cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şimonoseki müqaviləsi
300px|thumb|right|[[Şimonoseki müqaviləsinin imzalanması]] Şimonoseki müqaviləsi(下関条約 şimoneseki jo Çində Maquan Müqaviləsi olaraq bilinir, 馬關條約)— 5 aprel (17) 1895-ci ildə Yaponiya imperiyası ilə Tsin sülaləsi arasında Çinin 1894-1895-ci illərdə Çin-Yapon müharibəsində məğlub olması nəticəsində Şimonoseki şəhərində bağlanmış qeyri-bərabər saziş. Çinin ərazi parçalanması uğrunda imperialist güclərin mübarizəsinin əsasını qoydu və və ölkənin yarım müstəmləkəyə çevrilməsində vacib addım idi.
Ümumi məlumat
Çin-Yapon müharibəsinin başlanmasından üç ay sonra (1894-1895) Çin barışıq əldə etmək üçün yollar axtarmağa başladı: qaçılmaz hərbi məğlubiyyətə əlavə olaraq, qaçılmaz hərbi məğlubiyyətə səbəb imperatiriça Tsinin 60 illik yubileyindən əvvəl hərbi əməliyyatları dayandırmaq istəyi idi. 1894-cü il noyabrın əvvəlində Tsinlər Koreyanın suverenliyinin tanınması şərti ilə barışıq müqaviləsi təklif etdi. Ancaq Yaponiya bu təklifdən artıq razı qalmadı, indi ərazi iddialarının əhatə dairəsinə Lyaodun yarımadası, Tayvan, Penxu adaları (Peskador) və hətta Fucyen və Makaonun sahil əyaləti də daxil idi.
Yaponiya, 1895-ci ilin yanvarında Çanq Yinhuanq və Şao Yulianın namizədliyini "səlahiyyətinin olmaması" səbəbindən rədd etdikdən sonra Li Honqzhanq - paytaxt Çjili əyalətinin qubernatoru, sülh tərəfdarı və Tsin imperiyasının ən nüfuzlu və eyni zamanda ən iyrənc hörmətli şəxslərindən biri Çindən Şimonosekiyə səfir olaraq göndərildi. Ona Tsinin tamamilə ümidsizliyinin nəticəsi olan "ərazi güzəştləri" səlahiyyəti verildi: Çin Yaponiyanın Tayvanın ilhaqını tələb edəcəyinə əmin idi İngiltərə və Rusiya adanın kredit üçün girov kimi istifadə edilməsi təklifini rədd etdikdən sonra "atalarının torpaqlarını (Lyaodun)" qorumağa ümid edərək bu ərazi itkisinə hazırlaşdı.
Danışıqların gedişatı
250px|thumb|left|Şimonoseki Müqaviləsinin imzalandığı Şanpanro salonu Danışıqlar Tsin sülaləsinin müşaviri vəzifəsini icra edən keçmiş ABŞ dövlət katibi Con Fosterin iştirakı ilə 1895-ci il martın 20-dən 17-dək davam etdi. Danışıqlara paralel olaraq, Yapon donanması Çin adalarına doğru irəlilədi, dərhal əldə edilmiş ərazilərin işğalına başladı.
Martın 24-də Li Xuncjan yapon ekstremisti tərəfindən arxadan vuruldu. Çinli bir diplomatın həyatına edilən cəhd qəzəbli fırtına doğurdu və yaponlardan tələblərini bir qədər aşağı salmağa və müvəqqəti atəşkəsə razı olmağa məcbur etdi. Sülh danışıqları müvəqqəti dayandırıldı. Yalnız aprelin 1-də bərpa edildi. Yaponiya böyük ərazilərin (Lyaoudun, ona bitişik adalarla Tayvan və Penxu [[Arxipelaq|arxipelaqı]]) verilməsini tələb etdi, bu barədə Li Xuncjan dərhal Pekinə məlumat verdi. Əslində,  hər iki tərəf güzəştə getmək istəmədikdə Çin nümayəndəsi son dərəcə çətin vəziyyətə düşdü. Tayvanın təhvil verilməsini qətiliklə israr edən Yaponiya tərəfinin nümayəndəsi İto Hirobuminin qətiyyətli mövqeyi Pekini adanı qorumaq fikrindən getdikcə imtina etməyə məcbur etdi: aprelin 10-da dördüncü görüşdən sonra Li ən son anda Tayvanın faydalı qazıntılarını güzəştə getməklə,torpaqları və itaətində olanların əvvəlki kimi Çində qalması haqqında teleqram aldı; aprelin 12-də Pekin "Tayvanın yarısını, Cənubi Tayvanın Penxuya yaxın hissəsini verməyə",lakin Şimali Tayvanın Çində qalacağını elan etdi. Ito Hirobumi, Pekin tərəfindən başqa bir gecikmə halında danışıqları pozacağını təhdidini etdikdən sonra, 14 apreldə Li Xuncjana sülh şərtlərini imzalamağa icazə verildi; 17 Apreldə Şimonosek Müqaviləsi imzalandı.
Müqavilənin şərtləri
Bundan əlavə, sülh müqaviləsi ratifikasiya edildikdən və hər iki ölkəyə mübadiləsindən sonra   dərhal yüksək səviyyəli rəsmiləri Tayvana göndərməli və iki ay ərzində Tayvanın Yaponiyaya qəti səkildə təhvil verilməsi haqqında sənəd mübadiləsi edilməli idi.
Üçlü müdaxilə
Yaponiyanın Çinə tətbiq etdiyi şərtlər Rusiya, Almaniya və Fransanın qondarma "üçtərəfli müdaxiləsinə" səbəb oldu - bu dövrdə Çin ilə geniş əlaqələri saxlamış və bu səbəbdən imzalanmış müqaviləni öz maraqlarına zərər verən kimi qəbul etmişdi. 23 aprel 1895-ci ildə Rusiya, Almaniya və Fransa Lyaodun yarımadasının ilhaqından imtina etmək istəyi ilə Yaponiya hökumətinə müraciət etdi; Port Artur üzərində Yapon nəzarətinin qurulmasına səbəb ola biləcək bir müddətdə, Qərb müttəfiqləri tərəfindən dəstəklənən II Nikolay, Port Arturun Rusiya üçün buzsuz bir liman kimi öz fikirlərinə sahib idi.
Nəticələr
300px|thumb|right|Şimonoseki müqaviləsinin [[Yapon versiyası, 17 aprel 1895-ci il]] Yaponiya qansız müharibədən 1895-ci ilin Noyabr ayında Çindən 30 milyon lyanlıq əlavə kompensasiya alaraq imtina etməyə məcbur oldu.Buna baxmayaraq, bu məcburi güzəşt Yaponiyada milli alçaqlıq kimi qəbul edildi və bir çox yapon tarixçisinin fikrincə, bu, əvvəllər iqtisadi hegemonluğa əsaslanan Yaponiyanın xarici siyasətinin açıq millətçiliyə, militarizmə və ərazi genişlənməsinə çevrilməsində bir dönüş nöqtəsi idi.
Çeçenistan coğrafiyası
thumb|Çeçenistanın xəritəsi Çeçenistan Respublikasının ərazisi Böyük Qafqazın şimal yamacında yerləşir. Səthi şimalda düzənlik (Çeçen düzənliyi və Terek-Kuma ovalığı), cənubda dağlıqdır (ən yüksək nöqtəsi Tebulosmta dağıdır, 4493 m).
Şimonoseki müqaviləsi
Nəticələr
Yaponiyanın ilk koloniyası olan Tayvanın tutulması, onu Asiyada müstəmləkə gücünə çevirdi, bu da Tokionun imperiya ambisiyalarının və müstəmləkə iddialarının böyüməsini əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirdi.
Çeçenistan coğrafiyası
Ümumi məlumat
Neft, qaz, tikinti materialları (əhəngdaşı, mergel, gips və s.) yataqları, mineral sular var. İqlimi kontinentaldır. Yanvarın orta temperaturu –3°C-dən (Terek-Kuma ovalığında) –12°C-yədək (dağlarda), iyulda müvafiq olaraq 24–25°C və 5–7°C-dir. Yağıntının illik miqdarı 300–600 mm-dir (dağlarda 1200 mm). Böyük çayları Terek, Sunja və onun qolu Arqundur. Çoxlu xırda göl var.
