cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naxçıvan soyqırımları
1918-1920-ci illər
1920-ci ildə İngiltərənin Baş naziri Lloyd Corc deyirdi ki, ''zənnimcə, siz erməniləri 8 yaşında təmiz və məsum qız olaraq düşünürsünüz. Belə düşünməklə çox yanılırsınız. Halbuki ermənilər özlərinin son vəhşi hərəkətləri ilə nə qədər qan tökən bir millət olduqlarını qeyd-şərtsiz isbat etmişlər.''
Viktor Lüstiq
Viktor Lüstiq — XX əsrin ən böyük fırıldaqçılarından biri.
Bu kobud və çox cəsarətli adam 1890-cı ildə Çexiyanın Xostin şəhərində anadan olub. Məktəbi bitirdikdə artıq 5 dildə – çex, ingilis, fransız, alman və italyan dillərində sərbəst danışan Viktor Lüstiq evdən gedir və bütün Avropaya səyahət etməyə başlayır.
Bir neçə dəfə yaramazlıq etdiyinə görə həbs olunan və saysız-hesabsız yer dəyişdirən Viktor, nəhayət, o dövr üçün Avropanın qumar mərkəzi olan Parisdə məskunlaşır. Burada o, poker və bridc oyunlarını mükəmməl öyrənərək, peşəkar oyunçuya çevrilir. Lüstiq bu oyunlarda o qədər püxtələşir ki, sonda özünə ehtiyacsız və çox zəngin bir həyat tərzini təmin edir. O, öz qurbanları ilə bahalı restoranlarda, teatrda, sərgidə və konsertlərdə tanış olurdu.
O, transatlantik gəmi reyslərinin daimi sərnişininə çevrilir. Lüks kayutlarda Avropadan Amerikaya və geriyə səfər edən Lüstiq amerikalıları, avropalıları, tikinti işləri və birja əməliyyatlarında zənginləşən zadəganları azartlı oyunlarla əyləndirirdi.
1920-ci illərdə o, ABŞ-a gəlir və bir neçə il ərzində yüz minlərlə dollar mənimsəyərək, onlarla bankı və şəxsləri aldadır. Onun 45 ləqəbi məlumdur və təkcə ABŞ-da 50 dəfə həbs olunub.
"Nə qədər ki, dünyada axmaqlar var, yalanlarla yaşamaq bizimçün çox rahatdır"
Sadə həmvətənlərindən öz məqsədləri üçün istifadə edən fırıldaqçılar çoxdur. Lakin adın həm kriminal xronikada, həm də əfsanələrdə hallanması üçün qeyri-adi bacarıqlara sahib olmaq lazımdır. Viktor Lüstiq məhz belə fırıldaqçılardan idi. Onun "qəhrəmanlıqları" arasında həm çox kiçik günahlar, həm də genişmiqyaslı fırıldaqçılıq vardı. Çox da zəngin olmayan çex ailəsindən çıxmış gənc cəmiyyətə özünü avstriyalı qraf kimi təqdim edirdi. Bununla bağlı öz rolunu o qədər mükəmməl oynayırdı ki, heç kim onun bu tituluna şübhə etmirdi.
Beş dildə sərbəst daşınmağı, işgüzar və kübar dairələrin bütün etiketlərini incəliklərinə qədər bilməsi, cəmiyyətdə özünü çox sərbəst aparması – bütün bu keyfiyyətlərlə o, həm yüksək dairələrdə, həm də fırıldaqçı və quldurların əhatəsində özünə yer tuta bilir.
Özünün "qraf" titulundan başqa onlarla digər ləqəblərlə fəaliyyət göstərən Viktor müxtəlif kruizlərə gedir, gəmilərin göyərtələrində müxtəlif lotereya uduşları təşkil edirdi.
Metallom, ya da Eyfel qülləsi necə satıldı
Nəinki bu 5 min dollarlıq "mükafat", hətta Viktorun lotereyalarda, bank maxinasiyalarında, pokerdə qazandığı pullar belə ona çox cüzi, əhəmiyyətsiz görünürdü. Lüstiq daha böyük miqdarda pul qazanmaq arzusunda idi. Fırıldaq daha böyük miqyaslı, əldə olunan pul isə onun ürəyinə sərin su səpəcək qədər çox olmalı idi. Bu fikirlə o, 1925-ci ilin mayında dostu Den Kollinslə birgə Parisə gəlir. Elə ilk gün yerli qəzetlərin birindəki məqalə onların diqqətini cəlb edir. Orada qeyd olunurdu ki, məşhur Eyfel qülləsi çox bərbad vəziyyətdədir və şəhər rəhbərliyi onun demontaj edilməsi (sökülməsi) ilə bağlı məsələləri müzakirə edir.
Bu xəbəri oxuyandan sonra 32 yaşlı fırıldaqçının ağlına müdhiş bir ideya gəlir və onu reallaşdırmaq üçün fəaliyyətə başlayır. İlk əvvəl bahalı bir hoteldə lüks otaq tutulur və Viktor Lüstiqin poçt və teleqraf nazirinin müavini olması ilə bağlı saxta sənədlər hazırlanır. Daha sonra metal alqı-satqısı ilə məşğul olan 5 böyük şirkətin başçısına dəvətnamə göndərilir. Dəvətnamələrdə iş adamları o dövrdə Parisin ən prestijli hoteli sayılan "Krillon" hotelində çox mühüm və gizli görüşə dəvət olunur.
Qonaqları təmtəraqlı apartamentlərdə qəbul edən Lüstiq Eyfel qülləsinin saxlanmasının hökumətə çox baha başa gəldiyi barədə geniş nitq söyləyir. Bildirir ki, vaxtilə qüllə Parisdə təşkil olunmuş ümumdünya sərgisi üçün müvəqqəti olaraq inşa edilib. Və indi, 30 ildən çox vaxt keçdikdən sonra qüllə şəhər üçün təhlükəyə çevrilib və hakimiyyət dairələri qüllənin sökülməsi məsələsini müzakirə edirlər. Bunun üçün orada iştirak edənlər arasında qüllənin alınması üçün tender elan olunur.
Bu təklif görüş iştirakçıları arasında maraq oyatmaya bilməzdi və ən çox Andre Puasson bu məsələ ilə maraqlanır. Onu təkcə əldə edəcəyi gəlir yox, həm də tarixə düşmək imkanı daha da ruhlandırırdı. Məhz onun bu istəyini görən Lüstiq bir müddət sonra Puasson ilə gizli görüş təşkil edir. Görüş zamanı çox sakit görünən Lüstiq Puassona deyir ki, onun bu tenderi qazanmaq şansı yüksəkdir, amma öz namizədliyini bir az da möhkəmlətmək üçün şəxsən Viktorun özünə müəyyən miqdarda "mükafat" verməlidir.
Hələ bu görüşə qədər Puassonda müəyyən şübhələr yaranmışdı: niyə görüşlər belə gizli şəraitdə və nazirlikdə deyil, hotel otağında keçirilir? Lakin dövlət məmurunun son addımı onun bu müəmmalı sözləşməyə olan şübhələrini dağıdır. O, bir neçə iri əsginası sayaraq Lüstiqə verir və Eyfel qülləsinin sənədlərinin alınması müqabilində 4 milyon frank məbləğində çeki imzalayaraq, baş verənlərdən razı halda hoteldən ayrılır. Müsyö Puasson xoşagəlməz anlaşılmazlıqları hiss edəndə isə artıq gec idi – Viktor Lüstiq çoxdan əlindəki çeki nağd pula çevirərək, Vyanaya qaçmışdı.
Lüstiq 50 dəfədən çox həbs olunsa da, hər dəfə sudan quru çıxmağı bacarırdı. Polis onu cinayətini sübut edəcək dəlil çatışmazlığı səbəbindən azad etməyə məcbur olurdu. Viktor Lüstiq istedadlı fırıldaqçı olmaqla bərabər, həm də çox yaxşı psixoloq idi. Onun aldatdığı insanların çoxu cəmiyyətə axmaq görünmək istəməmələri səbəbindən polisə şikayət etmirdilər. Hətta Eyfel qülləsini böyük miqdarda pula "alan" Müsyö Puasson da bütün Parisə gülüş hədəfi olmaqdan və fərasətli biznesmen adını itirməkdənsə, pulları ilə vidalaşmağı üstün tutur.
