cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sıfır ili
Konsept
Sıfır ilinin arxasında duran fikir budur ki, cəmiyyətdəki bütün mədəniyyətlər və ənənələr tamamilə məhv edilməli və ya atılmalı və sıfırdan başlayaraq yeni bir inqilabi mədəniyyətlə əvəz edilməlidir. Sıfır ilindən əvvəl xalqın və ya ölkənin bütün tarixi əhəmiyyət kəsb etmir, çünki təmizlənəcək və yenidən dəyişdiriləcəkdir.
Lurgi monastırı
Lurgi monastırı— Lurdzhi Manastırı (gürcü: ლურჯი მონასტერი), yəni Mavi Manastır, Gürcüstanın Tiflis şəhərinin Vere rayonunda Müqəddəs Andrey adına tikilmiş 12 -ci əsr Gürcü Ortodoks kilsəsidir. Məşhur tarixi ad lurji (mavi), şüşəli mavi plitələrlə bəzədilmiş damından gəlir.
Tarixi
Kilsə Tiflisin mərkəzi hissəsində, Vere parkında, Mtkvari'nin sağ sahilində, Vere çayının ağzının yanında yerləşir. Lurji Manastırının orijinal binası 1180 -ci illərdə Kraliça Tamaranın dövründə inşa edilmişdir. Bir cüt qübbəli sütun və uzanmış bir apsisi olan bir kubbəli çarpaz meydan idi. Orta əsr gürcü Asomtavruli yazısı ilə cənub timpanumundakı uzun bir yazı, sponsor olan Kartli keçmiş yepiskopu Vasili göstərir. Ağır ziyan görmüş kilsə, 17. əsrdə günbəzsiz üç koridorlu kərpic bazilika kimi yenidən inşa edilmişdir. 18 -ci əsrdə kilsə Gabashvili zadəgan ailəsinə aid idi. 1873 -cü ildə, Rusiyanın hakimiyyəti altında, kilsə Aleksandr Çijovun layihəsinə uyğun olaraq, yeni kərpic divarları və gürcü memarlıq formalarına yad olan yeni yuvarlaq günbəzin əlavə edilməsi ilə yenidən quruldu. 1898-1901 -ci illərdə Qriqori Qolitsın qubernatoru yanında Lurji monastırının cənubunda Rusiya üçün tipik olan Yeni İlahiyyatçı İohann kilsəsi inşa edildi. Sovet dövründə Lurji monastırının binası fabrik, anbar və nəhayət, Gürcüstan Tibb Muzeyi kimi istifadə olunurdu. 1990 -cı ildə Lurdji monastırı Gürcü Ortodoks Kilsəsinə qaytarıldı və xristianlara xidmət bərpa edildi. 1995 -ci ildə köhnə günbəzin yerinə ənənəvi gürcü dizaynına daha çox uyğun olan yeni bir konik konstruksiya qoyuldu. XII əsrə aid orijinal binadan yalnız böyük oyma pəncərələri, cənub divarının alt yarısı və qərb və şimal fasadlarının bir neçə daş sırası olan apsis qalmışdır .
Con Milton Qreqori
Con Milton Qreqori (d. 6 iyul 1822 — ö. 19 oktyabr 1898) — Urbana-Şampeyn İllinoys Universitetinin yaradıcısı və ilk prezidenti (1867–1880).
Təhsil sahəsində
Urbana-Şampeyn İllinoys Universitetinin yaranmasını və əsas fənlərarası ali məktəb kimi formalaşmasını Con Milton Qreqorinin adı ilə əlaqələndirirlər. Belə ki, İllinoys ştatının bir sıra şəhərləri arasında sərt qiymət təklifi (auksion) müharibəsindən sonra 1867-ci ildə yeni yaradılacaq ali məktəbin ərazisi kimi Urbana şəhəri seçilir. Ali təhsil müəssisəsi İllinoys Sənaye Universiteti adlandırılır və ilk prezidenti Con Milton Qreqori təyin edilir. C. M. Qreqori humanitar ənənələrə söykənən universitet yaratmaq niyyətində idi, lakin İllinoys Sənaye Liqası, ştat sakinləri və Morill Qanununu qəbul edən şəxslər ali məktəbin yalnız "sənaye yönümlü" olmasını istəyirdilər. Bu məsələ ilə bağlı C. M. Qreqori və həmin şəxslər arasında mübahisələr yaranır. Nəhayət, 1868-ci il martın 2-də iki müəllim və kiçik tələbə qrupu ilə universitetdə dərslər başlanır.
Universitet fəaliyyətə başladıqdan sonra da Qreqori və ştat rəhbərliyi arasında debatlar davam edir. Nəticədə 1880-ci ildə Qreqori istefaya getmək məcburiyyətində qalır.
Məzarı
thumb|Məzarı Onun məzarı Urbana-Şampeyn İllinoys Universitetinin kampusunda Altgeld Holl və Henri inzibati binasının arasında yerləşir. C. M. Qreqorinin məzarı üzərindəki lövhədə "Əgər siz onun abidəsini axtarırsınızsa, ətrafınıza baxın" sözləri qeyd olunub.
Yeni ümumi kataloq
thumb|250px|Spirialvari [[NGC 3982 qalaktikası]] Yeni ümumi kataloq və ya NGC ( və ya NGC) — həvəskar astronomiya da uzaq kosmik obyektlərin ən məşhur kataloqu.
Kataloq qeyri-ixtisaslaşdırılmış böyük kataloqlardan biri hesab olunur. Çünki, kataloqda uzaq kosmosun bütün tip obyektləri yer alır (məsələn, təkçə yalnız qalaktikalar la ixtisaslaşmır). Kataloqa 7840 obyekt daxildir.
Kataloq 1880-ci illər də Con Lüdviq Emil Dreyer tərəfindən əsasən Vilyam Herşel in müşahidələri əsasında yaradılmışdır, daha sonra isə iki indeks kataloqları nın (IC I & IC II) vasitəsilə 5326 obyekt də əlavə olunaraq genişləndirilmişdir. Cənub yarımkürəsinin səma obyektləri daha az kataloqlaşdırılmışdır, lakin çoxusu Con Herşel tərəfindən müşahidə edilmişdir. "Yeni ümumi kataloq"da bir neçə səvlər var idi, əksəriyyəti "Yenilənmiş yeni ümumi kataloq"da aradan qaldırıldı.
Mədəaltı vəzi fermentləri
Ümumi yan təsirlərə qusma, qarın ağrısı, qəbizlik və ishal daxildir. Digər yan təsirlərə perianal qıcıqlanma və yüksək qan sidik turşusu səviyyəsi daxildir. Fermentlər donuzlardan alınır. Hamiləlik dövründə istifadə təhlükəsiz hesab olunur. Tərkiblər normal olaraq insan mədəaltı vəzi tərəfindən istehsal olunanlara bənzər həzm fermentləridir. Onlar insanlara yağları, nişastaları və zülalları həzm etməyə kömək edir.
Mədəaltı fermentləri ən azı 1800-cü illərdən bəri dərman kimi istifadə edilmişdir. Onlar Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Əsas Dərmanlar Siyahısına daxil edilmişdir.
Tibbi istifadə
Pankreatin, mədəaltı vəzinin ekzokrin hüceyrələri tərəfindən istehsal olunan bir neçə həzm fermentinin qarışığıdır. O, amilaza, lipaza və proteazdan ibarətdir. Bu qarışıq mədəaltı vəzinin ifrazının qeyri-kafi olduğu cərrahi pankreatektomiya, pankreatit və kistik fibroz kimi xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunur. Qida allergiyası, çölyak xəstəliyi, otoimmün xəstəliklər, xərçəng və kilo itkisinə kömək etdiyi iddia edilir. Pankreatinə bəzən "mədəaltı vəzi turşusu" deyilir, baxmayaraq ki, o, nə tək bir kimyəvi, nə də bir turşudur.
