cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çiune Suqihara
Litvadakı fəaliyyəti
Suqihara yolda düşməzdən öncə "Xahiş edirəm ki, bağışlayın məni. Daha çox yaza bilmirəm. Ən yaxşısını sizə arzu edirəm" sözlərini demişdir. Bu zaman kütlədən biri "Suqihara, biz səni heç vaxt unutmayacayıq. Mütləq yenə görüşəcəyik!" deyə qışqırmışdır.
Suqiharanın özünə də yazdığı minlərlə vizalara rəsmi reaksiyanın necə olacağı maraqlı idi. Neçə illər sonra o xatırlayır: "Heç kim bu barədə bir söz demədi. Onların mənim nə qədərini hazırladığımı anlamadıqlarını düşünürdüm".
Xilas edilənlər
thumb|left|1940-cı ildə Suqiharanın [[yəhudilər üçün yazdığı vizalardan biri.|270px]] Suqihara vizaları ilə Yaponiyaya gedən qaçqınların sayı ilə bağlı rəqəmlər müxtəlifdir. İki sənədə görə onların sayı 2200 və 6000-dir. Ken Vatanabeyə görə 6000 nəfər qaçqının olması mümkündür, çünki hər üç ailənin bir vizadan istifadə etməsi mümkündür. Həmçinin bir qəzetdə 6000 nəfər qaçqının olduğu yazılmış, həmin yəhudilərin çoxu Suqihara vizaya malik olduqlarını etiraf etmişdilər. 29 sentyabr 1983-cü ildə Fuji TV bir verilişdə bu sayın 4.500 olduğunu bildirmişdir. 1985-ci ildə Çiune Suqihara "Dünya xalqları ədalətlisi" adını alanda bəzi Yaponiya qəzetləri 6000, bəziləri isə 4500 qaçqın xilas etdiyini yazmışdır. Simon Vizental Mərkəzinə görə Suqihara vizaları ilə Yaponiyaya gələn yəhudilərin sayı 6000-dir və onların Yaponiyada yaşayan törəmələrinin sayı 40.000-dir. Suqiharanın dul həyat yoldaşı və ən böyük oğlu isə 10.000 yəhudi xilas etdiyini bildirmişdir və Boston Universitetindən professor və müəllif Hillel Levin də eyni fikrə gəlmişdir. Suqihara vizası alıb Litvanı vaxtında tərk etməyən yəhudilər isə 22 iyun 1941-ci ildə Nasist Almaniyasının SSRİ-ni işğal etməsindən sonra Holokost qurbanı olmuşdurlar.
Xarici İşlər Nazirliyinin Diplomatik Qeydlər Ofisi Suqihara haqqında iki sənədi ictimaiyyət üçün açmışdır. Birinci sənəd Çine Suqiharanın Yaponiya Xarici İşlər Naziri Yosuke Matsuokaya 5 fevral 1941-ci ildə göndərdiyi diplomatik notadır. Sənəd görə Suqihara 2139 tranzit vizasını Polşa yəhudilərinə vermişdir. O biri sənədə görə isə Kaunasda 5580 vizanın 3448-i əlavə viza idi və çox güman ki, Litvadakı yəhudilər üçün verilmişdi.
Bir çox qaçqın vizalarından istifadə edərək SSRİ boyunca Vladivostoka, daha sonra su yolu ilə Yaponiyada yəhudi icmasının yaşadığı Kobeyə gəlmişdir. Polşanın Tokiodakı səfiri Tadeuş Romer onlara kömək etmişdir. 1940-cı ilin avqustundan 1941-ci ilin noyabrına kimi o, Kobedəki və Şanxay gettosundakı yəhudilər üçün Yaponiyada tranzit vizaları, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Birma üçün yaşayış vizaları, Britaniya mandatı Fələstin üçün immiqrasiya sertifikatları və ABŞ və bir neçə Latın Amerikası ölkəsi üçün immiqrasiya vizaları almağa çalışmışdır.
Sonrakı həyatı
thumb|Çiune və oğlu Nobuki [[İsraildə (dekabr 1969).|280px]] Suqihara Şərqi Prussiyanın Köniqsberq şəhərinə göndərildikdən sonra 1941-1942-ci illərdə Çexoslovakiyanın Praqa şəhərində konsul-general kimi, 1942-1944-cü illərdə Rumıniyanın Buxarest şəhərində elçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1943-cü ildə üçüncü katib dərəcəsi almış, 1944-cü ildə 5-ci dərəcəli Müqəddəs Xəzinə ordeni almışdır. SSRİ orduları Buxarestə daxil olanda onlar Suqihara və ailəsini həbs edərək əsir düşərgəsinə göndərmiş, onları burda 18 ay saxlamışdırlar. Onlar 1946-cı ildə azad edilmiş, Trans-Sibir dəmiryolu və Naxodka limanı vasitəsilə Yaponiyaya qayıtmışdırlar. 1947-ci ildə Yaponiya xarici işlər ofisi ondan istifa etməsini istəmişdir. Bəzi mənbələrə və həyat yoldaşı Yukiko Suqiharaya görə bunun səbəbi Litvadakı hadisə idi.
Suqihara ailəsi ilə birlikdə Kanaqava prefekturasının Fucisava şəhərinə köçmüşdür. Pul qazanmaq üçün kiçik işlərlə məşğul olmuş, hətta qapı-qapı dolaşaraq lampa satmışdır. 1947-ci ildə ən kiçik oğlu Haruki 7 yaşında ölmüşdür. 1949-cu ildə onun Nobuki adlı bir oğlu da olmuşdur. Nobuki hazırda Belçikada yaşayır və Suqihara ailəsindən sağ qalan yeganə şəxsdir. Suqihara daha sonra ABŞ Hərbi Poçt Mübadiləsinin ümumi meneceri kimi eksport şirkəti üçün işləməyə başlamışdır. Rus dilini yaxşı bilən biri kimi Suqihara 16 il boyunca SSRİ-də işləmiş, bu zaman ailəsi Yaponiyada qalmışdır.
1968-ci ildə İsrailin Tokio səfirliyinin işçisi və Suqihara tərəfindən xilas edilənlərdən biri olan Yenoşua Nişri nəhayət onunla əlaqə saxlamışdır. Nişri 1940-cı illərdə yeniyetmə gənc idi. Növbəti il Suqihara İsrailə getmiş və İsrail hökuməti tərəfindən qarşılanmışdır. Suqihara sağ qalanları onun Yad Vaşem tərəfindən tanınması üçün birlikdə işləməyə başlamışdırlar. 1985-ci ildə Yad Vaşem ona "Dünya xalqları ədalətlisi" adını vermişdirlər. Suqihara İsrailə getmək üçün çox xəstə olduğundan həyat yoldaşı və Nobuki onun adından İsrailə getmişdirlər.
Suqihara 31 iyul 1986-cı ildə Kamakurada bir xəsətəxanada ölmüşdür. İsraildə və digər ölkələrdə çox tanınmasına baxmayaraq, Yaponiyada çox da tanınmırdı. Ancaq böyük yəhudi nümayəndəliyi və İsrailin Yaponiyadakı səfiri onun dəfnində iştirak etdikdən sonra Yaponiyada tanınmışdır.
Ailəsi
thumb|left|Həyat yoldaşı Yukiko Suqihara (2000). Suqihara 1923-cü ildə Harbində ikən Klaudiya Semionovna Apollonova ilə evlənmişdir. 1935-ci ildə isə ondan boşanmışdır. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Yukiko Kikuçi ilə evlənmişdir.
İkinci həyat yoldaşı Yukiko Suqihara (1914-2008) şair və "6000 həyat üçün vizalar" kitabın müəllifidir. Kaqava prefekturasında lisey müdirinin ən böyük qızı, İvate prefekturasının Buddist rahibin nəvəsidir. Alman dilini öyrənmişdir. Kanaqava Prefektura Poeziya Komitəsinin və Asahi Shimbunun Kadan poeziya bölməsinin Seçki Komitəsinin üzvü olmuşdur. "Ağ gecələr" kimi şeir antologiyalarının müəllifidir.
