cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tamara Gözəlova
Həyatı
Tamara Gözəlova 1940-cı il fevralın 14-də Bakıda, İçərişəhərdə ziyalı ailəsində anadan olub. 1957-ci ildə Bakıdakı 190 saylı orta məktəbi, 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin kitabxanaçılıq şöbəsini bitirib. 1965-ci ildən 2011-ci il yanvarın 18-nə qədər M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasında şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb. 1956–1959-cu illərdə Bakı Televiziya Studiyasında işə başlayan T.Gözəlova Azərbaycan Dövlət Televiziyasının ilk xanım diktoru olub.
Azərbaycan kinosunun şah əsəri sayılan, Üzeyir Hacıbəyovun eyni adlı operettası əsasında çəkilən ilk rəngli və tammetrajlı, el arasında "Məşədi İbad" adıyla məşhurlaşan "O olmasın, bu olsun" filmində məşhur Gülnaz rolunu canlandırıb. Bir övladı olan Tamara Gözəlova 2020-ci il 8 may tarixində xərçəng xəstəliyindən vəfat edib. Əhmədli kənd qəbiristanlığındə dəfn edilib.
Aleksis Salemakers
Aleksis Jesse Salemakers — Belçikalı peşəkar futbolçu. İtaliyanın "Milan" klubunun və Belçika milli komandasının cinah oyunçusu.
Karyera
Aleksis 2021-ci ildə "Anderlext" klubunun uşaq komandasına qoşularaq futbol həyatına başlayıb. 2017-ci ilin oktyabrında "Anderlext"lə peşəkar müqavilə bağlayır və "Anterlext"in əsas komandasına dəvət edilir. 16 fevral 2018-ci ildə, "Sint-Truiden" klubuna qarşı oyunda rəsmi debüt edir.
31 yanvar 2020-ci ildə "Milan" klubu Salemakersi satın alma opsiyonu ilə icarəyə götürür. 2 fevral 2020-ci ildə "Verona" ilə oyunda "Milan"da debüt edir. 1 iyul 2020-ci ildə Salemakers "Milan" ilə 30 iyun 2024-cü ilə qədər müqavilə imzalayır.
Samandar Kukanov
Samandar Kukanov — Özbəkistan SSR Ali Sovetinin deputatı (1989–1992).
Həyatı
Samandar Kukanov 1945-ci ildə Özbəkistanın Cizak vilayətinin Feriş rayonunda anadan olmuşdur.
1989-cu ildə Özbəkistan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir.
Həbsi
O, 1992-ci ildə iqtisadi cinayətlərdə – müxalifətdə olan "Ərk" Partiyasını maliyyələşdirməkdə ittiham olunaraq, Özbəkistan dövlət təhlükəsizlik qurumları tərəfindən tutulmuşdur.
24 noyabr 2016-cı ildə həbs müddəti başa çadığı üçün azadlığa çıxmışdır.
Yeddidərə (Germi)
Yeddidərə — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 41 nəfər yaşayır (7 ailə).
Sindan (Sərab)
Sindan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 474
NGC 474, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İvano-Frankovsk Vilayəti İncəsənət Muzeyi
İvano-Frankovsk Vilayəti İncəsənət Muzeyi (Івано-Франківський обласний художній музей) — Qalisiya sakral sənətinin ən yaxşı kolleksiyalarından biri də daxil olmaqla, qiymətli sənət əsərləri kolleksiyası olan İvano-Frankivsk şəhərindəki sənət muzeyi.
Bölgədə yeganə bədii profilli muzeyin fəaliyyəti Karpat bölgəsi rəssamlarının yaradıcılığının peşəkarlıqla öyrənilməsinə, qədim incəsənət nümunələrinin axtarışına, onların elmi tədqiqinə və saxlanmasına yönəlib.
İvano-Frankovsk Vilayətı İncəsənət Muzeyi keçmiş məbədin binasında, dövlət əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi olan Müqəddəs Məryəm Kollegiya Kilsəsində yerləşir. Muzey İvano-Frankovsk şəhərinin mərkəzində, Şeptitski meydanında yerləşir.
istirahət günü (bazar ertəsi) istisna olmaqla, hər gün saat 10:00-dan 17:00-dək ziyarətçilər üçün açıqdır.
Muzeyin direktoru Deyneka Mixail Yaroslaviçdir.
Tarix
İvano-Frankovskdəki İncəsənət Muzeyi 1980-ci ildə 17-ci əsrin keçmiş dini binasının Potocki ailəsinin dəfn yeri olan Müqəddəs Məryəm Kollegiya Kilsəsi binasında açılır.
İvano-Frankovsk İncəsənət Muzeyinin ilk ekspozisiyasında 19-cu əsrin sonu və 20-ci əsrin əvvəllərinə aid sənət əsərləri nümayiş etdirilirdi.
Eyni zamanda muzeyin iki filialı açılır.
2001-ci ildə İvano-Frankovsk İncəsənət Muzeyində Qalisiya müqəddəs sənətinin kolleksiyası yeni eksponatlarla tamamlanır və bu gün Ukraynada ən yaxşı belə kolleksiyalardan biridir.
Toplanış
2010-cu ildə muzeyin kolleksiyası 15.000 eksponatdan ibarət idi, o cümlədən Qalisiya ikon rəssamlığının və barok heykəltəraşlığının nadir abidələri, rəssamlar Kornul Ustyyanoviç, İvan Truş, Yaroslav Pstrak, Yulian Pankeviç, Oleksey Novakovskinin, Osip Sorokkraninin əsərləri, 20-ci əsrin ikinci yarısı eləcə də XVIII-XX əsrlərin polyak, avstriya, alman və italyan ustalarının əsərləri daxil idi.
Muzeyin ekspozisiya zalında hazırkı sərgidə muzey fondunun qiymətli eksponatları nümayiş etdirilir. Burada 15-19-cu əsrlərə aid yerli ikon rəsmləri, Tomas Qudder, Konrad Kutçenreyter, Con-Qeorqi Pinzel, Matvey Poleyovski, Dionez Stanetti tərəfindən barok heykəltəraşlıq əsərləri, Unterberger qardaşlarının rəsmləri, Lvov, Poçayev və Unievdə nəşr olunan köhnə kitablar var.
İvano-Frankovsk Vilayəti İncəsənət Muzeyinin mövcud olduğu dövrdə 300-dən çox sərgi keçirilmişdir; muzeyin qiymətli kolleksiyaları bir çox beynəlxalq sərgilərdə nümayiş etdirilmişdir.
Zəhra (Germi)
Zəhra — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 161 nəfər yaşayır (40 ailə).
Şahrud bəxşi
Şahrud bəxşi (Farsca: بخش شاهرود‎‎ ‎)— İranın Ərdəbil ostanında olan Xalxal şəhristanının 3 bəxşindən biridir. Bəxşin mərkəzi Külür şəhəridir.
Ümumi məlumat
Bəxşin 2006-cı il siyahıya alınmasına görə əhali sayı 13,701 nəfər və 3,604 evdir.
Şahrudi talışlar Xalxal şəhristanı, Şahrud bəxşinin Külür, Şal və Lerd kəndlərində yaşayırlar.
Sənziq (Sərab)
Sənziq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 719 nəfər yaşayır (163 ailə).
