cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elnur Kəlbizadə
Əmək fəaliyyəti
2012–2014-cü illərdə AMEA Naxçıvan Bölməsinin Tarix, Etnoqrafiya və Arxeologiya İnstitutunun Yeni və ən yeni tarix şöbəsində elmi işçi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi və Nazirlər Kabinetinin mətbu orqanı olan "Şərq qapısı" qəzetinin Xəbərlər və İctimai-siyasi məsələlər şöbəsinin əməkdaşı olub.
2014–2016-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsində, 2016–2017-ci illərdə AMEA Naxçıvan Bölməsi Tarix, Etnoqrafiya və Arxeologiya İnstitutunun Yeni və ən yeni tarix şöbəsində çalışıb. Hazırda AMEA Qafqazşünaslıq İnstitutunun Qafqaz siyasəti şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır.
Elmi fəaliyyəti
2012-ci ildə "Naxçıvan Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində (XX əsr)" mövzusunda magistr dissertasiyası müdafiə edib. Magistr təhsili aldığı dövrlərdə beynəlxalq münasibətlər və təhlükəsizlik problemləri istiqamətində də tədqiqatlar aparıb."Qərb dövlətlərinin siyasi maraqlarında Naxçıvan (1918–1920-ci illər"), "II Dünya müharibəsi dövründə xarici dövlətlərin Naxçıvanla bağlı planlarının tədqiqi məsələlərinə dair", "Ağqoyunlu dövlətində xarici siyasətin həyata keçirilməsinin bəzi məsələlərinə dair" adlı elmi məqalələri o illərdə müxtəlif elmi dərgilərdə nəşr olunub.
2016-cı ildə "Naxçıvanın tarixi coğrafiyası (XII–XVIII əsrin I yarısı)" mövzusunda fəlsəfə doktorluğu dissertasiyası müdafiə edib.
2018-ci ildə Heydər Əliyevin 95 illik yubileyi münasibətilə gənc alimlər üçün AMEA-nın Rəyasət Heyəti və Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası tərəfindən elan edilmiş müsabiqədə AMEA-nın gənc alimləri arasında elmi nailiyyətlərinə görə I yerə layiq görülüb.
2021-ci ilin martında Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə ona dosent elmi adı verilib.
Əsas elmi əsərləri
E.Kəlbizadə 4 monoqrafiya, 8 elmi kitab, 11 tədris-metodiki vəsait, 100-ə yaxın elmi məqalənin müəllifidir. Elmi əsərləri Almaniya, Avstriya, Polşa, Çili, Bolqarıstan, Ukrayna, Rusiya, Qazaxıstan, Türkiyə, Moldova, Gürcüstan kimi ölkələrin nüfuzlu elmi jurnallarında və nəşriyyatlarında dərc edilib.
Xaricdə dərc edilən məqalələri
V міжнародної науково-практичної конференції 2 частина: "Весняні наукові читання", м. Київ: збірник статей (рівень стандарту, академічний рівень). – К.: Центр наукових публікацій, 2020. p. 39–50 (Ukrayna)
Siyasi fəaliyyəti
2020-ci ilin fevral ayının 9-da Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərində 45 saylı Abşeron Seçki Dairəsindən namizəd olmuşdur.
Ədəbi fəaliyyəti
2012–2013-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyinin Gənclər Təşkilatının sədri, 2012–2014-cü illərdə məsul katibi olmuşdur. "Düşüncələrim" adlı ədəbi əsərlərdən ibarət ilk kitabı 2011-ci ildə "Əcəmi" Nəşriyyat və Poliqrafiya Birliyində çapdan çıxıb.
Heyrətamiz Hörümçək adam (film, 2012)
Süjet xətti
Piter Parker uşaq vaxtı valideynləri tərəfindən tərk edilib. Onu dayısı və dayısı arvadı böyüdüb. İllər keçir və Piter xuliqanların hücumlarına məruz qalan və sinif yoldaşı Qven Steysiyə aşiq olan adi yeniyetmə həyatı yaşayır. Lakin geni dəyişdirilmiş hörümçəyin onu dişləməsindən sonra Piter inanılmaz fövqəltəbii gücə yiyələnir və onun həyatı tamamilə dəyişir. Amma valideynlərinin taleyinin necə olduğu sualı yenə də ona əzab verir. O atasının köhnə dostu Kurt Konnorsla tanış olur. Kurt onun atası ilə birlikdə regenerasiyanın formulunu işləyib hazırlayıb. Piter ona işi başa çatdırmaq üçün kömək edir, bütün ömrü boyu sağ əlini qaytarmaq istəyən Konor formulu özünə yeridir və Kərtənkələ Adama çevrilir. Səhvini başa düşən Piter, müəmmali superqəhraman kimi yeni həyatına başlayır, indi onun əsas məqsədi Konorsun qarşısını almaqdır.
Mikayıl bəy Şərifov
Mikayıl bəy Şərifov Polkovnik
Həyatı
Mikayıl bəy hərbi topoqrafiya sahəsində bacarıqlı və istedadlı mütəxəssis kimi tanınmışdı. Uşaqları Davud bəy Şərifov, Yusif bəy Şərifov
Albaniya Əməkçi Gənclər İttifaqı
Albaniya Əməkçi Gənclər İttifaqı — Albaniya Əmək Partiyasının gənclər təşkilatı. 1949-cu ildə təşkil edilmişdir. Kommunist Albaniyada əsas siyasi təşkilatlar olmuşdur və Demokratik Cəbhənin bir hissəsi idi.
İttifaqın yaşı on beşdən iyirmi beşə qədər olan 200 mindən çox üzvü var idi. İttifaqı bütün pioner təşkilatlarına nəzarət etmək, gənclər arasında partiya direktivlərini yerinə yetirmək, xüsusi təsərrüfat layihələri üzərində işləmək üçün əmək dəstələrini səfərbər etmək vəzifəsi daşıyırdı. Partiya və ya dövlət aparatında karyera qurmaq istəyənlər üçün ittifaqa üzvlük ilkin şərt idi.
Ahu Tonqariki
Tarixi
Ahu Tonqariki, Rapanuinin şərq konfederasiyası olan Hotu İtinin əsas mərkəzi və paytaxtı idi. Moai Ahu Tonqariki adada vətəndaş müharibəsi zamanı devrilmişdi. 1960-cı ildə Çili sahillərində zəlzələ nəticəsində yaranan sunami Ahu Tonqariki bölgəsini basdı. Ahu Tonqariki əsasənv XX əsrin 90-cı illərində əhəmiyyətli dərəcədə bərpa olundu. Ahu arxeoloqlar Klaudio Kristino və Patrisiya Varqasın başçılıq etdiyi şoxprofilli qrup tərəfindən bərpa edilmişdir. Beş illik layihəyə daxil olan bərpa işləri Çili hökumətinin Tadano Limited şirkəti və Çili Universiteti ilə rəsmi razılığı əsasında həyata keçirilib.
Təsviri
Ahu Tonqariki Pasxa adasındakı ən böyük ahudur. Bu ahu Pasxa adasının cənub sahilində, iki sönmüş — Rano Raraku və Poika vulkanlarının yaxınlığında yerləşir. Ahu Tonqariki moaisinin demək olar ki, yarısı hələ də Rano Rarakunun yamaclarında basdırılır. Vinapu, UNESCO tərəfindən Dünya irsi Obyekti elan edilmiş Rapanui Milli Parkının bir hissəsidir.
NGC 403
NGC 403 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qross-Valsertal
thumb|301x301px|Qross-Valsertal vadisi
Qross-Valsertal vadisi — Avstriyanın Forarlberq federal torpaqlarında yerləşən vadi.
Adı
thumb|231x231px|Qross-Valsertal vadisi Vadinin adı Großes Walsertal (az. Böyük Valser vadisi) İsveçrənin Vale kantanu, Rona vadisindən gələn mühacirlərin adı ilə bağlıdır. Vadi artıq XIV əsrdən bu cür adlanır (alm.Walser). Valserlər Forarlberzne dairəsinə daxil olan torpaqların dörddə birində məskunlaşmışlar: onlar təkcə Qross-Valsertal vadisində deyil həm də Laterinsertal — Reyn vadisinin şərqi, Damyols, Brandnertal, Zilbertal vadisi və Klyan-Valsertal vadisində (az. kiçik Valser vadisi) də yayılmışlar.