Puasson ilə sözləşmədən bir müddət sonra o, yenidən Parisə qayıdır və tenderin başqa bir iştirakçısına qülləni bu dəfə 75 min dollara satır. Lakin aldanmış biznesmen fırıldağı tez anlayır və polisə xəbər verir. Lüstiq fransız polisindən qaçaraq ABŞ-a getməyə nail olur. Amerikanın ədalət məhkəməsində də bu bacarıqlı fırıldaqçı haqqında kifayət qədər material toplanmışdı. 1935-ci ilin dekabrında "qraf" həbs olunur. O, saxta dollar əsginasları hazırladığına görə 15 il, bir ay əvvəl həbsxanadan qaçdığına görə isə əlavə 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilir. Onu San-Fransisko yaxınlığındakı Alkatraz ada-həbsxanasına gətirirlər. O, 1947-ci ilin martında orada pnevmoniyadan vəfat edir və ümumi qəbirdə dəfn olunur.
Utargöl (Avurğazı)
Utargöl — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Kəbəç kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlarlar (81%) üstünlük təşkil edir.
Antonela Mena
Antonela Mena (d. 28 fevral 1988; Buenos-Ayres, Argentina) — Argentinanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Antonela Mena Argentina yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Argentina yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını sonuncu, 12-ci yerdə başa vurdu.
Tyallinq Kupmans
Tyallinq Kupmans (28 avqust 1910 - 28 fevral 1985) holland iqtisadçı və fizik. 1975-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını Leonid Kantoroviçlə birlikdə qazanmışdı.
Həyatı
Tyallinq Kupmans 1927-ci ildə hələ 17 yaşında olarkən Utrext Universitetinin riyaziyyat bölməsinə qəbul olur, amma 1930-cu ildən nəzəri fizika bölməsinə keçir. 1933-cü ildə riyaziyyat və fizika təhsili aldıqdan sonra iqtisadçı Yan Tinberqenlə tanış olur və onun rəhbərliyi altında riyazi iqtisadiyyat oxumaq üçün Amsterdama gedir. Kupmans riyazi iqtisaddan başqa statistika və ekonometrika sahələrində də tədqiqatlar aparır. Xüsusən də 1935-ci ilin payızında Norveçə gedib Raqnar Frişin yanında işləməkdən çox təsirlənir. Müəllimi Leyden şəhərinə təyin olunduğu üçün Kupmans magistr diplomunu 1936-cı ildə Leyden Universitetində alır.
1936-1938-ci ildə Kupmans müəllimi Yan Tinberqen Cenevrəyə, Millətlər Liqasının Maliyyə bölümünə işləməyə getdikdən sonra Rotterdamda Tinberqenin əvəzinə Erasmus Universitetində dərs deməyə başlayır. 1938-ci ildə Kupmans da Cenevrəyə gedib Millətlər Liqasının Maliyyə bölümündə işləməyə başladı və burada Yan Tinberqenin ABŞ iqtisadiyyatı üçün hazırladığı konyuktura modelini Böyük Britaniya iqtisadiyyatına tətbiq etmək üçün tədqiqatlara başladı. Kupmans burada sonradan İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı alacaq Ceyms Midlə birlikdə tədqiqatlar aparmaq üçün yaxın əlaqələr qurdu. II Dünya müharibəsi başladıqdan sonra Kupmans həyat yoldaşı və kiçik qızı ilə 1940-cı ildə ABŞ-yə köçdü. Kupmans Vaşinqtonda İngilis Ticarət Gəmiçilik şirkətində işləməyə başladı və Böyük Britaniyanın ABŞ-dən aldığı silahların Atlantik okeanında daşınma problemləri ilə məşğul olmağa başladı. Bu işdə o logistika, xüsusən optimal çatdırılma ilə bağlı tədqiqatlara diqqətini artırdı. 1944-cü ildə buradakı işini itirdikdən sonra Çikaqoya getdi və orada Çikaqo Universitetinə bağlı olaraq fəaliyyət göstərən Kovles İqtisadi Tədqiqatlar Komissiyasında işləməyə başladı. Kupmans 1946-cı ildə ABŞ vətəndaşlığına keçdi. 1948-ci ildə isə Kupmans işlədiyi tədqiqatlar qrupunun direktorluğuna yüksəldi. Bu qurumun maliyyə ehtiyyaclarını qarşlayan Kovlesə 1955-ci ildən Yel Universiteti dəstək verməyə başladı və bu universitetdə yeni bir Kovles İqtisadi Tədqiqatlar Komissiyası quruldu. Beləliklə Kupmans da Yel Universitetinə keçdi. Orada Kupmans optimal böyümə və hərəkat tədqiqatlarının daxil olduğu hərəkat analizinə diqqətini artırdı.
Tədqiqatları
Kupmansın apardığı ilk tədqiqat Hetri-Fok nəzəriyyəsi ilə bağlı oldu və nəticəsi kvant kimyasında geniş yayılmış Kupmans nəzəriyyəsi ilə yekunlaşdı. Riyazi iqtisadiyyatla bağlı tədqiqatlarına isə hərəkat analizi, istehsal, xərclər, qiymətqoyma üçün giriş-çıxışlar arasındakı bağlılıqlar və bunların iqtisadi fəaliyyətlərlə qiymətlər arasındakı əlaqələri daxildir. 1975-ci ildə Leonid Kantoroviçlə bölüşdürdüyü İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını Xammalın bölüşdürülməsi və optimal istifadə olunması nəzəriyyəsinə böyük xidmətlərindən dolayı layiq görüldü.
Columba junoniae
(Columba junoniae) — cinsinə aid heyvan növü.
Ceyhun Adışirinov
Ceyhun Vaqif oğlu Adışirinov — Azərbaycan futbolçusu.
İdman karyerası
Ceyhun Adışirinov "Şahdağ", MOİK, "Bakılı", "MKT-Araz", "Qəbələ", "Karvan", "Qarabağ" klublarında, Azərbaycanın olimpiya və milli yığma komandalarında oynayıb.
Əmtəə fetişizmi
Əmtəə fetişizmi – əmtəə istehsalı şəraitində istehsal münasibətlərinin insanlar arasında maddiləşməsi(fransızca fétiche-fetiş, pərəstişgah; portuqalca feitico-sehirbazlıq, tilsim deməkdir).
Bu anlayışın özü tamamilə Karl Marksa məxsusdur. Əmtəə fetişizminin mahiyyəti insanlar arasındakı münasibətlərin əşyalaşmasında, əşya-əmtəənin onlar üzərində hakimiyyətidir. Burada insanlar üzərində hakim isehsal münasibətlərnin kortəbiiliyi zahirən onların üzərində müəyyən şeylərin hakimliyi təzahür edir. Əmtəə istehsalçısı özünün hər günki təcrübəsində əmin olur ki, onun maddi rifah halı əmtəənin bazarda "özünü aparmasından",onların satılıb-satılmamasından, baha və ya ucuz satılmasından asılıdır. Beləliklə, əmtəəyə çevrilmiş əşyalar sanki "canlı ruha" malik olurlar, yəni əmtəə forması almış əmək məhzulları insanın taleyini idarə edirlər. Buradan da əmtəəyə fövqəltəbii qüvvə kimi mistik münasibət əmələ gəlir.
Əmtəə fetişizmi tarixi hadisə olub, obyektiv xarakter daşıyır və [kapitalizm|Kapitalizm] dövründə ən yüksək inkişafa çatır.İnsanlar arasında iqtisadi münasibətlərin maddiləşməsi şeylərin təbii xassələri ilə deyil,ictimai istehsalın təşkili xüsusiyyətləri ilə müəyyən olunur([K.Marks|Karl Marks], Kapital, c.1,səh. 83).K.Marksın fikrincə, yalnız əmtəə(bazar) təsərrüfatını məhv etməklə əmtəə fetişizmindən qurtulmaq olar.
