cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarağan
Təsiri və tətbiqi
Farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərmanbitkisidir. Elmi və xalq təbabətində, eləcə də farmakologiyada geniş tətbiq edilir. Əsasən mədə-bağırsaq, qaraciyər, dəri, böyrək daşı, damar xəstəlikləri, habelə müxtəlif şişlər, stomatit, ishal, irinli yaralar, yanıqlar,revmatizm zamanı istifadə olunur. Antiseptik, antioksidant, ödqovucu, büzüşdürücü, yarasağaldıcı, iltihab proseslərinə qarşı təsirə malikdir.
İstifadə olunan hissələri
Müalicə məqsədi ilə bitkinin yarpaqları, qabığı və budaqları istifadə edilir.
Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi
Dekorativ, balverən,boyaq və efir yağlı bitkidir (yarpaqlarından alınan efir yağı ətriyyatda istifadə olunur).
Aechmea fosteriana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yabğu
Yabğu (Əski türkcə: 𐰖𐰉𐰍𐰆 [yabγu], çincə — 葉護 [Yè Hù]) — Qədim türk xalqlarında rütbə, ünvan.
Etimologiyası
Yabğu ifadəsinin ilkin forması "Yavu" olmuşdur. Müqəddəs Kitabda qeyd olunan adlardan biri də, 7.000-dən daha çox adı çəkilən Yehovadır. O, Allahın adı olaraq qəbul edilir. Bu ad bir çox fornada tələffüzü edilir. "Yəhva, Yah, Yahu". "Yahu" tələffüz formasının isə, Türklərin dilinə "Yavu" olaraq keçməsi böyük bir ehtimaldır. Adın mənası olaraq da, hökümdar anlamına gəlməsi, Çincə tələffüzünün "Ye Hu" şəklində olması bu bənzərliyi bir daha təsdiqləyir.
İstifadəsi
Dövlətdə xaqandan sonra birinci şəxs yabğu sayılırdı. Əslində yabğu vitse-kral idi və bu vəzifəyə bir qayda olaraq hakimiyyətdəki nəslin nümayəndələri təyin edilirdilər. Məsələn, Bumin xaqan dövründə, qardaşı İstəmi xaqan yabğu idi, lakin bununla birlikdə yabğu taxt-tacın varisi deyildi, vəliəhd vəzifəsindən asılı olmayaraq "tigin" adlanırdı. Zaman keçdikcə yabğuların gücü çoxaldı və onlar xaqana bərabər titul sayılmağa başladılar. Məsələn, Oğuz yabquluğu yaxud Qarluq yabğuluğu buna bir misaldır.
Əl-Həsib
Əl-Həsib (ər. الحسيب) — Allahın adlarından biri.
Bristol funtu
Bristol funtu (£B) — 19 sentyabr 2012-ci ildə Böyük Britaniyanın Bristol şəhərində buraxılmış regional valyuta. Yerli iqtisadiyyatı dəstəkləmək üçün buraxılıb və yerli müəssisələr arasında istifadə edilir (buraxılan ərəfədə 300 yerli müəssisə ondan istifadəyə imza atıblar). Bristol funtu Britaniya funtuna ekvivalentdir və sərbəst şəkildə Britaniya funtuna və əks halda dəyişilə bilinir.
Əskinazları
Müstəqil şirkətlər tərəfindən də buraxıla bilir. Onun saxtalaşdırılmaması üçün xüsusi tədbirlər görülüb. Xarici görünüş üşçün 8 variantdan istifadə edilir. Onlar müsabiqəyə təklif edilmiş min variantdan hər nomunal üçün iki variant seçilib.
Bristol funtu həmçinin elektron tranzaksiya edilə bilir.
Qanuniliyi
Bristol funtu dövlət ödəniş vasitəsi olmasa da Britaniya qanunları ölkə ərazisində regional valyutalardan istifadə etməyə icazə verir. Bristol funtundan başqa Britaniya ərazisində aşağıdakı yerli valyutalardan da istifadə edilir:
Bristol funtu ilə ticarət funt sterlinq ilə ödənilən vergiyə cəlb edilir.
Təxəyyül
Təxəyyül — insanın qavrayışı və hafizəsi ilə bağlı təsəvvürlərin yenidən işlənməsi, yeni qaydada birləşdirilməsi əsasında yeni surətlərin yaradılmasından ibarət olan psixi prosesə deyilir.
Anlayış
Təxəyyül ali psixi funksiyalardan biri kimi diqqəti cəlb edir. İnsan təlim və əmək fəaliyyətində təkcə öz yaddaşına əsaslanmır. O, öz fəaliyyətinə yaradıcı şəkildə yanaşır, yaddaşında olan təsəvvürləri dəyişdirir, yeni qaydada birləşdirir, yeni surətlər yaradır və fəaliyyət göstərir. Yeninin yaradılması ilk əvvəl ideal şəkildə, fikirdə həyata keçirilir və sonra maddi, əməli şəkildə reallaşdırılır. İnsanın öz təsəvvürlərinin ideal şəkildə fikirdə birləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və bu əsasda yeni surətlərin yaradılması təxəyyül prosesidir.
Təxəyyülün köməyi ilə insan nəyi isə yaradır, özünün fəaliyyətini planlaşdırır və onu idarə edir. Demək olar ki, bəşəriyyətin yaratdığı maddi və mənəvi dəyərlər insan təxəyyülünün məhsuludur. Təxəyyül insanı hal-hazırdakı vəziyyətdən kənara çıxarır, ona keçmişi daha əyani şəkildə görməyə kömək edir, onu gələcəyə aparır. İnsan öz təxəyyül fəaliyyətinin vasitəsilə ayrı - ayrı orqan¬larının fəaliyyətinə təsir edə bilir. Bunu autotreninq təcrübələrində aydın şəkildə görmək mümkündür. Təxəyyül fəaliyyətindən istifadə edərək xəstəliyin müalicəsinə təsir göstərmək, başqa sözlə, psixoterapiyada təxəyyül obrazlarının yaradıl¬masından geniş istifadə edilir. Təxəyyül bir psixi proses kimi qavrayış, hafizə və təfəkkür prosesləri arasında aralıq mövqe tutur. Təxəyyülün təfəkkürlə əlaqəsi onda ifadə edilir ki, təxəyyül də varlığın özünəməxsus şəkildə inikasıdır. Lakin təfəkkür bir psixi proses kimi varlığı, aləmi anlayışlarla əməliyyat aparmaq vasitəsi ilə əks etdirirsə, təxəyyül varlığı konkret obrazlı formada əks etdirir. Biz bu cəhəti alimin və yazıçının fəaliyyətində aydın şəkildə görə bilərik. Alim də, yazıçı da varlığı əks etdirir, lakin biri məntiqi dəlillərlə, sübutlarla, digəri isə təxəyyülün köməyi ilə, yaratdığı obrazlarla. Təxəyyül bir psixi proses kimi, təbii ki, müəyyən fizioloji proseslərlə, beyinin fəaliyyəti ilə bağlıdır. Burada ilk növbədə insan beyninin analitik-sintetik fəaliyyəti mü¬hüm əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, insan öz praktik, əməli fəaliyyətində varlığın cisim və hadisələrini tərkib elementlərinə ayırır. Məhz bu elementlər sonradan başqa bir, yeni qaydada birləşdirilir, yeni surətlər yaradılır. Varlıq, aləm bu surətlərdə əks etdirilir. Təxəyyül surətlərinin yaranmasının fizioloji mexanizmində əvvəllər beyində yaranmış müvəqqəti sinir rabitələrinin yenidən, yeni qaydada birləşməsi və canlanması dayanır. Təxəyyül fenomen xüsusiyyətlərə malik psixi prosesdir. Burada qeyri-adi olan odur ki, təxəyyül obrazları beyində gedən fizioloji proseslərin nəticəsində yaranırsa da, bu obrazlar yarandıqdan sonra orqanizmdə gedən digər fizioloji proseslərə təsir edə bilir. Təxəyyüldən psixoterapiyada da geniş istifadə olunur və müəyyən  psixoloji gərginliyin aradan qaldırılmasına imkan  verir. Təxəyyül çox mürəkkəb psixi prosesdir.
