cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tubin (Hurand)
Tubin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 278 nəfər yaşayır (47 ailə).
Kleoday
Kleoday (Kleodey; ) — mifik Dorida çarı. O, Heraklın övladlarındandır. Gill və İolanın oğlu, Heraklın nəvəsidir. Hesiodda “Kleodeyin uşaqları” kimi adı xatırlanır. Kleodayın həyat yoldaşı Neoptolem idi. Onların Aristomax adlı bir oğlu və Lanassa adlı bir qızı var idi.
Spartada onun ziyarətgahı var idi.
Pamfil (mifologiya)
Pamfil — yunan mifologiyasında personaj. O, Egimiyanın oğludur. Peloponnes uğrunda Heraklın övladları ilə müharibədə həlak olmuşdur. Başqa bir versiyaya görə, Deyfontun qızı Orsobiya ilə evlənmişdir. Sparta fillərindən biri onun adını daşıyırdı.
Pamfil (rəssam)
Pamfil — Qədim Yunanıstan rəssamı.
Pamfil Amfipolisdən idi. O, müəllimi Evpomp ilə birlikdə qədim yunan sənətinin gələcək inkişafına güclü təsir göstərmiş sikion rəssamlıq məktəbinin banisi olmuşdur. Rəvayətə görə, Pamfilin bədii nəzəriyyələri elmi prinsiplərə əsaslanırdı. Pamfilin şagirdləri Melantiya adlanır. Onlar arasında Pavzi və məşhur Apelles var.
Şamil
Şamil — kişi adı və təxəllüs
Verəvcən-i Ülya (Hurand)
Verəvcən-i Ülya — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Porellales
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
Təsnifatı
Porellales sırasına aid aşağıdakı yarımsıra və fəsilələr aiddir:
Jubulineae Porellineae Radulineae
Qara (ad)
Qara — Azərbaycanlı adı.
NGC 6000
NGC 6000, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şövqi Göyçaylı
Şövqi Göyçaylı — Azərbaycanda ekoloji təhsilin əsas yaradıcılarından biri, Coğrafiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi, "Şöhrət" ordeni laureatı.
Həyatı
Göyçaylı Şövqi Yusifziya oğlu 1935-ci ildə Göy­çay şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1958-ci ADU-nin Geologiya-coğrafiya fakültəsinin coğrafiya şöbəsini bitirmişdir. 1960-cı ildə "İqtisadi coğrafiya" ixtisasında Unversitetin aspiranturasına qəbul edilmişdir. 1965-ci ildə namizədlik, 1987-ci ildə isə Sankt-Peterburq Unversitetində «Kənd əhalisinin məskunlaşması və onun yenidən qurulması» mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1989-cu ildən professordur.
Əbdülqadir Sevən
Əbdülqadir Sevən (d. 1891, Selanik - 16.02.1971) — Türk əsgəri.
Şövqi Göyçaylı
İş fəaliyyəti
1982-ci ildən BDU-də "Ətraf mühiti mühafizə və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə" kafedrasının müdiridir (2015-ci ildən bu kafedra Coğrafi ekologiya kafedrası adlanır). Ş.Y.Göyçaylının elmi yaradıcılığı əhali məskunlaşmasının nəzəri və tətbiqi problemlərinə, təbiətlə cəmiyyət arasındakı qarşılıqlı əlaqələrin coğrafi məsələlərinə, coğrafi ekologiyanın inkişafına və tədrisinin təkmilləşdirilməsinə yönəldilmişdir. O, 130-dan çox əsərin, o cümlədən monoqrafiyaların, dərsliyin və dərs vəsaitlərinin müəllifidir. Azərbaycanın irimiqyaslı İqtisadi və Əhali xəritələrinin həmmüəllifi və müəllifi olmuş­ dur. Azərbaycanda ekologiyaya həsr edilmiş topluların elmi redaktoru olmuşdur.
Dançonq
Dançonq — Dançonq (Koreya: 단청 (Dancheong); 丹青) üslub məqsədi ilə taxta binalar və artefaktlar üzərində Koreyanın ənənəvi dekorativ bəzədilməsinə deyilir. Koreya dilində hərfi mənada "kinovar və mavi-yaşıl" deməkdir. Bəzən isə "qırmızı və mavi" kimi tərcümə olunur. Dekorasiyaları və boya rəngləri seçimi ilə yanaşı, Dançonq müxtəlif simvolik mənalar daşıyır. O, beş əsas rəngə əsaslanır; mavi (şərq), ağ (qərb), qırmızı (cənub), qara (şimal) və sarı (mərkəz ). Bu beş rəngin istifadəsi yin və yanq prinsipinin və beş elementin fəlsəfəsinin istifadəsini əks etdirməklə yanaşı, həm də bu beş elementi təmsil edir: taxta, od, torpaq, metal və su. Quşlar, əjdahalar, pələnglər və qara tısbağalar kimi flora və faunanın yerləşdirilməsi də Beş Element Nəzəriyyəsinin prinsiplərinə uyğundur. Naxışlara həmçinin Buddizmi təmsil edən lotus, zənginlik və şərəf üçün nar, məhsuldarlıq üçün pion və uzun ömür üçün xrizantema daxildir ki, bunların hamısı həm bu həyatda, həm də sonrakı həyatda rifah arzularını ifadə edir.
Əbdülqadir Sevən
Hərbi fəaliyyəti
1944-cü ildə general-mayor oldu. General-mayor rütbəsi ilə 1-ci süvari diviziyasının komandiri, 1-ci piyada diviziyasının komandiri və 2-ci süvari diviziyasının komandiri kimi xidmət göstərmişdir.
Şövqi Göyçaylı
Elmi naliyyətləri
Ş.Y.Göyçaylının təşəbbüsü və səyi nəticəsində ilk dəfə Azərbaycanda "Coğrafiyaçı-ekoloq" ixtisası yaradılmışdır. Ş.Y.Göyçayl 6 namizədlik dissertasiyasının rəhbəri, 3 doktorluq dissertasiyasının məsləhətçisi olmuşdur. O, Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin Rəyasət Heyətində İqtisadi və Sosial Coğrafiya bölməsinə rəhbərlik edir. Elm-texnika Komitəsi yanında Ekologiya komissiyasının üzvü, Coğrafiya üzrə ixtisaslaşmış müdafiə şurasının həmsədri, AAK-da Yer elmləri bölməsi üzrə ekspert şurasının, BDU-nun Böyük Elmi Şuranın üzvüdür. Respublika elmi konfranslarında, beynəlxalq konqreslərdə və simpoziumlarda, xüsusilə MAB-6, Abitat- II Beynəlxalq konfransların işində əməli fəaliyyət göstərmiş və məruzə­lərlə çıxış etmişdir. Beynəlxalq elmi İnkişaf və Beynəlxalq Ekologiya akademiyalarının həqiqi üzvüdür.
Dançonq
Dançonq hər bir regiondan, binanın növündən və tikildiyi dövrdən asılı olaraq fərqli ola bilir. Dançonq, adətən, məbədlər və saraylar kimi mühüm yerlərdə istifadə olunur və hətta məbədlərin damlarının alt hissəsində heyvan naxışlarına (məsələn, əjdahalar, şirlər, durnalar) da rast gəlinə bilir. Dançonq yalnız bəzək kimi deyil, həm də bina səthlərini temperaturdan qorumaq və materialların kobudluğunu daha az nəzərə çarpan etmək kimi praktik məqsədlər üçün də istifadə edilir. O, həmçinin taxtanı həşəratlardan qoruyur və ömrünü uzadır. Binaların səthlərində Dançonq tətbiqi bacarıq tələb edir və yüksək təlim keçmiş Dançonqjang (단청장 (Dancheongjang)) adlı sənətkarlar tərəfindən boyalı naxışlar tətbiq edilərək çəkilir. Dançonqjang Cənubi Koreyada yaşayan milli sərvətlər hesab olunur və Cənubi Koreyadakı Mədəni İrs İdarəsi tərəfindən Milli Qeyri-Maddi Mədəni İrsin bir hissəsi kimi təsnif edilir.
