cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hərbi Muzey, Belqrad
Tarixi
Hərbi Muzey 1878-ci il avqustun 10-da Şahzadə IV Milan Obrenoviçin fərmanı ilə yaradılmışdır. Yarandığı gündən Belqrad qalasının Qorne-qradında yerləşir. Hazırda muzeyin yerləşdiyi bina 1924-cü ildə tikilib. Muzeyin fəaliyyəti təkcə serb xalqının tarixinin hərbi və milli əhəmiyyət daşıyan obyektlərini deyil, həm də qədim dövrlərdən indiyədək müasir Serbiya ərazisinin digər maddi mədəniyyət obyektlərini toplamaq, qorumaq, emal etmək, sərgilər keçirməkdən ibarətdir. Muzeyin fondlarında bir neçə kolleksiyada birləşdirilmiş 30.000-ə yaxın eksponat var: arxeoloji, silah kolleksiyaları, mükafatlar, geyimlər və formalar, rəsmlər və fotoşəkillər.
Osetin dəstəsi
thumb|right|150px|Osetin dəstəsinin başçısı millətcə osetin [[Mirzə Abayev.]]
Osetin dəstəsi - Qarabağ müharibəsi zamanı ermənilər tərəfindən döyüşmüş əsasən etnik osetin və kabardinlərdən təşkil olunmuş hərbi dəstə. Osetin otryadı adı ilə tanınmış dəstəyə millətcə osetin olan mayor Mirzə Abayev rəhbərlik etmişdir.
Arxa plan
Osetin dəstəsinin Qarabağ müharibəsinə gəlişi 1992-ci ildə baş vermişdir. 30 osetin, 3 rusiya ermənisi, 1 kabardin, 1 rus və 1 nəfər tatardan ibarət, ümumilikdə 36 nəfərdən ibarət dəstə 1992-ci ildə Rusiyadan Qarabağa gəlmişdir. Dəstə üzvlərinin əksəriyyəti Qarabağ müharibəsindən əvvəl Gürcü-osetin münaqişəsində aktiv iştirak etmişdir. Dəstə, Ağdam, Cəbrayıl, Ağdərə və Füzuli rayonlarının işğal olunmasında fəal iştirak etmişdir. Dəstə üzvü olan Boris Əliyevin Ağdərə rayonun işğalında səhra komandiri olduğu və Azərbaycan ordusu tərəfindən öldürüldüyü məlumdur.
Dəstənin tanınmış döyüşçülərindən Georgi Vəliyev (qranatamyotçu), Oleq Qusov (Tsxinvalidən xüsusi təyinatlı) , Qulbeq İnalov (Tsxinvalidən xüsusi təyinatlı) , Nurmaqomed Budaev, Aleksandr Zanqiev, Boris Əliyev və Zaurmaq Barayevi misal göstərmək olar. Zaurmaq Barayev Qarabağ müharibəsindən sonra Bosniya müharibəsində döyüşməyə yollanmışdır. Dəstənin komandiri olmuş Mirzə Abayev isə Monte Melkonyanın komandanlığı altında Martuni alayında döyüşməyə başlamışdır. Daha sonra isə milliyyətcə osetin olan əsgərlərdən ibarət dəstəyə rəhbərlik etmiş və ölümünə qədər də bu dəstənin rəhbəri olmuşdur.
Öz dəstəsi ilə bir çox vacib döyüşlərdə iştirak edən Mirzə Abayev 1993-cü ildə Füzulinin işğalında fərqlənmişdir. . 1994-cü ildə Cəbrayıl uğrunda döyüşlərdə öldürülür. 1995-ci ildə mayor Abayev ölümündən sonra Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının mükafatı olan "Artsax Qəhrəmanı" mükafatını almışdır.
Crossroads əməliyyatı
Sınaqlar nəticəsində Beyker sualtı partlayışında hədəf kimi istifadə edilən bütün gəmilərdə radioaktiv çirklənmə baş verdi. Bu, ilk dəfə idi ki, nüvə partlayışı nəticəsində dərhal konsentrasiya edilmiş yerli radioaktiv çirklənmə oldu. Yüksək hündürlükdə partlayış zamanı yoluxma adi hal idi, bir neçə gün ərzində stratosferdə qeydə alınıb və sonra dağılmışdı. Atom Enerjisi Komissiyasının sədri kimyaçı Qlenn Siborq Beykeri "dünyanın ilk nüvə fəlakəti" adlandırıb.
"Crossroads" Əməliyyatına hazırlıq zamanı Bikini Atollunun sakinləri evakuasiya edilib və daha kiçik, yaşayış olmayan adalara yerləşdirilib. Daha sonra, 1950-ci illərdə bir sıra böyük termonüvə sınaqları nəticəsində Bikini kənd təsərrüfatı və balıqçılıq yararsız hala düşdü. Radioaktiv çirklənmə səbəbindən Bikini, dalğıcların nadir səfərləri istisna olmaqla, 2010-cu ilə qədər yaşayışsız qaldı.
Əvvəlki hadisələr
Döyüş gəmilərinə qarşı nüvə sınaqlarının keçirilməsi ilə bağlı ilk təklif 1945-ci il avqustun 16-da Atom Enerjisi Komissiyasının sonrakı sədri Lyuis Ştrausdan gəldi. Hərbi Dəniz Qüvvələrinin katibi Ceyms Forrestala ünvanladığı daxili memorandumda Ştraus yazırdı: "Əgər belə bir sınaq keçirilməsə, donanmanın bu yeni silahlar qarşısında köhnəldiyi barədə xoşagəlməz söhbətlər yaranacaq və bu, yeni silahların əldə edilməsinə maneələr yaradacaq". İstifadə üçün yalnız bir neçə bomba var idi, ona görə də o, böyük bir əraziyə səpələnmiş bir çox hədəf gəmilərindən istifadə etməyi təklif etdi. 1921-ci ildə donanmanın ictimaiyyət qarşısında nüfuzu general Billi Mitçelinin bombardmançıları tərəfindən sarsıdıldı və təyyarələrdən gəmilərə qarşı bombardman sınaqları zamanı donanmanın bütün hədəf gəmilər batdı. Ştrausun sınaqları ən azı nəzəri cəhətdən gəmilərin sağ qalma qabiliyyətini nümayiş etdirmək məqsədi daşıyırdı. Nəticədə bütün hədəf donanması radioaktivliklə effektiv şəkildə məhv ediləcəkdi.
Doqquz gün sonra, bir il ərzində Atom Enerjisi Aktının layihəsini hazırlayacaq senator Makmen Brayen Konqresdə Birgə Atom Enerjisi Komitəsini təşkil edəcək və ona rəhbərlik edəcəkdi, belə sınaqların keçirilməsi üçün ilk ictimai təkliflə çıxış etdi, lakin sınaqlar gəmilərin sağ qalma qabiliyyətini deyil, zəifliyini nümayiş etdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. O, ələ keçirilən Yapon gəmilərinə atom bombası atmağı təklif etdiː "Nəticədə meydana gələn partlayış bizə atom bombasının nəhəng döyüş gəmilərinə qarşı nə qədər təsirli olduğunu göstərməlidir" dedi. Sentyabrın 19-da ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin (USAAF) komandanı general Henri Harli Arnold Hərbi Dəniz Qüvvələrindən ələ keçirilən otuz səkkiz Yapon gəmisindən onu Makmen tərəfindən təklif edilən sınaqlarda istifadə etmək üçün saxlamağı xahiş etdi.
Bu vaxt, 27 oktyabrda admiral Ernest Kinq tərəfindən mətbuat konfransında plan ictimaiyyətə açıqlandı. O, əksəriyyəti artıq ABŞ gəmiləri olan 80-100 hədəf gəmisindən istifadə etməyi təklif etdi. Ordu və Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sınaqları idarə etmək üçün yarışması ilə Müharibə Departamentinin rəsmisi Howard S. Peterson qeyd etdi: “İctimai rəyə gəlincə, sınaqlar donanmanın gələcəyini təhlükə altına qoyan kimi təqdim olunur... Əgər donanma sınaqlardan ictimaiyyətin gözlədiyindən daha yaxşı keçərsə, ictimai rəydə donanma "qalib gələcək".