Ön şəkilçilər
Ön şəkilçi və ya Prefiks — sözün önünə artırılaraq, sözə yeni bir məna verən şəkilçilər. Ön şəkilçilər, ümumiyyətlə, Azərbaycan dili üçün xarakterik deyil. Lüğət tərkibimizdə olan ön şəkilçilər bütünlüklə alınmadır. Azərbaycan dilində rast gəlinən ön şəkilçilər ərəb-fars və avropa mənşəlidir:
Avropa mənşəli
biqəm – biqəmlik, biqərar – biqərarlıq
Təxəyyül
Passiv təxəyyül
Passiv təxəyyül prosesində surətlərin yaradılması ətraf mühiti dəyişdirməyə yönəlmiş yaradıcı fəaliyyət kimi özünü göstərmir. İnsan reallıqdan uzaq olan surətlər yaradır. Bu halda insan fantastik təsəvvürlər aləminə qapılır, özünün çətin vəzifələrini həyata keçirmək naminə, sanki, təxəyyülünün yaratdığı surətlərin arxasında gizlənir. Bu cür təxəyyül növü passiv təxəyyül adlanır. Passiv təxəyyül özü də iki növə, niyyətli və niyyətsiz təxəyyül növlərinə ayrılır. Xoş, sevincli, dadlı xülyaya qapılmaq hər kəsə xas olan bir cəhətdir. Xülya obrazları ilə insanın tələbatları arasında bir başa rabitə, əlaqə mövcuddur. Belə bir cəhəti xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, insanın təxəyyül fəaliyyətində bu növ təxəyyül üstünlük təşkil etsə, belə adamlara xülyaçı, xülyapərəst adamlar deyilir. Bu cəhət şəxsiyyətin mənfi cəhəti olub, onu passivləşdirən, fəaliyyətdən qoyan bir cəhətdir. Passiv təxəyyülün niyyətsiz növü adətən şüurun, insanda ikinci siqnal sisteminin fəaliyyəti zəiflədiyi zaman baş verir. Passiv təxəyyül niyyətli və niyyətsiz növlərə ayrılırsa, fəal təxəyyül həmişə niyyətli xarakterə malik olub, bərpaedici və yaradıcı təxəyyül növlərinə ayrılır. Bərpaedici təxəyyül təsvirə, sxemə əsasən surətlərin yaradılması prosesidir. Mövcud olmuş, yaxud mövcud olan, lakin bizim tərəfimizdən heç zaman bilavasitə qavranılmamış obyektlərin təsvirə əsasən surətlərinin yaradılmasına bərpaedici təxəyyül deyilir. Bərpaedici təxəyyül insanın həyat və fəaliyyətində mühüm əhəmiyyətə malik olmaqla təlim fəaliyyətində müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Yaradıcı təxəyyül fəaliyyətin tərkib hissəsini  təşkil edən yeni  surətlərin yaradılmasıdır. Təxəyyülün bu növü heç bir sxemə, təsvirə istinad etmədən, müstəqil olaraq yeni surətlərin yaradılmasından ibarətdir. Bəzən yanlış olaraq yaradıcı təxəyyüllə, yəni, yeni orijinal obrazların yaradılması prosesi ilə yaradıcılıq deyilən fəaliyyət prosesini eyniləşdirirlər. Təbii ki, insanın yaradıcılıq fəaliyyəti yaradıcı təxəyyülə çox bağlıdır. Lakin, bunlar eyniləşə bilməz. Təxəyyül və yaradıcılıq haqqında sonrakı bölmədə söhbət açacağıq. Burada isə ancaq yeni obrazlar yaratmaqdan söhbət gedir. Yeni obrazın, surətin yaradılması prosesi haqqında ayrıca danışacağıq.
Xəyal
Təxəyyülün növlərindən biridir. Xəyal arzu edilən gələcəyə yönəlmiş obrazların yaradılması prosesidir. Xəyal xülya deyil. Xəyalı xülyadan ayıran odur ki, xəyal əsasən real, həyata keçirilməsi mümkün olan surətlərin yaradılması prosesidir. Xəyal insanın fəallığının çox qüvvətli stimullarından biridir. Xəyal insana fəaliyyətində və mübarizəsində qarşıya çıxan çətinliklərə üstün gəlməkdə bir güc, qüvvə verir. Xüsusilə gənclərin, məktəblilərin gələcək peşələri, həyat mövqeləri haqqındakı xəyalları onları yaxşı oxumağa, çalışmağa, özlərinin təhsil fəaliyyətlərinə daha ciddi yanaşmağa sövq edir. Göstərdiyimiz bütün bu cəhətlərinə görə xəyal insanı passivləşdirən xülyadan əsaslı şəkildə fərqlənir. Xəyal insanın reallaşa bilən, yaxud reallaşması mümkün olan fantaziyasıdır.
Mənbə
Psixologiya Ali pedaqoji məktəblərin bakalavr pilləsi tələbələri üçün dərslik - Prof. S.İ.Seyidov və prof. M.Ə.Həmzəyevin elmi redaktorluğu ilə Bakı - 2007
Qaradağlılar
Qaradağlılar — Azərbaycan türkləri nin tayfalarından biri olan Qaradağlılar bölgədəki digər tayfaların əksəriyyəti kimi Səfəvi imperiyası ndakı mühüm tayfalardan biri olmuşdurlar. Hal-hazırda əsasən eyni adlı Qaradağ vilayətində yaşamaqdadırlar. Onların mütləq əksəriyyəti şiədirlər və Azərbaycan türkcəsinin Qaradağ ləhcəsində danışmaqdadırlar. Qaradağ ləhcəsi Azərbaycan türkcəsi nin ən saf ləhcələrindən biri hesab edilir. 75.000-80.000 arası saylarının olduğu müəyyən edilir. Qacar sülaləsi nin Rusiya ilə olan müharibələrindən sonra Cənubi Qafqaz da yaşayan Qaradağlı tayfasının bəzi nümayəndələri Araz çayının cənubuna köçüb yenidən Qaradağda məskunlaşmışdır.
Haqqında
Qaradağlılar müasir İranda Türkman yatağı deyilən, Araz çayının cənubunda yerləşən, tayfa ilə eyni adı daşıyan Qaradağ vilayətində yaşayan türk tayfalarından biridirlər. Qaradağ adı Azərbaycan türkcəsində böyük dağ və ya dağlıq yer mənasına gəlməkdədir. Bu sözün sonuna lı şəkilçisi əlavə olunmaqla tayfanın adı meydana çıxmışdır.
Tarixçi Ənvər Çingizoğlu Qaradağlı tayfasını Səfəvi imperiyasının qurulmasında iştirak edən əsas tayfalardan biri kimi göstərməkdədir. Onun yazdıqlarına görə, tarixi qaynaqlarda həm də Qaradağ sufiləri adlandırılan tayfa hələ Şeyx Heydərin müridləri arasında özlərinə yer tapmışdılar. Qaradağlı elinin oymaqları Səfəvilər dönəmində ölkənin bir çox ərazisinə yayıldılar. Qaradağlılar 1628-ci ildə də əsas Qızılbaş tayfalarından biri kimi göstərilmişdir. Tarixçi Oqtay Əfəndiyev yazır:
"Deməli, İsmayıl Azərbaycan hüdudlarını tərk edərək Kiçik Asiyaya daxil olmazdan əvvəl onun qoşunu tərkibində şamlı, rumlu, ərəşli, zülqədər tayfalarının, həmçinin də Qaradağ, Əhər və Talış sufilərinin adları çəkilir."
