cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lixtenşteyn tarixi
Yeni dövr
Bununla Lixtenşteyn Müqəddəs Roma imperiyası dövründə ərazilərə verilən ən böyük muxtar status olan krallıq stasusnu qazanır. Ancaq Lixtenşteyn ailəsinin qarşısana yaxın 120 il ərzində stastusun artırılmaması şərti qoyulur. Həmin şərt ailə tərəfindən qəbul edilir. 1806-cı ildə Müqəddəs Roma imperiyasının böyük hissəsi Napoleon Bonapart tərəfindən işğal edildi. Müqəddəs Roma imperiyasının bütün siyasi sistemləri çökməyə başlayırdı, imperator II Frans taxtdan imtina etdi. Bütün baş verən hadisələri diqqətlə izləyən Lixtenşteyn ailəsi, tabe olduqları dövlərin süqutundan sonra gələcək siyasi durumlarının hansı səviyyədə olaçaqları ilə marağlanırdılar. Ailə Müqəddəs Roma imperiyasının süqutundan sonra heç bir dövlətdən asılı deyildi. Artıq öz siyasətlərini müstəqil formada icra etməyə başlamışdılar. Bir çox tarixcilər Lixtenşteyn dövlətinin yaranmasını Müqəddəs Roma imperiyasının süqutundan sonra Lixtenşteyn ailəsinin vassal aslılığından azad olması ilə izah edirlər. Lixtenşteyn 25 iyul 1806 və 19 oktyabr 1813-cü ilə qədər Napoleon Bonapartdan vassal aslılığında qalmışdır. Lakin daxili müstəqillik qorunub saxlanılmışdı. Bütün daxili məsələlər ailə tərəfindən həll edilirdi. 20 iyun 1815-ci ildə Lixtenşteyn Avstriya imperiyası tərəfindən Alman ittifaqına qatıldı. 1866-cı ilə qədər Alman ittifaqının üzvü olan Lixtenşteyn, 24 avqust tarixində ittifaqdan ayrıldı. 1818-ci ildə kral I Yohan özünü idarə, qanunların qəbul və icra edilməsi kimi maddələrdən ibarət Konstitusiya qəbul etdi. Bununla Lixtenşteyn müstəqillik yolunda daha bir uğurlu addım atmış oldu. XIX əsrdə Lixtenşteyn siyasi və iqtisadiyyat sahəsində bir sıra uğurlar əldə etdi. 1836-cı ildə Keramika zavodunun açılması, 1861-ci ildə Kənd təsərrüfatı sahəsində çalışan bankın fəaliyyətə başlaması və ilk dəfə olaraq pambıq təmizləmə zavodunun yaranması iqtisadiyyat sahəsində görülən işlərə misal olaraq göstərmək olar. 1868 və 1872-ci illər ərzində Reyn çayı üzərində Lixtenşteyn hesabına iki körpü inşa edildi. Lixtenşteyn tarixi ərzində baş vermiş ən böyük siyasi təhlükə Avstriya və Prussiya arasında baş vermiş müharibədir. Müharibənin sonunda Prussiya müharibənin başlamasının səbəbi kimi Lixtenşteyni göstərmişdir. Prussiya müharibə ilə bağlı keçirilmiş referendum zamanı səslərin səhv hesablandığını və bunun da günahkarının Lixtenşteyn olduğunu bəyan etmişdir. Prussiya tərəfindən irəli sürülmüş ittihamdan sonra Lixtenşteyn Prussiya ilə sülh müqaviləsi imzalamadan imtina etmişdir. Hər iki dövlət arasında uzun müddət münasibətlər kəskin olmuş, hətta bəzi vaxtlarda müharibə səviyyəsinə çatmışdır. Lakin heç vaxt tərəflər arsında müharibə baş verməmişdir.
Linux nüvəsi
Linuxun nüvəsi FAT və FAT32 də daxil olmaqla bir çox fayl sistemlərini dəstəkləyir. Linuxun öz fayl sistemləri (ext2 və ext3) disk yaddaşından optimal istifadə üçün hazırlanmışdır.
Lixtenşteyn tarixi
Lixtenşteyn XX əsrdə
Birinci dünya müharibəsi zamanı Lixtenşteyn Avstriya-Macarıstan imperiyasının siyasi təsir dairəsi altında idi. Avstriya-Macarıstan imperiyasının Birinci dünya müharibəsində məğlub olması Lixtenşteynnin iqtisadiyyatının məhv olmasına səbəb oldu. 1923-cü ildə Lixtenşteyn gömrük və valyuta sahəsində İsveçrə ilə birləşir. Müharibədən sonra Avstriya-Macarıstan imperiyası dağıldı və müstəqil Avstriya yaranmağa başladı. Bu dövrlərdə Lixtenşteyn Avstriyaya birləşməyi rədd etdi və tarixi köklərini əsas gətirərək, müstəqil dövlət olduğunu bildirir. 1938-ci ildə II Frans – İosif hakimiyyətə gəlmişdir. II Frans – İosif hakimiyyətə gələn zaman I Fransı əvəz etmişdir. I Fransın 84 yaşı vardı və o, hakimiyyətdən getməsini yaşı ilə əsaslandırmışdır. I Fransın taxtan getməsinin əsil səbəbi isə 1938-ci ildə Anşlüs adı altında Avstriyanın Almaniyaya birləşdirilməsi idi. Bu hadisədən sonra I Frans yaxın vaxtda Lixtenşteynində Avstriya kimi işğal ediləcəyni düşünürdü o dövlətin süqutu zamanı hakimiyyətdə olmaq istəmədiyindən taxtan könüllü sürətdə uzaqlaşmışdır. Bu fikir bir çox tarixçilər tərəfindən qəbul edilir. II Frans 1929-cu ildə əslən yahudi olan qadınla evlənir, bu addım Nasistlər tərəfindən mənfi qarşılanır. Üçüncü Reyx zamanı Lixtenşteyndə Nasist təşkilatı olmamışdır, lakin hakim sülalə daim Nasistlərə sadiq qalmışdılar.
İkinci dünya müharibəsi zamanı Lixtenşteyn bitərəf olduğunu elan etmişdir. Müharibə vaxtı Lixtenşteyn ailəsinə məxsus tarixi əşyaları qorumaq məqsədi ilə əşyalar gizli şəkildə Lixtenşteyn və Londona göndərilmişdir.
Vikiçi
Vikiçi — Viki texnologiyası üzrə mütəxəssis.
Naringi
thumb Naringi və ya Mandarin (Citrus reticulata) – Sədokimilər fəsiləsinə aid bitki növü. Azərbaycanda becərilən əsas sitrus meyvələridir.
Təbii yayılması
Çində, Yaponiyada, ABŞ-nın şimal ştatlarında, Argentinanın cənubunda və Filippində mədəni əkin şəraitində becərilən bir çoх formaları mövcuddur.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2–3 m-ə çatan, dağınıq çətirə malik kol bitkisidir. Budaqları tünd-yaşıl rəngli olub, çılpaqdır. Yarpaqları ellips və ya yumurtavari formada, tamkənarlı və ya sıх mişardişlidir, üstdən tünd-yaşıl, altdan isə açıq-yaşıldır. Yarpaq saplağı 2 sm-dir. Çiçəkləri ağ rəngli, ətirlidir, tək-tək və ya 2-5-i bir yerdə yerləşir. Subtropik və tropik iqlim qurşaqlarında ildə bir dəfə çiçəkləyir. Meyvələri çiçəkləmədən 6-10 ay sonra yetişir. Meyvələrinin diametri 6-8 sm-ə çatır, yumru, narıncı rəngdədir, ləti şirin, bəzən də bir az turş olur.
Ekologiyası
Rütubətsevən, kölgəyədavamlı bitkidir, münbit torpaqlarda daha yaxşı bitir. Şaxtaya davamsızdır.
Azərbaycanda yayılması
Lənkəran zonasında geniş plantasiyalarda, Abşeronda isə həyətyanı sahələrdə becərilir.
