cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urmiya soyqrımı
Tarixi
Asuri-Erməni daşnaqları Ənzəl mahalından sonra müqavimət mərkəzi olan Nazlı mahalınn neçə kəndinin sorağına gedirlər və bu mərkəzlərində tamamən aradan aparmaq qərarına gəlirlər. Urmu Gölündən çox uzaq olmuyan və Nazlı mahalının Erməni-Asuri kəndlərindən uzaq olan Qəhrəmanlı kəndidə onlardan biridi. Erməni-Asurilər bu kənddə bəzi silahların olduğunu eşidib 12 aprel 1918-ci ildə (11 Fərvərdin 1297), top və ağIr silahlarla hücuma geçir.
Nazlı mahlında yerləşən Mərəngəli kəndidə bu kəndlərdən biri olmuş və ətraf kəndlərdəndə bura sığılmışlar növruz bayramından 22 gün geçmiş 13 April 1918 (22 Fərvərdin 1297) yənə Erməni-Asurilər ağır və yüngül silahlarla bu kəndə hücum edib və şiddətlə kəndi topların atəşinə tutub və vəhsicəsinə günahsız əhalini qırırlar.
Kənd əhalisi müqavimət göstərib və düşmana böyük təlafat vurub; lakin bu vəhsilərin qabağında artıq müqavimət mümkün olmuyub və onlar kəndi işğal edirlər. Kəndin ışğalından sonra bütün əhali, Arvad, Uşaq, Qoca qətliam olunur, bir iddə dağlara qaçıb, qayalarda gizlənir, lakin onlarıda tapıb hamısını öldürürlər, bir neçəsi Əsgərabad kəndinə qaçıb oraya sığınmışlar. Mərəngəli kəndinin işini bitirən bu canilər indi başqa bir müqavimət mərkəzi olan Əsgərabad kəndinə düşünürlər, onlar 18 aprel 1918-ci ildə (27 Fərvərdin 1297) böyük bir orduyla Nazlı mahalının Əsgərabad kəndinə hücum edirlər. Bu kəndin möhkəm qalası olduğu üçün ətraf kəndlərin çoxu bu kəndə sığınmışdır. Əsgər-abad kəndi 1880-ci ildə də qəddar Şeyx Ubeydollah Şəmdinlinin başçılığında osmanlı və Azərbaycanın Qərbində yaşayan Kürd əşirətlərinin vəhşi hücumuna məruz qalmış və o zamanda böyük müqavimətdən sonra Kürdlər tərəfindən tamamən soyqırımıa məruz qalmışdır.
Erməni-Asuri cinayətkarları kəndə girdikdən sonra əhalini istisnasız vəhşicəsinə öldürmüşlər və hətta Qadın, Qoca, Uşaqlarada belə rəhm etmirlər. Məscidə sığınanan əhali onun qutsal olduğundan orada amanda olacaqlarını zənn etsələrdə, lakin tam əksinə rəhmsizcəsinə bir qəssab kimi hamını kəsib öldürmüşlər.
Bu dəhşətli faciədən canı sağ qurtulan neçə nəfər kənd əhalisi belə tərif edirmişlər, məscidin içindən gələn qan onun qapısından su kimi axırdı.
Urmu Şəhəri və ətrafındakı kəndlərin Ənzəl mahalının bəzi kəndləri xaric, bütövlükdə Asuri və Erməni Daşnaqlarının əlinə geçdikdən sonra, onlar Salmas vilayətini də öz kontrollarına almaq üçün hərəkətə geçib, birici dəfə 3 aprel 1918-ci ildə (13 Fərvərdin1297) Ermənilər Samsonun başçılığında bu vilayətin mərkəzi olan Dilman ya Dilməqan şəhərini işqal edirlər. Urmu və Köhnə Şəhərlə müqayisədə, onlar burda çox qırqın etməsələrdə, amma evləri talayıb, tamamilə qarət edirlər.
Osmanlı Türk ordusunun gəldiyini eşidən düşman, Petros ağanın əmrilə Dilməqanı boşaldıb, geri çəkilmək məcburiyyətində qalır. Bu durumu görən Azərbaycanlılar 500 atlı və piyadayla qəfildən onlara hücum edib, Erməni və Asurilərin şəhərdə qalan silahlılarını öldürərək, şəhəri onlardan təmizləyib və beləliklə onu azad edirlər.
Diməqan azad olduqdan sonra, Erməni və Asurilər April ayının ortalarında (Fərvərdinin sonunda) şəhəri geri almaq məqsədilə onu mühasirəyə alıb, ağır və yüngül silahlar həmdə böyük orduyla hər tərəfdən hücuma geçib, hətta Petros Ağa Ordusunu Urmudan Dilməqana göndərir. Ağır və qanlı savaşlar iki gündən çox sürür, lakin əhlinin böyük müqavimət və qəhrəmancasına öz şəhərini müdafiə etmələrinə həmçinin şəhərin möhkəm qalaya malik olmasına baxmıyaraq, Asuri və Erməni Daşnaqları April ayının 16-sı 1918-ci ildə (3 ordibehest 1297) ikinci dəfə Dilməqan şəhərini işqal edirlər.
Şəhər işqal olmadan qabaq, düşmanın basqıları və vəhşicəsinə hücumuna məruz qalan əhali, şəhərin hər an düşməsini zənn edərək, qorxu və iztirab içində dəhşətli anlar keçirib, nə edəcəyini bilmirdi. Hər halda əli yalın və günahsız əhalinin gec olmadan qaçıb, canlarını qurtarmaqdan başqa çarələri qalmamışdı. Şəhərin ətrafı Erməni və Asuri yaraqlılarıyla dolu olduğundan, gecənin qaranlığını gözləyib və zaman qazanmaq üçün şəhərin müdafiəçiləridə tam fədakarlıq və cəsarətlə şəhər qalasından onu müdafiə edirdilər. Hər halda Asuri və Erməni Daşnaqları axşam qaranlıqda Əhrivan dərvazasından Dilməqan (Salmas) şəhərinə girərək, qəddarcasına uşaq, qadın , qoca bilmədən, günahsız əhalini vəhşi bir soyqırıma məruz qoymuşdur.
Bu cani quduzlar qaçmaqda olan insanları tam soyuq qanlılıq və vəhşicəsinə öldürüb, eyni Urmu və Köhnə Şəhərdə olduğu kimi elə həyasızlıq, insan və insanlığa sığmayan və ona yaraşmayan cinayətlərə əl atırlar ki, onu yazıb və tosif etmək hər bir insana olduqca çətindir. Şəhər əhalisinin üçdə biri qaçsa da, əksəriyəti evlərində oturub ölümü gözləmişlər. Onlr 24 saat Dilməqan şəhərində Qqətliam törədərək, On minlərlə Azərbaycan türkünü Soyqırıma məruz qoymuşlar.
Erməni-Asurilər Urmu, Salmas və Köhnə-şəhər hakim olduqdan sonra, Şərəfxana limanında Rusların qoyub getdiyi silahları Urmuya gətirmək üçün 12 Juni 1918-ci ildə (22 Tir 1297) seçilmiş və təcrübəli 180 nəfərlik bir silahlı dəstəiylə Şərəfxanaya hücuma geçirlər. Onlar Rusların Urmunun Gülmanxanasında olan Çernoziyev adında topli gəmi və bir yük daşıyan gəmilə birlikdə tamamən xəbərsiz hücum edirlər, lakin Azərbaycan Demokrat firqəsi bu işdən xəbər tutduqdan sonra Urmulu Həbibollah-Xan Ağazadənin başcılığı ilə Fədai və Mücahid dəstələri və 150 nəfərlik Osmanlı Türk əsir düşən Əsgərlərlə birlikdə düşmənə qarşı hücum edib, gəmilərə girərək onları öldürüb və orada olan bütün silahları öz əllərinə geçirmişlər.