Pankreatin tərkibində tripsin, amilaza və lipaz fermentləri var. Bənzər bir ferment qarışığı pankrelipaz kimi satılır, tərkibində pankreatindən daha aktiv lipaz fermenti var. Pankreatinin tərkibində olan tripsin zülalları oliqopeptidlərə hidroliz edir; amilaza nişastaları oliqosakaridlərə və maltoza disakaridlərə hidroliz edir və lipaz triqliseridləri yağ turşularına və qliserinlərə hidroliz edir. Pankreatin çatışmayan pankreas fermentlərini əvəz etmək üçün effektiv ferment əlavəsidir və mədəaltı vəzi çatışmazlığı hallarında qida həzminə kömək edir .
Pankreatin həzm zamanı onikibarmaq bağırsaqda qidadan dəmirin udulmasını azaldır.
Qıtlıq və alternativlər
Donuzlardan pankreatinin qeyri-sabit tədarükü səbəbindən müxtəlif bazarlarda bir neçə dəfə pankreatin çatışmazlığı yaranmışdır.
Bu, əsasən bakterial və ya göbələk mənşəli fermentlərin alternativ mənbələrinin öyrənilməsinə və kommersiyalaşdırılmasına gətirib çıxardı.
Zəhlə
Ümumi məlumat
Şəhər Livanın paytaxtı olan Beyrut şəhərindən 55 kilometr şərqdə yerləşmişdir. Şəhər Yaxın Şərqdə yeganə katolik şəhərdir. Öz köhnə kilsələri ilə məşhurdur. Restoranlar açıq havada yerləşir. Vadi-əl-Areyiş unikal mətbəx və buzhazırlayan zavod kimi fəaliyyət göstərir. Beyruta qədər avtomobillə çatmaq mümkündür. Səfər 30 dəqiqədən 50 dəqiqəyə qədər davam edir. Müddət hərəkətdən asılı olaraq dəyişir. Şəhər mərkəzi dəniz səviyyəsindən 900 m hündürlükdə yerləşmişdir.
Tarixi
Təxminən 300 il əvvəl Zəhlənin əsası qoyulmuşdur. XVIII əsrin başlanğıcında hələ gənc olan şəhər üç ayrı rübə bölünmüşdü. Hər kəsin öz idarəsi var idi. Qısa vaxtda XIX əsrdə Zəhlə regionda birinci müstəqil şəhər-dövlət oldu. O zaman şəhərin öz bayrağı və himni var idi. Zəhlə 1777 və 1791-ci ildə yanğınlara məruz qaldı. 1860-cı ildə isə qarət edilərək yandırıldı. Mutasarrifii (1861 — 1914) Zəhləni idarə edən zaman şəhər yenidən çiçəklənməyə başladı. 1885-ci ildə şəhər vasitəsilə çəkilmiş dəmiryol xətti onun iqtisadiyyatını yaxşılaşdırdı və Zəhlə Suriyanın Bekaa vadisi üçün daxili "liman" oldu. O həmçinin kənd təsərrüfatının mərkəzi və Beyrut, Dəməşq, Mosul və Bağdad arasında ticarətin mərkəzi idi. Hesab edilir ki, Zəhlə Livan ordusunun vətənidir. Şəhər indi ölkənin siyasi həyatında mühüm rol oynayır.
İqtisadiyyat
Zəhlə şəhərində iqtisadiyyatın əsasını toxuculuq və yeyinti sənayesi, həmçinin kənd təsərrüfatı təşkil edir.
NGC 2272
NGC 2272, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Köpək bürcü istiqamətində yerləşir. E/SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elşən Ağagülov
Elşən Etibar oğlu Ağagülov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovniki, "Qarabağ" ordeni kovaleri.
Həyatı
Elşən Ağagülov 1 iyun 1979-cu ildə Quba rayonunun Alpan kəndində anadan olub. Alpan kənd orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirib. Hələ orta məktəbdə oxuyan zaman hərbçi olacağını qarşısına məqsəd qoyub. Bu sənəti seçməkdə atasının da tövsiyəsi əhəmiyyətli rol oynayıb. 1996-cı ildə Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbinə sənəd verir və həmin il də qəbul olub və 2000-ci ildə məktəbi əla qiymətlərlə bitirərək zabit kimi xidmətə başlayır. Elşən Ağagülovun Eldəniz adlı digər qardaşı Ağdam istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən ağır yaralanıb və 1996-cı ildə haqq dünyasına qovuşub. Böyük qardaşı Şəhriyar Ağagülov da Azərbaycan Ordusununun zabitidir.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun polkovniki olan Ağagülov Elşən 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı ilk gündən sona qədər döyüşlərin komandanlarından biri olub. Hərbi hissənin qarşısına qoyulmuş tapşırıqları vaxtında və dəqiq yerinə yetirib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən Ağagülov "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Balkarların dirçəliş günü
Balkarların dirçəliş günü — Kabardino-Balkariyada rəsmi bayram kimi qeyd edilən və hər ilin 28 mart tarixində qeyd olunan bayram. 9 yanvar 1957-ci ildə balkarlar 13 illik sürgün həyatından sonra öz doğma vətənlərinə qayıtmaq hüququ əldə ediblər. Və bu hüququn əldə edildiyi gün 1994-cü ildən etibarən bayram kimi qeyd edilir.
Bayramın yaranma tarixçəsi
Bayram 1957-ci ildə balkarların milli muxtariyyəti olan Kabardino-Balkariya MSSR-nın yenidən bərpa edilməsi tarixində qeyd olunur. Bu tarixdə həm də onlar 14 illik sürgündən sonra öz doğma vətənlərinə qayıtma hüququnu əldə ediblər. Dövlətin bu hadisələrlə bağlı verdiyi qərarlar:
Qeyd olunması
Adətə görə balkarların dirçəliş günündə Kabardino-Balkariyanın bir çox şəhər və kəndlərində mədəni və idman tədbirləri keçirilir. Bu tədbirlərə daxildir:
Maykl Kinan
Maykl Kinan Liri — amerikalı prodüser. Skizzy Mars, Melani Martines və Fibi Rayan üçün gördüyü işlərlə tanınır.
Həyatı
Kinan 10 aprel 1989-cu ildə Massaçusetsdə anadan olub. Ailəsi əslən Nyu-Yorkdandır. O, 3-cü sinifdə təbil çalmağa başladı və Empire State Gənclər Orkestrinin tərkibində olmaq üçün Albaniyə yollandı. O, klassik zərb alətləri ilə məşğul olmaq istəmədi və maraqlarını musiqi prodüserliyinə yönəltdi.
Kinan məktəbdən sonra musiqi üzərində işləmək üçün Bruklinə, daha sonra isə Manhettenə köçdü. Məktəbi bitirdikdən sonra o, bütün səylərini musiqi prodüserliyinə və sənətçilərin arzulayacağı ritmlər yaratmağa yönəltdi.
Diskoqrafiya
Sinqllar Prodüserlik işləri
Jüst Fonten
Jüst Fonten ― hücumçu mövqeyində oynamış Fransa futbolçusu və məşqçisi. Məhsuldarlığı ilə seçilən o, 1958 FİFA Dünya Kubokunda 6 oyuna 13 qol vurdu və bununla da bir Dünya Kuboku turnirində ən çox qol vuran oyunçu kimi tarixə düşdü. 2004-cü ildə Pele, FIFA mükafatlandırma mərasimində onu 125 Ən Böyük Yaşayan Futbolçulardan biri adlandırdı.
