cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karavacco
Fəaliyyəti
Karavacconun həyatının son illərindəki əsərlərinin mövzusu insanın öz dünyasındakı tənhalığı təşkil edirdi. O əsərlərində qohumluq cəhətdən bir-birinə yaxın insan qrupları yaradır, onların arasında isti münasibətləri və əlaqələri ustalıqla göstərirdi.
Karavacconun istiqaməti bir çox rəssamlarda heyrət doğurmuşdu. Onun qiymətləndirənlər arasında Rubens, Velaskes, Rembrant vardır. Karavacco otuz il döyüşlər dövründə yaşamışdır. Barokko əvvəllər, zərgərlik dilində nizamsız və əcaib formalı daş və inciləri xarakterizə edən bir söz olaraq istifadə edilmişdir. Əvvəl İtaliyada doğulmuş, daha sonra Avropaya və hətta, Latın Amerikaya qədər yayılmışdır. Qarşı-islahat hərəkətini mənimsəyən sənətçilər əsərlərində dini coşğu və həyəcanın yaradılmasına çalışmışlar. Dini atmosfer xaricindəki sahələrə də yönəlmişlər. İntibahın tarazlıq və uyğunlaşma mövzusundan çox, maniyerizmdə meydana çıxan şişirtmə və hərəkətlilik hakimdir. İşıq, kölgə oyunlarına söykənən heykəl, şəkil və arxitekturanın qaynaşdırıldığı bütün sənət anlayışı gətirilmişdir. Çiçək, meyvə kimi obyektlərin müəyyən bir nizamda ələ alındığı ölü təbiət (natürmort) növü bu dövrdə ortaya çıxmışdır. Bu dövrün məşhur sənətçiləri Vermeyer, Velazkes, Rubens və Rembrandtdır. Hər nə qədər barokko deyilən anlayış və stil XVI əsrdəki bəzi sənətçilərdə görülsə də, əsas etibarilə kilsənin öndərlik etdiyi anti-islahat hərəkəti içərisində ortaya çıxıb inkişaf etdiyi qəbul edilir. Həqiqətən də, XVIII əsrdə bir çox Katolik Avropa ölkəsində memar, heykeltəraş və rəssamları təşviq edən, onların müqəddəs məqsədə istiqamətli xüsusiyyətdəki əsərlərinin müştərisi olan kral ya da şahzadələrdən əvvəl kilsədir. Rəssamın ömrü az da olsa (39 il), fəal və rəngarəng həyat sürmüşdü, özündən sonra zəngin rəssamlıq irsi qoymuşdur.
Moskvada keçirilmiş Karavacco sərgisində rəssamın bir-birindən gözəl 11 əsəri nümayiş olunmuşdur. Bu əsərlər İtaliya və Vatikandan toplanmışdır. Sözsüz ki, bu sərgi təkcə Moskvada deyil, bütün Rusiyada böyük maraqla qarşılanmışdır.
Karavacconun erkən yaşda ölümü araşdırılmış və bir neçə fakt ortaya çıxmışdir. Kilsə kitabında bütün ölənlər haqqında yazılsa da o kitab elə həmin kilsədə itirilib və ya oğurlanmışdı. Bu haqda dəqiq məlumat olmasa da rəssamın sənətindən ilham alan bir şəxs rəssamın həyatını araşdırmış və həmin kilsədə keşiş tərəfindən mühasibat kitabında Karavacco haqqında bilgilər yazılmış qaralama əldə etmişdir. Bu bilgilərdə qeyd olunur ki, rəssam Mikelancelo Merizi da Karavacco 18 iyul 1609-cu ildə xəstəxanada xəstəliklə vəfat etmişdir. O dövrün təqvimi ilə bu dövrün təqvimində fərq olduğuna görə bu dövrü 1610-cu il 18 iyul kimi qəbul etmək lazımdır. Karavacco yaradıcılığının dərinliyini, zənginliyini, özünəməxsusluğunu dərk etmək üçün məhz İtaliyada olmalı və Florensiyada yerləşən Ufitsi qalereyasına baş çəkmək lazımdır. Rusiyada Ermitajda Karavacconun bir əsəri saxlanılır.
Şərq üsgüyotu
Şərq üsgüyotu — birillik bitki.
Qısa morfoloji təsviri
Birillik bitkidir. Gövdəsi düz, sadə və ya budaqlanan, hündürlüyü (10) 30-50 (70) sm, qısa sıx tükcüklü bitkidir. Aşağı gövdə yarpaqları uzun saplaqlı, yuxarı yarpaqlar demək olar ki, oturaq, çoxdəfəli dar barmaqvari xətti hissələr bölümlü, hissələri iti, çılpaq və ya sıx qısa tükcüklüdür. Çiçəkqrupu uzun salxım, olduqca sıx, çiçək saplaqları qısa, 5-20 sm uzunluqdadır. Çiçəkləri fırfır-bənövşəyi, bənövşəyi və ya tündqırmızı rənglidir. Aşağı və yan çiçəkyanlığının yarpaqcıqları yumurtavarilansetvari və uzunsov-yumurtavari, yuxarı kənardakılar demək olar ki, dəyirmi, az ürəkvaridir; mahmızı düz və ya bir az əyridir. Çalov (meyvə) qısa tükcüklü, silindrvaridir.
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsi, Samur-Dəvəçi və Xəzər sahili ovalıqları, Qobustanın rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Əkin sahələrində, çöldə, bağ və bostanlarda, meşə kənarlarında, çay kənarlarında, quru çınqıllı daşlarda bitir.
Karl Rensom Rocers
Karl Rensom Rocers  — amerikan psixoloqu, humanistik psixologiyanın banilərindən biridir (Abraham Masslou ilə birgə). Rocers subyektin sosial mühim ilə qarşılıqlı əlaqəsi zamanı fomalaşan "mənlik konsepsiyasını" şəxsiyyətin quruluşunun mühüm tərkib hissəsi hesab edirdi. Rocers qeyri direktiv psixoterapiyanın yaradılmasında mühüm rol oynamış və onu "şəxsiyyət yönümlü psixoterapiya" (ing. person-centered psychotherapy) adlandırmışdır. 1947-ci ildə ABŞ psixologiya assosasiyasının prezidenti olmuşdur.
Rocers öz üsulunu universal hesab edirdi. Belə ki, həmin üsulu mədəniyyətindən, fəaliyyət sahəsindən, dini baxışlarından asılı olmayaraq müxtəlif müştəri tiplərinə həm qruplar (tələbəvə şagirdələrə, əmək kollektivlərinə), həm də fərdi (məktəblilərə, valideynlərə, veteranlara) şəkildə tətbiq etmək mümkündür. Bu metod həm fərddaxili, həm də fərdlər arası və qruplararası münaqişələrin həllində istifadə edilə bilər.
Rocersin "şəxsiyyət yönümlü psixoterapiya"sı müştərilərin üzləşdiyi müxtəlif əməli problemlərin həllində istifadə edilir. Həmin problemlər aşağıdakılardır: peşəkar fəaliyyətlə bağlı problemlər, ər-arvad münasibətlərində olan problemlər, psixoloji pozuntular və s. Son illər bu üsul tepapevtlər tərəfindən uğurla tətbiq edilir. Müəllif özü bildirir ki, "10 il əvvəl qeyri-direktiv yanaşmanı tətbiq edən terapevt hər müştəri ilə orta hesabla 5–6 müayinə həyata keçirirdisə (nadir hallarda 15), "şəxsiyyət yönümlü psixoterapiya"nın tətbiqi nəticəsində 15–20 müsahibə kifayət edir"
Rocers "şəxsiyyət yönümlü psixoterapiya"nın problemli uşaqlarla münasibətdə səmərəli olması xüsusi ilə qeyd edirdi. Bu sahədəki fəaliyyət zamanı əksər hallarda verbal ünsiyyət çox az olur və ya ümumiyyətlə müşahidə edilmir. Burada ən vacib məqam qrup şəklində tepariyadır. Bu cür tepariya üsulu nəinki problemli uşaqlarda, həmçinin yetkin insanlarda da səmərə verir. Bu üsulun mahiyyətini tərəf müqabilinin hərəkətlərini izləmək və əyani şəkildə örnək götürməkdən ibarətdir.
