cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Almaniya Milli Yəhudilər Assosiasiyası
Tarix
Ekstremal vətənpərvərliklərinə baxmayaraq, Almaniya hökuməti onların hədəflərini və assimilyasiya olmaqlarını qəbul etməmişdir. Almaniya Milli Yəhudilər Assosiasiyası qeyri-qanuni olduğu bəyan edilir və 18 noyabr 1935-ci ildə ləğv edilmişdir. Maks Nauman həmin gün Gestapo tərəfindən həbs edilir və «Kolumbiya» həbs düşərgəsinə göndərilir. O, bir neçə həftə sonra sərbəst buraxılır. Xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən Naumann 1939-cu ilin may ayında vəfat edir.
Mətbuat orqanı
Assosiasiyanın rəsmi orqanı Maks Nauman tərəfindən redaktə olunan aylıq «Der nationaldeutsche Jude» jurnalı idi. Jurnalın 1927-ci ildəki tirajı 6.000 idi.
İdeologiya
Assosiasiyanın hədəfləri yəhudilərin alman Folksgemaynşaftına tamamilə assimilyasiya olması, yəhudi kimliyinin özləri tərəfindən aradan qaldırılması və Şərqi Avropadan Almaniyaya gələn yəhudi immiqrantların sürgün edilməsi idi. Naumann xüsusilə də sionistlər və Şərqi Avropadan gələn yəhudilərə qarşı idi. Onun fikrinə görə, sionistlər yəhudi inteqrasiyasına bir təhlükə idi və onlar Birləşmiş Krallığın imperialist məqsədlərinə xidmət göstərən irqçi ideologiyanı daşıyırdılar. Naumann Şərqi Avropa yəhudilərini irqi və mənəvi cəhətdən aşağı görürdü.
Almaniya yəhudilərinin Hitleri dəstəkləməklərinin səbəblərini mübahisəli bir mövzudur. Bir ehtimala görə, bəzi yəhudilər onun antisemitizminin sadəcə "kütlələri oyatmaq" üçün olduğunu fikirləşirdilər.
İrsi
Hər hansı bir yəhudi təşkilatının nasist rejiminə və proqramına sədaqəti təbliğ etməsi cəfəng bir fakt olduğundan müasir dövrdə Naumann və onun tərəfkeşləri zarafat mövzusuna çevrilib. Bir zarafata görə, assosiasiya yığıncaqlarını Hitler salamı verərək və "Rədd olaq!" deyərək sona çatdırırdılar.
Hacı Hacıyev (baytar)
Hacı Hacıyev (tam adı: Hacı Məmmədbağır oğlu Hacıyev) — baytar-alim, tibb elmləri doktoru, professor, Azərbaycan EA müxbir-üzvü, Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti) elmi işlər üzrə prorektoru.
Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
3 monoqrafiyanın, 5 dərsliyin, 200-dən çox elmi məqalənin, "Baytarlıq terminləri lüğəti"nin müəllifidir. Naftalan nefti ilə müalicə sahəsiundə elmi işləri 1971-ci ildə Meksikada Beynəlxalq konqresin materiallarına daxil edilmişdir.
Nisbi kəmiyyətlər
Nisbi kəmiyyət sosial-iqtisadi hadisələrə xas olan kəmiyyət nisbətlərini göstərir.İki mütləq kəmiyyətin müqayisəsi nəticəsində alınan göstəriciyə nisbi kəmiyyət deyilir.
Əmsal
'Nisbi
Yeni Zelandiya kakası
Yeni Zelandiya kakası— Yeni Zelandiyanın təbii meşələrində yayılmış taksonomik ranq olan Yeni Zelandiya tutuquşularının böyük növlərindən biri olan tutuquşu növüdür. İki yarımnövü məlumdur.
Nisbi kəmiyyətlər
Faiz
Müasir dövrdə nisbi kəmiyyətlərin ən geniş yayılmış ifadə formalarından biri də faizdir.Müqayisə edilən ədədi müqayisə üçün əsas götürülmüş kəmiyyətə bölüb, 100-ə vurduqda nisbi kəmiyyət faizlə ifadə edilmiş olur.
Yeni Zelandiya kakası
Sistematikası və adlandırılması
Yeni Zelandiya kakası 1788-ci ildə alman naturalisti İohann Fridrix Gmelin tərəfindən təsvir edilmişdir. Şiamal Adası kakası və Cənub Adası kakası kimi tanınan iki yarımnövü mövcuddur. Kākā adı Maori dilində “tutuquşu” mənasını verir.
Nisbi kəmiyyətlər
Promille və prodesimille.
Nisbi kəmiyyətlər əhali və səhiyyə statistikasında çox tez-tez promille (ədədin mində biri) və prodesimille ilə (ədədin on mində biri) ifadə olunurlar.Promilledə müqayisə üçün əsas götürülən kəmiyyət 1000-ə, prodesimilledə isə 10000-ə bərabər götürülür.“Promille” latınca hər 1000-ə düşən, “prodesimille” isə hər 10000-ə düşən mənasında istifadə edilir.Promilledən əhali statistikasında, prodesimilledən isə səhiyyə(tibb) statistikasında geniş istifadə edilir.
Yeni Zelandiya kakası
Sistematikası və adlandırılması
Nestor cinsinə dörd növ daxildir: Yeni Zelandiya kakası (Nestor meridionalis), Kea (Nestor notabilis), nəsli kəsilmiş Norfolk kakası (Nestor productus) və nəsli kəsilmiş Çatem kakası (Nestor chathamensis). Bu dörd növün hamısının beş milyon il əvvəl Yeni Zelandiyanın meşələrində məskən salmış "proto-kākā"dan törədiyi fərz edilir. Onların ən yaxın qohumu Kakapodur.
Nisbi kəmiyyətlər
Plan tapşırığı (müqavilə öhdəliyi)
thumb|Plan tapşırığı nisbi kəmiyyəti Plan tapşırığı nisbi kəmiyyəti hesabat dövrünə nisbətən plan dövrü üçün nəzərdə tutulan göstəricilərin necə dəyişilməsini xarakterizə etmək üçün istifadə edilir. Plan tapşırığı nisbi kəmiyyəti, adətən, faizlə ifadə olunur və onu hesablamaq üçün hesabat dövründə nəzərdə tutulan plan tapşırığı göstəricisini 100-ə vurub müqayisə üçün əsas götürülmüş dövrün faktiki göstəricisinə bölmək lazımdır.
Məsələn, Azərbaycan Respublikasının bir bölgəsində 2014-cü ildə 180 ton taxıl istehsal edilmişdir. Həmin bölgədə 2015-ci ildə taxıl istehsalını 240 tona çatdırmaq nəzərdə tutulmuşdur. Buradan plan tapşırığı nisbi kəmiyyəti(240/180)*100=133% təşkil edər. Deməli,2015-ci ildə taxıl istehsalını 33% artırmaq nəzərdə tutulur.
Yeni Zelandiya kakası
Yayılma arealları
Yeni Zelandiya kakası ovalıqlarda və orta yüksəkliyə malik ərazilərdə yaşayır. Onun hal-hazırda yaşadığı yerlər Kapiti adası, Kodfiş adası, Litl-Barrier adasıdır. Kaka Yeni Zelandiyanın kontinent ada sığınacaqlarında (Karori vəhşi təbiət qoruğu) sürətlə çoxalır.
Nisbi kəmiyyətlər
Plan tapşırığının (müqavilə öhdəliyinin) yerinə yetirilməsi
thumb|Plan tapşırığının yerinə yetirilməsi nisbi kəmiyyəti Plan tapşırığının yerinə yetirilməsi nisbi kəmiyyəti, bir qayda olaraq, faiz şəklində hesablanılır. Plan tapşırığının yerinə yetirilməsi nisbi kəmiyyətini hesablamaq üçün hesabat dövründə əldə edilmiş həqiqi nəticəni 100-ə vurub plan tapşırığına və ya planda nəzərdə tutulmuş göstəriciyə bölmək lazımdır. Bu zaman həm plan tapşırığı, həm də hesabat göstəricisi eyni obyekti və eyni dövrü əhatə etməlidir, həmçinin eyni ölçü vahidi ilə ifadə olunmalıdır.
