cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Transmissiya yağları
Transmissiya yağlarının əsas xassələri
Transmissiya yağlarının özlülük-temperatur xassəsinin onun istismar xarakteristikası üçün böyük əhəmiyyəti var. Sürtünməyə gücün itkisi, həmçinin yağın yağlama qovşağında qala bilməsi özlülükdən asılıdır. Özlülüklə avtomobillərin transmissiyanın aqreqatlarında gücün itirilməsi arasında birbaşa əlaqə var. Özlülük nə qədər azdırsa, daxili sürtünməyə enerjisi itkisi bir o qədər az olur, transmissiyanın faydalı iş əmsalı (FİƏ) çox olur. Lakin yağın özlülüyünün azalması ilə siyrilmənin, yeyilmənin, pitinqin artma qorxusu əmələ gəlir. Bundan başqa, yağın özlülüyünün təyin olunmuş səviyyədən aşağı olması onun sıxılmasının qüsursuz olmadığından və ya transmissiyanın kifayət qədər hermetik olmamasından yağın sərfini çoxaldır. Bununla əlaqədar yağların hazırlanması zamanı ona çox təzadlı tələblər irəli sürülür. Transmissiyaların soyuq, mümkün olan aşağı temperaturda işə salınması və ötürmədə sürtünmə itkisinin minimuma endirmək üçün yağın özlülüyü minimum, ancaq yağın qoruyucu örtüyünün daşıyıcılıq qabiliyyətini təmin etmək üçün və sıxılmadan itkinin az olması üçün özlülük maksimum olmalıdır.
Termooksidləşdirici stabillik
Transmissiya yağları dişli ötürücülərdə işləmə prosesində sürtünmə nəticəsində intensiv qızırlar. Yüksək temperaturun havanın oksigenin aktiv təsir və metal səthlərinin katalitik təsiri yağın çox güclü oksidləşməsilə, çöküntüyə çevrilən həllolmayan maddələr əmələ gəlməsi ilə nəticələnir.
Yağın oksidləşməsi nəticəsində onun fizizki-kimyəvi və istismar xassələri dəyişir: özlülüyü artır, yeyeilməyə qarşı xassəsi zəifləyir. Yağın oksidləşmə sürəti və dərinliyi oksidləşmə müddətindən, yağın temperaturundan, metalın katalitik təsirindən və oksigenin miqdarından asılıdır. Oksidləşməni sürət effekti əsasən yağın temperaturundan asılıdır. Baza yağının tərkibi də transmissiya yağının oksidləşmə xassəsinə həmçinin təsir göstərir. Məsələn, bazanın tərkibində əsasında qalıq komponentin azalması yağın termooksidləşmə stabilliyinin bunu uyğun olaraq mütənasib artması müşühidə olunur. Transmissiyada yağların işlənməsi zamanı onun bütün komponentləri, hətta tərkibində olan aşqarlar belə oksidləşir. Bu zaman yağın istismar xassəsi pisləşir. Əsasən yağın tərkibində siyrilməyə qarşı aşqarın az olması çox təhlükəlidir, bu, mexanizmlərin sıradan çıxmasına səbəb olur. Oksidləşmə prosesinin ləngiməsi üçün transmissiya yağlarına antioksidləşdirici aşqar əlavə edirlər. Antioksidləşdiricilər sərbəst radikallarla və hidroperoksidlərlə reaksiyaya girərək yağda həll olan qeyri-aktiv birləşmələr əmələ gətirir, ya da bu materialları parçalayıb daha az aktiv maddələr əmələ gətirərək yağın oksidləşmə dərəcəsini azaldılırlar.
Korroziyaya qarşı xassələr
Avtomobillərin transmissiya aqreqatların hazırlanmasında alüminiumdan, misdən və onların qarışığından, poladdan, tərkibində qurğuşun saxlayan müxtəlif ərintilərdən istifadə olunur. Rəngli metallardan hazırlanan detallar oksidləşmə zamanı alınan turş maddələrlə kimyəvi reaksiyaya girərək çox asanlıqla korroziyaya uğrayırlar. Yağ nə qədər çox oksidləşirsə metalı o qədər tez korroziyaya uğradır. Buna görə, yağın korroziyaya qarşı aktivliyi, onun oksidləşməsinə təsir göstərən faktorlardan asılıdır. Metalın səthinin korroziyası həmçinin su iştirakilə artır. Rəngli metalları turs maddələrdən qorumaq üçün transmissiya yağlarına korroziya inhibitorları daxil edirlər. Bu aşqarlar yağda aqressiv elementlərin qatılığını azaldaraq oksidləşmə prosesini ləngidir, ya yağda əmələ gələn turş maddələri neytrallaşdırır ya da metal səthində onun aqressiv maddələrlə birbaşa təmasının qarşısını olan qoruyucu örtük əmələ gətirir. Belə qoruyucu örtük eyni zamanda metalın yağın oksidləşməsinə katalitik təsirini azaldır. Buna görədə korroziya inhibitorlarının əksəriyyəti metalın dezaktivatoru hesab olunurlar.
Mühafizəedici xassələr
Avtomobilin istismarı zamanı sürtkü yağına su düşə bilər Bu, havada olan su buxarlarının kondensasiyası və ya suyun kipləşdiricilərin məsamələrdən keçməsi nəticəsində baş verir. Sularda adətən qeyri-üzvi duzlar və korroziya-aqressiv komponentlərə rast gəlinir. Su cərəyan keçirən naqil rolunu oynadığından bütün bunlar elektrokimyəvi korroziyanın əmələ gəlməsi üçün şərait yaradır. Yağın tərkibinə paslanmaya qarşı aşqar adlanan mühafizəedici aşqarlar daxil etməklə elektrokimyəvi korroziyanın qarşısını alırlar. Mühafizəedici aşqarların təsir mexanizmi metalın səthindən, nəmliyin və digər elektrolitlərin sıxışdırıb çıxarılması və onun üzərində metalın aqressiv mühitlə təmasının qarşısını alan davamlı adsorbsiya mühafizəedici örtüyünün əmələ gəlməsi ilə izah olunur.
Köpüklənməyə qarşı davamlılıq
Dişli ötürücülərin işləməsi zamanı sürtkü yağları intensiv qarışmağa məruz qalırlar, bunun nəticəsində 0na hava daxil olur və köpük əmələ gəlir. Yağların köpüklənməyə qarşı davamlığı onun karbohidrogen tərkibindən, təmizlik dərəcəsindən, onu təmizləmə üsulundan, funksional aşqarların təbiətindən, təzyiq və temperaturdan çox asılıdır. Naften yağlarında havanın həll olması parafin yağlarından daha çoxdur. Havanın yağlarda həll olması temperaturun və təzyiqin aşağı düşməsi ilə azalır. Temperaturun artması ilə köpüklənmə prosesi intensivləşir, özü də bu yağın özlülüyü az olduqca daha effektli olur. Çirkləndirici qarışıqlar, bəzi hallarda isə funksional aşqarlar mühafizəedici örtüyün səthi gərilməsini artıraraq köpüyün davamlılıq dərəcəsini artırır və bunun nəticəsi olaraq dişli çarxlar yalnız yağ-hava qarışığı ilə yağlanır, bu da dişli çarxların tez bir vaxtda sıradan çıxmasına səbəb olur. Köpüklənməyə qarşı aşqarların əsas təyinatı işlənən aqreqatda stabil köpüyün əmələ gəlməsinin qarşısını almaqdır. Köpüklənməyə qarşı aşqarlar havanın kiçik qabarcıqlarını ayıran qoruyucu örtüklərin səthi gərilməsini azaldırlar. Bunun nəticəsində qabarcıqlar birləşərək böyüyürlər, asan dağılırlar və köpük sönür. Kimematik özlülüyün 100oC-də səviyyəsindən asılı olaraq transmissiya yağları dörd sinfə bölünür.
