cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monir Vəkili
Həyatı
Monir Vəkili 19 dekabr 1923-cü ildə Təbrizdə anadan olmuşdur. Onun ailəsi musiqipərəst idi. Atası hələ kiçik yaşlarda Monirdə opera musiqisinə maraq yaratmış və onu xaricə təhsil alması üçün cəsarətləndirmişdi. O Parisdə konservatoriyada musiqi, Bostonda Yeni İngiltərə Konservatoriyasında isə opera təhsili almışdır (1960–61). Monir Vəkili Əbdül Məcid Məcidli ilə ailə həyatı qurmuş, bu evlilikdən 2 qızı dünyaya gəlmişdir. Sənətçi 1983-cü ildə Belçikada avtomobil qəzasında vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Monir Vəkili Rudaki səhnəsində bir çox rollarda çıxış etmişdir. O, 1955–1957-ci illərdə Tehran Milli Musiqi konstervatoriyasının solisti olmuşdur. 1955–1956-cı illərdə isə Fransız institutu və Rumınya səfirliyinin hazırladığı yaradıcılıq gecələrində çıxış etmişdir. Onun ən böyük məqsədi ölkəsini beynəlxalq arenada tanıtmaq idi.
Təhsilini tamamlayıb İrana qayıdan sənətçi 1975-ci ildə İranın ilk rəsmi operasını yaratmışdır. 1951-ci ildə Monir Vəkili Berlin Gənclik Festivalında iştirak edərək qalib oldu və 1975-ci ildə "Füruğ Farruxzad" mükafatına layiq görüldü. 1958-ci ildə onun "İranlıların musiqi və rəqsləri" adlı albomu işıq üzü görmüşdür.
Müqəddəs Ailə kilsəsi
Müqəddəs Ailə kilsəsi (Temple Expiatori de la Sagrada Família) - Barselona şəhərində yerləşən memarlıq abidəsi
Tarixi
İspaniyanın Barselona şəhərində yerləşən bu kilsənin inşası haqqında ilk fikirlər 1874-cü ildə yaranmışdır. Yeddi ildən sonra toplanmış ianələr hesabına o zaman şəhərin bir neçə kilometrliyindəki Eşample adlı ərazidə böyük torpaq sahəsi alınmış, 1882-ci ildə isə məbədin inşasına başlanmışdır. İlk layihəçisi memar Fransisko del Vilyar latın xaçı formasında, lakin qotik üslubda olmayan plan hazırlamışdı. İdeya müəlliflərinin fikrincə, kilsənin tikintisi ianələr hesabına reallaşmalı idi. Buna görə də onun inşası dövrümüzədək davam edir.
1883-cü ildə Fransisko del Vilyar işdən uzaqlaşmış, bundan sonra kilsənin tikintisinə digər məşhur memar Antonio Qaudi rəhbərlik etmişdir. Tamamilə gözlənilmədən kilsənin inşası üçün çox böyük məbləğdə ianə toplanılmışdır. Qaudi bundan sonra əsas layihəni xeyli dəyişdirmək qərarına gəlmişdir. Onun fikrincə, kilsə çoxsaylı nəhəng qüllələrdən ibarət olmalı, bütün dekorasiyalar isə İncil və ya kilsə mərasimlərilə bağlı rəmzləri xatırlatmalı idi.
İnşası
1892-ci ildə Qaudi Mövlud fasadı üzərində işə başlamışdır. 1910-cu ildə gələcəkdə inşa olunacaq mərkəzi fasadın yerində müvəqqəti kilsə məktəbinin binası tikilmişdir. Bu tikili nadir konstruksiyaya malikdir. 1911-ci ildə memar İsa peyğəmbərin edamından bəhs edən fasadın planını hazırlamışdır. Lakin onun tikintisinə yalnız Qaudinin ölümündən sonra başlanılmışdır. 1925-ci ildə isə 100 metrlik zəng qülləsi inşa edilmişdir. Bu, dahi memarın yaşadığı müddətdə inşa edilmiş yeganə zəng qülləsi olmuşdur. Qaudinin ölümündən sonra inşaata onun tələbəsi Domenek Suqranes rəhbərlik etmişdir. O, üç yeni zəng qülləsi tikmiş, habelə bir sıra yeni layihələr də tərtib etmişdir. Məbədin inşasına İspaniyada baş vermiş vətəndaş müharibəsi maneçilik törətmişdir. Müharibə zamanı şəhərdə yanğın baş vermiş, nəticədə, məbədin planlarının əksəriyyəti məhv olmuşdur. thumb|200px|Kilsənin maketi Məbədin tikintisi XX əsr boyu davam etmiş, bu dövrdə bir sıra tikililər başa çatdırılmış, o cümlədən İsanın (ə) edamına həsr edilmiş fasadın inşası sona yetmişdir. Planlara əsasən, yaxın illərdə iki qüllə inşa edilməli, 170 metr hündürlüyündəki qüllələrdən birinin üzərinə nəhəng xaç yerləşdirilməlidir. Bunlardan əlavə, daha dörd qüllə də ucaldılacaqdır. Layihəyə əsasən, məbədin inşası 2035-ci ildə tamamilə başa çatdırılacaqdır.
Quruluşu
thumb|200px|Kilsənin fasadı Məbəd beşnefli abidədir. Son layihəyə əsasən, kilsənin on səkkiz qülləsi olmalıdır. Bu qüllələrin on ikisi həvarilərə həsr edilmişdir. Hündürlükləri 110 metrədək olacaqdır. Qalan dörd 120 metrlik qüllə İncil müəlliflərinə həsr edilmişdir. Onlar Həzrət İsanın (ə) adını daşıyan ən hündür və ondan bir qədər alçaq olan Həzrət Məryəm qülləsinin ətrafında ucalmışdır. İncil müəlliflərinin qüllələri, onların simvolları olan heykəllərlə (Matvey-mələk, Luka-buzov, Mark-şir, Yəhya-qartal) bəzədiləcəkdir. Həzrət İsanın (ə) qülləsi nəhəng xaçla tamamlanacaqdır. Memar Qaudinin planına əsasən, kilsə Barselona yaxınlarındakı Monjuik dağından alçaqda olmalıdır. Digər qüllələr isə Yevxaristiyanın simvolu sayılan sünbül və üzüm tənəyinin heykəlləri ilə bəzədiləcəkdir.
Qaudinin sağlığında inşa edilmiş Mövlud fasadı Xristianlığın üç əsasını: iman, ümid və mərhəməti xatırladan üç portaldan ibarətdir. Bu portallar Həzrət İsanın (ə) həyat səhnələrini canlandıran müxtəlif heykəllərlə bəzədilmişdir. Məsələn, ümid portalında "Həzrət Məryəm və Yusifin nişanlanması", "Misirə qaçış", iman portalında "Yelizavetanın Həzrət Məryəmlə görüşü", "Həzrət İsa fariseylərin əhatəsində", "Qüds məbədinə giriş", "Həzrət İsa dülgər emalatxanasında çalışarkən", digər portalda isə "İsanın (ə) doğulması", "Sehrbazlar və çobanların iman gətirməsi", onlardan aşağıda isə Həzrət İsanın dünyaya gəlişini elan edən mələklərin şeypur çalması mövzularında heykəllər ucaldılmışdır.
Qum təpələrinə bənzəyən zəng qüllələrinin hərəsi bir həvariyə həsr edilmişdir. Onların heykəlləri bu qüllələrdə ucaldılmışdır. Qaudi bu qüllələrin yuxarı hissəsində zəngləri yerləşdirməyi nəzərdə tutmuşdu. Hər qüllədə yuxarıdan aşağıya doğru latın dilində "Allaha həmd olsun" (Hosanna Excelsis) sözü yazılmışdır. Burada habelə üzərində yepiskopluq simvolları üzük, mitra, əsa və xaç təsvir olan şpillər ucalır. Kilsənin bir çox yerində Bibliya mətnlərindən istifadə edilmişdir, məsələn, Həzrət İsanın edamına həsr edilmiş fasadın qapısında bir Bibliya mətni bir çox dildə, o cümlədən də katalan dilində həkk edilmişdir. Qaudi hələ öz sağlığında məbədin daxili hissələrinə dair planlar hazırlamışdır. Məhz onun layihəsinə əsasən, kilsənin daxilində düz xətlərə deyil, hiperboloid, ellipsoid, paraboloid kimi həndəsi fiqurlara üstünlük verilmişdir. Bu fiqurlar ilk dəfə təqribən Qaudinin həyatının sonlarına doğru peyda olmağa başlamışdır. Memar sütunları düz deyil, müəyyən əyilmiş variantda inşa etməyi nəzərdə tutmuşdur.
