cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rəna Əsədova
Həyatı
Əsədova Şərif qızı Rəna 25 yanvar 1962-ci ildə Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1969-1979-cü illərdə orta məktəbdə təhsil almış, 1979-1985-ci illərdə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda təhsil almışdır. 1980-2003-cü illərdə Sumqayıt Dövlət Universitetində (keçmiş Az NKİ-nun Sumqayıt filialı, sonradan Azərbaycan Sənaye İnstitutu) laborant, baş laborant, assistent, baş müəllim vəzifələrində çalışmışdır. 2001-ci ilin oktyabr ayında "Sənaye obyektlərinin idarə sistemləri üçün bütöv maqnit keçiricili ikiölçülü elektromaqnit böyük yerdəyişmələr çeviricisinin işlənilməsi və tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək texnika üzrə fəlsəfə doktoru, 2014-cü ildə dosentlik diplomu almışdır. 2003-cü ilin yanvar ayından AMEA-nın Kibernetika İnstititunda "Kommunikasiya şəbəkələrinin modelləşdirilməsi" laboratoriyasında elmi işçi vəzifəsində, 2004-cü ildən bu günə kimi "Elmi-texniki informasiya və patent tədqiqatları" şöbəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışır. Hal-hazırda "Ştanqlı dərinlik nasosları ilə layın istismarı zamanı neft hasilatı prosesinin riyazi modelləşdirilməsi və optimallaşdırılması" mövzusunda doktorluq dissertasiya işi üzərində çalışır. 34 elmi məqalənin, o cümlədən, 2 respublika və bir Avrasiya patentinin, bir metodik vəsaitin müəllifidir. Məqalələri Respublikanın və xarici ölkələrin nüfuzlu elmi jurnallarında dərc olunmuşdur. Ailəlidir. 2 qızı, bir oğlu, 4 nəvəsi vardır.
Əsas elmi nailiyyətləri
Xətti və bucaq yerdəyişmələrini ölçən bütöv maqnit keçiricili iki ölçülü elektromaqnit çevirici hazırlanmışdır. Xətti və bucaq yerdəyişmələrini ölçən bütöv maqnit keçiricili iki ölçülü elektromaqnit çeviricinin optimal parametrləri tapılmış, ölçü dolaqları arasında qarşılıqlı təsirdən əmələ gələn xətanın azaldılması, ölçü diapozonunun genişləndirilməsi və dəqiqliyinin artırılması məsələsi həll edilmişdir.
Məgаlələr
Və s.
Başlama vuruşu (futbol)
Başlama vuruşu — futbolda oyuna başlama və bəzi hallarda oyunu bərpa etmə üsullarından biridi. Başlama vuruşu səkkizinci futbol qaydasının bir hissəsidir.
Başlama vuruşu əsas vaxtın və, müvafiq hallarda, əlavə vaxtın hər hissəsini başlamaq üçün istifadə olunur. Start fitdən öncə atılan qəpik püşkatmasında uduzan komanda ilk başlama vuruşunu həyata keçirir, qəpik püşkatmasında udan komanda oyuna meydanın hansı tərəfindən başlayacağını seçir. Oyun hakim fitini çaldıqdan sonra başlıyır. İkinci hissədə başlama vuruşunu digər komanda edir. Əgər oyun əlavə vaxtlara qədər uzanırsa, onda əlavə vaxtın əvvəlində yenidən qəpik püşatması atılır. Əgər hər hansı bir komanda qol vursa, onda qolu buraxan komanda meydanın mərkəzindən başlama vuruşunu yenidən etməli olur, və oyun təkrarən davam edir.
Üsul
Bilavasitə start fitindən sonra qol vurmaq olar.
Donuz əti
thumb|right|260px|Donuz əti.
Donuz əti - Dünyada ən çox istifadə edilən ət növlərindən biri. Donuz ətinin məişətdə istifadəsi eramızdan əvvəl 5.000-ci ilə gedib çıxır. Orta Şərq və Çində donuzların əhliləşdirməsindən sonra ətindən istifadəsi geniş yayılmışdır. Donuzun müxtəlif təbii şəraitlərə özünü uyğunlaşdırma bacarığı, demək olar ki, hər bir şeyi yeyə bilməsi və sürətli nəsil artırma bacarığı səbəbindən donuzların şəxsi təsərrüfatlarda istifadəsi geniş yayılmışdır.
Ferma və xüsusi təsərrüfatlarda saxlanılan digər heyvanlardan fərqli olaraq donuzların qidalanması üçün xüsusi yeməklər tələb olunmur. Belə ki, insanlar üçün nəzərdə tutuluş qidaların qalıqları və köhnəlmiş ərzaq məhsulları ilə belə donuz fermalarında yüksək məhsuldarlığın əldə edilməsi mümkündür. Bu səbəbdən donuz əti Avropanın mərkəzi bölgələrində kasıb və orta təbəqədən olan insanların hər zaman əldə edə biləcəyi bir ət çeşididir.
Digər ət növlərindən fərqli olaraq, ucuz olması donuz ətinə bazarda hər zaman təlabatın olmasına səbəb olmuşdur. Şəriətdə donuz ətinin istifadəsi haram hesab olunur. İslam inancına görə donuz natəmiz heyvandır və onun ətindən müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilməsidə bir müsəlman üçün bəyənilən əməl sayılmır. Donuz ətinin istifadəsi İslam dinin ilə yanaşı İudaizm dinində haram buyrulmuşdur.
Xristianlığın donuz ətindən istifadəyə yanaşması müxtəlifdir. Əhdi-Ətiq yazılarında donuz ətinin xristianlar üçün qadağan olunduğu göstərilsə də, Əhdi-Cədiddə həmin qadağa aradan qaldırılmışdır.
Tarix
thumb|left|220px|XIX əsrin ortalarında [[Fransada donuz ətinin kəsimi və satışı ilə məşğul olan qəssablar.]] Donuz ətinin məişətdə istifadəsi eramızdan əvvəl 5.000-ci ilə gedib çıxır. İlk dəfə olaraq Orta Şərq və Çində vəhşi donuzların əhliləşdirməsindən sonra ətindən istifadəsi geniş yayılmışdır. Qədim dövrlərdə Misir və Çində donuzlar müqəddəs heyvan hesab olunurdu. Bu ölkələrdə donuzlar xoşbəxtlik və firavanlıq rəmzi idi. Fironların, imperatorların və kralların sarayında xüsusi donuzabaxan vəzifəsi mövcud idi.
Yalnız dini və dövlət bayramlarında donuz əti yeməyə icazə verilirdi. Roma imperiyasında belə bir adət var idi ki, donuz ətinin dadını yaxşılaşdırmaq üçün, kəsməmişdən əvvəl donuza çaxır içirirdilər. Ətraf mühitə tez adaptasiya oluna bilməsi və həm otlarlarla, həm də ətlə qidalana bilməsi insanlara bu canlıları digər iri buynuzlu mal-qaradan daha tez əhliləşdirməyə imkan vermişdir. Donuzlar daha çox qida vasitəsi kimi istifadə edilsə də, insanlarda onun dərisindən qalxan və ayaqqabı, sümüklərindən alətlər və silahlar, tüklərindən isə şotkalar hazirlayırdılar. Bu canlıların insan həyatında xüsusən də iqtisadı münasibətlərdə rolu vardır.
Donuzların qidalanmaq üçün bitki köklərini axtarması zamanı torpağın üst qatını qarışdırması nəticəsində ərazilərin kotanla şumlanması xeyli asanlaşır. Onların həssas burnu yeraltındakı mantarları tapmaqda insanlara kömək edir, həmin mantarlar insanlar tərəfindən olduqca yüksək qiymətləndirilən bahalı qida vasitəsidir. Onların həm bitkilərlər, həm də ətlə qidalana bilməsi nəticəsində insanların atdığı tullantılar bu canlilar tərəfindən istehlak edilir və insan məskənləri zibillərdən təmizlənir.
