cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qaraiman
Əhalisi
İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra azərbaycanlılardan sağ qalanları yenidən Qaraiman kəndinə qayıda bilmişlər. Burada 1922-ci ildə 478 nəfər, 1926-cı ildə 527 nəfər, 1931-ci ildə 652 nəfər, 1987-ci ildə 2000 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1988-ci ildə azərbaycanlılar yenidən Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından qovulmuşlar. İndi ermənilər yaşayır.
Qaçqınlıq
1905–1907-ci illərdəki I qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi tamamilə doğma yurdlarından qaçqın düşmüş, Kəlbəcər, Daşkəsən, Gədəbəy və başqa yerlərdə məskunlaşmışdır. Kənd əhalisi 1907-ci ilin yazında yenidən doğma kəndinə qayıtmış, az bir hissəsi isə məskunlaşdıqları ərazilərdə qayıtmış, az bir hissəsi isə məskunlaşdıqları ərazilərdə qalmışdır. Qaçqınlıq zamanı kəndin təxminən 100–120 evi, 500–550 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur. 1918–1920-ci illərdəki II qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi tamamilə çıxarılaraq doğma yirdlarından qaçqın düşmüş, Kəlbəcər, Daşkəsən, Gədəbəy, Samux, Şəmkir və başqa yerlərdə məskunlaşmışdır.
Kənd əhalisi 1921-ci ilin yazında yenidən doğma kəndinə qayıtmış, az bir hissəsi isə məskunlaşdıqları ərazilərdə qalmışdır. Qaçqınlıq zamanı kəndin təxminən 150–170 evi, 600–650 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur. 1948–1953-cü illərdəki III qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi tamamilə doğma yurdlarından çıxarılaraq qaçqın düşmüşdür. Kəndin 170 evi, 580 nəfər yaxın əhalisi yenidən doğma kəndinə qayıtmışdır. Qaçqınlıq zamanı kəndin 230 evi, 820 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur. 1988–1991-ci illərdəki IV qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi tamamilə doğma yurdlarından zorla çıxarılaraq qaçqın düşmüşdür. Kənd əhalisi Bakı, Gəncə, Tərtər, Goranboy, Göygöl (keçmiş Xanlar), Tovuz və başqa yerlərdə məskunlaşmışdır. Kənd əhalisi bu günə qədər həmin yerlərdə yaşayırlar. Qaçqınlaq zamanı kəndin 215 evi, 1500 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur.
İstinadlar
Qəşəm məhərrəmov — Başı dumanlı göyçə
Çiaki Yamada
Çiaki Yamada (d. 2 avqust 1966) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 21 oyun keçirib, 3 qol vurub.
Azərbaycan (toponim)
Azərbaycan — müxtəlif dövrlərdə müxtəlif ərazilər üçün və hal-hazırda müasir Azərbaycan Respublikası üçün istifadə edilən toponim.
Etimologiya
200px|thumbnail|left|[[VI əsrdə Dərbənd şəhərinin müdafiə divarlarında Pəhləvi dilində həkk edilmiş yazılardan biri: Dara, Adurbadaqanın amarqarı (yəni maliyyə işləri üzrə baş məmur) ]] "Azərbaycan" toponimi parf və ya orta dövr fars dilində, Atropatena adlı qədim dövlətin adı olan Aturpatakandan (Āturpātakān) əmələ gəlmişdir. Makedoniyalı İsgəndərin işğalından sonra Əhəmənilər imperiyasının Midiya satrapı Atropatın öz çarlığının əsasını qoyduğu Midiyanın şimalı Atropat Midiyası və ya sadəcə Atropatena adlandırılır. Qədim müəlliflər həmçinin Atropatena üçün Kiçik Midiya adını istifadə edirlər. "Aturpatkan" toponimindən orta dövr fars dili toponimi "Adərbadqan" vasitəsilə "Azərbaycan" toponimi ortaya çıxır. Bu ərazinin sakinləri irandilli midiyalılar idi. Midiya Atropatenası coğrafi olaraq böyük hissəsi Cənubi Azərbaycanı və həmçinin Araz sərhəd olmaqla Azərbaycan Respublikasının cənub-şərqini əhatə edirdi. Ancaq eramızdan əvvəl II əsrin əvvəllərində Atropatenanın siyasi gücü Azərbaycan Respublikasında yerləşən Naxçıvana qədər yayılmışdı.
Orta əsr ərəb coğrafişünasları ekzonimi fərqli şəkildə, şəxs adı Adarbadordan xalq etimologiyasının nəticəsi kimi əmələ gəlmiş olaraq şərh ediblər. Adarbador atəş məbədi və ya atəş mühafizəçisi (adar — atəş, baykan — mühafizəçi) deməkdir. Bundan başqa Atropatenada fəaliyyətdə olan bir çox zərdüşt məbədi var idi. Buralarda həmişə atəş yandırılırdı. Ərəb coğrafiyaşünası və səyyahı Yaqut əl-Həməvi yazırdı: "Bəziləri güman edir ki, Azər pəhləvi dilində "atəş", bayqan isə "keşikçi" və ya "atəş mühafizəçisi" deməkdir və beləliklə, söz "atəş məbədi" və ya "atəş mühafizəçisi" deməkdir, hansı ki, həqiqətə uyğundur, çünki bu ərazidə atəş məbədləri çox olub.".
XIX əsr Azərbaycan tarixçisi Abbasqulu ağa Bakıxanov Azərbaycan sözünün yaranmasını Xürrəmilər hərəkatının məşhur sərkərdəsi Babək ilə əlaqələndirir. Babək Abbasilər xilafətinə qarşı xürrəmilərin üsyanına rəhbərlik etmişdir. Bakıxanov Gülüstani-İrəm əsərində yazırdı: "''Ehtimala görə, Azərbaycan sözü Azər-Babəqan sözündəndir, hansı ki, ərəblər Azər-Babəcan kimi tələffüz edir və "Babəkin atəşi" deməkdir. Hər halda, bizə məlum olduğu qədərilə, atəşpərəstlik hal-hazırda Azərbaycan adlandırılan ərazidə zühur edib."
Adın işlədilməsi
1918-ci ilə qədər (Zaqafqaziyanın şərqində və cənubunda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurulmasına qədər) Azərbaycan deyiləndə başlıca olaraq bir zamanlar Atropatena çarlığının yerləşdiyi, Araz çayından cənuba doğru Urmiya gölü ətrafındakı ərazi nəzərdə tutulurdu.
Orta əsrlər
thumb|right|Azərbaycan ("Adrabiqan") "[[Buveyhilər sülaləsi|Buveyhilər dövründə islam məmləkətinin xəritəsi"ndə, 1877-ci il.]] Orta əsrlərdə ərəb tarixçisi coğrafiyaşünası və səyyahı Əl-Məsudi (X əsr) qeyd edir ki, Azərbaycan toponiminin aid olduğu ərazi Arazın şimalına qədər genişlənir. Məsudi və ibn Xordadbeh şimal-şərqdəki Muğan düzünü Azərbaycana aid edir, ancaq başqa coğrafiyaşünaslar isə bu ərazini Azərbaycana daxil etmir. Onun tarixi mərkəzi həmişə Urmiya gölünün şərqindəki dağlıq ərazi olub. Beləliklə, erkən ərəb coğrafiyaşünaslığı dövründə Azərbaycan İran yaylasının şimal-qərb hissəsini əhatə edir və onun sərhədləri hal-hazırkı İranın şimal sərhədlərindən çox da fərqli deyil. Hər halda Zaqafqaziya regionunun aran ərazilərinə Arazın məcrasından güclə keçir. Məşhur rus şərqşünası Vasili Bartold qeyd edir ki, Araz Azərbaycan və Arran arasında sərhəddir. Britaniyalı antropoloq Riçard Tapperə görə Muğan ərazisi tarixi Azərbaycan ərazisində yerləşir.
