cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lerik
Relyefi
Lerik rayonunun ərazisi Talış silsilə dağlarının əhatəsindədir. Cənub və cənub-qərbdə Yardımlı, şimal-şərqdə Lənkəran, şimal-qərbdə Masallı, cənub-şərqdə Astara rayonları ilə həmsərhəddir. İran İslam Respublikası ilə sərhəd boyu Talış dağ silsilələri, bundan şimalda Peştəsər və Bürəvər dağ silsilələri uzanır. Talış və Peştəşər silsilələri arasında Zuvand (Diabar) çökəkliyi yerləşir. Ən yüksək zirvələri Talış silsiləsindəki Kömürgöy (2492 m) və Qızyurdudur (2433 m). Əsasən pallogenin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuşdur.
Təbiəti və iqlimi
Payız fəslində Lerikdə tez-tez yağış yağır, kənd yollarında gediş-gəliş çətinləşir. Yayı quraq keçən mülayim isti yarımsəhra və quru çöl iqlimi, həmçinin yayı quraq keçən mülayim isti iqlim üstündədir. Orta temperatur yanvarda 1-dən -4 dərəcə C qədər, iyulda 22 - 12 C-dir. İllik yağıntı 300 mm-dən 800 mm-ə qədərdir.
Lerikin bitki örtüyü əsasən kollu və seyrək meşəli çəmənlərdən və dağ meşələrindən ibarətdir. Meşələrdə palıd, vələs, fıstıq, qoz, dəmirağacı, azalt (nil) çoxluq təşkil edir.
Əhalisi
1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən inzibati cəhətdən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasına daxil olan kənddə əsasən etnik talışlardan ibarət hər iki cinsdən toplam 805 nəfər əhali yaşayırdı.
İstirahət və turizm zonaları,idman kompleksləri
Lerik rayonu ərazisində 134 tarixi abidə, türbə, ziyarətgah qeydə alınmışdır. Bunların dördü ölkə əhəmiyyətlidir və ciddi qorunur. Son illər iki türbə - Babagil və Mir Məryəm ziyarətgahları ictimaiyyətin köməyi ilə təmir edilmişdir. Rayonun Mistan,Sivəkəran,Cəngəmiran, Hiveri, Veri, Şingədulan, Əvilə, Vistan, Nüvədi, Orand, Babagil, İyov və s. kəndlərindəki qəbiristanlıqlar Sənduqələr, qoç fiqurları, insan başına bənzər heykəllər, küp qəbirlərlə zəngindir.Bu tapıtılardan tam fərqli olan 6 min 50o illik tarixi olan iki başlı qoç fiquru 1997 -ci ildə Masallı rayonu Güllü təpə sakinləri Kərimov Yafəs Talıb oğlu və Tağıyev Rafiq Mirtofiq(Məmmadli Azər)oğlu tərəfindən sərbəst ekuskursiya gəzintisi zamanı tapımışdır və Lerik tarixi  müzeyinə təhvil verilmişdir.2007 -ci ildə1200 illik tarixi olan çox tarixi dəyər kəsb edən qızıl səhəng  Zuvand sakini Əkbərli Qəzənfər Cəmşid oğlu tərəfindən tapılıb Lerik qiymətli əşyalar muzeyinə təhvil verilmişdir.
Qalalar Lerikin nadir tarixi abidələrindəndir. Bunlar mühafizə məqsədilə tikilmişdir. Qız qalası Kekonu kəndi yaxınlığındadır. Yerdən hündürlüyü 150 metrə çatır. Qalanın zirvəsinə çıxmaq yalnız bir tərəfdən mümkündür. Zivəsində bürclər var. Oğlan qalası Qız qalasınnın yaxınlığında yerləşir. Qız qalasından bir vaxtlar saxsı borularla Oğlan qalasına boru çəkilib. Abidənin tarixi hələ mükəmməl öyrənilməmişdir. Rayonun ayrı-ayrı kəndlərində 30 türbə qeydə alınmışdır. Babagil tübəsi (XIV-XVI əsrlər) Lerik-Lənkəran yolu üstündədir, ölkə əhəmiyyətli tarixi abidədir. Aparılan araşdırmalar nəticəsində məlum olmuşdur ki, Babagil böyük nüfuza malik müdrik bir şəxsiyyət olub və burada dəfn olunub.
Xoca Seyid türbəsi XIV əsrə aid tarixi abidədir. Xanagah kəndində yerləşir və ətrafında nadir ağaclar bitmişdir. Türbədə yazılı daşlar qorunur. Ölkə əhəmiyyətli bu abidənin bərpa edilməsi Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2005-ci ilin planına daxil edilmişdir.
Lənkəran kəndində məscid XIX əsrə aid tikintidir. Divarları qırmızı kərpicdən höülmüşdür. Üstünə qımızı kirəmid vurulmuşdur. Məsciddəki minbər qoz ağacından hazırlanmış nadir əl işdir. Məscid ölkə əhəmiyyətli abidə kimi ciddi mühafizə olunur.
Büzeyir mağarası qədim insan məskənidir. Burada insanlar e.ə. çox-çox əvvəl yaşamışdır. İndinin özündə də qışlaqdan yaylağa qayıdan çobanlar bəzən sürünü burada saxlayıb "daş çarpayılar"da gecələməli olurlar. Mistan kəndindəki mağara dəniz səviyyəsindən 1300-1400 m hündürlükdədir. Talış dağlarının cənubunda, Ərdəbilə gedən yolun üstündədir. Kahada əşyaları qoymaq üçün yerlər də var. Rayonda olan tarixi memarlıq incəsənət abidələri rayon mədəniyyət şöbəsi tərəfindən qorunur.
Tarix və memarlıq abidələri
Lerik rayonu 1930-cu ildə təşkil olunmuşdur.1938-ci ilədək Zuvand rayonu adlandırılmışdır. Ərazisi 1084 kvadrat km, əhalisi 67100 nəfər, yaşayış məntəqələrinin sayı 161-dir. 29 ərazi-inzibati vahidi, 1 qəsəbəsi, 161 kəndi var. Lerik rayonunun ərazisi Talış silsilə dağlarının əhatəsindədir. Cənub və cənub-qərbdə Yardımlı, şimal-şərqdə Lənkəran, şimal-qərbdə Masallı, cənub-şərqdə Astara rayonları ilə həmsərhəddir. İran İslam Respublikası ilə sərhəd boyu Talış dağ silsilələri, bundan şimalda Peştəsər və Bürəvər dağ silsilələri uzanır. Talış və Peştəşər silsilələri arasında Zuvand (Diabar)çökəkliyi yerləşir. Ən yüksək zirvələri Talış silsiləsindəki Kömürgöy (2492 m) və Qızyurdudur (2433 m). Bitki örtüyü əsasən kollu və seyrək meşəli çəmənlərdən və dağ meşələrindən ibarətdir. Meşələrdə əsasən palıd, vələs, fısdıq, qoz, dəmirağacı, azalt (nil) çoxluq təşkil edir. Faunası: tülkü, çaqqal, canavar, ayı, dovşan, meşə pişiyi, süleysin, kəklik, torağayı, bildirçin və s. Zuvand yasağının bir hissəsi Lerik rayonunun ərazisindədir. Qədim tarixə malik olan Lerik rayonu ərazisində daş dövrünə aid olan əşyalar tapılmışdır. Büzeyir mağarası Azərbaycan ərazisində daş dövrünə aid olan ən qədim yaşayış məskənlərindəndir. XVIII-XIX əsrlərdən başlayaraq məşhur fransız arxeoloqu Jak de Morqan, K.Şaffer və qardaşı Henri ilə apardığı arxeoloji qazıntı zamanı buranı "arxeoloji cənnət" adlandırmış, qiymətli tarixi eksponatları aparmışdır. Görkəmli arxeoloq H.Hümmel Lerikdə tapılan maddi-mədəniyyət nümunələrini neolit (yeni daş) dövrünə aid etməklə Azərbaycan paleolit dövrü adamlarının Lerik ərazisində məskunlaşmasını təsdiq edir. Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutu Arxeologiya və Etnoqrafiya şöbəsinin müdiri, professor Əsədulla Cəfərov Lerik rayonu ərazisində elmi tədqiqat işləri aparmış, ilk dəfə olaraq Büzeyir mağarasında orta paleolit dövrünə dair qədim insan düşərgəsi aşkar etmişdir.