Əhali
Qross-Valsertal vadisində 25 km məsafədə uzanır. Bu bölgədə 6 kənd yerləşir: Tyorinqerberq, Sankt-Qerold, Blons, Zonntaq, Fontanella və Raqqal.
Qross-Valsertal biosfer təbiət qoruğu
Qross-Valsertal UNESCO tərəfindən biosfer təbiət qoruğu olaraq tanınır. YUNESKO-nun İnsan və Biosfer proqramı çərçivəsində yerli əsasda biosfer ehtiyatıdır. Qoruq əməkdaşları hər il marifləndirici və ekoloji tədbirlər «Wilden Walser Wege» (az. Valserin yabanı yoları) təşkil edirlər.
Mədəniyyət
2004—cü ildən bəri vadidə Walserherbst (az. Valzer payızı) festivalı keçirilir. Festival 2 ildən bir təşkil edilir. Festivalın proqramına müasir ədəbiyyat, kino, musiqi, teatr, sərgi və seminarlar daxildir. Festivalın şüarı "insan görüşlərinin sevincindən yeni fikirlərə açıqlıq" deməkdir. Bu şüar əbəs yerə seçilməmişdir. Çünki mədəniyyət mübadiləsi bir neçə yüz il əvvəl Valedən köç edən etnik qrupun müəyyən bir kompanentidir.
Kimyaterapiya
Kimyaterapiya - Kimyaterapaiyada proteinlərə və ya DNT-ə ziyan verərək hüceyrənin bölünməsi prosesinə müdaxilə edən kimyəvi maddələrdən istifadə edilir və nəticədə xərçəng hüceyrələri öz-özünü məhv edir. Bu müalicələr istənilən bölünən hüceyrəni hədəfləyir, lakin normal hüceyrələr adətən kimyəvi zədələnmədən sağala bildiyi halda, xərçəng hüceyrələri sağalmır. Dərmanlar bütün bədən boyu hərəkət etdiyinə görə kimyaterapiya adətən yayılmış yaxud şaxələnmiş xərçəngin müalicəsi üçün istifadə edilir. Bu müalicə qan xərçəngi və limfomanın bəzi formaları üçün lazımlıdır. Kimyaterapiya mərhələlərlə həyata keçirilir və beləliklə, bədənin dozalar arasındakı müddətdə sağalmağa vaxtı olur. Lakin saç tökülməsi, ürək bulanması, yorğunluq, qusma kimi yan təsirləri vardır. Kombinasiya terapiyasına kimyaterapiyanın müxtəlif növləri yaxud digər müalicələrlə əlaqəli kimyaterapiya daxildir.
Mir Cabbar Miryəhyayev
Mir Cabbar Miryəhyayev - yazıçı
Yaradıcılığı
“Yeni yol”,qazetinda 1928. yazılar yazmışdır 1961 ci ildə vəfat etdi
Spektroskopiya
thumb|right|300px|Üçbucaqlı bir prizma ilə səpələnmiş işıq şüasını göstərən animasiya.
Spektroskopiya maddə ilə elektromaqnit şüalanmasının (elektron spektroskopiya, atom spektroskopiyası və s.) qarşılıqlı təsirinin öyrənilməsidir. Tarixən spektroskopiya görünən işığın dalğa uzunluğuna görə bir prizmadan yayılmasının öyrənilməsi nəticəsində yaranmışdır. Daha sonra, şüalanma enerjisi ilə onun dalğa uzunluğu və ya tezliyi, elektromaqnit spektri də daxil olmaqla hər hansı bir qarşılıqlı təsirinin öyrənilməsi ilə bu anlayış daha geniş yayıldı, həmçinin maddə dalğaları və akustik dalğalar da şüalanma enerjisinin forması hesab oluna bilər. Son dövrlərdə, böyük bir çətinliklə, hətta cazibə dalğaları da Lazer İnterferometri Qravitasiya-Dalğa Rəsədxanası (LIGO) və lazer İnterferometri kontekstində bir spektr ilə əlaqələndirildi. Spektroskopik məlumatlar yayılma spektri ilə (dalğa uzunluğu və ya tezliyi ilə) göstərilir.
Spektroskopiya, ilk növbədə elektromaqnit spektrində, fizika, kimya və astronomiya sahələrində əsas tədqiqat vasitəsidir və maddənin tərkibini, fiziki quruluşunu və elektron quruluşunu atom səviyyəsində, molekulyar səviyyədə və makro səviyyədə daha çox araşdırmağa imkan verir. Əhəmiyyətli tətbiqlərdə toxuma analizi və tibbi görüntü sahələrində biotibbi spektroskopiyadan istifadə edilir.
Giriş
Spektroskopiya və spektroqrafiya, şüalanma intensivliyinin ölçülməsini dalğa uzunluğu ilə ifadə etmək üçün istifadə olunan terminlərdir və çox vaxt eksperimental spektroskopik metodları təsvir etmək üçün istifadə olunur. Spektral ölçmə cihazlarına spektrometr, spektrofotometr, spektroqraf və ya spektral analizator deyilir.
Gündəlik rənglərin müşahidə edilməsi spektroskopiya ilə əlaqəlidir. Neon işıqlandırmalar birbaşa atom spektroskopiyasının tətbiqidir. Neon və digər nəcib qazlar xarakterik yayılma tezliyinə (rənglərə) malikdir. Neon lampalarda bu emissiyaları həyəcanlandırmaq üçün qazla elektronların toqquşmasından istifadə edir. Mürəkkəblər, boyalar və rənglər, spektral xüsusiyyətlərinə görə seçilmiş kimyəvi birləşmələri əhatə edir və xüsusi rənglər yaradır. Tez-tez rast gəlinən molekulyar spektr azot dioksiddir. Azot dioksid xarakterik qırmızı bir udma spektrinə malikdir və azot dioksid ilə çirklənmiş havaya qırmızı-qəhvəyi rəng verir.
Spektroskopik tədqiqatlar kvant mexanikasının inkişafında əsas yer tutdu və Maks Plankın qaranlıqda şüalanmanın izahını, Albert Eynşteynin fotoelektrik effektini izahını və Niels Bohrın atom quruluşu və spektrini izah etməsini əhatə etdi. Spektroskopiya fiziki və analitik kimyada istifadə olunur, çünki atomlar və molekullar unikal spektrlərə malikdir. Nəticədə bu spektrlər atomlar və molekullar haqqında məlumatları müəyyən etmək və kəmiyyət vermək üçün istifadə edilə bilər. Spektroskopiya astronomiyada istifadə olunur. Tədqiqat teleskoplarının əksəriyyətində spektroqraflar var. Ölçülən spektrlər astronomik cisimlərin kimyəvi tərkibi və fiziki xüsusiyyətlərini (məsələn, temperatur və sürət) müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunur.
Nəzəriyyə
Spektroskopiyada əsas anlayışlardan biri rezonans və ona uyğun rezonans tezliyidir. Rezonanslar ilk dəfə mexaniki sistemlərdə tətbiq edilmişdir. Titrəyən və ya salınan mexaniki sistemlər, rezonans tezliyində idarə edildikdə böyük amplitudda salınım edirlər. Amplitud və həyəcanlanma tezliyi sahəsi rezonans tezliyində pik nöqtəyə çevrilir.
Kvant mexaniki sistemlərdə bənzər rezonansların, atom kimi bir sistemin iki kvant mexaniki stasionar vəziyyətin foton kimi salınma enerji mənbəyi ilə birləşməsidir. Mənbənin enerjisi iki hal arasındakı enerji fərqinə uyğun gəldikdə iki halın birləşməsi ən güclüdür. Bir fotonun enerjisi (E) onun tezliyi (ν) ilə əlaqələndirilir E = hν, h burada Plank sabitidir və buna görə sistemin cavab spektri və fotonun tezliyi rezonansın tezliyi və ya enerjisində ən yüksəkdir. Elektronlar və neytronlar kimi hissəciklərdə müqayisə edilə bilən bir əlaqəyə, Broglie əlaqələrinə malikdir, onun kinetik enerjisi ilə dalğa uzunluğu və tezliyi arasındakı əlaqə və bunun nəticəsində rezonans qarşılıqlı təsir göstərir.
