cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Volf Xirşxor sindromu
Genetika
Vaxtların təxminən 87% -i silinmələrdir, təxminən 13% -i xromosom translokasiyası olan bir valideyndən miras alınmışdır. Ailə yoluxması halında, anadan ötürülmə tezliyi 2-dən çoxdur: hallarının 80%-i ata tərəfdəndir.
Simptomların şiddəti və aşkar fenotip, çıxarılan genetik materialın miqdarından asılı olaraq fərqlənir. Fenotip təyini üçün kritik bölgə 4p16.3-dür və tez-tez genetik test və yerində hibridləşdirmə (FISH) ilə aşkar edilə bilər. Təsirə məruz qalan ailələrə genetik analiz və genetik məsləhət təklif olunur.
Diaqnostika
İlkin diaqnoz doğuşdan sonra fərqli bir kraniofasiyal fenotipə əsaslanır. WHS diaqnozu WHSCR-də bir silinmənin aşkarlanması ilə təsdiqlənir. Xromosom mikroçipi və sitogenetik analiz. Balıq tədqiqatı üçün D4S96 və ya D4Z1 (Wolf-Hirschhorn bölgəsi, Vysis, Inc) xromosomunun 4p16.3 bandına xas bir prob mövcuddur. Xəstəlik fizioloji, zehni və psixomotor inkişafın ləngiməsi ilə xarakterizə olunur. Ayrıca, əksər hallarda ciddi ürək və böyrək qüsurları meydana gələ bilər. Yenidoğulmuşlarda normal hamiləlik müddəti ilə kiçik çəki (2 kq-a qədər). Xarici əlamətlərə aşağıdakılar aid ola bilər: Orta dərəcədə mikrosefali, hipertelorizm, burun korakoidi, çıxıntılı qabella, anormal qulaqcıqlar, tez-tez preaurikulyar qırışlar, hipospadialar, əzələ hipotoniyası, xarici qıcıqlanmaya reaksiya əhəmiyyətli dərəcədə azalır, epilepsiya xəstələrin 90% -də baş verir və tez-tez gedir. Demək olar ki, hər kəsdə epilepsiya müalicəsi üçün valproeno ehtiva edən dərmanların kontrendikasiya olunduğu mitokondrial disfunksiya var. Xəstələrin toxunulmazlığı çox zəifdir, hətta bronxit ölümcül ola bilər. Üst dodaq və damağın tez-tez yarıqları, ayaqların və əllərin deformasiyaları, göz bəbəyi anomaliyaları, epikantus və köşeleri sallanan kiçik bir ağız. Aurikullar ümumiyyətlə çıxıntılı və böyükdür (əsasən skafoid və üçbucaqlı çuxurun böyüməsi səbəbindən), antigus hipoplastikdir, lob deyilmir. Aurikulun qarşısında tez-tez şaquli dəri kıvrımları var. Bəzi hallarda ayaqlar kəskin şəkildə deformasiyaya uğrayır. Klub ayağı, düz valgus ayağı, qaçırılan ayaq və digər deformasiyalar təsvir edilmişdir. Dərinin hemangiyomları tez-tez müşahidə olunur, ümumiyyətlə düz, kiçik ölçülü, üzündə lokalizə olunur .
Epidemiologiya
Volf Xirşxor sindromu minimum doğum nisbəti 50.000-dən 1-ə bərabərdir.
Tarix
Bundan sonra, sindrom Alman genetikçisi Ulriç Volf və həmkarlarının nəşrlərindən, xüsusən Alman elmi jurnalında Humangenetikdəki məqalələrindən sonra bütün dünyanın diqqətini çəkdi .
Dəyirmandərə (Nəmin)
Dəyirmandərə — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 518 nəfər yaşayır (103 ailə).
Tokenizm
Tokenizm — iş məkanında və ya təhsil kontekstində irqi və ya gender bərabərliyi görüntüsünü vermək məqsədilə, xüsusilə dəaz təmsil olunan qruplardan insanları işə cəlb etməklə azlıq qruplarının üzvlərini əhatə etmək üçün yalnız səthi və ya simvolik səy göstərmək təcrübəsi. Bu, iş yerinə və ya təhsil müəssisəsinə əlamətdar bir şəxsin daxil edilməsi cəhdi adətən sosial inklüzivlik və rəngarənglik (irqi, dini, cinsi və s.) təəssüratı yaratmaq məqsədi daşıyır.
Rebekka (film, 1940)
"Rebekka" — 1940-cı ildə rejissor Alfred Hiçkokun triller janrında çəkdiyi bədii film. Film Dafna dü Moryenin eyniadlı romanı əsasında çəkilmişdir. Baş rollarda Lourens Olivye və Coan Fonteyn çəkilib. Film iki "Oskar" mükafatına layiq görülüb.
Məzmun
Möhtəşəm rəqs gecələri ilə tanınan Menderli malikanəsinin sahibi Maksimillian de Vinter (Lourens Olivye) gözəl həyat yoldaşı Rebekkanın ölümündən bir il sonra Monte-Karloya gedir. Orada missis Van Hopper (Florens Beyts) və onun gənc ortağı ilə tanış olur. Zaman keçdikcə Maksimilian adını bilmədiyimiz bu gənc xanımla (Coan Fonteyn) maraqlanmağa başlayır. Tezliklə cütlük nikaha daxil olur. Ağciyər və utancaq qız üçün Menderlidə yaşamaq o qədər də asan olmur. Malikanədə olan hər bir şey keçmiş xanımı xatırladır. Hətta təsərrüfat işləri ilə məşğul olan missis Denvers (Cudit Anderson) qeyri-təbii şəkildə Rebekkaya sədaqət nümayiş etdirir, lakin bu yeni missis de Vinterin qismətinə düşən bədbəxtliklərin hələ başlanğıcıdır.
Mükafatlar və nominasiyalar
"Rebekka" filmi 11 nominasiyada Oskar mükafatına namizəd göstərilib və 2 nominasiyada mükafata sahib olub. 1936-cı ildən etibarən bu yeganə filmdir ki, Ən yaxşı film nominasiyasında qalib olsa da, rejissor, aktyorlar və ssenari müəllifləri bu mükafata layiq görülməyiblər. right|250px|thumb|[[Lourens Olivye və Coan Fonteyn filmin çəkilişində.]]
"Rebekka" filmi iki dəfə AFI-nin AFI 100 Years… series siyahısına salınmışdır.
Filmdəki lezbos xətti
"Rebekka" filmi Heys Kodeksinə uyğunluqla bağlı Production Code Administration tərəfindən əsaslı surətdə araşdırılmışdı. Buna səbəb filmdə lezbiyanlığa dair gizli mənanın mövcudluğu şübhəsi idi. Araşdırma uğurlu nəticə verdi, lakin filmdə lezbos xəttinin olması kino tədqiqatçıları və lezbiyan auditoriya tərəfindən sübuta yetirildi. Ekranda açıq nümayişə qadağa meyilləri əslində bu istəyin aşkara çıxarılması üçün əlavə imkan yaratdı. Gizli məna ekran əsərinin daha dərin qatlarına baş vurulması ehtiyacını yaradırdı. Lazım olan obraz ayrı-ayrı detallardan yaradılır və bu mənanın yozumunda tamaşaçıların açıq iştirakını tələb edir. Bir çox hallarda fərqli meyillərə malik qəhrəmanın təqdimatı zamanı məqsədli imtina əsas rol oynayır. Bu zaman obraz yalnız digər qəhrəmanların xatirəsində "yaşayır". Oxşar variant "Rebekka"da da ehtiras hədəfi təsərrüfatçı missis Denversin filmdə yoxluğu kimi istifadə olunub. Belə olduqda, qadağan olunmuş münasibətlər tamamilə aradan qaldırılır. Bu münasibətlər qarşı tərəfin iştirakı olmadığına görə, yolverilməz görünür və senzuradan yan keçməni təmin edir, lakin bu təfsir ehtimalından azad etmir, əksinə izaha açar vasitə kimi xidmət edir. Rebekkanın yoxluğu, əslində süjetdə lezbiyan münasibətlərinin olmadığını qəsdən nəzərə çarpdırmaq kimi şərh edilə bilər. Bu məsələ filmin prodüseri Devid Selznikin sözlərində də öz əksini tapır:
Missis Denvers obrazı tipik "lezbos dəsti" kimi stereotip cizgilərilə yaradılıb və Amerika kinematoqrafiyasının 1920-ci illərdən başlamış dövrü üçün səciyyəvidir: kobud rəftarlı, qəddar, qarayanız, daima qapalı tünd paltarlar geyinən qadın nümunəsi. Onun heç bir zahiri əlamətində şəfqət hissi duymaq mümkün deyil və hətta onun mübtəlalığı birbaşa ölmüş insana istiqamətlənib. Missis Denversin lezbiyanlığa meyli həmin dövrün digər klassikası "Çağırılmamışlar" filmindəki miss Holloveyin oriyentasiyasını xatırladır. Rebekkanın özünün homoseksuallığı sualı isə açıq qalır və tədqiqatçılar arasında buna birmənalı yanaşan yoxdur. Lakin Rebekka rolunun qadın ehtirasının hədəfi olması ehtimalı da var.