Delikates ət məhsulları məsələn duzlanmış donuz basdırması, donuz budu, sümüksüz ət, kolbasa, qiymə, öz yağında vam odda bişmiş yemək və s-ni özündə birləşdirən aşbazlıq sahəsidir. Burada əsas məqsəd soyuducuya qədər ki, dönəmdə ətin keyfiyyətinin qorunub saxlanması olmuşdur. Bu hazırlanma forması hazırda əvvəlki dadı (keyfiyyəti) qorumaq üçün edilir. 15-ci əsrdə Fransada yerli ərzaq istehsalçılarının birlikləri yaradılmışdır, bu birliklər hər şəhərdə istehsal prosesini tənzimləyirdilər.
Delikates hazırlayan bu şəxslər qəssab idilər. Bu birliyin üzvləri ənənəvi bişmiş, duzlu və ya qurudulmuş donuz əti məhsullarını regiondan regiona fərqli çeşidlərdə təqdim edirdilər. Qəssablara yalnız donuz piyini çiy halda satmağa icazə verilirdi. Qəssablar geniş çeşiddə məhsul təqdim edirdilər buraya qiymə, kolbasa, donuzun ayağı və budu, döyülmüş ət və s. daxildir.
20-ci əsrdəki kütləvi istehsal və yenilənmələrə qədər Avropa və Şimali Amerikada donuz və digər mal-heyvan növləri ənənəvi olaraq yazda böyüdülür, yayda kökəldilir və bunun ardinca payızda kəsilirdi. Məhz buna görə bu cür heyvanlar payiz fəslinin qida maddəsi hesab edilirdi. Qərb kulinariyasında ət və meyvələr xüsusən də alma ayrılmaz komponent hesab edilir. Bu almanın yayın sonu və payızda yığılması ilə bağlı idi. Hal-hazırda ət və meyvənin ilin bütün fəsillərində əlçatan olması bu kombinasiyanın (ət+meyvə) Qərb mədəniyyətindəki məşhurluğunu azaltmadı.
Asiyada donuz əti istehlakı
thumb|right|250px|Qırmızı rəngli Charsiu-ədviyyat əlavə edilərək kabab edilmiş donuz əti Çində donuz ətindən hazırlanmış ən məşhur yemək növlərindən biridir. Qırmızı rəngli “Charsiu”-ədviyyat əlavə edilərək kabab edilmiş donuz əti Çində donuz ətindən hazırlanmış ən məşhur yemək növlərindən biridir. Sakit okean adalarında eləcə də bütün Şərqi Asiyada və Aralıq dənizi hövzəsində bütöv qızardılmış donuz əti olduqca populyardır. Bu ət növü müxtəlif üsullarla istehlak edilməklə bərabər Çin mətbəxinin ən hörmətli yeməyidir. Hazırda Çin dünyanın ən çox donuz əti istehlak edən ölkəsidir, 2012-ci ildə ümumilikdə 53 milyon ton ətin istehlak edildiyi bildirilir, bu dünya üzrə istehlak edilən ümumi miqdarın yarısına bərabərdir.
Kənd adət-ənənəsinə görə donuz əti xüsusi hadisələri qeyd etmək və insanlar arasında güclü münasibətlər formalaşdırmaq üçün əsas sayılır. Çində donuz ətinin önəmini strateji donuz əti ehtiyatlarının mövcudluğu ilə də göstərmək olar. Hong shao rou (donuz ətinin öz piyində vam odda ədviyyatlar, tünd və açıq soya sousu, karamel və şəkər tozu qatılaraq bişirilməsi ) Hunan əyalətində Mao Zedong-un hakimiyyəti dönəmindən delikates hesab edilir. Çində bundan başqa şirin və turş donuz əti, Bakva-(ədviyyatlar əlavə edilərək qurudulmuş donuz əti) və kabab edilmiş donuz əti olduqca populyar yeməklərdir. Filippində İspa müstəmləkəçiliyi və təsiri altında bütöv qızardılmış süd donuzu milli delikates sayılır.
Donuz ətinin dünyada istehlakı
Donuz ətinin dünyadakı istehlakını göstərən cədvəl. Rəqəmlər tonla ifadə olunmuşdur.
Emilia coccinea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Elvin
Elvin — Kişi adı.
Eugenia benjamina
(Eugenia benjamina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Atriplex serenana
(Atriplex serenana) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hüseyn xan Turqut
Birinci Dünya müharibəsində və Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsində iştirak edib. 30 il Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət edib.
Həyatı
Hüseyn Turqut 1900-cü ilin noyabr ayında İrəvan şəhərində anadan olub. Orta təhsilini İrəvan şəhər gimnaziyasında alıb.
1917-ci il Oktyabr inqilabından sonra İrəvanda ermənilərin törətdikləri özbaşınalıqlardan sonra ailə üzvləri ilə birlikdə Naxçıvana köçüb. Bir müddət Naxçıvanın müdafiəsində iştirak etdikdən sonra ailəsi ilə vidalaşıb Türkiyəyə gedib.
Türkiyədə
135px|thumb|left|Hüseyn xan Turqut Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrində Hüseyn Turqut 1918-ci ildən Osmanlı ordusuna qoşularaq Birinci Dünya müharibəsində iştirak edib. IV kolordunun 5-ci tüməninin tərkibində, daha sonra isə Doğu Bəyaziddə 11-ci tümənin tərkibində döyüşlərdə olub. Savaşın son aylarında doğu ve güneydoğu cəbhələrində göstərdiyi üstün xidmətlərə görə "Dəmir Hilal" döş nişanı ilə təltif olunub.
1946-cı ildə ağır qəzaya düşüb. Bu qəzadan sonra səhhəti təlim keçməsinə imkan vermədiyi üçün Hərbi Hava Qüvvələrində başqa müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1960-cı ildə 42 illik xidmətindən sonra tümgeneral rüstbəsi ilə təqaüdə çıxıb.
Hüseyin Turqut 1971-ci ilin noyabr ayında Ankarada vəfat edib. Xüsusi hərbi mərasimlə Ankara şəhərində Cebeci Hərbi Şəhidliyində dəfn edilib.
Ailəsi
150px|thumb|right|Hüseyn xan Turqut həyat yoldaşı Ləman Hattusas ilə birlikdə. Atası İrəvan xanlarının nəslindən olan Abbasqulu xan İrəvanskinin oğlu Həsən xan Turqut anası isə Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacarın qızı şahzadə Nuraleyin хаnım Qovanlı-Qacardır. Qardaşı Fərid xan adlı qardaşı, Rüxsarə, Sami və Adilə adlı bacıları olub.
Hüseyin xan Turqut 1936-cı ildə Ləman Hattusas ilə ailə həyatı qurub. 1940-cı ildə Nur adlı qızları, 1946-cı ildə isə Turhan adlı oğlanları anadan olub.
Tumaslı (Şərur)
Tumaslı — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd.
Tarixi
Bu kəndin yaranma tarixi və adı tarixçilər tərəfindən araşdırılmamışdır. Lakin adının etimologiyası bu kəndin qədimliyinə sübutdur. Kəndin adının etimologiyasını iki variantda izah edilir. Birinci variantda, bunu Asiya qitəsinə adı verilmiş çox qədim "As/Az" tayfasının izləri (Tum/tüm+as/+lı) açıq göründüyü üçün bu kəndin "Tum (tüm/bütün?) + As tayfısının yaşadığı yer" mənasını verdiyini güman etmək olar. "-lı" isə yer, mənsubluq bildirən şəkilçidir.
İkinci variantda, kəndin adının qədim türk dilində mövcud olan "Tumas" şəxs adı ilə bağlı ola bilməsi ehtimalıdır. Bu halda kəndin adının "Tumas ailəsinin (və ya qəbiləsinin) yaşadığı yer ("lı" isə yer, mənsubluq bildirən şəkilçidir) mənasını verdiyini iddia etmək olar.
Bərdə rayonunda eynilə bu adda kənd mövcuddur. Oxşar ada Qubadlı rayonunun Çay Tumas və Cəbrayıl rayonunun Dağ Tumas kəndlərində də rast gəlinir.
Az(As)+ər+bay+can adında da As/Az qədim tayfasının adı ilə əlaqələndirən tarixçilər onların ana vətəninin Azərbaycan olduğu qənaətindədirlər.