Mədəniyyətləri
Qaradağlıların yaşadığı Qaradağ bölgəsi dağlıqdır. Buranın şimal-şərqi şahsevənlərin köç yerlərindən biridir. Coğrafi vəziyyətin əlverişliliyinə görə köhnə feodal həyat tərzi müəyyən qədər qorunub saxlanmışdır. Hal-hazırda qaradağlılar əsasən oturaq həyat yaşamaqdadırlar və çaylar, dərələr boyunca yerləşib əkinçiliklə məşğul olurlar. Meyvəçilik və ipəkçilik inkşaf etmişdir.
Qaradağlıların yaşam tərzləri Azərbaycan türklərinin bir digər tayfalarından olan şahsevənlərlə çox oxşarlıq təşkil etməkdədir. Qaradağda danışılan Azərbaycan türkcəsi ən saf türkcə hesab edilməkdədir. Pəhləvi sülaləsi dövründə onlara məcburi şəkildə fars dili öyrədilmişdir.
Aşıq Abbas Piçənisli
Aşıq Abbas Piçənisli (XIX əsrin son rübü—XX əsrin birinci rübü) ( - aşıq, XX əsrin əvvəllərində Zəngəzur mahalında daşnaksütyun və erməni terrorizmi hərəkatına qarşı mübarizənin fəal iştirakçısı.
Həyat və yaradıcılığı
Aşıq Abbas Piçənislinin ata babası, XVII-XVII əsrlərdə Diyərbəkir vilayətindən köçüb gəlmiş tayfalar olmuşdur. Əsas məşğuliyyətlərindən biri misgərlik olduğuna görə onlara "misçilər" də deyiblər.
Aşıq Abbas Zəngəzur mahalının Hacısamlı nahiyəsinin, indiki Laçın rayonunun Piçənis kəndində anadan olmuşdur. Aşıq Abbas Piçənisli həm də Əlipaşa bəy Sultanov və Sultan bəy Sultanovun yaxın məsləhətçisi olmuş, məclislərinin başında əyləşmişdir.
Mikania marinii
Mikania marinii Mikania marinii Mikania marinii
Əl-Həmid
Əl-Həmid (ər. الحميد) — Allahın adlarından biri. əl-Həmid sözü təriflənən, həmd edilən deməkdir. əl-Həmid olan Allah, məxluqlarının yanında həmd ediləndir.
Tüstüyə qarşı aşqarlar
Tüstüyə qarşı aşqarlar
Tüstüyə qarşı aşqarlar dizel mühərrikinin buraxdığı işlənmiş qazlardan gələn qara tüstünün (his) emissiyasını azaltmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Yanma kamerasında alovlanmadan əvvəlki mərhələdə yanacağın intensiv krekinqi baş verir, nəticədə his əmələ gəlir. Sonra o yanır, lakin bəzi səbəblərə görə tam yanmır. Qara tüstünün tərkibində olan hisin bir hissəsi atmosferə atılır. Hisin əmələ gəlməsi  mühərriyin səmərəliliyinin azalması deməkdir, lakin bundan əlavə, his onun səthində sorbsiya olunmuş kanserogen politsiklik aromatik karbohidrogenlər daşıyıcısıdır. Qara tüstünün emissiyası metalsaxlayan tüstüyə qarşı aşqarlar vasitəsilə azaldıla bilər. Bu halda külsüz aşqarların təsiri çox deyil.
Tüstüyə qarşı aşqarların işçi qatılığı 0.05-0,2%-dir. Nisbətən əvvəlki aşqarların (məsələn, 1970-ci illərdə işlənib hazırlanmış ИХП- 702, ИХП-706 aşqarları) tövsiyə olunan qatılığı 0.5-1.0%-ə qədər və daha yüksək olmuşdur.
Təsir prinsipi
Tüstüyə qarşı aşqarların təsir mexanizmi haqqında konkret fikir yoxdur. Mövcud iki qrup fərziyyədən birinə görə, aşqarlar his hissəciklərinə antikoaqulyasiya və ya dispersləşdirici təsir göstərir, nəticədə onlar daha intensiv yanır. İkinci qrup fərziyyə aşqarın hisin yanmasına kimyəvi təsirinin mümkün  variantlarını (katalitik təsir, hidroksil radikalları ilə qazlaşdırma)  əhatə edir.
Rusiyada tətbiq olunan bariumsaxlayan tüstüyə qarşı aşqarların təsir mexanizmi müəyyən maraq doğurur. Bir nəzəriyyəyə görə barium birləşmələri yanacağın yanma məhsulları ilə reaksiyaya girir və bunun nəticəsində  hidroksil radikalları əmələ gəlir. Sonuncular hisi qazlaşdırır. Fərz edilir ki, barium saxlayan tüstüyə qarşı aşqarlar yanacaq damcılarının diffuz yanması zamanı əmələ gələn hisin yanmasını tezləşdirir və artıq buxarlanmış yanacaq hissəsinin yanması zamanı əmələ gələn hisin yanmasına təsir etmir, yəni barium saxlayan aşqarlar yanma katalizatoru deyil. Onlar agır neftlərin yanması zamanı daha effektlidir.
M.Lernerə görə bütün tüstüyə qarşı aşqarlar iki növə bölünür. Birinci növə əsas təsiri his hissəciklərinin dispersləşdirilməsi olan qələvi-torpaq metal birləşmələri aiddir. İkinci növə keçid metal birləşmələri aiddir. Onlar oksigenin yanmanın birinci mərhələsindən sonuncu mərhələlərə daşınması hesabına hisin yanmasını tezləşdirir. Bu da keçid metallarının valentliyini dəyişmək qabiliyyəti hesabına mümkün olur.
Effektlilk göstəriciləri
Tüstüyə qarşı aşqarların keyfiyyəti dizel mühərriklərinin stend sınaqları prosesində qiymətləndirilən işlənmiş qazların tüstülüyü və faktiki hisin miqdarı ilə qiymətləndirilir. İşlənmiş qazların tüstülüyünü iki növ cihazla təyin edirlər. Bosch qurğusunda hisın qarşısı kağız filtrlə alınır. Bu halda filtr qaralır və onun daha çox qaralması his əmələgəlmənin intensiv olduğunu göstərir. Bu qurğu portativdir və yüksək dərəcədə his əmələ gəlmədə daha etibarlı nəticələr verir.
Hartridge qurğusu iri həcmlidir və yalnız stasionar şəraitdə istifadə olunur. Burada qiymətləndirmə prinsipi hisin miqdarının artması ilə işlənmiş qazların azalan optik sıxlığının ölçülməsinə əsaslanır.
Çeşid
Hər iki aşqar forsunkaların çiləyicilərində barium sulfat çöküntüsünün əmələ gəlməsinə səbəb oldu. Ona görə də aşqarın sonrakı kompozisiyalarının tərkibində çöküntü əmələgəlmənin qarşısını alan dispersləşdirici komponent olurdu.
Əlavə xassələr
Barium saxlayan maddələr biosid fəallığa malikdir. Lubrizol-565 şirkətinin məlumatına görə, barium aşqarları katalitik neytrallaşdırıcıların iş müddətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Məhdudiyyətlər və nöqsanlar
Aşqarların tövsiyə olunan qatılığı məhdudlaşdırılır. Onların artması yanma kamerasında çöküntünün yaranmasına, bəzən mühərrik və yanacaq sisteminin detallarının tez yeyilməsinə səbəb olur. Bundan əlavə aşqarların yanma məhsulları bərk hissəciklər kimi atmosferə atılır.
Mənbə
А.М.Данилов. Применение присадок в топливах.Санкт-Петербург: Химиздат, 2010
Əl-Həyy
Əl-Həyy (ər. الحيّ) — Allahın adlarından biri.
Aechmea fraseri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gəncə Maşınqayırma Zavodu
"Gəncə" Maşınqayırma zavodu — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyindəki müəssisə.