Plan tapşırığının yerinə yetirilməsi nisbi kəmiyyəti nəzərdə tutulmuş plan ilə hesabat dövründə əldə edilmiş nəticəni müqayisə etmək üçündür.Məsələn cədvəlde verilmiş göstəricilərlə bunu hesablayaq.Planda 2013 – cüil üçün 250 ton istehsal nəzərdə tutlub lakin hesabat dövründə 300 ton  istehsal olub. Deməli plan tapşırığının yerinə yetirilməsi nisbi kəmiyyəti (300/250)*100=120% təşkil  edir.
Dinamika
thumb|Dinamika nisbi kəmiyyəti Nisbi kəmiyyətlərin çox mühüm növlərindən biri dinamika nisbi kəmiyyətidir. Eyni keyfiyyətli sosial-iqtisadi hadisələrin səviyyələrinin zaman etibarı ilə dəyişilməsini xarakterizə edən nisbi göstəricilərə dinamika nisbi kəmiyyəti deyilir. Müxtəlif dövrlərə aid olan eyni keyfiyyətli hadisələrin müqayisəsi nəticəsində dinamika nisbi kəmiyyəti alınır. Dinamika nisbi kəmiyyəti hadisənin cari (hesabat) səviyyəsinin müqayisə üçün əsas götürülmüş dövrə nisbətən necə dəyişildiyini göstərir. Dinamika nisbi kəmiyyəti əmsal (dəfə) və faiz şəklində ifadə oluna bilər. Bu göstərici həm özündən qabaqkı, həm də uzun dövr üçün hesablanır. Uzun dövr üçün dinamika nisbi kəmiyyəti silsiləvi (özündən qabaqkı dövrə nisbətən) və əsas qaydada hesablana bilər. Uzun dövr üçün əsas qaydada hesablanılan dinamika nisbi kəmiyyətində müqayisə üçün götürüləcək əsas kəmiyyətin düzgün seçilməsinin xüsusi əhəmiyyəti vardır.
Quruluş
thumb|Qurluş nisbi kəmiyyəti
Quruluş nisbi kəmiyyəti məcmuyun tərkibini xarakterize edir.Onu hesablamaq üçün məcmuyun ayrı-ayrı hissələrinin kəmiyyətlərini yekun kəmiyyətə bölmək lazımdır.Öyrənilən məcmuyun quruluş nisbi kəmiyyətlərinin cəmi əmsalla hesabladıqda vahidə, faizlə hesabladıqda isə 100-ə bərabər olmalıdır.Burada Yükuna görə faizlə göstərilən hissədəki ədədlər quruluş nisbi kəmiyyətini ifadə edirlər. Və göründüyü kimi cəmləri 100 - ə bərabrdir.
Məsələn ( 2090534 /3566914 ) * 100 = 58,6 %
İntensivlik
thumb|İntensivlik nisbi kəmiyyəti Hadisənin yayılma dərəcəsini xarakterizə edən göstərici intensivlik nisbi kəmiyyət adlanır. İntensivlik nisbi kəmiyyəti iki müxtəlif adlı mütləq kəmiyyətlərin müqayisəsi nəticəsində alınır. İntensivlik nisbi kəmiyyətə misal əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən doğum, ölüm, təbii artım əmsallarını, əhalinin sıxlığı göstəricisini (hər km²-ə düşən əhalinin sayını), işə qəbul və işdən çıxma əmsallarını və s. göstərmək olar.
İntensivlik nisbi kəmiyyəti əmsal, faiz, promille, prodesimille ilə ifadə oluna bilər. Məsələn, promille ilə ifadə olunan doğum əmsalını hesablamaq üçün il ərzində doğulanların sayını 1000-ə vurub əhalinin orta illik sayına bölmək lazımdır. Bu qayda ilə ölüm və təbii artım əmsalları da hesablanır.
Cədvəldə verilmiş göstəricilər intensivlik nisbi kəmiyyətləri olub, əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən doğum, ölüm və təbii artım göstəricilərini dinamikada xarakterizə edir.
Koordinasiya
thumb|Koordinasiya nisbi kəmiyyəti Koordinasiya nisbi kəmiyyəti statistika məcmuyunda ayrı-ayrı hissələrin müqayisə üçün əsas götürülmüş hissəyə nisbətini xarakterize edir.Bu göstəricilər quruluş nisbi kəmiyyətinə oxşasada eyni deyil.Bu kəmiyyəti hesablamaq üçün tamın hissələrindən biri müqayisənin əsası kimi qəbul edilir və digər hissələr onunla müqayisə edilir.
Məsələn : Azərbaycan Respublikasında hər 1000 kişiyə düşən qadınların sayı 2000-ci ildə 1045,8, 2003-cü ildə isə 1038,9 olmuşdur. Ayrı-ayrı yaş qruplarında bu göstərici ciddi fərqlənirlər. Belə ki, 20-24 yaş qrupunda 2003-cü ildə bu göstərici 1002,2 olmuşdursa, 30-34 yaş qrupunda 1118,1, 70 və daha yuxarı yaşda 1234,9 olmuşdur.
Məsələn: 2014 – cü il üzrə 30/15=2 hər qadına düşən kişi sayını göstərən koordinasiya nisbi kəmiyyəti 2015 – ci il üzrə 45/10=4,5 hər qadına düşən kişi sayını göstərən koordinasiya nisbi kəmiyyəti.
Müqayisə
thumb|2012 ci il ÜDM həcminə görə sıralama Nisbi kəmiyyətlərin çox geniş yayılmış və tarixən ən qədim növlərindən biri müqayisə nisbi kəmiyyətidir. Müxtəlif obyektlərə aid olan eyni növ göstəricilərin müqayisəsi nəticəsində alınan göstəriciyə müqayisə nisbi kəmiyyəti deyilir. Müqayisə nisbi kəmiyyətinin düzgün hesablanmasında əsas məsələ müqayisə edilən göstəricilərin eyni dövrə aid olmasıdır və göstəricilərin eyni metodla hesablanmasıdır. Müqayisə nisbi kəmiyyətləri, bir qayda olaraq, əmsal (dəfə) və faiz şəklində ifadə olunurlar.
Cədvəldə 2012-ci il üzrə ölkələrin ÜDM həcmi verilmişdir.Bu göstəricilər eyni dövrə aiddir.Burada bir göstəricini baza göstərib və ya cəmlərini 100% göstərib bir-birləri ilə müqayisə edə bilərik.
İstinadlar
<https://www.facebook.com/variasiya/
S.M.Hacıyev. Statistikanın ümumi nəzəriyyəsi. Dərslik. Bakı. 2005
Həmçinin bax
Statistika
Mütləq kəmiyyətlər
Məlik bəy Sultanov
Sultanov Məlik bəy Qasım bəy oğlu — Azərbaycanlı həkim, professor.
Həyatı
1908-ci ildə Moskva Universitetinin tibb fakultəsini bitirib. Bakı Mixail şəhər xəstəxanasının direktoru (11.1919); ADU-nu yaradanlardan biri (5.1919); ATİ-nin professoru (1937). 1939-cu ildə vəfat etmişdir.
Datura discolor
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Datura inoxia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio coquimbensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Etibar Hüseynov
Etibar Əli oğlu Hüseynov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV çağırış deputatı.
Həyatı
Hüseynov Etibar 29 yanvar 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1980-cı ildə atasının iş yerinin dəyişməsi ilə əlaqədar Şəmkir rayonuna köçüb. 1986–88 ci illərdə Moskva şəhərində hərbi xidmətini çəkir. Hərbi xidmətdən döndükdən sonra Qarabağ hadisələri ilə bağlı başlayan tələbə hərəkatına qoşulur. 1988-ci il noyabrında Meydan hadisələri və 1991-ci ilin 28 mayında BDU-nun qarşısında saxlanılaraq 15 sutka həbs olunur.