Proprioseiopsis euflagellatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Bidens cervicata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Snickers
thumb|250 px|Snickers Snickers — qovrulmuş yerfındığı (fındıq və ya günəbaxan tumu da ola bilər), karamel və nuqadan ibarət, üzəri südlü şokoladla örtülmüş şokolad batonu. ABŞ-də ən çox satılan şokolad batonudur. Dünyada illik satışı 2 milyard dollar aralarındadır. İlk zamanlar Böyük Britaniya və İrlandiyada Marafon adıyla satılırdı, daha sonra isə Snickers adı ilə bütün dünyada tanınmağa başladı.
Tarixi
Snickers batonu ilk dəfə 1923-cü ildə ABŞ-də konditer Frenk Mars tərəfindən hazırlanmışdır. Ancaq kütləvi istehsal yalnız 1930-cu ildə başlamışdır. 1929-cu ilin noyabrında Çikaqo şəhərində Snickers batonları hazırlanan zavod fəaliyyətə başlamışdır.
Juqderdemidiyn Qurraqça
Juqderdemidiyn Qurraqça — kosmosa uçuş etmiş ilk monqol və ikinci asiyalı. O, 2000–2004-cü illər arasında Monqolustanın Müdafiə naziri olmuşdur.
Erkən həyatı və kosmonavtika
Juqderdemidiyn Qurraqça 1947-ci il, 5 dekabr tarixində Monqolustanın şimalında yerləşən Qurbanbulaq bölgəsində anadan olmuşdur. Ulan-Batorda kosmik mühəndislik üzrə təhsil aldıqdan sonra hərbi hava qüvvələrinə qoşulmuş və general-mayor rütbəsinə kimi yüksəlmişdir.
1978-ci ilin, 1 martında səkkizinci "Interkosmos" layihəsinə üzv seçilmişdir. O, Maydarjavin Qanzoriqin əvəzetməsi idi. Qanzoriqin gedə bilməməsi səbəbilə proqramda Qurraqça iştirak etmişdir. Sovet kosmonavtı Vladimir Canibekov ilə birlikdə Beykonur kosmodromundan 22 mart, 1981-ci il tarixində Salyut 6 kosmik aparatı ilə orbitə çatdılar. Canibekov və Qurraqça orada bir sıra təcrübə apardılar. Kosmosda 7 gün, 20 saat, 42 dəqiqə qaldıqdan sonra onlar Qazaxıstanın Jezkazqan şəhərinə eniş etdilər.
Uçuşdan sonra
1981-ci ilin 30 martında Juqderdemidiyn Qurraqça Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Ulan-Batorun cənubunda yerləşən, Rusiya-Monqolustan dostluğunun şərəfinə ucaldılmış "Zaysan" memorialının divarında Qurraqçanın 1981-ci il kosmik uçuşundan görüntülər öz əksini tapmışdır.
The Japan Times
The Japan Times — 1897-ci ildə qurulmuş Yaponiya qəzetidir. Qəzet Yaponiyanın iqtisadi-siyasi, sosial və mədəni həyatı barədə oxucuları ingilis dilində məlumatlandırır.
Juqderdemidiyn Qurraqça
Uçuşdan sonra
Müdafiə naziri olmamışdan qabaq o, Monqolustan Silahlı Qüvvələrinin hava müdafiəsinin qərargahının rəisi vəzifəsində çalışmışdır. Hal-hazırda evlidir və 2 övladı var.
Nizkiy adası
Klin — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir.
Yerləşməsi
Laptevlər dənizini ərazisində, Şimal Torpağı Arxipelaqının şərq hissəsində, Axmatov körfəzinin şimal-şərqində yerləşir. Bolşevik adasında yerləşən Dalnı burnundan 400 m cənub-şərqdə yerləşir. Klin adasının şimalından cənuba 1 km məsafədə uzanır. Səthi hamardır. Gözlə seçilən yüksəklik yoxdur.
Nöyi-sür-Sen
Nöyi-sür-Sen — Parisin qərb sərhəddində O-dö-Sen departamentində kommuna. Əhalisi 60 341 nəfərdir (2008-ci il üçün).
Ross 128 b
Ross 128 b – 15 noyabr 2017-ci ildə kəşf edilmiş Yerə bənzər planet.
Haqqında
Günəş sistemidən 11 işıq ili məsafəsində yerləşir. Ross 128 ulduzunun ətrafında fırlanan planetin iqlimi mülayimdir. Aşağı kütləli planetin dövr müddəti təqribən 10 günə bərabərdir. Planet Proksima b-dən sonra bu mülayim iqlimi ilə bizə yaxın ikinci Yerə bənzər planetdir. Planetdə həyatın ola bilməsi mümkündür.
Ross 128 b-nin yaşayış zonasının daxilində, xaricində və ya hüdudlarından kənarda olduğunu müəyyən edilməyib.
Ross 128 b Yerə doğru hərəkət edir və cəmi 79 min il sonra (kosmik miqyasda bu sadəcə bir andır) məhz bu planet Yerə ən yaxın kosmik qonşu olacaq.
Proprioseiopsis eudentatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Assizli Müqəddəs Fransisk kilsəsi (Praqa)
Assizli Müqəddəs Fransisk kilsəsi və ya Serafimli müqəddəs Fransisk kilsəsi (Kostel svatého Františka Serafinského (z Assisi)) — Praqanın katolik orden kisəsidir. Bina tarixi Stare Mesto rayonunun Krjijovnitske meydanında (Křižovniské náměstí) yerləşir. Kilsə Çexiyanın Qırmızı xaçlı cəngavər ordeninin əsas binası hesab olunur.
Tarix
left|200px|thumb|Kilsənin əsas altarı. ‘’Müqəddəs Fransiskin Stiqmatizasiyası’’ adlı əsərin müəllifi [[:ru:Лишка, Ян Криштоф|Yan Kriştof Lişkadır. ]] İndiki Assizli Müqəddəs Fransisk kilsəsinin sələfi, həmin yerdə xəstəxana və monastır ilə birlikdə 1252-ci ildə Qırmızı xaçlı cəngavər ordeninin sərəncamı ilə təsis edilmiş qotik üslublu Müqəddəs Ruh məbədi idi. Monastır kompleksində 1378-ci ildə baş vermiş yanğın zamanı Müqəddəs Ruh məbədi əhəmiyyətli dərəcədə zədələnmişdi, lakin təmirdən sonra etibarlı bir şəkildə 1679-cu ildə yeni kilsə üçün yenidənqurma işlərinə kimi uğurla fəaliyyət göstərmişdi.
Columba leuconota
(Columba leuconota) — cinsinə aid heyvan növü.
Assizli Müqəddəs Fransisk kilsəsi (Praqa)
Tarix
Müxtəlif vaxtlarda kilsə orqançalanları içərisində Yozef Seger, Kristof Villibald Qlük və Antonin Dvorjak kimi istedadlı insanlar iştirak edirdilər.
1990-cı ildə kommunistlər tərəfindən daha öncə milliləşdirilmiş kilsə yenidən Qırmızı xaçlı cəngavər ordeninə geri qaytarılmışdı.
Kilsənin təsviri
Kilsə çox kiçik bir ərazidə inşa edildiyindən, o ox eni boyunca yerləşərək, şimal və cənuba istiqamətlənir. Kilsə binası bərabərtərəfli xaç şəklində tikilib. Kilsə fasadı 1723-1824-cü ildə heykəltəraşlar Andreas Filipp Kvittayner və Matey Vatslav Yatskelya tərəfindən yaradılmış beş müqəddəsin heykəlləri ilə bəzədilmişdir.
