cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jair Bolsonaru
Seçki kampaniyası
İlk turdan sonra, qələbəsinə inanıldığı zaman, Bolsonaru San-Pauludakı Paulista prospektində toplaşan minlərlə tərəfdarına videolink vasitəsilə müraciət etdi. Çıxışda "qırmızılar" və "petralhalar"ı həbs edəcək, təmizləyəcək və ya öldürəcəkləri ilə hədələmiş və TİH və EİT ictimai hərəkatlarının üzvlərinə "terrorçu" kimi yanaşılacağına söz vermişdi. O nitqində dedi: "Bu dəfə təmizləmə daha da böyük olacaq. Bu qrup, qalmaq istəsələr, qanunlarımıza riayət etməli olacaqlar. Bu qırmızı qanunsuzlar vətənimizdən qadağan ediləcək. Ya xaricə gedəcəklər, ya da həbsxanaya. Petralhada, hamınız çimərliyin kənarına gedirsiniz. Bu Braziliya tarixində görülməmiş təmizlik olacaq . Daha sonra, Bolsonarunun köməkçisi "çimərliyin kənarı"ndakı, Braziliyanın hərbi diktaturasının müxaliflərə işgəncə verərək öldürdüyü Rio-de-Janeyro əyalətindəki Restinqa da Marambaiadaki Hərbi Dəniz Qüvvələri bazasına istinad etdi. Çıxış rəqiblər, jurnalistlər və siyasətçilər tərəfindən geniş şəkildə qınandı.
Kampaniya zamanı ekspertlər Bolsonarunun yüksəlişinin Braziliya demokratiyası üçün yaratdığı nəticələrlə bağlı narahatlıqlarını dəfələrlə dilə gətirdilər. "Foreign Policy" xəbər jurnalında Yeni Sosial Araşdırmalar Məktəbinin tarixçisi faşizmlə bağlı araşdırmalar edən Federiko Finxelşteynin Bolsonarunun ölkə üçün problemlər yarada biləcəyini vurğuladı. Faşizm mövzusunda geniş nəşrlər yazan Yel Universitetinin filosofu Ceyson Stenli Bolsonarunun "Amerika Prezidenti Donald Trampdan daha çox faşizmlə əlaqəli taktikalardan istifadə etdiyini" söylədi. Harvard Universitetindən Stiven Livitski Bolsonarunun "açıq şəkildə avtoritar" olduğunu, lakin faşist olmadığını söylədi. Oxşar narahatlıqlar Portuqaliya və Braziliyadakı analitiklər tərəfindən qaldırıldı. Marksist tarixçi Perri Anderson kimi digərləri "faşist" və "populist" etiketləri tamamilə rədd etdilər.
Kampaniyanın digər mübahisəli tərəfi Bolsonarunun ən əhəmiyyətli maliyyə tərəfdarlarının qanunsuz rəqəmsal ünsiyyət strategiyalarından istifadə etdiyi iddiası oldu. Braziliyanın ən çox satılan qəzetlərindən "Folha de S. Paulo" tərəfindən edilən araşdırmaya görə, "Bolsonaru "WhatsApp" istifadəçilərini Haddad haqqında saxta xəbərlər yaymaq üçün kampaniya aparan bir qrup braziliyalı sahibkardan qanunsuz yardım alması" oldu. Şübhələr seçki orqanları və Federal Polis tərəfindən rəsmi araşdırmaya səbəb oldu, Bolsonaru və müttəfiqləri bunu inkar etdilər. Digər mübahisə doğuran məqam Bolsonaru hökumətində müşavir olan Taise Feyxonun tərəfdarlarına saxta xəbər vermək üçün pul ödəyənlər arasında olması idi.
Kampaniyası zamanı bıçaqlı hücum
thumb|Bolsonarunun Juis-de-Fora mitinqində hücuma uğradığı an Bolsonaru 6 sentyabr 2018-ci ildə Juis-de-Fora, Minas-Jeraysda tərəfdarları ilə danışarkən qarın nahiyəsindən bıçaqlandı. Oğlu Flavio Bolsonaru atasının yaralarının yalnız səthi olduğunu və xəstəxanada sağaldığını söylədi, lakin daha sonra yaraların düşünüldüyündən daha pis olduğunu və atasının çox güman ki, kampaniyasını başlaya bilməyəcəyini söylədi. Atasının vəziyyəti haqqında tvit ataraq, perforasiyanın qaraciyər, ağciyər və bağırsaq hissələrinə çatdığını söylədi. O, Bolsonarunun çoxlu qan itirdiyini, ağır hipotansiyonla xəstəxanaya çatdırıldığını, lakin o vaxtdan etibarən sabitləşdiyini söylədi. Hücum prezidentliyə namizəd olan digər namizədlərin çoxu və Prezident Mişel Temer tərəfindən qınandı. Hücumdan bir gün sonra, Bolsonaru ailəsinin istəyindən sonra San-Pauludakı Albert Eynşteyn İsrail Xəstəxanasına köçürüldü. Həkimlərin dediyinə görə, onun vəziyyəti "son dərəcə stabil" idi.
Polis təcavüzkarın Adelio Bispo de Oliveyra olduğunu təyin etdi. 2007-ci ildən 2014-cü ilə qədər Sosializm və Azadlıq Partiyasının üzvü idi. Sosial media yazılarında həm Bolsonaru, həm də Temer haqqında siyasi tənqidlər var idi. Lakin Federal Polisin ilkin araşdırması Adelionun siyasi təşkilatlardan heç bir köməyi olmadığı və tək hərəkət etdiyi qənaətinə gəldi. İkinci araşdırma üçün hazırlanan tibbi hesabat Adelionun ruhi xəstə olduğunu, Braziliya qanunlarına görə, etdiyi hərəkətlərə görə qanuni olaraq məsuliyyət daşımasına maneə törətdiyi "daimi paranoid delusional pozğunluğu" olduğu qənaətinə gəlindi.
Etirazlar
thumb|"O Yox" hərəkatının bir hissəsi olan Portu-Aleqridə Bolsonaruya qarşı nümayiş Xəstəxanadan çıxdığı həftəsonu Braziliyanın onlarla şəhərində minlərlə insan Bolsonaruya və siyasi mövqelərinə etiraz olaraq küçələrə çıxaraq "O Yox" şüarları səsləndirdi. On altı əyalətdə namizədi dəstəkləyən mitinqlər də keçirildi.
Prezident fəaliyyəti
thumb|left|Mişel Temer, Bolsonaru və həyat yoldaşı Mişellə 1 yanvar 2019-da andiçmə mərasimində Bolsonaru 1 yanvar 2019-cu ildə Mişel Temerdən sonra respublika prezidenti kimi and içdi. Bolsonaru andiçmə mərasimindən əvvəl kabinetini bir araya gətirməyə başladı, iqtisadçı Paulo Qedeşi İqtisadiyyat Naziri və astronavt Markos Pontesi Elm və Texnologiya Naziri olaraq seçdi. Bolsonaru əvvəlcə kabinetinin 15 üzvdən ibarət olacağını söylədi, daha sonra dekabr ayında son nazir Rikardu Salleşi də bura əlavə edərək bu rəqəmi 22-ə yüksəltdi. Onun sələfi Mişel Temerin 29 nəfərdən ibarət kabineti var idi.
Bolsonarunun kabineti 16 nazir, kabinet səviyyəsində iki vəzifə və Baş qərargah rəisi Oniks Lorenzoni də daxil olmaqla dörd prezident katibindən ibarətdir. Bolsonarunun nazirləri arasında əmlak işçisi Sercio Moro, Ədliyyə və Kənd Təsərrüfatı Naziri olaraq isə konqresmen Tereza Kristina da vardı.
thumb|Bolsonaru 2020-ci ildə
Venesuelada Nikolas Maduronun ikinci inauqurasiyası Bolsonarunun inauqurasiyasından 9 gün sonra baş tutdu. 2018-ci il Venesuela prezident seçkilərinin mübahisəli nəticələri Venesuela prezident böhranına səbəb oldu, çünki Milli Məclis nəticələri rədd etdi, Maduronu ilk səlahiyyət müddəti bitdikdən sonra qeyri-qanuni Prezident hesab edildi və Xuan Quaydonu Prezident vəzifəsini tanıdı. Bolsonaru Maduronun inauqurasiyasına qatılmadı və Quaydonu Argentinadan Maurisio Makri və ABŞ-dən Donald Trump ilə birlikdə Venesuelanın qanuni Prezidenti olaraq tanıdı. "Orada nizam, demokratiya və azadlığın bərpası üçün əlimizdən gələni etməyə davam edəcəyik" fikrində çıxış etdi.
