cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marius Katilişkis
Həyatı
Katilişkis bir müddət müxtəlif köçkün düşərgələrində də olub. O, köçkün litvalıların mədəniyyət mərkəzinə çevrilən Frayburqda incəsənət təhsili alıb, burada Luna Sustema təxəllüsü ilə yazan şairə Zinaida Naqite ilə tanış olaraq nişanlanıb. 1949-cu ildə ABŞ-a mühacirət edən Marius, Nyu-York və Çikaqoda yaşayıb. Katilişkis Çikaqo bölgəsində, o cümlədən Kimball Piano fabrikləində işləməyə və digər qara işləri görməyə məcbur olurdu. O, 1980-ci ildə ölümünə qədər yaşadığı Lemont(İllinoys) kəndinin kənarında öz evini tikməyi bacarır.
Fəaliyyəti
Katilişkis dilə böyük maraq göstərirdi və o, eşitdiyi sözləri qeyd etmək üçün tez-tez yanında dəftər və karandaş gəzdirirdi. Onun dildən istifadəsinə dair bir neçə elmi məqalə yazılmışdır. }}
1931-ci ildə 17 yaşı Katilişkisin ilk şeirləri Şyaulyayda həftəlik Naujienos jurnalında dərc olunurdu. Bundan sonra onun şeirləri və nəşrləri Litvanın müxtəlif nəşrlərində müntəzəm olaraq dərc olunmağa davam etdi. Nəşriyyatlardan birinə verilmiş hekayələr toplusunun əlyazması müharibə illərində itmiş, yalnız 2003-cü ildə tapılaraq çap olunmuşdur.
Katilişkisin kitabları Amerika-Litva təşkilatları, o cümlədən Litva Ensiklopedik Mətbuatı, Santara-Şviessa Federasiyası və Litva Yazıçılar Cəmiyyəti tərəfindən bir sıra mükafatlara layiq görülüb.
Dehxarqan nahiyəsi
Dehxarqan mahalı — XIV əsr-1990 inzibati nahiyə. Marağanın bölgələrindən biri. Mərkəzi Dehxarqan (indiki Azərşəhr) şəhəridir.
Tarixi
Elxanilər dövləti Azərbaycan vilayətinin Marağa tüməninin nahiyəsi olmuşdur.
Toyfelşloss dağı
Toyfelşloss dağı (Teufelschloss) — Şərqi Qrenlandiyada, Andre Torpağında yerləşən zirvə.
Cavid Abdullayev (general)
Cavid Mirhəmzə oğlu Abdullayev — Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin general-leytenantı, Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin maddi-texniki təminat üzrə müavini.
Toyfelşloss dağı
Dağın hündürlüyü 1303 metrdir. Dağ Frans-İosif fiordunun sahilində, İmer adasının qarşı tərəfində, Qrenlandiya Milli Parkının çərq sərhədlərində yerləşir. Dağ 90°-lik yamaca sahidir. Dağa çıxmaq mümkün deyildir.
Cavid Abdullayev (general)
Fəaliyyəti
Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 16.08.2002-ci il tarixli Sərəncamı ilə Cavid Abdullayev "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Toyfelşloss dağı
Dağ İkinci Alman Qütb Ekspedisyası tərəfindən (1869—1870) «Şeytan yuvası» olaraq adlandırılmışdır.
Cavid Abdullayev (general)
Fəaliyyəti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.08.2005-ci il tarixli Sərəncamı ilə Cavid Abdullayev "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Toyfelşloss dağı
Toyfelşloss dağı turistik baxımından görməli yerlərdən sayılır.
Cavid Abdullayev (general)
Fəaliyyəti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 14.08.2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə Cavid Abdullayev "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Cavid Abdullayev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 14 avqust 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə Dövlət Sərhəd Xidmətinin Maddi-Texniki Təminat Baş İdarəsi rəisinin birinci müavini — Maddi-Texniki Təminat Qərargahının rəisi vəzifəsində təyin edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 14 avqust 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə Cavid Abdullayevə "general-mayor" hərbi rüstəbi verildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 28.08.2013-cü il tarixli Sərəncamı ilə Cavid Abdullayev 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 16.08.2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Cavid Abdullayev 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
Cavid Abdullayev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18 iyul 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Dövlət Sərhəd Xidmətinin Maddi-Texniki Təminat Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsindən azad edildi və Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin maddi-texniki təminat üzrə müavini vəzifəsinə təyin edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 17 avqust 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Cavid Abdullayevə "general-leytenant" hərbi rüstəbi verildi.
Xarici valyuta
1) Müvaﬁq xarici dövlətin və ya dövlətlər qrupunun ərazisində tədavüldə olan və qanuni ödəniş vasitəsi sayılan, eləcə də tədavüldən çıxarılmış və ya çıxarılan, lakin həmin ərazidə tədavüldə olan pul nişanlarına dəyişdirilə bilən banknotlar, xəzinə biletləri və sikkələr şəklində pul nişanları. Məsələn, avro, dollar, rubl, lirə və s. Azərbaycan üçün xarici valyutadır;
2) Beynəlxalq hesablaşma əməliyyatlarında istifadə edilən ödəniş və kredit vasitələri. Məsələn, xarici valyutada olan veksellər, çeklər, eləcə də beynəlxalq səviyyədə banklararası köçürmələr və s.
Azərbaycan SSR əməkdar konstruktoru
Azərbaycan SSR əməkdar konstruktoru — Azərbaycan SSR-də texnika və texnologiyanın tətbiqi sahəsində fərqlənmiş şəxslərə verilən fəxri ad.
Tarixi və əsasnaməsi
"Azərbaycan SSR əməkdar konstruktoru" fəxri adı Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 16 sentyabr 1985-ci il tarixli Fərmanı ilə təsis edilmişdir.
Fəxri ad ilə texniki-iqtisadi göstəricilərinə görə yüksək dünya səviyyəsinə cavab verən, prinsipcə yeni və səmərəli texnika və texnologiyanın yaradılmasına və tətbiq edilməsində görkəmli xidmətlərə görə konstruktor təşkilatlarının, elmi-tədqiqat idarələrinin, istehsal və elm-istehsal birliklərinin və müəssisələrinin işçiləri təltif edilirdilər.
"Azərbaycan SSR əməkdar konstruktoru" fəxri adı tabeliyində konstruktor təşkilatları, elmi-tədqiqat idarələri, istehsal və elm-istehsal birlikləri və müəssisələri olan Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının, Azərbaycan SSR nazirliklərinin, dövlət komitələrinin və baş idarələrinin, habelə ittifaq tabeliyində olan təşkilatların, müəssisələrin və birliklərin təqdimatına əsasən verilirdi.
Səməd Səmədov
Səməd Səmədov — Azərbaycan estrada müğənnisi, xalq artisti.
Həyatı
1946-cı il sentyabrın 17-də Aşqabadda anadan olub.
1948-ci ildə zəlzələ nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Bakıya, İçərişəhər məhəlləsinə köçür. Müslüm Maqomayev, Fərhad Bədəlbəyli, Polad Bülbüloğlu kimi musiqi xadimləri ilə birgə Bülbül adına musiqi məktəbinin skripka sinfini bitirdikdən sonra A.Zeynallı adına Musiqi Məktəbinin nəzəriyyə sinfinə daxil olur.
1988-ci ildən Səməd Səmədov toylarda çıxış edir. Müğənniyə əsas popularlıq 1992-ci il tarixdə, Eldar Mansurovun Piruz Dilənçinin "Qızlar" adlı şerinə bəstələdiyi mahnını ifa etdikdən sonra gəlib.
