cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ralf Staynman
Həyatı
Staynmanın Kon rəhbərliyi altında gördüyü ilkin elmi işləri leykositlərin infeksiya və xərçəng xəstəliklərinə qarşı mübarizədə rolunu anlamağa yönəlmişdi. 1973-cü ildə Staynman və Kon o zamanadək bilinməyən immun hüceyrələrdən biri olan dentritik (ağacvari) hüceyrələri kəşf edirlər. Bu kəşf immunologiya sahəsində böyük dəyişikliklərə gətirib çıxarır. Sonrakı illərdə 2011-dək (alimin ölümünədək) Staynmanın laboratoriyası ağacvari hüceyrələrin araşdırmasının ön sıralarda idi. O, həmkarları ilə birgə müəyyən etmişdi ki, ağacvari hüceyrələr həm anadangəlmə, həm qazanılmış immuniteti idarə edən çox önəmli immun sistem gözətçiləridir. O, göstərə bilmişdi ki, ağacvari hüceyrələr T-hüceyrə vasitəli immun cavabın əsas başladıcılarıdır. O, ağacvari hüceyrələri bəzi immun xəstəliklərin müalicəsinin tədqiqatında istifadə etməyə çalışmışdır: transplantantın qopması, xərçəng dayanıqlığı, autoimmun xəstəliklər, infeksiyalar. 2010-cu ildə Rokfeller Universitetinin Hospitalında dentritik hüceyrələri hədəf götürən QİÇS-əleyhinə peyvəndin dünyada ilk kliniki araşdırmasının birinci fazasını başladır.
450 elmi məqalənin müəllifidir.
2007-ci ilin martında ona mədəaltı vəzin adenokarsinomu diaqnozu qoyulur. Staynman inanırdı ki, dentritik hüceyrələr onun aqqressiv xəstəliyi ilə savaşa bilər. Həmkarları ilə birgə ağacvari hüceyrələr əsasında özü üçün immunmüalicələrin taslağını qurur. Adətən mədəaltıvəz xərçəngli xəstələr inkişaf etmiş ölkələrdə belə bir neçə ay içində ölürlər. Amma Staynman diaqnoz qoyulduqdan 4,5 il sonra da özünü gumrah hiss edirdi. Ancaq 2011-ci ilin sentyabrın 30-da, Nobel Mükafatının elan olunmasına 3 gün qalmış, alim vəfat edir. Arvadı Klaudia Staynman və uşaqları mükafatdan gələn bütün pul məbləği elm sahəsində xeyriyyə işinə sərf edirlər: 500 min ABŞ dolları Rokfellef Universitetində Kon-Staynman Professor Təqaüdünə və 250 min ABŞ dolları gənc araşdırmacıların dəstəyi və elmə cəlb edilməsi üçün Staynman Ailə Fonduna.
Mikania megalophylla
Mikania megalophylla Mikania megalophylla Mikania megalophylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qızılca (Göygöl)
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1087 nəfər əhali yaşayır. Hazırda əhalisi 2703 nəfərdir. Əhalinin əsasını Azərbaycanlılar təşkil edir.
Coğrafiyası və iqlimi
thumb|right|250px|Qızılca kəndinin görnüşü Qızılca kəndi Gəncə-Daşkəsən avtomobil yolunun üstündə, Qoşqarçayın sahilində yerləşir.
Əşrəf Yusifzadə
Əşrəf Əmrah oğlu Yusifzadə (Yusifov) — Azərbaycan teatr aktyoru, Azərbaycanın SSR xalq artisti (1955).
Erik Ramos
Erik Fabian Ramos — Paraqvay futbolçusu, "Neftçi Bakı" klubunun eks-oyunçusu və Paraqvay milli futbol komandasının oyunçusu.
Klub karyerası
Erik Ramos Karapequada doğulub. Karyerası boyunca Ramos Paraqvayda və Azərbaycanda "12 oktyabr", "3 fevral", "Rubio Nyu", "Neftçi Bakı" futbol klublarında oynayıb.
2012-ci ilin yayında Erik Ramos "Neftçi Bakı" ilə 1 illik icarə müqaviləsi imzalayıb. İlk mövsümdə o klubu ilə birlikdə Azərbaycan Premyer Liqasının qalibi və Azərbaycan kubokunun sahibi olub. 2012–2013-cü il mövsümündən sonra 2 klub öz aralarında transfer barədə anlaşa bilməyib və Erik Ramos Paraqvaya qayıdıb. 2014-cü ilin iyununda "Neftçi Bakı" Erik Ramosun klubuna transfer üçün pul ödəyib və müqavilə imzalanıb. 2015–2016-cı il mövsümündəki Azərbaycan kubokunun finalından sonra Erik Ramos klubda qalmayacağını bildirib.
Milli
Erik Ramosun Paraqvay milli futbol komandasında debütü 2012-ci ildə olub.
Radioquraşdırma zavodu
Radioquraşdırma zavodu — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyində olan müəssisə.
Tarixi
"Radiozavod" 1948-ci ildə Yеrli Sənаyе Nаzirliyinin tаbеliyində yaradılmışdır. Zаvоdun ilk məhsulu "Rekord" və "Qranit" lampalı radioqəbulediciləri olmuşdur. 1950-ci ildən başlayaraq ağ-qara rəngli televizorlar və radioqəbuledicilər istehsal edilmişdir. 1971-ci ildən ES-EHM tipli elektron hesablayıcı maşınların hissələri və elektron avadanlıqları istehsal edilmişdir. 1980-cı ildən isə SSRİ Rаdiоsənаyеsi Nаzirliyində buraxılan yeni EC-1045 və EC-1065 elektron hesablayıcı maşınların elektron avadanlıqları istehsal edilmişdir. Bu məmulatlar xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrində istifadə üçün istehsal olunurdu. 1984-cü ildə "Radiozavod" "Robot" zavodu ilə birləşdirilərək "Radioquraşdırma" Bakı İstehsalat Birliyi adlandırılmışdır. 1991-ci ilədək "Rаdiоqurаşdırmа» İB SSRİ Rаdiоsənаyеsi Nаzirliyinin, daha sonra Аzərbаycаn Rеspublikаsı Nаzirlər Kаbinеtinin tаbеliyində оlmuş, 1993-cü ilin аvqust ayında Dövlət Хüsusi Mаşınqаyırmа və Kоnvеrsiyа Kоmitəsinin tаbеliyinə verilmişdir. 2006-cı ildən zаvоd Azərbaycan Respublikası Müdаfiə Sənаyеsi Nаzirliyinin tаbеliyində fəaliyyət göstərir.
Əl-Muəxxir
Əl-Muəxxir (ər. المؤخّر) — Allahın adlarından biri.
100 (teleserial, 2014)
100 (Yüz kimi tələffüz olunur) — 2014-cü ildə premyerası baş tutmuş Amerikan apokaliptik elmi fantastika teleserialıdır. Serial 19 mart 2014-cü ildə The CW kanalında yayımlanmağa başladı. Ceyson Rotemberq tərəfindən inkişaf etdirilmiş serialın Kass Morqanın eyni adlı romanlar seriası əsasındadır.
Serialda hadisələr Yerdə baş vermiş apokalipsdən xilas ola bilmiş bir qrup gənclərin ətrafında cərəyan edir: Klerk Qriffin (Eliza Teylor), Bellami Bleyk (Bob Morli), Oktavia Bleyk (Meri Avqeropoulos), Casper Cordan (Deyvon Bostik), Monti Qrin (Kristofer Larkin), Reyven Rayes (Lindsi Morqan), Finn Kollins (Tomas Makdonell), Con Mörfi (Riçard Harmon) və Uells Cana (Eli Qori). Onlar nüvə radiasiyasına görə kosmosa sığınan "Ark"-dan Yerə burada həyatın olub-olmamasını araşdırmaq üçün göndəriliblər. Hadisələr həmçinin Klerkin anası həkim Ebi Qriffin (Peyc Turko), Arkın məclis nümayəndəsi Markus Keyn (Henri Yan Kusik) və Arkın rəhbəri eyni zamanda Uelsin atası Telenious Caha Aisiah Vaşınqton) ətrafında da cərəyan edir.
