cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zakir Cabbarov
Həyatı
7 illik kənd məktəbini, sonra isə Laçın şəhərində tam orta məktəbin 10-cu sinfi bitirib.
1964-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olub.
1969-cu ildə Laçın rayon Xırmanlar kənd orta məktəbində müəllim işləmiş, bir müddət sonra isə direktoru təyin edilmişdir.
1975-ci ildə Laçın rayon Təhsil Şöbəsinə hərbi metodist təyin edilmişdir. Eyni zamanda Laçın rayonu üzrə Təbiəti Mühafizə idarəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.
1990-cı illərdə Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda gedən mübarizədə yaxından iştirak etmişdir.
1994-cü ildən ömrünün sonunadək Laçın rayon Təhsil Şöbəsində hərbi metodist vəzifəsində çalışmışdır.
Zakir Cabbarov 7 yanvar 2013-cü ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Ailəsi
Oğlu Elnur Cabbarov Qarabağ müharibəsi zamanı Laçın Polis batalyonunun tərkibində 1994-cü ildə Füzuli rayonunun Cocuqmərcanlı kəndində gedən döyüşlərdə şəhid olmuşdur.
Emili Bronte
Emili Bronte  —İngiltərə şairəsi.
Həyatı
Emili Bronte 1818-ci ildə Tornton, Yorkşirdə anadan olub. 6 uşağın 5-cisi olan Emili, Şarlotta Bronte nin kiçik bacısı idi. 1820-ci ildə ailə Havorda köçdü. Uşaqlıq illərində analarının ölümündən sonra, üç bacı və qardaşları Branvel Bronte xəyali yerləri xəyal etmişdilər ki, bunların adlarına yazdıqları hekayələrdə rast gəlirik. Emilinin o dövrdə qələmə aldığı işlərindən çox az bir qismi bu günümüzə qədər gəlib çata bilmişdir.
Emili 1838-ci ildə Halifaks yaxınlığındakı Mis Patşetin Qız Akademiyasında işləyib. Daha sonra, işinə bacısı Şarlotta ilə birlikdə Brüsseldəki özəl bir məktəbdə davam etmişdir.
Emilinin şairəlikdəki istedadının ailəsi tərəfindən kəşf edilməsi ilə, bacıları Şarlotta və Enn ilə birlikdə 1846-cı ildə ortaq bir şeir kitabı yayımladılar. Əsəri dövrün qadın yazıçılara qarşı qəsdi-qərəzliklərdən qurtula bilmək məqsədi ilə həm oğlan, həm də qadın adı olaraq işlədilən təxəllüslərlə çap etmişdilər. İşlətdikləri təxəllüslər gerçək adlarının baş hərfləriylə eyni baş hərfi daşıyırdı: Şarlotta (Charlotte) üçün Karrer Bell (Currer Bell), Emili üçün Ellis Bell və Enn (Anne) üçün Ekton (Acton) Bell.
1847-ci ildə tək romanı olan Tufanlı Yoxuşlar romanını yayımlamışdır ki, bu roman üç cildlik bir seriyanın ilk iki cildini təşkil edirdi. Son cild bacısı Enn tərəfindən yazılan Aqnes Qrey adlı romandır. Romanın müasirlikçi tərəfi tənqidçiləri ciddi bir şəkildə təəccübləndirmişdir. Hər nə qədər ilk yayımlananda həm yaxşı, həm də pis şərhlər alsa da, roman zamanla bir ingilis ədəbiyyatı klassiki halına gəlmişdir. 1850-ci ildə Şarlotta, romanı yayıma hazırlamış və Emilinin gerçək adıyla, təkbaşına bir əsər olaraq "Tufanlı Yoxuşlar" adıyla yayımlamışdır.
Bacıları kimi, Emilinin sağlamlığı da evdəki və məktəbdəki çətin vəziyyət səbəbiylə zəifləmiş, pisləşmişdir. Qardaşının sentyabrdakı cənazəsi dövründə qrip olmuş və hər cür tibbi müdaxiləni rədd etdikdən sonra, 19 dekabr 1848-ci il tarixində vəfat etmişdir. Havord, Qərbi Yorkşir bölgəsində dəfn edilmişdir.
Gözəl ağcaqayın
Hündürlüyü 25 m-ə qədər olan enli çətirli ağacdır. Cavan budaqları yaşıl və ya qırmızımtıl rəngli olub, üzərində tünd-göy rəngdə nazik təbəqə vardır.
Yarpaq
Yarpaqlarının uzunluğu 5–17 sm, 7 (nadir hallarda 4)-bölümlüdür, qaidə hissəsi düz kəsilmiş və yaxud ürəkşəkillidir, nazik və kağızaoxşardır, üst tərəfi tünd, alt tərəfdən gümüşü-açıq yaşıl rəngdədir, damarların küncündə saqqallıdır, üst səthinin qalan hissəsi çılpaq və ya damarlar boyunca tükcüklüdür; bölümləri üçbucaqyumurtaşəkillidir, uzununa dartılmış sivri ucluğa dərhal daralmışdır, tamkənarlıdır. Saplaqları yarpaq ayasından qısa, ona bərabər və ya çox vaxt ondan uzun olmaqla müxtəlif uzunluqda olurlar, uzunluğu 3–20 sm-dir.
Çiçək
Çiçəkləri qalxanvari çiçək qrupunda toplanmışdır, xırdadır, yaşılımtıl rəngli, diametri 6–7 mm-dir. Qanadcıqlarının uzunluğu 2,5–4,5 sm-dir, qanadları kütdür, kor bucaq altında yerləşmişdir.
Meyvə
Fındıqca meyvələri qanadlardan1,5–2 dəfə qısadır. Çiçəkləməsi: Aprel-May, yarpaqlarının əmələ gəlməsi ilə bir vaxtda baş verir.
Meyvə verməsi
İyul-Avqust
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Dekorativ ağacdır, parklarda və bağlarda əkilir və sərbəst halda enli oval çətir əmələ gətirir.
Felipe Feliks
Felipe Almeyda Feliks — futbolçu.
Həyatı
20 aprel 1985-ci ildə anadan olub. Feliks 2009-cu ilin martında ailə həyatı qurub. O, rusiyalı Mariya Karolinaya ilə evlənib.
Karyerası
Karyerasına Braziliya A Seriyasında çıxış edən Atletiko Paranaensedə başlayıb. İki ilə yaxın orada oynadıqdan sonra Portuqaliyaya yollanıb. Üç il ikinci divizionda çıxış edən Beyra Marın şərəfini qoruyub. Və bu zaman Rusiyanın Spartak (Nalçik) klubundan ciddi təklif gəlib və razılaşaraq onlarla üç illik müqavilə bağlasa da, ilyarımdan sonra 2009-cu ilin yayında Bakıya 6 aylıq icarəyə verilib. Bakının heyətində 2009/2010 mövsümündə Avropa kuboklarında meydana çıxdığı 5 oyunda 4 qol vurub. Unibank Premyer Liqası 2009/2010-un 12-ci turunda Xəzər-Lənkəran ilə oyunu aşağı səviyyədə keçirən və qarşılaşmadan sonra qırmızı vərəqə alan braziliyalı Feliks Almeyda Bakı klubundan qovulub. Braziliyalının komandadan qovulmasına özünü yaxşı aparmaması səbəb olub.
Ağ tozağacı
Ümumi yayılması
Qərbi Avropa, Rusiyanın Avropa hissəsi və Şimali Qazaxıstanda yayılmışdır.
Azərbaycanda yayılması
Quba-Xaçmaz zonasında təbii halda rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir.LC.
Təbii ehtiyatı
Arealı çox geniş deyildir.