Ən böyük oğlu Hiroki Suqihara (1936-2001) Kanaqava prefekturasının Şonan liseyindən məzun olandan sonra Kaliforniyada oxumuşdur. Anasının "6000 həyat üçün vizalar" kitabını ingilis dilinə tərcümə etmişdir. Çiaki Suqihara (1938-2010) ikinci oğludur. Helsinkidə anadan olmuş, Kaliforniyada təhsil almışdır. Haruki Suqihara (1940-1947) üçüncü oğludur. Kaunasda anadan olmuşdur. 7 yaşında leykoz üzündən ölmüşdür. Nobuki Suqihara (1949) dördüncü oğludur. İsrail Xarici İşlər Nazirliyinin və Yəhudi Fondunun dəvəti ilə 1968-ci ildə Yerusəlim Yəhudi Universitetində təhsil almışdır. Çiunenin sağ qalan yeganə oğludur. Suqihara ilə bağlı tədbirlərdə aktiv iştirak edir. Nobuki Orta Şərqdə sülhü qorumaq üçün Belçikada qurulmuş NPO Suqihara təşkilatına başçılıq edir.
İrsi
thumb|[[İsrailin Netanya şəhərində onun şərəfinə adlandırılmış küçə.|280px]] Litvanın Vilnüs şəhərində Suqihara küçəsi, İsrailin Yaffa şəhərində Çiune (Sempo) Suqihara küçəsi, 25893 Suqihara asteroidi onun şərəfinə adlandırılmışdır.
1992-ci ildə Yaotsu şəhəri İnsanlıq parkı açmışdır. 2000-ci ildə Çiune Suqihara Memorial Zalı ictimaiyyətə açılmışdır. 600 mindən çox ziyarətçi həmin zalı ziyarət etmişdir.
Yaponiyanın Fukui prefekturasının Tsuruqa şəhərində yəhudi qaçqınların Yaponiyaya gəldiyi yer olan Tsuruqa limanında yerləşən İnsanlıq Limanı Tsuruqa Muzeyində Çiune Suqihara üçün guşə yaradılmışdır.
Litvanın Kaunas şəhərində Suqiharanın ev muzeyi açılmışdır. ABŞ-nin Massaçusetts ştatının Çestnut Hill qəsəbəsindəki bi sinaqoq Suqihara memorial bağını salmışdır və hər il onun şərəfinə xatirə konserti təşkil edir.
2002-ci ildə ABŞ-da Los-Ancelesdəki Kiçik Tokioda Suqiharaya həsr olunmuş memorial tikilmişdir. Açılışda Yaponiya, İsrail və Litvadan konsullar, Los-Anceles şəhər rəsmiləri və Suqiharanın oğlu Çiaki iştirak etmişdirlər. "Çiune Suqihara Memorialı, Holokost qəhrəmanı" adlı memorialda Suqihara əlində viza tutmuş və skamyada oturmuş vəziyyətdə təsvir olunub, üstündə isə Talmuddan bu sitat yazılıb: "Birinin həyatı xilas edən bütün dünyanı xilas edər".
Suqihara ölümündən sonra 2007-ci ildə Polşa Yenidən Doğuş Ordeni ilə Komandir xaçına və 1996-cı ildə Polşa prezidenti tərəfindən Polşa Respublikasının Komandir xaçı ordeninə layiq görülmüşdür. 1993-cü ildə Litvanın Həyat Xilas Etmə xaçı ilə təltif olunmuşdur. 2014-cü ildə Torontoda Yaponiya Kanada Mədəniyyət Mərkəzi (YKMM) tərəfindən Sakura mükafatına layiq görülmüşdür.
2016-cı ilin iyununda Suqiharanın oğlu Nobukinin iştirakı ilə Litva yəhudilərinin sıx yaşadığı İsrailin Netanya şəhərində onun şərəfinə küçə adlandırılmışdır. Braziliyanın Londrina şəhərində Rua Konsul Çiune Suqihara adlı küçə var.
Xarabalıq yaşayış yeri (Culfa)
Хаrаbаlıq yаşаyış yеri — Оrtа əsr аbidəsidir. О, Culfa rayonunun Ərəfsə kəndindən şimаl-şərqdə Əlincəçaylа Gəvikçayın qоvşаğındаn bir qədər yuхаrıdа yеrləşir. Аbidə şimаl-qərbdə Gəvikçay, cənub-şərqdə isə Əlincəçаyın ахdığı dərin dərə ilə məhdudlаşır. Yаşаyış yеrinin sаhəsi 1600 kv.m-dir. Оnun şərq hissəsində uçub tökülmüş tikinti qаlıqlаrı аydın nəzərə çаrpır. Lаkin binаlаr tаmаmilə dаğıdıldığındаn оnlаrın plаnını müəyyən еtmək mümkün оlmаmışdır. Yаşаyış yеrinin böyük bir hissəsi şumlаnаrаq əkin sаhəsi kimi istifаdə еdilmişdir. Lаkin yаşаyış yеrinin şərq tərəfi nisbətən sаlаmаt qаlmışdır. Bu hissədə оrtа əsrlər üçün хаrаktеrik оlаn çəhrаyı rəngli gil qаb sınıqlаrınа təsаdüf еdilir. Yаşаyış yеrində mədəni təbəqə оlduqcа аz sахlаnmışdır. Bəzi yеrlərdə оnun qаlınlığı 0,5 m-ə çаtır. Yеrüstü mаtеriаllаr оlduqcа аzdır. Tоplаnmış mаddimədəniyyət nümunələri içərisində kаsа və küpə tipli qаblаrın sınıqlаrınа təsаdüf еdilir. Kаsаnın оturаcаğı diskşəkilli оlub içəriyə dоğru bаtıqdır. О, хаricdən yахşı hаmаrlаnmış, dахildən göy şirlə örtülmüşdür. Küpə tipli qаbın gilinə iri qum qаtılmış, pis bişirilmişdir. Divаrlаrın аrаsındа bişməmiş təbəqə sахlаnmışdır. Оturаcаğı хаricdən uzunsоv çərtmələrlə nахışlаnıb.
Seraikilər
Seraikilər (seraiki dilində:سرائیکی قوم) — mərkəzi və cənub-şərqi Pakistanda, cənubi Pəncabda yaşayan etnik qrup.Dilləri seraiki dilidir.
Seraikilərin əsas dini İslam dinidir. Cüzi bir hissəsi Xristian, İnduizm və Siqhizm dinlərinə etiqad edir.
Azərgüşnasp məbədi
Azərgüşnasp məbədi və ya Adur Güşnasp— Atropatena nın Qazaka şəhərində yerləşən və zərdüştiliy in əsas məbəd lərindən biri olan tarixi abidə. Uzun müddət öz əhəmiyyətini saxlayan məbəd, Bizans imperatoru I İrakli nin Azərbaycana yürüşü zamanı (623-624) dağıdılaraq qarət edilmişdir. Qazaka şəhərində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı məbədin xarabalıqları aşkar edilmişdir.
Dini əhəmiyyəti
X əsrin səyyahı Məsər ibn Möhləhilə görə: "Qazakada olan atəşgah əhali arasında müqəddəs sayılmış, Şərqdə və Qərbdə olan atəşpərəstlər öz odlarını buranın odundan alışdırmışdır. Atəşgahın gümbəzinə gümüş hilal yapışdırılmışdır. Bir neçə hakimin həmin hilalı qoparması cəhdi baş tutmamışdır. Güman edildiyinə görə bu tilsimdir". Müəllifin yazdığına görə heyrətləndirici cəhət atəşgah odunun 700 il müddətində fasiləsiz yanması və külünün olmamasıdır.
İran tarixçisi İ.Purdavud qeyd edir ki, Avestanın bir nüsxəsi də Azərgüşnasp məbədində saxlanılmışdır. O, Dinkorda istinad edərək belə bir fikri irəli sürür: "Şübhəsiz, Avestanın bir nüsxəsi Azərbaycanın Şiz (Qazaka) şəhərində olan məşhur Azərgüşnasp məbədində, digər nüsxəsi isə Təxt-i Cəmşiddə (Persepolis) olan dövlət arxivində saxlanılırdı".
