cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2-ci Saturn mükafatı
2-ci Saturn mükafatı — Elmi Fantastika, Fentezi və Qorxulu Filmlər Akademiyası tərəfindən 1973-cü ilin ən yaxşı elmi fantastika,fentezi, qorxu filmi janrında olan filmlərə və orda iştirak etmiş sənətçilərə verilmiş mükafatdır. Mərasim 7 yanvar 1975-ci ildə baş tutumuşdu.
Milçəkqıran
Tərkibinə İbotenik turşu, müsimol kimi zəhərli birləşmələr daxildir və Pantherina sindromu zəhərlənməsinə gətirib çıxarır. Zəhəri səbəbindən Yaratdığı dəlilik böhranları 4–6 saat davam edır. Bu ondan təsirlənənlərdə; ruh halının dəyişməsi (kefli və ya narahat vəziyyət), səbəbsiz gülmə, xəyal görmə, danışma çətinliyi, əzələ spazmları, görmə və eşitmə pozulması, yorğunluq kimi əlamətlər görünür. Ondan zəhərlənmələrə ölüm hadisəsi nadirdir, xüsusilə kiçik uşaqlarda təhlükəli ola bilər.
Parlaq qırmızı və narıncı rənglərdə olur. Digər amanita növləri kimi ağ rəngli, yumurta şəklində bir kapsuladan çıxır, ümumiyyətlə üzərindəki zarın qalıqlarından yaranan ağ nöqtələr daşıyır.
Avropada milçəkqıran göbələyinin şans gətirdiyinə inanılar. Orta əsrlərdə üzərinə qoyulan ağcaqanadları iflic boğduğu üçün bu göbələyin suyu ağcaqanaddan qorunmaq üçün istifadə edilmişdir. Etimoloji baxımdan araşdırıldığı zaman Yunancada amanitai "detalsız göbələk", musc isə ağcaqanad mənasını verir. Bu göbələk hər zaman insanların marağını çəkmişdir, bəzənmək, uşaq kitablarında qırmızı rəngli ağ xallı sevimli bir göbələk kimi təsvir edilmişdir. Sibirdə şamanlar tərəfindən müxtəlif məqsədlərlə istifadə edilib, Vikinglərin də bir yeri işğal etmədən əvvəl cəsarət verməsi üçün bu göbələyi yedikləri bilinməkdədir. Şamanlar ayinlərinin Qaydalarınca əvvəl bu göbələklərdən yeməli və yuxuya getməlidirlər. Göbələyin gətirdiyi yuxu halı və halüsinojenik təsirlərlə gördükləri yuxuları izah edərək gələcəkdən xəbər verərdilər. Məşhur oyun "Mario"dakı göbələk bu göbələk növündən ilhamlanıb yaradılmışdır.
Allelopatiya
Allelopatiya (yun. allelon — qarşılıqlı) – bitkilərin müxtəlif maddələr ifraz etməsi nəticəsində bir-birinə təsir göstərmələri. Dörd qrup belə maddə məlumdur. İki qrupunu mikroorqanizmlər əmələ gətirir; bunlar başqa mikroorqanizmlərin fəaliyyətini dayandıran antibiotiklər və ali bitkilərə təsir edən marazminlərdir (soldurucu maddələr). Digər iki qrupun maddələrini ali bitkilər ifraz edir, bunlar mikroorqanizmlərin fəaliyyətini boğan fitonsidlər və ali bitkilərin inkişafını ləngidən kolinlərdir.
Kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsində (növbəli əkin, qarışıq əkinlər üçün bitki seçilməsi və s.) Alellopatiya nı nəzərə almaq lazımdır.
Ekvatorial Qvineya
thumb|350px|Ekvatorial Qvineya vilayətləri
Ekvatorial Qvineya — Afrikada dövlət. Mərkəzi Afrikada yerləşən və Atlantik Okeanına çıxışı olan Afrikanın ən kiçik ölkələrindən biridir. Ərazisi materik hissəsindən və beş adadan ibarətdir. Ölkənin materikde yeləşən hissəsi Mbini adlandırılır və bu hissəsi ilə şimaldan Kamerun, şərqdən və cənubdan Qabon ilə həmsərhəddir və qərb sərhədlərini Atlantik Okeanı nın suları yuyur. Ölkənin paytaxtı Malabo adaların ən böyüyü olan Biokoda yerləşir. Adına baxmayaraq, Ekvatorial Qvineyanın heç bir hissəsi ekvator xətti ilə kəsişmir. Bununla belə, onun ikinci böyük adası olan Annobon adası ekvatordan 155 km (96 mil) cənubda, ölkənin qalan hissəsi isə şimalda yerləşir.
Coğrafiya
Afrika qitəsinin ən kiçik ölkələrindən biri olaraq ölkə 28.051 km²-lik bir sahəyə malikdir. Bu sahədən 26.000 km²-i materikdə olduğu halda, geri qalan sahəsini adaları təşkil edir. Adalar içərisində də Bioko 2017 km² ilə ən böyük adasıdır. Mbini materik sahildən başlayaraq içərilərə doğru 1.200 m-ə qədər çıxan yüksəkliklerə çatır.
Əhali
Ekvatorial Qvineya Afrika qitəsində olan ölkələr içində bir etnik qrupun ümumi əhalinin böyük əksəriyyətini bu qədər çox həddə təşkil etdiyi nadir ölkələrdən biridir. Ölkədə Fang etnik qrupun 85,7% ilə əhalinin dörddə üçündən daha çoxunu təşkil edir. Fanglardan başqa ölkədəki 2 etnik qrup bubilərdir. Bioko adasında içərilərə irəlilədikcə ucqar dağ kəndlərində yaşayan Bantu qrupuna daxil olan Bubilər ölkə əhalisinin 6,5%-ni təşkil edir. Hazırda bu bölgələrdə də Fangların çoxalması ilə nisbətləri gün keçdikcə düşən Bubilər, bir dövrlər ölkənin 20%-ni təşkil edirdilər. Xüsusilə ölkəni diktator rejimi ilə idarə edən Francisco Macias Nguemas dövründə Bubilər etnik mənsubiyyətlərinə görə rastlaşdıqları çətinliklər səbəbi ilə başqa ölkələrə köç ediblər.
Ekvatorial Qvineya gənc əhaliyə sahib olub, 2016-cı ilin təxmini məlumatlarına görə 59,78%-i 0-24 yaş aralığındadır. Ölkənin yalnız 3,98%-i 65 yaş və yuxarıdır.
0-14 yaş:  40.15% (kişi 154,896 / qadın 150,010) 15 -24 Yaş:  19.63% (kişi 75,914 / qadın 73,194) 25 -54 Yaş:  31.94% (kişi 120,999 / qadın 121,587) 55 -64 Yaş:  4.3% (kişi 14,052 / qadın 18,583) 65 Yaş və daha yaşlı:  3.98% (kişi 12,627 / qadın 17,589)
Şəhərdə yaşayanların nisbəti 2015-ci ilin məlumatlarına görə 39,9% olan ölkədə, əhalinin illik artım nisbəti 2016-cı ilin təxmini məlumatlarına görə 2,48% səviyyəsindədir.
Din
İspaniya nın ölkədə müstəmləkə dövründən sonra buraxdığı xüsusiyyətlərindən bir dənəsi də dini olmuşdur. Ekvatorial Qvineya xalqının 87% -i katolik xristian inancına mənsubdur. Əhalinin 5% -i protestant xristian olduğu halda, ölkədə 1.000 ətrafında Yehovanın Şahidləri nə inanan bir qrup var. Yerli dinlərə inananların nisbəti az qala yox deyiləcək qədər az səviyyədədir.
Dil
Ekvatorial Qvineya, tam müstəqil bir dövlət statusu daşımaya Səhra Ərəb Demokratik Respublikası ilə birlikdə Afrika qitəsində rəsmi dili İspan olan iki ölkədən biridir. Ölkənin əksəriyyəti tərəfindən bu dildə danışılmasa da, ölkədə təhsil İspan dilindədir.
