cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Veysəl Qarani
Özünə göndərilmiş olan Hirka-ı Şərif, indi İstanbul Fətihdəki Hirka-ı Şərif məscidində, soyundan gələnlərin
himayəsindədir. Veysəl Qarani'nin, Din böyüklərimizin izah hekayələrində Peyğəmbər sevgisinin, ana
sevgisinin böyüklüyü izah edilmişdir. Onun bu böyük duyğuları indiki vaxtda belə bir çox insana nümunə olmalıdır
Həyatı
Atasının adı Əmir olduğu üçün tam adı Üveys Bin Əmir-i Qarani'dir. Atasını 4 yaşında itirdi. Əli ilə tanış olduqdan qısa bir müddət sonra da Kufəyə getdi.
Siffeyn döyüşü əsnasında, Əli tərəfində döyüşmüşdür və 657-ci ildə vəfat etmişdir.
Veysəl Qarani türbələri
Veysəl Qaraninin bir çox yerdə türbələri vardır. Başlıcaları bunlardır:
Xarici keçidlər
https://www.youtube.com/watch?v=dmXdwK1L8rY
Portuqaliya rabitəsi
Portuqaliya rabitəsi – telefon, radio, poçt rabitəsi, şəbəkəyə çıxış və s. xidmətləri özündə birləşdirir. Sahə üzrə Portuqaliyada fəaliyyət göstərən mütəxəssislərin sayı ötən ilə nisbətən artmışdır. Portuqaliya Rabitə İnstitutunun proqnozuna əsasən, ölkə iqtisadiyyatının bu sahəsi üzrə 2010-cu ilədək 12-17 min iş yeri açılacaq. "Maxitel" kompaniyasının keçirdiyi araşdırma nəticəsində məlum olmuşdur ki, yaxın 4 ildə telekommunikasiya kompaniyasının təqdim etdiyi xidmətin həcminin artacağı gözlənilir. Hazırda rabitə sahəsində yeni texnologiyalar tətbiq edilir və təkmilləşdirilir. Bu proses zamanı bir sıra çətinliklər ortaya çıxır. Bu məqsədlə Portuqaliyada iyun ayında "telekommunikasiya sahəsində keçid dövrü" mövzusuna həsr edilmiş tədbir keçirilmişdir. Bu, telekommunikasiya sahəsi üzrə keçirilən digər təbdirlərdən fərqlənir. Sahənin veteranları telekommunikasiya sahəsi üzrə qarşıda duran məsələlər barədə konstruktiv dialoq şəklində müzakirələr keçirmişlər. Tədbirdə simli, simsiz və kabel rabitə, sənaye sektorunun nümayəndələri, akademik cəmiyyətin tənzimləyiciləri və nümayəndələri, sahə operatorları iştirak edirdi.
Ölkənin telekommunikasiya bazarının xüsusi kompaniyaların (buraya stasionar telefon rabitəsi aid edilir) üzünə açılması ilə əlaqədar hökumət 2000-ci ildə "Portugal Telecom" kompaniyasını 4 dəfə özəlləşdirmişdir. Auksionda kompaniyanın 13,5% səhm payı satışı zamanı dövlət 11,5% kapitala malik olmuşdur. Bunun nəticəsində isə dövlət büdcəsində 200 milyard eskudo artım oldu. Ölkədə telekommunikasiya xidməti operatorlar tərəfindən həyata keçirilir.
Poçt rabitəsi də mühüm xidmət göstərən bir sahədir. Ölkədə poçt xidməti "CTT- Corries Al Portugal" inhisarçı müəssisəsi tərəfindən təqdim olunur. 1999-cu ildən Lissabonda tikilmiş "Kabu Ruyvu" poçt göndərişini emal edən mərkəz hələ də fəaliyyət göstərir. Mərkəz saatda 40 min korrespondensiya emal edən avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur. Ölkədə fəaliyyət göstərən "Vodafone" kompaniyası dünyanın istənilən məkanına mobil telefon vasitəsilə poçt açıqcalarını göndərmək üçün xidmət tətbiq etmişdir.
Mobil rabitə sektorunda isə "Telecel", "TMN", "Optimus", "Orange" və b. operatorlar fəaliyyət göstərir. "TMN" istifadəçiləri sayına görə lider hesab edilir. Bu sekor üzrə sistemi daha da təkmilləşdirmək üçün xarici kompaniyalar bir sıra işlər aparır. Məsələn, "Huawei Technologies" kompaniyası ölkədə CDMA450 şəbəkəsini istifadəyə vermişdir. Bununla yanaşı "Huawei Technologies" İMT-2000 bazalı stansiya və terminal seriyalarını da yerləşdirmişdir. Burada telefoniya ilə yanaşı Push-To-Talk, gpsOne, EV-DO və b. multimedia xidmətlərinin təqdim edilməsinə imkan yaranmışdır. İstifadəçilər arasında mobil-video xidməti geniş vüsət tapmışdır. Artıq ölkədə 3G rabitə standartı da istismara verilmişdir.
Ölkədə kütləvi informasiya vasitəsi kimi televiziya yayımı mövcuddur. Hazırda Portuqaliyada RTP1, RTP2, SİC, TV1, RTP Azores, RTP Madeira kimi telekanallar fəaliyyət göstərir. 1999-cu ildə Portuqaliya hökuməti rəqəmli siqnalın bölüşdürülməsi üçün şəbəkə və infrastrukturun yaradılması ilə bağlı rəqəmli TV operator müsabiqəsi keçirmişdir. Ölkədə rəqəmli standartla ilk yayım 2000-ci ildə həyata keçirilmişdir. Ölkədə rəqəmli yayımın daha da genişlənidirilməsi ilə əlaqədar bir sıra yayım kompaniyaları sınaq yayım keçirirlər. "TV Cabo" kompaniyasını belələrinə adi etmək olar. Kompaniya "Microsoft" platforması bazasında rəqəmli televiziya şəbəkəsini istismara vermişdir. Kompaniya artıq 90% abunəçi tutumuna malikdir.
Portuqaliyada elektron hökumət yaradılması istiqamətində hökumət tərəfindən bir sıra layihələr irəli sürülür. 2001-ci ildən "hər bir vətəndaşın vahid elektron kartı" layihəsi üzərində işlər aparılır. Bu layihənin 2006-cı ildə işıq üzü görəcəyi nəzərdə tutulmuşdur. 2005-ci ildə Baş nazir seçilmiş Xose Sokrates informasiya cəmiyyətinin inkişafında aparıcı istiqamət olduğunu bildirmişdir. Onun sözlərinə əsasən, bu kart eyni zamanda bürokratiyanın aradan qaldırılmasına və hər bir vətəndaşın dövlət xidmətlərindən istifadə etmək imkanı əldə etməsinə kömək edəcək. Bununla yanaşı Baş nazir informasiya texnologiyalarının sürətli və rəqabət qabiliyyətli xidmət olduğunu nəzərə alaraq savadlı mütəxəssislərin artırılmasının zəruri olduğunu qeyd etmişdir. Belə xidmətlərdən biri də bank xidmətidir. Artıq ölkədə "Western Union" xidmətindən çox rahat istifadə edilir və müştərilərə daha yeni imkanlar təqdim edilir. "Portugal Telecom" "Caixa Geral de Depositos" Dövlət Malliyə İdarəsi ilə birgə elektron kommersiya sahəsində layihələrin həyata keçirilməsi ilə bağlı razılığa gəlmişlər.