Xurda Avestada göstərilir ki, Əsnund dağında yerləşən Azərgüşnsp məbədi hərbçilərə məxsusdur. Bu səbəbdən də Atropatenada olan cəngavərlər igid və qorxmazdırlar. Bəhmənqalada olan Azərgüşnasp Keyxosrov tərəfindən bərpa edilmişdir.
Firdovsi Şahnaməsində 61 yerdə Azərgüşnasp məbədinin adını çəkir. Bu fakt özü belə həmin atəşgahın əhəmiyyətini göstərən amildir.
Ərdəşir həmin atəşgahı təmir etdirmişdir. V Bəhram türk xaqanının (Ağ hun xaqanı) tacını və çoxlu miqdarda daş-qaşını atəşgaha vermişdir. Xosrov da buraya çoxlu qiymətli hədiyyələr bağışlamışdı.
Tarixi
Sasanilər dövrü mənbələrindən biri olan "Karnameyi Ərdəşire Papakan"da həmin dövrün üç adlı-sanlı atəşgahı haqında məlumat verilir. Bu atəşgahlar Azərgüşnasp, Azərfərinbuğ və Azərbərzinmehr məbədləridir. Hər üç məbəd müxtəlif silklərə – hərbiçilərə, kahinlərə və əkinçilərə aid olmuşdur. Bunların tikilməsi tarixini Əhəmənilərdən əvvəlki dövrlərə aid edirlər. Bəzi müəlliflər isə Azərgüşnasp məbədinin tarixini əfsanəvi hökmdar olan Keyxosrovla əlaqələndirirlər. Ümumiyyətlə bütün pəhləvi dilli mənbələrdə Azərgüşnasp məbədi haqqında məlumatlara rast gəlinir.
Dinkordun VII kiatbının müqəddiməsində deyilir: "Şahlıq məqamı Siyavəxşin (Siyavuşun) oğlu Keyxosrova çatdı. O, əzəmətilə cadugər, Turanlı Əfrasiyab (Alp Ər Tunqa) və onun pis niyyətli hökmdarlarına qalib gəldi. Bundan sonra Kərsivəz və onun dünyanı idarə edən qoşunlarına qalib gəlmək üçün qorxunc Çiçest gölü (Urmiya gölü) yaxınlığındakı bütgədəni uçurdu. Gördüyü xeyirxah işlərin qarşılığında cah-cəlallı taxtda oturub, əbədi olaraq qiyamətə qədər gizli surətdə onu mühafizə edəcəkdir."
Pəhləvi dilində yazılmış "Minokexurd"da deyilir: "Keyxosrovun ən görkəmli işlərindən biri Çiçəst gölü yaxınlığındakı bütxananı viran edib Gəncək qalasını (Şiz qalası) bərpa etməsidir. Qadir yaradıcı gələcəkdə ona kömək edəcəkdir."
Dağıdılması
İraklinin şəhərdəki əzəmətli binaları, o cümlədən Azərgüşnasp məbədini qarət etməsindən sonra şəhər əvvəlki əhəmiyyətini itirmişdir. Erməni dilli tarixçilər Favstos Buzand və Ananiya Şiraklı və erməni tarixçisi Sebeosun yazdığına görə İrakli Naxçıvanı tutduqdan sonra Qazaka şəhərinə gəlib orda olan Azərgüşnasp (ermənidilli mənbələrdə Vəşnəsp) məbədini dağıtmışdır.
Bizans tarixçisi Mitenli Feofana (750-817) görə Kiçik Asiyada Lidiya şahı Krzesin xəzinəsinə oxşar Azərgüşnasp məbədinin külli miqdarda olan var dövləti bizanslılar tərəfindən qarət edilmişdir.
Tədqiqi
1937-ci ildə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı divar qalıqları aşkar olunmuş, burdan Parfiya və hətta ondan əvvəlki dövrə aid məlumatlar əldə edilmişdir.
Qazaka şəhəri və Azərgüşnasp məbədinin tarixinin müəyyənləşdirilməsində Ələkbər Sərəfraz və M.Kayeni tərəfindən yazılmış "Taxte-Süleyman" adlı kitabın böyük elmi dəyəri var. Burada deyilir: "İran və Almaniya arxeoloqlarının 8 il müddətində apardıqları axtarışlar nəticəsində mühüm tarixi əhəmiyyətə malik olan Azərgüşnasp məbədinin taleyi həll edilmiş oldu." Müəlliflərə görə Təxti Süleymanın əhəmiyyəti iki səbəbə görə diqqəti cəlb edir. Tarixi və coğrafi məlumatlara görə Qazaka şəhəri Azərbaycanın əzəmətli paytaxtı olmuşdur. Məşhur Azərgüşnasp məbədi bu şəhərdə yerləşirdi.
Qədim dövr tarixi ilə məşğul olan bir sıra tədqiqatçılar şəhərin yerini müəyyənləşdirməyə çalışarkən müəyyən səhvlərə də yol vermişlər. Bəzilərinə görə atəşgah Urmiya gölü yaxınlığında (V.MinorskiV. və Markvart ), bəzilərinə görə Şiz (Qazaka) şəhərində, bəzilərinə görə isə Təxti Süleymanda yerləşirdi. Lakin Təxti Süleymanda aparılan arxeoloji qazıntılar bütün bu mübahisələrə son qoymuş və sübut etmişdir ki, Təxti Süleyman qədim Qazaka (Şiz) şəhəridir və Azərgüşnasp məbədi də buradadır. Beləliklə vaxtilə burada olmuş Raulinson, Yusti, Cekson, Fundrasten və Numenin Azərgüşnasp məbədinin Təxti Süleyman xarabalıqları arasında olması fikri bir daha təsdiqlənmiş oldu.
Yevgeni Kasperski
Yevgeni Kasperski (d. 4 oktyabr 1965, Novorossiysk, Krasnodar diyarı,RSFSR, SSRİ) — Rusiya proqramçısı, informasiya təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssis, İT-təhlükəsizliyi sahəsində araşdırmalar ilə məşğul olan beynəlxalq şirkətin — "Kasperski Laboratoriyası" SC yaradıcılarından biri, əsas səhmdarı və baş direktorudur. Mətbuatda onu "Kompüter cinayətkarlığının tufanı" kimi xarakterizə edirlər.
Həyatı, təhsili və karyerası
Yevgeni Kasperski 4 oktyabr 1965-ci Rusiyanın Krasnodar diyarının Novorossiysk şəhərində dünyaya gəlib.
1982-ci ildə Moskva Dövlət Universiteti nəzdində A.N.Kolmoqorov adına 18 saylı fizika-riyaziyyat internat məktəbini bitirib.
1987-ci ildə SSRİ DTK (KGB) Ali Məktəbinin 4-cü (texniki) fakültəsini bitirmişdir. İndi bu fakültə Rusiya FTX (FSB) Akademiyasının Kriptoqrafiya, Rabitə və İnformatika İnstitutu kimi tanınır[2]. Orada, riyaziyyat, kriptoqrafiya və kompüter texnologiyaları üzrə təhsil almış və "mühəndis-riyaziyyatçı" ixtisasına yiyələnmişdir.
1987-1991 illərdə Kasperski SSRİ Müdafiə Nazirliyinin çox profilli elmi-tədqiqat institutunda işləyib. Məhz burada o kompüter viruslarının öyrənilməsi işi ilə məşğul olmağa başlayıb. Onun ilk kompüteri virusa yoluxur, Kasperski necə işlədiyini aydınlaşdırmaqdan ötrü onlardan birini disketdə saxlamağa qərar verir. Beləliklə, 1989-cu ilin oktyabrında Yevgeni Kasperskinin kompüterində aşkar olunan "Cascade" virusu onun böyük karyerasının başlanğıcına səbəb olub. O zaman mövcud olan antivirus proqramları primitiv idi. Kasperski virusu öyrənir və onun aradan qaldırılması üçün öz şəxsi proqramını yazır. Beləcə, o, antivirus proqramlarını hazırlamağa başlayır.