Görkəmli şəxsləri
Ucqar dağ rayonu olan Lerik Azərbaycana bir çox görkəmli şəxslər bəxş edib. Bu gün respublikanın ayrı-ayrı ali məktəblərində, MDB ölkələrinin ali məktəblərində tanınmış elm adamları, hüquq mühafizə orqanları işçiləri fəaliyyət göstərir.Paşayev Daşdəmir Mirkazım oğlu 1925-ci il mayın 10-da Lerik rayonunun Rəzgöv kəndində,kasıb bir kəndli ailəsində anadan olmuşdur.Hələ körpə çağlarında anasını itirmişdir. 1941-ci il Çayrud kənd orta məktəbinin VIII sinifini bitirib,təhsilini Bakıda sənət məktəbində davam etdirmişdir.Oranı bitirdikdən sonra bir ilə yaxın Bakıda neft buruqlarında işləmişdir. 1943-cü ilin aprelin 10-da hələ 18 yaşı tamam olmamış hərbi xidmətə yollanmışdır. Həmin ilin noyabrın 21-də Belarusiyanın Vitebsk şəhəri ətrafında gedən döyüşlərdə ağır yaralanaraq hospitala düşmüşdür. Bir müddet hospitalda müalicə olunduqdan sonra yenidən cəbhəyə yollanmışdır.1944-cü ilin avqusunda Kaunas ətrafında gedən döyüşlərdə 2-ci dəfə ağır yaralanaraq III dərəcəli əlil kimi 1945-ci ilin axırlarında ordudan tərxis olunmuşdur.Həmçinin hərbidə olarkəndə oradakı fəhlə batalyonlarında işləmişdir.1946-1949-cu illərdə Lerik rayon Rəzgöv kənd(8 Mart) kolxozunda briqadir və mühasib müavini vəzifələrinde işləmişdir. 1949-cu ilin sentyabr ayından Lerik rayon polis şöbəsində işə qəbul edilmişdir.Dəfələrlə kurslarda olmuş və əvvəlcə pasportçu,pasport masa rəisi cinayət axtarışı üzrə baş əməliyyat müvəkkili və rəis müavini vəzifələrində çalışmış bəzən rəis vəzifəini də icra etmişdir.
1984-cü ili dekabr ayında potpolkovnik rütbesi ilə təqaüdə çıxmışdır.Sonra Sovet hökumeti dağılana kimi Lerik rayon Qaya restoranında müdir vəzifəsində çalışmışdır.Daşdəmir Paşayev ömrünün 35 ilini polis sistemində çalışmışdır.Polis sisteminde çalışdığı uzun illər ərzində cinayət axtarışı üzrə ilk yerli baş inspektor,ilk rəis müavini,ilk polis əlaçısı,ilk potpolkovnik olmuşdur.
lerik torpağının yetişdirdiyi Daşdəmir Paşayev gözəl ailə başçısı,peşəkar əməliyyatçı və samballı el ağsaqqalıdır. 8 qız övladı və bir oğul atasıdır,bir qız övladı dünyasını dəyişmişdir.30 artıq nəvənin nəticənin bababasıdır. Daşdəmir Paşayev rayonun sayılıb seçilən ağsaqqallarından olduğu üçün,ictimai siyasi işlərdə yaxından iştirak edir,öz tövsiyə və keçmiş təcrübələrini gənc nəsildən əsirgəmir.Daşdəmir Paşayev təqaüddə olsa da onu tez-tez polis işçiləri arasında görmək olar.
Qoruqlar
Rayonun Zuvand ərazisində Zuvand dövlət yasaqlığı (qoruq) vardır. Burada təbii kompleksin saxlanılması üçün müəyyən işlər görülmüşdür. Burada fəaliyyət göstərən Milli Elmlər Akademiyasının “Nəbatət elmi-tədqiqat mərkəzi” ərazinin fauna və florasını öyrənir. Rayonumuzun bitki örtüyü, əsasən, kollu və seyrək meşəli çəmənliklərdən və dağ meşələrindən (palıd, vələs, fısdıq, qoz, dəmir ağacı) ibarətdir. Ərazidə 40,3 min hektar meşə örtüyü vardır. Meşələrimizdə tülkü, canavar, ayı, çöl pişiyi, qaban və digər vəhşi heyvanlar yaşayırlar.
Əsas təsərüffat fəaliyyəti
Ucqar dağ rayonu olan Lerik rayonunun iqlimi mülayim-isti rütubətli, mülayim soyuq quru və soyuq rütubətlidir. Rayon ərazisinin əsas hissəsi üçün mülayim - isti rütubətli iqlim səciyyəvidir. Buranın yayı isti-quru, payızı və yazı yağmurlu, qışı isə mülayim isti olur. Rayon əhalisinin təsərrüfat həyatının əsasını heyvandarlıq və əkinçilik, qismən bağçılıq və tərəvəzçilik təşkil edir. Heyvandarlıqla məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslər qışda arana, yazda isə yaylağa köç edirlər. Hazırda rayonda 35 min başdan çox qaramal, 126 min başdan çox qoyun-keçi bəslənilir.
Hər il orta hesabla 9-10 min hektarda buğda, 1500 hektarda kartof, 300 hektara yaxın tərəvəz bitkiləri əkilir. Rayonda 400 hektara yaxın məhsuldar meyvə bağları var.
İri dövlət və şəxsi müəssələr
Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramına uyğun olaraq rayonumuzda investorların işləməsi üçün hər cür şərait yaradılmışdır. Tikilən istirahət, turist-əyləncə mərkəzləri, kərpic və çınqıl zavodu, süfrə sularının istehsalı sexləri məhz investorların fəaliyyətinin nəticəsidir. Mərmər və tikinti materiallarının istehsalının inkişafı ilə əlaqədar rayonumuzun Piran kəndi ərazisində kərpic zavodu və çınqıl emalı sexi tikilmiş, Zuvand ərazisində mərmər və digər qiymətli tikinti materiallarının istehsalı üçün iş adamları tərəfindən torpaq icarəyə götürülmüş və emal sexinin tikintisi üçün müvafiq iş aparılır. Piran kəndi ərazisində fəaliyyət göstərən kərpic zavodunda yeni beton sexi tikilib istifadəyə verilmişdir. Artıq zavodda məhsul istehsalı artırılmış, 4 növdə gündəlik istehsal norması 15 min ədəd olan kərpic, gündəlik istehsal norması 200 kub.m olan çınqıl, 250 kub.m beton, 30 kv.m tamet və beton tavalar istehsal olunur. Rayonumuzda istehsal olunan “Xansu”, “Zərinqala”, “Zuvand” və digər adda olan süfrə suları tək rayonumuzda deyil, eyni zamanda respublikamızın digər şəhərlərində də böyük alıcılıq qabiliyyətinə malikdir. Müalicəvi əhəmiyyətə malik “Bülüdül” suyunun qablaşdırılması üçün sahibkarlar tərəfindən iş aparılır. Lənkəran-Lerik yolu boyunca turizm istirahət əyləncə mərkəzlərində yeni koteclər, istirahət meydançaları tikilmişdir. “Relax”, “Təbəssüm”, “Meşəbəyi” və digər istirahət-əyləncə mərkəzlərində eyni zamanda 500 nəfərdən çox turist istirahət etmək imkanına malikdir. “Relax” turizm istirahət-əyləncə mərkəzində inşa edilmiş istirahət evləri təkcə yerli qonaqların deyil, eyni zamanda xarici turistlərin də böyük rəğbətini qazanmışdır. Rayonda dövlət mülkiyyətində olan bir kənd təsərrüfatı müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Bu müəssisə damazlıq qoyunçuluqla məşğuldur. Pirasora dövlət damazlıq kənd təsərrüfatı müəssisəsinin istifadəsində 1427 ha torpaq sahəsi var ki, bunun da 295 hektarı kənd təsərrüfatına yararlıdır. Müəssisənin balansında 12264 baş qoyun və keçi vardır.