Atom və molekulların spektri iki fərqli kvant vəziyyəti arasında bir rezonansı göstərən bir sıra spektral xətlərdən ibarətdir. Bunun izahı və onlarla əlaqəli spektlər, kvant mexanikasının qəbul edilməsi və inkişafını şərtləndirən eksperimental müəmmalardan biri idi. İlk olaraq hidrogenin spektral seriyası hidrogen atomunun Rutherford-Bohr kvant modeli ilə uğurla izah edildi. Bəzi hallarda spektral xətlər daha yaxşı ayrılır və bir-birindən fərqlənir, bəzi hallarda isə spektral xətlər üst-üstə düşə və enerji halının sıxlığı kifayət qədər yüksək olduğu zaman tək keçid kimi görünə bilər. Spektral xətlərin sırasına əsas, kəskin, yayılmış və təməl spektrlər daxildir.
Metodların təsnifatı
Spektroskopiya, hər biri spesifik spektroskopik texnikanın çoxsaylı tətbiq sahəsinə malik bir çox alt fənlərin mövcud olduğu kifayət qədər geniş bir sahədir. Müxtəlif tətbiq sahələri və üsulları bir neçə yerə təsnif edilə bilər. 250px|thumb|right|Ultra dəqiq ESPRESSO spektroqrafının mərkəzində nəhəng bir yayılma
Qarşılıqlı təsir növləri
Spektroskopiyanın növləri, maddə və enerji arasındakı qarşılıqlı təsirin xassəsinə görə də fərqlənə bilər. Bu qarşılıqlı əlaqələrə aşağıdakılar daxildir:
Maddənin hissələri
Spektroskopik tədqiqatlar şüalanma enerjisinin müəyyən maddə növləri ilə qarşılıqlı əlaqədə olması üçün hazırlanmışdır.
Atom
Atom spektroskopiyası spektroskopiyanın inkişaf etdirilən ilk tətbiqi idi. Atom absorbsiya spektroskopiyası və atom emissiya spektroskopiyası görünən və ultrabənövşəyi şüaları əhatə edir. Bu absorbsiya və emissiya spektral xətləri bir elektron orbitindən digərinə yüksəldikdə və düşdükdə xarici qabıq elektronlarının elektron keçidinə bağlıdır. Atomlar, daxili qabıq elektronlarının həyəcanlanması ilə həyəcanlanmış halda fərqli rentgen spektrlərinə də sahibdirlər.
Fərqli elementlərin atomları bir-birindən fərqli spektrlərə malikdir və buna görə atom spektroskopiyası bir nümunənin elementar tərkibinin müəyyənləşdirilməsinə və miqdarının təyin edilməsinə imkan verir. Spektroskop cihazı kəşf edildikdən sonra Robert Bunsen və Gustav Kirçhof, emissiya spektrlərini müşahidə edərək yeni elementlər kəşf etdilər. Atom absorbsiya xətləri günəş spektrində müşahidə olunur və kəşf edəndən sonra Fraunhofer xətləri adlanır. Hidrogen spektrinin hərtərəfli izahı kvant mexanikasının ilk uğuru idi və hidrogen spektrində müşahidə olunan Lamb sürüşməsini izah etdi, bu da kvant elektrodinamikasının inkişafına səbəb oldu.
Omanlılar
Omanlılar (لشعب العماني) — Oman Sultanlığı ərazisində yaşayan ərəb xalqı, Oman vətəndaşları. Omanlılar hal-hazırda Oman olaraq bilinən ərazidə min illərdir ki, yaşayırlar. VIII əsrdə Maskat şəhərində tacirlər və hakimlər arasında formalaşan ittifaq şəhəri İran körfəzi nin ən böyük limanlarından birinə çevirmişdir. Omanlılar etnik baxımdan müxtəlifdirlər. Onların əksəriyyəti ərəb mənşəli olsa da, onlar arasında çoxlu bəluclar, lurlar, farslar var. Omanda Pakistan, Hindistan və Şri-Lanka dan gəlmə şəxslər də yaşayır.
Spektroskopiya
Atom
Görünən və ultrabənövşəyi keçidlərin öyrənilməsi üçün atom spektroskopiyasının müasir tətbiqlərinə alov emissiya spektroskopiyası, induktiv qoşulmuş plazma atomu emissiya spektroskopiyası, mikrodalğalı elektrik plazma spektroskopiyası və qığılcım və ya qövs emissiya spektroskopiyası daxildir. Rentgen spektrlərinin öyrənilməsi üsullarına rentgen spektroskopiyası və rentgen flüoresan daxildir.
Omanlılar
Omanlıların Omanın ümumi əhalisinin əksəriyyətini təşkil edir. Bir milyon yarımdan çox omanlı Orta Şərq in digər bölgələrində və Suahili sahili ərazisində yaşayır.
Spektroskopiya
Molekul
Atomların molekullara çevrilməsi ilə bənzərsiz enerji hallarının yaranmasına və nəticədə bu hallar arasındakı keçidlərin bənzərsiz spektrlərinə səbəb olur. Molekulyar spektrlər elektron spin halları (elektron paramaqnit rezonans), molekulyar fırlanma, molekulyar vibrasiya və elektron hallarından əldə edilə bilər. Dönüşlər atom nüvələrinin birgə hərəkətləridir və ümumiyyətlə mikrodalğalı və millimetr dalğalı spektral bölgələrdə spektrlərə səbəb olur. Dönmə spektroskopiyası və mikrodalğalı spektroskopiya eynimənalıdır. Titrəmə, atom nüvələrinin nisbi hərəkətləridir və həm infraqırmızı, həm də Raman spektroskopiyası tərəfindən öyrənilir. Elektron həyəcanmaları görünən və ultrabənövşəyi spektroskopiya ilə yanaşı flüoresan spektroskopiya ilə də öyrənilir.
Omanlılar
Din
Demək olar ki, omanlıların əksəriyyəti müsəlmandır, fəqət onlar İslamın üç fərqli məzhəbinə bölünürlər – ibadilər (Omanın dövlət dini), sünnilər və şiələr. Omanlıların əksəriyyətidi ibadidir. Onlar əsasən Omanın dağlıq regionlarında yaşayırlar. Sünnilər ölkənin sahillərində yaşayırlar. Omanın bir neçə minlik şiə əhalisi Muskat və Sohar şəhərlərində yaşayırlar.
Spektroskopiya
Molekul
Molekulyar spektroskopiyada aparılan tədqiqatlar lazerin sonrakı inkişafına gətirib çıxardı.
Omanlılar
İqtisadiyyat
Əksər omanlılar kəndlərdə, qəsəbələrdə və şəhərlərdə yaşayırlar. Onların həyat tərzində fərqli-fərqli peşələr, güclü ailədaxili əlaqə və münasib qadın hüquqları var. Onlar qonaqpərvər hesab edilirlər. Onların əksəriyyəti köhnə ağ rəngli evlərdə qalır, dövlət işçisi, fəhlə, tacir və dənizçi olaraq işləyirlər. Onların bir hissəsi neft sənayesində işləyir. 1970-ci ildə Omanın yeni sultanı ölkənin müasirləşmə prosesini sürətləndirmək üçün bir neçə inkişaf proqramı yaratmışdır. Bunlara neft sənayesinin inkişafı, yeni yolların çəkilməsi, yeni xəstəxanaların və məktəblərin tikilməsi və yetkinlər üçün savadlılıq proqramlarının hazırlanması aiddir.
