cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Corc Konstaninensku
Bioqrafiya
Corc Konstaninensku Krayovʼda Mihai Bravu bağına yaxın ərazidə "Həkim evi"də doğulmuşdur. Uşaqlıq dövründə atasının, həmçinin Corc (1844-cü il təvəllüdlü), riyaziyyat və texnika elmləri professoru olub və Sorbonne Universitetində riyaziyyat sahəsində ixtisaslaşmış bir şəxs olaraq, ona təsiri böyük olmuşdur. 1912-ci ildə kiçik Konstaninensku İngiltərəyə köçdü. O, 1965-ci il dekabr ayının 11-dən 12-ə keçən gecə Koniston yaxınlığında Oxen House’da öz evində dünyasını dəyişdi. Kombri’də Lovika qəbiristanlığında basdırılmışdır.
Təyyarə silahlarının sinxronizasiyası
Corc Konstaninensku tərəfindən yaradılmış hidravlik pulemyotun fırlanma sürəti və yanğının sinxronizasiyası, Təyyarənin artilleriyasına fırlanan bıçaqları "vasitəsilə" vurmağa icazə verirdi. Konstaninenskunun təyyarə sinxronizasiyası ilk dəfə 1917-ci ilin mart ayında Kral Britaniya Hava Qüvvələri R.F.C. 55 nömrəli DH4s tipli hava gəmilərində tətbiq edilmişdir. Tezliklə standart avadanlıqların bir hissəsinə çevrilib, əvvəllər bu məqsədlər üçün istifadə olunan müxtəlif mexanizmləri əvəz edirdi.
Sinxronlaşdırıcı II. Dünya Müharibəsinə qədər Royal Air Force tərəfindən istifadə olunmağa davam etdi. Gloster Gladiator bu sistem ilə təchiz edilmiş son Britaniya qırıcısı idi.
Səs dalğaları
1918-ci ildə Konstaninensku, səs dalğaları nəzəriyyəsini təsvir etdiyi "Titrəmələr vasitəsilə enerjinin ötürülməsi haqqında traktat" kitabını nəşr etdi. Bu nəzəriyyə müxtəlif enerji ötürmə sistemlərinə tətbiq oluna bilərdi, lakin bu gün əsasən hidravlik sistemlərə tətbiq olunur.
Daxili yanma mühərrikləri
Konstaninensku daxili yanma mühərriklərində istifadə olunan karbüratorlara təkmilləşdirmək üçün bir neçə patent qeydə aldı: məsələn, ABŞ-da patent 1206512.
Digər ixtiralar
İxtaralarından biri də "motorlu dəmir yolu maşını" olmuşdur. Hazırda bir çox yol / dəmiryolu vasitələrində istifadə olunan sistemə bənzəyir. Bundan əlavə Konstaninensku, memar Viktor Ftefănescu tərəfindən tamamlanan Kral məscidi layihəsini yaratdı. Buxarestdə olan Dimitri Leonid Texniki Muzeyində Corc Konstaninenskunun həyat və ixtiraları ilə əlaqədar eksponatlar toplusu var.
Ailə həyatı
Corc Konstaninensku, 1914-cü ilin dekabrında Birinci Dünya müharibəsi başladıqdan sonra Riçmondda (London), Aleksandr (Sandra) Kokoresku ilə evləndi. Cütlük, Wembley bölgəsinə köçdü. Onların oğlu Yena doğulduqdan sonra bu dəfə Weybridgeʼə köçdülər. 1920-ci ildə Corc və Sandra'nın evliliyi dağıldı və rəsmi olaraq boşandılar. Bundan sonra Konstaninensku Eva Littonla evləndi və yeni ailə Koniston Gölü yaxınlığında Oksen evinə köçdü.
Sentqothard döyüşü
Sentqothard döyüşü 1 Avqust 1664-cü ildə Osmanlı dövləti qarşısında Avstriya hersoqluğu, Müqəddəs Roma İmperiyası və bunların yanında müharibədə digər müttəfiq ölkələr arasında döyüş idi. Döyüş nəticəsində 10 avqust 1664-cü ildə Vasvar sülh müqaviləsi imzalandı. Bu döyüş Osmanlı-Avstriya müharibəsinin son böyük toqquşmasıdır.
Qələbə Avropada da əhəmiyyətlidir. Qitədəki türk müharibələrində əsas müharibə teatrı, Türk materikinin bu günə qədər böyük uğurla döyüşdüyü Macarıstan krallığı idi. Onların taktikaları XVI əsrdən bəri istifadə olunan Ermənistanda əmək bölgüsünə əsaslanırdı. Bu piyada və artilleriya ilə mümkün qədər çox canlı qüvvə tətbiq etməyə çalışdılar ki, bu dəstəyin köməyi ilə çox sayda süvari düşməni asanlıqla ələ keçirdi.Bu taktika zəif ərazi və görmə qabiliyyəti ilə bəyənilmədi. Düzdür, dəfələrlə yaxşı işləmişdi, amma düzgün faktorlar verilməsəydi, bir pickaxe ilə təchiz olunmuş Avropa piyada üstünlük təşkil edəcəkdi. Ötən əsrdə Türk taktikalarında az dəyişiklik oldu, ancaq Qərbdə daha çox. İlk dəfə yeni bir ordu tipi, Türk taktikalarının əvvəlki kimi təsirli olmadığını göstərən açıq döyüşdə türklərə qarşı döyüşmək imkanı qazandı.
Döyüşdən əvvəlki vəziyyət
16-cı əsrdə Balkan yarımadası Osmanlı İmperiyası ilə Habsburq İmperiyası arasındakı mübarizə bölgənin tarixini təyin etdi. Mohaç döyüşündə Macarıstan məğlubiyyətindən sonra Macarıstan ərazisi Osmanlı və Habsburg imperiyaları arasında bölündü. Transilvaniya Osmanlının vassal bir dövlətinə çevrildi və verilmiş muxtariyyət yerli şahzadələrin təşəbbüsü ilə idarə edildi. Osmanlı hakimiyyəti dövründə Transilvaniyada vivodlar Gabriel Bethlen və Corc Rakokzi'nin dövrlərdə bir çox dini cərəyanlar başlandı. Buna görə də, qızıl bir əsr dövrü yaşandı. Pravoslav Rumların bərabərliyini tanımamaq təkidlərinə baxmayaraq; Transilvaniya, Roma Katoliklərinin, Kalvinistlərin, Lüteranların və Unitaryarların sülh içində yaşadığı az sayda Avropa dövlətlərindən biri oldu. Osmanlı İmperiyası dini cərəyanlardan narahat olmasa da, Habsburg sülaləsindən olan Katolik Avstriya hersoqluğu bölgəni nəzarət altına almağı çox istəyirdi. Avstriya üzərində qəti bir üstünlük əldə edən Osmanlılar, 1643-1645-ci illərdə Avstriya-İsveç müharibəsinin bir hissəsi olaraq İsveçlilərə qismən dəstək verdi. Əsasən cənubda Fransa hökümətinin öhtəsindən gələ bilməyən Vyana hökuməti Almaniyadakı zəifləmiş Müqəddəs Roma İmperiyasını Mərkəzi Avropadan Balkan yarımadasına köçürmək siyasətini həyata keçirməyə başladı. Üç il sonra başa çatan müharibələrdən sonra Avstriya Osmanlılarla münasibətlərə başladı; Erdel Vallaçia və Boğdanın vivodlarını təhrik edərək, üsyana təşviq etdi. Bu vaxt, 1642-ci ildə Erdel Krallığında hakimiyyətə gələn II.Corc Rakoçi (1621-1660) ilə qızıl dövr bitdiyi kimi, Osmanlı dövlətinin hərbi aksiyalarını ciddi şəkildə qadağan etsə də, Habsburgların dəstəyi ilə İsveç imperiyası ilə ittifaq qurdu və 1657-ci ildə Polşanın işğalında iştirak etdi.
