cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karavasta laqunu
Coğrafiya
Laqun nadir heyvanlardan olan qıvrımlələk qutanların yuvalarını qurduqları yer kimi məşhurdur. Dünyada üzrə qutanların 5 %-i bu laqun ətrafında yaşayır. Onlar yuvalarını yalnız laquna daxil olan Qutan adasında tikirlər. Laqun həmçinin 1300-dən çox quş növü yuva qurduğu yer hesab olunur. Bu növlərə Sternula albifrons, böyük qarabatdaq, kiçik qarabatdaq və çəmən tirkuşkasını misal göstərmək olar.
29 noyabrdan Karavasta laqunu (781 nömrəli qərar ilə) beynəlxalq su-bataqlıq təsərrüfat ərazisinin siyahısına daxildir. 1994-cü ildən laqun 222,302 km² ərazisi olan Divyaka-Karavasta milli parkının ərazisinə daxildir. Milli park daxilində bir neçə restoran yerləşir. Qum təpələri boyunca yerləşən çimərlik turistlərin axınına səbəb olur.
Laqun ətrafı ərazilərdə dezinfeksiya üzrə kampaniyalar uzun müddətdir ki, dayandırılmışdır. Bu səbəbdən laqunda ağcaqanadların aktivliyi müşahidə olunur. 2014-cü ildə dezinfeksiya kampaniyaları yeniləndi və bərpa üçün milli layihə yaradıldı. Layihəyə əsasən ovçuluğa yararlı quşlar üçün dezinfeksiya və vaksinasiya işləri aparılmışdır.
Taleh Muxtarov
Taleh Həşim oğlu Muxtarov (1 dekabr 1985; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan SSR — 18 oktyabr 2020; Ağdərə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Taleh Muxtarov 1985-ci il dekabrın 1-də Kəlbəcər rayonunun Kəndyeri kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Taleh Muxtarov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Taleh Muxtarov oktyabrın 18-da Ağdərə istiqamətində şəhid olub. Goranboy rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Muxtarov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Ənvər Əliyev (siyasətçi)
Ənvər Abbas oğlu Əliyev — Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sabiq üzvü.
Həyatı
Ənvər Abbas oğlu Əliyev 25 yanvar 1951-ci ildə Ağsu rayonunun Pirhəsənli kəndində doğulmuşdur. Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda təhsil almışdır.
Ənvər Əliyev aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru və dosentdir. O, hal-hazırda AMEA Coğrafiya İnstitutunda şöbə müdiri vəzifəsi daşımaqdadır.
Siyasi fəaliyyəti
Ənvər Əliyev Meydan Hərəkatının fəallarından və təşkilatçılarından biri olmuşdur.
Mərkəzi Seçki Komissiyasında
Ənvər Əliyev 28 iyun 2002-ci ildə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının təqdimatı ilə Mərkəzi Seçki Komissiyası üzvlüyünə seçilmişdir.
Ənvər Əliyev 2005-ci il parlament seçkilərinin Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən hazırlanmış yekun nəticə protokoluna imza atmamışdır və komissiyanın 15 üzvündən sadəcə 13-nün imzasıyla (Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının təmsilçisi Mənsum Bayramov da imzalamamışdır) bu protokol Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinə təqdim olunmuşdur.
Ənvər Əliyev 7 fevral 2006-cı ilədək Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü olmuşdur. Yeni tərkibdə Mərkəzi Seçki Komissiyası təşkil olunarkən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası namizəd göstərməmişdir.
Mekanskaya
Mekanskaya (çeç. Макан-Гӏала ) Çeçenistanın Naurski bölgəsində kənddir. Mekenski kənd qəsəbəsinin inzibati mərkəzidir.
Coğrafiya
Terek çayının sol sahilində, Naurskaya kəndinin rayon mərkəzindən 4 kilometr şimal -şərqdə yerləşir.
Kəndə ən yaxın yaşayış məntəqələri qərbdə Çernokozovo kəndi, cənub -şərqdə Savelyevskaya kəndi və Meken -Yurt kəndi, cənub -qərbdə Naurskaya kəndi və Nadtereçnoye kəndidir.
Tarix
Kəndin yaxınlığında, arxeoloji abidələr siyahısına daxil edilmiş Meken kurqanlarının böyük qrupları var, abidələr dövlət tərəfindən qorunur.
1926-cı ildən etibarən Mekanskaya kəndi Şimali Qafqaz ərazisinin Tersk Dairəsinin Naurski rayonuna aid idi. 1926 -cı il siyahıyaalınmasına görə, kənddə 2466 nəfər yaşayırdı ki, onlardan 2440 -ı ruslar təşkil edirdi.
1990-cı illərdə, Naurski rayonunun digər yaşayış məntəqələrində olduğu kimi Mekanskaya kəndində də özünü Çeçenistan adlandıran İçkeriya Respublikasının hakimiyyəti əməkdaşları və ayrı-ayrı silahlı cinayətkarlar tərəfindən rusdilli əhaliyə qarşı çoxsaylı cinayətlər baş verirdi və bu hal məqsədyönlü olaraq etnik təmizləmə xarakteri daşıyırdı.
1999-cu il oktyabrın 8-də, İkinci Çeçen müharibəsi zamanı, Meken şəhərində federal qüvvələrin nəzarət edilməsindən bir həftə əvvəl yerli sakin olan 43 yaşlı döyüşçü Əhməd İbrahimov məqsədli şəkildə kənd sakinləri olan qadınlar, qocalar və uşaqlar da daxil olmaqla 34 rus, habelə bir axıska türkünü öldürdü. Qətlin səbəbi sakinlərdən birinin səngər qazmaqdan imtina etməsi idi. Bir neçə gün sonra, kənd məclisində İbrahimov çubuqlar və lülələrlə döyülərək öldürüldü, yerli molla cinayətkarın cəsədini basdırmağı qadağan etdi. Sonradan, Mekanskayada qətliam faktı ilə bağlı cinayət işi, ÇXR-in prezidenti Aslan Masxadova qarşı irəli sürülmüş Çeçenistanın rusdilli əhalisinin hüquqlarının pozulması ittihamlarının tərkib hissələrindən biri oldu.
Bəzi məlumatlara görə, 2001 -ci ildə kənddə cəmi 42 rus ailəsi yaşayırdı.
1990 -cı illərdə kənddəki bir pravoslav kilsəsi dağıdıldı.
2011-ci ilin əvvəlində kənddə Naur bölgəsinin ən böyük məscidi açıldı. 2002 -ci il siyahıyaalınmasına əsasən, Meken şəhərində 1476 kişi və 1513 qadın yaşayırdı, əhalinin 77% -i çeçenlər idi.
V Qustav Torpağı
V Qustav Torpağı —  Şimal-Şərq Torpağı adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).
Əli Vasib Əfəndi
Əli Vasib Əfəndi — Osmanlı sülaləsinin altıncı rəisi və Osmanlı şahzadəsi.