Gecə gözətçisi
"Gecə gözətçisi" — — Rembrandtın 1642-ci ildə çəkdiyi " Kapitan Frans Banniq Kokun və leytenant Villem van Röytenbürqün atıcı rotasının hücumu" adlı rəsm əsəri. Əsər holland rəssamlığının qızıl dövrünə aid edilir.
1642-ci ildə Rembrand Atıcılar cəmiyyətinin yeni iqamətgahı üçün 4 metrlik bir tablo çəkmək üçün sifariş alır. Bu tabloda o, holland rəssamlıq məktəbinin ənənəsini pozmuş olur. Tabloda modellərin bilavasitə hərəkətli təsvir olunması sifarişçilərin bəyənməməsi üzündən imtina edilir. Tabloda personajların çoxluğu, kütləvilik Niderland inqilabı təsuratları yaratması sifarişçiləri qorxuya salmış olur.
Karaş-Severin (judets)
Coğrafiyası
Cənub-qərbdə — Serbiya ilə, şərqdə — Xunedoara və Qorj, şimalda — Timiş və cənub-şərqdə — Mexedintsi judetsləri ilə sərhəddir.
Əhalisi
2007-ci ildə əhalinin sayı 327 579 nəfər təşkil edirdi, sıxlığı — 38,47 nəf./km².
İnzibati bölgüsü
Judetsə 2 bələdiyyə, 6 şəhər və 69 kommuna daxildir.
Kluj (judets)
Kluj judets  — Transilvaniya regionunda yerləşən Rumıniya judetsi.
Coğrafiyası
Sahə — 6674 km².
Əhalisi
2007-ci ildə əhalinin sayı 692 316 nəfər təşkil edirdi, sıxlığı — 103,73 nəf./km².
Milli tərkibi:
Əhali sayının dinamikası:
İnzibati bölgüsü
Judetsə 2 bələdiyyə, 6 şəhər və 69 kommuna daxildir.
Gi Rouz
Gi Rouz — ABŞ-ni rəssamı, Kaliforniya impressionizminin görkəmli nümayəndələrindən biri.
Cinevra de Bençinin portreti
Cinevra de Bençinin portreti — məşhur rəssam Leonardo da Vinçi tərəfindən təxminən 1474–1476-cı illlərdə çəkilmiş erkən əsəridir; rəsm əsəri gecikmiş kvatroçento dövrünün (yəni erkən İntibah dövrünün) və Florensiya portret rəssamlıq məktəbinin parlaq nümunəsidir. Ekspertlər tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, rəsm əsərində təsvir olunmuş qadın, XV əsrdə yaşamış məşhur florensiyalı şairə və intellektual Cinevra d'Ameriqo de Bençidir. Cinevra italiyalı humanist və Venesiya şəhərinin görkəmli dövlət xadimi Bernardo Bembonun platonik sevgilisi olmuşdur; bu porterin rəssama sifarişi məhz Bernardo tərəfindən edildiyi ehtimal olunur.
Bu Leonardonun Avropadan kənarda saxlanılan və müharibədən sonrakı dövrdə satışa çıxarılan yeganə əsəridir; hal-hazırda o Vaşinqtondakı Milli Sənət Qalereyasında nümayiş olunur, bundan bir neçə əsr öncə isə, o Lixtenşteyn knyazlarının kolleksiyasında saxlanılırdı.
Təsviri
Demək olar ki, kvadrat formatlı şəkil sinəsində tünd-göy qaytanlama olan və terrakota rəngində əlbisə geyinən gənc qızı təsvir edir. Gənc qızın çiyninə tünd-qəhvəyi şərf atılmışdır. O vaxtın portretçilərinin adətinin əksinə olaraq, qızın geyimi hər-hansı bir bəzək əşyalarından məhrum edilmişdir; yalnız kiçik bir mirvari, aşağı kəsikli donun altından görünən şəffaf köynəyin yaxa kənarlarını birləşdirir. Florensiyalı gənc qızın saç düzümü həm dövrün dəbinə çox uyğun idi; alını nahiyəsini çərçivəyə salan dez saç ayrımı və buruq tellər, onun arxaya hamar şəkildə daranmış digər saçları ilə kəskin ziddiyyət təşkil edir. Boyun ardındakı saçlar ağ baş geyimi və ya lentlə bərkidilmişdir.
Model döşdən yuxarı hissədə dörddə bir ox istiqamətində dağlıq peyzaj fonunda təsvir edilib. Portretin təxminən modelin əlləri təsvir edilməsi güman edilən aşağı hissəsi (təxminən 1/3 hissəsi və ya 9 sm) əsərin formatı dəfələrlə dəyişdirildiyinə görə itirilmişdir. Müxtəlif sənətşünasların göstərişlərinə görə, portretin kompozisiyası Leonardonun çalışdırıcısı və müəllimi Verokkio tərəfindən təxminən həminki illərdə yaradılmış və sonralar "Xanım buket ilə (Flora)" adlı məşhurlaşmış heykəl ilə çox oxşardır.
Üz tərəfindən fərqli olaraq, burada şəklin alt üçdə birinin itkisi elə də aşkarcasına gözə çarpmır, kətanın tərs üzündə isə, zəfər çələnginin şəklinin aşağıdan kobud formada kəsildiyini görmək olar; parlaq boya qatının itkisi həmçinin ardıcın şaquli budağının altında da görünür. Tərs üzün sağ yuxarı küncündə XVIII əsrdə şəkilə onun növbəti sahibləri tərəfindən qoyulmuş qırmızı surğuc möhür mühafizə olunmuşdur.
Üz tərəfinin diqqətli tədqiqatı zamanı rəssamın barmaqlarının izlərini görmək olar, bu onu göstəririr ki, rənglərin tuşlaması barmaqlarla həyata keçirilirdi. Niderland ərazisindən İtaliyaya gətirilmiş yağla çəkmək tərzi çox keçmədən italyan rəssamları tərəfindən mənimsənilmişdir, Cinevra de Bençinin portreti isə yeni rəsm üslubunun ən erkən sınaqlarından birisi olmuşdur.
İlkin format:versiyalar
300px|thumbnail|left|Əsərin mümkün ilkin görünüşünün bərpası və [[Da Vinçinin digər məşhur qadın portreti "Mona Liza" ilə müqayisəsi.]] Tədqiqatçıların (məsələn V.N.Qraşşenkov) fikrincə portretdə əllərin təsvir olunmaması Da Vinçinin "Rəssamlıq haqqında traktat" əsərində qeyd etdiyi fikirlərə ziddir. Bu əsərdə rəssam, portretləri təsvir edərkən əlləri də göstərməyi məsləhət bilərək qeyd edir ki, onlar da ən azı insan üzü qədər onun xarakterini göstərir və yaxşı olar ki, əllər biri digərinin üstünə qoyulmuş vəziyyətdə göstərilsin.
