cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erotik təsvirlərin tarixi
Ən erkən məlum olan erotik təsvirlər Paleolit və Mezolit dövrlərinə aiddir, bu dövrdə insanlar tez-tez mağaralarda heyvan şəkilləri çəksələr də, insan cinsi orqanlarının rəsmləri də bəzən divarlara həkk edilirdi. Qədim sivilizasiyalar tez-tez cinsi aktı fövqəltəbii güclərlə əlaqələndirirdilər, buna görə də onların dinləri bu cür təsvirlərlə iç-içədir. Hindistan, Nepal, Şri-Lanka, Yaponiya və Çin kimi Asiya ölkələrindəki yerli dinlərdə seksin və erotik təsvirlərin müəyyən mənəvi mənaları mövcuddur. Eyni formada, qədim yunanlar və romalılar da öz dini inancları və mədəni təcrübələri ilə birləşdirilən bir çox erotik sənət və bəzək əsərləri yaratmışdırlar .
Bəzi spesifik cinsi aktlar qanunla tənzimlənsə və ya qadağan edilsə də, 1857-ci ilə qədər heç bir ölkədə təkcə onları təsvir edən əşyalara və ya şəkillərə baxmaq qanunsuz deyildi. Britaniyanın (və dünyanın) pornoqrafiyanı kriminallaşdıran ilk qanunları 1857-ci il tarixli Ədəbsiz Nəşrlər Aktının qüvvəyə minməsi ilə qüvvəyə minmiş və tətbiq edilmişdir.
Həmçinin bax
Erotik incəsənət
Şah Abbas karvansarası (Gəncə)
Şah Abbas Karvansarası — Şah Abbasın əmri ilə Gəncə şəhərində tikilmiş karvansara. Karvansara Çökək Hamam və Şah Abbas məscidi ilə yeraltı yollarla əlaqəli olub.
Tarixi
250px|thumb|left|Karvansara XIX əsrdə Karvansaranın inşasına 1606-cı ildə Şah Abbas Səfəvinin göstərişi ilə başlayıblar. Binanın layihələndirilməsinə və tikintisinə Şeyx Bəhaəddin başçılıq edib. Bişmiş qırmızı kərpicdən yaradılan ikimərtəbəli bina 1613–1614-cü illərdə istifadəyə verilib.
1905-ci ildə ermənilərin Gəncə şəhərində törətdiyi qırğın zamanı bu karvansara da yandırılıb və abidə ciddi dağıntıya məruz qalıb. Karvansaranın yandırılması ilə bağlı Firudin bəy Köçərli öz xatirələrində yazıb:
Aprel işğalından sonra
Azərbaycan bolşeviklər tərəfindən işğal edildikdən sonra karvansara 1930-cu ilə kimi fəaliyyət göstərib. 1970-ci illərdə Şah Abbas və Uğurlu xan karvansaralarında rəssam Cavanşir Məmmədovun rəhbərliyi ilə kompleks bədii tərtibat, bərpa və abadlaşdırma işləri aparılıb. Daha sonra karvansarada "Azərbaycan miniatürləri" muzeyi, "Məhsəti Gəncəvi" – qadınların yaradıcılığı muzeyi yaradılıb. Binanın fasadında şairə Məhsəti Gəncəvinin heykəli qoyulub.
Müstəqillikdən sonra
Abidə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il avqustun 2-də verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
Karvansaranın binasında bir müddət Gəncə Humanitar Kolleci yerləşib. 2011-ci ildən karvansarada bərpa işlərinə start verilib. Tikinti-bərpa işlərində Şəkidə istehsal olunan bir milyon ədəd qırmızı kərpic işlədilib. Təmir-bərpa işlərində XVII əsrdə olduğu kimi, əsasən əhəng və qum qarışığından istifadə edilib. Sovet dövründə bir neçə dəfə yöndəmsiz təmirə məruz qalan karvansaranın tarixiliyini qorumaq məqsədilə əvvəllər inşa edilən əlavə tikililər sökülüb. Tarixi abidənin möhkəmləndirilməsi yekunlaşıb, qəzalı vəziyyətdə olan hissələri təmir olunub, kommunikasiya xətləri çəkilib. Karvansaranın dam örtüyü dəyişdirilib, fasadın uçmaq təhlükəsində olan sağ divarı bərpa edilib, həmçinin binanın bütün hücrə və otaqları əvvəlki görkəminə qaytarılıb.
Memarlığı
Karvansara dördkünc formasındadır. İki həyəti var, arxa həyətdə bina boyunca çinar ağacları əkilib. Binanın mərkəz hissəsi səkkiz kiçik tağlı, yan tərəflərsə böyük tağlı eyvanlardan ibarətdir. Karvansaranın zirzəmisi, mətbəxi, qonaqlar üçün kiçik və böyük otaqları, qoşqu heyvanlarının saxlanma yerləri, həyətdə açıq havada çayxanası, çoxlu sayda saxlanclar və anbar otaqları var.
Binanın birinci mərtəbəsi 17 iri tağdan ibarətdir. Birinci mərtəbədə sağ və sol divarların içərisində gözətçilərin dayanması üçün konusabənzər yarıqlar düzəldilib və daxili işıqlandırmaq üçün lampa, həmçinin şamlardan istifadə olunub. Binanın bu hissəsi pəncərəsizdir. İkinci mərtəbəyə qalxan pillələr 44 pillədən ibarətdir və karvansaranın daxilində yerləşir. Pillələrin yerləşdiyi hündür interyerin tavanını təşkil edən günbəzdə səkkizguşəli ulduz formasında olan şəbəkəli naxış kompozisiyası var. Burada həmçinin interyerin qaranlıq olmasını nəzərə alan memar problemi həll etmək üçün səkkizguşəli açıqrəngli ulduzdan istifadə edib. Həmçinin günbəzin mərkəzi hissəsinin ornament elementləri ilə kompozisiyanın sıx, yığcam qovşağı yaradılıb. Mərkəzdən kənarlara doğru yayılan həndəsi naxış elementləri kompozisiyadakı gərginliyi azaldır, ona sərbəstlik verir.
Yuxarı İlanqara (Maku)
Yuxarı İlanqara — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Şah Abbas karvansarası (Gəncə)
Memarlığı
Karvansarada 54 tək adamlıq, 15 böyük otaq, xəlvətxana, yeməkxana, çayxana, həmçinin digər məqsədlər üçün istifadə olunan otaq, dam və anbarlar olub. Karvansara Çökək Hamam və Şah Abbas məscidi ilə yeraltı yollarla əlaqəli olub.
Yuxarı İlanqara (Maku)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 55 nəfər yaşayır (11 ailə).
İncə-i Süfla (Mahnişan)
İncə-i Süfla - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 85 nəfər yaşayır (23 ailə).
Ballerus
Ballerus — Çəkikimilər fəsiləsinə daxil olan balıq cinsi. Əsasən Asiya ərazisində yayılmışdır. Cinsə 2 növ daxildir.
Mariya Çexova
Bioqrafiyası
12 avqust 1863-cü ildə Taqanroqda (indiki Rostov vilayətində) anadan olmuşdur. 1872-ci ildə Taqanroq Mariinskİ Gimnaziyasına daxil olur. Ailənin dağıdılmasından sonra 1876-cı ildə Moskvaya köçür. 1884-cü ildə Filaretovski Qadın Yeparxiya Məktəbini başa vurur. 1882-1885-ci illərdə Vladimir Qerenin ali qadın kurslarında təhsil alır.
1886-1904-cü illərdə L.F.Rjevski adlı xüsusi Moskva qız gimnaziyasında tarix və coğrafiya fənnini tədris etmişdir. 1903-cü ildə "Təhsilə həvəs göstərdiyinə görə" Stanislavski lentli qızıl medal alır.
Mariya Çexova ciddi şəkildə rəssamlıqla məşğul olur. 1890-cı illərdə Stroqanov uçilişində və Aleksandra Xotyantsevanın özəl studiyasında rəssamlıq üzrə təhsil almışdır. Rəsm işində ona V. A. Serov, K. A. Korovin, İ. İ. Levitan köməklik edirdi.
