cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirzə Şəfi Vazeh
Mədrəsə təhsili
Şəfinin hələ mədrəsədə təhsil aldığı vaxtlarda, Təbrizdən Gəncəyə Hacı Abdulla adlı biri qayıdır, Berjenin sözlərinə görə, o insan "gözəl qəlb keyfiyyətləri və yüksək mənəviyyat" sahibi idi. Həmin Hacı-Abdulla Mirzə Şəfinin şəxsiyyətinin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynamışdır.
Adolf Berjenin məlumatına görə, Hacı Abdulla Gəncədə anadan olmuşdur və Təbrizə alverlə məşğul olmaq üçün getmişdir. İranda o, müqəddəs yerlərə baş çəkdi, oradan da həcc ziyarəti etmişdir. Sonra o, bir müddət Bağdadda yaşamışdır və orada Seyid Səttar adlı dərvişlə tanış olaraq, onun sayəsində sufizm əqidəsi və inamı ilə tanış oldu. Gəncədə Hacı Abdulla Şah Abbas məscidinin axundları və yerli mollalar ilə dini xurafatları və mövhumatın əsassız və absursd olduğunu sübut edərək, daim mübahisə edirdi. Bununla bağlı onun ruhanilərin arasında çoxlu düşmənləri və bədxahları yarandı. Mirzə Şəfi mədrəsə tələbəsi olduğu vaxtlarda Hacı-Abdulla ona havadarlıq edir və maarifləndirirdi. Gənc Şəfinin düşüncə tərzində belə çevrilişi görən mədrəsə mollaları gələcəkdə onunla məşğul olmağa imtina etdilər. Bununla əlaqədar Şəfi mədrəsəni tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Berjenin sözlərinə görə, o hadisələrdən sonra Şəfinin ruhanilərə olan nifrəti inkişaf etməyə başlayır. Mirzə Şəfi hələ Hacı-Abdulla ilə tanışlıq etmədən öncə də mollalardan uzaq dururdu. Seyidzadənin sözlərinə görə, onun Hacı-Abdulla ilə baxışlarının oxşarlığı buna əsaslanıb. Mollalarla mübahisələrdə Mirzə Şəfiyə dəstək göstərən Hacı Abdulla idi, hansı ki Mirzə Şəfinin taleyinə güclü təsir göstərmişdir və Seyidzadənin ehtimalına görə, onu övladlığa götürmüşdü.
Gəncədə mədrəsəni tərk etdikdən sonraki həyatı
Berje xəbər verir ki, Şəfi mədrəsədən ayrıldığı vaxtda, Cavad xanın qızı Püstə bəyim özünə mirzə axtarırdı ki, iki kiçik kənd ilə idarəetmə məsələlərin həlli üçün yazışma aparsın. Püstə bəyim və Hacı Abdulla qonşu idilər və bir-birini yaxşı tanıyırdılar. Püstə bəyimin istəyini örgənərək, Hacı Abdulla ona Şəfini məsləhət gördü və "dürüstlüyünə tam arxayın ola biləcək" insan kimi tanıtdı, həmdə Şəfi təkçə fars dili bilikləri (o illərdə fars dili Cənubi Qafqazda yazışma dili kimi qəbul olunmuşdu) ilə deyil, həm də gözəl dəst-xətti ilə seçilirdi.
thumb|200px|"Mirzə Şəfi Vazehin portreti", [[Gəncə Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi. (rəssam: N. Babayev)]]
Püstə bəyim Şəfini işə götürdü, və Berjenin sözlərinə görə, o vaxtdan onu Mirzə Şəfi çağırmağa başladılar. Amma ədəbiyyatşünas Əli Əjdər Seyidzadə Adolf Berjenin fikri ilə razı deyil, onun fikrincə, Şəfi "mirzə" adını xan qızının məktub yazanı olduğu üçün götürmüyüb, çünki hələ o illərdə Mirzə Şəfi şah Abbas məscidinin yanında xəttatlıq və şərq dilləri üzrə dərs keçdiyi şəxsi məktəbini yaratmışdır. Mirzə Şəfi Püstə bəyimin yanında az müddət işlədi. 1826-cı ildə İran və Rusiya arasında yenidən müharibə başladı. İranlılar Cavad xanın böyük oğlu Uğurlu xanın başçılığı altında Gəncəni ələ keçirdilər və burada təxminən üç ay qaldılar. Şamxor döyüşündə məğlubiyyətdən sonra Uğurlu xanın qoşunu Gəncəni tərk etməyə məcbur oldu. Uğurlu xan bacısı Püstə bəyimlə birgə İrana getdi (bu tarixi hadisəni "Fars müharibəsi haqqında qeydlər" (rusca "Записки о персидской войне") əsərinin müəllifi qraf Simoniç təsdiq edir).
Bundan sonra Mirzə Şəfi Gəncə məscidini hər gün ziyarət etməyə başlayır, orada hücrələrin birində qazanc üçün müxtəlif müsəlman kitablarını nəsr eliyir, Hacı Abdullanın dəstəyi ilə birlikdə bu işdən gələn pul onun həyatının sonuna kimi bəs eləməli idi. Lakin Hacı Abdullanın 1831-ci ildə vəfatı Şəfinin bu yardımdan məhrum etdi. Hacı-Abdulla Mirzə Şəfiyə 400 dumat vəsiyyət etdi, ancaq Şəfi yalnız yarısını ala bildi, çünki qalanını varislərdən götürə bilmədi. Bu pullar Şəfiyə borclarını ödəməyə və ən zəruri şeyləri alamağa kömək etdi. Bundan sonra Mirzə Şəfi məsciddə kitabları nəsr eləməyə davam etdi, lakin tezliklə İranda litoqrafiya tətbiq edildiyindən, bu məşğuliyyət onun üçün az faydalı oldu və o, yoxsulluq həddinə çatdı.
Adolf Berje Mirzə Şəfi haqqında xeyli məlumat toplamışdır, o, köhnə sakinləri sorğu-sual edərək ətraflı bilgilər almışdı və Mirzə Şəfinin əvvəlki illərinə aid çoxlu məlumatlar vermişdir. Mirzə Şəfinin Gəncədəki həyat dövrü haqqında bioqrafik məlumatların bir hissəsi Berjenin 1845-ci il tarixli formulyar siyahısında saxlanılıb. Bu siyahıda yazılıb ki, Şəfi 1840-cı ildə Tiflisə yola düşmədən öncə, "Elizavetpol şəhərində ərəb və fars dillərinin fərdi tədrisi ilə məşğul olurdu".
XIX əsrin 20-ci illərinin sonunda Mirzə Şəfinin şair kimi qələmə verilən ilk məlumatlara rast gəlinir. Bu hallardan biri bu cür baş vermişdir: Təbrizdə molla şair Fətullah (və ya Fazil xan) İranın xarici işlər naziri Mirzə Əbülhəsən xan Şirazini lağa qomuşdu, bunu öyrənən şairlərin bir hissəsi naziri müdafiə etməyə başladılar, o şairlərin içində "əslən Elizavetpollu şair Mirzə Şəfi" də qeyd olunmuşdur.
1830-cu illərin əvvəllərində Mirzə Şəfi Gəncəli İbrahim xanın qızı Züleyxaya vurulmuşdu (daha ətraflı "Şəxsi həyatı" bölməsinə baxın). Bu məhəbbət onun gələcək poetik yaradıcılığında öz əksini tapmışdır.