Bioloji xüsusiyyətləri
Əlverişli şəraitdə hündürlüyü 25–30 m-ə, diametri 80 sm-dək olur. Cavan ağacların qabığı qonur, 8-10 yaşından ağarır. Cavan fərdləri qızılağac növləri ilə səhv salmaq olar. İri vəziyyətdə digər ağaclardan ağ qabığına görə fərqlənir. Bitkinin qabığı gövdənin təxminən bünövrəsinə qədər ağ, hamar, qara, yarıqsız, yalnız qocalıqda aşağıdan az çatlayan olur. Cavan zoğları sıx tükcüklü, salaq tozağacından fərqli olaraq budaqlarında vəzicikləri – ziyilcikləri yoxdur. Budaqları sallaq deyil. Çətiri cavan yaşda düz, ensiz, yaşlandıqda şaxələnmiş olur. Tozağacının kök sistemi çox inkişaf etmişdir, ancaq torpağa dərin daxil olmur, ona görə ağaclar küləyə məruz qalır. Yarpaqları yumurtavarı və ya rombvarı – yumurtavarı, uzunluğu 3,5-7 sm, eni 2,5-5 sm, ucu qısa, biz, bünövrəsi yumru, bəzən ürəkşəkillidir; kənarları ikilidişlidir.
Cavan yaşda yarpaqları sıx tükcüklüdür, sonra tüklənmə ancaq aşağı hissədə və saplaqlarda qalır. Ağac birevlidir, ancaq sırğaları ayrı cinslidir. Meyvə verən sırğaların uzunluğu 2,5-3 sm, tükcüklü ayaqlarda yerləşir, toxum pulcuqlarının eni 3–5 mm, kənarları tükcüklüdür. Qozasının uzunluğu təxminən 2 mm, uzunsov – ellipsvaridir. Qanadları qozaya bərabərdir və ya enlidir. Quraqlıqdan əziyyət çəkir. Sallaq tozağacına nisbətən az işıqsevəndir. Çox vaxt tükcüklü tozağac və sallaq tozağac birlikdə bitir və çoXsaylı keçici formalar əmələ gətirir. Bu tozağacı torpağın bataqlaşmasına dözür və tükcüklü tozağacı – ən soyuğa davamlı növlərdən biridir.
Çoxalması
Generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Dilarə Hüseynova
Dilarə Əşrəf qızı Hüseynova — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1992), professor
Akame ga Kill! fəsillərinin siyahısı
230px|thumb|Birinci manqa cildinin üzlüyü. Personaj: Akame. Tetsuya Taşironun rəssamlığı ilə Takahiro tərəfindən yazılan manqa seriyasıdır. Manqa Tatsumi adlı kəndlinin kəndi üçün pul qazanmaq ötrü imperiya paytaxtına gəlməsindən, lakin paytaxtda güclü rüşvətxorluğun olduğunu kəşf etməsindən bəhs edir. Tatsumi tezliklə imperiyaya qarşı döyüşən Gecə Reydi adlı sui-qəsd komandasına qoşulur.
Dilarə Hüseynova
Həyatı
Dilarə Əşrəf qızı Hüseynova 1941-ci il avqustun 22-də Bakıda, görkəmli alim Əşrəf Hüseynovun ailəsdində anadan olmuşdur. O, 1963-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (hazırda Bakı Dövlət Universiteti) Fizika fakultəsini bitirmişdir. Elə həmin ildə Azərbbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda baş laborant olaraq işə başlamış, sonra kiçik elmi işçi (1964—1977), böyük elmi işçi (1977—1994), aparıcı elmi işçivəzifələrində çalışmıdır. Hal-hazırda həmin institutun baş elmi işçisidir. D.Ə.Hüseynova 1975-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri namizədi və 1992-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcələrini, 1993-cü ildə isə professor elmi adını almışdır. Haqqında "XX əsrin görkəmli şəxsiyyətləri", "XX əsrdə kim kimdir" bioqrafik ensiklopediyalarında məlumatlar verilmişdir. Akademik Eldar Salayevin həyat yoldaşıdır.
Akame ga Kill! fəsillərinin siyahısı
Manqanın nəşr olunmasına Square Enix nəşriyyatının "Gangan Joker" jurnalının 20 mart 2010-cu ildə çıxmış 2010-cu il aprel sayında başlanmışdır. İlk tankobon cildi 21 avqust 2010-cu ildə buraxılmışdır. 22 avqust 2016-cı ilə qədər 14 cildi çapdan çıxmışdır. Yen Press 2014-cü ilin iyununda manqanı Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırmış və ilk cildi 20 yanvar 2015-ci ildə buraxmışdır.
Dilarə Hüseynova
Elmi fəaliyyəti
Yarımkeçiricilər və dielektriklər fizikası sahəsində aldığı elmi nəticələr ölkəmizdə və xaricdə nüfuzlu elmi jurnallarda çap olunmuşdur, 85-dən çox elmi işin müəllifidir, beynəlxalq və ölkə səviyyəli bir sıra elmi konfrans və seminarlarda məruzə ilə çıxış etmişdir. A^4B^6 laylı yarımkeçirici birləşmələrin zona quruluşunun hesablanması, onlarda kimyəvi əlaqənin müəyyən edilməsi, A^4B^6 ortorombik yarımkeçirici birləşmələrin qəfəs dinamikasının öyrənilməsi, Brüllen zonasının mərkəzində fonon tezliklərinin təzyiqdən asılılığının hesablanması (Hesablamalar göstərmişdir ki,   29 GPa təzyiq yaxınlığında sadədən baza mərkəzləşmiş qəfəsə faza keçidi baş verir) onun əsas elmi nəticələrindəndir.
Akame ga Kill! fəsillərinin siyahısı
"Monthly Big Gangan" jurnalının 25 oktyabr 2013-cü ildə çıxmış 11-ci sayında adlı prikvel manqası nəşr olunmağa başlamışdır. Manqanın yazıçısı Takahiro, rəssamı Key Torudur. Bu manqa Akamenin Gecə Reydinə qoşulmazdan əvvəl imperiya sui-qəsdçisi olduğu dövrdə başına gələnlərdən bəhs edir. İlk cildi 21 iyun 2014-cü ildə buraxılmışdır.
Tankobon formatında olmayan fəsillər
Aşağıdakı fəsillər tankobon cildində toplanmamışdır:
Dilarə Hüseynova
Əsas elmi əsərləri
1. The lattice long wave oscillation of GeS nanocrystals.
2. Latice vibration of pure and doped GaSe.
Bulbophyllum orohense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İbn Firnans
İbn Firnans — IX əsr müsəlman mütəxəssisi.
Həyatı
880-ci ildə İbn Firnans dünyada ilk dəfə təyyarə tipli uçan cihaz ixtira etmişdir. Adıçəkilən müsəlman alim quş tükü və qumaşdan istifadə etməklə hazırladığı qurğuda uzun müddət havada dövr etdikdən sonra sağ-salamat yerə enmişdi.
Xətti funksiya
300px|thumb|Xətti funksiyaya aid nümunələr.
Mixail Haneke
Mixail Haneke — Avstriya kino sənətçisi
Xətti funksiya
Təyin oblastı: D(y)=R; Bunun təyin oblastıdır.
Mixail Haneke
Mixail Haneke 1942-ci il martın 23-də Almaniyanın Münhen şəhərində aktyor ailəsində doğulub. İkinci Dünya müharibəsi Hanekelər ailəsini Avstriyadakı sakit, müharibənin səs-küyündən uzaq bir şəhərciyə - Viner Noyştadta köçməyə məcbur edir. Mixail tələbəlik illərini Vyana Universitetində psixologiya, filologiya və teatr sənətinin öyrənməklə keçirib. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra alman telekanallarından birində redaktor işləməyə başlayıb. 1970-ci ildən etibarən televiziya filmləri üçün ssenarilər yazıb. Kiçik ekranda rejissor kimi ilk debütü 1974-cü ildə çəkdiyi "Liverpuldan sonra" filmi olub. 1974-86-cı illər arasında səkkiz televiziya filmi çəkib və paralel olaraq Vyana, Münhen, Berlin, Hamburq teatrlarında tamaşalar qoyub.