Tarixi
Gəncə Maşınqayırma zavodu Azərbaycan KP MK-nın və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 11 avqust 1977-ci il tarixli 44 nömrəli Qərarı ilə SSRİ radiosənayesi nazirinin 21 oktyabr 1977-ci il tarixli 442 nömrəli əmri əsasında 1984-cü ildən inşa olunmağa başlanmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 sentyabr 1992-ci il tarixli 160 nömrəli Fərmanına əsasən Gəncə Maşınqayırma zavodu “Azəriqaz” Dövlət şirkətinin tərkibinə daxil edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 sentyabr 2006-cı il tarixli 462 nömrəli Fərmanına əsasən zavod Аzərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyinə verilmişdir.
Mirzəməhəmmədabad (Xudafərin)
Mirzəməhəmmədabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 48 nəfər yaşayır (9 ailə).
Prolüvi
Dağ ların yamaclarında müvəqqəti su axınları vasitəsilə gətirilən və dağın ətəyi boyunda toplanan çöküntü dür.
Əl-Qabiz
Əl-Qabiz (ər. القابض) — Allahın adlarından biri.
Mənası
“Bəndələrini imtahan üçün sıxıntıya salan, ölüm anında onlara əmanət etdiyi canı geri alan” deməkdir.
Palçıq qrifonu
Palçıq qrifonu-  palçıq vulkan ları üzərində qaz, su və palçıq xaric edən kiçik çıxışlar, hündürlükləri 10-la sm-ə çatır.
Gümüşü buludlar
Gümüşü buludlar-Seraski 1885-ci il
İlk müşahidə
1885-ci ilin yayında məşhur rus astronomu Seraski ilk dəfə tutqun toran göyün üzündə qeyri-adi, əvvəllər heç bir zaman təsadüf edilməyən, yarım-şəffaf, parlaq, parlaq işıq verən gümüşü-ma-vi rəngli buludlar görmüşdür. Çox keçmədən astronomlar müəyyən etdilər ki, gümüşü buludlar göyün üzündə həmişə görünməyib, yalnız yay aylarında, həm də üzərlərinə üfüqün arxasına keçən günəşin şüaları düşən müddətdə görünür.
Gümüşü buludlar
Son zamanlar müəyyən edilmişdir ki, gümüşü buludlar yerdən 82 km yuxarıda və atmosferin da-ha yüksək qatında olur. Sürəti bəzən saatda bir neçə yüz kilometrə çata bilir. Gümüşü buludlar qütb şəfəqinin əmələ gətirdiyi səviyyənin aşağı sərhəddində də yaranır. Atmosferin yuxarı qatları (aşağı qatlar kimi) əsasən oksigen və azotdan ibarətdir.Gündüz günəşin ultrabənövşəyi şüalarının təsiri altında oksigenin molekulu atomlara parçalanır. Su molekulunu əmələ gətirmək üçün oksigenin bir atomunun 2 hidrogen atomu ilə birləşməsi lazımdır. Atmosferin yuxarı qatlarında hidrogen olmadığı üçün hidrogen atomları, günəşdən atmosferə tünd ləkələrlə əlaqədar olan coşqun fəaliyyəti dövründə düşür. Yuxarıda göstərdiyimiz yüksəklikdə su izah edi-lən formada əmələ gəir. Bu fikir gümüşü buludların məhz günəşin üzərində ləkələr əmələ gəldikdə baş verməsi ilə əlaqələndirilirdi. Günəş ləkələrinin içərisində böyük sürətlə gələn elektronların itir-diyi yükü hidrogen atomları yer atmosferinə çatdırır və maqnit qüvvə xətləri ətrafında elektronlar kimi ona daxil olur. 80 km hündürlükdə hidrogen atomlarının sürəti azalır və oksigen atomları ilə əlaqəyə girərək su molekullarını əmələ gətirir. Su molekullarının qarşılıqlı təsiri gümüşü buludları yaradan buz kristalları yığımının əmələ gəlməsinə səbəb olur.
Gümüşü buludların əmələ gəlmə səbəbi
Gümüşü buludların əmələ gəlməsi belə də izah edilir. Gümüşü buludların qalxması üçün lazım olan alçaq temperatur 80-83 km hündürlükdəki nazik hava qatında olur. Bu qatdan yuxarı və aşağı-da temperatur nisbətən yüksək olduğuna görə həmin qatlar gümüşü buludlar üçün münasib deyil-dir. Bu hal gümüşü buludların buz kristallarından ibarət olmasına dair əsas sübut hesab edilə bilər.
Həmçinin bax
Bulud, Buludlarda optik hadisələr
Xarici keçidlər
gümüşü buludlar
Tariyel Talıbov
Həyatı
Talıbov Tariyel Hüseynəli oğlu Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Siyaqut kəndində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Siyaqut kənd onbirillik orta məktəbini, 1973-cü ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsini bitirdikdən sonra, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Regional Elm Mərkəzində kiçik elmi işçi vəzifəsinə işə qəbul edilmişdir.
1973–1974-cü illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.
16 yanvar 2003-cü ildən AMEA Naxçıvan Bölməsinin Bioresurslar İnstitutunun direktorudur.
2005–2010-cu illərdə 12 №-li Şərur seçki dairəsindən III–IV çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinə deputat seçilmişdir. 2000-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Ailəlidir, 3 övladı və 4 nəvəsi vardır.
Əsas elmi nailiyyətləri
Naxçıvan MR-in flora biomüxtəlifliyinin tədqiqi, taksonomik spektrin hazırlanılması və səmərəli istifadəsi və qorunmasına aiddir. İlk dəfə olaraq Naxçıvan MR-in flora biomüxtəlifliyində ali bitkilərin taksonomik spektri hazırlanmış, onların nadir növlərinin "Qırmızı kitabı" nəşr edilmişdir. Naxçıvan MR-in flora biomüxtəlifliyi ilə sıx əlaqəda olan onurğalı heyvanların taksonomik spektri hazırlanılmış, region təbiətinin artan antropogen təsirlər nəticəsində modifikasiya və ya transformasiya səbəbləri işlənilərək, onurğalı heyvanların nadir növlərinin "Qırmızı kitabı" nəşr edilmişdir. Naxçıvan MR-in flora və bitkiliyinə, meyvə, üzüm və dərman bitkilərinə aid tədqiqatları elmi fəaliyyətdə mühüm yer tutur. Kadr hazırlığı:	fəlsəfə doktorları-4, elmlər doktorları-1.
Pedaqoji fəaliyyəti
1970-ci ildən pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. 1974-cü ildə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (İndiki Naxçıvan Dövlət Universiteti) kimya-biologiya kafedrasında baş laborant vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. O, baş laborant vəzifəsindən Biologiya kafedrasının müəllimi, baş müəllimi, dosenti vəzifələrinə seçilmiş və ləyaqətlə fəaliyyət göstərmişdir.
T. Talıbov 1989-cu ildə Naxçıvan Dövlət Universitetində Botanika kafedrasının müdiri vəzifəsinə seçilmiş və 2003-cü ilədək bu kafedraya rəhbərlik etmişdir. Hazırda Naxçıvan Dövlət Universitetinin professorudur.
Beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü
Ümumdünya Təbiəti Mühafizə Fondunun (WWF) Qafqaz Ekoregional Şurasının üzvüdür.
Əl-Qadir
Əl-Qadir (ər. القادر) — Allahın adlarından biri.
Aechmea fraudulosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Braziliyanın şərqində yerləşən Baiya ştatı üçün endemik növdür.
Qayalarda qalan səs (film, 1995)
Məzmun
Film-tamaşada hadisələr bir mağarada baş verir. Qumru (Lətifə Cahandarqızı) əri Qulu (Vaqif Əsədov) ilə birgə düşməndən qaçaraq bu mağarada gizlənmişdir. Lakin onun əri artıq öldürülmüşdür. Qumru tez-tez mağaranı tərk edərək düşməndən ərinin qisasını almaqdadır. Film-tamaşa boyu Qumru ərinin ruhu ilə danışır. Sonda isə Qumrunun özü də düşmən gülləsinə tuş gəlir.
Film-tamaşada Qumru və Qulunun timsalında Azərbaycan xalqının başına gətirilən bəlalar əks etdirilməyə çalışılır.
