cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Energetik içki
Səhhətə təsiri
Bəzi mənbələrdə göstərilir ki, energetik içkinin həddindən artıq və ya təkrar istifadəsi ürək problemlərinə (aritmiya və ürək ağrıları) və psixi xəstəliklərə (narahatlıq, fobiya) gətirib çıxara bilər,. Avropada tərkibində taurin və kofein olan energetik içkilər idmançıların ölümünə səbəb olması barədə məlumatlar var. 2007-ci ildə Journal of the American Heart Association qeyd edir ki, yalnız kofeinin miqdarı yeganə təsiredici amil deyil, içkinin tərkibindəki digər inqrediyentlər qarışığı içkini daha təhlükəli edir, belə işkilər — tərkibində bir neçə inqrediyentlərin qarışığı olan işkilər tərkibində stimulyant kimi yalnız kofein olan içkilərdən daha təhlükəlidir; tədqiqatlarda qeyd olunmuşdu ki, həmin inqrediyentlərin hansı birinin daha təhlükəli olduğunu müəyyən etmək üçün bu maddələr fərdi surətdə tədqiq edilməlidir.
Tədqiqatlar göstərir ki, energetik içkilərlə əaləqar təcili tibb yardımına müraciətlərin artması müşahidə olunur. 2005-ci ildə ABŞ-də energetik içki istehlakı ilə əlaqədar 1494 təcili yardım çağırışı olduğu halda, 2011-ci ildə 20783 fövqəladə tibbi vəziyyət energetik içkilərlə əlaqədar olub, təhlükəya məruz qalmış xəstələr arasında kişilərin sayı daha çox olub ki, bu da qadınlara nisbətən kişilərin energetik içkilərə  daha meylli olması və kişilərin daha çox içki istehlak etməsi ilə izah olunur. Araşdırmalar göstərir ki, energetik içkilərlə əlaqədar səhhətdə problemin yaranmasına, əsasən, həmin içkilərə mənfi reaksiyalar səbəb  olur. 2011-ci ildə energetik içkilərlə əlaqədar xəstəxanaya 14042 müraciət olub .Bu kofeinli içkilərdən sui-istifadə də əksər hallarda təcili yardım ziyarətinə səbəb olur. 2011-ci ildə energetik içkilərdən sui-istifadə səbəbindən tibb məntəqələrinə 6090 nəfər xəstə daxil olub. Xəstələrin 42% -i energetik içkini başqa bir stimulyantla qarışdırdığını bildirib, digər 58%-i isə yalnız energetik içki qəbul etdiklərini bildirib
Bir sıra tədqiqatlarda göstərir ki, energetik içkilər dərman vasitəsi ola bilər.
İstifadə dairəsi
Energetik içkilər gənclər üçün cəlbedici olur. İstehlakçıların təxminən 66 faizi 13 və 35 yaş arasındadır, kişilər isə energetik içki bazarının təxminən 65 faizini təşkil edir. Pensilvaniyada 2008-ci ildə keçirilmiş ümummilli sorğunun nəticələri göstərdi ki, 21-30 yaşları arasında respondentlərin 20 faizi hələ orta məktəbdə və ya kollecdə təhsil alarkən daha çox oyaq qalmaq və dərslərini hazırlamaq üçün energetik içkilərdən istifadə edib; respondentlərin 70 faizinin tanışları arasında təhsil almaq və ya işləmək üçün daha çox oyaq qalmaq məqsədilə energetik içki istifadə edənlər var.
2012-ci ildə ABŞ-də Packaged Facts tərəfindən energetik içki istehlakçıları barədə müxtəlif aspektlər üzrə aparılmış araşdırmalar göstərdi ki, energetik içkiləri ən çox istifadə edən demoqrafik qruplar aşağıdakılardır:
Satış həcmi
thumb|right|300px|Energetik içki reklam edən avtomobil
Euromonitor marketinq araşdırmalar firmasının apardığı hesablamalara əsasən, dünya energetik içkilər satışı 1999-cu ildə 3,8 milyard dollar (ABŞ) təşkil edib və bu dəyər 2013-cü ildə 27,5 milyard dollara (ABŞ) çatıb
2000-ci ildə ABŞ-nin energetik içki bazarı 350 milyon ABŞ dolları təşkil edib və Packaged Facts (ABŞ) şirkətinin məlumatlarına əsasən, 2008-2012-ci illər arasında ABŞ-də istehsal artımı 60 faiz olub, 2012-ci ildə ABŞ-də energetik içkilərin ümumi satış həcmi 12,5 milliard dollardan çox təşkil edib. 2012-ci ildə ən çox satılan iki ən yaxşı marka Red Bull və Monster olub, ABŞ energetik içki satışının təxminən 80%-i məhz bu içkilərin payına düşür. 2014-ci il üzrə isə energetik içki satışı 1 milyard ABŞ dollarından artıq təşkil edib.
Qanunla tənzimləmə
18 yaşlı irland idmançısı Ross Kuninin 4 banka energetik içki qəbul edərək basketbol oynadıqdan bir neçə saat sonra keçinməsi Fransa bazarında Red Bull energetik içkisinə qarşı mənfi münasibət yaratdı. Bu qadağa ilə əlaqədar işə 2004-cü ildə Avropa məhkəməsində baxıldı və nəticədə qadağa aradan qaldırıldı. Bir vaxtlar Norveç dövlətində də Red Bull içkisinə icazə verilmirdi, son zamanlar bu qadağalar bir qədər yumşaldılıb, 2009-cu ilin may ayından Red Bull içkisinin Norveçdə satışı qanunidir, sadəcə B vitamininin (B6) miqdarı azaldılıb. Birləşmiş Krallıq bu içkinin tərkibini tədqiq edib, bu içkinin satışı qanunidir, amma onun uşaqlar və hamilə qadınlar tərəfindən içilməsinə qadağa qoyub.
2009-cu ildə Kolumbiyada Sosial Müdafiə Nazirliyi 14 yaşına çatmamış şəxslərə energetik içkilərinin satışını qadağan etdi.
2009-cu ildə İngiltərənin Hov şəhərində yerləşən bir məktəb yerli mağazalara tələbələrə energetik içki satmaması barədə müraciət etdi. Baş müəllim Malvina Sanders əlavə edib ki, "bu, bir ehtiyat tədbiri idi, çünki bütün tədqiqatlar göstərir ki, yüksək enerjili içkilər gənclərin sinifdə diqqətini toplamasına təsir göstərir". Əldə edilən razılığa görə, supermarketin yerli şöbəsi tələbələrə bu məhsulları almamaq barədə plakatlar nümayiş etdirir. Oxşar tədbirlər İngiltərənin Oxted şəhərində məktəb tərəfindən də həyata keçirilib, tələbələrə energetik içki qəbulu qadağan edilmiş və valideynlərə bu barədə məktub göndərilmişdir.
Bayram Qasımov
Bayram Arzu oğlu Qasımov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Energetik içki
Qanunla tənzimləmə
2012-ci ilin noyabr ayındaÇeçenistan Respublikasının (Rusiya Federasiyası) prezidenti Ramzan Kadırov energetik içki satışının qadağan edilməsi barədə qanun layihəsi yaratmaq barədə qərar verdi - "sərxoş edici vasitə" kimi bu içkilər "müsəlman bir cəmiyyətdə qəbul edilə bilməz". Kadırov 2012-ci ildə belə içkilərin içilməsi nəticəsində zəhərlənmə hadisələri (bir ölüm hadisəsi və 530 xəstəxanaya müraciət)  barədə xəbərdar etdi. Rusiyanın Baş sanitariya inspektoru Gennadiy Onişenko da energetik içki qəbuluna analoji münasibət bildirmişdir.
