cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
And dağları
Geoloji quruluş və faydalı qazıntılar
And dağları Sakit okean mütəhərrik qurşağının ən böyük qırışıqlıq sistemidir. Əsasən, Alp dağəmələgəlmə dövründə (Kaynozoyda) formalaşmışdır. And dağları tipik kontinent kənarı vulkan-plutonik qurşağıdır. Geoloji quruluşunda eninə və uzununa zonallıq müşahidə edilir. Şimaldan cənuba üç seqmentə ayrılır: Şimali (Kolumbiya- Ekvador), Mərkəzi (Peru-Boliviya və Şimali Çili-Argentina subseqmentləri ilə) və Cənubi (Cənubi Çili-Argentina). And dağlarının şərqini Hersin qırışıqlığının Paleozoy yaşlı metamorfik süxurlarından təşkil olunmuş Suband ön çökəkliklər zolağı tutur, qərbini isə Cənubi Amerikanın qədim aktiv kənarını formalaşdıran Mezozoyun kontinental-dəniz çöküntüləri və vulkanogen-çökmə komplekslər təşkil edir. Tabaşirin sonunda burada çoxfazalı nəhəng qranit batolitləri (Peru Sahil Kordilyeri, Çili Baş Kordilyeri, Pataqoniya) yaranır. Kaynozoyda aktiv kontinent kənarı boyunca zəncirvarı iri yerüstü stratovulkanlar formalaşır. Hazırda üç vulkanik qrup aktivdir: şimali (C.-i Kolumbiya və Ekvador), mərkəzi (C.-i Peru – Şm.-i Çili) və cənubi (C.-i Çili). Orogen And dağları sistemi Paleozoyun və qismən Baykal qırışıqlığının özülü üzərində yaranmışdır. Bir neçə iri örtük qırışıqlıq strukturlarından (dağ silsilələrindən) və onları ayıran ensiz dağarası çökəkliklərdən, yaxud platolardan (Altiplano) ibarətdir. Sonuncular qalın Neogen-Dördüncü dövr molassları ilə dolmuşdur. Orogenin şərqi və qismən mərkəzi zonaları Kembriyəqədərki metamorfik platforma özülündən, onun Paleozoy örtüyündən, Gec Kembriyə qədər və Hersin metamorfik qırışıqlıq komplekslərindən ibarətdir. Yüksək tektonik mütəhərriklik, intensiv seysmiklik, müasir vulkanizm And dağları üçün səciyyəvidir. And dağları faydalı qazıntılarla zəngindir. Cənubi Amerikanın misli qurşağının yataqları qranit batolitləri ilə, gümüş, mis, qurğuşun, sink, volfram, qızıl, platin və s. nadir və əlvan metal (Peru və Boliviyada) filiz yataqları Kaynozoyun vulkanik və subvulkanik əmələgəlmələri ilə, neft və təbii qaz yataqları Kaynozoy molassları ilə dolmuş ön çökəkliklər zolağı (xüsusən, şm.-dan Venesuela, Ekvador, Şm. Peru, ucqar c.-da C.-i Çili, Argentinada) ilə əlaqədardır. Çilidə iri şora və dəmir filizi, Kolumbiyada zümrüd yataqları var.
Torpaq örtüyü
Andların mərkəzi hissəsində 18–30°Cənub enliklər arası dünyanın iri dağlıq səhralarından biri yerləşir. Burda formalaşmış 6000 m-dən hündür Şərqi Kordiliyer silsiləsi ərazini şərqdən gələn rütubətli hava kütləsindən qoruyur. Şərq yamaclar çoxlu rütubət aldığı halda, qərbə doğru hündürlüyü 3500–3700 m olan Puna alçaqdağlıq uzanır. Bu alçaqdağlığın eni 350 km-ə çatır. Burada relikt göllərdən Titikaka, Poopo, Salar-Uyuni və başqaları yerləşir ki, bu göllərin suyu duzlu və ətrafı şoranlıqdır. Punalarda yağıntının illik miqdarı 50–150 mm təşkil edir. Şərqə doğru Punada yağıntının miqdarı bir qədər çoxalır. Şərqi Puna daxilində hündürlüyü 5800–6800 m olan fəaliyyətdə vulkanlar var. Bu vulkanik zirvələr qar və buzlarla örtülüdür. 25ОО-3500 m hündürlüklərdə kserofit kolluqlar və kaktuslar yayılmışdır. Burda daşlıq sahələr üstünlük təşkil edir və nazik dağ səhra torpaqları formalaşmışdır. Bəzi yerlərdə vulkan külləri altında bozqırlaşmış torpaqlara rast gəlinir. Dağların qərb yamaclarında və dəniz sahili düzənliklərində soyuq Humbolt (Peru) cərəyanının təsirindən dumanlıqlar və axşamlar qırovlar yaranır ki, torpaqlar və bitkilər yalnız bunların hesabına rütubət alırlar. Burda yalnız kiçik ərazilərdə çay vadiləri boyu allüvial torpaqlar vardır ki, şərti suvarma vasitəsilə bu torpaqlardan istifadə edilir. Subtopik Andlarda qırmızı- qəhvəyi, dağ qəhvəyi və boz-qəhvəyi torpaqlar 30–38°Cənub enlikləri arasında 2300 m-ə qədər hündürlüyü əhatə edir. Baş Kordilyerdə hündürlük 6000–6900 m-ə çatır. Burda yağıntının illik miqdarı şimalda 300– 400 mm, cənuba doğru 800–1000 mm-ə qədər çoxalır. Yağıntılar qışda düşür. Yay quru və isti keçir. Quru dövr 6–8 ay davam edir. Qış bəzən şaxtalı keçir. Təbii bitki örtüyü şimalda kserofit kolluqlar və kaktuslar, cənubda quru savannalar və həmişə yaşıl kserofit meşələrdir. Sahil Kordiliyerlərində qəhvəyi torpaqlar üstünlüyə malikdir. Nisbətən yaxşı rütubət götürən ərazilərdə dağ meşələri altında qonur meşə torpaqları yaranmışdır. Sahil düzənÜklərində və vadi torpaqlarında bağçılıq, dənli bitkilər (buğda, qarğıdalı) geniş əkilir. Suvarma üstünlük təşkil edir.
Çaylar və göllər
And dağları okeanlararası suayrıcıdır. Amazon, Orinoko, Paraqvay, Parana və Pataqoniyanın çayları mənbələrini buradan götürür. Nisbətən iri çayları: Kauka, Maqdalena, Maranyon, Ualyaqa, Mantaro və s. Şimali və Peru And dağlarındadır. Mərkəzi And dağlarında daxili axımlı çoxlu kiçik çaylar Titikaka, Poopo, Koypasa göllərinə tökülür. And dağlarının Qərbi və Sahil Kordilyer silsilələrinin 20–28 °C.e.-ləri arasındakı çayları mövsümi axarlı dır. Cənubi, xüsusən Pataqoniya And dağlarındakı Buenos-Ayres, San-Martin, Vyedma, Laqo-Arxentino və s. göllər buzlaq mənşəlidir.
Yerüzünün ən yüksək vulkanları bu ərazilərdədir. 6.882 m yüksəklikdəki Monte Pissis (Argentina) və 6.887 m yüksəklikdəki Ojos del Salado (Çili) bunlardan bəziləridir.
