cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Somatik hüceyrə
Təkamül
Çoxhüceyrəlilik dəfələrlə inkişaf etdiyindən steril somatik hüceyrələr də inkişaf edir. Xüsusi somatik hüceyrələr istehsal edən ölməz bir cücərti xəttinin təkamülü, ölümün ortaya çıxmasını da əhatə edir və volvoks yosunlarında ən sadə versiyasında görülə bilər. Steril somatik hüceyrələr və cücərmə xətti arasında bir ayrılıq olan növlərə Veismanistlər deyilir. Bununla birlikdə, Veismannistlərin inkişafı nisbətən nadirdir (məsələn, onurğalılar, artropodlar, Volvoks), çünki çox sayda növ somatik embriogenezə qadirdir (məsələn, quru bitkiləri, ən çox yosun, bir çox onurğasız).
Genetika və xromosom tərkibi
Bütün hüceyrələr kimi, somatik hüceyrələrdə də xromosomlarda yerləşən DNT var. Əgər somatik hüceyrədə cüt-cüt düzülmüş xromosomlar varsa, buna diploid, orqanizmə isə diploid orqanizm deyilir. (Diploid orqanizmlərin hüceyrələri yalnız fərdi cütləşdirilməmiş xromosomları ehtiva edir və haploid adlanır.) Hər bir xromosom cütlüyünə atadan miras qalan və anadan qalan bir xromosom daxildir. Məsələn, insanlarda somatik hüceyrələr 23 cüt təşkil edilmiş 46 xromosom ehtiva edir. Əksinə, diploid orqanizmlərin hüceyrələri yarıdan çox xromosom ehtiva edir. İnsanlarda bunlar cütləşdirilməmiş 23 xromosomdur. Hamiləlik dövründə iki hüceyrə (yəni bir sperma və yumurta) bir araya gəldikdə, birləşərək bir ziqot meydana gətirirlər. İki qametin birləşməsi səbəbindən insan ziqotu 46 xromosom (yəni 23 cüt) ehtiva edir.
Bununla birlikdə, çox sayda növdə somatik hüceyrələrdəki xromosomlar dörddə ("tetraploid") və ya hətta altıda ("heksaploid") yerləşir. Beləliklə, diploid və ya hətta triploid hüceyrələrə sahib ola bilərlər. Bunun bir nümunəsi, somatik hüceyrələrində hər xromatidin altı nüsxəsini ehtiva edən bir hexaploid növü olan müasir əkilən buğda növü Tritikum aestivum L.-dir .
Spontan mutasiyaların tezliyi, yetkin kişi cücərmə hüceyrələrində eyni şəxsin somatik hüceyrələrinin tiplərinə nisbətən xeyli aşağıdır. Dişi cücərmə hüceyrələri də müvafiq somatik hüceyrələrə nisbətən daha az olan və kişi cücərtilərindəki kimi bir mutasiya dərəcəsi göstərir. Bu məlumatlar, somatik hüceyrələrə nisbətən cücərmə hüceyrələrində spontan mutasiyaların başlanğıcını məhdudlaşdırmaq üçün daha səmərəli mexanizmlərin istifadəsini əks etdirir. Bu cür mexanizmlər, ehtimal ki, mutagenik DNT ziyanının böyük bir hissəsini azaltan artan DNT təmir fermentlərinin səviyyələrini ehtiva edir.
Klonlaşdırma
Son illərdə, məməlilərdə bütün orqanizmlərin klonlanması üçün bir metod inkişaf etdirildi və nəticədə heyvanın eyni genetik klonları meydana gəldi. Bunun bir yolu "somatik hüceyrə nüvəsi köçürülməsi" adlanır və nüvənin somatik hüceyrədən, ümumiyyətlə dəri hüceyrəsindən çıxarılmasını əhatə edir. Bu nüvə, xaric edildiyi orqanizmi yaratmaq üçün lazım olan bütün genetik məlumatları ehtiva edir. Bu nüvə daha sonra öz genetik materialı çıxarılan eyni növ yumurtasına daxil edilir. Artıq yumurtanın lazımi miqdarda genetik material (diploid xromosom sayı) içərisində olduğu üçün artıq döllənməyə ehtiyac yoxdur. Nəzəri olaraq bir yumurta eyni növ heyvanın uşaqlığına implantasiya olunaraq inkişafına icazə verilə bilər. Yaranan heyvan, nüvənin götürüldüyü heyvanın klonu ilə demək olar ki, genetik cəhətdən eynidır. Tək fərq, nüvəni bağışlayan hücryrədən fərqli olaraq, yumurtada saxlanılan hər hansı bir mitokondrial DNT-dən qaynaqlanır. Təcrübədə bu metod indiyə qədər problemli olub, baxmayaraq ki Doll Sheep və son zamanlarda ilk klonlanmış it olan Snoppy kimi bir neçə yüksək səviyyəli uğurlar var. Somatik hüceyrələr, heyvanların genetik materiallarını qorumaq, o cümlədən heyvanları klonlamaq üçün bir vasitə olaraq heyvanların genetik ehtiyatlarının krio-mühafizəsi zamanı toplanır.
Genetik dəyişikliklər
Bioteknologiyanın inkişafı, xroniki xəstəliyi simulyasiya etmək və ya xəstəliklərin qarşısını almaq üçün somatik hüceyrələrin genetik manipulyasiyasına imkan verdi.
Somatik hüceyrələrin genetik mühəndisliyi bəzi mübahisələrə səbəb oldu, baxmayaraq ki, İnsan Geninin Düzəlişinə dair Beynəlxalq Sammit genetik olaraq dəyişdirilən somatik hüceyrələrin modifikasiyaları övladlarına keçmədiyi üçün bir açıqlama verdi.
İker Kasilyas
İker Kasilyas (isp. Iker Casillas; d. 20 may 1981) — İspan qapıçı, Avropanın ən yaxşı qapıçısı (2010). Eyni zamanda İspaniya milli futbol komandası və   oyunçusudur.
Karyerası
Gənc yaşda Real Madrid kimi bir komandanın qapısına keçmiş və müvəffəqiyyətli olmuşdur. Yaxşı yer tutması və möhtəşəm refleksləri ilə bir qapıçıya lazım olan bütün yaxşı xüsusiyyətləri saxlayar.
Casillas, Real Madrid gənclik sisteminin bir məhsuludur. İlk olaraq 1990-1991 mövsümündə kiçik komandada oynamışdır.
1997-1998 mövsümündə 27 noyabr 1997-ci ildə 16 yaşındaykən bir Çempionlar liqası matçı olan Rosenborg matçında A komanda heyətinə daxil oldu. Lakin komandada Alman İllgner 1. qapıçı, Santiago Canizares isə 2. çapıçı idi. Casillas da 3. qapıçı olaraq zaman-zaman komandada özünə yer tapırdı. Real o il Çempionlar Liqasını qazanmışdı.
2 mövsüm sonra 1999-2000 mövsümündə Real Madrid 1 dəfə daha Çempionlar Liqasında finaldeydi və rəqib bir başqa İspan klubu Valensiya idi. Keçən finalda komandanın qapıçısı olan 1-ci İlkeer ehtiyatda, 2-ci qapıçısı olan Canizares, Valencianın 1. qapıçısı olmuşdu. 3. qapıçı olan Casillas isə 18 yaşında idi və o matç ilk 11-də idi. Real Madrid yenə qazanmışdı.
Yenə 2 mövsüm sonra 2001-2002 mövsümündə Real Madridə Figo, Zidan kimi oyunçular qatılmış və komanda çox rahat Çempionlar Liqası finalına çıxmışdı. Rəqib Alman Bayer Leverkusen idi. Lakin Kasilyas qalanı Sezar Sançesdən buraxmışdı. Sesar 68-ci dəqiqədə zədələnincə qapıya 20 yaşındakı Kasillas keçdi. Kasillas o matçda mükəmməl qurtarışlar etdi və Çempionlar Liqası qazanılmasında böyük pay sahibi oldu. O tarixdən sonra da Real Madrid qapısını heç kimə kaptırmadı.2015-ci ildə isə Kasiliyas Portuya transfer olundu.
