cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mark Tulli Siseron
Əxlaq haqqında
Sisero əxlaqla bağlı məsələlərə özəl diqqət yetirmişdir. Bu barədə o, öz fikirlərini "Xeyir və şərin hüdudları barəsində" (lat. De finibus bonorum et malorum) əsərində yazmışdır. Xeyrin mahiyyəti problemi onun diqqət mərkəzində olmuşdur. Onun fikrincə Xeyir iradənin vasitəsi ilə bütün həyatın çətinliklərinə sinə gəlməkdir. Fəlsəfə bunu anlamağa yardım edir. İnsan ağıllı varlıqdır və onda tanrının ruhu vardır. Siseronun fikrincə hər bir fəlsəfi cərəyan son olaraq Xeyrin mahiyyətinin anlaşılmasına xidmət etməlidir. Belə olarsa o təlimlərin əsaslarını bir araya gətirmək, onları barışdırmaq və onlardan yararlanmaq yaxşı olardı. Siserona görə insanlar həyatlarını təbiətə uyğun olaraq yaşamalıdırlar.
İnanc və din haqqında
"Tanrıların təbiəti haqqında" (lat. De natura deorum) və "Tale haqqında" (lat. De fato) əsərlərində Sisero tanrılara inanc, dinlərin mahiyyəti, tale və azadlıq, mövhumatlar kimi problemləri fəlsəfi baxımdan araşdırmış, ondan öncə yaşayan filosofların bu barədə fikirlərini açıqlamışdır. O, daha çox insan azadlığına üstünlük vermiş, mövhumatlara, ənənəvi dini baxışlara qarşı çıxmışdır. Onun din və tanrı haqqında baxışları və dünyagörüşü fəlsəfi düşüncəsinin əsasında qurulmuşdur.
"Tuskulan söhbətləri"
Sisero yaradıcılığının ən uca zirvəsi "Tuskulan söhbətləri" (lat. Tusculanae disputationes) əsəri sayılır. Bu əsər Sezara qəsd edən Markus Brutusa həsr olunmuşdur və beş kitabdan ibarətdir. Bu kitablarda Sisero çoxlu fəlsəfi və əxlaqi məsələlərə toxunmuşdur. Onun fikrincə fəlsəfi düşüncəyə yiyələnmək və müdriklik məqamına çatmaq həyatı məzmunla doldurur və bunlar qocalıq, ağrı, ölüm, itki kimi əzabları yüngülləşdirir.
X əsrin axmaqları (film, 2003)
X əsrin axmaqları — Amitabh Baççan tərəfindən 2003-cü ildə çəkilmiş Hindistan fantastik komediya filmidir. Baş rolda Fəridə Cəlal, Pariş Raval və Gülşən Qrover oynayıb.Bəstəkar Pritam və Salim-Süleymanın bu filmə bəstələdiyi mahnılar özü bir albom olmuşdular.
Məzmun
thumb|[[Film|Filmin ssenaristi Amitabh Baççan]] Mumbay özünü Çindi Çor ( Gülşən Qrover ) adlandıran bədnam oğru qorxusundan yaşayır və təhlükəsizlik və polis qorunmasına heç bir əhəmiyyət vermədən istədiyi zaman və istədiyi şeyi oğurlayır. Ghoshal ( Ashish Vidyarthi ) İmperator Babuşanın ( Gülşən Qroverin də oynadığı ) tacının sərgisini və sonrakı auksionunu elan edərkən, Chindi bu qiymətsiz tacı oğurlamaq niyyətində olduğunu iddia edir və Ghosal bu çətinliyi qəbul edir və xüsusi təhlükəsizlik işçilərini işə götürür. .Çindi oğurluğu həyata keçirir və təhlükəsizlik işçilərindən ikisi Vikram ( Məhəmməd İqbal Xan ) və Ajay ( Anuj Sawhney ) və ortağı John D'Souza ( Paresh Rawal)), şübhəli olmaq və qaçışda olmaq. Bu cinayətdən yaxa qurtarmaq üçün Çindini tutmalı və tacı bərpa etməlidirlər. Təhlükəsizlik işçiləri tərəfindən təqib edilərkən üçlük bir divara çırpılır və 10-cu əsrdə yenidən imperator Babuşanın sarayına aparılır. Üçlülər bir Bollivud filminin çəkilişlərində olduqlarını düşünür və həbs olunana qədər heç bir şeyə ciddi yanaşmırlar. Bədbəxt üçlük bu cinayətdən yaxa qurtarmaq üçün təkcə qaçmaqla yanaşı, tacı da 21-ci əsrdə geri götürməli olduqlarını başa düşür. Yalnız bir möcüzənin 21-ci əsrə qayıda biləcəyini başa düşürlər.
Film haqqında
Film 2003-cü ildə çəkilib.Filmin Ssenari müəllifi dünyaca məşhur aktyor Amitabh Baççandır.Filmin ssenari müəllifinin Baççan olmağına rəğmən film uğurlu alınmadı və Baççan çox ziyana düşdü.
Ssenari müəllifi:
Raceş Xattar,Amitabh Baççan
Bəstəkar:
Pritam,Salim-Süleyman(Fonxal olaraq)
Rollarda:
Pariş Raval-Coni
Məhəmməd İqbal Xan-Viki Vikram
Anuc Savni-Accu Acay
Gülşən Qrover-Çindi Çor;İmperator Babuşan
Raima Sen-Şahzadə Rudəli
Fəridə Cəlal-De Souza;Hiraka
Qədir Xan-Qotherd
Narendra Ca-Komandir
Virendra Saksena-Müfəttiş Çatripal
Kraliça Nilüfər-1-ci arvad
Sahib
Sahib İbrahimov
Müğənni
Sahib Yusif oğlu  İbrahimov
Sahib Yusif oğlu  İbrahimov (Sahib Qazaxlı) 1970-ci ildə Qazaxın Daş Salahlı kəndində, müəllim ailəsində doğulub. 1977-1987-ci illərdə indi Şahin Cəbiyevin adını daşıyan 2 saylı Daş Salahlı kənd Orta Məktəbində təhsil alıb. Eyni zamanda, 1980-1985-ci illərdə Qazax Yeddi illik Musiqi Məktəbinin tar fakültəsində ilk musiqi təhsilini alıb. 12 yaşından Qazax rayon Pionerlər Evində  ilk çıxışları başlayıb, tədbir,  müsabiqə və festivallarda iştirak edib. 1988-1990-ci illərdə hərbi xidmətə olub. 1991-ci ildə Asəf Zeynallı adına musiqi kollecinə, Hacıbaba Hüseynovun sinfinə qəbul olunub. Kollecdə Canəli Əkbərovun ilk tələbələrindən olan Sahib İbrahimov 2-ci kursda oxuyarkən, 1992-ci ilin sonlarında   Azərbaycan Milli Ordu sıralarına qoşularaq müharibədə iştirak edib. 1996-cı ildə ordu sıralarından tərxis olunduqdan sonra Asəf Zeynallı adına kollecdə təhsilini  davam etdirib.
1996-cı ildən Rəşid Behbudov adına Mahnı Teatrının solisti işləyib. 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət Muğam Teatrına dəvət alıb və orada çalışıb. 2001-2005-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində ali təhsil alıb. 2006-cı ildən Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində pedaqoji fəaliyyət göstərir.
Ailəlidir, 2 övladı 3 nəvəsi var. Sahib — Kişi adı.
Girdəağızcıq yağıotu
(Epilobium sephalostigma) - cinsinə aid bitki növü.
Neoseiulus esculentus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Olomoutsk diyarı
Olomoutsk diyarı — Çexiyada I dərəcəli inzibati – ərazi vahidi. Diyarın inzibati mərkəzi Olomouts şəhəridir.
Şimalda bölgənin Polşa ilə 104 km sərhədi var. Bölgə, həmçinin Çexiyanın Moravian-Silesian, Zlinsky, Cənubi Moravian və Pardubice bölgələri ilə həmsərhəddir.
Olomouc Bölgəsi Çexiyanın 6,7% -ni təşkil edən 5267 km² ərazini əhatə edir. Bölgənin inzibati mərkəzi Olomouc şəhəridir.
