cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hacıqabul rayonu
Təhsil
Son 7 ildə 3240 yerlik 11 yeni məktəb binası tikilmiş, 5 məktəbdə 35 əlavə sinif otağı tikilmiş, 9 məktəbin binası əsaslı təmir olunmuşdur. Belə ki, 2005-ci ildə Udulu kənd tam orta məktəbi üçün 240 yerlik, Qubalı kənd ümumi orta məktəbi üçün 100 yerlik, 2006-cı ildə Qızılburun kənd tam orta məktəbi üçün 240 yerlik, 2007-ci ildə Padar qəsəbə tam orta məktəbi üçün 420 yerlik, 2008-ci ildə şəhər 8 №-li məktəb-lisey üçün 640 yerlik, 9 №-li tam orta məktəb üçün 240 yerlik, 2009-cu ildə Tava kənd tam orta məktəbi üçün 220 yerlik, 2010-cu ildə Qarasu kənd tam orta məktəbi üçün 640 yerlik, Kürçülü kənd ümumi orta məktəbi üçün 240 yerlik yeni məktəb binaları, 2012-ci ildə Pirsaat qəsəbə tam orta məktəbi üçün 180 şagird yerlik və Tağılı kənd tam orta məktəbi üçün 80 şagird yerlik yeni məktəb binaları tikilib istifadəyə verilmişdir. Bundan əlavə, 2005-ci ildə Qarasu kənd tam orta məktəbində 100 yerlik 5 əlavə sinif otağı, 2007-ci ildə Kolanı kənd tam orta məktəbində 120 yerlik əlavə 6 əlavə sinif otağı və Abdulabad kənd tam orta məktəbində 80 yerlik 4 əlavə sinif otağı, 2012-ci ildə Rəncbər kənd tam orta məktəbində 200 yerlik 10 əlavə sinif otağı, Qubalı kənd tam orta məktəbində 140 yerlik 7 əlavə sinif otağı tikilib istifadəyə verilmişdir. Bunlarla yanaşı 2006-cı ildə Navahı qəsəbə 2 №-li tam orta məktəbin, 2007-ci ildə şəhər 1 №-li tam orta məktəbin, 2008-ci ildə şəhər 3 №-li və 6 №-li tam orta məktəblərin, 2010-cu ildə şəhər 2 №-li və Ağacanlı kənd tam orta məktəblərin, 2011-ci ildə Atbulaq kənd tam orta məktəbin binası, 2012-ci ildə Rəncbər kənd tam orta məktəbi və Meynəman kənd tam orta məktəbin binaları əsaslı təmir olunmuşdur.
Tarixi və mədəniyyət abidələri
XV əsrdə Şah Abbas indiki Hacıqabul şəhərinin yerləşdiyi ərazidəki eyni adlı gölün sahilində karvansara tikdirmişdi. Şirvanşahlar sülaləsinin hakimiyyətdə olduğu dövrdə burada Mahmudabad şəhəri salınmışdır. Böyük İpək Yolu bu şəhərdən keçirdi. Fars körfəzi rayonuna gedən karvanlar buradan gedirdi. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun əməkdaşları Hacıqabul şəhərinin şimal-qərb tərəfində yerləşən Haram dağında üzərində petroqliflər olan siklopik tikili aşkar etmişlər. Aparılmış araşdırmalar nəticəsində məlum olmuşdur ki, bu tikilininyaşı 5 min ilə yaxındır. Bu tikililərin ətrafında aşkar edilmiş daşların üzərində insan və fantastik heyvan təsvirləri var. Alimlər bu təsvirləri eneolit və tunc dövrlərinə aid edirlər.
İqtisadiyyatı
Rayon ərazisindən Bakı-Tbilisi dəmir yolu xətti keçir. Uzunluğu 58 km-dir. Böyük İpək Yolunun 82 km-i rayonun ərazisindən keçir. Bu yollar I və II kateqoriyalı yollardır. Rayonun istirahət və turizm zonaları, idman kompleksləri yoxdur. Rayonda 35-dən artıq iri dövlət və şəxsi müəssisə fəaliyyət göstərir. Bu müəssisələrdən ən böyüyü Kür Su Kəmərləri İstehsal İstismar İdarəsidir. 1971-ci ildən fəaliyyətə başlamış, müstəqillik dövründə daha da genişləndirilərək inkişaf etdirilmişdir. Hazırda ətraf rayonları və Bakı şəhərini içməli su ilə təmin edir. İdarədə 500 nəfərə yaxın işçi çalışır. Xətti magistral qaz kəmərləri istehsal idarəsi və Kalmaz Yeraltı Qazsaxlama Stansiyası Respublikanı mavi qaz yanacağı ilə təmin edir. İdarələrdə 300 nəfərdən artıq işçi çalışır. Rayonda dəmir yolu təşkilatı fəaliyyət göstərir. Həmin təşkilatlar respublika ərazisində dəmir yolu nəqliyyatının fasiləsiz və keyfiyyətli hərəkətlərini təşkil edir. "Adışirin" və "Pirsaat" quşçuluq təsərrüfatları Hacıqabul və ətraf rayonları keyfiyyətli quş əti və yumurta ilə təmin edirlər. Həmin müəssisələrdə 400 nəfərdən artıq fəhlə və qulluqçu çalışır. Hər iki təsərrüfatın təməli müstəqillik dövründə qoyulmuşdur.
Bələdiyyələr haqqında
Hacıqabul rayonunda 15 bələdiyyə fəaliyyət göstərir.
Rayon ərazisində bələdiyyələr 1999-cu ildən fəaliyyət göstərir.
17 dekabr 2004-cü ildə bələdiyyələrə seçkilər müvəffəqiyyətlə keçirilmiş, 23 bələdiyyəyə 189 nəfər bələdiyyə üzvü seçilmişdir.
Phytoseius comodera
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Uraloçka QVK
"Uraloçka" — Rusiyanın Yekaterinburq şəhərini təmsil edən qadın voleybol klubu.
Tarixi
Uraloçka 1966-cı ildə məçqçi Aleksandr Kilçevsky tərəfindən yaradılmışdır. Əvvəllər komanda "DSO Trud" və "DSO Zenit" adlandırılmışdır. 2001-ci ildən etibarən isə komanda NTMK Uraloçka adı ilə tanınır. Komandanın baş məşqçilik postunda 45 ildən çoxdur ki, Nikolay Karpol oturur. nu vəzifəyə 1968-ci ildə təyin edilimişdir. Komanda üç dəfə SSRİ kubokunun sahibi olmuşdur.
Klubun son illərdəki ən böyük uğuru isə 2014-cü ilə təsadüf edir. Həmin ildə komanda CEV Kubokunun finalına qədər çıxmış yalnız bu mərhələdə Türkiyənin Fənərbaxça klubuna məğlub olmuşdur.
Heyəti
2013–14 mövsümü üçün
Bidens trichosperma
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xudadat bəy Əzizbəyov
Əzizbəyov Xudadat bəy Əsədulla bəy oğlu - müəllim, tərcüməçi.
Həyatı
Xudadat bəy Əzizbəyov 1892-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Rus-tatar məktəbində, sonra Şuşa real məktəbində oxumuşdu. 1911-ci ildə real məktəbi bitirib Bakı şəhərində "İttihad" progimnaziyasında müəllim işləmişdi. Biliyi, savadı sayəsində əvvəlcə nəzarətçi, sonra müfəttiş vəzifəsinə yüksəldi. Xəstəliyi ilə bağlı Şuşaya dönüb Savadlılığı yayma cəmiyyətində, eyni zamanda da "Gövhəriyyə" məktəbində müəllim kimi çalışdı. Onun təşəbbüsü ilə cəmiyyətin nəsdində "Rəşidiyyə" adlı məktəb açıldı. Bir xeyli müddət burda çalışdı. I Dünya Müharibəsi illərində Şuşadakı Qarşılıqlı Kredit Cəmiyyətində işlədi. "Rəşidiyyə" məktəbinin pedoqoji kollektivinin xahişi ilə yenidən təhsil ocağına qayıtdı. Qarabağın ən nüfuzlu pedaqoqlarından biri Mirzə Camal Yusifzadəni məktəbə dəvət etdi. Əl-ələ verib məktəblərini yüksək səviyyəyə gətirdilər. 1918-ci ildə "Rəşidiyyə" məktəbi Osmanlı ordusunun əsgərlərinə verildi. 1919-cu ildə Xudadat bəy əvvəlcə Gəncəyə üz tutdu, orda iş tapmayıb Bakıya yollandı. "Azərbaycan" qəzetində çalışmağa başladı. Eyni zamanda da progimnaziyasında müəllim işlədi. Redaksiyada onun bacarığını duyub tərcüməçi işinə dəyişdilər. Mühasibatı yaxşı bildiyindən jurnalistlər ittifaqının xəzinədarlıq işi də ona həvalə olundu. Gecə məktəbində direktor işləyirdi.