Kondrati Rılyev
Kondratiy Fyodraviç Rılyev — rus yazıçı və şairi, ictimai xadim, dekabrist
Həyatı
Kondratiy Rılyev 18 sentyabr (29 sentyabr) 1795 ildə Batov vilayətində (indiki Qatcinski rayonunun Lelinqrad sahəsində) Fyodra Andreyeviça Rılyeva zadəgan ailəsində anadan olmuşdur.
1813-1814- cü illərdə Rusiyanın xarici hərbi kampaniyalarında iştirak etmişdir. 1814- 1815-ci ilədək Rus ordusunun xariçi yürüşlərinin iştirakçısı idi. 1923-cü ildə Dekabristlərin şimali cəmiyyətinə daxil olmuş, onun ən radikal və demokratik hissəsinə başçılıq etmişdir. Siyasi baxışlarına görə əvvəl konstitusyalı monarxiya, sonra isə respublika tərəfdarı olmuşdur. Dekabristlər üsyanının hazırlanmasında mühüm rolu oynamışdır.
13 (25)‌ iyun 1826 ildə Petropavlovsk qalasında edam edilmişdir.
Rifah Partiyası
Rifah Partiyası — 1983-cü ildə Türkiyə qurulmuş siyasi partiya. Nəcməddin Ərbakanın başqanlıq etdiyi və 12 sentyabr 1980-ci il hərbi çevrilişindən sonra bağlanan Milli Səlamət Partiyasının sələfidir.
Tarixi
1987-ci ildə Ərbakan siyasi haqları qaytarıldıqdan sonra partiya rəhbərliyinə gəlmişdir. 1990-cı il parlament seçkilərinə dək Türkiyə Böyük Millət Məclisində təmsil oluna bilməsə də 1989-cu il Bələdiyyə seçkilərində Van, Konya və Şanlıurfa Bələdiyyələrini qazanmışdır.
1990-cı il Parlament seçkilərinə MHP ilə ittifaqa girərək öz adı və emblemi ilə getmiş, MHPli namizədlər, o cümlədən MHP sədri Alparslan Türkeş Rifah Partiyasından namizəd göstərilmişdir. Bu seçkilərdə 12% səs alan Rifah Partiyası TBMM-yə girməyi bacarmışdır. 1994-cü ilin Bələdiyyə seçkilərində birinci yeri tutan partiya İstanbul, Ankara və İzmir Bələdiyyələrini də əldə etmişdir. Rəcəb Tayyib Ərdoğan bu partiyadan İstanbul Bələdiyyə sədri seçilmişdir.
1995-ci ilin parlament seçkilərində 32% səs alan partiya 1996-cı ildə Tansu Çillərin rəhbərlik etdiyi Doğru Yol Partiyası ilə ittifaq quraraq hakimiyyətə gəlmişdir.
"Rifahyol" adlandırılan koalisya hökumətində Rifah Partiyasının sədri Nəcməddin Ərbakan baş nazir olmuşdur. 1997-ci ilin 28 fevral tarixli dövlət çevrilişi ilə hökumətin fəaliyyəti dayandırılsa da, Ərbakan hökuməti xuntaçılara təhvil verməmiş, səkkiz ən güclü İslam ölkəsini birləşdirən D8 təşkilatını qurduqdan sonra ordunun təzyiqi və prezident Süleyman Dəmirəlin istəyi ilə istefa vermiş, siyasi fəaliyyəti 5 illik qadağan edilmişdir.
Rifah Partiyası 1998-ci ildə qadağan edilərək fəaliyyətinə son qoyulmuşdur.
Şimali Osetiya Respublikası Milli Elmi Kitabxanası
Şimali Osetiya Respublikası Milli Elmi Kitabxanası (1945-1995-ci illərdə - S.M.Kirov adına Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Dövlət Elmi Kitabxanası ) — Vladiqafqaz şəhərində dövlət kütləvi elmi kitabxana. Şimali Qafqazın ən qədim kitabxanalarından biri, böyük mədəniyyət və elmi mərkəzi. Kitabxana 20 sentyabr 1895-ci ildə açılmışdır.
Bina kompleksi Vladiqafqazın mərkəzində, Kotsoeva küçəsi 43 ünvanında yerləşir.
Tarixi
Kitabxana 20 sentyabr 1895-ci ildə açılmışdır. Kitabxananın qurucuları Varvara G.Şreders və Kosta Levanoviç Xetaqurovdur.
22 iyun 1895-ci ildə kitabxananın nizamnaməsi təsdiq edildi.
1895-ci il sentyabrın 20-də ilk direktor Varvara Şredersin başçılığı ilə kitabxana idarə heyətinin ilk iclası keçirildi.
Açıldığı vaxta qədər kitabxana fondu təxminən 50 kitabdan ibarət idi.
1902-ci ildə Varvara Şreders vəfat etdi. Kitabxana idarə heyətinin iclasında Vladikavkazdakı 2-ci qadın gimnaziyasının rəhbəri Anna Petrovna Levshetskaya onun yerinə seçildi.
1911-ci ilə qədər fond artıq 7174 nüsxədən ibarət idi. Rus və xarici yazıçıların topladığı əsərlər arasında xüsusi bir bölmə Vsevolod Millerin "Osetianşünaslıq"nın ilk nəşrlərini, M.Kovalevskinin "Qafqazda qanun və adət" əsərinə malik idi. Üstəlik oxucula Sankt-Peterburqda 19 cilddə nəşr olunan İ.Bartolomeyin "Qafqaz Biliklərinə Bələdçi" "Çeçen Primeri" və 1832-ci ildə nəşr olunan S.Qlinkanın "Erməni xalqının tarixinə baxış" əsərləri ilə tanış ola bilərdilər.
Sergey Kirovun 1913-1914-cü illərdə inqilabi fəaliyyəti bu kitabxana ilə bağlı idi.
Oktyabr inqilabıından sonra kitabxana milliləşdirildi. Kitabxana Aleksandrovski Prospektində daha geniş bir bina ilə təchiz edildi.(indiki Sülh prospekti, 34).
1919-cu ildən Terek Regional İcraiyyə Komitəsinin xalq təhsili şöbəsinin tabeliyinə verildi. Həmən ildən Mərkəzi Xalq Kitabxanası olaraq adlandırıldı.
1923-cü ilə qədər kitabxana fondunun sayı 100 minə yaxın idi. Kitabxanaya bir çox məşhur biblioqraf və tarixçi gəldi. Onların arasında V. Lekulin, E.Şerbboviç-Veçor, L.Semenov var idi. Kitabxanada yeni şöbələr yaradıldı: Hərbi Tarix Şöbəsi (təsisçisi E.Şerbboviç-Veçor) və 1921-ci ilin noyabrında professor L.P.Semenov tərəfindən açılan Qafqazşünaslıq Şöbəsi. Kitabxananın sərəncamında üç oxu zalı var. Kitabxana bölgə kitabxanaları - kiçik kitabxanalar, şəhərin və kəndlərin oxu otaqları, təbliğat qrupları ilə səyyar və metodiki iş aparmağa başladı.
1937-ci ildə kitabxanaya respublika kitabxanası statusu verildi. Vera Batsunova direktor vəzifəsinə təyin olunur.
Böyük Vətən müharibəsi illərində kitabxana Bakıya köçürülür.