XIII əsrin əvvəllərində Yaqut əl-Həməvi tərəfindən verilən yanlış və ziddiyyətli məlumat Azərbaycanı Ərzincanın qərbinə qədər genişləndirir. Digər tərəfdən Yaqut əl-həməvi bəzi hissələrdə Muğan daxil olmaqla Arran əyalətini Azərbaycana daxil edir və Azərbaycanın sərhədlərini Kürə qədər gətirir. Bu, o deməkdir ki, bu dövrdən bir qayda olaraq Azərbaycan anlayışı şimala qədər yayılır və onun mənası sürətlə dəyişir. Yaquta görə Azərbaycan toponiminin aid olduğu ərazi Bərdəyə qədər genişləyib.
Həmdullah Qəzvini "Nüzhətül-qülub" əsərində (XIV əsr) Araz çayının sol sahilindəki Naxçıvan və Ordubadı Azərbaycan ərazisi kimi göstərir.
Müasir dövr
200px|thumb|right|Səfəvilərin Təbriz (Azərbaycan) bəylərbəyliyinin Qarabağ və Çuxursəəd (indiki Naxçıvan və Ermənistan) bəylərbəylikləri ilə sərhədləri Səfəvilər dövründə bir müddət üçün vergi gəliri əldə etmək məqsədilə Arazdan şimaldakı müəyyən ərazi Azərbaycan əyalətinə birləşdirildi. İranika ensiklopediyasına görə Səfəvilər dövründə (XVI–XVII əsrlər) Azərbaycan termini Arazdan şimaldakı bəzi ərazilər üçün istifadə edilib, hansı ki, idarəçilik baxımından Azərbaycan əyalətinin canişininə tabe idi. Ancaq Səfəvilərin süqutundan sonra bu mənada istifadə qismən sıradan çıxdı. XIX əsrdə Rusiyadakı azərbaycanlı müəlliflər (Mirzə Adıgözəl bəy və Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği) onu Arazdan cənubdakı ərazilərlə əlaqədar olaraq istifadə edirdi. M. Atkinə görə Səfəvilər dövründə Azərbaycan ekzonimi Şərqi Qafqazın bütün müsəlman xanlıqları, həmçinin Arazdan cənubdakı ərazilər üçün istifadə edilirdi. Rus dilində yazılan sənədlərdə Araz çayından şimaldakı ərazilər (Şəki, Gəncə, Şuşa, Naxçıvan, Şamaxı, Bakının əraziləri) ilk dəfə Azərbaycan kimi 1786-cı ildə Stepan Burnaşov tərəfindən regionun siyasi vəziyyətinin təsvirini tərtib edərkən göstərildi. В. Н. Левиатов. Очерки из истории Азербайджана в XVIII веке. — Баку: Изд-во АН Азербайджанской ССР, 1948. — С. 144.
XIX əsrin sonlarında imperator III Aleksandrın dövründə (1881–1894) avropalı alim və jurnalistlər Azərbaycan terminini Rusiya imperiyasının Bakı və Yelizavetpol quberniyalarına aid Şirvan və Arran əraziləri üçün istifadə etməyə başladılar. Rusiyada bu örnəyi 1917-ci ildən sonra işlətməyə başladılar, çünki bu ərazilərdə farslara yaxın Azərbaycan türkləri yaşayırdı.
Ən müasir dövr
XX əsrin əvvəllərində Avropa mənbələri Azərbaycan terminini yalnız Arazdan cənubdakı, hazırkı İran əyaləti kimi işlədirlər. Rusiyada Arazın şimalındakı ərazilər (müasir Azərbaycan Respublikasının ərazisi) bir qayda olaraq "Şərqi Zaqafqaziya" adlandırılırdı və o, Arran və Şirvan adlandırılan ərazilərin daxil olduğu tarixi vilayət idi. Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətinə görə Azərbaycan rus Ermənistanının (cənubi Zaqafqaziya) şimalında idi, hansından ki, o, Arazla ayrılırdı. Vasili Bartolda görə, əgər hal-hazırda Azərbaycan Respublikasını əmələ gətirən bütün vilayətlər üçün termin tapmaq lazım olsa idi, onda, yəqin ki, Aran adını qəbul etmək olardı. İqor Dyakonov qeyd edir ki, XX əsrə qədər "Azərbaycan" termini İranın şimal-qərbinin türkdilli ərazisilə əlaqədar işlənirdi. Bu fakt bölgənin tarixi üzrə aparıcı mütəxəssis olan Vladimir Minorski tərəfindən təsdiq edilir. 1920-ci illərin əvvəllərində Azərbaycan ekzonimi Zaqafqaziyada az işlənirdi.
1917-ci ilin 15–20 aprel tarixləri arasında Bakıda Qafqaz müsəlmanlarının Konqresinin iclası keçirildi. Burada yeni inqibali çevriliş vəziyyətində azərbaycanlıların arzularını müəyyən etmək üçün ilk cəhd edildi. Konqresin iclası ərzində Azərbaycan üçün muxtariyyət statusu tələbi açıqca dilə gətirildi. Ancaq Hacı Zeynalabdin Tağıyevin təklifi ilə "Azərbaycan" adı qətnamənin yekun mətnindən çıxardıldı. thumb|300px|[[Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin xəritəsi, AXC Xarici İşlər Nazirliyinin Paris Sülh Konfransında təqdimatı.]] "Azərbaycan" adı ilk dəfə Zaqafqaziya seyminin müsəlman fraksiyası tərəfindən 27 may 1918-ci ildə rəsmi olaraq istifadə edilmişdir. Fraksiya öz iclasında Azərbaycanın müstəqilliyini elan etmək üçün qərar qəbul etdi və özünü müvəqqəti Azərbaycan Milli Şurası elan etdi. .
Rus etnoloqu Viktor Şpirelman yazır: "bu arada, Albaniyanın və Cənubi Azərbaycanın (Atropatenanın) erkən tarixini qarışdırmaq üçün heç bir elmi səbəb yoxdur. Antik dövrdə və erkən orta əsrlərdə orada nə mədəni, nə sosial, nə də dil baxımından əlaqəsi olan tamamilə müxtəlif əhali qrupları yaşamışdır." İrandilli tayfaların miqrasiya axınlarını tədqiq edən sovet iranisti Qrantovski qeyd edir ki, eramızdan əvvəl I minilliyin ilk əsrlərinə aid (Son Tunc dövrü və Erkən Dəmir dövrü) Qərbi İran abidələrinin xarakterik xüsusiyyətləri onu Şərqi Zaqafqaziyanın mədəniyyəti ilə əlaqələndirir. Tarixçi Kamilla Trever hesab edirdi ki, eramızdan əvvəl VI–V əsrlərə aid arxeoloji tapıntılar albanlar və midiyalılar arasında mədəni yaxınlığın olduğu göstərir.
Cənubi Azərbaycan və Şərqi Zaqafqaziyada yaşayan türkdilli xalqların özünü adlandırdığı "Azərbaycanlılar" termini (müxtəlif fonolojik formalarda) avropalı etnoqraflar tərəfindən elmə daxil edilib; azərbaycanlılar arasında o, ilk dəfə 1891-ci ildə liberal Bakı qəzeti Kəşkül tərəfindən sadə xalqın "müsəlman" kimliyi ilə rəqabət aparacaq yeni kimlik ortaya qoymaq məqsədilə istifadəyə gətirilib. Bu termin 1936-cı ildə rəsmi olaraq tətbiq edildi. XX əsrə qədər azərbaycanlıların ortaq etnonimi yox idi, regiondakı köçəri əhali özünü aid olduğu tayfa vasitəsilə, oturaq əhali isə yaşadığı yerə görə adlandırırdı. Məişətdə istifadə edilən və ümumiləşən termin "müsəlmanlar" idi. XX əsrin əvvəllərində yeni siyasi cərəyanlar "türklər" terminini dəbə saldı.
Peterhof
Peterhof (, — "Pyotr həyəti", 1944-cü ildən — 1997-ci ilə kimi — Petrodvorets) — Rusiya ərazisində yerləşən şəhər. Peterhof, Petrodvorets rayonunun bir hissəsi olaraq bələdiyyə mərkəzi və Sankt-Peterburqun federal əhəmiyyətli şəhəri hesab olunur. Fin körfəzinin cənub sahilində yerləşir. Sankt-Peterburqun qərbində, dəmir yolu ilə 29 km məsafədə yerləşən böyük və əhəmiyyətli bir turizm, elm və təhsil mərkəzidir.
