cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qəzet nəşrinin tarixi
1800-cü ildən bəri müasir qəzetlər
1814-cü ildə "The Times" saatda 1100 təəssürat yaratmağa qadir olan bir mətbəə aldı. Tezliklə bir səhifənin hər iki tərəfinə çap etmək üçün uyğunlaşdırıldı. Bu yenilik qəzetləri ucuzlaşdırdı və bununla da əhalinin daha çox hissəsi üçün əlçatan oldu. 1830-cu ildə bazara ilk qəpik mətbuat qəzeti çıxdı: Lynde M. Walter-in Boston Transcript. Qəzet redaktorları nüsxə mübadiləsi aparırdı və sərbəst şəkildə materialı yenidən çap edirdi. 1840-cı illərin sonlarına qədər teleqraf şəbəkələri böyük və kiçik şəhərləri birləşdirdi və bir gecədə xəbərlərin yayımlanmasına icazə verildi. 1840-cı illərdə ağac pulpa kağız istehsalının ixtirası qəzet buraxılışının qiymətini xeyli azaltdı. 19-cu əsr də savadlılığın artması qəzet oxucularının sayını da artırdı.
Xəbər agentlikləri
Yalnız bir neçə böyük qəzet öz şəhərlərindən kənarda bürolara pul ödəyə bilərdi. Təxminən, 1859-cu ildə qurulan xəbər agentliklərinə, xüsusilə Fransadakı Havas və ABŞ-dakı Associated Pressə etibar edirdilər. Keçmiş Havas işçiləri İngiltərədə Reuters və Almaniya da Wolff şirkətlərini təsis etdilər. Havas indi "Agence France-Presse"dir (AFP).
Britaniya
1900-cü ilə qədər İngiltərədəki işçi sinfi də ən böyük auditoriyaya yönəlmiş populyar jurnalistikaya müvəffəq olduğunu sübut edib reklamdan qazanc əldə etdi. 1912-ci ildə Həmkarlar ittifaqı və əmək hərəkatının ilk gündəlik qəzeti olaraq "Daily Herald" nəşr olundu.
Birinci Dünya Müharibəsi illərində qəzetlər ən yüksək həddə çatdılar. 1914-cü ilə Northcliffe İngiltərədəki səhər qəzet tirajının 40 faizini, axşam 45 faizini, bazar günü tirajının 15 faizini idarə edirdi.
Savadlılıq kəskin şəkildə artdıqca, xəbərlərə sürətlə artan tələbat, fiziki ölçüdə dəyişikliklərə, vizual cazibə, müharibə hesabatlarının ağır istifadəsi, sürətli yazı tərzi və teleqraf sayəsində sürətli bir şəkildə yayımlanmasına diqqəti artırdı. Yeni xəbər yazma tərzi ilk dəfə 1900-cü ildə Midland Daily Telegraph vasitəsilə əyalət mətbuatına yayıldı.
19-cu əsrin əvvəllərinə qədər 52 London qəzeti və 100-dən çox başqa kitab var idi. 1802 və 1815-ci illərdə qəzetlərə vergi üç, sonra dörd pensiyaya qaldırıldı. Bu haqqı ödəmək istəyən və ya istəməyən, 1831 ilə 1835 arasında yüzlərlə qəzet meydana çıxdı. Onların əksəriyyətinin siyasi tonu inqilabçı idi. Onların nəşrçiləri cinayət məsuliyyətinə cəlb edildi, lakin bu, onlardan qurtula bilmədi. İlk olaraq 1836-cı ildə və 1855-ci ildə qəzetlərdə verginin tamamilə ləğv edilməsini parlamentdəki işi müdafiə edən Milner Gibson və Richard Cobden idi. 1836-cı ildə möhür vergisi bir qəpiyə endirildikdən sonra 1854-cü ilə qədər ingilis qəzetlərinin tirajı 39.000.000-dən 122.000.000-ə yüksəldi; Dəmir yolu nəqliyyatında və teleqraf rabitəsində texnoloji irəliləyişlər artan savadla birlikdə daha da çoxaldı.
"The Times" qəzeti
thumb|245x245px|Ön səhifə 4 dekabr 1788 1788-ci ildə The Times adlandırılıan qəzetin baş redaktoru kimi 1817-ci ildə Tomas Barnestəyin təyin edildi; o, siyasi radikal, parlament riyakarlığının kəskin tənqidçisi və mətbuat azadlığının çempionu idi. 1841-ci ildə Barnes və onun varisi John Thadeus Delane'nin nəzdində The Times'ın nüfuzu, xüsusilə siyasətdə və London şəhəri arasında böyük zirvələrə yüksəldi.
The Times müharibələri işıqlandırmaq üçün müharibə ərazisinə müxbirlərini göndərən ilk qəzet idi. 1850-ci illərin ortalarındakı Krım müharibəsində qəzetin müxbiri W. H. Russell, olduqca təsirli göndərişlər yazdı; ictimaiyyət ilk dəfə müharibə gerçəkliyi haqqında oxuya bildi. Xüsusilə, 20 sentyabr 1854-cü ildə Russell, cərrahların "insani vəhşiliklərini" və yaralı qoşunlara təcili tibbi yardımın olmamasını vurğulayan bir döyüş haqqında bir xatirəsi yazdı. Qəzəblənən, ictimaiyyətin geri çəkilməsi böyük islahatlara səbəb oldu. Times nüfuzlu liderləri (redaktorları) ilə məşhurlaşdı. Məsələn, Robert Lowe 1851-1868-ci illər arasında sərbəst ticarət kimi geniş iqtisadi mövzularda yazdı.
Jurnalistika tarixçisi Allan Nevins 1959-cu ildə Londonun hadisələrə elit baxışlarının formalaşmasında The Times’ın əhəmiyyətini təhlil etdi:
Bir əsrdən çoxdur ki, The Times Böyük Britaniyanın siyasi quruluşunun ayrılmaz və vacib bir hissəsi olmuşdur. Onun xəbərləri və redaksiya şərhi ümumiyyətlə diqqətlə əlaqələndirilmiş və çox vaxt ciddi məsuliyyət hissi ilə işlənmişdir. Kağız sütunlarında bəzi xırda məqamları etiraf etsə də, bütün diqqəti Britaniya nın ən yaxşı maraqlarını nəzərə alaraq vacib ictimai işlərə yönəldilmişdir.
Digər əsas qəzetlər
"Manchester Guardian" 1821-ci ildə Mançester də bir qrup qeyri-konformist iş adamı tərəfindən təsis edilmişdir. Ən məşhur redaktoru Charles Prestwich Scott, Guardian'ı 1890-cı illərdə dünyaca məşhur bir qəzet halına gətirdi. "Daily Telegraph" ilk dəfə 1855-ci il iyunun 29-da yayımlandı və növbəti il Cozef Musa Levi tərəfindən satın alındı. Levy London da ilk qəpik qəzeti olaraq çıxardı. Tezliklə oğlu Edward Lawson redaktor oldu. "Daily Telegraph" orta təbəqənin idi və 1890-cı ildə dünyanın ən böyük tirajına sahib ola bildi.
1890-cı illərin yeni qəzetçiliyi
Yeni Jurnalistika elita ya, populyar bir auditoriyaya çatdı. Xüsusilə nüfuzlu, mübahisəli jurnalist və təhqiqat jurnalistikası sənətini qabaqcıl tərtib edən William Thomas "Stead`in yeni jurnalistikası" müasir tabloid üçün yol açdı.