Seçildikdən sonra populyarlığı getdikcə azaldı. 21 may 2019-cu ildə nəşr olunan "Datafolha" sorğusu respondentlərin 34%-in Bolsonarunun idarəçiliyini "böyük və ya yaxşı", 26%-i "müntəzəm", 36%-i "pis və ya dəhşətli", 4%-i isə cavab vermədiyini göstərdi. Bu, braziliyalıların Bolsonarunun siyasətini təsdiq etdiklərindən daha çox rədd etməsi anlamına gəldi. Bu arada, kampaniya maliyyələşdirmə fırıldaqçılığı iddialarından sonra Bolsonaru baş məsləhətçi və prezidentin baş katibi Qustavo Bebiannunu vəzifəsindən azad etdi. Onun partiyası ictimai təşviqat fondunu namizədliyini irəli sürməyən namizədlərə yönəltməkdə ittiham olunurdu.
Braziliyada COVID-19 pandemiyası boyunca Bolsonaru və rəhbərliyi böhranı azaltmaqda günahlandırılır, virusa yoluxmuş braziliyalıların sayı isə 2020-ci ilin ortalarına qədər sürətlə artdı. Bolsonaru COVID-19-un "qrip"dən daha ölümcül olmadığını və prioritetinin sağlamlıq böhranı deyil, ölkənin iqtisadi bərpası olduğunu iddia etdi. Əslində, 2021-ci ilin əvvəlindən etibarən, Braziliya iqtisadiyyatı pandemiyanın tüğyan etdiyi vaxtlarda canlanmağa başladı. Bolsonaru davamlı olaraq siyasi rəqiblərini və mətbuatı virus təhlükəsini qabartmaqda günahlandırdı və bunu medianın yaratdığı "fantaziya" adlandırdı.
2020-ci ilin avqust ayında, pandemiyanın ortasında Bolsonarunun təsdiq reytinqi inauqurasiyasından bəri ən yüksək səviyyəsinə çatan bərpa göstəriciləri göstərdi. 2020-ci ilin noyabr ayında COVID peyvəndi alınarsa vurdurmayacağını söylədi, lakin daha sonra Braziliya Sağlamlıq Agentliyinin təhlükəsiz hesab etdiyi təqdirdə mümkün peyvəndi dəstəkləyəcəyini söylədi. Eyni verilişdə üz maskalarını "son qadağa" adlandırdı.
thumb|left|Bolsonaru və Tramp G-20 sammitində, 2019 2021-ci ilin əvvəlində Bolsonarunun təsdiq reytinqləri, əsasən hökumətin COVID-19 pandemiyasına reaksiyası, peyvənd mübahisələri və onun nəzarəti altında inkişaf edən paralel iqtisadi böhran səbəbiylə yenidən aşağı düşdü. Braziliyanın COVID-dən ən çox əziyyət çəkən ölkə olaraq Rusiyanı ötməsindən bir neçə gün sonra, Bolsonaru Braziliada siyasi mitinq keçirdi, tərəfdarları və mühafizəçiləri ilə əhatə olundu. 2021-ci ilin iyununda Bolsonarunun pandemiyaya reaksiyasına qarşı ümummilli etirazlar başladı, yalnız San-Pauluda küçələrdə 100.000 etirazçının olduğu təxmin edildi. İyul ayında "Youtube" Bolsonarunun virus haqqında yalan məlumatlar yaydığı üçün yerləşdirdiyi videoları sildi. "Youtube"-un 15 videonu birdəfəlik sildiyi bildirildi, silinənlərdən biri Braziliyanın keçmiş Səhiyyə Naziri Eduardu Pazuellonun virusu HİV ilə müqayisə etdiyini göstərdi. Digər videolarda Bolsonaru maska ​​taxmaq və ya peyvənd almaq kimi virusun yayılmasını dayandırmaq səylərini tənqid etdi.
2021-ci ilin iyun ayının sonuna qədər daha çox müxalifət nümayəndəsi pandemiya ilə mübarizə və dezinformasiya yaymaqla əlaqədar onun impiçmentini tələb etməyə başladı. Müxalifət hökumətinin virusla mübarizə mövzusunda mütəxəssis məsləhətlərini və ən azı 20 şikayətini açıq şəkildə rədd etdiyini bildirərək Bolsonarunu COVID-19-dan 500.000 braziliyalının ölümündə günahlandırmaq kimi bir çox ittihamlarla sənəd imzaladı.
2021-ci ilin iyulunda Bolsonaru Braziliya radiosunda hökumətinin ən böyük uğurunun "korrupsiyasız iki ilə yarıyadək azaldığı" olduğunu iddia etdi. Elə həmin ay "peyvənd qapısı" adlandırılan qalmaqal yarandı. Peyvənd təkliflərini bir neçə ay inkar etdikdən və xərcləri dəyişdirdikdən sonra Bolsonaru hökuməti Hindistanın "Bharat Biotech" şirkəti ilə təsdiqlənməmiş "Covaxin" peyvəndini çox baha qiymətə almaq üçün müqavilə bağladı. Hökumətin peyvənd üçün "Bharat Biotech" tərəfindən razılaşdırılmış məbləğin on qatını ödədiyi və qanun pozuntularının vaksinlərin qiymətlərində deyil, Sinqapurdakı şirkətə 45 milyon dollar ödəmədə olduğu iddia edildi. Buna cavab olaraq Braziliya Ali Məhkəməsi Bolsonarunun cinayət istintaqına icazə verdi.
2021-ci ilin mart ayında Bolsonaru Müdafiə Naziri Fernandu Azevedu e Silvanı Valter Souza Braqa Netto ilə əvəz etdi, Bolsonaru kimi Netto da Braziliyada 1964–1985-ci illərdə hərbi diktaturada iştirak edib. Bir gün sonra ordu, hava qüvvələri və donanma rəhbərləri istefa verdi. Aprel ayında Bolsonaru Braziliya silahlı qüvvələrinin əmr verəcəyi təqdirdə "küçələrə çıxacağını" bəyan etdi. Avqustun ortalarında ordu Bolsonarunun iştirakı ilə Braziliada 10 dəqiqəlik tank paradı keçirdi. Parad son 30 ildə hər il keçirilirdi, lakin tanklar əvvəllər heç vaxt paytaxta göndərilməmişdi. Parad yalnız bir gün əvvəl elan edildi və millət vəkillərinin Bolsonarunun seçkilərlə bağlı təklif etdiyi dəyişikliklərə bir neçə saat sonra səs verməli olduqları milli konqres binası tərəfindən qəbul edildi. Millət vəkilləri sonda dəyişiklikləri rədd etdilər.
2021-ci il avqustun əvvəlində Bolsonaru Braziliyanın elektron səsvermə sistemindəki saxtakarlıq boşluqları ilə bağlı əsassız iddialarının araşdırılmasına konstitusiyaya zidd tədbirlərlə cavab verəcəyi ilə təhdid etdi, çünki bu araşdırmanın konstitusiyaya zidd olduğunu hesab etdi. Braziliya Ali Məhkəməsinin hakimi Aleksandre de Moraeş istintaqı təsdiqlədi. 2021-ci il avqustun ortalarında Bolsonaru potensial "institusional qırılma" barədə xəbərdarlıq edərkən, Braziliya Senatını de Moraeş və digər Ali Məhkəmə hakimi Luis Robertu Barrosuya ittiham irəli sürməyə çağırdı.
