cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
I Mariya (İngiltərə kraliçası)
Səltənət illəri
6 iyul 1553-cü ildə 15 yaşlı VI Eduard ağciyər infeksiyası (ehtimal ki, vərəm) səbəbilə vəfat etdi. Taxtın Mariyaya keçməyini istəməyən gənc kral bunun ölkədəki protestantların və illərdir davam edən dini reformasiyaların sonu olacağını yaxşı bilirdi. Bu səbəblə onu taxt namizədləri sırasından çıxarmağa qərar vermişdi. Buna baxmayaraq saray əyanları ögey bacılarından yalnız birini vəliəhdlikdən çıxarmağı uyğun görmədi və kral baş məsləhətçisi Con Dudleyin də təzyiqi ilə qatı protestant olmağına baxmayaraq digər bacısı Elizabeti də vəliəhdlikdən çıxardı.
1544-cü ildə atası Kral Henri tərəfindən qəbul edilən vərasət qanununa zidd olaraq, VI Eduard Con Dudleyin də gəlini olan uzaq qohumu Ceyn Qreyi öz vəliəhdi elan etdi. Ceyn Qreyin anası Françeska Brandon Mariyanın bibisi qızı və xaç qızı idi. VI Eduardın ölümündən dərhal sonra Mariya guya vəfat edən qardaşını son dəfə görmək niyyəti ilə saraya dəvət edildi. Əslində isə məqsəd Mariyanı ələ keçirərək Ceyn Qreyin taxta çıxmasını təmin etmək idi. Ancaq saraydakı tərəfdarları tərəfindən xəbərdar edilən Mariya Londona getmək əvəzinə böyük mülklərə sahib olduğu ölkənin şərq torpaqlarına qaçdı. Dudleyin katolik inanclı müxaliflərinin çoxu da məhz bu bölgədə məskunlaşmışdı. 9 iyulda Mariya Londondakı məclisə Kral Eduardın rəsmi varisi ünvanı ilə məktub yazdı və taxtda haqq iddia elədi.
10 iyul 1553-cü ildə Ceyn Qrey, Con Dudley və tərəfdarları tərəfindən İngiltərə taxtına çıxarıldı. Bundan 2 gün sonra isə Mariya və topladığı güclü ordu Suffolk bölgəsindən Londona doğru hərəkətə keçdi. Nəticədə Dudley tərəfdarı olan bütün zadəganlar Mariyaya tabe oldu. Sonun yaxınlaşdığını görən saray əyanları ani bir saray çevrilişi ilə 19 iyulda Ceyn Qreyi taxtdan endirdi və Con Dudleylə birlikdə London qalasına həbs etdi. Mariya 3 avqust 1553-cü ildə qalib ədasıyla London şəhərinə daxil oldu. Onu ögey bacısı Elizabet və 800-dən artıq zadəgan müşayiət edirdi.
Mariyanın kraliça olaraq gördüyü ilk iş isə Norfolkun katolik hersoqu Tomas Hauerdi, katolik rahib və onun ən yaxın dəstəkçisi Stefan Qardineri və qohumu Eduard Kurtneyi London qalasındakı həbsxanadan azad etmək oldu. Mariya başa düşürdü ki, 17 yaşlı Ceyn Qrey Dudleyin planında sadəcə bir oyuncaq idi və bu xəyanətdəki yeganə təqsirkar Con Dudleydir. Bu səbəblə Ceyn Qrey və əri Lord Guilford Dudley dərhal edam edilməyib, uzun müddət London qalasında həbs edildi. Hətta Ceyn Qreyin Suffolk hersoqu olan atası Henri Qrey azadlığa buraxılmışdı. Ancaq siyasi vəziyyət sabitləşmək bilmirdi. Çünki demək olar ki, saraydakı bütün məmurlar bu xəyanətdə iştirak etmişdi. Dövləti idarə edən məclisə güclü tərəfdarlarından Qardineri təyin etdi və o, 1555-ci ildəki ölümünədək bu vəzifəsində qaldı. Mariyanın tacqoyma mərasimi 1 oktyabr 1553-cü ildə Vestminster abbadlığında baş tutdu.
Evliliyi
37 yaşlı Mariya protestant bacısı Elizabeti taxt sıralamasından uzaqlaşdırmaq məqsədilə dərhal evlənməli və taxta yeni bir katolik varis qazandırmalı olduğunu bilirdi. Ər namizədləri arasında uzaq qohumu olan (onların nənələri bacı idi) Eduard Kurtney və vaxtilə dayəsi olan və atası tərəfindən edam edilən Marqarita Polun oğlu Reqinald Pol var idi. Ancaq ömürlük dəstəkçisi olan xalası oğlu V Karl onu yeganə oğlu Filiplə evləndirmək istəyirdi. İspaniya vəliəhdi Filipin əvvəlki evliliyindən bir oğlu var idi və böyük imperiyası üçün vəliəhd ehtiyacı yox idi. Buna görə də onunla bağlanan nikah İngiltərə taxt-tacı üçün təhlükə kəsb etmirdi. Cütlüyün bir-birini tanıması məqsədilə Filipin rəssam Tisian Veçellio tərəfindən çəkilən bir portreti 1553-cü ilin payızında Londona göndərildi.
thumb|[[İspaniya vəliəhdi Filip, rəssam Tisian Veçellio]] Lord Qardiner və icmalar palatası İngiltərənin Habsburq tabeliyinə girməsindən çəkinirdi və bu səbəblə nikaha soyuq yanaşırdılar. Bu nikahın ingilislər tərəfindən pis qarşılanmasına baxmayaraq kraliça bu qərarında təkid edirdi. Nəticədə ölkənin müxtəlif yerlərin protestant üsyanları başladı. Ceyn Qreyin vaxtilə bəraət qazanaraq azad edilən atası Henri Qreyin də adı bu üsyanlara qarışdı. Üsyançılar kraliçadan taxtı bacısı Elizabetə təhvil verməyi tələb edirdilər. Buna cavab olaraq Mariya bu nikahın talehini həll etməyi parlamentə həvalə etdiyini və parlamentdən gələn istənilən qəararı qəbul edəcəyini bildirərək üsyanı yatırmağa çalışdı. Ancaq çox keçmədən üsyan rəhbəri vayt ələ keçirildi və Londona gətirildi. Vayt, Ceyn Qrey və onun atası ilə əri edam edildi. Üsyana adı qarışan Eduard Kurtney isə əvvəlcə həbs edildi, ardından sürgün olundu. Kraliçanın bacısı Elizabet isə günahsız olduğunu söyləsə də, 2 ay London qalasında həbs olundu, daha sonra London yaxınlığındakı bir saraya alınaraq ev həbsində qaldı.
Kraliça Mariyanın nikah şərtlərinə görə, Filip "İngiltərə kralı" olaraq elan edilməli, bütün rəsmi sənədlərdə (parlament yazışmaları da daxil olmaqla) hər ikisinin adı qeyd olunmalı və məclis, yalnız kraliçanın sağlığı müddətində cütlüyün ortaq qərarı ilə çağırıla bilərdi. İngiltərə, Filipin atasının heç bir müharibəsinə hərbi dəstək verməyə məcbur olmayacaq və Filip, xanımının təsdiqi olmadan İngiltərədə heç bir təyinat apara bilməyəcəkdi. Şahzadə Filip isə bütün bu şərtlərlə yalnız evliliyin baş tutması üçün razılaşmışdı. Mariyaya qarşı heç bir sevgi hissi yox idi və bu nikaha yalnız siyasi qazanc üçün razılıq vermişdi.
left|thumb|345x345px|Mariya və əri [[II Filipp (İspaniya kralı)|Filip]] Hələ şahzadə olan oğlunu rütbə baxımından yüksəltmək istəyən imperator V Karl isə Qüds və Napoli krallığındakı bütün taxt hüquqlarını oğluna təhvil verdi. Bu səbəblə, evlilik boyunca Mariya Napoli və Qüds kraliçası ünvanını da daşımışdı. 25 iyul 1554-cü ildə Vinçestr Kafedralındakı toy mərasimləri bir-birlərini ilk görüşlərindən 2 gün sonra baş tutmuşdu. Filip ingiliscə bilmədiyi üçün cütlük bir-birilə ispan, fransız və latın dillərində danışırdı.
