cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bioetika
Bioetikanın əsas problemləri
5) Bir çox bioetik problemlər gen mühəndisliyinin inkişafı (yalnız vaxt keçdikcə genlərdə çox zərərli təsirləri meydana çıxara bilən qüsurların olmasını müəyyənləşdirən gen diaqnostikası; orqanizmin genetik şərtlənmiş patologiyasının sağalmasına yönəlmiş genoterapiya; gen mühəndisliyi metodlarının tibbi məqsədlər üçün deyil, insanın "yaxşılaşdırılması" üçün tətbiq imkanları) ilə bağlıdır (məs., liberal yevgenika — bax Yevgenika). Geni modifikasiya edilmiş orqanizmlərin — virusların, bakteriyaların, bitkilərin və heyvanların yaradılması və ətraf mühitdə yayılması ilə əlaqədar mümkün olan risklər də müzakirə olunur. 1997 ildə ilk klonlaşdırılmış heyvanın — Dolli qoyunlarının meydana gəlməsi kəskin mübahisələrə, sonra siyasi və hüquqi sənədlərin qəbul edilməsinə səbəb oldu; bununla bağlı klonlaşdırma texnologiyasının insana mümkün tətbiqi tənzimləmə obyektinə çevrilir.
6) Son 30–40 ildə Bioetikanın insan, yaxud heyvanın iştirakı ilə aparılan biotibbi tədqiqatların etik və hüquqi tənzimləmə bölməsi ən çox inkişaf edib. Belə tədqiqatların aparılmasına cəlb olunmuş tərəflərin maraqları (plüralist cəmiyyətlərdə isə həm də dəyərlər) heç də həmişə və hər şeydə üst-üstə düşmür. Bu uyğunsuzluq adətən tərəflərin pis istəkləri ilə deyil, tədqiqatçı və yoxlanan arasında obyektiv mövcud olan maraqların toqquşması nəticəsində baş verir: birinci üçün yeni elmi biliklərin alınması, ikinci üçün isə sağlamlığın yaxşılaşdırılması, yaxud qorunması vacibdir. Sınaqdan keçirilənlərin müdafiəsi üçün tədqiqat layihəsinin etik ekspertizası mexanizmi işlənib hazırlanmışdır. Biotibbi tədqiqatın aparılması üçün verilmiş hər bir sifariş belə ekspertizadan mütləq qaydada keçməlidir. Onu statusu tədqiqatın aparılacağı idarənin müdiriyyətindən, tədqiqatçıların özündən və tədqiqat layihəsini maliyyələşdirənlərdən asılı olmayan ekspertizaya zəmanət verən etik komitə aparır. Bu mexanizmi aparıcı biotibbi jurnalların əksəriyyəti etik ekspertizadan keçməmiş tədqiqatlar haqqında məqalələri qəbul etməməsi siyasəti tamamlayır. Sınaqdan keçənlərin sağlamlıq, hüquq və ləyaqətini müdafiə edən digər mexanizm onların məlumatlandırıldıqdan sonra razılıq verməsidir. İstənilən tədqiqat sınaqdan keçəndən yalnız səlahiyyətli, könüllü, dərk edilmiş və açıq-aydın ifadə edilmiş razılıq alındıqdan sonra yerinə yetirilə bilər. Məlumatlandırılmış razılıq norması yalnız tədqiqatlar məqsədi ilə deyil, həm də terapevtik məqsədlərlə də yerinə yetirilən istənilən tibbi müdaxilə zamanı tətbiq olunur. Bu normadan bütün kənaraçıxmalar (pasiyentin, yaxud sınaqdan keçənin özünün deyil, onun qeyri-səlahiyyətli nümayəndəsinin razılığı; fövqəladə şəraitdə razılıq olmadan müdaxilə və s.) həm də etik və hüquqi cəhətdən nizamlanır.
7) 21 əsrdə cəmiyyətin sağlamlığı Bioetikanın əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir. Bu mövzu səhiyyə ehtiyatlarının milli və beynəlxalq səviyyədə ədalətlə paylanması, dərman preparatları və elementar tibbi yardımın ilk növbədə inkişaf edən ölkələrdə əlçatanlığının təmin olunması kimi problemləri əhatə edir.
Bioetikanın nəzəri konsepsiyaları
Amerika filosofu T.Biçampın (d.1939) və ilahiyyatçısı C. Çildresin (d.1940) təklif etdikləri sxem geniş yayılmışdır. Bu sxem dörd prinsip və həmin prinsiplərlə əsaslandırılan bir sıra qaydalardan ibarətdir. Qaydalar öz növbəsində konkret şəraitdə qərar və hərəkətlərin mənəvi əsaslandırılmasına xidmət edir. Bunlara xüsusilə məlumatlandırılmış razılıq konsepsiyasına əsaslanan pasiyentin muxtariyyətinə hörmət prinsipi; tibbi müdaxilə zamanı pasiyentə vurulan zərərin minimuma endirilməsini tələb edən, Hippokratdan başlayan "zərər verməmə" prinsipi; pasiyentin vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün həkimi pozitiv addımlar atmaq borcunu vurğulayan "fayda ver" prinsipi; səhiyyə sistemində həm həmişə məhdud ehtiyatların ədalətli paylanmasını, həm də pasiyentlərə ədalətli və bərabər münasibətin vacibliyini göstərən ədalət prinsipi daxildir. Beynəlxalq təşkilatlar və bioetik problemlərin hüquqi tənzimlənməsi. YUNESKO-da Bioetika üzrə beynəlxalq və dövlətlərarası iki komitə fəaliyyət göstərir. Bu mövzu ilə Avropa Şurasında Bioetika üzrə rəhbər Komitə məşğul olur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı çərçivələrində də Bioetika üzrə işçi qrup mövcuddur. Bioetika sahəsində etik və hüquqi tənzimləmə Beynəlxalq normativ sənədlər əsasında yerinə yetirilir. Onlardan ən mühümləri: İnsan Genomu və İnsan Hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamə (YUNESKO, 1997); Bioetika və İnsan Hüqüqları haqqında Ümumi Bəyannamə (YUNESKO, 2005); İnsanın Klonlaşdırılması haqqında Bəyannamə (BMT, 2005); biologiya və tibbin nailiyyətlərinin tətbiqi ilə əlaqədar insan ləyaqəti və hüququnun müdafiəsi haqqında hüquqi öhdəçilik verən Konvensiya: İnsan Hüquqları və Biotibb haqqında Konvensiya (Avropa Şurası, 1997) və ona insanın klonlaşdırılmasının, transplantologiyanın, biotibbi tədqiqatların qadağalarına aid əlavə protokollar. Ümumdünya Tibb Assosiasiyalarının "İnsanların tədqiqat subyekti kimi iştirakı ilə aparılan tibbi tədqiqatların etik prinsipləri"adlı Helsinki Bəyannaməsi (1964; 2000-ci ilin redaktəsində) yüksək beynəlxalq nüfuza malikdir. Dünyanın bir çox ölkəsində qanunverici, ya da icra hakimiyyəti orqanlarında kifayət qədər nüfuzlu milli etik komitələr, yaxud komissiyalar fəaliyyət göstərir. Onlar Bioetikanın daha kəskin və aktual problemləri üzrə müxtəlif sosial, dini, etnik, həddi-buluğa çatmış və əhalinin digər qruplarının maraqlarının toqquşduğu səbəblərə dair siyasi qərarlar hazırlayırlar. 1999-cu ildə YUNESKO-nun tövsiyəsi ilə AMEA-nın nəzdində Bioetika, Elmi Biliklər və Texnologiyaların Etikası üzrə Milli Komitə yaradılmışdır (sədri akad. C.Ə. Əliyev). Milli Komitənin tərkibinə biologiya, təbabət, ekologiya, fəlsəfə və hüquq sahələrində çalışan aparıcı alimlər, səhiyyə, k.t., ekologiya və təbii ehtiyatlar üzrə mütəxəssislər daxildir. Milli Komitə bioloji, tibbi və peşə bölmələrindən, eləcə də ölkənin ali təhsil ocaqlarında, elmi tədqiqat in-tlarında fəaliyyət göstərən 30 komissiyadan ibarətdir.