Coğrafiyası və iqlimi
Tumaslı Sərur düzündə yerləşən, Arazqırağı kəndlərdəndir. İqlimi Naxşıvanın digər ərazilərinin iqlimi kimi kəskin kontinentaldır: yayı isti və quraq,qışı soyuq və orta qarlıdır. Ən yüksək tempratur, yayda günorta müsbət 45°-48°-yə, qışda gecə mənfi 35°-40°-yə qədər yüksəlir. Torpaq orta dərəcədə məhsuldardır,əksər bitkilərin yetişməsinə imkan verir. Bəzi yerlərdə torpaqlar şoranlaşmaya məruz qalmışdır. Əkinçilik tamamilə suvarmaya əsaslanır. Arpaçayından ayrılıb gələn kanallar suvarmada əsas yer tutur. Artezian quyularından həm içməli su mənbəyi kimi, həm də suvarmada istifadə edilir.
Əhalisi
Kənd iki kəndin birləşməsindən ibarətdir:Tumaslı və Vayxır. Hazırda hər kəndin öz bələdiyyəsi olsa da, kənd icra nümayəndəliyi birdir. 2009-cu il siyahıyaalınmasına görə kəndin əhalisi 1500 nəfərdir. Lakin Ermənistan Respublikası tərəfindən yaradılmış blokada şəraiti, kolxozların ləğv edilməsi, fermerlərin istehsal etdiyi məhsulların bazarının məhdudluğu və sair səbəblər əhalinin kütləvi miqrasiyasına səbəb olduğu üçün əhalinin sayı olduğundan xeyli azdır.
İqtisadiyyatı
SSRİ dövründə inkişaf etmiş kənd təsərrüfatına malik olan kənddə 800 başlıq südçülük kompleksi respublikanın ən böyük müasir maldarlıq fermalarından biri idi. Kolxozun ləğvi ilə bu kompleks də ləğv olundu.Hazırda burada kiçik camışçılıq ferması təşkil edilmişdir. Ərazisində meyvə bağı salınmışdır.Kolxozda həmçinin,toyuq ferması da fəaliyyət göstərirdi. Keçmiş dövrdən burada pambıqçılıq mövcud olsa da, 1970-ci illərdə bu sahə ləğv edilmiş, bundan sonra üzümçülük və tütünçülük inkişaf etdirilməyə başlanmışdır. Lakin Qorbaçov "yenidəqurması" dövründə üzümlüklər sökülmüşdür.Heyvandarlıq sahəsi ilə əlaqədar yemçilik təsərrüfatı da xeyli inkişaf etmişdi. Tərəvəz-bostan bitkiləri, baramaçılıq da əhəmiyyətli sahələrdən biri idi. Mühüm sahələrdən biri də taxılçılıq idi. Kolxoz rayonun ən varlı kolxozlarından biri idi.
Kolxozun ləğvindən sonra əhali öz pay torpaqlarında yonca, taxıl və şəkər çuğunduru sahələrini genişləndirdi. Hazırda əhali öz pay torpaqlarında əsasən yonca, taxıl və kartof əkir. Şəxsi təsərrüfatlarda iribuynuzlu və kiçik başlı heyvanlar saxlanılır, toyuq, hindquşu və s. yetişdirilir. Əkinçilik sahəsində isə hər cür tərəvəz bitkiləri, qarğıdalı və kartof böyük əhəmiyyət daşıyır.
Menispermaceae
—  sinfinin  sırasına aid bitki fəsiləsi.
Vilyam Mak-Kinli
1901-ci il sentyabrın 5-də ümumamerika sərgisində iştirak edərkən Polşa əsilli amerikalı anarxist Leon Frank Çolqoş prezident Mak-Kinliyə tapançadan 2 dəfə atəş açaraq onu ağır yaraladı. Aparılan müalicə nəticəsiz qaldı və o sentyabrın 14-də daxili orqanların qanqrenasından vəfat etdi.
Alyaskada yerləşən və Şimali Amerikanın ən yüksək zirvəsi olan Mak-Kinli dağı Vilyam Mak-Kinlinin şərəfinə adlandırılmışdır.
Qətər FİFA Klublararası Dünya Çempionatında
Bu məqalə Qətər klublarının FİFA Klublararası Dünya Çempionatındakı iştirakı haqqındadır.
Useyn Bolt
Useyn Bolt — Yamayka yüngül otleti, qısa məsafəyə qaçış üzrə ixtisaslaşmış, 8 qat olimpia çempionu və 11 qat dünya çempionu, oyunları ərzində 8 dəfə dünya rekordu qeyd edilən, Qaçışda 100-9.58, 200 – 19.19 göstərici ilə dünya rekordu qazanan. Həmçinin tarixdə 100-200 metr məsafədə ən sürətli sprinteri Hüseyn Bolt Şimalı Yamaykanın Treloni vilayətinin balaca kəndi olan Şervud-Kontent-də meyvə-tərəvə dükanı sahibi Uelsli Bolt və Jennifer Boltun ailəsində anadan olmuşdur. Onun doğma dili yamayka-kreol dilidir. Dini mənsubluğu isə - xristian –katolik sayılır. Həmçinin Useynin balaca qardaşı və Şerin adında böyük bacısı var. Uşaqlıqdan o, çox aktiv uşaq olmuşdu. Onun ən sevimli oyunu- krekit idi. O, bu oyunu öz evlərinin qarşısında top əvəzinə portağalla oynayırdı. Daha sonra valideynləri onu Valdensiya başlanğıc məktəbinə qoydular. Valdensiya məktəbinin direktoru Mamra Fleş öz xatirələrində qeyd edir ki, “Hüseyn Bolt, yaxşı tərbiyəli, enerjili, həyatsevər uşaq olub. Əsas bacarığı, istedadı ingilis dilində və riyaziyyat bilməsi idi. Amma bəzən, dərsdən yayınıb oyun oynayırdı.” Elə bu yaşlarında Hüseynin kriket oyununa böyük həvəsi olmasına baxmayaraq yüngül atletika ilə məşğul olmağa başlayır. Başlanğıc məktəbi 1998-ci ildə bitirəndən sonra Uilyam Nibba adına orta məktəbə daxil olur. Kriket yarışmasında iştirakı zamanı onu yüngül atletika üzrə məşqçi Pablo Makneyl gördü. Useynin sürətli qaçışı gözündən qaçmıyan məşqçi ona kriket oyununu ataraq, yüngül atletika ilə məşğul olmağı məsləhət görür. 2001-ci ildə o, özünün yüngül atletika üzrə  ilk medalını qazandı. Yamaykada orta məktəb şagirdləri arasında keçirilən yarışda 200 metrlik məsafəni 22.04 saniyə qaçaraq 2-ci yeri tutur.
Karyeranın başlanğıcı
Beynəlxalq yarışmaya İlk dəfə  sprinter 2001-ci ildə qatıldı. Bu Brictaunda keçirilən 30-ci region oyunları idi. O, bu yarışda 200 metrlik məsafəni 21.81 saniyə ilə, 400 metrilk məsafəni isə 48.28 saniyəyə qaçaraq ikinci yer oldu. 3 aydan sonra Yamayka yığmasında Debresendə yeniyetmələr arasında keçirilən Dünya çempionatına qoşulur. Orda o, 200 metrilk mesafəni qaçmaqla yarımfinala çıxır. Yarımfinalda 5-ci yer tutaraq bu nəticə ilə finala çıxa bilmədi. Amma buna baxmayaraq, o bununla öz şəxsi rekordunu yığdı – 21.73saniyə.
2002-ci ilin ilk böyük yarışması Hassauda keçirilən CARİFTA-nın 31-ci oyunları oldu. Yeni başlayan Hüseyn 17 yaşlı yeniyetmələr arasında keçirilən bu yarışda 200 və 400 metrlik  məsafədə qaçaraq qalıb gəldi. Kinqstonda  keçirilən yeniyetmələr arasında dünya çempionatında da 200 metrilk məsafəni qətt edərək 1-ci yer oldu. 17 noyabr 2002-ci ildə Beynəlxalq atletika federasiyaslının versiyasına əsasən mükafatlandırma mərasimində o dünyanın ən yaxşı yüngük atleti kimi “yeni çıxan ulduz” naminasiyasında qalib oldu.