Kilsənin mərmər interyeri Tomazo Soldatinin rəsm və freskləri ilə bəzədilmişdir. Kilsənin günbəzi Vatslav Lorents Raynerin Məhşər mövzusuna aid fresklə bəzədilmişdir. Əsas altar Yan Kriştof Lişka tərəfindən yaradılmış ‘’Müqəddəs Fransiskin Stiqmatizasiyası’’ adlı rəsm əsəri ilə bəzədilib. Kilsənin künc altarları Mixael Vilmann (1706-cı ildə vəfat edib) tərəfindən hazırlanmış “Müqəddəs Xaçın ucaldılması” və “Dilənçilərin məbəddən qovulması” adlı rəsm əsərləri ilə bəzədilmişdir.
Qədim Müqəddəs Ruh qotik kilsəsinin qalıqları yeraltı kapellada (“aşağı” kilsədə) mühafizə olunur. Onun eksteryeri süni nəfis stalaktlərlə bəzədilib, həmin yerdə həmçinin bir sıra məşhur şəxsiyyətlərin məzarları yerləşir.
Bidens molokaiensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dövlətməhəmməd Azadi
Həyatı
Türkmən ədəbiyyatı tarixində müstəsna bir yer tutan, böyük şair-mütəfəkkir Dövlətməhəmməd Məxdumqulu oğlu 1700-cü ildə indiki Türkmənistanın Ətrək vilayətində Göklən boyunun (tayfasının) Gərkəz nəslindən olan ziyalı bir ailədə dünyaya göz açmışdır.
Dövlətməhəmmədin atası Məxdumqulu Yonaçı dövrünün istedadlı şairi kimi tanınsa da, əsərlərinin az bir qismi günümüzədək gəlib çatmışdır. Onun əsərlərində “Gürgənin” adlı şeiri indi də dillər əzbəridir.
Dövlətməhəmməd ilk təhsilini atasından və bölgənin tanınmış pedaqoqlarından aldıqdan sonra onu Xivəyə göndərirlər. Türküstanın mədəni mərkəzlərindən olan, xanlıq mərkəzi Xivə yaraşıqlı binaları, gur bazarı, hamamları, mədrəsələri ilə məşhur idi. Mavi kaşılarla üzlük çəkilmiş, zərif naxışlı binalar, uca minarələr insanları heyrətə salırdı. Yeniyetmə Dövlətməhəmməd bu şəhərdəki mədrəsədə oxuyarkən dövrünün sayılıb-seçilən alimlərindən dərs alır.
İlahiyyat, təfsir, bəlağət, nücum elmləri ilə yanaşı, həndəsə, hesab, riyaziyyat, tarix, coğrafiya, kimya və digər fənləri dərindən öyrənir, ərəb, fars və cağatay dillərində biliyini artırır. Xoca Əhməd Yəsəvi, Füzuli, Nəvai, Nəsimi, Hacı Bəktaş Vəli, Yunis İmrə, Nizami, Hafiz, Xəyyam, Cami, Dəhləvi kimi Şərq ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin əsərlərini ciddi şəkildə mütaliə edir, özü də Azadi təxəllüsü ilə şeirlər yazmağa başlayır.
Sufi şair və filosofların əsərlərini oxumağa böyük maraq göstərən, müxtəlif təriqətlərin dəvrişləri ilə tez-tez görüşən, onların söhbətlərini dinləyən Dövlətməhəmməd Azadi onların hümanist, ümumbəşəri düşüncələrindən yaradıcılığında səmərəli bəhrələnir.
Xivə mühiti Dövlətməhəmməd Azadinin şair və mütəfəkkir kimi yetişməsində mühüm rol oynasa da, o, ata-baba yurduna qayıtmalı olur. Ətrəkdə ata-babaları kimi yaşayan Dövlətməhəmməd uşaqlara və yeniyetmələrə ilahiyyatdan, bəlağətdən, təfsirdən də başqa fənlərdən dərs deməklə yanaşı, didaktik-fəlsəfi şeirlər də yazır. Məzkəzdən, karvan yollarından uzaqda yaşasa da, qələmini və ömrünü gənc nəslin təlim-tərbiyəsinə həsr etmiş Dövlətməhəmməd Azadi öz tədris üsulunu və pedaqoji məktəbini yarada bilmişdir. Buna görə də çox vaxt onu “türkmən Sədisi” adlandırmışlar.
Azadinin yaşadığı dövr Şərqdə savaşların ara vermədiyi bir zamana təsadüf edir. Dünyanı lərzəyə gətirən imperiyaların ilkin beşiyi olan Türküstan getdikcə çökür. Xarici güclər də bu çoküşdən daha çox yararlanmağa çalışır. Ara savaşlarından cana doymuş insanların bəziləri nəinki qonşuluqda Nadir şah Əfşarın qurduğu dövlətə, hətta Türkmənistandan çox-çox uzaqlarda olan Peterburqa, Rus çarı I Pyotrun sarayına gedərək onları öz himayəsinə almalarını xahiş edirlər.
Hindistan sahillərinə çıxaraq buranı öz müstəmləkəsinə çevirmək istəyən Böyük Britaniya və Fransa kimi dövlətlər də gələcəkdə Türküstanı təsir dairələrinə salmağı planlayır.
Bölgədəki qarışıqlıq doğma obasında məktəbdarlıq edən, el ağsaqqalı, alim, pedaqoq və ictimai xadim kimi tanınan Azadinin şəxsi həyatından da təsirsiz ötmür. Şairin oğlu Məxdumqulu Fərağinin bir şerindən aydın olur ki, qardaşı Abdullanın ata yurdunu tərk edərək qürbətə getməsi, şairin oğlunun həyatından xəbərsiz qalması ona ağır psixoloji təsir göstərmişdir. Məxdumqulu “Qardaş Abdulla” şeirində atasının bu halını belə təsvir edib:
Üstümüzə hicran odu səpildi, Evimizə kədər-qüssə təpildi, Qan ağlar, atamın beli büküldü, Harda vətən tutdun, qardaş Abdulla?
Dövlətməhəmməd Azadinin daha çox oxunan və təbliğ olunan əsərlərindən biri “Vəzi-Azad” adlı didaktik-fəlsəfi poemasıdır. Orta əsr ənənəsinə uyğun bir tərzdə “Qabusnamənin”, “Siyasətnamə”nin, “Əxlaqi-Nasir”in təsiri ilə əruz vəzninin failatun-failatun-failat bəhrində yazılmış əsərin həcmi 6 min beytə yaxındır. Şair ədalətli cə-miyyət, yetkin vətəndaş və milli dövlət ideyalarını irəli sürüb, necə deyərlər bir növ, mənzum konstitusiya yazıb, özünün fəlsəfi, əxlaqi və sosial görüşlərini ortaya qoyub.
“Vəzi-Azad” dörd babdan – fəsildən ibarətdir. Ön sözü xatırladan yüz beytlik münacatdan sonra şair birinci babda ədalət və adil şahın necə olması haqqında fikirlərini oxucuya çatdırıb. Fikirlərini əsaslandırmaq üçün bəzi tarixi və əfsanəvi şəxslərin – Süleyman, Davud, Ömər, Keyqubad, Bəhram, Nuşirəvan, Harun ər-Rəşid, Səbük Təkin, İsmayıl Samani, Abdulla Tahir və b. həyatından, peyğəmbərimiz həzrəti Məhəmmədin hədis və nəsihətlərindən ibrətamiz misallar gətirib. Ədalət anlayışının tərifini verərkən onu vurğulayır ki, ədalətliliyin bəhrəsindən insanlar yalnız bu dünyada deyil, həm də axirətdə faydalanır.
Azadi “Hekayət”, “Nəsihət”, “Fəsil” yarımbaşlıqları altında oxucuya məsləhətlər verməklə kifayətlənməyib, ikinci babda humanizmdən, xeyriyyəçilikdən, comərdlikdən söz açıb. Göstərib ki, cəmiyyətin sağlam inkişafı, dövlətin uzunömürlü olması üçün abadlıq işlərinə, yollar, kanallar çəkilməsinə, körpülər, karvansaralar, məktəblər, mədrəsələr, məscidlər, şəfaxanalar tikilməsinə və təmirinə xüsusi qayğı göstərilməlidir. Bu işlər görülərkən gəlir, qazanc əsas götürülməməli, xeyriyyəçilik əsas olmalıdı.