Həyatı
Şahzadə Əli Vasib Əfəndi 1903-cü ildə Çırağan sarayında dünyaya gəlmişdir. Atası Sultan Muradın oğlu Mehmed Səlahəddin Əfəndinin oğlu Əhməd Nihad Əfəndi, anası isə onun ilk xanımı Safru xanım idi. Qalatasaray litseyini və hərb akademiyasında təhsil almışdır. Bundan başqa Osmanlı ordusunun piyada dəstələrində xidmət etmiş, Xanədan-ı Ali-Osman və I dərəcəli Məcidiyyə nişanları ilə təltif edilmişdi. Bir yaşına qədər böyük babası Sultan Muradın həbs olunduğu Çırağan sarayında yaşdı. 1904-cü ildə Sultan Muradın vəfatından sonra Çırağan sarayını tərk etdilər və sürgün qanununa qədər İstanbulun müxtəlif səmtlərində yaşadılar. 1924-cü ildə Osmanlı sülaləsinin sürgün edilməsi haqqında qanundan sonra 21 yaşlı Əli Vasib Əfəndi ailəsi ilə birlikdə əvvəlcə Budapeştə, bir neçə ay sonra isə cənubi Fransadakı Nitsa şəhərinə köçdü. 10 ilə yaxın burada yaşadıqdan sonra burada Sultan Mehmed Rəşadın nəvəsi Əminə Mukbilə Sultanla evləndi və 1933-cü ildə cütlük İsgəndəriyyəyə köçdü. Cütlüyün nigahı dövrün Osmanlı ailə rəisi Əbdülməcid Əfəndi tərəfindən bağlanmışdır. Nigahdan sonra İsgəndəriyyəyə gedən cütlüyün yeganə övladı olan Osman Səlahəddin Əfəndi də məhz 1940-cı ildə burada dünyaya gəldi.
1974-cü ildə Osmanlı sülaləsinin kişi mənsubları üçün çıxarılan əfv qanunundan sonra Əli Vasib Əfəndi hər il Türkiyəyə səyahət edirdi. Hətta İstanbulda Sultan Əhməd meydanı yaxınlığında bir ev də aldı. Bu illər ərzində xatirələrini yazdığı "Bir şahzadənin xatirələri: Vətən və sürgündə gördüklərim, eşitdiklərim" adlı əsər üzərində çalışdı. 1977-ci ildə Mehmed Əbdüləziz Əfəndinin vəfatı ilə Osmanlı sülaləsinin rəisi oldu və 1983-cü ildə Qahirədə vəfat etdi. İsgəndəriyyədə dəfn olunan Əli Vasib Əfəndinin məzarı 2007-ci ilin mayında oğlu Osman Səlahəddin Əfəndinin təşəbbüsü ilə Türkiyəyə gətirildi və Sultan Rəşad türbəsinə dəfn olundu.
Ailəsi
30 noyabr 1931-ci ildə Nitsada Sultan V Mehmedin oğlu Ömər Hilmi Əfəndinin qızı Əminə Mukbilə Sultanla evləndi. Bu nigahdan 1 oğlu oldu.
Newgrounds
Newgrounds Amerika onlayn əyləncə saytı və şirkətidir. O, dörd uyğun veb-sayt kateqoriyasında oyun, çəkiliş, audio və incəsənət yaradıcılığı kimi istifadəçi tərəfindən yaradılan məzmuna ev sahibliyi edir. Newgrounds ziyarətçilərə səs vermək və istifadəçi yaradılmasını qiymətləndirmək imkanı verir.
Urumi
thumb|Urumi istifadə edən bir şəxs. Urumi – əyilgən və qamçıyaoxşar tiyəsi olan hind qılıncı. Hindistanın Kerala ərazisində yaranmışdır. Bu qılınc növünün ilk dəfə Sanqam dövründə hazırlandığı düşünülür.
Newgrounds
Saytın sahibi Tom Fulp saytı və şirkəti 1995-ci ildə təsis edib. Şirkətin baş ofisi Pensilvaniya ştatının Glenside şəhərində yerləşir.
Time jurnalı saytı 2010-cu ildə "50 ən yaxşı sayt" siyahısında 39-cu yerə layiq görüb.
Sayka
Sayka (Boreogadus saida) — Arktikanın soyuq sularında yayılmış, Treskakimilər dəstəsinin, Treskalar fəsiləsinə daxil olan. Öz cinsinin yeganə nümayəndəsidir.
Təsviri
Maksimal uzunluğu 40 sm, adətən isə 25 sm olur. Orta ömür müddəti 7 ildir. Quyruğa doğru bədən kiçilir. Bığı kiçikdir. Başı isə əksinə böyükdür. Alt çənəsi nisbətən irəlidir. Başının üzəri və beli boz-qəhvəyidir. Böyür və boyun nahiyələri isə gümüşü-bozdur.
Yayılması
Bu növ əsasən Şimal Buzlu okeanın bütün ərazilərində rast gəlinir. Onları şorsulu laqunlarda və çay mənsəblərində belə görmək olur. Onlar istənilən balıq növündən Şimal qütbünə yaxın yayıla bilirlər. Onlara 85° ş.e yuxarı ərazilərdə belə müşahidə edilir.
Biologiya
Bu canlılar dəniz suyunda 0° temperatura yaxın temperaturda yaşayır. İkra qoyma oktyabrdan marta qədər uzanır. 6-70 min kürü qoyur.
Yetkinliyi 3—4 illiyndə baş verir. Bu zaman uzunluğu 19—20 sm olur.
Bu balıqlar fito və zoo planktonlarla qidalanırlar.
Əhəmiyyəti
Saykalar su itilər, ağ balina, su quşlarının əsas qidasını təşkil edirlər. Sənaye əhəmiyyətli ovu ancaq Ağ dəniz və Barens dənizi sularında həyata keçirilmişdir.
Polonium
Polonium (Po) – D. İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 84-cü element.
Brion (En)
INSEE kodu — 01063.
Polonium
Fiziki xassələri
Polonium – gümüşü-ağ rəngli yumşaq metaldır.
Kimyəvi xassələri
Kimyəvi xassələrinə görə polonium tellura yaxındır. Birləşmələrdə tellur kimi oksidləşmə dərəcəsi −2. +2, +4, +6 – dır. Havada polonium oksidləşir: PoO, РоО2, PoO3 oksidləri məlumdur. Polonium turşularla reaksiyaya daxil olur: məhlullarda ionları mövcuddur PoО42-, PoO32-, Po2+, Po4+. Polonium hidroksid məlumdur PoO(OH)2. Poloniumun xlorid turşusu məhluluna sinklə təsir etdikdə uçucu poloniumun hidridi əmələ gəlir PoH2. Turşularla təsir etdikdə məhlula çəhrayi rənqdə poloniy kationları formasında keçir:
Po + 2 HCl → PoCl2 + H2 Poloniumun xlorid turşusunda maqniumun iştiraki ilə həll olunduqda poloniumhidrogen əmələ gəlir:
Brion (En)
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 517 nəfər təşkil edirdi.
Polonium
Toksikliyi
Polonium çox təhlükəlidir. Onunla iş prosesi xüsusi bokslarda aparılır.