Şimonoseki müqaviləsi
Nəticələr
1898-ci ildə zəifləyən Çin Port Arturu Rusiyaya 25 illik güzəşt üçün təhvil verməyə razı oldu və Rusiyaya dəmir yolu inşa etmək hüququnu verdi. Beləliklə, Rusiya və Yaponiyanın maraq dairələri və təsir dairələri bir-birinə zidd oldu, çünki Port Arturun möhkəmləndirilmiş ərazisinə daxil olmaq üçün Rusiya, bütün Xarici Mancuriya, Harbinə qədər - Yaponiyanın təsir dairəsi hesab etdiyi Koreyaya birbaşa bitişik olan ərazilərə nəzarət etməli idi. Yaponiyanın Qərb ölkələrinə güzəşt etməsi Yapon cəmiyyəti tərəfindən kəskin şəkildə qəbul edildi və Yaponiyada militarist və ekspansionist dairələrin güclənməsi ilə 1904-1905-ci illər Rus-Yapon müharibəsinə səbəb oldu.
Çeçenistan coğrafiyası
Ümumi məlumat
Düzənliklərdə, əsasən, çəmən torpaqları yayılmışdır. Daha yüksək sahələrdə qara torpaqlar, çay dərələrində bataqlıq-çəmən, dağlarda dağ-meşə və dağ-çəmən torpaqları yayılmışdır. Çeçen düzənliyində çöl və meşə-çöl bitkiləri bitir. Dağlarda 2200 m-ədək olan yüksəklikdə enliyarpaqlı meşələr, daha yuxarıda subalp çəmənləri, Terek-Kuma ovalığında yovşan və şoran bitkiliyi yayılmışdır; rütubətli sahələr ceyranotulu və topal-şiyavlı çöldən ibarətdir.
Heyvanlardan daşlıq və meşə dələsi, qonur ayı, qaban, canavar, meşə pişiyi; quşlardan vəhşi ördək, qaz, Qafqaz qırqovulu və tetrası, qarabaş kərkəs, dağ hind toyuğu, çoxlu sayda gəmiricilər, sürünənlər yaşayır.
Cəmaləddin Əfqani
Cəmaləddin Əfqani ya da bütün adıyla Seyyid Cəmaləddin Məhəmməd bin Səfdər əl-Əfqanî əl-Hüseynî — 19-cu əsrin tanınmış mütəfəkkir və siyasətçilərindən biri olan müsəlman aktivist və ideoloq. İslami modernizmin banilərindən və ümmət birliyinin müdafiəçilərindəndir. Olduqca hərəkətli bir həyat yaşamış olan Əfqani, geniş bir çevrəyə dərindən təsir etmişdir. Həm Qərb, həm də İslam aləmini yaxşı tanıyıb. İslam dünyasının müasirləşmə məsələsini müzakirəyə çıxaran Əfqani, İslamın özünə, əsasına zərər vermədən ağıllı bir proqram çərçivəsində problemləri həll etməyə çalışıb.
Həyatı
Qocaman Şərq həmişə böyük şəxsiyyətləri ilə zəngin olmuşdur. Onların hikməti, mühakiməsi və fikir dünyası ilə bir neçə nəslin mənəvi inkişafına təkan vermiş, onların yeni ruhda yetişib formalaşmasına kömək etmişdir. Belə şəxsiyyətlərdən biri də müasirlərin "Böyük bir müsəlman" və yaxud "Böyük bir şərqli", "Müsəlman dünyasının mümtaz siması" adlandırdığı Şeyx Cəmaləddin Əfqanidir. O, keçən əsrin sonlarında islam dəyərlərini, dünya xalqlarının mənəvi zənginliyini, fəlsəfi irsini, tarixini öyrənən və bütün müsəlman Şərqi üçün çıxış yolları axtarmağa çalışan mütəfəkkirdir. O, Şərq və Qərb mədəniyyətlərini mənimsəmiş və özünün fəlsəfi sistemini müəyyənləşdirmişdir.
Cəmaləddin Əfqani (əsl adı Seyid Məhəmməd ibn Səfdər) 1838-ci ilin noyabr ayında Həmədan yaxınlığındakı Əsədabad kəndində doğulmuşdur. Ərəb, Fars və Türk dillərini mükəmməl öyrənmiş və hər üç dildə əsər yazmışdır. O, fransız və rus dillərinə də bələd idi. Son vaxtlara qədər konkret olaraq onun hansı millətə mənsub olduğu dəqiq məlum deyildir. Bəzi mənbələrdə onu ərəb hesab edirlər. Hətta onun sevimli tələbəsi Şeyx Məhəmməd Əbdeh onun Hüseyn ibn Əli ibn Əbu Talib sülaləsi ilə peyğəmbər nəslinə mənsub olduğunu göstərir və seyid titulunu da bununla əlaqələndirir. Amma müasirləri, xüsüsən şagirdləri onun özündən milliyət etubari ilə türk olduğunu eşitmişlər.
C.Əfqaninin atası nüfuzlu din xadimi idi. Atasının sayəsində o, Kabildə mükəmməl dini təhsil aldıqdan sonra o zaman Əfqanıstanın suverenliyinə çalışan və bir müddət buna nail olan Əmir Dost Məhəmmədin yanında xidmət etmişdir. Lakin Əmir 1863-cü ildə öləndən bir qədər sonra qəbilə və vərəsə çəkişmələri zamanı o, oradan uzaqlaşmış, daha doğrusu, uzaqlaşdırılmışdır.Əfqani təxəllüsü də Əfqanıstanla bağlı idi. İran istibdadından və onların təqibindən qurtarmaq üçün o özünü çox vaxt Əfqan təbəsi kimi göstərirdi.
Şərqin bu böyük mütəfəkkirinin bir neçə çap olunmuş elmi, töfsiyyələri, məktubları, çoxlu həmsöhbətləri, şagirdləri və davamçıları vardır.
Doktor Şeyx Mustafa Əbdulrəzzaq yazır: "Seyid Cəmaləddinin əzəmətindən və böyüklüyündən danışarkən təkçə bunu demək kifayətdir ki, o, yeni Şərq tarixində insanları azadlığa çağıran birinci şəxs idi və bu yolda şəhid də o olmuşdur".
Ömrünü əsasən səyahətlərdə keçirən Cəmaləddin Əfqani bir müddət Hindistanda və Misirdə yaşamış, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin qeydlərinə görə, Misir Universiteində professor işləmiş, məşhur Ərabi paşa üsyanlarının rəhbərlərindən biri olmuşdur. Sonra o, Hindistana köçüb Heydərabadda məskunlaşmış, ingilislərin təkidi ilə oradan da uzaqlaşdırılmışdır. Bir müddət Tehranda yaşamış və çox keçmədən Londona gedib ömrünün bir hissəsini ingilislərin arasında keçirmişdir.
Mənbələr göstərir ki, Əfqani Amerkada da olmuş, sonra Parisə qayıtmiş, bir müddət publisistika və qəzetçiliklə məşğul olmuşdur, hətta slavyanofillərin rəhbəri Katqovla görüşüb Hindistanın azadlığl uğrunda birgə mübarizə aparmağı ona təklif etmişdir. Bütün bunlar onu Qərb müstəmləkəçilərinə qorxulu və təhlükəli düşmən kimi tanıtmışdir.
1944-cu ildə sümükləri cixarılıb Əfqanıstana aparılmış və Kabildə torpağa basdırılmışdır.
C.Əfqani ilk siyasi fəaliyyətinə doğma vətəni İranda başlamışdır. O, dəfələrlə Tehrana gəlib buradakı qabaqcıl adamlarla görüşmüş, çoxlu həmfikir toplamış, İranın acınacaqlı vəziyyəti, gələcək taleyi haqqında elmi və siyasi məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparmışdır.