1945-ci ildə kitabxananın yaranmasının 50 illiyi ilə əlaqədar olaraq ona S.M.Kirovun adı verilir. Həmin vaxt kitabxanada 8941 oxucu tərəfindən istifadə olunan 76 min kitab var idi. Aktiv oxucular arasında professorlar D.A.Tarnoqradski, B.V.Skitski, L.P.Semenov da var idi.
1954-cü ildə kitabxanaya Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi Yevgeni Georgieviç Tsalikov rəhbərlik edirdi. Onun əməyi sayəsində 1958-ci ilə qədər kitabxana fondu artıq 319.296 ədəd idi və oxucuların sayı 16.391 nəfərə yüksəlmişdi.
1970-ci ildə kənd təsərrüfatı, patent-texniki, sənət ədəbiyyatı, fəlsəfə mütəxəssislərinin işləməsi üçün yeni ixtisaslaşdırılmış şöbələr açıldı.
1975-ci ildə RSFSR Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Elena Agubeevna Qazdanova, tanınmış yazıçı və publisist, kitabxananın müdiri təyin edildi.
19 iyun 1981-ci ildə kitabxana yeni ixtisaslaşmış binaya köçdü. Layihənin müəllifi memar A.İ.Kantemirovdur.
9 fevral 1998-ci ildə kitabxanaya milli statusu verildi və Şimali Osetiya-Alaniya Respublikasının Milli Elmi Kitabxanası adlandırıldı.
2007-ci ildən kitabxanaya Şimali Osetiya-Alaniya Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət İşçisi İrina Haymanova rəhbərlik edir.
2010-2012-ci illərdə. binada əsaslı yenidənqurma işləri aparıldı, bunun nəticəsində anbarlar və salonlar bərpa edildi, həmçinin saxlama yerləri genişləndirildi.
Strukturu
Şöbələr: Zallar:
Kitabxananın binası
1981-ci ildə kitabxana üçün yeni bir bina kompleksi tikildi. Layihənin müəllifi memar A.İ.Kantemirov, mühəndis - K.M Makeyev idi.
Joakim Çissano
Joakim Alberto Çissano — Mozambik Xalq Respublikası (MXR) partiya və dövlət xadimi.
Həyatı
Lorensu-Markiş litseyini bitirmiş, təhsilini Portuqaliyada davam etdirmişdir. Erkən yaşlarından inqilabi fəaliyyətə başlamış, litseydə ikən Vətənpərvər Tələbə birliyinə başçılıq etmişdi. Sonradan Parisə köçərək Mozambikin milli azadlığı uğrunda hərəkata qoşulmuş, 1962 ildən Mozambik Azadlıq Cəbhəsinin üzvü olmuşdur. Cəbhənin ilk sədri Eduardo Mondlane və Samora Maşellə birgə Portuqaliya müstəmləkəçilərinə qarşı milli azadlıq mübarizəsinə başçılıq etmişdir. 1969 ildə Cəbhənin hərbi-siyasi komitəsinə seçilmişdir. Portuqaliyada faşist diktaturası devrildikdən (1974) sonra Ç. Mozambikin keçid hökumətinə başçılıq etmiş, Mozambik istiqlaliyyət aldıqda sonra xarici işlər naziri təyin olunmuşdur. S. Maşelin faciəli ölümündən sonra Frelimo partiyası MK-nın 1986 illin noyabrında keçirilmiş fövqəladə plenumunda Çissano partiyanın sədri seçilmişdir. Ölkənin konstitusiyasında müvafik olaraq Çissano həmcinin MXR prezidenti və ölkənin silahlı qüvvələrinin baş komandanıdır. Sov. İKP 27-ci qurultayında FRELİMO Partiyasının nümayəndə heyətinə başçılıq etmişdi. Prezidentliyindən sonra Çissano həm öz ölkəsi, həm də Birləşmiş Millətlər Təşkilatı üçün yaşlı dövlət xadimi, elçi və diplomat oldu. Çissano həmçinin 2003-2004-cü illərdə Afrika İttifaqının sədri vəzifəsində çalışıb.
Prezidentlikdən sonra
Təqaüdə çıxdıqdan sonra BMT-də bir sıra vəzifələrdə çalışıb, 2003-cü ilin iyulunda - 2004-cü ilin iyulunda Afrika İttifaqına rəhbərlik edib. Afrika Böhranına Cavab Qüvvələrinin (ASRC) yaradılması proqramının həyata keçirilməsinə töhfə verdi. 2005-ci ilin aprelində o, De Beersə məxsus qızıl mədən şirkəti Harmony Gold Mining-in direktorlar şurasına təyin edilib. 2006-cı ilin dekabrında o, BMT Baş katibi Kofi Annanın Lordun Müqavimət Ordusunun fəaliyyət göstərdiyi ərazilərə - Uqandanın şimalına və Cənubi Sudana xüsusi nümayəndəsi təyin edilib. 2012-ci ilin martında o, BMT-nin əhali məsələləri üzrə işçi qrupunun həmsədri (Finlandiyanın keçmiş prezidenti Tarya Halonen ilə birlikdə) təyin edilib. Bu işçi qrupunun həll etdiyi məsələlərə əhalinin cinsi sağlamlığı ilə yanaşı, hamiləlik və doğuş zamanı qadınların sağlamlığı da daxildir. Çissano deyir: “Əvvəlcə özüm üçün transsendental meditasiya etdim, sonra onu ailəmə təqdim etdim, nazirləri, hörmətli şəxsləri və ordunu cəlb etdim. Bu, ölkədə siyasi sülhə və təbii tarazlığa gətirib çıxardı”.
Rəşad Məmmədov (gizir)
Rəşad Asif oğlu Məmmədov ( 8 aprel 1987; Bakı, Azərbaycan — 6 noyabr 2020; Şuşa, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rəşad Asif oğlu Məmmədov 1987-ci il aprelin 8-də Bakı şəhərində anadan olub. 1994 - cü ildə 116 nömrəli tam orta məktəbdə təhsilə başlamışdır, 2004-cü ildən təhsilini 14 saylı Peşə Liseyində davam etdirmişdir. 2006-cı ildə həmin liseydən məzun olmuşdur. Subay idi
Hərbi xidməti
150px|   150px|  150px|
Yuxarı Kandehqulan (Piranşəhr)
Yuxarı Kandehqulan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Gecə göyqurşağı
thumb|250px|Gecə göyqurşağı Viktoriya şəlaləsində Gecə göy qurşağı (bəzən Ay göy qurşağı) — ayın düşən işığı sayəsində meydana gələn göy qurşağı. Günəşin təsiri ilə meydana gələn göy qurşağından yalnız parlaqlığının azlığına görə fərqlənir. Günəş göy qurşağında olduğu kimi onunda radiusu (42°) eynidir və hər zaman göyün Ayın yerləşdiyi əks tərəfində olur.
Gecə göy qurşağında rəngləri seçmək mümkün deyil. Üstəlik gecə görmə rəng alqısını təmin etmək iqtidarında deyil. Nəticədə adətən ancaq ağ rəngdə görünür. Ancaq çəkiliş zamanı rəngləri görmək olur. Ayın özü ətrafında görünən rəng fonu göy qurşağı sayılmaz. Şüaların suyun düşməsi, bulud və ya dumandakı buz kristallarının difraksiyonlarının fenomenidir. Bunlar gecə göyqurşağı sayılmır. Qalo əks olunması bu qəbildəndir. Gecə göy qurşağını ayın tam ay fazasında həmçinin ayın ən parlaq zamanında müşahidə etmək olur. Gecə göy qurşağını formalaşdıran digər faktorlar isə onun səthə 42 dərəcə bucaq altında yerləşməsi və havanın tünd olmasıdır. Təbii ki, ayın əksinə yağışın yağması da vacibdir. Bu faktorlar gecə göy qurşağını nadir təbiət hadisəsi edir.