II.Corc Rakoçi Valaxiya şahzadəsi Konstantini və Bogdan şahzadəsi İstefanı vəzifələrindən azad etdi və onları Mihne və Ghika ilə əvəz etdi. II.Corc Rakoçi'nin fəaliyyətinə görə 1658-ci ilin yayında Osmanlı İmperiyası tərəfindən bölgəyə bir hərbi əməliyyat təşkil edildi. Hakimiyyəti bərpa etmək üçün Körpülü Mehmed Paşa komandanlığı altında olan Osmanlı ordusu voivodları məğlub etdi və Transilvaniyada yenidən Türk hökmranlığını qurdu. Beləliklə, II.Corc Rakoçinin bu bölgədə ki işlərinə Osmanlı ordusunun uğurlu əməliyyatı mane oldu və bölgədə Osmanlı tərəfdarı olan voivodların gücü gücləndi. Avsriya tərəfindən vəzifəyə gətirilən II.Corc Rakoçi,Sədrəzəm gəlişi fürsəti ilə yenidən əsgər yığmağa başladı. Bunun üzərinə 1659-cu ilin dekabr ayında Buddi valisi Seydi Əhməd Paşa, II.Corc Rakoçiyə hücum edərək, Dəmirqapı döyüşündə onu məğlub etdi. Kiçik Mehmed Paşanın komandanlığı altında Osmanlı qüvvələri, II.Corc Rakoçinin komandanlığı altında 40.000 əsgəri Wallachia'nın şimalındakı Sibin qalasının qarşısında Sibin döyüşündə məğlub etdi. Avstriyadan dəstək alaraq ordu quran və üsyandan əl çəkməyən, II.Corc Rakoçi 22 may 1660-cı ildə  Kolojvar (Gilau döyüşü) döyüşündə Seydi Əhməd Paşa tərəfindən yenidən məğlub edildi. Osmanlılar tərəfindən 4.700 əsgər öldürüldü, 30 silah ələ keçirildi və 51 qalanın komandiri əsir alındı. II.Corc Rakoçi 7 iyun 1660-cı ildə döyüş əsnasında aldığı zədə səbəbindən döyüş bölgəsindən qaçdığı Varad qalasında öldü.
Transilvaniyanın vacib mərkəzi olan Varada 27 avqust 1660-cı ildə Osmanlı qüvvələri tərəfindən işğal edildi və Varad əyaləti quruldu və şəhər vilayətin mərkəzinə çevrildi. İmperiyanın Budin və Eger əyalətlərinin bəzi bayraqları burada dalğalandı.
Erdel bölgəsindəki qarışıqlığın səbəblərindən biri də Avstriya qüvvələrinin bölgədəki Osmanlı əleyhinə olan qüvvələrini təmin etməsi və dəstək vermələri idi. Köprülü Mehmed Paşanın gəlişi ilə bütün əks qüvvələr sıxışdırılsa da, Avstriyanın bölgədəki təsiri uzun müddət davam etdi. Varadın Osmanlı idarəçiliyinə keçməsi Habsburg rəhbərliyinin diqqətini çəkdi. Avstriya Erdel hadisələrinə qarışır və ona yaxın olan şahzadələri dəstəkləyirdi. Avstriyanın dəstəklədiyi Şahzadə Kemeninin başçılıq etdiyi Transilvaniya (Erdel) diyet məclisi Vyananı Transilvaniyanın Osmanlılardan ayrılmasının elan edilməsində kömək etməyə çağırdı(Aprel 1661). Ancaq Körpülü Mehmed Paşa ölümündən 10 gün əvvəl qəbul etdiyi Avstriya səfiri Reningerə Osmanlı İmperiyasının heç vaxt Avstriyanı Erdel işləri ilə qarışdırmayacağını demişdi.
Körpülü Fazil Əhməd Paşanın böyük vəziri və Uyvar səfəri
150px|thumb|left|[[Fazil Əhməd Paşa]] 1661-ci ildə sədrəzəm Körpülü Mehmed Paşa'nın ölümündən sonra oğlu Fazil Əhməd Paşa sədrəzəm təyin edildi. Anadoluda bir sıra üsyan hərəkəti ilə məşğul olan Fazil Əhməd Paşa, üsyanların yatırılmasından sonra Venesiyalılarla 20 ildir davam edən Cretan müharibəsini sona çatdırmaq üçün Dalmatiya sahili üzərindəki Venesiyalılara getmək üçün bir ordu topladı və Avstriya və Erdel sərhədlərindəki inkişafın təsiri ilə diqqətini bu bölgəyə çevirdi. Avstriya hersoqluğu Osmanlı sərhədləri daxilində olan Sikelhid (Sechehelhyd) və Kolojvar qalalarını işğal etdi və Kanije yaxınlığında bir qala inşa etdirdi. Avstriya sərhədlərindəki qubernator və sancaqbəyilərin xəbərdarlıqları, Avstriyalıların Erdel problemi üzündən daim narahat olduqlarını ifadə etdi. Venesiya Respublikasına edilməsi nəzərdə tutulan yürüş bu səbəblərə görə Avstriyaya qarşı yönəldildi.
Slovakiyanın Nove Zamki bölgəsindəki Uyvar qalası 15 avqust 1663-cü ildə mühasirəyə alındı və 13 sentyabr 1663-cü ildə işğal edildi. Qalanın təslim edilməsindən əvvəl Avstriya qüvvələri marşal Montekukulinin komandanlığı altında müdaxilə etmək istəsələr də, müvəffəq ola bilmədilər, ancaq Montekukuli Macarıstanın gücünə baxmayaraq tamaşaçı qalmaqda ittiham edildi. İrəliləyən Osmanlı qüvvələri Levis, Noviqrad və Nitra qalalarını ələ keçirdilər və bölgədə, o cümlədən Ağ Alp dağlarında reydlər apardılar. 1663-cü ilin qışında hərbi fəaliyyət dayandırıldı. Ancaq I.Rakoçinin düşməni və II.Rakoçinin dostu. Macar aristokratı Zrinyi ailəsindən olan general,Miklos Zrinyi, Osmanlılara qarşı qış səfəri həyata keçirdi və Osmanlıların 1566-cı ildə tikdirdiyi Eszek körpüsünü yandırdı.
1664-cü ildə müttəfiq ölkələrin dəstəyi ilə Avstriya hərbi əməliyyatları başladı. Avstriya qüvvələri aprel ayında mühasirəyə aldıqları Kanije qalasından, iyun ayında geri çəkildilər. Erdel və Macarıstan yenidən Osmanlı maraqlarını təhdid etməyə başladılar.
Avstriya ordusu Kanije qalasının qarşısında olarkən, Fazil Əhməd Paşa baş komandan təyin edildi və Ədirnədən hərəkət edərək Belqrada çatdı. Bu vaxt, Avstriya səfiri Baron De Goes və baş komandan Reninger böyük vəzirlə görüşmək üçün Belqradda idilər. Avstriya İmperatorunun məktubundan sonra Reningerin sülh danışıqları üçün icraçı direktor təyin edilməsi ilə Fazil Əhməd Paşa görüşə razılıq verdi. Avstriya tərəfindən işğal edilmiş sərhəddəki iki qalanın təslim edilməsi, Kanije yaxınlığında inşa edilən qalanın sökülməsi və bütün Avstriya qüvvələri tərəfindən Erdelin dərhal tərk edilməsi barədə böyük vəzirin istəyinə cavab olaraq, Reninger imperatorun yalnız hər iki qalanın və Erdelin bəzi hissələrinin tələbi ilə təyin edildiyini bildirdi. Böyük vəzir, Avstriya nümayəndələri ilə danışıqlar apardı. Sultan IV.Mehmedə məlumat verəndə, təkliflərin heç bir əhəmiyyəti olmadığını və dərhal tədbir görmələrini əmr etdi. Digər tərəfdən, Osmanlıların xeyrinə hazırlanan Vasvar müqaviləsi Fazil Əhməd Paşa tərəfindən təsdiqləndi və səfirlər vasitəsilə Avstriya İmperatoru Leopolda göndərildi. Müqaviləni imperator da təsdiqləməli idi. Ancaq hər iki tərəfdə hərbi kütlə, əməliyyatlar və İmperatorla Sultanın münasibəti böyük bir toqquşma olmadan müqavilənin etibarlı olmayacağını göstərdi. Böyük vəzir Uyvar istiqamətində əməliyyatları davam etdirdi; Zerinvar qalasını ələ keçirdi. Bölgədə müttəfiq ordunun varlığından xəbərdar olan Fazil Əhməd Paşa, bu əməliyyatı davam etdirərək bu ordunu qorxutmaq niyyətində idi. Birləşmiş Avropa Ordusu, Montecuccoli'nin əmri ilə Türk qüvvələri ilə açıq qarşıdurmanın qarşısını almaq üçün Raab suyunun kənarına geri çəkildi. Fazil Əhməd Paşa onun ardınca gəldi və çayın kənarında dayandı. Sentqothard şəhərində Avstriya səfirlərini qəbul etdi, lakin Raab suyunu müttəfiq ordunun təzyiqi ilə keçməyə qərar verdi.
