cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lev Qumilyov
Həyatı
1930-cu ildə o, sənədlərini universitetə versə də, qəbul imtahanlarından kəsilir. Səbəb onun sosial mənsubiyyəti idi. Elə həmin il şəhərin tramvay parkında fəhlə kimi işə düzəlir. Əmək birjasında iş üçün növbəyə dayanır. Bir il sonra onu o vaxt "Qeyri metal mənşəli faydalı qazıntılar institutu" kimi məşhur olan Geoloji-Kəşfiyyat İnstitutuna işləməyə göndərirlər. 1931-ci ildə geoloji qazıntılar aparan ekspedisiyanın tərkibində Sayana gedir.
1932-ci ildə Lev Qumilyov elmi-texniki işçi kimi Pamiri öyrənən ekspedisiyaya qoşulur. Amma burada da gülməli bir səbəbdən işindən məhrum olur. Belə ki, o boş vaxtlarını suda-quruda yaşayanların həyatını öyrənməyə sərf edir və bu da rəhbərliyin xoşuna gəlmir. Bununla da ekspedisiyadan ayrılmalı olur.
Sonra o, Doqar sovxozunun malyariya stansiyasına malyariya kəşfiyyatçısı kimi işə düzəlir. Bütün diqqətini səfərbər edərək, tacik və fars dillərini öyrənməyə başlayır, ərəb dilində yazıb-oxumağı öyrənir. Daha sonradan o, universitetdə müstəqil şəkildə fars dilinin qrammatikasını mənimsəyir.
1933-cü ildə Lev Qumilyov Krıma yollanır. Burada o, Litva tatarlarından olan Q.A. Bonç-Osmolovskinin arxeoloji ekspedisiyasının elmi-texniki işçisi olur. Payızda Lev Qumilyov Leninqrada qayıdır və Geoloji İnstitutda elmi-texniki işçi kimi işə başlayır. Elə həmin il ekspedisiyanın rəhbəri Q.A. Bonç-Osmolovski həbs olunur, Lev Qumilyov isə Geoloji İnstitutdan qovulur. thumb|200px|Balaca Lev Qumilyov atası Nikolay Qumilyov və anası Anna Axmatova ilə birlikdə (1913-cü il) "Qovulmağından" istifadə edən Lev Qumilyov qəbul imtahanlarına hazırlaşır. 1944-cü ildə Leninqrad Universitetinin tarix fakültəsinə qəbul olunur. Burada Lev V.V Struyevin, E.V. Tarlenin, S.İ. Kovalyovun tarix barədə mühazirələrinə qulaq asır.
1935-ci ildə həbs edilir. Oğlunun həbsindən sonra Anna Axmatova Stalinə müraciət edir və həm öz oğlunu, həm də onunla birlikdə həbs olunan digər tələbələrin həyatını xilas edə bilir. Lev və tələbə yoldaşları "hərəkətləri cinayət tərkibli olmadığından" azadlığa buraxılırlar. Buna baxmayaraq, onu universitetdən xaric edirlər. Bu vaxtlar o, Şərqşünaslıq İnstitutunun Leninqrad şöbəsinə müntəzəm olaraq baş çəkir və burada müstəqil şəkildə qədim türklərin tarixi haqda yazılı mənbələrlə tanış olur. 1937-ci ildə onu Leninqrad Dövlət Universitetinə bərpa edirlər. 1938-ci ilin əvvəllərində tələbə Lev Qumilyov yenidən həbs olunur. Bu dəfə ona beş il həbs cəzası kəsirlər. Həbs müddətini Norilskdə, Norillaqedə çəkir, miss-nikel şaxtasında işləyir. Onun həbs müddəti 1943-cü ildə bitir, amma şəhərdən çıxmaq üçün icazə ala bilmədiyi üçün elə oradaca qalır. Həmin müddətdə Norillaqedə və Norilskdə texnik-geoloq kimi çalışır.
Tatarların və qazaxların qonşuluğunda yaşayan Lev Qumilyov onlarla ünsiyyət zamanı tatar və qazax dillərini öyrənir. Həbs müddəti bitdiyindən könüllü olaraq, Sovet ordusuna xidmət etmək üçün müraciət edir. Müraciətinə cavabı isə bir ildən sonra alır və yalnız 1944-cü ilin payızında sıravi əsgər qismində Birinci Belorus cəbhəsinə göndərilir.
Lev Qumilyov müharibə vaxtı Berlinə qədər gedib çıxır. 1945-ci ildə hamı ilə birlikdə demobilizasiya olunaraq Leninqrada qayıdır və təzədən Leninqrad Universitetinə bərpa olunur. 1946-cı ilin əvvəllərində o, 10 imtahan verir və bu ali məktəbi bitirir. Elə həmin müddətdə də bütün namizəd imtahanlarını yüksək səviyyədə verərək, aspiranturaya daxil olur. 1946-cı ilin yayında artıq aspirant olan Lev Qumilyov M. İ. Artamonovun arxeoloji ekspedisiyasının tərkibində Podoliyaya gedir.
Jdanovun "Zvezda" və "Leninqrad" jurnallarında çap olunan müəlliflər haqda hesabatı və Mərkəzi Komitənin "bu münasibətlə" qərarından sonra adı "qara siyahıya" düşən müəlliflər arasında Anna Axmatova da vardı. Və buna görə də Lev Qumilyovu aspiranturadan xaric edərək, bunun adını "seçilmiş ixtisas üzrə filoloji hazırlığın çatışmazlığı" qoyurlar.
Məmmədkamal Kazımov
Məmmədkamal Allahqulu oğlu Kazımov — Azərbaycan aktyoru və rejissoru, Əməkdar mədəniyyət işçisi.
Lev Qumilyov
Həyatı
1947-ci ildə Lev Qumilyov kitabxanaçı qismində Leninqrad psixoterapevtik xəstəxanasına işə düzəlir və xəstəxananın ona verdiyi müsbət xasiyyətnamə sayəsində 1948-ci ildə Leninqrad Dövlət Universitetində namizədlik dissertasiyasının müdafiəsinə buraxılır.
Məmmədkamal Kazımov
Həyatı
Kazımov Məmmədkamal Allahqulu oğlu 1929-cu il avqust ayının 27-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlıq illərindən teatr sənətinə maraq göstərən M.Kazımov, 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrına işə qəbul olunur. Burada çalışdığı illər o, teatrın nəzdində fəaliyyət göstərən Teatr studiyasında oxuyur. Təhsilini artırmaq məqsədilə M.Kazımov M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun «Dram və kino aktyoru» fakültəsinə daxil olur, sonra həmin təhsil ocağının «Rejissorluq» fakültəsini də bitirir.
Lev Qumilyov
Həyatı
1948-ci ilin yazında Lev Qumilyov S. İ. Rudenkonun rəhbərliyi altında, "Pazırık" kurqanının qazıntıları üçün Altayda aparılan arxeoloji ekspedisiyada elmi işçi kimi iştirak edir. Namizədlik dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra, "SSRİ xalqlarının etnoqrafiyası muzeyi"nə elmi işçi kimi işə qəbul olunur.
Məmmədkamal Kazımov
Həyatı
Akademik Milli Dram Teatrda işlədiyi dövrdə M.Kazımov bir sıra yaddaqalan tamaşalar yaratmışdır. Onun A.Arbuzovun «Tanya», H.Muxtarovun «Kimdir müqəssir?», E.Ryazanovun «Sevgi-sevgi», A.S.Puşkinin «Yatmış gözəl və yeddi qardaş», İ.Səfərlinin «Yol ayrıcında», S.Dağlının «Kölgələr pıçıldaşır», Q.Qorinin «Görünməmiş toy», M.F.Axundovun «Xırs quldurbasan», A.Şaiqin «Fitnə» kimi əsərlərinə verdiyi quruluşlar teatr salnaməsində özünəməxsus yer tutur.