Mürsəl Babayev
Mürsəl Ələkbər oğlu Babayev — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR avtomobil nəqliyyatı naziri (1970–1979).
Həyatı
Mürsəl Ələkbər oğlu Babayev 1929-cu ildə fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir.
1952–1959-cu illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun kafedrasında assistent, avtomobil trestində böyük mühəndis, taksomotor parkının baş mühəndisi, rəisi olmuşdur. 1959–1961-ci illərdə Avtomobil Nəqliyyatı Nazirliyi istehsalat-texniki şöbəsinin rəisi, 1961-ci ildən Azərbaycan SSR avtomobil nəqliyyatı nazirinin müavini, birinci müavini vəzifələrində işləmişdir. 1970-ci ildən Azərbaycan SSR avtomobil nəqliyyatı naziri olmuşdur.
Mürsəl Babayev Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd olmuş və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VIII və IX çağırış deputatı seçilmişdir.
Xmilnık
Xmilnık— Ukraynanın Vinnitsa vilayətində regional əhəmiyyətli şəhər, Xmilniki rayonunun inzibati mərkəzi, milli əhəmiyyətli balneoloji kurort. Vinnitsa rayonundan 67 kilometr uzaqlıqda, Vinnitsa rayonunun şimal-qərbində yerləşir. 1448-ci ildə Magdeburg qanununu aldı.
Məşhur insanlar
komandiri.
Mənbə
http://photohunt.org.ua/Hmelnik.html
Natiq Həşimov
Natiq Həşimov (tam adı: Natiq Canəli oğlu Həşimov; 1 dekabr 1974; Masallı, Azərbaycan SSR — 24 mart 1995; Ağdam, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Natiq Həşimov 1974-cü ilin 1 dekabr tarixində Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının Masallı rayonunun Hişkədərə kəndindən anadan olub. Hişkədərə kəndində yerləşən orta məktəbi bitirdikdən sonra bir müddət Qazaxıstan Respublikasında əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur.
24 may 1994-cü ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri sıralarında həqiqi hərbi xidmətə başlamışdır.
1995-ci ilin 24 mart tarixində Azərbaycan Respublikası Ağdam rayonunu Mərzili kəndi yaxınlığında düşmən təxribatının qarşısını alarkən şəhid olmuşdur.
Uşaqlığın son gecəsi
Uşaqlığın son gecəsi — kinorejissor Arif Babayevin çəkdiyi bədii film. Arif Babayevin 1969-ci ildə ekranlara çıxan “Uşaqlığın son gecəsi” Maqsud İbrahimbəyovun eyniadlı hekayəsinin əsasında çəkilib deyilir. Əslində isə ssenarinin həmin hekayə ilə əlaqəsi yoxdur. “Uşaqlığın son gecəsi” hekayəsi Pirşağıda yay tətilini keçirən iki yeniyetmədən bəhs edir.
Məzmun
thumb|Filmin rus dilində afişası Filmdə mərkəzi fiqurlar Murad (Ənvər Həsənov) və Rüstəmin (Səyavuş Şəfiyev) hekayəsi danışılır. Məktəbi yeni bitirən Murad ali məktəbə daxil ola bilməyib. Onun qohumu və dostu Rüstəm isə institutu bitirərək təyinatını mühəndis kimi ət kombinatına alır. Kombinatda onlar ət oğurlayan, qazandıqları pullar hesabına qlamur həyat keçirən dəstəylə toqquşur. Dəyərlər arasında ziddiyyətlər, məsuliyyət hissi, vətəndaş mövqeyi süjetdə ön plana çıxır. Ət kombinatında baş verən cinayətkarlıq, onun üstünün açılmasında qəhrəmanların göstərdiyi köməklik, müxtəlif insanlarla tanışlıq onlara ciddi həyat dərsi verir, yetkinləşdirir, bərkidir və uşaqlıqlarından daha bir neçə addım ayırır. Əhvalat eyni zamanda hər iki qəhrəmanın ilk sevgisindən bəhs edir. Murad və Rüstəm obrazlarının xarakterindəki əksliklər süjeti daha da dinamikləşdirir, bəzən komik ziddiyyətli situasiyalar yaradır.
Maraqlı faktlar
Filmdə Beatles qrupunun mahnıları istifadə olunmuşdur.
Qaragüney (İğdır)
Qaragüney — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.
Tarixi
Əvvəllər bir qəsəbə olan kənd 2000-ci ildən sonra kənd statusu almışdır.
Coğrafiyası
İğdırdan 39 km uzaqlıqdadır.
Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 65 nəfər kürd yaşayırdı.
Penjina çayı
Penjina çayı — Rusiya ərazisindən axan çay. Kamçatka diyarının Penjinski rayonu ərazisindən axır.
Coğrafiyası
Çay Kolıma öndağlığından başlayır, yuxarı hissədə dərin dərədə, sonra isə dağlararası hövzədən axır. Penjinski ovalığına çatdıqdan sonra çayın yatağı meandrlaşır. Burada onun eni 600 m-ə çatır. Aşağı axarlarda çay Penjinski silsiləsi ilə Oklanski yaylası arasından axır. Oxot dənizinin Şelixov körfəzinin şimal-şərq hissəsindəki Penjin körfəzinə axır. Burada estuari əmələ gətirir. Mənsəbdə güçlü qabarmaların təsirinə məruz qalır. Burada qabarmanın hündürlüyü 13,4 m-ə çatır ki, bu da Rusiya çaylarının üçün ən yüksək göstərici və dünyada ən böyük göstəricilərdən biridir. Çayda illik su sərfiyyatı 695 m³/s-dir.
Su rejimi
Penjina çayının qidalanmasının əsasını qar (65% -ə qədər) və yağış suları (25% -ə qədər) təşkil edir. İllik axınının 80% -ə qədəri mayın ortalarında başlayan yaz-yay selinin payına düşür. Onun maksimumu iyun ayında baş verir. Uzun müddət ərzində sel sularının axın sürəti 11700 m³/s təşkil edir. İl ərzində suyun səviyyəsindəki dalğalanma diapazonu çay boyunca 410 sm-dən 760 sm-ə qədər artır. İyulun sonu - avqustun əvvəllərində su azalır. Yaz və payız aylarında suyun səviyyəsi 4 m-ə qədər artan yağış daşqınları olur. Su səviyyəsinin aşağı olması oktyabrın birinci yarısında başlayır, ən aşağı suyun axıdılması (21 m³ / s-a qədər) mart ayında baş verir. Çay oktyabrın ortalarında donur. Buzun qalınlığı 160 sm-ə çatır
Şəfaflığı
Suyun bulanıqlığı orta hesabla 30 q/m³-ə çatır. Düzənliyə çatdıqda 46 q/m³-ə qədər artır. Penjina çayının orta uzunmüddətli çöküntü axını ildə 1 milyon ton təşkil edir. Su zəif minerallaşmaya malikdir. Minerallaşma hidrokarbonat sinifinə və kalsium qrupuna aiddir.
Rusiyanın dövlət su reyestrinə görə, Anadır-Kolıma hövzəsi rayonuna daxildir.
