cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serqo Mindiaşvili
Ailəsi
Həyat yoldaşı — Sxovrebova Fenya Georgiyevna, qızı Lali, nəvələri — Barsalan və Anna.
Serqo Mindiaşvili atası gürcü, anası osetindir.
Şamaxı quşarmudu
Təbii yayılması
Şərqi Qafqazda təbii halda yayılmışdır.
Ekologiyası
Əhəngli qayalarda təxminən 1150 m hündürlükdə bitən ağacdır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təsvir edilmişdir.
İstifadəsi
Meyvələrində flovonoidlər, C və P vitaminləri, karotinlər tapılmışdır. Təbabətdə istifadə edilir.
Mirzə Məmmədov
Mirzə Rəhim oğlu Məmmədov — Azərbaycan SSR-nin Maarif naziri (1954–1959).
Həyatı
Mirzə Rəhim oğlu Məmmədov 1909-cu ildə Lerik rayonunun Siodi (indiki Siyov) kəndində anadan olmuşdur. 1917-ci ildə ailəvi Bakıya köçüb, 1918-ci ilin ağır mart hadisələrinə görə kəndə qayıdıblar. Ata-anası vəfat edəndən sonra 1919-cu ilə yenidən Bakıya, Sabunçu qəsəbəsində yaşayan böyük qardaşı Nurunun yanına qayıdıb. 1922-ci ildə Bakıdakı 1 nömrəli uşaq evinə düşüb. 1925-ci ildə komsomol sıralarına qəbul edilmişdir. 1926-cı ildə Bakı Şəhəri Xalq Maarifi Şöbəsinin tövsiyəsi ilə 2 nömrəli uşaq evinə pioner baş dəstə rəhbəri göndərilib. 1929-cu ildə Moskvadakı N. K. Krupskaya adına Kommunist Tərbiyəsi Akademiyasına daxil olmuşdur. Orada Sov. İKP sıralarına qəbul edilib. 1932-ci ildə həmin Akademiyanın pedoqoji fakültəsini bitirib və təyinatla Azərbaycan KP MK-ya göndərilib. Bədiyə xanımla ailə qurub. 1932–1937-ci illərdə LKGİ MK-da bir sıra məsul vəzifələrdə çalışmışdır.
1949-cu ildə, noyabrın 10-da yazılmış avtobioqrafiyasının vərəqlərindən oxuyuruq:
"1937-ci ilin may ayından 1938-ci ilin fevralınadək Azərbaycan K(b)P Lənkəran rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalışmışam. 1938-ci ilin fevralından 1942-ci ilin noyabrınadək Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarı təyin olunmuşam. 1942-ci ilin noyabrından 1944-cü ilin aprelinədək Azərbaycan KP MK – nın katibi (Yeyinti Sənayesi üzrə) olmuşam.
Şimali Qazaxıstan
Şimali Qazaxıstan — Qazaxıstan Respublikasın tərkibində iqtisadi regionu. O, Şimali Qazaxıstan, Qostanay, Pavlodar, Aqmola vilayətləri və ölkənin paytaxtı olan Astana şəhəridən ibarətdir.
Cənub-şərqdə Şərqi Qazaxıstan, cənubda Mərkəzi Qazaxıstan, cənub-qərbdə Qərbi Qazaxıstan regionu, şimalda isə Rusiya Federasiyası ilə həmsərhəddir.
Əhali
Şimali Qazaxıstan ölkənin ən rus dilli regionudur. Bura Orta juz qazaxlarının yaşadıqları ərazidir.
Qışlaq-i Çuxluquyuhəsənəxtəri (Pərsabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 34 nəfər yaşayır (10 ailə).
Kəlxor (Əhər)
Kəlxor - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 289 nəfər yaşayır (64 ailə).
Windows 1.0
Windows 1.0 — Microsoft-un bir əməliyyat sistemi.
Rəhim Dadaşov
Rəhim Möhübbət oğlu Dadaşov (7 yanvar 2003, Sumqayıt, Azərbaycan – 23 dekabr 2021, Laçın rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
Hərbi xidməti
Rəhim Dadaşov 2021-ci ildə yanvar ayında hərbi xidmətə yola düşüb.
23 dekabr 2021-ci il Laçın rayonu istiqamətində ermənilərin açdığı snayper atəşi nəticəsində hərbi qulluqçumuz əsgər Dadaşov Rəhim Möhübbət oğlu şəhid olub.
Onun nəşi 24 dekabr 2021-ci ildə doğulub boya başa çatdığı Sumqayıt şəhərinə gətirilib və Sumqayıt Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilib.
Roman Filipov
Roman Nikolayeviç Filipov (13 avqust 1984, Voronej, RSFSR, SSRİ — 3 fevral 2018, Serakib, İdlib, Suriya) — Rusiyanın hərbi pilotu. Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (2018). Rusiya Aerokosmik Qüvvələrinin mayoru. 3 fevral 2018-ci ildə Suriyada həlak olmuşdur.
Həyatı
13 avqust 1984-cü ildə Voronejdə hərbi pilot ailəsində dünyaya gəlmişdir. 2001-ci ildə Voronejdə orta təhsilini başa vurmuş , 2006-cı ildə Krasnodar ali hərbi aviasiya məktəbinin Armavirdəki mərkəzini bitirmişdir.
Ağevlər (Talış)
Ağevlər — İranın Gilan ostanının Talış şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Roman Filipov
Həyatı
Primorsk diyarının Çerniqovka kəndində yerləşən 187-ci qvardiya hücum alayında (13984 №-li hərbi hissə) xidmət etmişdir. Böyük pilot vəzifəsindən Şərq Hərbi Diyarının hücum aviaalayının eskadrilya komandirinin müavini vəzifəsinədək bütün pillələri keçmiş, məhz buradan da Rusiya HHQ-nin Suriyadakı aviasiya qrupunun tərkibinə ezam edilmişdir.
Vəfatı
3 fevral 2018-ci ildə "İdlib" de-eskalasiya zonası üzərində atəşkəs rejiminə nəzarət uçuşu zamanı mayor Filipovun idarə etdiyi Su-25 hücum təyyarəsi Serakib şəhəri yaxınlığında daşınan zenit raket kompleksindən açılan atəşlə vurulmuşdur. Pilot təyyarəni havada saxlamağa çalışaraq raketlə vurulduğunu qərargaha bildirmiş və katapultasiya etmişdir. Yerə endikdən sonra düşmən döyüşçülərin əhatəsinə düşmüş və öz tapançası ilə onlarla atışdıqdan sonra əsir alınmamaq üçün əl qumbarası ilə özünü partlatmışdır. Rusiya hərbçilərinin cavab raket zərbələri ilə həmin ərazidəki Cəbhət-ən-Nusra qruplaşmasının 30 üzvü məhv edilmişdir.
Ağevlər (Talış)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 181 nəfər yaşayır (50 ailə).
Roman Filipov
Vəfatı
5 fevralda Rusiya müdafiə naziri tərəfindən Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı fəxri adına təqdim olunmuş  və 6 fevralda Rusiya prezidenti Vladimir Putinin sərəncamı ilə mayor R. N. Filipova ölümündən sonra Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı adı verilmişdir.
Şəxsi həyatı
Evli idi. Həlak olduğu vaxt qızı 4 yaşında idi.
Xatirəsi
Roman Filipovun adı ilə Kalininqrad və Vladivostokda küçələr  və Voronejdə onun oxuduğu 85 nömrəli məktəb adlandırılmışdır.
Kəqaləq (Əhər)
Kəqaləq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 785 nəfər yaşayır (204 ailə).
TurkSat-3USat
TurkSat-3USat — Türk nanopeyk kommunikasiyası.