Metyu Arnold, 1887-ci ildə Yeni Jurnalistikanın "qabiliyyət, yenilik, müxtəliflik, duyğu, rəğbət, səxavətli instinktlərlə dolu olduğunu" elan etdi.
Danimarka
1666-cı ildə Danimarka jurnalistikasının atası Anders Bording bir dövlət qəzetinin əsasını qoydu. Qəzeti çıxarmaq üçün kral imtiyazı 1720-ci ildə Joachim Wielandt-a verildi. Universitet səlahiyyətliləri senzuranı ələ aldılar, amma 1770-ci ildə Danimarka, dünyada ilk olaraq mətbuat azadlığı nı təmin edən xalqlardan biri oldu.
1834-cü ildə fikirdən çox faktiki xəbər məzmununa əhəmiyyət verən ilk liberal qəzet çıxdı. Qəzetlər Danimarkada 1848-ci il inqilabı na dəstək oldu. 1849-cu ilin yeni konstitusiya sı Danimarka mətbuatını azad etdi. Qəzetlər 19-cu əsrin ikinci yarısında çiçəkləndi, ümumiyyətlə, bu və ya digər siyasi partiyaya və ya həmkarlar ittifaqına bağlandı. Yeni xüsusiyyətlər və mexaniki texnikalar gətirən modernləşmə 1900-cü ildən sonra ortaya çıxdı. 1901-ci ildə gündəlik tiraj 500 min, 1925-ci ildə 1,2 milyona çatdı. Alman işğalı qeyri-rəsmi senzura gətirdi; bəzi qəzəbli qəzet binaları nasistlər tərəfindən partladılmışdı. Müharibə illərində yeraltı təxribata və müqavimətə təşviq edən 550 qəzet - kiçik, gizli surətdə çap vərəqələri çıxardı.
Fransathumb|Paris 1848Fransa dakı ilk qəzet "Gazette de France" 1632-ci ildə kralın həkimi Teofrast Renaudot (1586-1653) tərəfindən Louisin himayəsi ilə quruldu. Bütün qəzetlər əvvəlcədən nəşr olunan senzura ya məruz qaldı və monarxiya üçün təbliğat vasitəsi kimi xidmət etdi.
Antik rejim dövründə ən məşhur jurnallar elm adamları üçün 1665-ci ildə qurulan "Mercure de France" və 1631-ci ildə qurulan "Gazette de France" idi. Jean Loret Fransanın ilk jurnalistlərindən biri idi. La Muse tarixinin üç cildində (1650, 1660, 1665) toplanmış "burlesque" adlandırdığı əsərdə 1650-dən 1665-ci ilə qədər musiqi, rəqs və Paris cəmiyyətinin həftəlik xəbərlərini yaydı.
Dövri nəşrlər Paris dəki mərkəzi hökumət tərəfindən senzuraya məruz qaldı. Onlar tamamilə siyasi cəhətdən sakit deyildilər - tez-tez kilsələrin sui-istifadə və bürokratik inamsızlığını tənqid edirdilər. İnqilab dövründə yeni dövri nəşrlər müxtəlif fraksiyalar üçün təbliğat orqanı kimi mərkəzi rol oynayırdılar. Jean-Paul Marat (1743–1793) ən görkəmli redaktor idi. Onun L'Ami du peeple qrupu Marat'ın nifrət etdiyi düşmənlərə qarşı aşağı təbəqələrin hüquqları üçün çox səy göstərdi, sui-qəsdə uğradıqdan sonra bağlandı. 1800-cü ildən sonra Napoleon sərt senzuranı zorla qəbul etdirdi.
XX əsr
John Gunther 1940-cı ildə Parisdəki 100-dən çox gündəlik qəzetdən ikisinin (L'Humanité və Action Française) dürüst olduğunu yazırdı. O, Bec et Ongles'in eyni vaxtda Fransa hökuməti, Alman hökuməti və Alexandre Stavisky tərəfindən subsidiya edildiyini və İtaliyanın 1935-ci ildə Fransız qəzetlərinə 65 milyon frank ödədiyini bildirdi. Fransa 1930-cu illərdə demokratik bir cəmiyyət idi, lakin xalqa xarici siyasətin kritik mövzuları qaranlıq qalırdı. Hökumət İtaliyanın və xüsusən də Nasist Almaniyasının təcavüzünə qarşı hökumətin xarici siyasətini dəstəkləmək, təbliğatı yaymaq üçün bütün medianı nəzarət altına almışdı. Hər biri ayrı-ayrılıqda 253 gündəlik qəzet var idi. Parisdə əsas götürülən beş böyük milli qəzetin hamısı xüsusi maraqların, xüsusilə də etirazları dəstəkləyən siyasi və iş maraqlarının nəzarəti altında idi. Hamısı venal idi, müxtəlif xüsusi maraqların siyasətini təşviq etmək üçün böyük gizli subsidiyalar alırdılar. Bir çox aparıcı jurnalist gizli şəkildə hökumətin əmək haqqı hesabında idi. Regional və yerli qəzetlər hökumət reklamlarından çox asılı idi. Beynəlxalq xəbərlərin əksəriyyəti əsasən hökumətin nəzarətində olan Havas agentliyi vasitəsilə yayılırdı.
Məzahir Rəfiyev
Məzahir Rəfiyev — Tərtərin ilk icra başçısı, Azərbaycan Parlamentinin deputatı (1990-1995).
Həyatı
Məzahir Adil oğlu Rəfiyev 1937-ci ildə Tərtər rayonunun Kolanı kəndində anadan olub. O, Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu (indiki Azərbaycan Dövlət Aqrar  Universiteti) və Bakı Ali Partiya Məktəbini (Dövlət İdarəçilik Akademiyası) bitirib. Uzun illər partiya-sovet orqanlarında çalışıb.
Məzahir Rəfiyev Mirbəşir (Tərtər) Rayon Xalq Nəzarət Komitəsinin sədri, rayon partiya komitəsinin ikinci katibi, icraiyyə komitəsinin sədri vəzifələrində çalışıb.
Məzahir Rəfiyev daha sonra Tərtər Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi təyin edilib.
1990-1995-ci illərdə Məzahir Rəfiyev Azərbaycan parlamentinin deputatı kimi fəaliyyət göstərib.
Məzahir Rəfiyev 2012-ci ildə vəfat edib.
NGC 4536
NGC 4536, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Koreya bərzəxi
Regionun relyefi rəngbərəngdir: Sahil düzənlikləri, dağətəyi ərazilər, meşəli dağ çığırları, hündürlüyü 1833 metrə çatan Puktebon zirvəsi və sıldırımlı qayalar. Sıldırımlı hündür massivlərdə demək olar ki, tikililərin böyük əksəriyyəti qədim zamanlara təsadüf edir. Ərazidə Vonsan düzənliyi yerləşir.
Qisas yanğısı (film, 1988)
Qisas yanğısı (hind: खून भरी माँग, Rom: Khoon Bhari Maang, Az: Qanla boyanmış ayrılıq) — yeni ərinin əlində az qala ölən, daha sonra isə ondan qisas almaq qərarına gələn zəngin bir hind dul qadını haqqında olan 1988-ci il istehsalı olan Hindistan melodramıdır. Film Rozalind Leykerin romanı əsasında çəkilmiş Avstraliya mini-serialı olan Eden Revisited (1983) mini-serialının hind dilində çəkilmiş olan adaptasiyasıdır. 1990-cı ildə filmin Tamil dilində Thendral Sudum və 2014-cü ildə Marathi dilində Bharla Malwat Rakhtaana adlı remeyki buraxılmışdır. 1987-ci ildə oxşar süjetlə Teluqu filmi olan Qothami də çəkilmişdir.