Şər problemi
Pislik və ya şər problemi — din fəlsəfəsində mütləq yaxşı olan bir Tanrı varlığının necə uyğunlaşması məsələsidir. Epikür əvvəlcə problemi məntiqi bir düsturla təqdim etdi və o vaxtdan bəri demək olar ki, hər kəsin, fəlsəfə ilə əlaqəsi olmayan insanlardan tutmuş filosoflara qədər düşüncələrini tutdu.
Təqdimat və problemin versiyaları
M.Ş. II. 18-ci əsrdə yaşamış bir kilsə atası Laktantyusun (e.ə. e.ə. 340) nəqlinə görə, Epikür pislik problemini bir dilemma şəklində ifadə etmişdir:
Allah ya pisliyi aradan qaldırmaq istəyir, ya da yox; ya da ola bilər, amma istəmir; ya nə çıxarmaq istəmir, nə də çıxara bilmir; ya da hər ikisini də çıxarmaq istəyir və çıxara bilər. Əgər məhv etmək istəyirsə və edə bilmirsə, O, hər şeyə qadir deyil; bu, Allahın xarakterinə ziddir; ləğv edə bilər, amma ləğv etmək istəmirsə, zərərlidir; bu da Allaha uyğun deyil; nə aradan qaldırmaq istəsə, nə də edə bilməzsə, o da zərərli və hər şeyə qadir deyil; bu vəziyyətdə o Allah deyil; əgər hər ikisi aradan qaldırmaq istəyirsə və yalnız Allaha uyğun olanı edə bilərsə, pisliyin mənbəyi nədir? Yoxsa onları niyə aradan qaldırmır? Epikuros Problemin başqa bir təqdimatı əsrlər sonra David Hume tərəfindən Dinlə Dialoqlarında Filonun ağzı ilə edildi:
Allah pisliyin qarşısını almaq istəyir və buna qadir deyil? Sonra zəifdir. Yoxsa pisliyi dayandıra bilmir? Buna görə də yaxşı niyyətdə deyil. Həm güclü, həm də yaxşı olsaydı, bu qədər pislik necə mövcud idi? David Hume Problem müxtəlif versiyalarla bir neçə dəfə təkrarlandı. Pis probleminin məşhur bir versiyasını çağdaş filosof John L. Mackie təklif etmişdir:
1.Allah var. 2.Allah mütləq yaxşıdır. 3.Allah hər şeyə qadirdir. 4.Pislik var.
Yuxarıda göstərilənlərdən hər hansı birini qəbul edən şəxs dördüncüsünü rədd etməlidir. yəni:
Əgər Allah var (sənət. 1) və mütləq xeyir istəsə (sənət. 2) və istədiyi şeyi edə biləcək qədər güclüdürsə (mad. 3), pislik olmamalıdır. Əgər Allah varsa (sənət. 1) və yalnız yaxşılıq istəyir (sənət 2), lakin yer üzündə pislik varsa (sənət. 4), onda Allah istədiyini edə bilməz. Allah hər şeyə qadir deyil. Əgər Allah varsa (sənət. 1) və hər şeyə qadirdir (sənət. 3) və şər (sənət 4), Allah pisliyi yaradıb və mütləq yaxşı deyil. Nəhayət, əgər Allah da mütləq yaxşıdır (sənət. 2) və qüvvət (sənət. 3) və pislik hələ də mövcuddursa (mad. 4), belə bir Allah ola bilməz. Din fəlsəfəsində bu suallara cavab tapmaq cəhdi ümumilikdə teodis adlanırdı və problem burada həll olunmağa çalışılırdı.
Pislik problemi bir sıra teoloji problemlər yaratdığından, bir çox filosof əvvəlcə "pis" anlayışını təsnif etməyə çalışdılar. Leybnizə qədər, xüsusən xristian mütəfəkkirləri iki növ pislikdən danışdılar:
Təbii pislik və ya fiziki pislik: Müasir xristian ilahiyyatçısı John Hick'in dediyinə görə, "xəstəlik törədən bakteriya, zəlzələ, fırtına, qasırğa, quraqlıq və sair" halında insan hərəkətlərindən asılı olaraq baş verən pislik bu qrupdan sayılır. Mənəvi pislik: qəddarlıq, ədalətsizlik, aldatma, qısqanclıq, müharibə, soyqırım, yalan, zülm və s. onlar texnoloji pisliklərdir. Bu təsnifatda insan və azad iradəsi mənəvi pisliyə görə cavabdeh kimi göstərilir və müzakirə "təbii pislik" hissəsində davam edir. Leybniz daha sonra "metafizik pislik" anlayışını əlavə edəcəkdir. Müasir ilahiyyatçılar günümüzdəki mənbələrə görə pislikləri oxşar şəkildə təsnif etməyə davam edirlər.
Platondakı teodis
thumb|150px|left|[[Platona görə pisliklərin mənbəsi Allah deyildir.]] Platonun teodizdə ilk cəhdi fəlsəfə tarixində məlum idi. Sonrakı teodis edilmiş fikirlərin izlərini Platonun teodis edilmiş fikirlərində tapmaq olar. Platon Allahı Kainatda pisliyin mənbəyi kimi görmür, digər şeylər də pisliyin mənbəyi olmalıdır: İnsanlarda baş verən bəzi hadisələrə görə cavabdehdir; lakin O, çoxlarına cavabdeh deyil. O, hər şeyin səbəbi deyil, yaxşıların səbəbkarıdır. Bunun pis şeylərlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Allah yaxşı olduğuna görə, insanların başına gələn hər şey, əksəriyyətimizin düşündüyü kimi, Ondan gəlmir. Yalnız yaxşı şeylər Allahdan gəlir ... Və yaxşı şeylər pisdən daha az gəlir və Allahdan o qədər də deyil, daha azdır. Buna görə pis şeylər üçün başqa səbəblər axtarılmalıdır. Bunların Allah tərəfindən gəldiyini söyləmək lazım deyil. Platon, Dövlət Platon maddəni pisliyin mənbəyi kimi görmür, əksinə pis ruhlara cavabdeh olan pis ruhları tutur. Məsələn, Timaeusda Tanrı Tanrının dünyanı mümkün qədər gözəl və hər cəhətdən mükəmməl hala gətirmək istədiyini söylədi. Lakin, Neo-Platonizmin banisi Plotindən başlayaraq, Platon mütəfəkkirləri maddi şərin mənbəyi kimi görürdülər.
İriney teodis
thumb|150px|left|[[Lionlu İrineyə görə insanın yaradılması hələdə davam edir.]] Iriney (e.ə. 130-202) xristian kilsəsinin yaradılışla məşğul olan atalarından ilk idi. İrineyə görə Tanrının insan yaratması təkamül yolu ilə iki mərhələdən ibarətdir. Birinci mərhələ Tanrı obrazıdır. İkinci mərhələ, hələ başa çatmamış Tanrıya bənzərlikdir. İrineyə görə, Tanrı insanı qüsursuz və mükəmməldən uzaq bir Allaha aparan bir ruhani yolun başlanğıcında yaratmışdır. İnsana mükəmməl olmaq potensialı verilmişdir, ancaq eşitmə, müayinə, düşünmə, anlama və şərh mərhələlərindən keçərək mənəvi və müdrik olmaq lazımdır. Allah ilə insan arasında bir epistemik məsafə qoyulmuşdur, çünki yaxşılıq qazanmaq üçün pis və problemli vəziyyətlərlə üzləşməlidir.