Əbdülqadir Sevən
Hərbi fəaliyyəti
1948-ci ildə general-leytenant rütbəsinə yüksəldi. General-leytenant rütbəsi ilə 10-cu korpusun komandiri, 9-cu korpusun komandiri, 7-ci korpusun komandiri, 5-ci korpusun komandiri və 3-cü korpusun komandiri oldu. 1952-ci ildə ordu generalı rütbəsinə yüksəldi. Ordu generalı rütbəsi ilə 2-ci ordu komandiri, Quru Qoşunları Komandir köməkçisi və Ali Hərbi Şuranın üzvü seçildi.
Şövqi Göyçaylı
Mükafatları
Ş.Y. Göyçaylı müvafiq nazirliklərin fəxri fərmanları və tə­şəkkürləri ilə mükafatlandırılmış. O, 2000-ci ildə "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür. 2009-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin 90 illik yubileyi ilə bağlı "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.
Dançonq
Dançonq, Çinin memarlıq üslublarından təsirlənmişdir, lakin memarlıq rəsmlərinin oxşar formaları olan digər ölkələrlə müqayisədə fərqli xüsusiyyətləri inkişaf etdirilmiş və Koreyanın ənənəvi memarlığının uzun, fərqli xüsusiyyətinə çevrilmişdir. Məsələn, Koreyanın Dançonq naxışları Çin naxışları ilə müqayisədə daha parlaq, mürəkkəb və son dərəcə incə üslublarla xarakterizə olunur. Yapon naxışları ilə müqayisə olunduqda isə Koreya Dançonq naxışları həm də binaların daxili və xarici görünüşünü bəzəmək üçün istifadə olunur. Yapon memarlığında bu kimi naxışlara çox rast gəlinmir, çünki Yaponiyanın Şinto təriqətində təmizliyə diqqət yetirilir və ağacın təbii vəziyyətdə qalmasına əhəmiyyət verilir. Bunlara misal olaraq, İse və İzumo taisha məbədlərini göstərmək olar.
Əbdülqadir Sevən
Təqaüdə çıxması
14 İyul 1956-cı ildə təqaüdə çıxdı. İtaliya-Osmanlı müharibəsində, Balkan müharibələrində, Birinci Dünya müharibəsində və Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində iştirak etmişdir.
Dançonq
Tarixi
Çinin Döyüşən Çarlıqlar dövründə (e.ə. III əsr) Çin memarlığının dekorativ rəngləmə nümunələri Buddizm və Konfutsiçiliyin təsiri altında Koreya və Yaponiyaya yayıldı. O vaxtdan bəri Koreya Dançonq nümunələri özünəməxsus Koreya xüsusiyyətlərini inkişaf etdirməyə başladı. Dançonq'un ən erkən nümunəsi eramızın 357-ci ildə Qoquryo dövründə tikilmiş qədim məzarın divarında tapılıb. Dançonq bu gün, həmçinin, Şimali Koreya və Şimal-Şərqi Çində Qoquryo Türbə Komplekslərində, General Türbəsində və digər Qoquryeo tarixi abidələrində də rast gəlinə bilər. Şilla Krallığında Dançonq, hətta, adi insanların evlərində də istifadə olunurdu. Dançonq Samquk saqi və Samquk yusa kimi qədim sənədlərdə də qeyd edilmişdir. Buddizmin milli din kimi istifadəsi Dançonq'un inkişafına kömək etmişdir.
Ömər İsrailov
Ömər İsrailov — Çeçenistan Respublikasındakı separatçı silahlı birləşmələrin üzvü və daha sonra Kadırovun tənqidçisi kimi tanınan Ramzan Kadırovun keçmiş mühafizəçisi. 2009-cu ildə İsrailov siyasi sığınacaq üçün müraciət etdiyi Avstriyanın paytaxtı Vyanada öldürülür.
Bioqrafiyası
Ömər İsrailov Mesker-Yurtda anadan olmuşdur. Onun sözlərinə görə, 1995-ci ildə 13 yaşında ikən anası Birinci Çeçenistan müharibəsi zamanı rus hərbçilərinin açdığı atəş nəticəsində şəhid olub. 1999-cu ildə İsrailov Kurçaloy yaxınlığındakı silahlı düşərgəsinə qatılır. İkinci Çeçenistan müharibəsi zamanı separatçılara kömək edir. Sonra evdən ayrılır və dəstələrdən birinə qatılır. 15 aprel 2003-cü ildə Çeçenistan təhlükəsizlik işçiləri onu həbs edir.
Dançonq
Növləri
Naxışlar sistemi dekorativ kompozisiya daxilində struktur xüsusiyyətlərinə və mövqelərinə görə dörd müxtəlif növə bölünür. Dörd növə aşağıdakılar daxildir:
Ömər İsrailov
Bioqrafiyası
2003-cü ilin yayında İsrailov Kadırovun xidmətinə girmək təklifi alır. Mühafizəçi vəzifəsində çalışır və 2004-cü ildə doğma kəndində polisə təhvil verilir. İlin sonunda İsrailov və həyat yoldaşı saxta pasportla Belarusa, oradan da sığınacaq üçün müraciət etdiyi Polşaya gedir. Daha sonra İsrailov Avstriyaya köçür və orada sığınacaq alır. Ömərin qaçmasından sonra on ay həbsxanada saxlanılan İsrailovun atası Şarpuddi Norveçə gedə bilir.
Dançonq
Növləri
•Moruço (Morucho)
Ömər İsrailov
Bioqrafiyası
Ömər və Şarpuddi İsrailov oğurluq, işgəncə iddialarını Rusiya Federasiyası Baş Prokurorluğuna təqdim ediir. 2006-cı ildə Ömər İsrailov Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə ərizə ilə müraciət edərək Kadırovu və tabeliyində olanları işgəncə verməkdə, məhkəmədənkənar edamlarda ittiham edir. Açıqlamada o, artıq Kadırovun keşiyinə girərkən müşahidə etdiyi hadisələri də təsvir edir. Prosessual səbəblərə görə İsrailovun ərizəsi baxılmamış qalır.
Dançonq
Növləri
•Byolcihva (Byeoljihwa)
Ömər İsrailov
Bioqrafiyası
2008-ci ilin iyununda Kadırovun göstərişi ilə Rusiyaya qayıtmaq və Strasburqdan şikayətini geri götürmək üçün Vyanada İsrailovla görüşdüyünü deyən çeçen Artur Kurmakayev (əsl adı Denisultanov) Avstriya hakimiyyətinə təslim olur. İsrailov imtina etdikdə, Kurmakayev onu ləğv etmək əmrini alır, amma əmri yerinə yetirmir.
Dançonq
Növləri
•Bidan muni (Bidan munui)
Ömər İsrailov
Öldürülməsi
2009-cu il yanvarın 13-də günortadan sonra İsrailov Vyanada supermarketndən çıxarkən iki silahlı adam görür. Qaçmağa başladı, amma atəş ilə vurulur. Təcavüzkarların məqsədinin İsrailovu qaçırmaq olduğu irəli sürülür və qaçırılma uğursuz olduqda o, öldürülür.
Dançonq
Növləri
•Dandonq muni (Dandong munui)
Ömər İsrailov
Öldürülməsi
1 iyun 2011-ci ildə Avstriya məhkəməsi, Avstriyada yaşayan üç çeçenə İsrailovu öldürməkdə ittiham olunan Otto Kaltenbrunner (Ruslan Edilov), Müslüm Dadayev və Turpal-Ali Yeşurkayevə hökm oxuyur. Təşkilatçı olduğu iddia edilən Kaltenbrunner ömürlük, Dadayev 19 il, Yeşurkayev 16 il həbs cəzasına məhkum edilir.