İnteryerin ən əsas detallarından biri uca sütunlardır. Onlar qübbənin əsas ağırlığını özündə daşıyır. Qaudinin memarlıq yeniliklərindən biri də həmin sütunların qübbəyə yaxınlaşdıqca "parçalanması" olmuşdur. Bu novator düşüncə qübbənin ağırlığını daşımaq zərurətindən doğmuşdur. Bundan başqa, məbədin daxilində xeyli sayda rəngbərəng şüşələrdən hazırlanmış vitrajlar da mövcuddur.
Maraqlı faktlar
Bir maraqlı faktı da qeyd edək, 2008-ci ildə İspaniyanın 400-dən çox məşhur ziyalısı məbədin inşasının əleyhinə çıxmışlar. Onların fikrincə, tikinti prosesi zamanı Qaudinin düşüncələrinə zidd olaraq bir çox dəyişikliklər baş verməkdədir. Lakin məlum olmuşdur ki, bütün bunlar turistlərin marağını cəlb etmək üçün təşkil edilmişdir.
Typhlodromus vescus
— fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Avropa Turizm Ticarət Yarmarkaları Assosasiası
Avropa Turizm Ticarət Yarmarkaları Assosasiası və ya qısaca ETTFA — beynəlxalq regional turizm təşkilatıdır.
1993-cü ildə təsis edilən beynəlxalq qurum 11 yarmarkanı özündə birləşdirir. Mənzil-qərargahı Belçikanın paytaxtı Brüssel şəhərində yerləşir.
Sərgi turizminin inkişafına cavabdeh olan beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı kimi beynəlxalq turizm sərgiələrinin fəaliyyətinin tənzimlənməsi mexanizmini təmin edir.
Assosasianın əsas məqsədi beynəlxalq turizm yarmarkalarının səmərəli təşkili və keçirilməsinə yardım etməkdir. EETFA-nın vəzifələrinə aşağıdakılar aiddir: turizm şirkətlərinin və təşkilatlarının beynəlxalq sərgi-yarmarkalarda uğurlu təmsil olunmasını təmin etmək; üzv-təşkilatların yarmarkalarında vahid standartların tətbiqi; iştirakçılara münasibətdə xidmət keyfiyyətinin təmin olunması; üzv-təşkilatların ümumi mənafeyini təmin etmək; yarmarkaların əsas iştirakçılarına dair məlumatlar bazasını formalaşdırmaq.
Asakiri Mənsurəyi Məhəmmədiyyə
Asakiri Mənsurəyi Məhəmmədiyyə (Türkcə: Məhəmmədin qalib əsgərləri), Yeniçəri ocağının Vaqiəyi-Xeyriyyə ilə aradan qaldırılmasından sonra, Osmanlı sultanı II Mahmud tərəfindən yaradılmış olan yeni ordunun adıdır. 16 iyun 1826 - 1920-ci illərdə fəaliyyət göstərmişdi. De-fakto 1912-ci ildən fəaliyyətinə son verilmişdir. Mudros sülh müqaviləsindən sonra isə fəaliyyəti tamamilə ləğv edilmişdir. Qərargahı İstanbul və Selanikdə olmuşdur. Bu ordudan Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1877-1878), Krım müharibəsi, Osmanlı-Yunan müharibəsi (1897) zamanı istifadə edilmişdir.
Asakiri Mənsurəyi Məhəmmədiyyə “tərtibat” adlandırılan səkkiz qoşundan ibarət idi. Hər tərtibatın başında “mayor” adlandırılan bir komandir var idi. Bu mayorlar “baş mayora” tabe idi. Hər tərtib 16 sıra (saf) idi. Hər saf bir kapitanın əmri altında idi. Hər kapitanın iki “mülazim” köməkçisi var idi. Hər tərtibatda bir artilleriya var idi.
Artilleriyaya “artilleriya başçısı” adlı bir zabit rəhbərlik edirdi. toplara əmr verdi. 16 cərgədən (saf) ibarət olan tərtibatlar səkkiz sağ və səkkiz sol olaraq ikiyə ayrılmışdı. Bunlara “sağ qolağaları” və “sol qolağaları təyin edilmişdi. İki il sonra bu təşkilat yenidən quruldu və tərtibatlara “alay” komandirlərinə miralay deyildi. “Saf” termini “bölük” olaraq dəyişdirildi. Hər alay mayorun komandanlığı altında üç batalyondan ibarət idi.
Sol və sağ qolağası adını alan iki zabit, bir katib, bir sancaqdar, hər bölüyə “kapitan” və “mülazim”dən başqa “baş çavuş” və “dəstə komandiri” əlavə edilmişdi. Hər alayda “miralay” köməkçisi olan kaymakam var idi. İki alay bir “mirliva” və üç alay bir “ferik”in komandirliyi altında idi. Miralaydan yuxarı zabitlərə “paşa” deyilirdi. Asakiri Mənsurəyi Məhəmmədiyyənin ən böyük komandiri “müşir” idi.
Amberq
Amberq  — Bavariyada dairə tabeliyində olan şəhər (Almaniya). Əhali — 44,65 тыс. nəfər (2005). Nyunberqdən 60 kilometr şərqdə Fils çayının üzərində yerləşir. Amberq və Vaydendə ali texniki məktəb mövcuddur.
Salam, Salyan (film, 1992)
Məzmun
Kinolent respublikamızın bölgələrindən biri olan Salyana, onun tarixinə və bugünkü həyatına, əmək adamlarına həsr olunmuşdur.
Film haqqında
Film Salyan Rayon Aqrokombinatının sifarişi ilə çəkilmişdir.
Pələng pişiyi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Inula racemosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Stomatit
Stomatit – ağız boşluğunun yumşaq toxumalarının (yanaq, yumşaq və sərt damaqlar, ağız boşluğunun dibi) selikli qişaların iltihabı. Bütün yaş qruplarında rast gəlinən bir prosesdir.
Stomatit həm ağız boşluğundan izolə olunmuş şəkildə, həm də digər ağız boşluğu üzvlərinin selikli qişaslarının iltihabları – qinqivit, xeylit və qlossit ilə birlikdə inkişaf edə bilər. Klinik və morfoloji xüsusiyyətlərindən asılı olaraq stomatitlərin müxtəlif formaları ayırd edilir. Kliniki gedişinə görə — kəskin və xroniki; morfoloji dəyişikliklərin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq – seroz, kataral, fibroz, irinli (fleqmona və ya xırda irinciklər – apostematoz), qanqrenoz və s; patoloji dəyişikliyin dərinliyindən asılı olaraq – səthi və dərin stomatitlər və s. İltihab ocağının xarici görünüşündən və morfoloji xüsusiyyətlərindən asılı olaraq stomatitlər xoralı, deskvamativ, kataral-xoralı, kataral, afta, düyüncük, düyün, vezikul, qovuqcuq, eroziya, ləkələr və s. xarakterlərdə ola bilirlər.
Hazırda stomatitlər aşağıdakı qruplara bölünür:
Bellinshauzen (Antarktika stansiyası)
«Bellinshauzen» — (SSRİ) Rusiyaya məxsus olan qütb stansiyası. Stansiya Kinq-Corc adasında yerləşir. Stansiya Antarktidanı kəşf etmiş Faddey Bellinshauzenin şərəfinə adlandırılmışdır. Stansiya 22 fevral 1968-ci ildə Sovet Antarktida ekspedisiyası zamanı inşa edilmişdir. Ekvatora ən yaxın Rusiyaya məxsus antarktik stansiyadır. 2015-ci ildə stansiyada il boyu 8 nəfər çalışır. Beş nəfər isə yayda mövsümü olaraq gəlir. Stansiya yaxınlığında Çiliyə məxsus Frey stansiyası fəaliyyət göstərir. Stansiyada coğrafı, geoloji, qlyasiloji və bioloji araşdırmalar aparılır. 1970-ci illərdən burada radiostansiya fəaliyyət göstərir. Stansiyanın ereji təminatını üç dizel-generatoru təmin edir. Onların güçü 225 kVt-dır
2004-ci ildə Bellinshauzen stansiyası yaxınlığında provastav məzhəbinə aid olan Müqəddəs Üçlər kilsəsi inşa edilmişdir. Bu Antarktidada daim fəaliyyət göstərən yeganə kilsədir.
