cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İkinci Səlib yürüşü
Şərqdə Səlib yürüşü
Joskelin Zənginin ölümündən sonra Edessanı yenidən ələ keçirməyə cəhd etdi, ancaq 1146-cı ilin noyabrında Nur əd-Din tərəfindən məğlubiyyətə uğradıldı. 1147-ci ilin fevralın 16-da, fransızlar öz istiqamətlərini müzakirə etmək üçün Etampes kommunasını çağırdılar. Almanlar artıq Macarıstan boyunca quru ilə irəliləməyi nəzərə almışdılar; onlar nəzərə almışdılar ki, dəniz yolu siyasi cəhətdən əlverişsizdir, çünki Siciliya kralı II Roqer Konradın ən böyük düşmənlərindən biri idi. Fransız zadəganlarının əksəriyyəti Bizans imperiyasından keçən quru yolunu etibarsız hesab edirdilər, çünki onların nüfuzu hələ də Birinci Səlib yürüşünün nəticələrindən sonra sual altında idi. Ancaq fransızlar Konradı izləmək qərarına gəldilər və iyunun 15-də yola çıxdılar. II Roqer “ənənəni pozdu” və daha artıq iştirak etməkdən imtina etdi. Fransada abbat Suqer və neverlərin qrafı II Uilyam kralın yoxluğu ərzində yürüşə başçılıq etmək üçün seçildilər. Almaniyada vəz Adam Ebraç tərəfindən edildi və xaçı Otto Freysinq götürdü. Almanlar Pasxa bayramı yola düşməyi planlamışdılar, ancaq maya qədər heç kəs öz düşərgəsini tərk etmədi.
Alman rutu
Papa leqatı və cardinal Teodvinin müşayiət etdiyi alman səlibçiləri Konstantinapolda fransızlarla görüşməyi nəzərə almışdılar. Ştiriya şahzadəsi III Ottoqar Vyanada Konrada qoşuldu və Konradın düşməni olan Macar kralı II Qiza onlara təhlükəsiz şəkildə keçib getməyə icazə Verdi. Almanların 20 000-lik ordusu Bizans torpaqlarına çatanda imperator I Manuel Kamnenus onların hücum edəcəyindən qorxuya düşdü və və əmin olmaq üçün Bizans ordusunu onların üstünə göndərdi. Filippopolis və Adrianpolda itaətsiz almanlar arasında qısa sürən toqquşma baş verdi (Bizans generalı Prosoçla Konradın qardaşıoğlu I Frederik Barbarossa arasında). Sentyabrın əvvəllərində alman əsgərlərin qanına qəltan edilməsi vəziyyəti daha da pisləşdirdi. Ancaq sentyabrın 10-da onlar Konstantinapola çatdılar, burada baş verən döyüşün nəticəsində Manuellə əlaqələr zəiflədi. Almanlar inandırıldılar ki, onlar mümkün olduqca tez Kiçik Asiya yarım adasına doğru irəliləməlidirlər. Manuel Konradın öz ordusunun bir hissəsini burada buraxmasını, II Roqerin hücumlarından müdafiə olunmaq üçün onlardan istifadə etmək istəyirdi. Roqer yürüşm zamanı yunan şəhərlərini yağmalamaq fürsətindən məharətlə istifadə edirdi. Roqerin ordusunun gənc olmasına baxmayaraq, Konrad bu təklifə razı olmadı. Konrad Kiçik Asiyada fransızları gözləməməyi qərara aldı, ancaq ordusunu Konyaya, Rum Səlcuq Sultanlığının paytaxtına yönəltdi. Konrad öz ordusunu iki diviziyaya böldü. Biznas imperiyasının səlahiyyətləri köçəri türk tayfalarının idarəsində olan əyalətlərlə müqayisədə Kiçik Asiyanın qərb vilayətlərində realdan çox, formal xarakter daşıyırdı. Konrad Anatoliyay qarşı ordunun kəmiyyətini düzgün qiymətləndirmədi və imperator Manuelin nüfuzunu Anatoliyadan göründüyündən daha çox olduğunu hec vəchlə düşünmədi. Cəngavərləri və ordunun ən yaxşı bölmələrini özü ilə götürərək quru ilə yola düşdü, düşərgə gözətçilərini də Otto Freysinqlə birlikdə sahil boyu yönləndirdi. Nəticədə, Səlcuqlar Kral Konradın ordusunu 1447-ci ilin oktyabrın 25-də ikinci Dorileum döyüşündə darmadağın etdilər.
Döyüşdə türklər özlərinin tipik geri çəkilmənin qarşısının alınması taktikasından istifadə etdilər və daha sonra əsas ordudan ayrılmış kiçik alman kavalerlərinə hücum etmək üçün qayıtdılar. Konrad yavaş-yavaş Konstantinapola doğru geri çəkilməyə başladı, ordu demək olar ki hər gün türklər tərəfindən hücuma məruz qalırdı, onlar geri qalanlara və ordunun arxa pozisiyada müdafiəsini təşkil edən əsgərlərə hücum edirdilər. Konrad özü də türklərlə toqquşmaların birində yaralandı. Alman ordusunun kralın atabir qardaşı yepiskop Otto Freysinq tərəfindən idarə olunan digər diviziyası Aralıq dənizi sahili boyunca cənuba doğru irəliləyirdilər, ancaq 1148-ci ilin əvvəllərində eyni aqibətlə üzləşdilər. Ottonun liderliyi altındakı qüvvə heç də qonaqsevər olmayan kənd ərazilərindən keçərkən tezliklə ərzaq qıtlığı yaşamağa başladılar və 1147-ci ilin noyabrın 16-da Laodikya yaxınlığında səlcuq türklərinin pusqusuna düşdülər. Ottonun ordusunun əksər hissəsi ya döyüşdə öldürüldü, ya əsir götürüldü, ya da qul kimi satıldı.
Fransız rutu
Fransız səlibçiləri Maynsdan 1147-ci ilin iyununda yola düşdü. Loreyn, Brittaniya, Burqundiya və Akvatin boyunca başlayan yürüş iştirakçılarına Luis, Tierry (Teodorik) Alsak, Bar əyalətinin qrafı I Renaut, Savoy qrafı III Amadeus və onun atabir qardaşı V Uilyam Montferratlı, Avergin qrafı VII Uilyam və başqaları başçılıq edirdi. Provensli Alfonso Toulozun qüvvələri avqusta qədər gözləməyi və dəniz yolu ilə irəliləməyi qərara aldı. Vormsda Luisə Normandiyadan və İngiltərədən səlibçilər qoşuldular.