Şəhərdə "Yeni Peterhof", "Köhnə Peterhof" və Oktyabr DY-nun və Baltik xəttinin "Universitet" stansiyaları yerləşir. Fin körfəzinin əsas liman şəhərlərindən biridir. Əhali sayı — 73,2 min nəfərdir (2010-cu ilin siyahıyaalmasına görə).
Peterhofun əsası 1710-cu ildə, imperatorun şəhərdənkənar iqamətgahı kimi qoyulmuşdur. Şəhər statusu 1762-ci ildə verilmişdir. Şəhərdə dünya memarlığının ən məşhur abidəsi, XVIII–XIX əsrlərə aid "Peterhof" muzey-qoruq kompleksi yerləşir. 2005-ci ildən şəhər "Naukoqrad" (yəni elm mərkəzi) statusunu əldə etmişdi.
Relyef və geoloji quruluş
Paleozoy dövründə, 300–400 milyon il öncə, bütün bu ərazilər dəniz ilə əhatə olunmuşdur. O dövrün çöküntüləri — qum, gil, lil və torf linzalı gillər qalın bir təbəqə ilə (200 metrdən artıq) qranit, gneys və diabazdan ibarət kristallik təməli əhatə edirlər. Müasir relyef qalın buz təbəqəsinin fəaliyyəti nəticəsində formalaşmışdır (sonuncu Valday buzlaşması 12 min il bundan öncə baş vermişdi). Buzlaqların çəkilməsindən sonra, Littorina dənizi formalaşmışdır. Həmin dənizin səviyyəsi, hazırkı Baltik dənizindən 7–9 metr daha yüksək idi. 4 min il öncə dəniz çəkilmiş və Fin körfəzinin sayaları (yəni nisbətən dayaz yerlər) adalara çevrilmişdir. Vadi göl-buzlaq və buzlaqdan sonrakı çöküntülərdən ibarətdir. Son 2,5 min il ərzində relyef demək olar ki, heç bir dəyişikliyə uğramamışdı.
İqlim
Peterhofda mülayim və rütubətli, dənizdən kəskin kontinentala keçən iqlim var. Şəhər üçün hava kütlələrinin tez-tez dəyişikliklər ilə xarakterizə olunur. Böyük nisbətdə siklon fəaliyyəti səbəbindən, şəhər üçün daha çox hava kütlələrin tez-tez dəyişikliyi xarakterizə edilir. Yayda daha çox qərb və şimal-qərb, qış aylarında isə qərb və cənub-qərb küləkləri üstünlük təşkil edir. Peterhofun iqlimi və hava temperaturu yaxınlıqda yerləşən Peterburqa demək olar ki identikdi. Fin körfəzi dayaz olmasına baxmayaraq, şəhərin temperatur rejiminə bir qədər təsir göstərir. Yayda, xüsusilə də avqust-sentyabr aylarında orta temperatur Sankt-Peterburqa nisbətən bir qədər yüksəkdir (0,5–0,8°), qışda isə əksinə, nisbətən daha aşağıdır (0,5–0,6°). Həmçinin sahilyanı ərazidə güclü küləklər əsir.
Hava temperaturunun və yağıntının illik dərəcələri:
Feofan Qrek
Həyatı
Feofan Qrek – Bizansda və qədim Rus dövlətində işləmiş ikonaçı rəssam. Konstantinopol, Qalata, Xalkedon və Kafada (indiki Feodosiya, Krım) bir sıra kilsənin divar rəsmləri ona məxsusdur. Rusiyadakı işləri Novqoroddakı Spas-Preobrajeniye kilsəsi (1378), Moskva Kremlindəki Arxangel (1399, Semyon Çyornı ilə birgə), Blaqoveşşenie (1405, Andrey Rublyov və Qorodetsli Ptoxor ilə birgə) baş kilsənin divar rəsmləri və s. Blaqoveşşenie baş kilsəsindəki Spas, Müqəddəs Məryəm, Arxangel Qavriil, Apostol Pavel, İoann Zlatoust və s. ikonalar Feofan Qrekə aid edilir.
Peterhof
Torpaq, flora və fauna
Şəhərin yaranmasından öncə, ərazi enliyarpaqlı ağac qarışıqlı iynəyarpaqlı meşələr (şam və ladin) və alçaq bataqlıqlar ilə əhatə olunmuşdur. Hazırda Fin körfəzinin dar sahil zolağında aşağı bataqlıqlar və ətrafındakı qara qızılağaclardan ibarət meşə sahəsi mühafizə olunmuşdu. Ərazidə orta gilli torpaqlar üstünlük təşkil edir. İntensiv təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində, təbii landşaft məhv edilərək, öz yerini mədəni landşafta vermişdi. İndi burada kənd təsərrüfatı torpaqları, eləcə də orta ağcaqovaq, ağcaqayın, söyüd və boz qızılağaclardan ibarət kiçik meşə sahələri üstünlük təşkil edir. XVIII–XIX əsrlərdə Peterhof şəhərində 819 hektar geniş park sahələri yaradılmışdır (Aşağı Park, Yuxarı park, Aleksandriya, Proletar, Kolonist, İngilis, Çayır, Sergiyevka və s.). Şəhərin ətrafında bəzən tülkü və kəkliklər aşkar olunur. Şəhərin özündə isə böyük sayda quşlar, sürünənlər və onurğasızlar məskunlaşıb.
Ekoloji vəziyyət
Peterhof fəvvarələrini qidalandıran və onların bolsulu olmasını daim təmin edən gölməçələr çox pis vəziyyətdədir; belə ki, ətraf ərazilərdə tikilən kotteclərin zibilləri su kəmərləri boyunca çoxsaylı poliqonların yaranması səbəb olmuşdu. Yeni binaların tullantıları gölməçə və kanalların suyuna tökülür. Suyun tərkibində çirkləndiricilərin səviyyəsi normadan 10 dəfə artıqdır. Bu daha çox Şinkarka çayına aiddir, onun sahillərində yeni binalar inşa olunur və ona təmizlənməmiş çirkab kanalizasiya suları axıdılır.
Əhali
Peterhof əhalisinin dinamikası: 2002-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, Peterhof şəhərində 64.791 nəfərin yaşadığı, o cümlədən kişilərin — 48% qadınların isə — 52% olduğu müəyyən edilmişdir. Şəhər əhalisinin çox hissəsi Sankt-Peterburqun müxtəlif müəssisə və təşkilatlarda çalışır. 2010-cu ilin Ümum Rusiya əhalinin siyahıyaalınmasına görə, Peterhof əhalisi 73.154 nəfər olmuşdur.
Qəsəbənin yaranması
Fin körfəzinin sahilində XVIII əsrin əvvəllərində qədər, Peterhof şəhərinin yerində iki fin kəndi: Kuusoya ( — şamlı közə) və Pohyayoki ( — şimal çayı) kəndləri, onlardan cənubda isə Popova dağının (Babiqon yüksəkli) üzərində — Papinhondo kəndi yerləşirdi.
Peterhof ( — Pyotrun həyəti) ilk dəfə 1705-ci ildə I Pyotrun yerləşmə sənədlərində "yolüstü imarət" və Kotlin adasına keçid yolu kimi qeyd edilir. Bu imarət Sankt-Peterburqa aparan yolda, Fin körfəsinin cənub sahilində inşa edilmiş çoxsaylı saray-tipli yaşayış yerlərindən biri idi; 13 sentyabr 1705-ci ildə I Pyotrun jurnalında qeyd edilir:
Peterhof fəvvarələrini su ilə təchiz etmək üçün ümumi uzunluğu 40 km olan xüsusi kəmərlər inşa edilmişdir. Onun yamaclarında düz 18 su saxlayan gölməçələr var; demək olar ki, 100 hektar ərazini əhatə edən bu gölməçələrdə 1,3 milyon kubmetrdən artıq su saxlanılır. Su kəməri hidravlik mühəndisi Vasili Tuvolkov tərəfindən 1720–1721 illərdə inşa edilmişdir. 9 avqust 1721-ci ildə isə təzyiqli su şirnaqları çalışmağa başladı. Onlar əlaqəli qablar prinsipi üzərində işləyirdilər. 1723-cü ilə saray və park ansamblının formalaşması əsasən başa çatdırılmışdır. O zamana qədər Aşağı Parkın əsas planlaşdırma elementləri formalaşmış, Böyük Saray və Monplezir sarayı inşa edilmiş və həmçinin fəvavrələrin su kəməri sistemi yaradılmışdır.