Əməmiyyəti
Penjina çayında daşqınların zəifləməsi ilə Slautnoye ilə Ayanki arasında nəqliyyat mümkündür.
qabarma və çəkilmənin imkanlarını nəzərə alaraq Penjina çayının mənsəbində güclü bir qabarma və çəkilmə elektrik stansiyasınıən qurulması planlaşdırılır.
Kamenskoye - Manila magistral yolunun üç kilometrlik keçidi çayın buz başlamış səthindən keçir.
Dudaran (Nəmin)
Dudaran — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 195 nəfər yaşayır (50 ailə).
Sabir Rəhimov
Rəhimov Sabir Ömər oğlu — General.
Fərrux Zeynalov
Həyatı
Fərrux Məmmədnəbi oğlu Zeynalov 1942-ci il mayın 4-də Bakı şəhəri Lenin rayonunun Bilgəh qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə qəsəbə orta məktəbini, 1963-cü ildə Yüngül Sənaye Texnikumunu, 1969-cu ildə isə Çingiz İldırım Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) tikiş məmulatının texnologiyası fakültəsini bitirmişdir. 1985-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, iqtisad elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Sabir Rəhimov
Həyatı
Rəhimov Sabir Ömər oğlu 1902-ci ilde yanvar aymm 25-de Daşkənd şəhərində anadan olmuşdur. Ata və anasını erkən itirən Sabir uşaq evində böyümüş, sonra isə varlı torpaq sahibkarının sahəsində muzdla çalışmışdır.
Fərrux Zeynalov
Həyatı
Evlidir, 3 övladı var. Oğlu Əziz Zeynalov Nəsimi bələdiyyəsinin sədridir.
Sabir Rəhimov
Təhsil
1922-ci ilin noyabr ayında Sabir Rəhimov Baki birləşdirilmiş hərbi məktəbin müdavimləri sırasına daxil edilmişdir. Tədqiqatçi Faiq Qocayevin araşdirmalari sübut etmişdir ki, o dövrde hərbi məktəb Bakının mərkəzi hissesində, indiki Nizami küçəsi ilə Rəşid Behbudov küçəsinin kəsişməsində yerləşirdi. Belə ki, çar Rusiyası dövründə burada olan binada 10-cu əsgər xəstexanasi, Cümhuriyyət dövründə 1919-cu ilin sentyabr ayının 5-dən Azərbaycan Hərbi Məktəbi, Azərbaycan işğal olunandan sonra isə Bakı birləşdirilmiş hərbi məktəbi yerləşmişdir. Hal hazirda bu binada 8 saylı şəhər orta məktəbi yerləşir. Gecə-gündüz aparılan məğələlər çətinliklərə öyrəşmiş Sabiri qorxu tütmur, əksinə, hərbi intizama tez alışaraq o, öz qrupunda işe ciddi münasibəti ile seçilməyə başlamışdır. Təcrübəli müəllimlərin (onu qeyd etmek kifayətdir ki, mektebin müellimləri sırasında Azərbaycanın məşhur sərkərdələri Səməd bəy Mehmandarov və Əli aga Şıxlinski var idi) rəhbərliyi ilə hərb elminin sirlerinə yiyələnən Rəhimov çox keçmədi ki, müdavim manqasının komandiri təyin edildi. Təhsildə qazandığı uğurlar nəticəsində o, 1923-cü ilde təlim tağımının komandir müavini təyin olundu. 1925-ci ildə Bakı birləşdirilmiş hərbi məktəbini yoxlamaq üçün SSRI Hərbi – Inqilabı şurasının Sədri Mixail Vasilyeviç Frunze müxtəlif xarakterli təlimlər keçirmişdir. Frunzenin rəhbərlik etdiyi komissiya müdavimlərin hazırlığına yüksək qiymət vermişdir. At çapmaq və qıllncla doğrama imtahanlarında ən yüksək nəticəni Sabir Rəhimov göstermişdir. Qalibə hədiyyə verilən masaüsü tunc at heykəlini Rəhimova şəxsən Mixail Vasilyeviç Frunze təqdim etmişdir. 1925-ci ilin avqust ayında Bakı birləşdirilmiş hərbi məktəbini ferqlənmə ilə bitirən Sabir Rəhimov vətənə qayıdaraq əlahiddə özbək süvari eskadronunun komandiri təyin olunmuşdur.
Fərrux Zeynalov
Həyatı
"Bilgəh: səfalı yurdun layiqli övladları" adlı kitabın müəllifi idi. Rus dilini bilirdi.
Siyasi fəaliyyəti
Bitərəf idi.
Sabir Rəhimov
İş fəaliyyəti
1941-ci ilin iyunundan alay komandirinin müavini vəzifəsində döyüşlərdə iştirak edən S.Rəhimov bir neçə dəfə yaralanmış, sağaldıqdan sonra yenidən cəbhəyə qayıtmişdır. 1942-ci ilin sentyabr ayında Sabir Rəhimov 395-ci atici diviziyanın komandiri vəzifəsində şimali Qafqazda döyüşlərə qatılır. Maraqlıdır ki, onun diviziyasının “qonşusu” azərbaycanlılardan təşkil edilən 396-ci atıcı diviziyası idi. Şimali Qafqazın böyük hissəsi faşist qoşunları tərəfindən işğal edilmişdir. Almanlar Bakıya doğru can atırdılar və Sabir Rəhimov vaxtıkən hərb sənətinə yiyələndiyi Bakının müdafiəsində mərdliklə dayanmişdir. 1942-ci ilin axırları- 1943-cü ilin əvvəllərindəbaş vermiş ağıir döyüşlərdə 396-cı milli azərbaycan atıcı diviziyasi, demək olar ki, bütünlüklə həlak olmuş, S.Rəhimovun komandiri olduğu 395-ci atıcı diviziyası isə böyük itkilər vərərək yenidən təşkil olunması üçün arxaya kepçirilmişldir. Genreral-mayor rütbəsinə layiq görülən S.Rəhimov 1943-cü ilin aprelindən 1944-cü ilin noyabr ayınadək Moskvalda Baş Qərargahın Hərbi Akademiyasında təhsil almişdir. 37-ci qvardiya atıcı diviziyasının komandiri vəzifəsində S.Rəhimov Pribaltika və Şərqi Prussiya döyüşləlerində iştirak etmişdir. Onun diviziyası Qraudenz qalasının (hal-hazirda Polşanın Qrudzendz şəhəri) alınmasında fərqlənmişdir. Rəhimovun komandanlıq etdiyi diviziya birinci olaraq Almaniyanın Dansiq şəhərinə daxil olmuş, lakin 1945-ci il martin 26-da onun komanda məntəqəsinə mərmi düşmüş və o, aldığı ağır yaradan keçinmişdir.
Fərrux Zeynalov
Siyasi fəaliyyəti
XVII və XVIII çağırış Bakı Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin, XII çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.
Sabir Rəhimov
İş fəaliyyəti
Onun ölümü bir çox suallar doğurmuşdur: komanda məntəqəsinə düşən mərmi dənizdən atıl mışdı, halbuki bu dövrde dənizdə üstünlük bütünlüklə sovet donanmasının əlində idi; heç kim dənizdən komanda məntəqəsini atəşə tutan alman gəmisini görməmişdir. Üstəlik Sabir Rəhimov ağir yaralanandan sonra 8 saat ərzində huşsuz qalmiş və bu müddətdə ona tibbi kömək göstərilməmişdi. Yalnız generalı xilas etməyin məümkünsüzlüyü aydın olanda o, hospitala aparıldı. Qraudenz qalasının alınmasına göre S.Röhimov Sovet Ittifaqi Qəhrəmanı adına təqdim olundu, lakin onun təqdimat sənədləri nədənsəyoxa çıxdı. Yalnız 1965-ci ildə SSRI Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 6 may 1965-ci il (müharibə bitdikdən 20 il sonra!) general-mayor Sabir Rəhimova ölümündən sonra Sovet Ittifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdir.
Fərrux Zeynalov
Siyasi fəaliyyəti
26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.