Saxta hamiləlik skandalı
Xalq bu doğuşu o qədər gözləyirdi ki, London kilsəsində keçirilməli olan Şükran günü ayinləri bu səbəblə aprelin sonunda baş tutdu. May və iyun aylarında da doğuş baş tutmadı və nəticədə kraliçanın hamilə olmaması barədə şayələr yayıldı. Kraliça isə qarnının kiçildiyi 1555-ci ilin iyul ayına qədər bütün hamiləlik əlamətlərini göstərirdi. Əslində isə kraliça hamilə deyildi. Bu böyük ehtimalla yalançı hamiləlik və ya kraliçanın bütün dünyaya oynadığı bir oyun idi. Avqust ayında saxta hamiləlik skandalından dərhal sonra Filip Fransaya yürüş edən ordularına rəhbərlik etmək üçün İngiltərədən ayrıldı. Ərinin onu tərk etməsinin ardından güclü depressiya keçirən Mariya bütün bunların, dinsizlərə qarşı toleranslı olduğu üçün Allahın cəzası olduğuna inanırdı.
Elizabet isə oktyabr ayına qədər sarayda qalmağa davam etdi və əvvəlki nüfuzuna qayıtmışdı. Filip isə İngilis taxt sıralamasında ikinci namizədin — Fransa vəliəhdi ilə nişanlı olan Mariya Tüdorun İngiltərə taxtına çıxmasından narahat idi. Bu səbəblə vəliəhd Elizabetin özünün uzaq qohumu Emmanuellə (Filipin nənəsi ilə Emmanuelin anasının nənəsi bacı idi) evlənməsini, beləliklə də, İngiltərədəki Habsburq nüfuzunun güclənməsini təklif etdi. Ancaq Elizabet və İngiltərə parlamenti bu nikaha veto qoydu.
İdeoloji siyasət
thumb|Mariyanı "Dinin qoruyucusu" olaraq təsvir edən qızıl medal, 1555-ci il Səltənətinin ilk ayında Mariya ölkədəki hər kəsə dini azadlıq veriləcəyi barədə bir bəyannamə nəşr etdirdi. Ancaq sentyabr ayının sonuna qədər bütün məşhur protestant rahibləri (Con Bredford, Con Rogers, Con Huper, Hug Latimer və Tomas Kranmer də daxil olmaqla) həbs olundu. Mariya səltənətinin 1553-cü ilin oktyabrında toplanan ilk parlamenti kraliçanın valideynləri arasındakı mübahisəli nikahı qanuniləşdirdi və sabiq kralın bütün dini qanunlarını ləğv etdi. Kilsə rahibləri haqqında 1539 tarixli katolik nizamnaməsi yenidən bərpa olundu və evli olan rahiblər bütün imtiyazlarından məhrum edildi.
Mariya protestantizmin qardaşının səltənətində başlayan inkişafına və atasının Romadan ayrılma fikirlərinə daim zidd getdi. Roma ilə aralarındakı münasibətləri yenidən canlandırmaq üçün uzun müddət yazışmalar apardı və nəhayət, Papa III Yuli bu razılığı böyük bir kompromislə qəbul etdi. Belə ki, VIII Henriyə məxsus olan kilsə torpaqları katolik kilsəsinə təhvil verilmədi.
Bununla yanaşı, Papa ilə bağlanan razılığın ardından İngiltərədə kütləvi protestant qətliamları başladı. İlk edamlar 1555-ci ilin əvvəlində başladı. Belə ki, 4 fevralda Con Rogers, 8 fevralda Laurens Sanders və 9 fevralda Rouland Taylorla Con Huper edam edildi. Kanterburi başyepiskopu Tomas Kranmer isə İngiltərə Protestant kilsəsinin rahibləri Ridley və Latimerin çarmıxa çəkilərək yandırılmasını izləməyə məcbur edildi. Ardından bütün protestant ideologiyalarından imtina etdi və katolik inancını qəbul etdi. Qanunların normal irəliləyişinə görə tövbəkar olaraq bağışlanmalı idi. Ancaq Mariya onu xilas etmək istəmədi. Yandırıldığı gün katolik dinindən təkrar imtina etdi və "kafir" olaraq yandırıldı. Mariya qətliamlarında, ümumilikdə, 283 nəfər çarmıxa çəkilərək yandırıldı. O dövr üçün o qədər də, populyar olmayan bu edam forması sarayda da təşvişə səbəb olmuşdu. Hətta qatı katolik ispanlar belə bunun "ölkədəki sabitliyi təhlükəyə salan insafsızca" bir edam növü olduğunu qeyd edirdilər. Mariya vəfatına qədər davam etdirdiyi bu qatı ideoloji siyasətlə əslində, İngiltərədəki katolik və ispan düşmənçiliyini daha da artırırdı.
Xarici siyasət
1556-cı ilin yanvarında Mariyanın qaynatası V Karl öz istəyilə taxtdan çəkildi və Estremaduradakı bir kilsəyə qapanaraq rahib həyatı yaşamağa başladı. Bu əsnada Mariya və Filip hələ də bir-birindən ayrı yaşayırdı. Çox keçmədən Brüsseldə İspaniya kralı elan edilən Filip hələ İngiltərədə idi. Bu səbəblə dərhal fransızlarla müvəqqət atəşkəs müqaviləsi imzaladı. Bu əsnada isə Mariyaya qarşı çevriliş planı hazırlanmış, Fransanın İngiltərə səfiri olan Antuan de Noalis və edam edilən Con Dudleyin qohumu Henri Dudleyin adı bu hadisəyə qarışmışdı. Planın əsas iştirakçıları ələ keçirilsə də, Dudley və Noalis canlarını qurtara bildilər.
thumb|271x271px|[[II Filipp (İspaniya kralı)|II Filip və Mariyanı təsvir edən gümüş pul]] 1557-ci ilin may ayına qədər İngiltərədə qalan II Filip xanımını Fransaya qarşı müharibə elan etməyə vadar etsə də, heç bir şey əldə edə bilmirdi. Mariya buna razılıq versə də, ölkə parlamaneti müharibədən tərəfdar deyildi. Çünki son bir neçə ildir davam edən kasad məhsul yığımı və VI Eduarddan qalan darmadağın iqtisadi vəziyyət fransız ticarətin də də məhrum qala bilməzdi. Bütün bunlara baxmayaraq 1557-ci ilin iyununda İngiltərə Fransaya müharibə elan etdi. Bunun səbəbi isə Reqinald Polun da uzaq qohumu olan Tomas Staffordun İngiltərəyə hücumu və Mariyaya qarşı bir taxt çevrilişinə qarışması oldu. Müharibənin sonunda İngiltərə ilə Papa arasındakı münasibətlər pozuldu. Çünki İngiltərə-Fransa müharibəsində Papa Fransa kralı II Henrini dəstəklədi. Buna baxmayaraq avqust ayında baş tutan Sen-Kanten döyüşündə ingilislər mükəmməl bir qələbə qazandı. Təntənəli zəfər şənlikləri isə çox çəkmədi və fransız ordusu İngiltərənin Avropa qitəsindəki yeganə mülkü olan Kale əyalətini işğal etdi. Bölgənin saxlanması iqtisadi baxımdan İngiltərə büdcəsi üçün olduqca zəhmətli olmasa da, bu məğlubiyyət Mariyanın ölkədəki prestijinə olduqca böyük zərbə vurdu.