Türk ordusunun ön qaravulları olan qeyr münəzzəm Kürd silahlı dəstələri, ilk şəhrə girənlərdən olmuşdur və onlar Türk ordusu şəhərə girmədən əvvəl çapılmış, qarət olunmuş əhalinin qalan əşyalarınıda talamış, lakin ordu gələndən sonra günahkar Kürdlərin bəzilərini yaxalaib mücazat etməklə (ölüm cəyasilə), qayda qanun yaranmış və əmin-amanlığı yenidən bərpa etmişlər. Türk ordusu qaçmayan Erməni-Asuri başcılarını tutub və onlar Xalq-məhkəməsində öz cəzalarına çatdırılmışlar. Türk ordusu gərçəkdən bu bölgələrdəki Azərbaycan Türklərinin xilaskarı olur. Vuqulamalıyam ki, əyər qardaş Türk ordusu olmasydi, yəqin indiki qondarma Ermənistanda olduğu kimi, Güney Azərbaycanın bu bölgələrində bir nəfərdə olsun, Azərbaycan Türku qalmamışdı, ona görədə Urmuda sağ qalan əhali Türk ordusunu böyük sevinc və məhəbbət və gözyaşlarıyla qarşılamışdır.
Erməni-Asurilər Sulduz, Qoşa-çay, Sayın-Qala, Tikan-təpə yoluilə qaçıb ordan Həmədana getmə əmrini İngilis zabitlərindən almış və ordanda İraq torpaqına getməyi planlaşdırmışıdılar. Urmu soyqırımından qabaq Urmuda Rus basqılarına məruz qalıb çoxları kimi şəhərdən uzaxlaşdırlıb, sürgündə olanlardan biri də Sərdar Məcdolsəltənə Əfşar ləqəbiylə məşhur olan Çəmşid-Xan Ərdəşir Əfşar olmuşdur.
Sərdar Məcdolsəltənə Əfşar təkcə Urmu deyil, bəlkə bütün Azərbaycanın böyük inqilabçısı və azadlıq sevər simalarından biri olmuşdur. Təəssüflər olsun ki, Fars şovonizminin o vaxdan bəri bizə qarşı siyasəti nəticəsində Azərbaycanın bir çox qəhrəman və şəxsiyyətləri kimi hətta doğulduğu yerdə belə tanınmamışdır.
Urmunun Avşar elinə bağli olan Ərdəşir xan Sərtib (general-mayor) Avşarın oğlu olmuş və məşrutə hərəkatının çağinda Qacar ordusunda Əmir Tuman ya jeneral rütbəsində olaraq azadlıq hərəkatına qoşulmuşdur. Bu zaman Azərbaycanın Qərbində xüsusilə Urmu ətrafında Məhəməd-əli Şah və Osmanlı impraturu Sultan Əbdul-həmidin anlaşması nəticəsində, Məşrutə hərəkatını boğmaq üçün Kürdlər hərc-mərclik yaradıb, günahsız və dinc Azərbaycan əhalisıni kəndlərdə öldürüb və onların var-yoxunu çapıb qarət edirlər.
Məcdolsəltənə Əfşar bu yaği Kürdlərə qarşı Təbriz əncüməninin göstərişi və göndərdiyi silahlarla Urmunun qoçaq və iyidlərindən piyadə və atlı dəstələrdən yaratdığı qoşunla Urmunun Mərgəvər, Dəşt, Tərgəver mahalına yaği Kürdlərə qarşı savaşda böyük qələbələr əldə edərək, onları tar-mar edib, qaçmağa məcbur etmişdir. Urmu soyqırımı zamanı Rus təzyiqləri nəticəsində bir neçə Fədayilə bir müddət İstabbulda yaşayan Sərdar Məcdolsəltənə Əfşar onlarla birlikdə Təbrizə qayıdıb, Erməni-Asurilərin Osmanlı Türk ordusunun qarşısında məğlubiyətini və Urmunun onlar tərəfindən azad olnunmasını yəqin etdikdə, yaratdığı könüllü Fədayi dəstəsiylə birlikdə Qoşaçaya gəlib, Hüseyn-Abad kəndində onların gəlməsini gözləmişdir.
Zolaqlı kaftar
Sayı
Qobustan, Axar-Baxar, Bozdağ və Palantökən silsilələrində və Ceyrançöl, Acınohur, Şirvan, Mil və Muğan düzlərində 20 fərdə qədər qalması ehtimal olunur.
Baccharis gnidiifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zolaqlı kaftar
Zolaqlı kaftarın nəslinin kəsilməsinə əsas səbəbləri
Ovçuluq olmayıb. Çünki zolaqlı kaftar ovçu üçün əhəmiyyətli heyvan deyil. Əti yeyilmir, dərisindən istifadə olunmur. Zolaqlı kaftarın nəslinin kəsilməsinə səbəb qeyri-qanuni ovçuluq yox, insan fəaliyyətində baş verən dəyişikliklərdir".
Məhdudlaşdırıcı amillər
Əsas amil Kür-Araz ovalığında ceyran sürülərinin yoxa çıxmasıdır. Ölü heyvan cəsədləri ilə qidalandığına görə yanlış olaraq əhali arasında "goreşən" kimi tanınmış və birbaşa təqibə məruz qalmışdır.
Tətbiq olunmuş və lazımi mühafizə tədbirləri
İUCN siyahısına salınmışdır. Növün yaşayış yerləri Türyançay DTQ, İlisu DTQ-nın Axar-Baxar sahəsi, Eldar Şamı DTQ, Korçay DTQ, Şirvan milli parkı, Zuvand, Qax, Bəndovan, Korçay, Şəmkir yasaqlıqlarında mühafizə olunur. — Qobustan massivində geniş Xüsusi Mühafizə olunan Təbiət Ərazisi yaratmaq; — Ceyranların tarixi arealını bərpa etmək, Acınohur, Ceyrançöl, Qobustan ərazilərinə reintroduksiya etmək;
Naurız (Uçalı)
Naurız — Başqırdıstan Respublikasının Uçalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Naurız kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100 %) üstünlük təşkil edir.
Odometr
thumbnail|right
Odometr ( — yol +  — ölçü) — velosiped, motosikl və s. təkərlərinin fırlanması vasitəsilə gedilən yolun uzunluğunu ölçən cihazdır.
Samson xan
Samson xan (doğ.1776 - 1849) — Qacarlar ordusunun generalı.
Həyatı
Samson Yakovleviç Makintsev 1776-cı ildə Rusiya imperiyasının Qafqaz xəttində anadan olmuşdu. Əsgər övladıdır. 24 sentyabr 1799-cu ildə Nijeqorod Draqun alayında hərbi xidmətə başlamışdı. Qafqaz cəbhəsinə göndərilmişdi.
Samson Makintsev vaxmistr rütbəsində 1802-ci ildə ordudan qaçıb Qacarlar tərəfə keçdi.Naib (leytenant) rütbəsində İrəvan piyada alayında xidmət etməyə başladı. O, rus fərarilərini orduya cəlb edib, yeni qoşun (Nizami-cədid) hissəsi yaratdı. Ordu komandanı, şahzadə Abbas mirzə Qovanlı-Qacar onun hissəsinə baxarkən bəyəndi. Ona yavər (mayor) rütbəsi verildi. Sonra özü yaratdığı qoşun hissəsini rus və qafqaz əsilli əsgərlərin hesabına genişlətdi. Şahzadədən sərhəng (polkovnik) rütbəsi və xan ünvanı aldı. Onun başçılıq etdiyi alay "Bahaduran" (qəhrəmanlar) adlandı.