Daha sonra o, CARİFTA oyunlarına qoşuldu. Bolt, 20 yaşlı atletlər arasında 200 və 400 metrlik məsafəni ən tez qətt edərək qalib gəldi. Bununla da yarışmanın yeni rekordlarını vurdu. İyul ayında Hüseyn yeniyetmələr arasında keçirilən dünya çempionatına qoşularaq 200 metrilik məsafəni rekord göstərici ilə 20.40 saniyə ərzində qaçaraq qalib olur. Bir həftə sonra yeniyetmələr arasında keçirilən Panamerika çempionatında 200 metrlik məsafəni ən tez – 20.13 saniyə qətt edərək yeniyetmələr arasında dünya rekordu qazanır. Bu rekord günün bu gününə kimi hələ də keçilməz olaraq qalır.
Peşəkar karyerasının ilk dönəmləri
2004-cü ildən Hüseyn məşqçisini dəyişərək Fis Kaulmanın yanında hazırlaşmağa başlayır. Buna kimi onu pablo Makneyl və Dueyn Barret hazırlayırdı. 11 aprel 2004-cü ildə CARİFTA yarışmasında 200 metrlik məsafəni 19.93 saniyəyə qaçaraq bu nəticə ilə yeniyetmələr arasında dünya rekordunu təzələdi. Bu rekord 2014-cü ilə qədər keçilməz qalmışdı. Hüseyn amerikalı sprinter Roy Martinin  1985-ci il 11 mayda qazandığı rekordunu yenilədi. Və o, 200 metrilk məsafəni 20 saniyədən tez qaçan ilk yeniyetmə oldu.
Yayın əvvəllərində Bolt ayağından zədə aldığından 1 ay ərzində məşqlərdən imtinə etməli olur. Məşqlərə qayıdan Hüsüyn yenidən ayaqlarında ağrı hiss etdiyindən ayağı maqnit rezonans tomoqrafiyası olunur. həkimlər 2 həftə fasilə etməyi məsləhət gördülər. Bununla da o, yeniyetmələr arasında keçirilən dünya çempionatına qoşula bilmədi. Hüseynin növbəti qatıldığı yarış 2004-cü ildə Afinada keçirilən Olimpiada oyunları olur. Amma o yenidən ağrılar hiss etdiyindən aşağı göstəricilər ilə məğlub olur.
2005-ci ilin idman sezonunun başlanğıcında o, məşqçi Qlen Millslə işləməyə başlayır. Məşqçinin ilk işi Hüseynin çoxsaylı zədələrini səbəblərini axtarmaq oldu. Qlen Mills Hüseyni həkimə yoxlanışa göndərdi və nəticə olaraq Skalioz diaqnozu qoyuldu, həmçinin sağ ayağının sola nisbətdə 1.3 santimet qısa olduğu bilindi. Həmçinin ona idmanla məşğul olmaq qadağası da qoyuldu. Məşqçi ilə məsləhətləşərək onlar alman idman həkim-ortapedi  Мюллер-Вольфартa müraciət etdilər və həkim müalicəyə başladı. Müalicədən sonra Bolt yenidən məşqlərə başladı və 26 iyun o 200 metrlik məsafəni 20.27 saniyəyə qaçaraq Yamayka çempionu oldu. 10 iyul isə Mərkəzi Amerikada keçirilən çempionatın qalibi oldu. 200 metrlik məsafəni yeni rekordla 20.03 ilə qazandı. Daha sonra Bolt Helsinkidə keçirilən dünya çempionatına qatılır və 200 metrlik məsafə üzrə finala kimi gəlib çıxır. Finalda yarışan zaman ayaqlarında yenidən ağrılar hiss etdiyindən sürətini azaltmağa məcbur olur. Və 26.27 saiyə ilə sonuncu olur. Noyabr ayında Hüseyn avtomobil qəzasına düşür. Onun avtomobili digər avtomobillə toqquşur. İdmançı yüngül cızıqlarla canını qurtara bilir.
2006-cı ilin mart ayında yenidən zədə aldığından fasilə verməli olur. 1 aydan sonra Bolt yenidən məşqlərə qayıdır. Və aprel ayında For de Franse yarışmasında 200 metrlik məsafədə qətt etməklə qalib olur. 30 iyul 20.28 nəticə ilə Golden Spike-nin qalibi olur. 31 avqust Борис Ханцекович –in xatirəsinə həsr olunmuş memorialda 200 metrlik məsafəni 20.49 saniyə qaçaraq qalib olur. 10 sentyabr dünya yüngül atletləri yarışmasına qatılır və 3-cü yer olur. Bir həftə sonra Bolt Cənubi və şŞimali Amerika yığmasının tərkibində Dünya Beynəlxalq Atetika federasiyasi kubokunda iştirak edir. O bu yarışda 200 metrlik məsafəni 19.96 saniyəyə qaçaraq amerikalı yüngül atletə məğlub olaraq 2-ci yerə layiq görülür.
İlk dünya rekordu
24 iyun 2004-ci ildə Bolt 19.75 saniyə ilə Yamayka çempionatının qalibi olur. Həmçinin bunla da Dona Kuarrinin 1971-ci ildəki (19.86) rekordunu təzələmiş olur. Bu qələbə ona Osaka-da keçirilən dünya çempionatında yığmanın tərkibinə düşməyə kömək etdi. 2007-də Dünya çempionatında Bolt iştirak edərək 2-ci yer oldu. Bu çempionatda Bolt 200 metrlik məsafə və 4x100 metrlik estafetdə çıxış etdi. 30 avqust final yarışında Bolt amerikalı Tayson Qey-ə  məğlub olaraq 2-ci yer oldu.
2008-ci ilə kimi əsas məsafə 200 metr idi. Yalnız bir dəfə 2007-ci ildə  rəsmi yarışmada 100 metrlik məsafədə çıxış edib. İlk yarışma 8 mart Spaniş-Taunda keçirildi. Bolt 100 metrilk məsafəni 10.03 saniyə ilə qalib gəldi. 3 may Kinqstonda keçirilən beynəlxalq Yamayca İnternational İnvitation yarışmasında 100 metrlik məsafəni 9.76 saniyə ilə qaçaraq qalib oldu. Bir ay keçməmiş 31 may Nyu –Yorkda keçirilən Adidas Grand Prix yarışmasında öz rekodrdu yenilədi. 100 metrlik məsafəni – 9.72 saniyəyə.
Olimpiada oyunları 2008
Pekində keçirilən Olimpiada oyunlarında Bolt 100 və 200 metrlik məsafələrdə yarışdı. 16 avqust baş tutan finalda o dünya rekordu  9.69 saniyə ilə özünün ilk qızıl olimpia medalını qazandı. Qeyd etmək lazımdır ki, 20 metr məsafə qalarkən Bolt qollarını yana açıb və bir dəfə yumruğq ilə ürəyinin üstünə vurur. Sonralar Milli Alimpia kamitəsinin  prezidenti Jak Roqqe idmançını bu hərəkətinə görə hörmətsiklikdə ittiham etmişdi. Lakin Bolt qeyd etmişdi ki, bu özündənrazlıqı deyildi. O, 100 metrlik məsafəni qətt edərək  ilk olimpiada qalibi olan ilk yamaykalı yüngül otlet idi. Bu qələbədən bir neçə həftədən sonra New scientis jurnalında Oslo universitetinin Fizik və Astrofizikləri qeyd etmişdilər ki, əgər Hüseyn son gücü ilə finala kimi qaçsaydı onun nəticəsi 9.55 olacaqdı.
