cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sübhan Bəkirov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı Dəniz Xüsusi Təyinatlıları tərəfindən Araz boyu istiqamətində 23 kənd, bir sıra yaşayış məntəqəsi və eləcə də, adsız yüksəkliklər daxil olmaqla Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarına rəhbərlik etdiyinə, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərdiyinə, vəzifə borcunu ləyaqətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Sübhan Bəkirov 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 04 noyabr 2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Vitse-admiralı ali hərbi rütbəsi verilib.
Asudə vaxtlarında idmanla məşğul olmağı, kitab oxumağı, şeir yazmağı sevir və bir neçə şeir kitablarının müəllifidir.
Ziya Kutnak
Ziya Kutnak — Osmanlı generalı.
Həyatı
Hicaz qubernatoru olan Çürüksulu Osman Nuri Paşanın oğlu idi. 1870-ci ildə İstanbulda anadan olub. 1891-ci ildə Hərbi Akademiyanı bitirmişdir. 1895-ci ildə mayor, 1897-ci ildə qubernator, 1902-ci ildə polkovnik rütbəsinə yüksəldi. Fransada hərbi təlimlərdə iştirak etmişdi. Fransadan qayıtdıqdan sonra Aydın və Ədirnədə jandarma komandiri vəzifəsində çalışdı. 1907-ci ildə General-mayor rütbəsinə yüksəldi.
Hərbi fəaliyyəti
1908-ci ildə Rusiyada hərbi təlimlərdə iştirak etmişdir. 1911-ci ildə V Mehmed Rəşad ilə birlikdə Rumeliyə səfər etmişdir. O, İngiltərə Kralının taxta çıxması münasibətilə Türkiyə nümayəndəsi kimi oraya göndərilmişdi. 1912-ci ildə Paşa rütbəsini almış, daha sonra isə Balkan müharibələrinə qatılmışdır. Müdafiə Nazirliyinin mərkəzi dairəsində ikinci rəhbərlik və onuncu korpusun komandiri vəzifəsində çalışmışdır. 1914-cü ildə təqaüdə çıxmışdır.
1920-ci ildən 1922-ci ilə qədər Müdafiə naziri olmuşdur. Müdafiə naziri olduğu vaxtlarda Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsində iştirak etmişdir. O, Osmanlı İmperiyasının sonuncu Müdafiə naziri idi. 1940-cı il yanvar ayının birində vəfat etmişdi.
Cavanşir Məmmədov (rejissor)
Cavanşir Musa oğlu Məmmədov — Azərbaycan operatoru və rejissoru.
Həyatı
Cavanşir Musa oğlu Məmmədov 17 oktyabr 1915-ci ildə Lənkəranda anadan olub. 1937-ci ildə Aşqabad Kino Texnikumunu bitirmişdir.
1997-ci ildə Moskvada vəfat edib.
Fəaliyyəti
Kinoda operator şagirdi (1932), operator köməkçisi, operator assistenti (1934), II dərəcəli operator (1935), II operator (1938), xronikal filmlər üzrə I dərəcəli operator dərəcələrinə yüksəlib. 1937-ci ildə Aşqabad kinostudiyasında operator işləyib. Müharibə illərində Mərkəzi Sənədli Filmlər Studiyasının operator qrupunda fəaliyyət göstərib. 1950–1960-cı illərdə Bakı kinostudiyasında 12 sənədli film çəkib. 1960-cı ildən Mərkəzi Elmi-Kütləvi Filmlər Studiyasında ("Sentrnauçfilm") "Kino Səyahəti" almanaxının yaradıcılarındandır. Kinojurnallar üçün mindən çox süjet çəkib.
Filmoqrafiya
Rejissor kimi
Sabir Etibarlı
Sabir Etibarlı (Etibarlı Sabir Abdul oğlu; ) — Azərbaycan alimi, neyrocərrah, əməkdar həkim, tibb elmlər doktoru, professor. 2004-cü ildə Neyrocərrahlıq üzrə Azərbaycan dilində çap olunmuş ilk dərsliyin müəllifidir.
Cavanşir Məmmədov (rejissor)
Filmoqrafiya
Operator kimi
Sabir Etibarlı
Həyatı
Sabir Etibarlı 23 avqust 1953-cü ildə Şamaxı rayonunun Göylər kəndində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Azərbaycan Tibb Universitetinə müalicə işi ixtisası üzrə daxil olmuş, 1977-ci ildə məzun olmuşdur. 1983-cü ildə Kiyev şəhərində Kəkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda ixtisaslaşma kursu keçmişdir.
Cavanşir Məmmədov (rejissor)
Filmoqrafiya
Ssenari müəllifi kimi
Şamil Rzayev
Şamil Rzayev — Azərbaycan alimi, tədqiqatçı.
Həyatı
Şamil Rzayev 1988-ci ildə Bakı şəhərində həkim ailəsində anadan olub. Orta təhsilini Bakı şəhəri, Yasamal rayonunun 175 saylı məktəbində alıb. 2004-cü ildə məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Tibb Universitetinə daxil olub.
2010–2011-ci illərdə Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrində xidmət edib.
Evlidir. 2 övladı var.
Əmək fəaliyyəti
Hazırda həkim-stomatoloq kimi Dental Arts Studio klinikasının baş həkimidir. Həmçinin "A-qrup" sığorta şirkətində həkim ekspert vəzifəsini icra edir. Hazırda Milli İdman Tibb və Reabilitasiya Elmi-Praktiki İnstitutunun stomatologiya şöbəsinin müdiridir.
Elmi fəaliyyəti
Şamil Rzayevin elmi fəaliyyəti ağız mikrobiologiyası, stomatoloji materialşünaslıq, ağız xərçəngi, ictimai sağlamlıq, üz-çənə cərrahiyyəsi, diş implantologiyası və ortodontiya kimi sahələri əhatə edir. Tədqiqatçı kimi o, stomatoloji prosedurların təkmilləşdirilməsi və ağız xəstəlikləri və pozğunluqlarının müalicəsi üçün yeni texnologiyalar və texnikaları araşdırmağa diqqət yetirir.
Stomatoloji materialşünaslıq sahəsində Şamil Rzayev stomatoloji bərpa və ortodontik cihazlar üçün yeni materialların işlənib hazırlanmasına diqqət yetirmişdir. O, ağızda istifadə üçün yararlılığını müəyyən etmək üçün digər materiallarla yanaşı keramika, polimer və metalların xassələrini tədqiq etmişdir.
Xalq sağlamlığı sahəsində Şamil Rzayev ağız boşluğu xəstəliklərinin epidemiologiyasını tədqiq etmiş və əhali səviyyəsində onların qarşısının alınması və müalicəsi üçün strategiyalar işləyib hazırlamışdır. Onun tədqiqatı ağız sağlamlığının sosial determinantlarının dərk edilməsinə və ağız sağlamlığının qeyri-bərabərliyini azaltmaq üçün müdaxilələrin inkişafına yönəlmişdir.
Diş implantologiyası sahəsində Şamil Rzayev implant stomatologiyasının müxtəlif aspektləri üzrə geniş tədqiqatlar aparmışdır. O, implant yerləşdirmə üçün yeni texnikaları tədqiq edib və diş implantlarının müvəffəqiyyətini və uzunömürlülüyünü artırmaq üçün yeni implant dizaynları üzərində çalışıb. İmplantologiya sahəsində tədqiqatlarının bir istiqaməti diş implantlarının biomexanikasına yönəlmişdir. O, diş implantlarının ağızda məruz qaldığı gərginlikləri tədqiq etmiş və bu qüvvələrə daha yaxşı tab gətirə bilən yeni implant dizaynları hazırlamışdır.