Siyasi mövqeyi
thumb|left|Bolsonaru Dilme Rusefin impiçmentini və korrupsiyaya qarşı 2015–2016-cı illərdə keçirilən etirazları dəstəkləyən əsas siyasi fiqurlardan biri idi və xalq arasında ona çoxlu dəstək qazandırdı Bolsonarunun siyasi görüşləri millətçi və populist olaraq xarakterizə olunur və özü də çox sağçı siyasətin tərəfdarıdır. Tərəfdarları isə fikirlərinin ənənəvi sağçı mühafizəkar olduğunu iddia edirlər. Onun seçicilərini, əsasən, 34 yaşdan yuxarılar, işləyən orta və yuxarı sinif şagirdləri, ümumiyyətlə mühafizəkarlar, kollec məzunları, bəzi mərkəzçilər və xristian sağçılar təşkil edir. Bəzi sorğulara görə, Bolsonarunun əsas dəstəyi Braziliyanın cənub-şərq, mərkəzi-qərb və cənub bölgələrindən gəlir. Seçiciləri arasında kişilər və ağ dərililər nəzərə çarpan gender fərqi ilə seçilir və Bolsonaru qadın seçicilər arasında favorit namizəd olaraq görülmür. Lakin 2018-ci il seçkilərindən az əvvəl ona bəslənən qadın dəstəyinin 27%-ə yüksəldiyi bildirildi.
Bolsonaru qanuna tabe olan vətəndaşların, xüsusən də kənd yerlərində yaşayanların özünümüdafiə hüququna malik olduğunu müdafiə edərək, silah nəzarət qanunvericiliyinin əksər formalarına qarşı çıxdığını ifadə edərək, həyat tərzi, quruculuq əleyhinə və silah əleyhinə siyasətçi kimi qəbul edilir. "The Washington Post" qəzetinin yazdığına görə, "Ötən il cinayət rekord həddə çatdı — 63.880, Bolsonarunun fəaliyyəti sıfıra bərabərdir. O, polisi daha çox ölümcül güc tətbiq etməyə çağırdı və orta vətəndaşların özlərini müdafiə edə bilməsi üçün silah qanunlarını yumşaltmaq istəyir." Bolsonaru tez-tez ona qarşı düşmənçilik və homofobiya ittihamlarını rədd edir və "çox sağçı" olmadığını, sadəcə sağçı olduğunu söyləyir.
thumb|Bolsonaru dünyanın ən böyük sərbəst ticarət sahələrindən birini təşkil edəcək Avropa Birliyi—Merkosur Sərbəst Ticarət Anlaşmasını dəstəklədi
Jair Bolsonaru solçu siyasətlərə qarşı güclü müxalifəti ilə tanınır. Ən çox diqqət çəkən eyni cinsli evliliyin, ətraf mühitin tənzimlənməsi, abort, müsbət ayrı-seçkilik, immiqrasiya, narkotiklərin liberallaşdırılması, torpaq islahatları və federal səviyyədə dünyəviliyin kəskin tənqidçisi olmuşdur. O, Braziliya hərbi rejimini müdafiə etmək üçün də açıqlamalar verib. İşgəncələrin "qanuni tətbiq" olduğunu müdafiə etdi və Braziliya Cəza Məcəlləsinə ömürlük həbs cəzasının tətbiq edilməsi ilə əlaqədar yeni qanunvericilik aktı verməyə çalışacağını söylədi. Bolsonaru dövlət şirkətlərinin özəlləşdirilməsini dəstəklədi və sərbəst bazar siyasətlərinin tərəfdarıdır, baxmayaraq ki, tənqidçilər onun siyasi fəaliyyətinin, iqtisadi liberalizmin tərəfdarı olduğunu göstərmədiyini bildirmişlər.
"O Antagonista"-dan jurnalist Klaudio Dantas Sekeyraya 2017-ci ildə verdiyi müsahibədə Bolsonaru fikirlərinin "sola" baxmayaraq ABŞ silahlı mülkiyyət, abort, cinsiyyət siyasəti və ticarət mövzusunda sağçı Amerika vətəndaşlarının fikirləri ilə birbaşa əlaqəli olduğunu söylədi. Lula da Silva və Dilme Rusefin idarəçiliyi dövründə pozulduğunu söylədiyi bəzi silah qanunlarını ləğv etmək, ictimai təhlükəsizliyi yaxşılaşdırmaq və ABŞ ilə ticarət əlaqələrini yaxşılaşdırmaq niyyətində olduğunu bir daha söylədi.
thumb|left|Bolsonaru və [[Uels şahzadəsi Çarlz, oktyabr 2019]] Bolsonaru uzun siyasi fəaliyyəti ərzində çox sağçı hesab edilən fikirlərini ifadə etdi. O, bəzi insanları təhqir, homofobiya, şiddətə təhrik edən, düşmənçilik, cinsiyyətçi, irqçi və ya düşmən hesab etdiyi açıqlamalar verdi. Bolsonarunun ifadə etdiyi digər mübahisəli siyasi mövqelər Braziliya hərbi hökumətinin tətbiq edilməsi ilə birlikdə ordu tərəfindən edam cəzasının və radikal müdaxilələrin Braziliyada müdafiəsindən ibarətdir.
Jurnalist Qlenn Qrinvald Bolsonarunu "demokratik dünyanın ən düşmən, nifrət dolu seçilmiş məmuru" adlandırdı. "News.com.au" Bolsonaronun "dünyanın ən iyrənc siyasətçisi" olub-olmadığı ilə maraqlandı. İngilis xəbər jurnalı "The Economist" onu "radikal", "dini millətçi", "sağçı demaqoq" və "diktatorların üzrxahı" adlandırdı. Faşizm və populizm üzrə alim Federiko Finxelşteyn Bolsonaronu şiddəti neoliberal iqtisadi fikirlərlə əlaqələndirdiyi üçün, gənc Cənubi Amerika demokratiyalarından çıxan Auqusto Pinoçetə ən bənzər lider hesab etdi.
Bolsonaru ABŞ Prezidenti Donald Trampın açıq müdafiəçisidir. Bolsonarunun seçki kampaniyası zamanı bəzi müşahidəçilər Braziliyanın seçilmiş prezidenti ilə ABŞ prezidentinin idealları arasındakı oxşarlıqları, sərt hücumları və alovlandırıcı ritorikanın nüfuzunu, habelə sosial mediadakı varlığını gördülər. Bu səbəbdən Bolsonaru Trampın braziliyalı ekvivalenti və ya "Tropiklərin Trampı" adlandırıldı.
Braziliya hərbi diktaturası haqqında fikirləri
Bolsonaru bir çox digər Latın Amerikası diktaturaları haqqında da dəfələrlə təəccüb doğuran şərhlər vermişdir. O, Peru Prezidenti Alberto Fuximorini məhkəmə və qanunverici orqanlara qarşı özbaşınalıqla hərbi müdaxilədən istifadə etməsi üçün nümunə olaraq qiymətləndirdi. 1998-ci ildə "Veja" jurnalına verdiyi müsahibədə Bolsonaru Çilinin Auqusto Pinoçet diktaturasını təriflədi və 3.000-dən çox Çili vətəndaşını öldürən Pinoçet rejiminin "daha çox insan öldürməli olduğunu" söylədi. 1999-cu ildə Bolsonaru Uqo Çavesin "Latın Amerikası ümidi"ni ifadə etdiyini söylədi, 2018-ci il kampaniyası zamanı Bolsonarunun özünü Çavesin sərt tənqidçisi kimi təqdim etdiyi zaman mübahisə mövzusu oldu. 2019-cu ildə, artıq hakimiyyətdə olan Bolsonaru xüsusilə Stressnerə qarşı çoxlu pedofiliya iddiaları səbəbiylə dərhal tənqidlər çəkərək Paraqvay diktatoru Alfredo Stressneri "uzaqgörən" və "dövlət adamı" kimi qiymətləndirdi.