20 Avqust 2008-ci ildə Bolt 200 metrlik məsafədə 19.30 saniyə göstərici ilə özünün ikinci qızıl olimpia medalını qazanır. 22 avqust-da ad günündən bir gün sonra Hüseyn 22 yaşında 3-ü qızlı olimpia medalını qazanır. 4x100 estafetində qaçaraq 37.10 göstərici ilə yeni olimpiada rekordunu təzələyərək qalib oldu. 2016-cı ildə çıxan analizlərdən məlum olub ki,  2008-ci ilin Olimpiada oyunlarında çıxış edən Nesta Karter dopinqdən istifadə edib. Onun qanında qadağa olunmuş vasitə olub. Karter qrup estafetində qazandığı medaldan məhrum olacaqdı. Bununla da onla birgə qaçan 4 yarışçı da qızıl medallarını qaytarmalı idilər. Bolt qeyd etmişdi ki, əgər Karterin həqiqətəndə günahkar olduğu sübut olunsa, 2008Alimpia oyunlarnın medalını qaytarmağa hazır idi. Bir gün sonra 3 qat olimpia çempionu Amerikada zəlzələdən ziyan çəkmiş uşaqlara 50.000 dollar xeyriyyəçilik etdi. 25 yanvar 2017-ci ildə məlum oldu ki, 2008-ci il olimpiada oyunlarının nəticələri ləğv olunub. Analizlərin nəticələri təsdiqlənib. Qanda qadağan olunmuş dopinqin izləri olub. Və bununla da bütün 4 iştirakçı medalların qaytarmalı idilər. Olimpiadadan sonra 3 yarışda iştirak edən Bolt 3-ündə də qalib gəldi. 23 noyabr 2008-ci ildə Yelena İsinbayeva ilə birgə 2008-ci ilin ən yaxşı yüngülotletləri adlandırıldılar.
Olimpiadalararası dövr
2009-cu ilin əsas başlanğıcı Berlində keçirilən dünya çempionatı oldu. O, 100,200 və 4 nəfərlik komanda ilə 400 metrlik estafetdə birincilik üçün çıxış etdi. 16 avqust finlada qalib gələrək 100 metrlik məsafədə 9.58 saniyə ilə dünya rekordunu yenilədi. Yeni rekorda görə onu 100.000 amerika dolları əlavə bonusla mükafatlandırdılar. 2 gün sonra Bolt 200 metrlik məsafədə yarışa başlayır. 20 avqust finalda 200 metrlik məsafədə özünün dünya rekordunu daha da yaxşılaşdıraraq 19.19 saniyəlik göstərici ilə qalib oldu. Bu qələbəyə görə o 160.000 dollarla mükafatlandı. Onlardan 60.000 dolları qələbəsinə görə, 100.000 dolları isə dünya rekordunu yenilədiyinə görə təqdim olundu. 22 avqust 4 nəfərlik komanda estafetinə qoşularaq həmkarları ilə qalib olaraq birgə bu çempionatın 3-cü medalını qazandı. Dünya çempionatında sonra 2009-cu ilin qızıl liqa oyunların qoşuldu. Nəticə etibarı ilə 2009-cu ildə qoşulduğu bütün yarışlarda qalib oldu. Və onu Beynəlxalq Atletika federasiyasının versiyasına əsasən ilin ən yaxşı yüngül otleti adlandırdılar.
2012-ci ilin Olimpiya oyunları
4 avqust o Olimpiadada yarışa başlayaraq 100 metrlik məsafədə qalib gəldi, yarım finala keçərək orda da qalib oldu və daha 3 saat keçəndən sonra o yeni rekord göstərici ilə 9.63 saniyə ilə 4 qat olimpia çempionu oldu. O, tarixdə Karl Lyuis - dən sonra ikinci 100 metrlik məsafədə bu titulu saxlaya bilən yüngül otlet oldu. 9 avqust Bolt olimpiada oyunlarında  özünün ikinci qızıl medalını qazandı. 200 metrlik məsafədə 19.32 saniyə göstərici ilə. Həmçinin O, tarixdə yeganə yüngül otletdir ki, ard-arda iki olimpiada oyununda 200 metrlik məsafədə qalib olub. Bu qələbədən sonra kütləvi informasiya vasitələrinə mətbuat konfransında “məni canlı əfsanə ” adlandırmağı tələb edib. Bolt bundan sonra müsahibə verəcəyini bildirmişdi. Buna cavab olaraq Milli olimpiada komitesinin prezidenti demişdir ki, Hüseyn Bolt hələ bu “Əfsanə” statusuna çatmayıb. Onu hələki ikona adlandırmaq olar. Yekun qərarı isə onun karyerasını bitirəndən sonra demək olacaq. Olimpiadanın sonuncu günündə tərəfdarları ilə birgə komandada 4x100 estafetində çempion oldular. O yeni dünya rekordu 36.84 saniyəyə yenilədi. Finişdən sonra canlı efirdə Boltun hakimlərdən biri ilə mübahisə etməsi görüntülənmişdi. Səbəb hakimin Boltdan suvenir kimi estafet çubuğunu alıb qaytarmaq istəmədiyi idi. Sonra amma suveniri Bolta hədiyyə etdilər.
2013 – indiki zaman
2013-cü ilin 9 fevralında ilk yarışması Kinqstonda Camperdow Classic olub. O 400 metr məsafəni 46.74 saniyəyə qaçaraq qalib oldu. Növbəti yarışma Yamaykanın çempionatı oldu. 21 iyun Bolt 100 metrlik məsafəni 9.94 saniyə ilə qalib oldu. 6 iyul isə Briliant liqanın yenidən qalıbi oldu. 200 metrlik məsafəni – 19.73 saniyə ilə qazandı. 11 avqust güclü yağış altında 100 metrlik məsafəni qətt etməklə dünya çempionu oldu. 9.77 saniyəyə ilə. 17 avqust isə 200 metrlik məsafəni qətt etməkdə 19.66 saniyə ilə yenidən dünya çempionu oldu. Dünya çempionuun sonuncu günü finalda iştirak edərək 4x100  final estafetində iştirak etdi. Və komdan qalib oldu. Bolt üçün bu 8ci dünya çempionu qızıl medalı oldu.
2014-cü ildə Bolt 200metrilk məsafədə rekordu yeniləməyi qarşısına məqsəd qoydu. Amma mart ayında zədə alan Hüseyn əməliyyat olundu və 9 həftə ara verməli oldu. Bolt dəfələrlə məlumat vermişdir ki, 2016-cı ilə kimi yarışlarda çıxış etməyi planlaşdırır. Rio de Jeneyroda keçiriləcək olimpia oyunları ilə karyerasına son qoyacaq. Amma 2014-cü ildə Qlazqoda keçirilən birlik yarışmasında o, Sonuncu yarışması 2017-ci il Londonda keçiriləcək dünya çempionatı olacaq.
Mütəxəssizlərin fikri
2008-ci ilin Olimpiadasında uğurlu nəticələrindən sonra mütəxəssizləri Hüseyn Boltu öyrənməyə başladılar. Amerika treneri və sprint üzrə mütəxəssiz Loren Siqrouvun fikrinə görə Hüseyn Bolt fenomenində böyük rollardan birini onun genetikası təşkil edir. Boltun vətəni illərdi qul ticarətinin mərkəzi olub. Qərbi Afrikadan gələn qulları bura gətirirdilər. Qərbi Afrika isə ənənəvi olaraq sprint üzrə həmişə güclü olub. Həmçinin o qeyd edib ki, Boltun əzələlərinin 1/3-i sürətli əzələ hüceyrələrindən ibarətdir. Amerikalı alim, teoretik astrofizika ilə məşğul olan Etan Ziqel güman edir ki, “Hüseyn gələcəyə fizioloji sıçrayış edib”. Onun fikrinə görə Boltun bu günə görtərdiyi nəticələr 30 il sonra olmalı idi. Onun təcrübələrinə əsasən 1968-ci ildən bu günə yüngül atletlər hər 10 ildən bir dünya rekordunu 0.05  saniyə yaxşılaşdırırdılar. Bolt isə 1 il 3 aya 0.14 saniyəyə yaxşılaşdırdı. Stenford universitetinin biologiya üzrə professoru Mark Denni isə qeyd edir ki, Hüseynin fenomenal sürətinə izah axtarmağa ehtiyac yoxdur. “Hüseyn Boltun sadəcə bəxti gətirib, təbiət onu unikal istedadla mükafatlandırıb.
