cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Landsxut varislik müharibəsi
Səbəbi
1503-cü il dekabrın 13-də hersoq Georqun ölümündən 10 gün sonra Landsxutda vərasət iclası keçirildi. Albert buraya göndərdiyi səfirlər vasitəsilə miras iddialarını irəli sürdü, Landsxut qəsrini artıq ələ keçirmiş Ruprext isə iclasda şəxsən iştirak edirdi. İclas zamanı məlum oldu ki, Landsxut şurasının aşağı palatası Albertin hakimiyyətə gəlməsinə qarşıdır.
Həsən bəy Zərdabinin heykəli
Həsən bəy Zərdabinin heykəli — İçərişəhərdə Böyük Qala, 41 ünvanında yerləşən və azərbaycanlı jurnalist, maarifçi, naşir Həsən bəy Zərdabinin heykəli. Heykəl 1979-cu ildə qoyulub. Heykəlin müəllifi Elmira Hüseynova, memarı isə Zeynəb Quliyevadır. Ümumi hündürlüyü 4 metr olan heykəl bürüncdəndir.
Şirvan bələdiyyələri
Şirvan bələdiyyələri — Şirvan şəhərində yerləşən bələdiyyələri.
Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ilsə təsis olunub.
Paleozoy
Paleozoy və ya paleozoy erası — davamiyyəti 290 milyon ildir. Paleozoy erası başlanğıcı erkən kem­briyə təsadüf edir. Bitkilər arasında riniofitlər (ilk yerüstü bitkilər), plauna­bənzərlərin və qatırquyruqukimi­lərin çox hissəsi, həmçinin prohimnospermidlər yal­nız paleozoyda mövcud olmuşdur. Fuzuli­nidlər (foraminiferlər), arxeosiatlar, mər­can­­lardan tabulatoideyalar, hemeo­li­tode­yalar və dördşüalılar, düz qabıqlı başıayaq­lıların əksə­riy­yəti, hiolitlər, tentakulitlər, trilobitlər, mamı­ra­bənzərlərin və qıfıllı braxiopodların əksər dəstələri, dərisitikan­lıların bir çox sinifləri, həmçinin qraptolitlər və balığa oxşayan çənəsiz qəlsə­məlilərin əksəriyyəti (telodontlar, müxtə­lif zirehlilər, sümük­çanaqlılar, çanaqsızlar), çənəli qəlsəməlilərdən – ən qədim balıqlar (akantodlar və lövhəlidərililər) kimi canlılar yalnız paleozoyda rast gəlinir.
NGC 6540
NGC 6540, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə Oxatan bürcü istiqamətində yerləşir. GCL tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan–İslandiya münasibətləri
Azərbaycan–İslandiya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə İslandiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1998-ci ilin fevral ayının 27-də qurulmuşdur.
Futbol qarşılaşmaları
thumbnail|İslandiya–Azərbaycan, 20 avqust 2008
Paratetis
Paratetis - Tetisin miosen geosinklinal reliktinə subparalel uzanan ikinci dərəcəli geosinklinal vilayət. Tetis geosinklinalı vilayətində qırışıqəmələgəlmə nəticəsində paleogenin sonu — miosenin əvvəlində yaranmış dağ silsilələrinin (Alp, Karpat, Balkan, Kiçik Asiya, Qafqaz, Mərkəzi İran və Əfqanıstan) ön hissəsində meydana gəlmiş paratetis vaxtaşırı olaraq Rona vilayəti, Dravosav depressiyası və Şimal İtaliya, habelə Qara dəniz vilayəti vasitəsilə Tetislə birləşirdi. Paleocoğrafi baxımdan, paratetis qərb (Alp), mərkəzi (Karpat və Balkan) və şərq (Krım-Qafqaz-Aral) vilayətlərinə bölünür. İnkişaf mərhələrinə görə Eoparatetis, Mezoparatetis və Neoparatetisə ayrılır.
Nahaq yerə, Titanın qəzası (roman)
Nahaq yerə, Titanın qəzası — 1898-ci ildə, qısa hekayələr və romanlar müəllifi, amerikan yazıçı, Morqan Robertson tərəfindən yazılmışdır. Əsərdə Titan adlı bir gəminin Atlantik Okeanında (Şimali Atlantik) buz dağına çırpılaraq sulara qərq olmasından bəhs olunur. Əsərdəki Titan gəmisi, 14 il sonra yəni 1912-ci ildə batan əfsanəvi Titanik gəmisi ilə inanılmaz bənzərlik təşkil edir.
Morqan Robertson bu əsərlə uğur qazanmır və kitab satılmır. Bu əsərdən sonra uğursuzluq onu buraxmır və digər yazdığı əsərlər heç vaxt maraq doğurmur. Bu səbəbdən böyük stress keçirərək psixoloji müalicə alır. Uğursuz bir yazar olaraq, 1915-ci ilin mart ayında bir otel otağında ayaq üstə keçirdiyi ürək tutmasından dünyasını dəyişir. Titanikin batışından 3 il sonra dünyadan köçsə də heç kəs onun bu əsərini yada salmamış və maraq göstərməmişdi.
Əsərin qısa məzmunu
Əsərdə böyük bir gəmi təsvir olunur və heç vaxt batmayan bir gəmi adlandırılır. Gəmi İngiltərədən ABŞ-a doğru yol alacaqdır. Romantik janrda yazılmış əsərin qəhrəmanları gəmidə tanışırlar və bütün sevgiləri bu gəmidə başlayır. Lakin əsərdəki hər kəs kimi qəhrəmanlar da heç vaxt batmaz adlanan gəminin nə vaxtsa bataraq okeanın dibinə qərq olmasını ağıllarına belə gətirə bilmirlər.
Əsərdən bir parça
Gözətçi qışqırdı:
- Buz dağı!
Birinci zabit, kapitana xəbər verdi ve dərhal "geriyə!" əmri verildi. Lakin gəmi dayanmırdı, sürətin azalması üçün uzun zaman lazım idi. Duman arasından görünən buz dağı getdikcə yaxınlaşırdı. Aşağıdan isə orkestrın və əylənən insanları səsləri gəlirdi. Buz dağı gəmiyə çox yaxınlaşmışdı, bu arada gəmi geriyə hərəkət edən pərvanələrin gücü ilə yana dönmüşdü amma yetərsiz idi və kapitanla köməkçilərinin çarəsiz baxışları arasında buz dağı Titanın bayraq, yəni sağ tərəfindən çırpıldı. Zərbə çox zəif idi. Hətda hiss edilməyəcək qədər. Bu anda kapitan "yaxşı qurtardıq" deyə düşündü. Amma bir neçə dəqiqə sonra gəminin bir yanı suya batdı. Buz dağı əsas zərbəni gəminin suyun altında qalan hissəsinə vurmuşdu.
Titan və Titanik
Əslində Morqan Robertsonun "Titanın qəzası" adlı əsəri ilə əfsanəvi RMS Titanik gəmisi arasında bir bağlantı olub olmaması dünya üçün hələ də sirrdir. Lakin əsərdəki Titan gəmisinin batışı ilə "Vayt Star Layn" (ing. White Star Line) şirkətinə məxsus RMS Titanik adlı buxar gəmisinin batışı arasındakı inanılmaz bənzərliklər, insanlar tərəfindən RMS Titanik gəmisi gəmisinin batışını özündə əks etdirən, 14 il əvvəl yazılmış əsər kimi tanınır. (1898 nəşri Google Booksda)
Elçin Mansurov (həkim)
Elçin Mansurov (Elçin Bilal oğlu Mansurov; 3 iyun 1960, Qılınclı kəndi, Kəlbəcər rayonu) — həkim-onkoloq, Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi.
