cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Daş Salahlı
Din
Daş Salahlı kəndində din İslam dinidir. Kənd camaatı Sünni məzhəbini mənimsəyib. Buna səbəb kimi keçmişdə din xadimlərinin sünni mədrəsələrdə təhsil almaları və dini məsələlərdə  yerli sakinlərin daha  çox osmanlı türklərindən təsirlənmələrini göstərmək  olar.Daş Salahlıda yaşayan din xadimlərinin yazılı mənbələrdə ilk dəfə adları 1861-ci ildə qeydə  alınıb.Qafqaz müftüsü Məhəmməd əfəndi Müftizadənin imzaladığı 30 Mart 1861-ci il tarixli sənəddə, Daş Salahlıda vergi  ödəyən ruhanilərin adları  qeyd  olunub.Adları göstərilən 4 din xadimi aşağıdakılardır:
1. Molla Mustafa əfəndi oğlu,
Hakim mərkəzi göstərir (film, 2009)
Məzmunu
Tofiq Bəhramovun adı zirvədə dayanan mayak kimi həmişə ucalıqlara aparan yolu nişan verir.... 1966-cı il, iyulun 30-u, Londonun "Uembli" stadionunda 100 min tamaşaçının izlədiyi, 7-ci dünya çempionatının   İngiltərə — AFR yığma komandaları arasında keçirilən final oyununun 100-cü, əlavə vaxtın 10-cu dəqiqəsi. İngilislər qol deyib əllərini havaya qaldırır... Almanlar heç nə baş verməmiş kimi sakitdirlər.... Stadion sukut içindədir... Məşhur hakim Dinst tərəddüd içindədir... bütün nəzərlər Azərbaycanlı hakim Tofiq Bəhramova yönəlib... Qoldurmu?!!! Qol deyil!!! Qoldurmu?!!! Qol deyil!!! Qoldurmu?!!! Qol deyil!!! Baş hakim Bəhramova tərəf qaçır... Bəhramov qərarında qətidir... O, bayrağı mərkəzə uzadır və qəribə jestlə qolu təsdiq edir... 100 minlik stadion coşur...  O vaxt uzun müddət bütün dünya mətbuatı həmin hadisəni sensasiya kimi yazdı... Vəziyyətə təkrar-təkrar baxış, hətta indiki texniki imkanlar daxilində aparılan yoxlama Tofiq Bəhramovun haqlı olduğunu dönə-dönə təsdiqlədi... Bu sözlər məşhur Azərbaycan hakimi Tofiq Bəhrəmov haqqında çəkilən "Hakim mərkəzi göstərir" adlı sənədli televiziya filminin mətnindən götürülüb. Yenicə yaradılmış İdman Azərbaycan telekanalında ilk filmin olan bu ekran əsəri üç ay ərzində tamaşaçıların xahişi ilə 8 dəfə efirə verilib.
Daş Salahlı
Din
2. Məmməd əfəndi Əfəndi oğlu,
3. Hüseyn əfəndi Molla Məmməd oğlu,
4. Molla Nəbi Molla Mustafa oğlu.
26 yanvar 1862-ci ildə yazılmış başqa  bir  sənəddə isə Daş Salahlıda mollalıq edən və vergidən azad edilmiş 6 din adamı haqqında  yazılıb: 1. Məmməd əfəndi Molla İsmayıl oğlu (doğum ili 1805,  dini  vəzifəyə 1832-ci ildə  təyin olunub) 2. Xəlil əfəndi Qasım əfəndi oğlu (doğum ili 1830, dini  vəzifəyə 1856-cı ildə  təyin olunub) 3. Hüseyn əfəndi Məmməd oğlu ( doğum ili 1795) 4. Hacı Alı əfəndi Molla Süleyman oğlu (doğum ili 1825, dini  vəzifəyə 1856-cı ildə  təyin olunub) 5. Molla Mustafa Molla İsmayıl oğlu (doğum ili 1815) 6. İsmayıl əfəndi Molla Xəlil oğlu (dini  vəzifəyə 1851-də təyin olunub) 1866-cı ildə Daş Salahlıda 2 məscid fəaliyyətdə olub(mənbə "Salahlı Eli" İsmayıl Umudlu). Sovet hakimiyyəti dövründə məscidlər baxımsızlıq səbəbindən dağılmış və yerlərində heç bir  iz  qalmamışdır.Hal-hazırda Daş Salahlıda bir  məscid var. Məscidi xeyirxah kənd sakinlərindən biri - usta İslam Allahverdiyev şəxsi  hesabıyla inşa  etdirib, kənd camaatının istifadəsinə vermişdir (redaktə Nicat Novruzov).
Kənddə Daş salahlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir. ./`+
Vladislav Şpilman
Vladislav Şpilman — polyak pianoçusu və bəstəkarı. Roman Polanski "Pianoçu" filmini Vladislav Şpilmanın avtobioqrafiyası əsasında çəkmişdir. Şpilman 1939-cu ildə Almanların Polşaya hücumunda, ailəsini itirsədə özü sağ qurtula bilmişdir.
Həyatı
Şpilam ailəsi ilə birlikdə Varşavada kasıbların cəmləşdiyi səmtdə yaşayırdı. Qardaşı yəhudi bazarında kitab satmaqla ailəsinə kömək edirdi. Şpilmanın qardaşından başqa iki bacısıda vardı. Alman Yəhudi polisində çalışan şəxslər, Şpilman ailəsini nasistlərlə işləməyi təklif etsələrdə, ailə bu təklifi qəbul etməmişdir. 1940-cı ilin əvvələrində, ailə Gettolara aparılmaq üçün dəmiryoluna gətirilmişdir. Burada əvvəlcədən tanıdığı yəhudi polisi tərəfindən xilas edilmiş və dəmiryolunun ərazisindən uzaqlaşdırılmışdır. Bundan sonra Şpilman 4 il müddətində, Varşava şəhərində Almanlardan gizlənmişdir.
Şelonski adaları
Şelonski adaları — Laptevlər dənizində yerləşən adalar qrupu. Adalar Yana körfəzində Yana çayının deltasından şərqdə yerləşir. Adaları Yana-İndiqlrks çökəkliyindən dar və dayaz, bataqlıqlaşmış boğaz ayırır. Boğazın eni 1,5 km təşkil edir. Adaların bir qisminin adı yoxdur. Bəziləri isə Yana çayının Syuryuktyak, Çandan, Muksunuox qollarının adından götürülmüşdür. İnzibati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir.
Vladislav Şpilman
Həyatı
Bir neçə dəfə ələ keçsədə, qaçaraq xilas olmuşdur. Onun gizlənməsində Polşa radiosunun əməkdaşlarının rolu böyük olmuşdur. Onlar Şpilmanı 2 dəfə ayrı-ayrı mənzillərdə gizlənməsini və vaxtı-vaxtında ərzaqla təmin olunmasını həyata keçirmişdilər. Müharibənin sonlarına yaxın küçələrdə gecələyən Şpilman, Varşavada xarabalıqlarının birində Alman zabiti Vilm Hosenfildlə qarşılaşmışdır. Hosenfild Şpilmanı gizləndiyi yeri öyrənmiş və onu üç gündən bir ərzaqla təmin etmişdir. Şpilman Alman qərargahının mərkəzi olan binanın damında gizlənirdi.
Şelonski adaları
Təsviri
Arxipelaqın ən böyük adası Şərqi Şelonski Manıko yarımadasından şimalda yerləşir. Adanın uzunluğu 17 km, maksimal eni isə 7,2 km təşkil edir. Adada çoxlu göllər vardır. Adanın şərqində Şelyax buxtası yerləşir. Qərbi Şelonski adası isə nisbətən kiçikdir. Adanın diametri 2,5 km-dir. Cənubi Şelonski adası Yarok adasından 20 km qərbdə yerləşir. Adanın uzunluğu 3 km, eni 0,7 km təşkil edir.
Xüsusiyyətləri
Yana deltasındanda yerləşən adaların ətrafı güçlü şəkildə balaqlıqlaşmışdır. Burada arktik fırtınalar müşahidə edilir. Adanın ətrafı ilin 8 ayı buzla örtülü olur. Bununla da materiklə əlaqə mümkün olur.
