cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fikrət Babayev (hakim)
Həyatı
Azərbaycan Respublikasının qəbul olunmuş bir sıra qanunvericilik aktlarının hazırlanmasında fəal iştirak etmişdir.
2003-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur. Ailəlidir dörd övladı var.
2012-ci il oktyabrın 8-də prezident İlham Əliyev Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi Fikrət Babayevin səlahiyyətlərinə xitam verilməsi haqqında sərəncam imzalayıb.
Ailəlidir, dörd övladı var.
David Ben-Qurion
David Ben-Qurion ( oktyabr 1886-cı il, Plonsk, Rusiya imperiyası — 1 dekabr 1973-cü il, Təl-Əviv, İsrail) — İsrail dövlət xadimi, Mapay partiyasının yaradıcıları və başçılarından biri (1930-65). 1948-ci il mayın 14-də İsrail dövlətini bəyan etdi və ilk baş naziri oldu. Həmçinin İsrail Müstəqillik Bəyannaməsini ilk imzalayan şəxs oldu. Ben-Qurion 1948-ci ildə Ərəb-İsrail müharibəsi zamanı İsrailə rəhbərlik etdi və müxtəlif yəhudi milislərini İsrail Müdafiə Qüvvələrində (IDF) birləşdirdi. Sonradan o, "İsrailin qurucu atası" kimi tanındı.
Şərəfinə aeroport adlandırılmışdır (Ben-Qurion Beynəlxalq Aeroportu).
Müharibədən sonra Ben-Qurion İsrailin ilk baş naziri və müdafiə naziri vəzifələrində çalışıb. Baş nazir kimi o, ölkənin inkişafına yönəlmiş milli layihələrə rəhbərlik edərək dövlət qurumlarının qurulmasına köməklik göstərib. O, həmçinin dünyanın hər yerindən çoxlu sayda yəhudinin mənimsənilməsinə (Aliyah) nəzarət edirdi. Onun xarici siyasətinin mərkəzi hissəsi Qərbi Almanlarla münasibətləri yaxşılaşdırmaq idi. O, Bonn şəhərində Konrad Adenauer hökuməti ilə çalışıb və Holokost zamanı nasist Almaniyasının yəhudi əmlakını müsadirə etməsi üçün böyük məbləğdə (İsrail–Almaniya Reparasiya Sazişi) təzminat təmin edib.
O, 1963-cü ildə vəzifəsindən getdi və 1970-ci ildə siyasi həyatdan təqaüdə çıxdı. Daha sonra Negev səhrasındakı Sde Bokerdəki təvazökar "daxmasına" köçdü və ölümünə qədər orada yaşadı. Ölümündən sonra Ben-Qurion Time jurnalının 20-ci əsrin 100 en əhəmiyyətli insanından biri seçildi.
Eldar Xəlilov
Eldar Xəlil oğlu Xəlilov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Mart hadisələri şəhidi.
Həyatı
Eldar Xəlilov 19 avqust 1976-cı il Qərbi Azərbaycanın Zəngibasar rayonunun Zəngilər kəndində anadan olmuşdur.
1983-cü ildə Zəngilər kəndində ibtidai təhsilinə başlamış, 1988-ci ildə Ermənistanda yaşayan azərbaycanlıların deportasiyası nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərində məskunlaşmışdır. Ardınca təhsilini 96 və 252 saylı tam orta məktəblərdə davam etdirmiş, Bakıda yerləşən 10 saylı texniki-peşə məktəbini bitirmişdir.
Subay idi.
Hərbi xidməti
29 sentyabr 1994-cü ildə Sabunçu rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən Milli Ordu sıralarına çağırılmışdır.
Mart hadisələri
1995-ci il mart hadisələri zamanı dövlətə tabe olmayan silahlı dəstənin zərərsizləşdirilməsi zamanı qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Eldar Xəlilov Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
İrsi
Bakının Bakıxanov qəsəbəsindəki küçələrdən biri Milli qəhrəmanın adını daşıyır.
Abuzər bəy Rzayev
Rzayev (İrzayev) Abuzər bəy Əsgər bəy oğlu — Gəncənin ilk ixtisaslı memar-mühəndisi, Azərbaycan milli azadlıq hərəkatının fəal iştirakçılarından biri. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü. Rəfibəylilər nəslindəndir.
Təhsili
Orta təhsilini əvvəllər mollaxanada, sonra isə Şah Abbas məscidindəki mədrəsədə alıb. Tiflis realnı məktəbini (1894) və Moskva texniki məktəbini (1899) bitirmişdir.
Ailəsi
Abuzər bəyin 3 övladı olub. Almaniyada ali təhsilli mühəndislik ixtisasına yiyələnən oğlanlarından Səməd 1922-ci ildə Türkiyəyə, Əskər isə 1925-ci ildə İrana getməyə məcbur olub. Səməd ailə qursa da, Əskər ömrünün sonuna kimi evlənməyib. Abuzər bəyin 1915-ci il təvəllüdlü yeganə qız övladı olan Züleyxa xanım Tibb İnstituna daxil olsa da, IV kursdan təhsilini yarımçıq qoymağa məcbur olub.
Çar dövrü
1899-cu ildən Musa Nağıyev və Murtuza Muxtarovun Bibiheybətdəki neft mədənlərində mühəndis, sonra mədən müdiri işləmişdir. Neft sənayesində böhranla əlaqədar olaraq 1909-cu ildə Gəncəyə köçmüş, bir müddətdən sonra Gəncə şəhər idarəsi başçısının (şəhər qlavası) müavini seçilmiş, şəhərin içməli su ilə təchizatı sahəsində səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. Fevral inqilabından (1917) sonra təşkil edilmiş Gəncə Quberniya İcraiyyə Komitəsinin üzvü olmuşdur.
AXC dövrü
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının "Azərbaycan Məclisi-Məbusanının təsisi haqqında qanun"una (1918-ci il 19 noyabr) əsasən, Gəncə şəhərindən Cümhuriyyət Parlamentinin tərkibinə seçilmişdi. Parlamentdə "Bitərəflər" fraksiyasını, 1919-cu ilin oktyabrında bu fraksiyanın parçalanmasından və böyük əksəriyyətin Müsavat fraksiyası ilə birləşməsindən sonra "Müsavat" və bitərəflər fraksiyasını təmsil etmişdir. Eyni zamanda, maliyyə-büdcə komissiyasının üzvü, sonralar sədri olmuşdur. Aprel işğalından (1920) sonra bir müddət Bibiheybət rayonu neft mədənlərinin müdiri işləmiş, 1920-ci il iyunun 15-də Azərbaycan Fövqəladə Komissiyası tərəfındən həbs edilmiş və güllələnmişdir.
Men ştatının səhrası
Men ştatının səhrası — meşələrlə əhatələnmiş olan və qumluqlardan ibarət olan ABŞ-nin Men ştatı Kamberlend dairəsində yerləşən səhra. Men şəhərindən 4 km qərbdə yerləşir.
Tarixi
thumb|200px|left 1783-ci ildə Vilyam Tattl ərazidə 300 ha torpaq sahəsi alır. 10 illərlə o, öz heyvanlarını normal şəkildə otarırdı. Onun törəmələri qoyuna sahib olaraq heyvanlarının sayını artırırlar. Heyvanların sayı artdiqca intensiv otarılma torpaqların eroziyaya məruz qalmasına səbəb olur. Səbəb isə sonuncu buzlaşma zamanı, buzlar əraziyə 27 metr qalınlığında qum toplanışdır. İlk əvvəllər kiçik bir ərazi səhralaşmışdı. Son əsrlər zamanı isə əraziyə avropadan çoxlu sayda insan köçürülmüşdür. İnsanlar burada əkin əksələrdə güçlü küləklər və yağıtılar bitki köklərini möhkəmləndirməyə imkan verməmişdir. Tattlın törəmələri XX əsrin əvvəllərində səhralaşma ilə mübarizə apara bilməyərək bu torpaqlardan imtina etməli olurlar. 1919-cu ildə ərazi 300 dollar müqavilində Henri Qoldrap tərəfindən alınır. O, 1925-ci ildə keçmiş fermanı turistik mərkəzə çevirir. 1950-х illərdə səhra atmosferini yaratmaq məqsədi ilə Sara adlı dəvə alınır. Bu dəvə ziyarətçiləri dişlədiyindən heyvanxanaya göndərilmişdir. Sara iki müqəvva dəvə ilə əvəzlənmişdir.
