cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əbülfəth xan Bəxtiyari
Həyatı
Əlimərdan xan hökumət idarəçiliyin başçısı olaraq, Əbülfəth xanı İsfahanın hakimi vəzifəsini və Kərim xana da ordunun sərdarı təyin edildi və ona bölgə xanlıqları fəth etmək vəzifəsi verildi. Ancaq bir neçə ay sonra Kərim xan Kürdüstan bölgəsində bir döyüşdəykən iddialı Əlimərdan xan Əbülfəth xanı öldürdü.
2018 FİFA Dünya Kuboku finalı
2018 FİFA Dünya Kuboku finalı  — 2018 FİFA Dünya Kubokunun çempionunu müəyyən edən kubokun son futbol matçı. Bu, FİFA Dünya Kubokları tarixində 21-ci finaldır. Matç 2018-ci ilin 15 iyulunda Moskva şəhərində, Lujniki stadionunda, Fransa və Xorvatiya milliləri arasında keçirildi. Matçda Fransa 4–2 hesabı ilə rəqibinə qalib gəldi və futbol tarixində ikinci dəfə Dünya Çempionu oldu.
Fransa final matçında qalib gəlməklə 2021 FİFA Konfederasiyalar Kubokunda da iştirak etmə hüququnu qazandı.
Yer
Finalın keçiriləcəyi stadion Moskvadakı Lujniki stadionudur.Yaponiyanın Tokyo şəhərində FİFA İcraiyyə Komitəsinin keçirdiyi toplantı nəticəsində bu stadion final oyununun keçiriləcəyi stadion olaraq bəlirləndi. Stadion həmçinin mundialın 14 iyundakı açılış və 11 iyuldakı yarı final matçları daxil olmaqla 8 matça ev sahibliyi etdi.
1956-cı ildə açılmış Lujniki stadionu 1992-ci ilədək Mərkəzi Lenin Stadionu olaraq adlanırdı.Stadion Lujniki Olimpiya Şəhərciyinin bir hissəsidir. Stadion Rusiya millisinin əsas stadionu olmaqla yanaşı, keçmiş dövrlərdə SSRİ millisinin də əsas stadionu idi. Bundan əlavə,stadion keçmişdə ÇSKA Moskva, Torpedo Moskva, Spartak Moskva klublarının ev oyunlarını keçirdiyi stadion olmuşdu.Amma, hal-hazırda stadion heç bir futbol klubu tərəfindən istifadə olunmur.
Stadion vaxtı ilə çox sayda mötəbər turnirə ev sahibliyi edib. Lujniki 1980 Yay Olimpiya Oyunlarının əsas idman kompleksi idi. Belə ki, stadionda oyunların açılış və bağlanış mərasimləri keçirilməsi ilə bərabər, həm də atletika, futbol (qızıl medal matçı ilə birlikdə 4 oyun) və atçılıq yarışları da keçirilmişdi. Stadion 1999 UEFA Kuboku Finalı ilə yanaşı, 2008 UEFA Çempionlar Liqası Finalının şahidi olub. Stadionda keçirilən digər mötəbər turnirlərə, 1957 Buz Xokkeyi Dünya Çempionatının final matçı, 1973 Yay Universiadası, 1984 Dostluq oyunları və 1998 Dünya Gənclik Oyunları misal göstərilə bilər. Stadionda müxtəlif dünyaca məşhur müğənnilərin və musiqi qruplarının – Maykl Cekson, The Rolling Stones, Madonna, Metallica konsertləri olmuşdur.
UEFA stadionu 5 reytinq ulduzundan 4 ulduzla qiymətləndirib. Stadion Rusiyanın və 2018-ci ildəki mundial zamanı ən böyük stadion olmaqla yanaşı, həm də Şərqi Avropanın ən böyük stadionudur. Avropanın isə səkkizinci böyük stadionudur. Stadion 2013-cü ildə yenidən bərpa olundu və bu təmir işləri 2017-ci ildə tamamlandı. Bu təmir-bərpa işləri 350 milyon €-ya baha başa gəldi.
Arxaplan
Uruqvay və Braziliya milliləri 1/4 Finalda turnirə vida etdikdən sonra yoluna davam edən 4 komanda qaldı. Bu dörd komandanın dördü də Avropa ölkələrini təmsil edirdi. Bundan əvvəlki üç mundialda da Avropa komandası kubokun sahibi olmuşdu. Beləliklə ardıcıl dördüncü dəfə kuboku Avropa tərəfinin öz bölgəsinə götürəcəyi bəlli oldu. Mundiallar tarixində doqquzuncu dəfə Avropa ölkələri öz aralarında qalibi müəyyənləşdirmək üçün öz aralarında oynayacaqdılar. Axrıncı dəfə belə final 2006 və 2010-cu illərdə olmuşdu.
Beşinci dəfə mundialda iştirak edən Xorvatiya millisi ilk dəfədir ki, finalda iştirak etmə hüququnu qazandı. Ümumiyyətlə, Xorvatlar mundiallar tarixində ən yaxşı çıxışını 1998-ci ildə debüt etdikləri çempionatda əldə etdikləri üçüncü yerlə qazanıblar. Belə ki, yarı finalda ev sahibi Fransaya 2–1 hesabı ilə uduzan Xorvatlar, üçüncülük oyununda eyni hesabla Hollandlara qalib gəlmişdilər.
Bu matç Xorvatiya ilə Fransa arasında oynanan səkkizinci matç olacaq. Digər matçlara nəzər yetirsək, Fransanın Xorvatiyaya uduzmadığının şahidi olarıq. Fransızlar xorvatlarla oynadığı 7 matçda 3 qələbə qazanmış, 4 dəfə də heç-heçə etmişdir.
Matç topu
Final matçının rəsmi topu Telstar Mechta seçildi. Bu top Adidas Telstar 18-in qırmızı rəngli bir versiyası idi.
Hakimlər
thumb|150px|Finalı idarə edən hakim – [[Nestor Pitana]] 12 iyul 2018-ci ildə FİFA Hakimlər Komitəsi tərəfoindən finalı idarə edəcək hakim təyin olundu. Bu hakim 43 yaşlı Argentinalı Nestor Pitana idi. Bu final matçı Pitananın bu ilki mundialda idarə edəcəyi beşinci matç olacaqdı. Bundan əlavə, Pitana mundiallar tarixində həm açılış həm final matçını idarə edən ikinci hakim oldu. 2010-cu ildən FİFA'nın Beynəlxalq hakimi olan Pitana 2014 FİFA Dünya Kubokunda dörd matçı idarə etmişdi. Onun köməkçiləri öz həmvətənliləri olan Hernan Maydana və Xuan Pablo Bellatti olacaq. Hollandiyalı Byörn Keypers isə matçda dördüncü hakim olacaq. İtaliya Futbol Federasiyasından olan Massimilyano İrrati mundiallar tarixində ilk dəfə video köməkçi hakim olaraq final matçını idarə edəcək.
Qapanış mərasimi
Turnirin bağlanış mərasimi final matçı başlamamışdan əvvəl keçirildi.13 iyul 2018-ci ildə FİFA turnirin bağlanış mərasimində Uill Smit, Niki Cem və Era İstrefinin birgə turnirin rəsmi mahnısı olan "Live It Up"ı səsləndirəcəklərini elan etdi. Bununla yanaşı, mərasimdə opera müğənnisi Aida Qarifullina və onu müşayiət edən uşaq xoru Rusiyanın xalq mahnısı olan Kalinkanı səsləndirdi.
Xülasə
Matç yerli vaxtla saat 18:00-də (15:00 UTC) başladı. Matçın temperaturu 27 C idi. Matçda bir neçə dəfə gözlə görülə bilən şimşək çaxdı. Lujniki stadionu yenə tam dolu vəziyyətdə idi. Belə ki, matçı 78011 tamaşaçı izləyirdi. Bununla bərabər oyunu 10 Dövlət başçısı izləyirdi. Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Fransa prezidenti Emmanuel Makron və Xorvatiya prezidenti Kolinda Qrabar-Kitaroviç daha çox nəzərə çarpırdı. Hər iki komandanın start heyətləri yarı final oyunlarında çıxarılan start heyətləri ilə eyni idi.