2016-cı ilin mart ayında serial 13 seriadan ibarət dördüncü mövsüm üçün yeniləndi. 2017-ci ildə martda isə The CW serialı beşinci mövsüm üçün yenilədi.
Məzmun
Hadisələr Yer kürəsində baş vermiş nüvə müharibəsinə görə insanların kosmosda yaşamalarından 97 il sonrasında baş verir. Yeganə məlum sağ qalanlar kosmosda 12 birləşmiş stansiyada yaşayırlar. Bu 12 birləşmiş stansiya ümumilikdə "Ark" adlanır və "Ark"ın kansleri Cahadır. "Ark"da 2.400 nəfər yaşayır. Resurslar qeyri-qənaətbəxşdir, əgər "Ark"da cinayət törədən şəxs 18 yaşından aşağıdırsa edam olunur. "Ark"ın həyat sistemində bərpa olunmaz zədə aşkarlandıqdan sonra "100" layihəsi çərçivəsində Yerin yaşamağa uyğun olub-olmadığını öyrənmək üçün düz 100 yeniyetmə məhkum keçmiş Vaşinqton şəhəri yaxınlığına göndərilir. Yeniyetmələr Yerin kosmosdan göründüyündən daha təmiz olduğunu görürlər. Onlar Göy suayırıcı dağlarının ətəklərində yerləşən Hava Dağı Təcili Əməliyyatlar Mərkəzinin yaxınlığına göndərilirlər. Lakin məlum olur ki, onlar dağdan xeyli uzaqdadırlar və bu, onlara problemlər yaşadır. Onlar yeni dünyanın çətinliklərinə qarşı mübarizə aparmağa başlayırlar. Bu zaman onlar tək olmadıqlarını öyrənirlər: yeni dünyada müharibədən sağ çıxmış Yerlilər, onlardan daha təhlükəli olan Biçincilər (adamyeyən olmuş Yerlilər) və Dağ adamları (100-ün əsl dayanacağı olan Hava dağında yaşayanlar) yaşayırlar.
İstehsal
Teleserialın istehsalında Cherry Beach Sound səsyazma studiyası da iştirak edir.
Yayımlanması
"100" teleserialın ilk mövsümü ancaq Kanadada Netflix üçün lisenziyalaşdırılmışdır. Böyük Britaniya və İrlandiyada teleserial ilk dəfə 7 iyul 2014-cü ildə E4 kanalında yayımlanmışdır. Teleserialın ilk seriyasını 1.39 milyon tamaşaçı izləmiş və bu kanal tarixinə rekord kimi düşmüşdür. İkinci mövsümün ilk seriyası 6 yanvar 2015-ci ildə göstərilmiş və 1.118.000 nəfər tərəfindən izlənmişdir. Teleserialın seriyaları Yeni Zelandiyada TVNZ vasitəsilə yayımlanmış və ilk seriyası 21 mart 2014-cü ildə göstərilmişdir. Avstraliyada teleserialın ilk seriyasının 9Go! kanalında göstərilməsi planlaşdırılsa da, 4 sentyabr 2014-cü ildə Fox8 kanalında yayımlanmışdır. İkinci mövsümün yayımlanmasına 8 yanvar 2015-ci ildə başlanılmışdır.
Qəbul
Teleserialın ilk seriyasını 2,7 milyon amerikalı izləmiş və 18–49 reytinq qazanmışdır. Teleserial 2010-cu ildən bəri "Gözlənilməz həyat" teleserialı birlikdə The CW kanalında ən çox izlənmiş teleserial hesab olunur. "Rotten Tomatoes" saytının peşəkar tənqidçiləri serialın ilk mövsümünü "təmiz" kimi qiymətləndirmiş, tənqidçilərin 72 %-i isə ilk mövsümü müsbət qiymətləndirmişdir. "Metacritic" saytında serialın ilk mövsümü 100 xaldan 63-ü toplaya bilmişdir və "müsbət rəylər"lə qarşılanmışdır. İkinci mövsüm daha müsbət qarşılanmışdır və "Rotten Tomatoes" saytında 100 %-lik reytinq əldə etmişdir. İkinci mövsümün sonuncu seriyasından sonra "The A.V. Club" saytından Kil Foul teleserialın ünvanına xoş sözlər demişdir. "Variety" jurnalından Mauren Rayan teleserialı 2015-ci ilin ən yaxşı şoularından biri adlandırmışdı.
Aechmea kentii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ermənistanda türk toponimləri
thumb|right|400px|İrəvan quberniyasının etnik xəritəsi; xəritə 1902-ci ildə 1886-cı ilə aid kameral sayımının nəticələri əsasında tərtib edilib.
right|400px|thumb|1899-cu ildə [[Göyçə mahalının xəritəsi. Xəritə qədim Türk toponimləri göstərilməklə, Çar Rusiyası məmurları tərəfindən tərtib edilmişdir.]]
Ermənistanda Türk toponimlərinin dəyişdirilməsi – XX və XXI əsrlərdə Qərbi Azərbaycan ərazisində (indiki Ermənistan) Türk toponomlərinin ermənilər tərəfindən dəyişdirilməsi prosesi.
Türk toponimlərinə təcavüz dövrləri
İlk addəyişdirmə 1801-ci ildə baş vermişdir. Addəyişmənin I dövründə türk mənşəli adlar rus mənşəli toponimlərlə əvəz edilmişdir. Bu da ərazinin Rusiya tərəfindən işğalı və oraya rusların kütləvi şəkildə köçürülməsi ilə bağlıdır.
İlk dəyişdirilən ad Cəlaloğlu rayonundakı (Stepanovan rayonu) Qaraməhəmməd kəndinin adının dəyişdirilib Aleksandrovka qoyulması ilə başlayıb.
Tariximizin 1918–20-ci illərə aid səhifələri xalqımızın başına gətirilən erməni müsibəti, erməni genosidi ilə bütün dünyaya məlumdur. Bakıda, Şamaxıda, Qubada, Naxçıvanda, indiki Ermənistanda Şaumyanların, Lalayanların başçılığı ilə minlərlə azərbaycanlı qətlə yetirildi. Onlar xalqımızı soyqırıma məruz qoyduqları kimi, qədim tarixi abidələri, binaları yamdırmaqla və yenidən addəyişməni davam etdirməklə mənəvi soyqırımı da davam etdirdilər. 1918–1920-ci illərdə dəyişdirilən indiki Ermənistan ərazisindəki türk mənşəli adlar:
SSRİ dövründə toponimlərin dəyişdirilməsi
Ermənistan SSR-də toponimlərin dəyişdirilməsi prosesi o dövrdə SSRİ imperiyasında baş verən daxili siyasi proseslərlə sıx əlaqəli idi. 1924–1930 illər ərzində Ermənistanda 80 toponim dəyişdirilmişdir. Toponimlərin dəyişdirilməsinə səbəb kimi 3 yanvar 1935-ci ildə Ermənistan SSR-nin rəsmi qərarı göstərilirdi. Rəsmi qərarda deyilirdi ki, Ermənistandakı yer adları dini məna daşıdığı, keçmişin feodal ünsürlərini özündə əks etdirdiyinə görə dəyişdirilməlidir. Əsl səbəb isə gizlədilirdi. Bu gün hər kəsə aydındır ki, Ermənistandakı Türk toponimlərinin dəyişdirilməsinə əsas səbəb bu adların Türk mənşəli olmasıdır və bu da indiki Ermənistanda etnik əhalinin Azərbaycanlılar olduğunu sübut edən əsas dəlildir.. Ermənistanda toponimlərin çoxu iki və ya daha artıq ərazidə təkrarlanırdılar. Toponimlərin dəyişdirilməsi prosesi İİ Dünya Müharibəsindən sonra (1946–1950), daha da sürətləndi. Buna əsas səbəb 1946–1948-ci illərdə Yaxın Şərqdən, Şərqi Avropa və Amerikadan Ermənistana köçən ermənilərin sayının artması idi. Bu illər ərzində təqribən 90 000 erməni Qərbi Azərbaycana köçürülmüşdür.
Toponimlərin dəyişdirilməsinin digər səbəbi Ermənistan ərazisindən azərbaycanlıların kütləvi çəkildə deportasiyası idi. , SSRİ Nazirlər Şurasının 10 mart 1948-ci ildə təsdiq etdiyi № 745 nömrəli qərarında azərbaycanlıların ermənistan SSR-dan Azərbaycanın Kür-Araz ərazisinə köçürülməsi göstərilirdi..
