cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batdal Bayraxtarov
Həyatı
Batdal Bayraxtarov 2002-ci il aprelin 1-də Quba rayonunun Ağbil kəndində anadan olub. Milliyyətcə axısqa türkü idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Batdal Bayraxtarov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Batdal Bayraqdarov oktyabrın 12-də Füzuli rayonu istiqamətində şəhid olub. Quba rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Batdal Bayraxtarov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Batdal Bayraxtarov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Batdal Bayraxtarov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Dominika 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında
Dominika, 2016-cı ildə Braziliyanın böyük şəhəri olan Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilmiş XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında 2 idmançı ilə 1 idman növündə təmsil olunub. Bu olimpiada Dominikanın müstəqil ölkə kimi yarışlara qatıldığı sayca altıncı olimpiada olub. Dominika yığması Oyunlarda yalnız iki yüngül atlet ilə təmsil olunmuşdur: Üçtəkanla tullanma yarışlarında Tea LaFond və açılış mərasimində bayraqdar kimi iştirak edən, əslən Kubalı olan Yordanis Duranona iştirak etmişdir.
Lakin Dominika bu oyunlarda da ilk Olimpiya medalını qazana bilmədi.
Atletika
Dominika idmançıları indiyə qədər aşağıdakı yüngül atletika yarışlarında (hər bir tədbirdə maksimum 3 idmançı) seçmə mərhələni keçməyə nail olmayıblar:
Yusif Məmmədəliyev küçəsi (Bakı)
Yusif Məmmədəliyev küçəsi — Bakı şəhərinin Səbail rayonunda Hacı Zeynalabdin Tağıyev və Rəsul Rza küçələrinə paralel küçə. Küçə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının prezidenti və akademiki Yusif Məmmədəliyevin adını daşıyır.
Haqqında
Küçənin əvvəlki adı "Polis küçəsi", bəzi mənbələrdə isə "Köhnə Polis küçəsi" adlanmışdır.
Kəsişdiyi küçələr
Küçə ? küçəsi ilə kəsişmədən başlayaraq Neftçilər prospektində bitir.
Tural Bayramlı (əsgər)
Tural Ədil oğlu Bayramlı (10 fevral 1996; Şərq, Beyləqan rayonu, Azərbaycan — 4 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Bayramlı 10 fevral 1996-cı ildə Beyləqan rayonunun Şərq qəsəbəsində Ədil Qarayev və Əfruz Qarayevaların ailəsində anadan olmuşdur. Əslən Cəbrayıl rayonunun Daş Veysəlli qəsəbəsindən idi. 2002-2013-cü illərdə Cəbrayıl rayon Dağ Tumas kənd tam orta məktəbində təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Tural Bayramlı 2014-cü ildə Cəbrayıl rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır. Hərbi xidmətini Tərtər rayonunun Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttindəki ərazisində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə kəşfiyyatçı olaraq xidmət etmişdir.
Aprel döyüşləri
2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə ötən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri arasında cəbhənin Tərtər və Cəbrayıl-Füzuli istiqamətlərində şiddətli döyüşlər başlamışdır. Tarixə Aprel döyüşləri olaraq yazılan döyüşlər zamanı Tural Bayramlı kəşfiyyatçı olaraq Mübariz İbrahimovun şəhid olduğu Tərtər rayonunun Çaylı kəndi istiqamətində şiddətli döyüşlərdə iştirak etmişdir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmətdən tərxis olunmasıyla bağlı əmri gəlsə belə könüllü olaraq vuruşmuşdur. Kəşfiyyatçı kimi qarşı tərəfdən xüsusi hərbi sirlərin öyrənilməsində və bununla qarşı tərəfin hücumunun erkən dəf edilməsində fərqlənmişdir. Gecə döyüşləri zamanı Cəbrayıl rayonunun Lələtəpə istiqamətində olan əlverişli mövqelər, strateji nöqtələr, o cümlədən Lələtəpə zirvəsi Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur. Həmin döyüşlərdə Ermənistanın müdafiə naziri Seyran Ohanyan tərəfindən qurulan və Ermənistan Ordusunun "yenilməz Ohanyan xətti" olaraq tanınan müdafiə xətti 40 dəqiqə ərzində darmadağın edilmişdir.
Döyüşlərdən sonra Tural Bayramlı Daxili Qoşunların "Yarasa" xüsusi təyinatlı hərbi birləşməsinin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq xidmətinə davam etmişdir.
Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının əsgəri olan Tural Bayramlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Füzulinin, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Tural Bayramlı 4 noyabr 2020-ci ildə Şuşa istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Beyləqan rayonunun Şəfəq qəsəbəsində yerləşən Cərcis Peyğəmbər ziyarətgahında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Bayramlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikası Müdafiə Naziri Zakir Həsənovun 28.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Bayramlı ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Bayramlı ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qışlaq-i Şahvəli (Kəleybər)
Qışlaq-i Şahvəli və ya Şahvəli Qışlağı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 217 nəfər yaşayır (41 ailə).
Toşidama
thumb|[[Yaponiyada toşidama zərfləri.]] və ya – Yaponiyada Yeni il münasibətilə uşaqlara hədiyyə kimi verilən pul. "Toşidama" sözü "il" (年) və "cavahir" (玉) heroqliflərinin birləşməsindən yarandığı üçün "ilin cavahiri" kimi tərcümə olunur.
Keçmişdə toşidama adəti ailələrin bir-birinə yemək və ya əşya formasında verdikləri hədiyyə vermək adəti olmuşdur. Bundan əlavə, şinto və buddist məbədləri kamilər üçün təqdim olunan hədiyyələri Yeni ildə ehtiyacı olan şəxslərə toşidama kimi paylayırdılar. Lakin müasir dövrdə toşidama öz dini mənasını itirmişdir. Hazırda toşidama uşaqalara valideynləri, nənə-babaları, yaxın qohumları, hətta qonşuları tərəfindən pul formasında verilən hədiyyəyə çevrilmişdir.
Bəzi uşaqların Yeni ili səbirsizliklə gözləmə səbəbi toşidamadır, çünki il ərzində ancaq o vaxt böyük məbləğdə pul əldə edə bilirlər. Toşidama Yaponiyadakı digər hədiyyə adətlərindən fərqlənir: ailəyə yox, fərdə verilir; həm şəxsin öz ailəsi, həm də başqa ailə tərəfindən təqdim olunur; sosial cəhətdən daha yuxarı mərtəbədə olan şəxs tərəfindən də verilə bilir.
Pişik gözü dumanlığı
Pişik gözü dumanlığı və ya NGC 6543 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli dumanlıqdır. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ağdam Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Ağdam Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — Ağdam şəhərində yaradılmış muzey.
Muzeyin tarixi
1962-ci ildə Ağdam Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi Ağdam şəhərində fəaliyyətə başlamışdır. Muzeyin direktoru vəzifəsinə rayon ziyalısı Yusif Əhmədov təyin edilmişdir. Muzeyin ştat cədvəli 1982-ci ildə təsdiq edilir. Muzeyin yerləşdiyi bina yararsız vəziyyətə düşdüyündən 1983-cü ildə onun bir hissəsi “İmarət”ə, əsas hissəsini isə keşmiş Lenin prospektində yerləşən mərkəzi kitabxananın bir otagına köçürülür. Eksponatlar isə “İmarət”də sərgilənirdi.