Lev Qumilyov
Həyatı
1949-cu il noyabr ayının 7-də bir daha, bu dəfə heç bir səbəb göstərilmədən həbs olunur. O, on il həbs cəzası alır və Çurbay Nuradakı "xüsusi rejimli" düşərgəyə göndərilir. Buradan Omska, oradan isə Sayana köçürülür. 1956-cı ildə "hərəkətlərində cinayət xarakterli heç nə olmadığı" üçün bəraət alır.
Məmmədkamal Kazımov
Həyatı
Yaradıcılıq yolunda M.Kazımov respublikanın digər teatrlarında da tamaşalar hazırlamışdır. O, Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında Y.Məmmədovun «Anna məhəbbəti», Tənqid Təbliğ Teatrında Q.Rəsulovun «Məhəbbət oyunu», Əhli Beyt Teatrında Ş.Nəzərlinin «Mücdədin yuxusu» əsərlərinə səhnə həyatı vermişdir.
Lev Qumilyov
Həyatı
Stalinin vaxtında, məşhur "ata oğula görə cavabdeh deyil" tezisinin at oynatdığı zamanlarda Lev Qumilyov iki dəfə həbs çəkib. Birinci dəfə atasına, ikinci dəfə anasına görə.
Məmmədkamal Kazımov
Həyatı
1983-1988-ci illərdə Mədəniyyət Nazirliyinin rəsmi göndərişi ilə Məmmədkamal Kazımov Ağdam Dövlət Dram Teatrında baş rejissor vəzifəsində çalışmışdır. Orada işlədiyi müddətdə o, M.Hüseyn və İ.Əfəndiyevin «İntizar», S.Rüstəmin «Qaçaq Nəbi», Ə.Fərzəlinin «Yurdda Kim qaldı», Ə.İlhamın «Qızıl əjdaha» və «Nərgiz ana», İ.Məlikzadənin «Son gecə», M.Lermontovun «İki qardaş», S.Vurğunun «Fərhad və Şirin» və s. bu kimi müxtəlif janrlı pyeslərinə quruluş vermişdir.
Ömrünün 61 ilini sənətə həsr etmiş M.Kazımov teatr sənətinə maraq göstərən gənclərlə işləməyi çox sevərdi. Keçən əsrin 60-cı illərində Xətai adına Mədəniyyət Sarayında yaratdığı S.Vurğun adına Xalq Teatrında yetişən gənc aktyorların bu günkü məhsuldar yaradıcılığı buna bariz sübutdur.
Lev Qumilyov
Həyatı
1956-cı ildə Lev Qumilyov Leninqrada qayıdır. Ermitajın direktoru M. İ. Artamonov ona iş tapmaqda kömək edir. Levi kitabxanaçı kimi işə düzəldir. Kitabxanaçı kimi işlədiyi vaxtlarda o, özünün "Qədim türklər" doktorluq dissertasiyasını yazır və müdafiə edir. Doktorluq dissertasiyasının müdafiəsindən sonra LDU-nun rektoru A. D. Aleksandrov Lev Qumilyovu universitetin nəzdində fəaliyyət göstərən Elmi-Tədqiqat İnstitutunda işləməyə dəvət edir. Qumilyov burada əvvəlcə elmi işçi, sonra böyük elmi işçi kimi çalışır. Təqaüdə çıxmazdan əvvəl isə o, aparıcı elmi işçilərdən biri olur. Elmi-tədqiqat institutundakı işindən başqa Lev Qumilyov, eyni zamanda LDU-da mühazirələr də oxuyur.
Məmmədkamal Kazımov
Həyatı
M.Kazımovun kino yaradıcılığı da maraq doğurur. C.Cabbarlı adına «Azərbaycanfilm» kinostudiyasında çəkilmiş «Bir cənub şəhərində», «Yol əhvalatı», «Qətl günü», «Ölülər», «Ümid», «Mənim ağ şəhərim», «Şahid qız», «Güllələnmə təxirə salınır», «Qara «Volqa» kimi bədii filmlərində, «Ac həriflər» televiziya tamaşasında yaddaqalan obrazlar yaratmışdır. M.Kazımov ömrünün son günlərinədək yaradıcılıqla məşğul olmuş, Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun «Sönməyən ulduzlar» teatrının baş rejissoru kimi fəaliyyət göstərmişdir. Ətrafına korifey sənətkarları toplayan bu səhnədə tamaşaya qoyduğu S.Vurğunun «Vaqif», C.Cabbarlının «Solğun çiçəklər» və s. klassik irsimizdən olan əsərlər M.Kazımovun Azərbaycan mədəniyyətinə verdiyi son töhfələr idi.
Lev Qumilyov
Həyatı
1974-cü ildə Lev Qumilyov ikinci, coğrafi elmlər üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir. Amma dissertasiya təsdiq olunmur – "doktorluqdan yüksəkdir, deməli, doktorluq dissertasiyası deyil" deyə. "Yerin etnogenezi və biosferi" adı ilə məşhurlaşan bu dissertasiya işi 15 ildən sonra – 1989-cu ildə ayrıca kitab şəklində nəşr olundu və ikicə günün içində LDU-nin nəşriyyat zirzəmisindəcə satılıb qurtarır.
Məmmədkamal Kazımov
Həyatı
Məmmədkamal Kazımov 2005-ci il dekabr ayının 13-də 77 yasinda dünyasını dəyişmişdir.
Lev Qumilyov
Həyatı
Lev Qumilyovun xidmətlərini – həm pedoqoji, həm də elmi – inadlı şəkildə kölgədə qoyurdular. Bunun ən bariz sübutlarından biri Lev Qumilyova nəinki hansısa fəxri adlar və ya mükafatların, heç professor elmi dərəcəsinin belə verilməməsidir.
Amma 1959-cu ildən bəri onun əsərləri az tirajla da olsa, nəşr edilirdi. Həmin vaxtdan sonra o, Ümumittifaq Coğrafiya Cəmiyyətinin Leninqrad şöbəsində işə başlamışdı. Cəmiyyətin çıxardığı topluların vasitəsilə o, qadağan olunmuş elmi işlərini çap edə bilirdi. İkinci doktorluq dissertasiyasından sonra, elmi "hakimiyyət" LDU-nin jurnalında L. Qumilyovun yazılarının nəşrinə qadağa qoymuşdu.
Lev Qumilyovu ancaq şərti olaraq, tarixçi adlandırmaq olar. O, dərin, üslub baxımından olduqca yenilikçi araşdırmaların müəllifi idi. Levin tarixini araşdırdığı xalqlar və tayfalar arasında Orta və Mərkəzi Asiyadakı köçərilər, Tibet və Pamir xalqları, qədim ruslar, türklər və s. vardı.
Lev Qumilyov 1992-ci ilin 15 aprelində vəfat edib.
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti — Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən yerli icra hakimiyyəti orqanı.
Tarixi
1870-ci ildə Bakı Şəhər Duması təsis edilmişdir. 1917-18-ci ilədək fəaliyyət göstərmiş, daha sonra isə yerində sırasıyla Bakı Soveti, Bakı İctimai Təhlükəsizlik Komitəsi, Bakı İctimai Təşkilatlar Şurası və Bakı Şəhər İctimai Özünüidarəsi yaradılmışdır. 1939–1977-ci illərdə Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti, 1977–1991-ci illərdə Bakı Şəhər Xalq Deputatları Soveti yaradılmışdır.
1991-ci ildə isə müstəqilliyin əldə olunmasıyla Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti yaradılmışdır.
Rəhbərlik
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə rəhbərlik Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 124-cü maddəsinə və "Yerli icra hakimiyyətləri haqqında" Əsasnaməyə əsasən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təyin edilmiş Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı tərəfindən həyata keçirilir və Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı şəhər ərazisi üzrə Prezdentin səlahiyyətli nümayəndəsidir.