Malta boğazı
Malta boğazı -  Malta adasını Siciliya adasından  ayırır. Boğaz Malta ilə Avropa arasında əsas yolun üzərində yerləşir. Eni 95 km, dərinliyi mərkəzdə 100–150 m təşkil edir. Malta adasında əsas limanı Vallettadır. Siciliya adasında isə Cela və Sirakuza limanlarıdır. İkinci Dünya müharibəsi zamanı mühüm dəniz döyüşləri baş vermişdir. Bundan əvvəl isə Osmanlı İmperiyası ilə Malta donanması arasında döyüş baş vermişdir. Üstəlik boğaz Pun müharibələrinə də şahidlik etmişdir.
Bəzi maraqlı hadisələr (internet serialı, 2021)
Bəzi Maraqlı Hadisələr — rejissoru və ssenaristi İbrahim Büyükak olan NuLook Production imzalı 16 aprel 2021-ci ildə EXXEN-də yayınlanmağa başlayan Türkiyə istehsalı komediya internet serialı.
Məzmun
Ailəsi üçün xəyallarından əl çəkməyən və dostları ilə İstanbula getməyən İbo, ailəsi və dostları ilə birlikdə Bursada yaşadıqları bəzi maraqlı hadisələr.
Mia Malkova
Mia Malkova — Amerikalı pornoaktrisa və Twitch ulduzu.
Həyatı
Mia Malkova 1 iyun 1992-ci ildə Kaliforniyada anadan olub. Pornofilm sektoruna girmədən əvvəl restoranda bir müddət ofisiant işləyib. Amma burada sadəcə 200 dollar qazandığına görə dostu Nataşa Malkovanın təklifini qəbul edərək pornofilm sektoruna keçib. Ailəsi əvvəlllər bu qərarına narazı olsalar da, daha sonra onun karyerasına dəstək oldular.
Karyerası
Mia Malkova pornoqrafiya film sektoruna yeniyetmə filmlərində rol alan Nataşa Malkovanın vasitəsi ilə daxil oldu. Nataşa Malkova onun məktəb dostu idi. İlk dəfə JesseLoadsMonsterFacials.com adlı sayt üçün çəkilən oral səhnədə rol alan Malkova ilk əsas müqaviləsini Elegant Angel firması ilə imzaladı. Bu müqavilədən əvvəl isə Mofos üçün bir neçə erotika filmində (seks olmayan) rol aldı. Malkovanın ilk çəkilişlərindəki B/B/G və G/G/B səhnələrindəki uğuru onun sektor daxilində tez yüksəlməsinə imkan yaratdı. Daha sonra Matrix Model şirkəti ilə müqavilə imzaladı. Malkovanın hələdə Brazzers ilə müqaviləsi qüvvədədir.
Malkova 2012-ci ilin Dekabr ayında "Twisty Treat"ı seçilmişdir. Növbəti il isə 2013-cü ilin "Twisty Treat"ı olmağa nail olmuşdur. 2014-cü ildə isə pornofilm sektorunun ən prestijili mükafatlarından biri olan "AVN Ən Yaxşı Gənc Ulduz" mükafatını qazanmışdır. 2014-cü ilin iyununda seks oyuncağı istehsalçısı Dok Conson, Malkovanın fiziki anatomiyasını əks etdirən yeni seks məhsulunun bazara çıxarılacağını bildirmişdir.
Şəxsi həyatı
Malkovanın özü kimi porno sektorunda işləyən Castin Hant adında qardaşı vardır. Mia pornoaktyor Denni Maunteyn ilə 2014 və 2018 illəri arasında evli olmuşdur.
Məşğulluğun tənzimlənməsi sub-indeksi
Metodologiya
Məşğulluğun tənzimlənməsi sub-indeksi iş sahibi ilə muzdlu işçi arasında əmək prosesinin təşkili ilə bağlı münasibətlərə dövlətin nə dərəcədə müdaxilə etməsini ölçür. Ənənəvi sosial proqramlardan fərqli olaraq, bu müdaxilə birbaşa sosial müdafiə məqsədləri güdür. İşçinin birbaşa sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, bir qayda olaraq, iş sahibinin sərbəstliyini məhdudlaşdırmaq hesabına başa gəlir.
İki alt-indeks – Məşğulluğun tənzimlənməsinin sərtliyi alt-indeksi və İşdənçıxarma xərcləri alt-indeksi əsasında hesablanmışdır. Bunların birincisi, öz növbəsində, üç göstərici – işəgötürmənin asanlığı (çətinliyi), iş vaxtının tənzimlənməsinin sərtliyi və işdənçıxarmanın asanlığı (çətinliyi) əsasında sayılır. Birinci alt-indeksin 3 komponentdən ibarət olduğu və məşğulluğun tənzimlənməsində bunların toplam rolunun daha yüksək olduğu nəzərə alınaraq, ona 0,75, ikinci alt-indeksə isə 0,25 çəkiləri verilmişdir. Statistik mənbə Dünya İqtisadi Forumunun 2015-ci il üçün məlumat bazasıdır.*
Dünya Bankı biznes mühitini qiymətləndirərkən ölkələri bir növ “yaxşıdan pisə” doğru, iş adamlarına daha rahat şərait yaradanlardan onun işini tənzimləyici qaydalarla çətinləşdirənlərə doğru sıralayır. İqtisadiyyatın sağlığı-solluğu üzrə təhlillərdə “pis” və “yaxşı” ölkələr yoxdur, sağçı və solçu iqtisadiyyata malik olan ölkələr var. Birincilər üçün şirkətlərin operativ sərbəstliyi, ikincilər üçünsə işçilərin sosial müdafiəsi daha yüksək prioritetdir.
Xose Perurena Lopez
Xose Perurena Lopez — 2008-ci ildən Beynəlxalq Kanoe Federasiyasının prezidenti; 2011-ci ildən Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvü, 2014-cü ildən Beynəlxalq Dünya Oyunları Assosiasiyasının prezidenti.
Məşğulluğun tənzimlənməsi sub-indeksi
Metodologiya
Hər iki alt-indeks üçün Vmin = 0, Vmax = 100 götürülmüşdür.
Xose Perurena Lopez
Həyatı
Xose Perurena Lopez 4 aprel 1945-ci ildə İspaniyanın paytaxtı Madriddə anadan olub.
Karyerası
O, 1968-ci il Mexiko Yay Olimpiya Oyunlarında kayakçı kimi mübarizə aparmışdır.
2008-ci ildən Beynəlxalq Kanoe Federasiyasına rəhbərlik edir. 2011-ci ildən Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvü, 2014-cü ildən isə Beynəlxalq Dünya Oyunları Assosiasiyasının prezidentidir.
Məşğulluğun tənzimlənməsi sub-indeksi
Sub-indeks üzrə nəticələr
thumb|Məşğulluğun tənzimlənməsi sub-indeksi 2015
thumb|Məşğulluğun tənzimlənməsi sub-indeksi üzrə iqtisadiyyatın solluğu-sağlığı (2015)
Sahibkarla muzdlu işçi arasındakı əmək münasibətlərinin tənzimlənməsində ən liberal ölkələr ifrat sağ nöqtəyə yaxın yerləşən İsveçrə və Danimarkadır (0,025). Bu sub-indeks üzrə ən solçu ölkə isə İndoneziyadır (0,525). Lüksemburq (0,448), Fransa (0,446) və Meksika da (0,430) işçilərin sosial haqlarının qorunmasına ən çox önəm verən və qarşılığında şirkətlərin sərbəstliyini ən çox məhdudlaşdıran ölkələr sırasındadır. ABŞ (0,050), Çex Respublikası (0,051), İrlandiya (0,083), Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Gürcüstan isə (hər biri – 0,086), əksinə, iş sahiblərinə bu sahədə geniş hüquqlar verir, amma əvəzində işçilərin hüquqlarını məhdudlaşdırır. Azərbaycan (0,179) bu sub-indeks üzrə liberal dövlətlər sırasındadır və nisbi mərkəzdən də, mediandan da xeyli sağdadır.