Melixovoda məktəb qurulmasında, kəndlilərin müalicəsində və təsərrüfat işlərində qardaşı Anton Çexova köməklik edirdi. Qardaşının ölümündən sonra həyatını qardaşının ədəbi və epistolyar irsini toplamağa və nəşr etməyə həsr edir.
1935-ci ildə O. L. Knipper-Çexova ilə birlikdə A. Çexovun 75 illiyinə həsr olunmuş şənliklərdə iştirak etmək üçün doğma Taqanroq şəhərinə gəlir. Bu zaman Taqanroq 2 nömrəli məktəbə A. Çexovun adı verilir.
Yalta Ev-Muzeyini qorumaq və A. Çexovun ədəbi irsinin nəşrində göstərdiyi xidmətlərə görə 14 iyul 1944-cü ildə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir.
15 yanvar 1957-ci ildə Yaltada ürək tutmasından dünyasını dəyişir.
Anası Yevgeniya Çexovanın yanında Yaltadakı şəhər qəbiristanlığında dəfn edilır.
Marqo Tyen
Marqo Tyen (29 dekabr 1971) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən sinxron üzgüçü.
Lorena Qurendez
Lorena Qurendez (7 may 1981) — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Lorena Qurendez İspaniyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində qızıl medalın sahibi olub.
Daha sonra Lorena Qurendez İspaniyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 10-cu pillənin sahibi olub.
Meysi Vilyams
Marqaret Konstans "Meysi" Vilyams — Britaniya aktrisası. Debüt işi 2011-ci ildə HBO telekanalında yayımlanan "Game of Thrones" (2011–2019) fentezi teleserialında Arya Stark rolu olmuşdur.
Avqust Burnonvil
Avqust Burnonvil — Danimarka balet artisti, xoreoqraf, pedaqoq.
Həyatı
Danimarkada atası Antuan Burnonvildən və V. Qaleottidən, sonra Parisdə (1820 və 1824–26), o cümlədən O. Vestrisdən dərs almışdır. Paris operasında (M. Talyoninin partnyoru) çıxış etmişdir. 1829-cu ildə Kopenhagenə qayıtmış, rəqqas (1848-ci ilə qədər; "Pol və Virciniya" və s.) və baletmeyster (1877-ci ilədək) kimi fəaliyyət göstərmişdir; 1855–56-cı illərdə Vyanada çıxış etmiş, 1861–64-cü illərdə Stokholmda, Danimarka kral sarayı nəzdində rəqs dərsləri vermişdir.
Fəaliyyəti
53 balet tamaşaya qoymuşdur; onlardan bəziləri saxlanılmış və dünya repertuarına daxil edilmişdir. Ən məşhurları H. Lövenşellin "Silfida" (1836), H.S. Paulli, E. Helsted, N.V. Qade və X. Lümbünün "Neapol, yaxud Balıqçı və onun nişanlısı" (1842), Paullinin "Konservatoriya, yaxud Qəzetdə evlənmə elanı" (1849) və "Brüggedə yarmarka, yaxud Üç bəxşiş" (1852), Qade və Y.P.E. Hartmanın "Xalq rəvayəti" (1854), Helsted və Paullinin "Cendzanoda gül festivalı" (1858) baletləridir.
1874-cü ildə Rusiyaya səfər etmiş Burnonvilin sonuncu işi K.X. Mollerin "Sibirdən Moskvaya" (1876) baletidir. Romantik baletin görkəmli nümayəndəsi olan Burnonvil müxtəlif janrlarda baletlər yaratmışdır: lirik dramlar, komediyalar, pantomim baletlər, vodevil-baletlər və s. Klassik və səciyyəvi rəqsləri birləşdirərək, Danimarka xalq eposundan istifadə etmiş, müxtəlif xalqların folklorundan bəhrələnmişdir. Görkəmli pedaqoqun yaratdığı və "Burnonvil dərsi" adlanan tədris metodikası şagirdləri tərəfindən yazıya alınmış, balet pedaqoji praktikasına daxil edilmişdir. Burnonvil ənənələrinə dəqiq əməl edilməsi nəticəsində Danimarka baletində klassik rəqs, demək olar ki, dəyişiklik edilmədən saxlanılmış və bu günədək əhəmiyyətini itirməmişdir.
Daniel Tozser
Dániel Tőzsér (d. 12 may 1985, Szolnok ) — Macarıstanın keçmiş milli futbolçusudur. O, yarımmüdafiə mövqeyində çıxış edib.
Debrecen
Dániel Tőzsér futbolçu karyerasına Debrecen gəncliyində başlayıb. Gənc futbolçu bir dəfə rəsmi matçda Debrecen komandasının formasını geyinib.
Flo Rida
Həyatı və karyerası
17 sentyabr 1979-cu ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Florida ştatının Opa-locka şəhərində anadan olmuşdur. İlk öncə "2 Live Crew" qrupunda fəaliyyətə başlamışdır.
Diskoqrafiyası
Əsas məqalə Flo Rida diskoqrafiyası
Daniel Tozser
Qalatasaray
Tőzsér 2003-cü ildə 17 yaşında Qalatasaray infrastrukturuna transfer olunub. Lakin o, burada qaldığı il ərzində A komandası ilə heç bir rəsmi oyun keçirməyib. 2003-2004 mövsümünün sonunda Tőzsér Macarıstanın Ferencváros klubu ilə peşəkar müqavilə imzaladı.
AEK Afina
Tőzsér 45 matçda AEK formasını geyinib və bu matçlarda 3 qol vurub. AEK-in keçmiş baş məşqçisi Llorenç Serra Ferrer bildirib ki, Tőzséri böyük istedad və gözəl gələcək gözləyir. Tőzsér burada oynayarkən 88 nömrəli formanı geyinib. O, komandanın heyətində ilk qolunu OFI Crete ilə oyunda vurdu. Tőzsér AEK forması ilə UEFA Çempionlar Liqasında da oynadı və Anderlecht ilə oynadığı matçda matçın oyunçusu seçildi. Bu matçdan sonra "Anderlext" AEK-ə Tőzsér almaq üçün təklif etsə də, klub bu təklifi rədd edib. O, Çempionlar Liqasında Hearts ilə oynanılan matçda Nikos Liberopoulosun qoluna assistentlik edib. Tőzsér Afinadakı 2 ildən sonra Belçikanın "Rasinq Genk" klubuna keçdi.
Genk
5 iyun 2008-ci ildə Genk Dániel Tőzsér ilə 4 illik müqavilə imzaladığını açıqladı. Yunanıstanın müxtəlif qəzetlərində Belçika klubunun AEK-ə 1.500.000 avro transfer haqqı ödədiyi yazılıb. Burada Tőzsér milli komandadakı dostu Balázs Toth ilə oynamağa başladı. TSőzsér Genkdə yaxşı çıxış edərək yenidən milli komandaya seçiləcəyinə ümid etdiyini bildirib. O, “Genk”lə Pro Liqada çempion olmaq istədiyini də əlavə edib. O, avqustun 16-da "Porto" ilə qarşılaşmada komandanın kapitanı olub. 21 iyul 2011-ci ildə R. Standard de Liege ilə oynanılan matçdan sonra Belçika Superkuboku qeyd olundu. 1:0 hesabı ilə başa çatan matçda yeganə qolu Tőzsér vurub. . 23 avqust 2011-ci ildə Tőzsér və onun həmyerlisi Köteles komandalarının 2011-12 UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksəlməsində mühüm rol oynadılar. Genk Maccabi Hayfa ilə seçmə mərhələsində penaltilərdən sonra 4-1 qalib gəldi. . 13 sentyabr 2011-ci ildə Tőzsér UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində "Valensiya" ya qarşı debüt etdi. Qarşılaşma qolsuz başa çatıb.