Phytoseius solanus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Mikania brunnescens
Mikania brunnescens Mikania brunnescens Mikania brunnescens
Meyvə milçəyi
Meyvə milçəkləri - Goniurellia tridens növündən olub, qanadlarında qarışqalara oxşayan fiqurlar var.
Qarışqalarla meyvə milçəkləri demək olar ki ortaq ovçuları bölüşürlər. Ovçular milçəyə yaxınlaşanda, bu qanadları sürətli şəkildə çırparaq ətrafında bir çox qarışqa varmış kimi bir təəssürat yaradır. Bu, ovçuların başını qarışdırır və bir neçə saniyəliyinə də olsa meyvə milçəyinin qaça bilməsi üçün şərait yaradır.
Meyvə milçəklərinin qanadlarında müxtəlif ləkələr görmək mümkündür. Bu vəziyyət, meyvə milçəklərinin əcdadlarında da böyük ehtimalla olmuşdur. Amma elmə məlum olan təxminən 5.000 meyvə milçəyi növündən yalnız 36'sında bu ləkələr qarışqaları xatırladır. Digərlərinin çoxunun qanadları ləkəsiz və ya şəffaf görünüşdə qarşımıza çıxır. Bu səbəbdən ləkəli qanadlılıq, təkamül müddəti içərisində sonradan əldə edilmiş bir xüsusiyyətdir. Təməl olaraq ləkəli qanadlara sahib olmaq kamuflyaj bənzəri üstünlük təmin edə bilər. Amma bu ləkələrin görünüşlərini təyin edən genlərdəki seçmə təzyiqi, bu ləkələrin nəsillər içərisində qarışqalara daha çox oxşamasına səbəb olmuşdur. Bu qarışqabənzəri görünüşlərin qarışqaya oxşarlığı bucağında növ içərisində geniş variasiya olduğu hesab edilir. Bu səbəbdən bu mövzudakı seçmə ola bilər ki hələ də davam edir və qanadlardakı qarışqa görünüşlərinin nəsillər içərisində mühitə və vəziyyətə görə dəyişilməsi gözlənilə bilər.
Mənbə
http://tekamulaz.blogspot.com/
Jscript
JScript - Microsoft şirkətinin skriptli proqramlaşdırma dili.JScript dilinin sintaksisi Netscape şirkətinin JavaScript dilinin sintaksisinə çox bənzəyir. Veb-səhifəyə müştəri skriptləri əlavə etməkdən savayı (Mozilla layihəsinədək JavaScriptin yeganə funksiyası bundan ibarət idi),JScript başqa məqsədlər üçün də istifadə oluna bilər(məsələn,Microsoft Windows sistemlərinin inzibatçılığını avtomatlaşdırmaq: ASP səhifələri  yaratmaq).JScript dilində yazılmış aşağıdakı proqram nümunəsində ekrana dialoq boksu çıxarılır(// simvollarından sonrakı yazılar şərhdir): // Dəyişənin elan olunması var strMessage; // Dəyişənə qiymət mənimsədilməsi strMessage = " Çox mal haramsız olmaz, çox söz yalansız"; // Məlumatın ekrana çıxarılması WScript. Echo(strMessage);
Ərsan İlyasova
Ərsan İlyasova (Əsl adı: Arsen İlyasov; ) — Türk Milli Basketbol Komandasının oyunçusudur.
Türkiyənin Eskişehir şəhərində dünyaya gələn idmançı, 2003-cü ildə Türkiyə vətəndaşlığına keçirildi. Krımdan Özbəkistana sürgün edilən Krım Tatarı bir ailənin övladıdır. Atası Ənvər İlyasov və anası İraliyə İlyasova Krıma qayıdış yasaqının qalxmasından sonra sürgündən Krıma dönmüşdür. Gənc yaşda qabiliyyəti kəşf edilərək Ülkerspor infrastrukturu tərəfindən yetişdirilməyə başlandı və Türkiyə Vətəndaşlığına keçirildi. Əsl adı Arsen İlyasov olan Ərsan İlyasova 2004–2005 mövsümündə qısa müddətli də olsa Ülkersporda forma geymə şansı qazandıqdan sonra 2005 NBA seçmələrində Milwaukee Bucks tərəfindən otuz altıncı sıradan seçildi. Bir çoxları tərəfindən bir il daha Türkiyə Basketbol Liqasında təcrübə qazanması lazım olduğu şərhi edilmiş olsa da 23 avqust 2005 günü Milwaukee Bucks ilə iki illik müqavilə imzaladı. Ancaq mövsüm başlamadan, təcrübə qazanması məqsədiylə, NBA komandalarının daha çox, gənc oyunçularını yetişdirmək üçün istifadə etdiyi, National Basketball Development League (d-Liqa) komandası Tulsa 66ersə göndərildi. Bu komandada bir mövsümdə oynadığı 46 matçda 12,5 say və 7,0 ribaund ortalamayla oynadı.
Birinci Kuril boğazı
Birinci Kuril boğazı, — Sakit okeandakı Şumşu adasını Kamçatka yarımadasından ayıran, Oxot dənizini Sakit okean ilə birləşdirən boğaz. Uzunluğu 32 km, ən dar eni isə 15 km təşkil edir. Sahilləri sıldırımlı və qayalıdır. Boğazda Vostoçnı və Lopatka rifləri, cənub hissəsində Pantareva, Kurbatova, Yukiç burunları vardır. Cənub hissəsində sualtı və suüstü qayalıqlar vardır. Boğaza Koşunu, Ozernaya, Polotinka çayları axır. Sahil xəttində dərinlik 1,0 təşkil edir. 1875-1945-ci illər ərzində boğaz əvvəl Rusiya-Yaponiya sonradan isə SSRİ-Yaponiya sərhəddini təşkil edirdi. Kuril adaları arasında şimaldan cənub istiqamətində birinci olduğu üçün bu cür adlandırılmışdır. Şumşu adası sahilində Kurbatova qəsəbəsi, Kamçatka yarımadası sahilində Semyonovka kəndi yerləşir. Boğaz Saxalin vilayəti və Kamçatka diyarı ərazisinə daxildir.
Pişikotukimilər
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.
Cinsləri
Fəsiləyə 8 cins daxildir:
Proterozoy
Proterozoy və ya proterozoy erası — arxey erasından sonra, vaxt etibarilə çox uzun çəkən eradır. Proterozoy erasının çöküntülərində yalnız ibtidai yosun və bakteriya qalıqlarına təsadüf olunur.
BİM
Birləşmiş Mağazalar ASC və ya qısaca BİM — Türkiyədə satış yapan diskaunter mağaza. Mağaza sayına görə 2-ci, illik gəlir baxımından Türkiyənin ən böyük pərakəndə marketidir.
BİM şirkətinin xalis mənfəət 2013-cü ildə 3,5%, 2014-cü ildə 2.7% və 2015-ci ildə 3.3% idi. 2013 413 milyon, 2014 395.3 milyon, 2015 583.1 milyon Türk lirəsi təşkil etmişdir.
Tarixçə
1995-ci ildə 21 mağaza ilə fəaliyyətə başlayan BİM Birləşik Mağazalar ASC-nin əsas prinsipi əsas ərzaq və istehlak məhsullarını ən yaxşı qiymətə və ən yüksək keyfiyyətlə istehlakçıya çatdırmaqdır. Diskaunt tipli Türkiyədəki ilk nümayəndəsi olan BİM, məhdud sayda məhsulla, lakin yüksək keyfiyyətlə daim xidmətdədir.
1997-ci ildə Türkiyənin ilk xüsusi marka məhsulu olan Dost Süd BİM-in məhsuludur. 2000-ci ildə 599 mağazaya, 2005-ci ildə 1,194 mağazaya çatan BİM ASC, 2016-ci ilin dekabr ayı etibarilə Türkiyə daxilində 5.580 mağazası var. Şirkət 2005-ci ilin iyul ayında BIMAS kodu ilə Borsa İstanbulda siyahıya alındı. 2016-cı ilin dekabr ayına olan məlumata görə, səhmlərin 71,02 faizi açıq şəkildə satılır.
