cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bioloji aktiv nöqtələr
Bioloji aktiv nöqtələrlə müalicə texnikası
Prostat meridianı cinsi orqanın üst nahiyyəsindən (VC1) başlanıb orta xətt üzrə döş qəfəsindən keçərək alt çənədə sonlanır (VC24). Prostat meridianı üzərində 24 akupunktur nöqtə qeyd edilir. VC1 akupunktur nöqtəsi- Xarici cinsiyyət orqanı ilə anus arasında yerləşir. Kişi cinsi orqanın baş hissəsində olan ağrılar, kişi sonsuzluğu, sidik qaçırma, cisni orqanda qaşıntı müxtəlif iltihabi proseslər, qəbzlik və s patologiyalar zamanı bu nöqtəyə təsir göstərməklə müalicə olunmaq mümkündür. Bu nöqtəyə iynə batırarkın iynə 0.5 sm dərinliyinə qədər batırılması və təxminən 5-10 dəq iynənın qalması məsləhət görülür. VC2 akupunktur nöqtəsi- Qasığın üst hissəsinin ortasında yerləşir. Sidik kisəsinin bakterial iltihabı (sistit), endometrioz (uşaqlıq yolunun selikli qişasının iltihabı), qadınlarda uşaqlıq yolunun eroziyası, involyusiya (hipertrofiya olmuş orqanın köhnə vəziyyətinə dönməsi misal üçün doğuşdan sonra cinsi orqanın əvvəlki vəziyyətini bərpasının geçikməsi) zamanı, xayaların iltihabı, kişi sonsuzluğu və s patologiyalar zamanı bu nöqtəyə təsir göstərməklə müalicə olunmaq mümkündür. Bu nöqtəyə iynə batırarkın iynə 1.5 sm dərinliyinə qədər batırılması və təxminən 10-20 dəq iynənın qalması məsləhət görülür. VC3 akupunktur nöqtəsi- Qarnın orta xətti üzərində göbək dəliyində 4 tsun aşağıda yerləşir. Qadınlarda adət pozğunluğu, qısırlıq, vaginanın qanaması, xarici cinsiyyət orqanınnın iltihabi xətəlikləri və qaşıntı, tez-tez sidiyə getmə, sidik qaçırma və s patologiyalar zamanı bu nöqtəyə təsir göstərməklə müalicə olunmaq mümkündür. Bu nöqtəyə iynə batırarkən iynə 2 və 2.5 sm dərinliyinə qədər batırılması və təxminən 10-30 dəq iynənin qalması məsləhət görülür. VC4 akupunktur nöqtəsi- Qarnın orta xətti üzərində göbək dəliyində 3 tsun aşağıda yerləşir. Eyni zamanda bu nöqtə nazik bağırsaq meridianının başlanğıc nöqtəsidir. Qadınlarda adət bozukluğu, sidik qaçırma, bağırsaq kolitləri, qanlı sidiyin gəlməsi, sidiyə getmə zamanı göynəmə və ağrılar, qarnın ön nahiyyəsində sinaptik ağrılar və s patologiyalar zamanı bu nöqtəyə təsir göstərməklə müalicə olunmaq mümkündür. Bu nöqtəyə iynə batırarkən iynə 2.5-4 sm ( piy hüceyrə qatı nəzərə alınmaqla)  dərinliyinə qədər batırılması və təxminən 20-30 dəq iynənin qalması məsləhət görülür. VC5 akupunktur nöqtəsi- Qarnın orta xətti üzərində göbək dəliyində 2 tsun aşağıda yerləşir. Eyni zamanda bu nöqtə onurğa meridianın başlanğıc nöqtəsidir. Metroragiya (menstruasiyadan xaric uşaqlıq qanaxması), qarına su yığılması, ishal, dispepsiya (həzmin pozulmması), göbək ətrafı ağrılar, yumurtalığın daxilə çəkilməsi, qarnın aşağı nahiyyəsində sinaptik ağrılar və s patologiyalar zamanı bu nöqtəyə təsir göstərməklə müalicə olunmaq mümkündür. Bu nöqtəyə iynə batırarkən iynə 1.5- 2.5 sm dərinliyinə qədər batırılması və təxminən 10-15 dəq iynənın qalması məsləhət görülür.
Bioloji aktiv nöqtələrin lokallaşdırılması
Bioloji aktiv nöqtələrin yeri xüsusi atlas vasitəsiylə təyin edilir. Lakin hər xəstə invidual xarakteristikalara malik olduğunu nəzərə alaraq söyləmək olar ki, nöqtənin yerində sapmalar olur. Misal üçün onurğa meridianın başlanğıc nötəsi olan J1 nöqtəsi üzük barmağının dirsək hissəsində, dırnaqdan 0.3 sm aralı bir məsafədə yerləşdiyi məlumdur. Bu xarakteristikalar görə nöqtənin yerini təyin etmək olar, amma invidual xarakteristiklar nəzərə alaraq söyləmək olar ki, hər xəstədə üzük barmağının ölçüləri eyni deyildir. Deyilənləri nəzərə alaraq söyləmək olar ki, düzgün müalicə prosesini aparmaq nöqtənin dəqiq yerini təyin etmək lazımdır. Nöqtənin yerini təyin edilməsi lokallaşdırılması adlanır. Lokallaşdırılma prosesinin əsasını müxtəlif üsullarla bioloji aktiv nöqtənin yerini tapılması təşkil edir. Lokallaşdırma prosesini aparmaq üçün orientasiya qaydasından istifadə edirlər. Bu qaydaya əsasən hər bir nöqtə tsun ölçü vahidi ilə təyin edilir. Tsun ölçü vahidi insanın əl barmaqlarının ölçülərinə görə təyin edilir. Beləki baş barmağın birləşdiyi falanqanın uzunluğu 1.5 tsun, işarət və barmağın birlikdə birləşdiyi falanqadakı uzunluqları 2 tsun qəbul edilmişdir. Misal olaraq Qaraciyər meridanında yerləşən L3 noqtəsini taparkən birinci və ikinci daraq sümüyü arasındakı çuxurda, 0.5 tsun qədər daraq sümüyündən yuxarıda yerləşir. Orientasiya metodu bəzən effektiv nəticə vermir. Buna görədə daha efektiv müalicə prosesini aparmaq üçün elektrik keçiriciliyin ( müqavimətin) ölçülməsinə əsaslanan lokallaşdırma metodudan istifadə edilir. Bu metodun mahiyyəti bioloji aktiv nöqtələrin elektrik müqavimətlərinin digər kənar nöqtələrə nəzərən çox-çox (həttə 100-1000 dəfə) kiçik olması təşkil edir. Bu prinsip bioloji aktiv nöqtələrin lokallaşdırmasının əsasını təşkil edir. Buradan belə nəticəyə gəlmək olar ki, dəri üzərində yerləşmiş nöqtələrin elektrik müqavimətini ölçərək həmin nöqtə haqqında informasiya əldə etmək olar.
Lokallaşdırma üsulları
Adları çəkilən üsullardan iki elektrodlu ölçmə üsulu və dörd elektrodlu ölçmə üsulları geniş tətbiq olunur. Hər iki metodun fərqli və oxşar cəhətləri aşağıda qeyd olunmuşdur.
Baxılan hər bir ölçmə üsulunun iş prinsipi eynidir. Hər iki halda stabil cərəyan mənbəyindən istifadə edilir. İki parametrin ölçülməsi çətinlik törətdiyindən onlardan birinin stabil götürülərək digərinin ölçülməsi məsələsinə baxaq. Ölçmə zamanı I=const şərti ödənilməlidir, çünki axıdılan cərəyanla bioloji obyektin müqaviməti arasındakı asılılıq xətti xarakter daşımalıdır.
Abani Mukerci
Abani Mukerci (hindcə: অবনীনাথ মুখার্জি, ; ) — Hindistan kommunisti, SSRİ-də yaşamış mühacir, Hindistan Kommunist Partiyasının həmtəsisçisi, Stalin repressiyalarının qurbanı olan nadir hindlilərdən.