Kütləvi korrupsiya qalmaqalı fonunda Prezident Dilme Rusefin impiçmenti lehinə səs vermədən əvvəl danışan Bolsonaru Braziliyanın hərbi diktaturasının agenti polkovnik Brilliant Ustraya hörmət etdi və Deputatlar Palatasında impiçmentini ithaf etdiyini açıqladı. Ustranın əhvinə səs verdi. Ustra Rusefin hərbi diktatura dövründə işgəncələrə məruz qaldığı iddia edilən "DOI-CODI" işgəncə şöbəsinə rəhbərlik edirdi. Sol millət vəkili Jan Uillis eyni iclasdakı ifadəsindən sonra ona tüpürdü. Konqresmen Jair Bolsonaru və müttəfiqlərindən homofobik cinayətlərə məruz qaldığını iddia etdi.
1990-cı illərdə ''"Açıq Kamera" televiziya müsahibəsində Bolsonaru nə vaxtsa prezident olsaydı, bundan Milli Konqresi ləğv etmək və hərbi çevriliş etmək üçün fürsət olaraq istifadə edə biləcəyini söylədi. 2018-ci ildən etibarən fikrini dəyişmiş kimi göründü və kimsə ölkənin başçısı olarsa, bunun səsvermə yolu ilə olacağını söylədi.
2019-cu ilin mart ayında Bolsonaru Prezident Juan Qolartı devirən 1964-cü il dövlət çevrilişinin çevriliş olmadığını və çevrilişin qurulduğu gün olan 31 martın "düzgün şəkildə qeyd edilməli olduğunu" bildirdi.
Xarici siyasəti
right|thumb|Bolsonaru ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə [[Ağ Evdə, 19 mart 2019]] thumb|right|Bolsonaru Böyük Britaniya Baş naziri [[Boris Conson ilə, 20 sentyabr 2021]] 2018-ci il prezident kampaniyası zamanı Bolsonaru "İtamaratiyanın həmişə Braziliya xalqı ilə əlaqəli olan dəyərlərə xidmət etməsi lazım olduğunu" söyləyərək Braziliyanın xarici əlaqələrində əhəmiyyətli dəyişikliklər edəcəyini söylədi. O, həmçinin, ölkənin "diktatorları dəstəkləməyi" və ABŞ, İsrail və İtaliya kimi demokratik ölkələrə hücum etməyi dayandırmalı olduğunu söylədi. 2018-ci ilin əvvəlində "ABŞ, İsrail, Yaponiya, Cənubi Koreya və Tayvana etdiyi beş demokratik ölkəyə səfərimizin ölkəmizin inkişafına göstərəcəyi inkişafı və onlarla diplomatik əlaqələr qurmaq istədiyini" təsdiqlədi. Bolsonaru "Braziliyanı satın aldıqlarını" iddia etdikləri prezident kampaniyası boyunca Çinə inamsızlıq göstərdi, baxmayaraq ki, Braziliya 2018-ci ildə Çinlə 20 milyard ABŞ dolları dəyərində ticarət profisiti etdi və Çin Braziliyaya birbaşa xarici sərmayə qoyan ölkələr arasında 13-cü sırada oldu. Bolsonaru çinlilərlə iş qurmağa davam etmək istədiyini, lakin Braziliyanın digər ölkələrlə "daha yaxşı sövdələşmələr" etməli olduğunu, arxasında "ideoloji gündəm" olmadığını söylədi. Onun Çinə qarşı mövqeyi bəziləri tərəfindən Tramp administrasiyasından güzəşt əldə etmək cəhd kimi də şərh olundu. Bununla birlikdə Bolsonaru vəzifəyə başladıqdan sonra Çinlə bağlı mövqeyini dəyişdi və iki ölkənin 2019-cu ilin oktyabr ayında Pekində görüşü zamanı "birlikdə inkişaf üçün yarandıqlarını" söylədilər.
Bolsonaru Prezident olaraq ilk beynəlxalq səfərinin İsrailə olacağını söylədi. Bolsonaru Fələstin Dövlətinin "bir ölkə olmadığını, bu səbəbdən burada səfirliyin olmamasını" söyləyərək, "terrorçularla danışıqlar aparmadığınızı" söylədi. Bu açıqlama Bolsonarunu 2019-cu ilin mart ayında seçki kampaniyasının son həftələrində İsraildə qarşılayan İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu tərəfindən alqışla qarşılandı, lakin Bolsonaruya zərər verə biləcəyini xəbərdar edən Ərəb Birliyi tərəfindən qınandı. İvrit dilində "İsraili sevirəm" deyən Bolsonaru qarşılama mərasimində Netanyahu tərəfindən Tel-Əvivin Ben-Qurion hava limanında qarşılandı.
left|thumb|Bolsonaru Çin Prezidenti [[Si Tsinpin ilə, oktyabr 2019]] Bolsonaronun "Tropiklərin Trampı" adlandırılması ilə ABŞ Prezidenti Donald Tramp onun yürütdüyü xarici siyasətini də yüksək qiymətləndirdi. Bolsonarunun oğlu Eduardu Braziliyanın İrandan uzaqlaşması, Venesueladakı Nikolas Maduro hökuməti ilə əlaqələri kəsməsi və Braziliyanın İsraildəki səfirliyinin Yerusəlimdə köçürülməsinin lazım olduğunu ifadə etdi. Bolsonaru 1980-ci illərdən bəri Braziliyada ən Amerika yönümlü namizəd hesab olunur. SLP üzvləri seçiləcəyi təqdirdə ABŞ və Braziliya arasındakı əlaqələri dramatik şəkildə yaxşılaşdıracağını bildiriblər. 2017-ci ilin oktyabr ayında Mayamidə keçirilən kampaniya mitinqində ABŞ bayrağının yanında dayanaraq "ABŞ! ABŞ!" şüarını böyük kütləyə səsləndirdi. ABŞ Milli Təhlükəsizlik Müşaviri Con Bolton Bolsonaronu "həmfikir" tərəfdaş olaraq alqışladı və qalibiyyətinin Latın Amerikası üçün "müsbət işarə" olduğunu söylədi.
Regional səviyyədə Argentina Prezidenti Maurisio Makrini Lula və Rusefə bənzər gördüyü 12 illik Nestor və Kristina Fernandes de Kirşner hakimiyyətinə son qoyduğu üçün təriflədi. Merkasurdan ayrılmaq planları olmasa da, bunun iqtisadi deyil, ideoloji məsələlərə üstünlük verdiyini tənqid etdi. Sadiq anti-kommunist olan Bolsonaru Kubanın keçmiş lideri Fidel Kastronu və o adadakı mövcud rejimi qınadı.
right|thumb|Bolsonaru Rusiya Prezidenti [[Vladimir Putin ilə, noyabr 2019]] 2019-cu ilin may ayında Braziliyanın İƏİT-ə daxil olması üçün ABŞ-dən rəsmi dəstək alan Bolsonaru "Hal-hazırda təşkilatın 36 üzvünün hamısı ölkənin bu təşkilata daxil olmasını dəstəkləyir" çıxışında görüldü. 2019-cu ilin oktyabr ayında Çinə dövlət səfərində Bolsonaru Çin və Hindistan vətəndaşlarının Braziliyaya girişi üçün viza ehtiyacının sona çatdığını elan etdi. Braziliya hökuməti artıq ABŞ, Kanada, Yaponiya və Avstraliyadan olan insanlar üçün də viza tələbini aradan qaldırdı.