Macar kralı Qiza Luisin müflis olmuş macar qəsbkarı Boris Kalamanosa orduya qoşulmağa icazə verdiyini biləndə kralla Luis arasında münaqişə yaranmasına baxmayaraq, səlibçilər Konradın yolunu izləməyə başladılar. Bizans ərazisi boyu əlaqələr daha əzazil idi. Fransızların qalanı ilə irəliləməkdə olan lotaringiyalılar yolda qarşılaşdıqları yavaş almanlar arasında da konflik yarandı. Luislə I Manuel arasındakı mübahisələrdən sonra Manuel Rum Səlcuq Sultanlığına qarşı olan hərbi kampaniyanı ləğv etdi, düşməni Sultan I Məsud arasında atəşkəs imzalandı. Manuel bunu Birinci Səlib yürüşündən sonra oğurluqda və xəyanətdə ad çıxarmış səlibçilərdən öz imperiyasını müdafiə etmək məsələsinə diqqətini yönəltmək üçün etdi, o, Konstantinapolda təhlükəli qiyamçıların yerləşdirildiyindən şübhələnirdi. Ancaq, Manuelin fransız ordusu ilə əlaqələri almanlardan bir qədər daha yaxşı idi, beləliklə Luis Konstantinapolda bol-bol istirahət etdi. Fransızların bəziləri Manuelin səlcuqlarla atəşkəs imzalaması xəbərindən qəzəbləndilər və II Roceri Konstantinapola hücum etmək üçün təhrik etdilər. Ancaq Luis onları təmkinli olmağa çağırdı. İtaliya boyunca Brindisidən keçib Durozzoya getmək üçün Savoydan, Avergindən və Montferratdan qoşunlar Konstantinapolda Luisə qoşulanda bütöv ordu Bosfor boğazı vasitəsi ilə Kiçik Asiyaya yelkən açdılar. Yunanlar şayiələr yaydılar ki, almanlar Konyayı işğal edib, ancaq Manuel Luisə hər hansı qoşun verməkdən imtina etdi. Siciliyalı II Roger Bizans ərazisini işğal etdi və Manuelin bütün ordunu Peloponniza göndərməyə məcbur oldu. Nəticədə almanlar və fransızlar Birinci Səlib yürüşündən fərqli olaraq Kiçik Asiyaya Bizans yardımı olmadan daxil ola bildilər. Babası I Aleksisin məsləhətdindən sonra, Manuel fransızlara işğal etdikləri bütün əraziləri imperiyaya qaytarmağa söz verdi.
Fransızlar Konradın ordusunun qalanı ilə Lopadionda (indiki Türkiyənin Uluabat şəhəri) görüşdülər. Konrad Luisin ordusuna qoşuldu. Onlar Otto Freysinqin yolunu izləyərək Aralıq dənizinə yaxınlaşdılar və dekabrda Efesusa (indiki İzmir) çatdılar. Burada türklərin onlara hücum hazırladıqlarını öyrəndilər. Manuel həmçinin onlara Luisin yol boyu törətdiyi qırğın və qarətlər barədə şikayət etmək üçün səfirlər göndərmişdi. Bu isə Bizansın türklərə qarşı onlara hər hansı yardım edəcəyi barədə zəmanət vermirdi. Həmin vaxt Konrad özünü xəstə hiss etdi və Manuelin ona şəxsən xidmət edəcəyini söz verdiyi Konstantinapola qayıtdı. Luis türk hücumu təhlükəsinə biganə yanaşaraq Efesusdan qalan fransız və almanlarla birlikdə irəliləməyə başladı. Türklər hücum etmək üçün həqiqətən gözləyirdilər, amma 1147-ci ilin dekabrın 24-də Efesusun kənarında kiçik döyüş (Efesus döyüşü) baş verdi. Fransızlar qələbə qazandılar. Fransızlar eyni ay çay dolanbaclarında başqa bir türk pusqusunun öhdəsindən gəldilər.
1148-ci ilin yanvarın əvvəllərində Likus Laodikyaya çatdılar. Bir az sonra eyni ərazidə Otto Freysinqin ordusu darmadağın edildi. Ardınca Savoylu Amadeusun dəstəsi Mount Kadmus döyüşündə parçalandı. 1148-ci ildə yanvarın 6-da baş verən həmin döyüşdə Luisin dəstəsi ağır itkilərverdi. Odo Deuilin verdiyi məlumata görə Luis qaya dırmaşdı və kim olduğunu aydınlaşdıra bilməyən türklər ona fikir vermədilər. Türklərin hücumlarının ardı nəhayət kəsildi və fransızlar Antalyaya doğru davam etdilər. Onlar uzaqdan fransızların özləri və atları üçün qida mənbələrinin yox edilməsi üçün torpağı yandıran türklərin yaratdığı təhlükənin fərqində idilər. Luis daha artıq torpaqla irəliləməyin çətin olduğunu anlayırdı, o Antalyada donanma toplamaq qərarına gəldi və Antioxa doğru üzməyi qərara aldı. Fırtına səbəbli 1 ay gözlədikdən sonra vəd edilmiş gəmilərin əskəriyyəti gəlib çıxa bilmədi. Luis və həmkarları gəmiləri özəlləşdirdilər, qalanlar Antioxa uzun yol qət etməli oldular. Nəticədə ordu bütünlüklə ya türklər tərəfindən, ya da xəstəlikdən məhv oldu.
Yerusəlimə yürüş
Fırtınanın yaratdığı gecikmədən sonra Luis martın 19-u Antioxa çata bildi, Savoylu Amadeus Kiprdə öldü. Luisi burada Elenorun əmisi Antiox şahzadəsi Raymond Poitiers qəbul etdi. Raymond gözləyirdi ki o türklərə qarşı müdafiədə, müsəlmanların “Edessanın qapısı” adlandırdığı Aleppoya yürüşdə ona kömək edəcək, ancaq Luis imtina etdi, əvəzində səlib yürüşünün hərbi konseptini unudaraq Yerusəlimi ziyarət etmək qərarına gəldi. Elenor burada olmaqdan ləzzət alırdı, ancaq əmisi kralın səlib yürüşünün əsas səbəbinin nə olduğunu unudacağı təqdirdə, Elenoru öz ata torpaqlarını genişlətmək üçün burada qalmağı və Luisdən boşanmağı üçün yalvardı. Həmin vaxt, Raymondla Elenor arasında kral və kraliçanın evliliyinə təzyiqlər yaradacaq şayiələr gəzirdi. Luis Elenoru zindana salaraq təcili Antioxdan Tripoliyə yola düşdü.
Palmarea şurası
Yerusəlim zadəganları Avropadan gələn qoşunları qarşıladılar və elan olundu ki səlibçilərin ən ali məqsədini müəyyənləşdirmək üçün şura çağırılmalıdır. Yerusəlim Haute Cour (Yüksək Məhkəmə) Avropadan yenicə gəlmiş xaçlılarla Palmareada, Yerusəlim krallığının əsas şəhəri Akre yaxınlığında 1148-ci il iyunun 24-də görüşdü. Bu məhkəmənin fəaliyyəti dövründə ən ehtişamlı görüş idi. Deyilənə görə şurada iştirak edən hər kəsin adı qeyd olunmuşdu: "Bu indiki dövr tarixi üçün əlamətdar hadisə idi, şurada iştirak edən bütün zadəganların adları gələcək nəslin fayda götürməsi üçün gərək buraya qeyd oluna, ancaq hər kəsi şəxsən adlandırmaq çox vaxt aparaq” qeyd edilirdi.
Sonda qərar Dəməşqə hücum etmək oldu. Yerusəlim Krallığı zəngilərə olan sədaqətinin üstündən xətt çəkdi, Krallığın müttəfiq şəhəri Bosraya (Busra əl-Şam) 1147-ci ildə hücum etdilər. Tarixçilər Edessa əvəzinə Dəməşqə hücum qərarını “müəmmalı əbləhlik” adlandırırlar. Dəməşq atabəyi Ünirin və Zəngilərin  artmaqda olan təzyiqlərini qeyd edən tarixçilər mübahisə edirlər ki, öz enerjilərini Zəngilərə yönəltsəydilər, bu xaçlılar üçün daha yaxşı nəticələrə gətirib çıxara bilərdi. David Nikol kimi tarixçilər Dəməşqə hücum fikrini dəstəkləyir və Dəməşqin cənubi Suriya ərazisində yerləşən ən qüvvətli müsəlman dövləti olduğunu qeyd edir, onun fikrincə əgər xristianlar Dəməşqi tutsaydılar, Nur əd-Dinin artmaqda olan qüdrətinə qarşı müqavimət göstərmək üçün daha yaxşı mövqe tutmuş olardılar. Ünir hər iki müsəlman liderlərdən ən zəifi olduğuna görə inanılırdı ki, Nur əd-Dinin yaxın gələcəkdə öz ərazisinə qatacağı qarşısıalınmaz bir faktdır və beləliklə xaçlılar zəngiləri qabaqlaması daha məqsədəuyğundur. İyulda ordular Tiberidə toplandılar və Qalileya dənizi boyunca Dəməşqə doğru irəlilədilər. Təxminən 50 000 nəfər yürüşdə iştirak edirdi.
