cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)
Məzmunu
On yaşına çatana kimi Harri Durslilərin yanında yaşamağa məcbur olur, Dursliləri isə ona ailə üzvü kimi yox, xidmətçi kimi yanaşır, onu incidir və çoxlu işlədirlər. On bir yaşının tamamlanmasına az qalmış Harriyə Hoqvartsdan çoxlu məktub gəlməyə başlayır, lakin xalasının əri Vernon Dursli Harrinin məktubları oxumasına imkan vermədən onları məhv edir. Məktubların qarşısını ala bilmədiyini görən Vernon əvvəlcə ailəni bir otelə aparır, lakin məktubların otelə də gəlməyə davam etdiyini gördükdə o, ailəni kiçik bir adaya aparır. On bir yaşının tamam olduğu gecədə həmin adaya enən Haqrid nəhayət ki, Hoqvartsdan gələn məktubu Harriyə çatdırır və Durslilərin on il ərzində ondan gizlətdikləri həqiqəti danışır: Harri sehrbazdır və Hoqvartsa qəbul edilib. Haqrid məktəb üçün lazım olan əşyaların alınması üçün Harrini Londonun altında yerləşən Diaqon küçəsinə aparır və burada Harri ilk dəfə sehrbazlar arasında "sağ qalmış oğlan" kimi məşhur olduğunu görür. Həmçinin bəlli olur ki on bir yaşına kimi əziyyət içində yaşayan Harri, valideynlərinin Qrinqots Bankında (sehrbazların bankı) qoyduğu sərvət sayəsində zəngin bir adam imiş. Haqridin müşayəti ilə Harri Hoqvartsda təhsilin birinci ili üçün lazım olan hər şeyi alır.
Sehrli çubuq almaq üçün dükana getdikdə Harri öyrənir ki, sehrbazlar çubuğu yox, çubuq sehrbazları seçir. Harrini seçən çubuq Simurq quşunun lələyindən hazırlanmış olur. Harri öyrənir ki, simurqlar ömrü boyu yalnız bir lələk verir, yalnız lələyindən Harrinin çubuğu hazırlanmış simurq istisna olaraq iki lələk verib, lələklərdən birindən Harrinin çubuğu, digərindən isə Harinin başında cızıq qoymuş Lord Voldemortun çubuğu hazırlanıb. Haqrid ad günü hədiyyəsi olaraq Harriyə şimal bayquşu hədiyyə edir, Harri isə quşun adını Hedviq qoyur. Bir ay sonra Hoqvartsa getmək üçün Harri "Kral Xaçı" dəmiryolu vağzalında Hoqvarts Ekspress qatarını axtarır. Elə burda da Uizli ailəsi ilə tanış olur. Onlar harriyə 9¾ Platformasına çatmaq üçün sehrli divarın arasından keçməyi öyrədirlər.
Məktəbin böyük zalında ilk nahardan əvvəl təzə tələbələr Seçici şlyapa tərəfindən fakultələrə bölünürlər. Harrinin seçilməsi zamanı şlyapa Harrini güclü, lakin qara cadugərlərin yetişdiyi Slizerin fakultəsinə göndərmək istəsə də, Harrinin etirazından sonra onu Professor Dambldorun da vaxtilə təhsil aldığı Qriffindor fakultəsinə göndərir. Ron və Hermiona da Qriffindor fakultəsinə göndərilir. Drako isə Slizerin fakultəsinə düşür. Nahar zamanı Harri Professor Sneypin ona baxdığını görür və başında Lord Voldemort tərəfindən qoyulmuş cızıqda ağrı hiss edir.
Professor Sneypin çətin keçən İksir dərsindən sonra Harri və Ron Haqridin (Hoqvartsın açar saxlayanı) Qadağan olunmuş meşə yaxınlığında yerləşən daxmasına gedirlər. Burda onlar öyrənirlər ki, Qrinqotsda oğurluq hadisəsi baş verib və bu hadisə məhz Harrinin Haqridlə birgə bankda olduğu gün olub. Harri xatırlayır ki, Haqrid məhz oğurluq edilməyə cəhd edilmiş nömrədən nəsə götürmüşdü. Və buna görə də oğru heç nə oğurlaya bilməyib.
İlk süpürgədə uçuş dərsində Nevil Lonqbatm nəzarəti itirərək çox yüksəyə qalxır, süpürgə onu uçuraraq məktəbin divarına çırpır, çətinliklə yerə enən Nevil qolunu yaralayır və müəllim onu həkimə aparır. Nevill yıxılarkən cibindən nənəsinin ona göndərdiyi yaddaş dağarcığını yerə salır. Dağarcığı Malfoy tapır və Nevili ələ salmaq üçün dağarcığı hündür bir yerdə gizlətməyə çalışır. Harri süpürgəsini götürərək göyə uçur və dağarcığı əldə edir. Harrinin süpürgədə ilk uçuşunu Qriffindor fakultəsinin dekanı Professor MakQonoqal görür. MakQonoqal onu öz kabinetinə apararaq Qriffindorun Qviddiç klubunun arayıcısı təyin edir.
Gecə Drako ilə sehrbaz duelinə gəldikləri zaman Nevil və Hermionanın müşayət etdiyi Ron və Harri səhvən qadağan olunmuş dəhlizə girirlər və nəhəng üçbaşlı iti görürlər. Onlar qaçırlar, lakin Hermiona bədheybətin quyu üzərində dayandığını görür. Harri düşünür ki, həmin qorxunc heyvan Haqridin Qrinqotsdan götürdüyü əşyanı qoruyur.
Ronun Hermionanın çox danışması və çox bilməsini tənqid etməsindən sonra Hermiona inciyir və qızların tualetinə gedərək ağlamağa başlayır. Hellouen bayramı zamanı Professor Kuirinus Kuirel zala daxil olaraq qəsrin zirzəmisinə trollun girdiyini xəbər verir və huşunu itirir. Dambldor qrup rəhbərlərinə uşaqları yataqxanaya aparmağı tapşırır, bu arada Harri və Ron heç nədən xəbəri olmayan Hermionanı xəbərdar etmək üçün qızların tualetinə gedirlər. Troll zirzəmidən çıxaraq məktəbin içində gəzməyə başlayır və qızların tualetinə gedir. O, əlindəki sopa ilə bir neçə dəfə Hermionaya zərbə endirməyə çalışsa da, Hermiona gizlənir, Harri və Rona trollun fikrini yayındırmağa çalışırlar. Harri trollun belinə atılaraq sehrli çubuğunu onun burnuna soxur, Ron isə tilsimlə sopanı trollun əlindən alaraq onun başına zərbə endirir. Müəllimlər tualetə gəldikdə artıq troll huşsuz halda yerdə uzanmış olur. Hermiona günahı öz boynuna götürərək Harri və Ronu müdafiə edir. Bundan sonra uşaqların üçü də möhkəm dost olurlar.
Miladda Hermionanın Harriyə hədiyyə etdiyi qurbağa şokoladlarından çıxan kartın sonuncusunun içində üzərində Professor Dambldorun təsviri olan kart çıxır. Uşaqlar Nikolas Flamelin əlkimyaçı olduğunu və Dambldorun dostu olduğunu öyrənirlər. Hermiona qısa müddətdə öyrənir ki, Flamel 665 yaşlı əlkimyaçıdır və onun məşhur olmasının səbəbi odur ki, tarixdə məlum olan yeganə Fəlsəfə daşını yaratmağa məhz o müvəffəq olub. Bir neçə gün sonra Harri Sneyp və Kvirel arasında fəlsəfə daşı haqqında danışığın şahidi olur. Harri belə qərara gəlir ki, Sneyp Fəlsəfə daşını oğurlamaq istəyir və daşı qorumaq üçün müəllimlərin birgə yaratdığı tilsimin sirrini açması üçün Kvireli təhdid edir.