İstifadəsi
Meyvəsinin lətində 7,6-8,3% şəkər, 0,7-1,1% turşu, 35 mq/100qr C vitamini vardır. Meyvəsindən yeyinti sənayesində geniş istfadə olunur. Əsas qlükozid-tanjeritindir.
Meyvəsi
Sitrus meyvələri quruluşuna görə 2 hissədən: qabıqdan və ətli hissədən ibarətdir. Qabıq hissə 2 qatdan ibarətdir: üst rəngli qat – flavedo, daxili rəngsiz qat – albedo.
Ətli hissə şirə kisəciklərindən təşkil olunmuş dilimlərdən (6-12) ibarətdir. Sitrus meyvələrində qabığın qalınlığı onların saxlanılması cəhətdən əlverişlidir. Eyni zamanda qabığın qalınlığı ətli hissənin azalmasına səbəb olur. Sitrus meyvələrinin qabığının rəngi limonda açıq-sarı, portağalda və narıngidə isə sarımtıl-narıncı olur. Ətli hissəsi xoş narıncı-sarı, zərif lifli və ətirli olur. Karolyok sortlu portağalın ətli hissəsi qırmızı-yaqut rəngində olur.
Sitrus meyvələri noyabr-dekabr aylarında yetişir və yığılır. Portağal ticarətə, əsasən dekabrdan fevrala kimi daxil olur. Bunları 6 aya qədər saxlamaq mümkündür.
Fərhan Fərhan
Fərhan Fərhan (24 oktyabr 1996) — Bəhreynli üzgüçü. Fərhan Fərhan Bəhreyni 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Naringi
Kimyəvi tərkibi
Sitrus meyvələrinin tərkibində efir yağlarının faizlə miqdarı onların ayrı-ayrı hissələrində müxtəlif olur. Unşiu sortlu narınginin qabıq hissəsində 1,2%, ətli hissəsində 0,23%, yerli sort portağalın qabığında 2,4%, ətli hissəsində 0,24%, yerli sort yeni Gürcüstan limonunun qabıq hissəsində 2%,  ətli hissəsində 0,31% efir yağları olur. Sitrus meyvələrinin tərkibində şəkər, çoxlu miqdarda pektin maddələri, turşular, az miqdarda azotlu maddələr olur. Efir yağları kimi pektin maddələri də, əsasən qabıq hissədə toplanmışdır.
Fərhan Fərhan
Karyerası
Fərhan Fərhan birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 24.61 saniyəlik nəticəsi ilə 58-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi. Fərhan Ölkələrin Paradında Bəhreynin bayraqdarı idi.
Naringi
Kimyəvi tərkibi
Sitrus meyvələrinin tərkibində vitaminlərdən C, P, B1, B2, PP və karotin vardır. Vitaminlər qabıq hissədə ətli hissəyə nisbətən daha çox toplanır. Məsələn, C vitamini ətli hissədə 33-62mq% olduğu halda, qabıq hissədə 121-175mq%-dir. Portağalın qabığında 490 mq% P vitamini vardır. Azotlu maddələrin miqdarı 1%-ə qədər təşkil edir. Narınginin bir çox sortları vardır. Bunlardan toxumsuz Gürcüstan (Unşiu), enliyarpaq Gürcüstan (ovari-unşiu), daryarpaq Gürcüstan və Vase-Unşiu sortları misal göstərilə bilər. Gürcüstan sortu portağala oxşar olmaqla dairəvi-yumru və ya armudvari formada olur
Fəzl Təbrizi
Həyatı
Onun riyaziyyat və astronomiyanın aktual məsələlərinə həsr edilmiş «Evklidin “Başlanınc” («Əsaslar») kitabının şərhi», «Ptolomeyin “Macəsti” əsərinə şərh», «Dairəvi üsturlabla iş» kitabları məlumdur.
Qeyri-Evklid həndəsəsində ilk addım atan görkəmli alimin şöhrətinin Abbasilər xilafətində yayılması, xəlifə Mötəzidin onu saraya dəvət etməsi. Fəzl ibn Hatimin Bağdadda xəlifətin sifarişi ilə yazdığı «Hava törəmələri», «Zic əl-Mötəzid», xəlifənin ölümündən sonra yazdığı «Kiçik zic» və «Böyük zic» adlı əsərləri var.
Fəzl Təbrizi 922-ci ildə vəfat edib.
Pərpərən
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Bitki qədimdən bu cür adlandırılmışdır, onun yaranma tarixi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Bu cinsə təxminən 100-ə yaxın növ daxildir. Onlardan biri, bostan pərpərəni (P.oleracea) qidada istifadə olunan bostan bitkisidir. Dekorativ gülçülükdə isə iriçiçəkli pərpərən (P.grandiflora) istifadə olunur. Bu sərilən gövdəli və xırda yarpaqları olan bitkidir. Vətəni Braziliya və Argentinadır. 1827-ci ildən yaşıllaşdırmada istifadə olunur. Diametri 5 sm olan gülləri sadə,çoxləçəkli ya da azləçəklidir.Güllərin rəngi müxtəlifdir: qırmızı, çəhrayı, narıncı, sarı, ağ. Hazırda ilkin növ gülçülükdə istifadə olunmur,ancaq mədəni formaları yayılmışdır. Pərpərən toxumlarını torpağa səpməklə çoxaldılır. Toxumlar çox xırda olduğu üçün onları qumla qarışdırıb əkirlər. Cücərtilər aralarındakı məsafə 15-20 sm olmaqla seyrəldilir. Pərpərən alpinariyada ya da qumlutorpaqda yaxşı inkişaf edir. Azərbaycanda bəzək bağçılığında geniş istifadə edilir.
Növləri
[[SS 2 (*
Ageratina yecorana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mixal Şpak
Mixal Şpak (Michał Szpak; 26 noyabr 1990, Yaslo, Polşa) — Polşa müğənnisi və bəstəkarı. O, Polşanın X Factor musiqi yarışmasında iştirakından sonra şöhrət qazanmışdır. Mixal Şpak Polşanı 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.
Həyatı
Mixal Şpak 26 noyabr 1990-cı ildə Polşanın Yaslo şəhərində anadan olmuşdur. Onun iki bacısı və bir qardaşı var. İfaçının söylədiyinə görə onu musiqiyə ilhamlandıran Queen, Muse, Devid Boui və Maykl Cekson olmuşdur. Şpak məktəb vaxtlarında dostu Kamil Çapla ilə birlikdə Whiplash adlı hard rok qrupunun tərkibində çıxış etmişdir. O, hal-hazırda Varşavada yaşayır və universitetdə psixologiya üzrə təhsil alır.
2011–2014: Karyeranın başlanğıcı və X Factor
200px|thumb|left|Mixal Şpak 2015-ci ildə 2011-ci ildə Mixal Şpak Polşanın X Factor musiqi yarışmasında iştirak etmişdir. Göstərdiyi yüksək səviyyəli ifalar nəticəsində Şpak yarışmanın final mərhələsinədək yüksəlmiş və finalda ikinci yerə layiq görülmüşdür. 2011-ci ilin iyun ayında ifaçı Varşavada keçirilən Narıncı Varşava festivalında iştirak etmiş və Moby, Plan B, Jamiroquai kimi musiqiçilərlə bir səhnəni bölüşmüşdür. Həmin ilin sonlarında Şpak Polşanın Taniec z gwiazdami (Ulduzlarla rəqs) yarışmasında iştirak etmişdir. Yarışmada peşəkar polyak rəqqasə Paulina Byernat ilə birlikdə mübarizə aparan Mixal nəticədə beşinci yerdə qərarlaşmışdır. 2011-ci ildə eyni zamanda Universal Music Polska albom şirkətini dəstəyi ilə ifaçının XI adlı mini-albomu işıq üzü görmüşdür. 2013-cü ildə Mixal Şpak Rusiyada keçirilən Zelyona Qura mahnı festivalında ifa etdiyi "Очи чёрные" mahnısına görə xüsusi mükafata layiq görülmüşdür.