Milli komanda karyerası
Tőzsér ilk dəfə 2005-ci il dekabrın 14-də Meksika ilə qarşılaşmada milli formanı geyinib. Tőzsér Macarıstan formasını 20 dəfə geyinib və bu forma ilə 1 qol vurub. O, yeganə qolunu 2008-ci ildə Avropa Futbol Çempionatının seçmə mərhələsində Maltaya qarşı cərimə zərbəsindən vurub.
Ədəbi dil
Ədəbi dil – daha az və ya yazılı şəkildə təsbit edilmiş normalara malik olan ümumxalq dilinin emal olunmuş hissəsi; şifahi formada ifadə edilən mədəniyyətin bütün təzahürlərinin dili.
Ədəbi dil adətən elmi vә bәdii әsәrlәrdә, mәtbuatda vә idarәçilik aparatında, televiziya vә radioda, mәktәblәrdә işlәdilən dildir. Dialektlәrә, loru dilә, jarqonlara qarşı qoyulan dil kimi qəbul olunur.
Milli dil daşıyıcıları arasında yüksək sosial nüfuza malik olan milli dilin dialekt alt sistemidir. Həm yazılı, həm də danışıq formalarında fəaliyyət göstərir. Bədii ədəbiyyatın dili, yazıçıların dili, adətən eyni normalara istiqamətlənsə də, özündə çox fərdi, ümumi qəbul olunmayan dili birləşdirir. Müxtəlif tarixi dövrlərdə və müxtəlif xalqlarda ədəbi dilin və bədii ədəbiyyat dilinin yaxınlıq dərəcəsi eyni deyildir.
Faiq
Faiq — Azərbaycanlı kişi adı.
Aşağı Şeqaftik (Urmiya)
Aşağı Şeqaftik, Hacımahmud — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İstigöl (Mahnişan)
İstigöl - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 81 nəfər yaşayır (23 ailə).
I (latın)
I i — latın hərfi. Azərbaycan dilində işlədilmir.
Əxberdil Məhəmməd
Əxberdil Məhəmməd (Ахбердилав МухIаммад, Ахьвердин Махьма) (1803 — 18 iyun 1843) — İmam Şamilin generalı və mudiri. Əvvəlki iki imamın Qazi Məhəmməd və Qəmzət bəyin ən yaxın yoldaşı. Avarıstanın və Kiçik Çeçenistanın naibi.
Şamil sağlığında varisi olaraq rəsmən elan edilir. Şimali Qafqaz imamlığında İmam Şamildən sonra ikinci şəxs və Şamilin "sağ əli" olaraq tanınır.
1839-cu ildə Axulqodakı məğlubiyyətdən sonra Kiçik Çeçenistana köçür, burada Kunak və dostu Naib İsa ilə birlikdə yaşayır. Onlar birlikdə basqınlara qoşulur.
Versiyalardan birinə görə mənşəyсэ avar, başqa bir versiyaya görə isə islamı qəbul etmiş ermənidir.
Mənşəyi və ilkin illəri
XIX əsrin əvvəllərində Avarıstanın Xunzax kəndində anadan olmuşdur. Milliyyətinə görə avardır. Bunu həm rus mənbələri, həm də digərləri iddia edir. Uşaqlığı və gəncliyi haqqında az şey məlumdur. Avarıstanda ona Axberdil Məhəmməd və ya Axberdilav, 19-cu əsrin rus mənbələrində Axberdı Maqoma kimi tanınır. Nikolay Dubrovin sözlərinə görə ağlı və ədaləti ilə seçilirdi.
Axberdil əla təhsil almış avar, ərəb, çeçen və qumuq dillərini mükəmməl bilirdi. Səid Arakan, Laçinilav kimi görkəmli ilahiyyatçılərdən təhsil alır, daha sonra isə ilk imam Qazi Məhəmmədlə birlikdə təhsil almışdır.
Qafqazda muridizmin yaranması ilə onun qızğın davamçısı olur. Dağıstan və Çeçenistanın ilk imamı Qazi-Məhəmmədin xütbələri ona güclü təsir göstərir. Axberdil Məhəmməd birinci imamın hərəkatına qatılır, ölümündən sonra ikinci imam Qəmzət-bəyin tərəfdarları arasında olur.
Ölümü
Kiçik Çeçenistanda naib olaraq Axberdil Məhəmməd çeçenlər arasında çox hörmət qazanır. Axberdilav Çeçenistanın indiki Şatoyvski rayonunun Quş-Kert kəndində dəfn edilmişdir.
Ədəbiyyatda və kinoda
Rəsul Həmzətov “Dördbarmaqдж əl” əsərini ona həsr etmişdir. 2014-cü ilin aprel ayında “Naslediya” telekanalı naibin həyat və fəaliyyətindən bəhs edən Əxberdil Məhəmməd – İmam Şamilin varisi sənədli filmini nümayiş etdirir.
Ella Purnell
Ella Purnell — İngiltərə teatr və film aktrisası.
Anortozit
Anortozit ( – plagioklaz) — qabbro qrupu süxuru. Əsas, yaxud orta plagioklazlardan ibarətdir. Tərkibində cüzi miqdarda rəngli minerallara rast gəlinir. İki növü var: 1) bitovnitli anortozitlər; 2) labradorlu, yaxud andezinli anortozitlər.
Sinonimləri: labradorit, plagioklazit. İridənəli struktura malikdir. Rəngi – açıq bozdan qarayadəkdir. Anortozitlər 1 milyard il bundan əvvəl formalaşmış iri maqmatik komplekslər (Ukrayna, Kanada, Finlandiya) və əsas-ultraəsas intruziyaların tərkib hissəsini (CAR, Avstraliya, Kanada və s.) təşkil edirlər. Anortozit Ay "materikləri"nin əsas süxurlarındandır. Anortozitlərin maqmatik komplekslərində titanın, xromun, platinin yataqlarına rast gəlinir. Göy və mavi çalarlı növündən (labrodoritdən) üzlük və məmulat daşı kimi istifadə olunur.
Avarua
thumb|right|Avaruanın əsas küçəsi Avarua  — Rarotonqa adasının şimalında yerləşən şəhər, Kuk adaları dövlətinin paytaxtı.
Ümumi məlumat
Avaruanın əhalisi 10 min nəfərdir (2005-ci il), bu Kuk adası əhalisinin təqribən yarısı deməkdir. Avarua portundan dünyaya kopra, mirvari və  meyvələr daşınır.
Şəhərdə universitet və kitabxana, həmçinin aeroport vardır.
İnzibati bölgüsü
Avarua qərbdən şərqə 18 əraziyə bölünüb (Rarotonqaun 54 ərazisindən):
Sarıbaş (bitki)
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Siarak (Urmiya)
Siarak — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 70 nəfər yaşayır (8 ailə).
Maks Raynhard seminarı
Maks Raynhard seminarı — Avstriyanın Vyana şəhərində yerləşən Musiqi və Səhnə Sənətləri Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən məktəbdir. Vyananın 14-cü bölgəsindədir.
Tarixi
13 Noyabr 1928-ci ildə Təhsil naziri Riçard Şmitd Şönbrun Saray Teatrında rejissor Maks Raynhard tərəfindən başladılan Aktyorluq və Rejissorluq məktəbinin açılışını etdi. Məktəb Maksın köçməsi ilə 1940-cı ildə indiki yerinə, Palais Cumberlanda köçdü. 1948-ci ildən 1954-cü ilə qədər məktəbə Maksın yoldaşı Helen Tİmig rəhbərlik edib.
Rəhbərlik
2014-cü ildən etibarən isə qrup şəklində idarə edilməyə başlandı.
Təhsil
Məktəbdə tanınmış aktyor və rejissorlardan ibarət 40 professor dərs keçir. Təhsil müddəti 4 ildir.
Votts Hamfri
Uotts Humphrey (ing. Watts Humphrey; ) — həmçinin proqram təminatının hazırlanması sahəsində "keyfiyyətli proqram təminatının atası" kimi tanınan amerikalı mühəndis-proqramçıdır.