Başlanğıcda sarayın ətrafındakı qəsəbə xaotik şəkildə inşa edilmişdir, sakinlərinin əksəriyyətini təşkil edən dövlət kəndliləri isə ümumiyyətlə qazmalarda yaşayırdı. 1730-cu ildə məhz memar M. Zemtsovun sayəsində, Peterhof ilk dəfə olaraq dəqiq və aydın bir planlaşma əldə etmişdir. O, bir sıra binaları yenidən inşa etmiş və Peterhofda çalışan təhkimli kəndlilər üçün "Sənətkarlıq", saray işçiləri üçün isə "Kavaler" məhəllələrini yaratmışdı. 1747-ci ildən memar B. Rastrellinin rəhbərliyi altında sarayın yenidən qurulmasına başlanılmışdır. Saray binasının mərkəzi hissəsi böyüdülmüş, cənub tərəfdən isə, saray konfiqurasiyasına görə uzadılmış "P" hərfinə bənzədilmişdir. Bu cür kompozisiya onun orta hissəsinin iki qonşu üç mərtəbəli bina ilə birləşməsi nəticəsində yaranmışdır.
Şəhər
thumb|220px|[[:ru:Эриксен, Виргилиус|Virgilius Eriksen. "Peterhofa yürüyüş" (İmperatriça II Yekaterinanın atlı portreti). 1762]] 1762-ci ildən Peterhof — Saray Administrasiyasının tabeliyində olan qəsəbə idi.
XVIII əsrin sonunda, memar Cakomo Kvarengi və bağ ustası Ceyms Meders tərəfindən tərtib olunmuş layihələrə əsasən, parkda İngilis sarayı və mənzərəli İngilis bağı yaradılmışdır.
Bax bu cür, 1794-cü ildə İ. Q. Georgi Peterhofu təsvir edirdi: . XVIII əsrin sonunda şəhərdə meşşanlara mə 1801-ci ildə isə Pravlenskoy küçəsi boyunca ilk daş binalardan ibarət ansambl formalaşmışdır. İşçilər ilə yanaşı, burada azad insanlar (yəni "adi insanlar") da məskunlaşmağa başlamışdı. 1824-cü ildə I Aleksandr memarlar Vasili Stasov, B. Gestoy və L. Ruska tərəfindən tərtib olunmuş "nümunəvi layihələr" əsasında "dövlət hesabına 58 ən çirkin binanın" inşası barədə əmr vermişdi. XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində, şəhərdə atlı-qrenadörlərin leyb-qvardiyası, Ulan və Draqun alayı, eləcə də 148-ci Xəzər Piyada Alayı yerləşirdi. Peterhof yaxınlığında, 1828-ci ildən etibarən Sankt-Peterburqun hərbi-təlim məktəblərində təhsil alan şagirdlər üçün yay düşərgələri təşkil olunurdu.
1825-ci ildən bu torpaqların sahibi imperator I Nikolay olur, o taxta oturduqdan dərhal sonra mülkü həyat yoldaşı Aleksandra Feodorovnaya hədiyyə olaraq verir və bu ərazi onun şərəfinə "Aleksandriya" adlandırılır. 1826-cı ildən memar A. A. Menelas tərəfindən burada mənzərəli park salınır və ikimərtəbəli Kottec sarayı tikilməyə başlayır. 1830–1831-ci illərdə parkda Fermer sarayı, 1835-ci ildə isə memar K. Şinkelin layihəsi əsasında qotik Kapella tikilməyə başlayır.
1828–1830-cu illərdə Sankt-Peterburq prospektinin cənubunda yerləşən boş ərazilərdə Ulan alayının leyb-qvardiyaları üçün kompleks yaradılmışdır. 1830-cu ildə Peterhofun aparıcı memarı A. Şarleman idi; o 1837–1840-cı illərdə Yuxarı parkın önündə qotik üslublu binalardan ibarət kompleks və yanğın stansiyasını inşa etmişdir.
1826-cı ildə heyvanxana İngili parkının cənubuna köçürülür. Yaxınlıqda isə Yeger qəsəbəsi salınmışdır. 1840-cı ildə qəsəbə ərazisində memar İ. Şarleman tərəfindən hazırlanmış layihəyə uyğun olaraq, böyük hərbi xəstəxana inşa edilmişdir.
Eyni zamanda imperator I Nikolay Peterhofun qərbində yerləşən Narışkinlərin yay sarayını əldə edir və buranı qızı Mariya Nikolayevnaya və onun həyat yoldaşı Böyük hersoq Leyxtenberqə hədiyyə olaraq bağışlayır. Memar A. İ. Ştakenşneyder 1839–1842-ci illərdə burada klassisizm üslubunda Leyxtenberqlərin mülkünü inşa edir. Saray ilə yanaşı, Ştakenşneyder burada saray üçün xüsusi Mətbəx və Hofmeyster korpuslarını, 1845–1846-cı illərdə isə mərmərlə örtülmüş kapella binasını ucaldır. Sarayın ətrafında mənzərəli "Leyxtenberq parkı" salınmışdır.
I Nikolayın hakimiyyəti dövründə (1832-ci ildən — 1857-ci ilə kimi) memar A. Ştakenşneyder, mühəndis M. Pilsudski, bağban ustaları P. Erler və P. Arxipov tərəfindən Kolonist parkı yaradılmışdır. 1842–1844-cü illərdə Olqa gölünün adalarında Çariçin (İmperator I Nikolay buranı həyat yoldaşı Aleksandra Fyodorovnaya hədiyyə etmişdir) və Olqa pavilyonları yaranmışdır (pavilyon I Nikolayın qızı Olqa Nikolayevnanın şəxsi istifadəsi və istirahəti üçün inşa edilmişdir).
1836-cı ildə sürətlə böyüyən Kiçik slobodanın (yəni qəsəbənin) adı dəyişdirilərək, "Sankt-Peterburq forştadtı" qoyulmuşdu. 1850-ci ildə şəhərin aparıcı memarı, bundan öncə Verxnesad (Yuxarı bağ; 1847) malikanəsini və Freylin evlərini (1848) inşa etmiş Nikolay Benua təyin olunmuşdu. Onun inşa etdiyi sonrakı çoxsaylı tikililərdən — Saray hospitalı (1853), Poçt binası (1854), Dəmiryol vağzalının (1857) adı xüsusilə qeyd etmək lazımdır. thumb|Peterhof şəhərinin planı, M. V. Kozlovskayanın [[litoqrafiyası, 1915-ci il.]] İmperator I Nikolayın 13 (26) noyabr 1848-ci ildə imzaladığı xüsusi sərəncamına uyğun olaraq, uyezd (qəza) hökuməti Oranienbaum şəhərindən Peterhofa köçürüldü. Şəhər Sankt-Peterburq quberniyasının tərkibində olan Peterhof qəzasının mərkəzinə çevrildi.
Məşhur sahibkar A. Ştiqlitzin təşəbbüsü ilə, 1853–1857-ci illərdə Sankt-Peterburqdan Yeni Peterhof stansiyasına kimi, uzunluğu 30 kilometr olan Peterhof dəmir yolu inşa edilmişdi. Bundan öncə, 1830-cu ildən Peterhof şossesi boyunca kiçik parovoz fəaliyyət göstərirdi. 1854–1857-ci illərdə şəhərin mərkəzində böyük dəmiryol vağzalının tikintisi həyata keçirilirdi. 22 iyul tarixindən qatarların müntəzəm hərəkətinə start verildi. Şəhər sakinləri qatarları "Quğu" adlandırmışdılar. Biletləri yaxınlıqdaki kotteclərdə yaşayan tələbələr satırdı.
XIX əsrin sonunda şəhərdə iki gimnaziya binası inşa olunmuşdu. 1905-ci ildə, memar B. Sultanovun layihəsinə əsasən, Olqa gölünün sahilində Müqəddəs Pyotr və Pavel kafedralı, onun qarşısında isə — kiçik bir kilsə binası inşa edilmişdir.