2015: Debüt albom
2015-ci ilin noyabr ayında Sony Music Entertainment Poland albom şirkətinin dəstəyi ilə Mixal Şpakın Byle być sobą adlı debüt albomu işıq üzü görmüşdür. Albomda həm polyak, həm də inglis dilində səslənən 12 mahnı yer almışdır. İfaçının anasına həsr etdiyi albom Polşada musiqi tənqidçiləri tərəfindən əsasən müsbət rəylərlə qarşılanmışdır. 2015-ci ildə Opoledə keçirilən Polyak mahnılarının milli festivalında Şpak ifa etdiyi "Jesteś bohaterem" mahnısına görə mükafat qazanmışdır.
2016–hal-hazırda: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
thumb|150px|right|Mixal Şpak Stokholmda, mətbuat konfransında 2016-cı ildə Mixal Şpak "Color of Your Life" mahnısı ilə Polşanın TVP telekanalının Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak etmişdir. Nəticədə Şpak Polşanın Marqaret və Edita Qurnyak kimi tanınmış sənətçilərini geridə qoyaraq, seçim turunda qələbə qazanmışdır. Beləliklə, ifaçı "Color of Your Life" mahnısı ilə Polşanı İsveçin paytaxtı Stokholmda keçiriləcək 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququnu əldə etmişdir. Avroviziya mahnısını təbliğ etmək məqsədi ilə Şpak London, Təl-Əviv, Amsterdam və eyni zamanda Lissabonda çıxış etmişdir.
2017-ci ildə Mixal Şpak Polşanın The Voice səs yarışmasında münsiflər heyətinin üzvü olaraq iştirak etmişdir.
Kəmaləddin Heydərov
Kəmaləddin Fəttah oğlu Heydərov — Azərbaycan Respublikasının I fövqəladə hallar naziri, general-polkovnik, Azərbaycan Taekvondo və Boks federasiyalarının prezidenti, Dünya Taekvondo Federasiyasının vitse-prezidenti, Azərbaycan bəstəkarı.
Həyatı
Kəmaləddin Heydərov 15 iyul 1961-ci ildə Naxçıvan MR-in Babək rayonunun Çeşməbasar kəndində anadan olub. 1978-ci ildə Naxçıvan şəhər 1 saylı orta məktəbi, 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geoloji-kəşfiyyat fakültəsini bitirmişdir. Azərbaycan Universitetində ikinci ali təhsil alıb.
Əmək fəaliyyətinə 1978-ci ildə "Xəzərdənizneftqaz" kəşfiyyatı idarəsində başlamış, texnik və geoloq vəzifələrində çalışmışdır. 1995-ci ilin yanvar ayında Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri, 2006-cı ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikası Fövqalədə Hallar Naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Mancuriya qozu
Təbii yayılması:
Növün təbii arealı – Mancuriya (Şimali Çin), Uzaq Şərq və Koreya yarımadasıdır.
Kəmaləddin Heydərov
Ailəsi
Ailəlidir. 2 övladı var.
Bəstəkarlığı
Azərbaycanda populyar müğənnilərin ifa etdiyi bir sıra mahnıların musiqisi Kamaləddin Heydərova məxsusdur. Mahnılarını "Kamal" imzası ilə bəstələyir. Bir neçə hit mahnının müəllifidir. Bunlardan ən məşhuru Aygün Kazımova üçün bəstələdiyi Səndən Nigaranam mahnısıdır. Özbək müğənnisi Nəsibə Abdullayeva da mahnını ifa etmişdir. 2009-cu ildə bəstəkar Kamalın "Sənə güvəndiyim dağlar" adlı albomu buraxılıb. 4 diskdən ibarət albomdakı mahnılardan ikisinin sözləri Leyla Əliyevaya, digərləri isə şair Baba Vəziroğluna məxsusdur. Müəlliflərin birgə ərsəyə gətirdikləri mahnılar və onların ekran görüntüləri CD və DVD şəklində yerləşdirilib. Disklərin üz qabığında "Səndən Nigaranam", "Yenə yaz gələcək", "Xalq Heydər söyləyəcək", "Ayrılığa dözmərəm" mahnılarının adları yazılıb. Disklərdəki mahnılar xalq artistləri Flora Kərimova, Alim Qasımov, Yalçın Rzazadə, İlhamə Quliyeva, Aygün Kazımova, İlqar Muradov, Röya və Zülfiyyə Xanbabayevanın, əməkdar artist Aygün Bəylərin və başqalarının ifasında yazılıb.
Mancuriya qozu
Ekologiyası:
Qışa davamlıdır, -450-dək şaxtalara dözür. İşıqsevəndir, ancaq kölgəli sahələrdə də bitə bilər. Məhsuldar, rütubətli, yumşaq torpaqlara üstünlük verir, torpaq və atmosfer nəmişliyinin çatışmazlığına həssasdır.
Azərbaycanda yayılması:
Azərbaycanda bəzi rayonlarda rast gəlinir.
İstifadəsi:
Mebellərin düzəldilməsində, qozun nüvəsindən qənnadı sənayesində yüksək keyfiyyətli yağın alınması üçün istifadə edilir. Saç boyasının tərkibində istifadə edilə bilər. Qabığı, yarpaqları və meyvələrində taninlər vardır, xalq təbabətində istifadə edilir. Balvericidir.
İstinadlar
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Akaki Çxenkeli
Akaki Çxenkeli — Gürcü marksist dövlət xadimi, Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasını yeganə baş naziri.
Həyatı və fəaliyyəti
1874-cü ildə Tiflis quberniyasının Xoni şəhərində, əsilzadə ailəsində doğulmuşdur. Kiyev Universiteti, Berlin Universitetində və Londonda təhsil almışdır. Hüquqçu və ədəbiyyatçı idi. 1898-ci ildə sosial demokratiya hərəkatına qoşuldu və 1903-cü ildə menşevik oldu. Rusiyada 1905-1907-ci illər inqilabında iştirak etmiş və həbs olunmuşdur. Rusiya imperiyası IV Dövlət Dumasına Batum oblastından, Qars oblastından və Suxumi diyarından seçilmişdir.
Fevral inqilabından sonra
Fevral burjua-demokratik inqilabından sonra Xüsusi Cənubi Qafqaz Komitəsi elan edilmiş, Akaki Çxenkeli də qurumun daxili işlər komissarı olmuşdur. Trabzon sülh konfransında Gürcü deleqasiyasına liderlik edən Çxenkeli 9 apreldə seymin, daha sonra isə Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının hökumət başçısı və xarici işlər naziri olmuşdur. Gürcüstan Demokratik Respublikası elan ediləndən sonra isə daxili işlər nazirliyinə gətirilmiş, 1919-cu ildə deputat olmuşdur. 1921-ci ilin yanvarı Parisdə səfir olan Çxenkeli Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının elan edilməsindən sonra bir daha Gürcüstana qayıtmamışdır. 1959-cu ildə, Parisdə vəfat edib.
Ailəsi
24 iyul 1880-ci ildə Suxumidə Makrine Turkia ilə evlənmişdir. 1 iyul 1905-ci ildə oğlu Aleksi (1904–1985) doğulmuşdur. Uşka Çxenkeli və Kita Çxenkelinin böyük qardaşıdır. 2005-ci ildə nəvələri Tamara və Qivi Mixail Saakaşvilidən ölkələrinə qayıtmaq üçün icazə istəmişdilər.
Mükafatları
Fransanın "Ləyaqətə görə" hərbi ordeni ilə mükafatlandırılmışdır.
Manakin
Manakinlər çığıran sərəçəkimilər qrubuna aid olan klad quşudur. Bu qrubun 60-dan ibarət bəzi növləri Amerika tropik meşələri boyunca yayılıb. Manakin adı orta Niderland dilindən alınıb Niderlandca mannakijn "balaca adam" deməkdir.