İctimai fəaliyyəti
2003-ci ildə Puma şirkəti ilə müqavilə bağlayır. Və bu müqavilənin vaxtı 2013-ci ildə 2016-ci ilin olimpiadasına kimi uzadıldı. Müqaviləyə əsasən Bolt bütün çıxışlarında idman ayaqqabılarını daxil olmaqla, bu firmanın formasından geyinməlidir. İdmançının özü deyirdi ki, puma şirkəti mənlə lap əvvəldən birgədir. Onlar mənim bacarığımı lap əvvəldən bilib, onu illərdi dəstəkləyiblər. Əsasən də çoxlu sayda zədələrim olan illərdə onlar mənə dəstək oldular. Mən Puma ailəsinin bir üzvü olmaqdan xoşbəxtlik duyuram. Və fəxr edirəm.
2009-cu ildə öz idmançı dostu yüngül atlet Kolin Ceksonla Keniyaya gedir. Bu səyahəti zamanı Bolt valideynləri braknyerlər tərəfindən öldürülmüş 3 aylıq leopardı öz himayəsi altına götürür. Və adını İldırım- qoyur. Leopard 13.700 Amerika dollarına başa gəldi. O, Mancester Yunayted komandasına azərkeşlik edir. 2011-ci ilin iyun ayında Bolt qeyd etmişdi ki, yüngül atlet kimi karyerası bitəndən sonra Mancester Yunayted komandasının oyunçu kimi oynamaq istərdi. O, cəlddi və onun fikrinə görə ondan yaxşı oyunçu olar.
Sürət rekordları
Karyerası dövründə rəsmi yarışmalarda 45 dəfə 100 metrilk məsafəni 10 saniyədən tez qaçıb, 31 dəfə 200 metrilk məsafəni 20 saniyədən tez qaçıb.
Şəxsi həyatı
Hazırda Hüseyn Bolt Kinqston şəhərində yaşayır. Vest-Hind universitetinin yüngül atletlər üçün nəzərdə tutulmuş stadionunda məşq edir. 2011-ci ilin sonundan başlayaraq Slovakiyalı modelyer Lubisa Kuçerova ilə görüşməyə başlayır. 2012-ci ilin may ayında iki tərəfli razılaşma əsasında ayrılırlar. Londonda keçiriləcək olimpiya ərəfəsində İngiltərə idmançısı Meqan Edvardsla tanış olur. Qız Yamayka olimpiya yığmasının yeni idman formasının təqdimatında işləyirdi. 2012-ci ilin sonunda isə onlar ayrıldılar.
Hüseyn Bolt dünyanın ən bahalı idmançılarından biridir. Forbes jurnalının məlumatlarına əsasən, 2012-ci ildə o, 63-cü yeri tutub və 20,3 milyon ABŞ dolları qazanıb. Gəlirinin 20 milyonu reklam və sponsor müqaviləsi ilə əldə olunub. 2013-cü il reytinqində 40-ci yeri tutub və gəliri 24,2 milion dollar təşkil edib. Həmçinin o,  ilk yüzlüyə düşən yeganə yüngül atletdir. 2011-ci ildə Kinqston şəhərində “Tracks and Records” adı altında öz şəxsi restoranını açmışdır.
Eugenia bayatensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mariz Kemal
Mariz Kemal - Erzyan şairi, yazıçı. 1996-cı ildən Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
Bioqrafiya
Raisa Stepanovna Kemaykina, 1950-ci il avqustun 13-də, Çamzinski rayonunun Maloe Maresevo kəndində, indiki Mordoviya Respublikasında, kəndli ailəsində anadan olub. 1965-ci ildə, kənd məktəbində səkkizinci sinifi bitirdikdən sonra Bolşemaresevskaya orta məktəbində iki il oxudu. Mordoviyanın Oqarev Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmiş, rus dili və ədəbiyyatı müəllimi kimi ixtisaslaşmışdır. 1972-ci ildən 1975-ci ilədək öz doğma kənd məktəbində müəllim kimi çalışmışdır. Rus ədəbiyyatında kifayət qədər saat yox idi və gənc müəllimə əlavə olaraq alman və erzyan dilini öyrətmək təklif edildi. Raisa, ixtisası olmayan Öz ana dilində tədris etməkdən imtina etdi, lakin sonradan erzyan dili və folkloru ilə maraqlanmağa başladı. 1975-ci ilin yazında Saranska köçdü və iki il Erzyan Pravda qəzetinin müxbiri kimi fəaliyyət göstərdi. O, burada korrektor kimi işə başlamışdır. Bu vəzifədə Raisa Kemaykina nəhayət Erzyan diplomunu mənimsəmiş və G. P.Laskinin rəhbərliyi altında mədəniyyət şöbəsinə köçürülmüşdür. Şeirlərin ilk nəşri 1980-ci ilə qədər uzanır. Sonra yeddi il yarım Mordoviya Respublikasında A. S. Puşkin adına Kitabxanada işləmişdir. 1985-1988-ci illərdə "Syatko" jurnalında şeir şöbəsinin müdiri, 1989-cu ildən Erzyan uşaq jurnalının "Çilisem" in icraçı katibi olmuşdur.
Yaradıcılığı
1980-ci ilin Avqustunda Syatko nəşrində "Eykakşçin lavs"( Uşaqlıq beşiyi) adlı bir şeiri çap olundu. Eyni zamanda o, gənc yazıçıların illik seminarlarında iştirak etməyə başladı. "Syatko" jurnalı şeirlərinin dərcini davam etdirdi. 1987-ci ildə dörd şairin ümumi kolleksiyası "Mane Vasolkst" nəşr olunmuşdur ki, burada Kemalın bir çox şerləri yer almışdır. 1988-ci ildə Mordoviyanın Kitab Nəşriyyat Evi, ilk dəfə onun uşaqlıq və gənclik təəssüratlarının nəticəsi olan "Lavlar"" (Beşik) adlı ilk kitabını nəşr etdi. İkinci tərtib, "Ştatol" (Şam, 1994), şairənin həyat, sevgi və qədim Erzyan xalqının taleyi və bu xalqın bir hissəsi kimi yazarın taleyi haqqında fəlsəfi düşüncələrini əks etdirir. Bura həmçinin "Mən Erzyalıyam" şeri daxildir ki, bu şerdə şairə milli dünyagörüşü ilə inkişaf etmiş bir şəxsiyyət kimi görünür.
Atriplex spinifera
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Seyf əl-Ərəb əl-Qəzzafi
Seyf əl-Ərəb əl-Qəddafi — Müəmmər əl-Qəddafinin yeddi oğlundan altıncısı.
Liviya rəhbərinin bu oğlu haqda geniş məlumat yoxdur. Onun Almaniyanın Münhen Texniki Universitetində təhsil aldığı məlumdur. 2011-ci il Liviya iğtişaşları zamanı atası tərəfindən Benqazidəki üsyanı yatırtmaq üçün göndərildiyi, lakin burada üsyançıların tərəfinə keçdiyi bildirilir.
2011-ci il aprel ayının 30-da NATO qüvvələrinin bombardmanı nəticəsində 3 övladı ilə birgə həlak olmuşdur.
İstinadlar
Muamar el Gadafi
Qırxpillə abidəsi
Qırxpillə abidəsi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Əylis kəndində kəhriz sistemləri üzərində inşa edilən tarixi abidə.
Bişmiş kərpicdən və ya yerli materialdan inşa olunmuşdur. Belə abidələr Şahtaxtı, Qarabağlar, Naxçıvan və digər yerlərdə də var. Yaşayış məntəqələrində daha çox rast gəlinir. Hazırda Ordubad və Əylis məntəqələrində bu abidələr xalq tərəfindən mühafizə olun maqdadır. Tədqiqatçılar Ordubad, Əylis kəhriz sistemləri üzərində inşa olunmuş Qırxpillələri Azərbaycanın qədim irs abidələrindən biri hesab edirlər. Dərinlikdən asılı olaraq Qırxpillələrdə pillələrin sayı müxtəlif olur, yəni “40 pillə” sözü şərtidir. Riyazi məntiqdə isə 40 pillədə hər pillənin hün dürlüyü 20 sm hesablanarsa (40 x 0,2 m = 8 m), onda Ordubaddakı kəhrizlərin orta dərinliyinin 8 metrə yaxın olması həqiqəti təsdiq edilər. Pillələrin düzülüşü həyətin şəraitinə və kəhrizin dərinliyinə görə birbaşa enən və ya döngəli, yəni 10-15 pillədən bir istiqamətini dəyişərək dolanan pilləli olur. Qırxpillələrdə həmişə sabit tem peratur (+8-100C) olduğun dan ilin fəslindən asılı olmayaraq, oraya qoyulmuş ərzaq xarab olmur. Şəxsi həyətlərdəki Qırxpillələr su təchizatı, ərzaq saxlamaq, həm də təbii sərinləşdirici xidmətini yerinə yetirir. Məhəllələrdə qoyulmuş qırxpillələrdən isə yalnız məhəllə camaatı su götürmək üçün istifadə edirlər. Xalq arasında qırxpillələr qırxayaq da adlanır.
