cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 6671
NGC 6671, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Lira bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Cansıxıcı əhvalat (film, 1988)
Məzmun
Film üç övlad böyütmüş valideynlərin qocalandan sonra tənha, diqqətsiz və qayğısız qalmalarından danışır. Nəyə görə belə olur, doğma ana ilə ata nə üçün yadlaşır, cavanlarda bu cür laqeydsizlik və amansızlıq haradandır? Müəlliflər filmdə bu suallara cavab axtarır və tamaşaçıları da bu problem ətrafında düşünməyə çağırırlar.
Film haqqında
Film kinorejissor Arif Babayevin xatirəsinə həsr edilmişdir.
Simbal
Cimbal üst hissəsi geniş trapez formalı gərilmiş metal qutudan ibarət olan kardafon (chordophone) növüdür. Cimbal 2 döyəcləyici (çubuq) ilə simlərə zərbə endirməklə çalınır. Moravyada bu alət xalq musiqi ansamblı üçün əsas alətlərdən biri kimi istifadə olunur.
Cansıxıcı əhvalat (film, 1988)
Film haqqında
Film Mərkəzi televiziyanın (Moskva) sifarişi ilə çəkilmişdir.
Simbal
Cimbalom qrupları günümüzdə ənənəvi musiqi sərgiləyən ən gözlə görülən və ikonik topluluqlar arasındadır. 19-cu əsrdə Moravya musqisinin "kiçik" cimbalom xüsusiyyəti, 20 əsrdə geniş bir istifadə sahəsi tapan olduqca yeni bir musiqi aləti olan "standart" cimbalom ilə dəyişdirildi. Cimbalom qrupunun lideri və ya "şefi" Çexiyada "primáš" olaraq adlandırılan skripkaçıdır (violinist). İkinci violinist- "obligát" isə sıxlıqla düz melodiyanı çalar və "primáš"-ı dəstəkləyər (izləyər). Moravya cimbal qruplarının digər önəmli musiqi alətləri klarnet və kontrabasdır.
Cansıxıcı əhvalat (film, 1988)
Film haqqında
Film Eldəniz Quliyevin "Mürşid kişi niyə susur?" hekayəsi əsasında çəkilib.
Hazel Musqrove
Hazel Musqrove (d. 6 fevral 1989) — Birləşmiş Krallığı təmsil edən su poloçusu. Hazel Musqrove, Birləşmiş Krallığ yığmasının heyətində 2012-ci ildə baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb.
Karyerası
Hazel Musqrove, 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığ yığması ilə birgə XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların 1/4 final mərhələsinin görüşündə İspaniya yığmasına 7:9 hesabı ilə məğlub olan Birləşmiş Krallığ yığması, XXX Yay Olimpiya Oyunlarını 8-ci yerdə başa vurdu.
Turabxan
Turabxan — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Şırlan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur.
Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, kənd vaxtilə Turabxan adlı şəxsə məxsus olduğu üçün onun adı ilə adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Bock (dudy)
thumbnail|Bock (Dudy) Bock (Çexcə: Dudy) — ənənəvi Bohemiya tuluq zurnasıdır. Aləti çalma adəti XX əsrə kimi ilk əvvəl Blata, Chodsko, Bohemyanın Egerland və Saksonya bölgələri arasında çəkdi.
Bock adı (almanca buck:erkək keçi) onun düzəldilməsində keçi dərisindən istifadə olunması ilə əlaqəlidir. Bockun dronu (musiqi alətinin hissəsi, səs çıxarır) adətən chanterin (musiqi alətinin bir hissəsi melodya yaradır, üzərində deşiklər olan boru) tonundan 2 oktava aşağı düşür. Bockun mövcud variantı ümumilikdə körüklə üfürüləndi. Buda tuluqzurnaçıya aləti çalmaqla bərabər mahnı oxumasınada şərait yaradır. Borunun yuxarı hissəsi adətən keçi başı formasındadır. Egerland tərzi alətlərdə dron (musiqi alətinin bir hissəsi, hansı ki səs çıxarır) torbadan aşağı asılarkən, Bohemiya tərzində isə onun çalanın çiynindən arxaya doğru uzanır. Bu musiqi aləti daha çox osrkestrlarda istifadə olunur.
Bu musiqi aləti indi daha çox Çexiya Respublikasında, xüsusilə Cənubi Bohemiyadakı Strakonicede və Qərbi Bohemiyada Chodsko olaraq bilinən Domažlice regionunda istifadə olunur.
Dudy (Moravyada gajdy, Chodskuda pukl adlanır) Yunanıstanda meydana gəlmiş xalq musiqi alətidir. Çexiyada bir neçə xalq ansambılları vardır və hər iki ildə bir Strakonice də Beynəlxalq dudy günü keçirilir.
Mil Visoko
44.53833°N, 18.20667°W
alt=|thumb| Kilsənin qalıqları
Stanak
Stanakda dövlətin həyatındakı ən vacib məsələlərə dair qərarlar verdilər: hökmdar seçirdilər, müharibə və sülh məsələlərinə və baştınların paylanmasına qərar verirdilər.
Mil Visoko
Tarix
right|thumb| Kilsənin yenidən qurulması Mil Bosniya zadəganları üçün böyük əhəmiyyət daşıyırdı və orta əsrlər Bosniyadakı zadəganların məclisinə istinad edilən ən məşhur ad olan Stanak üçün nəzərdə tutulan yerlərdən biri idi. 1367–1407- ci illərdə bəzi tarixi mənbələr Mil şəhərində yerləşən Franciscan monastırı üçün pul vermiş Ragusan tacirlərindən bəhs edir. 1380–1390-cı illərdəki mənbələrə görə isə Müqəddəs Nikolas Manastırı olaraq təyin edilmişdir.
Stanak
Tarix
Bosniya dövlət məclisinin mənasında ilk dəfə stanak termini 1354-cü ildən bəri Ban Tvrtko nizamnaməsində istifadə edildi. Bu termin Dubrovnikin yazılı mənbələrində də istifadə edilmişdir (, stanicho, stanach, stanagh, stanaz ). Xarici sənədlərdə buna zbor ( sborro, sborrum ) deyilirdi. Bosniya zadəganlarına və hökmdarlarına ünvanlanan sənədlərdə, Bosniya hökmdarı və ya stanak mənasını verən "bütün Bosniya" ifadəsi tez-tez istifadə olunurdu. "Bütün Bosniya Rusağı" ifadəsi də eyni mənanı ifadə edirdi.
Mil Visoko
Tarix
Mil ilk dəfə 1244-cü ildə Müqəddəs Kuzma və Damjan kilsələri kimi (yazılı mənbələrdə: Mil, Sv. Nikola, Visoko, Mileševo) xatırlanır. Elə həmin il, Stefen II Kotromanik ilk Saint Nikolas Fransiskan monastırını inşa etdi. Mil Bosniya krallarının və 1377-ci ildə ilk Bosniya kralı Tvrtko I Kotromaniçin tac qoyma yeri idi
1353-cü ildə vəfat edən Bosniya Ban II Stefen, sonrakı arxeoloji qazıntılarda qəbiri təsbit edilə bilmədi. Mavro Orbini və sonrakı müəlliflər, II Stefenin Miledə bir kilsə inşa etdiyini və öz iradəsi ilə orada dəfn olunmasını istədiklərinə istinad edirlər. Bosniya Kralı I Tvrtko, kilsənin şimal divarında tapılmış və müəyyən edilmişdir.
402-ci atıcı diviziya
402-cı Azərbaycan atıcı diviziyası — İkinci Dünya Müharibəsi illərində Azərbaycan SSR-də yaradılan SSRİ Silahlı Qüvvələrinin tərkibində hərbi birləşmə.