Xorvatiya ilk hissədə daha çox topla oynayan tərəf idi. Antuan Qrizmanın hücumunun qarşısı Marçelo Brozoviç tərəfindən kobudluqla qarşısı alındı. Buna görə də hakim cərimə zərbəsi təyin etdi. Qrizman qapıya 30 metrlik uzaqlıqdan cəribə zərbəsini yerinə yetirirdi. Qapıya doğru topu ortaladı və 18-ci dəqiqədə Mandzukiç səhvən öz qapılarının sol küncünün torunu silkələdi. İlk dəfə idi ki, Dünya Çempionatının finalında avtoqol vurulurdu.
Bu qoldan 10 dəqiqə sonra Xorvatlar hesabı bərabərləşdirdi. Belə ki, Luka Modriçin yerinə yetirdiyi cərimə zərbəsinin nəticəsində top Domaqoy Vidaya gəldi. Vida isə topu Rakitiçə ötürdü. Rakitiç isə sol ayağı ilə qapının sağ aşağı küncünə dəqiq zərbə vurmaqla hesabı 1–1 etdi. 34-cü dəqiqədə sağ tərəfdən yerinə yetirilən künc zərbəsinin nəticəsində top İvan Perişiçin əlinə dəydi. Hakim bu anı görməmişdi, lakin oyunçular qışqıraraq topun ələ dəydiyini hakimə israrla deyirdilər. Hakim bu halın olub olmadığını dəqiqləşdirmək üçün video köməkçi hakimdən rəy istədi. Həm də özü də dəfələrlə həmin anın təkrarına baxdı. Təkrara baxdıqdan sonra hakim Fransanın lehinə qərar verdi. Penaltini yerinə yetirən Qrizman komandasını 2–1 hesabı ilə önə keçirtdi. Fransa ilk yarını öndə bitirdi. İşin maraqlı tərəfi isə Fransa tərəfinin hissə boyu qapıya tək bir dəqiq zərbə vurması olub. Bundan əlavə, Fransa ilk hissədə topa sahib olmada da Xorvatiyadan xeyli geri idi: 34%
59-cu dəqiqədə Pol Poqba ilk zərbəsini vurdu, lakin zərbənin qarşısı alındı. Təkrar zərbəni cərimə zərbəsinin kənarından qapının sol tərəfinə dəqiq zərbə endirərək hesabı 3–1 etdi. Altı dəqiqə sonra Kilian Mbappe uzaqdan qapının sol küncünə möhtəşəm zərbə endirərək hesabı artırdı. Mbappe bu qolu vurmaqla 1958-ci il mundialındakı finalda Peledən bəri qol vuran ilk yeniyetmə oldu. 69-cu dəqiqədə Fransanın qapıçısı Huqo Lyorisin səhvindən Mandzukiç istifadə etdi və hesabı 4–2 etdi. Matç elə bu hesabla başa çatdı və ən çox qol vurulan mundiallardan biri oldu.
Oyun sonrası
Fransanın baş məşqçisi Didye Deşamp Frans Bekkenbauer və Mario Zaqallodan sonra üçüncü şəxs oldu ki, həm oyunçu olduğu vaxt, həm də məşqçi olaraq Dünya Kubokunu başı üzərinə qaldırdı. Fransa millisinə qızıl medalları və kuboku prezidentlər – Putin, Makron və Qrabar-Kitaroviç tərəfindən leysan yağışın altında verildi.
Xorvatiya millisindən olan Luka Modriç turnirin ən yaxşı oyunçusu seçildi. Antuan Qrizman isə final matçının adamı seçildi. Bundan əlavə, o bu turnirdə 4 qol və 2 asist etməklə bürünc top və gümüş buts mükafatına da layiq görüldü. Mbappe isə turnirin ən yaxşı gənc oyunçusu seçildi.
Fransada isə izdiham hökm sürürdü. Hamı küçəyə çıxaraq səhər açılana kimi bu qələbəni qeyd etdi. Təxminən 90000 insan Eyfel qülləsinin ətrafında yerləşən fanzone-da, 1 milyona yaxın insan isə Yelisey çöllərində bu qələbəni qeyd etdilər. Lakin bu bayram keçirmələrin nəticəsində bədbəxt hadisələr də baş verdi. Belə ki, bəzi yerlərdə polislə toqquşmalar yaşandı, 2 nəfər həyatını itirdi. Bu zəfərə görə müvəqqəti olaraq bəzi metro stansiyalarının adları dəyişdirildi. Təzə qoyulan adlar isə Fransa millisində oynayan bir sıra futbolçuların adları idi. Xorvatiya tərəfi isə uduzmağına rəğmən çox qürurlu və xoşbəxt idi. 16 iyulda Xorvatlar vətənə dönəndə, 550000-ə yaxın azarkeş komandanı Zaqreb Aeroportunda qarşıladı. Komanda Aeroportdan Ban Yelaciç Meydanına qədər avtobusla altı saatlıq tur etdi.
NGC 7395
NGC 7395, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kərtənkələ bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İnsan alveri
Traffikinq və ya insan alveri — istismar məqsədilə, insan alveri, o cümlədən insanların satın alınması və ya satılması, oğurlanması, girov götürülməsi, bu məqsədə xidmət edən bu və ya digər cinayətlər nəzərdə tutulur.
Traffikinq məqsədləri müxtəlif ola bilər. Bu məqsədlərə qadın alveri, insan orqanlarının alveri, cinayətkar dəstələrin yaradılması və s. aid edilə bilər.
Türkiyə DİN—nin Xaricilərlə işlər sərhəd və miqrasiya məsələləri departamentindən verilən məlumata görə Türkiyədə olan Azərbaycan qadınlarının 43% insan alverinin qurbanıdır. Həmin qadınlar buraya turist vizası saxta sənədlər və ya Naxçıvan şəhərindən qeyri qanuni keçirilməklə Trabzon, İstanbul, Antaliya, Ankara, Bodurum vilayəti və digər şəhərlərə gətirilir və burada insan ticarətinin qurbanına çevrilir.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən 28 iyun 2005-ci il tarixdə "İnsan alverinə qarşı mübarizə haqqında"Qanun qəbul olunmuşdur.
Milli Məclisdə daxili işlər nazirinin müavini insan alverinə qarşı Mübarizə üzrə Milli Koordinator Vilayət Eyvazov çıxış edərək Azərbaycanda bu ilin ötən dövründə insan alveri ilə 342 cinayət faktının aşkarlandığını deyib. Onun sözlə rinə görə bu ildə 2007-ci illə müqayisədə 119 fakt çoxdur. Onlardan 68-i Cinayət Məcəlləsinin insan alvei maddəsi üzrə olub. Törətdilkləri hüquqa zidd əməllərə 315 şəxs cinayət məsulliyətinə cəlb edilib.
Görundüyü kimi insan alveri elə bir qlobal problemdir ki burada dövlət təkbaşına mübarizə apara bilmir və digər dövlətlərlə və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq sahəsində hansısa müsbət dəyişikliyə nail olmaq mümkün olmur.
Dovşankimilər
Dovşankimilər — Məməlilər sinfinin Euarxontoqlireslər dəstəüstünə aid dəstə.
Kərkvənd
Kərkvənd — İranın İsfahan ostanının Mübarəkə şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,002 nəfər və 1,891 ailədən ibarət idi.
Kaşan (İran)
Kaşan — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Kaşan şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 248,789 nəfər və 67,464 ailədən ibarət idi.