Üç dost öyrənirlər ki, sehrbazlıq qanunlarına zidd olaraq Haqrid körpə əjdaha bəsləyir və onlar Haqridi gecəyarısı əjdahanı Rumınyaya göndərməyə razı salırlar. Bunu öyrənən Drako hər şeyi MakQonoqala danışır. Əjdaha təhlükəsiz şəkildə göndərildikdən sonra uşaqlara da cəza verilir. Harri, Hermiona, Drako və Nevil gecə vaxtı Haqridlə birlikdə Qadağan olunmuş meşəyə gedərək ağır yaralanmış təkbuynuza kömək etməli idilər. Onlar iki qrupa bölünərək axtarışa başlayırlar. Harri və Drako qaranlıqda kapişonlu mantiya geyinmiş bir nəfərin meşənin ortasında yıxılmış təkbuynuzun qanını içdiyini görür. Uşaqlar həmin mantiyalının diqqətini cəlb edirlər, lakin Drako qaça bilir, həmin naməlum şəxs Harrinin üstünə hücum etsə də, qəfil peyda olan Frenzi adlı kentavr onu xilas edir. Kentavr gecə vaxtı meşədə gəzməyin onun üçün çox təhlükəli olduğunu bildirir. O, qeyd edir ki, təkbuynuzun qanını içmək ölümcül vəziyyətdə olan istənilən insanın həyatını xilas edir, lakin qan onun dodağına dəydiyi andan həmin adamın həyatı lənətlənir. Çünki. Təkbuynuz kimi gözəl, günahsız və müdafiəsiz bir varlığı öldürmək böyük cinayətdir.
Bir neçə həftə sonra Harri öyrənir ki, Haqrid əjdaha yumurtasını naməlum bir nəfərdən almış və həmin şəxs Haqriddən Tüklü haqqında soruşarkən Haqrid ona üçbaşlı itin musiqi eşidərkən yuxuya getdiyini danışmışdı. Fəlsəfə daşının təhlükə altında olduğunu öyrənən uşaqlar bu barədə Dambldora məlumat verməyə gedirlər, lakin məlum olur ki, Sehr Nazirliyindən gələn təcili məktubdan sonra Dambldor Londona gedib. Harri düşünür ki, Sneyp süni məktub göndərərək Dambldoru qəsrdən uzaqlaşdırıb və bu gecə Fəlsəfə daşını oğurlamağa çalışacaq. Uşaqlar qərara gəlirlər ki, Dambldorun olmaması şəraitində daşı özləri qorumalıdırlar. Görünməzlik mantiyasının altında gizlənən uşaqlar Tüklünün olduğu otağa gəlirlər, burada Harri Haqridin ona bağışladığı fleytada ifa edərək iti yuxuya verir. Bundan sonra quyuya düşən uşaqlar ağac və şahmat tilsimindən keçirlər.
Bundan sonra içəri keçən uşaqlar uçan açarların içindən qapının açarını tapırlar və Harri sonuncu otağa keçir, Hermionaya isə yaralı Ronu xilas etmək və Dambldora bayquşla məktub göndərərək baş verənləri çatdırılmaq tapşırılır.
İçəri girərkən Harri Kvirelin otaqda olduğunu görür, professor isə trollu qəsrə buraxmasını və birinci Qviddiç yarışması zamanı Harrini öldürməyə çalışmasını etiraf edir. Bütün bu müddət ərzində Sneyp Harrini qorumağa çalışır. Lord Voldemorta xidmət edən Kvirrel isə Fəlsəfə daşını oğurlayaraq onu yenidən həyata qaytarmaq istəyir. Lakin, daşı tapmaq mümkün olmur. Çünki otaqdakı yeganə əşya vaxtilə Harrinin ailəsinin gördüyü güzgü idi. Güzgü Kvirrelə daşın yerini göstərmir. Voldemortun göstərişi ilə Kvirrel Harrini güzgü qabağına gəlməyə məcbur edir. Güzgü Harriyə daşı tapmasını göstərir. Kvirrel nə gördüyünü soruşduqda isə Harri onu aldadır. Bu zaman Voldemort onun yalan danışdığını anlayaraq Kvirrelə onunla danışmağa imkan verməyi əmr edir. Kvirrel həmişə başında gəzdirdiyi çalmanı açır və başının arxasında daha bir üz olduğu ortaya çıxır. Voldemort/Kvirrel Harridən daşı almağa cəhd edir, lakin Harriyə toxunarkən yanıb kül olmağa başlayır.
Son anda özünü çatdıran Dambldor Harrini xilas edir. Üç gün sonra məktəbin xəstəxanasında özünə gələn Harri Dambldorun gülümsəyən baxışlarının təsiri ilə sakitləşir. Dambldor anasının sevgisinin buraxdığı təsir nəticəsində Harriyə toxunan şər qüvvənin yandığını bildirir. Həmçinin Görünməzlik mantiyasının vaxtilə Harrinin atasına məxsus olmasını və Dambldor tərəfindən göndərilməsini danışır. Harri Fəlsəfə daşının taleyini soruşduqda Dambldor daşın artıq məhv edildiyini bildirir.
Dərs ilinin bitməsi münasibəti ilə təşkil olunmuş ziyafətdə Qriffindorun məktəb kubokunu qazanması elan edilir. Yay tətilində Harri Durslilərin yanına gedir. Durslilər isə ona əvvəlki kimi münasibət göstərməyə çəkinirlər. Harri məktəbdə baş verənlərin heç birini Durslilərə danışmır.
Əsas obrazlar
Harri Potter Roulinqin "cılız, qara saçlı, eynəkli və sehrbaz olduğundan xəbəri olmayan" biri kimi təsvir etdiyi yetim uşaqdır. Hadisələrin gedişində Harri inkişaf edir və müxtəlif macəralar yaşayır. Birinci fəsildə hadisələr Harrinin bir yaşlı körpə olduğu dövrdən başlayır və on bir yaşlı uşaq olmasına kimi inkişaf edir. Voldemort onun valideynlərini öldürür, lakin onu öldürməyə müvəffəq ola bilmir, Harrinin alnında cızıq qalır. Harrinin gözəl Kviddiç oynamaq qabiliyyəri var və liderlik xüsusiyyətlərinə malikdir.
Ron Uizli Harrinin həmyaşıdı olan uşaqdır və Roulinq onu "ehtiyac olduğu zaman həmişə dostunun yanında olan" biri kimi təsvir edir. O, bir qədər hündür boylu, narıncı saçlı və çillidir. O sehrbaz ailəsində böyüyüb və yeddi uşaqlı ailənin altıncı uşağıdır. Kifayət qədər kasıb ailəsi olmasına baxmayaraq onlar rahat və xoşbəxt yaşayırlar. O, yaxşı şahmat oynamaq qabiliyyəti sayəsində Fəlsəfə daşının tapılmasına kömək edir.
Hermiona Qreyncer maql ailəsinin övladıdır və dərslər başlamamışdan əvvəl bütün dərs kitablarını əzbərləmişdir. Roulinq Hermionanı "özünə güvənsizliyi və narahatlığı olan" "çox məntiqli, aktiv və yaxşı" xarakterli biri kimi təqdim edir. Harri və Ronu bir neçə dəfə ziyan çəkməkdən xilas etdikdən sonra onlar yaxın dost olurlar. Onun az dalğalı qəhvəyi saçları və bir az böyük olan dişləri var.
Nevill Lonqbotm Hoqavartsın tələbələrindən biridir və digərlərindən fərqli, durğun xasiyyətə malikdir, anasının nəyə görə ona Yaddaş dağarcığı verdiyini unudur. Nevilin sehrlə işləmək bacarığı olduqca zəifdir və o yalnız özünü təhlükədə hiss etdikdə tilsimlərdən istifadə edir.