Həyatı
Elçin Mansurov 3 iyun 1960-ci ildə Kəlbəcər rayonu Qılınclı kəndində anadan olmuşdur.1977-ci ildə Qazax rayonu Ağköynək kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1977-1984-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin II Müalicə-profilaktika fakültəsində təhsil almışdır. 1987-1989-cu illərdə Elmi Tədqiqat Rentgen Radiologiya və Onkologiya İnstitutunda klinik ordinatura keçmişdir.
Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.
Əmək fəaliyyəti
1984-1987-ci illərdə Mingəçevir Rayonlararası Onkoloji Dispanserdə həkim-onkoloq vəzifəsində çalışmışdır. 1989-cu ildən Milli Onkoloji Mərkəzində həkim onkoloq vəzifəsində çalışmaqdadır. 1999-cu ildə Tibb elmləri namizədi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2016-cı ildən Ə.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Onkologiya kafedrasının assistentidir.
Onkologiya sahəsində 74 elmi iş və məqalələr dövrü nəşriyyatda və başqa ölkələrdə çap olunmuşdur.
Mükafatları
Elçin Mansurov səhiyyə sahəsində xüsusi xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Qadın Milli Basketbol Assosiasiyası
Women's National Basketball Association və ya qısaca WNBA Amerika Birləşmiş Ştatlarında yaradılmış peşəkar qadın basketbol liqası təşkilatıdır. 22 aprel 1996-cı ildə yaradılıb və ilk oyunları 1997-ci ildə olub. 12 komandadan ibarətdir.
Komandalar
WNBA Şərq və Qərb olmaqla iki konfransa bölünür. Hər iki konfransda altı komanda iştirak edir.
Azərbaycan–Tunis münasibətləri
Azərbaycan–Tunis münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Tunis Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1998-ci ilin iyul ayının 1-də qurulmuşdur.
Azərbaycanla Tunis arasında əlaqələr beynəlxalq təşkilatlar, əsasən də BMT və İƏT çərçivəsində mövcuddur.
Azərbaycan–Myanma münasibətləri
Azərbaycan–Myanma münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Myanma İttifaqı Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Bavariya-Münhen hersoqluğu
Bavariya-Münhen 1392-1505-ci illərdə Müqəddəs Roma İmperiyasının tərkib hissəsi olan hersoqluq idi.
Tarixi
Hersoqluq 1375-ci ildə Bavariya hersoqu Stefanın ölümündən sonra yaradılmışdı. Stefanın vəsiyyətinə görə oğulları Stefan, Fridrix və İohann dövləti birgə idarə etməliydilər. On yeddi ildən sonra qardaşlar miraslarını rəsmi şəkildə bölüşdürmək qərarına gəldilər və Bavariya-Münhen İohannın əlinə keçdi. 1429-cu ildə Bavariya-Ştraubinqin bəzi hissələri, o cümlədən Ştraubinq Bavariya-Münhenin əlinə keçdi. Hersoqluq, Bavariya hersoqu IV Albert tərəfindən Landsxut varislik müharibəsindən sonra Bavariya torpaqları yenidən birləşənədək hardasa 1 əsr mövcud olmuşdu.
Nigar Şıxlinskaya
Nigar Hüseyn Əfəndi qızı Şıxlinskaya — ilk azərbaycanlı şəfqət bacısı, ilk ali təhsilli azərbaycanlı qadın. Birinci Dünya müharibəsində yaralılara tibbi yardım göstərən Qadın Komitəsinin sədri, General Əliağa Şıxlinskinin həyat yoldaşı.
Həyatı
Nigar Hüseyn Əfəndi qızı Şıxlinskaya 1871-ci ildə Tiflisdə anadan olmuşdur. İlk azərbaycanlı şəfqət bacısıdır. Birinci dünya müharibəsinin iştirakçısıdır. Tiflisdə Zaqafqaziya Qızlar İnstitutunu bitirən (1889) ilk ali təhsilli azərbaycanlı qadındır. Rus, fransız, ərəb, fars dillərini mükəmməl bilirdi.
1909-cu ildə polkovnik Əliağa Şıxlinski qohumları ilə görüşmək üçün Tiflisə gəldi. Bu günə qədər ömrünün qırx altıncı baharına qədəm qoyan mərd topçu zabit hərbi sahədə misilsiz xidmətlər göstərmiş, Sankt-Peterburqdakı Mixail artilleriya məktəbini bitirdikdən sonra qüsursuz qulluğa, Uzaq Şərq müharibəsi zamanı Port-Artur müdafiəsi zamanı şücaət və hünərinə görə Rusiya imperiyasının bir sıra mötəbər mükafatlarına — ikinci və üçüncü dərəcəli Müqəddəs Stanislav, üçüncü və dördüncü dərəcəli Müqəddəs Vladimir, üçüncü və dördüncü dərəcəli Müqəddəs Anna, qızıl qılıncla birlikdə təqdim olunan dördüncü dərəcəli Müqəddəs Georgi ordenlərinə və rus-yapon müharibəsinin xatirə medalına layiq görülmüşdür. Tsarskoye Selodakı Artilleriya zabitləri məktəbində müvəffəqiyyətlə oxuyub biliklərini müəllim qismində həmin tədris müəssisəsinin müdavimlərinə ötürən Ə. Şıxlinski bütun hərbi mütəxəssislərini heyrətə gətirmiş Şıxlinski uçbucağı kimi tanınan artilleriya atəşinin dəqiqliyini artıran sxem işləyib hazırlamışdır. Məzuniyyəti zamanı o, burada Nigar xanıma rast gəlir. Qismətlərinə yazılmış bu görüş sonrakı həyat yollarını müəyyən etmiş, talelərini bir-biri bağlamışdır. Çox vaxt keçmədən ürəkləri qarşılıqlı məhəbbət hissi ilə döyünən bu cütlük ailə qurdu.
Ken Alibekov
Ken Alibekov (, Qanatjan Baızaquly Álibekov; )1992-ci ildən Kenneth "Ken" Alibek kimi tanınan - keçmiş sovet həkimi, mikrobioloq və bioloji müharibə (BM) mütəxəssisi. Sovet Ordusu sıralarında sürətlə yüksəldi və BM qurğularının geniş bir proqramına rəhbərlik etdiyi Biopreparat direktorunun birinci müavini oldu.
Sovet bio-silah dizayneri kimi çalışdığı dövrdə, 1970-1980-ci illərin sonlarında Alibekov, bağırsaq və Marburq hemorraqik atəşini özündə cəmləşdirən layihələrə nəzarət etdi və Rusiyanın ilk tulyaremiya bombasını yaratdı. Bəlkə də onun siqnal nailiyyəti, Los Angeles Times tərəfindən daha sonra "insana məlum olan qarışqa xəstəliyinin ən canlı və şiddətli gərginliyi" olaraq xarakterizə edilən "Strain 836" olaraq bilinən yeni bir "döyüş gərginliyi" nin yaradılması idi.
Gürcüstan hökuməti
Gürcüstan Hökuməti Gürcüstanda ölkənin daxili və xarici siyasətini həyata keçirən ali icraedici hakimiyyət orqanıdır. Orqan Gürcüstan parlamentindən asılı hökumətin başçısı – baş nazir və nazirlərdən ibarətdir. Hökumətin mövcud səlahiyyətləri və vəzifələri 2017 və 2018-ci illərdə qəbul edilmiş Gürcüstan Konstitusiyasına düzəlişlərlə tənzimlənir. 14 may 1991-ci ildən 9 noyabr 1996-cı ilə qədər Gürcüstanın icra hakimiyyəti Gürcüstan Respublikasının Nazirlər Kabineti (საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი) adlandırıldı.
İrakli Qaribaşvilinin rəhbərlik etdiyi hazırkı hökumət 22 fevral 2021-ci ildən vəzifədədir.