Sara Çildress Polk
Sara Çildress Polk — ABŞ Prezidenti Ceyms Noks Polkun həyat yoldaşı.
Rəşid Həmidov
Rəşid Pərviz oğlu Həmidov (19 sentyabr 1999; Siyəzən, Azərbaycan — 7 oktyabr 2020; Suqovuşan (Tərtər), Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Həmidov Rəşid Pərviz oğlu 19.09.1999-cu ildə Siyəzən şəhərində anadan olub. 2007-ci ildə Siyəzən şəhər 2 saylı tam orta məktəbin 1-ci sinfinə gedib. 2 il həmin məktəbdə oxuduqdan sonra yaşayış yerinin dəyişdirilməsi ilə əlaqədar təhsilini Bakı sanatoriya tipli 10 saylı internat məktəbində davam etdirib. 9-cu sinifdən sonra o, Dəmir Yolu Texnikomuna daxil olub və tam kursu bitirib. Texnikomu bitirdikdən sonra 2019-cu ildə Hərbi xidmətə yollanıb. 7 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. Siyəzən şəhər ümumi qəbiristanlığında dəfn olunub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Rəşid Həmidov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Murovdağın, Suqovuşan (Tərtər)in və Laçın rayonunun azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Rəşid Həmidov oktyabrın 7-də Suqovuşan (Tərtər) rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatları zamanı şəhid olub. Siyəzən şəhərində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşid Həmidov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşid Həmidov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan (Tərtər) rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşid Həmidov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Avropa Hun imperiyası
Qərbi Hun İmperiyası və ya Avropa Hun İmperiyası (378-470) - Hun türklərinin Avropaya yürüşləri sayəsində Avropada yaranmış türk dövləti. thumb|right|Qərbi Hun İmperatorluğu ([[IV əsr — 470-ci il)]]
Kommando (film, 1985)
Kommando — 1985-ci ildə rejissor Mark Lester tərəfindən çəkilən ABŞ filmidir. Filmin distribüteri 20th Century Fox kompaniyasıdır.
Avropa Hun imperiyası
Tarixi
Böyük Hun İmperiyası dağılandan sonra hun tayfaları qərbə doğru hərəkət edib Volqa və Ural çayları ətrafındakı torpaqları ələ keçirdilər. Onların qərbə doğru əziyyətli yürüşü sonra da uzun müddət davam etdi. Hunların və digər xalqların qərbə axını "Xalqların böyük köçü" adlanır.
Kommando (film, 1985)
Məzmun
Polkovnik Con Metriks keçmiş hərbiçidir. Günlərin birində Metriksin yanına keçmiş komandiri General Franklin Körbi gəlir. Metriks ondan öyrənir ki, keçmiş xüsusi təyinatlı əsgərlər öldürülməyə başlamışdır. Onun fikrincə, qatillər Metriksi də öldürməyə cəhd edəcəklər. Bu səbəbdən onu qorumaq üçün evində iki əsgər saxlayır. General yola düşəndən sonra qatillər qəflətən evə hücum edirlər. Onlar əsgərləri öldürürlər və Metriksın qızı Cennini girov olaraq qaçırırlar. Metriks qatillərin qarşısını almaq istəyir, lakin bunu bacara bilmir və onlar tərəfindən tutulur. Qatillərin başçısı isə Metriksın köhnə düşmənləri olan istefaya göndərilmiş diktator Arius və ona xidmət edən Bennetdir. Onlar Metriksa bildirirlər ki, əgər Val Varde ölkəsinin (uydurulmuş latın amerikasına məxsus ölkədir) prezidentini öldürsə, Arius hakimiyyətini yenidən bərpa edəcək və onda qızı xilas olacaqdır.
Metriksı Val Vardeyə uçan təyyarəyə aparırlar. Bu zaman Metriks təyyarədən suya atılaraq xilas ola bilir. Uçuş məntəqəsində Sidni adlı qızla tanış olur və onun sayəsində Ariusun bazasının yerləşdiyi adanın koordinatlarını öyrənir. Metriks və Sidni silah mağazasına daxil olurlar və bir çox silah əldə edirlər. Həmçinin, onlar dəniz təyyarəsini oğurlayaraq Ariusun yerləşdiyi adaya doğru yola düşürlər. Bu müddətdə Val Vardeyə uçaq təyyarədə Metriks tərəfindən zərərləşdirən banditlərin bədənləri tapılır və bu barədə Ariusa çatdırılır. Onlar Cennini öldürməyə qərara alırlar. Bu zaman Cennet gizlənməyi bacarır. Bu müddətdə Metriks Sindiyə tapşırır ki, General Franklin Körbi ilə saxlayaraq adanın koordinatlarını ona bildirsin. Çünki General Franklin Körbi bunu eşidəndə, adaya çoxlu sayda əsgər göndərəcəkdir. Bu zaman Metriks silahlanır və bazaya çatır. Metriks bazanın bütün əsgərlərinin müqavimətini dəf etməyi bacarır. Metriks Ariusu öldürdükdən sonra Cennini tapmağa çalışan Benneti müşahidə edir. Onlar arasında mübarizə başlanır. Mübarizənin sonunda Metriks ona qalib gəlir və onu öldürür. General Franklin Körbi əsgər heyəti ilə adaya çatır. General ondan xidmətinə geri dönməsini istəyir. Lakin Metriks cavabında bunun son müharibəsi olduğunu bildirir. Metriks, Sindi və Cenni dəniz təyyarəsi ilə buranı tərk edirlər.
Avropa Hun imperiyası
Tarixi
"Xalqların böyük köçü" eramızın IV əsrindən hunlarla başlayaraq VI əsrə qədər davam etdi. Hunlar Böyük Çin səddindən Fransaya qədər gedib çıxmışdılar. "Xalqların böyük köçü" VI əsrdə slavyanların Bizans imperiyasında məskunlaşması ilə başa çatdı. 370-ci ildə hunlar qərbə doğru hərəkət edərək Don sahilində alanları məğlub etdilər. Balamir Qara dəniz sahillərində, ostqot tayfalarını məğlub edərək Krımı ələ keçirdi və Ostqot dövlətinin varlığına son qoydu. 371-ci ildə ostqotlar məğlub oldular(Balamir tərəfindən) onların başçısı Germanirix bu məğlubiyyətə dözməyib özünü öldürdü. Bundan sonra 378-ci ildə, Dunay çayı sahilində digər qot tayfalarını məğlub edərək, Pannoniyada(Macarıstanın qərbi) məskunlaşan hunlar İdil(Volqa) çayından, Dunay çayına qədər ərazilərdə Qərbi(Avropa)Hun dövlətini qurdular. Qərbi Hun dövlətində mühüm qərarlar, tayfa başçılarının toplantısında verilirdi.