Birinci dünya müharibəsi zamanı Peterhofda gizirlərin birinci, ikinci və üçüncü məktəbi yerləşirdi.
1917-ci ilə qədər Peterhof imperatorun əsas yay iqamətgahlarından biri idi, həmçinin burada saray xidmətçiləri, zabitlər və leyb-qvardiya alayının əsgərləri də yaşayırdı.
Sovet dövrü
1936-cı ildə Peterhof Leninqrad Şəhər Şurasının tabeliyinə verilmişdir. thumb|320px| Petrodvorets fəvvarələrinə həsr olunmuş SSRİ [[Poçt markası|markaları, 1988 ]] 23 sentyabr 1941-ci ildən — 19 yanvar 1944-cü ilə kimi şəhər alman qoşunları tərəfindən işğal edilmişdi. 5 oktyabr 1941-ci ildə Peterhofda eyniadlı dəniz desantı yerləşdirilmişdi. Cəbhə xətti şəhərin qərb sərhədində yerləşən Oranienbaum platzdarm xətti boyunca keçirdi. Hərbi əməliyyatlar nəticəsində, şəhər demək olar ki, tamamilə məhv edilmiş və yandırılmışdı. Burada Aşağı parkın ansamblı daha çox dağıntıya məruz qalmışdı. 30 minə yaxın rəsm əsərləri, dekorativ incəsənət əşyaları və saray kolleksiyasında olan heykəltəraşlıq nümunələri dağıdılmış və ya qarət edilmişdir; fəvvarə və su boru kəmərləri sistemi tamamilə korlanmışdı, parklardakı 10,000 ağac — yəni yaşın massivin üçdə biri kəsilmişdi.
Alman ordusu tərəfindən edilmiş dağıntılar fonunda, şəhərin orijinal alman adı insanlar tərəfindən çox çətin qəbul edilirdi və buna görə də artıq 1944-cü ildə şəhərin adı dəyişdirilərək "Petrodvorets" adlandırılmışdı. Həmin ildə şəhərin, onun saray-park ansamblının və fəvvarə sistemlərinin bərpasına başlanılmışdı. Bərpa işlərində A. A. Ol, V. M. Savkov, Y. V. Kazanskaya, A. E. Gessen, heykəltəraşlar V. L. Simonov, İ. V. Krestovski, N. V. Dadıkin, İ. İ. Suvorov, V. V. Elonen və başqaları, eləcə də bərpaçılardan ibarət böyük bir komanda iştirak edirdi. 17 may 1964-cü ildə, Peterhofun 250-ci ildönümü qeyd olunması çərçivəsində, bərpa olunmuş Böyük sarayın ilk otaqları ziyarətçilər üçün açılmışdı. Bununla belə, dağıntıların miqyası o qədər böyük idi ki, saray ansamblların bir qismi bərpa edilməmişdi. Belə ki, müharibə zamanı əhəmiyyətli dərəcədə zədələnmiş Aşağı daça, parkı ziyarət edən qonaqların təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə 1961-ci ildə partladılmışdı. Bundan başqa, Böyük Konstantin sarayı və Aleksandriya saray-park ansamblına daxil olan Fermer sarayı da yararsız vəziyyətdə idi. Bütövlükdə müharibədən öncəki şəhərin görünüşü qorunub saxlanılmış və yeni binaların tikintisinə başlanılmışdı. Əsas küçələrdə kiçik iki və üç mərtəbəli evlər inşa edilmişdir. Vağzal və Sovet meydanları yenidən bərpa edilmişdir. Dəqiq texniki daşlar zavodu (keçmiş Kəsmə fabriki) yenidən çalışmağa başlamışdı; əvvəllər saat daşlarını istehsal edən zavod, 1954-cü ildən artıq qol saatlarının istehsalına başlayır.
1960-cı ildə Köhnə Peterhofda Leninqrad Dövlət Universitetinin elmi və akademik şəhərciyinin tikintisinə başladılmışdı. Əvvəlcə, 1971-ci ildə Universitetin fizika fakültəsi üçün ayrıca bir korpus inşa edilmişdi. Daha sonra burada Fizika Tədqiqat İnstitutunun əsas binasının tikintisinə başlanılmış və 1971–1975-ci illərdə artıq hazır binaya tədqiqat laboratoriyaları və fakültənin digər struktur bölmələri köçürülmüşdü. Həmçinin yeni Universitet kompleksinə 70-ci illərin ikinci yarısında Tətbiqi Riyaziyyat Bölümü də köçürülübmüşdü. Yeni yaradılmış korpuslarda riyaziyyat və mexanika mərkəzi, astronomik rəsədxana və hesablama institutu, kimya bölməsi, hesablama riyaziyyatı və nəzarət prosesləri institutu yaradılmışdır. Kompleksdə tələbə yataqxanası, Universitet personalı üçün isə mənzillər inşa olunmuşdu. Bir müddət sonra, buraya A. A. Popov adına Hərbi Elektrotexniki məktəb (hazırda A. S. Popov adına Hərbi-Dəniz və Radio-Texniki İnstitut) köçürülmüşdü.
1960–1970-ci illərdə şəhərdə kütləvi mənzil tikintisi başlamışdı. Şəhərdə yeni məhəllələr, beş-on mərtəbəli yaşayış binaları, məktəblər və ticarət mərkəzləri açılmışdı. İngilis parkının (keçmiş Kadet platzı) yaxınlığında hündür binaların inşasına başlanılmış, ətraf ərazilərdə isə yeni yaşayış massivi salınmışdı.
Müasir dövr
1990-cı ildən Petrodvoretsin saray və parkları "Peterhof" bədii və memarlıq saray-park muzey-qoruğunun tərkibinə daxil olur və həmin ildə "Sankt-Peterburqun tarixi mərkəzi və onunla əlaqəli abidələr kompleksi" adı altında YUNESKO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmişdi. 1997-ci ildə isə "Peterhof" Dövlət Muzey Qoruğu Rusiya xalqlarının mədəni irsinin ən qiymətli abidələr siyahısına qatılmışdı.
Peterhofun zəngin elmi və mədəni potensialı, onun Rusiyanın şimal-qərb regionunda ilk "Naukoqrad şəhər" statusu əldə etməsinə imkan yaratdı. 23 iyul 2005-ci ildə Rusiya Federasiyası hökumətinin müvafiq 449 nömrəli qərarı qəbul edilmişdi.
2005-ci ildə aparılan restavrasiya işlərindən sonra Kolonist parkındakı "Çariçin" və "Olqa" pavilyonları ziyarətçilər üçün açılmışdı. 2004-cü ildə yeni muzeylər açılır — bunlar Velosipedlər və İmperator yaxtaları muzeyləridir, 2007-ci ildə isə unikal "Oyun kartları" muzeyi açılmışdı.
Şəhərin adı
Peterhof adı ( — Pyotrun həyəti) hələ 1705-ci ildə məlumdur. Başlanğıcda bu ad yalnız Monplezir sarayının ətrafındakı rayona verilmişdi, lakin tezliklə o bütün qəsəbəyə yayılmışdır. 27 yanvar 1944-cü ildə şəhərin adı dəyişdirilərək, Petrodvorets qoyulmuşdu. Yeni ad, əslində alman dilindən rus dilinə olan yanlış tərcümə idi. Bununla belə, Yeni Peterhof və Köhnə Peterhof dəmiryol platformalarının adları dəyişdirilməmişdi.
1997-ci ildə "Sankt-Peterburq inzibati-ərazi vahidi haqqında" qanuna dəyişiklik edilmişdir; yeni qanuna əsasən Peterhof iki hissəyə bölündü — Peterhof şəhərinə və Strelna qəsəbəsinə, lakin o zaman edilən dəyişiklik barədə ünvan klassifikatoruna heç bir təqdimat edilməmişdir, buna görə də bəzi sənəd və xəritələrdə şəhərin köhnə Petrodvorets adı yenə də qeyd olunurdu. Tezliklə Sankt-Peterburq şəhərinin Qanunvericilik Assambleyası rəsmi olaraq federal səviyyədə Petrodvorets adının Peterhofa çevrilməsi üçün cəhd göstərdi, ancaq Rusiya Federasiyasının hökuməti öz məktubunda Peterhof şəhərinin Sankt-Peterburqun ərazisində yerləşdiyinə görə, adının dəyişilməsi hüququnun yalnız Peterburq bələdiyyəsində olduğunu bildirmiş və bütün qaranlıq qalan suallara aydınlıq gətirmişdi.