Həyatı
Abani Mukerci 3 iyun 1891-ci ildə Cubbulpur kəndində anadan olub. Məktəbi bitirdikdən sonra 1910-cu ildə pambıqçı olaraq çalışıb. 1912-ci ildə Almaniyaya və Yaponiyaya göndərilib. Almaniyada ikən sosializm ilə tanış olub və bu ideologiyanın yolu ilə getməyə başlayıb. Sonra Kəlküttəyə qayıdıb və pambıqçı Endrü Yuli Millin yanında çalışıb.
1914-cü ildə Raşbehari Bose ilə görüşüb inqilabi fəaliyyətə atıldı. 1915-ci ildə silah oğurlamaq üçün Yaponiyaya göndərildi. Sinqapurda ikən tutuldu və Fort Kemminq Həbsxanasında 2 il dustaq oldu. 2 ildən sonra qaçmağı bacaran Abani Hollandiyanın tərkibindəki hind adalarında yaşamağa başladı. Sonra dözmədi və 1919-cu ildə Kommunist İnternasionalı üçün Moskvaya gəldi. Burada Lenin ilə şəxsən görüşdü. İnternasional ərəfəsində Leninin katibəsi Roza Fitinqova ilə əlaqə saxladı. Sonra bu əlaqə evliliyə qədər çatdı və Abani Roza ilə evləndi. Bu evlilikdən Qora və Maya adında övladlar doğuldu. Qora 1942-ci ildə Böyük Vətən Müharibəsində qanlı Stalinqrad döyüşündə qəhrəmancasına həlak oldu.
1920-ci ilin sentyabrında Şərq Xalqları Qurultayında iştirak etmək üçün Bakıya gəldi. Burada şirin xatirələr yaşadı. Azərbaycanlılar və xüsusilə də Nəriman Nərimanovla əlaqə saxladı.
1921-ci ildə Hindistana qayıdıb Hindistan Kommunist Partiyasını qurdu. Buradakı sosialistlərin qaldırdığı Malabar qiyamı barədə Leninə xəbər yollamaq üçün Hindistanda qaldı. Malabar üsyanı üçün Leninə məktub yazdı. Məktub Lenin tərəfindən bəyəniləndən sonra Sov.İKP MK üzvü oldu və adını Abani Trayloviç Mukerci etdi. Moskvaya təməlli köçdü və burada inqilabçı kimi yaşadı.
1928-ci ildə bəzi Hindistan sosialistləri onunla yola getmədiyindən Mukerci özünün qurduğu HKP-dən ayrıldı və Hindistan SSR adlı bir qayə yox oldu.
1930-cu illərdə Abani artıq SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərq İnsitutunda akademik olaraq çalışırdı. Kommunist Akademiyada da bəzi elmi işləri mövcud idi.
2 iyun 1937-ci ildə ad gününə bir gün qalmış həbs olunur. 28 oktyabrda artıq marksizmə lənətlər yağdırdığından ölümü tez gerçəkləşir.
Xarici keçidlər
http://memory.pvost.org/pages/mukerdzhi.html
https://www.marxists.org/history/international/comintern/sections/britain/periodicals/communist_review/1922/05/indian_labour_mvt.htm
Estetik mədəniyyət
Haqqında
Cəmiyyətin estetik mədəniyyətinə həm estetik şüurun (estetik biliklərin, estetik hisslərin, estetik zövqlərin, estetik idealların) məzmunu və inkişaf səviyyəsi, həm də insanların estetik yaradıcılığının xarakteri, istiqaməti və yayılma dərəcəsi daxildir. Eyni zamanda, estetik mədəniyyətdə estetik sərvətlərin insan tərəfindən mənimsənilmə formalarının rəngarəngliyi, bu sərvətlərdən insanın inkişafı, onun mənəviyyatının zənginləşməsinə görə humanist məqsədlərlə istifadə edilməsi də öz əksini tapır.
Estetik alim Osman Əfəndi estetik mədəniyyətdə estetik idrakın əsas yer tutduğunu göstərərək yazır ki, elmi idrak kimi, estetik idrak da sonsuz aləmin zənginliklərini daha geniş mənimsəmək və ona daha dərindən münasibət bəsləmək meyarlarının örnək yoludur. Şüurlu həyatda sistemli biliklər zənginliyini yaradan və onu yeni səviyyələrə yüksəldən elmi idrakın nəzəri cəhətlərinə çox ciddi diqqət yetirilməsi təbii-zəruri amil sayıldığı kimi, ali inkişaf səviyyəsinə qovuşmuş estetik idrakın nəzəri cəhətdən öyrənilməsi işi də bu mənada qiymətləndirilməyə layiqdir. Çünki bu təbii-zəruri amilləri doğuran idrak formalarının hər biri əbədi olaraq insanlığa, onun təsdiqinə xidmət edir.
Estetik mədəniyyət estetik düşüncələrin məhsuludur. Estetik düşüncə təkcə maddi baza əsasında yox, həm də icma kollektivlərinin mənəvi həyatı əsasında yaranır. Bir sözlə, estetik düşüncə bu və ya digər formasiyada ictimai həyatın ən yüksək mənəvi forması kimi çıxış edir və həm də bu həyatın məzmununu bütövlüyü ilə ifadə edilir. Məhz buna görə də estetik mədəniyyətdə ictimai, siyasi, əxlaqi və dini görüşlər, təbiətin dərki, ətraf mühitə münasibət kimi çoxcəhətli mənəvi keyfiyyətlər birləşir. Deməli, estetik mədəniyyət insan və dünya, insan və insan və nəhayət insan və cəmiyyət arasındakı köklü münasibətləri birləşdirən mənəvi inkişafın zərurətindən doğan ictimai şüur formasıdır.
Əsas funksional struktur elementləri
Tədqiqatçılar estetik mədəniyyətin aşağıdakı əsas funksional struktur elementlərini göstərirlər:
Estetik mədəniyyətin müstəqil funksional elementlərindən biri kimi bədii özfəaliyyəti də qeyd edirlər. O, xalq yaradıcılığı növüdür. Buraya teatr, musiqi, xoreoqrafiya, təsviri və tətbiqi sənət sahəsində geniş xalq kütlələrinin yaradıcılıq fəaliyyəti daxildir. Bədii özfəaliyyət kollektivlərinin professional səviyyəsinin yüksəlməsi nəticəsində həvəskar ifaçıların xalq teatrları, opera və balet studiyaları, xor kapellası və simfonik orkestrləri yaranır. Daha istedadlı özfəaliyyət iştirakçıları xüsusi təhsil almaqla professional kollektivlərdə peşəkar sənətkar zirvəsinə qalxırlar. Azərbaycanda bədii özfəaliyyətin inkişafında Üzeyir Hacıbəyovun, Hüseynqulu Sarabskinin, Bülbülün, Adil İsgəndərovun və başqalarının böyük xidmətləri xüsusi qeyd olunur.
Bütövlükdə, estetik mədəniyyət dedikdə, cəmiyyətin mədəniyyətinin estetik fəaliyyət vasitəsilə əlaqələndirilən estetik münasibətləri və sərvətlər sistemini əhatə edən hissəsi nəzərdə tutulur. Estetik fəaliyyət isə maddi- mənəvi xarakterə malik olur. Onun predmeti gerçəkliyin bilavasitə dərk və ya təsəvvür edilə bilən hər hansı bir obyekti, məsələn, estetik informasiya daxil edilmiş bədii dəyərlər və ya bədii əsərlər, utilitar təyinatlı məhsulların estetik dəyəri ilə müşayiət edilən məqsədyönlü fəaliyyət məhsulları, insan əli ilə dəyişdirildiyi üçün təbii halından çıxmış və estetik mədəniyyət kontekstinə daxil edilmiş təbiət hadisələri ola bilər. Estetik cəhətdən neytral olan, dəyəri fəaliyyət prosesində aktuallaşdırılan, yaxud təsbit edilən halların da estetik fəaliyyətin predmeti olması tamamilə ağlabatandır. Estetik fəaliyyətin xüsusi maraq sahəsi həmişə insan aləmi olmuş, indi də insan aləmidir. İctimai- tarixi proses, adamların ictimai həyatı, onların sosial davranışı və mənəvi aləmi birbaşa estetik fəaliyyətə aid edilir. Dünya mədəniyyəti və incəsənəti göstərir ki, elə bir təbiət və ya sosial gerçəklik halı yoxdur ki, o, öz təbiəti etibarı ilə estetik fəaliyyətin predmeti kimi çıxış etməsin.