Sabir Rəhimov
İş fəaliyyəti
Azerbaycan xalqının qəhreman oğlu, iki dəfə Sovet Ittifaqı Qəhrəmanı, tank qoşunları general-mayoru Həzi Aslanovun (1910 - 1945) döyüş fəaliyyəti ilə meşğul olan tədqiqatçı S.Əhmədov Həzi Aslanov və Sabir Rəhimovun bioqrafiyalarında inanılmaz dərəcədə üst-üstə düşən oxşar cəhətlərə rast gəlmişdir. Belə ki, hər iki komandir bir müddət mülki fabriklərdə işləyəndən sonra hərbi məkteəbə daxil olmuş, her ikisi Bakıda hərbi məktəbi bitirmiş, hər ikisi komandirlərin ixtisasartırma kurslarında oxumuş, hər ikisi Böyük Vətən Müharibəsini Qərb Xüsusi Hərbi Dairəsində qarşılamış, hər ikisi alay komandirinin müavini vəzifələrində vuruşarkən ilk dəfə fərqlənmiş, hər ikisi eyni dövrdə Moskvada Hərbi Akademiyada oxumuş, hər ikisi Hərbi Akademiyanı bitirdikdən sonra eyni istiqamətə - Pribaltika cəbhəsinə göndərilmiş, hər ikisi müəemmalı şəraitdə haradansa atılan mərmi ilə ağir yara almiş (H. Aslanov 24.01.1945-ci il, S.Rəhimov 26.03.1945-ci il tarixlərində, cəbhənin eyni istiqamətində), hər ikisinə naməlum səbəbdən tibbi yardim gec göstərilmiş, hər ikisinin adına yazılan təltif sənədləri yoxa çıxmışdır (H.Aslanovun Litvanın Mitava şəhərini azad etməsinə göre 2-ci dəfəSovet Ittifaqı Qəhrəmanı adına təqdim olunma sə-nədləri yoxa çıxdığından ona yalnız 1991-ci ildə 2-ci dəfə bu fəxri ad verilmişdir). Və, nəhayət, təmsil etdikləri xalqların sevimli sərkərdələri kimi hər ikisinin cəsədləri vətəndə torpağa tapşirılmışdır: H.Aslanov Bakıda, S.Rəhimov Daşkənddə.
Fərrux Zeynalov
Siyasi fəaliyyəti
2005-ci il noyabrın 6-da 27 saylı Sabunçu ikinci seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, Energetika və ekologiya məsələləri daimi komissiyasının üzvü olmuşdur. Azərbaycan-Ukrayna parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Azərbaycan-Belçika, Azərbaycan-Türkiyə parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvü olmuşdur.
Sabir Rəhimov
Mükafatları
6 may 1965-ci il SSRI Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin (müharibə bitdikdən 20 il sonra!) general-mayor Sabir Rəhimova ölümündən sonra Sovet Ittifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdir."Qırmızı Bayraq ordeni"
Fərrux Zeynalov
Siyasi fəaliyyəti
MDB-nin Parlamentlərarası Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü və Büdcəyə nəzarət komissiyası sədrinin müavini olmuşdur.
Mükafatları
Fərrux Zeynalov SSRİnin bir sıra orden və medallarına, "Azərbaycan SSR əməkdar kommunal və əhaliyə məişət xidməti işçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür. SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin qızıl medalı ilə təltif olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Əsilzadələr Məclisinin üzvü olmuşdur.
NGC 2412
NGC 2412, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Kiçik Köpək bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 39.37 sm (15.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kolalı (Nəmin)
Kolalı — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 610 nəfər yaşayır (127 ailə).
Meduza (Karavacco)
Meduza — Mikelancelo Merisi de Karavacco tərəfindən 1598-1599-cu illərdə ərsəyə gətirilən rəsm əsəri. Karavacco rəsm üzərində "falçı qadın" və "fırıldaqçılar" adlı əsərləri ilə eyni dövrdə işləmişdir. Əsər ona himayədarlıq edən Kardinal del Montenin sifarişi əsasında Medici ailəsinə hədiyyə olaraq çəkilmiş və hədiyə verildiyi gündən etibarən Florensiyanı tərk etməmişdir.
Təsviri
Karavacco Meduzanı ərsəyə gətirərkən Leonardo da Vinçinin qalxan üzərində rəsm etdiyi Meduza rəsmindən təsirlənmişdi. Mənbələrdə Da Vinçinin "Meduza"sının da Medici ailəsinin kolleksiyasına daxil edildiyi haqqında məlumatlar vardır.
Rəsm qalxan üzərinə keçirilmiş kətana çəkilmişdir. Kətan üzərində Meduzanın gövdəsindən ayrılmış başı və boynundan fışqıran qanlar rəsm edilmişdir.
Əsər qədim yunan əfsanəsinə söykənməkdədir. Əfsanəyə görə antik dəniz tanrı və tanrıçası olan Fork və Ketonun qızı Meduza o qədər gözəl idi ki, adanın bütün kişiləri ona aşiq olmuşdu. Lakin Meduza Tanrılara yaxın ola bilmək üçün öz bəkarətini qoruyaraq Afinanın (yunan ədalət, güc, savaş və ağıl tanrıçası) məbədində xidmət etməyi seçir. Günlər keçir, Meduzanın məşhur gözəlliyinin səsi-sorağı artıq hər tərəfə yayılmış və Poseydonun diqqətini çəkmişdi. O, insan formasına girərək Afinanın məbədinə gedib qızı istismar edir. Bütün bunlar Poseydonun günahı olsa da, bu hadisəyə qəzəblənən Afina, Meduzanı cəzalandırır və onu gorgona, yəni ölü sifətində, qorxunc və səssiz bir canavara çevirir. Artıq Meduzanın gözəl, ipək saçlarının yerində zəhərli ilanlar hərəkət edir və birbaşa gözünə baxdığı hər insan daşa çevrirdi. Bir müddət sonra Perseydən qurtulmaq istəyən kral Polidekt ondan Qorqona Meduzanın başını gətirməsini tələb edir. Persey Meduzanın məbədinə gedərək burada Hermesin orağı ilə onun başının kəsir. Mikalencelo Merisi de Karavacco məhz bu səhnəni rəsm etmişdir.
Hacı Mail
Hacı Mail Əliyev — şair, qəzəlxan, füzulişünas alim, filologiya elmləri namizədi.
Həyatı
Hacı Mail Əliyev 1935-ci ildə Nardaranda anadan olmuşdur.
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirmişdir (1960). 18 il (başqa məlumata görə görə 20 ildən artıq) Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar İnstitutunda çalışıb. «Məcməüs-şüəra» ədəbi məclisinin bərpaçısı, «Füzuli» ədəbi məclisinin təşkilatçısı və sədri olmuşdur. Bu məclisdə qəzəlxan şairlərlə yanaşı, ustad xanəndələr də iştirak etmişlər.
Yaradıcılığı
Sənətkar və tədqiqatçı kimi formalaşmasında Nardaran ədəbi mühitinin (Mirzə Abbas Şahini, Hacəli Pərişanı, Zəki Məcid oğlu, Hacı Şıxəli Tuti, Ağarza Qəmli, Muxtar Fail, Hacı Paşa Əzadar və b.) o cümlədən klassik ədəbiyyatı mükəmməl bilən, Füzuli vurğunu atası İsmayıl kişinin böyük təsiri olmuşdur. Mindən çox qəzəlin, həmçinin qəsidə, tərcibənd, qitə, təxmis, qoşma və s. şeirlərin müəllifidir. Qəzəlləri muğamda xanəndələr tərəfindən geniş istifadə olunur.
Fars və ərəb dillərini yaxşı bildiyindən orta əsrlərin əlyazmaları üzərində dərin tədqiqat işləri aparmışdır. Məhəmməd Füzulinin Bakıda, Londonda, Sankt-Peterburqda və Daşkənddə qorunub saxlanılan doqquz əlyazma nüsxəsini və iki qədim çap nüsxəsini dərindən araşdırmaqla “Füzuli divanının tekstoloji tədqiqi və elmi-tənqidi mətni” əsərini yazmışdır. Bu əsərə görə “filologiya elmləri namizədi” elmi dərəcəsinə müdafiəsiz layiq görülmüşdür. Görkəmli akademik Vasim Məmmədəliyev Hacı Mailin füzulişünaslığını belə qiymətləndirmişdir: “Cəsarətlə deyə bilərəm ki, ürəfa məclislərində Füzulini Əli Fəhmidən sonra Hacı Mail qədər gözəl aça bilən ikinci şəxsə rast gəlməmişəm”.