X. Əzizbəyov 1926-cı ildən təcrübəli mətbuat işçisi kimi "Bakinski raboçi" nəşriyyatında işə başlamışdı. Bir müddət sonra bu nəşriyyat "Azərnəşr"lə birləşib vahid mərkəzə çevrildi. Alman, fransız, fars, ərəb və rus dillərini mükəmməl bilən Xudadat bəy burda müxtəlif vaxtlarda tərcüməçi, texniki redaktor və məsul redaktor vəzifələrində çalışmışdı.
O, 5 dekabr 1957-ci ildə vəfat edib.
Fəaliyyəti
X. Əzizbəyov fəal ictimaiyətçi, alovlu natiq idi. "İttihad" məktəbinin nəzdində açılan İran ziyalılarının "Tərəqqi" maarifçi cəmiyyətində iş aparır, iclaslarda çıxış edirdi.
X. Əzizbəyovun ən böyük xidmətlərindən biri lüğət tərtibi sahəsində idi. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində lüğətə böyük ehtiyac olduğundan o, Hənəfi Zeynallı, Yusif Əliyev, Süleyman Musabəyov, Vəli Xuluflu, Tağı Şahbazi Simurğ, Əhməd bəy Pepinov, Ələkbər Heydərli, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Məhərrəm Kamil, Rəşid Yusifzadə, Ələkbər Qərib, Sami Kamal, Süleyman Məlikovla birlikdə Ruhulla Axundovun redaksiyasında ilk "Rusca-türkcə lüğət"in (1926) tərtibçilərindən biri idi.
İslam Hərbi İttifaqı
İslam Hərbi İttifaqı (,  — beynəlxalq terrorçuluq və İŞİD-lə mübarizə üçün yaradılmış İslam dünyasına mənsub 34 üzv dövləti birləşdirən hökumətlərarası hərbi blok.
Koalisiya üzvləri
Səudiyyə Ərəbistanı İslam Hərbi İttifaqının yaradılması barədə 15 dekabr 2015-ci ildə elan etdi. Koalisiyaya Səudiyyə ilə yanaşı, Banqladeş, Bəhreyn, Benin, Qabon, Qvineya, Cibuti, Misir, İordaniya, Yəmən, Qətər, Küveyt, Komor adaları, Kot-d'İvuar, Liviya, Mavritaniya, Malayziya, Mali, Maldiv adaları, Mərakeş, Niger, Nigeriya, BƏƏ, Pakistan, Fələstin, Seneqal, Sudan, Syerra-Leone, Somali, Tunis, Türkiyə, Toqo və Çaddır.
Səudiyyə Ərəbistanının regional rəqibi olan şiə İranı koalisiyaya daxil edilməyib. Həmçinin, Suriya, İraq və Oman da ittifaqa qoşulmayıblar. Buna baxmayaraq, Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri bildirib ki, koalisiya sırf sünni dövlətlərin ittifaqı olmayacaq, təşkilatın yaradılma məqsədi isə terrorla mübarizədir. Pakistan, Malayziya və Livanın ittifaqa daxil edilməsi bu dövlətlərin razılığı ilə baş verməyib, həmçinin Qabon, Benin və Toqonun əhalisinin çox hissəsi müsəlman deyil
Məsud Əfəndiyev
Məsud Əfəndiyev  — Almaniyada yaşayan azərbaycanlı riyazıyyatçı, professor. Humboldt mükafatı alan ilk azərbaycanlı. Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi
Həyatı
Əfəndiyev Məsud Arif oğlu 1953-cü il oktyabrın 21-də Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunda qulluqçu ailəsində anadan olub. 1970-ci ildə Zaqatala şəhərindəki Şıxəli Qurbanov adına məktəbi qızıl medalla bitirərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) mexanika-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olub. İki il oxuduqdan sonra Məsud Əfəndiyev təhsilini M.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində davam etdirib, aspirantura, doktorantura pilləsinə qalxaraq, uğurla namizədlik, sonra isə doktorluq dissertasiyalarını müdafiə edib.
Elmi fəaliyyəti
Diplom işini professor Mark Vişık və Aleksandr Şnirelmanın rəhbərliyi altında  yazmışdır. Bu iş 1975-ci ildə nəşr üçün akademik Əşrəf Hüseynov tərəfindən "Azərbaycan SSR-i Elmlər Akademiyasının Məruzələri” jurnalına təqdim edilmişdir.
1991-ci ildən Almaniyada yaşayan alim, ölkənin müxtəlif universitetlərində, o cümlədən Münhen, Ştutqart, Berlin universitetlərində dərs deyib.
2005-ci ildə Yaponiyanın nüfuzlu «Japan Society for the Promotion of Science - JSPS» təşkilatının mükafatına layiq görülüb. M.Əfəndiyev postsovet məkanında dünyanın altı aparıcı elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olan yeganə riyaziyyatçı alimdir. Dünya elmində ən yüksək təltiflərdən («kiçik Nobel mükafatı») sayılan, Almaniya hökumətinin təsis etdiyi “Aleksander fon Humboldt” mükafatının ilk azərbaycanlı laureatı kimi tarixə düşüb.
2014-cü ildə Münxendə M.Əfəndiyevin 60 illiyinə həsr olunan “Biologiya, fizika və mexanikada qeyri-xətti təzahür” beynəlxalq konfransı keçirilib.
On aparıcı Beynəlxalq jurnallarının redaksiya şuralarının üzvü olmaqla bərabər, International Journal of  Biomathematics and Biostatistics jurnalın baş redaktoru və Yaponiya, Almaniya, ABŞ, Kanada və İsveçrədə nəşr olunan 7 kitabin müəllifidir. Son iki kitab  2018-ci il də Springer nəşriyyatinda çap olunmuşdur.
01.01.2018-30.06.2018 tarixində Məsud Əfəndiyev (Deans Distinguished Professor) olaraq bir semestr ərzində  Kanadanın ən böyük şəhəri olan Torontoda yerləşən Toronto Universiteti və Fields Universitetinə dəvət edilib. O Riyaziyyat fakultəsində riyazi biologiya üzrə  mühazirələr oxumaq üçün dəvət olunub. Bu universitetlər adətən mühazirə oxumaq üçün "Deans Distinguished Professor” stasunda olan Nobel və Fields mükafatı laureatlarını dəvət edirlər. 2019-cu ilin sentyabrında Məsud Əfəndiyev professor James D. Murray tərəfindən Kanadanın Vaterloo Universitetinə "Distinguished Visiting Professor" statusu ilə mühasirə oxumağa dəvət edilmişdir. Beynəlxalq aləmdə tanınmış alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor Məsud Əfəndiyev hazırda Almaniyanın Münxen şəhərində "Helmholtz” Elmi-Tədqiqat Mərkəzində "Dinamik sistemlər” şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır.
Aparıcı beynəlxalq jurnallarda 160-dan çox məqalə dərc etmişdir.
21 aprel 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Elm sahəsində nailiyyətlərinə və Azərbaycan diasporunun inkişafında xidmətlərinə görə "Əməkdar elm xadimi" fəxri adı ilə təltif edilib
1744
Hadisələr
• Nadir şah 2Teymurazı Kartli çarı, onun oğlu 2İraklini isə Kaxetiya çarı təyin etdi
Qara topalaq
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bidens triplinervia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qal xan
Qal Xan - türk, monqol və altay mifologiyasında atəş ilahı adlandırılır. Atəşin və ocağın davamlılığını təmin edir. Al/Hal inancı ilə əlaqəlidir. Monqol mənşəli bir anlayışdır. Türklərdəki Al (Hal) Ananın qarşılığı olaraq düşünülə bilər. Təhlükəli və zaman-zaman hirslənib yanğınlar çıxaran bir varlıqdır. Bu sözdən törəyən və ocaq ilahı mənasını verən Qolomto Xan adlı bir xarakterə yenə monqol mifologiyasında rast gəlmək mümkündür.