Maştağa Hərbi Dəstəsi
Maştağa Hərbi Dəstəsi — Qafqaz İslam Ordusunun 1918-ci ilin avqustun 13-də Maştağa kəndi ətrafında döyüşən hissə və bölmələrindən təşkil edilmiş xüsusi taktiki qrup.
Fəaliyyəti
Onun yaradılmasında məqsəd məntəqədəki nizami bölmələrin, habelə Bakı ətrafındakı kəndlərin könüllü dəstələrinin və yerli əhali nümayəndələrinin ümumi səylərini birləşdirmək və Bakı şəhərinin yad qüvvələrdən azad edilməsi uğrunda onların fəaliyyətinin səmərəliliyini artırmaq idi. Məntəqədə bir neçə gün davam edən döyüşlərin təcrübəsi də belə zərbə qüvvəsinin təşkilini zəruri edirdi.
1918-ci ilin avqustun 10-dan etibarən Abşeron yarımadasında başlanan döyüşlərdə Maştağa kəndini yerli könüllülərlə bərabər, Əlahiddə Azərbaycan korpusunun ləzgi süvari alayı qoruyurdu. Elə həmin gün şərq cəbhəsi komandanlığı ləzgi süvari alayının köməyinə bir piyada bölüyü ilə bir pulemyot taqımı göndərdi. Avqustun 11-də isə, əlavə olaraq, 38-ci türk piyada alayının bir taboru da məntəqəyə gətirildi. Avqustun 13-də həmin bölmələr və ləzgi süvari alayı şərq cəbhəsi komandanı Mürsəl bəyin əmrilə Maştağa dəstəsində birləşdirildi və 38-ci piyada alayının 2-ci tabor komandiri qayməqam Həsən bəy bu dəstənin komandiri təyin edildi.
Maştağa dəstəsi Binəqədi döyüşündə fəal iştirak etdi. 1918-ci ilin sentyabrın əvvəllərində dəstə ləğv edildi. Onun tərkibinə daxil olan ləzgi süvari alayı, Azərbaycan korpusunun digər süvari bölmələri və 5-ci Qafqaz firqəsinin 2-ci süvari alayı əsasında ayrıca bir dəstə yaradıldı və Zehni bəy həmin dəstənin komandiri təyin olundu.
NGC 3480
NGC 3480, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. E1 tipli. tərəfindən ildə 91.44 sm (36 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
1960 UEFA Millətlər Kuboku Finalı
1960 UEFA Avropa Çempionatı Finalı — 1960-cı il 10 iyul tarixində Fransanın paytaxtı Paris şəhərində yerləşən Park des Prinses stadionunda SSRİ və Yuqoslaviya milli komandaları arasında keçirilmiş UEFA Avropa Çempionatı final matçı. Bu UEFA-nın milli komandalar üçün təşkil etdiyi ilk UEFA Avropa Çempionatı final oyunu idi. Final matçı SSRİ və Yuqoslaviya milli komandaları arasında keçirildi.
Nəticə
SSRİ millisi artırılan əlavə vaxtda daha bir dəfə fərqlənməklə turnirin qalibi oldu. Amma oyunda hesabı birinci hissədə Yuqoslaviya millisinin oyunçusu Milan Qaliç açdı. İkinci hissədə isə Slava Metreveli hesabı bərabərləşdirdi. Oyunun əsas vaxtı 1-1 hesabı ilə bitdi, artırılan əlavə vaxtın 113-cü dəqiqəsində isə Viktor Ponedelnik qələbə qolunu vuraraq yekunda SSRİ millisi oyunu 2-1 hesablı qələbə ilə başa vurdu.
Muhibbə Darqa
Muhibbə Darqa — türk qadın arxeoloqudur.
Tərcümeyi-halı
O II Əbdülhəmid Daruqazadə Mehmet Emin bəyin nəvəsidir. O Erenköy qız lisesindən sonra o İstanbul Universitetinin arxeoloq fakültəsinin məzunu olur. 1947-ci ildə elmlər namizədi, 1965-ci ildə dosent və 1973-cü ildə isə professor olur. Qaratəpə, Gədikli və Gəyirməntəpədə yarışlarında iştirak edir. O qədim yazıların oxumasında dünyanın ən məşhur alimlərindən biri sayılır. O İstanbul Universitetində arxeologiya fakültəsində dərs deyir. Onun ən məşhur əsəri "Keçmiş Anadolu qadınları" adlı əsəri onun ən məşhur əsəridir.
Kitabları
O babası Mehmet Emin bəyin ilk türk səyyahlarından biri olub və onun gəzib gördüyü yerləri 2009-cu ildə "İstanbul'dan Asya-yı Vusta'ya Seyahat" və 2010-cu ildə isə "Kazı başkanının karavanası" adlı kitabda dərc olunur. Muhibbə darqa 6 mart 2018-ci ildə İstanbulda vəfat edib.
Natiq Qasımov (iqtisadçı)
Natiq Qasımov(tam adı:Qasımov Natiq Əbülfəz oğlu) — iqtisadçı, iqtisadi elmləri doktoru, professor,Azərbaycan Respublikası vergilər nazirinin müavini (2002-2010).
Həyatı
Qasımov Natiq Əbülfəz oğlu 19 mart 1960-cı ildə Bakıda anadan olub.
Təhsili
1982-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutu iqtisadiyyat fakütləsini bitirib.
Əmək fəaliyyəti
1988-ci ilədək Azərbaycan Elmi Tədqiqat Kənd Təsərrüafının iqtisadiyyatı və Təşkili İnstitutunda böyük elmi işçi işləmişdir. 1988-93-cü illərdə Azərbaycan İqtisadçılar İttifaqı sədr müavini olub. 1993-94-cü illərdə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Yeyinti Sənayesi İnstitutunun direktoru olub. 1994-1998-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti olmuşdur. 1998-2002-ci illərdə Əmək və Sosial Problemlər üzrə Elmi Tədqiqat və Tədris Mərkəzinin direktoru olub. Azərbaycan Respublikası vergilər nazirinin müavini (2002-2010) olub.
Səbihə Bəngüdaş
Səbihə Bəngüdaş — türk rəssam və heykəltaraşdır. Türkiyənin ilk heykəltaraş qadındır.
Mərkəzi Fəhlə Klubu
Mərkəzi Fəhlə klubu — Bakı şəhəri və onun rayonlarına xidmət edən fəhlə klubu.
Tarixi
1918-ci il mayın 31-də açılmışdı. Klubun yaradılması ilə bağlı təşkilat işləri Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Bakı Komitəsinin üzvü R.M.Okinşeviçin başçılıq etdiyi həmkarlar ittifaqları komissiyası tərəfindən həyata keçirilmişdir. Klubun rayon şöbələri və müxtəlif bilik sahələri üzrə bölmələri var idi. Bütün həmkarlar ittifaqları klubun saxlanılması üçün xüsusi vəsait ayırırdılar. Klub fəhlələr, şəhər əhalisi arasında geniş siyasi maarifləndirmə işi aparırdı. 1919-cu ildə klubun idarə heyəti, bütünlüklə, bolşeviklərdən ibarət idi.
Fəaliyyəti
Bolşeviklərin rəsmi partiya iclasları Mərkəzi Fəhlə Klubunun binasında keçirilirdi. Bolşevik hərəkatının qərargahına çevrilən fəhlə klubllarından milli dövlətçilik əleyhinə istifadə edilməsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətini müvafiq tədbirlər görməyə vadar etdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin daxili işlər naziri 1919-cu ilin dekabrın 9-da Bakıda fəaliyyət göstərən bütün fəhlə klublarının bağlanması haqqında sərəncam verdi. Buna cavab olaraq ertəsi gün fəhlələrin tətili başlandı. Fəhlə klublarının binası açılsa da, siyasi mövzularda mühazirələr oxunması yasaqlandı. Hökumətin dəfələrlə xəbərdarlıqları nəticəsiz qaldığından, 1920-ci ilin martın 15-də fəhlə klublan yenidən bağlandı. Martın 23-də mərkəzi fəhlə konfransının rəyasət heyəti və həmkarlar şurasının idarə heyəti hökumətə etirazlarını bildirdilər. Martın 25-də hökumət Mərkəzi Fəhlə Klubundan başqa, bütün klubların fəaliyyətə başlamalarına icazə verdi.
