cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
1937-ci il repressiyaları Azərbaycan ədəbiyyatının, mədəniyyətinin görkəmli siması Mikayıl Müşfiqdən də yan keçmir. NKVD-nin 27 may 1937-ci ildə təhlükəsizlik kapitanı Çinmanın tərtib etdiyi arayışda qeyd olunmuşdu ki, "Mikayıl Müşfiq hal-hazırda "Müsavat gənclər təşkilatı ilə əlaqə saxlayıb, partiya və hökumətin ünvanına böhtanlar deməkdən çəkinmir". Bundan əlavə arayışda Müşfiqin "Azərbaycanın öz azadlığı yoxdur, o, Rusiyanın koloniyasında yaşayır" kimi qızışdırıcı sözləri ilə xalqın arasında narazılıq yaratmaq istəyi iddia olunurdu. Həbs olunmuş müttəhimlərin "könüllü" surətdə yazdığı izahatlar da nəzərə alınmış və müstəntiq tərəfindən hazırlanan həmin arayışa əsasən Mikayıl Müşfiqin adına iyunun 3-də 508 nömrəli order yazılmış, cümə günü, iyun ayının 4-də isə evində həbs edilmişdi.
Mikayıl Müşfiqi həbs edənlər və evində axtarış aparanlar Dövlət Təhlükəsizliyi İdarəsinin əməkdaşları M. Mustafayev, N. Petrunin və MİK-nin (Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi) sədri Şevçenko idi. Axtarış zamanı Türkiyədə nəşr olunmuş 14 kitab, başqa nəşrdən olan 5 kitab, türk dilində 4 müxtəlif jurnal, 6 İran nəşri, 14 foto şəkil, pasport, hərbi bilet, əlyazmalar və digər əşyalar müsadirə olunmuşdu. Əlyazmaların içində Mirzə Qədir Visaqinin şeir divanı, opera librettoları, mənzum nağılları, müşfiqin yüzlərcə şeiri, türk-dram teatrının üçün işlədiyi mənzum dramın əlyazması, məktublar və Dilbər Axundzadənin "Dilbərnamə" yazılmış dəftəri də var idi. Müsadirə olunmuş əşyalar 13 oktyabr 1937-ci ildə yandırılıdı.
Şairin ilk istintaqı 1937-ci il iyun ayının 5-də baş tutdu. İstintaqı aparan 4-cü şöbənin IV bölməsinin əməliyyat müvəkkili serjant Q. B. Platonov olmuşdur. İstintaq protokolunda qeyd olunmuşdur: 1937-ci il iyunun ayının 5-də, mən 4-cü şöbənin IV bölməsinin əməliyyat müvəkkili serjant Q.B.Platonov müttəhim İsmayılzadə Mikayıl Müşfiq Qadir oğlunu istintaq etdim. Doğum ili 1908-ci il, ünvanı Nijno Priyutskaya küçəsi 108, milliyyəti azərbaycanlı, pasport beşillikdir, JAA N. 543214, məşğuliyyəti Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında redaktor və tərcüməçi, Azərbaycan Sovet Yazıçılar İttifaqının üzvüdür. Atası müəllimdi, 1914-cü ildə ölüb. İnqilabdan əvvəl və sonra təhsil alıb qulluqçudur – 1927-ci ildən. Ailənin fəaliyyətdə olan üzvləri: arvadı Dilbər Axundzadə iyimi üç yaşında, Azərbaycan Tibb İnstitutunun tələbəsidir. Qardaşı Mirzə 32 yaşındadır, hesabdardır. Ali təhsillidir, bitərəfdir. İnqilabdan qabaq və sonra heç bir istintaq və ittihama cəlb olunmayıb. 1929-cu ildən respublika ədəbiyyat müsabiqəsində 2 mükafat alıb. Qızıl Ordunun tələbə toplantısında olub.
Şairdən sorğu zamanı əksinqilabçı təşkilatın üzvü olduğu və əksinqilabi millətçi mövqedə dayandığı barədə soruşulmuşdur, lakin şair əksinqilabçı millətçi təşkilatın üzvü olmadığını və əksinqilabi millətçi mövqedə dayanmadığını söyləmişdir.
Həbsdə olarkən şairə işgəncələr verilirdi. Əvvəlcə əl və ayaq dırnaqları çıxardılmışdı. Daha sonra onu quyusu olan xüsusi kamerada iki gün qurşağacan içində siçovullar olan suda saxlayırlar. İki gecə yatmayandan sonra təkadamlıq kamerada yerə şüşə qırıntıları töküb onu ayaqyalın gəzməyə məcbur edirlər. M. Müşfiqə işgəncələr verib onu adamlarla üzləşdirsələr də, şair heç kəsin üzünə durmadı.