Hərbi Dəniz Qüvvələri sınaqların təşkili və idarə edilməsi üzrə müsabiqədə qalib gəldi və 11 yanvar 1946-cı ildə admiral Uilyam Blendi "Crossroads Əməliyyatı" adlı sınaq üçün xüsusi olaraq yaradılmış Birgə Ordu və Donanma İşçi Qrupunun 1 (JTF-1) rəhbəri vəzifəsinə təsdiq edildi. Ordunun sınaq rəhbərliyinə namizədi, bombaları hazırlayan Manhetten layihəsinin müharibə zamanı rəhbəri general Lesli Qrovs idi, lakin ona bu vəzifə verilmədi.
Ordu rəhbərliyinin təzyiqi altında, Admiral Blendi donanma rəhbərliyinin təklif etdiyindən daha çox gəmini sınaq bölgəsində cəmləşdirməyə razılaşdı, lakin ordu generalı Kertis Lemeydən "hər bir gəmidə neft, sursat və yanacaq dolu olmalıdır" tələbində imtina etdi. Blendinin arqumenti yanğın və daxili partlayışların, əks halda suda qalacaq və zərərin yoxlanılması üçün mövcud olan gəmiləri batıra bilməsi idi.
Test layihəsinə qarşı çıxmaq
“Crossroads əməliyyatı”na etirazlar alimlər və diplomatlar tərəfindən qaldırılıb. Daha əvvəl Yaponiya şəhərlərində kütləvi bomba sınaqlarına etiraz edən Manhetten Layihəsi üzərində çalışan elm adamları bu dəfə sonradan atom bombası sınaqlarının mənasız və ətraf mühit üçün təhlükəli olduğunu müdafiə etdilər. Los Alamosdakı elm adamları "son partlayışın yaxınlığındakı suyun "şeytani" radioaktivlik səviyyəsinə sahib olacağını təsbit etdilər. Sınaqların yalnız gəminin sağ qalma qabiliyyətini nümayiş etdirəcəyini, lakin radioaktivliyin dənizçilər üzərindəki təsirini nəzərə almayacağını bildirdikdə, Admiral Blendi sınaq proqramına bəzi gəmilərdə heyvanların olmasını əlavə etdi və bu isə heyvan hüquqları müdafiəçilərinin etirazına səbəb oldu.
Konqresmenlər 450 milyon dollar dəyərində hədəf gəmilərin məhv edilməsini tənqid etdikdə, Admiral Blendi cavab verdi ki, onların əsl dəyəri bir ton metal qırıntısı üçün 10 dollar, ümumi cəmi 3,7 milyon dollar dəyərindədi.
Şirəcin (Sərab)
Şirəcin - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,304 nəfər yaşayır (340 ailə).
Torpağımız... tariximiz... taleyimiz... (film, 2015)
Torpağımız... tariximiz... taleyimiz... — İlk dəfə 2015-ci il aprel ayının 13-dən may ayının 14-nə kimi Lider TV-də yayımlanan çoxseriyalı sənədli film. Filmin müəllifi və rejissoru Füzuli Sabiroğludur.
Film ikinci dəfə 8 iyun 2016-cı ildən yayımlanmağa başlamışdır.
Məzmun
Film Heydər Əliyevin nitqi ilə başlayır: "Bundan sonra da elə əsərlər yaranmalıdır ki, o əsərlər indi Ermənistan yerləşən həmin torpaqların Azərbaycana məxsus olmasını daim ardıcıl surətdə sübut etsin. Biz bunu etməlyik. Biz gələcək nəsillər üçün bir yol açmalıyıq. Biz bununla heç vaxt razılaşa bilmərik. Tarix böyükdür. Bir əsrdə olan hadisələr də sonrakı əsrdə dəyişilə bilir. Biz sadəcə, bu həqiqətləri əks etdirməliyik. Ancaq nə vaxt, nə mümkün olacaq, — bunu tarix göstərəcəkdir."
Film Qərbi Azərbaycanın gizli işğalı haqqında cəmiyyətin qarşısında duran bir çox tarixi suallara cavab verir. Sensaion arxiv sənədlərinə söykənən tarixi faktlar, şahidlərin ifadələri filmi daha da dəyərli edir. Tarixi Azərbaycan ərazilərində eramızdan əvvəlki dövrdən başlayaraq XX əsrin sonlarınadək olan bir zaman kəsiyindəki tarixi proseslər filmdə xronoloji ardıcıllıqla göstərilir.
Haqqında
Filmin baş məsləhətçisi İsrafil Məmmədovdur. Filmin çəkilməsində Mahmud Məmmədov və Yaşar Əliyev dəstək göstərmişlər.
Filmdə Azərbaycan Dövlət Foto-Kino Sənədləri Arxivinin, Rusiya Dövlət Kino və Foto Arxivinin, Ermənistan Kino və Televiziya Arxivlərinin materiallarından, eləcə də, Azərbaycan Milli Dövlət Arxivi və Siyasi Partiyalar və İctimai Hərəkatlar Arxivindəki sənədlərdən, Ermənistan Dövlət Arxivinin və Gürcüstan Dövlət Tarix Arxivinin sənədlərindən istifadə olunmuşdur.
Film tanınmış alimlər tərəfindən tarixi-elmi əsər kimi də qiymətləndirilir.
NGC 7411
NGC 7411, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Proton (avtomobil)
PROTON Holdinq — avtomobil dizaynı, istehsalı, paylanması və satışını həyata keçirən Malayziyanın ən böyük yerli avtomobil şirkətidir. Proton avtomobilləri hazırda ən azı 15 ölkədə satılır, əksəriyyəti Asiyada yerləşir. Şirkətin qərargahı Shah-Alam, Selanqor şəhərində yerləşir və Proton, Perakda filialları mövcuddur.
Tarixi
Proton 1985-ci ildən fəaliyyətə başlamış və 1993-cü il Perodua yaradılana qədər ölkədə tək milli sertifikatlaşdırılmış avtomobil şirkəti olmuşdur. Başlanğıcda, fəaliyyət Mitsubishi avtomobillərinin təkmilləşdirilməsindən ibarət idi. 90-cı illərin ikinci yarısından şirkət yerli modelləri inkişaf etdirir.
Şirkət 2000-ci ildə ilk yerli avtomobilini istehsal edərək Malayziyanı dünyada avtomobil istehsalına malik olan 11-ci ölkə olaraq tanıtdı. Şirkətin loqosu bir aypara və on dörd guşəli ulduz idi. Yalnız 90-cı illərin sonunda Proton bir pələng başı təsviri və "Proton" yazısı ilə yeni bir logoya sahib oldu.
3 avqust 2008-ci ildə Proton 3 milyonuncu avtomobilini buraxdı. Bu ikinci nəsil Saga modeli oldu. 2002-ci ildə Malayziyada Protonun bazar payı 60% olmuşdur. 2005-ci ildə bu göstərici 30% -ə düşmüşdür. Malayziyada avtomobillərə idxal yığımlarının azalması səbəbindən şirkətin daxili bazarda payının daha da azalması proqnozlaşdırılırdı. 2010-cu ilin sonunda Proton Renault F1 team geri almışdır.
Mitsubishi
Mitsubishi Motors Corporation (MMC) və Mitsubishi Corporation (MC) Protonun yaradılmasında mühüm rol oynadı. Avtomobilin və mühərriklərin hissələri və texniki ekspertizanın əksəriyyəti Mitsubishi Motors şirkətindən alınmışdır. Mitsubishi Motors, 2004-cü ilin mart ayının əvvəlində Proton səhmlərinin 7.93% -ni ¥ 1,14 trilyon (11 milyard ABŞ dolları) məbləğində borcu azaltmaq üçün satdı. "Proton" və Mitsubishi şirkətinin birgə səhmlərinin satışı Proton-da 22 illik sərmayənin bitməsinə səbəb oldu. Lakin buna baxmayaraq, Proton Inspira bu iki şirkət arasında əməkdaşlıq və ya Yaponoya və Malayziya ölkələri arasında geniş əlaqələrin simvoludur.