Xətti funksiya
Qiymətlər çoxluğu: E(y)=R
Artımı arqumentin artımı ilə mütənasibdir, qrafiki isə düz xətdir. Koordinat oxları üzərində miqyas eynidirsə, k bucaq əmsalı xətti funksiya qrafiki ilə Absis (Ox) oxu arasındakı \phi bucağın tangensinə bərabərdir (k=tg \phi). b=0 olarsa, Xətti funksiya bircinsdir, qrafiki isə y=kx mütənasibliyini təsvir edir. Fizika və texnikada müxtəlif kəmiyyətlər arasındakı asılılığın təsviri üçün tətbiq edilir. Çoxdəyişənli xətti funksiya xətti forma adlanır. Arqument və funksiya vektorlardırsa, bircins xətti funksiya xətti çevirmədir.
Mixail Haneke
İlk tammetrajlı bədii filmini 1989-cu ildə çəkib. "Yeddinci qitə" filmi Lokarno festivalının müsabiqə proqramında iştirak edib. Bu filmdə Hanekenin rejissor stilinin, hadisələrə baxış bucağının ilk elementləri cücərməyə başlayır. Rejissor özünəxas, sonrakı filmlərində inkişaf edərək daha genişlənəcək bir tərzdə - ekranda baş verənlərin kənardan, soyuq başla müşahidəsi - tamaşaçılara üç nəfərdən ibarət bir ailənin (ana, ata və qız) həyatını göstərir. Onların həyatlarında "qara zolaq" mərhələsidi. Birlikdə olanda, demək olar ki, heç kim danışmır. Sükutun səbəbləri açıqlanmır. Finalda ailə intihar eləyir. Niyə? Rejissorun bunu açıqlamaq fikri yoxdu, o, yalnız göstərir, danışmır. Çünki biz əhvalat danışanda istər-istəməz ona öz hisslərimizi, intonasiyalarımızı da əlavə edirik və bu, artıq kiminsə başqasının yox, bizim əhvalatımız olur... Hazırda bu cür yanaşmanı "Hanekenin üslubu" adlandırırlar. Rejissorun növbəti filmində - "Benninin videosu"nda (1992) bu üslub artıq tam təsdiqini tapmışdı. Filmin baş qəhrəmanı yeniyetmə Benninin otağı televiziya studiyası kimi təchiz olunub. Orda cürbəcür monitorlar, televizorlar, videomaqnitofonlar, kameralar var. Benninin yalnız bir ehtirası var - ikinci dərəcəli amerikan "boyeviklərinə" və "home video" tərzində çəkilmiş dəhşət filmlərinə baxmaq... Bu ehtiras onunla nəticələnir ki, oğlan təzəcə tanış olduğu qızı öldürür... Valideynləri bütün dəlilləri gizlədərək Bennini səyahətə göndərirlər. Səfərdən qayıdan Benni polisə gedib cinayətini etiraf edir. "Benninin videosu" Avropa Kinoakademiyasının "FİPRESSİ" mükafatına layiq görülüb.
1994-cü ildə "Xronoloji təsadüflərdən ibarət 71 fraqment" filmiylə Hanekenin yaradıcılığının birinci mərhələsi başlayır. Filmdə müəllif öz qəhrəmanlarına son dərəcə soyuq münasibət bəsləyir. Film Beynəlxalq Kataloniya Festivalında "Ən yaxşı ssenari" və "Ən yaxşı film" nominasiyalarının qalibi olur.
1997-ci ildə Mixail Haneke ilk dəfə Kannın qırmızı xalçasına ayaq basır. Onun "Əyləncəli oyunlar"ı festivalın ən çox müzakirə olunan filmlərindən birinə çevrilir. Nümayiş zamanı tamaşaçıların əksəriyyəti ilə birlikdə rejissorun həmvətəni, Kannda "Zorakılığın sonu" filmiylə iştirak edən Vim Venders də salondan çıxır. Səkkiz ildən sonra onlar yenə də Kannda "qarşılaşacaqlar" - Haneke "Kaşe", Venders isə "Döymədən girin" filmi ilə...
"Əyləncəli oyunlar"dan sonra rejissor ssenarisini hələ 90-cı illərdə yazdığı "Canavarların zamanı" filmi üzərində işə başlayır. Lakin son anda yaranan maliyyə problemləri ucbatından layihə növbəti dəfə təxirə salınır. Məcburi işsizlik dövründə rejissor məşhur fransız aktrisası Jülyet Binoşa zəng eləyir və onunla işləmək istədiyini bildirir. Beləliklə, "Naməlum şifrə: bir neçə səyahətin yarımçıq hekayətləri" filminin sxemi cızılır (2000). Haneke bu filmində "Xronoloji təsadüflərdən ibarət 71 fraqment"dəki priyomları cilalayır. Rejissor fraqmentar təhkiyə üsuluna müraciət edir. (Hər epizod bir plandan ibarətdir. Öz növbəsində hər planın uzunluğu da epizodun ölçüsündən asılıdır). Pərakəndə şəkildə nəql olunan bir neçə əhvalat sonda birləşərək müasir Fransanın, müasir Avropanın vahid mənzərəsini yaradır. M. Haneke ilk dəfə sadəcə konkret bir insandan daha çox, cəmiyyətin problemlərindən danışırdı. "Naməlum şifrə" Kann festivalının müsabiqə proqramına daxil edilir və Ekumenik (xristian) Jürinin mükafatını qazanır.
Bir ildən sonra isə Haneke, "Pianoçu qadın" filmilə yenidən Kannın mavi sahillərinə qayıdır və bu dəfə ordan düz üç mükafat aparır - Qran-Pri, ən yaxşı kişi (Benua Majimel) və ən yaxşı qadın (İzabel Yüpper) roluna görə mükafatlar.
"Pianoçu qadın" avstriyalı yazıçı Elfrida Elinekin romanı əsasında çəkilib. Orta yaşlı pionino müəlliməsi özündən xeyli cavan şagirdinə vurulur. Sevgisi, ehtirası artdıqca qadının gizli arzuları, fantaziyaları da üzə çıxır.
Haneke bu filmində "Avstriya əxlaqının (oxu- burjua əxlaqı)" iç üzünü açıb.
Əgər 2001-ci ilə qədər Haneke yalnız festivallarda tanınırdısa, Kanndakı zəfərindən sonra adı təkcə Avropada yox, ABŞ-də da məşhurlaşır. "Pianoçu qadın" bütün dünyanın kinoteatrlarında nümayiş olunur ki, bu, art-kino üçün çox böyük bir nailiyyət idi. Sadəcə, mükafat yox, həm də istədiyi layihəni çəkmək imkanı qazanan Haneke "Canavarlar zamanı" filminin çəkilişlərinə başlayır.
Anna (İzabel Yüpper) ailəsi birlikdə şəhərkənarı evinə gəlir və xoşagəlməz sürprizlə qarşılaşır. Evdə yadlar məskən salıb, çıxmaq fikirləri də yoxdu. Annanın həyat yoldaşı qəfil açılan güllənin qurbanı olur, özü isə uşaqları ilə birlikdə çöllükdə gizlənir.
Film Kannın müsabiqə bölməsində iştirak edə bilmədi, çünki 2003-cü ildə münsiflər heyətinə sədrlik edən Patris Şero "Canavarların zamanı"nda çəkilmişdi. Ekran əsəri müsabiqədən kənar göstərildi və Hanekenin, demək olar ki, bütün əvvəlki işləri kimi ziddiyyətli reaksiyalar yaratdı. Kimlərsə film müsabiqəyə salınmadığı üçün heyfsiləndi, kimlərsə dedi ki, rejissor yerində saymağa başlayıb.
Lakin Kann Mixail Hanekedən ötrü sehrli şəhər idi. İlk uğuru da, uğursuzluğu da burada dadmışdı. Ona görə də 2005-ci ildə Haneke bir də Kanna gəldi. Bu dəfə o, "Kaşe" filmini gətirmişdi.