Haqqında
İstanbul Texniki Universitetinin "Kosmik Sistemlər Dizaynı və Sınaq Laboratoriyası ilə Radio Tezlik Elektronika Laboratoriyasında işlənib. Hazırlanmasında Türksat şirkəti və Türk Həvəskar Peyk Texnologiyaları şirkəti iştirak edib.
TurkSat-3USat 26 aprel 2013-cü il tarixində saat 04:13:04-də Qobi səhrasında yerləşən Jiuquan Peyk buraxılış mərkəzindən kosmosa göndərilmişdir.
Qışlaq-i Çuxluquyuhüseynağbaşlar (Pərsabad)
Qışlaq-i Çuxluquyuhüseynağbaşlar — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 74 nəfər yaşayır (15 ailə).
Torloniya villası
Torloniya villası (it. Villa Torlonia) - Roma da Torloniya ailəsinə məxsus villadır. Villanın girişi Nomentan yolu ndandır.
Villa, neoklasik üslubda memar Cüzeppe Valadye tərəfindən layihələndirilmişdir. Tikinti 1806-cı ildə bankir Covanni Torloniya tərəfindən sifariş edilərək başlamış və oğlu Alessandronun nəzarəti altında tamamlanmışdır.
Windows 3.1x
Windows 3.1x - Microsoftun bir əməliyyat sistemi.
Torloniya villası
Villa bir müddət istifadə edilmirdi, lakin 1920-ci illərdə Torloniya knyazı, onu Benito Mussolini yə ildə 1 lirəlik simvolik icarə haqqı ilə iqamətgah kimi hədiyyə etmişdi. Villa, 1945-ci ildən tərk edilsə də, sonralar restavrasiya edilərək turistlərin ziyarəti üçün açılmışdı. Burada həmçiniTorloniya ailəsinə aid antik heykəllər də nümayiş olunur.
Arxeoloqlar Villa Torloniyanın altında dövrümüzün başlanğıcındakı Yəhudi katakombalarını kəşf etdilər.
XV əsrin sonlarında Romada mövcud olmuş Palazzo Torloniya sarayı ilə səhv salmaq lazım deyil.
Dehgülan (Əsədabad)
Dehgülan və ya Dehbozan - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Mərkəzi bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 207 nəfər yaşayır (78 ailə).
Mürəkkəb maddə
Mürəkkəb maddə — Bir neçə növ element atomlarından təşkil olunan kimyəvi birləşmə. Mürəkkəb maddələr bəsit maddələrdən fərqli olaraq böyük qruplara bölünürlər və müxtəlif növ atomlardan əmələ gəlmiş olurlar.
Mürəkkəb maddələrin müxtəlif növ atomlardan təşkil olunduğunu sübut etmək üçün kimyəvi təcrübələrdən istifadə edirlər. Məsələn, suyun sabit elektrik cərəyanının tə — siri ilə oksigen və hidrogen qazlarına parçalanmasını təcrübədə asanlıqla müşahidə etmək olar. Bunun üçün içərisində su olan aşağıdakı cihazı (Hofman cihazını) dövrəyə qoşaq. Borudan çıxan qazın oksigen olduğunu, "Həyat bilgisi" kursundan bildiyiniz kimi, közərmiş çöplə yoxlamaq olar. Hidrogen qazını yoxlamaq üçün borudan çıxan qazı kiçik sınaq şüşəsinə yığıb spirt lampasının alovuna tuturuq. Bu zaman kiçik "pax" səsi eşidiləcəkdir. Hava qarışığı olmayan hidrogen isə sakit, rəngsiz alovla yanır.
Həmçinin bizim tanıdığımız xörək duzu (NaCl) Na və Cl, sönməmiş əhəng (CaO) Ca və O elementlərindən ibarət olub, mürəkkəb maddələrə aiddir. Mürəkkəb maddələrə başqa sözlə kimyəvi birləşmələr də deyilir.
Biri oksigen olmaqla iki elementdən ibarət mürəkkəb maddələrə oksidlər deyilir. Bəsit maddələrin (metallar və qeyri-metalların) oksigenlə birləşərək mürəkkəb maddələr əmələ gətirməsi reaksiyaları birləşmə reaksiyalarıdır.
NGC 4260
NGC 4260, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ayaz Arabaçı
Həyatı
Ayaz Arabaçı 1967-də Gədəbəy rayonunun Arabaçı kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. 1984-də Arabaçı kənd orta məktəbini bitirmişdir. Doğulduğu kəndin adını özünə ədəbi təxəllüs seçmişdir. Orta məktəbdə oxuduğu illərdə şeirləri "Azərbaycan gəncləri" qəzetində, "Ulduz" jurnalında dərc olunmuş, radionun uşaq verilişlərində səsləndirilmişdir.
1985-ci ildə Rusiyanın Çita və Novosibirsk şəhərlərində hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra ali təhsilini başa vuraraq, Mütəxəssis kimi Təhsil Nazirliyində fəaliyyətə başlamışdır. Daha sonra ictimai-fəlsəfi qəzet olan "İdrak" qəzetində baş redaktor, "Diplomat" nəşriyatının direktoru, Ali Diplomatiya Kollecinin İcra Aparatının rəhbəri, "Xudafərin" jurnalının redaktoru işləmişdir.
Şeirləri Türkiyənin bir sıra ədəbi dərgilərində çap olunmuşdur. Türkiyədə çap olunmuş Avrasiya Antologiyasında dərc edilmiş şeirləri xüsusi mükafata layiq görülmüşdür.
8 şeir kitabının müəllifidir. 1999-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Prezident təqaüdçüsüdür. Çoxlu sayda ədəbi-bədii, publisistik və tarixi kitabların redaktorudur.
Qışlaq-i Çuxluquyuxudaş (Pərsabad)
Qışlaq-i Çuxluquyuxudaş — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ayaz Arabaçı
Ailəsi
Zəka Vilayətoğlunun qardaşıdır.
Qışlaq-i Çuxluquyuxudaş (Pərsabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 24 nəfər yaşayır (4 ailə).
Ayaz Arabaçı
Kitabları
8. "Başqa bir planetdən"
Nurlan İbrahimov
Nurlan İbrahimov (d. 2 noyabr 1993; Qusar, Azərbaycan) — Azərbaycanlı yüngül atlet. Nurlan İbrahimov, Azərbaycanı 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Nurlan İbrahimov 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. 100 metr məsafəyə T11 qaçış yarışlarının final mərhələsində o, bələdçisi Vadim Ryabixn ilə birgə 11.60 metr nəticəyə imza ataraq 1-ci yeri tutdu və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının çempionu oldu.
Robert Stiven Adamson
Robert Stiven Adamson — Böyük Britaniya botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Robert Stiven Adamson toxumlu bitkilər üzrə ixtisaslaşmışdır.
Marlboro
thumbnail
Marlboro — dünyada ən çox satılan siqaretdir. ABŞ-də Filip Morris tərəfindən və ABŞ-nin xaricində
Ferdi Sabit Soyer
thumb Ferdi Sabit Soyer (d. 5 mart 1951, Nikosiya, Kipr) - Şimali Kipr Türk Respublikasının baş naziri.
Marlboro
Marlboronun işlərinin pisə getdiyini görən biri Marlboroya bir təklif təqdim edir. Bu təklifə görə satışların 1 ay içərisində 3 qatına çıxara biləcəyini və bu olsa şirkətin yarı ortağı olmaq istədiyini, əgər bunlar olmazsa ömür boyu tütün satacağını söyləmiş. Marlboronun o zamanki sahiblərinin “necə olsa batmaq üzrəyik, edəcək bir şey yox” deyərək təklifi qəbul edirlər.