Bayram Qasımov
Həyatı
Bayram Qasımov 2001-ci il martın 21-də Gədəbəy rayonunun Novoivanovka kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgər olan Bayram Qasımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Bayram Qasımov oktyabrın 5-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Gədəbəy rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bayram Qasımov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Energetik içki
Qanunla tənzimləmə
2014-cü ilin may ayında Litva ölkədə 18 yaşından aşağı həddi-buluğa çatmayanlara energetik içkilərin satışı qadağa edilən ilk dövlət oldu (qanun həmin ilin noyabr ayından etibarən qüvvədədir). Energetik içki — tərkibində kofeinin miqdarı ən azı 150 mq/l olan hər hansı bir içki kimi təsvir edilir.
Bayram Qasımov
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bayram Qasımov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Energetik içki
Qanunla tənzimləmə
2016-cı ilin iyun ayında həmçinin Latviyada da 18 yaşına çatmamış insanlara tərkibində kofein və ya taurin və guarana kimi stimulyantlar olan energetik içkilərin satışı qadağan edilmişdir.
Bayram Qasımov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bayram Qasımov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bayram Qasımov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qreqin gündəliyi
Qreqin gündəliyi — amerikalı yazıçı və karikaturaçı Cef Kinni tərəfindən yaradılmış uşaq kitabı seriyası və media franşizası. Kitabda həyatını gündəlikdə təsvir edən orta məktəb şagirdi Qreq Hefflinin hekayəsindən bəhs edilir.
Kinni kitabı nəşriyyata təqdim etməzdən əvvəl üzərində səkkiz il işləmişdi. Kitab nəşr olunmazdan əvvəl ilk olaraq 2004-cü ildə FunBrain ilə əməkdaşlıqla Diary of a Wimpy Kid-in onlayn versiyası buraxıldı. Bu onlayn versiya 2004-cü ilin sentyabrından 2005-ci ilin iyununa qədər gündəlik buraxılışlardan ibarət idi və 2009-cu ilə qədər 20 milyona yaxın baxış əldə edərək əhəmiyyətli dərəcədə populyarlıq qazandı.
Onlayn oxucuların çap versiyasına artan tələbi ilə əlaqədar olaraq, Kinni 2006-cı ilin fevralında Nyu-Yorkda keçirilən komikkon zamanı Abrams Books ilə müqavilə imzaladı. Diary of a Wimpy Kid seriyasındakı ilk kitab 2007-ci ilin aprelində işıq üzü gördü və dərhal uğur qazandı. Time jurnalı Kinnini tanıdı və onu 2009-cu ilin aprelində Time 100 siyahısında ən nüfuzlu insanlardan biri adlandırdı.
O vaxtdan bəri seriyanın cəmi on yeddi kitabı buraxıldı. Bundan əlavə, Rowley Jefferson personajından bəhs edən spin-off seriyasının 2021-ci ilə qədər üç kitabı var. 20th Century Studios kino şirkəti 2010-cu ildən 2017-ci ilə qədər kitaba uyğunıaşdırılmış dörd film istehsal etdi, həmçinin 2020-ci illərin əvvəllərində iki animasiya filmi də çəkilmişdir.
The Diary of a Wimpy Kid kitabları onlayn versiyanın buraxılmasından sonra müsbət rəylər aldı və xeyli kommersiya uğuru qazandı. 2022-ci ilə qədər seriyanın qlobal satışları 275 milyon nüsxəni keçərək onu bütün zamanların ən çox satılan dördüncü kitab seriyasına çevirdi.
Andre Deren
Andre Deren — Fransız rəssam, qrafik rəssamı, teatr tərtibçisi, heykəltaraş, keramikaçı.
Bioqrafiya
O, E. Karyeranın (1898–1899) sinfində Parisdə Julian Akademiyasında (1904) təhsil almışdır. Rəssamın formalaşması onun yoldaşı Mauris de Vlaminka və daha sonra ona böyük təsir göstərən Henri Matisse tərəfindən təsirləndi. Orduda uzun bir xidmətdən sonra (1900–1904), sənətçi iki il (1905–1906) Böyük Britaniyaya yola düşdü. Fauvizmin ruhunda hazırlanmış bu mənzərələr təbiət həyatının gərginliyini çatdırmaq istəyi ilə doludur; onların dekorativ effekti təmiz kontrast rənglərin böyük yamalarından olduqca gərgin səslərə əsaslanır (Londra Limanı, 1906, Tate Gallery, London). Şəkillər dərin Autumn Salon 1905-də ictimaiyyətin diqqətini çəkdi.
Sen (En)
Sen  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. İzernor kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Nantyua.
INSEE kodu — 01067.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 265 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 170 nəfər (15-64 yaş) arasında 129 nəfər iqtisadi fəal, 41 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75.9%, 1999-cu ildə 78.3%). Aktiv sakinlərdən 129 nəfəri (66 kişi və 63 qadın) çalışdı, işsizlər yox idi. Aktiv olmayan 14 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 10 nəfər təqaüdçü, 17 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Estoniyada katolisizm
thumb|300px|Tallinndəki Müqəddəs Pyotr və Paul Katedrali Estoniyada katolisizm — Estoniyadakı katolik kilsəsi dünya katolik kilsəsinin bir hissəsidir.
2000-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, ölkədə özünü xristianlığın katolik qolunda etiqat etdiyini deyən 5745 nəfər, yəni əhalinin təxminən 0,5%-i vardır. Catholic-hierarchy.org saytı 2008-ci il üçün eyni rəqəmi göstərir.
Tarix
XVI əsrin birinci yarısında müasir Estoniya ərazisində reformasiya hərəkatı geniş vüsət alır və katolikliyin təsiri azalmağa başlayır. Həmin əsrin ikinci yarısında demək olar ki, bütün Estoniya isveçlilər tərəfindən fəth edilir, bundan sonra katoliklik tamamilə qadağan edilir və lüteran rəsmi kilsə olur. 1559-1645-ci illərdə müasir Estoniya ərazisində katoliklik yalnız o zaman Katolik Birliyinə aid olan cənub bölgəsində mövcud idi.
thumb|right|300px|Müqəddəs Birgitta monastırının xarabalıqları 1710-cu ildə Şimal müharibəsi nəticəsində Estoniya Rusiya imperiyasının hakimiyyəti altına düşür. Estoniya torpaqlarının Rusiya imperiyasına birləşdirilməsindən sonra I Pyotr alman aristokratiyasının İsveç hakimiyyəti altında itirdikləri hüquqlarını, o cümlədən vicdan azadlığını bərpa edir. 18-ci əsrin sonlarında Estoniyada 300-ə yaxın katolik var idi, onların əksəriyyəti alman zadəganları olur. XIX əsr Estoniyada katolik inancının nisbi dirçəliş dövrü olur. 1845-ci ildə Tallində, 1899-cu ildə Tartuda kilsə təqdis olunur. 1905-ci ildə II Nikolay Rusiya imperiyasında katolik kilsələrinin açılmasını xeyli asanlaşdıran Dini Tolerantlıq Manifestini imzalayır. Artıq XX əsrin əvvəllərində Valqa və Narvada katolik kilsələri qurulur. 1918-ci ildə ölkə müstəqillik əldə etdikdən sonra dövlət vətəndaşların vicdan azadlığını təmin edir. Müqəddəs Taxt-Tac Estoniyanı 10 oktyabr 1921-ci ildə tanıyır. 1924-cü ildə Estoniyada 2535 katolik yaşayırdı. Onlar 3 kilsəyə qruplaşdırılır: Reval (983 nəfər), Narva (269 nəfər) və Tartu (218 nəfər). 1933-cü ildə Estoniya ilə Vatikan arasında əlaqələr qurulur: Litvada Nunsio Antonino Arata (1935-ci ilin iyulundan nuncio) Vatikanın Estoniyadakı müvəqqəti işlər vəkili, Otto Strandman isə Estoniyanın Vatikanda səfiri olur. 1924-cü ildə Estoniyanın Apostol İdarəsi qurulur. 1931-1942-ci illərdə ona Eduard Profitlix rəhbərlik etmişdir. 1936-cı ildə o, ilk Estoniya katolik yepiskopu olur. Eduard Profitlix 1942-ci ildə sovet həbsxanasında vəfat edir və hazırda onun kanonlaşdırılması prosesi gedir. 1932-ci ildə Profitliç keşişlərin hazırlanması üçün internat məktəbi açılır. 1936-cı ildə katoliklik artıq Tallinndəki beş məktəbdə və Pryanudakı iki məktəbdə tədris olunurdu.