Yenə də üç nəfərdən ibarət ailə - ata, ana və oğul. Hər iki valideyn mediya sahəsində tanınmış intellektuallardı. Səhər işə, axşam evə gedir, qonaq qəbul eləyir, pəncərədən baxır, yemək yeyirlər və sair. Bir sözlə, həyatlarında qeyri-adi, onları başqalarından fərqləndirən heç nə yoxdu. Amma kimsə gecə-gündüz bu sıravi həyatı videoya çəkib, onlara göndərir. Videokasetlərin sayı artdıqca tədricən, təsvirlərdə gərginlik yaranmağa, necə deyərlər, "sandıqlar açılıb, pambıqlar tökülməyə başlayır"...
"Kaşe" - fransızca "gizli, xəlvət" deməkdir. Həmçinin kinematoqrafik termindir. Kadrın çərçivəsi kiçildilib, tamaşaçı ekranda yalnız kameranın ona göstərdiyini görür. Ekran açar deşiyini xatırladır. Sanki zalda oturan tamaşaçı xəlvətcə başqasının həyatını izləyir. Film tənqidçilərin favoritinə çevrildi, çoxları "Qızıl palma budağı"nın ona veriləcəyini gözləyirdi, lakin münsiflər heyəti başqa qərar verdi. "Kaşe" FİPRESSİ-nin və Ekumenik Jürinin mükafatlarını aldı, Haneke isə festivalın ən yaxşı rejissoru adına layiq görüldü. İlin sonunda isə Avropa Kinoakademiyası "Kaşe"ni 2005-ci ilin ən yaxşı filmi elan etdi.
Və nəhayat, 2009-ci il. 62-ci Kann... İkinci "Qızıl palma budağı"... Festivalın "qəhrəmanı" Mixail Haneke və onun "Ağ lent" filmi oldu.
"Ağ lent"də hadisələr Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində protestant Şimali Almaniyada baş verir və kilsə xorunda oxuyan uşaqlardan və yeniyetmələrdən bəhs edir. Xoru kənd müəllimi və uşaqların ailələri dəstəkləyir, maliyyələşdirir. Qəflətən baş verən sirli bədbəxt hadisə get-gedə cəza ritualına bənzəməyə başlayır.
Özünə xilaf çıxmayan rejissor, həmişəki kimi, "Ağ lent"də də fərdlərin timsalında Avropa cəmiyyətinin problemlərini, qüsurlarını araşdırır.
Mixail Haneke antiburjua rejissorudur. O da həmvətəni yazıçı Elfrida Elinek kimi vətənində autsayderdi. Hər ikisinin yaradıcılığı Avstriyanın həm orta, həm də yuxarı təbəqəsində onlara qarşı kin yaradır. Çünki hər ikisi tez-tez birbaşa, ya da dolayısı ilə həmvətənlərinə xatırladırlar ki, Hitlerin və faşizmin vətəni məhz Avstriyadır. Hər ikisi yuxarı təbəqənin kütlüyünü, özündənrazılığını tənqid edir və heç vaxt güzəştə getmirlər. Amma Elinekin taleyi Hanekedən fərqlənir- Nobel mükafatını alandan sonra opponentləri səslərini kəsiblər. Haneke isə faşizm meylli partiyanın lideri Yorq Hayderin seçkilərdə qələbəsinə protest olaraq daha vətənində film çəkmir, 2000-ci ildən etibarən Fransada işləyir. Dediyinə görə, "Fransada nəfəs almaq daha rahatdı". Amma rejissor yenə də güzəştə getmir. "Kaşe" filmində Haneke fransızlara "hücum edir", Fransa tarixindəki bəzi rüsvayçı səhifələri, xüsusilə də çoxsaylı əlcəzairlinin ölümüylə nəticələnmiş 1961-ci il hadisələrini onların yadına salır.
Xibinit
Xibinit — qələvi maqmatik süxur.
Adı Xibin dağ massivinin adından götürülmüşdür.
İridənəli, evdialitli nefelinli siyenitdir. Qələvi çöl şpatı, nefelin, egirin, arfvedsovit və s. minerallardan ibarətdir. Tikinti materialı kimi işlədilir.
Semaranq
Semaranq — İndoneziyanın Mərkəzi Yava əyalətinin paytaxtı və ən böyük şəhəri. Holland müstəmləkə dövründə böyük bir liman və bu gün də əhəmiyyətli bir regional mərkəz və limandır.
Sahəsi 373.78 kvadrat kilometr (144.32 kvadrat mil) təşkil edir. Şəhərin əhalisi təxminən 1.8 milyon nəfərdir və bu İndoneziyanın Cakarta, Surabaya, Bandunq, Bekasi, Medan və Tanqeranqdan sonra yeddinci ən böyük şəhəridir. Daxili (metro) ərazidə 2010-cu il siyahıyaalınmasında 2 şəhər və 26 rayonunda 3,183,516 nəfər əhali yaşayırdı. Böyük Semaranq metropolun 6 milyona yaxın əhalisi var. Şəhərin əhalisi əsasən çinlilərlə yavalılardır.
Dəri xərçəngi
Dəri xərçəngi — dəri xəstəliklərindən biri.
Vasili Erençin
Vasili Erençin (tuvaca: Василий Лүдүп-оглу Эренчин d. 17 fevral 1917 – ö. 21 iyul 1961) – Tuvanın Salçak bölgəsinin Kalbak-Hadı adlı yerdə anadan olmuş tuvalı şair və mənzum əsərlər müəllifidir.
Dəri xərçəngi
Dəri hüceyrələrinin anormal böyüməsi olan dəri xərçəngi ən çox günəşə məruz qalan dəridə meydana gəlir. Ancaq, xərçəngin bu həddən artıq çox görülən növü normal şəraitdə günəş şüasına məruz qalmayan dəri nahiyələrində də meydana gələ bilməkdədir.
Vasili Erençin
Həyatı
Erençin 17 fevral 1917-ci ildə Tuvanın o zamankı adı ilə Salçak bölgəsinin Kalbak-Hadı məntəqəsində anadan olmuşdur. Yeni Tuva yazısını öyrənmiş və Dağ-Altay ölkəsinin Oyrot-Tura adlı məntəqəsində texniki müəlliklik bölməsini bitirmişdir. Yeni Tuva yazsını xalqa öyrətmişdir. Sagaan-Arıg, Erzin, Teş-Hem məntəqələrində müəllimlik və məktəb müdirlik etmişdir. Tuvanın sənaye nazirliyində, Sıstıq-Hem beldesində çalışmışdır. O, həmçinin “Şın” qəzetində də fəaliyyət göstərmişdir.
Dəri xərçəngi
Dəri xərçənginin bazal hüceyrəli karsinoma, skuamoz hüceyrəli karsinoma və melanoma olmaq üzrə üç əsas növü mövcuddur.
Ultrabənövşəyi şüalara (UV-infra qırmızı) məruz qalmağı məhdudlaşdıraraq və ya məruz qalmaqdan imtina edərək dəri xərçəngi riskini azalda bilərsiniz. Dərinizin şübhəli dəyişikliklər cəhətindən araşdırılması xərçəngin ilkin mərhələlərdə müəyyən edilməsinə kömək edə bilər. Xərçəngin ilkin mərhələdə aşkar edilməsi sizə ən yüksək uğurlu müalicə imkanını verir.
Vasili Erençin
Həyatı
İlk şerini 1933-cü ildə “Şın” qəzetində yayımlamışdır. Şeirləri, nəsr yazıları ölkənin qəzetlərində, Uluq-Hem almanaxında yayımlanmışdır. 1942-ci ildən bəri Tuva Yazıçılar Birliyinin, 1945-ci ildən sonra isə SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur.