Bulbophyllum infundibuliforme
(Bulbophyllum infundibuliforme) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sorbus subcuneata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ulu Ata
Ulu Ata — türk mifologiyasında yaradıcı tanrı. Ulu (Olı, Olu, Olo, Ulı) Ede olaraq da bilinər. Ulu Toyun və ya Ulu Tüyer olaraq da xatırlanar. Böyük Yaradıcı gücü ifadə edir. Yaradıcı gücün əsas istiqamətini işarələr. Mücərrəd bir varlıqdır. Ancaq zaman-zaman Ağ Ata yerinə istifadə edildiyi kimi, bəzən də Ağ Ana, Od Ana, Kün Ana, Torpaq Ana, Göy Ana (və ya Yel Ana) kimi yaradıcı qüvvələrin hamısını da özündə birləşdirir. Avropa və Hind-İran mədəniyyətində təbiətin ünsürləri dörd dənə olduğu halda Türk mədəniyyətində bu sayı beş olaraq ortaya çıxar: 1.Su, 2.Od (Atəş), 3.Göy (Hava), 4.Torpaq, 5.Gün (İşıq). Sür olaraq bilinən ruhu və şamanları yer üzünə o göndərmişdir. Ulu sözü şumer dilində də bənzər mənalar daşıyır.
Yakutların inanışlarındakı ən qarışıq quruluşlu motivlərdən biridir. Bir görüşə görə, Ürüng Ay Toyonun qardaşıdır. Digər bir görüşə görə isə itkin və naməlum göy ruhlarının lideridir. Ulu Toyon şamanların qoruyucusu olduğu bildirilir. Çox köhnə zamanlardan bəri "Ayıhı" olaraq bilinən yaxşı ruhların başıdır. [1] "Sür" olaraq bilinən ruhu, atəşi və şamanları insanlara göndərən odur. İstədiyində Abası ruhlarının qılığına bürünebilir. Səmanın yeddinci qatında yaşayan Ulu Toyon, bir çox Yaqut boyunun şamanlarının da qoruyucu ruhudur. Onun bir çox oğulu olduğu, bu oğlanların adlarının heyvan adlarına bənzədiyi və onların ağ və ya boz atlarla səmadan yerə endikləri deyilər.
Etimologiya
(Ul/Ol) kökündən törəmişdir. Uca, böyük, çox, görkəmli deməkdir. Ululamaq, hörmətlə xatırlamaq deməkdir. Bundan başqa ulumak sözü də qurdun müqəddəsliyi ilə əlaqəlidir. Monqolcada olon çoxluq və çoxluq bildirir. Tunqus dillərində ulen isə yaxşılıq mənası daşıyır.
Cənub yarımkürəsi
thumb|322x322px|Cənub yarımkürəsi thumb|right|250px|Cənub yarımkürəsi thumb|right|250px|"Ushuaia, dünyanın sonu" əfsanəsi olan afişa. Argentinadakı Ushuaia, dünyanın ən cənub şəhəridir. Cənub yarımkürəsi — Yer kürəsinin ekvatordan cənubda olan hissəsidir. Cənub yarımkürəsində təqvim yayı dekabr-fevral aylarında, təqvim qışı isə iyun-avqust aylarında olur.
Antarktida, Avstraliya və Cənub okeanı bütünlüklə, Cənubi Amerika, Afrika və Asiyanın böyük hissəsi, eləcə də Atlantik, Hind və Sakit okeanlarının cənub hissəsi Cənub yarımkürəsində yerləşir.
Sistemli kataloq
Sistemli kataloq - biblioqrafik yazıların bilik sahələri üzrə sənədlərin müəyyən təsnifat sisteminə uyğun olaraq yerləşdiyi kitabxana kataloqudur.
Sistemli kataloq üçün əlifba-predmet göstəricisi (ƏPG) sistemli kataloq yardımçı aparat–sistemli kataloqda əks edilmiş sənədlərin məzmununu açıqlayan predmet rubrikalarının əlifba siyahısı və müvafiq təsnifat indeksləridir. ƏPG-nin hər bir sözü ayrıca kartlara yazılır. Bu kartlar sistemli kataloqun məxsusi ayrılmış qutusunda əlifba sırası ilə düzülür.
Zeitgeist Hərəkatı
Zeitgeist hərəkatı — cəmiyyətin və mövcud iqtisadi sistemin resurs paylaşdırılması və envayromentalizmi əsas alan qeyri-monetar sistemə dəyişdirilməsinin vacibliyini müdafiə edən qeyri-kommersiya təşkilatı. 2008-ci ildə Piter Josef tərəfindən ABŞ-də yaradılıb.
Ümumi baxış
2007-ci ildə təşkilatın qurucusu Piter Josef aşağı Manhettendə özünün hazırladığı və maliyyələşdirdiyi Zeytgeyst olaraq adlandırdığı altı gecəlik canlı performans təqdim edib. 2012-ci ildə verdiyi bir müsahibədə bu performans əsasında hazırladığı Zeytgeyst filmlərinin ilk seriyası olan "Zeitgeist: The Movie" filminin sosial medyada milyon dəfələrlə izlənib böyük maraq döğurmasına çox təəccübləndiyini qeyd edib.
Seriyanin ikinci filmi olan "Zeitgeist: Addendum" filminin 2008-ci ildə yayımlanmasından qısa müddət sonra Josef Zeytgeyst hərəkatını yaradır. İdeyanın əsasları cəmiyyət mühəndisi Jak Fresko tərəfindən yaradılmış ictimai model olan Venera layihəsindən qaynaqlanır. Venera layihəsində maşınlar bütün insan biliklərinə sahib super-beyin olan "Yer kürəsini əhatə edən avtonom qavrayıcı sistem" adlı süni zəka vasitəsilə sənaye və hökuməti idarə edir və resursları qoruyur.
İlk illərində hərəkat özünü Venera layihəsinin aktivist qolu olaraq tanıdırdı. 2011-ci ilin aprel ayında iki qrupun əməkdaşlığı aşkar güc mübarizəsi zəminində sona çatır. Josef şərhlərində belə deyirdi: Zeytgeyst hərəkatı olmadan Venera layihəsi mövcud ola bilməz – onun sadəcə ideyaları var və o ideyaları gün işığına çıxarmaq üçün münasib metodları yoxdur. Fresko isə bir müsahibəsində Zeytgeyst hərəkatının Venera layihəsinin aktivist qolu olmağı istəməyinə baxmayaraq Josefin bunu necə edəcəyini heçvaxt aydınlaşdırmadığı və onun cəmiyyəti dəyişdirmək barədə fikirlərinə uymadığını qeyd edir. Nəticədə Fresko Zeytgeyst hərəkatı ilə ortaqlıqdan çəkilir.
VC Reporterdən Şeyn Kon hərəkatın fikirlərini belə icmallaşdırır: "Bizim ən böyük sosial problemlərimiz birbaşa iqtisadi sistemimizin nəticələridir".
Hərəkatın kitabı
2014-cü ilin yanvar ayında hərəkat "The Zeitgeist Movement Defined: Realizing A New Train Of Thought" adlı kitabı öz hesabına çap etdi. Kitab hərəkatın mühazirə komandası tərəfində qələmə alınmış, MakLeyş, Met Berkovits və Piter Josef tərəfindən redaktə edilmiş psixologiya, iqtisadiyyat və elmi nəzəriyyə haqda on səkkiz essedən ibarətdir.
Kitabda hərəkatın adı belə izah olunur:
Tədbirlər
Hərəkat iki adda illik tədbir həyata keçirir: təhsil forumu olan Z-Day (May ayında təşkil olunur) və incəsənət tədbiri olan Zeytgeyst Media Festival. İkinci Z-Day 2009-cu ildə Manhettendə keçirilib və Piter Josef və Jak Freskonun mühazirələri ilə yadda qalıb. Eyni gündə lokal qurumlar da kiçik tədbirlər təşkil ediblər. Zeytgeyst Media Festivalı 2011-ci ildə keçirilib. Onun 4-cü illik tədbiri 2013-cü il avqust ayının 4-də Los-Ancelesdə "Avalon Hollywood" gecə-klubunda təşkil olunub.