Təəssüf ki, müsəlman Şərqi Monqol istilasından sonra tənəzzulə uğradı. Geniş xalq kütləsi dünyəvi elmlərdən uzaqlaşdırıldı. H.Zərdabinin sözləri ilə desək, islam 500 il üzü tənəzzülə doğru getdi. Halbuku islam dini elm dinidir. Elm sahəsində o, nəinki mühavizəkarlıq etmir, əksinə, elmin inkişafına zəmin yaradır. Cəmaləddin bütün elmi mübahisələrdə qətiyyətlə deyirdi ki, "elmə və mədəniyyətə ən yaxın və ən doğma din islam dinidir".
Lakin elmə doğma olan belə bir din son əsrlərdə cahil təfsirçilərin ucbatından xurafat, mövhumat dininə cevrilmişdir. Mürtəce din xadimləri hər şeyi alın yazısı ilə, qəzavü-qədərlə bağlayır insanları əməli fəaliyyətdən, işgüzarlıqdan, təşəbbüskarlıqdan uzaqlaşdırmağa çalışır, beyinlərə boş-boş şeylər yeridirdilər. Cəmaləddin Əfqani hələ 1872-ci ildə Kəlkütədəki ingilis məktəbində oxuyan müsəlman gəncləri qarşısında çıxış edərək deyirdi: "Qəribə burasıdır ki, müsəlman üləmaları elmi iki yerə bölmuşlər: müsəlman elmləri və Avropa elimləri. Bununla da onlar müsəlman xalqını faydalı elimləri mənimsəməkdən çəkindirirlər. Onlar başa düşmürlər ki, insanı şərafətli edən elm ayrıca hec bir xalqa mənsub deyil, kim ona yiyələnsə onundur".
Cəmaləddin həmin cixişinda belə bir maraqlı məsələyə də toxunurdu: "Təəccüblü burasıdır ki, müsəlmanlar Aristoteli o qədər rəğbətlə oxuyurlar ki, elə bil o əsl müsəlmandır. Amma Nyutonu, Qalileyi, Kepleri kafir hesab edirlər. Elmin atası-anası və sübutu dəlildir. Burada əsas Aristotel, yaxud Qaliley deyildir, haqqı, həqiqəti sübut edən elmi bizim üləmalar qadağan edirlər, elə bilirlər ki, bununla islamı qoruyub saxlayırlar. Belə adamlar əslində islamın düşmənləridir".
O, 1891-ci ilin dekabırında İngiltərənin "Mançestr qardyan" qəzetinə verdiyi müsahibəsində də bu məsələdən bəhs edərək deyirdi: "İranda indiki cəhalətin islam qanunlarına qətiyyən dəxli yoxdur. Bunlar nadan və cahil təfsirçilərin islama etdikləri əlavələrin nəticəsidir. Tarixi təkamül və inkişaf onların bu səhvlərini üzə çıxarıb islah edəcəkdir".
Odur ki, Cəmaləddin Əfqani başqa din xadimlərindən fərqli olaraq tərəqqinin,təkamülün əsasını elmdə görür və deyirdi: "Dünyanın sultanı həmişə elm olmuş,elimdir və elm olaraq qalacaqdır. Hələ heç kəs bu sultanı elm sarayından qova bilməmişdir. Dünyanın həqiqi hökmdarı olan elm ancaq vaxr aşırı paytaxtını dəyişmiş, gah Məşriqdən Məqribə, gah da Məqribdən Məşriqə getmişdir".
Çelsi
Çelsi — London şəhərinin rayonudur. Rayonda hər il dünyanın ən iri gül və landşaft sərgisi açılır. İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Çelsi FK rayonunda yerləşir.
İdman
İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Çelsi FK rayonda yerləşir.
Maksim Rılski
thumb Maksim Rılski (1895, Kiyev – 24 iyul 1964, Kiyev) — Ukraynanın xalq şairi.
Quercus texana
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Abarema adenophora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amasiya (Ağbaba)
Amasiya — Amasiya rayonununda kənd və eyniadlı rayonun mərkəzi.
Pers (titan)
Pers  yunan mifologiyasında II nəsil titan, Hesiod "Teoqoniyasına" və Psevdo-Apollodora görə ikinci nəsil titan, Krios və Evribiyanın oğlu , Asteriyanın əri və Hekatanın atası.
Lindley buddleyası
Lindlеy buddlеyası (Buddleja lindleyana) — yarpaqlı kol.
Təbii yayılması
Mərkəzi və Cənubi-Şərqi Çində yayılmış.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m-ə qədər оlan yarpağı tökülən kоldur. Gövdəsi dikinə qalxan, çоx budaqlıdır. Yarpaqları оval və ya uzunsоv nеştərvari, еnsiz, ucu bizdir, uzunluğu 10 sm-ə çatır. 20 sm uzunluğunda tünd göy, parlaq çiçəkləri iri, düz dayanan, sıx, al qırmızı-bənövşəyi hamaşçiçəklərə tоplanmışdır. Qоca zоğların qabığı bоz, cavanlarınkı bоzumtul-yaşıl, оduncaqlaşmış zoğlarda isə açıq-qоnur rənglidir. İyul ayında çiçəkləyir, sеntyabr-оktyabr aylarında mеyvələri yеtişir.
Ekologiyası
Şaxtaya davamlıdır. Yumşaq tоrpaqlarda yaxşı bitir, nəmişlik çоx оlduqda pis çiçəkləyir.
İstifadəsi
Çiçəkləmə dövründə dеkоrativ görünüşlüdür.
Senecio pinnatifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Quercus tardifolia
(Quercus tardifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İngiltərə Bankı
İngiltərə Bankı (İngiliscə: Bank of England) — Britaniya Krallığı nın Mərkəzi bankı. Mərkəzi aparatı London şəhərində yerləşir. Britaniya Krallığı nın Mərkəzi Bankı olan İngiltərə Bankı dünya da ən qədim mərkəzi bank hesab edilir. Dövlət tərəfindən özəlləşdirilən İngiltərə Bankı ən müasir və iri mərkəzi bank ların əsaslandığı modeldir.
Tarixi
İngiltərə Bankı 1694-cü ildə şotlandiyalı bankir Uilyam Paterson tərəfindən yaradılmışdır. 1781-ci ildə Bank haqqında Qanuna düzəlişlər olundu və İngiltərə Bankı bank ların bankı kimi fəaliyyət göstərirdi. İngiltərə Bankı 1920-ci ildən kommersiya fəaliyyəti ni azaltmağa başladı və 1944-cü ildə artıq yalnız mərkəzi bank funksiyalarını yetirməyə başladı. 1946-cı ildə bank dövlət tərəfindən milliləşdirildi. 1997-ci ildə banka monetar siyasət də tam müstəqillik verildi. İngiltərə Bankı mərkəzi bankın bütün funksiyalarını icra edir. Onlardan ən vacibi iqtisadi inkişafın artımı məqsədilə qiymətlərin sabitliyi və hökumətin iqtisadi siyasətinə dəstəyin göstərilməsidir. İngiltərə Bankı öz fəaliyyətini üç prioritet məqsəddən çıxış edərək həyata keçirir: Bank direktorlar şurası tərəfindən idarə olunur. Şura sədr, iki sədr müavini və 16 üzvdən ibarətdir. Vəzifələr təyinat parlamenti tərəfindən təsdiq olunduqdan sonra kraliça nın fərmanı əsasında həyata keçirilir. Sədr və onun müavinləri 5 il müddətinə, şuranın üzvləri isə 3 il müddətinə təyin edilirlər. Onlar yenidən seçilmək imkanına malikdirlər. Direktorlar şurası ən azı ayda bir dəfə görüş keçirməlidir. Direktorlar şurasının səlahiyyətlərinə İngiltərə Bankının pul-kredit siyasəti ndən başqa bütün idarəetmə məsələləri aiddir. Pul-kredit siyasəti "Monetar Siyasət Komitəsi"nin səlahiyyətindədir. Komitənin rəhbəri İngiltərə Bankının idarə heyətinin sədridir. Komitə rəsmi faiz dərəcələrini müəyyən edən yeganə dövlət qurumudur. Böyük Britaniya nın pul siyasətinin  əsas məqsədi qiymət stabilliyinin idarə edilməsidir. Qiymətlərin optimal səviyyəsinin saxlanması indiki zamanda iki istiqamətə malikdir: inflyasiya səviyyəsi nin 2,5% və daha az olması, monetar siyasət in daha açıq (sərbəst) rejimi.