Möhsün Hüseynxanlı
Möhsün Hüseynxanlı (tam adı: Mövsüm Turbəndə oğlu Hüseynov; 13 iyun 1958, Laçın, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2018).
Həyatı
Hüseynov Mövsüm Türbəndə oğlu 1958-ci il iyun ayının 13-də Laçın rayonunda anadan olmuşdur. 1980-85-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitunu bitirib. 1982-1995-ci illərdə Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında, 1995-1997-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında, 1997-2008-ci illərdə Bakı Bələdiyyə Teatrında çalışıb. 2010-cu ildən bu günədək yenidən Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında fəaliyyətini davam etdirir.
Mükafatları
16 oktyabr 2018-ci ildə isə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Keyto-Neymodiya
Keyto-Neymodiya — "Ulduz müharibələri" kainatında uydurma planet. Keyto-Neymodiya qalaktikanın kolonial bölgəsində yerləşir. Dumanlı planetin fırtınalı, qeyzer püskürən turşulu okeanları, həmçinin nəhəng qaya tağları, qayalıqları və kanyonları var. Planetdə neymodianlar yaşayır. Keyto-Neymodiya ilk dəfə "Sithin qisası" (2005) filmində nümayiş olunmuşdur.
Yaradılması
Keyto-Neymodiyanın ilkin mərhələdə planetar montajlardan biri olması, "Sithin qisası" (2005) filminin ilk hissəsində qalaktikada bir sıra döyüşlərin təsvir edilməsində istifadə olunması nəzərdə tutulurdu. Planet bu mərhələdə süni halqalı kosmik stansiya ilə əhatə olunmuş qaz nəhəngi idi, lakin bu ideya daha sonradan Rinqo Vinda planeti üçün istifadə edilmişdir. Keyto-Neymodiya ifrat zəngin bir planet kimi təsvir edilmişdir. Hər iki dizayn sonradan filmin çəkilişi zamanı ləğv edilmişdir.
Mehmet
Mehmet — türk kişi adı.
Şamdlan
Şamdlan və ya Şandlan — Azərbaycanın İsmayıllı rayonunun Tircan kəndindən 3–4 kilometr cənub-şərqdə, Qızılca dərəsinin sol sahilində orta əsr yaşayış yeri.
Tarixi
Meşələrlə əhatə olunmuş və əlverişli mövqedə yerləşən Şamdlan təqribən 10 hektardır. Kəşfiyyat xarakterli axtarışlar zamanı dəmirçi emalatxanası, istehsalat tullantıları, şirsiz və şirli keramika qalıqları, şüşə qab və bilərzik nümunələri, kirkirə daşı, dəmir ox ucluğu və s. tapılmışdır. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasına görə, materiallar yaşayış yerinin IX–XIII əsrlərdə mövcud olduğunu göstərir. Buna baxmayaraq, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında" qərarında bildirilmişdir ki, yaşayış yeri VIII–XVIII əsrlərə aiddir. Qeydiyyat nömrəsi 1153-dür.
Metanoldan yüksək təmizliyə malik hidrogenin alınması
Metanoldan yüksək təmizliyə malik hidrogenin alınması Mədən mənşəli yanacaq ehtiyatlarının azalması və ətraf mühitin mühafizəsi təmiz və iqtisadi cəhətdən əlverişli bərpa edilə bilən enerji daşıyıcılarının istehsalını günün ən aktual problemlərindən birinə çevirmişdir. Bu baxımdan hidrogen ən perspektiv alternativ yanacaq hesab olunur. Son 50 ildə hidrogen istehsalı sürətlə artmış və illik istehsalı 450 min tona çatmışdır. Neft mənşəli yanacaqla müqayisədə hidrogen bir sıra üstünlüklərə malikdir: ekoloji cəhətdən təmiz, bərpa edilə bilən, iqtisadi cəhətdən əlverişli və yüksək istilik vermə qabiliyyətinə malik yanacaqdır. Bununla belə, hidrogen çox yüngül, asan yanan və partlayıcı qarışıqlar verən maddədir. Hidrogeni ya qaz halında yüksək təzyiq altında (200-250 atm.), yaxud da maye halında (-253°C) saxlamaq olar. Hidrogen isnehsalı üçün yeni ucuz xammal əsasında daha əlverişli texnologiya işləyib hazırlamaq tələb olunur. Hazırda hidrogenin tərkibində yüksək miqlarda H2 saxlayan qazlardan (metan, propan) istehsal edirlər. Son illər yüksək dərəcədə təmiz hidrogen istehsal etmək üçün xammal kimi metanol təklif olunur. Metanolun hidrogen tərkibli qazlara katalitik çevrilməsi 200-300°C temperaturda aparılır. Yüksək H:C = 4:1 nisbətinə və aşağı qaynama temperatura malik (64.7°C) ucuz metanol (hazırda metanolun istehsalı ildə 40 mln.tondan çoxdur), onu təmiz hidrogen istehsalı  üçün çox əlverişli edir. Hidrogeni metanoldan müxtəlif üsullarla sinnez etmək olar: Metanolun konversiyası zamanı alınan qaz qarışığının tərkibində hidrogendən başqa karbon monoksid (CO) olur. CO yanacaq elementində istifadə olunan membranları sıradan çıxardır. Odur ki, istehsal olunan hidrogeni yanacaq elementində istifadə etmək üçün CO-i qaz qarışığından  xaric etmək lazımdır. Hazırda CO-in istehsal olunan qaz qarışığında  çıxımını azaltmaq üçün  bir sıra katalizatorlardan istifadə edirlər: Hazırda sənayedə metanolun hidrogenə konversiyası əsasən Cu0/Zn0/Al203 üzərində aparılır.
Bismut oksid (II)
Bismut oksid(II) Bismut monooksid – BiO formullu bismut metalı və oksigenin binar qeyri- üzvi birləşməsidir. Boz-qara rəngli kristallardır.Soyuq su ilə qarşılıqlı təsirdə olub, kristallohidrat əmələ gətirir.Ərimə temperaturu 902°C, qaynama 1647°C.
Kimyəvi xassələri
300℃ temperaturda 250℃ temperaturda
Frau Ava
Frau Ava — orta əsr alman rahibə, dini şairə. O, alman dilində hər hansı bir janrda ilk dəfə əsər yaratmış qadın hesab edilir. Ava xristianlıqda xilas və Məsihin ikinci gəlişi mövzularına həsr olunmuş beş şeirin müəllifidir. Onun Vəftizçi İohann və İsanın həyatına dair əsəri "ilk alman dastanı kimi yüksək qiymətləndirimişdir"
Çandrila
Çandrila — "Ulduz müharibələri" kainatında uydurma planet. Çandrila sakit dənizləri və təpələri olan kiçik planetdir. Mülayim mövsümi hava və nadir hallarda təhlükəli hava şəraiti var. Planetin paytaxtı Hanna-Sitidir. Burada Endor döyüşündən sonrakı ilk aylarda Yeni Respublika Qalaktik Senatının yerləşdiyi Çandrila Senatı yerləşir. Çandrilalılar dinc, lakin bir az təkəbbürlü, pedantik və siyasətlə maraqlanan hesab olunur. İlk dəfə Çak Vendiqin 2015-ci ildə yayımlanan "Aftermath" romanında nümayiş olunmuşdur.