O həmçinin implant yerləşdirmənin yeni üsullarını, o cümlədən kompüter rəhbərliyi altında implant əməliyyatının tətbiqini araşdırıb. Bu yanaşma diş implantlarının yerləşdirilməsini dəqiq planlaşdırmaq, onların dəqiqliyini və müvəffəqiyyət dərəcəsini artırmaq üçün 3D təsvirin və kompüter modelləşdirməsinin istifadəsini nəzərdə tutur. O, həmçinin implantın yerləşdirilməsi və bərpası üçün tələb olunan vaxtı azalda bilən dərhal yüklənən implantların istifadəsini araşdırıb.
Şamil Rzayev diş implantlarının yerləşdirilməsinin uğurunu artırmaq üçün sümük transplantasiyası və digər böyütmə üsullarının istifadəsini araşdırıb. O, sümük regenerasiyasına və implantların ətrafdakı sümük toxumasına inteqrasiyasına təsir edən amilləri tədqiq etmiş, implantın müvəffəqiyyət dərəcələrini yaxşılaşdırmaq üçün yeni yanaşmalar üzərində fəaliyyət göstərmişdir.
Ruslan Baladov
Həyatı
Ruslan Baladov 1997-ci ilin sentyabrın 19-da dünyaya gəlib. Ailədə bir bacı, bir qardaş olublar. 9-cu sinfi bitirdikdən sonra təhsilini kollecdə davam etdirib. 2016-cı ildə Şirvan Dövlət İqtisadiyyat və Humanitar Kollecini bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanıb.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ruslan Baladov Suqovuşan döyüşlərində savaşıb. 27 sentyabr 2020-ci il tarixində Suqovuşan istiqamətində şəhid olub. Nəşi oktyabrın 4-də doğulduğu Hacıqabula gətirilərək, Hacıqabul Şəhidlər Xiyabanında torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Baladov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Badalov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Verne (Alye)
Verne  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Qərbi Monlyuson kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
INSEE kodu — 03305.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 570 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 361 nəfər (15-64 yaş arasında) 268 nəfər iqtisadi fəal, 93 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 74.2%, 1999-cu ildə 70.2%) idi. Fəal olan 268 nəfərdən 236 nəfər (134 kişi və 102 qadın), 32 nəfər işsiz (13 kişi və 19 qadın) idi. 93 hərəkətsiz 24 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 34 nəfər təqaüdçü, 35 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
EPROM
EPROM (erasable programmable read-only memory ~ silinəbilən proqramlaşdırılabilən daimi yaddaş) – enerji mənbəyindən asılı olmayan, hazırlandıqdan sonra proqramlaşdırılan yaddaş mikrosxemi. Enerji mənbəyindən asılı olmayan yaddaşda saxlanılan verilənlərdə və ya mikroproqramlarda dəyişiklik etmək lazım gəldikdə yeni PROM modulları hazırlamaqdansa, EPROM mikrosxemini yenidən proqramlaşdırmaq daha faydalı ola bilər. PROM-dan fərqli olaraq, EPROM mikrosxeminin tərkibini silmək olar; adətən, bunun üçün mikrosxemdən qoruyucu qapaq çıxardılır və mikrosxem ultrabənövşəyi işıqla şüalandırılır, bundan sonra onu yenidən proqramlaşdırmaq olar. EPROM yaddaşının PROM-dan baha olmasına baxmayaraq, son nəticədə o, daha qazanclı ola bilər (xüsusən, tez-tez dəyişikliklər gərəkli olduqda).
Obyekt (proqramlaşdırma)
Obyekt — avtomatlaşdırılmış layihələndirmədə və obyekt-yönlü proqramlaşdırmada: vahid tam kimi və çox vaxt müəyyən kateqoriyanın və ya tipin üzvü kimi baxıla bilən elementi bildirmək üçün tətbiq olunan termin. Avtomatlaşdırılmış layihələndirmə sistemlərində obyekt bir tam kimi saxlanılabilən və emal ediləbilən, yaradılma üsullarına görə təsnif ediləbilən qrafik element (məsələn, xətt və ya qövs), yaxud formadır. Məsələn, kubu ayrı-ayrı xətlərdən, dərinlik ölçüsü artırılmış düzbucaqlı şəklində və ya kubun özü şəklində qurmaq olar.
Obyekt-yönlü proqramlaşdırmada "entity" obyektlər (qrupu) sinfinin təsvirinin bir hissəsidir. Bu halda element ya sinfin atributu ola bilər (lələklər quşların atributu olduğu kimi), ya da həmin siniflə bağlı olan proqramda dəyişən və ya arqument ola bilər. Tut: OBJECT-ORIENTED PROGRAMMING. Verilənlər bazasının strukturunda obyekt maraq predmetidir, yəni haqqında informasiya toplanıla bilən nəsnədir. Məsələn, pərakəndə (xırda) ticarətin verilənlər bazasında obyektlər müştərilər, məhsullar və mal göndərənlər ola bilər. Obyekt özündə bir sıra atributu (məsələn, rəng, ölçü və qiyməti), yaxud ad, ünvan və kredit məbləğini biləşdirə bilər.
NGC 1220
NGC 1220, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. II2p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Rinqo Starın diskoqrafiyası
Bu məqalədə 1960-cı illərin Britaniya rok-qrupu olan "The Beatles"ın barabançısı Rinqo Starın diskoqrafiyası təqdim olunub. 1970-ci ilin yazında qrup dağılıb və Rinqo Star özünün solo karyerasına başlayıb.
Veronika Gerin
Veronika Gerin — narkotik mafiyası tərəfindən qətlə yetilirən İrlandiya cinayət müxbiri.
Şəxsi həyatı
Mühasib vəzifəsində çalışan Xristofer və onun həyat yoldaşı Bernadettin qızı olan Gerin ailədə "Ronni" ləqəbi ilə çağırılırdı. O və onun 4 bacı-qardaşı Dublin in Arteyn ərazisində böyüdülüb və katolik məktəbində oxuyublar. Burada Gerin atletika nı mükəmməl şəkildə öyrənir. Basketbol və kamojidən əlavə, Veronika futbol ilə də məşğul olurdu. 15 yaşında belində yırtıq olsa da İrlandiya futbol yarışında mübarizə aparmışdır. İrlandiya Qadın Basketbolçularının Milli Komandasında və İrlandiya Respublikası Qadınların Milli Futbol Komandasında oynamışdır. Sonuncunu 1981-ci ilin may ayında İngiltərə komandasına qarşı oyunda təmsil etmişdir.
Gerin Dublin də Triniti kollecində mühasiblik fakültəsində təhsil almışdır. 1985-ci ildə o, Qraham Törli ilə ailə həyatı qurur və 1990-cı ildə bu nikahdan cütlüyün Kasal adlı bir oğlu dünyaya gəlir. Mançester Yunayted futbol klubu nun böyük azarkeşi olan Veronika Old Trafford a səfər edərkən Erik Kantona ilə çəkdirdiyi şəkildə bu futbol klubu na olan sevgisini nümayiş etdirmişdir.
İctimaiyyətlə əlaqələr karyerası: 1983–1990
1983-84-cü illərdə Gerin Yeni İrlandiya Forumunda Fianna Feil qrupu üçün katibə kimi xidmət edir. O, həmçinin Çarlz Ceymz Hoqinin şəxsi assistanı kimi də fəaliyyət göstərib, daha sonra isə ailə dostuna çeviriliblər. 1987-ci ildə seçki təmsilçisi kimi çalışıb.
Jurnalistika karyerası: 1990–1996
1990-cı ildə o, yenidən karyerasını dəyişir və Sandey Biznes Post və Sandey Tribun jurnallarında müxbir kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır.
