cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adolf Eyxman
Qaçırılmanın tarixdə qoyduğu iz
Eyxmanın qaçıran şəxslərin bəzi "yəhudi könüllüləri" yox, məhz "Mossad" agentləri olduğu 2005-ci ilin fevral ayında rəsmən etiraf edildi. Həmçinin Eyxmanın qaçırılmasının iştirakçılarının tam siyahısı yalnız 2007-ci ilin yanvarında dərc edildi. Əməliyyatda iştirak edən anestezioloqun adı 2007-ci ilin aprelində açıqlandı.
2007-ci il iyunun 26-da İsrail Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən Dalia İtsik əməliyyat iştirakçılarına fəxri diplomlar və xatirə hədiyyələrini təqdim etdi. Əməliyyatın bir başa iştirakçılarından (Piter Malkin, Moşe Tavor və Şalom Dani) üçü artıq həyatda deyildilər.
12 dekabr 2011-ci il dekabrın 12-də Qüdsdəki Knessetdə İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun iştirakı ilə Adolf Eyxmanın qaçırılması əməliyyatına həsr edilən sərgi açıldı. Sərgidə dövlət arxivindən ilk dəfə "Mossad" tərəfindən Argentinada Eyxmanın qaçırılması ilə əlaqədar, habelə İsraildəki məhkəmə işinə aid unikal eksponatlar və sənədlər nümayiş etdirilmişdi. Həmçinin bu eksponatlar arasında Ben-Qurionun Eyxmanın tutulması barədə əmri, cinayət işinin hökmü, oğurluq zamanı istifadə olunan anesteziya üçün xüsusi şpris, "Mossad" agentlərinin pasportları, biletləri və əlcəkləri, Eyxmanın məhkəmə salonunda saxlanıldığı şüşə otağı ümumi baxışa təqdim edilmişdir.
İncəsənətdə
Adolf Eyxmanın özünün fəaliyyətinə, həm də qaçırılmasına aid bir neçə əsər yazılmış, bədii və sənədli filmlər çəkilmişdir. Belə ki, onun qaçırılması və məhkəməsi hekayəsi bütün dünyada məşhurlaşdığından dərhal dünyanın dörd bir yanından olan dramaturqların, yazıçıların və jurnalistlərin diqqətini cəlb etmişdir. Ancaq bu hekayənin vizuallaşdırılması yalnız 1968-ci ildə mümkün oldu, o zaman aktyor və ssenarist Robert Şou bu barədə roman yazdı və "Broadvey"də "Şüşə qəfəsdə adam" pyesini səhnələşdirdi. 1975-ci ildə bu roman və pyes əsasında rejissor Artur Hiller bir neçə ay ərzində Eyxmanın məhkəməsinin materialları və Xanna Arendtin məqalələri ilə tanış olaraq Maksimilian Şellin baş rolunu oynadığı "Şüşə qəfəsdə adam" bədii filmini çəkdi. Nasist cinayətlərinə görə kollektiv və fərdi məsuliyyətin mürəkkəb və mübahisəli mövzuları arasında çəkilən film, Xolokost qurbanlarının dolayı olaraq günahları və onların passivliyi məsələsini qaldırır, eyni zamanda İsrail Dövləti tərəfindən "Xolokostun özəlləşdirilməsinin" və "Qana qan" siyasətinin həyata keçirilməsinin mümkünlüyünün mənəvi və etik problemlərini qaldırır.
Ədəbiyyatda
1961-ci ildə Tuvia Fridman redaktor David Qross ilə birlikdə "Ovçu" avtobioqrafik kitabını nəşr etdirmişdi. Kitab 2007-ci ildə təkrar nəşr edilmişdir. 1961-ci ildə yazıçı Moşe Perlmanın "Eyxmanın Qaçırılması" kitabı  Təl-Əvivdə ivrit dilində və Londonda ingilis dilində nəşr olundu. 2001-ci ildə Perlmanın "Adolf Eyxman necə tutuldu" kitabı rus dilində nəşr edildi. .
İsser Harel bu hadisələr haqqında "Qaribaldi küçəsindəki ev" kitabını yazmışdı.( 1975, Bu kitab 1992-ci ildə rus dilində "Cəlladın oğurlanması" adı ilə nəşr edilmişdir. Kitabın yazıldığı zaman "Mossad"ın agentləri rəsmi olaraq açıqlanmadığından, Harelin əsərində onlar təxəllüs altında verilmişdir. Məsələn, "Cəlladın qaçırılması" kitabında Rafi Eitan — "Qaby", Piter Malkin — "Eli", Zvi Aaroni — "Kenet" və s. adlar altında keçir. Öz adı altında verilən yeganə agent 1963-cü ildə vəfat edən saxta sənəd hazırlama mütəxəssisi Şalom Dani idi.
1990-cı ildə amerikalı yazıçı Harry Stein ilə həmmüəllif olaraq Piter Malkin "Eyxman əlimizdədir" kitabını yazmışdır. 1990-cı ildə Tuvia Fridman "Əməliyyatdakı rolum" sənədlər toplusunu nəşr etdirdi.
1996-cı ildə Zivi Aaroni alman yazıçısı Vilhelm Dietl ilə birlikdə "Der Jäger — Operation Eichmann" kitabını buraxmışdılar.
Kinoda
1961-ci ildə Eyxman hələ də İsrail həbsxanasında olarkən, ABŞ-də rejissor R. J. Sprinqstin tərəfindən çəkilmiş "Eyxman Əməliyyatı" bədii filmi sərbəst prokata buraxıldı. Eyxman rolu Verner Klemperer tərəfindən canlandırılmışdır. İsser Harelin "Qaribaldi küçəsindəki ev" əsəri əsasında 1979-cu ildə Xaim Topol və Martin Balsamın baş rollarda çəkildiyi "Garibaldi küçəsindəki ev" ("The House on Garibaldi Street") bədii filmi çəkilmişdir. 1996-cı ildə Harry Stein ilə Piter Malkinin yazdığı "Eyxman əlimizdədir" kitabı əsasında "Eyxmanı tutan adam" telefilmi çəkilmişdir. Filmdə Eyxman rolunu Robert Duvall, Malkinin obrazını isə Arlis Howard canlandırmışdır. Filmin konsultantı Malkin olmuşdur.
2006-cı ildə Rusiyada Tuvia Fridmanın fəaliyyətinə həsr olunmuş rejissor Fyodor Stukovun "Nasist Ovçuları" 4 epizodlu sənədli filmi ekranlara buraxıldı. 2007-ci ildə İsrail məhkəməsi sənədlərinə əsaslanan bioqrafik "Eyxman" ingilis-macar filmi ekranlara buraxıldı. Filmdə baş rolda Tomas Kreçmann çəkilmişdir. Eyxmanın qaçırılması mövzusu ilə dolayı əlaqəli bir çox əsərlərdə yaradılmışdır. Məsələn 2007-ci ildə ekranlara çıxan "Borc" bədii filmində üç gənc "Mossad" agentinin sağ qalan nasist cinayətkarlarından birini axtarmaq üçün Avropaya yola düşdüyü əks olunur. 2009-cu ildə "Miramax" studiyası əsas rolların birində Helen Mirrenin çəkildiyi eyni adlı filmin remeykini buraxdı. Film 2011-ci ilin avqustunda studiyanın bağlanmasından sonra yayımlandı. .