1993-cü ildə Ağdam şəhərinin Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi nəticəsində muzeydən hər hansı eksponat çıxarmaq mümkün olmamışdır. 1995-ci ildən muzey fəaliyyətini Ağdam rayon Qaradağlı kəndi Mədəniyyət Evinin binasında 100 eksponatla fəaliyyətə başlamışdır.
Dimorfoteka
Dimorfoteka yunan sözü olub, "iki formalı tütün" adlanır. Bitkiyə dimorfoteka adının verilməsinə səbəb bu bitkilərdə iki müxtəlif tipli meyvələrin olmasıdır. Dimorfotekalar Cənubi Afrika mənşəlidirlər. Gülçülükdə əsasən Dimorfotekanın-2 növündən və onlar əsasında alınmış çoxsaylı hibridlərindən istifadə olunur. Çıxıntılı dimorfoteka (D.sinuata)-1798-ci ildən gülçülükdə istifadə olunur. Bu, hündürlüyü 50 sm, xırda yarpaqlı və narıncı rəngdə səbət hamaşçiçəyi olan bitkidir. Hər gülün oturacağında bənövşəyi rəngdə ləkə vardır. Yağış dimorfotekası-sarı, qəhvəyi və narıncı rənglərdə iri hamaşçiçəkləri olan növlərinə də rast gəlmək olar. Dimorfotekanın toxumla çoxaldılması ondan yüksək məhsul əldə etməyə imkan verir. Toxumdan çıxan bitkiləri seyrəkləşdirib, 10-15 sm aralı əkirlər. Dimorfotekadan çəpərlərin salınmasında geniş istifadə olunur. Bitkinin uzun müddət çiçəkləməsi üçün solmuş hamaşçiçəkləri vaxtaşırı kəsmək lazımdır.
Hipermastiginlər dəstəsi
Hipermastiginlər dəstəsi (Hypermastigida) — Heyvan qamçılıları yarımsinfinə aid olan dəstə.
Haqqında
Çoxqamçılıların bəzilərində nüvələrin, qamçıların , aksostilin miqdarı çox olur. Belə qamçılıların hipermastiginlər dəstəsində birləşdirir. Termitlərin bağırsağında bu dəstənin Calonymphidae fəsiləsindən olan nümayəndələri parazitlik edir. Termitlərlə simbioz həyat tərzi keçirən C.grassii növündə nüvələrin, bazal dənəciklərinin, aksostilin və parabazal aparatın miqdarı çox olur. Hər bazal dənəciyində uzanan 3–4 qamçı bütöv qamçılı sahə əmələ gətirir. C.grassii növü termitin bağırsağında oduncaqla qidalanır. Məlumdur ki, termitlərin özü sellülozanı parçalaya bilmir. Təcrübədə sübut edilmişdir ki, bağırsağında qamçılılar çıxarılmış termit oduncaqla qidalandırıldıqda, onlar acından məhv olurlar.
Qışlaq-i Sövməə (Kəleybər)
Qışlaq-i Sövməə və ya Sövməə Qışlağı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 215 nəfər yaşayır (42 ailə).
Kolon (Panama)
Tarix
Şəhər, Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindənn 1850-də Panama Dəmiryolunun Atlantik terminalı olaraq quruldu, daha sonra Kaliforniya Altına Hücum sırasında Kaliforniyaya gedən sürətli bir maşrut tələbini qarşılamaq üçün inşa mərhələsindəydi. Tarixinin başlarında bir neçə il boyunca, Amerika Birləşmiş Ştatları köçmən birliyi, Panama Dəmiryolu idarəçisi Villiam Henri Aspinvalldan sonra qəsəbəyə Aspinvall adını verərkən, şəhərin İspaniyalı birliyi buraya Xristofer Kolombun adına Kolon adını verdi. Şəhər, Manzanillo Adası olaraq bilinən xaincə bataqlıq bir adanın qərb ucunda quruldu. Panama Dəmiryolu inşaatının bir parçası olaraq ada, Panamanın Materik hissəsinə bir keçitlə bağlandı və adanın bir qismi, qalıcı binaları inşa edə bilmək üçün quruduldu. 1885 Kolumbiya Vətəndaş müharibəsi sırasında və yenə 1915-də böyük bir yanğın sırasında Kolonun yandırılması sırasında şəhərin çoxu yıxıldı. 13–14 aprel 1940-dakı Böyük Kolon Yanğını şəhərin üçdə birini yox etdi. 1914 sərhəd anlaşması, Kolonun tamamən Panama Kanalı Bölgəsi ilə çevrəli Panama Respublikasının bir xarici bölgəsi halına gətirdi .1936 Hull-Alfaro Anlaşması gərəyi Amerika Birləşmiş Ştatları, Kanal Bölgəsindən "Kolon Koridoru"-nu buraxdı;Bu şəhəri respublikanın əsas şərq qisminə bağlayan 4 mil (6,4 km) uzunluğunda bir yol inşa edəcək qədər geniş, Panama ərazisi altındakı bir xətdi. 1950-lərdən etibarən Panamalı milliyətçi qarışıqlığı sırasında, ABŞ ordusu bəzən Kolon Koridoru boyunca kontrol nöqtələri quraraq qarışıqlığa yol açan sınırı bəslədi. Fort De Lesseps Fort De Lesseps, şəhərin şimal ucunda olan kiçik bir ABŞ Ordusu Sahil Topçu ordusu qalasıydı. Kanal inşaatçısı Ferdinand de Lessepsin adını almışdır. 1948-də Manzanillo Adasının cənub-şərq ucu Kolon Sərbəst Ticarət Bölgəsi olaraq bəlirləndi. Sərbəst Ticarət Bölgəsi, o zamandan bəri Folks çayı üzərindəki ərazi islahı və France Field (indi Enrique Adolfo Jimenez Hava limanı) və Coco Solonun bəzi bölümlərinin ilhaq edilməsi yoluyla genişlədildi. 1960-larda siyasi olaraq qışqırdılan üsyanlar şəhərin bələdiyyə sarayını yıxdı və 1968-dənn 1987-ə qədər Omar Torrijos və Manuel Norieqanın hərbi diktatorluqlarıyla daha da sürətlənən şəhərin geriləməsinin başladığına işarət etdi. 2014-ün sonlarından bəri Parkları, küçələri və tarixi binaları və abidələri əhatə edən böyük bir restavrasiya və yenidən inşa layihəsi 2014-ün sonlarında başladı və "#RenovaciónColón", "#CiudadDeColón", "#RenovationColon (Renovation of Colón)" və "# CityOfColon". Panama, Kolondakı First Baptist Kilsəsidə restavrasiyası tamamlanan yerlərdən biridir.
İqlim
Orta Amerikanın Karip sahillərinin çoxu kimi Kolon da il boyunca yüksək dağlara əsənn güclü, sulu alize küləkləri səbəbiylə son dərəcə rütubətli tropik iqlimə sahipdir. Bununla birlikdə, bu sahilin çox bölümünün əksinə, Fevral və Mart ayları yetərincə quraq olduğundan Kolon, əksər Karip sahili bölgəsində olan tropik həmişəyaşıl meşə iqlimi yerinə tropik muson iqlimi (Köppen) kateqoriyasına girir. Bununla birlikdə, aylıq ortalama təxminən 415 mm və ya 16,3 inç yağış alan İyun-Dekabr dönəmi o qədər yağışlıdır ki, Kolonn Orta Amerikanın ən yağışlı böyük şəhəri olaraq La Seybaya (Honduras) rəqib olur.