Abdutəpə
Abdutəpə - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında dağ adı [133]. Hünd. 1723 m. Yerli tələffüz forması Avdıtəpə. Abdu (Əbdi) şəxs adından və təpə sözündən ibarətdir.
Abi bülbül
Toponimik izah
Abi bülbül - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı. Şiştəpə kəndinin yaxınlığındadır.
Ədəbiyyat
Qeybullayev Q.Ə. Qədim türklər və Ermənistan, Bakı, 1992.
Nuriyə Ülviyyə Mevlan Civələk
Nuriyə Ülviyyə Mevlan Civələk — türkiyəli jurnalistdir. O, Balıkəsirin Gönen vilayətində 1893-cü ildə anadan olmuşdur.
Türkiyənin qadın hüquq mühafizəçisidir. İlk Türkiyəli feminist qadın jurnalının və müsəlman qadın hüquqlarının yaradıcısıdır.
NGC 1564
NGC 1564, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nuriyə Ülviyyə Mevlan Civələk
Həyatı
1893-cü ildə Sofiya və Çərkəz Mahmudun 7-ci qızıdır. Osmanlı imperiyası dövründə Balıkəsirdə anadan olmuşdur. Nuriyyənin ailəsi Kafkasyada yaşadığı müddət ərzində Rusiya imperiyası tərəfindən sürgün edilmişdir. Sürgündən sonra Trabzona ordanda Balıkəsirə gəlirlər. Burada onlar maddi cəhətdən sıxıntı çəkillər. Buna görə də qızlarını 6 yaşında Ulduz saraya göndərirlər. O burada saray tərbiyəsi alır və özündən yaşca çox böyük II Əbdülhəmidlə 1906-cı ildə ailə qurmuş. Bu zaman onun 13 yaşı var idi. Yaşlı olan Hulisə bəy tez bir zamanda vəfat edir və 20 yaşında dul qalır .1964-cü ildə Türkiyənin Hatayi vilayətində vəfat etmişdir.
Karyerası
Nuriyyə 4 aprel 1913-cü ildə Hulusi bəydən ona qalan mirasla "Qadınlar dünyası" adlı jurnalı açır. 28 may 1913-cü ildə isə o Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti (Osmanlı Qadın Haqqlarının qorunması qurumunu) yaradır. O müsəlman qadınlarının çarşab məsələsini aktuallaşmış və bu jurnal Avropa jurnalları arasına daxil olur. Jurnal hər gün dərc olunurdu. 100-cü buraxılışdan sonra həftədə bir dəfə dərc olunmağa başlayır. 108-ci sayından sonra o siyasətçı əri Rüfət Mevlanın şərəfinə "Mevlan" qoyur.
Bu jurnalda ilk dəfə müsəlman qadının şəkli dərc olunur. Bu jurnalda işçilərin hamısı qadın idi.
Nuriyyə bu jurnalda yazdığı məqalələrdə qadınlar təhsil, işləmək və s. kimi problemləri işıqlandırır. 1914-cü ildə İnas Darülfünü yaradır.
1913–14-cü illərdə Fransada bu jurnal fransızca dərc olunmağa başladı.
Abidəsi
1967-ci ildə həyat yoldaşı Hatayda bir kitabxana açdırır. Bu kitabxana onun adını daşıyır və 2004-cü ildə burada 9000 kitab qeydə alınmışdır. Həmçinin onun adını daşıyan küçə və bulaqda mövcuddur. 1967-ci ildə qəbri üstündə Türk Qadınları Konyesinin xatirə lövhəsi asılır.
Abi-siyah
Abi-siyah — Qırxbulaq nahiyəsində kənd.
Toponimik izah
Abi-siyah 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində kənd adı. Asəcə (bax) kəndindən Abi Siyah (Qarasu) adlı yerdə yaranmış məntəqədir.
Aberrasiya (optika)
Aberrasiya (latınca. aberrateo-meyletmə, kənara çıxma) — optik sistemdə alınan təsvirlərin təhrif olunması.
Üç növ aberrasiya müşahidə olunur:
Linza və güzgülərdə aberrasiyalar
Real optik sistemlərdə nöqtəvi işıq mənbəyinin xəyalı yalnız dəqiq seçilməyən dairə və ya asimmetrik formalı ləkə şəklində olur. Buna səbəb optik sistemdə aberrasiya adlanan xətaların baş verməsidir.
Müasir astrofizikada müşahidə zamanı fotoqrafik lövhələrlə yanaşı yük əlaqəli cihazlar (YƏC) da istifadə edilir. Belə qəbuledicilərdə xəyalın ölçüsü 10-12 mkm olarsa, onda optik sistem aberrasiyalardan azad mükəmməl sistem hesab olunar. Bu da fotoemulsiyanın zərrəciyinin və ya YƏC qəbuledicilərində bir elementin-pikselin xətti ölçüləri ilə müəyyən olunur.
Uzunqışlaq (Bükan)
Uzunqışlaq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 323 nəfər yaşayır (61 ailə).
Anthrax
Anthrax — 1981-ci ildə heavy metal, punk və cizgi roman xəstəsi dörd lisey yoldaşı, Scott Ian (gitara), Danny Lilker (gitara), Dave Weiss (baraban) və John Connely (vokal) tərəfindən qurulmuş Amerikan thrash metal qrupu.
İlk dövrlər (1981)
İlk başlarda Scott və Danny qrupun bəstə yazarlığını boynuna götürür və məşqlərə başlanır. İlk konsertləri bir kilsənin zirzəmisində reallaşır. Yenə eyni yerdə verilən bir neçə konsertlə adlarını eşitdirərlər. 1983-cü ilə qədər bir sıra üzv dəyişikliyi və underground bazarda qazanılan şöhrət xaricində heçnə əldə etməyən qrup, ilin ortasında, o sıralar Manowar ilə hazırladıqları işləriylə adını eşitdirən Ross The Boss prodüserliyində bir demo hazırlayır. Demoda Scott yenə gitaranı üstlənir amma qalan üzvlər bir xeyli dəyişmişdir. Danny bas gitaraya keçmiş onun boşluğunu Greg Walls doldurmuş, zərb alətlərinə də Charlie Benante keçmişdi.
Demo, o illərdə bir çox qrupu kəşf edən Jon Zazula'nın diqqətini çəkir. Beləcə Megaforce rec. qapıları Anthrax'a sonuna qədər açılır. Sentyabr ayında ilk 45'lik "Soldiers Of Metal" satışa çıxarılır. 3000 ədəd nəşr olunan albom, qrupa yeni bir üzv qazandırar, bu Overkill qrupunun gitaristi Dan Spitz idi. İlk albom "Fistful Of Metal"-ın çıxışı bir sıra problemi də özü ilə gətirir. Vokal Ned Turbin ilə Danny arasındakı problem Danny'nin qrupdan ayrılması ilə nəticələnir. Bas gitaraya Charlien'in qohumu Frank Bello gəlir. Ned ilə işlər yenə də yaxşı getmir və yeni mahnılar vokalsız olaraq sınaqdan keçirilir. Nəticədə Ned qrupdan qovulur və Bible Black'dən Joey Belladona qrupa daxil olur. Beləcə qrupun karyerasında yeni bir dövr başlayır.
Qəhdərican
Qəhdərican — İranın İsfahan ostanının Fəlavərcan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 30,002 nəfər və 7,725 ailədən ibarət idi.