2018-ci ilin avqustunda Ben Kinqslinin oynadığı Eyxmanın tutulmasından bəhs edən "Final əməliyyatı" filmi nümayiş olundu. .
2019-cu ildə F. Dikin yazdığı "Yüksək qaladakı adam" romanının motivləri əsasında çəkilən teleserialda, 1964-cü ildə alternativ gerçəklikdə SS oberstqruppenfüreri Eyxman obrazını aktyor Timoti V. Mörfi canlandırır.
Eyxmanın gündəliyi
Eyxman həbsxanada gündəliklər yazırdı, lakin İsrail hökumətinin qərarı ilə onlarla tanış olma və istifadəsi qadağan edilmişdir. 1999-cu ildə Eyxmanın oğlu İsrail Ali Məhkəməsinə gündəlikləri nəşr etdirmək məqsədiylə icazə üçün müraciət etdi. 2000-ci il fevralın 29-da İsrail hökumətinin əmri ilə Eyxmanın gündəlikləri nəşr olundu.
Ədəbiyyat
rus dilində
ingilis dilində
Viktor Ponidelnik abidəsi (Rostov-na-Donu)
Viktor Ponidelnik abidəsi və ya Futbolçu heykəli — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən monumental abidələrdən biri. Abidə Olimp-2 stadionunun yaxınlııbda qoyulmuşdur. 2015-ci ildə futbolçu Viktor Ponidelnikin şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1960-cı il Avropa kubokunun finalında vurulmuş qızıl qolun müəllifidir.
Tarixi
2013-cü ildə Rostov-na-Donu ərazisində İdman nazirliyinin rəhbərliyi altında futbolçu Viktor Nonedelnikin şərəfinə abidənin ucaldılması haqqında konkurs təşkil edir. Elə həmin ilin avqustunda Dmitri Vasileviç Lındin konkurda iştirak etmək qərarına qəlir. Sentyabrda o, gildən bir eskiz hazırlamışdı. Onunla yanaşı üç nəfər bu yarışmada iştirak edirdi. Bununla bağlı komisiya təşkil edilir. Bu komisiyaya vitse qubernator Sergey İvnoviç Qorban, futbolçu Viktor Ponidelnik və Rostov vilayətinin idman nazirliyi nümayəndəsi Yuri Balanxin daxil idi. Müsabiqənin nəticəsi olaraq Dmitri Lındin qalib gəlir. Gil heykəldə müəyyən dəyişikliklər gerçəkləşdirilmişdir.
Bürün abidənin hazırlanmasına iki ay tələb olunmuşdur. 2013-cü ilin sentyabr-noyabr ayları heykəltaraşlıq işləri aparılmışdır. Bunun üçün 750 min rubl pul tələb edilmişdir. Ancaq heykəltaraş işi üçün pul tələb etməmişdir. Abidənin hündürlüyü 2 metrdir. İlk əvvələr abidənin açılışı 2014-cü ilin yazına planlaşdırılırdı. Ancaq maliyyə çatımamazlığı hiss edilirdi. 2014-cü ildə bu işlər üçün veteran futbolçular və don futbol federasiyası 96,5 min rubl pul xərclımişdir.
Nazirlik abidəni 1960-cı il Avropa kubokunun ilk oyunun tarixində açılış edəcəyini bəyan etmişdir. Abidə Olimp-2 stadionunun yaxınlığında qoyulmuşdur. Açılış 28 avqust 2015-ci ildə gerçəkləşmişdir. Açılışda vilayət qubernatorunun müavini İqor Quskov iştirak etmişdir.
Tiosulfat turşusu
Tiosulfat turşusu — qeyri-üzvi birləşmədir, H2SO3S formullu güclü iki əsaslı turşudur. Rəngsiz özlülük mayedir, su ilə reaksiya verir. Duzlar — qeyri-üzvi tiosulfatlar əmələ gətirir. Tiosulfat turşusunun birində oksidləşmə dərəcəsi +6, digərində isə −2 olan iki kükürd atomu var.
Parçalanma məhsulları dəqiq reaksiya şərtlərindən asılı olaraq kükürd, kükürd dioksid, hidrogen sulfid, polisülfanlar, sulfat turşusu və polityonatları əhatə edə bilər.Turşu istehsalının susuz üsulları Maks Şmidt tərəfindən hazırlanmışdır:
Kimyəvi xüsusiyyətləri
Esterlər — üzvi tiosulfatlar əmələ gətirir.
Varlığın dözülməz yüngüllüyü (roman)
Varlığın dözülməz yüngüllüyü - Milan Kunderanın 1982-ci ildə yazdığı kitab.
Haqqında
İlk dəfə 1984-cü ildə Fransada fransız dilində nəşr olunan kitab ilk nəşr olunduğu andan ədəbi aləmdə öz əksini tapmışdır. Çex orijinalı növbəti il nəşr olundu. Onun türk dilinə tərcüməsi ilk dəfə 1986-cı ildə, 2014-cü ilin martında isə 41-ci nəşrini həyata keçirmişdir. Roman 1987-ci ildə eyniadlı filmə uyğunlaşdırılıb.
Romanda baş qəhrəmanlar Tereza, Tomas, Sabin və Franzın münasibətləri 1968-ci ilin Praqa baharı və ondan sonra Sovet İttifaqının Çexoslovakiyaya hücumu arxa plana keçərək izah edilir. Hadisələr Praqa, Paris, İsveçrə, Kambocada baş verir. Yeddi hissədən ibarətdir.
Monoxromatik işıq
150px|thumb|right|CIE xy xromatiklik diaqramı.
Monoxromatik işıq ( – tək; χρῶμα – rəng) — gözdə hiss olunan tezliklər diapazonunun müəyyən sabit tezliyi ilə xarakterizə olunan elektromaqnit dalğası. Başqa tezlikli elektromaqnik dalğaları (infraqırmızı, ultrabənövşəyi və s. şüalar) fiziki təbiətinə görə görünən işıq dalğalarından fərqlənmir və "monoxromatik" termini onlar üçün də işlədilir. Nəzəri hesablamalara görə ciddi monoxromatik dalğaların şüalanma müddəti sonsuz böyük olmalıdır. Real şüalanma prosesləri isə sonlu olduğundan onlar yalnız kiçik tezliklər intervalında "monoxromatik" qəbul edilir. Sərbəst qaz atomlarının ayrı-ayrı spektral xətləri monoxromatik işığa uyğundur. İşığı monoxromatik işığa yaxən dar spektral intervallara bölən cihaz monoxromator adlanır. Bəzi lazerlər vasitəsilə şüaların spektral intervalı atomun spektr xətlərininkindən ensiz olan monoxromatik şüalar almaq mümkündür.
Aray Osui
İlk illəri
1846-cı ildə Senday hanında bir samuray ailəsində doğulmuş və yerli han məktəbində təhsil almışdır. 1866-cı ildə han hökuməti tərəfindən Tokuqava şoqunluğunun Edo şəhərində yerləşən konfutsiçilik akademiyası olan Şokeykoya təhsil almaq üçün göndərilsə də, buradakı kurikulumdan narazı qalmışdır. Bunun əvəzinə konfutsiçi alim Yasui Sokkendən dərslər almışdır.