Futbolçu karyerası
Atası fransız, anası ispan olan Jüst Fonten Mərakeş şəhərində anadan olmuşdur. Daha sonra o, Kasablankaya köçmüş və orada Lyautey liseyində təhsil almışdır. Fonten həvəskar karyerasına 1950–1953-cü illərdə oynadığı "MİB Kasablanka"da başladı. 1953-cü ildə o, "Nitsa" ilə müqavilə imzaladı və üç mövsümdə klubun heyətində 44 qol vurdu. 1956-cı ildə "Reyms"ə keçidi baş tutdu və 1959–60 mövsümündən Raymon Kopa ilə tandem qurdu. Fonten "Reyms"də keçirdiyi altı mövsüm ərzində 121 qol vurdu. Ümumilikdə, Fonten Liqa 1-də 200 matçda 165 qol vurdu və iki dəfə (1958 və 1960-cı illərdə) çempion oldu. 1958/1959 Çempionlar Kubokunun finalında "Real Madrid"lə qarşılaşan heyətin üzvü olmuşdur və 10 qolla həmin mövsümün bombardiri oldu.
Fransanın mavi formasiyla Fonten daha da görkəmli rekorda atdı. 17 dekabr 1953-cü ildəki debüt oyununda Fonten het trik etdi və Fransa Lüksemburqu 8–0 məğlub etdi. Yeddi il ərzində o, 21 oyuna 30 qol vurdu. Bununla birlikdə, o, ən çox 1958 FIFA Dünya Kubokunda çıxışı ilə yadda qaldı. O, cəmi 6 oyuna 13 qol vurmağı bacardı, onlardan dörd keçmiş çempion Qərbi Almaniyanın qapısına vurulmuşdur. Bu, eyni zamanda bir Dünya Kuboku turnirində bir oyunçunun vurduğu ən yüksək qol sayısı idi, rekord hələ də təkrar olunmayıb. Turnirin sonunda o, "Qızıl Buts"a layiq görüldü. 2018-ci ilə qədər olan məlumata əsasən, o, FIFA Dünya Kuboku tarixinin dördüncü bombaridir (Gerd Müller (14 qol), Ronaldo (15 qol) və Miroslav Kloze (16 qol) ondan öncə gəlirlər).
Fonten son matçını 1962-ci ilin iyul ayında oynadı və təkrarlanan bir zədə üzündən erkən yaşda (28 il və 11 ay) karyerasını bitirmək məcburiyyətində qaldı. 1967-ci ildə qısa müddətlik Fransa millisinin məşqçisi oldu, ancaq məğlubiyyətlə bitən iki yoldaşlıq oyunundan sonra istefaya göndərildi. Mərakeş məşqçisi postunda o, "Atlas Şirləri" ilə 1980 Afrika Millətlər Kubokunun bürünc medalını qazandı və Badu ez-Zəki, Mohammed Timumi və Əziz Buderbala kimi oyunçuları kəşf etdi. Mərakeş 1982 Dünya Kuboku seçmə mərhələsinin son mərhələsinə gəldi, ancaq Kameruna uduzdu.
Karyerasını bitirdikdən sonra
Pele tərəfindən 2004-cü ilin mart ayında 125 ən böyük yaşayan futbolçulardan biri olaraq adlandırıldı. 2003-cü ilin noyabrında UEFA Yubiley Mükafatlarında Fransa Futbol Federasiyası tərəfindən son 50 ilin ən yaxşı fransız oyunçu seçildi.
Ejen N`Jo Lea ilə o, 1961-ci ildə Milli Peşəkar Futbolçular Birliyini yaratdı. Fransa komandasının Cənubi Afrikada keçirilən 2010 Dünya Kubokundakı çıxışını, xüsusən hücumçuların sönük oyununu tənqid etmişdir. Fransa Uruqvay ilə heç-heçə edərək və Meksika və Cənubi Afrikaya məğlub olaraq, qrup mərhələsində qalmışdır.
Klub
Reyms
Kombat (qəzet)
Kombat — İkinci Dünya müharibəsində Almaniyanın Fransanı işğalına qarşı başladılan Fransa Müqavimət Hərəkatı tərəfindən 1941-ci ildə yaradılan qəzet.
Tarixi
Kombat 1944-cü ilin avqustunda Güzəştsiz qəzetinin ofisini ələ keçirdi. 1943–1947-ci illər aralığında qəzetin baş redaktorluq vəzifəsi Alber Kamüyə verildi.
Kombat 1946-cı il ərzində Fransanın yenidən qurulmasında iştirak etmək istəyən "tərəflərin oyunu"na qarşı çıxdı və beləliklə, Şarl de Qoll qeyri-rəsmi şəkildə qəzetin əsas şəxsinə çevrildi.
Qəzet 1974-cü ilin avqustunda Henri Smadyanın intiharından sonra fəaliyyətini dayandırdı.
Nəzakət Məmmədova (şairə)
Mükafatları
Nəzakət Məmmədova 2010-cu ildə "Qızıl qələm", 2014-cü ildə Prezident mükafatlarına, 2016-cı ildə Rəsul Rza və Mikayıl Müşfiq adına mükafatlara layiq görülmüşdür. Həzi Aslanov yubiley medalı, Rusiya Federasiyasının “Qələbə 75” medalı və Moskvanın “Dostoynaya pamyat” Fondu tərəfindən “Qələbənin varisi” döş nişanı ilə təltif olunub.
Yaradıcılığı
200px|thumb Nəzakət Məmmədovanın yaradıcılığına həsr olunan müəllif Allahverdi Eminovun “Nəzakət Məmmədlinin Yaradıcılıq Yolu” və Hikmət Məlikzadənin “Nəzakət Məmmədovanın yaradıcılığında Vətən Kodları” kitabı çap edilmişdir.
20 ilə yaxındır ki, Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasında çalışır. 6 ildir kitabın baş redaktoru vəzifəsinə təyin olunub. “Xatirə Kitabı”nın 16 cildi çapdan çıxıb, hal-hazırda 17-ci cildin tamamlama işləri gedir.
“Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz” seriyasından 5 şəhid haqqında kitab çapdan çıxıb. Redaksiya hər il bir şəhid haqqında kitab hazırlmağı nəzərdə tutur. 2017-ci ildə Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası daha bir məsuliyyətli araşdırmaya başlamışdır.
Şahbaz Şərif
Mian Məhəmməd Şahbaz Şərif (pəncab və urdu: میاں محمد شہباز شریف, tələffüz olunur [miˈãː mʊˈɦəmːəd̪ ʃɛhˈbaːz]; ) — Pakistan Müsəlman Liqasının (N) (PML-N) hazırkı prezidentidir. Əvvəllər o, siyasi karyerasında üç dəfə Pəncabın Baş Naziri vəzifəsində çalışıb və onu Pəncabın ən uzun ömür sürən Baş Naziri edib.O, 11 aprel 2022-ci ildə Pakistanın baş naziri seçilib.
Nəzakət Məmmədova (şairə)
Yaradıcılığı
Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən “Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası”nın İşçi Qrupu ilə aparılan bu işbirliyinin məqsədi kimi, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütovlüyünə təcavüz edən Ermənistanın Azərbaycanın əzəli və əbədi torpaqları olan Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlara hücumu və torpaqlarımızın işğalı zamanı əsir və girov götürülmüş, həmçinin naməlum şəraitdə itkin düşmüş hərbçi və mülki şəxslərin sonrakı talelərinin araşdırılması əsas prioritet götürülmüşdür. Kifayət qədər çətin və mənəvi yük daşıyan bu araşdırmalar zamanı erməni terrorçu-quldur dəstələri tərəfindən əsir və girov götürülmüş, eyni zamanda naməlum şəraitdə itkin düşmüş 3888 nəfər Azərbaycan Respublikası vətəndaşı barədə olan məlumatlar yenidən ciddi araşdırılmış və Respublika Xatirə Kitabının dörd cildlik xüsusi buraxılışına daxil edilmişdir. Vətən müharibəsi şəhidlərinin adlarını əbədiləşdirəcək üç cildlik  “Tarixi Zəfər” kitabı çapa hazırlanmaqdadır.