"Ədəbiyyat", "Gənc işçi", "Yeni yol" qəzetləri, "Hücum", "İnqilab və mədəniyyət" jurnallarında şairin əleyhinə yazılar çap olunurdu. M. Müşfiq həbsdə olarkən onun əleyhinə yazanlar olur. Onlardan biri də Ə. Əkbər idi. "Kommunist" qəzetinin 20 iyun 1937-ci il, Bazar № 141 (5069) buraxılışında "Ədəbiyyatda düşmən qalıqları axıradək ifşa edilməli" adlı sifarişli məqalə çap olunur. Məqalədə deyilir: ... M.Müşfiq uzun illər boyu sosializm quruluşumuza istər açıq, istərsə də gizli surətdə zidd olmuş və murdar işlərini davam etdirmişdir. Ədəbiyyatda xalq düşmənlərinin bütün qalıqları axıradək ifşa olunmalı, böyük sosializm quruluşumuza qarşı azğıncasına kin və ədavət bəsləyən müsavatçı və trotskist quduzlar yox edilməlidir.
"Ədəbiyyat" qəzetinin 9 iyun 1937-ci il № 25 (110) buraxılışında M. Müşfiqlə bağlı məqalələr çap olunmuşdu. "Sıralarımızı təmizləyəlim" məqaləsində deyilirdi: Xalq düşməni Cavid, Cavad, Müşfiq, Sanılı və b. ikiüzlü siyasəti bizi daha da sayıq olmağa və bu kimi örtülü düşmənlərlə mübarizədə amansız olmağa vadar edir.
"Sıralarımızda düşmənlərə yer yoxdur" məqaləsində deyilir: H.Cavid, M.Müşfiq, Simurq, Qantəmir kibiləri özə əsərlərində müxtəlif pərdələr, cümləpəsəndliyin altında konttrevolyusyon millətçiliyi təbliğ etmişlər.
"Amansız olmalı" adlı məqalənin müəllifi yazırdı: Faktlar göstərir ki, biz öz cəbhəmizi düşmənlərdən və düşmən təsirlərindən təmizləməkdə çox az iş görmüşük. Uzun müddət "Yenidən qurulmaq" pərdəsi altında gizlənən, bizi aldadan, yalan və hiyləgər vədlərlə ədəbiyyat cəbhəsində yaşayan konttrevolyusyener Cavid, Cavad, və onların musavatçı şagirdi Müşfiq və başqaları sosializm işinə böyük ziyan vurmuşlar. Bu konttrevolyusyenerlər həmişə öz hərəkətlərilə, orijinal olmayan "əsər"lərilə ədəbiyyat mühitinə konttrevolyusion musavatçılıq zəhəri yaymağa çalışmışlar.
İntonasiya
İntonasiya — nitqin ahəngi (səsin yüksəlməsi və ya alçalması), ritmi (vurğulu və vurğusuz hecaların nisbəti, əlaqəsi), nitqin tempi və ya sürəti (sürətlə və yavaş tələffüzü), intensivliyi (nəfəsalmanın güclənməsi və ya zəifləməsi), məntiqi vurğusu, tembri kimi hadisələrin məcmusuna deyilir.
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
NKVD-nin rəisi Sumbatovun və SSRİ prokuronun baş köməkçisi Rozovskinin imzası ilə təsdiq olunan ittihamnamədə "1926-cı ildən 1930-cu ilə qədər əksinqilabçıları müdafiə etmək nəticəsində Almaz İldırımzadə və Nəsir Quluzadə tərəfindən İsmayılzadə Mikayıl Müşfiq Qədir oğlu əksinqilabi müsavat ruhlu şəkildə hazırlanmasında" ittiham olunurdu. İttihamnamədə qeyd olunurdu ki, Müşfiq "1930-cu ildə Nəsirzadə tərəfindən dəvət almış və qanunsuz gənc Müsavat təşkilatına cəlb edilmiş; 1930–1935-ci illərdə Müşfiq qəddar əksinqilabi millətçi Müsavat təşkilatının üzvü idi. 1935-ci ilin axırında Müşfiq əksinqilabi millətçi hərəkətlərinə görə Məmmədkazım Ələkbərli tərəfindən əksinqilabi millətçi təşkilata üzv olunmuşdur. Müşfiq M. Ələkbərli tərəfindən cəlb olunduğunu, onun Sovet dövlətinə qarşı iş apardığını "boynuna almışdır". Mikayıl Müşfiq "boynuna almışdır" ki, o əksinqilabi təşkilatın bütün qərarlarını demək olar ki, yerinə yetirib. Buna görə də, İsmayılzadə Mikayıl Müşfiq Qədir oğlu Azərbaycan SSR cinayət məcəlləsinin 64,70,73 maddələri ilə təqsirli bilinir".
NKVD ömrünün son günlərini yaşayan şair Hacı Kərim Sanılıya təzyiq edir. Sanılı ona qarşı edilən zülmlərə, məşəqqətlərə dözə bilməyərək aşağıdakı ifadəni vermək məcburiyyətində qalır: Mikayıl Müşfiq qatı millətçi olub. Mənim iştirakımla hər dəfə həvəslə Müşfiq əksinqilabi fikirlərlə çıxış edərək deyirdi: Azərbaycan əhalisi başqa millətlərdən fərqli olaraq (rus, erməni) gözdən salınmışdır. Başqa millətlər (rus, erməni) Azərbaycana o öz mədəniyyətini inkişaf etdirməyə imkan vermədiyindən, nəticədə də xalq gözdən düşmüş sayılır.