Əhali
Bölgədə 628,427 nəfər əhalisi olan 26 şəhər də daxil olmaqla 398 yaşayış məntəqəsi var (2011-ci il siyahıyaalmasına əsasən). Əhalinin 57,5% -i şəhərlərdə yaşayır.
İqtisadiyyat
Çexiyanın ümumi milli məhsulunda bölgənin payı 4.8% -dir.
Bölgənin mərkəzində və cənubunda kənd təsərrüfatı (xüsusilə taxıl istehsalı və şəkər çuğunduru becərilməsi) və bununla əlaqədar emal və qida sənayesi inkişaf etdirilir. Bölgədə toxuculuq və geyim sənayesi, maşınqayırma və optika sənayesi müəssisələri də mövcuddur.
Nəqliyyat
Bölgənin nəqliyyat infrastrukturu 744 km dəmir yolu şəbəkəsi və 3461 km yol təşkil edir. Bölgənin inzibati mərkəzi olan Olomouc şəhəri dörd zolaqlı ekspress R46 ilə Praqadan Brnaya aparan D1 avtomobil yolu ilə birbaşa birləşdirilir. Vacib nəqliyyat mərkəzləri Olomouc və Prerovdur.
Olomoucun yaxınlığında beynəlxalq hava limanı var.
Turizm
Jeseníky Təbiət Qoruğu əyalətdə yerləşir, ərazidə 45 metr yüksəklikdə bir şəlalə və su anbarı var. Litovelské Pomoraví qoruğunda, dövlətin himayəsində nadir flora və fauna növlərinə sahib meşə var.
Bölgədəki təbii mənzərələrlə yanaşı, Buzov (Bouzov), Sternberk (berternberk), Usov (Úsov), Tovachov (Tovačov) kimi tarixi görməli yerlər var.
Bölgənin inzibati mərkəzində İntibah və Barokun bir çox memarlıq obyektləri olan tarixi mərkəz olan Olomouc, qorunan bir mədəniyyət abidəsidir.
Barok müqəddəs üçlük sütunu YUNESKO-nun Dünya İrsi Saytı olaraq tanınır.
Utaşinay
Utaşinay — Yaponiyanın Hokkaydo adasında və eyni adlı prefekturanın Soraçi sabprefekturada yerləşən şəhər.
Dirijor (film, 1980)
"Dirijor" (Dyrygent) — rejissor Anje Vaydanın filmi.
Dədə Qorqud
right|thumb|250px|[[Asif Azərelli - Dədə Qoqrudun portreti]] Qorqud Ata — türk, altay və oğuz rəvayətlərində, əfsanələrində, nağıllarında və xalq hekayələrində adı çəkilən və Dədə Qorqud olaraq tanınan ozan, aşıq, varsaq və el ağsaqqalı.
Scaevola
— goodeniaceae fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Dədə Qorqud
Təsviri
Dədə Qorqud Hekayələrinin yazıçısı və izahçısı olduğu qəbul edilir. Ozanların atasıdır. Qeyri-adi özəllikləri vardır. Qopuz çalar, əhvalatlar söylər. Çox uzun illər yaşamışdır. Qopuzun bulucusu odur. İslamiyyətlə birlikdə bir övliya olaraq qəbul edilmişdir, lakin İslamdan öncəki dövrlərdə çox geriyə gedən bir xarakterdir. Tanrının izni ilə gələcəkdən xəbər verir. Kordan çıxmış bir qadının oğludur. Quşların dilini bilir. Şamanlığı, şeyxliği, ozanlığı, baxşılığı, övliyalığı hamısı bir-birinə bağlıdır və hər mədəniyyətdə bunlardan ən az bir neçəsinə sahib olaraq təyin olunar. Çox uzun illər yaşadığı söylənilir. Özündən bəhs edilərkən "Ölü desəm ölü deyil, diri desəm diri deyil" sözləri ilə bəhs edilir. Müdrikdir və hikmət sahibidir. Öz ölümünü yuxuda xəbər almışdır. Universal nizamın başlayıb bitdiyi yer olan dünyanın mərkəzində suların üzərində dinclik tapar. Ölümdən qaçaraq dünyanın dörd bir tərəfini gəzir ancaq yenə də ən sonunda bunun mümkün olmadığını anlar. Bir mənada Şumerlerden bəri var olan Gilqameşin ölümsüzlük axtarışının bir davamıdır bu səfərlər. Bütün heyvanların və xüsusilə də quşların dilini bilir. Bundan başqa özünün "Tuman" adını verdiyi bir igid də bütün quşların dilini bilir. Qorqud Atanın insanlara ad verməsinin, Yaradılış dövrlərinden əvvəl obyektlərin adlarının meydana gəlməyə başlamasıyla yaxından əlaqəsi vardır. Dədə Qorqud kitabında 12 hekayət vardır ki, bunlar tarix boyu dildən-dilə köçürülən bir şifahi ənənə məhsuludur, 16-cı yüzillikdə yazıya köçürülmüşdür.
Scaevola
Növləri
[[SS 2 (*
Artemisia leucodes
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mina dağı
Həcc ziyarətinə gedən zəvvarlar zilhiccənin 10-12-də Minada qalırlar. Həcc ziyarətinin rükünlərindən olan böyük, orta və kiçik cəmərələrə daş atma, eləcə də qurban kəsmə əməllərini burada yerinə yetirirlər.
Cövdət İnancalp
Cövdət İnancalp (Müəllim Cövdət) (1883–1935) — Türkiyə tarixçisi.
Tahir Əmiraslanov
Tahir Əmiraslanov — Əməkdar mədəniyyət işçisi (21. aprel 2016), Azərbaycanın Milli Kulinariya Mərkəzinin (AMKM) baş direktoru (1991–2022), "Kulina" jurnalının baş redaktoru.
Cövdət İnancalp
Həyatı
Onun ailəsi Rumelidə qalan Niş şəhərindəndir. Babası Səid əfəndi Niş qalasının bir az bərisində, Nişava çayı kənarında bulunan bir təkkənin şeyxi, atası Məhəmmədsədi əfəndi isə hərbçidir. M.Cövdət ailəsinin 1876-cı ildə köçdüyü Boluda 1883-cü ildə dünyaya gəlmişdir. İlk və orta məktəbi Boluda, liseyi Kastamonuda oxumuşdur. 1901-ci ildə İstanbula gələrək İstanbul Darülmüəlliminin ədəbiyyat şöbəsinə girmişdir. Bu məktəbdən qabaq bir il Hüquq Məktəbində oxumuş, atası rahatsız olduğuna görə şagirdinə tam bir sarı altın (qızıl) təqaüd verən Darülmüəlliminə keçmişdir. Bu məktəbdə ən çox fransız dili və pedaqogika üzərində çalışmış, ərəbcə öyrənmişdir. İlk müəllimliyini "Darüşşəfəqə" məktəbində edib (yeri gəlmişkən, bir çox Azərbaycan müəllimləri də burada təhsil alıb). Bir cəmiyyət tərəfindən özəl olaraq idarə edilən, o tarixdə Maarif Nazirliyinə bağlı həmin məktəbdə türkcə və ərəbcə dərsləri gecə müzakirəçiliyinə və bir müddət sonra müəllimliyə təyin edilmişdir. Maaşıyla bağlı haqsızlığa görə iki il sonra bu məktəbdən ayrılmışdır. "Darüşşəfəqə" müəllimlərindən dağıstanlı Hacı Xalis əfəndidən xüsusi "Riyazi-şəhir"i, Gələnbəvi mərhumun "Bürhan"ını, islam fəlsəfəsi haqqında Qazı Adudun "Məvafıq"i ilə Mavərdinin "Hüququ idarə" adlı məşhur əsərlərini oxumuşdur. Rəsmi məktəblərdə iş tapa bilmədiyinə görə evlərdə özəl dərs vermiş, müəllimlərinə rəsmi məktəblərdən daha az maaş verən Şəmsülməkatip və Bürhani-tərəqqi kimi xüsusi məktəblərdə çalışmışdır. Sonrakı illərdə Robert Kollec, İstanbul Darülmüəllimini, İstanbul Kişi Liseyi, Gələnbəvi orta məktəbi, Çənbərlidaş orta məktəbi, Ərənköy Qız Liseyində müxtəlif fənlərdən dərs demişdir. 1926-1930-cu illərdə çalışdığı Robert Kollecdə Türk dili və tarixindən dərs demiş, eyni zamanda dini, ictimai, əxlaqi və tarixi konfranslar vermişdir. Müəllimlikdən başqa, İstanbul Kitabxanaları Təsnif Heyətinin rəisi olmuş, Başbakanlık Dövlət Arxivində təsnif çalışmalarında bulunmuşdur. 1931-ci ildə məsuliyyətsiz məmurların qəflətiylə Bolqarıstana havayı deyiləcək qədər ucuz qiymətə kilo ilə satılan bəzi arxiv materiallarının göndərilməsini bir qəzetdə verdiyi məqalə ilə dayandırmağı bacarmışdır. Bolqarlar aldıqları 200 bağlama sənəddən ancaq 51 bağlamasını qaytarmışlar (Bolqarıstanda kommunist rejimi sona yetdikdən sonra Başbakanlık Dövlət Arxivləri Genəl Müdirliyi bu ölkəyə satılan arxiv materiallarının surətini ala bilmişdir).