Ətraf mühit
Braziliya Amazon hövzəsində dünyanın ən böyük tropik yağış meşəsinə sahibdir. "The Washington Post" qəzetinin yazdığına görə, "Bolsonaru aqrobiznesin tərəfdarıdır və çox güman ki, qorunmaqdan daha çox qazanc əldə etməyi üstün tutur. Bolsonaru Amazon yağış meşələrini qorumaq üçün xarici təzyiqlərlə üzləşdi və Ümumdünya Təbiəti Mühafizə Fondu kimi beynəlxalq qeyri-kommersiya qruplarına xəbərdarlıq etdi. O da öz növbəsində yerli tayfalar üçün ayrılmış torpaqlara etiraz etdi. Bolsonarunun müşavirləri əlavə olaraq nüvə və hidroelektrik enerjisini Amazonda genişləndirməyi planlaşdırdığını söyləyirlər.
left|thumb|Bolsonaru [[Qərb divarında İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə]] Bolsonaru iqlim dəyişikliyinə dair elmi konsensusu rədd edir. Kampaniyası zamanı dəfələrlə Paris sazişindən çıxacağı ilə hədələyib. Vəzifəyə başlamazdan əvvəl Braziliyanın 2019 BMT İqlim Dəyişikliyi Konfransına ev sahibliyi etmək təklifindən geri çəkildi. Bolsonarunun təyin etdiyi yeni Xarici İşlər Naziri Ernestu Arauju qlobal istiləşməni "mədəni marksistlər"in hiyləsi adlandırdı və nazirliyin İqlim Dəyişikliyi Şöbəsini ləğv etdi. Ətraf Mühit Nazirliyinin Braziliyada iqlim dəyişikliyi və təsirlərin azaldılması və meşələrin qırılması ilə məşğul olan iki şöbəsi də ləğv edildi.
right|thumb|Bolsonaru, Fransa Prezidenti [[Emmanüel Makron və Səudiyyə vəliəhdi Məhəmməd ibn Salman 2019 G20 Osaka zirvəsində]] Milli Kosmik Araşdırmalar İnstitutuna görə, Bolsonarunun prezident olduğu ilk il ərzində Amazon yağış meşələrinin məhv edilməsi 2019-cu ilin iyun ayı ərzində 88% artdı. Bolsonaru agentliyin məlumatlarını yalan hesab etdi. MKAİ direktoru Bolsonarunun MKAİ tənqidini təkzib etdikdən sonra işdən azad edildi. Bolsonaru rəhbərliyi Amazonda qanunsuz ağac kəsmə, əkinçilik və mədənçiliklə mübarizə üçün hökumətin səylərini azaltdı. Cərimələr, xəbərdarlıqlar və mühafizə olunan ərazilərdə qanunsuz avadanlıqların müsadirə edilməsi və ya məhv edilməsi kimi hökumətin icra tədbirləri 2017-ci ilin birinci yarısı ilə müqayisədə 2018-ci ilin birinci yarısında 20% azaldı.
Xristianlıq və dünyəvilik
right|thumb|Bolsonaru Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında çıxış edir, sentyabr 2019 Bolsonaru Katolik kilsəsinin üzvüdür. "The New Yorker" müxbiri Con Li Andersonun yazdığına görə, "o, kampaniyasının əvvəlində İordan çayında təntənəli şəkildə batırılaraq yevangelist olaraq vəftiz olunmuşdu." Onun 10 ildir Baptist kilsəsinə getdiyi bildirilir. 2017-ci il çıxışında Bolsonaru "Allah hər şeydən üstündür. Dünyəvi dövlət deyilən bir şey yoxdur. Dövlət xristiandır və buna qarşı olan hər hansı bir azlıq, əgər bacarsalar, dəyişməlidir" dedi. Daha sonra Braziliya prezident seçkilərinin ilk turunda ölkəni dünyəvi dövlət olaraq qorumaq mövqeyində fikirlərdə göründü: "Dinindən asılı olmayaraq hər kəs üçün hökumət quracağıq. Hətta ateistlər üçün. Braziliyada ateistlərin demək olar ki, 5%-i var və başqalarının ehtiyaclarına sahibdirlər."
NGC 3590
NGC 3590, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Kil bürcü istiqamətində yerləşir. II1p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Jair Bolsonaru
Qadınlar haqqında fikirləri
2015-ci ildə "Zero Hora"-a verdiyi müsahibədə Bolsonaru qadınların hamilə qaldıqları üçün qadın və kişilərin eyni maaş almamaları lazım olduğunu söyləyərək, ödənişli analıq məzuniyyətini təyin edən federal qanunun iş məhsuldarlığına zərər vurduğuna inandığını söylədi. Bolsonaru qadınların kişilərdən daha az maaş alması lazım olduğunu söylədiyini təkzib etdi, bunun BCSİ tərəfindən statistik məlumatlar olduğunu iddia etdi.
2017-ci ilin aprelində ictimaiyyət qarşısında çıxışı zamanı Bolsonaru beş övladı olduğunu, ilk dördünün kişi olduğunu, beşincisinin isə "bir anlıq zəiflikdən" qız doğduğunu söylədi.
thumb|Bolsonaru Federal Deputat Mariya Rozariya ilə Deputatlar Palatasında mübahisə edir, 14 sentyabr 2016 Bolsonaru Federal Millət vəkili və keçmiş İnsan Hüquqları Naziri Mariya Rozariya ilə etdiyi bir sıra ifadələrilə mübahisə yaratdı. Konqresdəki müzakirələr zamanı Bolsonaru azyaşlıların qətl və ya təcavüz kimi ağır cinayətlər törətdikləri təqdirdə onlarla yetkin kimi davranılmalı olduğunu söylədi, Mariya Rozariya ona "təcavüzkar" deyərək cavab verdi. Bolsonaru daha sonra, Konqresmen Rozariyanın "təcavüzə dəymədiyini, çox çirkin olduğunu" bildirdi. Bu sözlər Braziliyada xeyli qınaq obyektinə çevrildi. Bu sözlərin ardınca Bolsonaru 2015-ci ilin sentyabrında Rozariyaya qarşı hedonik ziyan vurmaq ittihamı ilə federal məhkəmədə mühakimə olundu və məhkum edildi. 2016-cı ilin iyun ayında Federal Ali Məhkəmə Baş prokurorun şikayətinə cavab verdi və Bolsonaruya qarşı iki cinayət işi açılmasına qərar verdi. Ali Məhkəmə onun təcavüzə təhrik etdiyi və deputat yoldaşının şərəfini ləkələdiyi qənaətinə gəldi. O, altı aya qədər həbs cəzası və cərimə ilə cəzalandırıldı. Nəhayət, 2017-ci ilin avqustunda apellyasiya məhkəməsi aşağı məhkəmənin Bolsonarunu günahkar hesab edən hökmünü qüvvədə saxladı və Rozariyaya ödəməli olduğu 10.000 Braziliya rialı cəriməni kəsməklə cəzalandırdı. Bolsonarunun 2019-cu ildə prezident olaraq andiçmə mərasimi keçirməsi və toxunulmazlıq əldə etməsi ilə əlaqədar bu iddia Ali Federal Məhkəmə tərəfindən rədd edildi.
Homoseksuallıq haqqında fikirləri
thumb|left|San-Pauluda [[gey prayd, iyun 2011]] 2002-ci ilin may ayında Prezident Fernandu Enrike Kardozu homoseksualların evlənməsini dəstəkləyən məclisə qatıldıqdan sonra Bolsonaru "İki kişinin küçədə öpüşdüyünü görsəm, onları döyəcəm" dedi. Daha sonra homoseksual uşaqların döyülməsini açıq şəkildə müdafiə edərək, "Uşağınız bir az gey olmağa başlayırsa, bir qamçı götürün və davranışlarını dəyişdirin" dedi. O, həmçinin, növbəti çıxışlarının birində dedi: "Bir uşaq marixuana istifadə edən adamla vaxt keçirərsə, axırda xoruldayacaq və homoseksual adamla vaxt keçirərsə, mütləq iblisə çevriləcək".
2011-ci ilin iyun ayında "Playboy"-a verdiyi müsahibədə Bolsonaru "gey oğlumu sevə bilməyəcəkdim" deyərək, hər hansı gey oğlunun "qəzada ölməsini" üstün tutacağını söylədi. Eyni müsahibədə, homoseksual cütlüyün qonşuluğuna köçəcəyi təqdirdə, evinin bazar dəyərinin aşağı düşəcəyini söylədi.
Eyni ay "Jornal de Notícias"-a verdiyi müsahibədə Bolsonaru homoseksuallığı pedofiliya ilə əlaqələndirərək, "gey cütlüklərin övladlığa götürdüyü uşaqların bir çoxu bu cütlüklər tərəfindən istismara məruz qalacaq" dedi. O, Braziliyanın xüsusi olaraq homofobiya ilə bağlı qanunvericiliyə ehtiyac duymadığını iddia etdi, bunun səbəbini isə "əksər homoseksuallar vətəndaşların artıq yatdığı saatlarda, öz pimpləri tərəfindən öldürülməkdə gördü".