2000-ci ildə əhali arasında aparılan sorğunun nəticələrinə görə Səməd Səmədov rəsmi olaraq "Toylar Kralı" adını qazandı. Ona bu adı Azərbaycan estradasının korifeyi Mirzə Babayev verib. Səməd Səmədov xalqın məhəbbətini özünün ən böyük uğuru hesab edir. O, Müstəqil 'Qrant' Milli İctimai Mükafatının ikiqat sahibi, 150 müxtəlif mahnının, 5 albomun, 20 klipin ifaçısıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Səməd Səmədov ötən onilliyin ən yaxşı toy müğənnisidir. 2001-ci il sentyabrın 17-də Eldar Bağırbəyovun baş prodüsser olduğu 'Ulduzlar Bağı'nda Səməd Səmədovun ad ulduzunun qoyulmuşdur. 12 sentyabr 2011-ci ildə Xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
24 iyul 2021-ci ildə 74 yaşında sepsis və septik şok diaqnozu səbəbindən vəfat edib.
Skender Hika
Skender Hika ― hücumçu mövqeyində oynamış Albaniya futbolçusu. Onun karyerası boyu çıxış etdiyi yeganə klub "17 Nentori Tirana" (müasir adı "Tirana FK"-dır) idi. O, cəmi bir dəfə Albaniya milli futbol komandasının heyətində oynaya bilmişdir. Albaniya Futbol Assosiasiyasında İcraiyyə Komitəsinin üzvü olaraq çalışmış və 2009-cu ildən Yarışlar Komissiyasının rəhbəri olmuşdur.
İlk illəri
Hika Tirana şəhərində doğulmuş orada böyümüşdür. Həmçinin, məhz paytaxtda məktəbə və universitetə getmişdir. Bədən Tərbiyəsi və İdman İnstitutunda oxumuş və 1968-ci ildə peşəkar futbol oynamağa davam edərək məzun oldu. 1957-ci ildə 13 yaşında "17 Nentori Tirana" klubunun gənclər klubuna qoşuldu və 1960-cı illərin əvvəllərində əsas komandaya yüksəlmədən əvvəl müxtəlif yaş qruplarında oynamışdır.
"17 Nentori Tirana"
Peşəkar karyerasına başlayan kimi Hika sürətlə "17 Nentori Tirana" klubunun əsas üzvünə çevrildi və bu klubla o, 4 dəfə Albaniyanın əsas liqa çempionu oldu. 1974-cü ildə karyerasını bitirəndə o, artıq klubun formasıyla 60 qola imza atmışdır və bununla klubun tarixində ən çox qol vuran oyunçusu oldu (2012-ci ildə bu baxımdan o, 5-ci idi). Ümumlikdə o, 400 oyun keçirmişdir.
Milli komanda karyerası
"17 Nentori" ilə uğurlu klub karyerasına baxmayaraq, Hika Albaniya milli futbol komandasında eyni oyun səviyyəsini göstərə bilmədi. Bunun səbəbi hücum mövqelərindəki yer uğrunda yüksək rəqabətlə bağlı idi ki, o dövrdə Medin Jeqa və Panayot Pano kimi oyunçular millinin ulduzlarından idilər, bu da Hikanın əsas heyətə daha tez-tez düşməyinə maneə olurdu. Onun millidə yeganə oyunu 8 aprel 1967-ci ildə Dortmund şəhərində keçirilən Qərbi Almaniyaya qarşı oldu, bu oyunda Almaniya Gerd Müllerin 4 qolu və Hannes Lörun 2 qolu sayəsində 6-0 hesabı ilə qələbə qazandı.
Albaniya FF
1992-1995-ci illərdə Zanzibar Atletik Klubunun katibi olmuşdur. 1997-ci ildə Albaniya FF-in baş katibi olmuşdur. 1992-ci ildən etibarən Albaniya FA İcraiyyə Komitəsinin üzvü təyin oldu.
Arif Əliyev (şəhid)
Arif Ağalar oğlu Əliyev — Kəlbəcər Rayon İcra Hakimiyyətinin Susuzluq kənd inzibati dairəsi üzrə nümayəndəsinin müavini, şəhid.
Skender Hika
Şəxsi həyatı
Hikanın oğlu Endi də 1990-cı illərdə "Tiran"da oynayarkən iki dəfə liqa çempionluğu qazandı və qardaşı oğlu Renisi 1989-cu ildə eyni uğura imza atmışdır. Skender Hika 2018-ci ilin iyul ayında vəfat etdi.
Arif Əliyev (şəhid)
Həyatı
Əliyev Arif Ağalar oğlu 26 iyul 1983-cü ildə Kəlbəcər rayonunun Susuzluq kəndində anadan olub. 1990-cı il tarixində Kəlbəcər rayonunun Susuzluq kənd tam orta məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olub. 1993-cü il aprelin 2-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Kəlbəcər rayonunun işğal edilməsindən sonra Əliyevlər ailəsi Göygöl rayonunda yaşamağa başlayıblar. Orta təhsilini Göygöl rayonunda davam etdirib. Orta məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra Universitetə qəbul olmuşdur. Universiteti bitirdikdən sonra Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Kəlbəcər rayon bölməsi tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb. Hərbi xidmətini Silahlı Qüvvələrin "N" saylı hərbi hissəsində xidmət etmişdir. Daha sonra Kəlbəcər rayon Susuzluq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəlikdə müavin vəzifəsində çalışan Arif Əliyev 04 iyun 2021-ci il tarixində rəsmi olaraq Kəlbəcər rayon Susuzluq kəndinə səfəri zamanı düşmənin təxribatı nəticəsində minaya düşərək şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır. Ailəli idi. 05 iyun 2021-ci ildə Göygöl rayon Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilib.
Təltifləri
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin iyunun 14-də imzaladığı Sərəncamla işğaldan azad olunan ərazilərdə vəzifə borcunu yerinə yetirmiş Əliyev Arif Ağalar oğlu "3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.
Azərbaycan (qəzet, İran)
"Azərbaycan" qəzeti — 1945–1946-cı illərdə cənubi azərbaycanlıların milli-demokratik hərəkatına rəhbərlik etmiş, 3 may 1945-ci ildə Təbriz şəhərində təsis edilmiş Azərbaycan Demokrat Firqəsinin Mərkəzi Komitəsinin rəsmi orqanıdır. "Azərbaycan" qəzeti cənubi azərbaycanlıların milli-demokratik hərəkatı nəticəsində 12 dekabr 1945-ci il tarixində yaradılmış Azərbaycan Milli Hökumətinin ictimai, iqtisadi, siyasi və mədəni sahələr üzrə həyata keçirdiyi islahatları, Azərbaycan cəmiyyətinin demokratik əsaslar üzərində qurulub möhkəmləndirilməsi sahəsində fəaliyyətini, bütün İran miqyasında demokratik hüquqlar uğrunda mübarizəsini əks etdirmişdir.
Tarixi və yaranma səbəbləri
"Azərbaycan" qəzeti öz səhifələrində firqənin şüarlarını, günün siyasi məsələlərini sadə ana dilində izah edir və kütlələri milli azadlıq uğrunda mübarizədə əlbir olmağa çağırırdı. Azərbaycan xalqının tarixini və mədəniyyətini, istək və arzuları uğrunda mübarizə apardığı müqəddəs məqsədini, İran hakimiyyətinin ölkəni uçuruma aparmasını, fəlakət və bədbəxtliklərin səbəblərini, İran xalqlarının demokratiya və azadlıq tələblərini "Azərbaycan" qəzetinin hər bir sayında çox aydın bir şəkildə təqdim etmişdir.