Şahbaz Şərif
Həyatı
Şahbaz Şərif 23 sentyabr 1951-ci ildə anadan olub.
Nəzakət Məmmədova (şairə)
Fəaliyyəti
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Mətbuat Şurasının qurultaylarında iştirak etmiş, Türkiyədə keçirilən konfranslara qatılmışdır. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Ailə vəziyyəti
Ailəlidir. 3 övladı var. Övladlarının üçü də zabitdir.
Daniel
Daniel - kişi adı.
Mincivan nahiyəsi
Mincivan nahiyəsi — 1593 ci ildə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin İsgəndərqalası livasının nahiyəsi
Pietro Pelleqri
Pietro Pelleqri (17 mart 2001-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubunda və İtaliya U-17 milli komandasında hücumçu kimi çıxış edən peşəkar İtaliya futbolçusudur. Genoa klubu ilə 15 yaşında debüt edən Pelleqri Seriya A-da debüt edən ən gənc (Amadeo Amadey ilə birlikdə) futbolçudur.
Genoa
Pelleqri Genoa akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü 22 dekabr 2016-cı ildə Torino klubuna qarşı Seriya A görüşündə etmişdir. O, 88-ci dəqiqədə Tomas Rinkonu əvəz etmiş və həmin görüşdə komandası rəqibinə 1-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur. Meydana 15 yaş və 280 günlüyündə daxil olan Pelleqri Amadeo Amadey ilə birlikdə ən gənc Seriya A debütantı rekordunu yeniləmişdir. O, karyerasında ilk qolunu 28 may 2017-ci ildə Roma klubuna qarşı oyunda vurmuş və komandası 3-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, 21-ci əsrdə anadan olanlar arasında Seriya A-da qol vuran ilk futbolçu kimi tarixə düşmüşdür.
17 sentyabr 2017-ci ildə Pelleqri Latsio klubu ilə görüşdə dublla yadda qalmış və komandası 3-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, əsas Avropa liqalarında dublla yadda qalan ilk 16 yaşlı futbolçu kimi tarixə düşmüşdür.
Monako
27 yanvar 2018-ci ildə Pelleqri €25 milyon qarşılığında Monako klubu ilə müqavilə imzalamışdır.
Milli karyerası
Pelleqri İtaliya U-17 millisi ilə 2017 UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmiş və turnirdə 1 qolla yadda qalmışdır.
Şəxsi həyatı
Pelleqri Genoa klubunun köməkçi məşqçisi Marko Pelleqrinin oğludur. 2017-ci ilin sentyabr ayında Pelleqri Mediaset Premiuma müsahibəsində bildirmişdir ki, Zlatan İbrahimoviç onun ideyalıdır və o, dünyanın ən yaxşı hücumçusudur.
Dreön
Dreön (Dréan; الذرعان) - Annaba şəhərinin 25 km cənubunda yerləşən, El-Tarf vilayətinin tərkibində olan sahil qəsəbəsi. Alber Kamü Əlcəzairin Fransanı işğal etdiyi dövrdə bu qəsəbədə dünyaya gəlmişdir və o zaman şəhərin adı Mondovi idi. Dreön Dreön rayonunun mərkəzidir.
Dreönün əhalisi, təxminən, 40 000 nəfərdir.
NGC 7134
NGC 7134, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Oğlaq bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qorxmaz Sücəddinov
Sücəddinov (Əsgərbəyli) Qorxmaz Məmməd Tağı oğlu — azərbaycanlı, sovet heykəltaraşı, Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı (1982).
Bioqrafiya
Qorxmaz Sücəddinov 16 aprel 1932-ci ildə Azərbaycan SSR Gəncə şəhərində, Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun torpaqşünaslıq kafedrasının professoru Tağı Əsgərbəylinin ailəsində anadan olmuşdur. 1937-ci ildə Qorxmazın atası yalan donos əsasında repressiyaya uğramış və sonradan Komi MSSR-də düşərgədə həlak olmuşdur. Stalin öldükdən sonra Xruşovun "mülayim hava" dövründə ölümündən sonra ona bəraət verilmişdir.
Nənəsi, "vətən xaini"nin oğlunun həmişə "təcrid" olunacağından qorxaraq, nəvəsinə öz "Sücəddinov" soyadını vermiş və onu Bakıya gətirmişdir. Burada o, dayısı Yaqub Sücəddinovun ailəsində böyümüş və tərbiyə almışdır. left|thumb Müharibədən sonrakı çətin həyat şəraitinə baxmayaraq, oğlanda rəsmə həvəs yaranır və o, Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində oxumağa başlayır. Məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra Qorxmaz Lvovdakı Tətbiqi və Dekorativ Sənət İnstitutuna qəbul olunur, oradan Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasına köçürülür və burada onun mentoru məşhur heykəltaraş Konstantin Mixayloviç Merabişvili olur.
Qorxmaz Sücəddinovun ilk peşəkar işi bu gün Bakı şəhərinin simvollarından biri sayılan "Bəhram Gur" dekorativ fəvvarəsidir. Son işlərindən biri isə – Azərbaycanın xalq artisti, məşhur "Qaynana" Nəsibə Zeynalovanın qəbirüstü abidəsi və xatirə lövhəsidir. Bunların arasında isə bütöv bir monumental və dəzgah işləri qalereyası yer alır. Onlar arasındakı dövrdə isə Gəncədə Nizami Gəncəvinin mavzoleyi qarşısında dahi şairin əsərlərinin motivləri üzrə hazırlanmış "Xəmsə" kompozisiyası, Qazaxda "Vidadi və Vaqif" abidəsi, Bakıda Rus Dram Teatrının fasadında Səməd Vurğunun portret barelyefi, Zaqulbada "Abşeron" dekorativ kompozisiyası və s. əsərləri qeyd etmək olar.
Qorxmaz Sücəddinov həyatı boyu çoxsaylı sərgilərin iştirakçısı olmuş, onun əsərlərindən bəziləri, o cümlədən, bürünc və ağacdan hazırlanmış əsərləri: "Musiqi", "Fikirlər", Füzuli, Xəqani, Dədə Qorqud, Cavad xan və Rixard Zorgenin portretləri ölkədə və xaricdə muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. thumb|314x314pxBu və ya digər səbəblərdən sənətkarın bəzi əsərləri bu günlərə gəlib çatmamışdır. Belə ki, Gəncə şəhərinin girişində duran alüminiumdan hazırlanmış əzəmətli "Qız əlində piyalə" heykəli 1990-cı illərin əvvəllərində yoxa çıxmış, Lenin və Qatır Məmmədin heykəlləri isə ideoloji səbəblərdən sökülmüşdür. Sovetlər dövründə Qorxmaz Sücəddinov uzun illər ərzində Bakıda Politexnik İnstitutunun Memarlıq fakültəsinin təsviri incəsənət kafedrasında rəsm dərsi demişdir. 90-cı illərdə Türkiyədə, əvvəlcə Ərzurumda Atatürk Universitetinin Təsviri incəsənət fakültəsində, sonra isə Kayseridə Erciyes Universitetinin İncəsənət fakültəsində müəllimlik fəaliyyətini davam etdirmiş və burada Rəssamlıq və heykəltaraşlıq kafedrasına rəhbərlik etmişdir. O, Türkiyədə yaşadığı dövr ərzində bu ölkənin görkəmli xadimləri Mustafa Kamal Atatürkün, Memar Sinanın və Yunus Emrenin portret heykəllərini yaratmışdır.
Bakıda vəfat edib və həyat yoldaşının yanında dəfn olunub.
Zevqma
Zevqma ― Türkiyənin müasir Qaziantep ilində yerləşən qədim yunan şəhəri. Adı Fırat çayını həmin yerdən keçən və zevqma adlandırılan ponton körpüsü səbəbi ilə belə qoyulmuşdur. Zevqma mozaika muzeyində yerdəki mozaika var və dünyanın ən böyük mozaika muzeylərindən biridir.
