cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dələnd
Dələnd-İranın Gülüstan ostanının Ramiyan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,732 nəfər və 1,981 ailədən ibarət idi.
Şirəli (Çaroymaq)
Şirəli — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
NGC 5409
NGC 5409, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Talıb (Çaroymaq)
Talıb — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 84 nəfər yaşayır (19 ailə).
Salda gölü
Salda gölü ― Türkiyənin Burdur ili Yeşilova  ilçəsində, ilçə mərkəzindən 4 km məsafədə, meşəli təpələr, qayalı ərazi və kiçik allüvial düzənliklərlə əhatə olunan bir az duzlu karst gölü. Gölun yerləşdiri bölgə axını olmayan qapalı bir hövzəyə malikdir. Sahəsi təxminən 44 km²-dir. 184 metrə qədər dərinliyi ilə Türkiyənin ən dərin 3-cü gölüdür. Göldə əmələ gələn hidromaqnezit mineralı “bioloji minerallaşma”-nın ən gözəl və müvafiq nümunələrindən biridir.
Türkiyə Prezidentin 3 mart 2019-cu il tarixli və 824 nömrəli qərarı ilə Salda gölü xüsusi qorunma sahəsi olaraq elan edilir. 15 mart 2013-cü il tarixində rəsmi qəzetdə 30715 nömrəli elan dərc edilir.
İqlimi
Salda gölü və ətrafındakı yerlərdə Aralıq dənizi iqlimi üstünlük təşkil edir. Orta temperatur 15 ° C-dir. Avqust ayında ən isti aydır. Avqust ayında temperatur 30 ° C-ə qədər yüksəlir. Yanvar ayı ən soyuq aydır. Orta hesabla temperatur 2 ° C-ə düşür. Ən çox yağıntı yanvarda düşür ki, buda 162 mm-dir. Ən az yağış iyulda düşür (16 mm).
Xüsusiyyətləri
Suyun təmizliyi və firuzəyi rəng ilə gözəl mənzərəyə əlavə olaraq, cənub-qərb və cənub-şərq sahillərində yerləşən kiçik çimərliklər ərazinin rekreasiya məqsədləri üçün istifadəsinə imkan verir. Salda gölü Burdur ilindən təxminən 60 km qərbdə yerləşir. Türkiyənin ən dərin, ən təmiz, ən yaxşı gölü olaraq bilinən xüsusiyyətləri var. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1140 m-dir. Göl suyunun tərkibində maqnezium, soda və gilin olması bəzi dəri xəstəliklərinin müalicəsində faydalı nəticələrə səbəb olur. Mütəxəssislərin araşdırmalarına görə, göl suyu sızanaq üçün yaxşıdır. Gölün arxasındakı meşə örtüyündə kəklik, dovşan, tülkü, çöl donuzu, vəhşi ördəklər yaşayır. Göldə su azalarkən yeddi ağ adanı müşahidə etmək olar.
Fauna və flora
Ağgöz qaraördək və Göydimdik kimiördək növləri Salda gölünün beynəlxalq əhəmiyyətli bataqlıq ərazilərdə olmasını təmin edir. Qara şam meşələri ilə əhatə olunmuş gölün çimərlikləri olduqca əhəmiyyətlidir. Göldə dörd balıq növü (çəki, ot balığı, Salda yosunbalığı, lil balığı), damalı suilanı, göl qurbağası yaşayır. Ot balığı Burdur və Salda yosun balığı isə Salda gölü üçün endemikdir.
Hidroqrafik xüsusiyyətləri
Salda gölü sərt çox yüksək qələvi xüsusiyyətləri olan suya malik bir göldür. Qidalanma vəziyyət indeksinə görə, qida maddələri baxımından oliqotrofik və keyfiyyətsizdir. Azot və fosfat məhsullarının çox aşağı olması və nəticədə çox aşağı bir xlorofil sıxlığının olması buna işarədir.
Salda gölü yerüstü və yeraltı sularla qidalanır. Buxarlanma göldəki suyun səviyyəsinə təsir edir. Sahəsi və səviyyəsi illər ərzində yağıntıdan asılı olaraq dəyişir. Salda (Qarakova) axını, Doğanbaba axını, Köpək axını və Qranlıq axın, Quruçay, Qayadibi axını kimi mövsümi axınlar Salda gölünə tökülür. Son 20 ildə göl səviyyəsində 3-4 metrə çatan aıçalma müşahidə edilir. Hələdə suyunun səviyyəsi azalmaqda davam edir.
Ağbulaq
Yaşayış məntəqələri ərazidəki bulaqların adı ilə adlandırılmışdır. Əfqanıstanda Aqbulaq adlı 2 kənd, Qazaxıstanda Akbulak, Ermənistanda Ağbulax, Türkiyədə Ağbulaq, Orenburq vilayətində Akbulak, Qırğızıstanda Ak-Bulak və s. adlı obyektlərin mövcudluğu bu toponimin umumtürk onomastikasında geniş yayıldığını göstərir. İran toponimiyasındakı Ağkəhriz (Mərkəzi İran), Ağçeşmə (Xorasan) oykonimləri də Ağbulaq oykoniminin sinonimləridir.
Oxşar
Sönməz Hüseynov
Sönməz Hüseynov (Sönməz Hafiz oğlu Hüseynov; 7 dekabr 1997, İbrahimhacılı, Tovuz) — Vətən müharibəsi iştirakçısı, Şuşa və Laçının azad olunmasına görə medalı ilə təltif olunmuşdur.
Həyatı
Sönməz Hüseynov 7 dekabr 1997-ci ildə Tovuz rayonunun İbrahimhacılı kəndində anadan olmuşdur. 2002-ci ildə Akif Sadıqov adına 9 nömrəli məktəbi bitirmişdir. 2015-ci ildə hərbi xidmətə getmişdir.
Vətən Müharibəsində iştirakı
29 sentyabr 2020-ci ildə könüllü şəkildə hərbi komisarlığa müraciət edib və ilkin olaraq Füzuli döyüşlərinə göndərilmişdir. Şuşa və Laçının azad olunmasında iştirak etmişdir.
Viranqaya (Çaroymaq)
Viranqaya — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 228 nəfər yaşayır (34 ailə).
Tuz gölü
Tuz gölü (Tuz Gölü) — Türkiyənin ikinci ən böyük gölü. Gölün duzluluğu 340 ‰-dir. Anadolunun mərkəzində, Konyadan 105 km şimal-şərqdə və Ankaradan 150 km cənub-şərqdə yerləşir.
Strabon Qalatiya və Kapadokiya sərhədindəki Tatta gölündən bəhs edərkən bu gölü nəzərdə tuturmuş.
İlin çox hissəsi dayazdır (1-2 m) və duz gölünün sahəsi 1500 km²-dir. Adətən uzunluğu 80 km və eni 50 km olur. Dəniz səviyyəsindən 905 m yüksəkdədir.
Göl Türkiyənin mərkəzi platosundakı tektonik çuxuru doldurur. Gölə iki böyük dərə axır amma göl əsasən yeraltı mənbələrdən və yağışla qidalanır. Axar çayları yoxdur. Kanallar və dərələr Tuz gölünə axdığı yerlərdə, bataqlıqlar meydana gətirir. Yay aylarında buxarlanma səbəbi ilə Tuz gölü suyunun çox hissəsini itirir, ortalama qalınlığı 30 sm olan bir duz qatı əmələ gəlir. Duz qatı gölün dibinə çökür. Qışda duz yenidən yağış və ətraf torpaqlardan axan su ilə həll olur.
Göldəki üç duz mədəni Türkiyənin istehlak etdiyi bütün duzun təxminən 70% -ni istehsal edir. Duz mədəni, əsasən duzun təmizlənməsi və emalı ilə əlaqəli olan bölgədəki sənaye fəaliyyətinin istiqamətini müəyyənləşdirir. Göl becərilən torpaqlarla əhatə olunmuşdur, yalnız cənub və cənub-qərbdə şoran torpaqların su altında qalması səbəbindən torpağın becərilməsi mümkün deyildir.