1945-1946- cı illər cənubi azərbaycanlıların 21 Azər milli-demokratik hərəkatlarının şah rejimi və ona himayədarlıq edən xarici imperialist qüvvələrin köməyi və sovetlərin xəyanəti nəticəsində məğlubiyyətə uğradılmasından bir gün öncə də "Azərbaycan" qəzeti xalqı özünün əldə etdiyi milli-demokratik hüquq və azadlıqlarını qoruyub saxlamaq üçün mübarizəyə səsləyirdi.
"Azərbaycan" qəzeti cənubi azərbaycanlıların milli şüurunun formalaşması və inkişafında əvəzsiz rol oynamışdır.
Yazarlar
Azərbaycan qəzeti 1945-ci ildən başlayaraq Təbriz şəhərində gündəlik nəşr olunurdu. Onun səhifələrində Güney Azərbaycanın tanınmış şairləri Əli Fitrət, Mehdi Etimad, M.C.Çavuşi ilə yanaşı, Hüseyn Səhhaf, Yəhya Şeyda, Fəxrəddin Məhzun, Hüseyn Cavan kimi şairlərin poetik nümunələri tez-tez dərc olunurdu. Qəzetin nəşrinin ilk aylarından başlayaraq onun səhifələrində dərc olunan M.Tahirin "Azərbaycan ədəbiyyat tarixində Möcüz", M.Naxçivaninin "Mirzə Məhəmmədəli Tərbiyət", Novruzun "Şeyx Məhəmməd Xiyabani" (silsilə məqalələr) və s. bu kimi yazılarda ədəbi və tarixi simalar hörmətlə anılır, onların vətən və xalq qarşısında xidmətləri dəyərləndirilirdi.
"Azərbaycan" qəzetlərində folklorun toplanıb öyrənilməsi, yayılması işi də geniş yayılmışdı. Uzun illər ana dilində təhsildən, mətbuatdan, kitab oxumaqdan məhrum olan azərbaycanlılar bəlkə də yalnız folklorun hesabına öz milli varlıqlarını qoruyub saxlaya bilmişdilər. Doğma dildə yazıb- oxuya bilməyən cənubi azərbaycanlıların el nəğmələri, atalar sözləri, bayatıları, nağılları, dastanları dildən-dilə, eldən-elə dolaşırdı. "Azərbaycan" qəzetində Məhəmmədəli Fərzanənin (o, qəzetdə M.Ə.Qövsi təxəllüsü ilə çıxış edirdi) "Azərbaycanın milli dastanları" başlıqlı silsilə yazıları dərc olunurdu. Qeyd edək ki, bu qəzetdə bayatıların ilk nümunələri və "Dədə Qorqud" dastanları M.Fərzanənin təşəbbüsü və iştirakı ilə toplanıb nəşr olunurdu.
"Azərbaycan" qəzetində müntəzəm olaraq xalqın tarixindən, onun qəhrəmanlıq səhifələrindən, klassik ədəbi irsindən nümunələr, çağdaş şairlərin əsərlərindən parçalar verilirdi. "Qəzet səhifələrində ilk şeirləri görünən Əli Fitrət, Hilal Nasiri, Mir Mehdi Etimad və başqalarının təşəbbüsləri nəticəsində ana dilində yazanların sayı artır, mətbuat aləminə yeni qüvvələr gəlirdi".
"Azərbaycan" qəzeti ən yaxşı yazıçı və jurnalistləri öz ətrafında birləşdirə bilmişdi. Bunlardan Firudin İbrahimi, M.Turabi, H.Xoşginabi, İsmayıl Şəms, Q.Qəhrəmanzadə, Abbas Pənahi, Əhməd Musəvi və s. göstərmək olar. Firqənin sədri S.C.Pişəvəri "Azərbaycan" qəzetinin və ana dilində nəşr olunan mətbuatın təşkilatçısı olmuşdur. "Azərbaycan" qəzetində ən möhkəm və məzmunlu, dolğun məqalələr Pişəvərinin qələmi ilə yazılmışdır. O, "Azərbaycan" qəzetinə yaxından rəhbərlik etmişdi.
S.C.Pişəvəri Azərbaycan xalqının milli-azadlıq hərəkatının ən mühüm problemləri, gündəlik siyasi-ideoloji məsələləri barədə qəzetdə məqalələr yazır, kütləvi yığıncaqlarda iştirak edir və bunlar mətbuat vasitəsilə yayılırdı. Mətbuatın və nəşriyyatın ana dilində, geniş miqyasda yayılması, ilk dəfə olaraq kəndlərə yol tapması, kənd və şəhər zəhmətkeşlərinə onların keçmişi və gələcəyi, gündəlik təsərrüfat işləri haqqında məhz ana dilində məlumat verməsi çox mühüm hadisə idi. Bu cəhətdən "Azərbaycan" qəzetinin xidməti çox böyükdür.
Dəmirözü
Dəmirözü — Bayburt ilinin ilçəsi. Dəmirözü Bayburt merkez, Gümüşhane, Köse ve Kelkit və Ərzincan Çayırlı ve Otluqbeli ilçələri ilə əhatə olunmuşdur. Ən yüksək təpələri Otluqbeli təpəsidir (2485 metr). Pulur dağı (2185 metr) yüksəklikdədir. Dəmirözlü iqliminə görə Şərqi Anadolu və Qara dəniz bölgələri arasında keçid iqlim tipinə malikdir.
Qışlar çox soyuq və sərt, yay ayları isə quraq keçir. Yağıntılar adətən qar şəklində olur, bununla birlikdə yüksək ərazilərdə mülayim iqlim hökm sürür.
Tarixi
Eramızdan əvvəl bölgənin ən qədim tanınmış insanları 1500-cü illərdə yaşamış Əzizi və Ayyaşlardır. Bölgənin Urartu, Kim, İskit, Meç, Fars, Pont, Roma, Bizans, Ərəb, Səlcuq və Osmanlı hakimiyyəti altında olduğu tarixə məlumdur. Osmanlı mənbələrindən aydın olur ki, Osmanlı dövründə bölgədə müsəlman və yunan xalqları yaşayırdılar.
Bölgənin 1410-cu ildə Qaraqoyunlu, 1467-ci ildə Ağqoyunlu suverenliyi altında olduğu bilinir. 1473-cü ildə Fateh Sultan Mehmetin Otluqbeli döyüşünin keçdiyi bölgənin əksəriyyəti və Ağqoyunluların torpaqları, Dəmirözünün sərhədləri daxilində olmuşdur.
Araz Məmmədov (general)
Araz Məmməd oğlu Məmmədov — Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin general-leytenantı, Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin müavini — Sərhəd Qoşunları Komandanı.
Fəaliyyəti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 14 avqust 2009-cu il tarixli Sərəncamı ilə Araz Məmmədova "general-mayor" hərbi rüstəbi verildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 14.08.2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə Araz Məmmədov "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 16.08.2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə Araz Məmmədov "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 17 avqust 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə Araz Məmmədova "general-leytenant" hərbi rüstəbi verildi.
Patolli
270px|thumb|Patolli oyunu. Patolli və ya patole – Amerika qitəsində məlum olan ən qədim stolüstü oyun. Strategiya və bəxtə əsaslanır. Əsasən zadəganlar tərəfindən oynanılmışdır. Konkistadorlar bildirmişdilər ki, Montezuma sarayında zadəganların patolli oyunlarına baxmaqdan böyük zövq alırdı.
Patolli və onun variantları Kolumböncəsi Mezoamerikası mədəniyyətində geniş şəkildə oynanılırdı. Tolteklər (750-1000), Çiçen-İtsa sakinləri (1100-1300), asteklər (1168-1521) və digər Mezoamerika xalqları bu oyunu oynamışdırlar. Qədim mayalar da patollinin bir versiyasını oynayırdılar.