Əhali
Kolonun 1900-dəki əhalisi 3.001 idi. Panama Kanalının inşasıyla önəmli ölçüdə böyüdü və 1920-də 31.203 oldu. 2000 ilində əhali 204.000 idi. Şəhərin iqtisadi geriləməsiylə d ​​birlikdə, üst və orta sinif sakinlərinin çoxu şəhəri tərk etdi. Avropalı ​​və Amerikalı qürbətçi insanlardan başqa Yunan, İtaliyalı, Yəhudi, Çinli və Hind/ Cənubi Asiya mirasına sahip Panamalılar, Panama Şəhərinə , köhnə Kanal Bölgəsi qəsəbələrinə və dənizaşırı ölkələrə daşınmaya başladı. Bugün, olduqca böyük Cənubi Asiyalı və Ərəb topluluqları, şəhərin geri qalan rəfah bölgələrində və bunun xaricindəki təhlükəsiz yaşayış komplekslərində yaşayırlar. Şəhərin əhalisinin çoxunluğu, Qərb Hind və ya qarışıq mestis kökənlidir.
Mədəniyyət
Ədəbiyyat Polşalı yazar Henrik Sienkieviczin " Latarnik " ("Dəniz Fənəri Gözətçisi", 1881) adlı qısa romanının əsas məkanı Aspinvaldakı dəniz fənəridir. Kolon eyni zamanda Argentinalı yazar Kesar Ayranın 2002 tarixli qısa romanı Varamonun keçtiyi yerdir. Juan Qabriel Vaskezin The Secret History of Costaguana-sında 19-cu əsrin sonlarında və 20-ci əsnin başlarında Kolonda keçən bir çox səhnə var. Georges Simenonun L'Aîné des Ferchaux romanının ikinci bölümündə məkan olaraq Kolon yer alır.
İdman
Kolon Panama 2016 Basketbol Çempionu və FIBA ​​Amerika Liqası üzvü Correcaminos Colon-a ev sahipliyi edir. Takım öz meydanındakı maçlarını Arena Teófilo "Panamá" Al Brown-da oynamaqdadır.
Kutniqışlaq
Kutniqışlaq — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Ərtik rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 11 km məsafədə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Qütbi qışlağı formasında qeyd edilmişdir.
Toponim «dağ çıxıntısı, dağ qolu» mənasında işlənən kut sözünə Azərbaycan dilində «qoyun və başqa heyvanlarının gətirilib saxlandığı mötədil havalı və otlaqlı qışlama yeri» mənasında işlənən qışlaq sözünün birləşməsi ilə əmələ gəlib «dağ çıxıntısı yanında yerləşən qışlaq» mənasını ifadə edir. Relyef əsasında əmələ gələn mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 15.VII.1946-cı il fərmanı üə dəyişdirilib Hovtaşen qoyulmuşdur.
II Karl (Pfals kürfürstü)
II Karl — Vittelsbax sülaləsindən 1680–1685-ci illərdə Pfals kürfürstü.
İlk illəri
Karl kürfürst I Karl Lüdviq (1617–1680) və Hessen landqrafı V Vilhelmin qızı Şarlotta (1627–1686) ilə evliliyindən doğulmuş böyük oğlu idi. Karlın kiçik bacısı daha sonra Orlean hersoqinası olan Pfalslı Lizelotta idi. Valideynlər pozulmuş nikahdan sonra ayrıldılar və Karlın anası yenidən Kasselə köçdü. Nəticədə Karl avtoritar atasının müşaiyəti altında anasız böyüdü. Atası ikinci evliliyini kasıblamış bir baron olan Kristof fon Deqenfeldin qızı Luiza ilə etdiyi üçün ondan olan övladları Pfals taxtına rəsmi varis kimi tanınmadılar.
Şahzadənin təhsilinə alimlər Samuel von Pufendorf və Ezekiel Spanheim cəlb olunmuşdu. Karl 1670-ci ildə İsveçrə və Fransaya səyahətə çıxdı. İsveçrədə Karl üzünü əbədi olaraq eybəcərləşdirən çiçək xəstəliyinə tutuldu. Karl çox dindar idi və 1672-ci ildə Symbola Christiana adlı bir kitabı "Philotheus" psevdonimi ilə nəşr etdirmişdi. Karlın atası ilə münasibətləri çətin idi. O, oğlunu Kreuznaxda istədiyi valilikdən imtina etmiş və hökumət işlərində iştirakını məhdudlaşdırmışdı.
Evliliyi
20 sentyabr 1671-ci ildə atasının təzyiqi və xalası Hannoverli Sofiyanın vasitəçiliyi ilə, Danimarka-Norveç kralı III Frederikin qızı Vilhelmina Ernestina ilə Heydelberqdə evləndi. 7 iyul 1671-ci ildə Danimarka kralı tərəfindən Fil ordeni ilə də təltif edildi. Evlilik uğursuz idi və uşaqsız nəticələnmişdi. Toy şənlikləri zamanı Karl toy gecəsində nə etməli olduğu barədə məsləhət almalı olmuşdu.
Hakimiyyəti
Fransızlar 1680-ci ildə Qermershaymı viran etdikdə, Karl XIV Lüdovikə qarşı kömək almaq üçün atası tərəfindən İngiltərə kralı II Çarlzın sarayına göndərildi. Karl bu məqsədinə nail ola bilmədisə də əvəzində Bant ordeninə qəbul edildi və Oksford Universitetində tibb elmləri doktoru oldu. Karlın atası İngiltərəyə səfəri zamanı öldü və 1680-ci ildə kürfürstlüyə yüksəldi və Müqəddəs Roma İmperiyasının simvolik "baş xəzinədarı" kimi təyin edildi.
Karlın qısa çəkmiş kürfürstlüyü əlamətdar olmadı. O, özünün etibarlı və keçmiş tərbiyəçisi Pol Haçenberqi dövlət vəzifəsinə yararsız olmağına baxmayaraq baş nazir təyin etmiş, ögey qardaşlarını (ataları onlara Pfals rauqrafları titulunu vermişdi) xüsusən də təkcə onun atasının sevimlisi olan Karl Lüdviqlə arasını çox pisləşdirmişdi. Anasını Kasseldən geri gətirmiş, onun böyük borclarını ödəmişdi. Karl zəif və utancaq bir təbiətə malik idi, bu da öz növbəsində ailədəki uşaqlıq təcrübələri, hər şeydən əvvəl davakar anası ilə dominant atası arasındakı mübahisələrdən qaynaqlanırdı. O, hərbi həyata səthi həvəs göstərdi və sərt bir Kalvinist həyat tərzi yaşadı. Buna görə də vətənlərindən qovulmuş kalvinistlərə Pfalsa köçməyə icazə verdi. O, Haçenberqin ölümündən sonra yüksək səviyyəli nazir olan saray keşişi İohann Lüdviq Lanqhannsdan təsirlənərək həyat yoldaşının da inandığı lüterançılığı sıxışdırdı.