1940-cı ildə Estoniya SSRİ-yə birləşdirilən zaman ölkədə 5 minə yaxın katolik var idi. Sovet dövründə Estoniyadakı katolik kilsəsi digər dini cərəyanlar kimi repressiyalara məruz qalır. İki kilsə istisna olmaqla, bütün kilsələr bağlanılır, bir çox keşiş həbsxana və düşərgələrdən keçir.
25 sentyabr 2018-ci ildə Roma Papası Fransisk Estoniyaya səfər edib. Katolik Kilsəsinin başçısı Tallinin Azadlıq Meydanında 12 000-ə yaxın adamın qeydiyyatdan keçdiyi bir ayin keçirir.
Hazırkı vəziyyət
thumb|Tartudakı katolik kilsəsi
Estoniyadakı katolik kilsəsi təşkilati olaraq Estoniyanın Apostol İdarəsində birləşmişdir. 2008-ci ilə kimi ölkədə 5745 katolik, 14 keşiş, 4 rahib, 20 rahibə və 9 kilsə var idi. 2005-ci il aprelin 1-dən Apostol Administrasiyasına Filip Jan-Şarlz Jurdan rəhbərlik edir. Estoniya Apostol Administrasiyasının Katedrali Tallinndəki Müqəddəs Pyotr və Paul kilsəsidir.
2000-ci il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, eston katolikləri milliyyətlərinə görə belə bölünürdü: estonlar - 1736, polyaklar - 867, belaruslar - 831, litvalılar - 749, ruslar - 713, ukraynalılar - 290, latışlar - 187, finlər - 187, almanlar, digərləri — 227.
Tallinn, Tartu, Pryanu, Valqa, Ahtme, Narva, Sillamäe, Rakvere və Kiviılidə katolik kilsələri vardır. Tallin həm də ölkədə inzibati cəhətdən Ukrayna Yunan Katolik Kilsəsinə aid olan yeganə Yunan Katolik kilsəsinin mərkəzidir.
Ölkədəki ən məşhur katolik binası 1407-ci ildə tikilmiş və 16-cı əsrdə rus qoşunları tərəfindən Livoniya müharibəsi zamanı dağıdılmış Müqəddəs Birqitta monastırıdır. 2001-ci ildə qədim monastırın xarabalıqlarının yanında, hazırda 8 Briqitta rahibəsinin yaşadığı yeni bir monastır binası tikilir.
Vest-Hind şirkəti
Vest-Hind şirkəti — müstəmləkə dövrünün Avropa ölkələrindəki bir sıra ticarət cəmiyyətlərinin adı:
Ravand (Xoy)
Ravand — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 236 nəfər. yaşayır (52 ailə).
Çiyin sümüyünün sınıqları
Çiyin sümüyünün sınıqları — mexaniki təsirin xarakterindən asılı olaraq (qabağa uzadılmış əlin və bədənə sıxılmış əlin üstünə yıxıldıqda) çiyin sümüyü baş hissəsində, üst 1/3, orta 1/3 hissədə sına bilər, lakin iri damarların və sinirlərin zədələnməsi ehtimalı olan daha təhlükəli sınıqlar çiyin sümüyünün aşağı hissəsindədir.
Çiyin sümüyünün sınıqlarının əlamətləri
Sınığın istiqamətindən asılı olaraq əlamətlər:
Yalnız uşaqlarda sınıqlar zamanı çiyin sümüyünün sınıqlarında sınmış sümük fraqmentləri istiqamətini dəyişmir ("yaşıl budaq tipi") və yuxarıda göstərilən əlamətlər inkişaf etmir. 275px|thumb|right
İlk yardım
Sınıq yerindən asılı olmayaraq çiyin sınıqlarında nəqliyyat immobilizasiyası üçün standart şina ilə iki taxta parçasından istifadə etmək olar; birini qoltuqaltı nahiyədən, digərini-yuxarıda əks tərəfdən qoyurlar. Bintləmə zamanı köməkçi zədələnmiş əli 900 bucaq altında əyərək, ətrafı azca bədəndən kənarlaşdırıb bu vəziyyətdə saxlayır, sonra çiyin nahiyəsini–döş qəfəsində, mil-bilək sümüyünü qarın nahiyəsinin yuxarı hissələrində bənd edərək, əli gövdəyə bintləyirlər. Şina qoyulmuş əlin ləçəkvari sarğıdan salınması məqsədəuyğun deyil, ona görə ki, o çiyin oynağının lazımi qədər hərəkətsizliyini təmin etmir.
Sürü (teleserial, 2023)
Sürü — Canin Nabers və Donald Glover tərəfindən yaradılmış amerikan qorxu-komediya serialı. Serialda pop ulduzunun böyük pərəstişkarı olan Drenin (Dominik Fişbek) başına gələn hadisələrdən bəhs edilir.
Süjet
Teleserialda məşhur müğənni Ni'Jahın "Sürü" kimi bilinən fandomunun üzvü olan Dredən bəhs edilir.
Kam (Xoy)
Kam - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 20 nəfər. yaşayır (4 ailə).
Killing Me Softly With His Song
Killing Me Softly With His Song — bəstəkarı Çarlz Foks, söz müəllifi isə Norman Gimbel olan mahnısı.
Lori Liberman versiyası və mübahisəli mənşəyi
1971-ci ildə ilk çıxan yazdırmasında mahnını ifa edən Lori Liberman iddia edir ki, orijinal şeiri Don Maklinin Empty Chairs mahnısının təsirində özü yazıb. Onun sözlərinə görə, sonra o, bu məlumatı Gimbela verib. O isə, duyğularını alıb, onlardan mahnı sözlərini yazmış. Bundan sonra isə Gimbel bu sözləri onların üçün musiqi yazan Foksa verib.
Norman Gimbelın sözlərinə görə, o, bəstəkar Lalo Şifrin ilə tanış olduqdan sonra, onnan birlikdə Şifrinin müxtəlif filmləri üçün mahnıları yazmağa başlayıb. Gimbel ilə Şifrin birlikdə Brodvey üçün bir müzikl yazmağa istəyirdilər. Gimbeldə ideya yaratmaq üçün, Şifrin ona Xulio Kortasarın Xana-xana oyunu romanı oxumağa verib. Kitab heç vaxt müzikla çevirilməmişdi, lakin ikinci fəsilində rəvayətçi özünü bir barda oturub, Amerikan dostu olan pianoçunun kill us softly with some blues mahnısını qulaq asaraq təsvir edir. Gimbel bu ifadəni öz fikir kitabına yazdırıb və orada blues sözünü girdə mötərizəyə qoyub, əvəzinə song sözünü yazmış.