Haqqında
Patolli bəxtə əsaslanan müharibə və yarış oyunudur. Patolli oyunu həm də qumar oyunu sayılır. Oyunçular oyuna başlamazdan öncə qızıl, yemək, evlərini, ailələrini, hətta azadlıqlarını da mərcə qoyurdular. Oyunun əvvəlində oyunçuların mərcə qoyduqları əşyaların sayı bərbər olmalı idi. Çox vaxt bu say 6 olurdu. Lakin bəzən bu say daha çox ola bilərdi. Oyunçular oyundan öncə oyunlar tanrısı olan Makuilxoçitlin adını çəkirdilər.
Qərb yeraltı səhləb
Qərb yeraltı səhləb və ya Rhizanthella gardneri – səhləbkimilər fəsiləsinə aid çiçəkli bitki növüdür və Qərbi Avstraliyanın cənub-qərbində endemikdir. Çiçəkləmə də daxil olmaqla, bütün həyat dövrünü torpaq səthində və ya aşağıda keçirən bir bitkidir. May-iyul ayları arasında üfüqi köklü iri, krem ​​rəngli braktlarla əhatə olunmuş, 100-ə qədər kiçik qırmızıdan krem ​​rəngli, içəri baxan çiçəklərin başları yetişir.
Patolli
Haqqında
Oyunda əsas məqsəd 6 oyun daşını xüsusi işarələnmiş damaların ən axırına çatdırmaqdır. Zər kimi 5-6 lobya dənələrindən istifadə olunurdu. Hər lobya dənəsinin bir tərəfi deşilirdi və həmin tərəfin ağ rəngdə görünməsini təmin edirdi. Oyunda daş kimi 6 ədəd qırmızı və 6 ədəd göy çınqıldan istifadə olunurdu. Hər oyunçu bir rəngi idarə edirdi. Oyun taxtası X şəklində olan 52 damalı sistemdən ibarət idi. Oyunun başlanğıcında bütün daşlar kənardadır. Zər atdıqda çıxan saya əsasən oyunçu növbə-növbə daşları daxil edə bilərdi. Mərkəzi hissə kəsişmə sahəsi idi və orada rəqib oyunçunun daşını sıradan çıxarmaq olardı. Bu zaman rəqib yenidən həmin daşı oyuna daxil etməyə məcbur idi. 6 daşı da son damaya gətirən oyunçu qalib gəlirdi və uduzan tərəf bütün xəzinəsini rəqibinə verməyə məcbur olurdu.
Qərb yeraltı səhləb
Təsvir
Rhizanthella gardneri, torpaq səthindən 60–120 mm (2,4–4,7 düym) aşağıda üfüqi kök salmış yarpaqsız, simpodial bitkidir. May ayının sonundan iyunun əvvəlinə qədər bitki 4–5 mm (0,16–0,20 düym) enində, altı-on iki çəhrayı rəngli qaymaqlı budaqlarla əhatə olunmuş 100-ə qədər kiçik, içəri baxan çəhrayıdan tünd qırmızıya qədər və krem ​​rəngli çiçəklər əmələ gətirir. Çubuqlar çiçəklərin üzərində əyilir, laləyə bənzər bir baş əmələ gətirir və torpaq səthindən bir neçə millimetr yuxarıda kiçik bir açılış buraxır. Tozlanmadan sonra hər bir çiçək 150-yə qədər toxumdan ibarət ətli, giləmeyvəyə bənzər meyvə verir. Küləklə səpələnmiş kiçik, tozşəkilli toxumlar əmələ gətirən digər səhləblərin kapsullarından fərqli olaraq, bu növ qeyri-bərabər meyvələr verir.
Haqqında
Bu səhləb bütün həyatını yerin altında keçirir. Xlorofil olmadığı üçün saf ağdır. Orkide qaranlıq yerdə necə sağ qalır? Parazitdir, yaxınlıqdakı bitkilərdən qida maddələrini oğurlayır. Bitki may ayından iyun ayına qədər yalnız bir düym hündürlüyündə güclü ətirli qırmızı və ağ çiçəklərlə çiçək açır. Oh, yeraltı bitkinin niyə çiçək açması ilə maraqlandığını düşünürsünüzsə: bu, tozlayan ağcaqanadları və termitləri cəlb etməkdir. Bu bitkinin son dərəcə nəsli kəsilməkdə olduğu güman edilir, lakin onu tapmaq çox çətin olduğu üçün sirli Qərb Yeraltı Orkide haqqında çox az şey məlumdur.
Patolli
Haqqında
Bir kodeksə görə oyun tanrısı Makuilxoçitl də oyun zamanı iştirak edirdi. Oyun stolunda onun üçün xüsusi sahə var idi. Oyunçular mərcə qoyduqları əşyalardan birini ora qoymalı idilər. Qalib tərəf rəqibin xəzinəsini Makuilxoçitlin hədiyyəsi kimi qəbul edirdi.
İspaniya işğalından sonra rahiblər oyunu oynamağı qadağan etdilər, çünki oyun insanların ailələrini qul halına salmasına səbəb olurdu. İspanlar oyunu oynayan şəxslərin əllərini yandırırdılar.
NGC 2534
NGC 2534, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. E1/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ernesto İnarkiyev
Ernesto İnarkiyev (, 9 dekabr 1985 Qırğızıstan SSR) Rusiyalı qrosmeyster (2002), Avropa çempionu (2016).
Ernesto Çe Gevaranın şərəfinə adını Ernesto qoyublar.
İki dəfə Şahmat Olimpiadasında Qırğızıstanı təmsil edib: 1998-ci ildə ikinci lövhədə 9 oyundan 6.5 xal və 2000-ci ildə 4-cü lövhədə 9/14 xal. 1999-cu ildə Asiya çempionu (16 yaşa qədər) və Qırğızıstan çempionu olmuşdur. 2000-ci ildə Kirsan İlyumjinovun təklifi ilə ailəsiylə birgə Elistaya köçüb və Rusiya Şahmat Federasiyasını təmsil edir.
2001-ci ildə keçirilən Şahmat üzrə Avropa Çempionatında (16 yaşa qədər) birinci yeri tutdu. 2002-ci ildə Vladimirdə keçirilən Rusiya gənclər çempionatının (20 yaşa qədər) 9.5/11 xalla qalib oldu.
2004-cü ildə FİDE Dünya Çempionatında ilk raundda Layner Dominqezə məğlub oldu. 2006-cı ildə 59-cü Rusiya Çempionatının superfinalında 3-cü nəticə göstərib. 2010-cı ildə Moskva Opendə 1-4-cü yerləri bölüşdürmüş və 14-cü Anatoli Karpov turnirində 3-cü yeri tutmuşdur. 2013-cü ildə Rusiya birinciliyinin superfinalında qalib olmuşdur. İnarkiyev 2014-cü ildə taybrekdə Constantin Lupulescu-yu udaraq Baku Open-in qalibi oldu. 2016-ci ildə Moskva Open-i 9 oyundan 8 xal ilə qazandı. 2016-cı ilin mayında 17-ci Avropa Fərdi Şahmat Çempionatının (17th European Individual Chess Championship) 9/11 xalla qalibi oldu.
Robert Cey Lifton
Robert Cey Lifton — ABŞ psixiatrı və yazıçısı. O, əsasən müharibələrin və siyasi zorakılığın psixoloji səbəbləri və nəticələrinə dair araşdırmaları və düşüncə korreksiyası nəzəriyyəsi ilə tanınır. Lifton psixotarix nəzəriyyəsinin öncüllərindəndir.