Dançonq
Növləri
Moruço naxışı əsasən binanın yuxarı dayaq tirlərinin uclarında və saçaq kimi yuxarı künclərində çəkilir və adətən su zanbağı, nar və lələk kimi təbii formaları özündə birləşdirir. Byolcihva moruço naxışlarının iki bölməsi arasında boyanmışdır. Adətən, byolcihvada təsvir olunan müxtəlif heyvanlar və ya Buddist sutralarından səhnələrdir və daha çox saray binalarında deyil, məbədlərdə istifadə olunurdu. Bidan muni (ipək naxış) bütün binada rast gəlinən rəngli həndəsi naxışlardır və dandonq muni (tək/müstəqil naxış) tək bitki və ya heyvan üzərində qurulan naxış dizaynlarına aiddir.
Ömər İsrailov
Öldürülməsi
Həmçinin, Avstriya prokurorları adam oğurluğu və qətlinin sifarişçisinin Ramzan Kadırov olduğuna inanırlar (Kadırov və Otto Kaltenbrunnerin birgə fotoşəkilləri tapılır), lakin Boqatırov və Kadırovun dindirilməsi ilə bağlı Rusiyaya edilən müraciətlər cavabsız qalır, onlara qarşı heç bir rəsmi ittiham irəli sürülmür.
Dançonq
Növləri
Dançonqun çəkilməsi mərhələsi bu addımları izləyir. Öncəliklə, Dançonq çəkiləcək səth yaxşıca təmizlənir və hamarlaşdırılır. Daha sonra həmin səth üzərinə arxa fon rəngi çəkilir. Bunun üzərinə naxışların işlənmiş olduğu vərəqlər qoyulur. Bu vərəqlərdə naxışların kənar hüdudları iynə vasitəsilə kiçik deşiklərlə əhatə olunmuşdur. Üzərində naxışlar olan vərəqin deşikli hissələrinə ağ rəngdə pudra tətbiq olunur. Beləliklə, vərəqi qaldırdıqda onun altında naxışların əmələ gəldiyini görmək mümkündür. Daha sonra isə Beş Element Nəzəriyyəsinə əsasən boyalar tətbiq edilir.
Dançonqun restavrasiya mərhələsi
1. Binanın hazırkı vəziyyətinin və ətraf mühitin yoxlanılması;
2. Lazım olan bərpa metodu ətrafında müzakirələrin aparılması;
3. Qalan Dançonq naxışlarının və rəng piqmentinin eskizlərinin seçilməsi.
Bərpa məqsədləri üçün istifadə ediləcək ən yaxşı təmir üsulunun hansı olduğuna dair yekun qərar bütün proses boyunca davamlı olaraq peşəkar məsləhət prosesləri vasitəsilə qəbul edilir.
Dançonq müasir dövrlərdə koreyalılar tərəfindən evlərin dizaynında çox istifadə olunmasa da, tamamilə yoxa çıxmayıb. Müasir sənətçilər və dizaynerlər Dançonqu öz dizaynlarında istifadə edir, onun yeni formalarını yaratmağa çalışırlar. Bu da Dançonqun gələcək nəsillərə uğurla ötürülməsinə şərait yaradır.
Ulluçay
Coğrafiyası
Kokmadağ silsiləsinin şimal-qərbində yerləşən bulaqlardan öz başlanğıcını götürür və Xəzər dənizininə tökülür (Segelər kəndi).
Qolları
Əsas qolları: Kunki, Anklyuqlyuçay, Civus, Nalaxu, Şurxla və b.
Araşdırma və suyunda istifadə
Çayda araşdırma işləri Məcəlis və Bərəkəy də aparılır. Suyu aktiv şəkildə əkinçiliyə cəlb edilir. Bu səbəbdən bəzən mənsəb hissə tamamən quruyur.
Suxotskoye
Coğrafiya
Kənd Terek çayının sağ sahilində, Mozdok rayonunun qərb hissəsində, Şimali Osetiya və Kabarda-Balkariyanın sərhədi yaxınlığında yerləşir. Regional Mozdok şəhərindən 23 km cənub-qərbdə və Vladiqafqaz şəhərindən 95 km şimal-qərbdə yerləşir.
Şimal-şərqdə Vinoqradnoye, cənubda Aşağı Malqobek və qərbdə Həmidiyə yaşayış yerləri ilə həmsərhəddir.
Kənd Kabarda düzənliyində yerləşir. Relyefində nisbətən yüksəkliklərdə güclü dalğalanma müşahidə olunmur əsasən düzdür. Terek çayının vadisi boyunca, nisbi yüksəkliyi 10-15 metrə çatan Terski silsiləsi uzanır. Kəndin cənubunda mütləq yüksəkliklər tədricən Terski silsiləsinə doğru yüksəlməyə başlayır. Orta hündürlük dəniz səviyyəsindən yalnız 145 metr yüksəkdir.
Verəvcən-i Süfla (Hurand)
Verəvcən-i Süfla — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Suxotskoye
Coğrafiya
Hidroqrafik şəbəkə əsasən Terek çayı ilə təmsil olunur. Kəndin qərbinə, kənddən bir az şimal-qərbdə olan Terekə axan Kurp çayı axır. Kəndin cənubunda bir kənd yaşayış məntəqəsinin sahələrini suvaran Malokabardinski kanalı yerləşir.
İqlimi rütubətli və mülayimdir. Orta illik havanın temperaturu + 10.5 ° S-dir. Havanın temperaturu orta hesabla iyulda + 23,3 ° C, yanvarda -2.5 ° C arasında dəyişir. Orta illik yağıntı təxminən 580 mm təşkil edir. Ən çox yağış may-iyul ayları arasında olur.
Tarix
19-cu əsrin ortalarına qədər müasir kəndin yerində müxtəlif Kabardiya kəndləri yerləşirdi, əhalisi Qafqaz müharibəsindən və 1820-ci illərin əvvəllərində Kiçik Kabarda üzərindən keçən vəba epidemiyasından sonra azalmışdı. Rusiyada aparılan torpaq islahatlarından sonra hələ də mövcud olan Kabardiya kəndlərinin bir çoxu Kurp çayı üzərindən köçürülməyə başlandı və Terek çayının şərqində və cənubda yerləşən torpaqları, Qafqazdakı hərbi Rusiya hökuməti, düzənlikdə kənd təsərrüfatında istifadə üçün yer olaraq Qafqazın digər yaxın dağ xalqlarına satmağa başladı.
Müasir kənd 1899-cu ildə Bessarabiya əyalətinin Vulkaneşti kəndindən köçən qaqauzlar tərəfindən yaradılıb.
1944-cü ilə qədər kənd Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Kurp rayonunun tərkibində idi.
7 mart 1944-cü ildə KBASSR-in Kurpski rayonu ləğv edildi və Kurp çayının şərqində yerləşən bütün ərazisi Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına verildi.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə kəndin əhalisini 38,5 % ruslar, 31,8 % türklər, 11,5 % osetinlər, 3,3 % azərbaycanlılar, 3,2 % kabardinlər, 3,2 % bolqarlar, 2,7 % dargilər, 1,3 % qaqauzlar, 1,0 % almanlar və 3,6 % digərləri təşkil edir.
Bekuy (departament)
Bekuy — Burkina-Fasonun Tuy vilayətinə daxil olan departament. İnzibati mərkəzi Bekuy qəsəbəsində yerləşir.
Ptilidiales
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
NGC 3229
NGC 3229, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. *3 tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Pavzi
Pavzi və ya Pavsi — Qədim Yunanıstan rəssamı. O, əslən Sikiondandır. Pavzi Apellesin müasiri, Pamfilin tələbəsi olmuşdur.
Pavzi əsasən uşaq və heyvan fiqurlarını, eləcə də çiçəkləri çəkmişdir. O, tarixdə tavanları arabesk, çiçəklər və fərdi fiqurlarla rəngləyən ilk şəxs olmuşdur. Rəvayətə görə, Pavzi mum üzərində rəsm çəkməyi mükəmməlləşdirmişdir. Mənbələrdə göstərilmişdir ki, o, istənilən əsəri cəmi 24 saat ərzində tamamlamaq bacarığı ilə fəxr edirdi.
Ərəstun Məmmədov
Ərəstun Məmmədov — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Prezident təqaüdçüsü.