Adam dərhal hərəkətə keçir və bir çox boş Marlboro paketinə ehtiyacı olduğunu söyləyir. Onsuz da anbarda da boş paketlərdən başqa bir şey yox idi. Bir çox boş Marlboro paketini əzərək paketləri istifadə olunmuş vəziyyətə gətirir. Bu paketlər gecə təyyarə ilə Amerikanın zibil qutularına və küçələrinə atılır. Bunun məqsədi insanlara Marlboronun istifadəsini göstərmək və satışa istiqamətləndirmək idi. İnsanlar səhər oyandıqlarında hər yanda bol Marlboro paketləri görürlər və bu qədər çox istifadə edildiyində görə yaxşı olduğunu düşünərək Marlboroya yönəlirlər.
Amerika Birləşmiş Ştatlarının siqaret istehsalçısı olan Filip Morris Marlboro da daxil olmaqla müxtəlif siqaret markalarını satmaq üzrə 1902-ci ildə Nyu-York şöbəsini açdı. 1924-cü ilə qədər Marlboro "May kimi Mülayim" şüarı ilə qadınlara uyğun marka idi. Həmin illərdə ən çox müzakirə olunan adam Marlborough qrafı ilə əlaqəsi olduğunu düşünülən Winston Churchill idi. “Marlborough” adını bəyənən Filip Morris şirkətinin sahibləri son üç hərfi silərək, daha sadə və yaddaqalan “Marlboro” adını yeni siqaret markasına verdilər. II Dünya Müharibəsinə qədər bu tutum ilə satışını davam etdirən marka döyüş zamanında çətinliklərlə qarşılaşdı, hər keçən gün satışlar daha da zəifləyirdi və marketdən müvəqqəti olaraq geri çəkildi. Döyüşün sonunda üç siqaret markası: Camel, Lucky Strike və Chesterfield ortaya çıxdı və siqaret bazarını əldə tutan bir firma quruldu.
1950-ci illərdə “Reader`s Digest” adlı jurnal siqaret istifadəsi və ağciyər xərçəngi haqqında bir sıra məqalə nəşr etdi. 1950-ci ildə ağ ciyər xərcəngi xəstəliyi ilə siqaret arasında əlaqəni göstərən elmi araşdırmaların ortaya çıxması isə ümumiyyətli siqaretə olan marağı azaltmışdı. Buna görə xəbərdarlıq alan Filip Morris və digər siqaret şirkətləri filtrli siqaretlər satışına başladı. Filtr başlıqlı Marlboro 1955-ci ildə bazara çıxarıldı.
Nəriman Cavadov
Nəriman Əhməd oğlu Cavadov — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti, publisist. YAP-ın üzvü.
Həyatı
Nəriman Cavadov 1956-cı il sentyabr ayının 10-da Azərbaycan SSR-nin Saatlı rayonunun Bəylik kəndində anadan olmuşdur. N.Cavadov 1975-ci ildə Saatlı şəhər S.Vurğun adına 1 saylı tam orta məktəbini bitirmiş və həmin il S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) jurnalistika fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1980-ci ildə ali təhsilini başa vuran N.Cavadov təyinatla Saatlı rayonuna qayıtmış və həmin rayonda çıxan "Dönüş" qəzetində zəhmətkeş məktubları şöbəsinin müdiri (1980-1987), qəzetin redaktor müavini (1987-1998) vəzifələrində çalışmışdır.
Saatlı rayonunun "Dönüş" qəzeti redaksiyasında çalışdığı dövrdə Sov.İKP-nin və SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü, rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin büro üzvü və Saatlı şəhər Sovetinin (bir çağırış) deputatı olmuşdur. Universiteti bitirdikdən sonra hərbi kurs (3 ay) keçmiş və dövlət imtahanı verərək ehtiyatda olan leytenant rütbəsinə yiyələnmişdir. Daha sonralar isə ona baş leytenant rütbəsi verilmişdir.
N.Cavadov 1998-ci ilin sonlarında öz ərizəsi ilə rayonda redaktor müavini vəzifəsindən çıxaraq Bakıya köçmüşdür. 1 yanvar 1999-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Administrasiyasının təsis etdiyi "Respublika" qəzetində müxbir, 2003-cü ildə isə şöbə müdiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur və hal hazıradək bu vəzifədə çalışır.
Azərbaycanın müxtəlif özəl universitetlərinin jurnalistika fakültələrində müəllim kimi çalışaraq tələbələrin jurnalist kimi yetişməsində, habelə işlədiyi “Respublika” qəzetində gənc jurnalistlərin ixtisaslarına daha mükəmməl yiyələnməsində N.Cavadovun əməyi az deyildir. Təcrübəli jurnalist KİVDF-nin keçirdiyi fərdi jurnalist müsabiqələrinin fəal iştirakçısıdır. Müxtəlif mövzu və janrlarda onun yazıları ölkə üzrə dəfələrlə I, II, III yerlərə layiq görülmüşdür. 40 ildir ki, fasiləsiz olaraq dövlət mətbuatında çalışan N.Cavadovun kitabları, monoqrafiyaları, elmi məqalələri vardır.
N.Cavadov YAP üzvüdür.
Ailəsi
N.Cavadov ailəlidir, 2 oğul atasıdır. Böyük oğlu Cəmaləddin ali təhsillidir, dövlət qulluğunda çalışır. İkinci oğlu Fuad isə kiçik sahibkarlıqla məşğuldur. Hər ikisi ailəlidir.
Təltif və mükafatları
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 15 iyul 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə ölkə mətbuatında uzun illər səmərəli fəaliyyətinə görə Nəriman Cavadov "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Qonur quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Rusiya (Dağıstan), Gürcüstan, İran və Türkiyədə arealları vardır. İlk dəfə Gürcüstanda təsvir edilib.
Botaniki təsviri
Təbii arealında hündürlüyü 8-10 m-ə çatan ağac və ya koldur. Yarpaqlarının kənarları ikiqat, bəzən də dərin dişlidir. Ucu sivriləşmiş, qaidəyə doğru isə dairvi və ya pazşəkilli olub, tərsinə yumurtavarı və ya ellipsvarıdır. Kasacığı keçə tükcüklü və kütdişlidir. Meyvəsi kürəvarı xırda olub, əvvəl qırmızı, sonralar tünd-göyümtül rənglidir.
Ekologiyası
Yuxarı və orta dağ qurşaqlarında fıstıq meşələrində, seyrək meşələrin kənarlarında dəniz səviyyəsindən 2000 m-ə qədər yüksəklikdə, qayalıq yerlərdə və meşə kənarlarında seyrək halda təsadüf edilir.
Azərbaycanda yayılması
Şərqi Böyük Qafqazda, Şimali və Cənubi Kiçik Qafqazda (Quba rayonu) Şamaxı, İsmayıllı, Naxçıvan MR-də, Gədəbəy və Kəlbəcər rayonlarında rast gəlinir.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Yaşıllaşdırmada istifadəsi tövsiyə olunur.
Co Boll
Cozef D. Boll (7 yanvar 1896, Texas, San-Antonio – 24 sentyabr 1938, Texas, Elmendorf) — “Alliqator adam”, “Elmendorf qəssabı”, “Cənubi Texasın mavi saqqalı” olaraq adlandırılan amerikalı seriyalı qatil. O, iki nəfəri öldürməklə tanınır və 1930-cı illərdə 20-yə qədər qadını öldürdüyü deyilir. Onun varlığının çoxdan apokrif olduğuna inanılırdı, Texas folklorunda tanınmış bir fiqurdur. Onun ulu babası İllinoys ştatının Qallatin qraflığında tanınmış qanunsuz kölə alverçisi, adam oğrusu və qeyri-qanuni qul istehsalçısı Con Hart Krenşou idi.