İntonasiya
Azərbaycan dilində Türk dilində O, evdədir. — O, evdədir? O, evdedir — O, evde mi? Atam gəldi. — Atam gəldi? Babam geldi — Babam geldi mi? Şübhəsiz ki, müasir türk dilində xüsusi sual intona­siyası ilə düzələn sual cümlələri var, lakin bunların işlənmə dairəsi çox məhduddur (əsasən, türk dilinin şərq dialektlərində işlənir) və müəyyən şərtə bağlıdır. Bunlardan aşağıdakıları bilmək düzgün danışıq üçün vacibdir. 1. Yarımçıq cümlələrdə səs tonunu yüksəltməklə sual vermək mümkün olur: — Kaç yaşındasınız? — Yirmialtı… Siz? — İsminiz? — Rauf. 2. Ehtimal bildirən bəzi ədatların («demek»; «galiba»; «anlaşılan») işləndiyi cümlələrdə xüsusi sual intonasiyası ilə sual cümləsi düzəldilə bilir: Demek bir anneniz var? Şerifın yaptığı pakışlardı onlar galiba? Daha acısını unutmadın anlaşılan? Əmr və nida cümlələrində də intonasiya sonda yüksəlir: Ayşe okula gitsin! Bakkaldan şeker al! Yarın geliniz! Ey sevgili millet, yaşa var ol! 3. Yüksəlib alçalan intonasiya. Mürəkkəb cümlələrdə, əsas etibarilə, ilk cümlə yüksələn, sonrakı cümlə alçalan tonla bitir. İlkbahar geldi, güller açıldı. Anlaşılıyor ki, sen haklısın. Geniş nəqli cümlələrdə də əvvəldə gələn komponentlərin (söz və ya söz birləşmələrinin) tonu yüksələn, cümlənin sonunda isə alçalan olur. İstanbul'un gezilecek yerlerinden biri asma köprüdür. Ahmetle ben üniversitenin ikinci sınıfındayız. Dışarıda kar yağıyor değil mi? Ben bekliyorum, sen git. Türk dilinin intonasiyası ilə əlaqədar məsələləri öyrənərkən, iki mühüm nöqtəyə də diqqət etmək lazımdır: a) Türk dilində cümlə daxilindəki ritmik bölgülər arasındakı pauza, eləcə də mətn daxilində cümlələrarası fasilə Azərbaycan dilindəkinə nisbətən qısadır. Bu da türkcə danı­şığı daha sürətli edir. Türk dilində nitq axınının sürətli olmasını təmin edən başqa bir cəhət də vurğusu əvvələ keçən söz­lərdə sonrakı hecaların vurğusuz qalmasıdır ki, bu da on­ların sürətli tələffüzünə, bəzən də reduksiyasına (tələffüz edilməməsinə) şərait yaradaraq, danışanın nitq tempini sürətləndirir. b) Türk dilində cingiltili samitlərə nisbətən kar samit­lərin işlənmə dairəsi daha geniş olduğuna görə tələffüzdə də bu «karlığa» diqqət etmək, sözləri və bütövlükdə cümləni «cingiltiləşdirməməyə» səy göstərmək lazımdır. Bəzi cingiltili samitlərin Azərbaycan dilindəkinə nisbətən daha incə tələf­füz edildiyi də (məsələn, «l» samitinin) unudulmamalıdır.
Natiq Səfiyev
Natiq Səfiyev — Pedaqoq, yazıçı-ədəbi publisist, tərcüməçi
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
Müşfiqin sonuncu istintaqı 27 noyabr 1937-ci ildə baş tutdu. SSR Ali Məhkəməsi hərbi kollegiyasının səyyar sessiyası 5 yanvar 1938-ci ildə, çərşənbə günü güllələnmə qərarı çıxardı.
Natiq Səfiyev
Həyatı
1939-cu il mart ayının 21-də Bakı şəhərində həkim ailəsində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Quba rayonunun Alpan kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1957-ci ildə qısa bir müddət Bakı teleqrafında korrektor işləmişdir. V.İ.Lenin adına APİ-nin (indiki N.Tusi adına ADPU) ibtidai təhsilin pedaqogika və metodikası fakültəsində təhsil almışdır. (1958–1962) o, həmçinin ikinci pedaqoji ixtisas əldə etmişdir. M.F.Axundov adına Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunu bitirmişdir (1969–1974).
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
1938-ci il yanvar ayının 5-də SSRİ Ali Məhkəməsinin 20 dəqiqəlik məhkəmə iclası Müşfiq barəsində güllələnmə qərarı verir. Hökm yanvarın 6-da Nargin adasında yerinə yetirilir.
Natiq Səfiyev
Həyatı
Salyan rayonunun Neftçala qəsəbəsindəki 1 saylı orta məktəbində ibtidai sinif müəllimi, məktəb özfəaliyyət dərnəyinin rəhbəri, birillik müəllimlər kursunda pedaqogika müəllimi işləmişdir (VIII 1962-X.1962). 1962–1964-cü illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
1956-cı il mayın 23-də SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi kollegiyasının qərarına əsasən Mikayıl Mirzə Əbdülqədir oğlu İsmayılzadə (Mikayıl Müşfiq) ölümündən sonra bəraət almışdır.