Həyatı
1922-ci ildə Biləsuvarın Xırmandalı kəndində ziyalı ailəsində dünyaya gəlib. Çox gənc yaşlarından əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1988-ci ilə kimi pambıqçılıq briqadasına başçılıq edib. Qazandığı yüksək nailiyyətlərə görə 1973-cü ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb. Ərəstun Məmmədov ümumilikdə 5 orden və 15-ə yaxın müxtəlif medallarla təltif olunub. 2004-cü ilə kimi zəngin təcrübəsini rayonda taxılçılığın inkişafına həsr edib. Göstərdiyi xidmətlərə görə ona Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərdi təqaüdü təyin olunmuşdu.
Mənbə
http://az.apa.az/news/378712
Ruslan Xayxoroyev
Ruslan Xayxoroyev — Çeçen səhra komandiri, Çeçen İçkeriya Respublikası ordusunun briqada generalı, Birinci Çeçenistan müharibəsi zamanı Bamut kəndinin müdafiə rəisi. Rusiya hakimiyyətinə görə terrorizm və Rusiya vətəndaşlarını qaçırmaqda ittiham olunan şəxs.
Bioqrafiyası
Bir sovxoz işçisi kimi ilk fəaliyyətinə başlamışdır. Sonra Çeçenistanın qərbində bir dəstənin lideri olur. O, hərəkətlərini Rusiyanın İçkeriyaya təzminat borclu olması ilə əsaslandırır, lakin borcun ödənilmədiyi üçün silahlılar hər bir qaçırılan əsgər üçün təzminatı hissə-hissə almalı olduğunu bildirir. Xayxoroyevin "Nevskoe Vremya" qəzetinin jurnalistləri Maksim Şablin və Feliks Titovun itkin düşməsində iştirak etdiyi, eyni zamanda 11 və 12 iyul 1996-cı ildə Moskva trolleybuslarında iki partlayışın, 1996-cı ildə Nalçikdə şəhərlərarası sərnişin avtobusunda partlayışın sifarişçisi olduğu ehtimal edilir.
1998-ci ilin yazında, Qafqaz Mücahidlərinin Birləşmiş Qüvvələrinin Ali Hərbi Məclisi Şurasının qərarı ilə, milliyyətcə çeçen olan briqada generalı Ruslan Xayxoroyevə İçkeriyanın Qərb Cəbhəsinin cənubunda genişmiqyaslı hərbi əməliyyatları gücləndirmək tapşırılır. Əslində İnquşetiya və Osetiya sərhədindəki münaqişə vəziyyəti ətrafında, Mozdok — Vladiqafqaz istiqamətində təxribat hərəkətlərinin aparılmasına cavabdeh təyin edilir.
1998-ci ilin aprelində Rusiya Baş Prokurorluğunun Şimali Qafqazda federal təhlükəsizlik və millətlərarası münasibətlər haqqında qanunların icrasına nəzarət edən Baş idarə Xayxoroyevi federal axtarışa verir. O, 17-si üçün 1.7 milyon dollar fidyə aldığı 24 Şimali Osetiya vətəndaşının qaçırılmasında günahlandırılır. Beynəlxalq pravoslav mərkəzin nümayəndələri Penkovski və Petrova görə Xayxoroyevin 1,5 milyon alacağı gözlənilir.
Ruslan Xayxoroevin dəstəsi Çeçenistan ərazisində fəaliyyət göstərir. Onun dəstəsi insanlara hücum etmək və qaçırmaq, oğurlananların qohumlarından və dostlarından əmlak, külli miqdarda pul almaq üzrə ixtisaslaşır.
Hüquq-mühafizə orqanlarının məlumatına görə, Xayxoroev 1 may 1998-ci ildə Rusiya Federasiyası Prezidentinin Çeçenistandakı səlahiyyətli nümayəndəsi Valentin Vlasovun oğurlanmasının təşkilatçısı olur.
Qəbələ Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Qəbələ Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — Qəbələ şəhərində yerləşən tarix-diyarşunaslıq muzeyi. Muzeydə 2500 illik tarixi əks etdirən 14000-dən çox eksponat nümayiş etdirilir. Muzeyin 900 kv.m-lik binası, 13 ekspozisiya zalı, fondu, Heydər Əliyev xatirə otaqları, şəkil qalereyası, zəngin elmi kitabxanası, açıq səma altında təşkil olunmuş qədim daş abidələrdən ibarət sərgi meydançası vardır. Muzey barədə 300-dən çox qəzet, jurnal məqaləsində bəhs olunmuş, müxtəlif televiziya kanallarında süjetlər göstərilmiş, 50-yə dək kitabda məlumat verilmiş, bir neçə televiziya filmi çəkilmişdir.
Muzey binası
Muzeyin 900 kv.m-lik binası, 13 ekspozisiya zalı, fondu, Heydər Əliyev xatirə otaqları, şəkil qalereyası, zəngin elmi kitabxanası, açıq səma altında təşkil olunmuş qədim daş abidələrdən ibarət sərgi meydançası vardır. Muzeyin rəhbərliyi ilə filial olaraq İsmayıl Bəy Qutqaşınlının xatirə Ev Muzeyi və Şəhidlərin Xatirəsi Muzeyi yaradılmışdır və yeni filialların təşkili sahəsində iş aparılır. Burada arxeoloji, etnoqrafik, numizmatik materiallar, xalq sənət nümunələri, qədim əlyazma və çap kitabları diqqəti xüsusilə cəlb edir. Burada tədqiq, təbliğ, mühafizə olunan materiallar əsasında namizədlik və doktorluq dissertasiyaları yazılmışdır.
Ruslan Xayxoroyev
Bioqrafiyası
İkinci Çeçenistan müharibəsi zamanı qukldurluqla əldə etdiyi maliyyəni gənclərə böyük pul mükafatları təklif edərək vəhhabilərin dəstələrinə cəlb edir.
Qəbələ Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Tarixi
Muzey Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 13.05.1980-ci il tarixli 227 № li sərəncamı ilə yaradılmışdır.Qəbələ Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi 1980-ci ilin may ayının 15-dən fəaliyyət göstərir. 2004-cü ildən etibarən muzey yeni binada öz fəaliyyətini davam etdirir.
Ruslan Xayxoroyev
Ölüm səbəbi
1999-cu ilin avqust-sentyabr aylarında çeçen birləşmələrinin Dağıstana hücumunda iştirak etmişdir. Xayxoroevin ölümünün iki versiyası var. Bir versiyaya görə, 8 sentyabr 1999-cu ildə Urus-Martan şəhərində rayon xəstəxanasında, 1999-cu il avqustun 23-dən 24-nə keçən gecə Arbi Barayevin dəstəsinin tərkibində döyüşdüyü Dağıstanın Botlix rayonundakı döyüşlərdə aldığı ölümcül yaralardan dünyasını dəyişir. Başqa bir versiyaya görə, təxminən avqustun sonunda, Ruslan Xayxoroyev ya Bamutdakı evində, ya da Qroznıda, qardaşı Said-Eminlə birlikdə həmkəndliləri tərəfindən güllələnir. Ölüm səbəbi təxminən həmkəndliləri ilə qan davası olur. Adətların göstərişlərinə görə bu hərəkətin təfərrüatları yalnız qohumların özlərinə məlumdur. "Kommersant" qəzetinin yazdığına görə, Xayxoroevin qrupu 2000-ci ilin ortalarına qədər mövcud olmuşdur. Dəstə üzvləri sonradan digər səhra komandirlərinin dəstələrinə keşmişdir.
Qəbələ Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzeyin eksponatları
Muzeyin arxeologiya, etnoqrafiya, numizmatika, qədim əlyazmalardan, nadir kitablardan, xalq yaradıcılığının müasir nümunələrindən və təbii sərvətlərdən ibarət eksponatları, rayonun tarixi abidələri ,əhalisinin etnik tərkibi coğrafi şəraiti ,bitki və heyvanat aləmi, mədəniyyətin və iqtisadiyyatın müasir vəziyyəti və onların inkişaf perspektivləri haqqında tam təsəvvür yaradır.