Təhsili
Nəsimi rayon 247 nömrəli məktəbdə 1-ci sinifə gedib. Şəmkir rayonunun Kür qəsəbəsində Lenin adına Beynənmiləl orta məktəbi bitirir və 1985-ci ildə İnşaat Mühəndisliyi inustutunun (hazırkı Memarlıq Universitetinin) mülki-sənaye tikintisi fakultəsinə daxil olub. 92–93-cü illərdə Azərbaycan jurnalistlər Birliyi nəzdindəki Bakı Jurnalistika institutunda, daha sonra isə 2004-cü ildə ikinci təhsil kimi BDU-nin Mexanika-Riyaziyyat fakultəsində təhsil alıb.
Ailəsi
Ailəlidir. İki övladı, üç nəvəsi var.
Minimorum
Minimorum — Sumqayıt şəhərindən olan Azərbaycan metal qrupu. 2013-cü ildən fəaliyyətdədir.
İtkimilər
İtkimilər aşağıdakı fəsilələrə bölünür:
Datura kymatocarpa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dövlət quruluşu formaları
Dövlət quruluşunun forması — dövlətin və ya birliyi təşkil edən dövlətlərin ərazi təşkili metodu. Dövlətin daxili quruluşunu, onun tərkib hissələrinə (ərazilərinə) bölünməsini və onların bir-biri ilə münasibətləri prinsiplərini müəyyənləşdirir.
Federal bir dövlətin ərazi quruluşunu xarakterizə etmək üçün "siyasi-ərazi quruluşu" termini daha çox istifadə olunur, çünki bu, dövlətin ərazi hissələri arasında müəyyən müstəqilliyin mövcudluğunu nəzərdə tutur. Eyni zamanda, unitar dövlətə münasibətdə vahid dövlətin dövlət orqanlarının ərazi quruluşunu xarakterizə edən "inzibati-ərazi quruluşu" termini daha çox istifadə olunur. Bu terminlərin hər ikisi "idarəetmə forması" termininin sinonimidir və ona eyni məna ilə tətbiq olunur.
Dövlət öz quruluş formasına görə unitar və federativ ola bilər. Dövlətlərin birləşmə forması, onların arasında ittifaq konfederasiya hesab olunur.
Növləri
Dövlətin tərkib hissələri arasında suverenliyin mövcudluğundan və ya olmamasından asılı olaraq dövlət quruluşu aşağıdakılara bölünür:
Dövlətlərarası birliklər, birliklər və dövlətlərin icmaları idarəetmə formalarına aid deyil, eyni zamanda, dövlət və hüquq nəzəriyyəsinə dair əksər kurslarda bu qurum çərçivəsində nəzərdən keçirilir və öyrənilir.
Unitar dövlət
Unitar dövlət (latın dili ndə "unitas" — "vahid", "tək" deməkdir) — sadə, bəsit, vahid dövlətdir ki, onun tərkibi bir qayda olaraq inzibati-ərazi vahidlərindən (vilayət, mahal, rayon, departament və s.) ibarətdir. Unitar dövlətə Azərbaycan, Yaponiya, Fransa, İtaliya, misal ola bilər. Belə dövlətlərdə federasiyadan fərqli olaraq vahid konstitusiya, dövlət hakimiyyətinin vahid ali nümayəndəli orqanları, vahid hökuməti, vahid vətəndaşlığı, vahid maliyyə-kredit və pul sistemi və s. olur. Ayrı-ayrı hallarda, milli azlıqlar olduqda unitar dövlətin tərkibinə muxtar dövlət quruluşunun xüsusi statusundan istifadə edən bir və ya bir neçə siyasi ərazi vahidi də daxil ola bilər. Muxtar qurumların mövcudluğu belə dövlətlərin unitarizminə heç bir xələl gətirmir.
Unitar dövlətlərin növləri
thumb|300px|Dünya xəritəsində unitar dövlətlər Ayrıca, unitar dövlətin inzibati-ərazi vahidlərinin mərkəzi hakimiyyət orqanlarına tabe olmaq dərəcəsindən asılı olaraq bunlar var:
Konfederasiya
Konfederasiya (latın dilində "konfederasio" — "birlik" deməkdir) — federasiya ilə müqayisədə dövlətlərin bu və ya digər məqsədlərlə müvəqqəti olaraq birləşdiyi, çox da möhkəm olmayan birliyidir ki, burada dövlətlər tam şəkildə müstəqilliklərini saxlayırlar. Federasiya ittifaq dövləti, konfederasiya isə dövlətlər ittifaqıdır. Federasiyanın hüquqi statusu milli qanunvericiliklə müəyyən olunduğu halda, konfederasiyanın hüquqi statusu bir qayda olaraq beynəlxalq hüquqla müəyyən olunur. Lakin burada milli qanunvericiliyin, xüsusilə konstitusiya hüquqi müddəaların da əhəmiyyəti az deyildir. Konfederasiyanın tərkibinə daxil olan dövlətlər beynəlxalq hüququn müstəqil subyekti olaraq qalır və öz dövlət suverenliyini saxlayır. Konfederasiyada federasiyadan fərqli olaraq vahid ərazi yoxdur, onun ərazisi konfederasiya üzvlərinin — ayrı-ayrı dövlətlərin ərazilərindən ibarətdir. Konfederasiyada vahid vətəndaşlıq da yoxdur. İttifaqa daxil olan hər bir ayrıca dövlətin öz vətəndaşlığı var. Konfederasiya subyektlərinin ittifaqdan sərbəst çıxmaq, habelə ittifaq hakimiyyətinin qəbul etdiyi aktları qəbul etməkdən imtina etmək və ya tanımaq hüququ var. Odur ki, konfederasiyanın dövlət quruluş forması hesab edilməsi məqsədə müvafiq deyil.
Konfederasiya müəyyən məsələlərlə bağlı formalaşdırıldığına görə onun həll etdiyi işlərin predmeti çox da genişsahəli məsələləri əhatə etmir (xarici siyasət, müharibə və sülh məsələləri, vahid ordunun formalaşdırılması, vahid iqtisadi məkanın yaradılması və s.). Konfederasiyanın büdcəsi üçün məcburi surətdə üzvlük haqlarının yığılması imkanı kimi, konfederasiyanın bilavasitə vergi qoymaq hüququ da yoxdur. Onun büdcəsi konfederasiya subyektlərinin könüllü ödəmələri əsasında təşkil olunur. Bir qayda olaraq konfederasiyada vahid pul dövriyyəsi mövcud deyil. Başqa sözlə, bir neçə dövlətin konfederasiyada (federasiyadan fərqli olaraq) birləşməsi bir qayda olaraq yeni dövlətin yaranmasına gətirib çıxarmır. Konfederasiyada dövlətlər, adətən müəyyən məqsədə çatmaq üçün birləşir. Bu zaman onlar öz fəaliyyətlərini əlaqələndirmək üçün xüsusi birgə orqanlar yaradırlar. Bir qayda olaraq onların qərarları konfederasiyaya daxil olan ayrı-ayrı ölkələrin vətəndaşları üçün bu dövlətlərin orqanları tərəfindən təsdiq edildikdən sonra məcburi xarakter daşıyır. Məsələn, 1848-ci ilədək İsveçrə konfederasiya olmuşdur. 1982-ci ildə konfederativ ittifaqda Qambiya və Seneqal birləşmiş, bununla da Seneqambiya konfederasiyası meydana gəlmişdi ki, o da bir neçə ildən sonra süqut etdi. Azərbaycan Respublikası bu gün MDB-yə daxildir ki, bu birliyə konfederasiyanın bir sıra əlamətləri məxsusdur.
