cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan (tarixi ərazi)
Azərbaycan-Kürdüstan sərhədi
Qacar sülaləsinin ikinci padşahı Fətəli şah Qacarın dövründə (hicri şəmsi təqvimiylə 1176-1213, hicri qəməri təqvimiylə 1212-1250 və miladi təqvimlə 1797-1834-cü illər arasında) hələ Həmədan, Zəncan və indiki Kürdüstan ostanına tabi olan Bicar, Gərrus və Qürvə Azərbaycan sərhədlərində yerləşirdilər. "Əfzəl ət-Tarix"də yazılan kimi Fətəli şahın dövründə şahzadələrin hər birisi bir vilayətin başçılığına təyin olunurdular, ancaq o zaman şahzadə Dara hökümətsiz qalır, sədr-i əzəm Şəfisədr belə qərara gəlir ki, Qəzvin, Gərrus, Həmədan və Fəlan bölüyünü Azərbaycandan ayırıb Zəncanla birlikdə Xəmsə vilayətini yaratsın ki, şahzadə oranı idarə edə bilsin. Bu zaman Xəmsə vilayəti Azərbaycana tabe qalır və şahzadə nayib üs-səltənə nəzəri altında işə başlayır (Qacarlar dövrü Təbriz ikinci paytaxt kimi naibüssəltənənin məkanı idi). Fətəli şahın ölümündən sonra Məhəmməd şah hökümətə və Mirzə ağası sədrəzəmliyə çatır. Vəzir Məhəmməd Sadıq xan Gərrusinin ölümündən sonra 1260-cı qəməri ilində Gərrus vilayətini naibüssəltənənin ixtiyarı altından çıxardır və idarəsini müstəqil edir ki, şah və sədr-i əzəm edə və oranın hakimini rahatcasına əzl və nəsb edə bilsinlər.
1325-ci qəməri ilində İranın əyalətlər və vilayətlər qanunu (qanun-e iyalat və vilayat-e İran) Milli Məclisin təsvibindən keçdi, və bu qanun əsasında İran 27 əyalət və vilayətə bölündü. Bu bölünmələr əsasında Gərrus hələ də müstəqil bir vilayət kimi saxlanıldı. Pişəvərinin başçılığı altında Azərbaycan Milli Höküməti dövründə Gərrusu ələ keçirməyə cəhd olunmuşdu.
1316-cı şəmsi ilində Pəhləvilər inzibati bölgüdə (təqsimat-e siyasi) dəyişikliklər etməyə başladı. Buna əsasən, İran 10 ostan və 49 şəhristana bölündü. Bu bölmələr əsasında Gərrus beşinci ostana verildi. Beşinci ostanda İlam, Kirmanşah, Bicar, Sənəndəc və Şahabad yerləşirdi. 1318-incı şəmsi ilində Azərbaycan ostanı iki yerə bölünən zaman (üçüncü və dördüncü ostan) Bicar və Gərrus şəhristanı beşinci ostandan ayrıldı və Qərbi Azərbaycan ostanına keçdi. 1325-ci şəmsi ilində Həmədan əyalətinə verildi və 1337-ci şəmsi ilində Həmədan əyalətindən ayrılaraq Kürdüstan ostanına keçdi. Bu bölgə hazırda iki bölgəyə bölünməklə (Bicar və Qürvə) Kürdüstan əyaləti sərhədləri içində qalmaqdadır.
Azərbaycan-Gilan sərhədi
Sasanilər zamanı hazırkı Gilan ostanının ərazisi Adurbadaqan (Azərbaycan) kustuna daxil idi. Astara şəhristanı bu ostanın son bölgəsi kimi 1961-ci ildə Azərbaycandan ayrılıb Gilan ostanına verildi. 2008-ci ildə bu bölgənin Ərdəbil ostanına qaytarılmasına cəhd göstərilmiş, və bununla bağlı tələblər daha sonralar da edilmişdir.
Erigeron libanensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çətən
Çətən – eyni diametrli qamış və ya ağac çubuğundan hazırlanmış məhsul. Çətən "çətmək" sözündən yaranıb, mənası "bağlamaq" deməkdir. Bəzən onu alaçıqlarda çox istifadə edildiyi üçün "çığ" da adlandırırlar.
Ümumi məlumat
Çətən adətən eyni ölçülü qamış və ya ağac çubuğundan hazırlanır. Bu çubuqlar yan-yana qoyularaq həm qıraqdan, həm də uzunluğundan asılı olaraq ortadan bir və ya bir neçə dəfə sadə ip vasitəsilə bir-birinə bərkidilirdi. Bu texnikada hazırlanmış məhsul dik vəziyyətdə alaçığın alt hissəsini bərkitmək məqsədilə istifadə edilirdi. Azərbaycanda adətən iki cür çətən mövcud olmuşdur:
Güleymar mineral bulağı
Həmin bulaqlar ərazidəki zəlzələ hadisəsindən sonra yeraltı süxurların çatlamasınsdan yaranmışdır.
Mineral suyun tərkibi indiyədək elmi şəkildə öyrənilməsə  də, suyun arxında dəmir oksidinin qalıqlarını bildirən tünd narıncı rəngli çöküntü vardır.
Çətən
Hazırlanma qaydası
Keçən ildən qalmış quru qamışları yaz fəslində yığıb, təmizləyirlər. Yığılan qamışlar üzəri təmizləndikdən sonra çətən hazırlayan ustanın istəyinə görə ölçülənir, kəsilib şəkillənir və adətən qoyun yunundan alınmış ip vasitəsi ilə hörülüb bir-birinə bağlanır. İstər bəzək üçün, istər də müəyyən məqsədlər üçün istifadə olunan çətənin üzəri təbii şəkildə bitkilərdən əldə edilmiş boyalarla naxışlanır. Qədimdən çətəndən alaçıqların örtülməsi, bəzədilməsində geniş istifadə olunurdu. Çətən insanların sağlamlıqlarının keşiyində də dayanırdı. Onlar nəmişlikdən yarana biləcək xəstəlikləri önləmək üçün yaşadıqları yeri tamam qamışla örtüb, yerə çətən (həsir) döşəyirdilər. Bundan başqa, çətən indi də interyerdə dekor kimi istifadə olunan çox nəfis sənət növüdür.
Çətən üzərində naxış vurmaq üçün əsasən iki üsuldan istifadə edirdilər. Birinci üsul ondan ibarətdir ki, naxış çubuqların ayrı-ayrı hissələrini müəyyən bir qaydada yandırmaq vasitəsilə yaradılırdı. Digər üsulla çubuqların ayrı-ayrı sahələri bir-bir müxtəlif rəngli saplarla dolanır və beləliklə, müxtəlif rəngli və təsvirli kompozisiyalar əmələ gəlirdi. Belə çətənlərin hazırlanmasında həm yun, həm də ipək saplardan istifadə olunurdu. Çətən istehsalının əsas mərkəzləri Azərbaycanın şimal-qərb zonası və Muğan əraziləridir. Bu texnikada hazırlanmış məhsul bəzən dik vəziyyətdə çəpər düzəltmək məqsədilə istifadə edilərdi.
Güleymar mineral bulağı
Mineral bulaqdan axan suyun Debütü (D) 120 m³/gün, T 18 Cº-dir.
Daxili xəstəliklərin və tənəffüs orqanlarının müalicəsində sutkada 0,5 litr içilməsi əhəmiyyətlidir.
Murtuz Carçıyev
Murtuz Carçıyev — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Carçıyev Murtuz Zeynal oğlu 1910-cu ildə Çaylı kəndində anadan olmuşdur. 1935-ci ildə kolxozda təsrrüfat briqadiri, ilk komsomol təşkilatının katibi olmuşdur. 1938-39-cu illərdə Qazax rayon partiya komitəsinin birinci katibi işləmişdir.Böyük Vətən müharibəsi zamanı cəbhəyə yollanan Murtuz Carçıyev 1942-45-ci illərdən sonra əmək fəaliyyətinə qayıtmışdır.1952-ci ildə yağ-pendir zavodunun direktoru, 1958-ci ildə kənd təsərrüfatı idarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır. İşlədiyi dövrlərdə “ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı”, “Lenin Ordeni”, “ Kənd təsərrüfatı əlaçısı” kimi fəxri mükafatlalarla mükafatlandırılmışdır. Murtuz Carçıyev Zeynal oğlu 1985-ci ildə oktyabr ayında vəfat etmişdir.