Digər aktiv vulkanlar Cotopaxi 5.897 m (Ekvador) Tungurahua 5.016 m (Ekvador) Pichincha 4.784 m (Ekvador) Villarrica, 2.840 m (Çili)
Andların digər vulkanları Llullaillaco 6.723 m (Argentina\Çili) Nevado Coropuna 6.426 m (Peru) Ubinas 5.675 m (Peru) Chimborazo 6.310 m (Ekvador) Osorno 2.652 m (Çili) Sierra Nevada de Lagunas Bravas 6.127 m (Argentina\Çili) Lanín, 3.747 m (Argentina) Uturunco 6.010 m (Boliviya) Licancabur 5.921 m (Boliviya) Misti 5822 m (Peru)
Devid Marplz
Təhsili
Marplz 1975-ci ildə London Universitetinin bakalavr proqramını fərqlənmə ilə bitirmiş. 1980-ci ildə Alberta Universitetindən tarix üzrə magistr, 1985-ci ildə Şeffild Universitetindən iqtisadi və sosial tarix üzrə fəlsəfə üzrə doktoru dərəcəsini almışdır. Dissertasiya mövzusu "1944-1951-ci illərdə Qərbi Ukraynada kənd təsərrüfatının kollektivləşdirilməsi" olmuşdur.
Karyerası
Marplz 1991-ci ildə Alberta Universitetində fəaliyyətə başlamışdır. Daha əvvəl Almaniyanın Münhen şəhərində Azadlıq Radiosunun Ukrayna xidmətində tədqiqatçı kimi çalışmışdır.
O, Çernobıl nüvə fəlakəti (xüsusilə sosial və siyasi aspektləri), Belarusdakı Lukaşenko rejimi və çağdaş Ukrayna üzrəya aparıcı Qərb alimlərindən biri hesab olunur. Onun araşdırma mövzularına Şərqi Avropada 20-ci əsrdə baş vermiş böyük hadisələr - Rusiya inqilabı, Qolodomor, stalinizm və SSRİ-nin süqutu daxildir. Öz işlərində 1937-1941-ci illərdə Belarusda NKVD tərəfindən həyata keçirilmiş kütləvi edamlar, Kurapatıdakı kütləvi məzarlar, Ukrayna millətçiliyi, Stepan Bandera kimi mövzulara da toxunmuşdur.
Marplz Belarus, Rusiya və Ukrayna ilə bağlı bir sıra media orqanlarına və analitik platformalara yazır: Edmonton Journal, Topchubashov Center, Kyiv Post, Moscow Times, Eurasia Daily Monitor, Open Democracy, Politicon.
Şəxsi həyatı
Marplz Alberta Universitetinin Yaponiya Mərkəzinin direktoru Aya Fucivara ilə evlidir. Onun Karlton, Kilan (hər ikisi ilk evliliyindən), Akiko və Kaella adlı dörd övladı var.
Kanişinka (Piranşəhr)
Kanişinka - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 164 nəfər yaşayır (24 ailə).
Alan Koks (aktyor)
Alan Koks - Böyük Britaniya aktyorudur. Müxtəlif filmlərdə və seriallarda iştirak etmişdir.
NGC 2291
NGC 2291, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Koroğlu (abidə)
Naxçıvan şəhərində Koroğlu abidəsi - Naxçıvan Muxtar Respublikası nın paytaxtı Naxçıvan şəhəri nin cənub girişində xalq qəhrəmanının şərəfinə qoyulmuş abidə.
Naxçıvan şəhərində Naxçıvançayın sahilində Əziz Əliyev küçəsində Koroğlu meydanında ucaldılmışdır. Xalq qəhrəmanı Koroğlunun at üstündə heykəlinin müəllifi heykəltaraş Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı, əməkdar incəsənət xadimi Hüseynqulu Əliyev dir.
1988-ci ildə ucaldılmış bu abidəyə 2008-ci ildə yeni tərtibat verilmişdir.
Kanisib (Piranşəhr)
Kanisib - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 43 nəfər yaşayır (6 ailə).
Hicran
Hicran — qadın və kişi adı.
Aydın Quliyev (jurnalist)
Aydın Alqulu oğlu Quliyev — Azərbaycan Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, "Bakı-Xəbər" qəzetinin baş redaktoru, jurnalist, politoloq və siyasətçi.
Həyatı
Aydın Quliyev 18 iyul 1960-cı il tarixində Cəhri kəndində anadan olmuşdur. 3 bacısı və 5 qardaşı var. 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetin Tarix fakültəsini "Fərqlənmə diplomu" ilə bitirmiş, tikintidə uzun müddət fəhlə olaraq çalışmışdır. Sonra Naxçıvan Dövlət Plan Komitəsinin bir idarəsində elmi redaktor, Naxçıvan Dövlət Universitetində laborant və müəllim vəzifələrində işləmişdir. 1998-ci ilədək. Naxçıvan Ali Məclisində sədrin siyasi məsələlər üzrə müşaviri, Naxçıvan Ali Məclisində şöbə müdiri, vəzifələrində, Naxçıvan Elmi-Texniki İnformasiya və Təbliğat Mərkəzində, Naxçıvan Dövlət Pedaqoji Universitetində müxtəlif vəzifələrdə işləyib.
Aydın Quliyev evlidir. Həyat yoldaşı tibb işçisidir. Onların 3 uşağı var
Jurnalist fəaliyyəti
Aydın Quliyrv 1990-cı ildən başlayaraq "Ağrıdağ", "Ordubadın səsi", "Ülfət", "İki sahil", "Rezonans", "525-ci qəzet" kimi Azərbaycan və Naxçıvan miqyaslı mətbuat orqanlarında siyasi-publisustik və analitik məzmunlu məqalələrlə çıxış edib.
Aydın Quliyev 2001-ci ildən "Hürriyyət" qəzetinə rəhbərlik edib, 2003-cü ildən isə "Bakı-Xəbər" qəzetində baş redaktor kimi çalışır. Azərbaycan Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvüdür.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Aydın Quliyev 1992-ci ilədək Azərbaycan Demokrat Partiyasının üzvü olmuşdur. 1992-ci ildə partiya sıralarından xaric edilmişdir. 1992–1998-ci illərdə Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü olmuş, sonra isə Demokratik Azərbaycan Partiyasını təsis etmişdir.
29 noyabr 1998-ci ildə Azərbaycan Demokrat Partiyasının VI Qurultay Səlahiyyətli Konfransında Demokratik Azərbaycan Partiyası Azərbaycan Demokrat Partiyasına birləşmişdir. Beləcə, Aydın Quliyev Azərbaycan Demokrat Partiyası üzvü olmuşdur. 2005-ci il parlament seçkiləri dövründə Rəsul Quliyevin Azərbaycana qayıtması planının uğursuzluqla nəticələnməsindən sonra Azərbaycan Demokrat Partiyası daxilində münaqişələr yaranmış Aydın Quliyev və Sərdar Cəlaloğlu bu mübarizədə əsas iştirakçılardan olmuşdur. 2005-ci il dekabrın ayının 22-də Azərbaycan Demokrat Partiyası Mərkəzi Nəzarət Təftiş Komissiyasının iclasında Aydın Quliyevin partiya sıralarından çıxarılmasına qərar verilmişdir. Həmin qərarda bildirilirdi:
Bu qərardan sonra Aydın Quliyev Sərdar Cəlaloğlunun iddialarını rədd etmiş, onun Rəsul Quliyevə xəyanət etdiyini və partiyadan ixrac edilməsinin vacib olduğunu bildirmişdir. Partiya daxili hadisələrdən sonra Aydın Quliyev haqqında verilən qərar icra olunmuş və o, partiyadan ixrac edilmişdir.