Min və Tsin imperatorları sərdabələri
thumb|Pekinin ətrafında Sərdabəyə gedən yol Min və Tsin imperatorları sərdabələri — Çinin dünya əhəmiyyətli abidələrindən biri
Fikrət Süleymanoğlu
Əhmədov Fikrət Süleyman oğlu – filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, ədəbiyyatşünas, naşir, tərcüməçi, AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda böyük elmi işçi.
Həyatı
Fikrət Süleymanoğlu 1955-ci il dekabrın 11-də Gürcüstan Respublikası Bolnisi rayonunu Saraçlı kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Saraçlı orta məktəbində almışdır (1962-1972).
Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini (1972–1977), AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasını (1981-1984) və Bakı Ali Partiya Məktəbini (1986-1988) bitirmişdir. Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. "Yazıçı" nəşriyyatında korrektor və redaktor (1978–1981), Azərbaycan Dövlət Mətbuat Komitəsində şöbə müdiri və idarə rəisinin müavini (1981–1986), AMEA-nın "ELM" nəşriyyatında baş redaktor və direktor (1988–1997), AMEA "ELM" Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzində direktor müavini və "Pedaqogika" nəşriyyatındda baş redaktor (1997-2011) vəzifələrində çalışmışdır. Hazırda AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı şöbəsində işləyir.
"Səhənd (mühiti, həyatı və yaradıcılığı)" və "Borçalı Saraçlısı" monoqrafiyalarının, bir neçə elmi kitabın, 50-dən artıq elmi, 200-ə yaxın elmi-publisistik məqalənin müəllifidir. Tədqiqat işlərinin nəticələri Azərbaycan, Türkiyə və İranın nüfuzlu elmi jurnallarında dərc olunmuşdur.
Qazax xalq nağıllarını, Şimali Amerika xalqlarının nağıllarını, Litva yazıçısı A.Zurbanın "İnteqral" romanını, bir sıra bədii və elmi əsərləri azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. Azərbaycanda ilk inteqrativ fənn olan "Həyat bilgisi" fənni proqramının və kurrikulumunun, eləcə də dərsliklərinin (I-IV siniflər) müəlliflərindən biridir. Rus və gürcü dillərinə tərcümə olunmuş həmin dərsliklərdən Azərbaycanın təlim rus və gürcü dillərində aparılan məktəblərində də istifadə olunmuşdur.
Elmi məqalələri
2003, № 3-4. s.260-265
Mənbə
Azərbaycanda kim kimdir? (Sorğu-məlumat kitabı). "Azərbaycan Ensiklopediyası" NPB,1999,s.217
Səfəvi-Moğol müharibəsi (1537-1544)
Səfəvi-Moğol müharibəsi — Səfəvilər və Böyük Moğollar imperiyası arasında Qəndəhar şəhəri uğrunda baş verən müharibədir. 1537-ci ildə I Təhmasibin moğolların nəzarətində olan Qəndəhar şəhərini tutması müharibənin başlamasına səbəb oldu. 1538-ci ildə Hümayun şah Qəndəharı geri almaq üçün qoşun göndərdi və qızılbaşları oradan sıxışdırdı. 1544-cü ildə bağlanmış Sultaniyyə sülh müqaviləsinə əsasən Şah Təhmasibin Hümayun şaha hərbi yardımı müqabilində Qəndəhar şəhəri Səfəvilərə verildi.
Səfəvilərin hərbi əməliyyatları
1537-ci ildə I Təhmasibin komandanlığı altında Səfəvilər qoşunu Qəndəhar şəhərinə hücum etdi. Qala rəisi Xacə Kalan şəhəri müqavimət göstərmədən Səfəvilərə təslim etdi. I Təhmasib Budaq xan Qacarı Qəndəhar vilayətinin hakimi təyin etdi.
Moğolların hərbi əməliyyatları
1538-ci ildə Moğol şahı Hümayun Qəndəharı geri almaq üçün qardaşı Mirzə Kamranın komandanlığı altında Qəndəhara qoşun göndərdi və həmin il şəhər geri alındı.
K vitamini
K vitamini — A, D və E vitaminləri ilə yanaşı yağda həll olan vitaminlərdən biridir. K vitamini və ya antihemorraqik vitaminin əsas mənbəyi bitkilərin yaşıl yarpaqlarıdır. Məhsullarda K1 (filloxinon) və K2 (metaxinon) şəkildə rast gəlinir. Bunlardan əlavə, K3 (metinon) şəkildə aktiv sintetik preparat kimi də buraxılır. Kələm və gicitkən yarpaqları bu vitaminlərlə daha zəngindir. Donuzun qaraciyərində onun miqdarı yüksəkdir. K vitamini çatışmazlığı dərialtına və əzələ daxilinə qan sızmalara, qanın laxtalanma xassəsinin azalmasına gətirib çıxarır. Bu səbəbdən də K vitamini qanaxmanın qarşısını almaq üçün işlədilir. K vitamininin çatışmadığı zaman orqanizmdə qanın laxtalanması müddətini artıran protrombinin sintezi azalır. Bununla belə, orqanizmdə K — avitaminozu nadir hallarda baş verir. Belə ki, K vitamini bağırsaq bakteriyaları tərəfındən sintez olunur. K vitaminin növlərindən metinon (K3) artıq miqdarda qəbul ediləndə zəhərli təsirə malik olur. Orqanizm üçün onun gündəlik tələbat norması 2 mq-dır (K1 üçün). K1 vitamini ərzaq məhsullarından ispanaqda — 4,5 mq%, pomidorda — 0,4 mq%, göy noxudda 0,1 −0,3 mq % miqdarda rast gəlinir. Suda həll olan vitaminlərə isə B1 (tiamin), B2 (riboflavin), PP (niasin), B6 (piridoksin), B12 (folasin), pantoten turşusu, B15 (panqam turşusu), C vitamini, bioflavonoidlərdən P-ni, biotin vitaminini aid edirlər. Sümük boşluqlarının aradan qaldırılmasında və onların güclənməsində əvəzsiz rola malikdir. Qlutamilkarboksilaza reaksiyaları üçün kofaktor rolu oynayır. Bu yolla bir çox laxtalanmanı sürətləndirən və inhibə edən faktorları requlyasiya edir. Məhz buna görə də bu vitamin daha çox körpələr və uşaqlar üçün xüsusi rola malikdir. K vitamini, daha çox müəyyən məhsullar vardır ki, onların içərisində yer alır. Bu kimi məhsulları qəbul etməyiniz sizin üçün də məsləhətlidir.
Qəlyan
right|thumb|200px|[[Fayl:Hookah.ogg|frameless|center]] Qəlyan — Orta Şərq, Qafqaz və Cənubi Asiyaya xas ənənəvi bir tütün çəkmə vasitəsi
İstifadəçinin bir xortum vasitəsilə sudan keçərək süzülən tüstünü içinə çəkməsini təmin edən bir qurğudur. Qəlyanın içim şəkli və forması yüzlərlə il keçdikdən sonra daha da formlaşmışdır. Bu istifadə ənənəsi ilə sadə bir alətdən daha çoxunu ifadə edir, hətta şərq mədəniyyətinin bir parçası halına gəlmişdir.
Qəlyan təməl olaraq 4 hissədən meydana gələr:
Bunlardan əlavə qəlyanın digər hissələri isə belədir:
İçici marpuçtan nəfəs aldığında yaranan təzyiq fərqiylə hava sırayla közdən, sonra istilənərək lülədəki məsamələrdən keçər. İsti hava ilə isidilən təmbəkinin tüstüsü qarışaraq suyun içindən keçər, bu əsnada soyuyar. Daha sonra hava marpuçtan içən şəxsə çatar. Qəlyan içərisində olan su tüstüsü soyutmanın yanında içindəki qatranı da bir miqdar süzər. Qəlyan ilə tütün çəkmənin, siqaret şəklində tütün çəkməkdən fərqi; qəlyanda çəkilən tütün tüstüsü sudan keçərkən içərisində olan istilik suyu bir miqdar buxarlaşdırar.