Şair-filosof elm və alimdən söz açarkən mənəviyyat məsələlərinə diqqəti artırmış alimin cəmiyyətə və dövlətə təsirini xüsusilə vurğulayıb. Sözü ilə əməli düz gəlməyən alimi “alimi-biəməllər” adlandırıb və onları cəmiyyət üçün nadandan daha qorxulu hesab edib.
Bu əsərdə bir sıra orijinal fikirlər söyləyən şair XVIII əsr türkmən cəmiyyətinin mənzərəsini güzgü kimi əks etdirib. Elə buna görədir ki, “Vəzi-Azad” bu gün də öz aktuallığını itirməmiş, gənc nəslin tərbiyəsində mühüm rol oynayır.
Çoxlu qəzəllər, qəsidələr, məsnəvilər yazan Dövlətməhəmməd Azadinin əsərlərinin az bir hisssəsi günümüzədək gəlib çatıb. Çox təəssüf ki, onun irsi vaxtında və lazımınca dəyərləndirilməyib. Hətta ötən əsrin 20-ci illərində Dövlətməhəmməd Balqızılın şeirləri Dövlətməhəmməd Azadinin adına çap olunub. Ateist sovet rejimi onun dini-didaktik mahiyyətli yaradıcılığına biganə münasibət bəsləyib, ideoloji səbəblərə görə şairin əsərləri lazımınca öyrənilib təbliğ edilməyib.
Dövlətməhəmməd Azadinin əsərləri hazırda Türkmənistan Elmlər Akademiyasının Milli Əlyazmalar İnstitutunda üç qovluqda qorunub saxlanıb. Birinci qovluqdakı şeirlər 1837-ci ildə, ikinci qovluqdakı şeirlər 1861-62-ci ildə, üçüncü qovluqdakı şeirlər isə 1918-19-cu ildə köçürülüb. “Vəzi-Azad”ın sonunda qoyulmuş tarix isə miladi 1753-54-cü ilə uyğun gəlir.
1754-cü il də Azadinin ailəsi üçün faciəli olub. Belə ki, oğlu Canəsən, qızı Xanmənli və gəlini Bayram ey-ni gündə ölüb. Dövlətməhəmməd Azadinin şair oğlu Məxdumqulu Fərağinin iki övladının kiçik yaşda ölməsi və başqa övladının qalmaması şairi bərk sarsıdıb. Hamıya öyüd-nəsihət verən şair öz ailə faciəsinə dözə bilməyib, bədbinliyə qapılaraq 1760-cı ildə dünyadan köçüb.
Məxdumqulu Fəraği bir sıra şeirlərində atasının ölümündən duyduğu dərin kədəri dilə gətirib. “Azadım hanı?” qoşmasında onu “şəhərimin sultanı”, “minbərin əzanı”, “bağımın reyhanı” adlandırıb. “Atamın” rədifli şeirində isə Azadinin müsbət insani məzyyətlərindən, təvazökar həyat tərzindən, daim dünyanı deyil axirəti düşünməsindən söz açıb.
Dövlətməhəmməd Azadinin yaradıcılığı yalnız oğlu Məxdumqulu Fəraqiyə, nəvəsi Qurbandurdu Zəliliyə deyil, özündən sonra gələn şairlərindən Seydulla Seydiyə, Seyidnəzər Seydiyə, Şeydayiyə, Məğrubiyə, Qayibiyə, Talibiyə, Kəminəyə, Molla Nəfəsə və b. güclü təsir göstərib.
Sovetlər Birliyi çökdükdən sonra Türkmənistanda Dövlətməhəmməd Azadinin həyat və yaradıcılığının öyrənilməsinə, təbliğinə diqqət artıb, onun adının əbədiləşdirilməsi üçün bir sıra tədbirlər həyata keçirilib, beynəlxalq sempozyumlar, toplantılar təşkil edilib.
Xjack
thumb|Xjack thumb|XJACK istifadə üçün PC Card uzadılır thumb|XJACK istifadədən sonra PC Card geri qaytarılır
Xjack - Xjack – çox zaman portativ (dizüstü) kompüterlərdə rast gəlinən telefon tipli yuvanın qeyd olunmuş ticarət markası. Bəzən bu termin bütövlükdə baş hərflərlə yazılır: XJACK. PC Card kartında yerləşdirilən Xjack yuvası kiçik plastik parçasından ibarət olur və yığılıb-açılır.
Con Sina
John Cena — amerikan peşəkar güləşçi, bodibilder, reper və aktyor.
Karyerası
2002-ci ildə Kurt Angel ilə ilk döyüşünu keçirmişdir. Amma həmin döyüşdə məğlub olmuşdur. Sonralar isə məşhurlaşmağa başlanmışdır. İndiyə qədər ən çox döyüşdə qalib gələn WWE SUPERSTAR-dır. İndi isə 2016-cı ildə WWE-nin SMACK DOWN bölməsində döyüşür. 40 yaşlı döyüşçü 2002-2014-cü illərindəki və hələdə davam edən karyerasındə 16 dünya çempionluğu ilə Ric Flairin ən çox dünya çempionu olaq rekordunu yeniəmişdir.
Fanatları tərəfindəm çox sevilir. Sonralar Randy Ortonla mubarizə aparır və bu mubarizədə qalib gəlir. WrestleMania-da The Rock'a qarşı döyüşür və The Rock'a onun öz fəndini, "Rock Bottom" edərək hamını heyrətləndirir. O, 2013-cü ildə zədədən yeni sağalmış halda Alberto Del Rio ilə "HELL IN A CELL"də mübarizə aparır və qalib gəlir.2014 iyul ayında keçirilən Battleground şousunda 4 fatal way mübarizəsində Roman Reigns,Randy Orton və Kane'yə qarşı WWE Championsip və World Heavyweight Championship qızıl kəmərlərinə görə döyüşmüşdür.Və bu mübarizədə hər 2 qızıl kəməri qazanmışdır. Ancaq kəmərlərini SummerSlam'da Brock Lesnar'a uduzmuşdur. Night Of Champions şousunda isə Seth Rollins'in matça daxil olması nəticəsində bu maçı DQ ilə qazanmışdır.Amma kəmərlər yenədə Brock Lesnar'da qalmışdır. Hell in a Cell'də John Cena vs Randy Orton matçı olmuşdur və bu matçı qazanan Brock Lesnar ilə qarşılaşacaqdı.Beləliklə,bu matçı Cena qazanaraq Lesnar ilə matç haqqını əldə etmişdir. Lesnar ilə matçı isə TLC'də olacaq. Survivor Series 2014'də isə Team Cena vs Team Authory maçı oldu və John Cenanın komandası qazandı. Bu döyüşcü həmişə " Give Never up" Leqebi ile tanınıb yəniki o heç vaxt meğlub olmayıb, Wrestlemania 31 də Rusev adlı Rus güləşçini məğlub edərək US(United States) Çempiyonu olmuşdur.
Veritas Business Suite
framed|right|Veritas Business Suite
Veritas Business Suite proqramı Veritas Management Systems Şirkətinin idarəetmə sistemlərinin avtomatlaşdırılması xidməti sahəsində hazırladığı proqram təminatı (software) məhsuludur. Proqramın əsas məqsədi şirkətin bütün səviyyələrinin strategiyanın həyata keçirilməsi üçün səfərbər edilməsi və şirkətin strategiyaya uyğun formada effektiv idarə edilməsinə yardım göstərməkdir. "Proqramın əsas funksiyası qəbul edilmiş strateji qərarlarla gündəlik əməliyyat məlumatlarını əlaqələndirmək və şirkətin idarə edilməsində lazımi məlumatları rahat şəkildə menecerlərin istifadəsinə verməkdir". VBS proqramının əsasında Balanslaşdırılmış Göstəricilər Sistemi dayanır. Bu sistem dünyanın ən qabaqcıl 500 şirkətinin əksəriyyəti tərəfindən strateji idarəetmə sistemi kimi uğurla istifadə olunur. Bu sistemin tətbiqi ilə şirkətin bütün təşkilati səviyyələri və əməkdaşları strategiya ilə uyğunlaşdırılır və qısa müddət ərzində uğurlu nəticələr göstərməyə səfərbər edilir. Veritas Business Suite proqramının şirkətə verə biləcəyi əsas faydalar aşağıdakılardır: Veritas Business Suite proqramı hazırlanarkən Azərbaycanın biznes mühiti, onun üçün səciyyəvi idarəetmə və texniki məqamları nəzərə alınmışdır. Proqramın bütün mülkiyyət hüquqları Veritas Management Systems şirkətinə məxsusdur. Şirkət, istər Balanslaşdırılmış Göstəricilər Sisteminin tətbiq edilməsi, istərsə də Veritas Business Suite proqramının istifadəsi üçün tələb olunan bütün məsləhətləri və texniki dəstəyi həyata keçirir.