Şəhərin gerb və bayrağı
thumb|160px|Peterhofun gerbi (1831-ci il)
24 dekabr 1998-ci ildə Peterhof Bələdiyyə Məclisinin 43 saylı fərmanı ilə yeni gerb və bayraq təsdiq edilmişdi. Şəhər rəmzləri 475 №-si altında Rusiya Federasiyası Prezidenti yanında Heraldika Şurası tərəfindən bütün sənədlərdə qeyd olunmuşdu. Müddəadakı mətnə əsasən:
Peterhofun bayrağı 1998-ci ildə təsdiq edilmişdir. Həmin Əsasnamənin mətninə əsasən:
Hakimiyyət orqanları
Sankt-Peterburqun daxili-şəhər ərazisi sayılan Peterhof, federal əhəmiyyəti bələdiyyə tipli şəhərdir. Yerli özünüidarə orqanlarının fəaliyyəti, Nizamnamə əsasında həyata keçirilir. Həmin Nizamnamə Peterhof bələdiyyə şəhərinin bələdiyyə məclisi tərəfindən 5 noyabr 2008-ci ildə 54 nömrəli Qətnamə ilə qəbul edilmişdi.
Müasir yerli özünüidarəetmə orqanı — Bələdiyyə Məclisi 1998-ci ildən fəaliyyət göstərir. 14 sentyabr seçkiləri nəticəsində, 2014-cü ilin yeni V toplantısı seçilmişdi (ümumilikdə 20 üzvdən — birisi Vahid Rusiya, 19 isə Kommunist Partiyasına üzv seçilmişdi). Peterhof şəhərinin başçısı — Bələdiyyə Şurasının sədri, millət vəkilləri arasından seçilmiş Mixail İvanoviç Barışnikovdur (2009-cu ildən).
Yerli özünüidarəetmə icraçı orqanı, yerli icra başçısının rəhbərlik etdiyi Administrasiyadır. 2013-cü ildən bəri, bu vəzifəni Şifman Aleksandr Viktoroviç tutur.
"Peterhof" Dövlət muzey-qoruğu
Dünya memarlığının və saray-park sənətinin görkəmli abidəsidir. Muzeyin tərkibinə XVIII–XIX əsrlərdə aid saray və park ansamblı — 19 may 1918-ci ildən sonra milliləşdirilmə nəticəsində muzeyə çevrilmiş keçmiş şəhərətrafı imperator iqamətgahı daxildir. Muzey-qoruğu özünün hazırkı statusunu 1990-cı ildə əldə etmişdi.
Muzey-qoruğun tərkibinə daxildir:
"Peterhof" saray-park ansamblı
1714–1725-ci illərdə J. B. Leblondun, daha sonralar isə N. Mikettinin layihələri əsasında "Pyotr barokkosu" üslubunda inşa edilmiş sadə çar sarayı, 1747–1752-ci illərdə imperatriça Yelizaveta Petrovnanın sifarişi ilə memar F. B. Rastrelli tərəfindən artıq "yetkin barokko" üslubunda yenidən inşa edilmişdir. Dənizə açılan saray fasadının uzunluğu 268 metrdir. Böyük saray "Peterhof" Dövlət İncəsənət və Memarlıq Saray-Park Muzeyinin tərkib hissəsi hesab olunur. Dənizə açılan saray fasadının uzunluğu 268 metrdir. Sarayın əsas korpusundan hər iki istiqamətə birmərtəbəli qalereya ayrılır. Bu qalereyalar qərb tərəfdən Gerb, şərqdən isə Kilsə korpusu ilə tamamlanır. 15 hektar ərazisi olan Yuxarı bağ I Pyotrun dövründə salınmışdır. Hər şeyə özünün praktiki yanaşması ilə tanınan Pyotr buranı tərəvəz məhsullarının əkilməsi üçün bir bitki bağı kimi istifadə edirdi. Yuxarı bağ özünün müntəzəm müasir görünüşünü XVIII əsrin ikinci yarısında əldə etmişdir. Bu zaman, bağda fonranlar yaradılmışdır.
"Aleksandriya" saray-park ansamblı
thumb|300px|Aleksandriya parkında yerləşən Kottec sarayı
Aleksandriya (Peyzaj) parkı Peterhof saray kompleksinin Aşağı parkından şərqdə yerləşir və Heyvanlı, Nikolay və ondan Dəniz darvazallarını kəsən daş divar vasitəsiylə ayrılır, digər tərəfdən isə Znamenka malikanəsi ilə sərhədlənir, onun cənub sərhəddi isə Fin körfəzi sahilindəki Peterburq-Oranienbaum (Lomonosov) şossesinə kimi gedib çıxır. Parkın sahəsi 115 hektardır. Dənizkənarı Aleksandriya landşaft parkı iki terrasda — aşağı (sahilyanı) və yuxarı terrasda yerləşir. Burada Kottec, Fermer sarayı və Kapella kimi ansamblın əsas memarlıq strukturları inşa edilmişdir.
1828–1831-ci illərdə memar A. Menelas tərəfindən Böyük knyaz Aleksandr Nikolayeviç üçün süd ferması nəzdində Pavilyon inşa edimişdir. Daha sonra isə, o, dəfələrlə memar A. İ. Ştakenşneyder tərəfindən yenidənqurma işlərinə məruz qalmışdır. Bunun nəticəsində, sadə pavilyon binası neoqotik üslublu yeni və böyük şəhərdənkənar saraya çevrilmiş və imperator II Aleksandrın ailəsi üçün nəzərdə tutulmuş yay sarayı rolunu oynamağa başlamışdır. Fermer sarayının yaxınlığında uşaq oyunları üçün kiçik kəndli daxma, bağçalı miniatür ferma, su dəyirmanı, yanğın qülləsi və torpaq sipərli qala tikilmişdir. Maraqlıdır ki, məhz burada, yəni Fermer sarayında təhkimçiliyin ləğv edilməsi haqqında sərəncam müzakirə olunmuşdur. Saray binasında həmçinin Rusiyada ilk lift yaradılmışdır, bununla belə o əl ilə qaldırılırdı. 300px|thumbnail|right|Qotik kapella
Qotik kapella — Müqəddəs Aleksandr Nevski kilsəsidir və o dövrdə populyar olmuş neoqotika üslubunda inşa edilmişdir.
1829-cu ildə Kottecin tikintisi başa çatdıqdan sonra, ev kilsəsinin tikintisi zərurəti yaranmışdır. Ev kilsəsinin gələcəkdə Aleksandriyanın qərb hissəsində yerləşəcəyi ərazini I Nikolay şəxsən seçmişdir.
Fasad və plan layihələri məşhur Alman memarı K. F. Şinkel tərəfindən həyata keçirilmişdir. Memar A. Menelas tikinti işlərini birbaşa müşahidə edirdi, onun ölümündən sonra (1831-ci ilin sentyabr ayında) isə, bu rol memar İ. İ. Şarlemana həvalə olunmuşdur.
Kolonist parkı
Kolonist parkı I Nikolayın hakimiyyəti dövründə (1832-ci ildən — 1857-ci ilə kimi) memar A. Ştakenşneyder, mühəndis M. Pilsudski, bağban ustaları P. Erler və P. Arxipov tərəfindən yaradılmışdır.
Çariçin pavilyonu parkın dominant tikililərindən hesab olunur və memar A. Ştakenşneyderin layihəsi əsasında 1842–1844-cü illərdə tikilmişdir. İmperator I Nikolay pavilyonu həyat yoldaşı Aleksandra Fyodorovnaya hədiyyə etmişdir. Pavilyonun tərtibat işlərində və planlaşdırmasında imperatriçanın qədim Pompey şəhərinin memarlığına olan lətafəti öz əksini tapmışdır. thumb|300px|Kolonist parkında yerləşən Olqa pavilyonu
Gölməçənin qərb hissəsində Olqa pavilyonu yerləşir. Pavilyon ikinci adada imperator I Nikolayın qızı Olqa Nikolayevnanın şəxsi istifadəsi və istirahəti üçün memar A. Ştakenşneyderin layihəsi əsasında 1846–1848-ci illərdə inşa edilmişdir.