Cudi Kornvell
Cudi Kornvell - Böyük Britaniya aktrisasıdır. Müxtəlif filmlərdə və seriallarda iştirak etmişdir.
Aydın Quliyev (jurnalist)
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Aydın Quliyev 15 sentyabr 2016-cı il tarixində Dövlət Statistika Komitəsi yanında Statistika Şurasının üzvü seçilmişdir.
Mükafatları
Aydın Quliyev 21 iyul 2010-cu il tarixində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
I Fərruxzad
I Fərruxzad – Şirvanşahlar dövlətinin iyirmi dördüncü hökmdarı, Şirvanşah III Böyük Mənuçöhrün oğlu.
I Axsitanın qardaşı oğlu II Fəribürz ibn II Əfridundan sonra, Axsitanın qardaşı, III Mənuçöhrün dördüncü oğlu Fərruxzad hakimiyyətə keçmişdir.
İndiyədək Fərruxzadın sikkəsi tapılmamışdır. Görünür, o, çox qısa müddət, ehtimal ki, bir ilə yaxın hakimiyyət sürmüşdür. I Fərruxzadın adı onun öz şəcərəsini göstərən oğul və nəvələrinin sikkələrindəki kitabələrdə, habelə epiqrafık abidələrdə -Mərdəkan kəndindəki dairəvi qalada oxunur: "...Gərşəsb ibn Fərruxzad ibn Mənuçöhr..." Kitabədə tarix göstərilmişdir: mərdad ayı, altı yüzüncü il (avqust, 1204-cü il). Görünür, Fərruxzad qoca vaxtında, çox az, ehtimal ki, XIII əsrin əvvəlində hakimiyyətdə olmuş və onun hakimiyyəti h.600 (1204)-cü ildən gec olmayaraq başa çatmışdır. Fərruxzadın adı Pirsaatçay xanəgahının giriş portalındakı kitabədə("... (III) Fəribürz ibn Gərşəsb ibn Fərruxzad ibn Mənuçöhr...") və Göylər kəndindəki Pirmərdəkan türbəsinin içərisindəki kitabədə("Ən böyük padşah, xaqan... Fərruxzad ibn Fəziləlmüvəhhid Mənuçöhr...") çəkilir Onun adı Dornun cədvəlində də var, lakin S. Aşurbəyliyə görə hakimiyyət illəri düzgün deyil.
Mərkəzi univermaq (Rostov-na-Donu)
Mərkəzi univermaq - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Bolşoy Sadovnaya küçəsi, ev 46/30 ünvanında yerləşən bina. Bina 1910-cü ildə inşa edilmişdir. Mərkəzi univermaq regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
Hazırda Rostov mərkəzi univermağı kimi tanınan bina XX əsrin əvvəllərində Q. Q. Pustovoytovun ticarət binası olaraq tanınırdı. O, şəhərdə mesenat olaraq tanınırdı. Bina isə 1910-cu ildə inşa edilmişdir. Binanın layihə rəhbəri Е. М. Qulin olmuşdur. Bina şəhərin tarixi hissəsində yerləşir. Bina Bolşoy Sadovnaya küçəsi və Budyonnovski xiyabanının birləşdiyi hissədə yerləşir. İlk əvvəldən bu binanın icarəyə götürüləcəyi bəlli idi. Bina ticari məqsədlərə istifadə edilməli idi. Burada «London» mehmanxanası və «Çentralnı» oteli, zərgərlik dükanı və A. Qirşteynin saat dükanı yerləşirdi. Rostov univermağının köhnə hissəsində mərkəzi Riqada olan «Provodnik» şirkətinin filialı yerləşir. Sovet hakimiyyəti dönəmində Rostov Dövlət Universitetinin elmi kitabxanası yerləşirdi. 1940-ci illərdə binada tamamən dağılsa da 1949-cu ildə P. S. Kalaşnikov və Q. А. Petrovun layihəsi əsasında bərpa edilmişdir. 1965-ci ildə əlaqə korpus Lixobabinin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. XXI əsrdə isə binada Rostov Mərkəzi Univermaqı yerləşir. Binanın ərazisi 4000 m² ərazini əhatə edir. Binada təmir işləri aparılmışdır. Bina anbar hissədən istifadə edilməklə genişləndirilmişdir.
Təsviri
Bina modern stilində inşa edilmişdir. Bina dörd mərtəbədən ibarətdir. Üstəlik bina zirzəmiyə sahibdir.
Xariağlan (Piranşəhr)
Xariağlan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 208 nəfər yaşayır (27 ailə).
İmaməddin Hümbətov
Həyatı
İmaməddin Hümbətov 5 sentyabr 1998-ci ildə Babək rayonunun Payız kəndində anadan olmuşdur.
Raisa Belyaeva
Raisa Vasilyevna Belyayeva — ilk rus qadın qırıcı pilotlarından biri. Lidiya Litvyak ilə birlikdə döyüşmüş və üçə qədər hava qələbəsi qazanmışdır. Belyaeva 1943-cü ildə naməlum səbəblərdən döyüşdə həlak olub.
İmaməddin Hümbətov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İmaməddin Hümbətov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Raisa Belyaeva
Həyatı
Belyayeva Kirovdakı dabbağlar üçün texniki institutda oxuyub. O məktəbi bitirdikdən sonra köhnə dostu, Leninqradda uçuş təlimatçısı olan Olqa Yamşikovadan ona uçmağı öyrətməsini xahiş etmişdir. Belyayeva müharibədən əvvəl yüzlərlə paraşütçüyə təlimat vermişdir. O, həmçinin Moskva yaxınlığındakı Tuşino aerodromunda təşkil olunmuş bir çox aviaşoularda iştirak edib.
İmaməddin Hümbətov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İmaməddin Hümbətov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İmaməddin Hümbətov ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Browning
Browning — 1927ci ildə ABŞ-nin Yuta ştatında yaradılmış odlu silahlar istehsal edən şirkətdir.
Raisa Belyaeva
Həyatı
Belyayeva Stalinqrad döyüşündə iştirak etmiş və Nikita Xruşşovun müşayiətçi pilotu kimi uşmuşdur. O, 19 iyul 1943-cü ildə baş vermiş qəzada həlak olub.
Browning
Browning markası tapança və ağır pulemyot kimi odlu silahları ilə tanınır.
Naxçıvan lavaşı
Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsində özünəməxsus xüsusiyyətləri ilə fərqli formada hazırlanan bölgə brendinə çevrilmiş çörək növü.
Browning
Browning Browning M1919A6, Amerikan ağır pulemyotudur. Onun diapazonu və atəş gücü MG 42 ilə müqayisədə daha aşağıdır, Ancaq bu silah ən azı MG 42 qədər düşmənlər üzərində təsirli olmuşdur. İkinci dünya müharibəsində Amerika Ordusu tərəfindən geniş istifadə edilmiş və Amerikanın ağır pulemyotçu bölmələri tərəfindən müharibənin bir çox hissəsində istifadə edilmişdir. M4 Sherman tanklarının gövdə hissələrinə də Brownings pulemyotları yerləşdirilmişdi. Müttəfiq qüvvələrinin ən uğurlu silahlarından biridir.
Bundan əlavə, Browning M1919A6 hava ilə soyudulan bir lüləyə malikdir.
Dərbənd FK
«Dərbənd» — Rusiyaın Dərbənd şəhərində fəaliyyət göstərən futbol klubu. Klub 1966-cı ildə təsis edilmişdir. 1992-ci ildə Futbol üzrə Rusiyanın II liqasının 1-ci zonasında 18-ci yeri tutmuşdur.