Qısaerkəkcikli stefaniya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Elşad
Elşad — kişi adı.
Pentacalia schultzei
Pentacalia schultzei Pentacalia schultzei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Atriplex suberecta
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çılpaqçiçək stefaniya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məhəmməd Qəzzafi
Məhəmməd əl-Qəddafi — Muəmmər əl-Qəddafinin övladlarından biri, Liviya Olimpiya Komitəsinin rəhbəri, Liviya Poçt Şirkətinin icraçı direktoru, Kosmik Kommunikasiya və Mobil Telefonları İdarəsinin rəisi.
Kenmu islahatı
200px|thumb|imperator Qodayqo Kemmu bərpası 1336-1338 (yapon建武新政, けんむのしんせい, Kemmu-no tüko) — Yaponiyada şoqunat yaranandan sonra, imperatorlar real hakimiyətdən uzaqlaşdırılmışdılar. Lakin öz taleyi ilə barışmaq istəməyən imperatorlar və şoqunlar arasında ədavət və nifaq ara vermirdi. İmperatorlar heç də ancaq dövlət dininin başçısı rolu ilə barışmaq istəmirdilər. Şoqunata qarşı ilk çıxış edənlərdən biri imperator Qodayqo idi. O zaman gerçək hakimiyət, nümayəndələri Kamakura şoqunatı dövründə vacib sikken(reqent) vəzifəsini və titulunu özlərində saxlayan,  Xodzö  evinin əlində idi. Xodzö klanı Kamakura şoqunatı dövrü  belə yüksək  vəziyyətə ona görə nail olmuşdu ki,    qoşun yığaraq və Yeritomonun tərəfində savaşaraq   Minamotonun hakimiyət uğrunda mübarizəsinə fəal dəstək verirdilər. Qodayqonun tərəfində ilk növbədə buddist ruhaniləri çıxış edirdilər. Onlar nüfuzlu qüvvə idi. Lakin ancaq onlar deyildi. İmperatoru, Xodzö evinin diktaturasına qarşı çıxış edən bəzi iri feodal klanlar da dəstəkləyirdi. Xödzö klanına qarşı Nitta Yesisadanın başçılığı altında iri klanlar birləşdilər və Kamakuranı zəbt edərək Xodzö nəslindən olan regent-şoqunu devirdilər. Kamakura şoqunatının yenilməsi, qısa müddətə monarxiyanın əvvəlki hüquqlarında bərpa olunmasına gətirdi. Bu hadisələr Kemmu ilində(1336-1338) baş verdiyinə görə Kemmu bərpası adını aldı.
Ancaq bərpa olunmuş imperator hakimiyəti çox sürmədi. Hakimiyyətə iddiaları olan Asikaqa sülaləsi, onların sələfləri kimi, imperator hakimiyətinin möhkəmlənməsini istəmirdi. Həlledici məqamda öz süzereni Xodzöyə xəyanət etmiş və, bu nəslin məhvini tezləşdirərək, onun düşmənlərinin tərəfinə keçmiş iri maqanat Asikaqa Takauci, indi də onlara xəyanət yolunu tutdu. Elə ki o qüvvə topladı və özünü arxayın hissə etdi, dərhal öz himayədarı imperator Qodayqoya qarşı çıxdı.
Təzəkənd (Püsyan, Şərur)
Təzəkənd — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Püsyan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Təzəkənd kəndi Təzəkənd adlandırılmışdır.
Toponimikası
Şərur rayonununda kənd. Düzənlikdədir.Əvvəlcə Sədərək rayonunun tərkibində olmuşdur Keçmiş adı Sərdarabad olmuşdur. Sonralar Təzəkənd adlandırılmışdır. Azərbaycanın 18 rayonunun ərazisində bu adda kəndə rast gəlinir.
Əhalisi
Əhalisi 296 nəfərdir.(2009 - cu il)
Maqnezit
Maqnezit – Mg [CO3] — triqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.
Növ müxtəliflikləri
Ferromaqnezit (7,5%-dək FeO).
Xassələri
Rəng – ağ, bozumtul, sarımtıl, qəhvəyi, bəzən rəngsiz; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffaf, bəzən qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 2,9-3,1; Sərtlik – 4,0-4,5; Kövrəkdir; Ayrılma – romboedr {1011} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – pilləli; sıx farforabənzər aqre-qatlarında – qabıqvari; Morfologiya – kristallar: nadir rast gələn romboedrik; Mineral aqreqatları: massiv, sıx, dənəvər, farforabənzər, torpaqvari.
Tətbiqi
Yandırılmış maqnezit 3000°C temperaturadək dayanıqlı olan yüksəkodadavamlı material kimi metallurgiyada, həmçinin abraziv sənayesində və tikintidə istifadə edilən Sorel sementinin istehsalında tətbiq edilir. Kimya, keramika, kağız, rezin, əczaçılıq və başqa sənaye sahələrində də istifadə edilir.
Paratagenlər
Paratagenlər - Midiya tayfa ittifaqına daxil olan tayfalardan biri.
İranşünaslar bu tayfanın İranmənşəli olduğunu yazırlar. Herodotun Paratagen kimi yazdığı etnonim Bortoğandır. Qədim türk dillərində boro – boz, toğan (tuğan) isə tərlan quşunun adıdır. Görünür, bortoğan bu tayfanın onqonu olmuşdur. Er. əv. 674-cü ilə aid asur mənbəində Midiyada Partakanu adlı ölkənin adı çəkilir. Güman ki, bu toponim Portoqan tayfasının adını əks etdirir. X əsr müəllifi Konstantin Baqryanorodnıy Cənubi Şərqi Avropada kəngər-peçeneqlər içərisində Borotolmaq adlı tayfanın adını çəkir. Başqırdlarda Boronayman adlı tayfa məlumdur. XIII əsrdə monqollarda Bor-tokan və Aktokan tayfaları vardı. Orta əsrlərdə Ön Asiyada bir türk tayfası Boztoğan adlanırdı. Mənbələrdə monqolların Xartaqan (Kara-Toqan) tayfasının adı çəkilir. Bütün bunlar parataken etnoniminin borotoqan etnonimindən təhrif olunduğunu göstərir.
Uruqvay Milli Partiyası
Milli partiya ( üstəlik Ağ partiya da adlandırılırdı ) — Uruqvayın sağ yönümlü konservativ siyasi pardiyasıdır. Hazırda ölkəni idarə edən Geniş Cəbhə koalisiyasına daxil olan partiyalardan biridir.
Tarixi
Partiyanın əsası 10 avqust 1836-cı ildə Manuel Oribe tərəfindən qoyulmuşdur. Uruqvay Kolorado Partiyası ilə birlikdə ölkənin köklü partiyalarından sayılır. 1863-1865 ci illərdə baş verən Uruqvay müharibəsi nəticəsində Kolorado partiyası Milli partiyanı siyasi arenadan sıxışdırıb cıxarır. 1972-ci ildən partiya adını dəyişərək Ağ partiyadan Milli partiyaya çevrilir. XX əsrdə müəmmalı hadisə baş verir, belə ki, 1931-1959-cu illərdə Azad Milli partiya yaranır. Rəsmən iki partiya yaransa da rəsmilər ölkədə yalnız bir Milli partiyası olmasını bildirirlər.