2001-ci ildə qonşu çöllərlə birlikdə Tuz gölü xüsusi mühafizə olunan ərazi elan edildi. Gölün cənub hissəsindəki bir qrup adada böyük bir qızılqaz populyasiyana aid yuvalama bölgəsi vardır. Bundan əlavə, burada qaşqa qaz və səhra qızılquşuna rastlamaq mümkündür.
Tuz gölü təbii qaz deposu
Türkiyə Rusiya və İrandan aldığı qaz miqdarının təzyiqi, payız və qışda böyük bir problemlər yaradır. Bu problemi aradan qaldırmaq üçün, Duz gölünün altındakı duz blokları içərisində təbii qaz anbarının qurulması düşünülür. Tuz gölündən 40 km cənubda olan Sultanhanında təbii qaz tutumu 1 milyard m³ olan 12 süni duz mağarası qurulur. Səthin 1 100 m-dən 1 400 m-ə qədər olan duz təbəqələri su basılaraq əriyəcək və duzlu su Tuz gölünə veriləcəkdir. Müəssisəyə ilk qaz 2017-ci ilin fevral ayında verilir və saxlama fəaliyyətinə başlanılır.
Verblyuji burnu
Verblyuji burnu — Berinq dənizi sahillərində yerləşən burun. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsinin Çukot rayonu ərazisinə daxildir.
Buruna Sfinks adını 1920-ci illərdə coğrafiyaçı Leonid Dyomin, onun formmasına görə vermişdir. Hazırkı, ad isə 1950-ci illərdə möhkəmlənmişdir. Burunun eskimos adlı isə Нынлувак — «böyük daxma» məınasını verir. Əvvəllər burada eskimoslara aid yaşayış veri olmuşdur. bu müşahidə məntəqəsində balina ovçuları qalırdı.
Gürcüstan Milli Bankı
Gürcüstanın Milli Bankı — Gürcüstanın mərkəzi bankı. Gürcüstanın Milli Bankı 1991-ci ildə SSRİ Dövlət Bankının Gürcüstan Respublika Bankı təməlində yaradılmışdır.
Tarixi
Gürcüstanın Milli Bankı 1919-cu ildə təsis edilib və 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra müstəqil bir qurum kimi fəaliyyətə başlamışdır. Daha sonra Gürcüstanın Ali Şurasının qərarı ilə Gürcüstan Milli Bankı sovet maliyyə və kredit strukturuna əsasən yaradılmışdır.
Rəsmi olaraq müstəqil Gürcüstan Mərkəzi Bankı 1991-ci ilin avqustunda qəbul edilmiş "Gürcüstan Respublikası Milli Bankı haqqında" qanuna əsasən yaradılmışdır. Bununla yanaşı, Mərkəzi Bankın pul siyasəti sahəsində fəaliyyətinin əsas aspektlərini müəyyən edən "Gürcüstan Respublikasında Pul Tənzimləmə haqqında" Qanun qəbul edilmişdir.
Milli Bankın mövcud vəziyyəti Gürcüstan Konstitusiyası ilə müəyyən edilir. Konstitusiyanın 95-ci maddəsinə əsasən, Milli Bank öz fəaliyyətində müstəqildir. Milli Bankın hüquq və vəzifələri, fəaliyyətinin qaydası və müstəqilliyin təminatı, 23 iyun 1995-ci ildə Gürcüstan Parlamenti tərəfindən qəbul edilmiş "Milli Bank haqqında" Qanunla müəyyən edilir.
Vəziyyət
Milli Bankın statusu Gürcüstan Konstitusiyası ilə müəyyən edilir. Konstitusiyanın 95-ci maddəsinə əsasən, Milli Bank öz fəaliyyətində müstəqildir. Milli Bank, pul və məzənnə siyasətinin əsas istiqamətlərini hər il təsdiqlənən Gürcüstan Parlamentinin müdaxiləsindən azaddır.
Haqq və məsuliyyətləri
Milli Bankın hüquq və öhdəlikləri "Milli Bank haqqında" qanunla 23 iyun 1995-ci ildə Gürcüstan Parlamenti tərəfindən qəbul edilmişdir. Bankın əsas hüquq və məsuliyyətləri:
İspaniya–Qırğızıstan münasibətləri
İspaniya–Qırğızıstan münasibətləri — İspaniya Krallığı ilə Qırğız Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Hər iki ölkənin digərinin ərazisində səfirlikləri və konsulluqları yoxdur. Lakin İspaniyanın Qazaxıstandakı səfirliyi Qırğızıstanda akkreditə olunmuşdur. Ölkələr Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Ümumdünya poçt ittifaqı, UNESCO, Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankı, BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı, Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı, Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankının üzvüdür. Hər iki ölkə beynəlxalq təşklatlar səviyyəsində bir-biri ilə əməkdaşlıq edir.
Diplomatik münasibətlər
İspaniya ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər hələ də zəifdir. Əslində Qırğızıstanda İspaniyanın səfirliyi yoxdur. 2002-ci ilin fevralından 2003-cü ilin iyununadək, 2004-cü ilin avqustundan 2009-cu ilin oktyabr ayınadək olan bir fasilədə İspaniyanın Əfqanıstandakı qoşunlarına dəstək olmaq üçün Manas hava bazasında təxminən 50 əsgərdən ibarət dəstəsi var idi.
Qırğızıstan İspaniyanın Manas hava bazasından istifadə etdiyi müqaviləni ləğv etdikdən sonra, mülki və hərbi işçilərin iştirakına icazə verən müqavilə çərçivəsini yeniləmək istəyi Qırğızıstandan tərəfdən heç bir cavab verilməməsi ilə nəticələnir. Buna görə də Əfqanıstan ərazisindəki İspan qoşunlarını lazım olan maddi-texniki təminat üçün Tacikistanın hava bazası istifadə olunmağa başlanılır.
İqtisadi münasibətlər
İspaniyanın Qırğızıstanla Sovet dövründən miras qalmış bir APPRI müqaviləsi və Alma-Ata Bəyannaməsinə uyğun olaraq qüvvədə olan və nəzəri olaraq tətbiq olunan bir cüt vergitutmadan yayınma müqaviləsi vardır. Bununla birlikdə, 2011-ci ilin aprelində Qırğızıstan hakimiyyəti, APPRI müqaviləsinin ilkin layihələrinin mübadiləsinə səbəb olan bu mövzuda yeni müqavilələr bağlamaq niyyətində olduqlarını açıqlayır. Lissabon müqaviləsi qüvvəyə mindikdən sonra Avropa İttifaqı müqavilələrin səlahiyyətlərini yerinə yetirir.
Liberiyada Birinci Vətəndaş müharibəsi
Liberiyada Birinci Vətəndaş müharibəsi — 1989-1996-cı illərdə Liberiyada 200 mindən çox insanın öldüyü daxili qarşıdurma. Münaqişə yalnız BMT və Qərbi Afrika Dövlətlərinin İqtisadi Birliyinin müdaxiləsindən sonra həll edildi.
Arxa fon
Dounun ölkəni islah edəcəyinə dair ümidlər tez bir zamanda azaldı və Dow, paranoyaya qədər ona qarşı bir çevriliş qorxusu ilə müxalifəti yatırmağa başladı. Söz verdiyi kimi, Dou 1985-ci ildə seçkilər keçirdi və ikinci turdan qaçmaq üçün prezident seçkilərində bir fərqlə qalib gəldi. Lakin beynəlxalq müşahidəçilər bu seçkiləri saxtalaşdırılmış hesab etdilər.