Mərakeşdəki fəaliyyətinə 11 aprel 2009-cu ildə, eyni gündə Kasablanka şəhərində 10 mağaza açaraq başladı. Hazırda şirkətin Mərakeşdə 478 mağazası var. 2014-cü ilin ikinci yarısında Misirdə 46 mağaza açaraq açmış, hal-hazırda sayı 212-yə çatdı. Bundan əlavə, şirkət GSM sektoruna 2012-ci ildə Avea mərkəzli virtual operatoru BİMCell ilə daxil oldu. BimCell abunəçilərinin sayı 2012-ci ilin sonunda 440 min, 2013-cü ilin sonunda 700 min, 2014-cü ildə isə 1 milyona çatdı. 2011-ci ildə 8 milyard TL-ni keçən gəlir ilə, Türkiyə qida pərakəndə bazarındakı bir nömrəli mövqedə qalmağa davam etdi.
Zimbru Kişinyov FK
Zimbru — Moldovanın futbol klubu.
Təqvim əs-sıhha
thumb|250px|Təqvim əs-sıhha kitabından qravür (XIV əsr) Təqvim əs-sıhha Tacuinum Sanitatis - Ərəb alimi İbn Butlan tərəfindən tibb sahəsində yazılmış kitab. Kitabda olan bir çox söz latın dilindən tərcümə edilmişdir. Əsasən Bitki və ərzaqların insan orqanizminə olan xeyir və zərərlərindən danışılsada, nəfəs almaq, eşitmə, ruhi sağlamlıq mövzularında ətraflı məlumat verilmişdir. Orta əsrlərin sonlarına yaxın Qərbi Avropada məşhurlaşmağa başlayan kitab, XVI - XIX əsrlərdə tibbi təhsil alan şəxslər üçün əvəzolunmaz mənbə olmuşdur. Təqvim əs-sıhha kitabında tibbi məlumatlarla yanaşı, kənd təsərrüfatı ilə bağlıda ətraflı məlumat verilmişdir. Dünya kitabları arasında yerkökünün təsviri, ilk dəfə Təqvim əs-sıhha kitabında verilmişdir. Kitabın adı latın dilində Tacuinum kəlməsindən yaranmışdır. Bu sözün tərcüməsi əl kitabı deməkdir.
Zimbru Kişinyov FK
Avropa kuboklarında iştirak
13 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Aechmea froesii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tərtər Elektromexanika Zavodu
Tərtər Elektromexanika Zavodu — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyindəki müəssisə.
Tarixi
Tərtər Elektromexanika Zavodu (TEMZ) Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 246 nömrəli 03 avqust 1976-cı il tarixli Sərəncamına əsasən "Azərsutikinti" Baş idarəsinin Tərtər rayonu ərazisində yerləşən obyektlərinin bazasında yaradılmışdır.
1977-ci ildən zavod SSRİ Radio Sənayesi Nazirliyinin tərkibində olan və Moskva şəhərində yerləşən Lionozovo Elektromexanika zavodunun Tərtər (Mirbəşir) filialı olmuşdur.
Zavod ilk fəaliyyətini 1977-ci ildə mühərrikli qayıqlar üçün "Taxometr-spidometr" məhsulunun istehsalı ilə başlamışdır.
1993-cü ildən zavod DXMKK-nin tərkibində olmuş, 2006-cı ildən isə Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərir.
Ağbatxayır
Ağbatxayır - hidronim, Laçın rayonu ərazisində mineral bulaq.
Haqqında
Ağbatxeyir (Minkənd çayının qolu) çayının dərəsindədir. Suyu az kükürdlüdür; xalq arasında mədə ağrısının müalicəsində istifadə edilir. Yerli əhalinin məlumatına görə, təhrifə uğramış bu hidronimin əsl adı Aqibəti xeyirdir. Bulağın belə adlandırılması suyunun müalicəvi faydası ilə izah olunur. Hidronim ağ (rəng), bat/bad/bed (kənd, məskən, hündür yer) və xayır/ kayır (su Ģırnağı, fəvvarə) sözlərindən düzəlib, "Ağkənd bulağı" deməkdir. Tarixi mənbələrdə verilən məlumata görə, orta əsrlərdə Dağlıq Qarabağda Aqbat/Aqbed adlı, yaşayış məntəqəsi olmuşdur. XIX əsrin 20-ci illərində həmin kəndə ermənilər doluşmuş və onun adını çevirərək Spitakşen, yəni Ağkənd qoymuşlar.
Xarakter
Xarakter ( — əlamət, fərqləndirici xüsusiyyət, işarə) — şəxsiyyətin münasibət və davranış xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirən davamlı, nisbətən daimi psixi keyfiyyət strukturu. Xarakter konkret şəxsiyyət üçün tipik olan fəaliyyət və ünsiyyət prosesində formalaşan və təzahür edən, tipik şəraitdə üzə çıxan və şəxsiyyətin bu şəraitə olan münasibətilə müəyyən edilən özünəməxsus fərdi psixoloji xüsusiyyətlər məcmusudur.
Xarakter haqqında anlayış
Xarakter bir növ insanın yalnız özünəməxsus davranış formasını əks etdirir. Onun ən mühüm cəhəti şəxsiyyətin hər cür xüsusiyyətlərini deyil, mühüm və davamlı fərdi xüsusiyyətlərinin məcmusu olmasıdır. Digər tərəfdən xarakteri bir psixi fenomen kimi fərqləndirən başlıca cəhət onun həmişə fəaliyyət və ünsiyyət prosesində, insanın onu əhatə edən gerçək aləmə və insanlara münasibətdə təzahür etməsidir. Xarakter həyatda qazanılmış davranış formasıdır. Heç kim tənbəl və ya işgüzar, kobud və ya mehriban, qəddar və ya humanist, səliqəli və ya pinti, təvazökar və ya qeyri-təvazökar doğulmur. Bu kimi keyfiyyətləri həyat prosesində, tipik şəraitin, təlim və tərbiyəsinin təsiri altında qazanır. Bu əlamətlər həmin insanın xarakterini təşkil edən tipik əlamətlər kimi formalaşır və tipik şəraitdə dərhal özünü göstərməyə başlayır.
Bütün bunlarla bərabər insan xarakteri onun dünyagörüş və əqidəsilə də sıx bağlıdır. İnsanın münasibətlər sistemini təşkil edən dünyagörüşü və əqidəsi istər-istəməz onun xarakter əlamətlərinin formalaşmasına zəmin yaradır. Adətən, xarakter formalaşdıqdan sonra bu və ya digər davranış tərzini həyata keçirməyə təhrik edir.
Xarakterin quruluşu
İnsan xarakteri çoxcəhətli xüsusiyyətə malikdir. İnsan xarakterində müxtəlif özünəməxsus əlamətləri müşahidə etmək mümkündür. Bu əlamətlər bir-birindən ayrı, təcrid olunmuş şəkildə deyil, vəhdət halında birləşərək xarakterin vahid strukturunu yaradır.
Xarakterin strukturunda olan əlamətlər bir-biri ilə qanunauyğun şəkildə bağlıdır. Əgər insan qorxaqdırsa, bu düşünməyə əsas verir ki, o, təşəbbüskarlıq, qətiyyətlilik və müstəqillik, əliaçıqlıq keyfiyyətlərinə malik ola bilməz. Bununla belə xaraktercə qorxaq olan adamda mütləq sünilik və yaltaqlıq, konformluq, acgözlük, xəsislik, satqınlığa meyl, inamsızlıq və s. əlamətlər özünü göstərəcəkdir. Lakin bu zaman həmin əlamətlər arasında qorxaqlıq üstünlük təşkil edəcəkdir.
