cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ərəb dili
Müasir ərəb ədəbi dili əhalisi birlikdə iki yüz milyona çatan ərəb ölkələrində dövlət dili kimi qəbul edilmişdir. Ədəbi dil ilə yanaşı, əhalinin danışdığı məhəlli (ölkələr üzrə) dialekt və şivələr də mövcuddur. Bunlar bir-birlərindən və habelə ədəbi dildən ciddi şəkildə fərqləndiyi üçün müxtəlif ölkə ərəblərinin bir-birini anlamaması, müvafiq hazırlığı olmayan ərəblərin isə çox zaman ədəbi dili başa düşməməsi adi hal hesab edilir.
Tarixi
Ərəb dili tarixən üç inkişaf mərhələsi keçmişdir: qədim (V əsrədək), klassik (V–XVIII) və müasir (XIX əsrdən indiyədək) ərəb dili kimi təmsil edilmişdir. Qədim ərəblər haqqında ilk yazılı məlumata hələ eramızdan əvvəl Assuriya şahı Sarqonun (715-ci il) kitabəsində təsadüf edilmişdir. Qədim ərəb dili əsasən Suriya ərazisində tapılmış Lihyan, Əs-Səfa, Ən-Nəmarə, Zəbəd, Hərran və s. kitabələrdə əks olunmuşdur.
Əvvəllər müxtəlif məhəlli dialektlərdən ibarət olmuş qədim dilin sonrakı inkişaf mərhələsində ədəbi dil kimi formalaşmasında Qureyş (Məkkə) dialekti mühüm rol oynamışdır. Həmin dil İslamdan bilavasitə qabaq, İslam alimlərinin cahiliyyə adlandırdıqları dövrdə yaranmış şifahi poeziya nümunələrində və habelə çox qiymətli abidə hesab olunan Quranda artıq sabitləşmiş qramatik quruluşa və zəngin söz ehtiyatına malik ilk klassik ərəb dili kimi təsbit edilir. Sonrakı inkişaf prosesində ərəb dili bir-birindən getdikcə daha çox fərqlənən ədəbi dilə və dialektlərə ayrılır. Ədəbi dil yaranmaqda olan ərəb imperiyasında yazı dili kimi hələ də işlədilməkdə olan arami və yunan dillərini sıxışdıraraq, ümumimperiya yazı dilinə çevrilir və beynəlxalq əhəmiyyət kəsb edir. Təqribən XIX əsrdən başlayaraq bu günədək klassik dil əsasında inkişaf etməkdə olan müasir ərəb dili öz sələfindən arxaizmlərin atılması hesabına lüğət tərkibinin xeyli məhdudlaşması, yeni məfhumları əks etdirən söz və ifadələrin yaranması, qramatik quruluşun daha da sabitləşməsi ilə fərqlənir.
Qrammatika
İsim, sifət, say kimi ad qruplu sözlərin yalnız adlıq, yiyəlik və təsirlik halları, əsasən üçhallı və ikihallı olmaq üzrə iki növ hallanması, iki qramatik cinsi (müzəkkər və müənnəs) və üç qramatik sayı (tək, təsniyə və cəm) vardır. thumb|alt=Ərəb əlifbası ilə yazılmiş mətn.|Ərəb əlifbası ilə yazılmış mətn. Ərəb dilində müxtəlif söz birləşmələri vardır. Bunların içərisində ərəb qrammatiklərinin izafət adlandırdıqları uzlaşmayan təyini söz birləşməsi ifadə etdiyi məna çalarlıqlarının çoxluğu və ərəb dilində geniş işlədilməsi ilə başqa söz birləşmələrindən xeyli fərqlənir. Burada xəbəri ad qruplu söz və söz birləşmələri ilə ifadə edilən ismi cümlələr də çox işlənir. Xəbəri mübtədadan əvvəl gələn cüttərkibli feli cümlələrdə xəbər daim təkdə olur.
Dilin zənginliyi və Qurani Kərimin ərəb dili üzərində təsiri
Ərəb dili söz ehtiyatının genişliyi cəhətdən dünyanın zəngin dillərindən hesab edilir. Burada sinonim sözlər çox geniş təmsil olunduğundan eyni məfhum çox vaxt ən azı bir neçə söz, bəzən isə onlarla, hətta yüzlərlə sözlə ifadə edilə bilir. Bununla belə, ərəb dilində bəzən bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənən mənaları olan polisemantik (çoxmənalı) sözlər də az deyildir. Hətta tərkibində zidd mənalar olan sözlərə də çox təsadüf edilir. Sözlərin böyük əksəriyyəti əsl ərəb mənşəli olduğu halda alınma sözlər cüzi bir miqdar təşkil edir.Bəşəriyyətin inkişafı ilə paralel olaraq inkişaf edən ibrahimi dinlərin ən sonuncusu olan İslam dininin əsas qaynağı Qurani Kərimdir. O təmsilçilərinin qəlblərini fəth, həyat tərzlərini təyin edərək, nitqlərinə təsir etmiş ve onların həyat qaynağı olmuşdur. Belə ki, müsəlmanlar onu həyatlarının hər bir sahəsində öndər bilərək, qoyduğu və göstərdiyi qaydalara görə yaşamağa çalışmışdır. Təmsilçilərinin qəlblərini təsəvvür olunmayacaq dərəcədə fəth edən bu kitab, ərəb dili ilə nazil olmuşdur. Buna görə də ədəbiyyat tarixçiləri ilk növbədə, başlanğıc mərhələdə "furqan", "küfr", "iman", "işraq", "islam", "nifaq", "səvm"(oruc), "salət"(namaz), "zəkat", "ruku", "sücud"(səcdə) kimi kəlmələr üzərində sistemləşmişlər. Bütün bunlarla yanaşı ərəb dili müəyyən bir toplumun dili olmaqdan çıxaraq, bütün müsəlmanların ortaq ibadət dili halına gəlmişdir.İndi isə Qurani Kərimin ərəb dili üzərindəki təsirlərindən bəhs edəsi olsaq, onların bir neçəsi maddələr halında qısa şəkildə belə ifadə edilir:
a.Dildə meydana gətirdiyi toplama
Qurani Kərimin bu dil üzərindəki ən əsas təsirlərindən biri şübhə yoxdur ki, dildə təmin etdiyi birlikdir. O, bütün ərəbləri Qüreyş ləhcəsi üzərində toplayaraq Qüreyş ləhcəsini ərəb dilinin lideri halına gətirdi. Halbuki Qurani Kərim nazil olmağa başlamazdan əvvəl ərəb dili Qureyş ləhcəsi ətrafında birləşmə yolunda inkişaf edir və zirvəyə yüksəlirdi. Ancaq hələ də bütün ləhcələr toplanmamışdı. Qurani Kərimin enməsi ilə birlikdə Qureyş ləhcəsinin liderliyi tamamlanmışdır. Bununla da cahiliyyə dövründən başlayan sözdə birləşmə cəhdləri hədəfinə çataraq dildə toplama təmin edilmiş oldu.
