cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Məhbubə Hacıyeva
Yaradıcılığı
“Tay sırğa” romanı XIX əsrin xanlıqlar dövrü, əsasən Kəngərlilər nəslinin idarə etdiyi Naxçıvan xanlığı və o dövrün qurbanlarından biri olan klassik şairəmiz Heyran xanım Kəngərlinin həyat və yaradıcılığı haqqındadır. Heyran xanımın keşməkeşli həyatı, şairənin iztirablarıyla yanaşı, ikiyə bölünmüş Vətənin acı taleyi və tariximizdə mühüm iz qoymuş xanlıqlar dövrü, xüsusilə Naxçıvan xanlığı, Rus-İran müharibələri altında əzilən insanlar və sürgünlər kitabda geniş işıqlandırılmışdır.
“Son mükafat” romanı Azərbaycan tarixinə maarifpərvər, Azərbaycan tarixşünaslığının elmi əsaslarını qoymuş şəxs, filosof, alim, jurnalist, filoloq və şair kimi daxil olmuş Abbasqulu Ağa Bakıxanov haqqındadır. Müəllif bu romanında rus mənbələrinə söykənərək A.Bakıxanovun adını bir çox təzadlı tarixi şəxsiyyətlərimizin siyahısına salanlara, onun çar Rusiyasında xidməti, general rütbəsinə qədər irəliləməsi, ən yüksək mükafatlara layiq olması, xüsusilə də üzdənirəq 1813-cü ilin “Gülüstan” və 1828-ci ilin “Türkmənçay” müqavilələrinin bağlanmasında tərcümanlığı, eləcə də ermənipərəst rus çinovniklərilə dostluğunu önə çəkənlərə cavab olaraq Abbasqulu Ağa Bakıxanovun fəaliyyətinə fərqli bir baxış bucağından baxaraq onun öz dininə, dilinə və xalqına olan sədaqətini göstərməyə çalışmışdır. Romanda məhz iki zidd xüsusiyyətlər bir-birinə qarşı qoyulmuşdur: Rus imperiyasının yüksək çinli hərbçisi, Avropa mədəniyyətini yaxından tanıyan, müxtəlif millətlərin ziyalıları ilə dostluq edən və ayaqlar altında qalan öz torpağının, keçmişinin, dininin, adət-ənənəsinin təəssübünü çəkən Bakı xanı II Mirzə Məhəmməd xan Saninin oğlu Abbasqulu Ağa Bakıxanov.
"Zöhrə ulduzum" romanı 44 günlük Vətən müharibəsində şəhid olmuş leytenant Fərmin Əliyevin döyüş şücaətindən bəhs edir.
3 cilddən ibarət olan "Dövlətin açarı" romanı 3 gənc elmi işçinin Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş 5 min illik dövlətçilik tariximizin axtarışına çıxaraq eramızdan əvvəldən ta Qacarlar dövlətinin süqutuna qədərki tədqiqatlarından bəhs edir. Roman macəra janrında yazılsa da tarixi mənbələrə əsaslanıb.
Əsərləri
Dövlətin açarı 3 cild. İstanbul Post Yayın evi (2023)
İstinadlar
http://www.gumilev-center.az/lahic-nagilli-dunyam/ http://ismayilli-xeberleri.info/2209-lah305c-na287305ll305-d252nyam.html https://azertag.az/xeber/Gorkemli_ressamin_heyat_yolu_ve_yaradiciligi_yeni_eserde-818159 https://www.azertag.gov.az/xeber/911871 https://www.baku.ru/blg-list.php?blg_id=3&id=106614&cmm_id=989&usp_id=0 https://news.day.az/azerinews/992614.html
NGC 5955
NGC 5955, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qəhrəman Binnətli
Qəhrəman Binnətli — (d. 04.03.1942- ö. 01.01.2004) Azərbaycan fiziki, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor
Həyatı
Binnətli Qəhrəman Hümmət oğlu Gürcüstan Respublikasının Marneuli rayonunun Kürüstü Kəpənəkçi kəndində dünyaya gəlmiş və Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Təhsil və elmi fəaliyyəti
Tədqiqatları daha çox metallar fizikası, kalorimetriya, nüvə-qamma rezonansı spektroskopiyası, radiyasiya sahələrinə aid olmuşdur. O 120 elmi məqalənin müəllifidir. Elmi kadrların hazırlanmasında xidməti olmuşdur.
Haqqında
AMEA akad. Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun əməkdaşı Dr.Məmmədəli Babaşlı onun haqqında belə qeyd edir:
Bu dünyadan bir Qəhrəman müəllim keçdi.
Dünyaya gəlişi və gedişi əsnasında kimsənin razı olub-olmadığı soruşulmur. Bütün bunlar insanın iradəsi xaricində, qədərin əzəli və dəyişməz hökmü əsasında baş verir. Qədər planında hər bir insana ayrılmış ömür payının başlanğıcını və sonunu dəyişdirmək imkanı olmadığı üçün insanın öhdəsinə ancaq mənalı, xeyirli və bərəkətli yaşamaq düşür. Başqa sözlə desək, müvəqqəti sakini olduğumuz gəlimli-gedimli, son ucu ölümlü dünyada nə qədər yaşamaqdan daha çox necə yaşamaq əhəmiyyət kəsb edir. Burada körpənin dünyaya gəlişi əsnasında ağladığını, yaxınlarının isə sevindiklərini, şadyanalıq etdikləri məqamı xatırlamamaq olmur. İnsan elə bir həyat yaşamalıdır ki, dünyadan köçərkən gülsün, arxada qalanlar isə belə böyük bir itkiyə görə kədərlənsinlər.Təbii ki, bu da müsbət insani keyfiyyətləri, xeyirxah əməlləri ilə yaddaşlarda silinməz iz buraxmış müstəsna kimsələrə nəsib olur. Əlindən və dilindən başqalarının zərər görmədikləri, yardımsevərliyi və səmimiyyəti ilə insanların könlünü fəth etmiş  bəxtəvər kəslər buna nail olurlar. Həyatda tanıdığım, yoxluğunu daim hiss etdiyim, elminə və şəxsiyyətinə böyük hörmət bəslədiyim belə şəxslərdən biri də yaşından asılı olmayaraq hər kəsə özünəməxsus təkrarsız “qardaş” ifadəsi ilə müraciət edən Qəhrəman müəllim olmuşdur.
Jipsi
Jipsi  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Suvinyi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
Qəhrəman Binnətli
Haqqında
16 il əvvəl 31 dekabr gecəsində Qəhrəman müəllimin avtomobil qəzasında dünyasını dəyişməsi yaxınlarını və onu sevənləri dərindən üzdü. Bu gün cismən aramızda olmasa da onu tanıyanların, həmkarlarının, tələbələrinin yaddaşında əbədi iz qoydu. Məhz buna görə də həqiqi elmin və insanlığın fərqinə varan qədirbilən insanların qəlblərində yaşayır, minnətdarlıqla və rəhmətlə yad edilir. Mərhəməti sonsuz Uca Allahdan Qəhrəman müəllimə rəhmət etməsi, ruhunun şad, məkanının cənnət olması diləyi ilə...
Jipsi
INSEE kodu — 03122.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 589 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 238 nəfərdən (15-64 yaş) 154 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 84 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 64,7%, 1999-cu ildə bu 58.9%). 154 aktivistdən 134 nəfər (72 kişi və 62 qadın), 20 nəfər işsiz (8 kişi və 12 qadın) idi. Aktiv olmayan 84 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 43 nəfər təqaüdçü, 34 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Faiq Əhməd
Faiq Əhməd (d. 1982, Sumqayıt, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan müasir incəsənət rəssamı. Faiq Əhməd Azərbaycan xalçalarının zəngin naxışlarını və dizaynlarını öyrənir, milli mədəniyyətə və rəssamlıq ənənələrinə əsaslanaraq, nadir və müasir məhsullar yaradır. Bundan istifadə edərək Faiq Əhməd xalçaların dizaynını müasir əsərlərə çevirir.