Ölkədə əhalinin 80% -i Bantu qrupuna daxil Fang dilini danışsa da, ölkənin konstitusiyada da ifadə edildiyi kimi rəsmi dili İspanca (Ekvador Qvineya İspanyolcası) və Fransızca olaraq göstərilmişdir. Ölkə 2006-ci ildən bu yana Portuqal Danışan Ölkələr Birliyidə müşahidəçi statusuna malikdir. Bu vəziyyətdən ötəri və həmçinin ölkəsinin bu birliyə tam üzv ola bilməsi adına 2010-ci ildə Ekvatorial Qvineya dövlət başçısı Portuqal dilini də ölkəsinin rəsmi dillərindən biri olaraq görmək istədiyini açıqlamış ancaq 2012-ci ilə qədər mövzu ilə əlaqədar ciddi addımlar atılmamışdır. Ölkə bu istiqamətdə addımları atmamasına baxmayaraq 2012-ci ildə birliyə tam üzv ola bilmək üçün müraciət etmiş, ancaq Portuqalcanın rəsmi dil olmaması və insan hüquqları ilə demokratiyada irəliləyişlər olmadığı üçün üzvlük müraciəti qəbul edilməmişdir.
Ölkədə rəsmi dillərdən başqa 14 fərqli yerli dildə də danışılır.
Ölkə 1997-ci ildən bu yana Frankofon Dövlətlər Birliyi üzvüdür.
İqtisadiyyatı
Ölkə iqtisadiyyatı müstəqillikdən əvvəl kakao bitkisindən asılı idi. Belə ki, ölkə 1959-cu ildə Afrika da adam başına ən çox ÜDM düşən ölkə oldu. 1996-cı ildə neft yataqlarının kəşf edilməsi ölkə gəlirlərini daha da artırdı. 2004-cü ildən etibarən Ekvatorial Qvineya Mərkəzi Afrika ölkələri arasında üçüncü böyük neft ölkəsinə çevrildi. Gundəlik neft hasilatı - 290 min barreldir (2013-cü ilin təxminatı).
Əhalinin əksəriyyəti kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Əsasən müxtəlif meyvə, tərəvəz və taxıl istehsal edirlər. İqtisadiyyatın inkişafında Fernando Po bölgəsi xüsusi yer tutur. 1980-ci illərdə burada illik kakao istehsalı 50.000 ton idi. Rio Munidə ildə 2700 ton kakao istehsal edilir. İxracın əsasını kakao təşkil edir. Xarici ticarətin 75% İspaniya ilə əlaqəlidir. İspaniya Ekvatorial Qvineya kakaosuna dünya bazarlarındakı qiymətin iki qatını ödəyir və daha az gömrük vergisi tətbiq edir.
Turab Canbaxışov
Turab Qələndər oğlu Canbaxışov — Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Cərrahiyyə Klinikasının II mama-ginekologiya şöbəsinin müdiri; Bona Dea International Hospitalın ginekoloq həkimi.
Həyatı
Turab Canbaxışov 27 noyabr 1981-ci ildə Rusiyanın Kurqan şəhərində anadan olmuşdur.
1999-cu ildə Bakı şəhərində 17 saylı orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra Azərbaycan Tibb Universitetinin "Müalicə-profilaktika" fakültəsinə qəbul olmuşdur.
2005-ci ildə Azərbaycan Tibb Universitetini "müalicə işi" ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
2005–2011-ci illərdə Türkiyənin İzmir şəhərində Dokuz Eylül Universitetinin "Mamalıq və qadın xəstəlikləri" (ginikologiya) ixtisası üzrə uzmanlıq təhsili almışdır.
Uzmanlıq təhsilini bitirdikdən sonra nəzəri və praktik imtahanlardan yüksək bal topladığına görə Doqquz Eylül Universitetinin rəhbərliyi və Türkiyə Cumhuriyyətinin YÖK-ü tərəfindən həmin kafedrada uzman-asissent vəzifəsində saxlanılmış, 2013-cü ilin dekabr ayına qədər həmin vəzifədə çalışmışdır.
4 mart 2014-cü ildən Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Cərrahiyyə Klinikasının II mama-ginekologiya şöbəsində həkim mama-ginekoloq işləmiş, 20 may 2014-cü ildən isə həmin şöbənin müdiri vəzifəsində çalışmağa başlamışdır.
Uzmanlıq təhsili aldığı dövrdə 10-a qədər elmi məqaləsi Türkiyədə və müxtəlif xarici ölkələrdə çap olunmuşdur. Doktorluq dissertasiyası üzərində işləyir.
Ailəsi
Ailəlidir, bir qızı və bir oğlu var. Azərbaycanın tanınmış travmatoloq-ortopedi, tibb elmləri doktoru, professor Qələndər Canbaxışovun oğludur. Əmisi Mahmud Canbaxışov Qarabağ müharibəsində şəhid olmuşdur.
Buphthalmum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Jurnalistika
Jurnalistika ( ← ←  «gündəlik xəbərlər, xəbərlər» ) — jurnallarda, qəzetlərdə ədəbi-publisistik fəaliyyət. Jurnalistika ilə məşğul olmaq. – “Molla Nəsrəddin” birinci olaraq bizdə satirik xarakter daşıyan jurnalistika məktəbi yaratmışdır. M.İbrahimov. Dövri nəşrlərin məcmusu. Azərbaycan jurnalistikası.
kütləvi informasiya vasitələri (KİV) işçilərinin fəaliyyət sahəsi.
Müasir dövrü jurnalistikasız təsəvvür etmək çətindir. Jurnalistlər ictimai həyatın bütün sferalarını əhatə edən informasiyaya, geniş kütləyə təsir etmək, onları maarifləndirmək gücünə malikdir. Bunun üçün isə jurnalist öz sahəsini mükəmməl şəkildə bilməlidir.
Reportaj
Spesifikliyi, operativliyi olan jurnalistika janrı. Reportaj hadisə yerindən jurnalistin birbaşa şahidliyi və ya iştirakı ilə hazırlanır. Repartyor öz rəyini bildirmədən baş verənlər barədə əhatəli məlumat toplayır və çatdırır. Olanı göstərmək reportajın əsas məqsədidir. Reportaj sözünün mənşəyi latınca "reportare" sözündən götürülüb, “toplamaq”, “gətirmək” deməkdir. Reportajlar siyasi, sosial, iqtisadi, mədəni və başqa mövzularda ola bilər. Hadisə yerindən mesaj mənası verir. Bundan əlavə, bu janr hadisələrin qərəzsiz (mühakimə etmədən) işıqlandırılması ilə xarakterizə olunur və müxbirin təsvir olunanların şahidi və ya iştirakçısı olmasını tələb edir. 200px|thumb|right|Reportaj
Müsahibə
Müsahibə həm informasiya toplamaq metodudur, həm də jurnalistikanın aparıcı informasiya janrıdır. Müsahibə bir növ söhbətdir, iki və ya daha çox insanın söhbətidir, bu zaman müsahibə götürən şəxs həmsöhbətlərinə sual verir. Bir sıra sosial və humanitar elmlərdə (psixologiya, sosiologiya, kommunikasiya, PR, marketinq və s.), eləcə də insan fəaliyyətinin müxtəlif sahələrində (məsələn, jurnalistikada, kadrların idarə edilməsində) tədqiqat metodu kimi istifadə olunur. https://socioline.ru/pages/s-kvale-issledovatelskoe-intervyu С. Квале. Исследовательское интервью
Məktublar
Redaktora və ya xəbər masasına məktub çox zaman yaxşı hekayə və məruzələr üçün mövzudur, əsasən də ictimai məsələlər, qərarların planlaşdırılması, mərkəzi hökumətin siyasəti və ətraf məsələləri ilə əlaqə üçün. Lakin materialdan istifadə etmək üçün yazıçıdan icazə almaq əsas şərtdir və mətnin konteksti düzgünlük üçün mütləq yoxlanılmalıdır.
İxtisaslaşmış reklamlar
İxtisaslaşmış reklamlar, əsasən də doğum, ölüm və nikah sektorları çap və yayım mediası üçün insan mərkəzli hekayələrin inkişafına gətirib çıxarır.