A. Qriboyedovovun başçılığı ilə İrana gedən Rus missiyasının başlıca vəzifələrindən biri "rus batalyonu"-nun geri qaytarılması idi. 1804-1813-cü illər müharibəsi zamanı əsir düşmüş rus əsgərləri Təbrizə gətirilmiş, burada onlardan xüsusi batalyon yaradılmışdı. Batalyona Borisoqleb polkunun vaxmistri Samson Yakovleviç Makintsev komandanlıq edirdi. Batalyonun döyüşçüləri "bahaderan" da adlandırılırdı. A. Qriboyedov bahadırların qaytarılmasına xüsusi canfəşanlıqla girişmişdi. Abbas mirzə ilə görüşdə də bu məsələni vurğulamışdı. A. Qriboyedov əsirlərdən 70 nəfəri geri qaytarmağa nail olmuşdu. Lakin rus əsgərləri yalnız müharibə zamanı deyil, dinc dövrdə də fərarilik edirdi. Eduard Uillok erməni Sadıq vasitəsilə Qarabağdakı 42-ci yeger polkunun bəzi əsgərlərinin İrana qaçmasına nail olmuşdu. Bu fakt da A. Qriboyedovu qəzəbləndirmiş və naşılıq göstərərək ingilis missiyasına nota ilə müraciət etmiş, diplomatik dairələrdə narazılıq yaratmışdı.
Samson xan 1849-cu ildə vəfat edib.
İrina Jukova
İrina Jukova - Ukraynalı karyerasını başa vurmuş voleybolçu.
Həyatı
1974-cü il təvəllüdlü və 178 sm boyu olan İrina Jukova ölkəsinin yığmasının da şərəfini qoruyur. Ukraynalı voleybolçu Avropa kubokunda mübarizəyə ilk dəfə "Ximvolokno Çerkası"nin heyətində "ayaq basıb". O, daha sonra "Modena" (2001-2003), "Foppapedretti" (2003-2005), "Kruq Çerkası" (2006-2007), və "Zariçye-Odinçeva" (2007-2009) klublarının heyətində qitənin müxtəlif kubok yarışlarının iştirakçısı olub. 4 dəfə Çempionlar Liqasının "Dördlər finalı"nda qüvvəsini sınayan Jukova "Berqamo" və "Modena"nın heyətində Çempionlar Liqasının qızıl medalını qazanıb. Bundan əlavə, bir dəfə fəxri kürsünün ikinci pilləsinə yüksəlib və 1 dəfə dördüncü olub. O, həmçinin Rusiya, İtaliya və 5 qat Ukrayna çempionudur.
2010-cu ilin mayında Rabitə Bakı klubu ilə müqavilə bağlayıb.
Xüsusiyyətləri
Boy :                  179 sm
Çəki :                  69 kq
Nömrə:                  17
Lenqo boğazı
Lenqo boğazı — Solomon adaları qrupuna daxil olan Quadakanal adası ilə Florida adalarını bir-birindən ayırır. Quadakanal adasındakı Tayvu burnu ilə kiçik mərcan adalarını ayırır. Kiçik mərcan adalarının sayəsində üç boğaz əmələ gəlir. Misal: Nqqela boğazı, Silark boğazı və Lenqo boğazı. Bu boğazlar özlərində İndispenseybl boğazı və Ayron-Botton boğazını birləşdirirlər. Bu üç boğaz İkinci dünya müharibəsinə qədər Silark boğazı adlanırdı. Lenqo boğazı bu üç boğazın biri olaraq cənubda yerləşir. Dərinliyi 33–55 m arasında dəyişir. Eni isə 5,5–7,4 km-dir. Quadakanal adasından boğaza çoxlu sayda çay axır. Bu səbəbdən boğazın suları şəffafdır.
Maliyyə Proqramlaşması
Maliyyə Proqramlaşması — Maliyyə proqramı makroiqtisadi məqsədlərə nail olmaq üçün əlaqələndirilmiş iqtisadi siyasət tədbirlər planı olub, makroiqtisadi siyasəti proqramlaşdıran və iqtisadiyyatın bütün sektorları üzrə inkişaf parametrlərini bir-biri ilə uzlaşdıran hesablama modelidir. Başqa sözlə, maliyyə proqramı makroiqtisadi məqsədlərdən asılı olaraq müxtəlif siyasət simulyasiyaları aparmağa imkan verən bir çərçivədir. Bu çərçivə iqtisadiyyatın sektorları (real sektor, xarici sektor, fiskal sektor, monetar sektor) arasındakı qarşılıqlı asılılıqlar maksimum nəzərə alınmaqla formalaşdırılmışdır.
Alatoran (romanlar seriyası)
Kitablar
1. Qanunsuz nəşrin ili.
Adi gəlincik
(Mustela nivalis) — cinsinə aid heyvan növü. Gəlincik dələkimilər fəsiləsinin ən kiçik nümayəndəsidir. Gəlincik yırtıcıdır. Bədəninin uzunluğu 21-26 sm, quyruğunun uzunluğu 2-5 sm, çəkisi isə 70-105 qramdır. Bədəni azca uzunsovdur. Sıx və qısa xəzə malikdir. Tükü yayda sarımtıl-boz, qışda isə boz rəngdə olur. Döş və qarın tükləri ağ rəngdədir. Başı kiçik, üzü nisbətən enlidir.
Azərbaycanın hər yerində bu heyvana təsadüf olunur. Dağətəyi meşəlik və kolluqlarda sayca daha çoxdur. Düzənliklərdə də çox yayılmışdır. Əsasən daşlıq yerlərdə yaşayır.
Artemisia saissanica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia saissanica Artemisia saissanica
Canq Veyvey
Canq Veyvey (d. 7 sentyabr 1990) — Çini təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Canq Veyvey, Çin yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Braziliya yığmasını 10:5 hesabı ilə məğlub edən Çin yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını yeddinci pillədə başa vurdu.
Saturnus
Saturnus — metal qrupu
Saturnus qrupu haqqında
1991-ci ildə Danimarkada yaradılmışdır. Melodik Doom/Death metal üslubun da olan Saturnus, mahnılarında ki, sözlər kədər, ölüm və dərdlərdən bəhs edilir. Qrupun ilk studio albomu 1996-cı ildə "Paradise Belongs to You" albomu olmuşdur.
Saturnus qrupun 3 albomu "Paradise Belongs To You", "Martyre", "Veronika Decides To Die" adlı albomlarının sözləri, Paulo Koelyonun "Veronika ölmək qərarına gəlir" / "Veronika decide morrer", (1998) əsərindən götürülmüşdür.
Əvvəlki üzvlər
Gitara Baraban Bass gitara Sintezator
Diskoqrafiya
Demo albomlar Ep-lər Studio albomlar
Maunt Kisko bələdiyyə kompleksi
Maunt Kisko bələdiyyə kompleksi — Kisko dağında yerləşən milli tarixi bir bölgədir.
Ərazidə iki bina mövcuddur: Maunt Kisko şəhər və kənd zalı (1932) və Amerika Birləşmiş Ştatları Poçt İdarəsi (1936). Hər ikisi də Kolonial intibah memarlığı üslubundadır. Şəhər və kənd zalı hörülmüş bir çadır damı ilə doldurulmuş, əhəngdaşlı bir təməl üzərində iki mərtəbəli, çarpaz formalı kərpic binadır. Onun səkkizbucaqlı saat qülləsi var. Kənd kitabxanası 1960-cı il ayrı, bitişik bina inşa edilənə qədər binanın ikinci mərtəbəsində fəaliyyət göstərirdi. Binanın birinci mərtəbəsində əvvəllər polis bölməsi və kiçik bir həbsxana yerləşirdi. Poçt şöbəsi bir mərtəbəli kərpic binadadır. 1936-cı ildə rəssam Tomas Donnelli tərəfindən hazırlanan "Maunt Kisko" tarixini əks etdirən fresklər var.
Stip-Poynt burnu
thumb|Вид на мыс с северо-запада.
Maunt Kisko bələdiyyə kompleksi
2017-ci ildə Maunt Kisko xalq kitabxanası şəhərin keçmiş merinin şərəfinə Henriç V. Kensinq "Memorial Library" adlandırıldı.