1991-ci ildə Y.Kasperski "KAMİ" İnformasiya texnologiyaları Mərkəzində işə başlayıb. Burada o, antivirus layihələrini tərtib edən kiçik qrupa rəhbərlik edib. Onun hazırladığı "-v" proqramı adlandırılan məhsul 1994-cü ildən "AVP" (AntiViral Toolkit Pro) adını alır. 1997-ci ildə Kasperski və onun komandasından olan 5 nəfər "KAMİ"-dən ayrılır və öz şirkətlərini – "Лаборатория Касперского" - "Kasperski Laboratoriyası"nı təsis edirlər. Həmin vaxta qədər Rusiyada informasiya təhlükəsizliyinin sistemlərinin hazırlaması sahəsində lider olan məhsul beynəlxalq bazara çıxır. Ancaq ABŞ-də onların partnyoru ticarət markası kimi "AVP" adını qeydiyyatdan keçirir və özünü onun sahibi kimi təqdim edir. Nəticədə "Kasperski Laboratoriyası" "AVP" ticarət markasını itirir. 2000-ci ilin noyabrında laboratoriya rəsmən məhsulun adının və loqotipinin dəyişdirildiyini elan edir. Məhsul "Kaspersky Anti-Virus" (KAV) – “Kasperski Antivirusu” adlandırılır.
Ailəsi və hobbisi
Yevgeni Kasperski üç dəfə ailə həyatı qurub. Beş uşağı var. Birinci həyat yoldaşı Natalya Kasperskayadan (1998-ci ildə boşanmışlar) iki oğlan övladı var. Nataya Kasperskaya "Kaspersky Lab" şirkətinin təsisçisi və səhmdarlarından biridir. 2012-ci ildə məlum oldu ki, "Kasperski Lab" və Natalya Kasperskayanın rəhbərlik etdiyi "Infowatch" şirkətləri aylırmaq qərarına gəlmişlər.
2009-cu ildə üçüncü dəfə evlənmişdir. Həyat yoldaşı çinlıdır, üç uşaqları var.
O, idmanla məşğul olmağa çox önəm verir. Xüsusilə qayıqla səyahət, xizək və alpinizm idman növlərinə maraq göstərir. Formula-1 yarışları ilə maraqlanır, mütəmadi olaraq yarışlara qatılır, "Ferrari" komandası ilə əməkdaşlıq edir.
Y.Kasperski peşəkar fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq işgüzar səfərlərdə çox olur, özünün şəxsi bloqu var. Burada o, İT-təhlükəsizlik problemləri, olduğu maraqlı yerlər haqqında məlumatlar verir.
Rusiya təhlükəsizlik xidmətləri ilə əlaqədə olmasının güman edilməsi
Y.Kasperskinin təhsili və keçmişdə DTK (KGB) / FTX (FSB) strukturunda çalışması onun Rusiya xsusi xidmət orqanları ilə əməkdaşlığı və öz tutduğu mövqedən Rusiya hökumətinin və kəşfiyyatının maraqları üçün istifadə etdiyi barədə şübhələr mübahisələr yaradır. Kasperski bu şaiələrin onun ABŞ-də ilk müştəriləri yarandığı zaman meydana gəldiyini iddia edir.
ABŞ-nin "Wired" jurnalının verdiyi xəbərə görə Kasperskinin tənqidşiləri onun internet istifadəçilərinin Rusiya kəşfiyyat orqanlarının maraqlarına uyğun izlənməsində şirkətdən istifadə etdiyini iddia edirlər. Kasperski bu iddiaları rədd edir. Rusiya Federal qanunlarına görə Rusiya telekommunikasiya şirkətləri müraciət olduqda dövlət hərbi və xsusi xidmət orqanları ilə əməkdaşlıq etməyə borcludurlar. Kasperskinin sözlərinə görə, ona casusluq barədə xahişlərlə heç zaman müraciət olunmayıb. O, bu cür ittihamları "soyuq müharibənin paranoyası" adlandırıb.
Texnoloji araşdırmalar mərkəzi və konsaltinq şirkəti "Gartner"in verdiyi məlumata görə, "onların mafiya və ya dövlətlə hər hası bir əlaqəsinin olması barədə sübut yoxdur... lakin hakimiyyətin nəzarəti olmadan sizin işləyə biləcəyiniz barədə narahatlıq, şübhə var". "Computing" jurnalı casusluqda ittihamlara istehza etsə də, bəyan etmişdir ki, Rusiya hökuməti ilə əlaqəsi olmadan hər hansısa bir biznesin "Kasperski Lab" səviyyəsinədək boyüməsi az inandırıcıdır. "NPR" jurnalistləri qeyd etmişdilər ki, çox güman ki, Kasperskinin öz proqramlarının casusluq üçün istifadə etməsinin ehtimalı azdır, çünki bu şirkətin biznesi üçün çox risklidir, ancaq qeyd etmişdilər ki, Kasperski Rusiyadakı kibercinayət məsələlərinə qeyri-adi laqeyidlik nümayiş etdirir.
2012-ci il dekabrında "Wired" jurnalı Kasperskini "dünyanın ən təhlükəli adamları" siyahısında 8-ci yerə yerləşdirmişdir.
2015-ci il martında "Bloomberg" agentliyinin dərc etdiyi materialdan məlum olur ki, "2012-ci ildən etibarən Kasperskinin şirkətinin Rusiya xsusi orqanları ilə əlaqələri güclənmişdir. Şirkətdəki həlledici vəzifələri tutan menecerlər ya özləri getmiş ya da işdən azad olunmuşlar və onların yerinə Rusiya hərbiçiləri və ya xsusi xidmət orqanları ilə əlaqədə olan insanlar gəlmişdir. Bu insanlardan bəziləri FTX (FSB) cinayət işlərinin aparılmasında, 400 milyon müştərinin məlumatlarından istifadə etməklə aktiv kömək etmişdir". Həmçinin "Bloomberg" və "The New York Times" qeyd etmişdilər ki, Kasperski Rusiyadan çıxan kiber-hücumlara qarşı, başqa ölkələrdən olan kiber-hücümlara qarşı olduğundan daha az aqressivdir. Kasperski bu iddiaları da rədd edir. Belə ki, guya "Kasperski lab" NATO və Şərqi Avropaya qarşı istifadə olunan, bazası Rusiyada yerləşən Sofacy casus proqramına qarşı etinasizlıq etmişdir. Həmin dövrdə agentlik on bir zərərli (viruslu) Rusiya proqramları barədə hesabat dərc etdirmişdir.
Hal-hazırda "Kasperski Lab" ilə Rusiya kəşfiyyatının mümkün ola biləcək əlaqələri məsələsini ABŞ FTB (FBl) araşdırır.
Kasperski 2017-ci ildə ABŞ prezidenti D.Trampın imzaladığı "Amerikaya qarşı olanlara sanksiya vasitəsi ilə əkstəsir Aktı" (CAATSA) siyahısında adları çəkilən bir çox Rusiya oliqarxlarından biridir.
Antivirus spooffing şübhələri
2015-ci ilin avqustunda "Kasperksky Lab"ın iki keçmiş əməkdaşı bildirmişlər ki, şirkət rəqib antivirus proqramlarında yanlış həyəcanların yaradılması məqsədilə VirusTotal'ın verilənlər bazasına modifikasiya olunmuş fayllar daxil etmişdir. Bu yanlış həyəcanların, hərəkətlərin nəticəsi o olmuşdur ki, vacib virusa yoluxmayan fayllar ya söndürülmüş ya da ləğv edilmişdir. İttihamlarda həmçinin qeyd edilmişdir ki, bəzi hallarda, xsusən də Kasperskinin fikrincə onun proqram təminatını oğurlayan Çin şirkətləri daxil olmaqla, rəqiblərə qarşı bəzi hərəkətlərin icrasına dair əmrləri şəxsən Kasperski özü vermişdir. 2009-cu ildə, yəni Kasperski baş direktor (CEO) olduqdan 2 il sonra göndərilmiş elektron məktublar Reuters agentliyinə ötürüldüyü iddia olunur. Bu e-mail'lərdən birində Kasperskinin rəqibləri təqib etməklə hədələyərkən V.Putinin populyar olmuş "ayaqyolunda məhv etmək" ("rubbing them out in the outhouse", "мочить в сортире") ifadəsini guya işlətdiyi iddia olunur.