Fəaliyyəti
2004-cü ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasını heykəltəraşlıq ixtisası üzrə bitirib. Faiq Əhməd Azərbaycanı Venesiya Biennalesində təmsil etmişdir: öncə 2007-ci ildə Azərbaycan pavilyonu burada ilk dəfə təqdim olunduqdan, sonra 2013-cü ildə “Love Me, Love Me Not” adlı ekspozisiya keçirildikdə; 2018-ci ildə Merkosur Birliyi ölkələrinin 11-ci Biennalesində də Azərbaycanı təmsil etmişdir.
Sənətkar özünün konseptual əsərləri ilə məşhurdur. Həmin əsərlərində o, müasir incəsənətə aid heykəltəraşlıq nümunələri yaratmaq üçün xalq sənəti ənənələrindən və ələlxüsus xalçaçılıq sənətinin vizual dilindən istifadə edir. O, ənənə və stereotipləri müəyyən tərkib hissələrə ayıraraq xalq sənəti haqqında təsəvvürümüzü yeniləyir. Qədim əsnaflıq irsimizi yeni vizual sərhədlərə çıxarır.
Sərgiləri
Faiq Əhməd fərdi sərgilərini təşkil edərək, eləcə də qrup sərgilərinə qatılaraq öz işlərini dünyanın bir çox yerində, o cümlədən Nyu-York, Paris, London, Berlin, Moskva, Dubay, Şərca, Mumbay, Roma, Venesiya, Vaşinqton, Honkonq, Melburn, Sidney kimi şəhərlərdə, Azərbaycan, İsveç, Norveç və s. ölkələrin müxtəlif şəhərlərində nümayiş etdirmişdir.
Son vaxtlar işlərinin nümayiş olunduğu muzeylərdən Boston İncəsənət Muzeyi, Los-Anceles Dairəsinin İncəsənət Muzeyi, Belvyu İncəsənət Muzeyi, Miluoki İncəsənət və Dizayn Muzeyi, Klivlend Müasir İncəsənət Muzeyi MOCA, Tasmaniyanın Qədim və Yeni İncəsənət Muzeyi, Roma Müasir İncəsənət Muzeyi MACRO, Pensilvaniya İncəsənət və Dizayn Kolleci, İslam İncəsənəti Muzeyi “Şanqri-La”, Nyu-York universitetinin Əbu-Dabi filialı, İsveçin Tekstil Muzeyi, Şarlottadakı UNC Universitetinin Projective Eye Qalereyası, Yeni Tretyakov Qalereyası, İstanbul-Modern və s. muzeylərin adını çəkmək olar.
Bundan əlavə, o, 2013-cü ildə Londondakı Viktoriya və Albert Muzeyi tərəfindən Jameel Prize 3 mükafatına namizəd seçilmişdir.
Kolleksiyalar
Faiq Əhmədin işləri bir çox açıq kolleksiyalarda saxlanılaraq qorunur:
İşləri həmçinin özəl kolleksiyalarda da yer alıblar:
Seçilmiş sərgiləri
Fərdi sərgiləri:
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Qrup sərgiləri:
2006
2007
2008
2011
2020
Plagiatda ittiham olunması
2012-ci il dekabrın 18-də Azərbaycanlı rəssam Ceyhun Ocadov Faiq Əhmədi onun işlərini plagiat etməsində ittiham edib.
NGC 1235
NGC 1235, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Xarici keçidlər
NGC 1235
Kosmokimya
Kosmokimya və ya kimyəvi kosmologiya, kimyanın astronomiya və astrofizika qovşağında sahəsi olub, kosmik cisimlərin tərkibini, kimyəvi elementlərin kainatda yayılması və paylanması qanunlarını öyrənən elmdir.
Kosmokimya əsasən maddələrin atom-molekul qarşılıqlı təsir səviyyəsində "soyuq" proseslərini tədqiq edir. Digər hadisələri — kosmosda "qaynar" nüvə proseslərini (maddələrin plazma halını), nukleogenoz — ulduzların daxilində elementlərin əmələ gəlmə proseslərini isə fizika öyrənir.
Ulduzlararası məkanda və göy cisimlərinə bir çox elementin cüzi qatılıqda atom və molekulları, bəzi minerallar (kvars, silikatlar, qrafit və s.) aşkar olunmuşdur. Günəş qazlarından H, CO, NH3, O2, N2, S şüalanma ilə tarazlıq şəraitində sadə və mürəkkəb üzvi maddələrin sintezi aparılır.
Almaniya–Gürcüstan münasibətləri
Gürcüstan–Almaniya münasibətləri — Gürcüstan Respublikası və Almaniya arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Gürcüstan Demokratik Respublikasının müstəqilliyini elan edir. 1918-ci ildə yeni qurulan dövləti Almaniya Gürcüstanı tanıyan ilk ölkələrdən biri olur. 1922-ci ildə Gürcüstanın Sovet İttifaqına zorla birləşdirilməsi səbəbindən ikitərəfli münasibətlər kəsilir. Lakin SSRİ-nin dağılmasından sonra 13 aprel 1992-ci ildə bu münasibətlər yenidən bərpa edilir. Gürcüstanın Berlində, Almaniyanın Tiflisdə səfirliyi var.
Tarix
Gürcüstan ilk dəfə 1918-ci ildə müstəqillik qazandıqda, ölkədəki geopolitik vəziyyət çətin idi. Mübahisəsiz suverenliyini qorumaq və həm Rusiyanı, həm də Türkiyəni Gürcüstandan uzaq tutmaq məqsədi ilə Gürcüstan Almaniyanın protektoratlığına girmək məcburiyyətində qalır. Almaniya General Kress von Kressensteyn Friedrixin rəhbərliyi altında Gürcüstana qoşun kontingenti göndərir.
Almanların iştirakı qısa müddətə təsirli olur. Berlin Gürcüstanın etnik sərhədləri üzərində Türkiyəyə təzyiq göstərir. 1918-ci ilin iyul ayına qədər Türkiyə o zamana qədər onun nəzarətində olan bütün limanları və dəmir yollarını Gürcüstanın nəzarəti altına verir. Almaniya yeni respublikaya milyonlarla alman markası həcmində yardım edir. Almaniya Birinci Dünya müharibəsindəki məğlubiyyətdən qısa müddət sonra qoşunlarını ölkədən çıxarmalı olur. 1940-cı illərə qədər Gürcüstanın 20-dən çox şəhərində almanlar yaşayırdı. Onların sayı 24000-dən çox idi. Sovet hökumətinin İkinci Dünya müharibəsi zamanı 1941-ci ilin oktyabrından 1942-ci ilin aprelinədək Almaniyaya qarşı apardığı siyasət nəticəsində Gürcüstan almanlarının əksəriyyəti, ümumilikdə 19186 nəfər Sovet hakimiyyəti tərəfindən respublikadan deportasiya edilir. 27 noyabr 2018-ci il tarixində iki ölkə arasındakı münasibətlər tarixində ilk dəfə hərbi əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanmışdır. Müqaviləni Gürcüstan Müdafiə Naziri Levan İzoriya və Almaniyanın Müdafiə Naziri Ursula von der Leyen imzalamışdır. Müqaviləyə əsasən Almaniya NATO-nun Gürcüstana qarşı açıq qapı siyasətini dəstəkləyəcək.
Diplomatik nümayəndəliklər
Gürcüstan Almaniyada paytaxt Berlində rəsmi səfirlik vasitəsilə təmsil olunur. Gürcüstanın ayrıca Frankfurt və Münhen şəhərlərində konsulluğu vardır.
Almaniyanın isə Tiflisdə səfirliyi var.
Portals (Melani Martines albomu)
Portals — amerikalı müğənni-bəstəkar Melani Martinesin üçüncü studiya albomu. 31 mart 2023-cü ildə Atlantic tərəfindən buraxılıb. Albom buraxılmazdan əvvəl iki sinql, "Death" 17 mart, "Void" 29 mart buraxılıb. Əlavə üç trekin yer aldığı delüks versiyası 5 aprel 2023-cü ildə yayımlanıb.