Böyük sarayların, ovçuluq və teatra həvəsin, eləcə də hərbi xərclərin səbəb olduğu dövlət büdcəsində artan maliyyə çətinlikləri artıq vergi artımı ilə tənzimlənə bilməzdi. 1682-ci ildə Qermershaym mülkünü iyirmi il müddətinə Fransaya icarəyə verdi. O, mühasirələrlə, gəmilərlə və s. ilə bahalı səhnələnmiş istehzalı döyüşləri izləməyi sevirdi və atasının uzun illər ərzində topladığı xəzinəni bir neçə il ərzində israf etdi.
Ölümü
Karl 1685-ci ildə Heydelberqdə vəfat etdi. O, Vittelsbax sülaləsinin protestant olan Pfals-Zimmern qolundan sonuncu kürfürst idi, onun varisi Filipp Vilhelm katolik qolu olan Pfals-Noyburqdan idi. Hər iki xətt Pfals-Çvaybrükgen hersoqu Stefanın nəslindən gəlirdi. Ölümündən öncə Karl Pfalsda dini məsələ ilə bağlı varisi ilə kompromis əldə edə bilsə də o, bacısı Orlean hersoqinasının miras iddiaları ilə bağlı hadisələrin sonrakı gedişatında Doqquzillik müharibənin başlanmasının qarşısını ala bilmədi.
Gülməmməd Qarayev
Gülməmməd Qarayev (Gülməmməd Mehdi oğlu Qarayev; ) — repressiya qurbanı, Qutqaşın rayon Partiya Komitəsinin I katibi.
Həyatı
Gülməmməd Qarayev 1905-ci ildə Qutqaşın rayonunun Qutqaşın (indi Qəbələ) kəndli ailəsində anadan olmuşdur.
Təhsili
1913-cü ilə kimi ruhani təhsili almış, 1914-cü ildə Qutqaşın ibtidai məktəbinə daxil olmuşdur. Daha sonra Gülməmməd Qarayev Qutqaşındakı Kəndli Gənclər Məktəbində təhsil almışdır. Gülməmməd Qarayev 1922-ci ilin sentyabrında Şəki (Nuxa) qəza 1-ci dərəcəli partiya məktəbində, 1923-cü ildə 2-ci dərəcəli Bakı şəhər partiya məktəbində oxumuş və Qutqaşın rayonunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. O, 1926–1930-cu illərdə Tiflisdə 26 Bakı Komissarı adına Zaqafqaziya kommunist universitetində oxumuş və müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Gülməmməd Qarayev 16 sentyabr 1937-ci il tarixindən 27 mart 1938-ci il tarixinə kimi Qutqaşın rayon Partiya Komitəsinin I katibi vəzifəsində (1931–1991-ci illər arasında 5-ci I katib) çalışmışdır.
Həbsi və vəfatı
Gülməmməd Qarayev 27 mart 1938-ci ildə Qutqaşın rayon daxili işlər şöbəsinin rəisi leytenant Poqosovun iştirakı ilə həbs edilmişdir. 8 avqust 1938-ci ildə Üçlüyün çıxardığı ölüm hökmü 21 oktyabr 1938-ci ildə həyata keçirilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin cinayət işləri üzrə məhkəmə kollegiyası Qarayev Gülməmməd Mehdi oğlu haqqında olan materiallara baxaraq XDİK üçlüyünün 8 avqust 1938-ci il tarixli qərarını ləğv etmiş, əməlində cinayət tərkibi olmadığı üçün ona bəraət verilmişdir.
Xatirəsi
Qəbələ rayon İcra Hakimiyyətinin 10 mart 2006-cə il tarixli qərarı ilə Qəbələ şəhərindəki küçələrdən birinə onun adı verilmişdir.
Preobrajenski qalası
Preobrajenski qalası (Preobrajenski körpü istehkam-qalası) — Dağıstan Respublikasının Botlix rayonunda Andi Göysu çayı üzərində tikilmiş Rusiya imperiyası qalası.
Tarixi
1859-cu ildə Şeyx Şamilin əsir alınması ilə Qafqaz müharibəsi başa çatdı. Çar hakimiyyəti onun şəxsiyyətinə hörmət və ehtiram göstərdi. Üstəlik, çar hökuməti başa düşdü ki, dağlılara qalib gəlmək nə qədər çətindirsə, onları itaətdə saxlamaq ondan da çətindir. Bu səbəbdən hökumət bölgədə xeyli qoşun hissələri saxlamaq qərarı verdi. Bunun üçün Çar avtokratiyası Dağıstanda qalalar tikməyi də zəruri hesab etdi. Qalaların tikilmə yeri əsasən yol qovşaqları və çaylar üzərindən keçən körpü və keçid yerləri seçilirdi. O dövrün bütün tələblərinə cavab verən ən güclü belə istehkamlardan biri Andi Göysu çayının vadisində tikilmişdir.
Qalanın əsası 1859-cu ildə feldmarşal Aleksandr Baryatinski tərəfindən qoyulmuşdur. Qala mənbəyini Tuşetiyadan götürən Pirikitel Alazani və Tuşeti Alazani çaylarının birləşməsindən əmələ gələn Andi Göysu çayının vadisində inşa edilib. Qalanın mövqeyinin seçilməsində əsas məqsəd onun vadidən keçən yeganə yolu bağlamaqdır. Lakin bölgənin dağlıq olması və havanın rütubətli, bol yağıntılı olması nəzərə alınmamışdı. Təbii şərait və sərt iqlim burada uzun müddət hərbi birliklərin saxlanılmasına imkan vermirdi. Üstəlik malyariya epidemiyasının baş verməsi ilə əlaqədar olaraq qala vadinin yuxarı axarında köçürüldü. Belə ki, yeni qala Andi Göysu çayının üzərində salnmış dəmir körpünün yaxınlığında inşa olundu. 1912-ci ildə istehkamda 207-ci Yeni-Bəyazit alayının bir rotası yerləşdirildi.
Qala 1917-ci il Oktyabr inqilabından sonra ləğv edildi. Əvvəlcə onun yerində yola nəzarət idarəsinin əməkdaşları yerləşdirlidi. Sonra isə millis məntəqəsi quruldu. Lakin bir müddət sonra qala birdəfəlik tərk edildi. Bu səbəbdən qala uzun müddət baxımsız qaldı. Qalanın baxımsız vəziyyətdə qalması onun divarlarının uşub tökülməsi ilə nəticələndi. Üstəlik nəzarətin olmaması səbəbindən yerli sakinlər qala divarlarının daşlarını tikinti materialı kimi söküb aparıblar. Hazırda mərkəzi hökumət tərəfindən qalanın yenidən qurulması planları müzakirə edilir. Lakin bu istiqamətdə hələ də irəliləyiş görsənmir.
Təsviri
Preobrajenski qalası aşağıdakı hissələrdən ibarətdir:
Quşqayası (Kəleybər)
Quşqayası — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
"Missing man" düzülüşü
Həlak olmuş heyət üzvü, keçmiş hərbçi və ya tanınmış siyasi xadim şərəfinə olun uçuşdur.
Təsviri
Müxtəli variantları mövcuddur. Uçuş zamanı 1 təyyarənin heyətdən ayrılıb gözdən itənə qədər hündürlüyə qalxması ən çox istifadə olunandır. Düzülüş helikopterlər vasitəsiylə də həyata keçirilə bilər.