Xüsusiyyətləri
«Səhra» 160000 m² (16 hektar) əraziyə malikdir. Səhra tam olaraq təbiətin məhsulu olaraq sayılmır. Hazırda səhra ərazisi yerli vəhşi təbiət olaraq mövcuddur. Burada mağaza, qum və fermer muzeyi fəaliyyət göstərir. İllik ziyarətçilərin sayı 30000 nəfərdir.
Hüseyn Quliyev (diplomat, 1946)
Hüseyn Quliyev (tam adı: Quliyev Hüseyn Rzaqulu oğlu;) — Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri
Həyatı və təhsili
23 iyun 1946-cı ildə, Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1953–1965-ci illərdə Naxçıvan şəhəri, 3 saylı orta məktəbində oxumuşdur. 1965–1970-ci illərdə M. Azizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunun mühəndis-texnoloq ixtisası üzrə təhsil almışdır.
Ailəsi
Evlidir, iki uşağı və üç nəvəsi var.
Fəaliyyəti
1970–1991-ci illərdə Moskva şəhərində SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin əməkdaşı olub. 1978–1982-ci illərdə SSRİ-nin Kiprdəki səfirliyində birinci katib-müşaviri işləmişdir.
1991–1995-ci illərdə Moskva şəhərində Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin əməkdaşı olmuşdur.
2007–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri olub.
2009–2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi, İdarə rəisi
2012-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin olunub.
Məmmədcavad Qasımzadə
Qasımzadə Məmmədcavad Süleyman oğlu  - texnika elmləri doktoru, professor
Elmi fəaliyyəti
Qasımzadə M.S. dəniz neft yataqlarının kompleks mənimsənilməsi, qazıma sürətinin artırılması texnologiyasının təkmilləşdirilməsi, qəzaların qarşısının alınması sahəsində tanınmış mütəxəssisdir.
Qasımzadə M.S. 100-dən artıq elmi məqalənin və 2 monoqrafiyanın müəllifidir. İxtiralara görə 5 müəlliflik şəhadətnaməsi alıb. Qasımzadə M.S. SSRİ Lenin mükafatı laureatı, "Azərbaycanın əməkdar mühəndisi", "SSRİ fəxri neftçisi" adlarına layiq görülüb. O, iki dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı, Şərəf Nişanı ordenləri və medallarla təltif edilib.
Xüsusi Qüvvələr Komandanlığı (Türkiyə)
Xüsusi Qüvvələr Komandanlığı ya da xalq arasındakı adıyla Bordo Beretlilər və köhnə adıyla Xüsusi Hərb Dairəsi, Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin dəyişik sinif və rütbələrdəki zabit, ehtiyat zabit və mütəxəssis ibarət olan, daxili və xarici təhdidlərin aradan qaldırılmasına qarşı hər cür ərazi və iqlim şərtlərində vəzifə edə biləcək xüsusiyyətdə üst səviyyə təhsil almış yetişdirilmiş xüsusi əsgərlərə verilən addır. 1992-ci ildə Briqada səviyyəsində qurulmuş və daha sonra diviziya, ardından 2006- Yüksək Əsgəri Şura qərarı ilə Tabor, 2010- Yüksək Əsgəri Şura qərarı ilə təkrar Diviziya və 2011- Yüksək Əsgəri Şura qərarı ilə təkrar korpus səviyyəsinə gətirilmişdir. Heç bir qüvvə komandirliyinə bağlı olmayan komandanlığ Baş qərargah Başçısına bağlı olaraq vəzifə yerinə yetirərlər. Söz mövzusu birlik, Bordo Beretlilər ilə Müharibə Axtarış Qurtarma (MAK), Xüsusi Qüvvələrin əmrində vəzifə yerinə yetirməkdədir. Burada vəzifə yerinə yetirən əsgərlər xüsusi olaraq seçilmişdir. 2004-cü ildə Almaniyada keçirilən Dünya Xüsusi Təyinatlıları Çempionatında, 26 xüsusi qüvvə birliyi arasında birinci olmuşdur. Bordo Beretlilər eyni zamanda dövlət böyüklərinin yaxın qoruma vəzifəsini də yerinə yetirərlər. Başda baş qərargah başçısı olmaq üzrə qüvvə komandirlərinin və yüksək rütbəli generalların qoruma və təhlükəsizlik vəzifələrini boynuna götürərlər. Abdullah Öcalanın tutulma və Türkiyəyə gətirilməsi vəzifəsində böyük rol oynamışlar. Əsl vəzifələri; ola biləcək bir döyüş vəziyyətində xalqı təşkilatlandırmaq və yetişdirməkdir. Bordo Berelilerin gizliliyini Milli İstihbarat Təşkilatı qoruyur.
Tarixi
İlk dəfə 27 sentyabr 1952-ci ildə "Xüsusi və Köməkçi Döyüş Birlikləri" adı altında quruldu və 7 Noyabr 1953-cü ildə "Səfərbərlik Təftiş Şurası" adlandırıldı. 14 dekabr 1970-ci ildə "Xüsusi Döyüş Departamenti" adını aldı. 14 aprel 1992-ci ildə Körfəz müharibəsindən sonra Şimali İraqdan xarici təhdid və təhdidlərin meydana çıxması səbəbindən quruldu. Briqada səviyyəsində, sonra diviziya, daha sonra 2006 Ali Hərbi Şurasının qərarı ilə korpus, Diviziya 2010 Ali Hərbi Şurasının qərarı ilə yenidən və 2015 Yüksək Hərbi Şurasının qərarı ilə yenidən korpus. Burada xidmət edən əsgərlər uzun müddətli təlimlər nəticəsində xüsusi seçilmişdir. 2004-cü ildə Almaniyada təşkil olunan Dünya Xüsusi Təyinatlı Çempionatında iyirmi altı xüsusi təyinatlı dəstə arasında birinci oldular. Xüsusi Təyinatlı Komandanlıq qərargahının adı P.Asb.Kd.Bçvş idi. Ömer Halisdemir olaraq dəyişdirildi.
Əməliyyatlar
1998-ci ildə Türkiyənin xüsusi təyinatlı qüvvələri KDP Şemdin Sakık'ın mənfi cavab qrupu aldıqdan sonra İraqa sızması üçün təqdim edilməsi istəndi və əməliyyatı ələ keçirərək ölkəyə gətirildi. 1999-cu ildə Yunanıstanın Kenya Səfirliyində olan Abdullah Öcalanın təyyarəsi Hollandiyanı aldıqdan sonra Nairobidəki bir təyyarəyə bənzər təyyarələrdən istifadə edərək kirayəyə götürdüyü kəşfiyyatçı hava limanına eniş etdi və xüsusi təyinatlı qruplar tərəfindən tutuldu. 2014-cü ildə Mosulda 49 konsulluq işçisi İŞİD tərəfindən girov götürüldükdən sonra MİT ilə ortaq bir əməliyyat həyata keçirdi və girovların xilas edilməsində iştirak etdi. 2017-ci ildə Suriyaya qarşı əməliyyatın başlaması ilə bölgəyə sızdılar və kəşfiyyat işləri apardılar və Azad Suriya Ordusu ilə əməliyyatlara qatılaraq əməliyyatları dəstəklədilər.