Xəbər relizləri
İxtisaslaşmış reklamlar, əsasən də doğum, ölüm və nikah sektorları çap və yayım mediası üçün insan mərkəzli hekayələrin inkişafına gətirib çıxarır.
Calomeria
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Elçin Məmmədov (rəssam)
Elçin Mehdi oğlu Məmmədov — Azərbaycan teatr rəssamı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (1991), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1984).
Həyatı
Elçin Məmmədov 29 may 1946-cı ildə Mehdi Məmmədov və Barat Şəkinskayanın ailəsində anadan olmuşdur. O, məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Rəssamlıq fakültəsinə daxil olmuşdur.
Elçin Məmmədov uşaqlıq dostu Azərpaşa Nemətovun Gənc Tamaşaçılar Teatrında rus dilində quruluş verdiyi "Mənim qardaşım klarnetdə çalır" tamaşasının rəssamı olub və bu onun professional səhnədəki ilk işi olmuşdur.
Bakıda fəaliyyət göstərən bütün teatrlarda, eyni zamanda, Moskva, Arxangelsk, Serebrovskidə də 100-dən çox tamaşada rəssamlıq edib. O, təkcə Bakıda deyil, həmçinin Naxçıvan, Gəncə, Lənkəran, Sumqayıt, Mingəçevir teatrlarında da bir çox əsərə səhnə tərtibatı vermişdir.
Elçin Məmmədov Akademik Milli Dram Teatrında, Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrında, Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında, Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında bir sıra tamaşaların rəssamı olmuşdur. Məmmədov Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının baş rəssamı olmuşdur.
Rəssam Akademik Milli Dram Teatrında M. F. Axundovun "Xırs quldurbasan", C. Məmmədquluzadənin "Dəli yığıncağı", H. Cavidin "İblis", M. Qorkinin "Meşşanlar", S. Vurğunun "İnsan", V. Şekspirin "Hamlet"; Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında C. Məmmədquluzadənin "Danabaş kəndinin məktəbi", N. Nərimanovun "Şamdan bəy", Anarın "Keçən ilin son gecəsi", R. Vaqnerin "Salam, Hotsi"; Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında M. Qorkinin "Həyatın dibində", R. Durkonun "Mənim məhəbbətim Elektra", H. Andersenin "Qar kraliçası", H. Cavidin "Şeyx Sənan", M. Şatrovun "Amansız oyunlar" və sair tamaşaların rəssamı olmuşdur. Elçin Məmmədovun rəssam kimi quruluş verdiyi son tamaşa Azər Paşa Nemətovun "Hamlet" tamaşası olmuşdur.
Elçin Məmmədov 18 fevral 2001-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Mükafatları
Elçin Məmmədov "İblis" tamaşasına verdiyi tərtibata görə 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mükafatı laureatına, 22 may 1991-ci ildə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına və 1999, 2001-ci illərdə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının "Qızıl Dərviş" mükafatına layiq görülmüşdür.
Filmoqrafiya
• 2
NGC 187
NGC 187 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Torpağın deqradasiyası
thumb|Nauruda Mədənlər üzündən fosfat örtüyünün çökməsi nəticəsində əmələ gəlmiş ciddi torpaq deqradasiyası
Torpağın deqradasiyası — təbii amillərin və ya insanın təsərrüfat fəaliyyətinin (düzgün aparılmayan aqrotexnika, çirklənmə və s.) təsiri nəticəsində torpağın xassələrinin tədricən pisləşməsi, humusun miqdarının azalması, torpaq strukturunun pozulması və münbitliyinin aşağı düşməsi hadisəsidir.
Torpaq üzərindəki istənilən dəyişiklik və ya ekoloji pozuntu ziyanlı və ya istənməyən olaraq dəyərləndirilir. Təbii təhlükələr bir səbəb olaraq dəyərləndirilmir, lakin insan fəaliyyəti sel və ya meşə yanğınları kimi təbii təhlükələrə dolayı yollarla səbəb ola bilər. Bu məsələ torpaq deqradasiyasının kənd təsərrüfatı, məhsuldarlıq, mühit və onun qida təhlükəsizliyi üzərində təsirləri səbəbindən 21-ci əsrin mühüm mövzusu seçilib. Dünyanın 40% kənd təsərrüfatı torpaqlarının ciddi şəkildə deqradasiyaya uğradığı təxmin edilir.
Ölçmə üsulları
Torpaq deqradasiyasının tərifinin təyin edilməsi ilə bağlı məsələlərdən biri də dəyişkən perspektivlərdir. Bir qrup insan bu hadisəyə fəlakət, digər bir qrup insan isə xeyir və ya fürsət olaraq yanaşa bilər. Məsələn: yağışların çox olduğu yerdə əkinçiliklə məşğul olmaq elmi cəhətdən torpağın su tərəfindən eroziyaya uğradılması olaraq dəyərləndirilir. Lakin fermerlər üçün bu hadisə məhsuldarlığın artması ilə bağlı olaraq arzu ediləndir.
Akkreditə
Akkreditə - təyin etmək. Bu termin latın sözündən (accredere) götürülmüş və etibar etmək kimi tərcümə olunur. Bu termin nəinki jurnalistlərə və eləcə də diplomatlara yaxşı məlumdur.
Torpağın deqradasiyası
Müxtəlif tiplər
thumb|Torpaq eroziyasına məruz qalmış kartof sahəsi Əsrlərlərdir bilinən torpaq deqradasiyasının ənənəvi növləri (su, külək və mexaniki eroziya, fiziki, kimyəvi və bioloji deqradasiya) ilə yanaşı son 50 ildə dörd deqradasiya tipi peyda olub:
Ümumilikdə 36-da çox torpaq deqradasiyası növü yoxlanıla bilər. Bunların hamısına insan fəaliyyətləri səbəb olur və hətta mövcud vəziyyəti pisləşdirir. Sözügedən insan fəaliyyətlərinə aid misal olaraq bunları göstərmək olar: təbəqə eroziyası, çöküntü, quraqlıq, şorakətləşmə, urbanizasiya və sairə.
Səbəblər
thumb|Mal-qaraların ifrat dərəcədə bitki istehlak etməsi torpağın deqradasiyası ilə nəticələnə bilər. Torpağın deqradasiyası əsasən kənd təsərrüfatı ilə bağlı istifadədən əmələ gəlmiş qlobal problemdir. Səbəblərə bunlar daxildir:
thumb|ABŞ-dakı bir taxıl sahəsində torpaq eroziyası. Vegetasiyanın ifrat dərəcədə məhv edilməsi insanların meşələri və ya kolları onların yetişmə tezliyindən daha sürətli tezliklə kəsməsi zamanı baş verir. Bu hadisə yarı-quraqlıq ərazilərdə daha geniş yayılmışdır, çünki bu yerlərdə yanacaq ehtiyatını qarşılaya bilməməyin nəticələri ağır olur.
Mal-qara sayının artması heyvanların istehlak səviyyəsini artırır. Nəticədə torpağın azalmış vegetasiya örtüyü külək və su eroziyasına səbəb olur.
Əhali təzyiqi digər mexanizmlərdə də iştirak edir. Məsələn: əhali təzyiqi əkinçiləri torpaqdan maksimum məhsuldarlıq almaq üçün düzgün olmayan əkinçilik yollarına əl atmağa vadar edir.
Yüksək əhali sıxlığı həmişə torpaq deqradasiyasına təsir etmir. Əksinə, torpaqların deqradasiyasının əsas səbəbi bu əhali sıxlığının torpaqdan istifadə üsullarıdır. Əhali çoxluğu torpağı olduğundan daha zəngin edərək fayda verə bilər. Torpaq deqradasiyası bir çox Asiya və Afrika ölkələrinin daxili köçlərinə təsir edən əsas faktorlardandır.
Ciddi torpaq deqradasiyası dünyanın münbit torpaqlarının böyük bir hissəsinə təsir göstərir və ölkələrin iqtisadi inkişafını ləngidir. Torpaq resursları məhsuldarlığını itirdikcə qida təhlükəsizliyi təhdid altında qalır. Bu aclıq və potensial münaqişənin gələcəyi barəsində xəbərdarlıqdır.