Rubeus Haqrid Hoqvartsın açar saxlayanıdır. O da vaxtilə məktəbin şagirdlərindən biri olsa da, üçüncü sinifdə oxuyarkən qovulub, lakin Dambldor onu məktəbdən uzaqlaşdırmayaraq vəzifə verib. Haqridin uzun və qarışıq saç və saqqalı var. Haqrid Dambldorun ən sadiq adamlarından biridir və qısa müddətdə Harri, Ron və Hermiona ilə də dostlaşır. Lakin bir qədər sadəlövh olması Haqridə problem yaradır.
Professor Dambldor hündür boylu, arıq kişidir, o bir gözlü eynək taxır, gümüşü saçları və saqqalı var, saqqalı kəmərinə kimi uzanır. Dambldor Hoqvartsın direktorudur və Lord Voldemortun qorxduğu yeganə sehrbazdır. Roulinq Dambldoru "xeyirxahlıq simvolu" kimi təqdim edir.
Professor MakQonoqall hündür boylu və ciddi görünüşlü müəllimədir. Məktəbdə Çevirilmə fənnini tədris edir və hərdən özü də pişiyə çevrilir. Professor MakQonoqal Qriffindor fakultəsinin dekanıdır.
Petunya Dursli Harrinin anası Lilinin bacısıdır. O hündür boylu və arıq qadındır, qonşuların qapısını pusmağı sevir. O bacısının sehrli qüvvəsi olduğunu qəbul edə bilmir və bunu hamıdan gizlətməyə çalışır.
Drako Malfoy arıq, solğun rəngli və darıxdırıcı təkəbbürə malik oğlandır. O özünün Qviddiç oynamaq bacarığı ilə fəxr edir, onun fikirlərini bəyənməyən və hər iki valideyni sehrbaz olmayan tələbələri sevmir. Onun valideynləri Voldemortun tərəfində olsalar da, onun yoxa çıxmasından sonra, birinci olaraq təslim olmuş və qara cadugərin təsiri altında olduqlarını bildirmişdilər. Drakonun Harridən xoşu gəlmir, onu və dostlarını çətin vəziyyətə salmağa çalışır.
Professor Kvirell zəif və çəkingən biridir, Hoqvartsda Qara qüvvələrdən müdafiə fənnini tədris edir. Savadlı müəllim olsa da, vampirlərlə qarşılaşması onun qorxaq olmasına səbəb olmuşdu. Kvirell başına çalma bağlayır və sonradan məlum olur ki, o bu çalmanın altında Voldemortu gizlədir.
Professor Sneyp uzun burunlu, hündür arıq, uzun, qara saçları olan kişidir. O, Hoqvartsda İksir hazırlanması və onlardan istifadə fənnini tədris etsə də, əslində Qara qüvvələrdən müdafiə fənnini tədris etmək arzusundadı. Slizerin fakultəsinin dekanı olan Sneyp öz tələbələrini tez-tez mükafatlandırsa da, hər fürsətdə başqa fakultələrin tələbələrini, xüsusilə Harrini cəzalandırır. Əvvəl Harri Sneypin Voldemorta xidmət etdiyini düşünsə də, sonda bunun əksi sübut olunur.
Arqus Filç məktəbin keşikçisidir və o, Uizli əkizlərindən sonra qəsrin bütün gizli yollarını ən yaxşı tanıyan adamdır. Hoqvartsın digər heyətinə Herbologiya fənnini tədris edən Professor Sprut, Tilsim fənnini tədris edən Professor Flitvik, Magiya tarixi fənnini tədris edən Professor Binns və Qviddiç və uçuş fənnini tədris edən Madam Huç daxildir.
İnkişaf, nəşr və qəbulu
thumb|upright|[[London Kral Xaçı dəmir yolu stansiyası|Kral Xaçı dəmir yolu stansiyasında Platforma 9¾ göstərən lövhə və yarısı sehrli divardan keçmiş stansiya yükdaşıyanı]]
İnkişaf
Roulinqin debüt romanı olan "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" 1990-cı ilin iyun ayında və qismən 1995-ci ildə yazılmışdır. 1990-cı ildə məşhurlaşmaq qərarına gələn Coan Roulinq, oğlan dostu ilə birgə Mançesterə köçmək qərarına gəlir, "lakin bir həftəsonu Londona qayıdarkən qatarda Harri Potter haqqında olan ideya onun ağlına gəlir…Zəif, balaca, qara saçlı oğlan və onun sehrbazlığı haqqında fikirlər xeyli uzağa getdi…Həmin günün səhərindən mən Harri Potter və Fəlsəfə Daşı romanını yazmağa başladım. Lakin ilk bir neçə səhifə bitkin bir işə oxşamırdı." Həmin ərəfədə Roulinqin anası vəfat edir və yazıçı şəxsi hisslərini yetim Harri obrazını yaradarkən istifadə edir. Roulinq "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" romanının yazılmasına altı ilini sərf edir və nəhayət roman "Bloomsbury" nəşriyyatı tərəfindən qəbul edildikdə "Scottish Arts Council"-dan £8,000 alır ki, bu da yazıçını romanın davamını yazmağa həvəsləndirir. Yazıçı kitabı naşirlərə və agentlərə göndərir, beləcə əsəri satmaq üçün bir ildən artıq vaxt sərf edir, naşirlərin bir çoxu romanın 90.000 sözdən çox olmasını irad tuturlar. "Bloomsbury Children's Books"un gənc fentezi yazarları ilə işləyən Barri Kanninqham romanı qəbul etməyi məsləhət görür, "Bloomsbury" rəhbəriin romanı oxuyan qızı isə əsərin "həmin vaxta kimi oxuduğu hər şeydən çox yaxşı" olduğunu deyir.
BK-da nəşri və qəbulu
left|thumb|200px|İlk Britaniya nəşrinin üz qabığı "Bloomsbury" nəşriyyatı kitabı qəbul edir və Roulinqə £2,500 avans ödənilir. Kanninqham kitabı ən ehtiyatlı, məsuliyyətli və diqqətli redaktorlara və tənqidçilərə göndərir ki, kütləvi nəşrə başlamazdan əvvəl bütün çatışmazlıqlar aradan qaldırılsın. Onu kitabın həcminin uzun olmasından daha çox müəllifin adı narahat edirdi və o, qeyd edirdi ki, kitabın adı onun oğlanlar üçün nəzərdə tutulduğuna işarə etsə də, oğlanlar daha çox kişi müəlliflərin əsərlərinə üstünlük verirlər. Buna görə də, əsər nəşr edilməmişdən əvvəl Coan Roulinq adını qısaldaraq C.K.Roulinq şəklində qeyd etdirdi. 1997-ci ilin iyulunda "Bloomsbury" ilkin olaraq kitabı beş yüz nüsxə ilə bərk üzlü olmaqla nəşr etdi və onlardan yüz nüsxəsi kitabxanalara paylandı. Kiçik tirajlı birinci nəşrin dükanlara paylanmasından sonra Kanninqham ümid edirdi ki, kitab satıcıları əsəri oxuyacaq və öz müştərilərinə məsləhət görəcəklər. Həmin ilk nəşrdən olan bir nüsxə kitab 2007-ci ildə "Heritage Auctions" hərrac evində $33,460 məbləğinə satılmışdı.