Dəri xərçəngi
İnkişaf etdiyi nahiyələr
Dəri xərçəngi əvvəlcə saçlı dəri, üz, dodaqlar, qulaqlar, boyun, sinə, qollar və əllər və qadınlarda ayaqlar daxil olmaqla dərinin günəşə məruz qalan sahələrində ortaya çıxır. Ancaq ovuc, əl və ayaq dırnaqlarının altı və genital nahiyə kimi günəş şüasını nadir hallarda görən nahiyələrdə də meydana gələ bilər.
Dəri xərçəngi, dəri rəngi tünd olan insanlar daxil olmaqla dəri rəngi fərq etmədən bütün insanlara təsir edə bilməkdədir. Melanoma, dəri rəngi tünd olan insanlarda ortaya çıxarkən əlin içi və ayaq dabanı kimi normalda günəşə məruz qalmayan sahələrdə görülməsi daha güman ediləndir.
Vasili Erençin
Həyatı
21 iyul 1961-ci ildə qəza nəticəsində vəfat etmişdir.
Dəri xərçəngi
Növləri
Bazal hüceyrəli karsinomanın simptomları və əlamətləri:
Bazal hüceyrəli karsinoma aşağıda açıqlanan şəkildə görülə bilər:
Mirvariyə oxşar, sədəf kimi və ya şam kimi suluqlarDüz, ət rəngində və ya qəhvəyi yaraya oxşar zədə
Skuamoz hüceyrəli karsinomanın simptomları və əlamətləri
Skuamoz hüceyrəli karsinoma ən çox üz, qulaqlar və əllər kimi bədəninizin günəşə məruz qalan nahiyələrində ortaya çıxar. Dəri rəngi tünd olan insanlarda, skuamoz hüceyrəli karsinomanın günəşə çox məruz qalmayan dəri nahiyələrində inkişaf etməsi daha güman ediləndir.
Skuamoz hüceyrəli karsinoma aşağıda açıqlanan şəkildə görülə bilər:
Bərk, qırmızı nodulSəthi qabıqlı və ya səpkili düz ləkə
Melanomanın simptomları və əlamətləri
Melanoma ən təhlükəli xərçəng növündən biri sayılır. Xəstəlik tez inkişaf edir və metastazlar verir.
Bəzən bu xəstəliyin səbəbi insanın bədənində uzun illər ərzində olan "zərərsiz" xal olur. Təbii ki, bütün xallar xərçəngə çevrilmir. Lakin insanın bədənində çoxlu sayda xallar (və xüsisilə iri "həcmli" xallar) olduqda insan çox diqqətli olmalıdır.
Melanoma, bədəninizin hər hansı bir yerində, başqa bir əlamət müşahidə edilməyən dəridə və ya xərçəngə çevrilən bir dəri xalında otaya çıxa bilər. Melanoma, ən çox təsirlənən kişilərin üzündə və ya bədənində görülür. Qadınlarda, bu xərçəng növü ən çox baldırlarda meydana gələr. Melanoma həm kişilərdə, həm də qadınlarda günəşə məruz qalmamış cilddə meydana gələ bilməkdədir.
Melanoma, dəri rəngi nəzərə alınmadan bütün insanlarda görülə bilər. Dəri rəngi tünd olan insanlarda, melanoma əlin içi və ya ayaq dabanı və ya əl və ayaq dırnaqlarının altında meydana çıxmağa mailidir.
Melanomanın əlamətləri aşağıdakıları əhatə edir:
Tünd ləkələrin müşahidə edildiyi böyük qəhvəyi ləkəRəng, böyüklük və ya hiss dəyişikliyi göstərən və ya qanaxmanın müşahidə eildiyi dəri xalıNizamsız məhdudlaşmış və qırmızı, ağ, mavi və ya mavi-qara görünən nahiyələrin yerləşdiyi kiçik ləkəƏlin içi, ayaq dabanı, barmaq ucları və ya ayaq barmaqlarında və ya ağız, burun, vagena və ya anusu əhatə edən mukoza pərdələrində tünd rəngli ləkələr
Daha az aralıqlarla rastlanan dəri xərçənglərinin simptomları və əlamətləri:
Daha az aralıqlarla rastlanan digər dəri xərçənglərinin növləri aşağıdakıları əhatə edir:
- xalın asimmetrik olması. Bunun üçün xalı sanki gözlərinizlə tən ortadan bölün və xalın  "hissələrinə" diqqətlə baxın. Əgər hissələr bir birindən fərqlənirsə (asimmetrikdir), bu təhlükəli simptomdur.
- xalın kənarları nahamar - dalğavari və ya "dişli" şəkil aldıqda.
- xalın rəngi normada dəyişilməməlidir. Əgər xalın rəngi əvvəl açıq-qəhvəyi olubsa, sonra isə dəyişilibsə (boz və ya qara), bu təhlükəli simptom sayılır.
- xalın ölçüləri böyük olduqda (6 mm və daha artıq) bu onun melanomaya çevrilməsi riskini artırır. Xal birdən böyüməyə başladıqda bu xərçəngin simptomu ola bilər.
- xalın üzərində çatlar, qabıqlar əmələ gəldiqdə, xal qanamağa, qabıq verməyə başladıqda, xalın teksturası dəyişildikdə, bu narahatçılıq üçün ciddi səbəb yaradır.
Kaposi sarkoması
Bu nadir görülən dəri xərçəngi növü, dərinin qan damarlarında ortaya çıxır və dəridə və ya sümük toxumasının pərdələrində qırmızı və ya bənövşəyi rəngli yamaq ləkələrinə səbəb olur.
Kaposi sarkoması riski artmış digər şəxslərin arasında Afrikada yaşayan cavan kişilər və ya İtaliyan və ya Şərqi Avropalı Yəhudi genlərinə malik yaşlı kişilər yer alır.
Merkel hüceyrəli karsinoma. Merkel hüceyrəli karsinoma dəri üzərində və ya dərinin düz altında və saç köklərində əmələ gələn bərk, parlaq nodullara səbəb olur. Merkel hüceyrəli karsinoma ən çox baş, boyun və bədəndə olur.
Yağ vəzisi karsinoması. Bu nadir və aqressiv xərçəng, dəridəki yağ vəzilərindən meydana gəlir. Əksəriyyətlə bərk, ağrısız nodul şəklində görünən yağ vəzisi karsinoması hər hansı bir yerdə ortaya çıxa bilər, ancaq əksəriyyətlə göz qapağında əmələ gəlir və tez-tez digər göz qapağı problemləri ilə qarışıq salınır.
Nə vaxt doktora görünmək lazımdır?
Dərinizdə narahat olmağınıza səbəb olacaq hər hansı bir dəyişiklik fərq etsəniz həkiminizlə bir görüşmə tarixi alın. Bütün dəri dəyişiklikləri xərçəngə səbəb olmazlar. Həkiminiz altında yerləşən səbəbi müəyyənləşdirmək üçün dəri dəyişikliklərini araşdıracaqdır.
Səbəbləri
Dəri xərçəngi, dəri hüceyrələrinin DNA-sında bir səhv (mutasiya) meydana gələndə ortaya çıxır. Bu mutasiyalar hüceyrələrin nəzarət edilə bilməz şəkildə böyümələrinə səbəb olurlar və xərçəng xəstəlikli hüceyrələrdən meydana gələn bir kütlə əmələ gətirirlər.
Dəri xərçəngi xəstəliyində görülən hüceyrələr:
Dəri xərçəngi, dərinizin ən üstdəki qatı olan epidermisdə başlayır. Epidermis, orqanizmdən davamlı tökülən dəri hüceyrələrindən ibarət qoruyucu örtüyü təmin edən incə bir təbəqədir. Epidermis üç əsas hüceyrə növünü öz tərkibində saxlayır:
Skuamoz hüceyrələr ən üstdəki səthin düz altında yer alırlar və dərinin daxili hüceyrə döşəməsi vəzifəsini yerinə yetirirlər. Bazal hüceyrələr yeni dəri hüceyrələrini istehsal edirlər və skuamoz hüceyrələrin düz altında yerləşirlər. Melanositlər dəriyə normal rəngini verən piqment olan melanini istehsal edirlər və epidermanın ən alt hissəsində yerləşirlər. Melanositlər dərinin dərin qatlarının qorunmasına kömək etmək üçün günəşə məruz qaldıqda daha çox melanin istehsal edirlər.