Vəfatı
Filipin 1557-ci ildəki ziyarətindən sonra Mariya yenidən hamilə olduğunu düşündü və bütün saray əhli körpəni 1558-ci ilin martına qədər gözlədi. Hətta kraliça, ərinin körpənin yetkinlik çağına qədər naib olması haqqında bir fərman da qəbul etmişdi. Bütn bunlara baxmayaraq körpə dünyaya gəlmədi və Mariya ögey bacısı Elizabetin onun yeganə varisi olması ilə barışmalı oldu.
Mariyanın səhhəti 1558-ci ilin may ayından etibarən ağırlaşmışdı. Səbəb isə böyük ehtimal ki, yumurtalıq kisti və ya xərçəngi idi. Nəhayət, kraliçanın ağrıları 17 noyabrda Sent Ceyms sarayında hələ 42 yaşında ikən sona çatdı. İstəməsə də, qatı protestant olan ögey bacısı Elizabet taxta çıxarıldı. O əsnada Brüsseldə olan əri Filip isə bacısı Yuannaya yazdığı məktubunda "Onun ölümünə məyus oldum. Bunda mənim də təqsirlərim var" dedi.
Mariya ölüm yatağında ikən anasının yanına dəfn olunmaq istədiyini bildirsə də, cənazəsi 14 dekabrda Vestminster monastrına dəfn olundu və bacısı Elizabetlə eyni məzarı paylaşdı. Məzarının üzərində isə latın dilində "Regno consortes et urna, hic obdormimus Elizabetha et Maria sorores, in spe resurrectionis", yəni "Krallıqda və məzarda yoldaş olan biz, 2 bacı Mariya və Elizabet, yenidən oyanmaq ümidiylə burda yatırıq" yazısı yazılmışdır. Bu yazı isə Elizabetdən sonra taxta çıxan I Ceymsin sifarişi ilə hazırlanmışdır.
Xalq qəzeti
"Xalq qəzeti" (27 avqust 1991-ci ilədək "Kommunist" qəzeti) — Azərbaycanda gündəlik ictimai-siyasi qəzet.
Tarixi
1929-cu il yanvarın 1-də Azərbaycanda yeni əlifba tətbiq edilməyə başladı. Həmin gün "Kommunist" qəzeti yeni əlifba ilə çap olunmağa başlamışdır.
1920-ci ildən etibarən qəzetdə Azərbaycan SSR dövlət orqanlarının hüquqi aktları rəsmi çap edilirdi.
Həmçinin bax
Əlipənah Bayramov
Con Kemps
Con Kemps - ABŞ ssenaristi və aktyorudur.
Bəndər Deyləm
Bəndər Deyləm — İranın Buşehr ostanının şəhərlərindən və Deyləm şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 19 829 nəfər və 4,426 ailədən ibarət idi.
Matra (Formula-1 komandası)
Matra — 1965-ci ildə yaradılmış fransız avtomobil yarış komandası idi. Komanda Fransanın Champagne-sur-Seine (1965–1967), Romorantin-Lanthenay (1967–1969) və Vélizy-Villacoublay (1969–1979) əyalətlərində yerləşdirilmişdi.
1979-cu ildə Pejo tərəfindən satın alınaraq Automobiles Talbot adlandırıldı.
Yarış tarixi
Komandaya məxsus avtomobilin ən yenilikçi xüsusiyyəti aviasiya strukturlu yanacaq tanklarının istifadəsi idi. Bu onu digər şassilərdən daha yüngül 15 kg (33 lb) edirdi. 1970-ci ildə FIA (Beynəlxalq Avtomobil Federasiyası) bu texnologiyanın təhlükəli olduğunu hesab edərək istifadəsinə qadağa qoydu.
Matranın baş icraçı direktoru   Jean-Luc Lagardère 1969-cu il çempionatı üçün strateji qərar qəbul etdi. Matra komandası, Formula 1də rəqabət aparmayacaq və  əvəzinə Ken Tyrrell'in Tirrell komandasına diqqət edilərək DFV struktur yanacaq tankları ilə təchiz edilmiş avtomobil hazırlayacaqdı, baxmayaraq ki bu tip avtomobil yalnız bir mövsüm istifadə oluna bilərdi.
1969-cu ildə Stewart, Gérard Ducarouge və Bernard Boyer tərəfindən dizayn olunan Matra MS80 ilə qalibiyyət qazanır. Bu Formula 1-ə yenicə qatılmış şirkət üçün nailiyyət idi. Buna görə Fransa  Britaniya və İtaliyadan sonra üçüncü, Matra isə  komandanın iştirakı olmadan "Formula-1" Konstruktorlar Kuboku əldə edən yeganə komanda oldu.
1970-ci ildə Simca ilə müqaviləyə əsasən Matra Tirrelldən V12 mühərriki istifadə etməyi bildirdi. Stewart Matra V12-nin sınaqdan keçirdi. Lakin, Ford və Elf tərəfindən maliyələşən Tirrelin Renault ilə razılaşması var idi ki, bu da Simca ilə əməkdaşlığı qadağan etmişdi. Nəticədə Matra və Tirrell arasında əməkdaşlıq bitdi.Matra həmçinin V12 mühərrikləri ilə də tanınmış idi.
1972-74-cü illərdə Matra MS670 avtomobili  24 Hours of Le Mans da qalibiyyət qazandı.
1979-cu ildə şirkət "Pejo"ya satılmışdır.
Canarium pseudosumatranum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kara-Kul
Kara-Kul ya da Qara-Göl (qırğız dilində:Кара-Көл) — Qırğızıstanın Cəlalabad vilayətində şəhər. Qırğız dilindən tərcümədə "Kara" - qara, "Kul" - göl sözlərindən yaranaraq "Qara göl" mənasında izah olunur.
Əhalisi
2009-cu ildə Qırğızıstanda aparılmış əhalinin siyahıya alınmasına görə şəhərin əhalisi 22 502 nəfərdir. Onlardan 21 217 nəfərini (94,3 %) qırğızlar, 771 nəfərini (3,4 %) ruslar, 143 nəfərini (0,7 %) özbəklər, 141 nəfərini (0,7 %) tatarlar təşkil edirlər.
Coğrafiyası
Kara-Kul şəhəri Narın çayının Kara Suu çayına töküldüyü yerin yaxınlığında, Bişkek - Oş avtomobil yolu üzərində, Taş-Kumır dəmiryol stansiyasından (Uçkurqan dəmiryol xəttinin son stansiyası) 78 km aralıda yerləşir.
Tarixi
Kara-Kul şəhəri 16 iyun 1962-ci ildə Orta Asiyada ən iri su elektrik stansiyası olan Toktoqul SES-nın inşası ilə əlaqədar yaşayış qəsəbəsi kimi meydana gəlmişdir. 26 oktyabr 1962-ci ildə Qırğızıstan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin Fərmanına əsasən Kara-Kul şəhər tipli yaşayış məntəqəsi yaradıldı. Qırğızıstan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 7 yanvar 1977-ci il tarixli Fərmannı ilə Kara-Kul qəsəbəsinə vilayət tabeli şəhər statusu verildi.
Coğrafiyası
Şimaldan və cənubdan şəhər hündür dağlarla əhatə olunmuşdur. Şəhərdə balıqçılıq təsərrüfatlarına aid su anbarları, 3 süni göl vardır.Kara-Kul şəhərinin yaxınlığında Toktoqul SES-nın istinad divarları yerləşir. Şəhərin ərazisində iri sənaye müəssisələri, Bişkek Politexnik İnstitutunun filialı və inşaat texnikumu yerləşir.
İqtisadiyyatı
SSRİ dağıldıqdan sonra su elektrik stansiyalarının tikintisində işlər dayandırılmış, sənaye müəssisələrinin bir hissəsi bağlanmışdır. 1990-cı illərdə işsizlik problemi ilə əlaqədar əhalinin bir hissəsi Kara-Kul şəhərini tərk etmişdir.