Tahir Əmiraslanov
Həyatı
Tahir Əmiraslanov 1958-ci il martın 14-də Tovuz rayonunun Qovlar qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1975-ci ildə Gəncədə 39 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1975–1976-cı illərdə Gəncə Toxuculuq fabrikində fəhlə işləmişir.
Cövdət İnancalp
Həyatı
Müəllim Məhəmməd Cövdətin İstanbul həyatında az sayda dostundan ibarət dar bir çevrəsi olmuşdur. Bu çevrənin mərkəzində təsəvvüf əhli Balıkəsirli Əbdüləziz Məcdi Tolun dururdu. İstanbul Universiteti tibb fakültəsi tibb tarixi institutunun başqanı Prof. Dr. Əhməd Süheyl Ünver, bələdiyyəçilik və Türk maarif tarixi haqqında ölməz əsərlərin müəllifi olan Osman Nuri Ergin, Ədirnə sarayı haqqında araşdırmalarıyla tanınan Dr. Osman Rifat, kitab sərrafı Raif Yelkənci bu çevrənin mənsublarıdır. Bu insanları bir-birinə bağlayan və həyatlarının sonunadək kəsintisiz davam edən səmimi münasibətlərinin mayasında dini, təsəvvüfi görüşləri dayanır.
Tahir Əmiraslanov
Həyatı
1976–1978-ci illərdə Tahir Əmiraslanov orduda tank komandiri olmuşdur. 1978–1979-cu ildə Leninqradda Tikintidə bənna işləmış, 1979 ildə Leninqrad Sovet Ticarəti İnstitutunun Azərbaycandan olan yeganə əyani tələbəsi oldu. İnstitutu 1984-cü ildə uğurla bitirmiş, peşəkar iaşəçi-kulinar, mühəndis-texnoloq sənətinə yiyələnmişdi. Maraqlıdır ki, hələ ali məktəbin 1-ci kursunda oxuyarkən — 1980-ci ildə onun "Çay Azərbaycan mətbəxində" adlı tələbə elmi işi SSRİ-nn institutlararası tələbə elmi işlərinin müsabiqəsində II dərəcəli diploma layiq görülmüşdü. Tahir Əmiraslanovun Diplom işi Leninqradda Vasiliostrovski Fabrik-mətbəxində tətbiq olunmuş, fabrik onun diplom işinə uyğun rekonsruksiya edilmışdir.
İnstitut diplomu ilə eyni vaxtda Leninqrad ictimai iaşə idarəsi tərəfindən 5-ci dərəcəli aşpaz ixtisası dərəcəsi də almışdır. (5-ci dərəcə 200 nəfərdən yalnız 3 nəfərə verilmişdir. qalanlarına 3-cü və 4-cü dərəcələr verilmişdir), 1993-cü ildə Azətbaycan Respublikası Ticarət Nazirliyi tərəfindən ona "Usta-Aşpaz" ixtisas dərəcəsi verilmişdir və o sabiq SSRi məkanında Usta ixtisas dərəcəsi almış ən gənc mütəxəsis olmuşdur. 2007-ci ildə Ekaterinburq hökuməti də ona "İctimai İaşə Ustası" ixtisas dərəcəsi verir. Hazırda o həm də Başqırdıstanın, Çuvaşiyanın Usta-Aşpazıdır. 2017-ci ildə Tahir Əmiraslanov Dünya Usta-Aşpazı ixtisas dərəcəsinə layiq görülüb. O həm də Dünya Kulinariya Mədənıyyəti Ustasıdır.
Cövdət İnancalp
Həyatı
Təbabətlə yanaşı, Türkün tarix və sənətini də həyatının sonunadək araşdıran və 1800-dən artıq kitab və məqalə yazan Ünver eyni zamanda klassik Türk rəsm sənətiylə də məşğul olmuşdur. O, M.Cövdətdən çox şey öyrənmişdi. Məsələn, M.Cövdət kimsəyə öyrətmədiyi siyaqət xəttinin yazılış və oxunuş incəliklərini yalnız Ünverə mənimsətmişdi. Bu xətt Osmanlı dövlətinin rəsmi və xüsusən maliyyə yazışmalarında, vəqf dəftərlərində geniş işlədilirdi. Müəllim Cövdət bütün qeydlərini və əlyazma kitablarını vəsiyyətnaməylə Ə.S.Ünverə buraxmışdır. Cövdətin qədirbilən dostları (başda Osman Ergin olmaqla) onun adına bir kitabxana qurunca Ünver də M.Cövdətdən ona qalmış hər şeyi bu kitabxanaya bağışlamışdır. M.Cövdətin irsi 970-i əlyazma olmaqla 8753 kitabdır. İstanbulda 1929-cu ildə vali və bələdiyyə başqanı Muhiddin Üstündağın sədrliyi altında dönəmin önəmli ziyalılarının yer aldığı bir heyət tərəfindən Şişli "Atatürk Evi"ndə toplanmağa başlanan bu qiymətli kolleksiya 1931-ci ildə II Bayəzid Mədrəsəsinə daşındı və 1939-cu ildə Bələdiyyə Muzeyi və Kitabxanası olaraq xalqın üzünə açıldı. Sonralar satın alınmış və bağışlanılmış kitablar sayəsində çox genişlənən kitabxana üçün 1981-ci ildə Təqsimdə ayrıca bina tikildi və o, bugünədək Atatürk Kitabxanası adı altında xalqa xidmət etməkdədir. İndi həmin xəzinədə 200 mindən artıq kitab var.
Müəllim Cövdətin kolleksiyasında kitablardan başqa çox dəyərli sənədlər də bulunmaqdadır. Bu vəsiqələr ən çox tarixə və Türk dilinə aiddir. Bunların arasında çox məşhur xəttatların yazıları ilə hər növ xətlə yazılmış bir çox lövhələr var. O, qəzet və dərgilərdə ədəbi, tarixi və dilçilik dəyəri olan nə oxumuş, nə görmüşsə toplamışdır.
Tahir Əmiraslanov
Həyatı
Tahir Əmiraslanov tarix üzrə fəlsəfə doktorudur. Gürcüstan Universitetinin professorudur. Gürcüstan Millı Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvüdür.2018-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasına həqiqi üzv seçilmışdir. 2018-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasında Kulinarologiya (nutrisiologiya, texnologiya və gastrosifiya) bölməsinə sədr seçilmişdir.
Azərbaycan mətbəxinin Azərbaycanda inkişafında, Mili mətbəxin toplanmasında, qorunmasında, qədim xörəklərin bərpasında , dünyadakı təbliğatında, elmı təşəkkülündə və praktikada tətbiqində müstəsna xidmətlərə malik ilk Azərbaycanlı mütəxəsisdir.