Masarena Sans
Karyerası
Masarena Sans Argentina yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Argentina yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını sonuncu, 12-ci yerdə başa vurdu.
Proprioseiopsis eurynotus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Barokko rəssamlığı
Barokko rəssamlığı — XlV-XVI əsrlər mədəniyyətindəki barokko dövrünə aid olan rəsm əsərləri. Bu cərəyan çox vaxt mütləqiyyət, əksreformasiya və katolik intibahı ilə əlaqələndirilsə də, Qərbi Avropanın mütləqiyyətçi olmayan və protestant dövlətlərində də barokko üslubunda əhəmiyyətli əsərlərin mövcudluğu barokkonun populyarlığını göstərir.
Barokko rəssamlığı insan və dünyanın harmoniyasını deyil, onların arasındakı ziddiyyətləri göstərməyə çalışır. Böyük Dünyanı birdəfəyə qavramaq heç də hamı üçün asan olmadığından rəssamlar simvolik obrazlardan, işarə və eyhamlardan istifadə edərək əsərin hüdudlarından kənarda olan məkanın bədii izahını verirdilər.
İtaliyada Barokko üslubu
250px|thumbnail|right 250px|thumbnail|right Barokkonun XVII əsr italyan incəsənətində, xüsusən memarlıq və heykəltəraşlığında hakim mövqe tutmasına baxmayaraq, realist üslub da özünəməxsus yer tuturdu. Bu üslub daha çox Avropa realist rəngkarlığının inkişafına misilsiz təsir göstərən Mikelancelo Merizi da Karavaconun əsərlərində öz ifadəsini tapırdı. İtaliyanın özündə Karavaconun çoxlu ardıcılları meydana gəldi ki, onları karavacoçular adlandırırdılar. Bununla bərabər, karavacopərəstlər İtaliya sərhədlərindən uzaqlarda da mövcud idi. O dövrün dahi rəssamlarından heç biri Avropa realist sənətində əsas mərhələ təşkil edən Karavacodan yan keçə bilmədi.
Karavaconun sərt pealizmi onun müasirləri, «yüksək sənət» təpəfdarları sarıdan başa düşülmürdü. Əsərlərinin bilavasitə təsir obyekti olan naturaya müraciət və onun izahının doğruluğu Karavacoya çoxlu düşmən qazandırmışdı. Bunların içərisində rəsmi şəxslər və ruhanilər də var idi. Karavaco sənətinin formalaşmasına XVI əsrin sonunda İtaliyada inkişaf edən parlaq və emosional ifadəli Venesiya rəngkarlığının ənənələri, həmçinin yaradıcılıq azadlığına can atan manyerizm güclü təsir göstərmişdi.
Karavaconın yaradıcılığında dini mövzular mühüm yer tutur. Məs. «Yudif və Olofern» (1599), «Fomanın inamı» (XVI əsrin 90-cı illərinin II yarısı), «Emmausda şam yeməyi» (1599). XVI-XVII əsrlər arasında Karavaco apostolların həyatına aid süjetlər əsasında 2 silsilə rəsmlər yaradıb. Bu əsərlərdən 3-ü apostol Matveyə həsr edilərək Romada San Luici dei Françezi kilsəsinin Kontarelli kapellası üçün çəkilmişdi (1597-1600). 1945-ci ildə bu əsərlərdən biri məhv olur. Karavaco daim məbədlər üçün sifarişlər alırdı. Santa-Mariya della Skala kilsəsinin mehrabı üçün çəkdiyi «Məryəmin ölümü» əsəri buna misaldır (1605-1606). «Apostol Matveyin çağırışı» (1599-1600), «Savlın dönməsi» (1600-1601), «İsanın tabuta qoyulması» (1604) və s. əsərlər də maraq doğurur.
Karavaco Avropa incəsənətində ilk dəfə olaraq dəzgah natürmortları yaratmağa başladı. Bütün bunlarla yanaşı, Karavaconu həmçinin rəngkarlıqda da barokkonun banisi hesab etmək olar, çünki barokko dili və barokkoya məxsus dünya duyumu ona yad deyil. Rəngkarlıqda barokko XVI-XVII əsrlərin 2 əsas bədii cərəyanın nəticəsi kimi yaranır. Bunlardan biri XVII əsrdə İtaliyanın ən məşhur rəssamı olan Karavaconun (1573-1610) sənəti ilə, digəri Karraççi qardaşlarının yaradıcılığı ilə bağlıdır.
Annibale və Aqostino Karraççi qardaşları 1585-ci ildə Bolonyada yaratdıqları üçün onların adı ilə bağlı olan cərəyan "Bolonya akademizmi" adlanır. Burada rəssamlar xüsusi proqram üzrə dərs alırdılar, onlara yalnız praktik deyil, nəzəri dərslər də, məs. perspektiv (mənzərənin uzaqdan görünüşü), anatomiya, tarix, mifologiya, antik rəsm və heykəllərin şəklinin çəkilməsi və s. də keçilirdi. Annibale Karraççi «qəhrəmanlıq peyzajı» janrının yaradıcısıdır. Bolonyalılar hesab edirdi ki, təbiət özü-özlüyündə natamam, qeyri-kamil olduğu üçün incəsənətdə təmsil edilə bilməz, bunun üçün o, müəyyən səviyyəyə çatdırılmalıdır. Məhz bu məqsədlə Annibale Karraççi özünün uydurduğu, ideallaşdırılmış təbiət yaradırdı. Beləliklə, Bolonya akademizminin əsas prinsipi naturanın patetizm və ideallaşdırma vasitəsilə təkmilləşdirilməsidir.
Rəngkarlıqda akademist cərəyan manyerizmə cavab kimi yaranmışdı. İtaliyada XVI əsrin 20-30-cu illərində yaranmış bu cərəyanın nəzəriyyəçiləri əsrin ortalarında olduqca böyük təsirə malik idilər. Onlar iddia edirdi ki, hamı üçün ümumi olan estetik ideal ola bilməz, sənətkar kortəbii şəkildə yalnız ilahi qüvvənin təsiri ilə yaradır. Bununla əlaqədar bədii təhsil də gərəksiz sayılırdı. Akademiya bu baxışları inkar edirdi. Ədəbi sənət idealının mövcudluğunu təsdiq edən Karraççi qardaşları bunun mənbəyini Antik və İntibah dövründə axtarırdı. Onlar təhsilə və intellektə də xüsusi fikir verir və məhz buna görə də tədris proqramlarına dünyəvi elmləri daxil edilmişdi. Karavaco bir çox məsələlərdə Bolonya akademizminin antipodu olsa da bu iki müxtəlif üslubun əsasında italyan barokkosu yaranır. Beləliklə, italyan barokko sənətkarları dünyanın mürəkkəb və sirlərlə dolu olmasını hamıdan əvvəl duydular. Onlar insanın nə qədər aciz, təbiətinin mürəkkəb və ziddiyyətli olduğunu, ali mənəvi dəyərlərə çatmaq yolunda onu hansı çətinlik və iztiradlar gözlədiyini göstərməkdən qorxmadılar. Mərkəzdə mövcud olan rəsmi barokko cərəyanı ilə yanaşı, XVII əsrdə İtaliyanın ucqarlarında realizm ənənələrini davam etdirən rəssamlar da var idi. Bunlardan ən istedadlısı yaradıcılığı sonrakı dövrdə də davam edən bolonyalı Cüzeppe Mariya Krespi idi (1664-1747).