Stip-Poynt burnu
Stip-Poynt burnu — Avstraliya materikinin ucqar qərb nöqtəsi
Keynsçilik
Con Meynard Keyns
1936-cı ildə “Məşğulluq, faiz və pullar haqqında ümumi nəzəriyyə” kitabı nəşr edildikdən sonra Con Meynard Keynsin adı iqtisadi çökmə zamanı resessiya ilə mübarizədə vergi və büdcə stimullaşdırılması ideyası ilə əlaqələndirildi. Bu ideya İkinci dünya müharibəsindən sonra 30 il müddətində elə məşhurluq qazanmışdı ki, ABŞ prezidenti Riçard Nikson 1971-ci ildə bildirmişdi ki, “biz artıq hamımız Keynsçiyik”.
1980-1990-cı illərdə Keynsin ideyaları öz cəlbediciliyini itirməyə başlasa da, 2007-2009-cu illərin maliyyə böhranı zamanı yenidən xatırlandı.
Bununla yanaşı, Keynsin ideyaları nə qədər sadə və inandırıcı olsa da, kəskin mübahisələrə səbəb olurdu. Hələ 1960-cı illərdə alimin fikirləri onun tərəfdarları arasında belə fikir ayrılığına səbəb olurdu.
Keynsin əsas yaraddığı nəzəriyyə bir çox ədəbiyyatlarda İqtisadi tsikllər nəzəriyyəsi adı ilə məşhurdur.
Stip-Poynt burnu
Tarix
Burunu ilk gərən avropalı hollandiyalı səyatətçi Vilhem Flaminq olmuşdur. 1697-ci ildə burnu aşkarlayarkən onu «Steyle Hock» (Holland dilində «sıldırımlı burun» adlanır) olaraq adlandırmışdır. . 1801-ci ildə fransız səyshətçisi Lui de Fresine burnu Point Escarpee olaraq adlandırır. 1822-ci ildə isə Filip Kinq burnun əvvəlki adın ingilisçə varinantını işlətmişdir (Steep Point).
Keynsçilik
İqtisadi tsikllər nəzəriyyəsi
İqtisadi tsikllər (dövrlər) haqqında bilgilər sizə valyuta və fond bazarında, həmçinin müəssisə və təşkilatlarda, eyni zamanda bütünlüklə iqtisadiyyatda baş verən dəyişiklikləri daha düzgün şəkildə anlamaq imkanı verəcəkdir. İqtisadi proseslərin inkişafı dövri xarakter daşıyır: artım həmişə eniş dövrü ilə əvəzlənir, bunun ardınca isə həmişə canlanma və yeni yüksəliş dövrü gəlir. İqtisadi tsikl – mütəmadi (dövri) olaraq istehlak və istehsal (tələb və təklif) səviyyələrində baş verən tərəddüdlərdir.
Stip-Poynt burnu
Tarix
Hazırda burun əsas balıq ovu yeri kimi istifadə edilir.
Keynsçilik
İqtisadi tsikllər nəzəriyyəsi
Adətən iqtisadi inkişaf dinamikası (tsikl) 3 fazaya görə fərqlənir: Resessiya ; Bərpa ; İnkişaf .
Resessiya və ya tənəzzül
İşgüzar aktivlik aşağı düşür, istehsal azalır, məşğulluq və gəlirlilik səviyyəsi də aşağı düşür.
İqtisadiyyatın düşməsi və müvəqqəti eniş faktorundan asılı olaraq, iqtisadiyyatda böhran və depressiya mərhələləri bir-birindən seçilir.
Böhran iqtisadiyyatda tarazlığın pozulması deməkdir. O, istehsalın azalması və dayanması ilə nəticələnir. Depressiya isə – məhsul izafiliyinin tədricən aradan qalxdığı (artıq məhsulların tədricən satıldığı) dövrdür, adətən bu məhsullar çox aşağı qiymətə satılır və kifayət qədər zaman tələb edir.
Bərpa və ya canlanma
İqtisadi aktivliyin yüksəlişi baş verir, istehsalat nisbətən böyüməyə başlayır.
İnkişaf və ya artımın artması
bu faza özündə adətən iqtisadi yüksəliş və bum tsikllərini əhatə edir. 2008-ci ildə demək olar ki, planetin bütün ölkələrinin iqtisadiyyatını əhatə edən iqtisadi böhran, bildiyiniz kimi, ABŞ-nin maliyyə və inşaat sektorunda başlamışdı. Bir sıra KİV nümayəndələrində ABŞ-nin menecmentinin ünvanına bir sıra ittihamlar irəli sürülürdü onlar yetərincə uzaqgörən olmamaqda, “tamahkarlıqda” və s. günahlarda ittiham edilirdi, amma müasir böhrana iqtisadi dövrlər barədə nəzəriyyə nöqteyi-nəzərindən yanaşsaq, onda böhranın başlamasında ABŞ-nin günahı yoxdur. Böhran  iqtisadiyyatın inkişafında obyektiv gerçəklikdir. Düzdür, onun baş verməsi bir az gecikə və ya bir az tələsə bilər, amma istənilən halda bu mütləq baş verməlidir.
Müasir dövrdə Keynsçilik
ABŞ-də Milli İqtisadi Araşdırmalar Bürosu adlı təşkilat fəaliyyət göstərir ki, onun əsas vəzifəsi iqtisadi dövrləri və indikatorları analiz etməkdir. Bu olduqca mürəkkəb bir vəzifədir, çünki məsələ ondadır ki, iqtisadiyyatın vəziyyətini səciyyələndirən bütün iqtisadi indikatorları üç böyük qrupa bölmək olar – bu qabaqlayıcı indikatorlar, üst-üstə düşən indikatorlar və gecikən indikatorlardır.
Praktiki olaraq, istənilən bir göstərici bu və ya digər qrupa aid edilə bilər, amma fərqli göstəricilərin bu və ya digər iqtisadi tsikl (dövr) ilə münasibətdə dəqiqlik səviyyəsi fərqli ola bilər. Bu və ya digər ölkənin iqtisadiyyatını dəqiq qiymətləndirmək üçün tsiklin fazasını müəyyən etmək və əsas iqtisadi indikatorları tutuşdurmaq lazımdır –ÜDM, inflyasiya səviyyəsi, qızıl valyuta ehtiyatlarının həcmi, dövlət borcunu səviyyəsi, uçot dərəcəsi, ödəmə balansının vəziyyəti, işsizlik səviyyəsi və s.
Migel Ernandes
Migel Ernandez Gilabert (Miguel Hernández Gilabert (Orihuela, 30 oktyabr 2010 – Alikante, 28 mart 1942)- XX əsr  ispan ədəbiyyatının xüsusi önəmə sahib şair və dramaturqudur. Baxmayaraq ki, onun adı 1936-cı nəsil ədəbiyatında çəkilir, əslində Damoso Alonso hesab edir ki, o 1927-ci nəsil ədəbiyyatına aiddir
Uşaqlıq və gənclik dövrü
Migel Ernandez 1910-cu ildə Orihuelada doğulmuşdur. Migel Hernandez Sançezin 7 uşağından üçüncüsü, oğlan uşaqlarından isə ikincisi idi. Onun ailəsi keçi saxlamaqla məşğul idi, buna görə də onlar tezliklə Migelin doğulduğu evdən (San Xuan küçəsi N 82 ) şəhər ətrafında yerləşən, lakin daha böyük birr evə (Arriba küçəsi N 37) köçürlər. Atası bələdiyyə başçısı seçildi və vəzifəsi yüksəldi, anası isə yataq xəstəsi olduğundan vaxtının çoxunu yataqda keçirməli olurdu. O zamandan sonra, daha önce de getdiyi xalq kitabxanalarına ziyaretlerini daha da sıxlaşdırdı. Bundan sonra aralarında dostu Karlos Fenollun da olduğu bir qrup gənclə ədəbiyyat qrupu yaratdı. İlk toplantılarda Miguel ve Karlos Fenolla yanaşı  gələcək vəkil ve həvəskar yazıçı Ramon Sixe qrupa qoşuldu. Qızıl dövrün ən böyük yazıçılarından olan Migel de Servantes, Lope de Veqa, Pedro Calderon de la Barka, Qarsilaso de la Vega ve ən önəmli Luis de Qongora onun əsas tələbələri olacaq.