Bu qərara əsasən 1948-ci ildə 10 000, 1949-cu ildə 40 000, 1950-ci ildə 50 000 azərbaycanlı ermənistandan köçürüldü.
1930–60-cı illərdə dəyişdirilən toponimlər; Addəyişmə 1935-ci ildə müvəqqəti təxirə salınıb. Lakin 1935-ci il yanvarın 3-dən isə bu iş yenidən başlamış və Ermənistan SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyəti ilk fərmanı imzalamışdır və ilk fərmanla 29 rayonda 72 türk toponimi dəyişdirilərək mənəvi soyqırım qurbanı olmuşdur.
1989
1989 (MCMLXXXIX) — Qriqori təqviminin bazar günündə başlamış olan, bizim eranın və miladi tarixin 1989-cu, II minilliyin 989-cu, XX əsrin 89-cu, 1980-ci illərin 10-cu və sonuncu ili.
1989-cu il siyasət tarixində dönüş nöqtəsi hesab olunur; belə ki, Polşa və Macarıstanda başlayan, noyabrda Berlin divarının açılması və Çexoslovakiyada Məxməri inqilabla zirvəyə çatan, dekabrda Rumıniyada kommunist diktaturasının devrilməsini də əhatə edən və 1991-ci ilin dekabrında Sovet İttifaqının dağılması ilə başa çatan inqilablar dalğası güc bölgüsü təcrübəsi ilə Avropadakı Şərq blokunu "silib-süpürdü". Qeyd edilən hadisələr tarixdə 1989-cu il inqilabları adı ilə tanınır. Kommunist hökumətlərə qarşı yönəlmiş inqilabların Şərqi Avropada əsas etibarilə uğurla nəticələndiyi həmin dövrdə kommunist Çinində etirazlar yatırılırdı. Belə etirazlardan ən məşhuru Pekindəki Tyananmen meydanı etirazları idi.
Bu, həmin il idi ki, iyirmi ildən çox Braziliyanı idarə edən hərbi diktatura rejiminin 1985-ci ildə başa çatması ilə 29 ildən sonra ilk dəfə Braziliyada prezident seçkiləri keçirilirdi; bu da demokratiyanın yenidən qurulması prosesinin son nöqtəsi oldu.
Əl-Mətin
Əl-Mətin (ər. المتين) — Allahın adlarından biri.
1989
1989-cu ildə Frederik Villem de Klerk Cənubi Afrika Respublikasının dövlət başçısı seçilmiş və onun hakimiyyətdə olduğu beş ildə aparteid sistemi tədricən dağılmışdır. Bu hadisələrin kulminasiya nöqtəsi isə Afrika Milli Konqresinin həbsdə olan lideri Nelson Mandelanın 1994-cü il seçkiləri ilə hakimiyyətə gəlməsi oldu.
Əl-Mətin
Həqiqətən, Allah ruzi verəndir, qüvvət sahibidir, Mətindir. (Zariyət Surəsi, 58)
İnkarçıların ən çox yanıldıqları mövzu Allahın varlığı deyil, Allahın sifətləridir. Bəziləri Allahın hər şeyi ən başda yaradıb buraxdığını, daha sonra hadisələrin öz başına inkişaf edib davam etdiyini, bəziləri Allahın insanı yaratdığını lakin heç bir şeydən məsul olmadığını müdafiə edər.
1989
İlk özəl internet xidmət provayderi, eləcə də ümumdünya hörümçək toru üçün ilk yazılı təklif və Yeni Zelandiya, Yaponiya və Avstraliyanın ilk internet əlaqələri də 1989-cu ildə yarandı. İlk dəfə məhz 1989-cu ildə tətbiq edilən preimplantasiya genetik diaqnoz metodu nəticəsində növbəti il ilk belə körpələr dünyaya gəlmişdir.
Əl-Mətin
Nəticədə imansızlığın təməlində Allahın varlığını rədd etmə olduğu kimi, bununla yanaşı, "Onlar, Allahın qədrini haqqıyla təqdir edə bilmədilər..." (Həcc Surəsi, 74) ayəsində də ifadə edildiyi kimi, Allahı gərəkdiyi kimi təqdir edə bilməmək problemi var. Belə ki, dünya həyatında hər cür dəlili görmələrinə baxmayaraq, Allahın qüdrətini təqdir edə bilməyən insanların Allahın qüvvətini əsla inkar edə bilməyəcəkləri elə bir gün gələcəkdir ki, o gün Allahın əzəmətini, qüdrətini çox böyük bir şiddətlə hiss edəcəklər. Allahın qüvvətiylə yer üzündəki ən möhkəm dayaqları olan o heybətli, sarsılmaz dağlar yerlərindən oynadılıb yeridilər, köklərindən sovrular, parça-parça edilər:
Sur bircə dəfə üfürüləcəyi,yer və dağlar qaldırılıb bircə dəfə bir-birinə çırpılacağı zaman –həmin gün Vaqiə qopacaq.Göy yarılacaq və həmin gün o, süst olacaqdır. (Haqqə surəsi, 13-16)
1989
Yanvar
200px|thumb|right|Keqvortda qəzaya uğrayan [[Boeing 737 təyyarəsinin qalıqları]] 200px|thumb|right|[[Corc Herbert Volker Buş|Corc V. Buşun inaqurasiyasından görüntü. Mərasimdə həmçinin vitse-prezident Den Kueyl, Ağ Evin sözçüsü Cim Vrayt və senatorlar Bob Doul, Ted Stivens də iştirak edir.]]
Qara daşların sakinləri (film, 1991)
Məzmun
Kinolentdə dünyanın möcüzəsi sayılan, Xəzər dənizində polad adalar üzərində qərar tutan Neft Daşlarından, bu qeyri-adi şəhərin sakinlərindən-Azərbaycan neftçilərindən söhbət açılır.
1989
Fevral
200px|thumb|right|Sovet hərbçiləri [[Əfqanıstandan çıxmazdan öncə şəkil çəkdirirlər.]] 200px|thumb|right|İmperator [[Hirohitonun dəfn mərasimindən görüntü]] 200px|thumb|right|Paytaxt sakinləri 44 ildən sonra [[Pikk Hermann qülləsində dalğalanan Estoniya bayrağını izləyirlər.]]
Qara daşların sakinləri (film, 1991)
Film haqqında
Film Sov. İKP XXII Qurultayı Adına NQÇİ-nin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Əl-Mətin
O gün meydana gələcək dağılma Allahın şanına, qüdrətinə yaraşan şəkildədir. Dünyadakı ən böyük kütlə və ən böyük həyat qaynağı olan okeanlar su qaynaması kimi qaynayar, alovlanar. İnsanın bildiyi, alışdığı və sonsuza qədər qalacağını zənn etdiyi bütün varlıqlar və nizamlar kökündən pozulmağa başlayar, darmadağın olarlar. Milyonlarla ildir var olan yer və göy, onları inşa edən sonsuz güc tərəfindən parça-parça edilər. Yenə milyonlarla ildir işıq saçan həyat qaynağı Günəş söndürülərək gerçək sahibinin olduğu göz qarşısına gətirilər. Beləliklə, hər şeyin üzərində olan tək və gerçək qüvvət sahibinin Allah olduğu, yeganə hakimiyyətin və gücün də Rəbbimizə aid olduğu bütün açıqlığıyla ortaya çıxar. Bir ayədə bu gerçək belə təsvir edilir:
Onlar, Allahın qədrini haqqıyla təqdir edə bilmədilər. Halbuki Qiyamət günü yer bütünlüklə Onun Ovcunda olacaq, göylər isə Onun Əli ilə büküləcəkdir. O, pakdır, müqəddəsdir və onların (Ona) qoşduqları şəriklərdən ucadır. (Zumər Surəsi, 67)
1989
Mart
200px|thumb|right|Macarıstanda kütləvi nümayişlər 200px|thumb|right|"Exxon Valdez" tankeri
Aprel
200px|thumb|right|[[Dəyirmi Masa (Polşa)|Dəyirmi Masa Sazişinin bağlandığı masa hazırda Varşavada Prezident sarayında nümayiş olunur.]] 200px|thumb|right|Dövrün ən kiçik mobil telefonu MicroTAC 9800x (1989)
İyun
200px|thumb|right|[[Ruhullah Xomeyninin dəfn mərasimi (4 iyun, 1989).]] 200px|thumb|right|[[İmre Nad yüz minlərlə insanın iştirakı ilə Qəhrəmanlar meydanında təntənəli şəkildə dəfn olunur (16 iyun, 1989). Tədbirdə çıxış edənlərdən biri də demokratik seçkilərin keçirilməsi və Sovet qoşunlarının Macarıstandan çıxarılması tələbi ilə kəskin nitq söyləyən Viktor Orban idi.]]