Mirheydər Mirzəyev
Mirheydər Mirzəyev — Tarixçi, BDU-nun müəllimi, tarix elmləri namizədi, dosent, Qədim dünya tarixinin tədqiqatçısı.
Həyatı və yaradıcılığı
Mirheydər Nəzər oğlu Mirzəyev 1948-ci il, iyul ayının 5-də Cəlilabad rayonunun Alar kəndində anadan olmuşdur. Atası Mirzəyev Nəzər Miri oğlu 1941-1945-ci illərdə həkim-feldşer kimi Vətən müharibəsi iştirakçısı olmuşdur. 1949-cu ildə vəfat edib. Anası Şahbazova Qızxanım Kəlbəlayiabış qızı kolxozçu olmuşdur. M.N.Mirzəyev 1966-cı ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olmuşdur. 1971-ci ildə təhsilini başa vurduqdan sonra, qısa bir müddət Cəlilabad rayonu, Novoqolovka kənd məktəbində tarix-coğrafiya müəllimi işləmiş, daha sonra 1972-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspiranturasına daxil olaraq ali təhsilini davam etdirmişdir. Aspiranturada təhsil aldığı müddətdə qədim Akkad dilini öyrənmək məqsədilə, Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsinə ezam olunmuşdur. 1973-1975-ci illərdə həmin fakültədə həm şumer, həm də akkad dillərində oxumağı bacaran, mixi yazını tədris edən professor Rostislav Antonoviç Qribovun rəhbərliyi ilə Akkad dili üzrə filoloji hazırlıq kursunu bitirmişdir. Aspirantura təhsilini başa vurduqdan sonra Mirheydər Mirzəyev Azərbaycan Dövlət Universitetinin “Ümumi tarix” kafedrasında, 1979-cu ildən isə “Qədim dünya və orta əsrlər tarixi” kafedrasında müəllim, baş müəllim, dosent işləmişdir. O, görkəmli elm xadimi, professor Y.Yusifovun rəhbərliyi ilə “Babilistan Kassi sülaləsinin hakimiyyəti dövründə (e.ə. XVI-XII əsrlər)” mövzusunda namizədlik dissertasiyası üzərində tədqiqat işi aparmış və 1995-ci ildə müdafiə etmişdir. Bakı Dövlət Universitetində müəllimi kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, 2004-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunda “Azərbaycanın qədim tarixi” şöbəsinin müdiri vəzifəsini icra etmişdir. Keçmiş SSRİ məkanında Akkad dili və Mixi yazılar üzrə az sayda olan mütəxəssislərdən biri olmuşdur. Onun tədqiqatları və əsərləri Qədim dünya tarixinin istər dünya, istərsə də Azərbaycan alimləri tərəfindən Mesopotamiya, Babilistan və İran tarixinin kifayət qədər öyrənilməmiş dövrlərini əhatə etməklə, bir çox müasir tədqiqatçılar üçün mənbə rolunu oynayır. Görkəmli tarixçi 2007-ci ilin noyabrında qəflətən ürək tutmasından vəfat etmişdir.
Nazo Dharejo
Nazo Dharejo (sind dlində: نازُو ڌَاريجو, Naz Muxtiyar Dharejo və Vaderi Nazo Dharejo kimi də tanınır; ) — Pakistanlı fəal və siyasətçi. Onun öz kişi qohumlarına qarşı təsərrüfat torpağını müdafiə etməsi "Pakistanın ən mübariz qadını" ünvanı almasına və haqqında 2017-ci ildə "Mənim saf yurdum" filminin çəkilməsinə səbəb olmuşdur.
Haqqında
Nazo Dharejonun atası Hacı Xuda Bukş Xan Dharejo Zəmindar ailəsindən olan torpaq sahibi idi. Onun Pakistanın Sind əyalətində şəxsi təsərrüfat ərazisi var idi. Nazo Dharejo onun ikinci arvadından - Vaderi Jmzadidən olan ən böyük qızı idi. O, Qazi Əhməddə havelidə doğulmuşdur. Hacı Xuda Bukş Xan Dharejo qızları üçün müəllimlər işə götürərək onlara Sind dili ilə yanaşı urdu və ingilis dillərini də öyrətmişdi. Nazo Dharejo daha sonra Sind Universitetində iqtisadiyyat elmləri üzrə bakalavr dərəcəsini alır.
Hacı Xuda Bukş öz qızlarını oğlu kimi böyüdür və odlu silahlardan istifadə etməyi öyrədir ki, ehtiyac yarananda öz ailə torpaqlarını müdafiə etsinlər. Hacı Xuda Bukşun atasının (Nazo Dharejonun babası) 4 həyat yoldaşı və bir neçə oğul övladı var idi. Babanın ölümü ilə varislər arasında güclü mübahisələr yarandı. Nazo Dharejonun yeganə qardaşının öldürülməsindən sonra bəzi kişi qohumları Nazo Dharejonun anası və bacıları ilə yaşadığı torpağı ələ keçirməyə çalışdılar. Nazo Dharejo bacıları və əri Zülfüqar Dharejo ilə birlikdə təslim olmaq əvəzinə öz torpaqlarını silahları ilə qorudular. Nazo Dharejonun kişi qohumları 200 silahlı quldur muzdlu tutub 2005-ci lin avqustunda gecə ilə onların fermasına hücum təşkil etdilər. Nazo Dharejo onlara qarşı silahlı mübarizəyə başladı. Onlar əraziyə yaxınlaşanda Kalaşnikov silahlarından atəşə başladı. "Sinqapur Strayts Tayms" qəzetinn verdiyi məlumata görə, "Bu silahı mübarizə ona "Pakistanın ən mübariz qadını" ünvanını qazandırdı. Bu silahlı hücum sonrası hüquqi mübarizədə də Dharejo və onun ailəsi təzminat kimi yarım milyon rupi ($ 6 459) qazandı.
Nazo Dharejo Muxtiyar Nazo Dharejo adı ilə Pakistan Müsəlman Liqası partiyası tərkibində aktiv siyasi fəaliyyət göstərir.
Mənim saf yurdum
2012-ci ildə qəzet səhifələrində "Nazo Dharejonu tanıyınː Sinddə ən mübariz qadın" başlıqlı yazını oxuduqdan sonra Britaniyanın Pakistan əsilli kinorejissoru Sarmad Məsud onun ailə ərazilərini müdafiə etməsi barədə film çəkmək istəmişdir. Film əvvəlcə urdu, daha sonra Sind dilində çəkilmişdir.
Sindli klassik rəqqas Suhaee Abro Nazo Dharejonun baş rolunun ifaçısı oldu. Məsud bu filmi "Pakistanda müasir qərb feminizmi şəbəkəsində öz ailəsini və torpağını 200 quldurdan qoruyan bir qadın və onun ailəsinin real tarixinə əsaslandığını" qeyd edir.
Hava yolu qovşağı
thumb|250x300px| [[Lufthansa və Star Alliance tərəfdaşları ilə uçan sərnişinlər, Lufthansa'nın əsas mərkəzi olan Frankfurt Hava Limanı vasitəsi ilə əlaqə qura bilərlər.]] Hava yolları qovşaqları və ya qovşaq airoportları – bir və ya daha çox aviaşirkət tərəfindən sərnişin axını və uçuş əməliyyatlarını müəyyən bir hava limanında cəmləşdirmək üçün istifadə olunur. Sərnişinləri son təyinat məntəqələrinə çatdırmaq üçün transfer (və ya dayanma) nöqtələri kimi xidmət edirlər. Bu hava qovşaqları sisteminin bir hissəsidir. Bir hava yolu şirkəti bir neçə qovşağı olmayan şəhərlərdən hava limanına uçuşlar həyata keçirir və danışılan şəhərlər arasında səyahət edən sərnişinlərin qovşaqdan keçməsi lazımdır. Bu paradiqma, hava yolları şirkətinin (aralıq əlaqə vasitəsi ilə) şəhər cütlərinə xidmət göstərməsinə imkan verən miqyaslı iqtisadiyyatlar yaradır, əks halda iqtisadi cəhətdən fasiləsiz olaraq xidmət göstərilə bilməz. Bu sistem, heç bir qovşağın olmadığı və sözü gedən şəhərlər arasında fasiləsiz uçuşların təklif edildiyi nöqtədən-nöqtəyə modelindən ziddiyyət təşkil edir. qovşaq hava limanları da mənşə və təyinat (O&D) trafikinə xidmət göstərir.