Bu fakt Leonardonun fırça bəhrəsinin məhsulu olmuş bu rəsm əsərinin atributsiyasına qarşı yeganə ciddi etiraz idi. Lakin göründüyü kimi şəklin tam yarısı kəsilmişdir və bu dərhal təxmini hipotezi təkzib edir (yəqin ona görə ki, onun aşağısına od, rütubət və ya başqa səbəb üzündən zərər dəymişdir). Şəklin əks tərəfi bunu əyani şəkildə nümayiş etdirir: buradakı budaqlar başlanğıcda çələng yaradırdılar, indi isə aşağı hissənin itirildiyi açıq-aydın görünür və əgər xəyalən emblemin tam dairəsi üçün çatışmayan hissəsini əlavə etsək, əllərin təsviri üçün kifayət qədər geniş sahənin əmələ gəldiyini görə bilərik. 220px|thumbnail|right| Lorenzo di Kredi — "Qadın portreti" (Cinevra di Covanni di Nikkolo?), təxm. 1490–1500, [[Metropoliten muzeyi ]] Bundan başqa, həmin dövrə aid edilən Leonardonun gümüş karandaşla çəkilmiş şəkili mühaizə olunmuşdur (həmin eskiz günümüzdə (Vindzor sarayının kolleksiyasında saxlanılır); şəkildə qadın əlləri təsvir olunmuşdur və onlar öz nisbət və strukturuna görə portretə son dərəcə uyğun gəlirlər. Şəkil, görünür ki, portret üçün hazırlanmış etüd idi. Eskiz güman etməyə icazə verir ki, model əllərində gül və ya bəzək saxlaya bilərdi . Qraşşenkov da bu eskizin tam əsasla rəsm əsəri üçün etüd hesab edilməsi nəzəriyyəsi ilə razılaşır.
Şəklin ilkin görünüşünün bərpası üçün, Verokkio büstündən və Vindzor sarayının eskizindən başqa həmçinin rəssam Lorenso di Kredinin fırça məhsulu olmuş "Qadın portreti" (təxm. 1490–1500, hazırda Metropoliten muzeyində saxlanılır) böyük rolu oynayır (həmin rəsam da bir zamanlar Verokkionun emalatxanasında çalışmışdır və onun rəsm əsəri, Leonardonun müəllif olduğu şəkillərin təsiri altında yaradıldığı açıq aydın görünür). Buradakı qadın da ardıc ağacının fonunda təsvir edilmişdir və bu heyrətamiz oxşarlıq kimisə hətta şəklin arxasında GINEVRA DE AM. . . BENCI yazısını yerləşdirməyə məcbur etmişdir. Bununla belə, hesab edilir ki, əgər təsvir edilmiş qadının adı Cinevrə olubsa, ehtimal ki, o, Bençinin qızı yox, Lorenzo di Kredinin öz vəsiyyətnaməsində xatırladığı zərgərin qızı Cinevra di Covanni di Nikkolodur. Qadının heykəli xatırladan əl jesti intibah dövrü üçün unikal hesab edilir — o əlində nişan üzüyü tutur — ehtimal ki, portret evliliklə əlaqəlidir. Bu portretdə təsvir olunmuş model, Cinevra Bençidən fərqli olaraq sağa baxır. Qraşşenkov rəssam Lorenso di Kredinin açıq-aydın olaraq Leonardonun işlərini yamsıladığını göstərirdi; o, sadəcə olaraq Leonardonun müəllif olduğu kompozisiyanı güzgü şəklində çevirərək, işıq mənbəyinin adət edilmiş formada — yəni soldan sağa düşməyinə müvəffəq oldu. Bu portretdə təsvir olunmuş əllər Verokkio büstündəki jesti xatırlayaraq sinəyə doğru sıxılmışdır.
Analiz
220px|thumbnail|right|Andrea Verokkio — Madonna körpə ilə, təxm. 1470, Gemaldeqaleri, Berlin Hesab edilir ki, Leonardonun 1-ci Florentina dövründə yaradılmış bu portret, xronoloji olaraq portret janrı sahəsində onun birinci təcrübəsidir. Rəsm əsəri Leonardonun Verokkio sənətinin şagird asılılığından azad olunan moment, yəni təxminən 1475-ci ildə yerinə yetirilmişdir (həmçinin bax — İntibah dövründə italyan portretinin inkişaf tarixi). Nə rəsm əsərinin, nə də büstün dəqiq hazırlanma tarixi bilinmədiyindən Verokkionun əsərinin Da Vinçiyə təsir etməsi və ya əksinə müəllimin artıq müstəqil fəaliyyət göstərən tələbəsinin yaradıcılığından ilhamlanmasını söyləmək çətindir. Geniş yayılmış fikrə görə portret Leonardonun yaradıcılığının Milan dövrünə aid edilir, lakin, əsərin stilistik təhlil bu fikri təsdiq etmir. "Cinevra Beniçinin portreti" əsasında rəssamın fəaliyyətini tədqiq edən alimlər onun yaradıcılığının erkən dövrünə aid rəsmləri bərpa edirlər. B.R.Vipper yazır:" . 160px|thumbnail|left|Gölməçənin fonunda sfumato ilə yaradılmış dumanlıqda iki qüllə görünür. Verokkionun təsiri gənc qızın solğun və ləkəsiz dərisində hiss edilir, o daha çox parıldadılmış mərməri xatırladır və bu sözsüz olaraq portretə renessans büstünün oxşarlığını bəxş edir. İncəsənət yanaşmasında parçada həmçinin Niderland ustalarının (məsələn Memlinqin) təsiri hiss edilir; o dövrün italyan portretinin inkişafına Mərkəzi Avropa sənətkarlığı güclü təsiri göstərmişdir. Rəssamın üz cizgilərinin konkretliyinə və xarakterliyinə həddindən artıq maraq göstərməsi, bu portretin ilk baxışda hələ Erkən Dirçəliş dövrünə aid olmasına dair təəssürat yaranır.
Qraşenkov əlavə edir: "baxmayaraq ki, mühüm hissəsini itirmiş əsərin proporsiyaları kobud şəkildə pozulmuşdur, "Cinevra Bençinin portreti" indi də güclü təəssürat yaratmağa qadirdir. Bu yalnız portret büstünə yeni yanaşma tərzi və peyzaj fonu sayəsində deyil, həm də həmin hissənin yeni təfsiri, incə hesablanmış işıq effektləri, həm də obrazım ümumi emosional-psixoloji əhvalı ilə əlaqəlidir."
Üstəlik model-qız xarakterik üz cizgilərinə malikdir, ancaq şəklin müəllifi onları vurğulamır (hansını ki, normal kvatroçento ustası edərdi), əksinə, onları yumşaldır, psixoloji xarakteristika ilə tipləşdirir, ümumiləşdirir və dərinləşdirir.
Beləliklə, rəsm əsərində ənənə (təsvirin bir qədər kəsri detallaşdırılması) və yenilik (landşaft sayəsində yaradılmış poetik atmosfer) möcüzəvi və həmahəng şəkildə bir-biri ilə birləşir.
Şöhrəti
Bu şəkildə təsvir olunmuş modelin yaratdığı sakit mərkəzləşdirilmişliyi və yaratdığı əhvali-ruhiyyə sayəsində insanlar arasında çox məşhurdur: "Vaşinqton portretində seyircini xüsusilə təəccübləndirən əsas məqam, onun mənəvi əlçatmazlığı, onun intellektual təcrid edilməsi və müəmmalığıdır (…)". Həm də Vaşinqton portretinin yaratdığı müəmmalıq hissinin əsası onun emosionallığında deyil, məhz intellektual dolğunluğunda qoyulmuşdur. Vipper yazırdı ki, "Portret, sözsüz olaraq soyuq və eyni zamanda öz kəskin dalğınlığı ilə həyəcanlandırır". Rəssamın bacarığı sayəsində, bu şəkildə "zahirdən heç də mükəmməl olmayan qadın modeli öz tərzində bədii əsərin yaradılması üçün ideal şəkildə xidmət göstərmişdir".