Şeyx Şamil
Şeyx Şamil  (avar. Имам Шамиль; ) — Qafqaz dağlılarının rəhbəri, 1834-cü ildən Qərbi Dağıstan dağlılarını, çeçenləri və çərkəzləri birləşdirən teokratik dövlətin — imamı kimi tanınmışdır. Qafqaz xalqlarının milli qəhrəmanı. Milliyyətcə — avardır.
Mənəvi formalaşması
Oğlana babasının şərəfinə Əli adı qoymuşdular. Uşaq ikən, o, arıq və zəif idi, tez-tez xəstələnirdi. Dağlı xalqların inamına görə bu cür hallarda uşağın adını dəyişmək lazım gəlirdi. Qərara gəldilər ki ona dayısının şərəfinə "Şamil" adı qoysunlar. Kiçik Şamil düzəlməyə başladı və daha sonra öz gücü ilə hamını heyrətə salan qüvvətli bir gənc oldu.
Uşaqlıqda diribaş xarakterinə və cəldliyinə görə yaşıdlarından fərqlənirdi; dəcəl idi, amma onun hansısa dəcəlliyindən bir kimsə ziyan görməmişdi. Gimri ağsaqqalları söyləyirdilər ki, Şamil gəncliyində qaşqabaqlı görünüşü, iradəsi, maraq dairəsi, qüruru və rəhbərlik etməyi xoşlaması ilə başqalarından fərqlənirdi. Şamil gimnastika ilə məşğul olmağı çox xoşlayırdı. O, qeyri-adi dərəcədə güclü və cəsarətli oldu. Qaçmaqda heç kim ona çata bilmirdi. Eləcə də qılıncoynatma ilə məşğul idi, qılınc, xəncər onun əlindən düşmürdü. Yayda və qışda, hər cür havada o ayaqyalın və yaxası açıq gəzirdi. Şamilin ilk müəllimi, əslən Gimridən olan uşaqlıq dostu Adil Məhəmməd (1795–1832) (Qazi Məhəmməd, Qazi molla) oldu. Müəllim və tələbə daima birlikdə idilər. Şamil daha ciddi təhsilini on iki yaşı olarkən Unsuqulda Camaləddin Qazıqumuxludan almağa başladı. İyirmi yaşında o, qrammatika, məntiq, ritorika, ərəb dili kursunu bitirdi, ali fəlsəfə və hüquq kursunu öyrənməyə keçdi.
Rusiya imperiyası ilə müharibə
right|thumb|250px|[[Dağıstanın xəritəsi – Yermolov dövrü, 1818–1826-cı illər.]]
Əsirliyi və ölümü
right|thumb|300px|, 1863. "Əsir düşmüş Şamil baş komandan kinyaz A. İ. Baryatinskinin qarşısında – 5 avqust 1859-cu il". Maxaçqala, Dağıstan təsviri-incəsənət muzeyi.
XIX əsrin 40-cı illərində Şamil rus qoşunları üzərində ardıcıl olaraq möhtəşəm qələbələr qazanırdı. Amma ki əsrin 50-ci illərində onun hərəkatı zəiflədi. Kırım müharibəsi ərəfəsində – 1853–1856-cı illərdə, Şamil Böyük Britaniya və Türkiyənin köməyi hesabına öz fəaliyyətini aktivləşdirə bilsə də, uğur qazana bilmədi.
1856-ci ildə Paris sülh müqaviləsinin bağlanması nəticəsində Rusiya Şamilə qarşı böyük qüvvə yeritmək imkanı qazandı: Qafqaz korpusu orduya çevrildi (200 min nəfərədək). Yeni baş komandan — general (1854–1856) və general Aleksandr Baryatinski (1856–1860) imamlıq ətrafındakı blokada dairəsini daraltmağı davam etdirdilər. 1859-cu ilin aprelində Şamilin paytaxtı — Veden, rusların əlinə keçdi. İyunun ortalarında isə ruslar Çeçenistan ərazisindəki son müqavimət ocaqlarını da zərərsizləşdirə bildilər. Çeçenistanın qəti olaraq Rusiyaya birləşdirilməsindən sonra müharibə adıgeylərə (çərkəzlərə) qarşı hələ beş il davam etdi. Şamil müridləri ilə Dağıstanın Qunib auluna qaçdı.
6 sentyabr (25 avqust) 1859-cu ildə Şamil 400 müqavimətçi ilə birlikdə Qunibdə mühasirəyə alındı və 7 sentyabrda (26 avqustda) fəxri şərtlərinin qəbul edilməsi müqabilində özünü təslim etdi (bax:.
Şamil ilə imperator II Aleksandrın ilk görüşməsi 15 sentyabrda baş tutdu. 22 sentyabrda Şamil Moskvaya daxil oldu, növbəti gün general Yermolovla görüşdü. 26 sentyabrda — Sankt-Peterburqda idi. Üç gündən sonra imperatriçə  təqdim edildi. Peterburqda imperator II Aleksandr tərəfindən qəbul edilməsindən sonra, yaşayış yeri olaraq Kaluqa təyin olunmuşdu. Hansı ki 10 oktyabrda özü, 5 yanvar 1860-cı il tarixində isə ailəsi orada yerləşdi. Onun yanında olmaq üçün ərəb dilini bilən general Boquslavsko təyin olunmuşdu. 28 aprel — 1 may arasında Şamil keçmiş naibi Məhəmməd Əminlə görüşdü. Məhəmməd Əmin Türkiyəyə gedərkən, yolüstü Kaluqada dayanmışdı.
26 avqust 1866-cı il tatixində Kaluqa quberniya dvoryan yığıncağının parad zalında Şamil oğlanları Qazı Məhəmməd və Məhəmməd Şapi ilə birlikdə Rusiyaya sədaqət andı içdilər. Elə həmin il Şamil şahzadə III Aleksandrın toy mərasimində qonaq kimi iştirak etdi. Həmin vaxt imperator ilə üçüncü görüşü baş tutdu. 30 avqust 1869-cu il tarixdə imperator fərmanı ilə Şamilə irsi dvoryan (zadəgan) rütbəsi verildi. 1868-ci ildə, Şamilin artıq gənc olmadığını və Kaluqanın iqliminin onun sağlamlığı üçün zərərli olduğunu nəzərə alan imperator, onun üçün daha uyğun yer seçməyi qərara aldı və Şamilin yeni yaşayış yeri Kiyev oldu. Şamil ora həmin ilin noyabr-dekabr aylarında yerləşdi.
16 fevral 1869-cu il tarixdə II Aleksandr ona Məkkəyə ziyarətə getmək icazəsi verdi. 12 mayda Şamil ailəvi olaraq Kiyevdən çıxdı. 19 mayda İstanbula yetişdi. 16 noyabrda — Süveyş kanalında açıq səyahətdə iştirak etdi. 20 noyabrda Məkkəyə daxil oldu. 1870-ci il martın axırlarında — həcc ziyarətinin başa çatmasından sonra, Şamil Mədinədə yaşamağa başladı və 16 (4) fevral 1871-ci il tarixdə elə orada vəfat etdi. Mədinədəki Bəqi qəbiristanlığında (indiki Səudiyyə Ərəbistanı) dəfn edildi.
Ailəsi
right|thumb|İmam Şamil (oturub) oğulları (ayaq üstə) ilə Şamilin atasının ölümündən sonra Şamilin anası Denqav Məhəmmədə ərə getmişdir. Bu nikahdan isə Fatimat adlı qız doğulur, hansı ki əvvəlcə Məhəmmədə ərə getmiş, sonra isə qimrili Xamulatın arvadı olub. Qimrili Xamulat 1845-ci ildə köhnə Darqonun ruslar tərəfindən tutulduğu vaxt həlak olmuşdur. Fatimat isə 1839-cu ildə rusların Axulqo qalasını tutması zamanı, ələ keçməmək üçün Koysu çayına atılaraq çayda boğulmuşdur. Fatimatın Mesed adlı bir qızı qalmışdı, hansı ki iki dəfə Əli-Məhəmmədə ərə getmişdir; birinci ərindən Həmzət bəy adlı oğlu var idi. Həmzət bəy 1837-ci ildə Rusiyaya amanat olaraq göndərilmiş, 1855-ci ildə əsirlərin dəyişdirilməsi zamanı geri qaytarılmışdır.