Mirzə Şəfinin Gəncədəki şagirdlərindən biri də şəhərə 1832-ci ildə gələn Mirzə Fətəli Axundov olub. Axundov Vazehdən nəstəliq xətti ilə yazmaq sənətini öyrənirdi. Mirzə Şəfi Axundovun baxışlarının formalaşmasında böyük rol oynamışdır. Mirzə Fətəlinin xatirələrindən aydındır ki, məhz Mirzə Şəfi Axundova ruhani olmağa imkan vermədi.
Tiflisdə tədris illəri
XIX əsrin 30–40-cı illərində Mirzə Şəfi zəngin insanların katibi işləyərək çörək pulu qazanırdı. Gəncədə Şəfi həmçinin, xəttatlıq və şərq dillərindən dərs deyirdi. 1840-cı ilin sonunda o, Tiflisə köçərək, orada kiçik müəllim vəzifəsini almışdır. 1840-cı ildən Tiflisdə Azərbaycan və fars dillərindən dərs demişdir. Məhz Tiflisdə Vazehin Abbas Qulu Ağa Bakıxanov, Xaçatur Abovyan, Mirzə Fətəli Axundov və digər mədəniyyət xadimləri ilə sıx əlaqələri yarandı.
1846-cı ildə Vazeh doğma Gəncəyə qayıtdı və məktəblərin birində dərs keçməyə başladı. Həmçinin Gəncədə Mirzə Şəfi şeirlər yazmağa davam etdi. 1850-ci ildə Mirzə Şəfi yenidən Tiflisə köçdü. Orada Tiflis gimnaziyasının fars və Azərbaycan dilləri müəllimi vəzifəsində çalışırdı.
1852-ci ildə Tiflisdə dərs dediyi zaman Mirzə Şəfi Vazeh Kazım bəyin Moskvadakı tələbələrindən olan İvan Qriqoryevlə birlikdə Azərbaycan poeziyasının ilk müntəxəbatı "Kitabi-türki" adlı bir dərslik tərtib etmişdir, bu əsər hətta "Vətən dili"ndən öncə yazılmışdır.
Vazeh və Bodenştedt
left|thumb|286x286px|Mirzə Şəfi Vazeh [[Fridrix Bodenştedtə şeirlərini oxuyur. Bodenştedtin 1850-ci ildə yazdığı "Şərqdə 1001 gün" kitabınından illüstrasiya]] 1844-cü ildə Tiflisə Qafqaz həyatına böyük maraq göstərən və şərq dillərini daha yaxşı öyrənmək istəyən alman yazıçısı və şərqşünası Fridrix Bodenştedt gəldi. 1845-ci ildə Bodenştedt Tiflis gimnaziyasında dərs deməyini dayandırdı, lakin şərq dillərini öyrənməyini davam etdirdi. Tiflisdə o, Mirzə Şəfi ilə tanış olur və onun rəhbərliyi altında Azərbaycan və fars dillərini öyrənir. Dərslər həftədə üç dəfə keçirilirdi, dərslərdən sonra isə Mirzə Şəfi qonaq üçün öz əsərlərini nümayiş etdirirdi. O vaxtlarda Mirzə Şəfi Tiflis qarnizon məktəbində müəllimlik edirdi, sonradan Bodenştedtin vəsatəti sayəsində Tiflis gimnaziyasında Azərbaycan dili müəllimi təyin edilmişdir. right|thumb|280px|1897-ci ildə [[Drezden şəhərində satılan Mirza Schaffy adlı siqaret brendi XIX əsrin Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri, maarifçi və pedaqoqu olmuş Mirzə Şəfi Vazehin adına adlandırılmışdır. ]] 1847-ci ildə Bodenştedt Mirzə Şəfinin "Hikmət açarı" adlı şeir dəftərini götürərək, Tiflisdən getdi. Bodenştedtın 1850-ci ildə nəşr etdiyi "Şərqdə 1001 gün" ("Tausend und ein Tag im Orient") qalın kitabının bir hissəsi Mirzə Şəfiyə həsr olunmuşdu. 1851-ci ildə Bodenştedtın tərcümə etdiyi "Mirzə-Şəfi nəğmələri" ("Die Lieder des Mirza-Schaffy") kitabı çıxdı. Mirzə Şəfinin XIX əsrin 70-ci illərində vəfatından 20 il sonra Bodenştedt "Mirzə Şəfinin irsindən" kitabını çap etdirdi, alman yazıçısı orada elan etdi ki, Mirzə Şəfi nəğmələri guya tərcümə deyil idi və müəlliflik bütövlüklə şəxsən Bodenştedta məxsusdu. Bununla belə Mirzə Şəfinin müəllifliyini sübut edən fars və Azərbaycan dillərində əsərlərin əsli günümüzədək saxlanılıb. Bodenştadtın "Mirzə Şəfi nəğmələri" kitabının yalnız proloq hissəsinin müəllifi olduğunu kitabın adı özü deyir — "Die Lieder des Mirza-Schaffy mit einem Prolog von Fr. Bodenstedt". Bundan əlavə kitabın erkən tərcüməçilərindən V. Markov Bodenştedta yarınmaq üçün "Görüşə" (rusca На встречу) toplusunda "Proloq" haqda yalnız ön söz hissəsində yazır.
"Nəğmələr" əsərinin süjeti tamamilə Mirzə Şəfinin həyatından götürülüb. Belə ki, "Züleyxa" adlı silsilə Mirzə Şəfinin Züleyxa adlı (rəsmən onu Noxbikə adlandırırdılar) ilk məhəbbətinə həsr olunub. Bodenştedt Tiflisdə olduğu zaman, o, Dağıstanın Cenqutay kəndində yaşayırdı. "Mirzə Yusif" adlı digər nəğmə silsiləsi Mirzə Şəfinin dostlarından biri Mirzə Yusif Şahnazarov ilə bağlıdı, onun haqqında arxiv işlərinda ətraflı məlumatlar var. "Hafizə" adlı digər silsilə Mirzə Şəfi tərəfindən sevdiyi və evləndiyi qadına həsr olunub. "Nəğmələr"in fəsilərin birində Mirzə Şəfi özünü Abdullanın (mərhum ögey atasının adı) oğlu adlandırır. Yenikolopovun sözlərinə görə, bu bilgilər və "Mirzə Şəfi nəğmələri"ndə olan həm İran nazirlərinin adları, həmdə Hafiz Şirazinin həyatından geniş məlumatlar Bodenştedtın kitabı yazdığı vaxt Qərbdə məlum ola bilməzdi.
Bundan başqa Mirzə Fətəli Axundovun nəvəsi tərəfindən 1934-cü ildə Azərbaycan Dövlət Muzeyinə verilmiş Mirzə Fətəli Axundovun şəxsi arxivindən olan qaralama dəftərində Mirzə Şəfi haqqında Axundovun öz əlilə yazılmış məlumat var ki, Mirzə Şəfinin nəğmələri Almaniyada dərc olunmuşdur.