Andrey Tarkovski bu modelin üz cizgilərindən aldığı təəssürat haqqında bunları yazırdı: "Portretin insan üzərində yaratdığı təəssürat haqqında yekun fikir söyləmək mümkün deyil. Hətta portretin bəyənilməsi və ya bəyənilməməsi, portretdə təsvir edilmiş qadının cazibədar olması və ya olmaması haqqında da fikir söyləmək mümkün deyil. O həm sevimli, həm də xoşagəlməzdir. Onda nəsə çox gözəl, sözlə deyilə bilməyən və eyni zamanda özündən uzaqlaşdıran və şeytani bir şey vardır. Ancaq şeytani — burada heç də cəzbedici-romantik mənada istifadə edilmir. Sadəcə olaraq, o, xeyirlə şərin astanasında yerləşir. Həmin bu cazibə mənfi nişanəlidir: onda nəsə degenerativ və nəsə çox gözəl bir şey var…".
Simvolika
250px|thumbnail|left| Da Vinçi — [[Maqların şükranlığı (Da Vinçi)|Maqların şükranlığı, 1481, Uffitsi qalereyası. Rəssamın bu əsəri Cinevranın ailəsinin evində saxlanmışdır. ]] Lixtenşteyn hersoqlarının kolleksiyasında bir neçə əsr boyunca qorunub saxlanılmış bu şəklin atributlaşdırılma cəhdlərinin başlamasına baxmayaraq, öz hazırkı adını çox illər sonra əldə edə bilmişdir. Lixtenşteyn kataloqlarında tablonun adı bir müddət müəllifliyi anılmadan və ya kifayət qədər qəribə atributsiya altında hallanırdı; məsələn, 1780-ci ildə tərtib edilmiş xüsusi kataloq, rəsm əsərini Lukas Kranaxanın fırçasına aid edirdi.
Bençi nəsilindən olan Cinevranın rəssam Leonardo da Vinçi tərəfindən hansısa portreti yaratması və həmin əsərin mövcudluğu rəssamın hələ ən erkən tərcümeyi-hallarında xatırlanırdı. Vazari bu haqda yazırdı :
Həmçinin Leonardonun erkən anonim bioqrafı da (o, Anonimo Gaddiano adı ilə tanınırdı) bu barədə xatırlayırdı : "Florensiyada o, Cinevra d'Ameriqo Bençinin portretini naturadan çəkmişdir və onun tamamladığı iş elə mükəmməl idi ki, sanki Cinevra kətan üzərindən insanları seyr edirdi". Bu identifikasiya (yəni eyniləşdirmə) əvvəlcə Antonio Billi, daha sonralar isə Malyabekyano kodeksinin anonim müəllifi tərəfindən təkrarlanmış şəhadətnamələrə uyğun gəlir.
Adı qeyd olunan işin konkret şəkillə eyniləşdirilməsi uzun müddət qeyri-müəyyən qalırdı: Cinevra Bençi obrazını Leonardonun tədqiqatçıları həm Luvr muzeyində saxlanılan "Möhtəşəm Ferronyera" əsərində, həm də digər leonardesk (Leonardesk — Leonardo da Vinçinin Milandakı fəaliyyət illərinin üslubundan təsirlənən lombardiyalı İntibah dövrü rəssamlarına verilən ümumiləşdirici addır) portretlərində izləyirdilər.
Venturi, Suida və Berenson kimi bir çox incəsənət tarixçiləri və bədii tənqidçilər tərəfindən Lixtenşteyn sülaləsinin Vyana kolleksiyasında saxlanılan həmin bu "naməlum qadın təsviri" Leonardonun müəllif olduğu əsərlərin siyahısına əlavə edilmişdir. Beləliklə, o Vazari tərəfindən xatırladılmış işlərin dairəsinə düşən təsvir ola bilərdi. İrəli sürülmüş fərziyyəyə əsasən, tablonun hər iki tərəfində təsvir olunmuş ardıc ağacının budaqları məsumluğun simvolu hesab edilir (, cinepro) və məsumluğu bildirən bu söz özündə Cinevra adına eyham vurur. Məhz Cinevranın kətanda təsvir edildiyini iddia edən atribusiya artıq XX əsrdə hamı tərəfindən qəbul edilmiş oldu. Simvolikalara maraq İntibah dövründə rəssamlar arasında çox geniş yayılmışdı; Pizanello da eyni ilə Leonardo kimi, özünün "Cinevra d'Estenin portreti" əsərini yaradarkən, tablonun küncündə ardıcın kolunu çəkmişdi, Luara adlı qadınları isə, adətən dəfnə ağacının fonunda təsvir edirdilər. Adı çəkilən bu atribusiyanı Bode, onun ardınca isə Hildebrandt kimi məşhur tarixçilər müdafiə edirdi. Bu gün o hamı tərəfindən qəbul edilmiş hesab edilir.
Cinevra Bençinin şəxsiyyəti
Varlı və mötəbər Bençi ailəsi öz maliyyə fəaliyyəti ilə məşhur Mediçi sülaləsinə sız bağılanmış və məhz bu səbəbdən də o dövrün Florensiya cəmiyyəti sırasında mühüm mövqeyə sahib idi. Cinevranın atası Ameriqo Bençi humanist, Qədim Yunan və Roma müəlliflərinin kolleksiyaçısı, eləcə də ədəbiyyatçıların, filosofların və rəssamların yaxın dostu və himayədarı idi. O, Karecidə yerləşən Platon Akademiyasının yaradıcısı olmuş Marsilio Fuçino ilə xüsusi dostluq əlaqələrində idi. Onun atası, yəni Covanni Bençi Mediçi bankının Baş müdiri vəzifəsində çalışmış və əldə etdiyi sərvətin bir qismini oğluna bağışlamışdır. Covanni çox keçmədən məlahətli Cinevra Peruttsi ilə evlənməyə qərar vermişdir (onun nəvəsi də ehtimala əsasən, C. Peruttsinin şərəfinə adlandırılmışdır); onun oğlu Ameriqo da bir müddət bu bankın qulluqçusu idi. Vazarinin bildirdiyinə görə, Leonardo Ameriqo ilə yaxın dostluq münasibətlərində idi; Milana qayıdarkən, rəssam bir zamanlar yaratdığı "Sehrbazların şükranlığı" əsərini ona hədiyyə etmişdir. Onun qardaşı Covanni də həmçinin rəssamın dostu idi.
Arxiv axtarmaları və tədqiqatı nəticəsində məlum olmuşdur ki, öz vaxtının məşhur və istedadlı intellektualı Cinevra Bençi 1456 və ya 1457-ci ildə anadan olmuşdur. O, 15 yanvar 1474-cü ildə hələ 16–17 yaşında olarkən dul qalmış Luici Nikkoliniyə ərə gedir ; toy vaxtı adaxlının ondan iki dəfə yaşlı olduğu məlum olur. O, öz ərinə 14 min florinə bərabər olan əhəmiyyətli cehiz gətirmişdir. Luici Nikkolini Florensiyanın zəngin və çox məşhur ailəsindən idi və Bençilərdə olduğu kimi, Mediçi sülaləsinin tərəfdarı idi. Bu sevgi ittifaqından uşaq dünyaya gəməmişdir. Bir müddət sonra Luici ciddi maliyyə çətinliklərini hiss etməyə başlayır — artıq 1480-ci ildə onun borcları bütün onun əmlakının həddini ötüb keçir.