Mercedes-Benz R-Class
Mercedes-Benz R-klass — 2006-cı ildən 2013-ü ilə qədər Mercedes-Benz markasının istehsal etdiyi minivnlər. Satışların aşağı olması səbəbindən 2012-də ABŞ-də, 2013-də isə Avropa ölkələrində satışı dayandırılıb. Hal-hazırda yalnız uzun bazalı, tam ötürücülü və 6 silindrli avtomobillər istehsal olunur.
Seyid Məmiş
Seyid Məmiş — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonu ərazisində kənd.
Tarixi
Seyid Məmiş kəndi rayondan 1920 km şiaml-qərbdə, Səlim çayının sahilində, rayondakı Ağkənd kəndinin yaxınlığında yerləşirdi.
Toponim seyid nəsil adı ilə Məmiş şəxs adı əsasında yaranmışdır. «Seyid nəslindən olan Məmişin kəndi» mənasını bildirir. Antorpotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Referat
Referat – çıxış etmək, məlumat vermək, mühazirə etmək, xəbər vermək deməkdir.
Refero – bildirirəm, xəbər verirəm.
Referativ nəşr referatlardan ibarət biblioqrafik yazıların nizamlanmış məcmusu şəklində informasiya nəşridir.
Bulbophyllum iners
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron untermanniorum
Erigeron untermanniorum Erigeron untermanniorum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pakistandakı dövlət çevrilişi (1999)
Pakistandakı dövlət çevrilişi (1999) Ordu Qərargah Rəhbərləri Komitəsi Başçısı General Pərviz Müşərrəfin 12 oktyabr 1999-cu ildə xalq tərəfindən seçilən Baş nazir Nəvaz Şərifin mülki hökumətin nəzarəti ələ keçirməsi Birgə Qərargah HQ-də hərbi heyət tərəfindən başladılan qanlı çevriliş idi. Ordu Qərargah rəisi, Birgə Qərargah rəisi vəzifəsini icra edən, eyni zamanda ölkənin Baş İcraçı Direktoru vəzifəsini icra edən Müşərrəf, mübahisəli müvəqqəti bir əmr verərək, yazının dayandırıldığını birbaşa pozaraq fövqəladə vəziyyət elan etdi. 14 oktyabr 1999-cu il tarixli Pakistan Konstitusiyası - Şərifuddin Pirzadənin rəhbərlik etdiyi hüquqi qrupdan alınan hüquqi tövsiyədən federal hökumətin nəzarəti ələ keçirməsinin yalnız iki günü oldu.
Parlaq İmzalar
Parlaq İmzalar — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən nəşriyyat.
Haqqında
"Parlaq İmzalar" Nəşriyyatı 3 mart 2013-cü ildə yaranmışdır.
Missiya
Nəşriyyat öz missiyasını bu cür təqdim edir:
ATV Kitab
17 oktyabr, 2015-ci ildə Azad Azərbaycan Müstəqil Teleradio şirkəti ilə Parlaq İmzalar nəşriyyatı arasında əməkdaşlıq memoarandumu imzalanaraq "ATV Kitab" layihəsinə start verilib. 9 mart, 2015-ci il tarixində Bakı Şəhər Mədəniyyət və Turizm Baş İdarəsi ilə əməkdaşlıq memorandumu imzalanmışdır. Memorandumun şərtlərinə görə Bakı şəhərində və paytaxtın rayonlarında uşaq, yeniyetmə və gənclərlə görüşlərin keçirilməsi, onların bədii ədəbiyyata və mütaliəyə marağının artırılması məqsədi ilə müxtəlif mədəni tədbirlərin təşkili çərçivəsində “ATV Kitab” layihəsinə daxil olan nəşr nümunələrinin alınıb gənc oxuculara çatdırılması nəzərdə tutulub. Layihə çərçivəsində 27 may 2016-cı il tarixinə kimi 7 kitab nəşr olunub. 5 iyul, 2016-cı il tarixində də Bakı Şəhər Mədəniyyət və Turizm Baş İdarəsi ilə Azad Azərbaycan MTş arasında imzalanmış əməkdaşlıq memorandumuna əsasən Parlaq İmzalar nəşriyyatında çap olunmuş “Bartlbi və çevrəsi”, “Səsindən tanıdılar payızı”, “Dədə Qorqud”, “Tənha”, “Alman malı”, “Azəristan ölkəsi” adlı ilk kitabların təqdimat mərasimi keçirilib.
Qvadelupa
Tarixi
Qvadelupa eramızdan 300 min il əvvəl aravakların yurdu idi. Onların qədim mədəniyyətləri mövcud olub.
Hindistan kimi qələmə verilən Amerika qitəsinə Xristofor Kolumbun ikinci ekspedisiyası 25 sentyabr 1493-cü il tarixində Kadis limanından başlayır. Müxtəlif mənbələrə görə 1500-2500 nəfərdən ibarət olan heyət arxadan əsən şimal-şərq passat küləklərinin təsiri altında 20 gün ərzində Atlantik okeanını üzüb keçərək Mori-Qalant adasında sahilə çıxırlar. 4 noyabrda Qvadelupa adasını kəşf edirlər. Toxunan örtüklərin gözəlliyinə görə İspaniyadan heç də geri qalmayan bu ada digərlərindən inkişaf səviyyəsinə görə fərqlənirdi.
Coğrafiyası
Sufriyer vulkanı - Qvadelupanın ən yüksək zirvəsidir ( 1 467 m).
Kotul üsgüyotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qısa morfoloji təsviri
Birillik, (20) 30-60 (100) sm hündürlükdə çox qısa və sıx bitkidir. Gövdəsi aralı boş budaqlıdır. Yarpaqları çox qısa qınlı saplaqlarda, dəyirmi formalı, çox saylı\ barmaqvari nazik xətti hissəciklərə ayrılmışdır. Çiçəkqrupu boş, süpürgəvaridir, çiçək saplağı uzun, aralanmış, 2 qısa xətti çiçəkaltlıqlıdır. Çiçəkləri göy-bənövşəyi və ya bənövşəyi rəngdədir, çiçəkyanlığının yarpaqcıqları 7-10 (12) mm uzunluqda, uzunsov-ellipsvari və ya uzunsov-tərsyumurtavari, xaricdən səthi və ya ancaq orta hissəsi çox qısa sıx tüklü, mahmız nazik, düz (13) 20-25 mm uzunluqda nektarlıq açıq rənglənmiş, tez-tez bənövşəyi, 3 dilimli, ortası üç bucaq və kənarları enli yarım dairəvi dilimlərlə olur. Çalov (meyvə) uzunsov, düz, sıx tüklü 7-10 (12) mm uzunluqda, düz nazik 1,5-2 mm uzunluqda burunculudur.
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsi, Samur-Dəvəçi və Xəzər sahili ovalıqları, Qobustanın rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Əkinlərdə, tarlalarda, çağıl daşlarında, yovşanlıqlarda bitir.
Umbilicus erectus
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mercedes-Benz GLA-Class
Mercedes-Benz GLA-klass — 2013-cü ildən bu günə kimi Mercedes-Benz markasının istehsal etdiyi mini krossover. 2013-cü ilin noyabrında "Dünyada ilin avtomobili" adına namizəd olunmuşdur.
Marqaret Tetçer
Marqaret Hilda Tetçer — Britaniyalı siyasətçi. Birləşmiş Krallıqda ən uzun müddət vəzifədə qalmış baş nazir və ölkənin yeganə qadın baş naziri. Yaxın tarixdə ölkəyə ən çox təsir edən insanlardan olub. Tətbiq etdiyi siyasətlər səbəbi ilə həm böyük dəstək görüb, həm də ciddi müxalifətlə qarşılaşmışdı.
Gəncliyində parlaq bir tələbə olduğu kimi mühafizəkar tələbə cəmiyyətində siyasi tədbirlərdə də iştirak edirdi. Mühafizəkar partiyaya gənc yaşda üzv oldu. Zəngin bir iş adamı ilə ailəli olmuşdur.
Tetçer 1975–1990-cı illər arasında Mühafizəkarlar Partiyasına rəhbərlik etmiş, 1979–1990-cı illərdə isə baş nazir olmuşdur. Ümumi siyasi yolu liberal-mühafizəkar istiqamətində idi. 1980-ci illərdə qərb ölkələrində dövlətin iqtisadi investisiyalardan çəkilməsi, özəlləşdirmə, sərbəst bazar iqtisadiyyatının dəstəklənməsi və işçi hüquqlarının tapdalanması ilə özünü göstərən neoliberalizm siyasətinin Birləşmiş Krallıqdakı icraçısı oldu.