Vladislav Şpilman
Həyatı
Bir neçə aydan sonra almanlar Polşadan çıxmışlar, bununla Şpilman böyük cətinliklə İkinci dünya müharibəsindən sağ qurtula bilmişdir. Müharibədən sonra uzun müddət yaşayan Şpilman, Polşa radiosunda yarımçıq qalan fəaliyyətini davam etdirmişdir. Şpilmanın sağ qalmasında müstəsna əməyə sahib olan Polşa radiosunun bir çox işçiləri, zabit Vilm Hosenfild və Şpilmanın bütün ailə üzvüləri həlak olmuşdur. Vladislav Şpilman 6 iyul 2000-ci ildə Varşava şəhərində vəfat etmişdir.
Luitpold sahili
Luitpold sahili  — Qərbi Antarktidanın Kots Torpağında, Heys buzlağı ilə Filhner şelf buzlağı arasında yerləşir. Sahil ilk dəfə 1912-ci ildə Almaniya imperiyasının antarktik ekspedisiyasının rəhbəri Vilhelm Filhner tərəfindən kəşf edilmiş və Bavariya şahzadə-qəyyumu Luitpold un şərəfinə adlandırılmışdır (1821—1912).
Sxem lövhəsi
thumb|Kompüter mausunun sxemi thumb
Sxem lövhəsi (circuit board) – üzərində dövrə (sxem) əmələ gətirən elektrik komponentlərinin montaj edildiyi və bir-biri ilə əlaqələndirildiyi, izolyasiya materialından (məsələn, epoksid və ya fenol tərkibli qətrandan) hazırlanmış lövhə. Müasir sxem lövhələrində komponentləri birləşdirmək üçün mis folqadan istifadə edilir. O, lövhənin bir və ya hər iki üzündə, ən yeni modellərdə isə bir neçə qatda yerləşdirilə bilər. Çap lövhələrində (printed circuit board) mis folqalardan ibarət birləşmələr qabaqcadan çap prosesində fotolitoqrafiya üsulu ilə vurulur.
Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Xarici keçidlər
Common and Specialty Industrial Electronic Repairs
Printed Circuit Board
PCB Design – How To Create Circuit Boards
Karl Frederik fon Breda
Karl Frederik fon Breda — İsveç kralığının rəssamı olmamışdan əvvəl təhsilini Böyük Britaniyada başa vuran isveçli rəssam. Karl Frederik fon Breda Stokholmda anadan olub, daha sonra Böyük Britaniyaya köçüb və burada Coşua Reynoldsun tələbəsi olub. Breda xüsusilə portret şəkillərində ixtisaslaşmışdır. Buna görə də "isveçli van Deyk" adlandırılır. 1796-cı ildən İsveçə qayıdan Breda burada Sənətlər Akademiyasında professor olaraq fəaliyyət göstərib. Digər tərəfdən portret və krallıq rəssamı olaraq da çalışıb. İyirmi iki yaşında evlənən Bredanın oğlu Yohan Frederik də atası tərəfindən tərbiyə edilib və rəssam olaraq fəaliyyət göstərib. İsveçli rəssam 1818-ci ildə Stokolmda vəfat edib.
Həyatı
Bredanın nəsli 1670-ci ildə Niderlanddan Stokholma köç edən ailəyə əsaslanır. "Fon Breda" ailəsi çox güman bugünkü Breda şəhəri ilə əlaqəlidir. "Fon" kəlməsi əsasən Niderland dilinə aid bir ədat deyildir. Lakin alman dilinə aid olan bu ədat bəzi məqamlarda ailənin zadəgan ailəsinə aid olduğunu göstərmək üçün istifadə edilmişdir. Karlın babası Lukas (1616-1752) istedadlı bir rəssam, Karlın atası Lukas (1726-1799) isə dənizçilik sahəsində çalışan bir şəxs olub, həmçinin müəyyən vaxtlarda da sənət əsərləri toplayıb. Gənc Lukas Coanna Korneliya Payper adlı xanımla evlənmiş və 16 avqust 1759-cu ildə dünyaya gələn Karl ilə birlikdə 5 uşaqları olub. Karl mükəmməl bir təhsil almış və İsveç Kral Sənət Akademiyasına hələ 19 yaşında olarkən yazılmışdır.
O, akademiyada ilk əvvəl portret rəssamlığı sahəsində özünü inkişaf etdirmişdir. Burada Lorens Paş Bredanın müəllimlərindən biri olmuş və Bredanın ilk əsərlərində, xüsusilə rəng seçimlərində onun təsiri xüsusilə hiss olunur. 1780-ci ildə Breda sənət sahəsində ilk mükafatını qazanmışdır. 1784-cü ildə isə ilk sərgisi keçirilmişdir. Burada rəssamın 19 əsəri nümayiş olunmuşdur. Həmin il özünün ilk kral portreti olan III Qustavın baldızı Düşes Hedviq Elizabet Şarlottanın şəklini çəkmişdir. Bundan əlavə IV Qustav Adolf, kral III Qustav və onun vəliəhdinin də portretlərini çəkmişdir.
Rəssam 1786-cı ildə akademiyada təşkil olunan bir müsabiqəyə qatılır, lakin qalib ola bilmir. Breda 22 yaşında evlənir və oğlu dünyaya gəlir. Bir çox rəssamın etdiyi kimi Paris və Romaya səyahət etmək yerinə o, ailəsi ilə birlikdə Londona getməyi seçir. Oğlu Yohan Frederik fon Breda da 1788-ci ildə Londonda dünyaya gəlir.
Böyük Britaniyada
Britaniyada Breda məşhur rəssam Coşua Reynolds ilə birlikdə işləmək fürsətini əldə edir. Coşua Reynoldsun tələbələrindən biri olan Ceyms Nortkotun dediyinə görə, Reynolds öz işləri səbəbilə tələbələrinə çox vaxt ayıra bilmirdi. Lakin Reynoldsun Bredaya olan təsiri, xüsusilə Bredanın stili əsas götürülərsə, Reynoldsun təsiri olduqca köklü bir dəyişikliyə səbəb olmuşdur. Breda vasitəsilə Reynoldsun tərzi daha sonrakı isveçli portret rəssamlarına da təsir etmişdir. Breda, həmçinin 1791-ci ildə onun Stokholm Sənətlər Akademiyasına qəbul olmaq üçün də Coşua Reynoldsun portretini çəkmişdir.
Londonda St. Ceyms küçəsində atelye açan Breda tez bir zamanda məşhur portret rəssamı oldu. Burada istər Ceyms Ramsey və Çarlz Bernhard Valdsrpemin, istərsə də bu gün Londonda Ceyms Vatt və Metyu Boultonun portretlərini çəkmişdir. Mühəndislərin portretləri Breda tərəfindən 1792-ci ildə Birminhemə səfər zamanı çəkilmişdir. Ceymis Vatt Milli Portret Qalereyasında, Metyu Boultonun portreti isə Birminhem Muzeyi və İncəsənət Qalereyasında yer almışdır. Həmçinin Breda botanik və elm adamı Uilyam Uizerinq və onun həyat yoldaşı Meri Pristli, eyni zamanda teoloq Cozef Pristlinin də portretlərini çəkmişdir.
İsveçə dönüş
1796-cı ildə Stkolholma qayıdan Breda burada akademiyada professor oldu və çoxlu portret sifarişi aldı. Asplundun dediklərinə əsasən, Bredanın İngiltərədəki cəsarətli və canlı fırça zərbələri ilə inkişaf etdirdiyi stili İsveçdə ciddi mənada heyranlıq yaratmışdı. Breda ən yaxşı portretlərini 1797 və 1798-ci illərdə çəkmişdir və həmin vaxtlarda çəkdiyi rəsmlərində romantizmin izlərini görmək mümükündür. Bu portretlərə atası Lukasın, iki qohumunun, alim və humanist Nils fon Rozenşteynin və müğənni Tereza Vandoninin portretləri daxildir. Xüsusilə Tereza Vandoninin portreti Bredanın ən məşhur əsəridir.
Asplunda görə, Bredanın İsveçdə qaldığı vaxt uzandıqca əsərlərindəki monotonluq da o dərəcədə artdı. Atasından ona qalan miras ev və sənət kolleksiyası Stokholmda sənətin mərkəzi oldu. Bunlardan əlavə, Breda mehriban və simpatik müəllim kimi tanınırdı. O, oğlu Yohan da daxil olmaqla tələbə yetişdirirdi.