Cinayətlər
Bir müddət sonra bufetçi qızlar, keçmiş sevgililəri və həyat yoldaşı daxil olmaqla, ərazidəki qadınların itkin düşdüyü bildirildi. 1938-ci ildə Beksar qraflığından iki şerif nümayəndəsi onu dindirməyə gedəndə Boll kassa aparatından bir tapança götürdü və ürəyindən güllə ilə özünü öldürdü (bəzi mənbələrdə onun özünü başından vurduğu bildirilir).
Boll ilə əlbir hərəkət edən Klifford Uiler adlı usta qatilin öldürdüyü iki qadının cəsədlərindən qurtulmasına kömək etdiyini etiraf etdi. Uiler Hezel Braun və Minni Qottardın cənazələrinin harada olduğunu açıqladı. Ballın cinayətlərini təsdiqləyən dövrdən yazılı mənbələr az idi. Qəzet redaktoru Maykl Holl 2002-ci ildə baş verən hadisəni dərindən araşdırdı və “Texas Monthly” qəzeti üçün topladığı materiallar haqqında yazdı.
Popular mədəniyyətdə
Toub Huper “Ölüm tələsi” filmi Co Bolldan ilhamlanmışdır.
İbrahim Sadıqlı
İbrahim Şahin oğlu Sadıqlı — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
İbrahim Sadıqlı 2011-2013-cü illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2016-cı ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun giziri olan İbrahim Sadıqlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə, həmçinin Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İbrahim Sadıqlı oktyabrın 3-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Sadıqlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Sadıqlı ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Sadıqlı ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Sadıqlı ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İrsi və xatirəsi
2021-ci ildə Bakı şəhəri Binəqədi rayonu 6-cı mikrorayonda küçələrin birinə İbrahim Sadıqlının adı verilmişdir.
Windows Vista
Windows Vista Microsoft-un bir əməliyyat sistemi.
Tarixi
22 iyul 2005-ə - Vista adı bildirilməyənədək Longhorn kod adı ilə tanınırdı. 30 Yanvar 2007-ci ildə satışa təqdim edilmişdir. Windows Vista köhnə versiya ilə müqayisədə bir çox yeni xüsusiyyət və dəyişikliyə sahibdir.Bu dəyişmə inkişaf etdirilmiş qrafiki istifadəçi interfeysi, vizual stil, yenidən hazırlanmış axtarış funksiyaları, multimedia vasitələri, yenidən hazırlanmış şəbəkə ünsiyyəti, görünüş və yazıçı kimi müxtəlif funksiyaları əhatə edir. Microsoftun Vista üçün təyin etdiyi əsas hədəf, Windows əməliyyat sisteminin təhlükəsizlik vəziyyətini inkişaf etdirmək olmuşdur. Vistanın işləyə bilməsi üçün ən azı 800 MHz tezlikli prosessor, RAM-ın 512 MB RAM-dan az olmaması lazımdır.
III Fəribürz
III Fəribürz — Şirvanşahlar dövlətinin iyirmi altıncı hökmdarı, Şirvanşah I Güştaspın oğlu.
Fəaliyyəti
I Gərşəsb h.622 (1225)-ci ildə taxtdan salınandan sonra elə həmin il Şirvanın hakimi onun oğlu III Fəribürz oldu. O, xoş əxlaqı ilə öz qoşununun və rəiyyətinin məhəbbətini qazandı. Lakin Fəribürzün hakimiyyəti dövründə gürcülərin basqınları, sonra isə Xarəzmşahın hücumu kimi kədərli hadisələr baş vermişdir.
I Güştaspın təxribatı
Gürcülərin nümayəndələri Gərşəsbə onların ölkəsini tərk etməyi təklif etdilər. "Sənin ucbatından biz heç nə əldə edə bilmədi. Lakin biz səni qınamırıq, ancaq daha bizim ölkəmizdə qalma". Gərşəsb Gürcüstanı tərk etdi, lakin uzun müddət sığınacaq tapa bilmədi. Bu hadisələrdən sonra III Fəribürzün Şirvanda hakimiyyəti möhkəmləndi. "O, ədalətli hökmdar idi, qoşun və rəiyyətlə yaxşı rəftar edirdi, camaatın torpağını və zorakılıqla əlindən alınmış pullarını özlərinə qaytardı və onlar Sirvanşahın hakimiyyəti sayəsində xoşbəxt həyat sürdülər".
Cəlaləddin Məngburninin yürüşü
Bəhs edilən hadisələrdən azacıq sonra, 1225-ci ildə, Xarəzmşah Cəlal əd-Din Məngburni böyük ordu ilə Cənubi Qafqaz ölkələrinə soxuldu. O, yetmiş minlik gürcü ordusunu darmadağın edərək, qaçmağa məcbur etdi və ölkələrini viran qoydu. Sonra o, Azərbaycanı və Gəncəni zəbt etdi. Hələ I Axsitan dövründən Xarəzmşahların artmaqda olan qüdrətini görən Şirvanşahlar onlarla dostluq münasibətləri yaratmağa çalışırdılar. Cəlal əd-Dinin atası Əlaəddin Məhəmmədin (1200-1220) Şirvana hücumundan qorxuya düşən I Gərşəsb ta Dərbəndə qədər Şirvan şəhərlərinin məscidlərində sultanın şərəfinə xütbə oxunmasını əmr etmişdi.
Ən-Nəsəvinin məlumatına görə sultan (Cəlal əd-Din) h.622 (1225)-ci ildə Arranı ələ keçirdikdən sonra Şirvanşah Fəribürz ibn Gərşəsbə (mətndə, səhvən, Əfridun ibn Fəribürz getmişdir. Ehtimal ki, ən-Nəsəvi III Fəribürz əvəzinə onun Şəki və Qəbələ hakimi olan oğlu Əfridunun adını çəkmişdir) məktub göndərərək, Məlik şahın xəzinəsi üçün ayrılmış xəracı tələb etmişdi. Lakin Şirvanşah öz dövlətinin ağır vəziyyətdə olduğunu, ölkəsinin böyük bir hissəsinin, məsələn, Şəki və Qəbələnin onun nəzarəti altından çıxdığını bəhanə gətirdi. Həm də, gürcülər ölkənin ucqarlarını zəbt etmişdilər. "Bu məsələ barəsində onlar, bir-birinə elçi göndərməkdə davam etdilər və nəhayət, hər il Cəlal əd-Dinin xəzinəsinə əlli min dinar verilməsinə razılaşdılar".
Xarəzmşah Gürcüstana soxulduqdan sonra "gürcülərin bir neçə il ondan əvvəl, hələ güclü olarkən Şirvanşahın əlindən tutub aldıqları" Şirvan şəhərlərini – Şəki və Qəbələni geri qaytardı və həmin şəhərlərə hakimlər təyin etdi. Xarəzmşahın Beyləqana və Muğana iqta şəklində sahib olan vəziri Şərəf əl-Mülk ixtiyarında olan vilayətləri çapıb-talayır, türkmənlərin mal-qarasını qovub aparır, həmin yerlərin bütün gəlirlərini mənimsəyirdi. Şərəf əl-Mülk 1227-ci ildə Muğanda olarkən III Fəribürzdən Şirvanşahın sultanın xəzinəsinə verməyi öhdəsinə götürdüyü 50 min dinar tələb etdi. Lakin vəzirin həmin pulu mənimsəmək istəməsindən şübhələnən Şirvanşah pulu verməkdən imtina etdi. Onda Şirvanşahı cəzalandırmaq qərarına gələn vəzir Şirvana soxulmaq məqsədilə dörd min süvari ilə Kürün sahillərinə yaxınlaşdı. Lakin Şirvanşah Şirvanı tərk etdi və Şərəf əl-Mülkün ekspedisiyası bir nəticə vermədi. Bundan sonra vəzir Arazı keçərək Şirvanşaha məxsus olan Güştəsbi vilayətini tutdu. Şirvanşahın amillərini (vergi yığanlarını) oradan qovdu və vilayəti 200 min dinara icarəyə (daman) verdi. Şərəf əl-Mülkün bu hərəkəti Fəribürzü Güştəsbi vilayətinin gəlirindən məhrum etdi. Güştəsbi vilayəti Kür və Araz çayları arasında yerləşirdi və ora ancaq gəmi ilə getmək olardı.