İnsan əvvəlcə yaradılmamış bir Tanrı obrazı kimi ortaya çıxdı - Ata hər şeyi yaxşı planlaşdırdı və əmrlərini verdi, Oğul bunu həyata keçirdi və yaradılış işlərini etdi və ruh onu gücləndirdi və çoxaltdı ki, insan istəsin. O, daha az dərəcədə irəliləmiş və yaradılan olmayana yaxın kamilliyə doğru getmişdir. Yaradılmayan şey mükəmməldir, bu Allahdır
İriney, Heresisə qarşı
İran teologiyası bu gün yayılan xristian ilahiyyatından fərqlənir. Augustine teologiyasında üstünlük təşkil edən "insanın yıxılması", "ilk günah" və "kəffarə" kimi anlayışlar İran teologiyasında təsirli deyildir. İriney, mənəvi təkamül üçün sərbəst iradə anlayışında Augustine'dən o qədər də fərqli düşünmür, lakin bu sərbəstliyi irəliyə doğru hədəf kimi qurduğundan, Avqustinin günah ideyasından (keçmişə doğru) fərqlənir və daha optimist bir xəttə yaxınlaşır. Avqustindən xeyli əvvəl inkişaf etdirilən bu teodisyanın İranın anlayışı, XX-ci əsrin xristian ilahiyyatçısı Con Qik tərəfindən yenidən işlənmiş və müdafiə edilmişdir.
Teodis
Augustinus'a görə insanın etdiyi günahlar pisliklərin səbəbkarıdır. Orta əsr xristian düşüncəsinə dərindən təsir göstərən filosoflardan biri olan Augustinusa (e.ə. 354-430) görə, Allah insanları günahsız yaratdı və onu şərdən uzaq bir dünyaya yerləşdirdi. Lakin insan Allahın azadlığından qəsdən sui-istifadə etdi və günah işlətdi.Adəmin günahı üzündən bütün insanlar lənətə gəlirlər, Allah hamımızı səfalətə sala bilər, ancaq bəzilərini yaxşı olduğu üçün xilas edir. Buna görə bəzi insanlar yalnız Allahın lütfü ilə bağışlanacaq, digərləri cəzalandırılacaqlar. Göründüyü kimi, Augustine'nin teodisya fəlsəfəsində insanın xristianlığa düşməsi, ilk günah və kəffarə kimi mövzular üstünlük təşkil edir. Bundan əlavə, Agustinusun fikrincə, varlığın pis funksiyası nəticəsində yaranan pislik və günaha uyğun cəza nəticəsində yaranan pislik, Kainatda uyğunlaşmaya və uyğunlaşmaya səbəb olur. O qədər ki, bu dünya pis olmayan bir dünya qədər yaxşı və gözəldir.
Alekseev adına qızlar gimnaziyası
Alekseev adına qızlar gimnaziyası - Taqanroq şəhərinin ərazisində, Çexov küçəsi, ev 22 ünvanında yerləşən təhsil ocağı. Təhsil ocağı 1911-1917-ci illər ərzində qızlar gimnaziyası olaraq fəaliyyət göstərmişdir.
Məktəbin tarixi
Alekseev adına qızlar gimnaziyasının tarixi öz başlanğıcını 1905-ci ilin sentyabrından götürür. Bu zaman şəhər dumasına Pavel Petroviç Filevski tərəfindən məktub göndərilir. Bu məktubda Taqanroqda yeni qızlar gimnaziyasının yaradılmasına ehtiyac olması vurğulanır. XX əsrin əvvəllərində Mariin gimnaziyası həddindən aryıq dolmuş olur. Burada artıq hər sinifdə 50 şagird oxuyurdu. Şəhər duması bunlsrı nəzərə alaraq Filevskinin təşəbbüsünü dəştəkləyir və Taqanroqda ikinci qızlar gimnaziyasını açmağı qərara alır. Nəhayət 1906-cı ildə ikinci qızlar gimnaziyası açılması plana alınır.
Şəhərdə ikinci qızlar gimnaziyasının açılışı 1911-ci ilin noyabrına təsadüf edir. Bu zaman məktəbə şagird tiplamağı qərara alırlar. Gimnaziya düz üç il müddətində icarəyə götürülmüş binada fəaliyyət göstərmişdir.
1914-cü ilin əvvəllərində şəhər rəhbərliyi gimnaziya üçün bina inşa etmək məqsədi ilə Çexov küçəsində, keçmiş qakanın yerində ərazi ayırır. 10 iyul 1914-cü ildə binanın təməli atılır. Tikinti zamanı keçiş qalanın təməlini qazmaq lazım gəlmişdir. Qazıntı zamanı işçilər burada insan qəbrlərini aşkar etdilər. Artıq bir ildən sonra keçmiş uçulmuş qalanın yerində iki mərtəbəli bina inşa edilmişdi. Bina kərpiçdən dən inşa edilmişdir. Qaxilinə,geniş pilləkənlər qalxırdı. Layihənin rəhbəri Alesandr Markoviç Qinzburq olmuşdur.
Birinci Dünya müharibəsi zamanı Taqanroqa Pribaltika ölkələrindən bir çox təhsil ocaqları köçürülmüşdür. Bu gimnaziyada Qalisiyadan gəlmiş yetim qızlar yerləşdirmişdi. Onlar üçün Köhnə bazarda yataqxana yaradılmışdır. Qızlar gimnaziyası Aleksey Nikolayeviçin şərəfinə adlandırılmışdır. Alekseev gimnaziyasıuzun ömür sürməmişdir. Burada müharibə dönəmində ordu komandanlığı yerləşdirilmişdi. Sovet dönəmində binada məktəb, uşaq bağçası, kənd təsərrüfatı uçilişi, Kənd təsərrüfatı texnikumu və s. yerləşirdi.
1928 - 1933-cü illərdə binada tarix muzeyi yerləşirdi. Akt zalında isə I Pyotrın heykəli vardı. Bu iş Mark Matveeviç Antokolsiyə nəxsus olmuşdur.
Şər problemi
Teodis
Avqustinaya görə, zəlzələ, fırtına və epidemiya kimi təbii pisliklər insan günahlarının cinayət nəticəsidir. Lakin bu cəzalar ədalətli olduğuna görə Kainatın kamilliyini korlamazlar. Damağı bütöv olan birinə ləzzətli olan çörək, dad qönçələri korlanmış birinə ləzzətli ola bilməz; gözlər sağlam bir insana yüngül, xəstə gözlərə ağrılı ola bilər. Eyni şəkildə, ədalətliliyiniz şərəfsiz insanlara müraciət etmir: yaxşı və yaxşı olmayan bəzi canlılarla ahəngdar olaraq yaratdığınız bir ilan və kiçik bir torpaq qurduna icazə verməyək. Bu aşağı bölgələrə daha çox uyğunlaşmaqla pisliklər sizə daha çox bənzərliyini itirir; əksinə, daha çox sizə bənzəməyə çalışanlar üstün varlıqlarınızla daha yaxından tanış olurlar. Pis olanı axtardım və bunun bir maddə olmadığını, ancaq pisliyin səndən üz döndərən, bu səmimi zənginliyi rədd edən, qürurdan daha aşağı olan və kənarda qürur hissi ilə dolu bir iradənin mənəvi pozğunluğu olduğunu bildim. Augustine, etiraflar
Leybnitsdə teodis
Leybnizə görə, bu dünya mümkün olan bütün dünyaların ən mükəmməlidir. Leibniz pislik probleminin həllini "mümkün dünyaların nəzəriyyəsi" adlı bir nəzəriyyə ilə izah edir. Buna əsasən, Allah mümkün olan dünyanın ən yaxşısını yaratmışdır. Mümkün olan ən yaxşısını yaratmaq üçün pisliyə göz yummalıdır.