Dəməşqin mühasirəsi
Səlibçilər onları ərzaqla təmin edəcək meyvə bağlarının yerləşdiyi qərb tərəfədn Dəməşqə hücuma keçdilər. İyulun 23-də Daraiyaya çatdılar. Növbəti gün müsəlmanlar hücuma hazır vəziyyətdə idilər və baxmayaraq ki meyvə bağları Dəməşqdən kənarda – müsəlmanlardan uzaqda idi, onlar hissə-hissə səlibçilərin yaxşı təşkil olunmuş ordusuna hücumlar təşkil etməyə başladılar. Müdafi olunanlar Mosul əmiri I Səif əd-Din Qazidən və səlibçilərin düşərgəsinə təşkil olunmuş hücuma şəxsən başçılıq edən Aleppolu Nur əd-Dindən yardım istədilər. Səlibçilər divarlardan meyvə ağaclarına doğru geri çəkilməyə başladılar, nəticədə pusqulara və ardı-arası kəsilməyən hücumlra məruz qaldılar.
Uilyam Tayrın yazdığına görə, iyulun 27-də şəhərin şərqindəki düzənliyə çəkilməyi qərara aldılar, burada onlar nisbətən möhkəmlənə bilərdilər, ancaq ərazi qida və su cəhətdən demək olar ki yoxsul idi. Yazırlar ki, Ünir qoşunu müdafiə olunmağın mümkün olmadığı ərazilərə çəkmək liderlərə rüşvət vermişdi və söz vermişdi ki, əgər səlibçilər evlərinə qayıtsalar, Nur əd-Dinlə olan müttəfiqliyinə son qoyacaq. Həmin vaxt Nur əd-Din və Səif əd-Din gəlib çatdı. Çöldə Nur əd-Dinlə görüşdən sonra daha yaxşı mövqelərə çəkilmək səlibçilər üçün mümkünsüz oldu. Yerli xaçlı liderlər mühasirəni davam etdirməkdən boyun qaçırdı, kralların şəhəri tərk etməkdən başqa seçimləri yox idi. Baxmayaraq ki, yol boyu onları təqib edən türk oxçularının davamlı hücumlarına məruz qalmalı oldular, əvvəlcə Konrad, daha sonra ordunun qalanı iyulun 28-də Yerusəlimə qayıtmağı qərara aldı.
Nəticələr
Xristianların hər biri özlərini digərləri tərəfindən xəyanətə uğramış hiss edirdi. Yeni plan Aşkelona hücuma etmək üçün hazırlanmışdı, Konrad öz ordusunu da götürərək hücuma keçdi, ancaq əvvəlki mühasirədə itirilmiş etibar səbəbi ilə əlavə heç bir kömək ala bilmədi. Bu qarşılıqlı inamsızlıq Müqəddən Torpaqdakı xristian krallıqlarının məğlubiyyəti və xarabalığa çevrilməsi səbəbi ilə, gələcək nəsillərdə də davam edə bilərdi. Aşkelonu tərk etdikdən sonra, Konrad Manuellə müttəfiqliyi gücləndirmək üçün Konstantinapola qayıtdı. Luis 1149-cu ilə qədər Yerusəlimdə qaldı. Bu qarşı durma hətta Elenorla Luisin evliliyinə qədər təsir etdi. Bir-biri ilə danışmayan Luislə Elenor Fransaya ayrı-ayrı gəmilərdə döndülər.
Xaçlıların Avropaya qayıdışını Bernard Klairvaux özünə təhqir hesab edirdi. Bernard Papaya üzrxahlıq haqqında məktub göndərməyi özünə borc bildi. Bu haqda onun “Book of Consideration” kitabının ikinci hissəsində məlumat verilib. Burada o səlibçilərin səhvlərinin onların bədbəxtliyinə və uğursuzluğuna necə səbəbkar olduğunu izah edir. O yeni xaç yürüşü təşkil etmək cəhdləri uğursuz olanda özünü tamamilə fiasko olmuş İkinci Səlib yürüşü ilə heç bir əlaqəsinin olmamasına hər kəsi inandırmağa çalışırdı və 1153-cü ildə vəfat etdi.
Almaniyada, Səlib yürüşü əksər rahiblərin yazılarında fiasko, biabırçılıq kimi təsvir edilirdi, “bu yalnız şeytanın işi ola bilərdi”. Adı qeyd olunmayan və Würzburgun sonrakı onilliklərdəki xronikasını Annales Herbipolenses adlanan kitabında təsvir edən rahib yazırdı ki, Almaniyada zadəgan aiilələri Antalyada əsir götürələrək ermənilər tərəfindən işlədilən cəngavərlərin girov qarşılığında geri qaytarılması ilə məşğul olurdular. Ancaq türklər tərəfindən əsir götürülən və qul bazarlarında satılan düşərgə gözətçiləri o qədər də şanslı deyildilər. Adları məlum olan 113 xaçlıdan, 22-si həlak oldu, 42-si evinə qayıtdı, qalan 49-nun taleyi isə hələ də bəlli deyil. İkinci Səlib yürüşü ilə bağlı dəhşətli xatirəyə baxmayaraq xaç yürüşündə əldə olunmuş təcrübə alman ədəbiyyatına əhəmiyyətli təsir göstərdi. Səlib döyüşləri XII əsrin sonlarında ədəbiyyatda döyüş səhnələrini təsvir edən epic poemaların yaranmasına gətirib çıxardı.
İkinci Səlib yürüşünün mədəni təsiri Fransada da az deyildi, turbadurlar Elenorla Raymond arasına baş verənlərdən təsirlənmişdilər, bu onlara əsl sevgi mövzusunu ədəbiyyata gətirməyə kömək etdi. Konraddan fərqli olaraq, Luis obrazı Tanrının qəzəbinə gələrək Fransadan ayrı düşərək min cür əziyyətlərə qatlanmalı olan kral kimi təsvir edilib.
Şərqi Roma imperiyası ilə fransızlar arasındakı ədavət Səlib yürüşünün gedişatına mənfi təsir göstərdi. Luis və başqa fransız liderlər imperator I Manueli Kiçik Asiyada olarkən açıq-aşkar Türklərlə birləşərək hücumların təşkilatına kömək etməkdə günahlandırırdılar. İkinci Səlib yürüşündən gəldikləri nəticə fransızların XII və XIII əsrlərin qalanında bizanslılara qarşı görüşlərinin müxtəlifliyinə gətirib çıxardı. İmperiyada Səlib yürüşü diplomatiyanın qələbəsi kimi xatırlanmağa başladı. Arxiyepiskop Estatis Sessalonikanın imperator Manuelə həsr olunmuş mədhiyyəsində deyilir:
“O düşmənləri ilə qibtə ediləcək bacarıqla mübarizə apardı, o sülh və əmin-amanlıq gətirmək üçün birinə qarşı digəri ilə oynadı”.
İberiya yarımadasında, İspaniya ərazisində, Lissabonun mühasirəsi zamanı kampaniya bəzi qısa sürən qələbələr əldə etdi. Bu döyüşlər 1492-ci ildə tamamlanan Rekonkuistanın ən vacibləri hesab oluna bilər.