2004-cü il seçkiləri
2004-cü ildəki seçkilərdə Milli partiya deputatlar palatasına 99 yerdən 36, senatda 31 yerdən 11-inə sahib idilər. Onun prezidentliyə namizədi Xose Larranyaqa seçkilərdə 35,01% səs toplamışdı.
Kospley
thumbnail|Yuna kospley, FanimeCon 2014 "Kospley" — Yapon dilində "kostyum oyunu" birləşmiş sözündən əmələ gəlir, ekranda görünən fəaliyyətinin hərəkət formasını almaq demekdir. Müasir kospley anime və manqa həvəskarları nəticəsində Yaponiyada çıxdı.
Uruqvay Milli Partiyası
2009-ci il seçkiləri
Sonuncu seçkilərdə deputatlar palatasında 31 yer, Senatda isə yer almağa müvvəfəq olmuşdur. Prezident seçkilərində onun namizədi Luis Alberto Lakale 25 oktyabrda seçiçilərin 29.07% toplamağa müvvəfəq olur.
Kospley
Tarix
Kospley müasir Yaponiya mədəniyyətinin bir parçası olaraq qəbul olunsa da, ABŞ-də yaranmışdır. 1939-cu ildə Nyu-Yorkda ilk dəfə keçirilən WorldCon`a (World Science Fiction Convention) qatılan iki gənc, Forrest J.Akerman və onun dostu Mirtl R.Cons “Street Fighter” kostyumu geyinmişdilər. Daha sonra bu, digər tədbirlərdə adət halını almağa başladı. 1983-cü ildəki WorldCona qatılan ləqəbi NoV olan Nobuyuki Takahaşi özünü nağıl, oyun, komiks və s. qəhrəmanları arasında tapır və bu onun o qədər xoşuna gəlir ki, Yaponiyaya qayıdar-qayıtmaz bu barədə məqalə yazır. "Kospley" terminini də ilk dəfə o işlədir.
Kospley tədbirləri
Kospley konvensiyası – genişmiqyaslı tədbirlərə verilən addır. Əgər bir tədbirin sonunda “CON” qısaltması varsa, böyük ehtimal konvensiyanın içində kospley var.
Emilia coloniaria
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Moskva Fizika və Texnologiya İnstitutu
Moskva Fizika və Texnologiya İnstitutu (Milli Tədqiqat Universiteti) — nəzəri, eksperimental, tədbiqi fizika, riyaziyyat, informatika, kimya və biologiya sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması üzrə Rusiya ali təhsil müəssisəsilərindən biridir.
Qırmızıdaş qalası
Qırmızıdaş qalası — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kəngərli rayonunun Çalxanqala kəndindən şimalda arxeoloji abidə.
Qala qərbdən sıldırım qayalarla əhatə olunduğundan təbii mühafizəyə malikdir. Qalanın az müdafiə olunan digər hissələri iri daşlardan hörülmüş müdafiə divarı ilə möhkəmlən dirilmişdir. Sahəsi 3150 m²-dir. Abidə AMEA Naxçıvan Bölməsinin arxeoloji ekspedisiyası tərəfindən qeydə alınmışdır. Mədəni təbəqənin qalınlığı 0,5-1,5 metr arasındadır. Qala divarı düzbucaqşəkilli çıxıntılarla möhkəmlən dirilmişdir. Orijinal arxitekturaya malik olan qalanın tikinti texnikası Naxçıvanın qədim qalaları üçün xarakterikdir. Qalanın içərisindəki binalar qala divarına birləşik olub, divar boyunca inşa olunmuşdur. Binaların bəzisi qalanın mərkəzi hissəsindədir.
Yerüstü materialllar boz və çəhrayı rəngli keramika parçalarından ibarətdir. Arxeoloji tapıntılar və keramika Dəmir dövrü üçün xarakterikdir.
Eugenia brachythrix
(Eugenia brachythrix) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qırmızıdaş qalası
Abidə e.ə. VII-VI əsrlərə aid edilir.
Köhnə Yanbay (Baltas)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (61%), tatarlar (32%) üstünlük təşkil edir.
Atriplex subspicata
(Atriplex subspicata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yarozit
Yarozit – K Fe33+ [(OH)6 | (SO4)]2 — triqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: nadir.
Yumrumeduzlar
—  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.
Yarozit
Növ müxtəliflikləri
Kalsiumlu, stronsiumlu (3,35% Sr), selenli (0,2 % SeO4) yarozit.
Xassələri
Rəng – oxra kimi sarı, sarımtıl-qonur, qonur, tünd-qəhvəyi; Mineralın cizgisinin rəngi – sarı; Parıltı – demək olar ki, almaz parıltısından şüşə parıltısınadək; Şəffaflıq – yarımşəffaf; Sıxlıq – 3,15-3,26; Sərtlik – 3-4; Kövrəkdir; Ayrılma – {0001} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar, qabıqvari; Başqa xassələr – güclü piroelektrik xassələri ilə səciyyələnir, əllə toxunduqda yağlıdır; Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; kiçik romboedrik və lövhəvarı; Mineral aqreqatları: xırdadənəli, sıx, torpaqvari, lifli kütlələr, qabıqlar, qaysaqlar, konkresiyalar, pirit üzrə psevdomorfozalar.
Yumrumeduzlar
Yumrumeduzlar kifayət qədər sürətlə üzür və hərəkət istiqamətini asanlıqla dəyişə bilirlər. Carybdeidae fəsiləsinə daxil olan bir neçə növünün diri bala doğması təsnif olunub.
Yumrumeduzların duzluluğundan asılı olmayaraq, demək olar ki, bütün tropik və subtropik ərazilərdəki okean sularında yaşadığı elmə məlumdur. və növlərinin isə mülayim iqlim qurşağındakı dənizlərdə yaşadığı qeydə alınıb. Ölçülərinin kiçik, bədənlərinin şəffaf və gizli həyat tərzi keçirmələri səbəbindən yumrumeduzların arealı tam olaraq öyrənilməyib.
Yarozit
Mənşəyi və yayılması
Sulfid yataqlarının oksidləşmə zonası üçün səciyyəvidir – dəmirin ilkin kükürd birləşmələrinin aşınması zamanı əmələ gəlir. Mineralın termal bulaq çöküntülərində də tapıntıları məlumdur. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: hötit, hidrohötit, hidrohematit, kvars, alunit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Barranko-Yaroso (İspaniya); Lavrion (Yunanıstan); Artyomov (Ukrayna); Blyava (Rusiya); Maykain (Qazaxıstan); Bukantau (Özbəkistan); Yava ad. Azərbaycanda yarozit bir sıra yataq və təzahürlərin (Katsdağ, Daşkəsən, Gədəbəy, Çıraqdərə, İtqırılan, Qızılarxaç və b.) oksidləşmə zonalarında, onun stronsiumlu növ müxtəlifliyi isə Duqlun-Vənənd (Ordubad rayonu) alunit yatağında aşkar edilmişdir.
Tətbiqi
Əhəmiyyətli yığınları pardaxlama tozu və boya istehsalı üçün xammal kimi istifadə edilə bilər.
Kürə dairəsi
Kürə dairəsi — Rusiya imperiyası (Dağıstan vilayətində) və RSFSR–in (Dağıstan vilayəti və Dağıstan MSSR–də) tərkibində, 1862–1928–ci illərdə mövcud olmuş inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Qasımkənd idi.
Osamu Dazay
— Yaponiya yazıçısı. Tsuqaru yarımadasını mərkəzi yaxınlığında olan Kanaqidə anadan olmuşdur. Əsl adı. Ailədəki siyasətçilik ənənəsinə qarşı çıxaraq yazıçı olmağa qərar verdi. İyirmi yaşında Tokio Universitetinin Fransa ədəbiyyatı şöbəsinə daxil olmuşdur. Həyatında bir çox dəfə intihar etməyə cəhd etmişdir. Dazay 1948-ci ildə məşuqəsi ilə birlikdə çaya tullanaraq özünü öldürmüşdür. Ölümündən çox il keçsə də Yaponiyada hələ də onun əsərləri oxunur.
Cəlilabad rayonu
Cəlilabad rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Cəlilabad şəhəridir.