Xarakter əlamətləri içərisində bəziləri əsas, aparıcı əlamət kimi özünü göstərəcək və bütün kompleksin təzahürünün inkişafına istiqamət verəcəkdir. Bunlarla yanaşı olaraq xarakterdə ikinci dərəcəli əlamətlər də mövcud olur ki, onlar bir halda əsas əlamətlərə tabe olur, onlarla şərtlənir, digər halda əsas əlamətlərlə uyğunlaşa bilmir.
Xarakter əlamətləri və şəxsiyyətin münasibətləri
Xarakter əlamətləri şəxsiyyətin müxtəlif münasibətləri ilə müəyyən edilən xassələr sisteminə malikdir. Bu münasibətlər eyni zamanda xarakterin mühüm əlamətlərini təsnif etmək üçün əsas rol oynayır. Bu baxımdan şəxsiyyətin münasibətlər sistemini və xarakter əlamətlərini aşağıdakı şəkildə qruplaşdırmaq olar:
Xarakter haqqında təlimlər
Xarakterin tədqiqatına zahiri görünüşün onun müəyyən şəxsiyyət tipinə məxsusluğu arasında bağlılıq haqqında elm-fizioqnomika əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmişdir.
XIX əsrin birinci yarısında xarakter haqqında elm yaranmağa başladı. Frenologiyanın yaradıcısı Qall insan xarakterinin təşəkkül tapdığı 27 elementar psixi xüsusiyyəti sadalayır, onların arasında artıb-törəmə instinktini, övlada məhəbbət, bağlılıq, dostluq, dağıdıcı instinkti, mübarizəyə və özünü müdafiəyə meyillilyi qeyd etmək olar.
XIX əsrin sonlarında xarakter problemləri üzrə ilk maraqlı əsərlər kimi F.Cordonun "İnsanın genealogiya və bədəni nöqteyi-nəzərdən xarakter" və F.Polanın "Xarakterin psixologiyası" kitabları meydana gəlir.
Bu üç uyğunlaşma və üstünlük səviyyələrini nəzərə alaraq Lazurski xarakterin aşağıdakı təsnifatını təklif etmişdir:
Sonrakı tədqiqatlar xarakterin daha dəqiq anlaşılmasına gətirib çıxardı.
Fərdi xarakterlərin tipologiyasını təhlil edən Ziqmund Freyd xarakterin strukturu ideyasını əsas götürərək sübut edir ki, "müəyyən əlamətlərdən əsas xarakterin formalaşdırılması formulunu çıxartmaq olar, həm də nəzərə almaq lazımdır ki, daimi əlamətlər ya dəyişilməyən ilkin impulsları, ya da onların sublimasiyasını və ya onların yaratdığı reaktiv törəmələrini təmsil edir".
Müasir psixoanalitiklər xüsusilə A.Louenin tipoloji modelində xarakterin aşağıdakı tiplərini ayırırlar: aral, mazoxist, əsəbi, fallik-narsis, şizoid. A.Louen xarakter anlayışını yalnız pataloji hallarla məhdudlaşdırmağı təklif edirdi. İnsan - əgər onun tipik davranış vasitələri, yəni xarakteri yoxdursa, sağlamdır. Bu o deməkdir ki, o, real həyatda şəraitin müəyyən tələblərinə uyğunlaşaraq özünü çox gözlənilməz aparır. Müasir amerika psixologiyasında xarakterin iki alternativ tərifindən istifadə olunur: "Xarakter – şəxsiyyətin əxlaqi və mənəvi baxışıdır"; "Xarakter – şəxsiyyətin sübutlara nöqteyi-nəzəridir".
Kettelə görə xarakter – insanın müəyyən münasibətlərdə davranışında özünü büruzə verən, şəxsiyyətin əldə etdiyi daha sabit zəruri xüsusiyyətlərinin fərdi uyğunluğudur. Bunlar aşağıdakılardır:
Əl-Qahhar
Əl-Qahhar (ər. القهّار) — Allahın adlarından biri.
Məğlub olmayan, daim qalib gələn, güc sahibi, hər şeyə hakimiyyəti çatan deməkdir. Bu ad Qurani-Kərimdə altı dəfə keçmişdir.
"əl-Ənam" surəsinin 18-ci ayəsində buyurulur: "O Öz qulları üzərində hakimi-mütləqdir. O, hikmət sahibidir, (hər şeydən) xəbərdardır!"
Uca Yaradıcı Ona inanmayıb, əmrlərindən üz çevirənləri Qahhar adı ilə cəzalandırar. Allahın qəzəbinə məruz qalmamağın yolu Şeytana uymamaqdan keçir. Həmçinin, Onun yaratdıqlarına zülm, haqsızlıq etməmək lazımdır.
Lənkəran hadisələri
Hadisə nəticəsində Tariyel Abdullayev, Salman Baxşıyev, Rövşən Bədəlov, Vaqif Məmmədov, Rahim Məmmədov və Şahin Məmmədov rus hərbçiləri tərəfindən Lənkəranın Haftoni meşəliyində öldürülmüşdür.
Həmin dövrdə Azərbaycanda müstəqillik hərəkatı güclənmişdi və Cəlilabad ilə Astarada sərhəd zastavalarının nəzarət-keçid məntəqələri dağıdılmışdı. SSRİ hökuməti bunun qarşısını almaq üçün 1990-cı ildə Azərbaycana qoşun yeritmişdir.
Şahidlərin dediyinə görə Lənkərana yeridilən SSRİ hərbçiləri xalq hərəkatı nümayəndələrindən silahları təhvil verməyi tələb edir və hədə-qorxu gəlirdilər. Vəziyyətin gərginləşdiyini görən fəallar dağlıq meşə zolağına çəkilsələr də, Sovet hərbçiləri dərhal meşəliyi mühasirəyə alaraq oradakı adamlara atəş açmağa başlamışdırlar. Baş vermiş hadisə nəticəsində altı lənkəranlı şəxs ölmüşdür. Hazırda həmin şəxslər Lənkəran şəhərindəki Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunublar.
Çinua Açebe
Çinua Açebe (, d. 16 noyabr 1930, Oqidi, Nigeriya – ö. 21 mart 2013, Boston, Massaçusets, ABŞ) — Nigeriyalı yazıçı, şair və tənqidçi. "Afrika ədəbiyyatının babası" kimi tanınırdı
Təhsili
Universitetdə əvvəlcə tibb, daha sonra isə ingilis dili və tarixini öyrənmişdi.
Diplomatik fəaliyyəti
Nigeriyada vətəndaş müharibəsi illərində tanınmamış Biafra Respublikasının diplomatı kimi çalışmışdır. Biafranın süqutundan sonra ailəsi ilə Böyük Britaniyaya qaçmış, sonralar yenidən vətəninə qayıtmışdır.
Vəfatı
1990-ci ildə avtoqəzada iflic olan Açebe, bir müddət İngiltərədə, daha sonra isə ömrünün sonuna qədər ABŞ-də yaşamışdır.
Əsərləri
Əsərləri onlarla dilə çevrilmiş, milyon tirajlarla satılmışdır. Yalnız ilk dəfə 1958-ci ildə yayımlanan "Parçalanma" romanının 11 milyon nüsxəsi satılmışdır.
Anthemis auriculata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əl-Qaviy
Əl-Qavi, Əl-Qaviy (ər. القويّ) — Allahın adlarından biri.
Matrisin ranqı
Matrisin ranqı— verilmiş matrisin sıfırdan fərqli minorlarının ən yüksək tərtiblisinin tərtibi.
Matrisin ranqının tapılması
Matrisin ranqını tapmaq üçün bu matrisin sətir və ya sütunlarından düzəldilmiş minorunu yoxlamaq lazımdır. Əgər bunlardan birinin determinantı sıfırdan fərqlidirsə, onda matrisin ranqı bu minorun tərtibinə bərabərdir. Əgər bu minorlardan hamısının determinantı sıfıra bərabər olarsa, onda bir vahid az olan minorlara keçirik. Əməliyyatı etdikdən sonra aldığımız minor sıfırdan fərqlidirsə, matrisin ranqı bu minorun tərtibinə bərabərdir. Əks halda yenə bir vahid az olan minorlara keçirik. Bu qayda ilə davam etsək son nəticədə matrisin heç olmasa bir elementli sıfırdan fərqli minoru olarsa, onda matrisin ranqı r=1 olar yəni,.