Fon
Martines 2019-cu ildə ikinci albomunu və onun adını daşıyan musiqili filmin buraxılmasından sonra, 2020-ci ildə dördüncü mini-albomu After School-u yayımladı. Bunun ardınca mini-albomdakı treklərin yer aldığı K-12-nin delüks versiyası yayımlandı. Bunu da qeyd etmək lazımdır ki, mini-albom K-12-nin hekayəsi ilə əlaqəli deyildi.
Martines iki illik fasilədən sonra bütün Instagram paylaşımlarını arxivləşdirməyə başladı və 18 fevral 2023-cü ildə buraxılacaq üçüncü albomunu elan etdi. Müğənni həmçinin Spotify-da yeni mahnıdan on iki saniyəlik snippet yerləşdirdi.
Tanıtım
Tizerdə dumanlı pəri meşəsindəki göbələyin gövdəsində “RIP Crybaby” yazısının əks olunduğu göstərilib. Növbəti bir neçə gün ərzində onun bütün sosial media platformalarında "yenidən doğuş, embrionların böyüməsi və meşələrdə yumurtaların inkubasiyası" mövzulu daha bir neçə tizer yayımlandı. O, həmçinin əvvəllər yüklənmiş YouTube videolarının örtük şəkillərini bu tizer videosunun şəkli ilə əvəz etməyə başladı. (RIP Crybaby)
22 fevral 2023-cü ildə o, "özünün çəhrayı dəniz canlısı kimi yumurtadan çıxmasının" bir dəqiqəlik tizerini yüklədi. Tizerdə albomun adı və buraxılış tarixi də var idi. Onun rəsmi internet saytı da yeniləndi, burada albom rəsmləri və albom məhsulları əvvəlcədən sifariş üçün təqdim edildi. Martines albomun aparıcı sinqlını buraxmazdan əvvəl öz rəsmi saytında albomun adını açıqladı.
Martines albomun buraxılmasından bir neçə həftə əvvəl Cənubi Amerikada albomdan bir neçə mahnı ifa etdi. O, Cənubi Amerikanın hər üç Lollapalooza festivallarında, həmçinin Festival Estereo Piknik və Santyaqoda solo şousunda çıxış etmişdir.
Sinqllar
2023-cü ilin mart ayında Martines Instagram-a alter eqosu çəhrayı yadplanetlinin "insan bədənindən ayrılmasını" əks etdirən gizli mesajlı paylaşım yüklədi. Mesajda həmçinin 17 mart 2023-cü ildə buraxılmış albomun aparıcı sinqlı olan "Death"ın sözləri, buraxılış tarixi və adı açıqlanıb. Sinqlı CJ Baran ilə birgə yazıb və hazırlamışdır. "Void" albomdan ikinci sinql kimi rəqəmsal olaraq 29 mart 2023-cü ildə buraxıldı və 11 aprel 2023-cü ildə ABŞ-da alternativ radioya göndərildi.
Kommersiya uğuru
Portals Birləşmiş Ştatlarda ilk həftəsində 142.000 albom ekvivalent nüsxəsi (99.000 xalis satış və 60.58 milyon oxutma) qazanaraq Billboard 200-də 2-ci yerdə debüt etdi. Bu, onun üçüncü top 10-da yer alan albomu və karyerasının ən yüksək pillədə qərarlaşan albomu oldu.
Avstraliyada albom Avstraliya albomlar hit-paradında 1-ci yerdə debüt etdi və onun ölkədəki ilk bir nömrəli albomu oldu.
Trek siyahısı
Notes
Çili–Türkiyə münasibətləri
Türkiyə—Çili münasibətləri — Türkiyə ilə Çili arasında ikitərəfli diplomatik münasibətlər.
Tarixi
Ölkələr arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasından 85 il keçir. Çili 1926-cı ildə Latın Amerikasında Türkiyə Cümhuriyyətinin müstəqilliyini tanıyan ilk ölkə oldu və 30 yanvar 1926'da imzalanan dostluq müqaviləsi təsdiq edildi. Santyaqoda, Türkiyə Cümhuriyyəti Meydanı və Atatürk Kolleci (türklər tərəfindən yaradıldı), habelə Mustafa Kamal Atatürkün abidəsi , Türkiyə ilə əlaqələrin şərəfinə adlandırıldı. Türkiyə Latın Amerikasındakı ilk səfirliyini 1927-ci ildə Çilidə açdı. Bundan əlavə, 18 sentyabr 1970-ci ildə Ankarada (Türkiyə) Çilinin milli qəhrəmanı Bernardo O'Higginsə bir abidə açıldı.
1930-cu ildə, Türklər Çillilərə 1926-cı ildə ölkələrini rəsmi tanıdıqlarına görə mükafat verdikləri zaman Çilidə bir Türk səfirliyi açıldı. Çilinin Türkiyədəki səfirliyi 1941-ci ildə açıldı.
18 sentyabr 1970-ci ildə Çilinin müstəqilliyinin qeyd olunduğu gün Türkiyənin paytaxtı Ankarada ölkənin qəhrəmanının xatirəsinə Bernardo O'Higgins-in büstünün qoyulduğu Plaza de Chile Plaza açıldı. eyni şəkildə, Cənubi Konus ölkəsi ilə əlaqələri gücləndirmək üçün ibtidai məktəbə "Pablo Neruda" adı verildi. Santiago de Chile, bürünc şəkli Santiagodakı Vitakura Parkını bəzəyən Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu və ilk prezidenti Atatürkə həsr olunmuş bir məktəbə sahibdir.
2000-ci ildən bəri Ankara və Santyaqo qardaş şəhərlərdir.
1995-ci ilin aprelində, o zaman Türkiyə Prezidenti Süleyman Dəmirəl dövlət başçısı səviyyəsində ilk rəsmi səfəri Çiliyə etdi və Santiago və Valparaiso'yu ziyarət etdi. İkitərəfli görüşlərində Prezident Eduardo Frey Ruiz-Taqleni ortaq bir protokol praktikası olan Türkiyəni ziyarət etməyə dəvət etdilər. Ziyarət Rikardo Laqos hökuməti 2004-cü ildə Ankara və İstanbulu ziyarət etməyincə reallaşmadı. Öz növbəsində, Türkiyənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan, 2010-cu ildə İsrailin beynəlxalq sularda Azadlıq Donanmasına etdiyi hücum səbəbiylə qəfil sona çatan Çili ziyarət etdi. Şili Prezidenti Sebastian Piñera da 2012-ci ildə Türkiyəyə rəsmi bir ziyarət etmiş və İstanbulda olduğu müddətdə İstanbul Universiteti onu fəxri doktor elan etmişdi.
Çilinin hazırkı prezidenti Mişel Baçelet, Laqos hökumətində Müdafiə Naziri olduğu dövrdə də rəsmi olaraq Türkiyəyə səfər etdi.
Yenidənyazma (süjet)
Yenidənyazma və ya rebut — eyni personajlardan və ideyalardan istifadə edən, lakin seriyada əvvəlki əsərlərdə baş tutan hadisələrə məhəl qoymayan, yeni süjet xətti yaradan bədii əsərin (film, kompüter oyunu, komiks və s.) yeni versiyası. Yenidənyazma seriyadakı köhnə girişlərin süjetini ləğv etmədiyi təqdirdə, bu, yumşaq yenidənyazma adlanır və hər halda, bir çox cəhətdən hekayəni sıfırdan başladır.
Yenidənyazmanın əsas məqsədi yeni fanatlar cəlb etmək və gəliri artırmaq üçün seriyanı "canlandırmaq"dır. Beləliklə, yenidənyazma köhnəlmiş seriyanı xilas etmək cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər. Bundan əlavə, seriyanın sıfırdan başlaması qazanc baxımından kifayət qədər təhlükəsiz layihədir, çünki tanınmış personajların olduğu əsərin artıq mövcud fanatları var və buna görə də tamamilə orijinal əsərdən daha az risklidir.