Afta
Afta – bozumtul rəngli fibrinoz-ekssudativ ərplə örtülmüş və kənardan qırmızı rəngli haşiyə ilə əhatə olunmuş oval formalı eroziya.
Bellinshauzen (Antarktika stansiyası)
İqlim
thumb|150px| Antarktik yarımadası və yaxınlıqda yerləşən adalar Antarktika ərazisində ən əlverişli bölgə hesab edilir. Qışda minimal temperatur -6,8°C, yayda isə maksimal temperatur +1,1°C təşkil edir. Rus qütbçüləri stansiyanı bəzən turizm zoması olaraq adlandırırlar. 2009—2010 illərdə ilk dəfə olaraq qar təbəqəsi əriməmişdir.
Afta
Aftanın əmələ gəlməsi ilə müşahidə olunan stomatitlərə aftoz stomatitlər deyilir. Adətən ağrılı xroniki gedişə malik və residivləşməyə meyilli olur. Etiologiyası tam aydın deyil, lakin buna səbəb olaraq stresslərin və psixo-emosional gərginliklərin, autoimmun və yüksək həssaslıq reaksiyalarının, xroniki resdiviləşən septiko-allergik vəziyyətlərin, hamiləliyin, infeksiyaların, xüsusilə də streptokok və stafilakokların böyük rolu göstərilir.
Bellinshauzen (Antarktika stansiyası)
Rabitə
Stasiyada əlaqə peyk antenləri ilə təmin edilir.
Nəqliyyat
thumb|250px|Adanın xəritəsi İl ərzində stansiyaya elmi avadanlıqlar iki dəfə gətirilir. Əsasən Akademik Fyodorov gəmisi ilə bölgəyə yük daşınır. İlin qalan vaxtları isə yüklər Çiliyə məxsus olan Teriente beynəlxalq hava limanı ilə gətirilir.
Typhlodromus viniferae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Astragalus brachycalyx
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Inula rhizocephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
10 oktyabr
1601–1900
thumb|[[Cüzeppe Verdi]]
Maar
thumb|Oreqonda Hole-in-the-Ground maar vulkanı
Maar ― vulkanın lava axımı ilə müşayiət olunmayan qaz partlayışı zamanı yer səthində əmələ gətirdiyi qıfabənzər, yaxud silindrvari dərinlik, diametri 3200 m-ə, dərinliyi isə 300-dək olan çuxur. Maar vulkan lava püskürmədən qaz partalayışı nəticəsində əmələ gəlir. Rütubətli iqlimdə maar bəzən su ilə dolur və göl əmələ gəlir. Məsələn: Almaniyada Laxer-Ze gölü, Fransada Paven və Hodival gölləri.
Amerika Dövlətlərarası Mehmanxana Assosasiyası
Amerika Dövlətlərarası Mehmanxana Assosasiyası və ya qısaca İAHA — beynəlxalq regional turizm təşkilatıdır.
1992-ci ildən Ümumdünya Turizm Təşkilatına üzv kimi qəbul edilmişdir.
Oklend adaları
Oklend adaları — Sakit okeanın cənubunda, Yeni Zelandiyaya məxsus olan vulkan məşəlli adalardır.
Bu qrup adalar Yeni Zelandiyanın Daxili adaları ərazisinə daxildir. Adalar inzibati cəhətdən hec bir regionun tərkibinə daxil edilməsədə, dövlətin adlı idarə etmə orqanı tərəfindən idarə edilir.
Amerika Dövlətlərarası Mehmanxana Assosasiyası
Rəsmi dili ingilis dilidir.
Oklend adaları
Coğrafiya
Adaların sahəsi 625,6 km² təşkil edir. Arxipelaqın ən hündür nöqtəsi 600 metr təşkil edir. Arxipelaq bir necə ada və qayalıqlardan ibarətdir:
Bitki örtüyü əsasən çırtdan ağac və kollardan ibarətdir. Heyvanları əsasən dəniz canlılarıdır: Yeni Zelandiya dəniz pişiyi, Dəniz fili, Pinqvinlər və dəniz quşları.
XIX—XX əsrləri adaya gətirilən məməlilər, artıq 1990-cı illərdə tamamən məhv edilmişdir. Səbəb isə adaların ilkinliyini qoyuyub saxlamaq olmuşdur. Adalarda dəniz təbiət qoruğu fəaliyyət göstərir.
Tarix
Adaların ilk kəşfi bölgənin yerli əhalisi tərəfindən olmuşdur. Enderbi adasında aparılan arxioloji qazıntılar zamanı polineziyalılara məxsus tapıntılar aşkarlanmışdır.
Belə guman edilir ki, adalar 1806-ci ildə Abraham Bristou tərəfindən kəşf edilmişdir.
Əhali
Adalar daimi əhaliyə malik olmasada, adaları tez-tez elmi məqsədlər üçün insanlar ziyarət edir. 1942—1945 ildə əsas adada qütb stansiyası fəaliyyət göstərirdi. Dəfələrlə adaları məskunlaşdırmağa cəhd göstərilsədə, sərt iqlim səbəbindən mümkünsüz olmuşdur.
And pişiyi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Nəcəfqulu xan Qasımlı-Avşar
Nəcəfqulu xan Hüseynqulu xan oğlu Qasımlı-Avşar (?-?) — Urmiya xanı.
Həyatı
Nəcəfqulu xan Hüseynqulu xan oğlu Urmiya şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. Nəcəfqulu xan 1821-ci ildə Urmiyanın hakimi təyin olunmuşdu. B. Nikitin yazır: «Atası bəylərbəyi Hüseynqulu xan Salmas və Urmiya karvanlarını yağmalayan Albak kürdlərinin bölgədə yaratdıqları qarmaşaya bir son vermək və düzəni yenidən yaratmaq üçün, ölən sədrəzəm Məhəmməd Hüseyn xan Isfahiyə yerinə keçməli olan adamı saraya gətirilməsini əmr etdi, lakin 1236-cı ildə öldü».
Abbas mirzə Qovanlı-Qacar 1827-ci ildə Urmiyaya gəlmişdi. “Şahzadə Urmunun hökumətini Nəcəfqulu xan Avşara tapşırdı. Şaha çatdırmaq üçün bir məktub yazıb, qardaşı Qasım mirzəyə verib, Tufarqana yola düşdü. Şahzadə Tufarqana gedərkən sadəcə beş yüz süvari yanına aldı. Qalan kiçik qrupunda komandanlığı Mərhəmətabadda Bəhram mirzəyə buraxdı. Şahzadə öz qrupuna Məhəmməd xan əmirintizam, İbrahim xan Sərdar, Fətəli xan və oğlu Xosrov mirzə kimi bəzi önəmli komandanları da aldı. Şahzadənin sağlıq durumu çox ağır olduğu üçün təxt-i rəvanla səfər etmək zorunda qalmışdı. 1827-ci ilin noyabr ayı idi.”.
Nəcəfqulu xan 1865-ci ilədək Urmiyanın hakimi olmuşdu.
Pontremoli adaları
Yerləşməsi
Adalar arxipelaqın şimalında, Karl Aleksandr adasının qərb qutacağı, Breqerra burnundan 1 km aralıda yerləşir. 5 km şimalda isə Çiçaqov adaları qərarlaşır.
Xüsusiyyətləri
Arxipelaqa daxil qərbdəki ada 700 metr uzunluğa, şərqdəki ada isə 300 m diametrə malikdir.
Adalar italyan fiziki Aldo Pontremolinin şərəfinə adlandırılmışdır. Adaların ayrılıqda adı yoxdur.