Mənbə
Статистика на сайте КЛИСФ
Hafiz Cəfərov
Həyatı
Hafiz Cəfərov 26 aprel 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Hafiz Cəfərov 1970-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasını bitirib.
Naxçıvan lavaşı
Tarixi
Hələ min il, iki min il bundan öncə Azərbaycanda olan dünyaca məşhur səyyahlar, coğrafiyaşünaslar, tarixçilər bu elin, bu vətənin bütün yerlərində taxılın, çörəyin bolluğunu söyləyir, həmdə çox ucuz, demək olar ki, havayı olduğunu qeyd edirlər. Ən qədim zamanlardan çörək Azərbaycan xalqımızın süfrəsində mühüm yer tutmuşdur. Ümumi olaraq, çörək kimi bilinən bu qidanın xalq arasında müxtəlif növləri vardır. Məsələn: lavaş, dəstəna, fətr, çırpma, qalın, cad və.s. Naxçıvanda və Azərbaycanın digər bölgələrində çörək deyərkən daha çox lavaş yada düşür. Araşdırmacılar çörək ifadəsini çevirmək (sacda bişirilən zaman) sözü ilə bağlılığını qeyd edirlər. Bəlli olduğu kimi indinin özünə də yurdumuzun bir cox yerində çörək həmdə qədim türk sözü olub əppək kimi də qeyd olunur: saca əppək salmaq, əppək yapmaq və s. Xalqımızın qədim yazılı abidəsi olan Kitabi-Dədə Qorqud dastanında da oğuz yurdunun övladlarının yeməklərinin arasında tez-tez ətmək (Naxçıvanda əppək) adına rast gəlirik. Ətmək (əppək) sözü isə bir qayda olaraq əkmək sözündən yarandığı bilinməkdədir.
Hafiz Cəfərov
Fəaliyyəti
Hafiz Cəfərov 1976-cı ildən atıcılıq üzrə Azərbaycan yığmasının baş məşqçisidir. Bu müddət ərzində onun tələbələrindən, Valeri Timoxin Dünya Çempionatlarının gümüş medalları qazanıb, Zemfira Meftahətdinova isə Olimpiya çempionu olub.
Naxçıvan lavaşı
Hazırlanması
Naxçıvanda lavaş bişirmək adətinə, ənənəsinə nəzər salsaq görərik ki, bu məsələ bir neçə mərhələdən keçmişdir. İlk mərhələ unun hazırlanması ilə başlanmışdır. Unun alınma üsulunun tarixi çox qədimdir. Tədqiqatlar nəticəsində müəyyən olunmuşdur ki, hələ əkinçiliyin meydana gəldiyi dövrlərdə yerli əhali un əldə etmək texnikasına bələd olmuşdur. Naxçıvanda II Kültəpə yaşayış yerində aparılmış arxeoloji qazıntılar nəticəsində əldə olunmuş buğda qalıqları, dəndaşları, kirkirə (əl daşı və ya dəstər) və s. göstərmək olar.
Lavaş yapmaq (bişirmək) üçün ilk növbədə müəyyən gün seçilərdi. Bu gün ilk öncə ödəkçilərlə, mədətçilərlə razılaşdırılırdı. Mədətçi, ödəkçi, oxlovçu deyəndə çörək açanlar nəzərdə tutulur. Bu el köməyi adətidir, qarşılıqlı yardım formasıdır. Çörək yapılacaq günü xəbər verdikdən sonra xəmiri yoğurmaq işinə başlayırdılar. Xəmiri yoğurmamışdan öncə unu ələk vasitəsi ilə ələyərdilər. Ələnmiş unun üzərinə su tökər, içərisinə bir az duz vurardılar. Təcrübəli çörəkbişirənlər söyləyərlər ki, xəmir eləyən zaman suyun və unun qədərini bilmək lazımdır, yəni hər ikisindən lazımi qədər istifadə edilməlidir. Xəmirin suyu az olduqda bişən çörək cadar-cadar olar. Su çox olduqda isə çörək tez quruyar.
Hafiz Cəfərov
Fəaliyyəti
Hafiz Cəfərov 2000-ci ildə "Şöhrət" ordeninə, 2004-cü ildə "Tərəqqi" medalına, 2008-ci ildə isə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi" fəxri adına layiq görülüb.
İmaməddin Hümbətov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İmaməddin Hümbətov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Naxçıvan lavaşı
Hazırlanması
Çörək yapan zaman rəfətədən (ifidə də deyilir), oxlovdan, çəpərədən, duvaqdan (çörək daşından) istifadə edərlər. İlk öncə xəmir kündələnər, sonra oxlovçular (çörək açanlar) çörəyi açar, öz nişanəsini qoyub (kimin açdğını bildirmək üçün) yapana verərlər. Çörək yapan onu rəfətənin üstünə açıb, rəfətə vasitəsi ilə təndirə yapardılar. Xalq arasında olan inanca görə təndirə yapılan ilk çörəyi itə, pişiyə atardılar. Çünki çörək itin, pişiyin ruzisidir deyərlər. Digər bir inanca görə təndirə ilk yapılan çörəkdən kim yesə onun həyat yoldaşı dünyasını dəyişər.
İmaməddin Hümbətov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş İmaməddin Hümbətov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Naxçıvan lavaşı
Hazırlanması
El adətidir çörək yapılıb qurtardıqdan sonra oxlovçulara iki-üç ədəd isti çörək verərdilər. Çörək açanlara günörta yeməyini də bir qayda olaraq ev yiyəsi verərdi. Çörəkdən ilin bütün fəsillərində istifadə edilməsinə baxmayaraq, insanlar qış çörəyinə xüsusi fikir vermişlər. Payızın «qəps» ayında insanlar 7-8 pud unun çörəyini yapıb qış üçün tədarük görərdilər. H.Həvilov bu haqda yazır: «Çörək hər bir ailə üçün 3-7 günlük müddətə bişirilirdi. Başqa bölgələrdən fərqli olaraq Naxçıvanda isə uzunmüddət üçün (3-4 aylıq) lavaş hazırlanırdı. El arasında bu «qış çörəyi» adlanırdı. Tarixən azərbaycanlılar çörəkbişirmə vasitəsi kimi sacdanda da istifadə etmişlər. Odun-ocağın kəşfindən sonra ulu əcdadlarımız daşdan-gildən sac düzəltmiş, yurd başında sac qurmuş, ocaq çatmışlar. Üstündə lavaş, fətir, qutab bişirilmişdirlər.
Köhnəkəç (Piranşəhr)
Köhnəkəç - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 180 nəfər yaşayır (25 ailə).
İngilis-benqal müharibəsi (1756-1757)
İngilis-benqal müharibəsi (1756-1757) - Benqaliyanın məğlubiyyəti və qeyri-bərabərhüquqlu müqavilə imzalamağa məcbur olması ilə nəticələnən müharibə.
Müharibə ərəfəsində vəziyyət
XVIII əsrin 50-ci illərinin ortalarında Benqaliyada hakim sinif içərisində münaqişələr baş verirdi və bu səbəbdən sahibkarlar arasında mübarizə olduqca kəskinləşmişdi. Tərəflər arasında ingilis müstəmləkəçilərinə qarşı münasibət birinci dərəcəli məsələlərdən biri olmuşdu. Mübarizə gedişində Ost-Hind kompaniyası hakim sülalə daxilindəki mübarizədən istifadə edib, nəvab vəzifəsinə öz əlaltısını keçirməyə çalışırdı. Yəni, ingilislərin siyasi hakimiyyətə müdaxilə etməkdə maraqları vardı. İngiltərə Hindistanda öz maraqlarına ön plana keçirdiyində görə bütün variantlardan istifadə edirdi.