Nümunə
2017-ci ilin oktyabrında İspaniya Hərbi Hava Qüvvələri bir həftə ərzində ayrı-ayrı qəzalarda həlak olan iki pilotun xatirəsinə bu düzülüşdə uçuş həyata keçirdi.
NGC 5295
NGC 5295, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Leonidas Xristakis
Leonidas Xristakis — yunan əsilli rəssam, şair, yazıçı və redaktor.
1928-ci ildə Saloniki şəhərində anadan olub, 29 aprel, 2009-cu ildə Afinada dünyasını dəyişib. Radikal anarxist baxışlara malik olan Xristakis bir neçə populyar jurnal təsis edib.
Bioqrafiya
Leonidas Xristakis 1928-ci ildə Saloniki şəhərində anadan olub. Əvvəlcə təhsilini “Pedaqoji Akademiyada”, sonra isə “Afina İncəsənət Akademiyasında” alıb. 1941-1944-cü illərdə Yunanıstanda “Milli Müqavimət Hərəkatının” fəal iştirakçısı olub.
Solçu siyasi baxışlarına və anarxist olduğuna görə uzun müddət təzyiqlərə məruz qalıb, dəfələrlə həbs həyatı yaşayıb. 1950-ci illərdə bir neçə ədəbi-mədəni jurnallar təsis edib.
Üç dəfə ailə qurub, Nikolas Xristakis və Aleksis Xristakis adlı iki oğlu var. 29 aprel, 2009-cu ildə Afinada dünyasını dəyişib.
Korabl Sputnik 1
Korabl-Sputnik 1 (rus: Корабль-Спутник 1, Gəmi Peyki 1 deməkdir) — Qərbdə Sputnik 4 kimi də tanınan Sovet Vostok proqramının ilk sınaq uçuşu və ilk Vostok kosmik gəmisi idi. O, 15 may 1960-cı ildə buraxılıb. Korabl-Sputnik 1 pilotsuz olmasına baxmayaraq, o, ilk insanın kosmosa uçuşu olan Vostok-1-in xəbərçisi idi. Onun kütləsi 4,540 kiloqram idi, bunun 1,477 kiloqramı alət idi.
thumb|left|Ring marking the location of the impact in [[Manitowoc, Wisconsin.]]
Eniş modulu 6 sentyabr 1962-ci ildə, avadanlıq modulu isə 15 oktyabr 1965-ci ildə atmosferə daxil oldu. Eniş modulunun 20 funtluq bir hissəsi ABŞ-nin şimalında, Viskonsin ştatının Manitowok şəhərinə endi.
thumb|Historical marker on the sidewalk, adjacent to the location of where the Sputnik IV fragment was recovered that is marked by the ring in the roadway|left|220x220px
Yapon mədəniyyətində sükut
Yapon mədəniyyətində sükut — sükut istənilən mədəniyyətdə mühüm ünsiyyət rolunu oynaya bilər,  yapon mədəniyyətində isə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Sükut (timmoku) Yaponiyada ünsiyyət sənətinin bir hissəsi hesab olunur. . Yapon mədəniyyətinə görə sükutun vacibliyinin beş səbəbi var: səmimi hisslərin ifadəsi kimi səssizlik, əxlaq norması kimi səssizlik, nümayişkaranə davranış kimi utancaqlıq və səssizlik və qarşılıqlı anlaşma hissi olaraq səssizlik.
Səssizlik — səmimi duyğuların ifadəsi kimi
Yapon mədəniyyətində səssizlik, daxili mən olan və ürək, ağıl, duyğular, səmimi hisslər mənasını verən "Kokoro" ilə əlaqələndirilir. Yapon mədəniyyətinə görə nitq potensial aldadıcı və yalan olduğundan, əsl dürüstlük sözlə ifadə edilə bilməz. Buna görə də sükut əsl kokoronun şahididir. Beləliklə, Yaponiyada az danışan və fikirlərini mümkün qədər lakonik şəkildə ifadə edən insanı səmimi və vicdanlı hesab etmək olar. Belə insanlara, adətən, daha çox etibar edilir.
Əxlaq norması kimi səssizlik
Yapon mədəniyyəti ictimai harmoniyaya xüsusi diqqət ayırır. Yaponların mədəniyyətində güclü duyğuları ifadə etməklə bağlı söylənilməyən bir tabu var. Sükut, həmsöhbətinin qarşıdurmadan qaçdığına işarə ola bilər, həmsöhbət öz nöqteyi-nəzərində israr etməməyə, sadəcə susmağa qərar verə bilər. Beləliklə, uzun bir fasilə həmsöhbətin söhbətin mövzusunu dəyişdirmək istəyini göstərə bilər.
Sükut, şəxsin fikirlərini bildirməzdən əvvəl müsahibinin və ya danışıqlar aparan tərəfdaşının dediklərini düşünmək üçün "fasilə" verdiyinə işarə ola bilər. Çox zaman bu cür fasilələr qarşı tərəfi əsəbiləşdirir və əlavə güzəştlər edir. Buna baxmayaraq, yapon mədəniyyət mütəxəssislərinin fikrincə, sükut yapon mədəniyyətində qeyri-düzgünlüyün bariz nümunəsidir Eyni zamanda, yaponlar yad adamlarla ünsiyyətdə nəzakətsiz görünməmək üçün susmamağa çalışırlar. Qərb mədəniyyətinə mənsub insanlarla müqayisədə isə yaxın dostları ilə ünsiyyət qurarkən susmağı məqbul və normal hesab edirlər. Belə bir kontekstdə sükut yeni dosta hörmət əlaməti kimi qəbul edilə bilər. Yapon sükutu qismən buddizmin yapon mədəniyyətindəki əhəmiyyəti ilə izah edilə bilər, buddist təlimlərinin son məqsədi, əsasən, daxili boşluq və sükut olaraq təyin olunur.
Utancaqlıq əlaməti kimi sükut
Söhbəti qəfil kəsərək uzun müddət susmaq utancaqlıq və narahatlıq əlaməti ola bilər. Bu isə onu göstərir ki, insanlar utancaqlıq hissini səssizliklə ifadə edə bilirlər.
Sükut — nümayişkaranə davranış kimi
Sükut, qarşı tərəfin səni dinləmədiyini göstərən bir etiraz əlaməti ola bilər. Sükut, mokusatsu (黙 殺) (sükutla öldürmək) əlaməti ola bilər ki, bu da "qulaqardına vurmaq" ifadəsinə uyğun gəlir. Beləliklə, sükut çox zaman passiv aqressiyanın siqnalı ola bilər. Qərb mədəniyyətinin nümayəndələri ilə müqayisədə, yaponların əksəriyyəti hərəkətlərin sözlərdən və niyyətlərini digər nümayiş etdirmə vasitələrindən daha vacib olduğuna inanırlar. Qərb respondentləri isə sözləri eyni dərəcədə vacib ünsiyyət vasitəsi hesab edirlər. .
Qarşılıqlı anlaşma hissi olaraq sükut
Mədəniyyətin yüksək kontekstuallığı, yaxın insanlar arasında telepatik ünsiyyət kimi gizli qarşılıqlı anlaşmanı bildirən "haragei" sözü ilə ifadə olunur. Dinləmə və anlama sənəti yapon mədəniyyətində natiqlik sənətindən fərqli olaraq çox əhəmiyyətlidir. Qərblilərin sözlərə əsaslanaraq "sətirlər arasında oxuduqları" kimi, yapon xalqı da nitqdəki pauzalara əsaslanır. Beləliklə, Yaponiyada sükut niyyət və hissləri ifadə edən ünsiyyət vasitəsi kimi qəbul edilir.