So Myun-yoon
So Myun-yoon (15 iyun 1992) — Cənubi Koreyalı fristaylçı. So Myun-yoon Cənubi Koreyanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
So Myun-yoon birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər moqul yarışlarında iştirak etdi. Myun-yoon ümumilikdə 68.45 xal toplayaraq öz cığırında 26-cı yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
Heydərpaşa limanı
thumb|right|250px|Heydərpaşa limanı
Heydərpaşa limanı — İstanbul şəhərinin Kadıköy rayonunda yerləşən, əsasən yükdaşıma üçün nəzərdə tutulmuş liman.
Limanda 250.000 ton daşıma tutumuna malik bir kran, 3 dəmiryolu bərəsi, 3 ədəd 2500 at gücündə sənaye kəndiri və 2 ədəd bağlama qayığı mövcuddur. Hal-hazırda, Mərmərə Bölgəsindəki ən böyük konteyner limanı və illik altı milyon metrik ton (MT) yük həcmini transferi ilə Mərsin və İzmir limanından sonra Türkiyənin üçüncü ən böyük limanıdır. Limanda sərnişin gəmi salonu tikilmişdir. 2017-ci ildən etibarən sərnişin limanı olaraq da xidmət edir.
Tarixi
Limanın tikintisinə 20 aprel 1899-cu ildə Anadolu Dəmiryolları Şirkəti tərəfindən başlanmışdır. Şirkət limanı 24 may 1924-cü ilə qədər istismar etmiş, 31 may 1927-ci ildən etibarən isə liman milliləşdirilərək İctimai təsərrüfat və yaşayış nazirliyi nəzdində olan "Türkiyə Dövlət Dəmiryolları" adlı təşkilatın balansına verilmişdir.
1953–1967-ci illərdə limanın maddi-texniki infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi istiqamətində bir sıra addımlar atılmışdır.
Tom və Cerri (84-cü seriya)
Körpə Batç - 14 avqust 1954-cü ildə çəkilmiş Tom və Cerri cizgi filminin seriyasıdır.
Məzmun
Yemək axtaran pişik Batç, Tomun yaşadığı evdə içi dolu olan soyuducunu müşahidə edir. Batç evə daxil olmaq üçün Toma özünü körpə kimi təqdim edir. Tom onu içəri aparır və onun üçün süd hazırlayır. Bu ərəfədə Batç ət parçasını yemək niyyətindədir. Bu zaman gözlənilmədən peyda olan Cerri həmin əti otağına aparmaq fikrinə düşür. Cerri Batç tərəfdən müxtəlif təzyiqlərə məruz qalmasına baxmayaraq niyyətindən geri dönmür və onu çölə atır. Sonda Tom və Cerri masa arxasında əyləşərək nahar etmək istəyirlər. Lakin Batç ət tikəsinin bütöv halda yemək istəyir. Bu zaman onlar arasında yenidən qarşıdurma başlayır.
Malik Mahmudov
Malik Mahmudov (Malik Rüstəm oğlu Mahmudov; ) - görkəmli Azərbaycan ərəbşünası, şərqşünas-alim, professor.
Həyatı
Malik Rüstəm oğlu Mahmudov 1938-ci ildə noyabr ayinin 4-də Ordubad şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuş, erkən yaşlarında atasını itirmişdir.
1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsində yeni açılmış ərəb şöbəsinə daxil olmuşdur.
1961-1962-ci illərdə Bağdad Uni­versitetində təcrübə keçmiş
1962-ci ildə  Malik Mahmudov ölkəmizdə ərəb ədəbiyyatı üzrə ilk qadın elmlər doktoru professor Aida İmanquliyeva, AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru Zakir Məmmədov, dosent Malik Qarayev kimi tanınmış şərqşünaslarla birlikdə ərəb şöbəsinin ilk məzunlarından olmuşdur.
1991-ci ildə Malik Mahmudov vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
İraqdan qayıtdıqdan sonra Malik müəllim Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutuna kiçik elmi işçi kimi qəbul olunmuşdur. O, ərəb ədəbiyyatında şərh janrının banilərindən sayılan, Bağdaddakı məşhur "Nizamiyyə" Universitetinin aparıcı müəllimlərindən dahi Azərbaycan alimi Xətib Təbrizinin (1030-1109) həyat və yaradıcılığını dərindən araşdırmışdır.
1967-ci ildə bu mövzuda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
1967-ci ildən 1972-ci ilədək Şərqşünaslıq institutunda ərəb ədəbiyyatı şöbəsinin müdiri işləmişdir.
1975-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək, professor, kafedra müdiri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.
1978-ci ildə Malik Mahmudov professor elmi adı almışdır
Professor M.Mahmudovun Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığına göstərdiyi xidmətlər əvəzsizdir. O, dünya şərqşünaslığında ilk dəfə olaraq, VII-XII əsrlərdə yaşamış ərəbdilli azərbaycanlı ədib və şairlərin həyat və yaradıcılığını hərtərəfli tədqiq etmiş, bununla da mədəniyyət tariximizdə az öyrənilmiş bir sahəni öz dəyərli əsərləri ilə zənginləşdirmişdir.
Əsərləri
3 monoqrafiya, 1 dərslik və 40-dan çox elmi məqalənin müəllifidir.
Professor M.Mahmudovun orta əsrlərin görkəmli filoloqu haqqında tədqiqatları "Xətib Təbrizinin həyat və yaradıcılığı" (1972) və "Piyada...Təbrizdən Şama qədər" (1982) kitablarında öz əksini tapmışdır. O, Xətib Təbrizinin dövrümüzədək gəlib çatmış əsərlərini dəqiqliyi ilə təhlil edərək, onu IX-X əsrlərdə meydana gəlmiş şərh janrının böyük nümayəndələri Əbu Bəkr əs-Suli (öl.946), İbn Cinni (932-1002), Əbu Hilal əl-Əsgəri (öl.1005), Əbülhəsən ibn İsmayıl (öl.1066), Abdullah ibn Əhməd Səmani (öl.1082), əl-Mərzuqi (öl.1030) və başqaları ilə müqayisə nəticəsində belə bir düzgün qənaətə gəlmişdir ki, Xətib Təbrizi özündən əvvəlki alimlərdən fərqli olaraq, "əsərləri həm dilçilik, həm də ədəbiyyatşünaslıq, həm tarixi, - ictimai mühitlə, həm fəlsəfə, həm etnoqrafiya, həm də folklorla bağlı şəkildə tədqiq edən ilk şərhçi idi". Müəllif bu iki kitabında alimin ədəbi-tənqidi görüşlərini və yaradıcılığının əsas xüsusiyyətlərini təfsilatı ilə vermişdir.
M.Mahmudov ərəb ədəbiyyatının klassikləri haqqında da bir sıra məqalələr dərc etdirmişdir. Onlardan ənənəyə qayıdış cərəyanının baniləri Əbu Təmmam (804-846), Buhturi (821-897), şair-filosof Əbul-Əla əl-Məərri (973-1057) və başqaları ilə bağlı elmi əsərlərində digər şərqşünasların dediklərini təkrarlamamış, həmişə yeni söz söyləmək bacarığını nümayiş etdirmişdir.
Professor M.Mahmudov "Klassik Azərbaycan ədəbiyyatı" toplusunun və “Azərbaycan sovet ensiklopediyası”nın həmmüəlliflərindən biridir. Bir sıra əsərləri İran və Türkiyədə nəşr olunmuşdur. Onun yetirdiyi neçə-neçə alimlər bu gün ərəb ədəbiyyatı sahəsində çalışırlar.
Elməddin Xasayev
Elməddin Qoçu oğlu Xasayev (12 fevral 1980; Beyləqan rayonu, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu və hərbi sanitarı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elməddin Xasayev 1980-ci il fevralın 12-də Beyləqan rayonunun Mil qəsəbəsində anadan olub.