Təhsili
Migel 1918-23-cü illərdə Amor de Dios məktəbində orta təhsil alır.1923-cü ildə təhsilini bakalavr olaraq Santo Dominqo kollecində davam etdirir. 1925-ci ildə kollecdən ayrılmalı oldu və çobanlığa başladı. Lakin qoyunları otararkən belə böyük şövqlə kitablar oxuyurdu, elə ilk şeirlərini də bu zaman yazmışdır.
Madridə I səfəri
Müxtəlif qəze və jurnallardda çıxan şeirləri vasirəsi ilə qazandığı nüfuz sayəsində 31 dekabr 1931-ci ildə Madridə səfər edir. Fransisko Martinez Korbalan tərəfindən ona təqdim olunan “La Gaceta Literaria y Estampa” bədii jurnalları ona iş tapmaöa kömək edir,  lakin burada məhzudar çalışmadığından 1932-ci il 15 mayda Orihueldaya qayıtmalı oldu. Lakin bu səfər onun gələcəkdə 27-ci nəslin numayndəsi olmasına və Perito en lunas yazmasında lazımi nəzəriyyələrə yiyələnməsində çox kömək olacaq.
Madridə II səfəri
1933-cü ildə Perito en lunas adlı ilk kitabı nəşr olunur. Ateneo de Alikante şəhərində yerləşən Kartagena Universitetinə öz əsərindən mühazirələr oxumaöa dəvət olunur. Bu uğurlu başlanğıcdan sonra iş axtarmaq üçün ikinci dəfə Madridə getdi, amma bu dəfə əvvəlkinə nisbətən şansı yüksək idi , çünki pedeqoji missiyalarda əməkdaşlıq titulunu qazanmışdı. “Revista de occidente” dərgisi ilə sıx əməkdaşlıq etmişdir.
Həbs olunması və vəfatı
1939-cu ilin aprelində Fransisko Franko müharibənin bitdiyini elan etdi. Lakin filoloq Xoakin Entrambasaquasın rəhbərliyi ilə komissya kitablarını tamamilə məhv etdi. Ancaq 1981-ci ildə sadəcə olaraq 2 kitabının yenidən nəşrinə icazə verildi. Dostu Kossiyo şairi Tudankada qarşılamağı təklif etdi, lakin Migel Orihuelaya qayıtmağı qərara aldı  Amma Orihuelada qalmaq çox riskli idi buna görə də Portuqalya ilə sərhəd olan Huelvdan keçərək Kordoba vasitəsi ilə Sevilyaya getmək istədi. Lakin Salazar polisi onu Mülki Qvariyaya təhvil verdi. Onun həbsdə olduğu müddətdə həyat yoldaşı Josefina ona məktublarında yeməyə çörək və soğandan başqa heç nələrinin olmadığını yazırdı. Şair cavab məktubunda “Nanas de la cebolla ” (Soğanın laylaları) adlı şeirini yazdı. Onu Sevilya həbsxanasından Madridin Torrixos (indiki Konde de Penyalver) küçəsindəki cəzaçəkmə müəssisəsinə köçürdülər, Pablo Nerudanın məhkəmə qarşısında səyləri nəticəsində Migeli 1939-cu ilin sentyabrında gözlənilmədən, mühakimə etmədən azadlığa buraxırlar. Bundan sonra o Orihuelaya döndü, orada isə 1940-cı ilin martında şairi xəyanətdə və adam öldürməkdə şübhəli bilərək yenidən Madriddəki Qraf Toreno həbsxanasında həbs edirlər. Kossiyo və arasında Almarşa Ernandes və başqa 5 uşaqlıq dostlarını həbs etdilər. O 1940-cı ilin sentyabına kimi Palensiya həsxanasında qaldı və noyabr ayında onu Toledoda yerləşən Okanya cəzaçəkmə müəssisəsinə apardılar. 1941-ci ildə Buero Vayyexo ilə eyni hücrəni bölüşdüyü Alikante İslah həbsxanasına köçürdülər. Şair orada xəstələndi. İlk olaraq bronxit sonra yatalaq xəstəliyindən ,daha sonra isə aöır vərəm xəstəliyindən əziyyət çəkdi. O, 1942-ci il martın 28-də, səhər saat 5:32- də Alikante həbsxanasının xəstəxanasında vəfat etdi, bu zaman onun sadəcə 31 yaşı vardı. Deyirlər ki onun gözlərini baölamaq mümkün olmamışdır, bu haqda dostu Visente Alexendre əsər yazmışdır. Onu martın 30-da Alikantenin Nuestra Señora del Remedio qəbiristanlığında 1009 nömrəli qəbirdə basdırmışdırlar.
Səhnə əsərləri
•Quién te ha visto y quién te ve y sombra de lo que eras, Madrid, 1929.
•El labrador de más aire, Valencia, "Nuestro Pueblo" nəşriyyatı, 1937.
•Teatro en la guerra, Alicante, "Socorro Rojo Internacional" nəşriyyatı, 1938.
KATV1
KATV1 — Azərbaycanda kabel televiziyası və internet provayder şirkətidir. Bu brendi "AG Telekom" MMC təqdim edir. KATV1 brendi 2005-ci ildə yaradılıb.
Arxeoqrafiya
Arxeoqrafiya — qədim yazı abidələrini toplamaq, tədqiq, şərh və nəşr etməklə məşğul olan elm sahəsi.
Baccharis gracilis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əxmər (Avurğazı)
Əxmər — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd İşli kənd şurası nın tərkibindədir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə tatarlar (89%) üstünlük təşkil edir.
Baza inflyasiya
“Baza inflyasiya” dedikdə qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən malların və xidmətlərinqiymətlərinin dəyişimindən və mövsümi faktorlardan təmizlənmiş inflyasiya nəzərdə tutulur. Başqa sözlə, “baza inflyasiya” hesablanarkən qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən və mövsümi amillərin güclü təsirinə məruz qalan (meyvə-tərəvəz) və sair kimimal və xidmət növləri “istehlak səbəti”ndən təmizlənir. Mərkəzi Bankın tənzimləyə biləcəyi inflyasiya məhz “baza inflyasiya”dır.
Məsələn, tutaq ki, hökumət elektrik enerjisinin qiymətinin qaldırılması barədə qərar qəbul edir. Bunun nəticəsində ümumi inflyasiya səviyyəsi də qalxır. Mərkəzi Bank bu qalxmanın qarşısını almağa qadir deyil. Çünki sərəncamında olan alət və mexanizmlər çərçivəsində Mərkəzi Bank yalnız məcmu tələbə təsir göstərməklə inflyasiyanı (sərbəst qiymətləri) tənzimləyə bilir. Qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən məhsul və xidmətlərin dəyəri isə birbaşa tələbdən asılı olaraq dəyişmir. Ümumi inflyasiya kimi “baza inflyasiya” da Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən hesablanır.
Azərbaycan poliqrafiyası respublikanın 50 illiyinə (film, 1975)
Azərbaycan poliqrafiyası respublikanın 50 illiyinə filmi rejissor Kamil Mirzəyev tərəfindən 1975-ci ildə çəkilmişdir. "Azərnəşr" Nəzdində Mədəniyyət İşçiləri Evinin Studiyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan poliqrafiya işçiləri və veteranları haqqında danışır.
Məzmun
Film Azərbaycan poliqrafiya işçiləri və veteranları haqqında danışır. Filmdə "Azərnəşr"in sexlərində əl ilə mətn yığan fəhlələr, poliqrafiya maşınlarında kitab və dəftərlərin hazırlanması öz əksini tapmışdır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: K. Məmmədov, N. Zülfüqarov Rejissor: Kamil Mirzəyev Operator: Kamil Mirzəyev
Sikstin kapellası freskalarının restavrasiyası
Sikstin kapellası freskalarının restavrasiyası — XX əsrin əsas incəsənət restavrasiyalarından biridir.