1868-ci ildə şoqun ordusunun Toba-Fuşimi döyüşündəki məğlubiyyətini eşidəndən sonra Sendaya qayıtmışdır. Keçmiş müəllimi Tamamuşi Sadayunun köməkliyi ilə şoqunluğa sadiq olan şimal-şərq hanlarının koalisiyasını təşkil etmişdir. Senday imperatorluq ordusuna təslim olduqdan sonra Enomoto Takeakinin başçılıq etdiyi şoqunluq donanmasına qatılmış və bir neçə ay Hakodatedə müqavimət göstərmişdir. Burada ikən Rus Pravoslav Kilsəsinin Hokkaydodakı təmsilçisi olan Nikolaydan xristianlığı öyrənmişdir.
Yaponiyaya qayıdışı
Arayın Yaponiyaya qayıtmaqdakı əsas məqsədi Harrisin nəzəriyyələrini yaponlar arasında yaymaq idi. O, hansısa dini təşkilata qatılmaqdan imtina edərək öz icmasını toplamaq istəmişdir. O, daimi işdən imtina etmiş, yoxsulluq içərisində yaşamış və heç vaxt evlənməmişdir. 1903-cü ilə kimi Arayın nəzəriyyələri bir çox intellektualı və universitet tələbəsini özünə cəlb etmişdir. 1903-cü ildə təqibçilərindən biri onun üçün Tokioda sadə ev tikdirmişdir. Kenvaşa adlandırılan bu ev 20 şagirdi öyrətmək və dini fəaliyyətlərlə məşğul olmaq üçün bəs idi.
Arayın şagirdləri az olsa da, onlardan biri olan reformist Tanaka Şozo ictimai şüurun oyanmasında vacib rol oynamışdır. Həmin dövrdə Aray tanrının bəşəriyyətə mesaj olaraq göndərdiyini iddia etdiyi yazılar yazmağa başlamış və "Deyimlər" başlığı altında nəşr etdirmişdir. O, bu yazıları dostlarına və təqibçilərinə paylamış, görüşlər zamanı bu yazılardan sitatlar gətirmişdir. Ölümündən sonra şagirdi Naqaşima Tadaşiqe onun yığcam yazılarını 5 cild şəklində 1930-31-ci illərdə nəşr etdirmişdir.
NGC 4356
NGC 4356, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elşad Mahmudov
Elşad Suliddin oğlu Mahmudov (12 iyul 1997; Gəncə, Azərbaycan — 6 noyabr 2020; Laçın rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elşad Mahmudov 12 iyul 1997-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 2014-cü ildə Gəncə şəhər 7 nömrəli tam orta məktəbi bitirmişdir. 2014-2018-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti (ADAU)-da "mühasibat uçotu və audit" ixtisası üzrə təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
Elşad Mahmudov 2018-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Gəncə Şəhər Kəpəz Rayon Şöbəsindən hərbi xidmətə çağrılmış, Naxçıvan Muxtar Respublikasındakı “N” saylı hərbi hissədə xidmət etmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elşad Mahmudov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Füzulinin, Laçının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Elşad Mahmudov 6 noyabr 2020-ci ildə Laçın rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. 7 noyabr 2020-ci ildə Gəncə Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşad Mahmudov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşad Mahmudov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Kartal Tibet
Kartal Tibet ― Türk kino aktyoru və rejissor.
Elşad Mahmudov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşad Mahmudov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Kərim Vəkilov
thumb|Kerim Vekilov Kərim Lütfəli ağa oglu Vəkilov 1901-ci ildə anadan olub. Atası və anası vəfat etdikdən sonra baçısı ilə birlikdə əmiləri Yusif ağanın himayəsinə keçirlər. Yusif ağa müflis vəziyyətinə düşdükdən sonra məcbur olub yeniyetmə qardaşı oğlunu Qoridə Firidun bəyə qapı qulluqçusu verir (Kə­rim Vəkilov öz tərcumeyi-halında belə göstərir).
1918-ci ilə qədər Kərim Vəkilov Firidun bəyin evində yaşamışdır.
1918-ci ildə Qori Seminariyası Qazaxa köçürüldükdə Firidun bəy Kərimi məktəbə qəbul etdirir.
1919-1920-ci illərdə Milli Orduda xidmət edən Kərim Vəkilov AXC süqutundan sonra yenidən seminariyaya qayıdıb təhsilini davam edir.
1921-ci ilədək Kərim Vəkilov Qazax Seminariyasında oxuyur. Həmin il Hərbiyyə və Bəhriyyə komissarı Əliheydər Qarayev Qazax Seminariyasından bir qrup yoxsul gənçi Bakiya hərbi məktəbə gətirəndə Kərim Vəkilov da onların arasında idi.
1923-cü ildə Kərim Vəkilov Bakida Hərbi-Texniki Məktəbi bitirir.
1923-1925-ci illərdə Azdiviziyanın  2-ci istehkamçılar polkunda xidmət edir;
1925-1927-ci illərdə 3-cü istehkamçılar polkunda xidmət edir;
1927-1929-cu illər­də isə Azdiviziyanın 2-ci ərazi polkunda xidmət edir.
1931-1933-cu illərdə düşərgə hazırlığı keçmiş və takmilləşdirmə kursunda oxumuşdur. Müharibədən əvvəlki illərdə müxtəlif idarələrdə, о cümlədən orta məktəblərdə hərbi rəhbər olmuşdur.
Müharibə başlananda səfərbərliyə alınan Kərim Vəkilov 1942-ci ilin fevralında Azərbaycan Hərbi Komissarligının sərəncamı ilə 2500 nəfərlik əskəri qüvvəni 1012 saylı eşelonla Şimali Qafqazda ön cəbhəyə təhvil verməyə aparanda guclu şaxtaya düşmüş və ayagının birini don vurmuşdur.
Tapşırığı yerinə yetirib Bakiya qayıdanda hərbi-tibbi komissiyadan keçir və arxa cəbhədə xidmətini davam etdirir.
Baş leytenant Kərim Vəkilov 1944-cu ilədək Azər­baycan SSR rayonlarında banditizm və diversantlarla mübarizü üzrə qırıcı batalyonun əvvəlcə qərargah rəisi, sonra isə komandiri olur. Daim səfərlərdə oldugundan müalicə rejimi pozulur va don vurmuş ayagı qanqrena olur.
1947-ci ildə texnikumdan işdən çıxıb evə qayıdanda tramvay qəzasına düşür və həkimlər bu dəfə onun о biri ayagını da kəsməli olurlar.
Taleyin onunla bu qədər sərt davranmasına baxmayaraq, Kərim Vəki­lov ruhdan duşməmiş, ömrünün son günlərinədək hayatsevərliyini qoruyub saxlamış, üzündən nurlu təbəssüm əskik olmamışdır.
Səməd Vurgun bu dogma əmisi oğlunu qohumları arasında daha çox sevər, imkan tapan kimi onu yoluxmaga gedərmiş.
Aybəniz xanımın söhbətlarindən:
- Tez-tez Kərim əmimgilə gedərdik. Atam onun əlil arabasına əyləşər, enli şüşəbənddə о baş, bu başa sürər, evdəki balacaları güldürərdi.
Kərim əmim baxıb başını bulayar: “Gör bir, gör bir nədən xoşu gəlir ? Allahı sevərsən, düş...”.
Kərim Vəkilov 1928-ci il noyabrın 18-də Gəncədə Klavdiya Senyakova ilə evlənmişdir. Tofiq va Gəray adlı oğlu, Leyla adlı dünyaya gəlir. Kərim Vəkilov Bakıda köhnə “inturist”lə yanaşı həyətdə yaşayırdı.
1961-ci ildə Kərim Lütfəli ağa oglu Vəkilov Bakıda vafat edir.