Vəfatı
thumb|Mirzə Şəfi Vazehin [[Görkəmli Azərbaycanlılar panteonu|köhnə müsəlman qəbirstanlığınadki qəbirüstü abidəsi, Tbilisi]] Mirzə Şəfi Vazeh 1852-ci il noyabrın 16-da və ya 28-də Tiflisdə vəfat etdi. Tarixçi Mixail Semevskinin sözlərinə görə, Adolf Berje hələ 1851-ci ildə Tiflisə gələndə küçələrdə müsəlman məktəblərinin birində müəllimlik edən "təvazökar 60 yaşlarında tatar" ilə qarşılaşırdı. O insan Mirzə Şəfi Vazeh idi. Növbəti 1852-ci ildə Berje onunla tanış olmaq üçün axtarışlar edəndə, Mirzə Şəfi artıq ölmüşdür. Berjenin sözlərinə görə, Mirzə Şəfinin vəfatının səbəbi mədə iltihabı idi. Öncə elə hiss olunurdu ki, Şəfinin vəziyyəti yaxşılaşır, çünki o, xeyli düzəlməyə başlamışdır. Lakin Vazeh onu müalicə edən həkimin məsləhətlərini dinləmiyib çoxlu üzüm yeməyə başladı. Şairi daima ziyarət edən və onun həm dostu, həm də pərəstişkarı olan Ordubadlı Mirzə Həsən onun əzab çəkdiyini görüb, ondan üzümü yeməmək xahişini edəndə, Şəfi sakitcə cavab verirdi: "ölmək nə dərddi ki, yaşamaq nəyə gərəkdi, məgər mən məktəbdə dərs deyərkən, axmaq ermənilərlə az əlləşmişəm?" (rusca "а что за беда и умереть, для чего жить, разве я мало повозился, уча дураков армян в школе?"). Ondan sonra Şəfinin vəziyyəti ağırlaşdı və 1852-ci il noyabrın 16-dan 17-nə keçən gecə vəfat etdi.
Vazehin öldüyü gün "Qafqaz Arxeoloji Komissiyasının aktları"nda (X cild, səh 832) belə qeyd olunmuşdur:
Şairi Tiflis müsəlman qəbiristanlığında dəfn etdilər, onun qəbri indi Nəbatət bağının ərazisi Görkəmli Azərbaycanlılar panteonunda yerləşir. Adolf Berje yazırdı:
Yaradıcılığı və irsi
1960-cı illərə qədər hesab edilirdi ki, Mirzə Şəfi Vazehin ədəbi irsi yalnız tərcümələr şəkilində bizə çatıb və şeirlərinin əsli itib. "Literaturnaya qazeta"nın 1963-cü il 31 yanvar tarixli nömrəsində dərc edilmiş məlumatların birində xəbər verilmişdi ki, Mirzə Şəfinin şeirlərinin Azərbaycan və fars dilərində əsli tapılıb. Mirzə Şəfinin Azərbaycan və fars dillərində olan şeirlərinin ancaq bir hissəsi bizim dövrümüzə çatıb. Mirzə Şəfinin ən yaxşı əsərlərini Naum Qrebnev həm Azərbaycan və fars dillərindən, həmdə Bodenştedtin alman dilindəki əlyazmalarından tərcümə edərək, "M. -Ş. Vazeh. Lirika" (rusca "Вазех М.-Ш. Лирика") (Moskva, 1967) kitabına əlavə etmişdir.
Bodenştedtın sözlərinə görə, Vazehin xarakterik xüsusiyyətlərindən biri də onun çap kitablarına olan nifrəti idi. Şairin fikrincə, əsl alimlərin çapa ehtiyacları olmur. Mirzə Şəfi Vazeh gözəl xəttat idi. Bodenştedt yazır:
M. F. Axundov öz xatirələrində dəqiqləşdirir ki, Vazeh "Nəstəliq adı ilə tanınan gözəl xətlə yazmaq sənətinə malik idi". Bodenştedt Mirzə Şəfinin şeyirlərinin böyük bir hissəsini Almaniyaya aparmışdı və orada onları alman dilinə tərcümə edərək dərc etmişdir. O, 1850-ci ildə Ştutqartda "Şərqdə 1001 gün" kitabını dərc etdi və oraya Vazehin şeirlərinin bir hissəsini daxil etdi. Şeirlər 1851-ci ildə Berlində alman dilində "Mirzə Şəfi nəğmələri" adlı ayrıca kitab şəklində işıq üzü gördü. Bu nəğmələr o qədər populyar oldular ki, hər il yenidən nəşr olurdular və bir çox dillərə tərcümə edilirdilər. "Mirzə Şəfi nəğmələri"ni alman dilindən rus dilininə ilk dəfə N. İ. Eyfert tərcümə etmişdir (1880 və 1903 tarixli nəşrləri). O, 1880-ci ildə yazırdı: "Artıq 60 nəşrə qədər çıxmış "Mirzə Şəfi nəğmələri" Almaniyada müasir poeziyanın ən sevimli əsərlərindən biridir". Onlar ingilis, fransız, italyan, fars, macar, çex, İsveç, holland, Danimarka, ispan, portuqal, flamand, demək olar ki, bütün slavyan dillərinə və hətta qədim yəhudi dilinə tərcümə edilmişdir.
İtalyan dilinə tərcümənin müəllifi yazıçı Rossi olmuşdur. 1860-cı illərdə rus şairi Mixail Mixailov Mirzə Şəfinin şeirlərini rus dilinə tərcümə etmişdir. Sonralar 1903-cü ildə İsidor Prodan şeiri yenidən rus dilinə tərcümə etdi. Vazehin əsərləri Lev Tolstoyun diqqətini cəlb etmişdir. 1880-ci ildə Tolstoy başqa rus şairi Afanasiy Fetə bildirirdi ki, bu yaxınlarda bir tanışı ona Mirzə Şəfinin şeirlər kitabını gətirmişdi, və o, onda dərin təəssürat yaratmışdır.
Rus bəstəkarı və pianoçusu Anton Rubenşteyn Mirzə Şəfinin sözlərinə bəstələnmiş mahnılar silsiləsini yaratmışdır.
Şəxsi həyatı
thumb|238x238px|Mirzə Şəfinin həyat yoldaşına verilmiş arayış Mirzə Şəfi Vazehin ilk sevgilisi gəncəli İbrahim xanın qızı Noxbikə idi. Mirzə Şəfi onu ilk dəfə Cavad xanın arvadı Püstə bəyimin evində görmüşdür. Mirzə Şəfi ona "Züleyxa" şeirini həsr etmişdir, çünki qızın gözəlliyi ona "Yusif və Züleyxa" dastanının qəhrəmanının gözəlliyini xatırladırdı. Hər gün Şəfi Noxbikənin yanına gəlib öz şerlərini oxuyurdu. Tezliklə o, diqqəti özünə çəkdi və şairlərin yarışlarının birində hətta qalib gəldi. Amma o vaxta qədər qızı artıq Avar xanı Əhmədə vermək qərarına gəlmişdilər. Onda Vazeh gəlini oğurlamaq qərarına gəldi, lakin onun planları puç oldu, çünki sevgililər tufana görə kəndlərin birində gizlənməli oldular, orada isə onları sonradan tapıb evə gətirdilər.
İkinci dəfə Şəfi Tiflisin məşhur gözəli Hafizə adlı qıza vuruldu. Uzun cəhd etmələrdən sonra Vazeh qızın və onun anasının razılığını ala bildi. Lakin qızın atası nikahın əleyhinə idi, o, bunu Vazehin zəngin olmamağı ilə əsaslandırırdı. Onda Bodenştedtin məsləhəti ilə Mirzə Şəfi gimnaziyada müəllim işinə düzəlməyə çalışdı, amma o vaxta qədər Hafizənin atası vəfat etdi, və tezliklə Vazeh Hafizə ilə evləndi.
Bundan başqa şair Mirzə Mehdi Nacinin toplusunda Vazeh müəllimin naməlum gözələ həsr olunan şeiri yer alıb, şeir fars, ərəb və Azərbaycan dillərində yazılıb. Nacinin sözlərinə görə, bu qız Tiflisdə Vazehin məşuqəsi olub və hansısa knyazın oğluna ərə gedib. Buna baxmayaraq Vazeh qızın evlənməsindən sonra da ona yazmağa davam edib.
Arxiv materiallarına əsasən, Vazeh Gəncəyə qayıtdıqdan sonra da evləndi, bu dəfə Seyid Nisə şəhərində qalan Seyid Yəhyanın qızı ilə.