Muzeyin ekpozisiyası
Muzeyin 13 ekspozisiya zallarında və fondunda Qəbələdə aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilmiş antik və orta əsrlərə aid 14 mindən çox tapıntı nümayiş etdirilir və mühafizə olunur. Muzeydə 1778-ci ildən başlayaraq nəşr olunan nadir kitablarla yanaşı tarix, arxeologiya və s. sahələr üzrə kitablar da nümayiş olunur. Burada qazıntılar zamanı Antik Qəbələdə aşkar edilən, daşlardan yonulan sütunaltlıqları,orta əsrlərə aid, üstündə ərəb yazıları və relyef ornamentləri olan qəbirüstü abidələr və s. nümayiş olunur.
Ketonemiya və ketonuriya
250px|thumb|right|şekerli diabetin esas simptomları Qaraciyərin piy infilyasiyası zamanı orada triqliseridlərin miqdarı normadan 10 dəfə artıq olur. Hüceyrələrin sitoplazmasında yağın toplanması qaraciyərin funksiyasını pozur. Bunun əsas səbəbi artıq triqliseridlərin olması və lipotropların azalmasıdır. Orqanizmdə keton cisimlərin toplanması ketoz patoloji vəziyyətə gətirib çıxarır. Yağ turşularının və ketogen aminturşuların intensiv oksidləşməsi ilə lipidlərin metabolizminin patologiyasının yaranmasını şərtləndirir və keton hisəciklərinin artıq biosintezi baş verir. Parçalanma reaksiyasının gedişində ketogenezdəistifadə olunan asetil-S-K0A və asetoasetil~S-K0A əmələ gəlir. Keton hissəcikləri qanda artır və sidiklə bərabər xaric olunur. Buna ketozun ketonemiya və ketonuriya xəstəliyi deyilr. Ketozun ağır formalarında qanda keton hissəcikləri 10-20 mmol/l çatır. Keton hissəcikləri normal halda gündə azacıq olur. Lakin patoloji hal olduqda sidikdə keton hissəciklərinin miqdarı 1 qr-dan 10 qrama qədər çatır və bəzən ondan da çox olur. Ketonemiya vəketonuriya ən çox şəkərli diabetdə, həmçinin uzun müddət aclıq edənlərdə və steroid diabetində müşahidə olunur. Karbon turşuların aralıq mübadilə məhsulları olan keton cisimcikləri orqanizm toxumalarında (əzələlərdə, böyrəklərdə) asanlıqla oksidləşərək karbon qazı və suya çevrilir. Ona görə də sağlam insanların qanında və sidiyində keton cisimcikləri olur. Lakin qidanın tərkibindən karbohidratların çıxarılması, aclıq və bir sıra xəstəliklər qanda β-oksiyağ, asetosirkə turşuları və asetonun artması ilə nəticələnir (300 – 400 mq%). Buna ketonemiya deyilir. Belə halda sidikdə çoxlu miqdarda keton cisimcikləri olur. Buna ketonuriya deyilir. Şəkərli diabet xəstəliyində patoloji ketonemiya müşahidə olunur. Nəticədə asetosirkə turşusu və aseton əmələ gəlir.
Ədəbiyyat
dərslik, Bakı: «Bakı Universiteti» nəşriyyatı, 2009, 288 s. kimya ensiklopediyası, Bakı, 1997, 152 s.
Sovetski (Şimali Osetiya)
Coğrafiya
QəsəbəTerek çayının sol sahilində, Mozdok rayonunun mərkəzi hissəsində yerləşir. Regional Mozdok şəhərindən 9 km cənub-qərbdə və Vladiqafqaz şəhərindən 101 km şimal-qərbdə yerləşir. Qəsəbələrin torpaqları ilə həmsərhəddir: qərbdə Pavlodolskaya, şimalda Lukovski və Lukovskaya. Çayın qarşı tərəfində Razdolnoye kəndi yerləşir.
Kənd respublikanın çöl zonasında Kabardin düzənliyində yerləşir. Ərazi əsasən hündürlükdə cüzi dalğalanma ilə dalğalı düzdür. Terek çayının vadisi boyunca təpələr uzanır. Bələdiyyənin ərazisindəki orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 141 metr yüksəkdir. Terek çay vadisi çay meşələri ilə çaya yaxınlaşmağı çətinləşdirir. Hidroqrafik şəbəkə əsasən Terek çayı ilə təmsil olunur. Kənddən cənub-qərbdə, Terekdən Stavropol diyarındakı Levokumskoye kəndi yaxınlığında, Noqay çölündən Kuma çayına qədər uzanan Tersko-Kumskı su kanalı yerləşir.
İqlimi rütubətli və mülayimdir. Orta illik havanın temperaturu + 10,7 ° S-dir. Havanın temperaturu orta hesabla iyulda + 23.5 ° C-dən yanvarda -2.5 ° C arasında dəyişir. Orta illik yağıntı təxminən 560 mm-dir. Ən çox yağış may-iyul ayları arasında olur. Yazın sonunda Xəzər ovalığının ərazisində quru küləklər tez-tez əsir.
Tarix
1901-ci ildə Rusiya İmperiyasının mərkəzi bölgələrindən gələn köçkünlər tərəfindən bir xutor təsis edildi və ilk məskunlaşanlar tərəfindən Stryapçi adlandırıldı. Elə həmin il yeni yaradılan ərazi inzibati olaraq yaxınlıqdakı Pavlodolskaya kəndinə verildi. 1944-cü ildə Mozdok şəhəri və ətrafları ilə birlikdə xutor Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına verildi. 1960-cı ildə xutorun qərb kənarı boyunca uzanan Tersko-Kumski kanalının inşası ilə onun inkişafına təkan verildi. 1965-ci ildə RSFSR Silahlı Qüvvələri Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə Stryapçi kəndi Sovetski adlandırıldı.
İstanbul
İstanbul, köhnə Azərbaycandilli mənbələrdə İstambul — Türkiyənin ən böyük şəhəri və ölkənin 81 ilindən biri. Ölkənin iqtisadi, tarixi və sosial-mədəni əhəmiyyətli şəhərlərindən biridir. İqtisadi böyüklüyünə görə dünyada 34-cü, əhalisinə görə Avropada birinci, Dünyada isə Laqos şəhərindən sonra altıncı sırada yer alır.
Sovetski (Şimali Osetiya)
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə kəndin əhalisini 65,0 % ruslar, 26,4 % osetinlər, 1,9 % gürcülər, 1,9 % qumuqlar, 1,3 % kabardinlər, 1,0 % ukraynalılar və 2,2 % digərləri təşkil edir.
İstanbul
İstanbul Türkiyənin şimal-qərbində, Mərmərə dənizi və Bosfor sahili boyunca salınmış şəhərdir. Qitələrarası şəhər olan İstanbulun Avropa hissəsinə Avrupa yakası, Asiyadakı hissəsinə isə Anadolu Yakası deyilir. Üç tərəfi su sahəsi — Mərmərə dənizi, Bosfor və Haliç ilə əhatə olunmuş yarımada üzərində qurulan İstanbulun qərb sərhədi Konstantinopol qala divarlarını meydana gətirir. Şəhərin böyümə və inkişafı prosesində qala divarlarının sərhədləri 4 dəfə qərbə daşınmışdır. Şəhər 39 ilçədən ibarətdir. Böyükşəhər bələdiyyəsi ilə birlikdə 40 bələdiyyəyə malikdir.
Dünyanın ən qədim şəhərlərindən biri olan İstanbul, 330–395-ci illər arasında Roma İmperiyası, 395–1204 və 1261–1453 illəri arasında Bizans İmperiyası, 1204–1261 arasında Latın İmperiyası və son olaraq da 1453–1922 illəri arasında Osmanlı İmperiyasına paytaxtlıq etmişdir.