Həssaslıq və özünübərpa qabiliyyəti
Həssaslıq və özünübərpa qabiliyyəti torpağın deqradasiyaya qarşı müdafiəsizliyini  ölçməyin yollarındandır. Bu iki faktor müdafiəsizliyin dərəcəsini öyrənmək üçün birləşdirilir. Həssaslıq torpaq üzərində təbii güclərin, insan müdaxiləsinin və ya hər ikisinin təsiri ilə əmələ gəlmiş dəyişikliyin dərəcəsidir. Özünübərpa isə torpağın canlılar aləmində dəyişiklik etmədən dəyişikliyi mənimsəməsi bacarığına deyilir. Özünübərpa bacarığına dəyişiklikliyə uğradıqdan sonra əvvəlki vəziyyətə qayıtma bacarığı da daxildir. Landşaftın özünübərpa qabiliyyəti insanların torpaqdan istifadə metodlarından asılı olaraq arta və ya azala bilər. Deqradasiyaya uğramış torpağın özünübərpa qabiliyyəti deqradasiyaya uğramamış torpağınkından daha az olur.
İqlim dəyişikliyi
2007 IPCC məruzəsində bildirilir ki, alçaq səviyyədə yerləşən adaların məruz qaldığı çay deltaları və sellər əhəmiyyətli dərəcədə torpaq deqradasiyasına səbəb olur.
Aktualizm (fəlsəfə)
Aktuallıq və ya Aktual informasiya – vacib və günün nəbzini tutan informasiyadır.
Aktuallıq jurnalistikada
Aktuallıq – jurnalistin hazırladığı materialın ən vacib tələblərindən biridir. Birbaşa onun vəzifəsi öz oxucularına, tamaşaçılarına, dinləyicilərinə onlara maraqlı olan, onların bilmədiklərini və ya az bildikləri məlumatları çatdırmaqdır. Ona görə də aktual mövzu nəinki fövqəladə məlumatlar radio, ekran və efir dalğalarında xəbərlər proqramında səslənən, həmçinin qəzet və jurnal səhifələrində oxucuları maraqlandıran olmalıdır. Psixoloqların fikrincə ailə, məişət və əyləncə bütün dövrlərdə ən aktual mövzulardır. Jurnalistin professionallığı hansı hadisənin həqiqətən daha vacib və aktual olduğunu bilmək və bunu hər kəs üçün aydın ola biləcək tərzdə göstərməkdir.
İslam Ölkələri İdman Oyunları
thumb|250x250px|İslam Ölkələri İdman Oyunlarından qalma poçt markası İslam Ölkələri İdman Oyunları — 26 sentyabr-5 oktyabr 1980-ci il tarixlərində Türkiyənin İzmir şəhərində təşkil edilən və müsəlman ölkələrindən gələn idmançıların qatıldığı, bir çox idman fəaliyyətinin yer aldığı müsabiqə. Yarışda 42 millət yarışmağa dəvət olunsa da, 10 millət, təxminən 700 idmançı iştirak etdi. Turnirdə yarışan millətlər arasında yalnız Əlcəzair və Liviya 1980-ci ildə Moskvada keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarına nümayəndə heyəti göndərmişdilər, digərləri baykot etmişdilər.
Oyunların keçirildiyi əsas məkan İzmir Atatürk Stadionu olmuşdur. İdmançıların qaldığı atletlər kəndi İnciraltında yerləşirdi.
Tarixçə
İslam ölkələri ilə bir idman tədbirində görüşmək fikri ilk dəfə 1979-cu ildə İranın Xarici İşlər Naziri Sadiq Qutbadze tərəfindən səsləndirilmişdir. Türkiyə oyunları keçirməyə iddiaçı olmuş və səs birliyi ilə ev sahibi seçilmişdir. Oyunlarda iştirak etmək üçün təşkilat komitəsi tərəfindən qırx ölkəyə dəvət göndərildi. Oyunlar 26 sentyabr - 5 oktyabr 1980-ci il tarixləri arasında İzmirdə keçirildi. Növbəti tədbirin 1983-cü ildə Səudiyyə Ərəbistanında keçiriləcəyi elan olunsa da, baş tutmadı.
Açılış mərasimi
Oyunların açılış mərasimi 28 sentyabrda İzmir Atatürk Stadionunda edildi. Saat 17:00-da başlayan mərasimdə əvvəlcə tərəflərin rəsmi paradı gerçəkləşdi. Mərasimdə türkiyəli üzgüçü Səbri Özün idmançıların andlarını oxudu. Türk atlet Əkrəm Özdamar oyun məşəlini yandırdı. Mərasimin sonunda 1.000 skaut və 400 şagird, sahədə "İslam Ölkələri 1-ci İdman Oyunları" yazısı ilə Türkiyə xəritəsini meydana gətirərək fleşmob həyata keçirmişdir.
İdman növləri
Qadın idmançılar yalnız tennis ve üzgüçülük matçlarında mübarizə aparmışdır.
• 2
İştirakçı ölkələr
10 ölkədən 781 idmançının qatıldığı oyunlarda yalnız Əlcəzair, Şimali Kipr Türk Respublikası və Malayziya ölkələrinin təmsilçilərində qadın idmançılar yer almışdır. Bundan əlavə, dörd İranlı idarəçi və İndoneziyadan iki nümayəndəçi müsabiqəyə nəzarətçilik etmişdir. Fələstin, oyunlar başlamasından iki gün sonra idmançıları göndərdiyi üçün oyunlarda müsabiqə apara bilmədi. • 2
Bağlanış mərasimi
Oyunların bağlanış mərasimi 5 oktyabrda İzmir Atatürk Stadionunda edildi. Mərasim oyunlara qatılan 691 idmançının paradı ilə başladı. İslam ölkələrini təmsil edən bayraq endirildikdən sonra Gənclər və İdman naziri Vecdi Özgül yekun nitqi söyləmiş, çıxışından sonra oyunların təmsilçi bayrağı növbəti ev sahibi Səudiyyə Ərəbistanının nümayəndəsinə verildi. Folklor qruplarının rəqs çıxışları və atəşfəşanlıq nümayişlərindən sonra oyunların məşəli söndürüldü və mərasim başa çatdı.
Hydrangea zhewanensis
(Hydrangea zhewanensis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dalya kərtənkələsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xariçi görünüşü
Partenoqen olan və uzunluğu 64 mm olan, quyruğu isə iki dəfə uzun olan kərtənkələdir. Boğaz naahiyyəsində 23–30 pulcuq olur. Pulcuqları hamardır. Bədəninin mərkəz hissəsində isə 47–54 pulcuq olur. Yuxarı nahiyəsi qəhvəyinin müxtəlif çalarlarında olur. Boğazın aşağı hissəsi ağımtıl olur.
Yayılması
Onlar geniş arealda daha çox Gürcüstan və Ermənistan ərazilərində yayılmışlar. Gürcüstanın cənubunda Kür çayı hövzəsində, Ermənistanda isə ölkənin şimalında yayılıb. Hazırda isə areal kiçik prçalara bölünmüşdür.
Xüsusiyyətləri
Sayları çoxluğu ilə seçilir. 1 km maşrut üzrə 100 baş kərtənkələyərast gəlinir. Qışlamafan aprelin əvvəl və ya ortaları qayıdırlar. Cücülər, puplar, qurdlar və hörümçəklərlə qidalanır.
Çoxalması
Onlar Partenoqenetik xüsusiyyətlərə malikdirlər. Onların çoxalması üçün erkəklərə ehtiyac durmurlar. 2–5 yumurta (əsasən 4 yumurta) qoyurlar. Orta ölçüləri 7×12 mm təşkil edir. Yumurta qoyma iyunun sonu, iyulun əvvələrinə təsadüf edir. Balalar avqustun ortaları sentyabrın əvvəlləri yumurtadan çıxırlar. Balaların quyruqsuz uzunluqları 24–27 mm təşkil edir.