ANS Press
ANS Press — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən xəbər agentliyi. 18 iyul 2016-cı il tarixində ANS TV və ANS ÇM ilə birlikdə fəaliyyəti dayandırılmış, 16 fevral 2023-ci il tarixindən etibarən öz fəaliyyətini bərpa etmişdir.
Dirəcrud nahiyəsi
Dirəcrud mahalı — XIV əsr-1990 inzibati nahiyə. Təbriznın bölgələrindən biri.
Tarixi
1724-ci ilin icmal dəftərinə görə Təbriz əyalətinə tabe olan Təbriz livası Səracu nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi: Mərkəzi Dirəcrud şəhəridir.
Əhalisi
Ağacəri: Qaraqoyunlu ulusuna bağlı olan Ağacərilər, Maraş bölgəsindəki ormanlarda yaşarkən, 15-ci yüzildə Qaraqoyunlu oymaqlarıyla birlikdə Azərbaycana köç etdilər. Bunlar, 1727-də Ərdəbilin Həştərud, Marağanın Səracu, İrəvanın Gərni, Təbrizin Səidabad ilə Dirəcrud nahiyələrində öz adlarını daşıyan kəndlərdə məskun idilər.
Dirəçilər (Dəriçilər): 1727-ci il etibarilə Marağa (Qavdan nahiyəsi) və Təbriz (Sərdsəhra, Xıtay, Dehxarqan, Dirəcrud və Mehranərud nahiyələri) yörələrində təsadüf edilən bu oymaq, Anadoludakı Atçəkənlərə bənzər, dəriçiliklə məşğul olan bir məslək təşəkkülü olaraq görünməkdədir.
Dirəçi tayfasına bağlı oymaqlar: Aqça, Qasım, Məkin və digər Qasım (Qavdan), Dəbbağan və Əmir (Sərdsəhra), Məlik (Xıtay), Hacılu, İmani, Mirzə (Dehxarqan), Həmzə, Həsənbəg, İskəndər, Kəbir, Nəbarbəg (Dirəcrud), Dirəçi, İskəndərdir (Mehranərud).
Norveçdə islam
thumb|Dünya İslam Missiyası [[Oslodakı məscid.]] Norveçdə islam — xristianlığın müxtəlif formalarından sonra ikinci ən geniş yayılmış din. 2016-cı ilin statistikası 148 189 müsəlmanı göstərir ki, bu da ölkə əhalisinin təxminən 2,8%-ni təşkil edir. Norveçdə müsəlmanların əksəriyyəti sünnilərdir və şiələrin də əhəmiyyətli azlığı var. Müsəlmanların təxminən 55%-i Oslo və Akerşus əyalətlərində yaşayır. Əhalinin böyük hissəsi immiqrantlardır, onların ən böyük qrupu Norveçli pakistanlılardır.
Tarixi
İslandiya salnamələrində qeyd olunur ki, 1260-cı illərdə Kral IV Hakon Qoca Sultana hədiyyələr göndərir və Norveçdə səfirliklərini açırlar, lakin ölkədə müsəlman əhali 20-ci əsrin ikinci yarısına qədər nəzərə çarpmırdı. Müsəlman ölkələrindən Norveçə immiqrasiya digər Qərbi Avropa ölkələrinə nisbətən gec başladı və yalnız XX əsrin 60-cı illərində irəliləməyə başladı. Norveçdə müsəlmanların sayı ilk dəfə 1980-ci ildə qeydə alınıb və 1006 nəfər olub. Bu statistika qeydiyyatdan keçmiş camaatın vəziyyətinə əsaslanıb və bu qədər az olmasına səbəb müsəlmanların əksəriyyətinin məscidlərdəki vəziyyətidir. 1990-cı illərin sonlarında İslam azlıq dini olmaya başladı. Belə ki, Avropanın başqa yerlərindən müsəlman immiqrasiyası sürətləndi. Beləliklə, İslam Katolik Kilsəsini və Pentikostalları geridə qoyaraq Norveçin bir nömrəli azlıq dini oldu. 2010-cu ildə İsveçin Örebro şəhərindən olan bir müsəlman Səudiyyə Ərəbistandan gələn pulla Tromsoda məscid tikmək istəsə də, Norveç hökuməti Səudiyyə Ərəbistanda din azadlığının olmadığını əsas gətirərək icazə verməmişdi.
Ərdoğan (soyad)
Ərdoğan — türk soyadı.
Azərbaycan SSR əməkdar texnoloqu
Azərbaycan SSR əməkdar texnoloqu — Azərbaycan SSR-də texnika və texnologiyanın yaradılması sahəsində fərqlənmiş şəxslərə verilən fəxri ad.
Tarixi və əsasnaməsi
"Azərbaycan SSR əməkdar texnoloqu" fəxri adı Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 16 sentyabr 1985-ci il tarixli Fərmanı ilə təsis edilmişdir.
Fəxri ad ilə texniki-iqtisadi göstəricilərinə görə yüksək dünya səviyyəsinə cavab verən, prinsipcə yeni və səmərəli texnika və texnologiyanın yaradılmasına və tətbiq edilməsində görkəmli xidmətlərə görə texnologiya təşkilatlarının, elmi-tədqiqat idarələrinin, istehsal və elm-istehsal birliklərinin və müəssisələrinin işçiləri təltif edilirdilər.
"Azərbaycan SSR əməkdar texnoloqu" fəxri adı tabeliyində konstruktor təşkilatları, elmi-tədqiqat idarələri, istehsal və elm-istehsal birlikləri və müəssisələri olan Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının, Azərbaycan SSR nazirliklərinin, dövlət komitələrinin və baş idarələrinin, habelə ittifaq tabeliyində olan təşkilatların, müəssisələrin və birliklərin təqdimatına əsasən verilirdi.
Cameşuran (Qürvə)
Cameşuran — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 320 nəfər yaşayır (77 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Jan Anuy
Jan Anuyl — fransız dramaturqu.
Həyatı
Sorbonna Universitenin hüquq fakültəsini bitirmiş, reklam agentliyində işləmişdir. "Çamadansız müsafir" (1937) pyesi ilə məşhurlaşmışdır. "Çəhrayı pyeslər" (istehzalı-lirik komediyalar: "Oğruların rəqs gecəsi", 1938; "Sanlisdə görüş", 1941), "tikanlı pyeslər" ("Zavallı Bitos", 1956) və s. silsilə dramları var. "Ürkək qız" (1938), "Antiqona" (1943), "Torağay" (1953), "Dəlisov və ya məftun irticaçı" (1959), "Mağara" (1961) pyeslərində insani ləyaqətləri və əxlaqi görüşləri uğrunda mübarizə aparan insanlardan bəhs etmişdir. Dövrünün sosial-fəlsəfi problemlərini dərindən dərk edən Anuyl pyesləri süjet təbiiliyi, emosionallığı, yumoru ilə seçilir. "Medeya" əsəri Azərbaycan səhnəsində tamaşaya qoyulmuşdur.
Miçiqan Universitetinin İncəsənət Muzeyi
Miçiqan Universitetinin İncəsənət Muzeyi (qıs. UMMA) — Detroyt şəhərinin ətrafında yerləşən Miçiqan Universitetinin muzeyi.
Ən böyük universitet sənət muzeylərindən biridir. 1909-cu ildə Amerika Vətəndaş Müharibəsi zamanı vəfat edən Universitet məzunlarına xatirə olaraq qurulmuşdur. Sənət kolleksiyası genişləndikcə tam hüquqlu bir muzey kompleksinə çevrildi. 2010-cu ildən etibarən Avropa, Amerika, Orta Şərq, Asiya və Afrika da daxil olmaqla təxminən 19.000 sənət əsərlərindən ibarət bir kolleksiyaya sahibdir. Sərgilər də burada keçirilir.