1994- ci ildə Sandey Independent qəzeti adına cinayət hadisələri ilə əlaqədar yazılar yazmağa başlayır. Qanunsuz fəaliyyətlər törədənlərin izinə düşmək üçün öz mühasiblik bacarıqlarından istifadə edən Gerin İrlandiya nın "insanların qüruruna toxunan" məqalələrin yazılmasının əleyhinə olan qanunlarına qarşı küçə adlarını və ləqəbləri işlətməklə yeraltı dünyanın sakinlərinin əməllərini ictimaiyyətə təqdim edirdi.
Sonradan o, narkotik ticarətçiləri haqqında məqalələr yazmağa başlayanda bir sıra ölüm təhdidləri ilə rastlaşdı. Ona qarşı ilk zorakılıq halı 1994- cü ilin oktyabr ayında qətlə yetirilmiş cinayətkar Martin Keyhil barəsində məqaləsini dərc etdirdikdən sonra baş vermiş, yaşadığı ev iki nəfər silahlı şəxs tərəfindən güllələnmişdi. Lakin Gerin bu "xəbərdarlığa" əhəmiyyət vermir. İrlandiyalı cinayətkar Qerri Hatç haqqında "Rahib Qerri Hatç" məqaləsini yazdıqdan bir gün sonra 1995-ci il oktyabrın 30-unda qapını açarkən silahlı şəxs tərəfindən ayağından güllə yarası aldı. Buna baxmayaraq, öz tədqiqatlarını davam etdirdi. İrlandiya nın İndependent qəzeti onun təhlükəsizliyini artırmaq məqsədilə xüsusi sistem yaratdı, və polis onu bütün gün ərzində evində nəzarətə almağa başladı. Lakin o, bunların heç birini qəbul etmədi və işlərinə çətinlik törədəcəyini bildirdi.
1995-ci il senytabrın 13-də Gerin məhkum Con Qilliqanın qanunsuz yollarla əldə etdiyi var-dövlətini bildirdikdən sonra onun hücumuna məruz qaldı. Daha sonra Qilliqan onun evinə zəng edir və özü barəsində növbəti dəfə nəsə yazacağı halda oğlunu qaçırmaqla hədələyir.
Gerin 1995-ci ilin dekabr ayında Jurnalistləri Müdafiə Komitəsinin "Beynəlxalq Mətbuat Azadlığı" mükafatına layiq görülür.
Öldürülməsi
thumb|right|200px|Veronika Gerinin Dublin qalasının bağında yerləşən büstü.
1995-ci il iyun un 25-də axşam Qilliqanın narkotik qrupunun üzvləri Çarles Bouden, Brian Mihan, Piter Mitçel və Paul Vord Qrinmount görüşdülər. Dsətənin rəhbəri olan Bouden digər üç nəfəri silahlarla zənginləşdirdi.
1996-cı il İyun un 26-da Gerin izlənildiyindən xəbərsiz halda Dublin in şəhərinin kənarında Nyulandz yol qovşağının yanında Naas Dual yol nəqliyyat hissəsində qırmızı işıqda dayanarkərkən qırmızı rəngdə Opel Kalibra avtomobilində motosikletdəki şəxslər tərəfindən 6 dəfə güllələndi.
Gerinin öldürülməsindən təxminən bir saat sonra Dublin dəki Mur küçəsində Bouden, Mihan və Mitçel arasında görüş baş tutdu. Daha sonra Bouden məhkəmədə bunları inkar edərək bildirmişdi ki, görüşün məqsədi silahları vermək olub.Lakin bu sadəcə onların məsuliyyəti öz üzərindən atmağa cəhdi kimi qəbul edildi.
Onun qətli zamanı, Treynor Gerinin onun mütəşəkkil cinayətkarlıqda iştirakını haqqında kitab nəşr etdirməsinin qarşısını almaq üçün Ali Məhkəmənin qərarını axtarırdı. Gerin London da Azadlıq Forumu konfransında çıxışından iki gün əvvəl öldürüldü. Onun seqmentinin mövzusu "Hekayəni demək üçün can atmaq: Jurnalistlər təhlükədədirlər" adlanırdı.
Onun dəfnində İrlandiyanın baş naziri Con Bruton və silahlı qüvvələrin rəhbəri iştirak etmişdi. İyul un 4-ündə bütün İrlandiya ərazisindəki həmkarlar ittifaqları onun xatirəsini yad etmək üçün bir dəqiqəlik sükut elan etdi. Gerin Dublin qraflığında Dardistaun məzarlığında dəfn edilmişdir.
Ölümündən sonra
Gerinin ölümü ölkədə böyük hiddətə səbəb oldu və Con Bruton bu hadisəni "Demokratiyaya hücum" adlandırdı. İrlandiya Parlamenti cinayətkarlığın qarşısının alınması və cinayətkarların cəzalandırılması vasitəsi kimi vergi mühafizə qanunlarından istifadənin əhəmiyyətini önə çəkdi. Onun öldürüldüyü həftə ərzində Cinayət Akti 1996 və Cinayət Mülklərinin Bürosu Aktı 1996 qəbul edildi. Bu isə daha sonralar Cinayət Mülkləri Bürosunun yaradılmasına gətirib çıxardı. thumb|left|300px|Veronika Gerinin Dublin qalasının bağında yerləşən büstün lövhəsi. Gerinin qətlindən sonra Bouden və Qilliqanın cinayətkar dəstəsinin digər üzvləri həbs edildi. Daha sonra bəzi qanunlar qəbul edildi və maddi dəstək təmin etmək məqsədi ilə büro yaradıldı. Gerinin öldürülməsindən sonra aparılan istintaq nəticəsində narkotik və silah alverçiləri daxil olmaqla 150-dən çox şəxs həbs edildi və göz altına alındı. Öldürülməsindən keçən son 12 ay ərzində İrlandiyada narkotika cinayətkarlıq halları 15 faiz azaldı.
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu
Qoruğa bir çox müxtəlif təbii və yarı təbii yerlər daxildir. İbtidai və ənənəvi landşaftların geniş ərazilərini əhatə edir. Əraziyə 25 təbiət qoruq, bir təbiət parkı və iki dəniz qorunan ərazisi daxildir. Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğunun quru ərazisinin yarıdan çoxu meşələr və bataqlıqlar ilə örtülmüşdür. Buradakı 28 qorunan ərazidən 20-si meşələrin və bataqlıqların qorunması üçün nəzərdə tutulub.
Veronika Gerin
Ölümündən sonra
1997- ci ildə məhkəmədə şahidlik edərkən Bouden Patrik Holland adlı bir şəxsin adını çəkərək qeyd etdi ki, o, bu şəxsi silahla təmin edib və buna görə də Gerinin qətlində ondan şübhələnir. Holland heç bir zaman qətl maddəsi ilə ittiham edilməmişdi və 2009-cu ilin iyun ayına kimi Birləşmiş Krallıqda cəza evində öldüyü günə kimi bu cinayəti inkar etdi.
1998-ci il noyabr ayında Bouden və digərlərinin şahidliyindən sonra Paul Hippo Vord Qerrinin qətlində ittiham olundu və cinayətin həyata keçirilməsində əlbir olan şəxs kimi ömürlük həbs edildi. Daha sonra isə bu ittiham apelyasiya məhkəməsində ləğv edildi.
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu ecazkar təbii dəyərləri ilə turistlər üçün cəlbedicidir. Buna mənzərəli Burtnieks gölündən tutmuş 95 kilometrlik məsafədə uzanan və Baltik dənizində bitən Salaca çayını göstərmək olar.