Hərbi xidməti
Elməddin Xasayev 2014-cü ildən hərbi sanitar vəzifəsində xidmət edirdi. Bir müddət Beyləqan rayonunda və Gəncə şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissələrdə xidmət edəndən sonra o, Füzuli rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmətini davam elədi.
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Elməddin Xasayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə yaralı hərbçiləri döyüş meydanından çıxarıb. Elməddin Xasayev sentyabrın 27-də müharibənin birinci saatlarında Füzuli döyüşləri zamanı Qaraxanbəyli istiqamətində gedən şiddətli döyüşlər nəticəsində şəhid olub. Uzun müddət nəşi tapıla bilməyib. 31.12.2020-ci il tarixində nəşi tapılaraq ailəsinə təhvil verilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Xasayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Xasayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Xasayev ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ramazan bayramı
Ramazan bayramı (Fitr bayramı) — şəvval ayının 1-ci günü. Ramazan ayının sonunda, orucun sona çatması münasibəti ilə qeyd edilir.
Ramazan ayında oruc tutulması müsəlmanlara hicrətin ikinci (622-ci il) ili təyin edilmişdir. Ramazan ayı insanlara Allahı sevmək prinsiplərini öyrədir, onlara öz iradə qüvvələrini, dözümlüyünü yoxlamaq imkanı verir, onları gözüaçıq, təmiz, vicdanlı olmağa yönəldir və oruc tutmaqla ifadə olunur. Oruc ramazan ayında tutulduğu üçün ona "Ramazan orucu" da deyirlər.
Tarix
thumb|250px|left|Ramazan ayında [[Sultan Əhməd məscidi]] İslamda ilin ayları arasında Ramazan ayı ən şəfaqətli və ən müqəddəs ay hesab edilir. Onu məcazi mənada "on bir ayın sultanı" da adlandırırlar. Orucluq hicrinin ikinci ilində Məhəmməd peyğəmbər tərəfindən Mədinədə bu məqsəd üçün Ramazan ayı təyin olandan öz tarixini başlayır. Məhz Ramazan ayının axırıncı on gecələrinin birində Quran hədiyyə edilmişdir. Deyilənə görə bu, həmin ayın ya 22-dən 23-nə, ya da 26-dan 27-nə keçən gecə baş vermişdir. Bu gecə "leylət al-Qadr" – qüdrətli, əzəmətli gecə adlanır. Quranda bu gecə haqda belə yazılır: "Qədr gecəsi min aydan daha xeyirlidir! O gecə mələklər və ruh Rəbbinin izni ilə hər bir işdən dolayı yerə enərlər. O gecə dan yeri sökülənə kimi salamatlıqdır! (Qədr surəsi, 3–5)
Qədr gecəsi
Ramazan ayının gecələrindən birində müsəlmanların müqəddəs kitabı Qurani-Kərim nazil olub. Həmin gecə "qədr" və ya "əhya" gecəsi adlanır. Qədr gecəsinin konkret hansı gün olduğu bilinmir. Bununla bağlı müxtəlif rəvayətlər var. Amma ümumi fikir belədir ki, qədr gecəsi Ramazan ayının son on gecəsindən biridir, həm də tək günün gecəsidir.
Rəvayətlərin birində deyilir:
"Bir yaşlı kişi Peyğəmbərə (s) söyləyir: Uzaq yoldan gəlib məsciddə oturmaq mənə çətindir, əgər Qədr gecəsinin hansı gecə olduğunu bilsəm, həmin gecə məscidə gələrəm.
Peyğəmbər onun qulağına nəsə deyir və həmin kişi hər ramazan ayının 23-cü gecəsi məscidə gəlir".
Ənənələr
Orucluq ayında günün işıqlı vaxtı yemək, içmək, siqaret çəkmək, ər-arvad borcunu yerinə yetirmək və s. olmaz. Bunlardan yalnız uşaqlar, xəstələr, hamilə qadınlar, cəbhədə vuruşanlar, uzaq yola çıxanlar azad olunurlar. Orucluq Ramazan ayında təzə ay çıxandan başlanır və 29–30 gün davam edir. Qurani-Kərimdə yazılır: "Sübh açılınca, ağ sap qara sapdan fərqlənincəyə qədər yeyib için; sonra gecəyə qədər orucunuzu tamamlayın".(Bəqərə surəsi, 187)
Məhəmməd peyğəmbər buyurur ki, Ramazan ayı gələndə cənnətin qapıları açılar, cəhənnəmin qapıları bağlanar, şeytanlar da zəncirdə olar. Döyüşdə və ya əsirlikdə olduğuna görə oruc tutmayanlar sonra münasib bir vaxtda onun əvəzini (qəzasını) tutmalı və ya fidyə verməlidirlər. Orucu qəsdən pozanlar isə onun əvəzini tutmaqla yanaşı, tövbə etməli və kəffarəsini ödəməlidirlər. Kəffarə isə 60 gün oruc tutmaq, yaxud 60 yoxsulu yedirtməkdir. 60 günlük kəffarə orucuna bir günlük qəza orucu da əlavə olunur. Orucluğun başa çatdığı gün fitr bayramı adlanır. Həmin gün bütün müsəlmanlar bir-birlərini təbrik edir, vəfat edənlərin qəbirlərini ziyarət edir, ruhlarına dualar oxuyurlar. Bayram günü hər kəs öz himayəsində olanlar üçün təqribən 3 kq buğda, yaxud xurma və ya kişmiş miqdarında kasıblar üçün fitrə zəkatı verməlidir. Orucluq insanlara öz iradələrini, dözümlülüyünü yoxlamaq imkanı verir, onları paklığa, xeyirxahlığa dəvət edir.
İslamdan öncə
Orucluq hələ İslamdan da əvvəl mövcud idi. Hələ qədim ərəblər öz Allahları naminə oruc tuturdular. Bu haqda Quranda deyilir: "Sizlərə oruc tutmaq göstərişi verildiyi kimi, sizdən əvvəlkilərə də həmin göstəriş verilmişdir". Lakin bu Qurani Kərimdə kitab əhli olanlar üçün nəzərdə tutulub, yəni Quran kitabı nazil olmazdan əvvəl var olan digər səmavi dinlərdə olan şəxslər üçün orucluq əmr edilmişdi. Ona istinadən qeyd edilir ki, sizdən əvvəlkilərə əmr olunduğu kimi sizə də əmr olundu.
Orucluq pəhrizi qurtarmaq – id əl-fitr – bayramı ilə başa çatır. Həmin gün bütün imkanlı müsəlmanlar kasıblara yardım etməlidirlər. Fitrə edərkən bütün ailə üzvləri nəzərə alınır.
Ramazan bayramının məqsədi
Ramazan bayramının məqsədlərindən biri müsəlmanların toplanması və görüşməsidir. Müsəlmanlar bayramda görüşür, bir yerdə namaz qılırlar. Oruc ibadətlərini bitirdikdən sonra müsəlmanlar bayram keçirir və bir yerə yığılırlar. Bayramın başqa məqsədlərindən də, müsəlmanların bir-birini ziyarət etməsi, qohum-əqrabalarla görüşməsi, əgər arada inciklik varsa barışması üçündür. Bayramda kasıblar və yoxsullar da sevinməlidir, onlar da yeni paltar geyərək bütün müsəlmanlarla bir yerdə namaza gəlməlidirlər. Məhz buna görə fitrə zəkatı buyurulmuşdur ki, yoxsul müsəlmanlar da bayramı keçirsinlər və hamı kimi şənlənsinlər.