Lavar (İzer)
Lavar  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Mans kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38208. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1810 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 70 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 29 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Entoni Kumiya
Anthony Cumia (26 aprel 1961) — aktyor, "Oskar" mükafatı laureatı.
Qamışqaran (Qürvə)
Qamışqaran — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 716 nəfər yaşayır (162 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Ayin qətli
thumb|242x242px|[[Asteklərdə ayin qətli]] Ayin qətli — bir növ qurbanlıq: ən yüksək dəyər - insanın həyatı -  tanrıya qurban (hədiyyə) olaraq təqdim olunan  qurban. Müasir hüquq sistemlərində insan qurbanlığı cinayət sayılır və xüsusi bir qətl növü - ritual qətl kimi qəbul edilir.
Ayin qətlinin kult funksiyası mədəniyyətdən mədəniyyətə görə fərqlənir - Tanrıya yaxınlaşma vasitəsi, günahların kəffarəsi üsulu, hərbi qələbələrə görə minnətdarlıq (son halda hərbi əsirlər çox vaxt qurban olurdu).
Yaranması
İnsan qurbanlığı praktikasının ortaya çıxması qanın müqəddəsliyinin insan həyat gücünün təcəssümü kimi tanınması ilə əlaqələndirilir. Bu səbəbdən ölümə səbəb olan qansız formalar (boğulma, asfiksiya) nadir hallarda dini və kult bir məzmunda istifadə olunurdu.
İnsan qurbanları torpaq məhsuldarlığı kultu ilə əlaqələndirilir və buna görə də ovçular və köçərilərdən daha çox əkinçilik xalqları üçün tipikdir. Ən qədim insan qurbanı Anadolu Çayönüda qeyd olunur. İbtidai əkinçilik cəmiyyətlərində qurban yerin bitki gücünü təcəssüm etdirən və məhsuldarlıq tanrısı ilə eyniləşdirilən kral rahib idi. Bəzən qurban vermədən əvvəl onun yerinə bir adi adam əkilirdi və müəyyən bir müddətdən sonra həqiqi kral kimi qurban verirdilər.
Amerikalı tədqiqatçı Barbara Erenreyx, insanları qurban vermək adətinin on minilliklər yaşı olduğunu və təbiət baxımından praktik olduğunu düşünür. Beləliklə, Daş dövründə insanlar çox zəif ov bacarıqlarına sahib idilər və aslan kimi yırtıcılara qarşı təsirli bir şəkildə özlərini qoruya bilmirdilər. Üstəlik, daş dövründən bir insan qəbilə quruluşu və köçəri həyat tərzi ilə xarakterizə olunur. Kiçik insanlar qrupları müntəzəm olaraq savanada gəzərək sürü yırtıcıları ilə qarşılaşa bilirdi. Erenreyx «Blood Rites: Origins and History of the Passions of War (1997)» kitabında Erenreyx, aclığı təmin etmək üçün yırtıcıların minimum sayda insanı öldürməklə məhdudlaşdığını, bundan sonra paketin qalan hissəsinə hücum etmədiklərini vurğuladı. Beləliklə, müəllif təklif edir ki, bir qrup insan yırtıcılarla qarşılaşdıqda, qrupun qalan hissəsinin təhlükəsizliyi üçün yaşlı və ya xəstə birini öldürə bilər.
Ötən əsrin qurbanları
Dünyanın heç bir ölkəsində insanın qurbanın kəsilməsini leqal şəkildə icrasına icazə yoxdur. Amma ayrı-ayrı ölkələrdə yenə də belə faktlar var. Afrikada yerləşən Qanadakı bir tayfada qəbilə başçısının dəfnində uşaq qurban kəsilməsi ayini yenə var. 1979-cu ildə bu məqsədlə dörd yaşlı uşaq oğurlanıb, amma polis cinayətin qarşısını ala bilmişdi.
Ayində qurban kəsmək üçün cəhdlərdən birinin qarşısını almaq isə mümkün olmayıb. Liberiyada bu işin işitirakçılardan biri ölkənin daxili işlər naziri imiş. 1989-cu ildə qurban mərasimi ilə bağlı həmin nazir məhkum edilib. Məlum olub ki, həmin ayində qurbanın başını kəsib, ürəyini isə çıxarıblar. İndinin özündə hər il satanistlərin İblisə qurban etmək üçün uşaqları oğurladıqları haqda çoxsaylı məlumatlar var. İntorpola istinadən verilən məlumatlara görə, 1989-cu ildə və 1990-cı ilin ilk aylarında Qərbi Avropa, ABŞ və Kanadada satanist sektalarda yüzdən artıq insan qurban verilib.
İslamda
İslam insan qurbanını qadağan edir. Amma bizdə də bu cinayət olub Özü də yaxın keçmişdə. Dünyada analoqu çox az olan bir vəhşət. Pişəvəri hökuməti qan içində boğulandan sonra İranı şahı Azərbaycana gələndə Ərdəbildə bir soydaşımız şahın ayağı altında öz doğma oğlunu qurban kəsib.
Epidemiyadan müdafiə
Etdikləri hərəkətləri müqabilində alacaqları cəzadan təşvişə düşdüklərindən, ehtimal olan bəlaları dəf etmək, xəstəliklərdən qorunma, fövqəlgüclərin razılığına nail olma düşüncəsiylə bəşər tarixində çox tükürpədici cinayətlər olub. «Cinayətkar Rusiya» adlı kitabda verilən məlumata görə, 1855-ci ildə vəba xəstəliyi zamanı Novoqrud uyezdinin kəndliləri «epidemiyanı dəf etmək üçün» (qeyd edək ki, xristianlıqda xəstəliklərin ilahi cəza olması inancı var, təsadüfi deyil ki, birinci minilliyin əvvəllərində xristianlıq təzəcə dövlət dini olanda xəstələri müalicəyə icazə verilmrdi ) feldşer Kozakeviçin məsləhəti ilə qoca qarı Lusiya Mankovanı əvvəl qəbiristanlığa aparıblar sonra itələyib hazır qəbirə salıb, diri-diri üstünü torpaqlayıblar.
Ticari qurbanlar
Qədim xalqlarda xüsusən uşaqların qurban kəsilməsi (verilməsi) faktları çox olub. Kiçik yaşlı uşaqların həyatına qəsd etməklə batil inanc sahibləri öz «allah»ları ilə, əslində, ticarət edərdilər. Əvəzində bolluq, müharibədə uğur, fəlakətlərdən qorunma kimi istənclər dururdu. Görünür, zaman-zaman valideynlik duyuğuları üstün gələndə bu ənənə bir qədər dəyişib, sadəcə, istənilən insanı qurbanı kəsməklə işi yola verməyin mümkünlüyünə inanılıb.
Məsələn, qədim yunanlar bir vaxtlar əsasən, cinayətkarları və əsirləri qurban kəsərdilər. Bu praktika şimali Avropada da yayğın olub. Vaxtilə bu coğrafiyada həmin ehtiyacı ödəmək üçün qurbanlıq insan ticarəti ilə məşğul olan xidmətlər də formalaşırdı.
thumb|250px|Mexiko şəhərində kütləvi məzarlıq
Hiylənin kompensasiyası
Mənbələr məlumat verir ki, qədim karfagenlilərlə Qədim Roma arasında əvvəlcə Siciliyada, sonra Aralıq dənizinin bütün qərb sahəsində hökmranlıq uğrunda gedən işğalçılıq müharibələrində - bu müharibələr tarixdə Pun müharibələri adlanır – uğursuzluğa düçar olanda karfagenlilər məğlubiyyətlərini «allah»larının qəzəbi ilə motivasiya ediblər. Əvvəllər onlar öz «allahlar»ı Kronosa xalqın seçmə uşaqlarını qurban kəsərmişlər. Sonralar isə bunun üçün qıraqdan uşaq alıb böyüdər və qurban veriblər. Müharibədə uğursuzluğa düçar olanda qənaətə gəliblər ki, ilahları onlardan qisas alır.