Tarix
Zevqma I Selevk Nikator tərəfindən eramızdan əvvəl 3-cü əsrin əvvəllərində Fərat üzərindəki ilk körpünün olduğu yerdə qurulmuşdur.
Zevqma Son qədim dövrdə piskoposluq idi. Lakin VII əsrdə fars və ərəb basqınları səbəbi ilə şəhərin tərk edildiyi görünür. Orta əsrlərdə şəhərdə müvəqqəti olaraq ərəblər yaşayırdılar.
17-ci əsrdə dağıntıların yaxınlığında türk kəndi olan Belkis inşa edilmişdir.
Bu gün
Zevqma Qaziantep ilinin Nizip ilçəsinə 10 km məsafədəki Belkıs məhəlləsində yerləşir.
Zevqmada 1987-ci ildən başlayan qazıntı işləri günümüzdə Ankara Universiteti tərəfindən davam etdirilir. Qazıntılar zamanı çıxarılan mozaikalar təxminən 2 500 kvadrat metrlik sahəni əhatə edir. Bu mozaikalar bir müddət Qaziantep Arxeologiya muzeyində sərgilənmiş, 2011-ci ildə isə Zevqma mozaika muzeyinə daşınmışdır.
Zevqma 2012-ci ildən bəri UNESCO-nun Ümumdünya İrsi İlkin siyahısında yer alır. Ərazidəki mövcud arxeoloji qalıqlara Yunanistan aqorası, Roma aqorası, iki ziyarətgah, stadion, teatr, iki hamam, Roma legioner bazası, Roma legionunun inzibati tikililəri, yaşayış məhəllələrinin əksəriyyəti, Yunan və Roma dövrünə aid şəhər divarları və şərq, cənub və qərb nekropolları daxildir.
2014-cü ildə Zevqmada üç böyük şüşə mozaika tapılmışdır və bunlardan birində doqquz muza təsvir olunmuşdu.
2020-ci ilin fevralında Türkiyənin Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin verdiyi məlumatda Zevqma mozaika muzeyinin 2019-cu ildə rekord səviyyədə, 340 569 ziyarətçi topladığı bildirilmişdir.
Dolores O'Riordan
Dolores Mary Eileen O'Riordan irlandiyalı musiqiçi, müğənni və mahnı müəllifi idi. O, alternativ rok qrupu  The Cranberriesin  vokalisti və söz müəllifi kimi tanınırdı.
"Miqrasiya orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı
"Miqrasiya orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı — Azərbaycan Respublikasının medalı. 2012-ci il 2 noyabr tarixli 454-IVQD nömrəli Qanunla təsis edilmişdir.
Haqqında
"Miqrasiya orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı 2012-ci il 2 noyabr tarixli 454-IVQD nömrəli Qanunla təsis edilmişdir. "Miqrasiya orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə "Azərbaycan Respublikasının medalı haqqında Əsasnamədə qeyd edilir ki, "Miqrasiya orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı ilə Azərbaycan Respublikasının və xarici ölkələrin dövlət və digər qurumlarının, habelə beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri aşağıdakılara görə təltif edilirlər:
— miqrasiya orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə;
— miqrasiya sahəsində mühüm layihələrin hazırlanmasında və həyata keçirilməsində fəal iştiraka görə.
Miqrasiya orqanlarının işçilərini bu medallarla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı təltif edir. Həmin medallar döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda, onlardan sonra taxılır.
"Miqrasiya orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" Azərbaycan Respublikasının medalı (bundan sonra — medal) bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, diametri 35 mm olan səkkizguşəli ulduz formalı lövhədən ibarətdir.
Hər bir guşəsi qabarıq olan səkkizguşəli ulduz formalı medalın ön tərəfində iki dairə yerləşdirilib. Birinci dairənin daxilində aşağı hissədə həkk edilmiş diametri 2 mm olan səkkizguşəli ulduzdan sol tərəfdə aşağıdan başlamaqla dairə boyunca "MİQRASİYA ORQANLARI İLƏ SƏMƏRƏLİ ƏMƏKDAŞLIĞA GÖRƏ" sözləri həkk olunub. Medalın ön tərəfinin səthi nahamardır.
İkinci dairənin daxilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının rəsmi embleminə müvafiq şəkildə yer kürəsi, onun mərkəzində paralel və meridianların kəsişməsi fonunda Azərbaycan Respublikasının xəritəsi təsvir edilib. Xəritənin üzərində əməkdaşlıq simvolu əks olunub. Yer kürəsi, xəritə, paralel və meridianlar, səkkizguşəli ulduz, dairəvi xətt, əməkdaşlıq simvolu və sözlər relyefli olub, qızılı rəngdədir.
Medalın arxa tərəfinin səthi hamardır, mərkəzində dairə, dairənin daxilində səkkizguşəli ulduz, onun ətrafı boyunca çevrə formasında üç zolaq təsvir olunub, ikinci zolağın üzərində, ulduzun guşələri arasında səkkiz düymə bərkidilib. Ulduzun daxilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının rəsmi embleminə müvafiq şəkildə yer kürəsi, onun mərkəzində paralel və meridianların kəsişməsi fonunda Azərbaycan Respublikasının xəritəsi təsvir edilib. Bu kompozisiyadan aşağıda medalın nömrəsi, nömrədən sol tərəfdə aşağıdan başlamaqla dairə boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI DÖVLƏT MİQRASİYA XİDMƏTİ" sözləri, həmin sözlər və medalın nömrəsi boyunca diametri 1 mm olan 32 səkkizguşəli ulduz təsvir olunub. Yer kürəsi, xəritə, paralel və meridianlar, səkkizguşəli ulduzlar, sözlər və rəqəmlər relyefli olub, qızılı rəngdədir.
Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 27 mm x 43 mm ölçülü düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Tünd göy xara lentin hər iki kənarında 1,5 mm enində və onların hər birindən mərkəzə doğru 4 mm aralı 2,5 mm enində sarı rəngli şaquli zolaq təsvir edilib. Xara lentin üst hissəsinə eni 4 mm olan hamar qızılı təbəqə bərkidilir. Xara lentin alt hissəsinə eni 7 mm olan hamar qızılı təbəqə bərkidilir, təbəqənin ortasında aypara və səkkizguşəli ulduz təsvir edilib.
Medala paltara bərkidilmək üçün medalın elementi olan xara lentdən üz çəkilmiş 27 mm x 9 mm ölçülü qəlib əlavə olunur.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə 17 mart 2017-ci il tarixində həmin qanuna dəyişikliklər edilmişdir.
Tatevik Sazandaryan
Tatevik Sazandaryan (Տաթևիկ Սազանդարյան; ) ― 1958-ci ildə SSRİ Ali Sovetinin üzvü olmuş sovet və erməni opera mezzo-soprano ifaçısı. 1937-1961-ci illərdə İrəvan Opera Teatrında solist kimi çıxış etmişdir.
Həyatı
1916-cı il sentyabrın 2-də indiki Syunik mərzinin Xınzırək kəndində anadan olan Sazandaryan Bakıda böyümüşdür. O, 10 yaşından məktəb xorunda solistlik edirdi. O, 16 yaşında Moskvaya köçmüşdür, burada bir sıra həvəskar tamaşalarda ifaçılıq edirdi. İstedadı tanındıqdan sonra təhsilini Moskvada Ruben Simonovun yanında davam etdirdi. 1933-cü ildə konsertlərdə çıxış etməyə başladı. 1937-ci ildə Moskvadakı Ermənistan SSR-in yanında mədəniyyət evində vokal dram studiyasını bitirdi. Daha sonra o, Ermənistana qayıtdı və Sergey Barxudaryanın yanında İrəvanın musiqi və dram məktəbində oxudu. 1937-ci ildə o, İrəvan Opera Teatrının solisti oldu. O, xüsusilə Tiqran Çuxacyanın "II Arşak" operasında Parandzem rolu və Armen Tiqranyanın "David Bek" operasında Tamar rolu ilə yadda qalıb. Bundan başqa, o, "Karmen", "Aida" və "Yevgeni Onegin" tamaşalarında da baş rolları ifa etmişdir.