Fetida (nereida)
Fetida (, Thetis) — yunan mifologiyasında nereida, Nerey və Doridanın qızı, Fassaliy əfsanəsinə görə kentavr Xironun qızı. Bədəninin aşağı hissəsi balıq kimi pulla örtülmüşdür.
Xanlıqoba
Xanlıqoba — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun Çarxı inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Xanlıqoba kəndi Samur-Dəvəçi ovalığındadır. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında Quba rayonunun Qrız kəndindən ayrılmış ailələrin Xanlıq adlı ərazidə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Həmin ərazi isə vaxtilə Quba xanlarına məxsus mulk yeri olmuşdur. Oykonim xanlıq və oba komponentlərindən düzəlib, "xanlara məxsus oba yeri" deməkdir.
Eucalyptus abdita
(Eucalyptus abdita) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hakmar Nazarğol (Xaybulla)
Hakmar Nazarğol (Һаҡмар Наҙарғол) — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Əbeş kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Hakmar Nazarğol kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr: Hakmar çayının sahilində yerləşir.
Helen Klark
Helen Klark — Yeni Zelandiyanın baş naziri.
Həyatı
1974 Okland Universitetində magistr dərəcəsini almış və bu Universitetdə əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
1981 Parlamentə uzv seçilmişdir. Xanım Helen Klark Əmək Partiyasının (ƏP) butun vəzifə pillələrini keçmişdir.
1978 – 1988 ƏP-nin İdarə Heyətinin uzvu olmuşdur.
1986 Silahsızlasma və beynəlxalq sulhə dəlalət edən fəaliyyətinə görə Danimarka Sulh Fondu tərəfindən Sulh Mukafatına layiq görülmüşdür.
1989 ƏP-nin İdarə Heyətinə qayıtmışdır. Həmçinin, ƏP-nin Gənclər Şurasının prezidenti olmuşdur. Parlamentə üzv seçildikdən sonra Parlamentin Xarici İşlər və Müdafiə məsələləri ilə məsğul olan Komitə, Silahsızlasma və Silahlara Nəzarət Komitəsinə sədrlik etmişdir.
1987-1989 Yeni Zelandiyanın Mühafizə və Evlə təmin etmə məsələləri üzrə Naziri olmuşdur.
1989 Səhiyyə və Əmək Naziri və eyni zamanda Bas Nazirin müavini olmuşdur. O, həmçinin, Kabinetin Sosial Bərabərlik üzrə Komitəsinə sədrlik etmişdir.
1990-1993 Muxalifət liderinin muavini,
1999-cu ilin noyabr ayının 27-də Helen Klark Yeni Zelandiyanın Bas Naziri vəzifəsinə seçilmişdir. Eyni zamanda o, İncəsənət, Mədəniyyət və İrs məsələləri uzrə Nazirdir.
Val-de-Pre
Val-de-Pre (, Vau dels Prats) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Şimali Brianson kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05174.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 325 nəfərdən (15-64 yaş) 265 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 60 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 81.5%, 1999-cu ildə 75.7%). Fəal olan 265 nəfərdən 249 nəfər (138 kişi və 111 qadın) işləyir, 16 nəfər işsizdir (8 kişi və 8 qadın). 60 hərəkətsiz 15 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Eka Tkeşelaşvili
Eka Tkeşelaşvili — gürcü siyasətçisi, Gürcüstanın keçmiş ədliyyə naziri (2007–2008-ci illərdə) və xarici işlər naziri (2008-ci ildə).
Ortodromiya
Ortodromiya - Qlobus da və ya merkator proyeksiyalı xəritə də loksodromiyanın əksinə olaraq, iki nöqtə arasındakı meridian ları müxtəlif bucaq altında kəsib keçən ən qısa xəttdir.
Eucalyptus acaciiformis
(Eucalyptus acaciiformis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio provincialis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zakir Sadatlı
Zakir Sadatlı (Zakir Əmin oğlu Aslanov) — yazıçı-telejurnalist, şair, ssenarist publisist. 2005-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, 2004-cü ildən Avropa Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Zakir Sadatlı 1961-ci ildə qədim Həməşərinin (indiki Cəlilabad şəhəri) Sadat yurdunda (Sadatlı kəndi) dünyaya gəlmişdir. 1978-ci ildə qonşuluqda olan Privolni kənd orta məktəbini bitirmişdir.
1979-1981-ci illərdə ordu sıralarında olarkən hərbi xidməti borcunu Əfqanıstanda yerinə yetirmişdir.
1982-1987-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Filologiya fakültəsində təhsil almışdır.
20-dən artıq sənədli filmin, hərbi-vətənpərvərlik mövzusunda yüzlərlə filmin və radioverilişlərin ssenari müəllifi olub. Televiziyada bir sıra verilişlərin, o cümlədən “Gündoğandan-günbatana”, "Aydınlıq" layihələrinin rəhbəri olmuşdur.
Yaradıcılığı
Z.Sadatlı 1983-cü ildən ədəbi-bədii yazıları ilə respublika mətbuatında çıxış etmişdir. İlk mətbu şeirləri -“Karvan”, “Kamillik məsafəsi”, “Dəşti” Cəlilabad rayon qəzeti “Yeni gün”də dərc olunmuşdur. Dövri mətbuatda şeir və onlarla publisitik məqalələri vaxtaşırı çap edilmişdir.
2008-ci ildə Z.Sadatlının “Salam, baça” hekayəsi Mahmud Kaşğarinin doğumunun 1000 illiyi çərçivəsində YUNESKO-nun 24 türkdilli ölkənin yazarı arasında keçirdiyi ədəbiyyat müsabiqəsində 1574 əsər içində üç qalibdən biri olub. Əsər Azərbaycan üzrə 1-ci, Türk dünyası üzrə 3-cü yeri tutmuşdur. Bu əsər alman, ərəb, qazax, rus, tatar, türk dillərinə tərcümə edilərək nəşr edilmiş, Azərbaycanda isə 2012-ci ildə nəşr olunan “İraq olsun” sənədli povestinin tərkibində nəşr edilərək, oxuculara təqdim edilmişdir.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku — 2016-cı il sentyabr ayının 10-dan oktyabrın 1-dək Kolumbiyada keçirilən turnir. Sayca 8-ci olan bu turnirdə 24 milli komanda mübarizə aparır. Oyunlar Kolumbiyanın 3 şəhərində və 3 arenasında keçirilir.
Zakir Sadatlı
Yaradıcılığı
Zakir Sadatli Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün görkəmli araçdırmaçı-tədqiqatçılarından olmaqla yanaşı, Cümhuriyyət dövrü fədailərindən bəhs edən onlarla tədqiqat-məqalənin müəllifidir.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
Komandalar
Azərbaycan milli futzal komandası tarixində ilk dəfə Futzal üzrə FİFA Dünya Kubokunun final mərhələsində iştirak etmək hüququ qazanmışdır.
Zakir Sadatlı
Yaradıcılığı
O həm də Azərbaycan Cümhuriyyəti fədailərindən biri olan, ömür boyu mühacirətdə yaşamış Əziz Alpoudun “Həyatımın hekayətləri” adlı tarixi memuarını Türkiyə türkcəsindən Azərbaycan dilinə çevirərək çap etdirmişdir. Bu tarixi əsər Azərbaycan və Türkiyədə böyük əks-səda doğurmuş və yenidən Türkiyə türkcəsinə çevrilərək təkrar nəşr olunmuşdur.