Natiq Səfiyev
Həyatı
Hərbi qulluqdan tərxis olunandan sonra Abşeron rayon Pioner və məktəblilər evinin ilk müdiri olmuşdur (1964–1965). Sonra Abşeron rayonu Xırdalan qəsəbəsində istifadəyə verilən 1 saylı orta məktəbdə ilk pioner baş dəstə rəhbəri işləmişdir. Burada pioner drujinası, beynəlmiləl dostluq klubu yaratmış, pioner və məktəblilərin respublika şəhər və kənd məktəbliləri, İttifaq şagirdləri və sosialist ölkələri uşaqları ilə dostluq əlaqələrini təşkil etmişdir.
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
Azərbaycan Nazirlər Soveti yanında DTK-nın rəisinə 9d-471–56 nömrəli gizli məktub gönərildi. Həmin məktubda yazılmışdı: SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin birinci xüsusi şöbəsi, SSRİ Nazirlər Soveti yanında DTK-nın qeydiyyat qeydiyyat-arxiv şöbəsi. 23 may 1956-cı ildə SSRİ Ali Məhkəməsi Kollegiyasının İsmayılzadə Mikayıl Müşfiq Qədir oğlunun işi haqqındakı göndərişini icra olunmaq üçün göndərirəm. İsmayılzadənin yaxın qohumlarını tapıb, göndərişin mətnin tapıb tam elan etmədən, onlara ancaq işin baxılması və tarixi barədə məlumat verilsin. Hərbi kollegiya və Baş Hərbi Prokurorluğa da məlumat verilsin. DTK Azərbaycan şöbəsi idarəsinin rəisindən xahiş edirəm ki, İsmayılzadənin qanuni varislərinə müsadirə olunmuş əmlakı və ya onun dəyərini qaytarsın. İcra barədə Hərbi kollegiyaya məlumat verilsin.
Natiq Səfiyev
Həyatı
Onu qeyd edək ki, ordu sıralarında olarkən, yəni 1963-cü ilin yanvar ayından jurnalist kimi fəaliyyətə başlamışdır. Hərbi xidmətdən kiçik leytenant rütbəsində tərxis olunduqdan bu günə kimi keçən 53 il ərzində onun 6000-dən çox materialı respublika, MDB respublikalarının qəzet və jurnallarında, Bolqarıstan mətbuatında dərc olunmuşdur. "Qızıl Qələm" media mükafatçısıdır.
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
Müşfiqin qohumlarını axtarıb tapmaq işi Yazıçılar İttifaqına həvalə edilir. Qanuni varis olan Balacaxanım İsmayılzadə dövlət tərəfindən ayrılmış vəsaiti qəbul etmir və qəbz yazır: Mən İsmayılova Balacaxanım Qədir qızı həmin qəbzi ondan ötrü verirəm ki, mənim qardaşım Mikayıl Müşfiq Qədir oğlu İsmayılzadə bəraət almışdır. Bu barədə məlum edirəm ki, Mikayıl Müşfiqin heç kəsi yoxdur, ailəsindən ancaq bir mən qalmışam. Onun yoldaşı Axundova Dilbər o vaxtdan ərə getmiş, Kirovabad şəhərində yaşayır. Evdə qalan şeylər Mikayıl Müşfiqindir. Dilbərin evdə heç bir şeyi yoxdur. Qalan şeylərə mənim ehtiyacım yoxdur. İsmayılova.
Natiq Səfiyev
Həyatı
Məktəbdə işlədiyi müddət ərzində çox sayda mədəni-kütləvi tədbirlərə imza atmışdır.
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
Mikayıl Müşfiqin əmlakı barədə arxiv materiallarından görünür ki, "arvadı Dilbər Hacı qızı Axundzadənin həbsindən sonra onların mənzili Baksovet tərəfindən Roşevkin familiyalı vətəndaşa təhvil verilmişdi".
Natiq Səfiyev
Həyatı
Haqqında yüzdən çox məqalə, elmi məqalə, oçerk, zarisovka, üç kitab yazılmışdır.
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
Mikayıl Müşfiqin qətlində ittiham olunanlar aşağıda qeyd olunmuşdur:
Natiq Səfiyev
Həyatı
Məktəbdə çalışdığı vaxtda və sonra 19 yaradıcı diplom və fəxri diplom, 49 fəxri fərman, 5 təşəkkür məktubu, 5 nişan almışdır. Azərbaycanın Qabaqcıl Maarif xadimi, SSRİ Maarif Əlaçısıdır. 1989-cu ildə ona "Əmək veteranı" medalı verilmişdir. Yazıçı-publisist, tərcüməçi, pedaqoqdur. 1996-cı ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi-nin, 2006-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyi-nin üzvüdür.