Xarəzmşah Cəlal əd-Din Tiflisi aldıqdan sonra Gərşəsibn oğlu Cəlal əd- Din Sultanşahı əsirlikdən qurtarıb özü ilə apardı və Muğana qayıtdıqdan sonra Güştəsbi vilayətini iqta şəklində ona verib həmin vilayətin sahibi etdi. Nəsəvi yazır: "Sultan gürcülərin ölkəsini tutanda yetimi əsarət məngənəsindən azad etdi... Şirvanşahın oğluna gəlincə, o, sanki gözəl bir halə arasındakı parlaq mirvari dənəsi idi. Sultan ona ən yüksək səviyyədə tərbiyə verdi, hökmdar övladı kimi sünnət etdirdi. Sonra onu atasından qalan mirasın bir hissəsinin – Güştəsibnin hakimi təyin etdi..." Nəsəvi Cəlal əd-Din Sultanşahı yetim adlandırır ki, bu da onun Rəşid, yaxud Fəribürzün deyil, Gərşəsibn oğlu olduğunu göstərir. Xarəzmşah Soltanşahı əsirlikdən Tiflisi aldıqdan sonra, h.623-cü il rəbiüləvvəl ayının 8-də (9 mart 1226), Gərşəsb artıq həyatda olmadığı vaxt azad etmişdi. Bu vaxt Xarəzmşahın Şirvana soxulacağından qorxuya düşən III Fəribürz "Sultanın xalçasına ayaq basmasının onun üçün şərəf sayılacağını, taleyin dönüklüyündən qoruyacağını, qara gün üçün ehtiyat alacağını" fikirləşərək sultanın qərərgahına gəldi. Şirvanşah sultana 500, vəzir Şərəf əl-Mülkə isə 50 türk atı hədiyyə verdi. Bəxşişin azlığından narazı qalan vəzir sultana Şirvanşahı həbs etməyi və ölkəsini sultanın onunla qonşu olan torpaqlarına birləşdirməyi məsləhət gördü. Lakin sultan vəzirinin məsləhətinə rəğmən Şirvanşaha fəxri geyim bağışladı və ona "hakimliyinin təsdiq olunması və (xəzinə üçün) nəzərdə tutulan məbləğin iyirmi min dinar azaldılması" barədə fərman (tayki) verilməsini əmr etdi. Şirvanşah da fərmanın tərtibinə görə vəzirə min dinar bağışladı. Beləliklə, Şirvanşah öz müstəqilliyini, ölkəsini isə dağıntıdan və müharibədən qoruyub saxlaya bildi.
Monqolların yürüşü
III Fəribürzün hakimiyyəti dövründə, h.629 (1231/2)-cu ildə Azərbaycan ikinci dəfə 8 il ərzində Qafqaz ölkələrini, o cümlədən Şirvanı işğal etmiş monqolların hücumuna məruz qaldı. Numizmatik və epiqrafik məlumatlar ölkənin monqol işğalı dövründə Şirvanşahın real vəziyyətini əks etdirir. III Fəribürzün də, atası kimi, bir neçə sikkəsi qalmışdır. Onlardan ən qədimi h.622 (1225)-ci ilə aiddir. Onların bir tərəfındə "əl-məlik əl-müəzzəm Fəribürz ibn Gərşəsb ibn Fərruxzad ibn Mənuçöhr", digər tərəfındə isə həmişəki kimi din rəmzi və xəlifə ən-Nəsirin (h.572-622 (1180-1225)-ci illər) adı var. İkinci növ sikkədə "əl-məlik əl-müəzzəm Əlaəd-Dünya və-d-Din Fəribürz ibn Gərşəsb, Nasir əmir əl-möminin" sözləri və xəlifə əl-Müstənsir-billah əmir əlmöminin (h.623-640 (1226-1242)-cı illər) adı, həmçinin ənənəvi dini rəmzi var. Üçüncü növ sikkənin üz tərəfində sonuncu Abbasi xəlifəsi əl-Müstəsim-billahın (h.640-656 (1242-1258)-ci illər) adı, əks üzündə isə "əl-məlik əl-müəzzəm Əlaəd-Dünya və-d-Din Əbü-1 Müzəffər Fəribürz ibn Gərşəsb ibn Fərruxzad, Nasir əmir əl-mömininin" sözləri həkk olunmuşdur.
Sikkələrdə gətirilən ləqəb və titullar Şirvanşahın müstəqilliyini göstərir. Ölkə monqollar tərəfindən işğal olunmasına baxmayaraq, Şirvanşah onlardan tam asılı deyildi. Bunu numizmatik məlumatlar da təsdiq edir. Şirvanşah III Fəribürzün adından bütün titulları göstərilməklə kəsilmiş sikkələrin heç birində böyük xaqanın adı çəkilmir. Ehtimal ki, Şirvanşah monqol süzerenlərinə xərac verməklə kifayətlənməmişdir. Bu vəziyyət XIII əsrin 60-cı illərinədək davam etmişdir. Fəribürzün adı Şirvanın epiqrafık abidələrində də çəkilir. Şirvanşah III Fəribürzün hakimiyyəti dövründə Bakının Bayıl buxtasındakı qala istehkamının tikintisi başa çatdırılmışdır. Həmin istehkamın xarici perimetri 800-ə yaxın daş üzərində oyulmuş epiqrafık kitabələr olan dekorativ frizlə dövrələnmişdir. Qırıq-kəsik ibarə və sözlər arasında Məzyədi və Kəsrani Şirvanşahların şəcərəsini göstərən şəxs adları, o, cümlədən Fəribürzün adı və tikintinin başaçatma tarixi – h.623 (1234/5)-cü il oxunmuşdur. Pirsaatçay xanəgahının şərq divarının portalındakı nəsx xətti ilə yazılmış 4 sətirlik kitabədə bu memarlıq abidəsinin tikilməsinə dair məlumat verilir: "Bu binanı dünya hökmdarı, adil, yardım göstərən,. qalib, islam və müsəlmanlar padşahlığının dini və dünyəvi yüksəlişi, hökmdar və sultanların tacı Cam Əfridunun vəliəhdi olan Əbül Müzəffər Fəribürz ibn Gərsəşb ibn Fərruxzad ibn Mənuçöhr, möminlərin köməkçisi – Allah onun tərəfdarlarını möhkəmləndirsin! – hakimiyyəti dövründə böyük sədr, sevimli, hörmətli, Xorasanın vüqarı Xəzər Vasak adlı ilə məşhur Həsən ibn Məhəmməd ibn Hüseyn Bavəndinin – Allahın xeyriyyə işləri köməyi uzadılsın – pulları ilə tikməyi əmr etmişdir. Rəcəb ayında – altı yüz qırx birinci ildə (h.641 (1243/4)-ci il)." Fəribürzün adi xanəgahdakı minarənin karnizinin altındakı iki kiçik kitabədə də xatırlanır. Onlardan birində memarın adı çəkilir. "Tikməyi ustad Mahmud ibn Maqsuda hökmdar Fəribürz əmr etmişdir".