Ölkə daxilində sol müxalifətlə, beynəlxalq sahədə isə Soyuq müharibə çərçivəsində Şərq bloku ölkələri ilə mübarizə apardı. O dövr üçün radikal sayıla biləcək sağ siyasətləri güzəştə getmədən tətbiq etməsi səbəbilə ona verilən "Dəmir Ledi" ləqəbini sevə-sevə qəbul etdi.
Tetçer partiyası daxilindəki parçalanmalar səbəbilə baş nazir vəzifəsini və fəal siyasəti buraxmaq məcburiyyətində qaldı, lakin təsiri elə güclü idi ki, baş naziri vəzifəsindən sonra davam etməklə yanaşı, Leyboristlər Partiyasına da təsir edəcək şəkildə İngilis siyasətini təməldən dəyişdi.
Həyatı
200px|thumb|left|Tetçerin uşaqlığını keçirdiyi ev. Atasının baqqal dükanının üzərində yerləşirdi 200px|thumb|left|Evin divarındakı lövhədə "Millət vəkili Marqaret Tetçerin doğulduğu ev. [[Böyük Britaniya və Şimali İrlandiyanın ilk qadın baş naziri" yazılmışdır.]] Qızlıq adı Hilda Roberts olan Tetçer 1925-ci ildə Şimali İngiltərənin kiçik bir Qrantem adlı şəhərində inanclı bir protestant tacir ailəsindən anadan olmuşdu. Ailəsi o qədər də imkanlı deyildi. Atasına baqqal dükanında kömək edən Marqaret lap uşaq yaşlarından əməyə alışmışdı. Tetçerin uşaqlıq illəri Qrantem şəhərində, atasının baqqal dükanının üstündəki evlərində keçmişdi. İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl, 1938-ci ildə Roberts ailəsi Almaniyadan qaçan gənc yəhudi bir qıza müvəqqəti sığınacaq vermiş, Marqaret və bacısı Muriel qızın səyahət pulunu öz ciblərindən ödəmişdilər. İbtidai sinifə "Huntingtower Road" məktəbində gedən Marqaret, sonrakı illərdə Kesteven və Qrantem qızlar məktəbinə təqaüd qazanmışdı. Məktəb sənədlərinə görə, Tetçer işgüzar və daim özünü inkişaf etdirən bir tələbə idi. Dərslərdən başqa, piano, xokkey, şeir oxumaq, üzgüçülük və yürüşlə maraqlanırdı. 1942–1943-cü illər ərzində sinif nümayəndəsi olmuşdu. Altıncı sinifdə Oksford Universitetinə bağlı Somerville kollecində kimya təhsili almaq üçün təqaüdlə oxusun deyə müraciət etmişdi. Əvvəl rədd edilsə də, digər namizədin geri çəkilməsi səbəbindən müraciəti qəbul edilmişdi. Oksforda 1943-cü ildə gəlmiş Marqaret, 1947-ci ildə ikinci sinif şərəf dərəcəsi kimya fakültəsindən məzun olmuşdu. 1946-cı ildə Oksford Universiteti "Mühafizəkarlar dərnəyi"nin sədri seçilmişdi. Universitetdə Fridrix fon Hayeki oxumuş, dövlətin iqtisadiyyatla qarışıqlığı avtoritar rejimlərə gətirib çıxardığına görə təsirlənmişdir. Marqaret Tetçer 2013-cü il 8 aprel tarixində insult səbəbindən vəfat etdi.
Ailəsi
Anası Beatris Etel 1888–1960 illərdə yaşamış Nebraska ştatının Linkoln bölgəsindən, atası Alfred Roberts isə 1892–1970 illərdə yaşamış, İngiltərənin Nortqempton şəhərindən idi. Alfred Robertsin baqqal dükanı olmaqla yanaşı, o həm yerli siyasətlə maraqlanır, həm də metodist kilsələrində moizə deyirdi. Bunun təsiri idi ki, Marqaret də inanclı bir metodist xristian kimi yetişmişdi.
1950–1970-ci illərdə siyasi kariyerası
1950–1951-ci il seçkilərində Mühafizəkarlar Partiyasının ən gənc namizədi olaraq seçkilərə qatıldı, Dartfordda bu partiyadan Fəhlə Partiyasına qarşı mübarizə apardı. 1951-ci ildə yenicə tanış olduğu Denis Tetçer ilə evləndi. Zəngin bir iş adamı olan Denis Tetçer, həyat yoldaşının işini maliyyələşdirirdi. 1953-cü ildə əkiz uşaqları oldu, həmin il Tetçer vergi hüququ mütəxəssisi olaraq bir təşkilata üzv oldu.
Tetçer Mühafizəkarlar Partiyasında namizəd olmaq üçün səy göstərirdi. Bir neçə dəfə rədd edilsə də, nəhayət, 1959-cu il seçkilərində Finçleydən namizəd oldu və İcmalar Palatasına seçildi. Parlamentdəki ilk çıxışında yerli iclasların görüşlərini xalqa açıq etməsi üçün müraciət etdi, bu təklif daha sonra qanuni oldu. 1961-ci ildə Partiyasına qarşı çıxaraq çubuğun bir cəza vasitəsi kimi istifadə edilməsinin ləğv edilməsi üçün səs verdi. Kişi homoseksualizmin cinayət olmaqdan çıxarılmasını müdafiə edən az sayda Mühafizəkarlar Partiyası deputatlarından biri idi. Aborta icazə verilməsi istiqamətində səs verdi. Digər tərəfdən, ölüm cəzasının ləğv edilməsinin əleyhinə idi və boşanmanın asanlaşdırılması üçün verilən təklifə qarşı səs verdi. 1966-cı ildə Fəhlə Partiyasının vergi siyasətinə qarşı apardığı uğurlu çıxışında bu siyasətin "təkcə sosializmə deyil, kommunizmə doğru atılan addımlar" olduğunu irəli sürmüşdü. 1967-ci "Kölgə kabineti"ndə yanacaq, nəqliyyat və təhsil naziri oldu.
Nazir olduğu dövr
Mühafizəkarlar Partiyası 1970-ci il seçkilərində qalib gəldi. Tetçer Sağlamlıq kabinetində Təhsil və Elm naziri oldu. Vəzifəsinin ilk aylarında büdcəni qaydaya salmaq üçün yeddi rayon üçün nəzərdə tutulmuş on bir yaşlı uşaqlara verilən pulsuz süd paylaşımını kəsmək məcburiyyətində qaldı. Bu səbəbdən xalq arasında "süd oğrusu" (Tetçer Tetçer, Milk Snatcher) olaraq çağırılmağa başlandı və etirazlarla qarşılaşdı. 2001-ci il Nazirlər Kabineti aktlarına görə, Tetçer ictimaiyyətin təzyiqindən qorxduğu üçün uşaq bağçalarına süd paylaşımını dayandırmadı və məktəblərdə artırılan yeməyin qiymətlərini mümkün qədər tənzimlədi. Tetçer məktəb və kitabxana pulların da artırılmasını, beləliklə də xəzinənin gözlədiyindən artıq qənaət etməyi təklif etmişdi. Kitabxana pullarından başqa bu təkliflər hökumətdə qəbul ediləcəkdi. 1967-ci "Kölgə kabineti"ndə yanacaq, nəqliyyat və təhsil naziri oldu.
Mühafizəkarlar Partiyasının 1974-cü il fevral seçkilərindəki məğlubiyyətindən sonra Tetçer kölgə kabinetinə təyin olundu, bu dəfə Ətraf Mühit və Yaşayış naziri oldu. Bu vəzifədə yerli hakimiyyət orqanlarına gəlir təmin edən proporsional vergi sistemini qaldırıb kəllə vergisinə keçidi müdafiə edən siyasətini formalaşdırmağa başladı. Bu siyasət yüksək səviyyəli Mühafizəkar Partiyalar arasında tərəfdar toplayacaqdı.