Müharibədən sonra iqtisadiyyat
Liberiyada vətəndaş müharibəsi başa çatan kimi, yerli əhali israrla əmanət olaraq yığdıqları pulları milli valyutaya keçirməyə çalışırdılar. Burada Liberiyanın milli valyutası qismində isə Liberiya dolları və amerikan dolları çıxış edir. Ölkədə baş verənlər öz növbəsində küçələrdə dollar rəsmlərindən ibarət küçə incəsənətinin yaranmasına təkan verdi.
Nəticə
Liberiyalılar qan tökülməsinə son qoymaq ümidi ilə Teylora səs verdilər. Ölkədəki şiddət azaldı, ancaq iğtişaşlar vaxtaşırı alovlanmağa davam etdi. Teylor, qonşu ölkələrdəki xadimləri dəstəkləməkdə və üsyançılara silah almaq üçün lüks mallar almaq üçün almaz satışından pul köçürməkdə də günahlandırıldı.
Teylorun qələbəsindən sonra qaçqınlar Liberiyaya qayıtmağa başladılar. Ancaq digər liderlər ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qaldılar və ULIMO üzvlərindən bəziləri Barış və Demokratiya Hərəkatı (LURD) qurdular. LURD, hökuməti sabitliyi pozmaq və yerli almaz sahələrinə nəzarəti əldə etmək üçün Loffa əyalətində İkinci Vətəndaş Müharibəsinə aparan döyüşlərə başladı.
1989-1996-cı illərdəki daxili müharibə 200.000-dən çox Liberiyanın həyatını itirmiş və bir milyon qaçqını qonşu ölkələrdəki düşərgələrdə yerləşməyə məcbur etmişdir. Bütün kəndlər boş qaldı. Ümumiyyətlə, vətəndaş müharibəsi ölkənin hər on yeddinci sakininin həyatına son qoydu.
Filipp Halsman
Filipp Halsman  (, ; 2 may 1906 – 25 iyun 1979) — ABŞ portret fotoqrafı. Onun "Tullanış" adlı seriya fotoları foto sənətinin klassikası hesab olunur. . Bu seriyada 200-dən çox məşhur şəxsin tullanış edərkən çəkilmiş fotoları yer alır. . O vaxtilə Rusiya imperiyasının bir hissəsi olmuş Latviyanın Riqa şəhərində anadan olmuş və Nyu-York da dünyasını dəyişmişdir.
Həyat və fəaliyyəti
Halsman 1906-cı ildə yəhudi cütlüyü – dantist Marduk (Maks) Halsman və gimnaziya məktəbinin direktoru İta Qrintuxun ailəsində dünyaya göz açmışdır. O, Drezdendə elektrik mühəndisliyi üzrə təhsil almışdır.
1928-ci ilin sentyabrında Avstriyanın antisemitizmin sərt olduğu dağlıq Tirol bölgəsinə piyada turizmi zamanı 22 yaşlı Halsman atasının ölümündə günahlandırılmışdır.
Şahidlərin dəlillərinə əsasən, o 4il müddətinə həbsxanaya məhkum edilmişdir. Onun ailəsi, dostları və vəkilləri azad olunması üçün Ziqmund Freyd, Albert Eynşteyn, Tomas Mann, Yakob Vasserman, Erix Fromm, Pol Penleve, Henrix Eduard Yakob və Rudolf Olden kimi Avropanın tanınmış intellektuallarının dəstəyini əldə etmişdilər. Onlar onun günahsız olmasını dəstəkləyirdilər. Halsman ömrünün 2 ilini həbsxanada keçirmiş, orada olduğu müddətə tuberküloza tutulmuşdur. Orada yazdığı məktublar 1930-cu ildə "Həbsxanadan dostuma məktublar" adı altında kitab kimi işıq üzü görmüşdür. Avstriya prezidenti Vilhelm Miklas tərəfindən əfv edilmiş və 1930-cü ilin oktyabrında həbsdən azad edilmişdir.
Həbsdən çıxdıqdan sonra Halsman dərhal Avstriyadan Fransaya yollanır. O Vogue kimi dəb jurnallarına töhfəsini verməyə başlamış və tezliklə Fransada ənənəvi deyil, sərt fokuslu təsvirlərilə seçilən ən yaxşı portret fotoqrafı şöhrətini qazanmışdır. Almaniyanın Fransanı işğal etməsindən sonra Halsman Marselə qaçmışdır. Ailə dostu Albert Eynşteynin köməkliyi sayəsində Halsman ABŞa viza əldə edə bilmişdir. (Sonradan 1947-ci ildə onun məşhur fotosunu çəkmişdir.)
Elizabet Arden kosmetika şirkəti "Victory Red" pomadasının reklam kampaniyası üçün şirkətin sima modeli Konstansiya Fordun obrazını ABŞ bayrağına qarşı qoymuşdur. Bu, Halsmanın Amerikada ilk uğuru hesab olunur. 1 il sonra, 1942-ci ildə Life jurnalında müxtəlif şlyapa dizaynlarının şəklini çəkməklə məşğul olmağa başlamışdır. Model Lilli Daşenin şlyapalı portreti onun Life jurnalı üçün çəkdiyi çoxsaylı üz qapaqlarından birincisi idi. 240px|thumb|left|"Dali Atomicus", 1948-ci il 1941-ci ildə sürrealist rəssam Salvador Dali ilə tanış olan Halsman 1940-ci illərin sonlarından başlayaraq birgə iş görməyə başlamışdılar. 30 ilə yaxın çalışdıqları birgə müddətdə "Merilin Mao obrazında" və "Dali Atomicus" kimi məşhur fotoşəkillərini yaratmışdır. 1948-ci ildə çəkdiyi Dali Atomicus (Atomik Dali) fotosunda səmadan asma vəziyyətdə qalma ideyasını tədqiq etmişdir. Fotoda üç uçan pişik, su tökülmüş vedrə və otağın ortasında havada qalan Dalini görmək olar. Fotonun adı Salvador Dalinin Atom Ledası rəsminə göndərmədir. Bu rəsm əsərini şəkildə iki pişiyin arxa tərəfində görmək olar. Halsman lazımi qane edəcək nəticənin alınması üçün 28 dəfə cəhd etdiklərini bildirmişdir. 1954-cü ildə Halsman və Dali gördüyü birgə işləri Dalinin bığları adlı toplu kimi nəşr etdirmişdilər. Bu topluda Daliyə xarakterik olan bığların 36 müxtəlif baxışdan görünüşü yer almışdır. Onların digər məşhur birgə işi "Voluptas Mors" ("Ölüm həzz alır") adlı fotodur. Bu şəkildə Dali böyük kəllə sümüyü ilə yanaşı təsvir edilişdir. Diqqətlə baxdıqda, əslində bunun kəllə sümüyü deyil, 7 Nü təsvirdən ibarət plakat olduğunu görə bilərik. Halsman Dalinin eskizinə uyğun olaraq modellərin düzülüşü üçün 3 saat vaxt sərf etməli olmuşdur.. İllər ərzində "Voluptas Mors" şəklinin müxtəlif allüziyaları peyda olmuşdur. Onlardan ən məşhuru Quzuların səssizliyi, filminin posterində, "'Eniş" filminin açıq prezentasiyasının reklam plakatında istifadə olunmuşdur.
1947-ci ildə Halsman Albert Eynşteynin ABŞ tərəfindən atom bombasının yaradılmasında iştirak etdiyinə görə peşman olmasını bildirmək üçün onun məyus şəkildə təsvir olunan məşhur fotolarından birini yaratmışdır. Foto, 1966-cı ildə ABŞ poçt markasında istifadə olunmaqla yanaşı, 1999-cu ildə Time jurnalının üz qapağında da yer almışdır. Həmin vaxt "Time" jurnalı Eynşteyni "Əsrin adamı" seçmişdir.