Əsərə ilk şərh yazan Lindsi Frizer olmuşdu və onun şərhi "The Scotsman" qəzetində 28 iyun 1997-ci ildə nəşr edilmişdi. O, "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" romanını "çox maraqlı triller" kimi, Roulinqi isə "uşaqlar üçün birinci səviyyəli yazıçı" kimi təsvir edir. "The Herald" qəzetində nəşr edilmiş, digər erkən şərhdə isə qeyd edilirdi ki, "mən hələ də elə bir uşaq axtarıram ki, bu kitabı kənara qoya bilsin". Şotlandiyadan kənarda "The Guardian", "The Sunday Times" və "The Mail on Sunday" qəzetlərində romanı tərifləyən məqalələr dərc edilmişdi. 1997-ci ilin sentyabrında Böyük Britaniyanın uşaq kitabları üzrə ixtisaslaşmış "Books for Keeps" dükanlar şəbəkəsi kitabı beş bal üzərindən dörd balla dəyərləndirmişdi. "The Mail on Sunday" qəzetində qeyd edilmişdi ki, bu əsər "Ronald Daldan sonra ən yaradıcı debütdür"; "Sunday Times"da nəşr edilmiş şərh də birinci şərhlə (Dalla müqayisə mövzusunda) səsləşirdi, "The Guardian"da isə kitabın "zəngin teksturası ilə zəngin təsəvvür imkanı yaratması" qeyd edilirdi.
1997-ci ildə kitabın BB nəşri "Milli Kitab Mükafatı" və 9–11 yaşlılar kateqoriyasında "Nestlé Smarties Book Prize" mükafatını qazanmışdı. Uşaqların səsverməsi nəticəsində təqdim edilən "Smarties" mükafatı altı ay ərzində kitabı çox məşhur etdi, halbuki bu nəticə üçün bütün kitablar illərlə gözləməli olurlar. Növbəti il, "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" romanı Britaniyada uşaq kitabları üşün nəzərdə tutulmuş bütün əsas mükafatları da qazandı. Əsər həmçinin böyüklər tərəfindən təqdim edilən uşaq kitabı mükafatına namizədlərin qısa siyahısına salınmış, lakin qazana bilməmişdi. Sandra Beket qeyd edir ki, Roulinqə qədər uşaq ədəbiyyatı nümunələri adətən yüksək ədəbi standartlara cavab vermir və ciddi ədəbi əsər hesab edilmirdilər, məsələn uşaq ədəbiyyatının ən məşhur nümunələrini yaratmış Dalın əsərləri də bu cür qəbul edilmişdi. 2013-cü ildə roman BBC-nin 200 ən yaxşı kitab siyahısında 22-ci yerdə qərarlaşmışdır.
"Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" ədəbi dəyərlərə görə yox, sırf nəşriyyat işinə görə verilən iki mükafata layiq görülmüşdü ki, onlardan biri Britaniyada İlin Uşaq Kitabı Mükafatı, digəri isə Kitab Satıçıları Asossasiyası/İlin Kitab Satıcısı Müəllifi mükafatı idi. 1999-cu ildə kitab təkcə BK-da 300.000 nüsxə ilə satılmışdı, 2001-ci ilin dekabrında isə roman hələ də ölkənin ən çox satılan kitabı olaraq qalmaqda idi. 1998-ci ilin mayında Şotlandiyanın "Braille Press" nəşriyyatı romanın təkrar nəşrinə başlamışdı.
Londonun "Kral Xaçı dəmir yolu stansiyası"nda Hoqvarts Ekspressin yola düşdüyü bildirilən 9¾ platformasına keçmək üçün istifadə olunan divarda xatirə lövhəsi vurulmuşdur.
ABŞ-də nəşri və qəbulu
1999-cu ilin avqustunda "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" "The New York Times"in ən çox satılan fentezi əsərlər siyahısının zirvəsinə yüksəlir və 1999–2000-ci illər ərzində birinci yerə yaxın mövqeləedə qərarlaşır. "Publishers Weekly" jurnalının məlumatına görə 2001-ci ilin dekabrında uşaq ədəbiyyatı sıralamasında "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" əsərinin möhkəm üzlü nəşri 19-cu (5 milyon nüsxə ilə satılmışdı), yumşaq üzlü nəşri isə 7-ci (6,6 milyon nüsxə ilə satılmışdı) yerdə qərarlaşmışdı.
Tərcümələr
2008-ci ilin ortalarına kimi əsər rəsmi tərcümə ilə 67 dildə nəşr edilmişdi. "Bloomsbury" nəşriyyatı əsərin qədim yunan və latın dillərinə tərcüməsini də nəşr etmiş və sonradan əsərin tərcüməsi "bir neçə əsr ərzində qədim yunan dilində yazılmış ən dəyərli əsər" kimi qiymətləndirilmişdir.
Stil və mövzular
Coan Roulinqin on iki yaşından bəri pərəstiş etdiyi Ceyn Ostinin təsiri haqqında Filipp Nel bəhs edib. Hər iki yazıçının əsərlərinin təkrar oxunmasına ehtiyac olur, çünki, əvvəlcə əhəmiyyətsiz kimi görünən səhnələr və ya simvollar, sonradan romanın davamında və ya başqa hissəsində əhəmiyyətli detala çevrilir, məsələn, Sirius Blek obrazı əvvəlki hadisələrdə, eləcə də "Fəlsəfə Daşı" romanında epizodik olaraq xatırlansa da, üçüncü və beşinci romanların əsas qəhrəmanına çevrilir. Ostinin qəhrəmanları kimi, Harri də kitabların sonuna yaxın ideyalarını yenidən nəzərdən keçirir. Harri Potter romanlarındakı məktubların həyəcanlı kütləvi oxunuşu kimi bəzi sosial davranışlar Ceyn Ostinin yaradıcılığını xatırladır. Hər iki müəllif ictimai davranışlara satirik yanaşaraq, obrazlara onların şəxsiyyətini ifadə edən adlar vermişdir. Nel isə qeyd edir ki, Roulinqin satirası daha çox karikaturaya əsaslanır, obrazları üçün seçdiyi adlar isə Çarlz Dikkensin hekayələrindəki obrazlara oxşayır. Amanda Kokrell qeyd edir ki, obrazların yaradılması zamanı Qədim Qoma mifologiyası qəhrəmanlarından tutmuş XVIII əsr Almaniya ədəbiyyatına kimi müxtəlif personajlara allyuziya edilmişdir. Narniya romanlar seriyasının müəllifi K.S. Luis kimi Roulinq də uşaqlar və böyüklər üçün nəəzərdə tutulmuş ədəbiyyat nümunələri arasında ciddi sərhəddin olmadığını düşünürdü. Əksər yaxşı uşaq yazıçıları kimi Roulinq də fentezi, yeniyetmə ədəbiyyatı, kiçik məktəb hekayəsi, maarif romanları və sair kimi bir neçə ədəbi janrı birləşdirmişdir.
Kitabxanaçı Nensi Knapp və marketinq professor Stefan Braun süjetin, xüsusilə Diaqon küçəsində alış-veriş səhnəsinin canlı və detallı təsvirinə xüsusi diqqət çəkirlər. Ted Brennan qeyd edir ki, Roulinqin yazı üslubu Homerin yazı üslubuna bənzəyir: "sürətli, düz və fikri birbaşa ifadə edən". Stiven Kinq bildirir ki, "əsərdəki gülməli detallar yalnız Britaniya fantastlarına məxsus xüsusiyyətlərə malikdirlər" və bu detallar ona görə işləkdir ki, Roulinq qısa gülüşdən sonra hadisələri xeyli inkişaf etdirir.
Nikolas Taker qeyd edir ki, erkən Harri Potter romanları viktorian və edvardian dövrlərinin uşaq hekayələrini xatırladır: Hoqvarts köhnə stilli məktəbdir, burda müəllimlər tələbələrə soyadları ilə müraciət edirlər; Durslilərdən başlayaraq bütün obrazların şəxsiyyətləri onların ilk göründüyü vaxta açıqlanır; Fliçin pişiyi Mrs Norris də daxil olmaqa, məfi və zərəli obrazlar məhv edilməkdənsə yenidən formalaşdırılır; yetim olan əsas qəhrəman həyatda öz yerini tapır, idmanda xarizmatik və güclü olsa da, zəiflərə qarşı incə və qayğıkeş yanaşır. Bir neçə başqa tənqidçi isə qeyd edir ki, bəzi sosial stereotiplər də nəzərə alındıqda, romanın yüksək sosial təbəqə üçün nəzərdə tutulduğunu demək olar. Lakin, Karin Uesterman 1990-cı illərin Britaniyası ilə paralellər qurur: tədris sisteminin parçalanmasına çalışılır, lakin sistem hakimiyyəti və gücü olmayan biri tərəfindən müdafiə edilir; Hoqvarts tələbələrinin mülti-etnik tələbə tərkibi; müxtəlif intellektual təbəqələr arasındakı irqi fərqlər və məktəb davranışları.