Yaranması
Diviziya Xalq Müdafiə Komissarlığının 11 avqust 1941-ci il tarixli göstərişi əsasında yaradılmışdı. Hərbi birləşmənin yaranma müddəti sentyabrın 15-nə təyin edilmişdi.
1941-ci il avqustun 26-da Zaqafqaziya Cəbhəsinin komandanı 402-ci Piyada Diviziyasının yaradılması haqqında direktiv imzaladı. Avqustun 28-də Azərbaycan SSR-də Xankəndi (o vaxt Stepanakert) şəhərində diviziyanın yaradılması başladı. İrana getmədən əvvəl bölmənin şəxsi heyəti:
Diviziyanın tərkibi 9400 döyüşçüdən ibarət idi. Şəxsi heyyətin 90% -ni milliyyətcə azərbaycanlılar təşkil edirdi. Diviziya 4095 tüfəng, 1330 pulemyot, 197 yüngül pulemyot, 40 dəzgah pulemyotu, 205 tank əleyhinə tüfəng, 295 silah, 197 minaatan, 83 maşın və digər növ hərbi texnika və nəqliyyat vasitələri ilə silahlanmışdır.
Döyüş yolu
1941-ci ilin oktyabrından 1942-ci ilin aprelinə qədər nəqliyyatın təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə "cənub marşrutu" ilə silah tədarüküylə bağlı Sovet-İngiltərə və Sovet-İran müqavilələrindən sonra dviziya İrana soxulmaqda iştirak edir. 1942-ci ilin may ayında hərbi birləşmə Naxçıvan Muxtar Respublikasına köçürüldü. 1942-ci ilin sentyabrında diviziyanın 840-cı alayı Zaqafqaziya Cəbhəsinin komandanı ordu generalı İ.V.Tulenyev tərəfindən yoxlanıldı. Yoxlama diviziyanın hərbi əməliyyatlara hazır olduğunu göstərdi. 1942-ci il sentyabrın 24-də 44-cü Ordunun qərargahı tərəfindən dviziyada 3 günlük təlimlər keçirildi. Onlar hərbi birləşmənin hərbi və siyasi cəhətdən hazırlıqlı olduğunu və döyüşlərdə uğurla iştirak edə biləcəyini göstərdi.
4 oktyabr 1942-ci il tarixində diviziya Zaqafqaziya Cəbhəsinin 44-cü Ordusunun 9-cu Atıcı Korpusunun tərkibə daxil edilərək Qudermesdə yerləşdirildi. 1942-ci il oktyabrın 3-dən 27-dək Terek çayının sağ sahilində yerləşərək Qroznının müdafiəsində iştirak etmişdir. 1942-ci il noyabrın 30-da 402-ci Azərbaycan atıcı diviziyası, 114-cü diviziya, 416-cı Azərbaycan atıcı diviziyası və 5-ci Don Kazak Süvari Korpusu ilə birlikdə ümumi hücuma keçir. Zəif artilleriya dəstəyinə baxmayaraq, diviziya 34 km irəliləməyə nail oldu. Kapitan M.Əliyev və baş leytenant B.Rəsulovun komandanlığı altında 833-cü atıcı alayının 3-cü batalyonu almanları 123.0 metr hündürlükdən qovub çıxara bildi, leytenant Ə.Hacıyevin 8-ci atıcı alayı isə 115.6 metr hündürlüyü ələ keçirdi. Ancaq dəstəyin olmaması səbəbindən 402-ci diviziyanın bir çox hissəsi Almanlar tərəfindən mühasirəyə alındı ​​və döyüşlə mühasirədən çıxmağa məcbur oldu.
Naydenovskaya Roşa və Yığma rayonunda ayrı-ayrı hissələr düşmən bölmələri tərəfindən mühasirəyə alındı ​​və amansız bir müqavimətdən sonra diviziyanın bir hissəsi həlak oldu. Bir qismi isə əsir düşdü. 839-cu piyada alayının komandiri mayor Bayramov da həlakm oldu. Dekabrın 5-də səhər 840-cı alayın iki atıcı batalyonu mayor M.Abdullayevin komandanlığı altında yenidən almanları 123.0 metr yüsəklikdən qovdu, lakin dekabrın 6-da alman tanklarına müqavimət göstərə bilmədilər və 123.0 metr hündürlüyü tərk etməyə məcbur oldular. Eybi vaxtda mayor A.Abbasovun 833-cü alayının hissələri Mozdokdan şimal-şərqdə, İskerskaya-Kapustino-Novolenyev-Mayorsk xəttində müdafiə mövqeyi tutmuşdular. Almanlar müdafiə səddini yarmaq üçün 100-ə qədər zirehli texnikanı cəlb etmişdilər. Döyüş zamanı almanlar 36 zirehli texnikanı itirərək geri çəkildilər. Bu döyüşə görə 833-cü piyada alayının 75 əsgər və zabiti orden və medallarla təltif edildilər.
Dekabrın 9-da hücumu davam etdirmək üçün diviziyanın sərəncamına 15 tank verildi. Bundan sonra diviziyanın bölmələri daha 12 km irəlilədilər. Bu müddət ərzində 402-ci diviziya Otraşnikovo, Staro-Buxirovo, Şirkutovskoye, Xoxlatski, Smirnovka, Poti-Onin, Yığma, Naydenovski yaşayış məntəqələrini azad edir. Dekabrın 12-də 402-ci diviziya ağır döyüşlərdən sonra Mozdok şəhərini alman qoşunlarından təmizləyir. Dekabrın 12-nə olan məlumata görə, diviziyada 4000-ə qədər döyüşçü qalmışdı, bu isə şəxsi heyyətin tən yarısı demək idi. 44-cü Ordunun hərbi şurasının qərarı ilə 416-cı atıcı diviziyasının tərkibini doldurmaq üçün hərbi birləşmənin şəxsi heyətindən istifadə edilməsi qərara alındı. Diviziyanın rəhbərliyi və qərargahını komplektləşdirmək üçün Qroznıya göndərildi. Həmin vaxtdan bəri 402-ci atıcı diviziya Zaqafqaziya Cəbhəsinin ehtiyatında qaldı, əslində təlim keçən milli Azərbaycan diviziyası oldu.
Disfaniya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Uqarit
Uqarit — indiki Suriyada qədim şəhər-dövləti.
thumb|[[Hurri mahnıları]] Dünyada ən qədim partitura Uqaritdə tapılmış gil lövhəsində həkk olunmuşdu.
Liberiya prezidentlərinin siyahısı
Liberiya Respublikasının Prezidenti Liberiya dövlət və hökumət başçısıdır.
1986-cı ildə qüvvəyə minmiş mövcud konstitusiyanın 50-ci maddəsinə görə, respublikanın icra hakimiyyəti, dövlət və hökumət başçısı və Liberiya Silahlı Qüvvələrinin baş komandanı olan prezidentə verilir. Prezident xalq səsverməsi yolu ilə seçilir və vəzifəsini cari ilin yanvar ayının üçüncü iş bazar ertəsi günortadan başlayaraq, seçkidən dərhal sonra (heç kim iki dövrdən çox prezident ola bilməz) altı il müddətinə vəzifə yerinə yetirir.
Kiara Qibson-Birne
Kiara Qibson-Birne (d. 3 dekabr 1992) — Birləşmiş Krallığı təmsil edən su poloçusu. Kiara Qibson-Birne, Birləşmiş Krallığ yığmasının heyətində 2012-ci ildə baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb.