Son illərdə ard-arda meydana çıxan arxeoloji tapıntılar bəşəriyyət tarixində mühüm rol oynayır. Yarımburqaz mağarasında tapılan daş alətlərlə, ibtidai insan izlərinin 400.000 il əvvələ söykəndiyi ortaya çıxmışdır. Bu arxeoloji tapıntılar təkcə İstanbul deyil, bütün Mərmərə regionunun ən qədim insan izləridir. Şəhərin Asiya hissəsində ilk məskunlaşma mərkəzləri Kalkedon, Avropa hissəsində isə Bizantion olmuşdur. Müstəqillik dövründən öncə də əsarəti altında olduğu bütün dövlətlərin paytaxt rolunu oynayan bu şəhər, 13 oktyabr 1923-cü ildə paytaxtın Ankaraya köçürülməsi ilə bu statusunu itirmişdir. Buna baxmayaraq, İstanbul hal-hazırda da ölkənin ticarət, sənaye, nəqliyyat, turizm, təhsil, mədəniyyət və incəsənət mərkəzi olaraq qalmağa davam edir.
Toponomika
right|thumb|[[I Konstantin|267x267px]]
Şəhərin ilk adı Vizantiya olmuşdur. Bu ad ilk dəfə Meqara kolonistləri tərəfindən verilib. İstanbul adına tarixdə ilk dəfə X əsrdə ərəb, sonradan türk mənbələrində rast gəlinmişdir. Adın xüsusi ad olan Bizasdan yarandığı düşünülür. Qədim Yunan ənənəsi bu adın yunan kolonistlərin əfsanəvi kralına aid olmasını istinad edir. Müasir alimlərin fərziyyələrinə əsasən Bizas adının Frakiya və İliriya adları ilə əlaqəli olduğu düşünülür. I Konstantin 330-cu ildə İstanbulu Şərqi Roma İmperiyasının paytaxtı təyin etmişdir. Bu dövrdə, şəhərdə Nova Roma adı yayılmağa çalışılmışdır. Lakin sonralar bu ad geniş istifadə edilməmişdi. Respublika dövrünədək, şəhər üçün ən geniş yayılmış ad Konstantinopol olmuşdur. Konstantiniyyə və İstanbul isə Osmanlı İmperiyası hakimiyyəti dövründə şəhərə verilmiş adlar olmuşdur. Osmanlı dövründə (XV əsrin ortalarından etibarən) şəhərə müraciət etmək üçün Konstantinopol adının istifadəsi tarixi cəhətdən yanlış olmasada, türklər tərəfindən yanlış qəbul edilir. XIX əsrdə şəhər əcnəbilər və ya türklər tərəfindən istifadə olunan digər adları əldə etmişdi. Konstantinopolis avropalılar, İstanbul isə türklər tərəfindən istifadə olunurdu. Respublika dövrü başladıqdan sonra isə şəhərin rəsmi adı İstanbul olaraq qaldı.
1930-cu ilədək beynəlxalq sənədlərdə şəhərin rəsmi adı Konstantinopol kimi qeyd edilirdi. İstanbulun da qədim adları sayılan, "Konstantinopol — Yeni Roma və Ümumdünya patriarxı Müqəddəs Arxiyepiskopu"nun rəsmi titulunda saxlanan Yeni Roma və ya İkinci Roma 330-cu ilə qədər istifadədə olan Bizans mənşəli adlardır. 1923-cü ildə Böyük Millət Məclisi beynəlxalq səviyyədə tanındıqdan sonra Türkiyə Cümhuriyyətinin əsası quruldu, və həmin ilin 13 oktyabrında Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhəri elan edildi. 28 mart 1930-cu ildə isə Türkiyədə bütün sənədlərdə İstanbul yazılması barədə qərar qəbul edildi. İstanbul şəhəri dünyanın ən qədim mədəniyyət mərkəzlərindən biridir. XV əsrədək Bizansın paytaxtı olmuş bu şəhərin siması islam-türk mədəniyyətinin verdiyi töhfələrlə daha da gözəlləşmişdir.
Tarixçəsi
İstanbul şəhərinin tarixi olduqca qədimdir və bir çox tarixi mərhələlərdən keçmişdir. Belə ki, bu ərazinin ilk məskunlaşma tarixi kimi 300 min, şəhər kimi 3 min, paytaxt kimi isə 1600 ilə qədər yaşı vardır.
İstanbul Avropa və Asiya qitələrinin kəsişdiyi nöqtədə yerləşən şəhərdir. Şəhər tarix boyu fərqli sivilizasiya və mədəniyyətlərə ev sahibliyi etmiş, əsrlər boyu müxtəlif din, dil və irqdən insanların birlikdə yaşadığı şəhərlərdən biri olmuşdur. Hər sahədə mərkəz olmağı və dünya trendlərində daim iqtidarda qalmağı bacaran dünyadakı nadir məskunlaşma yerlərindən biri olan İstanbul keçmişdən günümüzə qədər dünyanın paytaxtıdır.
Şəhər, 8500 il liman, 3000 il şəhər və 1600 il paytaxt rolunu oynamış, Avropa və Asiya qitələrini birləşdirən şəhər olaraq tarixə keçmişdir. İstanbul tarixi beş əsas dövrə bölünür: 1. Eramızdan əvvəlki dövr, 2. Quruluş və Bizans dövrü, 3. Konstantinopolis dövrü, 4. Konstantiniyyə dövrü və sonuncu olan 5. müasir İstanbul dövrü.
Eramızdan əvvəlki dövr
İstanbul şəhərinin tarixi üç yüz min əvvələ qədər uzanmaqdadır. Kiçikçəkməcə gölü sahilində tapılan, Yarımburqaz mağarasında gedən qazıntı işlərində ibtidai insanın ilk izləri tapılmışdır. Neolit dövründə, ağıllı insanların bu göl ətrafında yaşadığı düşünülür. Müxtəlif dövrlərdə aparılan qazıntılar zamanı Orta Paleolit dövrünə aid əmək alətləri aşkar edilmişdir.
Bizantion dövrü
Bizantion, İstanbul şəhərinin Konstantinopoldan öncəki adı olmuşdur. 2008-ci ildə İstanbul metrosu üçün Marmaray boru keçidi qazıntıları zamanı, daş dövrünə aid şəhər qalıqlarına rast gəlinmişdir. Əfsanəyə görə, Meqara, Arqos və Korinfdən gələn dori yunanlar tərəfindən e.ə. 667-də qurulmuş və adını kral Bizas və ya Bizantasdan almışdır. 330-cu ildə bizanslılar tərəfindən adı Konstantinopol olaraq dəyişdirilib.
Həmçinin, Kadıköydə Frakiyalılara aid qalıqlara da rast gəlinmişdir. Frakiyalılar XIII və XI əsrlərdə bu bölgə yaxınlığında Semistra şəhərini qurmuşdur. Kral Liqosun dövründə, Sarayburnu və bugünkü Topqapı Sarayında akropol qurulmuşdur.
Şəhəri 1453-cü ilin may ayında türklər tərəfindən ələ keçirildikdən sonra adı dəyişdirilmişdir.
Bizans İmperiyası dövrü
Bu dövr 324–1453-ci illəri əhatə etmiş, I Konstantinin şəhəri ələ keçirməsi ilə başlamışdır. Roma İmperiyasının paytaxtı olduqdan sonra şəhər, Şərqi Roma imperiyasının da mərkəzinə çevrilmişdir. Bizans İmperiyası dövründə Romalı əhalinin köçürülməsi ilə əhalinin sayı xeyli artmışdır. Bu dövrdə şəhər yeni bir memarlıq üslubu ilə genişlənmişdir. 100 min nəfərlik hippodroma (Sultanəhməd Meydanı) limanlar və su obyektləri inşa edilmişdir. thumb|right|[[Ayasofya, Bizans dövrünün ən əhəmiyyətli əsərlərindən biri, 2006]] Konstantinopol dövründə şəhərə Nova Roma adı verilsə də, 11 may 330-cü ildə şəhər Konstantinopol adını aldı. 360-cı ildə dünyanın ən böyük kilsəsi olan Aya Sofyanı inşa etdirən Konstantinin şərəfinə adlandırıldı. Həmçinin Konstantin Roma imperiyasının dinini xristianlığa dəyişmiş və xristinalığı yaymışdır. Bu hadisədən sonra paqanizm dini Romanın qərbində azalmağa başlamışdır. Bizansın İmperiya dövrünün I Feodosinin ölümündən başlamasına baxmayaraq, Konstantinin xristian dinini yaymasına hörmət olaraq, imperator adlandırılmışdır.