Brion (En)
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 335 nəfər arasında (15-64 yaş) 260 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 75 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 77.6%, 1999-cu ildə 71.9%). 260 fəal sakindən 243 nəfər (133 kişi və 110 qadın) işləyir, 17 nəfər işsizdir (7 kişi və 10 qadın). Aktiv olmayan 18 nəfər arasında şagird və ya şagird, 43 nəfər təqaüdçü, 14 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Polonium
Tətbiqi
210Po izotopu neytron mənbələrində işlədilir. 210Po – dan düzəldilmiş elektrik atom batareyalarından Yerin "Kosmos – 84" "Kosmos — 89" süni peyklərində istifadə edilmişdir. Təbii radioaktiv çöküntülərdə və dəniz suyunda az miqdarda (10–4 pküri/q) 210Po var.
Urumi
Urumi polad qamçı hesab olunur və ondan istifadə etmək üçün xeyli təcrübə tələb olunur. Buna görə hind döyüş sənətlərində urumi ən sonda öyrənilən silahlardan biridir.
Etimologiya
"Urumi" sözü bu silahın malayalam dilindəki adıdır və silah ən çox bu adla tanınır. Malayalam dilində bu silaha "çuttuval" da deyilir. Bu söz hərfi tərcümədə "qıvrılan qılınc" deməkdir. Tamil dilində bu silaha "surulkatti" (qıvrılan bıçaq) və ya "surulval" (qıvrılan qılınc) deyilir.
İstifadəsi
Uruminin sapı dəmirdən və ya misdən hazırlanır. Tiyəsi isə qalınlığı 1,9-2,54 sm olan əyilgən poladdan ibarətdir. Tiyənin uzunluğu silahdan istifadə edən şəxsin qol uzunluğuna əsasən hazırlanır. Bu, adətən 122-168 santimetrdir. Çox vaxt bir sapa birdən çox tiyə bərkidilir. Şri-Lankada bir urumi 32 tiyədən ibarət ola bilir. Adətən hər əldə bir dənə olmaqla iki urumi eyni anda istifadə olunur.
Urumidən istifadə edərkən çox gücdən istifadə olunmur, çünki mərkəzəqaçma qüvvəsinin təsiri ilə ciddi zədələnmələr baş verə bilər. Silahın istifadəçiləri fırlatma və çeviklik texnikalarına yiyələnərək tiyənin impulsunu izləməyi öyrənirlər. Urumi çox sayda rəqibə qarşı döyüşmək üçün yaxşı silah hesab olunur. Silah istifadə olunmadıqda qıvrılmıç vəziyyətdə qurşaqdan kəmər kimi taxılır.
Mədəniyyətdə
Cənubi Hindistanda yaşayan bir qurbağa seliyində aşkarlanmış bir peptidə urumin adı verilmişdir. "League of Legends" video oyunu üçün 2022-ci ildə buraxılmış, Hindistan mədəniyyətindən ilhamlanaraq dizayn edilmiş Nila adlı personajın əsas silahlarından biri urumidir.
Dils-Alder reaksiyası
Dils-Alder reaksiyası Furanın aromatikliyinin aşağı dərəcəsinə görə onun molekulu tez-tez birləşmiş dienin xüsusiyyətlərini nümayiş etdirir. Bu növün ən xarakterik çevrilməsi Diels-Alder dien sintez reaksiyasıdır, yəni. [4+2]-cycloading. Əslində furan və onun bir çox törəmələri, məsələn, malein anhidrid və dehidrobenzol ilə asanlıqla reaksiya verir.
Dils-Alder reaksiyası (dien sintezi) altı üzvlü halqa əmələ gətirmək üçün dienofillərin və birləşmiş dienlərin [4+2] sikloyüklənmə reaksiyasıdır. Reaksiyaya siklik və asiklik birləşmiş dienlər, eninlər −C=C−C≡C− və ya onların heteroanaloqları — −С=С−С=О, −С=С−С≡N fraqmentləri olan birləşmələr daxil olur. Dienofillər adətən elektron çəkən əvəzedicilər tərəfindən aktivləşdirilən çoxlu bağa malik alkenlər və alkinlərdir. Dienofillər həmçinin heteroatomla qoşa bağları olan birləşmələr ola bilər, məsələn >C=O, >C=N−, -CN, -N=O, -S=O, -N=N− [1].
Mexanizmi
Dils-Alder reaksiyası 1,3-dien və doymamış birləşmə, bir dienofil arasında baş verən uyğunlaşdırılmış [4+2]-sikyüklənmədir. Tipik olaraq, diendə elektron verən bir əvəzedici, dienofildə isə elektron çəkən bir qrup var. Elektronla zənginləşdirilmiş birləşmənin bir dienofil olduğu zaman tərs variant daha az yayılmışdır [3]. Sərhəd orbital nəzəriyyəsi baxımından reaksiya elektron verən dienin ən yüksək işğal olunmuş molekulyar orbitalının (HOMO) və dienofilin ən aşağı sərbəst molekulyar orbitalının (LUMO) qarşılıqlı təsiri kimi təqdim edilə bilər. Əks variantda dienin LUMO-su və dienofilin HOMO-su qarşılıqlı təsir göstərir. Bu səbəbdən reagentlərdə əvəzedicilərin dəyişməsi reaksiyanın klassik və tərs variantlarının gedişinə əks təsir göstərir. Məsələn, klassik Diels-Alder reaksiyası dienin donor qabiliyyətinin artması ilə sürətlənir, əksi isə əksinə yavaşlayır [3].
Reaksiyanın regioselektivliyi
Dils-Alder reaksiyasına qeyri-simmetrik reagentlər daxil edildikdə, sikloyüklənmə məhsullarının regioselektiv formalaşması müşahidə olunur. Beləliklə, 1-əvəz edilmiş dienlərin qeyri-simmetrik alkenlərlə reaksiyası zamanı əvəzedicilərin qonşu karbon atomlarında ("orto" məhsullar adlanır) yerləşdiyi məhsullar və 1,3-əvəzedici məhsullar ("meta") əmələ gəlir. məhsullar) daha az miqdarda alınır. Bu nümunə dien molekulunda bir sıra əvəzedicilər, eləcə də müxtəlif dienofillər üçün müşahidə olunur. Bunu izah etmək üçün əvəzedicilərin təsiri altında yaranan reaktiv molekullarda yüklərin paylanmasını nəzərdən keçirmək olar. Bu modelə görə reaksiyanın seçiciliyi diendəki əvəzedicinin donor qabiliyyətinin və əvəzedicinin dienofildəki qəbuledici qabiliyyətinin artması ilə artmalıdır.
2-əvəz edilmiş dienlərin reaksiyalarında ümumi nümunə “para” məhsulların əmələ gəlməsidir ki, bu da reaktivlərin qütbləşməsi əsasında izah edilə bilər.
İki əvəzlənmiş və çoxəvəz edilmiş dienlərdə vəziyyət daha mürəkkəbləşir və reaksiyalar daha az seçici və proqnozlaşdırıla bilən şəkildə davam edir.