1961-ci ildən 1970-ci ilə qədər İrəvan Konservatoriyasında dərs deyirdi və oradan professor dərəcəsini almışdır. Paralel olaraq İrəvan Teatr İnstitutunun solo oxuma kafedrasının rəhbəri idi. O, həm SSRİ-nin əsas şəhərlərində geniş şöhrət qazanmış, həmdə və İran, İsveç, Tunis, Macarıstan, Suriya (1956), Belçika (1958, 1962), Yunanistan (1959), Çexoslovakiya (1960) ve Fransa kimi xarici ölkələrdə çıxış etmişdir.
1949-cu ildən bəri Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası (b)-nın üzvü olmuşdur. 5-ci çağırış SSRİ Ali Sovetinin (1958-1962) deputatı idi.
Onun əri skripkaçı, ictimai xadim, bir neçə elmi əsərin müəllifi, Ermənistan SSR incəsənət işləri üzrə idarə rəhbəri Akop Sergeyeviç Hancyan idi.
Tatevik Sazandaryan 6 oktyabr 1999-cu ildə (digər mənbələrə görə 6 mart 2000-ci ildə ) İrəvanda vəfat etdi. Toxmax qəbiristanlığında dəfn edildi. 2017-ci ilin may ayında İrəvanın Milli Opera və Balet Teatrında onun şərəfinə anım konserti təşkil edildi.
Laçının işğalı
Laçının işğalı — 1992-ci ilin mayında, Birinci Qarabağ müharibəsinin əvvəllərində, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin hərbi birləşmələri və separatçı Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının döyüşçülərindən ibarət erməni qüvvələri tərəfindən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə qarşı Laçının nəzarəti uğrunda başladılan hərbi hücum əməliyyatı.
The Dark Side of the Moon
The Dark Side of the Moon — Harvest Records tərəfindən 1 mart 1973–cü ildə buraxılmış İngilis rok qrupu Pink Floydun səkkizinci albomudur. Əsasən canlı çıxışlar zamanı inkişaf edən qrup, qeyd başlamazdan bir neçə ay əvvəl, yazının erkən versiyasını təqdim etdi. Yeni material 1972 və 1973–cü illərdə Londondakı Abbey Road Studios-da iki seansda qeyd edildi. The Dark Side of the Moon Pink Floydun ən çox satan albomu olmaqla yanaşı, dünyanın ən çox satan musiqi albomlardan da biridir. Albomun 45 milyondan çox nüsxəsinin satıldığı ehtimal olunur.
Laçının işğalı
Laçın rayonu Azərbaycanın qərbində, Kiçik Qafqazda yerləşir. Şimaldan Kəlbəcər, cənubdan Qubadlı, şərqdən Xocalı, Şuşa və Xocavənd rayonları, qərbdən isə Ermənistanla həmsərhəddir. İşğal ərəfəsində rayonda 60 min nəfərə yaxın azərbaycanlı və kürd yaşayırdı.
1992-ci ilin əvvəllərində Azərbaycanda ağır siyasi böhran yaşanırdı. Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (AXC) Azərbaycan Prezidenti Ayaz Mütəllibovun istefa etməsini tələb etmişdi. Xocalı soyqırımı ilə bağlı detalların ictimaiyyətə yayımlanmasından sonra Mütəllibova qarşı nifrət yaranmış, prezident müxalifətin təzyiqi ilə 6 martda istefa vermişdi. Prezident səlahiyyətlərini Yaqub Məmmədova icra etməyə başlamış, Rəhim Qazıyev isə müdafiə naziri olmuşdu. Buna baxmayaraq, 9 mayda Şuşa işğal edilmiş, bu isə Azərbaycanda daxili siyasi gərginliyi pik həddə çatdırmışdı. Qazıyev vəzifəyə gəldikdən sonra dərhal Moskvaya danışıqlara getmiş, Şuşanın işğaldan azad edilməsi üçün Rusiya Müdafiə Nazirliyinin dəstəyini əldə edə bilmişdi. Milli Ordunun hissələrindən ibarət 2,700 nəfərlik canlı qüvvə Daxili Qoşunlar və polis bölmələrindən dəstək almış, o cümlədən hərbi texnika ilə təchiz edilmişdi. Onlar 12 mayda Şuşa ətrafına yerləşdirilmiş, lakin əməliyyat həyata keçirilməmişdi. Bu zaman orduda itaətsizlik başlamış, hərbi komandirlər Elbruc Orucov və polkovnik Rüfət Əmirov döyülərək Laçından qovulmuşdu. Yevlaxdakı qərargahda görüşən Azərbaycan hərbi komandanlığı Ağdamdakı rus qoşunlarının dəstəyi ilə Şuşanı 17 mayda azad etmək üçün yeni bir plan cızmağa başlamışdılar.
The Dark Side of the Moon
Mövzu
Ayın qaranlıq tərəfi müasir həyatın normal insanlara təsirini təsvir edir. Məsələn, yerə çırpılan təyyarənin səsi ilə başlayan "On the Run"da uçmaq qorxusundan bəhs edilir. "Zaman" zamanın biz fərq etmədən necə tez keçdiyini təsvir edir. "Göydəki Böyük Konsert" ölümün təbiətindən bəhs edir. “Pul” sərvətin insanlara təsirini ironik şəkildə təsvir edir. “Hansı Rəng”in digər mahnılar kimi aydın mesajı olmasa da, insanlardakı qərar və seçim qorxusundan xəbər verir. “Beyin zədəsi” deyir ki, cəmiyyətin səhvlərini bəlkə də ancaq “dəlilər” görə bilər. Bu mahnıda qrupun keçmiş üzvü Syd Barrett ifa edir.Əlaqədar mövzular da var. Bu həm də albomda "ayın qaranlıq tərəfi"ndən bəhs edən yeganə mahnıdır. Nəhayət, "Tutulma" insan həyatında hər şeyin necə harmoniya içində olması lazım olduğunu təsvir edir, lakin bu harmoniya heç vaxt əldə edilə bilməz. Albom, "Ayın qaranlıq tərəfi yoxdur, əslində. Hər şey qaranlıqdır." sözləri ilə bitir.
Laçının işğalı
Buna baxmayaraq, 14 mayda Ali Sovetin Mütəllibovu hakimiyyəti gətirməsi vəziyyəti çətinləşdirmişdi. Bunu dövlət çevrilişi olaraq qiymətləndirən AXC Bakıda inqilab etməkdə qərarlı idi. Cəbhə bölgəsində, o cümlədən Laçında yerləşdirilən AXC batalyonları mövqelərini tərk edərək Bakıya üz tutmuşdu. 15 mayda İsgəndər Həmidov texnika ilə parlamentə daxil olaraq Mütəllibovu devirmişdi. Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) iclasından qayıdan Qazıyev vəziyyətdən xəbərdar olan kimi Bakıya qayıtmış, AXC-ni Laçını təhlükə altına qoymaqda günahlandırmışdı. Artıq hakimiyyəti əlinə alan AXC KTMT-yə qoşulmaqdan imtina etmiş və ölkədəki rus qoşunlarını qovmuşdu. Vəziyyətdən xəbərdar olan erməni komandanlığı Laçına hücum əməliyyatına başlayır. Erməni qüvvələri ilk növbədə Zarıslı kəndinə hücum edərək oradakı azərbaycanlı qüvvələri qovmuşdur. Müdafiə xəttində boşluq yarandığından Elbrus Orucov rəhbərlik etdiyi qüvvələrə geri çəkilməyi əmr etmiş, lakin bu, orduda panikaya səbəb olmuşdu. Erməni qüvvələri Turşsu kəndini işğal edir və Laçına doğru irəliləməyə başlayır. Azərbaycanlı qüvvələr tank və PDM-lərlə rayon ərazisini tərk edir və 18 maya qədər Laçın boşaldılır. Həmin gün Laçın şəhəri işğal edilir və yağmalanaraq yandırılır. Şəhərin 8 minə yaxın əhalisi qaçqın düşür. Baş qərargah rəisi Şahin Musayev 19 mayda Qubadlıya gələrək vəziyyətə ələ almağa çalışır və növbəti gün uğursuz bir əks-hücum əməliyyatı baş tutur.