Xərçəng xəstəliyinizin başladığı yerin bilinməsi, xərçəng növünün və müalicə variantlarının müəyyənləşdirilməsinə imkan verir.
Dəri hüceyrələrində DNA zədələnməsinin böyük hissəsi günəş şüasında və solariumdan istifadə olunan işıqlarda mövcud olan ultrabənövşəyi (UV-ultrabənövşəyi) şüadan meydana gəlir. Ancaq, günəşə məruz qalmaq normal hallarda günəş şüalarına məruz qalmayan cilddə ortaya çıxan dəri xərçəng xəstəliklərini açıqlaya bilməməkdədir.
Risk faktorları
Dəri xərçəngi riskinizi artdıran faktorlar aşağıdakıları ehtiva edir:
Açıq dəri rəngi. Dəri rəngi nə olursa olsun, hamı dəri xərçəngi ola bilər. Bununla birgə, dərinizdə piqment (melanin) miqdarının az olması zərərli ultrabənövşəyi radiasiyasının qarşısında daha az müdafiə təmin edir. Əgər sarı və ya qırmızı rəngli saçlara və rəngli gözlərə maliksinizsə və asanlıqla çil və ya günəş yanığı meydana gəlirə, daha tünd dəri rənginə malik birinə görə sizdə dəri xərçənginin inkişaf etmə ehtimalı daha çoxdur. Günəş yanığı keçmişi. Uşaqlıq və ya cavanlıq dövrlərində bir və ya birdən çox dəfə dəridə suluqların da yer aldığı günəş yanığı keçirmiş olmağınız irəli yaşlarda xərçəngi inkişaf etdirmək riskini artdırır. Yeniyetmə ikən baş verən günəş yanıqları da bir risk faktorudur. Həddindən artıq günəş məruz qalmaq. Xüsusilə dəri günəş kremi ya da losyon və ya bir paltar ilə qorunmursa, günəş altında bir xeyli vaxt keçirən hamıda dəri xərçəngi yarana bilər. Solarium cihazlarına məruz qalmaq daxil olmaq üzrə, qaralmaq da sizi riskə ata bilər. Bürünc dəri, dərinizin həddən artıq UV şüalarına qarşı verdiyi yaralanmanın cavabıdır.Günəşli və ya yüksək yer iqlimləri. Günəşli, isti iqlimli bölgələrdə yaşayan insanlar daha soyuq iqlimlərdə yaşayan insanlara görə daha çox günəş şüasına məruz qalırlar. Günəş şüasının ən güclü olduğu yüksək yerdə yaşamaq da sizi daha çox radiasiyaya məruz qoyur.
Prekanseroz dəri ləkələri. Aktinik keratozlar olaraq məlum olan dəri ləkələrinə malik olmağınız dəri xərçənginin əmələ gəlmə riskini artdıra bilər. Bu prekanseroz dəri böyümələri ümumiyyətlə qəhvəyi rəngdən tünd çəhrayı rəngə qədər dəyişən bərk, pulcuqlu yamaqlar olaraq görünürlər. Bunlar əhatəli olaraq dəridə günəş zərəri meydana gəlmiş olan açıq dərili adamların üzlərində, başlarında və əllərində görülür.
Şəxsi dəri xərçəngi hekayəsi. Əgər bir dəfə dəri xərçənginə tutulmusunuzsa, yenidən olma riski daşıyırsınız.
Zəifləmiş immunitet sistemi. İmmunitet sistemi zəifləmiş insanlar dəri xərçəngi cəhətindən daha böyük riskin altındadır. Buna, HIV/SPİD-li şəxslər və orqan transplantasiyasından sonra immunitet sisteminə təzyiq edən dərmanlardan istifadə edən xəstələr daxildir.
Radiasiyaya məruz qalmaq. Eqzema və sızanaq kimi dəri xəstəlikləri üçün radiasiya müalicəsi qəbul edən insanlarda, bazal hüceyrəli karsinoma başda olmaqla dəri xərçəngi riski artmış olur.
Müəyyən maddələrə məruz qalmaq. Arsenik kimi bəzi maddələrə məruz qalmaq xərçəng riskini artdıra bilər.
Diaqnozu necə qoyulur?
Dəri xərçəngi diaqnozu qoymaq üçün, həkiminiz:
Dərinizi müayinə edə bilər. Həkiminiz, dəri dəyişikliklərinin xərçəng olub olmadığını müəyyənləşdirmək üçün dərinizi tədqiq edə bilər. Diaqnozu təsdiq etmək üçün daha ətraflı tədqiq lazım gələ bilər. Analiz etmək üzrə şübhəli dəridən nümunə götürülməsi (dəri biopsiyası). Həkiminiz laboratoriya analizləri üçün şübhəli görünən dəridən bir nümunə götürə bilər. Biopsiya, dəri xərçəngi olub olmadığınızı və xərçəng varsa, dəri xərçəngi xəstəliyinizin növünü müəyyən edə bilər.
Dəri xərçəngi mərhələləri (yayılma) necə müəyyən olunur?
Əgər həkiminiz dəri xərçəngi olduğunuzu təyin etmişdirsə, xərçəngin yayılma (mərhələsini) müəyyənləşdirmək üçün sizdə əlavə analizlər keçirmək lazım gələ bilər.
Bazal hüceyrəli karsinoma kimi səthi dəri xərçəngləri nadir hallarda yayıldıqları üçün, böyümənin hamısını müəyyən edən biopsiya çox dəfə xərçəng mərhələsini müəyyənləşdirmək üçün zəruri olan tək tədqiqdir. Ancaq, sizdə böyük bir skuamoz hüceyrəli karsinoma, Merkel hüceyrəli karsinoma və ya melanoma mövcuddursa, həkiminiz xərçəngin yayılmasını müəyyənləşdirmək üçün ətraflı tədqiqlər məsləhət görə bilər.
Əlavə təhlillər, yaxındakı limfa nodlarını xərçəng işarələri cəhətindən araşdırmaq üçün aparılan görüntüləmə analizlərini ya da yaxındakı limfa nodunu çıxardıb xərçəng işarələri cəhətindən araşdırılması əməliyyatını ehtiva edə bilər (sentinel limfa nodu biopsiyası).
Həkimlər xərçəng mərhələlərini göstərmək üçün I-dən IV-ə qədər Rum rəqəmlərindən istifadə edirlər. Mərhələ I xərçənglər kiçik ölçüdədir və başladıqları sahə ilə məhduddurlar. Mərhələ IV, bədənin digər nahiyələrinə yayılmış irəli mərhələ xərçəngi göstərir.
Dəri xərçəngi mərhələsi hansı müalicə variantının ən təsirli olacağının müəyyən edilməsində kömək olur.
Dəri xərçəngindən necə qorunaq?
Bir çox dəri xərçəngi qarşısı alına biləcək xüsusiyyətdədir. Özünüzü qorumaq üçün, aşağıdakı dəri xərçənginin qarşısını almaq barədəki məlumatları təqib edin:
Günorta vaxtı, günəşdən imtina edin. Şimali Amerikadakı bir çox insan üçün günəş şüaları səhər saat 10:00 ilə günorta 16:00 arası ən qüvvətlidir. Açıq hava tədbirlərini, qış vaxtı və ya hava buludlu olanda belə, günün fərqli bir vaxtında planlaşdırın.
UV radiasiyasını bütün il boyunca sorursunuz və buludlar zərərli şüaların qarşısında çox az qoruma təmin edir. Günəş şüalarının ən qüvvətli olduğu zamanda günəşdən imtina etmək dəri zədələnməsinə səbəb olan və dəri xərçəngini inkişaf etdirmək riskini artdıran günəş yanığı və bürünclükdən qorunmağa kömək olur. Tədricən yığılan günəşə məruz qalmaq da xərçəngə səbəb ola bilər.