Gecə göyqurşağının göründüyü ərazilər
Gecə göy qurşağını dünyanın yağış yağan və gur şəlaləsi olan istənilən yerində müşahidə etmək olar. Onlara tez-tez Kamberlend şəlaləsi, Uilliamsburg ətrafı ərazilərdə (ABŞ), Zaili Alatausu (Qazaxıstan), Viktoriya şəlaləsi Zimbabve; Dombay (Rusiya) kimi ərazilərdə rast gəlinir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Yosemit Milli Parkında şəlalələrin sayının çox olması səbəbindən gecə göy qurşağı adi haldır. Bu əsasən yaz aylarında daha çox müşahidə edilir.
Bu təbiət hadisəsi Yamal yarımadasında müşahidə edilir. Bu əsasən dumanlı havalarda baş verir. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, gecə göy qurşağı istənilən qurşaqlarda müşahidə oluna bilər.
Qırğızıstan Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyası
Qırğızıstan Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyası (Polis general-mayoru Erqeş Əliyev adına Qırğızıstan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyası) — Qırğızıstandakı bir ali təhsil ocağıdır, ən yüksək və öz növünə görə yeganə təhsil müəssisəsidir. Qırğızıstan Respublikasının universitetlər sistemində, Daxili İşlər Nazirliyinin sistemində inzibati və elmi-pedaqoji kadrlar da daxil olmaqla, daxili işlər orqanları üçün yüksək ixtisaslı kadrlar hazırlamaq üçün müəssisə.
Tarixi
Adına Qırğızıstan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyası Milis General-mayoru EA EA, Nazirliyin rəhbər və elmi-pedaqoji kadrları da daxil olmaqla daxili işlər orqanları üçün yüksək ixtisaslı kadrlar hazırlamaq üçün hazırlanmış Qırğızıstan Respublikasının universitetlər sistemindəki ən yüksək və öz yolunda yeganə təhsil ocağıdır. Daxili İşlər. Təhsil müəssisəsinin yaranma və inkişaf tarixi həm respublikanın daxili işlər orqanları sisteminin, həm də bütövlükdə Qırğızıstanın inkişafındakı tarixi mərhələlərlə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. 19 may 1969-cu ildə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin əmri ilə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Frunze Xüsusi Orta Məktəbi yaradıldı. Təhsil müəssisəsində müəllim heyəti SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin milislərinin İvanovo-Frankovsk və Yelabuga xüsusi orta məktəbləri, habelə Daxili İşlər Nazirliyinin praktik işçiləri sayından işə qəbul edildi. Qırğızıstan. O dövrün milis məktəbinin ilk rəhbəri Milis General-mayoru Şabirov Japar Şabiroviç idi.
İlk qeyd 1 oktyabr 1969-cu ildə həyata keçirildi, sonra 64 nəfər Sovet Ordusu sıralarından çıxarılan polis və mülki gənclər arasından təhsil almağa qəbul edildi. FSSSHM-nin mövcud olduğu dövrdə orta ixtisas hüquq təhsili diplomu alaraq 4 mindən çox insan məzun oldu. 19 iyul 1991-ci ildə, müttəfiq respublikaların suverenlik prosesləri ilə əlaqədar olaraq, SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Milis Milliyyətinin Frunzenskaya Xüsusi Orta Məktəbi, dövlət başçısının fərmanı ilə Bişkek Ali Məktəbinə çevrildi.
Qırğızıstan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi. İnkişafının bu mərhələsində təhsil müəssisəsi sıralarını ali hüquq təhsili alan mütəxəssislərlə dolduraraq respublikanın daxili işlər orqanlarının kadr potensialının gücləndirilməsinə mühüm töhfə vermişdir. Qırğızıstan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin BVS-nin mövcud olduğu dövrdə Daxili İşlər Nazirliyinin daxili qoşunlarının daxili və döyüş bölmələrinin orqanları üçün yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanması və yenidən hazırlanmasında xeyli təcrübə toplanmışdır. Qırğızıstan Respublikası. 1995-ci ildə, 10 iyulda, Qırğızıstan Respublikasında ilk dəfə BHS respublikanın daxili işlər orqanları üçün 90-dan çox ali hüquq təhsili almış mütəxəssis bitirmişdir ki, bunların arasında 7 tələbə yalnız əla qiymətlərlə, 16 nəfər təhsilini bitirmişdir.
Tələbələr Ankara Türk Polis Akademiyasını bitirdilər. 15 yanvar 2000-ci ildə Qırğızıstan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Qırğızıstan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Bişkek Ali Məktəbi Qırğız Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyasına çevrildi və adı verildi. Qırğız milis tarixində ilk olan Milis General-mayoru Erqeş Əliyev.
Bu gün Qırğızıstan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyası
Akademiyanın əsas vəzifələri Qırğızıstan Hökumətinin 8 may 2000-ci il tarixli 256 saylı Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Qırğızıstan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Milis General-mayoru E.Ə.Əliyev adına Akademiyası haqqında Əsasnamədə müəyyən edilmişdir.
Bunlara aşağıdakılar daxildir: • büdcə (kursantlar), müqavilə əsasında (tələbələr) və qiyabi təhsil kimi əyani təhsildə tam ali hüquq təhsili olan daxili işlər orqanları və digər hüquq sahələri üçün mütəxəssislərin hazırlanması ( tələbələr) büdcə və müqavilə əsasında; • daxili işlər orqanlarının rəhbərliyi üçün kadrların idarəedilməsi və hüquqi təhsili; • Daxili İşlər Nazirliyi sistemi üçün aspirantura və elmi və elmi-pedaqoji kadrların müsabiqəsi yolu ilə təlim; • polis işçilərinin, habelə müqavilə əsasında digər hüquq-mühafizə və maliyyə orqanlarının işçilərinin yenidən hazırlanması və ixtisasartırma; • daxili işlər şöbəsinin aktual problemləri, cinayətkarlıqla mübarizə haqqında qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsində və elmi tədqiqatlarda iştirak; • dövlət təhsil standartlarına uyğun mütəxəssislərin hazırlanmasını təmin edən tədris-metodiki bazanın yaradılması və inkişafı, habelə tədris və metodiki ədəbiyyatın hazırlanması və nəşri. Daxili İşlər Nazirliyi Akademiyasının ali təhsil proqramları üzrə təhsilini başa vurmuş məzunlarına (büdcə əsasında) "polis leytenantı" ilk xüsusi rütbəsi verilir. Bu gün Daxili İşlər Nazirliyi Akademiyasının müəllim heyətində 4 elmlər doktoru, 38 elmlər namizədi, 2 professor, 12 dosent, 2 böyük elmi işçi çalışır. Akademiyanın fəaliyyəti 2 şöbə, 5 fakültə, 12 kafedra, 3 şöbə, 2 xidmət, 4 mərkəz və 3 qrup tərəfindən həyata keçirilir.
Qırğızıstan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyasının ictimai həyatı
Akademiya maarifləndirmək, öyrənməyə marağı artırmaq və rəqabət məqsədi ilə hər il kursantlar və tələbələr arasında "Ən yaxşı kurs", "Ən yaxşı taqım", "Ən yaxşı kursant", "Ən yaxşı tələbə", "Ən yaxşı idmançı" adları üzrə ənənəvi yarışlar keçirilir. İctimai və siyasi təhsil sahəsində Qırğızıstan Respublikasının Müstəqillik Gününün qeyd olunması, and içməsi, Akademiyanın gənc işçiləri və kursantları tərəfindən şərəf kodu, ənənəvi təqvim və milli bayramlar təntənəli şəkildə qeyd olunur həmçinin Qırğızıstan polisi gününün qeyd olunur.