Bayramın qaydaları
Azərbaycanda bu bayramın xüsusi önəmi var. Əvvəlcə bayram namazları qılınır, sonra isə fitrə yığılır. Bu bayramda fitrənin önəmi də çox böyükdür. Fitrələr yığılır və ehtiyacı olan adamlar bundan istifadə edirlər. Bu bayram xalqın milli-mənəvi dəyərlərində, yaddaşlarında yaşayır və nə qədər gözəl qeyd olunsa, o qədər yaxşıdır.
Deliha
Deliha, 14 noyabr 2014-cü ildə ekranlara çıxan, rejissorluğunu Hakan Algülün etdiyi türk filmidir.
NGC 1428
NGC 1428, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Soba bürcü istiqamətində yerləşir. E/SB0 tipli. tərəfindən ildə 15.75 sm (6.2 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aydın Məmmədov (dövlət xadimi, 1932)
Həyatı
Aydın Yusif oğlu Məmmədov 1932-ci ildə Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının Marneuli rayonunun Kəpənəkçi kəndində doğulmuşdur. 1956-cı ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunda ali təhsilini tamamlamışdır. O, həmçinin 1960–1964-cü illərdə Sov. İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbində ali təhsil və Sov. İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasında aspirantura təhsili almışdır. İqtisad elmləri namizədidir.
Aydın Məmmədov 1956-cı ildən əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
Sovet dövrü
Aydın Məmmədov 1957-ci ildən Azərbaycan LKGİ Sumqayıt Şəhər Komitəsinin birinci katibi, Azərbaycan LKGİ Mərkəzi Komitəsinin ikinci, sonra isə birinci katibi vəzifələrini daşımışdır.
Aydın Məmmədov 1958-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur.
Aydın Məmmədov 1964-cü ildən Azərbaycan SSR maarif nazirinin müavini, 1968-ci ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Oktyabr Rayon Komitəsinin birinci katibi, 1971-ci ildən Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1981–1983-cü illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mingəçevir Şəhər Komitəsinin birinci katibi, 1983-cü ildən isə Azərbaycan SSR əhaliyə məişət xidməti naziri vəzifələrini daşımışdır.
Aydın Məmmədov 12 dekabr 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri təyin olunmuşdur.
Aydın Məmmədov Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü olmuşdur. O, həmçinin Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VIII, IX, X və XI çağırış deputatı olmuşdur.
Müstəqillik dövrü
Aydın Məmmədov 1990-cı ildə Azərbaycan Ali Sovetinin XII çağırış deputatı seçilmişdir. O, 7 fevral 1991-ci ildə Dövlət idarəetmə sisteminin təkmilləşdirilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına (Əsas Qanununa) dəyişikliklər və əlavələr haqqında Qanun layihəsinin işlənib tamamlanması üzrə yaradılmış Redaksiya komissiyasının üzvü təyin olunmuşdur.
Aydın Məmmədov 1990-cı illərdə "Azərbxariciticarət" Birliyinin baş direktoru olmuşdur, lakin "Azərbaycan Respublikası xalq deputatının statusu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 36-cı maddəsinə əsasən o, Azərbaycan Ali Sovetinin sədri Rəsul Quliyevin 26 iyul 1994-cü ildə imzaladığı 870 nömrəli qərara əsasən bu vəzifəsindən azad edilmişdir.
Təltifləri
Aydın Məmmədov "Oktyabr inqilabı" ordeni, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və digər medallarla təltif olunmuşdur.
Kaor (rayon)
Ayaçço  — Fransanın Cənubi Pireney regionun rayonlarından biri. Departamenti — Lo. Suprefektura — Kaor. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 73 790 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 34 nəf / km². Rayon sahəsi — 2179 km².
Martin Şults
Marin Şults — alman siyasətçisi, Avropa sosialistləri partiyasının üzvü, 1994-cü ildən Avropa parlamentinin deputatı. 17 yanvar 2012-ci ildən 17 yanvar 2017-ci ilədək Avropa parlamentinin sədri. Alman dilindən başqa M. Şults ingilis, fransız, italyan, ispan və holland dillərini də bilir.
Cəfər ağa
Bioqrafiya
Cəfər Ağa Osmanlı imperiyasında 1516–1520-ci illərdə donanmaya rəhbərlik etmişdir. Cəfər Ağa yerli xalqa qarşı zülm etməsi və səbəbsiz vergilər toplaması səbəbindən 1521-ci ildə Sultan Süleyman Qanuninin göstərişi ilə İstanbul şəhərində edam edilmişdir.
Şabran bələdiyyələri
Şabran bələdiyyələri — Şabran rayonu ərazisində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.
Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis edilib.
Utancaq Mimoza
Utancaq Mimoza –noxud/paxlalılar fəsiləsinin Fabaceae cinsinə aid sürünən birillik və ya çoxillik çiçəkli bitkidir. O, tez-tez maraq dəyərinə görə yetişdirilir: mürəkkəb yarpaqlar toxunduqda və ya silkələdikdə içəriyə qatlanır və aşağı düşür, özlərini zərərdən qoruyur və bir neçə dəqiqədən sonra yenidən açılır. Böyük Britaniyada o, Kral Bağçılıq Cəmiyyətinin Bağçada Fəaliyyət Mükafatına layiq görülüb.
Haqqında
Bu çoxillik ot həssas bitki kimi də tanınır və ya yarpaqları çox həssas olduğu üçün mənə toxunmayın. Yarpaqlar toxunma, istilik, zərbə və hətta sarsıntı kimi müxtəlif stimullara bağlanaraq və ya içəriyə qatlanaraq cavab verir. Bir neçə dəqiqədən sonra yenidən açılır. Bu cür hərəkətlərə suyun hücrədən daxil və xaricə hərəkəti nəticəsində yaranan seysmonastik hərəkətlər deyilir. Vətəni Cənubi və Mərkəzi Amerika olsa da, indi pantropikdir.
Dəmir adam
Dəmir adam — Marvel Comics tərəfindən nəşr edilən ABŞ komikslərində görünən uydurma superqəhrəman. Sten Li tərəfindən yaradılmş personaj, Larri Liber tərəfindən inkişaf etdirilmiş, rəssamlar Don Hek və Cek Körbi isə onun dizaynını işləmişlər. İlk dəfə Tales of Suspense #39 (üz qabığı tarixi mart, 1963) təqdim edilən personaj, Iron Man #1 nəşri ilə (üz qabığı tarixi may, 1968) fərdi başlıq əldə etmişdir.
Varlı amerikan biznesmeni, playboy və dahi alim olan Entoni Edvard “Toni” Stark oğurlanması zamanı sinəsindən ciddi yaralanır. Cinayətkarlar onu kütləvi qırğı silahı yaratmağa məcbur edərkən, Stark özünə gücli zirehli kostyum yaradaraq həyatını xilas edir və əsirlikdən xilas olur. Sonradan Toni kostyumunu inkişaf etdirərək ona, sahib olduğu “Stark Industries” şirkəti tərəfindən inkişaf etdirilmiş silahlar və müdafiə texnologiyaları əlavə edir. O, dünyanı xilas etmək üçün kostyumunu Dəmir adam adı ilə istifadə etməyə başlayır. Həmçinin ilk söz-söhbətdən sonra, Stark, Dəmir adam olmasını ictimayətə bəyan edir.
İlkin olaraq, Dəmir adam Sten Linin Soyuq müharibə, həmçinin ABŞ texnologiyalarının kommunizmə qarşı müharibədə rolu haqqında fikirlərini bildirməsi üçün alət olmuşdur. Sonradan müasir dövrün müasir problemlərinin təsiri ilə Dəmir adama personaj kimi yeni baxış meydana gəlmiş, müəlliflər personajın dili ilə müasir siyasət və onun cəmiyyətə təsirlərindən danışmağa başlamışlar.