Hunlar Dnestr çayı sahillərində yaşayan vestqotlarla qarşılaşdılar. Hunlar çayı keçib vestqot kralı Atanarix in ordusuna arxadan zərbə vurdular, o isə ordusu ilə Roma İmperiyası nın hi­mayəsinə keçdi. Onun hunlara qarşı tikdirdiyi "Atanarix səddi" indi də qalmaqdadır.
400-cü ildə hunlar Dunay çayı sahilinə çatdılar və burada digər qot tayfalarını məğlub etdilər. Bir sıra xalqlar hunlara qoşuldu, hunlar qüvvətləndi. Hunlar Pannoniyada qərarlaşdılar. İdil (Volqa) çayından Dunay çayına qədər ərazini ələ keçirdilər. Hun hökmdarı Balamir (374–400) ordunu möhkəmləndirdi.
Hunların digər bir hissəsi 395-ci ildə Dərbənd keçidindən keçərək Cənubi Qafqaza və Ön Asiyaya yayıldılar. Onlar Dəclə və Fərat çayları arasını, Suriya, Fələstin ərazisini tutdular. Çoxlu qənimət ələ keçirdikdən sonra "yanar odlar"ın (Abşeron yarımadasının) yanından keçərək geri qayıtdılar. Hunların bir hissəsi Azərbaycan ərazisində məskunlaşmış, Azərbaycan xalqının formalaşmasında iştirak etmişlər.
Balamirin ölümündən sonra yerinə Ulduz xan (400–410) keçdi. O, 404–409-cu illərdə Bizans üzərinə hücum etdi. Bizans sülh bağlamağa məcbur oldu. Onun ölümündən sonra hakimiyyətə Qaradon xan keçdi. O, daha çox dövlətin sərhədləri ilə məşğul olmuşdur. Onun yerinə keçən Muncuq xan çox yaşamadı, oğlu Attila çox gənc olduğu üçün hakimiyyətə əmisi Rua keçdi. Attila əmisinin bütün hərbi səfərlərində iştirak etdi və özünü bacarıqlı sərkərdə kimi göstərdi.
Attila dövrü
Bu razılaşmaya görə
Attilanın səfərləri
thumb|300px|right|Avropa Hun İmperiyası ~ M.S.400
Birinci Balkan səfəri (441–442)
Bizansın Margos Antlaşmasının hökmlərinə uymaması üzərinə Attila, Bizans üzərinə səfərə çıxdı. Şərq Trakyaya qədər irəliləyən Hun ordusundan çəkinən Bizans, barış istəmək məcburiyyətində qaldı. Bu Andlaşma ilə Attila Bizansın ödədiyi vergini artırdığı kimi bəzi sərhəd qalalarını da ələ keçirdi. Bu səfərdən sonra Avropa Hunlarına Balkanların yolunu açılmış oldu.
İkinci Balkan səfəri (447)
I Balkan Səfərindən sonra Bizans imzaladığı andlaşma şərtlərində uzaqgörənliklən vergini ödəmədiyi üçün Attila yenidən səfərə çıxdı. İki qola ayrılan Hun ordusunun bir qolu Yunanıstana girir Teselyaya qədər irəlilədi. Digər qolu isə Sofiya, Filibe və Lüleburgaz şəhərlərini tutaraq Büyükçekmece yaxınlarına qədər çatdı. Bizans Imparatoru barış istəmək məcburiyyətində qaldı.
Edilən Anotolyos Antlaşmasına görə:
Qərb Roma (Qalliya) səfəri (451)
Roma Imparatorunun qızıyla evlənən Attila, cehiz olaraq Imparatorluk torpaqlarının yarısını istəyincə, bunu qəbul etməyən Qərb Romanın üzərinə yeridi. Katalon Ovasında Attila, 100 mini türk geri qalanıda gərməyin və islav qövmlərindən ibarət olan 200 min şəxsiyyət bir ordu ilə ikən roma ordusu da eyni bölgəyə 200 min şəxsiyyət ordu ilə gəlmişdi. Hun düşməni olan barbarların hamısı Aetiüs ordusunun safında idilər. 20 iyun 451 günü dünyanın iki yarısı biribiri üzərinə yüklendio günə qədər görülmüş ən qanlı döyüş oldu döyüş 24 saat davam etdi iki tərəfdə cok böyük ziyan gördü böyük itkinlər verdi lakin döyüş günü axşamı roma ordusu dağıldı.
Romanı dəstəkləyən Qərb Qot ordusu da kralları döyüşdə ölüncə çəkilmək məcburiyyətində qalmışdır. Attila çəkilməkdə olan Aetiüsü izləmədi ordusunu istirahət etdirdi. Zatən məqsədinə çatmış Romanın əsgər anbarı sayılan Galyanı işğal etmişdi. bundan sonrakı ilk ciddi hücumda bütün romanı tam olaraq çökəltəcəyi qəti idi.
Atillanın Romanı tutmama səbəbləri
Papanın diz çökərək xahiş etməsi
Romanın xristiyanlar üçün müqəddəs yer olması
Sasanilərin hun sərhədlərində təhlükə yaradması Attila, 452 ilində yüz minlik ordusu ilə Alp dağları üzərindən İtaliyaya girdi. Papa I. Leo başçılığında bir heyət Romanın bağışlanmasını istədi. Papanın xahişini qəbul edən Attila geri döndü.
Bizansla münasibətlər
Roma İmperiyası zəifləmiş, xalqların ona qarşı üsyanları güclənmişdi. Burqundiyada baş verən üsyan Attila tərəfindən yatırıldı və onun kralı öldürüldü, ərazisi Hun dövlətinə qatıldı. Atilla əvvəl Qərbi Roma İmperiyasını, sonra isə Bizansı tutmağı planlaşdırmışdı. O, iki ilə 200 minlik ordu (140 mini hunlar idi) hazırladı. Bizans sülhün şərtlərini pozduğu üçün 447-ci ildə Atilla ikinci dəfə Balkana yürüş etdi. Konstantinopolu mühasirəyə aldı. İmperator II Feodesi sülh üçün elçi göndərdi və Atillanın bütün şərtləri qəbul edildi. İmperator birdəfəlik 6 min, hər il isə 2 min librə qızıl miqdarında təzminat verməli oldu. Dünayın cənub ətrafındakı torpaqlar da hunlara verildi. 447-ci il sülhü Bizans üçün çox ağır oldu və onu xeyli zəiflətdi.
Bundan sonra Attilanın əsas hərbi səfəri Qərbə oldu. Atilla nişanlısı Honoriyaya imperiyanın düşən hissəsini istədi. İmperator bu təklifi rədd etdi. Bu isə müharibəyə səbəb oldu. Attila 200 min ordu ilə Fransada Orleana qədər irəlilədi. Burada 451-ci ildə Katalaunda uşaqlıq dostu Aetsinin başçılıq etdiyi Roma ordusu ilə qanlı döyüşə girdi. Hər iki tərəfdən 160 min əsgər öldürüldü və hər iki ordu geri çəkildi. Atilla 452-ci ildə Roma darvazaları qarşısına gəldi. Papa III Leon böyük bir elçi ilə onun yanına gəldi və şəhəri dağıtmamağı xahiş etdi. hunlar onların şərtlərini qəbul etdi. Atilla şəhərə toxunmayıb oranı tərk etdi. 453-cü ildə Atillanın burnundan qan açıldı və qəfildən öldü. Bundan sonra Hun dövləti zəiflədi və 470-ci ildə dağıldı. Onun yerində Bulqar, Suvar, Avar və Xəzər xaqanlıqları kimi yeni dövlətlər yarandı.