2005-2006-cı illər üçün ölkədə informasiya cəmiyyətinin yaradılması ilə əlaqədar bir sıra strateji layihələrin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Bunlara tibbi təyinat onlayn sistemi daxil olmaqla bir sıra elektron xidmətlərin yaradılması, 2005-ci ildə ünvanın dəyişdirilməsi ilə bağlı tam rəqəmləşmənin həyata keçirilməsi, maariflənmə portalının 2006-cı ildə buraxılışı, turizm, mədəniyyət, ekologiya, həmçinin xaricdə olan vətəndaşlar üçün tematik portalın açılması, 2005-ci ildə İKT sahəsi üzrə hazırlıq portalının buraxılışı, sahə üzrə treninq mərkəzlərinin yaradılması, yaşlı nəslin nümayəndələrinin rəqəmli texnologiyaya yiyələnmə ilə əlaqədar layihələrin irəli sürülməsi, genişzolaqlı qoşulmanın sayının artırılması və s. daxildir. İnformasiya texnologiyalarının inkişafında internetin rolu böyükdür. Bir çox xidmətlərlə yanşı internet vasitəsilə elektron vergi deklorasiya xidməti də geniş vüsət tapmışdır. Bu xidmət elektron hökumət sahəsi üzrə ümummilli müsabiqədə 2005- ci ilin aprel ayında "Rublic Sector Good Practice Award" mükafatına layiq görülmüşdur.
Adi ilankölgəsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Krılov ilankölgəsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mersario (Formula-1 komandası)
Mersario (it. Merzario) 70-ci illərin sonunda, Formula 1 və Formula 2 yarışlarında iştirak edən İtalyan komandası. Komanda 39 Qran pri-də iştirak etsə də heç bir xal qazanmamışdır.
1977
Qrup, 1977-ci ildə, Ferrari, Vilyams və March komandalarında iştirak edən Arturo Merzario tərəfindən yaradılmışdır. Növbəti ildə yarışda iştirak etmək üçün heç bir qrupda yer tapa bilmədiyi üçün öz komandasını yaratmaq qərarına gəlir. Çıxış etmək üçün March 761B modeli yaradılır. İspaniyada 21-ci yer, Belçika Qran pri də 14-cü yer tutur. 1977- ci ilin sonunda İtaliya Qran pri də komanda növbəti ilə kimi iştirakı dayandırdı. Mersario şassidə öz dizaynını tətbiq etmək qərarına gəlir.
1978
Argentinada ilk mərhələdə qrup A1 şassini təqdim etdi. Komandanın sponsoru Amerikanın siqaret şirkəti Marlboro oldu. Bütün mövsüm boyu ən yaxşı yer İsveçdə 8-ci yer olmuşdu.
1979
İlk üç mərhələdə komanda eyni şassi (761B) ilə çıxış etdi. Bu model A2 adlandırıldı. Mersario, ilk mərhələdə Argentinada 22-ci yeri tutdu. Daha sonra A3 modeli təqdim oundu. Qarlı hava olduğundan yarış 1 ay gecikdirildi. Fürsətdən istifadə edən Mersario yeni modeli Fioranoda bir neçə dəfə sınaqdan keçirdi və bir çox problemləri aşkar etdi. A4 modeli də uğur qazandırmadı. Maliyyə problemlərinə görə komanda Formula 2-ə keçid aldı.
Bulbophyllum reptans
(Bulbophyllum reptans) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Honda Civic
Honda Civic — Honda şirkəti tərəfindən istehsal olunan mühərriki köndələninə yerləşdirilən kompakt avtomobil. İlk dəfə 1972-ci ildə təqdim olunub. Bu model sayəsində Honda nəhəng avtomobil istehsalçıları sırasına daxil ola bilib.
Honda Civic-in ilk nəsli 1972-ci ildə buraxılıb. Ön təkərləri aparıcı olan bu model avtomobil Honda şirkətinin əvvəlki avtomobillərindən fərqli olaraq Avropa istehsalı olan avtomobillərlə rəqabətə girə bildi. Maşın zaman-zaman gücü 54-75 a.g. (işçi həcmi 1169—1488 sm³) olan müxtəlif dördsilindirli mühərriklərlə təchiz olunmuşdur.
Yonkoma
thumb|right|150px|Ənənəvi yonkomanın strukturu. — komiks stripi formatı növü. Yuxarıdan aşağıya doğru sıralanmış dörd bərabərölçülü paneldən ibarət olur. Lakin bəzən peyda olduqları nəşrlərdən asılı olaraq sağdan sola sıralana və ya hibrid 2x2 stilində ola bilər. Yonkoma sözü yapon sözü olsa da, bu stil sadəcə Yaponiyada deyil, digər Asiya və ingilisdilli ölkələrdə də mövcuddur.
Tarixi
İlk yonkoma 1902-ci ildə Rakuten Kitazava (Yasuci Kitazava qələm adından istifadə edirdi) tərəfindən istehsal olunmuşdur. "Jiji Manga" adı bu yonkomanın Frank Artur Nankivell və Frederik Burr Opperin əsərlərindən təsirləndiyi güman olunur.
Strukturu
Ənənəvi yonkomanın strukturu kişotenketsu adlandırılan struktura əsaslanır. Bu söz aşağıdakı yapon kancilərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir:
İstifadəsi
Komiks stripinin bu növü demək olar ki, Yaponiyadakı bütün nəşrlərdə peyda ola bilər: manqa jurnalları, qrafik romanlar, qəzetlərin komiks bölməsi, oyun jurnalları, kulinariya jurnalları və s. Çox vaxt yonkomaların hekayəsi elə dörd panellə bitir, lakin bəzən davamlı hekayəsi olan yonkoma seriyaları da hazırlanır. Yonkomaların çoxunda yumor üstünlük təşkil etsə də, ciddi mövzuya malik yonkomalar da var. Bəzi manqalarda hekayəyə yumor qatmaq üçün cildin sonuncu fəslinə və ya əlavə cildə yonkoma əlavə olunur.
Belçika şəhərləri
Belçika şəhərlərinin siyahısı(2006)-cı il.
Mekanlar
Mekanlar və ya Meenlər – Efiopiyanın cənub-qərbində yaşayan etnik azlıq. 1998-ci ildə aparılmış sorğuya əsasən Efiopiyada 56.585 mekan yaşayır.
Xalqın danışdığı dil Nilo-Saxara dil ailəsinin Surmi qoluna daxil olan Meen dilidir. İki əsas xalqdan ibarətdir: dağlıq bölgədə yaşayan Tişana xalqı (aqrikulturalistdirlər) və düzənlikdə yaşayan Bodi xalqı (köçəri həyat tərzi keçirirlər).
Həyat tərzi
Qarğıdalı, qəhvə və kalış kimi bitkilər becərməyə üstünlük verirlər.
thumb|left|Bodi qəbiləsinə məxsus qadın. Köçəri həyatı heyvanlardan öyrənib. Heyvanlar fəsil dəyişkənliyi zaman yer dəyişdirdikdə qəbilə də onlarla birlikdə köçür. Bunun sayəsində onların qanı ilə qidalanırlar. Qəbilənin nümayəndələri kol-kosdan, ağac budaqları və təzəkdən hazırlanmış evlərdə yaşayırlar. Evlərdəki təkgöz otaqlarda ana, ata və uşaqlar, evin girişində isə inəklər və başqa heyvanlar qalır.
Kişilərsə ovçuluqla məşğul olurlar. Beləcə dolanışıqlarını çıxarırlar. Qadınlar keçi dərisindən düzəltdikləri paltarları geyir, kişilər isə sadəcə bellərinə bağladıqları incə parça ilə gəzirlər.
Qəbilənin qadınları daha çox evdə qalaraq müxtəlif bəzək əşyaları düzəldirlər. Düzəltdikləri muncuqları, ovçuluq alətləri, müxtəlif heyvanlara aid diş, dırnaq və fil tükündən hazırladıqları bilərzik və başqa zinət əşyalarını bölgəyə gələn turistlərə satırlar. Hətta marketləri belə var.
Mədəniyyət
Enqai adlı tanrıya inanırlar.
Qəbilədə gombul olmaq qızıl qaydadır. Qəbilədə yeni il şənlikləri zamanı gənclər arasında "Gombul adam" yarışı keçirilir. Kökəlmək üçün qan içirlər. Gənclər altı ay boyu fasiləsiz şəkildə qan içir, bununla da çəkiləri ikiqat artır. "Kael" adlanan mərasim zamanı isə altı ay boyunca ən çox kökəlmiş şəxs mükafatlandırılır. Qəbilə bu mərasim zamanı çoxlu turist qəbul edir.