Tərkibi
Gürcüstan hökuməti baş nazir və nazirlərdən ibarətdir. Baş nazir hökumətin başçısıdır. Nazirliklərə cavabdeh olan və dövlət idarəçiliyinin konkret sektorunu idarə edən nazirlərə əlavə olaraq, hökumətin xüsusi əhəmiyyət kəsb edən tapşırıqlarına nəzarət etmək üçün hökumətə bir və ya bir neçə Dövlət Naziri də təqdim edilə bilər. Hökumət üzvünün siyasi partiyadan başqa hər hansı digər vəzifə tutması, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olması və ya elmi və pedaqoji fəaliyyət istisna olmaqla, hər hansı digər fəaliyyətə görə haqq alması konstitusiyaya görə qadağandır. Hökumət dövlət nümayəndəsini və ya qubernatoru təyin etməklə ölkənin inzibati bölmələrində öz təmsilçiliyini təmin edir.
Gürcüstan hökumətinin başçısı baş nazirdir – nazirləri vəzifəyə təyin edir, həmçinin vəzifədən azad edir və hökumət üzvlərindən birinə baş nazirin müavini vəzifəsini verir. Baş nazir, hökumət Gürcüstan parlamenti qarşısında cavabdehdir.
Etibar səsverməsi
Yeni seçilmiş parlamentin bütün səlahiyyətləri tanındıqdan sonra hökumət parlamentdəki səlahiyyətlərindən imtina edir və yeni baş nazir təyin olunana qədər öz səlahiyyətlərini davam etdirir. Baş nazirin istefası və ya səlahiyyətlərinə xitam verildiyi halında, Hökumət yeni Baş Nazir təyin olunana qədər fəaliyyətini davam etdirir. Hər iki halda, parlament iki həftə ərzində parlament seçkilərində ən yüksək nəticə əldə etmiş siyasi partiya tərəfindən irəli sürülmüş Baş nazir vəzifəsinə namizədin təklif etdiyi Hökumətə etimad səsverməsi keçirməlidir. Təklif edilən hökumətin etimad səsverməsindən keçməsi üçün parlament üzvlərinin ümumi sayının mütləq əksəriyyətinin səsverməsi ilə etimad səsi almalıdır.
Qara pişik analogiyası
Qara pişik analogiyası elm və din arasındakı fərqləri və ya bəzi versiyalarda fəlsəfə və metafizika kimi digər fənlər arasındakı fərqləri açıqlayan analogiyadır.
Təsvir
Analogiya belə təsvir edilə bilər:
İzahat
Vinsent Berri fəlsəfə ilə teologiya arasındakı fərqi bu cür izah edir: fəlsəfə elmi və açıq fikirlidir, sübutla əlaqəlidir, ancaq teologiya axtarmağa başlamadan əvvəl "son həqiqətləri tapdıq" deyir.
Mənşə
Analogiyanın bir çox variasiyaları var və bunlar müxtəlif dövrlərdə müxtəlif məşhur şəxsiyyətlərə aid edilmişdir, lakin sitat ən azı 1890-cı illərdən bəri mövcuddur. Analogiyanın mütləq mənşəyi bilinmir.
Uendi Doniqer bunu fransız və ingilis atalar sözü ilə əlaqələndirir: "Qaranlıqda bütün pişiklər boz rəngdədir." Deşil Hammett "The Dain Curse" (1929) adlı əsərində "qaranlıq bir otaqda orada olmayan qara şapqa axtaran kor"dan bəhs edir.
Şezel
Şezel  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Şantel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
INSEE kodu — 03075.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 162 nəfər təşkil edirdi.
Elifalet Braun Cunior
Elifalet Braun Cunior – ABŞ fotoqrafı, dagerotipisti, litoqrafı və rəssamı. Yaponiyaya göndərilmiş Perri ekspedisiyasının rəsmi fotoqrafı olmuşdur. Yaponiyada çəkilmiş ilk fotoların müəllifidir.
Həyatı
thumb|[[Tanaka Mitsuyoşinin Braun tərəfindən 1854-cü ildə çəkilmiş fotosu. Yapon şəxsə aid ən qədim foto hesab olunur.|180px]]
Yaponiya səyahəti
Elifalet Braun 1816-cı ildə ABŞ-də doğulmuşdur. 1846–48-ci illərdə Nyu-York şəhərində dagerotipist qardaşı Ceyms Sidni Braunla işləmişdir. 1848-ci ildə litoqraf Çarlz Severinə qoşulmuşdur. "Currier and Ives" şirkəti üçün işləyərkən 1852-ci ildə Perri ekspedisiyasının fotoqrafı seçilmişdir. O, ekspedisiya boyunca rəssam Vilhelm Heyne və teleqrafdan məsul olan Vilyam Dreyperlə əməkdaşlıq etmişdir.
Metyü Perri 1853-cü ilin avqustunda Makaoda yazdığı jurnal qeydlərində Braundan bəhs etmiş və onun kalotipiya təcrübələri apardığını qeyd etmişdir. Perri ekspedisiyası Yaponiyaya çatmazdan öncə 26 may 1853-cü ildə Okinavanın paytaxtı olan Naha şəhərində dayanmışdır. Ekspedisiya üzvlərindən biri olmuş Teylor Beyyard 1887-ci ildə yazdığı "1853-cü ilin Hindistan, Çin və Yaponiya ziyarətləri" kitabında Braunun Okinavadakı fəaliyyətini təsvir etmişdir. Braun və Dreyper üç həftələrini bir məbəddə keçirərək fotoqrafiya ilə məşğul olmuşdurlar. Bir çox yerli şəxs onları ziyarət edərək fəaliyyətlərini maraqla izləmiş, hətta bəziləri fotoportret üçün əyləşmişdir.
Armxi çayı
thumb|right Armxivə ya Kistinka — İnquşetiyanın Ceyrax rayonundan və Vladiqafqaz (Şimali Osetiya) ərazisindən axan çay.
Armxi Terek çayının bir qoludur. Çayın uzunluğu 24 km-dir. Su hövzəsinin sahəsi isə 298 km²-dir.
Armxi (Kistinka) Sunja, Assa və Fortanqa çayları ilə birlikdə İnquşetiyanın əsas çayıdır. Çay yerli əhalinin təsərrüfat həyatında önəmli rol oynayır. Hər üç çayın hövzələrinin ümumi sahəsi isə 3073 km²-dir.
Hidroliz
Duzların hidrolizi — zəif elektrolit əmələ gəlməsi ilə duz ionlarının su ilə qarşılıqlı təsirinə deyilir. Duz ionlarının su ilə qarşılıqlı təsiri suyun hidrogen və hidroksil ionları qatılığının dəyişməsinə səbəb olur. duzların hidrolizi zamanı məhlulun reaksiyası turş, qələvi və ya neytral olur.
Duzların əmələ gəlməsi
Duzların əmələ gəlməsinə görə 4 qrupa bölünür:
Duzların hidrolizi
Qüvvətli turşu və qüvvətli əsasdan əmələ gələn duzlar hidrolizə uğramır. Çünki onların su ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində zəif elektrolitlər alınmır. Qüvvətli turşu və qüvvətli əsasdan əmələ gələn duzların suda məhlulu neytral reaksiyaya (pH=7) malik olur.
Yuxarıda göstərilən digər 3 halda isə duzlar hidrolizə uğrayır. Çoxəsaslı turşulardan və ya iki və üç hidroksil qrupuna malik olan əsasdan əmələ gələn duzların hidrolizi mərhələli gedir. Bu vaxt aralıq məhsul kimi ya turş duz, ya da əsasi duz əmələ gəlir. b) Na++ HCO3- + H2O↔ H2CO3+Na++OH-
Göründüyü kimi, bu halda məhlulda OH- ionları olur ki, o da məhlula qələvi reaksiya aşılayır.