Breda rəsmi kommissiyaları əlinə aldı: 1809-cu ildə monarxiya süqut etdikdən sonra o, rəsmi sifarişlər və çəkdiyi rəsimlər səbəbilə 1812-ci ildə hörmət görürdü və sevilirdi. Lakin o dövrün İsveç siyasətindəki qeyri-müəyyənlik və siyasi çevriliş onun əsərlərinə də təsir etmişdir. Ən azından planlaşdırdığı iki portreti bitirə bilməmişdi. Bu portretlərdin biri IV Qustav Adolfa aid olan portretdir. 1809-cu ildə kral devrildiyi üçün portret tamamlana bilmədi.
Eləcə də IV Qustav Adolfun qardaşı XIII Karlın tacqoyma adlı əl işini də qurtara bilməmişdi. Bu tarixlərdə əl işlərinə uyğun bir atelye tapmaqda çətinlik çəkən Breda tapdığı ilk atelyeni 2 il sonra boşaltmaq məcburiyyətində qalmışdır. Bu səbəblə başladığı işləri tamamlaya bilməmiş, daha sonra bitirmək istyəndə əsərlər çoxdan korlanmışdı. İsveç parlamenti 1818-ci ildə Bredaya öz əsərlərini tamamlaya bilməsi üçün maddi yardım etmək istədi, lakin Breda bunu qəbul etmədi. Qısa müddət sonra - 1 dekabrda Breda vəfat etdi. Portret rəssamı olan oğlu Yohan da 1835-ci ildə Stokholmda rəhmətə getdi.
Bredanın əsərləri bu gün fərqli muzeylərdə saxlanılır: İstanbulda Pera Muzeyi, Milli Fond, Birminhem Muzeyi və İncəsənət Qalereyası, Londonda Milli Portret Qalereyası , Stokholmda Milli Muzey və İncəsənət Akademiyası , Vaşinqtonda Milli Sənət Qalereyası. Pera Muzeyində Osmanlı İmperiyasının İngiltərədəki ilk səfiri Yusif Agah Əfəndinin portreti saxlanılır.
Noyabr
Noyabr — Qriqorian təqvimi ilə ilin on birinci ayıdır. 30 gündən ibarətdir.
Etimologiyası
Qədim Romada il mart ayından başladığından noyabr sözü latıncadan "novem", yəni doqquz, doqquzuncu ay mənasını verir.
Aida Qasımova
Həyatı
Aida Qasımova 2 iyun 1957-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Ağdam şəhərində Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, SSRİ Ali Sovetinin deputatı Xuraman Abbasovanın ailəsində anadan olmuşdur. O, 1975–1980-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb filologiyası şöbəsində təhsil almışdır və universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Qasımova 1980–1983-cü illərdə ADU-nun Şərqşünaslıq fakültəsində baş laborant, 1983–1986-cı illərdə həmin fakültənin aspiranturasında təhsil almışdır. O, 1986–1987-ci illərdə ADU-nun Elmi Kitabxanasında kitabxanaçı, 1987-–2003-cü illərdə ADU-nun Şərqşünaslıq fakültəsində müəllim, baş müəllim, 1995–2005-ci illərdə dosent, 2005-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin "Ərəb filologiyası" kafedrasının professorudur. Qasımova həmçinin, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin "Ədəbi mərasimlər və nəşrlər" şöbəsinin müdiridir. O, Azərbaycan, ərəb, ingilis və rus dillərini bilir.
Elmi fəaliyyəti
Aida Qasımova 1989-cu ildə Moskvada, SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda "Ərəb ədəbiyyatında məqamə janrının yaranması" mövzusunda namizədlik (PhD), 2001-ci ildə AMEA-nın Ədəbiyyat İnstitutunda "Quran qissələri XIV–XVI əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatının ideya bədii qaynaqlarından biri kimi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Pedaqoji fəaliyyəti
Professor Aida Qasımova elmlə yanaşı, təhsilin inkişafında da böyük xidmətləri var. Alimin pedaqoji fəaliyyəti Azərbaycan Dövlət Universitetinin (Bakı Dövlət Universiteti) Şərqşünaslıq fakültəsi ilə bağlıdır. 80-cı illərdən etibarən Şərqşünaslıq fakültəsində müəllim, baş müəllim, 1995-2005-ci illərdə dosent, 2005-ci ildən fakültənin "Ərəb filologiyası" kafedrasının professorudur.
Əsərləri
Aida Qasımova 5 monoqrafiyanın, 86 elmi məqalənin müəllifidir. Əsas tədqiqat sahəsi ərəb ədəbiyyatı, Azərbaycan ədəbiyyatı, İslamaqədərki əqli-mənəvi durum, Quran və poeziya və s.dir. Əsərləri tanınmış yerli və xarici jurnallarda çap olunmuşdur.
Anthemis lorestanica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bərbət
Bərbət — mizrabla çalınan simli musiqi alətidir. Ud tipli alətlər sırasına aid edilən bərbətin gövdəsi böyük, qolu isə uzundur.
Söz açımı
Bərbət orta əsrlərdə ünlü müğənni, bəstəkar, bərbət musiqi alətinin yaradıcısı və gözəl ifaçısı olmuşdur. Tanınmış musiqi araşdırmacısı T. Vızqo 1990-cı ildə Düşənbə şəhərində Barbədə həsr olunmuş beynəlxalq simpoziumdakı məruzəsində belə fikir söyləyib: "Bərbət" sözünün bər "sinə", bət "ördək" sözlərinin birləşməsindən yarandığını güman etmək olar. Bəzi mənbələrdə isə onun ərəb sözü olub, "ləpələnmə", "dalğalanma" mənasını verməsi qeyd olunur.
Tarixçə
250px|thumb|right|[[Mirzə Əli - Xosrovun Barbedin musiqisini dinləməsi, 1539-1543, Britaniya Milli Kitabxanası. ]] Bu alətin ərəblərdən gəldiyi inancı yayğındır. Ancaq XIII əsrdə yaşamış Şərq alimi Mahmud Amuli bərbəti yunan filosofu Pifaqorun (e. ə. 580-500 il) icad etməsi haqqda da təqdim edilir. Əbdülqədir Marağayi isə Səfiəddin Urməvinin "Kitab əl-ədvar" əsərində udun qədim növünü Adəm peyğəmbərin nəvələrindən biri Lameş Qabil oğlunun icad etdiyini bildilir. Digər yandan, qədim Əfrasiyab şəhərinin (hazırda Səmərqənd) terrakotları (üzü qabarıq, arxası yastı yandırılmış gildən qayrılmış heykəllər, çoxusunun yaşı təqr. e. ə. III-I əsrlər) göstərir ki, Soqdiana sakinlərinin ən sevimli çalğı aləti bərbətə və uda çox bənzəyirdi. Böyük Orta Asiyalı alim İbn Sina özünün "Kitab əş-Şifa" (Şəfa kitabı) əsərində bu tipli alətin təsviri üçün "bərbət" kəlməsini işlədir, baxmayaraq ki, əsər ərəbcə yazılıb. Azərbaycanda yaşamış Fəxrəddin Razi (1150-1210) udun simləri ilə eynən üst-üstə düşən bərbədin təsvirini verir. Heratlı alim-nəzəriyyəçi (XV əsr) əl-Hüseyni bərbədə beşinci simi artıranda sonra alətə "ud" (ərəbcə "ağac, taxta") adı verilir. Bəlkə də, ad dəyişimi dəri çanağın ağac çanağla əvəz olunması ilə bağlıdır.
XVI-XVII əsrlərə kimi Azərbaycanda istifadə olunmuş, mizrabla çalınmışdır. Əsasən, saray musiqi aləti sayılan bərbət haqqında Azərbaycan klassiklərinin, o cümlədən Nizami Gəncəvinin yaradıcılığında ətraflı məlumat verilib. Tarixi mənbələrdən, eləcə də Nizami yaradıcılığından məlum olur ki, bu alətin yaradıcısı öz dövrünün məşhur musiqiçisi, mahir ifaçı Barbəd olmuşdur. Nizami Gəncəvi Xosrov və Şirin poemasında saray musiqiçisi Barbədi belə tərif edir:
Sərxoş bülbül kimi gələndə
Barbəd Su kimi axırdı əlində bərbət.