İngilis aktyor Stiven Frayın 2013-cü ildə "Orada" sənədli filmində Bolsonaru "heç bir atanın gey oğluna sahib olması ilə heç vaxt fəxr etmədiyini" və "biz braziliyalılar homoseksualları sevmirik" dedi.
thumb|Bolsonaru və oğlu Eduardu konqresmen Marko Felisianu ilə birlikdə Deputatlar Palatasının Mədəniyyət Komitəsində LGBT hüquqları uğrunda bir neçə etirazçının öpüşməsini izləyirlər, may 2016 2016-cı ilin mart ayında açıq lezbiyen aktrisa Elliot Peyc ilə köməkçi olan video müsahibəsində Peyc Bolsonarudan uşaqlıqda döyülməli olub-olmadığını soruşdu. Bolsonaru "Çox gözəlsən. Hərbi akademiyada kursant olsaydım və səni küçədə görsəydim, səni fitlə çağırardım. Yaxşı? Çox gözəlsən" dedi. Bolsonaru "Zaman keçdikcə liberal vərdişlər, narkotik maddələr, qadınların da çalışması səbəbindən homoseksualların sayı həqiqətən artdı" fikrini də eyni müsahibədə izləyicilərin diqqətinə çatdırdı.
9 noyabr 2017-ci ildə Rio-de-Janeyro Ədliyyə Məhkəməsi Bolsonarunun 2011-ci ildə CQC TV proqramına verdiyi televiziya şərhləri səbəbiylə nifrət dolu ifadələrə görə 150.000 Braziliya rialı cərimə ödəməsinə hökm verdi. Hakim Lusiana Teyşeyra millət vəkilinin ifadə azadlığından sui-istifadə edərək haqsız hərəkətə yol verdiyini söylədi. Hakim "bərabərlik prinsiplərinə məhəl qoymadan, qəsdən hücum edə və alçalda bilməzsən, çünki ifadə azadlığına çağırırsan" dedi.
11 yanvar 2016-da özünü Braziliya prezidentliyinə namizəd kimi təqdim etməyə başlayanda Bolsonaru rəsmi YouTube kanalında video yayımlayaraq homoseksuallar haqqında fikirlərini yumşaltmağa başladı.
O vaxtdan bəri Bolsonaru geylərə qarşı olmadığını və məktəblərdə yalnız "geylərin təbliği" ilə mübarizə apardığını bildirdi.
Elə həmin ay, Braziliya prezident seçkilərinin ilk turundan bir az əvvəl: "Hamı üçün hökumət quracağıq. Gaylər üçün, bəzi geylər ata və analardır. Bu hər kəs üçün bir işdir" dedi. Prezident seçildikdən sonra, "Jornal Nacional"-da Uilyam Bonnerin geylərə qarşı daha qərəzli və aqressiv olanlara nə deyəcəyini soruşduqda Bolsonaru belə cavab verdi: "Bir insana qarşı təcavüz qanun yolunda cəzalandırılmalıdır. Və belə bir səbəbdən cəzasını artırmalısınız."
Siyasi zorakılığa baxışları
thumb|upright|Bolsonaru Federal Senatı ziyarət edir, mart 2016 Bolsonaru dəfələrlə fiziki zorakılığı qanuni və zəruri siyasi hərəkət forması olaraq açıq şəkildə alqışladı. 1999-cu ildə, 44 yaşında Braziliya Konqresinin nümayəndəsi olarkən Bolsonaru televiziya müsahibəsi zamanı Braziliyanı "dəyişdirməyin" yeganə yolunun "Fernandu Enriki Kardozu ilə başlayaraq otuz min insanı öldürmək" olduğunu söylədi. 2018-ci il kampaniyası zamanı Akri şəhərində keçirilən mitinqdə yerli "petralhaların vurulacağını" bildirdi, köməkçilərinin dediyinə görə bu açıqlama "zarafat" idi. İkinci turdan bir həftə əvvəl Bolsonaru çıxış əsnasında, idarəçiliyində "petralhas" və "qırmızılar"ın həbs ediləcəyini, hökumətin onlardan təmizlənəcəyini və ya "sıxışdırılacaqlarını" söylədi.
1999-cu ildə Konqres dinləmələri zamanı susma haqqını istifadə edən Braziliya Mərkəzi Bankının keçmiş prezidenti Çiko Lopez haqqında danışarkən, Bolsonaru özünü bu cür vəziyyətdə işgəncələrin tərəfdarı elan etdi. İllər sonra bu ifadə ilə bağlı soruşulan Bolsonaru dedi: "Qaçırılan uşağın atasından uşağın tapılmasını istədiyini soruşun. Bəzilərinin işgəncə hesab etdiyi qəddar tədbirləri görməliyik".
Kasıblar üçün doğum nəzarəti
Bolsonaru 2008-ci ilin iyul ayında etdiyi açıqlamalarda yoxsul insanlara doğum nəzarət üsulları təqdim etməyi təklif etməklə onların ailə planlaşdırma təhsilini başa düşmək üçün çox savadsız olduqlarını söyləyərək böyük mübahisə yaratdı.
Konqresmen olaraq Bolsonaru "minimum sterilizasiya yaşını 21 yaşa endirmək" də daxil olmaqla, xalq sağlamlığı sistemi vasitəsi ilə cərrahi sterilizasiyada "faktiki olaraq bütün" qanuni məhdudiyyətləri aradan qaldırmağa çalışan üç qanun layihəsi irəli sürdü. Qanun layihələrinin heç biri səsə qoyulmadı.
Ambliopia
Ambliopia (yun. ἀμβλύς - tutqun və ὄψ, ὀπός - göz) — "tənbəl göz" kimi də adlandırılır — beynin bir gözdən gələn məlumatı tam şəkildə qəbul edə bilməməsi və zamanla digər gözə üstünlük verdiyi görmə pozuntusu.
Bu, adətən digər aspektlərdə normal görünən gözdə görmənin azalması ilə nəticələnir. Ambliyopia uşaqlarda və gənclərdə bir gözdə görmə azalmasının ən çox görülən səbəbidir. Ambliyopia dünya əhalisi arasında təxminən 1-1,5% təşkil edir.
Risk faktorları
Ambliyopia ailəsində çəpgözlük xəstələri olan insanlarda və belə qohumları olmayanlarda eyni dərəcədə baş verə bilər.
Diaqnostikası
Ambliyopia diaqnozu bir və ya hər iki gözdə görmə itiliyinin aşağı olması, gözün qeyri-mütənasib struktur anomaliyasının müəyyən edilməsi və görmə itiliyinin səbəbi kimi digər görmə pozuntularının istisna edilməsi ilə qoyulur. Ambliyopianı gözün optikasının maksimum korreksiyası ilə iki və ya daha çox xəttin (məsələn, Snellen diaqramında) görmə kəskinliyində interokulyar fərq kimi təyin etmək olar.
Körpə uşaqlarda görmə kəskinliyini ölçmək çətindir və bir gözü örtərkən xəstənin reaksiyalarını müşahidə etməklə, o cümlədən xəstənin bir gözlə obyektləri izləmək qabiliyyətini müşahidə etməklə diaqnoz qoymaq olar.
Lang stereotesti kimi stereotestlər ambliopianı istisna etmək üçün etibarlı testlər deyil. Lang stereotestindən keçən bir insanın çəpğöz ambliopiyası olma ehtimalı azdır, lakin yenə də refraktiv və ya məhrumiyyət ambliopiası ola bilər.
Görmə itkisini minimuma endirmək üçün ambliyopianın mümkün qədər tez diaqnozu və müalicəsi lazımdır. Ambliyopia üçün skrininq üç yaşdan beş yaşa qədər olan bütün insanlar üçün tövsiyə olunur.