Sitroen
1994-cü ildə Fransız avtomobil istehsalçısı Sitroen Proton ilə birgə müəssisədə Malayziyada dizel mühərrikli avtomobil istehsalı planlarını açıqladı. Müzakirələr 1995-ci ilə qədər davam etdi, və 1996-cı ildə Proton Tiara təqdim olundu. Proton Tiara, Perodua' rəqiblərinə qarşı rəqabət apara  bilmədi və istehsalın başladığı müddətdən dörd il sonra 2000-ci ildə iflas etdi.
Youngman
Proton, China Youngman Automobile Group Co., Ltd. ilə strateji bir birgə müəssisə altında 2007-ci ildə Çin Xalq Respublikasına daxil oldu. 2015-ci ilin fevral ayında Proton, Fujian-based Goldstar ilə birgə müəssisəsini canlandırmaq istədiklərini və Youngman ilə müqaviləni yeniləməyəcəklərini açıqladı.
Honda
29 oktyabr 2012-ci ildə Proton, Honda ilə əməkdaşlığa başladı. Hər iki şirkət, texnologiyanın inkişaf etdirilməsi, yeni məhsul, nəqliyyat vasitələri platformaları sahələrində əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməyi qəbul etdi. İşbirliyi nəticəsində ikinci nəsil Proton Perdana 11 dekabr 2013 tarixində Putracayadakı rəsmi mərasimlə təqdim edildi.
Geely
Proton Geely ilə işləyir və model 2018-ci ilin sonunda təqdim ediləcək. Bu bir idman avtomobili olacaq.
Qaracahisar qalası
Qaracahisar qalası — Osmanlının İlk fəth etdiyi qala. Qalanın Bizans İmperiyası dövründə müdafiə məqsədi ilə tikildiyi güman edilir. Əskişəhər ilinin Odunbazarı ilçəsində yerləşir.
Qaracahisar qalası mövqeyi və arxitektura xüsusiyyətləri etibarı ilə "Kastro" ya da "Qala şəhər" olaraq adlandırılan məskunlaşmaların xüsusiyyətlərini əks etdirir. Anadoluda VII və VIII əsrdə meydana gəlməyə başlayan qala şəhərlər Orta Bizans dövrünün hərbi şəhərləri olaraq deyilməkdədir. VIII əsrdən etibarən nizamlı olaraq Fars və Ərəb axınlarına məruz qalan bu məskunlaşmaların XI və XII əsrlərdə Səlcuqlu hakimiyyətinə girdiyi; XIII və XIV əsrlərdə İstanbul və Bitinyada olan Bizans məskunlaşmaları xaricindəki Anadoludakı bütün şəhərlərin Türkmən bəylikləri tərəfindən ələ keçirildiyi məlumdur. Qaracahisar və qərbində Bizans məskunlaşmalarına əvvəllər Səlcuqlu, sonra Osmanlı təhdidi qarşısında istehkamları tikildiyi, yeni qala şəhərlərin yaradıldığı məlumdur. Qaracahisarın Bizans imperatorluğunun bu dövr içərisində müdafiə etməyə istiqamətli olaraq inşa etdiyi məskunlaşmalar arasında olub olmadığı ya da var olan bir qala şəhər olaraq güçləndirilib güçləndirilmədiyi barədə hər hansı bir yazılı sənəd yoxdur. Qaracahisar qalasının də içərisində iştirak etdiyi söz mövzusu xarakterli məskunlaşmalar ilə əlaqədar kifayət qədər iş edilməmiş olması bir digər əskiklik olaraq qarşımıza çıxmaqdadır.
Xüsusilə yüksək bir sahədə inşa edilən bu cür qala şəhərlərin, içərisində çox sıx bir əhali saxlamağa və sərhədləri etibarı ilə sıx bir arxitektura təşkilata əlverişli olmadığı açıqdır. Qaracahisar qalası da bu ümumi təsvirlər içərisində qiymətləndirilməsi lazım olan mövqeyi və arxitektura tənzimləməyə sahib bir məskunlaşma olaraq qarşımıza çıxmaqdadır.
I Osman tərəfindən 1288-ci ildə Qaracahisar qalasının fəth olunmasından sonra Osmanlı dövlətinin quruluş tarixi olaraq qəbul edilir. 1299-ci ildə Qaracahisarda Osman qazi adına sikkə basılaraq ilk xütbə oxuduldu. Qalanın fəthindən sonrakı müddətdə bir Qazı (Dursun Fakı) ilə Subaşının (Gündüz alp) vəzifələndirildiyi və rəhbərliyinin Orxan Qaziyə verildiyi barədə Osmanlı qaynaqlarında məlumatlarımız olduqca məhduddur. Fatih dövründə qalanınn tərk edilərək aşağısında yeni məskunlaşmanın salınması barədə məlumatlar da var. Bu ümumi məlumatlar eyni zamanda Qaracahisar qalası ilə əlaqədar bu günə qədər edilən işlərdə ortaya çıxan tərif və qiymətləndirmələr daxildir.
Yengicə (Sərab)
Yengicə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 585 nəfər yaşayır (129 ailə).
Dəli ürək (teleserial, 1998)
Dəli ürək — Sinegraf istehsalı, rejissorluğunu Osman Sınavın etdiyi Türkiyə serialı.
Mövzu
Sonrasında isə Ağabəy ilə tanışması ilə birlikdə Yusif Miroğlu artıq mafioz və siyasət arasındakı ən vacib adamlardan biri olur. Bundan sonra gələn hadisələrdə, tez-tez pislər və vəzifəsini pisə istifadə edənlər ilə düşmən olur.
Kassa aparatı
Kassa (cassa — yeşik) — Pul, qiymətli kağızları saxlamaq üçün yeşik, sandıq.
Tarix
Tacirlər uzun əsrlər boyu öz gəlirlərini dəqiqliyi ilə təyin edə bilmirdilər. Müəssisə sahibi heç bir halda öz satıcılarını dürüst olmağa məcbur edə bilmirdi. Bu isə satıcılar tərəfindən gəlirin mənimsənilməsinə gətirib çıxarırdı.
Amerikanın Ohayo ştatı, Deyton şəhərində kiçik kafeyə sahib olan Ceyms Ritti də eyni bu vəziyyət ilə üzləşir. Bir gün o təəccüblənməyə başlayır: Kafeyə kifayət qədər müştəri gəldiyi halda, biznes gəlir gətirmirdi. Belə aydın olur ki, bunun əsas səbəbi bufet işçilərinin kiçik oğurluqlarıdır.
Problemin həlli isə qəfil olaraq peyda oldu. Məyus Ritti Avropaya istirahətə yollanır və gəminin göyərtəsində gəzərkən maşın bölməsinə daxil olur. O burada mühərrik valının hər hərəkətini avtomatik hesablayan cihaza diqqət edir. Bu zaman Ritti belə düşünür ki, oxşar cihazdan kafe və yaxud barda hər ödənişi qeydə almaq üçün istifadə etmək olar.
Ritti həmçinin hər əməliyyatı kağı rulonda təsvir edən cihazı da yaratmağa nail olmuşdu. Bu ixtiradan sonra müəssisə sahibi kağız rulonda göstərilən məbləğ ilə kassada mövcud olan vəsaitləri müqayisə edə bilirdi. Bununla da, o gün ərzində edilən alış-veriş həcmini dəqiq təyin etmək imkanına sahib idi.
Bu ixtiradan sonra Rittinin kafesi əhəmiyyətli gəlir qazandırmağa başlayır. Ritti ilk vaxtlarda ciddi şəkildə kassa apparatlarının istehsalı və satışı ilə məşğul olmaq istəyirdi. O qardaşı ilə birgə kassa apparatlarını öz evində hazırlamağa başlayır. Lakin bu iş onlar təsəvvür etdiklərindən daha çətin idi və daha çox əmək tələb edirdi. Və nəticədə Ritti sakit, qaydasında gedən restoran biznesinə geri dönməyə üstünlük verir. O kassa apparatlarının istehsalı biznesini patenti ilə birlikdə cəmi 1000 dollara ixtiraçı Con Pattersona satır.