Əməliyyatlar
thumb| British Airways-in əsas mərkəzi Londondakı [[Hitrou Beynəlxalq Hava Limanı|Heathrow Hava Limanıdır]] Qovşaqlar sistemi bir hava yolunun daha az marşrutlara xidmət etməsinə imkan verir, buna görə də daha az təyyarəyə ehtiyac duyulur. Sistem həm də sərnişin yükünü artırır; bir mərkəzdən bir uçuş yalnız mərkəzdən gələn sərnişinləri deyil, həm də çox şəhərlərdən olan sərnişinləri daşıyır. Bununla birlikdə sistem baha başa gəlir. Sərnişinlərin əlaqəsini təmin etmək üçün əlavə işçilər və imkanlar lazım gəlir. Müxtəlif əhaliyə və tələblərə malik olan şəhərlərə xidmət etmək üçün hava yolu şirkəti bir neçə təyyarə tipinə ehtiyac duyur və hər növ üçün xüsusi təlim və avadanlıq tələb olunur. Bundan əlavə, hava yolları öz hava limanlarında genişləndikcə tutum məhdudiyyətləri yaşaya bilər.
Sərnişinlər üçün qovşaqlar sistemi bir çox istiqamətlərə birdəfəlik hava xidməti təklif edir. Bununla birlikdə, səyahət müddətini artıran son təyinat yerinə gedən yolda müntəzəm olaraq əlaqə qurmağı tələb edir. Əlavə olaraq, aviaşirkətlər sərnişinlərin alternativi olmadığı üçün sərbəst şəkildə gediş haqqını artırmağa imkan verən qovşaqlarını (qala qovşaqlarını) inhisara ala bilərlər.
Bankçılıq
Aviaşirkətlər qısa müddət ərzində bir neçə uçuşun gəldiyi və ayrıldığı mərkəzlərdə uçuş banklarını idarə edə bilərlər. Banklar mərkəzlərdəki fəaliyyətin "zirvələri", bank olmayanlar isə "vadilər" kimi tanına bilər. Bankçılıq sərnişinlər üçün qısa əlaqə müddətinə imkan verir. Bununla birlikdə, bir hava yolu şirkəti bir bank zamanı uçuş axınını təmin etmək üçün bir çox qaynaq toplamalıdır və yerdə bir neçə təyyarənin olması tıxac və gecikmələrə səbəb ola bilər. Əlavə olaraq, bankçılıq təyyarələrin səmərəsiz istifadəsi ilə nəticələnə bilər və təyyarələr təyinat şəhərlərdə növbəti bankı gözləyir.
Bunun əvəzinə, bəzi hava yolları, uçuşların gediş -gəlişinin gün ərzində yayıldığı "yuvarlanan bir mərkəz" təqdim edərək, mərkəzlərini ləğv etdi. Bu fenomenə "çökmə" də deyilir. Xərclər azalsa da, əlaqəli vaxtlar daha uzun olur. American Airlines, 11 Sentyabr hücumlarından sonra gəlirliliyini azaltmağa çalışan ilk şirkət idi. 2015-ci ildə mərkəzlərini yenidən yaratdı, lakin sərnişinləri birləşdirməkdə qazancın xərc artımını üstələyəcəyini hiss etdi.
Məsələn, Qatar Airways -in Doha Hava Limanındakı qovşağı 2020-ci ilin mart ayına qədər hər istiqamətdə ortalama 262 oturacaq olmaqla 140 istiqamətə 471 gündəlik hərəkətə malikdir; üç əsas dalğada: 5h-9h (132 hərəkət), 16h-21h (128) və 23h-3h (132), 2019-cu ildə təxminən 30 milyon sərnişini birləşdirməyə imkan verir.
Egid Kvirin Azam
Egid Kvirin Azam — Almaniya suvaqçısı, heykəltəraşı və interyer dekoratoru. Barokko dövrünün axırlarında yaşayıb-yaratmış, əsasən qardaşı Kosmas Damian Azamla birlikdə işləmişdir.
Həyatı
Egid Kvirin Azam 1692-cu ildə Bavariyada, Tegernze şəhərində anadan olmuşdur. O, atasından heykəltəraşlıq təhsili almışdır. Azam ömrünün ortalarında Münhendə məskunlaşmışdır. Onun ən məşhur əsərlərindən biri Cənubi Almaniyanın barokkosunun ən əhəmiyyətli memarlıq strukturlarından biri olan, Münhen şəhərində yerləşən Azamkirxe kilsəsidir. Egid Kvirin Azam 29 aprel 1750-ci ildə Manhaym şəhərində vəfat etmişdir.
Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası — Almaniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Konfederasiyanın baş qərargahı Berlində yerləşir.
Tarixi
thumbnail|Konfederasiyanın 50 illiyinə həsr olunmuş [[poçt markası]]
1933-cü ilə qədər
Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının ilk ümumi komissiyası 14 mart 1892-ci ildə Halbertştad şəhərində yaradılmışdır. Həmin vaxt onun 300.000 üzvü var idi. 1919-cu ildə iyunun 30-dan iyulun 5-dək Nürnberq şəhərində keçirilən qurultayda Ümum Alman Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının əsası qoyulmuşdur. Konfederasiyanın sıralarında 3 milyon üzvü olan 52 birlik birləşirdi. 1933-cü il mayın 2-də isə ölkədəki bütün həmkarlar ittifaqları nasist rejimi tərəfindən buraxılmışdır.
1946-1949-cu illər
1946-1949-cu illərdə alman həmkarlar ittifaqları yenidən təsis olundu. 1946-cı il oktyabrın 9-11-də Almaniyanın Sovet işğalı zonasında yerləşən indiki Berlin şəhərində Azad Alman Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası, 1947-ci ilin aprel ayının 25-də isə müttəfiqlərin işğalı zonasında Alman Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası təsis edildi. Hər iki konfederasiya 1990-cı ildə Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası ilə birləşdi. Həmin konfederasiya 1949-cu il oktyabr ayının 12-də Münhen şəhərində təsis olunub.
Fəaliyyəti
thumbnail|Məşhur simalarından [[Villi Rixterə həsr olunmuş poçt markası]] thumbnail|[[Berlindəki mənzil-qərargahı]] Konfederasiya 4 ildən bir Federal Qurultay keçirir. Bu qurultayda həmkarlar ittifaqının aparacağı siyasi xətti müəyyən edilir və 5 federal icraedici seçilir.
Konfederasiyanın üzvü olan federasiyaların rəhbərləri İcraiyyə Komitəsini formalaşdırırlar. Konfederasiyanın İcraiyyə Komitəsi bu quruma daxil olan üzv birliklərin prezidentləri ilə birlikdə təsis edilir. İcraiyyə Komitəsinin üzvləri, regional təşkilatların prezidentləri və üzv birliklərdən 70 nəfərdən ibarət nümayəndə heyəti ilə birlikdə Federal Şura yaradılır. Şura ildə bir dəfə toplanaraq, milli məsələlərə dair qərarlar qəbul edir.
Konfederasiyanın həmçinin "Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası-Gənclik" adlanan təşkilatı da var.
Tərkibi
Konfederasiyası ölkədəki bütün çalışanları təmsil edir.
Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası 8 sahə birliyindən ibarətdir.
Rəhbərləri
Təşkilatın prezidenti Reyner Hofmandır. Ondan əvvəlki rəhbər Mixayıl Zommer 2010-cu ildə Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının prezidenti seçilmişdir.