Qurani Kərim ərəb dilinə bir çox yeni dini leksikon və terminlər qazandırmışdır. (Qeyd:Lakin "namaz" və "abdəst" kimi sözlər fars mənşəli olub, ərəb sözləri kimi düşünülməməlidir)
Ərəb dili, Quran nazil olmazdan əvvəl ərəb yarımadasında yaşayan müəyyən bir millətin dili idi. Ərəb yarımadasının çərçivəsində sıxılıb qalmışdı. Qurani Kərimin ərəb dili üzərə nazil olması onu səmavi bir dinin dilinə çevirmiş və ona ibadətin bir parçası vəsfini qazandırmışdı. Beləliklə hər bir müsəlman namaz, zikr, təkbir və təşəhhüd kimi ibadətlərində ərəb dilini istifadə edirdi. Fəthlər və xilafətin böyüməsi nəticəsində insanların qrup-qrup İslam Dininə yönəlməsi ilə yanaşı ərəb dili ərəb yarımadasının xaricinə çıxmağa başlayaraq müsəlmanların çata biləcəkləri qədər yayıldı. Nəticədə ərəb dili, İslamın yayılması ilə paralel olaraq yayılmağına davam edirdi. İslam Aləmində istifadə olunan dillər arasında birinci dil halına gəlmişdi. d.Yeni elmlərin ortaya çıxmasına səbəb olması.
Quran ərəb dilinin ədəbiyyat sahəsində zirvəyə çatdığı bir dövrdə nazil olmağa başladı.Beləliklə Qurani Kərimin enməsi ilə yanaşı yeni elmlərin doğması üçün qapılar aralanmış oldu.
Quranın icazını təyin edib, dərk etmə məqsədi ilə beyan, bədi və məani, səhv oxuma və təğyirdən qoruma məqsədi ilə sarf və nahv, qarib (mənası eşidilməyən alınma sözlər) sözlərini izah edərək mənasını başa düşmə məqsədi güdən lüğət və ədəbiyyat, insanların gündəlik həyatlarında tabe olmaları lazım olan qanun-qaydaları ondan istinbat edərək təyin etmək məqsədi ilə Hədis, Fiqh Üsulu və Fiqh kimi elmlər ortaya çıxmışdı. Qurani Kərim, kəlmələrin aid olduqları mənalarda yeni mənalar ifadə etmə qabiliyyəti verərək, onlara yeni məna üfüqləri açmışdı. Bundan başqa ərəb dilini müxtəlif dövrlərdə bəzi dövlətlərin rəsmi dili halına gətirmiş və müsəlmanların ona qarşı ehtiram göstərmələrinə səbəb olmuşdur.
Əhməd Həsən əz-Zəyyad, Tarixul Ədəbil Arabi, s.90 Yusif 12/2, Şura 42/7, Zuxruf 43/3 Şevqi Dayf, Tarixul Ədəbil Arabi, II/32 Əhməd Həsən Zəyyad, Tarixul Ədəbil Arabi,s.204 Hüseyn Küçükqalay,Quran Dili Ərəbcə, s.162, Əhməd Həsən Zeyyad, a.k.ə., s.90 Şevqi Dayf, a.k.ə.,s.31 Şahməddin Özdəmir, Qurani Kərimdə ədatlarla işlənən fellər, s.16-20, İstanbul 1999,
Əlifba
Ərəb dilində 28 samitin və müxtəlif saitlərin olmasına baxmayaraq, ərəb əlifbasında yalnız 28 hərf vardır. Qısa saitlər və habelə həmzə samiti əlifbada təmsil edilməmişdir. Əlifbada müxtəlif vəzifələr daşıyan hərflər də vardır.
Qısa saitləri göstərən hərflər olmadığına görə yazıda sözlərin yalnız samitlərdən və uzun saitlərdən ibarət "skeleti" əks etdirilir. Yazını düzgün oxumaq üçün müvafiq qrammatik və leksik qaydaları qabaqcadan, həm də praktik şəkildə bilmək lazımdır.
Ərəb hərfləri əsasən sağdan sola yazılır və oxunur. Bu istiqamətə uyğun olaraq kitab, məcmuə və qazetdə sağdan sola tərtib olunur və səhifələnir. Bununla belə, ərəb hərfləri üfqi, şaquli, maili, dairəvi və s. handəsi şəkillərdə də olduğu üçün bəzən sağdan sola deyil, yuxarıdan aşağıya və ya soldan sağa da yazılır.
Latın və rus hərflərindən fərqli olaraq ərəb hərfləri təkcə əlyazmasında deyil, çapda da bir-birilə bitişdirici xətlər vasitəsilə birləşdirilir. Belə birləşmə nəticəsində hərflərin ilkin yazılışı (qrafikası) çox vaxt ciddi dəyişikliklərə uğradığı üçün hər hərf həqiqətdə müxtəlif şəkillərdə təzahür edir ki, bunlar əlifba cədvəlində, birləşməyən, soldan birləşən, sağdan və soldan birləşən və sağdan birləşən adları altında qruplaşdırılır.
Ərəb hərflərinin altısının (ﻭ,ﺰ,ﺮ,ﺪ,ﺫ,ﺍ) iki, qalanlarının isə dörd şəkli vardır. İkişəkilli hərflər soldan birləşmədikləri üçün II və III şəkilləri yoxdur.
Ərəb əlifbasında baş hərflər yoxdur. Ümumi adlardan fərqləndirmək üçün xüsusi isimləri bəzən dırnaq və ya mötərizə içərisində yazırlar.
Hərf birləşməsində hərflərin qrafikası dəyişdiyi üçün ərəb əlifbasında sözün hissələri bir sətirdən digərinə keçirilə bilməz: sətrin sonuna sığmayan söz bütünlüklə sonrakı sətrə keçirilir, sətrin sonunda qalan boşluq irəlidəki gəlmənin bəzi hərflərinin üfqi hissəsini və ya bitişdirici xətlərini uzatmaq yolu ilə doldurulur.
Miqdar sayları
0-sıfr
1–10
Vaḥid, İṭnən, Ṭələtə, ʿArba'a, Xamsə, Sittə, Səb'a, Ṭəməniyə, Tis'a, ʿAşara
20 — Işrûn 30 — Ṭəlâtun 40 -ʿArbaun 50 — Xámsun 60 — Sittun 70 — Sa'bun 80 — Ṭəmanun 90 — Tis'un
100 — miə 200 — miəteyn 500 — Xámsa miə
1000 — Əlf 2000 — Əlfeyn (yaxud Əlfən) 5000 — Xámsa elf 10,000 -ʿAshara elf
1,000,000 — Vaḥid milyun, əl-milyun, milyun
Ərəb dili və İslam
130px|thumb|left|upright|Ərəb dilinin bayrağı Ərəb dili eyni zamanda Quran dilidir. Ərəb dili İslam dini ilə sıx bağlıdır, buna baxmayaraq Xristian və Yəhudi ərəblər bu dildə danışır. Dünya müsalmanlarının əksəriyyətinın ana dili ərəb dili deyil, ancaq onlar Quranı oxuya bilirlər. Əksər hallarda Ərəb olmayan müsəlmanlar Quranın tərcüməsindən istifadə edirlər. Bəzi müsəlmanlar isə ərəb dilini Allah tərəfindən seçilmiş müqəddəs dil hesab edirlər. Bəzi İslam alimlərinə görə ərəb dili cənnətin dilidir.