Qəlyan şərq mədəniyyətinin bir elementi olmaqla ilə birlikdə doğuş yerinin Hindistan olduğu zənn edilir. Çox fərqli mədəniyyətlərin fərqli adlandırdıqları bu kef vasitəsi Ərəblər tərəfindən "Narçıla", İranlılar tərəfindən də "Qalan" deyə adlandırılar. Əsl qəlyanın mənşəyi isə Farscada "Hindqozu" mənasını verən "Nargil"dən gəlir. Hindistanda ortaya çıxan nargilənin ilk nümunələri Hindqozunun içinin çıxarılıb qabığına bir qamış soxularaq edilmişdir. Zamanla Hindqozu yerinə balqabaq istifadə edilməyə başlanmış, istifadə edənlərin sayı artdıqca farfor və bürünc də nargilə üçün əlverişli vəsaitlər halına gəlmişdir. Bunları şüşə, büllur, çini hətta gümüş gövdəli nargilələr izləmişdir. Hindistanda doğan qəlyan, başda İranlılar olmaq üzrə Ərəblər, daha sonra da Osmanlılarla tanış olmuşdur. Azərbaycanda isə hazırda bu əşya qəlyan adlandırılır.
Şərq mədəniyyətinin bir elementi olan qəlyan sonradan qərbdə də kimi dəyişikliklərlə istifadə edilməyə başlanmışdır. İstifadə mədəniyyəti səbəbindən bu iki növə görə fərqliliklər göstərər, ancaq bir çox ortaq element də mövcuddur. Qərbdə birdən çox marpuca sahib qəlyan istifadəsi məşhurdur. Bu tətbiq şərqdəkinə görə fərqli bir toplu içim mühiti təqdim edər, ki şərqdə qəlyanın bir marpucu vardır və əl dəyişdirmədiyi müddətcə tək adam tərəfindən içilər.
Ərəb mədəniyyətində istifadəçi içdikdən sonra ya marpucu masaya söykəyərək bunu müəyyən edər, ya da ağız qisimi özünə baxacaq şəkildə əyimli tutaraq yanındakına təklif edər. Qəbul edən, qəlyanı verənə əlinin tərsi ilə yüngülcə vurar ya da sıvazlar, bu məmnuniyyət göstəricisidir. Kafe və restoranlarda isə hər istifadəçinin ayrı bir qəlyan sifarişi məşhurdur.
İspaniyada "tetería" adı verilən və ümumiyyətlə müsəlman immiqrantlar tərəfindən işlədilən çay evlərində qəlyan içimi məşhurluq qazanmışdır. İsraildə "nargeela" olaraq adlandırılan qəlyan istifadəsi xüsusilə yeməyin, İran, İraq və Türkiyədən gələn immiqrantlar arasında məşhurdur. Bunun yanında İsraillilər arasında da qəlyan istifadəsi daha çox müşahidə edilir.
Maşa, palıd közünü qarışdırmaq üçün lazımlı, ən yaxşı köz palıddan olur. Gözəl bir küncə yerləşmək təbii ki, gözəl qəlyan çəkmək bir çoxlarının sevdiyi məşğuliyyətlərdən biridir.
Şərqdə bu ənənə Yapon çay mərasimlərinə uyğundur. İndi bu qədər ciddi şəkildə tətbiq edilmir, amma bir neçə əsr əvvəl birlikdə qəlyan çəkməyi təklif etməkdən imtina inanılmaz kobudluq hesab edildi. Və belə bir təklifin gerçəkliyi ən yüksək hörmət və rəğbət jesti kimi qəbul edildi.
Həsən Enami Təbrizi
Enami Oliya Həsən Əli Abbas oğlu — opera müğənnisi, Xalq artisti və Prezident mükafatçısı.
Həyatı
Həsən Enami 1967-ci ildə İran İslam Respublikasının Təbriz şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Musiqi Antologiyasına əsasən müasir dövrdə Azərbaycanın ən məşhur opera sənətçilərindən biridir.
Təhsili
1972-ci ildə ibtidai sinifə daxil olmuşdur. 1981–1985-ci illərdə Vəhdət İnturimental məktəbində təhsil almışdır. Məktəbi bitirdikdən sonra isə hərbi xidmətə yollanmış və 1988-ci ildə xidmətini tamamlamışdır.
Musiqiçi olması
Uşaqlığından bəri musiqiyə qarşı heyranlıq hiss olmuş, lakin İran İslam İnqilabının musiqini qadağan etməsinə görə peşəkar musiqi təhsili almaq şansı olmamışdır. 14 yaşında ikən o video yazılardan Azərbaycan musiqisini öyrənməyə başlamışdır.
1988-ci ildə hökumət özəl musiqi məktəblərinin açılmasına icazə verdi. Belə məktəblərdən birinə yazılan Həsən, burada musiqi nəzəriyyəsini və solfeggionu öyrəndi.
3 tenor konsertində iştirakından sonra opera oxumağa qərar vermiş və 1990-cı ildə təhsil almaq üçün Bakıya gəlmişdir. 2 il keçdikdən sonra Bakı Musiqi Akademiyasının vokal sinfinə qəbul ola bilmişdir. Bakı Musiqi Akademiyasının rektoru Fərhad Bədəlbəyli tərəfindən səsi çox bəyənilən Həsən burada pulsuz təhsil almışdır.
Fəaliyyəti
Həsən Enami hazırda teatrın repertuarında olan bir sıra tamaşalarda tenor səs tembiri üçün nəzərdə tutulmuş partiyaları ifa edir və dövlət səviyyəsində keçirilən bir çox yubiley və rəsmi mərasimlərdə uğurla çıxış edir. Azərbaycan vokal sənətini Almaniya, Fransa, Rusiya, BƏƏ, Ukrayna, Finlandiya, Türkiyə, Boliviyada təmsil etmişdir.
Həsən Enami opera müğannisi olmaqla yanaşı, Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri ilə birgə solist kimi də çıxış edir.
Muxtar Avşarov
Muxtar Həsən oğlu Avşarov — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2002).
Həyatı
90 il insan həyatında dünyagörüşün tamam formalaşdığı, keçmiş həyat yolunun dolğunlaşaraq mənalı təsdiqi, həmçinin çəkdiyi əməyin və yaradıcılığın çiçəklənərək bəhrə verməsi üçün şərəfli, həm də uzun bir yoldur.
Bu ömür yollarında püxtələşərək qüdrətli sənətkara çevrilən Muxtar Avşarovun sənət aləmində izləri bu gün də onu sevən minlərlə insanın qəlbindən silinməyib. Şablonçuluqdan uzaq, sənətə özünəməxsus dəsti-xəttini, istedadlı tapıntılarını, və əvəzolunmaz peşəkarlıq keyfiyyətlərini özündə təcəssüm etdirən M. Avşarov bu gün də unudulmayıb, ürəklərdə yaşayır. Əsərlərdəki oynadığı rolların böyük və kiçikliyindən asılı olmayaraq personayın fikrini, düşüncələrini özünəməxsus tərzdə təbii boyalarla vermək arzusu, rolun səciyyəvi xüsusiyyətlərinə uyğun davranış, əvvəldən axıradək bu xəttin düzgün aparılması M. Avşarovun sənət amalı olmuşdur. Belə ki, əsərlərdəki surətlərin müsbət və yaxud mənfi olmasından asılı olmayaraq onların daxili çalarlarını peşəkarcasına, düzgün tapdığına görə M. Avşarovu tamaşaçılara sevdirmişdir. O, böyük sənətkarlığı ilə bərabər, övladları üçün qayğakeş, mehriban ata, nəvələri üçün örnək baba, bütün xalqı və milləti üçün el ağsaqqalı idi. Ömrünün 90 ilinin 65 ilini peşəkar səhnəyə bağlamış, zəngin dünyagörüşünə malik, həyatının hər bir anında daima səhnəni düşünən, kiçik yaşlarımdan tanıdığım, tez-tez ünsiyyətdə olduğum, sənətinə pərəstiş etdiyim nurani sənətkarımız barədə ad günündə məqalə hazırlamağı özümə borc bildim. Etiraf edim ki, sənətkar barəsində keçmiş zamanda yazmağa çox çətinlik çəkirəm. Muxtar Həsən oğlu Avşarov 1914-cü il fevralın 15-də İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. 1918-ci ildə ermənilərin apardıqları soyqırımı siyasəti nəticəsində qohum-qardaşlarını itirən yüzlərlə soydaşlarımızdan biri kimi onların da sağ qalan ailə üzvləri Türkiyəyə üz tutmuş və ara sakitləşəndən bir müddət sonra Gəncə şəhərinə pənah gətirmişlər.