Diplomatik səylər
Leopold şəxsən Protestantlığa etiraz etsə də, hərbi yardım göstərmək üçün Protestant Alman knyazlarına etibar etməli idi. Daha da pis olan Fransanın hərbi yardımı idi (bu da 1756-cı il Diplomatik İnqilabına qədər davam etdi) Avstriyanın nemesi
Döyüş
150px|thumb|left|Marşal Raimondo Montekukuli
Orduların müqayisəsi
Tarixçilərə görə Osmanlı ordusu təxminən 30.000 yeniçərilər və sipahilərdən ibarət idi. Ancaq əzab və axıncı müharibəyə cəlb olunan qüvvələrin sayı hələ də bilinmir. Müxtəlif mənbələrə görə və 1664-cü ilin siyasi, maddi-texniki və iqtisadi imkanlarını nəzərə alsaq, Osmanlı ordusunun sayının 90.000-ə çatması mümkündür. Osmanlı ordusunda tatar qüvvələri və qeyri-qanuni macar əsgərləri də var idi. Ancaq bu qüvvələrin müharibənin gedişatına uyğun hərəkət etməsi və mərkəzi ordunun qətiyyət və nizam-intizamını göstərməməsi yaxşıdan daha çox zərər verirdi. Osmanlı ordusunda 300-350 silah var idi. Ancaq bu topların aralığının yüksək olmadığı və çayın üstündən az adamın keçdiyi bilinir. <div style="float: right; margin: 1em; font-size: 85%; background:#cdf; width:36em; max-width: 60%; padding:1ex"> "Osmanlı ordusu avqust ayının 6-cu gününə qədər, Elə Bil Gotar kürəkləri üzərindəki düşərgəsində qaldıqdan sonra, yuxarıda zikr edilən gündə yürüşə keçib və çayın sağ sahili üzərində var olan Kirman doğru istiqamətləndirdi. Biz isə, çayın qarşı sahilində Osmanlılarla eyni sırada addımlayır idik. Amma bu hərəkətimiz böyük çətinliklər içində aparılırdı. Çünki Lanfiniç (San Gotarda Raba çayına qarışan bir çay adıdır) və Pinka (o da bir çaydır) çaylarının suları o qədər şişmişdi ki, suyun qabarmasından görə, bu çaylar üzərində bütün körpülər yıxılmaqdan xilas olmadı".
—Raimondo Montekukuli-
Xüsusilə, Qərb mənbələri, bir atın olmasına baxmayaraq yem və maddi-texniki təchizatın olmaması səbəbindən Osmanlı ordusunun süvari qüvvələrinin kifayət qədər hərəkətli olmadığını, birləşmiş ordunun piyada qüvvələrinin isə kifayət qədər ərzağı və silahı olmadığını söyləyir. Hər iki ordunun komanda heyəti təcrübəli komandirlərdən ibarət idi. Hörmətli vəzirdən əlavə, ordunun ikinci komandiri Fazil Əhməd Paşa, Budin valisi Bosniya valisi İsmayıl Paşa (Bosniya İsmayıl Paşa) xüsusilə də qoşulmuş qüvvələrə əmr verdi. İsmayıl Paşa müharibədə ordunun nizam-intizamını qorudu, ancaq iştirak etdiyi döyüşlərdən birində şəhid oldu. Marşal Montekukulinin yanında birləşmiş ordu komandirləri Jean de Coligny-Saligny, Volfqanq Julius, Baden şahzadəsi Leopold Vilhelm, Waldek'dən Georq Fridrix var idi. Ancaq ümumi komanda Montekukulinin ixtiyarına buraxıldı. bu komandirlər Avstriya hersoqluğu ordusuna, Müqəddəs Roma İmperiyasına, Reyn Birliyinə, Fransa, Bavariya, Brandenburq, Saksoniya, Pyemont, Svabya qüvvələrinə və İspan, Çex, Macar, Sloveniya və Xorvat əsgərlərinə əmr verə bilirdilər. Döyüşdə avstriyalılar 5000 piyada (bəzisi çexlər), 5900 süvarilər və 10 döyüş topları ilə iştirak edirdilər. Reyn birliyi 300 süvari, 600 piyada və bir neçə döyüş topu ilə qatılmışdılar. Fransızlar 3500 piyada və 1750 süvari ilə iştirak etdilər. XIV.Luis, Fransa kralı. İmperator Leopold, çox sayda fransız xalqının ərazisinə girməsini təhlükəli hesab etdi, baxmayaraq ki, əslində o 30 minlik əsgər yardımı təklif etmişdi. Buna görə o, yalnız 6000 nəfəri Luisdən götürmüşdü. Almanlar 6200 piyada, 1200 süvari və 14 döyüş topları ilə döyüşdə iştirak edirdilər. Bundan əlavə, 2000 Xorvat süvari, Pyemont əsgərlərinin bir alayı və Çex, Xorvat, Macar, İspan, Serb və Sloveniya döyüşçüləri naməlum sayda döyüşçü və texnika ilə döyüşdə iştirak etdi. Vahid ordunun xristian kimliyini təbliğ etməsi və din uğrunda müharibənin yayılması bölgə xalqlarının onlara qoşulmasına imkan verdi. Birləşmiş ordunun dəqiq sayı bilinmir, lakin 1664-cü ilə qədər 30.000 nəfərə qədər ola biləcəyi təxmin edilir. Orduların ümumi mövcudluğunu müqayisə edərkən Osmanlı qüvvələrinin az sayının toqquşma zonasında olduğunu və yalnız bu bölmələrin isti bir toqquşma və zəif atəş gücünə cəlb edilə biləcəyini nəzərə almaq lazımdır. Açıqlanacaq kimi, döyüşdə baş verən Yeniçərilərin Mogersdorf müdafiəsi atəş dəstəyi və möhkəmləndirmələrdən məhrum oldu.
Döyüş vəziyyətinin alınması
<div style="float: right; margin: 1em; font-size: 85%; background:#cdf; width:36em; max-width: 60%; padding:1ex"> "Osmanlı ordusu Raba çayının sol yaxasına keçməyə əkilib, bir münasib keçid tapmaq kimi, sağ yaxasını və Avstriya ali baş komandanı general Montekukuli də keçidə mane olmaq üçün, sol sahili izləməyə başladılar. San Gotar kəndinə gəlin dar bir keçid yeri vardı. Sədrəzəm dərhal burada bir körpü qurulsun əmri verdi. Əsgər qurulan körpüdən o taya keçməyə başladı. 8/muharrem/1075-1/ağustos/1664te Yeniçəri; Düşmənin gözləri önündə suya atılaraq səlamət sahilinə çıxanda da müharibələrinin qaydasına görə dərhal yığışıb zorla hərbiyə düşdülər, nə pis ki, bir tərəfdən suların islam dini digər tərəfdən, o zamanın ən mühüm müharibə məlumatını olan Montekukulinin manevrləri Osmanlı qəhrəmanlarının göstərdiyi cəsarət və səbat yüz yumoristik nəticə vermədi. Bundan başqa, Avstriya ordusunda Qraf dö Qolunu komandanlığı altında 6 min Fransız əsgəri də var idi".
Vyentyan
Vyentyan  (, Wieng Jan) — Laosun paytaxtı. Vyentyan vilayətinin inzibati mərkəzidir. Əhalisi 750 min nəfərdir (2009). Mekonq çayının sol sahilində liman şəhəridir. Ölkənin iqtisadiyyat mərkəzidir. Əsasən pambıq parça, ipək parça, çəltiktəmizləmə, gümüş üzərində döymə, dəri aşılama və s. kimi küstar sənaye inkişaf etmişdir. Kiçik kərpic zavodları, siqaret fabirki, ağac emalı və mebel müəssisələri, universitet, milli kitabxana, arxeoloji muzey və s. var.