Dialektlər
thumb|Ərəb dünyasında dialekt fərqləri Müasir ərəb dili faktiki müstəqil dil hesab edilə bilən 5 dialektdən ibarətdir. Danışıq ərəb dili Ərəb dünyasında istifadə ədəbi baxımdan köklü fərqlənən müxtəlif növ ərəb dillərinin birgə terminidir. Dialektlərin arasında fərq ən çox ərəb yarımadasından kənardadır. Ərəb istilasından sonra ləhcələrin sayı xüsusilə artmışdır. Ən böyük dialekt fərqi qeyri misirli Şimali Afrika dialektləri arasındadır. Dialektlərə təsir etmiş əsas faktorlardan biri də, əvvəllər həmin ərazilərdə başqa dillərdə danışılmasıdır. Bəzi ərazilərdə hətta söz sırasıda fərqlənir. Ərəb dilindəki əsas dialektlər aşağıdakılardır:
Misir dialekti
Masri dialekti kimi də tanınır. Misir dialekti Hami-Sami dillər ailəsinin Sami qoluna aiddir. Onun kökü paytaxt Qahirə ətrafında Nil deltasından gəlir. Dilə ən çox təsiri Kopt dili etmişdir. Daha sonralar türk, fransız və ingilis dillərinin də təsiri olmuşdur. Bütün Ərəb dünyası bu dialekti başa düşür. Misirdə 52 milyon insan bu dialektlə danışır. 24 milyon insanın isə ikinci dilidir. Livanlı müğənnilər öz mahnılarını bu dialektlə ifa edirlər. Misir dialektinin heç bir rəsmi statusu yoxdur. Klassik ərəb dili (Qurana əsaslanan ərəb dili) Misirdə rəsmi dildir.
Məğrəbi dialekti
Mərakeş, Əlcəzair, Saxara, Tunis və Liviyada 75 milyon insan bu dialektlə danışır. Yaxın Şərq ərəbləri çətinliklə bu dialekti başa düşürlər. Bu dialektə danışanlar öz dillərini ərəbcə dialekt mənasını verən Əddəricə adlandırırlar. Fransız müstəmləkəsi dövründə məktəblərdə başqa dil kimi tədris edilirdi. Fransız, ispan və italyan dillərinin bu dialektə təsirləri olmuşdur.
Mesopotamiya dialekti
Bu dialekt özü də iki yerə ayrılır. İraq dialekti və Şimali Mesopotamiya dialekti.
Şimali Mesopotamiya dialekti
Şimali Mesopotamiya dialekti: Bu dialekt əsasən Bağdadın şimalında, uzaq şərqi Suriyada və şərqi Türkiyənin bəzi vilayətlərində danışılır. Orta əsrlərin İraq dialektindən törəmişdir və yəhudi dialektinin bəzi xüsusiyyətlərinə malikdir. 7 milyona yaxın insan bu dialektdə danışır.
Şami dialekti
Şərq dialekti də adlanır. Şərqi Aralıq dənizinin 100 kilometrlik sahili bu 35 milyon insan bu dialektdə danışır. Şami dialekti 6 müxtəlif dialektlərə ayrılır.
Körfəz dialekti
İraq, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirliyi, Oman, Yəmən, Qətər və Bəhreyndə 4 milyon insan bu dialektdə danışır.
Kazatsa
Kazatsa — İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsində, Berqamo əyalətində yerləşir.
Sahəsi 7 km² ərazini tutur.
Poçt kodu - 24060.
Müqədəs şəhid Lourens kommunanın himayədarı hesab olunur və 10 avqustda onun üçun bayram qeyd edilir.
Dalxan Xojayev
Dalxan Xojayev — Çeçen tarixçisi, siyasətçi, tanınmamış İçkeriya komandiri , İçkeriya ordusunun briqada generalı. İkinci Çeçenistan müharibəsi zamanı Əhməd Zakayevin qərargah rəisi və ən yaxın adamı, "Rus-Qafqaz müharibəsində çeçenlər" kitabının müəllifi.
Bioqrafiyası
1961-ci ildə Qroznıda anadan olmuşdur. 1983-cü ildə Çeçen-İnquş Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirir. Tarixçi 1985-1991-ci illərdə gənc turistlər stansiyasında metodist, Respublika Birləşmiş Muzeyində elmi işçi olur. Çeçenlərin tarixi ilə bağlı respublika qəzetlərində ("Komsomolskoe plemya/Respublika" və "İçkeriya") tez-tez nəşr olunur, XIX əsrdə Çeçenistanın milli azadlıq hərəkatı tarixinə dair əsərlərin müəllifidir. Üstəlik Arxiv Departamentinin müdiri olur.
1990-cı ildə Birinci Çeçen Milli Konqresinin çağırılması üzrə təşkilat komitəsinin üzvü olmuşdur. 1994-cü ildən Çeçen İçkeriya Respublikası Nazirlər Kabinetinin və Dövlət Müdafiə Şurasının üzvü kimi fəaliyyət göstərir. Ruslan Gelayevin xüsusi briqadasına komandanlıq edir. 2000-ci il iyulun 26-da Valerik kəndində fərdi təsərrüfatda snayper tüfəngindən açılan atəşlə öldürülmüşdür. Bəzi məlumatlara görə, Rusiya xüsusi təyinatlıları ilə atışmada öldürülür. Ancaq hərbçilər onun ölümündə heç bir əlaqəsinin olmadığını bildirərək, qətlində Gelayevin çoxdankı düşməni olan Arbi Barayevin əli olduğunu düşünürlər. Çeçenistanda müharibələr arası münaqişə zamanı mötədil millətçilərin tərəfində vuruşur. Dalxan Xojayev Çeçen İçkeriya Respublikasının ali ordeni olan “Millət şərəfi” ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Yaradıcılığı
Dalxan Xojayevin əsərləri əsasən çeçen xalqının tarixinə həsr olunmuşdur. Çeçen İnquş MSSR-da Stalin repressiyalarının qurbanları haqqında "Canlı yaddaş" (Qroznı, "Kniqa" nəşriyyatı, 1991) toplusunu nəşr etdirir. "Çeçenlər kimlərdir?" məqalələrinin müəllifidir (“Komsomolskoe tribya” qəzeti, 1990). “Alan tarixçisi çeçenlərdən” (“Respublika” qəzeti, 1991), “Yenə orstxoytlar haqqında” (“Respublika” qəzeti, 1993), “Terekin sağsahil çeçenləri” "(" İçkeria "qəzeti, 1993), eyni zamanda "Rus-Qafqaz müharibəsindəki çeçenlər" elmi əsərinin müəllifidir (Qrozni," Seda "nəşriyyatı, 1998).
Çavuş İbrahim Paşa
Çavuş İbrahim Paşa (ö. noyabr 1668) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.
Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərun da təlim-tərbiyə edildikdən sonra baş çavuş olaraq xidmət etməyə başladı. Ardından 1664-cü ilin avqustunda yeniçəri ağası, 1665-ci ilin mayında vəzir rütbəsiylə Sivas, 28 yanvar 1667-ci ildə isə Misir bəylərbəyi təyin olundu. Bu vəzifədə ikən 1668-ci ilin noyabrında Misir də vəfat etdi. Mehmed bəy (ö. 1690) adlı oğlu olduğu məlumdur.
Loren Alfonso Dominqes
Loren Alfonso Dominqes (28 may 1995; Havana, Kuba) — 2017-ci ildən Azərbaycan yığmasının heyətində çıxış edən boksçu. 2019-cu il Avropa Oyunlarının və 2021-ci il Dünya Çempionatının qalibi, 2020-ci il Olimpiya Oyunlarının isə bürünc medalçısı.
Loren Alfonso 2019-cu ildə Belarusda baş tutan II Avropa Oyunlarının final görüşündə Birləşmiş Krallıq nümayəndəsi Bencamin Uitteher üzərində qələbə qazanaraq turnirin qalibi oldu. 2020-ci ildə Yaponiyada baş tutan XXXII Yay Olimpiya Oyunlarında bürünc medala sahib olan Loren Alfonso, 2021-ci ilin noyabrında Serbiyanın Belqrad şəhərində baş tutan Dünya Çempionatının həlledici görüşündə Braziliya təmsilçisi Keno Maçado üzərində 3:2 hesabı ilə qələbə qazanaraq Dünya Çempionatının qalibi olub.