NGC 1281
NGC 1281, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. E5 tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Atamoğlan Rzayev
Həyatı
Atamoğlan Balababa oğlu Rzayev 1912-ci ildə Bakının Əmircan qəsəbəsində doğulub. Qəsəbədəki beş sinifli məktəbin birinci pilləsində oxuyub və sonra Fabrik və Zavod Məktəbində (FZU) təhsil alıb. Bakı Teatr Texnikumunu 1932-ci ildə bitirib. Əvvəlcə Bakı Türk İşçi Teatrında işləyib. 1935-ci ildə Milli Dram Teatrının aktyor truppasına üzv olub. Arada filarmoniyada, mədəniyyət nazirliyində işləyib və 1957-ci ildən yenə MDT-a qayıdıb. Atamoğlan Rzayevin teatrdakı daha parlaq rolları Kürd Musa ("Vaqif", Səməd Vurğun), Qurd Kərim ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Rəbi, Daşdəmir, Şərif ("Od gəlini", "Dönüş" və "Almaz", Cəfər Cabbarlı), Təlxək, Heydər, Kərim ("Pəri cadu", "Köhnə dudman" və "Dağılan tifaq", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Həsənov ("Kimdir müqəssir?", Hüseyn Muxtarov), Baner ("Arzu", İmran Qasımov), Ədhəm ("Bahar", Məmmədhüseyn Təhmasib), Sadıq ("Xoşbəxtlər", Sabit Rəhman), Rəis ("Şöhrət və ya unudulan adam", Nazim Hıkmət), Rikardo ("Rəqs müəllimi", Lope de Veqa), Xanmurad ("Bahar suları", İlyas Əfəndiyev), Montano, Kleomen ("Otello" və "Qış nağılı", Vilyam Şekspir), Fəxrəddin ("Müsibəti-Fəxrəddin", Nəcəf bəy Vəzirov), İlya ("Cehizsiz qız", Aleksandr Ostrovski), İlqar ("Əcəb işə düşdük", Şıxəli Qurbanov), Çərkəz ("Dağlar qızı" Adil Babayev), Fyodorov ("Qaliblər", Boris Çirskov) obrazlarıdır. Atamoğlan Rzayev 2 dekabr 1966-cı ildə Bakıda qəflətən vəfat edib.
Türkiyədəki muzeylərin siyahısı
Respublikanın elan edilməsindən sonra, Türkiyə muzeyləri Atatürk ün Anadolunun insan əliylə edilən faydalı şeylərinin sərgi və araşdırmasına əhəmiyyət verməsi səbəbindən yazıla şəkildə inkişaf etdi. Türkiyə Cümhuriyyət elan edildiyində, İstanbul da "Asar-ı Atika Muzeyi", kimi adlandırılan İstanbul Arxeologiya Muzeyi, Aya İrini nin ev sahibliyi etdiyi Hərbi Muzey, Süleymaniyyə camisi​​ndə Türk və İslam Əsərləri Muzeyi (Vəqflər-ı İslamiyə Muzeyi) və Anadolunun bir neçə böyük şəhərində Osmanlı İmperatorluğu Muzeyi (Muzey-i Humayun) muzeyləri vardı.
Türk Arkaleoloji Muzeyi (Türk Asar-ı Atikası), Türkiyə Cümhuriyyətinin ilk illərində yaradılıb. Vəzifəsi toplamaq, sıralama etmək, kataloq və arxeoloji və etnoqrafik tapıntıparı qorumaq idi. Anadolunun bir çox bölgəsində antik kilsələr, məscid lər və karvansara lar bərpa edildi və muzeyə çevrildi. Vəsaitləri və içərisindəki sənət işləri ilə Topkapı Sarayı, 1927-ci ildə xalqın ziyarətinə açıldı. Eyni il İslami Muzey "Türk və İslam Əsərləri Muzeyi" olaraq bərpa edildi və Konyada Mevlana Derviş Locası bir muzeyə çevrildi.
1930-ci ildə tikintisi tamamlanan Ankara Etnoqrafiya Muzeyi, respublika dövründə inşası ilk dəfə muzey olaraq dizayn edilən daxma idi. Yeni muzeylər Bursa, Adana, Manisa, İzmir, Kayseri, Antalya, Afyonqarahisar, Bergama və Edirne də quruldu. 1940-ci ildə Ankara da Mahmud Paşa Bedesteni içində inşa edilmiş olan Hitit Muzeyi, bərpa edildib, yeniləşdirildikdən sonra 1968-ci ildə Anadolu Mədəniyyətlər Muzeyi halına çevrildi.
NGC 2963
NGC 2963, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Monakobrin buzlağı
Monakobrin buzlağı (Monacobreen) — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın qərbində, VII Hokon Torpağı ərazisində yerləşir. Onun sahəsi 408 km² təşkil edir. Buzlaq 1889—1922-ci illərdə Monako knyazı olmuş I Alertin şərəfinə adlandırılmışdır.
İslam və elm
İslam və elm — İslamın geniş şəkildə yayıldığı və İslam dövlətlərinin inkişaf etdiyi çağlarda İslam torpaqlarında bir çox elm adamı yetişmiş və elmi fəaliyyətlər vüsət almışdır. "Elm" termini "bilik" mənasına gəlir və İslam mədəniyyətində mühüm yerə sahibdir.
Quran və elm münasibəti
Quran və elm münasibəti İslam dünyasında İslam və elm münasibətindən ayrı olaraq, xüsusi bir yerə malikdir. Bəzi İslami qruplar Quranın keçmiş və gələcək hər şeyi əhatə etdiyi, bu səbəblə də elmi inkişafları nəzərdən qaçırmayacağı fikri ilə Quranda müxtəlif elmi kəşf və inkişaflaran işarə edən ayələr olduğunu və bu vəziyyətin möcüzə hesab edildiyini vurğulayır. Bəzi müəlliflər isə Quran ayələrini elmi məlumatlarla izah etməyi filoloji, ritorik və inanc cəhətdən təhlükəli hesab etmişdir. Bəzi şəxslər də Quran və elm arasında cifr, əbcəd kimi hürufilik metodları istifadə edərək əlaqə yaratma və Quran ayələrindən yeni mənalar çıxarmağa meyillidir. Məsələn, "ələq" kəlməsinə yüklənən "genetik kod" mənası, yaxud Quranda DNT VƏ RNT-dan bəhs edildiyi iddiası bu meyilin hüdudlarını göstərmək üçün nümunə ola bilər.
Florens Ouens Tompson
Florens Ouens Tompson (ing. Florence Owens Thompson) doğum adı Florens Leona Kristi (ing. Florence Leona Christie) (1 sentyabr 1903, Oklahoma ştatı, ABŞ – 16 sentyabr 1983, Kaliforniya ştatı, ABŞ) – fotoqraf Doroteya Lanj tərəfindən çəkdiyi Mühacir Ana (ing. Migrant Mother) (1936) fotoşəkildə təsvir olunan və məşhur mədəniyyətdə Böyük Böhranın simvolik obrazı hesab edilən Amerikalı qadın. Konqres Kitabxanası şəkil belə adlandırıb: "Kaliforniyada noxud yığanlar. Yeddi uşaq anası. Otuz iki yaşında. Nipomo, Kaliforniya", lakin əslində, Florensin on uşağı var idi və o, noxud yığmırdı.
Nikolay Kondratyev
Nikolay Kondratyev — rus iqtisadçı, SSRİ-də Yeni İqtisadi Siyasətin tərəfdarı. Stalinin Böyük Təmizlik siyasətinin zirvəsinə çatdığı dövrdə həbs olunmuş və 50 il sonra adı təmizə çıxmışdır.
Kapitalist Qərb iqtisadi sistemlərinin uzunmüddətli (50–60 il) iqtisadi böyümələrini depressiya dövrlərinin əvəz etdiyini özündə əks etdirən nəzəriyyə ilə tanınır. Bu iqtisadi tsikllar hal hazırda Kondratyev dalğaları olaraq tanınır.