Sentqothard döyüşü
Döyüş vəziyyətinin alınması
—Tarihi Devleti Osmaniye-
Müzakirələr nəticəsində Vasvar müqaviləsini təsdiq edərək Avstriya imperatoruna göndərən Osmanlı ordusu baş komandanı olan Fazil Əhməd Paşa, Vasvar müqaviləsində olan Osmanlı ordusunun əsgəri hərəkatında azad olacağı maddəsinə əsaslanaraq Çakaniden (Cskany) qərb istiqamətində uğurlu bir manevr edərək irəliləməyə başladı. Ordu, Sentqothard bölgəsinə çatdıqda, kəşfiyyat birlikləri avstriyalılara xidmət edən İtalyan Marşal Raimondo Montekukkoli komandasında birləşmiş ordu ilə qarşılaşdı. Osmanlı qoşunu ilə müttəfiq ordusu arasında Raba çayı var idi. Baş komandan Fazil Əhməd Paşa iki ordu arasındakı Raba çayını keçərək döyüş nizamı alma qərarı verdi. Bu etibarla istihkamcı birliklər Raba çayı üzərində hərbi körpülər inşa edərkən, birləşmiş ordu qüvvələrinə Montekukkoli tərəfindən hücuma hazır olmaq əmri verilib. Bir müddət gözləyən birləşmiş ordu qüvvələri istihkamcı birliklərə və keçidi qorumaqla vəzifəli qüvvələrə hərəkat təşkil etdi. Ancaq Osmanlı artilleriyasının uğurlu bir şəkildə Alman təmayüllü qüvvələri top atəşilə döyməsi nəticəsində, Marşal çay sahilinə düşmüş bütün qüvvələri meşə içində yerləşdirməyə məcbur oldu.
Döyüşün başlanması və sonu
150px|thumb|right|Bosniyalı İsmayıl Paşa (Osmanlı ordusunun ikinci sərkərdəsi)
Sədrəzəm Fazil Əhməd Paşa müharibə planı əsasən Osmanlı qüvvələrini çayın qarşısına keçirəndən sonra düşmən qüvvələrini qəti bir şəkildə həzm etmək və Raba (Yanıqqala) üzərinə yeriyərək qalanı ələ keçirmək planını həyata keçirmək istəyirdi. Qalanın təslim olunmasından sonra siyasi üstünlük təmin etmək üçün Vyana üzərinə hərəkat davam edəcəkdi. Daha əvvəlki bütün müharibələrdə qalib olan Osmanlı Ordusu, sülh müqaviləsinin imzalanmasını sürətləndirmək məqsədilə bir qisim qoşunlarını qərbə doğru hərəkət etdi. Bəhs edildiyi kimi Fazil Əhməd Paşa, Yanıqqalanı (Raba) alıb, Vyanaya yürüşə keçir görünmək təsəvvürü və hədə yaratmaq niyyətindəydi. Bu səbəblə Raba çayı üzərində daha çox piyadaların keçməsi üçün kiçik bir körpü inşa edilməsi bu səbəbdəndir.
Çay üzərində böyük və keçidi rahatlaşdıracaq, dayanıqlı körpülər inşa edilməmiş, kiçik, amma sağlam bir körpü inşa edilmişdi. Birləşmiş ordu, Osmanlı ordusunun keçidinə mane olmadığı görüntüsü versə də toqquşmalar davam edir və Marşal məhz Osmanlı qüvvələrinin keçid anında balansının pozulmasını gözləyirdi. Pələng Paşa komandanlığı altındakı aparıcı qüvvələr qarşı sahilə ilk keçməyə çalışan ittifaqlar olmuş və Montecuccoli ilə Colignynin müqavimətilə üzləşmişdi. Fransızlar komandirlərindən general Chateauneuf və Cəngavər Saint-Aignanın öldürülməsinə və ağır itki vermələrinə baxmayaraq keçidə mane oldular. Bütün mənbələrə görə həddən artıq yağan yağış səbəbindən hər tərəf bataqlıq və palçıq vəziyyətinə düşmüşdü. Buna baxmayaraq, sədrəzəmin səyləri Boşnak İsmayıl Paşa komandanlığı altında təxminən 300 piyada və 300 atlı qüvvə dağılmadan qarşı sahilə keçirilmişdir. Ancaq bu qüvvələrə təxliyə edilməyəcəkdi. Simon Miller; sədrəzəmin ordunun hamısının qarşıya keçirilmədən müharibəyə başlamasının hərbi bir xəta olduğunu qeyd etdiyi kimi, Osmanlıların qarşılarında müvəffəqiyyətli bir komandir olan Montekukkoliyi tapdığını bildirir.
150px|thumb|left|Leopold Vilhelm ( Alman ordusunun komandiri) Qarşı sahilə keçirilən qüvvələr dərhal düşmən qüvvələriylə toqquşmaya başladı. Ancaq sədrəzəmin bütün səyinə baxmayaraq bu ittifaqlar kifayət qədər kömək almadı. Bütün bu mənfi cəhətlərə baxmayaraq, Bosniyalı İsmayıl Paşa komandanlığı altındakı qüvvələr Marşalın qərargahına qədər soxulmuşdu. İsmayıl Paşa; Düşmən qərargahına qədər soxularaq müharibənin nəticəsini alacaq vəziyyətə gəlməsinə baxmayaraq, möhkəmlətmə almaması və birliyinin sürətlə əriməsi kimi səbəblərlə nəticə almamışdır. Marşal isə Osmanlı qüvvələrinin kömək almadığını və Osmanlı qüvvələrinin çay keçidinin axsadığını müşahidə edirdi və ani bir hücumla Osmanlı qüvvələrini geri çəkilməyə məcbur etdi. Buna qarşı bir hücum olaraq sədrəzəm tərəfindən göndərilən 5.000 nəfərlik bir qüvvə ilə açılan Osmanlı qarşı təcavüzü nəticəsində Osmanlı qüvvələrinin geri çəkilməsi dayandığı kimi, Birləşmiş ordu yenidən meşə bölgəyə geri çəkilməyə məcbur edilmişdir. Səhər saatlarından axşam üstünə qədər davam edən toqquşmalar nəticəsində Osmanlı qüvvələri itki verərək olsa da, qarşı sahilə bir qism qoşunlarını keçirə idi. Osmanlı qüvvələri uğurlu hərəkatın şiddətlə davam edən yağışa görə müharibə sistemini tərk etmiş bir vəziyyətə gəlmişdi. Həmçinin birləşmiş ordunun ümumi bir hücuma cəsarət ede bilməməsi və qısa müddətdə geri çəkilməsi bir zəifləməyə səbəb olmuşdu. Raba çayını keçən Osmanlı qüvvələri qarşısında Müttəfiq ordunun təşvişə düşməsi, Osmanlı qüvvələrinin arxaynlaşmasına səbəb oldu. Raba çayını keçən sayca az Osmanlı qoşunları Moqersdorf kəndini ələ keçirdi. Avstriya qüvvələri arasında qırılma və geri çəkilmə baş göstərdi. Ancaq Fransız və Alman qarşı hücumu kömək almayan yeniçəri sıxışdırdı. Təslim olmağı rədd edən yeniçəri son əsgərinə qədər vuruşaraq burada öldü.