Xarici əlaqələri
Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının və Həmkarlar İttifaqları Məşvərətçi Komitəsinin üzvüdür.
2009-cu ildə Berlin şəhərində Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının yaradılmasının 60 illiyi münasibətilə keçirilmiş qurultayda bir çox ölkələrdən nümayəndə heyəti iştirak etmişdir.
HIP 78664
HIP 78664 — Südyolu qalaktikasında Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşən nəhəng ulduz. Spektral növünə (G8III) əsasən, HIP 78664-ün rəngi sarıdır. HIP 78664 Əqrəb bürcünün sərhədləri daxilindədir. Ulduzu adi gözlə görmək mümkün deyil, onu görmək üçün teleskop lazımdır. Ulduzun ətrafında dövr edən heç bir ekzoplanet hələ ki aşkar edilməyib (2022-ci ilə qədər), lakin hər hansısa bir ekzoplanet HIP 78664-ün ətrafında olada bilər olmayada bilər. Əgər varsa, HIP 78664-ün ölçülərindən dolayı, digər kiçik ulduzlarla müqayisədə onları aşkar etmək hələ ki (2022-ci ilə qədər) çox çətindir.
2007-ci ildə Hipparcos məlumatlarının verdiyi ən son rəqəmlərə görə, HIP 78664-ün Yerdən məsafəsi 4291,62 işıq ili dir. HIP 78664 ilə bağlı başqa araşdırmalar hələ ki (2022-ci ilə qədər) mövcud deyil.
Yer
Nəhəng ulduzun gecə səmadakı yeri, Şərq Bucağı (R.A.) və Bucaq Yeri (Dec.) ilə müəyyən edilir, bunlar Yerdəki uzunluq və enliyə bərabərdir.
HIP 78664-ün yeriː 16s 03m 33.62 və -16° 24` 07.6.
Öz hərəkəti
thumb|Şəkil 1ː Üfüqün 3 növü Planetlər kimi bütün ulduzlar da mərkəzi bir nöqtə ətrafında fırlanır, planetlərin mərkəz nöqtəsi ulduzlar, ulduzların mərkəz nöqtəsi isə yerləşdiyi qalaktikaların mərkəzidir. Bu gün gördüyümüz bütün bürc lər 50.000 il əvvəl olduğu kimi 50.000 il sonra da bu gün olduğundan fərqli olacaq. Öz hərəkət, bu ulduzların hərəkətlərini təfərrüatlandırır və milliarsaniyə lərlə ölçülür. Əgər teleskopla HIP 78664-ü astronomik üfüqdə görsək (Şərhː Astronomiyada, üfüqi xətt, müşhidəçinin gözləri bərabərliyində olur. Müşahidə aparan şəxsin dayandığı yerdə ki üfüqi xətt, astronomik üfüq sayılır. Şəkil 1-ə baxın.), deməli ulduz şimala doğru -3.24 ± 0.64 milliarsaniyə/il və şərqə doğru 14.58 ± 1.08 milliarsaniyə/il hərəkət edir. Dəyər mənfi olduqda deməli HIP 78664 və Günəş bir-birinə yaxınlaşır, eyni şəkildə müsbət dəyər iki ulduzun uzaqlaşdığını bildirir.
Rəngi
Ulduzun G8III spektral tipinə əsasən, HIP 78664-ün rəngi sarı, tipi isə nəhəng ulduzdur. Rəng və ölçü arasında bir əlaqə yoxdur. Məsələn sarı və ya hər hansısa rəngdə olan bir ulduz böyük və ya kiçik ola bilər. Kiçik ulduzlar böyük ulduzlardan daha az enerji sərf edirlər və daha uzun yaşayırlar.
Temperaturu
Harvard Universiteti nin qeydlərinə əsasən ulduzun səthində 5000-6000K arası istilik var. Bu kontekstdən ifadə etsək, Günəşin temperaturu təxminən 5778 Kelvin dir.
Rənglərinə görə ulduzların səth istilikləri
Radiusu
thumb|Şəkil 2 HIP 78664-ün radiusunun Günəşdən 20,61 dəfə böyük olduğu hesablanıb. Günəşin radiusu 695.800 km-dir, HIP 78664-ün radiusu isə 14.340.783.714.km-dir. Əgər ulduzun diametrin öyrənməyə ehtiyacınız varsa, bu zaman radiusu 2-yə vurmağınız kifayətdir Şəkil 2-ə baxın. Lakin 2007-ci ildə yenilənən Hipparcos sənədlərinin yayımlanması ilə radiusu 40.936 olaraq hesablamaya başladılar. Bu rəqəm, nəzərdən keçirilməmiş sənədlərdən daha çox SDSS düsturu istifadə olunmaqla əldə edilib. Bu metodun yanlış nəticələr verdiyi bilinir.
Görünən parlaqlığı, Faktiki parlaqlığı və Görünən böyüklüyü
Görünən parlaqlıq, HIP 78664 ulduzunun Yerdən müşahidəsi aparıldığı əsnada onun nə qədər parlaq göründüyünü bildirən bir ifadədir və bu parlaqlığın ölçüsü Görünən böyüklük (Apparent Magnitude) olaraq adlanır.
Faktiki parlaqlıq isə ulduzun əsl parlaqlığını bildirən bir ölçüdür. Bu ölçü, ulduzun nə qədər enerji yaydığına bağlı olaraq ulduzun Yerdən nə qədər uzaqda olduğuna görə hesablanır. Yəni HIP 78664-ün Görünən və Faktiki parlaqlıqları ifadəsi, bu ulduzun həm Yerdən nə qədər parlaq göründüyünü həm də əslində nə qədər parlaq olduğunu müəyyən edir.
Bundan əlavə HIP 78664-ün, Yerdən müşahidə edildikdə onun nə qədər parlaq göründüyünü ölçən bir sayısı var və bu sayı 8.25-dir. Bu sayı, ulduzun parlaqlığını müəyyən etmək üçün istifadə edilən bir ölçüdür və eyni zamanda bu ölçü onun Görünən parlaqlığıdır.
HIP 78664 ulduzunun Faktiki parlaqlığı, ulduzun əsl parlaqlığını bildirən bir dəyərdir. Bu dəyər, ulduzun Yerdən nə qədər uzaqda olduğuna bağlı olaraq fərqli illərdə ölçülə bilər və ölçülüb də. Belə ki əgər 1997-ci ildə ölçülən parallaks dəyərindən istifadə etsək, HIP 78664-ün Faktiki parlaqlığı -0.86 -dır lakin 2007-ci ildə aparılan ölçümlərdə istifadə edilən parallaks dəyəri fərqli olduğu üçün, HIP 78664-ün Faktiki parlaqlığı -2.35 hesablanıb.
Görünən böyüklük, ulduzun 10 parsek və ya 32,6 işıq ili uzaqlıqdan görünən parlaqlığının ölçüsüdür. Görünən böyüklük ulduzun faktiki parlaqlığını ölçmək üçün istifadə edilən Faktiki parlaqlıq anlayışının necə işlədiyini izah edir. Bu parlaqlıq ulduz və müşahidəçi arasında heç bir maneənin olmadığını nəzərə alaraq hesablanır. Məsələn ulduzun işığına maneə olacaq planetlərarası toz buludları na bənzər bir cisim yoxdursa, Görünən böyüklük daha dəqiq ölçüləcək. Fərqli ulduzların Faktiki parlaqlıqlarını müqayisə etmək üçün Görünən parlaqlıqdan daha çox Görünən böyüklük dən istifadə etmək daha yaxşıdır.
Haaretz
"Haaretz" ( — Ölkə) — İsrailin ən qədim gündəlik qəzeti, ivrit və ingilis dilində nəşr olunur. Əvvəlcə "Hadashot Ha'aretz" — "Ölkə Xəbərləri" adlanırdı. 1918-ci ildə İngilis işğal orqanları tərəfindən Fələstində quruldu. 1919-cu ildə Rusiyadan mühacirət edən sionist sosialistlərin fikirlərinin spikeri oldu və 1937-ci ildə Şoken ailəsi tərəfindən satın alındı.