Keçmiş Sovetlər məkanı sistemi ilə transmissiya yağlarının siniflərə ayrılması
Keçmiş Sovetlər məkanı sistemi ilə transmissiya yağları aşağıda qeyd olunanlara əsasən siniflərə bölünür: Yağın üzərində göstərilən rəqəm 1000C-də kinematik üzlülüyü göstərir (mm2/san santistoksla).
Ötürücü və paylayıcı qutular, əsas aparıcı körpülər, sükan mexanizmlərinə aşağıdakı yağlar istifadə olunur:
Yük maşınlarının hipoid ötürücülərində (ГАЗ −52, ГАЗ-53, ГАЗ-66 və yeni modellərində): Əsas aparıcı hipoid körpülərin, ötürücü qutu və sükan mexanizmlərinin (ВАЗ, АЗЛК, "Волга" və s.) yağlanmasında: Hal-hazırda bu sinifləşmə köhnəldiyi üçün transmissiya yağları ГОСТ 17479.2–85 uyğun sistemləşdirilmişdir.
Mexaniki ötürücülər və əsas körpülər üçün APİ sistemi ilə sinifləndirilməsi
Mexaniki ötürücü qutu və aparıcı əsas körpülər APİ sistemi ilə aşağıda verilən qaydada siniflərə bölünür:
Yüngül şəraitdə işləyən ötürücülər üçün əsasən aşqarsız baza yağı işlədilir. Bəzi hallarda az miqdarda oksidləşmə, köpüklənmə, inhibitor korroziyaya qarşı və yüngül depressatorlar qatılır ki, bu da əsasən kənd təsərrüfatı maşınları və yük avtomobillərinin konusvari və vintvari ötürücüləri və mexaniki ötürücü qutuların normal işini təmin edir (sinxronizatorsuz).
Orta ağır şəraitdə işləyən kənd təsərrüfatı maşınları, traktorların transmissiyası – vintvari dişli çarxların yağlanmasında istifadə olunur və tərkibində yeyilməyə qarşı aşqar vardır.
Wardruna
Wardruna — Norveç mənşəli German-skandinav mifologiyasına əsaslanan neofolk janrında ifa edən musiqi qrupu. 2003-cü ildə Kvitrafn, Gaahl və Lindy Fay Hella tərəfindən qurulmuşdur. Qrupun yayımladığı albomlar qədim Skandinav əlifbasındakı runlar əsasında hazırlanır. 2003-cü ildən bəri indiyədək 2 albom yayımlanıb. Qrup həmçinin Vikinqlər teleserialı üçün bəstəkarlıq edir.
Transmissiya yağları
Mexaniki ötürücülər və əsas körpülər üçün APİ sistemi ilə sinifləndirilməsi
Müxtəlif yüngül şəraitdən ağır şəraitədək işləyən yük maşınlarının konusvari və hipoid ötürücüləri, aparıcı əsas körpünün aqreqatlarını yağlamaq üçün tətbiq olunur. API GL-4 yağı Şimali Amerika yük avtomobilləri, avtobuslar və başqa avtonəqliyyat vasitələrinin sinxronizatorsuz ötürücü qutularında istifadə olunur. Hal-hazırda Avropada bu yağlar sinxronizatorlu ötürücüləri olan maşınlarda istifadə olunur və tərkibində 50%-ə qədər bu sinfə aid aşqarlar var.
Sərt şəraitdə fəaliyyət göstərən və daha çox yüklənmiş ötürücülər üçün yağlar. Tərkibində 6,5% siyrilməyə qarşı və çoxfunksiyalı aşqarlar vardır. Əsasən vintvari ötürücülərin yağlanmasında istifadə edilir. Universal yağ kimi bütün mexaniki aqreqatların transmissiyasında (ötürücü qutudan başqa) istifadə eilir. Sinxronizatorlu mexaniki ötürücü qutuların yağlanmasında, yalnız maşın istehsalçıların tələblərinə cavab verən yağdan istifadə edilməlidir. Yüksək sürtünmə fərqlilikləri üçün tərkibində xüsusi aşqarlar (modifikatorlar) olan yağlar istifadə olunur. Bu halda, sinif təyinatı əlavə LS işarəsi əlavə olunur.
Yüksək sürət və yüksək ağır yük altında fəaliyyət göstərən hipoid ötürücülərin yağlanmasında istifadə edilir. API GL-5 markalı yağa nisbətən tərkibində çox miqdarda kükürdfosfor saxlayan siyrilməyə qarşı aşqarlar var.
Ağır yüklu aqreqatlar üçün yağ. Böyük ölçülü (ağırlıq qaldıran və avtobuslar) avtomobillərin sinxronizatorsuz mexaniki ötürücü qutularının yağlanması üçün nəzərdə tutulmuşdur. API GL-5 yağına ekvivalentdir, ancaq yüksək termiki stabilliyə malikdir.
1998-ci ildə, SAE və ASTM ilə əlaqədə olan API, transmisiya yağlarının keyfiyyətini qiymətləndirmək üçün iki yeni kateqoriyanı təklif etdi: PG-1 və PG-2 (PG-1 — ağır yüklü avtomobillərin və avtobusların mexaniki ötürücü qutuları üçün; PG-2 — yük avtomobillərin və avtobusların ötürücü körpüləri üçün). Yağların hər iki kateqoriyasında əsas diqqət yüksək temperatur xassələrinə verilir. PG-2 kateqoriyası hərdən texniki ədəbiyyatda GL-7 qrupu kimi qeyd edilir.
Transmissiya yağlarının ГОСТ 17479.2–85 üzrə təsnifatı
Transmissiya yağlarının təyin edilməsi üçün işarələr qrupu nəzərdə tutulmuşdur, bunlardan biri – TM (transmissiya yağları); ikinci qrup işarə rəqəmlə qeyd olunur ki, bu da istehsal xarakterinə görə yağı hansı qrupa aid olduğunu göstərir; üçüncü rəqəmlə qeyd olunur, bu da kinematik özlülüyü xarakterizə edir.
Transmissiya yağlarının ГОСТ-a görə təyin edilmiş nümunəsi
Harda ki, TM – transmissiya yağı;
Qeyd
Mühərrikə yağı tökmədən qabaq istehsalı haqqında təlimatı oxumaq lazımdır.