Oleq Panyutin
Oleq Viktoroviç Panyutin (10 may 1983; Bakı, Azərbaycan SSR) — Azərbaycanı təmsil edən yüngül atlet. 2004 və 2012-ci illərdə baş tutan Paralimpiya Oyunlarının qalibi olub.
Həyatı
Oleq Panyutin 1983-cü il mayın 10-da Bakı şəhərində anadan olub.
Karyerası
2004-cü ilin sentyabr ayında Oleq Panyutin Yunanıstannın Afina şəhərində baş tutan XII Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. 100 və 200 metr məsafələrə qaçış turnirlərində final mərhələsinə vəsiqə qazana bilməyən Oleq Panyutin, uzunluğa tullanma turnirində 7.25 metr nəticə ilə qızıl medala sahibi oldu.
Oleq Panyutin 2005-ci ildə Espoo şəhərində (Finlandiya) baş tutan Avropa Çempionatının qalibi oldu.
2008-ci ilin avqust ayında Oleq Panyutin Çində baş tutan XIII Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Oleq Panyutin uzunluğa tullanma turnirində 7.06 metr nəticə ilə bürünc medala sahib oldu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 14 sentyabr 2012-ci il tarixli Sərəncamına əsasən XIV Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Oleq Viktoroviç Panyutin "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2 fevral 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycanın Milli Paralimpiya Komitəsinin yaradılmasının 20 illiyi münasibətilə Oleq Viktoroviç Panyutin Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplom ilə təltif edildi.
2016-cı ilin sentyabr ayında Oleq Panyutin Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XV Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Uzunluğa tullanma turnirində Oleq Panyutin 6.88 metr nəticə göstərdi və Paralimpiadanı yeddinci pillədə başa vurdu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 6 sentyabr 2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən XVI Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Oleq Viktoroviç Panyutin "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.
Litva Aktivistləri Cəbhəsi
Litva Akivistləri Cəbhəsi və ya LAF — Litvanın Sovet İttifaqına daxil olmasından sonra 1940-cı ildə yaradılmış qısamüddətli, ifrat sağçı gizli müqavimət təşkilatı idi. Təşkilatın məqsədi Litvanı azad etmək və onun müstəqilliyini bərpa etmək idi. İyun üsyanını planlaşdırdı və həyata keçirdi, qısamüddətli Litva Müvəqqəti Hökumətini qurdu. Hökumət sonradan öz-özünə dağıldı və LAC 1941-ci ilin sentyabrında nasist hakimiyyətləri tərəfindən qadağan edildi. LAC antisemit və anti-Polşa mövqelərinə görə mübahisəli olaraq qalır.
SSRİ dövründə
thumb|162x162px| LAC-nin əsas qurucularından biri olan Kazis Skirpa LAC 17 noyabr 1940-cı ildə yaradılmışdır. Litvanın Almaniyadakı keçmiş hərbi attaşesi Kazis Škirpa tez-tez təsisçi kimi tanınır. LAC Litvanı Sovet İttifaqının və ya Nasist Almaniyasının bir hissəsi kimi deyil, müstəqil ölkə kimi görmək istəyən müxtəlif siyasi əqidəli insanları birləşdirmək məqsədi daşıyırdı. Skirpa tərəfindən yaradılmış Berlin bölməsi əsasən Almaniyadakı keçmiş Litvalı mühacirləri və diplomatları birləşdirdi. Müharibədən əvvəlki ən böyük Litvalı fraksiya və partiyaların nümayəndələrini topladı və LAC daxilində ən nüfuzluları Millətçi İttifaqçılar və Xristian Demokratlar idi.
Vaxt keçdikcə Litvanın müxtəlif şəhərlərində yerli LAF bölmələri yaradıldı. Yerli LAF bölmələri casusluq şəbəkələri təşkil edirdi. Litva şəhərlərindəki yerli LAF bölmələri Berlindəki qərargahdan daha liberal siyasi baxışları qoruyub saxlayırdılar. Berlin bölməsi ilə Litva bölmələri arasında yazışmaların olmaması ideologiyanın müzakirəsinə mane oldu. Almaniyada LAF Wilhelm Franz Canaris və Abwehr ilə əlaqə saxladı, lakin nasist partiyası ilə əlaqə saxlamadı. LAF nasist Almaniyasının Sovet İttifaqına hücum edəcəyini gözləyirdi və bu fürsətdən öz üsyanları və müstəqil Litvanın qurulması üçün istifadə etməyi planlaşdırırdı.
22 aprel 1941-ci ildə LAF-ın Vilnüs və Kaunas bölmələrinin nümayəndələri Litva Müvəqqəti Hökumətinin planlaşdırılan üzvlərinin siyahısı haqqında qərar qəbul etdilər. Müvəqqəti Hökumət əsasən LAF-ın Vilnüs və Kaunas bölmələrindən təşkil olunmuşdu. Lakin baş nazir Kazys Škirpa da daxil olmaqla, onun iki üzvü Almaniyada olub və sonra orada saxlanılıb. Vaxt keçdikcə bu hökumətdən bir çox adam, eləcə də digər LAF üzvləri Sovet hakimiyyəti tərəfindən həbs edildi, edam edildi və ya sürgün edildi.
İyun üsyanı
<div class="quotebox pullquote centered" style="width:70em; right|thumb|160x160px| Leonas Prapuolenis, İyun üsyanının komandiri. Daha sonra həbs edilərək [[Daxau həbs düşərgəsi|Dachau toplama düşərgəsinə göndərilib.]] left|thumb| LAC fəalları Kaunasda Qırmızı Orduya məxsus [[T-38|T-38 tankını yoxlayır]] thumb| 25 iyun 1941-ci ildə Kaunasda litvalı fəallar Almaniya 22 iyun 1941-ci ildə Sovet İttifaqına müharibə elan etdi və həmin gün LAF İyun üsyanına başladı. LAF partizanları almanlara kömək etdi. Ertəsi gün, iyunun 23-də Litvanın müstəqilliyi elan edildi. İyun üsyanında bütün Litvada 10 minə yaxın insan iştirak edib, onlardan 700-ü geri çəkilən sovet ordusu tərəfindən öldürülüb. LAF Sovetlər tərəfindən saxlanılan 3336 siyasi məhbusu azad etdi. Qısamüddətli Müvəqqəti Hökumət iyunun 24-də hakimiyyəti ələ keçirdi. İyunun 21-də hökumətin dörd üzvü sovet hakimiyyəti tərəfindən həbs edildi, baş nazir Kazis Skirpa Berlində ev dustaqlığına salındı və başqa bir nazir də gələ bilmədi. Juozas Ambrazevičius baş nazir oldu.
Vilnüsdə LAF (komandiri Vytautas Bulvičius ) müharibədən bir qədər əvvəl sovet həbsləri ilə dağıdılmışdı və litvalılar şəhər əhalisinin yalnız kiçik bir azlığını təşkil edirdilər. Buna görə də üsyan daha kiçik miqyasda idi və iyunun 23-də başladı. Üsyançılar poçt şöbəsini, radiostansiyanı və digər qurumları ələ keçirdilər və Litva bayrağını Gediminas qülləsi üzərində qaldırdılar. Vilnüsdə nəzarəti ələ keçirmək nisbətən asan idi, çünki Qırmızı Ordunun əksər hissələri şəhərdən kənarda yerləşirdi və kifayət qədər tez geri çəkildi.