Karyerası
Kiara Qibson-Birne, 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığ yığması ilə birgə XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların 1/4 final mərhələsinin görüşündə İspaniya yığmasına 7:9 hesabı ilə məğlub olan Birləşmiş Krallığ yığması, XXX Yay Olimpiya Oyunlarını 8-ci yerdə başa vurdu.
Başinformsvyaz
Başinformsvyaz — baş ofisi Ufa şəhərində yerləşən Rusiya telekommunikasiya şirkəti, Rostelekom un törəmə şirkəti.
Tarixi
Başinformsvyaz ASC, Başqırdıstan Respublikasının dövlət rabitə və informatika müəssisəsinin səhimdarlaşdırması nəticəsində 1992-ci ildə yaradılmışdır.
1993-cü ildə şirkət NMT-450 standartı, 1998-ci ildə GSM-900 standartı, 2000-ci ildə CDMA texnologiyasından istifadə edərək mobil xidmətlər göstərməyə başladı.
2004-cü ildə şirkət ADSL texnologiyasından istifadə edərək genişzolaqlı İnternet xidmətləri təqdim etməyə başladı.
2009-cu ildə şirkət "Başqırdıstan Mobil Rabitə" ASC-nin 98.77% səhmini aldı.
2016-cı ildə şirkət Samara vilayətinin regional operatoru AIST əldə etdi.
Şirkətin rəhbərliyi
Şirkətin yeganə səhmdarı "Rostelekom" ASC-dir.
Baş direktor Sergey Aleksandroviç Alferovdur. Direktorlar Şurasının sədri İvan İvanoviç Zimadır.
Fəaliyyətinin göstəriciləri
Bashinformsvyaz Başqırdıstanın ən böyük telekommunikasiya operatorudur, telefon əlaqəsi bazarının 93%-nı və İnternetə çıxış bazarının 78%-nı idarə edir.
2011-ci il mart ayının sonunda şirkətin abunə bazasında 1 milyondan çox sabit telefoniya abunəçisi, 251 min genişzolaqlı İnternet abunəçisi, 32 min IPTV abunəçisi, 84 min kabel televiziyası abunəçisi var idi.
2010-2012-ci illər üçün əsas maliyyə göstəriciləri :
Bul (çörək)
thumb|right|250px
Bul - Fransız dilində "Top" mənası verən, Fransız çörəyinin ənənəvi forması ki bir əzilmiş topa bənzər.Hər hansı un növü ilə hazırlana bilən bir köntöy bulka forma dır.
NGC 665
NGC 665, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Françeska Klayton
Françeska Klayton (d. 7 yanvar 1990) — Birləşmiş Krallığı təmsil edən su poloçusu. Françeska Klayton, Birləşmiş Krallığ yığmasının heyətində 2012-ci ildə baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb.
Karyerası
Françeska Klayton, 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığ yığması ilə birgə XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların 1/4 final mərhələsinin görüşündə İspaniya yığmasına 7:9 hesabı ilə məğlub olan Birləşmiş Krallığ yığması, XXX Yay Olimpiya Oyunlarını 8-ci yerdə başa vurdu.
ABS
thumb|ABS BMW Markalı motosikldə|alt= ABS — avtomobillərdə kilidlənməyə qarşı əyləc sistemi. Avtomobillərin istənilən yük səviyyəsində, bütün yol vəziyyətlərində və müxtəlif sürətlərində məcburi hallarda ani əyləcləmələrdə təkərlərin kilidlənməsinin qarşısını alaraq sükandakı tam hakimiyyəti təmin edən əyləc sistemidir.
ABS 3 hissədən ibarətdir: Tam hərəkətsiz hala gəlmiş təkərlər sürüşərək avtmobili idarə olunmaz hala gətirir. Təkərlərin tam dayanmasını əngəlləyərək, sürüşmə effektinin qarşısı alınaraq avtomobilin stabil hərəkətini təmin etmək mümkün olur. Hər hansı bir təkərin müəyyən müddət hərəkətsiz olduğunu sensor (datçik) qeydə alaraq mərkəzə ötürür. Ötürülən məlumat İdarəetmə qurğusuna siqnal verir və mərkəzi idarəetmə qurğusu dayanmanı saxlayaraq və yaxud buraxaraq sistemi daha optimal vəziyyətə gətirir. Bununla da avtomaşın yol üzərində daha dayanıqlı və idarə edilə biləcək olur. Qeyd etmək lazımdır ki, ABS-li avtomaşınların tam dayanma məsafəsi bəzi hallarda ABS olmayan avtomaşınların dayanma məsafəsindən daha uzun ola bilər.
Portuqaliya şəhərləri
Bu siyahı Portuqaliyadakı şəhərlərin siyahısıdır. Portuqaliyada şəhər (Portuqal dili: cidade) əhali vəziyyəti və infrastrukturu kimi bəzi meyarlara söykənərək müəyyən məskunlaşma yerlərinə verilən şərəf bir termin olaraq istifadə edilməkdədir. 1980-ci illərdə Portuqaliyadakı əhali hərəkətləri səbəbiylə bir çox qəsəbə şəhər mərtəbəsinə keçirilmişdir və hal-hazırda 151 məskunlaşma yeri şəhər olaraq tanınmaqdadır.
Portuqaliyada şəhər inzibati bir bölünmə içində iştirak etmədiyindən hər bələdiyyə (Portuqal dili: concelho) şəhər sayılmadığı kimi, bəzi bələdiyyələrdə birdən çox şəhər vardır, əhalisi az olan bələdiyyələrdə isə heç şəhər ol/tapılmamaqdadır. Yenə şəhər, Portuqaliyadakı ən kiçik inzibati vahid olan bucaq ilə də (Portuqal dili: freguesia) ekvivalent deyil. Bəzi şəhərlər birdən çox bucaqdan meydana gəldiyi kimi kiçik olan şəhərlər tək bir bucaqdan da meydana gələ bilər. Bir bələdiyyənin mərkəzi və rəsmi dairələri ümumiyyətlə o bələdiyyənin ən əhəmiyyətli şəhər ya da qəsəbəsində iştirak edər.
1910-cu ilə qədər bir yerləşəm yerinin şəhər elan edilməsi kraliyet buyruğu ilə olmaqda idi. 25 dəfə kraliyet buyruğu çıxarılaraq qəsəbələr şəhər olmuşdur. Portuqaliyaın birinci respublika dövründə bu vəzifə parlamentə verildi və bu dövrdə üç qəsəbə şəhər elan edildi. Estado Novo rejimi hökumət qərarı ilə yeddi qəsəbəni şəhər statusuna keçirdi. Qərənfil Devriminden sonra bu vəzifə yenə parlamentə verildi və nəticə olaraq günümüz Portuqaliyasında 151 şəhər vardır. Səkkiz məskunlaşma bölgəsi uzun zamandan bəri şəhər olaraq bilinməkdədir: Braqa, Koimbra, Evora, Lamego, Lissabon, Porto, Silves və Viseu.
Gənc qadının kişisi (film, 1988)
Məzmun
Filmdə yaşlı kişinin (Həsənağa Turabov) gənc qıza (Nataliya Lapina) aşiq olması və cavanlaşmaq arzusu ilə qeyri-adi vasitəyə əl atmasından bəhs edir.
İnsan yaşından asılı olmayaraq, nə vaxt istəsə nəyi isə arzulaya bilər. Yaşlı kişilər də o cümlədən. Xüsusilə əgər o, cavan və gözəl bir qadına rast gəlibsə. Həmin kişi mütləq cavan, güclü və cəlbedici olmaq istəyəcək.
Filmin qəhrəmanları arasında baş verən münaqişə bu fikir üzərində qurulmuşdur. Bu filmi müasir nağıl adlandırmaq olar. Burada sehrli motivlər də var, müasir həyatın reallığı da.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə
Google Calendar
İnternet istifadəçilərinin bu xidmətdən faydalana bilmələri üçün "Google"da qeydiyyatdan keçmələri lazımdır. Təqvimə əlavə olunan bir hadisənin vaxtı gəldiyində ya da bir müddət əvvəlindən e-poçt ya da sms-lə istifadəçiləri xəbərdar edilir.
Saməddin Əmrahov
Saməddin Şamil oğlu Əmrahov (2 oktyabr 1978; Kəlbəcər, Azərbaycan SSR — 4 oktyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Saməddin Əmrahov 1978-ci il oktyabrın 2-də Kəlbəcər şəhərində anadan olub. 1993-cü il aprelin 2-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Kəlbəcər rayonunun işğal edilməsindən sonra Əmrahovlar ailəsi Oğuz rayonunun Calut kəndində yaşamağa başlayıblar. 1985-1993-cü illərdə Kəlbəcər şəhərində 3 nömrəli tam orta məktəbdə, 1993-1996-cı illərdə isə Calut kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Ailəli idi. Aysu adında qızı və Şamil adında oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Saməddin Əmrahov 1996-1998-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. Daha sonra isə o, müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Saməddin Əmrahov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Saməddin Əmrahov oktyabrın 4-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Oğuz rayonunun Calut kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Saməddin Əmrahov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Saməddin Əmrahov ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Saməddin Əmrahov ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Macarıstan azərbaycanlıları
{{Xalq ingilis dili macar dili
}} Macarıstan azərbaycanlıları ({{Dil-en|Azerbaijani Hungarians}}) — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Macarıstanda yaşayan hissəsinin adı. Əsasən Budapeşt, Debreçen, Peç, Györ, Dunauyvaroş, Mişkolç, Seqed şəhərlərində yaşayırlar.
Azərbaycanlıların Macarıstanda təhsili
Azərbaycanlılar Macarıstanda təhsil üçün daha çox 1990-cı illərdə maraqlanmağa başlayıblar və artıq 90-cı illərin ortalarından hər il bir neçə tələbə Mərkəzi Avropa Universitetində təhsil alıb. Daha sonralar azərbaycanlılar digər ali məktəblərdə də təhsil almağa başlayıblar və hazırda Macarıstanda 10-dan çox ali məktəbdə azərbaycanlı tələbələr təhsil almaqdadırlar. Macarıstan-Azərbaycan Gənclər Birliyi Macarıstanda təhsili Azərbaycanda təbliğ etməkdədir və bu layihə "Study in Hungary" adlanır.
Budapeştdə Azərbaycan Evi
28 dekabr 2019-cu ildə Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə Azərbaycan Respublikası Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi ilə Azərbaycan Evinin açılışı olub.
Macarıstanda Azərbaycan Kitab Guşəsi
3 May 2019-cu il tarixində Macarıstanın Dunauyvaroş Universitetinin kitabxanasında Azərbaycan universitet və institutlarından ianə edilən kitabların nəticəsində "Azərbaycan Kitab Guşəsi" açılmışdır.
Təşkilatlar
Macarıstandakı azərbaycanlılar 4 müxtəlif təşkilatlarda aktiv iştirak edirlər:
Qafar Rağib
Qafar Rağib — Azərbaycanlı şair.
Həyatı
Hicri təqvimlə 2 məhərrəm 1234-cü ildə (miladi təqvimlə 1 noyabr 1818) Şamaxıda anadan olmuşdur.
Qafar Rağibin həyatı haqqında ətraflı məlumat yoxdur. Doğulduğu şəhərdə təhsil almış, daha sonra ticarətlə məşğul olmuşdur. 1860-cı illərdə Şamaxıda təşkil edilən Beytüs-səfa adlı şeir məclisinin üzvlərindən olmuşdur. Hicri təqvimlə 27 rəbiülaxir 1309-cu ildə (miladi təqvimlə 30 noyabr 1891) Şamaxıda vəfat etmişdir.
Əsərləri
Qafar Rağibin şeirlərinin az bir hissəsi günümüzə gəlib çıxmışdır. Köçərli, Qafar Rağibin şeirlərinin 1902-ci ildə Şamaxıda meydana gələn böyük zəlzələdə itib-batdığını qeyd edir. S. Ə. Şirvaninin təzkirəsində Qafar Rağibin beş qəzəli qeyd edilmişdir.
Nərgiz Kərimova
Haqqında
Kərimova Nərgiz Faiq qızı 13 avqust 1970-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1977-88-ci illərdə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində fortepiano sinfində oxumuşdur. 1988-1992-ci illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasının vokal sinfini qırmızı diplomla bitirmişdir.
Yaradıcılığı
1988-ci ildə Bəstəkarlar İttifaqının keçirdiyi Musiqi Festifalında böyük uğur qazanmış, laureat adına layiq olmuşdur. 1989-cu ildə Bakıda keçirilən «Qızıl payız - 89» Respublika müsaqibəsinin laureatı olmuşdur. 1990-cu ildə Moskva şəhərində keçirilən «Yeni adlar» III Ümumittifaq müsabiqəsinin laureatı olmuşdur. 1991-ci ildə Almata şəhərində keçirilən M.Qlinki adına XIV Beynəlxalq Vokalçılar müsabiqəsində ikinci turda uğurlu çıxışına görə Fəxri fərmanla təltif olunmuşdur. 1994-cü ildənAzərbaycanDövlət Teleradio Şirkətinin solistidir. Moskva, Sankt-Peterburq, London şəhərlərində konsertlərdə uğurla iştirak etmişdir. Dövlət tədbirlərində, Bakının konsert zallarında, Respublika sarayında, Moskvanın «Rossiya» və «Sütunlu» zallarında klassik və müasir əsərləri simfonik və kamera orkesterlərinin müşayəti ilə ifa etmişdir. 2002-ci ilaprelin 1-də Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına aktyor vəzifəsinə qəbul edilmişdir. R. Hacıyev «Talelər qovuşanda» Nərgiz, R. Mustafayev, A. Qüdrət «Volqalı canan»da Mülayim, S. Fərəcov, R.N. Güntəkin «Bir günlük siğə»də Mələk, V. Adıgözəlov, Anar «Aldın payını, çağır dayını»da Süsən, Ü. Hacıbəyov «O olmasın, bu olsun»da Gülnaz, "Arşın mal alan”da Gülçöhrə, R. Mirişli, M. Haqverdiyev «Qısqanc ürəklər»də Səbinə, S. Ələsgərov, Ş. Qurbanov "Milyonçunun dilənçi oğlu”nda Bildirçin, İ. Kalman "İdialı qaraçı” da Yulişka, V. Dolidze, A. Saqarelli "Xanuma”da Keto kimi obrazları özünəməxsus ustalıqla oynamışdır. 2003-cü ildə teatr sənəti sahəsində qazandığı uğurlarına görə «İlin ən yaxşı gənc aktrisası» nominasiyası üzrə Fəxri fərmanla təltif edilmişdir. 2012-ci ildə Əməkdar artist fəxri adına layiq görülmüşdür. 2013-cü ildə, 9 may 2018-ci ildə, 7 may 2020-ci ildə , 7 may 2021-ci ildə və 10 may 2022-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Xarici keçidlər
Nərgiz Kərimova
Seyid Mürtəza Ələmül-hüda
Həyatı
Seyid Mürtəza Ələmul-hüda Bağdad şəhərində dünyaya gəlmiş və Bağdad şəhərində də vəfat etmişdir. Onun qəbri Kərbəla şəhərində Hüseyn ibn Əli (ə)-ın məqbərəsinin kənarındadır.
Seyid Mürtəza Ələmül-hüda və onun Nəhcül-Bəlağəni toplayıb və tərtib edən qardaşı Seyid Rəzi uşaqlıqlarından şiənin böyük fəqih və alimlərindən olan Şeyx Müfidin tərbiyəsi altında olublar. Şeyx Müfidin bu iki qardaşın tərbiyəsini öz öhdəsinə götürməsinin maraqlı bir tarixçəsi var və İbn Əbil-Hədid onu öz şərhində belə nəql edir:
“Şeyx Müfid ləqəbi ilə tanınan məşhur böyük şiə alimi bir gecə yuxusunda görür ki, Bağdadın Kərx məhəlləsində olan məsciddə oturub və birdən Həzrət Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alih) qızı Fatimə əleyhas-salam uşaqlıq yaşlarında olan iki oğlu – Həsənlə Hüseynin əlindən tutub məscidə daxil oldu və salam verdikdən sonra buyurdu: “Ey Şeyx, bunlara fiqh öyrət”! Şeyx Müfid tam heyrət içində yuxudan oyanır. Həmin gecənin səhərisi günü Rəzi ilə Mürtəzanın anası Fatimə binti Hüseyn öz oğlanlarının əllərindən tutmuş və yanında kənizlər olan halda məscidə daxil olur və salam verdikdən sonra deyir: “Ey Şeyx, bu iki oğlumu sənin yanına gətirmişəm ki, onlara fiqh öyrədəsən”. Şeyx Müfid ağlayır və öz yuxusunu o möhtərəm xanıma danışır. Bundan sonra Şeyx həmin iki uşağın tərbiyəsini öhdəsinə götürür.
Yaradıcılığı
Seyid Mürtəza Ələmul-Hüdanın fiqh, təfsir, kəlam və hədis kimi dini elmlərdə bir çox qiymətli əsərləri vardır. O cümlədən:
Bu kitab Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərinin milli kitabxanasının "Frokuyeviç məcmuəsi"ndə saxlanılır. Bu fövqəladə və nəfis əsər ərəb dilindədir. Bu kitab şiə ədəbiyyatının ən qədim və nadir əlyazma nüsxələrindən biridir ki, müəllifin vəfatından 36 il sonra Misrin Füstat əyalətində yaşayan yəhudi alimi Aali ibn Süleyman tərəfindən kitabət edilmişdir.
NBA seçmələri
NBA seçmələri NBA-də yer alan komandaların müəyyən qaydalar daxilində oyunçu seçməsi sistemidir. NBA seçmələrində iştirak etmək üçün müəyyən şərtlər vardır. Müsabiqədə iştirak edəcək oyunçu seçimlərin edildiyi gün ən az 19 yaşında olmalıdır. Ümumi olaraq NCAA (Amerika Kollec İdmanları Assosiyasiyası) liqasında oynamış kollec oyunçularına önəm verilir. Kollec komandasında 4 mövsüm oynamış və məzun olmuş oyunçular avtomatik olaraq seçmələrdə seçilə bilər, lakin bu bir zərurət deyil. İstəyən hər oyunçu 4 il gözləməyib 19 yaşına çatdıqda istədiyi mövsümdən sonra seçmələrə girəcəyini açıqlaya bilər. Son illərdə ABŞ xaricindəki liqalardan da seçimlərə qatılan oyunçular olur. Xarici oyunçular 22 yaşına çatdığı il seçmələrdə avtomatik olaraq seçilə bilər. İstəyən oyunçular isə daha əvvəldən seçmələrə girə bilir. Seçmə sisteminin NBA-nın bugünki vəziyyətinə gəlməsində və komandalar arasındakı tarazlığın təmin edilməsində əhəmiyyətli rolu vardır.
Əvvəllər orta məktəbi bitirən oyunçular 18 yaşına gəldiklərində seçmələrda iştirak edə bilirdilər. 2006-cı ildən etibarən isə yaş həddi bir yaş artırıldı və orta məktəbi yeni bitirən oyunçular bir il daha gözləmə məcburiyyətində oldular.
Sistem
NBA seçmələri iki mərhələdən ibarət olur. İlk mərhələdə əvvəlki mövsüm pleyoffa girə bilməyən 14 komanda iştirak edir. Bu mərhələdə komandalar əvvəlki mövsüm sıralamasındakı vəziyyətlərinə görə NBA Lottery deyilən çəkilişə girirlər və çıxan nəticəyə görə oyunçularını seçərlər.
Bu komandaların sıralamada alacaqları sıra püşk ilə müəyyən edilir. Ancaq ən son sıradakı komandaların ilk sıralarda iştirak etmə ehtimalları daha yüksək olur. Sondan başlayaraq:
1. 250 kombinasiya (1-ci sıradan seçilmə ehtimalı %25)
2. 199 kombinasiya (% 19.9 ehtimal)
3. 156 kombinasiya (% 15.6 ehtimal)
4. 119 kombinasiya (% 11.9 ehtimal)
5. 88 kombinasiya (% 8.8 ehtimal)
6. 63 kombinasiya (% 6.3 ehtimal)
7. 43 kombinasiya (% 4.3 ehtimal)
8. 28 kombinasiya (% 2.8 ehtimal)
9. 17 kombinasiya (% 1.7 ehtimal)
10. 11 kombinasiya (% 1.1 ehtimal)
11. 8 kombinasiya (% 0.8 ehtimal)
12. 7 kombinasiya (% 0.7 ehtimal)
13. 6 kombinasiya (% 0.6 ehtimal)
14. 5 kombinasiya (% 0.5 ehtimal)
Bu ilk 14 oyunçudan sonra sonrakı 16 oyunçu isə pleyoffa çıxan komandalar tərəfindən seçilir. Burada sıralama komandaların mövsüm ərzində keçirdikləri oyunlar zamanı galibiyyət - məğlubiyyət nisbətinə görə müəyyən edilir. Sistemin fəaliyyəti yenə əvvəlki mövsümü ən yaxşı nisbətlə bitirən komandanın ən son seçim etməsi şəklindədir. Burada əhəmiyyətli olan mövsümü çempion bitirmək deyil, normal liqa oyunlarındakı qalibiyyət əmsalıdır. Məsələn 2004-cü ildə pleyofflar sonunda Detroyt Pistons çempion olduğu halda normal mövsümdə ən yüksək qalibiyyət nisbətini İndiana Peysers aldığı üçün son sırada İndiana seçmişdir.
Le Sserafim
Le Sserafim- Source Music tərəfindən yaradılmış Cənubi Koreyalı qız qrupudur.
Qrup beş üzvdən ibarətdir: Sakura, Kim Chae-won, Huh Yun-jin, Kazuha və Hong Eun-chae. Əvvəlcə altı nəfərdən ibarət olan qrup Kim Qaram müqaviləsinə xitam verildikdən sonra 20 iyul 2022-ci ildə qrupdan ayrıldı. Le Sserafim 2022-ci il mayın 2-də ilk genişləndirilmiş albomu olan "Fearless" oyunu ilə debüt etdi.
Ad
Qrupun adı Le Sserafim "Mən Qorxmazam" ifadəsinin anaqramıdır.
2011–2021: Debüt öncəsi fəaliyyətlər
Sakura 2011-ci ildə Ano Hito Ano Hi filmində aktyorluq debüt etdi. Elə həmin il o, birinci nəsil stajyer olaraq Yapon idol qrupu HKT48-ə qoşuldu. O, 2012-ci ildə HKT48 Team H-nin həqiqi üzvünə yüksəldi və 2014-cü ildə HKT48 Team KIV-ə keçdi. 10 il qrupda olduqdan sonra Sakura 27 iyun 2021-ci ildə rəsmi olaraq məzun oldu.
Sakura, Kim Chae-won və Huh Yun-jin 2018-ci ildə Produce 48 realiti yarışması seriyasında iştirak etdilər. Yunjin 2020-ci ilin mayından əvvəl Source Music-in ana şirkəti olan Hybe Corporation-a məxsus olmayan Pledis Entertainment-i, Chaewon isə Woollim Entertainment-i təmsil edirdi. Müvafiq olaraq ikinci və onuncu yeri tutduqdan sonra, Sakura və Chaewon şounun Iz*One layihəsinin qız qrupunun son sırasına daxil edildi və 29 aprel 2021-ci il tarixində dağılana qədər üzv kimi təqdim edildi. Yunjin 26-cı yerdə bitirdi və 11-ci epizodda mübarizədən kənarlaşdırıldı.
Qrupa qoşulmazdan əvvəl Kazuha peşəkar balerina idi və dinləmələrdən keçdikdən sonra Hollandiyadakı Hollandiya Milli Balet Akademiyasında oxuduğu müddətdə Big Hit Music-in qurucusu Bang Si-hyuk tərəfindən şəxsən skaut edildi. Kazuha həmçinin daha əvvəl Moskvada, Rusiyada Bolşoy Akademiyasında və Birləşmiş Krallıqdakı Kral Balet Məktəbində iştirak etmişdir.
Hong Eun-chae iki il Def Dance Məktəbinin keçmiş tələbəsi idi. O, 2021-ci ildə Source Music-ə qoşulmazdan əvvəl JYP Entertainment və Pledis Entertainment üçün dinləmələrdən keçmişdir.
2022: Fearless, Kim Qaramın gedişi və Antifragile
thumb|left|upright|Le Sserafimin loqosu Martın 14-də Source Music, Sakura və Kim Chae-won-un ilk üzvlər olacağı yeni bir qız qrupu açacaqlarını açıqladı. Martın 21-də Hybe qrupun may ayında rəsmi debüt edəcəyini təsdiqlədi. Üzvlər aprelin 4-dən aprelin 9-dək olan "The First Moment of Le Sserafim" tizerlərində (sıra ilə: Sakura, Kim Qaram , Hong Eun-chae , Kim Chae-won , Kazuha , və Huh Yun-jin ) debüt etdilər. Aprelin 13-də Source Music elan etdi ki, Le Sserafim mayın 2-də Fearless adlı debüt uzunmüddətli pyesini (EP) buraxacaq. EP üçün əvvəlcədən sifarişlər yeddi gündə 270.000 nüsxəni və on altı gündə 380.000 nüsxəni keçdi. Buraxılış günü Fearless 175.000-dən çox nüsxə satdı. Mayın 10-da, debütlərindən səkkiz gün sonra qrup SBS MTV-nin The Show-da ilk musiqi şousu qalibiyyətini qazandı.
Qrupun debütündən əvvəl Kim Qaram mübahisə obyektinə çevrilmişdi. O, orta məktəbində digər tələbələrə sataşmaqda və yetkinlik yaşına çatmayanlarda siqaret çəkməkdə və içki içməkdə günahlandırılıb. Hybe Corporation iddiaları rədd edərək, Kimin zorakılığın səbəbkarı deyil, qurbanı olduğunu iddia edib. Onlar yalan şayiələr yayanlara qarşı qanuni tədbir görəcəklərini bildirdilər və Kim debüt sıralarından uzaqlaşdırılmadı. Mayın 20-də Hybe Corporation və Source Music, Kim Qa-ramın zorakılıq iddiaları ilə bağlı birgə bəyanat yayaraq, o, gözlənilən araşdırmalara görə fasilə verəcəyini və Le Sserafimin müvəqqəti olaraq beş nəfərlik qrup kimi təbliğat aparacağını elan etdi. İyulun 20-də şirkətlər Kim Qaramın qrupdan ayrılacağını və onun müqaviləsinin ləğv edildiyini, Le Sserafim ilə beş nəfərlik qrup olaraq davam edəcəyini açıqladı.
Le Sserafim 17 oktyabrda ikinci EP, Antifragile-ni buraxdı. Bu, Kim Qa-ramın gedişindən sonra beş üzv kimi ilk buraxılışıdır. Albom Billboard 200-də 14-cü yerə çatdı və beləliklə, qrafikdə debüt edən ən sürətli K-pop qadın qrupu oldu. Noyabrın 24-də Hybe, qrupun Webtoon vasitəsilə "qorxmadan irəliləyin" mesajından ilhamlanaraq Crimson Heart adlı veb filmini buraxdı.
2023-indiki: Yaponiya debütü və Unforgiven
25 yanvar 2023-cü ildə qrup "Fearless"ın Yapon versiyasının buraxılması ilə Yaponiyada debüt etdi. 16 mart 2023-cü ildə Source Music xəbər verdi ki, Le Sserafim mayın əvvəlində geri dönəcək. Aprelin 3-də bunun mayın 1-də yayımlanan Unforgiven adlı ilk studiya albomu olduğu məlum oldu.
Peloponnes müharibəsi
Peloponnes müharibəsi — Qədim Yunanıstanda bir tərəfdən Afinanın başçılıq etdiyi Delos İttifaqının, digər tərəfdən isə, Spartanın başçılıq etdiyi Peloponnes İttifaqının iştirak etdiyi hərbi münaqişə.
Afina ilə Sparta arasında uzun zamandan bəri münaqişə mövcud idi. Bunun əsas səbəblərindən biri onların fərqli dövlət quruluşlarına malik olmasında idi. Afinada demokratiya, Spartada isə oliqarxiya üsul-idarəsi bərqərar idi. Hər iki tərəf onlara müttəfiq olan polislərdə eyni idarə üsulunu hakim etməyə çalışırdı. Bunlardan əlavə münaqişənin səbəblərindən biri də bu şəhərlərin əhalisinin fərqli xalqlara mənsub olmasında idi, belə ki, afinalılar (və onların müttəfiqlərinin böyük hissəsi) ioniyalı, öz növbəsində spartalılar və onun müttəfiqləri dorilər idi.
Tarixçilər ənənvi olaraq Peloponnes müharibəsini iki hissəyə bölür. Birinci mərhələdə (Arxidam müharibəsi) spartalılar müntəzəm olaraq Attikaya soxulur, afinalılar isə Peloponnes ətrafında dəniz reydləri edir və öz mütttəfiqləri arasındakı narazılıqları yatırırdılar. Bu mərhələ e.ə. 421-ci ildəki Niki sülhü ilə başa çatdı. Lakin bu sülh Peloponnesdəki toqquşmalara görə uzun sürmədi. E.ə. 415-ci ildə afinalılar Sirakuzaya hücum etmək məqsədilə, Siciliyaya ekspedisiya yolladılar. Hücum afinalıların sarsıdıcı məğlubiyyəti ilə bitdi; ekspedisiya qüvvələri tamamilə məhv edildi. Bu müharibənin son mərhələsi olan Dekeliya və ya İoniya müharibəsi adlanır. Bu dövrdə İrandan böyük yardım alan Sparta qüdrətli donanma yaratdı. Bu da onlara Egey dənizi və İoniyada yerləşmiş, Afinadan asılı olan dövlətlərə yardım göstərməyə, Afinanın qüdrətini tamamilə yox etməyə və afinalıların dənizdəki ağalığına son verməyə imkan verdi. E.ə. 405-cü ildə Eqospotam döyüşündə Afina donanmasının tamamilə məhv edilməsi nəticəsində onların müharibəni davam etdirmək imkanları tamamilə tükəndi və Afina sonrakı il təslim oldu.
Mənbələr
right|200px|thumb|Fukidid.
Peloponnes müharibəsi — hadisələrin şahidlərinin çoxsaylı xatirələr qoyduğu ilk münaqişədir. Bunlardan ən məşhuru Fukididin Tarix əsərdir. Bu əsərdə hadisələr müharibənin əvvəlindən e.ə. 411-ci ilədək cərəyan edir. Fukididin kitabı tarix elminin inkişafına öz töfhəsini vermiş, bir baxıma Peloponnes müharibəsi və bu müharibənin baş verdiyi dünya haqqında nüasir fikirlərin ortaya çıxmasında öz tpöfhəsini vermişdir. Fukidid müharibənin əvvəlində Afina sərkərdəsi və hərbi xadim, Periklin siyasi müttəfiqi idi. Lakin o, e.ə. 424-cü ildə strateji əhəmiyyətli Amfipol şəhərinin itirilməsinə görə qovuldu və onun tarixi, sürgündə olduğu iyirmi il ərzində qələmə alındı.
Çoxsaylı tarixçilər Fukididin tarixinin qırıldığı tarixdən sonra baş vermiş hadisələr haqqında yazmışlar. Bizim dövrümüzə yalnız e.ə. 411-ci ildən e.ə. 362-ci ilədən olan hadisələri təsvir edən Ksenofontun "Yunan tarixi adlı əsəri gəlib çatmışdır. Bu əsər öz dövrünün müasiri olmuş birinin yazdığı yeganə əsər olsa da, müasir tədqiqatçılar tərəfindən çoxlu haqlı tənqidlərə məruz qalır. Ksenofontun əsəri fukididi ənənəsində olan tarix əsri deyil, əksinə hadisələrlə tanış olan oxucuların maraq dairəsinə xitab edən xatirələrdir. Ksenofont həmçinin çox tərəflidir və özünə xoşagəlməz olan məlumatları ötürür; belə ki, o, Yunanıstanın tarixində mühüm yer tutmuş Pelopid və Epaminondun adını çəkmir. Müasir tarixçilər onun əsərindən ehtiyatla istifadə edir.
Pentekontaetiya
Fukidid hesab edirdi ki, spartalılar "hələ o zamandan Yunanıstanın çox hissəsini özünə tabe etmiş afinalıların artan qüdrətindən qorxduqları üçün" müharibəyə başlamışdılar. Həqiqətən də Peloponnes müharibəsinin başlanmasında əvvəlki əlli il müddətində Afina Aralıq dənizinin ən qüdrətli dövlətinə çevrilmişdi. E.ə. 480-ci ildə İran hücumunun qarşısını almış Afina tezlikllə Əhəməni İmperiyası ilə İoniyada və Egey dənizindəki adalarda müharibəni davam etdirən yunan dövlətləri koalisiyasının liderinə çevrildi. Pentekontaetiya (əlli illik, adı Fukidid vermişdir) kimi tanınan bu dövrdə ilk əvvəldə Delos İttifaqında lider olmuş Afina qüdrətli dövlətə çevrildi. İran Egey dəniz sahillərindəki torpaqlarını Afinanın asılılığına verməli oldu. Eyni zamanda Afinanın gücü əhəmiyyətli dərəcədə artdı. Onun əvvəlki müttəfiqlərindən bir çoxu ondan asılığa düşdü və xərac verməyə məcbur oldu. Alınan bu vəsait Afinaya güclü donanma saxlamağa imkan verməkdən əlavə, habelə əsrin ortalarında Afinanın özündə getmiş böyük tikinti layihələrində sərf olundu.
Afina ilə Sparta da daxil olmaqla Peloponnes dövlətləri arasındakı münaqişə hələ bu əlli illik müddətin başlanğıcından etibarən yaranmağa başladı. İranlıların Yunanıstandan geri çəkilməsindən sonra Sparta Afinanın müharibə dövründə dağıdılmış divarlarının bərpasına mane olmağa çalışdı (Divarlar olmada Afina asanlıqla qurudan gəlmiş hərbi qüvvələrin təsirinə düşə və asanlıqla Spartadan asılı ola bilərdi), lakin müqavimətlə üzləşdi. Fukididə görə spartalılar bu dövrdə heç bir fəaliyyət etməsələr də, "öz aralarında nəticəyə çatmadıqları üçün heyfsilənirdilər".
Tərəflər arasındakı mübarizə e.ə. 465-ci ildə Spartada ilotların üsyanı baş qaldırdıqda yenidən qızışdı. Spartalılar bütün müttəfiqlərindən, o cümlədən də Afinadan yardım istədi. Afina qoşun göndərdi, lakin onların çatmasından sonra spartalılar elan etdi ki, "Onların köməyi daha lazım deyil" və afinalıları geri yolladı (digər müttəfiqlər qaldılar. Son nəticədə ilotlar məğlub oldular, lakin şərtə əsasən edam deyil, sürgün edildilər. Afinalılar onları Korinf boğazının ən dar yerində yerləşən Navpakt şəhərində məskunlaşdırdılar. Bu insidentin nəticəsi kimi təhqir edilmiş afinalıların Sparta ilə ittifaqdan çıxması, Aros şəhəri və Fessaliya ilə saziş imzalaması oldu.
E.ə. 459-cu ildə Afina Peloponnes İttifaqına daxil olmuş qonşuları Meqara və Korinf arasındakı müharibədən istifadə edərək Meqara ilə müttəfiqlik müqaviləsi imzaladı. Nəticədə afinalılar Korinf boğazında ağırlıq mərkəzi əldə etdilər və Beotiyadakı nüfuzlarını artırdılar. Bunun nəticəsində də Sparta da müharibəyə qoşuldu və Kiçik Peloponnes müharibəsi baş verdi. Onun gedişində Afina Yunanıstanın materik hissəsində, Attika istisna olmaqla, qalan bütün ərazilərini Spartaya güzəştə getməli oldu, lakin strateji əhəmiyyətli Egina adası Delos İttifaqında qaldı. E.ə. 446-445-ci illərin qışında bağlanmış Otuzillik sülh tərəflərin öz müttəfiqləri üzərində tam hakimiyyətini tanıdı.
Sülh müqaviləsinin pozulması
350px|right|thumb|Afina və onun müttəfiqləri [[e.ə. 431-ci ildə.]] Afina Egey dənizi hövzəsində və Qara dəniz sahilindəki hakimiyyətini bərqərar etməklə məşğul olarkən, Sparta və onun müttəfiqləri onun hərəkətlərinə dözürdülər. Lakin, güclü donama və tükənməz vəsaitə amilk olan Afina bütün Yunanıstan, Cənubi İtaliya və Siciliyada öz nüfuznu gücləndirmək üçün müxtəlif yollara baş vurmağa başlamışdı. Afinanın qərbə doğru olan ekspansiyası, bütün ticarətini qərb istiqamətində həyata keçirən Korinf üçün çox təhlükə yaradır, Spartanın təklənməsinə gətirib çıxarır və bütün Peloponnes İttifaqının zəifləməsinə yol açırdı. Nə Sparta, nə də Korinf bununla barışmaq fikrində deyildi və Afina ekspansiyasına qarşı ən qəti tədbirləri görməyə başlamışdı. Korinfin, Afinaya müharibə elan edilməzsə, Peloponnes İttifaqından çıxmaq barədəki hədələri, Spartanın ümumi vəziyyətinin pisləşməsi və Afinanın Peloponnnes İttifaqının qüdrətinə həqiqətən də zərbə vurması müharibəni qaçılmaz edirdi.
Otuzillik sülhün ilk dəfə e.ə. 440-cı ildə, zəngin Samos adası Afinaya qarşı üsyana qalxanda pozulma ehtimalı ortaya çıxdı. İran dərhal üsyançılara maddi yardım göstərdi və Afina öz dövlətinin parçalanma təhlükəsi ilə üzbəüz qaldı. Sparta, Samosa göstəriləcək hərbi yardımın genişmiqyaslı müharibəyə gətirib çıxaracağını anlayaraq, öz müttəfiqlərini toplantıya çağırdı. Lakin bu şura münaqişəyə qoşulmağa razılıq vermədi və Afina üsyanı tezliklə yatırdı.
Sülh ikinci dəfə e.ə. 435-433-cü illərdə ciddi sınağa məruz qaldı. Afina qərbə doğru irəliləmək siyasətini davam etdirərək, Korinf ilə Kerkira arasında onların birgə koloniyaları olan Epidamna görə baş qaldırmış münaqişədə iştirak etdi. Tərəflər arasında baş tutmuş Sibot döyüşündə Afina eskadrası Korinf donanmasının kerkiralıları tamamilə darmadağın etməsinə və Kerkiranı ələ keçirməsinə imkan verməyərək həlledici əhəmiyyət daşıdı. Bundan başqa e.ə. 431-ci ildə Afina Korinfin başqa bir koloniyası olan, metropoliyası ilə yaxşı əlaqələri olsa da, Delos İttifaqına daxil olan Potideyanı mühasirəyə aldı. Kerkira hadisələrindən sonra Potideyanın Delos İttifaqından çıxacağına dair şübhəyə düşən Afina şəhər rəhbərliyindən korinfli vəzifəli çəxslər olan epideiurqların çıxarılmasını və dəniz tərəfdə olan müdafiə devarlarının uçurulmasını tələb etdi. Bunun əvəzində Makedoniya və Korinf tərəfindən qızışdırılan potideyalılar Delos İttifaqından çıxdıqlarını elan etdilər. Afinanın Kerlirada etdiklərindən özünü təhqir edilmiş hesab edən korinflilər Makedoniya padşahı II Perdikka ilə bərabər gizlicə mühasirəyə alınmış Potideyaya yardım göndərdilər və Spartadan yardım istədilər. Bu, sülh müqaviləsinin Delos İttifaqı ilə Peloponnes İttifaqının bir-birilərinin daxili işlərinə qarışmayacağı barədə olan bəndin birbaşa pozulması idi.
E.ə. 432-ci ilin payızında Spartada Peloponnes İttifaqının üzvləri toplantı keçirirdilər. Bu iclas mənafeləri toqquşan yunan dövlətlərinin diplomatik konfransına çevrildi. Müzakirələr çox sərt keçirdi. Korinf, Meqara və bəzi digər üzvlər Spartanı müharibəyə başlamağın zəruriliyinə inandırmağa çalışdılar. Korinf elçiləri Spartanı qətiyyətsizlikdə, fəaliyyətsizlikdə ittiham etdilər və Afinaya dərhal müharibə elan edilməsini tələb etdilər. Afina elçiləri isə hegemoniyalarını qanuni yollarla əldə etdiklərini, öz nüfuzlarından istifadə zamanı ədalətsizliyə yol vermədiklərini və bir digər dövlətin onlar qədər mülayim davranmayacağını bildirdilər. Onlar həmçinin şuraya Delos İttifaqının qüdrətini xatırlardılar və sülhü pozmamağa çağırdılar.
Bu iclaslardan sonra bütün elçilər şuranı tərk etdilər. Yalnız qalan spartalılar müharibənin lehinə və əleyhinə olan bütün dəlilləri bir daha analiz etdilər. Sparta padşahı Arxidam ehtiyatlı siyasət yürütməyi və iqtisadi güc ilə hərbi qüdrəti tədricən artırmağı təklif etdi, çünki qüdrətli ittifaqla dərhal başlanacaq müharibənin taleyi tam aydın deyildi. Efor Sfenlaid isə, dərhal Afinaya müharibə elan etməyi, gözlənilməz uğur qazanmağı və müttəfiqlik borclarının ödənməsini təklif etdi. Nitqini bitirən Sfenlaid məsləsni müttəfiq dövlətlərin səlahiyyətlilərinin səsverməsini keçirdi.
Bu şura mütləq səs çoxluğu ilə afinalıların sülh müqaviləsinin şərtlərini pozduğunu bəyan etdi və müharibəyə çağırdı. Afinaya yerinə yetirilməsi mümkünsüz olan bir neçə ultimatum göndərildi. Bunların sırasında Alkmeonların yəni Periklin) qovulması, Delos İttifaqının buraxılması, Potideyanın mühasirəsinin qaldırılması, Egina adasının müstəqilliyinin tanınması və Meqaraya tətbiq edilmiş Afina ilə ticarəti qadağan edən qərarların ləğvi var idi.
Arxidam müharibəsi
thumb|350px|Müharibənin gedişi Münaqişənin birinci mərhələsi tarixşünaslıq elmində ənənəvi olaraq Arxidam müharibəsi adını daşıyır (Pelloponnesin birləşmiş ordularına komandanlıq edən Sparta padşahı II Arxidamın adından). Qeyd etmək lazımdır ki, Sparta və onun müttəfiqləri (Korinf, Sikion, Meqara və Korinfin koloniyaları istisna olmaqla) quru dövləti idilər. Onlar çoxsaylı ordu toplaya builirdilər, ittifaqın lideri olan spartalılar əla döyüşçü kimi şöhrət qazanmışdılar. Onların donanması isə Afina donanmasının təxminən 3/1-nə bərabər idi. Poloponnes İttifaqının müharibə planı Attikaya basqın etməyi, Afina ətrafını dağıtmağı, həmçinin Afina ordusunu həlledici döyüşdə məğlub etməyi nzəzərdə tuturdu.
left|thumb|Perikl Müharibə Spartanın müttəfiqi olan Fivalıların Beotiyada yerləşməsinə baxmayaraq, Afina dəniz İttfaqına daxil olan kiçik Plateya şəhərinə hücum etməsilə başladı. Plateyalılar afinalılardan kömək aldı və fivalılar şəhəri dərhal ələ keçirə bilməyib, mühasirəyə almağa məcbur oldu.
E.ə. 431-ci ilin mayında Peloponnesin 60 minlik ordusu Attikaya soxuldu və Afinanın ətrafını viran qoydu. E.ə. 427-ci ilədək (yalnız e.ə. 429-cu il istisna olmaqla) bu hücumlar davam etdi, lakin onların müddəti əsasən üç həftədən artıq olmurdu; bu hücumların ən uzunu olan e.ə. 430-cu ildəki hücum cəmi 40 gün davam etmişdi. Bunun səbəb Peloponnes ordusunun mülki şəxslərdən ibarət olması idi, belə ki, əsgərlər məhsul yığımı vaxtında evlərində olmalı idilər. Həm də, Sparta ilotları daimi nəzarətdə olmalı idi, Spartanın əsas silahlı qüvvələrinin uzaqda olması onların hər an üsyan etməsinə səbəb ola bilərdi.
Spartalıların hücumu afinalıları ilkin müharibə planına uyğun olaraq bütün Attika əhalisini şəhər divarlarının arxasına təxliyə etmək məcburiyyətində qoydu. Qaçqınların şəhərə axışması şəhərdə sıxlığa gətirib çıxardı və əhalinin sayını kəskin artırdı; mənbələr bir çoxlarının küçədə gecələməyə məcburi olduqlarına şahidlik edir. Bununla birlikdə, Afina donanması Peloponnes donanması qarşısında üstünlüyünü Rion burnu və Navptak döyüşündə qələbə çalaraq və Peloponnes sahillərini viran qoyaraq sübut etdi.