O çala bildiyi yüz xoş nəğmədən
Seçdi otuzunu özü bəyənən.
Bu otuz nəğmə ki, Barbəd çalırdı,
Gah ürək verirdi, gah can alırdı.
Nizami bu iki alətin birgə səslənməsini belə təsvir etmişdir:
"O məclisdə işarət başlayan zaman
Çaldılar çəng ilə bərbəti haman.
Bərbətlə çəng səsi axıb müxtəsər
Ünlü miniatür rəssamı Mirzə Əli (rəssam) Nizami Gəncəvinin "Xosrov və Şirin" mövzusuna həsr olunmuş miniatürlərində bərbəti çox təsvir edib.
Quruluşu
Ud tipli alətlər ailəsinə mənsub olan bərbətin gövdəsi uda nisbətən böyük, qolu isə xeyli uzundur. Bərbətə bağırsaqdan hazırlanan 6 qoşa sim bağlanılır. Simlər ipək və bağırsaqdan hazırlanır. Üzü isə şam ağacından hazırlanır.
Şərq ölkələrində bərbətin müxtəlif növləri olmuşdur. Onun ilk vətəni Səudiyyə Ərəbistanı sayılır. Bir çox mənbələrdə bərbətin 3, 8, 10 simli növləri olduğu barədə dəlillər vardır.
Bərbət, əsasən, 3 hissədən (çanaq, qol və kəllə) ibarətdir. Çanağı yığma üsulu ilə qoz və ya qırmızı çinar, qol, kəllə və aşıqları isə qoz ağacından hazırlanır. Üzü 4 mm qalınlığında şam ağacı ilə örtülərək üzərində bir neçə yerdən səs rezonatorları açılır. Qolunda 912 pərdə olur. Ümumi uzunluğu 665 mm, eni 465 mm, hündürlüyü 250 mm, qolunun uzunluğu 205 mm-dir. Bərbət qədim ud kimi, yəni xalis kvarta münasibətində köklənir. Diapazonu böyük oktavanın "mi" səsindən ikinci oktavanın "mi" səsinə kimidir.
Növləri
Əbdülqədir Marağayi udu ən mükəmməl alət hesab edirdi və Orta Çağda iki cür udun mövcud olduğunu yazırdı:
Mirzə Cahangir xan Ziyai
Mirzə Cahangir xan Ziyai — XIX əsr Azərbaycan şairi, xəttat, diplomat.
Soy
Əllamə Mirzə Məhəmməd Əli Müdərris Təbrizi Reyhatənül Ədəb kitabı Nizamül Mülk başlığı altında ona görə belə yazır: Onun soyu Nəzərəli xan Mərəndi, Mir Qılınc ki Seyid Həsən Babanın soyundadndır və Mərəndin Yekan Kəhriz kəndində dəfn olunmuşdur yetişir. Mir Qılınc o, kəndin seyidlər və əşraflarındanidi və orada məşhur türbəsi vardır.
Həyatı
Mirzə Cahangir xan ibn Möhbəli xan ibn Mirzə Məhəmmədtağı 1858-ci ildə Mərənddə doğulmuşdur.
Yaradıcılığı
Mirzə Cahangir xan Ziyai yaradıcılıqla məşğul olmuşdu. Ziyai təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Divanı var.
O, Əli ibn Əbutalibin vəsiyyətlərini fars dilində nəzmə çəkmişdir. Bu vəsiyyətnamə 1912-ci ildə İstanbulda, divanı isə şairin vəfatından sonra Tehranda çap olunmuşdur.
Divandan başqa, onun Siyasət namə, Həqiqət namə və Əli bin Əbutalibin oğlu Həsənə yazdığı vəsiyyətnaməsi şer şəklində yadigar galıbdır. İmam Hüseynə görədə bir oniki bəndli Möhtəşəm Kaşani üslubunda şeri var. Ələsr surəsinin təfsirini farsca yazmışdır.
O, Azərbaycan türkcəsindədə şerlər yazıbdır. onun o, şerləri başqa bir kitabda çap olmaq üçün divanının ikinci çapından ayrıldı amma bu iş olmadı.
Mirzə Cahangir xan Ziyainın "Siyasətnamə" adlı əsəri 1909-cu ildə daşbasma üsulu ilə çap olynyb.
UY Scuti
UY Scuti qalxan bürcündə yerləşən dəyişkən qırmızı ifratnəhəng ulduzdur. Radiusuna görə Stephenson 2-18 ulduzundan sonra ən böyük ulduzdur. 1.708 R⊙ (1.188 × 109 km; 7,94 astronomik vahid) radiusu ilə Günəşdən 5 milyard dəfə böyük həcmə malikdir. Yer planetindən təqribi olaraq 9,500 işıq ili uzaq məsafədə yerləşir. Əgər bu ulduz Günəş sisteminin mərkəzində yerləşsəydi fotosferası Yupiterin orbitini əhatə edərdi.
Adlandırılması və tarixi
Uy Scuti ilk dəfə 1860-cı ildə Bonn rəsədxanasında Alman astronomları tərəfindən göy üzündəki ulduzların ilk araşdırılması zamanı "Bonner Durchmusterung Stellar Catalogue" kataloqunda qeyd olunmuşdur. O BD-125055 adlandırılmışdır, 0-cı düz doğuşdan sayarkən 12°S və 13°S arasında yerləşən 5,055-ci ulduzdur.
Növbəti araşdırma zamanı bu ulduzun parlaqlığının bir az dəyişdiyi müşahidə olundu, bu səbəblə bu ulduzun yeni dəyişkən ulduz olması fikri irəli sürüldü. Dəyişkən ulduzların təyin olunmasının beynəlxalq strandartlarına uyğun olaraq UY Scuti Qalxan bürcünün 38-ci dəyişən ulduzu kimi təyin olundu ( bax: dəyişən ulduzların tərifləri)
Xanlıqlar (Qazax)
Xanlıqlar (əvvəlki adı: Musaköy) — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 26 iyul 1994-cü il tarixli, 868 saylı Qərarı ilə Qazax rayonunun Musaköy kəndi Xanlıqlar kəndi, Musaköy kənd inzibati-ərazi vahidi Xanlıqlar kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.
UY Scuti
Adlandırılması və tarixi
UY Scuti Qamma Scuti A-tip ulduzunun bir neçə dərəcə şimalında və NGC 6611-in şimal-şərqində məskunlaşmışdır. Ulduzun işıqlığı çox böyük olsa da, ən parlaq halı ilə Yerdən 9-cu parlaq ulduz kimi görünür, bunun səbəbi ulduzun Böyük Yarığın içərisində Qaçınma zonasında olan məsafəsi və yeridir.
Xanlıqlar (Qazax)
Toponimikası
Kənd bir müddət Musaköy adlanmışdır. Yerli əhali kəndin adını Musa adlı türk sərkərdəsinin burada dəfn olunması və ya XVIII əsrdə qazaxlıların tərkibində olan musalı elatının burada məskunlaşması ilə bağlayır. 1994-cü ildən kənd öz qədim adını almışdır. Kəndin ərazisi Qazax xanlarına məxsus mülk yeri olduğundan belə adlandırılmışdır.
UY Scuti
Adlandırılması və tarixi
= İstinadlar =
İraq tarixi
İraq tarixi — Müasir İraqın ərazisi dünyanın ən qədim mədəniyyət mərkəzlərindən biridir. İraqın Kürdüstan dağlıq rayonunda qədim Daş dövründə yaşamış insan məskənlərinin izləri (Şonidar mağarası), Mesopotamiyada isə eramızdan əvvəl beşinci minilliyə aid olan mis alətlər, qab-qacaq aşkar edilmişdir. İraqın dağlıq ərazilərində məskunlaşan tayfaların heyvandarlıq, Mesopotamiyada yaşayanların isə əkinçiliklə qədim zamanlardan məşğul olmaları məlumdur. Qədim İraq mədəniyyətinin ilk yaradıcıları burada yaşayan şumer tayfaları olmuşdur. Sonradan bu yerlərdə akkad, babil, assur və sasanilərin hökmranlığı qüvvətlənir.
UY Scuti
Xarici keçidlər
UY Scuti haqqında video
Xanlıqlar (Qazax)
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Ağstafaçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.