1951-ci ildə NBC televiziya kanalı tərəfindən Halsmana Milton Berle, Sid Sezar, Qrauço Marks və Bob Houp kimi dövrünün məşhur komiklərinin şəklini çəkmək sifariş olunmuşdur. Halsman komiklərin çıxışlar zamanı havada tullanmış vəziyyətdə fotolarını çəkmişdir. Bu şəkillər seriyası gələcəkdə Ford ailəsi, Vindzor hersoqu və hersoqinyası (VIII Eduard və Volles Simpson), Merilin Monro, Mariya Feliks və Riçard Nikson kimi məşhurların tullanış seriyasından olan fotolarının da çəkilməsinə gətirib çıxartmışdır. Halsman bildirmişdir: "Siz insandan tullanmağını istədikdə, o əsasən bütün diqqətini tullanışa yönəldir,əsl insanın peyda olması üçün maska düşür. ." Fotoqraf tullanış fotoqrafiyasının fəlsəfəsini yaratmışdır.
O 1959-cu ildə "Filipp Halsmanın Tullanış kitabı"nda (Philippe Halsman's Jump Book) tullanış haqda müzakirələr və 178 nəfər məşhurun tullanış fotoları yer almışdır. "Halsman fotoqrafiya ideyalarının yaranması haqda" kitabında fotoqrafların 6 qaydaya əməl edərək qeyri-adi əsərlər yarada bilməyin üsulları barədə müzakirə aparmışdır: Halsman birinci qaydasında birbaşa və sadəliyin güclü foto yaratdığını izah etmişdir.
Halsman adi, maraqsız subyekti maraqlı və qeyri-adi etmək üçün ikinci qaydasında müxtəlif fotoqrafiya fəndləri, o cümlədən qeyri-adi işıqlandırma, qeyri-adi bucaq, qeyri-adi kompozisiya və s. istifadənin lazımlılığını bildirmişdir.
Əlavə edilmiş qeyri-adi xüsusiyyət qaydası – fotoqrafın tamaşaçıların diqqətini cəlb etmək, onların diqqətini gözlənilməz bir şeyə yönəltmək, fotoqrafiyaya qeyri-adi xüsusiyyətləri gətirməyi izah edir. Məsələn, Diana Arbus tərəfindən çəkilmiş fotoda əl qumbarasını tutmuş balaca oğlanı təsvirini görmək olar. Bunu Halsman əlavə edilmiş qeyri-adi xüsusiyyətə misal göstərmişdir.
Halsmanın "çatışmayan cəhət" adlanan dördüncü qaydası, izləyicini öz gözləntilərinə qarşı çıxmağa stimullaşdırır.
Beşinci qayda isə çəkdiyi şəkilə orijinallıq qatmaq üçün fotoqrafı digər qaydaları birləşdirməyi cəlb edir.
Nəhayət, Halsmanın ideoqrafik metodu – fotoda mesajın çatdırılmasının illüstrasiyasıdır.
Alfred Hiçkok, Martin və Levis, Cudi Qarlend, Vinston Çörçill, Merilin Monro, Doroti Dendric, Pablo Pikasso, and Jan Kokto kimi məşhurlar da Halsmanın fotolarında yer almışdır. . Bu fotoların əksəriyyəti "Life" jurnalının üz qapağında yer almışdır. Bu fotolarında o öz fotoqrafiya qaydalarına riayət etmişdir. 1952-ci ildə Con Kennedi iki dəfə Halsmanın onun fotosunu çəkməyə razılaşmışdır.
1958-ci ildə Halsman "Populyar Fotoqrafiya" jurnalının "Dünyanın 10 böyük fotoqrafı" siyahısına salınmışdır. 1975-ci ildə Amerika jurnal-fotoqrafları cəmiyyəti tərəfindən "Fotoqrafiya sahəsindəki nailiyyətlərə" mükafatla təltif olunmuşdur. Maraqlıdır ki, o 1945-ci ildə bu cəmiyyətin ilk prezidenti olmuşdur. Onun tərəfindən həmçinin bir çox ümumdünya sərgiləri keçirilmişdir.
2007-ci ildə çəkilən "Jump!" ("Tullanış!") filmində Halsmanın obrazını aktyor Ben Silverstoun canlandırmışdır.
Mirzə Yusif Qarabaği
Mirzə Yusif Qarabaği — 1798-ci ildə Qarabağ xanlığının Hadrut kəndində anadan olmuşdur. Onun atası Nerses Cənubi Azərbaycanın Əhər şəhərindən idi və Qarabağa köçmüşdü. Mirzə Yusif öz əsərinin ("Tarixi-Safi") müqəddiməsində hələ uşaq ikən Qarabağdan "Qızılbaş vilayətinə" (Cənubi Azərbaycana) aparıldığını qeyd edirsə də, bunun səbəbini izah etmir.
Ə. Ə. Səidzadə bu məsələdən bəhs edərkən Mirzə Yusif Qarabağinin 8–9 yaşlarında ikən talan məqsədilə Qarabağa soxulan qarətçilər tərəfindən əsir edilib aparıldığını və digər əsirlər sırasında İran şahına təqdim olunduğunu göstərir. Mirzə Yusifin özünün yazdığına görə, o, 18 il Qacar İranında Əmirxan sərdarın yanında qalaraq, farscanı mükəmməl öyrənmişdi. O, bir müddət divanxana katibliyi vəzifəsində işləmiş, vaxtının müəyyən hissəsini də tarixə dair əsərlər mütaliəsinə sərf etmişdir. 1828-ci ildə Türkmənçay sülh müqaviləsi bağlandıqdan sonra Mirzə Yusif Qarabağa qayıdır və bir müddət müəllimliklə məşğul olur. İranda müsəlmanlığı qəbul etmiş Mirzə Yusif Qarabağa qayıtdıqdan sonra mitropolit Baqdasar Həsən Cəlalyanın təkidi ilə yenidən xristianlığı qəbul edir.
Mirzə Yusif Dağıstanda işlədiyi dövrdə Teymurxan-Şurada (Buynakskda) Vaqif və onun müasirlərinin əsərlərindən ibarət bir ədəbi məcmuə də çap etdirmişdir. Dağıstanda üçillik xidmətdən sonra Qarabağa qayıdan Mirzə Yusif yenə də müəllimliklə məşğul olmuş və 1864-cü ildə Qarabağda vəfat etmişdi.
Əlibəykəndi (Çaroymaq)
Əlibəykəndi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 149 nəfər yaşayır (34 ailə).
II Mehmed Gəray türbəsi
II Mehmed Gəray türbəsi — Krımın Bağçasaray şəhərinin Eski Yurt qəsəbəsində yerləşən xan türbəsi. Burada ata, oğul və nəvə olan II Mehmed Gəray (1532—1584), II Səadət Gəray (təxminən 1550—1587) və III Mehmed Gəray (1584—1629) Krım xanları dəfn olublar, həmçinin Murad Gəray və Səfa Gərayın da qalıqları burada yerləşir.
2014-cü ildən Krımı işğal edən Rusiya Federasiyasında bura federal əhəmiyyətli mədəni irs obyektidir, beynəlxalq səviyyədə bu əraziləri ölkəsinin bir hissəsi sayan Ukrayna isə buranı milli əhəmiyyətli mədəni irs abidəsi hesab edir.
Hazırkı dövrdə II Mehmed Gəray türbəsi Bağçasaray Tarixi, Mədəni və Arxeoloji Muzey-Qoruğunun qorunan obyektlərindən biridir.