Qalçan xan
Qalçan xan - türk, monqol və altay mifologiyasında atəş tanrısıdır. Kalçan/Galçan xan da deyilir. Bəzən Qal xan ilə ekvivalent olaraq görülər. Bəzən də onun əmrindəki başqa bir tanrı olaraq ifadə edilər. Atəşin qoruyucu ruhu olaraq hörmət göstərilir. Özünə keçi qurban edilir. Qalçan/Kalçan sözü keçəllik ifadə edər. Kal (keçəllik) və monqolca Qal (atəş) ilə əlaqədardır. Ayrıca monqolcada Xalzan sözü keçəl deməkdir.
Qolomto Xan
Monqol və Buryat mifologiyasında ocaq tanrısıdır. Ocağı və atəşi qoruyar. Qal Xanın əmrindədir.
Etimologiya
Qal/Gal, monqolcada atəş deməkdir. Türkçe "Al/Hal" və keçəllik ifadə edən "Kal" kökləri ilə də əlaqəlidir.
Pyer-Jozef Prudon
Pyer-Jozef Prudon  — fransız siyasətçisi, publisist, iqtisadçı, mutiuelist filosof və sosioloq. Fransa parlamentinin üzvü və özünü anarxist adlandıran ilk şəxs idi. Anarxizmin ən nüfuzlu nəzəriyyəçilərindən biri hesab olunur. 1848-ci il hadisələrindən sonra özünü federalist adlandırmağa başladı. Marksist tənqidçiləri ona kiçik bir burjua sosialisti kimi baxırdılar.
Bioqrafiyası
Bezansonda pivə istehsalçısı işçisi ailəsində anadan olub. Gimnaziyada oxuyub, amma bitirməyib, Marseldə, Parisdə və digər şəhərlərdə mətbəələrdə işləyib və 1836-cı ildə məmləkətində öz kiçik mətbəəsini açıb.
Prudon Bibliya ivrit dilini müstəqil şəkildə öyrəndi. Prudonun ilk nəşr olunan əsəri bir filoloji xarakter daşıyırdı — "Essai de grammaire générale" (Essai de grammaire générale), Prudon özünün mətbəəsində nəşr olunan Berthier əsərinə əlavə olaraq əlavə etdi — "Eléments primitifs des langues"; Daha sonra Fransa İnstitutuna dəyişdirilmiş bir ad altında təqdim etdiyi bu "Təcrübə" üçün ona fəxri bəyanat verildi.
1838-ci ildə Bezanson Akademiyası ona təhsil almaq üçün təqaüd ayırdı və tarix, fəlsəfə və siyasi iqtisadiyyata məşğul oldu. Növbəti il ​​Bazar günü qeyd etməyin faydaları haqqında bir yazı üçün akademiyadan medal aldı ("De la célébration du Dimanche"); Artıq burada həmin fikirlər aydındır, daha sonra bütün nəzəriyyəsinin məzmununu daha aydın şəkildə meydana gətirmişdir. 1840-cı ilin iyununda Prudonun məşhur kitabçası Əmlak nədir? ("Qu'est ce que la propriété?") böyük bir müvəffəqiyyət qazandı (Prudonun baş sualın cavabı Jak-Pyer Brisotun "La propriété c'est le vol" ifadəsini təkrarladı: "Mülk oğurluqdur"). Sonrakı iki ildə onun bu işinə əlavələr Lui Oqüst Blanki və Viktor Konsideran məktublar vasitəsi ilə gəldi.
Təqaüdü başa çatdıqda Prudon magistratura katibi, sonra isə Gaultier ticarət evində vəzir kimi işləmişdir.
1843-cü ildə "Siyasi təşkilatın əsasları və ya insanlıq nizamının yaradılması" ("Création de l’ordre dans l’humanité") adlı əsəri çap olundu, bu əsərin özü də tez bir zamanda əsəbləşdi. 1846-cı ildə məşhur İqtisadi "Ziddiyyətlər Sistemi və ya Yoxsulluğun fəlsəfəsi" ("Système des contradictions économiques ou philosophie de la misère") kitabı çıxdı. Bu, təkcə Fransada deyil, Almaniyada da böyük bir müvəffəqiyyət oldu, bir ildə üç tərcüməsi çıxdı. Əvvəllər Prudona rəğbət bəsləyən Karl Marks, "Fəlsəfənin yoxsulluğu" istehzalı başlığı altında işinə etirazını yazdı.
250px|слева|thumb| Prudon və uşaqları, [[Гюстав Курбе, 1865 ]]
Emil Çoran
Həyatı
20 iyun 1995-ci ildə vəfat edib.
Səudiyyə Ərəbistanı kralı
Səudiyyə Ərəbistan kralı — Vəzifəni Əbüləziz bin Salman icra edir. Bəzən kralı İki müqəddəs məscidin Şərifi adlandırırlar.
Ümumi məlumat
İbn Səudun ölümündən bəri padşahların hamısı onun övladlarıdır və yəqin ki, hökmranlıq edən Kral Salmanın dərhal davamçıları onun nəslindən olacaqlar. İbn Səudun övladları Səudiyyə Ərəbistanının taxtında əsas iddia hesab olunur. Bu, Səudiyyə monarxiyasını ümumiyyətlə böyük, dəqiq müəyyənləşdirilmiş kral ailələri və varis əmrləri olan və varisliyin mütləq primojenasiya sistemindən istifadə edən Qərb monarxiyalarından tamamilə fərqləndirir. 2017-ci ildə kral fərmanı ilə vəliəhd vəzifəsindən kənarlaşdırılmadan əvvəl Məhəmməd bin Nayef, İbn Səudun ard-arda olan ilk nəvəsi idi.
Şor dili
Şor dili (şor dilində - Шор тили, Тадар тили) — şorların dili. Rusiyanın Kemerovo vilayətində (Taştaqol rayonu, Mıski, Mejdureşensk), Altay vilayətinin şimal dağ ətəklərində, Tom çayının sahillərində, Xakasiya və Altay Respublikasının sərhədlərində yaşayırlar. Şor dilində danışanları təxmini sayı 6 min nəfərdir (2002-ci il, siyahıyaalma). Türk dillərinin şimal-şərqi qrupunun xakass yarımqrupuna aiddir. İki dialekti var: mras və ədəbi dilin əsasını təşkil edən "zeka" dialekti (XX əsrin 20-30-cu illərində mövcud olub). Bir sıra ləhcələrə bölünən Kondoma dialekti də var.
Sovet boğazı
Sovet boğazı — Sakit okeanında yerləşən Kiçik Kuril adalar qurupuna daxil olan (Siqnalnıy, Storojevoy, Tonfeleva ) Hokkoyda adasından ayırır. Şimaldan Cənubi Kuril boğazını Sakit okeanı ilə birləşdirir. Uzunluğu 13 km, eni eni 10 km təşkil edir. Dərinliyi 50 metrdir. Sahilləri nisbətən alcaqdır. Sahillərində Neprestupnıy, Zorkıy (Tanfileva) və Nosoppu, Qoemay (Hokkoyda) burnuları vardır. Sahillərində dərinlik 1,0 m təşkil edir. Adlanmasına isə zamanında SSRİnın sərhəhini təşkil etməsi ilə əlaqədardır. Sahillərində ki (Yaponiya) kimi yaşayış məntəqələri vardır. Boğaz Rusiya ilə Yaponiya arasında dövlət sərhəddini təşkil edir. Yaponiya sahillərində Nosoppu və Qoemay kimi yaşayış məntəqələri vardır.