Leybnizdə Tanrının yaradılması Avqustin kimi "yoxdan yaradılış" kimi deyil, Platonistlərdəki "mövcud maddə" dəndir. Ancaq Leybnizdə "maddə" yox, "monadlar" var. Allah əbədi, sonsuz sayda bölünməz monadlar arasında uyğun gördüyünü aktivləşdirir. Başqa sözlə, yaradılış ideal idealların həyata keçirilməsidir. Bu işdə Allahın sonsuz sayda aləm yaratmaq imkanı var. Allah anlaya bilmədiyimiz çox detalları nəzərə alaraq, mümkün olan bu aləmləri çox incə hesablamış və nəticədə mümkün olan ən mükəmməl dünyaları yaratmağa qərar vermişdir. Ancaq varlıqlar əskikdir, tək olan şey Allahdır. Varlıqlar tam olsaydı, Allah olardı. Buna görə itkinlərdən yaranan bir dünyada pisliyin olması təbiidir. Bunun səbəbi Allah deyil; Başqa sözlə, "varlıq almak öz səlahiyyətlərini Tanrıdan və bacarıqsızlıqlarını öz təbiətlərindən alır. Bu, sərhədsizdir." Gördüyünüz kimi, Leibnizdə bir şey yaxşı deyil, çünki onu Allah yaratmışdır, amma Allah onu yaxşı olduğuna görə yaratmışdır (Euthyphro-nun bu müzakirə üçün dilemmasına baxın). Yəni yaxşılıq və ya əxlaq Allahdan asılı olaraq mövcuddur. Leybniz özünə bir sual verir ki, əgər mümkün olan ən yaxşı dünyada da pislik olarsa, onda niyə Allah bu dünyanı yaratdı və mövcudluğun yox olmaqdan daha yaxşı olduğunu cavab verdi. Leybnizin fikrincə, Tanrı bu Yer kürəsini yaratmalı deyildi, amma olmasaydı heç bir şey olmazdı. Yaradarkən ən yaxşısını tapmaq mənəvi bir borcdur, çünki bütün monadlar varlıq uğrunda yarışır.
Abdullah ibn Ümmü Məktum
Abdullah ibn Ümmü Məktum — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri, peyğəmbərin zövcəsi Xədicənin əmisi oğlu, İslam tarixində ikinci müəzzin ərəb xilafətinin dövlət xadimi və hərbi rəhbəri.
Şər problemi
Leybnitsdə teodis
Leybnizin dediyinə görə Kainatın nizamını bir az anlaya bilsəydik, bunun hətta ən ağıllı insanların istədiklərindən də artıq olduğunu görərdik və bunu ondan yaxşı etmək üçün bir yol yoxdur. Bundan əlavə, Kainatın yaradıcısının heç bir pisliyi olmadığına inanmaq və Onu sevmək hər bir insanın haqqıdır. Əhəmiyyətli olanı Allahı pisliklərlə sevməkdir.
Maarifçilik dövrü və teodisin tənqidi
18-ci əsrdə maarifçilik əsri, teodik anlayışa qarşı sərt tənqidin ortaya çıxmasına səbəb oldu. Voltaire, Leibniz'in "mümkün olan ən yaxşısı" fəlsəfəsini vuran məşhur satirik Candide'i nəşr etdi. Əsərdə Leybniz fəlsəfəsini müdafiə edən Pangloss, iki dostu ilə Yer kürəsini gəzdi və saysız-hesabsız bəlalar oldu. 1755-ci ildə Lissabon zəlzələsi Avropa ziyalılarını dərin sarsıtdı. Dini Təbiət Tarixində Devid Hume, dinlərin yaranma səbəbləri haqqında ilk sosioloji açıqlamalar verdi və dedi: “Din və Tanrı mövzusu bir tapmacadır, izah edilməyən bir sirrdir. Diderot və d'Holbach kimi maarif mütəfəkkirləri də Volter və Humun skeptik münasibətlərindən təsirlənmiş və Orta əsrlərdən sonrakı dövrdə üstünlük təşkil edən xristian inancının təsirini silməyə çalışmışlar.
Abdullah ibn Ümmü Məktum
Bioqrafiya
Məhəmmədin peyğəmbərlik missiyası başlayandan sonra İslamı ilk qəbul edənlərdən biri olmuşdur. Abdullah ibn Ümmü Məktumun adı “Əbəsə” surəsinin ayələrinin Məhəmməd peyğəmbərə nazil olması ilə bağlıdır. Bir dəfə Peyğəmbər Məkkəli zadəganlara İslamın əsaslarını izah etməyə çalışırdı və bu zaman Abdullah ona Qurandan ayələri oxumaq xahişi ilə yaxınlaşır. Peyğəmbər bundan narazılığını bildirdi, sonra ayələr nazil oldu:
Dinindən dolayı təqiblərə məruz qalırı, buna görə də digər müsəlmanlarla birlikdə Mədinəyə hicrət etməli olur.
Şər problemi
Humun teodisə dair tənqidi
Kainatın bir anda bir qanun layihəsi kimi bir şeydən yarandığını söyləmək və ya söyləmək mümkün olacaq. Ancaq bu nöqtədən kənarda bir şey söyləməyəcək və ilahiyyatının hər bir nöqtəsi geniş bir təxəyyül və fərziyyə ilə müəyyən ediləcək. Belə bir insanın biləcəyi qədər, bu Yer üstün bir meyarla müqayisə edildikdə çox qüsurlu və səlahiyyətlidir. Uşaq Allahın ilk cəhdi ola bilər. Məkrli sənətkarlıqdan xəcalət çəkdim, bəlkə də bundan sonra onu tərk etdi. Kainat yalnız asılı, aşağı bir İlahi varlığın işi ola bilər. Bəlkə yuxarılarınızın lağ etməsi. Və ya çox köhnə bir tanrının köhnə demansının məhsuludur və ilk sürətlə və təsirli bir irəliləyişlə ölümündən bəri öz macərasını yaşamışdır. Hume, Kainatın bir maşına bənzədilməsini və maşının yaradıcısının Tanrı tərəfindən yaradıldığını məntiqsiz sayır. Hume görə, bu arqumentdə iki iç içə səhv var. Kainatın maşınla bənzətməsi deyil, həm də maşının olduğu kimi Kainatın yaradıcısı olduğu qənaətidir.
Abdullah ibn Ümmü Məktum
Bioqrafiya
Abdullah Quranı ən yaxşı bilənlərdən biri idi. Musab ibn Umeyr ilə birlikdə Mədinə əhli arasında təbliğat işi aparır. Məhəmməd peyğəmbər Abdullah və Bilalı müəzzin təyin edir. Tez-tez Bilal azan oxuyur, Abdullah isə iqamə verir. Ramazan ayında onlardan biri Mədinə müsəlmanlarını sübh açılmazdan əvvəl son yeməyini yeməyə, digəri isə oruc tutmağa çağırırdı.