Sükut və xarici dillərin tədrisi
İngilis dili kimi xarici dilləri öyrənən yaponlar çox zaman susurlar, bu da xarici müəllimlərdə şagirdlərinin dil öyrənmə qabiliyyətlərinə şübhə yaradır. Müəllimlərin şagirdlərin özünə inamını artırdığı və xarici dillərdə ünsiyyəti təşviq etdiyi dərslərdə, hətta səhvlər olsa belə, sükutla bağlı problemlər az olur, bu cür dərslər daha uğurlu olur.
Müəllimləri yapon mədəniyyətinin əsasları haqqında məlumatlandırdıqda və onlara şagirdlərin susma səbəblərini izah etdikdə isə tədrisin effektivliyi daha da artır. Məsələn, başa düşülməlidir ki, yapon şagirdləri özlərini həqiqətən sinifdəki ən səssiz şagird kimi tanıyırlar, amma susmağın başlıca səbəbi xarici dildə bir ifadəni səhv söyləmək və beləliklə "şəxsiyyətini itirmək" qorxusudur. Digər tərəfdən isə, bir çox tələbələr sinifdə başqalarından üstünlüyünü göstərməyi taktika hesab edir və dərs zamanı susurlar.
Tənqid
Bir sıra tədqiqatçılar hesab edir ki, ünsiyyətdən yayınma tərzinə görə "yaponların sükut mədəniyyəti reallıqdan daha çox bir mifdir".
Mahmudcuq
Mahmudcuq — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ərtik rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 7 km məsafədə yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Mahmudkənd kimi qeyd edilmişdir.
Toponimi
Toponim Mahmud şəxs adına kiçiltmə mənası verən -cuq şəkilçisinin qoşulmasından əmələ gəlib "Kiçik Mahmud kəndi" mənası bildirir. Antropotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir. 1940-cı ildə kənd ermənicə Pemzaşen adlandırılmşdır.
Əhalisi
1828–1832-ci illərdə əhalisi qovulmuş və xaricdən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir.
Sarıdərə (Kəleybər)
Sarıdərə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 124 nəfər yaşayır (28 ailə).
Tavuş mərzi
Mərkəzi İcevan şəhəri olan mərz şimaldan Gürcüstan, cənubdan Geğarkunik (Göyçə mahalı), cənub-qərbdən Kotayk (Dərəçiçək mahalının ərazisi), qərbdən Loru (Dağlıq Borçalı və Pəmbək mahalı) mərzləri ilə, şərqdən isə Azərbaycan rayonları olan Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy ilə əhatələnib.
Keçmiş İcevan, Dilican, Şəmşəddin və Noyemberyan rayonlarını əhatə edir. Azərbaycanlılar yaşamış Qaraqoyunlu mahalının bir hissəsi bu ərazidə yerləşir. Qaraqoyunlu mahalının digər hissəsi isə Göyçə mahalının Krasnoselsk rayonu (indiki Çəmbərək rayonu) ərazisində yerləşir.
Etimologiyası
1995-ci ildən sonra əraziyə, ermənilər tərəfindən tarixi saxtalaşdırmaq üçün verilmiş ad. Ərazinin əsl adı Tavus adlanmışdır. Ərazi adını həmin ərazidə yerləşən Tavus qalanın adından götürmüşdür. Qalanı əraziyə eramızın 3-cü əsrində köç edən hunlar tikmişlər. Qala qədim türkcədən tərcümədə dağ üstündə qala mənasını verir "Tau ust qala" (Tukustak-Taukustka-Tauustkala). Qala yerli əhali tərəfindən yerli ləhçədə Tauusqala (Touusqala) adlanır. Rəsmi sənədlərdə 1965-ci ilədək Tavus adlandırılmışdır (Rusça:Тауз). Sonradan yanlış olaraq Tovuz quşu adının təsiri ilə Tovuz adlandırılmışdır (Görünür ermənilərin təsiridə az olmayıb, ərazinin erməni mənbələrındə keçən adının Тузкатак(Тучкатак) ikinci hissəsini "katak" onlar quş mənasında yozurlar). right|300px|thumb|1877-ci ildə [[Göyçə mahalının xəritəsi. Xəritə qədim Türk toponimləri göstərilməklə, Çar Rusiyası məmurları tərəfindən tərtib edilmişdir. Xəritənin şimal-şərq hissəsində Tavus-qala (Тауз-кала) haqqında qiymətli melumatlar saxlanılmışdır]].
Ərazisi
Tavuş marzının ərazisi əsasən dağlıq və meşəliklərdən ibarətdir. Tavuşun çox hissəsi dəniz səviyyəsindən 800–1000 metr hündürlükdə yerləşir. Tavuş həmçinin çoxlu çayları və su mənbələri ilə tanınır. Regionun ən böyük çayı Ağstafaçaydır. Bundan başqa Tavuşda çoxlu bulaqlar və göllər də var.
Yaşayış məntəqələri
Tavuş marzının ərazisi 2,704 km²-dir. 2002-ci il siyasıya alınmasının nəticələrinə görə Tavuşun əhalisi 121.963 nəfər olub. Əhalisinin sayına görə Tavuş Ermənistan marzları arasında ən aşağı yerlərdən birini, 10-cu yeri tutur. Regionun ən böyük şəhərləri Karvansaray (regionun inzibati mərkəzi), Dilican, Barana və Tovuzqala (Berd) şəhərləridir.
İsrafil Məmmədov (tarixçi)
İsrafil Məmmədov (d.8 noyabr 1927, Qərbi Azərbaycan, Meğri rayonu, Əmrəkar k. -ö.25 iyun 2019; Bakı) — nasir, publisist, tərcüməçi, 1985-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, tarix elmlər namizədi (1972), Ermənistan Əməkdar jurnalisti (1971), Əmək veteranı (1990), Əməkdar mədəniyyət işçisi (2001).
Ferents Kölçei
Həyatı
Ferents Kölçei Transilvaniyadan olan aristokrat ailəsində anadan olmuşdur. Debreçendəki Protestant Kollecində hüquq təhsili almışdır. Valideynlərinin həyatdan erkən köçməsi F.Kölçenin xarakterinə ciddi təsir göstərir və keçirdiyi təbii çiçək xəstəliyindən sağ gözünü itirir.