Müasir dövrdə şəhərdə stabil fəaliyyət göstərən 3 iri sənaye müəssisəsi vardır. Əhalinin əsas məşğuliyyət sahəsi energetika ilə bağlıdır. Hazırda Qırğızıstanda istehsal edilən elektrik enerjisinin 80 faizi Kara-Kul şəhərində fəaliyyət göstərən su elektrik stansiyalarının payına düşür.
Şiz
Şiz şəhəri — Sasanilər imperiyası dövrlərində Azərqoşnəsbin (Azərbaycanın) cənubunda yerləşirdi. Sasanilərin baş atəşgahı burada yerləşirdi. Atropatena
Məzdəkilər hərəkatının məğlubiyyətə uğramasından sonra Şiz şəhərinin atəşpərəstliyin əsas mərkəzi kimi möhkəmlənməsi Azərbaycanda təhsil və maarifin qüvvətlənməsinə əlverişli şərait yaratdı. Azərqoşnəsb atəşgədəsinin Şiz şəhərində yerləşməsindən bu nəticəyə gəlmək olur ki, qədim Azərbaycanın paytaxtı olan bu şəhər Avesta Azərbaycanında böyük elm və maarif mərkəzi olmuşdur. IV əsrin ortalarında ərəb tarixçisi Məsudi belə yazırdı: «Zəmanəmizdə bu şəhərdə (Şiz şəhərində) heyrət doğuran binaların qalıqları, eləcə də səma kürəsini, ulduzları, dünyanı, quru və dənizləri, yaşayış yerlərini, onların bitki və canlılarını və sair qəribə şeyləri özündə əks etdirən rəngarəng və çox gözəl rəssamlıq lövhələri görünür». Zərdüşt təlim ocaqları bu dövrdə Azərbaycanda, xüsusilə Şiz şəhərində genişlənmişdir. Çünki muğların əsas mərkəzi Azərbaycan idi. Yeri gəlmişkən, qeyd etmək lazımdır ki, hələ lap ilk dövrlərdə, o zamankı İranın bütün ərazisindən gələn moğlar məhz Şiz şəhərinin Siroş adlı nahiyəsində toplanır, burada Zərdüştlük dini üzrə təlimat alırdılar. Moğların ilk məktəbi də həmin məhəllədə olmuşdur.
Zerkalo (qəzet)
“Zerkalo” qəzeti 1990-cı ilin avqustunda yaradılıb. Rus dilində çıxan “Zerkalo” gündəlik çap olunurdu. 2014-cü ilin may ayının əvvəlində həftədə bir dəfə işıq üzü görməsi qərara alınmışdı. Ancaq nəşri bu yolla da saxlamaq mümkün olmamış, 2014-cü il iyunun 1-dən qəzetin nəşri dayanmışdır.
Qız qalası əfsanəsi (film, 1978)
Məzmun
Kinolentdə hər şeyə qalib gələn məhəbbətin gücündən, xalq müdrikliyindən, Vətənə, xalqa sədaqətdən bəhs olunur.
Zerkalo (qəzet)
2014-cü il avqustun 27-də “Ayna” və “Zerkalo” qəzetlərinin kollektivlərinin ümumi toplantısı keçirilib. Toplantıda baş redaktor Elçin Şıxlı “Ayna” və “Zerkalo” qəzetlərinin fəaliyyətinin birdəfəlik dayandırıldığını elan edib.
Qız qalası əfsanəsi (film, 1978)
Film haqqında
Film Azərbaycan xalq əfsanəsinin motivləri əsasında çəkilmişdir.
Makemo
thumb|200px|left|Atollun kosmosdan təsviri. Makemo (Makemo) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası).
Coğrafiya
Atollun sahəsi 56 km²-dir. Daxilində böyük laqun vardır. Laqunun sahəsi bütün arxipelaqda üçüncü ən böyük laqundur. Onun eni 5 – 8 km, uzunluğu isə 65 km təşkil edir.
İnzibati bölgüsü
Makemo, Haraiki, Şimali Marutea, Katiu, Taunake, Hiti, Cənubi Tepoto, Raroia, Takume, Taenqa və Nihiru adaları Makemo kommunasını əmələ gətirir. İnzibati baxımından Tamotu-Qambe regionuna daxildir.
Tarixi
Taenqa ilk dəfə 1803-cü ildə ingilis dənizçisi Con Bayers tərəfindən kəşf edilir. Birinci Rus Antarktika ekspedisiyası zamanı ada Kutuzov atolu adlandırılır.
Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 738 nəfər yaşayır. Yeganə yaşayış məntəqəsi Pouhea adlanır.
İqtisadiyyat
Əhalinin əsas məşquliyyəti mirvari toplamaqdır. Aeorodrom fəaliyyət göstərir.
Cizyə
Cizyə — ərəbcədən götürülən sözdür. Quranda bu haqda belə deyilir: "Kitab verilənlərdən Allaha və Axirət gününə iman gətirməyən, Allahın və Onun Elçisinin haram buyurduğunu haram saymayan və həqiqi din olan İslama etiqad etməyənlərlə, zəlil günə qalıb öz əlləri ilə cizyə verməyə məcbur oluncaya qədər vuruşun." (Tövbə surəsi / 29 ) Cizyə müsəlman ölkələrində qeyri müsəlman əhalidən can və mal mülkiyyətinin qorunması qarşılığında alınan vergidir. Yəni fəth edilən ərazidə qeyri müsəlmanlardan kollektiv olaraq alınırdı. Cizyəni ağılca,bədəncə sağlam və yetişkin kişilər ödəyirdi. Qocalardan, qadınlardan, uşaqlardan, xəstələrdən müharibədə iştirak qabiliyyətləri olmadıqları üçün bu vergi alınmırdı. Korlar, şikəst olanlardan yalnız varlılar cizyə ödəyirdi. Kasıblar və dilənçilər cizyə ödəməzdi, yoxsul rahiblər də ödəməzdi.
Gözyaşardıcı qaz
thumb|200px|[[2007 Fransa etirazlarında gözyaşardıcı qazların istifadəsi]]
Gözyaşardıcı qaz (lachrymatory agent və ya lachrymator (lacrima Latın dilindən tərcümədə göz yaşı deməkdir )) — gözdəki korneal sinirləri stimullaşdıraraq göz yaşına, ağrıya, qusmaya və hətta korluğa səbəb olur. Ümumi lakrimatorlara bibər spreyi (OC gaz), CS gaz, CR gaz, CN gaz, nonivamide, bromoacetone, xylyl bromide, syn-propanethial-S-oxide (soğanlardan) və Mace daxildir.
Lakrimatorlar daha çox etiraz aksiyalarında etirazçılarının dağıdılmasında istifadə edilir. Onların müharibədə kimyəvi maddə kimi istifadə edilməsi müxtəlif beynəlxalq müqavilərlə qadağan edilmişdir. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı toksik lakrimatorlar istifadə edilmişdir.
Bernulli ədədləri
Bernulli ədədləri — riyaziyyatda ədədlər nəzəriyyəsi ilə geniş əlaqəsi olan rasional ədədlər ardıcıllığıdır. Ədədlərin qiymətləri Rieman zeta funksiyasının mənfi tam ədədlər üçün aldığı qiymətlərə yaxındır.
n 1-dən fərqli bir tək ədəd olmaq şərtilə, Bn = 0 bərabərliyi mövcud olur. B1 isə 1/2 ya da -1/2 qiymətini alır. Sıfırdan fərqli bir neçə Bernulli ədədi aşağıda göstərilmişdir.
Bernulli ədədləri riyaziyyatçı Yakob Bernullinin adını daşıyır.