Bebo
Bebo — 2005-ci ildən 2013-cü ildə iflasa uğrayana qədər fəaliyyət göstərən və 2021-ci ilin fevralında yenidən fəaliyyətə başlayan Amerika sosial şəbəkə saytıdır. Sayt iflas etdikdən sonra bir sıra qısamüddətli təkliflər, o cümlədən ani mesajlaşma və video axını ilə bir neçə dəfə yenidən fəaliyyətə başlamışdır. Amazon tərəfindən 2019-cu ilin iyul ayında bağlandığı zaman satın alındı. 2021-ci ilin yanvarında elan edildi ki, bir ay sonra yeni sosial media saytı olaraq geri qayıdacaq. Saytın əsası Maykl Birç və Xoçi Birç tərəfindən qoyulub.
Tarixi
Bebo ər-arvad komandası Maykl və Xoçi Birç tərəfindən 2005-ci ilin yanvarında San-Fransiskodakı evlərində yaradılmışdır. Veb saytın adı təsisçilər tərəfindən satın alınmış və adın nə demək olduğu sualına cavab vermək üçün "Blog Early, Blog Tez-tez" backronimi icad edilmişdir.
Veb sayt populyarlığının zirvəsində Myspace-i keçərək Böyük Britaniyada ən çox istifadə edilən sosial şəbəkə vebsaytına çevrildi və nəticədə ən azı 10,7 milyon unikal istifadəçini qeydiyyata aldı.
Qurnik Valbjix İK
"Qornik" Valbjix İK — Polşa idman klubu. Klubun futbol komandası Polşa Rayon Liqasında çıxış edir.
D.X.Mamsurov adına Respublika Uşaq Kitabxanası
D.X.Mamsurov adına Respublika Uşaq Kitabxanası — Şimali Osetiya Respublikasında dövlət kitabxanası. Kitabxana uşaq ədəbiyyatı, pedaqogika, psixologiya və sosiologiya sahəsində elmi və metodiki mərkəzdir. 1967-ci ildə açılmışdır.
Bina kompleksi Vladiqafqazın mərkəzində, Lenin küçəsi 2 ünvanında yerləşir.
Kitabxana məşhur osetin şairi, nasir və tərcüməçi Daba Xabiyeviç Mamsurovun (1909-1966) adını daşıyır. .
Tarixi
Kitabxana fondu açılan gün 151560 ədəd ədəbiyyat və müxtəlif nəşrlərdən ibarət idi.
1969-cu ildə kitabxanaya Tamayev küçəsi, 32 ünvanında ayrıca bina ayrılmışdır.
1970-ci illərdən başlayaraq kitabxanada kitabxanaçıların yaradıcılıq inkişafı proqramı var və burada tələbələr məzun olduqdan sonra bacarıq və biliklərini artırırlar. Uzun illər kitabxana Krasnodar Dövlət Mədəniyyət İnstitutunun tələbələri üçün təcrübə yeri olmuşdur.
Kitabxananın uğurları dəfələrlə SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətlər Sərgisində təqdim olunmuşdur.
1985-ci ildə kitabxana üçün Vladiqafqazın tam mərkəzində yeni geniş bina tikildi. Bina kitabxana ilə birlikdə Pionerlər Sarayı və şəhərin 5 nömrəli məktəbi ilə birlikdə uşaq müəssisələri üçün vahid kompleks təşkil edir. Binanın memarı - Anatoli İsaakoviç Btemirov olmuşdur. Kitabxananın indidə yerləşdiyi bu bina olduqca orijinal məkandır və əslində Sovet memarlığının bir abidəsidir. Binanın çoxlu mayilli səthləri, içərisində və xaricində bir çox özünəməxsus kvadrat sütunları var. Binanın divarları kənardan tamamilə parlaq boz plitələrlə örtülmüşdür ki, bu da binanı qonşu binaların fonundan çox fərqləndirir.
1999-cu ildən kitabxanaya Liana Aleksandrovna Makiyeva rəhbərlik edir.
Kitabxana təkcə yazıçıların deyil, həmçinin uşaqlara aid elmi ədəbiyyatdan ibarət çoxlu müxtəlif kitabların geniş siyahısına malikdir. Bəzi nüsxələri isə yalnız orada quraşdırılmış kompüterlərdən istifadə edərək yalnız elektron formada görmək olar. Çünki kitabxana son illər elektron kataloq sisteminin yaradılmasına ciddi fikir verir. Üstəlik kitabxana ümumrusiya kitabxana elektron kataloquna qoşulmuşdur. Bu da uşaq və gənclər üçün lazım olan müasir ədəbiyyatın qısa vaxtda oxuculara çatdırılmasına kömək edir.
Kitabxananın strukturu
D.X.Mamsurov adına Respublika Uşaq Kitabxanası"nın strukturuna bir neçə şöbə daxildir. Bu şöbələr kitabxananın yüksək səviyyədə işləməsinə kömək edir. Kitabxana strukturu aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:
Aşağı Kandehqulan (Piranşəhr)
Aşağı Kandehqulan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 55 nəfər yaşayır (9 ailə).
Həvari Foma
Həvari Foma (Θωμάς Thōmás) — xristianlıqda on iki həvaridən biri.
Amfiteatr
200px|thumb|right|Aspendos Amfiteatrı
Amfiteatr — Qədim Romada  kütləvi tamaşa üçün nəzərdə tutulmuş monumental tikili. Adətən örtüksüz, ellipsvarı planda inşa edilən amfiteatrların ortasında - mərkəzində divarla əhatələnmiş arena - səhnə olurdu. Onun ətrafında isə tamaşaçılar üçün nəzərdə tutulan və tədricən maili yüksələn, pillə-pillə qalxan oturacaq yerləri var idi. Konstruksiyanın əsasını mürəkkəb tağ və sütun sistemi təşkil edirdi. Tağ və sütunların arasında tağtavanlı qalereyalar və pilləkənlər, arenanın alt hissəsində isə vəhşi heyvanlar üçün qəfəslər və səhnə maşınları yerləşirdi. Qədim Romada amfiteatrlar qladiatorların, vəhşi heyvanların döyüşləri, teatrvarı tamaşalar üçün inşa edilib. Qədim Roma şəhərlərinin, həmçinin Yunanıstan, Türkiyə və s. ölkələrin ərazisində qismən mühafizə olunmuş amfiteatrlar dövrümüzədək qalıb. İtaliyanın Pompey şəhərindəki amfiteatr (e.ə. 80-ci illər) ən qədim memarlıq abidəsi kimi dövrümüzədək qorunub saxlanılıb. Diqqəti daha çox cəlb edən Romadakı Kolizey və Afinadakı Dionis teatrı klassik amfiteatr nümunələridir. Müasirlik baxımından Londondakı “Albert holl”, Nyu-Yorkdakı “Medison-skver-Qarden” kimi amfiteatr tipli tikililərdə konsert, teatr tamaşaları verilir, stadionlarda isə idman yarışları təşkil olunur. 20-ci əsrin 2-ci yarısından üstüörtülü stadionların tikilməsinə üstünlük verilib.
Həvari Matfey
Həvari Matfey (Ματθαίος Matthaíos) — xristianlıqda on iki həvaridən biri.
Dirək
Dirək — şüa binalardakı döşəmə və istifadə sahəsi yüklərini şaquli daşıyıcılara (sütunlara) köçürən və mexaniki olaraq çubuq kimi qəbul edilən bir tikinti elementi. Dəmir-beton konstruksiyalarda döşəmə yüklərinin əvvəlcə dirəklərə köçürülməsi və kəsmə qüvvəsi ilə moment effektləri daşıyan dirəklərin bu qüvvələri sütunlara ötürməsi qəbul edilir. Sütundan sütuna dirəklərin uzunluqlarına dirək aralığı deyilir. Dirək aralığı artdıqca dirək hissəsinin hündürlüyü artırılmalıdır. Dirəyin şaquli deformasiyaları (əyilməsi) nəzarət altında saxlanılmalıdır. Əks təqdirdə, binanın rahatlığı azalacaqdır.