II Mehmed Gərayın vəfatı və dəfni
left|thumb|260x260px|II Mehmed Gərayın edamı 1584-cü ilin yazında Osmanlı sultanı III Murad II Mehmed Gərayı Səfəvi-Osmanlı müharibəsində kömək etməyi rədd etdiyi üçün hakimiyyətdən məhrum etdi və onun yerinə əvvəllər türk torpaqlarında yaşamış kiçik qardaşı II İslam Gərayı gətirdi. Həmin ilin may ayında İslam Gəray Osman Paşanın dəstəyi ilə Qılınc Əlinin Osmanlı donanması ilə Kefeye çatdı. Krım xanı II Mehmed sultana itaət etməyib Kefeni mühasirəyə aldı, lakin Əli bəy Şirinin başçılıq etdiyi Krım bəyləri sultanın fərmanına qarşı çıxmamağa qərar verdilər və yeni xanın tərəfinə keçdilər. Mehmedə sədaqəti ancaq Mənsurov nəslindən olan noqay murzaları qorudular.
Devrilən II Mehmed Gəray zadəganların və ordunun dəstəyini itirərək, oğulları Səadət, Murad və Səfa ilə Mənsur bəylərinin müşayiəti ilə mübarizəni davam etdirmək üçün Kefədən Noqay ordasına qaçdı ki, orada güc-qüvvət toplasın. Xanın arxasına kiçik qardaşları şahzadələr Alp Gəray, Səlamət və Mübarek Gəray qoşunla birlikdə düşdülər. Perekop (Orqapı) yaxınlığında Mehmed Gəray qardaşı qalğa Alp Gəray tərəfindən tutuldu və öldürüldü. Mərhum Krım xanının cənazəsi Bağçasaraya gətirildi və Eski Yurtdakı türbədə dəfn edildi.
Maraqlıdır ki, I Dövlət Gərayın müxtəlif illərdə Krım taxtında oturmuş beş oğlunun hamısı fərqli yerlərdə dəfn edilib: II Mehmed Gəray Eski Yurtda, II İslam Gəray Akkermanda, I Səlamət Gəray Hamuşanda; xan sarayının sülalə məqbərəsində isə onlardan yalnız biri son sığınacaqını tapdı, bu, II Qazi Gəray idi ki, Kubanda vəba xəstəliyindən vəfat etmişdir və cənazə mərasimi ilə Bağçasaraya gətirilmişdir. I Fetih Gəraya gəldikdə isə onun dəfn olunduğu yer dəqiq bilinmir. left|thumb|176x176px|II Səadət Gərayın Eski Yurtda türbəsi, şəkil XX əsrin əvvəllərində çəkiımişdir
II Səadət Gərayın və onun qardaşlarının vəfatı və dəfni
thumb|[[Əhməd bəy türbəsi, arxada II Mehmed Gəray türbəsi var, şəkil XX əsrin əvvəllərində çəkiımişdir]] Mehmedin böyük oğlu II Səadət Gəray və onun qardaşları Səfa və Murad Gəray az sayda tərəfdarları ilə birlikdə Krımdan Noqay köç yerlərinə qaçdılar. Növbəti il, 1585-ci ilin baharında II Səadət Gəray Krım xanlığına ikinci yürüşünü etdi. Bununla birlikdə, Krıma yaxınlaşdıqda onu qalğa Alp Gərayın başçılıq etdiyi böyük tatar ordusu qarşıladı və onu Şimali Donets çayına qədər təqib etdi. Təkrar uğursuzluqdan sonra qardaşlar ayrıldı. II Səadət Gəray Kumıkiyaya, Səfa Gəray Çərkəzstana, Murad Gəray isə Həştərxana gələrək Moskva çarı I Fyodrın yanında xidmətə başladı. Qardaşlar Rus dövləti ilə danışıqlara başladılar, Murad Gəray 1586-cı ilin yazında Moskvaya gəldi və burada çar tərəfindən böyük şərəflə qəbul edildi. 1586-cı ilin sentyabr ayında Həştərxan canişi təyin olunan şahzadə Murad Geray, paytaxtdan Volqa çayı ilə Həştərxana göndərildi. Qardaşları Səadət və Səfa Geray Həştərxan yaxınlığında çoxlu sayda noqaylarla köç etməyə icazə aldılar. 1586-cı ilin payızında Səfa Gəray böyük qardaşı II Səadət Gəraya qoşularaq Kumıkiyaya gəldi. Murad Gerayın adından Rus hökuməti hər iki şahzadəyə Həştərxana gəlməyə çağıran qasidlər göndərdi. II Səadət Gəray ailəsi ilə Həştərxana gəldi, qardaşı Səfa Gəray isə Rus hökuməti ilə əməkdaşlıqdan imtina etdi. 1587-ci ilin payızında Səadet Gəray Həştərxanda qəflətən öldü.
ABŞ–Qırğızıstan münasibətləri
ABŞ–Qırğızıstan münasibətləri — ABŞ ilə Qırğız Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
II Mehmed Gəray türbəsi
II Səadət Gərayın və onun qardaşlarının vəfatı və dəfni
Onun Həştərxanın Osmanlı təbəəliyinə verilməsinə dair gizli danışıqlardan xəbərdar olan Moskva hökumətinin əmri ilə öldürüldüyü güman edilir. Səadət Gəray ailə türbəsində dəfn edildi. Sonralar qalğa II əaadet Gərayın kiçik oğlu qalğa Şahin Gəray atasının ruslar tərəfindən öldürüldüyünü açıq şəkildə bildirirdi.
ABŞ–Qırğızıstan münasibətləri
Tarixi
1991-ci ildə diplomatik münasibətlər quruldu, o vaxtdan bəri güclü tərəfdaşlıqlar inkişaf etdi. Amerika Birləşmiş Ştatları Qırğızıstanı qanunun aliliyinə və insan hüquqlarına hörmətə əsaslanan demokratik bir cəmiyyətin inkişaf etdirilməsində dəstəkləyir. Qırğızıstanda 2011-ci il prezident seçkiləri postsovet Orta Asiyada ilk dəfə prezident hakimiyyətinin dinc şəkildə ötürülməsi baş tutur. ABŞ hökuməti Qırğızıstana humanitar və müdafiə təyinatlı hərbi yardım, iqtisadi və siyasi islahatları dəstəkləmək üçün digər yardımlar göstərir. Üstəlik Qırğızıstan Respublikasının beynəlxalq təşkilatlardan kömək istəklərini də dəstəkləmişdir. Məsələn: ABŞ 1998-ci ilin dekabrında Qırğızıstan Respublikasının Ümumdünya Ticarət Təşkilatına (ÜTT) üzv olmasına dəstək olmuşdur.
II Mehmed Gəray türbəsi
II Səadət Gərayın və onun qardaşlarının vəfatı və dəfni
1591-ci ilin yazında Moskva hökumətinə sadiq qalan və üç dəfə çar tərəfindən qəbul edilən qardaşlardan ikincisi Murad Gəray, ögey oğlu və qardaşı oğlu Kumık Gəray ilə birlikdə Həştərxanda birdən öldü. Rus səlnamələri onların ölümündə krımlılar günahlandırır ki, onları zəhərləmişdilər. Krımlılar, öz növbəsində, Rusiya hökumətini də günahlandırırdılar. O, atası və qardaşları ilə birlikdə dəfn edildi.
ABŞ–Qırğızıstan münasibətləri
Tarixi
11 sentyabr hadisəsindən sonra ABŞ dünyanın bu hissəsinə olan marağını artırdı. ABŞ 11 sentyabr hadisəsindən sonra 2001-ci ilin dekabrında Manasdakı hərbi bazanı kirayələdi. Həm Rusiya, həm də Çin buna bərk naratlığını bildirdi. Sonrakı illərdə Qırğızıstanın bazanı bağlaması üçün böyük miqdarda mükafat vəd edilir. 2006-cı ildə Qırğızıstan Prezidenti müqaviləyə əlavə güzəştlər tələb edir. Üstəlik həmin il bir ABŞ Hava Qüvvələri zabiti qaçırılır. 2006-cı ildə bıçaqla ABŞ hərbçisinə hücum edən Qırğızıstan vətəndaşı silahlı amerika əsgəri tərəfindən öldürülür.