Simptomları
Ambliyopiadan əziyyət çəkən insanlar adətən zəif stereo görmə qabiliyyətinə malikdirlər, çünki bunun üçün hər iki göz lazımdır. Bundan əlavə, zədələnmiş gözdə nümunənin zəif tanınması, zəif görmə kəskinliyi və kontrast və hərəkətə zəif həssaslıq ola bilər. Ambliyopia görmə itiliyinin azalması, kontrast həssaslığı və görmə itiliyinin funksiyaları, həmçinin məkan təhrifləri, anormal məkan qarşılıqlı əlaqəsi və konturun müəyyənləşdirilməsinin pozulması daxil olmaqla, məkan görmənin bir sıra funksional pozunluqları ilə xarakterizə olunur. Bundan əlavə, ambliyopialı insanlarda stereoskopik görmə kəskinliyinin pozulması və anormal binokulyar toplama kimi binokulyar anormallıklar olur.
Xalatalabinə
Xalatalabinə — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Danaçı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Zaqatala rayonunun Danaçı kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Xalatalabinə kəndi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.
Paizabad (Çaldıran)
Paizabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 12 nəfər yaşayır (4 ailə).
Davud Nəsib
Davud Məcid oğlu Nəsibov — şair, publisist, tərcüməçi, 1969-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan komsomolu mükafatı laureatı (1984), Ümumittifaq komsomolu mükafatı laureatı (1986).
Həyatı
Ədəbi fəaliyyətə 1956-cı ildə "Qalibiyyət bayrağı" (Qazax rayonu) qəzetində dərc edilən "Mənim doğma çayım — Mənim Kür çayım" adlı ilk şeiri ilə başlamışdır. Həmin vaxtdan fəal poetik yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. SSRİ xalqları poeziyasından bədii tərcümələri də vardır. Macar şairi Mikloş Radnotinin şeirlər kitabını Azərbaycan dilinə çevirmişdir. Onun Moskvada "Sovetski pisatel" nəşriyyatı tərəfındən "Anama məktublar" (1974), "Ocaq daşları" (1981) şeirlər kitabları çap olunmuşdur.
1966–1969-cu illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində incəsənət redaksiyasında redaktor işləmişdir.
ÜİLKGİ — XVU qurultayına nümayəndə seçilmişdi. Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanına (1984), Ümumittifaq və Azərbaycan LKGİ-nin Fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdü.
2003-cü il martın 26-da qəzaya uğrayıb dünyasını vaxtsız dəyişmişdir.
Ailəsi
Məxfirət Nəsibova (Hüseynova) ilə ailəli idi. Xəyal, Xəyyam adlı iki övladı var.
Davud Nəsibin atası Məcid Nəsibov Böyük Vətən müharibəsində həlak olub.
Ho Yon Çon
Ho Yon Çon – Cənubi Koreya modeli və aktrisası. "Vogue" jurnalı tərəfindən "Koreyanın növbəti top modeli" kimi adlandırılmışdır. "Koreyanın növbəti top modeli" şousunun 4-cü mövsümündə yarışmış və ikinci yeri tutmuşdur. Models.com saytı tərəfindən "Top-50" modeldən biri kimi seçilmişdir. The Society Management, Elite Model Management, Nomad Management, ESteem Models, Saram Entertainment agentlikləri ilə əməkdaşlıq edir.
2021-ci ilin oktyabrında Louis Vuitton brendinin qlobal səfiri seçilmişdir.
Karyerası
Çon karyerasının ilk dövrlərindəki qırmızı saçları və "ehtiraslı" şəxsiyyəti ilə tanınırdı. Modelliyə 16 yaşında başlamışdır. Seul Dəb Həftəsində agenti olmadan model kimi iştirak etmiş və ESteem Models ilə müqavilə imzalayana qədər özünü inkişaf etdirmişdir. "Koreyanın növbəti top modeli" şousuna qatılaraq 2-ci yeri tutmuşdur. Bu uğurundan sonra "Vogue Girl Korea", "Nylon Kore" və "ELLE Wedding" kimi jurnallarda görünmüşdür. Bundan əlavə, Şin Hyo-ci və Hvan Hyon-cu ilə birlikdə "First Look Korea" jurnalında yer almışdır.
2016-cı ildə Louis Vuitton brendi ilə beynəlxalq debütünü etmişdir. Həmin mövsüm Marc Jacobs, Fendi, Max Mara, Alberta Ferretti və Rag & Bone brendləri üçün podiuma çıxmışdır. Çon karyerası ərzində Jeremy Scott, Tory Burch, Topshop Unique, Lanvin, Dolce & Gabbana, Missoni, Bottega Veneta, Emilio Pucci, Chanel, Miu Miu, Giambattista Valli, Prabal Gurung, Jason Wu, H&M, Jacquemus, Burberry, Acne Studios, Roberto Cavalli, Diesel Black Gold, Versus (Versace), Narciso Rodriguez, Paco Rabanne, Schiaparelli, DSquared2, Blumarine, Dundas, Zadig & Voltaire, Tod's, Etro və Gabriela Hearst brendləri üçün modellik etmişdir.
Sephora, Chanel, Gap, Hermès və Louis Vuitton brendlərinin reklamlarında iştirak etmişdir. Louis Vuitton brendinin qlobal səfirini kimi brendin saatları və zinət əşyaları üçün də modellik edir.
Çon "Vogue Japan", "Vogue Korea", "W Korea" və "Harper's Bazaar Korea" dəb jurnallarının üzlüklərində görünmüşdür. Həmçinin "Vogue", "British Vogue", "Dazed", "Love", "CR Fashion Book", "Into the Gloss" jurnallarının baş məqalələrində yer almışdır.
2017-ci ildə Models.com saytı tərəfindən "Top yeni model" və "İlin modeli" nominasiyalarına seçilmişdir.
13 yanvar 2020-ci ildə Saram Entertainment ilə aktrisa kimi müqavilə imzalamışdır. 2021-ci ildə Netflix tərəfindən çəkilən "Kalmar oyunu" serialında əsas personajlardan birini canlandırmış və aktrisa kimi debüt etmişdir.
4 oktyabr 2021-ci ildə 13 milyon izləyici ilə Instagram-da ən çox izləyicisi olan koreyalı aktrisa olmuşdur.
Qışlaq-i Əlişansuyu (Meşkinşəhr)
Qışlaq-i Əlişansuyu — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 20 nəfər yaşayır (5 ailə).
İsa bəyin evi
İsa bəyin evi və ya İsa xanın yaşayış evi − Lənkəran şəhəri ndə Axundov küçəsi 50 ünvanında yerləşən ev. Avropa üslubunda inşa edilmiş ev Lənkəranın ilk çoxmərtəbəli tikililərindəndir.
Haqqında
Bina İsa bəy Əlibəyov tərəfindən 1908-ci ildə tikdirilib. Lənkəranın ilk çoxmərtəbəli tikililərindəndir. Deyilənə görə əslən bakılı olan İsa bəy Əlibəyov xan nəslindən olan qızların birinə elçi göndərir. Ali savadlı eləcə də imkanlı olmasına baxmayaraq ona Lənkəranda mülkünün olmadığına görə qızı vermirlər. Sonradan o qısa bir müddətdə binanı inşa etdirib ailə quraraq özü də Lənkərana köçür. O, Lənkəranın ilk ali savadlı həkimi olur. Sovet işğalı ndan sonra əmlakı müsadirə edildikdən sonra özü sürgün edilir. Azərbaycan yenidən müstəqilliyini əldə etdikdən sonra binada Lənkəran Dövlət Universiteti nin əsas korpusu yerləşir. Abidə 2001-ci ildə Yerli əhəmiyyətli tarixi abidə kimi 4794 nömrəsi ilə qeydiyyata alınıb.
Vladislav Qonçarov
Vladislav Oleqoviç Qonçarov (Уладзіслаў Алегавіч Ганчароў; doğ. 2 dekabr 1995-ci il, Vitebsk, Belarus) — Belarusiyalı batut gimnastı. 2016 Yay Olimpiya Oyunları çempionu, sinxron tullanış üzrə 2017-ci il dünya çempionu, 2014 və 2016 Avropa çempionu, 2019 Avropa Oyunları çempionu. Belarus Respublikasının əməkdar idman ustası.