Veronika Gerin
Ölümündən sonra
Brian Mihan daha sonra Treynor (bu şəxs daha sonra Portuqaliya ya qaçmışdı) ilə Amsterdam a qaçdı. Məhkəmə Boudenin əlavə şahidliklərini rədd etdikdən sonra, Mihan cinayət dəstəsinin üzvü olan Russel Vorrenin ifadəsi ilə ittiham olundu. Russel Vorren sui-qəsd dən bir saat öncə Veronika Gerinin hərəkətlərini izləmiş və daha sonra Mihanla telefon əlaqəsi yaradaraq detallı məlumatlarla təmin etmişdi. Mihan Gerini qətlə yetirməkdə ittiham olundu və ömürlük azadlıqdan məhrum edildi.
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu
Tarixi
1990-cı ildə Latviya hökuməti mövcud biosfer qoruğunun sərhədləri daxilində Şimal Vidzeme Regional Ətraf Mühitin Mühafizəsi Kompleksini qurdu. Salaçqrivada bir idarə təşkil olundu. Ölkənin ilk biosfer qoruğunun təşkili üçün fəal planlaşdırmaya başlanıldı. Layihə iddialı idi, çünki yeni konservasiya sahəsi bir neçə şəhər, sənaye və infrastruktur obyektləri də daxil olmaqla Latviyanın ümumi ərazisinin təxminən 6% -ni əhatə etdirdi.
Veronika Gerin
Ölümündən sonra
Con Qillian Gerinin öldürülməsindən bir gün əvvəl İrlandiyanı tərk etmişdi və hava uçuşu ilə Amsterdama qaçmışdı. O, 12 ay sonra Birləşmiş Krallıqda Amsterdama bilet alarkən həbs olundu. Araşdırmalar nəticəsində onun yükləri arasında 500000 dollar pul vəsaiti aşkarlandı. Bu pulun qumar oyunlarından əldə edilməsi iddiası ilə Qilliqan çirkli pulların yuyulması nda da ittiham olundu. Üçillik hüquq mübarizəsindən sonra, o, 2000-ci ilin fevral ayının 3-də İrlandiyaya ekstradisiya olundu. Gerinin qətlində iştirak etməsi ilə bağlı bəraət aldıqdan sonra o, 20 ton narkotik maddəni ölkəyə gətirməkdə ittiham olundu və 28 il müddətinə azadlıqdan məhrum edildi. Apelyasiya məhkəməsində onun həbsi 20 il müddətinə kimi azaldıldı.
Gerinin həyat yoldaşı Törli 2011-ci ildə yenidən ailə həyatı qurdu.
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu
Tarixi
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu rəsmi olaraq 11 dekabr 1997-ci ildə quruldu və 1997-ci ildən bu yana YUNESKO-nun İnsan və Biosfer Proqramının bir hissəsi olaraq beynəlxalq səviyyədə tanınmışdır. Ümumdünya Biosfer Qoruğu Şəbəkəsinin bir hissəsidir.
Veronika Gerin
Xatirəsi
Gerinin anım heykəli Dublin Qalasının yaxınlığında Dublin Linn bağlarında yerləşir.
1997-ci mayın 2-də Virciniya Arlinqtonda keçirilən mərasimdə Veronika Gerin və 1996-cı ildə öldürülən 38 beynəlxalq jurnalistin adı Jurnalistlərin Xatirəsinə həsr olunnmuş Azadlıq Forumuna əlavə edildi. Onun həyat yoldaşı auditoriyaya müraciət edərək bildirdi: "Veronika azadlıq üçün yazdı. Parlaq işıq kimi qalxdı və İrlandiyanın bu günkü həyatını yazdı və həqiqəti dedi. Veronika hakim deyildi, nə də rəhbər deyildi, lakin o, öz həyatı bahasına İrlandiya tarixinə böyük töhfələr verdi".
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu
Tarixi
Əvvəlcə mərkəzi idarəetmə Salaçqriva şəhərinin sahilə yaxın ərazisində yerləşən və bərpa olunan tarixi binada yerləşirdi. Heyət 11 nəfərdən ibarət idi. Bəzi işçilər geniş ehtiyatın digər ərazilərində yerləşdirilmişdi. 2009-cu ildən biosfer qoruğunun idarəsi Latviya Təbiəti Mühafizə Agentliyinə daxil edilmişdir. 2011-ci ildə Latviya Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin rəhbərliyinin növbəti yenidən təşkili baş verdi. Vidzeme regional rəhbərliyinə Qauya Milli Parkı, Şimal Vidzeme Biosfer Qoruğu və qorunan landşaft əraziləri, qoruqlar və s. kimi böyük ərazilər daxil idi.
Veronika Gerin
Xatirəsi
2000-ci ildə, Gerin Beynəlxalq Mətbuat İnstitunun son 50 il ərzində Dünya Mətbuatının 50 Azadlıq Qəhrəmanlarından biri adlandırıldı.
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu
Tarixi
2011-ci ildən 2013-cü ilə qədər biosfer qoruğunun idarə olunmasına birbaşa cavabdeh olan bir işçi yox idi. 2013-cü ildə isə biosfer qoruğunun əlaqələndiricisi vəzifəsi təsis edilmişdir.
Veronika Gerin
Xatirəsi
2007-ci ildə, Dublin Şəhər Universitetində Veronika Gerinin Xatirə Təqaüdü təsis edildi, və beləcə bu təqaüd sayəsində jurnalistika tədqiqatları üzrə ixtisaslaşmaq istəyən jurnalistika tələblərinin ümumi xərclərinin bir hissəsi və təhsil haqqlarını qarşılamaq mümkün oldu.
Şimali Vidzeme Biosfer Qoruğu
Tarixi
Məsləhət Şurası yerli bələdiyyələri, dövlət qurumlarını və QHT-ləri təmsil edən 24 üzvdən ibarətdir.
Bovurxanavəng monastırı
Bovurxanavəng monastırı – Xocalı rayonunun Dağdağan kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi.
Qala-monastırın əsası Məlik-Şahnəzəryanlar knyaz sülaləsinin ən məşhur nümunələrindən biri olan Vərəndə knyazı Baqr tərəfindən qoyulmuşdur.
Kompleks kilsə, bir neçə yaşayış və mülki binalardan ibarət olmaqla, qala divarları ilə əhatələnmişdir. Monastır tikililərinin bir çoxu dövrümüzə ya qismən, ya da tamamilə dağılmış vəziyyətdə çatmışdır.
Tarixi
Monastır Bovurxan dağında, dəniz səviyyəsindən 1700 metr yüksəklikdə yerləşir və adını da dağın adından almışdır. Qala-monastırın əsası Məlik-Şahnəzəryanlar knyaz sülaləsinin ən məşhur nümunələrindən biri olan Vərəndə knyazı Baqr tərəfindən qoyulmuşdur. Məlik Baqr XVII əsrin əvvəllərindən 1646-cı ilə kimi hakimiyyət sürmüşdür.
Makar Barxudaryants monastır ərazisində kitabəli iki xaçdaş gördüyünü yazsa da, həmin daşlar dövrümüzə çatmamışdır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kompleks kilsə, bir neçə yaşayış və mülki binalardan ibarət olmaqla, qala divarları ilə əhatələnmişdir. Monastır tikililərinin bir çoxu dövrümüzə ya qismən, ya da tamamilə dağılmış vəziyyətdə çatmışdır. Tərk edilmiş tikilinin ərazisini kollar və ağaclar basdığından kompleksin bütöv planı bərpa edilməmişdir.
Kompleksin şərq tərəfində yerləşən birnefli bazilika (ölüçləri 9x5.6 metr) qismən yaxşı saxlanmışdır. Kilsənin tağtavanı yeganə sütun tərəfindən saxlanılır. Uzunsov ibadət zalının yarımdairəvi altar apsidasına kvadrat formalı iki niş əlavə edilmişdir.