Mikayıl Müşfiq
Repressiya edilməsi və vəfatı
2018-ci ilə qədər şairin cəsədinin Xəzər dənizinə atılması ehtimal edilirdi. Azərbaycan əsilli rusiyalı milyarder Fərhad Əhmədov atası Teymur Əhmədovun qalıqlarını axtararkən Stalin repressiyası illərində cəzalandırılanların bir çoxunun qalıqlarının da uyuduğu Qaradağ rayonunun Puta qəsəbəsində Azərbaycan şairi Mikayıl Müşfiqin qalıqlarını aşkar etdiyini bildirmişdi. Ərazidə partiya üzvlərinin, dövlət xadimlərinin və repressiya illərində güllələnmiş digər şəxslərin qalıqları tapılıb. 2020-ci ilin avqustuna olan məlumata görə, qalıqların üzərində DNK ekspertizası hələ də heç bir nəticə verməyib.
Natiq Səfiyev
Həyatı
Üç qızı, altı nəvəsi və iki nəticəsi var. Natiq Səfiyev 2017-ci il iyul ayının 24-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Sovet rejimi təkcə ziyalıları deyil, onların ailə üzvlərini də cəzalandırırdı. Belə ki, şairin böyük bacısı Böyükxanımı tutmağa gələndə o, üç litrlik nefti başına tökərək özünü yandırır.
Natiq Səfiyev
Yazıçı-ədəbi publisist
Məktəbdə müəllim işləməyə başlayandan ədəbi, bədii, elmi yaradıcılıqla məşğul olmuş, yazıları mütəmadi olaraq dövri mətbuat orqanlarında dərc olunmuşdur.
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
İdarə işçiləri Müşfiqin kiçik bacısını və arvadını həbs etmək üçün yollar axtarırdılar. Müşfiqin həbsindən sonra ailənin növbəti qurbanı 8 saylı məktəbdə müəllim işləyən bacısı Balacaxanım Qədir qızı İsmayılzadə (Şükürlü) idi. Əvvəlcə Balacaxanımın həbsindən ötrü fənd qurulur. Altı ayın gəlini olan Balacaxanımın həyat yoldaşı Şükür Şükürlü bir bəhanə ilə həbs olunur. Ancaq ondan dəqiq bir söz öyrənə bilməyib buraxırlar.
Natiq Səfiyev
Metodiki kitabları
64 стр. 5000 экз.)
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Daha sonra M. Müşfiq 25 oktyabr 1937-ci ildə istintaqa çəkilir. İstintaq zamanı şair bacısı Balacaxanımın həyat yoldaşı Şükür Şükürlünü əksinqilabi millətçi təşkilata cəlb etməkdə ittiham olunur, lakin Müşfiq bunu rədd edir və bildirir ki, onunla heç vaxt əksinqilabi söhbətlər aparmayıb. İstintaqı aparan şəxs şairin nəzərinə Ələkbərlinin 1937-ci ilin 15 – 17 sentyabrında verdiyi izahatı çatdırır. Həmin izahatda Ələkbərli M. Müşfiqin cəlb etdiyi adamların arasında şairin bacısının ərini tanıdığını bildirmişdi. Ancaq şair bu ittihamların heç birini qəbul etmir.
Natiq Səfiyev
Ssenariləri
1976-cı ilin əvvəlindən 1993-cü ilin oktyabrına kimi Azərbaycan radio və televiziyası ilə əməkdaşlıq etmişdir. Bu müddət ərzində onun 59 radio, 133 televiziya süjet və verilişləri efirdə səslənmiş, ekranda nümayiş etdirilmişdir. Göstərilən materillar radionun "Русский язык", "Ailə və məktəb", "Пионерский горн", "Radio poçtu", "Əlvan sətirlər", "Gənclik", "Göy qurşağı", "Pioner şeypuru", "Kəndimizin səsi", "Ulduz" və s. televiziyanın "Yelkən", "Uçun, bizim mahnılar", "Dostluq marşrutları", "Aylar, illər, arzular", "Dostlar yürüşə çıxır" və s. proqram və verilişlərdə səslənmiş və göstərilmişdir. O vaxt keçmiş SSRİ-nin çoxmillətli ailəsində yaşayan bütün xalqların nümayəndələri rus dilini həvəslə öyrənirdilər. Rus dilinin tədrisi və təbliği işini yaxşılaşdırmaq məqsədilə vaxtaşırı müxtəlif tədbirlər həyata keçirilirdi.
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Sovet rejimi Balacaxanım müəlliməni məhz qardaşına görə şərləyib işdən xaric edir. Balacaxanım Şükürlü 9 sentyabr 1937-ci ildə məktəbə dərs deməyə gedəndə dərs hissə müdiri Sultan Murad ona işdən çıxarıldığını deyir.