İyul
200px|thumb|right|[[Lotte World]] 200px|thumb|right|[[Vaqif Mustafazadənin ev-muzeyində barelyef]]
Avqust
200px|thumb|right|Litvada [[Baltik yolu. Zəncirdə dayanan insanlar yaşadıqları vəziyyətlə bağlı narazılıqlarını ifadə etmək məqsədilə əllərində şam və qara lent bağlanmış Litva bayraqları tuturlar.]]
Sentyabr
200px|thumb|right|Hüqo qasırğasının peykdən görüntüsü
Oktyabr
200px|thumb|right|[[Loma Priyeta zəlzələsi (1989)|Loma Priyeta zəlzələsi nəticəsində yol infrastrukturuna zərər dəyir.]]
Dekabr
200px|thumb|right|ABŞ Prezidenti [[Corc Herbert Volker Buş|Corc H. V. Buş və Sovet lideri Mixail Qorbaçov Malta sammitində]] 200px|thumb|right|[[Rumıniya inqilabı zamanı Buxarest şəhəri. Nikolae Çauşesku hökumətini devirən və 1989-cu ilin dekabr ayının sonlarında getdikcə şiddətlənən bir həftəlik üsyanlar və döyüşlər silsiləsi olan bu inqilab nəticəsində Rumıniya öz hökumətini zorakı şəkildə devirən və liderini edam edən yeganə Şərq bloku ölkəsi olur.]] 200px|thumb|right|[[Just Cause əməliyyatında iştirak edən ABŞ əsgərləri Panama Müdafiə Qüvvələrinin qərargahını mühafizə edirlər.]]
Fevral
100px|thumb|right|[[Ceremi Sampter]] 100px|thumb|right|[[Elizabet Olsen]] 100px|thumb|right|[[Korbin Blyu]]
Mart
100px|thumb|right|[[Daniella Mone]] 100px|thumb|right|[[Anton Yelçin]] 100px|thumb|right|[[Tayler Kleri]] 100px|thumb|right|[[Pyer Nine]] 100px|thumb|right|[[Lili Kollinz]] 100px|thumb|right|[[Eli Mişalka]]
Aprel
100px|thumb|right|[[Lili Ceyms]] 100px|thumb|right|[[Aysel Teymurzadə]] 100px|thumb|right|[[Lyuk Breysi]]
May
100px|thumb|right|[[Katinka Xossu]] 100px|thumb|right|[[Daniel Dyurta]] 100px|thumb|right|[[Rori Makilroy]] 100px|thumb|right|[[Prins Roys]] 100px|thumb|right|[[Aleksey Neqodaylo]]
İyun
100px|thumb|right|[[Lyusi Heyl]] 100px|thumb|right|[[Rene Olsted]] 100px|thumb|right|[[Kristofer Mins-Plass]]
İyul
100px|thumb|right|[[Aleks Morqan]] 100px|thumb|right|[[Devid Henri]] 100px|thumb|right|[[Qaret Beyl]] 100px|thumb|right|[[Rori Kalkin]] 100px|thumb|right|[[Deniel Redkliff]]
Avqust
100px|thumb|right|[[Brenton Tueytes]] 100px|thumb|right|[[Co Conas]] 100px|thumb|right|[[Heyden Panettyer]] 100px|thumb|right|[[Ceyms Harden]]
Sentyabr
100px|thumb|right|[[Elena Delle Donn]] 100px|thumb|right|[[Aviçi]] 100px|thumb|right|[[Stelyana Nistor]]
Oktyabr
100px|thumb|right|[[Dakota Conson]] 100px|thumb|right|[[Aleksandriya Okasio-Kortez]]
Noyabr
100px|thumb|right|[[Adam Rippon]] 100px|thumb|right|[[Sergey Polunin]]
Dekabr
100px|thumb|right|[[Nikolas Holt]] 100px|thumb|right|[[Marion Mareşal]] 100px|thumb|right|[[Teylor Svift]]
Yanvar
100px|thumb|right|[[Salvador Dali]] 100px|thumb|right|[[Ted Bandi]]
Mart
100px|thumb|right|[[Zita Burbon-Parmskaya]]
Aprel
100px|thumb|right|[[Şuqar Rey Robinson]]
May
100px|thumb|right|[[Edvard Oxab]]
İyul
100px|thumb|right|[[Rebekka Şeffer]]
Hucr ibn Adi
Hucr ibn Adi el Kindi — İslam peyğəmbəri  Məhəmmədin səhabəsi idi. İslamın dördüncü Rəşidun xəlifəsi və şiələrin ilk imamı olan Əlini açıq şəkildə lənətləmək ənənəsinə etiraz etdiyinə, sarsılmaz dəstəyi və təriflərinə görə,Osmanı korrupsiyasına görə ittiham etdiyi üçün Əməvilər xəlifəsi I Muaviyə tərəfindən ölüm hökmünə məhkum edildi. Kində qəbiləsinə aid idi.
1989
Avqust
100px|thumb|right|[[Minoru Genda]]
Hucr ibn Adi
Xarakter və tərcümeyi-hal
Bəzi rəvayətlərə görə, son istəyi, ölüm onu ​​qorxutmasın deyə oğlunu əvvəl və Əlini lənətləmək vəziyyətinə düşməməsi üçün edam edilməsi idi.
1989
Sentyabr
100px|thumb|right|[[Robert Penn Vorren]]
Hucr ibn Adi
Türbəsi
2 may 2013-cü ildə Nusra Cəbhəsi məqbərəyə basqın etdi və qalıqlarını eksgumasiya etdi. Üsyançılar onun cəsədini naməlum yerə apardılar. The New York Times qəzetində yayımlanan bir xəbərə görə, Həcc ziyarəti məkanının çirklənməsinin geniş yayılmış Facebook fotoşəkili Azad Suriya Ordusunun İslam Briqadasınin rəhbəri Əbu Anas əl-Vəzir və ya hərbi qrupun lideri Əbu əl-Baraa adlı şəxsin eksgumasiyasından xəbər verir.
1989
Oktyabr
100px|thumb|right|[[Entoni Kueyl]]
Noyabr
100px|thumb|right|[[Ahmadu Ahico]]
Nobel mükafatı laureatları
100px|thumb|right
Lenka Popkin
Lenka Popkin (d. 16 aprel 1978; Teplitse, Çexiya) — Çexiyanı təmsil edən batut gimnastı. Lenka Popkin, 2008-ci ildə Çexiyanı XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.
Karyerası
Lenka Popkin, 2008-ci ildə Çexiya bayrağı altında Çinin Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların təsnifat mərhələsində Popkin, 57.60 xal topladı və 16 idmançı sırasında 15-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.
Bazilika sisterni
miniatur|224px|right|Yerebatan sisternasında yerləşən sütununun altında yerləşən [[Meduza Qorqonanın başı]]
Yerebatan sərnici və ya Bazilika sisterni (yunan. Βασιλική Κινστέρναı, türk. Yerebatan sarnıcı və ya Yerebatan sarayı) — Bizans dövrünə aid iri yeraltı su anbarı. İstanbulun (Konstantinopolun) mərkəzində, Sultanahmet rayonunda, Aya Sofya məscidi (Müqəddəs Sofiya kilsəsi) ilə üzbəüz, onun 150 metr cənub-qərbində yerləşir.
"Sistern" sözü yunancadan "su anbarı" kimi tərcümə edilir. 2013-cü ilə olan məlumata görə, İstanbulda 40-dan çox belə sistern aşkar edilmişdir.