Şamilin beş arvadı var idi. Onlardan biri Zahidat (1829–1871), qazıqumuxlu Camaləddinin qızı idi. Digəri, Şuaynat (1824–1876), erməni mənşəli Anna İvanovna Uluxanovanın doğduğu qız idi; 1840-cı ildə Axberdil Məhəmmədin Mozdoka hücumu zamanı əsir götürülmüşdü.
Oğulları
Şamilin böyük oğlu Camaləddin (1829–1858) — on yaşında olarkən Axul kəndinin mühasirəsi zamanı ruslara amanat verilmişdir. Sankt-Peterburqda dvoryan uşaqları ilə birlikdə 1-ci kadet korpusunda təhsil almışdır. Ona ənənəvi dağlı paltarı geyməyə icazə verilmişdir. 1854-cü ildə İmam Şamil əsir götürdüyü knyaginaların – Çavçavadzenin və Orbelianinin böyük oğlu ilə dəyişdirilməsini təklif etdi. Camaləddin geri qayıtsa da, çox yaşamadı, 1858-ci ildə Andi aulunda vərəm xəstəliyindən vəfat etdi.
İmam Şamilin ikinci oğlu Qazı Məhəmməd (1833–1902) idi — altı yaşında Axul aulunun bir hissəsinin ruslar tərəfindən mühasirəsi zamanında ayağından yaralanmışdı. 1850-ci ildə Karatın naibi təyin edilmiş və orada hamının hörmətini qazanmışdır. Onun ən böyük hərbi uğuru isə Gürcüstana hücumu oldu; bu əməliyyat zamanı Çavçavadze knyazlarını məhv etmişdir. 1855-ci ilin mayında sultan I Əbdülməcid Qazı Məhəmmədə xidmətləri müqabilində yaşıl bayraq və qızıl suyuna çəkilmiş, almazlarla bəzədilmiş gümüş orden göndərmişdir. Bundan başqa, ona paşa rütbəsi də verilmişdir. 1859-cu ilin yazında Qazı Məhəmməd imamatın paytaxtı olan Vedeno aulunun müdafiəsinə rəhbərlik etmişdir. Aulun uzunmüddətli mühasirəsindən sonra ruslar aulu ələ keçirdilər, Qazı Məhəmməd isə naibləri ilə birlikdə Dağıstana üz tutdu. 1859-cu ilin avqustunda Qazı Məhəmməd atası ilə birlikdə Qunibdə idi. O özünün kiçik qardaşı Məhəmməd Şapi ilə müdafiəni gücləndirməyə çalışırdı. Qunibin ruslara təhvil verilməsindən sonra rus çarının göstərişi ilə, Şamil, Qazı məhəmməd və üç müridi Sankt-Peterburqa aparılmalı idi, daha sonra onların yaşaması üçün Kaluqa seçildi. Atasının ölümündən sonra çox çətinliklə Türkiyəyə və Ərəbistana getmək üçün icazə aldı. Türkiyədə hərbi xidmətə qatıldı, Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1877-1878) türk diviziyasına komandanlıq etmiş, Bəyazidin mühasirəsində iştirak etmiş və marşal rütbəsi almışdırt. 1902-ci ildə Mədinədə vəfat etmiş və atasının qəbrinin yanında dəfn edilmişdir.
Dördüncü oğlu Məhəmməd Şapi (1840–1906)də Qunib aulunun süqutundan sonra Sankt-Peterburqa aparılmış, sonra isə Kaluqaya göndərilmişdir. Rus ordusunda hərbi xidmət etmək istəmiş və 8 aprel 1861-ci ildə imperatorun mühafizəsi təyinatlı xüsusi Qafqaz eskadronunda leyb-qvardiya korneti olmuşdur. Məhəmməd Şapinin birinci arvadından uşağı olmamışdır. Tezliklə, o ikinci arvad alır. Onun adı Cariyat olan ikinci arvadı da dağlı idi və həmin arvaddan Məhəmməd Şapinin Məhəmməd Zaqid adlı oğlu doğulmuşdur. 25 yaşlı Məhəmməd Şapi üç il hərbi xidmət eməmiş poruçik rütbəsi alır, bundan iki il sonra isə ştabs-rotomisr our. Üç ildən sonra hərbi xidməti ilə bağlı olaraq Rusiya xaricinə ezam edilir. Ezamiyyət dövründə o, Freansada, İngiltərədə, Almaniyada, Türkiyədə və İtaliyada olur. Rusiyaya qayıtdıqda isə o, 3-cü dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni ilə təltif edilir və Qafqaz eskadronununa gənc dağlıların cəlb cəlb edilməsi üçün Qafqaza ezam olunur. Tezliklə, qüsursuz xidmətinə görə rotmistr rütbəsi alır və çar mühafizə xidmətinin dağlı bölüyünün komandiri təyin edilir. 1873-cü ildə isə "2-ci dərəcəli Müqəddəs Stanislav ordeni" ilə təltif olunur. 37 yaşı bitməmiş polkovnik rütbəsi alır. Rus-türk müharibəsi illərində o, döyüşə getmək istəsə də, istəyi çar tərəfindən rədd edilir. 1885-ci ildə general-mayor rütbəsi alır. 45 yaşında üçüncü dəfə 18 yaşlı qızla evlənir. Qızın atası tacir idi və qızına cehiz olaraq Kazanda ikimərtəbəli ev vermişdir. Məhəmməd Şapi ömrünün sonuna qədər həmin evdə yaşamış və 1902-ci ildə Kislovodskda müalicədə olarkən vəfat etmişdir. Sonuncu nigahdan onun iki qızı var idi. Hər ikisi növbə ilə ictimai xadim Məhəmməd Əli Daxadayevin, hansı ki Maxaçkala şəhəri onun şərəfinə adlanır, onun arvadı olmuşdur.
İmam Şamilin kiçik oğlu Məhəmməd Kamil (1863–1951) haqqında isə məlumat azdır. O, Kaluqada anadan olmuşdur. Onun anası qazıqumuxlu Camaləddinin qızı Zahidət idi. Ömrünün çox hissəsini Türkiyə və ərəbistanda keçirmişdir. Nəbihə Şamil ilə evlənmişdir. Stanbulda dəfn olunub. Dağlılar Respublikasının tanınmış xadimi Said bəy Şamilin atasıdır. Said bəydən başqa Məhəmməd Kamilin Nəciyyə və Nəcavat adlarında iki qızı da var idi. Amma nə Səid bəyin, nə də onun bacılarının uşaqları olmamışdır.
Şamilin nəticəsi Nazim Hənəfi Məhəmməd Efiopiya vətəndaşıdır. Şamilin nəticəsi Məryət Əsgərova( 1927-2003) Azərbaycan vətəndaşı idi.
Həyatı
İmam Şamil 26 iyun 1797-ci (hicri 1 məhərrəm 1212-ci) ildə Avar xanlığında, Gimri kəndində, Əlinin oğlu Denqav – Məhəmmədin ailəsində anadan olmuşdu. Anası avar bəyi Pir–Budağın qızı Baxu–Mesedu idi. Şamilin əsil adı Əli idi. Bu ad ona babasının şərəfinə verilmişdi. Şamilin babası Əli qumuq əsilli Əmir xanın oğlu idi. Şamil 15 yaşına çatdığı zaman artıq at minməkdə, qılınc oynatmaqda çox mahir idi. 20 yaşına isə 2 metr boyu ilə tullanma, odlu silahdan istifadə, qılınc oynatma kimi keyfiyyətlərdə çox mahir idi. Şeyx Şamil ilk təhsilinə Səid Xərakinin yanında başladı. Daha sonra qayınatası Nəqşibəndi şeyxi Cəmaləddin Qazi Kumikinin tələbəsi oldu. İmam Şamil özündən əvvəl imamət məqamında olan Qazi Məhəmməd və Həmzət Bəyin müşavirliyini etmişdi. Şamil son dərəcə sadə, təvazökar və qənaətcil bir həyatı yaşamaqda idi.