Roberta Flek versiyası
Roberta Flek ilk dəfə mahnını təyyarədə eşidib. Orada Liberman versiyası uçuşun audio proqramında var idi. Flek xatırlayır ki, mahnı adını görən kimi, sitat:
Bundan az sonra, Flek Yamaykanın paytaxtı olan, Kinqston şəhərində yerləşən Tuff Gong studiyasında öz qrupu ilə mahnını məşq edib, lakin hələ onu yazdırmadı.
1972-ci ilin sentyabrında, Flek Marvin Gey konsertinin açılışda iştrak edirdi. Gey ona əlavə bir mahnı oxumağa məsləhət verib. Flekın sözlərinə görə, o ona işlədiyi Killing Me Softly... mahnıdan deyib, Gey isə deyib, Elə bunu, yavru cavab verib. Beləliklə, Flek bu mahnını tamaşaçıların qabağında Kaliforniya ştatının Los Ancelis şəhərində yerləşən Qriffit Parkının Yunan Teatrında ifa edib. Sonra, Gey onla yaxınlaşıb, dedi ki, Yavru, bu mahnını yazmaqdan öncə, onu daha canlı ifa etmə.
1973-cü ilin yancarında üzə çıxan Flekın versiyası fevral ilə mart aylarında, ümumilikdə 5 qeyri-müntəzəm həftə Billboard Hot 100 hit paradında birinci yeri saxlayırdı. Bu həmin ildə çıxan maxnıların arasında ən uzun göstəricidir. Birinci yerdə 4 müntəzəm həftədən sonra, The O'Jays qrupunun Love Train mahnısı onu ikinci yerə köçürüb. Beləliklə, Billboard onu 1973-cü ilin mahnıların arasında 3-cü yerdə yerləşdirib.
Çarz Foksun sözlərinə görə Flek versiyası daha uğurlu olmuş, çünki Libermanın versiyasından yanaşı o, "daha cəld olmuş və o [Roberta Flek] ona [mahnıya] orijinalda olmayan günclü fon ritmi verib".
Fugees versiyası
Fugees hip hop qrupu bu nahnını qısacan Killing Me Softly adı altında The Score albomu üçün yazdırdılar. Lorin Hill onu baş vokalçı kimi oxuyurdu. Bu versiya ABŞ-da Hot 100 Airplay hit paradda ikinci yerə çata bilib. O, Böyük Britaniyanın hit paradlarında yüksək yerləri alıb, ölkənin 1996-cı ilin ən satılan sinqlı olmuş. Britaniyada onun 1,36 milliondan çox nüsxəsi satılıb. Qrupun yazması 1997-ci ilin vokal ilə duet və ya qrupun ən yaxşı R&B nümayişi üçün Qremmi mükafatını, klipi isə ən yaxşı R&B videosu üçün MTV Musiqi Videosu mükafatı alıb.
Əvvəl Fugees mahnı sözlərini dəyişib, onu anti-narkotik və anti-yoxsuzluq mahnısına çevirmək istəyirdilər. Lakin, Norman Gimbel ilə Çarlz Foks buna qarşı çıxdılar.
Musiqi videosunun rejissoru Asuad Ayind idi. Orda Roberta Flek də bir rol oynamış.
İqtisadi araşdırmalar (jurnal)
İqtisadi araşdırmalar (qısa adı: İAJ) — Azərbaycanda nəşr olunan elmi məqalələr — elmi əsərlər toplusu olan beynəlxalq jurnal.
Dövlət qeydiyyatı
"İqtisadi araşdırmalar" (İAJ) elmi məqalələr — elmi əsərlər toplusu olan beynəlxalq jurnal 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasında təsis edilmiş və 23.06.2017 ci ildə 4124 qeydiyyat nömrəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Jurnal barədə
"İqtisadi araşdırmalar" jurnalı (İAJ) müstəqil beynəlxalq, resenziyalı elmi jurnaldır. Jurnalın ölkə daxili və eyni zamanda beynəlxalq miqyasda rəqabətliliyinin artırılması, dünyanın aparıcı ölkələrinin elmi ictimaiyyətində maraq doğurması jurnalın qarşısında duran ən vacib məsələlərdəndir. Bu istiqamətdə tədbirlər planı hazırlanıb və mərhələli şəkildə işlərin intensivliyinin artırılması nəzərdə tutulmuşdur.
Bloqosfer (tədbir)
Forum Azərbaycanda 2010-cu ildən etibarən keçirilir. 2011-cci ildə Bloqosferdə 130-dan çox mütəxəssis iştirak etmişdir.
Xarici keçidlər
Rəsmi saytı
Malkolmiya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Bu cinsin Azərbaycanda yabanı halda 4 növü yayılmışdır. Dekorativ gülçülükdə əsasən dəniz sahili malkolmiyası (M.maritima) növündən istifadə olunur. Bəzən bu növ dəniz xeyrantusu da (cheiranthus maritimus) adlanır.Malkolmiya hündürlüyü 25 sm-ə çatan, xırda, lansetəoxşar yarpaqlı və müxtəlif: ağ, mavi, bənövşəyi, yasəmən, çəhrayı, qırmızı, sarı rəngli güllər açan bitkidir. Güllərin rənglərinə görə fərqlənən çoxsaylı sortları vardır. Malkolmiya torpağa tələbkardır, onu əkməzdən əvvəl torpağa gübrə vermək lazımdır. Bitkinin toxumlarını 10 sm məsafədə torpağa əkməklə çoxaldırlar. Malkolmiya yarımkölgə yerdə yaxşı bitir. Qələmlər üçün anabitkinin gövdəsində tumurcuqlu zoğlar yararlıdır.
Kono Yasui
– Yaponiya bioloqu və sitoloqu. O, Yaponiyada elm üzrə doktorat dərəcəsi əldə etmiş ilk qadındır.
Həyatı
Kono Yasui 16 fevral 1880-ci ildə Yaponiyanın Kaqava prefekturasında doğulmuşdur. Kaqava Normal Məktəbinin qadınlar bölməsində təhsil almış, 1898-ci ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbinə daxil olmuşdur. 1902-ci ildə məzun olduqdan sonra Gifu Qızlar Liseyində, 1904-cü ildə Kanda Qızlar Məktəbində müəllim kimi işləməyə başlamışdır. 1905-ci ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbinin yeganə elmi tədqiqat üzrə tələbəsi olmuş, zoologiya və botanika sahələrində ixtisaslaşmışdır. Onun tərəfindən 1905-ci ildə yazılmış "Karp balığında Veber orqanı" məqaləsi "Zoological Science" jurnalında qadın müəllifə aid ilk məqalə olmuşdur.
Yasui 1906-cı ildə botanika və sitologiya sahələrində araşdırmalar aparmağa başlamışdır. Salvinia natans adlı qıjı növünün ziqotunu araşdırmış və nəticələri "Journal of Plant Science" jurnalında nəşr olunmuşdur. Digər tədqiqatları Böyük Britaniyanın "Annals of Botany" jurnalında yayımlanmış və işi xarici jurnalda yayımlanmış ilk yapon qadın olmuşdur. 1914-cü ildə təhsil almaq məqsədilə əvvəlcə Almaniyaya, daha sonra ABŞ-yə getmiş və Çikaqo Universitetində sitologiya araşdırmaları aparmışdır. 1915-ci ildə Harvard Universitetində kömürü öyrənmiş, 1916-cı ildə Yaponiyaya qayıdaraq Tokio Universitetində "Qəhvəyi kömürün quruluşu və Yaponiyada daş kömür" adlı diplom işini tamamlamışdır.