Qərara gəlinir ki, bu hiyləni kompensasiya etsinlər. Ən əsilli ailələrdən iki yüz uşaq ayırıblar. O vaxt qurban ayini belə icra olunurdu. Qurbanlığı gətirib Kronosun mis heykəlinin qucağına qoyardılar. Onun əlləri elə düzəldilmişdi ki, ora qoyulan qurbanlıq sürüşüb içində yanar od olan quyuya düşür və yanırdı.
Antik dövrdə insan qurbanının «ilah»ların insan ətindən ləzzət alması düşüncəsi ilə yanaşı, onun qəzəbini azaltmaq üçün vasitə olması, qurbanın itaət göstəricisi olması inancı da vardı. Bir sıra xalqlarda qəbilə başçısı və ya hökmdarın o dünyaya onunla birlikdə yol yoldaşlığı etmək üçün insanların öldürülüb birgə dəfni faktları var.
Gertruda kilsəsi
Riqa şəhər arxivində tapılmış bir əlyazmasında deyilir: «1455-ci ildə Riqa monastırına Henrix adında şəhərdə saleh əməlləriilə tanınan bir şəxs gəldi. O öz həyatını elə başa vurmaq istəyirdi ki, bu dünyada və axirətdə yaxşılar sırasında olsun. İstəyir ki, onu diri-diri divara hörsünlar. Bu xahişi fransisk monastırına çatdırırlar. Magistrat yazılı şəkildə arxiyepiskopa müraciət edir». Ayrı-ayrı tikililərin tarixi ilə bağlı da çeşidli əfsanələr var. Latviyada bir kilsənin tikintisi ilə bağlı rəvayətdə deyilir ki, tikinti heç cür baş tutmurmuş. Belə ki, gün ərzində nə qədər daş hörürlərsə, gecə sökülürmüş. Başa düşürlər ki, kilsəni insan qurban vermədən tikmək mümkün olmaycaq.
Rəvayətda deyilir ki, Gertruda adında bir qız öz istəyini bildirir və onu diri-diri kilsənin künclərindən birində divara hörüblər. Bundan sonra kilsə gecələr sökülməyib və o kilsə indi Gertruda kilsəsi adlanır. Ümumiyyətlə, Avropada tikintiləri araşdırarkən arxeoloqlar özüldə və ya divarda dizi üstə, ayaqüstə, oturmuş vəziyyətdə qurban verilmiş çoxlu insan cəsədi tapıblar.
Azərbaycan SSR əməkdar mənzil-kommunal təsərrüfatı və əhaliyə məişət xidməti işçisi
Azərbaycan SSR əməkdar mənzil-kommunal təsərrüfatı və əhaliyə məişət xidməti işçisi — Azərbaycan SSR-də mənzil-kommunal təsərrüfatı və əhaliyə məişət xidməti sahəsində fərqlənmiş şəxslərə 1983-cü ildən verilən fəxri ad.
Tarixi və əsasnaməsi
"Azərbaycan SSR əməkdar mənzil-kommunal təsərrüfatı və əhaliyə məişət xidməti işçisi" fəxri adı Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 26 avqust 1983-cü il tarixli Fərmanı ilə təsis edilmişdir.
Fəxri ad mənzil-kommunal təsərrüfatı və məişət xidməti sistemi müəssisələrinin, birlik və idarələrinin, elmi-tədqiqat və digər təşkilatlarının bu sahədə azı 15 il işləmiş fəhlələrinə, mühəndis-texnik və digər işçilərinə verilirdi.
"Azərbaycan SSR əməkdar mənzil-kommunal təsərrüfatı və əhaliyə məişət xidməti işçisi" fəxri adının təsis edilməsi ilə mahiyyətcə oxşar olan "Azərbaycan SSR əməkdar kommunal və əhaliyə məişət xidməti işçisi" fəxri adı ləğv olunmuşdur.
5 fevral 1991-ci ildə Azərbaycan SSR-in Azərbaycan Respublikası adlandırılmasından, daha sonra isə Azərbaycanın müstəqillik əldə etməsindən sonra "Azərbaycan SSR əməkdar mənzil-kommunal təsərrüfatı və əhaliyə məişət xidməti işçisi" fəxri adı heç bir hüquqi sənəd qəbul olunmadan 1993-cü ilədək "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mənzil-kommunal təsərrüfatı və əhaliyə məişət xidməti işçisi" adı ilə verilmişdir.
Polşada islam
thumb|right|[[Qdansk məscid]] Polşada islam — azsaylı dinlərdən biridir. Ərəb mənbələrində Polşa haqqında ilk qeyd 10-cu əsrdə ərəbdilli səyyah İbrahim ibn Yakub tərəfindən qeyd edilmişdir. Müsəlmanların Polşada daimi mövcudluğu 14-cü əsrdə başlamış və ilk növbədə Polşa-Litva tatarları ilə əlaqəli olmuşdur. Hazırda Polşada müsəlmanların ümumi sayı təxminən 31 000 nəfərdir.
Erkən dövr
Polyakların müsəlmanlarla ilk təmasları 13-cü əsrdə, monqol-tatar istilası zamanı baş verdi və artıq 14-cü əsrdə tatarlar müasir Polşa ərazisində məskunlaşdılar. Çoxsaylı arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan çoxlu sayda ərəb sikkələrinə əsasən ərəb tacirlərinin bu bölgə ilə sıx əlaqəsi olduğu müəyyən olundu. XIV əsrdə Litva Böyük Hersoqluğunun torpaqlarında ilk tatar tayfaları məskunlaşdı. Tatarlara hərbi xidmət öhdəliyi müqabilində dinlərini saxlamağa icazə verilirdi. XV əsrdə tatar süvariləri, atıcılar və kəşfiyyatçı qoşunları bir çox döyüşlərdə iştirak etmişlər. Məşhur Qrunvald döyüşündə Cəlaləddin Xanın komandanlığı altında tatarlar iştirak edirdi.
Fransa-Osmanlı İttifaqı
Fransa-Osmanlı İttifaqı və ya Franko-türk alyansı — 1528-ci ildə I Fransisk və Sultan Süleyman Qanuni tərəfindən Habsburqlu V Karlın gücünü zəiflətmək üçün qarşılıqlı maraq əsasında bağlanmış ittifaq. Bu ittifaqın bəhanəsi “Osmanlı imperiyasının xristian təbəələrinin müdafiəsi” idi. Bu “Heraldik zanbaqla aypara ittifaqı” Avropada böyük səs-küyə səbəb oldu. “Kafir” türklərə qarşı birgə “səlib yürüşləri” ideyalarının hələ də havada olduğu Xristian Avropasında bu ittifaq uzun müddət xatırlanmadı. Əslində isə müqavilə üç əsrdən artıq qüvvədə qaldı.
Polşada islam
XX əsr
Polşa Respublikasında müsəlman icması kiçik idi. 1933-cü ildə rəsmi məlumatlara görə Polşada 16 məscid var idi.
Fransa-Osmanlı İttifaqı
1553-cü ildə Fransa-Osmanlı ittifaqı, Fransa kralı II Henrinin dövründə ən yüksək inkişaf mərhələsində oldu. Karl Yakob Burhardt (1947) bu ittifaqı "zanbaqlarla aypara arasında günah dolu birləşmə" kimi təsvir etmişdir. Alyansın rəsmi müqaviləsi Napoleonun Misirə yürüşü (1798) zamanı qüvvədən düşdü.