Nəhayət, 1756-cı ilin aprelində Siracəddövlə taxta çıxdı. O, zadəganların ingilislərə zidd əhval-ruhiyyəli qruplarla həmfikir idi. Odur ki, gənc nəvab dərhal ingilis Ost-Hind kompaniyasının yardımına arxalanan feodal qrupunun silahlı müqavimətinə rast gəldi və bu hadisə müharibəyə səbəb oldu.
Müharibənin başlanması, gedişi və nəticəsi
Benqaliya qoşunları təcili surətdə ingilis müstəmləkəçilərinə qarşı çıxış etdi və 1756-cı il iyulun axırlarında ingilisləri Benqaliyadan tamamilə qovdular.
İngilislərin bir sıra cəhdləri, o cümlədən Kəlküttəni yerli əhalinin əli ilə müdafiə etmək təşəbbüsü boşa çıxdı. Benqaliyadakı hadisələr ingilis müstəmləkəçiləri arasında, xüsusən ona görə təşviş salmışdı ki, məhz bu zaman ingilis-fransız müharibəsi başlanmışdı. Siracəddövlə də bilavasitə fransız Ost-Hind kompaniyasının yardımına arxalanırdı. Odur ki, ingilis hökuməti vəziyyətin gərginliyini nəzərə alaraq Ost-Hind kompaniyasının sərəncamına hərbi-dəniz eskadrası verdi. Kompaniyanın məmuru, Marksın dediyi kimi, "istedadlı quldur" Robert Klayv bu döyüşlərdə quru və dəniz qüvvələrinə komandan təyin edildi. Hərbi qüvvələrinin üstünlüyünə və Benqaliyanın nüfuzlu ticarət-sələmçi dairələrinin və satqın feodalların yardımına arxalanaraq Robet Klayv qələbə çaldı və Siracəddövlə 1757-ci ilin fevralında qeyri-bərabərhüquqlu müqavilə imzalamağa məcbur edildi.
Qaraarça çayı
Təsviri
thumb|left|Qaraarça çayı üzərində yerləşən şəlalə Qaraarça çayı iki bulağın birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Bu bulaqlar Karanqur dağının ətəklərindən başlayır. Yuxarı axarlarda ensiz və dərin yataqla şimal-şərq istiqamətində axır. Orta axarlarda çay çoxlu qol qəbul edir. Buradan isə çay istiqamətini qəfl qərbə istiqamətlənir. Çay orta axarlarda qayalı kanyondan keçdiyindən qarşıda Böyük Çinqan asanası yerləşir. Aşağı axarlarda çay sərhəd sonasından keçir.
Qaraarça çayının və onun qollarının üzərində çoxlu sayda şəlalə vardır. Burada tektonik qalxmalar bərk materillardan ibarət olduğundan çoxlu şəlalələrə rast gəlinir
Qaraarça çayı il boyu qurumur. Bununla belə çayın maksimal səviyyəsi yazın əvvəllərində müşahidə edilir. Bu anlar çay olduqca təhlükəli olur. Xüsusi ilə çayın sərt döngələri olduqca təhlükə doğurur. Bu hissələrdə insan ölümü qeydə alınmışdır. Çay öz başlanğıcını 2800 metrdən götürür. Mənsəbi 1032 metr yüksəklikdə yerləşir. Çayın uzunluğu 17,52 km təşkil edir.
Qolları
thumb|left|Qaraarçanın qollarından biri olan Çolmirob Qaraarça çoxlu sayda qol qəbul edir. Onlar daimi və müvəqqəti axara malikdir. Sol qolları Minciliki və Car, silsilələrindən götürür. Sağdan gələn qollar isə Qaraqur silsiləsindən və Pulatxan platosundan götürür.
Çayın ən böyük qolu Çolmirob və Aynovkursaydır. Onların ikisidə sol qollardır.
Bitkilər və heyvanlar aləmi
Başlanğıcını 2500 metrdən götürür. Özünün ekosisteminə malik bir regionu əmələ gətirir. Yaz ayları burada sıx alp çəmənlikləri yerləşir. Burada zanbaq və göbələklər belə bitir. İnsanların ayağı dəymədiyi yerdə iri canlıları müşahidə etmək olar. Əsas canlıları gəmiricilərdir.
İnsan tərəfindən mənimsənilməsi
Çayın yuxarı axarlarında yerləşən ərazilərdə atçılıq inkişaf etmişdir. в верхнем течении, производится выпас скота. Orta və aşağı axarlarda təbiət öz ilkin gözəlliyini olduğu kimi saxlamışdır. Turislər bura gəlmək üçün Taxta aşırımı ilə hərəkət etməli olurlar. Bura həmdə iki çay Qaraarça və Çolmirob arasında su ayrıcı keçir. Bura gediş bölgənin sərhəd bölgəsində yerləşməsidir.
Həşim Rəhman
Həşim Şərif Rəhman — ABŞ-lı peşəkar boksçu. "The Rock" yəni "Qaya" mənasını verən ləqəblə də məşhurdur. Ağır çəkidə WBC, IBO & IBF üzrə titulların sahibi. Toplam 62 döyüşün 50-sini qalib, 9-unu məğlub, 2-sini isə bərabərliklə keçirib. Qalib olduğu döyüşlərin 40-ı nokautla qeydə alınıb. 2001-ci ildə Lennox Lewisi 5-ci raundda etdiyi nokaut da bu siyahıya daxildir.
Aleksandr Baron
Aleksandr Baron — Böyük Britaniya yazıçısı və ssenaristidir.
Kürmandar (Piranşəhr)
Kürmandar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 175 nəfər yaşayır (20 ailə).
Qədim Yunanıstanda din
Qədim Yunanıstanda din — qədim ellinlərin dini inancları və adətləri. Qədim yunan dini ənənəvi nağıllarla əlaqəli olan yunan mifologiyası ilə eyni deyil, baxmayaraq ki, ikisi bir-biri ilə sıx bağlıdır. Bu, həm məşhur xalq dini, həm də kult təcrübələri şəklində Qədim Yunanıstanda yaranan inanclar, rituallar və mifologiyalar toplusunu əhatə edir. Müasir "din" anlayışının qədim mədəniyyətlərə tətbiqi anaxronizm kimi şübhə altına alınmışdır. Qədim yunanların müasir mənada "din" sözü yox idi. Eynilə, məlum olan heç bir qədim yunan yazıçısı nə tanrıları, nə də dini ayinləri ayrı-ayrı "din"lərə ayırmır.
Qədim Yunanıstanda tez-tez on iki böyük tanrı və ilahəni tanındığı halda, stoaçılıq və platonizmin bəzi formaları kimi fəlsəfi cərəyan tək bir ali tanrını qəbul edən dildən istifadə edirdilər. Müxtəlif şəhərlər çox vaxt eyni tanrılara sitayiş edirdilər.
Əbülfəz Soltanov
Əbülfəz Ağasoltan oğlu Soltanov — Tibb elmləri doktoru, professor, Onkoloq-Torakal cərrah.
Həyatı
Əbülfəz Soltanov 24 sentyabr 1962-ci il tarixində anadan olmuşdur. 1980–1985-ci ildə Azərbaycan Tibb Universiteti Müalicə-profilaktika fakültəsini bitirmişdir.
1988–1991-ci ildə SSRİ T.E.A. Ümumittifaq onkoloji elmi mərkəzinin torakal onkologiya şöbəsində məqsədli aspirantura.