Qənaətcillik paradoksu
Qənaətcillik paradoksu (ing. paradox of thrift, ing. paradox of saving) — Uoddilom Ketçinqs,Uilyam Foster, və qismən Con Meynard Keyns, Fridrix Hayek tərəfindən tədqiq edilmiş iqtisad elmində bir paradoksdur.
İzahı
Paradoks aşağıdakı qaydada ifadə edilir:"Biz nə qədər çox qara gün üçün pul yığırıqsa, o gün bir o qədər tez gəlir".Əgər iqtisadi böhran zamanı hamı qənaət etməyə başlayacaqsa, onda məcmu tələb azalacaq, bunun nəticəsində isə əmək haqları və əmanətlər azalacaqdır. Yəni demək olar ki,hər kəs qənaət edəndə bu məcmu tələbin azalmasına və iqtisadi artımın zəifləməsinə səbəb olacaqdır.
Keyns modeli
Əsas məqalə:Keynsçilik
Sadə Keyns modelinə görə iqtisadi artım üçün ümumi gəlirin artmasına səbəb olan multiplikatorun effekti ilə məcmu gəlirin artması nəzərdə tutulurdu.Xərclər axınından götürülmüş hər bir şey isə iqtisadiyyatda repressiya və depressiya yaradaraq multiplikativ şəkildə məcmu gəliri azaldır.Paradoksal nəticə də buradan irəli gəlirdi: İqtisadiyyatda nə qədər çox əmanət toplanırsa, bununla o qədər kasıb olur.Bu halda bu paradoks məhkum dilemması şəklində olur, yəni harada ki, qənaətlər ayrı-ayrılıqda hər bir insan üçün əlverişlidir, amma bütovlükdə əhali və iqtisadiyyat üçün zərərlidir. Keyns böhrandan çıxış yolu dövlətin iqtisadiyyata müdaxiləsi (hökumət tənzimləmə siyasəti) hesab edirdi.Keyns və onun davamçıları iqtisadiyyatı sabitləşdirmək üçün hökumət xərclərinin istifadəsini təklif edirlər, çünki o nəticədə məcmu tələbə təsirini maksimum səviyyəyə çatdırır,həmçinin məcmu gəlirə dair multiplikativ təsirə malik olur. İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Pol Kruqman, qənaətcillik paradoksunu, hökumət xərclərinin artırılması siyasətinin həyata keçirilməsi arqumenti kimi təklif etdi.Onun fikrincə, ev təsərrüfatlarının xərcləri azaltmağa məcbur etdiyi bir dövrdə iqtisadiyyat canlanmaq üçün adi istehlakçıların əvəzetməsini tələb edir: məhz hökumət müxtəlif dövlət proqramlarını təsdiq etməlidir.Lakin, Texas ştatının konqresmeni Ron Paulin sözlərinə görə, bugünkü rifah qənaət və gələcəkdə nemətlərin istifadəsinin artması üçün onların istehlakının məhdudlaşdırılması sayəsində yarana bilər.
Klassik model
Əsas məqalə:Klassik siyasi iqtisad
Qənaətcillik paradoksu ancaq Keyns modelinə məxsusdu.Klassik siyasi iqtisad nəzəriyyəsində yığım demək olar ki, investisiyalara bərabərdir.Ona görə də, klassik təsəvvürlərə əsasən əmanətlərin artırılması investisiya ilə eyni miqdarda artır. Henri Hazlitt diqqət yetirdi ki, Keynsin «Ümumi nəzəriyyə...»də "yığım" və "investisiya" anlayışlarında o bir sıra səhvlər və qeyri-müəyyənliklər mövcuddur. Xüsusilə də Keyns əvvəlcə müəyyən edib ki, investisiya və yığım eyni olub və yalnız bir hadisənin müxtəlif yanaşmalarıdır.Amma nəticədə Keyns bu təyinlərdən gizlicə imtina edir, yığım və investisiyaların bərabərsizliyi şərti ilə iqtisadi tsikllər nəzəriyyəsini qurur.
Avstriya modeli
Avstriya məktəbinin nümayəndələri belə hesab edirlər ki, yığım, yəni gələcəkdə daha çox istehlaka üstünlük verən mövcud malların istehlakdan imtina etməsi elə iqtisadi inkişafın əsasını təşkil edir.
II Osman
II Osman və ya Gənc Osman ( Osman-i sani, divan ədəbiyyatındakı ləqəbi ilə Farisî; ) — 16-cı Osmanlı sultanı və 95-ci İslam xəlifəsi.
Şahzadəlik illəri
3 noyabr 1604-cü ildə çərşənbə günü İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Osmanlı sultanı I Əhməd, anası Mahfiruzə Sultandır. Sultan Əhmədin dünyaya gələn ilk oğlu olması səbəbilə, şahzadəyə sülalənin banisi Osman Qazinin adı verilmiş, bu münasibətlə paytaxtda yeddi gün yeddi gecə şənliklər keçirilmişdir. Sonrakı illərdə yaşayan tarixçilər tərəfindən Gənc Osman olaraq anılmışdır. Şahzadəlik illəri haqqında yetərli məlumat yoxdur. Sultan Əhməd dövrünün tarixçilərindən Safi Mustafa Əfəndiyə görə, 8 mart 1605-ci ildə dünyaya gələn qardaşı Şahzadə Mehmedlə birlikdə böyümüş, lələ Ömər Əfəndi hər ikisinə sarayda dərs vermişdir. Bəzi mənbələrdə mükəmməl təhsil aldığı, ərəb və fars dilləriylə yanaşı, latın, yunan və italyan dillərini də bildiyi qeyd edilir. Anası Mahfiruzə Sultanın saraydan çıxarılıb Köhnə saraya göndərilməsi ilə, ögey anası Kösəm Sultanın himayəsində böyümüşdür. Venesiya tarixi mənbələrində, Kösəm Sultanın Şahzadə Osman və Mehmedlə birlikdə bəzi vaxtlar şəhərdə arabayla gəzdiyi, ancaq sonralar bunun Sultan Əhməd tərəfindən qadağan edildiyi qeyd edilir. Eyni zamanda Kösəm Sultanın 1616-cı ildə şahzadəylə görüşməsinin Sultan Əhməd tərəfindən qadağan edildiyi də yerli Osmanlı mənbələrində qeyd olunur. Buna baxmayaraq Şahzadə Osmanın Kösəm Sultana bağlılığı, səltənəti illərində Köhnə saraya gələrək ögey anasını ziyarət etməsindən məlum olur.
Taxta çıxışı
Atası Sultan Əhmədin vəfatının ardından (22 noyabr 1617) sultanın ən böyük oğlu olmasına baxmayaraq Osmanlı səltənət sistemi dəyişdirilmiş və əmisi Sultan Mustafa taxta çıxarılmışdır. Ancaq əmisi əqli zəifliyi səbəbilə 3 ay sonra taxtdan endirilmiş və nəticədə 26 fevral 1618 günü taxta çıxmışdır. Ertəsi gün Əyyubsultan məscidində qılınc qurşandı və 14 yaşlı Sultan Osman babalarının türbələrini ziyarət etdikdən sonra saraya döndü. Cülus münasibətilə orduya yenidən bəxşiş paylandı. Bəzi Osmanlı tarixçilərinə görə, ard-arda paylanan bu 2 cülus bəxşişi nəticəsində dövlət xəzinəsi azalmış, hətta pulunu ala bilməyən bəzi əsgərlər ayaqlanaraq sədarət naibi Sofu Mehmed Paşanın edamını tələb etmişdi. Sultan Osmanın taxta çıxışından sonra gördüyü ilk iş isə bu məsələni həll etmək və çıxan qarışıqlıq əsnasında Yeddiqüllə zindanlarından qaçan Mehmed Gərayı ələ keçirmək oldu.