Birləşmiş ordunun yeni bir hücuma keçəcəyi düşünmədiyi üçün Osmanlı qüvvələri çay istiqamətində geri çəkilməkdə idi. Bu vəziyyəti görən Marşal Montecuccoli birləşmiş ordunun dərhal hücuma keçməsini istədi. Digər komandirlər isə buna qarşı çıxdı. Buna baxmayaraq, Marşalın əmri çəkilməkdə olan Osmanlı ordusuna ani və şiddətli bir hücum başlanıldı. Osmanlı ordusuna tam cəbhədən hücum edən birləşmiş ordusu Osmanlı qüvvələri müqavimət göstərdi və iki ordu arasında ən qanlı toqquşmalar bu zaman meydana gəldi. Hücuma hazırlıqsız yaxalanan Osmanlı ordusu itkilər versə də birləşmiş ordu tərəfindən məhv edilə bilmədi. Çünki Osmanlıların bir çox əsgəri birliyi hələ ki, Raba çayının o tayına keçməmişdi. Qarşı sahilə keçmiş Osmanlı qüvvələri arasında panika baş verdi və fransızların intensiv hücumu nəticəsində körpüyə və çaya doğru dönüş başladı. Üzərindəki minlərlə əsgəri saxlaya bilməyən körpü sökülüb, əsgərin bir hissəsi çayda boğularkən öldü, bir qismi çaydan xilas olmağa çalışarkən müttəfiq qüvvələrlə öldürüldü, bir qismi də quruda toqquşaraq ölmüşdür. Moqersdorf kəndinin itkisindən sonra sipahi-lərə hücum edən Fransız süvarilərinin uzun saçlarını və saqqalsız üzlərini görən sədrəzəm "Bu gənc qızlar da kim"? Deyə soruşduqda, ona fransızlar olduğu söylənmişdir. Döyüş sadəcə qarşıya keçən Osmanlı qoşunları ilə müttəfiq qüvvələr arasında cərəyan etdi. Çayın o biri yaxasına keçməmiş əhəmiyyətli sayda Osmanlı süvari və topçu birlikləri vəziyyətə qarşı olmadılar və çarpışmağı kədərlə seyr etdilər. Bu vəziyyət birləşmiş ordunun şüurlu strategiyasından çox, Osmanlıların özlərinin yanlış hesablarından və bir anlıq təlaşlarından qaynaqlanmışdır. Buna baxmayaraq Osmanlılar qəti bir məğlubiyyətdən xilas oldular. Bütün itkilərə baxmayaraq Osmanlı ordusu rejimini qoruyub və müharibənin əldə edilməyəcəyi məlum olduqda müntəzəm olaraq geri çəkildi. İkinci sərkərdə Bosniyalı İsmayıl Paşanın şəhadətinə baxmayaraq lazımi tədbirləri alan sədrəzəm Fazil Əhməd Paşa geri çəkilməyə davam edib və ordunu Vasvara istiqamətləndirdi. Birləşmiş ordu bir çox zabitini itirmişdi və ordudakı müxtəlif qruplar qələbənin qazanılması ilə eyforiyaya düşmüşdü. Marşal bu səbəblərlə isti istina Osmanlı ordusunu döyüş meydanı xaricində təqib etmədi. Osmanlı ordusu da gəlib yenidən hücum edəcək və hərəkata davam edəcək vəziyyətdə deyildi. Ancaq buna baxmayaraq, Birləşmiş ordu komandanı Osmanlı ordusunun təkrar çayı keçmək cəhd göstərəcəyini düşünərək çayın öz yerləşdikləri yaxasında lazımi tədbirləri aldı. Osmanlı əsgərinin yalnız bir hissəsi toqquşmaya daxil olub, böyük qismi müharibəyə hazır olduğundan Avstriya da bir an əvvəl sülh etməyə həvəsli idi. Döyüşü qarışıq ordu ilə qazanan Avstriyalılar, məğlubiyyətə uğrayan Türk qoşunlarının edəcəyi yeni hücumların özlərinə pis nəticələr doğuracağını dərk edərək, sülh sazişini təsdiq etdilər.
—Raşid Tarixi-
Döyüşdən sonrakı vəziyyət
Döyüşdəki məğlubiyyətdən sonra Osmanlı ordusu baş komandan Fazil Əhməd Paşanın komandanlığı altında Vasvara çatdı və tezliklə həmən ki, quruluşu təkrardan geri qaytardı. İmperator I Leopold isə İspaniyada kraliyyət problemi səbəbindən ordusunu daha çox zəiflətmək niyyətində deyildi. Bu səbəblə Osmanlı ordusunun təqib edilməsi əmrini vermədiyi kimi, Osmanlı xeyrinə görünən Vasvar Müqaviləsini təsdiq edərək Vasvarda olan vəziriəzəminə göndərdi. Bu sazişin təsdiq olunması ilə Osmanlı və Avstriya arasında davam edən müharibələr bitərək sülh yarandı. Vasvar Razılaşması Sentqotharddaki hərbi uğursuzluğa baxmayaraq, Osmanlı dövləti müharibə hədəflərini əldə etmiş oldu. Sazişin təsdiq olunması üzərində 1665-ci ilin iyul ayında sədrəzəm Fazil Əhməd Paşa, müharibəyə görə Padşahın olduğu Ədirnəyə hərəkət etdi. Vasvar Müqaviləsi, Macarlar tərəfindən xoş qarşılanmamış, Türk hakimiyyətindən xilas olmaq adına bu fürsəti qaçış kimi qəbul etmişdilər. Mikls Zrnyi şəxsən Vyana sarayına gedərək Avstriya hersoğuna sazişə dair qəzəblərini ifadə etmiş, ancaq nəticə vermədiyini görəndə Habsburq rəhbərliyi əleyhinə işə başlamışdır. 1664-ci ilin noyabr ayında bir ov əsnasında Zrnyi Miklsun ölümü bu hadisələrlə əlaqələndirilmiş və Avstriyanın suiqəsdinə məruz qaldığı rəvayət edilmişdir.
Fazil Əhməd Paşa Sentqothard döyüşündə ki, məğlubiyyətinə rəğmən, Paşanın qabiliyyətli komandir və sədrəzəm olması Padişah tərəfindən vəzifəsindən azad edilməyərək burada qaldı. Belə ki, orduda 20 min itkiyə baxmayaraq 200 minə yaxın mövcud qorunurdu və Macar düzündə Raba çayı döyüşündən əvvəl bir çox nailiyyət əldə edilmişdi. Hammer da müharibə sonunda Vasvar Müqaviləsinin dəyişmədiyini və müharibədə maqtulların sayının da əhəmiyyətsiz olduğunu vurğulamışdır. Ambridge Universiteti Nəşrlərindən 1961-ci ildə Londonda nəşr olunan New Kembrik Modern History'ə görə Fazil Əhməd Paşa; vaxtının böyük bir hərbi komandiri olduğu kimi humanist və ədalətli idarəçilik siyasəti onu eyni zamanda misilsiz bir dövlət xadimi edir. Eyni kitabçalar Sentqothard döyüşü və Vasvar sülhü sonunda İstanbula qayıdan sədrəzəmin, bu müharibə öncəsi uğurlarının da qatqısı ilə müzəffər bir komandir olaraq qarşılandığını deyir. Prof.Dr.Mustafa Ağdağ da sədrəzəmlik məqamı üçün çox gənc olmasına baxmayaraq, həm təhsilli və həm də azimkar olmasına görə atasının qurduğu sülhsevər daxili və xarici əlaqələri uğura aparan sədrəzəm, Sentqotharda, avstriyalılara məğlub olmasının qüsurunun özündən çox, bu zaman ordunun artıq başı pozuq vəziyyətli olmasına bağlayır. Digər tərəfdən Osmanlını dayandıran Marşal Montekukkoli isə döyüşdən sonra Avropada misilsiz şöhrət və hörmət qazanmışdır. Müharibənin ertəsi ili qarşılıqlı elçilər göndərilmişdir. Osmanlı elçisi təyin olunan Rumeli bəylərbəyi Qara Mehmed Paşa rəhbərliyi altında 150 nəfərlik Osmanlı nümayəndə heyəti Vyanada imperatorun hüzuruna çıxaraq sülh müqaviləsini təqdim etmiş, bir çox hədiyyələr aparmış və çox yaxşı qarşılanmışdılar.