Loren Alfonso Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 12 avqust 2021-ci il tarixli 2856 nömrəli Sərəncamına əsasən 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.
Həyatı
Loren Alfonso 1995-ci il mayın 28-də Kubanın Havana şəhərində anadan olub. Kasıb ailədə böyümüşdür.
Loren Alfonso 2021-ci ildə Nigar adlı qadınla ailə həyatı qurmuşdur.
Kuba yığmasının heyətində
Loren Alfonso Kuba yığmasının heyətində nüfuzlu beynəlxalq turnirlərdə, Dünya Çempionatlarında mübarizə apara bilmirdi. Bunun əsas səbibi onun Kuba yığmasının "üç nömrəsi" olmadı idi. Kuba yığmasının əsas üzvü Rio-de-Janeyro Olimpiadasının qalibi olan Arlen Lopez idi.
Loren Alfonso 2014-cü ilin 7-11 aprelində Komandalararası Kuba Çempionatında çıxış elədi və Yasmani Rodrigez üzərində 2:1 hesabı ilə qələbə qazandı. Daha sonra Loren Alfonso ilin sonlarında Santa Klara şəhərində baş tutan Kuba Çempionatında mübarizə apardı. Loren Alfonso 1/8 final mərhələsində Hector Boloya 3:0 hesabı ilə qalib gəlsə də, 1/4 final mərhələsində Emilio Korreaya 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və turniri medalsız başa vurdu.
Loren Alfonso 2015-ci ildə baş tutan Kuba Çempionatında isə 1/8 final mərhələsində Janiel Serranoya məğlub oldu. 2016-cı ildə baş tutan Kuba Çempionatında isə o, 1/8 final mərhələsində Jairo Ramireza qalib gəlsə də (5:0), 1/4 final mərhələsində Arlen Lopeza məğlub oldu (0:5).
Kuba Çempionatında nailiyyət əldə edə bilməyən və buna görə də Kuba yığmasının əsas heyət üzvü ola bilməyən Loren Alfonso, 2017-ci ildə başqa yığmanın heyətində çıxış eləməyi qərara aldı. Həmin dönəmdə Azərbaycan yığmasının heyətində 81 Kq.-da çıxış edən Teymur Məmmədov idmanla vidalaşdığı üçün, məşqçilər onu əvəzinə istedadlı idmançı axtarmağa başladı. Loren Alfonso əvvəlcə "Qəbələ" İdman Klubunun heyətində məşqlərə qoşuldu, sonra isə Azərbaycan Çempinatında qüvvəsini sınadı.
2019-cu il: Avropa Oyunlarında qələbə
Loren Alfonso 2019-cu ilin 20-30 iyununda Belarusda baş tutan II Avropa Oyunlarında mübarizə apardı. 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə onun rəqibi Ukrayna nümayəndəsi Stepan Hrehul oldu. İyunun 22-də baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 5:0 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə o, Belarus təmsilçisi Mixail Dauhaliavets ilə üz-üzə gəldi. İyunun 25-də baş tutan görüşdə Loren Alfonso 5:0 hesabı ilə qalib gəldi və turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Belçika nümayəndəsi Ziad El Mohor oldu. İyunun 26-da baş tutan görüşdə də Loren Alfonso rəqibi üzərində inamlı qələbə qazandı — 5:0. Bununla da Loren Alfonso Avropa Oyunlarının yarım-final mərhələsinə adladı. Finala gedən yolda onun rəqibi İtaliya təmsilçisi Simon Fiori oldu. İyunun 28-də baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibindən üstü oldu (4:1) və Avropa Oyunlarının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Birləşmiş Krallıq nümayəndəsi Bencamin Uitteher oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 3:2 hesabı ilə qələbə qazandı və II Avropa Oyunlarının qalibi oldu.
2019-cu ilin əsas turniri 8-22 sentyabrda Rusiyada baş tutan Dünya Çempionatı oldu. Təsnifat mərhələsindən azad olan Loren Alfonso, 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə İspaniya nümayəndəsi Qaziməhəmməd Cəlidov ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 3:2 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Avstriya təmsilçisi Umar Cambəyov oldu. Həmin görüşdə Loren Alfonso 4:1 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Çempionatının 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə o, Özbəkistan nümayəndəsi Dilşodbəy Ruzmetov ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibinə 2:3 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatında mübarizəsini dayandırdı.
2021-ci il: Olimpiya Oyunlarında bürünc
Loren Alfonso 2021-ci ilin martında İstanbul şəhərində baş tutan "Bosphorus Cup" beynəlxalq turnirində mübarizə apardı. Turnirin 1/4 final mərhələsində Qazaxıstan nümayəndəsi Bağıt Toğtosuna qalib gəlsə də, 1/2 final mərhələsində Türkiyə təmsilçisi Mehmet Ünala məğlub oldu və turnirin bürünc medalına sahib oldu.
Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (BOK) tərəfindən XXXII Yay Olimpiya Oyunlarının 2021-ci ilin avqustunda baş tutması, IBA tərəfindən isə 2020-ci ilin martında təxirə salınan Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirinin 4-8 iyunda baş tutması qərara alındı.
Şu-Flay-Kompleks
Şu-Flay-Kompleks — aşağı yaşıl şist fasiyasına metamorflaşan süxurların subduksiya kompleksi. ABŞ-nin Kaliforniya ştatında, Syerra-Nevadanın şimalında yerləşir.
Loren Alfonso Dominqes
2021-ci il: Olimpiya Oyunlarında bürünc
Loren Alfonso turnirdən əvvəl Azərbaycan yığması ilə birgə təlim-məşq toplanışlarında oldu. Avropa Olimpiya Təsnifat Turniri 4-8 iyunda Fransanın Paris şəhərində baş tutdu. IBA tərəfindən qəbul edilən qərara əsasən 2020-ci ilin martında turnirin dörd günü ərzində qeydə alınan nəticələr qüvvədə qaldı. Bununla da Loren Alfonsonun 1/8 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə rəqibi Ukrayna nümayəndəsi Stepan Hrehul oldu. Loren Alfonso, Stepan Hrehula 2019-cu ildə Avropa Oyunlarında qalib gəlmişdi. İyunun 4-də baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 5:0 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə o, Rusiya Federasiyası təmsilçisi İmam Xatayev ilə üz-üzə gəldi. İyunun 5-də baş tutan görüşdə Loren Alfonso 4:1 hesabı ilə qalib gəldi və turnirin yarım-final mərhələsinə adladı. Bununla o, Olimpiadaya vəsiqəni təmin elədi. Loren Alfonso yarım-final mərhələsində İspaniya nümayəndəsi Qaziməhəmməd Cəlidov ilə üz-üzə gəlməli idi. Amma Qaziməhəmməd Cəlidov görüşdə mübarizə aparmaqdan imtina elədi və Loren Alfonso turnirin final görüşünə vəsiqə qazandı. Formal əhəmiyyətə sahib olan final görüşündə isə onun rəqibi Birləşmiş Krallıq təmsilçisi Bencamin Uitteher oldu. Bu görüşdə də rəqib mübarizə aparmaqdan imtina elədi və Loren Alfonso görüşün qalibi oldu. Bununla da o, həm Olimpiadaya vəsiqə qazandı, həm də Avropa Olimpita Təsnifat Turnirinin qalibi oldu.