Teucrium fruticans
(Teucrium fruticans) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kerala
Kerala (കേരളം) — Hindistanın cənub-qərbində Malabar sahilində yerləşən, ərazisi 38,863 km² və əhalisi 33.387.677 nəfər (2011 siyahıyaalması) olan ştat. Əhalinin sıxlığı 859,11 nəfər / km² təşkil edir ki, bu da ölkədə ən yüksək əhali sıxlığı göstəricilərindən biridir. Paytaxt Trivandram (Thiruvananthapuram), ştatın ən sıx məskunlaşdığı şəhərdir. Ukinci ən çox məskunlaşan şəhər Koçi (Koçin) şəhəridir. Ştatda rəsmi dil Malayalam dilidir.
Yanis Apsitis
Yanis Apsitis (11 oktyabr 1982) — Latviyalı oxatan. Yanis Apsitis Latviyanı 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Yanis Apsitis birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 181-ci yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Ələt burnu
Ələt burnu - inzibati cəhətdən Qaradağ rayonu Ələt qəsəbəsi ərazisinə daxildir. Burundan cənub-şərqdə Ələt qəsəbəsi yerləşir. Burun Xəzər dənizinin içərilərinə doğru irəliləmiş formadadır. Onun şərqində Bahar palçıq vulkanı yerləşir. Burnun əmələ gəlməsi vulkanın fəailyyəti ilə bağlıdır. Burundan cənubda Ələt buxtası yerləşir. Ələt burnundan cənubda Gil adası, şərqdə isə Daş adalar qövsü və Xərə Zirə adaları yerləşir.
Həmçinin bax
Səngəçal burnu
Azərbaycan Respublikasının fövqəladə hallar atlası
"Azərbaycan Respublikasının fövqəladə hallar atlası" — Azərbaycan Respublikası üçün böyük sosial-iqtisadi əhəmiyyətə malik olduğu üçün nəşri planlaşdırılan atlas.
Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının fövqəladə hallar atlası"nın nəşri Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 mart 2016-cı il tarixli, 1843 nömrəli Sərəncamı ilə qərara alınmışdır.
Məqsəd
Atlasın nəşr edilməsində məqsəd Azərbaycan Respublikasındakı təbii resurslardan səmərəli istifadə, əhalinin, yaşayış məntəqələrinin, sənaye və kənd təsərrüfatı müəssisələrinin, digər infrastruktur obyektlərinin, o cümlədən strateji neft-qaz kəmərlərinin, kommunikasiya xətlərinin fövqəladə hallardan qorunması, istehsal qüvvələrinin inkişafı məsələlərinin əsaslandırılmış şəkildə həll edilməsidir.
Redaksiya heyəti
"Azərbaycan Respublikasının fövqəladə hallar atlası"nın redaksiya heyəti Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 mart 2016-cı il tarixli, 1843 nömrəli Sərəncamı ilə aşağıdakı tərkibdə təsdiq edilmişdir :
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 avqust 2017-ci il tarixli, 1574 nömrəli Fərmanı ilə Ziya Məmmədov redaksiya heyətindən çıxarılmışdır.
Lakkolit
Lakkolit — yer sət­hi nə yaxın yatan göbələkvarı intru­ziv kütlə. Maqma nın çökmə süxur layları arasına soxulması və üstə yatan layı tağvari qaldırması nəticə­sində əmələ gəlir. Bəzən denuda­siya prosesləri lakkolitin səthinin açılmasına və relyefdə əks olun­masına səbəb olur. (Pyatiqorsk və Kislovodsk ətrafındakı lakkolitlər, Krım da Ayudağ və s.).
Azərbaycan məktəbinin 60 illiyi (film, 1980)
Azərbaycan məktəbinin 60 illiyi qısametrajlı sənədli filmi rejissor Tofiq Mütəllimov tərəfindən 1980-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Kinolentdə Azərbaycan məktəbinin keçdiyi böyük yoldan, yeni tədris sisteminin əsasını qoyan müəllimlərdən danışılır.
Məzmun
Kinolentdə Azərbaycan məktəbinin keçdiyi böyük yoldan, yeni tədris sisteminin əsasını qoyan müəllimlərdən danışılır.
Film Respublikanın maarif sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərə yekun vurur və Azərbaycan məktəbinin inkişafının və təkmilləşdirilməsinin əsas yollarını açıb göstərir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Sabir Rüstəmxanlı Rejissor: Tofiq Mütəllimov Operator: Elxan Əliyev
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1980-ci ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Rünoske Akutaqava
Rünoske Akutaqava (həmçinin Ryunosuke Akutaqava; ) — Yaponiya yazıçısı.
Həyatı
1892-ci il iyuldə Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində anadan olmuşdur. 1915-ci ildə "Rasyamon darvazası" və "Burun" hekayələri işıq üzü görüb. 1920-1923-cü illərdə "Magiya möcüzələri", "Bisey necə inanırdı", "Bir qisasın tarixçəsi", "Susanoo-no-mikoto, "Susanoo-no-mikoto ahıl çağlarında", "Tanrı Aqni", "Qəribə hekayət", "Xanım Rokunomiya", 1924-1927-ci illərdə "Sanemonun cinayəti", "Məktub parçası", "Momotaro", "At ayaqları", "Ölümdən sonra", "Karmen", "Suadamları ölkəsində", "Tanekonun kədəri", "Yuxu" və s. novellalar yazıb. Yazıçının 1927-ci ildə yazdığı "İlğım" və "Dişli çarxlar" hekayələrində və "Səfehin həyatı" povestində özünə qəsd etmək meylləri aydın duyulur. Bu əsərlər müəllifin o vaxtkı psixi vəziyyətini hər şeydən yaxşı əks etdirir.
Rünoske Akutaqava 1927-ci il iyul ayının 24-də yüksək dozada yuxu dərmanı içərək özünə qəsd edib. 1935-ci ildə ədəbiyyat sahəsində Rünoske Akutaqava mükafatı yaradılmışdır.
Yaradıcılığı
Ən məşhur hekayələri: "Raşomon darvazası" (1915), "Burun" (1916), "Cəhənnəm əzabları" (1918) və "Sıx meşədə" (1922).
1950-ci ildə Rünoskenin "Raşomon darvazası" (1915) və "Sıx meşədə" (1922) hekayələri əsasında Akira Kurosavanın "Raşomon" filmi ekrana çıxmışdır.
UEFA Avropa Kuboku 2016 D qrupu
UEFA Avropa Kuboku 2016 D qrupunda son Avropa çempionu İspaniya, Çexiya Respublikası, Türkiyə və Xorvatiya mübarizə aparır. Bu qrup Avro 2016 qrupları arasında yeganə iki Avropa çempionu olan qrupdur. İspaniya 3 dəfə, Çexiya isə bir dəfə (Çexoslovakiya adı altında) Avropanın ən güclüsü olub. Bu qrup turnirin Ölüm qrupu hesab olunur. Oyunlar 12 və 21 iyun 2016-cı il aralığında keçiriləcək.
Oyunlar
Bütün oyunlar Mərkəzi Avropa Yay vaxtı ilə (UTC+02:00)
Franz Ferdinand
Franz Ferdinand — 2002-ci ildə Qlazqoda qurulan rok musiqi qrupu.
Halitoz
85-90% hallarda ağızda pis qoxu ağız boşluğunda olan problemlərdən qaynaqlanır. Qoxunun intensivliyi gün ərzində fərqli ola bilir. Adətən, səhərlər ağızda iyi daha çox olur. Ağızda iyi bəzi qidalardan (soğan, sarımsaq, ət, balıq, pendir və s.), köklük, siqaret və ya alkoqol qəbulundan da qaynaqlana bilir. Bəzən isə ağızda iyi keçici olur və yeməkdən və ya diş fırçaladıqdan sonra əmələ gəlir və tez də itir. İyinin xarakteri əsas səbəbdən aslı olaraq fərqli ola bilir.
Son zamanlar aparılan tədqiqatlar sübut ediblər ki, dil üzərində qoxu törədən bakteriyaların çoxalması və metilmerkaptan və hidrogen sulfit (ingiliscə, methylmercaptan və hydrogen sulfite) buxarının formalaşması ağızda iyin əsas səbəblərindəndir.
Səbəblər
Bir çox hallarda ağızda iyi adi gigyenik qaydalara əməl etməklə aradan qaldırıla bilər. Əgər ağızda iyi gigyenik tədbirlərlə aradan qalxmırsa, bu zaman həkimə müraciət etməniz tövsiyə olunur.
Evdə nə etməli
Bir çox hallarda qidalanma və həyat tərzini dəyişməklə həkimə müraciət etmədən belə ağızda pis qoxudan qurtula bilərsiniz. Aşağıdakıları tövsiyə edilir: - Hər yeməkdən sonra dişlərinizi yuyun. Diş fırçanızı işdə də saxlayin və günorta yeməyindən sonra dişinizi qisaca fırçalayın. Çalışın gün ərzində heç olmasa iki dəfə 2-3 dəqiqəlik dişlərinizi fırçalayın. - Dişarasından qida qalıqlarını təmizləyin. Çalışın gün ərzində heç olmazsa bir dəfə dişlər arasında qalan qida qalıqlarını təmizləyin. Protez istifadə edirsinizsə buna daha çox diqqət yetirməniz gərəkdir. - Dilin üzərini təmizləyin. Dilin üzərini tez-tez təmizləyin. Bununla ölmüş hüceyrələr, bakteriya və qida qalıqları təmizlənmiş olur. Dilin üzərini təmizləmək üçün xüsusi fırçalar satılır. Bakteriyalar daha çox dilin arxa hissəsində toplanmağı xoşladığı üçün bu hissənin təmizlənməsinə xüsusilə doqqət verin. - Çoxlu su için. Çoxlu su qəbulu ağız boşluğunun nəm saxlanmasına və dil üzərində qalan qida qalıqları və bakteryiların yuyulub aparılmasına kömək edir. Saqqız çeynəmə ağız suyu vəzilərini qıcıqlandırır və ifraz edilmiş ağız suyu qida qalıqları bə bakteriyaları yuyur. - Diş fırçanızı tez-tez dəyişin. Bir diş fırçasından uzun müddət istifadə etdikdə onn keyfiyyəti düşür və təmizləmə qabiliyyəti azalır. Odur ki, tövsiyə olunur ki, 3 aydan bir dəyişməklə yumşaq fırçalardan istifadə edin. - Mütəmadi diş həkimində profilaktik yoxlama. Ən azı ildə iki dəfə diş həkimində profilaktik müayinədə olun. Müayinə zamanı lazım gələrsə həkiminiz dişlərin dibini təmizləyə bilər. - Gün ərzində nanəli konfetlərdən istifadə edin. Nanəli konfetlərin sovrulması ağızdan pis iyin gəlməsinin qarşısını alır.
Neoseiulus nodus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ziya Ordubadi
Ziyai Ordubadi (?–1520/1521, Təbriz) – XVI əsr Azərbaycan şairi.
Həyatı
Mənbələrin verdiyi məlumata görə, özbək hökmdarı Sultan Hüseyn Bayqaranın zamanında Herata köçmüş, özbək klassik ədəbiyyatının banisi Əmir Əlişir Nəvai ilə yaxın olmuşdur. Ömrünün sonlarına doğru Ordubada qayıtmış, daha sonra Təbrizə gedərək, orada vəfat etmişdir. Əlişir Nəvainin "Məcalisün-nəfais", Sam Mirzənin "Töhfeyi-Sami", Lütfəli bəy Azərin "Atəşkədə" təzkirələrində, Şəmsəddin Saminin "Qamüsül-aləm"ində (c.4) Ziyai Ordubadidən bəhs edilmişdir. Şeirlərindən nümunələr Azərbaycan Milli EA Əlyazmalar İnstitutunda saxlanılan bir sıra cünklərdə mühafizə olunmuşdur.
Həsən bəy Rumlunun "Əhsənüt-təvarix" əsərində Azərbaycan şairlərindən İmadəddin Nəsimi, Cahanşah Həqiqi, Ziya Ordubadi və başqa görkəmli simalar barədə fikir söylənilmiş, onların yaradıcılıqlarından bəzi nümunələr gətirilmişdir.
Aşaği Qalaquz
Aşaği Qalaquz - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında qışlaq adı. 1918-ci ilin əvvəllərində Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Kalaus-Bert yer-Barts (təpə), Kalaus (kənd), Kalaus (qala), Kalaus (çay) və Kalaus (kənd) toponimləri ilə sıra təşkil edir. Mənası məlum deyil. Bax: Kalauz.
Pont üsyanı
Pont üsyanı Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi sırasında Şimali Anadoluda müstəqil Pontus Yunan Dövləti qurmaq məqsədilə başladılan qiyamdır (1920-1923). 1904-cü ildə qurulan Pontus Yunan Cəmiyyəti ilə Müqəddəs Anadolu Yunan Cəmiyyəti, Birinci Dünya Mühaibəsinin sonunda Batumidən İneboluya qədər uzanan Kastamonu, Çanqırı, Yozğad, Sivas, Tokat, Amasya, Çorum, Gümüşxanə, Ərzincanın bir qisim torpaqları üzərində Yunan dövləti qurmaq üçün fəaliyyətə başladılar. Pontusçular Birinci Dünya Mühaibəsi dövründə Şərqi Anadoluya girən və daha sonra geri çəkilən Rus ordularının buraxdığı silahlarla təchizatlanıb ingilislərdən və yunanlardan silah yardımı gördülər. Yunanıstandan gələn könüllülərində qatılmasından sonra Pontus dəstələrinin sayı 25.000-ə çatdı. Topal Osman və silah yoldaşlarının üsyançılarla toqquşmalarında 2500 tüfəng və 1.200.000 mərmi ələ keçirildi. Dəstənin 11.188 üzvü öldürüldü. 1923-cü ildə bölgədəki yunanlar Anadoludan çıxarılaraq, Pontus Dövləti qurmaq hazırlıqlarına davam etmələrinin qarşısı alındı. Beləliklə 1920-ci ilin dekabr ayında başlanan qiyamlar ,qəti qələbənin qazanılmasndan sonra 1923-cü ildə yatırıldı.
Teucrium scorodonia
(Teucrium scorodonia) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Artemisia monophylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Laqunlu sahil
Laqunlu  sahil –  sahil tipi,  sahil xəttinin bütün girin­ti-çıxıntıları (körfəz lər, liman­lar və s.) açıq dəniz dən qum təpələri və  tirə ləri ilə ayrılaraq sahil boyunca uzanan laqun zənciri əmələ gətirir.
Shenyang J-11
Shenyang J-11 (çin: 歼-11) NATO kod adı Flanker B+ olan Sovet istehsalı Su-27 qırıcısının əsasında yaradılmış tək oturacaqlı, iki mühərrikli döyüş təyyarəsidir. İstehsalı Çin Xalq Respublikasının Şenyan Aviasiya Korporasiyası tərəfindən həyata keçirilir. Çin Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Hava Qüvvələri bu təyyarənin yeganə istifadəçisidir.
Enollar
Enollar – tәrkibindә >C=C(OH)– qrupu saxlayan xәtti vә ya tsiklik quruluşlu üzvi birlәşmәlәr.
Bir qayda olaraq, müvafiq karbonil birlәşmәlәrlә tarazlıqda (keto-enol tarazlığı) olur. Alifatik enollar üçün keto-enol tarazlığı, demәk olar ki, tamamilә karbonil birlәşmәlәrә tәrәf dәyişir, әn sadә enol hesab edilәn vinil spirti isә ümumiyyәtlә, sәrbәst halda ayrılmamışdır. Enolların karbonil birlәşmәlәrdәn әmәlә gәlmәsi (enollaşması) turşu vә qәlәvi mühitdә az polyar hәlledicilәrin istifadә edilmәsi ilә baş verir. Karbonil birlәşmәlәrin elektronoakseptor әvәzlәyicilәrinin [CO, C(O)OC2H5, CN, NO2 vә b.] β-vәziyyәtdә olması vә enlların metal ionları (mәs., Fe+3) vasitәsilә xelat komplekslәrlә әlaqәlәndirilmәsi enollaşmaya kömәk edir. Poliflüor ketonlar әn davamlı enollar әmәlә gәtirir, çünki onların tәrkibindәki mütәhәrrik α-hidrogen atomlarının olması ketoenol tarazlığının enolların әmәlә gәlmәsi istiqamәtindә yerini dәyişmәsinә sәbәb olur. Enollar habelә metalların enolyatlarını turşulaşdırmaqla, yaxud enolların sadә vә mürәkkәb efirlәrinin hidrolizindәn alınır. Enollar ambident birlәşmәlәrin kimyәvi xassәlәrinә malikdir; onlar O vә ya C atomları üzrә elektrofil reagentlәrlә (X+) reaksiyaya girәrәk tәrkibindә >C=C(OX)– vә >CX–C(O)– qrupları olan müvafiq mәhsullar әmәlә gәtirir. Karbonil birlәşmәlәrin çoxlu sayda reaksiyaları, mәs., halogenlәşmә, aldol kondenslәşmәsi, kroton kondenslәşmәsi enolların alınma mәrhәlәsindәn keçmәklә gedir.
Manyak (kommuna)
Manyak  — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Barakvil-Sovter kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12137.
Kommuna təxminən Parisdən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 110 km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 29 km cənub-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 663 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 370 nəfər (15-64 yaş arasında) 301 nəfər iqtisadi fəal, 69 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 81.4%, 1999-cu ildə 73.6%). Fəal 301 nəfərdən 293 nəfəri (157 kişi və 136 qadın), 8 nəfəri işsizdir (4 kişi və 4 qadın). Aktiv olmayan 33 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 21 nəfər təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Vanda Pignato
1953-cü il təvəllüdlü Vanda Pignato San-Paulo ştatında İtaliya əsilli bir ailədə anadan olub. 1980-ci illərdə o, "Mogi Das Kruzes" universitetin hüquq fakültəsində təhsil alıb. 2006-cı ildə San-Paulo şəhəri onu bölgədə insan hüquqları müdafiəsinə və Braziliya mədəniyyətini Mərkəzi Amerikada təşviq etdiyinə görə medal və mükafatlarla təltif edib, Salvador Konqresi isə ona "Salvadorun layiqli dostu" mükafatını verib. .
Neoseiulus noosae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aleksey Nikolayev (oxatan)
Aleksey Nikolayev (24 aprel 1987) — Rusiyalı oxatan. Aleksey Nikolayev Rusiyanı 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Aleksey Nikolayev birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 120-ci yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Azərbaycan Respublikasının Hərbi Prokurorluğu
Azərbaycan Respublikasının Hərbi Prokurorluğu — ixtisaslaşdırılmış prokurorluq olmaqla Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində və Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş başqa silahlı birləşmələrdə Azərbaycan Respublikasının digər qanunları ilə hərbi prokurorluqlara aid edilmiş səlahiyyətləri həyata keçirir.
Haqqında
Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorunun müavini Azərbaycan Respublikasının Hərbi Prokuroru təyin edilir.
Tarixi
Keçmiş SSRİ-nin tərkibində olarkən Azərbaycan Respublikasında prokurorluq orqanlarının fəaliyyəti "SSRİ prokurorluğu haqqında" 30 noyabr 1979-cu il tarixli İttifaq Qanunu ilə tənzimlənirdi.
Həmin dövrdə Azərbaycan Respublikasının prokurorluq orqanları sistemində Hərbi prokurorluq orqanları fəaliyyət göstərmirdi. Respublikanını ərazisində Bakı şəhərində yerləşən Hərbi prokurorluq — 63470 saylı hərbi hissə və Hərbi Dəniz Qüvvələri Hərbi prokurorluğu, eləcə də Gəncə, Lənkəran və Naxçıvan Qarnizonları Hərbi prokurorluqları fəaliyyət göstərirdi ki, həmin prokurorluqlar da Zaqafqaziya Hərbi Dairəsinin Hərbi Prokurorluğuna tabe idilər.
SSRi dağıldıqdan sonra həmin prokurorluqlar ləğv edildi və müstəqil Azərbaycan Respublikasının Hərbi prokurorluq orqanları yaradılmağa başlandı.
Həmin prokurorluqların yaranması üçün Respublikamızın Ali Soveti tərəfindən qəbul edilmiş 18 oktyabr 1991-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Dövlət müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı hüquqi baza rolunu oynadı.
Göstərilən Aktın 4-cü maddəsinə əsasən suveren Respublikanını müvafiq qanunlarının qəbul edilməsinədək onun ərazisində Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə zidd olmayan və Dövlət quruluşunun dəyişdirilməsinə yönəlməyən SSRİ qanunları hüquqi qüvvəsini saxlayırdı.
Sonradan Ali qanunvericilik orqanı olan Milli Məclisin 21 may 1992-ci il tarixli Qərarı ilə Azərbaycan Respublikası "Hərbi prokurorluqlar haqqında" Qanun qəbul edildi, 26 avqust 1992-ci il tarixdə isə Respublka Prezidenti tərəfindən "Azərbaycan Respublikasının ərazisində prokurorluq orqanlarının statusunu müəyyən edən keçmiş SSRİ-nin qanunvericilik aktlarının hüquqi qüvvəsini saxlaması və onların tətbiqi qaydaları haqqında" Qanun qəbul edildi.
Bu Qanuna müvafiq olaraq 30 noyabr 1979-cu il tarixli "SSRİ prokurorluğu haqqında" Qanun və 4 avqust 1981-ci il tarixli "Hərbi prokurorluq haqqında" Əsasnamə, eləcə də prokurorluq orqanlarının işçilərinə xüsusi rütbələrin verilməsi, onların mükafatlandırılması, intizam məsuliyyətinə cəlb edilməsi qaydalarını və s. müəyyən edən digər normativ aktlar Azərbaycan Respublikasının ərazisində öz hüquqi qüvvəsini saxlayırdı. Həmin Qanunun 2-ci maddəsi ilə müəyyən edilmişdir ki, SSRİ Baş prokurorunun və SSRİ Baş Hərbi prokurorunun hüquq və vəzifələrini Respublikamızın ərazisində müvafiq olaraq Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroru və Hərbi prokuroru yerinə yetirir.
Yuxarıda göstərilən aktların icra edilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Naziri tərəfindən verilən əmrlə Respublikanın Hərbi Prokurorluğu, həmçinin Bakı, Gəncə, Naxçıvan, Lənkəran, Füzuli, Qarabağ Qarnizonlarının və HDQ-nin Hərbi prokurorluqları müvafiq hərbi hissələrin bütün növ təminatlarına qoyuldular.
Müdafiə Nazirinin əmrinə müvafiq olaraq Hərbi prokurorluqların şəxsi heyəti Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin ştat sayına daxil edildi və müəyyən edildi ki, Hərbi prokurorluqların şəxsi heyəti həqiqi hərbi xidmətdə olmaqla hərbi xidmət keçmənin qaydalarını müəyyən edən Nizamnamə və Əsasnamələr onlara da şamil edilir.
Hərbi prokurorluqların prokuror və istintaq işçilərinin vəzifə ştatlarının siyahıları və bu vəzifələrə uyğun hərbi rütbələr Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun təqdimatı ilə Silahlı Qüvvələrin Baş Ştabı tərəfindən təsdiq olunurdu, Hərbi prokurorluqların maliyyələşdirilməsi isə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilirdi.
Bu dövrdə Azərbaycan Respublikasının Hərbi prokurorluğu sistemində müəyyən dəyişikliklər olmuşdur. Konkret olaraq Hərbi Hava Qüvvələri və Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələri, Hərbi Dəniz Qüvvələri, Daxili Qoşunlar, Sərhəd Qoşunları hərbi prokurorluqları, İxtisaslaşdırılmış Hərbi prokurorluğu, Abşeron Hərbi prokurorluğu yaradılmış, sonradan həmin prokurorluqlar ləğv edilmişdir.
Hal-hazırda Respublikamızda Hərbi prokurorluqların yaradılması və fəaliyyəti üçün hüquqi baza rolunu Azərbaycan Respublikasının 1995-ci il tarixdə qəbul edilmiş Konstitusiyası, 7 dekabr 1999-cu il tarixli "Prokurorluq haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu, 29 iyun 2001-ci il tarixli "Prokurorluq orqanlarında qulluq keçmə haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu, həmçinin "Hərbi xidmət haqqında", "Hərbi qulluqçuların statusu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunları və digər normativ aktlar oynayır.
Hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prokurorluq orqanları sistemində Azərbaycan Respublikasının Hərbi Prokurorluğu, Naxçıvan Muxtar Respublikasının hərbi prokurorluğu, Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Qazax, Tərtər, Qarabağ, Füzuli, Lənkəran və Zaqatala hərbi prokurorluqları fəaliyyət göstərirlər.
Fəaliyyət istiqamətləri
Maddə 12. Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğu
Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğu ixtisaslaşdırılmış prokurorluq olmaqla Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində və Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş başqa silaşlı birləşmələrdə, bu Qanunla və Azərbaycan Respublikasının digər qanunları ilə hərbi prokurorluqlara aid edilmiş səlahiyyətləri həyata keçirir.
Azərbaycan Respublikasının Hərbi Prokurorluğu tutulmuş və həbs edilmiş hərbi qulluqçuların saxlanıldığı yerlərdə, intizam hissələrində, eləcə də cəzaların hərbi hissələrdə icra edilməsi zamanı qanunlara və hərbi nizamnamələrə əməl olunmasına nəzarət edir. Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində keçirilən idarədaxili yoxlamaların materiallarını tələb edir, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində əmlakın talanması, hərbi xidmət əlehinə, habelə hərbi qulluqçular tərəfindən törədilən və ya hazırlanan digər cinayətlər barədə ərizə, şikayət, müraciət, əməliyyat-axtarış fəaliyyəti subyektlərinin məlumatları və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər məlumatlar əsasında Azərbaycan Respublikası Hərbi prokurorunun qərarı ilə yoxlamanın aparılmasını, bu məqsədlə mütəxəssislərin ayrılmasını, habelə araşdırılan faktların cinayət işinin başlanmasına kmfayət qədər əsəs verib-verməməsindən asılı olaraq müvafiq qərarın qəbul edilməsini təmin edir.
Hərbi prokurorluq öz vəzifələrini hərbi idarəetmə orqanlarından, komandanlıqdan asılı olmayaraq icra edir. Hərbi prokurorluqların işçiləri xidməti fəzifələrinin icrası ilə əlaqədar bütün hərbi idarəçilik orqanlarının, hərbi hissələrin, hərbi müəssisə və idarələrin bina və ərazilərinə maneəsiz daxil ola bilərlər.
Azərbaycan Respublikası hərbi prokurorluqlarına aiddir:
Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğu;
Hərbi prokurorluqlar Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri hərbi qarnizonlarının yerləşdiyi ərazilərdə, bu prokurorluğun fəaliyyət dairəsinə aid edilmiş hərbi hissələrin sayı nəzərə alınmaqla təşkil edir.
Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğuna vəzifəsinə görə Baş prokurorun müavini hesab edilən Azərbaycan Respublikasının Hərbi prokuroru rəhbərlik edir.
Azərbaycan Respublikası Hərbi prokuroru Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 133-cü maddəsinin IV hissəsinə uyğun olaraq vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilir.
Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunda idarə, şöbə və digər struktur bölmələri yaradıla bilər. İdarə və şöbələrinin rəisləri və müavinləri Hərbi prokurorun böyük köməkçiləri və köməkçiləri hesab edilir. İdarə və şöbələrə prokurorlar və müstəntiqlər təyin edilə bilər.
Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunun işçilərini Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroru vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir. Azərbaycan Respublikası Hərbi prokuroru həmin şəxslərin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi barədə təqdimat verə bilər.
Azərbaycan Respublikası Hərbi prokuroru öz səlahiyyətləri çərçivəsində əmr, göstəriş, digər aktlar verir və onların icrası Hərbi Prokurorluğun bütün işçiləri üçün məcburidir.
Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunda məşvərətçi orqan olan və Azərbaycan Respublikasının Hərbi prokuroru rəhbərlik edən Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunun Kollegiyası yaradılır.
Kollegiyanın tərkibinə Azərbaycan Respublikasının Hərbi prokuroru, onun müavinləri, Naxçıvan Muxtar Respublikanın Hərbi prokuroru, idarə və şöbə rəisləri, Hərbi Prokurorluğun digər rəhbər işçiləri daxildirlər.
Kollegiyanın tərkibini Azərbaycan Respublikası Hərbi prokurorunun təqdimatı əsasında Azərbaycan Respublikası Baş prokuroru təsdiq edir.
Hərbi prokurorluq orqanlarının zabitləri "Hərbi xidmət haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmət keçir və onlar "Hərbi qulluqçuların statusu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu və digər qanunlarla müəyyən edilmiş hüquq və imtiyazlara malikdirlər.
Hərbi prokurorluq orqanlarında qulluq edən vətəndaşların hərbi xidmətə çağırışı, onların ehtiyata və istefaya buraxılması Azərbaycan Respublikası Hərbi prokuroru tərəfindən həyata keçirilir.
Eskadra minadaşıyıcısı
Eskadra minadaşıyıcısı – düşmәnin sualtı vә suüstü gәmilәrinә torpeda vә artilleriya zәrbәlәri endirmәk, kәşfiyyat aparmaq, döyüş vә konvoy gәmilәrini hava, yaxud gәmi hücumlarından, raket zәrbәlәrindәn qorumaq vә s. üçün hәrbi gәmi.
Tarixi
Eskadra minadaşıyıcısı XX әsrin әvvәllәrindә meydana çıxmışdır. Əsas vәzifәsi minalanmış maneәlәr yaratmaq vә sualtı qayıqları tapıb mәhv etmәk idi. Eskadra minadaşıyıcısı helikopterlәr, zenit vә gәmivuran raket komplekslәri, torpeda aparatları, artilleriya silahları vә minalar ilә tәchiz olunur.
Baccharis cordata
— fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hind badamı
(Terminalia catappa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cəmahiriyyə
right|thumb|Muammər Qəddafi Cəmahiriyyə — ərəb termini olub, əsasən "Kütlələrin dövləti" kimi tərcümə edilir. Bu termin Muammər Qəddafinin 1975-ci ildə nəşr olunan "Yaşıl Kitab"ında qeyd edilmişdir. "Cəmahiriyyə" ("kütlə", "kütlələrin" mənası verir) sözü ilk dəfə yalnız 1981-ci ildə nəşr edilən kitabın üçüncü hissəsində istifadə edilmişdi. Bu ifadə - إن الحركات التاريخية هي الحركات الجماهيرية (Inna al-ḥarakāt at-tārīkhīyah hiya al-ḥarakāt al-camāhīrīyah) şəklində idi və mənası "Tarixi axın kütlələrin axınıdır" idi.
Cəmahiriyyə sözü ərəb dilində "respublika" mənası verən "cümhuriyə" sözündən törəmişdir. İctimaiyyət, camaat mənası verən "cümhur" sözünün cəmi "kütlə" mənasına gələn "cəmahir" sözüdür. Cəmahiriyyə sözü "Kütlənin Respublikası" mənasını verir. Bu sözün xeyli müddət tərcümə edilməməsinə baxmayaraq, sonda Böyük Sosialist Xalqın Liviya Ərəb Cəmahiriyyəsi şəklinə gəldi.
Reyqan hökumətinin 1986-cı il bombalamasından sonra Qəddafi ölkənin rəsmi adının əvvəlinə "Böyük" (العظمى, al-‘Uẓmá) sözünü əlavə etdi.
Cəmahiriyyəyə keçid (1973-1977)
left|thumb|Böyük Sosialist Xalqın Liviya Ərəb Cəmahiriyyəsinin BayrağıQəddafinin ideoloji fikirlərini ehtiva edən "Liviya cəmiyyətinin yenidən qurulması"nın rəsmi olaraq tətbiq edilməsi 1973-cü ildə başlanan mədəni və ya ictimai inqilab vasitəsilə başlandı. Bu inqilab bürokratik geriliklə mübarizəni, xalqın ehtiyacı ilə maraqlanmağı, altmilli hökumət idarəçiliyində iştirakı və milli siyasi koordinasiya problemlərini nəzərdə tuturdu. Qəddafi yurddaşlarında inqilabi şövq yaratmaq, onları böyük çoxluqla siyasi işlərə dəvət etmək üçün, onları ənənəvi hakimiyyəti dəyişməyə və hakimiyyət orqanlarını yenidən təşkil etməyə dəvət etdi. Bunu etmək üçün "Xalq Komitəsi" yaradıldı. Bir neçə ay içərisində Liviyanın hər yerində bu cür komitələr yaradıldı. Onlar funksional və coğrafi mərkəzli idilər, yerli və regional idarəçiliyə nəzarət edirdilər. Xalq Komitələri bir-birindən fərqli təşkilatlarda - universitetlərdə, ticarət şirkətlərində, bürokratik idarəçilikdə, media bazalarında qurulmuşdu. Coğrafi əsaslı komitələr quberniya, bələdiyyə və bölgə (aşağı) səviyyələrinə bölünmüşdülər. Bölgə səviyyəli xalq komitələrində yerlər xalq seçkiləri vasitəsilə doldurulurdu, bu şəkildə seçilən üzvlər sonradan daha yuxarı vəzifəyə seçilə bilərdilər. 1973-cü ilin ortalarında xalq komitələrinin sayı təxminən 2000-ə çatırdı.
Qəddafi inzibati və tənzimləyici vəzifələri çərçivəsində və üzvlərinin seçilmə metodu ilə xalq komitələrinin birbaşa demokratiya anlayışını ehtiva etdiyini 1975-ci ildə nəşr olunan "Yaşıl Kitab"ının birinci cildində qeyd etdi. Bu anlayış yeni siyasi quruluşdan ibarət "xalq konqresləri"nin yaradılması fikrini irəli çıxardı. Yeni sistemin mərkəzində Baş Xalq Konqresi dururdu.
Böyük Sosialist Xalqın Liviya Ərəb Cəmahiriyyəsi (1977-2011)
right|thumb|100px|Böyük Sosialist Xalqın Liviya Ərəb Cəmahiriyyəsinin Gerbi1977-ci il martın 2-də Qəddafinin əmri ilə Baş Xalq Konqresi "Xalq Hakimiyyətinin Qurulması Bəyannaməsini" qəbul etdi və  Böyük Sosialist Xalqın Liviya Ərəb Cəmahiriyyəsinin (, al-Jamāhīrīyah al-‘Arabīyah al-Lībīyah aş-Şa‘bīyah al-Iştirākīyah) qurulduğunu bəyan etdilər. Qəddafinin rəsmi siyasi fəlsəfəsi olan Cəmahiriyyə ölkədə unikal quruluş idi, lakin tətbiq edilməyə Üçüncü Beynəlxalq Nəzəriyyə ilə başlanıldı və Qəddafi tərəfindən bütün Üçüncü Dünyaya təklif edildi. Qəddafi özünü Lider (Qā’id) adlandırdı və hörmət əlaməti olaraq "Qardaşcasına Lider və Böyük Sosialist Xalqın Liviya Ərəb Cəmahiriyyəsinin Birinci Sentyabr Böyük İnqilabının Bələdçisi" ünvanını qəbul etdi. Liviya hökuməti bildirdi ki, Liviya Cəmahiriyyəsi hər hansı siyasi partiyalar olmadan, yerli xalq şuraları və qurumları ("Əsas Xalq Konqresləri" adlanırdı) vasitəsilə idarə edilən birbaşa demokratiyadır.
1979-cu ildən sonra rəsmi siyasi mərkəzi olmasa da, Qəddafi ölkə üzərindəki mütləq idarəçiliyi icra etməyə başladı. Böyük Sosialist Xalqın Liviya Ərəb Cəmahiriyyəsinin himni  Allahu Əkbər  adlanırdı.
Aslan Aslanov (filosof)
thumb| Heydər Hüseynov Fəlsəfə şöbəsinin tələbələri arasında akademik Aslan Aslanov, AMEA-nın müxbir üzvü [[Məqsəd Səttarov və b.|right]]
Aslanov Aslan Məhəmməd oğlu — fəlsəfə elmləri doktoru (1974), professor (1976), Azərbaycan Respublikası EA-nın həqiqi üzvü (1989), Əməkdar elm xadimi, Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin rektoru (1977–1987), Azərbaycan Elmlər Akademiyasının vitse-pezidenti, Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun direktoru (1990–1995).
Haqqında
Aslan Aslanov 20 avqust 1926-cı ildə Ağstafa rayonunda anadan olmuşdur. Məktəbi qurtardıqdan sonra II Dünya müharibəsi illərində müəllim çatışmadığından bir il Ağstafa şəhəri Dəmiryol məktəbində ibtidai sinifdə müəllim işləmişdir. Ali təhsilini 1945–1950-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində almışdır. O, Tarix fakültəsini Fəlsəfə ixtisası üzrə bitirmişdir.
Əmək fəaliyyəti
Aslan Aslanov 1961-ci ildən 1977-ci ilədək Azərbaycan Dövlət Universitetinin Estetika və etika kafedrasının müdiri olmuşdur. 1977-ci ildən 1987-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun rektoru vəzifəsini icra etmişdir. 1987-ci ilin martında Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Tarix, İqtisadiyyat, Fəlsəfə və Hüquq bölməsinin akademik-katibi vəzifəsinə təyin olunan Aslan Aslanov 1995-ci ilədək bu vəzifəni icra etmişdir. O, həm də 1990–1995-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun direktoru olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Aslan Aslanov 1959-cu ildə fəlsəfə doktoru, 1974-cü ildə isə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. O, 1976-cı ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. Aslan Aslanov 1989-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.
Aslan Aslanov Qərb fəlsəfi-estetik fikrinin məsələlərini tədqiq etmiş, milli mədəniyyətlərin qarşılıqlı zənginləşməsi təsirinin fəal tərbiyəvi mahiyyətinin estetik aspektlərini araşdırmışdır. O, Aristotelin "Poetika"sını və Didronun "Qardaşım oğlu Ramo" əsərini, C. Bayronun "Gavur", A-Tvardovskinin "Vasili Tyorkin" poemalarını Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. şeir kitablarının müəllifidir.
Aslan Aslanov 1968-ci ildə İsveçdə keçirilən Estetika üzrə VI Beynəlxalq Konqresin iştirakçısı olmuşdur. Eyni zamanda 1970-ci ildə Berlində keçirilmiş VII Beynəlxalq Hegel yubiley Konqresində və 1972-ci ildə Buxarestdə Estetika üzrə VIII Beynəlxalq Konqresdə məruzələrlə çıxış etmişdir.
Vəfatı
Aslan Aslanov 1995-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Hünərli
Hünərli (əvvəlki adı: Tsakuri) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Çiraquz kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 20 noyabr 2020-ci il tarixli, 197-VIQ saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Çiraquz kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Tsakuri kəndi Hünərli kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 7 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Hünərli kəndi 7 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Kəndin adı XIX əsrə aid rus mənbələrində Zakurli və ya Zaxur variantında qeydə alınmışdır. Oykonimin zakirli tirəsinin adı ilə bağlılığı güman edilir. Gəlmə ermənilər 1828-ci ildə burada məskunlaşdıqdan sonra kənd Tsakuri (ziqore/zigir erm. "əzgil") adı ilə rəsmiləşdi. 1992-ci ildə rəsmi olaraq Zakirli adlandırılmışdır. 1933-cü ildə Laçın rayonunda Zəkir adlı yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdır. 20 noyabr 2020-ci il tarixindən kənd Hünərli adlanır.
Tarixi abidələri
Hünərli kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsində yerləşir.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Neoseiulus novaescotiae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Dopamin
Dopamin— İnsan bədənində təbii yaranan kimyəvi maddədir. Simpatik sinir sistemində təsirləri dərman olaraq ürək döyüntülərinin artırılması və qan dövranını yüksəltmək üçün işlədilir. Normal insanın beynində onun axıcı və əlaqəli hərəkətini təmin edən dopamini ifraz edən hüceyrələr var. Dopamin beyinə gələn məlumatları bir sinir hüceyrəsindən digərinə ötürür. Beləcə, bədən tarazlığı təmin edilir. Lakin bu hüceyrələrin bir qismi ziyan görəndə və ya azalanda dopamin ifraz edilə bilmir. Dopamin ifraz edən hüceyrələrin 60-80 faizi itkiyə uğrayanda bədəndə titrəmə, yavaş hərəkətetmə və tarazlığın pozulması halları ortaya çıxır. Bunlar Parkinson xəstəliyinin əlamətləridir. Kimyəvi formulu belədir: C6H3(OH)2-CH2-CH2-NH2. Kimyəvi adlandırılması "DA" şəklindədir.
Mütləq temperatur
Mütleq temperatur
Mütleq temperatur-molekulların irəliləmə hərəkətinin orta kinetik enerjisinin ölçüsüdür: E=3/2KT k-Bolsman sabitidir.Mütləq temperatur mənfi ola bilməz Mütleq temperatur mütləq maksimum və mütləq minimum olmaqla 2 təsnifata bolunur.
Mütləq minimum
Mütləq minimum temperatur-müəyyən ərazidə uzun illər ərzində müşahidə edilən ən alçaq temperatur.Antaktikadada Rusiyanın “Vostok” stansiyasında qeydə alınmışdır(-89C)Şimal yarımkürəsində ən alçaq temperatur Yakutiya Respublikasının Oymyakon şəhərində(-71C)müşahidə edilmişdir.Azərbaycan ərazisində mütləq minimum temperatur Culfada (-33C)olmuşdur.
Həmçinin bax
Temperatur, Temperaturun şaquli dəyişməsi, Temperatur qradiyenti
Xarici keçidlər
Mutləq temperatur
Te-Pinnakls
Te-Pinnakls — Qərbi Avstraliya ərazisində yerləşən kiçik səhra. Səhranın adını «itiuclu qayalar səhrası» kimi açıqlamaq olar. Səhranın daxili qumlar içərisində hündürlüyü 1-5 metr olan iti uclu qalalıqlarla zəngindir. Ən yaxın yaşayış məntəqəsi 20 dəqiqəliq məsafədə yerləşən Servantes (Cervantes) şəhəri dir.