Nümunə
Sadə mümunə ilə tanış olaq: Tutaq ki, Burada belə bir minor ala bilərik: Qeyd: Birinci sütunun dördüncü sətrindəki 5 ədədinin yerinə 6 ədədi olsa onda matrisin ranqı vahidə bərabər olur, çünki 12-12=0.
İstinadlar
Ali Riyaziyyat I hissə
Aechmea fuerstenbergii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kosmoqonik fərziyələr
Kosmoqonik fərziyələr- Günəş sisteminin yaranması haqqında fərziyyələr. İlkin elmi fərziyyələr XVIII əsrdə Kant və Laplas tərəfindən söylənilmişdir. Bu fərziyyəyə görə Günəş və planetlər fırlanan geniş qaz-toz buludunun sıxılması nəticəsində əmələ gəlmişdir. XX əsrin ikinci yarısında Kant və Laplas fərziyyəsi əsasında yaranmış və sovet alimi O.Y.Şmidt, ingilis alimi O.Xoyl və b. tərəfindən inkişaf etdirilmiş, Günəşin və planetlərin vahid soyuq qaz-toz buludundan yarandığı təsdiq edilmişdir.
Elementar
Elementar – 1)ibtidai, ilkin, başlanğıc, bir şeyin ancaq əsaslarına aid olan. Məsələn, elementar cəbr, elementar riyaziyyat; 2)qeyri-mürəkkəb, ən zəruri, ən sadə, ən bəsit. Məsələn, ibtidai, elementar məsələ, ən elementar şeyi bilmir; 3)ən vacib, ən lazımlı, ən əsas. Məsələn, elementar şərait.
Phytoseius songshanensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Əl-Həkam
Əl-Həkam (ər. الحكم) — Allahın adlarından biri.
Mikania matezkii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Avstriya boğazı
Avstriya boğazı — Frans-İosif arxipelaqına daxil olan adaları ayırır. Arxengelsk vilayətinin ərazisinə daxildir. Boğaz 1874-cü ildə Avstriya-Macarıstan ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilir. Ekspedisiya tərəfindən anoloji olaraq Avstriya adlandırılmışdır.
Aechmea fulgens
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Protuberans
Günəşin səthində - xromosfer də qırmızı rəngli nəhəng qızğın qaz kütləsi çıxıntısıdır. Protuberansın Günəş in səthindən hündürlüyü 500 min km və daha artıq olur
Puşşa
Puşşa - Avropa da mülayim qurşağın meşə zonasında çətin keçilən qalın meşə massividir.
Parçalanma (roman)
"Parçalanma" — Nigeriyalı yazıçı Çinua Açebenin romanı.
Məzmun
Roman Nigeriyanın koloniyalaşdırılmaya qədər dövründən, yerli əhalinin avropalılarla ilk qarşılaşmasından bəhs edir.
Nəşri
İlk dəfə 1958-ci ildə yayımlanmışdır. Əsər onlarla dilə çevrilmiş, 11 milyon tirajla satılmışdır.
MIDI
MIDI (Musical Instrument Digital Interface) – musiqi alətlərinin rəqəmli interfeysi; musiqi sintezatorlarının, musiqi alətlərinin və kompüterlərin birləşməsini nəzərə alan ardıcıl interfeys standartı. MIDI standartı həm aparat vasitələrinə, həm də kodlaşdırma və ötürmə üsullarına aid edilir. Musiqi və səs MIDI-qurğular arasında ötürülür. Standartın aparat vasitələrinə aid olan hissəsi MIDI-portlar adlanan giriş-çıxış kanallarının tiplərini müəyyənləşdirir və MIDI In, MIDI Out və MIDI Thru kimi üç port tipinə qoşulan MIDI kabelinin spesifik tipini müəyyənləşdirir. Sintezator və ya başqa MIDI-qurğu məlumatı MIDI In portundan alır, məlumatların ekranda əks olunması MIDI Thru portu vasitəsilə yerinə yetirilir ki, bu da başqa qurğuların da onları almasına imkan verir. MIDI-qurğular özlərinə məxsus məlumatları digər qurğulara MIDI Out poru vasitəsilə göstərir. İnformasiya MIDI-qurğular arasında səs parametrlərinin kodlaşdırıldığı (məsələn, tonun yüksəkliyi və səsin ucalığı 8-baytlıq formatda) MIDI-məlumatlar şəklində ötürülür. MIDI-qurğulardan musiqinin yaradılması, yazılması və səsləndirilməsi üçün istifadə etmək olar. MIDI standartından istifadə etməklə kompüterlər, sintezatorlar və sekvenserlər bir-biriylə əlaqə saxlaya bilər, bununla da həm vaxta qənaət edər, həm də faktiki olaraq musiqini idarə edərlər. Sintezator avadanlıqlarının əsas istehsalçıları tərəfindən MIDI standartından istifadə olunması musiqi sahəsində kompüterlərin böyük uğurunu təmin edib.
Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Altıncı hiss (film, 1999)
Altıncı hiss — amerikan filmi.
Aechmea gamosepala
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Komo
Komo — İtaliyanın Lombardiya regionunda şəhər.
Mikania buchii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Albaniya Həmkarlar İttifaqları Təşkilatı
Albaniya Həmkarlar İttifaqları Təşkilatı və ya qısaca AHİT — Albaniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Qurumun baş qərargahı Tiranada yerləşir.
Tarixi
Təşkilatın yaranması Albaniya işçi hərəkatının böyük qalmaqalı və eyni zamanda qələbəsi ilə tarixdə qalıb. Belə ki, 1990-cı ilin son aylarında Valias şaxtasının işçiləri maaşlarının çox az olmasına və ağır iş şəraitində işlədiklərinə etiraz əlaməti olaraq silsilə tətillərə başlayırlar. Lakin hökumət tərəfindən şaxtaçıların tələblərinə cavab verən olmur. Hətta dövlət rəsmilərindən işçilərə belə bir ismarış da gəlir ki, əgər nümayişlərə son qoyulmasa onlara qarşı sərt tədbirlər planı hazırlanacaq. Bu bəyanat işçiləri daha da çox qəzəbləndirir və nəticədə böyük qalmaqallarla müşahidə olunan kütləvi tətillər keçirilir. Şaxtaçılara mədən işçiləri də qoşulur; ölkədə vəziyyət artıq nəzarətdən çıxır. İşçilər görürlər ki, onları müdafiə edəcək vahid qüvvəyə ehtiyac var. 1991-ci il fevralın 20-də etiraz edən böyük kütlə bir araya gələrək Albaniya Həmkarlar İttifaqları Təşkilatını yaradır.
Elə həmin il mayın 16-da işçilərin Albaniya həmkarlar hərəkatı tarixində ən irimiqyaslı nümayişi keçirilir. On minlərlə etirazçı paytaxt Tiranada hökumət binasının qarşısına toplaşır. Polis və nümayiş iştirakçıları arasında uzunmüddətli qarşıdurma yaşanır. Nəticədə yüzlərlə insan ciddi xəsarət alır. Həmkarlar ittifaqlarının qətiyyətini görən dövlət nümayəndələri, nəhayət ki, işçilərin tələblərini yerinə yetirməyə razılaşırlar. Belə bir uğurlu nəticə əldə edəndən sonra təşkilatın nüfuzu artmağa başlayır. Qurumun üzvlərinin sayı durmadan çoxalır. Sözügedən nümayişin keçirildiyi gün isə həmkarlar ittifaqlarının tarixində Albaniyanın Böyük Günü adı ilə yadda qaldı. Hər il mayın 16-sı Albaniyada böyük təntənə ilə qeyd olunur. AHİT tərəfindən bir sıra tədbirlər təşkil olunur, xoşməramlı nümayişlər keçirilir.