Goodeniaceae
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Cövdət İnancalp
Həyatı
Cövdət bəy 3 dekabr 1935-ci ildə vəfat etmişdir. Yaxın dostu Ünver onun yarımçıq qalmış bəzi məqalələrini tamamlayaraq nəşr etdirmişdir.
Əsərləri
Müəllim Cövdətin yazdığı çoxlu əsərləri var: "Zamanımızda üsuli-inşa və Müabərə", "Müdərris Əhməd Nəim", "Tarixi sözlük", "Şahnamə Şərq İliadası", "Hərbi din dərsləri", "İbni Bətutəyə zeyl", "İdman ruhu". Basılmış məqalələrinin böyük bir qismi bir kitab həcmindədir. Bunlardan başqa, yazmağı nəzərdə tutduğu əsərlər də vardır: "Türkiyədə təlim və tərbiyə tarixinə mədxəl", "Səlçuqilər, Moğollar, Timurilər və Osmanlılar dövrlərində divani və siyaqət xətləri tarixinə mədxəl", "Aşıqpaşazadə tarixinə mədxəl", "İbni Xaldunun Müqəddiməsinə mədxəl", "Katib Çələbinin həyat və əsərlərinə mədxəl", "Misirdəki Türk alim və müvərrixləri", "Oğuznamə ilə İliada haqqında mütaliələr", "Oxmeydanı təkkəsi və oxçuluq tarixinə mədxəl" və b. Yazdığı əsərlə islamiyyəti mənfi biçimdə tanıdan Cürci Zeydana zeyl (əlavə) yazacağını bildirmişdir.
Tahir Əmiraslanov
Həyatı
Əsas hadisələr
Gülfərəc (Culfa)
Gülfərəc - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Cövdət İnancalp
Əsərləri
Ünver M.Cövdətdən topladığı tarixi bilgiləri içinə alan bir silsilə dəftəri onun vəfatından sonra hazırladığı "Cövdət arxivi"ndə topladı. Cövdətin Azərbaycandakı çalışmaları ilə bağlı bu dəftərlərdə olan qeydlərinin ortaya çıxarılması öz araşdırıcısını gözləməkdədir.
Gülfərəc (Culfa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 83 nəfər yaşayır (21 ailə).
Tahir Əmiraslanov
Təltif və mükafatları
Tahir Əmiraslanov 14. mart 2018 tarixdə Fəxri mədənıyyət işçisi adına layiq görülmüşdür.
Cövdət İnancalp
Müəllim Cövdət Azərbaycanda
Anlaşma imzalandığına və 1907-ci il oktyabr ayının başlanğıcında Hacı Zeynalabdin Tağıyevdən teleqram alındığına görə, Müəllim Cövdət pasport çıxarmış, Maarif Nazirliyindən gərəkli izni aldıqdan sonra İstanbuldan Qafqaza yetişmək üçün Batuma gedən bir alman vapuruna (paroxoda) minmişdir. Batumda iki gün qaldıqdan sonra o, qatarla Tiflisdən keçərək Bakıya çatmış və Tağıyevin evində onun qonağı olmuşdur. Hacının evinin çox dəbdəbəli bir saray olduğunu, İstanbuldakı Bəyoğlunun ən böyük otellərinin belə süslülük və mükəmməllikdə ondan geri qaldığını anasına yazdığı məktubda bildirmişdir.
Görüləcək işləri dərindən müzakirə etmişlər və müəllimin keçici olaraq "İslamiyyə" mehmanxanasında (həmin binanı 1918-ci ilin martında ermənilər yandırıb) qalması qərarlaşdırılmış və bütün məsrəflərin Tağıyev tərəfindən ödəniləcəyi bildirilmişdir.
Təmkin (şair)
Təmkin (əsl adı Böyükkişi Abbas oğlu Mirzəzadə; 25 avqust 1925 - 18 may 2014) — Azərbaycan şairi.
Tahir Əmiraslanov
Əsərləri
Bir neçə kitabın, o cümlədən Azərbaycanın ilk Kulinariya ensiklopediyasının, çoxsaylı məqalələrin müəllifidir.
Təmkin (şair)
Həyatı
Təmkin (Böyükkişi Abbas oğlu Mirzəzadə) 25 avqust 1925-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Zod kəndində anadan olmuşdur.
1941-ci ildə Zod kənd orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirərək həmin məktəbdə müəllim işləmişdir. 1942-ci ildə ailələri əsl-nəcabətlərinə görə siyasi təqiblərdən yaxa qurtarmaq üçün Gəncə ətrafına, Zazalı kəndinə köçür, sonra isə Seyidlər kəndində məskunlaşırlar.
Cövdət İnancalp
Müəllim Cövdət Azərbaycanda
Cövdət bəy 16 oktyabr 1907-ci il tarixində anasına yazdığı məktubda deyir: "Şəhər çox gözəldir. İstanbulda belə təmiz, geniş küçələr yoxdur. Şəhərin xalqı dörddə üç islam, bir qismi rusdur. Dil Anadolu türkcəsi kimidir. Əlhəmdülillah, islam mərkəzindəyəm, firəng içində bulunmuram".
Darülmüəllimin üçün "Məzarlıq" caddəsində (Türkiyə qaynaqlarında belə göstərilib, rusca qaynaqlarda küçənin adı eyni anlamlı "Kladbişşenski"dir) Axundovun evi ayrılıb. Prof. Dr. Əhməd Cəfəroğlu isə bu məktəbin Çəmbərəkənddə açıldığını yazır. Bakıda olduğum zaman öyrəndim ki, Məzarlıq küçəsi elə keçmiş Çəmbərəkənddə yerləşirmiş.
Müəllim Cövdət yeni vətəninə tez isinişmişdir. O, boynuna götürdüyü bütün vəzifələri artıqlamasıyla yerinə yetirmişdir. Əskidən tələskən təbiətli olmasına baxmayaraq böyük səbrlə bütün çətinlikləri yenmiş, daim ciddi, ağırbaşlı və sakit davranışıyla ətrafındakıların dərin məhəbbətini qazanmışdır. Yerlilərin vəsaitindən yararlanmağı bacarmış, ona qarşı çıxanlarla öcəşməmiş, tam əksinə, onları oxşayaraq özünü sevdirmişdir. Mürəbbiliyin sirrinə vaqifliyi onun Darülmüəllimində də uğur qazanmasını təmin etmişdir.
"Füyuzat" adı verilmiş Darülmüəllimini-islamın proqramını M.Cövdət hazırlamışdır. O, İstanbuldan özünə yardımcı olaraq Bəha Səid və "Darüşşəfəqə"ni bitirmiş Beşikdaşlı Kiçik Fuad kimi dəyərli yoldaşlar gətirmişdi. Görkəmli Azərbaycan aydınları Əhməd bəy Ağaoğlu ilə Əli bəy Hüseynzadə (Turan) də ona yardımçı olmuşlar. "Nəşri-maarif" cəmiyyətinin sədri Hacı Zeynalabdin Tağıyev və üzvlər: Axund Mirzə Əbutürab, Axund Molla Ağa (Məhəmmədəmin Rəsulzadənin atası), Ağahüseyn Tağıyev, Əli ağa Həsənzadə, İsgəndər bəy Məlikov, Məhəmmədhəsən Əfəndiyev və Məhəmmədcavad Sadıqovdan ibarət məclisində M.Cövdətin oxuduğu təlim proqramındakı hesab, tarix, coğrafiya, kimya, fizika dərslərinin adından sonra "Türkcə sərf və nəhv" ("sərf" - morfologiya, "nəhv" - sintaksis deməkdir) sözlərini eşitcək, yuxulamaqda olan Axund Əbutürab hirslənərək: "Sus, cahil! Ərəbcədən başqa heç bir dilin sərf və nəhvi ola bilməz" deyərək şiddətlə etiraz etmişdir. Məclisdə bulunan Əhməd Ağaoğlu bu iddiaya cavab vermək istədikdə ətrafdakılar qaş-göz işarəsiylə onu susdurmuşlar. Axundun etirazı üzündən türkcə sərf və nəhv proqramdan çıxarılsa da, məktəb açıldıqdan sonra müntəzəm öyrədilmişdir.