Dəmir-beton dirək
Döşəmələrdən və digər dirəklərdən aldığı yükləri dirəyə və ya daşıyıcı sistemə ötürən elementlərə dəmir-beton dirəklər deyilir.
Fucima Kansuma
və ya əsl adı ilə Sumako Hamaquçi – yaponəsilli amerikalı kabuki rəqqası. O, 70 ildən çox uzun müddətdə 2000-dən çox kabuki sənətçisi yetişdirmişdir. Şagirdləri tərəfindən Oşo-san adı ilə çağırılırdı. Qızı Miyako Taçibana da kabuki sənətçisi olmuşdur.
İlk illəri
Fucima Kansuma 9 may 1918-ci ildə ABŞ-ın San-Fransisko şəhərində doğulmuşdur. Ailənin iki qızından ən böyüyü olan Kansumanın doğum adı Sumako Hamaquçi olmuşdur. Üç ayında olanda ailə Los-Ancelesə köçmüşdür. O, uşaq olanda tez-tez xəstələndiyi üçün həkim onun immunitetini gücləndirmək fiziki məşğuliyyətlə məşğul olmağı tövsiyə etmişdir. Nəticədə, anası onun kabuki ilə məşğul olmasına qərar vermişdir. O, 9 yaşında Yaponiya teatrının klassik forması ilə intensiv məşğul olmağa başlamışdır.
Kansuma 15 qızdan ibarət kabuki qrupuna qoşularaq Havay adalarında səyahət etmişdir. 1934-cü ildə ilk dəfə keçirilmiş Nisey Həftəlik Yapon Festivalına qatılmışdır. Bu dövrdə kabuki sənətini daha da dərindən öyrənmək üçün Yaponiyaya səyahət etmiş və VI Onoe Kikuqorodan kabuki dərsləri almışdır. Dörd illik təhsili zamanı tayko və tsuzumi kimi alətlərdə ifa etməyi öyrənmiş, çay mərasimi, ikebana, kimono geyinmək kimi praktikalarla tanış olmuşdur. Yaponiyalı həmyaşıdları onu "amerikal qız" kimi tanıyırdılar. O, Fucima məktəbinin nümayəndəsi olan müəllimi Fucima Kancuro tərəfindən "Fucima Kansuma" təxəllüsünü almışdır.
Kansuma 1938-ci ildə ABŞ-yə qayıtdıqdan sonra Los-Ancelesdə atasına məxsus olan hoteldə ilk studiyasını açmış, Noruolk, Qardina və Vest-Los-Ancelesdə kabuki dəsrləri verməyə başlamışdır. Yaponiyanın Pörl-Harbora hücumundan sonra Kansuma bir çox yaponəsilli amerikalı kimi internasiya düşərgələrinə aparılmışdır. O, ailəsi ilə əvvəlcə Santa-Anita Toplama Mərkəzinə köçürüldükdən sonra Arkanzas ştatında yerləşən Rover Müharibə Yerdəyişmə Mərkəzinə gətirilmişdir. Kansuma internasiyada olmasına baxmayaraq kabuki müəllimliyi etməsinə icazə verilmişdir. Hətta silahlı mühafizəçilərin müşayiəti altında Los-Ancelesə gedərək kostyumlar və musiqilər götürmüşdür.
Müharibədən sonra
1945-ci ildə müharibə bitdikdən sonra Kansuma Los-Ancelesə qayıtmış və teatr sənəti ilə məşğul olmağa davam etmişdir. Onun Kiçik Tokioda baş tutan dərslərinə bir çox şəxs qatılmışdır. Şoularına "beynəlxalq hava" qatmağı sevən Volt Disney bir neçə dəfə Kansuma ilə əməkdaşlıq etmiş, onunla "Ailə gecəsi" kimi layihələrdə işləmiş və 1963-cü ildə ona mükafat təqdim etmişdir.
Kansuma İmperator Akihito üçün performans sərgiləmiş, Qızılgüllər paradı və 1984-cü il Yay Olimpiya Oyunları kimi tədbirlərdə çıxış etmişdir. 2018-ci ildə 100 illik yubileyini Aratani teatrında çıxış edərək qeyd etmişdir.
Kansumanın 2000-dən çox rəqqasın müəllimi olmuşdur. Onlardan 50-si kabuki ustası olmuşdur. COVID-19 pandemiyası zamanı 49-cu və 50-ci şagirdinə natori statusu vermişdir. Fucima Kansubay adı altında çıxış edən Janna Aydeno onun şagirdi olmuşdur.
NGC 1316C
NGC 1316C, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Soba bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qəbizlik
thumb|8 yaşlı uşağın müntəzəm rentgenoqrafiyasında əhəmiyyətli qəbizlik. Qəbizlik (tibb) — Qəbizlik nadir və ya çətin bağırsaq hərəkətlərinə aiddir. Nəcislər çox vaxt sərt və quru olur. Digər simptomlar arasında qarın ağrısı, şişkinlik və bağırsaqların tam boşalmadığı hissi ola bilər.Qəbizliyin ağırlaşmalarına hemoroid, anal fissura və ya nəcisin tıxanması daxil ola bilər. Böyüklərdə bağırsaq hərəkətlərinin normal tezliyi həftədə üç dəfədir. Körpələr gündə üç-dörd dəfə, kiçik uşaqlar isə gündə iki-üç dəfə nəcis edirlər. Qəbizliyin bir çox səbəbi var. Ümumi səbəblərə nəcisin yavaş hərəkəti, bağırsaq sindromu və çanaq dibinin pozulması daxildir. Əsas müşayiət olunan xəstəliklərə hipotiroidizm, diabet, Parkinson xəstəliyi,, qeyri-qluten həssaslığı, kolon xərçəngi, divertikulit və iltihablı bağırsaq xəstəliyi daxildir. Qəbizliklə əlaqəli dərmanlara opioidlər, bəzi antasidlər, kalsium kanal blokerləri və antikolinerjiklər daxildir. Opioid qəbul edənlərin təxminən 90%-də qəbizlik yaranır. Kilo itkisi və ya anemiya, nəcisdə qan olması, ailədə iltihablı bağırsaq xəstəliyi və ya kolon xərçəngi olması və ya ilk dəfə daha yaşlı bir insanda göründüyü zaman qəbizlik daha çox narahatlıq doğurur.
Qəbizliyin müalicəsi əsas səbəbdən və onun mövcudluğundan asılıdır. Kömək edə biləcək tədbirlərə kifayət qədər maye içmək, daha çox lif yemək və idman etmək daxildir. Bu təsirli deyilsə, laksatiflər, osmotik maddələr, nəcis yumşaldıcılar və ya sürtkü yağları tövsiyə edilə bilər. Stimullaşdırıcı laksatiflər adətən digər növlər təsirsiz olduqda istifadə olunur.
Ümumi əhali arasında qəbizlik halları 2-30% faiz təşkil edir. Qocalar evlərində yaşayan yaşlı insanlar arasında qəbizlik halları 50-75% faiz təşkil edir. ABŞ-da insanlar ildə qəbizlik dərmanlarına 250 milyon ABŞ dollarından çox pul xərcləyirlər.
Bristol kafedrasının qrafiki
Qəbizlik bir xəstəlik deyil, bir simptomdur. Ən çox rast gəlinən qəbizlik, adətən həftədə 3 dəfədən az olan nadir bağırsaq hərəkətlərinə aiddir. Bununla belə, insanların başqa şikayətləri ola bilər:
Səbəblər
Qəbizliyin səbəblərini anadangəlmə, birincili və ikincili ayırmaq olar. Ən çox yayılmış növlər birincili və həyat üçün təhlükə yaratmayan növlərdir. O, həmçinin uşaqlar və böyüklər kimi təsirlənən yaş qruplarına görə təsnif edilə bilər.