Tapşırıq
Komandanlığın əsas vəzifələri insanları mümkün müharibə şəraitində təşkil etmək və öyrətmək və digər hərbi hissələrin imkanlarını aşan xüsusi əməliyyatlar aparmaqdır. Milli Kəşfiyyat Təşkilatından alınan məlumatlar istiqamətində terror təşkilatlarının inzibati heyətinə və sərhəd kənarındakı kritik nöqtələrinə qarşı əməliyyatlar həyata keçirirlər. Müharibə şəraitinin davam etdiyi ölkələrdə, səfirlikləri qorumaq, hər hansı bir hücum olarsa bölgəni müdafiə etmək və şəxsi heyəti boşaltmaq üçün bu ölkənin dilini bilən və bölgədə təcrübəsi olan bir xarici missiya qrupu tapşırılmışdır. Bordo Berelilər də dövlət adamlarının yaxın qoruma vəzifəsini yerinə yetirir. Güc komandirlərinin, xüsusilə Baş Qərargah rəisinin və yüksək rütbəli generalların qoruma və təhlükəsizlik vəzifələrini öz üzərlərinə götürürlər. Dost və müttəfiq ölkələrin orduları üçün təlim, yardım və dəstək fəaliyyətləri həyata keçirirlər. Əməliyyat olunan ərazilərə əvvəlcədən sızaraq kritik obyektlərin və bölmələrin işarələnməsinə və zərərsizləşdirilməsinə, düşmən torpaqlarında kəşfiyyat və kəşfiyyat məlumatları toplanaraq dost qüvvələrin daha asan hərəkət etməsinə imkan verirlər. Həm də onlara yüksək riskli düşmən ərazilərindən bir məhbusun xilasetmə əməliyyatı aparmaq tapşırılıb.
Təhsil
Türkiyə Silahlı Qüvvələrində zabitlər, astsubaylar və mütəxəssis əsgərlər arasından könüllü heyət təlim üçün müraciət edə bilər. Yerli, beynəlxalq və ixtisas təhsili də daxil olmaqla 3 fərqli filialda 47 kurs alırlar. gəlirlər. Əldə olunan bacarıqlardan bəziləri aşağıdakılardır:
Düzensiz Döyüş və Müxtəlif Xüsusi Döyüş növləri Xüsusi əməliyyatlar Xüsusi kəşf və infiltrasiya Yerüstü və sualtı əməliyyatlar Statik Paraşüt və HALO / HAHO (Gecə və gündüz tullanma) Yaşayış Bölgələrində Terrorçularla Mübarizə (CQB / CQC Əməliyyatı) Vital Bakım və İşgəncə Əsaslı Dindirmə Pusu, basqın, təxribat, qaçmaq Qarşılaşma, VIP Qoruma və Taktik çəkiliş Mütəxəssis Marksmanlıq Zəka və xarici dil Dərin qarda, şiddətli soyuqda və səhra istisində işləyin Sanitariya Bomba atılması Güvən vuruldu Müharibə Bədən tərbiyəsi Psixoloji Əməliyyatlar, İctimai yardım, İctimaiyyətlə əlaqələr Hədəf təsviri, Yanğın tənzimlənməsi, Zərər Algılama İlk və Təcili yardım, Cərrahi Texnik Məhv üsulları, Mina və göbək tələləri
Somma döyüşü
Somma vuruşması - 1916-cı ildə Fransada baş verən 1 milyondan çox itki ilə Birinci dünya müharibəsinin ən böyük vuruşmalarından biridir. Bu müharibə həm də İngilislər tərəfindən ilk dəfə tankın istifadə edildiyi döyüşdür.
Muxtarnamə (teleserial, 2010)
Haqqında
Zülm və haqsızlıq qarşısında səssiz qalmayan Muxtarın zalimlərə qarşı verdiyi mücadilənin hekayəsi görüntüyə alınmışdır. Rejissor və prodüserliyini Davud Mirbağırinin etdiyi "Muxtarnamə" teleserialı uzunmüddətli əməyin məhsuludur.
İran Radio və Televiziya qurumunun "Sima Film"-ə çəktirdiyi bu serial, İmam Hüseynin qatillərindən qisas almağa çalışan Muxtar Səqəfinin həyat hekayəsini və Əməvilərə qarşı qiyamını özündə əks etdirir. 40 bölümdən ibarət olan bu serialın hər seriası 50-55 dəqiqədir. Teleserialın çəkilişləri 2 il davam etmiş və büdcəsi 20 milyon ABŞ dolları təşkil edir. Serialda 100 baş və 400 köməkçi aktyorlar iştirak etmişdir. Serial yayınlanmağa başlaması ilə xüsusən Ərəb ölkələrində çox bəyənilib və çox sayda izləyici toplamağı bacarmışdır. Serialın beynəlxalq aləmdəki adı "Mokhtar nameh"-dır. Serialın hazırlanması 2010-2011-ci illərdə başa çatmışdır. Rejissor və prodüsseri Davud Mirbağıri, görüntü rejissoru Azim Cavanruh, aktyorlar Fəribürz Arabnia, Rza Ruyqari və Amin Zənəqanidir.
Koybağar gölü
Koybağar — Qazaxıstanın şimalında yerləşən axarsız göl. Göl Qostanay vilayətinin Karasu rayonu ərazisindədir. Göldən 5 km qərbdə Karasu kəndi yerləşir. Koybağar gölü Ubaqan çay hövzəsinə daxildir. 2009-cu ildən Ramsar konvensiyasında su-bataqlıq ərazisi kimi qeydiyyata götürülüb. Göl Koybağar-Tyumtyur göllər sisteminə daxildir.
Ümumi məlumat
Koybağar gölü Turqay yaylasında yerləşir. Gölə Karasu çayı tökülür. Gölün şimal sahillərində Koybağar bataqlığı formalaşıb. Şərq sahildə Suygensay, şimal sahilində isə Jumagul kəndi yerləşir.
Koybağar və Tyumtyur gölü Tyumtyur çökəkliyində yerləşir. Çökəklik tektonik mənşəlidir. Sonradan eroziya proseslərinin, daha sonra isə mezokaynozoy çöküntülərinin toplanması nəticəsində formalaşıb. Göl yatağı dik sahil yarağanı ilə əhatə olunub. Yarğanın hündürlüyü 3-4 metr, bəzən isə 10 metrə çatır.
Göl əsasən qar suyu ilə və Karasu çayı ilə qidalanır. Qışda göl donur. Ən soyuq zamanlarda buz qatının qalınlığı 1,3 metr olur. Yaz aylarında buzdan azad olunan zamandan yenidən donana kimi buxarlanma yolu ilə öz suyunun itirir (0,9 metr). Ancaq göl tam qurumur.
Atropatın Makedoniyalı İsgəndərlə görüşü
Azərbaycan Tarix Muzeyinin zalında nümayiş olunan "Atropatın Makedoniyalı İsgəndərlə görüşü" adlı rəsm əsəri mühüm tarixi məqamla bağlıdır. Atropat dövlət xadimi idi. Bir siyasətçi və diplomat kimi Makedoniyalı İsgəndərlə hərbi mübarizənin faydasızlığını gözəl başa düşdüyü üçün, diplomatik yolla istilaçıların Azərbaycan ərazisinə soxulmasına yol verməmişdi.
Koybağar gölü
Ümumi məlumat
Göl ərazisində suda üzən və su kənarında yaşayan 39 quş növü yuva qurur. Onlardan ən böyüyü boz qaz, yaşılbaş ördək, boz ördək, cırıldayan cürə, qırmızıbaş qaraördək, kəkilli qaraördək və adı qaşqaldaqdır. Ərazidə məməlilərdə yetərincə çoxdur. Gəmiricilər, əsasən bozqır marmotu üstünlük təşkil edir. Sürünənlərdən gürzə daha çoxdur. Suda 8-10 balıq növü var. Əsasən durna balığı və xanı balığı çoxluq təşkil edir.
Yusif xan Ərfəi
Yusif xan Ərfəi (1891 - 1926) — İran jandarmasının zabiti.
Həyatı
Yusif xan Ərfəi 1891-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. İlk təhsilini doğma şəhərində almışdı. Sonra Osmanlı dövlətinə, İstanbul şəhərinə yollanmışdı. Orta və hərbi təhsilə bu şəhərdə yiyələnmişdi. 1913-cü ildə Osmanlı ordusunda naib (leytenant) kimi xidmət etmişdi. Birinci dünya müharibəsi dövründə müxtəlif rütbələrlə döyüşmüşdü. Osmanlı cəbhələrində "Qızıl Ay" cəmiyyətində rəşadət və şücaət göstərmişdi. Almaniya qərargahı tərəfindən Dəmir xaç ordeni ilə təltif olunmuşdu. Osmanlı ordusunda sərvan (kapitan) rütbəsinə qədər yüksəlmişdi.