Mükafatları
2009-cu ilin sentyabrında Rusiya prezidentinin fərmanı ilə Y.Kasperski Rusiya Federasiyası İctimai Palatasının üzvü təyin edilib. Həmin ildə kompüter virusları ilə mübarizədə, həmçinin kompüter informasiyasının müasir mühafizə sistemləri sahəsində nailiyyətlərinə görə Kasperski elm və texnologiyalar sahəsində Rusiya Federasiyasının Dövlət mükafatına layiq görülüb.
Elmi fəaliyyəti
Kasperski ən görkəmli ekspertlərin birləşdiyi Kompüter Virusları Tədqiqatçılar Təşkilatının (CARO) üzvüdür. O, kompüter virusologiyası problemi üzrə çox sayda məqalələrin və icmalların müəllifidir. O, Rusiyada və xaricdə ixtisaslaşdırılmış seminarlarda və konfranslarda daim çıxış edir.
Onun rəhbərliyi ilə "Kasperski laboratoriyası" tərəfindən ildə 1 dəfə "Virus Bulletin" adlı konfrans keçirilir. Bu konfrans hazırda dünyada antivirus sənayesi üzrə qeydə alınan əsas hadisə hesab olunur.
Sərvəti. "Forbes" siyahısında
2013-cü ildə "CEO" jurnalı onun sərvətini 1 mlrd $ qiymətində dəyərləndirmişdir.
2016-cı ildə "Forbes" jurnalı Kasperskinin sərvətini 1,1 mlrd $ qiymətində dəyərləndirmişdir. 2017-ci il "Forbes" siyahısında 1,3 mlrd $ sərvətlə 1567-ci yerdə olmuşdur. "Forbes" siyahısına ilk dəfə 2015-ci ildə düşmüşdür (1 mlrd $).
"Kasperski Lab" səhmlərindən savayı Kasperskinin ciddi yatırımları yoxdur: "Mənim şirkətim, Moskvada mənzilim və BMW M3 maşınım var. bundan savayı heç nəyim yoxdur".
İzabella Kolbran
İzabella Kolbran (Isabella Colbran; ) — ispan əsilli mezzo–sopranoçu opera müğənnisi. Dünya opera incəsənətinin primadonnası. Məhz onun üçün nəzərdə tutularaq yazılmış Dezdamona rolunun ilk ifaçısı, italyan opera bəstəkarı Coakkino Rossininin həyat yoldaşı.
Adi köpgəröküz
Adi köpgəröküz (Oryx gazella) — cinsiə aid heyvan növü.
Jurinea psammophila
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum carinilabium
(Bulbophyllum carinilabium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum carinilabium növü Kalimantan üçün endemik növdür.
Ceyms Kosmo
Ceyms Kosmo (24 may 1948, Şotlandiya) — Şotlandiya aktyoru.
Koci Funamoto
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 19 oyun keçirib.
Yaqnob dili
thumb|Tacikistanda yaqnob dili daşıyıcılarının yaşadığı bölgələr Yaqnob dili (йағнобӣ зивок) — Tacikistanda  Yaqnob çayı ətrafında yaşayan yaqnobluların dili.
Conston rifi
thumb|250px|Conston rifi Conston rifi – ABŞ-nin Sakit okeanda yerləşən adası.
Xanduz tikmə
Xanduz tikmə - şəbəkəli parça üzərində tikmə üsulu. Azərbaycan milli tikmələrin məhəlli növüdür, əsasən Lənkəran bölgəsində geniş yayılmışdır.
Texnika
Xanduz tikmə üsulunda iynə, şəbəkəli parça, iki ədəd qasnaq və müxtəlif rəngli ipək, iplik, yun sapdan istifadə olunur. Şəbəkəli parça çox vaxt tikici həvəskarların özləri tərəfindən hazırlanırdı. Bunun üçün kətan parçanın əriş-arğacı sayca təkəmseyrək çıxarılıb şəbəkə halına salınır. Sonra həmin şəbəkəli parça vasitəsilə məmulat üzərində naxış salınır. Bunun üçün usta əvvəl şəbəkəli parçanı qasnağa kip keçirilmiş məxmər, atlas, ağ, kətan və s. növ parça üzərinə qoyur və əlində olan hazır naxışlı nümunəyə baxaraq rəngli saplarla say hesabı işləməyə başlayır. Tikici yeni ilmə əldə etmək istədikdə iynəni say üzrə şəbəkəli sapdan eninə və bir də uzununa götürür. Çox vaxt iynə şəbəkəyə çəpəki keçirilir.
Sputnik böhranı
thumb
Sputnik böhranı — 1957-ci il 4 oktyabrda Sovet İttifaqının kosmosa atdığı Sputnik süni peykindən sonra ABŞ və SSRİ arasında baş verən böhran. Kosmik yarış bu böhranla başlamışdır.
Əmir Nizam evi
Əmir Nizam evi və ya Qacar muzeyi — Qacar sülaləsi dövründə Təbrizin Şeşgilan məhəlləsində tikilmiş tarixi binalardan biri. Bina Nəsirəddin şah Qacarın dövründə və Əmir Nizam Gərusinin xidməti zamanı tikilmişdir. Binada hazırda Qacar muzeyi fəaliyyət göstərir.
Haqqında
Bina Nəsirəddin şah Qacarın hakimiyyəti dövründə Əmir Nizam Gərusinin xidməti zamanı tikilmişdir. Tarixi mənbələrə əsasən bina tikildiyi dövrdən Qacarlar dövrünün sonunadək Azərbaycan əyalətinin valilik binası kimi istifadə edilmişdir. Uzun müddət təmir olunan bina təmirdən sonra Qacar muzeyi kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Qacar muzeyinin Təbrizdə açılmasına səbəb Təbriz şəhərinin Darolsəltənə (sultanlıq divanı) olması və Tehran dan sonra ən önəmli şəhəri olmasıdır. Qacar sülaləsinin başlanğıcından və Abbas Mirza vəliəhd olan zamandan bəri Təbriz şəhəri vəliəhdlərin iqamətgahı idi. Binanın ərazisi 1500 m.²-dir və iki mərtəbələdiri. İçərisində hovuzlar və fəvvarələr olan iki iç və xarici həyətə malikdir. Binanın eyvanını 16 sütun saxlayır.
Antra (Aryej)
Antra  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Kastiyon-an-Kuzeran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.
INSEE kodu — 09011.
Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 71 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 47 nəfər (15-64 yaş) arasında 30 nəfər iqtisadi fəal, 17 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 63.8%, 1999-cu ildə 61.1%) idi. Fəal 30 nəfərdən 21 nəfəri (13 kişi və 8 qadın), 9 nəfər işsiz (8 kişi və 1 qadın) idi. 17 hərəkətsiz 1 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 6 nəfər - təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir. .
Laslo Köver
Laslo Köver — Macar siyasi xadim, Macarıstan Milli Məclisinin sədri
Həyatı
Laslo Köver 29 dekabr 1959-cu ildə Macarıstanın Vesprem şəhərində anadan olmuşdur. 1987-ci ildə orta məktəb müəlliməsi Maria Beklə ailə həyatı qurmuş, cütlüyün 3 övladı dünyaya gəlmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
Laslo Köver 1988-ci ildə FİDES partiyasının qurucusu Viktor Orbanın hökumətində Mülki Kəşfiyyat Xidmətləri üzrə nazir vəzifəsində çalışmışdır. Köver 2000-ci ildə partiya rəhbəri seçilsə də 2001-ci ildə bu vəzifədən istefa verdi.
2010-cu ildə Pal Şmit Macarıstan prezidenti seçilərək Milli Məclisin sədirliyi vəzifəsindən getdi. Nəticə də Laslo Köver 2010-cu il avqustun 5-də Macarıstan Milli Məclisinin yeni sədri oldu.