Qərbi Hun İmperiyası hərbi-feodal dövlət idi. O, hərbi qənimətlərlə yaşayırdı və təsərrüfatı çox zəif idi. Onlarda qəbilə-tayfa münasibətləri güclü idi. Bir neçə qəbilə və tayfa birləşməsi bir "el" təşkil edirdi. Qoşun bu prinsip üzərində qurulmuşdu. Onlarda ev qulları var idi. Onlar böyük mal-qara sürülərinə malik idilər. Təsərrüfatın əsasını köçəri maldarlıq təşkil edirdi. Keçi tükündən kəndir toxuyur, ondan döyüşdə və atı tutmaq üçün kəmənd kimi istifadə edirdilər. Yundan keçə toxuyurdular və bununla alaçıqların üstünü örtürdülər. Onlar qızıl və gümüş əşyalar düzəltməkdə avropalılardan qabaqda idilər.
Avropa Hun Xanları
thumb|300px|Hun əsgərləri
Xəzər Gəncəli
Xəzər Gəncəli — Azərbaycan rejissoru, Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru (23 aprel 1997), Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti (16 oktyabr 2018)
Həyatı
Xəzər Novruz oğlu Gəncəli 1956-cı il yanvar ayının 26-da Bakı şəhərində şair-dramaturq Novruz Gəncəlinin ailəsində dünyaya gəlib.1973-78-ci illər arasında Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin “Dram rejissorluğu” fakultəsini bitirərək dram rejissoru ixtisasına yiyələnmişdır. Bir müddət Universitetin nəzdində yerləşən “Tədris teatrı”nda rejissor işləmiş, daha sonralar isə fəaliyyətini Gənc Tamaşaçılar Teatrında baş rejissorun truppa üzrə köməkçisi vəzifəsi ilə davam etmişdir (1987-1990). 1990-cı ildən 2000-ci ilə qədər X.Gəncəli Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin “Teatr sənəti” fakültəsində “Aktyor və rejissor sənəti” fənnindən dərs demiş, burada pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. X. Gəncəli 2000-ci ildən etibarən Türkiyə Cümhuriyyətinə getmiş və 2014-cü ilə qədər əvvəl İstanbul Böyük Şəhər Bələdiyyəsi Göstəri Sənətlər Mərkəzində, daha sonralar, “Dərya Öncü Egitim” qurumunda və İstanbul Mərmərə Universiteti “Atatürk Egitim fakultəsi”ndə həm  rejissor, həm də pedaqoq kimi fəaliyyət göstərmiş bu müəssisələrin səhnəsində  müxtəlif janrlı pyeslərin tamaşaya hazırlanmasına rejissor olaraq quruluş vermişdir. Bunlardan Nikolay Vasilyeviç Qoqolun “Müfəttiş” (2003), Mirzə Fətəli Axundzadənin “Yıxılasan, Paris!” (2004), Güngör Dilmenin “Deli Dumrul” (2005), Turqut Özakmanın “Töre” (2006), Üstün İnancın “İstanbulun Fəthi” (2007), Tuncər Cücənoğlunun “Dosye” (2008), Jan Batist Molyerin “Meşşan dvoryanlıqda” (2009), Nəcib Fazıl Kısakürəyin “Para” (2010), Vilyam Şekspirin “Venetsiya taciri” (2011), İbrahim Şinasinin “Şair evlənməsi” (2012) tamaşalarını misal göstərmək olar.
Xəzər Gəncəli  İstanbulun Mərmərə Universitetində pedaqoq kimi fəaliyyət göstərən yeganə həmyerlimiz olmuş və burada onun “Yönetmen ve oyun” (“Rejissor və pyes”) adlı elmi-nəzəri kitabı nəşr olunmuşdur (2011).
2014-cü ildən etibarən X. Gəncəli Azərbaycana geri dönmüş və Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin 22 dekabr 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə Mingəçevir Dövlət Dram Teatrına baş rejissor vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Bu teatrda 2018-ci ilə qədər 11 səhnə əsərinə quruluş vermişdir.
X. Gəncəli həmcinin Türkiyə Cümhuriyyətində fəaliyyəti dövründə bir necə filmlərə də çəkilmişdir. “Sevgi ana” (inspektor, 2003), “Yusuf yüzlü” (aptekçi Murad, 2004), “Kareli çay” (Çayçı rolu, 2008), “Qırx altı nömrəli oda”, (Rüstəm, 2008), “Yaxşı cazibə”, (Gəray, 2011) obrazlarına və Azərbaycanda isə “Əfsanənin qayıtması” filmində isə 2018-ci ildə Doktor obrazına çəkilmişdir.
Qurluş verdiyi tamaşalar
Türkiyə Cümhuriyyəti “Öncü Egitim Kurumları” səhnəsində:
Türkiyə Cümhuriyyəti İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Göstəri Sənətlər Mərkəzi səhnəsində:
Mingəçevir Dövlət Dram Teatrrının səhnəsində:
Təltif və Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin 18 oktyabr 2018-ci il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.
Kifara
thumb|Kifaralı [[Apollon Heykəli, (Perqam muzeyi, Berlin)]]
thumb|Kifara çalan [[Apollon freskası, Palatin Antiquarium, Roma, eramızın 50-ci illəri]]
thumb|Kifara çalan [[Muzalar|Muza]]
Dirsəklər gərgin və ovucun içərisi içəriyə istiqamətlənmiş formada əyilmiş şəkildə sağ əl ilə tutulan mizraq (fil sümüyü, ağac və ya metaldan hazırlanır) vasitəsi ilə çalınırdı və bu arada sol əlin düz saxlanılmış barmaqları ilə simlər çəkilirdi.
Qalqanlı gölü
Göstəriciləri
Qalqanlı gölünün uzunluğu təqribən 70 metr, eni 45 metr, sahəsi 3150 kvadratmetrdir. Ən dərin yeri 1.5 m, orta dərinliyi isə 1 m təşkil edir.
Xuruş Rüstəm bəxşi
Xuruş Rüstəm bəxşi (Farsca: بخش خورش رستم‎ ‎)— İranın Ərdəbil ostanında olan Xalxal şəhristanının 3 bəxşindən biridir. Bəxşin mərkəzi Heşəcin şəhəridir.
Ümumi məlumat
Bəxşin 2006-cı il siyahıya alınmasına görə əhali sayı 14,577 nəfər və 3,765 evdir.
Əli Abedi Şahrudi
Əli Abedi Şahrudi (d. 1949, Şahrud şəhərində) — İranlı mütəfəkkir və filosof. Sədrəddin Şirazi fəlsəfəsinin görkəmli nümayəndəsi
Həyatı
Əli Abedi Şahrudi 1949-cu ildə İranın Şahrud əyalətində dünyaya göz açmışdır.
Təhsili
O yaşadığı bölgədə dini dərslərlə yanaşı dünyəvi elmlərə də uşaqlıqdan maraq göstərmişdir. Sonra Məşhəd şəhərinə gedərək təhsilini davam etdirmiş və daha sonra Qum elmi mərkəzinə yollanmışdır.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi
Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi — 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan Respublikasında mövcud olmuş rəsmi dövlət vəzifəsi.