14 mart
1601–1900
thumb|[[Albert Eynşteyn]]
1901–cari
thumb|[[Stiven Hokinq]]
Sinan Kaloğlu
Karyerası
Peşəkar karyerasına 1999-2000 mövsümündə Bolusporda başlayan Sinan qısa zaman kəsiyində Altayın maraq dairəsinə düşüb. Nəticədə bu komandaya üz tutan forvard 2000-2003-cü illər aralığında meydana çıxdığı 63 oyunda 27 qola imza atıb. Bu səbəbdən Türkiyənin aparıcı klublarından Beşiktaşın diqqətini çəkən Kaloğlu növbəti 3 ildə bu komandanın şərəfini qoruyub və "ağ-qaralı" formada keçirdiyi 22 oyunda cəmi 1 qol vurub. Lakin İstanbul təmsilçisində rəqabətin böyük olması üzündən 2004-2005 mövsümündə Diyarbəkirspor (33 oyun, 11 qol), 2005-2006 mövsümündə isə Manisasporda (25 oyun, 7 qol) icarə əsasında çıxış etmək məcburiyyətində qalıb. 2006-cı ildə isə Bursaspor Sinanın transfer hüquqlarına yiyələnib. Nəticədə 2 mövsüm Bursa təmsilçisində çıxış edən hücumçu burdakı çıxışıyla hətta Avropa klublarının da diqqətini çəkməyi bacarıb. Bursasporda 35 oyuna 10 qol vuran Kaloğlu ötən mövsüm Almaniya klublarından Bohumun təklifini müsbət cavablayır. Lakin burda bir mövsüm ərzində keçirdiyi 18 oyunda rəqib qapılarına cəmi 3 dəfə yol tapmağı bacaran forvard Hollandiyaya üz tutmaq məcburiyyətində qalır. Bu ildən Vitessdə top qovan futbolçu keçirdiyi 5 oyunda rəqib qapılarına iki qol vurub.
Taşbulat (Əbyəlil)
Taşbulat kəndi (Ташбулат) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Taşbulat kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Taşbulat kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 97 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Sabit ibn Kurra
İbn Kurra (ثابت بن قرة بن مروان, d.836 — ö.18 fevral, 901, Bağdad) — ərəb riyaziyyatçısı, astronomu və həkimi.
Fəaliyyəti
Evklidin "Başlanğıclar", Arximedin "Kürə və silindr haqqında", Apolloninin "Konik kəsiklər" əsərlərini ərəb dilinə tərcümə etmişdir. Özünün "Parabolik kəsik adlanan konik kəsiyin ölçülməsi haqqında kitab" əsərində inteqral cəmlərin köməyi ilə parabolik seqmentin kvadraturası haqqında məsələnin həllini vermişdir.
Rövşən Əliyev (milli qəhrəman)
Rövşən Əliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
30 avqust 1972-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. Əslən Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Yarpızlı kəndindəndir. 1989-cu ildə Xətai rayonundakı 254 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Politexnik İnstitutunun maşınqayırma fakültəsinə daxil olmuşdur. 1991-ci ilin mayında könüllü olaraq orduya yazıldı.
Döyüşlərdə iştirakı
Rövşən Əliyev Ağdamda yaradılmış milli müdafiə taboruda döyüş meydanına atıldı. O, döyüşlərdə Sırxavənd, Qazançı kəndlərinin düşməndən azad edilməsində yaxından iştirak etdi. Cəsur döyüşçü 1992-ci ilin martında yeni tapşırıq aldı: "Əsgərlərimiz Muğanlı, Şıxbabalı yüksəkliklərində mövqe tutmalıdır". Verilən bütün əmr və tapşırıqları layiqincə yerinə yetirən Əliyev Rövşən 1992-ci il 14 iyunda Xocalı rayonunun Dəhrəz kəndində gedən döyüşlərdə iştirak edərkən düşmən gülləsi onun arzularla dolu qəlbini susdurmuşdur.
Ailəsi
Subay idi.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 dekabr 1992-ci il tarixli 350 saylı fərmanı ilə Əliyev Rövşən Nəriman oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
TOBB İqtisadiyyat və Texnologiya Universiteti
TOBB İqtisadiyyat və Texnologiya Universiteti və ya qısaca TOBB ETÜ — Türkiyədə universitet. Ankara ilində yerləşir.
Rövşən Əliyev (milli qəhrəman)
Milli Qəhrəman
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
TOBB İqtisadiyyat və Texnologiya Universiteti
Tarix
1 iyul 2003-cü ildə yaradılmışdır.
Rövşən Əliyev (milli qəhrəman)
Milli Qəhrəman
Vaxtilə təhsil aldığı 254 saylı orta məktəbə və Bakı şəhərindəki küçələrdən birinə qəhrəmanın adı verilmişdir.
TOBB İqtisadiyyat və Texnologiya Universiteti
Quruluş Fikri
TOBB İqtisadiyyat və Texnologiya Universitetinin qurulması fikri 2000-ci illərin başında meydana gəlmişdir. 2000-ci illər Türkiyənin böyük böhranlar olduğu dövrə rast gəlməkdədir. Türkiyənin bu dövrdə yaşadığı iqtisadi və sosial problemlərin bir çox səbəbi olmaqla birlikdə, böhranlardan müstəqil olaraq xüsusilə işsizliyə səbəb olan faktorlardan biri də Türkiyədəki təhsilin xüsusilə yüksək təhsildə bazarın tələblərinə əlverişli olmayan və bazarın məşğulluq etmək istəmədiyi aşağı xüsusiyyətdə iş qüvvəsi ərzində qaynaqlanmaqdaydı. Digər bir deyişlə Türkiyədə universitetlər ölkənin ehtiyac duyduğu bazar şərtlərini bilən xüsusiyyətli iş qüvvəsinin yetişdirilməsi ehtiyacına kifayət qədər cavab veremiyorlardı. Bu dövrdə Türkiyədəki iş dünyasının ən böyük quruluşu Türkiyə Odalar Birliyində qurulacaq bir universitet ilə Türkiyə bazarına hər sahədə xüsusiyyətli iş qüvvəsi ərzi fikri doğulmuşdur. Universitet Türkiyənin dünya tərəfindən tanınan bir araşdırma və akademik mənada elm əsası olmağı hədəfləməkdədir.
Quruluş
Bu universiteti qurmaq və idarə etmək məqsədiylə əvvəl TOBEV qurulmuş və Ankara Asliye 32. Hüquq Məhkəməsinin 19 iyul 2001 tarix və 2001/491 saylı qərarı ilə hüquqi şəxsiyyət qazanmışdır. TOBEV Ana Nizamnaməsinin 30 sentyabr 2001 və 24539 saylı rəsmi qəzetde nümayiş olunmuşdur. Daha sonra 1 iyul 2003 tarix, 25155 saylı rəsmi qəzet'de yayımlanan 4909 saylı qanunla TOBB ETÜ qurulmuşdur. Universitetin Ana Yönetmeliği isə 8 iyul 2004 tarix, 25516 saylı Rəsmi Gazete'de nümayiş olunmuşdur. TOBB ETÜ ilk dörd ildə qeyd olan bütün şagirdlərinə təhsil müddətləri boyunca istifadə etmək üzrə dizüstü kompüter vermişdir.
Universitetə ​​qəbul
TOBB etu hər il yüz minlərlə lisey son sinif şagirdi və mezununun Türkiyədəki dövlət və vəqf universitetlərinə qəbul edilmək üçün girdiyi Lisenziya Yerləşdirmə İmtahanı nəticələrinə görə lisenziya səviyyəsində şagird qəbul edir. 2010-ci ilin nəticələrinə görə ÖSS sıralamasında ilk 100-ə girən 24 tələbə təhsil həyatını TOBB ETÜ'de davam etdirməyi üstün etmişdir. TOBB ETÜ 2011-ci ilin kontenjanlarına görə 887 şagird götürəcəyini elan etmişdir. thumb|right|TOBB ETU TOBB ETÜ'ye girən tələbələr, universitet həyatının ilk təhsil dövrünün əvvəlində İngilis kafilik imtahanına girmək məcburiyyətindədir. Universitet tərəfindən aparılan TOEFL ITP İngilis kafilik imtahanından 513 və daha çox bal alanlar ixtisaslarına keçməyə haqq qazanarkən, imtahanda müvəffəqiyyətli ola bilməyənlər İngilis hazırlıq proqramına alınarlar. Yenə universitet müəyyən şərtləri təmin etməsi şərtiylə universitet xaricindəki TOEFL IBT, IELTS, Cambridge ESOL imtahanlardan alınan qeydlərlə, şagirdlərin ixtisaslarına keçməsinə imkan verir.