İngiltərə nin pul siyasəti nin mühüm aləti faiz dərəcələrinin səviyyəsinin tənzimlənməsidir. Monetar siyasət in alətlərindən biri İngiltərə Bankının açıq bazardakı əməliyyatlarıdır. O ilk dəfə XX əsr də 30-cu illərin əvvəllərində tətbiq olunmağa başlamış və İngiltərə Bankının uçot dərəcələrinin payını tədricən azaltmışdır.
Abarema agropecuaria
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kərpicli
Kərpicli və ya Geğadir — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 22 km məsafədə, İrəvan şəhərindən 11 km şərqdə yerləşir.
Toponim kərpicli tayfasının adı əsasında yaranmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 3.l. 1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Geğadir qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1873 -cü ildə 141 nəfər, 1886-cı ildə 172 nəfər, 1897-ci ildə 250 nəfər, 1904 - cü ildə 188 nəfər, 1914 - cü ildə 316 nəfər, 1916-cı ildə 307 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuş, Türkiyənin Van, Rştu, Xizan, Abağa, Mokus vilayətlərindən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir.
İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk etməyə məcbur olan azərbaycanlılardan sağ qalanlar öz yurdlarına dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 36 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1924-1925-cı illərdə yenidən onlar öz doğma yurdyuvalanna qovulmuşlar. İndi ermənilər yaşayır.
Sərdar Zeynalov
Zeynalov Sərdar Bahadur oğlu (2 fevral, 1952, Bakı) — kimya elmləri doktoru, professor. Kimya Problemləri İnstitutunun Bioloji aktiv maddələr sektorunun müdiri.
Həyatı
Sərdar Bahadur oğlu 2 fevral 1952-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. V.İ.Lenin adına Azerbaycan Müəllimlər İnstitutunu bitirib. Kimyaçıdır.
Əsas elmi nailiyyətləri
Alitsiklik sırasının sadə-mürəkkəb və gilcidil efirlərin alınma prosesi işlənmişdir. Onların alınma mexanizmi və kinetikası tədqiq edilmişdir. sintez edilmiş maddələr sintetik yağların aşkarlar, plastifikatorlar ətirli maddələr, lak boyalar və yapışqan kompoziya kimi istifadə olunmuşdur. Epixlorhidridlərin aromatik turşularla oksiturşularla, aminlərlə və aminoturşularla reaksiyasının mexanizmi və kinetikası tədqiq olunmuşdur. Bioaktiv maddələrin və maye kristalların xassələrinə malik olan çoxfunksional birləşmələr sintez edilmişdir.
Əsərləri
203 elmi əsər və 2 monoqrafiyanın müəllifidir.
Meyxana
Meyxana — Azərbaycana məxsus, zərb alətinin müşayiəti ilə oxunan və ya deklamasiya edilən metrikləşdirilmiş musiqi-poetik janrı. Meyxanada iki və daha artıq meyxanaçı müşairə şəklində bədahətən söyləyir. Meyxananın quruluş xüsusiyyətləri bayatı, qoşma, gəraylı və başqa xalq, eləcə də, aşıq poeziyasının formalarına dəqiq olmasa da, meyxanının özünəməxsusluğu janra əlvanlıq artırır. Meyxanaya bu təkraredilməz görkəmi verən amil – müşayiətdə zərb alətinin metroritmik əsasının ostinat formullu təşkilidir.
Etimologiya
"Meyxana" sözü iki söz — "mey" (fars dili dialektlərinin birində "şərab", "sərxoşluq") və "xana" ("otaq" anlamı verir) sözlərinin birləşməsindən ibarətdir.
XX əsrin erkən illəri
Meyxanaçı Kərimin sözlərinə görə, meyxananın tarixi XVIII əsrin axırında yazıçı Seyid Hüseyn Sadiqin qardaşı Mirpaşa ilə bağlıdır. Bəzi musiqi mütəxəssisləri meyxananın təşəkkül tarixinin qədimlərə getdiyini bildirirlər. Tarix elmləri doktoru Təvəkkül Səlimov meyxanaların "ən azı 550–600 illik ənənəyə söykəndiyini" qeyd edir. Professor Nizami Tağısoy isə meyxanaların qam-şaman ənənələrindən və ozan-aşıq sənətindən yarandığını bildirir: Meyxanələrin tarixinə ekskurs etdikcə, onların şifahi söz sənətinin digər nümunələri kimi qaynaqlarının uzaq keçmişə, bir tərəfdən, qam-şaman ənənələrinə, ozan-aşıq sənəti ilə müəyyən paralellərinə, digər tərəfdən, müsəlmanlığın Azərbaycan türkləri içində genişlənməsi və dərvişliyin yayılması ilə bağlayırıq. Bu baxımdan, bəlkə də dərviş mərsiyələri və qəsidələri meyxanələrin inkişafına daha çox təsir göstərib. Sonrakı dövrlərdə ictimai-siyasi, iqtisadi-mədəni durumdan asılı olaraq, meyxanə sənətinin inkişafı dolanbac, eyni zamanda mürəkkəb yol keçməklə formalaşıb, cilalanıb.
Meyxana ilə təmaslaşan elementlər xalq tamaşalarından olan "Kos-kosa" oyununda da müşahidə edilir. Novruz bayramı ilə əlaqədar ifa olunan "Kosa-kosa" kimi yığcam süjet və struktur əlamətləri ilə seçilən xalq tamaşasında əksini tapan, incə yumorla cilalanan mətn, mətnə oynaq və emosional təsir aşılayan ritm, xüsusən də ifanın təkrarlanan nəqərat hissəsi meyxanaya məxsus elementləri yada salır.
Tənqid-təbliğ teatrı səhnəsində 1922–1923-cü illərdə söylənilmiş meyxanalar – Əliağa Vahid və Bağır Cabbarzadə, daha sonralar Mirpaşa və Əli İslam, Ağasəlim Çildağ və Həkim Qəni duetləri deyişmənin ən gözəl nümunələri hesab edilə bilər. XIX əsrdə Mirzə Bağır Bakı toyları və şənliklərində meyxana deyən şairlərin ən görkəmlisi, böyük şöhrət qazananlarından biri olub. Onun poetik üslubundakı sadəliyi, həyat həqiqətlərinə səmimi münasibətini, klassik şairlərdən ustalıqla bəhrələnməsini aşkar görmək olur:
Həmin dövrdə Atababa Hicri xalq ruhunda sadə, təbii və mənalı meyxanalar yaratmağa çalışmış, həyatı gerçəkliklərə fəal vətəndaşlıq mövqeyindən münasibət bildirib. O, gözəlliyi yüksək şövqlə vəsf etdiyi kimi, cəmiyyətdə baş verən nöqsanları da cəsarətlə tənqid edib:
Sovet dövrü
thumb|Meyxananı ilk dəfə yazılı ədəbiyyata [[Əliağa Vahid gətirib.]] SSRİ-nin yürütdüyü "dəmir pərdə" siyasəti uzun müddət Azərbaycan musiqisi üçün beynəlxalq musiqi məkanına çıxışı bağlamışdı. Xarici mədəni məkanda meyxananının mövqeyinin itirilməsi ilə yanaşı, Azərbaycanın özünün daxilində də keçən yüzilin 1920–30-cu illərin məlum şüarlarında ifadə olunmuş nihilist tendensiya tədricən meyxananın ictimai statusunu laxlatdı. 1970-ci illərədək olan dövrdə Azərbaycan cəmiyyətində meyxana yaradıcılığına primitiv sənət kimi baxış tədricən möhkəmlənməyə başlasa da, cəmiyyətin müəyyən bir hissəsində aşıq yaradıcılığının populyarlığını azaltmadı. Sovet dövründə ciddi məkanlarda meyxana üçün şərait yaradılmadığından, sənət xiridarları küçə, tinlərdə, meyxanalar deyirdi.
Meyxananı ilk dəfə yazılı ədəbiyyata Əliağa Vahid gətirib. Vahid meyxana janrında öz qələmindən məharətlə istifadə etmiş, təsirli şəkildə məşhur ictimai-siyasi və tənqidi məzmunlu meyxanaları ilə çıxış edib geniş rəğbət qazanmışdır.