Uzun müddət davam edən nəşr tarixində Dəmir adam “Qisasçılar” dəstəsinin təməl üzvlərindən biri olmuş və müxtəlif komiks kitablarında fərqli xarakterlərlə təsvir edilmişdir. Dəmir adam müxtəlif teleseriallar və filmlərə uyğunlaşdırılmışdır. Marvel Kinematoqrafiya Kainatına daxil olan “Dəmir adam” (2008), “İnanılmaz Halk” (2008), "Dəmir adam 2” (2010), “Dəmir adam 3” (2013), “Qisasçılar” (2012), “Qisasçılar: Altron dövrü” (2015) “Kapitan Amerika: Vətəndaş müharibəsi” (2016), “Hörümçək-adam: Evə qayıdış” (2017), “Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı” (2018) və “Qisasçılar: Final” filmlərində Dəmir adam personajı, aktyor Robert Dauni (oğul) tərəfindən canlandırılmışdır.
IGN-in 2011-ci ildə yayımladığı “Top 10 Komiks Qəhrəmanı” siyahısında Dəmir adam on ikinci, 2012-ci ildə yayımlanmış “Top 50 Qisasçı” siyahısında isə üçüncü yerdə qərarlaşmışdır.
Təqdim edilməsi
180px|thumb|left|Toni Stark obrazının yaradılması zamanı müəlliflər industrialist və kapitalist iş adamı və məşhur mühəndis [[:en:Howard Hughes|Hovard Hyuzdan ilhamlanmışdılar.]] Dəmir adamın Marvel Comics premyerası "Tales of Suspense" #39 (üz qabığı tarixi mart 1963) nəşrində redaktor və hekayəçi Sten Li, ssenari müəllifi Larri Liber, hekayə rəssamı Don Hek və üz qabığı rəssamı Cek Körbinin kollaborasiyası nəticəsində mümkün olmuşdur. 1963-cü ildə Sten Li biznesmen superqəhrəman ideyası ətrafında düşünməyə başlamışdı. O, zamanın ruhuna və Marvelin oxuyucu kütləsinin gözləntilərinə qarşı olan “tipik kapitalist” personaj yaratmaq istəyirdi. Li deyir ki, Mən düşünürəm ki, özümə çağırış etmişdim. O zaman, Soyuq müharibənin ən qızğın dövrü idi. Oxucular, gənc oxucuların nifrət etdikləri yeganə şey müharibə və hərbiçilər idilər...Ona görə də mən, bu xüsusiyyəti özündə əks etdirən personaj haqqında düşünürdüm. O, silah istehsalçısı idi, ordu üçün silah təchizatı ilə məşğul olurdu, o varlı idi, o industrialist idi...Mən fikirləşdim ki, oxucularımızın heç biri üçün maraqlı olmayacaq belə bir personajı götürüb onların gözü qarşısında dəyişdimək maraqlı olardı...Və o, çox məşhur oldu.
O, zəngin, qlamur və qadınların sevimlisi olan, lakin, onu içindən incidən sirrə malik personaj yaratmağı planlaşdırırdı. Yazıçı Cerri Konvey deyir: ''“Biz, xaricdən məğlubedilməz, mən toxunulması mümkün belə olmayan, daxildən isə yaralı olan bir personajla üz-üzəyik. Sten, onu bizim gözümüzün önündə yaralayır, oxucu hərfi mənada onun ürəyinin parçalanmasının şahidi olur. Lakin, bu həm də metaforadır. Və bu, məncə personajıı maraqlı edən əsas səbəbdir.” Personajın pleyboy görünüü və şəxsiyyətini Hovard Hyuza əsaslandıran Li, izah edərək deyir ki, “Hovard Hyuz bizim dövrün ən parlaq şəxsiyyətlərindən biri idi. O, ixtiraçı, avantrist, multimilyarder, qadınların sevimlisi və bir qədər psix idi.” “Dəlisov olmayanda o, Hovard Hyuz olurdu”'' deyə Li, əlavə edir.
Dəmir adam ilk dəfə elmi-fantastika və fövqəltəbii hekayələrin yayımlandığı “Tales of Suspense” nəşrinin 13-18-ci səhifələrində peyda olmuşdur. Personajın kobud, boz rəngli zirehli kostyumu ikinci nəşrdə (nəşr #40, aprel 1963) qızılı zirehlə əvəzlənmişdir. Nəşr #48-də (dekabr 1963) rəssam Stiv Ditko personajın kostyumunu yeni qırmızı-qızılı dizaynda təsvir etmiş və üz qabığı müəllifi olan Körbi də bu dizaynı təkrarlamışdır. 1985-ci ildə Hek deyir ki, ''“Sarı-qırmızı rəngdə olan ikinci kostyum Stiv Ditko tərəfindən dizayn edilmişdi. Mən hesab edirdim ki, onu çəkmək, köhnə kobud zirehi çəkməkdən daha asan idi. Daha çox robotu xatırladan ilk kostyum Körbisayağı idi.”''
Debütü zamanı anti-kommunist qəhrəman olan Dəmir adam Vyetnam cəsuslarını izləyirdi. Sonradan Li bu erkən fokuslanmadan təəssüflənmişdi. Dəmir adam komikslərinin nəşr olunması müddətində texnoloji inkişaf və milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi əsas xətt olsa da, sonrakı dövrlərdə qaldırılmış problemlər personajı inkişaf etdirərək mürəkkəb və zəif şəxsiyyət kimi təsvir etmiş, onun alkoqolizmlə mübarizəsi ("Demon in a Bottle" hekayə xəttində olduğu kimi) və digər şəxsi problemləri oxuculara göstərilmişdir.
Li və Körbinin personajı "The Avengers" #1 (sentyabr 1963) nəşrinə əlavə etməsi ilə, Dəmir adam superqəhrəman dəstəsinin təməl üzvlərindən biri olmuşdur. Bundan sonra personaj seriyanın hər cildində baş verən hadisələrdə aktiv iştirak etmişdir.
Sonrakı dövrdə yazıçılar Starkın yaralandığı müharibə və yerlə bağlı məlumatları yeniləmişdilər. 1963-cü ildə yayımlanmış orijinal mənşə hekayəsində hadisələr Vyetnam müharibəsi zamanı baş vermişdi. 1990-cı illər yenilənməsi zamanı hadisə Körfəz müharibəsi zamanı, 2000-ci illər yenilənməsi zamanı isə Əfqanıstan müharibəsi zamanı baş vermişdi. Starkın əsir olduğu zaman Nobel mükafatlı asiyalı alim Ho Yinsenlə birgə ilk kostyum hazırlaması hadisəsi bütün nəşrlərdə əksini tapmışdır. Bu baxımdan, yeganə istisna “İnanılmaz Dəmir adam” cizgi filmidir ki, burada Toni Starkın qaçmaq üçün istifadə etdiyi zirehli kostyum ilk kostyum deyildir.
Təvəkkül Əliyev (aktyor)
Təvəkkül Əjdər oğlu Əliyev — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti.
Dəmir adam
Mövzular
Sten Linin Marvel Comicsdəki erkən yaradıcılığı kimi orijinal “Iron Man” nəşrlərinin erkən nümunələri də Soyuq müharibə mövzularını istifadə edirdi. “Fantastik dördlük” və “İnanılmaz Halk” ABŞ-nin ictimai və hökumət problerinə kökləndiyi halda, Dəmir adam daha çox kommunizm təhlükəsinə diqqət yetirirdi. Toni Starkın real həyat obrazı olan Hovard Hyuz yeni silah texnologiyaları inkişaf etdirən mühüm istehsalçı idi. Hyuz həm amerikan individualizminin həm də məşhurluğun simvolu hesab edilirdi.