İspaniyada Barokko üslubu
thumbnail|right XVI əsrdə dünyaya ağalıq edərək Niderland, Almaniya, İtaliyanı öz təsiri aliında saxlayan, Amerika müstəmləkələrini zəbt edən İspaniya özü heç nə istehsal etmədiyindən, tədricən artan yoxsulluq əhalinin qəzəbinə səbəb olurdu. XVI əsrdə Şimali Niderlandın (Hollandiyanın) ayrılması onun müflisləşməsinin başlanğıcı oldu. XVII əsrdə İspaniya artıq ikinci dərəcəli ölkələr sırasına keçdi. 250px|thumbnail|right İspan monarxiyası Fransadan fərqli olaraq mədəniyyəti öz qanadı altına ala bilmədiyindən rəssamlıq El Qreko, X.Ribyera, Surbaran, D.Velaskes, Murilyo və başqalarının simasında yüksək inkişaf səviyyəsinə çatdı. XVII əsrin sonunda incəsənətdə barokko üslubu bərqərar oldu.
XVI əsrin II yarısınadək ispan incəsənəti əsasən əyalət xarakteri daşıyıb. Rəngkarlıq İntibah dövrü sənətkarlarının zəif təqlidindən ibarət idi. İspan rəssamlarının çoxu antik irsə ehtiyat və qəzəblə yanaşaraq onu xristian ustalarına heç nə öyrətməyə qadir olmayan, yad, bütpərəst mədəniyyət hesab edirdilər. İspan rəngkarlığının fəaliyyəti inkvizisiya tərəfindən ciddi nəzarətdə saxlanırdı. Məsələn, çılpaq qadın bədəni çəkmək, Məryəm və digər müqəddəs qadınların təsvirlərində onların ayaqlarını göstərmək qadağan edilirdi. İspaniyaya İtaliyadan keçən manyerizm üslubu geniş yayılmağa başladı, hətta qotika qalıqları da saxlanmışdı. XVI əsrin sonunda milli realist incəsənətin dirçəlişi başladı. Bu, öz əksini hər şeydən əvvəl rəngkarlıqda tapdı.
II Filippin sarayında işləyən portretçi-rəssamlardan daha çox fərqlənənləri Sançes Koelyo və Pantoxa de la Krusdur. Kral ailəsindən olanların və əsilzadələrin portretlərini çəkməklə onlar ispan saray portretinin italyan və fransızlarınkından fərqlənən yeni tipini yaratdılar. İspan əsilzadələri öz süni ciddiliyi və lovğalığı ilə fərqlənirdi. Onlar gözəl təsvir olunmalarını tələb etmirdilər. Əksinə, özləri ilə öz olduqları kimi fəxr edirdilər. Eyni zamanda istəyirdilər ki, portret onların irqi ləyaqətlərini çox yüksək formada ifadə etsin.
Surbaran (1598-1664) yaradıcılığının yetkin dövründə əsasən monastırların sifarişi ilə müqəddəslərin həyatından olan süjetlərə monumental silsilələr işləyir. Belə əsərlərdən biri – bizədək çatmayan «Akvianlı Fomanın müq. Bonaventuraya baş çəkməsi» (1629) tablosudur. Digər əsərləri: «Müq. Lavrenti» (1636), «Müq. Kasilda» (1640), «Dörd qabla natürmort» (1632-1634), «Məryəmin yeniyetməliyi» (1660) və s.-dir. Diyeqo Velaskes (1599-1660). Bu rəssamın əsərləri XVII əsr İspan rəngkarlığının zirvəsi hesab edilir.
Əsas əsərləri: «Səhər yeməyi» (1617), o dövr ispan incəsənətitndə ilk çılpaq qadın təsviri olan «Venera güzgü qarşısında» (1650), «Saray xanımları» («Meninlər», 1656), «Toxucular» (1657) və s.-dir. Rəssam portretlərə daha çox üstünlük verirdi. Məs. «IV Filippin portreti», «İnfanta Ferdinandın portreti», «İnfanta Baltasura Karlosun atlı portreti» (1635), «Papa X İnnokentinin portreti» (1650), «İnfanta Marqarita» (1660).
Murilyo (1618-1862) janr rəngkarlığına daha çox fikir verirdi. Əsas əsərləri: «Oğlan itlə» (1650), «Meyvə satan» (70-ci illər) və s. Murilyonun ölümü ilə sanki ispan rəngkarlığı da öz fəaliyyətini dayandırdı.
Flandriyada Barokko üslubu
Hələ XVII əsrin əvvəllərində flamand incəsənəti orta əsrlərə məxsus dini forma və janrlarla həmişəlik vidalaşmışdı. Qeyri- dini janr və süjetlər geniş yayıldı: tarixi, alleqorik, mifoloji, portret, məişət, peyzaj və s. İtaliyadan əvvəlcə manyerizm, sonra Bolonya məktəbinin akademizmi və karavacizm daxil olur. Karavacizm və qədim niderland rəngkarlığının realist ənənələrinin qovşağından realist cərəyan və monumental barokko üslubu inkişaf edirdi. Niderlandın cənub hissəsi, indiki Belçika ərazisi olan Flandriyanın ən iri mədəni mərkəzi XVI əsrin II yarısından başlayaraq Antverpen oldu. Flamand incəsənəti hər şeydən əvvəl Rubensin adı ilə bağlıdır. Həmin dövrdə Flandriyada digər dahi rəssamlar yaşasalar da onlar «Rubens məktəbi» adı ilə tanınaraq, Rubens gunəşi ətrafında fırlanan planetlər kimi başa düşülür.
Flamand rəngkarlıq məktəbinin banisi olan Piter Paul Rubens (1527-1640) flamand barokko məktəbini İtaliyadakından sonra deyil, onunla paralel yaradıb. Flamand Barokkosu italyan barokkosundan getdikcə fərqlənməyə başlayır: flamand barokkosunda dini mövzular əvvəlcə azalır, sonra isə tamamilə yox olur. Rubens həm dini, həm də antik mifologiya süjetlərini eyni ustalıqla qələmə alırdı. Hər iki halda o, «bütpərəst» təsiri bağışlayırdı. Lakin Rubensin daimi və əsas sifarişçisi yezuit ordeni (cəmiyyəti) idi. Əsil barokko rəssamı kimi Rubens çılpaq və yarıçılpaq təsvirlər yaradırdı. Çılpaq qadın bədənini isə o, xüsusi ustalıqla yaradırdı. Rubensin Antverpen mərhələsinə aid olan ilk əsərlərində Venesiya və Karavaco təsiri duyulur. 1630-cu ildən sonra Rubens yaradıcılığının yetkin dövrü başlayır. Bu tarix onun I arvıadı İzabella Brantın ölümü və onun Yelena Fourmenlə evlənməsi ilə başlayır. Dünyaya 3 mindən çox əsər bəxş edən Rubensin ən məşhur əsərləri bunlardır: «Persey və Andromeda» (1620-1621), «Levkippin qızlarının oğurlanması» (1619-1620), «Yunanların amazonkalarla döyüşü» (1615-1619), «Arvadı İzabella Brant ilə avtoportreti» (1609), «Yelena Fourmen uşaqları ilə» (1636), «Şuba» (1638-1640), «Ər-arvad Rubenslərin portreti» (1631), «Göldən qayıdan kəndlilər» (1635), «Kəndli rəqsi» (1636-1640), «Qulluqçu İnfanta İzabellanın portreti» (1625), «Mariya Mediçi və Fransa kralı IV Henrixin kəbini» (1622-1625), «Mariya Mediçinin tacqoyma mərasimi» (1622-1625) və s.