Patentin yeni sahibi isə öz növbəsində pul üçün nəzərdə tutulmuş yeşik dartıldıqda səs çıxaran zəngi, həmçinin alıcıya təqdim etmək üçün çeki çap etmək üçün cihaz hissəsini yaradır. İndi, yeşikdə pullara toxunmaq üçün ödənişin məbləğini qeyd etmək tələb olunurdu.
Con Patterson kassa apparatlarını təkmilləşdirməklə satışın təşkil edilməsində yeni qlobal strategiyanı yaratmış oldu.
Yeni nəsil kassa aparatları
Yeni nəsil Elektron kassalar nəzarət mexanizmi qurğusu ilə təchiz edilmiş yeni növ proqram-aparat kompleksidir. Onun vasitəsi ilə alınmış və emal edilmiş çek məlumatlarının, e-kassada həyata keçirilən əməliyyatlar barədə məlumatların yığılması, emalı, saxlanılması və real vaxt rejimində Vergilər Nazirliyinin informasiya sistemləri bazasına ötürülməsi təmin edilir. E-kassa pərakəndə ticarət və ictimai iaşə fəaliyyəti üzrə əhali ilə pul hesablaşmalarının aparılmasında istifadə edilir. E-kassalarda USB portu mövcud olur və bu qurğu qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş e-kassa çekini çap etməyə imkan verən müvafiq çap avadanlığı ilə təchiz edilib. Eləcə də, internetə çıxış imkanlarına (GSM, Wi-fi, Ethernet və s. vasitəsilə) malikdir.
E-kassanın ənənəvi kassadan üstünlükləri
E-kassanın köhnə nəsil kassa aparatları ilə müqayisədə bir çox üstünlükləri vardır. Mövcud olan əsas ustünlükləri, məlumatların onlayn ötürülməsi, kriptoqrafiq prosedurlardan istifadə edilməsi, yeni çek formalarının tətbiq edilməsi və aparılmış əməliyyatlar üzrə təhlil imkanlarının yaradılmasıdır. Məlumatların onlayn ötürülməsi dedikdə, e-kassa vasitəsilə aparılan əməliyyatlar zamanı həyata keçirilən hesablaşmalar barədə informasiyalar Vergilər Nazirliyinin informasiya sistemləri bazasına ötürülmə nəzərdə tutulur. Kriptoqrafik prosedurlar kassa əməliyyatları zamanı formalaşdırılan çeklərin tamlığına və autentikasiyasına nəzarət məqsədilə istifadə olunur.
Yeni çek formalarının tətbiqinin əsas üstünlüklərindən biri üzərində qeyd edilən QR kodudur. Onun vasitəsilə müştərilər, yəni istehlakçılar, həmin çekin Vergilər Nazirliyinin informasiya sistemləri bazasında olub-olmamasını məsafədən yoxlaya bilir. Təhlil imkanları isə vergi ödəyicisinə gündəlik dövriyyəsi, əməliyyatlarının həcmi barədə məlumatları şəxsi kabineti vasitəsilə məsafədən ala bilməsi üçün imkanların yaradılması nəzərdə tutulur.
Əbdülxaliq Qicdüvani
Əbdülxaliq Qicdüvani (1103–1199)—Nəqşibəndiyyənin şeyxi, mürşüdü.
Həyatı
Əbdülxaliq 1103-cü ildə Buxara yaxınlığında Gicduvan adlı qəsəbədə anadan olmuşdu."Risale-i Ṣaḥibiyyə" adlı əsərində (s. 95–96) anlatdığına görə atası, İmam Malik nəslindən, zahiri və batıni elmlərə vaqif bir alim olan Malatyalı Əbdülcəmil İmamdır. Düşmənləri tərəfindən şəhərdən çıxarılan Malatya sultanının taxtına dönməsini bacaran Əbdülcəmil, 113 yaşında olmasına rəğmən mükafat olaraq sultanın qızıyla evləndirilir.
Əbdülxaliq Gicdüvani yenə öz ifadəsinə görə, iyirmi iki yaşına qədər onu mənəvi övlad edən Xacə Xızırın tərbiyəsi altında qaldıqdan sonra Buxaraya gələn məşhur fəqih və mütəsəvvif Yusif Həmədaninin (ö. 1140) müridləri arasına qatıldı. Bəzi qaynaqlara görə Yusif Həmədani Buxaraya deyil, Səmərqəndə gəlmiş və Gicdüvani ona burada intisab etmişdir.
Nəqşibəndi təriqətinin ilk təməl əsaslarını quran Əbdülxaliq Qicdüvani Məvəraünnəhr və Buxara bölgəsində təsəvvüf və təriqət xidmətlərini davam etdirmişdir. Nəqşibəndiliyin "on bir əsasını" quran Qucdüvanidən Bahaəddin Nəqşibəndin "üveysi" yolu ilə feyz aldığı rəvayət edilir.
Əbdülxaliq Qucdüvaninin Bahaəddin Nəqşibənddən daha əvvəl ölməsinə baxmayaraq, aralarında məşrəb bənzərliyi səbəbiylə, üveysi bir yaxınlıq olmuşdur. Əbdülxalıq Qicdüvani də, Şahı Nəqşibənd də, xəfi zikri cəhri zikrə tərcih etmişlər.
Nəqşibəndiliyin on bir əsası Əbdülxaliq Qicdüvani tərəfindən tənzim edilmişdir.
Bəkir Nəbiyev
Bəkir Əhməd oğlu Nəbiyev — Azərbaycan ədəbiyyatşünası, tənqidçisi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1989), filologiya elmləri doktoru (1970), professor (1982), Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi (1990), Dövlət mükafatları laureatı, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü.
Həyatı
Atası Əhməd Məhəmməd oğlu Nəbiyev 1888-ci ildə doğulub. İlk təhsilini atasından alıb, Qurani-Kərimi babasından öyrənib. O, keçən əsrin əvvəllərində Ağdaşda "Darülürfan" məktəbi açmış həmyerlimiz, məşhur maarif xadimi Muxtar Əfəndizadənin (1880–1975) yanında ərəbcəsini daha da təkmilləşdirib, rus dilini öyrənib, coğrafiya, həndəsə, tarix, ədəbiyyat, nücum sahəsində yeni biliklər əxz edib.
1937-ci ildə atası və əmisi həbs edilir. Arxangelskdə,Komidə "cəzasını" çəkərkən atası taleyinə düşən işgəncələrə dözməyib,1942-ci ildə Ural dağlarının ətəklərində yerləşən məhbəs baraklarının birində həlak olub.
Anası Seyid Zəhra 1898-ci ildə Ağdaşın, Üçqovaq kəndinin "Yuxarı başında", gənc yaşlarında dünyasını dəyişdiyi üçün üzünü görmədiyi Mir Sadıq babasının ailəsində doğulub. Namaz qılar,Quran oxuyar, oruc tutardı. Öz davranış və əməlləri ilə daim ailəsinə başucalığı gətirən anası Seyid Zəhra 1967-ci ildə vəfat edib.
Əmək fəaliyyətinə müharibə illərində başlamışdır. Ağdaş radio şəbəkəsinin diktoru işləmişdir (1945–1947). Sonra Ağdaş şəhərində 3 nömrəli yeddiillik məktəbdə və Yeniarx kəndində müəllimlik etmişdir (1947–1949). Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1949–1954). Eyni zamanda Bayıldakı 55 saylı orta məktəbdə ədəbiyyat müəllimi olmuşdur. Tələbəlik illərində ilk tənqidi qeydləri "Lenin tərbiyəsi uğrunda" qəzetində dərc olunmuşdur.