Yasui 1924-cü ildə qarğıdalının, tradeskansiyanın və yabanı xaşxaşın genetikasını öyrənməyə başlamışdır. 1929-cu ildə "Cytologya" jurnalının əsasını qoymuşdur. 1945-ci ildə atom bombasının bitkilərə təsirini öyrənmişdir. 1949-cu ildə Oçanomizu Universitetinin professoru olmuşdur.
Mükafatları
Yasui 1955-ci ildə "Bənövşəyi lent" medalı ilə, 1965-ci ildə isə "Qiymətli tac" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Əlibala Hacızadə
Hacızadə Əlibala Qüdrət oğlu — yazıçı, 1962-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Sonra yenidən Azərbaycan EA Yaxın və Orta Şərq xalqları İnstitutunda (indiki Şərqşünaslıq İnstitutunda) baş elmi işçi vəzifəsində işləmiş (1976-cı ildən) və ömrünün sonuna qədər həmin institutun İran filologiyası şöbəsində çalışmışdır. 1994–96-cı illərdə "Nizami" jurnalının baş redaktoru olmuşdur. "Mənim müəlliməm" adlı ilk hekayəsi 1956-cı ildə Uşaqgəncnəşrin buraxdığı "Gəncliyin səsi" almanaxında dərc olunmuşdur. Bundan sonra dövri mətbuatda vaxtaşırı çıxış edirdi. 2009-cu ilin oktyabr ayında vəfat edib.
"İtkin gəlin" romanı əsasında yazdığı ssenarisinə 12 seriyalı bədii televiziya filmi çəkilmişdir (1993–1994).
Yaradıcılığı
Əlibala Hacızadənin Azərbaycan ədəbiyyatına gətirdiyi yeni mövzulardan biri elmi mühitin təsviridir. O, "Təyyarə kölgəsi", "Vəfalım mənim" romanları ilə elm adamlarının bir növ qapalı olan həyatını geniş oxucu kütləsinə çatdırdı..
1980-ci illərin ikinci yarısında Ə. Hacızadənin qələmə aldığı "Möcüzə" romanı o dövrdə baş verən mürəkkəb ictimai proseslərə özünəməxsus bir baxışı əks etdirirdi.
Yazıçının XX əsr İran poeziyasının məşhur nümayəndələrindən olan Fərruxi Yəzdiyə həsr olunmuş monoqrafiyası dünya şərqşünaslığında bu böyük şairin həyat və yaradıcılığı haqqında ilk geniş tədqiqatdır. Bundan başqa o, müasir İran romanının tipologiyasına dair fundamental elmi araşdırmanın müəllifidir. Əlibala Hacızadə həmçinin bir sıra orta əsr mənbələrini dilimizə tərcümə etmişdir.
Mükafatları
Əlibala Hacızadə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olmuş, İranda "Ölməz şəxsiyyətlər" mükafatına layiq görülmüş, çoxillik elmi fəaliyyətinə görə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir.
NGC 1782
NGC 1782, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şarl Despio
Şarl Despio — fransız heykəltaraş, qrafik.
Həyatı
Despionun ilk müəllimi (liseydə) heykəltaraş M.Moran olmuşdur. Parisdə Dekorativ Sənət Məktəbində E.Lemerdən (1892–95) və Zərif Sənətlər Məktəbində E. Barridən (1894–1901) dərs almışdır. 1890-cı illərin sonu-1900-cü illərin əvvəllərində bir sıra kiçik büst-heykəllər yaratmışdır (“Çıxışdanqabaq”, 1901; “Düşüncə”, 1904 və s.).
Fəaliyyəti
O.Rodenin köməkçisi olmuş Despio onun əsərini (Varvara Yeliseyevanın portreti, 1906–09, Ermitaj, Sankt-Peterburq) mərmərə köçürmüşdür. Despionun yaratdığı portertlərdə Rodenin təsiri hiss olunur (L.Levrin portreti, 1918, Zərif Sənətlər Muzeyi, Əlcəzair ş. və s.). “Madam Eli For” (1927), “Odetta” (1934; hər ikisi Müasir İncəsənət Milli Muzeyindədir, Paris) və s. kimi qadın portretlərinin müəllifidir. Despio insan fiquru üzərində də işləmiş, burada da gözəl və mükəmməl formalara nail olmuşdur (“Apollon”, 1937–46, Müasir İncəsənət Milli Muzeyi, Paris). Kitablara (Ş.Bodler, A. de Monterlan və b.) illüstrasiyalar da çəkmişdir.
Evci (İğdır)
Evci — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.
Tarixi
Kənd 1901-ci ildən bəri eyni adı daşıyır.
Coğrafiyası
İğdırdan 9 km uzaqlıqdadır.
Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 1277 nəfər erməni yaşayırdı.
Burqundiyalı Mariya (Savoyya hersoqinası)
Burqundiyalı Mariya  — İlk Savoyya hersoqu və antipapa VIII Amadeusun xanımı, Savoyya hersoqinası. Atası Burqundiya hersoqu Cəsur Filipp, anası isə Flandriya qrafinyası Marqaritadır.
Hələ 7 yaşında ikən 10 yaşlı Savoyya qrafı VIII Amadeusla nigahlandı. Cütlüyün toy mərasimi isə 1401-ci ilin mayında baş tutdu. Ərinin 1416-cı ildə hersoqluğa yüksəlməsiylə o da qrafinyalıqdan hersoqinalığa yüksəldi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Sendal Berqman
Sendal Berqman - ABŞ aktrisası, kaskadyoru və rəqqasəsidir. Arnold Şvartsenegger ilə iki filmdə rol almışdır. İlk mükafatını 1982-ci ildə qazanmışdır. Sendal Barbar Konan filmində "Valeriya" obrazını canlandırdığına görə Qızıl Qlobus mükafatına layiq görülmüşdür.
Həyatı
Sendal Berqman 14 noyabr 1951-ci ildə ABŞ-nin Missuri ştatının Kanzas-Siti şəhərində anadan olmuşdur. Sendal uşaqlıqdan çox sarışın qız olmuş və boyu nisbətən hündür olubdur. 20 yaşında olarkən ABŞ horeoqrafı Bon Fossun diqqətini cəlb etmişdir. Məhz həmin horeoqraf tərəfindən Sendal film karyerasına başladı. İlk dəfə televiziyada musiqili şoularda peyda olmuşdur. 1974-cü ildə ABŞ-də çəkilən qısametrajlı "Ana" musiqili komediya filmində rəqqasə rolunu canlandırmışdır.
Film karyerası
Sendal Berqman əvvəlcə seriallarda, sonralar isə filmlərdə rol almışdır. ABŞ horeoqrafı Bon Foss onu musiqili filmlərdə rəqqasə obrazı səhnəyə dəvət etmişdir. İlk dəfə diqqət cəlb edən rolu həmin dövrün məşhur filmlərindən olan 1979-cu ildə çəkilən "Bütün bu caz" filmində rəqqasə rolunu oynamışdır. İlk seçilən filmi 1980-cı ildə çəkilən "Ksanadu" filmi olub. Bu filmin çəkilişi üçün Nyu-Yorkda yerləşən evini tərk etməsinə və Kaliforniyaya daşınmasına səbəb olmuşdur. Filmdə Böyük Britaniya "Electric Light Orchestra" musiqi qrupunun ifa etdiyi "I'm Alive" mahnısında Sendal epizodik rolda çəkilmişdir.