İmam Şamil müxtəlif vaxtlarda 5 dəfə evlənmişdi. Şamilin Fatimat, Cevhərat, Zahidət, Əminə və Şovanət adlı həyat yoldaşlarından Əhməd Cəmaləddin, Məhəmməd Qazi, Məhəmməd Səid, Məhəmməd Şəfi, Cəmaləddin və Məhəmməd Kamil adlı 6 oğlu ilə Fatimat, Nəfisat, Nəcabət, Bahu-Mesedu və Safiyat adlı 5 qızı olmuşdu.
Şamil imam – yəni dövlət başçısı seçildikdən sonra ilk iş olaraq dövlətin daxilindəki vəziyyəti səhmana salmağa başladı. Ruslara qarşı güclü müqavimət göstərmək üçün vacib olan əskəri və mülki təşkilatları yenidən qurdu. Bir tərəfdən hərbi tədbirlər görərək düşmənə qarşı müdafiə üçün müharibəyə girişərkən, digər tərəfdən də müntəzəm olaraq ədliyə və idarə etmə mexanizmini inkişaf etdirməkdə idi. Bu zaman mədrəsələrdə təhsilə diqqət verilməkdə, fikir və sənət sahəsində böyük addımlar atılmaqda idi. Onun hakimiyyətdə olduğu zamanlarda top, barıt, digər silah-sursat istehsalı və tədarükünə ciddi fikir verilmiş, əskəri təşkilatlanmada böyük irəliləyişlər əldə edilmişdi.
İmam Şamil güclü natiqlik qabiliyyəti, qətiyyətli iradəsi və əskəri dühası ilə böyük uğurlar qazanmış, şöhrəti qısa zamanda ətrafa yayılaraq nüfuzu Dağıstan bölgəsində yaşayan xalqlar tərəfindən qəbul edilmişdi.
İmam Şamil idarə sistemini yenidən qaydaya salarkən, ölkəni naiblik və vilayətlərə ayıraraq bunların başına həm hərbi, həm də mülki işləri idarə edən naibləri təyin etdi. Üç və ya dörd naiblik bir vilayət idi. Vilayətlərin başındakı naibin rütbəsi daha böyük idi. Ayrı-ayrılıqda hər biri böyük qəhrəman olan bu yüksək rütbəli naiblərdən Haqverdi Məhəmməd (Axberdilav Mohuma), Qabət Məhəmməd (Kebed Mohuma), Şuayıb Molla, Taşof Hacı, Daniyal Sultan, Nur Məhəmməd, Xiitinaf Musa, Sədullah, Düba Hacı,Hacı Murad və Şamilin böyük oğlu Məhəmməd Qazi qəzavatın adı unudulmayacaqı şəxsiyyətlərindən olmuşlar.
Şamil imam seçildiyi 1834-cü ildən 1859-cu ilə qədər Rusiyanın böyüklüyünə və hərbi qüdrətinə baxmayaraq usanmadan müharibəni davam etdirdi. Özündən əvvəlki 2 imamın dövründə də10 il müharibədə iştirak etdiyindən bütövlükdə dayanmadan cihad etdiyi müddət tam 35 ildir.
Bu vaxt ərzində Rus ordusuna böyük zərbələr vurmuşdu. Bununla bərabər özünün də məhdud olan əsgəri qüvvəsi də gündən-günə azalmışdı.1839-cu ildə Axulqo Təpəsində 3 min müridi ilə General Qrabbenin komandanlığındakı sayı 10 mindən artıq yüksək səviyyədə silahlanmış rus ordusuna qarşı 80 günlük müdafiəsi hərb tarixinə düşmüşdür. Şamil bu müharibədə həyat yoldaşı Cevhəratı, oğlu Səidi və bacısı Məsudəyi itirmiş, 8 yaşındakı oğlu Cəmaləddini ruslara girov vermək məcburiyətində qalmışdı.
Bu dəhşətli müharibələrdə sadəcə insan itkisi olmurdu. Ruslar aylarla davam edən müharibə nəticəsində işğal etdikləri torpaqlarda ağacları, meşələri yandırıb heç bir canlını sağ qoymadan irəliləyirdilər.
Müharibədə iştirak edən rus komandirlərindən Milyutin 80 gün davam edən Axulqo müharibəsi haqqında xatirələrində bunları deyir:
"Artıq müharibəyə nəzarət və idarə komandirlərin əlindən bütünlüklə çıxmışdı. Hiddətlənərək əsəblərindən adəta dəliyə dönmüş dağlılar necə gəldi əsgərlərimizin üzərinə basqın edib, süngü ilə öldürülənə kimi döyüşürdülər. Hətta qadınlar da silahsız olduqda belə, özlərini quduzcasına süngülərimizin üzərinə atırdılar. Lakin, müvəffəqiyyət üçün hər cür fədakarlığı gözə almış rus komandanlığı inadla hücuma davam etdi. Təslim olmağı qətiyyən rədd edən dağlılar heç bir ümidləri qalmadığı halda qəhramancasına döyüşdülər. Qadınlar, uşaqlar əllərindəki xəncərlərlə ruslara hücum edir, süngülərin ucunda göz qırpmadan can verirdilər. Bəziləri isə özlərini və uşaqlarını dağdan atırdılar. Yaralılar da inanılmaz şəkildə döyüşürdülər".
Həcc zamanında Şamilin orada olduğunu eşidən dünyanın dörd bir yanından gəlmiş yüz minlərlə müsəlmanın onu görmək üçün yaratdığı izdiham nəticəsində hökumət idarəçiləri onu Kəbənin üzərinə çıxardılar. Beləliklə insanlar onu gördülər.
Şamil həcc ziyarətini yerinə yetirdikdən sonra Mədinəyə getdi. Mədinədə olarkən çox zəifləmiş olan İmam Şamil xəstələndi. Bütün həyatını Allah üçün cihada, ölkəsinin birliyinə həsr etmiş, əsgəri dühasını dünyaya və əbədi düşməni olan rus hökumətinə qəbul etdirən, adını dünya tarixinə "gəlmiş-keçmiş ən böyük müqavimət lideri" olaraq yazdıran İmam Şamil 4 fevral 1871-ci ildə 74 yaşında fani dünyaya gözlərini yumdu.
Əshabi-süffə
Əshabi-süffə və ya Əhli-süffə ( — Oturacaq sakinləri və ya Talvar əhli) — Mədinədə sığınacağı olmayan və Peyğəmbər məscidinin örtüyü altında yaşayan Məhəmməd peyğəmbərin yoxsul səhabələri. Ümumilikdə Əhli-süffədən olan 93 nəfərin adı məlumdur. “Talvar əhli” arasında Məhəmmədi görmək üçün Mədinəyə gələnlərdə var idi.
Tarix
Məhəmməd peyğəmbər şəxsən “Talvar əhlinin” qayğısına qalır, qənimətlərin bir hissəsini onlara verir və dövlət xəzinəsindən onlara vəsait ödəyirdi. Əhli-süffə sakinləri davamlı namaz və oruc tutmaqla yanaşı, yazıb-oxunaq və hədisləri intensiv şəkildə öyrənirdi. Onların müəllimləri arasında Məhəmməd peyğəmbərin Abdullah ibn Məsud, Əbu əd-Dərda, Ubeyy ibn Kəb, Muaz ibn Cəbəl və Ubadə ibn əs-Samit kimi tanınmış səhabələri var idi. Müsəlmanlar hesab edirlər ki, Əhli-süffə əslində ilk müsəlman təhsil müəssisəsini (mədrəsə) qurmuşdur.
“Talvar əhli” arasından məşhur hədis rəvayətçiləri (Əbu Hüreyrə, İbn Ömər və Əbu Səid əl-Xudri), ilk müəzzinlər (Bilal Həbəşi və Abdullah ibn Ümmü Məktum) və peyğəmbərin digər görkəmli səhabələri (Əbuzər əl-Ğəffari, Hüzeyfə, Xəbbab, Salman Farsi, Şüheyb ər-Rumi, Uqbə ibn Əmir əl-Cuhani və İrbad ibn Səriyyə) çıxmışdır.