Syuzan Hol yazır ki, kitabda heç bir hüquq qaydaları yoxdur, Sehr Nazirliyinin nümayəndələri müstəqil hərəkət edirlər və onların qərarları heç bir hüquq məcəlləsi ilə tənzimlənmir. Bu isə öz növbəsində Voldemortu öz qorxunc idarə sistemini təklif etməyə təhrik edir. Digər tərəfdən, yan təsir kimi, maqlların sərt reqlamentli dünyasında böyümüş Harri və Hermiona tanımadıqları sehrbazların dünyasına uyğunlaşmanın yollarını axtarırlar. Məsələn, Hermiona qeyd edir ki, Fəlsəfə Daşını tapmaqda ortaya çıxan əsas maneə məntiqin əvəzinə daha çox sehrli qüvvələrdən istifadə olunmasıdır və bir çox sehrbazların bu məsələni həll etmək imkanı yoxdur.
Nel razılaşır ki, materialist Durslilərin tənqidi xarakterizasiyası Roulinqin 1990-cı illər Britaniya hökumətinin, evli heteroseksual cütlüklərə yönəlik ailə siyasətinə reaksiyası idi, çünki müəllif özü tənha ana idi. Harrinin yaşlı və yeniyetmə sehrbazlarla münasibəti şəfqət və sədaqət üzərində qurulur. Bu, onun bütün seriya boyu Uizli ailəsinin üzvü kimi olmasında, həmçinin əvvəlcə Rubius Haqridin, daha sonra isə Remus Lupin və Sirius Blekin qayğısı altında olmasında özünü göstərir.
Davamı
Harri Potter seriyasından olan ikinci roman "Harri Potter və Sirlər Otağı" 2 iyul 1998-ci ildə BB-da, 2 iyun 1999-cu ildə ABŞ-də nəşr edilmişdir. Bir il sonra növbəti roman "Harri Potter və Azkaban Məhbusu (roman)" 8 iyul 1999-cu ildə BB-da, 8 sentyabr 1999-cu ildə ABŞ-də nəşr edilmişdir. "Harri Potter və Alov Kuboku" 8 iyul 2000-ci ildə "Bloomsbury" və "Scholastic" nəşriyyatları tərəfindən yayımlanmışdır. "Harri Potter və Simurq Ordeni" romanlar seriyasından olan ən uzun əsər olmaqla, BB nəşrində 766 səhifə, ABŞ nəşrində isə 870 səhifədən ibarətdir. Əsərin ingilis dilində beynəlxalq nəşri 21 iyun 2001-ci ildə yayımlanmışdır. "Harri Potter və Mələz Şahzadə" romanı 16 iyul 2005-ci ildə nəşr edilmiş və 24 saat ərzində dünya üzrə 11 milyon nüsxə ilə satılmışdır. Yeddinci və sonuncu roman olan "Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri" 21 iyul 2007-ci ildə nəşr edilmişdir. Kitab ilk 24 saat ərzində 11 milyon nüsxə ilə satılmışdır: 2.7 milyon nüsxə BB-da, 8.3 milyon ABŞ-də.
Film versiyası
1999-cu ildə Roulinq ilk dörd kitabın ekranlaşdırılması hüququnu £1 milyon ($1,982,900) məbləğə Warner Bros. şirkətinə satmışdır. Rolinqin yeganə tələbi əsas rollara Britaniya aktyorlarının çəkilməsi olsa da, Dambldor obrazını İrlandiya aktyoru Riçard Harris, başqa millətlərdən olan obrazları isə müvafiq aktyorlar canlandırmışdır. Mürəkkəb aktyor seçimi prosesindən sonra, 2000-ci ilin oktyabrında Londonun "Leavesden Film" Studiyasında başlayan çəkilişlər 2001-ci ilin iyulunda başa çatıdırılmışdır. "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" filmi 14 noyabr 2001-ci ildə təqdim edilmişdir. Əsasən müsbət qarşılanan film "Rotten Tomatoes"dan 80%, "Metacritic"dən isə 64% müsbət rəy almışdır.
Videooyun
Roman əsasında hazırlanmış videooyunlar 2001–2003-cü illər arasında əsərin amerikan adı ilə satışa çıxarılmışdır. Əksərən "Electronic Arts" tərəfindən yayımlanan oyunlar, müxtəlif şirkətlər tərəfindən işlənmişdir:
Təhsil və biznesdə istifadəsi
Pedaqoqlar müəyyən ediblər ki, uşaqların nitq qabiliyyətinin keyfiyyəti il ərzində onların nə qədər söz oxumaqlarından asılıdır və onlar mümkün qədər çox kitab oxumalıdırlar. "The New York Times" qəzetinin 2001-ci ildə nəşr etdiyi araşdırmada bildirilir ki, ABŞ-də 6–17 yaş arası uşaqların 60%-i Harri Potter romanlarından ən azı birini oxuyub. Hindistan və Cənubi Afrika Respublikası kimi digər ölkələrdə aparılan araşdırmalar isə uşaqlar arasında Harri Potter romanlarına böyük rəğbətin olduğunu nümayiş etdirib. Nəzərə aldıqda ki, hətta iki ilk kitab da kifayət qədər uzundur, o zaman ilk dörd kitabı oxuyan uşaq il ərzində məktəb dərsliklərində oxuduğundan artıq əlavə kitab mütaliə etmiş olur. Bu uşaqların nitqini inkişaf etdirməklə yanaşı, oxuma motivasiyasını da gücləndirir.
Təhsil və biznes mövzusunda yazan müəlliflər Harri Potter kitablarını dərs obyekti kimi istifadə ediblər. Tibb məktəblərində klinik tədris haqqında yazan Cennifer Konn Sneypin şagirdlər qarşısındakı hürküdücü davranışının təsirlərini tədqiq edir; digər tərəfdən Qviddiç dərsi zamanı Madam Hukun istifadə texnikasını illüstrativ göstərməsini nümunə gətirir. Coys Fayldz yazır ki, kitab birinci il sosialogiya sinfi üçün lazım olan beş əsas mövzudan dördünü əhatə edən mövzularda şəkillrələ bəzədilib: "sosial nəzəriyyət, həmçinin mədəniyyət, cəmiyyət və sosiallaşma; təbəqələşmə və sosial bərabərsizlik; sosial institutlar; və sosial nəzəriyyə".
Stiven Braun qeyd edir ki, Harri Potter seriyasından olan ilk kitablar, xüsusilə "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" zəif və ya çox pis marketinq siyasətinin tətbiq edilməsinə baxmayaraq, çox böyük uğur qazanmışdır. Braun marketinq menecerlərinə ciddi statistik analizlərə az önəm verərək, "analiz, planlaşdırma, reallaşdırma və nəzarət" modeli üzərində işləməyi məsləhət görür. Bundan əlavə o, romanlara "marketinq ustad dərsi" kimi yanaşmağı və məhsul və brend adı kimi qəbul etməyi təklif edir.
Sisəklər
Ümumi məlumat
Sisəklər orta və ya iri ölçülü cücülər olub, bədəni nisbətən yastılaşmışdır. Pəncələri üç buğumludur. Qanadlı formalarla yanaşı, qanadsız formaları da olur. Erkək fərdlərin qanadüstlüyündə iri cırıldama orqanı vardır. Dişi fərdlərdə nizəşəkilli, uzun yumurtaqoyan vardır. Adətən gecə həyat tərzi keçirirlər. Əksər hallarda torpağın səthində, qisməndə ağac və kolluqlarda yaşayırlar. Əsas nümayəndələri çöl sisəyi (Melanogryllus desertus (Pallas, 1771)), tarla sisəyi (Gryllus campestris Linnaeus, 1758), ev sisəyi (Acheta domesticus (Linnaeus, 1758)) və s. növlərdir.