Sikstin kapellası Roma papası IV Sikstin sifarişi ilə, Vatikan ərazisində, Müqəddəs Pyotr bazilikasından şimalda inşa etdirilmiş və 1481-ci ildə tamamlanmışdır. Bazilikanın divarları XV əsr İtaliya incəsənətinin ən nümayəndələri olan, Girlandayo, Perucino, Botiçelli kimi müxtəlif intibah rəssamlarının əsərləri ilə bəzədilmişdir. Roma papası II Yulinin hakimiyyəti dövründə bazilikanın bəzədilməsi işləri davam etmiş, kapellanın tavanı Mikelancelo tərəfindən 1508–1512-ci illərdə bəzədilmişdir. Sonra Roma papası VII Klementin hakimiyyəti dövründə Mikelancelo bazilikanın divarında intibah incəsənətinin şah əsərlərindən biri hesab edilən "Böyük məhkəmə" əsərini işləmiş və 1541-ci ildə tamamlamışdır. Divarların aşağı hissəsini örtmüş xalıların təsviri Roma papası X Leonun hakimiyyəti dövründə Rafaelin təsvirləri əsasında hazırlanmışdır və 1515–1516-cı illərdə tamamlanmış bu işlər hazırda Rafael cizgiləri adı ilə tanınır.
Kapellanın rəsmləri əsasında İntibah dövrü incəsənəti mövzularının rəsmli sxemi yaradılmışdır. Məsələn, Mikelancelo tərəfindən kapellanın tavanında işlənmiş rəsm əsərlərindən bir neçəsi Qərb incəsənətinin ən məşhur nümunələri hesab olunur. Sikstin kapellası freskaları, kapellanın tavanında Mikelancelo tərəfindən işlənmiş rəsm əsərləri, həmçinin digər incəsənət detalları 1980–1994-cü illərdə bir neçə dəfə müxtəlif səviyyədə restavrasiya edilmişdir. Bu restavrasiyalardan ən son həyata keçiriləni, restavrasiyanın səviyyəsi və təsiri baxımından incəsənət sevərlər və tarixçilər arasında ciddi müzakirələrə səbəb olmuşdur. Qeyd edilir ki, son restavrasiya nəticəsində "Mikelancelonun hər bir kitabı yenidən yazılmışdır". "ArtWatch International"dan Ceyms Bek kimi başqa incəsənət tarixçiləri isə restavrasiyanı sərt tənqid edərək, rəssamın əsl fikirləri və yaradıcılığı ilə əlaqəsi olmadığını bildirmişdilər. Bu məsələ hələ də, debat mövzusu olmağa davam edir.
Əvvəlki restavrasiyalar
Sikstin kapellasındakı freskalar 1980-ci ildən başlayaraq, bir neçə mərhələdə restavrasiya edilmişdir. Kapellanın tavanı ilə bağlı əsas problem vaxtilə yuxarıdan su sızmasının tavanda Mikelancelo tərəfindən işlənmiş freskalara ziyan vurması olmuşdur. Hələ 1547-ci ildə Paolo Ciovio yazır ki, kapellanın tavanı əmələ gələn çatlar və selitra səbəbiylə zədələnmişdir. Selitra effekti freskalarda qabarma və parçalanmaların meydana gəlməsinə səbəb olmuşdu. Papa Abidələri, Muzeyləri və Qalereyalarındakı Rəsm Əsərlərinin Restavrasiyası Laboratoriyasının Baş Restavratoru Janludci Kolaluççi yazdığı məqalədə, əvvəlki restavratorların istifadə etdiyi kətan və qoz yağlarından sonra freskaların üzərində şəffaf kristal təbəqəsinin əmələ gəlməsindən və bu təbəqənin təmizlənməsindən sonra "Mikelancelonun rənglərinin yenidən kəşf edilməsi"ndən bəhs edir.
1652-ci il restavrasiyasına tavanı kətan parça ilə silərək və ləkələri çörək ilə pozaraq təmizləmiş "saray zərgəri" Simone Lagi rəhbərlik etmişdir. Çətin çıxan ləkələrin təmizlənməsi üçün bəzən isladılmış çörək də istifadə edilmişdir. Lagi restavrasiyanın nəticəsi haqqında məlumatında qeyd edir ki, "heç bir zərər verilmədən freskaların əvvəlki gözəlliyi bərpa edilmişdir." Kolaluççi qeyd edir ki, Lagi rənglərin təbəqələrinin bərpası üçün yapışqan-lakdan "demək olar ki, dəqiqliklə" istifadə etmişdir, lakin, "özlərinin [restavratorların] istifadə etdiyini fəndlər haqqında heç bir məlumat vermir."
1710–1713-cü illərdə kapellanın freskaları növbəti dəfə, rəssam Hannibal Mazuolli və onun oğlunun rəhbərliyi altında bərpa restavrasiya edilmişdir. Onlar bərpa zamanı yunan şərabına batırılmış süngərlərdən istifadə etmişlər ki, Kolaluççi bunun əvvəlki bərpa zamanı istifadə edilmiş yağların üzərinə hopmuş jis və qurumu bir qədər də sıxlaşdıraraq rəngləri tutqunlaşdırdığını qeyd edir. Kolaluççi qeyd edir ki, Mazzuoli daha sonra tavan freskalarının bərpasına başlamış və kontrastlar üzərində yenidən işləyərək onları daha da gücləndirmişdir. Onlar həmçinin freskaların qabarma səbəbiylə qopmuş hissələrini yenidən çəkmişdilər. Yenidən çəkilmiş hissələr fırça vurması üsulu çəkilmiş ilə nazik cızıqla qeyd edilmişdir. Kolaluççi qeyd edir ki, Mazzuoli həm də xeyli məqdarda yapışqan lakdan istifadə etmişdir. Restavrasiya zamanı əsasən tavandakı freskalara fikir verilmiş və lunetlərdəki təsvirlərə az vaxt ayrılmışdır.
Kapella freskalarının növbəti restavrasiyası 1935–1938-ci illərdə Vatikan Muzeyinin Restavrasiya Laboratoriyasının rəhbərliyi ilə həyata keçirilmişdir. Bu restavrasiya əsasən əmələ gəlmiş çatların birləşdirilməsi və freskalar üzərində əmələ gəlmiş çirk təbəqəsinin təmizlənməsi məqsədi daşımışdır.
Konservatorların məqsədi
Sikstin kapellası freskaları üzərində işləyən restavratorların qarşısında aşağıdakı məqsədlər qoyulmuşdu:
Hazırlıq və işə yanaşma
1979-cu ildə Kolaluççi Sikstin kapellası freskalarının düzgün restavrasiyası üsulunu tapmaq üçün silsilə təcrübələrin həyata keçirilməsinə start verir. Tədqiqat kapellanın divarında Matteo de Leççe tərəfindən çəkilmiş və Mikelancelonun kapelladakı işləri ilə fiziki və kimyəvi, həmçinin texniki baxımdan çox oxşar olan "Musanın vücudu uğrunda münaqişə" freskası üzərində aparılmışdır. Lazım olan həlledicilərin tapılması üçün axtarışlar Yeleazar və Matfan lunetləri üzərində davam etdirilmişdir.
Tavanın həddən artıq hündür olması və tavandakı freskaların əlçatmazlığı səbəbindən həmin əsərlərdəki zədələnmənin hansı səviyyədə olması və ümumiyyətlə tavanda hansı problemlərlə üzləşiləcəyini bərpa ərazisində eşafotların quraşdırılmasından əvvəl dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün olmamışdır. Kolaluççi qeyd edir ki, davam etdirilən elmi analizlər və restavratorların meydana çıxan problemlərə tapdığı həllər davam etməkdə olan restavrasiya prosesinin bir hissəsi idi, çünki restavratorlar binadakı əsərlərin hər birinə fərdi yanaşır və bərpası üçün fərdi texnologiya və üsuldan istifadə edirdilər.
Aparılan təcrübə və hazırlıqlardan sonra, nəhayət ki, 1980-ci ildə kapelladakı freskaların restavrasiyasına start verilmişdir. Yaponiyanın Nippon Television Network Corporation şirkəti restavrasiya prosesini çəkə bilmək üçün 4.2 milyon $ ödəməli olmuşdu.