"Göylərin lacivərd ətəklərində" adlı kitabda qeyd olunur ki, işdən çıxarıldığını öyrənən Balacaxanım Şükürlü həmin gün Voroşilov Rayon Xalq Maarif şöbəsinin müdiri Səkinə Axundovaya müraciət edir. O, Axundovadan işdən çıxarılmasının səbəbini soruşan Balacaxanım Şükürlü Axundovanın ona olan sərt reaksiyasndan qəzəblənərək stolun üstündəki mürəkkəbqabını yerə çırpır. Bundan istifadə eləyən Səkinə Axundova Balacaxanımı Voroşilov rayonunun katibi, Odessa yəhudisi olan Okinşeviçə şikayət eləyir. Şikayət eləməklə yanaşı, həm də şər ataraq söyləyir ki, xalq düşməninin bacısını işdən çıxarmışam və o da gəlib xuliqanlıq edərək mürəkkəbqabını üzərimə atmış, dövlət əmlakına ziyan vurmuşdur. Bununla da Balacaxanımı həbs edib Bayıl təcridxanasına gətirirlər. Dindirilmə zamanı Balacaxanım Şükürlüdən Okinşeviçə hansı sözləri söylədiyi soruşulur. O isə belə cavab verir: Okinşeviçə dedim, madam ki, mənim sözlərimi başa düşməyirsiniz o zaman buradan siz durun, bir azərbaycanlı otursun, çünki bura Azərbaycandır. Bura turetski şəhərdir, burda azərbaycanlı olmalıdır, nəinki siz. Eyni zamanda mənim dediyim "turetski şəhərini" raykomda mənim üzərimə "Trostki" adı qoydular. Bu sözlərin əsasında mən də hiddətlənib Okinşeviçin stolunun üstündən su qrafinkasını götürüb stolun üstünə vurdum. Mənim bütün bu sözlərim yalnız işimdən ötəri olub.
Natiq Səfiyev
Tədbirlərdə
1.Конкурс-викторина "У дружбы широкие "крылья" (Учительская газета и Дойче Лерерсайтунг")в честь 30-летия ГДР, Иллюстрированный альбом, ответы на вопросы конкурса. Благодарственное письмо главного редактора "Учительской газеты". Н.Парфеновой и памятный подарок. (1979).
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Göstərmək istəyirəm ki, Okinşeviçin bir də qabinəsində söz soruşanda o, mənə dedi ki, sən xalq düşmənisən. Mən də onun sözlərindən hiddətlənib dedim ki, sən də "vraq narodasan", çünki sizə şikayət olanda heç əhəmiyyət verməyirsiniz. Eyni zamanda azərbaycanlılara əhəmiyyət verməyirsiniz.
Natiq Səfiyev
Tədbirlərdə
2. Всесоюзный конкурс учительских докладов (Академия Педагогических наук СССР). Доклад: "Из опыта обучения учащихся смысловому восприятию текста" По итогам конкурса Президиум Академии педагогических наук СССР присудил II премию и Почетный диплом 1981 г.).
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Səkinə Rüstəm qızı Axundova, Vasiliy Pavloviç Stepenşikov, Səməd Hüseyn oğlu Hüseynov, Çəlbi İbrahimoviç Qasımov, Mariya Yevlamovna Tarasova, Yakov İosifoviç Qolumb, Nataliya Afanasiyevna Abramova, Simon Manaroviç Yüzbaşev, Ruben Cumşudoviç Ayriyan — rus, yəhudi, erməni, türk daxil olmaqla, cəmi 9 nəfər Balacaxanımın üzünə durur, demədiyini boynuna qoyurlar.
Natiq Səfiyev
Tədbirlərdə
3. Во втором номера 1985 года журнал "Русский язык в молдавской школе" пригласил работников просвещения на конкурс "Растить патриотов". В редакцию он отправил доклад на тему "Воспитание учащихся на боевых традициях советского народа" Этот конкурс был международным. Во втором номере этого журнала (1986) опубликовали его материал в обзоре (стр. 16–17).
4. В 1987 году редакция журнала "Семья и школа" обьявила международный конкурс на тему "Мое место в моем доме". От решил участвовать в конкурсе и отправил в редакцию свой материал. Его статья была опубликована в 3-ем номера 1988 года ("Счастье в дружной семье").
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Şahverdiyanın sədrliyi ilə keçirilən məhkəmədə Balacaxanıma 72-ci maddə ilə 6 il iş kəsilir və Arxangelskə sürgün olunur. O, 1943-cü ildə sürgündən qayıtmamaq şərtilə Plisetskaya stansiyasındakı məhbəs düşərgəsində tibb bacısı işləyir. Həbs müddəti bitəndən sonra qospitalda çalışır. Azərbaycana qayıtmağına icazə vermədiklərinə görə Özbəkistanın Kokand şəhərində 1 may 1947-ci ilədək 4 il müddətində şəhər ticarəti şəbəkəsindəki atelyedə dərzi kimi fəaliyyət göstərir.
Balacaxanım Şükürlüyə 1948-ci ildə Azərbaycan gəlməyə icazə verirlər. O, Şamaxıda iki illik tibb bacısı ixtisası verən məktəbə daxil olur. Balacaxanımı 1950-ci ildə Mərəzəyə işləməyə göndərirlər. 24 avqust 1956-cı ilədək Şamaxının müxtəlif rayonlarında tibb bacısı kimi fəaliyyət göstərən Balacaxanım həbs olunduğu şəhərə qayıtmağa icazə alır. Bakıya gəlib Ortepediya və Cərrahi bərpa İnstitutuna tibb bacısı vəzifəsinə işə düzəlir.