Bioqrafiya
4 iyul 1927-ci ildə ABŞ-nin Miçiqan ştatının Batl-Krik şəhərində anadan olub. 1944-cü ildə orta məktəbi bitirib və Birləşmiş Ştatların hərbi dəniz donanmasında xidmət edib. Disleksiyaya baxmayaraq, o, Çikaqo Universitetinin Fizika ixtisası üzrə bakalavr, İllinoys Texnologiya İnstitutunda fizika üzrə magistr və Çikaqo Universitetinin Biznes İnstitutunda magistr dərəcəsi almışdır.
1953-cü ildə Bostona gedib və Silvaniya laboratoriyasında işləyib. 1959-cu ildə IBM-ə daxil olub. 1960-cı illərin sonunda Humphrey ilk proqram lisenziyasını təqdim edən proqram təminatı üzrə IBM komandasına rəhbərlik etmişdir. Humphrey IBM-in vitse-prezidenti idi.
1980-ci illərdə Karneqi-Mellon (Xai) Universitetinin proqram təminatının hazırlanması İnstitutunda Hamfrri proqram proseslərinin proqramını qurmuş və 1986-cı ildən 1990-cı illərin əvvəllərinə qədər bu proqramın direktoru olmuşdur. Bu proqram böyük və kiçik təşkilatlar və fərdi ən ciddi problemləri ilə qarşı-qarşıya və sonra əhəmiyyətli yaxşılaşdırılması üçün ən yaxşı imkanlar var ki, burada, çünki anlaşma və proqram inkişaf prosesinin idarə yönəlmişdir.
Proqram 1989-cu ildə "proqram prosesinin idarə edilməsi" adlı Humphrey tərəfindən nəşr olunan istedadların yetkinlik modelinin hazırlanmasına gətirib çıxardı və şəxsi proqram prosesinin və komanda proqram prosesinin konsepsiyalarının sonrakı inkişafına ilham verdi.
1998-ci ildə Hamfrey Embrı-Riddle Aviasiya Universitetində proqram təminatının hazırlanması sahəsində fəxri doktorluq dərəcəsi almışdır. Chennai şəhərində Uotts Humphrey proqramının keyfiyyəti İnstitutu, Hindistan, 2000-ci ildə adına layiq görülmüşdür. 2003-cü ildə Humphrey "texnologiya üçün"Milli Medalı ilə təltif edilmişdir. Humphrey 2008-ci ildə Seym və hesablama maşınları Assosiasiyasının üzvü oldu.
Aşağı İlanqara (Maku)
Aşağı İlanqara — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 87 nəfər yaşayır (18 ailə).
Natali Şnayder
Natali Şnayder (25 may 1968) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən sinxron üzgüçü.
Karyerası
Natali Şnayder Birləşmiş Ştatları 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Natali Şnayder Olimpiadanın qalibi olub.
NGC 2469
NGC 2469, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. Sb/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Koreya Mərkəzi Tarix Muzeyi
Koreya Mərkəzi Tarix Muzeyi Şimali Koreyanın paytaxtı Pxenyanda yerləşir. Əsası 1945-ci ilin dekabrın 1-də qoyulmuşdur. Burada ibtidai dövrdən müasir dövrədək Koreya tarixi nümayiş olunur. Muzey Kim İr Sen meydanının şimal hissəsində yerləşir. 280px|thumb|left|1988-ci ildə muzey və arxada görülən [[Çuçxe qalası]]
Tarix
Əsası 1945-ci ildə qoyulan muzeydə 19 sərgi otağı mövcuddur. Toplam 10.429 m² ərazini əhatə edir. Bina 1960-cı ildə neoklassik memarlığı üslubunda yenidən inşa edilmişdir. Muzeydə Koreya tarixi ile bağlı əsərlər, rəsimlər, silahlar, geyimlər, gəmi modelləri, sikkələr ve ümumilikdə 4000 əsər sərgilənir. Bununla bərabər muzeydə Koreya kralı Danqun Vanqqeomdan qalan qalıqlar və həyatına dair əsərlərdə yer alır.
Çuvaş dili
Çuvaş dili (Чăваш чĕлхи) - türk dillərinin oğur qoluna aid dil, Rusiyanın Çuvaşiya Respublikasının rus dili ilə yanaşı ikinci rəsmi dili.
Alagöllər (Kəlbəcər)
Alagöllər — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunda göllər qrupu. Bu qrupa 30-a qədər göl daxildir. Dəniz səviyyəsindən 2,700–2,800 metr hündürlükdədir. Ən böyük gölləri Böyük Alagöl, Kiçik Alagöl, Cilligöl və Dikpilləkən gölləridir. Vulkan püskürmələri nəticəsində çayların qabağının kəsilməsindən əmələ gəlmişdir. Şirin suludur. Mal-qaranın suvarılmasında istifadə edilir.
Kəlbəcər rayonunun mərkəzi 2 aprel 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən zəbt edildiyinə görə göllər qrupunun ərazisi erməni işğalı altında idi. 15 dekabr 2020-ci tarixində Azərbaycan tərəfindən azad edilmişdir.
Oxynoemacheilus bergianus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bu növ İranın Urmiya və Dəryaçeyi-nəmək gölləri hövzələrində, Xəzər dənizinə daxil olan Kür çayından Səfidruda qədər ərazilərdə yayılmışdır. Türkiyənin, İraqın Dəclə və Fərat çaylarında və İranın Karun çaylarında müşahidə edilir.
İsgəndər Qocayev
Qocayev İsgəndər İsfəndiyar oğlu — şəhid.
Həyatı
Qocayev İsgəndər İsfəndiyar oğlu Saatlı rayonunun Azadkənd kəndində 1965-ci il iyun ayının 1-də anadan olmuşdur. 1972–1982-ci illərdə Azadkənd orta məktəbində uğurla təhsil almışdır. Məktəbi bitirdikdən sonra 1983–1985-ci illərdə Rusiyanın Çita şəhərində Sovet ordusunda həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra 1985-ci ildə 20 yaşlı İsgəndər Qocayev Bakıda, Qaradağ rayonunun Ə. C. Əmirov adına Neft və Qaz Çıxarma idarəsində quyuların təmiri üzrə operator vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Quyuların təmiri kimi mürəkkəb bir prosesi dərindən mənimsiyib və nəticədə bacarıqlı usta kimi işləməyə davam etmişdir. İşlədiyi müddətdə kollektivin dərin hörmətini və sevgisini qazanmışdır. O dövrdə mətbuatda Qocayevin briqadası haqqında tez-tez məqalələr dərc olunudu. Məqalələrdə briqadanın böyük bacarıqla gördükləri işlərdən bəhs edilirdi. İsgəndər Qocayev ali təhsil almaq üçün 1985-ci ildə BDU kimya fakültəsinin axşam şöbəsinə daxil olmuşdur.
İsgəndər Qocayev 1988-ci ilin noyabr ayında ailə həyatı qurmuşdur. İki oğul övladı vardır. 1993-cü ilin noyabrın 1-də könüllü olaraq özünümüdafiə dəstəsi ilə Qarabağ batalyonunun tərkibində cəbhəyə yollanmışdır. Kəlbəcəri azad olunması uğrunda və Murov dağı istiqamətində bir neçə qəsəbənin alınmasında gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Bu döyüşlərdə İsgəndər Qocayev mərdliklə vuruşmuş və tez bir zamanda döyüş yoldaşlarının hörmətini qazanmışdır. Onu bu gündə unutmayan döyüş yoldaşlarının dediyinə görə, Çiçəkdağ, Bağırlı, Yanşaq kəndi, Kəlbəcər-Laçın yolunun təmizlənməsində böyük şücaətlər göstərmişdir. Yanşaq kəndinin üst istiqamətində Qızılqaya adlanan yüksəklik uğrunda gedən vuruşlarda 1994-cü il yanvarın 18-də ağır yaralanaraq, şəhid olmuşdur. Yanvar ayının 20-də isə doğulduğu Saatlı rayonunun Azadkənd kəndində dəfn olunmuşdur. Şəhidin adı Bakı şəhərinin Qaradağ rayonunun Lökbatan qəsəbəsində küçələrin birinə verilmişlər. Çalışdığı Neft və Qaz Çıxarma idarəsinin önündə digər şəhid neftçilərlə bərabər onunda xatirə lövhəsi qoyulmuşdur.