2013-cü ilin yanvar ayında Z.Sadatlının “Əfqanıstan uçurumu” adlı xatirə-romanı nəşr edilmişdir. Bu əsər Azərbaycan ədəbiyyatı sahəsində ən böyük ədəbi-bədii layihə olan “Milli Kitab Mükafatı”nın qalibi olmuşdur. Belə ki, 28 avqust 2012-ci il tarixindən start götürən və 5 iyun 2013-cü ildə yekunlaşan müsabiqəyə 241 əsər daxil edilmiş, sonda ədəbi mükafatın qalibi Zakir Sadatlının “Əfqanıstan uçurumu” xatirə-romanı elan edilmişdir.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
Qruplar
O - oyun, Q - qələbə, H/H - heç-heçə, M - məğlubiyyət, Q - qollar, X - xal.
Zakir Sadatlı
Yaradıcılığı
Zakir Sadatlı həmçinin Xanlar Bayramovla birlikdə yazılmış “Onu Gəncə böyütmüşdür” kitabının həmmüəllifidir. Əsər görkəmli ictimi-siyasi xadim Tofiq Bağırovun həyat və ictimai-siyasi fəaliyyətindən bəhs edir.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
Püşkatma
Dünya Kubokunda iştirak edən 28 komanda FİFA-nın reytinq cədvəlinə əsasən müvafiq olaraq 1, 2, 3 və 4-cü səbətlərdə yer alır. Çempionatın final mərhələsində 4 qrupda 4 komanda olaraq mübarizə davam edəcək. Qruplara hər səbətdən yalnız 1 iştirakçı düşə bilər.
Zakir Sadatlı
Yaradıcılığı
2015-ci ildə Zakir Sadatlının şeirlərindən ibarət “Mən varam dünyada” adlı şeirlər kitabı nəşr edilmişdir.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
Qrup mərhələsi oyunları
10 sentyabr
Qrup B Tailand 4-6 Rusiya
Qrup A Özbəkistan 1-3 Panama
Qrup A Kolumbiya 1-1 Portuqaliya
11 sentyabr
Qrup D Mozambik 2-3 Avstraliya
Qrup D Ukrayna 1-3 Braziliya
Qrup C Paraqvay 2-4 İtaliya
Qrup C Vyetnam 4-2 Qvatemala
12 sentyabr
Qrup E Solomon adaları 2-4 Kosta Rika
Qrup F Mərakeş 0-5 Azərbaycan
Qrup E Argentina 1-0 Qazaxıstan
Qrup F İran 1-5 İspaniya
13 sentyabr
Qrup A Panama 0-9 Portuqaliya
Qrup B Misir 1-6 Rusiya
Qrup A Kolumbiya 3-3 Özbəkistan
Qrup B Tailand 8-5 Kuba
14 sentyabr
Qrup C Qvatemala 1-5 İtaliya
Qrup D Avstraliya 1-11 Braziliya
Qrup C Paraqvay 7-1 Vyetnam
Qrup D Ukrayna 4-2 Mozambik
15 sentyabr
Zakir Sadatlı
Yaradıcılığı
Əfqanıstan və Qarabağ müharibəsi veteranı olan Zakir Sadatlı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Avropa Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur. Yazarın adıçəkilən əsərləri və şeirləri respublika mətbuatında, o cümlədən “Azərbaycan”, “Ulduz”, “Füyuzat” jurnallarında, eləcə də Türkiyədə nəşr olunan “Kardeş qələmlər”, “Türk ocağı”, İraqda “Kardeşlik” dərgilərində, “Hürriyyət” qəzetində işıq üzü görmüşdür.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
Qrup mərhələsi oyunları
Qrup F Azərbaycan 2-4 İspaniya
Zakir Sadatlı
Yaradıcılığı
Əsərləri rus, türk, ərəb, alman və tatar dillərinə tərcümə olunaraq dünyanın bir çox ölkəsində nəşr edilmişdir.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
Qrup mərhələsi oyunları
Qrup E Argentina 7-3 Solomon adaları
Zakir Sadatlı
Yaradıcılığı
Zakir Sadatlı 2013-cü ilin 5 fevralında 51 yaşında vəfat etmişdir. Məzarı Cəlilalabad rayonunun Sadatlı kəndindədir.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
Qrup mərhələsi oyunları
16 sentyabr
Qrup B Misir 1-2 Tailand
Qrup B Rusiya 7-1 Kuba
Qrup A Panama 3-4 Kolumbiya
Qrup A Portuqaliya 5-1 Özbəkistan
17 sentyabr
Qrup D Avstraliya 1-3 Ukrayna
Qrup D Braziliya 15-3 Mozambik
Qrup C Qvatemala 4-8 Paraqvay
Qrup C İtaliya 2-0 Vyetnam
18 sentyabr
Qrup E Kosta-Rika 2-2 Argentina
Qrup E Qazaxıstan 10-0 Solomon adaları
Qrup F Azərbaycan 3-3 İran
Qrup F İspaniya 4-3 Mərakeş
Pley-off
Pley-off qarşılaşmalarına 6 qrupdan ilk iki yeri tutan və 4 ən yaxşı üçüncü yerin sahibi 16 komanda olaraq qatılacaq. Mərhələ şəklində davam edəcək yarış 1/8 finaldan start götürəcək.
Azərbaycan millisinin heyəti
thumb|Futzal üzrə Azərbaycan milli komandası N - nömrə, M - mövqe
Q - qapıçı, M(2) - Müdafiəçi, H - hücumçu.
Azərbaycan millisi 1/8 finalda
Azərbaycanın milli futzal komandası tarixində ilk dəfə qatıldığı Dünya Kuboku yarışlarında növbəti uğurunu da qazandı. Hər müsbət nəticənin uğur olduğu bu turnirdə milli komandamız qrup mərhələsini adlamağı bacardı. Hər qrupda ilk iki yeri tutan komanda pley-off mərhələsinə vəsiqəni təmin edirdi. 6 qrupun 4-dən 4 ən yaxşı üçüncü yerin sahibi də növbəti mərhələyə yüksəlmə şansı qazannırdı. Millimiz bu şansı üçüncülüyə buraxmadı və son görüşdə İranla keçirilən oyundan 3-3 hesablı bərabərliklə ayrıldı. F qrupunda mübarizə aparan komandamızla yanaşı İran seçməsinin də 4 xalı oldu. Lakin vurulan qolların nisbətində millimiz daha üstün olduğu üçün 2-ci pillənin, İran isə üçüncü pillənin sahibi kimi pley-off mərhələsinə yüksəldi.
Seçmə komandamız 1/8 final mərhələsində B qrupunda 2-ci pillənin sahibi Tailandın rəqibi oldu. Tailanda 13:8 hesabıyla qalib gələn millimiz 1/4 finala adladı.Portuqaliya seçməsi ilə qarşılaşan millimiz
İlk qolumuzun müəllifi
Futzal üzrə milli komandamız tarixində ilk dəfə olaraq FİFA Dünya Kubokunda iştirak edir. Komandamızın çempionatda ilk qolunu Vassoura vurmuşdur. İlk qolun ardınca ikinci və üçüncü qolu da adı çəkilən futbolçu vurmuşdur.
Loqotip
Yarışın rəsmi loqotipi 2015-ci il sentyabr ayının 29-da rəsmən təqdim edilmişdir.
Yusif Etassami
Yusif Etassami və ya Yusif Etessam-ül-mülk  -  azərbaycanlı jurnalist, dövlət xadimi, naşir, tərcüməçi və yazıçı.
Həyatı
Yusif Etassami 1874-cü ildə Cənubi Azərbaycanın maliyyə mərkəzlərindən biri olan Aştiyan şəhərində anadan olmuşdur. 1938-ci ildə vəfat etmişdir.
Ailəsi
Yusif Etassaminin atası məşhur şair Pərvin Etassamidir, böyük qardaşı memar və rəssam Əbülhəsən Etassamidir.