Qəbilənin dünyaya tanınmasında fransız fotoqraf Erik Lafforqun müstəsna xidmətləri olub.
Topalhəsənli (Göygöl)
Tarixdə yaşamış topal Teymurun nəticəsi olan topal Həsən bu ərazidə məskunlaşmış və bununla da kəndin adı Topalhəsənli olaraq tarixə keçmişdir.
Toponimikası
Göygöl rayonunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Gəncəçayın sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində burda yaşayanların keçmişdə binə (qışlaq) yeri olmuş indiki ərazidə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Onların yaylaqları Murovdağın şm.-ında Yeddibulaqda yerləşirdi.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1862 nəfər əhali yaşayır.
Ravansər
Ravansər — İranın Kirmanşah ostanında şəhər, Ravansər şəhristanının inzibati mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 16,383 nəfər və 3,838 ailədən ibarət idi.
Tülallar
Tülallar — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
2014-cü il avqustun 13-də AMEA Geologiya və Geofizika İnstitutu və AMEA Rəyasət Heyəti Mərkəzi Aparatının İnnovasiya şöbəsinin əməkdaşları Göygöl rayonunun Tülallar kəndi ərazisində aşkarlanmış qızıl yataqlarına ezamiyyətə gediblər. 80 ton qızıl, 250 ton gümüş ehtiyatı hesablanmış ərazidə aparılmış tədqiqatlarda məqsəd təbii resursların tədqiqi və test nümunələrinin aparılması üçün araşdırmaların genişləndirilməsi olub.
Toponimikası
Tülallar Göygöl r-nunun eyniadlı i.ə.v.-da kənd. Murovdağ silsiləsinin yamacındadır. Əsl adı Tülalılar olan bu yaşayış məntəqəsi keçmişdə bina olmuşdur. Yerli əhalinin məlumatına görə, bina Tül Alı (Tül onun ləqəbi olmuşdur) adlı şəxsə məxsus olmuş, sonralar daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilərək Tülalılar adlandırılmışdır. Bu coğrafi ad tədricən təhrif olunaraq Tulalar, Tülallar variantlannda qeydə alınmışdır. Oykonimin dulu tayfa adı ila bağlılığı da mümkündür.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 207 nəfər əhali yaşayır.
Bakı bulvarı (roman)
"Bakı bulvarı" — Çingiz Abdullayev tərəfindən yazılmış roman.
Məzmun
Fəridə Vəliyeva artıq bir neçə ildir ki, “Britiş Petroleum” kompaniyasının Bakı filialının mətbuat xidmətinin rəhbəridir. Vəzifə borcu ilə əlaqədar o, kompaniyanın Bakıya gəlmiş nümayəndəsi Ömər Xalidlə görüşür. Fəridəylə Ömər arasında yaxın münasibətlər yaranır və şam yeməyindən sonra onlar qonağın nömrəsində coşğun bir gecə keçirirlər. Gecəyarısı Fəridə Vəliyeva oteli tərk edib evə qayıdır, sübhçağı isə öyrənir ki, Öməri öz nömrəsində qətlə yetiriblər. Qısa müddətdən sonra qatillər Fəridənin ovuna çıxırlar və nəyin bahasına olursa olsun, onu tapıb öldürməyə çalışırlar. Fəridə qatillərdən möcüzə nəticəsində qaçıb gizlənə bilir, ancaq bu vaxt ən yaxın rəfiqəsi Alinanı itirir. Qəzəblənmiş Fəridə qatillərin axtarışına özü girişir və bilmək istəyir ki, görsün onların arxasında kim dayanıb...
Mariya Karneyro Pereyra Qomes
Mariya Karneyro Pereyra Qomes (Maria Carneiro Pereira Gomes; d. Braziliya) — Braziliyanın birinci xanımı (1914-1918). Braziliyanın 9-cu prezidenti olmuş Bras Venseslaunun həyat yoldaşıdır. thumb|Həyat yoldaşı [[Bras Venseslau]]
Konusgövdə ilankölgəsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Toğanalı
Toğanalı — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Toğanalı Göygöl r-nunda kənd. İlxıdərə çayının (Kürəkçayın qolu) sahilindədir. Oykonim regionda Toğana kimi məşhurdur. Bəzi tədqiqatçılara görə, oykonim toğanlı etnonimi ilə əlaqədardır. Toğanlı tayfası qıpçaq tayfa birliyinin tərkibində olmuşdur.
Bulbophyllum sutepense
(Bulbophyllum sutepense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tauere
thumb|200px|left|Atollun kosmosdan təsviri. Tauere — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Taiti atolundan 85 km şimal-şərqdə yerləşir.
Coğrafiya
Adanın sahəsi 2 km²-dir. Uzunluğu 8 km-dir. Daxilində laqun vardır. Laqun iki hissəsən okeanla birləşir.
Tarixi
Ada 1767-ci ildə ingilis Samuel Vallis tərəfindən kəşf edilir. O, adanı Desena olaraq adlandırır. Digər adları Rezolyuşn, Müqəddən Simon.
Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada yaşayış yoxdur.
Honda HR-V
Honda HR-V —- Honda şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş kompakt krossover. thumb|left|1998 Honda HR-V 1998-ci ildə üçqapılı ban versiyalı avtomobil buraxıldı. Avtomobil gücü 105 a.g. olan, 1,6 litr həcmə malik mühərriklə təchiz edildi.
1999-cu ildə beşqapılı variant buraxıldı. Bu variant avtomobilə gücü 124 a.g. olan VTEC sistemi ilə işləyən mühərriklə təchiz olunma imkanı verirdi. 2003-cü ildə üçqapılı variantların, 2006-cı ildə modelin istehsalı tamamilə dayandırıldı.
Quantum Break
Quantum Break — Xbox One platformasında çıxacaq oyundur.
Arazboyu maili düzənlik fiziki-coğrafi rayonu
Arazboyu maili düzənlik fiziki-coğrafi rayonu — rayon ərazisi Arazboyu, Cəbrayıl, Gəyən düzənliklərini əhatə edib, Zəngilan rayonundan başlamış şimal — şərqdə Xocavənd rayonu ərazisinə kimi uzanır və qərbdə, şimal – qərbdə Kiçik Qafqazın ətəklərinə təmas edir. Mütləq yüksəkliyi 200 m-lə 500–600 m arasında dəyişir.
Quantum Break
Remedy Entertaiment şirkəti tərəfindən hazırlanan oyun Microsoft Studios tərəfindən yayınlanacaq.Oyun 21 may 2013 Xbox One tədbirində təqdim olunub. Eyni zamanda Quantum Break Serialının çəkilişlərinə də başlanılıb.
Mövzusu
Oyun, Jack Joyce, Beth Wilder, ve Paul Serene adındakı zamanı yönləndirə bilən 3 insan üzərinə qurulmuşdur. Məsələn Paul Serene gələcəyi görə bilmə bacarığına sahibdir. Oyundakı hadisələr ABŞ-nin şimal şərqində Riverport Üniversitetində aparılan Zamanda Səyahət təcrübəsinin səhv getməsi ilə daha da sürətlənir. Oyunun hazırlanması sırasında şirkət CERN-də işləyən bir nəfər nəzəri fizikaçıdan da faydalanıb.
Arazboyu maili düzənlik fiziki-coğrafi rayonu
Qarabağ silsiləsinin Çaxmaxçayla, İncəçay arasında əyilməyə məruz qalan periklinal sahəsində Üst Abşeron, Dördüncü dövr çöküntüləri 700–800 m-ə kimi qalxmışdır. Denudasion akkumlyativ mənşəli bu düzənliklərin səthi yarğanlarla daha çox parçalanmışdır. Burada quraq iqlim şəraitində arid — denudasiya prosesləri daha çox inkişaf edib çılpaq yamaclar — bedlendlər əmələ gətirmışdir.