Dövlət katibi 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müdafiə Komitəsinin və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət Şurasının tərkibində olmuşdur.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət Şurası haqqında Əsasnaməyə əsasən Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə təyin edilmiş və vəzifədən azad edilmişdir. Həmin əsasnamədə onun statusu, funksiyaları və səlahiyyəti Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təsdiq edilən Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi haqqında Əsasnamə ilə müəyyən edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. O, Dövlət Şurası haqqında reqlamentə uyğun olaraq onun işini təşkil etmək və Dövlət Şurası üzvlərinin fəaliyyətini əlaqələndirmək, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti olmayanda və ya onun tapşırığı ilə Dövlət Şurasının iclaslarında sədrlik etmək səlahiyyətlərinə malik idi.
Şoradil (Sərab)
Şoradil - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 338 nəfər yaşayır (88 ailə).
Fikrət Əmirovun əsərlərinin siyahısı
Fikrət Əmirovun yaratdığı əsərlərin siyahısı — Azərbaycanlı bəstəkar, SSRİ xalq artisti, SSRİ dövlət mükafatı laureatı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Azərbaycan SSR dövlət mükafatı laureatı Fikrət Əmirovun əsərlərinin verildiyi ümumi bir siyahı. Fikrət Əmirov 1942-1984-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş, bu illər ərzində opera, simfoniya, simfonik muğam, konsert üslublarında əsərlər yaratmışdır. O, bir çox orkestr üçün bəstələr, kamera əsərləri, uşaq mahnıları, biblioqrafiyalar yazmışdır.
Fikrət Məşədi Cəmil oğlu Əmirov 1922-ci ildə Gəncədən anadan olub. 1948-ci ildə Bakı Konservatoriyasını Üzeyir Hacıbəyov və Boris Zeydmanın sinifində bitirib. Gəncə Dövlət Filarmoniyası və Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının bədii rəhbəri, Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı vəzifələrində çalışıb. SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının katibi seçilmişdir.
Fikrət Əmirovun yaradıcılığı geniş və çoxşaxəlidir. O, musiqinin bir çox janrlarında əsərlər bəstələmişdir. Bəstəkarın “Sevil” operası, “Min bir gecə”, “Nəsimi dastanı”, “Nizami” baletləri, “Şur”, “Kürd Ovşarı”, “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamları, “Nizami” simfoniyası, “Azərbaycan kapriççiosu”, skripka və fortepiano üçün “Muğam-poema”sı, suitaları, instrumental konsertləri, mahnı və romansları, dram tamaşalarına və kinofilmlərə yazdığı musiqi Azərbaycan mədəni irsinin qiymətli əsərlərindəndir.
Səhnə musiqi sahəsindəki fəaliyyətinə “Ürəkçalanlar” və “Gözün aydın” operattaları ilə başlayan Fikrət Əmirovun ən uğurlu əsərlərindən biri simli orkestr üçün yazdığı “Nizami” simfoniyasıdır. Bu simfoniya dünyanın ən məşhur dirijorları G.Rojdestvenski, K.Abendrot, Ş.Münş və L.Stokolovskinin dirijorluğu ilə ifa olunub. 1948-ci ildə “Şur” və “Kürd ovşarı” simfonik muğamlarını yazıb. Bu simfonik muğamlar Bolqarıstanın, Belçikanın, Fransanın, ABŞ-nin konsert salonlarında səsləndirilib.
1950-ci ildə dörhissəli “Azərbaycan” simfonik süitasını bəstələyən Fikrət Əmirov onun ardınca müasir mövzuda milli musiqi tarixinə ilk milli lirik opera kimi daxil olan “Sevil” operasını yazır. Bu operaya 1953-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında ictimai baxış keçirilir.
Bəstəkarın geniş yaradıcılığında vokal janrının da özünəməxsus yeri var. O, üç romans və müxtəlif janrda iyirmi beşdən artıq mahnının müəllifidir. 1970-ci illərdə “Nəsimi” vokal xoreoqrafik poemasını, simfonik orkestr üçün “Azərbaycan qravürləri”ni, “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamını, “Min bir gecə” nağılları əsasında eyniadlı balet yazır. 1984-cü ilin yanvarında “Nizami” baletini tamamlayır. Fikrət Əmirov 1984-cü il fevralın 20-də Bakıda vəfat edib. Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Xaçlı hörümçək
Xaçlı hörümçək — Hörümçəkkimilər sinfinə aid olub müxtəlif şəraitdə yaşamaqa uyğunlaşaraq çox geniş yayılmış buğumayaqlılardır.
Xarici quruluşu
Xaçlı hörümçəyin dişi fərdi 20–25mm, erkəyi isə 10–11mm ölçüdədir.Bədəninin üzəri xitinləşmiş kitikula qatı ilə örtülmüşdür. Kitikulanın altında hipoderma, onun da altında əzələ qatı yerləşmişdir. Hörümçəyin bədədni iki hissədən: baş-döş və qarıncıq hissədən ibarət olub, özünə məxsus qurluşdadır. Baş-döş hissə qarıncığa nisbətən kiçikdir və bütöv zirehlə örtülmüşdür. Hər iki hissə yumurtaşəkilli formadadır və demək olar ki, buğumluluğunu itirmişdir. Baş-döşlə qarıncıq bir-biri ilə hərəkətli birləşmişdir. Baş-döş hissədə sternum adlanan xitinləşmiş lövhə vardır. Hörümçəyin baş-döş hissəsində 6 cüt ətraf vardır. Onların bir cütü xeliser, bir cütü pedipalp və ya çənə ayaqları, dörd cütü isə yürüş ayaqlarıdır. Xeliser ön hissədə sadə yerləşmişdir, qisadir iki buğumdan ibarətdir. Əsas buğumu silindirşəkillidir, nisbətən iridir və iç tərəfində şırım vardır. İkinci buğum qaramaqşəkillidir və uç tərəfinə doğru getdikcə itiləşir. Xeliserin daxili hissəsində hörümcək zəhərini xaric eden kanal vardır. Bu kanal ikinci buğumun uc hissəsindən xaricə açılır. Zəhər ifraz edən vəzilər bir cüt olub, nisbətən iridir və xeliserin əsasında yerləşmişdir. Vəzilər əzələlərnən təchiz olunmuşdur. Bu əzələlər yığıldıqda zəhər kanala, ordandan da sikarın bədəninə daxil olur. Hörümcək xeliseri vasitəsilə şikarını öldürür və həmçinin düşməndən müdafiə olunur. Baş-döş hissəsinin ikinci orqanı pedipalplardır. Pedipalpların üzəri tükcüklərlə örtülmüşdür, uc hissəsində tək caynağı vardır və ilk baxışda ayağa oxşayır. Onlar hərəkətə xidmət edir, hissetmə orqanı funksiyası yerinə yetirir. Qarıncıq hissə nisbətən iridir və üzərində xaçşəkilli naxış vardır. Bu xüsusiyətinə görə də onlara xaçlı hörümçək adı verilmişdir. Qarıncığin üzəri elastiki kitikula qatı ilə örtülmüşdür. Qarıncıqda olan bəzi üzvlər isə ətrafların şəkildəyişməsindən əmələ gəlmişdir. Hörümçəkdə olan ağciyər və tor ziyili belə özvlərdəndir.