Duzların hidrolizinə təsir edən amillər
Duzların hidrolizinə müxtəlif amillər, xüsusilə temperatur və məhlulun qatılığı güclü təsir göstərir. Temperatur duzun hidrolizinə müsbət təsir edir.Suyun dissosasiyası endotermik olduğundan, temperatur artdıqca o güclənir və bunun nəticəsində daha çox duz ionlarının su ionları ilə qarşılıqlı təsiri üçün imkan yaranır. Bundan başqa duzun hidrolizi mərhələli proses olduğu hallarda onun yalnız birinci mərhələsi adi temperaturda gedir. Duzların hidrolizi dönər proses olduğundan, məhlulun durulaşdırılması hidrolizə, həmçinin, müsbət təsir göstərir. Çünki məhlul durulaşdıqca (tarazılıqda suyun miqdarı artdıqca) kütlələrin təsiri qanununa əsasən reaksiya tarazılığı hidroliz məhsullarının əmələ gəlmə istiqamətinə yönəlir.
Duzların hidrolizinin kəmiyyət xarakteristikası
Duzların hidroliz prosesinin kəmiyyət xarakteristikası hidroliz dərəcəsi və hidroliz sabiti ilə müəyyən edilir.
Duzların hidroliz dərəcəsi
Duzların hidroliz dərəcəsi duzun hidrolizə uğramış molekulları sayının (C1) məhlulda olan duz molekullarının ümumi sayına (C2) olan nisbəti ilə xarakterizə olunur və h ilə işarə edilir:
Beləliklə, hidroliz dərəcəsi, suda həll olmuş duzun nə qədər hissəsinin hidrolizə uğradığını göstərir.
Hidroliz sabiti
Hidroliz sabiti hidrolizə uğramış duz məhlulunda kimyəvi tarazılığın halını müəyyən edir. Məsələn, Na2CO3-ün hidrolizinin birinci mərhələsinin tarazılıq halı aşağıdakı kimi təsvir edilə bilər:
Röyal Ələkbərov
Röyal Ələkbərov (tam adı: Röyal Fərmail oğlu Ələkbərov, 23 iyun 1994; Qıvraq, Kəngərli, Naxçıvan MR – 16 oktyabr, 2020; Cəbrayıl) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Röyal Ələkbərov 23 iyun 1994-cü ildə Naxçıvan MR-nın Kəngərli rayonunun Qıvraq kəndində anadan olmuşdur. 2000-2008-ci illərdə kənd tam orta məktəbində təhsil alıb.
Encephalartos woodii
Encephalartos woodii və ya Vud tskidası – Encephalartos cinsində nadir tsikaddır və KvaZulu-Natanın Onqoye meşəsi üçün endemikdir. Bütün bioloji nümunələrin nümunə tipin klonları olması ilə birlikdə təbiətdə nəsli kəsilmiş olmaqla, dünyanın ən nadir bitkilərindən biridir. Xüsusi və ümumi ad həm Durban Nəbatat Bağının kuratoru və Natal Hökuməti Herbariumun direktoru Con Medli Vudu şərəfinə verilmişdir.
Təsvir
Xurma ağacına bənzəyir və hündürlüyü 6 metrə (20 fut) çata bilər. Gövdə təxminən 30-50 santimetr (12-20 düym) diametrdədir, dibində ən qalındır və 50-150 yarpaqdan ibarət bir tacla örtülmüşdür. Yarpaqları parlaq və tünd yaşıl, uzunluğu 150-250 santimetr (59-98 düym) və 70-150 vərəqlə kəsilmiş, yarpaqlar yaltaq (oraqvari), 13-15 santimetr (5-6 düym) uzunluğunda və 20–30 millimetr (0,8–1 düym) geniş.
E.Vudi ikievlidir, yəni ayrı-ayrı erkək və dişi bitkilərə malikdir; lakin heç bir dişi bitki aşkar edilməmişdir. Erkək strobili silindrikdir, uzunluğu 20–40 santimetr (7,9–16 düym), müstəsna olaraq 120 santimetrə (47 düym) və 15–25 santimetrə (6–10 düym) qədərdir; onlar parlaq sarı-narıncı rəngdədirlər. Bir bitki eyni vaxtda altıdan səkkizə qədər məhsul verə bilər.
Desi dövründə xristianların təqibi
150px|thumb|[[Desi Trayan|Desinin hakimiyyəti dövrünə aid şəhadətnamə.]]
Desi dövründə xristianların təqibi — 249–251-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru Qay Messi Kvint Trayan Desinin 250-ci ildə xristianlara qarşı başlatdığı təqib. Bu, Roma imperiyasında xristianlara qarşı imperiya miqyasında ilk rəsmi fərman ilə icra olunan təqib olmuşdur.
Təqib
Xristianlara qarşı imperiya miqyasında ilk rəsmi fərman ilə icra olunan təqib III əsrdə Desi Trayanın hakimiyyəti dövründə baş vermişdir. B.e. 250-ci ildə imperator Desinin bununla bağlı verdiyi fərman on səkkiz ay qüvvədə qalmışdır. Vilayət hakimləri öz yurisdiksiyalarında böyük şəxsi səlahiyyətə malik idilər və xristianlara qarşı lokal xarakter daşıyan təqib halları və kütləvi zorakılıq hadisələri ilə necə məşğul olacaqlarını özləri seçə bilərdilər. Bu müddət ərzində bəzi xristianlar öldürüldü, digərləri isə edamdan qaçmaq üçün mürtədlik etmişdir. Vilyam Hyu Klifford Frend təxmin edir ki, təqiblər zamanı 3,000–3,500 xristian öldürülmüşdür.
Fərmanın mətni qorunub-saxlanılmamışdır, amma məlumdur ki, burada azad edilmiş yəhudilər istisna olmaqla bütün imperiya sakinlərindən Roma maqistratının iştirakı ilə tanrılara qurban kəsmələrini tələb etmiş, buna görə yazılı şəhadətnamələr verilmişdir. Fərmanın xüsusilə xristianları hədəf almasına dair heç bir sübut yoxdur. Bu fərman Desinin ənənəvi Roma dəyərlərini bərpa etmək siyasətinin bir hissəsi idi. Verilən şəhadətnamələrdən bir neçəsi qorunub-saxlanılmışdır. Misirdə aşkar edilmiş bir şəhadətnamənin mətni belədir:
Vilayət hakimi Plini 112-ci ildə imperator Trayana yazdığı məktubda xristian olduqları güman edilən şəxslərdən Məsihi lənətləmələrini tələb etdiyini bildirmişdir, lakin Desinin hakimiyyəti dövrünə aid şəhadətnamələrdə Məsih və ya xristianlardan bəhs edilməmişdir. Buna baxmayaraq, bu, ilk dəfə idi ki, bütün imperiya ərazisində yaşayan xristianlar imperator fərmanı ilə dinləri və həyatları arasında seçim etmək məcburiyyətində qalmışdılar. Bir sıra görkəmli xristianlar, o cümlədən Papa Fabian, Antioxiyalı Vavila və Yerusəlimli Aleksandr qurban kəsməkdən imtina etdiklərinə görə öldürülmüşdür. Şəhadətnamə almaqdan imtina etmələri nəticəsində edam edilən xristianların sayı məlum deyil və rəsmi orqanların kimin şəhadətnamə alıb, kimin almadığını yoxlamaq üçün nə qədər səy göstərdiyi bilinmir. Buna baxmayaraq, məlumdur ki, çox sayda xristian mürtəd olub mərasimləri yerinə yetirmiş, digərləri, o cümlədən Karfagen yepiskopu Kiprian, dövlətdən gizlənmişdir.