İraq tarixi
Orta əsrlər
VII yüzilliyin 30-cu illərində isə İraqda ərəbləşmə prosesi geniş vüsət alır, İslam dini hakim dinə çevrilir. 633–642-ci illər arasında Ərəb xilafəti torpaqlarına daxil edildi. Bölgə Əməvilər və Abbasilər xilafəti dövrlərində ən parlaq dövrəsini yaşamışdır. O zamanlar Bağdad dünyanın ən əhəmiyyətli mədəniyyət və ticarət mərkəzi idi. İraq 637-ci ildə müsəlmanlar tərəfindən fəth edilməsindən sonra Xəlifə Əli dövründə İslamın mərkəzi halına gətirilmiş və xilafətin paytaxtı Kufəyə köçürülmüşdür. Əli ilə Əməvilər arasındakı Siffin döyüşü də İraq sərhədləri daxilində baş vermişdir. Bu döyüşün ardında bölgə günümüzə qədər sürən fərqli təriqət və etnik qrupların mübarizələrinə səhnə olmuşdur. Əməvilər dövründən sonra Abbasilər bölgəyə hakim olmuş, daha sonra 1055-ci ildən etibarən bölgə Səlcuqlular'ın hakimiyyətinə girmişdir. İraq ərazisi1258-ci ildən etibarən isə Monqol istilası'na uğramış və iki əsr monqol idarəsində qalmışdır. Tarixi qaynaqlar Dəclə çayının günlərlə mürəkkəb rəngində axdığı və minlərlə dərilik kitabı İran körfəzinə daşıdığını yazırlar. Daha sonra bölgə Ağqoyunluların (1444–1467), 1499–1508-ci illər arasında isə Səfəvilərin hakimiyyətinə girmişdir. İndiki İraq ərazisi 1534-cü ildən 1917-ci ilə qədər, qısa müddətlik istilalar xaric olmaqla Osmanlı imperiyasının tərkibində qalmışdır.
XX əsr
XIX əsrin axırları, XX əsrin əvvəllərində Mosul rayonunda neft yataqlarının aşkar edilməsi və Bağdad dəmir yolunun çəkilişi ilə əlaqədar İraq Qərb dövlətlərinin (Almaniya, Böyük Britaniya) rəqabət obyektinə, 1920-ci ildə isə rəsmi şəkildə Böyük Britaniyanın mandatlı ərazisinə çevrilir. Birinci dünya müharibəsi zamanı Osmanlı imperiyasının Yaxın Şərqdən çəkilməsinə səbəb olan bəzi yerli üsyanlar olmuşdur. Bu üsyanlarda ingilislərin təşviqi ilə Məkkə əmiri Şərif Hüseyindən də istifadə edilmişdir. Şərif Hüseyin və oğullarına Osmanlının yıxılmasından sonra qurulacaq olan Böyük Ərəb Dövlətinin krallığı vəd edilmişdi, lakin bunun əvəzində 1916-cı ildə Böyük Britaniya və Fransa arasında əldə edilən Sayks-Pikot müqaviləsi'nə əsasən bölgə hegemon Avropa dövlətləri tərəfindən zəbt edildi. Bu razılaşmağa görə yeni- "süni" dövlətlər quruldu. Sayks-Pikot xətti deyilən bu sərhədlər, o dövrün şərtlərində dünyanın iki böyük imperialist gücü olan Böyük Britaniya və Fransanın Yaxın Şərqə baxışlarını əks etdirir. Fransız və ingilis zabitlər bölgənin etnik və dini şəraitini nəzərə almadan, yalnız öz mənafeləri istiqamətində, təkcə xəritə üzərində mövcud olan yeni ölkələr meydana gətirməklə bəzi etnik qrupları da parçaladılar. Bu razılaşma nəticəsində qurulan dövlətlərdən İraq, İordaniya vəFələstin Böyük Britaniya bölgəsini, Suriya və Livan isə Fransa bölgəsini təşkil etmişdir. Yekun olaraq İraq, sahib olduğu coğrafi xüsusiyyətləri etibarilə müdaxiləyə açıq olması səbəbilə müxtəlif güclərin hakimiyyətinə girmiş, zəbtlərə uğramışdır. 1918-ci ildə İraq, Osmanlı dövlətindən tamamilə ayrılmış və 1920-ci ildə təşkil edilən San Remo konfransı ilə İngilis mandatına verilmişdir.
Xanlıqlar (Qazax)
Əhalisi
2021-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 6149 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 3082 nəfəri kişilər, 2967 nəfəri qadınlardan ibarətdir.
Cekson (şəhər)
Cekson – ABŞ-də şəhər. Missisipi ştatının inzibati mərkəzi və ən iri şəhəri.
Xanlıqlar (Qazax)
Təhsil
Kənddə Qazax Peşə Liseyi fəaliyyət göstərir. Kənddə həm də 2 orta məktəb və 1 uşaq bağçası yerləşir.
İraq tarixi
İngilis işğalı dövrü
İngilislər əvvəllər ölkəni birbaşa idarə etmək fikrində olsalar da xalqın sərt müxalifətilə qarşı-qarşıya qalmışlar. Ortaya çıxan üsyanlarda xüsusilə Şiə əhali əsas rol almışdır. Şiələrin əksəriyyətdə olduğu Nəcəf, bu dövrdə üsyanın mərkəzinə çevrilmişdir. Nəticədə ingilislər tərəfindən Məhəmməd Peyğəmbərin nəslindən olan Kral Feysəl İraqın başına keçirilmişdir. Bu üsulla ingilislər həm İraqa tamamilə hakim olmaq, həm də Osmanlının ardından ortaya çıxan xəlifə boşluğunu bu şəkildə dolduraraq digər İslam ölkələrinə də təsir etməyi planlaşdırmışdır.
Kral Feysəl başa keçməsiylə birlikdə yaşanan ən əhəmiyyətli inkişaf Ərəb xalqçılığının teorisyeni Sati əl Hüsrinin İraqa gətirilməsidir. Onun qurduğu Ərəb birliyinə istiqamətli təhsil sistemi xüsusilə Şiə qrupların reaksiyasını yığmışdır. Kral Feysəl güclü və müstəqil bir İraq qura bilmənin yolunun güclü bir ordudan keçdiyini bilirdi. Bu səbəblə bu tip bir ordunun meydana gəlməsi üçün bütün gücü ilə çalışsa da İraqlı Kürdlər və Şiələrin mənfi rəftarıyla qarşılaşmış və əsgərə götürmələrdə daim problemlər yaranmışdır. Hər iki birlik də Sünni Ərəblərə əsgər olaraq xidmət etməyi rədd etmişlər.
Sonrakı illərdə Sünnilərlə Şiələr arasındakı inteqrasiya müddəti yaşanmış qarşılıqlı evliliklər və ticarət əlaqələri olmuşdur. 1928 gəlindiyində 88 nəfərlik İraq parlamentində 26 Şiə üzv vardı. 1930-cu ildə İraq hökuməti müstəqil bir dövlət olma yolunda İngiltərə ilə 25 illik bir razılaşma imzaladı və İraq 1932-ci ildə Millətlər Cəmiyeti'nə müstəqil bir dövlət olaraq qatıldı. 1933 Kral Farukun ölümünün ardından ölkədə dini və etnik qarşıdurmalar artdı.
1935da İtalyanların Həbəşistan'ı işğal etməsi Orta Şərq ölkələri arasında xüsusilə təhlükəsizlik narahatlığının meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur. İtalyanlar Şimali Afrikada qurduqları bu hakimiyyəti Orta Şərqə də yaymaq istədi. Nəticədə Yəmən'lə bağladığı müqavilə ilə Qırmızı dəniz'ə nəzarəti ələ keçirdi. Bu səbəblə Orta Şərq ölkələri arasında Səədabad paktı imzalandı.
İkinci dünya müharibəsi illərində hakim güclər arasında yaşanan mübarizə İraq üzərində də olmuşdur. Almanlar etdikləri inqilab ilə özlərinə yaxın bir hökuməti başa gətirsələr də, edilən əks-inqilab ilə İngilislər təkrar hakimiyyəti qurmuşlar. İkinci dünya müharibəsi illərində Türkiyə sərhədlərinə qədər gələn Almanların məqsədlərindən biri də Türkiyəni keçərək İraqdakı yandaşlarına yardım edib, buradakı İngilis hakimiyyətini qırmaq idi, lakin daha sonra Alman ordularının Rusiyaya qayıtması, Türkiyənin işğalı və İraqa çatma planlarından imtina etməsinə səbəb oldu. İngilislər İraqı da Almaniyaya qarşı döyüşə girməyə təşviq etsə də İraq rəhbərliyi Türkiyəni nümunə götürərək eyni siyasətləri izləmiş və döyüşə girməmişdir.