Biokimyada və tətbiqi
[4+2]-sikyüklənmə reaksiyaları müxtəlif orqanizmlərin ikincili maddələr mübadiləsində baş verir. Canlı təbiətdə baş verən Dils-Alder reaksiyaları poliketidlərin, izoprenoidlərin, fenilpropanoidlərin, həmçinin alkaloidlərin və qarışıq biosintezin digər məhsullarının biosintezi prosesləri ilə əlaqədardır. Bu reaksiyaları kataliz edən fermentlər, dilsalderazlar ya zülallar, ya da RNT-dir. Bu tip reaksiyalar üçün enzimatik kataliz ehtimalı çox maraqlı bir cəhət kimi görünür, çünki keçid vəziyyətinin strukturunun və reaksiya məhsulunun (əlavə) yüksək oxşarlığı, sonuncunun reaksiyanı kataliz edən xüsusi bir fermentin rəqabət qabiliyyətini inhibə etdiyini göstərir. Həqiqətən də, gözlənildiyi kimi yüksək spesifik dilsalderaza aktivliyi nümayiş etdirən əldə edilmiş monoklonal antikorlar reaksiya məhsulu tərəfindən inhibə edilir. Ribozimlər tərəfindən kataliz aşağı spesifikdir, aktiv ribozimin zəruri hissəsi koordinasiya edilmiş keçid metal ionudur, buna görə də ribonuklein turşusu ilə kataliz Lyuis turşusu ilə katalizlə oxşar olduğuna inanılır. Güman edilir ki, Diels-Alder biosintetik reaksiyalarının tədqiqi fermentativ katalizin yeni mexanizmlərinin kəşfinə səbəb ola bilər. Mümkündür ki, reaksiyaya daxil olan dien komponenti və dienofil burulma deformasiyaları ilə sabitsizləşir ki, bu da fizioloji şəraitdə aktivləşmə enerjisinin və reaksiyanın səmərəli axınının azalmasına kömək edir Hal-hazırda dilsalderazlar böyük maraq doğurur və fəal şəkildə öyrənilir. Reaksiya polisiklik birləşmələrin, o cümlədən steroidlərin alınması üçün istifadə olunur. Reaksiyadan istifadə etməklə həm də siklodien seriyasının bir çox orqanik-xlorlu pestisidlərini əldə etmək olar: aldrin və onun törəmələri, heptaklor, nonaxlor, xlordan, mirex və s. [10].
Burabay Milli Parkı
Milli park təbiət qoruqu statusu üçün nizanlama altında olduğu üçün mühafizə edilən ərazidə iqtisadi və asudə fəaliyyətlər qadağandır.
Status tarixi
Bu təbii məkanın qorunması istiqamətində ilk addım 1898-ci ildə "dövlət meşəsi"nin yaradılması ilə atılmışdır. 1920-ci ildə Burabay milliləşdirildi və milli əhəmiyyətli bir kurort şəhəri elan edildi. 1935-ci ildə Burabay Milli Təbiət Qoruğu təşkil edildi. 1951-ci ildə təbiət qoruğu ləğv edildi və yerində Burabay meşəsi yaradıldı. Hökumətin 6 may 1997-ci il tarixli, 787 saylı qərarı ilə Burabay meşəsi dövlət tərəfindən idarə edilən "Burabay Meşəsinin Təbii və Rifah kompleksi" nə çevrildi. 2000-ci ildə 12 avqust tarixli, 1246 nömrəli qərara ilə 47 600 hektarı meşə olmaqla 83 831 hektar ərazini əhatə edən "Burabay Milli Parkı" yaradıldı. 2010-cu ildə parkın ərazisi 129 935 hektara qədər genişləndirilmişdir. 2012-ci ildə 370 hektar ərazi daha ehtiyat sahəyə çevrilmişdir.
İqlim
Burabayın iqlimi isti yayı olan rütubətli kontinental iqlim olaraq təsnif edilmişdir. Bu iqlim yüksək mövsümi amplituda və isti yay ilə xarakterizə olunur. Orta hesabla ən azı dörd ay terperatur 10 C-dən yuxarı olsa da, teperaturu 22 C-dən yuxarı qeyd olunmuş ay yoxdur. Yanvar ayında parkdakı orta teperatur −16° C, iyulda isə +19° C olur. Ərazidəki illik yağıntı miqdarı ortalama 300 mm civarındadır. Qışda qar örtüyü 25–35 sm qalınlığında olur və noyabr ayının ortalarından aprelə qədər davam edir.
Flora və fauna
Parkda 119-u qorunan və 12-i isə Qırmızı Kitaba daxil edilmiş 757 növ bitki qeydə alınmışdır. Meşədəki ağacların 65%-ni şam, 31%-ni tozağacı, 3%-ni əsməqovaq, 1%-ni isə kollar təşkil edir. Ərazidə bir çox yeməli göbələk növünə rast gəlmək olar.
Floranın müxtəlifliyi səbəbi ilə fauna olduqca zəngindir: ərazidə 305 heyvan növünə rast gəlmək mümkündür və bu, Qazaxıstanın fauna müxtəlifliyinin 36%-ni təşkil edir. Onların 40%-i yaşayış yerlərinin sərhədində yaşayır və 13 növ Qırmızı Kitabda qeydə alınıb.
Hal-hazırda Burabay meşəsi maral, cüyür, sığın, çöldonuzu, sincab, qaraquyruq gəlincik, adi gəlincik və meşə dələsi də daxil olmaqla bir çox heyvan növünə ev sahibliyi edir. Yırtıcılar arasında canavarlara və vaşaqlara da rast gəlmək olar.
Quşlara isə meşə ördəyi, yaşılbaş ördək, boz ördək, bizquyruq ördək, qırmızı anqut, çibiş bibikinə, sahildəyişən, qara ilbizcüllüt və s. daxildir. Ördəklərin sayı payızda və köç dövrlərində kütləvi şəkildə artır.
Avaşima adası
thumb|Avaşima adası Avaşima adası — Yapon dənizinin şərq hissəsində yerləşən, Yaponiyaya məxsus olan ada. İnzibati baxımından Niiqata prefekturası, Avaşimaura kəndinə daxildir.
1 yanvar 2008-ci il məlumatına görə adanın sahəsi 9,86 km², əhalisi 412 nəfər, əhalinin sıxlığı 41,785 nəf./km² təşkil edir.
Ən hündür zirvəsi Koşiba dağıdır (, 265,3 m).
Azərbaycan–Qvatemala münasibətləri
Azərbaycan–Qvatemala münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Qvatemala Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1994-cü ilin noyabr ayının 1-də qurulmuşdur.
Hələlik iki ölkə arasında səfirlik səviyyəsində rəsmi münasibətlər yaradılmamışdır. Lakin iqamətgahı başqa ölkədə olmaqla Azərbaycan Respublikasının Qvatemala Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri var. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Meksika Birləşmiş Ştatlarındakı səfiri, həmçinin Qvatemala Respublikasına da akkreditə olunmuşdur.
Qışlaq-i Nərimankəndihacıhavar (Biləsuvar)
Qışlaq-i Nərimankəndihacıhavar — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 40 nəfər yaşayır (9 ailə).