Elmi fəaliyyəti
Soltanov Ə.A. klinik onkologiya üzrə yüksək ixtisaslı mütəxəssisdir. 1991-ci ildə "Ağciyər xərçənginin cərrahi müalicəsinin çətinliklərı, səhvləri və fəsadları" mövzusu üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
2012-ci ildə "Ağciyər xərçənginin Azərbaycan Respublikasında yayılmasının epidemioloji xüsusiyyətləri" mövzusunda tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsinə iddia olunan dissertasiya işini müdafiə etmişdir.
170 dən çox elmi işi çap olunmuşdur. Bunlardan 1-i monoqrafiyadır. Soltanov Ə.A. rəhbərliyi altında bir sıra elmi tədqiqatlar icra olunmuşdur.
Benoa burnu
Benoa burnu həmçinin Tacunq-Benoa — İndoneziyaya məxsus olan Bali adasının cənub hissəsində yerləşən burun. Adanın istirahət-turizm bölgələrindən biridir.
Burunun sahəsi 5,24 km² təşkil edir. Burun ərazisi Tacunq-Benoa inzibati vahidliyinə daxildir. Burada iki kənd yerləşir. Kəndlərin hər ikisində ümumilikdə 5463 nəfər yaşayır.
Coğrafi yerləşməsi
Burun Bali adasının cənubunda yerləşən Bukit yarımadasının bir hissəısini təşkil edir. Öz növbəsində dənizin daxilinə uzanan bir qumlu dili xatırladır. Burunun ərazisi cənubdan şimala istiqamətlənir. Onun uzunluğu 3,8 km, maksimal hündürlüyü 1,2 km, sahəsi isə 5,24 km² təşkil edir.
Burun şərq hissədən Badunq boğazı ilə əhatələnir. Qərbində isə Bukit yarımadasını Baliyə birləşdirən bərzəxlə arasında Benoa körfəzi vardır. Elədə böyük olmayan buxtalara sahibdir. Burunun yerləşdiyi bütün su akvatoriyası Himnd okeanına daxildir. Burundan bir qədər şimalda Seranqan adası yerləşir. Bu ada Bali adasının digər hissəsinə körpü ilə birləşdirilmişdir. Buruin yaxınlığında kiçik adalarda vardır. Onlar arasında Nusa Pudut enziz formaya malikdir və 1 km məsafədə uzanır. Demək olar ki, Benoaya birləşir.
Təbii şərait
thumb|260px|[[Yaşıl tısbağa]] Burun qum yığınları sayəsində meydana gəlmişdir. Qərb sahillərində mərcan rifləri vardır. Ərazisində binalar azlıq təşkil edir, infrastruktur demək olar ki, yoxdur. Ancaq torpaq yollara sahibdir. ərazisi sıx kollar və palma ağacları ilə örtülmüşdür. Burunun cənub hissəsində .Bali adası sahillərinin ən böyük manqrov meşələri vardır.
İnzibati bölgü, əhali
İnzibati baxımdan İndoneziyanın Bali vilayəti, Badunq dairəsi, Cənubi Kuta rayonu, Tancunq Benoa ərazi vahidliyinə daxildir.
Yaşayış məntəqələri — Tacunq-Bonea və Tenqkulunq. 2012-ci ilə olan məlumata görə bu iki kənddə ümumilikdə 5463 nəfər yaşayır. Olar 1150 ailəni əmələ gətirir. Etnik baxımından olduqca rəngarəngdir. Bu ilə Bali üçün tipikdir. Burun əhalisinin 70 %-ni balılər təşkil edir. Bunla yanaşı burada buqislər, çinlilər, yaponlar və Flores adasından gələnlər də vardır. Burada yaşayan 4299 nəfər induizm, 999 nəfər islam, 74 nəfər protestan, 64 nəfər katolik, 27 nəfər isə buddizm dinində etiqat edir.
İqtisadiyyat və sosial sahə
thumb|260px|Benoa sahilləri dəniz istirahətini seçənlər arasında ən məşhur yerdir 1980-ci ildən etibarən burun dəniz istirahətini sevənlər arasında məşhurluq qazanmışdır. 2000-ci ildən Badunq administrasiyası Boneanın inkişafına istiqamətlənmiş addımlar atır. Əgər əvvəllər balıqçılıq əss gəlir mənbəyi hesab edilirdsə hazırda ikini sahəyə çevrilmişdir. Sardinella lemuru əsas satış əhəmiyyətlidir. Balıqçılıq və dəniz məhsullarının toplanması ilə əhalinin 16 % məşqul olur. Halbuki turizm 55 %-ə qədər artmışdır. Burun ərazisində bir orta məktəb, iki ibtidai məktəb, bir uşaq bağçası və tibb məntəqəsi vardır. Burada çoxlu sayda mağaza və bir neşə ənənəvi tipli bazar vardır. Üstlək burada 8 hindu və 1 buddist məbədi, 1 məscidi görmək olar. Burun ərazisində müsəlman, çinli və hinduistlərə aid qəbirstanlıqlar vardır
Ellinistik din
thumb| Yunan-Misir tanrısı [[Serapis|Serapisə ellinist Misirdə ibadət edilirdi.]]
Ellinistik din — e.ə. 300-cü ildən b.e. 300-cü ilə qədər, ellinizm dövründə və Roma imperiyasında qədim yunan mədəniyyətinin təsiri altında yaşayan Şərqi Aralıq dənizi xalqlarının müxtəlif inanc və təcrübə sistemlərindən hər hansı biri. Ellinistik dində çoxlu davamlılıq var idi. İnsanlar yunan tanrılarına ibadət etməyə və Klassik Yunanıstanda olduğu kimi eyni ayinləri yerinə yetirməyə davam edirdilər.
Dəyişiklik Misir tanrıları İsida və Serapis, Suriya tanrıları Atarqatis və Baal-Hadad da daxil olmaqla, digər ölkələrdən yeni dinlərin əlavə edilməsi nəticəsində baş vermişdir. Bu, həm yaşadıqları həyatda, həm də axirətdə tamamlılıq istəyən insanlar üçün yeni bir çıxış yolu yaratmışdır. İlahiləşdirilmiş ellinist hökmdarlara sitayiş də bu dövrün bir xüsusiyyətinə çevrilmişdir. Misirdə Ptolemeylər əvvəlki Misir təcrübələrini və yunan qəhrəman kultlarını adaptasiya edərək Makedoniyalı İsgəndərin Ptolemey kultu daxilində özlərini firon kimi təqdim etmişdilər. Başqa yerlərdə hökmdarlar tanrı statusunu tam əldə etmədən ilahi status ala bilmişdilər.
Bir çox insanlar magiya məşğul olurdu. Bütün ellinist dünyada insanlar kahinlərlə məsləhətləşir, bədbəxtlikdən çəkindirmək və ya magiya məqsədilə tumar və heykəlciklərdən istifadə edirdilər. Ellinistik astrologiyanın mürəkkəb sistemi bu dövrdə inkişaf etmiş, günəşin, ayın və planetlərin hərəkətləri ilə insanın xarakterini və gələcəyini müəyyən etməyə cəhd göstərilmişdir. Stoaçılıq və epikürçülük kimi ellinizm fəlsəfəsi sistemləri ənənəvi dinə dünyəvi alternativ təklif etmişdir.
Fuad Bulca
Əhməd Fuad Bulca  — Türk əsgər və siyasətçi.