Ümumi məlumat
Paralel olaraq ivrit və ingilis dilində Berliner formatında nəşr olunur. İngilis nəşri International Herald Tribune ilə birlikdə satılır. Hər iki versiya da İnternetdə mövcuddur. Şimali Amerikada, Haaretz həftəlik olaraq nəşr olunur və cümə gününün məqalələrini həftənin qalan hissəsini xəbərlər ilə birləşdirir.
İsrailin digər böyük qəzetləri ilə müqayisədə Haaretz daha kiçik və daha kiçik başlıqlar və şriftlərdən istifadə edir. Daha az yer illüstrasiyalarla, daha çox analitik ilə tutulur. Onun redaksiya yazıları və ən əsası, ikinci səhifədə yerləşdirilən məqalə, hakimiyyət orqanları və cəmiyyətin yuxarı sosial təbəqələri arasında ən təsirli sayılır. Xəbərlərə əlavə olaraq, Haaretz sosial-iqtisadi və ətraf mühit mövzularında məqalələr, kitab və teatr icmalları, araşdırmaçı jurnalistika və siyasi şərhlər dərc edir.
Tirajın əsas hissəsi abunə yolu ilə paylanır və bu da digər İsrail qəzetlərindən fərqlidir. İvritcə nəşrin 65.000 abunəçisi, İngilis dilində isə 15.000 abunəçisi var. Qəzetin özünün verdiyi xəbərlərə görə abunəçilərin ödəmələri əsasında tirajının 65.000 olduğu, gündəlik 72.000 nüsxə, həftəsonları isə 100.000 nüsxə qəzetin satıldığı bildirilir.
Oxucuların əksəriyyəti İsrailin ziyalıları və siyasi və iqtisadi elitalarıdır. İsrailin qəzet bazarındakı statistik araşdırmalar "bir insanın Haaretz oxumaq ehtimalının gəlir və sosial status ilə artdığını" göstərdi. Yediot Ahronot və Maariv qəzetləri ilə müqayisədə tirajlarının az olmasına baxmayaraq, Haaretz-in ölkənin siyasi həyatına daha çox təsir göstərdiyinə inanılır.
Qəzetin tənqidi
2002-ci ilin aprelində yazıçı İrit Linor, Haaretz-ə açıq bir məktub yazdı və qəzetin anti-sionizmin "darıxdırıcı və qəzəbli" hala gəldiyini yazdı. Linor, İsrail Dövlətinin qəzet rəhbərliyini ikrah etdiyi qənaətinə gəldi. Sionizmindən, vətənpərvərliyindən və ağlından utanmasına hər cür cəhd edən qəzetə abunəliyini ləğv etmək qərarına gəldi. Qəzet naşiri Amos Şoken məktuba cavab verdi və Haaretz-in vicdani etirazı dəstəklədiyini və anti-sionist bir qəzet olduğunu inkar etdi.
Seyidnafe Seyidvəliyev
Seyidnafe Seyidvəliyev (d. 29 may 1919 — ö. 13 mart 1983) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı və İkinci Dünya müharibəsi zamanı Qırmızı Ordunun hərbçisi. Çox sayda düşmən tankını məhv etməsinə, müharibə veteranı və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı elan edilməsinə baxmayaraq, Krım tatarı olduğuna görə 1946-cı ildə Mərkəzi Asiyaya sürgün edilmişdir.
Həyatının erkən dövrü
Seyidvəliyev 29 may 1919-cu ildə Krımın Tav-Qıpçak kəndində Krım tatarı olan ailədə anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra kollektiv təsərrüfatda işləməyə başlamış və 1939-cu ildə orduya çağırılmışdır. O, Odessa hərbi bölgəsində xidmətə başlamışdır.
İkinci Dünya müharibəsi
Qırmızı Orduya qatıldıqdan sonra Seyidvəliyev kiçik komandirlər məktəbinə qatılmış və Sovet İttifaqına alman hücumu başladıqdan sonra dərhal döyüşlərə göndərilmişdir. Müharibənin əvvəlində o, kürç ətrafındakı döyüşlərdə iştirak etmişdir. Habelə, o, Sevastapol, Odessa, Stalinqrad, Kursk, Bryansk, Qomel, Polşa, Prussiya və Baltik döyüşlərində də iştirak etmişdir.
1942-ci ildə Stalinqrad uğrunda olan döyüşlərdə yaralanmış və iki ay xəstəxanada müalicə almışdır. 25 iyun 1944-cü ildə Belarusun işğal edilmiş Qomel regionu uğrunda baş tutmuş döyüşlərdə fərqlənmişdir. Alman əks-hücumlarının dəf edilməsində və müdafiə xəttinin yarılmasında xüsusilə seçilən Seyidvəliyev almanların iki tankı ilə yanaşı, onlarla atəş nöqtəsini də məhv etməyi bacarmışdır. Onun alayı Minsk bölgəsinə göndərilən zaman 40 alman tankı üzərinə hücuma keçilmiş və bir həftə boyunca davam edən döyüşlərdə Seyidvəliyev 15 tankı məhv etmişdir. Belarusdakı bu fəaliyyətinə görə "Qırmızı Bayraq" ordeninə layiq görülmüş və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına namizəd göstərildi. Onun bu namizədliyi 1944-cü ilin may ayında Krım tatarlarının deportasiyası ilə təxminən eyni vaxta düşmüşdü. Onun namizədlik vərəqəsində milliyyəti Krım tatarı əvəzinə sadəcə tatar olaraq göstərilmişdi. Buna görə də, 25 sentyabr 1944-cü ildə o, Ali Sovetin qərarı ilə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı elan edildi. O, bunu öyrənən zaman Polşanın Ostrela bölgəsi uğrunda döyüşlərdə iştirak edirdi. O, Şərqi Avropa uğrunda olan döyüşlərdə iştirak etməyi davam etdirdi və 1945-ci ilin qışında Şərqi Prussiyaya çatdı. Bundan sonra Baltik dənizi sahillərinə çatdı və 1946-cı ildə ordudan tərxis edildi.
Müharibədən sonra və sürgün
1946-cı ildə tərxis edildikdən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olmasına və böyük nüfuza malik olmasına baxmayaraq, sadəcə Krım tatarı odluğuna görə Mərkəzi Asiyaya sürgün edildi. Tacikistana gətirilən Seyidvəliyev burada şüşə fabrikasında çalışmış və müəllimlik etmişdir. Tacikistanın Leninabad şəhərində 1983-cü ilin 13 martında vəfat edən Seyidvəliyev Krım tatarlarının öz vətənlərinə geri qayıtma haqqının verilməsini görə bilmədi. Sürgündə olarkən Krım tatarlarının hüquqlarının bərpası uğrunda olan hərəkatın iştirakçısı olmuşdur.
NGC 6293
NGC 6293, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə İlandaşıyan bürcü istiqamətində yerləşir. IV tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ver.di
100px|thumbnail|Loqosu thumbnail|[[Berlindəki mərkəzi ofisi]] Ver.di ( — ) — Almaniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Təşkilatın baş qərargahı Berlində yerləşir.
Tarixi
2001-ci ildə yaradılmışdır.
Tərkibi
Təşkilat əsasən xidmət sahəsində çalışan işçilər sıralarında cəmləşdirir və 2.180.000 üzvü var.
Rəhbərləri
Hazırda təşkilata Frank Bsirske rəhbərlik edir.
Fatih
Fatih — kişi adı.
Urus-Martan
Urus-Martan Çeçenistanda şəhər, həmçinin Urus-Martan rayonunun mərkəzi.
Coğrafiyası
Şəhər Martan çayının sahilində yerləşir. Qroznıdan 31 km aralıda yerləşir.
Naməlum dahi (film, 2019)
Sloqan
"Biveclər haqqındakı miflər həqiqi istedadların adsız qəbirləri üzərində qurulur". Mübariz Nağıyev
Məzmun
Film ABŞ yazıçısı Vilyan Tennin "Mornielle Metawayin kəşf olunması" hekayəsinin motivləri əsasında təbdil edilmişdir. Futuristik antiutopiya komediyası olan film istedadsız bir rəssamın gələcəkdəki şöhrəti haqda maraqlı detalları əks etdirir.