Müəllim Cövdət həm özünün, həm də Azərbaycan Türkünün bilgisindən istifadə etmişdir. Əlyazısı ilə hazırladığı tərcümeyi-halında ərəbcə və farsca bilgisinin artmasında ona yardımçı olan mühitlər arasında Bakını da saymış, burada təmas etdiyi axundların və bir neçə Dağıstan müdərrisinin onun üzərində təsiri olduğunu göstərmişdir. Bunlarla ərəbcə və farsca danışmağa və ara-sıra xəbərləşməyə məcbur olduğunu, İstanbul müdərrislərinin əksəriyyətlə ərəbcə və farsca danışmağı və yazmağı bacarmadığını qeyd etmişdir. O, daha çox Azərbaycanın xalqı, dili və tarixi üzərində çalışdığını, ərəbcə bir çox tarixi əsərlər oxuduğunu əlavə etmişdir. Bakıda ruscanı da öyrənmişdi, ancaq sonrakı illərdə işlətmədiyi üçün onu unutmuşdur. Əhməd bəy Ağaoğlunun çıxardığı qəzetdə (bu, yəqin ki, "İrşad"dır) məqalələr dərc etdirmiş, konfranslar vermişdir. "Nəşri-maarif" cəmiyyətinin tarix və ədəbiyyat şöbələrinə başçılığı öz üzərinə götürmüş və onların işini yürütmüşdür. "Nəşri-maarif"də birlikdə çalışdığı, sonralar görkəmli ictimai-siyasi xadim kimi tanınmış Abbasqulu Kazımzadənin bildirdiyinə görə, Cövdət bəy qarşısındakı məqsədə çatmaq üçün hər kəslə xoş davranmağa çalışmışdır.
Onun çalışmaları nəticəsində Darülmüəllimində: 1) gənclər və xüsusən uşaqlar Osmanlıca danışmağa başlamış, iki Türk ləhcəsi arasındakı fərq, demək olar ki, qalmamışdır, 2) Azərbaycanda təliq pozması olan xətlər öz yerini bütünlüklə rüqəyə vermişdir, 3) məzhəb ayrılığı üzündən bir-birinə əl verməyən xalqın uşaqları bir yerdə oxumağa başlamışlar.
M.Cövdət Azərbaycanda ikən məktəblərin tətil zamanındamı, yoxsa işinə son verildikdən sonramı qəti bilinməyən bir zamanda Xəzər dənizindən qarşıya keçərək Orta Asiyaya getmək, oradakı Türklərlə təmas etmək istədiyində dərhal yaxalanmış, dörd-beş saat tutuqlu qaldıqdan sonra geriyə göndərilmişdir.
Şamaxılı olan, sonradan Türkiyədə təhsil alaraq orada çalışan Məhəmmədşərif Əfəndizadə əmisi oğlu Əbdürrəhman Tofiqin Cövdət bəyin müdir olduğu Darülmüəllimində müdir yardımçısı olması səbəbindən məktəbə etdiyi ziyarətlər sırasında müdirlə tanış olmuş, ilk vaxtlar onun əsəbi təbiətindən dolayı çox yaxınlaşa bilmədiklərini, sonra dost olduqlarını, onun başında fəslə yola çıxdığında bir çoxlarının Türkiyədən bir Türk görə bilmək üçün ona baxmağa çıxdıqlarını deyir. M.Əfəndizadə M.Cövdətin Bakıda müəllimlik və qəzetçilik edən Əli bəy Hüseynzadə və Əhməd Kamal Akünal qədər Azərbaycan maarifinə xidmətdə buluna bilməməsini inqilabçı xasiyyətinin yoxluğuna bağlayır.
Onun Azərbaycandakı xidmət müddəti iki tərəfin də arzu etdiyi qədər olmamaqla bərabər, əldə etdiyi pul Avropaya pedaqoji sahəsində incələmə gəzintisinə çıxmasına yardımçı olmuşdur. Bu səyahətə Azərbaycanda işə başladığı birinci ilin yay tətilində də çıxmışdır. Avropa və Rusiyanı dolaşmış, Moskvada İsgəndər bəy Məlikov vasitəsilə Lev Tolstoyu ziyarət etmişdir. Bir yazısında Bakıda bulunduğu vaxtlar bir səyahətində məşhur şərqşünas Bartoldla da görüşdüyünü qeyd etmişdir.
Təmkin (şair)
Həyatı
1945-ci ildə atası vəfat etdiyindən ailə yükü üzərinə düşür. 1948-ci ildə Mingəçevir SES tikintisinə gəlir, təqaüdə qədər şəhərin bir neçə müəssisəsində fəhlə, mütəxəssis və mühəndis kimi çalışır.
Bədii yaradıcılıqla məşğul olmuş, yaradıcılığı yaşadığı bölgədə yaxşı tanınmış, daim el məclislərində şeirləri söylənilmişdir.
18 may 2014-cü ildə vəfat etmişdir.
Firəngiz xanımla ailə həyatı qurmuş, altı övladı olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı Aydın Mirzəzadənin atasıdır.
Şəhid polkovnik Müharib Mirzəyevin böyük qardaşı idi.
Yaradıcılığı
Gənc yaşlarından bədii yaradıcılıqla məşğul olmuş, müxtəlif janrlarda şeirlər yazmışdır. Sovet dövründə ədəbiyyatda hökmran olan sosialist realizmi prinsiplərini qəbul etmədiyinə görə böyük ədəbiyyata gəlməmişdir. Əsas mövzusu sadə insan və onun cəmiyyətlə münasibətləri olmuşdur. Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bir neçə kitabı nəşr edilmiş, bədii nəşrlərdə yaradıcılığı işıqlandırılımışdır.
Filologiya üzrə elmlər doktoru Yaşar Qasımbəyli şair Təmkinin yaradıcılığını poeziyada milli bütövlük və istiqlal mübarizəsinin inikası adlandırmışdır.
1970-ci ildə latın qrafikası əsasında Azərbaycan dilinin əlifbasını tərtib etmiş və əlyazmalarını bu əlifba ilə ilə yazmışdır.
El şairi 7 aprel 2011-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü idi.
Şeirlərinə bir neçə mahnı bəstələnmişdir.
Yaradıcılığından nümunələr
Gəldim məzarını ziyarət edim, Ziyadxan oğlu Cavadxan babam, Qeyrət rəmzisən Azərbaycanda, Vüqarlı dağlardan uca, xan babam.
"Cavadxan babam" şeirindən
Soruşdu birisi, sevdiyin nədir, Dedim:-Ana, Vətən, Eli sevirəm, Duyub danışdığım, dərk elədiyim, Anam öyrətdiyi dili sevirəm.
"Sevirəm" şeirindən
Damcı damar, daşı dələr deyiblər, Su arx ilə birdə gələr deyiblər. Zər qədrini zərgər bilər deyiblər, Sərrafı olmayan ləl qədri bilməz.
"Həyati təsvir " şerindən
Həyat nərdivandı, qalxanlar enir, İnsan oğlu qonaq kimi əylənir. Koroğlunun igidliyi söylənir, Qalıbdı şöhrət-şanı dünyada.
Dünya işlərinə nə qalmısan mat, Həmi matəm keçir, həmi toy-büsat, De, kimə gərəkdir mənasız həyat, Könül şadlanarmı, qəm olan yerdə?
"Olan yerdə" şeirindən
(Seçmələr şairin "Seçilmiş əsərləri. Şeirlər, I cild." kitabından götürülmüşdür)
Kumistavi mağarası
Prometey mağarası, həmçinin Kumistavi mağarası , Çxaltub mağarası və ya Çxaltub-Qliana mağarası — Gürcüstanın qərbində, Çxaltubo şəhəri yaxınlığında karst mağarası. Təbiət abidəsi. III dərəcəli kateqoriyaya aiddir (Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi) Mağaranın ümumi uzunluğu 11 km olsada ziyarətə ancaq 1060 metri açıqdır.
