərində qazma işləri apararkən o, qırmızı rəngli gil və mergelləriniçərisində müxtəlif sümüklər, kəllələr, hətta dördayaqlı onurğalıların bütöv skeletlərini aşkar etmişdir. Bərpa edilmiş skeletlərin əksəriyyəti pareyazavrlara (yanaqlı kələzlərə) məxsusdur.
"Qalareya"nın yanındakı vitrində ilk baxışda nəzərə çarpmayan sümüklər nümayiş etdirilir. Bu, Tula vilayətinin üst devon çöküntülərində tapılmış ən qədim suda-quruda yaşayan dödrayaqlı heyvanın - tulerpetonun çox nadir tapılan skeletidir. Onun çox nadir - altıbarmaqlı ətrafları var. Ona görə də, tulerpetonun pəncəsi pəncəüzgəcli balıqların üzgəcini xatırladır. Bu balıqlardan birinin - müasir latimeriya - selakantın mulyajı şüşəli şkafda saxlanır. Tulerpetona daha çox oxşayanqədim pəncəüzgəcli balıqların qalıqların Latviyanın gec devon çöküntülərindən gətirilmiş plitənin üzərində saxlanmışdır. Bu muzeyin eksponatları içərisində steqosefalların (başızirehlilərin), deynosefalların (möcüzəlibaşlıların), disinodontların (ikidişlilərin) və b. ən qədim dördayaqlıların skeletləri; köpək balıqlarının, skatların, çənəsiz balıqların və balığabənzərlərin də izləri nümayiş olunur. Tacikistanın orta trias çöküntülərində aşkar olunmuş cücü qalıqları (onların üzərində hətta qanad bəzəyinin izləri də saxlanmışdır), qeyri-adi kərtənkələlərin izləri də çox maraqlıdır: onların bəzilərində bədənlə ətraflar arasında pərdə vardır, digərinin isə bel pulcuqları qanad kimi uzanmışdır.