Burslu Şagirdlər
Burslu proqrama yerləşdirilən tələbələrdən təhsil haqqı alınmır. Həyat katkı payı olaraq; ÖSS də əlaqədar bal növlərindən ilk 100ə girenlere aylıq 350 lirə ila 2000 lirə arasında təqaüd köməyi edilir. ÖSYM tərəfindən təqaüdlü kontingentlərə yerləşdirilən tələbələr istisna olmaqla, akademik il ərzində dərs yükünün hamısına qeydə və il sonunda illik akademik ortalaması 3.50 və daha yüksək olan və universitet tərəfindən müəyyən olunmuş kontingentlərə girən ögrenciler izləyən akademik ildə təhsil ücretinden azad tutularlar.
Akademik il
TOBB ETÜ'de akademik il üç yarıyıldan ibarətdir. Akademik ilin birinci dövrü ümumiyyətlə sentyabr ayının ikinci həftəsində başlanır və dekabr ayının sonunda başa çatar. İkinci dövr, Yanvar ayının ikinci həftəsində başlamaqda və Aprel ayının ortasında sona ermektedir. Üçüncü dövr isə Aprel ayının sonunda başlamaqda və Avqust ayının ikinci həftəsində sona ermektedir. Şagirdlər 2. sinifdən etibarən 3 dönemlik təhsillərinin 2 dövründə nəzəri təhsil alarkən, digər 1 dövr Ortaq Təhsil proqramı daxilində müxtəlif təşkilat və ya şirkətlərdə ödənişli olaraq çalışarlar.
TOBB ETU Xəstəxanası
thumb|right|TOBB ETU Xəstəxanası, Ankara. TOBB İqtisadiyyat və Texnologiya Universiteti, tibb fakültəsi qurmaq məqsədilə 2010-ci ildə Mesa Xəstəxanasına satın almışdır. TOBB ETÜ Xəstəxanasında, 100 yataq tutumu və 8 ameliyathane vardır. Ağız ve Diş Sağlığı, Qadın Xəstəlikləri və Doğum, Gastroenteroloji, Uşaq Sağlamlığı və Xəstəlikləri və Göz Xəstəlikləri ünitelerinin yanaşı Anesteziya və Reanimasyon, Qida və pəhriz, Biokimya, Dermatoloji, Endokrinoloji, Fizika Müalicə və Reabilitasiya, Ümumi Cərrahiyyə, Sinə Xəstəlikləri, Daxili Hastalıkları, ürək Damar Cərrahiyyəsi, Kardiyoloji, Qulaq-Burun-Boğaz Xəstəlikləri, Mikrobiologiya, Nevrologiya, Neyrocərrahiyə, Ortopediya və Travmatologiya, Plastik və Rekonstruktiv Cərrahiyyə, Üroloji sahələrində xəstələrinə xidmət edir. Bunlara əlavə olaraq, Qalın Bağırsaq Xəstəlikləri Diaqnostika və Müalicə Vahidi, Onurğa və Omurilik Xəstəlikləri Diaqnostika və Müalicə Vahidi, Qaraciyər - Öd Kesesi - Pankreas Cərrahiyyə Vahidi, Meme və Endokrin Cərrahiyyə vahidi kimi xüsusi modulları vardır. Radyologiya, Biokimya və Mikrobiologiya laboratuarlarının yanında Patoloji Laboratuarı iştirak etməkdədir.
Tələbə Klubları
TOBB ETÜ'de şagirdlərin fərdi və ictimai inkişaflarına böyük əhəmiyyət verilir. İlk-ci ildə 22 tələbə klubu olan universitetdə, ikinci ildə 28 klubun, üçüncü ildə isə 45 klubun olduğu göz önünə alınsa universitetdəki şagirdlərin ictimai cəhətdən nə qədər aktiv olduğu aydın olar. Universitet klublara başqa heç bir universitetdə olmayacaq qədər büdcə ayırmışdır. Universitetdə olan 45 klub bunlardır:
Tom Cons (film, 1963)
Tom Jones — 1963-cü il Britanya istehsalı macəra olan komediya filmi. Film Henry Fieldingin 1749-cu ilin yanvar ayı klassik romanı The History of Tom Jones, a Foundlingdən formalaşmışdır. Filmin baş qəhrəmanı Albert Finney canlandırmıştır. Öz dövrünün ən çox bəyənilən və popular komediya filmlərindən biri olan film, Ən yaxşı Film nominasiyaslı da daxil olmaqla 4 Oskar mükafatı qazanmışdır. Rejisorluğunu Tony Richardson etmiş və ssenarisini oyun yazarı John Osborne hazırlamışdır.
Baltalı
Baltalı — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Baltalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Kiş çayının sağ sahilində, Alazan-Həftəran vadisindədir. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Gürcüstanın indiki Laqodexi rayonundakı Balta kəndindən köçüb gəlmiş ailələr salmışlar. Baltalı qədim türk tayfalarından birinin adıdır. Qədim zamanlarda türk ellərinə yadellilərin hucumu zamanı hər bir kənd müxtəlif silahlarla silahlanırdı. Sonralar kəndlər döyüş zamanı yerinə yetirdikləri funksiyalarına görə adlandırılırdı. Məs.: balta > baltalı/baltaçı; sapan > sapancı/sabançı/ sabance/sabuncu; yay > yaylı/yayçı; qılınc > kılıclı/qılınclı; top > topcu və s. Başqırdıstanda Baltaçayevski, Starobaltacevo, Tatarıstanda Baltask, Odessa vilayətində Balta və s. qeydə alınmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şəkinin 6–7 km-ində yerləşir. Gözəl hava və yodsuz suyu ilə tanınmaqdadır.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 2051 nəfər təşkil edir ki, onun da 1041 nəfəri kişi, 1010 nəfəri isə qadındır. Əhalinin əksəriyyətini digər kəndlərdən bura gələnlər təşkil edir. Yaşlıların dediyinə görə xastəliklə əlaqədar kəndin əhalisinin 90 faizi 20-ci əsrin əvvəllərində vəfat etmişdir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən taxılçılıq və tərəvəzçiliklə məşğuldur. Kənd Şəki şəhərini və ətraf kəndləri əksər növ kənd təsərrüfatı məhsulları ilə təmin edir. Kənddə baramaçılıq və tütünçülüklə məşğul olan ailələr var. Kənd ərazisində qoz, fındıq, akasiya, qovaq, cökə, qafqaz xurması (xurnik), alma, heyva, nar, xurma (karaliyok), zoğal, albalı, gilas və s. ağac növlərinə rast gələ bilərsiniz. Kəndin sərin bulaqları və yaşıllıqları olması turizm potensialının olduğunu deməyə imkan verir. Son illər kəndin su təchizatında problemlər yarandığı üçün həm içməli su, həm də suvarmada çətinliklər yaranmışdır. Həmçinin havaların isti keçməsi kənd təsərrüfatına ciddi ziyan vurur. Kənd ərazisində qazılan artezian suları əhalinin içməli suya olan tələbatını tam ödəməyə kifayət etmir. Beləliklə də su probleminin həlli üçün dövlət dəstəyinə ehtiyac vardır.
Yolları
2019-cu ildə Baltalı kəndinin avtomobil yolları Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyi tərəfindən yenidən qurulmuşdur. IV texniki dərəcəyə uyğun yenidən qurulan yolların ümumi eni 10 metr təşkil edir, 2 hərəkət zolaqlı yolun hərəkət hissəsinin eni 6 metr, hər bir istiqamət üzrə çiyin hissələrin eni isə 2 metrdir. Layihə üzrə zəruri yerlərdə avtobus dayanacaqları və əyrixətli dəmir tirlərin, hərəkətin normal təşkili üçün yol nişanlarının, siqnal dirəklərinin və kilometr göstəricilərinin quraşdırılması, yol-cizgi və yolgöstərici xətlərinin çəkilməsi nəzərdə tutulmuşdur.
