cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qəzənfər Mütəllimov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qəzənfər Mütəllimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qəzənfər Mütəllimov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qəzənfər Mütəllimov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Brijit Bardo
Bricit Bardo və ya Brijitt Bardot — “BAFTA” mükafatına namizəd göstərilmiş keçmiş fransız kino aktrisası, maniken, müğənni və heyvan haqları aktivisti. Ən çox 1950-60-cı illərin qadın fiquru kimi tanınır. Qadın müstəqilliyinin və cinsi azadlığının simvolu olan Brijitt Bardo karyerası ərzində bir çox uşaq-qadın və füsunkar qadın rolunu oynamışdır. Dövrünün ən böyük rejissorları ilə işləmiş və zərif bir xəfifliyin yanında, şəhvət ehtiva edən rollarda oynaması onu tezliklə seks simvoluna çevirmişdir. 1969-cu ildən bəri Fransanın azadlığını əks etdirən “Marianna”nın rəsmi simasıdır. Brijittdən əvvəl Marianna anonim fenomen idi.
Bardot əyləncə sənayesindən təqaüdə çıxdı. Onun 1973-cü ildə çəkildiyi sonuncu film "Don Juan 73" olmuşdur və ondan sonra kinodan getdi. O, şou dünyasındakı karyerası ərzində 47 filmdə baş rol ifaçısı oldu və eyni zamanda 80 mahnı yazdırdı. 1985-ci ildə "Fəxri Legion" ordeni ilə mükafatlandırıldı, lakin Bardo bu mükafatı almaqdan imtina etdi. Təqaüddən sonra o, özünü heyvan hüquqlarını qorumağa həsr etdi. Bardo 1990-cı ildə miqrasiya, Fransada müsəlmanlıq, irqçilik və homoseksualizm kimi mövzularda siyasi düşüncələri ilə sözünü deməyə çəkinməyən bir qadın kimi tanındı.
Atakişi bəy Mərdanbəyov
Atakişi bəy Mərdan bəy oğlu Mərdanbəyov (1825-1881) —çar ordusunun zabiti
Brijit Bardo
Həyatı
280px|right|thumb|B. Bardo, 2002-ci il B. Bardo 1934-cü il sentyabrın 28-də Parisdə burjuaziya sinfinə məxsus bir ailədə dünyaya gəlib. Atası Lui Pilou Bardot mühəndis idi, həmçinin atası Çarlz Bardotdan ona qalan Bardot fabriklərinin sahibi idi. Anası Anna Mariya isə evdar xanım idi və əri Lui Pilou Bardotdan 16 yaş balaca idi. Onlar 1933-cü ildə evlənmişdilər. Bardot katolik ailəsində böyümüşdü. Məşhurun anası Anna-Mariya onu və bacısı Mariya-Jannanı (doğum 5 may 1938-ci il) gənc yaşdan etibarən rəqsə yönləndirdi və onlar anasının istəyi ilə rəqslə məşğul oldular. Aktrisanın bacısı bir müddət sonra rəqs dərslərindən imtina etdi və elmə daha çox vaxt sərf etməyə başladı. Ondan fərqli olaraq, Brijitt balet karyerasını qurmağı qərara aldı. 1947-ci ildə Bardo Paris Ali Milli Musiqi və Rəqs Konservatoriyasına qəbul oldu və üç il ərzində rus xoreoqrafı Boris Knyazevdən dərs aldı (Brijittin sinif yoldaşlarından biri olan Lesli Karon ona “Balaca Dou” ləqəbini qoymuşdu). 1949-cu ildə Bardo anasının bir tanışının təklif etdiyi moda festivalında iştirak etdi və ilk manikenlik təcrübəsini qazandı. Həmin il Bardo jurnalist Elen Lazarev tərəfindən nəşr olunan “Jardin des Modes” jurnalına da modellik etdi.
Atakişi bəy Mərdanbəyov
Həyatı
Atakişi bəy Mərdan bəy oğlu 1825-ci ildə Qarabağın Qaraçorlu mahalının  Əliyanlı camaatının Qalalı kəndində olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. 1 may 1845-ci ildə çar ordusunda, Zaqafqaziya Müsəlman Atlı alayında xidmətə başlamışdı. 23 fevral 1851-ci ildə çarın Leyb-qvardiyasına daxil edilmişdi. 12 dekabr 1852-ci ildə vəkil rütbəsi almışdı. 1849-cu ilin 27 maydan 9 sentyabradək macarların qiyamının yatırılmasında iştirak etmişdi. Georgi lentli gümüş medalla təltif olunmuşdu.
Atakişi bəy Mərdanbəyov praporşik rütbəsi almışdı. 1863-cü ilə bağlı qaynaqda kornet rütbəsi daşıdığı haqda bilgi var. Ordudan tərxis olduqdan sonra doğma kəndinə qayıtmışdı.
Atakişi bəyin Əziz bəy, Firudin bəy, Aslan bəy adlı oğlanları vardı.
Brijit Bardo
Həyatı
On beş yaşında Bardo “Elle” jurnalının 8 mart 1950-ci il tarixli nəşrində jurnalın üz qabığına çəkildi və bu şəkillər rejissor Rocer Vadimin diqqətini çəkdi. Vadimin jurnalın bir nəşrini rejissor və ssenarist dostu Mark Alleqreyə göstərməsi nəticəsində Alleqre Bardoya “Les lauriers sont coupés” filminin sınaq çəkilişlərində iştirak etmək fürsəti yaratdı. Sınaq çəkilişləri uğurlu alındı. Bardotun həmin filmdə rol qazanmasına baxmayaraq, film ləğv edildi, lakin bu təcrübə ona bir aktrisa gözü ilə baxılmasına səbəb oldu. Həmçinin burada tanış olduğu Vadim ilə dostluğu gələcək karyerasına bir çox cəhətdən təsir etdi. Ardınca Bardonun kino karyerası başladı. Vadim Bardonun təkcə sənətində yox, həm də şəxsi həyatında böyük rol oynadı.
Atakişi bəy Mərdanbəyov
Mükafatları
Atakişi bəy Mərdanbəyov yaxşı xidmətlərinə görə 1849-cu ildə gümüş medalla, 1854-cü ildə 4-cü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni ilə təltif edilmişdi.
Brijit Bardo
Ailə həyatı
Bardo 18 yaşında olarkən atası ona uzun müddət münasibətdə olduğu Rocer Vadim ilə evlənməsi üçün təzyiq göstərirdi. Bunun nəticəsində onlar 1952-ci il dekabrın 21-i Passi kilsəsində evləndilər. Vadim mənşəyi etibarı ilə əslində rus pravoslavı ikən, katolikliyi mənimsədiyi güman edilir, amma bu dəqiq deyil. Cütlük evliliklərinin beşinci ilində boşandı. Bundan sonra onlar iş və şəxsi həyatlarında dost olaraq qaldılar. Boşanmadan əvvəl Bardonun adı "Və Allah qadını yaratdı" filmindəki tərəf müqabili Jan-Lui Trentinyanla (həmin ərəfədə Stefan Odran ilə evlidir) hallandı. Onlar təxminən iki il birlikdə yaşadılar. Jan-Lui Trentinyan hərbi vəzifəsini davam etdirdiyi ərəfədə Bardo musiqiçi Jilber Beko ilə münasibətə başladı və bunun nəticəsində münasibətləri bitdi.
Aktrisa 1959-cu il iyunun 18-də aktyor Jak Şare ilə evləndi. 1960-cı il yanvarın 11-də oğlu Nikola Jak Şare dünyaya gəlir. İkinci nigahı da uğursuz olan Bardo Jakdan boşandıqdan sonra uşaq Nikola Şarenin ailəsi tərəfindən böyüdüldü və yetkinlik dövrünə qədər Bardo ilə görüşməsinə icazə verilmədi. Şarye ailəsinə verirlər.
Bardotun digər həyat yoldaşları Alman milyoner Qunter Zaks (d. 14 iyul 1966 – ö. 1 oktyabr 1969) və Bernard Ormalya (d. 16 avqust 1992-ci il) dır. Əvvəlkilərdən fərqli olaraq, Bardo bu dəfə öz xoşbəxtliyini tapdığını deməkdən çəkinmir.