Freskaların vəziyyəti
1979-cu ildə aparılmış araşdırmaların nəticəsində məlum olmuşdur ki, kapellanın interyeri bütöv saxlanmış, lakin tavandakı fresakaların üzəri tamamilə his və qurum təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Şəhər havasının təsiri ilə pəncərənin (kapellanın əsas ventelyasiya yolu) yuxarısında yerləşən lunetlər "tavanın digər hissələri ilə müqayisədə daha çox" çirklənmiş və görünməz hala gəlmişdi. Bina hələ yeni tikildiyi dövrdə möhkəm olmamış və sürüşmüşdür, 1508-ci ildə Mikelancelo kapellanın tavanında işləyərkən orda artıq çatlar əmələ gəlmişdi və rəssam "Yudif" freskasını işləməzdən əvvəl tavandakı çatları doldurmalı olmuşdu. Tavanın yuxarı hissəsində də çatlar və su ləkələri olduğundan, Mikelancelo bu hissədə də səthi təmir işləri aparmalı olmuşdu.
Zəbur
thumb|right|282px| IX thumb Zəbur (ərəb dili: زبور, ibrani dili: תְּהִלִּים Təhillim, yunan dili ψαλτήριον Psalterion). Qədim ibrani dilində תְּהִלִּים (Təhillim) kəlməsi "Həmdlər" mənasına gəlir, qədim yunan dilində ψαλτήριον (Psalterion) kəlməsi isə sitraya bənzər çox simli bir alətin adı idi. 150 mədh və dualardan ibarət olan bu kitab yəhudi Müqəddəs Yazıları olan Tanaxın Yazılar (כְּתוּבִים Kətuvim) hissəsində yer alır.
Sikstin kapellası freskalarının restavrasiyası
Freskaların vəziyyəti
Sonrakı dövrlərdə damdan su sızması freskalar üzərində su ləkələrinin qalmasına və kağız ləkələrinin yaranmasına səbəb olmuşdu. Su sızmasından zərər çəkən hissələrdə dairəvi qabarmalar, çatlar və qopmalar müşahidə olunurdu. Digər bir problem isə rənglərin ölməsi idi, belə ki, Mikelancelo tavan rəsmlərini işləyərkən əsasən təkrarolunmaz incə rəng çalarlarından istifadə etmiş, lakin sızan suyun qurumasından sonra qalan duz təbəqəsi rənglərin ölməsinə səbəb olmuşdu.
Zəbur
Zəburun bölünməsi
Zəbur 150 məzmurdan (ruhani nəğmə) ibarətdir. Yəhudi Müqəddəs Yazılarının ən qədim tərcüməsi Septuagintada məzmurların sıra sayı Zəburun ibrani mətnindəkindən bir az fərqlənir. İbrani mətni ilə qədim yunan tərcüməsində (Septuaginta) olan sıra sayının fərqi aşağıdakı cədvəldə göstərilir:
Bibliyanın Septuagintadan edilən rus və digər tərcümələrində məzmurların sıra sayı Septuagintaya əsaslanır, lakin 2009-cu ildə nəşr olunan Müqəddəs Kitabın Azərbaycan dilinə tərcüməsində qədim ibrani mətn əsas götürülmüşdür.
Sikstin kapellası freskalarının restavrasiyası
Freskaların vəziyyəti
Əvvəlki restavrasiyalar da, hər biri freskalar üzərində öz izini qoymuşdu. Freskalar üzərində yığılmış duz təbəqəsindən ağarmalar əmələ gəlmiş, heyvan nəcisi və yağ ləkələri isə həmin duz kristallarını şəffaflaşdırmışdır, lakin bu şəffaf kristalların çirklənməsi freskaların üzərində qalın təbəqə əmələ gətirərək onların görünməz olmasına səbəb olmuşdu. Başqa bir problem isə, divarlarda əmələ gəlmiş çatlardan çıxan çirklərin qara ləkələr əmələ gəlməsi idi. Duz kristalları və onlar üzərində əmələ gəlmiş çirkdən fərli olaraq bu qara çirklərin təmizlənməsi və freskanın bu çirklə örtülmüş hissəsinin əvvəlki rənglərinin bərpası mümkün olmamışdır. Bərpa işləri zamanı bir çox hissələrdə lak və yapışqan istifadəsi tələb olunmuşdur. Freskalardakı fiqurların tamamlanması üçün, restavratorlar qaralmış hissələri yenidən işləyərək bərpa etmişlər. Bu hissələr əsasən lunetlər, künc hissələr və pendentivlərin aşağı hissələri idi.
Zəbur
Zəburun bölünməsi
Bundan əlavə, Zəbur kitabı ənənəvi olaraq 5 hissəyə bölünür: a) 1–41-ci məzmurlar; b) 42–72-ci məzmurlar; c) 73–89-cu məzmurlar; ç) 90–106-cı məzmurlar; e) 107–150-ci məzmurlar.
Sikstin kapellası freskalarının restavrasiyası
Müdaxilələr
thumb|left|370px|[[Mikelancelo tərəfindən işlənmiş "Adəm və Həvvanın günahı və qovulması" fresakası. Yuxarı sol tərəfə restavrasiyadan əvvəlki, aşağı sağ tərəfdə isə sonrakı vəziyyəti təqdim edilir.]] Restavrasiyaya başlamazdan əvvəl işçi qrup altı ay ərzində kompozisiyaların öyrənilməsi və freskaların vəziyyətinin müəyyənləşdirilməsi ilə məşğul olmuş, 1930-cu il restavrasiyasını həyata keçirmiş işçilərlə münasibət saxlamış və hansı üsul və metodların freskalar üçün uyğun olacağını müəyyənləşdirməyə çalışmışlar.
Cao Zihan
Cao Zihan (d. 4 sentyabr 1993) — Çini təmsil edən su poloçusu.
Sikstin kapellası freskalarının restavrasiyası
Müdaxilələr
Görüntü materiallarının inteqrasiya edilməsi üçün freskaların bəzi hissələri sulu boya ilə retuş edilmişdir. Bu hissələr uzaqdan hiss edilməyən, lakin yazından baxdıqda diqqətlə seziləcək şəkildə vertikal fırçalarla işlənmişdir. Əvvəlki restavrasiyalarla müqayisə etmək imkanının olması üçün, freskalarda müəyyən kiçik ərazilər restavrasiya edilməmişdir.
Freskaların kənar təsirlərdən müdafiəsi
His, heyvan nəcisi və digər çirklərin təmizlənməsindən sonra Sikstin kapellası freskaları əvvəlki restavratorların əlavələrindən də təmizlənmiş və bərpa edilərək ilkin görkəminə qaytarılmışdır ki, bundan sonra da onların əvvəlki kimi çirklənmədən və digər kənar təsirlərdən qorunmasını təmin etmək lazım gəlirdi.
Freskalar üçün əsas təhlükə təbii amillərdir və bu gün də çox kövrək olan freskaların təbii amillərdən – hər gün kapellanı ziyarət edən minlərlə turistlərin gətirdiyi istilik, nəm, toz və bakteriyaların freskalara zədə vurmaq təhlükəsindən müdafiə olunmuş deyil. Təmizlənmiş suvaq təbəqəsi olan hissələr üçün bu təhlükə daha çoxdur və zərərli elementlərin həmin hissələrə təsir ehtimalı daha güclüdür.