Yusif xan Ərfəi 1919-cu ildə artileriya zabiti kimi vətənə dönmüşdü.İran jandarmasında xidmətə başlamışdı. 1921-ci ildə yavər (mayor) rütbəsinə layiq görüldü.
Yusif xan Ərfəi Təbriz ordusu yarandıqdan sonra topxana rəisi vəzifəsinə təyin edildi. Sərhəng (polkovnik) rütbəsi ilə Urmiya qoşununa da rəhbərlik etdi. 1925-ci ildə Üşnəviyyə hissəsinə rəis göndərildi. 1926-cı ildə Salmas kazarmasında baş verən üsyanda həmin hissənin rəisi idi. Güllə ataşi ilə qətl edildi.
Qulançar
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Onlardan yalnız bir növü Asparaqus officinalis (Dərman qulançarı) mədəni halda geniş surətdə əkilib becərilir. Qulançar və ya Mərəçüyüd cinsi "Azərbaycan florası" -nda (1952, II cild səh. 193) Quşüzümü kimi getmişdir. Azərbaycanda apardığımız çoxillik tədqiqatlar nəticəsində məlum olmuşdur ki, bu bitkini Qazax-Gəncə bölgəsində və Abşeronda xalq arasında Qulançar, Qarabağda, Naxçıvan MR-nın rayonlarında və ona yaxın digər regionlarda yaşamış azərbaycanlılar isə bu bitkini "Mərəçüyüd", "Mərəçöyüd", "Mərəvçə" və s. adlandırırlar. Bütün bunları nəzərə alaraq 1973-cü ildən başlayaraq bitkinin iki adla adlandırılması qəbul edilmişdir.
AMEA MNB-da 1968-ci ildən aparılan tədqiqatlar bizə bunu deməyə imkan verir ki, Azərbaycan florasında əvvəllər tədqiq olunmuş 6 növ əvəzinə 9 növ müəyyən vardır. Bunlar "Qafqaz geofitlərinin konspekti" (1983) və "Qafqazın geofitləri" (2002) monoqrafiyasında öz əksini tapmışdır.
Bitki latın dilində "Asparaqus" adlanır. Bu söz fransızca formakope olub lüğəti mənası "dərman hazırlamaq" deməkdir. Yunan dilində isə "bərk", "bərk yapışan", yaxud "bərk cıran" mənası verir ki, bu ad ona cinsin bir çox növlərinin zoğlarında hər şeyə ilişən iti tikanlarına görə verilib.
Qulançar və ya Mərəçüyüd 4000 il bundan əvvəl qədim Misirdə, daha sonra isə qədim Romada məlum idi. Azərbaycanda Qulançar və Mərəçüyüdün 9 növünün yayılmasına baxmayaraq, onların bir neçə növü qidalılıq əhəmiyyətinə malik olub, xalq arasında yeyilir.
Dərman qulançarı Qafqaz xalqları arasında geniş istifadə olunur. Bitkiyə gürcü dilində – "kamamuri", rus dilində "sparja", qırğız dilində -"kumı-sakkızı" deyirlər. Bitki ilk vegetasiyaya başlayan vaxtdan 10-15 gün sonra zoğları inkişaf etməyə başlayır. Elə bu vaxt onun tər, yumşaq, cavan zoğları əksər rayonlarda əhali tərəfindən toplanır və yeyilir. Bundan əlavə onun budaqlarını duzlu suda pörtür, sonra bir balaca sıxıb suyunu çıxarır, yağ-soğanla qızardırlar. Dadına, ləzzətinə və qidalılığına görə çox qiymətlidır. Kökümsovu, kökləri, çiçəkləri, giləmeyvəsi və toxumu bir çox xəstəliklərin-böyrək, ürək, vərəm, və s. müalicəsində geniş istifadə edilir, qandayandırıcı, sidikqovucu xüsusiyyətlərinə malikdir.
Qidalılıq və dərman əhəmiyyətinə görə dərman, topayarpaq Qulançar və ya Mərəçüyüd ən geniş istifadə olunur. Bitki respublikamızda ən çox Naxçıvan MR-nın bütün rayonlarında, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl rayonlarında, Gəncə-Qazax, Lənkəran-Astara, Quba–Xaçmaz, Şəki-Zaqatala və s. bölgələrdə ən çox quru, daşlı-çınqıllı yamaclarda, qaratikan kollarının ətrafında bitir. Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl və s. rayonlarda yerli əhali Mərəçüyüdü "ağıllı" və "dəli" Mərəçüyüd kimi tanıyır və onları asanlıqla bir-birindən fərqləndirirlər.
Azərbaycan MEA Botanika İnstitutunun və Mərkəzi Nəbatat Bağının əməkdaşlarından – S.M.Aslanov, E.N.Novruzov, O.V.İbadlı, L.Ə.Şəmsizadənin apardığı tədqiqatlar əsasında Mərkəzi Nəbatat Bağının kolleksiya sahəsində becərilən Qulançar və ya Mərəçüyüd bitkisindən müxtəlif metodlar əsasında karotinoid maddəsi almışlar. Həmin tədqiqat işi "Müəlliflik şəhadətnaməsinə" layiq görülmüşdür. Tədqiqat işi nəticəsində qulançar və mərəçüyüdün tərkibində insan orqanizmi üçün daha çox xeyirli olan bir çox maddələr, o cümlədən karotinoid (85% Mq) aşkar olunmuşdur. Bu böyük göstərici olub bir çox bitkilərdən alınan karotinoidin miqdarından qat-qat çoxdur.
Botaniki təsviri
Bu cins Qulançar və ya Mərəçüyüd – Asparaqaceae Juss. fəsiləsinə aiddir. Çiçəkləri bircinsli, ikievli olub, əsasən qoltuqda qınşəkilli yarpaqların (kladodi) qoltuğunda yerləşir. Çiçəkyanlığı düz olub, sərbəstdir. Yumurtalıq üçyuvalıdır. Meyvəsi giləmeyvədir. Gövdəsi çoxsaylı budaqlıdır. Budaqlar üzərində sap və ya iynəvarı nazik yarpaqlar (kladodilər) yerləşir. Çoxillik ot bitkisi olub qısa, ətli kökümsovlara malikdir. Qulançar və ya Mərəçüyüdün xalq arasında ən çox istifadə edilən növləri Topayarpaq Q. və ya M. -A. verticillatus L., Dərman Q. və ya M.-Asparaqus officinalis L. növüdür. Topayarpaq Qulançar və ya Məvəçüyüd çoxillik bitkidir. Yeraltı orqanı güçlü kökümsovlara malikdir. Gövdəsi çox hündür olub, becərmə şəraitindən asılı olaraq 1,5-2 metrə qədər olur. Gövdəsi çoxlu sayda budaqlarla zəngin olub, dırmaşandır. Yarpaqları şəkilini dəyişmiş formada olur ki, buna kladodi deyilir. Kladodilərin uzunluğu 2 sm olub gövdənin qoltuğunda dəstələrlə yerləşir. Sap və ya iynə formalıdır. Çiçəklər əksərən budaqların yuxarı hissələrində yerləşirlər. Meyvələri giləmeyvə olub, qırmızı və ya qırmızımtıl-qara rənglidir. Bu növün əkin materialları 1972-ci ildə Füzuli rayonunun Dövlətkarlı, Dilağarda kəndləri ətrafında yerləşən Yelli -dədikdən, Daş yellidən, Torpaq yellinin aşağı, orta yamaclarından, ən çox qaratikan kollarının ətrafından toplanmışdır. Təbii sahələrlə ən çox çiriş, qaratikan, qozqurab, yemlik, danaayağı və s. bitkilərlə birlikdə təsadüf edilir. Gövdəsi çoxlu hamar budaqlardan ibarət çoxillikdir. Gövdəsinin hündürlüyü 160 sm-dir. Kökümsovları dəstə şəklində olmaqla hər il təzələnir. Təzə kökümsovları ağımtıl rəngdə olur. Keçən ildən qalan köklər isə qaralmış və nisbətən yoğunlaşaraq ehtiyat qida maddəsinə çevirilir. Ehtiyat qida maddələri sərf olunub qurtardıqdan sonra köhnə köklər təbii gübrəyə çevrilir. Növün bu xüsusiyyəti onu 50-100 il yaşamasına imkan verir. İynəşəkilli yarpaqlar və yaxud kladodilər xeyli uzun, nazik yumşaq və sapşəkilli olub, uzunluğu 10–14 mm-dir. Topayarpaq Qulançar və ya Mərəçüyüd ilə təbii şəraitdə aparılan müşahidələr göstərdi ki, bitkidə vegetasiyaya fevralın əvvəllərində, qönçələmə aprelin başlanğıcında, çiçəkləmə isə maym ortalarında başlayır və 14-16 gün davam edir. Çiçəklər açıq–sarı rəngli, uzunluğu 3–7 mm-dir. Çiçəkləmə dövründə bitkidə 200-230-a qədər çiçək əmələ gəlir. Toxumları iyunun axırı və iyulun əvvəllərində yetişməyə başlayır. Giləmeyvələrin rəngi parlaq-qırmızı olub, içərisində 3-4 hamar, qara rəngli toxumlar əmələ gəlir. Bitkinin gövdəsi iynəşəkilli, yarpaqları, giləmeyvələri bəzək bağçılıqda çox qiymətlidir. Təbii şəraitdən toplanmış toxumları bioloji cəhətdən sağlam olub, 85% cücərti verir. Toxumlarının 1000 ədədinin quru çəkisi 12,3 qramdır.
Akvamarin
Akvamarin — mavi və ya yaşılımtıl mavi rəngli berilin bir növü. Parlaq rəngi və yaxşı işlənə bilməsinə görə bəzək və zinət əşyalarında istifadə edilir. Az tapıldığı üçün qiymətli daşlar siyahısına daxildir.
Kimyəvi xassələri
Kimyəvi formulu Be3Al2Si6O18-dir. Sərtliyi 7,5-8 arasıdır.
Tarix
Akvamarin qədim dövrlər üçün tipik deyil. Qiymətli daşların işlənməsi mümkün olmadığından bu dövrdə daha çox qiymətli metallar dəbdəydi. Akvamarindən hazırlanmış ilk zərgərlik nümunələri XVIII əsrlərə aid hesap edilir. Bu dövrdə geniş yayılmış Rokoko üslubunda açıq rəngli, parlaq daşlardan istifadə edilirdi ki, bunlardan biri də akvamarin idi. Lakin akvamarindən hazırlanmış ən möhtəşəm zərgərlik nümunələri 20-ci əsrin birinci yarısına təsadüf edir. Bu dövrdə digər parlaq daşlara (almaz, yaqut, zümrüd və s.) nisbətən daha ucuz olduğuna və parlaq rənglərinə görə akvamarin zərgərlikdə geniş istifadə edilmişdir. Akvamarin təkcə zərgərlikdə istifadə edilmirdi. XVI əsrdə avropada ondan eynəklər üçün linzalar hazırlanırdı. Ən böyük akvamarinlərdən biri İngiltərə kraliçasının tacını bəzəyir.
Emil Axundov
Emil Axundov (Axundov Emil Əhməd oğlu) — Rusiya alimi; Texnika elmləri namizədi. “Daşımalarda yeni texnologiyalar” Elm‑İstehsalat Şirkətinin texniki direktoru.
Həyatı
Axundov Emil Əhməd oğlu 1950-ci il aprelin 28-də Bakıda anadan olub. 1967-ci ildə Ç.İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) mexanika fakültəsinə daxil olub və 1972-ci ildə oranı bitirib. SSRİ Elektrotexnika Sənayesi Nazirliyinin Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Elektromaşınqayırma Texnologiyaları İnstitutunun Bakı şöbəsinə (ÜETETİElektromaş BŞ) təyinat alıb.
1974-cü ildə E.Axundov Kiyevdə Ukrayna Elmlər Akademiyası İfrat Bərk Materiallar İnstitutunun aspiranturasının əyani şöbəsinə müsabiqə yolu ilə qəbul edilib. Sintetik almazlardan hazırlanmış metalkəsən alətlərin və SSRİ-də ilk dəfə onun tərəfindən sintezləşdirilmiş kub bor nitridin yeni növlərinin işlənib hazırlanması ilə məşğul olub, əldə etdiyi nəticələrə görə SSRİ müəlliflik şəhadətnaməsi alıb. İfrat bərk materiallardan hazırlanan alətlərin ölkənin xalq təsərrüfatında tətbiqi proseslərini araşdırıb. 1978-ci ildə Kiyevdə namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə edib. E.Axundov 1978-1982-ci illərdə Bakıda ÜETETİElektromaş BŞ-də və Elektrotexnika Sənayesi Nazirliyinin digər müəssisələrində laboratoriya müdiri vəzifəsində işləyib. Bu dövrdə fəal elmi iş aparıb, Ümumittifaq konfranslarında məruzələrlə iştirak edib, ixtiraçılıq fəaliyyəti üzrə seminarlar keçirib, 25-dən çox elmi məqalə dərc etdirib.
1982-ci ildə E.Axundov Moskvada “Vladimir İliç Zavodu” Moskva Elektromexanika Birliyinin Xüsusi Konstruktor Bürosunun (MPO ZVİ) baş layihə konstruktoru vəzifəsinə təyin olunub, 1991-ci ilədək burada çalışıb. Birlikdə işlədiyi dövrdə MPO ZVİ-nin Elmi-texniki mərkəzinin baş texnoloqu, baş konstruktorun müavini, rəis müavini vəzifələrində işləyib.
E.Axundovun rəhbərliyi ilə MPO ZVİ-nin yenidən qurulması layihəsi hazırlanıb ki, buna əsasən ekoloji normalara uyğun olmayan zərərli istehsal, çuquntökmə, elektrik qaynaq və qalvanik sexləri Moskvadan kənara çıxarılıb. Yeni kütləvi tələbat məmulatları - Fransanın “Tomson” şirkətinin məişət elektrik pilətələri və xüsusi istehsal olan paltaryuyan maşınlar mənimsənilib. Bu məmulatların buraxılışı Fransa, İtaliya, Almaniya və Yuqoslaviya şirkətlərinin ekologiyanın tələblərinə tam uyğun olan avtomatik xətləri üzrə qurulub. Moskvanın yeni binaları indiyədək ZVİ məişət elektrik qızdırıcıları ilə komplektləşdirilir.
“Yenidənqurma”nın sənayeyə ayaq açması ilə istehsalın iqtisadi istiqamətləri kəskin dəyişilib. Ali məktəbdə tədris edilən hərtərəfli biliklər yada düşüb. 1991-1994-cü illərdə E.Axundov İ.Lixaçyev adına Moskva Avtomobil Zavodunun bazasında təşkil olunmuş “ZiL & Ştal” Rusiya-Almaniya birgə müəssisəsinin istehsal üzrə direktoru işləyib. Burada Minsk Soyuducular Zavodu və MDB-nin digər müəssisələri üçün anbar avtomatlaşdırılmış kompleksləri hazırlanırdı. Daha sonra Avstraliyanın “Goldvar International pty Ltd.” şirkətinin nümayəndəliyində fəaliyyət göstərib.
E.Axundov 1995-ci ildən indiyədək “Daşınmalarda yeni texnologiyalar” Elm-istehsalat şirkətinin texniki direktoru işləyir.
1998-ci ildə E.Axundov unikal işə - 14 ton yükgötürmə qabiliyyətinə zəmanət verilən, çoxdəfəli tətbiq olunan yumşaq ağır yük daşıyan konteynerin işlənilməsinə görə Rusiya Federasiyasının patentini alıb. Konteynerin konstruksiyasına görə sonralar Rusiyanın daha iki patentini əldə edib. Bu konteynerin dünyada analoqu yoxdur. O, Almaniya və Ukraynada patentləşdirilib, digər ölkələrdə isə patentlər baxılma mərhələsindədir. Ağır yük daşıyan yumşaq konteynerlər şirkətdə təkbaşına istehsal olunur. Bu konteynerlər vasitəsilə beynəlxalq marşrutlar üzrə dəniz və çay gəmilərində, dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı ilə “Russkiy alyuminiy”, “Norilskiy nikel” və başqa dağ-metallurgiya şirkətləri üçün 1 milyon tondan çox tökülmə yük daşınıb. Ağır yük daşıyan yumşaq konteynerlər “Lloyd’s Register” tərəfindən sertifikatlaşdırılıb və yüklərin geniş diapazonda - həm ərzaq məhsullarının, həm də təhlükəli yüklərin daşınmasına icazə verilib. Konteynerlərin istifadəsinin temperatur diapazonu +60 dərəcədən –50 dərəcəyədək dəyişir.
E.Axundov beynəlxalq təşkilatlarda yumşaq ağır yük daşıyan konteynerin irəliləməsi üzrə böyük məqsədyönlü iş aparır. Bu konteynerin beynəlxalq multimodal nəqliyyat sxemlərində kommersiya dövriyyəsinə daxil edilməsi ətraf mühitin çirklənməsinin aradan qaldırılmasına imkan verəcək, böyük həcmdə tökülmə yüklərin daşınmasını ucuzlaşdıracaq, insan ekologiyasının tələblərinə uyğun olaraq nəqliyyatçıların işini sabitləşdirəcək. Belə ki, Rostexrequlirovaniyanın 246 “Konteyner” Texniki Komitəsinin üzvü olan E.Axundov ISO beynəlxalq standartlarının tələblərinə uyğun konteynerlərin yeni Dövlət standartlarının hazırlanmasına təşəbbüs göstərir və bu işdə iştirak edir.
O, təhlükəli yüklər və konteynerlər üzrə Beynəlxalq Assosiasiyanın üzvüdür. Bu qurumun illik konfranslarında quru, hava və su vasitəsilə nəqliyyatın bütün növlərində təhlükəli yüklərin daşınmasının beynəlxalq qaydalarının harmonizasiyası üzrə təkliflər verilir və müzakirə olunur.
E.Axundov ağır yük daşıyan konteynerin istismar xarakteristikalarının tədqiqatlarını aparır, konteynerlərin modifikasiyasının resurslarını müəyyənləşdirir, onların istehsalında yeni müasir materialların seçimini həyata keçirir, araşdırmaların nəticələrinin beynəlxalq mətbuatda, o cümlədən “Dangerous goods & containers” jurnalında dərc olunmasında iştirak edir.
E.Axundov Rusiya nümayəndə heyətinin tərkibinə daxil edilib və 2009-cu ildə Cenevrədə BMT-nin Avropa İqtisadi Komissiyasının ekspertlərinin təhlükəli yüklərin daşınması üzrə Alt Komitəsinin 35-ci sessiyasında məruzə ilə çıxış edib.
Erigeron hintoniorum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yaponiya İmperator ordusu
Yaponiya İmperator ordusu — 1871–1945-ci illərdə Yaponiya imperiyasında fəaliyyət göstərmiş quru silahlı qüvvələri. Adətən "imperiya quru qoşunları" və "monarx qoşunları" adlanırdı. Yaponiya İmperator ordusu ölkənin bütün silahlı qüvvələrinin ali baş komandanı sayılan Yaponiya imperatoruna tabe olan ordu baş qərargahı və Ordu Nazirliyi tərəfindən koordinasiya olunurdu. Müharibə zamanı və yaxud fövqəladə hadisələr zamanı ordu ümumyapon məclisi, Yaponiya Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargahı tərəfindən idarə olunur. Bu hallarda Yaponiya Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargahının tərkibinə Ordu baş qərargahının sədrləri və müavinləri, ordu naziri, donanma baş qərargahının sədr və müavinləri, hərbi aviasiya və hərbi hazırlıq üzrə baş inspektor daxil edilir. İkinci dünya müharibəsindəki məğlubiyyətdən sonra imperator silahlı qüvvələri buraxılmış, hərbi zavodlar və tədris müəssisələri bağlanmışdır.
Tarixi
Yaponiya İmperator ordusunun yaradılması üçün ilkin şərtlər 1868-ci ildə Meydzi restavrasiyasının əvvəllərində rəsmiləşmişdir. 1868–1869-cu illər vətəndaş müharibəsinin gedişində İmperator hökuməti silahlı qüvvələrin islah edilməsinə olan ehtiyacı hiss etdi. Həmin dövrdə vahid dövlət ordusu mövcud deyildi, mərkəzi hakimiyyət isə ayrı-ayrı muxtar bölgələrdə mövcud olan samuray qüvvələrinə sığınırdı. Onları idarə eləmək üçün 1869-cu ilin avqustunda hökumət müharibə nazirliyini yaratmışdır. Müharibə nazirliyi ölkənin silahlı qüvvələrinin koordinasiyasını həyata keçirməklə yanaşı, ABŞ və Avropanın qabaqcıl ökələrinin ordu nümunələri əsasında islahatları özündə birləşdirən layihələr işləyib hazırlamalı idi.
1871-ci ilin fevralında İmperator hökuməti hərbi gücün əsas hissəsini Saçuma, Tyosyu və Tosa knyazlıqlarının qoşunlarından təşkil edərək, onların əsasında qvardiya formalaşdırmışdır. Ordu bilavasitə İmperatora tabe idi və Yaponiya İmperator ordusunun ilk bölməsi idi. 1 il sonra hökumət müharibə nazirliyini ləğv edərək, yerinə iki yeni — Ordu nazirliyi və donanma nazirliyini yaratmışdır.
1871-ci ildə Yaponiya ordusunun bölmələri qarnizonlarda birləşdirildi. Onlar ölkə boyu yerləşdirilərək vacib strateji mövqeyə malik şəhərlərdə yerləşən ayrıca qərargahlar tərəfindən idarə olunurdu. 1873-cü ilin yanvarında hökumət samuray qoşunlarını ləğv edərək ümumi hərbi mükəlləfiyyətin həyata keçirilməsi haqda fərman vermişdir. Bununla yanaşı, qarnizonlar sistemi yenidən təşkil olunmuş, sayları 6-ya qədər azaldılmışdır.
Sasuma üsyanı
180px|thumbnail|right|Sasuma üsyanı zamanı Yaponiya İmperator Ordusunun əsgərləri Təəccüblü deyil ki, yeni nizam narazı samuraylar tərəfindən qarışıqlıqlar törənməsinə gətirib çıxartdı. Belə qarışıqlıqlardan biri Sayqo Takamorunun rəhbərlik etdiyi Sasuma üsyanı idi. Belə ki bu üsyan sonda vətəndaş müharibəsinə çevrilmişdir. Bu üsyan Qərb taktikası və silahları ilə təchiz olunan yenidən qurulmuş Yaponiya İmperator ordusu tərəfindən tez bir zamanda yatırılmışdır. Baxmayaraq ki, bu üsyanın yatırılmasında Yaponiya İmperator Ordusunun əsas qüvvələrini keçmiş samuraylardan ibarət olunan Tokio polis qüvvələri təşkil edirdi.
1882-ci ildə Yaponiya İmperator ordusu və Yaponiya Donanma ordusunun inkişafında çox mühüm rol oynayan "Əsgər və matroslara imperator reskripti" rəsmi bəyanat verilmişdir. Bu reskript imperatorun hərbçilər arasında olan şəxsi əlaqələri simvolizə etməklə yanaşı, hərbçiləri imperatorun şəxsi ordusunun rəhbərlərinə çevirmişdir. 180px|thumbnail|left|Koişikavada yerləşən yapon arsenalı, Tokio, 1882-ci il Bundan sonra yüksək rütbəli sərkərdələr imperatorun yanına birbaşa girməyə icazə aldılar və bilvasitə olaraq öz bəyanatlarını ordu qarşısında söyləmək hakimiyyətini aldılar. Çağırışçılarla məmurlar arasında simpatik münasibətlərin qurulmuşdur. Bu xoş münasibət özünü əsasən kəndlilərin içərisindən çıxmış gənc zabitlərlə idi. Bununla hərbinin insanlara yaxın olmasını bildirmək idi. Həmin dövrdə çox insan siyasi liderlərindən çıxışlarından daha çox, ordu ilə bağlı məsələlərdə iştirak edirdilər.
Artıq 1890-cı illərdə Yaponiya İmperator ordusu Asiyanın ən müasir, ən yaxşı təlim keçmiş, ən yaxşı silahlarla təchiz olunmuş ordusuna çevrilmişdir. Avropanın qabaqcıl ölkələri və ABŞ-nin silahları ilə təchiz olunmasına baxmayaraq, onları silahları çox da böyük miqdar da deyildi. Həmçinin orduda lazımi döyüş sursatlarının çatışmazlığı vardı.
Çin-yapon müharibəsi (1894—1895)
Birinci Çin-yapon müharibəsi (1 avqust 1894 – 17 aprel 1895) Koreya üzərində nəzarət qoymaq uğrunda başlamışdır. Həmin vaxt Koreya 1876-cı ilin 26 fevralında Kanxvado adasında Yaponiya və Koreya arasında əldə olunmuş razılığa əsasən Koreya Yaponiyanın tərkibində defakto ölkə kimi tanınırdı. Çin-yapon müharibəsi Tzin sülaləsinin rəhbərlik etdiyi ordunun Yaponiyanın yenicə qurulmuş ordusu qarşısında acizliyini göstərdi. Yapon ordu və donanmasının üstünlüyü, Çin feodal dövlətinin texniki-iqtisadi geriliyi, ordu rəhbərliyinin nöqsanları Çinin məğlubiyyətinə səbəb oldu. Yaponiya-Çin müharibəsi Simonoseki müqaviləsinin (1895) imzalanması ilə başa çatmışdı. Müharibə Çinin bölüşdürülməsi və maliyyə cəhətdən əsarətə alınmasının başlanğıcını qoydu.
Rus-yapon müharibəsi
Rus-yapon müharibəsi (9 fevral 1904 – 5 sentyabr 1905) – Rusiya və Yaponiya arasında Koreya və Mancuriya üzərində nəzarət üstündə baş vermişdir. Yaponlarla müharibədə ruslar ağır itkilər versələr də, yaponlar rus ordusuna həll edici zərbəni vura bilmədilər. Rus-yapon müharibəsi həm də bir Asiya dövlətinin müasir dövrdə ilk dəfə olaraq Avropa dövlətini məğlubiyyətə uğratması ilə əlamətdar olaraq yaddaşlarda qalmışdır.
Birinci Dünya Müharibəsi
Yaponiya Birinci Dünya Müharibəsinə Antanta tərəfdən qoşulmuşdur. Yaponiyada ordu komandanlığı donanmadan daha çox gücə malik idi. İngiltərə-Almaniya arasında müharibəyə bu iki qoşun növü müxtəlif nöqteyi-nəzərdən yanaşırdılar. Belə ki Yaponiya ordusu Prussiya ordusu əsasında qurulmuş və alman zabitlərindən dərs almışdılar, amma Yaponiya donanması Böyük Britaniyanın köməkliyi ilə qurulmuş və donanmaya ingilis maneraları öyrədilmişdir. Bütün bunlar daima Yaponiya hökumətində daimi mübahisələrə səbəb olurdu. Adi yaponiyalı müharibədə iştirakın nə üçün lazım olduğunu belə anlamırdı. Çünki Yaponiyada heç kim Almaniya tərəfindən təhlükə gözləmirdi. Bu səbəbdən Antanta tərəfindən müharibəyə qoşulan Yaponiya ictimaiyyətə müharibə haqqında çox məlumat vermirdi. İngilis-yapon birliyinə baxmayaraq, Yaponiyanın Asiyada ekspansiya siyasəti Böyük Britaniyanı narahat edirdi. Yaponiyanın Birinci dünya müharibəsində əsas rolu Almaniyanın hərbi-dəniz bazasının yerləşdiyi Sindao adasının işğal edilməsi olmuşdur.
Syova dövründə militarizmin yüksəlişi
1920-ci illərdə Yaponiya İmperator Ordusu sürətlə genişlənməyə başlamış və 1937-ci ildə artıq 300 000 nəfərdən ibarət olan orduya çevrilmişdir. Qərb ölkələrindən fərqli olaraq, ordu hökumət tərəfindən verilən böyük müstəqilliyə sahib idi. Meydzi konstitusiyasının şərtləri altında Ordu naziri hökumət tərəfindən keçirilən seçki əsasında yox, ancaq imperator Hirohito tərəfindən məsuliyyətə cəlb oluna bilərdi. Əslində Yapon mülki idarəçiləri yaşamaq üçün Ordunun dəstəyinə ehtiyac duyurdu. 1936-cı ildə qəbul olunan qanuna əsasən, general-leytenant ordu naziri postunu tuta bilərdi. Nəticədə 1920 və 1930-cu illərdə hərbi xərclər milli büdcədən pay kimi qeyri-proporsional (uyğun olmayan) şəkildə artdı. Bu da öz növbəsində ordunun daxilində olan müxtəlif qruplaşmaların Yaponiyanın xarici siyasətinə təsiri ilə yadda qaldı.
Yaponiya İmperator ordusu ilk əvvəl sadəcə olaraq Ordu (rikuqun) adlanırdı, lakin 1928-ci ildən başlayaraq, siyasi ambisiyalara əsasən İmperator Ordusu (Koqun) adlanmağa başlamışdır.
Çin-yapon müharibəsi (1937—1945)
Bu tipli sonuncu insident 1937-ci ilin 7 iyul tarixində Marko Polo körpüsündə yaponlar tərəfindən kütləvi güllənmə -Luqouçyao insidenti idi. Bu insident nəticəsində hər iki ölkə arasında müharibə başlamışdır. 1937–1941-ci illərdə Çin ABŞ və SSRİ-nin köməkliyi ilə Yaponiyaya qarşı mübarizə aparmışdır. Yaponların 1941-ci ildə Pörl Harbora hücumundan sonra çin-yapon müharibəsi İkinci dünya müharibəsinin bir hissəsinə çevrildi.
Nankin qətliamı
240px|thumbnail|right|Çinin paytaxtı Nankində parad, 1937-ci il 1937-ci ildə Çin və Yaponiya arasında müharibə başlamışdır. Həmin ilin avqustunda qanlı və qəddar döyüşlərdən sonra yapon qoşunları Şanxaya daxil oldular. Şanxayı ələ keçirdikdən sonra həmin dövrdə Çinin paytaxtı olan Nankinin ələ keçirilməsi artıq məlum idi. İki yapon zabitinin 100 nəfəri qılıncla öldürməsi haqda təbliğat yapon ordusunun qəddarlığını genişləndirdi.
1937-ci il 13 dekabr tarixində Nankinə soxulan yaponlar dinc əhalinin qətliamını həyata keçirdilər. Çin hökumətinin verdiyi rəsmi bəyanata əsasən, təxminən 6 həftə ərzində əsgərlər şəhərləri soyub yandırmış, ən heyvani üsullarla əhalini məhv etmiş, qadınları zorlamışdılar. Çin tərəfdən zərər çəkən sakinlərin sayında 300 000 nəfər öldürülmüş, 20 000-dən çox qadın (7 yaşlı qızdan qoca qariya qədər) isə zorakılığa məruz qalmışdır. Müharibədən sonrakı tribunalda ölənlərin sayının 200 000-dən çox olması bildirilmişdir. Rəqəmlər arasında belə fərqin olması səbəblərindən biri, bir sıra tədqqiqatçıların Nankin qətliamında ancaq şəhər hüdudlarında ölənlərin sayını, digərlərinin isə Nankin ətrafını da saymaları göstərilir. Yapon hərbçilərinin Nankində törətdiyi qətliama görə ittiham olunmalarına baxmayaraq, Yaponiya tərəfi Nankin qətliamı barədə edilən ittihamları inkar edir.
Suk Çinq qətliamı
1942-ci il 15 fevral tarixində yaponlar Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi sayılan Sinqapuru işğal etdikdən sonra, işğalçı hakimiyyət çin cəmiyyəti tərəfindən təbliğ edilən "antiyapon elementləri"ni aşkar edərək ləğv etmək qərarına gəlir. Bu zaman Malay yarımadası və Sinqapurun müdafiəsində iştirak etmiş çinli iştirakçılar, həmçinin Britaniya administrasiyasında çalışmış keçmiş çinli xidmətçilər və hətta vaxtilə Çinə yardım fonduna ianələr vermiş sadə vətəndaşları qətlər yetirmişdilər. Bu əməliyyat çin ədəbiyyatında "Suk Çinq" (çin dilindən "ləğv etmə, təmizləmə" kimi tərcümə olunur) adını almışdır. Xüsusi quraşdırılmış filtrasiya bəndlərindən Sinqapurda yaşayan 18 yaşından 50 yaşına qədər olan çinli kişilər keçmişdir. Yaponlar təhlükə törədə biləcək sandıqları şəxsləri yük maşınlarında yaşayış məntəqələrindən kənara apararaq pulemyot atəşi ilə güllələyirdilər.
Tez bir zamanda "Suk Çink" əməliyyatı Malay yarımadasının ərazisində yayılmışdır. Orada insan resursunun çatışmazlığından yapon hakimiyyəti dindirmələr aparmadan bütün çin əhalisini məhv etmək qərarına gəlirlər. Xoşbəxtlikdən, martın əvvəllərində yarımadada keçirilən əməliyyatlar dayandırılmışdır. Buna səbəb yaponların qoşunlarının bir hissəsini cəbhənin digər hissələrinə göndərməyin lazım olması idi.
Ölənlərin sayı dəqiq məlum deyildir. Sinqapur və Briyaniya hökumətinin məlumatına əsasən, 100 000 nəfər güllələnmişdir. Tribunalda isə bunun 50 000 nəfər olması göstərilir.
İkinci dünya müharibəsi
200px|thumbnail|left|Asiya-Sakit okean regionunun siyasi xəritəsi, 1939-cu il İkinci dünya müharibəsində Sakit okean cəbhəsi Sakit okeanda və Şərqi Asiyada baş vermişdir. Bu müharibə Sakit okean və adaları, Sakit okeanın cənub-qərbi, Cənub-Şərqi Asiya və Çin kimi əraziləri əhatə etmişdir (1945-ci il Sovet-yapon münaqişəsi daxil olmaqla).
Əsasən, Sakit okean cəbhəsində hərbi əməliyyatlar, 1941-ci il 7 – 8 dekabr tarixində Yaponiyanın Tailandı işğalı və Britaniya müstəmləkələri olan Malayya, Sinqapur və Honkonqa, eləcə də ABŞ-nin Havay adalarında dislokasiya edilmiş Pörl Harbor hərbi bazasına, Ueyk adası, Quam və Filippinə hücumu ilə başlanmışdır. Bəzi tarixçilər, Asiyada münaqişəni 1937-ci il 7 iyul tarixində Yaponiya imperiyası və Çin Respublikası arasında baş vermiş İkinci çin–yapon müharibəsinin başlanğıcından və ya 1931-ci ilin 19 sentyabrında Mancuriyanın Yaponiya tərəfindən işğalı tarixindən götürürlər. Əsas etibarilə, Sakit okean cəbhəsində hərbi əməliyyatlar 1941-ci ilin dekabr ayının əvvəllərində başlamışdır (İkinci çin–yapon müharibəsi daxil olmaqla).
Sakit okean cəbhəsində hadisələr, antihitler koalisiyasının Yaponiyaya qarşı döyüşləri ilə cərəyan etmişdir. Yaponiyanın müttəfiqi kimi Tailand böyük rol göstərsə də, əsas müttəfiqləri olan Almaniya və İtaliya hərbi yardım edə bilməmişdir. Məhz, İkinci dünya müharibəsi bu regionda ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən Xirosima və Naqasaki şəhərlərinə atom bombası atılması, 1945-ci ilin 8 avqustunda Mancuriyanın Sovet ordusu tərəfindən işğalı və Yaponiyanın 1945-ci il 15 avqust tarixində təslim olması ilə bitmişdir. Yaponiyanın rəsmi formada təslim olması, 1945-ci il 2 sentyabr tarixində [[Missuri xətt gəmisində baş vermişdir. Bu məğlubiyyətdən sonra, Yaponiya imperatorunun bir sıra səlahiyyətləri əlindən alınmışdır. Çünki antihitler koalisiyası ölkələri Yaponiyanın müharibəyə başlamasında əsas siyasi səbəb kimi hərbi aqressiyanı görürdülər və tezliklə Yaponiyanın yeni liberal-demokratik konstitusiyası qəbul edilmişdir.
Fanatizm və hərbi cinayətlər
260px|thumbnail|left|Yaponiya İmperator Ordusunun Baş Qərargahı İkinci çin-yapon müharibəsi və bütün İkinci dünya müharibəsi boyunca Yaponiya İmperator ordusu fanatizmliyi və sadə vətəndaşlar, hərbi əsirlərə qarşı törətdiyi qəddarlıqlarla şöhrət qazanmışdır. Nankin qətliamı həmin qəddarlıqdan biridir. 1945-ci ildə Yaponiyanın kapitulyasiyasından sonra Yaponiya İmperator ordusunun çoxlu zabitləri və sıraviləri hərbi tribunala verilmiş və törətdikləri qəddarlıqlara görə cəzalandırılmışlar. 1949-cu ildə dinləmələr dayandırılmışdır. Bu müddət ərzində 5700-ə yaxın şəxs dinlənilmişdir.
1941-ci ilin sonunda general mayor Tomitaro Horii "Cənub dənizlərindəki əsgərlərin rəhbərlərinə" adlı bəyanatda yerli sakinləri soymamaq və öldürməməyi bildirmişdir, lakin bu ancaq onun tabeliyində olan əsgərlərə aid edilmişdir.
Yaponiya İmperator ordusunun öz düşmənlərinə qarşı belə qəddarlıq göstərməsinin səbəblərindən biri kimi Yapon İmperator ordusunda xidmət çəkən əsgərlərin özünə qarşı edilən qəddarlıqlar idi. Belə ki İmperator ordusu öz əsgərlərinə təlim keçərkən onlara qarşı sərt davranılırdı. Əsgərləri döyür, lazımi qida çatışmazlığı, amansız və sərt intizam taktikalarının gərginliyi onlarda bu cür qəddarlıq yaratmışdır, lakin bu fakt 1882-ci ildə qəbul edilən İmperator reskriptini təkzib edir. Belə ki həmin reskriptdə zabitlərin təlim keçərkən təbəələrinə qarşı son dərəcə nəzakətli olması qeyd olunmuşdur. 1943-cü ilə qədər yuxarı komandanlıq bu cür qəddarlıqların ordunun mənəvi ruhuna pis təsir etdiyini nəzərə almamışdır.
İmperiya Ordusu baş katibliyi və Syova dövründə İmperatorun hakimiyyəti
240px|thumbnail|right|İmperator Hirohito ali baş komandan geyimində Syova dövrünün birinci hissəsində Meydzi konstitusiyasına uyğun olaraq imperator "ordu və donanmanın ali baş komandanı" idi. Belə olan halda, imperator Hirohito 1937-ci ildə yaradılan və hərbi qərarların qəbul edildiyi İmperiya ordusu Baş katibliyinin hüquqi ali baş komandanı sayılırdı.
Tarixçilər Yoşiaki Yoşimi və Seiya Matsunoya əsaslanaraq, Hirohito Çin əsgərlərinə və sadə vətəndaşlarına qarş toksik (zəhərli) qazdan istifadə etmək kimi bəzi xüsusi qərarları özü vermişdir. 1938-ci ildə Uxan yaxınlığında baş vermiş döyüşdə zəhərli qazdan istifadə olunmuşdur.
Bodrum
Bodrum — Türkiyənin Muğla ilində şəhər. Bodrum əhalisi 2021(türk.bilgi xidmetine göre) 187.284 nəfərdir.