Bütün il boyu günəş qoruyucu qulluq məhsullarından istifadə edin. Günəş qoruyucular, bütün zərərli UV şüalarını, xüsusilə də melanoma səbəb ola biləcək radiasiyanı filtrləməz. Amma, ümumiyyətlə, günəşdən qorunma proqramında böyük rol oynayırlar.
Ən az 15 SPF-yə (günəş qoruma faktoru) malik geniş spektrli günəş qoruyuculardan istifadə edin. Günəş qoruyucunu bol miqdarda tətbiq edin və hər iki saatda bir və ya üzürsünüzsə və ya tərləyirinizsə daha tez-tez fasilələrlə təkrar edin. Dodaqlarınız, qulaq uclarınız, əlinizin üst tərəfi ilə boynunuz daxil olmaqla məruz qalan dəridə bol miqdarda günəş qoruyucudan istifadə edin.
Qoruyucu paltarlar geyinin. Günəş qoruyucular UV şüalarından tamamilə qorumazlar. Bu səbəbdən ötəri, dərinizi qollarınız və ayaqlarınızı örtən tünd rəngli möhkəm toxunmuş paltarlarla qoruyun və beysbol kepkası və ya papağa nisbətən daha çox qoruma təmin edən enli qıraqlı şlyapa taxın.
Bəzi şirkətlər, işıqdan qorumalı geyimlər də satır. Bir dermatoloq uyğun bir brend məsləhət görə bilər.
Günəş eynəklərini də yaddan çıxartmayın. Hər iki UV radiasiya növünə – UVA və UVB şüaları – mane olanları seçməyə cəhd göstərin.
Solariumdan imtina edin. Solariumda istifadə edilən işıqlar UV şüaları yayırlar və sizin dəri xərçəngi olma ehtimalınızı artdırırlar. Günəşə qarşı həssaslıq meydana gətirən dərmanları öyrənin. Antibiotiklər daxil olmaqla, bəzi çox istifadə edilən reseptli və reseptsiz dərmanlar dərinizi günəşə qarşı daha da kövrəkləşdirər.
İstifadə etdiyiniz hər hansı bir dərmanın əks təsirlərini həkiminizdən və ya əczaçınızdan soruşun. Əgər günəş şüalarına həssaslığınızı artdırırlarsa, dərinizi qorumaq məqsədilə günəşdən uzaq dayanmaq üçün xüsusi tədbirlər görün.
Dərinizi müntəzəm olaraq yoxlayın və dəyişiklikləri həkiminizə bildirin. Dərinizi yeni dəri böyüməsi və ya mövcud olan dəri xallarında, çillərdə, suluqlarda və doğuşdan gələn ləkələrdə dəyişikliklər cəhətindən tez-tez yoxlayın.
Bir güzgünün köməyiylə, üzünüzü, boynunuzu, qulaqlarınızı və saçlı dərinizi yoxlayın.
Köksünüzü, bədəninizi və əllərinizin üst və yan hissələrini və əllərinizi yoxlayın. Ayağınızın həm qabaq, həm də arxa tərəfini, ayaq dabanı və ayaq barmaqlarınızın arasındakı boşluqlar daxil olmaqla ayaqlarınızı müayinə edin. Genital nahiyənizi və arxanızın arasındakı nahiyəni də yoxlayın.
Dyoqon
Dyoqon — su məməlisi olaraq, Dyoqonlar fəsiləsinə daxil olan növ. Bu canlı dəniz inəyinin ən yaxın qohumudur. Dyoqon sözü Malay dilində "Su pərisi" mənasını verir.
Xariçi görünüş
Quyruqları Lamantinlərdən fərqli olaraq, Balinakimilərdə olduğu kimidir. Ön ətrafları 35–45 sm uzunluğa malikdirlər. Dərisi sərtdir, qalınlığı 2–2,5 sm təşkil edir. Üzərində tək-tək tüklərə rast gəlinir. Rəngi yaşdan asılı olaraq tündləşir. Rəngləri qonur olur, qarın nahiyəsi isə nisbətən parlaqdır.
Başı balaçadır və yumrudur. Burun dəlikləri nisbətən iridir. Suyun altında dəliklər qapanır. Sərt damağa malikdir. 26 dişə malik olub və 2 azı və 4–7 köpək dişinə malikdir.
Yayılması
Keçmişdə arialı daha geniş sahəyə malik olmuşdur. Onlara hətta Qərbi Avropa sahillərində belə rast gəkinirdi. Hətta su pərilərinin bu canlılarla bağlanması ehtimal edilir. Hazırda Hind okeanı və Sakit okean sularında rast gəlinir. Qərbdə Qırmızı dəniz və Afrikanın şərq sahulləri boyunca, Fars körfəzi, Hindustan yarımadası sahillərində və Avstraliya, Yeni Qvineya ətrafı ərazilərdə yayılmışlar. Onlar 140 000 km sahil zolağında yayılmışdır.
Hazırda Böyük Sədd rifi və Torres boğazı ərazilərində 10 000 baş dyoqon yaşayır. Onlar Keniya və Mozambik sahillərində bu canlıların sayı 1970-ci illərdən etibarən azalmışdır. Tanzaniya sahillərində sonuncu dəfə bu canlılar 2003-cü ilin 22 sentyabrda müşahidə edilmişdir. Az miqdarda olsa belə Mikroneziyada, Okinava adası, Malayziya və Sinqapur sahillərində rast gəlinir.
Həyat tərzi
Dyoqonlar əsasən dayaz körfəz, estuari və laqunlarda yaşayırlar. Onların yaşadığı ərazinin dərinliyi 1–5 metr arasında dəyişir. Onlar əsasən yosunlarla qidalanırlar. Bununla belə bəzən onların mədələrindən yengəclər belə aşkarlanır. Qidalanarkən vaxtlarının 98 % suyun altında keçir. 1–3 dəqiqə nəfəs almadan suyun altında üzə bilirlər. Maksimal olaraq isə 10–15 dəqiqə nəfəs almadan dura bilirlər. Gün ərzində 40 kq yemək yeyirlər.
Onlar əsasən qrup halında yaşayırlar. Hər qrupda 3–6 baş canlı olur. Əvvəllər isə onların hətta bir necə yük başdan ibarət dəstədən ibarət olmaları qeydə alənırdı. Ehtiyac yarandıqda bir necə min km məsafəyə miqrasiya edirlər (1). Adətən onların sürəti 10 km/s təşkil edir. Bəzən isə sürət 18 km/s təşkil edə bilir. Səs çıxarmırlar. Bəzən müəyyən fit səsi çıxara bilirlər. Balalar isə nisbətən səs-küylüdürlər. Görmələri nisbədən zəif olsada eşitmə orqanları yaxşı inkişaf etmişdir.
Çoxalması
thumb|right|Dişi dyoqon və balası
Dyoqonlar il boyu çütləşə bilirlər. Erkəklər dişilər uğrunda mübarizə aparırdılar. Boğazlıq 1 il davam edir. Bir və ya nadir halda iki bala verir. Balalar 1–1,2 metr uzunluğa və 20–35 kq çəkiyə malik olurlar. Suyun dibinə enərkən analarının bellərində olurlar. Balaların bəslənməsində erkəklər iştirak etmirlər. Günorta vaxtı balalar dayazlıq ərazilərə toplaşırlar.
Statusu
Dyoqunlar əsasən ətinə görə ovlanır. Bu canlıların əti dana ətini xatırladır. Onların yağı və sümüyü qiymətlədir. Sümükləri hətta Fil sümüyü kimi qiymətlidir. Bir çox Asiya xalqlarının inancında xüsusi yer tutur. 200–300 kiloqramlıq canlıdan 24–56 l yağ əldə edilir. Son zamanlar areal olduqca kiçilmişdir. Sayları 1962–1999 illər ərzində 72 mindən 4 220 başa qədər azalmışdır.(2)
Hazırda bu canlıların torla ovlanması qadağandır. Onları qarpunla ovlamağa icazə verilir. Ovlanma, ancaq aborigenlərə icazə verilir.