Sendalın ilk məşhur filmi Arnold Şvartseneggerin baş rolda çəkildiyi Barbar Konan filmi olmuşdur. Bu filmdə Sendel "Valeriya" obrazını canlandırmışdır. Həmin obrazı canlandırdığına və filmdə seçilən aktrisa olduğuna görə 1982-ci ildə Qızıl Qlobus mükafatına layiq görülmüşdür. Ardınca həmin ildə bu filmə görə "Saturn mükafatına" da layiq görülüb. Sendal Berqman 1982-ci ildə məşhur komediya aktyoru olan Lesli Nilsenin "Həkim" rolunu canlandırdığı və dövrün ən məşhur komediyalarından biri olan "Aeroplan 2" filmində epizodik rolda iştirak etmişdir. 1985-ci ildə Kürən Sonya filmində "Kraliça Gedren" obrazını canlandırır. Filmdə baş rollarda Arnold Şvartsenegger və Briqitta Nilsen çəkilmişlər. Film Sendal üçün heç də yaxşı olmamışdır. Canlandırdığı obraza görə "Qızıl moruq" mükafatına layiq görülmüşdür. Bu mükaft isə ən zəif filmlərə və ən zəif çəkilən aktrisa-aktyorlara verilən mükafatdır. Filmin ardınca müxtəlif B filmlərinə (az büdcəli filmlərə) çəkilməsinə davam etmişdir.
Lez-Abre
Lez-Abre  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Şartryoz-Qye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
Sendal Berqman
Film karyerası
1987-ci ildə Sendal "Proqramlaşdırılmış qatil" filmində rol alır. Bu filmdə Sendal filmin baş qəhrəmanı olan "Samira" rolunu canlandırmışdır. Filmdə Sendal baş rolda çəkilmişdir. Film nisbətən uğurlu olmuşdur. 2003-cü ildə "Oxuyan detektiv" filminə çəkilir və rəqqasə rolunu canlandırır. Bu onun son filmi olur və həmin ildən başlayaraq film karyerasını sona yetirir. Sendal Berqman ABŞ aktyoru Coş Teylor ilə ailəli olmuş və bir müddət sonra onlar boşanmışlar.
Lez-Abre
INSEE kodu — 38001. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 3607 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 261 ilə 434 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 450 km cənub-şərqdə, Lion dan 65 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 45 km şimal-qərbdə yerləşir.
Sendal Berqman
Mükafatlar
ABŞ Qızıl Qlobus mükafatı ABŞ Saturn mükafatı ABŞ Qızıl Moruq Mükafatı
Lez-Abre
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Elxan Məsumov
Məsumov Elxan Əsgər oğlu — azərbaycanlı rejissor və ssenari müəllifi.
Təbriz Xatın
Təbriz Xatın — Kürdüstan ostanının kəndlərindəndir ki, Divandərə şəhristanının Məkəzi bəxşinin Çehelçeşmə kəndistanında yerləşib.2004-cü il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, kəndin əhalisi 320 nəfər və 52 ailədən ibarət idi.
Afrobit
Afrobit — Foki, Yoruba və ictimai həyat kimi Qərbi Afrika musiqi üslublarının elementlərini, Amerika vokalına, kəsişən ritmlərə və zərblərə vurğu edən Amerika funk və cazı ilə birləşdirən musiqi növüdür. Bu termin 1960-cı illərdə həm Nigeriyada, həm də xaricdə üslubun qabaqcıl və populyarlaşdırılmasından məsul olan Nigeriyalı multi-instrumentalist və orkestr rəhbəri Fela Kuti tərəfindən irəli sürülmüşdür.
Bud sümüyünün sınıqları
Bud sümüyünün sınıqları — çox vaxt yaşlılarda onların sümüklərinin mexaniki davamlılığının azalması nəticəsində məişət zədələnmələri zamanı baş verir. Daha cavanlarda belə zədələnmələr avtomobil qəzalarından sonra ola bilər.
Bud sümüyünün sınıqlarının əlamətləri
Bud sümüyünün sınması ağır zədələnmələrə aiddir. Bud sümüklərində sınıq yerlərindən və xarakterindən asılı olmayaraq tipik əlamətlər özünü büruzə verir:
İlk tibbi yardım
Bud sümüklərinin nəqliyyat immobilizasiyasının ən optimal üsulu Diteriks şinalarının tətbiqidir, lakin bu tədbir həkim yardımı mərhələsində həyata keçirilir. Ekstremal vəziyyətlərdə həkimə qədər mərhələdə immobilizasiyanı əlaltı vasitələr ilə (uzun taxta parçaları) həyata keçirirlər. Onları zədələnmiş tərəfin qoltuq altından ayağın altına qədər, digərini əks tərəfdən qoyurlar. Şinalar qoltuq altında, qarın nahiyəsində, baldır, diz və topuq nahiyəsində bədənə bərkidilir. Əlaltı əşyalar olmadıqda zədələnmiş ayağı sarğı materialı yaxud müxtəlif digər parçalar ilə sağlam ayağa bintləyirlər. Nəqliyyat immobilizasiyası zamanı bud-çanaq, diz oynaqlarından başqa, baldır-pəncə oynaqları hərəkətsiz vəziyyətə salınmalıdır.
Əhmədabad (Firuraq)
Əhmədabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Bud sümüyünün sınıqları
İlk tibbi yardım
Yadda saxlamaq lazımdır ki, hər bir bud sümüyünün sınıqlarında ixtisaslaşmış travmatoloji həkim yardımı tələb olunur. Çox vaxt sınıq fraqmentlərin düzgün bitişməsi üçün zədələnmədən sonra ilk sutka ərzində cərrahi əməliyyat aparılmalıdır. Bud sümüyünün sınıqları adətən şok vəziyyəti ilə müşayiət edilir və bu səbəbdən zədənin ilk saatlarında şok əleyhinə ağrı kəsici (promedol, tramal və s.) tətbiq olunur, zədələnmişi təcili yardım maşını çağırıb xəstəxanaya, cərrahi şöbəyə çatdırmaq lazımdır.
Əhmədabad (Firuraq)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 191 nəfər. yaşayır (31 ailə).
Bud sümüyünün sınıqları
Xarici keçid
Bud sümüyünün sınıqları
Kaliforniya laləsi
Bu cins təbiətşünas İ. F. Eşşolsun şərəfinə adlandırılmışdır. Cinsdə 12 növ vardır. Gülçülükdə onların 2 növündən istifadə olunur. Kaliforniya eşşolsiyası (E.californica) yabanı halda Şimali Amerikada bitir. Bu bitki budaqlı, hündürlüyü 56 sm-ə qədər, yaşıl, lələkvari yarpaqları olan bitkidir. Çiçəkləri sadə ya da çoxləçəkli, kasaşəkilli, laləyəoxşar, müxtəlif:ağ, sarı, narını, qırmızı, çəhrayı rəngdə olur. Hazırda bu növdən gülçülükdə geniş istifadə olunmur. İkinci növ-çimli eşşolsiya (E.caespitosa) az yayılmışdır. Bu bitki əvvəlkindən açıq-sarı rəngdə xırda hamaşçiçəkləri ilə fərqlənir. Eşşolsiyanın toxumlarını yazda ya da payızda 15x15 sm sxemi üzrə torpağa əkməklə çoxaldırlar. Eşşolsiyanın kök sistemində əlavə köklər çox az olduğu üçün başqa yerə köçürülməni sevmir. Eşşolsiyanın gülləri tez solduğundan çiçəkləri qönçə ikən dərmək lazımdır. Qönçələri güldandan asırlar.
Ağalar Atamoğlanov
Ağalar Rahim oğlu Atamoğlanov — Azərbaycan Respublikasının Qazaxıstan Respublikasındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri.