Digər görməli yerlər
Şəhərin digər görməli yerləri arasında:
Şəhərin park və saray-park ansamblları
Şəhərin şərgində, Aleksandriya parkının cənubunda yerləşən mənzərəli parkın sahəsi 144 hektardır. Parkın əsası memarlar A. A. Menelas, İ. İ. Şarleman və bağ ustası P. İ. Erlerin layihələrinə uyğun olaraq 1832–1836-cı illərdə salınmışdı. Günümüzə kimi parkda yalnız XVIII əsrdə inşa olunmuş iki qarovulçu binası qorunub saxlanılmışdı.
Hovuz, bənd və körpülərlə dolu Peterhofun ilk mənzərəli parkı şəhərin qərb hissəsində yerləşir. Park memar Ck. Kvarenginin və bağ ustası Ceyms Medersin layihəsi əsasında nümunəvi ingilis əmlakı kimi inşa olunmuşdu. Kvarengi park ərazisində İngilis sarayını və Ağcaqayın freymini inşa etmişdi, lakin Böyük Vətən müharibəsi zamanı hər iki tikili məhv edilmişdir. Bütün binalardan yalnız oranjereya və qədim körpü qalıqları qorunub saxlanılmışdır.
Şəhər memarlığı
thumb|220px|Peterhof vağzalı (hazırda bu Yeni Peterhof stansiyasının vağzalıdır). thumb|220px|Olqa gölünün sahilində yerləşən Pyotr və Pavel kafedralı
Şəhərin planlaşması
Peterhofun sərhədi, Fin körfəzinin su kənarından Krılov küçəsinin kəsişməsinə doğru, oradan Strelna qəsəbəsinin cənubundan Leninqrad vilayətinin tərkibinə daxil olan Lomonosov rayonunun sərhəddinə kimi uzanır.
Şəhər Peterhof dörd tarixi hissədən ibarətdir: Köhnə Peterhof, Orta Peterhof, Yeni Peterhof və Yeger slobodası. Onlar ilkin olaraq çar iqamətgahının yaşayış məntəqəsi kimi ortaya çıxmışdı.
Sənaye və ticarət
Peterhofun ən qədim sənaye müəssisələrinin biri — Petrodvorets Saat Zavodu hesab edilir. O, 1721-ci ildə I Pyotr tərəfindən Peterhofun Kəsmə fabriki kimi təsis edilmişdir. Belə ki, zavodun istehsal etdiyi məhsullar Versal, Ermitaj, və Sansusi kimi dünyanın ən yaxşı muzeylərində saxlanılır. 1932-ci ildən, zavod hərbi sənayesi üçün dəqiq texniki daşlar istehsal olunurdu. 1961-ci ildən, zavod SSRİ-də çox yaxşı tanınan və 30-dan çox ölkəyə ixrac edilən "Raketa" saatlarının istehsalına başlayır. Yenidənqurmadan sonra, zavod öz fəaliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmışdı, lakin buna baxmayaraq o, ümumi istehsal həcmini saxlamağa müvəffəq olmuşdu. Həmin saatlar günümüzə kimi həmin zavodda istehsal olunur.
Bundan əlavə, Peterhof ərazisində metalfurnitur zavodu və "Qırmızı Şəfəq" adında quşçuluq zavodu mövcuddur.
Bu gün Peterhof sosial və kommersiya infrastruktur obyektləri ilə tam şəkildə doyub. Şəhərdə fəal şəkildə böyük alış-veriş mərkəzləri açılır.
Şəhər bütün əsas mobil şəbəkə əhatə dairəsinə daxildir.
Nəqliyyat
Şəhərdə ictimai avtobus (24 marşrut) və kommersiya taksilərindən (10 marşrutlar) ibarət bir şəbəkə inkişaf edib. Qeyd olunan bu nəqliyyat vasitələrinin marşrutları, Peterhof şəhərini Sankt-Peterburq (metro stansiyaları: "Avtovo", "Kirov zavodu", "Lenin prospekti", "Veteranlar prospekti", "Baltiyskaya"), Lomonosov şəhəri və Leninqrad vilayətinin tərkibində olan Lomonosov rayonunun digər yaşayış məntəqələri ilə birləşdirir.
Peterhofun mərkəzindən Sankt-Peterburq-Kalişşe dəmir yolu xətti keçir. Şəhərdə iki dəmiryol stansiyası (Yeni Peterhof və Köhnə Peterhof) və Universitet platforması var. "Petrodvorets" adlı dəniz limanından "Meteor" və "Raketa" teploxodları Sankt-Peterburqa istiqamət alırlar (gəmilərin Peterburqda son dayanacağı Ermitaj, Kunstkamera və Bürünc atlının yanındadır). Limanın yanında vertolyot meydançası var.
Mədəniyyət təşkilatları
Petrodvoretsdə "Peterhof" dövlət qoruq-muzeyinin elmi kitabxanası, Mərkəzi rayon kitabxanası, Rayon uşaq kitabxanası, 2 kinoteatr, Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin Mədəniyyət və elm sarayı, "Peterhof ilk restavrasiya emalatxanaları" müəssisəsi fəaliyyət göstərir.
Elm və təhsil
Şəhərdə 11 orta ümumtəhsil məktəbi və gimnaziya, 14 uşaq bağçası və körpələr evi, A. Rubinşteyn 17 nömrəli Uşaq musiqi məktəbi, 22 nömrəli Uşaq musiqi məktəbi, "Kantorum" nəğmə və musiqi ifaetmə məktəbi, 4–18 yaşlı əqli geriliyi olan uşaqlar üçün 2 saylı məktəb-internat, 148 nömrəli Peşəkar ticarət-iqtisad liseyi, uşaq yaradıcılıq evi və "Peterhof" uşaq-gənclər mərkəzi vardır.
26 iyul 2005-ci ildə Peterhof şəhərinə "Naukoqrad" (elm şəhəri) statusunu təltif edilməsi haqqında Rusiya hökuməti tərəfindən iyul ayının 23-də imzalanmış fərman dərc olunmuşdu. Peterhof iki komponentdən ibarət (elm-təhsil kompleksi və qoruq-muzey) ilk rus elm şəhərinə çevrilir. Şəhərdə bir sıra universitetlərin fakültələri, eləcə də Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin (Petrodvorets təhsil kompleksi) kampusu, A. S. Popov adına Hərbi-dəniz radioelektronika institutu, Rusiya Federasiyası Dəmiryol qoşunlarının hərbi nəqliyyat Universiteti, DİN-in polis məktəbi yerləşir. Naukoqrad statusu Peterhof şəhərinə beş il müddətində verilmiş və elm və mədəniyyəti ilə bağlı müxtəlif obyektlərin tikintisi üçün vəsait ayrılmışdı. Beş il başa çatdıqdan sonra, şəhər əldə etdiyi statusa həqiqətən də layiq olduğunu təsdiqləmək üçün gördüyü bütün işlərin hesabatını verməlidir. Bu işlərin nəticələrinə görə, şəhərin bu statusunun uzadılması və ya məhrum edilməsinə dair qərar veriləcək.
Şəhərin inkişafı və bu inkişafa ayrılmış vəsaitlərlə bağlı bir neçə qalmaqal və tələbə aksiyaları baş vermişdi. 2008-ci ilin sonunda Naukoqrad tərəfindən layihələndirilən yeganə bina — Bərpaçılar məktəbinin tikintisi və açılışı reallaşdırılmışdır.
Səhiyyə və idman
Hal-hazırda Peterhofda fəaliyyət göstərən tibbi müəssisələr aşağıdakılardır: Nikolay xəstəxanası, 67 nömrəli tibbi xidmət hissəsi, Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin Tibb Mərkəzi, 67 nömrəli Uşaq poliklinikası, "Petrodvorets" sanatoriyası, müxtəlif pansionatlar, "Petrodvorets" uşaq sanatoriyası, Evsiz insanlar üçün gecələmə şöbəsi, eləcə də çox sayda müxtəlif sahələr üzrə özəl tibbi müəssisələr.