Monastırın rəhbər-rahibinin otağı kompleksin qərb tərəfində — qala divarları yaxınlığında yerləşir. Tikilinin şərq divarında yerləşən yeganə qapısı monastır həyətinə açılmaqla, onu monastırın digər tikililəri ilə əlaqələndirir. Birnefli və tağtavanlı bu otağın inşasında da yonulmamış konuda daşlar istifadə edilmişdir. Otağın divarlarında daxili tərəfdən bir neçə niş əlavə edilmişdir. Otağın yeganə pəncərəsi qapı ilə üzbəüz – şərq divarında yerləşir.
Kompleksi əhatə edən qala divarlarının qərb küncündə böyük dairəvi bürc vardır. Bürcün içində yerləşən oval formalı otaq ilkin görünüşünü saxlayaraq dövrümüzə çatmışdır. Otağın diametri 2.4 metrə bərabərdir. Otağın divarlarında bir-birindən eyni məsafədə yerləşdirilmiş beş pəncərə vardır. Bu otaq uzun dəhliz vasitəsilə qərb-şərq oxu üzərində yerləşən böyük zalla (ölçüləri 10.6x3.5 metr) əlaqələndirilmişdir. Böyük zalın divarlarında çoxlu sayda nişlər və kompleksdə yeganə saxlanılmış kamin vardır.
Zaldan şərqdə divar boyunca eyni ölçü və formalara malik dörd rahib hücrəsi vardır. Tağtavanlı dörd hücrədən ikisi pəncərəyə malik deyil. Bovurxanavəng monastırının qala divarları 40x18.5 metr sahəni əhatə edir. Qalın qala divarları şimal tərəfdə qayalıqlarla əvəzlənir.
Nizami Hüseynov
Həyatı
1 aprel 1957-ci ildə Laçın rayonunun Minkənd kəndində anadan olmuşdur. 1975–1977-ci illərdə Rusiyada hərbi xidmətdə olmuş, xidmətdən sonra Bakı şəhərində yaşamışdır. 1977-ci ildə bibisi qızı ilə ailə həyatı qurmuş, Zaur, Aynurə, Mahir adlı övladları yadigar qalmışdır.
Qanlı Yanvar faciəsi
1990-cı ilin yanvar ayının 19-dan 20-sinə keçən gecə sovet ordusunun atəş açması nəticəsinədə yaralanmış insanlara öz maşını ilə fəal yardım edib. Ertəsi gün maşınla işdən evə qayıdarkən tankla qarşısı kəsilmiş və vəhşicəsinə qətlə yetirilmişdir.
Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Naxçıvanın Eneolit mədəniyyəti
Naxçıvanda Eneolit mədəniyyəti — Naxçıvantəpə, Uçan ağıl, Uzunoba, Ovçular təpəsi, Sədərək , Xələc, Zirincli, Yeniyol, Şorsu, Bülövqaya  və onlarla digər abidələrin tədqiqi ilə öyrənilmişdir. Naxçıvanın Eneolit mədəniyyəti arxeoloji qazıntıların nəticələrinə görə dörd mərhələyə bölünür.
Birinci dövr Naxçıvantəpə yaşayış yerinin alt qatları ilə təmsil edilmişdir. Bu mərhələ e.ə. 5-ci minilliyin birinci yarısını, təqribən e.ə. 4945-4600–cü illəri əhatə edir. Bu dövrə aid keramika məmulatı altı qrupa ayrılır. Bu dövr üçün basma naxışlı, daraq basqılı, qırmizı anqoblu keramika xarakterikdir. Sadə keramika məmulatının bir qismi relyef qurşaq və qulaqçıqşəkilli ornamentlə naxışlanmışdır. Uzunoba yaşayış yeri|150px|left|thumb
İkinci mərhələ Naxçıvantəpə yaşayış yerinin üst qatları, Uçan ağıl və Uzunoba yaşayış yerlərinin arxeoloji materialları ilə təmsil olunur. Bu mərhələ təqribən e.ə. 4600-4400-cü illəri əhatə edir. Naxçıvantəpə yaşayış yerinin üst qatları boyalı keramika məmulatı ilə xarakterizə edilir. Bu tip boyalı keramika həmçinin Kültəpə yaşayış yerindən (Culfa, İran) də çox sayda aşkar olunmuşdur.
Üçüncü mərhələ Ovçular təpəsi yaşayış yeri ilə təmsil olunur. Bu mərhələ e.ə.4400-4000-ci illəri əhatə edir. Bu mərhələ başlıca olaraq daraqvari alətlə çəkilmiş naxışlarla xarakterizə olunur. Lakin məməcik və relyef naxışlı keramika nümunələri də vardır. Keramika məmulatının bir qismi daraq basqısı ilə, bir qismi isə ağız kənarına düzülmüş yuvarlaq dəliklərlə bəzədilmişdir.
Dördüncü mərhələyə e.ə. 4000-3800-cü illərə aid Sirabçay vadisindəki arxeoloji abidələr aid edilə bilər. Bu mərhələdə daraqvari alətlə naxışlama tamamilə aradan çıxır, sadə keramika məmulatı üstünlük təşkil edir. Üçüncü mərhələ üçün xarakterik olan ağız kənarı yuvarlaq dəliklərlə naxışlanmış keramika bu dövrdə də öz inkişafını davam etdirir.
Maqomedali Maqomedov
Bioqrafiyası
15 iyun 1930-cu ildə Dağıstan Respublikasının Levaşinski rayonunun Levaşi kəndində anadan olub.
1952-ci ildə Dağıstan Pedaqoji İnstitutunu, 1968-ci ildə Dağıstan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirib.
1987-ci ildə Sovet sistemi altında Dövlət Şurasının sədri oldu və postsovet Rusiya Federasiyasında vəzifəsini qoruyan nadir liderlərdən biri oldu. 31 mart 1992-ci ildə Dağıstan Respublikasının rəhbəri seçildi. 26 iyun 1998-ci ildə eyni vəzifəyə, 25 iyun 2002-ci ildə isə üçüncü dəfə yenidən seçildi. 19 fevral 2006-cı ildə qeyri -müəyyən səbəblərdən istefa verdi və iki gün sonra onu Muxu Əliyevlə əvəz etdi. Evlidir və altı övladı var. O, həmçinin 2010–2013-cü illərdə Dağıstan Prezidenti olmuş Maqomedsalam Maqomedovun atasıdır.
Bravi
thumb|200px|I bravi aspettano don Abbondio|Qəfildən kahin don Abbondio görür ki, onu gözləyən başkəsənlər bravilərdir. Manzoninin "Nişanlılar" əsərindən bir səhnə.
Eldar Şahbazov
Həyatı
Şahbazov Eldar Həşəm oğlu, 29 yanvar 1948-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Zəngəbasar anadan olmuşdur.
Bravi
Bravi (təkdə: bravo; bəzən bravolar kimi də tərcümə olunur) — XVI-XVII əsrlərdə şimali İtaliyanın kəndli lordları və ya donları tərəfindən öz maraqlarını qorumaq üçün muzdla tutduqları qatillər və ya kobud əsgərlər. Bu söz, güman ki, latın dilindəki pravus (pis, yaman, bəla deməkdir) və ispanca bravo (zorakılıq, aqressiv, qəddar, impulsiv mənasında) sözlərindən götürülmüşdür.
Eldar Şahbazov
Həyatı
Namizədlik (PhD) dissertasiyasının mövzusu: - 05.04.07 – "Neft və qaz sənayesinin maşın və aqreqatları", "Режимы технического обслуживания и ремонта подъемных установок для текущего и капитального ремонта нефтяных и газовых скважин".
Doktorluq dissertasiyasının mövzusu: 05.04.07 – "Neft və qaz sənayesinin maşın və aqreqatları", "Səyyar neft-mədən qurğularının etibarlığın artırılmasının elmi əsasları və təcrübi metodların işlənməsi".