Şərqdə vəziyyət xristianlar üçün heç də yaxşı deyildi. Müqəddəs Torpaqda Səlib yürüşü Yerusəlim üçün fəlakətli nəticələrə gətirib çıxardı. 1149-cu ildə, atabəy Ənur öldü və hakimiyyətə Əbu Səid Mucir əl-Din Abak ibn Məhəmməd gəldi. Dəməşqin rəisi və ahdat ordusunun komandiri Mü`əyyəd əd-Dəhval ibn əl-Sufi bilirdi ki, Səlib yürüşü dövründə xaçlıları məğlubiyyətə uğratmaqda əsas rolu onun ahdat qoşunu oynayıb. O daha böyük qüvvəyə layiq olduğunu düşünürdü, ona görə də Ənurun ölümündən sonrakı iki ay ərzində Abaka qarşı qiyam qaldırdı. Dəməşqdə baş verən vətəndaş müharibəsi 5 illik Burid xanədanlığın süqutuna səbəb oldu. Dəməşqlilər xaçlı krallıqlarına etibar etmirdi, buna görə də qısa mühasirədən sonra 1154-ci ildə Nur əd-Dinə təslim oldu.
III Baldvin nəhayət 1153-cü ildə Misirdə münaqişə ocağına çevrilən Aşkelonu ələ keçirdi, Yerusəlim Misirin içərilərinə doğru irəliləməyə şərait yaratdı, 1160-cı ildə Qahirə işğal olundu. Buna baxmayaraq, Bizansla əlaqələr qarışıq idi, Avropada İkinci Səlib yürüşünün səbəb olduğu fəlakətdən sonra möhkəmlətmə səyləri zəif idi. Yerusəlim kralı I Amalrik bizanslılarla ittifaqa girdi və 1169-cu ildə birləşmiş qüvvələr Misirin işğalında iştirak etdi, ancaq yürüş müvəffəqiyyətsizliyə uğradı. 1171-ci ildə Saləddin, Nur əd-Dinin generallarından birinin qardaşı oğlu özünü Misir sultanı elan etdi, Misiri və Suriyanı birləşdirdi və Səlib krallığını mühasirəyə aldı. Bu arada 1180-ci ildə imperator I Manuelin ölümü ilə müttəfiqlik sona çatdı və 1187-ci ildə Yerusəlim Saləddinə təslim oldu. Onun qüvvələri bütün şimala yayıldı və Səlib dövlətlərinin paytaxt şəhərləri işğal olunmağa başlandı. Bu isə Üçüncü Səlib yürüşünü tətiklədi.
Fredriç Hiqar
Fredriç Hiqar — İsveçrəli bəstəkar, dirijor və "Sürix Tonholl Orkestri" -nin qurucu dirijoru.
NGC 5683
NGC 5683, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Beşinci Koalisiya müharibəsi
V Koalisiya müharibəsi — Beşinci Koalisiya, 1809-cu ildə Avstriya İmperatorluğu və Birləşmiş Krallığın Fransız İmperatorluğu və Bavariyaya qarşı qurduğu koalisiya müharibəsidir. Müharibə Avstriya və Fransa arasında gedərkən hər iki tərəfdən müttəfiqlər müharibəyə daxil oldular və Avstriya koalisiya heyəti qurarkən, Napoleon da Ren Konfederasiyasını təşkil etdi. Hal-hazırda Yarımada Müharibəsi davam edərkən Avropada yerləşən Britaniya, Avstriyalıları əmin etmək üçün Hollandiya Krallığına bir səfər təşkil etdi; ancaq bu cəhd münaqişənin sonununa təsir etmədi.
Bavariyada və Tuna Vadisində münaqişələr davam edərkən, müharibə iyul ayının başlanğıcında Vaqram Müharibəsindəki qanlı mübarizədən sonra Fransızlar üçün müsbət nəticə verdi. Bu müharibə Fransanın Avstriyaya tətbiq etdiyi ən sərt mübarizə idi. Şönbrun müqaviləsi ilə münaqişə sona çatsa da İngiltərə, İspaniya və Portuqaliya davam edən Yarımada Müharibəsində Fransa ilə müharibədə şəraitində qaldı. 1812-ci ildə Napoleonun, Rusiyanı işğal edənə qədər Orta və Şərqi Avropada sülh şəraiti vardı, bu da 1813-cu ildə Altıncı Koalisiyanın qurulmasına yol açdı.
Krem rəngi
Krem rəngi — ağa sarı bir ton vermək üçün bəzilərinin işıqda birləşdirildiyi zəngin sarı karotenoid piqmentləri ilə təbii otlaqda mal-qara yayma tərəfindən istehsal olunan rəngdir. Krem sarı rəngli pastel rəngdir. Sarı və ağ qarışığı ilə krem istehsal edilə bilər. İngilis dilində bir rəng adı olan kremdən ilk istifadə 1590-cı ildə olmuşdur.
Boso yarımadası
thumb|Boso yarımadası Boso yarımadası  Honşu adasının şərqində yerləşən yarımada. Yarımada ərazisinin böyük hissəsində Tiba prefekturası yerləşir. Tokio körfəzini Yapon dənizindən ayırır. Yarımadanın sahəsi 5034 km²-dir. Ən hündür nöqtəsi Ataqo dağıdır (408.2 m).Şimal-qərbində Tiba şəhəri yerləşir. Yarımadada yerləşən Kisaracu şəhəri Kavasaki ilə 14 km uzunluğa malik körpü-tunellə birləşir. Yarımadanın şimal-şərqində Suika-Tsukuba Milli parı yerləşir.
Xilasetmə (film, 2020)
Xilasetmə — ABŞ istehsalı triller filmi. Film 24 aprel 2020-ci ildə Netflix-də yayımlanmışdır.
Mövzu
Muzdlu əsgər Tayler Reyk, Hindistanın ən böyük narkotik alverçisinin qaçırılan oğlu Ovi Mahacanı Banqladeşin Dəkkə şəhərindən xilas etmək üçün tapşırıq alır. Ovini xilas etdikdən sonra şəhərin ən böyük narkotaciri Əmir şəhəri bağladır. Tayler artıq hər addımında düşmənlə üz-üzə gələcək. Yolboyu Taylerin kiçik yaşda itirdiyi oğlu ağlına gəlir və Oviyə qarşı yaxınlıq hiss edir. Ovinin atasının sağ qolu Sacu xidmət haqqını ödəməmək üçün uşağı tək başına xilas etməyə cəhd edir.
Hər nə qədər Sacu və Tayler bir-biriləri ilə dalaşıb Ovini xilas etməyə cəhd etsələr də şərtlər ikisini də əsgərlər və polislər ilə döyüşüb şəhərdən çıxmağa məcbur edir. Sacu döyüş zamanı ordu lideri tərəfindən öldürülür. Tayler bu zaman Ovinin qaçmasını təmin etmək üçün yerli əsgərlərlə döyüşməyə davam edir. Tayler özünü narkotikçiyə sübut etməyə cəhd edən Fərhad tərəfindən vurulması ilə ölümcül şəkildə yaralanır. Tayler özünü körpüdən aşağı atır və çaya düşür (yəqin ki, ölür). Muzdlu əsgər qrupu Ovini uğurla Hindistanın Mumbay şəhərinə çatdırır. Hadisələrdən 8 ay sonra Nik Xan, Əmiri yemək yediyi restoranın tualetində öldürərkən Ovi isə Tayleri düşünərək məktəbin hovuzuna girir, hovuzdan çıxdıqdan sonra bir adamın onu izlədiyini görür (Tayler ola bilər).
Rəylər
Stuntman işi və Kris Hemsvorzun performansı ilə təriflənmişdir. Hərəkətli və triller səhnələri ilə müsbət rəylər almışdır.