Bioqrafiyası
Vladislav Qonçarov 6 yaşında gimnastika bölməsinə getmişdir. Ancaq 3 aylıq məşqlərdən sonra məşqçilərinin fikrlərinə əsasən idmandan uzaqlaşdırıldı. Səbəb isə idman üçün qabiliyyətin və həvəsin olmaması idi. Ancaq başqa bir məşqiçi - Olqa Vlasova onu yetərincə hazırlıqlı və perespektivli hesab edirdi. Olqa Vlasova 2 nömrəli Uşaq İdman Məktəbinin batut məşqiçi idi. Hal-Hazırda da Olqa Vladislavın məşqiçisidir.
Baş məşqçi Vlasovanın sözlərinə görə 6 yaşında Vladislav Qonçarov həmyaşıdlarından fərqli idi. Zəhmətkeş idi və yarışmaq istəyi ilə alışıb yanırdı. Hər şeyi mümkün qədər tez öyrənmək istəyirdi. Vladislav ilk medalını 6 illik məşqdən sonra qazana bildi.
2013 Dünya Kubokunda fərdi yarışlarda 8-ci, sinxron atlamada 6-cı yeri tutdu. Gimaraynş 2014 Avropa çempionatında fərdi yarışlarda qızıl, komanda yarışlarında bürünc qazandı. Sinxron atlamalarda isə beşinci yeri tutdu. Elə həmin il Daytona çimərliyində keçirilən dünya çempionatında sinxron tullanmada gümüş və fərdi yarışlarda bürünc qazandı.
Fərdi və sinxron tullanmada Bakı 2015 Avropa Oyunlarının gümüş mükafatçısı. Elə həmin il Odense şəhərində keçirilən Dünya Çempionatında fərdi və sinxron atlamalarda gümüş medal qazandı və komanda yarışlarında bürünc medal qazandı.
2016-cı ildə Valyadoliddə keçirilən Avropa çempionatında fərdi və sinxron atlamalarda qızıl və komanda yarışlarında gümüş qazandı. Elə həmin il Rio-de-Janeyrodakı Yay Olimpiya Oyunlarında debüt etdi. Burada fərdi çempionatda 61.745 xal toplayaraq bu oyunlarda Belarusiyanın ilk qızıl medalını qazandı.
Qazaxıstan alçaq təpəliyi
Qazaxıstan alçaq təpəliyi (Сары́-Арка́, Центрально-Казахстанский мелкосопочник, — «sarı silsilə») — Qazaxıstannın mərkəzi hissəsində alçaq dağlıq ərazidən ibarət olan çöl. Alçaq təpəliyinin qərbində Turqay vadisi, şimal-şərqində İrtış çayının vadisi, şimalda Qərbi-Sibir düzənliyi, cənub-qərbdə Turan ovalığı yerləşir. Şərqdən-qərbə 1200 km təşkil edir. Eni qərbdə 900 metr, şərqdə isə 400 metr təşkil edir. Mərkəzi hissəsində Karkalin Milli parkı yerləşir. Maksimal hündürlüyü 1565 metr olan Aksoran dağıdır. Cənub-qərbdə Ulıtay (1133 m), şimalında Kokçevat yüksəkliyi (947 m), şərqində Çingiztau (1077 m), Aktaşau (1305 m) yüksəklikləri yerləşir. Ərazisində yerləşən Naurzum və Korqaljın qoruqları YUNESCO ümumdünya irsi siyahısını daxil edilmişdir.
Hidrologiya
Qazaxıstan alçaq təpəliyi çoxlu çaylara sahib olmasına baxmayaraq heç biri gəmiçiliyə yararlı deyildir.
İri çayları - İşim, Nura, Sarısu, Siletı, Şidertı, Tokırau. Çayları əsasən qar suları və yeraltı suları ilə qidalanır. Yay ayları bir qayda olaraq suyu azalır. Çoxu isə tamamən quruyur. Daimi axar ancaq İşim çayında müşahidə edilir. Regionun şirin suya olan ehtiyacını ödəmək məqsədi İrtış-Karaqanda kanalı inşa edilmişdir. Ərazisində çoxlu dayda duzlu göllər vardır.
İqlimi
Qazaxıstan alçaq təpəliyi okean və dənizlərdən uzaq olması səbəbi ilə iqlimi kontinentaldır. Əsasən Sibir antisiklonu və arktik hava kütlələrinin təsirinə məruz qalmışdır. Yanvar ayının orta temperaturu −14°С −18°С, maksimal temperaturu −46°-48°С təşkil edir. Yayı quraq, isti keçir. İyul ayının orta temperaturu +20°С +24°С, maksimal temperatur isə +42 °C təşkil edir. Orta illik temperatur şimalda 200–300 mm, cənubda 300–400 mm təşkil edir. Maksimal yağıntı isı 480 mm təşkil edir.
Relyefi
Qazaxıstan alçaq təpəliyi olduqca güçlü şəkildə dağıntıya məruz qalmışdır.
Yuxarı Qaracaviran (Çaldıran)
Yuxarı Qaracaviran - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 166 nəfər yaşayır (22 ailə).
Togg T10X
Togg T10X, Togg şirkəti tərəfindən Türkiyədə istehsal olunan elektrikli avtomobildir. İlkin satış üçün minimum qiyməti 953 min türk lirəsi olaraq təyin olunan avtomobilin ön sifarişləri 16-27 mart 2023-cü il tarixlərindən başlayıb.
Cavanşir Cəfərov
Cavanşir Cəfərov  — məşhur azərbaycanlı dirijor, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti(2005), əməkdar incəsənət xadimi,Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü,Bakı Musiqi Akademiyasının müəllimi,professor.
Həyatı
Ca­van­şir Cə­fə­rov 1953-cü il­də Ba­kı şə­hə­rin­də ana­dan ol­muş­dur. 1972-ci il­də Asəf Zey­nal­lı adı­na Ba­kı Mu­si­qi tex­ni­ku­mu­nu, 1977-ci il­də isə Rims­ki-Kor­sa­kov adı­na Sankt-Pe­ter­burq Döv­lət Kon­ser­va­to­ri­ya­sı­nın di­ri­jor­luq fa­kül­tə­si­ni bi­tir­miş­dir. Hə­lə gənc yaş­la­rın­dan “ca­zi­bə­dar di­ri­jor çu­bu­ğu”, xo­ra və da­ha son­ra sim­fo­nik or­kest­rə rəh­bər­lik et­mə im­ka­nı Ca­van­şir Cə­fə­ro­vu da­im özü­nə çə­kir­di. Azər­bay­can res­pub­li­ka­sı­nın əmək­dar in­cə­sə­nət xa­di­mi, pro­fes­sor E.Nov­ru­zo­vun ye­tir­mə­si olan C.Cə­fə­rov di­ri­jor sə­nə­ti­ni da­ha da də­rin­dən öy­rən­mək üçün 1972-ci il­də Le­ninq­rad (in­di­ki Sankt-Pe­ter­burq) Döv­lət Kon­ser­va­to­ri­ya­sın­da xor di­ri­jor­lu­ğu ix­ti­sa­sı üz­rə pro­fes­sor A.İ.Ani­si­mo­vun sin­fin­də təh­si­li­ni da­vam et­dir­mə­yi qə­ra­ra alır. Bu­ra­da gör­kəm­li rus xor­meys­ter­lə­ri olan N.V.Şyol­kov, Ro­ma­novs­ki və K.A.Ol­xov da ona dərs de­miş­lər.
1979-cu il­də Ba­kı­ya qa­yıt­dan­dan son­ra Ca­van­şir Cə­fə­rov, Azər­bay­can Döv­lət Ope­ra və Ba­let Te­at­rı­nın di­rek­to­ru Azər Rza­ye­vin də­və­ti­lə te­at­rın xor­meys­te­ri və­zi­fə­si­nə tə­yin olu­nur. Sim­fo­nik or­kest­rin di­ri­jo­ru ki­mi ilk də­fə Ca­van­şir Cə­fə­rov 1983-cü il­də Üze­yir Ha­cı­bəy­li­nin “Ko­roğ­lu” ope­ra­sın­dan üver­tü­ra­nın və “Çən­li­bel” xo­ru­nun ifa­sı ilə çı­xış et­miş­dir.