Bizans İmperiyası dövründə olduqca strateji rola sahib olan şəhər Avropa və Asiya arasında yerləşən mühüm qapı rolunu oynamışdır. Şəhər həm də ticarət, mədəniyyət və diplomatik əlaqələrin mərkəzi olmuşdur. Bu dövrdə şəhərin adı Poli olmuşdur.
476-cı ildə Qərbi Roma İmperiyasının dağılmasından sonra, Qərbi Roma İmperiyasında məskunlaşmış romalıların əksəriyyəti buraya köçmüş və İstanbul Bizans İmperiyasının paytaxtı olmuşdur. 543-cü ildə yayılan epidemiya əhalinin yarıdan çoxunun ölümünə səbəb olmuşdur. Şəhər İmperator I Yustinian dövründə yenidən əvvəlki qüdrətini qazanmışdır.
Gorus Hava Limanı
Gorus Hava Limanı —, və ya yaxud Şinuyar Hava Limanı — Ermənistan Respublikasında Sünik mərzinin Gorus şəhəri Şinuyar kəndi yaxınlığında yerləşən fəaliyyətsiz mülki hava limanı. Aeroport SSRİ-nin dağılması ilə eyni zamanda, 1991-ci ildə fəaliyyətini dayandırıb. Lakin Ermənistan hökuməti hava limanının yenidən qurularaq 2016-cı ildə yenidən fəaliyyətə başlayacağını nəzərdə tutub.
İstanbul
Bizans İmperiyası dövrü
700-ci illərdə şəhər, Sasanilər və Avarlar, 800-cü illərdə bolqarlar və ərəblər, 900-ci illərdə ruslar və yenidən bolqarlar tərəfindən hücuma məruz qalmışdır. Ancaq hücumlar arasında ən dağıdıcısı 1204-cü ildə Səlib yürüşləri zamanı baş vermişdir. 4-cü Səlib yürüşü zamanı 1204-cü ildə ələ keçirilən şəhər talan edildi. Sakinlərin əksəriyyəti şəhərdən qaçmış, şəhər yoxsulluq və dağıntıların olduğu bir bölgəyə çevrilmişdir.
Nicat Əhmədov
Nicat Həsən oğlu Əhmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
İstanbul
Bizans İmperiyası dövrü
Sonralar, Bizansın tədricən torpaqlarını itirməyə başlamışdır. Bundan istifadə edən Osmanlı İmperiyası, 1390-cı illərdə şəhəri mühasirəyə almağa başladı. Nəhayət, 29 may 1453-cü ildə Osmanlı İmperiyasının himayəsinə keçdi. İstanbulun fəthi Dünya tarixində orta əsrlərin sonunu simvollaşdırır.
Gorus Hava Limanı
2,011x28 m ölçülərində asfalt səthə malik olan hava limanının uçuş zolaqları 08/26 istiqamətindədir.
Ziyarlı (Hurand)
Ziyarlı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İstanbul
Osmanlı İmperiyası dövrü
Bu dövr 1453–1923-ci illəri əhatə etmişdir. 29 may 1453-cü ildə Osmanlı sultanı II Mehmedin 53 günlük mühasirindən sonra, İstanbul Osmanlı İmperiyasının dördüncü və sonuncu paytaxtı olmuşdur. Şəhər Osmanlı İmperiyası tərəfindən ələ keçirildikdən sonra Topqapı Sarayı və Qapalı Çarşı inşa edilmiş, bir çox məktəb və hamam açılmışdır. Bu dövrdə yəhudilər, xristianlar və müsəlmanların eyni şəhərdə yaşadığı kosmopolit cəmiyyət quruldu. Bizans binaları, köhnə binalar və divarlar təmir edildi. Fəthdən 50 il sonra, Dünyanın ən böyük şəhərlərindən birinə çevrilmiş İstanbul şəhərində Kiçik Qiyamət adı ilə də tanınan, 14 sentyabr 1509-cu ildə baş vermiş 8 ballıq olduğu düşünülən zəlzələdən sonra minlərlə bina çökmüş və bir çox insan həyatını itirmişdir.
Nicat Əhmədov
Həyatı
Nicat Əhmədov 1998-ci il sentyabrın 22-si Bakı şəhəri Xətai rayonunda anadan olmuşdur. Onun ailəsi 1989-cu ildə Xankəndindən Bakıya köçmüşdür. Nicat ilk təhsilini 2005-ci ildə Nizami rayonu 62 nömrəli məktəbdə almış, daha sonra təhsilini Nizami rayonu Y.Kavalyov adına 229 nömrəli tam orta məktəbdə davam etdirmişdir. 2016-cı ildə orta məktəbi bitirərək 508 balla Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsinin Dövlət və İctimai münasibətlər ixtisasına qəbul olmuşdur. İxtisasca diplomat idi. Bir bacısı var idi.
Ziyarlı (Hurand)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 190 nəfər yaşayır (33 ailə).
İstanbul
Osmanlı İmperiyası dövrü
1510-cu ildə Sultan II Bəyazid şəhəri 80 min nəfərlik işçi dəstəsi ilə yenidən qurmağı bacarmışdır. Bu gün mövcud olan əhəmiyyətli tikililərin əksəriyyəti məhz elə həmin dövrdən qalmışdır. Sultan Süleyman Qanuninin hakimiyyəti dövründə, memarlıq və sənətə mühüm əhəmiyyət verilmişdir.
Nicat Əhmədov
Hərbi xidmətləri
Nicat Əhmədov 2020-ci ildə ali məktəbi bitirən kimi, Nicat Əhmədov iyulun 24-də Ağcəbədi rayonuna hərbi xidmətə yola düşdü.
İstanbul
Osmanlı İmperiyası dövrü
Haliç üzərində körpü, Qaraköydə tunel, dəmiryolları, dəniz nəqliyyatı, bələdiyyələr və xəstəxanaların qurulması ilə müasir şəhər halına gələn İstanbul, 1894-cü ildə Üç Yüz On zəlzələsiylə birlikdə yenidən böyük itkilərə məruz qalmışdır. I Dünya müharibəsinin sonunda, 13 noyabr 1918-ci ildə, Mütəffiq Dövlətlər donanması tərəfindən işğal edilmişdir. Həmçinin, şəhərin 2500 illik paytaxt statusu 29 oktyabr 1923-cü ildə sona çatmışdır. center|thumb|1030x1030px|1890-cı illərdə [[Qalata qülləsi|Qalata Qülləsindən İstanbulun panoramik görüntüsü.]] Osmanlı və Bizans yazılı mənbələrində verilən yazılı məlumatlara görə, 1402-ci il İldırım Bəyazidin dövründə İstanbulun fəthi məqsədilə alınmış mühasirə qaldırılmış, şəhərin Sirkəci səmtində müsəlman məhəlləsi qurulmasını təsdiq edən müqavilə ilə sona çatmışdır.
Respublika dövrü
thumb|189x189px|Respublika dövründə, [[Mustafa Kamal Atatürk|Atatürk İstanbulda]] 1923–1950-ci illər arasında şəhərdə yüksək fiziki artımlar müşahidə edilmişdir. 1900-cü illərin əvvəlində 1 milyon nəfər olan əhali, 1927-ci ildə 690 minə düşdü. 1935-ci ildə 745 minə, 1974-cü ildə isə yenidən 900.000-ə çatdı. 1950-ci illərdə Balkan yarımadasından köçən əhali urbanizasiyada ön plana çıxmışdır. 1960-cı illərdə isə şəhərdə mənzillərin sürətli artımı yalançı urbanizasiya — gecəqonduların sayının artmasına səbəb oldu. 1970-ci illərdə mənzil və nəqliyyat sahələrindəki problemlər sürətli əhali artımı ilə daha da kəskin hal almağa başladı. Bu dövrdə Boğaz körpüsünün inşası, avtomobil sayının artmasına və nəqliyyat sahəsində əhəmiyyətli bir nöqtəyə gəlinməsinə səbəb olmuşdur. 1990-cı illərdə şəhər əhalisinin artması, əhalinin şəhər mərkəzi xaricinə yayılmasına gətirib çıxardı və daşınmalarda bir çox boşluqlar yaranmışdır. Nəticədə İETT bu boşluğu mikro-avtobuslar ilə bağlamışdır. 1973-cü ildə şəhərdə abadlıq işlərinin bərpası ilə Boğaz körpüsü açılmışdır.