Şəhərdə basketbol, xizəksürmə, üzgüçülük və cüdo üzrə 1 saylı və xokkey üzrə "SKA-Peterhof" adlı ixtisaslaşdırılmış olimpiya ehtiyatları uşaq-gənclər idman məktəbi fəaliyyət göstərir.
İdman kompleksinin bazasında yaradılmış "İdman-sağlamlıq mərkəzi" adlı bələdiyyə təşkilatı süni buz örtüyü və üzgüçülük hovuzu ilə təchiz olunub.
Aleksandr Anri Qabriel de Kassini
Kassini tərəfindən adlandırılmış taksonlar:
Şıxalıağalı
Şıxalıağalı — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
5 oktyabr 2020-ci ildə erməni işğalından azad edilib.
Toponimikası
Şıxalıağall Cəbrayıl rayonunun Şükürbəyli inzibati ərazi vahidində kənddir. Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində Qarabağ xanı Mehdiqulu xanın Zangəzurdan (əsasən, indiki Zəngilan rayonunun Ağalı kəndindən) köçürdüyü ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Şıxalı ağa adlı şəxs bu ailələrin başçısı olmuşdur. Hazırda kənddə alıyarlı, əbilqasımlı, həsənalıbəyli nəsilləri ilə yanaşı şıxalıağalı nəsli də yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Güngör Dilmen
Haqqında
Dilmən İstanbul Universitetin ədəbiyyat fakültənin klassik filologiya şöbəsində oxuyub 1960-cı ildə məzun oldu. İlk şeiri 1956-cı ildə Yücəl jurnalında nəşr edilmişdir. 1959-cu ildə Cinema - Teatr Jurnalı tərəfindən açılan müsabiqədə Dilmənin Midasın kulakları pyesi birincilik mükafatını qazandı. Midas Üçləməsi adlı trilogiyanin ilk əsəri olan Midasın kulakları, Gənclik Teatrında və sonra Ankara Dövlət Teatrında səhnəyə qoyuldu. Ali təhsilini bitirdikdən sonra 1961-ci ildə Fulbright Təqaüdü alaraq ABŞ-yə getdi və Yale Teatr Məktəbində rejissorluq, səhnə işıqlandırması və səhnə dizaynı kimi mövzulara maraq göstərdi. Eyni ildə Təl-Əvivdəki Həbima teatrın qonağı olaraq İsrailə getdi, sonra bir müddət Yunan hökumətinin köməyi ilə Afinada yaşadı. ABŞ-da yazdığı Canlı Maymun Lokantası pyesi Türkiyənin Xalq evləri cəmiyyətindən ona bir mükafat qazandı.
1964-1966 arasında İstanbul Bələdiyyə Şəhər Teatrının işıqlandırma şöbəsində çalışmışdır. 1966-cı ildə İstanbul Radiosunda dramaturgiyaya başladı. 1967-cu ildə bir Anadolulu qadının dramından bəhs edən Qurban pyesini yazdı. Midas Trilogiyasının ikinci oyunu Midas'ın Altınları Dövlət Teatrının səhnələrində oynandı.
Dmitri Kryukov
Dmitri Kryukov (d. 8 oktyabr 1960, Ulyanovsk, RSFSR, SSRİ – ö. 14 aprel 2009, Moskva, Rusiya) — internet axtarış sistemlərindən biri olan "Rambler"in yaradıcısı
Həyatı
Dmitri Kryukov 8 oktyabr 1960-cı ildə Rusiyanın Ulyanovsk şəhərində riyaziyyatçı ailəsində dünyaya göz açıb.
1964-cü ildə ailəsi Ulyanovskdan Moskva ətrafı akademiya şəhərciyinə, Puşinoya köçür. 1987-ci ildə Moskva Cihazqayırma İnstitutunun Cihazqayırma və radioelektronika fakültəsini bitirərək radio elektron aparaturanın konstruktor-texnoloqu ixtisasına yiyələnir.
O, 1990-cı ildə Berlində proqramçı və sistem administratoru sertifikatlarını alır.
1994-2005-ci illərdə Rusiya Elmlər Akademiyasının Puşino Biokimya və Mikroorqanizmlərin Fiziologiyası İnstitutunda Hesablama Texnikası Mərkəzində aparıcı proqramçı işləyib.
1991-ci ildə Sergey Lısakovun rəhbərliyi altında Puşino şəhərində "Stek" telekommunikasiya şirkətinin əsası qoyulur. Şirkətdə onun 4 kolleqası - Dmitri Kryukov, Viktor Voronkov, Vladimir Samoylov və Yuri Yerşov çalışırdı.
Ölülər XXI əsr (film, 2016)
Ölülər XXI əsr — rejissor Şuşa tərəfindən 2016-cı ildə çəkilən Azərbaycan tammetrajlı bədii komediya janrlı filmi. Film Cəlil Məmmədquluzadənin pyesi əsasında Planet Parni iz Baku tərəfindən çəkilmişdir.
Dmitri Kryukov
Həyatı
Dmitri burada işləyərək "Rambler" axtarış sistemini hazırlayır. Axtarış sisteminin yaradılması üzrə iş "Stek" şirkətinin daxili resursları hesabına maliyyələşdirilirdi.
Ölülər XXI əsr (film, 2016)
Məzmun
Filmdəki hadisələr Cəlil Məmmədquluzadənin məşhur “Ölülər” pyesindəki əsas hadisələrdən cərəyan edir.Orijinaldan fərqli olaraq, müasir “Ölülər”-də qəhrəmanlar bir qədər fərqlidir. Əsas qəhrəmanlardan biri, peşəkar fırıldaqçı, Nəsrulla Şeyxov(Tahir İmanov) şəhərdə törətdiyi xırda dələduzluqlarla kifayətlənə bilmir. Pula olan hərislik onu daha da çirkin əməllərə əl atmağa vadar edir. Bir kəndə üz tutaraq, oradaki camaatın sosial problemlərini həll edəcəyini vəd edir ki, sonradan məkirli ideyasını həyata keçirsin. Kənddəki abadlığı görəndən sonra isə Nəsrullanın bütün planları puç olur. Buna baxmayaraq fırıldaqçı dinc dayanmır və daha da iyrənc hiyləyə əl atır. Elə əsl macəra da onda başlayır...
Dmitri Kryukov
Həyatı
Dmitri ilk gündən "Rambler"nin vitse-prezidenti vəzifəsini tuturdu, həmçinin Rusiyanın bir sıra internet layihələrində iştirak edirdi.
Ölülər XXI əsr (film, 2016)
Filmdə iştirak edənlər
• 6
Xüsusi təşəkkürlər
Dmitri Kryukov
Həyatı
Dmitri Kryukov 14 aprel 2009-cu ildə Moskvada, öz şirkətinin ofisində ürək tutması nəticəsində dünyasını dəyişib.
Ölülər XXI əsr (film, 2016)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Gürcüstanda Parlament seçkiləri (2012)
2012-ci il Gürcüstan Respublikası Parlament seçkilər — 1 oktyabr 2012 tarixində keçirilib. thumb|right|200px|Gürcüstanın prezidenti, VMH-ın lideri M. Saakaşvili
Seçkilər
150 deputat Parlamentə 4 illik müddətə seçilirdi. Bunlardan 73 nəfər majoritar, 77 nəfər isə proporsional sistemə uyğun olaraq seçilməli idi. Seçkilərdə əsas mübarizə prezident Mixail Saakaşvilinin sədrlik etdiyi iqtidarı təmsil edən Vahid Milli Hərəkat Partiyası və Bidzina İvanişvilinin yenicə yaratdığı Gürcü arzusu — Demokratik Gürcüstan müxalif bloku arasında gedirdi. Seçkilərin nəticələrinə əsasən "Gürcü Arzusu" qalib gəldi və parlamentin yeni çağırışında 85 mandat qazandı. Vahid Milli Hərəkat isə parlamentdə 65 təmsilçi qazandı. Gürcü Arzusunun sədri Bidzina İvanişvili yeni parlament tərəfindən Gürcüstan Respublikasının 10-cu baş naziri seçildi.
Nəticələr
thumb|right|200px|Gürcüstanın yeni baş naziri B. İvanişvili