Fyord
thumb|200px|[[Geiranger fiord, Norveç]]
Fyord - ensiz, dərin, yamacları dik və qayalıq dəniz körfəzi. Fyordlar 4-cü materik buzunun fəaliyyəti, sonralar isə çay dərələrini və tektonik çökəklikləri dənizin basması nəticəsində əmələ gəlmişdir. Belə körfəzlərin olduğu sahil fiord tipli sahil adlanır. Fyord tipli sahilə Norveç, Qrenlandiya, Yeni Torpaq, Alyaska, İslandiya, Çili sahillərində rast gəlinir.
Süleyman Dilbirliği
Süleyman Dilbirliği (d. 1926; İstanbul — ö. 6 dekabr 2017, Üsküdar, İstanbul) — Təqaüdə buraxılmış gizir vəzifəsində çalışmış türk əsgəri. Koreya müharibəsi veteranı olmuşdur. Koreya müharibəsində baş vermiş döyüşlərin birində ata, anası öldürülmüş 5 yaşlı koreyalı qız uşağını tapmış və ona Ayla adını vermişdir. Bu hadisə əsasında 2017-ci ildə Türkiyə və Cənubi Koreya istehsalı olan Ayla filmi ictimaiyyətə təqdim olunmuşdur. Oskar mükafatının "Əcnəbi dildə olan ən yaxşı film" nominasiyasına filmin namizədliyi irəli sürülmüşdür. Filmdəki baş gizir Süleymanın real prototipi olan Süleyman Dilbirliği 2017-ci il 6 dekabr tarixində müalicə aldığı Haydarpaşa xəstaxanasında 91 yaşında dünyasını dəyişmişdir.
Mirzə Əbdülfəttah Gərmərudi
Mirzə Əbdülfəttah xan Mirzə Abdulla xan oğlu Gərmərudi (d. 1786 – ö. 1848) — Azərbaycanın gözəl xətti və inşası olan münşirlərindən olmuşdur, diplomat.
Həyatı
Hicri qəməri 1254 (1838)-cü ildə Nizamüddövlə ləqəbi ilə məşhur olan Hüseyn xan Acudanbaşı İran dövləti tərəfindən Avstriya, İngiltərə və Fransa dövlətlərinə diplomatik işlər üçün göndərildikdə Gərmərudi Əbdülfəttah da münşi vəzifəsində onunla birlikdə getmişdir. O, Avropada gördükləri hadisələri və dövrün vəziyyətini müxtəsər şəkildə qələmə alıb, "Çehil fəsl" ("Qırx fəsil") adlı bir əsər yazmışdır. Əbdülfəttahın digər əsəri Avropa şəhərlərindəki əyyaşlıq və əxlaqsızlıq haqqında "Şəbnamə" adlı əsərdir. Bu kitabların müxtəlif nüsxələri çap edilib yayılmışdır.
Güvə yarpaqbükəni
GÜVƏ YARPAQBÜKƏNİ Choreutis nemorana (Hübner, 1799)-Mikrolepidopterlərin Choreutidae fəsiləsinə daxil olan Choreutis nemorana növünü ilk dəfə Hübner 1799-cu ildə Avropadan təsvir etmişdir.
Yayılması
Ch.nemorana Kanar adalarından Aralıq dənizi bölgələrinə, Şimali Afrikadan Asiyaya qədər bütün ərazilərdə rast gəlinir [1]. Avropada xüsusilə Avstriya, İsveç və cənubi Almaniyada daha çox ziyan vurur [2, 3]. Ilk dəfə İsveçdə 2005-ci ildə, Almaniyada və Avstriyada isə 2006-cı ildə qeydə alınıb və əncirin potensial ziyanvericisi hesab olunur [4]. Azərbaycanda Ch.nemorana üzərində mütamadi müşahidələr aparılmış və xüsusilə Bakı şəhərində, Abşeron yarımadasının Mərdəkan, Bilgəh, Kürdəxanı, Pirşağa, Buzovna və s. qəsəbələrində, eyni zamanda Lənkəran, Astara, Dəvəçi və Füzuli rayonlarında ziyanvericinin tırtıl, pup və yetkin mərhələləri qeydə alınmışdır (Məhərrəmova, 2012 ). Morfoloji xüsusiyyətləri: Ch.nemorana-nın yumurtaları 0.5 mm-dir, dəyırmıdır, qəhvəyi-ağ rəngdədir. Tırtılları yaşılımtıl-sarıdır, üzərində sıra ilə qara nöqtələr var, ölçüsü 18–20 mm-dir. Pupu barama işərisində yerləşir, tünd qəhvəyi rəngdədir və ölçüsü 10–12 mm-dir. Baramaları ağ rəngdədir ölçüsü pupdan xeyli böyükdür (şək.1, ç). Ch.nemorana baramanı özünəməxsus formada hörür. Belə ki, barama bir-birindən çox səliqə ilə ayrıla bilən 4 və ya 5 qatdan ibarət olur. Hər bir qat özlüyündə çox zərif hörülmüş və bir-birinin içərisinə yerləşdirilmiş baramalardan ibarətdir (şək.1, d). Ch.nemorana yetkin fərdləri ölçücə kiçik kəpənəklərdir, qanadları genişdir, açılmış halda ölçüsü 16–20 mm-dir (şək.1, e). Quruluşuna görə yarpaqbükənlərə bənzəyir, ancaq onlardan fərqli olaraq gündüz aktiv olurlar və qanadlarını sakit halda qatladıqda qanadları yarpaqbükənlərdə olduğu kimi evcik forması deyil, üstdən düz forma alır. Erkək və dişi fərdlər arasında cinsi dimorfizm mövcuddur – bu, dişilərin ölçülərinin və qarıncığının böyük olması ilə müşahidə olunur.
Təbii düşmənləri
Azərbaycan şəraitində Ch.nemorana üzərində Popov P.F.-dən başqa heç bir tədqiqatçı iş aparmamışdır. (Məhərrəmova, 2012 ). Ilk dəfə Popov P.F. [6] əncir güvə-yarpaqbükəninin sayının azaldılmasında xeyirli həşəratlardan 5 növ parazitoid (Macrocentrus thoracicus Nees, Apanteles sp., A.longicauda W., Trissalcus djadetshko R., Cephalonomia culata K.), 7 növ yırtıcı (Nabis feroides R., Orius niger W., O.vicinus R., Deraeocoris screnus, Porficula auricularia L., Philanthus coronatus, Oplomerus sp.), 1 yırtıcı gənə (Phytoselus plumifer) və 1 patogen göbələkdən (Aspergilus flavus L.) ibarət təbii düşmənlərini tədqiq etmişdir. Bizim apardığımız tədqiqatlar nəticəsində Ch.nemorana güvə-yarpaqbükəninin təbiətdə 6 növ təbii düşməni olduğu müəyyən edilmişdir. Bunlardan 1 növü yırtıcı (Thomisus onustus), 5 növü (Horismenus specularis, Pediobius pyrgo, Brachymeria intermedia, Cadurcia casta, Scambus sp. ) isə parazitoiddir (şək.2).
Həmçinin bax
Choreutis nemorana
Dairə (film, 2000)
Sujet
"Dairə" — bir neçə iranlı qadının öz həyatlarında hiss etdikləri cinsi diskriminasiyanı göstərən filmdir. Onlardan biri öyrənir ki qızının qız övladı dünyaya gəlib. Halbuki onlar uşağın oğlan olacağını gözləyirdilər. Ana burada qızının gələcəyi üçün narahat olur. Digər yanda isə yenicə həbsxanadan çıxmış bir neçə qadın göstərilir. Onlar pul tapıb öz doğma kəndlərinə qayıtmaq istəyirlər. Bir yanda isə qadının biri abort etdirmək istəyir. Pənahi bu qadınların keçmişi haqda heç nə demir, ancaq ölkəsindəki qadınların sıxışıb qaldığı tabuları, qadağaları bütün çılpaqlığı ilə göstərir.
Filmdə baş rol yoxdur bütün film qadınların İran cəmiyyətində qarşılaşdıqları gündəlik problemləri özündə göstərən kiçik hekayələrdən ibarətdir. Bu hekayələr bəzən bir birləri ilə qovuşurlar bu isə özlüyündə bir çevrə dairə yaradır. Film adı da məhz buna görə "Dairə"-dir.