Anthrax
İlk dövrlər (1981)
Qrupun hazırladığı "Armed And Dangerous" adlı EP, onların Avropa bazarına girməsini təmin edir. EP'də Joey ilə edilən sınaqlarda yazılmış, "Metal Trashing Mad", "Panic", "Sex Pistols cover", "God Save The Queen" və "Raise Hell" var.
Akkomodasiya (biologiya)
400px|right|Gözdə akkomodasiya
Anthrax
İlk dövrlər (1981)
Beş aylıq bir səsyazma mərhələsindən sonra ikinci albom "Spreading The Disease" satışa çıxarılır. Scott, bu dövrlərdə başqa qruplarla da işlər görür. Scott, Danny Lilker və Billy Milano ilə əfsanəvi S.O.D. (stormtroopers of death) qrupunu qurur və Megaforce Rec.-dən "Speak English Or Die" adlı albomunu çıxardır. 1985-ci ilin oktyabr ayında çıxan "Spreading the Disease" sonrası Scorpions'ın alt qrupu olaraq birləşmiş dövlətlərə turneyə çıxırlar. Ardından da headliner turnelər başlayır. Albomdan «Madhouse»-u 45'lik olaraq seçirlər. Mahnı Avropada yaxşı uğur əldə edir amma Amerikadakı radio stansiyaları mahnını çox təcavüzkar olması səbəbiylə yayımlamırlar. Black Sabbath və W.A.S.P. ilə bir Amerika turnesine başlayır ancaq dövr o illərdəki Black Sabbath-ın populyar kasıblığı səbəbiylə yarıda kəsilmək məcburiyyətində qalır. Bu işin yatmasını fürsət bilərək Metallica ilə Avropa turnesinə çıxırlar. Hətta sonradan onlara Slayer da qatılır.
Akkomodasiya (biologiya)
Akkomodasiya — göz billurunun optik qüvəsini dəyişdirməklə cisimlərin əksinin (xəyalının), gözdən olan məsafədən asılı olaraq, tor təbəqədə aydın fokusa gətirilməsi prossesinə deyilir.
Anthrax
Yeni əldə edilən müvəffəqiyyətlər (1986-1990)
"Spreading The Disease", 100 minlik satışıyla ABŞ'da müvəffəqiyyət qazanır və bu qazla qrup 1986-cı ilin noyabrında Eddie Kramer prodüserliyində studiyaya daxil olur. "I am the Law" ilk 45'lik olaraq 1987-ci ilin fevralında satışa çıxarılır. Mahnı, qrupun favorit cizgi roman xarakteri Judge Dredd haqqındadır. Hətta Judge Dredd xarakterinini hazırlayan Brian Bolland 45'liyin albom üzünü də hazırlayaraq qrupa dəstək verdi. Bir ay sonra albom satışa çıxarılır və qrupa böyük bir müvəffəqiyyət qazandırır. Stephen King romanlarından ilhamlanaraq yazılan "Among the living" və "Skeleton In The Closet", narkotikin insanı nə hala gətirdiyini izah edən "NFL (efilnikufesin)" kimi mahnılar bir trash-speed klassikası olaraq tarixdəki yerlərini aldı.
Akkomodasiya (biologiya)
Akkomodasiya - uyğunlaşma deməkdir.
Anthrax
Yeni əldə edilən müvəffəqiyyətlər (1986-1990)
"I am the Law" Avropada böyük bir hit olur. Sıx istək üzərinə qrup Amerikada "Im The Man" adlı bir EP çıxardır. Sonrasında da Metal Church ilə bir ABŞ turnesinə çıxırlar. EP "Qızıl Val" qazanır və bu o dövrlər bir thrash qrupu üçün böyük müvəffəqiyyət olur. Qrup bu uğurdan sonra "Donington" festivalına dəvət edilir.
Akkomodasiya (biologiya)
Akkomodasiya zamanı büllurun forması və onun şüanı sındırma qabiliyyəti dəyişir. Əşyaya yaxından baxdıqda büllur qabardığı üçün əşyanın müxtəlif nahiyələrindən gələn şüalar torlu qişada birləşir.
Anthrax
Yeni əldə edilən müvəffəqiyyətlər (1986-1990)
Artıq qrup Slayer və Metallica ilə birlikdə thrash zəncirinin ən böyükləri halına gəlmişdi. Bu müvəffəqiyyətin atəşi sönmədən dərhal studiyaya qayıdırlar və dördüncü albom "State Of Europia"-nın hazırlığına başlayırlar. İlk 45'lik əslən Charlien'in favorit qruplarından olan fransız qrup Trust'ın olan "Antisocial" olaraq seçilir. Mahnının klipi MTV'də bir hitə çevrilir və ən çox yayımlanan beşinci klip olaraq o ilə damğasını vurur. Mahnılar yenə mövzuları baxımından böyük bir müxtəliflik göstərməkdədir. «Make Me Laugh», televangelizm haqqındadır və ikinci 45'lik olaraq satışa çıxarılır. Qrup "Antisocial" klipində də görünən Ozzy Osbourne ilə bir Amerika turnesinə çıxırlar. Yenə MTV dəstəkli "Headbanger's Ball" turnesine headliner olaraq Exodus və Helloween ilə qatılan qrup ilin geri qalanını dünyanı gəzərək geçirir. Turne davam edərkən qrup yeni bir EP hazırlayır ki, bu da qrupa yeni alboma qədər nəfəs alma fürsəti verəcəkdi.
Məşhurlarla dünya tunesi (1990-1999)
Yeni albom qeydləri hadisələrlə başlayır. Bir yanğın və bir də zəlzələ keçirirlər amma təbiətin bütün səylərinə baxmayaraq qrup albomu hazırlayır. Albom, 1990-cı ilin avqust ayında satışa çıxarılır. Albomdakı ilk 45'lik "Got The Life" oldu. "Persistance Of Time" əvvəlki iki alboma görə çox daha sönüktür amma yenə də qrupun məşhurluğunu arttırmasına mane olmur və ikinci dəfə təşkil edilən "Clash Of Titans" turnesində Megadeth və Slayer ilə iştirak edirlər.
1991-ci ildə qrup "Attack of the Killer B’s" adlı bir EP hazırlayır. Hər nə qədər EP olaraq satışa çıxarılmış olsa da müddəti baxımından normal bir albom qədər idi. EP'nin əsası Public Enemy ilə ortaq şəkildə hazırladıqları "Bring the Noise" mahnısı idi. Mahnı sayəsində metalın yeni bir üzüylə qarşı-qarşıya gələn pərəstişkarlar xeyli təəccüblənirlər. Bu EP eyni zamanda Island Rec. ilə olan kontraktı doldurmaq üçün edilmişdir. Metallica ilə böyük işlər bacaran Elektra Rec. ilə razılaşan qrup o ilin Grammy'lərinə də bu EP ilə namizəd olur. Mükafat mərasimi sonrasında Joey Belladona qrupdan ayrılır. Uzun müddətli davam edən anlaşılmazlıqlar da beləcə sona çatır.
Bir müddət solist axtaran qrup, Jon Zazula'nın tövsiyəsiylə Armored Saint'dən John Bush'u heyətinə daxil edir. Bəstə mərhələsində də çox faydalı olan John Bush qrupun etibarını boşa çıxarmır. Və 1993-cü ilin aprelində maraqla gözlənilən yeni albom «Sound of White Noise» çıxır. Sözlər baxımından fərdi və çox də qaranlıq bir albomdur «S.O.W.N». "Only" albomun hiti olaraq gözlənilən nəticəni verir.
1993 və 1994-cü illəri konsert və film musiqiləriylə keçirirlər. "Last Action Hero" filmi üçün Poison «My Eyes», "Airheads" filmi üçün bir Smiths coveri olan «London»'ı və "Beavis" və "Butthead" üçün də «Looking Down The Barrel Of A Gun»'ı yazırlar. Yenə 1994-cü ildə böyük heyranlıq duyduqları KISS üçün hazırlanan tribute alboma "She" ilə dəstək verirlər. Island Rec. isə qrupun özlərinə bağlı olduğu illərdə yazılan bir neçə konsertdən yığdığı "live Island Years" adlı konsert albomunu satışa çıxararaq tortdan pay almağı da ehmal etmir.
Şir, cadugər və paltar şkafı
Şir, cadugər və paltar şkafı – Klayv Steyplz Lyuis tərəfindən yazılan və Ceffri Bles tərəfindən 1950-ci ildə nəşr olunmuş epik-fantastik roman. "Narniya xronikaları"nın nəşr olunmuş ilk kitabıdır.
Ağ işıq (fizika)
Ağ işıq — Dalğa uzunluğu butun işıqların dalğa uzunluqlarından ibarət olan şüaya ağ şüa və ya ağ işıq deyilir. Ağ işığın tərkibində insan gözü ilə görünən 7 şüadan başqa infraqırmızı və ultrabənövşəyi şüalar da var. Qızdırılmış dəmir infraqırmızı şüa şüalandırır. Ağ işıq prizmadan keçdikdə rəngli spektr yaranır, çünki prizma işığı parçalayır.
Anthrax
Məşhurlarla dünya tunesi (1990-1999)
S.O.D. ilə verilən konsertlər və yan layihələr ilə qrup 1997-ci ilin oktyabrına kimi vaxtını keçirdir. Ancaq bu tarixdə yeni albom hazırlamağı bacarırlar. Albomu öz şirkətləri "Skism" dən çıxarmağı planlayırlar. Paul Crook albomda həm gitara çalaraq həm də prodüserlik edərək özünü qrupa və pərəstişkarlara qəbul etdirir. İllər əvvəl dəstək verdikləri Panteranın alt qrupu olaraq qatıldıqları bir aylıq bir dövrdən sonra qeydi bitirmək üçün studiyaya qayıdırlar və «Stomp 442»'dən çox daha sərt və təcavüzkar olan "Volume 8" rəflərdəki yerini alır. Beləcə 1998-ci il turnelərdə keçir. Ancaq artıq pərəstişkarları qrupa olan marağını itirmişdi.
Çətin dövrü aşmaq üçün aralarında "Universal Soldier II"-nin də olduğu bir neçə filmə mahnı yazırlar. 1999-cu ilin noyabrında "Return of the Killer A's" satışa çıxarılır. "Metal Thrashing Mad", "I am The Law", "Antisocial" kimi thrash marşlarını və 90-cı illərin eniş zamanlarını əks etdirən "Only", "Crush", "Fueled" və "Room for One More" kimi mahnıları ehtiva edən bu albom əskiklərinə baxmayaraq faydalı və gözəl bir toplu olmağı bacarır. Albomun süprizi isə köhnə vokalist, Joey Belladona və John Bush'un düet etdikləri "Ball Of Confusion" adlı mahnıdır.
Şir, cadugər və paltar şkafı
Məzmun
Romandakı hadisələrin böyük hissəsi pis ağ cadugər tərəfindən idarə olunan danışan heyvanlar və əfsanəvi məxluqlar ölkəsi olan Narniyada baş verir. Əsər müharibədən qaçan 4 uşağın yaşlı professor qohumlarının yanına köçməkləri ilə başlayır. Ən balaca uşaq olan Luci Narniyaya 3 dəfə səyahət edir. Üçüncü dəfə bacı və qardaşları da Luci ilə birlikdədir. Məlum olur ki, narniyalılar köhnə və məşhur fala inanırlar. Fala görə, Adəm və Həvva uşaqları Narniyanı xilas edəcək. Uşaqlar istəməsə də, özləri və Narniyanın gələcəyi uğrunda döyüşməli olurlar. Bu işdə onların ən böyük dəstəkçiləri Aslandır. Hələ Aslan onları qorumaq üçün həyatını da fəda edir. Ancaq yenidən dirilərək özü və müttəfiləri ilə köməyə gəlir. Sonuncu qanlı döyüşdə Adəm-Həvva övladları qalib gəlir. Heyvanları daşa çevirən ağ cadugər Aslan tərəfindən öldürülür. Uşaqlar isə Narniyanın kral və kraliçaları olur.
Anthrax
John Bush və Joey Belladonna'nı qrupa qayıtması (2009-bu gün)
thumb|250px|right|Anthrax. 2009-cu ilin avqustu. [[İngiltərə]] Bu yığma albom sonrası Anthrax, təkrar yığışan Mötley Crüe ilə turneye iştirak etmək üçün dəvət alır. 2000-ci ilin yayı bu konsertlərlə keçir və turne qurtardıqdan sonra yeni albom üçün hazırlığa başlayırlar. 2003-cü ildə «We've Come For You All» albomu çıxır. Albom, 1980-ci illərdəki Anthrax albomlarının keyfiyyətindən və tərzindən uzaq olsa da xüsusilə alboma ad verən "We've Come For You All" mahnısı böyük uğur gətirir. Qrup, yenidən adından söz etdirməyə başlayır. 2004-cü ilin sonunda qrupda radikal dəyişikliklər olur. Əfsanəvi vokalist Joey Belladona və gitarist Dan Spitz qrupa geri qayıdır. Bu birləşmə bütün dünyada böyük əks-səda ilə qarşılanır. Anthrax, Iron Maiden və Judas Priest'dən sonra bu böyük dəyişim ilə gündəmə oturur. Bir çoxlarına görə bu reuinon digər qruplardan çox daha məhsuldar və uğurlu olacaqdır.
2005-ci ildə «Alive 2» adlı canlı performanslarını live album olaraq yayımlayırlar. Konsertdə John Bush (1992-2004) dövründən heç bir mahnının iştirak etməməsi və "Spreading The Disease" albomunun çox da ön plana çıxmamış «Medusa» mahnısının inanılmaz bir müvəffəqiyyətlə şərhi diqqət çəkir. Joey'un dönüşü əsl Anthrax pərəstişkarlarını olduqca sevindirir. Qrup yenidən köhnə günlərinə qayıtmış kimi olur. 2007-ci ilin başında studiyaya qayıdırlar. Hər kəs yeni albomun çıxış tarixini gözləyərkən gitarist Scott Ian'dan şok bir xəbər gəlir: Joey Belladona Anthrax'la yenidən yollarını ayırır. Onun ardından Danny Spitz də qrupdan ayrıldığını açıqlayır. Bunun dərhal ardından John Bush'la yenidən razılığa gəlirlər amma Bush bu istəyi rədd edir.
Təxminən bir ilə yaxın gitara və vokal axtaran qrup, sonunda köhnə gitaristlərindən Rob Caggiago (2001-2005 Anthrax) və «Devilsize and Me» və «My Enemy» köhnə vokalisti Dan Nelson'la razılaşırlar. Dan'ın performansı John Bush'a həddindən artıq bənzəryir. Dan Nelson da John Bush'a olan heyranlığını gizlətmir.
Fuladşəhr
Fuladşəhr — İranın İsfahan ostanının Lencan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 55,496 nəfər və 13,822 ailədən ibarət idi.
Yusif İsa Halim
Həyatı
Yusif İsa 1894-cü ildə bu gün Dobrucadakı Mankalya bölgəsinin qərbində yerləşən Ciocarlia olaraq da bilinən Bilbildə anadan olmuşdur. 1915-ci ildə Məcidiyyə mədrəsəsindən məzun olmuş və Adamclisi, Kavarna, Dobric, Boğazköudə müəllimlik etmişdir. Müəllimlik fəaliyyətində sonra ədəbi yaradıcılığa üz tutmuşdur. 1930-cu ildə ilk rumınca-türkcə lüğəti hazırlamış və hal-hazırda Bolqarıstanda yerləşən Dobricdə nəşr etdirmişdir. Onun lüğəti Kamus-i Umumi adlanmışdır.
1982-ci ildə tarixi adı Qarasu olan və şimali Dobrucada yerləşən Medgidiyada vəfat etmişdir.
Analitik həndəsə
250px|right
Analitik həndəsə- həndəsə bölməsi; nöqtə, düz xətt, müstəvi, vektor, ikitərtibli xətt, ikitərtibli səth və onlara dair məsələləri öyrənir. Həndəsi işə Cəbriyyə analizi tətbiq edən və Cəbriyyə problemlərin həllində həndəsi anlayışları istifadə edən bir riyaziyyat sahəsi. Rene Dekart cəbr və həndəsəni birləşdirən analitik həndəsənin ixtiraçısıdır. Əsas tədqiqat vasitələri koordinat üsulu və cəbri üsullardır. Koordinat üsulu 17-ci əsrdə astronomiya, mexanika və texnikanın sürətli inkişafı ilə əlaqədar yaradılmışdır. Müasir dövrdə düzbucaqlı Dekart koordinat sistemindən başqa daha ümumi olan afin koordinat sistemi və digər koordinat sistemlərindən istifadə edilir. Düz xətt üzərində nöqtənin bir, müstəvi üzərində iki (x – absis, y – ordinat), fəzada isə üç (x – absis, y – ordinat, z – aplikat) koordinatı olur. Müstəvi üzərində xətt koordinatları f(x,y)=0 tənliyini ödəyən nöqtələr çoxluğu kimi tərif olunur. f(x,y) funksiyası x və y dəyişənlərinə nəzərən n dərəcəli çoxhədli olarsa, f(x,y)=0 xəttinə n tərtibli cəbri xətt deyilir. Analitik həndəsədə bir və ikitərtibli cəbri xətlər öyrənilir. Müstəvi üzərində düz xəttin tənliyi Ax+By+C=0 şəklindədir (A2+B2≠0). x və y bu düz xətt üzərindəki ixtiyari nöqtənin Dekart (və ya afin) koordinatlarıdır. Müstəvi üzərində düz xətlərin qarşılıqlı vəziyyətlərinə dair məsələlər onların tənliklərinin tədqiqinə gətirilir. Müstəvi üzərində ikitərtibli xətt Ax2+Bxy+Cy2+Dx+Ey+F=0 (1) tənliyi ilə ifadə olunur. Onun tipi və koordinat sisteminə nəzərən vəziyyəti (I)- in əmsallarına görə təyin edilir. Koordinat sisteminin çevrilməsi nəticəsində (I) əyrisi ellips, hiperbola, parabola, xəyali ellips,bir cüt kəsişən həqiqi və ya xəyali düz xətt, bir cüt üst-üstə düşən və ya düşməyən paralel düz xətlərdən birinə gətirilir. Fəzada koordinatları f (x,y,z)=0 tənliyini ödəyən nöqtələr çoxluğuna səth deyilir. f (x,y,z) funksiyası x,y,z koordinatlarına nəzərən n dərəcəli çoxhədlidirsə, f (x,y,z)=0 səthi n tərtibli cəbri səth adlanır. Anaklitik həndəsədə bir və ikitərtibli səthlər öyrənilir. Fəzada birtərtibli səth, yəni müstəvi Ax+By+Cz+D=0, ikitərtibli səth isə Ax2+By2+Cz2+Dxy+Exz++Fyz+Gx+Hy+Mz+N=0 (2) tənliyi ilə ifadə olunur (A2+B2+C2≠0). Fəzada xətt iki səthin kəsişməsi, düz xətt isə iki müstəvinin kəsişməsi kimi verilir. Fəzada düz xəttin kanonik tənliyi x-a/m=y-b/n=z-c/p şəklindədir. a,b,c düz xətt üzərindəki verilmiş nöqtənin, m,n,p onun istiqamətləndirici vektorunun koordinatlarıdır. Koordinat sisteminin çevrilməsindən istifadə edərək (2) səthi aşağıdakı səthlərdən birinə gətirilir: ellipsoid, xəyali ellipsoid, bir və ikioyuqlu hiperboloidlər, həqiqi və xəyali konuslar, elliptik, hiperbolik və xəyali elliptik silindrlər, elliptik və hiperbolik paraboloidlər, parabolik silindr, bir cüt xəyali kəsişən və paralel müstəvilər, bir cüt kəsişən müstəvi, bir cüt həqiqi paralel müstəvi, üst-üstə düşən müstəvilər. Analitik həndəsələrdə öyrənilən həndəsi obrazlardan mexanika, bərk cism fizikası, nəzəri fizika və mühəndis işlərində geniş istifadə edilir.
Qala Rəsul Siyat (Bükan)
Qala Rəsul Siyat - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 478 nəfər yaşayır (104 ailə).
NGC 6410
NGC 6410, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fərxi
Fərxi — İranın İsfahan ostanının Xur və Biyabanək şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,600 nəfərdən ibarət idi.
Fəlavərcan
Fəlavərcan — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Fəlavərcan şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 37,740 nəfər və 9,097 ailədən ibarət idi.
Pirvəli Bağı (Bükan)
Pirvəli Bağı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 300 nəfər yaşayır (56 ailə).
Ələvicə
Ələvicə — İranın İsfahan ostanının Nəcəfabad şəhristanının Mehrdəşt bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,692 nəfər və 1,696 ailədən ibarət idi.
Şamil Əbiltay
Şamil Bisenqali oğlu Əbiltay — sovet və Qazaxıstan bəstəkarı.
Həyatı
II Dünya Müharibəsində döyüşən atası Bisenqali Əbiltay anası Əzirxanım Abdirovna ilə kollektiv təsərrüfatın işçiləri idilər. Babası Əbiltay məşhur küyşi idi. Şamil Əbiltay dörd yaşından dombra çalmağa başlamışdır. 1974-cü ildə Voronej şəhərində keçirilən xalq çalğı alətləri üzrə ümumittifaq ifaçılar müsabiqəsinin laureatı, 1980-ci ildə Qazaxıstan Lenin komsomolu mükafatı laureatı, 1994-cü ildə Türkiyənin İzmir şəhərində keçirilən Qurultayda bütün türk dünyasının "Ozanı" (carçı) adlandırıldı. 1998-ci ildə "Qazaxıstanın əməkdar xadimi", 1999-cu ildə isə Karaqanda vilayətinin Ulıtau rayonunun fəxri vətəndaşı adlarına layiq görüldü.
Onun yazdığı incəsənətə aid məqalələr respublika dövri nəşrlərinin səhifələrində dərc olunurdu. 70-ci illərin əvvəllərindən 80-ci illərin ortalarına qədər Qazaxıstan televiziyasında "Dombıra-dastan" adı altında musiqi və maarifləndirici verilişlər aparırdı.
Qarınca-i Büzürg (Bükan)
Qarınca-i Büzürg - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 462 nəfər yaşayır (99 ailə).
Florensiya vəftizxanasının tavan mozaikaları
Florensiya vəftizxanasının tavan mozaikaları — Florensiya vəftizxanasının günbəzinin daxilini və apsidalarını bəzəyən mozaikalardır. 1225-1330-cu illərdə məşhur rəssamlar Çimabue, Koppo di Markovaldo, Meliore di Yakopo və Maestro della Maddalenanın eskizləri əsasında hazırlanmış mozaikalar orta əsrlər İtaliya mozaika sənətinin öyrənilməsi üçün ən mühüm mənbələrdən biridir.
Tarixi
Vəftizxananın apsidalarında ilk mozaikalar Fransiskan rahib Yakopo tərəfindən yaradılmışdır. Vazari özünün “Məşhur rəssamlar, heykəltəraşlar və memarların həyatı” əsərində həmin rahibi səhvən Yakopo Torriti ilə qarışdırır. Dörd apsidaya bölünmüş kitabədə işlərin başlanması tarixi qeyd edilmişdir.
Mozaika hazırlanması çətin və bahalı bir iş idi. Vəftizxananın bəzədilməsi və saxlanılmasına “Arte di Calimala” adlı balıqçı gildiyası cavabdeh idi; gildiya tikilinin günbəzinin bəzədilməsi üçün 1271-ci ildə kanonla müqavilə bağlayır və işlərə başlanılır. Lakin, hazırda günbəzin fənərə yaxın hissəsini bəzəyən mozaikaların daha erkən dövrdə - 1228-ci ildə, skrasellanın (düzbucaqlı apsida) mozaikalarının tamamlanmasından dərhal sonra rahib Yakopo tərəfindən başlanılmasına daha çox inanılır. İşlər XIV əsrin əvvəlinə kimi davam etdirilmiş və Covanni Villaninin əsərində qeyd olunduğu kimi təxminən 1330-cu illərdə tamamlanmışdır.
İkonoqrafiya
300px|thumb|right| Apsida mozaikaları
Apsida
Altarın üstündəki ikiqat tağ Məsih, Bakirə Məryəm, həvarilər və peyğəmbərlərin büstləri ilə bəzədilmiş, bölmələrə bölünmüş hissələr isə yarpaq naxışları ilə örtülmüşdür. Həmin naxışlar ola bilsin ki, sonradan XIII əsrin sonlarında əlavə olunmuşdur. Düzbucaqlı apsidada klipeyalar arasında yerləşən frizdə xeruvim və serafimlər təsvir edilib. Onların üstündə rahib Yakopo tərəfindən yaradılmış və Venesiyadakı San-Marko bazilikasının mozaikaları ilə oxşarlıq təşkil edən tağ mozaikaları yerləşir.
Hər iki qurtaracaqda qarışıq xəttli fiqurlar yerləşir, onların üstündə yazılar, yazıların üstündə isə dəqiq çəkilmiş xəttlərə malik, olduqca parlaq rənglərlə işlənmiş çiçəklərlə bəzədilmiş dörd kapitel vardır. Kapitellər üzərində təkər formasında dayanmış dörd telamon təsvir olunub. Telamonların canlı plastikliyi Benedetto Antelaminin studiyasında yaradılmış və Fidenza kafedralının fasadını bəzəyən heykəlləri xatırladır. Telamonlardan sol tərəfdə taxtda Vəftizçi İohann, sağ tərəfdə isə taxtda Madonna və Körpə təsvirləri vardır. Hər iki təsvir, xüsusilə personajların baş hissəsi əsaslı bərpa edilmişdir. Taxtlar isə Karolinq və Otton miniatürləri əsasında modelləndirilmişdir.
Təkərlərin strukturu klassik burumlar və şüalardan ibarətdir ki, onlar da kandelyabrları saxlayırlar. Kandelyabrların fantastik kompozisiyası XV-XVI əsrlərin qrotesk incəsənətini geridə qoyur. Aşağıda yerləşən vazlar marallar (XXXXI Psalma görə “Maral su axtardığı kimi, ruh da Tanrını axtarır”), quşlar və başında üzgəclər olan qəribə balıq-insanlarla əhatələnmişdir.
Bir az yuxarıda bitki motivləri və onların arasında insan başları təsvir olunub, bir az yuxarıda isə üstündə “Tanrı quzusu” (Agnus Dei) olan medalyonu saxlayan bələklər vardır. Medalyonun ətrafında qırmızı fon üzərində qızıl hərflərlə latın dilində "HIC DEUS EST MAGNUS MITIS QUEM DENOTAT AGNUS"    yazılmışdır. Medalyondan çıxan səkkiz tam ölçülü şüa arasında Bizans stilində peyğəmbər təsvirləri yerləşdirilmişdir. Təsvirlərin altında peyğəmbərlərin adları qeyd edilmiş lövhələr vardır. Saat oxu istiqaməti üzrə peyğəmbərlər Musa, İbrahim, İsaak, Yakov, Daniil, İezekiil, Yeremiya və Yesayadır.
Günbəz
Günbəzin qızılı mozaikalarla örtülmüş interyeri səkkiz seqmentə bölünmüşdür. Bəzi tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, günbəz mozaikaları Venesiya sənətkarları tərəfindən işlənmiş, eskizlər isə Koppo di Markovaldo (Cəhənnəm) və Meliore di Yakopo (Cənnət mozaikasının bir hissəsi) kimi yerli rəssamlar tərəfindən verilmişdir.
Yuxarı frizdə səkkiz seqment ətrafında Mələklər iyerarxiyası, digər üç seqmentdə isə Böyük məhkəmə səhnəsi təsvir edilib. Böyük məhkəmə səhnəsinin dominant fiquru ayaqlarının altında dirilmiş insanlar olan nəhəng Məsihdir. Məsihdən sağda yenicə Cənnətə qəbul olanlar, solda isə Cəhənnəm və onun iblisləri göstərilib. Digər beş seqment dörd horizontal registirə bölünüb və həmin registrlərdə yuxarıdan aşağıya istiqamətlənməklə “Yaradılış kitabı” (3), İosifin həyatı (4) Bakirə Məryəm (5), Məsih (5) və Vəftizçi İohannın (6) həyatından hadisələr təsvir olunmuşdur. Tədqiqatçılar belə hesab edirlər ki, Vəftizçi İohannın həyatından olan ilk səhnələr Master della Maddalena və Çimabuenin eskizləri əsasında yaradılmışdır.
Mələklər iyerarxiyası
280px|thumb|right| Mələklər iyerarxiyası Günbəzin mərkəzinə ən yaxın hissədəki sıra canlı bitki təsvirləri ilə bəzədilmişdir. Ondan sonrakı sırada spiral və apsidadakı təkərləri xatırladan ritmik təsvirlər verləşir. Hər küncdə yerləşdirilmiş vazlardan iki budaq çıxır və onlar birləşərək əsas gövdəni formalaşdırırlar. Budaqların yuxarıda birləşdiyi hissənin ortasında kiçik insan başları, budaqların altında isə erkən xristian incəsənətinə əsaslanan marallar, tovuzquşular, qoyunlar, vağ və sair heyvanların su içdiyi mürəkkəb fontan təsvirləri vardır. Bu sıradan aşağıda balıqqulağılardan yaradılmış naxışla bəzədilmiş sıra yerləşmişdir.
Növbəti halqada Saxta Dionisi Areopagitin yazılı Mələklər iyerarxiyası təsvir edilmişdir. Mərkəzdə əlində açıq kitab tutmuş xeyir-dua verən Məsihin təsviri vardır. Məsih qırmızı serafimlər və göy xeruvimlərlə əhatə olunmuşdur. Ona yaxın olan serafim və xeruvimlər üç cüt qanada malikdirlər. Daha sonra soldan sağa istiqamətlənməklə kiçik sütunlarla ayrılmış hər növdən iki cüt yerləşdirilmişdir. İsa ilə eyni oxda yerləşib bir-birinin güzgü əksi olanlar xaric, digərləri hər biri iki cüt qanada malik olmaqla cütlükdəki tayı ilə identikdir:
Dominion mələklər – dünyada vəziyyətə nəzarət edirlər; onlar ucu üçbaşlı kleverlə (Müqəddəs üçlüyün simvolu) tamamlanan uzun skipeter tutmuş vəziyyətdə təsvir olunublar.
Pyetro Toeskanın sözlərinə görə, birinci registrin təsvirləri Venesiya sənətkarlarından təsirlənmiş rahib Yakopo tərəfindən işlənmişdir. Mələklər iyerarxiyasındakı təsvirləri ənənəvi olaraq Andrea Tafi və Apollinionun işi hesab etsələr də, Raqianti bildirir ki, Məsih fiqurunun eskizi Koppo di Markovaldo, onun ordusu isə Maestro della Maddalena tərəfindən işlənmişdir.