Spektroskopiya
Kristallar və digər formalar
Atom və ya molekulların kristallara və ya digər formalara birləşməsi əlavə enerji hallarının yaranmasına səbəb olur. Bu hallar çoxdur və buna görə də yüksək sıxlığa malikdir. Bu yüksək sıxlıq spektrləri daha zəif və daha az fərqləndirir, yəni daha geniş olur. Məsələn, qara cisim radiasiya, bir maddənin tərkibindəki atom və molekulların istilik hərəkətlərindən qaynaqlanır. Akustik və mexaniki reaksiyalar həm də birgə hərəkətlərdən qaynaqlanır. Saf kristallar fərqli spektral keçidlərə sahib ola bilər və kristalların nizamlanması da müşahidə olunan molekulyar spektrlərə təsir göstərir. Kristalların nizamlı qatı quruluşu kristaloqrafik tədqiqatlara imkan verən rentgen şüaları, elektronlar və ya neytronlar yayır.
Omanlılar
Kənd təsərrüfatı
Omanlıların əksəriyyəti ferma kəndlərində yaşayır. Bu kəndlər Omanın məhsular vadilərində və ya şərq sahillərində yerləşir. Vadilərdə yerləşən ferma kəndlərində meyvələr və buğdalar, sahilyanı ərazilərdə yerləşən ferma kəndləri isə daha çox balıqçılıqla məşğul olurlar. Kənd evləri adətən betondan, kərpicdən və ya taxtadan hazırlanır. Şəhərətrafı ərazilərdə kişilər ağ xalatlar, çalmalar geyinirlər.
Spektroskopiya
Nüvə
Nüvə geniş şəkildə ayrılan və qamma şüası spektrlərinə səbəb olan fərqli enerji hallarına malikdir. Fərqli nüvə spin hallarının enerjisi maqnit sahəsi ilə ayıra bilər və bu da nüvə maqnit rezonans spektroskopiyasına əsaslanır.
Digər növləri
Spektroskopiyanın digər növləri xüsusi tətbiq sahələri ilə fərqlənir:
Omanlılar
Suahili sahili
Suahili sahilində omanlıların yaşaması Nəbhanilər dövründə başlamışdır. Oman imamı I Saif ibn Sultan XI əsrdə portuqaliyalılar ı Mombasa da məğlub etdikdən sonra Zənzibar Omanın xarici mülklərindən birinə çevrilmişdir. Xeyli sayda omanlı Suahili sahilinə köçmüşdür. 1832-ci ildə Oman sultanı Səid ibn Sultan öz sarayını Zənzibara köçürəndən sonra regiondakı omanlıların sayı qat-qat artmışdır. Region omanlılar üçün iqtisadi fürsət idi. Regiona köçən omanlılar iqtisadi uğur yaşayırdılar. XX əsrin ortalarında omanlılar Zənzibara köçməyi buraxdılar. Bunun səbəbi 1964-cü ildə baş verən Zənzibar inqilabı idi. Oman-əsilli Zənzibar sultanı Cəmşid ibn Abdulla devrilmiş və minlərlə omanlı qətlə yetirilmişdi. İnqilabdan sonra omanlıların çoxu Zanzibarı tərk etdi. Onların çoxu Omana geri qayıtmış, digərləri isə Suahili sahili ərazisində qalmışdır.
Spektroskopiya
Tətbiqi
250px|thumb|UVES, Çox Böyük Teleskopda yüksək həllolmaya sahib spektroqrafdır.
Tarixi
Spektroskopiyanın tarixi İsaak Nyutonun optik təcrübələri ilə başladı (1666-1672). Nyuton ağ işıq bir prizmadan keçdikdə ortaya çıxan ağ işıqla birləşən rəngləri təsvir etmək üçün "spektr" sözünü tətbiq etdi. 1800-cü illərin əvvəllərində Jozef von Fraunhofer dağınıq spektrometrlərlə eksperimental irəliləyişlər əldə etdi və bu da spektroskopiyanın daha dəqiq bir texnikaya çevrilməsinə imkan verdi. O vaxtdan bəri, spektroskopiya kimya, fizika və astronomiyada əhəmiyyətli rol oynayır.
Koleoidealar
Koleoidealar (Coleoidea) - ali başıayaqlı molluskaları özündə birləşdirən yarımsinif. Baş hissəsi xüsusiləşmiş, hissiyyat orqanları yaxşı inkişaf etmiş, 8 və ya 10 qollu iki qəlsəməli tənəffüs orqanı olan, qabığı yumşaq bədənin daxilində yerləşən (çox vaxt olmur və ya rudiment şəklində qalır) molyuskalar. Qabıq bədənin daxilində yerləşdiyi üçün bu qrupun adını paleontoloqlar daxiliqabıqlılar (Endocochlia), bioloqlar isə qəlsəmələrin sayına görə ikiqəlsəməlilər (Dibranchiata) adlandırıblar, Hazırda xarici- və daxiliqabıqlı başıayaqlı molyuskalar arasında bir sıra oxşar əlamətlərin olduğunu nəzərə alaraq daxiliqabıqlıları Coleoidea yarımsinifinə ayrılmışdır. Koleoidealar mezozoyun stratiqrafiyası üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən, nəsli kəsilmiş belemnitlər, müasir osminoqlar, karakatisalar aid edilir. Bunların bədəni ikitərəfli-simmetrik müxtəlif formada olub qıf yaxşı inkişaf etmişdir. Aktiv üzənlərdə uzunsov iti bədənin yan tərəflərində üzgəclər inkişaf etmişdir. Bəzi koleoidealar (nəhəng kalmarlar) bədənin uzunluğu (qollarla birlikdə) 8m-ə çatır. Bunlar ən böyük onurğasızlar və molyuskalardır. Qabıqları cürbəcür formada olur. Təkcə dişi arqonavtlarda qabıq xarici vəziyyət tutur. Lakin o, mantiya ilə deyil qollarda yerləşən vəzilərlə çökdürülür. Erkən arqonavtların qabığı olmur. Fossil koleoidealar skeletin, müasir koleoidealar isə yumşaq bədənin quruluşuna görə dəstələrə bölünür. Üçdən yeddiyə qədər dəstə mövcuddur, Başlıca olaraq Belemnitida, Decapoda və Octopoda dəstələri ayrılır. Devon — müasir.
Transilvaniya oteli 2 (cizgi filmi, 2015)
Transilvaniya oteli 2, 2015 ABŞ 3D kompüter animasiya fentezi - komediya filmidir. 2012-ci ildə hazırlanan Transilvaniya oteli filminin davamıdır.
Rejissorluğu Cenndi Tartakovskinin əlində olan filmin ssenarisini Adam Sendler və Robert Smiqel yazmışdır. Filmin əsas rollarını Mel Bruks, Adam Sendler, Selena Qomez, Stiv Buşemi, Kiqan-Maykl Key, Endi Semberq və Kevin Ceyms səsləndirir
Məzmun
Əvvəllər yalnız bədheybət qonaqları qəbul edən Transilvaniya Otelindəki ən yeni dəyişiklik qapılarını insan qonaqlara açmasıdır. Drakula isə böyük problemlə üzləşir. Yarı vampir yarı insan olan nəvəsi Dennis vampir xüsusiyyətlərini göstərmir. Meyvis ilə əri Conni, insan nəslindən gələn qohumlarına ziyarətə getdiklərində, Drak da bədheybət dostları ilə iş birliyi edər və nəvəsi Dennisi təhsil düşargəsinə aparmağa qərar verər. Bu təhsil əsnasında Drakulanın çox yaşlı atası Vlad, ziyarət üçün otelə gəlir. Vladın, kiçik nəvəsi vampir olmadığı və otelə insanların da otelə qəbul edildiyini gördüyündə işlər qarışmağa başlayır.
Bri Larson
Bri Larson — 1 oktyabr 1989-cu il təvəllüdlü amerikalı aktrisa və rejissordur. Karyerasının əvvəllərində komediya janrındakı filmlərdə rol oynasada sonralar digər janrlardakı filmlərdədə uğurla çıxış edərək Bafta, Qızıl Qlobus və Oskar kimi mükafatlara layiq görülmüşdür.