Köhnəqışlaq (Ağstafa)
Köhnəqışlaq — Azərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Inula robynsii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oselot
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Oselotun başdan quyruğa qədər bədəninin uzunluğu 100–140 sm, hündürlüyü 50 sm-ə qədər, kütləsi 10-16 kq olur.
Typhlodromus votivus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Azərbaycan atalar sözləri və məsəlləri
Azərbaycan atalar sözləri və məsəlləri — Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının ən qədim və zəngin növlərindən biri.
Tarixi
Atalar sözləri və məsəllər danışdıqda çox işlənən qısa, dərin mənalı və bitkin ifadələrdir. Bunlar xalq müdrikliyinin, xalq zəkasının, xalqın həyat təcrübəsinin bədii ifadəsidir. Azərbaycan dilinin aydınlığı, qısa, yığcam şəkildə dərin məna ifadə etmək kimi gözəl xüsusiyyətləri atalar sözlərində özünü yaxşı əks etdirir. Başqa növlər kimi, atalar sözləri də müxtəlif dövrlərdə, müxtəlif şəraitdə yaranmışdır. Buna görə də o, müxtəlif təbəqələrin dünyagörüşünü, təcrübə və arzusunu ifadə etmişdir. Ona görə də atalar sözü və məsəllərə ruslar ibrətamiz söz, qanadlı söz, qızıl söz, yunanlar və romanlılar hakim fikirlər, italyanlar xalq məktəbi, ispanlar ruhu təbiəti, ingilislər və fransızlar təcrübənin barı və s. adlar vermişlər.
Atalar sözü və məsəllər bir-birinə çox yaxındır. Bunları biri-birindən ayırmaq çox vaxt hətta çətin olur. Lakin bunları fərqləndirən cəhətlər də vardır. Bəzi tədqiqatçılar bu fikirləri onların qrammatik quruluşunda görmüş, bəziləri həcmdə kiçik və böyük olmalarını qeyd etmişlər. K.D.Uşinski, M.A.Rıbnikova kimi məşhur pedaqoq və metodistlərin, İ.V.Dal, F.J.Buslayev və Q.Sokolov kimi məşhur rus alim və folklorşunasların fikrincə məsəllərdə atalar sözündəki kimi dərin, hikmətli fikirlər vardır, lakin bu hələ bitməmiş, püxtələşməmiş, kamilləşməmişdir. Xalq ifadəsi ilə demiş olsaq, məsəllər hələ "çiçək" olduğu halda, atalar sözləri meyvədir. Məsələn: "Aranda tutdan, dağda quruddan" - məsəldir. "Aranda tutdan olduq, dağda quruddan" - atalar sözüdür; "Elə bil tünd sirkədir" - məsəldir, "Sirkə nə qədər tünd olsa, öz qabını çatladar" - atalar sözüdür.
Məlum olduğu üzrə hələ XIX əsrin ortalarından başlayaraq ibtidai məktəbin ana dili və qiraət kitablarında atalar sözü və məsəllərə olduqca geniş yer verilmişdir. Onu da qeyd etməliyik ki, hətta atalar sözləri və məsəllər hələ sistemli şəkildə toplanana qədər çox qədim zamanlardan başlayaraq yazılı ədəbiyyatımızın görkəmli nümayəndələrinin diqqətini cəlb etmişdir. Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, Şah İsmayıl Xətai, Məhəmməd Füzuli və başqa sənətkarların əsərlərində bu və ya digər dərəcə külli miqdarda Azərbaycan atalar söz və məsəlləri işlətmişdir. Eləcə də bir sıra klassik yazıçılarımız öz əsərlərinin adlarını atalar sözləri və məsəllərdən götürmüşdür. Məsələn: Nəcəf bəy Vəzirovun "Arxadan atılan daş topuğa dəyər", "Sonrakı peşmançılıq fayda verməz", "Adı var, özü yox", "Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük", Ə.Haqverdiyevin "Yeyəsən qaz ətini, görərsən ləzzətini", Rəşid bəy Əfəndiyevin "Qonşu-qonşu olsa, kor qız ərə gedər" və s.
Onsil
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Azərbaycan atalar sözləri və məsəlləri
Tarixi
Şifahi xalq ədəbiyyatının ən yığcam janrlarından biri olan atalar sözü və məsəllər təlim-tərbiyə nöqteyi-nəzərindən olduqca qiymətli materialdır. Tərbiyənin əsasını təşkil edən bütün cəhətlər (vətənpərvərlik, əməyə məhəbbət, kollektivçilik, mübarizlik, sədaqət, böyüklərə hörmət, elmə, biliyə həvəs və s.) üçün yüzlərlə atalar sözləri vardır. Atalar sözləri və məsəllərin çoxu zəhmətkeş xalq tərəfındən yaradılmışdır. Buna görə də onlarda xalqın keçmişlərindəki ağır əməyi və yoxsulluğu haqqında daha çox danışılır, hakim siniflərə, istismarçılara qarşı dərin nifrət və etiraz ifadə edilir:
Əkəndə yox, biçəndə yox, yeyəndə ortaq qardaş. Bəylə bostan əkənin tağı çiynində bitər. Şifahi xalq ədəbiyyatının başqa növlərində olduğu kimi, atalar sözləri və məsəllərdə də xalq öz düşmənlərini çox zaman ilan, əjdaha, qurd sifətində göstərmişdir: İlanın ağına da lənət, qarasına da Atalar sözləri və məsəllərdə namərdlik, ikiüzlülük, hiyləgərlik, paxıllıq, tamahkarlıq, xəsislik kimi murdar-pis sifətlər pislənir, mərdlik, doğruçuluq, igidlik təriflənir: Tazıya tut deyir, dovşana qaç Artıq tamah baş yarar, Daş qayıdar baş yarar İgid basdığını...kəsməz Əmanətə xəyanət yoxdur İgid ölər adı qalar, müxənnətin nəyi qalar?
Atalar sözləri ilə məsəllər bir-birinə oxşayır. Çox zaman bunları bir-birindən seçmək çətin olur. Lakin atalar sözləri ilə məsəllər arasında fərqlər vardır. Əsas fərq bundan ibarətdir ki, atalar sözləri bitmiş bir fikir ifadə edir, tərbiyəvi-əxlaqi nəticə verən bir cümlə və ya hökm şəklində olur: Aşıq qoşmalarından, bayatılarından, lətifələrindən də atalar sözləri sırasına keçmiş misra və cümlələr vardır. XI əsrin yadigarı olan "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarından da atalar sözlərinin nümunələri vardır: "Kül təpəcik olmaz" ; "Əski pambıq bez olmaz"; "Ölən adam dirilməz"; "Qarı düşmən dost olmaz"; "Çıxan can geri gəlməz"; "Yer qatı, göy iraq". Böyük sənətkarlar öz əsərlərinin çox zaman xalq yaradıcılığından istifadə edərək zənginləşirlər .Atalar sözlərindən yazıçılar fikri yığcam, mənalı ifadə etmək bacarığını öyrənirlər. Nizami Gəncəvi öz əsərlərində dastan və nağıllarımızdan çox istifadə etmişdir. Onun əsərlərində yüzlərcə atalar sözləri vardır. Nizaminin əsərlərində aşağıdakı atalar sözlərinə rast gəlmək olar: Özgəsinə quyu qazan özü düşər Əyri oturaq, düz danışaq İsinmədim istisinə, kor oldum tüstüsünə Pişik balasını istədiyindən yeyər Heç kəs öz ayranına turş deməz"
Salam, Zeynəb! (film, 1982)
Məzmun
Müğənni Zeynəb Xanlarovanın yaradıcılığını əhatə edən film-konsertdir.
Inula rotundifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əllamə Təbatəbai
Seyid Məhəmmədhüseyn Təbatəbai — İslam alimi. Alimin nəsil şəcərəsi ata tərəfdən İmam Həsənə, ana tərəfdən isə İmam Hüseynə gedib çıxır.