II Mehmed Gəray türbəsi
II Səadət Gərayın və onun qardaşlarının vəfatı və dəfni
Çox keçmədən yeni Krım xanı II Qazi Gəray tərəfindən bağışlanan o vaxtın nurəddini üçüncü qardaş Səfa Gəray Muradın ölümü üçün intiqam alması bəhanəsi ilə Moskvaya qarşı yürüşə başladı. Rus qüvvələri basqına uğurla müqavimət göstərdi. 1591-ci ilin sonunda yürüşdən Krıma qayıtdıqdan sonra bir xəstəlikdən öldü və eynilə Eski Yurt türbəsində dəfn edildi.
ABŞ–Qırğızıstan münasibətləri
Tarixi
2012-ci il ABŞ-nin Qlobal Liderlik Hesabatına görə qırğızların 34% -i ABŞ rəhbərliyini təsdəkləyir, 43% -i isə xoşagəlməz və 23% -i qeyri-müəyyən cavablar verir.
II Mehmed Gəray türbəsi
III Mehmed Gərayın vəfatı və dəfni
Xan III Mehmed Gəray sultanın iradəsinə uğurla müqavimət göstərirdi, lakin Mənsurov sülaləsi ilə düşmən münasibətlərdə idi. Bu, noqay bəyi Xan Temir ilə silahlı qarşıdurmaya və 1628-ci ildə xanın Çufutqala qalasında mühasirədə qalmasına gətirib çıxardı. Mühasirə xanın müvəqqəti müttəfiqləri Zaporojye kazakları tərəfindən dağıdıldı, daha sonra kazaklar III Mehmed və qalğa Şahin Gəray ilə Kefe tərəfə hərəkət etdilər ki, sultanın Canıbek Gərayı daha bir taxta qoymaq cəhdinə müqavimət göstərsinlər. Yürüş bir sıra bəylərin yeni xanın tərəfinə keçməsi səbəbindən uğursuz sona çatdı. Qardaşlar III Mehmed Gəray və Şahin Gəray Zaporojya Seçinə qaçdılar. Növbəti 1629-cu ildə Krım tərəfdarları və kazaklardan ibarət ordu ilə iki dəfə Krıma keçməyə çalışsalar da uğursuzluğa düçar oldular. Bu iki yürüşün sonuncusunda III Mehmed Gəray separat (birtərəfli) danışıqlar aparmaq və Canıbek Gəraya təslim olmaq cəhdinə görə Ukrayna kazakları tərəfindən öldürüldü. Ölən xan Bağçasaraya aparıldı və Eski Yurt türbəsində dəfn edildi.
ABŞ–Qırğızıstan münasibətləri
Ticarət
Qırğızıstan ABŞ-yə sürmə, civə, nadir metallar və kimyəvi məhsullar ixrac edir. Qırğızıstan ABŞ-dən taxıl, dərman və tibbi avadanlıqlar, bitki yağı, kağız məhsulları, düyü, avadanlıq, kənd təsərrüfatı maşınları və ət alır. ABŞ-nin Qırğızıstandakı birbaşa investisiyaları otel və telekomunikasiya sektorlarında cəmlənmişdir. Qırğızıstan ABŞ-la ikitərəfli investisiya müqaviləsi və ikiqat vergitutmadan azad olunma müqaviləsi imzalamışdır. Qırğızıstan həmçinin Mərkəzi Asiyada investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və ticarətin genişləndirilməsi yollarını müzakirə etmək üçün regional forum yaratmaq üçün ABŞ və digər Orta Asiya ölkələri ilə ticarət, investisiya çərçivəsi müqaviləsi imzalamışdır.
Məmməd Məmmədov (siyasətçi, 1961)
Məmmədov Məmməd Cahangir oğlu — Tovuz rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı (7 iyun 2018-ci ildən).
Həyatı
Məmməd Cahangir oğlu Məmmədov 10 dekabr 1961-ci ildə Tovuz rayonunun Dönük Qırıqlı kəndində anadan olmuşdur. Ali təhsilli iqtisadçıdır.
Fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 07 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Tovuz rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.
Hərbi Topoqraflar burnu
Hərbi Topoqraflar burnu — Çukot Muxtar Rayonunun cənubunda yerləşən burun. Sahillərini Berinq dənizi yuyur. İnzibati Çukot Muxtar Dairəsinin Anadır rayonu ərazisinə daxildir.
2011-ci ildə burun yaxınlığında Cənubi Koreyaya məxsus olan Oriental Angel balıqçı trauleri batmışdır.
Yaşar Əhmədov (hərbi təyyarəçi)
Əhmədov Yaşar Mail oğlu — 1970-ci il noyabrın 11-də Qazax rayon Aslanbəyli kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
Həyatı
1977-ci ildə Aslanbəyli kənd tam orta məktəbində 1 sinifə qəbul olmuşdur. 1987-ci ildə orta məktəbi bitirmişdir.1988-ci ildə hərbi xidmətə getmiş və 1990-cı ildə hərbi xidməti başa vurmuşdur.Azərbaycan Respublikasının DİN tərəfindən 1992-ci ilin avqust ayında giriş imtahanlarını müvəffəqiyyətlə verərək Ukrayna Respublikası Kremençuq Uçuş məktəbinə daxil olub. Azərbaycan Respublikası ilə Ukrayna Respublikası arasında olan müqavilə əsasında təhsil almışdır. Milli Aviasiya Akademiyası yarandıqdan sonra 1994-cü ilin may ayında təhsilini Milli Aviasiya Akademiyasında davam etdirmişdir.
Hərbi xidməti
Oxuduğu dövürlərdə həm Ukrayna,həm də Azərbaycanda Praktiki uçuşlar yerinə yetirmişdir.Mİ-2 və Mi-8 tipli helikopter pilotu kimi sertifkat almışdır.1996-cı ilin dekabr ayında Milli Aviasiya Akademiyasını müvəffiqiyyətlə bitirmişdir. Əhmədov Yaşar bu Akademiyanın ilk məzunlarındandır. 1998-ci ildə Hərbi Hava Qüvvələrində Pilot çatışmazlığı olduğuna görə könüllü olaraq hərbi təyyarəçi kimi xidmətə başlamışdır.
Vəfatı
11 fevral 2013-cü il döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən Şıxov çimərliyi ətrafında Mi-17 helikopteri qəzaya uğramış və 3 ekipaj üzvi ilə birlikdə Şəhid olmuşdur.
2S31 Vena
thumb|right||250px|Özüyeriyən artilleriya qurğusu
2S31 Vena — SSRİ istehsalı olan “Vena” özüyeriyən artilleriya qurğusu.
2S31 “Vena” özüyeriyən artilleriya qurğusu ilk dəfə İDEX-97 silah sərgisində nümayiş etdirilmişdir. 2S31 “Vena” PDM-3-ün bazasında hazırlanmış 120 millimetr çaplı artilleriya qurğusudur. O, 13 km məsafədə düşmənin canlı qüvvəsi və texnikasını məhv etməyə qadirdir. “Vena” Perm şəhərində, Motovilixin zavodlarında hazırlanıb. Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin arsenalında da mövcuddur.
Qırğızıstan–Rusiya münasibətləri
Rusiya–Qırğızıstan münasibətləri — Rusiya ilə Qırğız Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Rusiya Federasiyası ilə Qırğızıstan Respublikası arasında diplomatik əlaqələr 20 mart 1992-ci ildə qurulmuşdur. iki ölkə arasında 1992-ci ilin iyununda Dostluq, Əməkdaşlıq və Qarşılıqlı Yardım Müqaviləsi, 2000-ci ilin iyulunda Əbədi Dostluq, İttifaq və Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi imzalanmışdır. İkitərəfli əməkdaşlığın bütün hüquqi bazası müxtəlif sənədləri tənzimləyən 130-a yaxın müqavilə imzalanmışdır.