Cinevra yüksəktəhsilli bir qadın idi; öz gözəlliyi, yaraşıqlığı, səxavətliyi, eləcə də musiqi və poeziyaya göstərdiyi sonsuz marağa görə Florensiyada və Romanın yüksək səviyyəli cəmiyyəti tərəfindən yaxşı tanınırdı. O dövrün çağdaş insanları Cinevranı La Bencina adlandırırdılar — bu, onun soyadından yarnmış kiçildici-oxşayıcı ləqəb idi və onun çox incə və balaca bədən uruluşuna işarə edirdilər. Onlar onun dindarlığını, fədakarlığını, gözəlliyini və intellektini yüksək qiymətləndirirdilər. Möhtəşəm Lorenso özünün iki sonetini məhz Cinevaya həsr etmişdir (məsələn, Io son quella pecorella / che il pastor suo ha smarrito…); o özü də şeir yazmağa çox həvəsli idi, amma onun əsərlərindən günümüzə kimi tək sətir qorunub saxlanılmışdır:
Onun haqqında yazmış şair Kristoforo Landino bildirirdi ki, "onun əlləri insanı təkcə öz gözəlliyi ilə deyil, həmçinin iynə ilə işləyən zaman məharəti ilə təəccübləndirirdi". O, öz xatirələrində heyranlıq hissi ilə bu əllər haqqında düz iki dəfə yazmışdır və bildirirdi ki, "Bembo onun Pallada kimi bacarıqlı əllərindən zövq alırdı". Başqa bir şair Alessandro Braççezi, Cinevranın geyimdən təsadüfən yerə düşmüş bənövşə güllərini yığaraq, gizli olaraq Bernardo Bemboya göndərmişdir. Alessandro da Cinevranın "fil sümüyü kimi bəmbəyaz" əl barmaqlarını tərifləyirdi.
Övladı olmayan dul Cinevra, 1521 və ya 1530-cu ildə təxmini olaraq vərəm xəstəliyindən vəfat etmişdir. Leonardo da Vinçiyə məxsus bu portretin identifikasiyası barəsində məlumatlandırılmayan köhnə alimlər arasında Cinevra obrazının həmçinin rəssam Domeniko Girlandayo tərəfindən Tornabuoni kapellasının qübbəsində təsvir edildiyi barədə xatırlamalar mövcud idi (Vazarinin göstərişləri əsasında). Bununla belə, indi Vazarinin yanıldığı və "Mariya və Yelizavetanın görüşü" adlı freskada Covanna Tornabuoninin təsvir edildiyi hesab edilir.
Portretin sifariş səbəbləri
200px|thumbnail|right| Bernardo Bembonun emblemi — palma və dəfnə budaqlarından çələngin ortasında "Fəzilət və Şərəf" yazılıb. Rəsm əsərinin yaranma səbəbləri elmi diskussiyaların başlıca predmetidir. Renessans dövründə qadınların portretlərini adətən 3 səbəbə görə çəkirdilər — nişanlama və ya toy mərasimləri zamanı, eləcə də öldükdən sonra. Əgər portret nikah portreti idisə, bu zaman əsərdə ər və arvad birlikdə təsvir olunur, qadın isə sağ tərəfdə göstərilirdi (yuxarıda qeyd edilən Lorenso Kredinin portretində olduğu kimi). "Cinevra Bençinin portreti" də tez-tez modelin nikah və ya nişanı ilə əlaqələndirilir, təsvir edilmiş ardıcın ismət simvolu olması vurğulanır. Leonardonun gənc qızın üzünü bilərəkdən "yanlış" tərəfə istiqamətləndirməsini əsas gətirən bir çox alimlər isə hesab edirdilər ki, bu çox guman ki, məhz nişanlama münasibətilə hazırlanmış portret idi. Belə olan halda, yaranmış bu vəziyyət ekspertlər arasında daha da çox təəccüb hissini doğururdu, çünki təsvir obyektində gəlinin zəngin cehizi, zinət əşyaları və qiymətli parçadan toxunulmuş paltar demonstrasiya olunmurdu (adətən bu cür pompez portretlər, hər hansısa bir şəxsin ailə statusunu vurğulamaq üçün istifadə olunurdu). Cinevra portretinin xüsusi olaraq nişan və ya toy münasibətilə çəkilməsini bildirən versiya (XX əsr ədəbiyyatının öyrənilməsi zamanı) insanlar arasında daha çox yayılmışdır, amma son onilliklərin tədqiqatı sübut etmişdir ki, bu iddia çox guman ki, səhvdir.
Portret ehtimal olunur ki, Venesiya Respublikasının Florensiyadakı səfiri Bernardo Bembo tərəfindən sifariş olunmuşdur; Bernardo gözəl Cinevranın yaxın dostu və mənəvi pərəstişkarı idi. Bundan başqa, onların münasibətləri bir çox yazılı mənbələrdən məlumdur. Bu versiyanın gerçəkliyini tablonun arxasındakı şəkil işarə edir. Orada təsvir olunmuş dəfnə və palma ağaclarının çələngi zəngin Bernardo Bembonun fərdi emblemi sayılırdı. O, həmin bu emblemi şəxsi kolleksiyasında saxladığı əlyazmalar üçün, eləcə də 1483-cü ildə memar Pyetro Lombardoya sifariş etdiyi Dantenin məqbərəsinin və ətrafdakı binaların tikintisi zamanı "ekslibris" (yəni kitab nişanı və ya kağız etiket) kimi istifadə etmişdir. Lakin adı çəkilən bu tabloda onun emblemini simvolizə edən iki bitkinin mərkəzinə daha birisi — yəni Cinevranın şəxsi nişanəsi olan ardıc budağı da əlavə edilmişdir. Beləliklə, porterit arxa tərəfinin səthində təsvir edilmiş emblem, iki sevgilinin heraldik nəbati sarınmasını ifadə edir (bu, təbii şəkildə İntibah simvolika ənənələrinə uyğun gəlirdi). Üstəlik əgər indi emblemi "Gözəllik ləyaqəti bəzəyir" devizi bəzəyirsə, infraqırmızı çəkiliş zamanı müəyyən olunmuşdur kimi, keçmişdə onun mərkəzidə tamamilə başqa yazı, yəni Virtus et honor (Şərəf və Ləyaqət) yazısı yerləşirdi (B. Bembo adətən imza qoyarkən məhz bu köhnə devizdən istifadə edirdi).
Alimlər hesab edirlər ki, Bernardo Bembonun sifariş etdiyi və həmin dövr üçün olduqca qabaqcıl və ictimaiyyət tərəfindən bir qədər müsbət qəbul edilməyən belə bir əsərin yaradılması Petrarkanın bir çox sonetlər yazmasına səbəbkar olmuş Lauranın əfsanəvi portreti ilə bağlı idi (deyilənlərə görə, Petrarkanın rəssam Simone Martiniyə gözəl Lauranı mədh edə biləcək rəsm əsərini sifariş etməsi, Bernardo Bembonu çox həyəcanlandırmış və bir müddət sonra buna bənzər addımı təkrarlamağa ilhamlandırmışdır ). Belə bir rəsm əsərinə sahiblik, petrarxist və humanist ənənələr məcrasında daim yaşayan Bemboya öz mənəvi hisslərini bildirmək imkanını yaradırdı.
Cinevra Bençinin Bernardo Bembo ilə münasibətləri
200px|thumbnail|left| [[Hans Memlinq — Əlində imperator Neronun sikkəsini tutmuş kişinin portreti (Bernardo Bembo?), 1480-ci ildən əvvəl, Antverpen Kral İncəsənət Muzeyi. ]] Cinevra və Bembonu bağlamış əlaqələr müasirlərin göstərişlərindən, həmçinin bu münasibətlərin şərəfinə yazılmış şeirlərdən məlumdur. Görünür Bembo özü poetik istedada malik deyildi və onun sifarişi üzrə Kristoforo Landino və Alessandro Braççezi kimi şairlər tərəfindən latın dilində 10 əsər yazılmışdır (bu əsərlər təxmini olaraq 1480-ci ilə aid edilirlər). Bu şeirlərdə eşq münasibətləri burada sırf platonik tərzdə təqdim olunmuşdur.