Həyatı
Seyid Məhəmmədhüseyn Təbatəbai dövrümüzün ən məşhur müfəssir, filosof və İslam ilahiyyatçılarından biri olmuşdur. O, 1892-ci ildə Təbrizdə tanınmış bir ailədə dünyaya göz açmışdır. Onun ardıcıl olaraq on dörd nəsli Təbrizin məşhur seyid və alim sülaləsindəndir.
Əllamə Təbatəbai ilk təhsilini Təbrizdə almışdır. O, burada ibtidai və orta təhsilini başa vurduqdan sonra, 1925-ci ildə təhsilini davam etdirmək üçün İraqa, Nəcəf-Əşrəf şəhərinə yola düşür. O zaman Nəcəf şəhəri regionda elm və bilik mərkəzi hesab edilirdi. On il bu yüksək elmi-dini mərkəzdə öz biliklərini təkmilləşdirərək, müxtəlif İslam elmlərinə yiyələnir. Fiqh və üsul elmlərini tanınmış alim Naini və Kompanidən, fəlsəfəni Seyid Hüseyn Badkubeyidən, riyaziyyatı Ağa Seyid Xansaridən, əxlaq elmini isə Hacı Mirzə Əli Qazidən öyrənir
Əllamə Tabatəbai ərəb dilinin qrammatikasına çox dərindən yiyələnmiş, qədim və müasir riyaziyyat sahəsində müvəffəqiyyətlər qazanmışdır. Ustadın fəlsəfə, kəlam, irfan və təfsir elmlərində qazandığı uğurlar hamını heyrətləndirmişdi, o, bu sahələrdə ictihad dərəcəsinə nail olmuşdur. 1935-ci ildə o, gənc alim kimi vətənə – Təbrizə dönür.
Özü təhsil illəri haqqında belə yazır: "Təhsilimin ilk dövrlərində sərf və nəhv elmini (ərəb dili qrammatikasını) öyrənirdim və təhsilimi davam etdirməyə həvəsim yox idi. Çünki oxuduğum şeyləri başa düşmürdüm. Beləliklə, dörd il ötdü. Sonra ilahi lütf mənə nəsib oldu və məni dəyişdi. Özümdə elm və hikmət öyrənməyə bir növ heyranlıq və vurğunluq hiss etdim. Belə ki, o gündən təhsil dövrümün sonuna qədər, təqribən on yeddi il sürən bu dövrdə elm öyrənməkdə və mütaliə etməkdə heç zaman yorğunluq və soyuma hiss etmədim. Dünyanın çirkinlik və gözəlliklərini unutdum və zamanın acı və şirin hadisələri mənim üçün bərabər oldu. Elm əhli olmayanlarla oturub durmağa birdəfəlik son qoydum. Həyatın yemək-içmək kimi zəruri işlərində ən aza qənaət edərək qalan vaxtımı mütaliə ilə keçirirdim. Yazda və yayda çox vaxt olurdu ki, gün çıxandan gün batana qədər mütaliə edərdim. Həmişə sabahın dərsini onun axşamı hazırlayardım. Əgər hər hansı bir çətinliklə üzləşsə idim nə yolla olur olsun, onu həll etməyə çalışardım. Dərsdə olduğum zaman müəllimin dedikləri əvvəlcədən tamamilə mənim üçün aydın idi. Heç zaman dərsə aid çətinlik və səhvlə bağlı müəllimə müraciət etməzdim..."
İkinci dünya müharibəsi illərində rus qoşunlarının İrana daxil olması ilə İran Azərbaycanında vəziyyətin gərginləşməsi, eləcə də yerli kommunistlərin dinə və din alimlərinə qarşı başladığı amansız repressiyaların nəticəsində ƏllaməTəbatəbai məcburiyyət qarşısında doğma Təbrizi tərk edərək Qum şəhərinə köçür. Bu illər ərzində İranın bir çox elmiyyə hövzələrində elmi-tədqiqat işləri və pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur.
M.H.Təbatəbai öz dərin bilikləri və elmi təcrübəsilə uzun illər boyu yorulmaq bilmədən din və fəlsəfəyə qarşı yönəlmiş hücumlara sinə gərmiş, ideoloji opponentləri ilə elmi mübahisələr təşkil etmiş, İslam mədəni bölgəsi fəlsəfi irsinə, mənəvi dəyərlərinə, zəngin mədəniyyətinə qarşı ideoloji mübarizə aparan emissarlarla elmi mübarizə apararaq mənəvi dəyərlərimizin keşiyində dayanmışdır. İslam mədəni bölgəsi fəlsəfəsi ilə yanaşı, Qərb fəlsəfəsinə də dərindən bələd olması onun bu diskussiyalarda uğur qazanmasında xüsusi rol oynamışdır. Əql və məntiq əsasında aparılan bu misilsiz fəaliyyətlər əcnəbi təsirinə qapılmış bir çox alim və ziyalıların doğru yola yönəlməsində müstəsna rol oynamış, həqiqət axtarışında olanları elmi və dini həqiqətlərlə yaxından tanış etmişdir.
Hal-hazırda dünyada İslam araşdırmaları ilə məşğul olan elə bir ciddi mərkəz və elm ocağı tapmaq olmaz ki, orada mütəfəkkirin zəngin irsi öyrənilməsin, yaxud ondan bəhrə götürməsin.
Əllamə Təbatəbai tələbə və alim hazırlamaqda təkcə elmi-nəzəri inkişafla kifayətlənməmiş, bu işdə mənəvi saflığa və etik məsələlərə mühüm əhəmiyyət vermişdir. O, elm və mənəviyyatı, irfan və ülvi əxlaqı özündə birləşdirən yeni bir məktəbin əsasını qoymuş, cəmiyyətə çox layiqli insanlar təqdim etmişdir; ustad elmlə əxlaqı bir-birindən ayırmağı böyük faciə hesab etmiş, elm ocaqlarında belə bir sistemin, mənəviyyat atmosferinin yaradılması yolunda əlindən gələni əsirgəməmişdir.
Mütəfəkkirin ərsəyə gətirdiyi ən mühüm əsəri müasir dövrdə ən böyük və nəfis təfsirlərdən sayılan iyirmi cilddə yazdığı "əl-Mizan" kitabıdır. Bu əsər indiyə qədər müxtəlif dillərdə dəfələrlə çap olunmuşdur. Qədim dövrlərdə yazılan təfsirlərin əksəriyyəti müasir tələblərə cavab vermədiyi üçün ustad belə bir əsər yazaraq XX əsrdə İslam dünyasına misilsiz xidmət göstərmiş, onu hal-hazırkı və gələcək nəsillər üçün yadigar qoyub getmişdir. Əllamə Təbatəbai həmin təfsirdə yeni metoddan – əsas etibarilə bir ayənin sair müvafiq ayələr kontekstində təfsir olunma üslubundan istifadə etmişdir.
Digər mühüm əsəri isə "Fəlsəfə üsulu və realizm metodu" adlanır. Bu kitab 14 fəlsəfi məqalədən ibarətdir. 1941-1951-ci illərdə yazılmış bu əsər Mürtəza Mütəhhəri tərəfindən geniş şərh edilmişdir. Burada İslam fəlsəfəsi Qərb fəlsəfi məktəbləri ilə müqayisəli şəkildə təsvir olunmaqdadır.
Əllamə Təbatəbai ərəb dilində "Rəsail əs-səbə", "Rəsailu ət-Tovhidiyyə", "Haşiyə əl-Kifayə", "Təliqə vahidə əla miratul-uqul", "Təliqə əla əsfarul-ərbəə", "Elm traktatı", "Bidayətul-hikmə" və s. kimi qiymətli əsərlər yaratmışdır.
Bundan əlavə, Əllamə Təbatəbai fars dilində "Fəlsəfənin üsulu və realizm metodu", "İslamda Quran", "Din tədrisi: Uşaqlar üçün", " İslami araşdırmalar" (3 cilddə), "İlk başlanğıc və miad barəsində traktat", "Nübüvvət barəsində traktat", "Eşq barəsində traktat", "Azərbaycan Təbatəbailərinin mənşəyi", "Nəstəliq xəttində mənzumə", "İslamda ictimai əlaqələr" və s. kimi dəyərli əsərlər ərsəyə gətirmişdir.