Fransız elçisi Cənab de Nointel, 1673-ci ildə sədrəzəm Fazil Əhməd Paşaya təqdim etmiş olduğu bir sıra təkliflər yanında Osmanlı sərhədlərində yaşayan Katoliklərin qoruyucusunun Fransa kralının olması istəyini də yeniləmişdir. Bu istəklər qarşısında təəccüblənən sədrəzəm, Fransız elçisinin qədim dostluqdan bəhs etməsi üzərinə, "Fransa köhnə dostumuz lakin hər zaman düşmənlərimizlə yanaşı tapırıq" cavabını verərək Fransanın Sentqothard döyüşü ilə Krit əhatə etməsinə etmiş olduğu yardımları xatırlatmışdır. Fransa, Krit mühasirəsi bütün sürəti ilə davam edərkən həm Kritə həm də Sentqothard döyüşü zamanı Avropa qüvvələrinə 5000 könüllü yardımı paylamışdır. Əsl adı Onun Osmaniyə Xatirələri 1073-75 yürüşünün Vekay-i Esasiyesi - Sentqotharda Osmanlı ordusu olan, 1910-ci ildə İstanbulda Artın Asaduryan Mətbəəsində Osmalıca basılan qazi Əhməd Muxtar Paşanın "Sentqothardda Osmanlı ordusu" adlı kitabında "Osmanlılar üçün uzun müddətli və nəticə etibarilə uğurlu keçən döyüşün uğursuzca nəhayət, ondan bir cəbhəsindən ibarət olan qarşıdurma, dinləyiciləri tərəfindən. Dünyaya öz qələbələri kimi təqdim olunmuşdur". nəticəsinə gəlir. Ortada hər hansı bir ikitərəfli qəti qələbə əldə edilməmiş olması və yalnız Raba çayından qarşı sahilə keçirilən türklərlə toqquşma olması, Vasvar müqaviləsinin Osmanlının istədiyi kimi keçirilməsi, Birləşmiş orduya əsgər verən ölkələrdə hiperbola mərasimlər keçirilməsi müəllifi təsdiq edir. Ancaq digər məqam isə qətidir; O da Osmanlı ordusunun planlaşdırdığı hərəkatda uğurlu olmamasıdır. Ferdinand Şevil'ə Ferdinand Scheville görə Vyananı istəyən Fazil Əhməd Paşanın Sentqotharddan əliboş qayıtması; Xristian bir gücün, ilk dəfə Osmanlıya qarşı bir paytaxtı uğur ilə müdafiə etdiyi döyüşdür. Ferdinand Şevil Osmanlı İmperiyasının ordu tarixində bir kilometr daşı kimi səciyyələndirdiyi döyüşü, Lepanto dəniz döyüşündə xristian qüvvələrin uğuruna bənzədir.
Əsl adı Onun Osmaniyə xatirələri 1073-75 yürüşünün Vekayi Esasiyesi - Sentqothard da Osmanlı ordusu olan, 1910-ci ildə İstanbulda Artın Asaduryan Mətbəəsində Osmalıca basılan Qazi Əhməd Muxtar Paşanın "Senqothardda Osmanlı ordusu" adlı kitabında "Osmanlılar üçün uzun müddətli və nəticə etibarilə uğurlu keçən döyüşün uğursuzca nəhayət, ondan bir cəbhəsindən ibarət olan qarşıdurma, dinləyiciləri tərəfindən, dünyaya öz qələbələri kimi təqdim olunmuşdur". Ortada hər hansı bir ikitərəfli qəti qələbə əldə edilməmiş olması və yalnız Raba çayından qarşı sahilə keçirilən türklərlə toqquşma olması, Vasvar müqaviləsinin Osmanlının istədiyi kimi keçirilməsi, Birləşmiş orduya əsgər verən ölkələrdə hiperbola mərasimlər keçirilməsi müəllifi təsdiq edir. Ancaq digər məqam isə qətidir; O da Osmanlı ordusunun planlaşdırdığı hərəkatda uğurlu olmamasıdır. 1420-ci illərdə Diyircək tüfəngini dünyada ilk istifadə edən ordulardan biri olan Osmanlı ordusu buna baxmayaraq Fransız qüvvələrinin intizam içindəki tüfəngli qoşunları qarşısında tərəddüd etmişdilər. Davam edən əsrlərdə döyüşlərdə istifadə ediləcək olan müntəzəm və ardıcıl tüfəng atışı edə bilən bu birliklərlə ilk dəfə qarşılaşan Osmanlı ordusu Lord Kinrossun The Ottoman Centuries adlı çalışmasında qeyd etdiyi kimi hərbi texnologiya olaraq geri qalmağın ilk işarələrini vermişdir. Kinrossa görə yeni iqtisadi, sosial və hərbi texnikalara daha ləng adaptasiya və yeniliklərə qapalı siyasət nəticəsində gələn bu ilk işarə Osmanlı Dövlətinin Avropadakı gələcək müharibələrdə uğursuzluğunun səbəbi olacaqdır.
Karlo Mariya Cipolla, Türkcəyə 2003-ci ildə çevrilən "Yelkən və Top" adlı kitabında Raimondo Montekukkolinin bu müharibə də danışdığı xatirədən sitat gətirir; Montekukkoli "Çox sayda Türk topları, vurduqları nöqtədə təsirli olmasına qarşın istifadədə hücum deyil, yenidən yüklənməsi və bərpası isə zaman alır. Çox miqdarda sursat sərf edir, səs-küy salır və çarxları, yataqları, səngər və torpaq bəndləri parçalayır. Bizim toplarımız daha praktik və bizim Türklərdən daha üstünlüyümüzün sirri burada", deyir. Kipola və Kinrossun da qeyd etdiyi kimi, Osmanlı ordusunda texnoloji və buna bağlı olaraq psixoloji geriləmənin ilk nümunələrinin Qərb göründüyü sezilir. Belə ki, Uilyam H.Mcneill, Dünya Tarixi adlı kitabında Avstriya ilə davam edən müharibələr sonda bir qrup Osmanlı zabitinin, Türk topçu birliklərində islahat aparmaq və birlikləri Avstriyalıların istifadə etdikləri son dərəcə təsirli olan toplarla təchiz etmək üçün hərəkətə keçdiyini bildirmişdir. Bir çox sahədə Avstriyanın hərbi texnologiya olaraq Osmanlı İmperiyasının çox qarşısında olmamasına baxmayaraq, Osmanlı ordusunun bu döyüşdə çay keçidlərində sökülüb taxıla barja körpülər inşa edə, bu səbəbdən ordunun hərəkət qabiliyyətinin zəifləməsi və minlərlə əsgərin hücuma açıq mövqedə yerləşməsi hərbi bir fəlakətlə nəticələnmişdir. Bu müharibədən gələcək döyüşlərdə bəzi Osmanlı paşaları dərs almışdır, məsələn Zenta döyüşü öncəsi toplaşan müharibə məclisində düşmənin Sent Gotthard Müharibəsində olduğu kimi, Raab Suyu üzərində ordunun bir qisminin keçməsinə icazə verəcəyi, qalan hissəni də məhv etmək üçün hücuma keçəcəyi Körpülü Hacı Hüseyn Paşa tərəfindən ətraflı şəkildə izah edilməsinə baxmayaraq dincəlməmiş. Davamında Sentqotharda bənzər Zenta faciəsi (1697) meydana gəlmişdir.
Döyüşün ümumi nəticəsi olaraq Orta və Şərqi Avropadakı xristian ölkələrinin ittifaq halında olmadan Osmanlı qüvvələri ilə baş edə təsdiq edilmişdir. 1683-ci ildə olacağı kimi qazanılmış bir müharibə sonrası Türkləri sürmək üçün ümumi bir hücum hələ ki, maddi-texniki, iqtisadi, siyasi və hərbi səbəblərlə keçirilə bilmədi. Ancaq bu döyüş sonunda Osmanlı-Avusturya arasında döyüşlərin son qoyulması Avstriya xeyrinə zaman qazandıracaqdır. Simon Miller, Sentqothard döyüşü sonunda imzalanan Vasvar müqaviləsi ilə başlayan 20 illik sülh prosesində Osmanlı İmperiyasının Krit, Polşa və Rusiya ilə döyüşlərə girdiyini, bu prosesdə Avstriyanın isə qərb sərhədlərini müqavilələr ilə müəyyən etdiyini bildirir.
MG Cars
MG, 1924-cü ildən 2005-ci ilə qədər idman avtomobilləri çıxaran Britaniya avtomobil markası. İki qapılı üstü açıq idman avtomobilləriylə tanınır.