"Sağlamlıq" hökumətinin maliyyə siyasətlərində Keyt Cozefi dəstəklədi. "Sağlamlıq" kabinetinin 1974-cü ildə ikinci dəfə məğlub olmasından sonra Cozef ona qarşı namizəd olmağa qərar verdi, lakin sonra imtina etdi. Bunun üzərinə Tetçer "Sağlamlıq"-a rəqib olmağa qərar verdi və Mühafizəkarlar Partiyası sədrliyinə namizədliyini irəli sürdü. İlk turda gözlənilməz şəkildə partiyadandan çox səs alan Tetçer 11 fevral 1975-ci il tarixində keçirilən ikinci turda lazımi səs çoxluğunu təmin edərək prezident oldu. Özünə sələf olaraq seçdiyi Vilyam Uaytlavı sədr müavini vəzifəsinə gətirdi.
Çeşməbasar
Çeşməbasar — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Çeşməbasar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Marqaret Tetçer
Müxalifət lideri olduğu dövr
1976-cı il 19 yanvar tarixindəki çıxışında Sovet İttifaqına ağır iradlar bildirdi:
Çeşməbasar
Toponimikası
XIX əsrin əvvəllərinə qədər kəndin ərazisi Güznüt kəndinin əkin sahəsi olmuşdur. Çeşməbasar "su basarı yer" deməkdir. Yerli sakinlər kəndin əsl adının Çeşməsara olduğunu söyləyirlər. Çeşmə (bulaq) və sara (xalis, saf) sözlərindən düzəlmiş bu coğrafi ad isə "saf su" kimi izah olunur və vaxtilə ətraf zonada karbonat bulaqların çox olması ilə əlaqələndirilir.
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Buxarest)
Müqəddəs Nikolay Rus Kilsəsi (Biserica Rusă) – Rumıniyanın paytaxtı olan Buxarest şəhərinin mərkəzində, Universitet Meydanının yanında yerləşən və hazırda fəaliyyət göstərən kilsə. Kilsə, Buxarest Universitetinin məbədidir və bu səbəblə qeyri-rəsmi olaraq "Tələbə Kilsəsi" (Biserica studenţilor) adlandırılır.
Marqaret Tetçer
Müxalifət lideri olduğu dövr
200px|thumb|right|Marqaret Tetçer müxalifət illərində, 1975. Buna cavab olaraq Sovet Müdafiə Nazirliyi qəzeti Krasnaya Zvezda (Qırmızı Ulduz) Tetçerə "Dəmir Ledi" ləqəbini qoymuşdu. Ləqəb qısa zamanda Moskva Radiosu tərəfindən bütün dünyaya yayıldı. Tetçer bu ləqəbi sevdi və boyun əyməz — qərarından dönməz xarakterinin rəmzi kimi mənimsədi.
Çeşməbasar
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Buxarest)
Tarixi
Rumıniyanın paytaxtında bir kilsənin tikilməsi fikri, Rumıniyanın Rusiya imperiyası səfiri olan Mixail Nikolayeviç Qirs tərəfindən təqdim edildi. Kilsənin tikilməsi 1905-ci ildə başlamışdır. İnşaatın xərci 600 min rubl olmuşdur. Layihə Mixail Timofeyeviç Preyobrazenski tərəfindən yaradıldı. Kilsə 1909-cu ilin Noyabr ayının 25-də təqdis edildi. Kilsə, birinci dünya müharibəsində Buxarestin ittifaq dövlətləri tərəfindən işğalından əvvəl bağlanıldı. Bütün əsərlər əvvəl Yaşa, sonra isə Petroqrada (İndiki Sankt-Peterburq) nəql edildi. Müharibədən sonra Rumıniyadakı rus icması kilsəni təmir etdirdi. Dini xidmətlər 1921-ci ildə yenidən başladı. 1934-cü ildə kilsə rumın şərqi-pravoslav kilsəsinin səlahiyyəti altına girdi və Buxarest Universitetinin tələbələrinə və işçilərinə verildi. Kilsə, 1947-ci ilin may ayının 5-də, 1948-ci ildə təmir edilən Moskva Patriarxlığına yenidən göndərilmişdir. Kilsə 1957-ci ildə Rumıniya şərqi-pravoslav kilsəsinin səlahiyyətinə keçdikdən sonra yenidən təmir edilmiş və 1967-ci ildə təqdis edilmişdir. 1977-ci ildəki zəlzələnin bir nəticəsi olaraq, kilsənin zəng qülləsində böyük bir çat əmələ gəlmişdir. Tikilidə möhkəmlətmə və təmir lazım idi. Bu işlər 2000-ci ildə başlamışdır. 1992-ci ildən bu günə qədər yenə Buxarest Universitetinin məbədi olmuşdur.
Marqaret Tetçer
Müxalifət lideri olduğu dövr
Yaratdığı Kölgə kabinetində Sağlamlıq kabinetinin tərəfdarlarına da yer verdi və Mühafizəkarlar Partiyası daxilində fərqli görüşlərin təmsil edilməsinə səy göstərdi. Maliyyə fikirlərini Partiyaya qəbul etdirmək üçün diqqətli davranmağa məcbur idi. Sağlamlıq hökumətinin desentralizasiya Şotlandiya siyasətinə son verdi. 1978-ci ilin yanvar ayında Qranada televiziyasına verdiyi bir müsahibədə "insanlar bu ölkənin başqa bir mədəniyyətin insanları tərəfindən işğal ediləcəyindən ciddi narahatlıq duyur" deməsi ictimaiyyətdə mübahisəyə səbəb oldu. Mühafizəkarlar Partiyasına xalq dəstəyi 43% idisə, müsahibədən dərhal sonra 49%-a qalxdı. Bəzi analitiklər Tetçerin bu danışığı ilə həddindən artıq sağçı Britaniya Milli Cəbhəsi (British National Front) tərəfdarlarını Mühafizəkarlar Partiyasının cərgələrinə çəkdiyini önə sürdü.
Çeşməbasar
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Arazboyu düzənlikdə yerləşir.
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Buxarest)
Arxitextura
Daşdan hazırlanmış olan kilsə, Rus üslubunda tikilmişdir. Kilsənin yeddi qübbəsi var, bu qübbələr əvvələr qızıl ilə örtülmüşdü. Kilsənin girişi, kilsənin şimal-qərbi küncündə yerləşir. Kilsə kvadrat şəklindədir. Kilsənin uzunluğu 19,6 metr, eni 18,4 metr, yüksəkliyi isə 19 metrdir. Daxili, rəssam Vasiliyev tərəfindən Bizans üslubunda və Müqəddəs Manastır üslübunda boyanmışdır. Boyamanın ümumi sahəsi 1500 kvadrat metrdir.
Marqaret Tetçer
Müxalifət lideri olduğu dövr
1979-cu il parlament seçkilərindən əvvəl keçirilən sorğuların əksəriyyəti Mühafizəkarlar Partiyasını dəstəkləməklə yanaşı, İşçi Partiyasının sədri Ceyms Kallagenin baş nazir olmasına üstünlük verdiyini göstərirdi. İşçi Partiyası 1978–79-cu ilin qışında sənaye sektorundakı münaqişələr, tətillər, yüksək işsizlik səviyyəsi və dövlət xidmətlərindəki geriləmələr səbəbindən zəiflədi. Mühafizəkarlar "İşçi Partiyası işləmir" kimi şüarlarla rekord səviyyədəki işsizliyi və hökumətin əmək bazarına hədsiz müdaxiləsini tənqid etdilər.
Kallagen hökuməti güvensizliyə görə 1979-cu ilin yazında devrildi. Ümumi seçkilər nəticəsində Mühafizəkarlar Partiyası İcmalar Palatasında olan 43 yerin əksəriyyətini tutdu və Marqaret Tetçer baş nazir təyin olundu.