Jurnalit kimi
İlk mətbəəni yaradan Yusif Etassami 1910-cu ildə "Bahar jurnalının əsasını qoymuşdur. "Bahar" jurnalı 1910-1911 və 1921-1922-ci illərdə aylıq buraxılmışdır. 24 səhifədən ibarət olmuşdur. Jurnalın ön sözündə də yazıdlığı kimi jurnalın məqsədi "müxtəlif elmi məqalələrin toplandığı forum düzəltmək, burada insanların ədəbi, etik, tarixi və incəsənət maraqlarına cavab verəcək qiymətli materiallar paylaşmaq olmuşdur.
Jurnalda nəşr etdirilən materialların əksəriyyəti Yusif Etassami tərəfindən yazılır və ya tərcümə edilirdi. Jurnalda qərb sivilizasiyasının tərənnüm əsas yer tuturdu.
Tərcüməçi kimi
Yusifin həmçinin, 4 cildlik tərcümə əsərləri vardır. Tərcümə əsərlərinə Qasım Əminin "Təhrir əl-Mara", Viktor Hüqonun "Les Misérables", Fridrix Şillerin "Qəbalə und Liebe" əsərini misal göstərmək olar.
Naşir kimi
Yusif Etassami 1890-cı illərdə İrandakı ilk dəfə mətbəəni yaratmıdşır.
Siyasətçi kimi
1909-1912-ci illərdə İran parlamentinin üzvü olmuşdur. Həmçinin müxtəlif vaxtlarda Təhsil nazirliyində çalışmış və Kraliyyət və Məclis kitabxanalarının rəhbəri kimi çalışmışdır.
Vladimir Qardin
Həyatı
Vladimir Rostislavoviç Qardin 18 yanvar 1877-ci ildə Moskvada anadan olmuş, 29 may 1965-ci ildə Sankt-Peterburqda vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
1898-ci ildən Riqa, Odessa, Taqanroq, Kişinyov və s. şəhərlərin teatrlarında işləmişdir. 1907-ci ildə Müstəqil teatrı yaradır və burada qadağan olunmuş tamaşaları cəsarətlə səhnəyə qoyur. 1908-ci ildə isə Parisdə rus teatrı açır. Kinoda 1913-cü ildən fəaliyyət göstərir. Rejissor kimi kinoda fəalyyətə başlayan Qardin 1919-cu ildə Moskvada ilk kino məktəbi olan ÜDKİ-ni açan şəxslərdən biridir. 1924-cü ildən həmin məktəbin direktoru olmuşdur. Həmçinin həmin ildən müxtəlif kinostudiyalarda rejissor və aktyor kimi işləmişdir.
Birincavad (Sərab)
Birincavad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 354 nəfər yaşayır (69 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Sərab şəhristanının Mərkəzi bölgəsində, Əbərgan kəndistanında, Sərab şəhərindən 48 km cənub-qərbdə, Sərab-Təbriz
Yeni Qranada Respublikası
Yeni Qranada Respublikası .Mərkəzi və Cənubi Amerikanın bir hissəsini əhatə edən və XIX əsrdə mövcud olmuş dövlət. Onun ərazisinə Panama, Kolumbiya, üstəlik Ekvadorun və Venesuelanın ərazilərinin bir hissəsi daxil idi.
Tarixi
1830-cı ildə Böyük Kolumbiya Respublikası dağılır. 1831-ci ildən dağılmış dövlətin yerində yeni dövlətlər meydana gəlir: Ekvador,Venesuela və Yeni Qranada dövləti. 29 fevral 1832-ci ildə Milli konventə üzv olan Antokiya, Barbakoas, Kartaxena, Mompas, Neyva, Pamplona,Panama, Posta, Popayan, Sokorro, Tuxna, Veles və Veraquas bölgələri yeni konsitutsiyanı qəbul edirlər. Bu konsitutsiya görə dövlət Yeni Qranada Respublikası elan edilir. 1839-cu ildə ölkədə vətəndaş müharibəsi başlayır. İlk əvvəl bu müharibə daxili xarakter daşısada sonradan prezident Xose İqnasio de Markes kömək üçün Ekvadora müraciət etməsi ilə müharibənin xüsusiyyəti dəyişir. Üstəlik prezident köməyin əvəzinə Ekvadora ərazi vəd edirdi. Buna cavab olaraq bir sıra vilayyətlər özlərinin müstəqilliyini elan edirlər. 1841-ci ildə müharibə hökumət qüvvələrinin qalibiyyəti ilə bitir. Ölkədə iki partiya yaradılır:Liberallar və Konservantlar. 1845-ci ildə ölkənin prezidenti Tomas Sinriani de Moskera olurki oda Konservantların nümayyəndəsi idi. Onun dönəmində iqtisadi yüksəliş olur, yeni yollar çəkilir və gəmiçilik inkişaf etdirilir. 1849-cu ildə seçgilərdə liberalların nümayyəndəsi olan Xose İlario Lopes qalib gəlir. 1849-cu ildə yeni konsitutsiya qəbul edilir. Konstutsiyaya görə quldarlıq ləğv edilir və kilsə dövlətdən ayrı elan edilir. Konservanlar bu konstutsiyaya qarşı cıxırlar və nəticədə yeni vətəndaş müharibəsinə (Kolumbiya vətəndaş müharibəsi (1851)) girməli olur. Bu konstutsiya mərkəzdənqacma meyillərini güçlənir. 1854-ci ildə ordu komandanı Melonun başçılığı ilə növbəti vətəndaş müharibəsi (Kolumbiya vətəndaş müharibəsi (1854)) baş verir. Ölkə getdikçə federallaşır. 27 fevral 1855-ci ildə ölkənin daxilində birinçi federativ dövlət olan Panama yaradılır. 11 iyun 1856-cı ildə Antokiya və 13 may 1857-ci ildə isə Sanyander yaranır. Ölkəni parçalanmaqdan qorumaq 15 iyun 1857-ci ildə ölkəni inzibati cəhətdən Bolivar, Boyaka, Kauka, Kundinaruarka və Maqdalena kimi dövlətlərə bölür. 1858-ci ildə konservantlar hakimiyyətə gəlir. Onlar ölkəni Qranada Konfederasiyası elan edərək paytaxt Tunje olur
Demoqrafik vəziyyət
1851-ci siyahıya alma nətiçəsinə görə ölkədə 2,240,054 insan yaşayırdı. Onlardan 1,153,349 nəfəri kişi, 1,086,705 nəfəri isə qadınlar təşkil edirdi. Əhali əsasən iri şəhərlərdə cəmləşmişdi.Bunlara misal Sokorro, Tunja, Boqota və Tundamanı göstərmək olar.
İohann Xrisostom
İoánn Xrisostóm və ya Zlatoúst (yun. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος; təqr. 347 — 407) — Konstantinopol arxiyepiskopu, ilahiyyatçısı, kilsə müqəddəsi. Ortodoks kilsəsində onun xatirəsini yulian təqvimi ilə hər ilin 13 noyabrında qeyd edirlər.
Həyatı
O Suriyanın mərkəzi şəhəri olan Antioxiyada anadan olmuşdur və orada təhsil almışdır. Sonra o, bir müddət rahib həyatı yaşamışdır. Daha sonra isə Antioxiyada keşiş olmuşdur. 397-ci ildən sonra ən yüksək xristian rütbəsinə nail olmuşdur. O Konstantinopol patriarhı olmuşdur. Lakin onun imperatorla ixtilafı yarandıqdan sonra o, 402 ildə bu vəzifədən azad olunmuşdu.