Zic-elxani
Zic-elxani («Elxani astronomik cədvəli») — Nəsirəddin Tusi nin əsəri çoxlu astronomik, riyazi və coğrafi cədvəlləri ilə məşhurdur. Planet lərin geosentirik orbitinin əsas elementləri verilən bu əsərdə riyaziyyat və nücum elminə dair mükəmməl ümumiləşdirmələr aparan alimin bu əsərini bəzən «Elxani təqvimi» deyə də tanıyırlar.
Əsər haqqında
Dünyanın bir çox nüfuzlu kitabxanalarında bu əsərin nüsxələrinə rast gəlinir, çünki, «Zic-i elxani» əsərində 1700 illik astronomiya müşahidələri öz təcrübəsini dəqiq bir surətdə ortaya çıxartmışdır.
Planetlərin sutkalıq orta hərəkti haqqındakı məlumatlar son dərəcə dəqiqliklə hesablanmışdır ki, bu da müasir astronomiya cihazlarının köməyi ilə əldə edilən dəqiq məlumatlardan çox cüzi bir surətdə fərqlənmişdir. «Zic-i elxani» əsərində verilən cədvəllər dörd kitabdan ibarətdir, bu əsrin birinci kitabında yunan, fars, yəhudi, ərəb və türk təqvimləri barədə məlumat verilir və bu təqvimlərin birindən digərinə keçmək üsulları izah olunur. İkinci kitabda isə ulduzların yerdəyişməsi və onların ekliptik koordinatlar üzrə yerləşməsi barədə söhbət açılır.
«Zic-i elxani» əsərinin üçüncü və dördüncü kitablarında isə astrologiya məsələlərinə toxunulur. Tusi nin «Zic-i elxani» əsərində riyaziyyata, coğrafiyaya və astronomiyaya aid verdiyi cədvəllər öz dövrünün elmi informasiyasına görə çox qabaqcıl bir mövqeyə malik idi. Bu cədvəllər içərisində altımışlıq say sistemində sinusun və tangesin (döngənin və toxunanın) üçrəqəmli triqonometriya cədvəlləri verilmişdir. Bu dövrdə məşhur olan 256 şəhərin coğrafi koordinatların cədvəlinə da rast gəlmək mümkündür.
Alman astronomu İohann Kepler in 1627-ci ildə hazırladığı «Tabulae Rodolphinae» («Rudolf сədvəlləri») adlı əsərə qədər 350 il boyunca astronomiya sahəsində «Zic-i elxani» əsəri əsas mənbə kimi istifadə olunmuşdur. İstanbulun Kandilli rəsədxanasının kitabxanasında bu əsərin bir nüsxəsi qorunub saxlanmışdır. H. Məhəmmədbəyli «Zic-i elxani»nin bir nüsxəsini də Tusinin oğlu Əsiləddin Həsən tərəfindən köçrüldüyünü və bu nüsxənin Paris kitabxanalarında olduğunu da qeyd etmişdir.
Mənbə
Namiq Abbasov, Rəhim Həsənov. "Nəsirəddin Tusinin Müdriklik Fəlsəfəsi", Bakı, 2012. s.40-42.
Baba dağı (Şimali Makedoniya)
Baba dağı (Баба Планина/Baba Planina) — Pelister və ya Peristeri ən yüksək zirvəsinin adı ilə daha çox tanınan Makedoniya Respublikasının Pelaqoniya Statistik Regionunda yerləşən dağ. Pelister zirvəsi Bitola şəhərindən müşahidə olunur. Pelisterdən başqa digər zirvələr Dva Qroba (2514 metr), Veternika  (2420 metr), Muza (2350 metr), Rzana (2334 metr), Şiroka (2218 metr), Kozji Kamen (2199 metr), Qrima (2198 metr), Qolema Çuka (2188 metr), Belavoda (2.179 metr), Kirkodur (2.155 metr). Baba massivi regionda yerləşən çayları parçalayır, buna görə də çaylar ya Adriatik, ya da Egey dənizinə doğru axır.
Pelister Mavrovodan sonra Makedoniya Respublikasında ikinci ən böyük və ən qədim milli parkdır. Bura ölkədə məşhur xizək kurortuna görə Ohrid, Prespa, Dojran, Popova Şapka və Kruşevo ilə yanaşı aparıcı turizm zonalarının biridir.
Pelister zirvəsindən Palaqoniya vadisinə —Prespa gölünə, Nidje dağına, Qaliçitsa dağına və Yakupisa dağ silsiləsinə açılan mənzərə var. Pelister həmçinin Balkanlarda yerləşən ən cənub dağlardan biridir. Pelister "Pelisterin Gözü" adlandırılan iki dağ gölü ilə də tanınır. Böyük göl 2,218 metr, Kiçik göl isə 2,180 metr dəniz səviyyəsindən yüksəklikdə yerləşir. Buradan bir çox çaylar öz mənbələrini götürür. Pelister Milli Parkında iqlim müxtəlifdir.
Pelister dağında televiziya ötürücüsü də yerləşir.
Erigeron muirii
(Erigeron muirii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Collinsia corymbosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron libanoticus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Teyvaz mineral bulağı
Teyvaz mineral bulağı — Culfa rayonundakı Teyvaz kəndindən 2 km cənub-qərbdə Teyvaz çayının məcrasında okean səviyyəsindən 1785 m yüksəklikdədir. Orta dərəcədə minerallaşmış hidrokarbonatlı-natriumlu-xlorlu suyun tərkibində karbon qazı olduqca azdır.
Mütəxəssislər tərəfindən öyrənilməsə də sudan dəri səpkiləri ilə qaşınmaları, ayaqlardakı göbələk (qribok) və s. xəstəliklərin müalicəsində vanna qəbul etmək (10 kurs 40-50 Cº) əhəmiyyətlidir.
Mineral sudan həkimin məsləhəti ilə müalicə aparılmalıdır. Ağız boşluğu və diş ətlərindəki iltihaba qarşı qısa müddətli qar-qara etmək olar.
Kimyəvi formul
Kimyəvi formul — kimyəvi birləşmələrin kəmiyyət və keyfiyyət tərkibini bildirmək üçün istifadə olunan kimyəvi işarə və indekslərin toplusudur.
İndeks-elementin işarəsinin sağ tərəfində aşağıda yazılan və atomların sayını göstərən ədədə deyilir
İstinadlar
.
Çində zəlzələlər
Çində baş verən zəlzələlərin siyahısı
Vərni xalçası
Vərni — mifik dünya, əfsanələr aləmini xatırladan, xovsuz xalçalar növünə aid xalçalar.
Ümumi məlumat
Xovsuz xalçalar növünə aid olan Vərni xalçalarının istehsalının əsas mərkəzləri Ağcabədi, Bərdə (Ləmbəran) və Cəbrayıldır.
Vərni Qarabağ, Naxçıvan, İrəvan və Qazax-Borçalı bölgələrində geniş yayılmışdır.