Şər problemi
Kantın teodizi tənqid etməsi
David Hume istisna olmaqla, Kant bütün teodetik yanaşmaların, xüsusən Leibnizin teodislərinin ən diqqətəlayiq tənqidini etdi və hətta birbaşa teodetik tənqidə dair bir məqalə dərc etdi. Məqalə "Bütün fəlsəfi nəzəriyyələrin cəhdlərinin uğursuzluğu haqqında" başlığıdır. Xristianlığın fərqli bir mənasına sahib olan Kant, ilk olaraq teodiyaları "Nəzəri nəzəriyyələr" və "Həqiqi Teoriyalar" qruplarına qruplaşdırdı. Müqəddəs Kitabdakı uydurma Eyüp, filosofların nəzəri teodislərə nümunə kimi təqdim etdikləri orijinal teodiyalara və teodiyalara aiddir. Teodisin müdafiəçiləri özlərini Allahın davası və müdafiə tərəfi dava davası olaraq təyin edirlər ". Kant'a görə, bu iş bir məhkəmə səbəbi ilə qaldırıldı (İng. Məhkəmə od fəlsəfəsi). Kant deyir ki, bu qondarma hüquqşünaslar müəyyən məsələlərə aydınlıq gətirməlidirlər. Aydınlaşdırılması tələb olunan üç məqam bunlardır: Yaxud dünyanın yaxşılığına zidd olan şeylərin olmadığını sübut etməlidir. Ya əksinə olduğunu etiraf etməli, amma bunun səbəbini izah etməlidir. Və ya nəhayət, Allahın mütləq güc olduğunu, ancaq bu cür pis hadisələrin səbəblərinin Allahdan olmadığını, ancaq insan və ya fövqəlinsan ruhlar kimi yaxşı və pis bir məsuliyyətli bir varlığın olduğunu sübut etməlidir. Nəticədə, Kantın fikrincə, Allahın vəkilləri bu "işi" "fəlsəfə məhkəməsində" itirirlər. Kant, ilahi hikmətlə pisliyin barışa bilməyəcəyinə inanır. Tanrı fikrinə sadiq qalan Kant, bu nəticəni insan ağlının belə bir transsendental problemi həll etməyə qadir olmadığını izah edir. Kant-a görə, insan transsendental olan bir ali varlığa təslim olmalı və insan ağlının hüdudlarından kənarda olan məsələləri həll edə bilməyəcəyini bilməlidir. Kant o zamana qədər özünün teodik müdafiəsinin fəlsəfi cəhətdən yetərli olmadığını göstərdi, onları sərt şəkildə tənqid etdi, ancaq özü də problemi həll etmək üçün bir ifadə vermədi və problemin həll olunmadığını iddia etdi.
Abdullah ibn Ümmü Məktum
Bioqrafiya
O, kor olmasına baxmayaraq, müsəlmanlarla müşriklər arasında gedən əsas döyüşlərdə iştirak etmiş, əsgərlərə hər cür köməklik göstərmiş, bayraqdar olmuşdur. Rəvayətə görə, Abdullahla bağlı Nisa (Qadınlar) surəsinin 95-ci ayəsində belə bir açıqlama nazil edilmişdir:
Gərdəşinan (Piranşəhr)
Gərdəşinan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Abdullah ibn Ümmü Məktum
Bioqrafiya
636-cı ildə müsəlman ordusunun farsları məğlub etdiyi Qadsiyyə döyüşündə bayraqdar kimi iştirak edir. Döyüş zamanı çoxlu sayda müsəlman həlak olur, onların arasında Abdullah ibn Ümmü Məktum da var idi.
Şər problemi
Problemin deformasiyası
Şopenhauer ilə birlikdə pislik problemi ilkin müalicə formasından ayrılmağa başlayır. Problem əvvəlcə "pis" və "Allah" arasında problem olsa da, tədricən "pis" və ayrı-ayrı insanlar arasında problemə çevrildi. Şopenhauer, Kierkegaard və Nietşe üçün problem pisliyin varlığını, səbəbini və mənbəyini izah etmək və yeni bir həll yolu göstərmək oldu. Nietsche və Kierkegaardın XIX əsrdə məşğul olduğu Nihilizm, bu transformativ problemi həll etmək cəhdi kimidir. Nietşe bu təşəbbüsü izah edir: Nihilizmin preformu pessimizmdir. Pesizm məntiqin gücü ilə ziddiyyətləri ortaya qoyur; gərginlik yaradır. Yüksək dəyərlərin altında bir əxlaq sistemi var və sistem etibarsız olduqda, dəyərlər idarəetmə həyatı yerinə ondan üz döndərməyə başlayır; Pessimizmi gərginlik vəziyyətinin nihilizmi dəyərlərin əsaslı şəkildə rədd edilməsinə hazırlayır. Maarifçilik əsri ilə birlikdə, teodiz cəhdləri güclü bir hücum altında qaldı və böyük filosofların ağır zərbələri aldı. Bununla birlikdə, bu gün teodislərin müxtəlif cəhdlərinin olduğu görülür. Alvin Plantinga və John Hick müasir teodiya cəhdlərinin nümunəsidir.
Moskva Dövlət Universiteti
M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universiteti və ya qısaca MDU  — Rusiyanın aparıcı və böyük ali məktəblərindən biri, qədim universitet ənənələrinə malik nüfuzlu elm və mədəniyyət mərkəzi.
Gəzgəsək (Piranşəhr)
Gəzgəsək — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Moskva Dövlət Universiteti
MDU doqquz elmi-tədqiqat institutu, 40 fakültə, 300-dən çox kafedra və çox sayda xarici ölkədə filial (o cümlədən, İsveçrə və Azərbaycanda). Universitetdə 32.5 min tələbə, 4.5 min aspirant, doktorant, tədqiqatçı və 10 min hazırliq şöbəsini dinləyicisi, ümumilikdə 47 min nəfər təhsil və elmlə məşğul olur. Fakültə və elmi-tədqiqat mərkəzlərində 4 min professor və müəllim, 5 minə yaxın elmi işçi çalışırır. Köməkçi və xidmətçi personalın sayı təxminən 15 000 nəfərdir. 1992-ci ildən MDU-nun rektoru fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, akademik Viktor Antonoviç Sadovniçidir.
Gəzgəsək (Piranşəhr)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 96 nəfər yaşayır (16 ailə).
Qovisümber vilayəti
Ərazisi
1994-cü ildə yaradılan Qovisümber vilayətinin ərazisi 5 542 Km2-dır. Qovisümber vilayətinə 3 rayon (sum) daxilidir.
Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Qovisümber vilayətinin əhalisi 17 399 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.
Sloveniya 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Sloveniya 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edəcək.
Rövşən Rüstəmov
Rövşən Mürvət oğlu Rüstəmov — "Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri.
Həyatı
Rüstəmov Rövşən Mürvət oğlu 1980-ci il oktyabrın 6-da İmişli rayonunun Cəfərli kəndində anadan olub.
1997–2001-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında təhsil alaraq, dövlət və bələdiyyə idarəetməsi ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib, bakalavr dərəcəsinə yiyələnib.
2001–2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında təhsil alaraq İqtisadiyyatın hüquqi tənzimlənməsi ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, magistr dərəcəsi alıb.
2007-ci ildə dissertasiya işi müdafiə edərək iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb.
2004–2012-ci illərdə Azərpoçt MMC-də Biznesin inkişafı şöbəsində müdir müavini, Əməliyyatlar şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.
2012–2014-cü illərdə Azərkosmos ASC-də Korporativ idarəetmə üzrə müşavir vəzifəsində işləyib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 4 iyun tarixli sərəncamı ilə Azərkosmos ASC-nin sədr müavini təyin edilib.
Ölkə Prezidentinin 2021-ci il 14 iyun tarixli sərəncamı ilə nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar nazirinin müavini təyin edilib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2022-ci il 26 oktyabr sərəncamı ilə "Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri təyin edilib.
Mükafatları
2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.
İtaliya ilə Albaniya arasında dəniz sərhədi haqqında razılaşma
İtaliya ilə Albaniya arasında dəniz sərhədi haqqında razılaşma — iki dövlət arasında beynəlxalq dəniz sərhədini quran İtaliya Respublikası ilə Albaniya Respublikası arasında 1992-ci ildə bağlanmış beynəlxalq müqavilə.