Geriləmə dövrü Osmanlı sədrəzəmləri
Geriləmə dövrü Osmanlı sədrəzəmlərinin siyahısı, Körpülü Hacı Hüseyn Paşadan Muhsinzadə Mehmed Paşaya qədər, yəni 1697-1773 dönəmində, sədarətə gətirilmə tarixlərinə görə sıralanmış Osmanlı sədrəzəmləri siyahısıdır.
Patrik Stüart
Ser Patrik Stüart (Patrick Stewart; ) — səhnə və ekranda görkəmli karyeraya sahib olan İngilis film, televiziya və səhnə aktyoru. O ən çox "Ulduzlu yol: Yeni nəsil" filmində Jan Luk Pikard və "X adamlar" filmlər seriyasında Professor Çarlez Xavier rolları ilə tanınır.
1993-cü ildə TV Guide onu 1980-cı illərin ən yaxşı dramatik televiziya aktyoru seçdi.
Melicope knudsenii
(Melicope knudsenii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum rojasii
(Bulbophyllum rojasii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tamara Stanisiç
Tamara Stanisiç — 1998-ci ildə anadan olmuşdur. İsveçrə li bədii gimnastdır. İsveçrəni 2015 Avropa Oyunları nda təmsil etmişdir.
Həyatı
Tamara Stanisiç 1997-ci ildə anadan olmuşdur.
Karyerası
Tamara Stanisiç 2015-ci ildə İsveçrəni 2015 Avropa Oyunlarında təmsil etdi. 2015 və 2014-cü illərdə Dünya Çempionatında iştirak etmişdir.
Varxan
Varxan — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 2143 nəfərdir.
Toponimikası
Kənd 1944-cü ildə qanunsuz olaraq Axalsixi rayonundan (Gürcüstan) Özbəkistana sürgün edilmiş, sonralar isə Azərbaycana qayıtmış bir qrup türk ailəsinin məskunlaşması nəticəsində 1959-cu ildə yaranmışdır. Varxan onların köçürülməzdən əvvəl Axaltsixidəki kəndlərinin adı olmuşdur. Orta Asiyada Qoşqar əyalətində də qəd. türklərə aid Varxan qalası vardır. Oykonim var/bar (əşya, əmlak) və xan (titul) komponentlərindən düzəlib, "xanın əmlakı, varidatı" mənasındadır.
İsmayıl Mursaqulov
İsmayıl Həsən oğlu Mursaqulov — professor, 20 Yanvar şəhidi.
Həyatı
İsmayıl Həsən oğlu Mursaqulov 1939-cu il noyabrın 13-də Gürcüstan Respublikası, Marneuli şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1947-ci ildə Marneuli orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olmuş, oranı 1958-ci ildə qızıl medalla bitirmişdir. Həmin ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə qəbul olmuş və oranı 1963-cü ildə fərqlənmə diplomu ilə qurtarmışdır. Universiteti bitirdikdən sonra təyinatla Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Olefinlər İnstitutuna göndərilmiş və orada bir neçə ay müddətində laborant vəzifəsində işləmişdir. 1963-cü ilin sonunda SSRİ Elmlər Akademiyası Ümumi Kimya İnstitutunun (Moskva) aspiranturasına daxil olmuş və oranı 1966-cı ildə başa vurmuşdur. 1967-ci ilin əvvəlində həmin institutun elmi Şurasında namizədlik dissertasiya işini müdafiə etmişdir. 1966–1967-ci illərdə Azərbaycan EA Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda kiçik elmi işçi, 1967–74-cü illərdə isə Azərbaycan EA Aşqarlar Kimyası İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.
Elmi fəaliyyəti
İ. H. Mursaqulov 1974–1978-ci illərdə Azərbaycan EA Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda Sumqayıt Filialında, 1977-ci ildən Azərbaycan EA Xlor-üzvi Sintez İnstitutunda böyük elni işçi, 1978-ci ildən ömrünün sonuna qədər laboratoriya və şöbə müdiri vəzifəsində işləmişdir. O, 1984-cü ildə "1,2,3-Üçəvəzedilmiş tsikloheksanların konformasiya analizi və dinamik stereokimyada qoş-qarşılıqlı təsir problemi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin İxtisaslaşmış Elmi Şurasında müdafiə etmişdir. 1987-ci ildə isə ona professor adı verilmişdir.
Professor İ. H. Mursaqulov müasir üzvi kimya elminin mürəkkəb və və maraqlı bir sahəsi sayılan üzvi birləşmələrin fəza kimyası və konformasiya analizi sahəsində tanınmış görkəmli alim idi. Onun tərəfindən ilk dəfə olaraq tərkibində öz təbiəti ilə müxtəlif heminal fraqmentlər və visinal vəziyyətdə əvəzediciləri olan 1,2,3-üçəvəzli tsikloheksanların məntiqi seçilmiş sıralarının konformasiya xassələri sistematik tədqiq edilmişdir. Öyrənilən sistemlərdə qoş-qarşılıqlı təsir miqdarı olaraq qiymətləndirilmişdir. Müəyyən etmişdir ki, mono- və 1,2-diəvəzli tsikloheksanlardan 1,1,2-üçəvəzli analoqlara keçdikçə konformasiya enerjilərində additivlik prinsipi saxlanılmır. 1,1,2-Üç-əvəzli tsikloheksanların konformasiyasını infraqırmızı, nüvə-maqnit rezonansı və molekulyar mexanika üsulları ilə tədqiq etdikdə bir sıra xarakterik molekuldaxili qarşılıqlı təsirlərin qanunauyğunluqları aşkar edilmişdir. Onun tərəfindən praktiki cəhətdən çətinliklə əldə edilə bilən 1,3-vəziyyətdə doymamış rabitə saxlayan 1,4-sulfidlərin, 2-mono- və 2,3-diəvəzli 1,4-ditienlərin və mono- və ditiolların alfa-halogenketonların qarşılıqlı təsirindən 1,4-oksatienlərin sintez üsulları işlənib hazırlanmışdır. O, həmçinin müxtəlif əvəzli fenol və tiofenolun siannorbornenləşməsi reaksiyalarında alınan bitsiklik məhsulların, eləcə də izoprenoidlərin fəza kimyasını tədqiq etmişdir. Professor İ. H. Mursaqulov fəza kimyasına dair 130-dan çox elmi əsərin, o cümlədən 15 ixtiranın müəllifidir. Onun konformasiya analizinə dair əsərləri ABŞ-nin və stereokimya sahəsində çalışan görkəmli kimyaçıların (İliel və s.) marağına səbəb olmuşdur. O, keçmiş İttifaqın və dünyanın məşhur kimyaçı alimləri ilə səmərəli əməkdaşlıq edirdi. Bu sahədə elmi kadrların hazırlanmasında da onun xidmətləri böyükdür. Onun rəhbərliyi altında 12 namizədlik dissertasiyası işi müdafiə edilmişdir.
Şəhid olması
1990-cı il yanvarın 20-də Sovet İmperiyasının Bakı şəhərinə qoşun yeridərək xalqımızın başına gətirdiyi vəhşi cinayət qurbanlarından biri də professor İsmayıl Həsən oğlu Mursaqulovdur. O, 1990-cı il yanvarın 24-də qanlı yanvar hadisələri zamanı Bakıdan Sumqayıta həmkarları ilə birlikdə işə gedərkən Sovet hərbçilərinin vəhşiliyi nəticəsində ağır zədə almış və fevralın 3-də, ömrünün çiçəkləndiyi, yaradıcılığının bulaq kimi qaynadığı bir vaxtda həyatdan vaxtsız getmişdir.