Ərazidə başlıca olaraq kserofit kollu quru- çöl (400–600m mütləq yüksəkliklər arasında) və yarımsəhra (260–400m-də) landşaft kompleksləri inkişaf etmişdir. Quru – çöl landşaftı başlıca olaraq Gəyən və Cəbrayıl maili düzənliklərin əhatə edir.(Mikayılov, Əlizadə,1988). Fiziki Coğrafi rayon ərazisində kənd təsərrüfatının üzümçülük, taxılçılıq, heyvandarlıq, pambıqçılıq sahələri geniş inkişaf etmişdir.
Salehə Dilaşub Sultan
Salehə Dilaşub Sultan — 18-ci Osmanlı sultanı Sultan İbrahim in xanımı və II Süleyman ın anası, Validə sultan.
Həyatı
Əsli və doğum tarixi bilinməsə də, serb əsilli olduğu və təxminən 1627-ci ildə dünyaya gəldiyi güman edilir. Saraya necə alındığı bilinməsə də, Sultan İbrahim in taxta çıxdığı ilk günlərdə hərəm inə alındığı ehtimal olunur. 15 aprel 1642-ci ildə yeganə övladı olan Şahzadə Süleyman ın dünyaya gəlməsiylə Sultan İbrahim in ikinci hasəkisi oldu. Bu dövrdə 1300 axca günlük məvacib alan Dilaşub Sultana, bundan başqa Bolu sancağı nın da bütün gəlirləri hədiyyə edilmişdi. Bir çox tarixi mənbədə olduqca mülayim, gülərüz və sakit təbiətli olaraq xarakterizə olunur.
8 avqust 1648-ci ildə Sultan İbrahim in taxtdan endirilərək öldürülməsinin ardından onun Turhan Sultan dan doğulan oğlu IV Mehmed taxta çıxarıldı. Ancaq yeni sultan hələ 7 yaşında idi və Validə sultan olan Turhan Sultan taxt naibəsi olmaq üçün çox təcrübəsiz idi. Bu səbəblə dövlət adamları və saray əyanları yeni sultanın nənəsi Mahpeykər Kösəm Sultan ın taxt naibəliyinə gətirilməsini istədilər. "Valide-yi kəbir" ünvanıyla hakimiyyəti yenidən ələ alan Mahpeykər Kösəm Sultan ın istəyilə, Sultan İbrahim in bütün hərəmi Köhnə saray a göndərilsə də, Şahzadə Süleyman ın anası Dilaşub Sultan və Şahzadə Əhməd in anası Müəzzəz Sultan Topqapı sarayı nda övladlarıyla birlikdə qaldılar. Qaynanasının naibəliyi dönəmində Topqapı da nisbətən rahat həyat yaşayan Dilaşub Sultan, sarayda cərəyan edən Kösəm-Turhan sürtüşməsində qaynanasını dəstəklədi. Üstəlik, Sultan Mehmed lə aralarında cəmi 3 ay fərq olan yeganə övladı Şahzadə Süleyman Mahpeykər Kösəm Sultan ın əlində Turhan Sultan a qarşı ən böyük silah idi. left|thumb|299x299px|Dəfn olunduğu [[Sultan Süleyman türbəsi, İstanbul]] Nəhayət bu sürtüşmələrin sonunda Turhan Sultan ı aradan götürmək və hakimiyyəti tamamilə ələ almaq istəyən Mahpeykər Kösəm Sultan ın hazırladığı plana görə Halvaçıbaşı Üveys Əfəndi Sultan Mehmed ə zəhərli şərbət içirtməli və yerinə Dilaşub Sultanın oğlu Şahzadə Süleyman gətirilməli idi. Şübhəsiz ki, bunda Dilaşub Sultanın üzüyola, mülayim xarakteri və Mahpeykər Kösəm Sultan ın onu daha rahat idarə edə biləcəyi düşüncəsinin də rolu böyük idi. Ancaq hərəm xidmətçilərindən birinin bunu Validə Turhan Sultan a xəbər verməsi bütün planları alt-üst etdi. Dərhal tədbir görən Validə Turhan Sultan başda Darüssəadə ağası Süleyman ağa və digər hərəm ağalarının dəstəyilə Mahpeykər Kösəm Sultan ın yaşadığı hərəm dairəsinə basqın tərtiblədi və basqın nəticəsində qaynanasını boğduraraq qətlə yetirdi (2 sentyabr 1651). Beləliklə, saraydakı ən güclü dəstəkçisini itirən Dilaşub Sultanın bu hadisədə nə dərəcədə rolu olduğu bilinmir. Üstəlik, bu kimi hadisənin təkrarlanmaması adına Validə Turhan Sultan ın istəyilə Şahzadə Süleyman və Şahzadə Əhməd sarayın Şimşirlik bölümünə həbs olundular. Anaları Dilaşub Sultan və Müəzzəz Sultan isə Köhnə saray a sürgün edildilər. 36 il boyunca Köhnə saray da sürgün həyatı yaşayan Dilaşub Sultan bu dövrdə oğlunu yalnız ildə iki dəfə - Ramazan və Qurban bayramları ərəfəsində görə bildi.
Nəhayət, 8 noyabr 1687-ci ildə Sultan Mehmed in taxtdan endirilməsinin ardından yaşca ən böyük şahzadə olan Şahzadə Süleyman taxta çıxarıldı. İlk iş olaraq o əsnada Köhnə saray da olan anası Dilaşub Sultanın Topqapı ya gətirilməsi oldu. Ertəsi gün keçirilən Validə Sultan alayı ilə Topqapı sarayı na gətirilən Dilaşub Sultan rəsmən Validə sultan elan edildi və oğlu tərəfindən dəyərli hədiyyələrlə mükafatlandırıldı.
Yan MakKellen
Ser Yan Mürrey MakKellen (Ian Murray McKellen, ) — həyatda ən böyük aktyorlardan biri olaraq hesab edilən İngilis aktyoru. 2003-cü ildə Üzüklərin hökmdarı: Kralın qayıdışı filminə çəkilmişdir.
Xbox One
thumbnail|Xbox One Hardware. Xbox One - 21 may 2013-cü ildə Microsoftun tanıtdığı 8-ci nəsil oyun konsoludur. Kod adı "Durango" olan oyun konsolu əvvəlkilərdən fərqli olaraq internet səhifələrinə baxmağa imkan verəcək həmçinin bu konsol DVR cihazı olaraq da istifadə edilə biləcək.
Adam Rize
Adam Rize — Alman riyaziyyatçısı və pedaqoqudur; "+" və "-" işarələrindən istifadə etmiş, dərsliklərində vurmanın müasir üsulunu vermişdir.
Bindi
amma bu heç də adi bir makiyaj forması deyil. Qədimdən indiyədək gəlib çatan hind inanclarına görə, alının orta qismi ruhun insan bədənindəki yeri və yaxud 3-cü gözün olduğu yer olaraq qəbul edilir.
Meditasiya halında həyat yaşayan hindlilər alınlarının ortasında olan "bindi"nin açılmasına ümid edirlər. Yəni, "bindi" müəyyən mənada, ruhi səfərin də simvoludur.
"Bindi" – "Bindu" sözündən törəmiş, sanskritcədən "nöqtə" mənasını verir.
Ümumuyyətlə, "bindi" olaraq, hal-hazırda, əsasən, qara və narıncı rənglərdən istifadə edilir. Hindli qadınların alınlarına yapışdırdıqları "bindi" adı verilən xalın eyni zamanda mənfi düşüncələrdən qoruma xüsusiyyəti olduğuna da inanılır.
Subayların qara, evlilərin qırmızı (narıncı) rəngdə qoyduqları "bindi"lər, indiki vaxtda aksessuar olaraq istifadə edildiyi üçün, alının mərkəzinə qoyulan "bindi"lər müxtəlif formalı və müxtəlif rənglərdə də ola bilir.