Həyatı
Nikolay Kondratyev 4 mart 1892-ci ildə Moskvanın şimalında, Kostroma vilayətində kəndli ailəsində dünyaya gəlmişdir. Mixail Buqan Taranovski tərəfindən edilən inqilabdan əvvəl Sankt-Peterburq Dövlət Universitetində xüsusi təhsil aldı. Sosialist-İnqilabçı bir partiyanın üzvü olan Nikolay Kondratyev ilk peşəkar tədqiqatlarını aqrar iqtisadiyyat, statistika və qida tələbi problemləri ilə bağlı aparmışdı. 5 oktyabr 1917-ci ildə 25 yaşında olarkən Aleksandr Kerenski hökümətinin Tədarük Naziri olaraq işlədi. Buna baxmayaraq, bu vəzifəsi çox davam etmədi.
Oktyabr inqilabından sonra özünü elmi tədqiqatlara həsr etdi. I Pyotrun Aqrar Akademiyasında tədris işçisi kimi işlədi və 1920-ci ilin oktyabrında Moskvada Konyuktura İnstitutunu qurdu. İnstitutun ilk idarəçisi kimi bir neçə elm xadimindən təşkil olunmuş institutu inkişaf etdirərək oranı 1921-ci ildə 51 tədqiqatçısı olan əhəmiyyətli və böyük bir quruma çevirdi.
1923-cü ildə həmkarlarının ümumi düşüncələrini izləyərək Qayçı böhranı haqqındakı mübahisəyə müdaxilə etdi. 1923–1925-ci illərdə Sovetlərin 5 illik aqrar inkişaf planı ilə bağlı tədqiqatlar apardı. 1924-cü ildə Böyük konyukturalar nəzəriyyəsinin müvəqqəti açıqlaması olan ilk kitabını nəşr etdirdikdən sonra İngiltərə, Almaniya, Kanada və ABŞ-yə səfər etdi. RSFSR-na geri dönənə kimi çoxlu instituta baş çəkdi.
1920-ci illərdə tətbiq olunan Yeni İqtisadi Siyasətin tərəfdarı olduğu üçün aqrar sahənin qabaqcıl olmasını və istehlak mallarının sənaye istehsalını strateji seçimlər kimi ağır sənayenin inkişaf etdirilməsi seçiminə qarşı müdafiə etdi. Nikolay Kondratyevin iqtisadi siyasətə ciddi təsiri 1925-ci ilə qədər davam etdi. Bu təsir 1926-cı ildə azaldı və 1927-ci ildə başa çatdı. Bu müddət ərzində Kommunist Partiyasının rəhbərliyi dəyişdiyi üçün Yeni İqtisadi Siyasətdən imtina edildi.
1928-ci ildə Nikolay Kondratyev Konyuktura İnstitutunun rəhbərliyindən kənarlaşdırıldı və 1930-cu ilin iyul ayında var olduğu iddia edilən qeyri-qanunu Kəndlilərin İşçi Partiyasının üzvü olmaqla günahlandırılaraq həbs olundu. 1930-cu ilin avqustunda İosif Stalin Baş nazir Vyaçeslav Molotova məktub yazaraq Nikolay Kondratyevi edam etməsini istədi.
Qolçomaq professoru adı ilə mühakimə olunan Nikolay Kondratyev 8 il müddətinə həbs cəzası aldı. 1932-ci ilin fevral ayından etibarən cəzasını Moskva yaxınlığındakı Suzdalda çəkdi. Pis şərait səbəbindən sağlamlığını itirsə də, Kondratyev tədqiqatlarına davam etdi. Bir məktubunda həyat yoldaşına yazdığına görə beş yeni kitab yazmağa qərar vermişdi. Həqiqətən də bu bölümlərin bir hissəsi tamamlandı və rusca dərc olundu.
Nikolay Kondratyev son məktubunu 31 avqust 1938-ci ildə qızı Yelena Kondratyevaya göndərdi. Qısa müddət sonra, 17 sentyabr 1938-ci ildə İosif Stalin tərəfindən həyata keçirilən Böyük Təmizlik siyasəti dövründə ikinci dəfə mühakimə olundu və xarici aləmlə əlaqə qurması qadağan olunan şərtlərlə daha 10 il uzadıldı. Buna baxmayaraq, hökmün elan olunduğu gün güllələnərək öldürüldü. Nikolay Kondratyev öldürüldüyü vaxtda 46 yaşında idi. Ölümündən təqribən 50 il sonra 16 iyul 1987-ci ildə adı təmizə çıxarıldı və etibarı bərpa olundu.
Eqer qalası
Eqri qalası (macar: Egri vár) — müasir Macarıstanın şimalında Eger (alm: Erlau, lat: Agria) şəhərində yerləşən Osmanlı qalasıdır. Qala 1552-ci ildə qalanı mühasirəyə alan Osmanlı ordusuna qarşı müdafiəsi ilə tarixi əhəmiyyət kəsb edir.
Eqri qalası ilk dəfə 1552-ci ildə Osmanlı ordusu tərəfindən mühasirəyə alınmış və ağır itkilərdən sonra mühasirə dayandırılmışdır. 1596-cı ildə yenidən mühasirəyə alınan qala bu dəfə qısa bir mühasirədən sonra 12 oktyabr 1596-cı ildə Osmanlılar tərəfindən ələ keçirilir. 90 il vilayət mərkəzi olaraq fəaliyyət göstərən qala, II Vyana mühasirəsindən və 1686-cı ildə Lotaringiya hersoqu V Karlın Budini ələ keçirməsindən sonra 1687-ci ildə Habsburq oordusu tərəfindən qala yenidən tutulmuşdur.
thumb|sol|250px|Eqer, 1598-ci ildə sol|250px|thumb|Eqer qalası, 1617-ci ildə thumb|sağ|250px|Eqer qalası,1687-ci ildə
İslam və dünyəvilik
[[Fayl:Muslim Constitution Religion.svg|thumb|350px| Əksər müsəlman ölkələrdə şəriət və dünyəvilik
]] İslam və dünyəvilik — İslamın və dünyəviliyin ahəngdar və vahid ola biləcəyi mövzusu müsəlman ölkələrində və fərqli islam əksəriyyəti olan ölkələrdə fərqli tətbiqetmələr qəbul edilir. Bunlardan Türkiyə kimi bəzi ölkələr qəti dünyəvi proqramlar, bəziləri qismən şəriət qanunlarının tətbiq olunmasını, bir qisimi də tamamilə şəriətin tətbiq olunmasını əsas götürmüşlər. thumb|150px|left|[[İbn Rüşd, müasir dünyəviliyin banisi sayılır]]
Terminologiyası
Ərəb dilində və ərəbdilli ölkələrdə dünyəvi / dünyəvi terminləri Dünyəviyyə və Almaniyya (dünyadan gəlmiş) mənalarında işlənir.
Müqəddəs Nizə
thumb|San Marko Dominikan Monastırındakı ([[Florensiya) Fra Angelico tərəfindən çəkilmiş freskada, çarmıxa çəkilmiş İsanın yan tərəfini deşən nizə göstərilir (təxminən 1440)]] Müqəddəs Nizə, Longinus Nizəsi (Müqəddəs Longinusun adına görə) və ya Taleyin Nizəsi kimi də tanınan bu nizə, əfsanəyə görə İsa çarmıxa çəkildiyi zaman çarmıxdan asılmış olduğu halda bədənini deşmiş nizədir.
Alxan-Yurd cümə məscidi
Məhəməd Bəşir Hacı Arsunkayev adına Alxan-Yurd cümə məscidi — Çeçenistan Respublikası Urus-Martan rayonu, Alxan-Yurd kəndində yerləşən Qafqaz magistral yolunun yaxınlığında tikilmiş, kəndin ən böyük Cümə məscidi. Məscid Çeçenistan Respublikasının ilk müftisi Məhəməd Bəşir Hacı Arsunkayevin adını daşıyır.
Tarixi
1883-cü ildə Alxan-Yurt kəndində əsas Cümə məscidi olan 7 məscid və 6 məhəllə məscidi fəaliyyət göstərirdi. . Lakin Sovet hakimiyyəti illərində bütün məscidlər bağlanmış və yaxud dağıdılmışdı.