Arnyoy adası
thumb|upright=1.5|left|250px Arnyoy adası (Arnøy, Árdni) və ya Arnyoya (Arnøya) — Ada Şervyoy kommunasına daxildir. Norveçin ən böyük 10 adası siyahısına daxildir. Sahəsi 276 km²-dir. Maksimal hündürlüyü 900 metr olan bir neçə zirvəyə sahibdir. Maksimal hündürlüyü 1168 metrdir (Arnyoyxyoqda). Adada bir neçə balıqçı qəsəbəsi vardır.
Sərtiyük-i Ülya
Sərtiyük-i Ülya — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Mərkəz bəxşinin Hövmə dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 4 ailədə 14 nəfəri kişilər və 12 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 26 nəfərdir.
Cyperus odoratus
(Cyperus odoratus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kuhtəpə
Kuhtəpə —, İran ərazisində Luristan bölgəsinin ən qərb hissəsində yerləşir. Luristana İran platosundan baxıldığı zaman Mesopotamiya ovalığına qədərki son böyük silsilə olan Kabirkuh dağ silsiləsi ilə iki coğrafi bölgəyə bölünür. Qərb hissəsi Pushti Kuh, sözün mənası "dağın arxası" deməkdir. Daha böyük şimal və şərq hissəsi isə Pish-e Kuh və ya "dağdın önü" adlanır. Kuhtəpə müasir inzibati sərhədlərdə indiki İlam əyalətində İranın Kirmanşah, Luristan və Xuzistan əyalətləri ilə İran-İraq sərhədi arasında yerləşir. Mayor Henri C. Ravlinson bölgəni araşdıran ilk avropalı idi. 1836-cı ildə bir alayla Pushti Kuha girərək, Sirvan və Dara Şəhrdə Sasani/İslam xarabalıqlarının olması haqqında məlumat vermişdir. İlk dəfə 19-cu əsrin sonlarında Jak de Morganın başçılıq etdiyi Fransız Arxeoloji Missiyası tərəfindən İlam və Saymara çayı boyunca Susamaya səyahət edən zaman daha ətraflı sənədləşdirilmişdir.
Neolit və Eneolit dövrləri
Kuhtəpədən məhdud sayda arxeoloji tapıntılar mövcuddur. Mehran yaxınlığındakı Əmirabadda Erkən Neolit dövrü aşkarlandı. Orta Eneolit dövrü qəbiristanlıqları Meyma çayı boyunca Hakalan və Dum Qar Parçinadan aşkarlandı. Uruk dövrünə aid tapıntılar hələlik Kuhtəpədən aşkarlanmamışdır. Orta Xalkolit dövrünə aid 200-dən çox daşdan hazırlanmış məzarları qazıldı. İnsan qalıqları ilə bağlı antropoloji tədqiqat aparılmadı, lakin terpenativqeydlər götürülmüşdür. Qəbir əşyaları arasında dulusçuluq məmulatı və daş qablar, silahlar (nizə, balta, çəkic), möhürlü daşlar vs aşkarlandı. Diqqəti çəkən mis mace başı və dayanan bir qadının və bir öküzün saxsı heykəlləri var. Boyalı dulusçuluq repertuarına keçi və stilizə edilmiş keçi başları, həmçinin bitki və həndəsi motivlər daxil edilmişdir. Diqqəti çəkən məmulatlar arasında tunc toppuz başı, aya üstə dayanan bir qadın və bir öküzün saxsı heykəlləri vardır. Boyalı dulusçuluq məmulatları arasında keçi və keçi başları motifləri, həmçinin bitki və həndəsi motivlər vardır.
Tahir Zahidov
Tahir Zahidov (10 fevral 1979) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.
Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran
Bu əsər müəllifin yazdığı 3-cü komediya sayılır və Azərbaycan teatrı səhnəsində qoyulmuş ilk dramatik əsərdir. Komediyada xanlıq idarə üsulu komik dillə ifşa olunur. Burada dramaturq lətifələrdən bacarıqla istifadə edir, xanın şikayətlərə baxarkən çıxardığı hökmlər Molla Nəsrəddin lətifələri qədər məna daşıyır. Ədib bu lətifələrdən istifadə etməklə səriştəsiz, boşbeyin və ağılsız xanı xalq gülüşü ilə öldürür.
Tahir Zahidov
Karyerası
Tahir Zahidov 1994-cü ildə Birləşmiş Ştatlarda, 1995-ci ildə isə Macarıstanda baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatlarının qalibi oldu. 1995-ci ildə Praqa şəhərində (Çexiya) Dünya Çempionatını 20-ci pillədə başa vuran Tahir Zahidov 1996-cı ildə Budapeşt şəhərində (Macarıstan) Avropa Çempionatını 8-ci pillədə başa vurdu.
Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran
Hekayənin sujeti 1800–1801 illərə təsdüf edir. Talış xanlığının vəziri Mirzə Həbib müstəbid kimi göstərilir, ancaq o, xanın qabağında qul kimi alçalır. Həmdə o, öz arvadları tərəfindən yalana və həqarətlərə məruz qalır. Komediyada saray və ailə intriqaları fonunda vəzirin baldızı Nisə xanım və xanın qardaşı oğlu Teymur ağanın arasında fədakar məhəbbət göstərilib.
Tahir Zahidov
Karyerası
Tahir Zahidov 1996-cı ilin iyulunda Azərbaycanı Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. İyulun 20-də mübarizə aparan Tahir Zahidov 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə 1992-ci il Barselona Olimpiadasının qalibi olan Almaniya nümayəndəsi Oleq Kurçenxo ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə rəqibinə 0:10 hesabı ilə məğlub olan Tahir Zahidov, mübarizəni təsəlliverici qrupda davam elədi. Təsəlliverici qrupun birinci görüşündə onun rəqibi Yəmən nümayəndəsi Abdulla Al-İzani oldu. Rəqibinə 11:0 hesabı ilə qalib gələn Tahir Zahidov, qrupun növbəti mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi İtaliya nümayəndəsi Francesco Kostantino oldu. Bu görüşdə rəqibinə 0:5 hesabı ilə məğlub olan Tahir Zahidov, Atlanta Olimpiadasıı 14-cü pillədə başa vurdu.
Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran
Yaranma tarixi, tərcümələr və nəşri
Əsər Hicri-qəməri təqvimi ilə 1267-ci ildə yazılıb, yəni 1851-də. Komediyanın ilk öncə adı "Sərab xanlığının vəzirinin macəraları" idi. Elə bu adla da 1853-cü ildə əsər "Qafqaz" qəzətində nəşr olunmuşdur. Elə bu ildə də ədəbin öz tərcüməsində Tiflis şəhərində komediya "Mirzə Fət-Əli Axundovun hekayə toplumu" adlı toplumda çap edilmişdir.
1874-cü ildə Axundov bu komediyanı fars dilində yazmış və "Lənkəran xanlığının vəzirinin macəraları haqqında povest" adında əsərlər toplumuna əlavə etmişdi. Buna istinad edərək, bir sıra qərbi avropa şərqşünasları hesab edirdilər ki, əsərin adını əsərin tərcüməçisi Mirzə Məhəmməd Cəfər Qaracadağa dəyişib. Azərbaycanlı axundçularda uzun zaman bu fikirdə idilər. Amma bəzi tədqiqatlardan sonra sübüt olunduki Mirzə Məhəmməd Cəfər Qaracadağa adı bilavasitə Axundovun məsləhəti ilə dəyişdirib. Adını dəyişilməsinə səbəb onda idi ki, əsər dənizkənarında olan şəhərdə başlayır və bitir, Sərab şəhəri isə dənizdən uzaqdadı. Bu məlumatın mənbəsi isə Axundovun publisist Mirzə Yusif xana 17 dekabr 1873-cü ildə göndərdiyi məktubundadı "Əziz tərcüməçiyə deyinki, hər yerdə "Sərab xanlığının vəziri macəraları haqqında" adını "Lənkaran xanlığının vəzirinin macəraları haqqında" dəyişsin.. Sərab səhv yazılıb, Lənkaran yazmaq lazımdı, çünki Sərabda dəniz yoxdu.". Mirzə Yusif xan bu istəyi tərcüməçiyə çatdırdı, və o, adını dəyişdi. Bundan sonra hekayə "Lənkaran xanlığının vəzirinin macəraları haqqında" adı ilə çap olunmağa başlandı.