Tarixi
thumb|270x270px|Mağara girişində məlumat lövhəsi thumb|270x270px|Mağara daxilinə ekskursiya marşrutu Mağara ilk dəfə olaraq 1983-cü ilin 15 iyununda Vaxuşi Baqrationi adına Coğrafiya institinun ekspedisiyası tərəfindən kəşf olunmuş. Ancaq mağara girişi çoxdan yerli əhaliyə məlum idi. 1985-ci ildə mağara daxilində xüsusi quraşdırma işləri aparılmış 1989-cu ildə mağaraya xüsusi marşrut tətbiq olunmuş, 150 metrlik tunel qurulmuş, işıqlandırma həyata keçirilmiş və bir neçə yer altı tikili inşa edilmiş. 1990-cı ildə mağaraya marşrutun tətbiqi layihəsi dayandırılmış.
2007-ci ilin martında mağaraya fransız mütəxəssislər dəvət olunmuş. Onların ilkin olaraq mağaranın durumunu qiymətləndirmiş və görüləcək işlərin planını hazırlamışlar. 2009-cu ildə mağarada xüsusi işıqlandırma və səs qurğularının testini həayata keçirmişlər. 2010-cu ildə ölkə prezidenti Mixail Saakaşvili mağaraya səfər etmiş və qeyd etmişdir ki, mağara gərək Prometey mağarası adlandırılsın. Ehtimal olunur ki, Prometey bu ərazidə dağlara zəncirlənib. Bir il ərzində mağarada böyük yeniləmə işləri aparılmış: mağara daxilindəki tikili yenidən bərpa olunmuş, müasir elektrik xətləri çəkilmiş, Çxaltubodan mağara girişinə və çıxışına avtomobil yolu çəkilmiş. Alman firması GermTec GmbH & Co. KG mağarada 15 ekskursiya zonası ayrıd etmiş və zona dinamik işıqlandırma sistemi ilə işıqlandırılmış.
26 may 2011-ci ildə mağara ziyarətçilər üçün açıq elan edilmiş. Mağaranı yenidən ziyarət edən Mixail Saakaşvili açılış zamanı qeyd etmişdir: "bu mağara ölkədə turizmin inkişafına təkan verəcək. O çıxışında əlavə olaraq qeyd etmişdir ki, buna qədər ölkədə müasir tələblərə cavab verən iki mağara olmuş: Satapliya və Yeni Afon mağarası. Təəssüf ki, sonuncusu işğal altındadır". Mağara girişində illərcə mağaranı qoruyan yerli sakinə heykəl qoyulmuş.
Quruluşu
Ümumi uzunluğu 11 km olsada, turistlər üçün mağaranın 1060 m açıqdır. Mağara daxili yetərincə genişdir, ancaq zəif parçalanma getmiş. Mağara döşəmısi gildəndir. Maksimal hündürlük - 21 metrdir. Mağara daxili üçün stabil temperatur xarakterikdir - 15-17 °С
Magical Girl Raising Project
Magical Girl Raising Project, Yaponiyada tanınan adı ilə və ya qısaca MahouIku — Maruinonun rəssamlığı ilə Asari Endo tərəfindən yazılan ranobe seriyası. Ranobe "Magical Girl Raising Project" adlı sosial oyun vasitəsilə maho-şoco gücü əldə etmiş 16 qızın sağ qalma mübarizəsindən bəhs edir. Takarajimasha nəşrriyyatı tərəfindən 2012-ci ildən indiyə kimi ''Kono Light Novel ga Sugoi! Bunko'' imprinti altında 9 cildini buraxılmışdır.
Poçi Edoyanın rəssamlığı ilə hazırlanan manqa adaptasiyası 26 sentyabr 2014-cü ildən 26 oktyabr 2015-ci ilə kimi Kadokawa Shoten nəşriyyatının "Comp Ace" jurnalında nəşr olunmuşdur və iki tankobon cildi buraxılmışdır. 1 oktyabr 2016-cı ildən 17 dekabr 2016-ci ilə kimi Lerche studiyası tərəfindən istehsal olunan anime serialı adaptasiyası yayımlanmışdır.
Məzmun
Populyar sosial oyun olan "Magical Girl Raising Project" oyunçularına 10.000-də 1 şansla əsl həyatda maho-şocoya çevrilmək imkanı verir. Hər maho-şoconun özünəməxsus xüsusi gücü var və bu gücündən istifadə edərək insanlara kömək etməlidir. Lakin bir gün oyunun administrasiyası 16 maho-şoconun bir şəhər üçün çox olduğu nəticəsinə gəlir və maho-şocoların sayını yarıya endirmək qərarına gəlir. Nəticədə, 16 maho-şoco arasında sağ qalmaq uğrunda mübarizə başlayır.
Ranobe
Ranobe seriyası Maruinonun rəssamlığı ilə Asari Endo tərəfindən yazılmışdır. Ranobenin ilk cildi Takarajimasha nəşriyyatı tərəfindən 8 iyun 2012-ci ildə ''Kono Light Novel ga Sugoi! Bunko'' imprinti altında nəşr olunmuşdur. dekabrl 2016-cı ilə kimi 10 cildi buraxılmışdır. Şimali Amerikada Yen Press tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır.
Manqa
Poçi Edoyanın rəssamlığı ilə istehsal olunmuş manqa adaptasiyası 26 sentyabr 2014-cü ildən 26 oktyabr 2015-ci ilə kimi Kadokawa Shoten nəşriyyatının "Comp Ace" manqa jurnalında nəşr olunmuşdur. Manqanın iki tankobon cildi buraxılmışdır. Nori Senbey tərəfindən hazırlanan adlı manqa adaptasiyası 2016-cı ilin iyunundan "Comp Ace" jurnalında nəşr olunur. İlk tankobon cildi 30 sentyabr 2016-cı ildə buraxılmışdır. Ryota Yuzukinin rəssamlığı ilə istehsal olunmuş 29 avqust 2016-cı ildən ''Kono Light Novel wa Sugoi! WEB'' xidməti vasitəsilə onlayn şəkildə yayımlanır. Bu manqanın ilk cildi 22 oktyabr 2016-cı ildə buraxılacaq.
Magical Girl Raising Project
Magical Girl Raising Project: Restart
Anime
Anime adaptasiyası 2015-ci ilin sentyabrında ranobenin 8-ci cildi vasitəsilə anons edilmişdir. Lerche tərəfindən istehsal olunan anime serialı 1 oktyabr 2016-cı ildən 17 dekabr 2016-cı ilə kimi AT-X kanalında, daha sonra Tokyo MX, BS11 kanalları və GyaO! video xidməti vasitəsilə yayımlanmışdır. Crunchyroll tərəfindən Çin, Tayvan, Honkonq, Makao, Şimali və Cənubi Koreya istisna olmaqla, bütün dünyada nümayiş etdirilmişdir. Rejissoru Hiroyuki Haşimoto, ssenaristi Takao Yoşioka, personaj dizayneri Yukiko Akeydir. . Animenin seriyaları hərəsində 3 seriya olmaqla 4 BD/DVD cildində buraxılacaq.
Anime serialının açılış mahnısı Manami Numakura tərəfindən ifa olunan mahnısı, bağlanış mahnısı isə Nano tərəfindən ifa olunan "Dreamcatcher" mahnısıdır.
Natiq Şahmuradov
Natiq Şahmuradov — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şahmuradov Natiq Əmirxan oğlu 1963-cü il avqustun 14-də Kərkicahan qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1981-1983-cü illərdə Xarkov və Sevastopol şəhərlərində hərbi xidmətdə olmuşdur. Bu illər ərzində rabitə elminin dərin sirlərinə yiyələnmişdi. 1985-1987-ci illərdə sürücülük və kino-mexaniklik peşələrinə yiyələnmişdir. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra DQMV Polis İdarəsində polis vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. 1989-cu ildə həmin idarənin göndərişi ilə Bakıda orta xüsusi milis məktəbinə oxumağa göndərilmişdir. Bu məktəbi əla qiymətlərlə başa vurduqdan sonra təyinatla Saatlı rayonuna göndərilib. O, bu göndərişdən imtina edərək od-alov içində yanan Qarabağa göndərilməsini təkid etmişdi. Ona görə də, kəlbəcərli Qənimət İmanovla “Mübariz keşikdə” qəzetində “Bizi Qarabağa göndərin” başlıqlı məqalə ilə çıxış etmişdilər. Nəhayət, onu Şuşa polis şöbəsinə göndərmişlər.