Alxan-Yurd cümə məscidi alim və ilahiyyatçı Məhəməd Bəşir Hacı Arsunkayevin adını daşıyır. Maqomed-Bəşir-Hacı Çeçenistan Respublikasının ilk müftisi olmuşdur.
Tikintisi
Müsəlman ziyarətgahının inşası layihəsinin müəllifi Qroznı şəhərinin baş arxitektoru Balaudi Maqomadov olub. Məscidin inşasına 2008-ci ildə başlanmışdır. Lakin 2009-cu ildə çeçen iş adamı Adam Albakovun məscidin inşasına maliyyə dəstəyi göstərməsi ilə işlər daha da canlanmışdır.
Məscidin inşasında neft sənayeçisi Mixail Qutseriyev böyük köməklik göstərmişdir. Məşhur iş adamları Guri Muzayev və Vaxa Ağayev də məscidin inşasında fəal iştirak ediblər. Məsciddə eyni vaxtda iki mindən çox adam namaz qıla bilər. Məscid üç mərtəbədən ibarətdir. Qübbələrin forması şərq memarlığına bənzəsə də, qədim zamanlardan Çeçenistanda böyük komplekslərin inşasında istifadə edilmişdir. Məscidin tikintisi üçün bütün texniki avadanlıqlar xaricdən - Almaniya, İtaliya, İspaniya və Yunanıstandan gətirilmişdir.
Məscidin inşasına Çeçenistan, Dağıstan, İnquşetiya və Rusiyanın digər bölgələrindən ustalar cəlb olunmuşdu. Dekorasiya açıq qəhvəyi rəngli "Dağıstan daşı" ilə hazırlanıb ki, bu da məscidin görünüşünə xüsusi lütf verir. Dam xüsusi bir texnologiya ilə, Finlandiya kompozit materialından hazırlanmışdır.
Şpaqat
thumb|[[Taekvondoçunun eninə şpaqat açması.]] thumb|[[Gimnastika|Gimnastın uzununa şpaqat açması.]] Şpaqat — ayaqların bir xətt istiqamətində 180 dərəcə açılmasından ibarət olan bədən vəziyyəti. Şpaqat müxtəlif idman növlərində həyata keçirilir: rəqs, fiqurlu konkisürmə, gimnastika, aerobika, döyüş sənəti, sinxron üzgüçülük, kapoeyra, yoqa. Şpaqat dartıb genəltmə tapşırıqlarından biridir.
Növləri
Şpaqatın iki növü mövcuddur: "eninə" (ayaqlar tərəflərə yayılması) və "uzununa" (ayaqlar irəli və geri yayılması) şpaqat. Yuxarıya şpaqatda ayaqlar arasındakı bucaq 180 dərəcəni keçir.
Bir ayağa önə düşmələr
Bir ayağınızı önə çəkin və yavaş-yavaş dizinizi qıraraq aşağı düşün. Bu zaman ikinci ayağınız maksimal olaraq düz qalmalıdır. Diqqət yetirin ki, diziniz ayaq barmaqlarınızdan uzaq məsafəyə çıxmasın. Çalışın ikinci ayağınızın dizi və bud hissəsi yerə toxunsun. Çiyinlərinizi düz saxlayın. Tarazlıq üçün əllərinizi yerə buraxın. Bu vəziyyətdə 20-30 saniyə qaldıqdan sonra yavaş-yavaş ilkin vəziyyətə qayıdın və ikinci ayağınız üçün məşqi yerinə yetirin.
Bud nahiyəsinin daxili üzünün dartınması
Dizləriniz üstünə düşün. Bir ayağınızı önə açın və düz saxlayın. İkinci ayaq ilkin vəziyyətdə qalır. Bütün çəkinizi önə açdığınız ayağınıza keçirin. Ayaq barmaqlarınızdan tutaraq maksimum dartının. 20-30 saniyədən sonra yavaş-yavaş ilkin vəziyyətə qayıdın və növbəti ayaq üçün məşqi yerinə yetirin. Çalışın tarazlığınızı itirməyəsiniz.
Ayaqüstü vəziyyətdən ayaqların dartınması
Bir ayağınızı hündürlüyə qoyun. Çalışın hər iki dizinizi qırmayasınız və ayaqlarınızı düz saxlayın. Qaldırdığınız ayağın barmaqlarından tutaraq maksimum dartının. Bu zaman ikinci ayağın dabanı yerdən ayrılmamalıdır, buna diqqət yetirin. Bu vəziyyətdə, tarazlığı pozmadan 20-30 saniyə qaldıqdan sonra məşqi ikinci ayaq üçün yerinə yetirin.
Kürək üstündə ayaqların dartınması
Kürəkləriniz üstünə uzanın və bir ayağınızı yuxarı qaldırın. Barmaqlarınızdan tutaraq ayağınızı yavaş-yavaş bədəninizə yaxınlaşdırın. 20-30 saniyədən sonra ilkin vəziyyətə qayıdın və eyni məşqi ikinci ayağınız üçün yerinə yetirin. Əgər kimsə yanınızda varsa, məşq zamanı yerdə qalan ayağınızı, qalxmasın deyə saxlamağa kömək edə bilər.
Yerdə kvadrisepslər üçün məşq
Üzü üstə uzanın, əlləriniz önünüzdə, ayaqlarınızı düz açın. Bir ayağınızı qaldırın və linizlə tutaraq kürəyinizə yaxınlaşdırın. 10 saniyədən sonra ilkin vəziyyətə yavaş qayıdın və ayaqlarınızı dəyişin. Məşqlərin hər səfərində saniyələri artırmağa çalışın. Hər bir məşqdən sonra əzələlərinizin sakitləşməsi üçün vaxt ayırın, bu mütləqdir. Əks halda əzələ ağrılarından əziyyət çəkəcəksiniz. Dartınma hərəkətlərindən sonra 5-10 dəqiqə gəzmək məsləhətdi.
Hər bir yaşda şpaqat oturmaq olar, əsas məşqləri yerinə yetirmək və orqanizmi çox yükə salmamaqdır. Hər bir insanın elastikliyi müxtəlifdir: biriləri 3-4 həftəyə oturacaqlar şpaqat, digərləri yarım ilə. Əsas məqsəd, istək və məşqlərin davamlığıdır! Bir qayda qurun: hər gün məşq! Hər bir məşq sizə həzz gətirəcəkdir.
Şimali Amerika Kordilyerləri
Relyefi
Kordilyerlər 5 morfostruktur zonaya ayrılır: 1) Qayalı dağlar zonası; 2) Daxili yaylalar zonası; 3) Nevada qırışıqlığı zonası; 4) Faylı Syerra Nevada; 5)Sahil silsiləsi zonası. center|thumb|Kordilyerlərin ayrıldığı morfostruktur zonalar center|thumb|Kordilyerlərin relyefi
Qayalı dağlar zonası
Bu zona Alyaskada Bruks dağlarından başlayıb cənubda Qərbi Syerra-Madreyə qədər uzanır. Qayalı dağlar qırışıqlığının əsası mezozoyun Larami qırışıqlıq epoxasında yaranmışdır. Bruks dağları enlik istiqamətində uzanır. Əsasən Paleozoy və Mezozoy çöküntülərindən ibarətdir, yüksəkliyi 2816 m-ə çatır. Şərqdə dağlar öz istiqamətini kəskin dəyişir və cənub şərqə uzanır. Burada Bruks və Makkenzi dağları arasında böyük tektonik və oroqrafik əyilmə sahəsi yerləşir.
Makkenzi dağları böyük sahədə tağvari qalxım nəticəsində yaranmışdır. Paleozoy çöküntülərindən ibarətdir. Yüksəkliyi 2774 m-ə çatır.
ABŞ qayalı dağları Kanadada olduğu kimi eyni istiqamətdə uzanan silsilə dağlar əmələ gətirmir. Burada ayrı-ayrı dağlar, massivlər, tək-tək halda sıra dağlar var. ABŞ qayalı dağları cənubda öz oroqrafik əhəmiyyətini itirir və yaylalarla əvəz olunur. Şərqi Syerra-Madre bu tektonik zonanın cənub davamı sayılır. Ən yüksək zirvə Pepya-Nevada dağında yerləşir (3664 m).