Tahir Zahidov
Karyerası
Olimpiadadan sonra Tahir Zahidov 1996-cı ildə Polşada gənclər arasında Dünya Çempionatını altıncı pillədə başa vurdu.
Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran
Yaranma tarixi, tərcümələr və nəşri
1928-ci ildə əsər ayrıca kitab şəklində buraxılmışdır.
Tahir Zahidov
Karyerası
1997-ci ildə isə Tahir Zahidov İstanbul şəhərində gənclər arasında Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib olsa da, həmin il Finlandiyada baş tutan gənclər arasında Dünya Çempinatını dördüncü pillədə başa vurdu.
Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran
Tamaşalar
thumbnail|[[Cahangir Zeynalovun şərəfinə olan tamaşanın afişası (1910-cu il)]] 1852-ci ildən 1853-cü ilə qədər uğurla Tiflis şəhərinin rus səhnəsində qoyulmuşdu.
22 mart 1873 ildə bu komediya Bakıda Azərbaycanın ilk həvəskar tamaşası üçün seçilmişdir. Həsən bəy Zərdabinin rəhbərliyi altında və Nəcəf bəy Vəzirovun aktiv iştirakı sayəsində komediyanın səhnəyə qoyulması mümkün olmuşdur. Bununla da Azərbaycan teatrının əsası qoyuldu.Axundov bu xəbəri "Qafqaz" jurnalından bildi və Həsən bəy Zərdabiyə göndərdiyi məktubunda demişdi: "Mən artıq qocalmışam və ölümümü gözlüyürdüm, amma bu xəbər mənim ömrümü 10 il daha uzatdı".
1897-ci ildə Cahangir Zeynalovun evində komediya səhnəyə qurulmasına hazırlananda pyesin bəzi epizodik rollarına aktyor çatışmazlığı var idi. Onda Sultan Məcid Hanizadə və Həbib bəy Mahmudbəyov öz şagirdləri Hüseyn Ərəblinskini və Mir Mahmud Kazımovu tamaşada iştirak etmək üçün çağırmışdılar, sonralar onlar Azərbaycan səhnəsinin böyük xadimləri olmuşdular.
2009-cu ildə Mərdan Feyzullayev bu pyesi Moskvada "Jar Ptitsa" teatrının səhnəsində nümayiş etdirmişdir.
Sülh üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
Hər laureatbir bir medal, bir diplom və illər ərzində dəyişən miqdarda pul mükafatı alır. Bu mükafat kimya, fizika, ədəbiyyat, sülh və fiziologiya və ya tibb sahələrində insanlığa əlamətdar töhfələr verənlərə təqdim edilən Alfred Nobelin 1895-ci ildəki vəsiyyəti əsasında təsis edilmiş beş Nobel mükafatından biridir.
Ümumi baxış
Sülh Mükafatı hər il Osloda, Norveç Kralının iştirakı ilə, 10 dekabrda Nobelin ölümünün ildönümündə təqdim olunur və Stokholmda təqdim edilməyən yeganə Nobel mükafatıdır. Digər mükafatlardan fərqli olaraq Sülh Mükafatı ara-sıra bir şəxsdən çox bir təşkilata verilir (məsələn, Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi üçqat laureat).
Nobel Sülh Mükafatı ilk dəfə 1901-ci ildə Frederik Passi və Anri Dünana verildi, onların bölüşdükləri mükafat pulu 150.782 İsveç kronu təşkil edirdi (bu məbləğ 2008-ci ildə 7.731.004 krona bərabər idi).
Mübahisə
Bu mükafat Nobel mükafatlarının ən mübahisəli hesab olunur; bir neçə seçimin tənqid edilməsi və 19 dəfə mükafatın verilməməsinə görə.
Laureatlar
2020-ci ilə kimi Sülh üzrə Nobel mükafatı 107 şəxs və 28 təşkilata verildi. On yeddi qadın Sülh üzrə Nobel mükafatını (digər mükafatlardan daha çox). Yalnız iki alıcı bu sahə üzrə birdən çox mükafat qazandı: Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi üç dəfə (1917, 1944 və 1963) və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı iki dəfə (1954 və 1981). 19 il Sülh üzrə Nobel mükafatı verilmədi. Le Dık Tho 1973-cü ildə mükafatdan imtina edən yeganə şəxs idi. O, Henri Kissinger ilə 1973-cü il bu mükafata layiq görüldü, ancaq bu cür "burjua sentimentalizmlərinin" onun üçün olmadığını və Paris Sülh Sazişlərinə tam əməl olunmadığını əsas gətirərək mükafatdan imtina etdi.
Ayın parçalanması
Ayın parçalanması və ya  Şəqqül-qəmər — İslam peyğəmbəri Məhəmmədə aid edilən möcüzə.
Ədəbiyyatda
Bu rəvayət bir çox İslam şairinə, xüsusilə hindistanlılara ilham qaynağı olmuşdur. Poetik dildə Məhəmməd bəzən Günəşlə və ya gün işığı ilə bərabər tutulur. XII əsr fars təsəvvüf şairi Sənainin şeirində günəşin ayı ikiyə ayırmasından bəhs edilir. Fars dilində yazıb-yaratmış şair və mistik Cəlaləddin Rumi şeirlərinin birində ifadə edir ki, Məhəmmədin barmağı ilə parçalanmaq aşağı dərəcəli ayın ümid eləyəcəyi ən böyük səadətdir. Başqa bir yerdə də Rumi Məhəmmədin iki möcüzəsinə ayın parçalanması (bu təbiətə elmi yanaşmanın səmərəsizliyini göstərir) və onun oxuyub-yazmağı bilməməsinə işarə edir. İran klassik şairi və mistiki Əbdürrəhman Cami isə ərəb rəqəmləri ilə qarışıq şəkildə oynayır. Cami deyir ki, tam ay 40 rəqəmini ifadə edən dairəvi m ərəb rəqəminə oxşayır. Məhəmməd ayı ikiyə böləndə ay iki aypara şəkilli n ərəb rəqəmi kimi oldu, hansı ki, qiyməti 50-ə bərabərdir. Bu deməkdir ki, möcüzəyə görə ayın qiyməti qalxdı.
NASA fotosu
Apollo missiyasının çəkdiyi Rima Ariadaeus fotoları Ayın səthindəki uzunluğu 300 kilometr olan yarığı aşkar etdi. 2010-cu ildə bunun Quran hekayəsinin sübutu olduğu soruşulanda Bred Beyli demişdir: "Mənim tövsiyəm budur ki, internetdə oxuduğunuz hər şeyə inanmayın. Oradan yalnız diqqətlə nəzərdən keçirilmiş məqalələr informasiyanın elmi cəhətdən etibarlı mənbələridir. Bugünkü heç bir elmi sübut demir ki, keçmişdə Ay iki (və ya daha çox) hissəyə parçalanıb və sonra hər hansı bir nöqtədə yenidən birləşib."
Marçello Malpigi
Malpiqi Marçello (, 10 mart 1628, Krevalkore, Baloniya əyaləti - 30 noyabr 1694, Roma) — italyan bioloq və həkimi. Bitkilərin və heyvanların mikroskopik anatomiyasının əsasını qoymuş, histologiya, embriologiya və müqayisəli anatomiya sahələri üzrə tədqiqatçı, London Kral Cəmiyyətinin 1668-ci ildən üzvü.
Akademik kariyerası
17 yaşında Boloniya universitetinə daxil olur və 1653-cü ildə onu tibb doktoru dərəcəsi ilə bitirir. 1656-cı ildən həmin universitetin professoru olmuşdur. Sonra Pizan universitetinin nəzəri təbabət kafedrasının professoru olur.
1691-ci ildə Roma papası XII İnnokenti Malpiqini müalicə həkimi qismində və təbabətdən dərs demək üçün Romaya Papa kollecinə dəvət olunur.
Tədqiqatları
Əsərlərinin əksəriyyəti London Kral Cəmiyyətinin jurnalında dərc olunmuşdur. 1661-ci ildə ilk məqaləsi dərc olunur.
1667-ci ildə London Kral Cəmiyyətinin jurnalının redaktoru onunla mütəmadi yazışmağı təklif edir. Bir ildən sonra London Kral Cəmiyyətinin üzvü olur.