Adilcan Süleyman
Adilcan Süleyman — uyğur basketbolçu.
Basketbol karyerası
2000-ci ilin yazında Adilcan təqaüdə çıxdı və "Bayi Rokets"-in köməkçi məşqçisi oldu. Yarım il sonra keçmiş baş məşqçi Vanq Fei istefa etdi və Adilcan Bayi komandasının baş məşqçisi oldu.
2017-ci ilin fevralından Adilcan Çin Basketbol Assosiasiyası sədrinin müavini vəzifəsindədir.
7 dekabr 2018-ci il tarixində Sincan Uçan Pələng Ah Dejiangın baş məşqçi vəzifəsinə başladığını elan etdi. Vəzifəsindən ayrıldıqdan sonra Bayi komandasını baş məşqçi kimi Vanq Jiji onu əvəz etdi.
Klint İstvud
Klint İstvud (d. 31 may 1930, San-Fransisko, Kaliforniya, ABŞ) — məşhur ABŞ kinoaktyoru və rejissoru. O, 55-dən artıq filmdə çəkilmiş, 4 Oskar və 3 Qızıl Qlobus mükafatına layiq görülmüşdür. 1960-cı illərin ortalarında Serco Leonenin spagetti vestern janrındakı filmlərində ifa etdiyi rollar sayəsində dünya şöhrəti qazanmışdır.
Medisen Biti
Medisen Biti — ABŞ aktrisası. "The Curious Case of Benjamin Button"da (2008) Deyzi Fuller, "The Master"də (2012) Doris Solstad, "Other People"da (2016) Rebekka Malçey, "The Fosters"də (2013-2018), "The Magicians"da (2018-2019) İris və "Aquarius"da (2015-2016) Patrisia Krenvinkel rolları ilə tanınır.
Kopra
thumb|right thumb|right
Kopra (malayalam dili koppara) — kokos palmaları qozlarının qurudulmuş yağlı növü.
Kəkə (Mahnişan)
Kəkə - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
.ag
.ag — Argentinanın internet kodu.
Sufikani (Urmiya)
Sufikani — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 132 nəfər yaşayır (22 ailə).
Banovani
Banovani — Gürcü yazıçısı və publisist.
IV Məhəmməd nutsal
IV Məhəmməd nutsal həmçinin Nursal-bəy , Mersel-xan , ləqəbi Cəsarətli  (1730 və ya 1731, Xunzax — 1774, Şamaxı) — 1735-1774-cü illərdə Avar xanlığının hökmdarı, Nutsal sülaləsindən olan V Ümmə xanın atası.
Banovani
Onun qısa hekayələri, eskizləri, etnoqrafik məktubları və Leçxuminin yazışmaları 1898-ci ildən bəri gürcü jurnallarında və qəzetlərində (İveriya, Tsnobis Purtseli, Shroma, Dost, Isari, Temi, Amirani, Xalq qazeti) nəşr edilmişdir. Banovaninin məktublarının çoxu yerli ev sahiblərinin və kral məmurlarının özbaşınalığına qarşı yönəldilmişdir. Banovani 1905-1907-ci illər inqilabının iştirakçısı və o vaxtlar Leçxumidə görkəmli ictimai xadim idi. Burada bir neçə kitabxana, səhnə həvəskarlarının aparıcı dairələri təsis edildi. Banovani 1920-ci ildən Tibilis də yaşayırdı. 1928-ci ildə "Mnatobi" jurnalında "Ədalətlə qanla tapacağam" romanını nəşr etdi (-9 5-9). Geniş tarixi bir romanında, Uzaq Torpaqlarda (1959, 1960-cı ildə nəşr olunmuşdur), Banovani 17-ci əsr Gürcüstan həqiqətlərini əks etdirir. Qısa hekayələr də yazmışdır - "Cənab Ghebi", "Qadın" və s.
Burqundiyalı Janna (Fransa kraliçası)
Burqundiyalı Janna (Jeanne de Bourgogne; ) — Fransa kralı VI Filipp in ilk xanımı, Fransa kraliçası. Fiziki qüsuru səbəbilə yerişində problem vardı və bu səbəblə Topal Janna (Jeanne la Boiteuse) olaraq anılırdı.
Banovani
Ədəbiyyat
gse: 2 194
IV Məhəmməd nutsal
Avar Nutsalların nümayəndəsi olaraq Məhəmməd 5 yaşında taxta çıxır. Qardaşı Məhəmməd Mirzə ilə birlikdə hökmranlıq eedir, ancaq xanlıqda əsl hakimiyyət Məhəmməd nutsalın əlində idi. Başqa bir versiyaya görə 1744-cü ilə qədər hökmranlıq edən II Nutsal-xan olur və ondan sonra I Mahmud-xan olur. Məhəmməd-nutsalın əsas uğurlarından biri də Avar xanlığının ətrafında Avar torpaqlarının birləşməsi olur. Məhəmməd nutsal Nadir şah qoşunlarının məğlub edilməsində mühüm rol oynayır, o da tez-tez basqınları ilə Gürcüstanı narahat edirdi. 1772-ci ildə Məhəmməd-nutsal Azərbaycan xanları arasındakı qarşıdurmaya müdaxilə edir və nəticədə döyüşlərin birindən sonra danışıqlar zamanı öldürülür.
Burqundiyalı Janna (Fransa kraliçası)
Fransa kralı IV Filipp in oğulları olan X Lüdovik, V Filipp və IV Çarlz geridə oğul varis buraxmadan vəfat etdi. Bu səbəblə, 1328-ci ildə taxt kralın ən yaxın qohumu hesab olunan Valualı Filipp in əlinə keçdi. Ancaq taxt üçün mübarizə aparanlardan biri də mərhum kralın bacısı oğlu olan İngiltərə kralı III Eduard idi. Aralarında yaranan sürtüşmələr VI Filipp i ingilislər in Fransa dakı mülklərinə əl qoymağa, III Eduard ı isə Fransa dakı taxt mübarizəsinə qoşulmağa məcbur etdi. Beləcə, 1337-ci ildə İngiltərə və Fransa krallıqları arasında Yüzillik müharibə başladı.
Başlayan müharibə səbəbilə VI Filipp mərkəzdən uzaq müddət uzaq qalırdı və bu zamanlarda Janna taxt naibəsi olaraq xidmət etməyə başladı.
IV Məhəmməd nutsal
Erkən illər
1735 -ci ildə IV Ümmə-xan Tarku şamxallığına qarşı yürüşdə ölümcül yaralanır və bir müddət sonra yaralardan ölür.
Burqundiyalı Janna (Fransa kraliçası)
12 dekabr 1349-cu ildə Janna vəba dan vəfat etdi. Cənazəsi Sen-Deni bazilikası na dəfn edildi.
IV Məhəmməd nutsal
Ailəsi
1741 -ci ildə torpaqlarını işğal edən Nadir şahın qoşunlarından qaçan Kaytaq Utsmilər ailəsinin üzvləri Xunzaxda gizlənirdilər. Avar və Qaytaq hakim ailələri arasında isti münasibətlər yaranır. Nəticədə Məhəmməd-nutsal ilə Bahu - Qaytaq utsmisi Əhməd xanın oğlu Xait Məhəmmədin qızı ilə evlənmişdir. Məhəmməd-nutsal da öz növbəsində bacısı Bahu-Mesedanı Utsmi Əmirxəmzənin oğluna verir.
İranla müharibə
Beləliklə 1941-ci ilin sentyabr ayında xanın qoşunları Aymaq dərəsindəki 20 minlik Şah dəstəsini məğlub edir, bundan sonra Nutsal Andalala gedir və nəhayət farsları Avaristandan qovur.