1979–1983-cü illər
200px|thumb|left|Tetçer və müttəfiq ölkə [[ABŞ-nin prezidenti Ronald Reyqan, 26 fevral, 1981]] 200px|thumb|right|Tetçerin nazirliyi Reyqanın hökumətilə [[Ağ Evdə iclasda, 26 fevral, 1981]] Tetçer Birləşmiş Krallığın iqtisadi tənəzzülünün qarşısını almaq və dövlətin iqtisadiyyatdakı rolunu kiçiltmək kimi vədlər verərək 1979-cu ilin 4 may tarixində hökuməti qurdu. Britaniya bürokratiyasında hakim olan görüşdən təsirlənərək Birləşmiş Krallığın imperiya günlərindən bəri geriləməkdə olan təsirini artıraraq beynəlxalq münasibətlərdə daha fəal olmasını və liderliyə oynamasını istəyirdi. 1980-ci il ABŞ prezidenti olan Ronald Reyqan və 1984-cü ildə Kanada Baş Naziri olan Brayan Mulroney ilə bir çox nöqtədə oxşayırdı. Mühafizəkarlıq, sadəcə, anqlosakslar ölkələrində dominant siyasi ideologiya halına gəlməklə qalmır, digər ölkələrdə də yayılırdı. 1983-cü ildə baş nazir olan Turqut Özal da liberal asketizmi Türkiyədə həyata keçirdi və Tetçerə bənzər bir iqtisadi siyasət yürütdü.
20 may 1980-ci il tarixində İrlandiya baş naziri Çarlz Hauqhey ilə Şimali İrlandiya problemi haqqında görüşdən bir gün əvvəl İcmalar Palatasında "Şimali İrlandiyanın konstitusiya problemləri təkcə Şimali İrlandiya xalqını, bu hökuməti, bu parlamenti maraqlandırır və başqa heç kimi maraqlandırmır!" dedi.
1981-ci ildə Şimali İrlandiyadakı Maze həbsxanasında olan İrlandiya Respublika Ordusu və İrlandiya Milli Azadlıq Ordusu məhkumları beş il əvvəl əllərindən alınan siyasi məhkum mövqeyini təkrar qazanmaq üçün aclıq aksiyasına başladılar. Tetçer əvvəllər "Cinayət cinayətdir, siyasət deyil" deyərək məhkumlarla razılaşmağı rədd etdi. Lakin on məhkumun ölümü ilə tətilin başa çatmasının və ictimaiyyətdəki narahatlığın getdikcə artmasının ardından siyasi məhkumlara verilən bəzi hüquqlar yenidən tanındı.
Tetçer digər tərəfdən əvvəlki İşçi partiyası hökumətinin Şimali İrlandiyanın təhlükəsizlik işlərini yerli qüvvələrə vermə mənasına gələn "Ulsterisation" (Britaniya hökuməti tərəfindən Şimali İrlandiyadakı separatçı münaqişələr zamanı həyata keçirilən təhlükəsizlik strategiyası) siyasətini sürdürdü. Tetçerə görə, Birləşmiş Krallıqla birliyi müdafiə edən Şimali İrlandiya, IRA-ya (İrlandiya Respublikası ordusu) qarşı özünü müdafiə etməli idi. Bu vəziyyət Britaniyalı əsgərlərin Şimali İrlandiyada ölməsi nəticəsi ictimaiyyətdə meydana gələn reaksiyaları və ordunun üzərindəki yükü azaldacaqdı.
İqtisadiyyat sahəsində Tetçer prioritet məsələ olaraq özəl sektor investisiyaları qarşısında ən böyük maneə olaraq dəyərləndirdiyi və 1980-ci ildə 21%-ə çatan inflyasiyanı görürdü. Ona görə inflyasiyanı artıran əsas amillər həddindən artıq kommunal xərclər və borclanma idi. Bu problemi həll etmək üçün Tetçer pul təminatını nəzarət altına aldı; Borclanmanı azaltmaq üçün faizləri artırdı. Tetçer hakimiyyətə gələndə 14% olan sələm faizləri 6 ay ərzində 17%-ə yüksəlmişdi. Gəlir üzərindən vergi almaqdansa, vergiyə üstünlük verdiyindən ƏDV nisbətlərini anidən 15%-ə qaldırdı, bunun nəticəsi olaraq inflyasiya da sürətlə artdı.
Bu siyasətin səbəb olduğu iqtisadi durğunluq üzündən işsizlik 1979-cu ildə Fəhlə Partiyası iqtidarının son günlərindəki 1,3 milyon nəfərdən 1981-ci ildə 2,5 milyon nəfərə yüksəldi. Sürətlə artan işsizliyin digər bir səbəbi, sənaye sektorunun yenidən hazırlanması idi. Tetçer İşçi Partiyasının əksinə geriləməkdə olan sektorları subsidiya etmirdi. İşsizlik Tetçer dövrü iqtisadiyyatının ən mühüm problemlərindən biri olacaqdı.
Siyasətçilər Tetçerın bu siyasətdən "U" dönüşü etməsini gözləyərkən, o 1980-ci il partiya qurultayında siyasətini ələ vermədi: "Nefesini tutub medianın deyimilə "U" dönüşü etməyimi gözləyənlərə tək bir sözüm var: İstəsəniz siz qayıdın, Ledi dönməyəcək". Bu sözlər 1981-ci il büdcəsi ilə təsdiq edildi: 364 məşhur iqdisadçıdan gələn açıq məktubda səslənən narahatlıqlara baxmayaraq, hökumət durğunluğun tam ortasında vergi nisbətlərini artırırdı. 1982-ci ilin yanvarında inflyasiya yenidən təkrəqəmli rəqəmlərə düşdü və faizlər də azalmağa doğru getdi. İşsizlik artmağa davam etdi və 1982-ci ilin yanvar ayında 3 milyonu keçdi. İşsizlik tərifində edilən dəyişiklik üzündən rəsmi rəqəmlərin aşağı olduğunu söyləyən analitiklər isə həqiqi işsizliyin beş milyona çatdığını güman edirdi. Ancaq Tetçer hökuməti öncə işsizlik sığortası hüququ qazanmağı çətinləşdirdi, sonra Əmək naziri Norman Tebbit, işsiz sayının təyin olunması qaydalarını dəyişdi və yalnız işsizlik sığortası sahələrini təmin etdi. Beləliklə, işsizliyin sayı süni şəkildə azaldılmış olurdu.
1983-cü ildə Birləşmiş Krallığın sənaye istehsalı 1978-ci ildəki səviyyəyə görə 30% geriləmişdi.
Bu əsnada, Argentinada iş üçün gələn xunta rəhbərliyi iqtisadi sahədə yaşadığı sıxıntılar səbəbilə itirdiyi xalq dəstəyini yenidən qazanmağın yollarını axtarırdı. 2 aprel, 1982-ci ildə Argentina 1830-cu ildən bəri iddia etdiyi Folklend adalarını işğal etdi. Bu II Dünya Müharibəsindən bəri Birləşmiş Krallıq torpağının ilk işğalı idi. Bir neçə gün ərzində adaları geri almaq üçün Tetçer bir dəniz donanması göndərdi. Folklend Müharibəsində Birləşmiş Krallığın uğur qazanması ilə Tetçerə olan xalq dəstəyi artdı.
1983–1987-ci illər
Qaçaqçıların BMT-nin silah embarqosu altındakı Cənubi Afrika Respublikası aparteid rəhbərliyinə Birləşmiş Krallıqdan silah qaçırdığı ortaya çıxmasından sonra Tetçer Birləşmiş Krallıqda əhəmiyyətli investisiyalara malik olan və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının iqtisadi sanksiyalarına daha çox qarşı gələ biləcək olan bu ölkənin prezidenti P. V. Bota və Xarici İşlər Naziri Pik Botanı Birləşmiş Krallığa çağırdı. Tetçer Botanı aparteid siyasətini sona çatdırması, Nelson Mandelanı sərbəst buraxması, qaraların azadlığını müdafiə edənləri təqib etməkdən imtina etməsi, qonşu ölkələrdəki Afrika Milli Konqresi bazalarını bombalamaqdan imtina etməsi, Namibiyadan geri çəkilməsi və Birləşmiş Millətlər Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarına əməl olunması barədə xəbərdarlıq etdi. Ancaq Bota bu xəbərdarlıqları nəzərə almadı. 1986-cı ilin iyununda Guardian qəzetinə verdiyi bir müsahibədə Tetçer Cənubi Afrika Respublikasına iqtisadi sanksiya tətbiq etmənin yaxşı bir şey olmadığını, çünki bu sanksiyaların milyonlarla qaranın işsiz qalmasına səbəb olacağını söylədi.
12 oktyabr, 1984-cü il tarixində 59-cu yaşgünündən bir gün əvvəl Tetçer Mühafizəkarlar Partiyasının qurultayı üçün qalmaqda olduğu Brigton otelinə İrlandiya Respublika Ordusu (İRO) tərəfindən qoyulan bombanın partlamasından son anda xilas oldu. Partlayışda beş nəfər öldü. Tetçer əgər hamama daha tez girsəydi, partlamadan təsirlənəcəkdi. Tetçerin konqresin ertəsi gün proqrama uyğun olaraq toplantı istəməsi və bombardmana baxmayaraq danışması siyasi dairələr tərəfindən təqdir edildi.
15 noyabr, 1985-ci ildə Tetçer İrlandiya Baş Naziri Qarret Fitscerald ilə bu ölkəyə ilk dəfə (məsləhət mahiyyətində də olsa) Şimali İrlandiya rəhbərliyində söz haqqı tanıyan Hillsboro müqaviləsini imzaladı. Saziş Şimali İrlandiyadakı birlik tərəfdarları tərəfindən qəzəblə qarşılandı. Birlik tərəfdarı olan partiyalar parlamentdən kütləvi halda istefa edərək böyük əksəriyyət verdikləri erkən seçkilər yolu ilə bir növ referendum keçirdilər, lakin müqaviləni ləğv etdirə bilmədilər.
Çeşməbasar
Təhsil
Kənddə 1998-ci ildə "Heydər" məscidi inşa edilmiş və yerli əhalinin ibadət yeri üçün istifadəyə verilmişdir
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Marqaret Tetçer
1983–1987-ci illər
Tetçerin siyasi və iqtisadi fəlsəfəsi, azad bazar və sahibkarlıq üzərində qurulmuşdu. Hakimiyyətə gələndə eksperimental mahiyyətdə kiçik bir dövlət işlənməsini işçilərinə satmış və çox müsbət reaksiyalar almışdı. 1983-cü il seçkilərindən sonra hökumət daha cəsarətli hərəkət etdi və Britiş Telekomdan başlayaraq 1940-cı illərdən bəri dövlət mülkiyyətində olan bir çox böyük müəssisələri əldən çıxardı. Xalqın geniş təbəqəyə satılan səhmlərini aldı. Sol siyasətçilərin şiddətlə qarşı çıxdığı özəlləşdirmə siyasəti, Tetçerizmlə (1979-cu ildən 1990-cı ilədək Böyük Britaniyanın baş naziri Marqaret Tetçerin iqtisadi və sosial baxışları və siyasi tərzini ifadə edir.) xatırlanır oldu. Səhmlərin bazaya yayılması, bu siyasətə dəstək verənlər tərəfindən xalq kapitalizmi olaraq adlandırıldı.
200px|thumb|left|[[Ronald Reyqan və Marqaret Tetçer Kamp Daviddə (ABŞ prezidentlərinin tətil, istirahət və qonaq otağı) 1986-cı il.]] Soyuq Müharibədə Tetçer Reyqanın siyasətini dəstəklədi. Bu 1970-ci illərdə Qərbin yeritdiyi yumşalma siyasətinə qarşıydı və yumşalmağla bağlı müttəfiqlərlə ziddiyətə səbəb oldu. Tetçer ABŞ-nin nüvə naviqasiya (cruise) raketlərinin Birləşmiş Krallıq adalarında yerləşməsinə icazə verərək Nüvə Tərksilah Hərəkatının marağını çəkdi. Bununla yanaşı, reformist Sovet lideri Qorbaçovun hakimiyyətə gəlməsini müsbət qarşılayan ilk Qərbli lider də o oldu. Qorbaçovun hakimiyyətə gəlməsindən üç ay əvvəl edilən bir görüşmə sonrasında Tetçer onun üçün "Cənab Qorbaçovu sevdim. Birlikdə işləyə biləcəyimiz biridir" şəklində fikrini bildirdi. Bu fikirdən sonra Qərbli güclər Sovetlər ilə 1991-ci ildə bu ölkənin süqutuna qədər yeni bir yumşalma dövrünə qədəm qoyacaqdı. Tetçeri dəstəkləyənlər, həm çəkindirmə, həm də yumşalma siyasətləri, Qərbin qazandığı qələbədə rolu olduğunu müdafiə etdilər.
1985-ci ildə Oksford Universiteti təhsil büdcəsini nizama salınması səbəbindən Oksford məzunu baş nazirlərə ənənəvi olaraq verilən fəxri doktorluq adını verməkdən imtina etdi.
1986-cı ildə digər NATO müttəfiqlərinin etirazlarına baxmayaraq, ABŞ-nin Birləşmiş Krallıqdakı bazalardan Liviyanı bombalamasına dəstək verdi. Müdafiə sahəsində ABŞ ilə əməkdaşlıq etməyi üstün tutduğuna, Britaniyalı vertolyot istehsalçısı Westlandın İtaliyanın Augusta şirkəti yerinə Amerikalı Sikorsky şirkəti ilə birgə olmasını təmin etdi. Augusta ilə çoxdan aydınlaşmış olan Müdafiə Naziri Maykl Heseltine Tetçerin bu qərarını və idarəetmə tərzini etiraz etmək üçün istefa verdi. Heseltine daha sonra da partiya daxilində Tetçerlə rəqabət apardı və 1990-cı ildə iqtidardan düşməsini təmin edənlərdən biri oldu.
İkinci hakimiyyətində Tetçer iki mühüm xarici siyasət uğuruna imza atdı:
1987–1990
İqtisadi partlayış və Fəhlə Partiyasının tək tərəfli nüvə tərksilahı müdafiə etməsi nəticəsində 1987-ci il seçkilərini 102 səs fərqlə qazanan Tetçer Lord Liverpuldan bəri ən uzun müddət vəzifədə qalan və Lord Palmerstonedan bəri ilk dəfə üç dəfə üst-üstə seçim qazanan baş nazir oldu. "Daily Mirror", "Guardian" və "Independent"dən başqa bütün Britaniya qəzetləri onu dəstəkləyir, buna qarşılıq olaraq mətbuat katibindən mütəmadi brifinqlər alırdı. "Tabloid" qəzetləri ona sevimli bir ləqəb qoymuşdu: "Meggi". Rəqibləri bu ləqəbi "Meggi bayıra"! şəklində əleyhinə bir şüara çevirmişdilər. Sol dairələrdə ona qarşı göstərilən reaksiyalar dövrün bəzi mahnılarına əks olunmuşdu: Stend Down Marqaret (Otur Aşağı Marqaret, The Beat), Tramp the Dirt Down (Pisliyi Əz, Elvis Costello), Marqaret On The Guillotine (Marqaret gilyotində, Morrissey), Mother Knows Best (Ana ən yaxşısını bilir, Riçard Tompson)
Kişi homoseksualizmi əvvəllər dəstəkləmiş olmasına baxmayaraq (1950–1970 arası siyasi karyerası) Tetçer 1987-ci ildəki partiya konqresində "Ənənəvi əxlaqi dəyərlərə hörmət göstərməyi öyrənməsi lazım olan uşaqlarımıza, homoseksual olmağın əsas bir hüquq olduğu öyrədilir" — dedi. Bəzi Mühafizəkar millətvəkillləri homoseksualizmin "təşviq edilməsinə" qarşı çoxdan bir hərəkat başlatmışdılar. 1987-ci dekabrında çıxarılan mübahisəli bir qanunla məktəblərdə homoseksualizmin "qanuni bir əlaqə növü" fikrinin öyrədilməsi qadağan olundu. Bu qanun sonrakı illərdə ləğv edildi.
Sosial islahatlar nəticəsində böyüklər üçün ABŞ-dəkina oxşar bir "İş tapma təhsili" sistemi quruldu.
1980-ci illərin sonunda əslində bir kimyaçı olan Tetçer ətraf mühit problemləri ilə məşğul olmağa başladı. 1988-ci ildə qlobal istiləşmə, ozon dəliyi və turşu yağışı problemlərini qəbul edən önəmli çıxış etdi. 1990-cı ildə meteoroloji proqnoz və araşdırmalar üçün Hadley Mərkəzini qurdu. 2002-ci ildə çap olunan kitabı Dövlət Sənətində (Statecraft), qlobal isinməyə insanların səbəb olduğu fikrinə dəstək verdiyi üçün peşman olduğunu bildirir:
1988-ci ildə Belçika, Brugesde etdiyi bir çıxışında Avropa İqtisadi Birliyinin (AİB) federal quruluşa çevirilməsi təkliflərinə və qərar alma mexanizminin mərkəzləşməsinə qarşı fikirlərini açıqladı. Birləşmiş Krallığın üzvlüyünü dəstəkləsə də, Tetçer AB-nın rolunun azad bazar və fəal rəqabət şərtlərini yerinə yetirmək olduğuna inanır, yeni AB aktların Birləşmiş Krallıqda apardığı islahatları geriyə qaytarmasından qorxurdu.
AB-nın hazırlanmaqda olduğu İqtisadi və Maddi Birliyə, vahid valyutanın milli pulların yerinə keçməsinə xüsusilə qarşı idi. Bu nitq digər Avropalı liderlərin etirazlarına səbəb oldu və Mühafizəkarlar Partiyası daxilində Avropa siyasəti mövzusunda dərin çatın olduğunu ortaya çıxardı.
1988-ci ilin 6 – 8 aprel tarixində Türkiyəyə rəsmi səfər etdi. Aparılan danışıqlarda müzakirə olunan əsas məsələlər Türkiyənin Avropa İqtisadi Birliyinə üzvlük müraciəti, yeni Türkiyə iqtisadi və Birləşmiş Krallıqdan investisiya tələbləri, Kipr problemi, İran-İraq müharibəsi və Fələstin problemi oldu. Tetçer Turqut Özal ilə birlikdə keçirdiyi mətbuat konfransında "Bildiyiniz kimi Birləşmiş Krallıq Türkiyənin və Avropanın böyük dostu olmuşdur və Türkiyə ilə Avropa İqtisadi Birliyi arasında İttifaq Müqaviləsinin daha fəal işləməsini görmək istəyir" dedi.
1989-cu ildə davam etməsi imkansız halda olan iqtisadi böhranı dayandırmaq üçün faiz dərəcələrini artırdıqdan sonra Tetçerin ictimai dəstəyi bir dəfə də azaldı. Tetçer Avropa valyuta birliyinə hazırlanma siyasətini təqib edən Maliyyə Naziri Nigel Lavsonu günahlandırdı. 1987-ci ilin noyabrında "Financial Times" qəzetinə verdiyi müsahibədə Tetçer bu siyasətdən xəbərdar olmadığını və qəbul etmədiyini söylədi.
1988-ci ilin iyununda Madriddəki Avropa İqtisadi Birliyi sammiti öncəsi keçirilən bir toplantıda Lavson və Xarici İşlər Naziri Geffri Hay Tetçeri pul birliyinin hazırlıq mərhələsi olan Valyuta Məzənnəsi Mexanizminə qoşulmaq üçün lazımlı şərtləri qəbul etməyə vadar etdi. İclasda ikisi də Tetçerin şərtləri qəbul etməməsi halda istefa verəcəklərini söylədilər. Tetçer buna Hayı işdən çıxararaq və iqtisadi məsələlərdə daha çox müşaviri Alan Vaterslə məsləhətləşərək cavab verdi. Lavson 1989-cu ilin oktyabrında istefa verdi, lakin Hay və Lavson kimi təcrübəli siyasətçilərin ayrılmaları, Tetçerin dəstəyini zəiflətdi. Bu vəziyyət, həmçinin, Tetçerin fərqli fikirlərə tolerantlıq göstərməyən bir baş nazir olduğu imicini gücləndirdi.
Həmin ilin noyabrında Tetçer Mühafizəkarlar Partiyası liderliyi üçün Antoni Meyerin rəqabəti ilə rastlaşdı. Tetçer Meyerə asanlıqla qalib gəlsə də, altmış nəfər Meyere səs verdi və ya seçkiyə qatılmadı — bu hakimiyyətdəki bir nazir üçün yüksək bir say idi. Digər tərəfdən, partiyadakı tərəfdarları Tetçerin on ildir baş nazir kreslosunda yorulduğunu və ümumi səs sayının 370 olduğunu vurğulayaraq bu nəticənin uğurlu olduğunu önə sürdülər. 200px|thumb|right|Tetçer [[Bermud adaları əsgərlərini yoxlayarkən, 12 aprel 1990-cı il]] Tetçerin yerli hökumət vergilərini qaldırmaq üçün təklif etdiyi 1987-ci il seçkilərində Mühafizəkarlar Partiyası proqramında da yer alan yeni vergi sistemi Şotlandiyada 1989-cu ildə, İngiltərə və Uelsdə 1990-cı ildə tətbiq olundu. Mal varlığına əsaslanan hesablanan yerli vergilərin əvəzinə kəllə vergisi kimi tanınan və hamı üçün adətən bərabər olan (aşağı gəlirlərə bəzi güzəştlər vardı) vergi pis reaksiyalarla qarşılaşdı və küçə aksiyalarına yol açdı.
Tetçerin baş nazir postundakı son performanslarından biri, ABŞ Prezidenti Corc Herbert Uoker Buşa Səddam Hüseyni Küveytdən çıxarmaq üçün Orta Şərqə əsgər göndərməsi istiqamətində təzyiq etmək oldu. Buşun bu plan haqqında bəzi tərəddüdü vardı, amma Tetçer ona "tərəddüd edəcək vaxtımız yoxdur"! deyə cavab verdi.
1990-cı ilin oktyabrındakı Mühafizəkarlar Partiyası qurultayından əvvəlki cümə günü yeni Maliyyə Naziri Con Meycora faiz nisbətlərini 1% endirilməsi tapşırığını verdi. Meycor onu pul sabitliyini qorumaq üçün yeganə yolun "Madrid şərtləri"nə tabe olmasalar belə, eyni zaman ərzində Valyuta Məzənnəsi Mexanizminə qoşulmaq olduğuna inandırdı.
İşdən azad edilməsi
1990-cı ilin 1 noyabr tarixində Tetçerin ən köhnə və sadiq müttəfiqlərindən olan Geffri Hay Tetçerin Avropa siyasətinə etiraz etmək üçün Baş Nazirin Müavini vəzifəsindən istefa etdi. Keçmiş rəqibi Maykl Heseltayn partiya liderliyi üçün ona meydan oxudu və ilk turdakı səsvemədə ikinci tura da yetəcək qədər çox səs yığdı. Əvvəllər ikinci turda da yarışmaq istədiyini desə də, Tetçer hökumət üzvləri ilə məsləhətləşdikdən sonra seçkidən çəkilməyə qərar verdi. 22 noyabr tarixində saat səhər 09:30-da Kabinetə ikinci turda namizəd olmayacağını açıqladı. Daha sonra ictimaiyyətə istefası ilə bağlı açıqlama verildi:
Məğlub olan Tetçer İcmalar Palatasında hökumətinə qarşı keçirilən etimad səsverməsi zamanı təsirli çıxışlarından birini etmək imkanı qazanmışdı:
Sələfi olan Con Meycoru dəstəklədi və o da liderliyi qazandı. İstefasından sonra keçirilən sorğuda Britaniya xalqının 52%-i "Tetçerin ölkəyə faydalı olduğunu" söyləyərkən, 48% isə "pis" olduğunu söyləyirdi. 1991-ci ildə Partiyanın illik qurultayında daha əvvəl görülməmiş şəkildə dəqiqələrlə ayaq üstdə alqışlanaraq qarşılanmış, ancaq çıxış etməsi üçün edilən çağırışları rədd etmişdir. Eyni zamanda, Baş Nazir vəzifəsindən istefa etdikdən sonra zaman-zaman İcmalar Palatasında çıxışlar edirdi. 1992-ci il seçkilərindən sonra parlamentdən ayrılmışdı.
Siyasətdən sonrakı həyatı
1992-ci ildə "baronessa" titulu aldı. Bunun sayəsində Lordlar Palatasına girmə imkanı əldə etdi. Palatada Maastrixt sazişini tənqid edən bir sıra çıxışlar etdi. Bunu "Artıq irəli gedən bir saziş" kimi qiymətləndirdi. 1993-cü ilin iyun ayında isə "Mən bu müqaviləni heç vaxt imzalamazdım" — dedi. Sazişin referenduma təqdim olunmasını tələb etdi, üç böyük partiya də razılıq verdiyinə görə xalqın rəyinin verilməsi lazım olduğunu dedi.