Akademiyanın Ədəbiyyat İnstitutunda baş elmi işçi, şöbə müdiri (1960–1970) vəzifələrində çalışmış,Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyinin direktoru olmuş (1971–1987). 14 il Akademiyada Ədəbiyyat, Dil və İncəsənət Bölməsinə rəhbərlik etmişdir (1987–2001). Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun (1982–1986), Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun (1987–1991) sədri olmuşdur.
Ailəsi
Bəkir Nəbiyev 1957-ci ildə Ədalət xanım Nəbiyeva ilə ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna qədər onunla evli idi. Oğlu Sadıq Nəbiyev 1958-ci ildə anadan olmuşdur. O, ali təhsilli tarixçi,politoloq və hüquqşünasdır. AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi katibidir. Qızı Leyla İmanova 1960-cı ildə anadan olmuşdur. 1978–1984-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb Universiteti, Müalicə–profilaktika fakültəsi, müalicə işi üzrə həkim ixtisasına yiyələnən L. İmanova 1993–1995-ci illərdə AMEA, "İnsan fiziologiyası" ixtisası üzrə aspirantura təhsili almışdır.
Əmək fəaliyyəti
"Kommunist" qəzeti redaksiyasında mədəniyyət şöbəsinin müdiri işləmişdir (1959–1961). Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun sovet ədəbiyyatı şöbəsində kiçik elmi işçi, şöbə müdiri və institutun elmi katibi (1961–1971), Azərbaycan EA Nizami adına Azərbaycan Dövlət Ədəbiyyat Tarixi Muzeyinin direktoru (1971–1986), Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun sədri işləmişdir (1982–1986).
AMEA Rəyasət Heyətinin üzvü və Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru olmuşdur (2003–2012). "Çoxmillətli sovet ədəbiyyatı tarixi"nin, ikicildlik "Azərbaycan sovet ədəbiyyatı tarixi"nin müəlliflərindən və redaktorlarından biri, çoxcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi"nin baş redaktorudur. 1987-ci ildən "Azərbaycan MEA Xəbərləri (Ədəbiyyat, dil və incəsənət seriyası)" jurnalının baş redaktoru olmuşdur. Ali məktəblərdə mühazirələr oxumuşdur. Təfəkkür Universitetində filologiya kafedrasının müdiri olmuşdur (2002). 30 cildlik "Türk dünyası ədəbiyyatı" ensiklopediyasının respublika üzrə məsul əlaqələndiricisi idi.
AMEA Ədəbiyyat, Dil və İncəsənət bölməsinin rəhbəri olmuşdur (1987–2001). AMEA partiya komitəsinin katibi (1978–1979), Azərbaycan KP Bakı şəhər komitəsinin plenum üzvü, 26 Bakı komissarı rayon komitəsinin büro üzvü seçilmişdir (1978–1981). Yazıçılar İttifaqı nəzdində tənqid və ədəbiyyatşünaslıq şurasının (1965–1985), SSRİ EA nəzdində humanitar elmlərə dair tədqiqatları əlaqələndirmə Şurasının, Azərbaycan EA Rəyasət Heyətinin üzvü, "Xəbərlər" (Ədəbiyyat, Dil və İncəsənət seriyası) jurnalının baş redaktoru, Azərbaycan Mədəniyyət fondunun sədri (1987–1990), ədəbiyyat üzrə ixtisaslaşdırılmış müdafiə şurasının sədri (1993-cü ildən), "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiya heyətinin, Dövlətnəşrkomun metodiki şurasının, C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfılm" studiyasının bədii şurasının, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının, "Vətən" cəmiyyəti idarə heyətinin, respublika "Bilik" cəmiyyəti plenumunun üzvü, Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasının məsləhətçisi, Sovet-Pakistan Dostluq Cəmiyyəti Azərbaycan şöbəsinin sədr müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Bakıda bədii ədəbiyyatda realizm (1966), romantizm (1972) məsələlərinə, Moskvada, Kiyevdə, Tbilisidə, Alma-Atada, Düşənbədə qarşılıqlı ədəbi əlaqələr problemlərinə həsr edilmiş simpoziumlarda (1978, 1980, 1983, 1986, 1989) məruzəçi olmuşdur. Birinci Millətlərarası Azərbaycan Konqresində "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinin yazılması prinsipləri" (Qayseri, 1990), Azərbaycan Mühacirət Ədəbiyyatı simpoziumunda "Azərbaycan ədəbiyyatında qürbət lirikası" (Bakı, 1991), Üçüncü Uluslararası türk kültürü konqresində "Əhməd Cavadın yaradıcılığında türkçülük idealları" (Ankara, 1996), Beynəlxalq Nizami konqresində "Nizami və Gəncə" (Təbriz, 1993), Beynəlxalq Füzuli konqreslərində "Hədiqətüs-süəda"nın fikri-bədii vüsəti (Tehran, 1995), "Aşiqanə sözün bənzərsiz ustadı" (Ankara, 1996), Dördüncü Uluslararası Türk Kültürü Konqresində "Azərbaycan dilinin terminoloji lüğətləri" (Ankara, 1997) mövzularında məruzələr etmişdir. Çexiya, Slovakiya, Yuqoslaviya, Yunanıstan, Danimarka, İran, İraq, Səudiyyə Ərəbistanı, ABŞ, Çin və Yaponiyada beynəlxalq ədəbi-elmi və siyasi məclislərdə məruzə ilə çıxış etmişdir.
50 kitabı,700-ə yaxın məqalə və resenziyası cari ədəbi prosesin, klassik irsin, ədəbi tənqidin, poeziyada sənətkarlıq məsələlərinin, qarşılıqlı ədəbi əlaqələrin, bədii tərcümələrin tədqiqinə həsr edilmişdir. "Firidun bəy Köçərli" (1963) kitabı böyük ədəbiyyat tarixçimiz və tənqidçimiz haqqında ilk monoqrafiyasıdır. Azərbaycan bədii fikrinin İkinci dünya müharibəsi ilə ilgili zəngin qaynaqları ilk dəfə "Böyük Vətən Müharibəsi və Azərbaycan ədəbiyyatı" (1977) kitabında sistemə salınıb geniş təhlil edilmişdir. Qarşılıqlı ədəbi əlaqələr, bədii yaradıcılığın spesifik xüsusiyyətləri, ədəbiyyatda xəlqilik, poeziyada fərdi üslub məsələləri bir alim və tənqidçi kimi "Tənqid və ədəbi proses", "Roman və müasir qəhrəman", "Özümüzdən başlayaq", "Çətin yollarda", "Xəzan vurmasın" və s. kitablarında ardıcıl surətdə qoyulub araşdırılan, klassik irsin və canlı ədəbi prosesin zəngin faktları əsasında ümumiləşdirilən problemlərdəndir.
Akademik Bəkir Nəbiyevin çoxyönlü səmərəli fəaliyyəti Azərbaycan dövləti tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Hələ uzaq 1957-ci ildə 27 yaşlı gənc ikən Moskva şəhərində Gənclərin və Tələbələrin VI Ümumdünya festivalında uğurlu iştirakına görə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı ilə dövlət təltifləri "hesabını açan" Bəkir Nəbiyev, sonrakı illərdə Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının "Qızıl qələm" mükafatı (1974), "Böyük Vətən müharibəsi və Azərbaycan ədəbiyyatı" monoqrafiyasına görə Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı (1978), ədəbiyyat sahəsindəki xidmətlərinə görə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı (1981), "Xalqlar dostluğu" ordeni (1986), Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə əməkdar elm xadimi fəxri adı (1990), ümummilli lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə "Şöhrət" ordeni (2000), Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin fərmanı ilə "İstiqlal" ordeni (2005) və nəhayət, "Heydər Əliyev və Azərbaycan ədəbiyyatı" (kollektiv) əsərinə görə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı (2010) ilə təltif edilmişdir.
15 mart 2012-ci ildə Bəkir Nəbiyev Bakı şəhərində vəfat edib.