İntihar cəhdləri
19 fevral 1958-ci ildə "Los Angeles Times" qəzeti Bardotun keçirdiyi əsəb gərginliyindən sonra İtaliyada müalicə aldığını açıqladı. Qəzetdə yazılan məlumata əsasən, Bardo keçirdiyi əsəb gərginliyi nəticəsində yuxu həbləri içərək intihara cəhd etmişdi. Bardonun beynəlxalq münasibətlər üzrə meneceri iki gün sonra bu xəbəri təkzib etdi.
BBC Radio 4-ün çıxış proqramı olan "Yarımçıq iş"in 20 oktyabr 2012-ci il tarixində yayımlanan buraxılışında Honor Blekman müsahibəni alan Klayv Andersona Bardonun filmə çəkildiyi dövrdə onun tək buraxılmadığını, çünki daha əvvəl iki dəfə intihara təşəbbüs etdiyini söylədi. Blekman bunun nə vaxt olduğunu söyləmədi. (Blekman və Bardo “Şalako” filmində birlikdə oynamışdılar).
Kinoda ilk çıxışları
200px|thumb|right|B.Bardo və Sami Frey ilə 1863-cü ildə Sen-Trope qəsəbəsində “Elle” jurnalının üz qabığına çəkildikdən sonra Bardo Burvil ilə rejissor Jan Boyerin “Le Trou Normand” filmində kiçik bir obrazı oynamağı qəbul etdi. Başlanğıc üçün o qədər də yaxşı olmayan bu rolu qəbul etməsində J.Boyerin verəcəyi 200.000 frankın da rolu böyük olmuşdu. Bardo 1996-cı ildə yazdığı memuarda ilk çəkilişlə bağlı ağrılı xatirələrini qoruduğunu bildirmişdir. Bu film əsnasında Villi Roze “Manina la fille sans voiles” filmində oynamağı təkli etdi.
Bundan sonrakı 4 il ərzində aktrisa 17 filmdə, xüsusilə də lirik melodramlarda rol alır. Ona dünya şöhrətini isə "Mən qadını gözləməkdən qorxuram" filmi gətirir. Bu məşhur debütdən sonra Bardo bir çox tanınmış rejissorlarla işləyir. Lui Mal, Jan-Lük Qodar, Kristian Jak kimi kino nəhəngləri aktrisanı ardıcıl bir neçə ekran əsərinə çəkirlər. Maraqlıdır ki, Bardo bütün obrazlarını özünəməxsus tərzdə canlandırıb. Belə ki, "Babetta döyüşə gedir" filmində onun elədiyi saç düzümü hələ də kütləvi izləyicilər arasında danışılmaqdadır. Hollivudda ilk debütü isə rejissor Cimmi Stüartın "Sevimli Bricit" filmi olur. Beləcə, Bardo dünya şöhrətinə daha bir səhifə yazır. Özü də bəyaz pərdədə..
Bardo 1953-cü ildə daha sonradan meneceri olacaq Olqa Horstiq ilə tanış olur. Ukraynalı rejissor Anatol Litvak Bardoya “Sevgi aktı” filmində Kirk Duqlas ilə oynayacağı kiçik bir rol təklif edir.
Andre Barsak Atelye Teatrındakı Jan Anuylun yazdığı “Qəsrə dəvət” (L'Invitation au château) tamaşasında olan Dani Robenin oynadığı xarakteri canlandırmağı təklif etdi. Çox sonralar heç bir teatr təcrübəsi olmamasına baxmayaraq, Bardo buradakı oyunçuluğunu “biabrçılıq” olaraq xarakterzə etdi. Tamaşanın təqdimetmə mərasimində o dövrün ən böyük tənqidçiləri vardı. Bardo səhnəyə çıxmamışdan əvvəl J.Anuyl ona gül dəstəsi və yanında zərf göndərir. Zərfdə belə yazılmışdı: “Narahat olmayın, mən şanslıyam”. Ertəsi gün Bardo Jan-Jak Qotedən təriflər eşidir və tənqidçilərin çoxu müsbət rəy yazır. .
Saşa Qitri XV Lüdovikin bir gecəlik aşnası olan miss Rozili obrazını canlandıracaq “bahalı olmayan” qadın komediyaçı axtarırdı. Məhz bu rol Jan Mare tərəfindən oynanılmışdı. Bardonun meneceri ona “Versal sirləri” ndəki bu bir səhnəlik rolu təklif etdi və Bardo məmnuniyyətlə bu təklifi qəbul etdi. .
Daha sonra gənc aktrisa rəfiqəsi Ursula Andressin vasitəsilə aldığı iş təklifinə görə Romaya getdi. Andress bir neçə il sonra “Həkim Nou“ (James Bond 007 contre Dr. No) filmindəki rolu ilə şöhrət əldə etdi. Bardo İtalyada Robert Uayzın ekranlaşdırdığı Amerikan filmi olan “Gözəl Helen-Troya müharibələri” filmində Rossana Podesta ilə qarşılıqlı oynayacağı bir rol əldə etdi. Bardo sonralar film haqqında öz fikirlərini bildirdi.
İngilis dilim bərbad idi, dəhşətli dərəcədə səhnə qorxum var idi. Rolumu əzbərlədim, nə dediyim xatırlamıram, amma dediklərimi mənim bu rola seçilməyimin verdiyi böyük bir inamla söylədim.
Bardot Romada olduğu müddətdə İtalyan isterhsalı olan “Nifrət, sevgi və xəyanət” filmində baş rol oynamış, daha sonra bu filmi “gülməli bir melodram” olaraq səciyyələndirmişdir.
Fransaya qayıtdıqdan sonra meneceri Bardoya Rene Klerin rejissoru olduğu, Morqan Mişel və Jerar Filippin də iştirak etdiyi “Böyük manevrlər” filmində rol təklif etdi. Rolu çox əhəmiyyətli rol deyildi, amma Bardot “çox yaxşı bir filmdəki kiçik bir rolu, pis bir filmdəki böyük rola” əvəz eləməyi üstünlük verirdi. Mark Allerqenin ekranlaşdırdığı “Qızçiçəyini qoparmaq” adlı film isə uğursuzluqla nəticələndi. Bundan sonra Bardo “Neronun həftəsonu və ya Oğlum Nero” (Les Week-ends de Néron) filmi üçün Romaya qayıtdı. Bardot daha sonra yazdığı xatirələrində filmin çəkilişləri zamanı baş verən qəribə bir hadisəni danışmışdı; filmin hamam səhnəsində süd yerinə istifadə edilən matadon məhlulu proyeksiyanın istiliyi ilə qısa müddətdə qatığa çevrildi.
"Və Allah qadını yaratdı" filmindən sonra kariyerası
1952-ci ildə Bardo “Və Allah qadını yaratdı” filmi ilə ilk böyük debütünü etdi. Avropanın film sənayesi inkişaf etməkdə davam edirdi, həmçinin Bardonun də bu sahədə məşhurluğu artmaqda davam edirdi, lakin ABŞ mediasının diqqətini bir neçə avropalı oyunçu hədsiz dərəcəcədə çəkdi və Bardo bu aktrisalardan biri idi. O, Merilin Monro ilə 1950-60-cı illərin filmlərində qadın seksualığının əsas nümunələrini nümayiş etdirib.
Bardo əvvəlki filmlərində və Kann Film Festivalındakı nümayişlərində bikini geyinməsi ilə bikinini populyar edən şəxs kimi göstərilir. O, özünəməxsus tərzi ilə 1960-ci illər modasının önəmli siması oldu.
Aktivizm
1973-cü ildə B. Bardo təqaüdə çıxdığını açıqladı. Bundan sonra o, özünü heyvan haqlarını qorumağa həsr etdi.