Sultan Osmanın, vaxtilə onun yerinə əmisi Sultan Mustafanın taxta çıxmasını dəstəkləyən Sofu Mehmed Paşa və şeyxülislam Əsad Əfəndi ilə münasibətləri pis idi. Əlbəttə ki, bunda lələsi Ömər Əfəndinin də təsiri böyük idi. Nəticədə əvvəlcə Səfəvi cəbhəsindəki Sofu Mehmed Paşanı vəzifədən aldı və yerinə Öküz Mehmed Paşa sədarət naibi təyin edildi (iyul 1618). Şeyxülislam Əsad Əfəndinin səlahiyyətləri məhdudlaşdırıldı və fətva vermə xaricindəki bütün vəzifələri lələ Ömər Əfəndiyə verildi. Bütün bu işlərdə sultanın ən yaxın adamları olan Ömər Əfəndi və Darüssəadə ağası Mustafa ağanın mühüm rolu oldu. Bu əsnada sədrəzəm Xəlil Paşa orduyla birlikdə Səfəvilər üzərinə yeni bir səfərə çıxmış, Şah Abbasın tərk etdiyi Təbriz şəhərini ələ keçirdi və Ərdəbilə doğru irəlilədi. Ancaq Pul-i Şikəstə bölgəsində Səfəvilərin tərtib etdiyi tələyə düşən Osmanlı ordusu böyük itkilər verdi və Xəlil Paşa Səfəvilərlə Sərab sülhü bağlamağa məcbur oldu. Bütün bu hadisələrin nəticəsində Sultan Osman 18 yanvar 1619 tarixində Xəlil Paşanı vəzifəsindən azad etdi və yerinə Öküz Mehmed Paşa sədarətə gətirildi.
Səltənətinin ilk ilinə aid saray qeydlərində görülür ki, Sultan Osman daha çox ordunu nizama salmaqla məşğul olmuş, əsgərlərin toplaşdığı yerlərə tez-tez basqın tərtibləyərək ələ keçirilənləri cəzalandırmışdı. 1619-cu ilin oktyabrında maliyyə tədbiri olaraq yeni sikkələr kəsdirmiş, nəticədə ölkənin maliyyə vəziyyəti yaxşılaşmışdır.
Bir müddət sonra səfərdən qayıdan kaptan-ı dərya Əli Paşa səfərdə xristian quldurlara məxsus 6 gəmini ələ keçirmiş, ələ keçirilən 200 əsirin hər birinin boynundan gümüş pul dolu bir kisə asdıraraq sultanın hüzuruna çıxmışdı. Sultan Osman isə paşanın bu hərəkətini çox bəyənmiş, onu qızıl zəncir və qızıl işləməli xalatla mükafatlandırmışdır. Ancaq sədrəzəm Mehmed Paşa Venesiya ilə bağlanan sülhün pozulmasından qorxaraq məsələni divanda müzakirə etdi. Bundan başqa Əli Paşanın əldə etdiyi qənimətin bir qismini mənimsədiyi haqqında şayələr də divan məclisində dilə gətirildi. Ancaq Əli Paşa daha böyük qənimətlər vəd edərək sultana yeni hədiyyələr təqdim etdi. Beləliklə, 23 dekabr 1619 tarixində Öküz Mehmed Paşa sədarətdən alındı və yerinə Əli Paşa sədrəzəm təyin olundu. Əli Paşanın gənc sultan üzərindəki təsiri o qədər böyük idi ki, özünə rəqib olaraq gördüyü Darüssəadə ağası Mustafa ağanı Misirə sürgün etmiş, lələ Ömər Əfəndini isə sultandan uzaqlaşdırmışdı. Sədarətə gəldikdən sonra Əli Paşa bəzi dövlət adamlarının və varlı tacirlərin mallarını müsadirə edərək xəzinəni doldurmağa başladı. Bu dövlət adamları arasında keçmiş sədrəzəm Mehmed Paşa, dəftərdar Baki Paşa və Darüssəadə ağası Mustafa ağa da vardı.
Hotin səfəri
Sabiq sədrəzəmi Əli Paşanın təşviqiylə səfər hazırlığına başlayan Sultan Osman hədəf olaraq illik vergisini verməkdən imtina edən Lehistanı seçdi. Səfər əmrinin verilməsinin ardından Sultan Osman qardaşı Şahzadə Mehmedi edam etdirdi (12 yanvar 1621). Bu edamda Darüssəadə ağası Süleyman ağanın rolu böyük oldu. Belə ki, qardaşının qətli üçün şeyxülislamdan fətva ala bilməyən Sultan Osman, Süleyman ağanın təklifi ilə istədiyi fətvanı Rumeli başqazısı Daşkörpülüzadə Kəmaləddin Əfəndidən aldı. Səfər hazırlığı davam edərkən olduqca sərt qış yaşanmış, hətta İstanbul boğazı donmuş, bu səbəblə paytaxtın ərzaqla təmin edilməməsi nəticəsində bahalıq və qıtlıq yaşanmışdır.
Ordunun başında Ədirnəyə gələn Sultan Osman burada əsgərə və üləmaya verilən maaşları yarıya endirdi. Ordu sayımıyla bağlı qərar qəbul edən Sultan Osman, səfər əsnasındakı sərt tutumu səbəbilə əsgərin və üləmanın narazılığını qazandı. Buna baxmayaraq sultan bölgəyə gələnə qədər Özi bəylərbəyi İskəndər Paşa idarəsindəki qoşunlar Prut çayı sahilində polyakları darmadağın etmişdi (20 sentyabr 1620). Hotin qalası önündə məskunlaşan Osmanlı ordusu isə ard-arda edilən hücumlara baxmayaraq uğur qazana bilmirdi. Paşalar arasındakı rəqabət, siyasi çəkişmələr və əsgərin istəksizliyi bu uğursuzluğun başlıca səbəbləri arasında idi. Nəticədə bütün təqsir sədrəzəm və sərdar-ı əkrəm olan Hüseyn Paşanın boynuna düşdü və sədarətdən alınaraq yerinə Dilavər Paşa gətirildi (17 sentyabr 1621). Ancaq qəti qələbə qazanılmadı və qarşı tərəfdən sülh təklifinin gəlməsiylə səfər başa çatdı. Hotin qalası Osmanlı tabeliyindəki Boğdan çarlığına verildi. Sultan Osman orduyla birlikdə 9 oktyabrda Hotin qalasından ayrılaraq İstanbula yola düşdü. Qəti qələbə qazanılmasa da, ordu böyük bir coşğuyla qarşılandı. Ədirnəyə çatanda bir oğlunun olduğu xəbərini alan Sultan Osman dərhal nikahlı xanımı Ayşə Sultanın və yenicə doğulan Şahzadə Ömərin yanına gətirilməsini buyurdu. Burada ikən 4 gün davam edən ordu sayımı və Dilavər Paşanın yeniçəri ocağındakı əsgərlərin bəzilərini ordudan uzaqlaşdırması gənc sultana olan etibarın daha da azalmasına səbəb oldu.
Yenilikçi islahatları
Ordu İstanbula gəldikdən sonra Hotin zəfərinin qeyd edildiyi mərasimlərdən birində silahdan çıxan atəşlə körpə Şahzadə Ömər həlak oldu (fevral 1622). Çox keçmədən Sultan Osman Pərtəv Paşanın qızı Ayşə xanımla və ardından şeyxülislam Əsad Əfəndinin qızı Aqilə xanımla evləndi. Venesiya mənbələrinə görə, gənc sultan İslam qanunlarına riayət edərək 4 azad qadınla evlənmək niyyətində idi. Beləliklə, ənənəvi Osmanlı hərəm sistemi dəyişəcəkdi. Xüsusilə də, Aqilə xanımla olan nikahında üləmanı öz tərəfinə çəkmək istəyirdi. Ancaq öncəki sultanların heç biri hərəmdən kənar bir qadınla nikah bağlamamış, şeyxülislam Əsad Əfəndi bu səbəblə nikaha qarşı çıxmışdır.