Laçının işğalı beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən sərt reaksiyaya səbəb olmur. Erməni diplomatları Laçını Qarabağ ermənilərinin blokadadan çıxması üçün zəruri olan bir humanitar dəhliz kimi təqdim etmişdi. Həmçinin, onlar Laçında baş verənlərin Ermənistanla aidiyyatının olmadığını və oradakı yerli kürdlərin üsyan etdiyini iddia etmişdir. 20 mayda erməni rəhbərliyi tərəfindən burada Laçın Kürd Respublikasının qurulduğunu elan edilir, lakin bu qondarma respublika bir həftə belə yaşamır. Laçın dəhlizinin açılması Ermənistan ordusunun müharibə illərindəki ən böyük nailiyyətlərindən birinə çevrilir, çünki bu dəhlizdən gələn dəstəklər nəticəsində Dağlıq Qarabağdakı ermənilərin hərbi imkanları dəfələrlə artmışdır.
The Dark Side of the Moon
Mahnıların siyahısı
Bütün mahnıların sözləri Roger Waters tərəfindən yazılıb.
Laçının işğalı
Zəmin
Laçın rayonu Azərbaycanın qərbində, Kiçik Qafqazda yerləşir. Rayon ərazisi Narzan, İstisu, Turşsu kimi mineral bulaqlar, həmçinin qızıl, civə, kükürd, qrafit, əhəng daşı, kəhrəba, vulkanik tuf daşları, mərmər, ipək daşı və s. kimi faydalı qazıntılarla zəngindir. Rayonun iqtisadiyyatında heyvandarlıq, bitkiçilik və arıçılıq üstünlük təşkil etmişdir. Sovet hakimiyyəti 1930-cu ildə bölgəni inzibati ərazi vahidinə çevirmiş və əvvəllər Abdallar adlandırılan, 1924-cü ildən isə şəhər statusu alan Laçını inzibati mərkəz təyin etmişdir. Şimaldan Kəlbəcər, cənubdan Qubadlı, şərqdən Xocalı, Şuşa və Xocavənd rayonları, qərbdən isə Ermənistanla həmsərhəddir. İşğal ərəfəsində rayonda 58,736 nəfər azərbaycanlı və kürd yaşayırdı. Ermənistan və Dağlıq Qarabağdan qovulan azərbaycanlıların bir qismi Laçına köçmüşdü.
The Dark Side of the Moon
Qeyd
"Ayın qaranlıq tərəfi' müasir həyatın normal insanlara təsirini təsvir edir. Məsələn, yerə çırpılan təyyarənin səsi ilə başlayan "On the Run"da uçmaq qorxusundan bəhs edilir. "Zaman" zamanın biz fərq etmədən necə tez keçdiyini təsvir edir. "Göydəki Böyük Konsert" ölümün təbiətindən bəhs edir. “Pul” sərvətin insanlara təsirini ironik şəkildə təsvir edir. “Hansı Rəng”in digər mahnılar kimi aydın mesajı olmasa da, insanlardakı qərar və seçim qorxusundan xəbər verir. “Beyin zədəsi” deyir ki, cəmiyyətin səhvlərini bəlkə də ancaq “dəlilər” görə bilər. Bu mahnıda qrupun keçmiş üzvü Syd Barrett ifa edir.Əlaqədar mövzular da var. Bu həm də albomda "ayın qaranlıq tərəfi"ndən bəhs edən yeganə mahnıdır. Nəhayət, "Tutulma" insan həyatında hər şeyin necə harmoniya içində olması lazım olduğunu təsvir edir, lakin bu harmoniya heç vaxt əldə edilə bilməz. Albom, "Ayın qaranlıq tərəfi yoxdur, əslində. Hər şey qaranlıqdır." sözləri ilə bitir.
Laçının işğalı
Zəmin
Ermənistanı Dağlıq Qarabağla birləşdirən əsas yol Laçın rayonu ərazisində keçirdi və adətən Laçın dəhlizi adlanır. Ermənilərin baxış bucağına görə, bu dəhliz Dağlıq Qarabağın erməni əhalisi üçün zəruri tədarük xətti rolunu daşıyırdı. Bura Ermənistanın cənubundakı Sünik mərzindəki Gorus şəhərini Dağlıq Qarabağın regional paytaxtı olan Xankəndi şəhərinə birləşdirirdi; Ermənistanı Dağlıq Qarabağa birləşdirən digər əsas yol Murov silsiləsindən keçirdi. Azərbaycan Laçın dəhlizinə nəzarətin itirilməsini öz suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün növbəti dəfə pozulması, eləcə də azərbaycanlı kəndli əhalisinin birbaşa təhlükə altına qoyulması olaraq görürdü. Laçın şəhərini işğal edərək
Siyasi vəziyyət
250px|thumb|right|1992-ci ilin fevralında [[Şuşa|Şuşa şəhəri.]]
1992-ci ilin əvvəllərində Azərbaycanda siyasi böhran baş verirdi. Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin (AXC) sədri Arif Hacıyev Azərbaycan Prezidenti Ayaz Mütəllibova ultimatum göndərmiş, ona təhlükəsizlik və istədiyi halda ölkədən getməyə zəmanət verilməsi ilə istefa etməsini təklif etmişdir. AXC rəhbərliyi ultimatumun qəbul edilmədiyi halda güc tətbiq edəcəyini və qan tökülməsindən çəkinməyəcəyini bildirmişdi. Həmin ilin martında Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurası jurnalist Çingiz Mustafayevin Xocalı soyqırımı ilə bağlı videoçarxının yayımlanmasına icazə vermişdi. Soyqırımın görüntüləri Azərbaycan ictimaiyyətini sarsıtmış, Mütəllibova qarşı nifrətə səbəb olmuşdu. Müxalifətin təzyiqi ilə üzləşən prezident Ayaz Mütəllibov 6 martda vəzifəsindən istefa vermiş, növbəti prezident seçkilərinə qədər prezident səlahiyyətləri Ali Sovetin sədri Yaqub Məmmədova həvalə edilmişdir. Müdafiə naziri vəzifəsi AXC üzvü Rəhim Qazıyevə verildi. 9 may 1992-ci il tarixində Şuşa işğal edilmiş, bu isə Azərbaycanda daxili siyasi gərginliyi pik həddə çatdırmışdı.
Şəhərin işğalı müdafiə naziri postuna yeni gəlmiş Rəhim Qazıyevin dövründə baş vermişdi. Qazıyev öz reputasiyasını qorumaq üçün şəhəri geri almaq planları qurmağa başlamışdı. Digər cəbhəçilərdən fərqli olaraq açıq şəkildə rusiyapərəst olan Qazıyev 10 mayda Rusiyanın müdafiə nazirinin müavini olan Pavel Qraçovla görüşmüş və ondan hərbi dəstək almışdır. Şuşaya köçürülməli olan 2,700 əsgərin təlimdən keçməsi üçün Goran Təlim Mərkəzindən istifadə edilmiş, daxili qoşunların hərbi hissələri və polis bölmələri də çağırılmışdır. Elbrus Orucovun rəhbərliyində olan qüvvələr hərbi texnika və "Qrad"larla təchiz edilmişdi. Əməliyyatda iştirak edəcək qüvvələr 12 mayda Şuşa ətrafında yerləşdirilsə də, şəhərin azad edilməsi məqsədilə heç bir əməliyyat keçirilməmişdi. Orucov sonradan bildirmişdir ki, o, Müdafiə Nazirliyindən belə bir əməliyyat keçirmək üçün əmr almamışdı.