Davam filmi
Son savaş zamanı Tayler Farhad tərəfindən boğazından vurulur və Tayler özünü körpüdən çaya atır. Yaşanmış hadisələrdən səkkiz ay sonra Amir yemək yediyi restoranın tualetində Nik tərəfindən öldürülür. Ovi isə Tayleri düşünərək hovuza girir, hovuzdan çıxdıqdan sonra bir adamın onu izlədiyini görür. Görüntü bulanıq olduğu üçün həmin adamın Tayler olub olmadığı tam dəqiq bilinmir. Filmin rejissoru Sam Harqreyv -ə verdiyi reportajda Xilasetmə filmini davam etdirməkdən bəhs edir və bunun birbaşa ilk filmin davamı olmağının lazım olmadığını izah etdi. Sam Harqreyv yeni film üçün müəyyən vaxta ehtiyac olduğunu, tamaşaçıların reaksiyalarına görə fərqli vaxtda fərqli ssenari ilə filmin davam edəcəyini deyir.
1897-ci ilin filmləri
Doğulub
teatrı və kino aktyoru, rejissor. İcraçı Direktoru, İcraçı Prodüser. Stalin mükafatı laureatı Konstantin Adaşevski. xalq artisti.
1895-ci ilin filmləri
1895 — kinematoqrafiyanın rəsmi yarandığı il. Məhkəmə (hətta ictimai) filmlərinin nümayişi 1888-ci ildə başlamış və 1895-ci ildə kifayət qədər "hərəkətli foto" sessiyaları başlamış olsa da, ixtiraçıları bir-biri ilə tanış olmadılar və bu sonradan kino ixtirasında prioritet haqqında sonsuz mübahisələrə gətirib çıxardı.
Hadisələr
inkişafına həsr olunmuş konfransda ilk dəfə "Fabrikdən İşçi çıxışı" adlı filmi ictimaiyyətə göstərildi. nümayiş etdirdi.
Doğulublar
aktrisa. komik oyunçu.
Seymur Cabbarov
Seymur İlham oğlu Cabbarov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Seymur Cabbarov 1987-ci il martın 16-da Şərur rayonunun Çərçiboğan кəndində anadan olub. 1993-2001-ci illərdə R. Abbasov adına Çərçiboğan кənd tam orta məкtəbində, 2001-2004-cü illərdə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseydə təhsil alıb. 2004-2008-ci illərdə isə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məкtəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Seymur Cabbarov 2015-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Füzuli rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində, həmin ilin avqust ayından isə Naxçıvan şəhərərində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət edirdi. 2020-ci ildə bir müddət Ağcabədi rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət edən Seymur Cabbarov, sonradan Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Beyləqan rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində xidmətinə davam edib.
Azərbaycan Ordusunun kapitanı olan Seymur Cabbarov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Seymur Cabbarov oktyabrın 3-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Seymur Cabbarov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Seymur Cabbarov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 6709
NGC 6709, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qartal bürcü istiqamətində yerləşir. III2m tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Özünü aldatma
Özünü aldatma — həqiqətə uyğun olmayan düşüncələrin aşılanması prosesidir; aldanan bir prosesə inam. Bu psixoloji fenomen bir insanın psixoloji müdafiə forması kimi bilinir. Sübutlara və məntiqi arqumentlərə qarşı olmağın aktuallığını, əhəmiyyətini və ya dəyərini rədd etmək və ya səmərələşdirmək prosesidir. Özünü aldatma heç bir məlumatı ortaya qoymamaq üçün həqiqətə inandırmağı (və ya həqiqətin olmamasını) ehtiva edir.
Konsepsiyanın dəyişkənliyi
"Özünü aldatma" termini bir sıra humanitar fənlərdə geniş istifadə olunur, yəni psixologiya və psixoanaliz, ədəbiyyat, fəlsəfə, epistemologiya, sosiologiya və s. Onun şərhləri hər sahənin kontekstindən asılı olaraq dəyişir.
Psixoanalizdə
Klinik praktikada, "özünü aldatma" ifadəsinin əvəzinə, bir qayda olaraq, onun ən yaxın ekvivalentləri istifadə olunur: "repressiya" və "xəyali düşüncə".
Məşhur amerikalı psixoanalist və psixoterapevt Roy Şefer "Psixoanaliz üçün yeni bir dil" adlı əsərində xoşagəlməz və ya utanc verici təcrübələrdən (kəşflərdən) "şüursuz qorunma" yolu kimi aldatma vərdişini təsvir edir.
Ədəbiyyat və fəlsəfədə
Özünü aldatma fenomeni ən məşhur Sorn Kyerkeqor, Martin Haydeqqer və Jan Pol Sartr olan bir sıra ekzistensial filosofların əsərlərində öz əksini tapmışdır. Sonuncuların əsərlərində özünü aldatma ("pis iman") mərkəzi yer tutur və orijinal olmayan varlığın əsas forması kimi qiymətləndirilir.
Sartr əsərlərinin kontekstindən belə çıxır ki, özünü aldatmaq üçün zəruri şərt insanın mahiyyətini iki hissəyə (“mən” və “şüur”) “ayrılmasıdır”, onlardan biri yalnız ona məlum olanı digərindən gizlədir. Sartr nəzəriyyəsinə görə, "pis iman" fenomeni ilə əlaqəli olan paradokslar, aldatma aktının vahid tək şüur ​​çərçivəsində edildiyi ilə izah olunur.
Levan Maqalov
Həyatı
Levan Laursab oğlu Maqalaşvilli 1879-cu ildə gürcü knyazı Laursab Maqalaşvillinin və Mariya Melikişvillinin ailəsində dünyaya göz açıb. Nikolayev kavaler məktəbini bitirib
Döyüş yolu
Terek kazaklarının ordusunda olub. 1900–1901-ci illər arası Çinə yürüşdə iştirak edib. Amur Kazak Dəstəsinin tərkibində Rus-Yapon müharibəsində iştirak edib. Birinci dünya müharibəsinin iştirakçısıdır georgiyevsk kavaleridir. 1917-ci ilin dekabrında general-leytenant Əliağa Şıxlinskinin komandanlığı altında əsası qoyulmuş Müsəlman korpusunda xidmətə dəvət edilmişdir. O, həmin korpusun Gəncədə yerləşən Tatar süvari alayına komandir təyin edilmişdi. Alay komandiri kimi Maqalov 1918-ci ilin yanvarında Zaqafqaziya hökumətinin qərarı ilə Şamxor ətrafında rus ordu hissələrinin tərk-silah olunmasında fəal iştirak etmişdir. Bakıda hakimiyyəti ələ keçirmiş və 1918-ci ilin martında Azərbaycan xalqına qarşı soyqırımı törətmiş bolşevik daşnak qüvvələrinə qarşı mübarizə üçün Zaqafqaziya hökuməti tərəfindən göndərilən hərbi hissə və bölmələrə də polkovnik Maqalov rəhbərlik etmişdi. Həmin qüvvələrin tərkibinə Maqalovun komandiri olduğu tatar süvari alayı, Müsəlman korpusunun tərkibinə daxil olan nişançı alaylardan birinin bölmələri, pulemyot komandası, gürcü təlim taborunun bir bölüyü, 4 ədəd top və 6 ədəd pulemyot daxil idi. Polkovnik Maqalovun rəhbərliyi altında olan bu dəstənin ümumi sayı 2 min nəfərə çatırdı. Bu dəstə 1918-ci il aprelin əvvəllərində Hacıqabul ətrafına yetişərək buradakı bolşevik-daşnak qüvvələrinə güclü zərbə endirdi və Hacıqabulu nəzarət altına ala bildi. Maqalovun göstərişi ilə dəstənin bölmələri Hacıqabulun sağından hücumu davam etdirərək qarşı tərəfin müdafiə xəttini yarmağa cəhd göstərdi. Bu bölmələr Duvannıya qədər hərəkət etsələr də, burada güclü müqavimətlə rastlaşıb geri çəkildilər. Maqalovun dəstəsinin fəallığı Bakıda hakimiyyəti ələ almış bolşevik-daşnak qüvvələrinin ciddi narahatçılığına səbəb oldu və həmin dəstənin Bakıya doğru irəliləməsinin qarşısını almaq üçün Hacıqabul ətrafına əlavə hərbi qüvvələr, Xəzər hərbi donanmasının şəxsi heyətinin bir bölməsi və bir zirehli qatar göndərildi. Bununla da daşnak bolşevik qüvvələri cəbhədə üstünlüyü ələ keçirdilər. Nəticədə, 1918-ci il aprelin 20-də baş verən təkrar döyüşdə Hacıqabul yenidən bolşeviklərin nəzarəti altına keçdi. Maqalovun dəstəsi isə qərbə doğru geri çəkildi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edildikdən sonra Maqalov Müsəlman korpusunu tərk etdi və gürcü milli qoşun hissələrində xidmətə cəlb olundu.