Buk (zenit-raket kompleksi)
Buk zenit-raket kompleksi ilk dövrlərdə Sovet İttifaqı, sonradan isə davamçı ölkələrdən biri olan Rusiya Federasiyası tərəfindən istehsal olunan özüyeriyən, orta mənzilli zenit-raket kompleksidir. Qanadlı raketlər, ağıllı bombalar, təyyarə, helikopter, həmçinin pilotsuz uçuş aparatı kimi hava hədəflərinə qarşı mübarizə aparmaq məqsədilə dizayn olunmuşdur.
Bu sistem özündən əvvəl istehsal olunan "Kub" zenit-raket komplekslərini əvəz etmək məqsədilə silahlanmaya qəbul olunmuşdur. Seriyalı istehsal olunan ilk "Buk" kompleksləri ABŞ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən SA-11 adı ilə tanınır.
NATO kod adı Grizzly olan və ABŞ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən SA-17 adı ilə tanınan, yeni raketlərlə təchiz olunan növbəti variantlar isə "Buk-M1-2" və "Buk-M2" idi. 2013-cü ildə bu sistemin ən yeni variantı olan "Buk-M3" seriyalı istehsala hazırlanmışdır.
Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün nəzərdə tutulan dəniz versiyası 2014-cü ildən etibarən silahlanmaya qəbul olunub.
Döyüş tətbiqi
400px|left|Buk-M1-2 hava hücumundan müdafiə sistemi [[2010-cü ildə]]
Abxaz separatçılarının verdiyi məlumata görə 2008-ci il may ayının əvvəllərində "Buk" zenit-raket kompleksi vasitəsilə Gürcüstan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus dörd ədəd pilotsuz uçuş aparatı məhv edilmişdir.
Bəzi məlumatlara görə 2008-ci ildə Rusiya ilə Gürcüstan arasında baş vermiş qısamüddətli hərbi toqquşma zamanı Gürcüstan Silahlı Qüvvələrinə məxsus "Buk" zenit-raket kompleksləri vasitəsilə Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə aid üç ədəd Su-25 qırıcısı və bir ədəd Tu-22M strateji bombardmançı təyyarəsi məhv edilmişdir. ABŞ rəsmiləri də bu məlumatı təsdiqləmişdir. Bəzi analitiklərə görə qısamüddətli döyüşlər zamanı özünə nisbətən xeyli zəif olan gürcü qoşunlarına qarşı dörd təyyarəni itirmək Rusiya üçün böyük ziyan sayılmalıdır. Münaqişə ərzində Rusiyanın sahib olduğu radioelektron mübarizə sistemləri gürcülərin sahib olduğu hava hücumundan müdafiə sistemlərinin qarşısını almaqda aciz qaldı ki, bu da Rusiya tərəfinin hava döyüşlərində ciddi itkilərlə üzləşməsinə səbəb oldu. Gürcüstan tərəfindən müharibədə istifadə olunan "Buk" kompleksləri Ukraynadan satın alınmışdı.
17 iyul 2014-cü ildə Ukraynanın şərqində Malayziya Hava Yolları reys 17 üzrə uçuş həyata keçirən "Boeing 777-200ER" təyyarəsi rusyönümlü separatçılar tərəfindən idarə olunan "Buk" zenit-raket kompleksi ilə vurularaq məhv edilib. Nəticədə, 298 nəfər mülki şəxs həlak olub.
14 aprel 2018-ci ildə ABŞ, Böyük Britaniya və Fransa hərbi qüvvələri Suriya ərazisində yerləşən 8 hədəfə 105 "hava-səth" tipli bomba və qanadlı raketlərlə hava hücumu təşkil etmişdir. Rusiya mənbələrinin verdiyi məlumata görə "Buk-M2E" zenit-raket kompleksindən buraxılan 29 raketlə 24 hədəf uğurla məhv edilmişdir. Buna baxmayaraq, ABŞ Müdafiə Nazirliyi hücumda iştirak edən müttəfiqlərə məxsus heç bir raketin vurulmadığını açıqlamışdır.
İstifadəçilər
thumb|400px|Buk zenit-raket kompleksinin hal-hazırkı istifadəçiləri mavi, keçmiş istifadəçiləri isə qırmızı rəngdə göstərilmişdir thumb|9K37 Buk [[Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin xidmətində]]
İbrahim ağa Vəkilov
İbrahim Ağa Vəkilov (İbrahim Ağa Vəkilov; ) — Topoqrafiya üzrə ilk azərbaycanlı mütəxəssis, general-mayor, Qafqazda hərbi topoqrafiya üzrə general-mayor rütbəsinə layiq görülmüş yeganə şəxsiyyət. Baş Qərargahda hərbi topoqrafiya şöbəsinin rəisi, ilk hərbi bayrağımızın tərtibçisi, 1920-ci ildə Azərbaycanın ilk coğrafi xəritəsinin müəllifi və respublikamızda topoqrafiya məktəbinin yaradıcısı olmuşdur. Müqəddəs Anna ordeninin üçüncü dərəcəsilə (1886), İranın "Şire-Xorşid" ordenilə (1888), Müqəddəs Stanislav ordeninin ikinci dərəcəsilə (1894), Müqəddəs Anna ordeninin ikinci dərəcəsilə (1897), Müqəddəs Vladimir ordenin dördüncü dərəcəsilə (1903) qiymətləndirilib. Paşa ağa Vəkilovun oğlu, Qalib bəy Vəkilov, Faris bəy Vəkilov, Reyhan xanım Vəkilovanın atasıdır.
Həyatı
İbrahim ağa Vəkilov 1853-cü il mayın 7-də keçmiş Yelizavetpol quberniyası Qazax qəzasının Qırax Salahlı kəndində anadan olur. Azərbaycan Dövlət Tarix Muzeyinin Elmi Arxivində saxlanılan əlli altı nömrəli qovluqda İbrahim ağa Vəkilovun 1866-cı il sentyabrın 6-da Tiflisdəki üçüncü Mejavoy Hərbi gimnaziyasına daxil olduğu göstərilir. Orta məktəb həcmində təhsil verən bu məktəbdə doqquz il oxuduqdan sonra həmyerlisi Mirzə Hüseyn əfəndi Qayıbzadənin məsləhətilə İbrahim Peterburqdakı hərbi topoqrafiya məktəbinə daxil olur. 1879-cu ildə İbrahim ağa Vəkilov həmin məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirib, praporşik rütbəsi alır. Qulluq üçün Tiflisə göndərilən gənc zabit bir müddət Qafqaz hərbi dairəsinin topoqrafiya qərargahı şöbəsində çalışır. 1934-cü ildə 2 iyun tarixində İbrahim ağa Vəkilov vəfat etmişdir.
Ailəsi
İbrahim ağa Vəkilov 11 yaşında atasını itirmişdi, atası Paşa ağa 1864-cü ildə vəfat etmişdir. On nəfərlik ailəni güc-bəla ilə saxlayan anası Tükəzban xanım Yusif ağa qızı İbrahimin fəhmi, fərasəti ilə daha çox öyünür, qürrələnirdi. İbrahim ağa rus məmurunun qızı Yelena Yefimova ilə eşq yaşayırdı. Aralarında qarşılıqlı münasibət olmasına baxmayaraq, ailəsi dinini dəyişdirməcəyi təqdirdə qızın müsəlman oğlanla evlənməsinə icazə vermirdi. Hətta Yelenaya müsəlmanla evlənəcəyi halda onu övladlıqdan uzaqlaşdıracağını bildirmişdilər. Lakin sevgi qalib gəlir. Yelena 1884-cü ildə Vəkilovla birgə Türküstana gedir, orda qeyri-qanuni də olsa evlənirlər. 1891-ci ildə isə İbrahim bəyi gözlənilmədən Rusiyaya hərbi attaşe qismində ezam edirlər. Bu zaman onların böyük oğlu Borisin 7, Qlebin isə 6 yaşı var idi. Mayor rütbəsində olan Vəkilov nikahlarının rəsmi olaraq tanınması üçün çara, III Aleksandra müraciət edir. İbrahim Vəkilovun xaricdə və ölkə daxilində gördüyü xidmətlər nəzərə alınaraq xahişi qəbul olunur.