Həyatı
Ağalar Atamoğlanov 15 aprel 1971-ci ildə doğulub.
Təhsili
1988-1993-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil alıb. 1998-ci ildə Cenevrə şəhərində BMT-nin Beynəlxalq Hüquq Komissiyasında beynəlxalq hüquq üzrə, 1994-cü ildə Beynəlxalq hüquq və beynəlxalq münasibətlər üzrə müxtəlif kurslarda, o cümlədən İİR Diplomatik Akademiyasının, 1995-ci ildə isə Pakistan İslam Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin kurslarında iştirak etmişdir.
Fəaliyyəti
2018-2021-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyində Beynəlxalq hüquq və müqavilələr İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.
Təltifləri
24 iyul 2009-cu ildə Diplomatik Xidmət Orqanlarının 90 illiyi Medalı ilə təltif edilmişdir.
9 iyul 2019-cu ildə Diplomatik Xidmət Orqanlarının 100 illiyi Medalı ilə təltif edilmiş və ikinci dərəcəli fövqəladə və səlahiyyətli elçi rütbəsi verilmişdir.
Böyük Zab
Böyük Zab və ya Yuxarı Zab (, əl-Zab əl-Kəbir; və ya Zêyê Mezin,, , zaba alya) — Türkiyə və İraq ərazisindən axan, təxminən 400 km uzunluğunda çay. Çay Türkiyədəki Van gölündən başlayır və İraqda, Mosulun cənubunda Dəclə çayına birləşir. Böyük Zabın hövzəsi təxminən 40,300 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir və çay öz axını boyunca bir çox qollardan su toplayır. Çay və onun qolları əsasən qar və yağış suları ilə ilə qidalanır. Nəticədə, su sərfi il boyu çox dəyişir. Böyük Zab və onun qollarında ən azı altı bəndin tikilməsi planlaşdırılmışdır. Onlardan yalnız Bekme SES-nin tikintisinə başlanılmış, lakin Körfəz müharibəsindən sonra dayandırılmışdır.
Zaqros dağlarında ən azı Alt Paleolit ​​dövründən insanlar məskunlaşmışdır. Həmçinin, Böyük Zab hövzəsində neandertalların yaşaması faktı Şanidar mağarasında aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində təsdiqlənmişdir. Region ilə bağlı ilkin tarixi qeydlər eramızdan əvvəl III minilliyin sonlarına aiddir. Yeni Assuriya çarlığı dövründə Böyük Zab çayından paytaxt Nimrud ətrafındakı torpaqları suvarmaq üçün istifadə edilmişdir. Əməvilər xilafətinin süqutu ilə nəticələnən Zab döyüşü Böyük Zab çayının cənub sahilində baş tutmuşdur. Çayın vadiləri monqolların İraqı işğal etməsi səbəbilə qaçqın olmuş insanlar üçün sığınacaq rolunu daşımışdır. XIX–XX əsrlərdə Böyük Zab hövzəsində yaşayan yerli kürd tayfaları muxtariyyət tələbi ilə tez-tez üsyanlar qaldırmışdır.
Axın
Böyük Zab Türkiyədə yerləşən Van gölünün şərqindəki dağlıq ərazidən, dəniz səviyyəsindən təxminən 3000 m yüksəklikdə başlayır və İraqda sol sahilində yerləşən Dəclə çayı ilə birləşir. Böyük Zab Türkiyədə Van və Hakkari vilayətlərindən, İraqda isə Kürdüstan regionunun bir hissəsi olan Dəhuk və Ərbil mühafəzələrindən keçir. Böyük Zab Dəclə ilə birlikdə Ərbil və Ninəvə mühafəzələri arasında sərhədi təşkil edir. Yuxarı axarlarında Böyük Zab sıldırım qayalı dərələrdən keçir. Yarımçıq qalan Bekme SES-nin yerləşdiyi, Amadiyə ilə Bekme dərəsi arasında yerləşən hissə Sapna vadisi adlanır. Layihə başa çatdıqdan sonra vadinin böyük hissəsi su altında qalacaq. Çayın sağ və sol sahillərindəki çoxsaylı dağ çayları Böyük Zab ilə birləşir. Böyük Zab çayı sularının çox hissəsini sol sahilindən birləşən qollarından alır. Bunlara daxildir: Rubar-i-Şin, Rukuçuk, Rubar-i-Ruvandiz, Rubat Mavaran və Bastura çay.
Böyük Zab çayı müxtəlif hesablamalara görə 392 km və ya 473 km uzunluğundadır. Çayın yatağının təxminən 300 km uzunluğundakı hissəsi İraqda yerləşir. Böyük Zabın orta su sərfi saniyədə 419 m3 olur, lakin pik su sərfinin saniyədə 1320 m3 qədər artdığı qeydə alınmışdır. Orta illik su sərfi 13.2 km3 olur. Orta əsr ərəb coğrafiyaşünasları leysanlı təbiətinə görə Böyük Zabı Kiçik Zab ilə birlikdə "cin vurmuş" kimi təsvir etmişdilər.
Hövzəsi
Böyük Zab Zaqros dağlarının soyuq iqlimə malik olan və illik 1000 mm çox yağıntının üstünlük təşkil etdiyi yüksək hissələrindən keçir. Oradan çay Zaqrosun dağətəyi zonasına axır. Yağıntı çayın Dəclə ilə qovuşduğu yerdə ildə 300 mm aşağıya düşür. Yayda dağətəyi zonada qeydə alınan orta temperatur adətən dağlıq hissələrə nisbətən daha yüksək olur. Zaqros dağlarının yüksək hissələri üç fərqli biom ilə xarakterizə olunur: kol və bitkilərin üstünlük təşkil etdiyi, 1800 m hündürlükdə, ağac xəttinin üstündə yerləşən sahə; keçmişdə palıd meşəsinin (Quercus macrolepis) üstünlük təşkil etdiyi, 1800 and 610 m hündürlükləri arasında yerləşən sahə; daha rütubətli, bəzən isə bataqlıq olan çay dərələri. Meşəlik ərazidə müşahidə olunan palıd ağacından başqa digər ağaclara aiddir: dağlıq ərazilərdə ardıc; orta hündürlükdə göyrüş, yemişan, ağcaqayın və qoz ağacları; alçaq və quraq ərazilərdə püstə və zeytun ağacları. Dağətəyi zonada hal-hazırda bir çox sahə becərilir, lakin bozaqgülü cinsinə aid bitkilərin üstünlük təşkil etdiyi kiçik təbii bitki sahələri mövcuddur.
Elektrik stansiyaları
Bu günə qədər Böyük Zab çayı üzərində bir böyük bənd qismən tikilmişdir. Bunlar İraqın Bekme SES və Türkiyənin 24 MVt gücündə, suaşıran ilə nəzarət olunan Bağışlı su elektrik stansiyasıdır. Bundan başqa, Böyük Zab hövzəsinin həm Türkiyə, həm də İraqa düşən hissəsində daha beş bəndin tikilməsi planlaşdırılmışdır. Türkiyənin Dövlət Su İşləri dövlət agentliyi Çuxurca yaxınlığında Çuxurca və Doğanlı SES-lərini, Hakkari şəhəri yaxınlığında isə Hakkari SES-ni tikməyi planlaşdırır. 245 MVt gücündə olan Hakkari SES son layihələndirmə mərhələsindədir, Çuxurca və Doğanlı SES-ləri isə müvafiq olaraq 245 MVt və 462 MVt gücündə olacaqlar.