1936-cı ildə Kürd mənşəli bir Polkovnik olan Bəkir Sidqi liderliyində bir inqilab reallaşdı. 1941-ci ildə isə May hərəkatı olaraq bilinən ikinci bir zərbə oldu. 1945-ci ildə Ərəb ölkələri bir araya gələrək, bir Ərəb Birliyi təşkilatı qurdular. Ərəb Birliyi hərəkatı Ərəb ölkələri arasında milliyyətçilik duyğularının da artmasına səbəb oldu. Bunun nəticəsi olaraq da İraq, Suriya, İordaniya və Livan bir tək ölkə olaraq birləşmə düşüncəsi ortaya atıldı. Ərəblərin birləşmə düşüncəsini xüsusilə İngiltərə dəstəkləyirdi. Bu birləşmə ilə İngilislər, Suriya və Livandakı Fransız hakimiyyətini qaldıraraq bu bölgələri də öz hakimiyyəti altına almağı məqsəd qoyurdular. Digər güclü bir Ərəb ölkəsi olan Misirdə bu birləşməyə qarşı çıxırdı. Onun narahatlığı isə Ərəb dünyasının ən böyük ölkəsi olma xüsusiyyətini itirəcək olması idi. Orta şərqdə İngilislərin təsirinin zəifləməsi, İsrail dövlətinin qurulması, Misirin müxalifəti kimi səbəblərlə bu birlik fikri həyata keçirilə bilmədi. 1960-cı illərdə Misir və Suriyanın birləşmələri xaricində Ərəb ölkələri arasında hər hansı bir birləşmə olmadı.
İsrailin qurulması ilə Ərəb Türkiyə əlaqələri yeni bir dövrə girdi. ABDın təsiri ilə Türkiyənin İsrail dövlətini tanıması Ərəb ölkələrində reaksiya ilə qarşılandı. Türkiyə bu reaksiyaları azaltmaq və yeni müttəfiqlər tapa bilmək üçün İraqla yaxınlaşmağa çalışdı və ABŞ və İngiltərənin aktiv iştiraklarıyla Bağdad Paktını imzalandı. İkinci Dünya döyüşü sonrası Dünya üzərindəki güc tarazlıqlarında böyük dəyişmələr yaşandı. İngiltərə hakimiyyətini itirərkən ortaya çıxan boşluğu ABŞ və Sovetlər doldurmağa başladı. İraq isə bu dövrdə Sovetlər Birliyi yanında iştirak etdi.
Müstəqillik
Geniş xalq kütlələrinin inadkar mübarizəsi nəticəsində 1958-ci il iyulun 14-də ölkədə monarxiya rejimi devrilir və İraq respublika elan olunur. 1959-cu ildə o, Bağdad paktından çıxır, ərazisindəki hərbi bazaları ləğv edir və iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində demokratik dəyişikliklər həyata keçirməyə başlayır, lakin 1960-cı ildən dövlət rəhbərliyində diktatura rejimi meyli qüvvətləndiyindən demokratik təşkilatların fəaliyyəti məhdudlaşdırılır və 1961-ci ilin sentyabrında kürdlərə qarşı müharibə başlanır. 1968-ci ilin 17 iyulunda o vaxtdan həmin gün Milli bayram-İnqilab günü qeyd olunur, hakimiyyətə gələn Ərəb Sosialist Dirçəliş partiyasının rəhbərliyi ölkədə mütərəqqi sosial iqtisadi dəyişikliklər həyata keçirməyə başlayır. 1970-ci il martın 11-də İraq hökuməti kürd probleminin dinc yolla nizama salınması bərədə bəyanat verir və kürdlərə qarşı 10 ildən artıq davam edən müharibəyə son qoyulur. 1974-cü ildə isə kürdlərə milli muxtariyyət verilməsi barədə Qanun qəbul edilir.
1980-ci ilin sentyabrında İraq-İran münasibətləri olduqca kəskinləşərək uzun sürən dağıdıcı müharibəyə çevrilən hərbi toqquşmaya səbəb oldu. Kökü çox uzaq tarixi keçmişə gedən İraq-İran münaqişəsinin əsasını dini, siyasi və ərazi xarakterli ixilaflar təşkil edirdi. Bu müharibə bir tərəfdən ABŞ-yə Yaxın Şərqdəki itirilmiş mövqeyini möhkəmlətməyə imkan verdi. Digər tərəfdən isə siyasi baxımdan "barıt çəlləyinə" bənzəyən Yaxın Şərqdəki vəziyyəti lap gərginləşdirdi. Dünya mətbuatında İraq-İran müharibəsi müxtəlif cür "tanker müharibəsi", "qeyri-adi müharibə", "iqtisadiyyatı əldən salmaq müharibəsi" və s. adlandırılıb. İran körfəzində 7 il 6 aydan artıq davam edən bu müharibə XX əsrdə Asiyada ən uzun və dağıdıcı müharibə olmuşdur. Bu müharibənin vurduğu ziyanı dəqiq hesablamaq olduqca çətindir. Müharibə nəticəsində hər iki ölkə özlərinin inkişaf səviyyəsini ən azı 15–20 il geri atıblar. 1988-ci ilin 20 avqustunda İraq-İran cəbhəsində barışıq barədə razılaşma əldə olunur. Bu hadisədən 5 gün əvvəl isə İraq prezidenti Səddam Hüseyn, İran prezidenti Haşimi Rəfsancaniyə 1975-ci il Əlcəzair müqaviləsi əsasında sülh bağlamaq müraciətini edir. Həmin müqaviləyə əsasən ölkələr arasında mübahisəli sərhəd xətti Şətt-ül-Ərəb çayının talveqindən (ortasından) keçirdi. Bağdadın müraciəti Tehran tərəfindən qəbul olunur və avqustun 17–22-si arasında İran öz qoşunlarını İraq sərhədindən uzaqlaşdırır. 1990-cı ilin oktyabrında isə hər iki ölkə diplomatik münasibətlərini bərpa edirlər.