Natiq Səfiyev
Tədbirlərdə
5.1987-ci ilin əvvəllərində Azərbaycan SSR Pedaqoji Cəmiyyəti N.K.Krupskayanın anadan olmasının 120 illiyi ilə əlaqədar "Yenidənqurma şəraitində N.K.Krupskayanın pedaqoji ideyalarından təlim-tərbiyə işində istifadə edilməsi" mövzusunda məqalələrin müsabiqəsini, onun şərtlərini və mükafatların həcmini elan etmişdi. 1987-ci ilin aprel ayında görkəmli pedaqoqun yubileyi ilə əlaqədar müsabiqə komissiyasının iclası keçirilmiş, burada müsabiqə materialları haqqında geniş rəy dinlənilmiş və işin nəticəsinə yekun vurulmuşdu. Müsabiqəyə təqdim etdiyi "Beynəlmiləl dostluq klubunun təşkilində və fəaliyyətində N.K.Krupskayanın pedaqoji ideyalarından istifadə" materialı ikinci mükafata layiq görülmüşdü".
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Balacaxanım İsmayılzadə 5 iyun 1954-cü ildə 25 №-li protokolun 9-cu paraqrafı ilə (Azərbaycan SSR Ali Sovetin prezidiumunun qərarı) bəraət alır.
1938-ci ildə Mikayıl Müşfiqin Gəncədəki dostu olan Səlman Əhmədli onun ölmünə yazdığı şeirə görə ailəsi ilə birlikdə dörd illiyinə Türkmənistanın Krasnovodsk şəhərinə sürgün edilmişdi.
Natiq Səfiyev
Ümumittifaq pioner dostluq festivallarında
1. SSRİ yaranmasınn 50 illiyi münasibətilə Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhər 1 nömrəli orta mktəbində keçirilən ümumittifaq pioner dostluq festivalı 5–6 noyabr 1972-ci il. Burada iki məktəbli ilə iştirakı haqqında "Abşeron" qəzetində "Balaca qəlblərin böyük məhəbbəti" yazısı ilə çıxış etmişdir. (25 noyabr 1972-ci il). 2. Ukraynann Çerkasski vilayəti Kanev şəhərində keçirilən ümumittifaq pioner dostluq festivalı. Bu festival böyük Ukrayna şairi, yazıçısı, həm də rəssamı Taras Qriqoryeviç Şevçenkonun 175 illiyinə həsr edilmişdi. Bu tədbirlə bağlı yazılar "Abşeron" qəzeti, 26 may 1989-cu il, "Azərbaycan pioneri" qəzeti, 16 iyul 1989-cu ildə dərc olunmuşdu. Festival may ayının 12-dən 17-ə kimi davam etmişdi. (1989-cu il).
Mikayıl Müşfiq
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Əmisi oğlu Dağlı Yunus Əbdül Cavad oğlu əslən Xızıdan, İsmayılzadələrdəndir. 1922-ci ildə doğulub. 17 yaşı tamam olmamış sürgün edilib. On bir il həbs və sürgün həyatı keçirib qayıtdı. Yunis "Dağlı" təxəllüsü ilə şeirlər yazıb. 1937-ci ilin tuthatutunda NKVD-çilərdən yayınaraq gedib Astarada hesabdar işləyirdi. 1949-cu ildə şaxtalı Sibir meşələrindən sürgündən qayıtdı. Yunis Dağlı hətta övladlarından birinin adını Əhməd Cavadın şərəfinə Cavad qoymuşdu. Bakıda adına küçə var. Uşaqları Şair Vahab İsmayılzadə və 1990-cı ilin 20 Yanvar şəhidi Cavad İsmayılzadədir.
Natiq Səfiyev
Filmoqrafiya
Üç Azərbaycan bədii filmlərində epizodlara çəkilmişdir.
Mikayıl Müşfiq
Şəxsi həyatı
thumb|Mikayıl Müşfiq həyat yoldaşı [[Dilbər Axundzadə ilə. 1936-cı il]]
Mikayıl Müşfiq özünün ən birinci vəzifəsini insanları təhsilə, elmə yönəltməkdə, şagirdlərdə ədəbiyyata maraq oyatmada görürdü. Müşfiq nadir hafizə sahibi idi. O öz hafizəsinə arxayın olub, çox vaxt qoşduğu şeiri uzun müddət vərəqə köçürməyib, şeirlərini, eləcə də bir çox klassik şairlərin əsərlərini əzbərdən bilirdi.