O, mikroskopun köməyi ilə ağciyər kapillyarlarını müşahidə edərək, Uilyam Harveyin izahını verə bilmədiyi vena və arteriya arasındakı əlaqənin, dalağın limfa düyünlərininin, qan cisimciklərinin, dilin dad məməciklərinin qurluşunun təsvirini vermişdir Cücənin inkişaf mərhələlərini mikroskop altında öyrənmişdir.
Malpiqi 1694-cü il 30 noyabrda insultdan vəfat etmişdir.
Bidens tubuaiensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Taymır Dolqan-Nenes rayonu
Taymır Dolqan-Nenes rayonu — Rusiya Federasiyasının Krasnoyrsk diyarının şimalında bələdiyyə rayonu və xüsusi statuslu inzibatı-ərazi vahidi. Ərazisinə görə Rusiyanın ən böyük bələdiyyə rayonu.
Ərazisi - 879900 kv.km, əhalisi - 33 861 nəfərdir.
İnzibati mərkəzi — Dudinka şəhəri.
Qryutyoya adası
left|thumb|250px Qryutyoya adası — Hinnyoya adasından şimalda, Byarkyoya adasınfdan isə cənubda yerləşir. Ada ərazisi iki kommunaya bölünür։Harstad və Byarkyoya. Sahəsi 108 km²-dir. Maksimal hündürlüyü 1012 metrdir (Nona dağı).
Dime Dırb
Dime Dırb — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Mərkəz bəxşinin Hövmə dehestanında kənd. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 17 ailədə 34 nəfəri kişilər və 28 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 62 nəfərdir.
Yulius Sezar Hentşe
Yulius Sezar Hentşe (, d. 15 iyun, 1824 – ö. 17 sentyabr, 1901) — alman əsilli həkim, filoloq və coğrafiyaşünas.
Həyatı
Yulius Sezar Hentşe 15 iyun, 1824-cü ildə Drezdendə anadan olmuşdur. Atası biznesmen və mülkədar olan Fridrix Eduard Hentşe idi. İrana səyahət etmiş, Rəştdə və Tehranda olmuşdu.
Öryət
Öryət — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Çeşməli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Şəki rayonunun Şəki şəhər inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Oryat kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Tarixi abidələri
Kənddə 18 əsrə aid tarixi abidələr və qoruq var
Əhalisi
Kəndin əhalisi 4000 nəfərdən çoxdur.
Pasarel adası
Pasarel adası (, ‘Ostrov Pasarel’ \'os-trov pa-sa-'rel\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarında yerləşən, İngilis boğazının qərb tərəfində yerləşən Aitço adaları arxipelaqına daxil olan buzlaqsız adadır. Ada Barrientos adasından 900 m şimal-qərbdə, Siyerra adasından 1.35 km şimal-şərqdə və Emeline adasından 650 m cənub-şərqdə yerləşmişdir. Adanın uzunluğu 450 m, eni 260 metrdir. Ada 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf edilmişdir.
Pasarel adası Bolqarıstanın qərbində yerləşən Dolni Pasarel şəhərinin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Ada -62.39722°N, -59.775°W koordinatlarında yerləşmişdir. 2009-cu ildə Bolqarıstan xəritəçəkmələrinə əsasən göstərilmişdir.
Tar məktəbi (kitab)
"Tar məktəbi" kitabı — Bəstəkar, dirijor, pedaqoq, Azərbaycanın xalq artisti, Azərbaycan Xalq Çalğı Alətləri Orkestrinin bədii rəhbəri və dirijoru Səid Rüstəmovun Azərbaycan, o cümlədən İran və Türkiyə üçün yazdığı dərs vəsaiti.
İlk nəşri 1935-ci ildə işıq üzü görən bu toplu 80 ilə yaxındır ki, əvəzsiz bir dərsə vəsaiti kimi Azərbaycanın musiqi məktəblərində tədris olunur. Bu toplu İran, Türkiyə və bəzi şərq ölkələri üçün də qiymətli vəsaitdir.
Nayvəli
Nayvəli (XIX əsrin ortaları-XX əsrin əvvəlləri) — Borçalının öndər şəxsiyyətlərindən biri, Nayvəlilər (Hacıyevlər) nəslinin əcdadı.
Həyatı
Borçalı mahalının Sarvan kəndinə aid olan Nayvəlilər (Hacıyevlər) soyunun əcdadı olan Nayvəli XIX əsrin ortalarında Sarvan kəndində dünyaya göz açıb. Nayvəlinin ulu babası Məhəmmədin XVII əsrin ortaları - XVIII əsrin əvvəllərində yaşadığı məlumdur.
Nayvəli (Naib Vəli) XIX əsrin ortalarında - XX əsrin əvvəllərində yaşayıb. Əsil adı Vəli olub, ancaq naib nəslindən olduğundan ona Nayvəli deyilib.
Sarvanın mərkəzində böyük torpaq sahələri olub, bu torpaqlardan hazırda Məhəmməd Hacı oğluna və Rüstəm Hacı oğluna aid sahələr qalıb. Bəzi məlumatlara görə, Nayvəlinin əvvəllər Sarvanda başqa məhlədə də torpaqları olub, ancaq onun nəsli sonralar indi yaşadıqları torpaqlarında - Sarvanın mərkəzindəki qədim yurdlarında məskunlaşıb.
left|200px|thumb|Nayvəli ocağındakı pir
Nayvəli kişi Sarvan camaatının Zalqa rayonunda yaylaq yerləri olan Dəlidağda yerləşən, el arasında "Nayvəli bulağı" adlanan bulağın və ətraf ərazinin rəsmən sahibi olub. Bu səfalı yaylaq yeri və Nayvəli bulağı indiyədək Sarvan camaatının sevimli istrahət yerlərindəndir. Nayvəli savadlı adam olub, rus dilini bilib, vergi sistemində işləyib və çar hökumətindən qızıl pulla maaş alıb. Nayvəli nəslində Məhəmməd, Hacı, Abbas adları irsən təkrarlanır. Məhəmməd Hacı oğlunun və Rüstəm Hacı oğlunun dediyinə görə, Nayvəlidən əvvəl onların Məhəmməd adında ulu babaları olub.
1728-ci ildə Osmanlı dövləti tərəfindən hazırlanmış "Tiflis əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə Sarvanlar ərazisində Sarvan camaatının siyahısında Hacı Məhəmməd oğlu və onun oğlu Vəlinin adları qeyd olunub. Gürcüstan Milli Akademiyasının həqiqi üzvü, professor Şurəddin Məmmədlinin "Borçalı qarapapaqları: tarixin dolamalarında" kitabında Nayvəlinin adı görkəmli yazıçı Abdulla Şaiqin atası məşhur din xadimi və maarifçi Axund Mustafa Talıbzadə ilə birlikdə XIX əsrin ortalarında Borçalının Sarvandan olan öndər şəxsiyyətləri sırasında qeyd olunur.
Nayvəlinin oğlu Hacı da dövlətli və savadlı adamlar olub. Sovet hökuməti gəldikdən sonra var-dövləti əlindən çıxıb.
Hacı Nayvəli oğlu XIX əsrin axırlarında anadan olub, 1922-ci ildə rəhmətə gedib. Hacı kişi imkanlı, dövlətli adam olub. Xeyli mal-qarası, babalarından qalan sərvəti, qızılı olub, ancaq sovet dövründə dövləti əlindən çıxıb, övladlarına torpaq sahəsi qalıb. Əmisi oğlu Pirverdinin və onun oğlu Pirqasım ağanın törəmələri indiki Pirverdiyevlər nəslinin nümayəndələridir.