2005-ci ilin iyul ayında Çinin Nanjing Avtomobil Qrupu MG adını və onun istehsal müəssisələrini satın aldı. "MG" adını və fabrikini satın alan ikinci Çin şirkəti Nanjing de, Çin və İngiltərədə NAC MG adı ilə istehsalata başladı. 2007-ci ildən bəri Çinin digər SAÍC qrupu ilə birləşərək istehsala davam etdilər.
Baccharis hyemalis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xatun dağı
Xatun dağı, İranın Fars ostanında Zaqros silsiləsinin zirvələrindən biri. Hündürlüyü 3510 m.
Amblyseiulella gapudi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Azərbaycan animasiyası
300px|thumbnail|right|Azərbaycan animasiya qəhrəmanları Azərbaycan animasiyası
Tarixi
Azərbaycanda cizgi filmlərinin yaranması XX əsrin 30-cu illərinin əvvəllərinə təsadüf edir. Hələ 1933-cü ildə "Azərbaycanfilm" studiyasının işçiləri kinonun bu növünün istehsalı üçün əvvəlcədən hazırlıq işləri aparmış, Moskvadan lazımi materialları alıb gətirmişdilər. Onlar həmin il "Lökbatan" və "Neft simfoniyası" (rej. B. Pumpyanski) sənədli filmlərini çəkərkən texniki animasiyadan istifadə etmişdilər. "Cat" təlimat filmində isə (rəs. Basov) animasiyadan bütünlüklə istifadə olunmuşdur. Film ümumittifaq ekranlarında 1938-ci ilə qədər nümayiş etdirilmişdir.
Məhz bu film ekranlara buraxılandan sonra kinostudiyada bir qrup təşəbbüskar ilk dəfə cizgi filmi yaratmağı qərara aldı. Film üçün mövzu Azərbaycan xalq nağıllarından götürüldü. Ssenarini A. Papov yazdı. "Abbasın bədbəxtliyi" adlanan bu ssenariyə gənc rejissor E. Dikaryov quruluş verdi. Rəsmləri rəssamlardan Q. Xalıqov, C. Zeynalov, M. Maqomayev və Ə. Mirzəyev çəkmişlər. Filmin operatoru Q. Yegiazarov idi.
Bundan başqa Böyük Vətən müharibəsi başlamamışdan bir qədər əvvəl studiyada ikinci cizgi filminin çəkilişlərinə hazırlıq görülmüşdür. Filmin adı belə idi: "Sindbad dəniz səyyahıdır". Bu, səsli film olmalı idi, lakin təəssüf ki, müharibənin başlanması ilə əlaqədar işlər yarımçıq qaldı.
Qeyd etmək lazımdır ki, bundan sonra da kinostudiyada yüzlərlə elmi-kütləvi və sənədli filmlərin çəkilişində cizgi rəsmlərindən istifadə edilmişdir. Bu filmlərin yaradılmasında rəssamlardan C. Zeynalov, M. Rəfiyev, A. Axundov, N. Məmmədov, B. Əliyev, quraşdırma çəkilişləri operatoru A. Milov iştirak etmişlər.
1968-ci ildə C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında cizgi filmləri sexi bərpa olunandan sonra direktor Ə. İsgəndərov sexin istifadəyə verilməsinə və cizgi filmləri üzrə kadrların hazırlanmasına, eyni zamanda cizgi filmlərinin istehsalı prosesinə diqqət yetirirdi.
1968-ci ildə C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında uzun fasilədən sonra yeni milli multiplikasiya filminin çəkilməsi qərara alınmışdı. "60-cı illərin sonlarında kinostudiyada cizgi filmlərinin çəkilişi üçün şərait yaradıldı. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının direktoru Ə. İsgəndərov qazetə verdiyi "Multifilmlər çəkəcəyik" başlıqlı müsabiqəsində demişdi: "…Bu il multfilmlər çəkilişinə başlamışıq. Multfilmlərin çəkilişi üçün 20 nəfərdən ibarət rəssamlar qrupu yaradılmışdır. Multfilm sənətinin sirlərini öyrənmək üçün studiyamızda xüsusi kurs açılmışdır. "Mosfilm"lə daimi əlaqə saxlayıb onların iş təcrübəsini ətraflı öyrənir."
1969-cu ildə fevralın 28-də Nazim Məmmədovun təklifi ilə "Cırtdan" adlı xalq nağılının motivləri əsasında eyni adlı cizgi filminin istehsalına başlanılır. Bu, birhissəli rəngli cizgi filminin ssenarisini Alla Axundova yazmışdı. Filmin quruluşu əvvəlcə rəssam Ağanağı Axundova tapşırılmışdı. Hətta onun rəhbərliyi altında filmin xeyli hissəsi çəkilib qurtarılmışdı. Sonra kinostudiya rəhbərliyinin təkidi ilə Ağanağı Axundov filmin istehsalı prosesindən kənarlaşdırılmışdı. Bu işi davam etdirmək tanınmış sənədli filmlər rejissoru Yalçın Əfəndiyevə, filmin quruluşçu rəssamı və multiplikatoru Nazim Məmmədova tapşırılmışdı. Əfsuslar olsun ki, filimin çəkilişi başa çatmadı.
Nazim Məmmədovun özüsə bir-neçə il sonra bu mövzuya yenidən qayıdaraq, fərdi qaydada filmə bədii görüntü verəcəkdi və bu filmin taleyi daha uğurlu olacaq (Cirtdanın yeni sərgüzəştləri 1973).
Nəhayət "Cırtdan"-la bağlı bu qalmaqallardan bir il sonra 1970-ci ildə Nazim Məmmdov S. Ə. Şirvaninin əsəri əsasında "Ayı və siçan" adlı filmini çəkir. Bu "Azərbaycanfilm"də cizgi filmlərin sexinin bərpasından sonra çəkilmiş birinci tamamlanmış film idi. 1970-ci ildə ekranlara buraxılan film uşaqlarla yanaşı, həm də böyüklərin duyulası marağına səbəb olur.
Elə bu filmlə Nazim Məmmədov Azərbaycanda multiplikasiyanın əsasını qoydu. "Ayı və siçan"-ın istehsalı ilə Azərbaycanda cizgi filmləri tarixinin ikinci dövrü başlandı. Nazim Məmmədov bu filmin tamhüquqlu müəllifi oldu. O, həm filmin quruluşçu rejissoru və rəssamı, həm də multiplikatoru idi. Filmin ssenarisini görkəmli Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin eyni adlı təmsili təşkil edirdi. Filmin xeyirxahlığı və yaxşılığın unudulmamasından bəhs edən ana xəttini qabardan rəssam bu yüksək məziyyəti rəsmlərin ovqat doğurucu gücü və obrazların dinamik-ritmlər hərəkətləri ilə göstərməyə nail olmuşdu. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, filmdə Nazim Məmmədovun üç funksiyasını öz üzərinə götürməsi ona düşündüyü yaradıcı eksperimentləri reallaşdırmağa imkan vermişdi. Bu da son nəticədə filmin uğurlu şərtləndirmişdi. Bu cür iş prinsipini rəssamın ürəyincə olduğundan o, növbəti işində də eyni yaradıcı taktikanı seçdi.
"Cırtdanın yeni sərgüzəşti" filmi (1973, rej. N. Məmmədov və B. Əliyev) kiçik yaşlı uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Filmdə xalq folklorunun fantastik motivləri ilə müasirlik üzvi şəkildə bir-birinə bağlanmışdır. "Şahzadə — qara qızıl" film-nağılı (1974, rej. N. Məmmədov və B. Əliyev) poetik formada insanın yerin altından, dənizin dibindən qara qızıl çıxarmasından söhbət açır.
"Günlərin bir günündə" (1975), "Dınqıl sazım, dınqıl" (1976), "Pəncə…Qulaq…Palaz…Tikan" (1976) cizgi filmlərində (rej. M. Pənahi) ibrətamiz məsələlərə toxunulur. 300px|thumb|right|Azərbaycan animasiya qəhrəmanları (eskiz) "Şah və xidmətçi" filminin də (1976, rej. N. Məmmədov) əsasını N. Gəncəvinin əsərinin motivləri təşkil edir. Burada Azərbaycan oxucusuna çox yaxşı məlum olan sədaqətli nökər və amansız, qəddar şahın əhvalatı ekranda canlandırılmışdır.