COVID-19 (Koronavirus) pandemiyası səbəbilə 2020-ci ildə təxirə salınan XXXII Yay Olimpiya Oyunları 2021-ci ilin 22 iyul-8 avqustunda Yaponiyada baş tutdu. Azərbaycan yığması Olimpiada da beş idmançı ilə təmsil olundu: 2015-ci il Avropa Oyunlarının bürünc medalçısı Tayfur Əliyev (57 Kq.), 2013-cü il Dünya Çempionatının qalibi Cavid Çələbiyev (63 Kq.), 2016-cı il Rio-de-Janeyro Olimpiadasının finalçısı Lorenso Sotomayor (69 Kq.), 2019-cu il Avropa Oyunlarının qalibi Loren Alfonso (81 Kq.) və Məhəmməd Abdullayev (+91 Kq.)
22 idmançının mübarizə apardığı turnirdə Loren Alfonso təsnifat mərhələsindən azad idi. Loren Alfonsonun 1/8 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə rəqibi Özbəkistan nümayəndəsi Dilşodbəy Ruzmetov oldu. Loren Alfonso, Dilşodbəy Ruzmetova 2019-cu ildə baş tutan Dünya Çempionatında məğlub olmuşdu. İyulun 28-də baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 4:1 hesabı ilə qələbə qazandı və Olimpiadanın 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Türkiyə təmsilçisi Bayram Malhan oldu. İyulun 30-da baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibindən üstün oldu — 5:0. Bununla da o, yarım-final mərhələsinə adlamaqla ən azından bürünc medalı təmin elədi. Görüşdən sonra Loren Alfonso müsahibəsində bunları bildirdi: "Ən azından bürünc medalı təmin elədiyim üçün çox şadam. Amma mənim hədəfim qızıl medaldır". Finala gedən yolda onun rəqibi — 2016-cı il Rio-de-Janeyro Olimpiadasının qalibi olan Kuba nümayəndəsi Arlen Lopez oldu. Bir zamanlar eyni yığmada məşq edən Alfonso və Lopez arasında baş tutan görüş, Loren Alfonso üçün prinsipial əhəmiyyət daşıyırdı. Məhz Arlen Lopez Kuba yığmasının "bir nömrəsi" olduğu üçün Loren Alfonso başqa yığmada çıxış eləməyə məcbur olmuşdu. Olimpiadanın yarım-final mərhələsinin görüşləri avqustun 1-də baş tutdu. Görüşün birinci raundunda üstün tərəf Loren Alfonso olsa da, növbəti raundlarda Arlen Lopez tədricən üstünlüyü ələ aldı. Nəticədə Loren Alfonso rəqibinə 0:5 hesabı ilə məğlub oldu. Bununla da Loren Alfonso XXXII Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 12 avqust 2021-ci il tarixli 2856 nömrəli Sərəncamına əsasən XXXII Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Loren Berto Alfonso Dominqez 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
IBA tərəfindən Dünya Çempionatları Olimpiya Oyunlarının olmadığı illərdə baş tuturdu. IBA, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (BOK) tərəfindən Olimpiya Oyunlarının 2020-ci ildən 2021-ci ilə təyin edilməsi, Dünya Çempionatına təsir göstərməyəcəyini bildirdi və turnirin noyabrda Serbiyanın Belqrad şəhərində baş tutacağını bildirdi.
Dünya Çempionatında mübarizə aparacaq Azərbaycan yığmasının heyətinə Loren Alfonso da cəlb edildi. Loren Alfonso 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə qaçqınlardan ibarət yığmanın üzvü Tavfiqullah Sulaimani ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 5:0 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Rumıniya təmsilçisi Paul Aradoaie oldu. Bu görüşdə də üstün tərəf Loren Alfonso oldu — 5:0. Bununla da o, turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə o, Rusiya Milli Olimpiya Komitəsini (MOK) təmsil edən Şarabutdin Atayev ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 5:0 hesabı ilə qələbə qazandı və Dünya Çempionatının yarım-final mərhələsinə adladı. Finala gedən yolda onun rəqibi Kuba nümayəndəsi Heriç Ruiz oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Loren Alfonso 4:1 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Çempionatının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Braziliya təmsilçisi Keno Maçado oldu. Noyabrın 5-də baş tutan final görüşü gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutdu. Nəticədə isə Loren Alfonso rəqibi üzərində 3:2 hesabı ilə qələbə qazandı və Dünya Çempionatının qalibi oldu. Loren Alfonso bu idman növü üzrə Dünya Çempionatının qalibi olan beşinci Azərbaycan idmançısı oldu.
2023-cü il: Dünya Çempionatında final
Loren Alfonsonun olimpiadadan sonra birinci turniri 2023-cü ilin 30 aprel-14 mayında Özbəkistanda baş tutan Dünya Çempionatı oldu. Karyerası ərzində üçüncü dəfə Dünya Çempionatında mübarizə aparan Loren Alfonso turnirin favoritlərindən biri hesab olunurdu. Təsnifat mərhələsindən azad olan Loren Alfonso 1/8 final mərhələsində Yeni Zelandiya nümayəndəsi Billi McAllister ilə üz-üzə gəldi. Mayın 8-də baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 5:0 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqiqi Özbəkistan nümayəndəsi Şoxcaxon Abdullayev oldu. Mayın 10-da gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibinə 5:2 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Çempionatının yarım-final mərhələsinə adladı. Finala gedən yolda onun rəqibi Gürcüstan nümayəndəsi Georgi Kuşitaşvili oldu. Mayın 12-də baş tutan görüşdə Loren Alfonso rəqibi üzərində 5:0 hesabı ilə inamlı qələbə qazandı və 2 ildən sonra növbəti dəfə Dünya Çempionatının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi Şarabutdin Atayev olacaq. Mayın 14-də baş tutan final görüşündə Loren Alfonso rəqibinə 1:4 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.
Dörd Barmaq adası
Dörd Barmaq — Oxot dənizində, Qijiqin körfəzinin şimal sahillərində yerləşən kiçik ada. Rifovı burnundan 4 km cənub-qərbdə yerləşir. Ən yaxın yaşayış məntəqəsi Evensk adadan 20 km aralıda yerləşir. İnzibati cəhətdən Maqadan vilayəti. ərazisinə daxildir.
Özbəkistan Milli Qvardiyası
Özbəkistan Respublikasının Milli Qvardiyası — Özbəkistan Silahlı Qüvvələrinin tərkibində hərbiləşdirilmiş birləşmə. 23 yanvar 1992-ci ildə yaradılmışdır.
Milli Qvardiyanın tərkibinə bir briqada daxildir, burada 1,000 nəfər xidmət edir.
2019-cu ilin iyul ayında əvvəllər Daxili İşlər Nazirliyinin strukturuna daxil olan Baş Mühafizə İdarəsi və onun ərazi bölmələri Milli Qvardiyanın tərkibinə verilmişdir.
Elmixan Məmmədov
Elmixan Məmmədov (9 yanvar 1994-cü ildə Tovuzda anadan olub) — Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Turan Tovuz klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış etmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçudur. O, bir müddət Azərbaycan U-17 milli futbol komandasında çıxış etmişdir.
Bioqrafiyası
Elmixan Məmmədov 1994-cü ildə Tovuz şəhərində anadan olmuşdur. O, Turan Tovuz klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Azərbaycan Dövlət Bədən tərbiyəsi və İdman Akademiyasının məzunu olmuşdur.
Klub karyerası
Elmixan Məmmədov öz peşəkar futbolçu karyerasına 2010-cu ildə Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Turan Tovuz klubunda başlamışdır. O, Tovuz təmsilçisi ilə birlikdə Premyer Liqada üç mövsüm iştirak etdi. 2013–14 mövsümünün sonunda toplanılan xallar əsasında klub Birinci Diviziona endi, lakin digərlərindən fərqli olaraq, Elmixan klubu tərk etmədi.