Həlulan (Urmiya)
Həlulan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 181 nəfər yaşayır (35 ailə).
Qamışlı (Qoşaçay)
Qamışlı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Aşmaq (Həştrud)
Aşmaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 9 nəfər yaşayır (6 ailə).
2022 Avropa Yeniyetmələrinin Qış Olimpiya Festivalı
2022 Avropa Yeniyetmələrinin Qış Olimpiya Festivalı və ya rəsmi adı ilə XV Avropa Yeniyetmələrinin Qış Olimpiya Festivalı — 2022-ci il martın 20-dən 25-nə qədər Finlandiyanın Vuoqatti şəhərində baş tutan nAvropa Yeniyetmələrinin Qış Olimpiya Festivalı.
İdman növləri
XV Avropa Yeniyetmələrinin Qış Olimpiya Festivalının proqramına 9 idman növü daxil edilib.
Məhəllə 2 Moskvada
Məhəllə 2 Moskvada — 2004-cü ildə Sülü Çöl-Qalalı tərəfindən çəkilmiş komediya və macəra filmi.
Məzmun
Bu filmdə Tofiqin (Coşqun Rəhimov) məktubu əsasında məhəllənin bütün sakinləri Moskvaya yollanır. Məqsəd isə Tofiqi bir "bəla"dan qurtarmaqdır…
Film haqqında
Film dahi sənətkar, səhnəmizin korifeyi, Azərbaycanın xalq artisti, əvəzolunmaz Nəsibə xanım Zeynalovanın əziz xatirəsinə həsr olunur.
Filmdə "Xaç atası 3", "Anakonda" filmlərindən, "Deep Purple", "Venus" qruplarının, Lou Beqa, R. Kellynin və Roy Orbisonun repertuarlarından istifadə olunmuşdur.
Kərimabad (Tərgavar)
Kərimabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı, Tərgavar dehistanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 72 nəfər yaşayır (10 ailə).
Əhməd Fəthi Paşa
Əhməd Fəthi Paşa (d. 1801 - ö. 24 fevral 1858) — Osmanlı sultanı II Mahmud və Sultan Əbdülməcid dönəmlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
Rodoslu Hafiz Əhməd ağanın oğlu olub, atasının vəfatından 1 ay sonra, 1801-ci ildə Rodos adası nda dünyaya gəldi. 1809-cu ildə Əndərun a alınaraq burada yetişdirildi. 1826-cı ildə hərbi təlimlərə başladı və 1829-cu ildə qolağası, ardından mayor rütbələrinə yüksəldi. 1830-cu ilin avqustunda miralay təyin edildi və zabitliyə yüksəldi. 1835-ci ilin iyununda yenicə taxta çıxan Avstriya imperatoru I Ferdinand ı təbrik məqsədilə müvəqqəti səfir ünvanıyla Vyana ya göndərildi. Həmin ilin noyabrında döndü və 1836-cı ilin avqustunda daimi Vyana səfiri təyin edildi. 1837-ci ilin iyulunda vəzir rütbəsi aldı və vəzifələri arasına Aydin valiliyi əlavə olundu. Ancaq həmin ilin oktyabrında səfirlikdən azad edildi.
1838-ci ilin fevralında London səfiri, həmin ilin aprelində Paris səfiri seçildi. İngiltərə kraliçası I Viktoriya nın 28 iyun 1838-ci ildə keçirilən tacqoyma mərasimi ndə Osmanlı imperiyası nın nümayəndəsi olaraq iştirak etdi. 1839-cu ildə İstanbul a döndü və 8 yanvar 1840-cı ildə ticarət naziri təyin edildi. Bu vəzifədə ikən 8 avqust 1840-cı ildə Sultan Mahmud un qızlarından Atiyə Sultan la nigahlandı.
1842-ci ilin aprelində üzv seçildiyi məclisin 8 noyabr 1843-cü ildə rəisi seçildi. 12 noyabr 1844-cü ildə vəzifədən alındı və 20 mart 1845-ci ildə hərb naziri təyin edildi. Həmin ilin 10 avqust unda əlavə olaraq Topxana müşirliyinə gətirildi. 25 iyul 1852-ci ildə vəzifədən azad olunsa da, 26 fevral 1853-cü ildə ticarət naziri və həmin ilin 8 may ında yenidən Topxana müşiri seçildi. 9 sentyabr 1857-ci ildə vəzifədən alınsa da, həmin ilin 22 oktyabr ında üçüncü dəfə Topxana müşiri təyin edildi. Bu vəzifədə ikən 24 fevral 1858-ci ildə vəfat etdi. Cənazəsi Sultan Mahmud türbəsi nin bağçasına dəfn edildi.
Ayşə Şəmsinur xanımla (ö. 4 iyul 1881) olan ilk nigahından Mehmed Bəsim Paşa və Mahmud Cəlaləddin Paşa adlı 2 oğlu, Yeganə xanım və Əminə Güzidə xanım adlı 2 qızı dünyaya gəlmişdir. Oğlu Mahmud Cəlaləddin Paşa Sultan Əbdülməcid in qızlarından Cəmilə Sultan la nigahlanmışdır. Qızı Əminə Güzidə xanım isə saray məmurlarından Əyinli Səid Paşayla evlənmişdir.
Atiyə Sultan la olan nigahından isə Səniyə xanım Sultan və Fəridə xanım Sultan adlı 2 qızı dünyaya gəlmişdir.
2019 Avropa Yeniyetmələrinin Yay Olimpiya Festivalı
2019 Avropa Yeniyetmələrinin Yay Olimpiya Festivalı və ya rəsmi adı ilə XV Avropa Yeniyetmələrinin Yay Olimpiya Festivalı — 2019-cu il iyulun 20-dən iyulun 28-nə qədər Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində baş tutması nəzərdə tutulan Avropa Yeniyetmələrinin Yay Olimpiya Festivalı.
Filiminovo oyuncaqları
thumb| Filimonovo Oyuncağı, Ümumrusiya Tətbiqi-Dekorativ və Xalq Sənəti Muzeyi Filimonovskaya oyuncaqları — Gildən hazırlanan fitli oyuncaqlar. Rusiya Federasiyası nın, Tula vilayəti nin Odoyevski rayonunun Filimonovo kəndində yaradılan xalq incəsənəti məhsuludur.
Tarixi
Odoyevski rayonu ərazisində olan zəngin və xüsui növ gil sayəsində yerli əhali qədimdən gil qablar hazırlayır və yerli bazarlarda satırdılar. Dulusçuluq sənətlərinin əksəriyyətində olduğu kimi burdada sənətkarlar ailəvi olaraq işləyirdilər. Kişilər və qadınlar yalnız müxtəlif qablar, qızlar isə nənələri ilə birlikdə oyuncaq heykəllər düzəldir və onları boyayırdılar. Bu qızlar böyuyub evləndikdə, hazırladıqları oyuncaqları özləri ilə cehiz aparırdılar.
Xüsusiyyətləri
Filimonovo sənətkarları tərəfindən gil və ya keramikadan hazırlanan bu fitli oyuncaqlar müxtəlif canlı formalarında olan kiçik heykəllərdir. Oyuncaqlar üzərində 1–4 arası deşik olur. Oyuncaqlar adətən balıq, at, quş və insan formasında olur. İnanca görə bu oyuncaqlar pis ruhları qorxudur. Heykəlciklərdə təsvir edilən insan formaları qədim ibtidai heykəlciklərə bənzəyir. Flimonovo oyuncaqlarının içərisində bir neçə fiqurdan ibarət olan oyuncaqlarda var, məsələn sevgililərin göruş səhnəsinin təsvir edildiyi "Lyubota" adlı oyuncaq.