Ratuşa
thumb|246x246px| [[Saksoniyada (Almaniya) Verdau Bələdiyyə Zalı]] thumb|220x220px| İsveçin Helsingborg şəhərində bələdiyyə binası. Ratuşa və ya Bələdiyyə zalı ( — sözün hərfi mənasında "Şura evi", ) — şəhər və ya qəsəbə rəhbərliyinin özunu idarə etmə orqanı və orqanın binası. Bələdiyyə binası, şəhər şurası, idarə binası anlaşılır.
Fuad Bulca
Hərbi fəaliyyəti
Hərbi məktəbi bitirmişdir. 3-cü tabor, 1-ci bölük komandiri, 3-cü ordu kiçik zabit məktəbində müəllim, Selanik kiçik zabit məktəbinin 1-ci bölük komandiri, Dərnə Şərq Şöbəsi komandiri, Trabzon Rədif tabor komandiri, Bəylərbəyi sarayı mühafizə bölük komandiri, 15-ci alayın 3-cü tabor komandiri, 24-cü alayın 3-cü tabor komandiri, 24-cü və 11-cü taborun tümən komandiri və Ankara hərbi hissəsinin komandiri olmuşdur.
Ratuşa
Tarixi
Ratuşalar ilk dəfə Almaniyada ticarət şəhərlərində meydana gəlib, daha sonra digər ölkələrə yayılır. Artıq orta əsrlərdə Ratuşa şəhərin özünü idarəetmə və müstəqillik əlamətinə çevrilmişdi.
Fuad Bulca
Hərbi fəaliyyəti
4 iyul 1927-ci ildə ordudan təqaüdə çıxdı.
Ratuşa
Digər ölkələrdə
thumb| [[Bamberq şəhərinin köhnə şəhər zalı.]]
Fuad Bulca
Siyasi fəaliyyəti
Hərbi xidmətdən sonra Türkiyə Hava Qüvvələri Cəmiyyətinin rəhbəri, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin II, III və IV dövrlərində Rizə, V dövrlərində Çoruhun millər vəkili olmuş və II dövründə Divân-ı Riyâset İdarə əmirliyində fəaliyyət göstərmişdir. Qırmızı lentli "İstiqlaliyyət" medalı (Türkiyə Respublikası) ilə təltif edilmişdir.
14 sentyabr 1962-ci ildə yol qəzasında vəfat etmişdir. Onun cəsədi 1988-ci ildə Türkiyə Dövlət məzarlığına gətirilərək orada dəfn edildi.
Kuper (Piranşəhr)
Kuper - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 909 nəfər yaşayır (149 ailə).
"Dostluq" ordeni (Rusiya)
Dostluq ordeni — Rusiya ordeni.
Qamət Qurbanov
Qamət Şəmşir oğlu Qurbanov (25 iyul 2001; Keşdiməz, Ağsu rayonu — 29 sentyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Qamət Qurbanov 2001-ci il iyulun 25-də Ağsu rayonunun Keşdiməz kəndində anadan olub. 2008–2019-cu illərdə Keşdiməz kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Qamət Qurbanov 2019-cu ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə idi.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Qamət Qurbanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Tərtər rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Qamət Qurbanov sentyabrın 29-da Tərtər rayonu istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhid olub. Ağsu rayonunun Keşdiməz kəndində dəfn olunub.
Messier 51
Messier 51 (M51, NGC 5194/95), Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. 30 milyon işıq ili uzaqlıqdadır və göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 8.38 sm (3.3 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qamət Qurbanov
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qamət Qurbanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Fuad Qubadlı
Fuad Cahangir oğlu Qubadlı — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin MAHHXHQ əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Qubadlı Fuad Cahangir oğlu 16 yanvar 1993-cü ildə Cəlilabad rayonu Kiçik Bəcrəvan kəndində ziyalı ailəsində dünyaya göz açmışdır.
Hərbi xidmətləri
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Fuad Qubadlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Fuad Qubadlı noyabrın 8-də Xocavənd rayonunda gedən döyüşdə alıdığı qəlpə yarası nəticəsində şəhid olub.
Təltiflər
Fizulinin azad olunmasına görə. Cəsur Döyüşçü
Xarici keçidlər
Fuad Cahangir oğlu Qubadlı
Afçı (Pərsabad)
Afçı — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 233 nəfər yaşayır (35 ailə).
Ağqabaq-i Ülya (Pərsabad)
Ağqabaq-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 196 nəfər yaşayır (36 ailə).
Mamheybə (Piranşəhr)
Mamheybə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 67 nəfər yaşayır (8 ailə).
Məzrayə-i Panəsər (Piranşəhr)
Məzrayə-i Panəsər - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Həmişəyaşar sənətkar... Əli Zeynalov (film, 2015)
Həmişəyaşar sənətkar... Əli Zeynalov — rejissor Sənan Sultanovun 2015-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.
Məzmun
Filmdə görkəmli teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın xalq artisti Əli Zeynalovun xatirəsinə həsr olunur.
Ağqabaq-i Süfla (Pərsabad)
Ağqabaq-i Süfla və ya Aşağı Ağqabaq — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 872 nəfər yaşayır (159 ailə).
Qalina Burdina
Qalina Pavlovna Burdina — İkinci Dünya Müharibəsində iştirak etmiş Sovet Hərbi Hava Qüvvələrinin qırıcı pilotu.
Həyatı
Qalina Burdina 24 mart 1919-cu ildə anadan olub. Onun atası Rusiya vətəndaş müharibəsi zamanı həlak olmuşdu. O, 14 yaşında ikən gecələr təhsilini davam etdirməklə fəhlə işləməyə başlaymışdır. 17 yaşında ikən planerdə uçmağı öyrənməyə başlayan Burdina Ulyanovskdakı mülki aviasiya pilotu məktəbində oxumağa davam etmişdir. O, daha sonra Yekaterinburqda pilot təlimatçısı kimi işləməyə başladmışdır. 1941-ci ilin sentyabrında onun məktəbi hərbi pilotlar məktəbinə çevrilmiş və Burdina hərbi pilotlar hazırlamağa davam etmişdir.
İkinci dünya müharibəsində
Müharibə zanaı o, məktəbin digər iki qadın təlimatçısı ilə birlikdə könüllü olaraq hərbi xidmətə getdi. 24 saat əvvəl xəbərdar edilərək o, Moskvaya göndərildi. Burdina Saratov vilayətinin Engels şəhərindəki bazaya göndərilib. Gələndən sonra Marina Raskova ona qırıcı pilot olmaq üçün məşq etməli olduğunu bildirdi. Burdina təlimdən sonra cəbhəyə göndərilərkən 586-cı Qırıcı Aviasiya Alayında gecə döyüşçüləri kimi Tamara Pamyatnıxla yanaşı bombardmançıları dəstəkləyib və kəşfiyyatçı kimi fəaliyyət göstərib.
Müharibədən sonra o 15 il aeroflotda uçmuş və daha sonra hava nəqliyyatı dispetçeri kimi işləmişdir. Burdina Sovet İttifaqının dağılmasından sonra 2006-cı ildə vəfat edənədək vətəndaşlığı olmayan şəxs kimi Latviyanın Riqa şəhərində yaşayıb.
Soslan Canayev
Soslan Totrazoviç Canayev (, Джанайты Тотрадзы фырт Сослан; ) — qapıçı mövqeyində çıxış edən Rusiya futbolçusu. "Soçi" klubunun kapitanıdır.