Tarixi
Filip de Komminesə görə, Fransa ilə Osmanlı imperatorluğu arasındakı ilk dövr əlaqələri II Bəyazid tərəfindən Fransa kralı XI Lüdovikə 1483-cü ildə Pyer Dübuson tərəfindən Burqanufda saxlanılan və eyni zamanda Osmanlı taxtına rəqib olan qardaşı Cem Sultan üçün elçi göndərməsi zamanı başlayıb. XI Lüdovik elçi ilə görüşməkdən imtina etdi. Qeyd edək ki, səfir Cemi Fransanın himayəsində saxlamaq üçün çoxlu pul və bəzi xristian müqədəs əmanətlərini gətirmişdi. 1489-cu ildə Cem Papa VIII İnokentinin himayəsi altında verildi.
XVI əsrdə Fransa artıq Mərkəzi Avropada müttəfiqlər axtarırdı. Fransanın səfiri Antonio Rinkon 1522-1525-ci illər arasında I Fransisk tərəfindən Polşa və Macarıstana bir neçə dəfə diplomatik missiya ilə göndərilmişdi. 1522-ci il Bikokk döyüşündən sonra I Fransisk Polşa kralı I Sigizmund ilə müttəfiq olmağa çalışırdı. Nəhayət, 1524-cü ildə I Fransisk və Polşa kralı I Sigismund arasında Franko-Polşa ittifaqı imzalandı.
Mərkəzi Avropada müttəfiq axtarışının əhəmiyyətli dərəcədə intensivləşməsi fonunda fransız hökmdarı I Fransisk 24 fevral 1525-ci ildə Pavia döyüşündə imperator V Karlın qoşunları tərəfindən məğlub edildikdə baş verdi. Bir neçə ay həbsdə qaldıqdan sonra I Fransisk alçaldıcı Madrid müqaviləsini imzalamağa məcbur oldu. Bu müqavilə ilə o, Burqundiya hersoqluğu və Şaroleyi V Karla verməli, İtaliyaya olan ambisiyalarından əl çəkməli, xain Konstebl de Burbona bütün mülklərini və əmlakını qaytarmalı oldu.
Sultan I Süleyman Qanuni ilə I Fransiskin ittifaqı
250px|thumb|right|Sultan I Süleyman Qanuninin mülklərində xristianların müdafiəsi ilə bağlı Fransa kralı I Fransiskə məktubu. Sentyabr 1528. Arxiv Nationales, Paris, Fransa Bu ittifaq hər iki hökmdar üçün Habsburq evinin hegemonluğuna qarşı mübarizə aparmaq üçün bir fürsət idi. I Fransiskin məqsədi Habsburqlara qarşı müttəfiq tapmaq idi, baxmayaraq ki, müsəlmanların qüdrətindən istifadə etmək siyasəti onun sələflərininkinin siyasətinin idi. I Fransiskin istifadə etdiyi bəhanə "Osmanlı kapitulyasiyaları" adlı müqavilələrlə Osmanlı torpaqlarında xristianları qorumaq idi. İlk dövrlər kapitulyasiyalar hər bir xristian dövləti ilə ayrı-ayrılıqda bağlanırdı. İlk kapitulyasiya müqaviləsi 1453-cü ildə Genuya Respublikası ilə Osmanlı imperiyası arasında imzalanmışdır. Təxminən 1535-ci ildə Sultan Süleyman Qanuni Fransa ilə kapitulyasiyaya imza atdı.
Fransa, XII Lüdovik dövründə 1500-cü ildə Qahirədə Məmlük sultanı ilə kapitulyasiya başlamışdı. Türklər Osmanlı-məmlük müharibəsi nəticəsində Misiri fəth etdilər. Onlar fransızlarla bağlanan kapitulyasiyanı dəstəklədilər və fəaliyyətlərini bütün imperiya boyunca genişləndirdilər.
Kral I Fransisk ilk ittifaq qurmaq cəhdlərinin göstərildiyi zaman Madriddə həbs edildi. I Süleymanla görüşə ilk fransız missiyası Pavia döyüşündən dərhal sonra I Fransiskin anası Luiza de Savoyya tərəfindən göndərilmişdi. Lakin diplomatik missiya Bosniyaya gedən yolda yoxa çıxdı.1525-ci ilin dekabrında kral I Fransiskin azad edilməsini və Habsburqlara hücumu tələb edən gizli məktublarla Osmanlı imperiyasının paytaxtı İstanbula çatmağı bacaran Con Franqipaninin başçılığı ilə ikinci missiya göndərildi. Franqipani 6 fevral 1526-cı ildə Süleymanın cavabı ilə qayıtdı.
Sultan I Süleyman Qanunin I Fransiskə cavab məktubunda deyilirdi:
250px|thumb|left|Fransanın İngiltərədəki səfiri Jan de Dintevil, Gənc Hans Holbeyn tərəfindən "Səfirlər" əsərində, 1533, şəkildə o, İntibah dövründə Osmanlı xalçaları nümunəsi ilə əks etdirilib Fransa kralının xaişləri I Süleymanın Avropadakı ambisiyalarına uyğun gəlirdi. Bu ona 1526-cı ildə Mohaç döyüşünə səbəb olan Macarıstan krallığına hücum etmək üçün bəhanə verdi. Üstəlik osmanlılar Fransa kimi bir ölkə ilə ittifaqa girmənin əlverişli olmasını düşünürdülər. Çünki bu onlara Avropa mülklərində daha yaxşı legitimlik qazandırırdı.
Eyni zamanda V Karl Səfəvilərlə Habsburq-Səfəvi ittifaqı yaratmaq üçün manevrlər edirdi. Onun bunda əsas məqsədi Osmanlı imperiyasının şərqdən hücuma məruz qalması idi. Bu məqsədlə 1525-ci ildə I Şah Təhmasibə ilk elçilər göndərildi. 1529-cu ildə isə I Şah Təhmasibin hüzuruna Osmanlı imperiyasına hücum üçün yalvaran nümayəndə heyəti gəldi.
Səfirliklər mübadiləsi
1532-ci il iyul ayının əvvəlində Fransa səfiri Antonio Rinkon Belqradda I Süleymanın düşərgəsinə qoşuldu. Antonio Rinkon Süleymana Venesiyada 115.000 dukata hazırlanmış möhtəşəm dörd qatlı tac hədiyyə etdi. Rinkon Osmanlı düşərgəsini belə təsvir edirdi:
I Fransisk 1531-ci ilin martında Venesiya səfiri Qriqorio Qrittiyə türklərlə bağlı strategiyasını belə izah edirdi:
İstanbulda Xalic körfəzi qarşısındakı Qalata qəsəbəsində Fransa səfirliyi və xristian kilsəsi quruldu. Osmanlı imperiyasında fransız tacirlərinə də ticarət imtiyazları verildi. 1535-ci il kapitulyasiyaları ilə fransızlar bütün Osmanlı limanlarında sərbəst ticarət etmək imtiyazı aldılar. 1536-cı ildə rəsmi ittifaq bağlandı. Fransızlar Osmanlı imperiyasında öz dinlərini etiqad etməkdə sərbəst idilər və fransız katoliklərinə müqəddəs yerlərin nəzarəti verilmişdi. The French were free to practice their religion in the Ottoman Empire, and French Catholics were given custody of holy places. Kapitulyasiyalar 1604-cü ildə yenidən yeniləndi və 1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasına qədər davam etdi.