Daxili yaylalar zonası
Bu zona Berinq boğazından cənubi Syerra-Madreyə qədər 6000 km məsafədə uzanmaqla Kordilyerlər tərkibində ən böyük morfostruktur vahiddir. Daxili yaylalara Yukon, Freyzer, Kolumbiya, Kolorado, Böyük hövzə, Meksika yaylaları daxildir.
Böyük hövzə mürəkkəb relyefi ilə seçilir. Relyefin əsas formaları yamacları çox kəsilmiş massivlər və onların arasında yerləşən çökəkliklərdən ibarətdir.Bunların bəzilərində duzlu göllər var. Ən dərin çökəklik cənub-qərbdə yerləşən Ölüm dərəsidir.
Meksikada daxili yaylaların qərb kənarı xeyli yüksəyə qalxmış Qərbi Syerra-Madre lava yaylasında əmələ gətirir.
Nevada qırışıqlığı zonası
Bu zonanın faylı və faylı-qırışıqlı dağları Aleut adalarından Koliforniya yarımadasına qədər uzanır. Əsasən Paleozoyun dəniz çöküntülərindən və Mezozoy yaşlı maqmatik süxurlarından ibarətdir.
ABŞ daxilində həmin zona Kaskad və Syerra Nevada dağlarından ibarətdir. Bu dağların quruluşunda böyük qranit batolitləri əsas yer tutur.
Faylı Syerra Nevada zonası
Zona qərbdən tektonik dərələrlə əhatə olunur. Alyaska və Kanadada bu zona çökdüyündən dəniz suları ilə örtülmüş körfəz və boğazlardan ibarətdir. Həmin zona ABŞ daxilində yaxşı nəzərə çarpır. Syerra Nevada ilə ABŞ sahil silsiləsi arasında yerləşən Böyük Kaliforniya dərəsi tektonik dərələr zonasının ən böyük morfostruktur elementidir.
Sahil silsiləsi zonası
Bu zonada yerləşən dağlar Kordilyer dağları sistemində ən cavan dağlar sayılır. ABŞ daxilində bu zona alçaq və orta yüksəklikdəki qırışıq dağlar - Sahil sıra dağları yerləşir. Kanada və Alyaska sahillərində isə bu əsasən dağlıq adalardan ibarətdir.
Geoloji quruluşu
Şimali Amerikanın geoloji quruluşunda 5 struktur-formasiya kompleksi ayrılır: Kembriyəqədər bünövrə, Kembri-alt Karbon geosinklinal, üst Paleozoy orogen, üst Perm-üst Təbaşir platforma və Paleogen-Dördüncü dövr fəallaşma növ struktur –formasiya kompleksi. Çöküntü örtüyünün formalaşmasında üst Paleozoydan sonra baş vermiş qırışıqar xüsusi rol oynayır. Çünki, bu dövrdən sonra bir neçə dəfə dənizin qitəyə doğru hərəkəti baş vermişdir. Mezozoyda baş vermiş intensiv vulkanizm Syerra Nevada zonasında maqmatik süxurların toplanmasına şərait yaratmışdır. Bununla əlaqədar bir sıra sahələrdə vulkanik yaylalar əmələ gəlmişdir. Qərbdə olan Sahil Kordilyerləri Kaynozoyda daha intensiv vulkanizmə cəlb olunur və bu vulkanizm hələ də davam etməkdədir. Burada qranit və şistlər geniş yayılmışdır. Mezozoy və Kaynozoyda baş vermiş qırışıqlar meqaantiklinal strukturlar yaratmışdır. Onlar arasında yerləşən çökəkliklərdə isə bu yaşa aid olan çöküntülər toplanmışdır. Həmçinin, Mezozoy erasında baş vermiş maqmatizm böyük bazalt kütlələrinin əmələ gəlməsinə gətirib çıxarmışdır. Neotektonik hərəkətlərin baş verdiyi zonalarda və çayların fəaliyyət göstərdiyi ərazilərdə müasir çöküntülər toplanmaqdadır. Neogen və Dördüncü dövrdə baş vermiş buzlaşmalar dağların intensiv eroziyasına səbəb olmuşdur. Bu dövrlərə aid olan buzlaq çöküntüləri geniş sahələrdə yayılmaqdadır.
Həmçinin bax
Şimali Amerika
Kordilyer (sıra dağlar)
Amerika
Xarici keçidlər
https://behruzmelikov.wordpress.com/category/derslikler
Qəmər Ağaoğlu
Qəmər Ağaoğlu — Qarabağ xanları nəslindən olan, ABŞ-də fəaliyyət göstərmiş incəsənət professoru. Miçiqan Universitetində işləmişdir.
Həyatı
Qəmər Ağaoğlu 1903-cü il oktyabrın 15-də Şuşada anadan olmuşdur. Həyatının Azərbaycanda keçən dövrü haqqında çox az məlumat mövcuddur. Orta təhsilini Bakıdakı qız gimnaziyasında aldığı güman edilir.
Ailəsi
Atası Qarabağ xanlarının ailəsindən olan Talıbxan bəy Talıbxanov (1859–1920) həm çar, həm də AXC dövründə müxtəlif inzibati vahidlərin rəisi vəzifəsində çalışmışdır. Böyük bacısı Sürəyya Talıbxanbəyli (1899–1974-cü ildən əvvəl) İstanbul Universitetinin dil-ədəbiyyat fakültəsini bitirmişdi. İlk nikahla Cümhuriyyətin sonuncu hökumət kabinetində daxili işlər naziri vəzifəsini tutmuş siyasi mühacir Mustafa Vəkilli (1896–1965) ilə ailə qurmuşdur. Azərbaycan və Anadolu türkcəsinin dialektoloji baxımdan müqayisəli tədqiqi istiqamətində bəzi araşdırmalar aparmışdır. Türkiyədə atom fizikası üzrə ilk mütəxəssislərdən biri olan professor Dilşad Talıbxan-Elbrus (1915–1979) da Qəmər Ağaoğlunun bacısıdır. Elmi fəaliyyətinə universitet yanındakı Təcrübi Fizika İnstitutunda assisent kimi başlamış, 1961-ci ildə isə İzmirdə yeni qurulan Egey universitetinin professoru olmuşdu. Professor Dilşad Elbrus Türkiyədə atom fizikası sahəsində çalışan ilk qadın tədqiqatçı idi. İki kitabın və bir neçə elmi məqalənin müəllifidir.
Dayısı Hüseyn bəy Mirzəcamalov XX əsrin əvvəllərində milli ziyalıların tanınmış nümayəndələrindən idi. AXC dövründə Azərbaycan Parlamentində qanunvericilik şöbəsinə rəhbərlik etmişdi. 1919-cu il dekabrın 7-də daxili işlər nazirinin şəxsi katibi, gənc şərqşünas alim Məhəmməd Ağayev (gələcək Mehmet Ağa-Oğlu — Qəmər Ağaoğlunun gələcək həyat yoldaşı) ilə birlikdə Parlament nəzdində fəaliyyətə başlayan İstiqlal Muzeyinin qurulmasında mühüm xidmətləri olmuşdu. H. Mirzəcamalovla M. Ağayev Cümhuriyyət hökumətinin həyata keçirdiyi başqa bir mühüm siyasi-ideoloji layihə üzərində də birlikdə çalışmışdılar. Hər ikisi 1919-cu ilin oktyabrında Nazirlər Şurası Dəftərxanasının rəisi L. Kriçinskinin rəhbərliyi altında "Zaqafqaziyanın müsəlman əhalisinə qarşı rus siyasətinə dair" arxiv sənədlərinin toplanması və nəşri məqsədi ilə yaradılmış komissiyanın tərkibinə daxil edilmişdilər.
