cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lund Universiteti
Reytinqi
"Times Higher Education World University Rankings"in 2010-cu il üzrə dünyanın ən nüfuzlu universitetləri arasında apardığı araşdırmaya əsasən, bu ali təhsil müəssisəsi 89-cu, "QS World University Rankings"in açıqlamasına görə isə 72-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Xarici əlaqələri
Utrext Şəbəkəsinin üzvüdür. "Universitas 21"-ə daxildir.
Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
Yulduz Usmanova
Yulduz Usmanova — Özbəkistan müğənnisi. Özbəkistan Respublikasının xalq artisti.
Eupatorium mikanioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ağ zanbaq
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Ağ zanbaq daha çox Balkan və Qərbi Asiya ölkələrində yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Bitkinin soğanaqları yer səviyyəsində formalaşır və yarpaqla örtülmüş çiçək gövdəsi, adətən, 1,2 m, yaz fəslində isə 2 m-ə qədər yüksələ bilir. Yay fəslində çox gözəl ətirli çiçəkləri olan Ağ zanbağın çiçəkləri, əsasən, ağ rənglidir və bazis rəngini sarı rəng təşkil edir. Ağ zanbaq virus xəstəliklərinə və Botrytis göbələyinə qarşı həssas bitkidir.
Lalibela qaya kilsələri
Lalibela qaya kilsələri — Efiopiyanın Lalibela şəhərində yerləşən tarixi monolit kilsələr. Kilsələr 12-ci əsrin sonu - 13-cü əsrin əvvəllərində müqəddəs Qüds şəhərini öz səltənətində yenidən qurmaq istəyən Zaqve sülaləsinin kralı Qebr Mesqel Lalibelanın tapşırılığı ilə tikilmişdir. Ərazi kralın adını daşıyır. Abidələr bu günə qədər Efiopiya Pravoslav Xristian Kilsəsi tərəfindən istifadə edilir və Efiopiya Pravoslav ibadətçiləri üçün vacib bir ziyarət yeri olaraq qalır.
Arxeoloji sahə
Səhənin yüksəkliyi təxminən 2480 m ətrafındadır. Arxeoloji sahə 3 hissədən ibarətdir: şimal-qərb qrupu, cənub-qərb qrupu və Müqəddəs Corc kilsəsi.
Cənub-şərq qrupu
Biet-Amanuel, Biet-Qeddu-Merkoreus, Biet-Abba-Libanos, Biet-Lehem və Biet-Qabriel-Rufaeldən ibarət olan cənub-şərqdəki kilsələr də şimal-şərq qrupu kimi tunellər sistemi ilə bağlanır.
Tarix
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Rock-Hewn_Churches,_Lalibela-107581.jpg|thumb|Biet-Medhan-Aləm, Lalibeladakı şimal-qərb qrupuna daxildir.
Aksum İmperiyası
Lalibela kilsələrinin yerli ənənə ilə bölgədə qurulan ilk xristian kilsəsi olduğuna inanılır. Ərazi eramızın 6-cı əsrində Roha şəhərini qurduqdan bir müddət sonra Aksum kralı Kalebin tapşırlığı ilə salınmışdır.
Dini əhəmiyyəti və funksiyası
Lalibela kilsələri Efiopiya pravoslav xristianları üçün mühüm dini əhəmiyyət daşıyır. Çünki ərazi müqəddəs Qüds şəhərini təmsil edən bir tərtibatla xüsusi mənəvi və simvolik dəyəri olan həcc ziyarətgahı yeridir. Ərazi hələ də gündəlik ibadət və dua, Qenna kimi dini bayramların qeyd olunması üçün, həmçinin ruhani evi və hər il getdikcə daha çox dini tərəfdarları və liderləri bir araya gətirən bir yer kimi üçün istifadə edilməyə davam edir.
Memarlıq
Kilsələrin hər biri bənzərsizdir. Biet-Qolqosa içərisindəki barelyeflərdə aydın insan fiqurları və Biet-Məryəmdəki həndəsi dizayn və bibliya mənzərələrinin rəngli təsvirləri əraziyə fərqli bir memarlıq veir.
Tikinti
Kilsələrin inşasının 3 mərhələdə baş verdiyi düşünülür.
Qoruma
Ərazidə bir neçə qoruma və bərpa layihəsi həyata keçirilsə də, yerinə yetirilməsində nöqsanlar yaranmışdır. Amerika səfirliyi tərəfindən Biet-Qabriel-Rafael və daha sonra Biet-Qolqosa-Mixaelin bərpasını maliyyələşdirmək üçün layihə hazırlansa da, layihə iclasında iştirak edən müxtəlif tərəflər arasında problemlərin ortaya çıxdığı görüldü. Mədəni İrsin Tədqiqi və Mühafizəsi İdarəsi (ARCCH) və yerli komitə və kilsə arasında isə layihə planları ilə əlaqədar kifayət qədər əlaqə və məlumat mübadiləsi olmamışdır.
2008-ci ildə Avropa İttifaqı daha uzunmüddətli bir qərara gəlinənə qədər strukturların müvəqqəti qorunma rejimini təmin etmək üçün ərazidəki 5 kilsəni əhatə edən dörd sığınacaq tikildi. Lakin, sığınacaqlar nəzərdə tutulduğu dövrdən daha uzun müddətdə yerində qaldı və indi isə çökərək altındakı binalar üçün ciddi təhlükə yaratmağa başladı. ARCCH direktoru sığınacaqların qaldırılmalı olduğunu bildirdi, lakin hələlik onların sökülməsi və bundan sonra nə ediləcəyi barədə hələ dəqiq bir plan yoxdur.
Bulbophyllum minutulum
(Bulbophyllum minutulum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Toksiklik
Toksiklik — maddənin və ya orqanizmin digər orqanizmə zərərli təsir göstərməsi xassəsi. N.S.Stroqanova (1982) görə su toksikologiyasında 2 toksiklik ayırd edilir. Su mühitinin təbii proseslərlə (mikroorqanizmlərin, bitkilərin və heyvanların ifrazatı) gedir və süni toksiklik – insan fəaliyyəti nəticəsində (çirkab suların su hövzələrinə axıdılması, qurunun səthindən kimyəvi zəhərli maddələrin axıb gəlməsi, atmosferdən zəhərli maddələrin (azot oksidi, kükürd və s.) düşməsi.
XBT-10 sinfinin siyahısı
XBT -10 — Xəstəliklərin Beynəlxalq Təsnifatının 10-cu yenidən işlənmiş variantı.
XBT-10 hər biri xəstəliyin vəziyyəti və kodu olan yarımbölmələrdən təşkil olunmuş 21 bölmədən ibarətdir.
AzerTelecom
Azərbaycanı beynəlxalq internet şəbəkəsinə bağlayan magistral (backbone) internet operatoru.
Haqqında
AzerTelecom MMC Azərbaycanın dinamik şəkildə inkişaf edən telekommunikasiya operatorudur. Şirkət 2008-ci ildə beynəlxalq naqilli telefon əlaqəsi, internet, eləcə də məlumat və səs ötürülməsi xidmətlərini təklif etməklə, naqilli rabitə bazarında fəaliyyət göstərmək məqsədilə təsis edilib. AzerTelecom MMC Azərbaycanı beynəlxalq internet şəbəkəsinə qoşan və beynəlxalq internet trafikini Azərbaycana gətirən magistral (backbone) internet operator şirkətidir və bu istiqamətdə müvafiq lisenziyaya malikdir. AzerTelecom MMC səsli rabitə, internet, VoİP (İP şəbəkəsi üzrə səsin ötürülməsi), VPN (virtual şəxsi şəbəkə) və mövcud ümumi istifadəli telefon şəbəkəsi xətlərinin inteqrasiyası daxil olmaqla müxtəlif sabit xidmətlər üzrə lisenziyalara malikdir.