Lənkəran fiziki-coğrafi rayonu
Lənkəran fiziki-coğrafi rayonu  — rayon ərazisi Xəzər dənizi nin qərb sahili və Talış dağları nın ətəkləri arasında yerləşib, şimalda Bolharu çayından cənubda Astaraçay a qədər 100 km - dək uzanır. Mütləq yüksəkliyi -28m-lə 80-100m arasında dəyişir. Relyefi az meyilli, hamar səthli alçaq düzənlik  üst Dördüncü dövrün dəniz və çay çöküntülkərindən təşkil olunmuşdur. Rütubətli subtropik iqlimə malik olan bu ərazidə düzənlik meşə ləri, çəmən kolları və çəmənlik ləri inkişaf etmişdir (Budaqov,1988). Respublika ərazisi üçün maksimal otra illik yağıntıların miqdarı (1398mm) Lənkəran ovalığı nın Astara ərazisində müşahidə olunur. Lənkəran ovalığı respublikamızın məhsuldar kənd təsərrüfatı rayonlarından biridir. Rütubətsevən subtropik bitkilərin inkişafında mühüm yer tutur. Respublika mızda çayçılığın, subtropik meyvələrin, tərəvəz və üzümçülüyün inkişafında bu fiziki - coğrafi rayonun xüsusi yeri vardır.
Suzuki Escudo
Suzuki Escudo — Yaponiyanın Suzuki şirkəti tərəvindən istehsal edilən avtomobil.
Modelin istehsalı 1988-ci ilin mayında başlanmışdır. 1988-ci ildə 1997-ci ilədək avtomobil TA01R açıq banla təchiz olunmuşdur. Ayrı-ayrı vaxtlarda həm benzinlə (G16A, J20A, H20A, H25A, H27A), həm də dizellə işləyən (RF) mühərriklərlə təchiz olunmuşdur.
Həm mexaniki, həm də avtomat sürətlər qutusu variantları var.
Kauzen (Formula-1 komandası)
Kauzen (ing.Kauhsen) 1979-cu ildə iki mövsümdə Formula 1-də iştirak edən Alman komandası. Hər iki yarışda Gianfranco Brancatelli heç bir xal qazanmamışdır.
Formula 1-dən əvvəl
70-ci illərin əvvəllərində Willi Kauhsen idman yarışlarında iştirak etmiş, Le Mans-da ikinci yeri qazanmışdı. 1977-ci il mövsümündə o Formula 2 yarışında iştirak etmək qərarına gəlir və buna görə də əvvəlki çempion avtomobili olan Renaultu əldə edir İlk əvvəl vəziyyət yaxşı olsa da, sona yaxın komanda hətta qiymətləndirmədən keçə bilmir. Komandanın tərkibinə Vittorio Brambilla, Michel Leclère və Alain Prost daxil idi. Lakin nəticələr heç də ürək açan deyildi. Yalnız Brambillanın Mizanoda əldə etdiyi 3-cü yer yüksək göstərici oldu.
Formula 1
Heç bir göstəriciyə baxmayaraq, Kauzen 1978-ci ildə Formula 1-ə qatılmaq üçün plan qurdu. İlk əvvəl o, Alfa-Romeo mühərrikindən istifadə etmək qərarına gəlir. Lakin sonradan Cosworth  DFV V8 əldə edir. Model inkişaf etdirilmiş arxa qanadlar və qısa baza ilə çox az Lotus 79 xatırlatdı. Gianfranco Brancatelli modeli sınaqdan keçirdi və ciddi problemlər aşkar etdi. Model yenidən təkmilləşdirildi. Patrick Neve ilə müqavilə imzalandı və onunla pararlel sponsorluq işləri də həll olundu. 1979-cu ildə Lisenziya problem çıxdış Neve dərhal komandanı tərk etdi və onunla parallel sponsorlar da geri çəkildi. Gianfranco Brancatelli komandanın daimi pilotu oldu. Daha sonra Britaniya Formula 2-də iştirak üçün sponsor tapıldı. Avtomobil Kauhsen WK004 adını daşıyırdı. Nəticələr aşağı oldu. Model təkmilləşdirildi və Kauhsen WK005 təqdim olundu. Bu model Lotus 79-a çox bənzəyirdi. 27 yarışçıdan Brancatelli aşağı nəticə göstərdi. Buna baxmayaraq komanda Belçika WK005 çıxış etdi. Lakin 28 iştirakçı arasında Brancatelli yenidən aşağı nəticə göstərdi. Ardıcıl uğursuzluqdan sonra komanda Mersario komandasına satılır.
Üçtəpə (Göygöl)
Üçtəpə — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.İctimai nəqliyyat -Üçtəpə kəndinin ərazisində Gəncə şəhərindən gələn 31və15 nömrəli mikroavtobuslar hərəkət edir.Kəndin mərkəzi küçəsi( Ucar məhərrəmov) Gəncə şəhəri və Bakı-Qazax magistral yolu istiqamətindədir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2364 nəfər əhali yaşayır.
Oğulcan Bekar
Oğulcan Bekar (1 sentyabr 2000-ci ildə Avstriyada anadan olub) — Avstriya Birinci Liqa təmsilçilərindən olan Liferinq klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Avstriyalı futbolçudur.
Liferinq
Bekar Red Bull Zalsburq akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Bekar öz peşəkar karyerasında debütünü 17 avqust 2018-ci ildə Ried klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 83-cü dəqiqədə Filipp Sturmu əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Liferinq liqa görüşündə rəqibinə 0-3 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Milli karyerası
Bekar Avstriyada anadan olmuşdur. O, Avstriya millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış etmişdir. 2017-ci ilin sentyabr ayında Bekar Avstriya U-18 millisinə dəvət almışdır.
Klub
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Avstriya Superkuboku görüşləri daxildir.
Kasta sistemi
Hindistan tarixi deyildiyində ağlımıza ilk gələn mövzulardan biri olan kasta sistemi 1975-ci ildə faktiki olaraq aradan qaldırıldı, amma Bollivud filmlərində də sıx-sıx rastlaşdığımız kimi hələ də ölkənin ucqar bölgələrində həyata keçirilir.
Kasta sistemi endoqamiya (qohum evliliyi) əsasına görə xarakterizə edilən sosial təbəqələmənin bir formasıdır. "Kasta" termini portuqalca olub "saf soy" anlamındadır və təbəqə ayrılıqlarına dayanır. Kasta sisteminin özünü "Varna" və "Cati"olaraq ikiyə ayıra bilərik. Varna kastanın ən üst 4 təbəqəsini ifadə edir (Brahman, Kşatri, Vayşi, Şudra). Varna insanların toplumun hansı təbəqəsində olduğunu müəyyənləşdirərkən, Cati isə insanların necə həyat tərzi yaşamağa müqəddər olduğunu, hansı peşəylə məşğul olacağını, necə bir hüquqa və ictimai nizama tabe olacaqlarını müəyyənləşdirən ikinci faktordur. Kasta içərisində "yüksəklik və əsalət" baxımından "pilləli" bir zəncir söz mövzusudur. Maraqlı olan bir durum isə bu sistem içərisində "zənginliyə" dayalı bir ayrımın olmamasıdır. Yəni bir insan doğumundan ölümünə qədər eyni kasta içərisində yer alır.
Varna təlimi
Kasta sistemini ayaqda tutan ən önəmli faktor "Varna" təlimidir. Bu təlim bütün insanların anadangəlmə 4 kastaya ayrıldığını müdafiə edir:
Brahmanlar (Din adamları)
Brahmanlar ən yüksək təbəqəni təmsil edirlər. Öz müqəddəs kitabları olan "Veda"ları (hindlilərin Tanrılarına xitabən söylədiyi dua və yalvarışlardan ibarət müqəddəs şeirləri) incələmək, şərh etmək, öz dinlərinin təlim və təhsil işləri ilə məşğul olan şəxslərdir. 30–35 il sonra inzivaya çəkilib özlərini fəlsəfi və dini düşüncələrə verirlər. Brahmanların qurban ayinlərini idarə etmək, müqəddəs mətnləri oxumaq və dini ayinləri icra etmək kimi vəzifələri var.