Rusiya-Qırğızıstan münasibətləri strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik xarakteri daşıyır, həm ikitərəfli, həm də Aİİ, KTMT, MDB, ŞƏT və digər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində yüksək səviyyəli qarşılıqlı fəaliyyət ilə seçilir.
Humanitar əməkdaşlıq
2009-cu ildə Rusiya Qırğızıstana 150 milyon dollar məbləğində əvəzsiz maliyyə yardımı etmişdir. 2010-2012-ci illərdə Rusiyanın Bişkekə etdiyi humanitar yardım 45 milyon dolları keçir. 2013-cü ildə isə Moskva 25 milyon dollar və 25 min ton taxıl ayırır.
28 fevral 2017-ci il tarixində Rusiya Prezidenti Qırğızıstana rəsmi səfər etmişdir. Bişkekdə Vladimir Putin Qırğızıstan Prezidenti Almazbek Atambayev ilə danışıqlar aparmışdır.
Siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə Rusiya-Qırğızıstan əməkdaşlığı məsələləri, Avrasiya İqtisadi Birliyi çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi perspektivləri müzakirə edilmişdir. Danışıqlardan sonra bir sıra əməkdaşlıq sənədləri imzalanmışdır.
Qırğızıstan ölkə iqtisadiyyatını modernləşdirmək üçün Avrasiya İqtisadi Birliyinə qoşulduqda, 500 milyon dollar nizamnamə kapitalı ilə Rusiya-Qırğızıstan İnkişaf Fondu yaradılır. 2018-ci ilin sonuna qədər 304 milyon dollar dəyərində layihə təsdiqləyir (əslində 260 milyon dollar olur).
Avrasiya inteqrasiyası çərçivəsində Rusiya sərhədlərin möhkəmləndirilməsi, baytarlıq və fitosanitar laboratoriyaların qurulması və təchiz edilməsi üçün Qırğızıstan Respublikasına daha 200 milyon dollar ayırır.
İkitərəfli ticarət
1995-2009-cu illərdə iki ölkə arasındakı ticarət 6 dəfədən çox artır: 206 milyon dollardan 1283 milyon dollara qədər. Rusiya Federasiyasına Qırğızıstan tədarükündə geyim, xam pambıq, tərəvəz və meyvələr və elektrik avadanlığı üstünlük təşkil edir. Eyni zamanda 2000-2010-cu illərdə Qırğızıstanın Rusiya Federasiyasına qida ixracatının strukturunda ciddi dəyişikliklər baş vermişdir: Rusiyaya tütün tədarükü kəskin şəkildə azalır (29,6 milyon dollardan 13,2 milyon dollara), lakin tərəvəz tədarükü artır ( 5.9 milyondan 50.0 milyon dollara qədər), meyvələrdə (16.4 milyon dollardan 95.8 milyon dollara qədər) də artım baş verir. Taxta, neft məhsulları, maşın və avadanlıqlar və kimyəvi məhsullar Rusiyadan Orta Asiya respublikasına çatdırılır. 2000-2010-cu illərdə Rusiya istehsallı alkoqollu içkilərin tədarükü (2,2 milyon dollardan 23,7 milyon dollaradək), həmçinin yağlar və bitki yağları (1,1 milyon dollardan 25,7 milyon dollara qədər) kəskin artır.
Rusiya İxrac Mərkəzinin məlumatına görə, 2018-ci ildə Rusiya ilə Qırğızıstan arasında ticarət dövriyyəsi 17% artır və qarşılıqlı ticarətin həcmi demək olar ki, 1,9 milyard dollara çatır. Buradakı ixracatın əsas hissəsi 1,6 milyard dollar olur.
Altıncı (Çaroymaq)
Altıncı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 19 nəfər yaşayır (5 ailə).
Qırğız atı
Qırğız atı— Qırğız atı bir at cinsidir. 4 min il əvvəl atçılıqla məşğul olan qırğızların qədim əcdadlarının atlarından törəmişdir. Monqol və qismən şərq at cinslərinin əhəmiyyətli bir təsirinə məruz qalmışdır. Qırğız atlarının qabarıq bir cins xüsusiyyətinə malikdir: qısa, maral boynuna bənzər boyuna, inkişaf etməmiş küt bir uzunsov bədənə və güclü kürəyə, sallanan krupa, çox güclü dırnaqlara sahibdirlər. Orta boy 137 sm, ön ətrafı sümüklərinin eni 17,5 smdir. Rəngi müxtəlifdir: ən çox yayılmış rəngi qəhvəyi və bozdur.
Atlar çox davamlı və iddiasızdır. Demək olar ki, bütün il boyunca otlaqlarda otarılırlar. Yalnız qışda samanla bəslənilirlər. Qırğız atları istər minik istərsə yük heyvanalrı kimi istifadə olunurlar. Qırğız cinsinin damazlıq minmə Don ayğırları ilə yaxşılaşdırılması nəticəsində dağlarda işləməyə uyğunlaşdırılmış Yeni Qırğız cinsli atlar yetişdirilmişdir. Yaxşı bir bədəndə onlar mütənasib, gözəl şəkildə qurulmuş görünürlər. Beli qısadır, lakin güclüdür. Yarışlarda 20–30 verst məsafədə orta hesabla 1 dəqiqə 36 saniyəyə bir mil qət olunur.
Hal-hazırda Qırğızıstan yetişdiriciləri Qırğız atının cins keyfiyyətlərini yaxşılaşdırmaq üçün çalışırlar. 2007-ci ildə onun qorunma vəziyyəti Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı tərəfindən "risk altında deyil" olaraq qeyd edilir.
İstifadəsi
Qırğız atı minik, yarışı və yüngül qoşqu atı kimi istifadə olunur. Ət və süd istehsalı üçündə olduqca əhəmiyyətlidir. 2002-ci ildə Qırğızıstanda at əti istehsalı 24 800 ton olmuşdur ki, bu da həmin ildə istehsal olunan ümumi ətin təxminən səkkizdə bir hissəsini təşkil edirdi.
Kok-boru (Qırğızıstanda ulak-tartış kimi də tanınır), oodarış (at üstündə güləş) və kyz-kuumai (təxminən "qızı qovmaq" mənasını verir) kimi ənənəvi oyunlarla Qırğız atı istifadə olunmuşdur. Üstəlik sovetlərdən əvvəl qırğızların köçəri keçmişinin simbolu olduğu kimi həmdə postsovet Qırğızıstan mədəniyyətinin və milli kimliyinin bir elementi olmuşdur.
Çatax (Tovuz)
Çatax — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çatax kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Kəndi Yuxarı Quşçu kəndindən çıxmış ailələr iki dağın arasında yerləşən Çatax adlı yerdə salmışlar. Çataq Azərbaycan toponimiyasında "yolayrıcı", "suayrıcı", "dağayrıcı" mənalarında işlənir. Oykonim kəndin yerləşdiyi coğrafi movqeyi təyin edir.
Tarixi abidələri
Çatax kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın sahilində, Şahdağ silsiləsinin (Kicik Qafqaz) ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə Çatax kənd kitabxana filialı, Çatax kənd klubu, Çatax poçt şöbəsi (AZ6020) fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə Xəlil Cəfərov adına Çatax kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Çatax həkim məntəqəsi yerləşir.
Kənddəki Turşsu bulağının müalicəvi suyu sağlamlıq üçün faydalı olan müxtəlif kimyəvi maddələrlə zəngindir.
Marmaris
Coğrafiyası
Marmaris Egey dənizinin Aralıq dənizi ilə birləşməsində, Türkiyənin cənub-qərb hissəsində yerləşir.