Əllamə çoxlu sayda tələbə tərbiyə edib yetişdirmişdir. Seyid Cəlaləddin Aştiyani, Mürtəza Mütəhhəri, şəhid Seyid Məhəmməd Hüseyn Behişti, İmam Musa Sədr, doktor Qulamhüseyn İbrahimi Dinani, Əllamə İbrahim Əmini, Əllamə Cavad Amuli, Həsən Həsənzadə Amuli, Məhəmmədtəqi Misbah Yəzdi, Məkarim Şirazi kimi görkəmli alimlər bu sırada yer almaqdadırlar.
Qeyd edək ki, zəmanəmizin görkəmli mütəfəkkirləri professor Henri Korbin və professor Seyid Hüseyn Nəsr də Əllamə Təbatəbainin dərslərindən faydalanmışlar.
Maraqlı faktlardan biri də budur ki, ardıcıl olaraq bir neçə il, payız fəslində M. H. Təbatəbai ilə professor Henri Korben arasında bir çox alim və tələbələrin iştirakı ilə elmi diskussiyalar, fikir mübadilələri təşkil edilirdi. Yüksək mənəviyyatlı bir şəxsiyyətlə həqiqət axtaran elm xadimi arasında təşkil olunan fəlsəfi-teoloji, eləcə də psixoloji, sosioloji və digər dünyəvi elmlərlə əlaqədar aparılan mübahisələr zamanı çox maraqlı məsələlər araşdırılır, bu görüşlər müntəzəm olaraq mühüm və müsbət nəticələrlə sona çatırdı. Bu elmi müzakirələr elə yüksək səviyyədə keçirilirdi ki, bəlkə də İslamla xristianlıq arasında mənəvi-ideoloji əlaqələrin kəsildiyi orta əsrlərdən bu vaxta qədər Qərb mütəfəkkirləri ilə müsəlman alimlər arasında bu müstəvidə əlaqələr yaradılmamışdı.
Əllamə Təbatəbainin yüksək elmi, bariz şəxsiyyəti, gözəl əxlaqi səciyyələri və tələbələrlə münasibətdə hədsiz mülayimliyi az bir zamanda onun məşhurlaşmasına səbəb olmuş, elm xadimləri, ruhanilər və sıravi dindarlar arasında saysız-hesabsız müridlər qazanması ilə nəticələnmişdi. Əllamənin dərslərində yüzlərlə tələbə iştirak edir, tanınmış alimlər də onun məhsuldar elmindən faydalanırdı.
Öz yorulmaz səyləri ilə zəngin fəlsəfi-teoloji məktəb ərsəyə gətirmiş mütəfəkkir 1981-ci ildə haqq dünyasına qovuşmuşdur. Qətiyyətlə demək olar ki, Əllamə Təbatəbainin İslam fəlsəfəsi üzrə hazırladığı kadrları, yetişdirdiyi alimləri, yazdığı dəyərli əsərləri və göstərdiyi digər mühüm xidmətləri günümüzdə dünya elminə öz bəhrəsini verməkdədir.
Fars dilində
Qeyd edək ki, onun bir çox əsərləri Azərbaycan dilinə də tərcümə olunmuşdur.
Qalan (pikt kralı)
Qalan Erilix — müasir Şotlandiya ərazisində V əsrin əvvəlləri - 843-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Piktlər sülaləsinin kralı.
Haqqında
Piktlərin xronikasına əsasən Qalan Erilix Pikt kralları Drust Qurdinmoxla Fudrusun oğlu Drust arasında on beş il hakimiyyətdə olmuşdur.
Tərcümədə Təşkilatlanma
Tərcümədə Təşkilatlanma
Hal-hazırkı mənbələrə əsasən dünyada qeydə alınmış 300 minə yaxın rəsmi tərcüməçi vardır. Qeyri-rəsmi məlumatlara əsasən isə bu rəqəmin daha da yüksək olduğu qeyd olunur. Bu sayın günü-gündən artdığı heç kimdə şübhə yaratmır. Bəs bu qədər tərcüməçi harda və necə təşkilatlanır? Topladığım məlumatlara istinadən deyə bilərəm ki, dünya üzərində yüzlərlə tərcümə təşkilatları, assosiasiyaları mövcuddur.
Beynəlxalq Tərcüməçilər Federasiyası
Beynəlxalq Tərcüməçilər Federasiyası |(International Federation of Translators) dünyada üzvlərinin sayına, heyata keçirdiyi tədbirlərə və reytinginə görə tərcüməçilərin ən böyük təşkilatıdır. Dünya üzərində 55-dən çox ölkənin tərcümə təşkilatlarının təmsil olunduğu federasiyanın baş ofisi İsveçrədə yerləşir. Federasıyanın üzvü olan tərcüməçilərin sayı isə 80.000-dən artıqdır. Federasiyanın əsas məqsədləri arasında tərcüməçiləri bir araya toplamaq, onların hüquqlarını müdafiə etmək, tərcüməçilər üçün xüsusi təlimlər keçirmək yer alır. Hər 3 ildən bir beynəlxalq iclas keçirən federasiyanın növbəti iclası 2014-cü ildə Almanyada baş tutacaq. Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, bu yaxınlarda 60 illik yubileyinin qeyd edən federasiyanın üzvü olan təşkilatlar arasında ölkəmizi Azərbaycan Gənc Tərcüməçilər Assosiasiyası təmsil edir.
Türk Çevirmənləri Dərnəyi
Qardaş Türkiyədə fəaliyyət göstərən Türk Çevirmənləri Dərnəyi (Turkish  Translator’s Association)  1992-ci ildə yaranıb və  İstanbul şəhərində yerləşir. Təşkilatın fəaliyyətləri arasında Türkiyə tərcüməçilərini vahid mərkəzdə toplamaq, tələbə tərçüməçilərə müxtəlif tərcümə sahələrində seminarlar vermək, beynəlxalq arenada türk tərcüməçilərini təmsil etməkdir. Təşkilat həmçinin tərcümə bazarında qiymətləri müəyyən edir, müxtəlif dillər üzrə tərcüməçilərlə əlaqə qurmağa yardımçı olur. Təşkilatın Türkiyənin müxtəlif bölgələrində nümayəndəlikləri vardır.
Amerika Tərcüməçilər Assosiasiyası
Amerikada fəaliyyət göstərən ən böyük tərcümə təşkilatı Amerika Tərcüməçilər Assosiayasiyasıdır ( |American Translators Association ). Assosiasiya 1959-cu ildə yaradılmışdır. Dünyanın 90 ölkəsində fəaliyyət göstərən assosiasiyanın 11.000-dən artıq üzvü vardır. Əsas məqsəd tərcüməçilərin profesional inkişafı  və peşə qabiliyyətlərinin artırılması olan assosiasiya Beynəlxalq Tərcümə Federasiyasının daimi üzvüdür.
Azərbaycan Gənc Tərcüməçilər Assosiasiyası
Azərbaycanda tərcüməçilərin təşkilatlanması sahəsində işlər son bir neçə ildir ki, daha aktiv şəkildə görülür. Buna səbəb kimi isə tərcümənin və tərcüməçiliyin son illərdə daha da ön plana çıxmasını göstərmək olar. Müstəqillik qazandığımız illərdən günümüzə qədər bir neçə dəfə tərcümə təşkilatları yaratmağa cəhd olunsada buna yalnız 2011-ci ildə nail olunmuşdur. Məhz bu ildə bir neçə gənc tərcüməçi tərəfindən Azərbaycan Gənc Tərcüməçilər Assosiasiyası yaradılmışdır. Assosiasiya Azərbaycan Respublikası ərazisində fəaliyyət göstərən, azərbaycanlı tərcüməçiləri bir araya gətirən, tərcüməçilərin ilk peşəkar təşkilatıdır. Assosiasiya 2012-ci ildə dövlət qeydiyatına alınmış və fəaliyyətini davam etdirmişdir. Assosiasiya iki yüzə yaxın peşəkar, həvəskar tərcüməçiləri, tərcümə təhsili almaqda olan tələbələri bir araya gətirir. Tərcüməçilərin hüquqlarının, sosial, iqtisadi və hüquqi maraqlarının müdafiə etmək, Azərbaycanda, eləcə də xaricdə fəaliyyət göstərən azərbaycanlı tərcüməçilər arasında kommunikasiya qurmaq, tərcümə sahəsində təhsil alan gənclərə hərtərəfli dəstəyin təmin olunması assosiyasiyanın əsas hədəf və məqsədləri arasında yer alır. 30 Sentyabr Beynəlxalq Tərcüməçilər günündə təşkil olunan Milli Tərcümə Forumu Azərbaycanda tərcümə sahəsində görülən uğurlu işlərdən biri kimi qiymətləndirmək olar. Elvin Nürəddinli
Ukrayna Silahlı Qüvvələri
Ukrayna Silahlı Qüvvələri (Збройні сили України) — Ukrayna dövlətinin silahlı qüvvələri. Ukrayna Silahlı Qüvvələri də daxil olmaqla bütün hərbi və təhlükəsizlik qurumları Ukrayna prezidentinə tabedir. Ukrayna Silahlı Qüvvələri Quru Qoşunları, Hərbi Hava Qüvvələri, Hərbi Dəniz Qüvvələri və Desant Qoşunlarından ibarətdir.