Bəkir Nəbiyev haqqında olan fikirlər
Bu, çox çətin məsələdir. Ona görə ki, klassiklərimizi tədqiq edən alim tamama yetmiş və müəyyənləşmiş prosesi izləyirsə, bugünkü ədəbiyyatı öyrənən alim hara gedib çıxacagı məlum olmayan, tamamlanmamış, hələ yolda olan ədəbi prosesi tədqiq edir və yaxşısını-pisini göstərməklə ona yön verməyə çalışır. Olanı göstərmək, tədqiq etmək bu mənada asandır, hələ yolda olan yolçunun mənzil başına qədər hansı cığırlardan keçib ana yola çıxmasına kömək etmək kimi çətin iş isə tənqidçi alimin boynuna düşür. B. Nəbiyev məhz belə çətin bir işlə uğurla məşğul olur.
Mənim əsərlərim haqqında çox yazılmışdır. Əlbəttə, bir yaradıcı kimi bu yazılarda məni qane edənlər də olmuşdur, etməyənlər də. Bəzən haqlı, bəzən haqsız tənqid şillələri də yemişəm. Mənim şeir və məqalə kitablarım haqqında Bəkirin də bir neçə məqaləsi var. Mən onun "Zirvəyə gedən yolda" adlı məqaləsindən bir məqamın üstündə dayanmaq istəyirəm. Bəkir Nəbiyev həmin məqaləsində ənənə və novatorluq istilahlarının adını çəkmədən bu iki qütbün mənim yaradıcılığımdakı təzahürünü müasir poeziyamızın müstəvisində böyük, analitik təhlillə izah etmişdir. Bu məqalə yaradıcılığımın müəyyən dövrünə işıq salıb ondan sonra keçəcəyim yollara yön verdi.
Bəkir heç vaxt elədiklərini gözə soxmaz, yalnız eləmək istədiklərindən danışar, ona görə də mən bu gün eləmək istədiyi işlər üçün ona uğur diləyir, elədiklərinə görə "sağ ol" deyirəm." — Bəxtiyar Vahabzadə, Хalq şairi, akademik
B. Nəbiyevin əsərləri…müharibə dövrünün Azərbaycan ədəbiyyatının monumental mənzərəsini yaratdığı, qələbədən sonrakı ədəbiyyatda, hərbi-vətənpərvərlik mövzusunda yazılmış əsərləri sistemə salıb əsas istiqamətlərini müəyyən etdiyi üçün həm mütəxəssislərin, həm də geniş oxucu auditoriyasının rəğbətini qazanmışdır." — Həmid Araslı, akademik
Bəkir müəllim, Siz həm də xalqımızın ləyaqətli, mədəni, müasir düşünən bir övladısınız. Siz, mən buna tam inanır və əmin oluram ki, harda olursunuzsa-olun, hansı şəraitə düşürsünüzsə-düşün, Azərbaycan xalqımızı, onun adını ucalda bilərsiniz. Bir də ki, Sizin ən əsas keyfiyyətiniz yaxşı insan olmağınızdır. Mənə elə gəlir ki, Sizin tənqidçiliyiniz də, alimliyiniz də, vətəndaşlığınız da, yoldaşlığınız da məhz insanlığınızdan bəhrələnir, su içir… Buna görə Sizi təkcə mən yох, yüzlər, minlər sevir, qiymətləndirir, ehtiram bəsləyir." — Cabir Novruz, Xalq şairi
Xatirəsi
Azərbaycanın görkəmli ədəbiyyatşünası, akademik Bəkir Əhməd oğlu Nəbiyevin xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə 4 aprel 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Sərəncam imzalamışdır :
Ağdaş şəhərində küçələrdən birinə Bəkir Nəbiyevin adı veilmişdir. Ağdaş şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi Bəkir Nəbiyevin adını daşıyır.
Əsərləri
rus dilində
ingilis dilində
Tərtib etdiyi kitablar
rus dilində ingilis dilində'''
Braziliya diasporu
Braziliya diasporu —  ölkədən kənarda daimi yaşayan (jus soli rejimi altında vətəndaşlığın verildiyi) Braziliya nın bütün yerli sakinlərinin məcmusudur. Qeyri-qanuni immiqrant lar da daxil olmaqla, ümumi əhalisi təxminən 1,5-2,0 milyon nəfər olan dünyanın ən böyük və sürətlə inkişaf edən diaspora larından biridir. Ən böyük Braziliya diasporları ABŞ, Kanada, Portuqaliya, Yaponiya, Paraqvay, Böyük Britaniya və Anqola da yaşayır.
Təşəkkül tarixi
20-ci əsrin ortalarına qədər Braziliya immiqrasiya ölkəsi idi, lakin 1970 və 1980-ci illərdə uzun müddət davam edən iqtisadi durğunluqdan sonra ölkə əcnəbilər üçün miqrasiya cəlbediciliyini əhəmiyyətli dərəcədə itirdi və özü daha dinamik şəkildə insan resurslarının fəal ixracatçısına çevrildi. inkişaf etməkdə olan ölkələr. 1960-1980-ci illərin hərbi diktaturası, eləcə də 2000-ci illərdə ölkənin ən böyük metropolitenlərində yaranmış son dərəcə kriminal vəziyyət, xüsusən də orta və yuxarı təbəqə arasında mühacirəti daha da stimullaşdırdı. Braziliyanın coğrafi uzaqlığını nəzərə alaraq, kasıb braziliyalıların meksikalılardan fərqli olaraq, yaxınlıqdakı ölkələr istisna olmaqla, mühacirət etmək imkanı çox az idi. Ona görə də ölkənin savadlı, imkanlı, yüksək urbanizasiyalı əhalisinin bir hissəsinin ölkədən axını bir növ beyin axınına çevrilib. Kasıb əhali əsasən daxili miqrasiyada iştirak edir ki, bu da mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Coğrafiyası
ABŞ-də (təxminən 500.000) braziliyalılar adətən digər ispanların (Los Anceles, Mayami şəhərləri) yanında yığcam qruplarda məskunlaşırlar. Ölkənin şimal-qərbində (Massaçusets ştatında) 20-ci əsrin ortalarında Portuqaliyadan olan mühacirlər tərəfindən işğal edilmiş ərazilərə doğru çəkilirlər. Nyu York da braziliyalıların yerli kompakt iqamətgahı "Kiçik Braziliya" adlanan 46-cı küçədir). Yaponiyada təxminən 150.000 braziliyalı yaşayır, onların əksəriyyəti tam və ya qismən yapon mənşəlidir . Portuqaliyada braziliyalılar son dalğanın ən böyük immiqrant kateqoriyalarından biridir və hər il naturallaşdırılan bütün əcnəbilərin təxminən 13-15%-ni təşkil edir . Braziliyalıların varlığı London da da nəzərə çarpır (təxminən 40 000 nəfər), baxmayaraq ki, Braziliya diasporu, xüsusən də onun qara dərili hissəsi bəzən hüquq-mühafizə orqanlarının irqçilik təzahürlərindən əziyyət çəkdiyi üçün mediaya daxil olur . Anqolada braziliyalıların olması da çox əhəmiyyətlidir (təxminən 30.000 nəfər). Paraqvayda (təxminən 400 000), Boliviya da, Surinam da (80 000), Qayana da (təxminən 5 000) Braziliya diasporlarının vəziyyəti yuxarıda göstərilən hallardan əsaslı şəkildə fərqlənir, çünki Braziliya ilə həmsərhəd olan bu ölkələrdə braziliyalı fermerlər kompakt şəkildə sərhədyanı ərazilərdə məskunlaşırlar. Portuqal dili ni qorumaq, eləcə də bu ölkələrin Braziliya ilə iqtisadi əlaqələrini gücləndirmək daha yaxşıdır ki, bu da bəzən onların hökumətləri arasında narazılığa səbəb olur.
Malakka (ştat)
Malakka (Jawi: ملاك; Malayca: Melaka) — Malayziyada bir ştatdır. Malay yarımadasının cənubunda yerləşir. Paytaxtı Malakka şəhəridir. Şimalında Neqeri Sembilan, şərqində isə Cohor ştatları yerləşir. Malaziyanın 3 ən kiçik əyalətidir. Sahəsi 1,650 km², əhalisinin sayı 713,000 nəfərdir.