Tarix
Şəhərin yaranmasının dəqiq tarixi məlum deyil. Ancaq hələ eramızdan əvvəl XI əsrdə Fiskos kimi tanınması məlumdur. O zamanlar Kariyanın bir hissəsi olması barədə məlumat vardır. E.ə. X əsrdə Fiskos yaxınlığında Amos şəhərini quran qonşu Rodosun təsiri altına düşür. E.ə. VI əsrdən farsların hakimiyyəti altında olur. E. ə 334-cü ildə Makedoniyalı İskəndərin gəlişindən sonra şəhər Rodosa verilir.
E. ə 164-cü ildən şəhər Romalıların nəzarəti altına keçir. VII–VIII əsrlərdə ərəblər tərəfindən şəhər dağıdılır. XIII əsrin sonlarında şəhəri Menteşe bəyliyi tutur. 1391-ci ildə Osmanlılar tərəfindən ələ keçirilir və 1424-cü ildə nəhayət tamamən Osmanlı İmperatorluğuna birləşdirilir. 1522-ci ildə Sultan Süleyman Qanuninin əmri ilə burada bir qala inşa edilir və şəhər Marmaris (qədim yunan dilindən — Parlaq, əsrarəngiz) adlandırılır. 1957-ci ildə şəhər zəlzələ nəticəsində dağıdılır, sonra yenidən qurulur.
1912-ci ildə şəhərdə və bölgədə əhali bu cür təsnif edilirdi: müsəlmanlar — 12,128 nəfər, yunanlar — 720 nəfər.
1980-ci illərdə şəhər turizm sənayesinin inkişafına güclü təkan verir.
İqlimi
Tipik Aralıq dənizi iqliminə sahibdir. Yanvar ayının orta temperaturu 7,5° C-dir. Qışda yağış və qarl müşahidə olunur. Mütləq minimum temperatur −4 °C-dir.
Yaz aylarında temperatur +30° C ətrafında dəyişir. Şəhərdə maksimum temperatur +52° C olaraq qeydə alınmışdır.
Nəqliyyat
Şəhər Dalaman hava limanından 95 kilometr məsafədədir.
Xətt taksiləri şəhərin ətrafında ətrafında dolaşır. Şəhərin şimal-şərqində Datça, Muğla, Quşadası, Aydın, Ağyaka, Dalaman, Dalyan, Antalya və s. kimi digər şəhərlərə gedə biləcəyiniz bir avtovağzal var.
Qazaxıstan–Avropa İttifaqı münasibətləri
Qazaxıstan–Avropa İttifaqı münasibətləri — Qazaxıstan Respublikası ilə Avropa İttifaqı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Tərəfdaşlıq və əməkdaşlıq haqqında anlaşma
İki tərəfli əlaqələr tərəfdaşlıq və əməkdaşlıq haqqında anlaşma 1994-cü ildə imzalanmışdır. Qazaxıstanla Avropa İttifaqının üzvü olan ölkələrlə imzalanmış bu anlaşma 2016-cı ilin martında parlamentdə radifikasiya olunmuşdur. Qazaxıstan Avropa İttifaqının Mərkəzi Asiya regionunda yeni əməkdaşlıq strategiyasının tərkib hissəsidir.
Əməkdaşlıq haqqında məsləhətləşmə
Məsləhətləşmələr hər il Qazaxıstan və Avropa İttifaqı arasında iki tərəfli tərəfdaşlıq və əməkdaşlıq haqqında anlaşmanın təmin edilməsini təşkil edən bir qurumdur. Tərəfdaşlıq və əməkdaşlıq qurunu və Qazaxıstan nümayəndələri bir çox məsələlərdə qarşılıqlı məsləhətləşmələr aparırlar. Bu məsləhətləşmələrin əsas qayəsi siyasi, iqtisadi, məhkəmə islahatları, hüququn aliliyi prinsipləri, ticarət və iqtisadi əlaqələrin inkişafı, regionda davamlığın və stabilliyin təminatıdır.
4 oktyabr 2016-cı ildə keçirilmiş 15-ci sesiyada qurum iki tərəfli tərəfdaşlıq və əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsini təsdiq etdir.
Ticarət
2002-ci ildən etibarən Aİ Qazaxıstanın əsas ticarət partnyorlarından birinə çevrilmişdir. Qısa müddət ərzində ixracatın 40% Aİ ilə bağlı idi. 2007-ci ildə Qazaxıstan neft və qazının 80% Aİ ölkələrinə ixrac edilirdi. Qazaxıstan ilə Aİ arasında bir illik mal dövrüyəsi 13,35 mld avro və xidmətlər isə 1,52 mld avrodur. Aİ-nin Qazaxıstana ixrac etdiyi mallar 6,04 milyard avro və xidmətlər isə 1,92 milyard avro təşkil edib. 2006-cı ildə Qazaxıstana yatırılan 7,3 milyard dolların yarısı Aİ ölkələrindən gəlmışdır.
Əməkdaşlıq
Qazaxıstan ilə imzalanmış tərəfdaşlıq və əməkdaşlıq sazişi 1999-cu ildə qüvvəyə minmişdir. Bu sənəd Aİ ilə Qazaxıstan arasında ikitərəfli əlaqələrin hüquqi əsasını təşkil etmişdir. 2006-cı ilin noyabrında Aİ ilə Qazaxıstan arasında enerji əməkdaşlığı üzrə Anlaşma Memorandumu imzalandı. Bu sənəd isə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün əsas yaradıb.
Ramiyan
Ramiyan — İranın Gülüstan ostanında şəhər. Həm də Ramiyan şəhristanının mərkəzidir.
Əhalisi
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 11,719 nəfər və 2,831 ailədən ibarət idi.
Tarixi abidələri
Şəhərdə 4 min ev var ki, onların da bəzilərinin yaşı 100-ü keçir.
Azərbaycanlıların siyahısı
Azərbaycanlıların siyahısı — Azərbaycan Respublikası, Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, Rusiya imperiyası, Azərbaycan xanlıqlarının və Azərbaycanın digər sələfi dövlətlərinin və dünya ölkələrin tərkibində yaşayan azərbaycanlıların siyahısı.
Siyahıda həmçinin Azərbaycanda yaşayan digər etnik azlıqlardan olan məşhur şəxslər, eləcə də xaricdə anadan olub, Azərbaycanda aktiv həyatının çox hissəsini yaşayan şəxslər qeyd olunub. Siyahı ad sırası ilə qeyd olunub.
Xanlar
• 4
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət başçıları və dövlət xadimləri
• 4
Azərbaycan SSR dövlət başçıları və dövlət xadimləri
• 4
Azərbaycan prezidentləri və müasir siyasətçilər
• 4
Quru Qoşunları
• 4
Hərbi Dəniz Qüvvələri
• 4
Hərbi Hava Qüvvələri
• 4
Oğrular
• 4
Hüquqşünaslar və hüquq müdafiəçiləri
• 4
Prokurorlar
• 4
Vəkillər
• 4
Jurnalistlər
• 4
Dini xadimlər
• 4
Pedaqoqlar və müəllimlər
• 4
Sahibkarlar və iş adamları
• 4
Səyyahlar
• 4
Kosmonavtlar
• 4
İxtiraçılar və mühəndislər
• 4
Yer alimləri
• 4
Bioloqlar, arxeoloqlar və paleontoloqlar
• 4
Həkimlər
• 4
İqtisadçılar və sosioloqlar
• 4
Tarixçilər və şərqşünaslar
• 4
Riyaziyyatçılar
• 4
Fiziklər
• 4
Kimyaçılar
• 4
Filosoflar
• 4
Digər alimlər
• 4
Sənayeçilər
• 4
Memarlar
• 4
Heykəltəraşlar
• 4
Rəssamlar
• 4
Şairlər
• 4
Dramaturqlar
• 4
Yazıçılar
• 4
Maarifçilər, naşirlər və publisistlər
• 4
Ədəbiyyatşünaslar, tənqidçilər və tərcüməçilər
• 4
Aktyorlar və aktrisalar
• 4
Rejissorlar və animatorlar
• 4
Fotoqraflar
• 4