Ölümü
Gürcüstanda xidmət edən Maqalov Gürcüstanın sovet tərəfindən işğalından sonra xaricə getməyə məcbur olur. Almaniyada yaşayır. 1926-cı ildə sanatoriyaların birində vərəmdən dünyasını dəyişir
Özünü aldatma
Robert Triversin təfsirində özünü aldatma
Amerikalı təkamülçü bioloq Robert Trivers insanların və hətta heyvanların davranışlarında özünü aldatmaya böyük əhəmiyyət verir. Onun nəzəriyyəsinə görə, insan özünü aldadır, buna görə əvvəlcə yalan məlumatların həqiqiliyinə əmin olmaq üçün başqalarını onun həqiqətlərinə inandırma ehtimalı yüksəkdir.
Bu təfsir aşağıdakı məntiqə əsaslanır: təbiətdə spesifik ünsiyyətin əsas tərəfi olan bir yalan, (özünü aldatmaqla gücləndirilmiş) faydalar əldə etməyə imkan verir; Beləliklə, vəhşi heyvanlar təqlid edərək ya da həyatda qalmağı təşviq edən “həyəcan siqnalları” verərək yalan danışırlar.
Göy məscid (Kazan)
Göy məscid — Kazanda Qədim Tatar qəsəbəsində yerləşən, tatar məbəd memarlığının bir nümunəsi. Adını divarlarının rənginə görə alıb. 1815–1819-cu illərdə klassisizm üslubunda kazanlı tacir Əhməd Aitov-Zamanovun vəsaitinə tikilib. 2 mərtəbəli, 2 zallı və damında 3 pilləli minarəsi olan məscidin memarı məlum deyil.
Tarixi
1864-cü ildə tacir Q. Müstəqimov öz torpaq sahəsini məscidə bağışlayaraq onun binasını dah 3 pəncərə böyütmüş və ətrafında isə memar P. Romanovun layihəsi ilə hasar çəkdirmişdir. 1907-ci ildə tacir Q. İşmuratov məscidin mehrab hissəsini və digər texniki bölmələri böyütmüşdür. Tatarıstan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 10 mart 1932-ci il qərarı ilə məscid bağlanmış onun minarəsi isə sökülmüşdür. Sovet dövründə məscid binasından yaşayış evi kimi istifadə olunub. 1993-cü ildən təyinatı üzrə məscidi kimi fəaliyyət göstərməyə başlasa da minarəsi 2009-cu ildə yenidən tikilib.
Bu ərazidə ibadətgahın yaranması 1778-ci ilə dayanır. Xırman ərazisi olan burada ilk dəfə taxta məscid tikilib. Bu məscid o dövrdə şəhərdə tikilən dördüncü məscid olduğu üçün bəzən elə Dördüncü məscid kimi də adlanır. Bu ərazi "qullar məhəlləsi" kimi tanınırdı çünki Qədim Tatar qəsəbəsinin bu hissəsində müsəlman əhalisinin ən kasıb və hüquqsuz üzvləri yaşayırdılar. 1815-ci ildə əvvəl tikilmiş taxta məscidi Suıksu kəndində köçürdülər. Köçürmədən sonra köhnə məscidin yerində tacir Əhməd Aitov-Zamanovun vəsaiti hesabına kərpicdən yeni binanın inşasına başladılar. Əhməd bəy özü Birinci məscidin məhəlləsində yaşamağına baxmayraq bu məscidin tikintisi üçün əlindən gələni əsirgəməyib.
Bəhram Əfəndiyev
Həyatı
Bəhram Əfəndiyev 1910-cu ildə ildə Tiflis quberniyasının Ahalkələki qəzasında doğulmuşdur. 1927–1931-ci illərdə Bakı Rəssamlıq Məktəbində dekorçu rəssam ixtisasına yiyələnib. 1929–1932-ci illərdə Akademik Milli Dram Teatrında təcrübəçi-rəssam kimi çalışıb. 1932-ci ildə Peterburq Rəssamlıq Akademiyasına qəbul olunub və burada yarım il oxuduqdan sonra səhhəti ilə başlı təhsilini yarımçıq qoyub. 1933-cü ildə Nuxa (indiki Şəki) Dövlət Dram Teatrında, 1934–1935-ci illərdə Aşqabad Dövlət Azərbaycan Dram Teatrında rəssam işləyib. 1944–1945-ci illərdə Qazax Dövlət Dram Teatrının direktoru, 1945–1948-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında rəssam və quruluş hissə müdiri, 1948–1949-cu illərdə Göyçay Dövlət Dram Teatrında quruluşçu rəssam, 1950–1956-cı illərdə Göyçay sənət artelində texniki rəhbət, 1934–1944 və 1956–1967-ci illərdə Cəfər Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Dram Teatrında baş rəssam işləyib. 14 dekabr 1961-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı ilə təltif olunub.
SSRİ-də məcburi köçürülmələr
SSRİ-də məcburi köçürülmələr — Sovet İttifaqında əhalinin məcburi köçürülmələri dedikdə Sovet İttifaqında anti-sovet və ya anti-kommunist hərəkatlar içində olub,  "fəhlə sinfinin düşmənləri" hesab edilən şəxslərin və ya qrupların, müxtəlif iş növlərində əmək gücü olaraq istifadə edilmək üçün ehtiyac olan yerlərə köçürülmələri və dövlət idarəsi tərəfindən planlanan köçürülmələr nəzərdə tutulur.
Təsirləri
Sürgün edilən şəxslər və ya qruplar, bəzi hallarda isə bütöv millətlər əhalinin az olduğu yerlərə köçürülürdülər. Dövlət tərəfindən birbaşa idarə olunan bu məcburi köç siyasətinə təxminən 6 milyon insanın daxil olduğu təxmin edilir. Bəzi mənbələr isə bu siyasət nəticəsində 1 milyon şəxsin həyatını itirdiyini bildirir.
II Dünya müharibəsində Qızıl Ordunun girdiyi bölgələrdə, xüsusilə də Nasist Almaniyasını dəstəkləyən bölgələrə güclü köç dalğaları olmuşdur.
Çuya gölü
Çuya gölü — Rusiya Federasiyasındə, Altay Respublikasında, Altayın cənub-şərqində dağarası çuxur.
Haqqında
Çuya cayının (Ob hövzəsi) yuxarı axınında, Kuray silsiləsi ilə (şimalda) Cənubi Çuya silsiləsi (cənubda) arasında,1750-2200 m hündürlüyündədir;Uzunluğu 70 km-ədək,eni 30-40 km-dir. Buzlaq və göl-çay çöküntülərindən ibarətdir. Otlaq kimi istifadə olunan yarım-səhralar var.Çuya çayındən Çuya avtomobil yolu keçir.