Kaliforniyanın Sacramento şəhərində anadan olan Larson evdə təhsil alıb. Altı yaşında o, Amerika Konservatoriyasının Teatrında təhsil proqramına qəbul edilən ən gənc tələbə olub. Tezliklə Los-Ancelesə köçüb və 1998-ci ildə Jay Leno ilə Tonight Show adlı komediya eskiziylə aktyorluq karyerasına başlayıb. 2001-ci ildə "Raising Dad" adlı adi bir komediyada rol oynayıb və həmin ildə qısa musiqi təhsili alıb və 2005-ci ildəFinally Out of P.E.albomunu buraxıb. Daha sonra Larson komediya filmlərində Hoot (2006), Scott Pilgrim vs the World (2010) və 21 Jump Street (2012) və United States of Tara (2009–2011) televiziya seriyasında bir sardonik gənc kimi göründü. Onun irəliləyişi "Short Term 12" (2013) adlı məşhur müstəqil dram rolunda aparıcı rol oynayıb və "The Spectacular Now" (2013) və " Trainwreck" (2015) komediyasında köməkçi hissələrə də davam etdi. Teatr salonunda qaçırılan qurbanı oynamaq üçün (2015), Larson ən yaxşı aktrisa üçün Oscar mükafatını qazandı. 2017-ci ildə o, ən güclü sərbəst buraxılan "Kong: Skull Island" macəra filmində bir fotojurnalist olaraq rol aldı.
Bir direktor olaraq, Larson Sundance və Weighting Film Festivalı (2013) üzrə xüsusi münsif mükafatı qazanan iki qısa film olan The Arm filmini (2012) yazmışdır. 2017 tam metrajlı filmində müstəqil komediya dramı Unicorn Store ilə rejissorluq debüt etdi. Larson həmçinin cinsi zorakılığın qurtarıcılarını müdafiə edir və sosial və siyasi məsələləri müdafiə edir.
Həyatı
Larson Brianne Sidonie Desaulniers 1989-cu il oktyabrın 1-də Kaliforniyanın Sacramento şəhərində, Heather və Sylvain Desaulniers anadan olub. Onun valideynlərinin başqa bir qızı olan Milein var idi. Atası Fransanın soyundan gəlirdi və bir uşaq olaraq Larson olaraq ilk olaraq Fransız dilində danışdı. O, əsasən evdə təlim keçmişdir və onun innovativ və mücərrəd təcrübələri araşdırmasına icazə verdiyinə inanırdı. Erkən həyatını təsvir edən Larson "düz və kvadrat" olduğunu söylədi; anası ilə sıx əlaqələr qurdu, amma utancaq idi və ictimai narahatlıqdan əziyyət çəkdi. Yaz aylarında öz kuzenləri ilə birlikdə öz ev filmlərini yazır və idarə edirdi.[9] Altı yaşındaykən aktrisa olmaqla maraqlandı və sonra "yaradıcılıq hər zaman mənim içimdə olan bir şey idi" dedi. Eyni ildə, San Francisco'daki Amerika Konservatoriyası Teatrında təhsil proqramı üçün seçildi, burada ən gənc tələbə oldu.
Yeni Hörümçək-adam: Yüksək gərginlik
Yeni Hörümçək-adam: Yüksək gərginlik – 2014-cü ildə buraxılmış Hörümçək-adam filmi.
Məzmun
Piter Parker yenə də şəhəri pis adamlardan qorumağa davam edir. Məktəb illəri artıq geridədir və böyüməyin vaxtı gəlib çatıb. Bunu Piter və sevgilisi Qven də gözəl bilir. Bu səbəbdən də Piter Qveni təhlükəyə atmamaq üçün onun həyatından çıxmalıdır. Bu son deyil. Piter başa düşür ki, bir gün ondan daha güclüsü qarşısına çıxa bilər. Qəhrəman olmaq — həyatını risqə atmaq deməkdir… Həyatının qaranlıq məqamları barədə öyrənmək üçün o, köhnə tanışı Harri Osbornun yanına gedəcək. Əslində Piter Parker kimdir? O keçmişi barədə nələri bilmir?
Əşrəf Şəmizadə
Əşrəf Əbdürrəhman oğlu Şəmizadə — Krım tatar, SSRİ şairi, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas, publisist və ictimai xadim. Özbəkistan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi (1968).
Həyatı
Əşrəf Şəmizadə Krımın Evpatoriya şəhərində Krım tatarı olan müəllim ailəsində anadan olub. 1927-ci ildən gənclər üçün nəzərdə tutulan "Koz Aydın" ("Xoş Xəbərlər") jurnalında məsul katib, daha sonra jurnalının redaktoru işləyib. Həmin il Krım tatar yazılarının ərəb əlifbasından latın qrafikasına keçməsi komissiyasının elmi katibi təyin edilib.
1928-ci ildən - Rusiya Proletar Yazıçılar Birliyinin (RAPP) Krım şöbəsinin üzvü olub.
Lisey № 13 (Rostov-na-Donu)
Lisey № 13 — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Svoboda meydanında, ev 1 ünvanında yerləşən təhsil ocağı. Bina Nikolay Nikitiç Durbaxın layihəsi əsasında 1892-ci ildə inşa edilmişdir. Binada ilk əvvəllər Naxçıvan-na-Donuda yerləşir və Yekaterina Qızlar gimnaziyası adlanırdı. Məktəbin binası Rusiyanın yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.
Əşrəf Şəmizadə
Həyatı
1930-1932-ci illərdə Moskvada Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun (indiki VQİK) ədəbi və ssenari şöbəsində təhsil alıb.
Lisey № 13 (Rostov-na-Donu)
Tarixi
thumb|235px| XIX əsrin sonları Naxçıvan-na-Donuda qızlar gimnaziyası yaradılmışdı. Gimnaziya şəhərin əsasını qoyan imperatriça II Yekatrinanın şərəfinəadlandırılmışdır. Gimnaziya üçün bina Nikolay Nikitiç Durbaxın layihəsi əsasında 1892-ci ildə inşa edilmişdir. İlk əvvəllr binanın iki mərtəbəsi mövcud idi.
Əşrəf Şəmizadə
Həyatı
1933-1941-ci illərdə "1905-ci ilin xatirəsi"nə tikilmiş Evdə yaşayıb.
Lisey № 13 (Rostov-na-Donu)
Tarixi
Yekatrina qızlar gimnaziyası şəhərin ən elit təhsil ocağı sayılırdı. Burada din, fransız dili, rus dili, coğrafiya, tarix, tikiş, rəssamlıq öyrədilirdi. İlk əvvəllər gimnaziyada təhsil 8 il olmuşdur. Donradan 1910-cu ildə yəhsil müddəti 9 ilə çatdırılmışdır.
Əşrəf Şəmizadə
Həyatı
1934-cü ildə SSRİ Yazıçılar İttifaqının ilk qurultayında iştirakçı qismində iştirak edib. Eyni ildə SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü seçilib. O, bu təşkilata seçilən ilk üzvlərindən biri olub. Sonra Rəyasət Heyətinin üzvü və yeni yaradılan Krım Yazıçılar İttifaqının katibi seçilib. Dəfələrlə SSRİ-nin görkəmli ədəbiyyat və incəsənət xadimləri ilə görüşmüşdür. Bunlar arasında Maksim Qorki, Vladimir Mayakovski, Korney Çukovski və Samuil Marşak kimi mütəfəkkirlər var idi.
Lisey № 13 (Rostov-na-Donu)
Tarixi
1921-ci ildə gimnaziyanın binasında sovet tarixində ilk dəfə S. D. Markov adına birinci əmək məkyəbi açılmışdır. 1930-cu ildə bina Karl Marksın adına sdlandırılmağa başlanılır. 1943–1944 illərdə binada hospital yerləşdirilmişdi. 1947-ci ilə qədər binada hərbi müəssisə yerləşirdi. Sonradan bina təmir edilmişdi. 1952-ci ildə isə binada № 13 məktəbi açılmışdır.
Arxitektura
Liseyin binası üç mərtəbədən ibarətdir. Fasadı qara suvaqla üzlənmişdir. Arxa tərəfi qəliz konfiqurasiyaya malikdir. Daxilində pilləkən mövcuddur. Akt zalı binanın ikinci mərtəbəsində yerləşir.
Əşrəf Şəmizadə
Müharibədən sonra
Əşrəf Şəmizadə digər Krım tatarları kimi 1944-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Özbəkistana sürgün edilib.
Lisey № 13 (Rostov-na-Donu)
Tanınmış tələbələri
1902—03-ci illərdə binada Maretta Serqeevna Şaqinyan oxumuşdur. 1986-cı ildə binanın fasadına memorial lövhə vurulmuşdur: "1902–1903-cü illərdə bu binada yazıçı, Sosialist Əməyi qəhrəmanı, Lenin adına mükafat laureatı, Dövlət mükafatçısı (1888–1982) Maretta Serqeevna Şaqinyan təhsil almışdır".
1904-cü ildə gimnaziyanı rus və sovet pdixoabalitiki və pedaqoqu Sabina Nikolayevna Şpilreyn əlaq qiymətlərlə bitirmişdir.
Əşrəf Şəmizadə
Yaradıcılığı
250px|thumb|left|Yazıçının yaşadığı evin divarında xatirə lövhəsi 250px|thumb|right|Əşrəf Şəmizadənin anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunmuş Ukraynanın yubiley zərfi 1923-cü ildə gənc qələm sahibinin ilk şeiri "Çöldəki Yaz Axşamı" nəşr olundu. 1925-ci ilin yanvarında Krım Cümhuriyyət Sovet Partiya Məktəbinin tələbəsi Əşrəf Şəmizadə liderin ölümünün birinci ildönümünə həsr olunmuş "Lenin" şeirini yazdı. 1926-cı ildən bəri davamlı nəşr olunmağa başlandı.
Dnepr su elektrik stansiyasının inşaatçılarına həsr olunmuş "Dneprelstan" şeirinin (1930), lirik şeir və şeirlər toplusunun "Svirel" (1965), "Qartal uçuşu" (1969), lirik-epik şeirinin müəllifi olub. Tənqidçilərin "Krım tatar dilinin ensiklopediyası" adlandırdığı "Kozyash Divar"(" Göz yaşları divarı") şerinin müəllifidir.
1933-cü ildə nəşr olunan "Böyük Sovet Ensiklopediyası" nın 62 cildində şairə həsr olunmuş məqalədə vurğulanırdı:
Müharibədən sonrakı dövrdə bədii yaradıcılığı Krım tatar xalqının başına gətirilən bəlalara həsr olunub. Krım tatar ədəbiyyatı tarixinə dair məqalələr nəşr etdi, orta məktəblər üçün bir neçə dərs vəsaiti və "Həyat və İş" (1974) kitabını yazıb. Krım tatar ədəbiyyatının, xüsusən ədəbi tənqidin qorunub saxlanmasına və inkişafına böyük töhfə verib. Təqiblərə baxmayaraq, şair bir sıra şeir kitabları və ədəbi məqalələr toplusu çap etdirməyi bacardı. İlk dəfə görkəmli XVII-ci əsr şairi Aşıq Ömərin həyat və yaradıcılığına dair tədqiqat işi toplamış, araşdırmış və nəşr etdirib.
Həm Krım tatarlarının, həm də özbək ədəbiyyatının inkişafındakı böyük töhfələrinə görə, 1968-ci ildə Əşrəf Şəmizadə "Özbəkistan SSR-nin əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
O, həm də Vilyam Şekspir, Aleksandr Puşkin, Mixail Lermontov, Adam Mitskeviç, Nizami Gəncəvi, Lev Tolstoy, Servantes, Ömər Xəyyam, Vladimir Mayakovski, Sergey Yesenin, Maksim Qorki, Aleksandr Tvardovski, Taras Şevçenko, Rəsul Həmzətov və başqalarını Krım tatar dilinə çeviribdir.
Əşrəf Şəmizadənin əsərləri SSRİ xalqlarının bir çox dillərinə tərcümə edilmişdir.
Aqil Məmmədov (futbolçu, 1972)
Aqil Məmmədov — SSRİ və Azərbaycan futbolçusu, mərkəz yarımmüdafiəçisi, məşqçi. O, Azərbaycan millisində çıxış etmişdir.
Həyatı
Aqil Məmmədov Sumqayıtda anadan olmuşdur və Sumqayıt futbolunun yetirməsi idi. O, böyüklər futbolunda 1989-cu ildə yerli "Xəzər" klubunun tərkibində SSRİ ikinci liqasında 10 oyun keçirmişdir, lakin sonrakı iki mövsümdə ustalar yarışında iştirak etməmişdir.
O, 31 mart 2004-cü ildə, 31 yaşında Moldova ilə oyunda Azərbaycan yığmasında debüt etmişdir. Ümumilikdə, 2004–2005-ci illərdə millinin heyətində 6 oyun keçirmişdir.
2013-cü ilin iyunundan 2015-ci ilin oktyabrına kimi "Sumqayıt"ın baş məşqçisi vəzifəsində çalışmışdır. 2016/17 mövsümündə birinci liqa təmsilçisi "Mil-Muğan"ın baş məşqçisi olmuşdur. 2017-ci ilin oktyabrında "MOİK" FK-ya baş məşqçi təyin olunmuşdur.
Sikanlar
thumb|250x250px| Yunanlardan əvvəl [[Siciliya|Siciliyada yaşayan xalqların arealı.]]
Sikanlar — Siciliyada yaşamış qədim xalq. Onların qeyri-Hind-Avropa mənşəli olduğu güman edilir. Sikanlar e.ə. XIII əsrdə sikullar və elimlər tərəfindən qovulmuş və sonradan ellinləşdirilmişdir. Onlar Kastelluçço arxeoloji mədəniyyətinə uyğun gəlirlər.
Mənşə
Tavromeniyalı Timey sikanları Siciliyanın yerli əhalisi hesab edirdi. Onun əsəri dövrümüzə qədər gəlib çatmayıb, lakin Diodor ona istinad edir. Doğrudan da, arxeoloji tədqiqatlar onu göstərir ki, adada minilliklər boyu avtoxton mədəniyyət mövcud olmuşdur. Fukididin fikrincə, sikanlar Pireney yarımadasından (ehtimal ki, Kataloniyadan) köç etmişdir. Fukidid bu məlumatı mənbəsi məlum olmayan tarixçi Sirakuzalı Antioxdan götürmüşdür. Bir sıra müasir tədqiqatçılar sikanları əvvəllər yerlilərə məxsus olan torpaqları ələ keçirmiş İlliriya tayfası hesab edirlər.
Mədəniyyət və tarixi məlumatlar
Yunan mifologiyasına görə Kamik şəhəri sikanların paytaxtı olmuşdur.
Palezo (rayon)
Palezo  — Fransanın İl-de-Frans regionun rayonlarından biri. Departamenti — Eson. Suprefektura — Palezo. Rayon əhalisi 2020-cı ildə 632 931 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 1230 nəf / km². Rayon ərazisi — 459 km².
Döş formalı təpə
thumb|[[Yunanıstanın Mikonos adasında yerləşən və "Afroditanın döşləri" kimi tanınan təpələr.]] Döş formalı təpə – formaca qadının döşünü xatırladan təpə. Bu cür antropomorfik coğrafi quruluşlar dünyanın müxtəlif yerlərində rast gəlinir. Bir çox mədəniyyətdə döş formalı təpələr ana tanrıları ilə əlaqələndirilir və onlara ana tanrıları ilə bağlı adlar verilib. Məsələn, İrlandiyada yerləşən Anunun döşləri xristianlıq öncəsi İrlandiyanın əhəmiyyətli qadın ilahəsi olan Anunun adını daşıyır.
Ümumi baxış
thumb|left|Batovi təpəsi, Uruqvay. İngiltərənin Mançester şəhərinin adının Mamutsium qəsrinin adından gəldiyi güman olunur və fərziyyəyə görə bu söz kelt dilində "döş formalı təpə" mənasına gəlir. Çünki qəsrin yerləşdiyi yer döş formasını xatırladırmış. Bu ad daha sonra dəyişərək Mançester halını almışdır.