Oyuncaqların rənglənməsi (dekorativ)
Müasir Filimonov ustaları oyuncaqlarını parlaq akril boyalarla rəngləyirlər. Əsasən tünd qırmızı, yaşıl, sarı rənglərdən istifadə olunur. Heyvanlar ənənəvi olaraq rəngli zolaqlar şəklində boyanır. Heyvanların başına və sinəsinə adətən yaşıl və ya tünd qırmızı rəngli bir boya çəkilir, onun üzərinə isə bütpərəst anlayışları, təbiətlə harmoniyada yaşayan insanları ifadə edən sadə bir ornament təsvir olunur.
"Filimonovo Oyuncaqları" Muzeyi
2009-cu ildə Tula vilayətinin Rəhbərliyi, Odoyevski rayon Bələdiyyəsinin mədəniyyət İdarəsi və Tula Ticarət və Sənaye Palatasının dəstəyi ilə Filimonov oyuncaqlar muzeyi açılıb.
Odoyevski saxsı və gil oyuncaqlar festivalı
2013-cü ilin avqust ayından etibarən Odoyevdə ümumrusiya layihəsi olan Odoyevski "Filimon Babalarının nağılı" adlı saxsı və gil oyuncaqlar festivalı keçirilir.
Festival Tula vilayət rəhbərliyi, Odoev qəsəbəsi rəhbərliyi, Tula Ticarət və Sənaye Palatası və Filimonovskaya Oyuncaq Muzeyinin dəstəyi ilə iki ildə bir dəfə keçirilir.
Festivalda Rusiyanın hər yerindən müxtəlif dulusçuluq sahələrini təmsil edən ustalar iştirak edir. Festivalda həmçinin hər kəs üçün açıq ustad dərsləri keçirilir.
Atəşbəy (Həştrud)
Atəşbəy — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Xanəgah (Urmiya)
Xanəgah — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 470 nəfər yaşayır (78 ailə).
Aqar adası
Aqar adası — Bermud adalarına daxil olan mərcan adası. Bermudların paytaxtı olan Hamilton şəhərindən 2 km aralıdadır.
Ada The Wired Society: A Challenge for Tomorrow (1977) kitabına görə Pulitser mükafatı alan yazıçı Ceyms Martinə mənsub olmuşdur.
Spacetoon
Spacetoon uşaq və yeniyetmələr üçün anime, animasiya və mahnılar nümayiş etdirən ərəb televiziya kanalıdır.Əvvəllər 2000-ci ildə Bahrain TV-nin seqmenti idi, lakin 2002-ci ildə müstəqil kanal oldu.
xarici linklər
Spacetoon saytı
YouTube-da Spacetoon
NGC 906
NGC 906, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Heydər bağı (Qoşaçay)
Heydər bağı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 437 nəfər yaşayır (92 ailə).
Əlican
Əlican — kişi adı.
2022 Avropa Yeniyetmələrinin Yay Olimpiya Festivalı
2022 Avropa Yeniyetmələrinin Yay Olimpiya Festivalı və ya rəsmi adı ilə XVI Avropa Yeniyetmələrinin Yay Olimpiya Festivalı — 2022-ci il iyulun 24-dən 30-a qədər Slovakiyanın Banska-Bistritsa şəhərində baş tutan Avropa Yeniyetmələrinin Yay Olimpiya Festivalı.
Yatan adam (roman)
Yatan adam — fransız yazıçısı Jorj Perekin 1967-ci ildə yazdığı roman. Bu, ikinci şəxsin hekayəsindən istifadə edir və bir gün dünyaya biganə olmağa qərar verən 25 yaşlı tələbəni izləyir. Yatan adam 1974-cü ildə çəkilmiş "The Man Who Sleeps" filminə uyğunlaşdırılmışdır.
Haqqında
Roman 1967-ci ildə Éditions Denoël vasitəsilə Fransada nəşr olunub. Andrew Leak tərəfindən ingilis dilinə tərcüməsi 1990-cı ildə David R. Godine vasitəsilə Jorj Perekin ilk romanı olan: Altmışıncıların Hekayəsi ilə ortaq bir cilddə nəşr edilib.
Vaxt qrafiki
thumb [[Fayl:Tidslinje 1.JPG|thumb|Məlumat lövhəsi olan "On beş metr Tarix" bürünc vaxt qrafiki, [[Erebru, İsveç.]]
Vaxt qrafiki, hadisələrin siyahısının xronoloji ardıcıllıqla göstərilməsidir.
Növləri
Vaxt qrafikləri üçün bir çox vizual üsulları var.
Vaxt qrafiklərinin istifadəsi
Vaxt qrafikləri, bir mövzu üçün tarixi hadisələrin və meyllərin ardıcıllığını və ya xronologiyasını anlamaqda tələbələrə və tədqiqatçılara kömək etmək üçün təhsildə istifadə olunur.
Tarixi araşdırmalarda
Vaxt qrafikləri, tarixin öyrənilməsi üçün faydalıdır, çünki zaman keçdikcə bir dəyişiklik hissi verir. Aşağıdakı nümunələri görə bilərsiniz:
Təbiət elmlərində
Vaxt qrafikiəri, astronomiya, biologiya və geologiya kimi mövzular üçün təbii dünyada və elmlərdə də istifadə olunur.
Layihə menecmentində
Layihə menecmenti üçün arı bir zaman qrafiki istifadə olunur.
Arzum Onan
Arzum Onan (31 oktyabr 1973, Ankara) — Türk kino aktrisası və model.
Ağ nazlı
Ağ nazlı — Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasına xas qədim yerli şaftalı sortu. Şirvan zonasında da yetişdirilir. Ağacının hündürlüyü 3 metrə çatır. Aprelin əvvəllərində çiçəkləyir, öz-özünü tozlayır. Hər ağacından 50–65 kq məhsul yığılır. Meyvəsi yumru, bəzən uzunsov olur. Çəkisi 70–100 qramdır. Ağımtıl-sarı və narın tüklüdür, qabığı asanlıqla soyulur. Ləti yumşaq, lifsiz, çoxşirəli və meyxoşdur. Çəyirdəkdən yaxşı ayrılır. Ağ nazlı şaftalısı avqustun 1-ci ongünlüyündə yetişir. Tərkibində 10,83% şəkər, 0,56% turşu var. Yeyilir, qurudulur, alana və kompot hazırlanır.
Ermənistan–Azərbaycan müharibəsi (1918–1920) zamanı etnik təmizləmələr və qırğınlar
Erməni-Azərbaycan müharibəsi (1918–1920-ci illər) Rusiya imperiyasının süqutundan sonra başlanmış və Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasının ilk aylarına qədər davam edən ADR və Ermənistanın iştirakı ilə Zaqafqaziyanın azərbaycanlı və erməni icmaları arasında baş vermiş qanlı silahlı münaqişədir. Əsasən Yelizavetpol (Gəncə) və İrəvan quberniyalarının etnik cəhətdən qarışıq rayonlarına nəzarət etmək üçün baş verən münaqişə hər iki tərəfdən kütləvi etnik təmizləmə və zorakılıq alovları ilə müşayiət olunmuşdur.