Ədəbiyyatda
Jül Vern "Sirli ada" romanında dyoqonların adı çəkilir. Burada kolonistlərlin sadiq iti ilə dyoqon Qrant gölündə döyümürlər. Jül Vernin digər "20 000 lye su altında" romanında Ned Lend Çad gölündə dyoqonla rastlaşır.
Amputasiya
thumb|right|150px|1537-ci ilə aid qravürdə [[Almaniyada ev şəraitində Amputasiya prosesi təsvir edilmişdir.]] Amputasiya — ətrafın, yaxud hər hansı digər orqanın periferik hissəsinin kəsilməsindən ibarət cərrahiyyə əməliyyatı. Ətrafın və ya onun hissəsinin oynaqdan kəsilməsi ekzertikulyasiya adlanır. Amputasiyadan sonra güdülün anatomik və ya funksional yararsızlığı ilə əlaqədər aparılan təkrar əməliyyat isə reamputasiya adlanır. Amputasiya əsasən xəstənin həyatına yalnız xəstə orqanı kəsməklə xilas etmək mümkün olduqda tətbiq edilir. Amputasiyada baş verən ağırlaşma halları zamanı şok, irinləmə, tromboembolya və pnevmoniya kimi hallar müşahidə edilir. Güdül sağaldıqdan sonra amputasiya edilmiş ətrafa protez qoyulur.
Bərpa mərhələsi
Amputasiyadan sonrakı mərhələdə aşağıdakı müalicə üsullarından istifadə olunur:
Sevgiylə, Vinsent
Sevgiylə, Vinsent — başdan-ayağa kətan üzərində yağlı boya ilə çəkilmiş ilk tammetrajlı cizgi filmidir.
Məzmunu
Film Vinsent van Qoqun həyatının son günlərindən və indiyədək sirli qalan ölümündən bəhs edir.
Günəş dil nəzəriyyəsi
Günəş Dil Nəzəriyyəsi — türkcənin dünya tarixindəki ilk dillərdən biri olduğunu müdafiə edən Dilçilik nəzəriyyəsi. Nəzəriyyə 1930-cu illərdə Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən dəstəklənildi və inkişaf etdirildi, ancaq dilçilər tərəfindən qəbul edilmədi və qısa müddətdə əhəmiyyətini itirdi.
Selonne
INSEE kodu — 04203.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 430 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 285 nəfər (15-64 yaş) arasında 206 nəfər iqtisadi fəal, 79 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.3%, 1999-cu ildə 75.6%). Fəal 206 nəfərdən 190 nəfəri (104 kişi və 86 qadın), 16 nəfəri işsizdir (6 kişi və 10 qadın). Aktiv olmayan 22 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 30 nəfər təqaüdçü, 27 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Xibin
Xibin — Kola yarımadasında yerləşən böyük dağ massivi. Geoloji yaşı 350 mln il civarındadır. Ən yüksək nöqtəsi - Yudıçvumçor dəniz səviyyəsindən 1200 m yüksəklikdə yerləşir. Mərkəzində Kukisvumçor və Çasnaçor platoları yerləşir.
Nafiç
Nafiç — İranın Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının Şəhrikürd şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,814 nəfər və 903 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti bəxtiyarilərdən ibarətdir, bəxtiyari dialektində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Qaçaqkənd
Din
Kənddə "Fatimeyi Zəhra" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Qarmo dağı
Qarmo dağı və ya Qarmo zirvəsi (, Qullai Garmo;, pik Garmo) — Tacikistanın Dağlıq Badaxşan muxtar dairəsində yerləşən, Pamir dağlarının bir hissəsi olan dağ. Dağın hündürlüyünün 6.595 və 6.602 metr arasında olduğu təxmin edilir.
Dağın dəqiq hündürlüyü məlum deyil. Qəbul edilmiş konsesusa əsasən dağın hündürlüyü 6.595 metr kimi qəbul olunur. 1973-cü ildə "American Alpine Journal" jurnalında dağın hündürlüyü 6.615 metr verilmişdir.
Tarix
1928-ci ildə rus səyyahlar bu regiondakı Lenin zirvəsini fəth etmişlər və İsmoil Somoni dağının hündürlüyünü rəsmən ölçmüşlər. Ehtimal olunur ki, onların hündürlüyünü ölçdükləri dağ elə Qarmo dağı idi, baxmayaraq ki, indiki Qarmo dağının ərazisində 16 km şimalında yerləşir.
1962-ci ilin iyulunda iki britaniyalı alpinist — Vilfrid Noys və gənc şotland Robin Smit dağa dırmaşarkən 1.200 metr hündürlükdə həlak olmuşdurlar. Onlar daha sonra Kommunizma dağı kimi tanınacaq İsmoil Somoni dağına ediləcək Britaniya-Sovet ekspedisiyasına hazırlaşırdılar.
Noys və Smitin ölümünə görə Britaniya alpinistləri ilə SSRİ alpinistləri arasında münaqişə yaranmış və Britaniya alpinistlərinin lideri Henri Con Böyük Britaniyaya qayıtmışdır. 1964-cü ildə Britaniya mətbuatı dağın hündürlüyünü 6.645 metr kimi göstərmişdir.
Ad qarışıqlığı
1920-ci və 1930-cu illərdən başlayaraq Qarmo dağı İsmoil Somoni dağı ilə qarışdırılmağa başlamışdır. İsmoil Somoni dağı həm də Stalin dağı və Kommunizma dağı adları ilə tanınır.
Mancuriya tozağacı
(Betula mandshurica) - cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Şimal-Şərqi Çində yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 20 m-ə,gövdəsinin diametri 40-50 sm-ə çatan seyrək çətirli ağacdır.Gövdəsinin qabığı ağ,bozumtul-ağ,qara və s.rənglərdə olur.budaqların ucunda vəzilər vardır.Yarpaqları dairəvi üçkünc,ovalşəkilli,ölçüləri 3-9 sm olub,enli pazşəkilli və ya ürəkşəkillidir.Aprel-İyun aylarında çiçəkləyir.Meyvələri iyul-sentyabr aylarında yetişir.Meyvələri qanadcıqdır,eni uzunluğundan 1,5 dəfə böyükdür.
Ekologiyası
Rütubətli torpaqlarda yaxşı bitir,xəstəliklərə dözümlüdür.
Azərbaycanda yayılması
Mərkəzi Nəbatat Bağında introduksiya olunmuşdur.Respublikanın bəzi rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Tək əkinlərdə,bataqlıqların qurudulmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.Abşeronda yaşıllaşdırmada müxtəlif formaları istifadə olunur.
Boqatovski rayon bayrağı
Boqatovski rayon bayrağı — Samara vilayətində yerləşən Boqatovski rayonın bayrağı
Bulbophyllum ornatissimum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Muad Əl Baluşi
Karyerası
Muad Əl Baluşi birinci dəfə İslam Həmrəyliyi Oyunlarına 2017-ci ildə qatıldı. O, Bakıda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında kişilər 10 m məsafəyə pnevmatik tapança yarışında iştirak etdi. Ümumilikdə 554 xal toplayaraq 27-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
Hamaryarpaq tozağacı
(Betula platyphylla) - cinsinə aid bitki növü.
Purya Vəli
Pəhləvan Mahmud Xarəzmi, Purya Vəli — 1322-ci ildə vəfat etmiş sufi və məşhur pəhləvan. O qeyri-adi gücü ilə məşhur idi.
Ramazanlı
Ramazanlı kəndi Qaçaqkənd inzibati ərazi vahidliyinin tərkibindədir. Kənd Akkuşa çayının sol sahilidə, Qaçaqkənd-Xəzərkənd yolu üzərində yerləşir. Ramazanlı kəndi Ramazan adlı şəxsin adı ilə bağlıdır.