Dövrün Osmanlı tarixçilərinin qeydlərinə görə, Sultan Osman İstanbula döndükdən 5 ay sonra həcc ziyarətinə çıxmaq niyətinə düşdü. Belə ki, Anadoluya keçən gənc sultan həm Livan bölgəsində üsyan edən Manoğlu Fəxrəddin bəyi məğlub edəcək, həm də Anadolu, Şam və Misirdən topladığı əsgərlərlə üsyankar yeniçəriləri aradan qaldırmağı planlaşdırırdı. Üsyandan əvvəlki cümə günü namaz qılmaq üçün Sultan Səlim məscidinə getmiş, bununla da özünü Misir sərdarı ulu babası Yavuz Sultan Səlimə bənzətmək istəmişdi.
Bu hazırlıq işləri barədə xəbərlər qısa zamanda İstanbulda yayıldı. Bir Osmanlı sultanının həccə getmək istəməsi isə xüsusilə, üləma tərəfindən xoş qarşılanmadı. Venesiya elçisinin qeydlərinə görə, sultanın qaynatası olan şeyxülislam Əsad Əfəndi bu həcc ziyarətinin qarşısını almaq üçün Sultan Osmana öz adına bir məscid inşa etdirməyi təklif etmiş, ancaq bu da sultanı fikrindən daşındıra bilməmişdir.
Taxtdan endirilməsi və öldürülməsi
Edilən hörmətsizlik və təzyiqlərdən bezən üləma təbəqəsi ocaqlarının qaldırılmasından qorxan yeniçərilərlə birləşdi. Əvvəlcə Sultan Osmanı bütün bu işlərə təşviq edən Darüssəadə ağası Süleyman ağa və lələ Ömər Əfəndinin edamı tələb olundu. Bundan başqa sədrəzəm Dilavər Paşa, Nişançı Əhməd Paşa, dəftərdar Baki Paşa və sekbanbaşı Nasuh ağa da üsyançıların hədəfində idi. Sultan Osman isə bu istəkləri qəbul etməməklə birlikdə, saraydakı bostançıları silahlandırdı. Nəticədə 19 may 1622 tarixində üsyan başladı. Gənc sultan təcrübəsizliklə bir müddət müqavimət göstərdi. Ancaq saraya girən üsyançıların əmisi Sultan Mustafanı taxta keçirməsinin ardından çarəsiz qalan Sultan Osman, sədrəzəm Dilavər Paşa və Darüssəadə ağası Süleyman ağanı onlara təslim etdi. Üsyançılar hər ikisini saray qapıları önündə qətlə yetirdi. Şeyxülislam Əsad Əfəndi bu əsnada araya girərək istəkləri yerinə yetirilən üsyançıların geri çəkilməsini və Sultan Mustafanın həbs tutulduğu yerə qaytarılmasını istədi. Ancaq heç bir nəticə vermədi. Çünki üləmanın da böyük bir qismi Sultan Mustafanın səltənətini qəbul etdi. Sultan Osman əmisinin saraydan çıxarılmasının ardından, Hüseyn Paşanın təklifi ilə gecə yarısı saraydan qaçdı və yeniçəri ağası Əli ağanın köşkünə gələrək ondan yeniçəriləri yola gətirməyi tələb etdi. Ancaq bu da çarə etmədi və Əli ağa üsyançılar tərəfindən qətlə yetirildi. Üsyanın ikinci günü ələ keçirilən Sultan Osman eşşək arabasına mindirildi və təhqiramiz şəkildə Sultan Mustafanın saxlanıldığı Orta məscidə aparıldı. Burada üsyançılar tərəfindən sədrəzəm seçilən Qara Davud Paşa Sultan Osmanı öldürmək istəmiş, istədiyini burda edə bilməyəcəyini anlayaraq onu Yeddiqüllə zindanlarına aparmışdır. Burada təhqiramiz şəkildə qətlə yetirilmiş və cəsədi gizlicə Topqapı sarayına gətirilmişdir. Səhər saatlarında qılınan cənazə namazının ardından Sultan Osman atası Sultan Əhmədin türbəsinə dəfn edilmişdir. Rəvayətə görə, qətlinin sübutu olaraq burnu və qulağı kəsilərək Sultan Mustafanın validəsinə göndərilmişdir.
Osmanlı tarixində o günədək görülməmiş bir şəkildə qətlə yetirilən Sultan Osman gənc və təcrübəsizliyi səbəbilə ətrafındakıların təlkinlərinə uymuş, bu səbəblə əhali, ordu və üləma arasında sevilməyən bir sultan obrazına bürünmüşdür. "Farisi" təxəllüsü ilə yazdığı şeirləri vardır.
Anons
Anons – mətbuat, tele-radio kompaniyalar bizim üçün hazırladıqları əsas və maraqlı hadisələrin elanıdır.
"İzləyin", "Bu günkü efirdə dinləyin", "Növbəti sayda oxuyacaqsınız" - bunlar anonsun müxtəlif formalarıdır. Anons Jurnallar gələcək sayda gedəcək ən maraqlı xəbərlərin xülasəsinə yer ayıra bilər. Qəzetlər də, heç də onlardan geri qalmır. Bir qayda olaraq anonslar qısa şəkildə verilir: tele-radiolarda anonslar təxminən 30 saniyə çəkir. Qısa bir vaxt ərzində böyük bacarıq və istedad tələb olunur ki, bizləri anonslarda gedən verilişlərə baxmağa inandıra bilsinlər.
Cabreriella
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
İrimeyvəli ardıc
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çəyirdəkli ardıc
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Honduras
Honduras — Mərkəzi Amerikada yerləşən dövlət. Paytaxtı Tequsiqalpa şəhəridir. 1880-ci ilə qədər paytaxt Komayaqua şəhəri olmuşdur.
Adın etimologiyası
Hondurasın adının mənası barədə bir neçə təsdiqlənməyən ehtimal mövcuddur. Bir versiyaya əsasən 1502-ci ildə bu ərazilərə səfər edən Xristofor Kolumb dəhşətli tufana düşmüş, oradan salamat çıxdıqda isə "Allaha şükür olsun ki, biz bu dərinlikdən xilas olduq" (ispancası "Qrasias a Dios que hemos salido de estas honduras") sözlərini demişdir. Həmin ərazinin yaxınlığında olan burun Qraisios a Dios, ölkə isə Honduras adını almışdır. Hondurasın Qrasios a Dios burnundan qərbdə yerləşən ərazi kimi adı ilk dəfə 1607-ci ildə çəkilmişdir.
Fiziki-coğrafi xarakteristika
Hondurasın şimal sahili Karib dənizi ilə həmsərhəddir və Sakit Okeana Fonseca körfəzindən keçir. Şimalda Qvatemala, qərbdə Salvador, cənubda Nikaraqua dövlətləri ilə həmsərhəddir. Honduras əsasən dağlardan ibarətdir, sahillər boyunca dar düzənliklər var. Böyük bir inkişaf etməmiş ovalıq cəngəlliyi, La Mosquitia şimal -şərqdə və şimal -qərbdə sıx məskunlaşmış ovalıq Sula vadisində yerləşir. La Mosquitia-da, Hondurası Nikaraquadan ayıran Koko çayı ilə birlikdə UNESCO-nun dünya mirası olan Rio Plátano Biosfer Qoruğu yerləşir. Honduras Təbii sərvətlərinə qızıl, gümüş, mis, qurğuşun, sink, dəmir filizi, sürmə, kömür, balıq, karides və hidroenerji daxildir.
İnzibati ərazi bölgüsü
1971-ci ildən etibarən Honduras dövlətinin ərazisi 18 departament və 1 mərkəzi dairəyə bölünür. Ölkədə 298 bələdiyyə vardır və onlar departament başçılarına tabedir. Hondurasda 3731 yaşayış məntəqəsi və 27969 kənd vardır. Mərkəzi dairə paytaxt Tequsiqalpa və onun peyki olan Komayaquela şəhərlərindən ibarətdir. Bu dairənin idarəetməsi xüsusi qanunlarla həyata keçirilir.
Əhali
Ölkənin əhalisi 7,8 milyon nəfərdir. İllik təbii artım 2 faiz təşkil edir. Əhalinin 48 faizi şəhərlərdə, 52 faizi isə kəndlərdə yaşayır. İrqi baxımdan əhalinin 90 faizini metislər, 7 faizini hindular, 2 faizini qaradərililər, 1 faizini isə ağdərililərdən ibarətdir. Dini olaraq əhalinin 97 faizi katolik, qalanları isə protestantdır.