Təvəkkül Əliyev (aktyor)
Həyatı
Təvəkkül Əliyev 1973-cü ildə İncəsənət İnistitutunun kino və dram aktyorluğu fakültəsini bitirdikdən sonra N.B.Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlamışdır. T.Əliyevin Lənkəran teatrının səhnəsində oynadığı ilk rol M.İbrahimovun "Yaxşı adam" pyesindəki Azər obrazı olmuşdur. Daha sonra o, N.Xəzrinin "Sən yanmasan", İ.Əfəndiyevin "Mahnı dağlarda qaldı", N.Hikmətin "Bayramın birinci günü", A.P.Çexovun "Yubiley", M.İbrahimovun "Kəndçi qızı", M.Musiyenkonun "Nəsillər, eşidin!", V.Şekspirin "Qış nağılı", H.Cavidin "Topal Teymur", S.Vurğunun "Fərhad və Şirin", Ə.Haqverdiyevin "Ağa Məhəmməd şah Qacar", Ə.Əylislinin "Vəzifə" və onlarla digər əsərlərdə Eldar, Nicat, Şadi bəy, Xirin, Alman zabiti, Rəşad, Sillerqut, İldırım Bəyazid, Fərhad, Mirzəqulu xan, Əjdər kimi yadda qalan obrazlar yaratmışdır.O, səhnə fəaliyyəti ilə yanaşı rayonda keçirilən mədəni-kütləvi tədbirlərin təşkilində də yaxından iştirak edir. Xalq artisti Böyükxanım Əliyevanın həyat yoldaşıdır.
Dəmir adam
Mövzular
Tarixçi Robert Genter “The Journal of Popular Culture” jurnalında nəşr edilmiş məqaləsində qeyd edir ki, Toni Stark amerikan iş adamlarının ideallaşdırılmış portreti kimi təqdim edilmişdir. Əgər əvvəlki onilliklərdə əsas texnoloji kəşflər məşhur şəxslər tərəfindən (məsələn Nikola Tesla, Tomas Edison, Aleksandr Bell, Rayt qardaşları və sair) həyata keçirilirdisə, 1960-cı illərdə yeni texnologiyalar (silahlar da daxil olmaqla) əsasən böyük korporasiyaların araşdırma dəstələri tərəfindən yaradılırdı. Buna görə də öz layihələri üzərində müstəqil işləmək istəyən şəxslər üçün yer qalmamışdı.
Təvəkkül Əliyev (aktyor)
Həyatı
Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti idi. 25 iyun 2013-cü ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir. Təvəkkül Əliyev 23 yanvar 2017-ci ildə qəflətən ürək tutmasından vəfat etmişdir. Mərhum aktyor Bakıda Zabrat qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Dəmir adam
Mövzular
Dəmir adamın erkən nəşrlərində, həmin dövrün elm xadimlərinin də tez-tez gündəmə gətirdikləri iş adamlarının muxtariyyət məsələsi, tədqiqatçılar və kəşfiyyatçılar üzərində dövlət nəzarəti və loyallığın sərhədləri məsələlərinə toxunulurdu. Genter qeyd edir ki, Toni Stark avtonom yaradıcı şəxs olmasından ilhamlanan kəşfiyyatçıdır. Bunu, onun sinəsindəki yarad da simvolizə edir. Yaralandığı zaman Toni, yalnız özü üççün deyil, başqaları üşün də kəşf etməli olduğunu başa düşür. Tarixçinin fikrincə Toni Starkın Dəmir adama çevrilməsi, Toninin özünə müstəqilliyini qaytarması cəhdi kimi qəbul edilməlidir. O qeyd edir ki, yataqda qadın dalınca və ya döyüşlərə can atması isə bu cəhdin gücləndirici bir aspektidir. 1960-cı illərin məşhur yazıçıları olan Yan Fleminq (Ceyms Bondun yaradıcısı), Mikki Spilleyn (Mayk Hammerin yaradıcısı) və Norman Meylerin yaradıcılığında da tənzimlənməmiş seksual aktivliyin personajın individuallığı kimi istifadə edilməsini görmək mümkündür.
Antik Şərq Kilsəsi
Qədim Şərq Kilsəsi Şərq Xristian məzhəbidir. 1964-cü ildə Mar Toma Darmonun rəhbərliyi altında Şərqin Assur Kilsəsindən şaxələnmişdir. Bu, Şərqin tarixi Kilsəsi (qədim Selevkiya-Ktesifon Patriarxal vilayəti) ilə davamlı varislik iddiasında olan üç Aşşur Kilsəsindən biridir, digərləri Şərqin Assur Kilsəsi və Xaldey kilsəsidir. Qədim Şərq Kilsəsi baş ofisi İraqın Bağdad şəhərində yerləşir.
Dəmir adam
Solo seriyalar
Bu il solo seriya #332 saylı nəşr ilə (sentyabr 1996) tamamlanmışdır. Bundan sonra Cim Li, Skott Lobdell və Cef Loebin müəllifliyi, Uils Portacio və Rayan Bencaminin rəsmləri ilə ikinci cildin nəşrinə başlanmışdır. Hadisələrin paralel kainatda baş verdiyi bu cild 13 saya kimi (noyabr 1996 – noyabr 1997) davam etmişdir. İlk 25 sayı Kurt Busiek tərəfindən yazılan, sonradan isə Busiek və Rocer Stern tərəfindən davam etdirilən üçüncü cild 89 saya kimi (fevral 1998 – dekabr 2004) davam etdirilmişdir. Sonradan Dəmir adam hekayələrinin yazılmasında Co Kisada, Frenk Tieri, Mayk Qrell və Con Cekson Miller də itirak etmişdilər. #41 saylı (iyun 2001) nəşr həm də #386 rəqəmi ilə nömrələnmiş və beləliklə də 1968-ci ildə ilk solo sayın nəşr edilməsindən bəri sırlama qeyd edilmişdir. Sonuncu nömrə həm də #434 rəqəmi ilə nömrələnmişdir. Dəmir adam seriyasının IV cildi 2005-ci ilin əvvəllərində Uorren Ellisin yazdığı “Ekstremistllər” hekayə xətti ilə və Adi Qranovun rəsmləri ilə başlamışdır. 38 saya kimi dava edən (yanvar 2005-yanvar 2009) seriyanın üz qabığında sadəcə “Iron Man” yazılmış, #15 saylı nəşrdə isə “Iron Man: Director of S.H.I.E.L.D.” qeyd edilmişdir. Seriyanın son üç sayının üz qabığında "War Machine, Weapon of S.H.I.E.L.D." yazılmışdır ki, bu da, sonradan çıxarılması planlaşdırılan “Müharibə maşını” komiks seriyasına işarə idi.
Mett Frekşnın hekayələri və Salvador Larrokanın rəsmləri ilə “The Invincible Iron Man” I cildi üz qabığında iyul 2008-ci il tarixi ilə çıxarılmışdır. Yedi ay ərzində Marvel həm dördüncü həm də beşinci cildi nəşr etmişdir. Buna görə də “Invincible” seriyasının nömrələnməsi 2011-ci ilin martında #33-dən #500-ə keçmiş və beləliklə növbəti dəfə 1968-ci ildən başlayan xronologiya qeyd edilmişdir.