Övladları
thumb|297x297px|İbrahim ağa ailə üzvləri ilə (ayaq üstə duran qardaşı oğlu Paşa ağadır). 1884-cü ildə Yelena və İbrahim ağanın ilk oğlan övladları olan Boris dünyaya gəlir. 1885-ci ildə isə ikinci oğlanları Qleb dünyaya gəlir. Daha sonralar isə Reyhan xanım Vəkilova adlı qız övladları olur. İbrahim bəy Vəkilovun oğlanları onun təsiri ilə çox yaxşı tərbiyə almış və maarifçilik dünyagörüşü ilə maksimal dərəcədə təmin edilmişdilər. Onlar vətənə, Azərbayacana çox bağlı idilər. Hər ikisi dinlərini dəyişib, müsəlman cəmiyyətinə yaxınlaşmaq fikrinə düşdülər. Vəkilovların övladları öz əqidələrinə sonadək sadiq qaldılar. İslamı qəbul edib adlarını dəyişdilər. Boris özünə Faris, Qleb isə Qalib adını götürür. Böyük oğlu mühəndis olmaqla yanaşı, Azərbaycan maarifçi cəmiyyətinin üzvü olur, atasının yolunu davam etdirən Qalib isə elə onun sağlığında rus ordusunun polkovniki rütbəsinə yüksəlir. Sonradan repressiya Vəkilovlar ailəsində yan keçmir. Atalarının yolunu davam etdirən Vəkilov qardaşları Sovet dövründə də öz xidmətlərini əsirgəmədilər. Amma bu da onları xilas etmədi. 1930-cu illərdə baş verən kütləvi repressiyalar onlardan da yan ötmədi. 1937-ci ildə hər ikisi həbs edildi. Qalib elə həmin il güllələndi. Əvvəlcə Mordoviyaya, sonra isə Karaqandaya sürgün edilən Faris isə 1956-cı ildə Bakıya döndü.
Fəaliyyəti
Xidmətinin ilk illərində Dağıstanda topoqrafik çəkilişlərlə məşğul olan İbrahim ağa Vəkilov 1883-cü ildə Rus-İran komissiyasının tərkibində Xəzər dənizindən Əfqanıstana qədər olan sərhədlərin dəqiqləşdirilməsində iştirak edir. Belə bir ciddi işi vaxtından əvvəl iki ilə müvəffəqiyyətlə yerinə yetirdiyinə görə, İbrahim ağa Vəkilovun xidməti İran hökumətinin ən yüksək "Şire-Xurşid" ordeninə layiq görülür. Beş il Qafqaz hərbi dairəsinin topoqrafiya şöbəsinə rəhbərlik edən İbrahim ağa Qafqazın və Krımın müxtəlif rayonlarında topoqrafik çəkilişlərlə məşğul olur. 1891-ci ildə Türkiyəyə ezam olunan İbrahim ağa Vəkilov dörd il rus səfirliyində yaşayaraq xüsusi tapşırığı yerinə yetirir. Mayor rütbəsində yenidən Qafqaz hərbi dairəsində mühüm işlər icraçısı işləyir. 1901-ci ildən şöbə rəisi podpolkovnik İbrahim ağa Vəkilov Qars vilayətinin Rus-Türk sərhədlərində topoqrafik çəkilişə rəhbərlik edir və Bosforun hərbi xəritəsini hazırlayır.
1912–1913-cü illərdə Rus-İran hökumətinin danışıqlarına əsasən polkovnik İ. Vəkilov Cənubi Azərbaycanın Təbriz, Urmiya və Xoy şəhərlərində keçirilən topoqrafik çəkilişlərə də başçılıq edir. Birinci Dünya müharibəsi illərində döyüşən ordu qərargahında fəaliyyət göstərən polkovnik İbrahim ağa Vəkilov 1917-ci il inqilabından sonra Tiflisə qayıdır. Onun xidmətləri Stanislav, Anna və dördüncü dərəcəli Vladimir ordenlərinə layiq görülür.
Cümhuriyyət dövründə
250px|thumb|left|İbrahim ağa Vəkilov İbrahim ağa Vəkilov Qafqazda hərbi topoqrafiya üzrə general-mayor rütbəsinə layiq görülmüş yeganə şəxsiyyətdir. Bir müddət Tiflisdə Zaqafqaziya Federasiyasında və Zaqafqaziya Xeyriyyə Cəmiyyətinin sədri vəzifəsində çalışan İbrahim ağa sonralar Bakıda və Gəncədə fəaliyyət göstərir. 1918-ci ildə o, Azərbaycan Milli Ordusunun təşkilində fəal çalışanlardan olmuşdur. Bundan əvvəl Azərbaycan hökuməti onu Qazax qəzasına kənd və şəhər şuraların seçkilərinə rəhbərlik etməyə göndərmişdi. Vəkilovun nüfuzu yeni yaranan Azərbaycan Demokrat Cümhuriyyətinin bölgədə dərinləşməsinə güclü təkan vermişdi. 1918-ci il iyunun 23-də Respublika Daxili işlər nazirinin əmrilə polkovnik İbrahim ağa Vəkilov Gəncənin general-qubernatoru təyin olunur. Goran mahalında və ayrı-ayrı kəndlərdə sığınacaq tapmış daşnak tör-töküntülərinə divan tutan qubernator onları tərksilah etmişdi. Onun daxili işlər nazirinə göndərdiyi 1919-cu il 23 mart tarixli məlumatında bildirirdi ki, Gəncə qəzasında daşnak irticasının və xarici müdaxiləçilərin törətdiyi fitnəfəsadlar aşkar edilmişdir. Yerli bolşeviklərlə birləşən ermənilər, müsəlmanlar arasında qırğın törətmək istərkən yaxalanmışlar. Onların başçısı qolçomaq Cümşüd Voskanov həbs edilmişdir. 1919-cu ilin martında Novruz bayramı münasibətilə Milli Ordunun paradı keçirilirdi. Respublika hərbiyyə naziri Səməd bəy Mehmandarov və bir qrup parlament üzvü parad-nümayişdə iştirak etmək üçün Gəncəyə gəlmişdi. Gəncə qarnizonundakı səliqə-sahmana və nümunəvi qayda-qanuna görə hərbiyyə naziri İbrahim ağa Vəkilova səmimi təşəkkürünü bildirmişdi. Azərbaycan hökumətinin 1919-cu il 30 mart tarixli qərarı ilə uzun illər ordudakı nümunəvi xidmətinə görə İbrahim ağa Paşa ağa oğlu Vəkilova general-mayor rütbəsi verilmişdi.
6 may 1919-cu il tarixində general-mayor İbrahim ağa Vəkilov hökumətin 248 nömrəli əmri ilə Baş Qərargahda hərbi topoqrafiya şöbəsinin rəisi təyin olunmuşdu.
Hərbi bayrağın tərtibi
thumb|İbrahim ağa Vəkilovun Azərbaycan Milli Tarixi Muzeyində saxlanılan şəxsi xətkeşi və Rusiyanın İstanbuldakı səfirliyi tərəfindən hədiyyə olunan mərmi 1919-cu ilin dekabr ayında ilk hərbi bayrağımızın təsdiq olunması haqqında Baş Qərargah İdarəsi qərar verdi. Bayrağın yaradıcısı hərbi topoqrafiya şöbəsinin rəisi general-mayor İbrahim ağa Vəkilov idi. İpək sapla işlənmiş bayrağın bir üzündə əski əlifba ilə "Azərbaycan", o biri üzündə isə Müqəddəs Qurandan: "Allahdan kömək və qələbə yaxındadır" ayəsi yazılmışdı. Baş Qərargah İdarəsinin verdiyi beş saylı qərarda göstərilir ki, süvari, piyada alaylarında, əlahiddə tabor və hərbi məktəblər üçün vahid formada bayrağın yaradıldığı elan olunur.
Mütəllib Xan məscidi
Mütəllib Xan məscidi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhərində yerləşən Elxani dövrü memarlıq abidəsi. 18 mart 2018-ci ildə İranıın Milli İrs siyahısına 4846 nömrədə qeydə alınıb.
Maksim Marinin
Maksim Marinin (d. 23 mart 1977, Volqoqrad, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən fiqurçu. Maksim Marinin, Totmyanina ilə birgə 1997-ci ildən 2006-cı ilə qədər beynəlxalq yarışlarda mübarizə aparıb. Totmyanina və Marinin cütlüyü, 2006-cı ildə İtaliyanın Turin şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XX Qış Olimpiya Oyunlarında qızıl medala sahib olub.
Totmyanina və Marinin cütlüyü, həmdə 2002 və 2003-cü illərdə baş tutan Dünya Çempionatlarının gümüş medalına, 2004 və 2005-ci illərdə baş tutan çempionatların isə qızıl medalına sahib olub, 2002 və 2005-ci illərdə ISU Qran-Pri Finalında qızıl medala, üç dəfə (2002, 2003 və 2004-cü illərdə) isə Rusiya Çempionatının qızıl medalına sahib olub.
Totmyanina və Marinin cütlüyü, ISU Çin və Yaponiya Qran-Priləri istisna olmaqla, digər dörd Qran-Pri mərhələsinin hamısında qalib olmağı bacaran azsaylı idmançılardandır. Totmyanina və Marinin cütlüyü 2 dəfə Fransa Qran-Prisinin (2002 və 2005-ci illərdə), 2 dəfə Kanada Qran-Prisinin (2002 və 2003-cü illərdə), 2 dəfə Rusiya Qran-Prisinin (2003 və 2005-ci illərdə) və 1 dəfə ABŞ Qran-Prisinin (2002-ci il) qalibi olub.
Karyerası ərzində 50 yarışa qatılan Totmyanina və Marinin cütlüyü, onların 20-də qızıl medal, 8-də gümüş medal, 7-də isə bürünc medal qazanıb. 2007-ci ildə Rusiya Federasiyası Prezidenti Vladimir Putin tərəfindən "Şərəf" ordeni ilə təltif ediliblər.
Həyatı
Maksim Marinin 1977-ci il martın 23-də Volqoqrad şəhərində anadan olub.
Maksim Marinin balerina Natalya Somova ilə ailəlidir, 2007-ci il doğumlu Artyom adında bir oğlu və 2012-ci doğumlu Ulyana adlı bir qızı var.
1998–1999-cu illər mövsümü: Avropa və Dünya Çempionatlarında debüt
Totmyanina və Marinin cütlüyü 1998–1999-cu illər mövsümündə Fransa və Rusiya Qran-Prilərində mübarizə apardı. Totmyanina və Marinin cütlüyü əvvəlcə 20–22 noyabrda Fransanın Paris şəhərinin ev sahibliyində baş tutan ISU Fransa Qran-Prisində mübarizə apardı. Qısa və sərbəst proqramlarda beşinci pillələrin sahibi olan Totmyanina və Marinin, ümumi nəticədə 7.5 balla Fransa Qran-Prisini yeddi idmançı sırasında beşinci pillədə başa vurdu.
26–30 noyabrda isə Rusiyanın ev sahibliyində ISU Rusiya Qran-Prisi baş tutdu. Qısa və sərbəst proqramlarda altıncı pillələrin sahibi olan Totmyanina və Marinin cütlüyü, ümumi nəticədə 9.0 balla Rusiya Qran-Prisini 8 idmançı sırasında altıncı pillədə başa vurdu. Mövsüm ərzində Fransa və Rusiya Qran-Prilərində medala sahib ola bilməyən Totmyanina və Marinin cütlüyü, ISU Qran-Pri Finalına vəsiqə qazana bilmədi.
Totmyanina və Marinin cütlüyü 1999-cu ilin 4–8 yanvarında baş tutan Rusiya Çempionatında mübarizə apardı. Qısa proqramda 2-ci, sərbəst proqramda isə üçüncü pillələrin sahibi olan Totmyanina və Marinin cütlüyü, ümumi nəticədə 4.0 balla Rusiya Çempionatını bürünc medalla başa vurdu. Həmin nəticəyə əsasən Totmyanina və Marinin cütlüyü, yanvarda Çexiyada baş tutacaq Avropa Çempionatına, martda isə Finlandiyada baş tutacaq Dünya Çempionatına vəsiqə qazandı.
24–30 yanvarda Çexiyanın Praqa şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə aparan Totmyanina və Marinin cütlüyü, qısa proqramda yeddinci, sərbəst proqramda isə dördüncü pillələrin sahibi oldu. Ümumi nəticəyə əsasən isə Totmyanina və Marinin cütlüyü, 7.5 balla Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu. Çempionatın qalibi isə Rusiya təmsilçiləri Petrova və Tixonov cütlüyü oldu.
1998–1999-cu illər mövsümünün əsas yarışı — 20–28 martda Finlandiyanın ev sahibliyində baş tutan Dünya Çempionatı oldu. Dünya Çempionatlarında debüt edən Totmyanina və Marinin cütlüyü, qısa və sərbəst proqramda yeddinci pillələrin sahibi oldu. Bu minvallada onlar ümumi nəticədə 10.5 balla Dünya Çempionatını yeddinci pillədə başa vurdu.
1999–2000-cu illər mövsümü: Fransa və Rusiya Qran-Prilərində uğurlar
Totmyanina və Marinin cütlüyü 1999–2000-ci illər mövsümündə ABŞ, Fransa və Rusiya Qran-Prilərində mübarizə apardı. Totmyanina və Marinin cütlüyü əvvəlcə Birləşmiş Ştatların Kolorado ştatının Kolorado Sprinqs şəhərinin ev sahibliyində baş tutan ISU ABŞ Qran-Prisində mübarizə apardı. Qısa proqramda 8-ci, sərbəst proqramda isə yeddinci pillələrin sahibi olan Totmyanina və Marinin cütlüyü, ümumi nəticədə 11.5 balla ABŞ Qran-Prisini yeddinci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Totmyanina və Marinin cütlüyü 18–20 noyabrda Fransanın Paris şəhərinin ev sahibliyində baş tutan ISU Fransa Qran-Prisində mübarizə apardı. Qısa proqramda 3-cü, sərbəst proqramda isə 2-ci pillələrin sahibi olan Totmyanina və Marinin cütlüyü, ümumi nəticədə 3.5 balla Fransa Qran-Prisinin gümüş medalına sahib oldu.
24–28 noyabrda isə Rusiyanın ev sahibliyində ISU Rusiya Qran-Prisi baş tutdu. Qısa proqramda dördüncü, sərbəst proqramda isə üçüncü pillələrin sahibi olan Totmyanina və Marinin cütlüyü, ümumi nəticədə 5.0 balla Rusiya Qran-Prisinin bürünc medalına sahib oldu. Mövsüm ərzində Fransa və Rusiya Qran-Prilərində gümüş və bürünc medallara sahib olan Totmyanina və Marinin cütlüyü, ISU Qran-Pri Finalına vəsiqə qazana bilmədi.
Totmyanina və Marinin cütlüyü 1999-cu ilin sonlarında baş tutan Rusiya Çempionatında mübarizə apardı. Qısa proqramda birinci, sərbəst proqramda isə üçüncü pillələrin sahibi olan Totmyanina və Marinin cütlüyü, ümumi nəticədə 3.5 balla növbəti dəfə Rusiya Çempionatını bürünc medalla başa vurdu. Həmin nəticəyə əsasən Totmyanina və Marinin cütlüyü, fevralda Avstriyada baş tutacaq Avropa Çempionatına, martda isə Fransada baş tutacaq Dünya Çempionatına vəsiqə qazandı.