Açıqlama
Onların boyu 7 sm-dən 15-ə dək (3sm-6 sm arası eni) çəkisi isə 8 q-dan 30 q-a qədərdir. Tyranneutes cinsi manakinlərin ən balacasıdır və Antilophia cinsi isə ən böyüyü hesab olunur ( Schiffornis cinsinin artıq manakin hesab edilməməsindən bəri). Onlar qıssa quyruqları, yuvarlaq və geniş qanadları və böyük başları ilə kip küdül quşlardır. Dimdikləri qıssa və geniş bir boşluğa sahibdir. Dişilərinin və bir illik erkəklərinin sönük yaşıl rəngli tükləri var; bir çox növü tüklərinə görə seksual dikromatikdirlər , erkəkləri əsasən qara rəngli olub və yamalarında parlaq rənglərə sahibdirlər,  bəzi növlərinin uzun və dekorativ quyruqları və ya tac lələkləri və ya boğaz lələkləri olur. Bəzi iki illikdən dörd illiyə qədər olan növlərinin fərqləndirici alt yetkin tükləri var.
Yayılması və yaşayış sahəsi
Manakinlər Cənub Meksikadan şimal Argentina, Paraqvay, Cənubi Braziliya və Trinidad və Tobaqoda əraziləri daxilində mövcutdurlar. Onlar ümumiyyətlə ağacada yaşayır və demək olar ki, yalnız meşə quşlarıdır. Bir çox növü nəmli tropik çəmənliklərdə və subtrobtiq And dağlarında yaşayırlar.
Qidalanması
Manakinlərin qidasına giləmeyvələr, daha az miqdarda isə həşaratlar daxildir. Onların digər quşlar kimi həşaratları havada yaxaladıqlarına görə, həşarat yeyən quşlardan təkamülləşdiyinə inanılır. Dişilərinin öz növlərinin digər quşlardan xaric etməyən böyük əraziyə sahibdir, bunun əvəzinə onlar bir qədər sosyal olaraq qidalanırlar. Erkəklər çox zamanlarını kürsəyə gəlməkdə keçirirlər. Manakinlər bəzən qarışıq qidalanma sürüsünə qatılırlar.
Azərbaycan–Seneqal münasibətləri
Azərbaycan–Seneqal münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Seneqal Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1996-cı ilin martın 14-də qurulmuşdur.
Azərbaycan ilə Seneqal arasında əlaqələr əsasən BMT və İƏT çərçivəsində mövcud olmuşdur.
Fövqəladə və səlahiyyətli səfirlər
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 iyun 2007-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Mərakeş Krallığında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri Sabir Məmməd oğlu Ağabəyov iqamətgahı Rabat şəhərində olmaqla, eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Seneqal Respublikasında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri təyin edilmişdir. O, 13 iyul 2012-ci il tarixli Sərəncam ilə həmin vəzifədən geri çağırılmışdır.
11 dekabr 2012-ci il tarixli Sərəncama əsasən Azərbaycan Respublikasının Mərakeş Krallığında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Tarik İsmayıl oğlu Əliyev igamətgahı Rabat şəhərində olmaqla, eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Seneqal Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin olunmuşdur.
Mədəni əlaqələr
thumbnail|[[Bakı FK|"Bakı" futbol klubunun seneqallı qapıçısı Xalidu Sissoko (iyul 2009)]]
"Seneqal panoramı"
Seneqal mövzusu Azərbaycan rəssamı Arif Əzizin yaradıcılığına güclü rəng hissiyyatı, plastika, emosional siluet gözəlliyi, formanın möcüzəli bədiiliyini bağışlamışdır. O, iki dəfə – 1983 və 1987-ci illərdə Seneqalda olmuş və həmin diyarın həyatına, memarlıq və təbiətinə həsr etdiyi onlarla baxımlı əsər yaratmışdır. Onun "Seneqal maskaları", "Oyanma", "Dakarda məscid", "Rəqs" və "Seneqal mənzərələri" adlı əsərləri əvvəl Dakarda, daha sonra isə Moskvada, Bakıda uğurla nümayiş olunmuşdur. Həmin vaxt onun "Seneqal panoramı" sərgisi qardaşlaşmış Dakarla Bakının sıx əlaqələrini ifadə edirdi.
İqtisadi əlaqələr
Seneqal və Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlər olsa da, lakin indiyədək iqtisadi və digər sahələrdə ikitərəfli əlaqələr formalaşmayıb. İqtisadiyyatın konkret sahəsi üzrə Seneqalın ilk rəsmi nümayəndə heyətinin Azərbaycana səfəri 2014-cü ilin 7-13 sentyabrında olmuşdur. Həmin vaxt Seneqal Res­publikası İqtisadiyyat və Maliyyə Nazirliyi Baş Gömrük İdarəsi rəhbərinin müavini Aliou Ndiayenin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə Azərbaycan Res­publikasının Dövlət Gömrük Komitə­sin­də keçirilmiş görüşlərdə gömrük işi sa­həsində əlaqələrin vəziyyəti, mövcud im­kan­lar və gələcək perspektivlər müzakirə edilmişdir.
Call of Duty 4: Modern Warfare
Call of Duty 4: Modern Warfare — "Infinity Ward" studiyası tərəfindən yaradılmış və birinci şəxs-atıcı janrında olan multiplatformalı videooyun. Call of Duty adlı oyunlar seriyasından 4-cü. Oyunun süjeti digər Call of Duty-lərdən fərqlidir. Belə ki, Call of Duty 4 İkinci dünya müharibəsindən yox 2011-ci ildə baş verən hadisələrdən gedir. Oyunçu ABŞ əsgərləri və Böyük Britaniya xüsüsi təyinatlıları ilə oynayır. Oyunun süjeti Rusiya, Ukrayna, Azərbaycan və Yaxın Şərqdə baş verir.
İlk 24 saat satış zamanı oyunun 600.000 nüsxəsi satılıb. Bütün dünyada 10 milyondan çox surəti hazırlanmış, oyun isə öz vaxtının ən satılan oyununa çevrilmişdir. Daha sonra bu titulu Call of Duty 4-ün varisləri Call of Duty: Modern Warfare 2 və Call of Duty: Black Ops qazandı.
Süjet
290px|thumb|left|SAS döyüşçüləri Berinq körfəzində üzən [[eston gəmisinə hücüm edirlər]] Rusiya millətçisi İmran Zaxayev Rusiyada hakimiyyəti ələ keçirmək və Rusiyanın ərazilərini böyütmək istəyindədir. Zaxayev ABŞ-nin onun istəyinin reallaşmasına imkan verməyəcəyinə düşünərək Yaxın Şərqdə hərbi çevriliş təşkil edir. Zaxayevin fikrincə ABŞ ordusu Yaxın Şərqdə müttəfiqi Xalid-Əl-Əsəd tərəfindən edilmiş hərbi çevrilişə başı qarışan zaman Rusiyada hakimiyyəti ələ keçirəcək.
Oyunda SAS döyüşçüsü serjant Soap Maktavişin, SAS kapitanı Kapitan Praysın və ABŞ dəniz piyadası Pol Ceksonun başına gələn hadisələrdn danışılır.
Oyun qabağı artıq Call of Duty silsiləli oyunlarda adətə çevrilmiş missiya qabağı çarx gedir. Çarxda SAS döyüşçüləri bir-biri ilə dünya xəritəsi fonunda hara gedəcəklərini və nə edəcəklərini danışırlar.
Oyun başlayanda SAS döyüşçüləri arasında dialoq baş verir: ''Dünyada hər şey yaxşıdır. Rusiyada vətəndaş müharibəsi gedir. Və bizə yeni əsgər daxil olub. Maktaviş.'' Bundan sonra oyunçu MakTavişla döyüş təlimləri keçirir. Təlimdən sonra SAS alayının rəhbəri kapitan Praysın başçılığı altına helikopterlə Berinq körfəzində üzən eston gəmisinə hücüm edirlər. Nüvə silahı ilə bağlı lazımi sənədləri götürdükdən sonra uğurla təxliyə olunurlar.
250px|thumb|Xalid-Əl-Əsəd arxada isə İmran Zaxayev Bu zaman Zaxayevin müttəfiqi Xalid Əl-Əsəd mərkəzi telekanalın canlı efirində, adı çəkilməmiş Yaxın Şərq ölkəsinin prezidenti Yasir Əl-Fulanini edam edir. Bu hadisələrlə eyni zamanda SAS döyüşçüləri Qafqaz regionuna gəlirlər. Rus loyalistləri ilə görüşən SAS döyüşçüləri separatçılara qarşı əməliyyat keçirirlər. Daha sonra Rusiyada Böyük Britaniya casusunu şifrələnmiş "Nikolay" adını daşıyan adamı tapıb xilas edirlər.
260px|thumb|left|ABŞ əsgərləri atəş xəttindən keçirlər Bu arada isə ABŞ ordusu Xalid Əl-Əsədi öldürmək məqsədi ilə ölkəyə desant qüvvələri yeridir və hökumət çevrilişinin qarşısını almaq istəyir. Şəhərin içi ilə ağır döyüşlərlə hərəkət edən desant, böyük itkilərə baxmayaraq Əl-Əsədin olduğu təxmin edilən televiziya binasına daxil olur. Buradakı teleyayım avadanlıqları vasitəsilə Əl-Əsəd xalqa müraciət edir. Atışmalar binada yenidən başlayır. Sonda bir qrup desant içində baş qəhrəmanlardan biri – Paul Jakson olmaqla, Əl-Əsədin yayım apardığı otağa gəlib çıxır. Otağa hücüm edən hərbçilər Əl-Əsədi otaqda tapmır. Bəlli olur ki, otaqda Əl-Əsədin efirə çıxışını dayanmadan yayımlanan əvvəlcədən yazılmış video yazıdır.
Sabahısı gün ABŞ ordusu tələyə düşür və döyüşlərlə düşmənin atəş xəttini keçərək, bataqlıqda qalan Abrams tankına yaxınlaşır. Atışmalar nəticəsində sayca çoxluq təşkil edən və silahlarının keyfiyyəti ilə üstünlükdə olan ABŞ ordusu qalib gəlir və Abrams tankını bataqlıqdan çıxarmağa nail olur.
Qafqazda əməliyyatı bitirən SAS döyüşçülərinin helikopteri Komi Respublikasının üzərindən uçarkən vurulur. MakTaviş və sağ qalmış SAS döyüşçüləri helikopterdən çıxır və döyüşlərlə patruldan qaçırlar. Daha sonra AC-130 Spectre təyyarəsi SAS döyüşçülərini kapitan Price və digərlərini müdafiə edir.
ABŞ ordusu Abrams tankını müşayət edərək şəhərdə döyüşləri davam edir. Döyüşdən sonra ABŞ desantı Əl-Əsədin sonuncu adamlarını öldürmək məqsədi ilə helikopterlərlə yeni hücümlara başlayırlar. Döyüşlərin sonunda Paul Jakson sağ qalmışlarla hərbi helikopterlərdə Yaxın Şərqi tərk etmək istəyəndə şəhərə nüvə silahı atılır. Daha sonra Paul Jaksonson təyyarədən sürünərək çıxır. Paul sonda yıxılır və həlak olur.
Yaxın Şərqdə baş verənlər haqqında məlumat alan SAS alayı Əl-Əsədin gizləndiyi yeri tapır. Hərbçilər arasında belə bir dialoq baş verir:
''-Ser biz Əl-Əsədin gizləndiyi yeri tapdıq. O, Şimali Azərbaycanda konspirativ mənzildə gizlənir.
-Aydındır. Əsgərləri deyin hazırlansınlar. Azərbaycana gedirik.
-Ser deyilənə görə ilin bu fəslində ora çox gözəldir.
Daha sonra Zaxayevin yerini tapmaq məqsədi ilə oğlunun təqibinə başlayan SAS döyüşçüləri onu tapırlar. Dairəyə alınan və qaça bilməyəcəyini başa düşən Viktor Zaxayev başına atəş açaraq özünü öldürür.
XXI əsrin günəş tutulmaları
2001-ci və 2100-cü illərin arasında olan dövür ərzində 224 dəfə günəş tutulması olacaqdır. Onlardan 77-si qismən, 72-si Halqavari, 68-i tam və 7-si hibrid növlərində olacaqlar. Tutulmalar ən çox 2011, 2029, 2047, 2065, 2076 və 2094-cü illərdə baş verəcək. Bu illərin hər birinə 4 günəş tutulması düşür.
Call of Duty 4: Modern Warfare
Süjet
Oğlunun öldürüldüyünü eşidən İmran Zaxayev hirslənərək bütün nüvə başlıqlarını döyüş vəziyyətinə gətirilməsinə əmr verir. SAS döyüşçüləri Zaxayevin və raketlərin mərkəzi komandanlığın yerini tapırlar. SAS alayı bütün heyətlə Altaya desant olunur. Əməliyyat zamanı əvvəlcə serjant Qriqqsi xilas edilir daha sonra isə separatçılara ümumi həmlə edilir. Açıq döyüşlərdən sonra SAS döyüşçüləri nüvə raketlərinin buraxılmasının qarşısını alır. Sağ qalmış döyüşçülər maşınlarla təxliyə zonasına gedirlər. Ancaq bu zaman separatçılar MakTaviş, Qriqqs və Praysın olduğu maşına hücüm edirlər. Helikopterin körpüya atəş açması nəticəsində onlar dayanmağa məcbur olurlar. Sağ qalmış SAS döyüşçüləri (10-15 nəfərə yaxın) müdafiə olunmağa başlayırlar. Kapitan Price Komarovdan kömək gözləsədə onlar vaxtında gəlib çıxmır. Sonda 5 nəfər hərbçi Qriqqs, Maktaviş, Prays və 2 SAS döyüşçüsü qalır. Separatçıların növbəti hücumu zamanı 2 hərbçi öldürülür və MakTaviş yaralanır. Yerə yıxılan Maktaviş Zaxayevi görür. Zaxayev iki separatçı ilə Qriqqsə, Praysa və Maktavişə yaxınlaşır. Qriqqs sonuncu gülləyəsinə qədər atəş açır və sonda separatçılar tərəfindən öldürülür. Bu zaman yaralı Prays tapancasını Maktavişə tərəf itələyir. Maktaviş silahı götürərək Zaxayevi və iki separatçını öldürərək huşunu itirir. Gözünü açanda Rusiya xüsusi xidmət orqanının əməkdaşı general Komarov gəlir və sağ qalmışları təxliyə edir.
XXI əsrin günəş tutulmaları
Ən uzun müddətli tam günəş tutulması 22 iyul 2009-cu ildə oldu (maksimum müddəti 6 dəqiqə 38,86 saniyə idi), ən uzun müddətli həlqəvi günəş tutulma isə 15 yanvar 2010-cu ildə (maksimum müddəti 11 dəqiqə 7,8 saniyə idi). 20 may 2050-ci ildə baş verəcək tutulma, bir ildən az olan müddət ərzində 2-ci hibrid tutulması olacaq, ondan öncəki hibrid günəş tutulması 25 noyabr 2049-cu ildə olacaq. Siyahıda dinamik vaxtda baş verəcək ən böyük tutulmaların tarixlər və saatları göstərilib, vaxt UTC ilə göstərilib. Tam və halqavari tutulmalarının maksimal mərhələsini müşahidə etməyi mümkün edən bölgələr göstərilib.
Call of Duty 4: Modern Warfare
Şəbəkə oyunu
İnternet və ya lokal xəttlə oynanıla biləcək komandalı oyunların siyahısı: Hər oyunçu öz tərəfindən oynayır düşməni öldürərk xal qazanmaq lazımdır. Təyin olumuş vaxt ərzində ən çox xal toplayan oyunçu qalib gəlir. Oyunçular iki komandaya bölünürlər. Oyunun məqsədi digər komandanın oyunçularını öldürməkdir. Vaxt bitəndə hansı komanda daha çox xal yığıb qalib gəlir Oyunun məqsədi xəritədə fərqli yerlərdə yerləşən bayrağları götürüb saxlamaqdan ibarətdir. Oyunun məqsədi qərərgahı tutub saxlamaqdan ibarətdir Oyunun məqsədi bombanı ələ keçirərək düşmən zonasında yerləşdirməkdir. Oyunçular iki komandaya bölünürlər buların biri hücümçu komandası digəri isə müdafiəçi komandasıdır. Hücümçu komandasının məqsədi xəritədə A və B adlanmış yerlərdən birində yerləşən obyektlərin birini məhv etmək, müdafiə komandasının məqsədi isə bomba qoşulmasının qabağını almağ və ya bomba artıq qoşulubsa onu sıradan çıxarmaq.
Qumbaralar
Oyunçu hər misiya başlanğıcında qəlpə qumbarası və 3 xsüsi qumbaradan: işığ, tüstü və səs qumbaralarından birini daşıyır.
Yəhər
thumb|right|230px
Yəhər — Üstündə oturmaq üçün qayışlarla atın belinə bağlanan oturacaq.
Yəhərin növləri
Palan - Minik üçün istifadə edilən heyvanların belinə qoyulan içi samanla dolu primitiv yəhər.
İstinadlar
Finimenti
Color of Your Life
Color of Your Life — Polşanın 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Mixal Şpak "Color of Your Life" mahnısı ilə Polşanı İsveçin paytaxtı Stokholmda keçirilən Avroviziya 2016-da təmsil etmiş və finalda 8-ci yeri tutmuşdur. Mahnının musiqisi Endi Palmer, sözləri isə Kamil Varenə aiddir.
Sıxyarpaq gəvən
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qay Le Strenc
Qay Le Strenc (d. Hunstanton, Norfolk, 24 iyul 1854; ö. Kembric, 24 dekabr 1933) — ingilis şərqşünas.
Sıxyarpaq gəvən
Təbii yayılması
Cənub və Orta Asiya, Qafqaz, İran və Türkiyədə təbii şəraitdə yayılmışdır.
Qay Le Strenc
Həyatı
Henry LEstrange Styleman adlı bir atanın oğlu olaraq Hunstantonda doğuldu; 1875-ci ildə məhkəmə qərarıyla Styleman soyadını buraxdı. Həyatının böyük bir qismını İngiltərə xaricində keçirən Qay le Stranc, Parisdə olduğu bir sırada Julius Mohlun təsirində qalaraq İrana və Fars ədəbiyatına ilgi duymağa başladı. Bu arada Stanislas Guyardın Ərəb dili dərslerine devam edib bu dili dilçi düzeyinde öyrenmeyi başardı. 1877-1880-ci illərini dilini və mədəniyyətini daha yaxşı öyrənmək amacıyla İranda keçirdi. Daha sonra Kembricdə yerləşdi və əsərlərinin çoxunu burada yazdı. Kiçik yaşdan bəri görmə pozuqluğu olan Guy le Strange, 1912-ci ildən etibaren görmə yetənəyini itirmə nöqtəsinə gəldiysə də, çalışmalarına şövqlə davam etdi.
Sıxyarpaq gəvən
Ekologiyası
Orta və yuxarı dağ zolaqlarında, quru, daşlı sahələrdə, çox vaxt 1650 m hündürlükdə, bəzi yerlərdə isə daha yuxarı ərazilərdə bitir.
Azərbaycanda yayılması
Lerik və Lənkəranda dar arealda yayılmışdır.
İstifadəsi
Bitkilər qatran-ağac yapışqanı ilə zəngindir və çeynənən saqqızın xammalıdır. Qatranda iltihab əleyhinə polisaxaridlər, nişasta, selikli maddələr, şəkər və boyalar, az miqdarda üzvi turşular və azot birləşmələri vardır. Xalq təbabətində saqqızı sidikqovucu, bəlğəmgətirici vasitə kimi qədimdən istifadə edilir. 10%-li məhlulu ürək çatışmazlığında, hipertoniya və böyrək xəstəliklərində istifadə edilir. Toxuculuq sənayesində də istifadə edilir.
Ədəbiyyat
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Hipnos
Hipnos (Yunanca: Ὕπνος) Yunan mifologiyasında yuxu tanrısı. Ölüm tanrısı olan Tanatın əkizidir. Çiyinlərində qanad olan gənc kişi formasında təsvir olunur. O, yuxularda hər kəsin cildinə girə bilər. Hipnos səssiz, sakit xasiyyətli olub insanlara qarşı mülayimdir.
Aidin yeraltı dünyasındakı mağaralardan birində yaşayır.
Hesiod teoqoniyasına görə Hipnos dünyanın sonunda, günəş Heliosdan (onun qəzəbinə gəlməmək üçün) kənar yaşayarmış.
Hipnos Zevsə qarşı
Zevsin arvadı Hera Zevsin insandan olan oğlu Herakla pislik etmək istəyirdi. Ancaq Zevsdən qorxurdu. Buna görə Hera Hipnosdan Zevsi yatırtmasını istədi. Beləliklə, Zevs olanlardan xəbər tutmayacaqdı. Hipnos belə də elədi. Zevs oyanandan sonra onu yuxuya verən Hipnosa çox əsəbləşdi və Hipnosu axtarmağa başladı. Onu anasının qucağında tapdı. Bir də belə eləməməsini möhkəm tapşırdı.
Həmçinin bax
Yunan mifologiyası
Ağul dili
Ağul dili — Qafqaz dillərindən biridir. Dağıstanın Kurax və Ağul bölgələrində yayılmışdı. Təqribən 14 minə qədər adam bu dildə danışır. Genetik cəhətdən tabasaran dilinə yaxındır. 4 dialekti vardır: tipig, keren, burkihan və koşan. Yazısı rus qrafikası əsasında hazırlanmışdır.
Kiçik Qala küçəsi (Bakı)
Kiçik Qala küçəsi — Bakı şəhərində mərkəzi küçələrdən biri.
Səfirliklər
2 - Polşanın Azərbaycan səfirliyi
44 - İtaliyanın Azərbaycan səfirliyi
84 - şəxsi emalatxanasıdır Əli Şəmsi
Film
Brilyant əl
Amfibiya adam (film, 1961)
Ageratina zapalinama
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Avstriya imperiyası
Avstriya imperiyası — tarixi alman dövləti. Paytaxtı Vyana şəhəri. Çoxsaylı millətlərlə dolu olan (polietnik), ümumi adı olmayan, lakin Vyanadakı idarəedici dairələrə tabe olan dövlət.
Yaranması
Napoleon Bonapartın imperator elan olunmasına cavab olaraq Frans II Avstriyalı özünü imperator elan eləyərək Avstriya imperiyasını yaradır.
Etnik münaqişələr
Çoxmillətli dövlətdə stabilliyi gorumaq üçün imperator dairəsi maliyyənin inkişaf edib qorunub saxlanmasına güvənirdi. İmperiyada əhalinin 1/4-i almanlar olduğuna görə almanizasiyaya ehtiyac vardı. Almanizasiya ilk öncə təhsildən başdı.
1848–1849-illərin inqilabı
1848-ci ilin mart ayında maliyyə böhranı zamanı Vyanada olan çatışmalar nəticəsində Metternix istefaya yollanır. Yeni konstitusiya demokratik olmadığına görə 15 may 1848-ci ildə mitinqlər başlayır. İmperator I Ferdinand əvvəlcə İnsburqa qaçır, daha sonra isə tacdan imtina edir.
Türkiyə siyasətində qadınlar
Müasir dövrdə Türkiyədəki qadınlar milli siyasətdə fəal iştirak edirlər və Türkiyə Böyük Millət Məclisində qadınların sayı son seçkilərdə daim artmaqdadır.
Tarixi
Birinci Dünya müharibəsi qurtardıqdan sonra Osmanlı İmperiyasının süqut etdikdən sonra 29 oktyabr 1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyəti yaradıldı. Yeni yaradılan hökumət ilk dəfə olaraq qadınlara bir çox siyasi haqqlar verir. Osmanlı imperiyası dövründə şahzadələrin analarının, sultanların həyat yoldaşlarının düşüncələrinə xüsusi fikir verilirdi. Həmçinin onlar böyük nüfuza malik idilər, amma buna baxmayaraq onların qanuni olaraq mövqeləri təsdiqlənməmişdir. Yəni onların siyasi haqqı yox idi. Başqa sözlə desək xalqdan və ya hər hansı mövqeyə malik olan qadınlarda belə siyasətə qarışma haqqı mövcud deyildi.
Qadınların siyasətdəki seçmə və seçilmə hüququ yenə də Osmanlı imperiyasının son dövrlərində verilməyə başladı. Nezihe Muhittin adlı bir qadın 1923-cü ildə iyun ayında Türkiyənin ilk qadın partiyasını qurdu. Həmin dövrdə Cumhuriyyət hələ tam elan edilməmiş, bu səbəbdən də onun heç bir hüquq və ya qanuni dayağı olmamışdır.
Mustafa Kamal Atatürkün prezident seçildikdən sonra onun ilk gördüyü iş qadınların cəmiyyətdə mövqeyini qaldırmaq idi. 1926-cı ildə mövcud olan qanun ləğv edildi. 1930–34-cü illərdə artıq qadınların ümumi seçkilərdə seçmə və seçilmə hüququ qazandı. Bu dünyada o cümlədən də Avropa qadınlarının seçilmə hüququndan çox əvvəl olmuşdur.
Prezidentlər
2018-ci ildə etibarən Türkiyə Cümhuriyyətində heç bir qadın prezident və ya dövlət başçısı olmamışdır.
Baş nazirlər
Tansu Çillər Türk iqtisadçı və akademik olmuşdur. 1990-cı ilinin noyabr ayında Demokrat Partiyasının seçilməklə öz siyasi həyatına başlamışdır. 13 iyun 1993-cü ildə bu partiyanın ümumi başçısı, həmin ilin 25 iyunda isə yeni yaradılan hökumətin nazir vəzifəsinə seçilmişdir. 6 mart 1996-cı il tarixininə qədər təxminən 3 il bu vəzifədə çalışmışdır. Çillər 2018-ci ildən etibarən ölkənin ilk və tək qadın baş naziridir.
Nazirlər
Türkiyə Cumhuriyyət ilk qadın naziri 1971-ci ildə Nihat Erim başçılığında qurulan hökumətin Səhiyyə naziri Türkan Akyol olmuşdur. Müxtəlif dövrlərdə qadın nazirlər:
Cumhuriyyət Senatorun namizədləri
1961–1980-ci illərdə Türkiyədə Cumhuriyyət Senatı adlı dövlət qurumu fəaliyyət göstərirdi. Burada xidmət göstərən qadınlar aşağıdakılardır:
Parlament sədr müavinləri
Hazırkı dövrə qədər heç bir qadın parlament sədri olmamışdır. Ancaq buna baxmayaraq bir sıra siyasətçi parlament sədrinin müavinləri olmuşdur. 1972-ci ildə Türkiyə Cümhuriyyətində ilk qadın parlament sədr müavini CGP-nın millət vəkili Nərmin Neftçi olmuşdur. Başqa sədr müavinləri 2007–2015-ci illər arasında xidmət göstərən Meral Akşenər və CXP-nin nümayəndəsi Güldal Mumcu olmuşdur. 2011-ci ildə isə AK Parti millət vəkili Ayşe Nur Bahçekapılı bu vəzifəni daşımışdır. .
Millət vəkilləri
8 fevral 1935-ci il tarixində keçirilən ümumi seçkilərdə həm Cumhuriyyət, həm də Türk tarixində ilk dəfə qadınlar seçmə və seçilmə haqqı verilmişdir. Bu seçkilərdə Mebrure Gönenç, Sabiha Gökçül Erbay, Şekibe İnsel, Huriye Baha Öniz, Fatma Şakir Memik, Nakiye Elgün, Fakihe Öymen, Hatı Çırpan, Ferruh Güpgüp, Bahire Bediş Morova Aydilek, Mihri Pektaş, Meliha Ulaş, Fatma Esma Nayman, Sabiha Görkey, Seniha Hızal, Benal Nevzat İstar Arıman və Türkan Örs Baştuğ millət vəkilləri seçildi. Bu 18 qadın arasında ən çox diqqət çəkən isə Satı Qadın kimi də tanınan Hatı Çırpan olmuşdur.
1935–1991-ci illərdəki seçkilər
1935-ci ildən sonra keçirilən bütün seçkilərdən qadınların məclisdəki sayları aşağı düşməyə başladı.1954-cü ildə sadəcə iki qadın məclisə seçilmiş və bu da tarixə qadınların seçmə və seçilmə haqqlarının verildiyindən bəri məclis ən az qadının seçildiyi seçkilər oldu.
1995–2015 seçkilər
1995-ci ildən sonra məclisdəki qadınların sayında artım hiss olundu. 2002-ci ilinə qədər millət vəkili seçimlərində qadınların sayı 1935-ci ildəki seçimlərə çata bilməmişdir.
Partiya sədrləri
Türkiyənin siyasi həyatında ilk partiya lideri Behice Boran idi. 1970-ci ildə partiyanın başçısı seçilmişdir. Bu vəzifə 12 sentyabr Siyasi inqilabdan sonra bütün siyasi partiyalar bağlandı. Bu dövrdə ümumi nazir qadınlar aşağıdakılardır:
Fraksiya sərdləri
Türkiyə Cümhuriyyətinin Konstitusiyasına əsasən məclisdə fraksiya qurmaq üçün 20 nəfərdən artıq deputat olmalıdır. Hər partiyadan 1–3 nəfərə seçilmək hüququ vardır. Qrup sədrləri, digər siyasi partiyaların və məclis idarəçiləri söz haqqları vardır. Məclisin ilk Türk qadın qrup vəkili 1996–1999-cu illər arasında CHP-də işləmiş Oya Araslıdır.
Petit Beurre
thumb|right|Un petit beurre Petit Beurre — Çayla yeyilən, tortlarda istifadə edilən, südlə əzilərək körpə yeməyi kimi istifadə edilen peçenye.
Qartal (əməliyyat)
"Qartal" əməliyyatı — 29 avqus t-6 sentyabr 2008-ci il tarixində Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi tərəfindən Qusar rayonu ərazisində qanunsuz fəaliyyət göstərən ekstremist “Meşə Qardaşları” təşkilatına qarşı keçirilən əməliyyat
Haqqında
Avqustun 25-də hüquq-mühafizə orqanlarına Mollaçiyevin başçılıq etdiyi 4 nəfərdən ibarət silahlı dəstənin qanunsuz yolla Azərbaycana keçdiyi barədə məlumat daxil oldu. Məlumatdan sonra Daxili Qoşunlar, Sərhəd Qoşunlarının bölmələri və MTN qanunsuz fəaliyyət göstərən "Meşə qardaşları" təşkilatının üzvlərinin zərərsizləşdirilməsi üçün birgə əməliyyat keçirdi. Sonradan onların Qusarın Həzrə kəndi yaxınlığında meşə massivində gizləndikləri məlum oldu. Əməliyyat zamanı Daxili Qoşunlarla dəstə üzvləri arasında silahlı insident baş verdi və Daxili Qoşunların əsgəri Əli Yolçuyev həlak oldu. Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi nin rəsmi məlumatına görə, Mollaçiyev və Samir Mehdiyev "Meşə qardaşları" adlı silahlı birləşmənin fəaliyyətini bərpa etməyi, respublikanın şimal rayonlarında qanunsuz hərbi birləşmələr yaratmağı və ümumən Azərbaycanda ictimai-siyasi sabitliyin pozulmasına yönəlmiş terrorçuluq əməlləri törətməyi planlaşdırmışdılar. MTN tərəfindən bu cinayətkar niyyətlərin qabaqlanması üçün xüsusi əməliyyat hazırlanaraq həyata keçirilmiş və görülən təxirəsalınmaz tədbirlər nəticəsində 13 nəfər yaxalanaraq təqsirləndirilən şəxs qismində cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub və barələrində həbs-qətimkan tədbiri seçilmişdir. Əməliyyat zamanı terrorçu qruplaşmanın 3 üzvü – Telman Abdullayev (Həmzət), Ramil Əsədullayev və Gülşad Əlixanov zərərsizləşdirilmişdir. Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin Dağıstan bölməsinin əməkdaşlarının keçirdiyi xüsusi əməliyyat zamanı "Dağıstan əmiri" adlandıran, "Meşə qardaşları" terror təşkilatının lideri Mollaçiyev öldürülmüşdür.
Bart Simpson
Bartolomyu Jo-Jo «Bart» Simpson — Simpsonlar cizgi serialının əsas personajlarından biri və Simpsonlar ailəsinin üzvü. Aktrisa Kartrayt Nensi tərəfindən səsləndirilən Bart xarakteri televiziyada ilk dəfə 1987-ci il 19 aprel tarixində "The Tracey Ullman Show"da (1987-1990-cı illər arasında həftəlik ekranlara çıxan Amerika televiziya şousu) yayımlanan "Simpsonlar qısası"nın birinci bölümü olan "Good Night"da göründü. Bart animasiyası cizgi film rəssamı Mett Qreyninq tərəfindən Bruks Ceymsin ofisinin gözləmə salonunda gözləyərkən hazırlandı və yaradıldı. Qreyninq "Life in Hell"ə (Qreyninq tərəfindən çəkilən həftəlik karikatura seriyası) əsaslanan animasiya hazırlaması üçün çağırılsa da, bunun əvəzinə yeni bir qrup obraz yaratmağa qərar verdi. Digər obrazlara Qreyninqin ailə üzvlərinin adları verilsə də, Bartın adı brat (yaramaz uşaq) sözünə uyğunlaşdırılmışdır. "The Tracey Ullman Show"da üç il yayımlandıqdan sonra Simpson ailəsi 1989-cu ilin 17 dekabr tarixində Fox telekanalında ayrıca serial kimi yayımlanmağa başladı.
Xəzər TV
Xəzər Televiziyası - 5 oktyabr 2007-ci il tarixində fəaliyyətə başlayan, Azərbaycanın özəl telekanallarından biri.
Tarixçə
left|frameless|297x297px “Xəzər TV” 5 oktyabr 2007-ci ildə “Ailənizin Xəzəri” sloqanı ilə fəaliyyətə başlayıb. 2009-cu ildə maddi-texniki baza imkanlarının az olmasına baxmayaraq, peşəkar kollektivin, yaradıcı heyətin fəaliyyəti nəticəsində sevilən, rəğbət bəslənən bir telekanal oldu.
Fəaliyyətə başladığı dövrdə telekanalın prioriteti xəbər yayımı olmuşdur. Özünəməxsus xəbər təqdimatı ilə seçilən və baxılan “Xəzər TV” 15 ildir ki, ən etibarlı mənbə kimi məhz bu sahədə reytinqlərdə birincidir. Yayım həyatına “Xəbərlər” proqramı ilə başlayıb. 2009-cu ildə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında 2000 m2-ə yaxın ərazini əhatə edən studiyaların təmir-tikinti işinə start verdi. Həmin studiyalarda gündəlik verilişlərlə efirə çıxaraq reytinq pillələrində sürətlə irəlilədi. 2010-cu ilin avqust ayında hazırkı binanın tikintisinə başlandı.
İlk studiya verilişi “Xəzərin sahilində” adı ilə efirə çıxıb.
2010-2011-ci illərdə Azərbaycanda ilk dəfə sitkom janrını tamaşaçı ilə tanış edərək “Aramızda qalsın” və “Qayınana” seriallarını efirə təqdim etdi. 2013-cü ildən etibarən Azərbaycan teleməkanında ilk dəfə gündəlik seriallarla efirə gəldi. Xəbərlərin reytinqində qazandığı birinciliyi yayımladığı teleseriallarda da qorudu. Və ən çox serial izlənilən telekanala çevrildi. 2016-ci ildə Zaqafqaziyada ərazisinə görə ən böyük telekanal binası olan inzibati binaya köçdü. 1,2 hektar ərazidə, 6750 m2-lik tikinti hissəsində, 25.000 m2 bağlı sahədə tikilən yeni inzibati bina 10 mərtəbədən ibarətdir. Binada 2500 m2-lik 5 çəkiliş studiyası, 1000 m2-lik böyük şou studiyası, 250 m2-lik 3, 500 m2-lik 1, 250 m2-lik 1 studiya, bu studiyaları idarə edən 3 efir studiyası var. 1300 m2-lik Xəbər mərkəzi, 3 dublyaj studiyası, 2 səsyazma studiyası, müasir miksaj və montaj otaqları telekanalın fəaliyyəti üçün geniş imkanlar yaradır. 250 nəfərlik sinxron tərcümə imkanına malik müasir konfrans zalı, kitabxana, 256 iş otağı, 4 böyük seminar, 10 iclas otağı, geniş və rahat yeməkxana “Xəzər” ailəsinin üzvləri üçün rahat və zövqlü iş şəraitinin təşkilinə hesablanmışdır. 2016-cı ildə “AGB” reytinq hesablama şirkətinin rəyinə əsasən reytinqlərdə birincilik əldə etdi. 2017-ci il sentyabrın 18-də “Xəzər TV” Bakı şəhəri üzrə HD yayım formatına keçib. Bütün kabel kanalları vasitəsilə “Xəzər TV”-ni izləmək mümkündür.
13 yanvar 2020-ci ildə “Xəzər Media” Youtube kanalının abunəçilərinin sayı 1 milyonu keçib.
28 yanvar 2022-ci ildə "Azerspace-1" peykində HD yayım formatına keçib.
Mövcud
2023-cü ildə nümayiş olunan verilişlərin siyahısı:
1. “Səhər Mərkəzi“
2. “Mətbəxin ağası”
3. “Xəzər Axşamı”
4. “Dilək evi”
5. “Ənənə boğçası”
6. “Özəl Səhnə”
7. “Kadrlar şöbəsi”
8. “Bir gün sizdə, bir gün bizdə”
9. “Evdəkilərə salam”
10. “Cangüdən”
11. “Xoşbəxt Sabahlar”
12. “Gəzək bişirək”
13. “Fəlidən doğru xəbər”
15. “Komedixana”
16. “Təsir Dairəsi”
18. "Dəyişən cavab"
19. "Cinayət və cəza"
20. "Sükut oyunu"
21. "Evimizin Qonağı"
Bitmiş
1. “Çiçəkli dəqiqələr”
2. “Şans mələyi”
3. “2x2”
4. “Şeş qoşa”
5. “Nəsib olsa”
7. “Söz gəlsin”
8. “Xəzinə”
9. “Oyan, Azərbaycan”
10. “O başdannan”
11. “Əlimin duzu”
12. “Xəzər maqazin”
13. “Nuş olsun”
14. “Qadın gülərsə”
15. “5 ulduzlu comedy”
16. “Evimizə körpə gəlir”
17. “Qaşıq qaşıq möcüzə”
18. “Olduğu kimi”
19. “Həkim işi”
20. “İstirahətsiz yayım”
21. “Sirdaş”
22. “Hər şey daxil”
23. “Çöl adamı”
25. “Şən bazar”
26. “5də5”
28. “Təhsilə dair”
29. “Atəş xətti”
30. “Press post”
32. “Komedixanım”
33. “Gəzməyə vətən yaxşı”
34. “Vətən uğrunda”
35. "Xəzər Səhər"
Seriallar
“Ata ocağı” "
Sevir Sevmir ?"
"Kadrlar şöbəsi"
Bitmiş
1.  “Artstar”
2.  “Həyat sən nə qəribəsən”
3.  “Bir ailəm var”
4.  “Qayınana”
5.  “28 iyun”
6.  “İki ömür”
7.  “Aramızda qalsın”
8.  “Cehizsiz gəlinlər”
9.  “Kölgə”