Əvvəllər Sikstin kapellasının ventelyasiyası yalnız divarın yuxarı hissəsində yerləşən pəncərələr vasitəsiylə həyata keçirilirdi. Hal-hazırda hava ilə daxil ola biləcək çirk və mikrobların qarşısının alınması üçün pəncərələr həmişə bağlı saxlanılır və kapella üçün kondinsioner sistemi quraşdırılmışdır. "Carrier of the United Technologies Corporation" tərəfindən quraşdırılmış sistem hazırda Vatikanın "Texnoloji Servis Xidməti" tərəfindən idarə edilir. Sistem kapellanın spesifik problemlərini həll edə biləcək şəkildə formalaşdırılmışdır və kapellada tempraturun, nəmin daim təyin edilmiş səviyyədə saxlanılmasını təmin edir. Kondinsioner sistemi təkcə tempraturu yox, həm də yay və qış aylarında eyni nəm səviyyəsi və atmosfer təzyiqinin saxlanmasını təmin edir. Tavana yaxın hissədə tempratur mülayim saxlansa da, aşağı hissədə daha sərin və sürətli sirkulyasiya edəcək səviyyədə saxlanılır. Kapellaya daxil olan hava kimyəvi maddələr və bakteriyalardan təmizlənir.
Ekoloji spesifikasiyalar:
Tənqid və tərif
Siskstin kapellasının restavrasiya olunacağı elan edildikdə, bu, bir çox sualların ortaya çıxmasına və dünyanın müxtəlif yerlərində incəsənət tarixçilərinin etirazlarına səbəb olmuşdur. Bunlardan ən çox etiraz edənlərdən biri, "ArtWatch International"dan Ceyms Bek restavrasiyanın Mikelancelo freskalarına zərər yetirə biləcəyini bildirmişdi. Gətirilən arqument isə bu idi ki, bundan əvvəl edilmiş bütün müdaxilələr, bu və ya digər dərəcədə freskaların zədələnməsinə səbəb olmuşdu. Həyata keçirilən hər bir restavrasiya incəsənət əsəri üçün risk deməkdir. Digər tərəfdən, restavrasiya zamanı həyata keçirilən konservasiya işləri əsərlərin müdafiəsinin təmin edilməsi və ömrünün uzadılması baxımından önəmlidir. Bek özünün "İncəsənət restavrasiyası, Mədəniyyət, Biznes və Qalmaqal" kitabında bunlardan bəhs edir.
"'Söhbət açıldıqda, [konservatorlar] deyirlər ki, əvvəlki restavrasiyalar yaxşı olmayıb – indi biz daha yaxşısı restavrasiya həyata keçirməyə çalışırıq. Bu, plastik əməliyyat aparılmasına bənzəyir. İnsanlar, yazıq üzlə bir yolu neçə dəfə gedə bilər?'"
Ceyms Bekin Janluidci Kolaluççi ilə debatları davam etdirdiyi müddətdə, Nyu-York incəsənət əsərləri mütəxəssisi Ronald Feldman, Roma papası II İohann Pavelə ünvanlanmış və dövrün on beş məşhur rəssamı, o cümlədən Robert Moteruell, Corc Şaqal, Robert Rauşenberq, Kristo və Endi Uorhol tərəfindən dəstəklənərək, Sikstin kapellasındakı freskaların, həmçinin Leonardo da Vinçinin "Sonuncu şam yeməyi" əsərinin restavrasiyasının dayandırılmasını tələb etmişlər.
Restavrasiya qrupundan tamamilə şəffaf işləmələri, jurnalistlərin, incəsənət tarixçilərinin və sadəcə olaraq məsələ ilə maraqlanan şəxslərin, işlərin gedişi və incəsənət əsərlərinin vəziyyəti haqqında məlumat alma imkanlarının yaradılması tələb edilirdi. Lakin, yalnızca bir şirkət, "Nippon Television Network Corporation" kapellada çəkiliş aparmaq hüququ əldə edə bilmişdir. "The New York Times"ın şef incəsənət tənqidçisi Maykl Kimmelman 1991-ci ildə yazır ki, tavan və lunetlərin restavrasiyasının tənqid edilməsindən sonra, prosesin bütün mərhələlərini lentə almış "Nippon Television Network Corporation" incəsənət əsərlərinin vəziyyətini əks etdirən yeganə güvənilən mənbə olan eksklüziv fotoların bəzilərini yayımlamağa məcbur olmuşdur.
İşlər tədricən tamamlandıqca, insanlar vəziyyətdən məmnunluqlarını bildirməyə başlamışdılar; Papa II İohann Pavel restavrasiyanın hər mərhələsinin tamamlanmasından sonra vaaz verərək işin gedişi haqqında fikrini bildirmişdir. 1999-cu ildə divar vreskalarının da tamamlanmasından sonra, o çıxış edərək demişdir:
"'Bibliya hadisələrinin Sikstin kapellasından daha fəsahətli vizual şərhini tapmaq çətindir və biz bu gün onun qənirsizliyindən zövq ala bildiyimizə görə bu tamamlanmış restavrasiyaya minnətdar olmalıyıq. Bizim sevincimiz, təkcə dəyərli incəsənət əsərlərinə görə yox, həm də kilsə həyatı baxımından dəyərli olan bütün imanlı dünyaya yayılır.'"
"Güman edilir ki, Sikstin kapellası freskalarının bir hissəsi sekko texnikası işlənmişdir, lakin restavratorlar qərara gəlmişlər ki, freskaların uzun illər ərzində üzərinə yığılmış çirklərdən (əsasən şam tüstüsündən əmələ gələn his təbəqəsi) radikal şəkildə təmizlənməsi lazımdır. Nəticəsə tavan freskaları hazırda, gözəl rəngli, lakin zövqsüz və Mikelancelonun intensiv şəhvətli heykəltəraşlıq üslubuna oxşamayan tamamilə təmiz görüntüyə malikdir."
Bu mühüm məsələ Bek tərəfindən də qabardılmış və rəssam Piter Leyn Arcuimbaunun rəsmi saytında fikir əsaslandırılaraq izah edilmişdir.
Tənqidçilər tərəfindən qaldırılmış məsələlər
left|thumb|460px| Daniel restavrasiyadan əvvəl və sonra. Sikstin kapellasının restavrasiyasında əsas narahatlıq doğuran məsələ kapellanın tavanında Mikelancelo tərəfindən işlənmiş freskalara dəyə biləcək zərər idi. Parlaq rəngli "İsanın şəcərəsi"nin meydana çıxmasından sonra təmizləmə işlərinin davam etdirilməsinə qarşı sərt reaksiyalar verilməyə başladı. Xəbərdarlıqlara baxmayaraq kapellanın tavanında işlər davam etdirildi və Ceyms Bek və onun kimi düşünən tədqiqatçılar qeyd edir ki, kapellanın tavanında işlər tamamlandı və onların qorxularının həqiqət olduğunu sübut etdi.
Zəbur
Zəburun əhəmiyyəti
Yəhudi Müqəddəs Yazılarından dünyada ən çox oxunan kitabı Zəburdur. Yəhudilər və xristianlar ibadətlərində Zəburdan geniş istifadə etmişlər və etməkdədirlər. Xristianlar İncil nəşrlərində çox vaxt İncildən sonra Zəbur kitabını da əlavə edirlər. İncildə Zəburdan çoxlu sitatlar gətirilir, İsa Məsih Zəburun ayələri ilə dua edir.
Sikstin kapellası freskalarının restavrasiyası
Tənqidçilər tərəfindən qaldırılmış məsələlər
Rəssamın freskaları işlədiyi zaman universal yanaşmadan istifadə etdiyini düşünən restavratorlar, restavrasiya üçün də universal yanaşmanı əsas götürdülər. Qəbul edilmiş qərara əsasən heyvan nəcisləri, his, mum və yenidən işlənmiş ərazilər birinci qrup çirklənmə, tüstü qaralmaları, əvvəlki restavrasiyaların qalıqları isə ikinci qrup çirklənmələr hesab edildi. Arcimbaunun bu qərara əsasən yazdığı tənqidi qeydlərinə əsasən, restavratorlar qrupunda çalışan kimyaçılar hopdurulmuş həlledicilər vasitəsiylə, suvağa hopdurulmuş rənglər xaric hər şeyi təmizləmək qərarına gəlmişdilər. Bu təmizləmədən sonra, yalnız "buon freska" texnikası ilə çəkilən hissələr saxlanılmışdı.