"Toplan və kölgəsi" (1977), "Sonrakı peşmançılıq" (1978) və "Sehrlənmiş küpə" (1979) cizgi və applikasiya filmlərində də (rej. N. Məmmədov) xeyirxah, nəcib olmağın vacibliyindən, əməksevərlikdən, böyüklərə hörmətdən və digər insani keyfiyyətlərdən danışılır.
"Qız qalası əfsanəsi" cizgi filmi (1978) adından göründüyü kimi Azərbaycan xalq əfsanəsinin motivləri əsasında yaradılmışdır.
80-ci illərdə kinostudiyada 38 adda cizgi filmi istehsal olunmuşdur. Bunlardan "Cücələrim", "Meşəyə insan gəlir", "Sehrli ağac", "Taya", "Dəcəl dovşan", "Sandıq", "Sən belə cumbulusan", "Sehrli ləçək ", "Uçan zürafə", "Qəribə əjdaha", "Təqib", "Yatmaq vaxtıdır", "Balaca çoban", "Humayın yuxusu", "Sakit Yonun macəraları", "Ana ağaca qonub" və s. cizgi, "Xeyir və Şər", "Cırtdan-Pəhləvan", "Uşaq və külək", "Akvarium", "Cırtdan və div", "Yeni il əhvalatı", "Sehrli naxışlar" applikasiya üsulu ilə çəkilmişdir.
N. Gəncəvinin "Xeyir və Şər" əsərinin motivləri əsasında çəkilmiş eyniadlı applikasiya filmi (rej. N. Məmmədov) böyüklər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Kinolentdə susuz səhrada Xeyirin ürək genişliyi ilə xeyir iş görməsindən və buna cavab olaraq Şərin göstərdiyi bədxah əməllərdən danışılır.
"Akvarium" applikasiya filmi (rəssam-rejissor F. Qurbanova) poetik filmdir. Burada quraşdırma çəkilişlərindən istifadə edilmişdir. Applikasiya personajları ilə yanaşı filmdə canlı oğlan da fəaliyyət göstərir.
Azərbaycan animasiyasının yaradılması üzərində rəssam – multiplikatorların böyük qrupu işləmişdir. A. Axundov, N. Məmmədov və M. Rəfiyevdən başqa M. Pənahi, B. Əliyev, H. Əkbərov, F. Quliyeva, Ə. Məmmədov da kinostudiyada cizgi filmləri yaratmışlar.
80-ci illərin sonunda ölkədə gedən ictimai-siyasi proseslər, bunların bütün səhələrə, o cümlədən yaradıcı təşkilatlara təsiri, "Azərbaycanfilm"in yeni iş üsuluna keçməsi ilə əlaqədar yollar axtarması kinostudiya nəzdindəki birlik və şöbələrin müstəqil fəaliyyət göstərməsinə təkan verdi. 1990-cı ilin aprel ayında Sovet İttifaqında ilk dəfə olaraq Azərbaycan multiplikatorları təsərrüfatın icarə formasına keçdilər. Multiplikasiya sexinin adı da dəyişdirilib, "Azanfilm" Yaradıcılıq-İstehsalat Birliyi oldu. "Azanfilm" – Azərbaycan animasiya filmləri deməkdir. Nə üçün multiplikasiya yox, məhz animasiya? Ona görə ki, bütün dünyada multiplikasiya (çoxalma) kimi kinematoqraf növü animasiya (canlandırma) adlandırılmışdır.
90-cı illərdə "Azanfilm" markası altında 19 cizgi filmi çəkilmişdir. Bunların arasında "Bir dəfə haradasa…" (rej. V. Talıbov), "İthaf" (rej. Ş. Nəcəfzadə), "Oda" (rej. V. Talıbov, R. İsmayılov), "Sərkəyin dastanı" (rej. A. Məhərrəmov), "Göyçək Fatma" ilk dəfə Azərbaycanda çəkilən cizgi film-opera (rej. N. Məmmədov), "Karvan" (rej. N. Məmmədov), "Güzgü", "Dəniz gəzintisi", "Ümid" (hamısı rej. E. Axundov), "Söhbətül-əsmar " (rej. E. Hami), "Şüəla" (T. Piriyev) maraqlı və baxımlı ekran əsərləridir.
2008-ci ildə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Heydər Əliyev Fondu ilə birgə Azərbaycan animasiyasının 75 illiyi münasibəti ilə "Bir nağıl söylə mənə" cizgi filmləri toplusu hazırlayıb. Cizgi filmləri toplusunun 17 sentyabrda Muzey Mərkəzində təqdimat mərasimi keçirilib. DVD şəklində hazırlanmış animasiya toplusunda 80-ci illərin 9 cizgi filmləri yer alıb.
2017- cil ildə "Mr.Alvin Film Studio" tərəfindən "Yeni il nağılı" adlı cizgil filmi hazırlanıb. 2D formatında hazırlanan cizgi filminin ssenarri müəllifi və baş rejissoru Elvin Mütaliboğludur. 15 dəqiqədən ibarət olan və xüsusən az yaşlı uşaqlar üçün nəzərdə tutulan cizgi filmi, "Mr.Alvin Film Studio" şirkətinin ilk ekran əsəridir.
2018-ci ildə "Mr.Alvin Film Studio" şirkəti "Dörd Fəsil" cizgi filmini balaca tamaşaçıların ixtiyarına verib. 2D formatında çəkilən cizgi filminin ssenarri müəllifi və baş rejissoru Elvin Mütaliboğludur. 20 dəqiqədən ibarət olan cizgi filmi 12 yaşa qədər olan taçaşaçılar üçün nəzərdə tutulmuşdur. "Mr.Alvin Film Studio" şirkətinin sayca ikinci ekran əsəridir.
Min Hye-So
Min Hye-So (d. 15 mart 1970) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Min Hye-So Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1992-ci ildə İspaniyanın Barselona şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasını 22:28 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, Barselona Olimpiadasını 1-ci yerdə başa vurdu və qızıl medal qazandı.
Ailəsi
Min Hye-Sonun həyat yoldaşı həndbolçu Ço Çi-Hyodur.
Dorilər
thumb|Qədim yunan dilinin dialektlərinin arealını göstərən xəritə.
Dorilər — əsas qədim yunan tayfalarından biri.
Mənşəyi
Yunan mifologiyasına görə, dorilərin əcdadı Dor hesab olunur. E.ə. XIII əsrin sonu – XII əsrin əvvəllərində dorilər, ehtimal ki, Frakiya-İlliriya mənşəli, qərbi yunan dialektlərində danışan digər tayfaların tərkibində Mikena sivilizasiyasının mərkəzləri yerləşən Orta Yunanıstana və Peloponnesə soxulmuşlar. Bu hadisə "dorilərin basqını" adlandırılır.
Drakon
Drakon — Qədim Yunanıstanda alim. Onun yazdığı qanunları "qanla yazılmış qanunlar" da adlanır. E.ə 621-ci ildə Afinada qanun bilicisi Drakon tərəfindən yazılmışdır.E.ə 594-cü ildə Solon qanunları ilə əvəz olunmuşdur.
Qıstıbıy
Qıstıbıy və ya yaqmış (,, və ya кыстымбый  , ) — tatar və başqırd mətbəxlərinə aid olan dolumlu xəmir xörəyi. Lavaş kimi (ondan qalın) çörəydən və onun içinə qoyulmuş sıyıq (əsasən darı sıyığı), raqu və ya kartof əzməsindən ibarətdir.
Libero (voleybol)
thumb|right| [[2004 Yay Olimpiya Oyunlarında amerikan libero Stasi Sikora]]
Libero — voleybolda güc və təmkinlilik tələb edən oyunçu mövqeyidir. Adətən komandanın ən təcrübəli oyunçusu bu mövqedə oynayır və komanda yoldaşlarına nisbətən daha dəstəboy olur. İdeal libero boyu 1.65 santimetr qəbul edilmişdir. Libero komandanın 6-cı oyunçusu sayılır. Formasının rəngi də komanda yoldaşlarından fərqlənməlidir. Bu xüsusiyyətlərinə görə futboldakı qapıçı termininə bənzədilir. Qapıçıdan fərqli olaraq voleybolda komandalar meydana liberosuz çıxa bilərlər.