Sistern Bizans dövründə
Bazilika sisternində quraqlıq və ya mühasirə halları üçün şəhərin su ehtiyatı saxlanırdı Bu sisternə su şəhərdən 19 km şimalda yerləşən Belqrad meşəsindəki bulaqlardan akveduklar (o cümlədən, Valent akveduku) və su kəməri vasitəsilə çatdırılırdı.
Bazilika adı sisternin yerləşdiyi yerin adından qalmışdır. Bu yerdə Konstantinopolun Birinci təpəsində, Stoa Basilica adlı meydan yerləşdirdi.Orada əvvəlcə bir Bazilika olduğundan su anbarı da bu adı almışdır.
Sisternin tikintisinə imperator Konstantinin hakimiyyəti dövründə (306–337-ci illər) başlanmış və imperator I Yustinianın hakimiyyəti dövründə, 532-ci ildə başa çatdırılmışdır. Yeraltı qurğunun ölçüləri 145×65 m, həcmi 80 000 kub metr idi. Sisternin tavanını 9 metr hündürlüyündə 336 sütun (hərəsində 28 sütun olmaqla 12 sıra) saxlayırdı. Sütunlar bir-birlərindən 4,80 metr məsafədə yerləşirlər. Sisternin divarı 4 metr qalınlığındadır, odadavamlı kərpicdən tikilmiş və xüsusi sukeçirməyən məhlulla örtülmüşdür.
Sütunların böyük hissəsi qədim məbədlərdən götürülmüşdür, buna görə də, onlar mərmərin növünə və emal üsuluna görə bir-birindən fərqlənirlər, bəziləri bir, bəziləri iki detaldan ibarətdir. İki sütunun altında Meduza Qorqonanın başını görmək olar. Qorqona Meduza ilə olan sütunlardan birində onun başı aşağı, digərində yana doğru çevrilib. Qorqona Meduzalı sütunlardan birinin qarşısında "Arzular hovuzu" yerləşir.
Sistern Osmanlı dövründə
1544–1550-ci illərdə Bizans dövrünün abidələrini araşdırmaq məqsədilə İstanbula gələn holland səyyahı P. Gyllius yerli sakinlərin öz evlərində döşəmədə açdıqları deşiklərdən balıq tutduqlarını görərək yerin altında olan sisterndən xəbər tutmuşdu. Beləliklə, sistern onun tərəfindən yenidən kəşf edilərək qərb aləminə tanıtdırılmışdı. Sultan III Əhməd və II Əbdülhamidin (1876–1909) dövrlərində sistern təmir edilmişdir. Sonra yenə istifadəsiz qalmış və çirklənmişdir.
Sistern müasir dövrdə
1955–1960-cı illərdə 8 sütun uçma təhlükəsi ilə üzləşdiyindən konservasiya işləri görülmüşdü. 1985–1987-ci illərdə o təmizlənib bərpa edilmiş və muzeyə çevrilmişdir.
2013-cü ildə sisterni rekord sayda- 2 milyondan çox turist ziyarət etmişdi ki, bunun da 1 milyon 470 min nəfəri xarici turistlər idi. Bir çoxları bunu Den Braunun "Cəhənnəm" ("İnferno") romanının uğuru ilə əlaqələndirirlər.
III Aleksandr körpüsü
III Aleksandr körpüsü —  rus çarı III Aleksandrın adını daşıyan körpü Fransa ilə Rusya arasında razılıq sazişinə xatirə olaraq 1897-1900-cü illərdə inşa edilmişdir.
Emil Tahirov
Həyatı
Emil Tahirov 1997-ci ildə Bakı şəhərinin 68 N-li texniki-peşə məktəbini bitirib. 1995-ci ildən S.Vurğun adına Rus Dram teatrında aktyor kimi çalışıb. Teatrda işlədiyi müddətdə bir çox tamaşalarda iştirak edib. Onun yaratdığı: Umbert (E.de Filippo "Filumena Marturano"), Həkim (Q.Qorin "Kin IV"), Dcud (B.Sleyd "Çestvovaniye"), Viktor (A.Qalin "Konkurs"), Topal (S.Vurğun "Fərhad və Şirin") kimi obrazlar aktyorun yaradıcılıq palitrasının nümunələrindəndir. KVN teatrında da çalışan aktyor məşhur telefon şirkətlərinin birinin reklam çarxında da çəkilib.
Çox təəssüf ki, istedadlı aktyorun həyatı faciə olmuşdur. Emil təklik və dərdə dözməyərək həddən artıq alkoqol qəbul edirmiş və bu da onda serroz xəstəliyi yaratmışdır. Həyatda problemlər yaşayan aktyor işindən ayrılmış və tənhalığa çəkilmişdir. Ömrünün son vaxtlarında hamı tərəfindən unudulmuş, itkin düşmüşdür. Mətbuat və tanışları tərəfindən axtarılan aktyor haqqında bir müddət xəbər çıxmamışdır. Nəhayət, 6 sentyabr 2016-cı ildə aktyorun dostları Elman Babayev və Nərminə Sultanova tərəfindən sənəd yayımlandı. Sənəddə aktyorun avqustun 4-də Buzovna Vərəm Dispanserində vərəm xəstəliyindən dünyasını dəyişdiyi bildirilmişdir.
Mikania bullata
Mikania bullata Mikania bullata Mikania bullata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aechmea kertesziae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phytoseius tenuiformis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Əl-Mucib
Əl-Mucib (ər. المجيب) — Allahın adlarından biri.
Hagen
Hagen — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətinin Amzberq inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 160.4 km2, əhalisi 185 996 nəfərdir (2013).
Bəyazid Bəstami
Həyatı
İranın Simnan ostanında olan Bəstam şəhərinde 804-cü ildə  doğulmuşdur. Künyəsi, Əbu Yeziddir. Adı Tayfur, atasının adı Isadır. Qəbri yenə Bəstamdadır. Babası İslamiyəti sonradan qəbul etmiş olan bir Zərdüşt idi. Babasının Adam, Tayfur ve Ali isminde üç oğlu vardı. Hamısı da zöhd (zahid) həyatı yaşamağı seçmiş adamlar olaraq tanınıyorlardı. Bayezid, Tayfurun oğlu olarak dünyaya geldi. Çocukluğunun çoğunu evde ve camiide tek başına geçirmekteydi. Yalnız bir yaşantısı olmasına rağmen evine sık sık Sufilik üzerinde tartışmak maksadıyle ziyaretçileri kabul etmekteydi. Allah ile başbaşa kalmak amacıyle tüm Dünyevi arzularını terk etmiş (Melamilik-Kalenderilik) bir şekilde zühd hayatı sürdürmekteydi.
Bəyazid Bəstami IX əsrdə yaşayıb. Оnun ideyası bu idi ki, mən Allaha qоvuşa bilirəm, məqamım yüksəkdir, оna görə mənə səcdə qılın. Əgər Allaha qоvuşa bilirəmsə, mən Allahın bir parçasıyam.
Оnun məşhur bir sözü var: "Mən əbamı açıram, içində Allahdan başqa heç nə görmürəm". Təbii ki, Bəstaminin bu sözləri о dövrdə İslam aləmində yaxşı qarşılanmırdı. Hətta peyğəmbər belə Allahla birbaşa ünsiyyətdə оla bilmədiyi halda (bu ünsiyyət mələklər vasitəsi ilə həyata keçirilirdi) о deyirdi ki, mən Allahla birbaşa ünsiyyətə girirəm. Оna görə də əl-Bəstami böyük təzyiqlərə məruz qalmışdı. Əl-Bəstaminin nəzəriyyəyə daxil etdiyi mühüm bir anlayış isə "fəna" anlayışıdır. Əgər insan sevirsə, özünü sevgilisində tapırsa, öz kimliyi yоxa çıxır, yəni fəna оlur. Оna görə biz Allahı seviriksə, ilahi sevgiyə gediriksə, Allahla birləşirik. Bizim kimliyimiz yоxa çıxır. Bu məqama о "fəna" deyirdi. Bəstami sufi yоlunun, sufi təriqətinin məqsədini fənada görürdü. Yəni sufinin özünün kimliyi qeyb оlur və Allahda özünü yenidən tapır.