AzerTelecom MMC-nin missiyası müştərilərə innovativ texnologiya əsasında müasir telekommunikasiya xidmətləri göstərməklə onların biznesinin daha da inkişaf etməsini və uğurlu olmasını təmin etməkdir.
Şirkət Keyfiyyəti İdarəetmə Sistemini icra edərək və 13 may 2011-ci il tarixində Beynəlxalq İSO 9001:2008 Standartları üzrə Uyğunluq Sertifikatını əldə edib.
Xidmətlər
AzerTelecom MMC B2B (business-to-business) sektorunda korporativ müştərilərə bir sıra qabaqcıl telekom xidmətləri təqdim edir. Bu xidmətlər aşağıdakılardır:
İnternetin Topdansatışı
AzerTelecom MMC beynəlxalq internet trafikini Azərbaycana gətirib onu yerli internet provayder bazarlarında satmaq üzrə lisenziyaya malikdir. Şirkətin təqdim etdiyi yüksək keyfiyyətli və dayanıqlı internet xidməti tam şəkildə mühafizə olunur. Şirkət alış həcminə əsaslanmaqla internet provayderlərə sərfəli və ədalətli qiymətlər təklif edir. Provayderlər eləcə də kanalların həcminin çevik idarə olunması imkanlarından da yararlana bilirlər.
Ayrılmış kanal xidməti
Şirkətin təqdim etdiyi ayrılmış kanal xidmətləri Azərbaycan Respublikası daxilində (Naxçıvan Muxtar Respublikasını da əhatə edən) müxtəlif tutumlarda şirkət və dövlət qurumlarının uzaq məsafələrini birləşdirmək məqsədilə təqdim edilə bilər ki, bunun nəticəsində də onların fəaliyyəti daha da səmərəli həyata keçə bilər. AzerTelecom MMC müştərilərə “bir nöqtə ilə digər nöqtəni”, yaxud “bir nöqtə ilə digər nöqtələri” əlaqələndirən xidmətlər təklif edir ki, bu da məlumatların yüksək sürətlə ötürülməsini təmin edir, yaxud korporativ şəbəkələrin təşkil olunmasına kömək edir.
Mobil şəbəkələrdə nəqletmə
AzerTelecom MMC mobil şəbəkələrdə nəqletməni xidmətini də təqdim edir. Bu xidmət geniş DWDM/SDH şəbəkələr vasitəsilə təmin edilir. Xidmət Naxçıvan Muxtar Respublikası da daxil olmaqla, əsas regional mərkəzləri əhatə edir. Şirkət mobil şəbəkələrdə nəqletməni paket texnologiyalar vasitəsilə də təmin etmək imkanına malikdir.
Beynəlxalq tranzit
AzerTelecom MMC hazırda müştərilərə tranzit xidmətlər təklif edən müasir DWDM və SDH şəbəkəsinə də sahibdir. Bu şəbəkə Rusiya, Gürcüstan və İran operatorları ilə əlaqələrə malikdir və bundan sonra hər hansı beynəlxalq daşıyıcılarla birləşə bilər. Bu da milli backbone operatorunun müştərilərinə Azərbaycan ərazisindən keyfiyyətli tranzit vasitə kimi istifadə etmək imkanını yaradır.
Eyni zamanda şirkət müştərilərə FTTB (Fiber To The Building), SİP Telefoniya, DDOS hücumundan mühafizə, Data Mərkəz xidmətləri, VPN (Virtual Private Network) Korporativ şəbəkə xidməti və s. təqdim edir.
Azerbaijan Digital Hub proqramı
AzerTelecom 2018-ci ildə Azərbaycanın mövcud Enerji və Nəqliyyat Mərkəzləri statusuna əlavə olaraq ölkənin Regional Rəqəmsal Mərkəzə çevrilməsi üçün "Azerbaijan Digital Hub" Proqramının icrasına başlayıb. Proqramının əsas hədəfi Azərbaycanın telekommunikasiya ekosisteminin ən qabaqcıl dünya standartları səviyyəsinə qalxması, ölkənin İnternetin alışında xarici ölkələrdən asılılığının minimuma endirilməsi, Bakının dünyanın İnternet xəritəsinə daxil edilməsi və burada İnternet Mübadilə Mərkəzinin yaradılması, perspektivdə Azərbaycanın regionda İnternetin satışında mərkəzi ölkəyə çevrilərək, rəqəmsal xidmətlər idxal edən tərəfdən “Made in Azerbaijan” brendi altında bu xidmətləri istehsal və qonşu regionlara ixrac edən ölkəyə transformasiya olunmasıdır. Proqram çərçivəsində Azərbaycanın gələcəkdə Qafqaz, Yaxın Şərq, Orta Asiya və Cənub Asiya ölkələrini əhatə edən böyük bir regionun Rəqamsal Mərkəzinə çevrilməsi bu regionlarda yaşayan 1.8 milyard əhalinin (dünya əhalisinin ¼-i) müxtəlif rəqəmsal xidmətlərlə daha yaxşı təmin edilməsinə şərait yaradacaq.
"Digital Hub" proqramı çərçivəsində şirkət 2019-cu ildə həmçinin Transxəzər Fiber-Optik Kabel Xətti layihəsinə başlayıb. Bu layihənin bir hissəsi olan Azərbaycan-Qazaxıstan marşrutu üzrə Xəzər dənizinin dibi ilə magistral fiber-optik kabel xəttinin çəkilməsi ilə bağlı Azərbaycan Respublikası və Qazaxıstan Respublikası arasında dövlətlərarası saziş imzalanıb və saziş Azərbaycan dövləti tərəfindən təsdiq edilib. 17 may 2019-cu il tarixdə isə dövlətlərarası saziş Qazaxıstan hökuməti tərəfindən də təsdiq edilib. Ümumi uzunluğu 380–400 km olacaq xəttin çəkilişi Azərbaycan tərəfdən "AzerTelecom", Qazaxıstan tərəfdən isə "Transtelecom" və "KazTransCom" telekommunikasiya operatorları tərəfindən icra ediləcək.
19 noyabr tarixində isə Qazaxıstanın Aktau şəhərində Azərbaycan və Qazaxıstan arasında Xəzər dənizinin dibi ilə Transxəzər Fiber Optik kabel xəttinin (TransCaspian Fiber Optic – TCFO) çəkilişi üzrə Qazaxıstan ərazisində işlərə başlanmasına dair təntənəli mərasim baş tutub və Azərbaycan Respublikasının Baş Naziri Əli Əsədov, Qazaxıstan Respublikasının Baş Naziri Askar Mamin, digər dövlət rəsmiləri, eləcə də sazişin tərəfləri olan operator-şirkətlərin rəhbərləri tədbirdə iştirak ediblər.
2019-cu ilin 25-27 Aprel tarixlərində Çin Xalq Respublikasının paytaxtı Pekində “Bir Kəmər, Bir Yol” strategiyası çərçivəsində ikinci beynəlxalq əməkdaşlıq forumu çərçivəsində AzerTelecom şirkəti ilə Çinin China Telecom və Huawei şirkətləri arasında Əməkdaşlıq barədə Memorandum imzalanıb. Bu sənədlər AzerTelecom ilə China Telecom və Huawei arasında “Digital HUB” proqramı çərçivəsində Asiya-Avropa telekommunikasiya dəhlizinin (Rəqəmsal İpək Yolu) yaradılması istiqamətində qarşılıqlı əməkdaşlığı özündə əks etdirir.
28 noyabr tarixində isə Türkmənistanın paytaxtı Aşqabad şəhərində keçirilmiş "Türkməntel 2019" - 12-ci Beynəlxalq Telekom və İT Sənayesi sərgisi çərçivəsində layihənin ikinci istiqaməti - Azərbaycan-Türkmənistan marşrutu üzrə Xəzərin dibi ilə fiber-optik kabel xəttinin çəkilməsi ilə bağlı Azərbaycan və Türkmənistan arasında dövlətlərarası saziş imzalanıb. Sazişə əsasən, Xəzər dənizinin dibi ilə kabel xəttinin çəkilişi Azərbaycan tərəfdən magistral internet provayderi AzerTelecom şirkəti, Türkmənistan tərəfdən isə bu ölkənin telekommunikasiya operatoru Türkmentelekom tərəfdən reallaşdırılacaq. Kabel xətti Siyəzən və Türkmənbaşı coğrafi məkanları arasında çəkiləcək. Kabel xətti Avropa internet mərkəzlərindən internet trafikinin Azərbaycan vasitəsilə Türkmənistana, daha sonra isə Özbəkistan, Əfqanıstan, Pakistan və Hindistana ötürülməsinə imkan verəcək, Avropa ilə Cənubi Asiya arasında internet trafikinin ötürülməsində Azərbaycanı mərkəzi ölkəyə çevirəcək.
"Azerbaijan Digital Hub" proqramının rəhbəri AzerTelecom şirkətinin Direktorlar Şurasının sədri Fuad Allahverdiyevdir.
Beynəlxalq şəbəkə
thumb|AzerTelecom MMC-nin sahib olduğu beynəlxalq şəbəkə Şirkətin beynəlxalq şəbəkəsi beynəlxalq qoşulma nöqtələrinə iki əsas istiqamət vasitəsilə birləşir. Birinci istiqamət şimal istiqamətində Moskvaya, Stokholma və Frankfurta birləşmədir. Bu istiqamət üzrə AzerTelecom MMC həmçinin Rusiyanın və MDB ölkələrinin bütün iri şəhərləri ilə birləşir.
İkinci istiqamət qərb istiqamətində birləşmədir. Bu bağlantı İstanbul vasitəsilə Frankfurta, Mərkəzi və Şərqi Avropanın cənub hissəsinə qoşulur. Bu şəhərlərdə milli backbone internet operatorunun şəbəkəsinə qoşula biləcək bütün beynəlxalq operatorlar fəaliyyət göstərir.
Cənub istiqamətində AzerTelecom MMC İrana və İran vasitəsilə bütün Yaxın Şərq regionuna birləşir və daha uzaq nöqtələrə də qoşula bilər. Naxçıvan Muxtar Respublikası həmçinin Türkiyə və İran vasitəsilə birləşir.
AzerTelecom MMC-nin beynəlxalq şəbəkəsi dünya üzrə bütün əsas telekommunikasiya hablarına birləşir və şirkət Azərbaycan ərazisindən keçən və ya Azərbaycana birləşdirilən istənilən növ məlumat və ya səs tranziti üçün hazırdır.
Tərəfdaşlar
AzerTelecom MMC bir sıra yerli və xarici şirkətlərlə tərəfdaşlıq əlaqələrinə malikdir. Şirkətin tərəfdaşları sırasında Bakcell, Azerfon, Aztelekom, Bakı Telefon Rabitəsi MMC, CISCO, Megafon, Transtelecom, KazTransCom, Turkmentelekom, Türk Telekom, Huawei, ZTE, PCCW Global, TATA Communication, Equinix, Silknet, T-Mobile, Newtelco, Neterra, Riedel, Vodafone, MTT, Linxtelecom, Interoute kimi qurumlar vardır.
Kalka (dilçilik)
Kalka (fr. calque — kopiya) ya da Hərfi tərcümə; linqvistikada başqa dillərin söz, ifadə və frazaların, dil vahidinə uyğun olaraq hərfi tərcümə ilə mənimsənilməsi. Kalkaların yaranmasına gətirən mənimsəmə üsulu kalka ya da kalkalaşdırmaq adlanır. Kalkanın öyrənilməsiylə linqvistika, leksikoloqiya və tərcüməşünaslıq məşğul olur. Kalkalar dil daşıyıcılarının, xarici dilin məişətə və elmə xarici mənimsəmələrin kəskin artımına - müxtəlif tarixi mərhələlərdə Azərbaycan dilinə ardıcıl olaraq fars, ərəb, rus, alman, fransız, ingilis dillərindən, birbaşa reaksiya kimi yaranıb. Bəzi, məsələn island dillində, kalkalaşdırma - praktiki olaraq xarici leksikanın yeganə assimilyasiya vasitəsidir. Linqivistikada aşağıdakı kalka növləri var: sözyaradan kalka; semantik kalka; frazeoloji kalka; yarımkalkalar; yalançı kalkalar. Sözyaradan kalkalar - xarici sözün bir dildən o biri dilə morfemlərlə tərcüməsindən əldə edilir. Kalka adətən mənimsənilmiş söz kimi duyulmur, çünki öz dilinin morfemlərindən ibarət olur. Buna görə bu sözlərin gerçək mənşəyi, çox vaxt bu barədə ilk dəfə bilən insan üçün gözlənilməz olur. Yarımada - (rus) poluostrov, (alman) halbinsel, insanpərvərlik - (rus)çeloveçnost, (alman) Menshclichkeit və sairə. əlyazma- rukopis yarımköçürücü (rus) poluprovodnik, (ingilis)semiconductor
Azərbaycan televiziya kanallarının siyahısı
Azərbaycan televiziya kanallarının siyahısı — Azərbaycanın televiziya kanallarının siyahısı
Azərbaycanda ilk televiziya olan Azərbaycan Televiziyası 14 fevral 1956-cı il tarixində yayıma başlamışdır.
Azərbaycanda televiziya və radioya nəzarət Azərbaycan Respublikası Audiovizual Şurasına məxsusdur. Yayımı isə Teleradio İstehsalat Birliyi həyata keçirir.
Dövlət
Qeyd: xoronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Özəl
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Peyk
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
İnternet
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Fəaliyyətini dayandıran
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Efir-kabel və kabel tv şirkətləri
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Eupatorium mohrii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Diop
Diop — Qambiya və Seneqalda daha çox işlədilən soyad.
II Arşak (opera)
Yaradılması tarixi
İlk erməni milli operası  olan II Arşak, bəstəkar Çuxacıyanın ən böyük əsəridir. Bəstəkar opera üzərində işi 1868-ci ildə İstanbulda tamamlamışdır. Əsərin iki dilli (italyan və erməni dili) librettosunun müəllifi şair və dramaturq Tovmas Terzyandır. Opera ilk dəfə 1871-ci ildə nəşr edilmişdir. Öz stilinə görə operanın librettosu lirik-dramatik janra aiddir. Terzyanın kitabında verilmiş italyan dilində operanın tamamlanması haqqında qeyd erməni milli operasının yaranması kimi qəbul edilir.
Operanın ilk səhnələşdirilməsi 10 mart 1868-ci ildə (əsərin hissələri göstərilmişdi ) "Naum" teatrında, italyan opera truppasının ifasında baş tutmuşdur. Bəstəkar operanın tam səhnələşdirilməsini növbəti 1869-cu il üçün nəzərdə tutsa da, Osmanlı imperiyasındakı qeyri-əlverişli şərait və lazımlı material resursların olmaması üzündən bu ideyanı gerçəkləşdirmək mümkün olmamışdır. Bəstəkarın sağlığında operadan bəzi nömrələr İstanbulda, Venesiyada və Parisdə konsertdə ifa edilmişdir ("Olimpiya" adı ilə). 1873-cü ildə operadan fraqment Vyanada Beynəlxalq sərgidə təqdim edilmişdir.
Monumental II Arşak operası XIX əsrin I yarısı italyan tarixi-romantik operaları – Rossini, Bellini və Verdi yaradıcılığının erkən dövrünü xatırladan ənənələr əsasında yazılmışdır. Librettonun lirik ideyasını təcəssüm etdirən Çuxacıyan, həm də, qəhrəmanlıq və dramatizm xəttini inkişaf etdirir. Operanın əsas obrazları Böyük Ermənistan çarı II Arşak, çariça Olimpiya, knyaginya Parandzem, knyazlar Qnel, Tirit və başqalarıdır. Ermənistan tarixinə aid süjet qədim erməni tarixçiləri Moisey Xorenli və Favstos Buzandın məlumatlarına əsaslanır. Hadisələr 365–367-ci illərdə Armavirdə, Böyük Ermənistan, Roma və Sasanilər imperiyalarının mürəkkəb qarşılıqlı əlaqələri mühitində baş verir. Operanın musiqi-ədəbi ideyası həm də erməni xalqının XIX əsrdə milli və sosial azadlıq cəhdlərini əks etdirir. Janr xüsusiyyətlərinə görə II Arşak böyük simfonik orkestr, xor və nəfəsli alətlər ansamblının istifadə edildiyi "böyük opera"lar (Grand opera) sırasına aid edilir.
Çuxacıyanın ölümündən sonra, 1920-ci illərdə onun orijinal əlyazmaları Ermənistana, dul həyat yoldaşı A. Abazyana göndərilmişdir. Əlyazmalar 1942-ci ildə musiqişünas G. Tiqranov tərəfindən aşkarlandıqdan sonra əsərin ikinci həyatı başlamışdır. Opera ilk dəfə tam şəkildə 29 noyabr 1945-ci ildə publikaya təqdim edilmişdir. Yeni səhnələşdirmə üçün operanın librettosu A. Qulakyan tərəfindən redaktə edilmiş, drijorluğu isə M. Tarvizyan öhdəsinə götürmüşdür. II Arşak Neapol, Vyana və başqa şəhərlərdə səhnələşdirilmişdir. 1956-cı ildə opera Moskvanın Böyük teatrında səhnələşdirilmişdir. 2001-ci ildə II Arşak ABŞ-da səhnələşdirilmişdir. 1988-ci ildə opera ilk dəfə ekranlaşdırılmışdır.
San Fransisko operasının musiqi direktoru, musiqişünas Kliford Kranna II Arşak operası haqqında yazır: “Misilsiz saray çəkişmələri, sui-qəsd cəhdləri və sevgi qısqanclıqları ilə II Arşak operası əsl dramdan gözlənilən hər şeyi təklif edir.” II Arşak operasından bəhs edən musiqi tənqidçisi D. Stivens XIX əsrin ortalarına aid italyan operalarının təsirini xüsusi qeyd edərək, əsərin güclü lirik ifadə xüsusiyyətlərini və Verdi əsərlərinin idiomlarını vurğulayır.
Süjet və janr
200px|thumbnail|right|II Arşak operasının partiturasından səhifə Çar II Arşak atası çar Tiranı öldürmüş, qardaşı Qneli sürgün etmiş qəddar hökmdardır. Nə vaxtsa Arşak knyaginya Parendzemə aşiq olmuş, lakin Parandzemin qardaşı ilə evlənməsindən sonra Arşak Olimpiya ilə evlənmişdir. Vaxt keçir, Parendzem Arşaka yalvararaq Qnelin sürgündən qayıtmasına icazə verməyi xahiş edir. Qəddar və rəhmsiz çar əsgərlərə Parendzemi həbs etməyi buyurur. Qadağaya baxmayaraq, Qnel gizlincə şəhərə qayıdır, erməni silahlı qüvvələrinə rəhbərlik edən dostu Valensiya ilə birlikdə Arşakdan qisas almağa and içir.
Valensiya hökmdar sarayına gələrək çariça Olimpiya ilə görüşür, onu II Arşakın sadiq olmaması vəParendzemlə əvlənməli olduğuna inandırmağa çalışır. Valensiya Olimpiyaya sevgisini etiraf edir və övladı ilə birlikdə qaçmağı təklif edir. Həmin vaxt Parendzem qısqanclıqdan əri Qneli, oğlunu və Arşakın varidini öldürür. Qəddar çar Arşak çariça Olimpiyanı qaranlıq zindana göndərir. Arşak və Parendzemin qurbanlarının ruhları hər yerdə onu izləyir. Bir müddət sonra Böyük Ermənistanın çariçası hüququnu bərpa etmək üçün katolikos Nerses Olimpiyanı azad edir. O, Arşakı bağışlayır. Bayram zamanı Parendzem Olimpiyaya zəhərli şərab verir, özü də zəhər içir. Finalda, ölümqabağı o, II Arşaka da ölümcül zərbə vurmağı bacarır.
Rollar
II Arşak operasındakı əsas rollar aşağıdakılardır :
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Məzmun
Art Qlobal Prodakşn istehsalı — Xəzər Televiziyasınin yayınladğı "HƏYAT VARSA" serialının bölümlərində həyatda baş verən hadisələrdən bəhs edilir.
II Arşak (opera)
Libretto
Opera dörd pərdədən ibarətdir.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Rafiq İbrahimov
II Arşak (opera)
I Pərdə
II Arşak müharibədən qayıdır. Şahzadə Tirit çarı öldürməyə cəhd edir.
II Pərdə
II Arşakın əsgərləri şahzadə Tiriti həbs edirlər.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Ruslan Sabirli
Akif Məmmədov
Məmmədov Akif Güləli oğlu — dilçi, metodist, pedaqoq. Bakı Slavyan Universitetinin Müasir Azərbaycan dili kafedrasının dosenti, Bakı Slavyan Universitetinin Məktəb-Lisey Kompleksinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasının müdiri, dilçilik və Azərbaycan dilinin tədrisi metodikası üzrə mütəxəssis.
II Arşak (opera)
III Pərdə
Çar Arşak öz həyat yoldaşı Olimpiyanı həbsə göndərir. II Arşak xəyanətkarları bağışlayır.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Əhməd Cəfərov
Əhməd Salahov
Akif Məmmədov
Həyatı
1987-ci ildə professor Bəşir Əhmədovun rəhbərliyi altında “Orfoqrafiya təlimində etimoloji təhlildən istıfadə (V-VIII siniflərin materialları əsasında)” adlı dissertasiya müdafiə edərək Azərbaycan dilinin tədrisi metodikası üzrə pedaqoji elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
İntiqam Soltan
II Arşak (opera)
IV Pərdə
Şahzadə Spandarat çar Arşakı zəhərləməyə çalışır.
Akif Məmmədov
Həyatı
1993-1995-ci illərdə “Futuroloq” Fasiləsiz Təhsil Kompleksində, 1993-2001-ci illərdə M.F.Axundov adına APRDƏİ-də (indiki Bakı Slavyan Universiteti) baş müəllim kimi pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1991-1994-cü illərdə Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda ixtisaslaşmış müdafiə şurasının üzvü olmuşdur.
1996-1998-ci illərdə “Mütərcim” jurnalında məsul katib və redaktor olmuşdur. 1995-ci ildən indiyə kimi “Turan” humanitar liseyində (indi BSU-nun Məktəb-Lisey Kompleksi) bir müddət direktor müavini, sonralar Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi, fənn metodbirləşməsinin sədri işləmişdir. Hazırda həmin kompleksdə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasının müdiridir.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Sona Babayeva
Akif Məmmədov
Həyatı
1992-ci ildən Bakı Pedaqoji Kadrların İxtisasartırma və Yenidənhazırlanması İnstitutunda Azərbaycan dili müəllimlərinə mühazirələr oxuyur.
2007-ci ildən BSU-nun Müasir Azərbaycan dili kafedrasının dosentidir.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Vaqif Kərimov
Akif Məmmədov
Həyatı
1977-ci ildə ailə həyatı qurmuşdur, iki oğlu, üç nəvəsi var.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Nofəl Vəliyev
Akif Məmmədov
Fəaliyyəti
Akif Məmmədov elmi yaradıcılığa 1987-ci ildə başlamışdır. Onun yaradıcılığı Azərbaycan dilçiliyi, Azərbaycan dilinin tədrisi metodikası və pedaqogika elmi ilə bağlıdır. Onlarla elmi-metodik məqalənin, bir neçə monoqrafiyanın, metodik vəsaitin, tövsiyənin müəllifi, "Mütərcim" nəşriyyatında uzun müddət çap olunan onlarla kitabın, "Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalında 1992 - 2007-ci illərdə Azəərbaycan dili və onun tədrisi ilə bağlı dərc edilən məqalələrin redaktoru, BSU-nun Azərbaycan dili kafedrasının ali məktəblər üçün hazırladığı eksperimental "Azərbaycan dili" dərsliyinin ixtisas redaktoru və əsas müəlliflərindən biridir.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Xatirə Süleymanova
Akif Məmmədov
Fəaliyyəti
1991-ci ildən 2007-ci ilə kimi Təhsil Nazirliyinin “Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi” jurnalında Azərbaycan dili şöbənin müdiri vəzifəsində çalışmış, jurnalda dilin nəzəri və metodik aspektlərini əks etdirən ayrı-ayrı müəlliflərin məqalələrində A.Məmmədovun bir redaktor kimi dəst-xəttini aydın görmək olar. A.Məmmədov jurnalda işlədiyi müddətdə, demək olar ki, hər nömrədə Azərbaycan dili müəllimlərinin qabaqcıl təcrübəsinin yayılmasına ("Bir dərsdən öyrəndiklərimiz", "Bir dərsin uğuru", "Müasir dərs ciddi hazırlıq tələb edir" və s.); Azərbaycan dilinin nəzəri problemlərinə ("Qoşma idarə edirmi?", "Məktəblinin etimoloji lüğəti", "Müəllim nəyə istinad etməlidir?", "Bədiiliyin fonetik səviyyədə ifadəsi", "İstəyirəm sübut edəm ki...", "Dərsliklərdə leksik və qrammatik şəkilçilərin sərhədinə dair", "Nitq hissəsi ilə söz arasında bərabərlik işarəsi qoymaq olarmı?" və s.), dildə nisbətən çətin tədris olunan mövzuların metodikasına ("Qrammatik sual təlimdə vasitə kimi", "Azərbaycan dili dərslərində interaktiv təlim metodları", "Günahkar kimdir?", "Etimoloji xarakterli səhvlər və onların aradan qaldırılması", "Etimoloji təhlil linqvistik təhlilin növlərindən biri kimi" və s.) həsr edilmiş yazıları ilə çıxış edir. Jurnalın ən maraqlı rubrikası olan "Suallara cavab"ı da A.Məmmədov aparmış, ən çox orta məktəb müəllimlərinin qarşısına çıxan nəzəri və praktik çətinliklərdən yaranan suallara ətraflı cavablar vermişdir.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Tural Əhməd
Akif Məmmədov
Fəaliyyəti
BSU-nun respublikada Məktəb-Lisey Kompleksinin yaranmasında fəal iştirak etmiş, Kompleksin ilk direktor müavini və müəllimlərindən biri olmuşdur. . "Mütərcim" ədəbiyyat və tərcümə jurnalının nəşrinə böyük köməklik göstərmiş və ilk məsul katibi olmuşdur.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Sevinc Tofiqqızı
Akif Məmmədov
Fəaliyyəti
Akif Məmmədov qələmini publisistika sahəsində də sınamışdır. Cəmiyyət həyatının müxtəlif sahələrinə, o cümlədən daha çox bələd olduğu məktəb, təhsil, maarif sahəsinə aid yazdığı publisist və elmi-publisist məqalələri dilinin aydınlığı, mövqeyinin kəskinliyi və üslub aydınlığı ilə seçilir. XX əsrin 90-cı illərindən başlayan siyasi durumun cəmiyyətdə özünü göstərən neqativ əks-sədası bu yazılarda ustalıqla və bir qədər də satirik dillə təhlil edilir. Yaltaqlıqla mövqe qazanmaq ("Yaltaqlıq"), bütün cəmiyyətə, o cümlədən nisbətən təmiz qalan orta məktəblərə belə rüşvətin sirayət etməsi ("Orta məktəbdə rüşvət – bu, dövrün bəlasıdır"), müəllimlərin attestasiyasında yol verilən neqativ hallar ("Gündə bir çıxarır zakoni-tazə"), islami dəyərlərin orta məktəbə gətirilməsi adı altında boş kompaniyaçılıq ("İslami biliklər məktəbə gəlir. Amma necə?"), özəl ali məktəblərdə tədrisin vəziyyəti ("Təhsildə özəlləşmə. Vəziyyət necədir?") və s. aktual problemlər A.Məmmədovun publisist yazılarının əsas mövzuları olmuşdur.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Zemfira Əbdülsəmədova
Faiq Mirzəyev
Toksikologiya
thumb|right|255px|
Akif Məmmədov
Fəaliyyəti
Onlarla dərslik, vəsait və ali məktəb proqramının, yüzdən çox elmi, metodik və publisistik məqalənin müəllifidir. Mətbuatda həyat və fəaliyyətinə aid məqalələr dərc olunmuşdur.
Toksikologiya
Toksikologiya ( — zəhər və — elm) — Zəhər haqqında elm. Zəhərli maddələrin tərkibini, onların heyvan orqanizminə təsir mexanizmini, yaratdığı patoloji prosesləri (zəhərlənmə), müalicə və profilaktika üsullarını öyrənir.
Toksikologiya fənn kimi müxtəlif mənşəli zəhərlərin (kimyəvi birləşmələrin), pestisidlərin, radioaktiv maddələrin, qeyri üzvi, bitki və heyvan mənşəli bakterial toksin lərin və s. öyrənilməsi ilə məşğuldur.
Həyat varsa (teleserial, 2012)
Rollarda
Bəhruz Vaqifoğlu
Dilarə Fərəcullayeva
Vahid Orucoğlu
Hüsniyyə Əhmədova
Qızılgül Quliyeva
İlham Əsədov
Səbinə Məmmədova
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Tuğluq Teymur xan
Tuğluq Teymur xan (1329-1363)—Moğolustan və Mavəraünnəhrin 1-ci xanı.
Həyatı
Tuğluq Teymur xan ibn Əmil xoca bin Duva xan bin Barak xan bin Yusun-Duva bin Mutugen bin Cığatay xan bin Çingiz xan.
Bu zamanlar monqol xanı Tuğluq Teymur Mavəraünnəhr üzərinə hücum edib bu varlı ölkəni ələ keçirmişdi. O, 25 yaşlı Teymuru Keş vilayətinə hakim təyin etdi. Teymur Qaşqadərya vadisini idarə edir. Teymur və Tuğluq Teymur arasında ziddiyyət başlayır. Teymur onun yanından qaçır, Sistanda baş verən döyüşdə yaralanaraq, ömürlük şikəst qalır. Bundan sonra onu Teymurləng, Avropada isə Tamerlan adlandırdılar.
Teymur və qayını Əmir Hüseynin ordusu 1365-ci ildə Tuğluq Teymur tərəfindən məğlub edildi. Tuğluq Səmərqənd üzərinə yeridi. Həmin il Səmərqənddə sərbədarilər hərəkatı (farsca «dara çəkilənlər» deməkdir), yəni İran və Mərkəzi Asiyada monqol əsarətinə qarşı xalq azadlıq hərəkatı baş verdi. Onlar əsasən Səmərqənd sənətkarlarından ibarət idi. Sərbədarilər qrupuna Əbubəkr Kələvi, mədrəsə tələbələri Mövlanzadə və Xurdaq, Buxari başçılıq edirdilər. Onlar Səmərqəndin müdafiəsini təşkil etdilər, xalqı silahlandırdılar. Tuğluq Teymurun qoşunu Səmərqəndə girdi, lakin məğlub edildi. Üsyançılar bütün Səmərqənd vilayətində hakim oldular. Teymur ilə Hüseyn 1366-cı ildə özlərini üsyançıların tərəfdarı kimi göstərdilər, sonra isə üsyançılara divan tutdular (1366).
Moğolustana qayıdan Tuğluq Teymuru Mavəraünnəhrdə onun oğlu İlyas xoca əvəz etdi.
Manova Qounda Sent-Floris Milli Parkı
Manova Qounda Sent-Floris Milli Parkı — Afrika qitəsində, Mərkəzi Afrika Respublikasında yerləşən milli park. UNESCO-nun Dünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Haqqında
Milli Parkın ümumi sahəsi 1.740.000 hektardır və Mərkəzi Afrika Respublikasının ən böyük Milli Parkıdır. Bu parkın əhəmiyyəti flora və faunasının zənginliyindən irəli gəlir. Bu otlaqlarda qara kərgədanlar, fillər, bəbirlər, hepardlar, çöl itləri, qırmızı sinəli ceyranlar və bufalolar, həmçinin şimal su hövzələrində çox müxtəlif növdə su quşları bu Milli Parkda yaşamaqdadır.
Üstün təbii formalaşması və təbii həyat növləri səbəbiylə Park WHS elan edilmişdir.
Parkda üç çay və Bonqo sıra dağları yerləşir.
1988-ci ildə Manova Qounda Sent-Floris Milli Parkı 475-ci üzv kimi YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısına salınmışdır.
Elhad Nəziri
Elhad Nəziri — futbolçu, Petrolul klubunun və Azərbaycan milli futbol komandasının müdafiəçisi.
Karyera
Elhad Nəziri 1992-ci ilin 29 dekabr tarixində Zəngilan rayonunda anadan olub. Gənc yaşlarında futbolla məşğul olub, Neftçi və Qarabağ klublarında oynayıb. 2011-2012-ci il mövsümündə Lokomotiv-Biləcəri klubunun heyətində Azərbaycan Birinci Liqasında çıxış edib. 2012-ci ilin yayında Moldova çempionatına keçən Elhad Nəziri Milsami klubu ilə 2 illik (1+1) müqavilə imzalayıb. Milsamidə 6 oyun keçirən Elhad Nəziri 2013-cü ilin fevral ayında Ruminiyanın Petrolul klubuna transfer olub və bu klub ilə 3,5 illik müqavilə bağlayıb.
Milli komanda
2012-ci ilin oktyabr ayında Elhad Nəziri Berti Foqts tərəfindən milliyə dəvət olundu. Şimali İrlandiya milli komandası ilə keçirilən oyunda Elhad millinin heyətində debüt etdi.
Şərq yemişanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dominik Toretto
Dominik Toretto — Forsaj franşizasından Vin Dizelin canlandırdığı uydurma personaj.
Şərq yemişanı
Təbii yayılması
Türkiyə, Azərbycan, Gürcüstan, Ukrayna, Albaniya, Siciliya, İspaniya və Şimali Qafqazda daşlı-qayalıq ərazilərdə bitir.
Dominik Toretto
Cinayət həyatına gəncliyində yük maşınlarından DVD pleyerlər oğurlamaqla başlayan Dominik, son olaraq Rioda 100 milyon dollarlıq quldurluqla başa çatdırıb. Komandası və ailəsi ilə sülh içində yaşayacağını düşünərkən, Oven Şov komandasının dağılmasına səbəb olmuş və bu səbəbdən komandanın önəmli üzvlərindən olan Giselle Harabonun ölümünə səbəb olmuşdur. Daha sonra Oven Şovun böyük qardaşı Dekard Şov işə qarışdı və Hanı öldürdü. Buna görə də komanda yenidən birləşərək onun izinə düşürlər.
Şərq yemişanı
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 5 m-ə çatan, tikanlı, al-qırmızı, qonur, boz budaqlara malik kol və ya ağacdır. Yarpaqları 3 və ya 7 dilimli, uzunluğu еnindən 3-4 dəfə çoхdur, yayda rəngi-tünd yaşıl, payızda isə narıncı-qırmızıya çalır. Çiçəkləri ağ, al qırmızıdır, 12-15 mm uzunluqda olub, may-iyun aylarında çiçəkləyir. Mеyvələri şarşəkilli və ya bir az oval, diamеtri 10 mm-ə çatan çəyirdəkmеyvədir, sеntyabr-oktyabr aylarında yеtişir, uzun müddət ağacın üzərində qalır.
Dominik Toretto
İnkişaf
Sürətli və Qəzəbli film seriyası Vibe jurnalının 1998-ci il may sayında çıxan küçə yarışları haqqında "Racer X" məqaləsindən ilhamlanıb. Atasının bir avtomobil yarışında ölümünün şahidi olan Dom, kiçik bacısı Mia Torettoya qulluq etmək və ondan asılı olan yarışçılara rəhbərlik etmək məsuliyyəti ilə qalır. Vin Dizelin Sürətli və Qəzəbli filmində rol almaq üçün 2,5 milyon dollar, Sürətli Beşlikdə rol almaq və istehsal etmək üçün isə 15 milyon dollar ödədiyi bildirilir.
Şərq yemişanı
Ekologiyası
Bitki soyuğa, quraqlığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir, qayalıqlarda daha yaxşı bitir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
Yarpaq
Yarpaqları qalıntəhərdir, hər iki tərəfdən sıx məxməri boz yumşaq tüklü olub, uzunsov-əksinə yumurtaşəkillidir, qaidə hissəsində pazşəkillidir, 3-5 bölümlüdür; yarpağın bölümləriensizdir, onların uzunluğu 3-3,5 dəfə enindən artıqdır, təpə hissədə 1-4 ədəd dişli və yaxud dərin bölükşəkilli kəsiklidir; saplaq qısadır və yayarpaqlar demək olar ki, oturaqdır.
Meyvə
Meyvələri 10-12 mm uzunluğundadır, qırmızımtıl-narıncı rəngdə olub, qismən tükcüklü yaxud çılpaqdır, yastılaşmış şarşəkillidir, təpə hissədə qurumuş, bükülmüş kasa yarpaqları vardır. Toxumları 5, nadir hallarda 4 ədəd olub, üçtillidir.
Çiçəkləməsi
(May) İyun-iyul.
Meyvə verməsi
Sentyabr-oktyabr.
Yuxarı Kolıma ulusu
Yuxarı Kolıma ulusu — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi şəhər tipli Zıryanka qəsəbəsidir.
Tarixi
Rayon 30 aprel 1954-cü ildə qurulmuşdur.
Bölgənin yazılı tarixi 1647-ci ildə başlayır. 1643-cü ildə Semyon Dejnev, Dmitri Zıryan və Mixail Staduxinin birləşmiş dəstələri Alazeydən Kolımaya gəlir. 1647-ci ildə Kolımaya axan Yasaçnaya çayının sahilində ilk Yuxarı Kolıma qış daxması tikilir, sonradan kazak həbsxanası və qalası, daha sonra bir kəndə çevrilir. Dekembrist Mixail Aleksandroviç Nazimov 1826-cı ildə bura gətirilmişdir.