Hacı Nayvəli oğlunun üç oğlu, iki qızı olub, ortancıl oğlu Abbas tez rəhmətə gedib. Digər oğulları Məhəmməd və Rüstəm əvvəllər Nayvəlioğlu soyadını daşıyıb, sonradan bu famili naibliklə bağlı olduğuna görə sovet hökumətinin təzyiqi ilə Hacıyevə dəyişiblər. Rüstəm Hacı oğlu Nayvəlinin adını yaşatmaq üçün bir müddət sənədlərdə adını “Rüstəm Nayvəlioğlu” kimi yazdırıb, müəllim və müharibə iştirakçısı olduğundan bu mümkün olub. 1980-ci illərin ortalarında “Hacı oğlu”nu bərpa edib və “Hacıyev” soyadını götürüb. Məhəmməd kişi şəxsi təsərrüfatında çalışıb. Rüstəm Hacı oğlu ibtidai və orta təhsilini Sarvanda alıb, müəllim hazırlığı üçün təşkil olunmuş məktəbi bitirib. İkinci dünya müharibəsi iştirakçısıdır, uzun illər Borçalıda müəllim işləyib, bir çox orden və medallarla təltif olunub.
El ağsaqqalları olan Məhəmməd Hacı oğlu (1906 – 1974) və Rüstəm Hacı oğlu (1916-1990) övladlarını öz halal zəhmətləri ilə böyüdüb, savad verib, böyük ailələrinə (Məhəmmədin yeddi oğlu, bir qızı, Rüstəmin altı oğlu olub) ev-eşik qurublar. Onların törəmələrindən bir çox alim, müəllim, dövlət qulluqçusu yetişib. Hazırda Nayvəlilər (Hacıyevlər) nəslinin bir hissəsi Sarvanda, bir hissəsi isə Bakıda yaşayır.
Səni axtarırıq... (film, 2013)
Məzmun
Filmdə Azərbaycan Televiziyasının tanınmış rejissoru Tariyel Vəliyevin həyat və yaradıcılığından söhbət açılır.
Film haqqında
Film əməkdar incəsənət xadimi Tariyel Vəliyevin xatirəsinə həsr olunmuşdur.
Filmin ilk səhnələrində Tariyel Vəliyevin keçmiş kursunun tələbələri görünür.
Filmdə "Sən həmişə mənimləsən", "Səni axtarıram"", "Duel", ""Gənclik macərası", "Pəncərədə işıq", "Yaşıl eynəkli adam-1" film və televiziya tamaşalarının kadrlarından istifadə edilmişdir.
Phytoseius corylus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Cyperus parishii
(Cyperus parishii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan futbolçularının siyahısı
Azərbaycan milli futbolçuların əlifba sırasına görə siyahı.
Bətəlqeyzə
Alpha Orionis (α Orionis, qısaldılmış Alpha Ori, α Ori) adlı Bətəlqeyzə (Betelgeuse, Beteljöz, Betelguex, Betelgeuze, Beteiguex), göydəki doqquzuncu parlaq ulduz və Orion bürcündə ikinci parlaq ulduzudur. Fərqli dərəcədə qırmızı rəngdədir. Bətəlqeyzə, Qış Üçbucağı asterixini təşkil edən və Qış Hexagon mərkəzini qeyd edən üç ulduzdan biridir.
M1–2 spektral növü, adi gözlə görülən ən böyük və parlaq ulduzlardan biri olan qırmızı ifrat nəhəng kimi təsnif edilən bir ulduzdur. Əgər Bətəlqeyzə Günəş sisteminin mərkəzində olsaydı, onun səthi tamamilə Merkuri, Venera, Yer, Mars və ehtimal ki, Yupiterin orbitlərini örtən asteroid kəməri boyunca uzanacaqdı. Bətəlqeyzə, 10 milyon yaşın altında, yüksək kütləsi səbəbiylə sürətlə inkişaf etmişdir. Orion şəhərinin ulduzlarını ehtiva edən Orion OB1 Cəmiyyətinin doğulduğu yerdən bu qaçaq ulduz, ulduzlararası mühitində 30 km / s sürətlə hərəkət edərək müşahidə edilən 4-çarpaz geniş yay yaratdı.
Kəşf edilməsi
thumb Bətəlqeyzənin parlaqlığının dəyişməsini, ilk dəfə 1836-cı ilda Con Herşel tərəfindən Astronomiya Ana Xəttlərində müşahidələrini nəşr etdiyi zaman təsvir edildi. 1836-cı ildən 1840-cı ilədək Bətəlqeyzə Riqeldən 1837-ci ildə çıxdı və yenidən 1839-cu ilin noyabrında əhəmiyyətli dəyişikliklər oldu. Bir onillikdə tənəzzüldən sonra; 1849-cu ildə Herschel 1852-ci ildə zirvəyə çatan qısa dəyişkənliyə diqqət yetirdi. Daha sonra, müşahidəçilər il ərzində aralıqsız yüksək maksimumları qeydə almışlar, lakin 1957-ci ildən 1967-ci ilə qədər kiçik dəyişikliklər qeyd edilmişdir. Amerikan Dəyişən Ulduz Müşahidəçilər Birliyi (AAVSO), 1933 və 1942-maksimum parlaqlıq 0.2, və 1927 və 1941-ci ildə müşahidə ən aşağı 1,2 dəyərini göstərir. alı aye1603-cü ildə Uranometrisinin nəşr olunmasından sonra ulduz alfasını, ümumiyyətlə, daha parlaq olan Rigele (beta) rəqib olduğu üçün səbəb təyin etdiyini açıqlaya bilər.
Təxminən 600–700 işıq ili uzqlığı ilə bizə ən yaxın ulduzlardan biri olan Betəlqeyzə ömrünün sonuna gələrək qırmızı nəhəng mərhələsinə gəlmiş bir ulduzdur. Gecələri böyük şəhərlərdə də göy üzündə rahatlıqla görülə bilən betelgeuse Günəşin 1000 qatı olan diametri ilə həqiqətən şox böyük bir ulduzdur.
Xüsusiyyətləri
Ulduzun kütləsi bizim Günəşimizdən 15 qat daha çoxdur, amma bundan 8 milyon il əvvəl doğulduğunda kütləsindən bir az daha çox günəşin 20 qatı qədər olduğunu düşünə bilərsiniz. Bu da bir neçə milyon il öncə Betelgeusenin diametri Günəşin sadəcə 10 qatı olan O-B sinifli nəhəng bir anakol ulduzu olduğunu, bugünkü kimi qırmızı deyil mavi-ağ bir rəngdə işiq yaydığını deməmiyimizə imkan verir.belə bir nəhən ulduzun ömrü qısadır. Günəşimizin hal hazırda 5 milyard yaşında olduğunu düşünsək bu müddətin nə qədər qısa olduğunu anlaya bilərsiniz. başqa sözlə desək dinazavrlar yer üzündə gəzdiyində Betelgeuse yox idi.
Günəşimiz nüvəsindəki hidrogeni heliuma çevirərək enerji xaric edir. Betəlqeyzə isə böyük kütləsi səbəbi ilə nüvəsindəki hidrogeni vəhşicəsinə, sürətlə yandıraraq çoxdan bitirib. hal hazırda hidrogeni yandıraraq əmələ gətirdiyi heliumu karbon, oksigen kimi elementlərə çevirir. Bu elementlərin nüvə reaksiyaları hidrogendən daha çox enerji ixrac etdiyi üçün ulduz bir şar kimi şişərək bugünkü nəhəng ölçülərə çatmışdır. Şişmədən qaynaqlanan səthi genişlənməsi səbəbi ilə ulduzun səth istiliyi günəşin təxminən yarısı, 3200 santiqrad dərəcəsidir. Bu yüksək enerji yayılması ulduzu şişirdiyi kimi xarici qatlarının da yavaş yavaş cazibəsindən qurtularaq kosmosa yayılmasına və ulduzun çevrəsində bir "sis buludu" əmələ gətirməsinə səbəb olur. Bu "sis buludu" nun toplam kütləsinin Günəşdən çox olduğununda unutmayaq.
Hal-hazırda heliumu, oksigeni, karbonu nüvə reaksiyasına daxil edərək nüvəsində sürətlə dəmir yığımı əmələ gətirən ulduz ömrünün sonuna yaxınlaşmış vəziyyətdədir. Dəmir digər elementlər kimi birləşərək başqa elementlər əmələ gətirmir. Bunun üçün xaricdən enerji verilməsinə ehtiyac var. Yəni bir müddət sonra ulduzun nüvəsi bütövlükdə dəmirdən ibarət olacaq və enerji idxal edilməsi başa çatacaq. Bu olduğunda isə Betelgeuseni çökmədən qoruyan şüa təzyiqi qalmayacaq. Dolayısı ilə ulduz böyük bir sürətlə öz içinə çökəcək. Bu çökmə dəmirin ehtiyac duyduğu "xarici enerjinin " qaynağıdır.