Xatirəsi
"20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı verilmişdir.
Yaşadığı binaya xatirə lövhəsi vurulub. Adına küçə var.
19 yanvar 2016-cı ildə haqqında İTV-də "Yadigarlar" verilişi efirə getmişdir.
İznik saxsısı
thumb|313x313px| thumb|250x250px| İznik saxsısı ilk olaraq XV əsrdə ortaya çıxmışdır. O dövrdə hazırlanan Bursa Yaşıl Məscidində və Türbəsində (1421), Bursa Muradiyə Məscidində (1426) ilk nümunələrinə rast gəlinir. XVI əsrdə isə Osmanlı Dövlətinin güclənməsi və yeni formaların ortaya çıxması ilə İznik saxsısı ən möhtəşəm günlərini yaşadı. Bu dövrdə tikilən Süleymaniyyə Məscidində və Səlimiyə kimi əsərlərdə İznik saxsıları ilə müxtəlif bəzəmələr edilmişdir. XVII əsrdə isə İznik Saxsısı itməyə başlamış və XVIII əsrin əvvəllərində tamamilə məhv olmuşdur. 300 il aradan sonra 1985-ci ildə Faiq Krımlı Usta, İstanbuldan İznikə gələrək Əşrəf Əroğlu və xanımı Seyhan Ağayeva ilə birlikdə bir sex qurmuşdur. İznik saxsıları burada təkrar istehsal edilməyə başlanmışdır. XV və XVI əsrlərdə Osmanlı Türk Mədəniyyət Sənətinin zirvələrindən biri olan İznik saxsısını məscidlərdə, evlərdə, Türk və dünya muzeylərində mövcud nümunələri hələ də heyranlıqla izlənir.
İznik saxsısının hazırlanma mərhələləri
Bu görülən işlərdə bişirmə mərhələsində çatlamamış saxsı qiymətləri daha ucuz olur.
Daraqlı seloziya
-  cinsinə aid bitki növü.
İosif Vareykis
İosif (Yozas) Vareykis (lit. Juozas Vareikis; ) — Sovet aktivisti.
Bioqrafiya
İosif Mixayloviç Vareykis, Litvada işçi ailəsində, (6) 18 oktyabr 1894-ci ildə Aseka-Vareyki, Veprovskoy volost, Vilkomirskovo mahalı Kovenskoy vilayətində anadan olub.
Aşağı peşə məktəbini bitirdikdən sonra Vareykis Moskva və Moskva vilayətlərində (Singer tikiş maşını zavodu, Opel zavodu və başqaları) fabriklərdə torna maşını işləyib hazırlamışdır.
1911-ci ildə qanunsuz sosial-demokratiklərin bir fəalı oldu.
1913-cü ilin yazında, İosif Vareykis və digər iki bolşevikl Podolskda bir idman klubu yaratdılar ki, bu da işçilərin inqilabçı fəaliyyətə cəlb edilməsi üçün idi. Onun iştirakı ilə Singer tikiş maşını zavodunun futbol komandası yaradılıb.
Birinci Dünya müharibəsi və Rusiya vətəndaş müharibəsi
1914-cü ildən bəri İosif Vareykis məğlubiyyət təbliğatını aparır və müharibədə hökumətinin məğlubiyyətinə dair bülletenlərin müəllifidir. O, işçilər arasında siyasi və iqtisadi təşviqat aparmış, iş klublarında hesabat oxumuş, çox sayda tətilin lideri idi olmuşdur.
Fevral İnqilabından sonra, Vareykis, Moskva vilayəti Podolsk Şurasının Rəyasət Heyətinin üzvü seçildi və 1917-ci ilin avqustundan etibarən Yekaterinoslavda Mantel zavodunda torna işləyərkən RSDLP şəhər komitəsinin üzvü idi. Mantel zavodunda Qırmızı Ordunu təşkil etdi. Oktyabr inqilabı dövründə Yekaterinoslav Şurasının presediyasında idi.
1918-ci il yanvar ayından Vareykis Donetsk-Krivoyregional komitəsinin katibidir. Xarkovda və Donetsk-Krivoy Rorespublikasının sosial müdafiə və xeyriyyə komissiyasinda Kliment Voroşilov ilə işləmişdir. O, həmçinin "Donetsk Proletarian" qəzetinin redaksiya heyətinin üzvüdür (Xarkov).
1918-ci ilin iyun ayından 1920-ci ilin avqust ayına qədər, Çexoslovakiya Korpusunun bir hissəsindən şəhərin mühafizəsi zamanı İnqilab Hərbi Şurasının üzvü və Simbirskin fövqəladə komandanı olub. Simbirsk Quberniya Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.
1918-ci ilin iyulunda Şərqi Cəbhənin komandiri Mixail Artemyeviç Muravyov və onun tərəfdarlarını həbs etmişdi.
Hərb sonrası karyerası
1920-ci ildən 1921-ci ilə qədər Vareykis Vitebskdə Bütün Rusiya Mərkəzi İcra Komitəsinin və Qida üzrə Xalq Komissarının səlahiyyətli nümayəndəsi, Vitebsk Vilayət İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1921–1923-cü illərdə isə Bakı Şurasının sədr müavini vəzifəsində çalışmışdır. Iosif Vareykis, SSRİ-də tikilmiş ilk tramvay olan Bakı tramvayının yaradılmasını başladıb. 1923-cü ilin avqustunda Kiyev Quberniya Partiyası Komitəsinin icra katibi vəzifəsinə təyin edilib.
1923-cü il 25 aprel-dən 23 may 1924-dək Vareykis Mərkəzi Komissiyaya, 1924-cü il fevral ayından isə Türkistanda Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin məsul katibi və Mərkəzi Komitənin Mərkəzi Asiya Bürosunun üzvüdür. Vareykis, yeni yaradılmış Birlik respublikaları qeyri-adi, qəribə, sərhədləri (xüsusilə də Fərqanə vadisində) keçirdikdə Orta Asiyada milli-ərazi bölgüsünün təşəbbüskarı idi.
13 iyul 1930-cu il Sov.İKP MK-nin üzvü oldu.
Mərkəzi Çernoqem Bölgəsinin 19 iyun 1934-cü ildə Voronej vilayəti və Kursk vilayətilərinə bölünməsi ilə Vareykis Partiyanın Voronej Regional Komitəsinə rəhbərlik etmişdir. Bu vəzifədə o 1935-ci ilin mart ayına qədər qalmışdır. 20 mart 1935-ci ildən 22 dekabr 1936-dək CPSU Stalinqrad Regional Komitəsinin birinci katibi olub.
Madyan
thumb|right| 220px|Madyan və dayça
Madyan — yetkin dişi at və ya digər atkimilər növü. Əksər hallarda, bir madyan üç yaşından böyük bir dişi atdır və dişi at balası bir dişi atdır ki yaşı üç və ya daha gəncdir.
Quayra şəlaləsi
Quayra şəlaləsi (Saltos del Guairá, Salto de Sete Quedas) — Keçmişdə kaskad şəkildə Parana çayında mövcud olan şəlalə. Bu coğrafi obyekt Braziliya və Paraqvay arasında sərhədi təşkil edir. Şəlalənin ərazisində 1982-ci ildə su anbarı inşa edilmişdir. İtaypu 2 həftə ərzində tam doldurulmuşdur. Çayda naviqasiyanı təmin etmək məqsədi ilə qayalıqlar partladılmış və Quayra Milli Parkı ləğv edilmişdir.
Dərc edilmiş rəqəmlərə görə su sərfiyyatı 13 min m³/s dən 50 min. m³/s qədərdir. Quayra su sərfiyatına görə Dünyada hacansa mövcud olmuş şəlalələrdən biridir.
Melicope macropus
(Melicope macropus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sahil cığı
Təbii yayılması
Qafqazda, Şimali İranda, Orta Asiyada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Düz, yumru, cod gövdəli, hündürlüyü 60-80(100) sm, bünövrəsində qınlarla örtülmüşdür.Yarpağı silindrik, gövdədən qısadır.Yan çiçək qrupu, şaxələnmiş, süpürgəvarı, nazık budaqlıdır: çiçəkləri budaqların ucunda 2-5 ədəd yığılmışdır.Çiçəkaltlığı çiçək qrupundan qısa və ya ona bərabər, iynəli, bünövrəsində enliləşmiş və pərdəlidir.Çiçəkaltlıqları yumurtavari, biz, təxminən çiçəkaltlığına bərabərdir. Çiçəkyanlığının yarpaqları əvvəlki növdə olduğu kimidir.Qutucuğu ensiz, üç hissəli-konusvari və ya uzunsov-yumurtavari, qonur, çiçəkyanlığından 1,5-2 dəfə uzundur.Toxumu uzunsov, xırda,qonur, qısa, ağ çıxıntılıdır.
Ekologiyası
Nəmişli yerlərdə və duzlu qumlarda bitir.
Azərbaycanda yayılması
Cənub bölgəsində, Abşeronda, Şirvanda, Kürətrafında təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində, canlı çəpərlərin salınmasinda istıfadəsi məqsədyönlüdür.
Birləşmiş Malay Milli Təşkilatı
thumbnail|Abdul Rahman Birləşmiş Malay Milli Təşkilatı (BMMT) - (malay dilində:Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu) — Malayziyada iri siyasi partiya. Uzvlərinin sayı - 2,4 mln. nəfər.
Milli burjuaziya, iri sənayeçilər və torpaq sahiblərinin siyasi partiyası kimi Birləşmiş Malay Milli Təşkilatının əsası 1946-cı ildə qoyulmuşdur. Banisi - Dato Onn. 1952-1974-cü illərdə İttifaq partiyasının tərkibinə daxil olmuşdur. Malayların milli partiyası kimi Birləşmiş Malay Milli Təşkilatının proqramının müəllifi Abdul Rahman 1951-ci ildə partiyanın rəhbəri seşildi. 1952-ci ildə Malayziyanın Çin Assosiasiyası (MÇA) ilə siyasi ittifaqı yarandı və BMMT-MÇA koalisiyası paytaxta keçirilən bələdiyyə seçkilərində yerlərin 1/12 hissəsini qazanmışdır.
1954-cü ilin oktyabrında BMMT-MÇA ittifaqına Malayziyanın Hindistan Konqresi (MHK) də birləşdi və ölkənin iri milli icmalarının (malayların, çinlilərin və hindlilərin) maraqlarını təmsil edən İttifaq partiyasının yaradıldığı elan olundu.
1957-ci ildə ölkə müstəqilliyini elan etdikdən sonra İttifaq partiyası hakim partiya oldu. 1959-cu ildə parlament seçkilərində İttifaq partiyası 104 yerdən 74-nü aldı, ölkənin Baş Naziri BMMT-nin rəhbəri Abdul Rahman oldu. 1964-cü ildə keçirilən növbəti parlament seçkilərində İttifaq Partiyası daha çox yer - 104 yerdən 89-nu, ştatların qanunvericilik yığıncaqlarındakı 282 yerdən isə 240-nı aldı.
1969-cu ildə keçirilən parlament seçkilərində İttifaq Partiyası səslərin 50 faizindən çoxunu toplayaraq parlamentdə 104 yerdən 66-nı, ştatların qanunvericilik yığıncaqlarındakı 282 yerdən isə 162-ni aldı.
1974-cü ildə BMMT, MÇA, İttifaq partiyasının, Malayziya Xalq Hərəkatının və s. 12 siyasi partiyadan ibarət "Milli cəbhə" adlanan geniş koalisiya yaradıldı.
Nabatkənd
Nabatkənd (əvvəlki adı: Xanlarkənd) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Xanlarkənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Xanlarkənd kəndi Nabatkənd kəndi adlandırılmış, Xanlarkənd kənd inzibati ərazi dairəsi Nabatkənd kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.
Toponimikası
Kənd Muğan düzündədir. Yaşayış məntəqəsi Böyük Vətən müharibəsindən sonrakı illərdə salınmışdır. Əvvəllər inqilabçı Xanlar Səfərəliyevin (1885-1907) adı ilə adlandırılmışdır. Memorial toponimdir.
Din
Kənddə "Zeynəbiyyə" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Malina
thumb|right| 300px|Dörd növ malina meyvəsi
Malina Moruq növünə aid yeyilən meyvə
Malina yarpaqları təzə və ya quru bitki mənşəli və dərman çaylarda istifadə edilə bilər.
Xarici keçidlər
Hindberȝe عليق Malëna Himbeere Σμέουρο Vaarikas fa:تمشک koi:Ӧмидз Hambier mdf:Инези Bringebær Мæнæргъы Малина sah:Биэ эмиийэ Malina Эмезь تُوت الارض Franbołer Amponî 覆盆子
Stefanie Kaelin
Stefanie Kaelin — 1995-ci ildə anadan olmuşdur. İsveçrə li bədii gimnastdır. İsveçrəni 2015 Avropa Oyunları nda təmsil etmişdir.
Həyatı
Stefanie Kaelin 1995-ci ildə anadan olmuşdur.
Karyerası
Stefanie Kaelin 2015-ci ildə İsveçrəni 2015 Avropa Oyunlarında təmsil etdi. 2011, 2013, 2014, 2015-ci illərdə Dünya Çempionatında iştirak etmişdir.
Qarabağ xan sarayı
Qarabağ xan sarayı və ya Pənahəli xan sarayı — Şuşa şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşən və Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xanın iqamətgahı olmuş tarixi saraydır. Pənahəli xanın dövründə saray xanın iqamətgahı olmaqla yanaşı, həm də xan ailəsi ilə birlikdə bu sarayda yaşamışdır. Onun oğlu İbrahimxəlil xan ailəsi və əyanları ilə birlikdə Pənahəli xan sarayı yaxınlığında onunla eyni dövrdə inşa edilmiş İbrahimxəlil xan sarayında yaşamışdır. İbrahimxəlil xanın böyük oğlu Məhəmməd Həsən ağa Şuşa yaylasının cənub-şərqində sıldırım qayanın üstündə ucaldılmış Məhəmmədhəsən ağa sarayında yaşamışdır. Bu saraylardan başqa Şuşada xan ailəsi üzvlərinə məxsus Xan qızı Natəvanın sarayı və Qaraböyük xanım sarayı da vardır. Qarabağ xan sarayı adı müxtəlif mənbələrdə bu sarayların hər birinə aid edilsə də, Qarabağ xanlarının əsas siyasi iqamətgahı ilk Qarabağ xanı Pənahəli xanın saray-qəsri olmuşdur.
Tarixi
200px|thumb|left|[[Şuşanın tarixi mərkəzinin planında Qarabağ xan sarayının yerləşməsi]] Azərbaycanın feodal dövrü qala-şəhərləri üçün xan sarayının yerləşdiyi qəsrlər xarakterikdir. XVIII əsrin əvvəllərindən formalaşmağa başlayan kiçik feodal dövlətləri olan xanlıqların paytaxtı olan yeni şəhərlərin memarlıq-planlaşdırma baxımından dominantı olan bu qəsrlərdə hökmdar və onun ailəsinin yaşaması, təhlükəsizliyi və fəaliyyətini təmin etmək üçün saray kompleksi və digər köməkçi binalar yerləşirdi. XVI – XVIII əsrlərdə Azərbaycanda hökmdar qəsrləri İçəri qala, Bala qala və ya Ərk (məsələn Təbrizdə olduğu kimi) adlandırılırdı.