Əsərləri
İoann Xrisostom əsasən əxlaqi məsələlərə həsr olunan bir çox əsər müəllifi olmuşdur. Ən tanınmış əsərlərinin biri "Peri hierosynes" adlanan keşişlər haqqında kitabdır. Bundan başqa onun homiliyaları, məktubları, Bibliya kitablarına yazılmış şərhləri kilsə xadimləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilir.
Fəaliyyəti və təlimi
İoann Xrisostom çoxlu kitab müəllifi olmuşdur. Onların böyük əksəriyyətini homiliyalar (moizələr) təşkil edirdi. Ümumiyyətlə isə o, Müqəddəs Kitabın yozulması(ekzegetika) ilə tanınmışdır. Onun fikrincə, dörd İncilin çeşidli yazarlar tərəfindən, birbirindən bağımsız olaraq, çeşidli vaxt və məkanda yazılması, orada olan rəvayətlərin həqiqiliyinə dəlalət edir. Hətta onların arasında olan ziddiyyətlər də bu həqiqəti təsdiq edir. Çünki bu o deməkdir ki, İncilləri yazan yazarlar bir-biri ilə ittifaqa girmədən eyni şeyləri yazmışdılar. Bu ziddiyyətləri, İoann Xrisostomun fikrincə, nəzərə çarpacaq qədər ciddi hesab etmək olmaz.
İoann arianlara qarşı da çıxış et mişdi. Burada o Kappadokiyalı kilsə atalarını təkrarlayırdı. İsada eyni zamanda İlahi və insani mahiyyətin hansı şəkildə bir-biri ilə uyğunlaşması məsələsində İoann dəqiq bir fikir söyləməmişdir.
Xristian təlimində ən mühüm məsələlərdən biri "ilk günah" problemidir. İoann fikrincə, bunun nəticəsində insanlıq günahlara və ölümə düçar olmuşdur. İsanın gəlişi isə xilasedici olmuşdur. Ona iman edən xristianların günahları bağışlanmışdır və onlara gələcəkdə əbədi həyat vəd edilmişdir.
İoann Xrisostom var-dövlətə qarşı çıxış edirdi, müxtəlif kilsələri və Kilsə xadimlərini şiddətli tənqid atəşinə tuturdu. Kilsələr insanın ruhunu zənginləşdirməlidir, binaların daxilini yox. Dünya malı insanlar arasında qeyri-bərabərliyə səbəb olur, deməli ədalətsizliyin əsasını təşkil edir. İoann fikrincə, əgər hər şey Tanrıya məxsusdursa, onda xristianlar "bu mənimdir, bu isə sənin" sözlərini dilə gətirməməlidirlər.
Eucalyptus accedens
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Ümumi adlar wandoo, (Okaliptüs wandoo) ilə oxşar olduğunu düşünsə də, iki növ botanik olaraq çox fərqlidir.
Senecio ngoyanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pak buzu
Pak buzu - Dəniz buzunun bir növüdür. Pak buzu Şimal Buzlu Okeanının mərkəzi hissəsində çoxillik buzun parçalanması və yenidən donub birləşməsi nəticəsində əmələ gələn, dreyf edən və qalınlığı 3–5 m olan buzdur.
Lələkşəkilli itiüzümü
Lələkşəkilli itüzümü (Lycium cestroides)
Təbii yayılması
Vətəni Cənubi Amеrikadır. Subtrоpik zоnalar daxil оlmaqla dünyanın hər yеrində yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1–2 m, bəzən 5 m olan, çоxillik, yarpağını tökən tikanlı kоldur. Yarpaqların uzunluğu 10–90 mm, eni 4,5-4,7 mm-dir. Kasacığın uzunluğu 1-2,5 mm, boruvari, bəzən zəngvari, borucuğun uzunluğu 2-3,5 mm-dir. Çiçəklər tək-tək yеrləşir, bəzən diamеtri 6–25 mm оlan çiçək qrupuna yığılır. Çiçək tacı qırmızı, ağ və ya yaşılımtıl-ağ оlub, əsasından birləşmiş 5 ləçəkdən ibarətdir. Meyvəsi şarşəkilli, qırmızı, narıncı, tünd bənövşəyi, uzunluğu 5–9 mm, eni 4–8 mm olan çоx tоxumlu giləmеyvədir. Tоxum və pöhrələrlə çоxaldılır.
Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə Lənkəranda, Astarada becərilir.
İstifadəsi
Çоx qədim zamanlardan qaraciyər və böyrək xəstəliklərinin müalicəsində istifadə оlunur. İtüzümündən hazırlanmış dərman prеparatları hipоtеnziv xassəyə mallik оlub, ürək-damar, sinir sistеmilərinə təsir еdir. Canlı çəpərlərin salınmasında istifadə еdilir.
Praporşik
Praporşik (köhnə slavyanca prapor – bayraq, parça) — bir sıra ordularında rütbə. Çar Rusiyasında (1712-ci ildə kiçik zabit rütbəsi kimi I Pyotr təsis etmişdi) və ADR ordusunda hərbi rütbələrdən biri olmuşdur. XVIII yüzildə XIV klas çini ilə bərabər idi.
thumb|right|250
Senecio prunifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Eucalyptus acmenoides
(Eucalyptus acmenoides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əhliləşdirmə
Əhliləşdirmə və ya domestikasiya — insan tərəfindən yaradılan və nəzarət edilən şəraitdə vəhşi heyvanların əhliləşdirilməsi və yabanı bitkilərin mədəniləşdirilməsi, vəhşi heyvanların ələ öyrədilməsi və bunların ev heyvanlarına çevrilməsi. İnsanlar müxtəlif vəhşi heyvanları bu yolla çoxaldır və əsasən, təsərrüfat ehtiyacını ödəmək üçün ondan istifadə edirlər. Heyvanların əhliləşdirilməsinə 10-15 min il bundan əvvəl başlanılmış, əhliləşdirmə cəmiyyətin məhsuldar qüvvələrinin inkişafında mühüm mərhələ olmuş və nəticədə heyvandarlıq sahəsi yaranmışdır.thumb|Əhliləşdirmə Bundan 14 min il əvvəl əhliləşdirilməyə başlandığı təxmin olunan itlər ilk əhliləşdirilən heyvan hesab olunur.
Amerika alimləri izotop üsulu ilə təyin etmişlər ki, hələ 10 min il əvvəl İranda keçi, Şərqi Avropada isə 8–9 min il əvvəl qaramal, donuz və qoyun əhliləşdirilmişdir.
Təbliğat
Təbliğat və ya propaqanda — bir nəzəriyyəni, ideyanı, biliyi və s.-ni kütlə arasında yayma, təbliğ etmə.
Təbliğat dedikdə, burada bütün hallarda verbal və qeyri-verbal vasitələrlə aparılan aşağıdakı fəaliyyət növləri nəzərdə tutulur və tutulacaq:
Valluiz
Valluiz (, Vau Loïsa) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. L'Arjantyer-la-Besse kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05175.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 352 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 455 nəfər (15–64 yaş arasında) 320-i iqtisadi cəhətdən fəal, 135-i fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70,3%, 1999-cu ildə 72,9%). Fəal olan 320 nəfərdən 304 nəfər (164 kişi və 140 qadın), 16 nəfər işsiz (8 kişi və 8 qadın) idi. Fəal olmayan 135 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 47 nəfər təqaüdçü, 55 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
III Yuli
III Yuli (əsl adı: Covanni Mariya Çokki del Monte;) — 1550–1555-ci illərdə 221-ci Roma Papası.