1868-ci ildən etibarən Verxnekolımsk kəndi yerli əhalinin xristianlaşma mərkəzinə çevrilir.
Adil Məmmədov (tarixçi)
Adil Əli oğlu Məmmədov — Tarix elmləri doktoru, professor.
Yuxarı Kolıma ulusu
Tarixi
XX əsrin 30-cu illərində Zıryanka çayındakı kömür yataqlarının kommersiya işlənməsinin başlanğıcı ilə Yuxarı Kolıma bölgəsi tarixində yeni bir səhifə açılır. Zıryansk kömür hövzəsinin inkişaf tarixi 1936-cı ildə başlayır. İlk 8,5 min ton kömür Dalstroy mədənçiləri tərəfindən çıxarılır. Onun şöbəsinə Zıryansk kömür mədəni, 1932-ci ildə qurulmuş Kolıma-İndigirka gəmi şirkəti, məcburi əmək düşərgələri, kommunal kənd təsərrüfatı müəssisələri daxildir. Kömür sənayesi və gəmiçilik şirkətinin inkişafı Zıryan və Uqolnoye kəndlərin yaranmasına səbəb olur.
Coğrafiyası
Respublikanın şimal-şərqində yerləşir. Rayonun çox hissəsi Kolıma ovalığını əhatə edir. Şərqdə Yukagir yaylası, qərbdə Çerski silsiləsinin ətəkləri yerləşir. Rayonun ərazisi 67,8 min km²-dir. Muoma, Abıy, Orta Kolıma ulusları və Maqadan vilayətinin Srednekansk rayonu ilə həmsərhəddir. Bölgədəki iqlim kəskin kontinentaldır. Soyuq uzun qış və qısa, nisbətən isti yaya sahibdir. Temperaturun dalğalanması 90 dərəcədən çox, orta illik temperatur isə -11,7 dərəcə təşkil edir.
Adil Məmmədov (tarixçi)
Həyatı
Adil Məmmədov 1945-1947 illərdə Bakı Pedaqoji Texnikumunda oxumuş, 1947-1952 illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Tarix fakültəsində ali təhsil almışdır.
Yuxarı Kolıma ulusu
Coğrafiyası
Ən böyük çayı Kolımadır. Digər çayları: Yasaçnaya, Zıryanka, Ojoqino və s.
Adil Məmmədov (tarixçi)
Həyatı
Adil Məmmədov ali təhsilini başa vurduqdan sonra Respublika Baş Mətbuat İdarəsində müvəkkil vəzifəsində işləmişdir. O, 1953-cü ilin yanvarından Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun Azərbaycanın sovet dövrü tarixi şöbəsinə kiçik elmi işçi vəzifəsinə qəbul olunmuş, 1954-1957 illərdə həmin şöbə üzrə aspiranturada təhsil almışdır.
Yuxarı Kolıma ulusu
Əhalisi
2002-ci il siyahıyaalınmasına görə: ruslar - 2999 nəfər (53,05%), yakutlar - 1463 nəfər (25,88%), ukraynalılar - 318 nəfər (5.63%), yukagirlər - 304 nəfər (5.38%), evenlər - 269 nəfər (4.76%) və digər millətlər - 300 nəfər (5.30%). Şəhər şəraitində (Zıryanka qəsəbəsi) rayon əhalisinin 67,74% -i yaşayır.
Yerli özünü idarəetmə
Yuxarı Kolıma ulusu ərazisinə 1 şəhər və 5 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 6 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Adil Məmmədov (tarixçi)
Həyatı
Adil Məmmədov 1961-ci ildə "Azərbaycan fəhlə sinfi birinci beşillikdə (1928-1932-ci illər)" mövzusunda namizədlik, 1981-ci ildə  "Azərbaycan SSR-də fəhlə sinfi (1926 iyun -1941-ci illər)" mövzusunda doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir. Ona 2004-ci ildə "Vətən tarixi" ixtisası üzrə professor elmi adı veril¬mişdir.
Adil Məmmədov 29 il institutda böyük elmi işçi vəzifəsində çalışdıqdan sonra AEA-nın (indiki AMEA) SSRİ Xalqlar Dostluğu Respublika sarayının direktoru (1985-1989), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun “Azərbaycanın 1920-ci ilin iyun-1941-ci illər tarixi” şöbəsinin müdiri (1989-2000), “Müasir Azərbaycan tarixi” şöbəsinin müdiri (2000-2016) vəzifələrində işləmişdir.
Adil Məmmədov 20 dekabr 2016 cı ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Adil Məmmədovun elmi yaradıcılığının mühüm istiqamətlərindən birini Azərbaycan sənayesi və fəhlə sinfinin tarixi problemi təşkil edir. O, 1941-1945 illər müharibəsinə qədərki dövrdə neft sənayesinin inkişafına, Azərbaycanın qabaqcıl sənaye respublikasına cevrilməsinə, Gəncə, Şəki və digər yeni sənaye rayonlarının yaranmasına, burada fəhlə sinfinin formalaşmasına, onun cəmiyyət həyatında aparıcı roluna, ölkənin şərq rayonlarında yeni neft mərkəzlərinin yaradılmasına həsr olunmuş sanballı əsərlərin müəllifidir. Onun XX əsrin 20-ci illərində ölkənin beynəlxalq ticarət əlaqələrində Bakı yarmarkalarının roluna, dövrümüzdə xüsusi aktuallıq kəsb edən Böyük İpək yolu, Azərbaycan ipəyinin tarixi ilə bağlı elmi məqalələri dəyərli tədqiqat əsərləridir. 1918-1920 illərdə Bakı əhalisinin milli tərkibi və bu amilin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutunda rolu məsələsinin təd¬qiqi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun tədqiqatlarında XX əsrin 20-30-cu illərində Naxçıvan MSSR-in ərazi problemləri və sənayesinin inkişafı məsələlərinə də xüsusi diqqət göstərilmişdir.
Adil Məmmədov 100-ə yaxın elmi əsərin müəllifi idi. O, “Azərbaycan tarixi” (III cild I hissə, müştərək) (Bakı, 1963), “Azərbaycan SSR fəhlə sinfinin tarixi oçerkləri” (1917-1940) (müştərək) (Bakı, 1974), “Azərbaycanda Staxanov hərəkatı” (Bakı, 1975), “Gəncə (tarixi ocerk)” (müştərək) (Bakı, 1994), “Azərbaycan tarixi” (VI cild, müştərək) (Bakı, 2000), “Ermənilərin Azərbaycan torpaqlarında törətdikləri əməllər barədə tarixi həqiqətlə” (Bakı, 2003, rus, ingilis dillərində), “Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının yaradılması və elmi ziyalı kadrların for¬ma¬laşması yollarında (1920-1945-ci illər)” (Bakı, 2005), “Azərbaycan xalqının əlifbasının inkişafı yollarında mühüm mərhələ” (Bakı, 2006, rus dilində) kitablarının müəllifi idi.
Adil Məmmədov “Heydər Əliyev” (iki cilddə. I cild, Bakı, 2013) kitabının “Erməni separatizminə qarşı mübarizə”, “Heydər Əliyevin Azərbaycan SSR-ə rəhbərliyi dövründə Ermənistan SSR-nin ərazi iddialarına və erməni separatçılığına qarşı mübarizəsi (1969-1982-ci illər)” mətnlərin müəlliflərindən biri idi.
Adil Məmmədovun tarixçi kadrların hazırlanmasında xüsusi əməyi olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında alimlərdən bir nəfəri doktorluq, 12 nəfəri namizədlik dissertasiyaları müdafiə etmişdir.