Kaxetiya ilə müharibə
1751-ci ildə Dağıstan feodallarının və Şəki-Şirvanın birləşmiş ordusu gürcü qoşunlarını məğlub edir. Bu II Teymuraz və II İraklinin ilk ciddi məğlubiyyəti olur. P. Butkovun yazdığına görə 1752-1753-cü illərdə Avar Mersel-Xan ləzgilərin ordusu ilə birlikdə Gürcüstana gəlir və Mçadis-Jvari qalasını mühasirəyə alır. Onunla ilk döyüşdə Çar Teymuraz ləzgiləri məğlub edir və qovur, lakin o zaman Qartiskarda toplaşan ləzgilər Gürcüstana hücumlarını dayandırmır. Çar İrakli onların yolunu kəsir və hamısını məhv edir.
Gürcü mənbələrindən alınan məlumatlara görə, 1754-cü ildə Kaxetiya kralı II İrakli Mchadi-Jvari döyüşündə müəyyən bir Nursal-bəyin başçılıq etdiyi Gürcüstana hücum edən dağıstanlıları məğlub edir. Böyük bir ordusu olan bu Xunzax hökmdarı Gürcüstana hücum edir, Kaxetiyanı keçir. Yolundakı hər şeyi qarət və məhv edirdi. Mchadis-Jvari qalasını mühasirəyə alırlar. Bu qalanın divarlarında şiddətli döyüş gedir. Ağır itkilər verən avarlar geri çəkilməyə məcbur olur. Lakin Xunzax hökmdarı üzərində böyük qələbənin sevinci davamlı kiçik basqınlar kölgədə qoyur. 1756-1760-cı illərdə Kaxetiya və Kartliyada avar və lak feodallarının bir neçə basqını olur.
Fətəli Xanla müharibə
Eyni zamanda Quba xanlığı Şirvanda güclənməyə başlayır. 1765-ci ildə Fətəli Xan Dərbəndi, 1768 -ci ildə Şamaxanı ələ keçirir. Şamaxı hökmdarı Ağası xan Qarabağa qaçır və burada bir dəstə toplayır. Fətəli xanın güclənməsini istəməyən Şəki xanı Hüseyn xanı və Məhəmməd-nutsalı öz tərəfinə çəkir. Nutsal qardaşı Məhəmməd Mirzə və oğlu Bulaçın başçılıq etdiyi silahlı dəstə göndərir. Bir tərəfdən Hüseyn Xan, Ağasi Xan və Avar Nutsalları ilə digər tərəfdən Fətəli Xan arasında gedən döyüşdə birincilər məğlub olur, Məhəmməd Mirzə və oğlu Bulaç öldürülür, Hüseyn Xan Şəkiyə qaçır.
P. Butkov "Qafqazın Yeni Tarixi üçün Materiallar" əsərində Gürcüstan kralı II İrakli və Fətəli-Xanın müttəfiq olduğunu və 1773-cü ilin payızında onlara qarçı Nursal-Bəyin (Mersel-Xan) ordu topladığını yazır. Onlar əsasən çox sayda ləzgi əsgərinin köməyi ilə Kizika hücum edir. Ancaq onlar Şahzadə Revaz Andronikov tərəfindən məğlub edilir və Nursal-Bey yalnız qaçmaqla canını qurtarır.
1774-cü ildə Məhəmməd Nutsal özü Fətəli xana qarşı çıxır və Şamaxı xanı Ağası xanla birlikdə Şamaxanı ələ keçirməyi bacarır. Lakin çox keçmədən Bakı xanı II Mirzə Məhəmməd xanın dəstəsinin başçılığı Şamaxıya ordu göndərilir, Üstəlik Fətəli xan Şirvana hücuma keçir və "bir çox dargin xalqları" köməyə gəlir. Avar Nutsal və Ağası Xan Fətəli xana doğru hərəkət edərək onunla döyüşür. Ağası xanın ordusu məğlub olur və qaçır, ancaq avarlar döyüşü davam etdirmək qərarına gəlir. Şamaxa şəhərinin üstündə möhkəm bir mövqe tutur və "silahlı olaraq düşmənə heç nə qoymadan ölməyə" qərar verdilər. Bunun üçün Ağası Xandan hədiyyə olaraq alınan bütün mülklərini - mallarını, atlarını məhv etdilər. "Avarların - Qafqaz dağlarının bu cəsur övladlarının belə qətiyyətli olduğunu görən" Kuba xanı onunla danışıqlara başlayır. Fətəli xan təhlükəsizliyi vəd edərək, IV Məhəmməd nutsalı düşərgəsinə dəvət edir. Burada danışıqlar zamanı o, akuşalılar tərəfindən öldürülür.
Alagöllər (Laçın)
Alagöllər — Azərbaycanın Laçın rayonunun şimal-qərbində, Qarabağ yaylasında dağ. Sönmüş vulkan konusudur. Hündürlüyü 3,175 metrdir. Subalp və alp çəmənlikləri var. Laçın rayonunun mərkəzi 18 may 1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən zəbt edildiyinə görə dağın yerləşdiyi ərazi erməni işğalı altında idi. 1 dekabr 2020-ci tarixində Azərbaycan tərəfindən azad edilmişdir.
Conatan (film, 2018)
Conatan — həmçinin Dublikat kimi də tanınan film, 2018-ci ildə Bill Oliverin rejissorluğu, Qreqori Devis, Piter Nikovitz və Oliverin ssenari müəllifliyi və baş rolda Ansel Elqortun oynadığı 2018-ci il istehsalı olan Amerika dram elmi fantastika filmidir.
Onun dünya premyerası 21 aprel 2018-ci ildə Tribeca Film Festivalında olmuşdur. O, Well Go USA tərəfindən 16 noyabr 2018-ci ildə efirə buraxılmalı idi.
Tanya Lamarka
Tanya Lamarka (30 aprel 1980) — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Tanya Lamarka İspaniyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində qızıl medalın sahibi olub.
Təzəkənd-i Şeşmal (Urmiya)
Təzəkənd-i Şeşmal — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 50 nəfər yaşayır (10 ailə).
Temmi Kleland
Temmi Kleland (25 may 1968) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən sinxron üzgüçü.
Karyerası
Temmi Kleland Birləşmiş Ştatları 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Temmi Kleland Olimpiadanın qalibi olub.
Aqatti
Təsviri
Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə doğru uzanır:uzunluğu 8 km, eni 900 metrdir. Ada hər tərəfdsən mərcan rifləri ilə örtülüdür. sahil sularında tuna balığının sənaye əhəmiyyətli ovu təşkil edilir.
Turizm
Adada hava limanı fəaliyyət göstəritr. Bu Lakkadiv adalarında yeganədir. Adada məscid və 20 yerlik otel fəaliyyət göstərir. Adaya uçuşlar həyata keçirilir. Burada spirtli işkilər qadağandır.
Məhrəba
Məhrəba və ya Xovlu — Əmici parça və ya kağızdır. Qurutma və ya silmək üçün istifadə olunur.Birbaşa əlaqə vasitəsi ilə, ümumiyyətlə bir suyunu çəkmək ya da sürtmə hərəkəti istifadə edərək nəmliyi çəkir.
Tarixçə
Məhrəbanın ixtirası Türkiyənin Bursa şəhəri ilə bağlı idi. Bu şəhər hələ də " türk məhrəbası" istehsalı üçün qeyd edilir.
Əzimbala Əzimov
Əzimbala Xanbaba oğlu Əzimov — Azərbaycan pilotu, mühəndis-təyyarəçi, eskadriliya komandiri, "Şöhrət" ordenli (2006).
İstanbul müqaviləsi (1547)
İstanbul müqaviləsi və ya Ədirnə müqaviləsi — Avstriya hersoqluğu ilə Osmanlı İmperiyası arasında 19 iyun 1547-ci ildə İstanbulda imzalanan və Müqəddəs Roma imperiyasının da daxil edildiyi müqavilə.