Həyatı
Soslan Canayev futbol oynamağa Vladiqavqaz şəhərinin "Spartak" məktəbində başladı. 1996-cı ildə Moskvaya köçdü və "MOİK Moskva" klubunun idman məktəbinə daxil oldu, məzun olduqdan sonra əsas komandada yer almadı və yalnız klubun ikinci əsas komandasında oynadı və orada keçirdiyi 6 oyun ərzində 6 qol buraxdı. 2007-ci ildə "KAMAZ" klubuna keçid etdi, Rusiya çempionatının birinci divizionunda oynadığı 28 oyunda 17 qol buraxdı, Rusiya Kubokunda isə 2 oyuna 3 qol. 2008-ci ildə "Spartak Moskva" klubuna transfer olundu və 6 avqustda Rusiya Kuboku çərçivəsində keçirilən "Dinamo Bryansk" klubuna qarşı oyunda klubla debüt etdi, həmin turnir ərzində o, 2 oyuna 3 qol buraxmışdır. O, əsasən "qırmızı-ağlar"ın ikinci əsas heyətində çıxış edirdi (18 oyuna 17 buraxılmış qol) və klubla ikinci heyətlər arasında çempionluğu qazandı. 18 aprel 2009-cu ildə (2009 mövsümü) "Terek" klubuna qarşı oyunda Premyer Liqada ilk matçına çıxdı və qapısını toxunulmaz saxladı, bu oyun eyni zamanda Valeri Karpinin "Spartak"ın baş məşqçisi kürsündə ilk oyunu idi. Bundan sonra Canayev Stipe Pletikosanın yerini alaraq komandanın əsas qapıçısı oldu. 7 noyabr 2009-cu ildə çempionluq uğrunda mübarizə aparan "Spartak" klubu Canayevin səhvi üzündən "Krılya Sovetov" klubuna məğlub oldu. Klubun baş məşqçisi Valeri Karpin hadisəni "bədbəxt hadisə" kimi şərh etdi. "Spartak"ın keçmiş tanınmış qapıçısı Anzor Kavazaşvili futbolçunun səhvinin topu uzaqlaşdırmaq yerinə onu həmən dərhal tutacağına ümid etdiyi ilə izah etdi. "MOİK" ilə növbəti oyunda Canayev yenidən topu tutmağa çalışıb öz qapısına salaraq səhv etdi və nəticədə klubu məğlub oldu. Oyundan sonra Canayev komanda yoldaşlarından və klub azarkeşlərindən üzr istədi. Bu iki səhv üzündən Canayevi Stipe Pletikosa ilə rəqabəti qazanmadığını, Rusiya pasportunun hesabına o yeri tutmaqda günahlandırılmağa başladılar. Buna baxmayaraq, məşqçilər ştabı Canayevə etimad göstərdilər.
Rusiya çempionatının 2010 mövsümündə Canayev yenidən "Spartak"ın əsas qapıçısı oldu. İkinci tur çərçivəsində "Zenit" klubu ilə qarşılaşmada (1:1) Canayev bir çoxlarının fikrincə bir neçə çox çətin topları xilas edərək görüşün ən yaxşı oyunçusu oldu. 4 aprel 2010-cu ildə "Tom" ilə oyunda Canayev səhv etdi və nəticədə qapısına penalti təyin olundu; oyun 2:2 bərabərlik hesabı ilə bitdi. Mayın 10-da "Alaniya" ilə oyunda Canayev 5 qol buraxdı. Öncəki oyunda qolla nəticələnən səhv edən Canayev iyulun 21-də keçirilən "Sibir" klubuna qarşı matçda o, ehtiyatda qaldı və "qırmızı-ağlar"ın qapısında Sergey Pesyakov durdu.
Avqustun 27-də Canaevin "Terek"ə keçməsi məsələsi həll edildi, futbolçu yeni klubu ilə 2,5 illik icarə müqaviləsi bağladı və həmçinin "Terek"in qapıçısı Andrey Dikan "Spartak"a keçdi.
23 oktyabrda Canayev "Saturn"a qarşı oyunda Tereklə debüt etdi; oyun "Saturn"un 1:0 hesablı qələbəsi ilə başa çatdı.
2 sentyabr 2013-cü ildə Moskva klubuna qayıtdı və 27 nömrə altında "Spartak-2"-nin heyətində çıxış etməyə başladı.
2014 -cü ilin qışında "Spartak"dan ayrıldı və "Rostov"la məşqlərə başladı. 2 iyul 2014-cü ildə klubla 3 illik müqavilə imzaladı.
2017-ci ilin yayında klubdan ayrıldı. İyulun 14-də "Rubin"lə müqavilə imzaladı və 20 sentyabrda Rusiya kubokunun 1/16 mərhələsində klubla ilk oyununa çıxdı. 8 fevral 2019-cu ildə müqavilə qarşılıqlı razılaşma əsasında ləğv edildi. 27 fevralda Polşa yüksək liqasında çıxış edən "Medz" klubu ilə mövsümün sonuna qədər müqavilə imzaladı.
Milli komanda karyerası
25 sentyabr 2009-cu ildə Almaniya və Azərbaycan komandaları ilə matçlar üçün Rusiya millisinin heyətinə çağırılmışdır.
Sergey Rıjikovu əvəz edərək Rusiyanın ikinci milli komandasına qatılmışdır.
Rusiya milli komandasında debütü 9 oktyabr 2016-cı ildə Kosta Rika millisi ilə yoldaşlıq görüşündə baş tutdu, 90 dəqiqə meydanda oldu və 4 qol buraxdı.
Şəxsi həyatı
2019-cu ilin iyun ayında Vladiqafqazda Kristina Çerçesova ilə evləndi.
10 №-li Qayıdış qəsəbəsi
10 №-li Qayıdış qəsəbəsi — Füzuli rayonunun eyniadlı inzibati ərazi dairəsi tərkibində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Füzuli rayon inzibati ərazi vahidi tərkibində faktik mövcud olan Haramı sahəsində yeni salınmış 10 №-li Qayıdış qəsəbəsi rayonun ərazi vahidləri siyahısına daxil edilmişdir. Mərkəzi 6 №-li Qayıdış qəsəbəsi olmaqla, 6 №-li Qayıdış, 7 №-li Qayıdış, 8 №-li Qayıdış, 9 №-li Qayıdış, 10 №-li Qayıdış və 11 №-li Qayıdış qəsəbələrindən ibarət İkinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 iyun 2009-cu il tarixli, 837-IIIQ saylı Qərarı ilə Füzuli rayonunun 10 №-li Qayıdış qəsəbəsi İkinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla, 10 №-li Qayıdış qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Təhsil
Qəsəbədə Uşaq bağçası fəaliyyət göstərir.
Heydər Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi
Heydər Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi — özündə bağça-məktəb fəaliyyətini birləşdirən Azərbaycanın ilk özəl təhsil müəssisələrindən biri.
2001-ci il sentyabr ayının 1-də Ümummilli lider Heydər Əliyevin iştirakı ilə açılmışdır.
Təhsil ocağı üç hissədən — uşaq bağçası, orta ümumtəhsil məktəbi və orta məktəbdən ibarətdir və onların hər birində üç bölmə — Azərbaycan, rus və ingilis bölmələri fəaliyyət göstərir. Məktəbdə Olimpiada qrupları, Şagird Elmi Cəmiyyəti, Şagird Parlamenti fəaliyyət göstərir. İngilis bölməsində dərslər "Cambridge" proqramı əsasında keçirilir. Proqramı bitirən şagirdlərə dünyanın bütün ölkələrində tanınan və yüksək səviyyədə qiymətləndirilən IGCSE sertifikatları verilir.