Birincili və ya funksional qəbizlik, dərmanın yan təsirləri və ya əsas tibbi şərtlər kimi əsas səbəblə əlaqəsi olmayan altı aydan çox davam edən simptomlar kimi müəyyən edilir. Bu, qəbizliyin ən geniş yayılmış növüdür və çox vaxt multifaktorialdır. Yetkinlərdə bu əsas səbəblərə qeyri-adekvat lif və ya maye qəbulu kimi pəhriz üstünlükləri və ya fiziki fəaliyyətin azalması kimi davranış səbəbləri daxildir. Yaşlı insanlarda qeyri-adekvat qida lifi qəbulu, qeyri-kafi maye qəbulu, fiziki fəaliyyətin azalması, dərmanların yan təsirləri, hipotiroidizm və kolorektal xərçəngin obstruksiyası ümumi səbəblərdir. Bununla belə, bu amilləri dəstəkləyən dəlillər azdır.
İkinci dərəcəli səbəblərə, hipotiroidizm kimi endokrin və metabolik pozğunluqlar və kolorektal xərçəng və ya yumurtalıq xərçəngi,kimi obstruksiya kimi dərman yan təsirləri daxildir. Qlütenə qarşı qlüten həssaslığı da qəbizlik kimi özünü göstərə bilər. Sistosel xroniki qəbizlik nəticəsində inkişaf edə bilər.
Pəhriz
Qəbizlik aşağı lifli pəhriz, az maye qəbulu və ya pəhriz səbəb ola bilər və ya daha da pisləşə bilər. Pəhriz lifi kolondan keçmə müddətini qısaltmağa, nəcisin həcmini artırmağa kömək edir, eyni zamanda nəcisin yumşalmasına kömək edir. Beləliklə, lif az olan pəhrizlər birincili qəbizliyə səbəb ola bilər.
Dərmanlar
Qəbizlik bir çox dərmanın yan təsiridir. Bunlardan bəziləri bunlarla məhdudlaşmır, opioidlər, diuretiklər, antidepresantlar, antihistaminlər, antispazmodiklər, antikonvulsanlar, trisiklik antidepresantlar. Kalsium və dəmir əlavələri kimi əlavələr də nəzərə çarpan bir yan təsir olaraq qəbizliyə səbəb ola bilər.
Tibbi şərtlər
Qəbizliyə səbəb ola biləcək metabolik və endokrin problemlərə aşağıdakılar daxildir: feokromositoma, hiperkalsemiya, hipotiroidizm, hiperparatireoz, porfiriya, xroniki böyrək xəstəliyi və kistik fibroz. Qəbizlik əzələ və miotonik distrofiyası olan insanlarda da yayılmışdır.
Qəbizlik ilə özünü göstərə bilən sistemli xəstəliklərə sistemik skleroz daxildir.
Qəbizliyin bir sıra struktur (mexaniki, morfoloji, anatomik) səbəbləri var, yəni yoğun bağırsaqda nəcisin keçməsinə mane olan kütlələrin əmələ gəlməsi, məsələn, kolorektal xərçəng, strikturalar, rektokolonlar, anal sfinkterin zədələnməsi və ya malformasiyası, əməliyyatdan sonrakı pozğunluqlar. . dəyişikliklər. Bağırsaqdankənar neoplazmalar, məsələn, digər bədxassəli yeni törəmələr də xarici sıxılma nəticəsində qəbizliyə səbəb ola bilər.
Psixoloji
Nəcisin könüllü tutulması qəbizliyin ümumi səbəbidir. Tərəddüd etmə qərarı ağrı qorxusu, ictimai tualet qorxusu və ya tənbəllik kimi amillərlə bağlı ola bilər. Uşaqda nəcis tutulması olduqda, mükafatlar, mayelər, lif və işlətmə vasitələrinin birləşməsi problemin həllində faydalı ola bilər. Gizlətmə ilə erkən müdaxilə vacibdir, çünki anal çatlara səbəb ola bilər.
Anadangəlmə
Doğuş zamanı mövcud olan bir sıra şərtlər körpələrdə qəbizliyə səbəb ola bilər. Həmçinin qəbizliyə səbəb ola bilən anadangəlmə struktur anomaliyaları, o cümlədən anusun ön yerdəyişməsi, anusun perforasiyası, strikturalar və kiçik sol kolon sindromu var.
Diaqnostik yanaşma
Diaqnoz adətən şəxsin simptomların təsvirinə əsasən qoyulur. Keçirilməsi çətin olan, çox sərt və ya kiçik sərt topları olan (məsələn, dovşanlarda) nəcis hər gün baş versə belə, qəbizliyə səbəb olur. Qəbizlik ənənəvi olaraq həftədə üç və ya daha az bağırsaq hərəkəti kimi müəyyən edilir. Qəbizliklə əlaqəli digər simptomlar arasında şişkinlik, şişkinlik, qarın ağrısı, baş ağrıları, yorğunluq və əsəb tükənməsi və ya natamam boşalma hissi ola bilər. Qəbizlik diaqnoz ola bilsə də, adətən səbəbi müəyyən etmək üçün qiymətləndirmə tələb edən bir simptom kimi qəbul edilir.
Təsviri
Qəbizliyin kəskin (günlərdən həftələrə qədər) və ya xroniki (aylardan illərə), çünki bu məlumat diferensial diaqnozu dəyişir. Bu, müşayiət olunan simptomlar kontekstində həkimlərə qəbizliyin səbəbini tapmağa kömək edir. İnsanlar tez-tez qəbizliklərini çətin bağırsaq hərəkətləri, sərt, topaqlı və ya sərt nəcislər və bağırsaq hərəkətləri zamanı həddindən artıq gərginlik kimi təsvir edirlər. Şişkinlik, şişkinlik və qarın ağrısı çox vaxt qəbizliklə müşayiət olunur. Qarın boşluğunda narahatlıq ilə əlaqəli xroniki qəbizlik (üç aydan çox müddət ərzində ayda ən azı üç gün baş verən simptomlar) heç bir aşkar səbəb tapılmadıqda tez-tez bağırsaq sindromu kimi diaqnoz qoyulur.
Pis yemək vərdişləri, əvvəlki qarın əməliyyatları və bəzi tibbi vəziyyətlər qəbizliyə səbəb ola bilər. Qəbizliklə əlaqəli xəstəliklərə hipotiroidizm, bəzi xərçənglər və bağırsaq sindromu daxildir. Az lif qəbulu, qeyri-kafi maye qəbulu, zəif yerimə və ya hərəkətsizlik və dərman qəbulu qəbizliyə səbəb ola bilər. Yuxarıda təsvir edilən simptomların kulminasiya nöqtəsinə əsasən qəbizliyin olması müəyyən edildikdən sonra qəbizliyin səbəbini araşdırmaq lazımdır.
Diaqnostik testlər
Funksional qəbizlik tez-tez rast gəlinir və diaqnostik testlərə ehtiyac yoxdur. Görüntü və laboratoriya testləri adətən həyəcan siqnalları və ya simptomları olanlar üçün tövsiyə olunur.
Görülən laboratoriya testləri qəbizliyin şübhəli əsas səbəbindən asılıdır. Testlərə (tam qan sayımı), tiroid funksiyası testləri, serum kalsium, serum kalium və s.
Qarın rentgenoqrafiyası ümumiyyətlə yalnız bağırsaq obstruksiyası şübhəsi olduqda aparılır, kolonda geniş təsirlənmiş nəcis maddəsini aşkar edə bilər və oxşar simptomların digər səbəblərini təsdiqləyə və ya istisna edə bilər .