Kşatrilər (Zadəgən və əsgərlər)
Kşatri kastası önəmli əsgər və zadəgənlərdən ibarətdir. Brahman dininə görə kşatri kastası brahman kastasının himayəsi olmadan rifah və xoşbəxtliyi tapa bilməz. Brahmanlar da kşatrilər olmadan yüksələ bilməzlər. Bütün böyük zabitlər, komandirlər və zədagənlər bu kastadan çıxır.
Vayşi ticarət və ziraətlə məşğul olan kastadır. Bütün istehsal işlərinə cavabdehdirlər. Ticarət və ziraətlə məşğul olmaq, sədəqə vermək, müqəddəs kitabları oxumaq vəzifələridir. Əsasən orta hallı tacirlərdir.
Şudralar (İşçilər)
Ən ağır işləri görməyə cavabdeh olan və özündən yuxarıda olan üst kasta mənsubları üçün işləmək zorunda olan kastadır. Bu kastadakı insanlar haqlarından yoxsuldurlar və "kölə" olaraq qəbul edilirlər. Bu kastaya qarşı yüksək kastalardan din adına edilən hər cür zülm qanuni sayılır. Əsasən kəndlilərdən ibarət təbəqədir.
Pariyalar (Toxunulmazlar)
İnsanlığın ən aşağı kastası olaraq qəbul edilən pariyalar kastalar içində yer belə almır. Fiziki mənada toxunulması qadağan edilmiş olan şəxslər olaraq qəbul edilirlər. Buna görə pariyalara "toxunulmazlar" da deyilməkdədir. Hinduların müqəddəs mətni olan "Manu qanunları"na görə kastaya belə alınmayan bu insanlara "pariya" deyilir və bu insanlar hüquqi anlamda da tanınmamaqdadırlar. Sosial həyatda özlərinə bir çox qadağalar var.
Manu qanunlarına görə pariyalar
-kənd və qəsəbə xaricində olmalıdırlar;
-gecələri şəhər və kənddə gəzə bilməzlər;
-sadəcə ölülərdən geriyə qalan geyimləri geyinə bilərlər;
-eşşək və itdən başqa heyvanlara sahib ola bilməzlər;
-kasta sistemi içərisində yer alan heç kimə toxuna bilməzlər;
-yetimlərin cənazələrini qaldırmağa cavabdehdirlər;
-kastalarda yer alan şəxslərin etmək istəmədiyi pis işləri etməyə cavabdehdirlər.
Qərb dünyasının "dalitlər" olaraq adlandırdığı pariyalar Hindistanda olduqca çoxdur. Hindistanın qurucu lideri Qandinin pariyaların həyat şərtlərini yaxşılaşdırmaq üçün 21 günlük şəxsi təmizlik orucu tutduğu bilinir. Zatən Qandinin cəhdi il hind hökuməti pariya statusunu yıxmışdı.
Kasta sistemi haqqında önəmli məlumat və qadağalar
-Bir hindu özündən aşağı kastada olan biri ilə yemək yeyə bilməz, onsuzda aşağı kastanın bişirdiyi yeməyi yeməsi də qadağandır. Bu səbəblə varlı hindlilər yeməyini hər kəsin yeyə bildiyi brahman sinfindən aşpaz tutarlar.
-Yuxarı kastalardan və ya öz kastasından birini öldürən hər kimsə edam cəzası alır. Aşağı sinifdən birini öldürən şəxs isə edam cəzası almır.
— Brahmanlar 4, kşatrilər 3, vayşilər 2, şudralar 1 qadınla evlənə bilərlər. Kastalar arası evlilik qadağandır.
-Yoldaşı ölən qadının təkrar evlənməsi bütün kastalarda qadağandır.
-Peşələr atadan oğula keçir.
Hindu inancına görə ruhlar
Hindu inancına görə ruhlar daha öncəki həyatlarında etdiklərindən dolayı mükafatlandırılır ya da cəzalandırılır. İnanc ruhları tanrıvari qurum olaraq göstərdiyi üçün sistem inananlar üçün haqlı və məntiqli görünə bilər. Əsrlər boyu davam edən kasta sistemində insanlar bir-birlərinə təpədən baxaraq özlərini məmnun edirlər. Bu durum kasta sisteminn ən önəmli psixoloji özəlliyi olaraq göstərilir. Pariyalar da bir sonrakı həyatlarında daha yaxşı həyat sürəcəklərinə və daha yuxarı təbəqələrdə olacaqlarına inandıqları üçün bu vəziyyəti qəbul edirlər. Əlbəttə, bu sistemin günümüzə qədər gələ bilməsində bir çox səbəb söz mövzusudur, amma insanların eyni kasta içərisində evlənmələri və bir-birlərinə bağlı olmaları bu sistemin günümüzə qədər gəlməsindəki ən böyük faktordur.
Müasir Hindistanda kasta sisteminin vəziyyəti
Hindistanda kasta sistemi 1975-ci ildə çıxarılan qanunla aradan qaldırılmışdır. Zamanla bu sistem öz içində bəzi çözülmələr yaşasa da, ucqar bölgələrdə davam etdiyi bilinməkdədir. Şəhərlərdə yaşayan insanların bu sistemə artıq tam anlamıyla bağlılığı olmasa da, evlilik və yemək adətləri baxımından bu sistemə bağlılığı bilinməkdədir. Ayrıca bəzi siyasi partiyaların seçkilərdə hər hansı kastanın dəstəyini almaq üçün çabaladıqları da qeyd olunmalıdır.
Araz daşqını (1896)
Araz daşqını (1896) — Araz çayının tarixi boyunca aşağı axarlarda dəfələrlə dəyişikliklər olmuşdur. Çayın xüsusi ilə dağ və dərə zonalarından axdığından əsasən aşağı axarlarda düzənliyə çıxır. Burada isə çayın güçü sanki bütünlüklə tükədilir. Araz çayının əvvəllər Xəzər dənizinə bir başa çıxışı olmuşdur. 1896-cı ildə Araz tarixində son 100 ildən artıq müddətində ən güçlü daşqın müşahidə edilmişdir. Daşqın nəticəsində sahil bəndini uçmuş, suyunun bir hissəsi Muğan düzündən keçərək Xəzər dənizinə axmışdır. Bununla əlaqədər Muğan düzü suyun altında qalmışdır. Ərazi lil ilə örtülmüşdür. Bu fəlakətin nəticəsi olaraq əhalinin təsərrüfatlarına böyük zərər dəymişdir. Hətta bölgədə bir neçə göl (Ağçala, Mahmudçala və s.) əmələ gəlmişdir. Sonralar bənd bərpa edilmiş və Arazın suyu əvvəlki yatağına qaytarılmışdır. Arazın dənizə bir başa çıxışı isə kanallarla təmin edilmişdir.
İlisu şivəsi
İlisu şivəsi — Qax rayonunun İlisu, Sarıbaş, Ağçay kəndlərində istifadə olunur. Şimal qrupu dialekt və şivələrinə aiddir. (Şəki dialekti, Zaqatala-Qax şivəsi). İlisunun ən böyük tarixi məziyyəti qədim türk-oğuz,Dədə Qorqud dilini qoruyub saxlamasıdır. İlisu şivəsi haqqında təsəvvür yaratmaq üçün onu başqa dialekt və şivələrimizdən ayıran başlıca xüsusiyyətləri nəzər-diqqətə çəkmək vacibdir. İlisuda yaşayan əhəlinin nitqində aşağıdakı maraqlı, səciyyəvi fonetik, morfoloji və leksik xüsusiyyətlər mövcuddur.