2014-cü ildə Rusiya ilə Ukrayna arasında baş verən hadisələrdən sonra Ukrayna özünün Silahlı Qüvvələrinin sayını 204,000 nəfərə çatdırdı ki, bu da 229,000 nəfər hərbçisi olan Fransadan sonra Avropada ən çox hərbi qulluqçusu olan ölkə deməkdir.
3 iyun 2016-cı il tarixindən etibarən qadınlar da Ukrayna Silahlı Qüvvələrində döyüş əməliyyatlarına cəlb edilir.
Büdcə
2016-cı ildə milli təhlükəsizlik və müdafiə büdcəsi 2013-cü illə müqayisədə 23%, 2005-ci illə müqayisədə 65% artaraq 5.172 milyard ABŞ $ təşkil etmişdir ki, bu da Ukrayna ÜDM-nin 5%-nə bərabərdir. 2016-cı ildə, həmçinin Silahlı Qüvvələrin modernizasiya xərcləri də 30% artmışdır.
Hərbi Sənaye Kompleksi
SSRİ dağıldıqdan sonra onun hərbi sənayesinin 30%-i Ukraynaya verildi. Ukrayna hələ də raket texnologiyası, döyüş gəmiləri və sualtı gəmilər üçün naviqasiya elektronikaları, döyüş təyyarələri üçün radar istehsalına görə liderlərdən biridir.
Geyşanın memuarları (film, 2005)
Geyşanın memuarları — eyniadlı roman əsasında çəkilmiş film. Roman Mineko İvasaki adlı geyşanın xatirələri əsasında yazıldığına görə filmdə bir çox hadisələr real həyatdan götürülmüşdür.
Süjet
Bacılar, bir-birini görmək bilirlər, böyük bacısı Chio ilə qaçmağı qərar alır. Lakin Chio-nun qaçış uğursuz nəticələnir və bacısı tək şəhərdən qaçır. Onlar daha heç vaxt görüşə bilmirlər. Bundan sonra, Chio-nun həyatı keşməkeşlərlə dolu olur. Okiyada (geyşalar evində) Hazumomo adlı geyşanın murdarlığına düşür. Bir gün küçədə, Chioya gülərüzlü gənc bir yad rast gəlir. O Chioya dondurma alır və öz cib dəsmalına bir neçə qəpik hədiyyə verir. Bu halla Chio elə heyran olur ki, o ona hədiyyə verdiyi bütün pulları məbədə bağışlayaraq, bir gün bir geyşa olmaq və onu bir daha görüşməyi arzulayır.
Bir neçə il sonra okiyaya məşhur geyşa Mameha gəlir və Chiyonu tədris edir. Chio yeni ad — Sayuri alır. Sayuri bu sənətlə intensiv məşqul olur lakin onların əsas məqsədi — Sayuri Ananın varisi olmaq idi. Ancaq bu, Sayurinin ən məşhur geyşa olduqda mümkün ola bilər. Hətta ilk dövründə Sayuri çox gənc cavab "çıxmaq" lakin o, bu xatırlayır ki, heç bir işarə verilmir. O, tez-tez Sədri çay evlərində rast gəlir, amma duyğularını aşkar vurmak etmir. Sayuridə parlaq perspektivlər açılır. Amma müharibənin müdaxiləsi ilə Sayuri üz dağıntıları və xaosla əlaqədər dağlara alınmağa məcburiyyət qarşısında qalır. O sənətkarlıq barədə unutmaq və sadəcə zəhmətkeş olmalı idi — düyü əkmə ilə, paltar yumaqla və s. ...
Bir gün Sayuriyə Nobu, Yaponiyaya dostluq məqsədi ilə gəlmiş amerikalı iş adamı haqqında danışır. O bir halla yardım üçün soruşur: Sayuri, amerikalılar cazibədarlığı ilə iş adamını təsir göstərməli və bununla gəlirli müqavilə almaq. Görüşdə Sayuri yenə sədri görür, buna görə də Sayuri Nobu ilə razı olur.
Amerikalı iş adamı Sayuri ilə çox maraqlanır və onunla yaxınlıq etmək istəyir. Nobu qısqanclıq edərək Sayuridən izahat tələb edir. O Sayurinin olmağa təklif edir. Lakin Sayuri yalnız öz ürəyində Sədri sevdiyindən Nobuya öz etirazını bildirir.
Bu hadisədən sonra Sayuri onun üçün Sədrin əbədi itirilmiş olduğunu hesab edir. O, Yoroydaya qayıdaraq, ona bir zaman Sədr tərəfindən hədiyyə edilmiş əl yaylığını dənizə atır...Lakin tezliklə Sədr onunla görüşə gəlir. Film xoşbəxt sonluqla bitir.
120px|thumb|[[Fushimi Inari Taisha məbədi Fushimi-ku, Kyotoda, məhz buradda filmin bəzi ssenaları çəkilmişdir]]
Nominasiyalar
Academy Awards
Golden Globe
National Board of Review
Satellite Awards
BAFTA Awards
Screen Actors Guild Awards
NAACP Image Awards
Həmçinin bax
ABŞ filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə (azərbaycan dilində)
Marqi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Cehiz
thumb|200px|Cehizi üçün xalça tikən bir [[Uyğurlar|Uyğur qızı.]] Cehiz — ailə quran qızın özü ilə birgə ər evinə gətirdiyi əşyalara deyilir. Bir çox ölkələrdə qız uşağı hələ yetkinlik yaşına çatmamışdan onun üçün cehiz toplanır. Cehiz adətən, müxtəlif növ mebellərdən, texnikadan, xalça və yataq dəstlərindən, məişət əşyalarından və s. ibarət olur. Cehizin Avropa, Cənubi Asiya, Afrika və dünyanın digər hissələrində uzun tarixi var. Onun əsas funkisyaları: ərin yeni bir ev qurması üçün ona dəstək olmaq; əri vəfat etdikdə həyat yoldaşını təmin etmək. Avropada cehiz böyük ailələrin güc və sərvət qurmağa imkan verirdi və nikah vasitəsilə ittifaq siyasətində böyük rol oynamışdır.
Hekayəsi
Orta və ya çox varlı ailələrin cehiz ilə nikah erkən yaşda (14-16 yaş), Orta əsrlərdə isə demək olar ki, dərhal qız doğum sonra toplaması başladı. O vəfat etsə (uşaq ölümü halları yüksək olduğundan) cehiz digər qıza keçirdi. Cehiz əsasən yorğan, yastıq, ədyal,  pərdələr, müxtəlif qab dəstləri, bəzək əşyaları, qızıl, büllur, xalçalar və s ibarətdir. Sonra cehizə pul və qiymətli kağızlar - əhəmiyyətli məbləğlər (bu bankirlər və yeni zaman maliyyəçilərinin qızlarında doğrudur) əlavə etməyə başlandı. Belə ki, pul cehizdə əmlakı üstələyir. Bu gün dünyada ənənəvi cehiz hələ də mövcutdur, lakin indi böyük hissəsini pul – böyük məbləğlər, üstəgəl xüsusilə mühüm şəxsi əmlak (avtomobil)  və  daşınmaz əmlak (ev, mənzil, villa və s.) tutur.