Müqavilə 18 dekabr 1992-ci ildə Tiranada imzalanmışdır. Müqavilənin mətni Otranto Boğazında, 17 ayrı koordinat nöqtəsi ilə təyin olunmuş 16 düz xəttli dəniz hissəsindən ibarət sərhədi müəyyənləşdirir. Sərhəd, İtaliya ilə Albaniya arasındakı təxmini bərabərlik xəttidir. Sərhədin ən şimal nöqtəsi Çernoqoriya ilə sərhəd qovşağını təşkil edir; və ən cənub nöqtəsi Yunanıstanla qovşağı təşkil edir. Bu müqavilə, dəniz sərhədlərinə dair müqavilələr arasında unikaldır, çünki hər iki ölkənin sərhədlə bağlı hər hansı bir mübahisəni dörd ay ərzində diplomatik yolla həll etmədiyi təqdirdə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinə göndərməsinə imkan verir.
Sazişin tam adı Albaniya Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında, hər iki dövlətin dəniz sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsinə dair Dəniz Sərhədləri haqqında Müqavilədir.
Xentiy vilayəti
Ərazisi
1930-cu ildə yaradılan Xentiy vilayətinin ərazisi 80 325 Km2-dır. Xentiy vilayətinə 17 rayon (sum) daxilidir.
Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Xentiy vilayətinin əhalisi 76 020 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.
Rahib Hacıismayılov
Rahib Məmmədemin oğlu Hacıismayılov (17 sentyabr 1991; Şəki, Azərbaycan — 20 oktyabr 2020; Ağdərə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidmətləri
Rahib Hacı-İsmayılov 2010-cu ilin əvvəlindən 2011-ci ilin aprel ayınadək Xızıda yerləşən “N” saylı xüsusi təyinatlı hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmətdə olub.
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Rahib Hacı-İsmayılov Tərtər Ağdərə döyüşlərində savaşıb. Tərtərin Tülkü Dərəsi, Qapanlı, Ballı Qaya istiqamətində gedən şiddətli döyüşlərdə iştirak edib. 20 oktyabr 2020-ci il tarixində Ağdərə istiqamətində şəhid olub. Şəkidə Dovşan düzü qəbiristanlığının şəhidlər üçün ayrılmış hissəsində dəfn edilib..
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rahib Hacıismayılov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rahib Hacıismayılov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rahib Hacıismayılov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Perevoz
Perevoz — Rusiyanın Nijeqorod vilayətində şəhər (2001-ci ildən), Perevoz bələdiyyə dairəsinin inzibati mərkəzi.
Coğrafiya
Şəhər Pyana çayı üzərində yerləşir. Burada Moskva–Yekaterinburq magistralında üzərindəki Qorki dəmiryolunun Perevoz dəmiryolu stansiyasını yerləşir.
İqtisadiyyat
Perevoz şəhəri 2007-ci ildə rayon abadlıq müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. 2008-ci ildə şəhərdə üzgüçülük hovuzu, konkisürmə meydançası və kinoteatrı olan idman kompleksi tikilmişdir. Şəhərdə Mixail-Arxangelsk məbədi tikilmişdir.
Karolina Kennedi
Karolina Buvye Kennedi (, doğ. 27 noyabr 1957 ) — amerikalı yazıçı, vəkil və diplomat. 2013-cü ildən ABŞ-nin Yaponiyadakı Fövqaladə və Səalhiyyətli Səfiri. Con və Jaklin Kennedinin qızı.
Bioqrafiya
250px|left|thumb|Karolina atası ilə birlikdə. 1963-cü il. Karolina Kennedi 1957-ci ildə Nyu-Yorkda anadan olub. Karolinanın adı xalası Karolina Li Buvyenin şərəfinə qoyulub. ABŞ prezidentinin qızı olaraq 1961-ci ilin fevralından ailəsi ilə birgə Ağ Evdə yaşayırdı. Karolinanın altı yaşı olmasına beş gün qalmış, 22 noyabr 1963-cü ildə atası Con Kennedi Dallas şəhərində qətlə yetirilib. Faciəli hadisələrdən sonra onun ailəsi Manhettendəki Yuxarı İst-Sayt məhəlləsinə köçüb. Karolina 1980-ci ildə Harvard Universiteti nəznindəki Redklif Kollecini bitirmiş və tezliklə Metropoliten muzeyində işləməyə başlamışdır. 1988-ci ildə Kolumbiya Universitetinin hüquq elmləri doktoru elmi dərəcəsinə yiyələnib.
Kennedi hələ Harvard Universitetində oxuduğu zaman fotoqrafiya sənəti ilə maraqlanmağa başlayıb. O, hətta Avstriyanın İnsbruk şəhərində keçirilmiş XII Qış Olimpiya Oyunlarında fotomüxbirin köməkçisi də işləyib. Lakin Kennedinin əsas fəaliyyəti hüquqşünaslıqla, siyasətlə və xeyriyyəçiliklə bağlıdır. Karolina Kennedi 1989-cu ildə Kennedi ailəsinin digər üzvləri ilə birlikdə "Cəsarət profili" mükafatının təşkilatçısı qismində çıxış edib. 2002-ci ildən 2004-cü ilə qədər Nyu-York təhsil departamentinin strateji tərəfdaşlıq idarəsinin direktoru işləmişdir. Karolina Kennedi günümüzdə həmçinin Con Kennedi kitabxanasının prezidenti vəzifəsini icra edir. Karolina Ellen Alderman ilə birlikdə vətəndaş azadlıqları mövzusunda iki kitabın müəllifidir.
Karolina Kennedi 2008-ci il prezident seçkilərində Barak Obamanın namizədliyini dəstəkləyib və onun seçkiqabağı kampaniyasında fəal iştirak edib. O, 2009-cu ildə senata üzv olmaq üçün Nyu-York ştatından namizədliyini verib, lakin sonradan şəxsi səbəbləri əsas gətirərək namizədliyini geri götürüb. Yekunda Nyu-York ştatından senata Kirsten Cillibrand seçilib.
Şəxsi həyatı
Karolina Con və Jaklin Kennedi cütlüyünün günümüzdə həyatda qalan yeganə övladıdır. Onun kiçik qardaşı Con, 1999-cu ildə həyat yoldaşı və baldızı ilə birlikdə təyyarə qəzasında faciəli şəkildə həlak olub. Digər qardaşı Patrik isə vaxtından qabaq doğuşdan cəmi iki gün sonra, 9 avqust 1963-cü ildə vəfat edib. Karolina Kennedi 1986-cı ildə Edvin Şlossberq ilə evlənib. Cütlüyün Rouz, Tatyana və Cek adında üç uşağı var.
III Riçard (pyes)
thumb|375x375px| Kral III. Riçardın tragediyası başlıq səhifəsi '''Kral III. Riçardın həyatı və ölümü' (İngiliscə: The Life and Death of King Richard III'') — Şekspir in yazdığı III Riçard ın həyatından bəhs edən qısa pyesdir.Müəllifin ilk pyeslərindən biri olduğu düşünülür.1591-1592-ci illərdə yazdığı düşünülür.Şekspirin 4 tarixi pyesindən sonuncusudur.
Qəhrəmanlar
York evi
Lankaster evi
Vudvil ailəsi
III Riçardın qrupu
Örl of Riçmondun qrupu
Ruhanilər
Məzmunu
Əsərin əvvlində Riçard 4-cü Rİçardın İngiltərə kralı olması haqqında belə deyir:
İndi o, narazılığımızın adamıdır
Möhtəşəm yay bu York günəşi ilə ortaya çıxdı
Bütün buludlar evimin üstündən keçir
Gözəllik mücəssəməsi... Leyla Bədirbəyli (film, 2014)
Gözəllik mücəssəməsi... Leyla Bədirbəyli — rejissor Elvin Vəlimətovun 2014-cü ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.
Vəhşi ibn Hərb
Hz. Həmzənin ölümü
Bir rəvayətdə deyilir ki, Məhəmməd peyğəmbərin əmisi və süd qardaşı olan Hz. Həmzə Bədr döyüşündə Cübeyrin əmisi Tuəyməni öldürmüşdü. Uhud döyüşündə Cübeyr əmisinin qisasını almaq üçün Vəhşiyə onu köləlikdən azad edəcəyi vədini verərək Həmzəni öldürməyi tapşırmışdı.
Gözəllik mücəssəməsi... Leyla Bədirbəyli (film, 2014)
Məzmun
Filmdə teatr və kino aktrisası, Azərbaycanın xalq artisti Leyla Bədirbəylinin xatirəsinə həsr olunur.
Vəhşi ibn Hərb
Hz. Həmzənin ölümü
Digər bir versiyada isə Vəhşinin Əbu Süfyanın arvadı Hindin göstərişi ilə Hz. Həmzəni öldürdüyü deyilir. Bunun səbəbi kimi isə Bədr döyüşündə atası Ütbə ibn Rəbiəni itirən Hindin Hz. Həmzədən intiqamı göstərilir.
Gözəllik mücəssəməsi... Leyla Bədirbəyli (film, 2014)
Film haqqında
Filmdə "Dəcəl dəstə", "Səbuhi", "Arşın mal alan", "Fətəli xan", "Görüş", "Kölgələr sürünür", "Onun böyük ürəyi", "Koroğlu", "Dəli Kür", "İntizar", "Dərviş Parisi partladır" filmlərinin kadrlarından istifadə edilmişdir.
Vəhşi ibn Hərb
Hz. Həmzənin ölümü
Vəhşinin özü hadisəni belə təsvir edib: “Uhud Dağına çatdıqda və döyüş başladıqda tək məqsədim Həmzəni öldürmək idi. İnsan kütləsinin içərisində onu ayırd etmək elə də çətin deyildi. Başındakı çalmasında cəsarət və kişilik simvolu – ağ dəvəquşu tükü var idi. Qısa müddətdən sonra onu gördüm. Əvvəlcə bir daşın sonra isə ağacın arxasında gizlənərək, onu nizə ilə vurmaq üçün doğru anı seçməyə çalışdım. Hz. Həmzə Siba ibn Əbdül-Üzza adlı bir qureyşli ilə qarşılaşdı. Hz. Həmzənin onu bir qılınc zərbəsi ilə vurub atdan saldığı andaca nizəni ona doğru atdım. Nizə mədə nahiyəsindən qarnına sancıldı. Mənə doğru bir – iki addım atıb yıxıldı və canını tapşırdı”.
Uhud döyüşündən 5 il sonra 630-cu ildə Məkkə müsəlmanlar tərəfindən fəth edildi. Belə olduğu halda Vəhşinin Taifdə gizlənməkdən başqa bir şansı yox idi.
İslamı qəbul etməsi
Vəhşinin İslamı necə qəbul etdiyini izah edən iki rəvayət var. Onlardan birində Vəhşinin özünün İslam peyğəmbərinin peyğəmbərlik missiyasını qəbul etdiyini, digərində isə Peyğəmbərə İslamı qəbul etmək üçün bir mesaj göndərdiyini bildirmişdir. Bununla birgə Vəhşi əvvəli müqəddəs ayə ilə başlayan bir məktub göndərir: “Allahın həqiqi möminləri başqa tanrılara müraciət etmir və Allahın qətl üçün qadağan etdiyi ruhu həyatından məhrum etməyənlər və zina etməyənlərdir. Bunu edən hər kəs etdiyi əməllərə görə cəza çəkəcəkdir. Qiyamət günü ona görə cəza ikiqat olacaq və cəhənnəmdə əbədi olaraq xor görüləcək. Məni müsəlman olmaq üçün çağırırsınız, lakin mən bu ayədə qeyd olunan bütün günahları törətmişəm. Mən küfrdə yaşadım, bütlərə tapdım, zina etdim və sənə yaxın bir insanı öldürdüm - əmini. Mənim kimi insan necə bağışlana bilər?”. Məhəmməd peyğəmbər bu ayə ilə məktub göndərərək cavab verdi: “Şübhəsiz Allah, digər varlıqları Ona bərabər göstərməni bağışlamayacaqdır. Amman bundan başqa bütün günahlarını bağışlamaq istədiyi insanları bağışlar”. Vəhşi cavab olaraq bu Quran ayəsininin bağışlanmağa kafi olmadığını, hər şeyin ədalətli məhkəməyə və Allahın iradəsinə qaldığını bildirdi. Peyğəmbər üçüncü məktubunu göndərdi: “De ki: Ey qullarım, izin verilmiş şeylərin həddini aşmayın! Allahın mərhəmətinə ümidinizi itirməyin, həqiqətən də, O, bütün günahları bağışlayar, həqiqətən O, Bağışlayandır, Rəhmlidir!” Yalnız bundan sonra Vəhşi ona sadiq qalacağına söz verdi və İslamı qəbul etdi.
Vəhşinin İslamı qəbul edib səhabələrdən birinə çevrilməsinə baxmayaraq Peyğəmbər onun günahını – sevimli əmisinin qətlini heç vaxt unutmadı, hətta ona belə demişdi: “Bacarırsansa, heç vaxt gözümə görsənmə”.
İFL Çempionşip
İngiltərə Futbol Liqası Çempionşipi (, tez-tez qısa olaraq Çempionşip və ya sponsor adının vurğulanması üçün Skay Bet Çempionşip  də deyilir və 2004-2016-cı illərdə Futbol Liqası Çempionşipi  kimi tanınırdı) ― İngiltərə Futbol Liqasının (İFL) ən yüksək divizyonu və Premyer Liqadan sonra İngiltərə futbol liqası sistemində səviyyəcə 2-ci futbol liqası. İngiltərə və Uels komandalarının yarışdıqı liqada ilk iki yeri tutan klublar birbaşa, 3, 4, 5, 6-cı yerləri tutan klublar isə aralarında pley-off oynayaraq Premyer Liqaya yüksəlirlər. Sezon sonunda son üçüncü yerdə qərarlaşan klublar isə İngiltərə 1-ci Liqasına enirlər.
Taz estuarisi
Taz estuarisi — Kara dənizində, Qdansk yarımadası ilə Tazov yarımadası arasında yerləşən körfəz. Körfəzin uzunluğu 330 km, eni 45 km təşkil edir. Taz və Pur çaylarının yatağını təşkil edir. Qabarmanın hündürlüyü 0,7 metrdir. Tazov estuarisinin bir hissəsi şirinsuludur. Dərinliyi elədə böyük deyildir. Maksimal dərinlik 9 metrdir. Dibi lil və qumludur. Sol sahili sıldırımlı, sağ sahili isə hamardır. Adalarının üzəri mamırla örtülür.
Himalay
200px|thumb|Himalay dağları Himalay dağları — Yer kürəsinin ən hündür sıra dağları. Dünyanın ən yüksək zirvəsi olan Everest zirvəsi də bu dağda — Nepalın sərhədlərində yerləşir. Himalay dağları indiyədək davam edən Hindistan platforması və Asiya platformasının toqquşması nəticəsində meydana gəlmişdir.
Pakistan, Hindistan, Çin, Nepal və Butandan keçən 2400 km uzunluğundakı Himalay dağlarının buzlaqları Asiyanın ən böyük 9 çayını qidalandırır. 1,3 milyard insan bu su yollarından asılı olaraq yaşayır. Göstəricilərə görə isə Himalay dağlarında havanın istiliyi son 30 ildə 10 ildən bir 0.06–0.15 dərəcə arası artır və istilərin bu şəkildə artmağa davam etməsi nəticəsində 50 ilə qədər buzlaqların yox olması gözlənilir.
Himalay dağlarının əmələ gəlməsi
Avrasiyaya birləşmədən əvvəl Hindistan Qondvananın bir hissəsi idi. Sonralar Qondvanada materiklərin dreyfi başladı. Qondvananın parçalanması nəticəsində meydana gələn yeni hissələrdən biri olan Hindistan şimala doğru 6000 km məsafə qət etdikdən sonra Avrasiya materiki ilə toqquşdu. İki materik tipli yer qabığının toqquşması nəticəsində Himalay dağları yaranaraq, yüksəldi.