6–14 fevralda Avstriyanın Vyana şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə aparan Totmyanina və Marinin cütlüyü, qısa və sərbəst proqramlarda altıncı pillələrin sahibi oldu. Ümumi nəticəyə əsasən isə Totmyanina və Marinin cütlüyü, 9.0 balla Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu. Çempionatın qalibi isə növbəti dəfə Rusiya təmsilçiləri Petrova və Tixonov cütlüyü oldu.
1999–2000-ci illər mövsümünün əsas yarışı — 22 mart-4 apreldə Fransanın Nitsa şəhərinin ev sahibliyində baş tutan Dünya Çempionatı oldu. Ötən il Dünya Çempionatını yeddinci pillədə başa vuran Totmyanina və Marinin cütlüyü, qısa proqramda 8-ci, sərbəst proqramda isə altıncı pillələrin sahibi oldu. Bu minvallada onlar ümumi nəticədə 10.0 balla Dünya Çempionatını altıncı pillədə başa vurdu.
Mikael Çikatuyev
Bioqrafiyası
1952-ci ildə yeddiillik məktəbi tərifnamə ilə bitirdikdən sonra Xabez rayon komsomol komitəsi istiqamətində rayon milli internat məktəbinə daxil olur.
Məktəbi bitirdikdən sonra Stavropol Pedaqoji İnstitutunun Tarix-filologiya fakültəsinə daxil olmu. Birinci kursu bitirdikdən sonra sənədlərini M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna verir və müsabiqədən uğurla keçərək onun tələbəsi olur. O, məşhur şair Vladimir Luqovskidən, sonra isə V.D.Zaxarçenkodan dərs alır. Mikael Çikatuyev Qaraçay-Çərkəzdən Ədəbiyyat İnstitutunun ilk tələbəsi və məzunu olur.
1961-ci ildə Ədəbiyyat İnstitutunu bitirmiş, bir il Qaraçay Pedaqoji İnstitutunda müəllimlik etmiş, SSRİ Yazıçılar İttifaqına qəbul olunduqdan sonra 1962-ci ildə respublika qəzetinin redaksiyasına keçmişdir.
1964-cü ildən rayon kitab nəşriyyatında redaktor, rayon yazılar təşkilatı məsul katibinin müavini, ədəbi məsləhətçi, sonra yenidən nəşriyyatda, elmi-tədqiqat institutunda işləyir.
Yaradıcılığı
İlk "Biz pionerik" adlı şeirini 10-cu sinifdə yazır, şeir 1954-cü il dekabrın 16-da abazin milli qəzeti olan "Sosialistkaya Çerkeziya"-nın səhifələrində dərc olunur. Üç aydan sonra onun iki şeiri yenidən bu qəzetin səhifələrində gün işığı görr. Mikael Çikatuyev ədəbiyyata belə daxil olur. 1956-cı ildə Lev Şeqlovun "Məhəbbət" poemasının tərcüməsi "Literaturnaya qazeta"da dərc olunur və bu mərkəzi mətbuatda çıxan ilk abazin əsəri olur.
1958-ci ildə o, ilk şeirlər toplusunu olan "Mən bir apxarsa alıram" kitabını nəşr etdirir və ikinci kitabı olan "İnjiç melodiyaları" toplusunun nəşri institutu bitirmə ilinə təsadüf edir. Bir il sonra, 1962-ci il mayın 29-da SSRİ Yazıçılar İttifaqına üzv qəbul olunUR. 2007-ci ildə onun tərtib etdiyi möhkəm ikicildlik "Abaza poeziyasının antologiyası"nın nəşri böyük mədəni əhəmiyyətə malik hadisədir. 2011-ci ildə Krasnodarda şairin beşcildlik şeirlər toplusu orijinal dildə nəşr edilmişdir.
Mikael Çikatuyevin poeziyası uzun illər Qaraçay-Çərkəz Respublikasının məktəb və universitetlərində "Abaza ədəbiyyatı", "Qaraçay-Çərkəz xalqlarının ədəbiyyatı" və "Şimali Qafqaz xalqlarının ədəbiyyatı" fənləri çərçivəsində öyrənilir.
Buna görə də, Abaza dilinin nitq dövriyyəsinə bir sıra yeni söz və terminlər daxil edilmişdir. O, təkcə poeziyaya deyil, həm də milli dövriyyəyə Abazaşta sözünü — vətənin adı, abazinlərin məskəni, bu gün bu söz geniş istifadə olunur, 1991-ci ildən yeganə Abaza qəzeti "Abazaşta" adlanır.
2011-ci ildə Krasnodarda şairin orijinal dildə beşcildlik şeirlər toplusu nəşr olunmuşdur.
Mükafatları
Abxaziya Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (1992);
Qaraçay-Çərkəz Respublikasının xalq şairi (1998);
D. Quliya adına Ədəbi Mükafatı laureatı (1998, Abaza və Abxaz dillərində sonetlər kitabına görə).
Orxan Məmmədov
Əmək fəaliyyəti
KOBİA-ya rəhbərliyi dövründə agentlik Kiçik Biznes üzrə Beynəlxalq Şuraya (The International Council for Small Business — ICSB), Ümumdünya DÖST Qurumları və Peşəkarları Assosiasiyasına (WAPPP), Kiçik və Orta Müəssisələr üçün Beynəlxalq Şəbəkəyə (INSME) üzv qəbul edilib, agentliyin təşəbbüsü ilə Ukrayna-Azərbaycan İşgüzar Şurası yaradılıb, KOB sahəsində Azərbaycan təcrübəsinin paylaşılması və bu sahədə xarici ölkələrlə əlaqələrin genişləndirilməsi üçün müxtəlif tədbirlər həyata keçirilib.
Orxan Məmmədov Azərbaycanda innovativ sahibkarlıq, təşəbbüskarlıq və startap ekosisteminin inkişafındakı fəaliyyətləri ilə tanınır.
Nikos Pulanzas
Bioqrafiya
1964-cü ildə bu jurnalda onun qeydlərindən biri Lui Altusserin (1918-1990) diqqətini çəkdi və 1960-cı illərin ortalarından etibarən Pulanzas “Altüsser dairəsi”nə (Etyen Balibar, Reji Debre, Pyer Maşere, Jak Ransyer) yaxınlaşmağa başladı. 1968-ci ildə ona geniş şöhrət qazandıran və dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olunan “Kapitalist dövlətinin siyasi hakimiyyəti və sosial təbəqələri” kitabını nəşr etdirdi. Qeyd edək ki, Pulanzas öz işi ilə siyasətin təhlilinə strukturist yanaşmanın inkişafına töhfə verib.
1968-ci ildən vəfatına qədər Pulanzas Paris VIII Universitetində sosiologiyadan dərs deyib. O, fransız yazıçısı Ann Leklerlə evli olub və bir qızı var.
İdeoloji miras
1969-cu ildə Britaniyanın “New Left Review” jurnalı Pulanzasın ingilis marksisti Ralf Milibendin “Kapitalist Cəmiyyətdə Dövlət” əsərinə tənqidi rəyini dərc etdi. Bu baxış "Milibend-Pulanzas müzakirəsi"nin birinci mərhələsi idi. Müzakirə sinfi hakimiyyətin mexanizmi kimi dövlət məsələsi ətrafında gedirdi: Milibend bunu dövlət strukturlarında rəhbər vəzifələr tutan insanların sinfi mənşəyinin və mənsubiyyətinin nəticəsi hesab edirdi; Pulanzas hesab edirdi ki, bu, dövlətin strukturundan və funksiyalarından irəli gəlir.