Həzm sistemi
Həzm sistemi üç əsas hissədən ön, orta və arxa bağırsaqdan ibarətdir. Ön bağırsaq ağız dəliyi ilə başlanir. Ağız dəliyi udlağa, udlaq nazik qida borusuna, o da mədəyə açılır. Mədə sorucu tipdədir və onun divarı dörd kutikulyar lövhələrdən əmələ gəlmişdir. Bu lövhələr möhkəm əzələlərlə təchiz olunmuşdur. Odur ki, hörümçəyin mədəsi şikarının daxili möhtəviyyatını sormağa uyğunlaşmışdır. Udlaq, qida borusu və sorucu mədə bağırsağın ön hissəsini təşkil edərək ektoderma qatından əmələ gəlmişdir və daxili hissədən xitin örtüyə malikdir. Ağız dəliyinə yaxın udlaqa bir cüt ağız suyu vəzinin axarları açılır. Vəzlər pedipalpların esasında yerləşmişdir. Vəzilərin ifraz etdiyi şirə zülalı parçalamaq qabiliyyətinə malikdir. Hörümçək qidalanarkən xeliseri vasitəsi ilə şirəni xeliseri vasitəsi ilə şirəni şikarın daxilinə keçirir. Şirə daxili orqanları, toxumaları həll etdikdən sonra hörümçək onu soraraq qidalanır. Odur ki, xaçlı hörümçəkdə qidanın həzmi bağırsaqdan kənarda baş verir. Orta bağırsaq baş-döş hissədə 5 cüt vəzili kor çıxıntıya malikdir. Onlardan 4 cütü qarın tərəfə əyilərək buraya yaxşı inkişaf etmiş qaraciyər vəzinin axarları açılır.Qaraciyər orta bağırsaqın əmələ gətirdiyi boruşəkilli orqandır. O həzm fermentləri ifraz etmək, qidalı maddələri həzm etmək və sormaq qabiliyyətinə malikdir. Qaraciyər hüceyrələrində, həmçinin hüceyrədaxili həzm də baş verir. Orta bağırsaqda olan çıxıntılar bağırsağın səthini genişləndirir və sorulma prosesi daha yaxşı gedir. Orta bağırsaqdan sonra qısa dal bağırsaq yerləşmişdir. Dal bağırsaq genişlənərək rektal kisəsi və ya kloka adlanan genişlənməni əmələ gətirir. Dal bağırsaq anusla nəhayətlənir. Orta və dal sərhəddinə boruşəkilli Malpigi boruları açılır.
Tənəffüs sistemi
Ağciyər və traxeya vasitəsilədir. Ağciyər yarpaqşəkilli olub, bir cütdür və qarının əsasənda yerləşmişdir. Onun stiqma adlanan iki yarığı vardır. Stiqma ağciyər boşluğuna açılır. Ağciyər boşluğunun divarı yelpikşəkilli kitikulyar cibciklə təhciz olunmuşdur. Traxeya sistemi şaxələnmiş iki borudan ibarətdir. Traxeya boruları tor ziyilinin ön hissəsində yerləşən yarıqla başlayır. Traxeya sistemi nisbətən zəif inkişaf etmişdir. Hörümçək atmosfer havası ilə tənəffüs edir.
Qan-damar sistemi
Qan-damar sistemi açıqdır. Qan damarı xüsusi divara malikdir. Nəbizli olan bel qan damarı ürək adlanır və bədənin qarancıq hissəsində yerləşmişdir.Ürək boruşəkillidir və borunun divarında həlqəvi əzələr vardır. Ürək qapaqla təhciz olunmuş üç cüt dəliyə malikdir. Ürəkdən önə doğru ön, dal tərəfə doğru dal aorta damarı çıxır. Aorta da öz növbəsində şaxələnərək bir neçə arteriya damarına ayrılır.Arteriyalardan qan launklara tökülərək daxili orqanlardan keçir ağciyərətrafı sinusa gəlir. Qan burada oksidləşir və perikardial sinusa gəlir ki, buradan da ostiy vasitəsi ilə ürəyə daxil olur.
İfrazat
Özünəməxsus quruluşu olub, ifrazat funksiyasını Malpigi boruları, koksal vəziləri, nefrosit və quanosit adlanan xüsusi hüceyrələr yerinə yetirir.
Koksal vəzi
Koksal vəzi mezodermal mənşəli olub, cütdür, kissəşəkillidir və baş döş buğumunda — birinci cüt ayaqların arasında yerləşmişdir. Koksal vəzi cavan yaşlarda daha yaxşı inkişaf etmiş olur.
Nefrosit və quanosit
Nefrosit və quanosit hüceyrələri bədən boşluğunda yerləşir və iftazat məsullarının xaric olunmasında iştirak edirlər.
Cinsi orqanlar sistemi
Qurluşuna görə xaçlı hörümçək ayrı cinslidir. Erkək və dişi fərdlərdə cinsi dəlik qarıncığın əsasında, ağciyər stiqmalarının əsasında yerləşmişdir. Dişilərin cinsi dəyinin ön hissəsində epiqin adlanan cinsi şişkinlik vardır. Bu şişkinliyin əsasında isə cüt toxumqəbuledici yerləşmişdir. Erkək fərdlərdə toxumluq cüt olub, qarın hissə yerləşmişdir. Hörümçəyin yumurtasında kifayət qədər sarılıq vardır. Yumurtalar baramada olur. Yumurtadan çıxan hörümçək çox kiçik olur və sərbəst qidalana bilmir. Dişi fərdləri tor hörmək qabiliyyətinə malik olub, erkekləri tor toxumurlar. Tor hörmək şikarını tutmaqa xidmət edir. Dişi fərd tor hördükdən sonra ayağında siqnal sap olmaqla gizlənir və şikarının tora düşməsini gözləyir.erkək fərd adətən dişinin toxuduğu torin yanında olur.
Tor toxuma aparatı
Hörümçəkdə tor toxuma aparatı mürəkkəb quruluşa malik olub, üç cüt tor ziyilindən və tor vəzilərindən ibarətdir. Tor ziyilləri qarıncıq ayaqlarının şəkildəyişməsindən əmələ gəlmişdir. Ziyilin ucunda tor boruları adlanan çoxlu miqdarda borular vardır. Bu borular vasitəsi ilə torun şirəsi axır. Boruların sayı 500 və daha coç ola bilər. Tor vəzilər qarın boşluğunda yerləşir və yaxşı inkişaf etmişdir. Vəzlər çoxlu miqdardadır və onların axarları tor borularına açılır. Hörümçəklərdə tor vəziləri müxtəlif olub boruşəkilli, ampulaşəkilli, armudşəkili, ağacşəkili və s. formada olur. Tor vəziləri hörümçəyin görəcəyi işlərin xarakterindən asılı olaraq şirə ifraz edir. Belə ki, boruşəkilli vəz yumurta baraması üçün, armudşəkilli vəz isə tor toxumaq üçün şirə ifraz etməyə uyğunlaşmışdır.tor vəzilərin ifraz etdiyi şirə xarici mühitdə tez quruyur və incə sapa çevrilir. Tor vəziləri ancaq dişi fərdlərdə olur.
Xalxal mərkəzi bəxşi
Xalxal mərkəzi bəxşi (Farsca: بخش مرکزی شهرستان خلخال‎ ‎)— İranın Ərdəbil ostanında olan Xalxal şəhristanının 3 bəxşindən biridir. Bəxşin mərkəzi Xalxal şəhəridir.
Ümumi məlumat
Bəxşin 2006-cı il siyahıya alınmasına görə əhali sayı 64,037 nəfər və 16,600 evdir.