Bernardo Bembo Florensinada Venesiya respublikasının səfiri qismində iki dəfə çalışmışdır. İlk dəfə o, yəni 1475-ci ildə bu şəhərə qədəm qoyanda Cinevra artıq ərdə idi; şəhərə gəldikdən sonra isə, o, tez bir zamanda gənc qızın favoriti (yəni pərəstişkarı) olmuşdur. Deyilənlərə görə, Cinevra da onun sevgi hislərini qarşılıqlı olaraq bölüşdürürdü, ancaq dərin dindarlıq onu daha artıq hərəkətlərdən dayandırırdı. Leonardo tərzinin üslub analizinə əsasən demək olar ki, portret məhz həmin dövrdə yazılmış və ya heç olmasa başlanmış ola bilərdi.
1476-cı ilin yaz ayında Bembo 2 il sonra yenidən Florensiyaya qayıtmaq və orada 1480-ci ilin martına qədər qalmaq üçün geriyə, doğma Venesiya şəhərinə qayıdır. Bir neçə ildən sonra isə, o, qəti şəkildə öz Vətəninə qayıdır və sevimli ailəsi ilə yenidən birləşir.
Florensiyada olduğu zaman onun işə götürdüyü şair Kristoforo Landino, çox incə üz cizgilərinə sahib yeni evlənmiş Cinevraya onun necə xoşbəxt olduğunu bildirir və öz latın şeirlərində platonik pərəstişkarı tərifləyir, güclü və gözəl, özündə üstünlük və şənliyi uğurla uyğunlaşdıran Venesiya senatının görünən üzvünün onu nə qədər sevdiyini və hətta sitayiş belə etdiyini bildirirdi; başqa bir elegiyada isə, o, Bembonun üstünlüklərini tərifləyirdi: müxtəlif şəhərlərdə çalışdığı vəzifələrdə onun ehtiyatlılığı, təhsilliyi, müdrikliyi və müvəffəqiyyətlərini.
Elegiyalarından birində lətafətli və təvazökar Cinevranın yanında oturaraq zarafat etməsi və daha sonra fırtınadan sonra günəşi xatırladan təbəssümünü göstərməsi zamanı Bernardonun solğun rəngli, əsəbi və titrək səsli olmasını riqqətlə təsvir edir; Landino həmçinin utanmayaraq, səfir Bernardonun öz həyat yoldaşı və ailəsi ilə yenidən birləşmək üçün doğma diyarına qayıtmasından sonra gözəlçə Cinevranın necə əzab və sonsuz dərd çəkəcəyini yazırdı.
Cinevra və Bernardonun ayrılığı çox pessimist notlarla müşayiət olunurdu. Müasirlərinin sözlərinə görə, qəfilmdən onun həyatından çıxmasından sonra Cinevra sınmışdı. Landino qeyd edir ki, bu hadisə onu ədəbi fəaliyyətə dalmağa sövq etmişdi. Bembonun ömrünün sonuna (1480) yaxın onun əri yazır ki, o, ağır xəstə olmuşdu. Bir müddət Cinevra könüllü şəkildə kənd yerinə sürgündə olmuşdu. Bu haqqda Lorenzo Mediçi yazdığı sonetdə məlumat verərək onu yolunu azmış quzu ilə müqayisə edir və cəmiyyətdə onun yoxluğunun yaratdığı narazılıqdan bəhs edir. Onun sonrakı həyatında baş vermiş hər hansı bir əhəmiyyətli hadisə və ya epizodlar haqda heç bir məlumat yoxdur.
Provenans
200px|thumbnail|left|Karl Eysebius Lixtenşteynlərin rəsm qalereyasının əsasını qoyub. Portret Leonardo tərəfindən Florensiya şəhərində yaradılmış ("Mona Lizadan" fərqli olaraq) və rəssamın bir müddət sonra Fransaya köçməsi zamanı orada qalmışdır (digər tərəfdən, "Cinevra" adında hansısa xanımın portreti 1500-cü ilə aid olan Ambuaz inventoriyasında xatırlanırdı; bununla belə ehtimal etmək olar ki, bu ad həmin dövr üçün olduqca populyar idi). Öz yaradılmasından yarım əsr sonra, rəsm əsəri izsiz-soraqsız itir.
Alimlər güman edirlər ki, portretin Bembo tərəfindən sifariş olunmasına baxmayaraq, o heç bir zaman ona sahib deyildi: məsələn, çünki onda portreti girov kimi geri almaq üçün kifayət qədər maliyyə vəsaitinə malik deyildi və ya çünki o, Florensiyanı tərk edən vaxt artıq Cinevraya öz sevgi marağını itirmişdi. 200px|thumbnail|right|Portretin [[Milli Sənət Qalereyasında sərgilənməsi.]] Əgər portret Bemboya aid idisə, o çətin ki, bu əsəri özü ilə doğma Venesiya şəhərinə apara bilərdi (onun oğlu Pyetro Bembo tərəfindən daha sonralar aparılan əmlakın siyahıyaalınması zamanı bu əsərin adı çəkilmir). Bundan başqa, bir neçə il sonra İzabella d'Este Çeçiliya Qalleraniya müraciət edərək, rəssamın hər hansı bir işini görə bilmək üçün Leonardonun çəkdiyi portreti ona göndərməyi xahiş edir. Əgər Cinevranın portreti İzabellanın tez-tez ziyarət etdiyi Bemboda olsa idi, onun belə bir xahiş etməsinə ehtiyac qalmazdı. Ehtimal olunur ki, şəkil Cinevra ilə qalırdı.
Şəkil Lixtenşteynlərə Otuzillik müharibə illərində düşə bilirdi (1712-ci ildə və ya hətta daha öncə); deyilənlərə görə, bu nəsilin yüksəlişi məhz bu əsərlə bağlı idi. Knyaz Karl Eysebius (1611–1684) qalereyanın banisi idi; o, kabinet formatlı kiçik şəkillərə və qravür əsərlərinə üstünlük verən ehtiraslı kolleksiyaçı idi. Rəsm tablosunun arxa tərəfindəki Lixtenşteyn evinin gerbi və qırmızı nişanə təxminən 1733-cü ildə, yəni onun kolleksiyada qeyri-müəyyən müddət üçün gətirildiyi dövrdə vurulmuşdur. Ona əsasən, şəkil növbəti knyazın, yəni Hans Adamın (1657–1712) Fideikommissgalerie'sinə daxil olurdu; bununla belə, yeni sahib daha çox barokko üslubunda yaradılmış rəsm əsərlərinə üstünlük verirdi. Güman edirlər ki, əsəri Karl Eysebius və ya Hans Adam ala bilərdi, çünki onların hər ikisi səyahət etməyi çox sevirdilər. Mətbuatın dayandırılması dövründə, kolleksiya artıq onun varisi sayılan Yozef Venzelin mülkiyyətinə keçmişdir.
Yeni dövrdə tablo Lixtenşteyn sülaləsinə məxsus Vyana qalereyasında saxlanılırdı. Anşlüss baş verdikdən dərhal sonra, rəsm əsəri gizlincə Lixtenşteynlər tərəfindən Vyanadan Vaduz qəsrinə köçürülmüşdü. Şəkil Vaşinqtonun Milli Sənət Qalereyası (Ailsa Mellon Bruce Fund) tərəfindən o dövr üçün rekord məbləğ sayılan 5 mln. ABŞ dollar müqabilində müharibədən sonra çox çətin maliyyə vəziyyətinə düşmüş mülkədar Lixtenşteyn knyazı II Frans İosifdən satın alınmışdı.
Doktor (Doktor Kim)
Doktor Qalifrey planetindən, yadplanetli Zaman Hökmdarı irqinə aiddir. O, TARDİS adlı zaman maşınında zamanda və məkanda səyahət edir. TARDİS adı Time And Relative Dimension In Space abbriveaturasından gəlir.
The Daily Telegraph qəzeti Doktoru Britaniyada ən tanınmış yadplanetli kimi qeyd etmişdir.
Vuktıl
Vuktıl — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Komi Respublikasına daxildir.