İnfant Pedru (Koimbra hersoqu)
İnfant Pyotr  — ilk Koimbra hersoqu və Portuqaliya infantı. Atası Aviz sülaləsindən Portuqaliya kralı I Con, anası isə Gentli Conun qızı Lankasterli Filipadır. Yaşadığı dövrdə ən çox səyahət edən şahzadə olan Don Pyotr 1439–1448-ci illərdə taxt naibi olaraq xidmət etmişdir.
İlk illəri
Don Pyotr 1392-ci ildə Lissabonda dünyaya gəldi. Digər qardaş və bacılarıyla birlikdə o dönəmdə çox az rast gəlinən şəkildə mükəmməl təhsil almışdır. 1415-ci ildə atası, qardaşları Eduard və Henriylə birlikdə Seutanın fəthində iştirak etdi. Fəthin ardından qardaşlarıyla birlikdə müxtəlif ünvanlar aldı: Qardaşı Henri Vizey hersoqu, özü isə Koimbra hersoqu elan edildi. Bu ünvanlar Portuqaliya tarixində ilk dəfə yaradılmışdır.
Səyahətləri
1418-ci ildə ölkəni tərk etdi və gələcək 10 il boyunca Avropa miqyasında səyahətlərə qatıldı. İlk öncə Kastiliyaya gedərək burada II Conla görüşdü. Ardından Macarıstana gedərək Müqəddəs Roma imperatoru Sigismundla görüşüb onun xidmətinə girdi. Onun ordusuyla birlikdə Osmanlılara qarşı vuruşdu və 1424-cü ilədək burada qaldı. Ardından Osmanlı sultanı II Muradla görüşdü və Bizans imperiyasının paytaxtı Konstantinopola yola düşdü. Daha sonra İsgəndəriyyə və Qahirə üzərindən Qüdsə yola düşdü.
1425-ci ildə Fransa və İngiltərəyə səyahət etdi və burada Paris və Oksford Universitetlərini ziyarət etdi. Ertəsi il Flandriyaya gedən Don Pyotr 2 il boyunca Burqundiya sarayında yaşadı. Bu müddət ərzində dul Burqundiya hersoqu Xeyirxah Filippi öz bacısı İzabella ilə evlənməyə razı saldı. Uzun danışıqların ardından cütlük 7 yanvar 1430-cu ildə evləndi və bu nigahdan məşhur Burqundiya hersoqu Cəsur Karl dünyaya gəldi.
Burqundiya ilə evlilik danışıqları davam edərkən, Don Pyotr 1428-ci ildə buranı tərk etdi və Venesiyaya, ardından Romaya yollandı. Romada ikən Papa V Martinlə görüşən Don Pyotr Barselonaya qayıtdı və burada Araqonlu Elyanorayla kral olan qardaşı I Eduardın, Kataloniyalı İzabellayla isə özünün evlənməsi üçün danışıqlar apardı. Ardından Portuqaliyaya qayıtdı.
Naiblik dönəmi
Don Pyotrun qardaşı I Eduardın ani ölümünün ardından onun 6 yaşlı oğlu V Afonso kral, anası Araqonlu Elyanora isə naibə elan olundu. Ancaq kralın anasının Araqonlu olması bir çox saray əyanının və əsilzadənin narazılığına səbəb olmuşdu. Nəhayət, Don Pyotr bir çox saray əyanı və ögey qardaşı Don Alfonsonun da dəstəyiylə taxt naibliyinə gətirildi. Bu təyinatdakı dəstəyi səbəbilə 30 dekabr 1442-ci ildə ögey qardaşı Don Alfonsonu Braqanza hersoqu elan etdi.
Ancaq çox keçmədən Don Alfonsoyla naib olan qardaşı arasında münasibətlər pisləşdi. Belə ki, 1445-ci ildə 13 yaşlı gənc kral V Afonso Don Pyotrun qızı İzabellayla nişanlandı. Kralı öz qız nəvələrindən biriylə evləndirməyi istəyən Don Alfonsonun etirazlarına baxmayaraq cütlük 6 may 1447-ci ildə evləndi. Ancaq bu nigahla Don Pyotrun naibliyinə son qoyuldu. Don Alfonsonun da təhrikiylə gənc kral artıq qaynatası olan əmisi Don Pyotra qarşı kin bəsləməyə başladı. Artan gərginliyin ardından başlayan vətəndaş müharibəsi 20 may 1449-cu ildə Don Pyotrun döyüş meydanında həlak olmasıyla sonlandı. Bəzi mənbələrdə onun döyüş meydanında ölmədiyi, öz adamları tərəfindən qətlə yetirildiyi qeyd edilmişdir.
Ailəsi
Don Pyotr 1429-cu ildə Kataloniyalı İzabella ilə evləndi və bu nigahdan 7 övladı dünyaya gəldi:
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Odilon Redon
Odilon Redon  — fransız rəssam, qrafikçi rəssam, dekorativ, simvolizm qurucularından biri və “Müstəqil Rəssamlar Birliyi” üzvü.
Odilonun yaradıcılığı iki hissəyə bölünür: «qara» və «rəngli».
Bioqrafiyası
1840-cı il aprelin 20-də Bordo şəhərində anadan olub.
Orta yaş dövrü
Gələcək rəssam, uşaqlıq illərini Bordodan bir neçə kilometr cənub-qərbdə yerləşən Peyerbald ailə əmlakında keçirdi. 11 yaşına qədər tibb bacısı qayğısına qaldı. Çox ehtimal ki, oğlan epileptik tutmalardan əziyyət çəkirdi və valideynləri onu yaxınları tərəfindən qəsdən gizlədirlər.
Atasının təsiri altında o, memarlıq öyrənməyə çalışdı, lakin kiçik qardaşı Qastondan fərqli olaraq, bir memar oldu və Roma mükafatı uğursuz oldu. O, təbiət və ədəbiyyatla tanış olan, Darvin və Lamark haqqında bilikli olan botanikaçı Armand Klavo ilə dostluq edir, Lui Pasterin əsəri olan Pisliklərin gülü oxuyur, və bir çox şeirlərlə təsvir edəcəyi, qəlib və heykəltəraşlıq üsulunda yaradır.
Tələbəlik illəri
1851-ci ildə ailəsinə qayıtdı və məktəbə daxil oldu. 1857-ci ildə Redon Paris incəsənət məktəbinə daxil olmaq istəyirdi lakin ilk imtahandan uğursuz oldu.
1855-ci ildə Bordo şəhərində yerli romantik-rəssam Stanislav Qorenin tələbəsi olub, ona akvarel texnikasını oyrətmişdir. Üç il sonra burada, Redon özünün ilk dəfə hazırladığı — İncəsənət Sevərlər Cəmiyyətinin illik sərgisində iki əsərini nümayiş etdirdi.
Təqribən eyni illərdə sənətçinin böyük qardaşı onu gənc ziyalılar ilə tanış edir. Burada, 1863-cü ildə Odilon Redon, əsərlərinin dərin təsiri altında olan onu qrafikçi olmağa təşviq edən "gravür-protosimvolist" Rudolf Bredenlə tanış oldu.
Boris Baboçkin
Boris Andreyeviç Baboçkin (18.1. 1904, Saratov – 17.7.1975, Moskva) – rus aktyoru və rejissoru.
SSRİ xalq artisti (1963), professor (1966), Sosialist  Əməyi Qəhrəmanı (1974), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1941, 1951; 1977, ölümündən sonra). Səhnə fəaliyyətinə 1921-ci ildən başlamışdır. 1952–1953 illərdə A. S. Puşkin adına Moskva Dram Teatrının baş rejissoru, 1949–1951, 1955–1968 illərdə və 1970-ci ildən Moskva Malı Teatrının aktyoru və rejissoru olmuşdur.