Sufizm (Təsəvvüf)
Əhli-süffə sakinləri davamlı olaraq namaz qılır və nadir hallarda lüzumsuz olaraq məscidi tərk edirdilər. Onlar heç vaxt kimdənsə nəsə ummur, yaşayış ehtiyaclarını ödəmək üçün əllərindən gələni etməyə çalışırdılar. Quran təfsirçiləri hesab edirlər ki, Bəqərə surəsinin 273-cü ayəsində söhbət konkret olaraq “Talvar əhli” haqqındadır.
Təsəvvüf ədəbiyyatında əhli-süffə təqva və zahidlik modeli olan təsəvvüfün ilkin nümayəndələri hesab olunur. Bəzi orta əsr müəlliflərinin fikrincə, sufizm (təsəvvüf) sözü bu qrupun adından gəlir.
Əkinçi 1875-1877 (tam mətn)
Əkinçi 1875-1877 (tam mətn) — 1875-1877-ci illərdə nəşr edilmiş və Azərbaycan dilində yayımlanan ilk qəzet olan Əkinçidə nəşr edilmiş bütün məqalələrin toplanıldığı kitab.
Haqqında
XIX əsr Azərbaycan ictimai və siyasi həyatını öyrənmək üçün qiymətli mənbələrdən hesab edilən "Əkinçi" qəzetinin işıq üzü görən 59 sayındakı bütün məqalələr və yazılar bu kitabda toplanmışdır. Kitab ilk dəfə 1979-cu ildə Bakıda Azərnəşr tərəfindən çap edilmişdir. Kitab ikinci dəfə Azərbaycan Respublikası prezidenti İlham Əliyevin "Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında" 2004-cü il 12 yanvar tarixli sərəncamı ilə ikinci dəfə 2005-ci ildə çap edilmişdir. 2005-ci il nəşrinin transliterasiya və tərtib edəni Turan Həsənzadə, ön sözün müəllifi və redaktoru isə Əziz Mirəhmədov olmuşdur.
Kitab ümumilikdə 496 səhifədən ibarətdir.
Yaşar İskəndərov
Yaşar Qara oğlu İskəndərov — şəhid.
Həyatı
İsgəndərov Yaşar 10 sentyabr 1973-cü ildə Gədəbəy rayonunun Arıqıran kəndində anadan olub. 1992-ci ildə orta məktəbi bitirib. Həmin il hərbi xidmətə öz Vətən borcunu verməyə yollanmışdır… Yaşar hərbi xidmətini Ağdamda mina mühəndis batalyonundan başlamışdır. Bir müddətdən sonra Yaşarı Gədəbəy rayonunun Novoivanovka kəndində yerləşən batalyona göndərirlər. Yaşar az vaxt ərzində öz döyüş yoldaşlarınm və rəhbərliyin hörmətini qazanır, baş serjant rütbəsinə yüksəlir. Hərbi qabiliy-yətini nəzərə alan komandanlıq onun sənədlərini 1992-ci il fevral aymda ali hərbi məktəbə hazırlayır. Atalar yaxşı deyib: "Sən saydığım say, görək fələk nə sayır". Müharibə Yaşarın da taleyinə qələm çəkdi. Cavankən arzularını soldurdu. Yaşar Gədəbəy rayonunun füsunkar təbiəti olan Örükdaş, Keçəldağ,Keçidərəsi və s. yaylaqlarda şücaətlə döyüşdü. O, Keçidərəsi yaylağında ermənilərin mühasirəsində qalan 23 nəfəri mühasirədən qurtarmışdı. Onun son qoçaqlığı isə Xalyarlı deyilən yaylaqda olmuşdu… Yaşar iyunun 29-u 1993-cü ildə batalyona qayıdır və xəbər tutur ki, erməni quldurları Xalyarlı yaylağında qoyun otaran 17 yaşlı iki yeniyetməni öldürüb, camaatın 250 baş qoyununu aparıblar, uşaqların meyidini isə vermək istəmir-lər. Yaşar döyüş yoldaşları ilə hadisə yerinə yola düşür. Dördsaatlıq ağır döyüşdən sonra ermənilər qaçmağa məcbur olur. Uşaqların meyidləri geri alınır. Yaşar isə həmin döyüşdə qəhrəmancasına həlak olur. Ölümündən sonra adı doğma kəndinin məktəbinə verilmişdir. Yaşarın məzarının üstünə belə bir bayatı yazılmışdır: Əziziyəm, bu dağı, Duman aldı bu dağı, Vətən yolunda şəhid oldum, Dərd bilməyin bu dağı.
Ölümü və dəfn mərasimi
Ölümündən sonra adı doğma kəndinin məktəbinə verilmişdir. Yaşarın məzarının üstünə belə bir bayatı yazılmışdır: Əziziyəm, bu dağı, Duman aldı bu dağı, Vətən yolunda şəhid oldum, Dərd bilməyin bu dağı.
İrsi və xatirəsi
Hazırda qəbri Gədəbəy rayonunnun Arıqıran kəndində yerləşir.
Ciyərkəndi (Nəmin)
Ciyərkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 52 nəfər yaşayır (14 ailə).
NGC 1788
NGC 1788, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. RN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Davudpaşa—YTÜ (İstanbul metropoliteni)
Davudpaşa—YTÜ metrostansiyası (Davutpaşa—YTÜ metro istasyonu) — İstanbul metropoliteninin M1 xəttində yerləşən yerüstü stansiya. 31 yanvar 1994-cü ildə istifadəyə açılmışdır.
Metrostansiyaya 41AT, 85C, 92C nörməli avtobuslarla gəlmək mümkündür.
Həmçinin, metrostansiya əsasən Ulduz Texniki Universitetinə nəqliyyat üçün geniş istifadə olunur.
Hvasa (müğənni)
An He-cin, ) və ya səhnə adı ilə Hvasa – Cənubi Koreyalı müğənni, repçi, mahnı müəllifi, bəstəkar və model. 2014-cü ildə Mamamoo qız qrupunun üzvü olaraq debüt etmişdir. Musiqisinə təsir etmiş ifaçı kimi Beyonse-ni göstərir.
Yazı və bəstəkarlıqda iştirak etdiyi "Twit" rəqəmsal sinqlı ilə 2019-cu ilin fevral ayında solo sənətçi kimi debüt etmişdir. 2020-ci ilin mart ayında Hvasa ingilis müğənni Dua Lipa ilə birlikdə Lipanın "Physical" mahnısının remiksi üçün koreyaca sözləri əlavə edib. 2020-ci ilin avqust ayında isə 10 oktyabrda "Don't Touch Me" adlı sinql ilə debüt edən dörd nəfərdən ibarət "Refund Sisters" adlı superqrupun üzvü biri olaraq debüt etmişdir.
"Maria" adlı EP-i ilə Hvasa ABŞ iTunes albomları çartında üst sıralarda yer alan ilk koreyalı qadın solo sənətçisi olmuşdur. "2020-ci il üçün YouTube-da dünya üzrə 100 ən yaxşı K-pop idolları" sıralamasında doqquzuncu yeri tutmuşdur.
Həyatı
K-pop debütündən əvvəl Solbi və Standing Egg qrupu da daxil olmaqla bir sıra Cənubi Koreyalı sənətçilər onun istedadını tanıyıb.
2014–2017
19 iyun 2014-cü ildə An He-cin Hvasa adı altında 4 nəfərlik Mamamoo qrupunun üzvlərindən biri olaraq debüt etmişdir.
2018
25 martda "Became Calm" mahnısının klipi yayımlanıb. 6 iyulda isə Loco ilə etdiyi "Don't" duetinin klipini buraxılmışdır.
2019
11 yanvarda "Don't" mahnısı "Stream" kateqoriyasında 100 milyondan çox izlənmə əldə etdiyi üçün Gaon tərəfindən platin sertifikatı almışdır.
Yanvar ayında Hvasanın solo debüt edəcəyi açıqlanmışdır. 13 fevral 2019-cu ildə Hvasa "Twit" adlı sinqlı ilə solo sənətçi olaraq debüt etmişdir. Mahnı Gaon rəqəmsal çartında, "Triple Crown" Koreyada Gaon Digital, Gaon Download və Gaon Streaming çartlarında uğurla birinci olub.
O, "Twit" mahnısı ilə 2 və 16 mart tarixlərində Music Core musiqi şousunda birinci yeri qazanmış və fevral ayında Gaon rəqəmsal çartında 1-ci yeri tutmuşdur.