Nəticəsi
B(0 ) =                                           1 / 1 B(1 ) =                                          -1 / 2 B(2 ) =                                           1 / 6 B(4 ) =                                          -1 / 30 B(6 ) =                                           1 / 42 B(8 ) =                                          -1 / 30 B(10) =                                           5 / 66 B(12) =                                        -691 / 2730 B(14) =                                           7 / 6 B(16) =                                       -3617 / 510 B(18) =                                       43867 / 798 B(20) =                                     -174611 / 330 B(22) =                                      854513 / 138 B(24) =                                  -236364091 / 2730 B(26) =                                     8553103 / 6 B(28) =                                -23749461029 / 870 B(30) =                               8615841276005 / 14322 B(32) =                              -7709321041217 / 510 B(34) =                               2577687858367 / 6 B(36) =                       -26315271553053477373 / 1919190 B(38) =                            2929993913841559 / 6 B(40) =                      -261082718496449122051 / 13530 B(42) =                      1520097643918070802691 / 1806 B(44) =                    -27833269579301024235023 / 690 B(46) =                    596451111593912163277961 / 282 B(48) =               -5609403368997817686249127547 / 46410 B(50) =                 495057205241079648212477525 / 66 B(52) =             -801165718135489957347924991853 / 1590 B(54) =            29149963634884862421418123812691 / 798 B(56) =         -2479392929313226753685415739663229 / 870 B(58) =         84483613348880041862046775994036021 / 354 B(60) = -1215233140483755572040304994079820246041491 / 56786730
Çoxhədlilərin bölünməsi
Polinom bölmə — cəbrdə bir çoxhədlini bərabər və ya daha kiçik dərəcəli digər çoxhədliyə bölmə alqoritmidir. Uzun bölmə olaraq adlandırılan üsulun ümumiləşdirilməsi olan alqoritm çətin bir bölmə əməliyyatını xeyli asanlaşdırdığından kağız üzərində hesablana bilir.
f(x) və g(x) bir polinom(çoxhədli) (g(x) sıfırdan fərqli olmaq şərti ilə) olmaqla, bərabərliyini təmin edən q(x) və r(x) çoxhədliləri vardır. Burada r(x)-in dərəcəsi g(x)-inkindən kiçikdir.
Sintetik bölmə əməliyyatına f(x) surət, g(x) sıfırdan fərqli bir məxrəc olaraq tətbiq edildiyində bölmə q(x) və qalan r(x) olaracaqdır. Bu üsulda bölünən nizamlı bir ifadə şəklində yazılır. Ən böyük dərəcədən başqa bütün hədlərin əmsalları sıfır olsa belə yazılmalıdır.
Antonio Kanova
Antonia Kanova — incəliklə işlədiyi çılpaq bədənlər təsvir olunan mərmər heykəlləri ilə məşhur olan italyan heykəltaraşı. Neoklassisizm tərzində hazırladığı əsərlər barokko heykəlinin teatr artıqlığından sonra klassik zərifliyə qayıdışı göstərir. Riçard Vestmakott və Con Qibson Kanovanın ingilis şagirləri arasındadır.
Həyatı
left|thumb|200px|Asolo yaxınlığında yerləşən Possaqnoda yerləşən "Museo Canoviano". Antonio Kanova Venesiya Respublikasında Alp dağlarının ətəyində Asolo yüksəkliklərində yerləşən Possaqno qəsəbəsində anadan olmuşdur. Üç yaşında olarkən hər iki valideynindən ayrı düşüb, atası vəfat edib, anası isə başqası ilə ailə həyatı qurub. Ona babası və nənəsi baxıb. Atası və babası bənna idi, bu iş ailələrində illərdir davam edirdi. Kanovanın əli qələm tutan kimi babası ona rəsmxətin prinsiplərini öyrətməyə başladı. Babası həm rəsmxət, həm də memarlıq sahəsində biliyə malik idi, dekorasiya və layihələşdirmə işlərindən zövq alırdı. Babası Kanovanı ailə sənətini davam etdirə biləcək böyük sənətkar kimi görürdü.
Kanova gəncliyini işləyərək keçirdi. Onun beynində heykəltaraşlıq idi, babasının emalatxanasında bu işi görə bilmək üçün ləvazimatlar toplamışdı. Hələ doqquz yaşında Karrona mərmərindən iki kiçik türbə hazırlamışdı, həmin işlər indiyə kimi durur. Bu dövrdən bir qədər sonra babasının nəzarətində işləməyə başladı. Babasının himayədarları arasında venesiyalı Falier ailəsi var idi, bu vasitə ilə Kanova gələcəkdə onun ən böyük himayədarı olacaq Senator Falier ilə tanış ola bilmişdi.
Kanovanın senatorun kiçik oğlu Cüzeppe Falier ilə uzun müddətli dostluğu başladı. Senator Falier onu öz mühafizəsi altına almağı qərara aldı. Kanovanın yağdan aslan fiquru hazırlanması italyan yazıçı və bir neçə bioqraflar tərəfindən dəfələrlə təkrar edildiyinə görə Falier onunla maraqlanmağa başlayıb. Bu əhvalatın doğru olub-olmadığı bilinmir. Himayədarı tərəfindən Kanova nüfuzlu heykəltaraş olan və daha çox Cüzeppe Torretto adı ilə tanınan Bernardinin yanına təlim keçməyə göndərildi. right|thumb|285px|[[Psixeyanın Kupidonun öpüşündən canlanması, Luvr, Ermitaj, 1787-1793.]] left|thumb|200px|Orfey, [[Ermitaj.]] Bu hadisə Kanovanın on üç yaşında olmuşdur və iki il müddətində davam etmişdir. Kanova Bernardinin yanında nəzərəçarpan işlər görmüşdür. Kanovanın ustadı Venesiyaya qayıdır və qısa müddətdən sonra ölür, ölümündən əvvəl şagirdi haqda Falierə yaxşı fikirlər söyləyir və Falier onu Venesiyaya göndərir, Kanova burada Torrettinin qohumu ilə bir il müddətində birgə fəaliyyət göstərir.
Bəzi keşişlərin nəzakəti ilə o, boş monastır otağını emalatxanaya çevirdi. Bu emalatxanada dörd il böyük əzmlə öz fəaliyyətini davam etdirdi. Həmçinin o, bir çox mükafatlar qazandığı akademiyaya da davam edirdi. Amma o, daha çox təbiətin tədqiqinə və təsvir olunmasına vaxt ayırırdı. Vaxtının çoxunu sənətinin sirri kimi gördüyü anatomiya ilə məşğul olmağa ayırırdı. Əyləncə məkanlarına gedərək orada ifaçıların hərəkətlərinə və ifadələrinə diqqət yetirirdi. Aldığı qərarla uzun illər bir xətt çəkmədən yata bilmədi. Heykəltaraşlıqda inkişaf etməsinə səbəb olacaq hər bir şey uğrunda canfəşanlıqla çalışdı. Arxeoloji qazıntılara xüsusi diqqət yetirirdi. Həm qədim, həm də yeni tarix ilə maraqlanırdı. Avropa dillərini öyrənməyə başlamışdı.
Üç il heç bir əsər hazırlamadan keçmişdir. Himayədarı üçün hazırladığı qrupu tamamlamağa başladı və yaratdığı Orfey onun necə inkişaf etdiyini göstərdi. Bu iş hamı tərəfindən alqışlandı və onun məşhurlaşmasının təməlini qoydu. Bu işinin ardınca təlim keçdiyi illərdə hazırladığı Dedal və İkarın da daxil olduğu müxtəlif qruplar yaratdı. Özünəməxsus tərzi və təbiətin sadiqliklə təsviri çox böyük marağa səbəb oldu. Şöhrəti artdıqca Adriatik dənizi sahillərindən Tibr çayının sahilyanı ərazilərinə köçdü və iyirmi dörd yaşında Romaya getdi.