Bravi
Bravilərin zorba insanlar üzərindəki hökmranlığı və insanları qorxutmaları onlara şöhrət və nüfuz gətirmişdir. Bu barədə Alesandro Manzoninin "Nişanlılar" (1827) adlı tarixi romanında xüsusi qeyd olunmuşdur. Həmin əsər XIX əsr italyan ədəbiyyatının ən məşhur əsərlərindən biri hesab olunur. Yerli tarixə dair araşdırmaları nəticəsində bravilərə qarşı müxtəlif xəbərdarlıqların dərc edildiyi vaxtları aşkar etməsi, Manzoniyə, bravilərin İtaliyada ən azından 1583-cü ildən 1632-ci ilə qədər mövcud olduğunu müəyyən eləməyə imkan verirdi.
"Nişanlılar" əsərindəki bravilər
Əsərdə Don Rodriqo tərəfindən saxlanılmış bravilərə Qriqnapoko, Qriso, Montanarolo, Sfreciato, Squinternotto, Tanabuso və Tira-dritto daxil idi. Biondino və Karlottonun silahlı və ya silahsız olması aydın deyildi.
Skalzi kilsəsi (Venesiya)
Santa Mariya di Nazaret kilsəsi  — İtaliyanın Venesiya şəhərində yerləşən Roma katolik məbədidir. O, şəhər sakinləri tərəfindən daha çox "Skalzi kilsəsi" olaraq adlandırılır və bunun başlıca səbəbi, binada, yaradıldığı gündən etibarən Ayaqyalın Karmelitlər Ordeninin yerləşməsi idi (Skalzi — italyan dilindən tərcümədə "ayaqyalın" deməkdir). XVII əsrin parlaq və möhtəşəm Venesiya barokkosu üslubunun təkrarolunmaz nümunəsi sayılan bu kilsə, dahi memar Baldassaro Longinin layihəsi əsasında inşa edilmişdir.
Skalzi kilsəsi, Venesiyanın Kannareco sestierisində, daha dəqiq desək, Santa Luçiya dəmiryol vağzalı ilə qonşuluqda yerləşir. Vağzaldan şəhərə daxil olan bütün qonaqlar, Kanal Qrandeni keçərək, şəhərin mərkəzinə üz tutmaq üçün adətən kilsənin yaxınlığında yerləşən Ponte delyi Skalzi adlı böyük körpüdən və ya Ferrovia adlanan vaporetto stansiyasından istifadə edirlər.
Eksteryer
Həmin dövrdə yazılmış digər sənəddə, kilsəni bəzəyən iki heykəlin sifarişçisi qismində, yuxarıda adı qeyd edilmiş ispaniyalı karmelit keşişi və həmin ordenin reformatoru Xaçlı İohannın pərəstişkarı olmuş zadəgan nəslin nümayəndəsi, vəkil Bernardo Navenin adı göstərilmişdir (onun Padua vilayətindəki Çittadelle şəhərində yerləşən şəxsi villasının ibadətxanasında heykəltaraş Custo tərəfindən yaradılmış inanılmaz sayda büstlər saxlanılırdı).
Ayaqyalın karmelitlər daha möhtəşəm kilsəyə sahib olmaları üçün Venesiyanın Senatına kollektiv şəkildə məktub yazaraq, qraf Cirolamo Kavazzanın ordenə himayədarlıq etməsi üçün torpaq sahəsinin və orada yerləşən kapellanın ona ötürülməsini xahiş etmişdilər. Yeni kilsənin və kapellanın təməlqoyma mərasimi 1671-ci ildə həyata keçirilmişdir. Xaçlı İohannın şərəfinə adlanan kapellanın layihəsi memar Ludoviko Davidə tapşırılmışdır. Bundan başqa Kavazza ailəsi tərəfindən kilsənin inşası üçün əlavə olaraq 75 000 dukat məbləğində pul ayrılmışdır. Həyatının çox hissəsi Serenissimaya xidmət göstərmiş yerli şəhər sakini Cirolamo Kavazza, fərqlənməyə görə medallarla təltif edilmiş və Madrid, Paris, Sürix, Münhen və Avropanın bir çox digər şəhərlərində diplomatik missiyalara başçılıq etmişdir.
Memar Cuzeppe Sardinin layihəsi əsasında inşa olunan kilsənin fasadı Venesiyanın simasını daha da əzəmətli edərək, yeni memarlıq istiqamətinin populyarlaşmasına səbəb olmuşdur. Şəhərin bəzəyinə çevrilmiş bu kilsə, təkcə xristian dininin simvolik olaraq daha da şöhrətləndirilməsi ilə kifayətlənmirdi; o, həmçinin ordenə himayədarlıq edən Kavazza ailəsinin təntənəli mərasimlərinin keçirilməsi üçün də geniş istifadə olunurdu. Məhz bu səbəbdən bu ailəyə məxsus gerb binanın tağvari timpanının mərkəzində quraşdırılmışdır (gerbin qalxanında sola tərəf baxan altı şir başı təsvir olunmuşdur). Öz gözəl, xeyirxah əməlləri ilə yaddaşlarda qalmaq və gələcək nəsillərə örnək olmaq məqsədilə, Kavazza ailəsi, rəqibləri hesab edilən Fini ailəsindən tamamilə fərqli mövqe seçmək qərarına gəlirlər (Fini ailəsi tərəfindən restavrasiya olunmuş Venesiyadakı San Moize kilsəsinin heykəllərlə və ornamentlə yüklənmiş fasadı, heykəltaraş Enriko Meyrinq tərəfindən hazırlanmışdır və binaya külli miqdarda pul xərcləmiş Fini ailəsinin ticarət uğurlarını olduqca impozant tərzdə tərifləyirdi). San Moize kilsəsindən fərqli olaraq, Skalzinin fasadında nə himayəçinin mərmər təsviri, nə də onun xüsusi üstünlüklərinin alleqorik təsəvvürü təqdim edilmişdir. Bunun əksinə olaraq, tikinti zamanı istifadə olunmuş materialların dəyəri, dekorativ ornamentlərin bolluğu və müxtəlif memarlıq elementlərinin artikulyasiyası sayəsində, fasad ona seyr edən insanları ilk baxışdan Venesiya dojlarının və yaxud XVI və XVII əsrlər prokuratorlarının ən təmtəraqlı məqbərələrini xatırlamağa vadar edir. Burada ən paradoksal məqam ondan ibarətdir ki, Cirolamo Kavazzanın karmelitlər ordeninə və Skalzi kilsəsinə himayədarlıq etməsinə baxmayaraq, o, ölməzdən bir neçə il öncə təmtəraqlı memorial başdaşı kompleksinin şəhərin Kannareco rayonunda yerləşən Mariya del Orto adlı digər kilsədə 1657-ci ildə inşa edilməsini sifariş etmiş və maliyyələşdirmişdir.
Zadəgan sinfinin ideallarına və mədəniyyətinə uyğun şəkildə inşa olunan kilsənin eksteryeri, orijinal antik memarlığını təkrar edərək, qiymətli karrar mərməri bolluca istifadə olunmuşdur. Binanın fasadını həmçinin yumru formalı iyirmi ədəd ikiqat klassik sütun və qızıl suyuna salınmış çoxlu detal bəzəyirdi. Kilsənin əsas frontonunu çılpaq qadın və kişi heykəlləri bəzəyir; öz ideal bədənləri ilə, onlar müqəddəs fiqurlardan daha çox yunan Olimpiya ilahilərini xatırladırlar.