Yoğun bağırsaqda şiş kimi anormallıqdan şübhələnildikdə kolonoskopiya aparıla bilər. Nadir hallarda sifariş edilən digər testlərə anorektal manometriya, anal sfinkter elektromiyoqrafiyası və defekoqrafiya daxildir.
Meyarlar
Funksional qəbizlik üçün iki və ya daha çox meryar daxil olmalıdır və simptomlar diaqnozdan ən azı 6 ay əvvəl başlayan son üç ay ərzində mövcud olmalıdır.
Həyat üçün təhlükəli olmayan səbəbləri ciddi səbəblərdən ayırmaq qismən simptomlara əsaslana bilər. Məsələn, əgər bir insanın ailəsində kolon xərçəngi, qızdırma, çəki itkisi və rektal qanaxma varsa, kolon xərçəngindən şübhələnmək olar. Digər xəbərdarlıq əlaməti və simptomlarına ailədə və ya şəxsi tarixdə iltihablı bağırsaq xəstəliyi, 50 yaşdan yuxarı başlanğıc yaşı, nəcisin kalibrində dəyişikliklər, ürəkbulanma, qusma və zəiflik, uyuşma və sidiyə çıxma çətinliyi kimi nevroloji simptomlar daxildir.
Sorğu
Fiziki müayinə ən azı abdominal müayinə və rektal müayinədən ibarət olmalıdır. Abdominal müayinə, əhəmiyyətli miqdarda nəcis varsa, qarında bir kütləni aşkar edə bilər və qarın narahatlığını aşkar edə bilər. Rektal müayinə anal sfinkterin tonusu və aşağı düz bağırsağın nəcis olub-olmaması barədə fikir verir. Rektal müayinə, həmçinin nəcisin tutarlılığı, hemoroid, qan və perineumdakı hər hansı pozuntular, o cümlədən dəri ziyilləri, çatlar və anal ziyillər haqqında məlumat verir. Fiziki müayinə həkim tərəfindən əl ilə aparılır və hansı diaqnostik testlərin təyin ediləcəyini müəyyən etmək üçün istifadə olunur.
Profilaktika
Qəbizliyin qarşısını almaq, müalicə etməkdən daha asandır. Qəbizlik aradan qaldırıldıqdan sonra adekvat məşq, maye qəbulu və yüksək lifli pəhriz ilə dəstəkləyici terapiya tövsiyə olunur.
Müalicə
Səbəbi bilinməyən xroniki qəbizlik üçün əsas müalicə su və lifin (qida və ya əlavələrdən) artırılmasıdır. L.
Qida əlavələri
Həll olunan lif əlavələri, buğda kəpəyi kimi həll olunmayan liflə müqayisədə xroniki qəbizlik üçün birinci dərəcəli müalicə hesab olunur. Lif əlavəsinin yan təsirlərinə şişkinlik, köp, ishal və dəmir, kalsium və bəzi dərmanların mümkün malabsorbsiyası daxildir. Bununla belə, opiatın səbəb olduğu qəbizliyi olan xəstələrin pəhriz əlavələrindən faydalana bilmə ehtimalı azdır.
Fiziki müdaxilə
Yuxarıda göstərilən tədbirlərə cavab verməyən qəbizlik əl ilə parçalanma kimi fiziki müdaxilə tələb edə bilər.
Daimi məşq
Daimi məşq xroniki qəbizliyi aradan qaldırmağa kömək edə bilər.
Cərrahi müdaxilə
Qəbizliyi aradan qaldırmaq üçün prosedurlar həyata keçirilə bilər. Sakral sinir stimulyasiyasının azadıqda təsirli olduğu göstərilmişdir. Bu böyük bir cərrahiyyə olduğundan, yan təsirlərə şiddətli qarın ağrısı, nazik bağırsaq obstruksiyası və əməliyyatdan sonrakı infeksiyalar daxil ola bilər. Həmçinin, çox dəyişkən bir müvəffəqiyyət nisbətinə malikdir.
bitki mənşəli müalicə
Gecələr zeytun yağı sürtmək qazanacağınız faydanı artırır. Siz həmçinin zeytun yağının təmiz və erkən məhsulun soyuq preslənmiş olmasına əmin olmalısınız. Təxminən 15 gün yatmazdan əvvəl gecə tətbiq olunmalıdır. Cemre
Proqnoz
Qəbizlik səbəbindən baş verə biləcək ağırlaşmalara hemoroid, anal çatlar, düz bağırsağın prolapsiyası və nəcisin obstruksiyası daxildir. Bağırsaq hərəkətləri zamanı gərginlik hemoroidə səbəb ola bilər. Qəbizliyin sonrakı mərhələlərində qarın şiş, sərt və diffuz ağrılı ola bilər. Ağır hallarda ("nəcis tıxanması" və ya bədxassəli qəbizlik), nazik bağırsaqdan gələn yumşaq nəcis kolonda nəcisin tıxanmasını yan keçdikdə bağırsaq obstruksiyası simptomları (ürəkbulanma, qusma və qarın ağrısı).
Epidemiologiya
Qəbizlik böyüklərdə ən çox rast gəlinən xroniki mədə-bağırsaq xəstəliyidir. İstifadə olunan tərifdən asılı olaraq bu, əhalinin 2-20%-də baş verir. Qadınlarda, qocalarda və uşaqlarda daha çox rast gəlinir. Xüsusilə bilinməyən bir səbəbdən qəbizlik kişilərə nisbətən qadınlarda daha çox rast gəlinir. Yaşlı insanlarda daha tez-tez baş verməsinin səbəbləri, insanların yaşlandıqca sağlamlıq problemlərinin artması və fiziki aktivliyin azalması ilə əlaqədar olduğu düşünülür.
Tarix
Qədim dövrlərdən bəri müxtəlif cəmiyyətlər tibb işçilərinin xəstələrdə qəbizliyə necə reaksiya verməsi barədə tibbi rəylər dərc etmişlər. Müxtəlif vaxtlarda və müxtəlif yerlərdə həkimlər qəbizliyin hər cür tibbi və ya sosial səbəbləri olduğunu bildirmişlər. Tarixdə həkimlər qəbizliyi ağıllı və əsassız üsullarla müalicə etmişlər.
1700-cü illərdən bəri Qərbdə qəbizlikdən əziyyət çəkən insanların acgözlük və ya tənbəllik səbəbiylə əxlaqi qüsurları olduğuna inanılır.
2018-ci ildə gəmi qəzalarının siyahısı
2018-ci ildə gəmi qəzalarının siyahısı — 2018-ci ildə baş verən batmış, itmiş, əsaslandırılmış gəmi qəzalarının siyahısıdır.
Natan Söderblum
250 px|thumb|right|İsveç, [[Stokholmdakı Kanqşolms kilsəsində Natan Söderblumun büstü]] Lars Olaf Conatan Söderblum – İsveçli ruhani.
1914-1931-ci illər arasında İsveç Upsala kilsəsinin baş yepiskopu və 1930-cu ildə Nobel Sülh mükafatı laureatı olmuşdur. 12 iyulda Lüteran kilsəsinin Müqəddəslər təqvimində və Yepiskopal kilsəsinin (ABŞ) ayin təqvimində xatırlanır.
Həyatı
Soderblum Evleborq lenində, Söderhamn şəhərinin Trönö kəndində anadan olmuşdur. Atası kilsə keşişi idi. 1883-cü ildə Uppsala Universitetinə daxil oldu. Əvvəlcə nə öyrənmək istədiyinə əmin olmasa da, nəticədə atasının yolunu davam etdirməyə qərar verdi. ABŞ səyahətindən qayıtdıqdan sonra 1893-cü ildə keşiş təyin edildi. 1892 və 1893-cü illərdə Söderblum əvvəlcə Uppsala Tələbə Birliyinin vitse-prezidenti, sonra isə prezidenti oldu.