Cazibənin yaratdığı bu enerji dəmir nüvəsinin anidən həddindən artıq isinib böyük nisbətdə sıxışmasına səbəb olacaq və çox şiddətli bir nüvə reaksiyası gerçəkləşəcək. Nüvəsindəki dəmir atomları bu ani reaksiya ilə nikel, mis, sink, gümüş. barium, civə, qızıl kimi daha ağır elementlərə çevriləcəklər. Və bütün bu cevrilişin adına " İfratnəhəng ulduz partlayışı" deyilir. Partlama baş verdiyində Betəlqeyzə yer üzündən çox güclü bir parlaqlıqda ulduz kimi görünəcək. Bu çox parlaq hali təxminən 7–10 gün sürəcək. Sonra isə yavaşca sönərək itib gözdən gedəcək.
Morin Tiqrett
Erkən illəri
Merki Koks 4 avqust 1946-cı ildə, Liverpulda, (İngiltərə, Böyük Britaniya) Cozef Koks və Florens Koksun (qız soyadı Barrett ailəsində doğulub. Ailədə yeganə uşaq olub. 14 yaşı olarkən kilsə-məktəbi tərk edərək öz adını Meridən Morinə dəyişib və özünün doğma şəhəri Liverpulda saç ustası və manikürçü kimi işləməyə başlayıb..
İncəsənət veteranı (film, 1966)
Məzmun
Film Azərbaycanın xalq artisti, SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı, görkəmli teatr və kino xadimi, professor Rza Təhmasibə həsr edilmişdir.
Morin Tiqrett
Rinqo Star
Bir dəfə Morin mərc etdiyi üçün Pol Makkartnini öpmüşdü, ancaq onun Rinqo Stardan xoşu gəlirdi. Meri ondan avtoqraf almışdı, ancaq Star hələ uzun müddət onu görmürdü. Daha sonra Star etiraf edib ki, onların ilk görüşünü xatırlamır, çünki digər pərəstişkarları da eyni şeyləri edirdilər. Meri Rinqonu hər zaman "Riçi" adlandırırdı, çünki onun əsl adı Riçard Starki idi.
İncəsənət veteranı (film, 1966)
Məzmun
Rejissorun diplom işi olan bu filmdə Rza müəllimin çəkdiyi filmlərdən, pedaqoji fəaliyyətindən, teatr və kinoda yaratdığı obrazlardan, səhnədə qoyduğu tamaşalardan söhbət açılır.
Morin Tiqrett
Rinqo Star
"The Beatles"ın çıxışları zaman qrup üzvlərinin diqqətini cəlb etmək uğrunda pərəstişkarların arasında dava düşərdi. Bəzi pərəstişkarların Morinin Rinqo Star ilə görüşdüyünü bilməsindən sonra Morini təhlükələr gözləyirdi. 14 fevral 1963-cü ildə Morin maşında Starı gözlədiyi zaman pərəstişkar tərəfindən sifəti cırmaqlanmışdı. Morin bir dəfə demişdir: "Mən ehtiyatlı olmalıyam, çünki pərəstişkarlar məni rahatlıqıa öldürə bilərdilər." Sonralar o pərəstişkarlar tərəfindən davam edən təhdidlərə görə saç ustalılığı işini dayandırmalı oldu.
1963-cü ilin sentyabrında Morin valideynlərinin icazəsi ilə Star, Makkartni və Ceyn Aşer ilə birlikdə Yunanıstana tətilə gedib. Bu qrupun Bitlomaniya başlayanadək keçirdiyi sonuncu sakit tətil idi.
thumb|left|230px|Caxton hall, London. Starkilərin evləndikləri məkan. 3 iyun 1964-cü ildə, beynəlxalq turnenin başlaması ərəfəsində Star ağır xəstələnib. O yüksək temperatur və tonzillitlə xəstəxanaya çatdırılıb. Morin Rinqonun sağalmasına kömək etmək üçün hər gün xəstəxanaya gəlirdi, Rinqonun sağalmasından sonra isə onlar rəsmən cütlük oldular. 20 yanvar 1965-ci ildə Rinqo Morinə evlənmə təklifi etdi. Оnlar 11 fevral 1965-ci ildə evləndilər. O zamana qədər Morin artıq hamilə idi. Onun 18 yaşı var idi. Cütlüyün birinci övladı Zak Starki 13 sentyabr 1965-ci ildə kraliça Şarlottanın doğum evində dünyaya gəlib. Rinqo deyib ki, onun oğlu "bir qədər qəribədir," və əlavə edib: "mən Zakın barabançı olmasına imkan verməyəcəm." Rinqonun ikinci oğlu Ceyson Starki 18 avqust 1967-ci ildə, qızı Li Starki isə 11 noyabr 1970-ci ildə dünyaya gəlib. Starkilər Monteqyu Square, 34-də (Merilebon) yaşayırdılar. Qrupun meneceri Brayn Epsteyn təklif edib ki, qrupun üzvləri Eşerə, onun evinə yaxın ünvana köçsünlər, Lennon St George's Hill-də "Kenvud" adlı ev alıb, Corc Harrison isə Eşerlə qonşuluqda "Kinfauns" almışdır. 24 iyul 1965-ci ildə isə Starkilər South Road, St George's-da ev alıblar. 25 aprel 1969-cu ildə onlar aldıqları evi satıb və Elsteddə XVI əsrə aid malikanə alıblar.
Morin, Sintiya Lennon və Patti Harrison ilə dostluqdan zövq alırdı, onlar tez-tez birlikdə tətillərə gedir, mağazaları gəzirdilər. Rinqo Star söz verib ki, Morin üçün saç ustası biznesi yaradacaq, ancaq bu ideya həyata keçməyib, çünki Morin uşaqları böyütməklə məşğul olurdu.
Morin "The Continuing Story of Bungalow Bill" mahnısında bek vokal oxuyub və 1969-cu ildə Yoko Ono ilə birlikdə The Beatles dam konsertində iştirak edib. Pol Makkartninin "Get Back" mahnısını bitirdikdən sonra alqışlara görə "Çox sağol Mo" söylədiyini eşitmək olar. 1968-ci ildə Frenk Sinatra Morinin doğum günü şərəfinə özünün daha öncələr buraxılmış "The lady is a tramp" mahnısının xüsusi versiyasını yazdırmışdır. Starkilər Sinatranın 8 may 1970-ci il London konsertində iştirak ediblər.
1970-ci illərin əvvəlində Starkilərin münasibətlərində vəziyyət gərginləşmişdi, ancaq buna baxmayaraq Morin hələ də Rinqonun həyatının bir hissəsi olaraq qalırdı. 1970-ci ildə "The Beatles" qrupu dağıldı, elə Starkilərin münasibətləridə bu zaman bitdi. 17 iyul 1975-ci ildə onlar rəsmən ayrıldılar. Rinqo keçmiş həyat yoldaşına uşaqların üzərində qəyyumluğu və hər il lazımı ödənişlər üçün 70 000 funt sterlinq ödəməyə razılaşdı.
Ayrılıqdan sonrakı həyatı və ölümü
27 may 1989-cu ildə Morin Monakoda biznesmen Ayzek Tiqrettə (doğ. 1947) ərə getdi, Ayzek daha çox “Hard Rock Cafe”nin yaradıcısı kimi məşhur idi. Hələ nikaha girməmişdən öncə, 4 yanvar 1987-ci ildə Dallasda (Texas ştatı) onların qızı Avqusta Tiqrett dünyaya gəlmişdi.
Morin Tiqrett leykemiya ilə uzun sürən mübarizədən sonra, 30 dekabr 1994-cü ildə Sietlda (Vaşinqton) öz evində həyat yoldaşının və övladlarının əhatəsində vəfat edib. . Onun 48 yaşı var idi. Ölümündən sonra Pol Makkartni onun xatirəsinə “Little Willow” mahnısını yazıb.