Çempionat
Mövsümlər üzrə Azərbaycan çempionatında statistikası aşağıdakı kimidir:
Кубок
Mövsümlər üzrə Azərbaycan Kubokunda statistikası aşağıdakı kimidir:
Milli karyerası
2010-cu ildə Elmixan Azərbaycan U-17 millisi ilə Moldova Futbol Federasiyası Kuboku turnirində iştirak etmək üçün milliyə dəvət almışdır.
Aşıq İxtiyar
Aşıq İxtiyar — Naxçıvan aşıqlarından və sazbəndlərindən biridir.
Aşığın həyat və yaradıcılığı
Seyidov İxtiyar Mircəfər oğlu tanınmış Naxçıvanın aşıqlarından və sazəndələrindəndir. O, uzun müddət Naxçıvan Aşıqlar Birliyinin sədri olmuşdur.
Aşıq İxtiyar 18 dekabr 1966-cı ildə Naxçıvanın Şahbuz rayonunun Kükü kəndində ziyalı iləsində doğulmuşdur. Orta məktəbdə oxuduğu illərdə saz sənətinə xüsusi həvəs göstərmiş, bu həvəs onu musiqi alətləri düzəltməyə, onların tarixi ilə maraqlanmağa sövq etmişdir.
Aşıq İxtiyar 1984-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra hərbi xidmətə getmiş, 1987-ci ildə hərbi xidmətini bitirmişdir. Daha sonra Naxçıvan Politexnik Texnikumuna daxil olmuş, 1989-cu ildə texnikumu bitirmişdir.
Aşıq İxtiyar 2000-ci ildən Naxçıvan Musiqi Kollecində saz ixtisası müəllimi vəzifəsində çalışır. O, 2005-ci ildən bu kollecdə “Qədim musiqi alətləri” ansamblına rəhbərlik edir.
Aşıq İxtiyar aşıqların V qurultayının iştirakçısı olmuş, 25 dekabr 2009-cu ildə Naxçıvan Aşıqlar Birliyinin sədri vəzifəsinə seçilmişdir. Aşıq İxtiyar aşıqlar birliyinə rəhbərliyi dövründə Naxçıvanda, Bakıda və Türkiyədə bir çox konsertlər təşkil etmiş, el şairləri ilə görüşlər keçirmişdir.
Aşıq İxtiyar aşıq sənəti sahəsindəki xidmətlərinə və Naxçıvan MR Aşıqlar Birliyinə təşkilatçı sədrliyinə görə 2014-cü ildə döş nişanı ilə təltif olunmuşdur. Hazırda o, el aşığı kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, qədim musiqi aləti olan sazın düzəldilməsi ilə də məşğul olur. O, bu sahədə ustad aşıqlardan məsləhətlər alaraq, onların təcrübələri və biliklərini öyrənib. Onun məsləhət aldığı ustad aşıqlardan biri də Şahbuz rayonunun Aşağı Qışlaq kəndində yaşamış Sərraf Qasım olub. Sərraf Qasım İxtiyara tanınmış sazbənd usta Xudu haqqında çox maraqlı söhbətlər edib və sazı necə düzəltməyin sirlərini ona öyrədib.
Aşıq İxtiyar həmçinin sazla yanaşı, cürə saz, bərbət, rud, ud, tənbur, ney, rübab, qopuz, çoğur, tütək, ovuc neyi, qanon, çəğanə, çəngi, balaban, simvolik tənbur kimi qədim musiqi alətlərini düzəldən bir sənətkar kimi tanınmışdır və bu musiqi alətlərinin düzəldilməsi ilə də məşğuldur.
Haqqında yazılanlar
Sazəndəlik və saz çalmaq sahəsindəki məharətinə görə Aşıq İxtiyarı şeir-sənət adamları yüksək qiymətləndirmiş, ona şeirlər həsr etmişlər. O cümlədən Naxçıvanın çağdaş aparıcı aşıq və şair nümayəndələrindən olan Sərraf Qasım öz sazlarından birini İxtiyar ustaya təmir elətdirərkən aşağıdakı “Ötsün baş-ayaq” adlı şeirini ona ithaf etmişdir: Millət gözün tikib sənə, ay usta, Elə düzəlt sazın ötsün baş-ayaq. Alanda köksümə, sinəmin üstə, Saz dil açsın, kama yetsin baş, ayaq. Elə düzəlt sazın ötsün baş-ayaq.
Tuti dillə etsin naz çəmənində, Aşiqi söylətsin yaz çəmənində. Bülbülü oxutsun saz çəmənində, Avazında dillər bitsin baş-ayaq, Elə düzəlt sazın ötsün baş-ayaq.
"Yanıq Kərəmi"də huşa dalanda, Şad eyləsin dərdli, qəmli olanda. Sərraf Qasım sazda “Misri” çalanda, Yağı düşmən ölsün, itsin baş-ayaq, Elə düzəlt sazın ötsün baş-ayaq.
Bugünkü Manipur (film, 1972)
"Bugünkü Manipur" filmi — 1972-ci ildə çəkilmiş Hindistan (Meytey) filmidir. Manipur dilində çəkilmiş ilk filmdir.
Film haqqında
Arambam Samarendranın "Tirtha Yatra" pyesinin motivləri əsasında çəkilmişdir.
2018-ci ildə yazılmış Bobbi Vahenqbamın "Bugünkü Manipur:İlk Meytey filmi" kitabı eyniadlı filmə həsr olunmuş, kitab 65-ci Milli Kino Mükafatında ən yaxşı kino kitabı nominasiyası üzrə mükafat almışdır.
Qum ostanı
Qum ostanı — İranın mərkəzində ostan. Mərkəzi Qum şəhəridir.
Əhalisi
Ostanın ərazisi 11.237 km² - dir. 2006 - cı ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən ostanda 1.046.737 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 91,2%-i şəhərlərdə yaşayır ki, onların da əksəriyyəti Azərbaycanlılar, farslar və lurlardır.
Həzi Aslanov (qəsəbə, Xətai)
Həzi Aslanov — Bakı şəhərinin Xətai rayonunda qəsəbə. Girişdə Həzi Aslanovun heykəli var.
Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (Özbəkistan)
Özbəkistan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti — Özbəkistan Respublikasının xüsusi səlahiyyətli dövlət orqanı. Bu, Özbəkistan Respublikasının öz səlahiyyətləri daxilində xüsusi vasitə, forma və üsullarla dövlətin və milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi məsələlərini həll edən xüsusi xidmət orqanıdır. Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəhbəri sədrdir və qurumun özü bilavasitə Özbəkistan Respublikasının Prezidentinə tabedir.
Qurum ilkin istintaq və təhqiqat, əməliyyat-istintaq və kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətini həyata keçirmək hüququna malikdir. Hərbi, hüquq-mühafizə və dövlət qulluğu təmin edilir. Hərbi, əl, atıcı silahlar və digər silahlar əldə etmək hüququ olan dövlət hərbiləşdirilmiş təşkilatlarına aiddir.
Tarixi
13 mart 2018-ci ildə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyayevin “Özbəkistan Respublikasının dövlət təhlükəsizlik sisteminin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” fərmanı ilə Özbəkistan Respublikasının Milli Təhlükəsizlik Xidməti Özbəkistan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinə çevrilmiş, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti Milli Təhlükəsizlik Xidməti-nin varisi kimi tanınmışdır. .