Nicat Əhmədov
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Nicat Əhmədov Füzuli, Cəbrayıl döyüşlərində savaşıb. Nicat Əhmədov oktyabrın 6-da Cəbrayıl uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına həlak olub. Keşlə qəsəbəsindəki Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Əhmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
İstanbul
Respublika dövrü
İstanbul, Ankara və İzmir şəhərləri 1984-cü il 2972 saylı qanuna əsasən böyük şəhər statusunu qazanmışlar. Eyni ildə qəbul edilmiş 3030 nömrəli qanun ilə il və ilçə bələdiyyələrinin sərhədləri aydınlaşdırıldı. 2004-cü ildə isə qəbul edilmiş 5216 saylı qanuna əsasən, böyük şəhərlərin sərhədləri, il mülki sərhədləri daxilində olmuşdur.
Coğrafiya və ətraf mühit
thumb|210x210px|Bosforun peykdən görünümü İstanbul, 41° şimal, 29° şərq uzunluğunda yerləşir. Şərqdə Paşaeli yarımadası, qərbdə isə Kocaeli yarımadasını əhatə edir. Şimalda Qara dəniz, cənubda Marmara dənizi, şimal-şərqdə Bosfor, qərbdə Təkirdağa bağlı Çərkəzköy və Çorlu, cənub-qərbdə Təkirdağa bağlı Marmaraereğlisi, şimal-şərqdə Kocaelinə bağlı Körfəz ilçəsi, cənub-şərqdə isə Kocaelinə bağlı Qəbzə ilçəsi ilə həmsərhəddir. Şəhərin tərkibində yer alan Paşaeli yarımadası şəhərin Avropa, Kocaeli yarımadası isə Asiya hissəsindədir. Şəhərin mərkəzində yer alan Bosfor isə hər iki qitəni birləşdirir. Bosforda Fatih Sultan Mehmet, 15 İyul Şəhidlər Körpüsü və Yavuz Sultan Səlim körpüləri iki hissə ilə nəqliyyatı təmin edir. Şəhər, Bosfor boyunca, Haliç dağını əhatə edəcək şəkildə Türkiyənin şimal-qərbində qurulmuşdur. Sahəsi 5.461 km2 olan şəhər sahəsinə görə Türkiyənin ən böyük 64-cü ilidir.
Yer formaları
İstanbulun yer aldığı Paşaeli və Kocaeli yarımadaları denudasion tipli platformalardır. Bu platformaların mərkəzindən qeyri-nizami formada şimal-şərq istiqamətində Bosfor keçir. Bosforun meydana gəlməsi haqqında elmi bir şəkildə qəbul edilən şərh olmasa da, dəniz suları ilə dolu qırılma xətti çöküntüsüdür. E.ə 20,000–18,000 illər arasında buz dövrünün sona çatması və dünyanın əksəriyyətini əhatə edən buz kütlələrinin əriməsi, su səviyyəsinin kəskin artımına səbəb olmuşdur. Həmçinin, minillərlə davam edən ərimə prosesinin nəticəsi olaraq, Aralıq dənizinin suları e.ə. 8000–7000 illər arasında 150 metrədək artmışdır. Aralıq dənizinin su səviyyəsinin artması ilə birlikdə, dəniz suları Mərmərəni basmış davam edən təzyiqlər nəticəsində Qara dəniz ilə birləşmişdir.
Nicat Əhmədov
Hərbi xidmətləri
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Əhmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Əhmədov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstanbul
Yer formaları
İstanbulda elə də nəzərəçarpacaq yüksəkliklərə rast gəlinmir. Şəhərin ən yüksək üç nöqtəsi müvafiq olaraq 537 metr ilə Aydos təpəsi, 438 metr ilə Qayış dağı və 442 metr ilə Aləmdağdır. Şəhər ərazisinin 74%-i düzənlik, 9,5%-i ovalıq, 16,1%-i isə alçaq dağlıq və təpələrdən ibarətdir. Şəhərin ən əhəmiyyətli gölləri Böyükçəkməcə, Kiçikçəkməcə və Durusudur. Bosforda yer alan Haliç, Tarabya və İstinyə ria tipli körfəzlərin ən yaxşı nümunələridir. İstanbul sahilləri son şəklini 10.000 il əvvəl baş vermiş su səviyyəsinin yüksəlməsi ilə almışdır. Şəhərdə, Mərmərə dənizi və Bosforda 11 ada, Qara dənizdə kiçik qayalıqlar, Haliçdə isə Bahariyyə adaları yer alır.
Geologiya
thumb|Qara dəniz qırılma xətti və Türkiyədəki yeri. İstanbuldan təqribən 20 km cənubda yerləşən Qara dəniz qırılma xətti, Qara dəniz regionundan başlayaraq Egey dənizinə qədər uzanır. İki tektonik təbəqə Avrasiya və Afrika, bir-birini təkzib edərək, qırılma xəttinin hərəkət etməsinə səbəb olur. Bu qırılma xətti isə şəhərdə güclü zəlzələlərin baş verməsinə səbəb olur. 1509-cu ildə baş verən Böyük İstanbul zəlzələsi bunun ən böyük nümunəsidir. Bu zəlzələ İstanbuldakı yüzlərlə məscidin dağılmasına və 10 min insanın ölümünə səbəb olmuşdur. 1766-cı ildə baş verən zəlzələdə Topqapı sarayı, Aya Sofya, Əyyub Sultan Məscidi və Qapalı Çarşı kimi mühüm abidələr zədə almışdır. 1999-cu ildə baş vermiş Gölcük zəlzələsi isə 18 mindən çox adamın həlak olmasına və çox sayda insanın evsiz qalmasına səbəb olmuşdur. Həmçinin, seysmoloqlar 2025-ci ilə qədər 7 bal gücündə zəlzələnin ola biləcəyini bildirirlər.
İqlim
thumb|221x221px|İstanbul üçün xarakterik iqlim tipləri. İstanbulda, Qara dəniz və Aralıq dənizi iqlimi arasında keçid xüsusiyyəti göstərən bir iqlim tipi hökm sürür və şəhərin iqlimi əsasən mülayim olaraq xarakterizə olunur.
İstanbulda yay ayları adətən isti və nəmli, qış ayları isə soyuq, yağışlı və bəzən qarlı keçir. Nəm səbəbindən, hava özünü normaldan daha çox birüzə verir. Qış aylarında ortalama temperatur adətən 2 °C—9 °C olur, qar, yağış və ya qarlı yağışlar ilə müşahidə edilir. Qış aylarında bir iki həftə qar yağa bilər. Yaz aylarında ortalama temperatur isə 18 °C—28 °C olur və adətən yağış ilə müşahidə olunur. Ən isti aylar iyul və avqust aylarıdır. Orta temperatur 23 °C-dir, ən soyuq aylar isə yanvar və fevral aylarıdır, orta temperatur 5 °C-dir. İstanbulda illik ortalama istilik 13,7 °C-dir.
Ümumi illik yağıntı miqdarı 843,9 mm-dir və il boyu bərabər paylanır. Yağışların 38%-i qış, 18%-i yaz, 13%-i yay, 31%-i payız fəsillərində paylanır. Yaz ən quru mövsümdür, lakin Aralıq dənizi iqliminin əksinə şəhərdə quraq mövsüm yoxdur. İstanbul sakinləri 1994-ci ilə qədər su problemi ilə qarşılaşmış, lakin alınan tədbirlərdən sonra burada su çətinliyi ilə bağlı demək olar ki heç bir problem qalmamışdır. Bunlardan ən mühümü Melen layihəsidir.