1960-cı illərdə Vaqif Mustafazadə muğamın klassik Amerikan caz musiqisi ilə sintezini yaradılmasında, meyxanadan da istifadə etmişdir.
1970-ci və 1980-ci illər
1988-ci ildə Nizami Rəmzi ilə Abbasqulu Nəcəfzadə "Meyxana" folklor ansamblının yaradıcısı olub, meyxananı adi toy, el şənliklərindən böyük sənət ocaqlarına və səhnələrinə çıxarıb. Rəmzinin cəhdləri nəticəsində, 1989-cu ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasındakı çıxışından video kadrlar nümayiş olunub.
Müstəqil Azərbaycan dövrü
1991-ci ildə şoumen Qorxmaz Əlili ilk dəfə Bakı Dövlət Sirkində Respublika üzrə Meyxana müsabiqəsini təşkil etmişdir. 1996-cı ildə bəstəkar Rəhilə Həsənova fortepiano üçün "Meyxana" əsərini yaratmışdır. Meyxananı fortepianonun sözsüz dilinə "tərcümə edərkən" bəstəkar məxsusi ritmləri qabardır, həm də ifaya teatr elementləri (pianoçu ayrı-ayrı musiqi jümlələri arasında çırtma çalır ki, bu da meyxana məjlisləri üçün səjiyyəvidir) gətirir.
2000-ci illərdə meyxananın təbliğində satirik şair Baba Pünhanın böyük rolu olub. O, öz şeirlərininin bəzilərini telekanallarda meyxana kimi ifa etməklə yaddaşlarda qalıb. 2001-ci ildə yaranan "De, Gəlsin!", 2008-ci ildə "Sözüm var" və 2009-cu ildə "Söz qalası" kimi verilişlər Azərbaycanda meyxananın inkişafı və populyarlaşmasına güclü təkan verdi. Bu dövrdə, bir çox meyxanaçılar Azərbaycan hip-hopu və Azərbaycan pop musiqisi sənətçiləri ilə duetlərdə iştirak edib. Uğurlu duetlərdən Namiq Qaraçuxurlunun Aygün Kazımova ilə "Bağlanıram", Vahid Qədimin Elşad Xose ilə "Şou-biznes", Vüqar Əbdülovun Ədalət Şükürov ilə "Bağlı qapı", Mirfərid Zirəlinin Elşad Xose ilə "Adrenalin" mahnılarını qeyd etmək olar.
2011-ci il 5 noyabrda meyxanaçı qardaşlar Ehtiram və İntiqam Rüstəmov tərəfindən yazılmış "Tı kto takoy? Davay, do svidaniya!" meyxanası mem olmuş, Rusiya, Ukrayna, Rumıniya və Gürcüstanda populyarlıq qazanmışdır.
Meyxananın janrları
Meyxana — qafiyəli, rədifli, beyt və qafiyəsiz (bədihə) janrlarından ibarətdir.
Qafiyəli meyxanalar
Qafiyəli meyxanaların kuplet formasına malik olan mahnılarla oxşsa da, mahnılardan fərqli olaraq, meyxanalar qafiyədən başlanır və refren səciyyəsi daşıdığı üçün, əksər hallarda, aid olduğu məqamın başlıca pərdəsinə əsaslanır. Qafiyəli meyxanaların ikinci bölümündə onun məğzi, əks etdirdiyi başlıca ideya tərənnüm olunur: Adın şərəflidi, xətrin əzizdi. Üçüncü bölüm (qafiyə ilə) bağlayıcı misradır. Bu bölüm, əksər hallarda, bəndi tamamlayır. O zaman bağlayıcı misra, bəndlə qafiyələnir. Qafiyəli meyxanalar musiqilə digər növlərdən daha artıq bağlıdır. Onun bəndindəki hər bir misra inkişafın yeni bir mərhələsidir. Belə ki, bəndin ilk qoşa misrası onun ekspozisiyası, ilkin şərh bölümüdür. Məsələn:
Beyt meyxanalar
Beyt meyxanalar, forma etibarilə digər meyxana növlərindən fərqlənir. Beyt meyxanalar qafiyələnən qoşa misralardan ibarət olur. Bəzi hallarda isə qafiyə qoşa misranı tamamlayaraq rədif əhəmiyyəti qazanır:
Rədifli meyxanalar
Rədifli meyxanaların formalaşmasında, eləcə də, musiqi janrı kimi mövcudluğunda xalq mahnılarının, meydan oyun-tamaşalarının, oyunlarının rolu olmuşdur. Bayatı sözlərinə edilən nida tərzli əlavələr kəlmədən başlayaraq bütöv cümlə həcminədək ola bilir. Meyxanalarda, peşəkarların poetik yaradıcılığında olduğu kimi, rədif şerin məzmunu, ideya daşıyıcısı olub titul bəndində söylənir, digərlərinin isə son misralarını tamamlayır. Rədiflər qafiyələrə nisbətən dəfələrlə yığcam olsalar da, meyxanada nəsə başlıca tonallığa, ilkin ovqata qayıtma – repriz mahiyyəti daşıyır. Rədifli neyxanaların musiqi forması kuplet-variasiya quruluşlu mahnıları xatırladır:
Qafiyəsiz meyxanalar
Qafiyəsiz meyxanalar forma etibarilə, bəndlərdə misra, poetik qurumlarda isə hecaların sayına görə daha sərbəst quruluşa malikdir. "Həftəbəcər" kimi bəzi qafiyəsiz meyxana bəndlərində bölgü aparılmır. Məsələn:
Vətənpərvərlik meyxanaları
Digər musiqi janrlarında olduğu kimi, vətənpərvərlik ruhunda yazılan meyxanalar sənətdə xüsusi yer tutur. Bu mövzuda Nizami Rəmzinin "Xızı dağları", Vüqar Əbdülovun "Azərbaycan diyarı", Aqşin Fatehlə Elşən Xəzərin "Vətən ağlar", Namiq Mənanın "Qubadlı", Aydın Xırdalanlının "Vətən işğalı" meyxanalarını qeyd etmək olar:
Dini meyxanalar
Dini meyxanaların əksəriyyətində İslamda tanınmış şəxsiyyətlərin həyat və fəaliyyətlərinin işıqlandırılması mühüm yer tutur. Bu mövzuda Aqşin Fatehlə Elşən Xəzərin "Əli Aşiqləri", Namiq Qaraçuxurlunun "Nura doğru" meyxanalarını qeyd etmək olar:
Rəvayətlər
Hadisə mövzusuna aid olan meyxanalar adətən "rəvayət" adlı meyxanalar ilə tanınır. Bu mövzuda Namiq Qaraçuxurlunun "Rəvayət", Nicat Mənalının "Dostluq", Kərimin "Qonşunun gəlini", Sahib Kürdaxanlının "Acı tale" meyxanalarını qeyd etmək olar:
Sevgi mövzusunda meyxanalar
Sevgi mövzusunda Vahid Qədimin "Sevgi", Namiq Qaraçuxurlunun "Bu məhəbbət", Məşədibabanın "Məsti Xumar", Vüqar Əbdülovun "Bağlı qapı" meyxanalarını qeyd etmək olar:
Sosial-iqtisadi meyxanalar
Meyxanada cəmiyyətdə baş verən sosial-iqtisadi hadisələr geniş yer alır. Bu mövzuda Mirpaşa Sadıqov və Əli İslamın "Görürəm", Nizami Rəmzinin "Ah, neçə illərdi yalan görmüşəm!" və "Erməni", Baba Pünhanın "Bizimkilər motoskletnən gedir", Vüqar Əbdülovun "Ey, dost" meyxanalarını qeyd etmək olar. Əliağa Vahidin meyxanaları ictimai mənası və müdrikliyi ilə diqqət çəkir. Günün aktual məsələlərinə dərin maraq və müdaxilə onun meyxanalarında aparıcı xüsusiyyətlərdir. Kəskin satira, incə yumor, məzəli ibarələr şairin ömrünün sonuna qədər meyxanaları üçün də səciyyəvi olub.
Digər mövzular
Digər mövzulara aid olan meyxanalardan Nizami Rəmzinin "Tut", Namiq Qaraçuxurlunun "Kosa", Aqşin Fatehin "Qarpız", Aydın Xırdalanlının "Zəlzələlər" meyxanalarını qeyd etmək olar.
Deyişmə
Meyxanada xüsusi yeri deyişmə alır. Deyişmə əsasən canlı olaraq deyilir və rep "battle"-nı xatırladır. Deyişmələr müxtəlif mövzüda ola bilər. Məsələn:
Kinoda
Meyxana Azərbaycan kinematoqrafına 1970-ci illərin əvvəllərində yol tapmışdır. Azərbaycan kinematoqrafında meyxanaya əsasən üç mövqedən üz tutulur:
Birinci növə "Qəzəlxan" filmini aiddir. XX əsrin klassiki Əliağa Vahidin xatirəsinö həsr edilmiş bu filmdə meyxana ahəngi, ritmi, onun janr koloriti ekran əsərinin ümumi ovqatını yaradır. Meyxananın icra tərzindən doğan, bəm tembrli, reçitativ tərzli, kişi səslərinin unisonu, vurduqları çırtmalardan yaranan ahəng filmin əvvəlindən başlayaraq əsər boyunca səslənir, leyt-tembr səciyyəsi qazanır. Meyxana icrasının özünəməxsusluğu, eyni zamanda, ayrı-ayrı cəhətləri — leyt-ritm, leyt-intonasiya əhəmiyyəti, bütövlükdə leyt-janr mövqeyi qazanaraq böyük şairin obrazını, onun müxtəlif cizgilərini əks etdirir. Film boyu səslənən meyxanalarda ekran əsərinin dramaturji inkişafının istiqaməti — şairin ömür-gün yolu, yaşadığı dövr xarakterizə olunur. Filmin musiqi bəstəçiləri xalq artisti Ramiz Mirişli və Nazim Mirişli bu inkişaf xətlərini məharətlə uyuşdurub ekran əsərinin emosional təsir qüvvəsini xeyli artırmağa nail olurlar. Hələ filmin titrlərindən öncə Əliağa Vahidin heykəlinin təsviri zamanı reçitativ tərzində söylənən meyxana ənənəvi formulu ostinat şəklində icra edən zərb müşayiətilə verilir. Meyxana filarmoniya səhnəsində və ya süfrə başmda, musiqiçilər arasmda deyilən zaman Çahargah üstə oxunur, zərblə, çırtma ilə və hətta birsəsli kişi xoru ilə müşayiət edilir. Digər məqamlarda isə meyxana sadəcə olaraq dekla-asiya edilir. Bütün bu incəliklər meyxananın canı olan poetik fikrin tamaşaçıya dürüst çatdırılmasına, filmin dramaturji inkişafının düzgün istiqamətləndirilməsinə xidmət edir.
2015-ci ildə Rusiyanın "TNT" telekanalında yayımlanan "İzmeni" teleserialında Nicat Mənalının rus dilində "Красавица моя" adlı meyxanası səsləndirilib.
Teatrda
1921-ci ildə meyxana açılış "Tənqid-təbliğ" (Satiraqit) teatrında oynanılan bir pərdəli oyeslərin, tamaşalar arası oxunan kupletlərin janr əsasını təşkil etmişdir. Məhz bu yol meyxananı "Koroğlu" operasına gətirmişdir. Səhnə ustası Hacıağa Abbasov Təqid-təbliq teatrı ilə bağlı xatirələrində yazır: 1921-ci ilin ikinci yarısında Dadaş Bünyadzadənin tapşırığı ilə Mirzağa Əliyev teatr artistləri sırasına daxil edilmişdir.. Gündəlik proqrama əlavə olaraq mən və Mirzağa Əliyev musiqi dəstəsinin müşayiətilə duzlu kupletlər deməyə başladıq. Kupletləri Məmməd Səid Ordubadi və Əliaağa Vahid yazar. Anton isə musiqiyə salardı.
XIX əsrin əvvələrində meydana çıxmış kiçik teatr truppaları oynadıqları vodevil tipli pyeslərdə çoxlu şerlər qoşub, onları xalq mahnıları üstündə oxuyardılar. Musiqili komediya janrında isə meyxananın təzahürü daha rəngarəngdir. Bununla bərabər musiqili komediyalarda meyxana xalq yaradıcılığında olduğu şəkildə az təsadüf edilir. Musiqi janrı kimi də tanınan qafiyəli meyxanalara və ya onların ayrı-ayrı elementlərinə operettalarda komik qəhrəmanların duetlərində (Səid Rüstəmov "Durna" operasında Kərimlə Nisənin dueti) təsadüf edilir. Operettalarda rədifli meyxanalara da (Emin Sabitoğlunun "Hicran" musiqili komediyasından Mitoşla Dadaşbalanın dueti) rast gəlmək mümkündür. Qafiyəli meyxanaların quruluş etibarilə kuplet formalı mahnılara yaxınlığı onu musiqi janrları ilə doğmalaşdırır. Meyxananın dəqiq ifadəli poetik dili, satira və yumorlu məzmunu onu musiqili teatrla möhkəm bağlayır.
2010-cu ildə Azərbaycan Dövlət Yuğ Teatrı meyxananın geniş istifadə olunduğu, dramaturq Saleh Sabatın "Uşaq və biz" tamaşasını dəfələrlə nümayiş etdirib.
Aşağı Zeyid
Aşağı Zeyid (əvvəlki adı: Aşağı Zeyd) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Xaçmaz rayonunun Aşağı Zeyd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Aşağı Zeyd kəndi Aşağı Zeyid kəndi, Aşağı Zeyd kənd inzibati ərazi dairəsi Aşağı Zeyid kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 908 nəfərdir (2009).
Qurney qartalı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Teresitas (çimərlik)
Teresitas çimərliyi — Uzunluğu 1.3 km olan çimərlik. Çimərlik İspaniyanın Kanar adalarına daxil olan Tenerife adasında yerləşir. 1960-cı illərin sonların okean kənarına gəmilərlə Saxaradan sarı qum gətirilmişdir. Qumun yuyulmaması üçün sahildən müəyyən qədər aralıda suyun daxilinə dalğaqıran yerləşdirilmişdir.
Abarema alexandri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vaythed Alfred Nort
Vaythed Alfred Nort — ingilis-amerikan riyaziyyatçı sı, məntiqçisi və filosof u O, ekologiya, ilahiyyat, təhsil, fizika, biologiya, iqtisadiyyat və psixologiya kimi müxtəlif sahələrdə öz tətbiqini tapan proses fəlsəfəsi olaraq bilinən fəlsəfi məktəbin müəyyənedici siması kimi tanınır.
Həyat və yaradıcılığı
Keşiş ailəsində doğulan Vaythed 1880-cı ildə Kembric universiteti nin Triniti kollecini bitirmiş, 1884-cü ildən bu kollecin riyaziyyat müəllimi, 1911-ci ildən 1923-cü illərədək isə Universitet kollecində və elm və texnologiya İmperial kollecində (London) tətbiqi riyaziyyat professoru vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1924-cü ildə Vaythed Harvard Universiteti nə fəlsəfə professoru vəzifəsinə dəvət almış, bu vəzifəni 1937-ci ilə qədər tutmuşdu. Vaythedin keçdiyi fəlsəfi yolu iki dövrə – ingilis və amerikan dövrlərinə ayırmaq olar. İngiltərə də Vaythed əsasən riyaziyyat, məntiq, fizika ilə məşğul olmuşdu. Öz şagirdi Bertran Rassel ilə birlikdə o, riyaziyyatın fundamental anlayış və prinsiplərinin formal məntiqdən çıxarılmasından bəhs edən “Principia Mathematica” adlı əsəri hazırlamışdır. Bu əsər XX əsrdə riyazi məntiqin inkişafına güclü təkan vermişdir. I dünya müharibəsi nin sonuna yaxın Vaythed özü üçün yeni olan bir sahəyə – təbiət fəlsəfəsinə və dünyanın fiziki mənzərəsinin işlənib-hazırlanması məsələlərinə üz tutdu. “Təbiətin dərki prinsipləri” və “Təbiət anlayışı” əsərlərində o, sadiq qalaraq heç bir metafizik mühakimələri qəbul etmədən təbiəti hissi təcrübədə müşahidə olunan hadisələr kimi şərh edirdi. Onun tənqid obyekti “təbiətin ikiqat artırılması”, yəni bilavasitə təcrübədə (rəngdə, səslərdə və s.) verilən təbiətlə kauzal, yəni elmin mücərrəd anlayışlarla (atomlar, hərəkətdə olan hissəciklər və s.) təsvir olunan təbiətin bir-birindən fərqləndirilməsi idi. Bu səhvin köklərini o, ilkin mahiyyətlər keyfiyyətində ölçüsüz nöqtələrdən ibarət olan məkanın, sürəksiz məqamlardan ibarət olan zamanın və nöqtəli kütlədən ibarət olan materiyanın götürülməsində görürdü. Vaythedə görə,təbiət elmi təcrübənin kauzal mənbələri haqqında mücərrəd mühakimələr yürütməyib sadəcə onun məzmununun izahını verməlidir; onun fikirlərinə görə, mücərrəd obyektləri hissi məlumatlar terminləri ilə təyin etmək lazımdır. Vaythedin fəlsəfəsi çox vaxt Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsinin meydana gəlməsi ilə fiziki məkan haqqında təsəvvürlərdə baş vermiş inqilaba reaksiya kimi qiymətləndirilir. “Nisbilik prinsipi” əsərində o, obyekti tək, fərdi və qeydə alınmış bir hadisə kimi deyil, obyektin olduğu axındakı bütün hadisələrin modifikasiyası kimi nəzərdən keçirməyi təklif etdi. Vaythed bu qənaətə gəlmişdi ki, fizikada fiziki anlayışların dağılması fəlsəfi dilin əsaslı şəkildə dəyişdirilməsini, yeni anlayışların tətbiq edilməsini tələb edir. Nisbilik nəzəriyyəsinin relyativist nəticələrini qəbul edən Vaythed bununla belə biliyin təbiəti haqqında ümumrelyativist qənaətlərə gəlmirdi. Onun fəlsəfəsi tamamilə əks məqsədi – yəni təcrübədə biliyin özülünün, dünyanın möhkəm ontoloji strukturunun olduğunu və intellektin onu dərk etməyə qadir olduğunu sübuta yetirmək məqsədini güdürdü.
Mənbə
http://felsefedunyasi.org/site/?name=kitab&nov=jurnal&dil=az
Gilgit-Baltistan
Hazırda Gilgit-Baltistanın yerləşdiyi ərazi 1970-ci ildə "Şimal əraziləri" adı altında muxtar inzibati vahid elan olunmuşdur. 2009-cu ildə Pakistan Prezidenti Asif Əli Zərdari tərəfindən imzalanmış əmrə əsasən muxtar bölgənin adı Gilgit-Baltistan formasına qaytarılmışdır. Bu bölgənin əhalisi Kəşmirlə birləşməyin əleyhinə olmuş, Pakistanın tərkibində beşinci muxtar vilayət olmaq istəmişdir, lakin Pakistan hökuməti BMT-də müzakirə olunan Kəşmir məsələsi ilə əlaqədar olaraq bu istəyi qəbul etməmişdir.
Gilgit-Baltistanın sahəsi əksər hissəsi yüksək dağlıq relyef olmaqla 72,971 km²-dir. 2015-ci il hesablamalarına əsasən bölgə əhalisi 1 milyon 800 min nəfər təşkil edir. Paytaxtı Gilgit şəhəridir. Bu muxtar bölgədə olan zirvələrin 50-dən çoxunun hündürlüyü 7000 metrdən çoxdur. Qütb zonasını çıxmaqla dünyada mövcud olan ən uzun üç buzlaq Gilgit-Baltistan ərazisində yerləşir. Alpinizm əsas turizm sahəsi hesab olunur.
Demoqrafiya
1998-ci ildə həyata keçirilmiş ölkə miqyaslı son siyahıyaalma nəticəsində Gilgit-Baltistan bölgəsinin əhalinin sayının 870,347 nəfər olduğu müəyyən olunmuşdur. Urbanizasiya səviyyəsi təqribən 14% qeydə alınmışdır. Əhali dil, etnik və dini baxımdan müxtəlif yerlərə bölünmüşdür. Etnik qruplara şinlər, yaşkunlar, kəşmirlilər və s. daxildir. Gilgit-Baltistandan olan əhalinin böyük bir qismi Pakistanın Pəncab və Kəraçi şəhərlərində məskunlaşmışdır.
Dil
Çoxdilli region olan Gilgit-Baltistanda Urdu dili rəsmi dövlət dilidir. Bu dil burada "linqva franka" yəni, etnoslararası münasibət məqsədilə də istifadə olunur. İngilis dili ikinci rəsmi dildir. Əsasən təhsil sahəsində istifadə olunur. Ərəb dili isə dini məqsədlər üçün istifadə olunur.
Din
Əhalinin böyük əksəriyyəti müsəlmanlardan ibarətdir. Pakistanda əhalinin əksər hissəsinin İslam dininin Sünni təriqətinə mənsub olmasına baxmayaraq, Gilgit-Baltistan ölkədə Şiələrin üstünlük təşkil etdiyi yeganə bölgədir. 1948-ci ildə əhalinin 85%-ni şiələr təşkil etmişdir.
Senecio pinnatilobatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Senecio pinnatilobatus Senecio pinnatilobatus Senecio pinnatilobatus
Stokuel
Stokuel — London şəhərinin rayonu.
Tarixi
thumb|Jan Çarlz de Menezesinin xatirəsinə qoyulmuş memorial. 2005-ci ildə, polis əməkdaşlarının Braziliya vətəndaşı Jan Çarlz de Menezesi, 2005 London bombalamaları zəminində, Stokuel metro stansiyasında güllələyərək öldürməsi Londonda böyük etirazlara səbəb olub.
Xarici İşlər Nazirliyi (Rusiya)
Rusiya Federasiyasının Xarici İşlər Nazirliyi  — Rusiya Federasiyasının icraedici hakimiyyət orqanı, Rusiya Federasiyasının xarici dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələri sahəsində dövlət idarəetməsini həyata keçirir.
Nazirlik Konstitusiya ilə təyin edilmiş məsələlərə və ya Rusiya Federasiyasının qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq Rusiya Federasiyasının Prezidentinə tabedir.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi 1944-cü il fevralın 1-də Xarici İşlər Xalq Komissarlığı kimi formalaşmış və həmin dövrdə SSRİ Xarici İşlər Nazirliyi də mövcud olmuşdur.
Tarixi
1549-cu il 22 yanvar tarixində İvan Mixayloviç Viskovati səfirlik işlərinə məsul katib təyin edildi.
Tufandağ (dağ-xizək kompleksi)
"Tufan" Dağ-Xizək Kompleksi (tam adı: "Tufan" Dağ-Xizək Yay-Qış İstirahət Kompleksi) — Azərbaycanın Qəbələ rayonunda rekreasiya-turizm obyekti.
StG 44
thumb|300px|Sturmgewehr 44 - Mémorial du Souvenir, [[Dunkerque]] StG 44 (Sturmgewehr 44, hücum silahı deməkdir) alman ordusunda 1943-cü ildən tətbiq olunmuş avtomatik hücum silahıdır.
Almaniyada fəaliyyət göstərən silah idarəsi 1930-cu illərdə piyada döyüşçülər üçün yeni yüngül silahın işlənməsinə başalyırlar. Bu iş yeni kalibrdə az gücə və 1000 m məsafədə təsirə malik patronun yaradılması ilə başlanır. Əsas kimi 1938-ci ildə Maqdeburd "Polte" patron fabrikində hazırlanmış 7,92x30 kalibrli patron götürülmüşdür. Onun çəkisi 3,7 q idi. Bu patronlarla çoxlu sayda sınaq aparıldıqdan sonra, 1941-ci ildə onlar 7,92x33 kalibrli, 8,2 qram çəkili və 694 m/san sürətlə üça bilən patronu düzəldilir.
Yeni salahın layihələndirilməsi üçün Sühl şəhərində yerləşən Henel firmasına sifariş verilir. Layihə işlərinə Huqo Şmayzer rəhbərlik edirdi. 1940-cı ildə frezlənmiş hissələrdən hazırlanmış sınaq modeli nümayiş etdirilir. Bu silahın iş prinispi "sıxılmış qaza" əsaslanırdı. Bu prinsip bu gün də bir çox hücum silahlarında istifadə edilir. Qaz kolbası gövdənin içərisndə yerləşərək xüsusi dəstəyin köməyi ilə işə salınır. ilkin model avtomatik karabin adlanır Mk 42(H). atəş dəstəyi basmaqla aparılırdı. Maqazində 30 patron yerləşirdi. Gilizlərin xaricə atılması üçün nəzərdə tutulmuş pəncərə toz və çirkdən qorumaq üçün rezin qapaqla örtülürdü. Niaşanalma üçün xüsusi lövhə 800 m məsafəyə qədər nişanalmaya imkan verirdi. Bu silah hərbçilərin marağına səbəb olur və onlar Henel firmasına 50 belə silahın hazırlanmasını sifariş edirlər.
Tufandağ (dağ-xizək kompleksi)
Açılışı
Kompleksinin birinci mərhələsinin açılışı 3 yanvar 2014-cü ildə Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə olmuşdur. Buna qədər isə, ölkə başçısı Qəbələyə etdiyi mütəmadi səfərlər zamanı kompleksə gələrək burada aparılan tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olmuşdur.
StG 44
Eyni zamanda Karl Valther GmbH firması da Hərb Nazirliyindən yeni karabin sialhının hazırlanması üçün sifariş alırlar. Onlar bu silahda artıq Huqo Şmayzerin hazırladığı patron maqazinini tətbiq edirlər. Valtor atomatik karabini MKb 42 (W) firmada əvvəllər aparılmış işlərin nəticələrini özündə cəmləyirdi. Bu karabində də qaz kolbasından istifadə edimişdir. Nişanlama mexanzimi də Mkb 42 (h) ilə oxşar idi. 1942-ci ildə bu silahın ilk prototipi hazırlanır. Sınaq zamanı onun yenə də inkişaf etdirilməsinin vacibliyi göstərilir.
Tətbiqi
1942-ci ilin sonunda Hərb Nazirliyi Henel və Valter firmalarının hər birinə 200 ədəd silah hazırlamaq sifarişi verir. Gələcəkdə bu firmalarda aylıq 1500 belə avtomat istehsal olunması da planlaşdırılmışdır. Yaxım məsafədən atəş açmaq üçün müharibədəki təcrübədən istifadə edilir. 1943-cü ildə təkmilləşdirilmiş karabin silahları artıq müharibənin tələbinə uyğunlaşdırılır və istehsal olunmağa başlayır. Sınaq üçün ilk silahlar Şərq müharibəsinə göndərilir. Sınaqlar nəticəsində məlum olur ki, Mkb 42 (W) digərindən yüngül və dəqiq olsa da, etibarlığına görə MkB 42 (h) ilə rəqabətə girə bimir. Sonda Şmayzer silahına üstünlük verilir. 1943-cü ildə aparılmış təkmilləşdirmə işlərindən sonra bu silah "MP 43" adı altında kütləvi istehsal olunmağa başlayır. Həmin ildə Mp 43 Şərq müharibəsində tətbiq olunmağa başlayır və mövcud karabinlərə nisbətən öz üsütnülüyünü sübut edir. O, asan sökülbilən, dəqiq və etibarlı idi. 1944-cü ilin aprelində silahda heç bir dəyişiklik aparılmadan onu adı MP 44 ilə əvəz edilir. Daha sonra bu ad da yenisi ilə əvəz olunur. Bu dəfə silah sonuncu adını Sturmgewehr 44 - StG 44 adını alır. Deylənə görə bu adların dəyişilməsi sadəcə olaraq propaqanda məqsədi daşıyırdı.
Tufandağ (dağ-xizək kompleksi)
İnfrastruktur
Kompleksdə nəhəng infrastruktur yaradılmış, avtomobil yolunun çəkilməsi, torpaq sürüşmələrinin qarşısının alınması üçün mühafizə tədbirləri görülmüşdür.
StG 44
Müharibədən sonra
Müharibənin sonuna kimi 424000 silah istehsal olunmuşdu. Müharibədən sonra da ondan DDR-də polislər istifadə edirdilər. Yuqoslav desantlarında bu silahdan tətbiq olunmuşdur. Daha sonra Afrikada StG 44 silahlarının qalıqlarına rast gəlinir.
1945-ci ildə 50 ədəd StG 44 avtomatı yığılaraq SSRİ-nin "Qırmızı ordusuna" təfil verilir. Rusların əldə etdikləri 10785 səhifəlik yığma cizgisi ilə bərabər onlar Huqo Şmayzerin də Rusiyaya gedərək orada Qırmızı Ordu üçün işləmək tələbi qoyulur. O 1945-ci ildə Rusiyaya aparılaraq, onun təcrübələrindən rus silahların inkişafında istifadə edilir. Əsasən bu Kalaşnikov avtomatının inkişafında önəmli yer tutmuşdur.
Tufandağ (dağ-xizək kompleksi)
İnfrastruktur
Kompleksin tikintisinin birinci mərhələsi çərçivəsində 4 kanat xətti tam inşa olunmuş, 10 xizək yolundan beşində inşaat işləri başa çatmışdır. İnşası nəzərdə tutulan 10 enmə zolağının ümumi uzunluğu 18 min metr təşkil edir.
Burada turistlərin istirahətinin təşkili üçün hər cür şəraiti olan restoranlar da yaradılmışdır.
Ümumiyyətlə, bu nəhəng istirahət məkanı ilin bütün fəsillərində turistlərə kanat gəzintisinə, qış mövsümündə xizəklə sürüşməyə, xizəkçilik məktəbindən, otel və digər xidmətlərdən istifadə etməyə imkanlar verir.
Bütün dağ-xizək trassası süni qar yaratma generasiya sistemi ilə təchiz edilmişdir. Bütünlükdə Kompleks gün ərzində 3000 nəfərə xidmət göstərmək imkanına malikdir.
Burada turistlərin trassa sistemini özlərinə uyğun seçmək imkanlarının olması kompleksin əhəmiyyətini artıran mühüm amillərdən biridir. Belə ki, hər bir qonaq enmə zolağı, maillik və çətinlik dərəcəsinə görə trassa seçə bilər.
Planlaşdırılan işlər
Ərazidə insanların rahat istirahəti üçün hər cür şəraitə malik infrastrukturun, o cümlədən mehmanxana, ofislər, uşaqlar üçün istirahət guşəsi və digər müvafiq obyektlərin yaradılması istiqamətində işlər aparılır.
Abarema auriculata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Christie's
Christie's — 1766-cı ildə Ceyms Kristi tərəfindən yaradılan Böyük Britaniya xərrac evi. Şirkətin əsas binaları mərkəzi London və Nyu-Yorkda yerləşir.
Marina Çernova
Marina Çernova — Rusiya lı akrobatika gimnastıdır. Rusiya Federasiyası nı 2015-ci ildə Avropa Oyunlarında təmsil etdi və 3 qızıl medal qazandı. Marina xanım Georgi Pataraya ilə birgə Azərbaycan paytaxtında çoxnövçülük, balans hərəkətləri və temp hərəkətlərində qızıl medal qazandı. Rusiya nın əməkdar idman ustasıdır. 2014-cü ilin Dünya Çempionatınında qızıl medalçısıdır.
Karyerası
Marina Çernova ilk uğurunu 2014-cü ildə Fransa da qazandı. O Levallus-Perre də Dünya Çempionatının qızıl medalını qazandı. 1 il sonra isə Marina xanım 2015-ci ildə Azərbaycan paytaxtında böyük uğur qazandı. O Bakı da Avropa Oyunlarında Georgi Pataraya ilə birgə 3 qızıl medal qazandı. Marina Çernova çoxnövçülük, balans hərəkətləri və temp hərəkətlərində qızıl medala layiq görüldü.
Dövlət mükafatları
Marina Çernova Rusiya nın əməkdar idman ustasıdır.