İsa Məlikov
Həyat və yaradıcılığı
İsa Məlikov 21 oktyabr 1980-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlib. 1987-ci ildə 189 saylı orta məktəbə, 1990-cı ildə isə Vaqif Mustafazadə adına 1 saylı musiqi məktəbinə qəbul olunub. Musiqi məktəbini bitirəndən sonra 1995-ci ildə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Kollecində təhsil almağa başlayıb. 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə qəbul olub. 2001-ci ildə həmin universiteti xalq çalğı alətləri orkestrinin dirijoru ixtisası üzrə qırmızı diplomla bitirib. 2003-cü idə incəsənət magistri dərəcəsini alıb. 2004-cü ildə Britaniya Bəstəkarlar və Nəğməkar-şairlər Akademiyasının üzvlüyünə qəbul olunub. 2008-ci ildə "Bakı Musiqi Fabriki" prodüser mərkəzini qurub və onun baş prodüseri olub. Onun rəhbərliyi ilə "BMF" prodüser mərkəzinin ilk məhsulu "Avroviziya – 2009" Beynəlxalq mahnı müsabiqəsində üçüncü yer tutmuş Aysel Teymurzadədir. 2009-cu ildə Azərbaycanda ilk rəsmi rekord-leybli olan "BMF Records" təşkil edib. Bir çox musiqili layihələrin ideya müəllifi, bir çox xitlərin, kinofilmlərə bəstələnmiş musiqilərin müəllifidir. Mahnılarını Azərbaycan estradasının ən parlaq ulduzları — Zülfiyyə Xanbabayeva, Aygün Kazımova, Röya Ayxan, Elnarə, Elşad Xose, Manana, İradə İbrahimova, Sevda Ələkbərzadə və başqaları ifa edirlər.
Həmçinin, İsa Məlikov Azərbaycan Avroviziya nümayəndə heyətinin keçmiş rəhbəridir. O, 2021-ci və 2022-ci ildə "Avroviziya" nümayəndə heyətinə rəhbərlik edir. Onun rəhbərliyi altında "Avroviziya"da Azərbaycan 2021-ci ildə Samirə Əfəndinin ifasında "Mata Hari" mahnısı ilə 20-ci yer, 2021-ci il Azərbaycan "Uşaq Avroviziyası"nda isə, Sona Əzizovanın ifasında "One of Those Days" mahnısı ilə 5-ci yeri tutmuşdur. 2022-ci ildə Azərbaycanı "Avroviziya"da Nadir Rüstəmli "Fade To Black" adlı mahnı ilə təmsil etmiş və 16-cı yeri tutmuşdur. 2022-ci ilin dekabr ayında isə İsa Məlikov Azərbaycanın "Avroviziya" nümayəndə heyəti rəhbərliyindən azad edilmişdir.
Von Lu Ven
Vonq Lu Venq (12 mart 1950) — Honq Konqu təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Vonq Lu Venq Honq Konqu 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 21-ci pillənin sahibi olub.
Şükürbəyli (Füzuli)
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Əyrili olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi əvvəllər Əyrili adlı sahədə salınmış, sonralar yerini dəyişmişdir. Yeni ərazidə kəndin əsasını qoymuş Şükürbəyin adı ilə adlandırılmışdır.
Tarixi
Şükürbəyli Füzuli şəhərinin işğalından 5 gün sonra — 1993-cü il avqustun 28-də Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. İşğaldan sonra kənd 4 ay müddətində talan edilib. 1994-cü il yanvarın 4-dən 5-nə keçən gecə Azərbaycan ordusunun hücum əməliyyatı ilə Füzulinin işğaldan azad edilən yaşayış məntəqələrindən biri Şükürbəyli olub.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Quruçay ilə Köndələnçay arasında, düzənlikdə yerləşir.
Yvette Higgins
Yvette Higgins (d. 5 yanvar 1978) — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Yvette Higgins, Avstraliya yığmasının heyətində 2000-ci ildə baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Yvette Higgins, 2000-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların həlledici, final görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasını 4:3 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVII Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.
Qurban Qəzənfərli
Qurban Qiniyaz oğlu Qəzənfərli (15 yanvar 1997; Ağlavaşlı, Şəmkir rayonu — 29 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Qurban Qəzənfərli 1997-ci il yanvarın 15-də Şəmkir rayonunun Ağlavaşlı kəndində anadan olub. 2004–2015-ci illərdə Ağlavaşlı kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Qurban Qəzənfərli 2016–2017-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2020-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu kimi xidmət edirdi.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Qurban Qəzənfərli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Qurban Qəzənfərli sentyabrın 29-da Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Şəmkir rayonunun Ağlavaşlı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qurban Qəzənfərli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qurban Qəzənfərli ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qurban Qəzənfərli ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Bünyadabad (Ərdəbil)
Bünyadabad - İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 522 nəfər yaşayır (95 ailə).
Astat
Astat (At) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 85-ci element.
Bu element 1940-cı ildə süni olaraq siklotronda bismutu alfa-hissəciklərlə şüalandırmaqla alınmışdır. Amma yalnız kəşfdən 7 il sonra Çmilio Çino Seqre (1905-1989) başda olmaqla Amerika fiziklər qrupu bu elementə ad verdilər: yunan sözü astatos - “davamsız, səbatsız”-dan yaranmışdır. Bu elementin ən uzun ömürlü izotopu 7,2 saat yarımparçalanma dövrünə malikdir.
SSH
SSH (Secure Shell - Təklükəsiz Shell) - təhlükəli şəbəkədə təhlükəsiz kanal yaratmaq üçün istifadə edilən şəbəkə protokoludur. İki əsas versiyası mövcuddur : SSH-1 və SSH-2. Server və klient hissələrdə uyğun olaraq SSH server və SSH client proqramları çalışır. Ən məşhur tətbiqlərindən biri Unix (Linux) tipli əməliyyatlar sistemində shell istifadəçiyə təhlükəsiz qoşulmaqdır. telnet və digər təhlükəli protokolları əvəz etmək üçün yaradılmışdır. SSH şifrləmə istifadə edərək təhlükəli şəbəkədən (məsələn İnternetdən) məlumatın gizli və bütöv ötürülməsini təmin edir.
Raşka dairəsi
Raşka dairəsi — Serbiyanın cənub-qərb hissəsində dairə. Serbiyanın Raşka adlı tarixi ərazisinin şərəfinə adlandırılmışdır. Dairənin əsas şəhəri Kralevo sayılır.
Əhalisi
Dairənin ərazisində 188 208 serb (60,9 %), 105 488 boşnak (34,1 %), 5255 müsəlman (1,7 %), 2435 qaraçı (0,8 %) və başqa xalqlar yaşayırlar (2011).
İv Arnold
İv Arnold(21 aprel,1912, Filadelfiya — 4 yanvar, 2012, London) — ABŞ fotoqrafı və fotojurnalisti. ,Magnum Photos agentliyinin ilk qadın üzvü(1957).
Həyatı
Fotolarının əsas qəhrəmanlarının kubalı balıqçılar, afrikalı qaçqınlarla yanaşı, Hollivudun məşhur ulduzları və dünyanın aparıcı siyasətçilərinin də olduğu bir fotoqraf. Müharibədən sonrakı dövrlərdə rəsmi olmasa da fotojurnalistikanın əsas simalarından biri sayılırdı. Haqlı olaraq xəbər fotojurnalistikasının yaradıcılarından hesab olunur. Evenın Merlin Monro ilə xüsusi bağlılığı var idi. Hətta onun portretlərindən ibarət bütöv bir albom nəşr etdirmişdi. Fotoqraf ulduzları ən gözlənilməz anlarda çəkdiyi fotolarla təccübləndirirdi. Bununla bərabər onun Yohanessburqun gecəqondularından, Havananın bordellərindən və hətta Moskvanın ruhi xəstəxanalarından etdiyi fotoreportajları da var.