Səbəbləri
İmperiyanın süqutu zamanı Azərbaycan və erməni xalqları arasında köklü XI əsrə söykənən dərin sosial antaqonizm yaranmışdı; Bundan əlavə, ermənilərlə azərbaycanlılar arasında etnik və dini zəmində qarşılıqlı düşmənçilik mövcud idi.
Çox vaxt qırğınların və etnik təmizləmənin səbəbləri kifayət qədər konkret idi. Məsələn, ermənilər Türkiyədən gələn erməni qaçqınlarını yerləşdirmək və Ermənistan əhalisini homogenləşdirmək üçün Dərələyəzdə azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə apardılar; "erməniləşdirmə" siyasəti Zəngəzurda da aparılmışdır. Akulisdə azərbaycanlılar tərəfindən həyata keçirilən antierməni qırğınlarına Zəngəzur qaçqınları rəhbərlik edirdi, 1918-ci ildə Bakıda sentyabr qırğınları da mart hadisələrinin qisasını almaq istəyi ilə bağlıdır. 1920-ci ildə Şuşada və Bakı quberniyasının rayonlarında baş vermiş antierməni qırğınları yerli azərbaycanlıların Qarabağda ermənilərin antiazərbaycan üsyanı ilə bağlı əhval-ruhiyyəsi ilə bağlıdır.
Bakıda mart soyqırımı və qəzalardakı növbəti qırğınlar
Mart hadisələri haqqında ətraflı məlumat üçün baxın Mart soyqırımı thumb|Mart qırğınlarının qurbanları 1918-ci ilin martında Bakıda siyasi və etnik gərginlik silahlı qarşıdurma ilə nəticələndi və bu, bolşeviklərlə müttəfiq olan daşnaklar tərəfindən azərbaycanlılara qarşı kütləvi qırğına çevrildi.
1918-ci il iyulun 15-də ADR Nazirlər Şurasının fərmanı ilə "Avropa müharibəsi başladıqdan sonra bütün Zaqafqaziya ərazisində müsəlmanlara və onların əmlakına qarşı törədilmiş zorakılıqları araşdırmaq üçün Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası (FTK) yaradıldı. " 1919-cu ilin avqustuna qədər FTK tərəfindən toplanan materiallar 36 cild və 3500 səhifə təşkil etdi. 6 cilddə, 740 səhifədə Bakı şəhəri və ətrafının müsəlman əhalisinə qarşı törədilmiş zorakılıq aktları öz əksini tapmışdır.
Bakıda aparılan istintaqın nəticələrinə görə, martın 31-də ermənilər milli ədavət zəminində qadınları zorlamış, döşlərini kəsmiş, insanları diri-diri oda atmış, körpə uşaqları böyütmək kimi xüsusi qəddarlıqla qətliam törətmiş, əhalinin 400 milyon rubl dəyərində əmlakını talan etmiş və Məmmədli, Kərpicxana kimi bəzi məhəllələri tamamilə dağıtmışdılar.
Bakı qırğını və şəhərdə sovet hakimiyyətinin qurulmasının ardınca Bakı quberniyasının quberniyası üzərində nəzarət quruldu. Belə ki, Quba qəzasıbda erməni komandiri Amazasp " dənizdən (Xəzərdən) Şahdağa qədər bütün müsəlmanları məhv etmək" məqsədi ilə hərbi əməliyyatlara başladı. Amazaspın dəstəsi Qubanı yandırdı və 122 müsəlman kəndini talan etdi. Azərbaycan Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının araşdırmasına görə, mayın 1-də Amazaspın dəstəsi Qubanı artilleriyadan atəşə tutmuş, daha sonra müsəlman əhalisinə qarşı qətliamlara başlamış, üstəlik, ermənilərin "evlərə soxularaq bütün ailələri qətlə yetirmişlər. Anaların döşlərinə xəncərlər vurulmuş, güllələnən və ya döyülərək öldürülən körpələrə aman verilməmişdir." Burada iki min nəfər öldürülməsi, 105 ev və binanın yandırılması, 4,5 milyon rubl dəyərində əmlakın talan edilməsi və 100 qadının zorlanması barədə məlumat verilib. FTK-nın məlumatına görə, Amazasp Bakı Kommunasının qalan komissarlarının razılığı olmadan S. Q. Şaumyan tərəfindən Qubaya Sovet hakimiyyətini qurmaq üçün göndərilmiş və Amazasp özü iki həftə əvvəl ermənilərin qisasını almaq istəyirdi. Bolşevik mətbuatı bu hadisələri özünəməxsus şəkildə təsvir etmişdi. Buldakovun sözlərinə görə, sovet qoşunlarının gəlişindən əvvəl "bəy dəstələri" guya "bütün xristianları və şəhərin yəhudi əhalisinin bir hissəsini qətlə yetirmiş" və "eybəcər meyitləri" görən sovet əsgərlərini çaşbaş qoymuşdular. Qoşunlar "quldurları" axtarmağa və "bəy evlərini yandırmağa" başladılar, eyni zamanda "mülki əhali də iğtişaşlardan əziyyət çəkdi".
Şamaxıda, Azərbaycan Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının imzaladığı hesabata əsasən, Ə. F. Novatskinin sözlərinə görə, şəhər martın sonunda ermənilər və molokanlar tərəfindən mühasirəyə alınmış, bundan sonra ələ keçirilmişdir; dinc əhali qətlə yetirilmişdi. Sonra Şamaxı müsəlman qoşunları tərəfindən azad edilsə də, dörd gündən sonra onlar şəhəri tərk etməli oldular və ikinci dəfə ərazi talançıların əlinə keçdi və vəziyyət daha da pis oldu. FTK-nın məlumatına görə, erməni quldur dəstələri öz vəhşiliyi ilə seçilmiş, "kişilər qılıncdan keçirmiş", diri-diri yandırmış, zinət əşyalarını çıxarmaq üçün qadınların əlləri və başları kəsilmişdir. Eyni zamanda, bolşevik qəzetlərinin yazdığına görə, Şamaxıda Bakı Kommunası bölmələri ilə vuruşan Vəhşi diviziyanın hissələri guya etnik təmizləmə aparmış — iki min erməni öldürülmüşdülər.
Qurbanların miqyası və sayı ilə bağlı məlumatlar müxtəlifdir, təkcə Bakı şəhərində qurbanların sayı 12–13 minə qədər göstərilir. Şaumyan özü etiraf edirdi ki, 2 gün ərzində ermənilər tərəfindən 3000 nəfər öldürülüb. Tarixçi Maykl Nyutonun verdiyi məlumata görə, Bakı və onun ətraflarında azərbaycanlı və digər müsəlman xalqları arasında mülki əhalinin sayı 12–30 min nəfər arasındadır. Amerika tarixçisi Odri Alştadt Cəmil Həsənliyə ("Rus inqilabı və Azərbaycan: müstəqilliyə aparan çətin yol", s. 100–136) istinad edərək, Bakıda və rayonlarda qurbanların sayını 20–30 min nəfər müsəlman olduğunu göstərir. . Azərbaycanın FTK-sı Bakıda öldürülənlərin sayını 11 000 nəfər hesablamışdır.