Ağməscid (Astara, İran)
Ağməscid — İranın Gilan ostanının Astara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 78 nəfər yaşayır (16 ailə).
NGC 3281A
NGC 3281A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Omeqa
Omeqa (Ω ω) (yun: Ωμέγα, Omeqa) iyirmi dörd hərfli yunan əlifbasının sonuncu hərfidir. Azərbaycan dilindəki O səsi kimidir, lakin adətən Ö səsinə yaxın səs verir.
Forminqa
Forminqa (qədim yunanca: φόρμιγξ) qədim Yunanıstanda Homer dövründən istifadə edilən və Mesopotamiyada yarandığı güman edilən yarımdairəvi və ya oraq formalı lira ailəsindən olan simli alətdir. Onun ikidən altıya qədər simləri var idi və barmaqların və ya mizrabın köməyi ilə çalınırdı. Eramızdan əvvəl IX əsr və eramızdan əvvəl VI əsrlər arasında Kifara və Lira onu əvəz edənə qədər varlığı sübut edilmiş bir musiqi aləti olmuşdur.
Ozan hər hansı bir dastanı izah edərkən onu Homerin “İliada” və “Odisseya”sında təsvir edildiyi kimi bir adam Forminqa ilə müşayiət edirdi. Arxeoloji tapıntılara və həm Qədim Yunanıstandakı nəzəri musiqi əsərlərinə, həm də bu barədə izahat verən digər mənbələrə (Hesiod, Aristophanes) görə, forminqa liradan fərqli olaraq cəmi dörd simli idi və buna görə də bu alətdə yalnız dörd səs çalınırdı. Forminqanın daha sonrakı (növbəti dövrlər) variantlarında simlərin sayı yeddiyə qədər ola bilərdi.
IWC Schaffhausen
IWC Schaffhausen (International Watch Company) — İsveçrənin lüks saat istehsalçısı.
Tarixi
Şirkət 1868-ci ildə yaradılıb və Şaffhauzendə yerləşir. 2014-cü ildə IWC markası 760 milyon İsveçrə frankı dəyərində qiymətləndirildi və bu, İsveçrə saat istehsalçıları arasında ən qiymətli səkkizinci marka oldu.
Seylon fili
Seylon fili — Asiya filinin üç geniş yayılmış yarımnövündən biri. Seylon adasının (Şri-Lanka) endemikdir. 1986-cı ildən bəri Elephas maximus IUCN Qırmızı Siyahısına daxil edilmişdir. Səbəb isə son 60–75 il ərzində sayının ən azından 50% azalmasıdır. Yaşayış arealının insanlar tərəfindən mənimsənilməsi müşahidə olunur.
Təsviri
Asiya filləri Afrika fillərindən daha kiçik olur. Dişilər bir qayda olaraq ölçü baxımından erkəklərdən kiçikdir və iri fil dişlərinə sahib olmurlar. Erkəklərin yalnız 7% -nin iri dişləri olur. Asiya filinin müasir yarımnövlərinin ən böyüyü olan Seylon fili 2–3,5 m hündürlüyə malik olur. Çəkisi 2000 ilə 5500 kq-dır. Bu fillərin dəri rəngi, Hindistan və Sumatra fillərindən daha tünddür. Qulaqları, ağzı, gövdəsi və qarın hissəsində iri və parlaq piqment ləkələri vardır.
Ovlanması
Tarixi keçmişdə Seylondakı fillər dəniz səviyyəsindən tutmuş yüksək dağ silsilələrinə qədər geniş ərazidə yayılmışdı. Onlara quru zonada, düz rütubətli zonada, eləcə də soyuq nəm dağ meşələrində rastlanılırdı. 1505–1948-ci illərin müstəmləkə dövründə nəm zona demək olar ki, insanlar tərəfindən kənd təsərrüfatı plantasiyaları kimi istifadə olunmağa başlandı. 1830-cu ilə qədər o qədər fillər var idi ki, hökumət onların məhv edilməsini təşviq edir və öldürülən hər filə görə mükafat veriirdi. XIX əsrin birinci yarısında meşələr dağ ətəktərində qəhvə və daha sonra çay əkinlərini təşkil etmək üçün məhv edilməyə başlandı. Buna görə dağlardakı fillər (xüsusilə 19-cu əsrin ikinci yarısından yağış meşələrinin intensiv məhv edilməsinə başlayanda) yox olmağa başladı. İngilis hakimiyyəti dövründə (1815–1948) çox sayda fil, ovçular tərəfindən kuboklar üçün öldürüldü. İngiltərə ordusunun mayorlarından biri, bəzi məlumatlara görə, 1500-dən çox fil məhv etmişdi. Bir çox ovçu bu müddət ərzində hər biri təxminən 250–300 baş heyvanı məhv etdi. 1829–1855-ci illərdə 6 mindən çox fil öldürüldü.
Əkinçiliyin və ovçuluğun daha da inkişaf etməsi səbəbi ilə fillərin ərazisi quru bir bölgə ilə məhdudlaşdı və arealları çox parçalandı.
Yayılması
Seylon filinin arealı hal-hazırda Seylonun şimalında, şərqində və cənub-şərqindəki quru bölgə ilə məhdudlaşır. Uda-Valave, Yala, Lunuqamvehera Vilpattu və Minneriya milli parklarında fillər qorunur. Bundan əlavə fillər qorunan ərazilərin kənarlarında da yaşayırlar. Şri-Lanka Asiyada fillərin ən sıx məşkunlaşdığı ölkə olduğu hesab edilir. Buna görə insanlar və fillər arasında daim qarşıdurma yaranır.
Sürxəriz (Sərab)
Sürxəriz - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 60 nəfər yaşayır (16 ailə).
Qışlaq (Qəzvin)
Qışlaq — İranın Qəzvin ostanının Abyek (Oba) şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər.
Body Paint
Tanıtım
Qrup mahnını ilk dəfə 22 sentyabr 2022-ci ildə ABŞ-nin Bruklin şəhərindəki Kings Theatre-da baş tutan konserti zamanı nümayiş edib. Konsertdə telefon çəkilişinin qadağan olunmasına baxmayaraq, bəzi tamaşaçılar səsyazma istifadə edərək mahnını sosial şəbəkələrdə yayımladılar. Bir həftə sonra 29 sentyabr 2022-ci ildə Body Paint musiqi videosu ilə birlikdə sinql kimi buraxıldı, həmin gün qrup Cimmi Fallonun The Tonight Show televiziya şousunda mahnını canlı ifa etdi.
Qışlaq (Qəzvin)
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 3,798 nəfər yaşayır (1,215 ailə).
Sübhan Kərimov
Sübhan Murtuz oğlu Kərimov (29 yanvar 1996; Qıraq Kəsəmən, Ağstafa rayonu — 9 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Qışlaq (Qəzvin)
Milli tərkibi
Əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.
Sübhan Kərimov
Hərbi xidməti
Sübhan Kərimov 2014–2015-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Sübhan Kərimov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Bir çox hərbi əməliyyat və döyüşlərdə fərqlənib. Sübhan Kərimov noyabrın 9-da Şuşa döyüşləri zamanı döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən şəhid olub. Ağstafa rayonunun Qıraq Kəsəmən kəndində dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sübhan Kərimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyi, sona qədər döyüşdüyü və tapşırıqların yerinə yetirilməsində fərqləndiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Sübhan Kərimov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.