Məhəmməd Ağaoğlu ilə ailə həyatı qurmuş, onunla birlikdə xaricdə oxumuş və çalışmışdır. Lakin sonradan boşanmışdırlar. Gültəkin A. Ludden adında qızları olmuşdur. Gültəkin Ohayo Universitetinin sənət tarixi bölümünün rəhbəri, professor Franklin Luddenlə (1921–2001) ailə qurmuşdur. O, 95 yaşında 2018-ci ilin oktyabrında yaşadığı Ohayo şəhərində vəfat etmişdir.
Türkiyədə
Atası, Qarabağ xanlarının ailəsindən olan Talıbxan bəy Talıbxanov (1859–1920) istər çarizm, istərsə də Azərbaycan Cümhuriyyəti dönəmində Gəncə və Bakı quberniyalarının müxtəlif yerlərində pristav və qəza rəisi kimi çalışmışdı. Talıbxan həm zadəgan nəslindən olmasına, həm də tutduğu vəzifələrə görə Azərbaycan sovetləşdikdən sonra ilk edam edilənlərdən biri olmuşdur. Azərbaycanda bolşevik işğalından az sonra Qəmər anası Xeyransa xanım, bacıları və qardaşı ilə birlikdə Türkiyəyə mühacirət edə bilmişdi. Bu işdə onlara dayısı Hüseyn bəy Mirzəcamalovun (1884–1974) böyük köməklik etmişdi. thumb|296x296px|Avropada oxuyan [[Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tələbələri|Cümhuriyyət tələbələri ümumi yığıncağı (Berlin, Anadolu klubu, 1922-1923-xü illər). Tam mərkəzdəki xanım — Qəmər Ağaoğlu (Talıbxanbəyli), onun arxasında həyat yoldaşı Məhəmməd Ağaoğlu]] Məhəmməd Ağaoğlu kimi tanınan Məhəmməd Ağayev ilə çox güman, Bakıda tanış olmuş, Türkiyəyə mühacirətə gedəndən az sonra isə evlənmişdilər. Çünki əri ilə birlikdə Qəmər xanım da 1922-ci ildə universitet təhsili almaq məqsədi ilə Qərbi Avropaya — Almaniya və Avstriyaya yollanmışdı. Berlin, Yena və Vyana universitetlərində tanınmış mütəxəssislərin yanında Şərq incəsənəti üzrə mükəmməl kurs keçmiş, əcnəbi dillərə yiyələnmişdi. Miçiqan Universitetinin Antropoloji Arxeologiya Muzeyinin rəsmi saytında yerləşdirilmiş tərcümeyi halında da qeyd edildiyi kimi 1927-ci ildə İstanbul Universitetindən Şərq tarixi üzrə magistr dərəcəsi alana kimi Avropanın bir neçə ali məktəbində təhsil almışdı.
ABŞ-də
İstanbula dönəndən sonra o, muzeyçilik sahəsində çalışmağa başlamışdır. İki il sonra isə Detroyt İncəsənət İnstitutunun əməkdaşlıq təklifini qəbul edən əri Məhəmməd Ağaoğlu ilə birlikdə Amerikaya köçmüşdür.
İstanbul Universitetindən aldığı Şərq tarixi üzrə magistr dərəcəsinin ardınca Qəmər Ağaoğlu 1938-ci ildə Miçiqan Universitetində graduate student kursu keçərək Şərq incəsənətinin tarixi üzrə də magistr olmuşdu. Universitet nəzdindəki Antropologiya Muzeyi onu elmi-tədqiqatlar aparmaq məqsədi ilə asissent kimi çalışmağa dəvət etmişdi.
Müharibə qurtarandan dərhal sonra — 1945-ci ildə Antropologiya Muzeyinin Asiya Kolleksiyası adlandırılan Şərq bölümündə mühafiz asissenti (assistant curator) kimi işini davam etdirmişdi. 1951-ci ildə mühafiz yardımçısı, 1956–1974-cü illərdə isə baş mühafiz olmuşdu. Yeri gəlmişkən Qəmər Ağa-Oğlu 1980-ci illərə qədər ABŞ muzeyçiliyi tarixində yeganə qadın mühafiz olaraq qalmaqda idi. Muzeydəki işi ilə bir sırada pedaqoji sahədəki fəaliyyətini də davam etdirmişdi. 1949–1962-ci illərdə Miçiqan Universitetinin Antropologiya fakültəsində müəllim, 1962-ci ildən həmin fakültədə, 1964-cü ildən isə İncəsənət tarixi bölümündə associate professor (dosent) vəzifəsini tutmuşdu. Həmin vaxtdan təqaüdə ayrıldığı 1974-cü ilə qədər incəsənət tarixi professoru olmuşdu. O, Cənub-Şərqi Asiya keramikası üzrə beynəlxalq miqyasda tanınan nüfuzlu tədqiqatçı və ekspert idi. 1944–1974-cü illərdə Şimali Amerikanın, Avropa və Asiya ölkələrinin çeşidli muzey kolleksiyalarında araşdırma aparmışdı. Qəmər Ağaoğlunun "Şərqi Asiya keramikası. Vilyam kolleksiyası", "Uzaq Şərq keramikası. Vilyam kolleksiyası. Tonnankour bölümü" , "Filippində Yinq Çinq çinisi tapılmışdır" , "Miçiqan Universiteti kolleksiyasında mavi və ağ Min bardaqları" kimi kitab və broşürları, məqalələri və sərgi kataloqları mütəxəssislərin fikrincə Asiya və Uzaq Şərq tətbiqi sənətinin öyrənilməsinə ciddi töhfə idi. O, keramika mədəniyyətinə həsr olunmuş əksər beynəlxalq konfransların iştirakçısı, bir çox hallarda isə məruzəçisi qismində çıxış etmişdi. Miçiqan Universitetinin kampusunda (Ann-Arbor), habelə yerli Təbiət Tarixi muzeyində Qəmər xanımın yaxından iştirakı və təşkilatçılığı ilə çoxsaylı şərq incəsənəti sərgiləri keçirilmişdi.
Miçiqan universitetinin professoru Karlo Sinopoli Qəmər Ağaoğlu barədə yazırdı: Mən həmişə Qəmərin bir neçə addım irəlini görməsindən və kolleksiyalara dərin bələdliyindən heyrətlənirdim. Asiya keramikasını incəlikləri ilə anlayıb dəyərləndirmək baxımından şübhəsiz, dövrünü xeyli qabaqlamışdı. Onun əsərləri bu gün də yarandığı şəraitin ruhuna uyğunluğunu qorumaqdadır. Kolleksiyamızdakı əlyazmalarında irəlini görməyə imkan verən xeyli məqamlar var və yenə ondan öyrənməyə davam etməliyik.
Vəfatı
1974-cü ildə 30 ildir ki, çalışdığı Miçiqan Universitetindən təqaüdə ayrılmışdır. 1984-cü ilin avqustunda vəfat etmişdir.
Xatirəsi
Qəmər Ağaoğlunun ölümündən 33 il sonra, 2017-ci ilin iyununda Miçiqan Universiteti yanındakı Asiya muzeyinin mühafizi təyin olunan Karlo Sinopoli demişdi: Mən qürur duyuram ki, bir zamanlar Qəmər Ağa-Oğlunun – Asiya keramikası sahəsində bu qeyri-adi alimin tutduğu vəzifədə çalışacağam.
Zəngin elmi arxivi və kitabxanası vəsiyyətinə əsasən 1985-ci ildə qızı Gültəkin A. Ludden tərəfindən Miçiqan universitetinin Antropologiya bölümünə hədiyyə edilmişdi.
Yalçın Əlizadə
Yalçın Əlizadə (Tam adı: Yalçın Mustafa oğlu Əlizadə d.1940 yanvar, Gəncə, Azərbaycan ) — 1999-2012-ci illər Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinin dekanı, Əməkdar jurnalist, professor.
Həyatı
Yalçın Əlizadə 1940-cı ilin yanvarında Gəncədə anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Bakıdakı 132 nömrəli orta məktəbi bitirmiş, sənədlərini Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə vermişdir. 1962-ci ildə ali məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində çalışmış, 1971-ci ildə isə müəllimi Şirməmməd Hüseynovun dəvəti ilə fakültədə müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır.