cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bağır Seyidzadə
Həyatı
Bağır Seyidzadənin qardaşlarından biri Məmməd Miriyev iqtisadi ədəbiyyat tərcüməçisi idi.
Digər qardaşı İbrahim Seyidov Moskvada, məşhur aviakonstruktor A. Yakovlevin başçılıq etdiyi təyyarə zavodunun direktor müavini idi, yəni "YAK" təyyarələri istehsal edirdi. Müharibə illərində aviazavodun Novosibirskə köçürülməsinə İ. Seyidov başçılıq etmişdi. A. Yakovlev İbrahim Seyidovla birgə fəaliyyətindən "Aviakonstruktorun xatirələri" kitabında yazmışdır.
1934-cü ildən Moskvada "Kaliumun torpaqdan yuyulması" mövzusunda dissertasiya müdafiə edən Həsən Seyidov bu sahədə ilk azərbaycanlı mütəxəssis olur. Sonralar Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində yüksək vəzifələrdə işləyir, MK-nın katibi, Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini və s. kimi yüksək dövlət vəzifələri tutur. Bağır Seyidzadənin bacıları Hüzrə və Firuzə seçdikləri sahələrdə — torpaqşünaslıqda və baytarlıqda peşəkar mütəxəssislər idi.
Azərbaycanın ilk qadın mühəndislərindən biri Zəhra Seyidova idi. O, ötən əsrin 30-cu illərində Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirdikdən sonra məsul bir vəzifənin öhdəsindən şərəflə gəlmiş, qida sənayesində konstruktor-texnologiya bürosu yaratmış və uzun illər orada çalışmışdır. Bağır Seyidzadənin daha bir bacısı Azərbaycanın ilk qadın travmatoloq alimi, professor Həqiqət Seyidovadır. Altı ixtiranın və 114 elmi işin müəllifi olan Həqiqət Seyidova layiqli davamçılar nəsli yetişdirmişdir.
Seyidovlar nəslinin iki nümayəndəsinin — Həqiqət xanımın və Hüseyn Seyidzadənin adları Azərbaycan Ensiklopediyasında yer almışdır. Azərbaycanda ilk rəngli filmin çəkilişi kinorejissor Hüseyn Seyidzadənin adı ilə bağlıdır. O, Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda A. Kuleşovun və S. Eyzenşteynin emalatxanasında təhsil almışdır. Kino sənətinin V. Petrov, S. Yutkeviç, Q. Aleksandrov, M. Rom, V. Pudovken kimi adlı-sanlı ustadları ilə işləmişdir. Onun çəkdiyi kinofilmlər arasında S. Rəhmanın dahi Üzeyir Hacıbəylinin ölməz musiqili komediyası əsasında yazdığı ssenari üzrə "O olmasın, bu olsun", genişformatlı "Koroğlu", "Yenilməz batalyon", "Dəli Kür", "Qaynana" kimi filmlər Azərbaycan kino sənətinin qızıl fonduna daxildir. Bu siyahını davam etdirmək olar. Seyidovları tanıyanlar bir ağızdan bildirirlər ki, onların hamısı nəcib, istedadlı, əməksevər insanlardır. Harada yaşayırlarsa yaşasınlar, harada çalışırlarsa çalışsınlar, ömür yollarında nə qədər çətinlik və maneələrlə üzləşsələr də məğrur "azərbaycanlı" adını şərəflə daşımış, bütün ömürlərini Vətənə və xalqa xidmətə həsr etmişlər.
İren Jakob
thumb
İren Jakob (d. 15 iyul 1966) — Dünyada məşhur olan İsveçrəli-Fransız aktrisadır. Üç Rəng: Qırmızı filmi və Véronique'in İkili Həyatı filmləri ilə məşhurlaşmışdır.
Bəsti Bağırova
Bəsti Məsim qızı Bağırova – Azərbaycanda məşhur pambıq ustası. Azərbaycanda iki əl ilə pambıq yığımı hərəkatının təşəbbüsçüsü. İki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1947, 1950).
Həyatı
1905-ci ildə Goranboy rayonun Bağçakürd kəndində anadan olmuşdur. 1930–1933-cü illərdə Azərbaycan SSR Qasım İsmayılov rayonu "Bağçakürd"(sonralar B. Bağırova adına) kolxozunun kolxozçusu, 1933–1950-ci illərdə həmin kolxozda manqa başçısı və 1953–1962-ci illərdə sədri olmuşdur. Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir (1952).
Metasequoia glyptostroboides
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bəsti Bağırova
Həyatı
AKP-nin XXIII–XXV qurultaylarında Mərkəzi Komitə üzvü seçilmişdir. SSRİ Ali Sovetinin (I–III çağırış), Azərbaycan SSR Ai Sovetinin (IV–V çağırış) deputatı, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin üzvü olmuşdur. 3 dəfə Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni və medallarla, ÜİKTS-in böyük qızıl medalı ilə təltif edilmişdir.
Bağçakürd kəndinə Bəsti Bağırovanın tunc büstü qoyulmuşdur. Bakıda Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.
Sedum niveum
(Sedum niveum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dənizçi Günü
Dənizçi Günü — 25 iyun dənizçilərin peşə bayramı.
Tarixi
“Dənizçi Günü” peşə bayramı Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 19 iyun 2014-cü il tarixli 565 nömrəli sərəncamı ilə təsis edilmişdir. Həmçinin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının 20 dekabr 2011-ci il tarixli qətnaməsi ilə də hər il dünyada 25 iyun tarixində “Dənizçilər günü”nün qeyd olunması barədə qərar qəbul edilib.
Vilnüs
Vilnüs − Litvanın paytaxtı.
Ceyn Kempion
Ceyn Kempion (30 aprel 1954 Wellington, Yeni Zelandiya) Oscar mükafatı sahibi film rejissoru və senaristi.The Piano filmi ilə Ən Yaxşı Xüsusi Ssenari Akademiya Mükafatını almış və Ən Yaxşı Rejissor Akademiya Mükafatına namizəd göstərilmişdir. Lina Wertmuller, Sofia Coppola və Kathryn Bigelow ilə birlikdə bu mükafata namizəd göstərilən dörd qadından biridir. The Piano ilə Cannes Film Festivalında ən yaxşı filmə verilən Qızıl Palmiye'yi almışdır.
2007 Venesiya Film Festivalı münsif üzvlərindən biridir.
Birinci Kanal (Gürcüstan)
Birinci Kanal  — və ya 1TV olaraq da adlanan, 1956-cı ildə fəaliyyətə başlayan, Gürcüstanın ilk milli və ictimai televiziyasıdır. Həmçinin Avropa Yayım İttifaqının üzvüdür. Gürcüstan əhalisinin 85 %-i bu televiziyanı izləmək imkanına malikdir.
Sorbus eminens
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kukesi FK
"Kukesi" – Albaniyanın Kukes şəhərini təmsil edən futbol klubu.
Klubun adı
Klubun ilk adı "Şöqeriya" olub. İkinci Dünya müharibəsinin ardından ilk dəfə Albaniyanın III liqasında mübarizə aparan komanda 1958-ci ildən "Perperami" adını daşımağa başlayıb. 2010-cu ildə yenidən ad dəyişikliyinə gedən rəhbərlik bu dəfə kluba "Kukesi" adını verib.
Elitada
"Kukesi" II liqa çempionu kimi ilk dəfə 2012/2013 mövsümündə elitaya vəsiqə qazanmışdır. Klub yüksək liqadakı ilk mövsümündəcə gümüş medala yiyələnərək, UEFA Avropa Liqasında iştirak hüququ qazanmışdır. Bundan sonra da ardıcıl 2 dəfə – 2013/2014, 2014/2015 mövsümlərində çempionatı 2-ci yerdə tamamlayan, 2015/2016 mövsümündə isə üçüncülüklə kifayətlənən klub, nəhayət ki, 2016/2017 mövsümündə tarixinin ilk çempionluğunu qazanmışdır.
"Kukesi" həmçinin 1 dəfə – 2015/2016 mövsümündə Albaniya kubokunu, 1 dəfə də – 2016-cı ildə Albaniya Superkubokunun sahibi olmuşdur.
Avropa kuboklarında
Klub 2013/2014 mövsümündə avrokuboklarda debüt etməsinə baxmayaraq, kifayət qədər təhlükəli rəqib olduğunu qısa müddətdə göstərməyi bacarmışdır. İlk mövsümündəcə UEFA Avropa Liqasında 3 mərhələ keçən albanlar yalnız pley-offda "Trabzonspor"a yenilmişlər. 2014/2015 mövsümündə Avropa Liqası ilə erkən vidalaşan klub, 2015/2016 mövsümündə 2, 2016/2017 mövsümündə isə 1 mərhələ adlaya bilmişdir. 2017/2018 mövsümündə isə tarixində ilk dəfə UEFA Çempionlar Liqasında mübarizə aparmışdır.
Stadionu
Komanda ev oyunlarını Kukes şəhərində yerləşən "Zekir Emeri" stadionunda keçirir. Lakin 5000 tamaşaçı tutumuna malik stadion beynəlxalq standartlara cavab vermədiyindən, "Kukesi" avrokubokda rəqiblərini Albaniya yığmasının stadionu olan Elbasan şəhərinin 12800 tamaşaçı tutumuna malik eyniadlı arenasında qəbul edir.
Erigeron trigonus
Erigeron trigonus Erigeron trigonus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sorbus esserteauiana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mercedes-Benz B-Class
Mercedes-Benz B-klass — 2005-cı ildən bu günə kimi Mercedes-Benz markasının istehsal etdiyi kompakt avtomobillər. Avtomobil A-klassdan bir az böyükdür və onun asqı və mühərriklərindən istifadə edir.
Şahbudaq bəy Zülqədər
Şahbudaq bəy Süleyman bəy oğlu Zülqədər — 1465-1468 və 1472-1473-ci illər arasında hakimlik etmiş bəy.
Həyatı
Şahbudaq bəy 1465-ci ildən 1468-ci ilədək, sonra 1472-ci ildn 1473-cü ilədək Zülqədəroğulları bəyliyinin hakimi olmuşdu. Məlik Arslan bəy Zülqədərin öldürülməsindən sonra qardaşı Şahbudaq bəy Zülqədəroğulları hakimi oldu. Ancaq qardaşınin öldürülməsində rolü olduğu üçün xalq tərəfindən ona etibar edilmedi.
Məmlük sultanı Qayıtbayın dəstəyi ilə Şahbudaq bəy ikinci dəfə Zülqədərli hakimi olaraq təyin edildi. Ancaq Osmanlı sultanı Fateh, yanında saxladığı Şahbudaq bəyin qardaşı Əlaəddövlə Bozqurd bəy Zülqədər dəstək verərək onun Zülqədər hökmdarlığını 1480-ci ildə ələ keçirməsini təmin etdi.
Sedum oblanceolatum
(Sedum oblanceolatum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanda orta əsrlər dövrü
Azərbaycanda orta əsrlər dövrü — eramızın III–XVIII əsrləri Azərbaycan tarixində orta əsr və ya feodalizm dövrü kimi məlumdur. Tədqiqatçılar bir qayda olaraq bu dövrü 3 əsas mərhələyə bölürlər: Bu dövrdə təsərrüfatın əsas formaları əkinçilik, heyvandarlıq və sənətkarlıq olmuşdur. Həmin müddət orta əsr şəhərlərinin yüksəlişi və çiçəklənməsi dövrüdür. Onlar həm siyasi və inzibati mərkəzlər olmaqla yanaşı, həm də iqtisadiyyat və ticarətdə, mədəni, elmi və dini həyatda mühüm rol oynayırdılar.
Bulbophyllum imbricans
(Bulbophyllum imbricans) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Latviya Televiziyası
Latvijas Televīzija  — 6 noyabr 1954-cü il tarixində fəaliyyətə başlayan, Latviyanın ilk milli və ictimai televiziyasıdır. Avropa Yayım İttifaqının üzvüdür. Televiziyanın xərclərinin 60 %-i dövlət büdcəsindən, digər xərclər isə reklam gəlirlərindən əldə olunur.
Sorbus franconica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pirron
Şübhəçilik fəlsəfəsi
Diogenes Laertius Pirronun dünyagörüşü haqqında xəbər vermişdir. O hesab edirdi ki, heç bir şey haqqında qəti iddia yürütmək olmaz, çünki hər bir insan və ya hər hansı bir varlıq onu fərqli qavrayır (dərk edir və duyur). Eyni şey biri üçün xeyirli, başqası üçün ziyanlı ola bilər. Bu da o deməkdir ki, xeyir və şər əslində yoxdur. Həm də xarici amillər də şeylərin özəlliklərinə təsir edir. Məsələn, daş suda yüngül olur, havada isə ağırdır. Bu da o deməkdir ki, onun çəkisi haqqında qəti fikir yürüdülməz. Buna görə də, dünyanı dərk etmək olmaz. Belədirsə, onda hər bir iddiaya qarşı onu təkzib edən iddia yürütmək olar və onların heç biri başqasından üstün deyildir. Şeylərin təbiətini anlamaq imkansızdırsa, onda insan da bu barədə düşünməməli və həyatını adətlərlə gələn qanunlar üzərində qurmalıdır. Pirrona görə insan hər şeyin həqiqi yada yanlış olduğunu təyin edir və o hər şeyin ölçüsüdür.
Xoşbəxtliyə çatmanın şərtləri
Pirron öz fəlsəfəsində xoşbəxtliyin hansı yollarla əldə olunması probleminə diqqət yetirmişdir. Onun fikrincə xoşbəxtlik təmkinlik, sakitlik və iztirabların yoxluğu halıdır, bu da ataraksiya adlanır. Bu hala isə yalnız skeptiklərin dünyagörüşünə yiyələnərək nail olmaq olar. Pirrona görə xoşbəxt olmaq istəyən insan üç suala cavab verməlidir:
Şeyx Ənvər ül-Haqq
Şeyx Ənvər ül-Haqq — 23 sentyabr 1977-ci il tarixindən 25 mart 1981-ci il tarixinə kimi (istefaya qədər) Pakistanın 9-cu Baş hüquqşünas vəzifəsini icra edən Pakistan hüquqşünası və akademik. O, Lahordakı Pəncab Universitetində iqtisadçı olaraq təhsil almış, 1944-cü ildə Britaniya Hindistanında bələdiyyə idarəçiliyinə rəhbərlik etmək üçün təyin edilmiş bir məmur olaraq Hindistan Dövlət Xidmətinin məmuru olaraq çalışmışdır. 1947-ci ildə Britaniya Hindistanının bölünməsi nəticəsində Pakistanın müstəqillik qazandı.Sonradan o, 1957-ci ildə Sind Ali Məhkəməsinin hakimi olaraq yüksəldildi. 1962-ci ildə Ali Məhkəmədə vəzifə almaq üçün namizəd oldu və 1971-ci ildə Pakistan Ali Məhkəməsinin baş hakimi vəzifəsinə təyin olunmadan əvvəl 1970-ci ildə Lahor Ali Məhkəməsinin baş hakimi təyin edildi.
Azərbaycan Ali Təhsil İnstitutu
Azərbaycan Ali Təhsil İnstitutu və ya Azərbaycan Universitet Kolleci  — İranın Urmiya şəhərində özəl biznes məktəbi. Məktəb 2006-cı ildə təsis olunmuşdur.
Aykun
Aykun - türk mifologiyasında güc tanrısı. Digər adı Aykoyun Xandır. Gücü və qüvvəti simvolizə edər. İqtidar, nüfuz anlayışlarını ehtiva edər. Qoyun Türk mədəniyyətində gücün simvollarından biridir. Əslində sakit və itaətli bir heyvan olan qoyunun bu şəkildə qəbul edilməsi bir neçə səbəbdən ola bilər. Əvvəlcə qoçun buynuzlarının olması. Çünki buynuz güc simvoludur. İkinci olaraq nə qədər çox qoyuna sahib olunsa o qədər varlı hesab edilmənin, başqa sözlə o qədər çox nüfuzlu olmağın anlaşılması. Bir başqa görüşə görə də qoyunun rənginin əksəriyyətlə ağ olub (nadir olaraq da qara), bu səbəblə bu rənglərin iqtidar və nüfuzu vurğulaması və bunun da altşüurda müəyyən fikirlərin oyanması.