Körfəz və İraq müharibələri
İranla müharibədən sonra iqtisadi cəhətdən zəifləməsinə baxmayaraq İraq 1990-cı ilin 2 avqustunda qonşu Küveytə qarşı hərbi təcavüzə başlayır. Küveyt İraq ilə birlikdə (onun Bəsrə vilayəti kimi) uzun müddət Osmanlı İmperiyasının tərkibində olmuşdur. 1899-cu ildə Küveytin əmiri İngiltərə ilə "Dostluq" haqqında müqavilə bağlamış və bununla da faktiki olaraq (rəsmi sürətdə 1914-cü ildən) onun protektoratlığına çevrilmişdir. Bütün bunları İraq hökuməti irad tutaraq, sübut etməyə çalışmışdır ki, Osmanlı imperiyası dövründə Küveyt Bəsrə vilayətinin bir hissəsi kimi İraqın tərkibində olmuş sonralar isə zorla ingilis müstəmləkəçiləri tərəfindən Bəsrə vilayətindən qoparılmışdır. Müharibə başlayandan sonra BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası İraq təcavü-zünü pisləyən bir neçə qətnamə qəbul edir. Həmin qətnamələrdə Küveytin qanuni hökumətini bərpa etmək və İraqa qarşı beynəlxalq sanksiyaları qəbul etmək məsləhət bilinir. Qətnamələrdə həmçinin müdaxilənin hüquqi cəhətdən qeyri-qanuniliyindən də bəhs edilir. BMT-nin Təhlükəsizlik Şürası İraqa zəbt etdiyi ərazidən öz qoşunlarını geri çəkmək üçün 1997-ci ilin 15 yanvarına qədər vaxt vermişdir. Bir gün sonra, daha doğrusu, yanvarın 16-dan 17-nə keçən gecə tərkibi əsasən ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və bəzi ərəb ölkələrinin qoşunlarından ibarət çoxmillətli hərbi qoşun kontingenti Küveytin ərazisinə daxil olub İraqla müharibəyə başlayır və qısa müddət ərzində Küveyt ərazisi İraq qoşunlarından təmizlənir. 1994-cü ilin 19 noyabrında İraq, Küveytin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü, sərhədlərinin beynəlxalq statusunu tanıdığını rəsmi şəkildə elan edir. Bununla "ürəyi soyumayan" BMT-nin Təhlükəsizlik Şürası İraqa qarşı daha sərt tədbirlərə əl atır və müxtəlif sanksiyalar tətbiq etməyə başlayır. Başqa sözlə desək İraqdan hər cür xammal və hazır məhsulun çıxarılmasına ilk növbədə neftin və təbii qazın ixracına, eləcə də ərzaq və dərman məmulatları istisna olmaqla İraqa xammalın, hazır məhsulların, xüsusilə hərb sənayesinə kömək edəcək məmulatların idxalına qadağa qoyulur. 1998-ci ilin dekabrında ABŞ və Böyük Britaniya hərbi hava və hərbi dəniz qüvvəlləri İraqı, ilk növbədə Bağdadı raket atəşinə tutur. Bu zorakılıq dünya ictimaiyyəti tərəfindən birmənalı qarşılanmır. Sonrakı illər İraq üçün daha faciəli olmuşdur. Ölkədə atom silahının olmasını və hökumətin rəsmi dairələrinin beynəlxalq terrorizmə dəstək verməsini bəhanə edərək (əslində məqsəd İraq neftinə sahib olmaq və rəsmi Vaşinqtonun istəklərinə məhəl qoymayan Səddam Hüseyn hökumətini devirmək idi) ABŞ və onun tərəfdarları öz hərbi hava qüvvəllərini İraqa göndərir. Ölkə tamamilə zəbt olunur. Səddam Hüseyn həbs edilir və 2005-ci il dekabrın 30-da edam edilir. Ölkədə rəsmi Vaşinqtonun nəzarəti altında parlament və prezident seçkiləri keçirilsə də sülh və əminamanlıq bərpa olunmayıb. Artıq bir neçə ildir ki, İraqda vətəndaş müharibəsi səngimir. Xalq və dünya ictimaiyyəti xarici qoşunların ölkədən çıxarılmasını tələb edir.
Cekson (şəhər)
Əhalisi
Əhalisi 173,5 min (2010; şəhərətrafı ilə 539,0 min (2010).
Coğrafiyası
Ştatın mərkəzi hissəsində, Perl çayı sahilindədir. Avtomagistrallar və dəmiryolları qovşağı. M. Evers adına beynəlxalq aeroport.
Memarlığı
Şəhərin mərkəzi hissəsi Perl çayının sağ sahilində yerləşir. Klassisizm üslubunda binalar saxlanılmışdır: köhnə Kapitoli (1833–40, memar U. Nikols, 1961-ci ildən Missisipi ştatının tarix muzeyi), qubernatorun iqamətgahı (1839–42, memar Nikols), Şəhər məclisi binası (1846). İşgüzar mərkəzin göydələnləri arasında “Am-Saut-Plaza” (1920–1970-ci illər) ən hündür binadır (97 m, 1975). Missisipi Universitetinin tibb mərkəzi (1955), Cekson Universiteti (1877), bir sıra kollec və s. var.
Muzeyləri: Missisipi incəsənət muzeyi (1903, müasir adı 1978-ci ildən), Missisipi təbiyyat elmləri, Missisipi meşə və kənd təsərrüfatı və s. Şəhər məclisinin binasında Şəhər incəsənət qalereyası, Smit Robertson mədəniyyət mərkəzi və muzeyi, Missisipi incəsənət mərkəzi yerləşir. “Yeni səhnə” teatrı, Missisipi operası (1945), Missisipi baleti, Missisipi simfonik orkestri (1944) fəaliyyət göstərir. Zoopark, Cekson Universitetinin Botanika bağı və s. var. Balet artistlərinin beynəlxalq müsabiqəsi (1979-cu ildən, 4 ildən bir, iyunda); Missisipi ştatı yarmarkası (hər il oktyabrda) keçirilir.
Sənayesi
İşləyən əhalinin təqribən 80%-i xidmət sferasında çalışır. Ştatın ən mühüm ticarət və maliyyə mərkəzi olan Ceksonda “Cal-Maine Foods”, “EastGroup Properties”, “Knobias”, “Parkway Properties”, “Trust mark Corporation” və s. ticarət şirkətlərinin ofis və mənzil-qərargahları yerləşir.
Aparıcı sahələr: maşınqayırma (elektrik maşınları və avadanlıqları), metallurgiya və yeyinti sənayesidir. Kənd təsərrüfatı xammalı (Cekson maldarlıq, quşçuluq, soya, pambıq becərilməsi rayonu mərkəzidir) emal edilir.
Nodari Çitanava
Nodari Amrosiyeviç Çitanava — sovet və gürcü dövlət və partiya xadimi. 1989 — 1990-cı illərdə Gürcüstan SSR Nazirlər Sovetinin sədri olmuşdur.
1958-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü oldu. 1963-cü ildə Gürcüstan Politexnik İnstitutunu, 1968-cı ildə isə Sov. İkp MK yanında Ali partiya məktəbini bitirmişdi.
1974-1979-cu illərdə Gürcüstan SSR Kənd Təsərrüfatı Naziri idi. 1979-1985-ci illərdə Gürcüstan SSR Nazirlər Sovetinin sədrinin birinci müavini, 1985-1989-cu illərdə isə Gürcüstan Kommunist Partiyasının MK-nin katibi olmuşdur. 1989-cu il aprelin 14-dən 1990-cı il noyabrın 15-inə kimi  Gürcüstan SSR Nazirlər Sovetinin sədri idi. 10 və 11-ci SSRİ Ali Sovetinin üzvü olmuşdur.
Onun iqtisad elmləri doktoru və professor dərəcələri var. Gürcüstanın İqtisadiyyat Nazirliyi yanında iqtisadi və sosial problemlərini araşdıran elmi tədqiqat institutunun direktoru olmuşdur.
999 (ədəd)
Doqquz yüz doxsan doqquz — say sistemində saylardan biridir. Doqquz yüz doxsan səkkizdən sonra, mindən əvvəl gəlir. Ən böyük üç rəqəmli ədəddir.
Calvin Klein
thumb|200px|left|Calvin Kleindən kişilər üçün Euphoria ətiri Calvin Klein – geyim və ətir firması. Firma 1968-ci ildə Nyu-Yorkda Barri Şvars və dostu Kelvin Kleyn tərəfindən yaradılıb.
3 dəfə "Coty" mükafatına, 4 dəfə mili "American Fashion Awards"-a layiq görülən "Calvin Klein" ən çox satılan elit parfüm və kosmetika brendi kimi tanınır. Brendin ilk ətiri 1981-ci ildə istehsal edilib. İndiyə qədər 61 adda ətir təqdim edilib.
Typhloseiulus simplex
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Muğan qızı (film, 1972)
Məzmun
Film-portret Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, məşhur pambıq ustası, Puşkin rayonundakı (indiki Biləsuvar) Telman adına kolxozun sədri Qızqayıt Həsənova, onun keçdiyi şərəfli əmək yolu barədə söhbət açır. Filmin əsas hissəsi qəhrəmanın bugünkü həyatına, onun rəhbərlik etdiyi kolxozun işlərinə həsr olunmuşdur.
Bauhinia acuminata
(Bauhinia acuminata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kim Possibl (personaj)
Kimberli Ann Possibl — "Kim Possibl" serialının baş qəhrəmanıdır.
Bernulli qanunu
Bernulli qanunu — boruda axan qazın (və ya mayenin) təzyiqi onun axın sürəti kiçik olan kəsiklərdə böyük, axın sürəti böyük olan kəsiklərdə isə kiçik olur.
İdeal maye üçün Bernulli tənliyi
Bernulli tənliyi maye enerjisinin itməməsi qanununun analitik ifadəsidir. Bu da Bernulli tənliyinin fiziki mənasını təşkil edir. Bernulli tənliyi mayenin hərəkət qanunlarını öyrənən һidrodinamikanın əsas tənliyidir. Enerjinin itməməsi qanunundan yazmaq olar ki, kinetik enerji + potensial enerji = const.