Dinamo stadionu (Minsk)
Dinamo stadionu — Belarusun paytaxtı Minsk şəhərində yerləşən çoxməqsədli stadion. Stadionda hazırda yenidənqurma işləri davam edir. Əvvəllər bu stadion əsasən futbol qarşılaşmaları üçün istifadə olunurdu və Dinamo Minsk, Minsk, həmçinin Belarus milli futbol komandasına ev sahibliyi etmişdir. Rəsmi olaraq stadionun tutumu 40,000 nəfər göstərilsə də, 1990-cı illərin ortalarında təhlükəsizlik məqsədləri üçün stadionun yuxarı hissəsi ləğv olunmuş və azarkeş tutumu 34,000 nəfərə qədər azaldılmışdır.
Tarixi
Dinamo stadionu ilk dəfə 1934-cü ildə konstruksiya olunmuş və fəaliyyətə başlamışdır. Sonradan, 1939-cu ildə ilkin yenidənqurma işləri nəticəsində stadionun tutumu artırılmışdır. Stadion İkinci dünya müharibəsi illərində dağıntılara məruz qalmış, yalnız müharibə başa çatdıqdan sonra 1947-1954-cü illəri aralığında təmir olunmuşdur. 1978-1980-ci illər aralığında 1980 Yay Olimpiya Oyunları məqsədilə bir daha təmir olunan stadion, 2012-ci ilin oktyabr ayında növbəti dəfə təmir işləri məqsədilə müvəqqəti olaraq qapadılmışdır. Stadionun Minsk şəhərində baş tutacaq 2019 Avropa Oyunlarına qədər tam hazır olacağı gözlənilir.
Beynəlxalq istifadə
1980 Yay Olimpiya Oyunlarının futbol turnirinin bəzi qarşılaşmaları bu stadionda oynanılmışdır. Həmin turnir ərzində təşkil olunan 6 qrup matçı və bir dörddə bir final qarşılaşması Dinamo stadionunda oynanılıb. 1984-cü ildə UEFA tərəfindən təşkil olunan U-18 Avropa futbol çempionatı və 1985-ci ildə FİFA tərəfindən təşkil olunan U-20 dünya kubokunun bəzi qarşılaşmaları burada baş tutmuşdur. 1992-ci ildən etibarən stadion Belarus milli futbol komandasına ev sahibliyi edir.
Dinamo stadionu uzun illər boyunca Belarus klublarının Avropa kuboklarında baş tutmuş oyunlarına ev sahibliyi etmişdir. Bunun əsas səbəbi Belarusda olan digər klubların stadionlarının UEFA tələblərinə uyğun olmaması idi.
İlyas Bəxşiş
İlyas Temirqaya oğlu Bəxşiş (İlyas Bahşış, Ильяс Бахшыш; ) — Krım Tatar əsilli SSRİ və Ukrayna bəstəkarı, musiqiçi. Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (1940), Özbəkistan SSR əməkdar artisti (1967), Özbəkistan SSR əməkdar müəllimi (1973), Ukraynanın əməkdar incəsənət xadimi (1993), Fəxri Krımlı (2000).
Həyatı
İlyas Temirqaya oğlu Bəxşiş 1913-cü il martın 23-də Simferopolda anadan olmuşdur. Simferopol Krım Tatar nümunəvi 9 illik 13 nömrəli məktəbi bitirmişdir. 1920-ci illərin sonunda Moskvada Mühəndislik və Kommunal Təsərrüfatı İnstitutunda və Kazanda təhsil almışdır. 1934-cü ildə Simferopol Musiqi Kollecinə (professor İ. İ. Çernovun sinfi) daxil olmuşdur. Tələbə ikən Krım radiosunda diktor vəzifəsində çalışmışdır. Kolleci bitirdikdən sonra (1937) radio komitəsinin baş musiqi redaktoru təyin edilmişdir.
1937-ci ildə Krım Dövlət Tatar Opera və Balet Teatrını yaratmaq üçün Simferopola gələn bəstəkar L. Knipper ilə əməkdaşlıq əlaqələri qurmuşdur. Elə həmin il 1940-cı ildə yenidən Bəxşinin rəhbərlik etdiyi Krım Bəstəkarlar İttifaqına çevrilən Krım ASSR-in yeni yaradılan Musiqi Fondunun sədri təyin edilmişdir. Eyni zamanda Krım tatarlarının Krım Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının bədii rəhbəri olaraq çalışmışdır.
Müharibədən əvvəlki illərdə əsasən mahnı janrında işləyir, teatr tamaşaları üçün musiqi bəstələyirdi. Almanlar Simferopolu işğal etdikdən sonra ansamblın bir hissəsi olaraq Perekopdakı cəbhə bölgələrində və Cənubi Sahildəki Alman hərbi xəstəxanalarında konsertlərlə çıxış etmişdir. Krım Tatar teatrının musiqi sahəsindən məsul olmuşdur. 1942–1943-cü illərdə teatrda səhnəyə qoyulan bütün musiqi tamaşalarının musiqi tərtibatına nəzarət etmişdir. 1943-cü ilin sonunda bir qrup teatr rəssamı ilə birlikdə Krımdan ostarbayter olaraq Rumıniyaya sürgün edilir. 1945-ci ildə vətənə qayıtdıqdan sonra həmkarları ilə birlikdə uran mədənlərində işləmək üçün Tacikistana deportasiya edildi. Lakin Mixail Kalininə yazdığı şəxsi məktub musiqiçini təhlükəli işdən xilas etdi və tezliklə Baxşiş yaradıcılığa qayıtdı.
1956-cı ilə qədər Fərqanə Özbək və Rus teatrlarında musiqi şöbəsinin müdiri işləmişdir. 1957-ci ildə Daşkənddə Baxşiş üzvləri Orta Asiya respublikalarına sürgün edilmiş həmvətənləri olan Krım tatarlarının "Qaytarma" ansamblını ("Xaitarma") yaratmağa nail olmuşdur. Bəstəkar Krım Tatar simfonik musiqisinin inkişafına xüsusi diqqət ayırır və onu zənginləşdirməyə çalışırdı. Xüsusilə 1970-ci illərdə simfonik orkestri üçün "Krım Tatar Xalq Melodiyalarına Beş Variasiya", "Tatar Rapsodiyası", "Vətən Türküsü" ("Vətən mahnısı") musiqi dəsti üçün əsərlər yaradır.
1989-cu ildə Baxşiş vətəninə qayıtmağa müvəffəq olur. Baxşiş Krım Tatar Dram Teatrının dirçəlişində fəal iştirak edir və 1994-cü ilə qədər onun bədii rəhbəri vəzifəsini icra edir.
7 avqust 2000-ci ildə ölümündən sonra "Fəxri Krımlı" adına layiq görülür.
Ailəsi
Həyat yoldaşı Esma, qızları Elzara (1937-ci il təvəllüdlü) və Leyla (1940-cı il təvəllüdlü). Sürgündə onların bir oğlu İskəndər və bir qızı Gülnarə də anadan olmuşdu.
İran Xalq Mücahidləri Təşkilatı
MEK 1965-ci ilin 5 sentyabr tarixində ABŞ tərəfindən dəstəklənən və şaha qarşı çıxan İran Azadlıq Hərəkatı ilə əlaqəli solçu iranlı tələbələr tərəfindən təsis edilmişdir. 1979-cu ildə baş vermiş İran İslam İnqilabı dövründə Şahənşah Məhəmməd Rza Pəhləvinin hakimiyyətdən kənarlaşdırılmasında fəal iştirak etmiş və sonradan ölkədə demokratiyanın bərqərar olmasına, xüsusən İranın orta sinif ziyalılarının dəstəyinə yiyələnmişdir.