Romada karyerası
right|thumb|360px|"Kritonun Sokratın gözünü yumması", [[1790-1792, V&A.]] Romaya getməmişdən qabaq maddi sıxıntısı olmadan fəaliyyətinə davam edə bilməsi üçün Kanovanın dostları Venesiya senatına təqaüd ayrılması üçün müraciət etdilər. Müraciət qəbul olundu. Üç il müddətində üç yüz dukat ayrılmasına qərar verildi. Kanova incəsənətə maraq göstərən Venesiyalı səfir Kavalyer Yuliandan tanış olmaq üçün məktub aldı və bunu müsbət qarşıladı. left|thumb|200px|"Tesey və Minotavr", [[1781-1783, Piazza Scala qalereyası.]] 28 dekabr 1780-ci ildə Kanovanın Romaya gəlməsi həyatında yeni bir başlanğıc oldu. O, burada antik dövrlərin ən gözəl əsərlərini işləyə biləcək və dövrünün mütəxəssisləri ilə rəqabət apararaq özünü inkişaf etdirə biləcəkdi. Romada hazırladığı ilk işi hal-hazırda Londonda Viktoriya və Albert Muzeyində nümayiş olunan Tesey və Minotavr əsəridir. Fiqurlar qəhrəmanlıq nümunələridir. Müzəffər Tesey canavarın cansız bədəninin üzərində oturmuş formada təsvir olunub. Bütün bədənini əhatə edən yorğunluq mübarizənin dəhşətli xarakterini əks etdirir. Sadəlik və təbii ifadə Kanovanın üslubunu səciyyələndirir və bunlara böyüklük və həqiqilik anlayışları da əlavə olunmuşdur.
Kanovanın növbəti işi Papa XIV Klementin şərəfinə hazırladığı abidə idi. Bu əsəri hazırlamazdan əvvəl Venesiya senatından maddi asılılığı olduğu üçün icazə almağı qərara almışdır. Bu məqsədlə şəxsən özü gedib icazə almışdır. Daha sonra o, dərhal Romaya qayıtmış və Via del Babuino yaxınlığındakı məşhur emalatxanasını açmışdır. Kanova bu əsər üzərində iki il dayanmadan çalışmışdır və 1787-ci ildə təqdim etmişdir. Bu əsər Kanovanın bir çox tənqidçi tərəfindən qiymətləndirilməsini təmin etmişdir. right|thumb|220px|"Kreuqa", [[1800, Vatikan muzeyləri.]] Beş il davam edən gərgin işdən sonra Papa XIII Klementin xatirəsinə məzar abidəsi hazırladı və məşhurluğu daha da artdı. Kanovanın fəaliyyəti sürətlənmişdi. Sol əlinə qonmuş kəpənəyin qanadlarını sağ əli ilə tutan Ruh onun əsərlərindən biridir. İnsanın mənəvi tərəfini nəzərdə tutan bu əsər, demək olar ki, hər baxımdan qüsursuzdur və Kanovanın əsərləri arasında klassik hesab olunur. İki fərqli qrupda və təzadlı ifadələrlə Erot və onun gəlnini ayaqüstə və uzanmış vəziyyətdə təsvir etdi. Bu və digər əsərlər onun şöhrətini çox artırdı, Rusiyadan onun Sankt-Peterburqa gəlməsi üçün təklif gəldi. Kanova bu təklifi rədd etdi, amma onun əsərlərinin çoxu Ermitaj muzeyinə göndərildi. Kanova öz dostuna belə yazırdı:"İtaliya mənim və incəsənətin vətənidir. Buranı tərk edə bilmərəm: mənim uşaqlığım burada keçib. Əgər mənim yetərsiz istedadım başqa ölkələrdə faydalı olacaqsa, İtaliyaya da faydası olmalıdır. Onun tələbi başqalarından üstün tutulmamalıdırmı?"
1795-1797-ci illərdə bir çox işlər gördü, bunların bir neçəsi əvvəl gördüyü işlərin surətləri idi. Bunlardan biri Venera və Adonisin ayrılığı əsəridir. Bu məşhur əsər Neapola göndərilir. Böyük Fransa İnqilabı artıq İtaliyada özünü göstərməyə başlamışdı. Kanova təklikdə qalmağı və anadan olduğu Possaqnoda istirahət etməyi qərara aldı. 1798-ci ildə bura gəlir və bir il müddətində daha çox rəsmlərlə maraqlanır. Siyasi vəziyyət sabitləşən kimi yenidən Romaya qayıdır. Gərgin fəaliyyəti onun sağlamlığına da təsir etmişdi. Dostu Prins Rezzoniko ilə Almaniyaya səyahət edir. İstirahətdən qayıtdıqdan və səhhəti normallaşdıqdan sonra yenidən arzu və istəklə fəaliyyətinə davam edir.
Fransa və İngiltərəyə səfərlər
Təvazökarlıq xüsusilə rəssamlara qarşı daimi xeyirxahlığını qeyd etməyi ona icazə vermirdi. 1815-ci ildə Papa ona əvvəllər Napaleonun rəhbərliyi altında ora çatdırılmış incəsənət nümunələrinin Parisdən gətirilməsinə başçılıq etməyi tapşırmışdı. Onun səy və cəhdləri ilə o ölkəsi üçün uğurlu və onun mühakiməsinə tərifəlayiq bir üsulla nizamladı.
Bu ilin payızında o, yüksək ehtiram gördüyü London səfəri arzusunu həyata keçirdi. Londonda yüksək ehtiram və xüsusi rəğbət göstərdiyi rəssam həmin dövrdə orada rəssamlığın yeganə nümayəndəsi sayıla bilən Benyamin Haydon oldu, o, xüsusilə İngiltərəyə keçirilən və bələdçiləri tərəfindən bilməzlikdən dəyərdən salınan Parthenon mərmərərinə görə hörmətə layiq görüldü. Faktiki olaraq gips nüsxələr Kanovanın tələbinə görə İtaliya, Florensiyaya göndərildiyi halda Elgin mərmərləri Britaniya muzeyi tərəfindən əldə edildi.
Kanova 1816-cı ilin əvvəlində ölkəsinin dahilərinin xilas etdiyi qənimətləri ilə Romaya qayıtdı. Dərhal sonra o bir neçə fərqlənmə nişanları aldı: o, Romada əsas rəssamlıq institutu olan Akkademiya di San Lukanın prezidenti oldu və Papanın şəxsi göstərişi ilə onun adı "Kapitolyanın Qızıl Cildi"nə həkk olundu. O, ildə 3 min kron illik təqaüd ilə İskayın markizi titulunu qəbul elədi.
Son işlər
right|thumb|200px|Antonio Kanovanın qəbirüstü abidəsi, [[Santa Maria Qloriosa dei Frari kilsəsi, Venesiya, İtaliya.]] İndi o, nəhəng bir dini heykəl hazırlamağı nəzərdə tuturdu. Eskiz İtaliyada heyranlığa səbəb oldu; mərmər tapıldı, heykəltaraşın iskənəsi işləmək üçün hazırlandı, ruhanilərin qısqanclığı və bəzi səbəblərdən ölkə planlaşdırılan işdən məhrum oldu. İbadətin ən xoş duyğusu Kanovaya stimul verdi və mane olunmasına baxmayaraq o iddiasına məbəd həsr eləməyi qərara aldı. Öz doğma vətənində o, yalnız heykəl yox həmçinin başqa işlərini də özündə ehtiva edən məbəd ucaldılması üçün hazırlıq gördü. Uyğun olaraq, Kanova 1919-cu ildə Possaqnoya yola düşdü. Sonra Binanın təməl daşı qoyuldu. Kanova Romaya qayıtdı. Lakin növbəti payızlarda da işçilərə başçılıq etmək və mükafatlarla onları ruhlandırmaq üçün Possaqnoya səfər etməyə davam etdi.
Bu zaman böyük xərclər onun resurslarını tükətdi və yaşının artması və xəstəliklərə baxmayaraq davamlı cəhdlərlə işləməyə davam etdi. O, ən parlaq əsərlərindən bəzilərini tamamladı və ya yerinə yetirdi. Mars və Venera, VI Piy, Pyeta, Sent Conun böyük fiqurları və uzanmış Maqdelena bunların arasındadır. Onun hazırladığı sonuncu iş onun dostunun nəhəng büstü idi.
1822-ci ilin may ayında Kral VII Ferdinanda yalan ifadə verən Burbonun at üzərində mum qəliblərdən heykəlinin tikintisinə nəzarət etmək üçün Neapola baş çəkdi. Bu səfər onun səhhətinə əhəmiyyətli dərəcədə ziyan vurdu, lakin Romaya qayıtdıqdan sonra yenidən özünə gəldi. İlin axırlarına doğru o, anadan olduğu yerə səfər etdi. Onun səfəri Venesiyayla davam etdi və təxminən 65 yaşında orada vəfat etdi. Onun xəstəliyi erkən yaşlarından oyma alətlərindən davamlı istifadə etməsinə görə yaranmışdı. O, Venesiyada Santa-Mariya Qlorioza dey Frari kilsəsində rəssam Tisian Veçellio üçün hazırladığı mavzoleydə mərmər piramidada dəfn edildi.
Yaddaqalan işləri
Palamedes, Creugas və Damoxenus, Tesey və Kentavrın mübarizəsi, və Herakl və Lixas qəhrəmanlıq kompozisiyalarına aid edilə bilər, Hektor və Ayaks, Neopolun Kral Ferdinandı və başqaları ilə siyahı qabardıla bilər. Kanovanın mərmərdən işlədiyi Corc Vaşinqton abidəsi 1812-ci il müharibəsindən sonra Şimali Karolina dövlətinin tapşırığı ilə Kapitol Binasında nümayiş etdirilmişdir. Bu iş 9 ilə tamamlandı və Milad bayramı ərəfəsində döyüş gəmisi, paraxod və nəhayət, qatar vasitəsilə göndərildi.
Gözəllik və zərifliyin başçılığı altında Hebe heykəli tarixi baxımdan birinci yeri tutur. Dörd dəfə rəssam gənclərin ilahəsini daş üzərində əks etdirib. Axırıncı işi İtaliyada Forli muzeyində saxlanılır. Heykəllərin hər biri mövqe, ifadədə və tamamlamanın zərifliyində fərqlənir.
Rəqs edən Nimfalar Hebeyə oxşar obrazı özündə əks etdirir. Üç Gözəllik və Venera daha çox fərqləndirilir. Oyanmış Nimfa başqa bir unudulmaz işidir. Abidələrdən və qəbir heykəllərindən ən dəbdəbəliləri Mariya Kristinaya, Teşen Hersoquna hazırladığı doqquz fiqurdan ibarət olan əsərlər idi. Qeyd olunmuş Roman Pontif üçün iki əsərdən başqa Vittorio Alfieri üçün, venesiyalı admiral Emo üçün və Herotsio Nelson üçün kiçik abidələr də onun əsərləri arasındadır. Corc Antoni Leq Kek Kanovanın hazırladığı heykəlləri toplaması ilə tanınırdı, o əsərləri Brethertonda Bank Hallda I Yakov dövrünə aid olan sarayında nümayiş etdirirdi. 1860-cı ildə onun ölümündən sonra hərraca çıxarılaraq satılmış heykəllərin harada olması bilinmir.
Aqop Dilaçar
Aqop Dilaçar Martayan — Türk dili üzrə mütəxəssis, dilçi, Erməni əsilli Türkiyə vətəndaşıdır. Türk-dili əlaqəli apardığı araşdırmalara görə Mustafa Kamal Atatürk ona “Dilaçar” soyadını vermişdir. Erməni və Türk dillərindən əlavə ingilis, yunan, ispan, latın, alman, rus və bolqar dillərini bilirdi.
Həyatı
1915-ci ildə Robert Kollecindən məzunu olmuşdur. Birinci Dünya müharibəsində Qafqaz Cəbhəsində ehtiyatda olan zabit kimi vəzifə almışdır. 1919-cu ildən Robert Kollecində ingilis dili müəllimi kimi işləməyə başlamışdlr.
Fəaliyyəti
Müharibədən sonra Beyrutda erməni məktəbində müdir vəzifəsində işləmiş və orada ermənicə çap edilən ilk qəzetin, yəni “Luys”-un baş redaktoru olmuşdur. Həyat yoldaşı Meline ilə birlikdə getdiyi Sofiyada Qədim Türk dili və Qədim Uyğur Türk dili dərslərini tədris etmiş və ilk kitabını çap etdirmişdi. 22 sentyabr 1932-ci ildə Mustafa Kamal Atatürkün sədrliyi ilə keçirilən I Türk Dili Konfransına Stepan Qurdikyan və Kevork Simşekyan ilə birlikdə dil mütəxəssisi kimi dəvət edilmişdir. 1934-cü ildə türk dilinin inkişaf etdirilməsindəki fəaliyyətinə görə Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən Aqop Martayana “Dilaçar” soyadı verilmişdir. Türk Tarixi Tezisi və Günəş Dil Nəzəriyyəsi araşdırmaları ilə türk millətinin və türk dilinin mənşəyinin ortaya çıxarılmasında vacib məlumatlar ortaya çıxartmışdır. 1936-1952-ci illərdə Ankara Universiteti Dil, tarix və coğrafiya fakültəsində dil-tarix və türkologiya üzrə dərs demişdir.
1942-1960-cı illərdə Türk Ensiklopediyasının hazırlanması işlərində baş məsləhətçi kimi çalışmışdır. Türk Dil Qurumundakı vəzifəsi və dilçiliklə bağlı araşdırmaları 1979-cu ilə qədər ölümünə kimi davam etmişdir.
Atatürk soyadının müəllifi olma iddiası
Bəzi tarixçilər Mustafa Kamala "Atatürk" soyadının Dilaçar tərəfindən verildiyini iddia etmişdir. Bəzi tarixçilərə isə Konya millətvəkili Naim Onatın "Atatürk" soyadını icad etdiyini iddia etmişdir. Bəzi tarixçilər isə bu iddianı da rədd edir və Türk Dili Tədqiq Cəmiyyəti sədri Saffet Arıkanın 26 sentyabr 1934 tarixində 2-ci Dil Bayramı açılış çıxışında dilə gətirdiyi "Ulu Öndərimiz Ata Türk Mustafa Kamal" xitabın Atatürk soyadının mənbəyi olduğunu iddia etmişdir.
Memar Əcəmi-2 metrostansiyası
Memar Əcəmi-2 — Bakı metrosunun Bənövşəyi xəttinin stansiyası.
Tarixi
Memar Əcəmi-2 metrostansiyasının inşasına 2009-cu ildə başlanılmışdır. Bu stansiya Memar Əcəmi metrostansiyasının yaxınlığında yerləşir və bu xətt gələcəkdə Bakıxanova kimi uzadılacaq. Stansiyanın 2015-ci ildə istifadəyə verilməsi planlaşdırılsa da, bu mümkün olmamışdır.
Stansiya 2016-cı il 19 apreldə isitfadəyə verilmişdir.
"Avtovağzal"–"Memar Əcəmi" mənzil tunellərinin və "Memar Əcəmi" stansiyasının layihə işləri dünyanın aparıcı şirkətləri tərəfində həyata keçirilib. Tunellərin inşası üçün hazırlıq işlərinə 2011-ci ilin fevralında, tikintisinə isə həmin ilin sentyabrında başlanılıb. Podratçı təşkilat tərəfindən tunellərin tikintisi ilə yanası, tunellərarası 8 təxliyə keçidi və 2 havalandırma şaxtası inşa edilib. "Memar Əcəmi" stansiya kompleksinin ümumi uzunluğu 168,5 metrdir. Burada üç çıxış yaradılıb. Ümumi sahəsi 12 min kvadratmetrə yaxın olan stansiyada və çıxışlarda 17 eskalator quraşdırılıb. Burada, həmçinin fiziki imkanları məhdud insanlar üçün də liftlər var.
Bulbophyllum rariflorum
(Bulbophyllum rariflorum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Canarium reniforme
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Canarium sarawakanum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sumqayıt kanyonu
Sumqayıt kanyonu və ya Sumqayıtçay kanyonu — Sumqayıtçayın aşağı axarlarında, çayın Qaraboğaz düzənliyindən keçən hissəsində yerləşən təbiət abidəsi. Kanyonun başlanğıcı şəhərin məişət tullantıları poliqonunun arxasında yerləşir. Bu kanyon Sumqayıtda turizm üçün potensial məkan hesab olunur.
Şamaxı, Abşeron və Sumqayıt şəhər inzibati ərazi vahidlərinin ərazisindən axan Sumqayıtçay Sumqayıt kanyonundan keçərək Xəzər dənizinə tökülür. Çayın axdığı bu ərazidə suxurların olduqca kövrək, əsasən gil və qum materialından təşkil olunması onun dağıdıcı gücünü artırır. Bu da çayın asanlıqla yatağını dərinləşdirməsinə imkan verir. Kanyonda suyun eroziya fəaliyyəti olduqca yüksəkdir. İstər atmosfer yağıntıları, istər günəş radiasiyası, istərsə küləyin fəaliyyəti sayəsində kanyon əsrarəngiz görkəm alır. Bu proses daima davam etdiyindən aşınmanın miqyası davamlı olaraq artır.
Ölçüsü
Kanyonun hündürlüyü və eni axdığı ərazidən asılı olaraq dəyişir. Orta hündürlüyü 10-15 metr (33-49 fut), eni isə ərazidən asılı olaraq 30-50 metr arasında dəyişir.
Fauna və flora
Kanyonun yerləşdiyi ərazi yarımsəhra-quru çöl iqliminə sahib olduğundan istiyə və şoranlığa davamlı kol və ot bitkiləri bitir. Burada əsasən efemerli, kserofit ot bitkiləri yayılmışdır. Kol bitkilərindən burada ən sıx rast gəlinəni yovşan və yulğundur. Yulğunlar lokalda olsa sıx keçilməzliklər əmələ gətirə bilir.
Heydər Əliyev adına Bakı Dərin Özüllər Zavodu
Heydər Əliyev adına Bakı Dərin Özüllər Zavodu — Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin strukturlarından biri. Zavodun təməli 1978-ci ildə qoyulmuşdur.
Tarixi
Heydər Əliyev adına Bakı Dərin Özüllər Zavodunun təməli 1978-ci ildə qoyulmuşdur. 1984-cü ildə istismara verilən BDÖZ dənizin 200 metrədək dərinliyində quraşdırılmaq üçün dərin özüllər istehsal edən nəhəng sənaye müəssisəsidir. Ümumi istehsal gücü ildə 60 000 ton metalkonstruksiya olmaqla, müxtəlif dərinliklərdən asılı olaraq ildə 2-3 dərin dəniz özülü yığmağa imkan verir. 1985-ci ildə quraşdırılmış ilk stasionar dəniz platforması hazırda Günəşli neft yatağında istismar olunur. Zavod 1986-cı ildə layihə gücünə çatdırılmışdır. Zavodda ötən dövr ərzində 178 mertədək dərinlik üçün 12 dəniz platforması hazırlanmışdır. 1992-ci ildə ilk dəfə olaraq "Bp" şirkəti üçün Şimal dənizində quraşdırılmaq məqsədilə boruların hazırlanması üzrə kontrakt BDÖZ-də uğurla həyata keçirilmişdir. Zavodun mövcudluğu "Əsrin müqaviləsi"nin bağlanması üçün təməl yaratdı və bu da Azərbaycanın iqtisadi inkişafını bir çox illər öncədən müəyyənləşdirdi. "Əsrin müqaviləsi" imzalanmazdan əvvəl burada  artıq dənizin 100-163 metrədək dərinliyindən neft və qaz çıxarmaq üçün 11 stasionar  platforma  quraşdırılmışdı. 1995-ci ildən başlayaraq BDÖZ beynəlxalq enerji bazarının nəhənglərindən olan "British Petroleum" (bp), "Petrofac", "McDermott", "Caspian Shipyard Company" LTD, "Star Gulf FZCO" şirkətləri ilə əməkdaşlığa başlayaraq iş keyfiyyətini yeni səviyyəyə qaldırdı.
1994-cü il sentyabrın 20-də "Əsrin müqaviləsi" imzalandıqdan sonra Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda həyata keçirilən bütün neft layihələrində BDÖZ fəal iştirak edir.
Prezident İlham Əliyevin 2004-cü il martın 10-da imzaladığı "Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əlirza oğlu Əliyevin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi haqqında" fərmanı ilə BDÖZ-ə öz yaradıcısının - Ulu Öndərin adı verilib. Müəssisə bu adı şərəflə daşıyır.
2003-cü il noyabrın 24-də Prezident İlham Əliyev BDÖZ-ün 25 illik yubileyi münasibətilə təkil olunan tədbirin sonunda jurnalistlərin suallarını cavablandıraraq zavodun əhəmiyyətini vurğulayaq bildirmişdir:
13 aprel 2017-ci ildən Heydər Əliyev adına Bakı Dərin Özüllər Zavoduna Roman Nağıyev yeni direktor təyin edilib. O, bundan əvvəl şirkətin “Azəriqaz” İstehsalat Birliyində çalışıb.
Rauil kəndi
Rauil kəndi (Рауил) — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Rauil kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Rauil kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 99 %
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Din
Rəssam Ahmat Fatkulloviç Lutfullinin keçmiş evində "Axmat məscidi" açılmışdır. Rəssam ömrünün sonlarına yaxın bərk xəstələnir. O, evi nə satmaq nə də kiməsə vermək istəmirdi. Ata, baba və anasının xatirəsinə evi məscid eləməyə qərar vermişdir.
İndastrial-metal
İndastrial metal — heavy metal və thrash metal qarlılıqlı təsiri olub; industrial music, electro-industrial və industrial dance musiqisinin infrastrukturuna sahib bir metal musiqi növüdür. Klaviatura istifadəsi sıxdır və gitara riffləri industrial dance musiqisini xatırladarcasına tekdüzədir.
İnkişafı
Skinny Puppy növün ilklərindəndir. Godflesh, KMFDM və Ministry ilə 1980-ci illərdə alternativ mədəniyyətdə öz varlığını davam etdirə və heç cür layiq olduğu mövqeyi tuta  bilməyən industrial metal, 1990-cı illərin ilk yarısında Nine Inch Nails ilə məşhurluq qazanmışdır. Nine Inch Nailsın tək üzvü Trent Reznorun yüksəltdiyi qrup Marilyn Manson və Rammsteinin işləri də bu növün məşhurluğunu yaxşıca artırmışdır. Rammstein industrial metalı atmosferik elementlərlə zənginləşdirmişdir. Laibach bu növə əhəmiyyətli əlavələr etmişdir.
Tərzi
İndustrial metal qrupları ümumiyyətlə qarışıqdır. Bir çox qrup cüt gitara istifadə edər və gitaralar samplerlər və synthlərlə dəstəkləyər. Gitara tonları çox sərt ola bilər. Melodik elementlər varlığını davam etdirməklə birlikdə əksəriyyətlə arxa planda qalar. Gitara sololarına isə çox sıx rast gəlinməz.
Şimal porsuğu (Marvel Comics)
Marvel dünyasının ən kiçik boylu personajlarından biri olub, boyu sadəcə 160 sm-dir. İks-adamlar komandasının sabiq üzvüdür. Bu komandaya ilk dəfə 1975-ci ildə "Böyük ölçülü İks-adamlar" komiksinin may buraxılışında qatılmışdır. Yeni Qisasçılar və Yeni Fantastik dördlük komandalarında da görünmüşdür. 20th Century Fox tərəfindən çəkilən 7 filmdə əsas personaj kimi yer almış, 2 filmdə isə qısa səhnədə görünmüşdür.
Vyetnam müharibəsindən sonra ABŞ mədəniyyətinə uymayan bir personaj olmuşdur. Öz adında ilk komiksi 1988-ci ildə nəşr olunmağa başlamışdır.