NGC 4468
NGC 4468, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Jan İppolit
Jan İppolit  — fransız idealist filosofu.
Bioqrafiyası
Sorbonna Fəlsəfəsi professoru (1947–1955), Ali normal məktəbin direktoru (1955–1963), Fransa Kollecinin professoru (1963-cü ildən). Kollej de Fransda Fəlsəfi Düşüncə Tarixi şöbəsinə rəhbərlik etmişdir (1969-cu ildə Düşüncə Sistemləri Tarixi Bölməsi tərəfindən dəyişdirildi; Jyul Vuillainin təklifi ilə; 1970-ci ildən kafedra müəllimi İppolitin keçmiş tələbəsi Mişel Fuko.)
Alman neohegelianizm ideyalarının tərəfdarı idi. İppolit, Hegelin "Ruhun fenomenologiyası" kitabının fransız dilinə ilk tərcüməsini etmişdir (1939 və 1941-ci illərdə nəşr olunmuşdur). 1947-ci ildə "Ruhun Fenomenologiyasının Yaradanlığı və Quruluşu" tezisini müdafiə etmişdir. " Hegel fəlsəfəsinə dair bir sıra əsərlər yazmış, ekzistensializmə yaxın nöqteyi-nəzərdən onun tərəfindən şərh edilmişdir.
Karl Marksın ilk əsərləri haqqında məqalələrin müəllifidir. Marksist iqtisadi doktrinanın faktların təhlilinə deyil, Hegelə aid olan fəlsəfi təsəvvürlərə və etik tələblərə söykəndiyini söylədi.
Jak Lakanın seminarlarında iştirak etmişdir.
NGC 7608
NGC 7608, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İnformasiya Şöbəsi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İnformasiya şöbəsi, Əksinqilabla mübarizə təşkilatı ləğv edildikdən sonra yaradılan təşkilat.
Yaradılması
ƏMT-nin ləğvindən sonra Bakıda və onun ətrafında əks-kəşfiyyatı Bakı general-qubernatorluğunun tərkibində yaradılmış informasiya şöbəsi təmin etmişdir. ƏMT-nin təhqiqat, müşahidə, axtarış, həbs və s. Funksiyaları general-qubernatorun göstərişi ilə informasiya şöbəsinə verilmişdi. İnformasiya şöbəsinə Ələkbər xan Şahsuvarov rəhbərlik edirdi. Həsən bəy Fətəlibəyov rəisin köməkçisi, türk ordusunun polkovniki rütbəsini daşıyan Cəmil bəy xüsusi tapşırıqları yerinə yetirməklə yanaşı, rəisin köməkçisi idi.
Fəaliyyəti
İnformasiya şöbəsi əməkdaşları başda Ələkbər xan olmaqla, bir sıra əhəmiyyətli əməliyyatlar həyata keçirmişdilər. 1920-ci ilin aprelində Balaxanıda pozuculuq işi aparan 22 nəfər bolşevikin həbs edilməsi böyük əks-səda doğurmuşdu.
Çyoşa körfəzi
Çyoşa körfəzi — Barens dənizinin körfəzi
Haqqında
Kanin yarımadasının sahilləri ilə materik arasındadır.Uzunluğu 110 km, eni 130 km(girəcəyində 55 km),dərinliyi 55 m-dir. Yarımgünlük qabarmalar (hündürlüyü 4,3 m-ədək) baş verir. Noyabrdan iyunun sonunadək buzla örtülü olur. Vijas, Oma, Peşa, Cyoşa çayları Çyoşa körfəzinə tökülür.
Xaybax qətliamı
Xaybax qətliamı — Çeçenistanın dağlıq bölgələrində olan Xaybax aulunda yaşayan Çeçen əhalinin NKVD-nin polkovnik Mixail Gveşiyani rəhbərliyindəki Sovet qüvvələri tərəfindən toplu olaraq edam edilməsinə verilən addır.
Qətliam
Əldə edilən bilgilərə görə hadisə 27 fevral 1944-cü ildə Mərcimək əməliyyatı (bölgə əhalisinin Qazaxıstana sürgün edilməsi) zamanı reallaşmışdır. Qar fırtınasına görə sürgün olunmalı olan kəndliləri qatara stansiyasına aparmaq münkün olmadığı üçün içində qadın və uşaqların da olduğu 700 kəndli axıra yığıldı, qaçmağa çalışanlar da güllələnərək öldürüldü. Axıra yığılanların hamısı yandırıldı. Deyilənlərə görə Gveşiyanı uğuruna görə özünə medal sözü vermiş Lavrenti Beriya tərəfindən buna görə təbrik edilmişdi.
NGC 1923
NGC 1923, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL+EN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Faza diaqramı
Faza diaqramı (vəziyyət diaqramı) — diaqramda nəzərdən keçirilən nöqtənin koordinatlarına cavab  verən şəraitdə  sonsuz  fiziki-kimyəvi  sistemin tarazlıq vəziyyətinin qrafik görünüşüdür (fiqurativ nöqtə).
Faza diaqramlarının analizi
Faza diaqramlarının qurulması üçün adi koordinatlar, termodinamik parametrlər-temperatur, təzyiq və sistemin tərkibidir (mol və ya çəki faizi ilə). Ümumi hallarda koordinatların sayı sistemin komponentlərinin sayını bir vahid üstələyir (birkomponentli sistemin diaqramı ikiölçülü, ikikomponentlininki üçölçülüdür və s.) Kondensasiya olunmuş (qatılaşdırılmış) sistemlərdə təzyiq hesabına faza tarazlığının dəyişikliyi bir çox hallarda nəzərə alınmadığına görə, bu hallarda diaqram ölçülərinin sayı komponentlərin sayına bərabərdir (kondensasiya olunmuş ikikomponentli sistemin diaqramı ikiölçülü, üçkomponentlininki isə üçölçülüdür və s.). Kompleks faza diaqramları çap nəşrlərində kəsik və ya proyeksiya şəklində əks olunur. Faza qaydalarına uyğun olaraq, ikiölçülü diaqramda birfazalı hissə sahə ilə, ikifazalı hıssə-xəttlə (r-T diaqramlarda) yaxud konod paralel xətlər toplusu ilə, hansılar üçün ki bərabər fazaların tərkibi müəyyənləşdirilmişdir (tərkibin iştirakı ilə olan diaqramlarda), üçfazalı hissə nöqtə ilə (r-T diaqramlarda) və ya üfüqi (T-x yaxud r-x diaqramlarda) təsvir olunur.
Temperatur-təzyiq diaqramları
sahələr birfazalı vəziyyətə, onları ayıran xətlər ikifazalı, xətlərin kəsişdiyi nöqtələr üçfazalı vəziyyətə uyğundur (bu nöqtələr üçqat nöqtələr adlanır).
Cek Falaxi
Cek Falaxi ABŞ aktyoru və ifaçısıdır. Cek How to Get Away with Murder (sətri tərcüməsi: "Cinayətdən necə yayınmaq olar") adlı ABC-nin televiziya qanuni dramında baş rollardan birində çəkilərək, şöhrət qazanır.