Real mayenin elementar şırnaq üçün Bernulli tənliyi
İdeal mayenin һərəkəti zamanı mayenin tam xüsusi enerjisi, yaxud elementar axının һər һansı bir kəsiyindəki (H) ümumi basqısı dəyişməz qalır. İdeal mayenin hərəkəti zamanı mayenin tam xüsusi enerjisi, yaxud elementar axının hər hansı bir kəsiyindəki (H) ümumi basqısı dəyişməz qalır.
thumb|400px|right
Karateçi uşaq (film, 2010)
Karateçi uşaq — 2010-cu ildə çəkilmiş ABŞ filmidir. Rejissor Harald Zvart, baş rollarda isə Ceki Çan, Ceyden Smitdir. Film əsasən Çinin Pekin şəhərində cəryan edir. Filmin çəkilişləri 2009-cu ilin İyul ayında başladı və həmin ilin Oktyabr ayının 16-sı qurtardı. ABŞ-də filmin premyerası 11 İyun 2010-cu il oldu.
Məzmun
Atasının ölümündən və Detroytdakı zavodun bağlanmağından sonra 12 yaşlı Dre Parker(Ceyden Smit) anası Şerri (Taraji Penda Henson) ilə birlikdə Detroytdan Çinin Pekin şəhərinə köçür. Nəzarətçi onları evlərinə aparır. Xarab olan əşyanı düzəltmək üçün anası Dreni Mr. Hanı(Ceki Çan) çağırmağa göndərir. Dre Mr.Hanı çağırdıqdan sonra parka gedir.Burada o skripkaçı Mei Yinq (Venven Han) ilə dost olur. Lakin çox keçmir ki, o, xuliqanlar bandasının başçısı Çenq (Cenvey Van) ilə tanış olur. Çenq onu vurur. Lakin, Dredə Kunq Fuya həvəs yaranır. O, Kunq Fu məktəbinə gedir və oradakı otaqlara baxır, bura onun təzəcə xoşuna gəlmişdi ki, burada Çenqi görür, buranı dərhal tərk edir. Qadağan olunmuş şəhərdən çıxdıqdan sonra Dre Çenq və dostlarını görür. O, vedrədəki suyu onların üstünə tökür bunu görən Çenq Dreni vurur. Çox keçmir ki, Mr.Han gəlib Çenq və dostları ilə vuruşur. Sonra Mr. Han onu evə aparır və Drenin zədələnən yerin Çin təbabəti ilə müalicə edir. Dre Mr.Hana Çenqin müəllimi Master Li (Yu Ronqquanq) ilə görüşməyi təklif edir. Onlar görüşdə Drenin də Kunq Fu yarışına getməsini qərara alırlar. Və Dreni bu yarışmaya Mr.Han hazırlaşdıracaqdı. Məşqə başlayanda Mr.Han Dreyə  bütün günü gödəkcəni soyun, yerə at, götür, geyin, soyun və s. dedi. Və bu bir neçə gün davam etdi. Sonrakı gün Şerri Mr.Hana Şişi festivalına getmək üçün bilet aldı. Dre Mei Yinqə  söz verdi ki, onun imtahanına gələcək və Mei Yinq də söz verdi ki, onun Kunq Fu yarışına gələcək. Dre Kunq Fu məşqi davam etdirmək istəmədi, lakin Mr. Han ona hər şeyin, soyunub-geyinməyin, adamlar ilə danışmağın da Kunq Fu olduğun başa saldı və ona əsil Kunq Funu öyrətməyə başladı.Onlar  qatarla Vudanq dağına getdilər, Dre burada Kunq Fu suyunu içdi, kobra üslubu ilə tanış oldu. Artıq Dre Kunq Fu ilə çox məşğul olmuşdu və Mr.Han ona "u çi bi fa" yəni Drenin istrahətə ehtiyacının olduğunu dedi və ona bir günlük istirahət verdi. Dre Mei Yingə onun da istirahətə ehtiyacı olduğunu deyərək onunla parka getdi və məlum oldu ki, Mei Yinqin musiqi dərsindən olan imtahanın həmin günə salıblar və o tələsik imtahana getdi, Dre də sözünə əməl edərək Mei Yinqin imtahanına getdi. Lakin bu imtahanda Mei Yinqin atası Drenin ona pis təsir etdiyini deyərək onunla danışmağa icazə vermədi. Sonra Dre Mr.Hanın yanına getdi və onun neçə gündü təmir etdiyi maşını əzdiyini gördü və məlum oldu ki, o bu maşın ilə qəza edib və onun ailəsi bu qəzada ölüb. Sonra onlar məşqi davam etdirdilər. Bir neçə günlük ağır məşqdən sonra Mr.Han ona Brüs Linin paltarın aldı. Və ona Mei Yinqin atasına çincə məktub yazmağa kömək etdi və onun atası ona yarışa getməyə icazə verdi. Yarış günü əvvəlcə Çenqin dostları ilə yarışda onun ayağı əzildi. Lakin Mr.Han Çin təbabəti ilə onun ayağını müalicə etdi və o yarışa davam edir. Rəqiblərinə qalib gəldi, Çenqi də məğlub etdi və yarışda birinci oldu.
Musiqi
Filmin rəsmi musiqisi "Never say never" Adam Mesicer tərəfindən yazılıb. Mahnını Custin Bieber və Ceyden Smit birlikdə ifa edib. Mahnı 31 May 2010-cu il tarixində nümayiş etdirilib.Film Jay Şenin "Do you Remember" mahnısı ilə başlayıb.Fort Minorun "Remember the Name" mahnısı fildə yer alıb. filmdə .Filmdə həmçinin Ledi Qaqanın "Poker Face" və Flo Ridanın "Low" mahnısı da səslənib.
Filmin premyerası
Filmin Çikaqo premyerası Mayın 26-sı olub. Premyerada Ceki Çan, Ceyden Smit və Vil Smit iştirak edib.Filmin Los-Anceles premyerası isə İyun 6-sı olub.Bu premyerada filmin baş rollarnın ifaçıları Ceki Çan, Ceyden Smit, Venven Han və Cenvey Van və həmçinin Vil Smit, Vilou Smit, Trey Smit də iştirak edib.Filmin Birləşmiş Krallıqdakı premyerası 15 İyul tarixində keçirildi. Burada Ceki Çan və Ceyden Smitlə yanaşı filmin tanınmış prodüserləri Vil və Cada Smit də iştirak etdi.
Bakı Slavyan Universitetinin Filologiya və xarici dil müəllimliyi fakültəsi
Tarixi
Bakı Slavyan Universitetinin Filologiya fakültəsi 2000­-ci ilin iyun ayında 1946­-cı ildən fəaliyyət göstərən rus dili və ədəbiyyatı fakültəsinin bazasında yaradılmışdır.
2001-­ci ilin sentyabrından fakültədə filoloq (rus dili və ədəbiyyatı) ixtisası ilə yanaşı filoloq (Azərbaycan dili və ədəbiyyatı), 2005-­ci ildən jurnalistika, 2008ci ildən ilk dəfə olaraq roman­german filologiyası üzrə mütəxəssis hazırlığına başlanmışdır.
Haqqında
Hazırda Filologiya və xarici dil müəllimliyi fakültəsi MDB ölkələrində ən sanballı rusistika mərkəzlərindən biridir. Ümumiyyətlə, fakültə ölkəmizin əsas dilçilik mərkəzlərindən biri sayılır. Fakültədə filologiyanın əsasları və müasir problemləri, Azərbaycan, rus, ingilis, alman, fransız dilçiliyi və ədəbiyyatşünaslığının, o cümlədən, müqayisəli ədəbiyyatşünaslığın aktual məsələləri tədris edilir və öyrədilir.
Filologiya fakültəsində əsas diqqət tələbələrin yüksək səviyyədə təhsil almalarına, cəmiyyət üçün gərəkli vətəndaş yetişdirilməsinə və tədrisdənkənar asudə vaxtlarının mənalı və maraqlı keçməsinin təşkilinə yönəldilmişdir.
Pərviz Parastuyi
Şəxsi həyatı
Pərviz Parastuyi Həmədan ostanının Kəbudər Ahəng şəhərində 24 iyun 1955-ci ildə azərbaycanlı ailədə dünyaya gəlmişdir.