Lakin Almaniya ilə Litvanın tanınması ilə bağlı danışıqlar uğursuz oldu, çünki nasist hökuməti müstəqil Litvada maraqlı deyildi. General feldmarşal Valter fon Brauxiç 26 iyun 1941-ci ildə Şimal Ordu Qrupunun komandirinə bir direktiv verdi, buna əsasən "kiçik silahlı Litva qrupları və Litva polisi" tərksilah edilməli və konsentrasiya düşərgələrinə göndərilməlidir. LAF fəallarının tərksilahı Wehrmacht tərəfindən iyunun 26-da Kaunasda başladı və iyunun 28-dək davam etdi. Son LAF fəalları iyunun 28-29-da Zarasai və Obeliai şəhərlərində tərksilah edilib. Alman hakimiyyət orqanları üzvlərinə qarşı qəddar güc tətbiq etmədilər. Daha doğrusu, öz inzibati strukturlarını ( Reichskommissariat Ostland ) qurdular və hökuməti yavaş-yavaş səlahiyyətlərindən məhrum etdilər. Hökumət bir neçə həftə ərzində bütün gücünü itirdi və işi davam etdirmək üçün daha bir səbəb görməyən, 5 avqust 1941-ci ildə özünü ləğv etdi. LAF bir təşkilat olaraq qaldı. Sentyabrın 15- də Almaniya Mülki İdarəsi fəaliyyətə başladıqdan sonra Litvanın statusu haqqında memorandum ( Apie Lietuvos būklę, vokiečių sivilinei administracijai pradėjus veikti ) Almaniyaya Litvanın işğalına etiraz edərək, Almaniyanın Litvanın işğalına qarşı etirazını bildirmiş və Almaniyanın bu ölkəni işğal etməməsinə ümid etdiyini bildirmişdir. ərazisini Litvanın hesabına genişləndirir. Buna cavab olaraq sentyabrın 26-da Litva Fəallar Cəbhəsinin fəaliyyəti qadağan edildi; əmlakı müsadirə edildi və lideri Leonas Prapuolenis həbs edilərək Dahau konsentrasiya düşərgəsinə göndərildi. Pilypas Narutis-Žukauskas, Petras Paulaitis kimi digər üzvlər nasistlərə qarşı müqavimətə qoşuldu.
Mübahisə
left|thumb|202x202px| Müstəqil Litva 1941 06 23 LAF üst çapı ilə Sovet poçt markası LAF antisemit və anti-Polşa  baxışlarına və nasist Almaniyası ilə ümumi əməkdaşlığa görə mübahisəli bir təşkilatdır. Məsələn, LAF-ın manifest tipli essesi "Fəalistlər nə üçün mübarizə aparır?" deyir: “Litva Fəal Cəbhəsi yeni Litvanı bərpa etməklə Litva xalqını və onun yəhudi torpağını dərhal və əsaslı şəkildə təmizləmək əzmindədir" LAF-ın yəhudiləri bolşevizmlə eyniləşdirən və iyun üsyanından əvvəl və onun gedişində Litvada geniş yayılan nasistyönlü ritorikası və qəti şəkildə antisemitizm təbliğatı, ehtimal ki, yerli əhalini nasistlərin gəlişindən əvvəl başlayan yəhudilərə qarşı kütləvi zorakılığa həvəsləndirdi. ölkədəki qüvvələr və nasist işğalı zamanı (1941-1945) davam etmişdir.
Bəzi hesablamalara görə, Litvanın yəhudi əhalisinin 95%-dən çoxu nasist işğalı zamanı qətlə yetirildi - Holokostun təsirinə məruz qalan hər hansı digər ölkə ilə müqayisədə daha tam dağıntı. Tarixçilər bunu yəhudi olmayan yerli paramiliterlərin soyqırımda kütləvi əməkdaşlığı ilə əlaqələndirirlər, baxmayaraq ki, bu əməkdaşlığın səbəbləri hələ də müzakirə olunur. Holokost Litvanın tarixində bu qədər qısa müddət ərzində ən böyük insan itkisi ilə nəticələndi. right|thumb| Litva Müvəqqəti Hökumətinin sonuncu iclasının iştirakçıları right|thumb| 26 iyun 1941-ci ildə [[Kaunas|Kaunasda həlak olmuş Litva Aktivistləri Cəbhəsi üzvlərinin dəfn mərasimi]] LAF tərəfindən təşkil edilən iyun üsyanının məqsədi Almaniyanın hücumu qarşısında Sovet qoşunları geri çəkilərkən Litvaya nəzarəti ələ keçirmək idi. İyun üsyanı zamanı LAF paramiliterləri bir çox vəhşiliklər (zorlamalar, qətllər, talanlar) törətdilər. Tadeusz Piotrowski -yə görə, almanlar bu "müttəfiqləri" "mütəşəkkil quldurlar" adlandırırdılar. İşğalın əvvəlində Litva Müvəqqəti Hökumətinin Baş Naziri vəzifəsini icra edən Yuozas Ambrazeviçyus (yəni Juozas Brazaitis ) kabinet nazirlərinin keçmiş prezident Kazys Grinius, yepiskop Vincentas Brizgys və başqaları ilə birlikdə iştirak etdiyi iclas keçirdi. yəhudilərə qarşı törədilən vəhşiliklərdə və onlara kömək etmək qərarına gəldikdə, kömək nasist işğalının lap əvvəlində olduğu kimi çox məhdud ola bilərdi, yəhudilərin və polyakların işlərinin Litva qurumlarının səlahiyyətlərindən çıxarıldığı elan edildi. səlahiyyət almanlar və alman hərbi komandirləri tərəfindən ələ keçirildi. Digər tərəfdən, LAF-ın təsis etdiyi Litvanın Müvəqqəti Hökuməti tərəfindən çıxarılan bir sıra aktlar yəhudilərə qarşı ayrı-seçkiliyə yol verdi, diqqətəlayiq nümunələrdən biri Žydų padėties nuostatai (ingiliscə: Yəhudilərin statusu haqqında Əsasnamə ) bəzi müəlliflərə görə heç vaxt faktiki olaraq qəbul edilməmişdir. və yalnız Müvəqqəti Hökumət tərəfindən nəzərdən keçirilir. Žydų padėties nuostatai sənədindən sovet təbliğatında geniş istifadə olunurdu, lakin bu sənədin əvvəlcə Müvəqqəti Hökumətin digər sənədləri ilə birlikdə saxlanmadığını və sanki almanların təyin etdiyi müşavirlər tərəfindən bir sıra hökmlərə çəkildiyini göstərən fiziki əlamətlər var. Müvəqqəti Hökumət artıq geri çəkilərkən Müvəqqəti Hökumətin qərarı idi. Bundan əlavə, Žydų padėties nuostatai sənədi o zaman heç bir yerdə dərc edilməmişdi və Litva yəhudilərinin işləri heç vaxt ona uyğun idarə edilməmişdir.
Nasist hakimiyyətinin ilkin taktikaları arasında gizli şəkildə yerli əhalini yəhudilərə qarşı hücumlara həvəsləndirmək və cəlb etmək idi. Bu taktikalar Schutzstaffel General Briqadeführer və İşğal olunmuş Şərq Ərazilərinin Təhlükəsizlik Polisinin rəisi Franz Valter Stahleckerin 15 oktyabr 1941-ci ildə Reyx Naziri Heinrich Himmlerə hesabatında yaxşı açıqlanır. Bu hesabatda Stahlecker, Wehrmacht tərəfindən işğal edilmiş ərazilərdə yəhudilərin məhv edilməsinin nasistlərin "təmiz" qalması və nasistlərin faktiki ilhamının, təşkilatlanmasının və ya idarəçiliyindən heç bir əsər-əlamət qalmayacağı şəkildə həyata keçirilməli olduğunu bildirir və görünməlidir. belə ki, yerli əhali və onun qurumları öz təşəbbüsləri ilə yəhudi əhalisinin edamını həyata keçirdilər. Bu baxımdan, LAF və onun paramiliterləri əvvəlcə lazımlı olduqlarını sübut etdilər. Lakin daha sonra Stahlecker şikayət etdi ki, litvalıları yəhudilərə qarşı aksiyalarda təşkil etmək "sadə məsələ deyil".