Həyatı və fəaliyyəti
Falaxi Miçiqan ştatının Ann Arbor şəhərində anadan olub. Cekin atası irlandiyalı, anası isə italiyalıdır. 2011-ci ildə Nyu-York universitetini biririr. Universitetdə aktyorluq peşəsini öyrənir və eyni zamanda qısa tamaşalarda iştirak edirdi. Eləcə də Cek filmlərdə çəkilməyə başlayır. Onlardan biri də Nikolas Keyc tərfindən çəkilmiş Rage (Tokarev) filmidir. Lifetime kanalı ilə də bir ara əməkdaşlıq edirdi. 2014-cü ildə Cek Los Ancelesə köçür və burada Şonda Rayemsin How to Get Away with Murder (sətri tərcüməsi: "Cinayətdən necə yayınmaq olar") dramında baş rollardan birinə dəvət alır. Cek bu dramında Viola Devisin beş seçilmiş tələbələrdən birini Konnor Uolş oynayır. Serial 2014-cü ildə ilk dəfə nümayiş etdirilir və çox böyük uğur qazanır. Serialın 14 milyondan çox izıəyicisi olub.
NGC 5456
NGC 5456, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ferroelektriklər
Ferroelektriklər Ferroelektriklər müəyən temperatur intervalında spontan polyarizasiyaya malik mono və polikristallik polyar dielektriklərdir. Piroelektriklərin bir növüdür. Xarici elektrik sahəsinin, gərginliyin və ya temperatur dəyişkənliyinin təsiri ilə ferroelektrikilərdə spontan polyarizasiyanın ölçüsü və istiqaməti, mexaniki, optiki və termal xüsussiyyətləri dəyişir. Ferroelektriklərin strukturu eyni sahə daxilində tək yönlü polyarizasiya malik olan bölgələr – domenlərin mövcudluğu ilə xarakterizə olunur. Bu halda nümunənin ümumi polyarizasiyası sıfır ola bilər. Domen strukturu kristalların simmetriyasından asılıdır və çox zaman onların qüsurlarının təbiəti və paylanma xarakteri ilə bağlıdır. Yüksək gərginlikli xarici elektrik sahəsinin təsiri polyarizasiyanın kəskin artması ilə nəticələnir. Orientasiya prosesi ferroelektriklərin kristallik quruluşunun dəyişməsi ilə müşayiət olunur. Baxmayaraq ki, enerji baryeri nisbətən kiçikdir. Polyarizasiyanin artması dielektrik nüfuzluluğunun, istilikkeçirmənin termiki genişlənmə əmsalının dəyişməsinə gətirib çıxarır. Ferroelektriklərdə polyarizasiyanın elektrik sahəsinin gərginliyindən asılılığı qeyri-xətti olur, histerezis ilgəyi formasındadır. Müəyyən temperaturdan (Küri nöqtəsi NK) yuxarı qızdırdıqda ferroelektriklərin spontan polyarizasiyası yox olur. Bu nöqtədə ferroelektrik polyar fazadan qeyri-polyar fazaya keçir. NK oblastında temperatur asılılğı maksimuma çatır və qalıq polyarizasiya sıfıra bərabər olur. Ferroelektrik xassələr ilk dəfə KNaC4H4O6 •H2O, daha sonra KH2PO4 kalium dihidrofosfat ferroelektrik duzunun kristallarında aşkar edilmişdir. Yüzlərlə ferroelektiklər məlumdur. Monokrisatallik ferroelektrikləri məhlulların, ərintilərin, qaz və buxar fazasının monokristalların hazırlanma metodu ilə, keramik ferroelektrikləri keramika texnologiyası ilə əldə edirlər. Ferroelektriklər polyarizə halında yüksək piro və pyezoelektrik xassələri ilə fərqlənir. Elektroakustik, elektromexanik çeviricilərdə , gecə görmə qurğularında və s. praktiki tətbiqini tapmışdır.
Baku (qəzet, 1902)
"Baku" qəzeti — 1902–1918 illərdə Bakı şəhərində rus dilində nəşr olunmuş ictimai-siyasi gündəlik qəzet.
Haqqında
Qəzet 1902–1918 illər ərzində qısa fasilələrlə rus dilində çapdan çıxmış və bu müddət ərzində 3786 sayı nəşr olunmuşdur. Qəzetin əsas hədəf kütləsi neft sənayeçiləri idi. Bakı şəhərinin mədəni həyatı, azərbaycanlı jurnalist və publisistlərin məqalələri, Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyəti ilə bağlı yeniliklər qəzetin tez-tez müraciət etdiyi bölmələr olmuşdur. Cəlil Məmmədquluzadənin "Poçt qutusu" hekayəsi 1913-cü ildə H. Minasazov tərəfindən tərcümə olunaraq bu qəzetdə nəşr olunmuşdur.
Qəzet "Molla Nəsrəddin" jurnalı ilə olan yaxınlığına görə də tanınır. Qəzetdə "Molla Nəsrəddin" jurnalının yeni buraxılışları haqqında yeniliklər oxuculara çatdırılır, jurnalın müsbət tərəfləri göstərilirdi. "Molla Nəsrəddin" jurnalına aid bir sıra felyetonlar və karikaturalar barədə şərhlər qəzetdə öz əksini tapmışdır. "Molla Nəsrəddin" jurnalı 1908-ci ildə bağlanmaq təhlükəsi ilə üzləşəndə 22 nəfər azərbaycanlı tələbənin imzaladığı etiraz məktubu "Bakı" qəzeti tərəfindən dərc olunmuşdur.
Çuzik
Çuzik — Rusiya Federasiyasındə Tomsk vilayətində çay.
Haqqında
Parabel çayını (Ob hövzəsi) yaradan sol qol. Uzunluğu 382 km, hövzəsinin sahəsi 9 min km². Vasyuqan düzənliyi ilə axır. Qarışıq mənbədən,əsasən,qar suları ilə qidalanır. Ortaillik su sırfi mənsəbindən 73 km³ məsafədə 30,5 m³/sanmetrdir. Oktaybr-noyabrdan aprelin axırı-mayın əvvəlinədən donmuş olur. Ağac axıdılır.Mənsəbindən 210 km məsafədə gəmiçiliyi yararlıdır.
Biomimetik sensorlar
Biomimetik sensorlar
Kinomuzda zərif izlər (film, 2019)
"Kinomuzda zərif izlər" — rejissor Sənan Sultanovun filmi. AzTV istehsalıdır.
Məzmun
Azərbaycan rejissoru, ssenaristi Zeynəb Kazımovanın həyat və yaradıcılığına həsr olunmuşdur.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Qarabağ Ağdam FK-nın mövsümlərinin siyahısı
"Qarabağ" FK-nun mövsümlərinin siyahısı — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən və Azərbaycanın Ağdam şəhərini təmsil edən Futbol Klubu.
"Qarabağ", 10 dəfə Azərbaycan Premyer Liqasının, 7 dəfə Azərbaycan Kuboкunun, Azərbaycan superkubokunun qalibi olub. Klub həmdə, UEFA Çempionlar Liqası qrupunda, UEFA Avropa Liqasının qrupunda, UEFA Konfrans Liqası qrupunda mübarizə aparıb. 2021/22, 2022/23 illərdə Konfrens Liqası pley-off mərhələsində oynuyub
NGC 3493
NGC 3493, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elməddin Qəhrəmanov
Elməddin Niyaməddin oğlu Qəhrəmanov (26 yanvar 1997; Kəngərli rayonu, Azərbaycan — 6 oktyabr 2020; Ağdam rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elməddin Qəhrəmanov 1997-ci il yanvarın 26-da Kəngərli rayonunun Qıvraq qəsəbəsində anadan olub. 2003-2011-ci illərdə Qıvraq qəsəbəsi tam orta məktəbində, 2011-2014-cü illərdə isə Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydə təhsil alıb. 2014-2018-ci illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Elməddin Qəhrəmanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Elməddin Qəhrəmanov oktyabrın 6-da Ağdam rayonu istiqamətində şəhid olub. Kəngərli rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Qəhrəmanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Qəhrəmanov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.