Döş formalı təpələrin çoxu yerli məhsuldarlıq və çoxalma ilahları ilə əlaqələndirilir. Hətta bəzi arxeoloji qazıntı yerləri döş formalı təpələrin yaxınlığında yerləşir: Siciliyanın Samson adasının döş formalı Şimal təpəsi və Cənub təpəsində məzarlıqlar kəşf edilmişdir. İspaniyanın Araqon bölgəsində yerləşən Burren və Burrera təpələrində Urnfild mədəniyyətinə aid arxeoloji qazıntı yerləri yerləşir.
Döş formalı təpələr və ya dağlarla bağlı tarixdə müxtəlif əfsanələr və miflər qeydə alınmışdır. Məsələn, bir mifə görə Asiyanın naməlum bir regionunda Döş dağı adlı dağ yerləşir və buddist rahib Bodhidharma bu mağarada uzun illər meditasiya ilə məşğul olmuşdur.
Koloniya dövrünün səyyahları və xəritəçiləri bu cür təpələrin adlarını tez-tez dəyişirdilər. Məsələn, Avstraliyada yerli xalq tərəfindən "qadın döşü" mənasına gələn Didthul sözü ilə adlandırılan bir dağ 1770-ci ildə Ceyms Kuk tərəfindən Göyərçin evi dağı olaraq yenidən adlandırılmışdır.
Fransız dilində döş formalı təpəcikləri bildirmək üçün "mamelon" sözündən istifadə olunur. "Mamelon" fransız dilindən tərcümədə "döş giləsi" deməkdir. Mamelon qəsri ruslar tərəfindən tikilmiş və Krım müharibəsi zamanı Sevastopol mühasirəsində fransızlar tərəfindən ələ keçirilmiş qəsr olmuşdur. "Mamelon" sözü vulkanologiyada vulkan mənşəli bir qaya növünü bildirmək üçün də istifadə olunur. Termin ilk dəfə fransız səyyah və təbiətşünas Jan-Batist Bor de Sen-Vensan tərəfindən işlədilmişdir.
Siyahı
thumb|[[Mariya Qevaranın döşləri, Venesuela.]]
Duyğu sinirləri
Duyğu sinirləri — Sensor sinir və ya afferent sinir, əsasən somatik afferent sinir liflərini ehtiva edən sinir üçün ümumi anatomik termindir. Duyğu sinirlərində olan afferent sinir lifləri periferik sinir sistemindəki həssas neyronlardakı müxtəlif hiss reseptorlarından mərkəzi sinir sisteminə (MSS) sensor məlumat ötürür.
Hərəkət siniri məlumatı MSS-dən PSS-ə daşıyır və hər iki növ sinir periferik sinirlər adlanır.
Afferent sinir lifləri bütün bədəndəki hiss neyronlarını əlaqələndirərək mərkəzi sinir sistemində müvafiq emal sxemlərinə səbəb olur.
Onurğa beyninə giriş
Onurğa beyninin arxa köklərinin qanqliyalarından duyğu neyronlarından afferent sinir lifləri, efferent liflərlə ötürülən motor əmrləri isə onurğa beynindən ventral köklərə doğru ayrılır. Dorsal və bəzi ventral liflər birləşərək onurğa sinirləri və ya qarışıq sinirlər əmələ gətirir.
Sinir zədələnməsi
Həssas sinirin zədələnməsi sinir tərəfindən yerinə yetirilən funksiyaların çeşidinə görə geniş spektrli simptomlara səbəb olur. Travmatik xəsarətlər və həssas sinirlərin digər zədələnməsi periferik neyropatiyaya səbəb ola bilər, məsələn, zəif koordinasiya və tarazlığa səbəb olan mövqe duyğunun azalması, temperatur dəyişikliklərinə həssaslığın azalması və əlavə problemlərə səbəb olan ağrı.
Əlipənah Bayramov
Əlipənah Bayramov (azərb. Əlipənah Gülbala oğlu Bayramov; 13 dekabr 1946, Kürsəngi, Salyan — 17 dekabr 2022, Bakı) — Azərbaycanlı jurnalist, "Xalq qəzeti"nin keçmiş şöbə müdiri, "Əməkdar mədəniyyət işçisi" (2005).
Həyatı
Əlipənah Gülbala oğlu Bayramov 1946-cı il dekabrın 13-də Salyan rayonunun Kürsəngi kəndində anadan olub. Səkkizillik məktəbi doğma kəndində, orta məktəbi qonşu Xalac kəndində bitirib. Orta məktəb illərindən dövri mətbuatda müxtəlif mövzularda yazdığı məqalələrlə çıxış edib. Yeniyetməlik illərində də mətbuatda çıxışlar edən Əlipənah Bayramov taleyini birdəfəlik jurnalistika ilə bağlayıb. 1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Jurnalistika fakültəsinə daxil olmuş, 1973-cü ildə ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdi.
Tanınmış jurnalist 2022-ci ildə, 76 yaşında Bakı şəhərində dünyasını dəyişib. O, ömrünün son illərində də jurnalist axtarışlarını davam etdirirdi. Altmış ilə yaxın yaradıcılıq fəaliyyəti dövrünün maraqlı fakt və hadisələri barədə düşüncələrini qələmə alırdı.
Evli idi. 4 övladı var.
Fəaliyyəti
1972–1974-cü illərdə məşhur "İdman" qəzeti redaksiyasında işə başlayıb. 1974–1979-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Neft-Kimya İnstitutunda (indiki Azərbaycan Dövlət neft və Sənaye Universiteti) nəşr edilən "Neft kadrları uğrunda" çox-tirajlı qəzetinin redaktoru olub.
1979-cu ilin sentyabrından "Xalq qəzeti" (keçmiş "Kommunist" qəzeti) redaksiyasında çalışıb. Bu illər ərzində redaksiya heyətinin üzvü olaraq müxbir, baş müxbir, şöbə müdiri (sənaye, məktublar və iqtisadiyyat şöbələri üzrə) çalışıb. "Xalq qəzeti"ndə çap olunmuş və "Həyatım və mühitim" toplusuna daxil edilmiş görkəmli ziyalılarımız barədə yazılar silsiləsi jurnalistə layiqli nüfuz qazandırmışdı. Yetkin jurnalist olaraq Əlipənah Bayramov ölkənin nüfuzlu jurnalist mükafatlarına öncüllər sırasında layiq görülmüşdür.
Mükafatları
Jurnalist respublika Ali Sovetinin Fəxri fərmanına layiq görülüb. "H. B. Zərdabi" və "Qızıl qələm" mükafatları laureatıdır. Əlipənah Bayramov 2005-ci ildə ölkə başçısının sərəncamı ilə "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı alıb.
Həmçinin bax
Həyatım, mühitim
idman qəzeti
Xalq qəzeti
Leninqori
Leninqori  və ya Leninqor  (Oset.  Ленингор ; gürcü ლენინგორი - [Leninqori]; 1934-cü ilə qədər Axalqor, Axalqori, 1934-cü ildən 1991-ci ilə qədər SSRİ-də Leninqori ) / Axalqori    (gürc. ახალგორი  [Axalqori]  )  Cənubi Qafqazda şəhər tipli qəsəbə olub, Ksani çayının (Kür çayının bir qolu) sahilində, Alevski silsiləsinin qərb yamacında, dəniz səviyyəsindən 800 m yüksəkdə yerləşir.
Əslində kəndi idarə edən qismən tanınmış Cənubi Osetiyanın inzibati-ərazi bölgüsünə görə, Leninqor bölgəsinin inzibati mərkəzidir, Gürcüstanın inzibati-ərazi bölgüsünə görə Mtsxeta-Mtianeti bölgəsinin Axalqori bələdiyyəsinin mərkəzidir.
Adlandırılması
Axalqori (gürc. ახალგორი) qəsəbəsinin ilkin adı axali ("yeni") və qori ("təpə, dağ") sözlərindən yaranmışdır. Rus dilində hər ikisinin gürcü dilindən transkripsiyası Axalqori və uyğunlaşdırılmış toponim Axalqor   istifadə edilmişdir. 1934-cü ildə kənd V. İ. Leninin şərəfinə Leninqor və ya Leninqori  adlandırıldı (gürcü ლენინგორი, oset. Leninqor). Leninqor Rayon Xalq Deputatları Sovetinin 4 sentyabr 1990-cı il tarixli 18-ci sessiyasının qərarı ilə tarixi ad Axalqori (gürcü ახახი, Oset. Axalgur) kəndə qaytarıldı, bu qərar muxtar vilayət hakimiyyəti tərəfindən Gürcüstan SSR-in "Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti haqqında" qanuna zidd olaraq qınandı. Bir neçə gün sonra 1990-cı il sentyabrın 20-də elan edilmiş Cənubi Osetiya Sovet Respublikasında köhnə ad istifadə olunmağa başlandı, ancaq Osetiya transkripsiyası Leninqor olduğu halda, Axalqori isə Gürcüstanda rəsmi ad oldu.
Tarix
1912-ci il üçün "Qafqaz təqviminə" görə, Axalqori, 590 nəfər əhalisi olan Rusiya imperiyasının Tiflis quberniyasının Duşeti rayonunun erməni kəndi olmuşdur. 20-ci əsrin əvvəllərində kənd Ksan dərəsinin ən yaxın kəndlərindən olan osetinlər tərəfindən məskunlaşmışdı. Sovet dövründə kənd şəhər tipli bir yaşayış məntəqəsinə və rayon mərkəzinə çevrildi.
1992-2008-ci illərdə kənd və Leninqor bölgəsinin böyük hissəsi Gürcüstanın nəzarəti altında oldu. 1990-cı illərdən etibarən Gürcüstan hakimiyyəti Leninqorun adını Axalqori kəndi adlandırdı, kütləvi və məcburi olaraq Osetiya əhalisinin kənddən və yaxın yaşayış məntəqələrindən axını baş verdi. Sovet dövründə kənd iqtisadi, mədəni, sosial baxımdan inkişaf etməyə başladı, kənddə lazımi bütün sosial obyektlər, o cümlədən istirahət parkı, foto studiyası, mətbəə, çörəkxana və digər müəssisələr mövcud idi.
2008-ci il avqust müharibəsindən sonra kəndin və bütün bölgənin ərazisi Cənubi Osetiya Respublikası tərəfindən idarə olunur. Leninqor şəhərinin və bütün rayonun əhalisinin xüsusi pasportlarla Gürcüstana və oradan başqa ölkələrə getmək imkanı var. 2015-ci ildə Cənubi Osetiya Respublikasının Prezidenti Leonid Tibilov Tsxinval-Leninqor magistral yolunun rəsmi açılışını etdi. 8 Avqust 2017-ci il tarixində 2008-ci il müharibəsindən sonra ilk dəfə burada və yaxın kəndlərdə matəm günü qeyd olundu.
İqtisadiyyat
Sovetdən əvvəlki dövrdə əsasən əl sənayesi inkişaf etmişdi. 1983-cü ildə Leninqoridə zavodlar fəaliyyət göstərirdi - ağac emalı zavodu, yağ-pendir fabriki, meyvə şirələri və limonad zavodları, toxuculuq fabrikinin bir filialı fəaliyyət göstərirdi. SSRİ dağılandan sonra əksər müəssisələr bağlandı və ya özəlləşdirildi.
2008-ci ilin avqustunda Cənubi Osetiyada silahlı qarşıdurma başlamazdan əvvəl iş yerlərinin əsas mənbələri Lomisi pivə zavodu, ağac emalı və daş yonma zavodu mövcud idi. Leninqor bölgəsinin Rusiya və Cənubi Osetiya qoşunları tərəfindən 2008-ci il avqustun ortalarında işğal edildikdən sonra, Gürcüstana əhalinin kütləvi axını oldu, bölgədəki iqtisadi fəaliyyətə mənfi təsir göstərdi. Vəziyyət nisbətən sabitləşdikdən sonra, ayrı-ayrı osetin və gürcü ailələri bölgəyə qayıtmağa başladılar. 2009-cu ildə, qeyri-rəsmi məlumatlara görə, Lomisi pivə zavodu yenidən işə başladı etiket olmadan pivə və limonadın istehsalı başladı. Fevral 2010-cu ilin əvvəlində zavod "Aluton" adını aldı və rəsmi olaraq yenidən 3 növ pivə istehsal etməyə başladı "Aluton", "Jiqulevskoye" və "Karlov most". Lakin, zavod yalnız 2010-cu ilin aprelinə qədər işləmişdir və hazırda Cənubi Osetiya Prokurorluğu tərəfindən aparılan istintaqla əlaqədar fəaliyyət göstərmir. 2017-ci ilin payızında zavodun işi yenidən bərpa olundu.
NGC 2997
NGC 2997, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elmi idarəetmə
Elmi idarəetmə — iş axınlarını təhlil edən və sintez edən idarəetmə nəzəriyyəsi. Onun əsas məqsədi iqtisadi səmərəliliyi, xüsusilə əmək məhsuldarlığın ı artırmaqdır. Bu, elmi idarəetmədə proseslərin mühəndisliyinə tətbiq etmək üçün ilk cəhdlərdən biri idi. Elmi idarəetmə bəzən onun qabaqcılı Frederik Vinslou Teylorun şərəfinə teylorizm kimi tanınır.
Aydın Şəmizadə
Aydın Əşrəf oğlu Şəmizadə (Aydın Eşref oğlu Şemi-zade, Айдын Эшреф огълу Шемьи-заде; ) — Krım tatar, Ukrayna, Rusiya ictimai xadimi, yazıçısı və alimi. Aydın Şəmizadə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru olub. Məşhur Krım tatarları və SSRİ şairi, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas, publisist və ictimai xadim Əşrəf Şəmizadənin oğludur. 1990-cı illərdə Aydın Şəmizadə Krım tatarların siyasi hüquqları uğrunda aktiv fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.
Həyatı
Krım tatar yazıçısı Əşrəf Şəmizadənin və sənətçi Səidə Bodaninskayanın ailəsində anadan olub. Aydın Şəmizadənin ilk uşaqlıq illəri Krımda keeçib. Atası Əşrəf Şəmizadə 1937-ci ildə represiyalara uğrayan ziyalılardan olub, lakin buna baxmayaraq, ailəyə toxunulmayıb və onlar Simferopolda qalıb, lakin Böyük Vətən müharibəsi illərində 18–20 may 1944-cü il tarixləri aralığında Krımdan Krım tatarlarının deportasiyası həyata keçiriləndə bu Şəmizadə ailəsinə də toxunub. Şəmizadənin ana babası məşhur inqilabçı və V. Leninin silahdaşı Əli Bodaninski olmasına baxmayaraq SSRi rəhbərliyi Krım tatarlarının sürgünü zamanı heç kəsə güzəştə getmədiyi kimi, onlara da güzəşt olunmayıb. Aydın Şəmizadə 1944-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Özbəkistana sürgün edilib.
Elmi və bədii fəaliyyəti
Aydın Şəmizadə 1953-cü ildə Özbəkistanda Yanqıyol şəhərində orta məktəbi bitirib. Ardından 1958-ci ildə Şəmizadə Daşkənd Dövlət Universitetinə daxil ola bilib. O, 1963-cü ildə bu universitetin fizika-riyaziyyat fakültəsindən məzun olub. Əmək fəaliyyətinə Daşkənd Tibb İnstitutunda başlayıb. Sonra isə Daşkənd Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsində çalışıb. Onun elmi pedaqoji fəaliyyət istiqaməti kosmik şüalar fizikası və Günəş fizikası olub.
Şəmizadə klassik musiqini sevir və tələbəlik illərindən atletika və alpinizmlə, sonralar isə uzun illər dalğıclıqla məşğul olub.
1968-ci ildən Aydın Şəmizadə Moskvada yaşamağa və işləməyə başlayıb. Moskvada Şəmizadə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsinə yiyələnib. Aydın Şəmizadə bir neçə kitab, onlarla elmi məqalə və tezis müəllifidir. Fizika üzrə bir neçə beynəlxal elmi konfrans və simpoziumun iştirakçısı olub.