Skalzi fasadının üzərində inşaat işləri təxminən 1672-ci ildə başlanmış, 1680-ci ildə isə tamamlanmışdır, lakin qeyd etmək lazımdır ki, fasadın heykəltaraşlıq dekorunun tamamlanması ən azı 1681-ci ilə qədər uzanmışdır. Bunun başlıca səbəbi, 8 may 1681-ci ilə aid edilən Kavazzanın vəsiyyətnaməsi ilə əlaqəli idi; o, öz vəsiyyətində, frontispisin yuxarı hissəsində daha iki heykəlin quraşdırılması barəsində varisi Cirolamo Liondan təkidlə xahiş edirdi. Həmin heykəllər frontonun hər iki tərəfində uzanıq tərzdə quraşdırılmışdır. Əllərində bir zamanlar mövcud olmuş atributların günümüzədək gəlib çatmaması səbəbindən, fiqurların identifikasıyası olduqca çətindir. Çiyinlərində qanad izlərinin olmaması, fiqurların mələklərə ithaf olunmadığa dəlalət edir. 12 sentyabr 1862-ci ildə kilsənin fasadının bərpa edilməsi münasibətilə italyan siyasətçisi və Venesiya respublikasının prokuroru və diplomatı Nikolo Erizzo tərəfindən dərc edilmiş məqalədə, həmin fiqurlara müvafiq olaraq Qabil və Habil adları verilmişdir.
Skalzi kilsəsinin heykəltaraşlıq elementlərinin analizi fasadın zirvəsində yerləşdirilmiş və öz fizioqnomik tipologiyası, pozanın artikulyasiyası, əzələ kütlələrinin plastik ötürülməsi və səthlərin incə emalı ilə göz oxşayan fiqurlardan başlanır. Fasad kompozisiyasının birinci elementi sifarişçinin eponimi hesab edilən və oturmuş aslanın müşayiəti ilə münzəvi obrazında tövbə edən Müqəddəs İyeronimi təsvir edir. Fasadın küncündə quraşdırılmış yarımçılpaq kişi fiquru, öz güclü çiyinləri, kiçik ölçülü başı və poetik tərzdə Venesiya melanxoliyası adlandırılan gərgin ifadəli üz cizgiləri ilə incəsənət ustalarının diqqətini cəlb edir. Fiqur sağ ayaqda duraraq təsvir edilmişdir; onun sol ayağı əyilmiş və çarpazlaşdırılmış, sol dirsəyinin söykəndiyi bədəni yan tərəfə əyilmiş və dayağa ehtiyac duyur. Fasadın mərkəzində yerləşdirilmiş körpəylə Madonnaya tamaşa etmək üçün yarımçılpaq fiqurun başı sağa çevrilmişdir.
Madonna körpəsi ilə adlı mərkəzi fasad kompozisiyasının kənarlarında heykəltaraş Luici Ferrari tərəfindən 1882-ci ildə İnam və Ümid adlandırılan iki alleqorik fiqur quraşdırılmışdır. Sağ tərəfdə yerləşən fiqur ehtimal ki, 1915-ci ildə Avstriya ordusunun şəhəri bombalaması zamanı dağılmışdır (bombalanma nəticəsində kilsənin incisi sayılan Tiepolonun "Loreto evinin daşınması" adlı freskası məhv edilmişdir).
Alessandro Vittori tərəfindən San Françesko della Vinya kilsəsinin Montefeltro kapellası üçün hazırlanmış Müqəddəs Sebastian heykəlindən ilhamlanaraq Skalzinin fasadında yaradılan eyniadlı fiqur, Orazio Marinalinin uzunayaq kişi fiqurları ilə müqayisədə daha yığcam bədəni, güclü, amma daha kiçik çiyinləri və nisbətən böyük başı ilə səciyyələnir.
Mərmər dekor
Skalzi kilsəsini çoxsaylı mərmər ornamentlər və müxtəlif detallar bəzəyir. Bütövlükdə Karrara mərmərindən hazırlanmış fasad, Venesiya kilsə tərtibatının nadir nümunələrindən biri hesab edilir. XV–XVI əsrlərin arasında Venesiyaya gətirilmiş bu litotip kristallik və dənəvər struktura, eləcə də xırda boz ləkələri ilə göz oxşayan ağ rəngə malikdir. Öz rəng çaları ilə Karrara mərmərinə bənzəyən və inşaatda tarixən istifadə olunan İstriya daşı isə, nefin memarlıq elementləri üçün istifadə olunmuşdur.
Arxiv sənədlərdən məlum olur ki, 1672 və 1673 illər arasında mərmər üzrə inşaat işləri müxtəlif daşyonanlar tərəfindən həyata keçirilmişdir; belə ki, daşyonma üzrə ustalar Cirolamo Viviani da San Trovazoya pilyastrların aşağı hissələrinin, Domeniko de Kavalyeriyə kapitellərin, Pollonio Covanni Talyapyetraya isə, Rovinyo (indiki Rovin) şəhərindən gətirilmiş incə və gözəl daşdan karniz və arxitravın hazırlanması tapşırılmışdır. İstriya daşı ənənəvi olaraq Venesiya və Dalmasiya memarlığında italyanlar tərəfindən istifadə olunurdu; Təcridolunmuş şəkildə laqunda yaşayan Venesiyanın öz inşaat materialları olmadığından, tikintidə lazım olan hər bir şey indiki Xorvatiyanın yerləşdiyi İstriya yarımadasından gətirilirdi. Dağlardan yonularaq çıxardılmış bu daş açıq sarı və ya solğun yaşıl çalarlara malik idi və zamanla, atmosferdəki olan dəyişikliklər və aşınma nəticəsində o, özünəməxsus "fil dişi" çalarını əldə edirdi. Beləliklə, İstriya daşının işıltılı rəngi tikintidə istifadə olunan rəngli daşlarla və kərpiclə yaxşı kontrast təşkil edirdi. Yüksək intensivliklə baş verən Akva alta şəraitində havadakı rütubətə və dəniz suyundakı duzluluq səviyyəsinə qarşı olan dözümlüyü sayəsində bu tikinti materialı XIII əsrin sonundan Venesiyada həm binaların daxilində, həm də açıq havada geniş istifadə olunurdu. Nefin bəzədilməsi üçün mənşəyi Toskana vilayətinin Apua (indiki Pontremoli) şəhərində hələ Qədim Roma dövründə aşkar edilmiş və İntibah dövründə məşhur Mediçi sülaləsi tərəfindən yenidən populyarlaşdırılan brekçiya adlı dağ süxurunun qırıntılarından hazırlanmış lövhələrin istifadə olunması qərara alınmışdır.
Brekçiyanın elementlərini həmçinin ağ Karrara mərməri və fransız qırmızı mərmərindən (onu bəzən Langedok mərməri olaraq da adlandırırlar) hazırlanmış əsas altarda da aşkar etmək olar. Fransanın cənubunda yerləşən keçmiş Langedok-Russilyon bölgəsinin Kon-Minervua kommunasındakı Nuar dağından gətirilmiş Langedok mərməri qeyri-bərabər ölçülü ağ ləkələrə və tünd qırmızı fon rənginə malikdir. Langedok mərməri ümumiyyətlə barokko dövrünün tipik materiallarından biri idi və bu səbəbdən də olduqca bahalı tünd qırmızı mərmər incə şpon şəklində kilsənin əsas altarındakı burulmuş sütunlarda istifadə olunmuşdur. Altarın aşağı hissəsi və pillələri Rosso di Verona adlanan qırmızı-qəhvəyi əhəngdaşı materialından hazırlanmışdır; açıqrəngli mərmər konkresiyası və daşlaşmış ammonit fosilləri ilə diqqəti cəlb edən bu material Lessiniya dağlarında və Aziaqo şəhəri yaxınlığındakı platoda çıxarılaraq, Venesiyaya gətirilmişdir.