Aechmea kleinii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dalğa Elmi-İstehsalat Müəssisəsi
Dalğa Elmi-İstehsalat Müəssisəsi — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyindəki müəssisə.
Tarixi
"Dalğa" Elmi-İstehsalat Müəssisəsinin (EİM) təməli 1936-ci ildə qoyulmuşdur. 1939-cu ildə "Dalğa" EİM-in ərazisində SSRİ Gəmiqayırma Nazirliyinin Qorki şəhərində (indiki Nijni Novqorod) yerləşən "Krasnoye Sormovo" zavodunun yığma-sazlama sahəsi yaradılmışdır. 1956-cı ildə həmin sahə əsasında Elmi-Tədqiqat İnstitutu, 1966-cı ildə Bakı Elektromexanika İnstitutu, 1979-cu ildə "NORD" Elmi-Tədqiqat İnstitutu və həmin institutun bazasında 1982-ci ildə "NORD" Elmi-İstehsalat Birliyi yaradılmışdır.
1993-cü ildən "NORD" İstehsalat Birliyi Dövlət Xüsusi Maşınqayırma və Konversiya Komitəsinin tərkibində olmuşdur. 2006-cı ilin sentyabr ayından "Naviqasiya Sistemləri" Elmi-İstehsalat Birliyi, daha sonra "Dalğa" EİM adı altında Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tərkibində fəaliyyət göstərir.
"Dalğa" EİM-də yaradılmış gəmi naviqasiya sistemləri sualtı obyektlərin layihələndirilməsi üçün "Malaxit" MKB, "Rubin" MKB, suüstu gəmilərin layihələndirilməsi üçün "Severnoye" MKB və digər layihə institutları və konstruktor bürolarının layihələrində geniş istifadə edilmişdir.
"Dalğa" EİM-də layihələndirilərək istehsal edilmiş gəmi naviqasiya sistemləri "More", "Admiralteyskiye verfi", "Sevmaş", "Yantar", "Zvezda", "Zvyozdoçka", "Nikolayev" gəmiqayırma zavodlarında və Kaspiyski dəqiq mexanika zavodunda istifadə edilmişdir.
"Dalğa" EİM-də yaradılmış naviqasiya sistemləri bütün növ gəmilərdə dünya okeanlarında öz etibarlılığını sübut etmişdir.
Əl-Muğni
Əl-Muğni (ər. المغني) — Allahın adlarından biri.
Turan (dəqiqləşdirmə)
Yaşayış məntəqələri
Digər
Coğrafi qütblər
Coğrafi qütblər – Yer oxunun Yer səthi ilə kəsişdiyi nöqtələrdir. Şimal və Cənub coğrafi qütbləri mövcuddur. Bütün coğrafi meridianlar coğrafi qütbdə birləşir.
Sıxçiçək sığırquyruğu
(Verbascum densiflorum) - cinsinə aid bitki növü.
Coğrafi qütblər
Şimal coğrafi qütbü Şimal buzlu okeanı sahəsində yerləşir və onu ilk dəfə 1909-cu ildə R.Piri fəth etmişdir.
Cənub coğrafi qütbü Antarktida materikindədir və ona birinci olaraq 1911-ci ildə R.A.Amundsen çatmışdır.
Sıxçiçək sığırquyruğu
'Verbascum densiflorum'' Bertol. (=V.thapsiforme Schrad.)-Sıxçiçəkli keçiqulağı''' (Çar şamı, seyrəkyarpaq keçiqulağı, sığırquyruğu, ayıqulağı, dəvəcik, heyrətə salan, hökmdar əsası, zərli çiçək)
Coğrafi qütblər
Həmçinin bax
Şimal maqnit qütbü
Cənub maqnit qütbü
Sıxçiçək sığırquyruğu
Botaniki xarakteristikası
Sıxçiçəkli keçiqulağı iriçiçəkli keçəyəbənzər tükcüklü, birinci il inkişaf edərək kök üstündə olan çətir və yarpaqlar, ikinci il isə generativ gövdə əmələ gətirir. Gövdəsi budaqlanmayan hündürlüyü 2 m-ə qədərdir. Kök üstündə olan yarpaqları oturaq və ya qısasaplaqlı, uzunsov və ya uzunsov-ellipsşəkilli, iriçəpərli kənarları, gövdəsi növbəli, bütün uzunluğu boyu sallanmış buğumarasından, aşağı hissəsi uzunsov, yuxarı hissəsi yumurtavari, itiuclu olub, kənarları dişlidir. Çiçəkləri sarı, azacıq qeyri-düzgün və beşüzvlü, olub, 3-4,5 sm diametrinə bərabərdir. Meyvəsi qutucuqdur. İyun-avqust aylarında çiçəkləyir.
Coğrafi qütblər
Həmçinin bax
Robert Piri
Roald Amundsen
Sıxçiçək sığırquyruğu
Botaniki xarakteristikası
Bütün bu növlər sarı və ya çəhrayı rəngli, erkəkcik sapından ibarət olmaqla, aydın görünən tükcüklərdən ibarətdir.
Çəmənliklərdə, meşənin kənarında, qumluqlarda, dağ döşündə yamaclarda, dəmir yollarının kənarlarında, istifadəsiz və təzə meşə salınan yerlərdə rast gəlinir. Bəzən xüsusilə meşə salınan yerlərdə və çöllüklərdə bir neçə hektar uzanan pöhrəlikləri yayılır.
Xammal iyul-avqust ayında aydın günəşli gündə, günün birinci yarısında şeh çəkilməmiş toplanılmalıdır. Açıq-sarı çiçəkləri toplanılmalı, çiçək tacı seçilərək götürülməlidir. Xammalı toplanan zaman kasacıq və digər hissəcikləri atılmalıdır. Toplanan çiçək tacı dərhal, gecikdirmədən qurudulmalı, 1 sm-ə qədər qatlara sərilməli, çardax və yaxşı ventiliyasiyalı naveslərə yerləşdirilməlidir. Qurudulma 40-50°С-də aparılmalı, sonra quruyan xammal paketənməli və taxtadan düzəldilmiş rəflərə yığılmalıdır. Yaxşı qurumuş xammal qızılı-sarı rəngdə olur.
Toplayan zaman pöhrəliklərdə bitkinin məhv edilməməsinə maksimum çalışılmalıdır.
Olduqca hiqroskopik olduğundan asanlıqla nəm, rütubət çəkir, kiflənir və kif basır. Ona görə də xammal quru saxlama məntəqələrində stelaj və yeşiklərdə, perqament döşəmələrdə, apteklərdə isə şüşə bankalarda quru yerlərdə saxlanılmalıdır. Saxlama müddəti 2 ildir. Zəif iyli, ədviyyəli və şirintəhər dadlıdır.
Tərkibi və təsiri
Çiçəklərinin tərkibində 2,5%-ə qədər selik, 11%-ə qədər şəkər, β-karotin, kumarin, saponinlər (verbasko saponin), flavonoidlər (apigenin, lyuteolin, rutin, kempferol), dihidrolakton, iridoid (aukubin, katalpol, metilkatalpol), fenol (0,5%), efirlər, piyli turşular və boyayıcı maddə olan α-kroçetin vardır.
Öskürəkkəsici dərmandır. Xammal kimi çiçəkləri eksport olunur. Öskürəkkəsici, yumşaldıcı və bürüyücü kimi sinə qarışıqlarının tərkibinə daxildir.
İstinadlar
Verbascum densiflorum Verbascum densiflorum Verbascum densiflorum Verbascum densiflorum Verbascum densiflorum
Talış (Hacıqabul)
Talış — Azərbaycan Respublikasının Hacıqabul rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi çox tərkiblidir (müxtəlif zonadan gələnlər) və əsasən İrandan gələn ailələrdir. Deyilənə görə, kəndin adı Talış adlı varlı bir mülkədarın adından götürülüb. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1946 nəfər əhali yaşayır.
Mir Bağır Mirheydərzadə
Mir Bağır Mir Heydər oğlu Mirheydərzadə – diyаrşünаs, еtnоqrаf-аrхеоlоq.