Sonrakı hadisələr
Eyni zamanda Bakı üzərində nəzarəti bərqərar etmək üçün Gəncədən Qafqaz İslam Ordusu irəliləməyə başladı (bax: Zaqafqaziyaya alman-türk müdaxiləsi və Bakı uğrunda döyüş). Bakıya hücum həm də talanlarla müşayiət olundu. Belə ki, "Kavkazskoye slovo" qəzetinin məlumatına görə, iyulun 4-dən 5-nə keçən gecə "türk qoşunları Azərbaycan dəstələri ilə birlikdə Areş kəndini (Areş rayonu) mühasirəyə alıb, ətrafını bombalayıb və sakinlərin tərksilah edilməsini tələb ediblər". Türk dəstəsinin komandiri 800 tüfəng tələb etmiş, ancaq ermənilərin cəmi 150 tüfəng və iki pulemyot təhvil verdiyi məlum olanda "kənd yandırılmış, kəndlilər qırılmışdır". Xəbər verilirdi ki, növbəti 2–3 gün ərzində Qrdaçul, Çapaqbulak, Tserik, Tosik və daha 7 kənd yandırılıb və kütləvi şəkildə qətlə yetirilib. Göyçay rayonunda 6, Nuxin rayonunda isə dörd erməni kəndi dağıdılıb. Erməni kəndlilərinin qaçdığı bildirilirdi.
Tezliklə Bakı qoşunlarına qarşı hərbi əməliyyatlar başladı və sentyabrın 14-də Bakı Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən azad edildi. Bakının alınmasının ardınca mart hadisələrinin qisası kimi ermənilərin üç günlük qətliamı baş verdi. Britaniyalı soyqırım tədqiqatçısı Donald Blokshamın fikrincə, Osmanlı ordusunun 1915-ci il soyqırımının davamında bütün erməniləri öldürmək niyyətinə şübhə azdır, lakin 1905-ci ildə baş vermiş kütləvi qırğınlar nəticəsində bu qırğınların zəmini çox qarışıq görünür. Amerikalı tarixçi Firuz Kazımzadənin fikrincə, Ermənistanın xüsusi İstintaq Komitəsinin rəsmi rəqəmlərinin 9 mini keçmədiyini nəzərə alsaq, erməni qurbanların sayı çox şişirdilmişdir
Ermənilərin qətliamından sonra Tiflisdəki erməni diplomat Camalyan Azərbaycanın Gürcüstandakı nümayəndəsi M.Y.Cəfərova etiraz notası göndərərək, sonuncu hökuməti Bakıda 25–30 min ermənini qətlə yetirməkdə ittiham etmiş və günahkarların ağır cəzalandırılmasını tələb etmişdir. Cəfərov cavab verib ki, Azərbaycan hökuməti həmişə öz qonşuları ilə sülh şəraitində yaşamaq istəyib və sentyabrda törədilən qırğın 10 minə yaxın azərbaycanlının ermənilər tərəfindən öldürülməsinin kortəbii qisasıdır. O, Azərbaycan hökumətinin günahkarları cəzalandırmaması ilə bağlı yayılan xəbərləri də təkzib etmiş, 100 nəfər günahkarın edam edildiyini bildirmişdir.
Wolt
Wolt — Qida çatdırılması platforması ilə tanınan texnologiya şirkəti. Wolt tətbiqlərində və ya veb saytında, müştərilər platformanın restoran tərəfdaşlarından yemək sifariş edə bilər və ya platformanın kuryer ortaqları tərəfindən təhvil ala bilərlər.
Ermənistan–Azərbaycan müharibəsi (1918–1920) zamanı etnik təmizləmələr və qırğınlar
Sonrakı hadisələr
Bakı quberniyasında 1920-ci ilin yazında Qarabağdakı erməni üsyanına reaksiya olaraq ermənilərin qırğınları baş verdi. Nuxa qəzasının son üç erməni kəndi — Vartaşen, Calut və Nic — Müqəddəs Maarifçi Qriqori bayramında dağıdıldı. Sağ qalanlar mahalın erməni kəndlərinin arxasındakı dağlara qaçdılar. Böyük şənbə və Pasxa bayramında Göyçay və Şamaxı rayonlarının erməni kəndləri hücuma məruz qaldılar, Gürcüstan sərhədlərinə doğru yeni qaçqın dalğasına səbəb oldular. Talanlar erməni deputatların etirazına səbəb oldu. Baş nazir Usubbəyov, Müsavat Partiyası Mərkəzi Komitəsinin sədri Rəsulzadə və xarici işlər naziri Xoyski nizam-intizamın bərpa olunduğu barədə erməni tərəfini xəbərdar etdi. Usubbəyov qırğınları tanıyaraq, onların Ermənistandan olan azərbaycanlı qaçqınlar tərəfindən törədildiyini vurğulayaraq, Ermənistan hökumətini erməniləri Qarabağda üsyana təhrik etməkdə ittiham etdi. Xan Xoyski Ermənistan səfiri Martiros Arutyunyana soyqırımları araşdırmaq üçün komitənin yaradılacağını, ermənilərin can və mallarının mühafizə olunacağını bildirdi; Xoyski yolların açılacağını və erməni qaçqınlarına Ermənistana getmək imkanı veriləcəyini də elan etdi.
Wolt
Tarixçə
Wolt, 2014-cü ildə Sluş Miki Kuusinin tərəfindən qurulmuşdur. Mənzil qərargahı Helsinki şəhərində yerləşir. Bloomberg istinadən bildirilir ki, 2018-ci ilin yanvar ayında Wolt 30 milyon dollar maliyyə vəsaiti toplayıb. Bu 2019-cu ildə 70 milyon dollara yaxın olmuşdur
Ermənistan–Azərbaycan müharibəsi (1918–1920) zamanı etnik təmizləmələr və qırğınlar
Ermənistanda və Şərur-Naxçıvanda etnik təmizləmələr
İndiki Ermənistanda (İrəvan quberniyası) daşnaklar ilk növbədə Novobayazət, İrəvan, Eçmiədzin və Şərur-Dərələyəz rayonlarından olan azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmələr aparmışdılar.
Amerika tarixçisi Castin Makkartinin qeyd etdiyi kimi, müharibədən əvvəl İrəvan əyalətinin müsəlmanları demək olar ki, ermənilər qədər əhalinin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edirdi.
Wolt
Tarixçə
Şirkət 2019-cu ildə 160 milyon dollar investisiya aldığını elan edib. İnvestorların arasında ICONIQ Capital, 83North, Highland Europe, EQT Ventures və Lifeline Ventures kimi dünyaca məşhur maliyyə şirkətləri var. Wolt son maliyyə yatırımını genişləndirmə və marketinq fəaliyyətinə sərf etməyi planlaşdırır.
Wolt, Financial Times tərəfindən nəşr olunan FT: 1000 Avropanın ən sürətli böyüyən şirkətləri 2020-ci ildə ikinci sırada yer aldı.
Wolt Azərbaycan
Wolt Bakıda 23 çox populyar restoran ilə işə start verir və həm milli, həm də dünya mətbəxlərinin geniş seçimini təqdim edir. Bununla yanaşı, Wolt şirkəti azərbaycanlılara özəl olaraq xüsusi endirim kuponları da təqdim etmişdir. Wolt kuryer partnyorları ərazidən asılı olaraq yeməkləri velosiped, motosiklet və avtomobil ilə çatdırır. İlkin çatdırılma ərazisi şəhər mərkəzini, Nəsimi, Yasamal və Nərimanov rayonlarını və Xətai metrosunun ətrafını əhatə edir, lakin qısa zamanda şəhərin başqa əraziləri üzrə də çatdırılma imkanları genişləndiriləcək.
Bununla yanaşı, platformanın Azərbaycanda xidmət verməsi digər şirkət qolları vəzifəliləri tərəfindən də müsbət qarşılanmışdır. Şirkətin Gürcüstanda baş meneceri Nataliya Kizanaşvili bildirmişdir:
Ermənistan–Azərbaycan müharibəsi (1918–1920) zamanı etnik təmizləmələr və qırğınlar
Ermənistanda və Şərur-Naxçıvanda etnik təmizləmələr
Tarixçi Benjamin Libermanın qeyd etdiyi kimi, erməni-müsəlman toqquşmaları fonunda türk zabitləri, xüsusən də Kazım Qarabəkir erməniləri müsəlmanları (azərbaycanlıları və kürdləri) məqsədyönlü şəkildə məhv etməkdə ittiham edirdilər. İngilis polkovniki A. Roulinson türklər tərəfinin iddialarının doğruluğunu müəyyən etmək üçün Zaqafqaziyaya təyinat almış və ən azı bir dəfə ermənilərdən qaçan müsəlman qaçqınların "əhəmiyyətli kolonnaları" görmüşdür. Onun sözlərinə görə, həm ermənilər, həm də müsəlmanlar bir-birindən qisas almaqdan, qırğınlardan danışırlar. Belə ki, 1919-cu ilin iyulunda Qarsda erməni generallarının toplantısında sərkərdələr müsəlmanlara qarşı zorakılıq proqnozlaşdırdılar. Eyni zamanda, kürd başçıları Roulinsona ermənilərdən qisas almaq istədiklərini və onların erməni hakimiyyəti altında yaşamaqdan imtina etdiklərini bildirdilər. Kürd liderlərindən biri "qarşısına çıxan hər bir erməninin boğazını kəsəcəyini" söyləmişdi. Qarabəkir Osmanlı Müdafiə Nazirliyinə məlumat verdi ki, "Roulinson, görünür, bizim erməni zorakılığı ilə mübarizə apararkən təmkinimizi qoruduğumuzdan xəbərdardır".
Ermənistan Respublikasına gələn digər məskunlar da ölkənin etnik və dini müharibələrdən necə əziyyət çəkdiyindən danışırdılar. Böyük Britaniyanın Zaqafqaziyadakı ali komissarı Oliver Uordrop yazırdı ki, millətlərarası müharibə bölgəni boşaldıb və Sevandan 20 mil aralıda "tatarlarla ermənilər arasında qanlı toqquşma nəticəsində dağılmış evlər xarabalığa çevrilib". 1920-ci ilin aprelində Beçhofter Ermənistanı müharibə nəticəsində dağıdılmış, landşaftı dağıdılmış kəndlərdən ibarət ölkə kimi xarakterizə etmişdi.
Castin Makkartinin Amerika kəşfiyyatının əməliyyatçılarına və diplomatik nümayəndələrinə istinadən qeyd etdiyi kimi, erməni qüvvələrinin Azərbaycan kəndlərinə hücumları və azərbaycanlıların öldürülməsi adi hal idi; Ermənistanın baş naziri Ermənistandakı Müttəfiqlərin Ali Komissiyasının amerikalı əlaqə zabiti Brayanla söhbətində bu hadisələri "təslim olmaq aclığı" kimi xarakterizə edib. Londonda lord Kerzon erməni nümayəndə heyətini " Ermənistanın şimal-şərq sərhəddində öz həmvətənlərinin axmaq və bağışlanmaz hərəkətlərinə " görə cəzalandıraraq, həmin regionda qətliamları sadaladı. Amerika kəşfiyyatının 31 dekabr 1919-cu il tarixli hesabatında Böyük Vedi istisna olmaqla, Vedibasar rayonunun bütün kəndlərinin dağıdılması və Dronun Şərur-Naxçıvana gözlənilən hücumu haqqında məlumat verilirdi.
Zəngəzur qəzası rəisinin 12 sentyabr 1918-ci il tarixli raportuna görə "Ermənistan Respublikasının komandirlərindən" birinin başçılığı ilə ermənilər Şərur-Dərələyəz bölgəsini darmadağın edərək müsəlman əhaliyə 9-cu hissəni təmizləmək zərurəti barədə Türkiyədən gələn erməni qaçqınlar üçün xəbərdarlıq etmişlər. Əhəmiyyətli ərazilərin müsəlman əhalisinin erməni qaçqınları ilə əvəzlənməsi praktikası digər mənbələrdə də qeyd olunur.
1919-cu il sentyabrın 17-də erməni silahlı birləşmələri tərəfindən Sürməli rayonunun Oba və Yadcı kəndləri dağıdılmış, daha sonra Araz çayının hər iki sahilində 30-a qədər müsəlman kəndi müdafiə oluna bilməyib dağıdılmışdır. Qaçqınların nüfuzlu nümayəndələri əhalinin yarısının qətlə yetirildiyini, 500-dən çox qadının qovulduğunu bildiriblər. Azərbaycanın İrəvandakı səlahiyyətli nümayəndələri Əli Xan Makinski və Doktor Qənizadənin bildirdiyinə görə, İrəvanda 13 min, Ermənistanın digər bölgələrində isə 50 min qaçqın çətin vəziyyətdə idi və köməyə ehtiyac duyur. Azərbaycan Ermənistana və müttəfiqlərin nümayəndələrinə etiraz notası göndərdi; buna cavab olaraq polkovnik Haskel Eçmiədzin və Sürməli rayonlarında müsəlmanların vəziyyətini araşdırmaq üçün komissiya yaratmağa söz verdi. Eyni zamanda, erməni tərəfi müsəlman qaçqınlara yardıma mane olmayıb; Ermənistanın Azərbaycandakı nümayəndəsi Bekzadyan vasitəsilə İrəvana göndərilən pullar zərər çəkmiş müsəlmanlar arasında bölüşdürülür.
Türkiyə məlumatlarına görə, 1920-ci il fevralın 6-da Qarğabazar kəndi 200 nəfərlik erməni dəstəsi tərəfindən dağıdılıb; 40 nəfər öldürüldü, qalanları qaçdı. Azərbaycanın Ermənistandakı nümayəndəsinin arayışı ilə qatarla Gəncəyə gedən 500 azərbaycanlı Gümrüdə saxlanılaraq güllələnib.
Castin Makkartinin fikrincə, Azərbaycan kəndlərində qırğınlar Şərur-Naxçıvanda erməni general-qubernatorluqları qurulduqdan sonra baş verib; beləliklə, dəmir yolu boyu bir sıra kəndlər artilleriya və pulemyotların köməyi ilə dağıdıldı. Etnik təmizləmə 1919-cu ilin yayında azərbaycanlıların üsyanı ilə başa çatdı.
Bu üsyan hər iki tərəfdən etnik təmizləmə və qırğınlarla müşayiət olundu. Belə ki, Şirazlıda yerləşən erməni qoşunları qonşu müsəlman kəndləri olan Şidli, Xəlsə, Ovşar, Catkran, Qaralar, Kiçik Vedi, Şıxlar və Əli-Məmmədli kəndinin bir hissəsini darmadağın etdilər. Eyni zamanda, Yarımca, Gültəpə, Kərimbək-dizə, Kulibek-dizə, Alagyaz-Mərzə, Diduvar və Nəzərabad kəndləri azərbaycanlı üsyançılar tərəfindən dağıdıldı; Bundan əlavə, Naxçıvandakı Amerika xəstəxanasında erməni xəstələr və yaralı əsgərlər öldürüldü.