Bəzən Muğanda toxunmuş vərnilərə də rast gəlmək mümkündür. Mürəkkəb sarıma üsulu ilə toxunduğuna görə "Vərni" xalçalarının üzərində mürəkkəb naxışlar qoymaq mümkün olurdu. Orta əsrlərdə ornamental naxışlarla zərif hazırlanmış yüksək keyfiyyətli parçalar "perni" və ya "berni" adlandırılırdı. O zamanlar şahlar bayram günlərində və xüsusi təntənəli günlərdə bu parçalardan libas geyinərdilər. Hesab olunurdu ki, bu libası onlara cənnətdən Cəbrayıl adlı mələk gətirmişdir və buna görə də onunla ehtiyatla davranırdılar. Fərz etmək olar ki, sonrakı dövrlərdə ornamental naxışlı, zərif toxunuşlu "Vərni" xalçaları məhz həmin "perni" və ya "berni" adlanan parçalardan toxunmuşdur və adı da bununla bağlıdır. "Verni" xalçaları xalçaçılar tərəfindən "As-tan" adlandırılan 2 hissədən hazırlanır. Bu söz "astar" sözünün qısaldılmış formasıdır. Qarabağ vərniləri bir neçə nümunədə toxunur. Onların içərisində ən məşhur olanının kompozisiyası bir – birinn yanında yerləşdirilmiş səkkizəbənzər böyük elementlərdən ibarətdir. Bu mürəkkəb və orijinal element mifoloji səciyyə daşıyır. O, Uzaq Şərq və türk xalqlarının tarixi əfsanələrində və eposlarında, təsviri və dekorativ incəsənətində tez – tez rast olunan əjdahanı ifadə edir. Həm qədim dövrlərdə, həm də orta əsrlərdə Orta Asiyanın, Yaxın Şərqin və türklərin tətbiqi və dekorativ incəsənətində istifadə olunan səkkizəbənzər element suyu ifadə edirdi və rəmzi və sehirli məna daşıyırdı.
Aşur ada
Aşur ada (, Aşyr Ada) — Xəzər dənizinin cənub-şərqində İranın Gülüstan ostanına tabe olan ada. İranın Xəzər dənizi sahillərində mövcud olan yeganə adadır. 800 hektar sahəsi olub torpaq yolu ilə Mianqala yarımadası ilə əlaqələndirilmişdir. İranın 40% kürü ehtiyatı Aşur adadan təmin edilir. Bəndər Türkmən limanından 3, Gürgan 23 km məsafədə yerləşir.
Collinsia grandiflora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qnu
Qnu — Afrika antiloplarının bir növü. Qnunun xarici görünüşü öküzə bənzəyir.
Qnuların ağquyruq və göy qnu növləri daha çox tanınmışdır. Onların çəkiləri 270 kiloqrama qədər çatır.Onların böyük başları, gödək boyunları olur.
Hamiləlik dövrü səkkiz ay çəkir. Onların bir təsadüfü hallarda iki balaları olur.Doğulduqdan bir neçə dəqiqə sonra balaları ayağa qalxıb analarını arxası ilə hərəkət edir. Qnular balalarını 7-8 ay südlə bəsləyirlər. Bir yaşından sonra qnular yetkinlik dövrünə çatır və çoxalmada iştirak edirlər
Erigeron petrophilus
(Erigeron petrophilus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kejmarok
Kejmarok  — Slovakiyanın şərqində şəhər. Poprad çayının sahilində, Yüksək Tatra və Levoçske Vrhi dağlarının arasında yerləşir. Əhalisi 17 min nəfərə yaxındır.
Tarix
Kejmarok XIII əsrdə, slavyan balıqçılarının kəndlərinin birləşməsi ilə əsası qoyulmuşdu. Şəhər statusunu 1269-cu ildə almışdı. 1380-ci ildə şəhər azad kral şəhəri adı almışdı. Orta əsrlərdə Kejmarok zəngin ticarət və sənətkarlıq şəhəri idi. 1950-ci ildə Kejmarok memarlıq qoruğu elan edilmişdi.
Erigeron lobatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kejmarok
Əhali
2001-ci ilə əsasən şəhərin etnik mənsubiyyəti belə idi:
'''2001-ci ilə əsasən şəhərin konfessionall mənsubiyyəti belə idi:
Dərəşam mineral bulağı
Dərəşam mineral bulağı — Azərbaycanın Culfa rayonu ərazisində, Araz çayının dərəsində bir neçə yerdən çıxaraq axıb çaya tökülür.
Bulaqların suyu Rusiyadakı Kislovodsk (Şimali Qafqaz) “Narzan-5” mineral suyunun analoqudur. Sudan mədə-bağırsaq, qaraciyər, xroniki qastrit, xroniki kalit və ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində istifadə etmək olar.
Butulkalı ev
Butulka ev — Gəncədə tarixi bina. Bu evi məşhur edən onun tikinti materialı əvəzinə butulkadan istifadə edilməsidir.
Bina 1966-ci ildə tikilmişdir.
Binanın inşasında kiçik dərman şüşələrindən, təbii müxtəlif ölçülü dəniz daşlarından da istifadə olunub. Bu İbrahim Cəfərov adlı bir memarın fantaziyasıdır. İbrahim Cəfərov 1966-1967-ci ildə evi müharibədə itkin düşmüş qardaşı Yusifin xatirəsinə tikib. O, ümid edib ki, 26 yaşında əsgər gedən və geri qayıtmayan Yusif bir gün bu evin sorağını eşidəcək və geri dönəcək. O, bir ilə tikdiyi evin inşasında şampan butılkasından tutmuş, kiçik dərman şüşələri də daxil olmaqla, 48 min butulkadan istifadə edib. İbrahim kişinin yadigar qoyub getdiyi evdə indi onun gəlini və nəvələri yaşayır. Evin arxa tərəfində isə rusca “Vətənin naməlum əsgərinə eşq olsun!” yazılıb. Binanın tavanı 2019 Avqustunda lambirin hissəsi taxta parketlə əvəz olunmuşdur.
Fotoqalereya
Bottle house=Hüseyin Cavid küçəsilə Qəmbər Hüseynli küçəsinin kəsişimi
Mütləq bərk cisim dinamikası
Mütləq bərk cisim dinamikası — bir-birinə bağlı cisimlər sisteminin xarici qüvvlələrin təsiri altında hərəkətini öyrənir. Fərz edilir ki, cisimlər mütləq bərkdir, yəni onlar tətbiq edilmiş qüvvələrin təsiri altında deformasiya etmir. Beləliklə, belə sistemlərin analizi sistemin konfiqurasiyasını təsvir edən parametrlərin hər bir cismin başlanğıc konfiqurasiyasının irəlliləmə və fırlanma hərkətlərini təsvir edən parametrlərə azadılması ilə sadələşdirilir. Maye, elastik və plastik xassələrə malik cisimlər belə qanunlarla təyin olunmur.
Erigeron argentatus
(Erigeron argentatus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Collinsia greenei
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sərv
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Sərv cinsinə daxil olan bitkilər piramidaşəkilli və ya şaxlı-budaqlı çətirə malik həmişəyaşıl ağac və ya kollardır.
Təbabətdə
Sərv qədimdən bəri Azərbaycanda becərdilir. Məhəmməd Hüseyn Xan (XVIII əsr) yazır: 9 q sərv ağacının iynəyarpağı 2,25 q ovxalanmış balzamik mirra ilə daxilə qəbul olunduqda, sidik kisəsi üçün xeyirlidir, sidik durğunluğunda kömək edir. Yuyulmuş iynəyarpağın külünü yanıq üzərinə, yuyulmamışı isə təzəcə əmələ gəlmiş yaranın üstünə tökmək faydalıdır. Sərvin yaşıl meyvəsinin şirəsini burun içərisindəki yaraya damızdırırlar. Çillər, dəmrov, ayaqda ağ ləkələri yox etmək üçün tərkibində aşağıdakı  dərmanlar olan kompresslərdən istifadə edirlər: sirkədə bişmiş sərv iynəyarpağı və peyin. Bundan əlavə, sərvin iynəyarpağını xaricdən istfadə etdikdə zəifləmiş əl-ayağı möhkəmləndirir, qanaxmanın qarşısını alır, yaraları qurudur, şişləri sovurur. Ovxalanmış iynəyarpağın arpa unu ilə kompresi qanazlığında və yanıqlarda kömək edir. Diş ağrısında və damaqda yaralar olarsa iynəyarpağın və qozaların həlimi ilə ağızı yaxalamaq fayda verər. Qozaların həlimi ilə zəhərli cücülər dişləyərkən inqalyasiya etmək lazımdır. Sərv qozalarının məlhəmi və balını daxilə qəbul etdikdə, öskürəyi rəf edir və mədəni möhkəmləndirir. Bütün bunları "Məxzənül-ədviyyə" (XVII əsr) əsərinin müəllifi söyləyir.
Azərbaycan xalq təbabətində sərv qozalarını babasildə və ishala qarşı sulu həlim şəklində qəbul edirlər.
İbrahim xan Şadlı
İbrahim xan Şadlı (?-?) — Şadlı elinin elbəyi, Fətəli şah Avşarın sərkərdəsi.
Həyatı
İbrahim xan Xorasan əyalətinin Qoçan vilayətinin Şadlı elinin Yusifsultanlı obasında anadan olmuşdu.
Atasından sonra elbəyi təyin edilmişdi.
İbrahim xan Fətəli şah Qacarın hakimiyyətinin ilk illərində Əsfərayinin valisi idi.
Abbas Hüseyn
Abbas Hüseyn(XIX əsrin sonu-XX əsrin əvvəli) — XX əsrin əvvəlində Tiflis şəhərində fəaliyyət göstərmiş azərbaycanlı rəssam. Rəsmləri əsasən 1903–1923 illərində yaradılmışdır. Əsərləri Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.
Tokuqava İeyasu
Minamoto Şahzadəsi, diplomat və sərkərdə sülaləsinin banisi, Ən yaxın silahdaşı və məsləkdaşı Odasının, mərkəzləşdirilmiş feodal dövlətinin yaradılması başa vuran Yaponiyada Nobunaqi və Toötomi.Tokuqava dövrü (徳川時代 Tokuqava jidai?) — Yaponiya tarixində 1603-1868-ci illəri əhatə edən dövr. Yapon cəmiyyətinin Tokuqava şoqunatınin və 300 regional daymyonun hakimiyyəti altında olması ilə səciyyələnir. Bu dövr iqtisadi inkişaf, ciddi sosial qaydalar, xarici siyasətdə özünütəcrid, sabit əhali, incəsənət və mədəniyyətə qarşı isti münasibət, materialların təkrar istehsalı və davamlı meşə idarəetməsi ilə xarakterizə olunur. Bu, məhdud ehtiyatların tam istifadəsinə əsaslanan davamlı və özü-özünü təmin edən cəmiyyət idi.[1] Şoqunat, rəsmi olaraq, 24 mart 1603-cü ildə Edoda Tokuqava İeyasu tərəfindən yaradılmışdır. Bu dövr 3 may 1868-ci ildə Meydzi islahatının başlaması və Edonun ələ keçirilməsi ilə sona çatdı.
Hadisələr	Redaktə 1600: Sekiqahara döyüşü. Tokuqava İeyasu daymyoların ordularını məğlub edərək Yaponiyanın böyük hissəsi üzərində hakimiyyətini qurur. 1603: İmperator Tokuqava İeyasunu şoqun təyin edir və o öz hökumətini Edoya (indiki Tokio) köçürərək Tokuqava şoqunlar sülaləsinin əsasını qoyur. 1605: Tokuqava İeyasu şoqunluqdan gedir və yerini oğlu Tokuqava Hidetadaya verir. 1607: Koreyanın Coson sülaləsi Tokuqava şoqunatında öz səfirliyini yaradır. 1611: Ryukyu adaları Satsuma vilayətinin vassalına çevrilir. 1614: Tokuqava İeyasu Yaponiyada xristianlığı qadağan edir. 1615: Osaka döyüşü. Tokuqava İeyasu Toyotomi ailəsinin əlində olan Osaka qalasını mühasirəyə aldı. Tokuqavanın hakimiyyəti bütün Yaponiyada məşhurlaşdı. 1616: Tokuqava İeyasu vəfat edir. 1623: Tokuqava İemitsu üçüncü şoqun seçilir. 1633: Tokuqava İemitsu xaricə səfər etməyi və xarici kitablar oxumağı qadağan edir. 1635: Tokuqava İemitsu daymyoların üzərinə icbari şəkildə bir il Edoda xidmət etmək mükəlləfiyyətini (sankin kotay) qoydu. 1637: Yüksək vergilərdən bezən kəndlilər Şimabara üsyanını (1637–38) başlatdılar. 1638: Tokuqava İemitsu gəmi tikintisinə qadağa qoydu. 1639: Milli özünütəcrid (Sakoku Rey) fərmanı verildi. Hollandlardan başqa bütün digər xaricilərin Yaponiyaya girişinə qadağa qoyuldu. 1641: Tokuqava İemitsu çinli və hollandlardan başqa bütün xaricilərin Yaponiyaya gəlməsinə qadağa qoydu. 1650: Sülhün bərqərar olması ilə yeni zadəgan təbəqəsi, buşido ("döyüşçünün yolu") qaydalarına riayət edən savadlı döyüşçülər formalaşdı. 1657: Böyük Meyreki yanğını Edo şəhərinin böyük hissəsini məhv etdi. 1700: Kabuki və ukiyo-e teatrları məşhurlaşdı. 1707: Fudzi vulkanı püskürdü. 1774: İlk dəfə Qərb tibb əsərinin tərcüməsi olan Kaytay Şinşo anatomiya kitabı Sugita Gempaku və Maeno Ryotaku tərəfindən nəşr olundu. 1787: Matsudaira Sadanobu, şoqunların ali şura üzvü, Kansey islahatlarını başlatdı. 1792: Rusiya nümayəndəsi Adam Laksman Ezonun şərqindəki (indiki Hokkaydo) Nemuroya gəlir. 1804: Rusiya nümayəndəsi Nikolay Rezanov Naqasakiyə çatır və Yaponiya ilə ticarət əlaqələri qurmağa uğursuz cəhd göstərir. 1837: Oşio Heyhaçiro üsyanı. 1841: Tenpo islahatları. 1854: ABŞ Yaponiyanı ticarət sahəsində "Kanaqava müqaviləsi"ni imzalamağa məcbur etdi. Bu müqavilə iki əsr sonra yenidən Yaponiyanı xaricilərin üzünə açdı. 1855: Rusiya və Yaponiya diplomatik əlaqələr qurdular. 1864: Britaniya, Fransa, Hollandiya və ABŞ hərbi gəmiləri Şimonoseki limanını bombalayırlar və xaricilərin istifadəsinə daha çox yapon limanının açılmasına nail olurlar. 1868: Tokuqava Yoşinobu hakimiyyətdən imtina edir, Tokuqava şoqunatınin hakimiyyəti bitir və paytaxtı Tokioda olmaqla və ilahi xüsusiyyətlərə malik olan imperator (yaxud mikado) hakimiyyəti bərpa olunur.
Həyatı
Tokuqava İeyasu 31 yanvar 1543-cü ildə Yaponiyanın Okazaki anadan olub. O 1560 1580-ci illərdə şərqdə Tokuqava Suruqa əyalətinə öz ərazilərini genişləndirdi. Yaponiyanın Şizuoka prefektura "Yaponiyanın" birləşməsi planının həyata keçirilməsi üçün güclü hərbi-iqtisadi bazasını yaratdı. O 1582-ci ildə, İeyasu Nobunaqi Odasının vəfatından sonra onun mirası uğrunda mübarizəyə qoşulub, lakin Toötomi ona uduzub və son 1586-cı ildə vassalla özünü tanıyıb. 1603-cü ildə İeyasu Söquna adını alıb. 1868-ci ilədək Yaponiyada Edo şəhərində üçüncü Samuray hökumətini yaratmışdır. Tokuqava İeyasu 1616-cı ildə vəfat edib.
Sen-Moris
Sen-Moris — Fransada kommuna, region — İl-de-Frans, departament — Val-de-Marn. Əhalisi — 14,586 nəfər (2011).
Muğan Müvəqqəti Hərbi Diktaturası
Muğan Müvəqqəti Hərbi Diktaturası — Bakı Kommunasının devrilməsindən sonra Muğanda Sentrokaspi Diktaturası və Lionel Denstervil dəstəyi ilə yaradılan diktatura. "Muğan hökuməti" antiazərbaycan siyasəti yeridir, denikinçilərin Cənubi Qafqazda ağalığını təmin etməyə çalışırdı. Muğan hökuməti Azərbaycanın müstəqilliyini dəstəkləmirdi və ona Bakının Britaniya işğalı altında fəaliyyət göstərən rus polkovniki T. P. Suxorukov başçılıq edirdi. Muğan höküməti özünü "vahid və bölünməz Rusiya"nın muxtar hissəsi elan etmişdi. Bu qurumun rəhbərləri qurulmuş yeni hakimiyyəti “Muğan dövləti (respublikası)”, digər əks tərəf sovetlər isə “Muğan hərbi diktaturası” adlandırdılar.
Tarixi
1918-ci ildə Çar hakimiyyətinin yıxılması ilə onun əyalətlərdə olan sadiq ordusu da dağıldı. Lakin ordunun qalıqları ətrafına yerli əhalidən özünümüdafiə qüvvələri toplayaraq, “Muğan ordusu” formalaşdırmağa başladılar. Muğan ordusunun tərkibi müxtəlif etnik millətlərdən – rus, erməni, ukraynalı və azərbaycanlılardan ibarət idi. Ordunun başında milliyətcə rus olan İlyaşeviç və kapitan V.Dobrınin  dururdu. Bunlarla yanaşı “Muğan ordusu”nun təşkilində leytenant Xoşev və digərləri də var idi. Bunlar öz məqsədlərini həyata keçirmək üçün “Sentrokaspi diktaturası”nın və ingilis Denstervilin maddi və mənəvi dəstəyini alaraq, şimala doğru irəliləmək və Dağıstanda mövqe tutan general Anton Denikinin qüvvələri ilə birləşmək idi. Muğan ordusu anti-kommunist ordu idi. Onlar, əsasən çar mütləqiyyətini devirmiş bolşevizmə qarşı mübarizə yolunu seçmişdilər. Lakin bunlarla yanaşı, fəaliyyət göstərən Osmanlı–türk ordusuna və sərhədin o tayından (Cənubi Azərbaycan) tez-tez kəndlərə hucum edən qüvvələrə qarşı da amansız idilər. Bunlar keçmiş çar ordusunun qalıqları olsalar da, bu ordunun tərkibinə “sadiq tatarlar” adlanan yerlı azərbaycanlılar da qoşulmuşdular.
1918-ci il 1 avqustda Bakı Kommunasının devrilməsindən sonra Muğanda İlyaşeviç tərəfindən elan edilən diktatura Anton Denikinə sadiq olduqlarını elan etdi. Qafqaz İslam Ordusunun Bakıya həmlə etdiyi bir vaxt, ordunun bir hissəsi də cənuba yönəlmişdi. 3 sentyabr 1918-ci ildə Qaçaqkənd yaxınlığında leytenant Xoşev başçılığındakı diktaturanın ordusu türkləri geri qovmağı bacarmışdı. 17 noyabr 1918-ci ildə Bakıya gələn general Tomsonun nümayəndələri diktaturanı rəsmən tanımışdı. 1919-cu ilin yanvarında Anton Denikinin nümayəndələri Lənkərana gəlmiş, lakin Muğanlıların tələblərini nəzərə almadıqları üçün bu dəfə Muğan diktaturası Lazar Biçexarovu sadiqlik elan etmişdi.
Yerli bolşeviklər burada hakimiyyəti ələ keçirməyə cəhd göstərirdilər. Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Qafqaz Diyar Komitəsi Lənkəranda gizli radiostansiya təşkil etmiş, sovet hakimiyyəti tərəfdarlarına hərbi və maddi kömək göstərmişdi. 25 aprel 1919-cu ildə Lənkəranda çevriliş oldu və Muğan Sovet Respublikası yaradıldı, İlyaşeviç həbs olundu. Diktaturaya sadiq qüvvələr Lənkəranı tərk edərək Muğana keçdilər. 1919-cu ilin iyun ayında leytenant Xoşev Lənkərana hücum edib sovet respublikasını devirmək istəsə bacarmadı. İyunun 17-si isə ADR-ə sadiq olan Hüseyn Ramazanovun dəstələri, İrandan gələn köməkçi qüvvələrlə Astaranı ələ keçirmişdi. Lakin 23 iyul 1919-cu ildə diktatura ordusu şimaldan, ADR ordusu isə cənubdan hücum edərək Muğan Sovet Respublikasına son verdilər. Sovet respublikasına sadiq qüvvələr Sarı adasına çəkildi. Şəhər avqust ayının 8-inə kimi yenidən leytenant Xoşevin ordusunun əlinə keçdi.
İnzibati quruluşu
Diktaturanın paytaxtı Prişib kəndi idi. Əhali əsasən rus koloniyalarından (Prişib, Qriqoryevka, Andreyevka, Pokrovka,  Novoqorka (sonradan Novoqolovka), Privolnoye, Nikolayevka və s.) və yerli türk-müsəlman millətindən ibarət idi. Ərazisi qərbdə Ərdəbilin Ərdəbil şəhəri, cənubda Lənkəranın Nərimanabad kəndi, şərqdə Neftçalanın Qaçaqkənd kəndinəcən uzanan bir bölgədə yerləşirdi.
Lukas Krüger
Lukas Feliks Krüger (20 yanvar 2000-ci ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan RB Leypziq klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusudur.
Leypziq
Krüger Sankt-Pauli akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Krüger öz peşəkar karyerasında debütünü 2 avqust 2018-ci ildə Allsvenskan təmsilçisi olan Hakken klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 70-ci dəqiqədə Mateus Kunyanı əvəz etmişdir. UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələsi görüşündə Leypziq rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
Klub
1 UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir. 2 Almaniya Superkuboku görüşləri daxildir.
Şahtaxtı mineral bulağı
Şahtaxtı mineral bulağı — Kəngərli rayonu ərazisində Şahtaxtı kəndinin cənub-şərqində, dəniz səviyyəsindən 1000 m. yüksəklikdədir.
Mineral bulağın suyu Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yeganə hidrogen-sulfidli, zəif minerallaşmış, sulfatlı-hidrokarbonatlı, kalsiumlu-natriumlu-maqneziumludur. Mineral bulağın suyunun analoqu Rusiyadakı "Piyatiqorsk" (Şimali Qafqaz) mineral suyu olmaqla insandakı revmatik və oynaq ağrıları xəstəliklərinin müalicəsində vanna qəbul etməklə (10 kurs 10-15 dəqiqə, T 35-45 Cº) əhəmiyyətlidir.
Ölümcül pinq hücumu
Ölümcül pinq hücumu — 1990-cı illərdə Unix, Linux, Mac, Windows, şəbəkə printerləriu və marşrutizatorlar daxil olmaqla müxtəlif əməliyyat sistemlərində və şəbəkə qurğularında yayılmış DoS hücum növüdür, hazırda əksər sistemlərdə bu problem aradan qaldırılıb.
Uzunluğu 65 535 baytdan böyük ICMP-paketin göndərilməsi kompüterin şəbəkə stekini dolduraraq kompüteri çökdürmək mümkündür. Bu uzunluqda paketi şəbəkədə bir dəfəyə göndərmək olmur, ona görə onu hissələrə (fraqmentlərə) bölüb göndərirlər. Windows-da olan pinq proqramı paketləri asanlıqla fraqmentləşdirdiyi üçün bu hücum növü belə adlandırılmışdı.
IPv6-da ölümcül pinq hücumu
2013-cü ildə Microsoft Windows-da ölümcül pinq hücumunun IPv6 versiyası aşkar edilmişdir. Bu boşluq 2013-cü ilin avqust ayında MS13-065 səviyyəsində müəyyən edilmişdir. CVE-ID bu boşluq üçün CVE-2013-3183-dur.
Sen-Mor-de-Fosse
Sen-Mor-de-Fosse  — Fransa da kommuna, Paris in cənub-şərq şəhərətrafı.
Tarixi və iqtisadiyyatı
638-ci ildə hal-hazırdaki şəhərin yerində müq. Pyotr abbatlığının əsası qoyulmuşdur.
1541-ci ildə Sen-Morda Kardinal du Bellaya məxsus qalanın inşasına başlanıldı. Layihə memar F. Delorm tərəfindən hazırlanmışdır. Sonradan torpaqlar Konde ailəsinə verildi və inqilab zamanı milliləşdirildi.
Demoqrafiyası
thumb|right|200px|XX əsrin əvvəllərində Sen-Mor
Qardaşlaşmış şəhərlər
thumb|right|200px|İdarə binası
Natterer şəbpərəsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Orta ölçülüdür (kütləsi 6,5 -8,1 q, bədəninin uzunluğu 42, 8 – 48,1, bazusu 39,0-42,5 mm). Başqa şəbpərələrdən omaarası pərdənin diş-diş, sərt açıq rəngli kənarı ilə fərqlənir. Bədən və kəllənin ölçülərinə görə Azərbaycanda yaşayan heyvanlar M.n.tschuliensis Kuzyakin yarımnövünə uyğun gəlir.
Sayı
Nadir, azsaylı və az öyrənilmiş növdür. Yığınlarda heyvanların sayı 10 – dan artıq olmamışdır. Yalnız yayda və payızda aşkar edilmişdir.
Yayoy dövrü
— Yaponiya tarixində eramızdan əvvəl 1000-ci ildən eramızın 300-cü ilinə qədər olan dövrü. Dünya tarixində bu, dəmir və tunc dövrünə uyğun gəlir.
Tarix
Yayoi mədəniyyətinin ilk sübutu Kyuşu adasında tapılıb. Əsrlər ərzində bu Honşü adasına da yayılıb.
Dəmir və tunc Yaponiyada ilk dəfə təxminən eyni vaxtda istifadə olunmuşdu. Dəmir alət və silahlların hazırlanmasında, tuncu isə güzgü, xəncər, nizə kimi ənənəvi əşyaların hazırlanması üçün istifadə olunurdu. Yakoi alətlərinə kənd təsərrüfatı və başqa sahələrdə istifadə olunan baltalar və kərkilər, həmçinin ox ucluğu və qılınc kimi silahlar da daxildir.
Narva Triumfal Arkası
Narva Triumfal Arkası - Sankt-Peterburqda yerləşən ampir stilində inşa edilmiş memarlıq abidəsidir. Abidə “Narvskaya” metro stansiyası yaxınlığında, Staçek meydanının mərkəzində yerləşir.
Triumfal darvaza 1827-1834-cü illərdə (memar Vasili Stasov, heykəltaraşlar S.S.Pimenov, V.İ. Demut-Malinovski (Şöhrət silsiləsində araba, döyüşçülərin fiqurları və altı atı işləmişdir), P.K.Klodt (ilk ciddi işidir)) 1812-ci il Vətən müharibəsi qəhrəmanlarının xatirəsinə inşa edilmişdir. Abidənin hündürlüyü 30 m, eni 28 m, keçid aralığının eni 8 m, hündürlüyü isə 15 m-dir.
Taxta darvaza
180px|thumbnail|left|Darvaza [[1910-cu ildə]] Əvvəlcə darvaza 1814-cü ildə Avropadan qayıdan rus döyüşçülərinin qarşılanması üçün Obvodniy kanalı yaxınlığında yerləşən Narva zastavasında Cakomo Kvarneginin layihəsi əsasında taxta və kirəcdən inşa edilmişdi. Darvazanın inşa olunmasına bir ay vaxt sərf olunmuşdu. Darvazanı Qələbə ilahəsinin idarə etdiyi altı atdan ibarət silsilə və roma döyüşçülərinin fiqurları bəzəyirdi.
Kvarnegi darvaza üçün iki layihə təqdim etmişdi: arxitravla örtülmüş və tağlı. Tağların hər iki tərəfində tamaşaçılar və orkestr üçün tribunalar nəzərdə tutulmuşdu. 1814-cü ildə rus döyüşçüləri dörd dəfə darvazanın altından keçmişdir: 30 iyulda, 8 sentyabrda, 18 oktybarda və 25 oktyabrda.
Lakin, Cakomo Kvarneginin layihəsi əsasında taxta və gəcdən inşa edilmiş abidə qısa zamanda yarasız hala düşmüşdür. Döyüş iştirakçısı olmuş Sankt-Peterburq general-qubernatoru M.A.Miloradoviç abidənin müdafiəsinə qalxmış və ən yüksək səviyyədə I Nikolay tərəfindən qəbul edilmiş qərarla, Tarakanovka çayının sahilində, əvvəlki abidədən bir qədər cənubda yeni daş abidənin inşasına başlanmışdır.
Metalla yenidənqurma
Memar Stasov Kvarenginin memarlıq planını dəyişilməz olaraq saxlamışdır və 26 avqust 1827-ci ildə Borodino döyüşünün ildönümü hünü abidənin ilk təməl daşı qoyulmuşdur. Yeni layihənin özəlliyi ondan ibarətdir ki, bu dəfə abidə bürünclə üzlənmiş kərpiclərdən inşa edilmişdir. Bürüncdən həm də abidəni bəzəyən heykəllər qrupu hazırlanmışdır: altı at (Pyotr Klodt) və Qələbə ilahəsi (Stepan Pimenov).
Sənətşünaslar qeyd edirlər ki, Narva darvazalarındakı heykəllər ciddiliyi və sadəliyi ilə seçilir və onlarda bu cür monumental-dekorativ əsərlər üçün xarakterik olan allegorik xüsusiyyətlər yoxdur.
Abidənin kənarlarında yazılar vardır: 26 avqust 1827-ci ildə başlanılıb. 17 avqust 1834-cü ildə açılışı olub. Həmçinin həlledici döyüşlərin keçirildiyi yerlərin adları da qeyd edilib.
Restavrasiya mərhələləri
İlkin dövrdə effektiv olan bürünc, Sankt-Peterburq iqliminin təsiri ilə açılışdan qısa müddət sonra aşınmağa başlamışdır. XIX əsrin sonlarında, 1877-1880-ci illərdə memar M. Rıllonun rəhbərliyi ilə abidənin restavrasiyasına başlanılmış və bürünc lövhələr dəmir lövhələrlə əvəzlənmişdir ki, bu da yalnız aşınmanı yavaşıtmışdır.
1888-ci ildə darvazanın daxilində şəhər Duması arxivinin bir hissəsini yerləşdirmişdilər. 28 fevral 1917-ci ildə abidə işçi və əsgər kütləsi tərəfindən yandırılmışdır. Arxiv yanmış, həmçinin bürünc heykəllər zədələnmişdir.
1924-cü ildə yeni restavrasiya işinə başlanılsa da, 1941-ci ildə Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması ilə restavrasiya yarımçıq qalmışdır. Stalinqrad döyüşü zamanı şəhərin bombardman edilməsi şəhərdəki əksər abidələr kimi bu abidənin də zədələnməsinə səbəb olmuş, onun karniz hissəsinin dekoru ciddi zədələnmişdir. Leninqrad qarnizonunun döyüşçüləri bu darvazadan keçərək cəbhəyə getmişdir. 1944-cü ildə qalib ordu qüvvələri yenidən bu darvazadan keçmişdir. Döyüşdən sonra darvaza daha üç dəfə restavrasiya edilmişdir: 1949-1952 (memar İ.A.Benua), 1978-1980, 2002-2003. 1987-ci ildən darvazanın yuxarı hissəsində muzey fəaliyyət göstərir və burada Böyük Vətən Müharibəsinin atributikasına aid materiallar nümayiş etdirilir, həmçinin tematik sərgilər keçirilir.
“Narva Triumfal Darvazası” muzey-abidəsi
“Narva Triumfal Darvazası” muzey-abidəsi Şəhər heykəlləri Muzeyinin filialıdır. İki dairəvi pilləkən vasitəsiylə qalxılan balaca ərazidə isə Hərbi Şöhrət muzeyi yerləşir. Muzey 1978-ci ildə Leninqrad şəhər idarəsinin qərarı ilə yaradılıb. 1987-ci ildə isə Dövlət Şəhər heykəlləri muzeyinin tərkibində “Narva Triumfal Darvazası” şöbəsi yaradılıb.
Dalya Qribauskayte
Dalya Qribauskayte(Dalia Grybauskaitė) - Siyasətçi və iyul 2009-cu ildən Litva prezidenti. Litvanın ilk qadın prezidenti olan Qribauskayte, daha əvvəl xarici işlər nazirinin müavini, maliyyə nazirliyi və maliyyə proqramlaşdırma və Avropa Birliyi komissiyasının üzvü vəzifələrində çalışıb.
Həyatı
Dalya Qribauskayte 1 mart, 1956-cı ildə Litvanın Vilnüs şəhərində anadan olmuşdur. Leninqrad Dövlət Universitetinin ekonomika fakültəsində oxuyub. Universiteti 1983-cü ildə bitirən Qribauskayte elə o il də Vilnüsə qayıdıb. Qayıtcağın da o, Litva Elmlər Akademiyasında çox ilginc bir işə düzəlib. Bununla yanaşı, o, 1983-1990-cı illərdə Vilnüs Ali Partiya Məktəbində müəllim işləyib. Qribauskayte 1988-ci ildə Moskvada Sov.Kommunist Partiyası MK yanındakı İctimai Elmlər Akademiyasında namizədlik dissertasiyasına yiyələnib. 1990-1091-ci illərdə Vilnüs Ekonomika İnstitutunda elmi katib işləyib. 1991-1993-cü illərdə Litva Respublikasının Beynəlxalq İqtisadi Əlaqələr Nazirliyi Avropa Departamentinin müdiri işləmişdir. Qribauskayte 1991-2009-cu illərdə Avropa Birliyi Azad Ticarət Müqaviləsi qüvvəyə minəndə Litvanı təmsil edib. Yardım Koordinasiya Komitəsinə sədrlik edib. Qısa bir müddət sonra, Aİ - Litva Missiya Fövqəladə və Səlahiyyətli Naziri seçilib. Orada, Aİ Avropa Sazişi üçün əvvəl müzakirəçisi müavini və Brüssel Milli Yardım Koordinasiya nümayəndəsi kimi çalışıb.
AB-də qazandığı uğurlarına görə, “The Wall Street Journal” 2004-ci ildə Qribauskayteni Marqaret Tetçerə bənzədərək “dəmir ledi” adlandırıb. “European Voice” həftəliyi 2005-ci ildə Qribauskayteni AB büdcəsi ilə bağlı reforma çalışmalarına görə “İlin komissarı” adlandırıb. 2008-ci ildə Qribauskayte Litvada “İlin qadını” adlandırılıb. Bu, Qribauskayte Litva hökumətininin iqtisadi siyasətini kəskin tənqid etdiyi vaxtlarda olub.
Prezidentliyi
Dalya Qribauskayte 26 fevral 2009-cu ildə rəsmən prezident seçkiləri üçün namizədliyini açıqlayıb. Seçki 17 may 2009-cu il tarixində həyata keçirilib. Qribauskayte 68.18% səs ilə seçkilərdə qələbə qazanaraq yalnız Litvanın ilk qadın prezidenti deyil, prezident seçkilərində ən böyük fərqlə səs qazanan insan olub. 2014-cü ildə o, ikinci dönəm prezident seçilib.
Şəxsi həyatı
Dalya Qribauskayte evli deyil. Övladı yoxdur. Əvvəllər Litvanın "sarı" mətbuatda şayiələr onun qeyri-ənənəvi seksual oriyentasiyası barədə yazırdı, o özü bu şayiələri təkzib etdi. Karate üzrə qara kəmərə sahibdir. Litva dili ilə yanaşı, ingilis, polyak, rus dilini bilir, həm də fransızca anlayır.
Erigeron longipes
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Collinsia heterophylla
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron austiniae
(Erigeron austiniae) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təqvim
Təqvim — böyük vaxt intervallarının hesablanması sistemi. Əsasını göy cisimlərinin hərəkəti ilə əlaqədar olan dövri təbiət hadisələri təşkil edir. Müxtəlif təqvim növləri mövcuddur.
Təqvimdən istifadə
Miladdan 3000 il öncə şumerlər bir gecə-gündüzü 24 saata, bir ili on iki aya bölürdülər. Ən qədim təqvim Ay təqvimi olmuşdur.
Miladdan 2780 il öncə Misir kahinləri tərəfindən 365 gündən ibarət il təqvimi hazırlandı. Müasir dövrdə təqvimin daha geniş yayılmış növü Günəş təqvimidir.
Ay təqvimi üzrə ilin uzunluğu 354 gecə-gündüzə bərabərdir. Ay təqvimi Günəş təqvimindən 11 gecə-gündüz qısadır.
Ərəblər ilin başlanğıcı üçün Məhəmməd peyğəmbərin Məkkədən Mədinə şəhərinə köçməsi (hicrət) gününü (miladi tarixlə 622-ci il 16 iyul) götürmüşlər. Müsəlman ölkələrində geniş yayılmış bu təqvim “hicri tarix” adı ilə məşhurdur.
Yuli Sezarın təqvimi
Yuli Sezarın təqviminə görə hər 4 ildən 3-ü 365 gün (qısa il), 1-i 366 gün (uzun il) olurdu. Sezar təqvimində ilin orta uzunluğu 365 sutka 6 saat idi. Bu da bir ilin həqiqi uzunluğundan 11 dəqiqə 14 saniyə çox idi. Buna görə də artıq XV əsrdə yeni ilin daxil olması astronomik yeni ildən 10 sutka geri qalırdı.
Qriqori təqvimi
Yuli təvimi hər 400 ildə təbiət təqvimini təxminən 3 gün üstüələyirdi. Məsələn, əgər eranın başlanğıcında - İusus Xristosun doğulduğu illərdə, gecə-gündüz bərabərliyi (başqa sözlə, Novruz bayramı) martın 23-nə düşürdüsə, 1600-cü ildə martın 11-nə təsadüf etməli idi (23-((1600:400)Х3)). Ona görə də Papa Qriqori təqvimdə islahat etməyə məcbur oldu və 4 oktyabr 1582-ci il tarixdə İspaniya, İtaliya, Portuqaliya, Reç Pospolitiya (Büyük Litva knyazlığı və Polşa tərkibində federativ dövlət) ərazisində oktyabrın 5-inin 15 oktyabr olduğu elan edildi. Lakin provoslav məzhəbli xristianlar Papa Qriqorinin islahatını qəbul etmədilər. Rusiya 1918-ci ilə qədər Qriqori təqviminə keçmədi. Vladimir Leninin dekreti ilə 31 yanvar 1918-ci il tarixdə Rusiyada fevralın 1-i, fevralın 13-ü elan edildi.
Ömər Xəyyam təqvimi
Orta Asiya riyaziyyatçısı və şairi Ömər Xəyyam (1048-1122) tərəfindən təklif olunmuşdur. Bu Təqvimə görə hər 32 ildən deyil, hər 33 ildən 8-i uzun il olmalıdır.Ömər Xəyyama görə 1 il =365 · 8/33 sutkadır. Onun xətası 1 ildə cəmi 19 saniyədir.
Ay Təqvimi
İl və gündən başqa Yerdə daha bir sabit dövri proses var. Bu, ay fazalarının dəyişməsidir. Bu əsasda yaradılan Təqvim bir il 12 aya bölünür. İndiyə kimi bir sıra müsəlman ölkələrində işlədilən ay Təqvim bu hadisəyə əsaslanır. Təqvim çevrilmələri — təqvimlər arasında il fərqini təyin edir.
Miladi tarixin hicri tarixinə çevrilməsi düsturu:
Hicri tarixin miladi tarixə çevrilməsi üçün düstur:
Miladi təqvimini yəhudi təqviminə çevirmək üçün düstur.
Yəhudi təqviminin miladi təqviminə çevirmək üçün düstur:
Rusiya
Rusiyada qədim tarixə görə ilin başlanğıcı baharın başlanğıcı götürüldüyündən yeni il 1 mart tarixi götürülürdü.
Çar III İvanın dövründə 1492-ci ildə yeni il ( "dünya yaranmasının" 7000-ci ili ) Vizantiyadakı kimi 1 sentyabr tarixinə keçirilir.
Çar I Pyotrun sərəncamı ilə "dünya yaranması" təqvimi yulian təqvimi ilə əvəz edilir və yeni il 1 yanvar 1700-cü ildən başlayır (təqvimlərarası fərq 550 il təşkil edir).
Ədəbiyyat
1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
2. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
Nepal dili
Nepal dili - Hindu dilləri qrupuna aid dil. Əsasən Nepalda və Hindistanın onunla sərhəd ərazisində yayılmışlır. Nepal dilində danışanlarm sayı 9,1 milyondan yuxandır. Nepal Krallığının rəsmi dövlət dilidir. Ərazi baxımından mərkəzi (Katmandu vadisində), qərb, şərq və dağətəyi dialektlərə bölünür. Danışıq dili tibet-birma dillərinin güclü təsirinə məruz qalmışdır. İsimlər cins kateqoriyasına bölünmürlər. Devangari yazısından istifadə olunur.
SSRİ–Finlandiya müharibəsi (1941–1944)
Davam müharibəsi — İkinci dünya müharibəsi dövründə Şərq cəbhəsində 25 iyun 1941 – 19 sentyabr 1944-cü illəri əhatə edən müharibədir. Qış müharibəsinin davamı sayıldığı üçün belə adlandırılmışdır.
Finlandiya, qış müharibəsində Sovet İttifaqına itirdiyi bölgələri geri almaq üçün Almaniyanın yanında idi. Davam müharibəsi Sovet İttifaqının 1944-cü ildəki böyük strateji hücumuna qədər mövqe qoruma müharibəsi olaraq davam etmişdir.
İlk hücum
Sovetlər 30 noyabr 1939-cu ildə hücum etdilər. Sovetlər hər cəhətdən çox üstün idilər, lakin Finlandiya Silahlı Qüvvələri Karl Qustav Emil Mannerheymin komandanlığı ilə sovet düşərgələrinə iqlimin kamuflyajı ilə hücum edərək rusları geri çəkilməyə məcbur etdilər. Bundan əlavə İngiltərə və Fransa Finlandiyaya kömək edirdi.
İkinci hücum
İkinci hücumda Qırmızı Ordu artıq tam bir döyüş maşını idi. Finlandiyanın Almaniya tərəfini seçməsi İngiltərəni qarşısında görməsinə səbəb oldu. Barbarossa əməliyyatı uğursuz olduqdan sonra, Finlandiya kifayət qədər yardım ala bilmədi və Finlandiya Moskva Konqresi ilə geriyə çəkilmək məcburiyyətində qaldı. Beləliklə, Finlandiyanın yeraltı sərvətlərinin hamısı Sovetlərin əlinə keçdi.
Şeyxzamanovlar
Şeyxzamanovlar — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.
Soyun yaranması
Şeyx Nizami Gəncəvinin nəslindəndirlər. İmamzadə türbəsi bir vaxtlar Gəncənin əsil-nəcabətli nəsillərindən sayılan Şıxzamanlılara məxsus olub. Öz soy-kökləriylə həmişə fəxr eləyən Şeyxzamanılılar özlərini Şeyx Nizaminin nəslindən sayırlar. Din xadimi Hacı Əlisəftər Səfərəliyev bildirir ki, 1901-ci ildə Gəncə Xeyriyyə Cəmiyyəti ilə İmamzadə mütəvəlliləri, yəni baxıcıları arasında narazılıq yaranıb. Xeyriyyə cəmiyyətinin üzvləri təkid ediblər ki, İmamzadəyə yığılan nəzirlər onların ixtiyarına verilsin, bunları yetimlər üçün açılan yerlərə, xeyriyyə işlərinə sərf etsinlər. İş o yerə çatıb ki, Tiflisdə Qafqaz Canişinliyinin dəftərxanasında bu məsələyə baxılıb. O vaxt 1586-cı ildə İkinci Şah Təhmasibin verdiyi fərmanın sənədi üzə çıxarılıb. Sənəddən məlum olub ki, həmin torpaqlar, o cümlədən, Gəncə İmamzadə Pirinin yerləşdiyi ərazi Şeyxzamanılılar irsi malı olub. Yəqin, buna görə o yerlərə gəncəlilər bugünədək "Şıxın düzü" deyirlər.
Karvansara bulağı
Karvansara mineral su bulağı — Şahbuz rayonundakı Gömür kəndindən 7 km şimal-şərqdə, okean səviyyəsindən 2260 m. yüksək ərazidədir. Gömür çayın mənbəyində olan bulaqlar hidrogen-sulfidlidir. Hər iki bulaq suları termaldır. Ultrabərk qatılığa malik, zəif minerallaşmış, sulfadlı-hidrokarbonatlı, kalsiumlu-natriumlumaqneziumlu termal (qaynar) sudur.
Əhəmiyyəti
Daxili və xarici orqanların müalicəsində vanna qəbul etməklə (10 dəfə, T 30-40 Cº) əhəmiyyətlidir. Mineral sudan heyvanlarındakı qoturluğun müalicəsində də istifadə etmək olar.
Collinsia linearis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron luteoviridis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ermənistanda zəlzələlər
Ermənistanda baş verən zəlzələlərin siyahısı
Erigeron biolettii
(Erigeron biolettii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Elxan Zülfüqarov
Həyatı
Elxan Zülfüqarov 29 iyun 1954-cü ildə Füzuli rayonunun Üçbulaq kəndində anadan olmuşdur. 1969-cu ildə Bünyad Sərdarov adına 1 saylı məktəbin səkkizinci sinfini bitirmişdir. Daha sonra Yevlax rayonunda orta təhsilini davam etdirmişdir. 1971-ci ildə texnikuma daxil olmuşdur. 1972-ci ildə hərbi xidmətə çağırılmışdır. 1974-cü ildə Ukrayna SSR-də xidmətini başa vurmuş və yarımçıq qalmış təhsilini davam etdirmişdir. 1975-ci ildə təyinatla Novosibirsk şəhərinə göndərilmişdir. Milis işçisi olaraq fəaliyyətə başlamış, baş leytenant rütbəsi almışdır.
Döyüşlərdə iştirakı
1988-ci ildə Qərbi Azərbaycandan azərbaycanlıların deportasiya edildiyini və Qarabağ hadisələrinin başlandığını bilən kimi Azərbaycana qayıtmışdır. 1992-ci ildə könüllü olaraq Milli Orduya qoşulmuşdur. Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Füzuli rayonlarında gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir.
Onu "Edik" kimi tanıyan ermənilər başına mükafat qoymuşdular. 40-dan çox hərbi əməliyyatda iştirak etmişdir. Qısa müddətdə ona kapitan rütbəsi verilmiş və kəşfiyyat qrupunun komandir müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Erməni, rus dillərini səlis bildiyi üçün ən mühüm məlumatlar əldə etməyi bacarırdı. 4 yanvar 1994-cü ildə kəşfiyyat zamanı əldə etdiyi məlumatlar sayəsində 19 kənd azad edilmiş, düşmənin onlarla canlı qüvvəsi məhv edildikdən sonra saysız silah-sursat, ağır hərbi texnika ələ keçirilmişdir.
Elxan Zülfüqarov 5 yanvar 1994-cü ildə Şükürbəyli kəndi uğrunda gedən döyüşlər zamanı qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Ailəsi
Ailəli idi, dörd övladı qalıb.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 203 saylı fərmanı ilə Zülfüqarov Elxan Qaçay oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Ametist mineral bulağı
Şahbuz rayonundakı Gömür kəndindən 7 km aralıdakı dərədədir. Oksidlər sinfinə aid bənövşəyi rəngli Kvars (SiO2) mineralından (süxurundan) əmələ  gəlmiş duzlu mineral sudur. Orta dərəcədə minerallaşmış karbon qazlı suyun tərkibində xeyli miqdarda ametist olması ilə əlaqədar həkim məsləhəti ilə dəri xəstəliklərinin müalicəsində (20-30 Cº) vanna qəbul etmək olar. Qədim Yunanıstanda Ametist duzundan sərxoşluğa qarşı dərman kimi istifadə etmişlər.
Fontene-su-Bua
Kommunanın adı orta əsrlərdə Fontanetum ("bulaqlar"), orta əsrlər Latın fontanasından ("bulaq", "açar") istifadə olunur. Daha əvvəl Fontene-le-Bua ("Meşənin yaxınlığındakı Fontene") və Fontene-le-su-Bua ("Meşənin üstündəki Fontenay") ilə birlikdə Fontene-su-Bua ("Meşənin altındakı Fontenay") adı istifadə edilmişdir. XIX əsr in əvvəllərindən başlayaraq, kommunanın yeganə adı müasir Fontene-su-Bua idi.