Şahın hakimiyyətdən salınmasından sonra MEK, yeni hökumətin konstitusiya referendumunda iştirak etməkdən imtina etmişdir. Referendum qərarının boykot edilməsi Ruhullah Xomeyni ilə olan münasibətlərin kəskinkləşməsi ilə nəticələnmişdir. 1981-ci ildən etibarən İranda İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu tərəfindən sistematik şəkildə təqib olunmağa başlayan İran Xalq Mücahidləri Təşkilatının üzvləri yeraltı fəaliyyətə keçmək və ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır.
1981-ci ilin 20 iyun tarixində təşkilat tərəfindən ölkənin Tehran, İsfahan, Ərak, Əhvaz, Şiraz, Bəndər-Abbas kimi şəhərlərində eyni gündə təşkil olunmuşdur və İranın demokratik yolla seçilən ilk prezidenti Əbülhəsən Banisədr dəstəkləyən iştirakçıların bu hərəkəti islamçılar tərəfindən hakimiyyət çevirilişinə cəhd formasında qiymətləndirilmişdir. 20 iyun mitinqlərindən sonra MEK tərəfdarlarının islamçılar tərəfindən daha şiddətli təqibi və edam dalğası başlamışdır. Tərəfdarlarına qarşı olan hücumlara cavab olaraq, Mekçilərdə 1982-ci ildən etibarən qarşı hücumlara start vermişdir.
MEK İran hakimiyyətinə qarşı olan hücumların əsası kimi mitinq və toplantıları pozmaq, qəzetlərin qadağan edilməsi və kitab dükanlarının yandırılması, seçkilərin saxtalaşdırılması və universitetlərin bağlanması; siyasi fəalların oğurlanması, həbs edilməsi və işgəncələrə məruz qalmasını səbəbləri göstərmişdir. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun 1982-ci ildə keçirdiyi hərbi əməliyyatlarda təşkilatın rəhbəri olan Məsud Rəcavinin birinci həyat yoldaşı Əşrəf Rəbai və təşkilatın ikinci adamı olaraq qəbul edilən Musa Xiyabani öldürülmüşdür.
1983-cü ildə Məsud Rəcavi öz təşkilatı ilə birlikdə maliyyə yardımı qarşılığında İraq tərəfdən İran-İraq müharibəsində iştirak etməyə başlamışdır. Səddam Hüseyn tərəfdən döyüşən mekçilərin bu hərəkəti İranda geniş kütlələr tərəfdən xəyanət olaraq qəbul edildi və beləliklə İran Xalq Mücahidləri Təşkilatına olan kütləvi dəstək azalmağa başladı.
İran-İraq müharibəsi zamanı və sonrakı dövrləri əhatə edən Səddam Hüseynin hakimiyyəti zamanı İraqda yerləşən Əşrəf düşərgəsi təşkilat tərəfdən əsas mərkəz olaraq istifadə edilmişdir. Fransanın paytaxtı Paris şəhərində yerləşən və daha çox təşkilatın səfirliyi kimi fəaliyyət göstərən mərkəzi ofisin qapadılması üçün İran İslam Respublikası tərəfindən Fransa hökumətinə müraciət edilmişdir. Rejimin təşkilatın xarici ölkələrdəki özəklərinə qarşı olan fəaliyyətinə görə MEK cavab olaraq, Səddam Hüseyn tərəfdən Mersad əməliyyatında iştirak etmişdir. Zaman-zaman İraqın daxili problemlərinin həll olunmasında da fəallıq göstərən təşkilat 1991-ci ildə İraqda başlamış ümumxalq qiyamlarının yatırılmasında Səddam Hüseynə köməklik göstərmişdir.
Amerika Birləşmiş Ştatlarının 2003-cü ildə İraqa hərbi müdaxiləsindən sonra MEK-in hərbi düşərgəsi və qərargahı kimi istifadə olunan Əşrəf düşərgəsi boşaldılmıdşır.
Avropa Birliyi, ABŞ və Kanada təşkilatı aktiv fəaliyyətə başladığı dövrdən etibarən terror təşkilatı kimi tanımışdır. Bu qərar ilk dəfə 2009-cu ilin 26 yanvar tarixində Avropa Birliyinin Şurası tərəfindən ləğv edilmişdir. MEK 2012-ci ilin 21 sentyabr tarixində ABŞ-nin, 2012-ci ilin 20 dekabr tarixində isə Kanadanın terror təşkilatları siyahısından çıxarılmışdır. İran Xalq Mücahidləri Təşkilatının ardıcıl şəkildə terror təşkilatları siyahısından çıxarılmasının əsas səbəbi kimi 2003-cü ildən etibarən silahlı mübarizəni dayandırdığı göstərilmişdir. 2004-cü ilin iyun ayında ABŞ təşkilatın üzvlərini Cenevrə konvensiyalarıının IV bəndini əsas gətirərək, müharibə dövründə mülki şəxslərin müdafiəsinə əsasən qorunan şəxslər elan etmişdir.
İran və İraq tərəfindən terror təşkilatı olaraq tanınmaqdadır. Tənqidçilər tərəfindən qapalı dini orderə  bənzədilən təşkilatı bir çoxları İranın hazırkı rejiminə alternativ olaraq görməkdədir. 2018-ci ildən etibarən İran Xalq Mücahidləri Təşkilatının mənzil qərargahı Albaniyanın Adriatik dənizi sahilində yerləşən Durres bölgəsinin Manez şəhərində yerləşməkdədir. Manezdə mekçilərə məxsus üç min nəfərlik xüsusi şəhərçik yaradılıb və şəhərçik Əşrəf düşərgəsinin şərəfinə Əşrəf-3 olaraq adlandırılmışdır. Təşkilata hal-hazırda Məsud Rəcavinin üçüncü həyat yoldaşı Məryəm Rəcavi rəhbərlik edir.
İran Xalq Mücahidləri Təşkilatı İran hakimiyyətinə qarşı əsas müxalif qüvvə və ən mütəşəkkil siyasi təşkilat olaraq xarakterizə edilməkdədir.
Sərbəst atmosfer
Sərbəst atmosfer
Sərbəst atmosfer-Yerin səth örtüyünün təsirindən kənarda, 1000 m hündürlükdən yuxarıda yerləşən atmosfer qatına deyilir.
Aliqarx hərəkatı
Aliqarx Hərəkatı — XIX əsrin son onilliklərində Britaniya Hindistanının müsəlman əhalisi üçün müasir bir təhsil sisteminin qurulmasına təkan verildi. . Hərəkatın adı, əsasını və mənşəyini Şimali Hindistanın Aliqarx şəhərində və xüsusilə 1875-ci ildə Məhəmmədan Anqlo Şərq Kollecinin təməlini qoymasından irəli gəlir. Şərq kollecinin və ondan inkişaf edən digər təhsil ocaqlarının banisi Cənab Siyed Əhməd Xan idi. O, daha geniş Aliqarx Hərəkatının aparıcı işığı olmuşdu. Təhsil islahatı daha geniş Hərəkət üçün bir baza və bir təkan yaratdı: Hindistan alt qitəsinin dinə, siyasətinə, mədəniyyətinə və cəmiyyətinə dərin təsir göstərən bir Hindistan müsəlman intibahı baş qaldırmışdı.
Təhsil
Aligarx Müsəlman Universiteti hərəkatın yaranmasıdır. Aligarx Hərəkatı 19-cu əsrin digər güclü, lakin daha az uyğunlaşan hərəkatları ilə müqayisədə Hindistan cəmiyyətinə, xüsusən də müsəlman cəmiyyətinə çox təsir etmişdir. XIX əsrdə digər ictimai-dini cərəyanların meydana gəlməsinə səbəb olan bir sıra digər çağdaş cərəyanlara təsir göstərmişdir. Aligarx Hərəkatının təsiri yalnız Şimali Hindistanla məhdudlaşmadı, əksinə onun genişlənməsini 20-ci əsrdə Hindistan alt qitəsinin digər bölgələrində də görmək olardı.
Aliqarx Hərəkatı Hindistan müsəlmanlarının siyasi qovuşmasına ciddi və davamlı bir töhfə verdi.