Dil
Rəsmi dövlət dili İspan dilidir.
Siyasət
Honduras dövlətinin tarixində İspanyanın təsiri böyükdür. Uzun illər İspanların ticarət dominyonu olaraq qalan Honduras, müstəqilliyini qazandıqdan sonra da qarışıqlıq bitməmişdir. Müstəqillikdən sonra El Salvador ilə müharibə vəziyyətinə gələn Honduras, bu hadisədən ötəri iqtisadi baxımdan böyük itkilər yaşamışdır. Hətta bir dünya kuboku oyununda Əl Salvadorlu futbolçuların qaldığı otel, Honduraslı vətəndaşlar tərəfindən dağıdılmaq istənmişdir. Bu hadisənin əks-sədaları Hondurasda hələ davam etməkdədir. Bu gün Honduras dünyanın bir çox ölkəsinə köç edən ölkələrin başında gəlməkdədir.
San Pedro Sula şəhərində, son illərdə Meksika və Kolumbiya narkotik kartellerinin fəaliyyətlərini artırdığı və buna bağlı şiddət hadisələrinin artdığı bildirilir.
BMT Narkotik və Cinayət Ofisi məlumatlarına görə, Honduras'taki cinayət hadisələri 2005-2010 arasında iki qatına çıxaraq, hər 100 min adamdan 87'sinin cinayətə qurban getməsiylə dünyanın ən yüksək nisbətinə sahib var.
NGC 3012
NGC 3012, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Paparatsiya
Paparatsiya (İtalyanca, Paparazzo)- Bir sıra ölkələrdə paparatsiyalar məşhur insanların həyatından qalmaqallı məlumatlar əldə etməklə məşğul olan fotojurnalistlərə deyilir.
Cacaliopsis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Cacaliopsis nardosmia (A.Gray) A.Gray
Tamara alacası
Təsviri
Qanadları açılmış halda 25-30 mm-dir. Ön qanadlar üzərində 3 ədəd iri ləkələr pupdan yenicə uçmuş kəpənəklərdə qırmızı olur, zaman keçdikcə isə onlar saralır, qanadların kənarı qara haşiyelidir. Dişilərdə arxa qanadlar qırmızı, erkəklərdə isə sarıdır. Qarıncığın sonuncu buğumları qırmızı, ucu isə qaradır.
Yayılması
Zəngəzur və Dərələyəz sıra dağlarının cənub yamacları.
Həyat tərzi
Kserofil bitkilər ilə örtülü (traqakant gəvənlər (Astragalus sp.), tikanlı xaşa (Onobrychis sp.), çatır, zımbırtikan (Eryngium sp.), sığırquyruğu (Verbascum sp.), ceyranotu (Petrosimonia brachiata) və s.) açıq dağətəyi və dağ yamacları. Kəpənəklərin uçuşu ağır və ləngdir. Cavan fərdlərin qanadlarının əsas fonu çəhrayı-qırmızımtıl olur, bir neçə gündən sonra isə sarıya çevrilir. Kəpənəklər iyulun axırından avqustunaxırına qədər uçur. Cütləşmə və yumurtaqoyma avqustun I-II ongünlüyündə baş verir. Yumurtalar şoxillik çətirçiçəklilər fəsiləsinin çatır cinsindən olan Pragos ferulacea bitkisinin gövdələrinə sonunda çatrın gövdəsində uzunsov perqamentli baramalarda puplaşırlar. Kəpənəklər iyulun axırında çıxır. Bu növ ildə bir nəsil verir. Tırtıllarında İchneumonidae fəsiləsindən olan minicilər parazitlik edirlər.
Sayı
Son dərəcə nadir hallarda rast gəlinən növdür. Cəmi 5 kəpənəyi qeydə alınmışdır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yazda yerli əhali tərəfindən çatırın qida kimi yığılması.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Tırtılların qidalandığı tikanlı xaşanin toplanmasının məhdudlaşdırılması, kəpənəklərin tutulmasının qadağan edilməsi.
Ekvador
Ekvador (isp. Ecuador) və ya rəsmi adı ilə Ekvador Respublikası (isp. República del Ecuador) — Cənubi Amerikada dövlət. Ekvador Cənubi Amerikanın şimal-qərbində yerləşir. Şimalda Kolumbiya, şərqdə və cənubda Peru ilə həmsərhəddir. Qərbdə isə Sakit okeana çıxışı vardır. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Kito, ümumi sahəsi 256,370 kvadrat kilometr, əhalisinin sayı 17 milyon nəfərdən çoxdur. Ekvador həmçinin materikdən təxminən 1000 kilometr qərbdə yerləşən Sakit okeandakı Qalapaqos adalarını da əhatə edir.
Tarixi
Hazırkı Ekvadorun ərazisi ispanlar tərəfindən 1534-cü ildə zəbt edilmişdir. 1739-cu ildə bu ölkənin ərazisi Kolumbiyanın və Venesuelanın da daxil olduğu Yeni Qrenada Vitse-Krallığının tərkibinə daxil olur. 1822-ci ildə Böyük Kolumbiyanın bir hissəsinə çevrilir. 1830-cu ildə isə istiqlaliyyət qazanır. 1863-cü ildə ərazi mübahisəsindən iki ölkə arasında Kolumbiya-Ekvador müharibəsi baş verir. Ekvadorun əsas geosiyasi rəqəbi Perudur.
Alp kərtənkələsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təsviri
Orta ölçüyə malik olan kərtənkələ 65 mm uzunluğa malik olur. Quyruq isə iki dəfə uzundur. Başı nisbətən sıxılmış formaya malik olur. Boğazın orta nahiyəsində 18-27 pulcuq olur. Bədəninin orta hissəsində isə 40-45 pulcuq vardır. Bədəninin yuxarı hissəsi ot-yaşılı, sarı-yaşılı, qəhvəyi-boz rənglərdə olur. Bu hissədə tünd nöqtələr vardır. Qarın nahiyəsi sarı və ya yaşılı-sarı rəngdə olur.
Yayılması
Qafqaz dağlarının yüksək dağlıq qurşaqlarında Elbrus dağı ətəklərindən Krasnodar vilayəti ərazisinə qədər olan ərazilərdə yayılmışlar. Yüksək dağlıq ərazilərin qayalıqlarında, hündürlüyü 1800–2400 m olan ərazilərdə yayılırlar. Sayları 1 km məsafədə 45-65 baş təşkil edir.
Xüsusiyyətləri
Əsasən cücülər, xırda onurğasızlar və molyusklarla qidalanır. İyunun sonu 4-5 yumurta qoyurlar. Balalar avqusta yumurtadan çıxır.
Aşıq Firudin
300px|thumbnail|right|[[Araz Yaquboğlu, Arif Məmmədli, Nağdəli Zamanov və Aşıq Firudin. (2014-cü il, Bakı)]]
Firudin Abid oğlu İsgəndərov – Azərbaycanlı aşıq.
Həyatı
İsgəndərov Firudin Abid oğlu 22 yanvar 1967-ci ildə Göyçə mahalının Basarkеçər rayonunun Daşkənd kəndində anadan olmuşdur.
Hələ uşaqlaqdan ana babası Hidayətdən, atası Abiddən və qardaşı Aşıq Nuriddindən saz havalarını çalmağı və ifaçılığı mükəmməl öyrənmişdir.
1984-cü ildə Daşkənd kənd orta məktəbini bitirmişdir.
1985-ci ildən 1987-ci ilə qədər Saxalin və Kuril adalarında əsgəri xidmətdə olmuşdur.
1987-ci ildə Bakı Sənayе Tеxnikumuna qəbul olmuş və 1990-cı ildə tеxnikumu bitirmişdir.
1991-1995-ci illərdə «Aşıq Ələsgər» adına mədəniyyət еvində saz-solo ifaçılıq sənətini gənclərə öyrətmişdir.
Aşıq Firudin İsgəndərov saz havalarından 60-a qədərini bilir, çalır və oxuyur.