2 oktyabr 2018-ci il tarixində Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyayev Özbəkistan Respublikasının Ali Məclisi tərəfindən qəbul edilmiş “Özbəkistan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti Gününün təsis edilməsi haqqında” qanunu imzalamışdır. Qanuna əsasən hər il 5 aprel tarixi Özbəkistanın Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin və onun əməkdaşlarının rəsmi günü hesab edilir.
NGC 7413
NGC 7413, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Gönlücə
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
İsmayıl İbrahimli
İsmayıl Xalid oğlu İbrahimli — Azərbaycanlı peşəkar futbolçu. "Zirə" futbol klubunun və futbol üzrə Azərbaycan Milli komandasının yarımüdafiəçisi. Müqavilə ilə "Qarabağ"a məxsusdur.
Şüvəlan
İsmayıl İbrahimlinin ilk peşəkar klubu "Şüvəlan" klubu olub. Futbolçunun klubun əsas heyətinə dəvət edilməsi 15 oktyabr 2014-cü il tarixində baş verir. Futbolçunun peşəkar futbolda debütu 23 avqust 2015-ci il tarixində baş tutur. Bu tarixdə baş tutan Azərbaycan Premyer Liqasının 3-cü turunun "Şüvəlan" — "Qarabağ" oyununda 76-cı dəqiqədə meydana daxil olmaqla debüt oyununu keçirir. Bu "Şüvəlan"ın heyətində futbolçunun ilk və son oyunu olur.
MOİK
Futbolçu 2017-ci ilin yayında Futbol üzrə Azərbaycan çempionatının birinci dvizionunda yarışan "MOİK" klubuna keçir və burada bir mövsümdə 24 oyuna çıxaraq 5 qol vurur.
Qarabağ
İsmayıl İbrahimli 2018-ci ilin iyun ayında "Qarabağ" klubu ilə müqavilə imzalayır. Azərbaycan çempionun heyətində futbolçunun debütu, 18 avqust 2018-ci ildə "Səbail" klubuna qarşı oyunda baş verir. İsmayıl İbrahimli oyunun 88-ci dəqiqəsində Mahir Emrelini əvəzləyərək meydana daxil olur.
Futbolçunun avrokuboklarda debütu, 2019-cu ildə UEFA Avroliqa turnirində, "Qarabağ"ın "Sevilya" klubuna qarşı baş tutmuş oyununda baş verir.
Zirə (icarə)
22 iyun 2023-cü ildə Zirə İsmayıl İbrahimlini 1 illik icarəyə götürdüyünü açıqladı.
Milli komanda karyerası
Futbolçunun milli komanaya ilk dəvəti, 2015-ci ildə 19 yaşa qədər futbolçulardan ibarət Azərbaycan Milli komandasına dəvəti olub. 5 avqust 2015-ci ildə Azərbaycan U-19 komandasının Malta ilə baş tutmuş yoldaşlıq oyununda Azərbaycan milli komandasının qollarından birini vurur.
Futbolçunun Azərbaycan U-21 komandasında debütu isə, 6 sentyabr 2018-ci ildə Azərbaycan millisinin İsaril milli komandasına qarşı oyunda baş verir.
Asperula taurina
Asperula taurina — boyaqotukimilər fəsiləsinin çətiryarpaq cinsinə aid bitki növü. Bitki ilk dəfə 1753-cü ildə təsvir edilmişdir və Albaniya, Avstriya, Bolqarıstan, Fransa, Yunanıstan, Macarıstan, İran, İtaliya, Krım, Rumıniya, İsveçrə, Gürcüstan, Ermənistan, Azərbaycan, Türkiyə, Sloveniya, Xorvatiya, Bosniya, Serbiya və Monteneqro üçün endemikdir.
"Qarabağ" ordeni
"Qarabağ" ordeni — Azərbaycanın hərbi ordeni. Vətən müharibəsində qələbə münasibəti ilə təsis edilmişdir.
Təsis edilməsi
2020-ci il noyabrın 20-də Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Vətən Müharibəsində qələbə münasibətilə Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi ilə əlaqədar "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi təqdim edilmiş və birinci oxunuşda təsdiqlənmişdir.
Azərbaycan Respublikasının "Qarabağ" ordeninin statutu Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Həmin qanunda deyilir:
Maddə 1. Təltif edilən şəxslər
Maddə 2. Təltif edən orqan
Maddə 3. Taxılma qaydası
Təsviri
Ordenin təsviri Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
Maddə 1. Ordenin ümumi təsviri
Maddə 2. Ordenin ön tərəfi
Maddə 3. Ordenin arxa tərəfi
Maddə 4. Ordenin elementləri
Teenage Dream
Teenage Dream - Keti Perrinin ikinci studiya albomu. 30 avqust 2010 dünyanın azad ediləcək üzrə Capitol Records.
Daxili işlər orqanları (Özbəkistan)
Özbəkistan Respublikasının Daxili işlər orqanları — Özbəkistan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində olan hüquq-mühafizə orqanı.
23 may 2019-cu ildə ölkə prezidenti Şavkat Mirziyayev "Özbəkistan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına cinayət prosesi iştirakçılarının hüquqlarının müdafiəsinin təmin edilməsi ilə bağlı dəyişikliklər və əlavələr edilməsi haqqında". Bununla da bir neçə mühüm sənəddə "polis" ifadəsi "daxili işlər orqanları" ilə əvəz edilmişdir. Bununla yanaşı, Özbəkistanda "polis" termini hələ də fəal şəkildə istifadə olunur. Bu, bu sözün uzun müddət işlədilməsi ilə, həmçinin "daxili işlər orqanlarının əməkdaşı" ifadəsinin tələffüzünün çətinliyi ilə bağlıdır. Özbəkistanda avtomobilləri və digər avadanlıqları üzərində "Polis" yazısı olan Özbəkistanın turist polisi formalaşdırılmışdır.
Ubangi (çay)
thumb|Flooded area on the Ubangi near Duma, 1911.jpg thumb|Sunset in Bangui (river Ubangi) thumb|The longest boat on the Ubangi River thumb|Ubangi 21.43546E 4.35078N
Ubangi (Obangui) — Mərkəzi Afrikada çay. Konqo (Zair) çayının ən böyük saö qolu. Konqo Respublikasının, Mərkəzi Afrika Respublikası, Konqo Demokratik Respublikası sərhədi ilə axır. Uele və Mbomu çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Ubangi çayının uzunluğu Uele çayının mənbəyindən 2300 kilometrdir. Hövzəsinin sahəsi 772,8 min kvadrat kilometrdir. Bangi şəhərindən yuxarı astanalıdır. Mənsəbindən Bangi şəhərinədək 650 kilometr uzunluğunda gəmiçiliyə yararlıdır.
Səlahəddin Əyyubi
Səlahəddin Əyyubi — Misir, Suriya, Yəmən, Hicaz və Fələstinin sultanı və Əyyubilər sülaləsinin ilk hökmdarı.