Kərkicahan pələngi
Natiq Kərkicahanın ağır günlərini nəzərə alaraq, öz xahişi ilə Kərkicahanda işləyə-işləyə döyüş meydanına atılmışdı. Onun rus dilində səlis danışması ermənipərəst hərbçilərlə Kərkicahan əhalisi arasında müəyyən ünsiyyət yaratmışdı. Kərkicahanın işğalından sonra Natiq Şuşanın müdafiəsində dayanır. 1992-ci il may ayının 8-də Natiq xəstəxana istiqamətində vuruşarkən, həbsxana tərəfdə vəziyyətin ağır olduğunu eşidir. “UAZ” markalı avtomaşınla hərbi sursat götürərək həmin istiqamətə gedir. Həbsxanada ətrafında baş verən döyüşdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Evli idi. Kərkicahan qəsəbəsi 6 saylı məktəbi onun adını daşıyır. Məzarı Bakı şəhərində Şəhidlər Xiyabanındadır.
Kiçan monastırı
Kiçan monastırı – Ağdam rayonunun Ballıqaya kəndi ərazisində yerləşən tarixi monastır kompleksi. Mənbələrdə həm də Anapat monastırı (erməni dilindən tərcümədə "səhra monastırı" və ya "düzənlik monastırı") adlandırılır. Kompleksə iki kilsə, böyük yemək zalı, narteks, rahib hücrələri və böyük qəbristanlıq daxildir.
Tarixi
Kompleks ərazisində aşkarlanmış ən qədim kitabə 1191-ci ilə aid olan xaç daşların birinin üzərində yerləşir. Bununla yanaşı Kiçan monastırında 10 kitabə oxunmuş və çap edilmişdir.
Abidənin memarlıq xüsusiyyətlərini tədqiq etmiş professor Gülçöhrə Məmmədova qeyd edir ki, cənub və şimaldan əsas kilsə binasına yan otaqlar əlavə edilmiş tağtavanlı zal kilsələri sırf Qafqaz Albaniyasının memarlığı üçün xarakterik olub, qonşu xalqların memarlığında analoqa malik deyildir. Qarabağdakı xristian abidələrini tədqiq etmiş professor Şaqen Mkrtçyan isə Kiçan monastırından bəhs edərkən "onun memarlığı Artsak kilsə memarlığı üçün unikal xüsusiyyətə malikdir" deyə qeyd edir. G. Məmmədova yazır ki, Qafqaz Albaniyasında bu memarlıq formasının yaranması və inkişafı, erkən orta əsrlər dövründən birnefli zal kilsələrinin bütün ölkə ərazisində geniş yayılması, sonradan ölkədə xristianlığın tələblərinin dəyişməsinə uyğun olaraq kilsələrin də yeni dini tələblərə uyğunlaşdırılması ilə əlaqədardır. Tədqiqatçı göstərir ki, nalvari apsidaları, inşa texnikası və bir sıra digər xüsusiyyətlərinə görə, bu tip kilsələr V–VII əsrlər Qafqaz Albaniyası kilsələri ilə yaxındır. Əsas kompozisiyanın mürəkkəbləşdirilməsinə cəhd, yeni otaqların əlavə edilməsi və memarlıq elementlərinin artırılması isə IX–XI əsrlər xristian memarlığının ümumi inkişaf prinsiplərinə uyğundur.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kompleksə daxil olan tikililərdən ən əhəmiyyətlisi başkilsədir. Kmpleksin şimal-şərq hissəsində kilsə maraqlı memarlıq həllinə malikdir. Əyrivəng, Vaquas və Qırmızı monastırın əsas kilsələrinin memarlıq quruluşunu xatırladan başkilsə tağtavanlı örtük və nalvari formalı apsidaya malikdir. Şimal-şərq tərəfdən kilsəyə birləşən iki uzadılmış yan otaqlar da oxşar formalı apsida ilə təmin olunmuşdur. Yan otaqlar kiçik qapı vasitəsiylə narteksin şərq hissəsi ilə əlaqələndirilmişdir. Narteksin bu hissəsi böyük tağlı divar vasitəsilə digər hissədən ayrılmışdır.
Kiçan monastırının başkilsəsini Əyrivəng və bu tipli digər alban kilsələrindən fərqləndirən əsas cəhət odur ki, onun yan otaqları əsas kilsə həcminə elə birləşdirilmişdir ki, planda kilsə binası xaçvari forma almışdır. Qərb tərəfdən kilsə binasına bitişik narteks inşa edilmişdir. Narteks və kilsə arasındakı boşluğu memar daha iki kiçik otağın yaradılması üçün istifadə etmişdir. Kökündə həcmlərin kompaktlığı və sahənin məqsədyönlü istifadəsinə cəhd hiss olunan bu cür memarlıq həlli, Mamrux kilsəsinin memarlığını xatırladır. Mamrux kilsəsinin memarı da Kiçan monastırının başkilsəsinin memarı kimi yan otaqlar və yan keçidlərin portalları arasında iki kiçik otaq inşa etməklə kilsə üçün ayrılmış ərazinin daha səmərəli istifadəsinə nail olmuşdu.
Kilsə binasının divarları kobud işlənmiş yerli daşlardan hörülmüş və daxildən əhəng məhlulu ilə üzlənmişdir. İçəridə kilsə divarlarında yeddi niş vardır. Kilsənin maraqlı memarlq xüsusiyyətlərindən biri də, altarın tağa keçid hissəsinin yarımqalxanvari formada həll edilməsidir.
Monastır kompleksinə daxil olan ikinci kilsə binası kompleksin cənub tərəfində yerləşir. Tağtavanlı zal kilsəsi quruluşuna malik olan bu abidə üzərindəki kitabədən onun XVIII əsrin ortalarında bərpa edilməsi məlum olur. Kilsənin şimal divarına kiçik əlavə otaq inşa edilmişdir. Yaxşı yonulmuş daş bloklardan hörülmüş dayaq tağları istisna olmaqla, kilsənin bütün divarlarının inşasında kobud çaydaşlarından istifadə edilmişdir. Kilsə girişində timpan yerinə XII–XIII əsrlər üçün xarakterik dekora malik xaçdaşından istifadə edilmişdir.
Kompleksin cənub küncündə 7.6 x 4.9 metr ölçüyə malik yemək zalı yerləşir. Zal tağtavana və divarlarında çoxlu nişlərə malikdir. Karapetyan Yemək zalının yanında sıra ilə rahib hücrələri düzülmüşdür. Monastırın yerləşdiyi təpənin qərb ətəyində orta əsrlərə aid geniş xristian qəbirsanlığı vardır.
Neoseiulus eucolli
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Tutunamayanlar
Tutunamayanlar — Oğuz Atayın ilk əsəridir. 1970-ci ildə TRT Roman mükafatını almışdır.
Əksər yazıçı və oxucuya görə çağdaş Türkiyə ədəbiyatının ən önəmli əsərlərindən biridir. Bu əsər yazıçının istifadə etdiyi dil və üslub etibarilə ədəbiyyatda inqilab hesab olunur. Kiçik burjua həyatını tənqid hədəfinə çevirən bu əsər Türkiyə ədəbiyyatında postmodernizm cərəyanının ilk örnəklərindən biri sayılır.
Azərbaycan, Azərbaycan (film, 1970)
Azərbaycan, Azərbaycan qısametrajlı sənədli filmi rejissor Yalçın Əfəndiyev tərəfindən 1970-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Kinopoema Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasının yarım əsrlik yubileyinə həsr olunmuşdur.
Məzmun
Kinopoema Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasının yarım əsrlik yubileyinə həsr olunmuşdur. Lirik formada çəkilmiş filmin əsas hissəsi Azərbaycan xalqının qədim tarixindən və zəngin mədəniyyətindən bəhs edir. Tamaşaçı bugünkü Azərbaycana, onun şəhərlərinə, kəndlərinə, təkrarolunmaz Mingəçevir SES-nə, Sumqayıt Kimya Zavodlarına, möcüzələr adası sayılan Neft Daşlarına səyahət edir.