Litvanın milli müdafiə naziri general Stasis Raştikis ( Litva Ordusunun keçmiş komandanı) yəhudilərə qarşı zorakılığı müzakirə etmək üçün faşist Almaniyası generalları ilə şəxsən görüşdü və Litva cəmiyyətinin və hökumətinin Litva yəhudilərinin təqib və məhv edilməsindən narazılığı və narahatlığı haqqında danışmağa başladı. almanlar tərəfindən başlamış və Kaunasda və əyalətdə yəhudilərə qarşı kampaniyanın indi dayandırılmasını tələb etmiş, lakin nasist generalları bundan imtina etmiş və hətta onlardan biri Raştikisin gedərkən gözlənilmədən başına soyuq su tökmüşdür.
Bu arada, LAF tərəfindən yaradılmış Litvanın Müvəqqəti Hökuməti nasistlər və onların yerli əməkdaşları tərəfindən həyata keçirilən yəhudilərə qarşı zorakılıq və qətllərə qarşı çıxmaq üçün çox az şey etdi. Onun əsas məqsədi etnik litvalıları qorumaq və nasist Almaniyasının himayəsi altında müstəqil Litvanı bərpa etmək idi. Nazirlər yəhudilərə qarşı törədilən vəhşiliklərdən narahat olduqlarını bildirdilər, lakin yalnız tövsiyə etdilər ki, "Yəhudilərə qarşı kommunist fəaliyyətlərinə və Alman Ordusuna vurduğu zərərə görə görülməli olan bütün tədbirlərə baxmayaraq, partizanlar və ayrı-ayrı şəxslər yəhudilərin açıq şəkildə edam edilməsindən çəkinməlidirlər." Məlumdur ki, Müvəqqəti Hökumət Algirdas Klimaitisi dayandırmağa cəhd edib və sonra onu Kaunas qırğınları zamanı etdiyi hərəkətlərə görə qınayıb. Klimaitis və dəstə üzvləri İyun üsyanını təşkil edən LAF-a aid deyildilər, çünki o və dəstə üzvləri bolşeviklərin həbsxanasında saxlanmışdılar və yalnız müharibənin ilk günlərində oranı tərk etmişdilər. Litva-Amerika Holokost tarixçisi Saulius Suziedelisə görə, "bunların heç biri ictimai qınaq sayılmırdı ki, bu da təkbaşına qətllərdə iştirak etməyə könüllü və ya ortaq olan litvalıların ən azı bir qismini davranışlarını yenidən düşünməyə inandıra bilərdi."
Müvəqqəti Hökumətin hərbi hissələri olan Litva TDA Batalyonları tezliklə nasist rəsmiləri tərəfindən ələ keçirildi və Litva Köməkçi Polis Batalyonlarına çevrildi ( Schutzmannschaft -ın Litva versiyası). Orijinal TDA nəticədə 12-ci və 13-cü Polis Batalyonları oldu. Bu iki bölmə Litvada və Belarusiyada yəhudilərin kütləvi şəkildə öldürülməsində fəal rol oynayıb. Jäger Hesabatına əsasən, TDA üzvləri 1941-ci ilin iyul-dekabr ayları arasında təxminən 26.000 yəhudini qətlə yetirdilər.
Daha sonra Yuozas Ambrazevičius anti-nasist gizli fəaliyyətdə fəal iştirak etdi, Müvəqqəti Hökumətin dörd üzvü nasist konsentrasiya düşərgələrində həbs edildi. Bəzi jurnalistlərin iddiaları var ki, 1973-cü ildə Birləşmiş Ştatlar Konqresinin Komitəsi Müvəqqəti Hökumətin Baş Naziri Yuozas Ambrazeviçyus və Yonas Şlepetisin Litvada Holokosta görə məsuliyyət daşımadığı qənaətinə gəlib. Bununla belə, ABŞ Konqresinin Xarici Əlaqələr Komitəsinin 2019-cu ildə verdiyi sonrakı dəqiqləşdirməyə görə, istintaq yekun deyil və Ambrazeviçyus/Brazaitisin “reabilitasiyası” demək deyil. Ambrazeviçyus/Brazaitis 1974-cü ildə vəfat etdikdən sonra onun müharibə dövründəki fəaliyyəti ilə bağlı araşdırma dayandırıldı.
Windows Mobile
Windows Mobile — Microsoft-un mobil cihazlar üçün əməliyyat sistemi.
Windows CE 3.0
Windows CE 3.0 — Microsoft-un bir əməliyyat sistemi.
Xarici keçidlər
Windows CE 3.0 Windows CE 3.0
Amtkel gölü
Amtkel gölü və ya Amtkeli gölü — de fakto tanınan Abxaziyanın Gulripşi rayonunda yerləşən göl. Göl 3 oktyabr 1891-ci ildə Şxapaş dağının cənub-qərb yamacının zəlzələ nəticəsində uçaraq Amtkel çayının qabağını kəsərək yaranmışdır.
Coğrafiya
Amtkeli gölü eyniadlı çay ilə qidalanır. Göldən çıxan tək çay Campaladır. Gölün su tutumu məhdud olsa da, may aylarında qar əriməsi nəticəsində gölün orta dərinliyi 40 metrə çata bilir. Göl dəniz səviyyəsindən 512 m yuxarıda yerləşir, maksimum dərinliyi 65 metr, uzunluğu isə 0,4–2,4 km arasında dəyişir. Gölün sahəsi 0,58 km2-dır.
Mənşəyinə baxmayaraq gölün sualtı yamacları dikdir.
İyul və avqust aylarında gölün temperaturu 20 °C olur. Qışda nadir hallarda gölün üstü buz tutur.
Flora və fauna
Göldə spirlin, bığlı balıq, şüaüzgəcli, qızılxallı kimi balıqlar yaşayır.
Yaşayış məntəqələri
Gölün yaxınlığında Azanta kəndi yerləşir. Kəndin sakinləri gölün sahilində balıqçılıqla məşğul olurlar.
Qışlaq-i Fərəcullahhacısərxan (Pərsabad)
Qışlaq-i Fərəcullahhacısərxan — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 56 nəfər yaşayır (11 ailə).
Mehmet Atıf Atəşdağlı
Hərbi xidməti
23 avqust 1904-cü ildə "baş leytenant" rütbəsi almışdır. 29 avqust 1904-cü ildə 30-cu Süvari Alayı 3-cü Bölüyə gətirilmişdir.
12 aprel 1909-cu ildə Şam Hərbi orta məktəb daxiliyyə zabitliyinə təyin edilmişdir. 31 avqust 1910-cu ildə "kapitan" rütbəsi almışdır.
29 iyul 1913-14 avqust 1914-cü illərdə Bağdad Jandarm Komandiri olmuşdur. 26 dekabr 1914-cü ildə ona "qolağası" rütbəsi verilmişdir. 14 avqust 1914-cü ildə Səyyar Jandarm Birliyinə gəlmişdir.
1 fevral 1916-cı ildə Mosulun, həmin ilin 15 martı Nablusun Jandarm Komandiri olmuşdur. 21 sentyabr 1916-cı ildə 6-cı Həcin Süvari Alayı Komandiri olmuşdur. Bu qısa zaman ərzində 19 mart 1916-cı ildə "mayor" rütbəsi almışdır. 8 may 1917-ci ildə Beyrut Jandarm Alayı Komandirliyinə təyin edildi. 3 noyabr 1917-ci ildə son rütbəsi olan "polkovnik-leytenant" rütbəsinə yüksəlmişdir.