Adil Məmmədov 1994-2014 illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin bakalavr buraxılışı üzrə dövlət imtahan komissiyasına sədrlik etmişdir. O, 1993-2013 illərdə Azərbaycan Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının "Tarix və siyası elmlər" üzrə ekspert şurasının üzvü olmuşdur. 2007-ci ildən AMEA A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun “Elmi əsərləri”nin redaksiya heyətinin üzvü seçilmişdir.
Adil Məmmədov Azərbaycan Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin nəzdində fəaliyyət göstərən milli problemlər üzrə elmi şuranın, respublika “Bilik” cəmiyyəti idarə heyətinin üzvü, Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının məsləhətçisi olmuş¬dur. O, dəfələrlə elm sahəsindəki xidmətlərinə görə AMEA-nın Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanları ilə təltif edilmişdir.
Naqif Həmzəyev
Həmzəyev Naqif Ələşrəf oğlu — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin V və VI çağırış deputatı (2015, 2020), YAP Gəncə şəhər təşkilatının sabiq sədri (2013–2022). YAP Təftiş komissiyasının üzvü. Tarix üzrə fəlsəfə doktoru.
Həyatı və təhsili
Naqif Həmzəyev 24 may 1983-cü ildə Basarkeçər rayonu Nərimanlı kəndində anadan olub. Təhsilinə 1988-ci ildə Nərimanlı kənd orta məktəbində başlamış, 2000-ci ildə Gəncə şəhəri Əhməd Cavad adına 2 saylı orta məktəbdə tamamlamışdır.
2000-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinə qəbul olunub. 2003–2004-cü illərdə Türkiyə Cümhuriyyəti Atatürk Universitetində "qonaq tədqiqatçı" statusu ilə "Birinci dünya müharibəsi illərində Türkiyə-Rusiya münasibətləri və erməni terroru" mövzusunda araşdırma aparıb. 2004-cü ildə eyni adlı buraxılış işini müdafiə edərək Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin bakalavr pilləsini bitirib.
2004-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin magistr pilləsinə daxil olub. 2004–2006-cı illərdə Türkiyə Cümhuriyyətinin bir neçə universiteti və arxivlərində "İraq Türkmənlərinin tarixi" mövzusunda araşdırma aparıb. 2006-cı ildə "İraq türkmənlərinin ictimai, iqtisadi və siyasi durumu" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin "Yaxın və orta şərqin tarixi" ixtisası üzrə magistr dərəcəsini qazanıb.
2007–2008-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidmət zamanı Silahlı Qüvvələrinin Təlim və Tədris Mərkəzinin Ehtiyat Zabit Hazırlığı kursunu uğurla bitirərək "leytenant" hərbi rütbəsini qazanıb.
Ailəsi
Ailəlidir, 2 övladı var. Nuhun Həmzə, Banu Həmzə
Fəaliyyəti
2000-ci ildən ictimai fəaliyyətlə məşğul olub. "Dünya Azərbaycanlıları" Gənclərin İctimai Birliyinin həmtəsisçilərindən biridir.
2013–2014-cü illərdə Gəncə Şəhər Kəpəz Rayonu İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini vəzifəsində fəaliyyət göstərib.
1 avqust 2013-cü ildə Yeni Azərbaycan Partiyası Gəncə şəhər təşkilatının VIII konfrasında təşkilatın sədri seçilib və 2022-ci ilin 31 yanvar tarixinədək həmin vəzifədə çalışıb.
2015-ci il 19 mart tarixində Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının birinci müavini vəzifəsinə təyin edilib.
2015-ci il oktyabrın 1-də 38 saylı Nizami (Gəncə) İkinci seçki dairəsindən beşinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. Eyni zamanda parlamentlərarası əlaqələr üzrə Azərbaycan-Avstraliya və Yeni Zelandiya, Azərbaycan-Çin, Azərbaycan-Gürcüstan, Azərbaycan-Qazaxıstan, Azərbaycan-Latviya, Azərbaycan-Mavritaniya, Azərbaycan-Portuqaliya, Azərbaycan-Sloveniya, Azərbaycan-Türkiyə, Azərbaycan-Ukrayna və Azərbaycan-İsveç işçi qrupunun üzvüdür. Həmçinin Milli Məclisin Gənclər və İdman və İnsan hüquqları Komitəsinin və Azərbaycanın Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı (AŞPA) nümayəndə heyətinin üzvüdür.
2020-ci ildə Avropa Şurası Parlament Assambleyası Əlillik, çoxluq və diskriminasiya alt komitəsinin büro üzvü və sədr müavini seçilib.
2020-ci il fevralın 9-da 38 saylı Nizami (Gəncə) İkinci seçki dairəsindən VI çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir.
2021-ci iləd keçirilən YAP VII Qrultayında YAP Təftiş Komissiyasının üzvü seçilib.
Milli Məclisin (MM) Azərbaycan-Hindistan parlamenlərarası əlaqələr üzrə İşçi Qrupun rəhbəri, eyni zamanda Azərbaycan-Belarus, Azərbaycan-Böyük Britaniya Azərbaycan-Çexiya, Azərbaycan-Çin, Azərbaycan-Gürcüstan, Azərbaycan-İsveç, Azərbaycan-İsrail, Azərbaycan-Koreya, Azərbaycan-Qazaxıstan, Azərbaycan-Macaristan, Azərbaycan-Mavritaniya, Azərbaycan-Portuqaliya, Azərbaycan-Tailand, Azərbaycan-Türkiyə və Azərbaycan-Ukrayna işçi qruplarının üzvüdür.
Həmçinin Milli Məclisin İnsan hüquqları və Təbii Ehtiyatlar, Energetika və Ekologiya Komitələrinin və Milli Məclisin Parlamentlərarası İttifaqdakı nümayəndə heyətinin üzvüdür.
Fate/Extra Last Encore
– Fate/Extra video oyunu əsasında çəkilmiş anime serialı. Shaft studiyası tərəfindən çəkilmiş anime 28 yanvar 2018-ci ildən 1 aprel 2018-ci ilə kimi yayımlanmış və 10 seriya davam etmişdir. Netflix tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır.
Məzmun
Qəribə virtual dünyada oyanan Hakuno Kişinami keçmişi ilə bağlı heç nəyi xatırlamır. Tezliklə bu virtual dünyada yarışan ustalardan birinə çevrilir və Seyber onun xidmətçisi olur. Digər ustalarla birlikdə bu virtual dünyada Müqəddəs qədəh üçün döyüşməyə başlayan Hakuno kim olduğunu da aydınlaşdırmağa çalışır.
Anime
Fate/Extra video oyunu əsasında anime çəkiləcəyi 22 mart 2016-cı ildə açıqlanmışdır. 2017-ci ildə anime serialının "Fate/Extra Last Encore" adlanacağı və 2017-ci ildə buraxılacağı bildirilmişdir. Anime studiyası Shaft serialı istehsal etmək işinə cəlb olunmuşdur. Fate/stay night və Fate/Extra-nın yaradıcısı Kinoko Nasu ssenarist olmuşdur. 31 dekabr 2016-cı ildə Akiyuki Şinbo rejissor, Masaaki Takiyama personaj dizayneri, Satoru Kosaki bəstəkar təyin olunmuşdur.
Anime serialı 28 yanvar 2018-ci ildən 1 aprel 2018-ci ilə kimi yayımlanmış və 10 seriya davam etmişdir. Açılış mahnısı Takanori İşikava tərəfindən ifa olunan "Bright Burning Shout" mahnısı, bağlanış mahnısı isə Sayuri tərəfindən ifa olunan mahnısıdır.
Zamiq Hüseynov
Zamiq Əsgər oğlu Hüseynov — azərbaycanlı estrada müğənnisi.