Tərəflər arasında yaşanan müxtəlif toqquşmalar sonrası, 1545-ci ilin noyabrında, 18 aylıq müddəti olan bir sülh müqaviləsi imzalandı. Bu müqavilənin zamanı tamam olduqdan sonra, Osmanlı İmperiyasının paytaxtı İstanbula göndərilən Müqəddəs Roma imperiyası elçisinin də araya girməsi və Avstriya hersoqluğu ilə, Müqəddəs Roma imperiyasınında daxil edildiyi daha beş illik keçərli olacağı bildirilən bir müqavilə daha imzalandı.
İki dövlət arasında ilk yazılı müqavilə sayılan bu sənəd ilə birlikdə Avstriya hersoqu I Ferdinand ilə Müqəddəs Roma imperatoru V Karl, Osmanlı İmperiyasının Macarıstan üzərindəki hakimiyyətini tanıdı ve Habsburqların əlində olan Macarıstan torpaqları üçün Osmanlı İmperiyasına illik 30.000 dukat vergi verməyi qəbul etdi. Bundan başqa müqaviləyə görə iki tərəf də bir-birinə hücum etməyəcəkdi. Ancaq 1551-ci ildə Avstriya hersoqluğunun, Osmanlı İmperiyasına bağlı Transilvaniyaya hücum etməsi nəticəsində müqavilə pozuldu.
Arxa plan
1525-ci il dekabr ayında Osmanlı İmperiyasının paytaxtı İstanbula gələn Fransa elçisi Jan Franqipani, 24 fevral 1525-dəki Pavia döyüşü sonrası Müqəddəs Roma imperatoru Roma imperiyasına əsir düşən Fransa Kralı I Fransisk üçün kralın anası Luiza Savoanın istəyi ilə Osmanlı padşahı Sultan Süleyman Qanunidən yardım istədi. Yazdığı məktub ilə yardım sözü verən Sultan Süleyman, iki dövlət arasında anlaşma təmin olunub I Fransisk sərbəst buraxılsada Macarıstan üzərinə səfər etmək qərarı aldı. Macarıstan üzərinə öncə Sədrəzam Parqalı İbrahim Paşa göndərildi, 23 aprel 1526-da isə Sultan Süleymanın rəhbərliyindəki ordu Macarıstana doğru hərəkət etdi. Macarıstan Kralı II Layoşun liderliyindəki ordu ilə 29 avqust 1526-cı ildə baş tutan Mohaç döyüşündə Osmanlı ordusu qalib gələrkən Layoş, döyüşdən qaçan bəzi əsgərlərlə birlikdə bataqlıqda boğularaq həlak oldular. Qazanılan bu döyüşdən sonra Macarıstan Krallığı, Osmanlı İmperiyasına birləşdi və rəhbərliyinə Sultan Süleyman tərəfindən I Yanoş gətirildi. Ancaq Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın qardaşı Avstriya hersoqu I Ferdinand, Yanoşun krallığını tanımayaraq özünü Macarıstan kralı elan etdi. I Ferdinand Yanoşun qüvvələrini məğlub etdikdən sonra 20 avqust 1527-də Budaya girdi və Osmanlı İmperiyasına vergi ödəməsi qarşılığında özünün Macarıstan kralı olaraq tanınmasını istədi. Bunu rədd edən Sultan Süleyman Qanuni, 10 may 1529-da yenidən səfərə çıxdı və 3 sentyabrda mühasirəyə aldığı Budanın 7 sentyabrda təslim olması ilə rəhbərliyi təkrar Yanoşa verdi. Müxtəlif əraziləri ələ keçirən Osmanlı ordusu, 23 sentyabrda Avstriya torpaqlarına girməsinin ardınca 27 sentyabrda Vyananı mühasirəyə alsada 16 oktyabr günü mühasirə yarıldı və 16 dekabr 1529-da ordu İstanbula geri döndü.
thumb|180px|[[Tisian Veçellio|Tisianın 1539-cu ildə çəkdiyi Sultan Süleyman rəsmi.]] thumb|180px|[[Hans Boksbergerin 1550-ci illərdə çəkdiyi I Ferdinandın rəsmi.]]
Vyana mühasirəsinin ardınca I Ferdinand tərəfindən göndərilən və Macarıstan Krallığının özünə verilməsinin önəmini vurğulayan ikinci elçi Sultan Süleymandan rədd cavabı aldı. Bunu cavab olaraq bəzi şəhərləri Osmanlıdan alan I Ferdinandın 1530-cu il oktyabr və dekabr ayları arasında gerçəkləşdirdiyi Buda Mühasirəsi isə uğursuzluqla nəticələndi. Yaşanan hadisələr səbəbi ilə Süleyman və Sədrəzam İbrahim Paşanın tabeliyindəki ordu 25 aprel 1532-ci ildə İstanbuldan ayrıldı. Bəzi ərazilərin Osmanlı nəzarəti altına girməsini təmin edən səfər, ordunun 21 noyabrda İstanbula geri qayıtmağı ilə sona çatdı. Bir neçə ay sonra, 22 iyun 1533-cü ildə Avstriya hersoqluğu ilə Osmanlı İmperiyası arasında aparılan yazılı olmayan müqavilə ilə birlikdə Macarıstanın qərbindəki kiçik bir bölgə özünə qalan I Ferdinand, Macarıstan üzərindəki haqq iddiasını yekunlaşdıraraq Yanoşun Macarıstan hökmdarlığını tanıdı və Osmanlı İmperiyasına illik 30.000 dukat vergi ödəməyi qəbul etdi.
Yanoşun 22 iyul 1540-cı ildə ölməsinin ardınca yoldaşı İzabela Yaqiellonka, Yanoşun ölümündən bir neçə gün öncə doğulan oğlu II Yanoşun naibi olaraq Macarıstanı idarə etmək üçün Süleymandan izin aldı. Yaşanan bu hadisə sonrasında I Ferdinand, oktyabr 1540-cı ildə növbəti dəfə Budanı mühasirəyə alsada şəhərdəki macar qüvvələrinə qarşı üstünlük əldə edə bilmədi. Növbəti il Ferdinanda bağlı bir ordu Budaya tərəf hərəkətə başladı. 3 may 1541-ci ildə şəhərə gələn ordu, 4 may tarixində şəhəri mühasirəyə aldı. Öncə Rumeli əyaləti Bəylərbəyi Divanə Hüsrəv Paşa, ardınca isə üçüncü vəzir Sokollu Mehmed Paşa tabeliyindəki qüvvələri Budaya göndərən Süleyman, 23 iyun 1541-ci ildə ordu ilə birlikdə səfərə çıxdı. Qabaqcıl Osmanlı qüvvələri 10 iyul 1541-ci ildə Budaya gəldi. 21 avqust günü mühasirə yekunlaşdı və I Ferdinandın qüvvələri geri çəkilməyə başladı. Ordunun 27 noyabr 1541-ci ildə İstanbula dönməsi ilə səfər başa çatdı. 1542-ci ildə I Ferdinandın təkrar Buda və Peşti mühasirəyə alması nəticəsində Sultan Süleyman, Macarıstan üzərinə bir daha səfərə çıxma qərarı aldı. İstanbuldakı hazırlıqları tamamladıqdan sonra 17 dekabr 1542-ci ildə Ədirnəyə doğru hərəkət eden Süleyman, qışı burada keçirdikdən sonra 23 aprel 1543-cü ildə Sofiyaya doğru yola çıxdı. Bəzi şəhərlərin Osmanlı hakimiyyəti altına keçməsi ilə nəticələnən bu səfər, Süleymanın 16 noyabr günü İstanbula geri dönməsi ilə sona çatdı.
1545-ci ilin noyabr ayında I Ferdinand tərəfindan İstanbula göndərilən elçilik heyətinin görüşmələri nəticəsində iki dövlət arasında 18 ay davam edəcək bir atəşkəs imzalandı. 1547-ci il iyunda V Karl tərəfindən göndərilən elçi, Qerhard Veltvikində araya girməsi ilə Müqəddəs Roma imperiyası ilə Osmanlı imperiyası arasında sülh görüşləri başladı.
Məzmunu
19 iyun 1547-ci ildə İstanbulda imzalanan sənəd, iki dövlət arasında ilk yazılı müqavilə oldu. Osmanlı Türkcəsi ilə yazılmış və şərtləri Osmanlı tərəfindan təyin olunan əhddə Sultan Süleyman, I Ferdinand və V Karlın adları keçirdi. Beş il keçərli olacağı bildirilən müqaviləyə görə Macarıstan torpaqlarında Osmanlı nəzarətindəki yerlər Osmanlı İmperiyasının əlində qalacaq, Macarıstandakı Habsburqların nəzarətindəki yerlər üçün Osmanlı İmperiyasına illik 30.000 dukat vergi göndəriləcək, əhdin müddəti boyunca hər iki tərəf də bir-birinə hücum etməyəcək və hər iki tərəfin tacirləri qanunlarda göstərilən vergiləri ödədikdən sonra sərbəst şəkildə ticarət edə biləcəkdilər. Osmanlı İmperiyası ilə müsbət münasibətləri olan Fransa Krallığı və Venesiya Respublikasının da daxil edildiyi müqavilə; 1 avqust günü V Karl, 8 oktyabr günü Sultan Süleyman, 26 avqust günü isə I Ferdinand tərəfindən qəbul olundu.
Sonrası
İzabela Yaqiellonka, oğlu ilə birlikdə Lipovaya göndərilərək Transilvaniyanın idarə edilməsi ona həvalə edildi. Macarıstan Kralı Yanoş Ziqmondun qəyyumu Qeorq Martinussi isə buradakı məclis tərəfindən kral naibi seçildi, 1549-cu ildə I Ferdinand ilə İzabelanın adamları arasında gizli bir anlaşma əldə etdi. İyul 1551-ci ildə isə İzabela ilə I Ferdinand arasında qəbul edilən və Ferdinandın Macarıstan ilə Transilvaniya hökmdarı olaraq tanındığı anlaşma ilə Transilvaniyanın Avstriya himayəsinə girməsi istiqamətində işlərə başlamışdı. Avstriya əsgərlərinin Osmanlı İmperiyasına bağlı Transilvaniyaya hücum etməsi ilə İstanbul müqaviləsi pozuldu. Sultan Süleyman tərəfindən Budin əyaləti ilə Valaxiya və Boqdan voyvodalarına, Transilvaniyaya ediləcək bir hücumun qarşısını almaq əmri verildi. Transilvaniya torpaqlarına bir neçə hücumlar həyata keçirən Avstriya əsgərləri bəzi insanları əsir aldı. Baş vermiş hadisənin sonrasında Transilvaniya üzərinə göndərilən Rumeli Bəylərbəyi Sokollu Mehmed Paşa; Beçey, Beçkerek (indiki adı Zrenyanin) və Çanadı (indiki adı Senad), ümumilikdə on iki qalanı ələ keçirdi, Lipovanı yenidən nəzarət altına aldı, Timişoaranın mühasirəsi isə uğursuzluqla nəticələnməsinin ardınca İstanbula geri qayıtdı.
İncə-i Nurullah (Maku)
İncə-i Nurullah — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 39 nəfər yaşayır (7 ailə).
Fəraməz Əkbərian
Fəraməz Əkbərian-Kalacahi — Azərbaycan əsilli Britaniya nüvə alimi.
Həyatı
İngiltərədə məskunlaşan Azərbaycan diasporunun inkişafında böyük rol oynamışdır.
Şəxsi həyatı
Fəraməz Əkbərian İngiltәrә-Azәrbaycan Cәmiyyәtinin nümayәndәsi Fəridə Pənahova ilə ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna qədər onunla evli idi.
Kəpəz (Mahnişan)
Kəpəz - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 264 nəfər yaşayır (57 ailə).
Estibaliz Martinez
Estibaliz Martinez (9 may 1980) — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Estibaliz Martinez İspaniyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində qızıl medalın sahibi olub.
Alagöllər (Gədəbəy)
Alagöllər — Azərbaycan və Ermənistan sərhədində, Kiçik Qafqazın Şahdağ silsiləsinin şimal yamacında dağ. Hündürlüyü 2,972 metrdir. Subalp və alp çəmənlikləri var. Gədəbəy rayonu ərazisində yerləşir.
Belarus ərəb əlifbası
Belarus ərəb əlifbası XVI əsrdə meydana gəlmiş ərəb əlifbasına əsaslanan əlifba. Əlifba 28 qrafemdən ibarətdir və ərəb əlifbasından müəyyən dərəcədə fərqlənir.
Belarus ərəb əlifbası litva tatarları tərəfindən istifadə olunurdu. Onlar Böyük Litva knyazlığının hissəsi olan Belarus ərazisində yaşayırdılar. Onlar Qərbi Rus dilini ərəb əlifbası ilə ifadə edirdilər.
Hesablaşma vərəqi
Tipik olaraq, əmək haqqı vərəqəsi əmək haqqının, onun tərkib hissələrinin, bütün vergilərin və sığorta haqları, sosial və pensiya fondlarına töhfələr, ianələr və ya alimentlər kimi ümumi məbləğdən (ümumi məbləğdən) çıxılan digər ayırmaları sadalayır. xalis ödəniş məbləği.
Müxtəlif ölkələrdə hesablaşma vərəqələrindən istifadə
Belarus Respublikasında əvvəlki Ödəniş Kitabları oxşar məqsədlər üçün istifadə olunurdu (SSRİ Dövlət Əmək Komitəsinin 28 oktyabr 1956-cı il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş formaya uyğun olaraq ). 26 yanvar 2008-ci ildə Belarus Respublikası Əmək Məcəlləsinin 80-ci maddəsi əmək haqqı vərəqələrini təqdim etdi.
Ukraynanın əmək qanunvericiliyi işəgötürənin əmək haqqının miqdarı barədə işçini məlumatlandırmaq öhdəliyini müəyyən edir. 2009-cu ilə qədər "Əmək haqqı üzrə fəhlə və qulluqçularla hesablaşmaların ilkin uçotunun standart formaları", daha sonra P-6 "İşçinin əmək haqqı fondu" standart forması istifadə olunurdu.
Arpad sülaləsi
Arpad sülaləsi — Orta Avropada qurulan Macar krallığının ilk xanədanlığı (896 – 1301).
Tarixi
Uzun illər Kuban çayı bölgəsində yaşayan Macarlar, Peçeneqlərin təzyiqi nəticəsində qərbə köç etdiler. Bu köç olayı sırasında macarların başına Arpat adlı şəxs dayanırdı.
Macar boyları, 896-cı ildə bugünkü Macarıstana gələrək burda yerləşdilər. 955-ci ilə qədər Balkanlarda böyük bir dövlet qurdular. Bu dövlet, 955-ci ildə Germanlar tərəfindən yıxıldı. Macar tayfaları X əsrdə xristianlığı qəbul etdilər. Ancaq daha sonra təkrar qurulan Macar krallığında 1301-ci ilə qədər Arpad sülaləsi hökm sürdü. Avropalı tarixçilər və o dönəmki Avropa dövlətləri, özəlliklə Bizanslılar Macar dövlətini "Qərbi Türkiyə" olaraq adlandırmışlar, Macar xanədanına "Türklərin şahzadəsi" olaraq xitab etmişdilər. Çünkü macarların arasında xəzərlərdən gələn üç Kavar boyu əe Kavar aristokratiyası ön plana çıxmaxdaydı. Bu xəzər Kavarları, Xəzər xaqanlığındaki iqtidar qovgalarında yenilən ve iqtidarla tərs düşən üç xəzər boyuydu.
Macarların kökəni
Macarların böyük bir qismi Fin-Uqor tayfalarınin Uqor qolundandır. Bu Uqor tayfalarının ana yurdu olan Ural dağları ilə Volga çayı dolaylarıydı.