2 aprel 2012-ci ildə Pal Şmit prezident vəzifəsindən istefa etdikdə Laslo Köver müvəqqəti olaraq prezident vəzifələrini icra etdi. 2012-ci il 10 may seçkilərində Yanoş Ader prezident olması ilə Köver əvvəlki vəzifəsinə geri qayıtdı.
Azərbaycanda müqəddəs şəxslərin siyahısı
300px|thumb|right|Yunus Əmrənin qəbri Azərbaycanda müqəddəs şəxslər – Azərbaycanda yaşamış və ya burada olduğu iddia edilmiş şəxslərin siyahısı.
Israel Aerospace Industries
IAI mülki təyyarə, döyüş təyyarəsi, pilotsuz uçuş aparatları, raket, müxtəlif avionika istehsalı və təmiri ilə məşğul olur.
Aleksandr
Aleksandr — Dünyada daha çox işlədilən ad.
Kazumi Takada
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 16 oyun keçirib.
Bulbophyllum carnosilabium
(Bulbophyllum carnosilabium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum carnosilabium növü Tropik Afrika üçün endemik növdür.
3 nömrə, 4 nömrə, 5 nömrə...
3 nömrə, 4 nömrə, 5 nömrə... — 1920-ci illərin ikinci yarısında Bakıda meydana çıxan rəqs melodiyalarıdır. Bu rəqslər, xüsusilə "5 nömrə" və "6 nömrə" indi də məşhurdur. "3 nömrə" və "5 nömrə" kimi aram templi, həzin rəqsləri yalnız qadınlar oynayırlar. "4 nömrə" və "6 nömrə" isə nisbətən cəld templi, həm kişilərin, həm də qadınların oynadıqları səlis rəqslərdir.
Kolvari acıyonca
(Hippocrepis emerus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Aralıq dənizyanı ölkələrində, İspaniyadan Kiçik Asiyaya qədər olan ərazilərdə və Şərqi Avropada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
0,5-1,5 m hündürlüyündə, yarpağını tökən koldur. Budaqları yaşıl rəngli, tillidir. Yarpaqları təklələkvari, 5-9 ədəd tərs yumurtavari formalı yarpaqcıqdan ibarətdir. Onların uzunluğu 0,6-2,3 sm, eni 0,3-1 sm olub, qısa saplaqlı və ya oturaqdır. Yarpaq altlığı üçkünc, çiçəkləri qızılı-sarı rəngdə, 3-8 ədədi birlikdə qoltuqlarda çətirvari çiçək qrupu təşkil edir. Onlar yarpaqdan 2-3 dəfə iridir. Kasacığı zəngvari, 3-5 mm uzunluqda, ensiz, tərs-yumurtavari, qayıqcıq formalı, oraqvaridir. Bütün ləçəkləri dırnaqcıqlı, kasacıqdan 2 dəfə uzundur. Paxlaları 2,5-6 sm uzunluqda, 1,5-2 mm enində olub, ucdan nazik, əyridir. Toxumları uzunsov-tilli, 4 mm uzunluğunda və 1 mm enində, qəhvəyi rəngli, hamardır. Aprel-may aylarında çiçəkləyir.
Ekologiyası
Kölgəsevən və suya çox tələbkardır. Günəşli, quru yerlərdə sıx kolluqlar əmələ gətirir.
İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.
Ədəbiyyat
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Eççi
thumb|Paltar çox qısa və şəffafdır. Bu, eççi janrında olan əsərlər üçün tipik elementdir. – yapon dilində əyləncəli seksual hərəkətləri bildirmək üçün istifadə olunan slenq. Sifət kimi "seksual", "iyrənc", "ehtiraslı" mənalarını verir, isim kimi isə kiminsə əxlaqsız davranışını bildirmək üçün işlədilir. sözündən daha yumşaqdır, "hentay" kimi əxlaqsızlığı bildirmir.
Eççi sözü yapon dilində "hentay" sözünün ilk hərfi olan "h"-nin tələffüzündən yaranmışdır. Belə ki, bu hərf yapon dilində "eççi" kimi tələffüz olunur. Termin ilk dəfə 1950-ci illərdə işlənməyə başlamışdır. Eççi sözünə sinonim olaraq "sekkusu" ("seks" sözünün yaponca tələffüzü) sözü də işlədilir.
Eççi janrında olan əsərləri klassifikasiya etmək üçün bir neçə element vardır. Qadının bədən hissələrini (döş və arxa kimi) göstərmək, hamamda, onsendə səhnələr təsvir etmək, döyüş səhnələri zamanı paltarın cırılmasını nümayiş etdirmək bunlara misaldır.
Eççi janrında olan əsərlərdə personajlar tez-tez yarıçılpaq və çılpaq görünürlər. Çılpaqlığın dərəcəsi əsərdən əsərə dəyişir. Buna görə də bəzən eççi səhnələrinə senzura tətbiq olunur. Eççi əsərlərində qadın altpaltarına da tez-tez vurğu edilir.
Farra Fouset
Farra Fouset (d. 2 fevral 1947 - ö. 25 iyun 2009) ABŞ aktrisadır. Məşhur Hollivud ulduzu Farra Fouset Santa-Moniki xəstəxanasında (Los-Anceles, Kaliforniya) 25 iyun 2009-cu ildə 62 yaşında vəfat edib. Aktrisa xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişib. Ən yaxşı filmlərindən biri "Top nüvəsi qaçışı" filmidir. Dəfələrlə "Emmi" və "Qızıl qlobus" mükafatlarına layiq görülən Hollivud ulduzu 1976-cı ildə "Çarlinin mələkləri" filmində aldığı roldan sonra dünya şöhrəti tapıb.
Həyatı
1973-cü ildə aktyor Lee Majors ilə etdiyi evliliyi 1982-ci ildə bitirdi. 2006-cı ildə xəstələnərək xərçəng diaqnozu qoyulan Fouset, 62 yaşında eyni xəstəlik səbəbiylə reanimasiyadaykən öldü. Ölümündən bir neçə gün əvvəl, Eşq Hekayəsi (Love Story) filmiylə səslənilən Ryan O'Neal, daha əvvəl eşq yaşadıqları və ortaq bir uşaqları olduğu Farra Fousetə evlənmə təklif etmişdi.
Çökərə
Çökərə — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
29 mart 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Qosmalyan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Çoqara kəndi Çökərə kəndi adlandırılmışdır.
Jurinea pteroclada
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Proses
İnformatikada
İnformatikada proses abstrakt anlayışdır.
Alekto (mifologiya)
thumb|Alekto kral Latini Eneyə qarşı çevirir Alekto — ( <span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">Ἀληκτώ də   — bağışlamaz, amansız, barışmaz, və heç vaxt istirahət etməyən) Yunan mifologiyasında intiqam ilahəsi, Ereblə Nyuktanın üç qızından biridir (Furi ya Erini) (və ya "nigahsız gecənin qızı") və Uranın axtalanmasından fışqıran qan damlalarından dünyaya gəlib. Meger və Tisifon bacılarıdır. Onu Virgildəki Gera da çağırır.
Miçio Aşikaqa
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 7 oyun keçirib.
Dəniz və okean axınları
Dəniz və okean axınları – dəniz və okeanlarda müxtəlif qüvvələrin təsirindən su kütlələrinin irəliləmə hərəkəti. Dəniz və okean axınlarının əmələ gəlməsinə dənizlərin səthi ilə hərəkət edən havanın su ilə sürtünmə qüvvəsinin təsiri, suda əmələ gələn təzyiq qradiyentləri, Ay və Günəşin qabarma əmələgətirmə qüvvələri səbəb olur. Axınların istiqaməti yerin fırlanma qüvvəsinin böyük təsiri nəticəsində Şimal yarımkürəsində sağa, Cənub yarımkürəsində sola meyl edir.
Jurinea pulchella
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aşıq Şəmşir
Aşıq Şəmşir (əsl adı: Şəmşir Qurban oğlu Qocayev; ) — Azərbaycan aşığı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1963).
Həyatı
Aşıq Şəmşir 15 mart 1893-cü ildə Kəlbəcərin Dəmirçidam kəndində görkəmli el sənətkarı, şair Qurbanın ailəsində dünyaya gəlib. Ağdabanlı Qurban Aşıq Ələsgərin müasiri və dostu idi.
Dədə Şəmşir qələmə aldığı qoşma, gəraylı, təcnis, divani, bayatı, rübai, qəzəl və müxəmməslərlə Kəlbəcər ədəbi mühitini, eləcə də yazılı və şifahi poeziyamızın ən önəmli cəhətlərini ustalıqla mənimsəyən söz sənətkarı kimi öz məktəbini yaratmışdı. Onun 40-dan artıq şəyirdi vardı. Aşıq Qardaşxanın, Qəmkeş Allahverdinin, Aşıq Xalıqverdinin və bu gün çoxlarının yaxşı tanıdığı onlarla saz-söz sənətkarlarının yetkinləşməsində, kamilləşməsində Aşıq Şəmşir məktəbinin əvəzsiz rolu olub. Bu məktəb təkcə aşıq sənətinə deyil, ümumən saz-söz sənətinə təsir göstərməklə Bəhmən Vətənoğlu, Sücaət kimi şairlərin yetişməsinə münbit zəmin yaradıb.
Aşıq Şəmşirin qeyri-adi səsi və çalğısı saz-söz sərrafı olan Kəlbəcər ellərində yüksək dəyərləndirilir, ustad sənətkarın orijinal ifaçılığı və şairliyi heç kəslə müqayisə edilmirdi. Nə yaxşı ki, fitrət sahibinin lent yazıları bu günümüzəcən gəlib çatıb.
Professorlardan M. Arif, H. Araslı, M. H. Təhmasib, M. Quluzadə, M. Vəkilov, V. Vəliyev, P. Əfəndiyev, Q. Xəlilov, Q. Namazov, İ. Abbas, S. Paşayev, T. Bünyadov, C. Abdullayev, dosentlərdən Y. Babayev, M. Allahmanov, İ. Ələsgərov, görkəmli şair-yazıçılarımızdan S. Vurğun, O. Sarıvəlli, N. Xəzri, M, Rahim, T. Bayram, Q. İmamverdiyev, M. Aslan, M. İsmayıl, H. Kürdoğlu, N. Həsənzadə, Z. Yaqub, Ş. Əsgərov, İ. Tapdıq, S. Rüstəmxanlı, Z. Cabbarlı, F. Sadıq, A. Babayev, Ə. Qurbanov, A. Əlizadə, B. Vətənoğlu, İ. Coşqun, S. Sərxanlı kimi qələm sahibləri ilə yanaşı cild-cild romanlar, povestlər müəllifləri Ə. Vəliyev, B. Bayramov, İsa Muğanna, İ. Məlikzadə, Ə. Qasımov, C. Əlibəyli, S. Əhmədov kimi sənətkarlar ayrı-ayrı illərdə dövri mətbuatda Dədə Şəmşirin sənət dünyasından, şeirlərinin poetik vüsətindən, sanbal-siqlətindən söz açıblar.
İlk dəfə musiqişünas Əminə Eldarova Aşıq Şəmşirin ifasında 75 aşıq havasını lentə köçürüb. İndi Azərbaycan Dövlət Radiosunun qızıl fondunda mühafizə olunan bəzi lent yazıları aşığın Əminə xanım tərəfindən 1958-ci ildə yazılan saz havalarıdır.
Aşıq Şəmşirin həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş "Aşıq ürəkli şair, şair ürəkli Aşıq Şəmşir" (Osman Sarıvəlli, 1973), "Saxla izimi, dünya" (Məmməd Aslan, 1989), "Dədə Şəmşir yaddaşlarda" (Qənbər Şəmşiroğlu, 2000) kitabları vardır.
Aşıq Şəmşir 1980-ci ildə, 87 yaşında dünyasını dəyişib. Kəlbəcər Ermənistanın işğalına məruz qaldığı dövrdə Ağdabanda yerləşən məzarı dağıdılmışdır.
Saz-söz sənətində göstərdiyi xidmətlərə görə Aşıq Şəmşir, 9 dekabr 1963-cü ildə "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür. 1973-cü ildə Heydər Əliyevin imzaladığı qərara əsasən, Aşıq Şəmşirin 80 illik yubileyi geniş qeyd olunmuş, 14 mart 1973-cü ildə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir. 1980-ci ildə isə daha bir qərara əsasən Kəlbəcərin Mədəniyyət evinə Aşıq Şəmşirin adı verilmişdir. Azərbaycanın müstəlillik illərində isə Heydər Əliyevin 2003-cü ildə imzaladığı sərəncama əsasən, Aşıq Şəmşirin 110 illik yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd edilib, Göygöl rayonundakı 7 illik uşaq musiqi məktəbinə Aşıq Şəmşirin adı verildi və büstü ucaldılmışdır.
Aşıq sənətinə bu gün də dövlət səviyyəsində böyük diqqət yetirilir. Heydər Əliyevin mədəniyyət siyasəti bu gün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və 1-ci Vitse-Prezident Mehriban xanım Əliyeva tərəfindən ləyaqətlə davam etdirilir. Heydər Əliyevin fondunun Prezidenti, YUNESKO və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsləri və dəstəyi ilə 2009-cu ildə Azərbaycanın aşıq sənəti YUNESKO-nun Qeyri-maddi mədəni irs üzrə Reprezentativ siyahısına daxil edilmişdir. 2010-cu ildən isə "Aşıq Şəmşir" mədəniyyət ocağı fəaliyyətə başladı. Mədəniyyət ocağı bütünlükdə aşıq sənətinin təbliğat və inkişaf mərkəzidir. Yarandığı gündən etibarən İctimai Birlik müxtəlif səpgili xeyiriyyə tədbirləri, seminarlar, debatlar, bilik olimpiadaları və konfranslar təşkil edir. Həmçinin gənc və istedadlı yazarların kitablarının nəşr edilməsinə yardımçı olur. Böyük aşıq nəslindən olan Aşıq Şəmşirin oğlu Qənbər Şəmşiroğlunun diqqəti sayəsində mədəniyyət ocağında, milli mədəniyyətimizin və mədəni incilərimizin, adət-ənənələrimizin, aşıq sənəti, folklor və digər incəsənət nümunələrinin toplanması, araşdırılması, onların qoruyub yaşatması, təbliğ edilməsi və gələcək nəsillərə çatdırılması sahəsində böyük işlər görülüb. 2015-ci ildən "Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət ocağı İctimai Birliyi isə UNESCO-da məsləhətçi statusu qazanıb.
Mərkəzin nəzdində yaradılmış Aşıq Şəmşirin xatirə muzeyində isə Miskin Abdaldan başlayıb Dədə Şəmşirin nəvələri ilə davam edən böyük aşıq nəsli ilə bilavasitə bağlı materiallar təqdim olunur. Muzey eyni zamanda Azərbaycan aşıq sənəti, o cümlədən peşəkar bəstəkarlıq məktəbi nümunələrinin qorunub saxlanmasını və inkişaf ənənəsini nümayiş etdirir. Muzey ekspozisiyasında Azərbaycan Aşıq sənətinin tarixi, qədimdə yaranan və çağdaş dövrümüzə qədər gəlib çıxan alətlər, şəxsi əşyalar, sənədlərlə tanış olmağa və aşıq musiqisini dinləməyə imkan yaradılıb.
Aşıq Şəmşirin 125 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 2 aprel 2018-ci il tarixli Sərəncam imzalamışdır.
Ailəsi
Dədə Şəmşirin oğlu aşıq sənətinin dərin biliçisi şair, Qurbanov Şabər Şəmşir oğlu 04.01.2016-cı il tarixində yaşadığı Tərtər rayonun Sarov kəndində vəfat etmişdir.
Aşıq Şəmşir Mədəniyyət ocağı
thumb|Aşıq Şəmşir Mədəniyyət ocağının loqosu 29 yanvar 2010-cu ildə yaradılmış "Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət ocağı Aşıq Şəmşirin adını daşıyır. İctimai Birliyin sədri Qənbər Şəmşiroğludur.