Xarici keçidlər
www.joy.az
Naxçıvan Ali Məclisinin II çağırış deputatları
Naxçıvan Ali Məclisinin II çağırışı — 2000-ci il 5 noyabr tarixində baş tutan seçkilər əsasında formalaşdırıldı.
Ali Məclisin 45 deputatından 40-ı Yeni Azərbaycan Partiyasının, 1-i Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının üzvü, 4-ü isə bitərəf idi.
Qırğızıstan iqtisadiyyatı
Qırğızıstan iqtisadiyyatı əsasən sənaye və xidmət sektorundan ibarətdir və əmək qabiliyyətli əhalinin yarısından azı xidmət sektorunda işləyir. 2011-ci ildə miqrant köçürmələrinin həcmi ölkənin ÜDM-nin 29% -ni təşkil etmişdir.
Naxçıvan Ali Məclisinin II çağırış deputatları
Ali Məclisin 45 deputatından 1-i qadın, 44-ü isə kişi olmuşdur.
Qırğızıstan iqtisadiyyatı
Sənaye enerji və mədənçiliklə təmsil olunur. Yüngül və qida sənayesində müəssisələr var. Yanacaqdoldurma stansiyası bazarı qismən ölkənin şimalında yanacaqdoldurma məntəqələrinin 63% -ə qədərinə sahib olan Qazprom Neft şirkəti tərəfindən idarə olunur. 1990-cı illərdə respublikada sənayeləşmə və Orta Asiya standartlarına görə böyük bir eniş yaşandı: Qırğızıstanın ÜDM-i 1990-2001-ci illərdə 10,35 dəfə azaldı (qonşu Özbəkistanda, eyni zamanda, 3,45 dəfə). Ciddi bir problem 2008 - 2012-ci illərdə kəskin artan dövlət xarici borcudur: 2083,8 milyon dollardan 3031,1 milyon dollara qədər. Kənd təsərrüfatı məhsullarının əhəmiyyətli bir hissəsi ixrac olunur. Turizm Qırğızıstan üçün vacib bir gəlir mənbəyidir. 2008-ci ildə ölkəni gəliri 509 milyon dollar olan 2 milyondan çox xarici turist ziyarət etdi. Qırğızıstan büdcəsinə də Manas bazasının icarəsi üçün ABŞ-dən 63 milyon dollar gəlir əldə edilir. Kiçik sahibkarlığın payı əhəmiyyətsizdir - 2013-cü ildə kiçik və orta müəssisələrin heyəti (fərdi sahibkarlar və kəndli təsərrüfatlarının işçiləri istisna olmaqla) cəmi 87,7 min nəfər (iqtisadiyyatda işləyənlərin sayının 3,9%) təşkil etmişdir. . Həmçinin ölkədə 2013-cü il üçün 329,7 min fərdi sahibkar (fiziki şəxs)
Naxçıvan Ali Məclisinin II çağırış deputatları
II çağırışın birinci sessiyasında Ali Məclisin sədri Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü Vasif Talıbov, sədrin birinci müavini isə Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü Vahid Ağahəsənov, sədrin müavini isə Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü Zahid Əzimov seçilib.
Ali Məclisin ən yaşlı üzvü 1919 təvəllüdlü Hüseyn İbrahimov, ən cavan üzvü isə 1969 təvəllüdlü Elçin Pənahov olmuşdur.
Qırğızıstan iqtisadiyyatı
Energetikasi
Qırğızıstanın ümumi enerji ehtiyatlarındakı payı dünyanın ümumi sayının 0,037% -ni təşkil edir (179 ölkə). Eyni zamanda, bu ehtiyatların strukturunda% 96,5 kömürün payına düşür.
Ölkənin hidroenerji potensialına diqqət yetirmək lazımdır. Dünya Enerji Şurasının (WEC) hesablamalarına görə, ümumi nəzəri hidroelektrik potensialı 163 TWh / ildir. Ümumi texniki hidroelektrik potensialı (Texniki cəhətdən istismar olunan qabiliyyət) - 99 TWh / il. İqtisadi hidroenerji potensialı - 55 TWh / il. UNSD məlumatlarına görə (aprel 2020), 2017-ci ildə Qırğızıstandakı hidroelektrik stansiyalarda ümumi elektrik enerjisi istehsalı (EES EAEC "Dünyanın bölgələrində və ölkələrində elektrik enerjisi istehsalı") 14203 milyon kilovatsaat və buna görə də texniki hidroenerji potensialından istifadə% 14,3, iqtisadi - 25,8% qiymətləndirilə bilər.
Elektrik enerjisi sənayesi ölkənin sosial-iqtisadi kompleksinin ən vacib sahəsidir. 1945-dən 2016-cı ilədək dövrdə respublikada elektrik enerjisi istehsalı aşağıdakı diaqramla təsvir edilmişdir.
Xövsgöl vilayəti
Ərazisi
1931-ci ildə yaradılan Xövsgöl vilayətinin ərazisi 100 628 Km2-dır. Xövsgöl vilayətinə 23 rayon (sum) daxilidir.
Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Xövsgöl vilayətinin əhalisi 132 146 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.
NGC 430
NGC 430 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
APU
Köməkçi Enerji Blokları (KEB), (İngilis dilində Auxiliary Power Unit, qısacası APU), Köməkçi Enerji Birliyi, Köməkçi Enerji Qurğusu, Köməkçi Enerji Cihazı, Köməkçi Enerji Qovşağı, Köməkçi Enerji Mexanizmi, Köməkçi Enerji Aqreqatı kimi də tərcümə edilə bilər. Ümumiyyətlə təyyarələrdə mövcud olsa da, bəzi böyük quru nəqliyyat vasitələrində də mövcuddur və məqsədi avtomobilin əsas güc mənbələri sıradan çıxdıqdan sonra nəqliyyat vasitəsi üçün lazım olan enerjini təmin etməkdir.
Təyyarələrdə KEB
Bugünkü təyyarələrdə Köməkçi Enerji Blokları, bəzi təyyarələrdə fərqlənə bilsə də, ümumiyyətlə quyruq hissəsində yerləşir. Bir növ kiçik qaz turbin mühərriki olan Köməkçi Enerji Blokları, təyyarənin mühərrikinin işləməsi üçün lazım olan sıxılmış havanın təmin edilməsi üçün istifadə olunurlar. Köməkçi Enerji Bloklarının təyyarələrdə istifadə məqsədləri aşağıdakı kimi göstərilə bilər:
Zirehli maşınlarda KEB
Bəzi inkişaf etdirilmiş və böyük model tanklarda bu növ ehtiyat enerjini təmin etmək üçün kiçik bir dizel mühərriki vardır.
Qatarlarda KEB
Bu gün KEB sistemi bəzi dizel mühərrikli lokomotivlərdə də istifadə olunur. Türkiyədəki dəmir yollarında istifadə edilən DE 22 000 və DE 33 000 tipli lokomotivlərə yeni KEB sistemi inteqrasiya edilmişdir. KEB sistemi sayəsində özüyeriyən mühərrik lokomotivlərin soyuq havalarda asanlıqla hərəkətə başlamasını təmin edir; Su, yağ və yanacaq istiliyini təmin edir.
Şüşə tavan
Şüşə tavan görünməz bir maneəni ifadə etmək üçün istifadə olunan məcazdır Bu metafor adətən idarəetmənin yuxarı pillələrinə keçməyə imkan verməyən görünməz maneələr haqqında işlədilir.
Metafor ilk dəfə yüksək nailiyyətli qadınların karyeralarındakı maneələrə istinad edərək feministlər tərəfindən tərtib edilmişdir.