Əsas altarda istifadə olunmuş materialları, künc xorlarda da görmək olar; burada yuxarıda qeyd olunmuş mərmər növləri ilə birlikdə həm də "Nero Antiko" adlanan ağ zolaqlı qara mərməri də görmək olar. Bu litotip növü XVII və XVIII əsrlərdə olduqca məşhur idi və əsasən yüksək təbəqə nümayəndələrinin qəbirdaşlarının və ya məqbərələrinin tikintisində istifadə olunurdu.
Düm ağ çalarlı Müqəddəs Tereza altarı sadəlik və eyni zamanda zərifliyi simvolizə edirsə, Müqəddəs Ailə və ya Manin kapellasının altarı materialların daha böyük müxtəlifliyini seçilir. Arxiv sənədlərə əsasən, o daşyonan Covanni Battista Fattoretto tərəfindən 1716-cı ildə Verde Antico et Africano adlı daşla bəzədilmişdir. Bəzən Fessaliya mərməri olaraq adlanan, əsl adı isə ofikalsit olan ağ çilli, zümrüdü-yaşıl rəngli və xırda dənəli metamorfik dağ süxuru, tarixən Afrikada, daha dəqiq desək Misirdə hasil olunurdu. Qəhvəyi sement və ağ qırıntılarla birgə sonuncunun istifadəsi altarı əhatə edən "reqolon", yəni kürsülük və böyük sütunlarla məhdudlaşdırılmışdır. Yunan mənşəli bu material, bizans dövrünə qədər B.e. II əsrindən etibarən olduqca məşhur idi.
Nəhayət, Manin və ya Müqəddəs Ailə altarının iki yan karniz divarlarındakı nəzərəçarpacaq dərəcədə böyük olan sarı rəngli materialı Brentoniko brekçiyası adlanır. Günümüzədək İtaliyanın Trentino əyalətindəki eyniadlı dağında hasil olunan bu mərmər, Venesiyada barokko üslublu bir çox altarların istehsalı üçün istifadə olunurdu. Bəzən çəhrayı və ya bənövşəyi xalları olan olan bu mərmərin dolğun sarı rəngi var.
Müvafiq olaraq Venyer və Mora kapellalarında yerləşən Müqəddəs Sebastiyan və Xaçlı İohann altarları açıqrəngli mərmər çərçivələr ilə tamamilə qara rəngdə olan panel və sütunlar arasında öz xromatik ziddiyyətində oxşardırlar. Bu termin hazırda həmcins qara rəngə və yığcam struktura malik olan və bununla da makroskopik identifikasının demək olar ki, mümkünsüz edən müxtəlif mənşəli karbonatlı və bitum əhəngdaşılarının müxtəlif tərkibli qrupunun təsviri üçün istifadə olunur. Bu qrupa xüsusi olaraq barokko dövründə olduqca sıx istifadə olunmuş Belçika qara mərmərini aid etmək olar.
Çarmıxa çəkmə altarına nəzər yetirdikdə, Karrara mərmərinin və İstriya daşının Verde Antiko (antik yaşıl) və Bardilyo (boz) polixrom materialları ilə necə mahiranə şəkildə birləşdiyini görmək olar. Daş oyma ustası Bettamelliyə 1680 və 1683 illər arasında sifariş edilmiş Xaçlı İohann altarı isə, Çarmıxa çəkmə altarı ilə müqayisədə daha da rəngarəng görünür. Kilsənin ən bahalı materialı hesab olunan altarın sütunları qədim isveçrə Makkiavekkiya mərmərindən hazırlanmışdır. İsveçrənin Tiçino kantonunda yerləşən Arzo icması və Mendrizio şəhəri yaxınlığında kəsilmiş material açıq və tünd qırmızı, boz və qara rəng çalarlarına görə dəyişir. O XVII və XVIII əsrlərdə şimali İtaliyada geniş istifadə olunurdu.
Digər çoxsaylı mərmər dekorları kilsənin divarlarını örtür, kapella tağ-tavanlarını, sürahıbəndləri hətta qapıları bəzəyir. Müqəddəs Tereza kapellasının mərmər üz çəkməsi daş oymaçı Bortolo tərəfindən yerinə yetirilmişdir.
İnteryer
30 may 1915-ci ildə, İtaliya Krallığı ilə Avstriya-Macarıstan imperiyası arasında müharibənin elan olunmasından iki həftə sonra, amerika jurnalisti Corc Makklellan Nyu-York Tayms qəzetində "Müharibə zamanı Venesiyaya olan təhlükə" adlı məqaləni dərc etmişdir. Makklellan öz məqaləsində müharibənin episentrində olan Venesiyanın tamamilə müdafiəsiz qaldığını izah edirdi. Müharibənin başlamasından bir neçə il öncə, italyan hökuməti XIX əsrdə kasıblaşmış Venesiya şəhərinin iqtisadiyyatını canlandırmaq ümidi ilə, köhnə Arsenalı yenidən tikməyə və müasirləşdirməyə qərar vermişdir. İşğalçılıq arzusunda olan avstriya qoşunları isə, vaxtı boşa itirməyərək, Venesiyadan cəmi 160 km məsafədə yerləşən Pulada hərbi bazanın yaradılması ilə məşğul idilər. Şəhərin və Arsenalın müdafiəsi üçün italyanlar Lido adasında cəmi bir neçə yüngül silahlı qoşunları cəlb edə bilmişdilər. Makklellan qeyd edir ki, düşmən təyyarələri müqavimət göstərməkdə aciz qalan şəhərin üstündən asanlıqla uça bilirdi. Venesiyanın qıyğısız və sakit həyatını təhlükə altına salmış avstriyalıları ittiham etmək əvəzinə, Makklellan şəhərin ağır vəziyyətə düşməsində bütün məsuliyyəti Romanın üzərinə qoymuşdur.
Avstriya-Macarıstan təhlükəsi ilə üz-üzə qalmış Venesiyanın o dövrki başçısı qraf Filippo Qrimani, kilsələrin bombalanma nəticəsində məhv olacağından qorxaraq, onların interyerlərini bəzəyən bütün rəsm əsərlərinin yığışdırılmasını və təhlükəsiz yerlərdə gizlədilməsini əmr etmişdir.
İtaliya hökumətinə edilən xəbərdarlıqdan beş ay sonra, yəni 24 oktyabr 1915-ci ilin axşamı Avstriya-Macarıstan imperatoru I Frans İosifin birbaşa əmri ilə Avstriya generalları italyan dəmir yollarına və digər strateji obyektlərə zərbələrin endirilməsi üçün hərbi aviasiyanı Venesiya istiqamətində göndərdilər. Bombalanma nəticəsində baş vermiş çoxsaylı insan itkiləri ilə birgə, Venesiya daha bir böyük itkiyə məruz qalmışdır: Skalzi kilsəsinin nefi üzərində 1743–1745-ci illərdə Cambattista Tiepolo və Cerolamo Menqozzi tərəfindən yüksək ustalıqla işlənmiş və Venesiyanın incisi hesab edilən "Müqəddəs evin daşınması" freskası məhv olmuşdur. Kilsənin bədbəxt taleyi, onun 1860-cı ildə inşa olunmuş dəmiryol vağzalı ilə qonşuluqda yerləşməsi idi.
Mədəni dünya freskanın məhv olmasına dərhal reaksiya vermişdir, ingilis yazıçısı Bouir Nikols isə həmin ilin dekabr ayında Burlington Magazine jurnalında dərc etdiyi qəmqin məqaləsində, Cuzeppe Sardinin layihəsi əsasında inşa edilmiş möhtəşəm kilsənin I Frans İosif tərəfindən partlayışlardan sonra bərpa işləri üçün ayırdığı maddi yardımı və fasadın üzərinə bərpa işləri zamanı yerləşdirilmiş istehza xarakterli absurd yazıları qeyd edirdi.