Vorkuta
Vorkuta — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Komi Respublikasına daxildir. Vorkuta qütb dairəsində yerləşir. Əhalisinin sayına görə, qütb zonasının üçüncü şəhəridir. Şəhərdə 60 mindən çox adam yaşayır. Vorkuta 1930-cu ildə salınıb və buna səbəb ərazidə iri daş kömür yataqlarının ortaya çıxması olub.
Turanə Ağayeva
Turanə Ağayeva — Azərbaycanlı para-cüdoçu. Turanə Ağayeva, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında gümüş medal qazanıb.
Karyerası
Turanə Ağayeva 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. -70 kiloqram çəki dərəcəsində o, 1/2 final mərhələsində Türkiyə idmançısı Aytən Özyuruku 001:000 hesabı ilə məğlub etdi və həlledici, final görüşünə vəsiqə qazandı. Finalda görüşündə isə Turanə Ağayeva, Azərbaycan cüdoçusu Ramilə Kaştayevaya 000:011 hesabı ilə məğlub oldu və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Canaq
Canaq – Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Tabasaran rayonunda yerləşən kənd. Canaq kəndi ""Ərkit kənd sovetliyinə"" daxildir.
Milli tərkibi: Azərbaycanlılar.
Toponim
Canaq sözü dəmirçiliklə bağlı olması ehtimal edilir.
Coğrafiyası
Rayon mərkəzi olan Xuçni kəndindən 7,5 km şərqdə yerləşir.
Qozlu (Kəlbəcər)
Qozlu (əvvəlki adı: Vaquas) — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Qozlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Vaquas kəndi Kəlbəcər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Vaqaus kəndi Qozlu kəndi adlandırılmışdır. Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Toponimikası
XIX əsrdə buraya erməni ailələri köçüb gəldikdən sonra kəndin adı ermənicəyə tərcümə edilərək Vaquas (Qozlu) kimi rəsmiləşdirilmişdi. 1992-ci ildə keçmiş adi bərpa edilmişdir. Oykonim "qoz ağacları ilə zəngin" mənasındadır.
Tarixi
Qozlu kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi, lakin 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürüldü. Qozlu kəndi də Kəlbəcər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biridir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin yamacında yerləşir.
Ka (Misir mifologiyası)
Ka — Qədim Misir mifologiyasına görə insanın həyat qüvvəsi.
Yemva
Yemva — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Komi Respublikasına daxildir.
Jubula
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Alatoran. Saqa: Sübh (I hissə) (film, 2011)
'''Alatoran. Saqa: Sübh (I hissə)''' 2011-ci il Amerika istehsalı olan Stefani Mayerin eyni adlı romanlar seriyası əsasında çəkilmiş 4-cü filmdir.
Məzmun
Bella Svon artıq hamilədir. İndi o yarı-insan, yarı-vampir övladını dünyaya gətirmək arzusundadır. Lakin onun bu istəyinə Edvard və digər Kallenlər mane olurlar. Çünki bu çox təhlükəlidir. Çıxılmaz vəziyyətdə olan Bellaya gözləmədiyi anda Rozali kömək edir. Lakin onlar bilmirlərki bu işin axırı faciə ilə qurtara bilər.
Masahiko İnoha
(d. 25 avqust 1985) — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 21 oyun keçirib, 1 qol vurub.
Xaçmaz
Xaçmaz — Azərbaycanda şəhər, Xaçmaz rayonunun inzibati mərkəzi. 1938-ci ildə rayon tabeli şəhər statusu almışdır.
Tarixi
Xaçmaz şəhərinin tarixi tam öyrənilməsə də məlumdur ki, artıq XVII əsr mənbələrdə Xaçmaz adı çəkilir. Şəhərin Qudyalçayın sahilində yerləşməsi də yəqin ki, təsadüfi deyil, çünki bu çayın mənsəbində o zamanlar tanınmış liman olan Niyazabad yerləşirdi. Şəhərin karvan ticarət yolları üzərində yerləşməsi onun sürətli inkişafına səbəb olmuşdur. XX əsrin əvvəlində inşası başa çatan Bakı-Mahaçqala (Petrovsk) dəmir yolu üzərində Xaçmaz stansiyasının tikintisi şəhəri vacib nəqliyyat məntəqəsinə çevirdi. 1930-cu ildə şəhər rayon mərkəzinə çevrildi. 1945–1954-cü illərdə tikilən Xaçmaz konserv kombinatı isə uzun müddət Avropa qitəsində istehsalat gücünə görə ən iri müəssisələrdən biri olmuşdur. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən "2010–2014-cü illər üçün Xalq Yaradıcılığı Paytaxtları" Proqramına uyğun olaraq Xaçmaz 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əfsanələr paytaxtı elan olunub. 2014-cü ildə Xaçmaz şəhəri, Bakı prospektində Bayraq Meydanı yaradılmışdır. Orada 85 metr hündürlüyündə Bayraq dirəyi qaldırılmışdır. Bayrağın uzunluğu 30 metr, eni isə 15 metrdir. Həmin ərazidə Bayraq Muzeyi fəaliyyət göstərir.
Neobisium medvedevi
Neobisium medvedevi — Neobisium cinsinə daxil olan yalançıəqrəb növ. Azərbaycanın endemik canlısıdır
Kovasna (judets)
Kovasna judetsi  — Transilvaniya regionunda yerləşən Rumıniya judetsi.
Əhalisi
2007-ci ildə əhalinin sayı 223 364 nəfər təşkil edirdi, sıxlığı — 103,73 nəf./km².
2011-ci ildə etnik tərkibi:
İnzibati bölgüsü
Judetsə 2 bələdiyyə, 3 şəhər və 40 kommuna daxildir.
Kəfər Şuş
Kəfər Şuş (كفرشوش) — Suriyada, Hələb mühafəzəsində, Əzaz məntəqəsinin Suran nahiyəsində kənd. 2004–cü il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 95 nəfərdir. Kəndin əhalisini türkmanlar təşkil edir. Kənd Əzaz şəhərindən 12 km şimal–şərqdə, Suriya–Türkiyə sərhəd xəttinə yaxın (3 km) ərazidə, dəniz səviyyəsindən təqribən 496–499 metr hündürlükdə yerləşir.
Quş yuvası
Quş yuvası — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Buynuzlu yapalaqca
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Şükür Əhmədov
Şükür Əhmədov (1926–1970) — Sovet azərbaycan heyvandarı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1949).
Həyatı
1940-cı ildə Naxçıvan rayonunun "Azərbaycan" kolxozda əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Sonralar bu kolxozda baş çoban. Həmçinin Karl Marks adına kolxozun sədrinin müavini işləyib, Şahtaxtı baytarlıq şöbəsinin müdiri, sonralar kolxoz sədri H. Cavid adına kolxozun baytarı, Şahbuz rayonundakı, "Azərbaycan" kolxozunda, Kəngərli rayonunun Böyükdüz kənd kolxozunda sədr çalışmışdır.
Heyvandarlığın yüksək məhsuldarlığının üçün1949-cu il 24 iyun tarixli SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə, əmək rəşadəti göstərdiyinə görə Hüseynov Qasım Rəsul oğlu "Oraq və Çəkic" medalına Sosialist Əməyi Qəhrəmanı fəxri adına layiq görülmüşdür ."Lenin" ordeni, ilə təltif olunub.
1970-ci il iyulun 5-də doğma kəndində vəfat edib.
İnta
İnta — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Komi Respublikasına daxildir.
Şindilər
Şindilər – Gürcüstanın Dmanisi rayonunda yerləşən kənd.
Coğrafiyası və iqlimi
Şindilər kəndi Şindi dağının ətəyində yerləşir. Şindi dağı Dmanisi (Başkeçid) rayonunda yüksək dağlardan biridir. Onun hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 2050 metr yüksəklikdədir. Şindilər kəndi isə 1350 metr yüksəklikdədir. Şindilər kəndi Suludərə və Tağlı çaylarının arasında, Dmanisi qəsəbəsindən 4 km aralıda yerləşir.