12 mayın axşamında orduda itaətsizlik başlamışdı. Elbruc Orucov və polkovnik Rüfət Əmirov döyülərək Laçından qovuldu. Ardınca, azərbaycanlı hərbi liderlər Yevlaxda hərbi qərargahda görüşdü. Hazırlanan planda komandanlığın Tərtər, Ağdam və Xocavənd rayonlarında erməni qoşunlarına manevr zərbələri endirməsi, rus qoşunlarının Əsgəranı ələ keçirməsi, 17 mayda isə Milli Ordunun Turşsu və Zarıslıda olan əsas qüvvələrinin Şuşanı azad etməsi nəzərdə tutulurdu. Buna baxmayaraq, Laçındakı vəziyyət nəzarətdən çıxmışdı, silahlı qüvvələrin bir hissəsi cəbhə xəttindən Bakıya çəkilirdi.
Dövlət çevrilişi
14 mayda Ali Sovet yenidən iclas keçirdi və Mütəllibovun vəzifəsi keçmiş kommunist deputatlar tərəfindən bərpa edildi. Onlar Mütəllibovun istefasını konstitusiyaya zidd elan etmişdi, çünki Xocalı istintaqının ilkin nəticələri onun hər hansı qanunsuz hərəkətinin olmadığını göstərmişdi. Bunu dövlət çevrilişi kimi görən AXC Mütəllibovu yenidən vəzifəsindən uzaqlaşdırmağı planlaşdırırdı. AXC batalyonunun qoşunları 14 maydan 15 maya keçən gecədə cəbhə xəttindən geri çəkilmişdi. Arif Paşayevin başçılıq etdiyi Laçın alayının çoxlu sayda əsgəri və Etibar Məmmədovun döyüşçüləri də mövqelərindən geri çəkilərək Bakıya yola düşmüşdü. AXC əvvəlcə Mütəllibova ultimatum göndərdi, lakin diplomatik mənbələr rus əsgərlərinin müdaxilə etməyəcəyini bildirdikdən sonra silahlı hücum başladı. Mütəllibov hakimiyyətdə qalmaq üçün rus qüvvələrinin köməyinə ümid bəsləsə də, Rəhim Qazıyevin səyləri nəticəsində ondan məhrum oldu.
15 mayda, günorta saatlarında AXC-nin hərbi qolunun rəhbəri olan İsgəndər Həmidov zirehli texnika və əsgərlərdən ibarət kolonna ilə parlament binasına və televiziyaya basqın etdi. Baş tutan atışmada 10-a yaxın əsgər həlak olmuş, Mütəllibov isə yenidən devrilmişdi. Növbəti gün o, Azərbaycanı tərk etdi. Müxalifət təmsilçisi İsa Qəmbər həm parlamentin spikeri, həm də 7 iyunda keçiriləcək prezident seçkilərinə qədər Azərbaycan Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən şəxs seçildi. Həmidov daxili işlər naziri, başqa bir müxalifət təmsilçisi Tofiq Qasımov xarici işlər naziri təyin edildi, Qazıyev isə müdafiə naziri olaraq qaldı. Həmin gün Özbəkistanın Daşkənd şəhərində Rusiyanın himayəsi altında Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) yaradılmışdır. Ermənistanın KTMT-yə daxil olmasına baxmayaraq, artıq AXC iqtidarında olan Azərbaycan KTMT-yə qoşulmaqdan imtina etmişdi. Rus hərbçilərinin Ağdamdan geri çəkildiyini və Əsgərana hücum olmayacağından xəbər tutan erməni ordusu 16 mayda öz əsgərlərini Şuşa–Laçın xətti ilə yerləşdirməyə başlamışdı.
İşğal
250px|thumb|right|Jurnalist [[Çingiz Mustafayev azərbaycanlı qoşunların Laçını tərk etməsini lentə almışdır.]]
Ermənistanın Gorus şəhərindəki artilleriya qüvvələri tərəfindən dəstəklənən erməni silahlı dəstələri 15 mayda 776 saylı hərbi hissənin yerləşdiyi Zarıslı kəndi yaxınlıqlarında hücuma keçdi. Döyüşlər zamanı, günortadan sonra hərbi hissənin komandiri Xaqani Rüstəmov həlak oldu. Rüstəmovun əsgərləri bundan sonra onun cəsədini də götürüb cəbhə bölgəsini tərk etdilər. Erməni dəstələri ardınca buranı işğal etdilər və Turşsu istiqamətində hücuma keçdilər. 776 saylı hərbi hissənin cəbhəni tərk etməsindən sonra Şırlan–Sarıbaba istiqamətində yerləşdirilmiş Azərbaycan qüvvələrinin müdafiəsində boşluq yarandı.
Elbrus Orucov cəbhə xəttini qısaltmaq məqsədilə Milli Ordunun hissələrinə geri çəkilmə əmri verdi, lakin bu, ümumi panikaya səbəb oldu. Orucov özü axşam saatlarında Laçına getdi, Şuşa və Laçın rayonundakı Azərbaycan hərbçiləri geri çəkilməyə başladı. Salatınkənd yaxınlığındakı körpü partladıldı. 777-ci xüsusi təyinatlı batalyon dərhal Qubadlıya, 771 saylı hərbi hissə isə icazəsiz olaraq Yevlaxa getdi. 773 saylı hərbi hissə də 16 mayın səhəri Laçını tərk etdi.
16 mayda erməni qüvvələri Turşsu kəndini, həmçinin Kirs və Sarıbaba yüksəkliklərini ələ keçirdi. Ruhdan düşmüş Azərbaycan ordusu müqavimət göstərə bilmədi. Tank və piyada döyüş maşınları ilə qaçan qüvvələri lentə alan jurnalist Çingiz Mustafayev onlardan ərazini tərk etməməyi xahiş etmişdi. Daşkənddən Gəncəyə gələn Rəhim Qazıyev Laçında baş verənlərdən xəbər tutduqdan sonra dərhal Bakıya yollandı. Qazıyev döyüşçülərini burada görəndə əsəbiləşdi və onlardan birinə yumruq atdı. Qazıyev daha sonra Ali Sovetdə kürsüyə keçərək AXC rəhbərliyini cəbhədən əsgərləri geri qaytarmaqla Laçını təhlükə altına qoymaqda günahlandırdı.
Qaladərəsi istiqamətində cəmi 30–40 əsgər dayanıb öz postlarını qoruyurdu. Ordunun böyük əksəriyyəti Qubadlı istiqamətində geri çəkilmiş, yalnız az sayda qoşun qalmışdı. Elbrus Orucov saat 17:00 radələrində Eldar Həşimovun rəhbərlik etdiyi "Qartal" dəstəsinin əsgərləri tərəfindən oğurlanaraq Qubadlıya aparıldı. Onun 18 mayda edam edilməli olduğu deyilmişdi, lakin Rəhim Qazıyev bunun qarşısını ala bilmişdi. Rəhim Qazıyevin sözlərinə görə, Laçında 7 BM-21 Qrad vahidi və çoxlu döyüş sursatı var idi, lakin erməni qüvvələrinə heç bir atəş açılmamış, Laçın uğrunda heç bir döyüş olmamışdı. Seyran Ohanyan Laçında döyüşən Azərbaycan ordusunun yalnız əhalinin şəhərdən çıxmasını təmin etmək üçün erməni dəstələrinin qarşısını kəsdiyini düşünürdü.