Mənbə
-
Ev quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Mərkəzi və Cənubi Avropa, Şimal-qərbi Afrika və Kiçik Asiyada bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 15-20 m (bəzən 30 m-dək), yavaş böyüyən, gövdəsinin diametri 1 m-dək, enli, yumru çətirli ağacdır. Budaqları əvəlcə boz keçəli, sonra çılpaq, qırmızı-qonurdur. Cavan ağacların qabığı qonur və hamar, qocalarda çatlayan və soyulandır. Yarpaqların uzunluğu 15-25 sm, növbəli, lələkvari, yuxarı tərəfi tutqun yaşıl, bir az keçəli-tükcüklü, payızda sarı və ya sarı-narıncıdır. Aprel-may aylarında çiçəkləyir. Çiçəklərin diametri 13-18 mm, 5 ağ ləçəkli və 20 ədəd açıq sarı-ağ erkəkciklidir. Meyvələrin uzunluğu 2-3 sm, yaşıl-qonur rəngli, parlaq qırmızıdır.
Ekologiyası
Sərt şaxatalara davam gətirir. Yüksək temperatura davamsızdır.
Azərbaycanda yayılması
Şəki, Zaqtala, Balakən rayonlarında mədəni şəratdə becərilir.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir, tək əkinlərdə istifadə olunur.
Zeynəddin Qaraca bəy Zülqədər
Zeynəddin Əhməd Qaraca bəy Həsən bəy oğlu Zülqədər — Zülqədəroğulları bəyliyinin banisi, hökmdar.
Həyatı
Zeynəddin Əhməd Qaraca bəy Həsən bəy oğlu 1334–1353-cü illərdə Zülqədəroğulları bəyliyinin başçısı olmuşdu. Elxanlı dövləti hökmdarı Əbu Səid Bahadur xanın buraxdığı boşluqdan istifadə edən Qaraca bəy məmlüklərin Hələb valisi ilə birləşərək Əlbistanı ələ keçirdi. Bəylik qurduqdan sonra ilk savaşını Ərətna bəyliyinə qarşıbaşladı. Təfsilatı ilə qeyd etsək XIII yüzilin sonlarında Hələb və Antəb arasındaki bölgələrə yerləşən Bozoq türkmənləri burada bəzən məmlüklərlə birlikdə quzeyə, şimala doğru yailan səfərlərə qatılır, bəzən də yalnız başlarına Çuxurovadaki ermənilər üzərinə basqın edirdilər. Elxanlı hakimiyəti altında olan Anadolu içlərinə qədər gələn bu türkmənlərin başında Həsən bəy oğlu Zeynəddin Qaraca bəy dururdu. Zeynəddin Qaraca bəyin ətrafında toplanan türkmənlər Antəbdən Əlbistana qədər uzanan bölgələri əllərinə keçirmişdilər. Bunların məmlüklərin davamlı hücumları ilə sarsılmış olan kiçik erməni knyazlığının zəif düşməsindən də faydalanaraq beş min atlı ilə Çuxurovaya girdikləri və bu knyazlığın şərq bölgələrini xaraba qoyaraq zəngin gənimətlərlə Maraşa geri döndükləri bilinməkdədir (1335).
Eyni tarixdə Elxanlı hökmdarı Əbu Səid Bahadır xan ölmüş və Anadoludaki türkmən bəyləri üçün bir hərəkət yolu açılmışdı. Bu fürsətdən faydalanan və Qaraca bəy kimi bir türkmən bəyi olan Taraqlı Xəlil bəy Əmir Ərətnanın əlindən Əlbistan yörəsini almağa müvəffəq oldu. O, eyni zamanda məmlüklərin Hələb valisinə hədiyyə olaraq yüz at göndərib, onun vasitəsiylə Sultan Məhəmməd Nasırdən şəhərin hakimiyyət mənşurunu (fərmanını) da əldə etdi. Özünə rəqib olaraq diğər bir türkmən bəyinin ortaya çıxışı, bölgədəki bütün türkmənləri idarəsi altına toplamaq istəyən Qaraca bəyi əndişələndirməyə başladı. Zülqədəroğlu Qaraca bəy, ertəsi il oğlu Xəlil bəyi göndərərək Taraqlı Xəlil bəyi məğlubiyyətə uğratdı və Əlbistanı ələ keçirdi (1337). Savaşda yaralanmış olan Taraqlı Xəlil bəy isə məmlüklərin Hələb valisi Altın Buğanın yanına gedərək ona tabe oldu və ondan yardım istədi. Hələb valisi Qaraca bəyə qarşı Taraqlı Xəlil bəyi dəstəkləyirdi. Buna görə Qaraca bəy Qahirəyə gedərək Sultan Məlik Nasir Məhəmməddən Əlbistan naibliyinin mənşurunu (icazəsini) aldı və bölgədəki türkmənlərin rəisi olaraq qəbul edildi. Beləcə 1337-ci ildə məmlüklərin himayəsi altında Maraş və Əlbistan bölgələrində iki əsrə qədər davam edəcək olan bir bəyliyin təməli atılmış oldu. Qaraca bəy ölkəsinə dönərkən Qahirədə onun şərəfinə möhtəşəm bir ziyafət düzəldi və o zamanin adətinə görə məiyyətini təşkil edən türkmənlərin hər birinə qiymətli hədiyyələrlə birər xələt verildi.
Qaraca bəy Əlbistan mərkəz olmaq üzərə bəyliyini qurduqdan sonra, Anadoluda Elxanlı hakimiyətinin yıxılmasından da istifadə edərək ətrafdakı diğər şəhərlərin fəthinə başladı. Dərhal quzeyə, şimala doğru göndərilən Zülqədər türkmənləri Ərətna bəyin əlindəki yerlərə basqınlara başladı. Ancaq məmlük sultanının etirazı üzərinə bu basqınlar durduruldu. Bununla bərabər Qaraca bəy, əmirlərindən bir qismini, Əratnanın qüvvələri tərəfindən mühafizə edilən Darəndə qalası üzərinə göndərdi. Qaraca bəyə bağlı türkmənlər Darəndə qalası mühafızəçilərini qılıncdan keçirərək qalanı zəpt etdilər. Beləcə Darəndə zülqədərlilərin əlinə keçdi (1338).
Qaraca bəy Darəndəni dərhal Sam valisinin adamlarına təslim etdi və bu hərəkəti ilə məmlük sultaninin təqdir və sevgisini qazandı.
Darəndənin fəthindən sonra Qaraca bəyin Əmir Əratna ilə arası dəydi. Əratna bəy, çoxsayli bir ordu ilə zülqədərlilərin ərazisinə hücum etdi. Zeynəddin Qaraca bəy torpaqlarına hücum edən Əratna bəy ordusunu məğlubiyyətə uğradaraq bölgədən uzaqlaşdırdı. 1339-cu ildə baş vərən müharibədə Qaraca bəy həm raqibinin oğlunu əsir aldı, həm də zəngin qənimət ələ keçirdi. Bu savaşdan bir sürə sonra Sultan Nasirin aracılığı ilə iki tərəf arasında sülh yarandı.
Zülqədərogulları bəyliyi ilə Əratnalılar arasında baş tutan bu andlaşmağa rəğmən Qaraca bəy əmrindəki türkmənlər Orta Anadoluya basqınlar etməkdən geri durmurdular. Qaraca bəy Əratna ölkəsinə basqınlar edərkən türkmən əmirlərindən biri olan Daşgun (Danuşgu)oğlu da onun bəyliyini tanımayaraq davamlı surətdə Zülqədərli elini rahatsız edirdilər. Bu durum üzərinə Qaraca bəy Daşgunoğlunu və ona itaət etməyən diğər türkmən bəylərini məğlub etdi. Qaraca bəy dostu və hamisi olan Şam valisi Təngizin Misirə çağırılaraq öncə İskendəriyyədə həbs və sonra öldürülməsi üzərinə Məmlük dövləti ilə münasəbətini kəsdi və bu hadisənin ardından məmlük sultani Məlik Nasirin ölümünü eşidib Misirdə baş vərən qarışıqlıqdan da faydalanaraq müstəqilliyini elan etdi (1341).
Qaraca bəy Məmlük sultanlığına qarşı müstəqilliyini elan etdikdən sonra Əratnaoğulları ilə ittifaq bağlayaraq Hələbi ələ keçirmək üzərə hazırlıqlara başladı. Bu sırada Məmlük sultanlığı içərisində taxt qovgaları başlamışdı. Misir atabəyi olan Əmir Qoşun, Məlik Mənsuru öldürərək bəş yasındaki Məlik Əşrəfi taxta çıxarmış, beləcə özü dövlətə hakim olmuşdu. Ancaq bu duruma qarşı çıxan Hələb valisi Daşdəmir (TaşƏmir Teymur) üsyan edərək Əlbistana gəlmiş və Qaraca bəy ilə birləşmişdi. O tərəfdən Misirdə üsyançılar çox keçmədən Əmir Qoşunu qətledərək Məlik Əhməd Nasırı sultan elan etdilər. Hökmdara naib təyin edilən Daşdəmir (TaşƏmir Teymur) ilə bərabər Qaraca bəy də Qahirəyə getdi. Ancaq az sonra dostu Daşdəmir (TaşƏmir Teymur) tutuqlanınca eyni aqıbətə duçar olmamaq üçün dərhal Maraşa dönən Qaraca bəy məmlüklərə üsyan edərək Hələbi təhdid etməyə başladı.
Məmlüklərlə zülqədərlər arasındaki mücadilə 1343-cü ildə qarşılıqlı savaşa döndü. Bu il içərisində Əratna, Qarabük mövqeyində Çobanlı Şeyx Həsəni məğlub edərək əldə etdiyi qənimətin bir qismini zəfər nişanəsi olaraq Hələb valisi YelBuğaya göndərmişdi. Qənimət Zülqədərli ölkəsindən keçərkən əşyaların böyük bir qismi türkmənlər tərəfindən soyuldu. Bu duruma çox qızan Hələb valisi YelBuğa 1344-cü ildə böyük bir ordu ilə Zülqədərli ərazisinə girdi. Məmlük və Zülqədərli qüvvələri arasında meydana gələn savaşi Qaraca bəy böyük bir müvaffəqiyyətlə qazandı. Hələb qüvvələri 1343-cü ilin martında məğlub olaraq geri döndülər. Bu məğlubiyyətə çox qızan YelBuğa əmrindəki birliklərin hamısını hazırlayaraq zülqədər bəyinə qarşı yeni bir səfərə girişdi. Bu qədər böyük bir orduya qarşı dura bilməyəcəyini anlayan Qaraca bəy Düldül dağına çekildi. Dağın ətəklərində baş vərən ikinci Məmlük-Zülqədərli savaşını da Qaraca bəyin qoşunu qazandı. Bu qələbə Qaraca bəyin nüfuz və qüvvəsini bir qat daha artırdı.
Qaraca bəy bu zəfərin ardından məmlüklərin onun üzərinə daha böyük qüvvələr göndərməsindən əndişə edərək ələ keçirdiyi qənimətlərə əl vurmamış və onlarin hamısını Qahirəyə göndərmişdi. Üstəlik savaşın məsuliyyətini Hələb valisinə yükləyərək özünün günahsız oldugunu bildirdi. Məmlük sultani Məlik Saleh İsmayıl özünə qarşı güçlü bir rəqib halına gəlmiş olan Zülqədəroğlu Qaraca bəyin üzrünü qəbul etməyə məcbur qalmış və ona bəylik (hakimlik) fərmanı göndərmişdi.
Qaraca bəy 1345-ci ildə ermenilər arasında meydana gələn qarışıqlıqdan faydalanaraq Çuxurovanın quzeyində, şimalında olan Gəbən qalasını ələ keçirdi. Bu sırada Bizans imperatoru olan II Konstantin Ermənilərə yardıma gəldi. Qaraca bəy onu da ağır bir məğlubiyyətə uğratdı və ağırlıqlarını yağmaladı.
Qaraca bəy ilə Hələb valisinin arası Gəbən qalasının fəthi üzündən yenidən pozuldu. Hələb valisi Arıktay Gəbən qalasına öz mühafızlərini yerləşdirmek istedi. Hələb valisi ilə Qaraca bəy arasındaki bu qarışıq durumdan faydalanan ermenilər Gəbən qalasını geri aldılar (1346).
Göründüyü kimi Zülqədərli-Məmlük münasibətləri Zülqədərli bəyi ilə Hələb valiləri arasındaki dostluq ilişkilərinə bağlı idi. Hələb valiliyinə Argunşahın təyin edilməsi, Arıktayın pozulmasına səbəb oldugu ilişkiləri yenidən düzəltdi. Beləcə Qaraca bəyin məmlüklərlə münasibətləri yenidən düzəldi. Ancaq Qaraca bəyin arası məmlüklər ilə bir il sonra təkrar pozuldu. Qahirədə Məlik Nasir Həsən 1347-ci ilin sonlarında taxta çıxınca Hələb valiliyində edilən yersiz və zamansız dəyişiklik əlaqələri alt-üst etdi. Zülqədərlilərin arzu etmədiyi Arıqtay 1348-ci ilin martında ikinci dəfə Hələb valiliyinə təyin edildi. Zeynəddin Qaraca bəy, düşmanı olan bu hakimin Hələbə gətirilməsinin əleyhinə bir hərəkət olaraq gördüyündən Məmlük dövlətinə olan tabeçiliyinə son vərdi. Məliküz-zahir ünvanını alaraq özünü müstəqil bir hökmdar elan edən Zeynəddin Qaraca bəy Hələb və ətrafına qarşı basqınlara başladı. Ayrıca Kilikya erməni işxanlarına da xəbər göndərərək Məmlük Sultanlığına ödədikləri vərgini bundan sonra ona göndərilməsini istədi.
Qaraca bəy özəlliklə Argunşahın öldürülməsindən sonra məmlüklərə qarşı olan düşmənçiliyini daha da artırdı (1349). Bu tarixdən sonra Hələb üzərinə daha çox basqınlar etməyə başladı. Onun məqsədi tamamilə müstəqil hala gəlmək idi. Bu tarixdən sonra Qaraca bəy Məmlük dövlətinə qarşı Suriyada qalxan bütün üsyanlara qatıldı. Məmlük sultanlığına qarşı ayaqlanmış olan Hələb valisi Baybuğa ilə birləşərək Dəməşq üzərinə yürüş etdi. Özünə qarşı başladılan üsyanın böyüdüyünü görən məmlük sultani çoxsaylı bir ordunu asi qüvvələr üzərinə göndərdi. Əmir Baybuganın bu güc qarşisinda məğlub olub öldürülməsinə görə Qaraca bəy və diğər asi əmirlər Əlbistana çəkildilər. Qaraca bəy Misir sultani və əmirlərinin israr və təminatlarına rəğmən köçkünləri təslim etmədi. Buna görə Sultan Məlik Saleh lələsi Əmir Argunun başçılığı ilə böyük bir ordunu Əlbistan üzərinə göndərdi. Ayrıca Zülqədərli bəyinin bu davranışına çox qızan məmlük sultani, bu tarixdən sonra Zülqədərli bəyliyinin hakimiyet fərmanını üçoq türkmənlərinin rəisi Ramazan bəyə vərdi.
Durumun təhlükəli bir hal aldığını görən Zeynəddin Qaraca bəy, asi əmirləri dərhal tutduraraq Qahirəyə göndərdi. Bu əmirlər Qahirəyə gələr-gəlməz öldürüldülər. Məmlük sultani Məlik Saleh, Qaraca bəyin də cəzalandırılması gərəkliyini düşünərək, Argunşaha onu hiylə ilə yaxalaması üçün təlimat vərib, tələ olaraq ona təqdim etmək üzrə bir fərmanla xələt göndərdi. Vali Argunşah, Qaraca bəyi, məmlük sərkərdəsinin hüzuruna fərmanını almaq və xələtini geymək üçün Hələbə dəvət etdi. Ancaq Qaraca bəy, ona qarşı düzəldilən bu hiyləni sezərək Hələbə getmədi. Buna görə məmlük sultanı lələsi Argunşahdan Zülqədərlilər üzərinə hərəkət etməsini istədi. Ramazanoğullarından və Suriya əmirlərindən aldığı yardımçı qüvvələrlə Əlbistana yürüş edən Əmir Argun, ona yardım etməsi üçün Sivas valisi Hacı Qutluşaha da məktub göndərdi. Xəbəri alan Qutluşah ordusu ilə Əlbistana gələrək Əmir Argunun qoşununa qatildi. Bu qatılmalarla birlikdə 25.000 nəfərə çatan müttəfik qüvvələr, Zeynəddin Qaracanın ölkəsini yandırıb yıxaraq Əlbistanı xaraba qoyduqdan sonra Düldül dağına qaçan Qaraca bəyi burada mühasirəyə aldılar. Argunşah və müttəfiqlərinə qarşı 20 gün mücadilə edən Qaraca bəy nəticədə məğlub oldu. Bütün ağırlıqları və məiyyəti Əmir Argunun əline keçdi. Özü isə çox çətinliklə qaçmağı bacararaq Ərətnaoğlu Qıyasəddin Məhəmməd bəye sığındı.
Bu durum üzərinə Misir Məmlük sultani, Məhəmməd bəyə xəbər göndərərək Qaraca bəyin ona təslim edilməsini istədi. Məhəmməd bəy isə onu təslim etmək istəmirdi. Bu səbəblə Qaraca bəyə yaxşı davranaraq ona izzət və ikramlarla yanaşdı. Ancaq Əmir Argunun onu təhdid etməsinə görə Qaraca bəyi Hələbə göndərməyə məcbur oldu (22 sentyabr 1353). Qaraca bəy bir müddət burda həbsdə qaldıqdan sonra Qahirəyə aparıldı. Burda Məlik şahla görüşən Qaraca bəy 11 dekabr 1353-cü il tarixində işgəncə ilə öldürüldü və cəsədi üç gün Üveylə qapısından asıldı.
Ailəsi
Zeynəddin Əhməd Qaraca bəyin Xəlil bəy, Şaban Sülü bəy, Osman bəy, İbrahim bəy, İsa bəy və Davud bəy adlı oğulları vardı.
Mercedes-Benz SL-Class
Mercedes-Benz SL-klass (Sport Leicht —  — «yüngül idman») — 1954-cı ildən bu günə kimi Mercedes-Benz markasının istehsal etdiyi sportkarları.
Azərfoto
Azərfoto (tam adı: Azərfoto İnformasiya Agentliyi) — 2005-ci ildən Qafqazda fəaliyyət göstərən müstəqil foto və video agentlikdir.
Ayzıt
Ayzıt - yakut mifologiyasında gözəllik ilahəsi. Digər adları Ayığsıt, (Ayıhıt, Ayısat) Xatundur. Məhəbbətin və gözəlliyin simvoludur. Onqonu qu quşudur. Qu quşları bu səbəblə müqəddəs sayılar və toxunulmazdır. Qu quşları forma dəyişdirmiş müqəddəs qızlar olaraq qəbul edilir. Ayığsıt gümüş tüklü bir madyan formasına çevrilə bilər və göydən yer üzünə bu şəkildə enər. Madyan qılığındaykən quyruq və yelelerini qanad kimi istifadə edər. Meşələrdə gəzməyi sevər. Ağ bir kalpağı, çılpaq çiyinlərində ağ bir şərfi vardır. Uşaqları və heyvan balalarını qoruyur. İnsanlara sevgi ilham edər. Sarayının qapısında əllərində gümüş bakraçlar və gümüş çubuqlar olan yasakçıları (gözətçiləri) vardır. Bu yasakçılar pis insanları içəriyə buraxmırlar. Ayzıtın qızları vardır. Onlar da qu cildinə girə bilərlər. Ayzıtın qızları cadulu ağ bir tülü giyinince qu quşuna çevrilərlər. Ağ durna quşu da digər simvollarındann biridir. Şumerlərdə Ay ilahəsi olan Aya da işıq saçmaktadır və adı da bu anlamla əlaqəlidir. Eşq hər zaman işıqla və parlaqlıqla işarələnilməkdədir.
Azərfoto
Peşəkar foto və video xidmətlərlə agentlik Azərbaycanın geniş müştəri bazası ilə işləyir. Agentlik həmçinin dünyanın bir çox ölkələrindən olan tanınmış agentliklər və şirkətlərlə də əməkdaşlıq edir. Hər zaman yenilənən son model peşəkar avadanlıqlarla agentlik müştəri məmnuniyyətini qoruyub-saxlamağı özünə borc bilir.
Ayzıt
Etimologiya
(Ay) kökündən törəmişdir. Ay kimi parlaq deməkdir. Ay gözəlliyi və işığı, nuru himayə edər.
Azərfoto
Yaradılmasının əsas məqsədləri
Gənc fotoreportyorların öz işlərini yerləşdirə bilməsi və ümumiyyətlə foto arxivindən bütün KİV lərin istifadə edə bilməsi üçün www.azerphoto.com adlı veb portal yaradılmışdır. Bu veb portal daima yenilənir və Azərbaycanın ictimai-sosial, iqtisadi, elm, incəsənət, mədəniyyət və sair aspektlərinin işıqlandırılması sahəsində geniş işlər görür. Bu gün Azərbaycan informasiya məkanında bu portal öz yerinə yetirdiyi məqsəd və işlərinə görə yeganə və analoqsuzdur.
Sedum obtusatum
(Sedum obtusatum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sorbus fruticosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sağ qulaqcıq
Sağ qulaqcıq – (lat. Atrium dextrum) ürək əsasının qabaq və sağ tərəfini işğal etmişdit etmişdir və özü də kub şəklindədir. Bunun yuxarı divarına yuxarı boş venanın dəliyi (ağzı) – (lat. ostium venae cavae superioris) və arxa divarını aşağı boş venanın dəliyi (ağzı) – (lat. ostium venae cavae inferioris) açılır. Bunların arasında arxa divar üzərində xüsusi bir qabarcıq – (lat. tuberculum intervenosum (Loweri – BNA)) vardır. Bu qabarcıq embrional dövrdə yuxarı boş venadan gələn qanın axınını sağ mədəciyə doğru yönəldir və müəyyən dərəcədə Yuxarı və aşağı boş venalardan gələn qan axınlarının bir-birinə toqquşmasına mane olur. Sağ qulaqcığın ön hissəsi çıxıntı şəklində olur və sağ seyvanı – (lat. auricula dextra) təşkil edir. Bu, üçbucaq şəklində olub sağ tərəfdən orta əsasını əhatə edir və ağ ciyər kötüyünün sağ tərəfinə keçir; daxili səthində daraqlı əzələlər – (lat. mm. pectinati) vardır. Bunlar yuxarıda çəp istiqamətdə durmuş hüdudi daraq – (lat. crista terminalis) üzərində tam olurlar. Hüdudi daraq sağ qulaqcığın xarici səthində olan hüdudi şırıma – (lat. sulcus terminalis) uyğundur.
Mənbələr
心臟
Barış Manço
Barış Manço (Tosun Yusuf Mehmet Barış Manço; ) — səhnə adı ilə tanınan Barış Manço, Türk "rock" musiqiçisi, müğənni, söz yazarı, bəstəkar, aktyor, televiziya prodüseri idi. Qalatasaray Liseyinə gedərkən musiqi karyerasından başlayaraq, Türkiyədə rok musiqisinin qabaqcılığı və Anadolu kaya janrının qurucularından biri idi. Onun mahnıları çoxu ingilis, fransız, yapon, yunan, italyan, bolqar, rumın, fars, yəhudi, urdu, ərəb və alman kimi müxtəlif dillərə tərcümə edilmişdir. Televiziya proqramından 7'den 77'ye ("7-dən 77-ə qədər)" Manço dünyaya səyahət edib dünyanın bir çox ölkələrinə səfər edib. Türkiyənin ən məşhur ictimai xadimlərindən biri olaraq qalır.
Həyatı
Barış Manço 2 yanvar 1943-cü ildə Üsküdar şəhərində anadan olub. Anası Rikkat Uyanık 1940-cı illərin əvvəllərində məşhur bir müğənni idi. İkinci Dünya müharibəsi dövründə dünyaya gələn böyük qardaşı, savaşın sonunu qeyd etmək üçün valideynləri tərəfindən Barış ("sülh") olaraq adlandırıldığı zaman Savaş (Türkcə "müharibə") adlandırıldı. Doğulduğunda, Yusufun Tosun adını verdiyi (tam mənası ilə: Yusuf Qüdrətli) əmisi Yusif Tosun adına əlavə edildi. Lakin bu ad ibtidai məktəbə qayıtmadan əvvəl silinmişdir. Manço qismən alban əslli idi.
Sinqlları
"Jacques Denjean Orchestra" ilə birlikdə
"Les Mistigris" ilə birlikdə
"Kaygısızlar" qrupu ilə birlikdə
"Barış Manço Ve" qrupu ilə
"Moğollar" qrupu ilə
"Moğollar" / "Kaygısızlar" ilə
"Kaygısızlar" / "Les Mistigris" ilə
"Kurtalan Ekspres"lə birlikdə
"George Hayes Orchestra" / "Kurtalan Ekspres" ilə birlikdə
Erigeron trilobus
Erigeron trilobus Erigeron trilobus Erigeron trilobus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sorbus glabrescens
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Badraç
Badraç - türk mifologiyasında yeddibaşlı əjdaha. Padraç da deyilir. Ölməsi üçün yedisinin də kəsilməsi lazımdır. Bəzi əfsanələrə görə tək-tək kəsilən baş geri yerinə gəlir, bu vəziyyətdə ancaq yeddi başın da eyni anda kəsilməsiylə öldürülər. Ağzından atəşlər saçar. Quyruğu bir qamçı kimi saxlayar. Dərisi zireh kimi pulcuqlarla örtülüdür. "Badırdamak" gurultulu və aydın olmaz danışmaq deməkdir. Əjdaha anlayışına fərqli adlarla olsa da, dərhal hər cəmiyyətdə iştirak etməsi son dərəcə maraqlıdır. Bu vəziyyəti insanın doğuşdan gələn ilan qorxusuna (bu qorxunun doğuşdan gəldiyi də mübahisəli olmaqla birlikdə) bağlayanlar olduğu kimi, keçmiş çalarda nəsili tükənmiş beləsi bir varlığa insanoğlunun hələ yaşayarkən şahid olduğunu irəli sürənlər də vardır. Məsələn 12 heyvanlı Türk təqvimində eynilə yaşayan digər heyvanlar kimi, onlarla birlikdə adının bir ilə verilməsi bu vəziyyətə kiçik də olsa bir dəlil olaraq irəli sürülür. Bəziləri isə dinozavrlarla uyğunlaşdırmağa çalışmaqdadır.
Etimologiya
(Bad / Bat) kökündən törəmişdir. Batırmaq feli ilə eyni kökə malikdir. Monqolcada Badrah yanğı (iltihab) mənasını verər.
Sedum ochroleucum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sorbus harrowiana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məlikmüzəffər Şahsuvar bəy Zülqədər
Məlikmüzəffər Şahsuvar bəy Süleyman bəy oğlu Zülqədər — hökmdar, XV yüzillik.
Bərabərçiçəksiz qaz soğanı
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Məlikmüzəffər Şahsuvar bəy Zülqədər
Həyatı
Süleyman bəyin ikinci oğlu Sahsuvar bəy Məlikmüzəffər ləqəbini daşıyırdı. 1467-ci ildə 1473-cü ilədək bəyliyin hökmdarı olmuşdu.
Şahsuvar bəyin üstündə osmanlılarla məmlüklər arasındaki dostluq daha da pozuldu. Bu dönəmdə Zülqədərli bəyliyi üzərindəki Osmanlı-Məmlük nüfuz mücadiləsi daha da artdı. Məmlük sultani Xoşqədəm, Zülqədərli taxtı üçün yeni bir namizəd tapdı. Şahsuvar bəyin qarşısına bir rəqib çıxarmaq üçün onun əmisi Rüstəm bəyi taxtı ələ keçirməyə təşviq etsə də, bir nəticə əldə edə bilmədi. Məmlük sultani daha sonra Şahbudaq bəyə qüvvələr verərək onu Maraş və Əlbistan üzərinə göndərdi. Qardaşlar arasındaki bu mücadiləni də Şahsuvar bəy qazandı. Məmlük sultani zülqədərlilər üzərinə Sam valisi Berdi bəy başçılığında bir ordu daha göndərdi. Osmanlı padışahının təşviq və yardımlarını alan Şahsuvar bəy bu məmlük ordusunu da məğlubiyyətə uğratdı (1467). Bir il sonra Sultan Qayıtbayın Əmir Qulaqsız idarəsində göndərmiş oldugu çoxsaylı bir ordunu da məğlubiyyətə uğradan Şahsuvar bəy bu mücadilə sonucunda Darəndəni məmlüklərin əlindən aldı.
Bu zəfərdən sonra cəsarəti artan Şahsuvar bəy məmlük ordusuna yardım etmiş olan ramazanoğullarını cəzalandırmaq üçün onlara qarşı hücuma keçdi. Bu hərəkət sonucunda ramazanoğulları əlindəki Payas və Sis (Kozan) şəhərləri Zülqədərlilərin əline keçdi.
Məmlük sultani Qayıtbay bu dəfə lələsi Əmir Özbək başçılığında bir ordu daha zülqədərlilərin üstünə göndərdi. Bu Məmlük ordusunu da məğlubiyyətə uğradan Şahsuvar bəy Məlikül-Müzəffər ləqəbini aldı. Şahsuvar bəyin məmlük ordularını davamlı surətdə məğlubiyyətə uğratması Sultan Qayıtbayın, Fateh Sultan Məhəmmədə məktub yazaraq zülqədərlilərin bu hücumlarını durdurmaları üçün xahiş etdi. Buna görə Sultan Fateh, Şahsuvar bəyə, məmlüklərə qarşı etdiyi basqınları kəsməsini istəsə də, o, Osmanlı hökmdarını dinləməyərək fəaliyyətlərinə davam etdi. Sultan Qayıtbay bu səfər Əmir Yaşbək başçılığında yeni bir ordu göndərdi. Ceyhun çayı kənarında meydana gələn savaşda zülqədərlilər məğlubiyyətə uğradılar. Şahsuvar bəyi qazandığı zəfərlərə güvənərək sultana söz qaytarmışdı. Sultan onu gözdən saldı. Bu üzdən məmlüklərə qarşı dirənə bilmədi və 1372-ci ildə Zamantı qalasına çəkilsə də, uzun bir mühasirədən sonra yaxalanaraq Qahirəyə aparıldı. Burada üç qardaşı ilə birlikdə 1472-ci ildə öldürüldü. Məmlük Sultanı Qayıtbayın əmriyle Babüz-Züvəylə (Züvəyle Qapısı)də edam edildi.
Bərabərçiçəksiz qaz soğanı
Elmi adı
Bәrabәrçiçәksiz qaz soğanı / Gagea anisanthos C. Koch
Yarpaq
Kökətrafı yarpaqları bir (bəzən iki ədəd) ədəddir, dar xətvaridir, eni 2,5-3 mm-dir, adətən, çiçək qrupunu ötüb keçir. Çiçək qrupunun altındakı yarpaqlar demək olar ki, qarşı-qarşıya düzülmüşdür; onlardan aşağıda yerləşənlər neştərvaridir, qaidəsinə doğru genişlənmişdir, çiçək qrupu ilə eyni və yaxud onu ötüb keçir; çiçək qrupunun altındakı yerdə qalan yarpaqları kiçiləndir və çiçək qrupundan qısadır.
Çiçək
Çiçək qrupu bərabər olmayan, çılpaq və ya tüklü saplaqda yerləşmiş 1-4 ədəd çiçəkdən ibarətdir. Çiçək yanlığının yarpaqcıqları 5-20 m uzunluqdadır, neştərvariellipsşəkili və ya demək olar ki, neştərvaridir, sivritəhərdir,nəzərə çarpan damarları vardır, yaşıl və ya sarımtıl-yaşıl rəngdədir. Erkəkcikləri çiçək yanlığının yarpaqcıqlarından qısadır.
Çiçəkləməsi
May-İyul
Azərbaycanda yayılması
BQ (Quba), BQ qərb, KQ mərkəzi, Nax. dağ. Yüksək dağ qurşaqlarında, əsasən alp zonalarında.
Yaşayış mühiti
Dağ çəmənlərində rast gəlinir.
İstinadlar
E.Şükürov. İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı, Bakı 2016
Estoniya Televiziyası
Eesti Televisioon  — 19 iyul 1955-ci il tarixində fəaliyyətə başlayan, Estoniyanın ilk milli və ictimai televiziyasıdır. Avropa Yayım İttifaqının üzvüdür.
Hacıniyyət
Hacıniyyət — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 30 sentyabr 2003-cü il tarixli, 500-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Hacıniyyət kəndi Qoşadizə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Tumbul kəndi mərkəz olmaqla, Tumbul kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 9 iyun 2009-cu il tarixli, 829-IIIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Tumbul kənd inzibati ərazi dairəsi və onun tərkibindəki Hacıniyyət kəndi Naxçıvan şəhər inzibati ərazi vahidinin hüdudlarına daxil edilmişdir.
Əhalisi
Əhalisi 325 nəfərdir.
Alma TV Kuboku
Alma TV Kuboku — Alma TV kabel televiziyası şirkətinin 2007-ci ildə Qazaxıstanda təşkil etdiyi milli komandalar arasında keçirilmiş beynəlxalq futbol turniri
Bu turnir 7–13 mart 2007-ci ildə Çimkənddə təşkil olunmuşdur. Turnirdə 4 ölkənin milli komandaları iştirak etmişdir. 🇰🇿, 🇺🇿, 🇰🇬 və 🇦🇿.
Aylar Lay
Aylar Lay — Norveç manekeni və keçmiş pornoaktrisası. Hal-hazırda o musiqi sənayesində aktirsa və müğənni kimi fəaliyyət göstərir, İsveç diceyi Basshunterin bir neçə klipində iştirak edib. Ailəsində baş verən problemlər səbəbindən o öz ailəsindən alınaraq ögey ailədə böyüdülüb.
Həyatı
Məktəbi bitirdikdən sonra Aylar porno filmlərdə çəkilməyə başlayıb. Diana səhnə ləqəbi altında bir neçə porno filmdə çəkildikdən sonra model fəaliyyətinə başlamaq qərarına gəlir. 2004-cü ildə o, "Miss Norveç" yarışına qatılır, lakin əvvəllər porno filmlərdə çəkildiyinə görə buradan qovulur, belə ki, yarışın şərtlərinə görə yarışa qatılanların heç biri əvvəllər çılpaq olaraq çəkilişdə olmamalıdırlar. Aylar porno filmlərdə çəkildiyinə görə İrana girişinə qadağa qoyulub və buna görə oradakı atasını ziyarət edə bilmir. Aylar öz müsahibələrində keçmişdə porno filmlərdə çəkildiyinə görə "çox peşman" olduğunu bildirib. 2004-cü ildə Aylar britaniyalı estrada ulduzu Robbi Vilyamsla sekslə məşğul olduğunu iddia edib, lakin Vilyams bu iddiaları qətiyyətlə təkzib edib.
Məmmədtağı Əliyev
Həyatı
Məmmədtağı Hacı Əbdüssəməd oğlu 1858-ci ildə Şamaxı şəhərində anadan olmuşdu. Real məktəbi bitirmişdi. Moskva Petrovski-Razumovski adına Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının məzunu idi. Azərbaycanda bioloji və kənd təsərrüfatı bitkilərinin yayılmasında bu akademiyanın tələbəsi Məmmədtağı Əliyev fəal iştirak edirdi. left|thumb|Soldan oturanlar: qardaşı Mehdi Əliyev, Məmmədtağı Əliyev, [[Əli bəy Hüseynzadə. Ayaq üstə: Sadıq bəy Ağabəyzadə (Sankt-Peterburq, 1886)]] Məmmədtağı Şirvani təxəllüsü ilə "Əkinçi" qəzetinə məqalə yazırdı.
Məmmədtağı Əliyev Almaniyada, Finlandiyada yaşamışdı. Bir neçə dildə – alman, fransız, ərəb, fars və rus dillərində gözəl danışan Məmmədtağı Əliyev Rusiyada I Dövlət Dumasının deputatı olmuşdur. Duma qovulduqdan sonra isə Şamaxıya qayıtmış və şəhərin ictimai həyatında fəaliyyət göstərmişdir. Onun zəngin və nadir şəxsi kitabxanası olmuşdur. Həmin kitabxanada nadir əlyazmaları və məşhur adamların avtoqrafları xüsusilə diqqətəlayiq imiş. Məmmədtağı Əliyevin nüfuzu, elmi dünyagörüşü, milli təəssübkeşliyi hamıya məlum idi və ermənilər 1918-ci ilin martında azərbaycanlılara qarşı Şamaxıda törətdikləri qətliam zamanı onun evinə də hücum etmişdilər. Öz ocağını, zəngin kitabxanasını qoruyan Məmmədtağını ermənilər vəhşicəsinə öldürmüş və bütün mülkünə od vuraraq külə döndərmişdilər.
Bu hadisədən xəbər tutan Mirzə Mahmud təcili Bakıya gəlir və qardaşının qaçqın düşmüş ailəsini, yaxın qohumlarını götürüb Aşqabada qayıdır. Mirzə Mahmud yüksək təhsil ala bilməsə də həyatın çətinlikləri ilə üz-üzə qalmış, tacir olana qədər keçdiyi və yaşadığı həyat yolu ona dünyanın hər üzünü tanıtdırmışdı. Aşqabada köçən Hacı Əndüssəməd orada Şuşa gözəli Nabat xanımla evlənmişdi. Nabat xanım gənc yaşlarında vəfat etmişdi.
Ələşrəf Əlizadənin babasıdır.
Pirican Cəbiyev
Pirican Ağahüseyn oğlu Cəbiyev (15 avqust 1928, Bakı – 17 mart 2000, Bakı) — Azərbaycanın ilk televiziya operatoru, əməkdar incəsənət xadimi (1991).
Barak (mifologiya)
Barak — türk mifologiyasında müqəddəs it. Əfsanəvi bir it növü. Tüklü və çox kıllıdır. Müqəddəs qəbul edilir. Çox sürətli qaçar. Kerkes adlı quş yaşlandığı vaxt iki yumurta buraxar. Bu yumurtalardan birindən Barak adlı köpək çıxar. Digər yumurtadan isə bir quş balası çıxar. Anadoluda tüklü ov itlərinə də bu ad verilər. Anadoluda Barak Ata (Barak Baba) adlı bir övliyanın iştirak etməsi təsadüfi deyildir. Böyük ehtimalla bu ad, bu anlayışın nəticəsi bir ünvan olaraq verilmişdir.
Pirican Cəbiyev
Ailəsi
Pirican Cəbiyev 1928-ci ildə Balaxanıda anadan olmuşdur. Babası Pirican Cəbiyev xırda neft sahibkarı, əmisi Həbib Cəbiyev xalq düşməni kimi repressiya qurbanları olmuşlar. Atası Ağahüseyn, qardaşı Həbib həbs edildikdən sonra uzun müddət evindən-eşiyindən didərgin düşmüş, gizli yaşamışdır. Qonşusu, o zaman Keşlə Rayon Milis Şöbəsinin rəisi Şirihüseyn Rəhimov Ağahüseynin həyat yoldaşı Mənsurə xanıma ərinin ehtiyatlı olmasını xəbərdarlıq etmişdi. Digər qonşusu isə Ağahüseynin evə gəldiyini görən kimi lazımi orqanlara məlumat verib, həbs olunmasına nail olmuşdu. 1947-ci ildə həbs edilən Ağahüseyn Cəbiyev uzaq Mordoviyaya sürgün edilmiş, orada vəfat etmişdir. Pirican Cəbiyevin Raya xanımla ailə həyatı qurmuşdur. Onun bir qız övladı- Nərgiz Cəbiyeva, üç qız nəvəsi- Fəridə, Nərminə, Təhminə Rzazadə vardır.
Fəaliyyəti
Kənd klubunda kinooperator işləyən Pirican Cəbiyev 1956-cı ildə Bakının Fioletov küçəsində yerləşən Respublika Radio Verilişləri Komitəsinə gəlir, orada xeyirxah insan, komitənin sədri mərhum Ənvər Əlibəyli ilə görüşür. Bu görüş Pirican Cəbiyevin həyatında mühüm rol oynayır. Ənvər Əlibəyli 1956-cı ilin fevral ayında onu Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin televiziya studiyasına kinomexanik vəzifəsinə qəbul edir. 1 iyun 1956-cı ildə bir kamera ilə canlı olaraq yayımlanmış, Nəriman Nərimanovun «Şamdan bəy» pyesi əsasında rejissor Rauf Kazımovskinin quruluş verdiyi ilk teletamaşanın quruluşçu operatoru olmuşdur. İyul ayında televiziyanın operatoru vəzifəsinə yiyələnmiş Pirican Cəbiyev 35 il müddətində adi operatordan ali dərəcəli operator vəzifəsinə kimi yüksəlmiş və televiziya operatorlarına başçılıq etmişdir.
Pirican Cəbiyev Arif Babayev və Rauf Kazımovski kimi rejissorlar, Natəvan Hacıyeva, Roza Tağıyeva, Tamilla Ələkbərova kimi diktorlar, İsa Qasımov, Sabir Rəsulov kimi redaktorlarla birlikdə Mehdi Hüseyn küçəsində televiziya studiyasının açılmasının ilk iştirakçılarından və milli televiziyamızın canlı tarixinin yaradıcılarından biri olmuşdur. 1956-cı il fevral ayının 14-də televiziya vasitəsilə nümayiş etdirdiyi ilk film «Bəxtiyar» olmuşdur.
Pirican Cəbiyevi yüksək ixtisaslı mütəxəssis kimi dəfələrlə keçmiş SSRİ-nin başqa televiziya studiyalarına dəvət etmişlər. Onun arxivində bu gün də Simferopol, Uxta və başqa şəhərlərdən alınmış dəvətlər saxlanılır.
Mükafatları
Pirican Cəbiyev Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin və SSRİ Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür.
Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət heyətinin 4 may 1991-ci il tarixli Fərmanı ilə Pirican Cəbiyevə əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı verilmişdir.
Pirican Cəbiyev 17 mart 2000-ci ildə vəfat etmişdir.
Yaponiya imperator evi
Qısa məlumat
Kontekstdən asılı olaraq, imperator ailəsinə imperatorun öz ailəsiylə yanaşı onun yaxın qohumlarının da ailələrini aid edirlər. Yapon taxtının varislik qaydaları və imperator ailəsinə mənsubluq kriteriyaları 16 yanvar 1947-ci ildən İmperator evi haqqında qanunla tənzimlənir. Evin başçısı imperator hesab olunur, o olmadıqda isə regent. Yaponiya imperator evinin idarəçilik və təsərrüfat məsələləri ilə bağlı qərarlar imperator evi şurasında və xüsusi orqan olan Nazirlər kabinetində qəbul edilir. Mövcud konstitusiyaya əsasən, imperator evinin mülkiyyəti dövlətə məxsusdur, buna görə də evin üzvlərinin mülkiyyətin ötürülməsi və əldə edilməsi məsələlərində hüquqları məhduddur. Yaponiya imperator evinin büdcəsi Yaponiya Parlamenti tərəfindən təsdiqlənir. 1889–1947-ci illərdə qüvvədə olan konstitusiyaya əsasən, bütün Yaponiyaya aid olan ümumi hüquqi normalar imperator evinə aid edilmirdi və parlament evin işlərinə qarışmaq hüququna malik deyildi. Administrativ işlərlə imperator özü məşğul olurdu, ona bu işdə İmperator sarayı nazirliyinin rəhbəri köməklik edirdi. 1889-cu il Konstitusiyası qəbul olunana qədər imperator evi 752-ci ildə qəbul edilmiş Tayxo Kodeksinə əsasən idarə olunurdu. Yapon tarixi ənənəsinə əsasən imperator evi artıq 2500 ildir ki fəaliyyət göstərir. Evin əsası e.ə. 660-cı ildə əfsanəvi imperator Dzimmu tərəfindən qoyulub. Evin hal-hazırkı başçısı imperator Akixito hesab olunur və o, öz ailəsiylə birgə Tokio imperator sarayında yaşayır.
İstinadlar
Yaponiya Konstitusiyası. Maddə 8.
Yaponiya Konstitusiyası. Maddə 88.
皇室儀制令(大正15年皇室令第7号)
Erigeron trimorphopsis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yallı
Yallı — Azərbaycan milli rəqsi. Ən qədim rəqs növlərindən biridir. 2018-ci ilin 26 noyabr – 1 dekabr tarixlərində Mavriki Respublikasının paytaxtı Port-Luis şəhərində UNESCO-nun Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması üzrə Hökumətlərarası Komitəsinin növbəti 13-cü sessiyasında qəbul edilmiş qərarla "Yallı (Köçəri, Tənzərə), Naxçıvanın ənənəvi qrup rəqsləri" YUNESKO-nun Təcili Qorunma Siyahısına daxil edilmişdir.
Etimologiya
Azərbaycanın güney bölgələrində "yallı"ya "halay" da deyilir guney Azərbaycanın qərbi Azərbaycan əyalətində jəlman da adlanır. (Al/Hal) kökündən törəmişdir. Birlik və atəş mənaları ehtiva edir. Monqol "halah" feli sərbəst buraxmaq, rahatlaşdırmaq mənalarına gəlir. Mançurca "hələ" feli də eyni anlama gəlir.
Tarixi
Yallı (Halay), türk və altay xalq mədəniyyətində mərasim rəqsidir. Kökləri miladdan əvvəlki dövrlərə gedən bir oyundur. Həyatın enerjisini, dövrünü, həmrəyliyi, hərəkəti, dayanıb davam etməyi və ritmi ehtiva edər.(Al Hal) sözcüyünün odla yəni həyati enerjiylə bağlı olması bu oyuna verilən əhəmiyyəti göstərir. Primitiv formasının adı Allı olaraq bilinər. Qobustan adlı bölgədə qayalara çəkilən köhnə çağlara aid şəkillərdə bu oyunun təsvir edildiyi görülməkdədir. Elley (Allay) adlı ilk ata ilə də əlaqəli görünməkdədir. Yakutlar bu rəqsə Ohokay deyərlər.
"Yallı" sözünün arxaik sinonimlərindən biri Çöppüdür. "Çöpü" sözünə Azərbaycan şairi Qətran Təbrizinin (1012–1088) "Divan"ındakı beytlərin birində rast gəlinir. Beytin izahında "Çöppü" sözünün yallıyabənzər, kollektiv oyun olduğu bildirilir. Deməli, Q. Təbrizinin XI əsrdə yaşadığını nəzərə alsaq, ondan əvvəlki əsrlərdə də Qobustan qayaüstü rəsmlərində təsvir edilən rəqslərə bənzər "Çöppü" adlı kütləvi oyunun icra edildiyi ehtimalı özünü doğruldur.
Yallı — rəqs sənətinin ilkin formasıdır.
Azərbaycan xalq musiqisinin, musiqi folklorumuzun çox geniş yayılmış və qədim tarixə malik olan janrlarından biri də rəqslərdir. Rəqs sənətinin çoxəsrlik tarixə malik olması faktı xalq rəqslərimizin əsas qollarından biri sayılan "yallı"nın yaranması ilə bağlıdır. Azərbaycanda "yallı"nın dərin kökləri haqqında bir çox mənbələr, arxeoloji qazıntılar, tarixi ərazilər bizə mühüm və maraqlı məlumatlar açıqlayır. Belə ki, Qobustan ərazisindəki qayaüstü təsvirlər, Ordubad ərazisində Gəmiqaya dağındakı əl-ələ verib dövrə ətrafında rəqs edən insan şəkilləri, arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış müxtəlif əşyaların üzərindəki yallı oynayan insan rəsmləri, tarixçilərin, alimlərimizin illərlə apardıqları elmi araşdırmalar Azərbaycanda mərasim rəqsi sayılan "Yallı"nın tarixini eramızdan əvvəl V minnilliyə aid olduğunu sübuta yetirmişdir.