İsrafil Məmmədov (tarixçi)
Həyat və fəaliyyəti
1927-ci il noyabrın 8-də Qərbi Azərbaycanın Meğri rayonunun Əmrəkar kəndində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1943-44-cü illərdə qonşu Vardanizor kəndində müəlimlik edib. 1944-48-ci illərdə Meğri rayon komsomol komitəsində, rayon qəzeti redaksiyasında müxtəlif vəzifələrdə çalışmış, 1948-1951-ci illərdə Ermənistan LKGİ Meğri rayon komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. Eyni zamanda Meğri rayon qəzeti - "Kolxoz kəndi" redaksiyasında və radio verilişlərində Azərbaycan dilində olan materialları redaktə etmişdir. 1952-55-ci illərdə Ermənistan KP MK nəzdində üç illik partiya məktəbində təhsil alan İ.Məmmədov, həmçinin 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqojin İnstitutunun tarix fakültəsini qiyabi bitirib. 1956-1987-ci illərdə "Sovet Ermənistanı" qəzeti redaksiyasında redaktor köməkçisi, partiya və təbliğat şöbələrinin müdiri, məsul katib redaktor müavini, 1987-89-cu illərdə Ermənistan SSR Xalq təhsili nazirinin müavini, 1989-90-cı illərdə "Sovet Ermənistanı" qəzetinin redaktoru vəzifələrini icra etmişdir. Eyni zamanda Erməniostan KP MK nəzdində partiya komissiyasının, Ermənistan SSR "Bilik" cəmiyyəti Rəyasət heyətinin və Ermənistan SSR sülhü medafiə komitəsinin Mərkəzi Şurasının üzvü olumşdur. 1991-ci ildən Azərbaycan teleradio verilişləri şirkətində qrup rəhbəri, siyasi icmaçı, Milli Münasibətlər İnstitutunda işləyir. AMEA-nın Tarix institutunda Azərbaycanlıların deportasiyası və soyqırımı şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. 1972-ci ildə "Ermənistanda Azərbaycan mətbuatının tarixi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Azərbaycan və Ermənistanda 1991-ci ildən sonra 5 dissertasiyanın rəsmi opponenti, 17 elmi əsərin redaktoru, 4 dissertasiyanın elmi rəhbəri olub. 1964-cü ildən İrəvan Pedoqoji Universitetində dərs deyib. 1991-ci ildən Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkətində “Erməni redaksiyası”nın müdiri olub. 25 iyun 2019-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir. .
Ferents Kölçei
Həyatı
O, 16 yaşında ilk əsərlərini yazmağa başlamışdır, lakin onları məhv etmişdi. XIX əsrin əvvəllərində Macarıstan ədəbiyyatının ən əhəmiyyətli nümayəndələrindən biri hesab olunurdu. Dostu Ferents Kazintsi ilə birgə, macar ədəbiyyatının və macar dilinin canlanması üçün mübarizə böyük səylər göstərmişlər.
İsrafil Məmmədov (tarixçi)
Yaradıcılığı
1957-ci ildən ədəbi yaradıcılığa başlamış publisitin hekayə, oçerk, publisist yazıları dövri mətbuatda və "Ədəbi Ermənistan" almanaxında çap olunur. Rus və ermənicədən Azərbaycan dilinə çevirdiyi A.Gelmanın "Tək-təkinə hamı ilə", "Aləmlə üz-üzə" Yucin Onilin "Qarağaclar altında məhəbbət", P.Pançevin "Əkizlər", Ə.Əbubəkrin "Şuburumda dava-dalaş", Q.Sundukyanın "Daha bir qurban", Q.Boryan "Bir damın altında" səhnə əsərləri öz dilimizə çevrilmiş, bəziləri C.Cabbarlı adına İrəvan Dövlət Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur. Azərbaycanlıların yaşam fəlsəfi, ictimai fikir tarixinə dair İrəvanda erməni və rus dillərində ensiklopediyada 8, jurnallarda 32, qəzetlərdə 185, Azərbaycan dilində 200-dən çox elmi-publisistik məqalənin müəllifi olan nasirin "Üç göyərçinim", "Eldarın uşaqları", "Bizim Əfəndiyev", "Hicran, Körpüdən", "Ömür yarpağı" hekayələri həm də erməni mətbuatında işıq üzü görüb.
Ferents Kölçei
Həyatı
Kölçenin poeziyasında harmonik bir şəkildə klassisizmi, fransız maarifçiliyi və alman romantizmi əks etdirmişdir. Kölçei də görkəmli tənqidçi və siyasi yazıçı idi. Şairlərin hər şeydə mükəmməlliyini tələb etdi və tənqidlərə qatıldı.
1826-cı ildə "Élet és Literatura" (Həyat və Ədəbiyyat) adlı jurnalında fəlsəfə, incəsnət tarixi və ədəbi tənqidinə dair bir çox məqalə yazmışdır. Kölçei də Kişfaludi qardaşları tərəfindən çıxarlmış, Avrora jurnalında da məqalələr yazmışdır.
İsrafil Məmmədov (tarixçi)
Yaradıcılığı
Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında ul Heydər Əliyevin 1998-ci il 26 mart tarixli fərmanından sonra Azərbaycan və Türkiyədə lentə alınan, indi də nümayiş etdirilməkdə olan 12 sənədli filmin baş məsləhətçisi, aparıcı çıxışçısı olub. Respublika radiosunda indiyə qədər erməni dilində 2680, Azərbaycan dilində 1145 elmi-analitik məqaləsi səsləndirilib.
Ferents Kölçei
Həyatı
Ferents Kölçei 1832–1836-cı illərin böyük liberal partiyanın spikeri kimi özünü elan etmişdir.
İsrafil Məmmədov (tarixçi)
Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 may 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə İsrafil Məmmədova 2012-ci il üçün Azərbaycan Respublikasının elm sahəsində Dövlət Mükafatı laureatı verilib. Azərbaycan Respublikasının elm, mədəniyyət və ədəbiyyat üzrə Dövlət Mükafatları komissiyasının qərarı ilə İsrafil Məmmədova Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatının diplomu və fəxri döş nişanı təqdim edilib.
Ferents Kölçei
Həyatı
Kölçeinin əsərləri R. Szemere tərəfindən nəşr olunmuşdur.
Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı
Sarayevo yəhudi qəbiristanlığı — Bosniya və Herseqovinanın paytaxtı Sarayevoda təxminən 500 illik bir qəbiristanlıqdır. Ərazi Trebeviç dağının yamacında, şəhərin cənub-qərb hissəsində yerləşir. Cənub-Şərqi Avropadakı ən böyük yəhudi qəbiristanlıqlarından biridir. Qəbiristanlıq 16-17-ci əsrin əvvəlindən 1966-cı ilə qədər istifadə edilmişdir.
Tarixi
Osmanlı dövründə Səfərad yəhudiləri tərəfindən qurulan qəbiristanlıq 19-cu əsrin sonlarında Avstriya-Macarıstan İmperiyası ilə Sarayevoya gələn Aşkenazi yəhudiləri üçün dəfn yeri olmuşdur. Qəbiristanlıq 3850-dən çox məzar daşını ehtiva edir və 31160 kvadrat metr sahəni əhatə edir. Burada faşizmin qurbanlarına həsr olunmuş dörd qəbir: Jahiel Finci tərəfindən hazırlanan və 1952-ci ildə inşa edilən bir səfərad, iki Aşkenazi yəhudi və bir ustaşa qurbanına həsr olunmuş abidə var.
1990-cı il müharibəsi zaman
Bosniya müharibəsi zamanı yəhudi qəbiristanlığı cəbhədə idi və Bosniya serbləri tərəfindən artilleriya mövqeyi kimi istifadə olunurdu. Beləliklə, partlayışlar və atəş nəticəsində qəbiristanlıq ciddi ziyan görmüşdü. Ayrıca ağır bir şəkildə minalanmış, lakin 1996-cı ildə tamamilə təmizlənmişdir.