Dəmirçi
thumb|250px|Dəmirçi iş zamanı thumb| thumb
Dəmirçi - metalları isti halda mexaniki əzməklə formasını dəyişən sənətkar. Ən qədim peşə növlərindəndir. Dəmirçinin əsas materialı dəmir, çüqun, həmçinin bürünc, mis, alay və başqa əlvan metallardır. Dəmirçi metalı əridərək formaya tökə bilir. Xüsusi formalı ştampların köməyi ilə də metalların emalı mümkündür. Bundan əlavə dəmirçilər metalları dartmaq, burmaq, döymək, nəqşləmək kimi işləri də görə bilirlər.
Əridilmiş metalları formya tökməklə hazırlamaq metallara əl ilə froma verməkdən asan iş sayılır.
Heydərabad (Hindistan)
Heydәrabad — Hindistanda şəhər.
Xosrov Cəfərov
Xosrov Cəfərov (tam adı: Xos­rov İs­ra­fil oğ­lu Cə­fə­rov; ) — Azərbaycanın tanınmış pəhləvanı, Güləş üzrə Azərbaycan milli komandasının yeniyetmələrdən ibarət üzvlərinin baş məşqçisi (1974-2007-ci illər). Azərbaycan Respublikasının əməkdar məşqçisi, SSRİ idman ustası, fəxri bədən tərbiyəsi və idman işçisi.
Həyatı
Xosrov Cəfərov 31 oktyabr 1947-ci ildə Bakı şəhərinin Maştağa kəndində anadan olub.
İdmançı
Xosrov Cəfərov 1962-ci ildən idmanın güləş növü ilə məşğul olub. Sərbəst güləşin sirlərini Ordu İdman Klubunda öyrənib.
Müxtəlif yaş qrupları üzrə respublika çempionatının qalibi və mükafatçısı olub. 1968-ci ildə orta çəkidə Azərbaycan SSR Çempionu olub. Bundan sonra 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974-cü illərdə də Respublika çempionluğu titulunu qoruyub saxlayıb.
Xosrov Cəfərov Almaniya və digər ölkələrin Azərbaycan ilə birlikdə keçirdikləri yarışlarda qızıl medal qazanaraq ən yaxşılardan olub. Eyni zamanda yeniyetmələr arasında SSRİ mükafatçısı, gənclər arasında SSRİ çempionu adını qazanıb.
Məşqçi
Xosrov Cəfərov məşqçilik fəaliyyətinə 1969-cu ildən başlayıb.
1969-1987-ci illərdə İxtisaslaşmış Güləş Məktəbi məşqçi işləyib və uğurlu idmançılar yetişdirib.
1974-cü ildən ömrünün sonuna qədər yeniyetmələr üzrə milli komandanın baş məşqçisi olub.
1988-ci ildən isə “Dinamo” İdman Cəmiyyətində sərbəst güləş üzrə baş məşqçi kimi fəaliyyətə başlayıb.
Xosrov Cəfərovun rəhbərliyi ilə sərbəst güləş üzrə Azərbaycan seçməsi 1996-cı ildə İranın paytaxtı Tehranda təşkil edilmiş dünya birinciliyində komanda hesabında 3-cü yeri tutmuşdur. Onun sayəsində 1998-ci ildə millinin nəticəsi bir az da yaxşılaşıb. İngiltərənin Mançester şəhərində 2-ci yeri tutan Azərbaycan yığması, eyni nəticəni bir il sonra Polşanın Lodz şəhərində də təkrarlayıb.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar məşqçisi idi.
Vəfatı
Xosrov Cəfərov 8 yanvar 2007-ci ildə - Bakıda keçirilən ölkə çempionatının ikin­ci gü­nü uzun sürən xəstəlikdən 59 yaşında ikən dünyasını dəyişmişdir. Həmin gün mər­hum gü­ləş us­ta­dı­nın xa­ti­rə­si ölkə çempionatında "Cən­gi" sə­da­la­rı ilə yad edil­miş, ru­hu­na dualar oxunmuş­dur.
Ölümündən sonra 2007-ci ilin sonunda Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin mükafatına layiq görülmüşdür.
Ye­tir­mə­lə­ri
Onun ye­tir­mə­lə­ri - ye­ni­yet­mə­lər ara­sın­da 2 də­fə dün­ya bi­rin­ci­li­yi­nin qa­li­bi Na­miq Sev­di­mov, At­lan­ta və Sid­ney olim­pia­da­la­rı­nın iş­ti­rak­çı­sı El­şad Allah­ver­di­yev, Dün­ya ku­bo­ku­nun sahibi Vü­qar Qur­ba­nov, beynəlxalq turnirlərin qızıl mükafatçısı Anar İsmayılov, gənc­lər ara­sın­da SSRİ bi­rin­ci­lik­lə­ri­nin mü­ka­fat­çı­la­rı Eh­ti­ram Ba­ba­yev, Rə­sul Əmi­rov, İsa Səgərov, Həmid Rəsulov, Firudin Ağasıyev, Əf­qan və Bəh­ruz Məm­mə­dov qar­daş­la­rı və baş­qa ta­nın­mış gü­ləş­çi­lər Azərbaycanı bey­nəl­xalq ya­rış­lar­da müvəffəqiyyətlə təm­sil edib­lər.
Xanoba (Xocavənd)
Xanoba (əvvəlki adı: Xnuşinak) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Xanoba kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Xnuşinak kəndi Xanoba kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Xanoba kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Toponimikası
Kənd Qarabağ xanlarına məxsus məntəqələrdən biri olmuş, XIX əsrin 20-ci illərində İrandan köçüb gəlmiş erməni ailələrinin məskunlaşmasından sonra Xnuşinak (erm. Xanoba) adlandırılmışdı. 1992-ci ildən kəndin keçmiş adı bərpa edilmişdir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Eucalyptus agglomerata
(Eucalyptus agglomerata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qoro Miyazaki
Qoro Miyazaki (|宮崎 吾朗| ) — yaponiyalı rəssam, məşhur rejissor Hayao Miyazakinin kiçik oğlu.
Toğrul Bozan
Toğrul Bozan (ö. 1052), 1052-ci ildə təxmini 40–57 gün Qəznəvi taxtını ələ keçirən qulam əsilli sərkərdə və Qəznəvi sultanı.
Əvvəlki Qəznəvi hökmdarı Sultan Əbdürrəşidin ordu başçısı təyin etdiyi Tuğrul Bozanın vəzifəsi Səlcuqluların qarşısını almaq idi. Toğrul Bozan, 1051-ci ildə Selçuqluları məğlup edərək Sistanı ələ keçirsə də, Səlcuqların sığındığı Tak qalasını tuta bilmədi. Səlcuqlulara qarşı dövlət mövqeyini gücləndirən komandir, taxta göz dikməyə başladı. 10 noyabr 1051-ci ildə Qəznəyə doğru yürüşə başlayan Toğrul Bozan, 1052-ci ilin əvvəllərində Sultan Əbdürrəşid və on bir şahzadəyi öldürərək taxtı ələ keçirdi. Bu qətliamdan yalnız 3 şahzadə (Fərruxzad, İbrahim və Şüca) qurtula bildi. Qəznəvi Sultan Məsudun qulamlarından birinin Toğrul Bozanı xəncərlə öldürməsi nəticəsində 3 şahzadə də azad oldu. Toğrulun başı, Qəznə küçələrində gəzdirildi və beləliklə xalq, onun öldüyünə inanmış oldu. Bundan sonra Qəznəvi sərkərdələri bir araya gəldilər və sultanlıq üçün şahzadə Fərruxzadı seçdilər.
Firəngiz Əhmədova
Firəngiz Yusif qızı Əhmədova — Azərbaycanın görkəmli opera müğənnisi,Azərbaycan SSR xalq artisti və SSRİ xalq artisti (1967). Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü