cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fərəh Əliyeva
Həyatı
1994-cü ildə "XX əsrin 60–70-ci illərin I yarısında Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığında bəzi üslub təmayülləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək, sənətşünaslıq namizədi elmi dərəcəsi alıb. 1995-ci ildən dosent, 2005-ci ildən professor adına layiq görülüb. 2008-ci ildə isə "XX əsrin birinci yarısının tarixi inkişaf kontekstində Azərbaycan musiqi mədəniyyəti" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi alıb. Fərəh Əliyeva həm də Təhsil Nazirliyinin Elmi-Metodik Şurasının musiqişünaslıq və incəsənət bölməsinin üzvü və elmi katibidir. Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür.
"Azərbaycan musiqisində üslub axtarışları" elmi monoqrafiyasının, dərsliklərin ("Musiqi ədəbiyyatı", həmmüəllif A. Tağızadə, B., 1994; "Musiqi" həmmüəlliflər T. Babayeva, S. Qurbanəliyeva, B., 2001), çoxsaylı elmi məqalələrin müəllifidir. Tədqiqatçı kimi Fərəh Əliyeva XX əsr Azərbaycan musiqisi, bəstəkar yaradıcılığı, müasir musiqi problemlərində ixtisaslaşıb. Onun Ü. Hacıbəyli, A. Zeynallı, Q. Qarayev, F. Əmirov, A. Əlizadə, F. Qarayev, F. Əlizadə, R. Həsənova, S. Ələsgərov, C. Cahangirov, T. Quliyev, R. Behbudov və başqa bəstəkarlar, ifaçılar haqqında məqalələri işıq üzü görüb.
2 may 2014-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rektoru təyin edilib. 3 mart 2017-ci ildə Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür. 11 may 2018-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının humanitar siyasət məsələləri şöbəsinin müdiridir.
6 avqust 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında xidmətlərinə və dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə Fərəh Əliyeva "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.
Professor Şirməmməd Hüseynovun qızıdır.
Bodibildinq
Bodibildinq (ing. body-bədən, building-qurmaq) və ya kulturizm — xüsusi fiziki məşqlər hesabına əzələlərin inkişafı, şişirdilməsi.
Toşio İvatani
(24 oktyabr 1925 - 1 mart 1970) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 8 oyun keçirib, 4 qol vurub.
Aleksandriya Okasio-Kortez
Aleksandriya Okasio-Kortez — ABŞ siyasətçisi və ABŞ Nümayəndələr Palatasının üzvü.
Şamın tili nekropolu
Şаmın tili nеkrоpоlu — yаşаyış yеrinin cənub-şərqində təpənin yаmаcındа yеrləşir. Nеkrоpоlun bir qismi yоl çəkilərkən dаğıdılmışdır. Qəbirlər qərb-şərq istiqаmətindədir. Qəbirlər yаnlаrdа yаstı sаl dаşlаrlа qurulmuşdur. Bаşdаşılаrı аdi qаyа pаrçаlаrındаndır. Nеkrоpоlu təqribən XVIII-XIX əsrlərə аid еtmək оlаr.
Jurinea macranthodia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yayıcı (Göyçə)
Yayıcı (Zovaber) — İrəvan xanlığının Dərəçiçək mahalında, sonralar İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Sevan rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 16 km məsafədə, Zəngi çayının yanında, Göyçə gölünün sahilində yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim oğuz tayfalarından olan yayıcı etnonimi əsasında əmələ gələn etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 25.l.1978-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Zovaber (Dzovaber) qoyulmuşdur.
Toponimi
1978-ci ildə kənd ermənicə Tsovabert adlandırılmışdır. XVII əsrə aid erməni mənbəyinə görə adı Yaycılar idi
Əhalisi
XIX əsrin 70-ci illərində kəndin əhalisi qovulmuş və xaricdən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1886-cı ilə aid məlumata görə kəndin əhalisi ermənilər idi.
Burada ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 10 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
XX əsrin əvvəllərində, yəni 1905–1906-cı illərdə azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur.
Bulbophyllum calophyllum
(Bulbophyllum calophyllum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum calophyllum növü Tayvan, Filippin, Kalimantan                ərazilərində yayılmışdır.
Porsuq
Porsuq (lat. Meles meles) — dələkimilər fəsiləsindən heyvan. Bədəninin uzunluğu 90 sm-dək, çəkisi 30 kq-dək olur. Beli və yanları gümüşü-boz rəngdədir. Bədəninin alt hissəsi qaramtıldır, başının yanlarında burnundan qulaqlarına qədər uzanan qara zolaqlar var. Avropa və Asiyanın qarışıq və tayqa meşələrində, steplərdə və yarımsəhralarda, həmçinin Azərbaycanda yayılmışdır. Yeraltı yuvalarda yaşayır. Şimal rayonlarında qışda fəallığı azalır və qış yuxusuna gedir, cənub rayonlarında isə bütün il boyu fəal olur. Bitki və heyvan mənşəli yemlərlə qidalanır. Piyinin müalicəvi xassəsi var.
Nəsir Şibl əd-Dəvlə
Əbükamil Nəsir ibn Saleh ibn Mirdas, ləqəbi Nəsr Şibl əd-Dəvlə ("Sülalənin aslan balası"; ) — Hələb əmirliyinin Mirdasilər sülaləsindən olan ikinci əmiri (1029–1038). O, Mirdasilər sülaləsinin banisi Saleh ibn Mirdasın ən böyük oğludur. Nəsir Əl-Ükvanə döyüşündə atası ilə birlikdə vuruşur. Əl-Ükvanə Fatimilər ilə aparılan döyüşdə həlak olur. Nəsir daha sonra qardaşı Timəl Müizz əd-Dəvlə ilə birlikdə əmirliyə rəhbərlik edir. Gənc əmirlər çox keçmədən Bizans imperatoru III Roman tərəfindən həyata keçirilmiş hücum ilə üzləşir. Azsaylı bədəvi süvarilərinə rəhbərlik edən Nəsir Azəz döyüşündə Bizans ordusunu məğlub edir.
Həyatı
Nəsir atası ilə birlikdə vuruşur, ancaq Əl-Ükvanədən qaçır və Hələb şəhərinə, kiçik qardaşı Timəl Müizz əd-Dəvlənin yanına qayıdır. Saleh ölməzdən bir il əvvəl Timəli öz varisi seçir. Buna baxmayaraq, Nəsir və Timəl əmirliyi birlikdə idarə edir.
39 saylı Kəpəz birinci (Gəncə) seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 39 saylı Kəpəz birinci (Gəncə) seçki dairəsi — Gəncədə seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Kəpəz rayonunun bir hissəsini əhatə edir.
Rosto
Rosto
Sous üçün :
Hazırlanması
Soğan və cəfərini nazik-nazik doğrayın, çörək içini didin. Yumurtaları kiçik bir kasaya çırpıb yaxşıca qarışdırın. Qıyma, soğan, cəfəri, çörək içi, yumurta, qırmızı şərab, duz və qara bibəri yaxşıca qarışdırıb, yoğurun. Yastı bir tavanın dibini yağlı kağızla örtün. Qıymalı qarışığı tavaya tökün, 180 dərəcədə 1 saat 15 dəqiqə bişirin. Sousu hazırlamaq üçün ; 1 yemək qaşığı ərinmiş şit yağını qazanda qızdırın. Soğan və sarımsaqları çox incə doğrayıb yağda qovurun. Dilimlənmiş pomidor, ət suyu, cəfəri, duz və qara bibəri əlavə edib qarışdıraraq qızardın. Arada atəşi azaldın və qarışdıraraq 15 dəqiqə daha bişirin. Peçdən çıxarandan sonra hazırladığınızi dərin qaba tərs çevirərək qoyun. İsti pomidor sousunu üzərinə tökün. Cəfəri yarpaqları və pomidor dilimləri ilə bəzəyib, isti-isti süfrəyə qoyun.
Paris Notr-Dam kilsəsində yanğın (2019)
Paris Notr-Dam kilsəsində yanğın — Fransanın paytaxtı Paris şəhərində yerləşən Notr-Dam kilsəsində 15 aprel 2019-cu il tarixində Orta Avropa vaxtı ilə saat 18:50-də gerçəkləşən yanğın hadisəsi. Yanğından sonra Emmanuel Makron kilsənin bərpası üçün ianə toplama kompaniyası başlatdı.
Zəmin
Notr-Dam kilsəsinin inşaatı XII əsrdə, daş və taxta istifadə edilərək başlamışdır. Tağ XIX əsrdə yenilənmişdir; orijinal tağı isə 1786-cı ildə ləğv olunmuşdur. thumb|left|Kilsə, yanğın zamanı bərpa edilirdi
Son illərdə, kilsədə aşınmalar baş verirdi. Fransanın tarixi abidələrinin baş memarı Filip Villeneuv, 27 iyul 2017-ci ildə "Kirliliyin ən böyük günahkar" olduğunu ifadə edərək, kilsənin vəziyyətinə dair ilk narahatlıqları aradan qaldırdı. 2014-cü ildə Mədəniyyət Nazirliyi kilsənin restavrasiya xərcinin 150 milyon avro olduğunu hesabladı. 2016-cı ildə Paris Arxiyepiyası, bərpa xərclərinin növbəti beş ildən on ilədək 100 milyon avro artırmağı tələb edib. Yanğın zamanı 6 milyon avro dəyərində olan tağ üzərində təmir işləri aparılırdı. Damın ətrafında polad skeletlər tikilmişdir. Daş, mis və bürünc heykəllər, o cümlədən, tağ hissəsini əhatə edən on iki Həvarilərin heykəlləri bərpa zamanı yanğından əvvəl çıxarılmışdır.
Hadisə
thumb|right|Tağın yanması Kilsənin çardağında başlayan yanğın, günün sonuna yaxın, kilsənin turistlərə açıq olduğu zaman təxminən 18:50-də baş verib. Yanğına görə, 18:15-dən 19:00-dək kilsədəki kütlə təxliyə edildi. Hadisə yerində olanlara görə, kilsənin qapıları girmək istəyərkən qəflətən bağlandı və ağ tüstü damdan yayıldı. Duman qara olduğu zaman, bu, böyük bir yanğının meydana gəldiyini ifadə etdi. Kilsənin yerləşdiyi Site adası təxliyə edilib. İnsanlar yanğını seyr etmək üçün Sein limanında və yaxınlıqdakı binalarda toplandılar.
Söndürmə səyləri
Paris Yanğınsöndürmə Briqadasının sözçüsü, 400–500-dən çox xilasetmə qrupunun məşğul olduqlarını açıqladı. Suyun ağırlığı və aşağı hündürlükdə düşüşün intensivliyi kilsənin strukturunu zəiflədə biləcəyi üçün havadan yanğınsöndürmə edilmədi. Kilsədə saxlanılan sənət və dini əsərləri xilas edilməyə çalışıldı. Kilsə sözçüsünün sözlərinə görə, bəziləri yeniləmə önündən əvvəl bir sıra sənət əsərləri aparılıb və müqəddəs qalıqların əksəriyyəti kilsənin müqəddəs yerində saxlanılır, qalanlarının təxminən 30%-i xilas edilib, qalan 70% isə məhv olub. Paris polisi heç bir ölüm barədə məlumat verməyib, lakin bir yanğınsöndürən yaralanıb.
Ziyan
Yanan taxta strukturunun böyük hissəsi kilsənin "meşəsi" idi: XII və XIII əsrlərdə kilsənin tikintisinə təxminən 21 hektar (0,21 km²) palıd ağacı kəsildi. Kilsənin damını tamamlamaq üçün taxta çərçivəyə təxminən 210 ton qurğuşun çarxı oturub. Qurğuşunun əriməsi xilasetmə qruplarına təhlükə yaradır.
Reaksiyalar
Fransa prezidenti Emmanuel Makron, Notr-Dam kilsəsi yanğına tutulduqdan sonra bazar ertəsi axşam olacaq televiziya verilişində iştirakını təxirə saldı. O, sarı jiletlilərin etiraz hərəkatına cavab olaraq təşkil edilən ümummilli ictimai müzakirələrdən sonra etməyi planladığı tədbirləri əks etdirmək üçün televiziya verilişində iştirak edəcəkdi. Paris bələdiyyə başçısı Anne Hidalqo, atəşi "qorxunc" olaraq xarakterizə etdi və insanların yanğın baş verən bölgədən uzaqlaşmalarını istədi.
II Umberto
II Umberto (it. Umberto II; ) — İtaliyanın dördüncü və son kralı, 33 gün hökm sürdü. Xalq arasında "il Re di Maggio" (May Kralı) adı ilə tanınmışdır.
Fəaliyyəti
III Viktor Emanuel II Dünya Müharibəsindən sonra İtaliyada monarxiyanın saxlanıb və ya saxlanmayacağını həll etməli olan referendumda monarxiya tərəfdarlarının qalıb gəlməsi üçün hakimiyyətdən, oğlu Umbertonun xeyrinə əl çəkdi. Lakin 1946-cı ilin 9 mayında keçirilən referendumda monarxiya tərəfdarları məğlub oldular. Lakin iyun ayının 12-dək İtaliyada krallıq formal da olsa saxlanıldı. II Umberto da daxil olmaqla, Savoyya sülaləsinin bütün kişi nəsli ölkədən qovuldu. II Umberto Portuqaliyada, Kaskaisdə, ömrünün sonunadək sürgün həyatı yaşadı. Öz torpağı olan İtaliyada ölmək və dəfn olunmaq üçün 1983- cü ildə İtaliya hökumətindən icazə istədi lakin rədd cavabı aldı. 1983-cü ilin 18 martında İsveçrənin Cenevrə şəhərində vəfat etdi və Fransada dəfn edildi.
Hərbi vəzifələri və sui-qəsd cəhdi
Umbertoya birinci sui-qəsd cəhdi Brüsseldə baş verdi. 1929-cu ilin 24 oktyabrında Belçıkaya, nişanlanmasının rəsmi elan olunması üçün gedən şahzadə, Brüsseldə Naməlum Belçıka Əsgərinin büstünə əkil qoyan zaman sui-qəsdə məruz qaldı. Sui-qəsdçı Fernando de Roza atəş edən zaman “Mussolini ilə rədd olun” deyə qışqırdı. Onun açdığı yeganə atəş Umbertodan yan keçdı. İstintaq zamanı sui-qəsdçının Beynəlxalq İkinçılər təşkilatından olduğu bəlli oldu. O, öz siyasi görüşlərinə görə İtalyanı tərk etməyə məcbur olmuşdu. Məhkəmə ona cəmi 5 il həbs cəzası verdi. Bu İtaliya-Belçıka münasibətlərinin pisləşməsinə səbəb oldu. 1932-ci ildə Umberto onu rəsmi çəkildə bağışladı. Fernando de Roza İspaniya Vətəndaş Müharibəsində öldü.
thumb|Şahzadə Umberto və Mariya Jose [[Pyemont|Piemontda, 1930-cu il.|left|247x247px]]
İtalya Somalisinə səfər
1928-ci ildə İtaliya Somalisində müstəmləkə hökumət orqanları Moqadişo Baş Kilsəsini tikdilər. Bu Norman-Qotik üslübunda tikilmişdi. Cefalu Siciliya kilsəsinə tabe idi. Kilsənin bitməsi üzərinə Şahzadə Umberto bura səfər etdi. 1934-cü ilin oktyabrında isə İtaliya Somalisinə ikinci dəfə səfər etdi.
II Dünya Müharibəsi ərzində
1942-ci ilin, 29 oktyabrında Şahzadə Umberto İtalyanın Marşalı rütbəsi ilə təltif olundu (Maresciallo d'Italia). 1943-cü ildə Mari Jose İtaliya və ABŞ arasında separate sülh bağlanmasını təşkil etmək istədi. Ona məşhur diplomat Monserver Giovannı Battista Montini (sonradan VI Paul adı ilə Roma Papası oldu) də yardım edirdi. Lakin o kral və Şahzadə tərəfindən dəstək almadı və Kral Palatasının siyasi həyatından uzaqlaşdırıldı. II Dünya Müharibəsi ərzində -1944-cü ilin aprel ayında III Viktor Emanuel faktiki olaraq hakimiyyəti Umbertoya təhvil verdi.
upright=1.1|thumb|II Umberto [[Qahirəyə səfəri zamanı.]]
Regentlik hüququ (Dövlət naibliyi)
Müttəfiqlər Salo rejimini devirdikdən sonra 1944-cü ilin aprel ayında III Viktor Emanuel öz oğluna hakimiyyətinin böyük bir hissəsini verdi, iyun ayında [[Roma azad edildikdən sonra isə bütün konstitusiya hüquqlarından oğlunun xeyrinə əl çəkdi. Lakin Kral adını özündə saxladı.
thumb|left|150px|II Umbertonun kraliyyət monoqramı
Umberto İtaliyanın rəsmi kralı kimi
Hakimiyyəti de-fakto atasından təhvil aldıqdan sonra Umberto ictimai fikri müsbətə doğru dəyişdirdi. 1946-cı ildə atası-III Viktor Emanuel Kral adından öz oğlunun xeyrinə əl çəkdi. Keçirilmiş referendumda respublika tərəfdarları 54 faiz səslə qalib gəldilər. Referendimun nəticələri monarxistlər tərəfindən qəbul edilmədi, çünki referendumda bəzi saxtakarlıqlar barəsində məlumatlar var idi. Həmçının də, çoxlu monarxist müharibəyə görə, hələ də qeydiyatada olduqları yerə qayıda bilməmişdilər. Başqa ittihamlara görə isə seçiçi manipulyasiyası barədə idi. Hər halda, indiyə qədər bu referendum mübahisələr doğurur. Bəzi tarixçilərə görə, III Viktor Emanuel əgər hakimiyyətdən bir qədər də tez getsəydi, II Umberto monarxiyanı qurtara bilərdi.
Beləliklə, 2 iyunda keçirilmiş referendum İtalyanı respublika etdi. Respublika 4 gün sonra elan edildi. İyun ayında monarxiya devrildi. Bununla da, II Umbertonun 34 günlük hakimiyyəti sona çatdı. Özü isə ölkədən qovuldu. Onun Baş Naziri Alçide de Qasperi Müvəqqəti Baş Nazir oldu.
Şəxsi həyatı
II Umberto və Mariya Jose sürgündı ayrıldılar. Bu təşkil edilmiş, diplomatik nikah idi. Bəzi tədqiqatçılar, II Umbertonun homoseksual olduğunu bildirmişlər. Bunun düzgünlüyü hələ də sübut olunmamışdır. 1920-ci illərin əvvəlində Mussolinin şantaj üçün yaradılmış olduğu dosyesinə Umbertonun homoseksual olduğu barədə məlumatlar daxil edilmişdi. Referendum ərəfəsində qəzetlər II Umbertonun nüfuzunu aşağı salmaq üçün bu xəbəri tirajlamağa başladılar. II Umbertonun məşhur İtalyan incəsənət xadimi Luçino Viskonti və fransız incəsənət xadimi Jan Maraislə münasibətdə olduğu barədə məlumatlar vardır. Əlbəttə, bu məlumatlara tam inanmaq yersizdir.
Sürgündə
II Umberto sürgündə, Portuqaliyanın Kaskais şəhərində 37 il yaşadı. O, heç vaxt İtaliyaya geri dönə bilmıdi. Sürgün illəri zamanı tez-tez səyahət edirdi. O, daha çox Meksikada, qızı Mariya Beatris ilə görünürdü. 1947-ci il konstitutsiyası monarxiyanın bərpasını qadağan etmirdi. 2002-ci il qanunu Savoyya sülaləsinin bütün kişilərinə İtaliyaya qayıtmağı qadağan etdi, yalnız qadınlar xaric( Kraliçalar istisna). II Umberto 1983-cü ildə ölən zaman, İtaliyanın prezidenti [[Sandro Pertini Parlamentə II Umbertoya İtaliya dönməsi üçün müraciət etdi. Hər halda, II Umberto Cenevrədə vəfat etdi və Fransada, Hautekombe Abbatlığında dəfn edildi.
Nüsrət Kəsəmənli
Nüsrət Yusif oğlu Kəsəmənli — Azərbaycanlı şair, publisist, ssenarist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1977), Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı laureatı (1982).
Həyatı
Nüsrət Kəsəmənli 29 dekabr 1945-cı ildə Ağstafa rayonu rayonunda anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmuşdur (1966). Universitetin II kursunda ikən "Bakı" və "Baku" qəzetlərində müxbir, ədəbi işçi vəzifələrinə qəbul edildiyinə görə qiyabi şöbəyə keçirilmişdir (1969). Universiteti bitirdikdən sonra Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında referent və ədəbi məsləhətçi olmuşdur (1978-1985).
1960-cı illərin əvvəllərindən bədii yaradıcılığa başlamışdır. 150-dək şerinə musiqi bəstələnmişdir. "Boş kəndlərin harayı", "Mövzu üzrə improvizasiya", "Ənbizlərin keşiyində", "Sovet Azərbaycanına səyahət" və s. sənədli filmlərin, "Afroditanın qolları", "Qarabağ əhvalatı" bədii filmlərin ssenari müəllifıdir. Moskvada gənc yazıçıların VI,VII Ümumittifaq müşavirələrində iştirak etmişdir.
Fəal ictimaiyyətçi olmuşdur: Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında Həmkarlar Komitəsinin sədri (1981-1984), mədəniyyət işçiləri həmkarlar ittifaqı respublika komitəsi rəyasət heyətinin üzvlüyünə namizəd, Azərbaycan Tarix və Mədəniyyət Abidələri Mühafizə Cəmiyyətinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının VI,VII qurultayında idarə heyətinin üzvü, poeziya şurasının sədri seçilmişdir. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında baş redaktor işləmişdir (1985-ci ildən). "Dünyaya pəncərə" sənədli televiziya verilişinin ssenari müəllifi və aparıcısı olmuşdur (1985-ci ildən). 15 oktyabr 2003-cü ildə Təbrizdə vəfat etmişdir.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının qurucularından biri və VHP Ali Məclisinin (Ali Şurasının) ilk üzvlərindən olub.
Əsərləri
1.Sevirsənsə, B., 1971; 2.Gözlərimin qarası,B., 1975; 3.Özümə bənzədiyim günlər, 1979; 4.Gümüş yuxular, B., 1981; 5.Təklikdə danışaq, B., 1983.
Qüdrət Qurbanov
Qüdrət Bəylər oğlu Qurbanov — azərbaycanlı rəssam, Beynəlxalq Rəsm Fondunun üzvü, Əməkdar İncəsənət Xadimi, müasir incəsənət üzrə professor.
Həyatı
Qüdrət Qurbanov 1957-ci il yanvarın 20-də Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonu, Dərzəli kəndində sadə ailədə dünyaya gəlmişdir.
Bürsülüm
Bürsülüm — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Qüdrət Qurbanov
Həyatı
Ona qədər ailə və yaxınlarında heç kim rəssamlığa həvəs göstərməyib. Qüdrət Qurbanov isə doqquz yaşından boyaların sehrinə düşüb.
Bürsülüm
Əhalisi
Əhalisi 4089 nəfərdir.
Qüdrət Qurbanov
Həyatı
Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini V.İ.Surikov adına Moskva Dövlət Akademik Rəssamlıq İnstitunda davam etdirir. Qüdrət Qurbanovun Rusiya, Türkiyə, Almaniya və digər ölkələrdə 20-dən çox fərdi sərgisi keçirilib. Onun əsərləri Tretyakov qalereyası və Omsk şəhərində yerləşən Vrubel muzeyində var. Həmçinin bir çox əsərləri də şəxsi kolleksiyalarda yer alır.
Əsərləri
http://azcongress.ru/2007/02/28/fev_07_gudrat_gurbanov/ http://www.picture-russia.ru/painter/3956
Jurinea macrocephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əbulafiya
Avram ibn Samuel Əbulafiya — orta əsr yəhudi mistiki və kabbalisti. İspaniyada yaşamışdır.
Gəncliyi
Avram ibn Samuel Əbulafiya müsəlman İspaniyasının yetişdirdiyi ən ziddiyyətli yəhudi ilahiyyatçısı və mütəffəkkirlərindəndir. Avantürist xarakterə malik olmasına görə öz adını tarixə həkk etmişdir. Təxminən 1240-cı ildə Saraqosa şəhərində doğulduğu ehtimal olunur. Kiçik yaşlarında ikən ailəsi ilə bərabər Tudelaya köçmüş, burada Tövrat və Talmudu dərindən öyrənmişdir. 1258-ci ildə atası vəfat etmiş, bundan çox keçməmiş o, Fələstinə ziyarətə yollanmışdır. Məhz bu tarixdən etibarən Əbulafiyanın qeyri-adi sərgüzəştləri başlamışdır.
Roma səfəri
Həyatının ən mühüm və ona şöhrət qazandıran hərəkəti bu zamanlar baş vermişdir. Əbulafiya ekstaz halında ikən, Romaya gedərək, Papa ilə görüşməyə dair vəhy aldığını elan etmişdir. Bu görüşün əsas məqsədi Papaya yəhudi xalqına üz vermiş bədbəxtlikləri anlatmaq, onun taleyinə həssas yanaşmaq, həmçinin Müqəddəs Torpağı (Fələstini) azad edərək, yəhudiləri orada yerləşdirmək üçün yardım diləmək olmuşdur. Lakin bu səfərin ən avantürist, ağlasığmaz məramı Roma Papasını yəhudi dininə döndərmək məsələsi idi. Roma Papası III Nikolaya bu barədə xəbər verilən kimi o, Əbulafiya iqamətgaha yaxınlaşan kimi onu həbs edərək, tonqalda yandırmaq əmrini verir. Tonqal Sorianodakı iqamətgahın daxilində hazırlanır. 22 avqust 1280-cı ildə Əbulafiya şəhər qapısından içəri keçir və dərhal həbs olunur. Ancaq möcüzə onu alovdan xilas edə bilərdi. Birdən bu möcüzə baş verdi. Papa həmin gecə vəfat etdi. 28 gün həbsdə qalan Əbulafiya bu səfəri və əsraringiz qurtuluşu barəsində "Şəhadət Kitabı" adlı əsəri qələmə almışdır.
Həyatının sonu
Təlimi Siciliyada qəbul edilmiş, xeyli sayda tərəfdar qazanmışdır. Əbulafiya on il ərzində Messinada yaşamış, öz təlimini yaymağa cəhd göstərmişdir. Lakin Palermo ravvinləri ona qarşı çıxaraq Barselonada yaşayan ravvin Şlomo ben Adereti öz tərəfinə çəkməyə nail olmuşlar. Ben Aderet Əbulafiyaya qarşı traktat qələmə almış, nəticədə onun təlimi İspaniyadakı yəhudi dini məktəblərinin proqramından çıxarılmış, daha sonra Siciliyadan qovulmuşdur. Əbülafiya ekstaz halında dünyanın sonunun 505-ci ildə (1290) gələcəyini bildirmişdir. 1291-ci ildən sonra isə onun haqqında heç bir məlumat yoxdur.
Mistik təcrübələri
Əbulafiyanın təlimi insan ruhunun mistik yollarla Tanrı ilə əlaqəsini bərpa etməyə yönəlmişdir. Onun fikrincə, ruh hisslərin əsarətində olduğundan İlahi formaları qəbul etməyə çətinlik çəkir. Onu bu problemdən qutarmağın yolu insan nəfsinin tamamilə aradan qaldırılması və ya şəkil dəyişdirməsindən keçir. Şüuru dəyişdirmək üçün, yəhudi əlifbasından istifadə etmək ən məqsədəuyğun vasitə kimi diqqətə çatdırılır. Burada ən mühüm ad Tanrının adıdır və o, meditasiyaların əsas obyektidir. Bu üsula gematriya deyilir. Əbulafiyanın fikrincə, bunun köməyilə, gizli elmləri öyrənmək mümkündür. O, ibrani dilinin bütün dünya dillərinin anası olduğunu irəli sürmüş, lakin başqa dillərdə də hərflərin kombinasiyasının mümkün olduğunu bildirmişdir. Bu üsul aşağıdakı hissələrdən ibarətdir.
Əbulafiyanın mistik təcrübələri özündə bəzi sufi üsullarını ehtiva etsə də, lakin ondan əsaslı surətdə fərqlənir. O, sufi zikrlərinin kabbalizmə əsaslanmadığı üçün natamam qaldığını bildirmiş, onlarda olan bəzi məqamlara tənqidi münasibət göstərmişdir. Əbülafiya çoxsaylı əsərlərin müəllifi olsa da, onlar XIX əsrədək demək olar ki, nəşr edilməmişlər. Burada onun özünü Məsih elan etməsinə görə ortodoksal yəhudilik tərəfindən rədd edilməsinin mühüm xidməti olmuşdur.
Buqabaş (Bakalı)
Buqabaş — Başqırdıstan Respublikası nın Bakalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Mixaylovka kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Firuzə Vəlixanlı
Həyatı
1970-ci ildə anadan olub. 1990-cı ildə qadınlar arasında beynəlxalq şahmat ustası adını qazandı, 1994-cü ildən qrosmeyster adını aldı.
Buqabaş (Bakalı)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlar (56%), ruslar (39%) üstünlük təşkil edir.
Müqəddəs Mark meydanı
thumb|right|250px|Müqəddəs Mark meydanı. Memarı Kanaletto (1730). Meydan bu günə qədər olduğu kimi qorunub saxlanılmışdır
Müqəddəs Mark meydanı  — İtaliyanın Venesiya şəhərinin əsas şəhər meydanı. Meydan iki hissədən ibarətdir: Pyasetta — Qrand-kanaldan Müqəddəs Mark kafedralının zəng qülləsinə qədər olan meydança və Pyassa (meydan).
Firuzə Vəlixanlı
Həyatı
1991-ci ildə yüksək idman nəticələrinə görə Azərbaycan SSR fəxri diplomuna layiq görülmüşdür. .
1992-ci ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət yığma komandasında Milli Komandaların Avropa çempionatında bürünc medal qazandı.
1995-ci ildə Azərbaycan idmanının inkişafındakı nailiyyətlərə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən Tərəqqi medalı ilə təltif edilmişdir.
Kenzo Ohaşi
(d. 21 aprel 1934) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Turşulu ət
Turşulu ət — quzu ətindən hazırlanan yeməkdir. Azərbaycan və Türkiyə mətbəxinə aiddir.
Hazırlama qaydası
Təzə quzu əti kiçik-kiçik doğranılır. Əgər ət yağlıdırsa yağ qoymadan, əgər yağsızsa içinə yağ əlavə edərək, əvvəlcədən qızdırılmış qazanda öz suyunda qovrulur. Ət rəngi dəyişənə və suyu çəkilənə qədər qovrulur.
Daha sonra, soğanlar və pomidorlar halqa halqa doğranılır və ət qovrulunca qazana soğanları əlavə edib, bir müddət qarışdırılır.
Süfrəyə gətirilərkən üzərinə yarım limon sıxılır.
İsti olaraq yeyilir.
Konotop
Konotop — Ukraynanın şimalındakı Sumı vilayətində yerləşən şəhər, eyniadlı rayonun idarəetmə mərkəzi.
Konotop şəhəri Sumıdan 129 km məsafədə yerləşir. Şəhər ərazisində Konotop aerodromu yerləşir.
Tarix
Bu ərazidə ilk dəfə olaraq XVII əsrin əvvəllərində kazaklar məskən salmışlar. Yaşayış məntəqəsinin adına ilk dəfə 1634-ci ildə müxtəlif mənbələrdə Novoselitsa olaraq rast gəlinmişdir. 1642-ci ildə polyaklar burada qala tikmiş və həmin qalanı bu ərazinin yaxınlığından keçən çayın adı ilə Konotopka adlandırmışlar. Bu qala sonralar Moskva dövlətinə qarşı mübarizədə istehkam vasitəsi olaraq mühüm rol oynamışdır.
1659-cu ildə şəhərin yaxınlığında baş tutan Konotop döyüşü zamanı İvan Vıqovskinin rəhbərliyi altında olan kazaklar (polyaklar və krım tatarları ilə birlikdə) Çar Rusiyası qoşunlarını məğlubiyyətə uğratmışdır. 1782-ci ildə Konotop şəhər statusu almışdır.
İkinci dünya müharibəsi ərzində şəhər 3 sentyabr 1941-ci ildən 6 sentyabr 1943-cü ilə qədər alman qoşunlarının işğalı altında qalmışdır. Buna görə də, Konotopda hər il 6 sentyabr şəhər günü kimi qeyd olunur.
2015-ci ildə Svoboda partiyasının üzvü olan Artyom Semexin şəhərin meri vəzifəsinə seçilmişdir.
İqtisadiyyat və nəqliyyat
Konotop vacib mühəndislik, ərzaq istehsalı və nəqliyyat mərkəzidir. Şəhər ərazisindən müxtəlif dəmiryolu xətləri keçir: Moskva-Kiyev, Simferepol-Minsk, Baxmaç-Kiyev, Bryansk-Sumı. Konotop şəhəri Ukraynada tramvay sisteminə görə, ən kiçik şəhər hesab olunur.
Otkrıtiye Arena
Stadion öz adını Spartakın baş kommersiyaçısı olan Otkrıtie Holdinqdən götürüb.
Tarixi
19 fevral 2013-cü ildə Otkrıtie Bank ilə imzalanan müqaviləyə görə yeni stadionun adı 6 illik "Otkrıtie Arena" adlandırılacaqdı. 21 avqust 2014-cü ildə stadionda Spartakın qurucuları olan Starostin qardaşlarının heykəllərinin açılışı oldu. Stadionun adını daşıyan Romalı Qladiator Spartakın 24,5 metrlik heykəli stadionun yaxınlığında dikildi.
Stadionun rəsmi açılışı 5 sentyabr 2014-cü ildə oldu. Stadionda ilk rəsmi oyunda Spartak ilə Srvena Zvezda komandaları oynamışdı. Stadionda ilk rəsmi qolu cərimə zərbəsindən Spartakın futbolçusu Dimitri Kombarov vurmuşdu. Stadion keçmiş Tuşino Hava Limanının ərazisində tikilmişdir. thumb|right|250px|Stadionun içi Stadion həmçinin 2017 FİFA Konfederasiyalar Kubokunun keçirildiyi 4 stadiondan biridir. Stadionda İncubus, Triggerfinger, Guns N’ Roses və Depeche Mode kimi görkəmli musiqiçilər performans göstərmişlər. 2018 FİFA Dünya Kubokunun 5 oyunu da burada oynanmışdır.
Stadionda naviqasiya köməkçisi, saxlama otaqları, itmiş mallar bürosu kimi xidmətlər fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, burada əlillər üçün hərəsində 50 yer olmaqla 2 sektor var. Stadionun bu hissəsi rampa, pilləkən və liftlərlə təchiz olunmuşdur.
Lorenzo Buffon
Lorenzo Buffon — italiyalı futbolçu, qapıçı. Beynəlxalq futbol tarixi və statistikaları federasiyası keçirtdiyi sorğuya əsasən o, "İtaliyada XX əsrin ən yaxşı qapıçıları" siyahısında 8-ci yer tutur.
Həyatı
Hazırda Lorenzo Buffon İtalyanın Latizan şəhərində yaşıyır və Milanın bu rayonda seleksiyaçısıdı.
Pərayaqlılar
Pərayaqlılar (Pinnipedia) — heyvanların məməlilər sinfinə aid dəstə.
3 fəsiləyə (morjlar, qulaqlı suitilər və əsl suitilər) aid 20 cinsi və 32 növü var.
Bədəni iyşəkillidir (dəniz pişiklərindən başqa), səthini parlaq qısa tük örtür. Quyruğu qısa, ətrafları 5 barmaqlıdır və pərə çevrilmişlər. Barmaqları bir-biri ilə pərdə ilə birləşmişlər. Dəridə tər və piy vəziləri var; dərinin altındakı piyin qalınlığı 8 sm-dir. Dişlərin sayı 18 ilə (morjda) 38 arasında (qulaqlı suitilərdə) dəyişir. Köpək dişləri yaxşı inkişaf etmişdir. Çeynəyici əzələlər reduksiya olunmuşdur (qidanı çeynəmir).
Saatda 30 km sürətlə üzür. Balıqlar, molyusklar və xərçənglərlə qidalanır. Dəniz bəbiri isə pinqvin və suiti ilə qidalanır. Su altında uzun müddət qala bilirlər (məs., Ueddell suitisi 43 dəq, Baykal suitisi isə 68 dəq). Beyni yaxşı inkişaf etmişdir; iyə həssasdır, suda yaxşı görür və eşidir.
Çoxalması
Pərayaqlılar çoxalma, balanı əmizdirmə, tüləmə və istirahət zamanı sahilə və ya buzun üzərinə çıxırlar. Dişilər cinsi yetkinliyə 3 yaşla (suiti və dəniz pişikləri) 6 yaş arasında (morjlar) çatır. Boğazlıq dövrü 8-12 aydır. Bir, bəzən iki bala doğur. Laktasiya 3 həftədən (əsl suitilərdə) 3 aya qədər (dəniz pişiklərində) davam edir.
Yayılması
Qazıntı halında qulaqlı suitilərin qalıqlarına Sakit okeanın ABŞ sahillərində, morjların və əsl suitilərin qalıqlarına isə Şimali Atlantikanın Avropa və ABŞ sahillərində təsadüf edilmişdir.
İbrahim bəy Ramazanoğlu
Sarımüddin İbrahim bəy Ramazanoğlu (? - 1383) - 1354-1383-cü illərdə Ramazanoğulları bəyliyinə hökmdarlıq etmiş bəy.
Nijnekamsk rayonu
Nijnekamsk rayonu (Tübən Kama rayonı, Түбән Кама районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın mərkəzində yerləşir. Kama çayının sağ sahilində yerləşir. Rayonun inzibati mərkəzi Nijnekamsk kəndidir.
İbrahim bəy Ramazanoğlu
Həyatı
Ramazan bəyin ölümündən sonra Ramazanoğulları bəyliyinin başına oğlu Sarımüddin İbrahim bəy keçdi. O, 1354-cü ildə Qahirəyə gedərək Məmlük sultanına hədiyyələr təqdim etdi. Məmlük sultanı isə onun bu hərəkətini müsbət qarşıladı və ona bəylik hüququ verdi. İbrahim bəy Adanaya dönərək bəyliyin ərazilərini genişlətməyə başladı. 1360-cı ildə Hələb valisi Əmir Səyfəddin Baydəmirin rəhbərliyindəki Məmlük ordusu Türkmənlərin köməyi ilə Kilikiya Erməni çarlığının əlindəki Adana və Tarsus bölgələrini azad etdi. Bu torpaqlar Ramazanoğullarının torpaqlarına qatıldı. Sonralar Sis şəhəridə Ramazanoğullarının tabeliyinə keçməsi ilə Çukurova bölgəsi tamamilə Ramazanoğullarının əlinə keçmiş oldu. Sarımüddin İbrahim bəy Çukurovada hakimiyyətini müstəqilləşdirmək üçün Əlaəddin bəy Qaramanoğlu ilə ittifaq bağladı. Daha sonralar Məmlüklərin əlindəki Sis şəhərini azad etmək üçün Xəlil bəy Zülqədər ilə ittifaq bağladı. Ancaq, 1381-ci ildə Xəlil bəy Zülqədərin Məmlüklərə məğlub olmasından sonra İbrahim bəy Sis hakimi Torumtayın köməyi ilə Sultandan bağışlanmasını istədi.
Nijnekamsk rayonu
Coğrafiyası
Rayon Tukay, Zəy, Almətə, Novoşeşminsk, Çistopol, Mamadış, Alabuqa rayonları ilə həmsərhəddir.
İbrahim bəy Ramazanoğlu
Həyatı
İbrahim bəyin sultana bağlılığı çox az çəkdi. 1383-cü ildə Sultan İbrahim bəyin Əlaəddin bəy Qaramanoğlu ilə ittifaqını bəhanə edərək üstünə ordu göndərdi. Hələb hakimi Yelboga ən-Nasirinin başçılıq etdiyi Məmlük ordusu 1383-cü ildə İbrahim bəylə yanaşı qardaşı Qara Məhəmməd bəy Ramazanoğlunuda öldürdü.
Nijnekamsk rayonu
Coğrafiyası
Rayonun şimal və qərbdəki sərhədlərinin əhəmiyyətli bir hissəsi təbii su maneəsi olan Kama çayı və Kuybışev su anbarı boyunca uzanır. Rayonun digər böyük çayları Şeşma, Zəy, Kiçuy, Uratmadır.
Tarixi
1920-ci ilə qədər rayon ərazisi Ufa vilayətinin Minzələ qəzasının bir hissəsi olur. 1920-ci ildə Minzələ qəzası yeni qurulan Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibinə daxil olur.
10 avqust 1930-cu ildə Şeremetevski rayonu (Şeremetyevka kəndi inzibati mərkəz olmaqla) qurulur. Bu rayon Nijnekamskın demək olar ki, bütün torpaqlarını özündə birləşdirir, bircə rayonun hazırkı ərazisinin şimaıl hissəsi artıq şimal hissəsini Çallı rayonuna aid idi. Çallı rayonuna aid olan bu hissədə neft-kimya zavodları kompleksi sayəsində yeni bir şəhərin inşası edilir.
Rayonların genişləndirilməsi üçün inzibati-ərazi islahatları zamanı 1963-cü ilin əvvəllərində Şeremetevski rayonu ləğv edilir, ərazi Çelninski və Çistopol rayonlarına verilir. Bununla birlikdə 12 yanvar 1965-ci ildə rayon indiki Nijnekamsk ərazisi də daxil olmaqla, Nijnekamsk rayonu adı ilə bərpa edilir.
Əhali
Şəhər şəraitində (Nijnekamsk şəhəri) rayon əhalisinin 92,15% -i yaşayır.
Yerli özünü idarəetmə
Nijnekamsk rayonu ərazisinə 2 şəhər və 15 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 129 yaşayış məntəqəsi daxildir.
İqtisadiyyat
Tatarıstan Respublikasında Nijnekamsk rayonu iqtisadi baxımdan ikinci, ərazi baxımından üçüncü ən böyük rayondur. Tatarıstanda sənaye istehsalının 23% -i və ixracın 30% -i rayonun üzərinə düşür. Nijnekamsk rayonu Rusiyadakı ən böyük neft-kimya sənayesi mərkəzidir: onun ərazisində Nijnekamskneftekhim, Nijnekamskçina, TAIF-NK, TANECO, Management Company Kamaglavstroy və digər ASC şöbələri vardır.
Rekviyem
Rekviyem (latın mətninin ilk sözündən: "Requiem aeternam dona eis, Domine" – "İlahi, onlara əbədi rahatlıq ver") — mərhumun xatirəsinə həsr olunmuş dini matəm messası. Təntənəli katolik messasının "Gloria" ("Eşq olsun"), "Credo" ("Etiqad edirəm") hissələri rekviyemdə "Requiem", "Dies irae" ("Qəzəb günü"), "Lacrimosa" ("Göz yaşı") və s. ilə əvəz olunmuşdur. Rekviyem Qriqori xoralları melodiyalarından yaranmış, XV əsrdə həmin melodiyaların çoxsəsli işləmələri meydana gəlmişdir. XVII-XVIII əsrlərdə rekviyem xor, solist və orkestr üçün iri həcmli silsilə əsərə çevrilmiş, Qriqori xorallarının melodiyaları bəstəkarların orijinal musiqisi ilə əvəz olunmuşdu. Rekviyemin ən görkəmli nümunələri konsert salonlarında ifa edilir. Volfqanq Amadey Motsart (Rekviyem d-Moll (KV 626)), Hektor Berlioz, Cüzeppe Verdi və İohannes Bramsın rekviyemləri geniş şöhrət qazanmışdır. XX əsrdə bəstəkarlardan Dmitri Kabalevski, Bencamin Britten ("Hərbi rekviyem") və başqaları rekviyem nümunələri yaratmışlar.
Hicri Dədə
Hicri Dədə — “Kərkük” qəzetinin baş yazarı.
Həyatı və fəaliyyəti
Hicri Dədə 1877-ci ildə Kərkükdə anadan olub. Onun əsl adı Mahmud, ləqəbi Hicridir. Atası Müridzadə Molla Əli, babası şair Naziri Dədədir. İlk təhsilini Kərkükdə Hacı Mustafa Qirdar mədrəsəsində Oçuşlu Molla Məhəmməd Əfəndidən alıb. Vaiz Molla Rza əfəndinin tələbəsi olub və bir müddət Kərkükün tanınmış ziyalılarından olan Əli Hikmət əfəndidən də bəhrələnmişdir. Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl Kərkük sultanisində 3 il pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Müharibənin başlaması məktəbin bağlanması ilə nəticələnib və beləliklə Hicri Dədənin müəllimliyinə son verilmişdir. Müharibədən sonra isə təyinatla Kərkük Qala ibtidai məktəbində bir neçə il işləmişdir. Bir müddət maddi baxımdan çətinlik çəksə də bələdiyyəyə məxsus Buğda meydanında iqtisadi sahədə çalışan məmurların əmək haqqından sosial müdafiə məqsədilə müəyyən miqdar məbləğ tutan vergi işçisi olaraq işləməyə başlamışdır. 1927-ci ildə “Kərkük” qəzetinin baş yazarı təyin edilmişdir. Bələdiyyə səhiyyə müfəttişliyində də çalışmış Hicri Dədə yaşlandıqdan sonra ömrünün sonuna qədər bələdiyyənin ona təyin etdiyi müavinətlə yaşamışdır. Onun şeirləri “Havadis”, “Kərkük”, “Afaq”, “Qardaşlıq” kimi qəzet və dərgilərdə çap edilmişdir. Türkcə ilə yanaşı, fars dilində şeirlər yazan müəllifin əsərlərinin bir hissəsi işıq üzü görsə də onların ən əhəmiyyətli olanları, təəssüf ki, əlyazma halında olmuşdur. Onlar arasında Kərkük şairlərini əhatə edən “Riyaz Əl Şüara” əsas yer tutur. O, 1952-ci il 11 dekabrda vəfat etmişdir.
Turaxan məqbərəsi
Turaxan məqbərəsi (Турахан кәшәнәһе) — məqbərə Başqırdıstanın Çışmi rayonu ərazisində yerləşir. Abidə XIV—XV əsrlərə aiddir. Məqbərə rayon mərkəzindən 12 km cənub-qərbdə, Çişmidən Aşağı Termı kəndinə gedən yolun üzərində yerləşir.
Ehtimal edilir ki, nə zamansa yaxınlığında daş məscid olmuşdur. Bu məqbərə ilə birlikdə vahid memarelıq ansambılıdır. Bəzilərinə görə məqbərə «məhkəmə evi» rolunu oynadığını iddia edirlər. Burada nə zamanlarsa məhkəmələr getmişdir.
Təsviri
Turaxan məqbərə kobut işlənmiş daşlarla inşa edilmişdir. Təməlini düzbucaqlı formalı, 6,6х6 metr olan divarlar təşkil edir. Divarlarını mhündürlüyü 1,8 metr təkil edir. Səkkiz güşəli tilikinin sonucu gümbəzlə bitir. Girişində düzbucaqlı bir tikili vardır. Bu giriş rolunu oynayır. Divarın qalınlığı 1 metr, gümbəzin hündürlüyü isə 8 metr təkil edir. V. S. Yumatovun təsvirinə görə (1845) çatıda bir çıxıntılı daban ilə bir palıd qapı və daş kəsintilərin gücləndirilməsi üçün bir pin var idi. thumb| thumb|Çıxışı Bina kilidli bir qapısı olan müasir bir məhəccərlərlə bağlıdır. Məbədin girişində də məhəcərli qapı yerləşir
Roven Atkinson
Roven Sebastyan Atkinson — ingilis komediya aktyoru və yazıçı. Daha çox BBC-də yayımlanan "Mister Bin" adlı komediya serialında oynadığı rola görə tanınır.
Roven Atkinson 1990-cı ildə İngiltərənin İTV telekanalında ilk dəfə nümayiş etdirilən, sonra isə həmin telekanalda 5 il davam edən "Mister Binin sərgüzəştləri" serialı ilə hədsiz populyarlıq və reytinq qazanmışdı. 1997-ci ildə "Bean: The Ultimate Disaster" filmi çəkildi və nümayişdən 500 milyon dollara yaxın pul əldə olundu. 2007-ci ildə isə "Mister Bin səyahətdə" filmi çəkildi.
Həyatı
Atkinson, özünə dünya şöhrəti gətirən Mr. Bean obrazını ilk dəfə 1988-ci ildə Thames Televiziyasında canlandırdı
Film karyerası
Atkinsonun film karyerası ilk olaraq 1983-də bir James Bond filmi olan Heç vaxt "Heç vaxt" demə (Never Say Never Again) filmində başladı.Elə həmin ildə baş rolda özünün rol aldığı "Vaxtında Ölü" (Dead on Time) komediya filmində rol aldı.1994-cü ildə "4 toy,1 yas" (Four Weddings and a Funeral) filmində bütün dünyada çox böyük uğur qazandı.Elə həmin ildə daha bir fantastik uğur qazanan "Kral Şir" filmindəki Zazu obrazını səsləndirdi.
İlk Mr.Bean filmi isə 1997-ci ildəki "Bean" adı ilə film sektoruna daxil olmuşdur.Bu film dünyada ağlasığmaz bir uğura imza atır.Bu filmdən sonra 2001-ci ildə "Dabanınıza qüvvət" (Rat Race) filmində oynamış,bundan sonra 2002-ci ildə "Scooby-Doo" filmində də rol almışdır.
Avanqard (incəsənət)
Avanqard (, hərfi mənası: avant — qabaq, irəli; garde — qorumaq, mühafizə etmək) XIX əsrin sonu, XX əsrdə qabaqcıl Avropa incəsənəti.
Yaranması, yayılması
"Avanqard" (fr.avant-garde) sözü Bodler dövründə, yəni XIX əsrin ortalarında yaranmış və öz epoxasının zövqünü qabaqlayan sənətkarlara şamil olunmuşdur. Musiqi kontekstində bu termin yalnız İkinci dünya müharibəsindən sonra, Bulez, Ştokhauzen, Berio, Nono, Ksenakis və XX əsrin ikinci yarısında fəaliyyət göstərən digər bəstəkarların musiqisi ilə əlaqədar istifadə olunmağa başladı.
Tanınmış ingilis musiqişünası P.Qriffitsin təbirincə, eyni zaman kəsimində çalışan Amerika bəstəkarlarının yaradıcılığını səciyyələndirərkən adətən başqa terminlər tətbiq olunur. Məsələn, Con Keyc və onun ardıcıllarının yaradıcılığına bir qayda olaraq "eksperimental musiqi" termini şamil edilir. Karter və Bebbittə gəldikdə isə, Qriffitsin təbirincə, onları "avanqardın məftunedici xassəsi çətin ki, cəlb edir".
Rusiyada avanqard musiqi
Sovet (rus) musiqişünasığında avanqardın iki fazası, iki dalğası ayırd edilir. Y.Xolopovun təklif etdiyi dövrləşdirilməyə görə birinci dalğa 1908–1925-ci, ikinci dalğa 1946–1968-ci illəri əhatə edir. Birinci avanqard musiqiyə yeni tonallıq (Messian), mikroxromatika (Vışneqradski, Haba), yeni ritm (Stravinski, Berq), azad atonallıq (Yeni Vyana məktəbi), seriya və dodekafoniya (Şönberq, Vebern) ideyasını gətirmişdir.
İkinci avanqard isə serializm, sonorika, aleatorika, elektron və konkret musiqi, fəza musiqisi, fərdi layihə əsasında qurulan formalar, heppeninq və multimedia bəxş etdi. İkinci avanqardı birinci avanqardın "yeni musiqisi"ndən fərqləndirmək üçün Ən Yeni musiqi ifadəsindən istifadə edirlər. Bulezin fikrincə, hər iki period Yeni musiqiyə aiddir: Vebern və XX əsrin birinci yarısına aid digər bəstəkarlar yeni musiqi dünyasının fəth edilməsi prosesinə cəlb olunmuşlar. Müharibədən sonrakı nəsildən olan bəstəkarlar isə bütün bu nailiyyətləri səs fəzası, zaman və formanın yeni konsepsiyası ilə xeyli dərəcədə zənginləşdirmişlər.
Keçmiş sovet məkanında avanqard özünü ötən əsrin 60-cı illərində göstərməyə başlayır. Məhz bu zaman avanqardın əsas ideyası – dodekafoniya, serializm musiqi yaradıcılığında geniş intişar tapır. Yalnız SSRİ və Qərb dünyası arasında "dəmir pərdə"nin aradan götürülməsi, siyasi iqlimin mülayimləşməsi ökəyə daxil olan informasiyanın həcminin xeyli artmasına şərait yaradır və əxz olunan məlumat və biliklərin sınaqdan keçirilməsi tələbatını doğurur. Məhz bu zamandan "yeni sovet musiqisi" tarixi başlanır.
Ümumiyyətlə, SSRİ-də avanqarda münasibətdə həmişə siyasi faktor böyük rol oynayıb. V.Silvestrov M.Rostropoviçlə söhbəti xatırlayaraq qeyd edir ki, Qərbdə İkinci dünya müharibəsindən sonra elə bir vəziyyət yaranmışdı ki, aparıcı bəstəkarlar "Yeni Vyana məktəbi" qarşısında bir növ günahlarını yumaq niyyəti ilə yaradırdılar. SSRİ-də isə dodekafoniyaya müraciət təqiblərlə müşayiət olunurdu. Belə bir şəraitdə Qara Qarayevin – SSRİ-də avanqard hərəkatın lideri kimi rolu xüsusidir. 1961-ci ildə Birinci Beynəlxalq Los-Anceles festivalına səfər edib qayıdan Q.Qarayevin kədərli etirafı kifayət qədər səciyyəvidir: "Musiqidə biz əlli il geri qalmışıq".
Bəstəkarı bu festivalda səslənən əsərlərdə Şönberq metodunun fərdi yozumu halları heyrətə gətirməyə bilməzdi.
Azərbaycanda avanqard musiqi
Əvvəlki yaradıcılığına yeni mövqedən nəzər salaraq onu tənqidə məruz qoyan Q.Qarayev "özünü amansızcasına sındırıb" yeni sahillərə üz tutur. Müvafiq olaraq 1964-cü və 1967-ci illərdə bəstələnən Üçüncü simfoniya və Violino konserti Qarayevi yeniləşmə hərəkatının öndərləri sırasına çıxarır. Onu da qeyd edək ki, bəstəkarın seriya texnikasına müraciəti nə qədər gözlənilməz olsa da, musiqi təfəkkürünün xüsusiyyətləri ilə sıx əlaqədar idi.Qarayev sənətinin nüfuzlu araşdırıcısı L.Karagiçevaya üz tutaq: "Yaradıcılıqda ciddi özünənəzarətə meyilli, musiqidəki ilk addımlardan "kompleksvariant" (Mazel) intonasiya inkişafı metoduna üstünlük verən, linear-polifonik məntiqlə silahlanmış Qarayev seriya texnikasında öz musiqi təfəkkürü ilə həmahəng olan çox şey aşkarlamışdı".
Həmin dövrün ümumi ab-havasını təsəvvür etmək üçün "Sovetskaya muzıka" jurnalının 1965–1968-ci illərə aid kitabçalarını vərəqləmək kifayətdir.
R.Şedrinin yazdığı kimi, Q.Qarayev həmin şəraitdə ehkamçı və mühafizəkarlara qarşı açıqca çıxış etməkdən çəkinməmiş, böyük cürət nümayiş etdirmişdir. Şedrinin təbirincə, o zaman tribunaya qalxıb bütün zal qarşısında həqiqəti bəyan etmək, evdə oturub 12-tonluq texnikada sakit və süst musiqi bəstələməkdən daha faydalı, daha cəsarətli addım kimi qiymətləndirilməlidir.
Dodekafoniya texnikasında yazılan Üçüncü simfoniyası və Violino konserti ilə Qarayev yaradıcılıq nailiyyətlərini yekunlaşdırmış, eyni zamanda Azərbaycan musiqisinin gələcək inkişaf yollarını müəyyənləşdirmişdir.Böyük ustad bir növ öz həmkarları və tələbələrində durmadan axtarmaq, irəliyə doğru hərəkət etmək, inkişaf etmək istəyini stimullaşdırmışdır. Sovet musiqisində avanqard milli siması ilə seçilirdi. Təsadüfi deyil ki, M.Aranovski öz "Simfonik axtarışlar" adlı fundamental tədqiqatında Qarayevin Üçüncü simfoniyasının əsas uğurunu elə onun milli ənənələrlə əlaqələrinin kəsilməməsində görür. Alimin təbirincə, "Qarayev bu texnikanı milli musiqi dili çərçivəsinə daxil edir. Bu isə o deməkdir ki, müasir bəstəkar üçün fuqa ancaq musiqi prosesinin müəyyən bir şəkildə quraşdırılması sistemi olduğu kimi, eynilə on iki ton vasitəsilə bəstələmək texnikası da onun üçün ancaq texnikadır".
Onu da qeyd edək ki, keçmiş sovet məkanında geniş intişar tapmış "yeni folklor dalğası"nın nümayəndələri avanqard texnologiyalara xüsusi maraq göstərirdilər. S.Savenko demək olar ki, bütün neofolklorçuların avanqardçı kimi çıxış etməsini təkzib olunmayan, eyni zamanda paradoksal bir fakt adlandırır.
Avanqard musiqinin nailiyyətləri Şərq musiqisinin əsas xüsusiyyətləri ilə həmahəng idi. Tembr sonorluğu, metrik periodikliyin yoxluğu, məxsusi modal, qeyritemperasiyalı səs yüksəkliyi sistemləri,mikrointervalika, materialın sərbəst improvizasiyalı inkişafı, zamanın statik təbiəti, formanın fasiləsizliyi (kontinual forma), avanqard musiqinin bütün bu xasiyyətnamələrini əslində Azərbaycan ənənəvi musiqisinin səciyyələndirilməsi üçün uğurla istifadə etmək olar. Odur ki, avanqard xassəli Şərq anlamının yaranışı heç də təsadüfi deyil. Başqa sözlə, XX əsr bəstəkarlarının nailiyyətləri kimi qiymətləndirilənlərin böyük bir qismi əslində milli musiqinin, folklorun dərin qatlarında əsrlər boyu qorunub mühafizə olunmuşdur. Yeni texnologiyalar milli musiqi sənətinin həmin özgün xüsusiyyətlərini daha bariz ifadə etmək üçün gözəl vasitə idi.
Azərbaycan avanqardının iki qütbünü qeyd edək. Bəllidir ki, avanqard seriyaserial texnikanın yeni imkanlarını kəşf etmiş, aleatorikanı ərsəyə gətirmişdir. Bu iki avanqard ideya Azərbaycan musiqi ənənəsi prinsipləri ilə çox təbii rabitəyə girirdi. Axı seriya, serial texnikalar nə qədər düşünülmüş, ölçülüb-biçilmiş tərzdə istifadə olunsa da, variantlılığın tətbiqi üçün geniş imkanlar açırdı. Bu elə Azərbaycan muğamına, musiqi folkloruna xas variantlılıq idi. Aleatorika öz improvizasiya imkanları ilə Azərbaycan musiqisinin təbiətinə daha çox uyğun gəlirdi. Tənzim olunan və ya sərbəst aleatorika sayəsində musiqi toxumasının total surətdə muğam intonasiyaları ilə zənginləşməsi baş verirdi. Nəticədə sonoristikanın xüsusi tipi yaranmışdı. Bu hadisə hətta xüsusi bir termin – "muğam sonoristikası" terminini doğurmuşdu. Həmin termin ilk dəfə Rauf Fərhadovun "60–80-ci illərdə Zaqafqaziya bəstəkarlıq məktəbinin problemləri" adlı tədqiqatında istifadə olunmuşdur. Buradaca variantlılıq və improvizasiyalılığın avanqard texnologiyalar prizmasından nəzərdən keçirilməsi problemi ərsəyə gətirilmişdir.
Dövrün ab-havasını, əsas təmayüllərini ayna tək əks etdirən əsərlər sırasında təxminən eyni zamanda yazılan iki nümunə göstərilməlidir: Fərəc Qarayevin iki ifaçı üçün Sonatası (1976) və Firəngiz Əlizadənin violonçel və hazırlıqlı fortepiano üçün "Habilsayağı"sı (1979).
F.Qarayevin Sonatası zamanının ən işarəvi əsərlərindəndir. Y.Xolopov keçmişə blits-ekskurs edib İkinci dünya müharibəsindən sonra sovet musiqisinin illər üzrə retrospektivini qurarkən 1976-cı ilə aid əsas hadisələr – Brejnev "durğunluğu"nun çiçəklənməsi, Pyartın tintinnabuli üslubu, Şnitkenin fortepiano kvinteti, Terteryanın Dördüncü simfoniyası, Qubaydulinanın "Qəlbin saatı", Brejnev rejiminə xidmət göstərməyin nümunəsi – 12 saylı "Sovetskaya muzıka" jurnalının nəşri ilə bir sırada F.Qarayevin də Sonatasını qeyd edir.
Sonatada bəstəkar bir növ seriya texnikasının imkanlarını tədqiqə məruz qoyur, səsin daxilinə nüfuz edib, onun obertonlarını üzə çıxarmağa səy göstərir. O, musiqi inkişafını xəttvarı, forma və fəza perspektivi kimi deyil, müxtəlif səs nöqtələrinin aramlı ardıcıllığı kimi başa düşür. Belə ki, birinci hissədə monodiya puantilist metodların tətbiqi vasitəsilə təcəssüm olunur. Ümumiyyətlə, musiqi fəzasında bir neçə anlığa dondurulub yatırılan,sonra isə başqa registrdə davam etdirilən məxsusi kardioqramvari rəsmi ilə seçilən puantilistik "parçalanmış" faktura "statik problem"in (R.Fərhadov) həllinə xidmət edir. Əsərdə vahid bir emosional vəziyyətə qərq olmaq niyyəti açıq-aşkar özünü büruzə verir.Nüansların inflyasiyası dövründə bu,çox önəmli keyfiyyətdir. Buradaca bəstəkarın milli musiqi təfəkkürü ilə dərin bağlılığı üzə çıxır. Bəllidir ki, muğamda müəyyən obraz-emosional informasiya başlanğıc rüşeymdən təkan alıb böyük zaman məsafəsində tədricən açıqlanır. Sonatada belə, ekstensiv inkişaf tipi ilə rastlaşırıq.