Görkəmli şəxslər
Qəbiristanlıqda dəfn olunan görkəmli insanlar arasında Ravvin Samuel Baruh (1630-1650-ci illərdə Sarayevonun ilk ravvini olmuşdur; qəbiristanlığın ən qədim qəbri olduğu güman edilir), Ravvin İsak Pardo (1781-1810-cu illlər ravvini), Ravvin Avraham Abinun (Böyük Ravvin, 1856 - 1858), Moşe ben Rafael Attias (1845 - 1916), Laura Levi Papo LaBohoreta (XX əsrin əvvəllərində yazıçı ), və İsak Samokovliya var. Qəbiristanlıqda həmçinin faşist terrorunun qurbanlarına ucaldılmış dörd xatirə, bir neçə kenotaf və üzərində başqa yerlərdən ölən və məzar yerləri bilinməyən insanların adları yazılmış boş bir xatirə məzarı yerləşir.
Milli və Dünya İrsi təyinatı
Qəbiristanlıq "Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı" adı ilə Bosniya və Herseqovinanın milli abidəsi olaraq təyin edilmişdir. Abidənin Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmədi üçün Bosniyalı nümayəndələri 3 aprel 2018-ci il tarixində YUNESCO-da "Mədəniyyət" kateqoriyası və  "(ii)", "(iii)", "(iv)", "(vi)" meyarları üzrə namizədliyə görə sənədləri təqdim etmişdirlər.
Akinak
thumb|E. Ə. VII—V əsrlərə dair skif akinakı
Akinak  — gödək (40—60 sm) dəmir qılınc, skiflər tərəfindən işlənirdi.
Tarixi məlumat
Bəzi antik müəlliflər skiflərin adətləri haqqında da məlumat verirlər. Skiflərin səciyyəvi adətlərindən biri at südü içmək idi. Hələ Homer kimmerləri "at südü içənlər" adlandırmışdı. Maldar türk tayfaları tarix boyu at südü içmiş və at əti yemişlər. Bir antik mənbədə deyilir ki, "skiflərin böyük əksəriyyəti yalnız at südü ilə qidalanırlar". İrandilli xalqların heç birində bu adət olmamışdır. Arxeoloqlar skiflər üçün səciyyəvi ox ucluqlarının və "skif heyvan stili"nin Altayda və Qərbi Sibirdə təşəkkül tapdığını artıq sübut etmişlər. Altayda və Sibirdə irandilli etnosların heç zaman yaşamadığını sübut etməyə isə ehtiyac yoxdur. Bu skiflərlə Altay tayfalarının mənşəcə eyni olduğunu sübut edən tutarlı faktdır.
Herodot yazır ki, skiflərdən olan aqrippilər ağ keçə ilə örtülmüş ağac altında yaşayırlar. Bununla antik müəllif bu tayfanın ağ keçə ilə örtülmüş alaçıqlarda yaşadığını göstərmişdir.
Herodot yazır ki, skiflər əti heyvanın qursağına doldurub bişirirlər. Bu adəti türk xalqlarının əksəriyyətində və buryatlarda da müşahidə etmək mümkündür.
Yapon və Çin tarixi mənbələri də skiflərin, yəni dəmir əldə etməyi, ondan silahlar və müxtəlif məişət və bəzək əşyaları hazırlamağın sirlərini bilən tayfaların məhz b.e.ə. VI əsrdən etibarən həmin ərazilərə yayıldıqlarını bildirirlər və həmin tayfaların məhz Türk əsilli olmalarını yazırlar.
Cənubi Sibirin Taştık, Afanasevski, Andronovski kurqanlarının xüsusiyyətlərini müqayisəli analiz edən E. B. Vadetçkaya sarmat–hun mədəniyyətinin oxşarlığını qeyd edərək həmin kurqanların sahiblərinin məhz hunların eyni (yəni elə hunların özləri) olduğunu bildirmişdi. E. A. Okladnikova Şərqi Sibirdəki Kara-Oyuq qayaüstü rəsmləri (qraffitləri) araşdıraraq sarmatların və hunların maddi–mədəni mədəniyyətinin eyniliyini bildirir və onları skiflərinkilə əlaqələndirir. Altayın Hun-sarmat dövründən danışarkən o yazır, müxtəlif ov səhnələrini, geyimləri və ovçuların silahlarını əks etdirən o dövrün petroqlifləri Kara-Oyuk rəsmlərini «Skif dövrü insanlarının rəsmləri» ilə yaxınlaşdırırlar. Hun-Sarmatlara aid qayaüstü rəsmlərdə «qısa qılınc» (akinak) və xəncər döyüşçülərin əsas atributları siyahısına daxil idi.
Skiflər döyüşlərdə akinaklardan istifadə edirdilər.
Etimologiya
Yunan dilindən ἀκινάκης midiyalıların, skiflərin «əyri, qısa qılıncı" kimi tərcümə olunur.
Xarici keçidlər
1
Xalid Qasımov
Xalid Rafiq oğlu Qasımov (12 iyul 1996; Cəlilabad rayonu, Azərbaycan — 14 oktyabr 2020; Zəngilan rayonu, Azərbaycan) — Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Xalid Qasımov 1996-cı il iyulun 12-də Cəlilabad rayonunun Moranlı kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xalid Qasımov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xalid Qasımov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xalid Qasımov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Uta İbrahimi
Uta İbrahimi  (Flutura Ibrahimi; ) — Kosovalı alpinist. O, dünyanın ən yüksək zirvəsi olan Everesti fəth edən ilk alban oldu. O, dünyanın ən yüksək zirvəsi olan Everesti fəth edən ilk alban oldu. İbrahimi bunu 22 may 2017-ci ildə etdi, bundan sonra o, Manaslu (8163 m), Ço Oyu (8201 m), Lhotse (8516 m) və Qaşerbrum (8080 m) zirvələrini fəth etdi və rəsmi olaraq Balkanlardan ilk qadın oldu. 8000 metrdən yuxarı beş zirvəyə qalxın.
Bioqrafiya
Uta İbrahimi Kosovonun Gnjilane şəhərində anadan olub. O, Priştina Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsini bitirib, burada marketinq üzrə təhsil alıb. O, karyerasına İliriya Universitetində marketinq üzrə köməkçi kimi başlayıb və daha sonra müxtəlif özəl şirkətlərdə eyni peşədə çalışıb. Beləliklə, Uta Ogilvy Karrota marketinq agentliyinin direktoru vəzifəsini tutdu. O, əsas iş fəaliyyətləri ilə yanaşı, xüsusən də iri biznes müştəriləri üçün marketinq kampaniyalarının hazırlanması ilə yanaşı, insan hüquqları ilə bağlı sosial layihələrdə də iştirak edib. Uta həmçinin Kosovonun Prizren şəhərində keçirilən Dokufest Sənədli Filmlər Festivalının Marketinq Meneceri, Münsiflər Heyətinin üzvü və Tədbirin Təşkilatçısı olub. 2015-ci ildə o, bütün enerjisini alpinizmə həsr etmək üçün marketinq karyerasını tərk etdi. 2016-cı ildə o, Qərbi Balkanlarda (Kosovodan Sloveniyaya qədər) dayanıqlı turizm marşrutları və məkanları yaratmaq üçün platforma olan USAID Via Dinarica layihəsinin bir hissəsi kimi Kosovoda mədəniyyət və turizmi təşviq etmək üçün Butterfly Outdoor Adventures şirkətini təsis etdi.