Van Deyk (1599-1641) Rubensin yaxın köməkçisi idi. Flamand realizminə sadiq qalan rəssam XVII əsrin II yarısında kübar cərəyanın inkişafına təkan verdi. Əsas əsərləri: «Ailə portreti» (1618, 1626), «Müq. Martin və dilənçilər» (1620-1621), «Tikanlı bitkidən tacqoyma» (1620), «Filipp de Rua, Sinyor de Ravelin potrteti» (1630), «Filadelfiya və Yelizaveta İortonun portreti» (XVII əsrin 30-cu illərinin II yarısı), «Tomas Çaloneranın portreti» (1630), «Kişi portreti» (1620), «Mariya Luiza de Tassisin portreti» (1627-1632), «I Karlın portreti» (1635), «Avtoportret» (XVII əsrin 20-ci illərinin sonu – 30-cu illərinin əvvəli), «Markiza Balbinin portreti» (1622-1627), «Tomas İortanın portreti» (30-cu illərin II yar.) və s.
Yakob Yordans (1593-1678) dini və mifoloji süjetləri xoşlayır, yaradıcılığında karavaco təsiri duyulurdu. Əsas əsərləri: «Satir kəndlilərin qonağıdır» (1620-ci il. Satir – qədim yünan mifologiyasında məhsuldarlıq allahı, üzümçülük və şərabçılıq allahı olan Dionisin köməkçisi- S.Ş.), «Paxla kralı bayramı» (1638), «Kral içir» (1656), «Dioqen» (1643), «İordanslar ailəsi» (1621), «Paxla kralı» (1638) və s.-dir. XVII əsrdə natürmort müstəqil janra çevrildi. Monumental dekorativ natürmortun ən parlaq nümayəndəsi Frans Sneyders (1579-1657) idi. «Qu quşu ilə natürmort», «Meyvə piştaxtası», «Balıq piştaxtası» onun əsas əsərlərindəndir.
Monumental rəngkarlıqla yanaşı Flandriyada dəzgah rəngkarlığı da inkişaf edirdi ki, bunun da ən populyar janrı məişət janrı idi. Çox da iri həcmli əsərləri olmayan Brauver (1605-1632) əsasən «Kart oyunu zamanı dua», «Donuzların kəsilməsi bayramı», «Acı dərmanlar», «Xoşagəlməyən atalıq borcu», «Çiyində cərrahiyyə əməliyyatı», «Kiçik yeməkxana səhnəsi» (1631), «Kvartet» və s. əsərləri ilə tanınır. XVII əsrin II yarısında flamand rəssamlığının məzmunu məhdudlaşır. İdeallaşma tendensiyaları artır. Bu baxımdan Kiçik David Tenirsi göstərmək olar. Xalq bayramları onun ən çox sevdiyi mövzudur. «Kənd bayramı» (1646), «Brüssel ətrafında mənzərə» və s. onun əsas əsərləridir.
Hollandiyada Barokko üslubu
Realist holland incəsənəti italyanlaşan cərəyanla və manyerizmlə mübarizədə formalaşırdı. Holland incəsənətinin formalaşmasının 1609-1640-cı illəri əhatə edən ilk mərhələsində realist tendensiya daha çox portret və məişət janrında özünü gösiərir. Frans Hals (1580-1666) holland realist portretinin banisidir. Onun portretləri mövzu və obraz cəhətdən rəngarəngdir. Qrup portretləri də rəssamın yaradıcılığında mühüm rol oüynayır. Məs. «Qocalar evi naibinin portreti». Ən məşhur əsəri «Qaraçı qız»dır (1630).
Rembrandt (1606-1668) – Dünya rəngkarlığının zirvələrindəndir. «Həkim Tulpun anatomiya dərsi» (1632) əsərindəki obrazlar Halsın qrup portretlərindən fərqlənərək eyni hüquqa malik deyil. Burada bütün personajlar psixoloji cəhətdən Tulpa tabedir. Rembrandt bir-birinin ardınca iri həcmli dini kompozisiyalar işləyir. Məs. «İbrahimin qurban kəsilməsi» (1635). O, tez-tez Saskiyanı və oğlunu təsvir edir. Məs. «Saskiyanın portreti» (1634), «Avtoportret» (1634).
Daha məşhur əsərləri «Danaya» (Əsərin üzərində müəllif tərəfindən 1636-cı il göstərilib, lakin belə hesab edilir ki, bu əsər son dövrə aiddir. 1936-cı ildə Ermitajın laboratoriyasında əsəri rentgen şüaları vasitəsilə tədqiq etdikdən sonra qərara gəldilər ki, əsər doğrudan da 30-cu illərdə çəkilib, lakin 10 ildən sonra rəssam özü onun üzərində yenidən işləyib), «Gecə qarovulçusu», «Müqəddəs ailə» (1645), «Xəstələri dirildən İsa» (1649), «Xendrikke pəncərə önündə», «Avtoportret» (1652), «Xendrikke Stoffelsin portreti» (1656-1657), «Yəhudi gəlini» (1666), «Səfil oğulun qayıtması» (1668-1669) və s.-dir. Sonuncu əsər rəssamın yaradıcılığının sonu, «Titusun portreti» (1656) isə gənc yaşında ölmüş oğlunun şəkli olub, dünya incəsənətində ən gözəl gənc oğlan portretidir. Dünyaya 650 əsər bağışlayan rəssam həyatdan yoxsulluq içərisində gedir. Yan Vermeyer (1632-1675) Hals və Rembrandtdan sonra 3-cü Holland rəssamıdır (bəzi ədəbiyyatlarda rəssamın adı Vermer kimi işlədilir). Onun bədii irsi o qədər də zəngin deyil, çünki rəssam hər əsəri üzərində uzun müddət işləyirdi. Delfli rəssamın müəlliminin kim olması məlum deyil. Əsas əsərləri: «Aradüzəldənin yanında» (1656), «Qız məktubla» (1657), «Mirvari sırğalı qız», «Hərbçi və gülən qız» (1657), «Qulluqçu süd dolçası ilə» (1658), «Delft mənzərəsi» (1660), «Sevgi məktubu» (1667), «Rəngkarlıq sənəti» (1656-1667) və s.-dir. Rəssam ömrü boyu cəmi 40-a yaxın əsər yaradır və onların heç birinə tarix qoymur. Tədqiqatçılar bunu təqribi müəyyən edib. XVII əsr Holland ustalarının sənəti Avropa rəngkarlığına güclü təsir göstərdi. İngiltərə ilə müharibələrdən xeyli zəifləyən Hollandiya öz gücünü həm iri ticarət dövləti kimi, həm də zəngin bədii mərkəz kimi itirməyə başladı.
Beləliklə, XVII əsrdə Avropanın kapitalizm yolu ilə inkişaf edən İtaliya, İspaniya, Flandriya və Hollandiya kimi ölkələri mədəniyyət tarixini, xüsüsən də bədii mədəniyyəti əsrarəngiz gözəlliklərə malik olan sənət əsərləri ilə zənginləşdirdilər. Bu prosesdə barokko üslubu həlledici rol oynadı.
Fon emalı
Fon emalı – əsas (öncəlikli) məsələnin emalı zamanı yaranan qısamüddətli fasilələrdə bəzi əməliyyatların yerinə yetirilməsidir. Fon emalına misal olaraq sənədin çapı əməliyyatını göstərmək olar. Fon proqramı fon rejimində yerinə yetirilən, yaxud yerinə yetirilə bilən proqramdır.
Zoğalkimilər
Zoğalkimilər — ikiləpəlilər sinfinin zoğalçiçəklilər dəstəsinə aid bitki fəsiləsi. Bu fəsiləyə 2 cins və 85-ə yaxın ağac və kol bitkisi növü daxildir.
Alanis Morissett
Alanis Nadin Morissett - (1 iyun 1974) Kanada və Amerikalı müğənni, bəstəkar, gitaraçı, prodüser və aktrisadır. Alanis 16 Juno mükafatının, 7 Qremmi mükafatının sahibidir. O, 2 dəfə Qızıl Qlobus mükafatına namizəd göstərilmişdir.