İlk kadrlar dünyanın 150-165 yaşlı sakinlərindən, bizim Azərbaycan ağsaqqallarından danışır. Sonra ekranda qaya daşları-ibtidai insan izləri tapılmış Azıx mağarasının çöküntüləri, layları canlanır.
Filmdə Şərqin qapısı sayılan 3500 yaşlı Naxçıvandan, şeir, sənət ocağı qədim Gəncədən, Təbrizdən, yadlara baş əyməyən Bərdə, Ərdəbil, Şuşa qalası, elm mərkəzi Marağa və Şamaxıdan, oradakı nadir abidələrdən bəhs olunur. Ekranda igid Babəkin, Koroğlunun, sərkərdə və şair Şah İsmayıl Xətainin yadellilərə qarşı apardıqları qəhrəmanlıq mübarizəsindən söhbət gedir.
Kinolentdə böyük ustad Füzulinin Kərbəladakı türbəsi və Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin İraqın Hələb şəhərindəki qəbri göstərilmişdir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Cəmil Əlibəyov, Əhmədağa Qurbanov Rejissor: Yalçın Əfəndiyev Operator: Zaur Məhərrəmov Bəstəkar: Əziz Əzizov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1970-ci ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Fukaqava
Utaşinai — Yaponiyanın Hokkaydo adasında və eyni adlı prefekturanın Soraçi sabprefekturada yerləşən şəhər.
Artemisia leucophylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Salvatore Skillaçi
Salvatore Skillaçi — keçmiş İtaliya futbolçusu.
Afinoqor
Afínalı Afinaqór (yun. Αθηναγόρας ο Αθηναίος təq. 133, Afina — təq. 190, Afina) — Xristian apologeti və ilahiyyatçısı, Müqəddəs kilsə atası. Ortodoks (Pravoslav) kilsəsi onun xatirəsini hər ilin 24 iyul (6 avqust) tarixində yad edir" ".
Apologetikası
Onun həyatı haqqında çox az məlumat var. O Afinada doğulmuş və Xristianlığa gəlməkdən öncə platonçu olmuşdur. Xristianlığı qəbul edəndən sonra isə fəal apologetik fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.
Onun dövründə Cənubi Qalliya və Afrika xristianları təqib olunurdu. Xristianları ateizmdə, dövlət dinindən imtina etməsində, dövlətə qarşı fəaliyyətdə, kannibalizmdə və başqa cinayətlərdə ittiham edirdilər.
İlk növbədə Afinaqor xristianların güya ateist olduğu ittihamlarını təkzib edirdi. O, imperatora çox sadə dildə izah edirdi ki, xristianların yalnız bir olan Tanrıya inanması heç də ateizm demək deyil.
Tükcüklü yağıotu
(Epilobium hirsutum) — cinsinə aid bitki növü.
Afinoqor
Apologetikası
Daha sonra Afinaqor, yunan fəlsəfəsi tarixi ilə müqayisələr apararaq Platonun, Aristotelin və başqa düşünürlərin də monoteist olduğu haqqında fikir irəli sürmüşdür. Elə buna görə Xristianlıqla bəzi yunan filosoflarının ideyaları arasında uyğunluq və bənzərlik vardır. Deməli onların mənbəyi birdir və monoteizmdən əmələ gəlmişdir. Bu isə o deməkdir ki, monoteizm daha da tərəqqipərvər bir əqidədir. Sonda Afinaqor dahi yunanların monoteist ruhlu fikirlərinin hörmətlə qarşıladığı halda, nəyə görə xristianlar həmin fikirlərə sadiq qalmalarına görə təqiblərə məruz qalmalı və ateizmdə ittihamlandırılmalıdırlar suallarını verir.
Tükcüklü yağıotu
Hündürlüyü 50-150 sm, gövdəsi düz, çox budaqlanmış, aşağı hissədə az tilli, yuxarı hissədə dəyirmidir, uzun bizvari tüklərlə örtülü olan çoxillik ot bitkisidir. Payızda uzun, qalın, pulcuğabənzər yarpaqları olan lətli budaqlar əmələ gətirən qalın kökümsovu vardır.
Afinoqor
Apologetikası
Ancaq bu sualları verərkən, Afinaqor, özündən öncəki apologetlərdən fərqli olaraq, yunanların qədim yəhudi peyğəmbərlərinin fikirlərinin alınması haqqında heç bir şey demir, realist mövqeyindən çıxış edir. Afinaqora görə Tanrının varlığı və birliyi fikri təbiət haqqında düşüncələrdən də irəli gələ bilər. Dünya bir gəmidir, onu idarə edən isə sükançıdır. Düşüncəli insan həmən o sükançının varlığını başa düşməlidir. Lakin insanların əksəriyyəti gəmini sükançı ilə səhv salırlar və Tanrının yaratdığı məxluqata ibadət edirlər. Bəzi bütpərəstlərin sükançının var olduğunu anlaması Yaradıcı və məxluqatın arasında olan təbii rəğbətin olduğuna görə baş verir. Onu Afinaqor “bədii alov” adlandırır.
Tükcüklü yağıotu
Yarpaq
Yarpaqları (təpə yarpaqlarından başqa) qarşı-qarşıya düzülmüşdür, oturaqdır, uzunsov və ya uzunsov neştərvaridir, gövdənin həcmini artırandır, sivri dişlidir, dişcikləri qabağa əyilmişdir, hər iki tərəfdən uzun nazik tüklərlə örtülmüş və uzunluğu 3-12 sm, eni isə 1-3 smdir.
Afinoqor
Təsiri
Afinaqor imanı düşüncə ilə zənginləşdirilməsinin zəruriliyini anlayan və bu istiqamətdə bir çox addımlar atan düşünürlərdən biri olmuşdur. Onun fikirləri təxminən 150 ildən sonra qəbul ediləcək rəsmi xristian doktrinası ilə əksər hallarda üst-üstə düşürdü və kilsə tərəfindən qəbul edilmişdi.
Tükcüklü yağıotu
Meyvə
Qutucuq qismən tüklüdür, uzunluğu 4-8 (10) sm, eni 2 mm-ə qədərdir. Toxumları qonur rəngli olub, üzərində sıx məməciklər yerləşmiş, təpə hissədə dəyirmi, aşağıya doğru isə daralmış formadadır, uzunluğu 2,5 mm, eni 0,5 mm-dir.
Çiçəkləməsi
İyun-sentyabr.
Meyvə verməsi
İyul-oktyabr.
Yaşayış mühiti
Bataqlıqlarda, çayların, arxların sahilində rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Balverən bitkidir.
Qarışqalar (roman)
Qarışqalar — fransız yazıçısı Bernar Verberin "Qarışqalar" trilogiyasından ilk əsəridir. Hələ 16 yaşındaykən bu əsəri yazmağa başlayan yazıçı onu yalnız 1991-ci ildə çap etdirməyə müvəffəq olur. İki milyondan çox nüsxəsi satılan kitab 30-dan çox dilə tərcümə edilmişdir.
Süjeti
Əsər paralel mövcud olan iki "dünya"dan: qarışqaların və insanların sivilizasiyasından bəhs edir. Burada qarışqaların yaşadığı yer Paris yaxınlığındakı kiçik bir parkdır. Bütün roman boyu bu "dünyalar" əlaqədə olmur və hətta heç qarşılaşmırlar. Bu yalnız əsərin sonunda baş verir. Qarışqalar tərəfdən hadisələr qış yuxusundan sonra qırmızı qarışqalar federasiyasının mərkəzi şəhəri olan Bel-O-Kan ətrafında cərəyan edir. Burada qəribə hadisələr baş verir: bir saatın içində ilk yaz ekspedisiyası zamanı 28 qarışqa həlak olur və onlardan yalnız 327№-li erkək qarışqa sağ qalır. Və bu fərd öz şəxsi təhqiqatını aparır, kraliça ilə görüşməyə can atır. Görüş baş tutsa belə, o kraliçanı öz doğruluğuna inandıra bilmir. Bir qədər sonra onun fikirlərini bölüşən iki qarışqa da ona qoşulur.