İraq Bekme və Dereluk SES-lərinin tikintisinə başlamışdır. İraq hökuməti daha ikisinin, Xəzir-Qomel və Mandava SES-lərinin tikintisini planlaşdırmışdır. Daşqından qorunmaq və suvarma üçün Böyük Zab üzərində, Bekme dərəsində SES tikmə planları ilk dəfə 1937-ci ildə təklif edilmişdir. Texniki-iqtisadi əsaslandırma sahənin SES tikintisi üçün uyğun olmadığını göstərmişdir və bu səbəbdən layihədən imtina edilmişdir. 1976-cı ildə aparılan başqa bir tədqiqatda Böyük Zab üzərində əvvəlki araşdırmada təklif olunan yer də daxil olmaqla, SES-in tikilməsi üçün üç fərqli yer təklif edilmişdir. Nəhayət, 1989-cu ildə SES-in tikiləcəyi yer seçilmiş və tikinti prosesinə start verilmişdir. Bekme SES-in tikintisi 1990-cı ildə Körfəz müharibəsinin başlaması səbəbilə dayandırılmış və bənd yarımçıq qalmışdır. Müharibədən sonra bəndin tikildiyi yer talan edilmişdir. Bekme SES-in layihəsi çərçivəsində 230 m hündürlüyündə bəndin və ümumi gücü 1560 MVt olan altı turbinli yeraltı su elektrik stansiyasının tikintisi nəzərdə tutulurdu. Bekme SES-in fəaliyyəti nəticəsində yaranacaq su anbarının tutumu 17 km3 olacaqdı. Bunun nəticəsində çoxsaylı kəndlər, Zavi Çemi Şanidar arxeoloji sahəsi və Şanidar mağarasına gedən yol su altında qalacaqdı.
Tarixi
right|thumb|[[Şanidar mağarası|Şanidar mağarasına giriş.]]
Zaqros dağlarının İran ərazisinə düşən hissəsində yerləşən mağaralarda aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində məlum olmuşdur ki, insanlar dağ silsiləsinin ərazisində Alt Paleolit dövründən yaşayırlar. Kiçik Zab çayından cənubda yerləşən Barda Balka mağarasında, həmçinin Zaqros dağlarının İrana düşən hissəsində aparılan qazıntılar nəticəsində Orta Paleolit ​​dövrünə aid daş alətlər kompleksləri aşkar edilmişdir. Son dövrlərdə Ərbil şəhərində aparılan qazıntılar nəticəsində neandertallar və ya "homo sapiens"lər tərəfindən hazırlanmış, Mustye mədəniyyətinə aid daş alətlər kompleksi aşkar edilmişdir. Neandertallar həmçinin, Şanidar mağarasında məskunlaşmışdılar. Sapna vadisində yerləşən bu mağara sahəsində Orta Paleolitdən Epipaleolit dövrünə qədər davam edən bir sıra yaşayış məskənləri aşkar edilmişdir. Bu yer xüsusilə neandertal dəfnləri ilə tanınır. Kabara dövrünə aid daş alətlər kompleksinin istifadə edildiyi Şanidar mağarasının Epipaleolit dövrü ​​əhalisi haqqında əldə edilən məlumatlar Böyük Zab hövzəsində yaşayan ən qədim "homo sapiens"lərin sübutudur. Növbəti Protoneolit ​​və ya Natufi dövrlərinə aid Zavi Şemi Şanidar ən qədim yaşayış məskəninin müasirdir. Böyük Zabın qolu olan Xəzir çayı üzərində yerləşən Miləfat Levantda dulusçuluqdan əvvəlki neolit A dövrü ilə müasir olan, e.ə. X minilliyə aid kiçik bir ovçu-yığıcı kənd idi. Böyük Zabın aşağı axarının cənubunda yerləşən düzənlikdəki Ərbil qalasında aparılan arxeoloji tədqiqat nəticəsində məlum olmuşdur ki, insanlar ərazidə ən azı e.ə. VI minillikdən davamlı olaraq məskunlaşıblar.
Regiona edilən ən qədim tarixi istinad Şumerin Üçüncü Ur sülaləsindən padşah Şulqi tərəfindən edilmiş, burada müasir Ərbilin qədim adı – "Urbilum" qeyd edilmişdir. Assuriyanın paytaxtları Aşşur, Ninəvə, Nimrud və Dur-Şarrukin Böyük Zab çayının Dəclə ilə birləşdiyi dağətəyi zonada yerləşirdi. Böyük Zab çayının hövzəsi getdikcə daha çox Orta Assuriya və Yeni Assuriya çarlıqlarına inteqrasiya olunurdu. E.ə. 706-cı ilə qədər çarlığın paytaxtı olan Nimrud şəhəri Böyük Zab çayının Dəclə ilə birləşdiyi yerdən cəmi 10 km aralıda yerləşirdi. Assuriya çarı II Aşşurnasirpal Nimrud ətrafındakı torpaqları suvarmaq üçün Böyük Zab çayından gələn suydan istifadə etmək məqsədilə Patti-Heqalli kanalını çəkmişdir. Bu kanal onun varisləri III Tiqlatpalasar və Asarhaddon tərəfindən bərpa edilmişdir. Bundan başqa, kanal Böyük Zabın sağ sahili boyunca uzanaraq tunel kimi qayalı uçurumdan keçirdi və onu indi də müşahidə etmək olar. Yeni Assuriya çarlığının süqutundan sonra midiyalılar, e.ə. 550-ci ildə isə Əhəmənilər dövləti əraziyə nəzarəti ələ keçirmişdi. E.ə. 331-ci ildə baş tutan, Əhəmənilər dövlətinin süqutuna səbəb olan, Makedoniyalı İsgəndərin qələbə qazandığı həlledici döyüşlərdən biri olan Qavqamela döyüşünün Mosulun yaxınlığında, Böyük Zab çayının şimalında baş verdiyi ehtimal olunur. İsgəndərin e.ə. 323-cü ildə ölümündən sonra əraziyə nəzarət Selevkilərə keçmişdir.
750-ci ildə sonuncu Əməvi xəlifəsi II Mərvan Böyük Zabın qolu olan Xəzir çayının sahilində baş tutan Zab döyüşündə Abbasi sərkərdəsi, sonradan xəlifə olmuş Səffah tərəfindən məğlub edilmişdir. XIII əsrdə monqollar İraqı ələ keçirib Ərbil şəhərini yağmalayanda baş verən hadisələrdən sağ qalanların çoxu Böyük Zab çayının əlçatmaz vadilərinə sığınmışdır. Zavi Çemi Şanidardan tapılan xristian artefaktlarından məlumdur ki, Sapna vadisi həm xristianların, həm də müsəlmanların məskəni olmuşdur. XIX əsrdə yerli kürd başçıları əraziyə nəzarət edirdilər. Birinci Dünya müharibəsi illərində ərazidə şiddətli döyüşlər baş tutmuş, 1916-cı ildə Rəvandüz şəhəri Rusiya qoşunları tərəfindən talan edilmişdir. Birinci Dünya müharibəsindən sonra müstəqil kürd dövləti qurmağa çalışan Bərzani tayfası ilə bir neçə digər kürd tayfaları, eləcə də Bərzani tayfası ilə İraq hökuməti arasında şiddətli döyüş epizodları baş vermişdir. Bu üsyanların sonuncusu 1974-cü ildə başlamış, nəticədə Böyük Zab çayı hövzəsindəki şəhər və kəndlər ağır şəkildə bombalanmışdır.
Yelena Tevdoradze
Yelena Tevdoradze — Gürcüstan siyasətçisi, müəllimi və Gürcüstan parlamentinin keçmiş üzvü.