Yüz bir (rəqs)
Yüz bir — mahnı ilə muşayiət olunan çox geniş yayılmış rəqs.
Söz açımı
Yüz bir Şərq aləminə aid olunan mistik rəqəmlərdən biridir. Məsələn, təsbehdə olan yüz bir ədəd buna örnəkdir. Belə fərziyyə də var ki, qədim el şənliklərində musiqiçilər ekspromt (bədahətən) rəqslər yaradırlarmış, onları unutmamaq üçün sıra nömrələri ilə nömrələrlərmiş, məs.: üç, dörd, beş, on dörd.
Özəllikləri
"Yüz bir"i rəqs kimi xatırlayırlar, ancaq əvvəllər mahnı ilə ifa olunub. Musiqisi çox həsrətdolu, lirikdir, bu da ondan irəli gəlir ki, Şüştər muğamı üstündədir. Balabanın ifasında çox qulağayatımlıdır. Öz dövründə çox məşhur olan bu rəqs indi nadir hallarda yad edilir. Rəqs bir qədər cəld tempdə gedir, qızğın surətdə bir sıra rəngarəng hərəkətlərlə, xüsusən çiyin hərəkətlərilə ifa olunur. Onu həm kişilər, həm də qadınlar oynayırlar. Hərəkət elementləri çox genişdir (çiyin oynatma və s.)
Folklor
Xəlqiyyat (köhn. azərb. خلقيات) və ya Folklor ( – xalq biliyi) — xalqların şifahi poetik yaradıcılığı. Folklorun tarixi ilk insan məskənlərinin meydana çıxmasına gedib çatır.
Folklor şifahi ənənədə mövcud olan bilikdir. Etnosun hər cür fiziki və mənəvi təcrübəsi folklorda şifahi ənənə vasitəsi ilə reallaşan elmi biliklərdir. Folklor elmini peşəkar elmdən fərqləndirən ən başlıca keyfiyyət folklor biliklərinin şifahi ənənəyə müncər olunması, şifahiliyin bütün mövcudluq prinsiplərini özündə əks etdirməsi ilə müəyyənləşir.
Folklor janrları arxaik və çağdaş janrlar kimi iki yerə bölünür. Arxaik folklor janrlarında sınamalar, ovsunlar, fallar, andlar, dualar, alqışlar və qarğışlar geniş yer tutur. Ancaq bu bölgü şərtidir, folklor yaranma prosesi bütün tarix boyu getdiyindən, bu janrlara da müntəzəm olaraq yeni-yeni örnəklər əlavə olunur. Bağlı olduğu hadisə və ya proses baxımından mərasim folkloru, əmək nəğmələri ayırd edilir. Mərasim folklorunun özü də mövsüm mərasimlərini, müxtəlif təbiət hadisələri ilə bağlı olan mərasimləri, məişət mərasimini, o sıradan toy və yas mərasimlərini əhatə edir.
Duşeti
Duşeti — Gürcüstanın Msxeta-Mtianeti diyarında, Duşeti bələdiyyəsində yerləşən kiçik şəhər. Paytaxt Tiflisdən 54 km şimal-şərqdə yerləşir.
Tarixi
Duşeti şəhəri dəniz səviyyəsindən 870 m yüksəklikdə, Böyük Qafqaz dağlarında, kiçik dağ çayı olan Duşetis-Xevi çayının hər iki sahilində yerləşir. Şəhər tarixi Gürcüstanın Pxovi (Pşavi və Xevsureti) tarixi regionundadır. 2014-ci ilin siyahıalmasına görə şəhər əhalisi 6167 nəfərdir. thumb|left|100px|[[Rusiya imperiyası tərkibində Duşetinin 1875-ci ildən istifadə olunan gerbi.]] Bu yaşayış məntəqəsi haqqında ilk məlumat 1215-ci ildə gürcü mənbələrində verilib. Araqvi hersoqları bu Duşetidən iqamətgah kimi istifadə etmişlər. 1740-cı illərdə Araqvinin ləğvindən sonra Duşeti Gürcü krallarının əlinə keçmiş, amma əhəmiyyətini itirmişdir. 1801-ci ildə ruslar buranı ələ keçirərək Duşetiyə şəhər statusu vermişlər. 1802-ci ildə Duşeti uezdliyinin paytaxtı olmuşdur. Rusiya vətəndaş müharibəsi, 1918-ci ildə kəndli üsyanı, 1924-cü ildə Sovet rejiminə qarşı dirəniş zamanı şəhər və ətraf əraziləri iğtişaşlara səhnə olmuşdur. Sovet dövründə Duşeti kənd təsərrüfatı və yüngül sənaye mərkəzi olsa da, SSRİ-nin parçalanma illərinə yaxın şəhər iqtisadi tənəzzülə uğramış və əhalisi azalmışdır. Hazırda əhalinin böyük qismi əsasən xidmət sahəsində (bank, təhsil, xırda satış) işləyir.
Duşeti öz xingalı ilə məşhurdur.
Mədəniyyət
Şəhər və ətraf bölgələrdə tarixi və görməli yerlər yerləşir. (Ananuri qalası, Bazaleti gölü) Şəhərdə IX-X əsrlərə aid Müqəddsə Georq kilsəsi və XVIII əsrə aid Çilaşvili ailəsinin sarayını görmək mümkündür.
Bulbophyllum carnosisepalum
(Bulbophyllum carnosisepalum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum carnosisepalum növü Zambiya, eləcə də Liberiyadan Uqandaya qədər yayılmışdır.
Appi
Appi  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Sen-Jiron kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.
INSEE kodu — 09012.
Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 24 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 15 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 11 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 4 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73,3%, 1999-cu ildə 75.0%). Fəal 11 nəfərdən 10 nəfər (6 kişi və 4 qadın) çalışdı, 1 kişi işsizdi. 4 hərəkətsiz olanlardan 1 nəfər şagird və ya tələbə, 3 nəfər təqaüdçü, 0 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir. .
Xəlifəkənd (Lerik)
Xəlifəkənd, Xəlfəlikənd — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Mistan inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
29 mart 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Mistan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Xəlfəlikənd Xəlifəkənd adlandırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 33 nəfərdir.
Jurinea pumila
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Actinotia
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
İkema
İkema — Miyako qrupuna, Sakişima adalarına və Ryukyu arxipelaqına daxil olan kiçik ada. İnzibati cəhətdən Yaponiyanın Okinava prefekturası, Miyako qəzası və eyniadlı dairə ərazisinə daxildir.
Coğrafiyası
Adanın sahəsi 2,8 km² təşkil edir. 2002-ci il məlumatına görə adada 801 nəfər yaşayır. Əhali İkema qədəbəsində cəmləşmişdir.
İkema adası əsasən düzənlik relyefə malikdir. Ən hündür nöqtəsi 28 metr təşkil edir. Miyakocima adası ilə körpü ilə biləşir. Əsasən avtomobil nəqliyyatı ilə əlaqə yaradılır.
Dayşiro Yoşimura
(16 avqust 1947 - 1 noyabr 2003) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 46 oyun keçirib, 7 qol vurub.
Dirəkdaş nekropolu
Haqqında
Nеkrоpоldаkı qəbirlər dаş qutu tiplidir. Оnlаr bir sırа iri sаl dаşlаrlа qurulmuşdur. Qəbirlər tоrpаğın аşınmаsı nəticəsində üzə çıхdığındаn tаmаmilə dаğıdılmışdır. Qəbirlər müхtəlif istiqаmətlərə yönəldilmişdir. Qəbirlərdən çəhrаyı və bоz rəngli gil qаblаrın pаrçаlаrı аşkаr оlunmuşdur. Аşkаr оlunmuş аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən, nеkrоpоlu 1-2 əsrlərə аid еtmək оlаr.
Əhəmiyyəti
Nekropolda aparılan tədqiqatlar Naxçıvan ərazisində 1-2 əsrlər nekropol mədəniyyətinin öyrənilməsi baxımında əhəmiyyətlidir.