İlk illəri
Səlahəddin təxminən 1138-ci ildə müasir İraqın Tikrit şəhərində doğulmuş, kiçik yaşlarında təhsilini davam etdirmək üçün Dəməşqə göndərilmişdir. Onun atası Nəcməddin Əyyub, Baalbek əyalətinin əmiri idi. Səlahəddin on il ərzində Hələb və Mosulun səlcuqlu atabəyi olan Nurəddin Mahmud Zənginin sarayında yaşayıb orada dinşünaslığı öyrənmişdir. İbtidai hərbi təhsilini Nürəddin Mahmud Zənginin sərkərdələrindən biri olan doğma əmisi Əsadəddin Şirkuhdan almış Səlahəddin, onunla Misirdə yaradılmış Fatimi xilafətinə qarşı döyüşlərdə iştirak etmişdir. Nəticədə, o, 1169-cu ildə Misirin vəziri təyin edildi. Misirdə Səlahəddinin çiyinlərinə düşmüş əsas vəzifə ölkəni I Amalrikin başçılıq etdiyi Qüds səlibçi krallığına qarşı müdafiə etmək idi. Hamı Səlahəddinin bu vəzifədə uzun çəkməyəcəyinə inanırdı, çünki ondan əvvəl Misirdə qısa müddət ərzində bir çox hökumət dəyişmişdi. Buna səbəb, biri birinin ardınca taxta çıxmış kiçik yaşlı xəlifələrin maraqlarını təmsil edən vəzirlər arasında gedən rəqabət olmuşdur. Öncə Səlahəddin ətrafına Suriya sünnilərindən ibarət bir qrup şəxsi yığdığına görə Misir ordusuna nəzarət edə bilmirdi, çünki sonuncu əsasən şiələrdən ibarət idi. Onların (yəni şiələrin) maraqlarının əsas müdafiəçisi hesab olunan xəlifə Əl-Ədid 1171-ci ildə vəfat etdikdən sonra, taxta yeni Abbasi sülaləsinin nümayəndəsi olan Əl-Müstədi çıxdı ki, o da sünni idi. Səlahəddinin təkidi ilə, Bağdaddakı üləmalar cümə namazları zamanı artıq Əl-Müstədini vəsf etməyə başladılar. Artıq bütün Misirin hakimi olan Səlahəddin rəsmi olaraq hələ də Nürəddin Zənginin nümayəndəsi hesab olunurdu. Sonuncu da öz növbəsində Bağdadda oturan Abbasi xəlifəsinin hakimiyyətini tanıyırdı.
Səlahəddin Misirin iqtisadiyyatını canlandırıb, ölkənin ordusunu təkmilləşdirdi. Atasının tövsiyələrinə qulaq asaraq, özünü Nürəddin Zəngi ilə hər hansı münaqişədən qoruya bildi. Yalnız Nürəddin Zəngi 1174-cü ildə vəfat etdikdən sonra, Səlahəddin ciddi hərbi əməliyyatlara başladı: əvvəlcə kiçik müsəlman dövlətlərinə, sonra isə səlibçilərə qarşı.
İndi Səlahəddin artıq Misir soltanı adını daşıyırdı. Bununla o, yeni Əyyubi sülaləsinin əsasını qoyaraq, sünni islamını Misirin əsas dini elan etdi. Səlahəddin öz torpaqlarını qərbə tərəf genişləndirməyə başladı. Əmisi Əsadəddin Şirkuhun Fatimi tərəfdarlarının Nil çayı boyunca üsyanını yatırtmasından istifadə edən Səlahəddin Qırmızı dənizi keçərək Yəmənin işğalına yollandı. Sünni islamında Səlahəddin "Vəliullah" adını daşıyır, o da "Allaha yaxın olan şəxs" deməkdir.
Səlibçilərə qarşı mübarizə
thumb|right|140px|"Misir kralı Səlahəddin" – XV əsr əlyazmasından götürülmüş bu şəkil Səlahəddinin əlində Avropa krallarının hakimiyyət rəmzi olan qlobusu göstərir. Səlahəddin iki dəfə, 1170-ci və 1172-ci illərdə, Nürəddin Zəngi tərəfindən Qüds krallığının işğalına yönəlmiş kampaniyalardan kənarda qaldı, çünki o, Misir və Suriya arasında "bufer zonasının" mövcudluğunda maraqlı idi. Onun fikri ilk olaraq Suriyanı ələ keçirmək idi. Nürəddin Zənginin qəfil ölümü Səlahəddinlə onun arasında yaranmaqda olan münaqişənin qarşısını aldı. Nürəddin Zənginin özündən sonra qoyub getdiyi oğlu Əs-Saleh İsmayıl Əl-Məlik hələ uşaq idi və o da 1181-ci ildə dünyasını dəyişdi.
Nürəddin Zənginin ölümündən dərhal sonra, Səlahəddin qoşunla Dəməşqə doğru irəlilədi və şəhər aliləri tərəfindən qarşılandı. Öz hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün Səlahəddin illərin sınağını keçmiş ənənəyə yol atır: o, Nürəddin Zənginin dul qalmış arvadı ilə evlənir. Nürəddin Zənginin hakimiyyəti altında olan iki ən böyük şəhər – Hələb və Mosul – yalnız sonralar (1176 və 1186-cı illərdə) Səlahəddin tərəfindən ələ keçirildi. 20 may 1176-cı ildə Hələbin mühasirəsi zamanı Haşhaşilər adı ilə tanınan gizli bir qrupun qatilləri Səlahəddini öldürməyə cəhd etdi. Onun həyatına iki sui-qəsd təşkil edildi və bunların ikincisi az qalsın Misir soltanının həyatı bahasına başa gələcəkdi.
Suriyada öz hakimiyyətini möhkəmləndirməklə məşğul olan Səlahəddin, səlibçi qoşunları ilə girişdiyi döyüşlərdən adətən müzəffər çıxırdı. Yalnız 1177-ci il noyabrın 25-i Montgisard ətrafında baş vermiş döyüş zamanı Qüds kralı IV Bolduin, Reynald de Şatiyon və Tampliyer cəngavərlərinin birləşmiş qoşunu Səlahəddini ağır məğlubiyyətə uğratdı. Müsəlman ordusunun yalnız onda bir hissəsi Misirə qayıda bildi. thumb|left|250px|Yaxın Şərq 1190-cı illərdə. Səlahəddinin torpaqları və onun vassalları qırmızı, 1187–1189-cu illərdə səlibçilərdən alınmış torpaqlar çəhrayı, Səlahəddinin ölümündən sonra xristianların əlində qalan torpaqlar açıq yaşıl rəngdədir. 1178-ci ildə Səlahəddin və səlibçi krallığı arasında atəşkəs elan edildi. Sonrakı ili Səlahəddin uğradığı məğlubiyyətin acı nəticələrini aradan qaldirmaqla məşğul oldu. Ordusunu möhkəmləndirdikdən sonra, Səlahəddin yenidən səlibçilərə qarşı hücuma keçərək, onları 1179-cu ildə Vadum Yakob adı ilə tanınan yerdə məğlub etdi. Ancaq səlibçilərin əks-hücumları Səlahəddin tərəfindən qəti hərbi cavablara səbəb olurdu. Məsələn, Reynald de Şatiyon Qırmızı dənizdə yaratdığı donanma ilə müsəlman zəvvar və tacirlərinə basqın edirdi. Buna cavab olaraq, Səlahəddin 30 gəmidən ibarət donanma düzəldərək 1182-ci ildə Reynald de Şatiyonu Beyruta hücum etməklə hədələdi. Öz növbəsində, de Şatiyon müsəlman dünyasının müqəddəs şəhərləri olan Məkkə və Mədinəni talamağı söz verdi. Səlahəddinin növbəti addımı 1183 və 1184-cü illərdə de Şatiyonun İordaniyada yerləşən Kerak qalasını mühasirəyə almaq oldu. Bunu meydan oxumaq kimi anlayan de Şatiyon 1185-ci ildə müsəlman zəvvarlarının karvanına hücum etdi. Qədim fransız mənbələrinin verdiyi yoxlanılmamış məlumata görə, bu karvana hücum zamanı Səlahəddinin bacısi əsir götürülmüşdü. Həqiqətdə isə, de Şatiyonun cəngavərləri Səlahəddinin bacısı və onun oğlunun olduğu karvana yox, başqasına basqın etmişdilər.