1986-cı ildə Vəhşi və Ev Heyvanlarınının Qorunması üçün Brjitt Bardo Fondunu yaratdı. Ardınca vegetarian oldu. Fondu qura bilmək üçün auksionda zinət əşyalarını və bir sıra şəxsi əşyasını satdı. Cəmi 3 milyon frank topladı. Bardot bu gün güclü bir heyvan haqları aktivistidir və xüsusən at əti istehlakına müxalifdir.
Siyasət və hüquqi məsələlər
Bardo 1960-cı illərdə Şarl de Qollun rəhbərliyini dəstəklədiyini bildirdi. Əri Fransanın Milli Cəbhə Partiyasının keçmiş məsləhətçisi idi. Bardo 2003-cü ildə nəşr etdirdiyi "Səssizlikdə qışqırtı" adlı kitabında "Fransanın islamlaşması" məsələsində xəbərdarlıq almış və müsəlman köçü haqqında yazdığı cümlələrinə görə reaksiya almışdı. Bəzi tənqidçilər Bardotun kitabında anti-müsəlman və homofobik düşüncələrin olduğunu yazmışdı. 2003-cü ilin mayında İrqçilik Əleyhinə Beynəlxalq Dostluq Hərəkatı (Mouvement contre le racisme et pour l'amitié entre les peuples) adlı fransız qrup Brijittin nəşr etdirdiyi kitabındakı fikirlərinə görə onu məhkəməyə verəcəklərini bildirdilər.
Bardo nəşr etdirdiyi bu kitabdan sonra aldığı reaksiyalara görə LGBT jurnalına göndərdiyi məktubda bu ifadələri yazmışdı: "Geylər neçə illərdir dəstəkçim, dostum, övladlıq uşağım və sirdaşım" olublar. 10 iyun 2004-cü ildə Bardot irqçi düşüncələrinə görə Fransa məhkəməsi tərəfindən təqsirkar hesab olundu və 5 min avro cərimə edildi. O, bu günahı qəbul etmədi, məhkəmədə üzr istəyərək bu sözləri söylədi: “''əsla kimisə bilərəkdən incitmək istəməmişəm. Bu mənim xarakterim deyil''”.
B. Bardonun təsiri
200px|thumb|right|Braziliyanın Buzios kəndində B.Bardonun heykəli Bardo bikinini və Sen-Tropeni populyar edən insan kimi tanınır. 1964-cü ildə o dövrdəki sevgilisi ilə Braziliyanın Buzios kəndini ziyarət etdi. Onun şöhrəti Buziosu populyar etdi. Bardonun şəhəri popluyar etməsi xatirəsinə şəhərin mərkəzində Kristina Motta tərəfindən düzəldilmiş Brijitt Bardo heykəli qoyulmuşdur. O, ilk səfərindən sonra braziliyalı sevgilisi ilə tətillərdə daha bir neçə dəfə Buziosa getdi.
Sərgi
"Bardo, qayğısız illər" adlanan nəhəng fotosərgi paytaxt Parisin ən məşhur sərgi mərkəzlərindən olan Bulon Biyankur şəhərciyində təşkil olunub. Beləcə, zaman bir daha təsdiq edib ki, Bardo imzası Fransız kinosunda əvəzsizdir.
2009-cu ildə isə fransız sənətsevərləri məşhur aktrisa Bardonun 75 illik yubileyini qeyd etdi. Məşhur sənətçinin Sen-Tropa kurort şəhərinin yaxınlığında yerləşən villasına dünyanın hər yerindən minlərlə təbrik teleqramları gəldi. Özünün kinokaryerasına hələ 1973-cü ildə son qoymasına baxmayaraq, onlarca kinofilmdə çağdaş fransız qadınının obrazını yaradan Bardo bu gün də fransız xalqının nəzərində böyük və əvəzsiz bir sənətçi olaraq qalmaqdadır. Dünyaşöhrətli aktrisanın pərəstişkarları sənətçinin 75 illiyinə hədiyyə olaraq Fransa tarixində ən böyük sərgi təşkil ediblər. Sahəsi 1000 kvadratmetrə çatan bu sərgidə B. Bardonun uşaqlıq illərindən tutmuş kino aləmində yaratdığı məşhur rollara kimi bütün həyat və yaradıcılığını əks etdirən minlərlə fotoşəkil sərgilənir.
Kamran Baxşızadə
Kamran Baxşızadə (d.4 oktyabr 1989, Şıxmahmud, Babək rayonu, Naxçıvan MR) — Azərbaycan ordusunun ehtiyatda olan zabiti, Aprel döyüşləri qazisi
Həyatı
Kamran İsa oğlu Baxşızadə 4 oktyabr 1989-cu ildə Naxçıvan MR-sı Babək rayon Şıxmahmud kəndində anadan olmuşdur. O, 2004-2007 ci il H.Əliyev adına hərbi liseydə oxumuşdur. Burada təhsilini başa vurduqdan sonra 2007-2011-ci illər Azərbaycan Ali Hərbi məktəbində təhsil almış, 2011-2012 ci illər Silahlı Qüvvələrin TTM-də dinləyici olmuşdur. Kamran Baxşızadə 2012-ci ildə Füzuli rayonu N saylı hərbi hissədə taqım komandiri vəzifəsində xidmət etmişdir. 2012-cü ildən o, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin kursuna qatılmış və kursu bitirərək Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin sırasına qəbul olunmuşdur.
Aprel döyüşləri
Baxşızadə Kamran bir çox döyüş tapşırıqlarında iştirak etmişdir. O, 2016-cı il aprel ayının 4-də erməni silahlı qüvvələrinin Azərbaycana hücumunun qarşısını almaq üçün keçirilən əməliyyatlarda iştirak etmiş, Talış kəndindəki yüksəklikdə xəsarət almışdır. 2018-cı il may ayında ordu sıralarından ehtiyata buraxılmışdır
Badxərid (Tikantəpə)
Badxərid - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 67 nəfər yaşayır (15 ailə)
Mahmud Muhiti
Mahmud Muhiti (مەھمۇت مۇھىتى; 马木提·穆依提; pinyin: Mǎmùtí Mùyītí; Wade-Giles: Mamut'i Muit'i; ), təxəlüssü Mahmud Sijan (师长 pinyin: Shīcháng; Wade-Giles: Shih-ch'ang) — Şərqi Türkistanda uyğur mənşəli hərbi xadim, general və siyasətçi. Sincan əyalətinin qubernatoruna qarşı Kumul üsyanı zamanı Niyazi Xocanının rəhbərlik etdiyi üsyançıların komandiri idi. Üsyan zamanı Sincanın yeni təyin olunmuş qubernatoru Şen Şenq Niyazi Xoca ilə barışığa nail olduqdan sonra, Muhiti 1934-cü ildə qısa müddət ərzində Qaşqar bölgəsinin Hərbi Komandanı vəzifəsini yerinə yetirmişdir. Onu bu vəzifəyə təyin edən Şenq çox keçmədən Mühitini işindən azad etdi və türk müsəlmanlarından ibarət 6-cı Uyğur Diviziyasının komandiri təyin edildi. Bu vəzifədə o, həmçinin Qaşqar bölgəsinin Hərbi Komandirinin müavini funksiyanı da yerinə yetirirdi. Muhiti Şenqin SSRİ ilə sıx əlaqələrinə qarşı çıxır və Qaşqarda ona qarşı müxalifət formalaşdırırdı. O, 1937-ci ildə Şenqə qarşı İslam üsyanını təşkil etdi və Britaniya Hindistanına qaçdı. Muhiti daha sonra Yaponiya ilə əməkdaşlığa getdi. O, işğal altındakı Çində fəaliyyət göstərdi və Yaponiya ilə müsəlmanlar arasındakı əlaqələr yaratmağa cəhd edirdi. Lakin onun səyləri nəticəsiz qaldı. Mühiti 1944-cü ildə Pekində beyninə qansızmasından sonra vəfat etmişdir.
Həyatı
Muhiti 1887-ci ildə varlı bir ailədə anadan olmuşdur. Onun şəxsi həyatı haqqında çox az məlumat vardır. İngilis konsulu K. C. Pakkman onu "Turfandan olan zəngin, lakin fitnəkar və etibarsız köhnə tacir" kimi xarakterizə etmişdir. Lakin Pakkmanı əvəz edən Thomson-Qlover, Muhitinin "sadə və mehriban bir insan və qeyrətli bir müsəlman olduğunu" söyləmişdir.
Muhiti Sovet İttifaqı ilə pambıq ticarəti aparmışdır. O, həm də uzun müddət fəal cədidçi idi. Qardaşı Məsud (1882–1932) çədidçi fəalı olmuşdur.
Kumul üsyanı
1932-ci ilin sonunda Muhiti Sincan qubernatoruna qarşı qardaşı Tahir bəy və Yunus bəy ilə birlikdə Turfanda üsyanın liderlərindən biri idi. Turfanda üsyana təşəbbüs göstərən qrup, üsyan zamanı öldürülən Muhitinin qardaşı Məsudun rəhbərlik etdiyi gizli bir təşkilat idi. Məsud qədarcasına 1932-ci ildə qubernator Şin Şuren tərəfindən Sincan əyalətinin ordusuna səfərbər edilmiş Rusiya mühacirlərinin ağ qvardiyaçıları tərəfindən başı kəsilərək qətl edilmişdi. Üsyançılar qəhrəmancasına vuruşurdular, və 1933-cü ilin yanvarına qədər şəhərin böyük hissəsi onların əlinə keçmişdi. 230px|thumb|left|[[Şərqi Türkistan İslam Respublikasının prezidenti Niyazi Xoca ]] Yerli üsyanın liderləri Ma Çonq millət vəkili Ma Şiminq Çin Milli İnqilab Ordusunun 36-cı diviziyasının rəhbərləri idi. 1933–1934-cü illər arasında Muhiti Niyazi Xocanın hərbi qüvvələrinin baş komandanı idi.
Şərqi Türkistandakı hadisələri özünə təhlükə görən SSRİ Sincan qubenatoru Jin Şuzenə kömək etmək qərarına gəlir. Təxminən 2000 əsgərini ona göməyə göndərir. Bu hərbi heyətə Şimal-Şərqi Milli Qurtuluş Ordusu adını verilmişdi. Onların gəlişi Ma Şiminq ilə Turfandakı türk üsyançıları arasındakı münasibətlərin pozulması dövrünə təsadüf etdi. Tezliklə Sincan əyaləti Sərhəd Ordusunun Baş Qərargah rəisi Şen Şitsai, Turfanda əyalət hakimiyyətini bərpa etdi.
Muhiti də daxil olmaqla, Turfandan çıxa bilən bir qrup, Hamidə Niyazi Xoca ilə yenidən birləşdi. Sincan qubernatoru Şin Şuren əleyhinə Urumçidə baş verən çevriliş zamanı Niyazi Xoca yaranmış qarışıqlıqdan istifadə edərək aprel ayında qüvvələrini Turfana doğru istiqamətləndirdi. Onlar özlərini Sincan Vətəndaş İnqilabçı Ordusu elan etdilər və Nankindəki Mərkəzi hökumətə qubernatorun zülmünə qarşı qalxdıqlarını bildirdilər. Eyni zamanda Ma Çong şərqdən Urumçiyə doğru irəliləyirdi. Getdikcə, Niyazi Xoca və Ma Çonqun münasibətləti Manın ambisiyaları və silah-sursat üstündə pozulmağa başladı. İki müsəlman lider arasında fikir ayrılığı getdikcə dərinləşdi.
Bu arada 1933-cü ilin fevralında Xotanda üsyan baş qaldırdı. İstiqlal Dərnəyini quran türk təhsilli milliyətçilər də onlara qatıldı. Üsyançılar tərəfindən Qaşqar şəhərinin ələ keçirilməsi ilə 1933-cü il noyabrın 12-də paytaxtı Qaşqar şəhəri olmaqla Şərqi Türkistan Türk İslam Respublikası elan edilir. Hacı Niyazi Xoca yeni Respublikanın Prezidenti, Sabit Damolla Baş naziri və Mahmud Muhiti Müdafiə Naziri seçilir. Lakin bu vəzifəni tutduqdan bir müddət sonra etibarlığını sübut etməsi üçün Sovet rəsmiləri Niyazi Xocadan Baş nazir Damollanın başını istədilər. Niyazi Damollanı onlara verdi. SSRİ tərəfi gözləmədən təcili onu edam etdi.
Ma Çonq 1934-cü ilin yanvarında ikinci dəfə Urumçini mühasirəyə aldı. SSRİ bu dəfə Sen Şitsaiyə hərbi yardım göndərdi. SSRİ-nin köməyi ilə Şen yenidən Ma Çonqun qüvvələrini məğlub etdi, və o, Tyan-Şandan cənubda Şərqi Türkistan İslam Respublikasını nəzarətində olan ərazilərə çəkildi. Fevral ayında Ma Çonqun qüvvələri Qaşqara gəldi və Şərqi Türkistan İslam Respublikasının varlığına son qoydular. Ma Çonq qoşunlarının gəlişi ilə Niyazi Xoca qaçdı və Muhiti də köhnə Qaşqarı tərk etdi. SSRİ-nin təzyiqi ilə İrkeş-Tamda Niyazi Xoca ŞTİR-ni ləğv edən və Şen rejimini dəstəkləyən müqaviləyə imza atdı. O, Sincan qubernatorunun müavini təyin edildi. Muhiti Niyazi Xoca ilə Şen Şitsai arasındakı atəşkəs müqaviləsini dəstəklədi və bu, üsyandan sonra ona böyük bir hərbi vəzifə tutmasına imkan yaratdı.
Qaşqarda xidmət
210px|thumb|right|Sincan qubernatoru Sen Şitsai Ma Çonqun 1934-cü ilin iyul ayının əvvəllərində SSRİ ərazisinə getməsindən iki həftə sonra, iyulun 20-də Qaşqar Kunq Şen-hanın başçılığı altında 400 Çin əsgərindən ibarət bir qrup tərəfindən işğal edildi. Onu Muhitinin komndanlıq etdiyi 2000 döyüşkən uyğur müşayiət edirdi. Beləliklə, Qaşqar bir ilə yaxın bir müddətdən sonra yenidən Sincan qubernatorunun nəzarətinə keçdi. Şərqi Türkistan İslam Respublikasının bir çox rəhbərlərinin öldürülməsindən, tutulmasından və ya qaçmasından sonra bölgədəki bir çox müsəlman Muhitini yeni lider qismində görürdü.
Yerli əhalini sakitləşdirmək və əyalətin şimal və şərq hissəsində yenidən hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün daha çox vaxt udmaq məqsədi ilə Şen, Muhitini Qaşqar bölgəsinin Hərbi Komandiri təyin etdi. Muhiti Qaşqarda Milli Məclis adlanan yerli hökumət qurdu. Şen Qaşardakı müsəlman məmurları heç cür qəbul edə bilmir, bu səbəbdən bir ay sonra o, öz əlaltısı Mancuriyalı Liu Pini Qaşqara hərbi komandir vəzifəsinə təyin etdi. Muhitinin vəzifəsi aşağı salında, lakin Diviziya komandiri vəzifəsini qoruya bildi. Onun komandanlığında, 2000 nəfərlik türk qoşunundan ibarət bir qüvvə ilə qaldı. Diviziya komandiri üçün mandarin dilinə uyğun olan Mahmut Sijan təxəllüsünü qəbul etdi.
Şenin təyin etdiyi han çinli məmurlar Qaşqar bölgəsi üzərində nəzarəti ələ aldılar. Bunların arasında ən səlahiyyətli şəxs Çin millətçisi və xristian Liu idi. Liu yerli müsəlman mədəniyyəti haqqında çox az şey başa düşürdü. O, gəlişindən dərhal sonra Çin Respublikasının qurucusu Sun Yatsenin şəklinin Qaşqar məscidində asılmasını əmr etdi. Yerli müsəlman əhali Qaşqardakı vəziyyətdən təlaşa düşdü və "bolşeviklərin ölkəni ələ keçirdiklərini və dini məhv etməyə meylli olduqlarını" düşünməyə başladılar. Bundan əlavə Şenin bəzi İslam prinsiplərinə hücum edən yeni təhsil islahatı müsəlman əhalini hakimiyyətdən daha da uzaqlaşdırdı.
Muhitinin əsas prioriteti məktəb təhsili idi. Uyğur Maarifləndirmə Dərnəyi, Şərqi Türkistan İslam Respublikası dövründə dirçəldilmiş və əvvəlki cədidçi cəmiyyətlərin mirasını davam etdirən bir qurum olan Təhsilin Təşviqi Cəmiyyətinin himayəsində qurulmuşdu. Şərqi Türkistan İslam Respublikasının keçmiş Təhsil Naziri Əbdülkərim Xan Məxdum, Muhitinin Qaşqar rəhbərliyinin təhsil işində mühüm rol oynamağa davam edirdi. Uyğur Maarifləndirmə Dərnəyi 1935-ci ilin aprelində işinə başladı və Qaşqardakı nəşr və məktəb işinə rəhbərliyi öz üzərinə götürdü və ibtidai təhsilin əlçatanlığını əhəmiyyətli dərəcədə artırdı. Bu işi maliyyələşdirmək üçün dərnək yerli zənginlərin varidatını dərsliklərə və müəllimlərə yönəldərək Qaşqarda zəkat (İslam xeyriyyəsi) və vəqf üzərində nəzarəti ələ aldı. Qaşqar köhnə şəhərin polis rəisi Qadir Hacı, Muhitinin təhsil sahəsindəki təşəbbüsündə əməyi olanlardan idi. O, təhsil məqsədi üçün vəsait toplayır və doğma kəndi Qaziriqdə məktəb açmışdır.
Eyni zamanda keçmiş Şərqi Türkistan İslam Respublikasının sağ qalan məmurları Əfqanıstanın Kabul şəhərində toplaşmağa başladılar. Onlar orada Əfqanıstan hökumətindən və müəyyən ölkə səfirliklərindən, xüsusən də Yaponiya səfirliyindən dəstək üçün əlaqələr axtarmağa başladılar. Yaponiya İmperiyasının səfiri Kitada Masamoto, bu anti-kommunist mühacirətçiləri qəbul etdi. 1935-ci ilin ortalarında Kitada keçmiş Xotan əmiri Məhəmməd Əmin Buğra tərəfindən ziyarət edildi. Əmin Buğra Yaponiya səfirinə "Yaponiya protektoratı altında, silah-sursat və maliyyə ilə Tokionun təmin edəcəyi "Şərqi Türkistan Cümhuriyyəti" qurulması barədə ətraflı bir plan təklif edərək" müraciət etdi. …bu təklif olunan planda Orta Asiya "Mançjou-qo"nun gələcək lideri olaraq Mahmud Sijan göstərilmişdi.
Pallad
Həyatı
Ellin mədəniyyətinin tərəfdarı və xristian intibahının əleyhdarı olan Pallad öz ideyalarının məhdudluğunu görür: "Xoşbəxtlik gətirən tale bədbəxt olmuşdur". Pallad dövrünün mükəmməl epiqrammçısıdır. Müasirləri onun xatirəsini əziz tutaraq ona "Meteor" təxəllüsü vermişdilər.
Mahmud Muhiti
Qaşqarda xidmət
Muhiti Şen hökumətinə qarşı olan müxalifətin mərkəzində dururdu. 1936-cı ilin ortalarından etibarən o, tərəfdarları ilə birlikdə "müstəqil Uyğur dövləti" yaratmaq fikrini təbliğ etməyə qərar verdi. Sincanın nüfuzlu müsəlman dini liderləri və şəxsləri onu dəstəkləməyə başladı. Qaşqardakı SSRİ konsulu Smirnovda ilə təmasa girən Muhiti, Sovet İttifaqından silah almağa belə çalışdı, lakin müraciəti rədd edildi. Sonra, keçmiş huey müxalifləri ilə əlaqə quraraq, 1937-ci il aprel ayının əvvəlində Muhiti Sincan əyalət hökümətinə qarşı qiyam qaldırdı. Ancaq Qaşqar yaxınlığında yerləşən 6-cı Uyğur Diviziyasının yalnız iki alayı onun çağırışına qoşuldu, digər iki alay isə Şen hökumətinə sadiq olduqlarını bildirdi.
Qaşqarda gərginlik tədricən artmağa başlayırdı. Muhiti və ətrafı getdikcə Qadir Hacı da daxil olmaqla Sovet tərəfdarları ilə toqquşurdu. Niyazi Xocanın silahdaşı Mənsur Əfəndi 1935-ci ildə Uyğur Maarifləndirmə Dərnəyinin maliyyəsinə nəzarəti ələ keçirmək üçün Qaşqara gəldi. O, bunu bacarmadı ancaq çinli bir kommunisti "Yeni Həyat" dərgisinin redaktorluğuna təyin etməyə nail oldu. Beləliklə dərgi getdikcə hökumət əleyhinə bir orqana çevrildi. Qadir Hacıya yaxınlığı ilə seçilən Qaşqarın qazisi Abdulqafur Domulla 1936-cı ilin mayında qətlə yetirildi. Urumçidəki SSRİ Baş Konsulu Qaregin Apresov Qaşqarda Muhitini ziyarət etdi və onu Yaponiyadan dəstək almaqda günahlandırdı.
SSRİ-nin təkidi ilə Şen Şitsai hökuməti, münaqişəni həll etmək üçün Qaşara sülhməramlı missiya göndərdi. Ancaq danışıqlar baş tutmadı. SSRİ Muhitinin tərəfdarlarını tərksilah etmək üçün hueylərin 36-cı diviziyanın yeni komandiri Ma Zonqinq vasitəsi ilə Ma Huşan ilə əlaqə qurmağa çalışdılar. Şen Şitsai də sakit durmurdu. O, 6-cı Uyğur Diviziyasının silahlarını "modernləşdirmək" təklifi ilə qoşunları tərksilah etmək əmrini vermişdi. Əmrə əsasən diviziyanın bütün köhnə silahları Urumçi nümayəndələrinə verilməli idi. Bunu müzakirə etmək üçün Şen Muhitini Urumçiyə Üçüncü Xalq Nümayəndələri Konqresinə çağırdı. Mahmud Muhuti isə bu addımın həyatına təhlükə yaratdığını düşünərək qaçmaq qərarı verdi. O, 2 aprel 1937-ci ildə 17 tərəfdarı ilə Qaşqardan Britaniya Hindistanına getmək məcburiyyətində qaldı.
Sürgündə
Muhitinin qaçışından sonra Niyazi Xoca ilə Şenq arasında ittifaq çat verdi. Qaşqarda Muhitinin iki zabitinin, Kiçik Axund və Əbdül Niyazın başçılığı ilə üsyan qalxdı. Ma Huşanın komandanı olduğu 36-cı Huey Diviziyası üsyançılara dəstək verdi. Üsyan mahiyyətcə İslami xarakter daşıyırdı. 250px|thumb|left|Əbdül Niyaz üsyan zamanı Qaşqardakı əsgərləri ilə birlikdə
Əbdul Niyaz Muhitinin yerinə keçdi və general elan edildi. Niyaz Yarkəndi götürdü və Qaşqara doğru hərəkət etdi. Nəticədə Qaşqarı da ələ keçirdi. Kommunistlərə meyilli və SSRİ tərəfdarı olanlar edam edildi və beləliklə yerli müsəlman idarəetməsi quruldu. Eyni zamanda üsyan Külçə və Hami yaxınlığında yaşayan qırğızlar arasında da yayıldı. Qaşqarı tutduqdan sonra Niyazın qüvvələri yol boyu yerli əhalidən yardım alaraq Qaraşəhərə doğru hərəkət etməyə başladılar.
SSRİ və çinlilərlə birlikdə mübarizə aparmaq üçün Niyaz və Ma Huşan 15 may tarixində gizli bir saziş bağladılar. Ma Huşan fürsətdən istifadə edərək sazışdə göstərildiyi kimi iyun ayında Qaşqarı üsyançıların əlindən almaq üçün Xotandan çıxdı. Bu zaman, Şenqin dəvəti ilə gələn aviasiya və zirehli maşınlar da daxil olmaqla 5.000 Sovet qoşunu, Şenq qüvvələri və huey qoşunları ilə birlikdə Sincanın cənubuna doğru irəliləyirdi.
SSRİ-nin aktiv müdaxiləsindən sonra üsyan qan içində yatırıldı. Ma Huşan da üsyan məğlub edildikdən sonra Britaniya Hindistanına qaçdı. Muhiti və Ma Huşanın Britaniya Hindistanın da olması, Britaniyanın Çinin Sincan siyasətinə müdaxiləsinin sübutu kimi şərh edildi və bu da çinlilərin Hindistandakı Gilgit və Lehdəki iki əsas ticarət nümayəndəliyinin bağlamasına səbəb oldu. Lehdəki nümayəndəlik illər keçdikcə əhəmiyyətini itirərək bağlı qaldı, Gilgitdəki isə tezliklə yenidən açıldı.
Britaniya Hindistanına gəldikdən sonra Muhiti, Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərinə ziyarətə yola düşdü. 1940-cı ildə onun Yaponiyada olduğu bildirildi. Gündoğar ölkədə o, həm Sovet İttifaqına, həm də Çinə qarşı müstəqil Şərqi Türkistan qurmağı hədəfləyən İstiqlal Cəmiyyətini təsis etdi. Muhiti 1939-cu ilin əvvəllərində bir daha əməkdaşlıq üçün Yaponiyanın inamını qazandı. Növbəti il, 1940-cı ilin oktyabrında Suiyuan əyaləti boyu (Çinin indiki Daxili Monqolustan Muxtar Rayonu) geniş bir tura çıxaraq Çinə getdi. Çində olarkən Muhiti əvvəllər Tokioda qurulmuş Yaponiya-İslam cəmiyyətinin himayəsi altında bir pan-müsəlman hərəkatını təşviq etdi. Cəmiyyətin məqsədi Yaponiya İmperiyası ilə müsəlmanlar arasında mədəni və iqtisadi əməkdaşlığın qurulması və inkişafı idi. Muhiti Tokioda bütün Asiya ölkələri boyu nümayəndəlikləri açılacaq Sincan Uyğur Cəmiyyətini qurmağı planlaşdırırdı. Lakin Yaponiyanın Muhitiyə verdiyi dəstək nəticəsiz qaldı. Bütün səylərinə rəğmən Muhiti əhəmiyyətli nəticə əldə edə bilmədi. SSRİ-nin II Dünya müharibəsində qələbəyə doğru getməsi onun bütün planlarını alt üst etdi. Yaponiyanın da ABŞ ilə regionda müharibəni uduzması Çin mərkəzi hakimiyyətinin sincan bölgəsində təsirinin güclənməsinə gətirib çıxarırdı.
Muhiti 1944-cü ildə Yaponiyanın işğalı altındakı Pekində beyninə qan sızmasından vəfat etdi. O, orada müsəlman qəbiristanlığında dəfn edildi.
Diuka
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Salur boyu
Anadoluda Salur boyuna mənsub tayfaların yaşadığı bölgələrdə Salur adını daşıyan çoxsaylı kəndlər var. Bu nəsildən olanlardan bir qrup, İskilip-də Salır kəndini quranlardır. Günümüzdə Salur soyadı istifadə olunmaqdadır. Bu gün müasir türkmənlərin mənşəyi Salur boyu Türkmənistan, Özbəkistan, Əfqanıstan, İraq və İranda və eyni kökdən olan Çindəki Salar təbəə Salur boyundan gəlməkdə olduğu təxmin edilsə də Salurlar əsl Xəzər ətrafında yaşamış və oradan Xorasan, Orta Asiya və Anadolu bölgələrinə qədər dağılmışdılar. Anadoluda bir çox bölgədə və Anadolu Səlcuqlu və bərabər Anadoluda yaranan bəyliklər çəkili Salur boylarından təsirlənmişdir. Bunlar başda Qaraman, Təkə və Candaroğulları çəkili Salur mənşəli tayfalar Qəbilələr tayfalar tərəfindən meydana gəlmişdilər. Salurlar içərisindəki tayfa və tayfalar adında bu gün Salur baba yurdu olan Xəzər regionunda yer, əkiləcək tarla, kənd və yaşayış məntəqələri adları hələ də yaşamaqdadır. Salurlar içində ciddi ölçüdə qıpçaqlıq da var. Xəzər regionu hər zaman Oğuz və Qıpçaq tayfalarının birləşib bir arada yaşadığı bölgə olmuşdur. Eyni şəkildə Anadoluda Salurlar içində Oğuz və Qıpçaq tayfalar birlikdə Xəzər və İran ərazisindən köç edərək, qaynaşaraq bir arada yaşamağı davam etdirdilər. Salurlar haqqında ən dəqiq məlumatı Kitabi-Dədə Qorqud dastanında görürük. Dədə Qorqud dastanında salurlar Oğuz elinin hakimi kimi göstərilir. Salur Qazan Oğuz elinin hakimi, qormaz, igid bir başçı kimi tərənnüm edilir. Dədə Qorqud dastanındanda görüldüyü kimi, Oğuz Eli indiki Azərbaycan torpaqlarında olmuşdur. Zamanla Salur boyu bölünərək ayrı-ayrı tirələr əmələ gətirmişdir. Azərbaycanda bu tirə və tayfalardan çoxluq təşkil edəni Təkə tayfasıdır.
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi, 8-ci qrup)
UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsinin 8-ci qrupunda Rusiya, Şotlandiya, Yunanıstan, Finlandiya, Farer adaları və San-Marino milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci və 2-ci yeri tutan Rusiya və Şotlandiya milliləri qazanmışlar.
Jineologiya
Jineologiya — feminizm və gender bərabərliyinin Kürdüstan Fəhlə Partiyasının (PKK) lideri Abdullah Öcalanın müdafiə etdiyi forması. Orta Şərq cəmiyyətlərində qadınları məhdudlaşdıran namusa əsaslanan dini və qəbilə qaydaları fonunda Öcalan "qadınlar azad olmadıqca bir ölkə azad ola bilməz" demiş, qadınların azadlığının səviyyəsinin ümumən cəmiyyətdə azadlıq səviyyəsini müəyyən etdiyini bildirmişdir.
Jineologiya demokratik konfederalizmin tərkib hissəsidir, Şimali və Şərqi Suriyanın Muxtar Administrasiyasının idarəçiliyində dəstəklənən fəlsəfədir.
Thraupidae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Kürdüstan İcmalar İttifaqı
Kürdüstan İcmalar İttifaqı (Koma Civakên Kurdistanê) — kürd milli-siyasi təşkilatı. Kürdüstan Fəhlə Partiyasının lideri Abdullah Öcalan tərəfindən qurulmuşdur. Təşkilat demokratik konfederalizm ideyalarına əsaslanmışdır.
Abdullah Öcalan təşkilatın fəxri lideri olsa da, gəldiyi nəticəyə görə KCK ümumi kurulda qanunverici orqan olaraq vəzifə yerinə yetirən "Kongra-Gel" seçilmişdir. Məclis Murat Karayılanın sədrlik etdiyi 31 nəfərdən ibarət idarə heyətini seçirdi və Cəmil Bayık sədr müavini təyin edilmişdi.
Pərvanə Hacıyeva
Pərvanə Hacıyeva — biokimya üzrə tanınmış alim, Mayns Universitetinin (AFR) tibb üzrə professoru.
Pesçanı yarımadası
Pesçanı yarımadası — Rusiyanın Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Amur körfəzinin qərb sahillərində, Vladivostokdan 12 km aralıda yerləşir. Vladivostok şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adı ingilis dilli xəritələrdə Sandly olaraq yazılması (yəni qumlu) ilə əlaqədardır. Yarımadanın sahilləri bütünlüklə qumlardan ibarətdir və burada qayalı burunlara rast gəlinmir. Qərdə mareriklə ensiz bərxəxlə birləşir. Maksimal hündürlüyü 177 metrdir. Yarımada da Bereqovoe kəndi vardır. Burada Çixaçeyeva (şimal-şərq), Pesçanı (şərq) və Oqranoviç (cənub).
Pərvanə Hacıyeva
Həyatı və elmi fəaliyyəti
Pərvanə Hacıyeva 1973-cü ildə Gürcüstanın Marneuli şəhərində anadan olmuşdur. 1979-1988-ci illərdə Marneuli rayonunun Şulaveri orta məktəbində təhsil alır. Orta təhsilini davam etdirmək üçün o 1988-ci ildə Gəncə şəhərindəki 17 nömtəli orta məktəbə daxil olur.1989-cu ildə bu məktəbi „Gümüş medal“la başa vurur.
Orta məktəbu uğurla başa vuran Pərvanə Hacıyeva 1991-ci ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə adına Bakı Dövlət Universiteti nə daxil olur. Burada o tibbi biologiya ixtisası üzrə təhsil alır.
1996-ci ildə təhsilini bu ali məktəbdə başa vurduqdan sonra o AMEA-nin Molekulyar Biologiya və Biotexnologiya İnstitutunda elmi işçi kimi fəaliyyətə başlayır.
Pərvanə Hacıyeva 1998-ci ildə Florens şəhərində yerləşən „Nüvə maqnit rezonansı mərkəzi“ndə doktoranturaya daxil olur. Burada o məşhur alim Prof. Ivano Bertininin rəhbərliyi altında metallproteinlərin struktur-bioloji araşdırılması ilə məşğul olur. Doktoranturada təhsil aldığı dövrdə mətbuatda çalışdığı sahə üzrə elmi məqalələrlə çıxış edir. 2000-c ildə „Təbii və modifikasiya olunmuş sitoxromların struktur və çeviklik xassələri“ mövzusunda hazırladığı dissertasiya işini uğurla müdafiə edərək Florensiya Universitetində kimya sahəsi üzrə „Doktor“ elmi dərəcəsini qazanır.
Doktoranturada təhsilini başa vurduqdan sonra Pərvanə Hacıyeva 2001-2002-ci illər arası elmi fəaliyyətini Münhen şəhərində yerləşən Maks Plank Elmi Tədqiqat İnstitutunun "Psixiatriya" bölməsində davam etdirir.
2002-ci ildə o Mains Tibb Universitetinin „Fizioloji kimya institutu“nda elmi işçi kimi fəaliyyətə başlayır. 2006-cı ildə Mains Universitetinin Patobiokimya İnstitunda təşkil olunmuş „Oksidativ stress, antioksidantlar və mitofagiya“ elmi işçi qrupuna rəhbər təyin olunur. Bu qrupa rəhbərlik çərçivəsində Pərvanə Hacıyeva bu sahədə mövcud problemlərin dərindən araşdırılması ilə bərabər, müxtəlif istiqamətlərdə görülən elmi layihələri koordinasiya edir, tələbə və doktorant işlərinə rəhbərlik edir.
2016-cı ildə Pərvanı Hacıyeva biokimya sahəsi üzrə hazırladığı dissertasiya işini Mains Tibb Universitetində müdafiə edərək  "Dr.chem. et med. habil " elmi dərəcəsinə layiq görülür.
2016-ci ilin oktyabr ayında Mains universitetində „Patobiokimyəvi adaptasiya” sahəsi üzrə professor vəzifəsinə təyin olunur. Həmin dövrdən bu sahə üzrə elmi praktiki işlərə rəhbərliklə bərabər, o həmçinin univeristetin tədris prosesində xüsusi məsuliyyəti öz üzərinə götürür. O, tələbələrə müalicə işi fənni üzrə mühazirələr oxuyur, biologiya, kimya, əczazlıq və müalicə işi fənlərindən yerinə yetirilən elmi praktiki işlərə rəhbərlik edir. Pərvanə Hacıyeva 2009-cu ildən Mains Universitetində müalicə işi və stomotologiya ixtisaslıarı üzrə buraxılış imtahan komissiyasının üzvüdür.
Məşğul olduğu elmi problemlər
Prof. Hacıyevanın elmi işləri “Selüllar adaptasiya və metabolizm” mövzusu ətrafında cəmləşir. Onun rəhbərliyi altında aparılan tədqiqiatlar stress şəraitində hüceyrələrdə yer alan adaptiv mexanizmlərin tədqiqini əhatə edir. Problemin eksperimental tədqiqində həm mövcud, həm də aktual olan analitik, biokimyəvi, genetik və bioinformatik metodlardan istifadə olunur. Tədqiqatlar canlı vitro sistemlərlə bərabər (hüceyrə strukturları), həmçinin vivo modellər (Caenorhabditis elegans, gəmiricilər və insan toxumaları nümunələri) üzərində aparılır. Mitoxondrial disfunksiya, oksidadtiv stress, həmçinin hüceyrəvi enerji çatışmamazlığı hüceyrələrdə yaranan kompleks stresin induksiya olunmasına gətirib çıxarır. İnduksiya olunmuş nəticənin yalnız kiçik bir hissəsi sıxılmış şəkildə mövcud olur və real halda stresə qarşı müqavimətin adaptiv artırılmasına və bununla hüceyrənin daha yaxşı funksionlallığına şərait yaradır. Tədqiqatların əsas məqsədi hüceyrələrin müqavimətinini artıran və onların funksiyalarının stabilləşdirəbilən adaptasiya mexanizmlərinin erkən üzə çıxarılması və izah olunmasından ibarətdir. Bununla degenerativ xəstəliklər zamanı hüceyrələrin uzun müddət həyatda qalmasına şərait yaratmaq öndə durur.
Aktual elmi məqalələri
Prof. Hacıyeva məşğul olduğu elmi problemlər üzrə onlarca elmi məqalə çap etdirmişdir.
Aşağıda onlardan bir neçəsi verilmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Redaksiya kollegiyasına daxil olduğu jurnal:
Aşağıdakı elmi jurnallarda rəyçi kimi fəaliyyət göstərir:
Armeniya (Kolumbiya)
Armeniya — Kolumbiyada yerləşən şəhər, Kindio departamentinin inzibati mərkəzidir. 1999-cu il 25 yanvarda şəhərin əhəmiyyətli bir hissəsi 6,2 bal gücündə bir zəlzələ ilə məhv oldu. 1230 insan məhv oldu, 200 000 ailə isə evsiz qaldı.
NGC 7559A
NGC 7559A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tiaqo Apoponiya
Tiaqo Apoponiya (28 iyul 1986) — Portuqaliyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Tiaqo Apoponiya Portuqaliyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Daha sonra Tiaqo Apoponiya Portuqaliyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və Komanda turnirində 5-ci pillənin sahibi olub.
Çəmbərəkənd qəbiristanlığı
Çəmbərəkənd qəbiristanlığı — Azərbaycanın Bakı şəhərində 1939-cu ilə qədər mövcud olan qəbiristanlıq . Qəbirstanlıqda 1883-cü il iyuluna kimi şəhər sakinlərini dəfn edilirdi. Qəbiristanlıq Bakı qəsrinin cənub-qərb hissəsində, Bakının ətrafı olan Çəmbərəkənd kəndinin şərqindəki, Bakının şimal-şərq yamacında, Pirvənzərə kimi tanınan yerdə yerləşirdi.
Şəhər mühəndisi polkovnik Nikolay fon der Nonne tərəfindən tərtib olunmuş 1899-cu il Bakı şəhərinin planında qəbiristanlıq üç hissədən ibarətdir: şimalda köhnə müsəlman, mərkəzidə köhnə Erməni Həvari və cənubda köhnə pravoslav qəbiristanlıq lar. Çəmbərəkənd qəbiristanlığından Aşağı Çəmbərəkənd küçəsi ayırırdı.
Erkən tarixi
thumb|left|Şəhər mühəndisi polkovnik [[Nikolay fon der Nonne tərəfindən tərtib olunmuş 1899-cu il Bakı şəhərinin planında Çəmbərəkənd qəbiristanlığı]]
thumb|Çəmbərəkənd qəbiristanlığının erməni həvari hissəsi
1820-ci illərdə qəbiristanlıq şəhərin kənarında, qala divarlarının arxasında yerləşirdi. Lakin vaxt keçdikcə, şəhər böyüyməyə başladı və divardan kənara çıxdıqdan sonra, Çəmbərəkənd qəbiristanlığı şəhərin yaşayış binaları arasında qaldı. Memar Lev İlyinin sözlərinə görə, qədim zamanlardan bu qədim qəbiristanlıq qədim şəhər qalasının qərbindəki Çəmbərəkənd yaxınlığındakı təpələrə yerləşirdi. Onlar teraslarla dağlıq platoya yüksəlib və qatlarda yerləşirdi. Daha sonrakı qəbiristanlıqlar - erməni və rus qəbiristanlıqları - şəhər üzərində məkanları tutmuşdur.
Ehtimal olunur ki, qəbiristanlığın bu ərazisində və qala üçün birbaşa bitişik bir sıra məzarların olması, müdafiə məqsədləri səbəbindən inşa olunmayıb. Lakin 1855-ci ilin planında qəbiristanlıq artıq "köhnə" adlanırdı, mövcud Şəhidlər Xiyabanının aşağında isə yeni bir qəbiristanlıq göstərilirdi, harada ki, köhnə qəbiristanlığın köçürülməsi və bu ərazinin azad edilməsi nəzərdə tutulmuşdu.
Tannu-Ola
Əbədi qarla örtülü dağları yoxdur. Şimal yamacları Yenisey üçün xarakderik olan sidr tayqa meşələri ilə örtülmüşdür. Cənub yamaclarında çöllər üstünlük təşkil edir. Tannu-Olanın qərb ucu Altay dağlarına bitişikdir. Silsilədən axan çaylar əhəmiyyətsizdir.
Geoloji süxurları: mişar daşı, şist, konqlomerat, effuziv çöküntü süxurları və qranitlər (Şərqi Tannu-Ola) ilə təmsil olunur. Daha əvvəllər dağlarda kobalt çıxarılırdı.
Çəmbərəkənd qəbiristanlığı
Qəbiristanlığın köçürülməsi məsələsi
Bir çox sakinlər qəzetin müxbirlərinə məlumat vermişdilər ki, qızmar havada cəsədlərin parçalanmasından güclü qoxu gəlirdi. Qəzetdə qeyd olunurdu ki, qəbiristanlıqda epidemiya xəstəliklərindən ölənlər üçün xüsusi bir şöbə yox idi. Qəzetin jurnalistləri təklif edirdi ki, qəbiristanlıq üçün eyni dağın arxasında yeni bir yer verilsin, hansının ki, yamacında Çəmbərəkənd qəbiristanlığında yerləşir.
Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
Aşkarsızlıq şəraitində… filmi rejissor Fərhad Yusifov tərəfindən 1986-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Evtikmə kombinatında rəhbərlik tərəfindən külli miqdarda yeyinti hadisəsi baş verir. Şəhər tikinti idarəsinin müdiri Salahov yeyintiyə qarşı çıxır. Kombinat rəhbərliyi onu aradan götürmək qərarına gəlir. Filmdə əsas rolları Çingiz Şərifov,Fərman Abdullayev, Nail Əliyev, Faiq Sücəddinov, Vyaçeslav Həsənov, Xerardo Kontrares, Dinarə Yusifova, Rasim Rəhimov və Bayandur Mehdiyev ifa edirlər.
Çəmbərəkənd qəbiristanlığı
Qəbiristanlığın bağlanması və sökülməsi
thumb|1918-ci ildə qəbiristanlığın hava görüntüsü. Şəklin yuxarı sağ küncündə qəbiristanlığın müsəlman hissəsində "Səadət" məktəbinin binasını görmək olar.
Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
Məzmun
Film oğurluq məqsədilə adam öldürmüş təhlükəli cinayətkar qrupun işilə bağlı 1986-cı ilin may ayında keçirdiyi 18/34814 nömrəli cinayət işinin istintaq eksperimentinin sənədli kadrları ilə başlayır. Filmdə söhbət hüquq təcrübəsində aşkarsızlıq adlanan cinayətdən gedir…
Çəmbərəkənd qəbiristanlığı
Qəbiristanlığın bağlanması və sökülməsi
27 sentyabr 1882-ci ildə Bakı Şəhər Dumasının ikinci müntəzəm iclası Çəmbərəkənd qəbiristanlığının yeni bir yerə köçürülməsi məsələsi müzakirə olunurdu. Yeni yer qəbiristanlığın arxasında idi.
"Kaspiy" qəzetinin 1883-cü il tarixli sayında Bakı Şəhəri Hökuməti Sanitar Şuranın qərarı və Bakı Şəhəri Dumasının hökmü ilə Bakının şəhərində yerləşən Çəmbərəkənd qəbiristanlığının yanında olan bütün müsəlman və xristian qəbiristanlıqları əbədi olaraq bağlanıldığını elan olunmuşdu. Yeni dəfnlər Çəmbərəkəndin yuxarısındakı yeni seçilmiş Pirkən-Zarı (Pirvənzərə) dağlıq ərazisində yerlərdə olmalı idi. Köhnə qəbiristanlıqlarda ölülərin dəfni ciddi qadağan olunmuşdu.
Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
Məzmun
Evtikmə kombinatında rəhbərlik tərəfindən külli miqdarda yeyinti hadisəsi baş verir. Şəhər tikinti idarəsinin müdiri Salahov yeyintiyə qarşı çıxır. Kombinat rəhbərliyi onu aradan götürmək qərarına gəlir. Salahov mənzilində qətlə yetirilir. İzi itirmək məqsədilə onun guya intihar etməsi təəssüratı yaradılır. Cinayət axtarış idarəsinin inspektoru Ələkbərov və prokurorluğun müstəntiqi Məmmədov cinayətin izinə düşürlər…
Çəmbərəkənd qəbiristanlığı
Qəbiristanlığın bağlanması və sökülməsi
1910-cu illərin əvvəllərində, qəbiristanlığın müsəlman hissəsində, müsəlman din məktəbi "Səadət" üçün bir bina tikmək qərarı alındı. Memar Zivər bəy Əhmədbəyov layihəni hazırladı və cümə gününün birində qəbiristanlıqda insanlar toplaşdı. Axund dua oxuduqdan sonra, mərhumların yaxınları və yoldaşları qalıqları Dağüstü qəbiristanlığına köçürdülər, boş qəbirlər yerlə bərabərləşdirildi və 1912-ci il dekabrın 23-də məktəb binasının təməli qoyuldu.
XX əsrin 30-cu illərin ilk yarısında Çəmbərəkənd və Dağüstü qəbiristanlığları tam söküldü və onların yerində parklar salındı. Xüsusilə, Çəmbərəkənd qəbiristanlığında yerində Çəmbərəkənd bağı var idi. Daha sonra bu ərazidə Bakı funikulyoru, Yaşıl Teatr, Gülüstan Sarayı və bəzi yaşayış binaları tikilmişdir.
Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
Rollarda
Çingiz Şərifov — Məmmədov Fərman Şəkili (Fərman Abdullayev kimi) — Fərman Ələkbərov Nail Əliyev — Zeynalov Faiq Sücəddinov — Şəfiyev Vyaçeslav Həsənov — Musazadə Xerardo Kontrares — Krultsov Dinarə Yusifova — Salahovun qızı Rasim Rəhimov — trest müdiri Bayandur Mehdiyev — rəis Əhəd Əsgərov — mühasib Loğman Kərimov — Salahovun sürücüsü Rövşən Əliyev — prokuror Məbud Məhərrəmov — gözətçi Nataliya Tağıyeva — qonşu
Yuri Mnatsakanov — qonşu
İlyas Hüseynov — qonşu
Oqtay Əsədov
A. Qlazov
Q. Mövsümov
F. Cəfərova
Rafiq Qasımov
T. Markatun
R. Krım