Fonetik xüsusiyyətlər
İlisu şivəsi ilə ilk tanışlıq onun zəngin fonetik xüsusiyyətlərindən başlayır. İlisu şivəsində fonemlər rəngarəngdir. Bu fonemlərin incə xüsusiyyətləri var. Bu xüsusiyyətlər İlisu şivəsini öyrənən və fonemləri tələffüz etməyə çalışan şəxslər üşün çox çətinlik törədir. İlisu şivəsinə məxsus fonemlər daha çox b, d, c, q, g samitləri ilə əlaqəlidir. Bu hərflər hər biri İ.ş-də özünəməxsus tələffüz məxrəci qazanır. Bu səslər üçün xarakterik cəhət, onların, əsasən, dilarxası və boğaz samitləri kimi səslənməsidir. Aşağıda bu samitlərin sözlərdə özlərini necə göstərməsinə nümunələr göstərilir. (dovşan). Nq-bildiyimiz kimi "n" samitinin qədim şəkli qovuşuq nq, ng, nğ olmuşdur [ŋ]. İlisu şivəsi bəzi sözlərin ilkin fonetik tərkibini bu günə qədər mühafizə etmək cəhətdən də çox maraqlıdır. məsələn: zirəng (zirək), əng (ən), gəng (gen), yengi (təzə). İlisu şivəsində maraqlı fonetik hadisələrdən biri də saitlərin əvəzlənməsidir. Bu əvəzlənmələri qədim və müasir türk dilləri ilə müqayisə etməklə aydın olur ki, başqa türk dillərində olduğu kimi İlisu şivəsi də qədim tarixi kökləri ilə bağlıdır, çünki bu əvəzlənmələrin izləri qədim yazılı abidələrdə də öz əksini tapmışdır.
Saitlərin əvəzlənməsi. (ovçu), tavux (toyuq);
Samitlərin əvəzlənməsi.
Morfoloji xüsusiyyətləri
İlisu şivəsində diqqəti cəlb edən xüsusiyyətlər içərisində morfoloji hadisələr də maraqlıdır. İlisu şivəsində ismi xəbərlər şəxs sonluqları ilə deyil, şəxs əvəzliklərinin ismin əvvəlinə yanaşması ilə analitik yolla ifadə olunur. Xəbərliyin belə ifadəsi İlisu şivəsinin dilinin çox qədim dövürlərlə bağlı olduğunu göstərir. Bu xüsusiyyət tatar dilində geniş yayılmışdır.
Ədəbi dilimizdən fərqli olaraq II şəxsin təkini təkini bildirən- san,-sən şəkilçiləri — sin,-sin,-sun,-sün kimi ifadə olunur, məsələn: honun qızısın (onun qızısan), atasısın (atasısan) və s. İlisu şivəsində mənsubiyyətin analitik-sintaktik yolla ifadəsinə təsadüf edilir. Sahib şəxslə mənsub əşya arasındakı münasibəti bildirmək üçün şəxs əvəzlikləri isimdən əvvəl gəlir və mənsubiyyəti ifadə edir, məsələn:(senin; honun; bizin; hoların) uşax (at, qız).
Qohumluq əlaqələri bildirən isimlərin əksəriyyəti "-sı,-si" nisbət şəkilçisini qəbul edir, məsələn: atası, əməsi (bibisi), daysı, baysı (bacım, bacın, bacısı), balası, yengəsi (qardaş aravadı), inisi(qayın).
Sifət ən çox leksik cəhətdən fərqlənən bir nitq hissəsidir, məsələn: tap (əzilmiş), uyux (müqəvva), abal (key), ufdan (yaraşıqlı), lənbə (kök), kərəhət (kifir), çəpəl (murdar, kifir), ağlax(gen). "Say" sözü əvəzinə "san" işlənir. Qədim və bəzi müasir türk dillərində də say "san" kimi ifadə olunur. Bəzi saylar fonetik cəhətdən ədəbi dilimizdəkindən fərqlənir, məsələn: bi (bir), öç (üç), elli, igirmi. Ədəbi dilimiz üçün yad kimi görünən öç (üç) tələffüzü müasir tatar dili üçün tamamilə təbiidir. Ədəbi dilimizdən fərqli olan əvəzliklər aşağıdakılardır: men, sen, ho, mağa (mənə), sağa (sənə) və s.
İlisu şivəsində ne?, nara? (hara), navax? əvəzlikləri xüsusi maraq doğurur. Azərbaycan ərazisində yalnız İlisuda "nara" əvəzliyi hallanaraq naranın, naraya, naranı, narda, nardan şəklində işlənir. Bu, türk dillindəki nereye, nerede və s. tələffüzlərinə uyğun gəlir. Bundan başqa -iban,-ibən,-uban,-übən feli bağlamaları geniş yayılmışdır, məsələn: Duruban qonaxlara çey tokdu (tökdü). Buqun surhü bişiribən yığnax eliy. Feli bağlamanın bu növü Kitabi-Dədə Qorqudda və klassiklərimizin dilində mövcuddur.
Leksik xüsusiyyətləri
İlisu şivəsinin leksikası məna xüsusiyyətlərinə görə, lüğət tərkibi, sözlərin quruluşu, həmçinin sabit söz birləşmələri cəhətdən olduqca maraqlıdır. Lüğət tərkibi zəngindir.
Yengəsi. Qardaş arvadı mənasında işlənir. İnisi. Qayın mənasını daşıyır. Bu arxaik söz türk dillərinin əksəriyyətində bu günə qədər yaşayır. Xatınşı. Dilimizin qədim dövürləri ilə əlaqəli olaraq bu şivədə qadın "xatln kişi" adlanmışdır. Piçə(xanım). İlisuda hörmətli qadın və qıza "piçə" deyirlər. Bu söz başqırd və tatar dilində də həminmənada işlənir. İlisu şivəsində yüzlərcə söz mövcuddur ki, bunlara ədəbi dildə, onun dialekt və şivillərdən təsadüf edilmir. Ufanmaq. Bu arxaik söz Kitabi-Dədə Qorqud da həmin mənada işlənmişdir. Ümumən İlisu leksikonunda olan sözlər mənşəyinə görə üç qrupa bölünür:türk, çox az hissəsi ərəb-fars, iber-qafqaz dilləri.
Çejudo adası
Çejudo adası — Cənubi Koreyanın ən böyük adası olmaqla yanaşı həmdə bu ölkənin ən kişik inzibati ərazi vahidliyidir. Rəsmi olaraq muxtariyyatı olan vilayətdir. Ada Koreya boğazında yerləşir. Çolla-Namdo vilayətindən cənub-qərbsdə yerləşir. 1946-cı ilə qədər bu vilayətin ərazisinə daxil idi. Avropalılar adanı Kelpart adası adı ilə tanınır.
Adı
Adanın tarixi adları:
Toi (도이, 島夷)
Tonyuncu (동영주, 東瀛州)
Çuxo (주호, 州胡)
Txammora (탐모라, 耽牟羅)
Somna (섭라, 涉羅)
Txanna (탁라, 竣羅)
Txamna (탐라, 耽羅)
Adanın meydana gəlməsi
Çeju adası Avropada əvvəllər Kvelpart adı ilə tanınırdı. Ada vulkanik mənşəllidir. Burada Hallasan vulkanı yerləşir. Vulkan Cənubi Koreyanın cənub hissəsinin ən hündür nöqtəsidir (1 950 m).
Ada bir neçə milyon il öncə vulkan püskürməsi zamanı meydana gəlmişdir. İqlimi subtropikdir. Koreyanın digər hissələrinə nisbətdə iqlimi istidir. Yayı rütubətli, qışı isə quraq keçir.
2007-ci ildə adanın unikal təbiətindən dolayı YUNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Elektrik təminatı
Adanın elekrik enerjisinə olan ehtiyacı materikdən gələn yüksək gərginlikli xətlə təmin edilir. Ehtiyacın bir qismi isə yerli elektrik stansiyalarının köməyi ilə təmin olunur. 2001-ci ilə adada 4 elektik stansiyası olmuşdur.