Qaz təchizatı
Baltalı kəndi uzun sürən fasilədən sonra 2015-ci ildə yenidən qazlaşdırılıb. Kəndlərin qazlaşdırılması zamanı müxtəlif diametrli polietilen və metal borulardan istifadə edilib, abonentlərin hər biri sayğac və fərdi tənzimləyicilərlə təchiz olunub. alt=Baltalı kənd tam orta məktəbi (Baltali village secondary school)|thumb|Baltalı kənd tam orta məktəbi|175x175px
Poçt şöbəsi
alt=Baltalı kənd POÇT şöbəsi (Baltali village POST office)|thumb|Baltalı kənd POÇT şöbəsi|175x175px Azərbaycan Respublikası Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında fəaliyyət göstərən “Azərpoçt” MMC tərəfindən 10 may 2010-cu ildə Şəki rayonunun Baltalı kəndində POÇT şöbəsinin yeni binası əhalinin istifadəsinə verilmişdir. Poçt şöbəsinin yeni binası müasir texniki avadanlıqla və mebellə təmin olunmuşdur.
Din
alt=Baltali village mosque.|thumb|175x175px|Baltalı kənd məscidi Kənddə Baltalı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Şəhidləri
1-ci Qarabağ Müharibəsi:
2-ci Qarabağ Müharibəsi:
Surxayzadə Zəfər Şəmsəddin oğlu
Qalereya
alt=Baltalı kənd EATS (Baltali village EATS)|thumb|Baltalı kənd EATS|150x150px Baltalı kəndinə aid şəkillər.
İlham Məmmədov (siyasətçi)
İlham Kazım oğlu Məmmədov — Azərbaycan Milli Məclisinin III, IV, V və VI çağırış deputatı.
Haqqında
1962-ci il yanvarın 13-də Yevlax şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Müalicə işi fakültəsini bitirmişdir. Rus və ingilis dillərini bilir.
1986-cı ildən Yevlax Şəhər Mərkəzi Xəstəxanasında sahə həkimi, həkim-endoskopist, şöbə müdiri, həkim-qastroenteroloq, 2001-ci ildən Bakı Şəhər Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Stansiyasında böyük həkim vəzifələrində çalışmışdır. 2004–2005-ci illərdə Yevlax Şəhər Mərkəzi Xəstəxanasının baş həkimi olmuşdur.
Yeni Azərbaycan Partiyası Yevlax rayon təşkilatının sədridir.
Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət, Səhiyyə komitələrin üzvü.
Azərbaycan-İraq parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupun rəhbəri.
Pulcuqluqanadlılar
Xarici quruluşu
Kəpənəklərin bədəni, bütün digər həşəratlar kimi, üç əsas hissədən ibarətdir: baş, döş və qarıncıq. Bığcıqları (və ya antenaları) qılşəkilli, sapşəkilli, daraqşəkilli, iynəşəkilli, lələkşəkilli və s. formada olub, duyğu orqanları rolunu oynayır. Erkəklərin bığcıqları dişilərə nisbətən daha çox inkişaf etmişdir, çoxbuğumludur və başda, gözlərin üstündə yerləşmişdir. Kəpənəklərin gözləri iki tipdədir- başın yanlarında bir cüt iri faset göz və təpədə sadə gözcüklər. Faset gözlər çoxlu fasetlərdən- hər biri kiçik ayrıca gözə-ommatidiyə uyğun gələn və buynuz qişadan, büllur konusdan, bir dəstə görmə çubuğundan ibarət olan altıbucaqlı sahələrdən təşkil olunmuşdur. Hər bir faset ayrılıqda əşyanın, ancaq bir hissəsini görür. Ümumilikdə isə mürəkkəb mozaik təsvir alınır. Kəpənəklərin ağız aparatı- çiçəklərdən nektar, su, ağaclardan axan şirəni və b. mayeni sormağa uyğunlaşmış uzun xortumcuqdan ibarətdir. O, güclü şəkildə uzanaraq boruya çevrilmiş alt dodaqlardan əmələ gəlmişdir. Sakit vəziyyətdə spiralvari yığılır. Bəzi fəsilələrin nümayəndələrində (Lasiocampidae, Lymantriidae, Saturniidae və b.) xortumcuq reduksiyaya uğramışdır. İbtidai kəpənəklərin çox az növlü yalnız bir fəsiləsində (Micropterygidae-dişli ilkin güvələr) kəpənəklərin ağız aparatı-tırtıllarda olduğu kimi, gəmirici tipdədir. Ümumilikdə kəpənəklərin başı xırda olub, gövdədən xeyli kiçikdir. Bədənin növbəti şöbəsi-üzərində 2 cüt qanad və 3 cüt ayaq olan döşdür. Qanadlar uçmağa, ayaqlar isə substrat üzərində hərəkətə xidmət edir. Bədənə nisbətən qanadları çox böyükdür, pərdəlidir, qanad lövhəsinə sərtlik verən damarları vardır. Hər bir fəsilənin öz damarlanma tipi vardır ki, bu da sistematikada böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qanadların və bədənin bütün səthi, şəffaf xitindən müxtəlif formalı sıxlaşmış tükcüklərdən ibarət olan və içərisində rəngi müəyyənləşdirən müxtəlif rəngli piqment dənəcikləri olan pulcuqlarla örtülmüşdür. Elə növlər vardır ki, pulcuqlu örtük zəif ifadə olunmuşdur; bunun nəticəsində qanadlar şəffaf və ya yarımşəffaf olur. Qanadların forması da çox rəngarəngdir. Bir qayda olaraq, qabaq qanadlar arxa qanadlardan böyük olur və onların arasındakı müxtəlif konstruksiyalı qarmaqlar uçuş zamanı sol və sağ cütü vahid səth şəklinə salır. Ayaqların hər 3 cütü bir sıra buğumlardan ibarətdir və yeriş tiplidir. Onlar 5 buğumlu çanaq, burma, bud, baldır və pəncədən ibarətdir. Bəzən ayaqların qabaq cütü tam inkişaf etmir, o zaman ayaqların müxtəlif cütlərində buğumların sayı eyni olmur. Bir qayda olaraq, baldırda bir-iki cüt mahmız və tikan olur. Döş üç seqmentə bölünür, hər seqmentin üzərində bir cüt ayaq olur. Qanadlar isə ikinci və üçüncü seqmentlərə birləşir. Bel tərəfdən ikinci seqmentə tequllar da birləşir. Bunlar qabaq qanadların əsasını örtən, pulcuq və tükcüklərlə sıx örtülmüş cüt törəmələrdir. 250px|thumb|left
Təsnifatı
Müasir təsnifata görə Kəpənəklər dəstəsi (Lepidoptera) üç yarımdəstəyə bölünür: Çənəlilər (Laciniata), Bərabərqanadlılar (Jugata), Müxtəlifqanadlılar (Frenata). Gün ərzində fəallıq zamanına görə gündüz və gecə kəpənəkləri ayırd edilir. Bundan başqa, əvvəllər onları iki qrupa-Macrolepidoptera və Microlepidoptera (iri və kiçik) da ayırırdılar, Ancaq bu bölgü süni olub sistematikada heç bir əhəmiyyət daşımır. Azərbaycanda, öyrənilmə dərəcəsi heç də eyni olmayan 82 pulcuqqanad fəsiləsinə rast gəlinir. Bu gün üçün haqqında daha tam məlumat olan fəsilələr-sancaqbığlılar (8 fəsilə, 220-dən artıq növ), sovkalar (1 fəsilə, 716 növ) və bir sıra gecə kəpənəkləridir.
Təbiətdə rolu
Bilavasitə ziyan, ancaq tırtıllar tərəfindən vurulur, kəpənəklərin özləri zərər vermir. Əksinə, çiçəkləri, bitkiləri tozlandırmaqla, onlar fayda verirlər, Ancaq elələri də vardır ki, ümumiyyətlə qidalanmır və tozlanmada iştirak etmir, əvəzində onların tırtılları kütləvi şəkildə çoxalaraq bütöv meşə massivlərini və meyvə bağlarını çılpaq qoyur. Kəpənəklər arasında şübhəsiz, faydalı növlər də vardır. Bunlardan, heç nə ilə əvəz edilməyən təbii ipək verən tut ipəkqurdudu, eləcə də tırtılları yazda tək ipəksarıyanın yumurtalarını yeyən, geniş yayılmış yalançı əlvanqanadı (Syntomis phegea L.) göstərmək olar.
Dandun
Ümumi məlumat
Dandun Şimali Koreyanın qərb sərhəddində, şimal-qərb Yalutszyan çayının (sağ)  sahilində yerləşir. Çay Qərbi Koreya körfəzinə tökülür. Əyalət 120 km-lik sahil xəttinə malikdir. Danduna Dalu ( 大鹿岛) və Xiaomai ( 小麦 岛 ) adaları daxildir. Bölgə uzun qışa və rütubətli isti yaya malikdir. Ərazidə rütubətli kontinental iqlim hakimdir.
İndiki şəhərin yerində yaşayış məskənləri VII əsrdən məlumdur. XVII əsrdən sürətlə inkişaf etməyə başlamışdır. 1934-cü ildə bölgədə Mançjou-qo hakimiyyəti tərəfindən Andun (安东省) əyaləti yaradıldı. 1937-ci ilin dekabrında Andun əyalətinin urbanizasiya etmiş hissəsi Andun şəhəri kimi ayrıldı. 1949-cu ildə Andun və Lyaonin əyalətləri Lyaodun əyalətində birləşdirildi. Əyalətin idarə etmə mərkəzi Andun şəhərində yerləşirdi. 1954-cü ildə Andun şəhəri əyalət tabeli şəhər elan edildi.
1955-ci ildə xüsusi Andun rayonu (安东专区) təşkil olunmuş və 5 uezdən ibarət idi. 1958-ci ildən əyalət yenidən təşkil olunmuş, Anduna tabe olan ərazilər qonşu rayonlar arasında bölüşdürüldü.
Dandunda toxuçuluq kolleci, Lyaodun maliyyə kolleci var. Koreya müharibəsi (1950–53) hadisələrinə həsr olunmuş muzey fəaliyyət göstərir. Dandun iri ticarət və sənaye mərkəzidir. Lyaodun yarımadası azad iqtisadi zonasına daxildir (2004-ci ildə xarici ticarət dövriyyəsi təqribən 2 milyard dollar; başlıca ticarət tərəfdaşlarından biri KXDR-dir). Maşınqayırma, metallurgiya, kimya (sintetik lif, sintetik kauçuk istehsalı), əczaçılıq, toxuculuq (pambıq parça, ipək), sellüloz-kağız sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir.
Böyük Çin səddinin bir hissəsi Dandun yaxınlığındadır. Әtrafındakı dağlardan birinin zirvəsindəki baxış qülləsindən Yalutszyan çayı dərəsinə gözəl mənzərə açılır. Şəhərdən 20 km şimal-qərbdə Ulun meşə parkı yerləşir.
İnzibati ərazi bölgüsü
Dandun şəhər-rayonu 3 rayondan, 2 şəhər uezdindən və 1 muxtar uezdən ibarətdir. left|thumb
Datura leichhardtii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amasiya rayonu
Amasiya rayonu — Ermənistan SSR-da və Ermənistan Respublikasında inzibati ərazi vahidi olmuşdur. Ermənistanın Ağbaba mahalı ərazisində rayon. Rayon mərkəzi Amasiya kəndi olmuşdur.
Tarixi
thumb|Ağbaba mahalının xəritəsi 1930-cu il sentyabrın 9-da yaradılıb. Ərazisi 608 kv.km-dir. Rayon mərkəzi Amasiya şəhər tipli qəsəbəsidir. Rayon mərkəzindən İrəvana olan məsafə 148 km-dir. Ağbaba və Şörəyel mahallarının tərkibi kimi indiki Amasiya rayonunun ərazisi də Şərqi Anadoluya aid olub. Sovet hakimiyyəti dövrünə qədər bu ərazidə mövcud olan 40 kənddən cəmi üçünün-Çələb, Bəndivan və İyli Qarakilsə kəndlərinin əhalisi ermənilər olub.
Bölgənin Ermənistana qatılması ilə razılaşmayan Sınıx, Mumuxan, Qonçalı, Ördəkli, Seldağılan, Mustoğlu, Bağçalı və Söyüdlü kəndlərinin əhalisi 1920-ci illərdə köçüb Türkiyəyə gediblər.
1988-ci ilə kimi azərbaycan türklərinin yaşadıqları və həmin il tərk etməyə məcbur olduqları yaşayış yerləri: Oxçuoğlu, Güllübulaq, Çaxmaq, Mağaracıq, Qaraçanta, Daşkörpü, İbiş, Qonçalı, İlanlı, Düzkənd, Qaranamaz, Göllü, Təpəkənd (Təpəköy), Hozukənd, Qarabulaq, Ellərkənd, Bəndivan, Quzeykənd, Alakilsə, Çələb, Qara Məmməd, Güllücə, Balıqlı
Şəxsiyyətləri
Amasiya tarixində azərbaycanlıların xüsusi bir yeri vardır. Teymurləng Amasiyalı alimlərlə etdiyi elmi söhbətdə İlyas Amasinin elmi səviyyəsini təqdir edərək və Şirvanşah I İbrahimin (1382–1417) istəyinə əsaslanaraq, onu Şirvan qazısı kimi Şamaxıya göndərmişdir. Qazı İlyas burada həm müəllimlik edərək elm öyrətmiş, həm də Şirvanşahlar dövlətinin baş qazısı vəzifəsini yerinə yetirmişdir. O, burada Şeyx Sədrəddinə tabe olaraq Xəlvətiyyə təriqətinə bağlanmışdır. Teymurləngin ölümündən sonra Amasiyaya dönən İlyas Amasi, sonralar yenidən Şamaxıya qayıdaraq Şeyxin yanında seyr və sülukunu tamamlayıb, Amasiyaya geri qayıtmış və burada təkyə quraraq irşad fəaliyyətinə davam etmişdir.
Seyid Yəhya Şirvaninin digər ardıcılı Çələbi Xəlifə Amasiyada irşad fəaliyyəti göstərmiş, Sultan II Bəyazidə şahzadə ikən dərs demiş və təsəvvüfi bilikləri öyrətmişdir. Çələbi Xəlifənin müridlərindən olan II Bəyazid, sultan olduqda şeyxini İstanbula dəvət etmiş, ona paytaxtda xanəgahı təsis etmişdir.
XIX əsrdə Azərbaycandan Amasiyaya gələn alimlərdən yenə iki böyük şəxsiyyət var. Onlardan biri Şirvanlı İsmayıl Əfəndi, digəri Qarabağlı Həmzə Nigaridir. Onlarla birlikdə və daha sonra bir çox azərbaycanlı mürid də Amasiyaya gələrək məskunlaşmışdır. 1783-cü ildə Şamaxı xanlığının Kürdəmir kəndində doğulan Şeyx İsmayıl Siracəddin Şirvani təhsilini Şamaxı, Ərzincan, Tokat, Burdur və Bağdad mədrəsələrində tamamlamış, daha sonra vətənə qayıdaraq burada yeddi il elm tədrisi ilə məşğul olmuşdur. Elmin arxasında bir həqiqət dayandığını anlayan İsmayıl Şirvani yenidən yola çıxaraq bir kamil mürşid tapmaq arzusu ilə Bağdada gedir və burada Mövlana Xalid Bağdadiyə bağlanaraq onun müridi olmuşdu. 1817-ci ildə mürşidindən icazənamə alaraq yenidən məmləkəti Kürdəmirə gələn İsmayıl Şirvani, rus üsul-idarəsinin təzyiqi ilə Azərbaycandan çıxarılana qədər buradakı təkyəsində fəaliyyət göstərmişdi. 1826-cı ildə əvvəlcə Axıskaya köçür. Axıskanın ruslar tərəfindən işğalından sonra Anadoluya gedərək Osmanlı dövlətinin himayəsinə girdi. 1841-ci ildə Amasiyaya yerləşən İsmayıl Şirvani vəfatına qədər burada fəaliyyət göstərmişdir. İsmayıl Şirvaninin oğlu Şirvanizadə Mehmet Rüşdi Paşa Osmanlı dövlətinin baş naziri, digər oğlu isə Əhməd Hülusi Əfəndi İstanbul qazısı olmuşdur. İsmayıl Şirvani 1848-ci ildə vəba xəstəliyindən vəfat etmiş və Amasiya yaxınlığında Şamlar qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. 1869-cu ildə daxili işlər naziri olan Şirvanizadə Mehmet Rüşdi Paşa atasının qəbri üzərində türbə və məscid inşa etdirmişdi. Türbənin içərisində Mövlanə İsmayıl Şirvaninin, oğlu Əhməd Hülusi Əfəndinin və kürəkəni Hacı İsa Ruhi Əfəndi Şirvaninin qəbirləri vardır. Türbə kompleksinin divarında asılmış metal lövhədə İsmayıl Şirvaninin tərcümeyi-halı və ayrıca olaraq Mövlanə Xaliddən aldığı icazənamə verilmişdir.
İsmayıl Şirvaninin ədəbi təsəvvüfi şəxsiyyəti və Qarabağ bölgəsində fəaliyyətləri ilə diqqət cəlb edən xəlifəsi Mir Həmzə Nigaridir. O, Qarabağ xanlığının Cicimli kəndində 1805-ci ildə dünyaya gəlmişdir. Gəncliyində elm öyrənmək üçün buradan Sivasa köçərək İsmayıl əfəndinin yanına gəlmişdir. Elmi və təsəvvüfi təhsilini tamamlayaraq Qarabağa qayıtmışdır. Azərbaycanı işğala başlayan ruslara qarşı üsyan hazırlığı edərkən planlarının üstü açıldığına görə, qaçaraq İran üzərindən Ərzuruma getmişdir. Şeyxi İsmayıl Şirvanidən sonra Amasiya və ətrafındakı insanları irşada dəvət etmə vəzifəsini davam etdirmişdir. Vəfatından sonra Amasiyada dəfn olunmuşdur. Mir Həmzə Nigarinin müridlərindən Qazaxlı Şeyx Hacı Mahmud Azərbaycandan toplanan ianələrlə şeyxin qəbri üzərində türbə və məscid tikdirmişdir. 1876-cı ildə tikilməyə başlanmış, 1895-ci ildə başa çatdırılmış "Şirvanlı məscidi" Amasiyada XIX əsrdə barokko üslubunda tikilən tək məscid olması baxımından başqa xüsusiyyət daşıyır. Mir Həmzə əfəndinin türbəsi məscidlə bitişikdir.
Senecio rosmarinus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Natiq Məmmədov (milli qəhrəman)
Natiq Məmmədov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
Həyatı
11 may 1975-ci ild Zaqatala rayonunun Dağlı kəndində anadan olmuşdur. 1990-cı ildə burada kənd orta məktəbinin rus dili bölməsinin səkkizinci sinfini bitirdikdən sonra, təhsilini Qax rayonundakı 3 saylı texniki-peşə məktəbində davam etdirmiş, mexanizator ixtisasına yiyələnmişdir. Bir müddət “Dağıstan” kolxozunda çalışmışdır. Natiq Məmmədov subay idi.
Döyüşlərdə iştirakı
Natiq Məmmədov 1993-cü ildə Milli Ordu sıralarına çağrılırmış, bir müddət təlim keçdikdən sonra Füzuli, Ağdam, Tərtər istiqamətlərində döyüşlərdə iştirak etmişdir.
1994-cü il 4 oktyabr hadisələri zamanı qiyamçı dəstənin zərərsizləşdirilməsi zamanı N.Məmmədov şücaət göstərərək şəhid olmuşdur.
Zaqatala rayonunun Əli Bayramlı kəndində dəfn edilib.
Təltifləri
Azərbaycan Resublikası prezidentinin 5 oktyabr 1994-cü il tarixli 215 saylı fərmanı ilə Məmmədov Natiq Bəşir oğlu ölümündən sonra “Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı” adına layiq görülmüşdür.
İrsi
Zaqatala rayonuda yerləşən uşaq bağçası Natiq Məmmədovun adını daşıyır.
Avanşelf
Avanşelf — selfin, 700-1000 m və daha çox okeana doğru irəli soxulmuş hissəsi. Şelfə oxşar olaraq, A.nazik qatlı və qeyri müntəzəm dib çöküntüləri ilə örtülür.Meqarelyefin buna bənzər pillələrini kənar platolar və ya kepalar adlandırırlar.(məs: Böyük Nyufaundlend bankasından yarı ayrılmış Bleyk platosu.)
Təvaf
thumb|250px|left|Zəvvarlar Kəbənin ətrafında təvaf edir. Təvaf (Ərəbcə: طواف) — Həcc və ya ümrə vaxtı Kəbənin ətrafına saat əqrəbinin əksi istiqamətində dövrə vurmaq.
Ümrə, həcc və habelə "Nisa" təvafları zamanı Kəbənin ətrafında yeddi dəfə dolanmaq ("şut") vacibdir.
Təvaf, qəsdi-qürbət niyyəti ilə yerinə yetirilməlidir.
Təvaf, Həcərül-əsvədin qarşısından başlamalı və Kəbə təvaf edən şəxsin sol tərəfində olmalıdır.
Həcərül-əsvədə çatdıqda bir "şut" sayılır və bu iş yeddi dəfə təkrar edilməli və yeddi dövrədən sonra bir "təvaf" əməli sona çatır.
Vacib təvafda təharətli olmaq, onun qəbul olması üçün vacib şərt, müstəhəb təvafda isə fəzilət şərti sayılır.
Təvaf edən şəxs Kəbədən fasilədə olmamalıdır. Amma cəmiyyət izdihamı halında ondan uzaqlaşmağa məcbur olduqda, imkan olduqca Kəbədən fasiləsiz halda təvaf etmək lazımdır.
Vacib təvaf dövrələri bir-birinin ardınca və ardıcıl şəkildə olmalıdır.
Amma bir şəxs müəyyən bir üzrlü səbəb üzündən təvaf əsnasında dördüncü dövrədən sonra ondan xaric olarsa, sonradan kəsdiyi yerdən (beşinci dövrədən) təvafa başlayıb onu sona çatdıra bilər.
Dördüncü dövrədən qabaq təvafı saxladıqda isə, onun təvafı batil sayılır. Lakin dördüncü dövrədən qabaq və yaxud sonra namaz fəzilətinə nail olmaq üçün təvafı saxlayarsa, onun təvafı düzgün sayılır və sonra saxladığı hər hansı bir yerdən onu davam etdirə bilər.
Müstəhəb olan təvafı onun hər bir dövrəsində saxlayıb sonradan davam etdirmək olar.
Vacib olan təvafı azacıq istirahət etmək kimi qısa müdətli hallarda saxlamaq, onun ardıcıl olmasına heç bir ziyan vurmur və bunun heç bir eybi yoxdur.
Təvaf edərkən "Hicri-İsmayıl"ın ətrafında da, dolanmaq lazımdır.
Belə ki, təvaf edərkən "Hicri-İsmayıl" məkanı təvaf yerinin daxilində olmalıdır.
"Hicri-İsmayıl"ın ətrafında təvaf etməyib, onun içərisinə daxil olduqda, təvaf kəsilir və o yerdən qayıdaraq yenidən təvafı davam etdirmək lazımdır.
Məscidül-həramın yuxarı mərtəbələrində [Kəbə ətrafına] təvaf etmək kifayət edici sayılmır.
Təvaf edən şəxs səhvən təvaf dövrələrini az əncam verdikdə, əncam vermədiyi dövrə bir ya iki yaxud da üç dövrə olarsa, dərhal onları yerinə yetirməlidir.
Lakin onların sayı üçdən çox olub və əncam verdiyi dövrələr ilə yaddan çıxardığı dövrələr arasında çox fasilə düşdükdə onun təvafı batil sayılır və təvaf əməlini yenidən yerinə yetirməlidir.
Əgər onlar arasında fasilə çox olmasa, dərhal yaddan çıxardığı dövrələri əncam verməlidir. Bir dövrəni kamil şəkildə əncam vermədikdə də, vəzifəsi bu cürdür.
Təvaf edən şəxs, səhvən yeddi dövrədən sonra təvaf niyyəti ilə təvafı davam etdirib, "İraqi" rüknə çatmazdan qabaq bunu xatırlayarsa, təvafı dayandırmalıdır və onun təvafı düzgün sayılır.