1922-ci ildə o, Gəncədəki Dəmiryol məktəbində oxumuş və IX sinfi bitirdikdən sonra babasının təşəbbüsü ilə Bakıya gələrək sənət məktəbində təhsil almağa başlayır. Hələ məktəbli vaxtlarından incəsənətə, teatra olan həvəs onu rahat buraxmadığından boş vaxtlarında Dəmiryolçuların Mədəniyyət evində fəaliyyət göstərən Ağasəlim Manaflının dram dərnəyində aktyor kimi səhnəyə çıxır. Çox keçmir ki, həmin dərnəyə görkəmli aktyor Ülvi Rəcəb rəhbərlik etməyə başlayır və ilk olaraq Aleksandr Şirvanzadənin "Namus" pyesini tamaşaya qoyur. M. Avşarov ilk teatr təhsilini elə bu böyük sənətkardan almışdır. Pyesdəki Sumbat rolu Muxtar Avşarova tapşırılır.
1933-cü ildə sənət məktəbini bitirib Gəncəyə qayıdan M. Avşarov Gəncə paravoz deposunda maşinist köməkçisi işləməklə yanaşı, Dəmiryolçuların Gənc Tamaşaçılar teatırnda aktyor kimi fəaliyyətini davam etdirir. O, Həbib İsmayılov və Rza Sarabski kimi rejissorların hazırladıqları bir neçə tamaşada baş rolları ifa etmişdir. 1936-cı ildə yeni yaranmış siyasi şöbə tərəfindən Moskvaya iki aylıq mədəni-maarif kursuna göndərilmiş və oranı bitirdikdən sonra Gəncə Mədəniyyət evində kütləvi işçi vəzifəsinə təyin edilmişdir. Bir müddətdən sonra onu Gəncə Dövlət Dram Teatrına dəvət etmişlər. Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər" əsərində Hacı Kazım rolunda ilk dəfə peşəkar səhnəyə çıxan M. Avşarov sonralar Səməd Vurğunun "Vaqif" pyesində Zülfüqar, Cəfər Cabbarlının "Nəsrəddin şah", "Yaşar", "1905-ci ildə", "Almaz" əsərləri ilə səhnəyə çıxır. Böyük Vətən müharibəsi başlanandan üç gün sonra onu siyasi əqidəsinə görə həbs etmişlər. Guya ki, M. Avşarov ictimai yerlərdə Gəncənin adının dəyişdirilərək "Kirovabad" qoyulmasına və Gəncə Teatrına Beriyanın adının verilməsinə etiraz etmişdir. Beş il həbsdə yatan M. Avşarov nəhayət yazdığı ərizələrin müqabilində vaxtından beş il əvvəl azadlığa buraxılmışdır. Onun qayıdışı ilə Gəncə teatrı Süleyman Sani Axundovun "Eşq və intiqam" əsərini tamaşaya qoymuş və əsas rolu oynamaq ona tapşırılmışdır. Tamaşanın ertəsi günü onu yenidən teatrdan azad etmişlər. Əmr belə idi ki, o, ictimai yerlərdə, ictimaiyyət arasında olmamalıdır. Bir müddət işsiz qalan M. Avşarov dəyirmanda fəhlə işləyir, nəhayət Stalinin ölümündən sonra yenidən Gəncə teatrında fəaliyyətni davam etdirir. Cəfər Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Dram Teatrındakı uğurlu çıxışlarına görə 1960-cı ildə M. Avşarov respublikanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülür.
1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrına dəvət edilən sənətkar 1990-cı ilin sonlarınadək burada çalışmış, yüzlərlə tamaşada müxtəlif xarakterli obrazlar yaratmışdır. Teatrın kollektivi ilə tez bir zamanda qaynayıb-qarışan Muxtar Avşarovun tez bir zamanda çoxlu dostları yaranır, hansı ki, əvvəllər onlarla şifahi tanışlığı vardı. Həmişə dostluqdan söz düşdükdə M. Avşarov zarafatyana belə deyirdi: "Qadınlara mənim çox səmimi münasibətim olmuşdur. Mən onlarla olan dostluğumu yüksək qiymətləndirirəm. Çünki, onlara sirr vermək olar". Həmin müddətdə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında Hüseyn Seyidzadənin "Dəli Kür" filminin çəkilişləri başlayır və Muxtar Avşarova o qədər də böyük olmayan bir rol həvalə olunur. Rolun kiçik həcmdə olmasına baxmayaraq, orada söylədiyi bir neçə kəlmə sözlə personajın daxili aləmi bütövlükdə açılır və bu da aktyorun oynadığı roldakı müvəqqiyyət demək idi. Bu filmdəki rolun uğurlu alınması onun kino fəaliyyətini artırır və bundan sonra "Atları yəhərləyin" filminin çəkilişləri başlayır. Burada İran kəndxudası obrazını yaradan Muxtar Avşarov xarakterik bir aktyor oyunu göstərmişdir. Aktyorun roldakı bu qədər dəyişkənliyi onun yaradıcılıq qabiliyyətinin həddən artıq genişləndiyindən irəli gəlirdi. M. Avşarov 1989-cu ildə "yenidənqurma" dövrünün qərarlarına uyğun olaraq "60 yaşından yuxarı olan adamlar işdən azad olmalıdır" qərarı ilə işdən azad oulnur. 1992-ci ildə xalq artisti Amaliya Pənahova özünün Bakı Bələdiyyə Teatrını yaradır və qocaman aktyor Muxtar Avşarovu həmin teatra dəvət edir. Teatrda işlədiyi müddətdə "Nadir şah" (Nəriman Nərimanov), "Dönüş" (Cəfər Cabbarlı) və bir çox tamaşalarda maraqlı, rəngarəng obrazlar qalereyası yaradır. 1996-cı ildə Mədəniyyət Fondu nəzdində "Sönməyən ulduzlar" teatrı fəaliyyətə başlayır və bu teatrda rejissor işləyən Məmmədkamal Kazımov M. Avşarovu həmin teatra dəvət edir. "Solğun çiçəklər" (Cəfər Cabbarlı) pyesindəki Əbdül əmi rolu ona həvalə olunur.
Hər kəsə qarşı olduqca səmimi olan ağsaqqal-nurani insanın gözlərində görmə qabiliyyəti zəifləyir. Belə ağır vaxtlarda yenə də onu yeni rollara dəvət edirdilər. Görkəmli kinorejissor Vaqif Mustafayev onu çəkiliş meydançasına dəvət edir, aktyor yalnız ayaq addımlarını saymaqla filmə çəkilir. Bu hadisənin özü də sənətkarın nəyə qadir olmasına bir sübut idi desəm, heç də yanılmaram. 2002-ci il oktyabrın 2-də Muxtar Avşarov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə, elə həmin ilin noyabrın 7-də isə Bakı Bələdiyyə Teatırnın 10 illik yubileyi ilə əlaqədar olaraq, xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
2004-cü ilin dekabr ayında sənət dünyasının korifeyi, xalq artisti Muxtar Həsən oğlu Avşarov əbədi olaraq dünyasını dəyişir. Sevindirici haldır ki, qanlı tarixin keşməkeşlərini, ölkə və millətimizin başına gətirilən əzab, əziyyət, işgəncələrini qan yaddaşına həkk edərək böyük bir zaman kəsiyində müstəqil ölkəmizin azad vətəndaşlarına çatdıran aktyor bu gün də tamaşaçıların qəlbində əbədi yaşamaqdadır.
Potala sarayı
Potala sarayı — Çinin və Tibetin dünya əhəmiyyətli abidələrindən biri.
Tarixi
thumb|right|350px|Potala sarayı
Cahangir Aslanoğlu
Cahangir Aslanoğlu — Aktyor. Ssenari müəllifi.
Həyatı
Cahangir Aslan oğlu Məmmədov 27 noyabr 1919-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub.
"Sönməyən ulduzlar" Assosiasiyasının ilk sədri olub. Əməkdar mədəniyyət işçisidir.
1997-ci ildə Azərbaycan Satira və Yumor Cəmiyyətini yaradıb. Cəmiyyətin ilk sədri olub.
Cahangir Aslan oğlu Məmmədov 1998-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Dünya ətrafında 80 xəzinə
Dünya ətrafında 80 xəzinə - BBC tərəfindən istehsal olunmuş on seriyalı incəsənət və səhayət sənədli filmidir. İncəsənət tarixi üzrə mütəxəssis Den Kruinkşank tərəfindən hazırlanmış sənədli film ilk dəfə 2005-ci ilin mart-aprel aylarında yayımlanmışdır. Filmin adı Jül Vernin məşhur "80 gün dünya ətrafında" romanının adından götürülmüşdür.
Serialda beş aylıq dünya turuna başlayan tədqiqatçı insanlar tərəfindən yaradılmış və müxtəlif ölkələrdə yerləşən 80 xəzinəni təqdim edilir. Mühüm əhəmiyyətli xəzinələr arasında memarlıq nümunələri və tarixi artefaktlar vardır. Dünya turu çərçivəsində ümumilikdə 34 ölkəni ziyarət edən Kruinkşank yeddi qitədən altısında olur (Antarktidaya getmir). Həmin dövrdə təhlükəli ərazi olduğuna görə tədqiqatçı İraqa getməkdən imtina edir.
Serial boyunca tədqiq edilən 80 xəzinədən başqa tədqiqatçı səfər etdiyi yerlərdə müxtəlif qeyri-ənənəvi qida nümunələrinin (qoyun xayası, beyin, müxtəlif cücülər və sair) dadına baxır, yerli adətlər və ərazinin tarixi haqqında məlumat verir. Nəqliyyat vasitəsi kimi təyyarə, qatar, dəvə, ulaq, ayaq, hava şarı, velosiped, skuter, avtomobil və qayıq istifadə edilir.
Kitab
Sənədli filmləri müşayət edən iki cildli kitab nəşr edilmişdir. Den Kruinkşank tərəfindən səfər zamanı gündəlik kimi yazılmış kitablarda çoxsaylı səhnə arxası səhnələrin təsviri, xəzinələrin detallı təsviri və tədqiqatçının ziyarət etdiyi yerlər haqqında şəxsi fikirləri yer alır.
Ev üçün buraxılış
Serialın rəsmi BBC DVD-si 19 may 2008-ci ildə satışa çıxarılıb. DVD formatda satış lisenziyası müxtəlif ölkələrdə müxtəlif şirkətlərə satılıb.
Pterocles indicus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Olimpiya marmotu
Olimpiya marmotu (Marmota olympus) — gəmiricilər dəstəsinin sincablar fəsiləsinə aid məməli heyvan növü.
NGC 25
NGC 25, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Feniks bürcü istiqamətində yerləşir. E/SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Yasuhiro Hato
(d. 4 may 1976) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 15 oyun keçirib.
Abdullah Cavadi Amuli
Şeyx Abdullah Cavadi Amuli — İslam alimi, müctəhid.
Həyatı və təhsili
Fəqih, filosof, arif, Quran təfsirçisi və təqlid mərcələrindən olan əllamə Abdullah Cavadi Amuli İslam dünyasının ən irihəcmli təfsir kitabının müəllifidir. Qurana yazdığı “Təsnim” adlı təfsirin bu günə qədər 61 cildi çapdan çıxıb. Bu təfsirin 88 cild olacağı nəzərdə tutulmuşdur. Onun “Nəhcül-bəlağə”yə yazdığı “Səluni qəblə ən təfquduni” adlı şərhi (18 cilddə) elmi müstəvidə böyük rəğbətlə qarşılanmışdır.
Dünya fəlsəfi irsinin incilərindən sayılan “Hikməti-mütəaliyə” əsərinə yazdığı “Rəhiqi-Məxtum” adlı şərhi 35 cilddə  çapdan çıxıb. Adıçıkilən əsər Əllamə Cavadi Amulinin 14 illik tədris həyatının məhsuludur.
Abdullah Cavadi Amuli 5 may 1933-cü ildə Mazandaran vilayətinin Amul şəhərində dünyaya gəlmişdir. Atası Əbülhəsən Vaiz Cavadi Amuli Amul şəhərinin alimlərindən olmuşdur.
Cavadi Amuli altı illik ibtidai təhsilini başa vurduqdan sonra 1946-cı ildə Amul şəhərinin dini-teoloji məktəbində təhsil almağa başlamışdır. Burada Məhəmməd Ğərəvi, Əzizullah Təbərsi, Ağaziya Amuli, Əhməd Etimadi, Əbülqasim Etimadi, Əbülqasim Rəcai, Şöban Nuri və atası Mirzə Əbülhəsən Cavadi kimi müəllimlərdən dərs almış, ərəb dilinin qrammatikasına yiyələnmiş, Şəmsəddin Məhəmməd ibn Məkki (Şəhid-əvvəl) və Zeynəddin ibn Əlinin (Şəhid-sani) “Lümə əsərinin şərhi”, Mirzə Əbülqasim Gilaninin “Qəvaninul-üsul vəl-hikmə”, Əllamə Hillinin “Şərayeul-İslam”, Şeyx Səduqunu “Əmali” və sair əsərləri oxuyub başa vurduqdan sonra 1950-ci ildə Tehrana getmiş, Məhəmmədtəqi Amulinin tövsiyəsi ilə təhsilini Mərvi məktəbində davam etdirmişdir. Burada İsmail Capələqi, Seyid Abbas Fişarəki və Məhəmmədrza Mühəqqiqin dərslərindən faydalanmış, “Rəsail” və “Məkasib” əsərlərini oxuyub başa vurmuş, astronomiya və təbiət elmləri üzrə təhsil almış, İbn Sinanın “İşarat”, Molla Sədranın “Əsfar”, Əllamə Şəraninin “Mənzumənin şərhi” əsərlərini oxumuşdur. O, Quranın təfsiri, “Mənzumənin şərhi” əsərinin bir hissəsini, “İşarat” əsərinin “İlahiyyat” və “İrfan” bölmələrini, “Əsfar” əsərinin “Nəfs” bölməsini Mehdi İlahi Qumşeyidən, “Fususul-hikəmin şərhi” əsərini Fazil Tonidən, üsul və fiqhin xaric mərhələlərini Məhəmmədtəqi Amulidən dərs almışdır.
Məhəmmədtəqi Amulinin məsləhəti ilə təhsilini təkmilləşdirmək üçün 1955-ci ildə Qum elmi-teoloji mərkəzinə yollanmışdır. Burada bir müddət Seyid Hüseyn Təbatəbai Bürucerdinin, on iki il isə Seyid Məhəmməd Mühəqqiq Damadın fiqhin xaric dərslərində[1], yeddi ilə Seyid Ruhullah Xomeyninin üsulun xaric dərslərində iştirak etmişdir. Bundan əlavə, beş il Hacı Mirzə Haşim Amulinin xaric dərslərindən faydalanmışdır. Quma getdiyi ilk gündən filosof və məşhur “Əl-Mizan” əsərinin müəllifi Quran təfsirçisi Seyid Məhəmmədhüseyn Təbatəbainin elmindən faydalanmağa başlamış, onunla  əlaqəsini qətiyyən kəsməmiş və bu əlaqələri Əllamənin ömrünün sonuna qədər davam etmişdir. Əllamə Təbatəbaidən: “Sizin elmi və mənəvi cəhətdən ən üstün tələbəniz kimdir?” – deyə soruşulduqda o, Şəhid Mütəhhəri və İmami Zəncaninin adlarını qeyd etdikdən sonra üç dəfə Cavadi Amulinin adını təkrarlamışdır. Cavadi Amuli 25 il Əllamə Təbatəbainin elm xəzinəsindən faydalanmışdır. Cavadi Amulinin Əllamə Təbatəbaidən aldığı dərslər bunlardır: Molla Sədranın “Əsfar” əsərinin “Nəfs” və “Məad” bölmələri, “Əsfar”ın xaric dərsləri, İbn Sinanın “Şəfa” əsərinin “İlahiyyat” və “Burhan” bölmələrini, İbn Türkənin “Təmhidul-qəvaid” əsəri, hədis elmi, Qurani-Kərimin təfsiri, Hafizin qəzəllərinin şərhi, Şərq və Qərb fəlsəfəsinin tətbiqi, materialist fəlsəfələrin tədqiqi.
Elmi fəaliyyəti
Ayətullah Cavadi Amuli təhsilini başa vurduqdan sonra tədris və ilahi maarifin təbliği istiqamətində fəaliyyət göstərmiş, “İşaratın şərhi”, “Şərhi-Təcrid”, “Şərhi-Mənzumə”, “Şəvahidu-rübubiyyə”, “ət-Təhsil”, “Şəfa”, “Əsfar”, “Təmihdul-qəvaid”, “Füsusul-hikəmin şərhi”, “Misbahul-uns” əsərlərini, fiqhin xaric dərsləri, Quranın mövzular üzrə təfsiri, Quranın surə və ayələrinin ardıcıllığına əsaslanan təfsirini tədris etmişdir.
O, müxtəlif İslam elmləri sahəsində tədqiqatlar aparılması və İslam dini ilə bağlı irəli sürülən şübhələrə cavab verilməsi məqsədilə 1993-cü ildə “İsra Vəhy Elmləri Beynəlxalq Mərkəzi”ni təsis etmişdir. UNESCO-nun İran üzrə Milli Komisisyası göstərdiyi xidmətlərə görə onu “Farabi büstü” ilə təltif etmişdir. Əbu Əli Sina Elmi və Mədəni Fondu “İbn Sinanın Hikməti Beynəlxalq Konfransı”nda onu İslam fəlsəfəsi sahəsində göstərdiyi xidmətlərinə görə “Hikmət” nişanı ilə təltif etmişdir.
Tələbələri
Ayətullah Cavadi Amuli fiqh, üsul, təfsir, fəlsəfə və irfan sahəsində minlərlə tələbə və alim yetişdirmişdir. Ustadın elm və siyasət sahəsində tanınmış tələbələrindən bir neçəsi: Əlirza Ərafi, Mustafa Məlikian, Seyid Kamal Heydəri, Seyid Məhəmmədcavad Pişvayi, Mehdi Şəbzendedar, Mustafa Bürucerdi, Məhəmmədcavad Fazil Lənkərani, Möhsün Ğərəviyan, Əli Seyfi Amuli, Qulamrza Fəyyazi, Seyid Mustafa Mühəqqiq Damad, Əbdülkərim Fərəhani və s.
Səfərləri
Ayətullah Cavadi Amulinin bir çox xarici ölkələrə, o cümlədən ABŞ, İspaniya, İtaliya, Fransa, İngiltərə, Almaniya, İsveçrə, Avstriya, keçmiş SSRİ və Livana səfərləri olmuşdur. Moskva səfəri onun ən mühüm səfərlərindən biri kimi tarixə düşmüşdür. 1989-cu ildə Seyid Ruhullah Xomeyninin Sov. İKP-nin Mərkəzi Komitəsinin Baş Katibi Mixail Qorbaçova yazdığı məktubu Moskvaya məhz o aparmışdır. Bundan əlavə, 2000-ci ildə Seyid Əli Xamenei ABŞ-da təşkil edilmiş “Dinlərin Minillik Toplantısı”na göndərdiyi məktubu da məhz onun vasitəsilə yollamışdır. Həmin vaxt Ayətullah Cavadi Amuli orada keşişlər, buddist rahiblər və Avropa xristianları ilə görüşmüşdür.
Əsərləri
Əllamə Cavadi Amulinin 250 cildə yaxın əsəri çapdan çıxıb. Hal-hazırda onun 150-dən çox kitabı “İsra Vəhy Elmləri Beynəlxalq Mərkəzi” tərəfindən çapa hazırlanır. Əllamənin çapdan çıxmış əsərləri:
Fiqhin əsasları
1. Təhrirul-usul
Təfsir
1. Quranın surə və ayələrin ardıcıllığı üzrə təfsiri – “Təsnim” təfsiri (bu vaxta qədər 61 cildi çapdan çıxıb). 88 cild olması nəzərdə tutulur. Qeyd etmək lazımdır ki, Əllamə Cavadi Amuli 40 il davamlı olaraq “Təsnim” təfsirini tədris etmiş və 2020-ci ildə dərslərini başa vurmuşdur.
1. Quran - Quran işığında;
2. Tövhid - Quran işığında;
3. Vəhy və peyğəmbərlik - Quran işığında;
4. Məad - Quran işığında (2 cild);
5. Peyğəmbərlərin həyatı - Quran işığında (2 cild);
6. Rəsulullahın (s) həyatı - Quran işığında;
7. Əxlaqın əsasları - Quran işığında;
8. Əxlaqın mərhələləri - Quran işığında;
9. Fitrət - Quran işığında;
10. Epistemologiya - Quran işığında;
11. İnsanın surəti və əxlaqı - Quran işığında;
Pterocles quadricinctus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Abdullah Cavadi Amuli
Əsərləri
12. İnsanın həqiqi həyatı - Quran işığında;
13. Hidayət - Quran işığında;
14. Cəmiyyət - Quran işığında;
16. İnsanın insanla təfsiri
Əhli-beyt (ə) və irfan
1. Müqərrəblərin fəna ədəbi (hədis və irfan) - Cameyi-Kəbir ziyarətnaməsinin şərhi (10 cild);
2. Yaradılışın xülasəsi;
3. Qəhrəmanlıq və irfan;
4. əl-Həmasə vəl-irfan (İlahi rəhbərliyə xas irfan)
5. Eşq xəzinədarı;
6. Əhli-beyt mərsiyələri;
7. Vilayət bayramı;
8. Ələvi hikməti;
9. Ələvi vilayəti (ilahi rəhbərlik);
11. Quran İmam Əlinin (ə) kəlamında;
13. Əli (ə) Allahın gözəl adlarının məzhəridir (ilahi rəhbərə xas irfan);
14. Nəhcül-bəlağədə dünyatanıma və dünyəvilik (sekulyarizm);
15. Hüseynin (ə) hərəkatının işığında ağlın çiçəklənməsi;
16 İlahi rəhbərliyin Qədir səhnəsindəki təzahürü;
17. İmam Əlinin (ə) arifanə həyatı;
18. Nəhcül-bəlağədə nəzəri və əməli hikmət;
19. Vilayətin (ilahi rəhbərliyin) gözəl ətri;
20. Vilayət (ilahi rəhbərlik) Quran işığında;
21. Düşüncə mehi;
22. Vəd olunmuş varlıq – İmam Mehdi (ə.f) (vilayi irfan)
Fəlsəfə
2. Sədranın fəlsəfəsi;
3. İnsan hüquqlarının fəlsəfəsi;
4. Allahı sübut arqumentlərinin izahı;
5. Əli ibn Musa ər-Rza (ə) və əl-fəlsəfətul-ilahiyyə;
6. Ziyarətin fəlsəfəsi;
7. İslamda huquq və vəzifə;
8. Dintanıma həndəsəsində ağlın yeri;
Yeni kəlam
1. İnsanın dindən gözləntisi;
2. Din və dünyanın münasibəti (sekulyarizm nəzəriyyəsinin tədqiqi və tənqidi);
3. Dinşünaslıq;
Klassik kəlam
1. Vilayəti-fəqih (vəliyyi-fəqihlik və ədalət).
Fiqh
1. İzahlı şəriət məsələləri, sual-cavablarla birlikdə;
2. Xums kitabı;
3. Sual-cavablar;
4. Həcc kitabı (4 cild);
5. əl-Vəhy vən-nubuvvət.
1. Hidayət müjdəçisi (5 cild);
2. Düşncənin qaynağı (6 cild);
3. İmam Xomeyninin (r.ə) qətiyyətli bəyanı;
4. Düşüncə mehi (2 cild);
5. İslam və ətraf mühit;
Maarif
1. Həcc badəsi;
3. Qurani-Həkim İmam Rzanın (ə) baxış bucağında;
4. İbadətlərin hikməti;
5. Namazın sirləri;
6. Qadın gözəllik və əzəmət güzgüsündə;
7. Quranın təhrifolunmazlığı;
8. Nəhcül-bəlağədə nəzəri və əməli hikmət
İrfan
1. Rübubi tövhid;
2. İbadi tövhid;
3. İslamda qadın.
Hədis
Məfatihul-həyat (Hədislər və davranış əxlaq). Qeyd: Elmi-teoloji mərkəzlərdə təhsil, əsasən, üç mərhələdən ibarət olur:
Birinci mərhələ ibtidai və ya müqəddimə (1-ci səviyyə);
İkinci mərhələ ali (2 və 3-cü səviyyələr);
Üçüncü və son mərhələ “xaric” mərhələsi adlanır.
Daşqın Gülməmmədov
Daşqın Gülməmməd oğlu Gülməmmədov — Aşina Türk Qarapapaq Şadı, tanınmış ictimai-siyasi xadim, Ukrayna Qarapapaq Türkləri Milli Şurasının Sədri,  yazıçı, şair və publisist, 2002–2011-ci illərdə Gürcüstan Azərbaycanlılarının Milli Assambleyasının Prezidenti, 2008–2009-cu illərdə Transmilli İnformasiya Təhlükəsizliyi Agentliyinin icraçı direktoru, 2011-2013-cü illərdə Gürcüstan Türkləri Konfederasiyasının Prezidenti, Gürcüstan Qaydasız döyüş üzrə idman ustası (2011), Kik-boksinq üzrə beynəlxalq dərəcəli idman ustası (2012). 2013-cü il seçkilərində Gürcüstan prezidentliyinə namizəd.
Sərxan Ocaqverdiyev
Sərxan Ocaqverdiyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Daşqın Gülməmmədov
Həyatı
Daşqın Gülməmmədov 12 sentyabr 1977-ci ildə Gürcüstan SSR-in Marneuli (Sarvan) rayonunun, Qaçağan kəndində ziyalı ailəsində anadan olub.
Sərxan Ocaqverdiyev
Həyatı
Ocaqverdiyev Sərxan Surxay oğlu 16 iyul 1967-ci ildə Goranboy rayonu Səfikürd kəndində anadan olmuşdur. 1975-ci ildə Tatarlı kənd orta məktəbinin I sinfinə getmiş, 1985-ci ildə həmin məktəbi əla qiymətlərlə bitirmişdir. 1985-ci ildə Sovet ordusu sıralarında xidmət etmiş, 1987-ci ildə ordudan tərxis olunmuşdur. Həmin il Gəncə Maşınqayırma Texnikumuna daxil olmuş 1989-cu ildə oranı bitirərk Gəncə Maşınqayırma Zavodunda işə daxil olmuşdur.
Daşqın Gülməmmədov
Təhsili
1983–1994-cü illərdə M.H.Mollayev adına Qaçağan 1 saylı orta məktəbində təhsil alıb.
1994–1996-cı illərdə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitunun (BSİPİ) Hərbi kafedrasında "Hərbi qoşun hissələrində şəxsi heyətlə siyasi işin aparılması" kursu üzrə hazırlıq keçib.
Sərxan Ocaqverdiyev
Döyüşlərdə iştirakı
1991-ci ildə Xocalı soyqırımından sonra, bu vəhşiliyə dözə bilməyən Sərxan yerli könüllü batalyonuna yazılmışdır. Bir çox doyüşlərdə igidlik göstərən qəhrəmanın son döyüşü Talış kəndində 5 may 1992-ci ildə olmuşdur. Goranboy rayonun Səfikürd kəndində dəfn edilmişdir.
Daşqın Gülməmmədov
Təhsili
1998-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Sosial idarəetmə və Sosiologiya fakültəsini "Sosiologiya" ixtisası üzrə başa vuraraq bakalavr dərəcəsi aləb.
Azərbaycan, rus, ukrayna, belorus, türk, serb, polyak, özbək və italyan dillərində sərbəst danışır.
Sərxan Ocaqverdiyev
Döyüşlərdə iştirakı
Nişanlı idi.
Daşqın Gülməmmədov
1992-2000-ci illərdəki ictimai-siyasi fəaliyyəti
Hələ orta məktəbdə oxuyarkən ictimai-siyasi proseslərə maraq göstərən D.Gülməmmədov erkən yaşlarından siyasi fəaliyyətlə məşğul olmağa başlayıb. 1992–1994-cü illərdə Gürcüstan Azərbaycanlılarının "Qeyrət" Xalq-Demokratik Hərakatının fəal üzvü olub. 1994-cü ilin sentyabrından Azərbaycan Demokratik Tələbə Gənclər Təşkilatının (ADTGT) yaradılmasında fəal iştirak edib.
Sərxan Ocaqverdiyev
Döyüşlərdə iştirakı
Hal-hazırda oxuduğu Tatarlı kənd orta məktəbi onun adını daşıyır.
Daşqın Gülməmmədov
1992-2000-ci illərdəki ictimai-siyasi fəaliyyəti
16 noyabr 1994 — 5 yanvar 1995-ci illərdə ADTGT Təşkilat Komitəsinin içraçı katibi, 5 yanvar 1995 — 20 aprel 1996-cı illərdə ADTGT sədrinin ideoloji məsələlər üzrə müavini olub.
1996-ci ilin aprelində Azərbaycan Gənclərinin Sülh Liqasını (AGSL) yaradıb. 25 aprel—7 iyun 1996-cı il tarixlərində AGSL Təşkilat Komitəsinin Sədri, 7 iyun 1996-ci il tarixdə Bakıda keçirilən AGSL I Qurultayında AGSL Prezidenti seçilib və 7 iyun 1996 - 2 aprel 1998-ci illərdə AGSL Prezidenti vəzifəsini icra edib.
1996-cı ildə həmçinin Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurasının (ARGTMŞ) Mətbuat və İnformasiya katibi olub. 2 may 1998-ci ildən 20 noyabr 2000-ci ildək isə Azərbaycan Gənclərinin Demokratiya və Azadlıq (AGDAL) Liqasının Ali Şurasının Sədri vəzifəsini icra edib.
Gürcüstanda siyasi proseslərdə iştirakı
1999-cu ildən ictimai-siyasi fəliyyətinin Gürcüstanda da davam etdirib. 1999-cu ildən Gürcüstan Vətəndaşlar İttifaqının üzvlüyünə daxil olan D.Gülməmmədov Gürcüstanda azərbaycanlıların ölkənin ictimai-siyasi həyatına inteqasiyası istiqamətində iş aparıb. 2001-ci ildə partiya daxilində gedən qeyri-demokratik proseslərə etiraz əlaməti olaraq GVİ siralarını tərk edib.