Turizm
Ada iqtisadiyyatında turizm böyük rol oynayır. Adanın iqlimi, lanşaftı, çimərlikləri bura çoxlu turist cəlb edir. Onlar əsasən Asiyanın digər ölkələrindən gələnlərdir: Yaponiya, Çin, və s. Koreyalıların böyük qismi bal ayını adada qeyd etməyi xoşlayırlar. Bu səbəbdən adada çoxlu sayda park və atraksionlar vardır.Buna misal kimi Love Landı göstərmək olar.
Cəmiyyət və mədəniyyət
thumb|Xarıban Adanın mədəniyyəti Koreyanın digər hissələrindən müəyyən dərəcədə seçilir. Digər xüsusiyyət isə Çejudo adasında matriarxat qruluşun olmasıdır.
Bostancılar
thumb|375x375px|Bostancıbaşı, 1620 Bostancılar Ocağı (Türkcə: Bostancı Ocağı) — Osmanlı dövlətində saray təşkilatının əsas hissəsini əmələ gətirən qurum.
Haqqında
Quruluş tarixi bilinməsə də, tarixi mənbələrdə ilk dəfə I Murad dönəmində adı çəkilir. Bostancı Ocağının nümayəndələri dəvşirilən oğlan uşaqları arasından seçilirdi. Topqapı sarayının çöl xidmətində olan bostancıların əsas vəzifələri saraya aid bağ və bağçalarla padşaha məxsus olan qayıqlarda çalışmaq idi. Ancaq bu şəxslər saraya aid bütün işlərdə işlədilirdi. İstanbuldan başqa, Ədirnədə də bir Bostancılar ocağı var idi. Bursa, Gəlibolu və hətta Amasiyada da, padşahlara məxsus bağ və bağçaların olduğu yerlərdə də bostancılar fəaliyyət göstərirdi.
Topqapı sarayının bostancıları 20 dəstədən ibarət idi. Bu dəstələrin hər birində 14–49 nəfər olurdu. XVI əsrin sonlarında padşah bağçasında çalışan bostancıların sayı 645, digərlərinin sayı isə 971 nəfər idi. Bu rəqəmlər dönəm-dönəm azalıb artırdı. Bostancılar bəzən səfərlərə belə qatılırdı. Maaşlarını isə digər qapıqulu ocaqları kimi 3 ayda bir dəfə ülufə olaraq alırdılar. Bostancılar ocağının rəhbəri bostancıbaşı adlanırdı. Bostancıbaşı İstanbulun demək olar ki, böyük bir qisminin təhlükəsizliyindən məsul idi. Padşahın mindiyi qayığın sükanını bostancıbaşı tutmalı, digər məsul bostancılar isə qayığı çəkməli idilər. Saray içində olmaqla edam cəzasına məhkum edilən şəxslərin də ölümü bostancıların əlindən olurdu. Padşahdan başqa sarayda saqqal saxlamaq hüququna malik yeganə şəxs bostancıbaşı idi. Bostancıbaşının icazəsi olmadan heç bir yerdə köşk inşa edilə bilməzdi. Sarayda yetişən bütün bostancıbaşılar saraydan çölə təyin olunarkən çox zaman sancaqbəyi olaraq göndərilirdi. Sədrəzəmliyə qədər yüksələn bostancıbaşıları belə olmuşdur.
Digər qapıqulu əsgərləri ilə müqayisədə padşaha qarşı daha sədaqətli olan bostancılar 1703 tarixli Ədirnə hadisələri istisna olmaqla, heç bir üsyana qarışmamışdır. Bu sədaqətlərinə görə, I Mahmud dönəmində açılan mühəndisxanaya ilk tələbələr bu ocaqdan alınmışdır. Eyni şəkildə III Səlimin qurduğu Nizami cədid də bu ocağa bağlanmışdı.
Qətərdə idman
thumb|250px|right|Al Rayyan Futbol Klubu ölkədə ən böyük azarkeş dəstəyinə malik klubdur Qətərdə idman sektoru iştirakçı və tamaşaçı baxımından futbola istiqamətlənib. Bundan başqa yüngül atletika, basketbol, həndbol, voleybol, dəvə yarışı, cıdır yarışı, kriket və üzgüçülük idman növləridə geniş yayılmışdır. Ölkədə keçirilən ən böyük idman tədbiri, paytaxt Dohada 2006-cı ildə keçirilən Asiya Oyunlarıdır. FİFA 2 dekabr 2010-cu ildə 2022 FİFA Dünya Çempionatını Qətərdə keçirəcəyi qərarını açıqladı.
Boyaq fibraureyası
(Fibraurea tinctoria) - cinsinə aid bitki növü.
Qətərdə idman
Futbol
thumb|250px|left|Qətər milli futbol komandası Qətərdə futbol yerli və xarici futbolçuların iştirak etdiyi ən populyar idman növüdür. Ölkənin peşəkar futbol liqası iki mərhələlidir. Qətər Ulduzlar Liqası kimi tanınan ən yüksək mərhələ son bir neçə il ərzində xeyli genişləndi. 2009-cu ildə Qətər Ulduzlur Liqası iştirakçılarının sayı 10-dan 12-ə yüksəldi. 2013-cü ilin may ayında isə iki klub daha əlavə edildi və birinci divizyada iştirak edən klubların ümumi sayı 14-ə çatdı.
Al Sadd Futbol Klubu ölkənin ən populyar futbol klubudur. Bu klub qitənin klub turnirlərində bir neçə dəfə qalib olb.2012-2014-cü illərdə keçmiş Real Madrid Futbol Klubunun və İspaniya milli futbol komandasının hücumçusu Raul Qonsales bu klubda oynayıb. 2015-ci ilin iyul ayında klub Barselona Futbol Klubunun oyunçusu Xavi ilə müqavilə imzalayıb.
Pep Qvardiola, Qabriel Batista, Fernando Hiero, Ronald de Boer kimi məşhur futbolçular Qətər klublarında oynayıblar.
Qətər 1988-ci ildə və 2011-ci ildə Asiya kubokuna ev sahibliyi edib. Bundan başqa 3 dəfə Körfəz Kubokuna ev sahibliyi edib və iki dəfə kuboku əldə edib.
Futzal
Futzad, 2007-ci ildə Qətər Futzal Liqası yaranandan rəsmi icazəli idman növü kimi formalaşıb. Hazırda futzal üzrə iki əsas turnir var ki, bunlar QFA Futzal Kuboku və Açıq Kubokudur. Bu turnirlərin 2010-cu ildə təntənəli açılış mərasimi keçirilib. Ölkədə futzal üzrə turnirlər Qətər Futzal Assosiasiyasının nəzarəti altındadır. 2009-cu ildə Qətər Qadınlar Futzal Liqası Qadınların İdman Komitəsinin təşkilatçılığı ilə keçirilməyə başlayıb.
Basketbol
thumb|150px|right|Qətərin qadın basketbol oyunçuları Basketbol Qətərdə getdikcə populyarlaşmağa davam edir. Basketbol üzrə turnirlər Qətər Basketbol Federasiyası tərəfindən həyata keçirilir. Qətər Basketbol Federasiyası 1964-cü ild təsis edilib. 1979-cu ildə FİBA Asiya və Fars Körfəzi Əməkdaşlıq Şurasının Təşkilati Komitəsinə üzv qəbul olunub.
Qətərdə ilk basketbol üzrə çempionat 1995-ci ildə keçirilib. Bu çempionat Fars Körfəzi Əməkdaşlıq Şurası Gənclər Çempionatı adlanırdı. Basketbol üzrə komanda Asiya Basketbol Çempionatında 2003-ci ildə və 2005-ci ildə bürünc medallar qazanaraq 2006-ci il Basketbol üzrə Dünya Çempionatına vəsiqə qazanmışdı. Qətər 2023-cü il Basketbol üzrə Dünya Çempionatına ev sahibliyi edəcək.
Bulbophyllum surigaense
(Bulbophyllum surigaense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.