Təhsili
1887-1896-cı illərdə Naxçıvan şəhər mədrəsəsində təhsil alan bu gənc 1899-cu ildə Təbriz ruhani məktəbində təhsilini başa vurur.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Naxçıvanda münasib iş tapa bilmədiyindən Tiflisə gedən gənc Mirbağır burada inqilabi əhvali-ruhiyyəli adamlarla tanış olur və onlarla tez-tez görüşür. 1917-1921-ci illərdə Naxçıvanda Mir Bağır Mirheydərzadə Eynalı bəy Sultanov, Bəhram xan və Əziz xan Naxçıvanskilər, Hüseyn Cavid, Əziz Şərif, Əli Səbri Qasımov, Behbud Şahtaxtinski, S.Əsgərxanov, Bağır Rzayev, Səməd bəy Cəmilinski, Kəlbalı xan, Kərim xan və digər görkəmli şəxsiyyətlərlə birlikdə fəaliyyət göstərirdi və onların hamısı bilavasitə vətən uğrunda mübarizənin iştirakçılarına çevrilmişdilər.
1918-ci ilin ortalarında quldur Andronikin dəstələri İrəvan-Naxçıvan-Culfa dəmir yolu və şose boyunca İrana tərəf hərəkət eməkdə idi. Həmin anda Tiflis Erməni İttifaqı Xorazyantsı Naxçıvana ezam edir. Məqsəd Culfa cəbbəxanasının silahlarını ələ keçirib, silahlı dəstələr yaradıb Andronikin hücumlarına dəstək vermək idi. Onu da qeyd edək ki, hələ 1917-ci ilin noyabrında Xorazyantsın sədrliyi ilə Naxçıvanda Erməni Milli Komitəsi yaranmışdı. Onun əsas vəzifəsi terror aktları ilə Naxçıvan əhalisi arasında vahimə və xof yaratmaq və yerli idarəçiliyi ələ keçirməkdən ibarət idi. Belə bir mürəkkəb vəziyyətdə Mir Bağır Mirheydərzadə naxçıvanlı mübarizə dostları ilə hərbiləşdirilmiş dağınıq qüvvələri ümumi düşmənə qarşı mübarizəyə səfərbər edirdi. Bu səylər baş tutmasaydı, Naxçıvanın vəziyyəti daha da ağır və faciəli ola bilərdi. Həmin dövrdə Naxçıvanda "Mücəddin" siyasi dərnəyinə (rəhbəri M. B. Mirheydərzadə) Eynalı Sultanov, Ömər Faiq Nemanzadə, Əziz Şərif kimi görkəmli ziyalılar xüsusi rəğbət bəsləyirdilər, çünki bu siyasi təşkilat xalqın xilasını Rusiya yox, Türkiyə ilə birlikdə görürdü.
Kuest relyef
Kuest relyef-1) miqdarı, maili yatan möhkəm süxur laylarına uyğun gələn bir neçə kuestdən təşkil olunmuş relyef (Bondarçuk, 1949); 2) dəfələrlə növbələşən paralel və ya qismən aralanan kuest tirələri (Şukin, 1960)
Pauell adası
Pauell adası — Cənubi Orkney adalarına daxil olan kiçik ada. Adanın ən hündür nöqtəsi 594 m təşkil edir. Pauell adası Koroneyşen və Lori adaları arasında yerləşir. Adalardan Lyotveyt və Vaşinqton boğazı vastəsi ilə ayrılır. Adanın cənubunda Miçelsen, Fredriksen və Qrey adaları yerləşir. Daimi əhalisi yoxdur.
Tarix
Ada 1821-ci ilin dekabrında britaniyalı Corc Pauel və amerikalı Nataniel Palmer tərəfindən aşkarlanır.
İlk araşdırmalar 1933 ildə aparılmışdır. 1957 və 1964-65 illərdə geoloji, topoqrafik araşdırmalar A. Hoskins və K. Holms  tərəfindən aparılır.
Phytoseius tropicalis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Bozaqgülünəbənzər sığırquyruğu
(Verbascum phlomoides) —  cinsinə aid bitki növü.
Aechmea laevigata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aechmea kuntzeana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qorxmaz İmanov
İmanov Qorxmaz Cahangir oğlu (17 aprel 1941, Bakı şəhəri)— AMEA-nın müxbir üzvü (2017), iqtisad elmləri doktoru, professor, İspaniya Kral Akademiyasının akademiki.
Həyatı
Qorxmaz İmanov 1941-ci il aprelin 17-də Bakı şəhərində anadan olub. 1958-ci ildə Bakı şəhər 199 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1964-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin İqtisad fakültəsini bitirib, iqtisadçı diplomu almışdır. 1964–1967-ci illərdə Moskva şəhərində SSRİ Elmlər Akademiyasının Mərkəzi iqtisadi-riyaziyyat institunun aspiranturasında təhsil alıb, 1968-ci ildə həmin institutda iqtisad elmləri namizədi alimlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1968-ci ilin yanvar ayından 1969-cu ilin mart ayına qədər Azərbaycan SSR EA Kibernetika institutunda kiçik elmi işçi işləmişdir. 1969–1971-ci illərdə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı institutunda baş müəllim və dosent vəzifələrində çalışmışdır. 1971-ci ilin sentyabrında yenidən Azərbaycan EA Kibernetika institutuna baş elmi işçi vəzifəsinə gəlmişdir. 1975-ci ildə SSRİ EA Mərkəzi iqtisadi-riyaziyyat institunda iqtisad elmləri doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1974-cü ilin avqust ayından 1987-ci ilin dekabrına qədər Kibernetika institutunda laboratoriya və sonra şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1983-cü ildə iyun ayından professor elmi adına və 1984-cü ildə elm və texnika sahəsində Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. 1987–1993-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsinin və sonralar İqtisadiyyat Nazirliyinin Elmi–tədqiqat İqtisadiyyat institutunun müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1993–1998-ci illərdə Rusiya Elmlər Akademiyasının Bazar problemləri institutunda çalışmışdır. 1999–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyində baş müşavir vəzifəsində çalışmışdır. 2001-ci ildən hal-hazırkı dövrə qədər AMEA Kibernetika İnstitutunda, əvvəllər baş elmi işçi və laboratoriya rəhbəri vəzifəsində çalışır. 2017-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin müxbir üzvü seçilmişdir.
145-dən artıq elmi əsərləri, o cümlədən 30-dan artıq xaricdə məqaləsi nəşr etdirilmişdir. 28 — elmlər namizədi yetişdirmişdir.
Ailəlidir. İki övladı var — Tahir və Cabir İmanovlar.
Hamm
Hamm — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətinin Arnzberq inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 226.43 km2, əhalisi 176 048 nəfərdir (2013).
1998
Doğumlar
Kilian Mbappe
Səyahət agentliyi
thumb|Tomas Kuk səyahət agentliyi
Səyahət agentliyi - turistlərə turizm haqqında məlumat verən, turları təşkil edən, öz turlarını və digər səyahət agentliklərinin təşkil etdiyi turları satan şirkətdir. Fərdlər və qruplar üçün səyahətlər, səfərlər və ekskursiyaları planlaşdırır, təşkil edir və həyata keçirir.
Tarixi
1920-ci illərdə ticari aviasiyanın inkişafı turizm agentliklərini də ön plana çəkdi.
Türkiyə
Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi səyahət agentliklərini 3 qrupa bölür :
Turkcell
Turkcell, Türkiyənin ilk GSM, 2G və 3G operatorudur. GSM 900 texnologiyasını istifadə edərək xidmət göstərir. Qurulduğu gündən bu yana, lisenziya əvəzi də daxil olmaqla, yurd içərisində, 30 sentyabr 2005 etibarilə, təxminən 4,5 milyard ABŞ dolları investisiya etdi. "Turkcell"in CEO-luğunu 9 yanvar 2007-dən bəri Süreyya Ciliv etməkdədir. Turkcell 31 mart 2006-cı ildə 36.3 milyona qədər abunələrin sayına çatmışdır. Bu abunələrin 6.1 milyonu Faturalı xətt sahibi ikən; fakturasız xətt sahibi olanlar isə 27.7 milyon nəfər təşkil edir. Şirkət abunə başına ayda 17.1 ABŞ dolları qazanc əldə etməkdədir. Bir abunənin aylıq danışma nisbəti 109.2 dəqiqə çəkir. Bu məlumatlara görə "Turkcell"in aylıq gəliri 925 000 000 Milyon Türk lirəsidir.
28 noyabr 2008 tarixində edilən üçüncü nəsil "A License" tenderini Turkcell, 358 milyon avro ilə qazandı.
Turkcell 27 aprel 1998 tarixində də nəqliyyat Nazirliyi ilə 25 illik GSM lisenziya müqaviləsi imzalayıb. "Turkcell"in abunə sayı, 31 mart 2010 tarixi etibarilə 34.3 milyona çatdı. Turkcell səhmləri, 11 iyul 2000 tarixindən etibarən İstanbul Menkul qiymətləri Birjası (İMKB) və Nyu-York Stock Exchange-de (NYSE) eynivaxtlı olaraq əməliyyat görməyə başlamışdır. Turkcell, NYSE-ye üzv olan ilk Türk şirkətidir. Turkcellin Fintur vasitəsilə və TeliaSonera ilə ortaq olaraq sahib olduğu Azərbaycan, Qazaxıstan, Gürcüstan və Moldovadakı iştirakı ilə Ukraynada iştirakı 31 Sentyabr 2008 etibarilə 23,1 milyon abunələrə çatmışdır. Turkcell, Türkiyənin və bölgənin lider operatoru mövqesiylə 2003-cu ilin əvvəlində GSM Association Şəxsi Kabinetinə girmişdir. Bu qurumda, Turkcell ilə birlikdə Vodafone, Orange, NTT DoCoMo, AT & T Wireless kimi dünyanın nəhəng GSM operatorları də vardır. Turkcell hissələrinin birbaşa və dolayı payları nəzərə alındığı ortaya çıxan tərəfdaşlıq quruluşunu, Çukurova qrupu (% 27,05), Sonera Holdinq (% 37,09), Xalqa Açıq (% 17,59), Alfa Telekom (% 13,22) mv Qrup (% 6,04) və digər tərəfdaşlar (% 0,01) təşkil edir. Turkcell, 31 mart 2008 etibarilə Türkiyə coğrafiyasının 81,10 %-ini əhatə edərək cəmi əhalinin 98,12 %-ni, əhalisi 2.000 və üzərində olan yaşayış mərkəzlərinin 100 %-ini, bu mərkəzlərdə yaşayan əhalinin də 99,87 %-ini əhatə sahəsi altına almışdır. Turkcell 27 yanvar 2006 tarixi etibarilə 185 ölkədə 491 operator ilə beynəlxalq rouminq və 90 ölkədə 240 operator ilə GPRS beynəlxalq rouminq xidməti verməkdədir. Eyni tarix etibarilə dünyanın ən geniş GSM və GPRS beynəlxalq rouminq siyahısına sahib operatoru də Turkcelldir. Turkcell 2009 ili etibarı ilə 38 milyon abunə sayına çatıb, coğrafi əhatə sahəsi baxımından Türkiyənin 98,96 %-ində işlək haldadır. Turkcell 30 iyul 2009 tarixindən etibarən Üçüncü Nəsil 3G (Third Generation) texnologiyasına keçmişdir və Türkiyənin 81 il mərkəzində eyni anda başlayan GSM operatorundan biridir.
Şeyx Əbülhəsən Xərqani
Şeyx Əbülhəsən Xərqani (963-1033)— sufi şair, arif.
Həyatı
Bu görkəmli arif 351 ya 352-ci hicri ilində Qəleno kəndində anadan olub və 425-ci hicri ilində 73 yaşında anadan olduğu kənddə əbədiyyətə qovuşub.Şeyx Əbülhəsən Xərqaninin tanınmış şagirdlərindən olan Xacə Abdullah Ənsari 5-ci hicri əsrinin tanınmış ariflərindən olub.
Kəraməti
Maraqlı bir dastanda deyilir ki, Xərəqan vilayətində Şeyx Əbülhəsən Xərəqani adlı arif yaşayarmış. Onun şöhrəti yaxın və uzaq ətrafa yayılıbmış. Bir gün həqiqət axtarışında olan bir şəxs nəsihət almaq üçün şeyxin görüşünə gəlir. Şeyxin arvadı qapıya çıxıb yolçunun istəyini soruşur. Öz ziyarət qəsdini açıqlayan şəxs qadının təhqirlərinə mə᾽ruz qalır. Qadın hətta öz əri haqqında nalayiq sözlər işlədir. Yolçunun əl çəkmədiyini görüb şeyxin səhraya çır-çırpı yığmağa getdiyini deyir. Yolçu deyilən istiqamətdə yola çıxıb, bir müddət sonra şeyxin çır-çırpı ilə qayıtdığını görür. Şeyx Xərqani ilə görüş həyəcanı yolçunun bədənini lərzəyə salır. Amma şeyxə yaxınlaşdıqca onu dəhşət bürüyür, az qala gözləri hədəqəsindən çıxsın. Şeyxin topladığı çır-çırpını belində gətirən vəhşi şir yolçuya yuxu kimi görünür. Nəhayət, şeyx yerində donub qalmış yolçuya yetişir. Yolçu dodaqları əsə-əsə soruşur: «Ya şeyx, bütün gördüklərim məni heyrətə gətirir. Amma bir şeyə daha çox təəccüb edirəm: belə bir kəramət sahibi rəzil bir qadınla necə yaşayır?». Şeyx Xərqani gözlərini yerə dikmiş halda buyurur: «Allahın mənə əta etdiyi kəramətin səbəbi bu qadın qarşısında göstərdiyim səbrdir…».
Aechmea lamarchei
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Red Bull Zalsburq FK
Red Bull Zalsburq - futbol klubu 1933-cü ildə yaranıb. Əvvəllər “Avstriya Zalsburq” kimi tanınan klubun adı bir neçə dəfə dəyişdirilib. 1973-cü ildən etibarən bir neçə sponsor dəyişdirən klub həmin şirkətlərin adlarını da daşıyıb. 2005-ci ildə isə klub, demək olar ki, tamamilə dəyişdirilib. Həmin vaxt maliyyə problemləri ilə üzləşən klubun bütün səhmlərini “Red Bull” şirkəti satın alıb. Həmin vaxtdan sonra onun adı, rəngləri və loqosu dəyişdirilib. Bu dəyişiklikdən sonra əvvəllər formasında bənövşəyi və ağ rəngləri daşıyan komanda qırmızı və ağ rənglərdən yararlanmağa başlayıb. Hazırda Avstriya təmsilçisi “Red Bull Zalsburq Futbol Klubu” adlanır və ləqəbi “buğalar”dı. Komanda “Red Bull Arena” adlanan və 31 min 895 tamaşaçı tutumu olan stadionda oynayır. Amma UEFA klubların titul sponsorlarının adını daşımasının əleyhinə olduğundan, "Red Bull" adını tanımır və "Zalsburq" kimi qəbul edir.
“Zalsburq”qun prezidenti yunanıstanlı Yorqos Esplandatkulosdu. Hazırda “qırmızı-ağlar”ı yerli mütəxəssis Adolf Hütter çalışdırır. "Qrodiq"in sabiq baş məşqçisi bu posta 2014-cü ildə gətirilib. O, Almaniyanın "Bayer" klubundan aldığı təklifə razılaşan Rocer Şmidti əvəzləyib. Eyniadlı şəhəri təmsil edən “Zalsburq” ölkənin ən güclü klublarındandı. “Qırmızı-ağlar” ölkənin ən yüksək liqası - Avstriya Bundesliqasında çıxış edir. Komanda 8 dəfə (1993/94, 1994/95, 1996/97, 2006/07, 2008/09, 2009/10, 2011/12, 2013/14) Bundesliqa çempionu olub. 6 dəfə gümüş medalla kifayətlənən bu komanda bir dəfə də bürünc medallara sahib çıxıb. Ümumilikdə 6 dəfə Avstriya Kubokunun finalına vəsiqə qazanan “buğalar” ancaq 2012 və 2014-cü illərədə qalib adını qazanıblar. Onlar həmçinin 3 dəfə də (1994, 1995, 1997) Avstriya Superkubokunun qalibi olublar.
Gözəl sığırquyruğu
(Verbascum speciosum) - cinsinə aid bitki növü.
"Qayınana" əməliyyatı (film, 1999)
"Qayınana" əməliyyatı — tammetrajlı Azərbaycan komediya filmi.