Eva Koen Filadelfiyada 1912-ci ilin aprelində dünyaya gəlib. 16 yaşında Nyu-Yorka köçüb və orada fotolaboratoriyada işə düzəlib. 1948-ci ildə dizayner Arnoldla ailə həyatı qurub. Eva, Harper’s Bazaar adlı jurnalın art-direktoru olan Aleksey Brodoviçin yanında fotoqraf sənətini öyrənib. 1961-ci ildə ailəsi ilə birlikdə İngiltərəyə köçüb. Qısa müddətdə ailənin dağılmasına baxmayaraq, daha amerikaya qayıtmayıb.
Müsahibələrinin birində o, belə deyirdi: "Məndə bir çox süjetlər təkrarlanırdı. Mən kasıb idim – və mən yoxsulluğu göstərmək istiyirdim. Məni siyasət maraqlandırırdı, məndə onun həyatımıza necə təsir etdiyini görmək istiyirdim. Və nəhayət, mən qadınam və başqa qadınlar haqqında daha çox şey bilmək istiyirdim".
Eva 1957-ci ildən Magnum Photos agentliyinin ilk qadın üzvüdür. Bir çox fəxri ad və mükafatlara layiq görülüb. Ən son 2010-cu ildə Sony World Photography Awards müsabiqəsinin fəxri mükafatını qazanıb.
Albomları
§ The Unretouched Woman, 1976.
§ Flashback: The 50’s, 1978.
§ In China, 1980.
§ Marilyn Monroe: An Appreciation, 1987.
§ All in a Day’s Work, 1989.
§ The Great British, 1991.
§ Film Journal, 2002.
§ Handbook, 2004
Əsgər Həsənov
Əsgər Həsənov (Əsgər İsmayıl oğlu Həsənov; 16 dekabr 1971 - 20 noyabr 1992) — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əsgər İsmayıl oğlu Həsənov 16 dekabr 1971-ci ildə Yevlax rayonunun Malbinəsi kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi həmin kəndin məktəbində bitirdikdən sonra o, hərbi xidmətə yollanmışdır. Xidməti başa vurduqdan sonra Əsgər doğulduğu kəndə qayıtmışdır. Bir müddət rabitə qovşağında işləyir. Bu zaman Birinci Qarabağ müharibəsi başlayır. 1992-ci ildə Əsgər könüllü cəbhəyə yollanır. Ağdərə rayonunun Canyataq, Gülyataq, Sırxavənd, Çıldıran və bir çox kəndlərinin müdafiəsində vuruşur. Əsgər Həsənov 20 noyabr 1992-ci ildə döyüş tapşırığını yerinə yetirdikdən sonra kəşfiyyatdan qayıdarkən minaya düşərək şəhid olmuşdur. O, doğulduğu Yevlax rayonunun Malbinəsi kəndində torpağa tapşırılmışdır.
Neron (ad)
Neron — ad.
Gintaras Beresnyavisius
Gintaras Beresnyavisius — Litva dinşünas, yazıçı və publisist.
Bioqrafiyası
Gintaras 7 iyul 1961-ci il Kaunasda anadan olmuşdur. 1979-cu ildə 26 №-li (hal-hazırda Simonas Daukantas adına məktəb) Kaunas məktəbini bitirmişdir. 1984-cü ildə Vilnüs Universitetinin tarix fakultəsi bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra 2 il sovet ordusuna xidmət etmiş, zirehli tank qoşunlarında iştirak etmişdir. 1986-cı ildən müxtəlif universitetlərdə işləmiş və 1993-cü ildə (elmi rəhbər Norbertas Velyus) həkim dərəcəsini almışdır.
Gintaras bir sıra elmi kitabların müəllifi və redaktoru olmuşdur. 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Baltika mifologiyasını və din tarixini ən yaxşı bilənlərindən biri hesab edilirdi. 2003-cü ildə din tədqiqatı üzrə dərslik dərc etmişdir. Dərslik 11 və 12-ci siniflərdə tədris olunur.
Onun qısa hekayələri və şərhləri əsasən Naujasis Židinys jurnalında və mədəniyyət haqqında həftəlik qəzet olan Šiaurės Atėnai qəzetində dərc edilmişdir. Gintaras qəzetdə müxtəlif xəbərlər və internet-portallarının redaktoru olmuşdur. Bundan başqa o, esselərin (həmçinin Antanas Sereda təxəllüsü ilə) və bir neçə romanın toplusunu dərc etdirmişdir. 2001-ci ildə Gintaras Litva tarixinə həsr edilmiş Ant laiko ašmenų toplusuna görə Litva prezidenti tərəfindən mükafata layiq görülmüşdür. 2004-cü ildə o, prezident seçkilərində Kazimir Prunskeneni dəstəkləmişdir.
Son illərində Beresnyavisius Vilnüs Universitetinin din tədqiqatı mərkəzində, həmçinin mədəniyyət, incəsənət və fəlsəfə institutunda çalışmışdır. Onun elmi nailiyyətlərinə və Kaunas universitetindəki mühazirələrinin məşhurluğuna baxmayaraq, Gintaras professor drəcəsini ala bilmədi.
Gintaras Beresnyavisius 6 avqust 2006-cı ildə naməlum şəraitdə dünyasını dəyişmişdir. Dəqiq məlumdur ki, Gintaras bardan qayıdarkən sərxoş halda olmuş və polis tərəfindən saxlanmışdır. Rəsmi məlumatlara əsasən, onun ölümü ürək çatışmazlığından baş vermişdir. Ölümün polis əməkdaşlarının səlahiyyətlərini aşması nəticəsində baş verməsi yalandır.
İohann Qottfrid Herder
Johann Qottfrid Herder — Alman tarixçisi, filosofu, şair.
Yaradıcılığı
XVII əsrdə Qərbi Avropada elmin inkişaf səviyyəsi sosioloji tədqiqatlarda ictimai hadisələrə proses kimi (dəyişmədə, inkişafda və dinamikada olan faktlar kimi) yanaşmağa imkan vermirdi. XVIII əsr ərzində Qərbi Avropada maarifçilik hərəkatının görkəmli nümayəndələri (xüsusilə Mari Fransua Arue-Volter və Johann Qottfrid Herder) tərəfindən ümumdünya tarixinin universal təcrübələri yaradıldı. Qərb və Şərq mədəniyyətlərinin qarşılıqlı təsiri, varisliyi problemləri qaldırıldı. Bu sahədə Johann Qottfrid Herderin (1744-1803) rolu böyük idi. Onun "Bəşəriyyət tarixinin fəlsəfəsinə dair ideyalar" (1784-1791) adlı əsərində bəşəriyyətin bütün tarixi inkişaf yolunu nəzəri cəhətdən təhlil etmək cəhdi göstərildi. Y.Herder hesab edirdi ki, tarixi inkişaf prosesinin başlıca mənbəyi mədəniyyətdir. Herder tarix elminin əsas vəzifəsini mədəniyyətin tədqiq olunmasında görürdü. O, dini və mənəvi yaradıcılığın bütün növlərini, insanların təsərrüfat fəaliyyətini, ictimai münasibətləri mədəniyyətin başlıca elementləri kimi tədqiq edirdi. Y.Herder qədim Şərq xalqlarının əski dövrlərdə yüksək mədəniyyətə malik olduqlarını sübut edir və etiraf edirdi ki, elmi biliklərin, astronomiyanın ilk elementləri məhz Şərq ölkələrində yaranmışdır. O, ərəb (müsəlman) mədəniyyətinin Qərbi Avropa mədəniyyətinə böyük təsirini xüsusilə qeyd edirdi. Herder mədəniyyətin inkişafının başlıca əsasının şəhərlərdə olduğunu göstərirdi.
Qışlaq-i Üçəlisavad (Biləsuvar)
Qışlaq-i Üçəlisavad — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 28 nəfər yaşayır (5 ailə).
Azərbaycan–Panama münasibətləri
Azərbaycan–Panama münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Panama Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
Panama Azərbaycanın müstəqilliyini 1992-ci il yanvarın 3-də tanımışdır.
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1995-cü ilin aprel ayının 6-da qurulmuşdur.
Hələlik iki ölkə arasında səfirlik səviyyəsində rəsmi münasibətlər yaradılmamışdır. Lakin iqamətgahı başqa ölkədə olmaqla Azərbaycan Respublikasının Panama Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri var. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Meksika Birləşmiş Ştatlarındakı səfiri, həmçinin Panama Respublikasına da akkreditə olunmuşdur.
Zəfər Abbasov
Zəfər Duman oğlu Abbasov — Azərbaycan alimi, şairi, riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru, pedaqoq, Qarabağ Müharibəsi veteranı.
Həyatı
Zəfər Abbasov 2 iyul 1971-ci ildə, Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun dilbər güşələrindən biri olan Çobankənd kəndində anadan olmuşdur. 1978–1988-ci illər Çobankənd kənd orta məktəbində oxumuş, orta təhsil almışdır.1989–1994-cü illər M. Ə. Rəsulzadə adına Bakı Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsini əla qiymətlərlə başa vurmuşdur.
1992-ci ildə, tələbə ikən Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirinin 078 saylı 16.03.1992-ci il döyüş əmrinə əsasən " Tələbələrdən" ibarət yaradılmış könüllü tağımın tərkibində " N" saylı Gədəbəy özünümüdafiə taborunun şəxsi heyyəti ilə birlikdə Gədəbəyin Ermənistanla sərhəd məntəqələrində gedən ağır döyüşlərdə iştirak etmişdir. Müharibə veteranıdır.
2002–2006-cı illər müsabiqə yolu ilə Gəncə Dövlət Universitetinin Riyazi-analiz kafedrasında müəllim təyin olunmuşdur. 2006–2014-cü illər Gəncə Dövlət Universitetində Riyazi-analiz kafedrsında baş müəllim kimi elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.
2008-ci ildə AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda dissertant qəbul olnmuş, 2012-ci ildə Riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi müdafiə etmişdir. 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə riyazi analiz kafedrası üzrə Dosent elmi adı verilmişdir. Gəncə Dövlət Universitetinin Riyaziyyat-İnformatika fakültəsinində riyazi fizika tənlikləri fənnini tədris edir.
2018-ci ildə Riyaziyyat-informatika fakultəsinin Tədris Metod Komissiyasının sədri təyin olunmuşdur.
Hal-hazıra kimi 40-dan artıq elmi əsərin, 4 dərs vəsaitinin, 3 fənn proqramının, 4 şeirlər kitabının müəllifidir.
Bir sıra beynəlxalq elmi konfranslarda çıxışlar etmiş, əsərləri Macarıstan, Rusiya Federasiyası, Gürcüstan və s. olkələrdə çap olunmuşdur.
Ailəlidir, iki övladı var.
Təhsili, elmi dərəcəsi və elmi adı
1978–1988-ci illər Gədəbəy rayonu Çobankənd orta məktəbində orta təhsil
1989–1994-cü illər M. Ə. Rəsulzadə adına Bakı Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsidə ali təhsil
2008–2012-ci ildə AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutuda dissertant
2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə Riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
2016-cı ildə Elmlər doktoru proqramı üzrə Gəncə Dövlət Universiteti-nin dissertantı qəbul olunmuşdur.
Əmək fəaliyyəti
1988–1989-cu ildə Çobankənd kolxozunda fəhlə işləmişdir. 1989–1994-cü illər M. Ə. Rəsulzadə adına Bakı Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsində ali təhsil almışdır 1994–1998-ci illər Astara rayonunun Suparibağ kənd məktəbində fizika-riyaziyyat müəllimi işləmişdir. 1995–1997-ci illər Azərbaycan Ordusunda hərbi xidmət keçmişdir. 1997–1998-ci ildə Astara rayonunun Suparibağ məktəbində müəllim işləmişdir. 1998–2002-ci illər Astara rayonunun Qapıçıməhəllə kənd məktəbində məktəb direktoru işləmişdir. 2002–2006-cı illər müsabiqə yolu ilə Gəncə Dövlət Universitetinin Riyazi-analiz kafedrasında müəllim təyin olunmuşdur. 2006–2014-cü illər Gəncə Dövlət Universitetinin Riyaziyyat-İnformatika fakültəsinində baş müəllim işləmişdir. 2014-cü ildən hal-hazıra kimi Gəncə Dövlət Universitetinin Riyaziyyat-İnformatika fakültəsinin Riyazi-analiz kafedrasında dosenti vəzifəsində işləyir.
Çap olunmuş bədii kitabları
Zəfər Abbasov — Riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru, pedaqoq, Qarabağ Müharibəsi veteranı olmaqla yanaşı, həmdə Zəfər Dumanlı və Məşədi Zəfər Dumanlı imzaları ilə şeirlər və romanlar yazmış və hal-hazırda 4 şeir kitabının və 2 sənədli romanın müəllifidir. Müxtəlif illərdə aşağıda ki, kitabları çap olunmuşdur:
Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda gedən hərbi əməliyyatlarda iştirakı
Z. Abbasov 1992-ci ildə könüllü olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda gedən hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirinin 078 saylı 16.03.1992-ci il döyüş əmrinə əsasən " Tələbələrdən" ibarət yaradılmış könüllü tağımın tərkibində " 808" saylı Gədəbəy özünümüdafiə taborunun şəxsi heyyəti ilə birlikdə Gədəbəyin Ermənistanla sərhəd məntəqələrində gedən ağır döyüşlərdə iştirak etmişdir. Qarabağ Müharibəsi veteranıdır.
Qaradəniz kilkəsi
Qaradəniz kilkəsi — Siyənəkkimilər (Clupeidae) fəsiləsinə daxil olan sənaye əhəmiyyətli dəniz balığı. Əvvəllər Qaradəniz kilkəsi iki yarımnövə bölünürdü:Xəzər kilkəsi (Clupeonella caspia) və Carqalen kilkəsi (Clupeonella tscharhalensis).
Təsviri
Bədəninin uzunluğu 15 sm, çəkisi isə 22 q təşkil edir. Bədəni güclü şəkildə yanlardan sıxılmışdır. Kilkənin yanları boyunca 24–19 (ortalama 27) cərgə pulcuq olur. Başı uzun və enlidir. Bel üzgəcində 14–17 (ortalama 15), anal üzgəcində 17–21 (ortalama 18) şüa olur. Fəqərələrinin sayı 41–43 (ortalama 42), quyruqda 23–26 (ortalama 25) olur. Rəngi boz-yaşıldan, mavi-yaşıla qədər olan çalarlarda olur.
Bologiyası
Kilkələr əsasən 5 sm uzunluğa malik olurlar. 4–5 il yaşama sürmələri məlumdur. Əsasən sürü halında yaşayırlar. Zooplanktonlarla qidalanırlar. Azov dənizində aprel-avqust ayları Taqanroq körfəzimə keçərək kürüləyirlər. Bundan əlavə onlar Qara dənizin Dunay və Dnepr çayılarında kürüləyirlər. Dişi 2,3–2,8 min kürü tökür. Kürüləmə 4–5° — 24° С-də və 0–10‰ duzluğa malik sularda baş verir. Şirin sularda yaşaya bilir. Erklər ortalama 8 sm, dişilər isə 9 sm uzunluğa sahib olur. Əsasən Şaxəbığcıqlı xərçəngkimilərlə qidalanır. Onlarlada öz növbəsində Siyənək, Qılıncbalıq, Nərə və Scophthalmus maeoticus kimi balılqların yemini təşkil edirlər.
Əhəmiyyəti
Sənaye əhəmiyyətli balıqdır. Azov dənizində XX əsrin 30-cu illərdən başlanıəlmışdır. Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi Qaradəniz kilkəsini Mühafizə statusu olan növ olaraq qiymətləndirmişdir.
NGC 6633
NGC 6633, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə İlandaşıyan bürcü istiqamətində yerləşir. III2m tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ştolzenfels
Ştolzenfels qalası (Schloss Stolzenfels) — Lan çayının mənsəbi ilə üzbəüz Reynin sol sahilində Koblensin eyniadlı rayonunun yuxarısında yerləşir. 2002-ci ildən qala YUNESKO-nun Orta Reyn Vadisinin ümumdünya irs siyahısına daxildir.
Qışlaq-i Üçəlişəhaməti (Biləsuvar)
Qışlaq-i Üçəlişəhaməti — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ştolzenfels
Tarixi
thumb|Səmadan görünüşü. 2007-ci il Qala 1242-1259-cu illərdə Trier arxiyepiskopu II Arnold tərəfindən yay iqamətgahı kimi tikilmişdir. İngilis neoqotikası binanın romantik üslubuna güclü təsir göstərmişdir. Yay iqamətgahının otaqları qiymətli mebel və rəsmlərlə bəzədilib. Ən yadda qalan otaq qədim zirehlərin nümayiş olunduğu Cəngavər Zalı idi.
Otuzillik müharibədə qala döyüşən tərəflər tərəfindən fəal şəkildə istifadə edilmişdir. Qala 1689-cu ildə dağıdılıb və 150 ​​il xarabalıq qalıb.
Qışlaq-i Üçəlişəhaməti (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 18 nəfər yaşayır (4 ailə).
Ştolzenfels
Tarixi
1842-ci ildə sarayın genişləndirilməsi və yenidən qurulması dayandırıldı. 1843-cü ildən işçilər üçün yaşayış yeri kimi istifadə olunur. Neoqotik ibadətgah 1845-ci ildə tikilmişdir.
Hazırda
thumb|Восстановление замка Штольценфельс thumb|Июль 2009 года thumb|Гобелен Замка Штольценфельс Cəngavərlər Zalı tarixi silahlar və su qabları kolleksiyasının toplusudur. Ziyarətçilər terlik geyinməlidirlər. Qalanın orta əsrlərə aid otağında divarlar rəssam Hermann Stilkenin rəsmləri ilə bəzədilib. Onlar romantizmin ən mühüm əsərlərindəndir.
2011-ci ildə Koblensdə Garden Show sərgisi keçirildi. Tədbirin hazırlanması üçün Ştolzenfels qəsrinin bərpası üçün dövlət vəsaitindən 16 milyon avro ayrıldı.
Keyt Hooper
Keyt Hooper (d. 26 fevral 1978) — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Keyt Hooper, Avstraliya yığmasının heyətində 2000-ci ildə baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Keyt Hooper, 2000-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların həlledici, final görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasını 4:3 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVII Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.
Sənan Süleymanov
Sənan Süleymanov (15 dekabr 1996; Dmanisi, Gürcüstan) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi, 2020-ci il Avropa Çempionatının qalibi.
Karyerası
Sənan Süleymanov 2012-ci ildə Polşada yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının və Azərbaycanda yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının gümüş medallarına sahib oldu. 2016-cı ildə isə Sənan Süleymanov Rumıniyada gənclər arasında Avropa Çempionatını bürünc medalla başa vurdu.
2017-ci ildə Sənan Süleymanov əvvəlcə Macarıstanda U23 Avropa Çempionatını 7-ci, sonra isə Serbiyada Avropa Çempionatını 11-ci pillədə başa vurdu. 2019-cu ildə Kiyev şəhərində baş tutan beynəlxalq turnirin qalibi olan Sənan Süleymanov, Qazaxıstanda Dünya Çempionatını 8-ci pillədə, Macarıstanda U23 Dünya Çempionatını isə gümüş medalla başa vurdu.
2020-ci ildə isə Sənan Süleymanov Roma şəhərində (İtaliya) baş tutan Avropa Çempionatının final görüşündə Macarıstan nümayəndəsi Zoltan Levai üzərində qələbə qazanaraq Avropa Çempionatının qalibi oldu. 2021-ci ildə Fransada Fransa Qran-Prisini və Macarıstanda Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirinin bürünc medallarına sahib olan Sənan Süleymanov, Varşava şəhərində (Polşa) Avropa Çempionatını bürünc, Oslo şəhərində (Norveç) Dünya Çempionatını isə gümüş medallarla başa vurdu.
2022-ci ilin fevralında İstanbul şəhərində Vəhbi Əmrənin xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turniri gümüş medalla başa vuran Sənan Süleymanov, martda Budapeşt şəhərində Avropa Çempionatının bürünc, avqustda Konya şəhərində V İslam Həmrəyliyi Oyunlarının isə gümüş medalına sahib oldu. Sentyabrda Belqrad şəhərində (Serbiya) baş tutan Dünya Çempionatında isə uğursuzluqla üzləşdi və turniri 20-ci pillədə başa vurdu.
2023-cü ildə Sənan Süleymanov əvvəlcə Zaqreb şəhərində (Xorvatiya) baş tutan Zagreb Open beynəlxalq turnirini 28-ci pillədə, sonra isə apreldə Avropa Çempionatını 20-ci pillədə başa vurdu.
Guma (çox dəyərli)
Guma müraciət edə bilər:
Slovenlər Serb Respublikasında
Slovenlər Serb Respublikasında (Словенци у Републици Српској, Slovénci v republike Srbskej) — Serb Respublikası ərazisində yaşayan və işləyən sloven mənşəli vətəndaşlar. Çernoqoriyalılar Serb Respublikasının 12 milli azlığından biri kimi tanınır. Onların maraqlarını Serb Respublikasının milli azlıqlarının məsləhətçi şurası müdafiə edir. 2013-cü il əhalinin siyahıya alınması məlumatlarına əsasən Serb Respublikasında 504 sloveniyalı yaşayır.