Əsas rolları
Çatski ("Ağıldan bəla", A.S. Qriboyedov), Yalançı Dmitri ("Boris Qodunov", A. S. Puşkin), Klaverov ("Kölgələr", M. Y. Saltıkov-Şedrin), Oqnev ("Cəbhə", A. Y. Korneyçuk) və s. E. Rannetin "Brakonyerlər" pyesində Baboçkinin oynadığı Aadamın rolu rus teatrı tarixində mərhələ olmuşdur. "Yaylaq qonşuları" (1939, 1964, M. Qorki), "Pul" (1956, A. V. Sofronov), "İvanov" (1960, A. P. Çexov), "Həqiqət yaxşıdır, xoşbəxtlik daha yaxşıdır", "Tufan" (1965, 1974, A. N. Ostrovski) və s. pyesləri tamaşaya qoymuşdur. Baboçkin 1927 ildən kinoya ("Rəfiqələr", "Aktrisa", "Mister Mak Kinlinin qaçması" və s.) çəkilmişdir. "Çapayev" (1934) filmin də yaratdığı Çapayev obrazı ona dünya şöhrəti qazandırmışdır. "Doğma çöllər" (1945), "Coşqun adam haqqında povest" (1947) filmlərinin rejissoru olmuşdur.
Çuxur
Çuxur — ətrafına görə aşağı çökmüş olan yerdir. Bu mənalarada gələ bilər:
Baydu xan
Baydu xan (1260 — 4 oktyabr, 1295) — Hülaku xanın beşinci oğlu Tarağayın oğlu, Elxan. left|thumb|Baydu xanın sikkəsi
Həyatı
1260-cı ildə doğulmuşdu. Atası Hülaku xanın beşinci oğlu Tarağay idi. 1284-cü ildə Bağdad və Diyarbəkr valisi idi. 1294-cü ildə çao nun uğursuzluğu və Keyxatu tərəfindən təhqir olunması ona üsyan üçün bəhanə yaratmışdı. 21 mart 1295-ci ildə Keyxatu xan məğlub olundu, 3 gün sonra edam edildi.
Hakimiyyəti
Əmir Tağaçarın əli ilə taxta gələn Baydu Qazanın etirazları ilə rastlaşdı. Hakimiyyəti bölüşdürmək təklifinə etiraz edən Qazan xan Bayduya hücum etdi. Xan, Naxçıvan a qaçdı, lakin 4 oktyabr 1295-ci ildə ələ keçirilərək edam edildi.
Keyxatu xan
Keyxatu xan (ᠭᠠᠶᠺᠠᠲᠦ; Buddist adı: Riçindorj; )  — Elxanlılar sülaləsindən beşinci elxan. Elxanlılar dövlətinin hökmdarı (1291–1295), Arqun xanın qardaşı və sələfi.
Keyxatunun buddist laması ona Tibet dili ndə Qiymətli Almas mənasını Riçindorj adını vermişdir. Bu ad sonradan Keyxatu dövründə tədavülə buraxılan kağız pullarda da qeyd edilmişdir.
Həyatının erkən dönəmi
Keyxatu xan 1259-cu ildə Abaqa xanla Nukdan Xatunun ailəsində doğulmuşdur. Anası olan Nukdan Xatun Tatar idi. Keyxatu xan Əhməd Təkudar xanın hakimiyyəti dövründə Suriyanın şimalında yaşamış və 1284-cü ildə Qonqurtayın edam edilməsindən sonra qardaşı olan Arqunun yanına, yəni Xorasana qaçmışdır. O, 1284-cü ilin iyununda Arqun tərəfindən Təkudara sülh qarşılığı girov kimi verilmiş və ögey anası Today Xatunun ordasına qatılmışdır. Arqunun taxta çıxmasından sonra Keyxatu əmisi Hulaçu ilə birlikdə Anadolu canişini təyin edilmişdir.
Anadoludakı canişinliyi
Ərzincandakı canişinliyi dönəmində o, fars və türk dillərini öyrənmişdir. 1286-cı ildə Hulaçunun geriyə çağırılmasından sonra o, Anadolunu tək idarə etməyə başlamışdır. Keyxatu Qutluqxanilər sülaləsindən olan Padişah Xatunla ailə qurmuşdur. O, həmçinin Anadolu Səlcuqlularının hökmdarı II Məsuda türkmən bəyliklərinə qarşı yürüşlərində dəstək vermişdir. Bu dəstək xüsusən Germiyanoğullarına qarşı aşkar hiss edilmişdir. Bu zaman Qaramanoğulları monqolların müttəfiqi olan Kilikiya çarlığını ələ keçirmiş, Güneri 1286-cı ildə Kilikiya krallığının Tarsus şəhərini ələ keçirmişdir. Buna cavab olaraq, Elxan Arqun Keyxatunu II Leoya yardım üçün bu bölgəyə göndərmişdir. Keyxatu 16 yanvar 1287-ci ildə Qaramanoğullarının paytaxtlarını ələ keçirmiş və yandırmışdır. Güneri dağlara geri çəkilməyə məcbur olmuşdur. Keyxatunun Anadoludakı canişinliyi Samaqarın 1289-1290-cı illərdəki canişinliyinə görə qısamüddətli fasilə vermişdir. O, əvvəlki vəzifəsinə 1290-cı ilin 15 oktyabrında Samaqarın Tokatda korrupsiya və yarıtmaz idarəçiliyə görə həbs edilib mərkəzə göndərilməsindən sonra yenidən başlamışdır. Keyxatu 3 yanvar 1291-ci ildə Xacə Nəsrəddin adlı yeni vergi məmurunu qəbul etmiş və yeni siyahıyaalmaya başlanılmışdır.
Hakimiyyəti
Keyxatu xan Arqun xanın ölüm xəbərini Antalya yaxınlığındakı qışlaqda olarkən Arqun ağanın oğlu və Hülakü xanın kürəkəni Laqzi Küregendən eşitdi. Boş qalmış taxt uğrunda onun əsas rəqibləri Arqun xanın oğlu Qazan xan və əmisinin oğlu Baydu idi. Baydu təsir gücünə malik sərkərdələrdən biri olan Tağaçar tərəfindən dəstəklənirdi. O, hətta Keyxatunun yanına elçilər göndərərək yalandan bildirmişdi ki, guya artıq Baydu taxta çıxmışdır. Lakin bundan şübhələnən Keyxatu qurultaya doğru yola çıxdı.
Tağaçar, Qonquqbal, Toğan və Tuqal kimi əsilzadələr Baydunu dəstəkləyərkən, tarixçilər bildirir ki, Baydu Yasaya görə taxta olan iddiasını geri çəkərək onun qardaşına və ya oğluna aid olduğunu demişdir. Bir digər qaynaq olan Mahmud Ağsaray isə bildirir ki, Baydu ümumiyyətlə qurultayda olmamışdır. Taxta bir digər iddiaçı olan Qazan xan isə bu zaman Xorasanda Arqun ağanın bir digər oğlu olan Novruz ağanın üsyanı ilə məşğul idi və buna görə də, qurultaya qatıla bilmədi. Nəticədə Keyxatu xan 23 iyul 1291-ci ildə Əhlətdə Elxan seçildi. Keyxatunun əsas dəstəkçisi onun arvadı olan Uruk Xatun idi. Uruk Xatun Arqun xanın dul arvadı və Olcaytunun anası idi.
O, taxta çıxdıqdan sonra verdiyi ilk əmrlə bəzi sərkərdələrin cəzalandırılmasını istədi. Nəticədə Tağacar və Tuqal cəzalandırıldı, bəzi qaynaqlarda isə, Qoncuqbalın da cəzalandırıldığı bildirilir. Tağaçarın 10 min nəfərdən ibarət orduları Cəlairilərdən olan Şiktur Noyona, Tuqalın ordusu isə Narin Əhməd adlı əmirə verildi. Baydunun bir digər dəstəkçisi olan Toğan Xorasana qaçmağa çalışarkən həbs edildi. Bu zaman Anadoludakı türklərin yeni bir üsyanı başladı və Keyxatu Şiktur Noyonu öz yerinə naib təyin edərək Anadoluya doğru hərəkətə başladı. Həmçinin imperiyanın şərq vilayətləri ilə maraqlanmaq üçün Münke Teymurun oğlu Anbarçı Rey şəhərinə göndərildi.