Sosializm quruculuğu illərində həyata keçirilən bir sıra reformalardan Müşfiq çox razı olub. Ərəb əlifbasının latın əlifbası ilə əvəz olunması haqda şair hətta şeir də yazıb. Amma həmin illərdə tarın qadağan olunması ilə bağlı söz-söhbət Müşfiqi də, yaxın dostu tarzən Qurban Pirimovu da bərk sarsıdıb. Müşfiq evlərinə qonaq gələn Pirimova tarın qadağan olunmasının xalqa ancaq ziyan vuracağını deyib. Müşfiqin həyat yoldaşı Dilbər Axundzadə qeyd edirdi: O, ustaddan tarı götürüb çalmasını xahiş etdi. Qurban müəllim tarı sinəsinə sıxıb "Yetim segahı" çalmağa başladı. Tar dilə gəldi, tar inildədi, tar hönkürdü… Tarın qopardığı nalələr anında Müşfiq özünü çəkdiyi papirosun dumanlarına bürümüşdü. Birdən onu gördüm ki, Müşfiqin yanıqlı səsi tarın naləsinə qarışdı və həmin günlərdə yazdığı "Oxu tar" şeirini söyləməyə başladı. Xoşbəxtlikdən, onların həyəcanı uzun sürmədi. Tar qadağan edilmədi…
1931-ci ilin mayında Müşfiq Geoloji İnstitutun buraxılış gecəsində Dilbər Axundzadə ilə tanış olur. Dilbər xanım Müşfiqin əmisi arvadı Fəramuşla tələbə yoldaşı olub. Tanınmaqda olan gənc şairlə Dilbəri əmisi arvadı tanış edib. Təsadüfi bir neçə görüşdən sonra Müşfiq Dilbər xanıma sevgi məktubları göndərib, hər görüşə yeni şeirlə gəlib. Müşfiq növbəti görüşlərin birində Dilbər xanıma elçi göndərmək və tez vaxtda nişanlanmaq istədiyini bildirib. 1932-ci ilin aprel ayında cütlük nişanlanıb. Onların kəbini isə təxminən bir il sonra, 1933-cü il iyun ayının 20-də kəsilib.
Həyat yoldaşının güllələnməsindən bir ay keçməmiş təhlükəsizlik leytenantı Q. B. Avanesov tərəfindən ilk dindirilmə aparılır. Dilbər xanım iki aylıq əzab-əziyyətli ingəncələrə dözməyərək psixi gərginlik keçirir. O, 28 fevral 1938-ci ildə 1 saylı Əsəb xəstəlikləri xəstəxanasına müalicəyə göndərilir. Həmin xəstəxananın baş həkimi İ. İ. Antonov və qadın şöbəsinin müdiri A. A. Əsgərovun 19 fevral 1939-cu il tarixdə tərtib etdiyi aktda Dilbər Axundzadənin müalicə olunduğu zaman gəldiyləri nəticədən aydın olur ki, xəstə müalicə olunan zaman sistemsiz danışığı, suallara cavabı başa düşülməzdir. Onun heç nə ilə maraqlanmadığı, suallara ötəri cavab verdiyi qeyd olunur. 1938-ci ilin oktyabr ayından o sakitləşəndən sonra hallusinasiya halları keçirir.
7 mart 1939-cu ildə Respublika prokurorluğunun xüsusi işlər şöbəsi D. Axundzadənin həbsdən azad olunması üçün təqdimat yazır. 10 mart 1939-cu ildə NKVD-nin rəis müavini Kərimovun imza qoyduğu qərara əsasən D. Axundzadə həbsdən azad edilir və istintaq işi arxivə verilir. D. Axundzadə həbsxanadan azad olandan sonra o yenə də özünü təqsirli bilməmiş və beləki növbəti sorğuda günahsız olduğını bir daha bildirmişdir.
İrsi
Mikayıl Müşfiqin xatirəsinə çoxlu sayda əsərlər həsr olunmuşdur. Bunlardan Hikmət Ziyanın "Bu dərdi kim unudar", Mədinə Gülgünün "Ölməz Müşfiq üçün", Hüseyn Arifin "Bir gül açdı, sarı gül", Balaş Azəroğlunun "Yenə o bağ olaydı", Əli Kərimin "Müşfiqə", Əliağa Kürçaylının "Müşfiqi yaşıdından sordum", Nüsrət Kəsəmənlinin "Müşfiqin tarı" əsərlərini qeyd etmək olar.
Şəmsəddin Abbasovun nəşriyyatdan Müşfiqin sonuncu "Çağlayan" poemasının qovluğunu 1937-ci ildə xilas edib götürdüyü sonradan məlum oldu. Kitabdakı şeirlər çap edildi. 1957-ci ildə şairin bəraətdən sonra ikicildliyi çap edildi.
Mikayıl Müşfiqin sözlərinə Zeynəb Xanlarovanın ifasında "Qal sənə Qurban" və "Sənin üçün", Şövkət Ələkbərovanın "Qurban olduğum" və "Neçin gəlmədin", Gülağa Məmmədov "Oxu Tar", Eyyub Yaqubovun "Yenə o bağ olaydı", "Küləklər" və "Ana Dedim", Nǝzakǝt Mǝmmǝdovanın "Oxu sevdiciyim", Alim Qasımovun "Söylə" mahnılarını qeyd etmək olar.
thumb|left|Mikayıl Müşfiqin [[Bakı şəhərindəki heykəli]]
1968-ci ildə heykəltaraş Münəvvər Rzayeva və memar Şəfiqə Rzayeva tərəfindən Mikayıl Müşfiqin heykəli işlənib hazırlanmışdır. 1970-ci il iyun ayının 9-da Bakı şəhəri, Yasamal rayonu İnşaatçılar prospekti və Nəriman Nərimanov küçələrinin kəsişməsində abidəsinin açılışı olmuşdur. 27 fevral 2017-ci ildə abidə "Azəravtoyol" ASC tərəfindən Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti ilə razılaşdırılmadan dağıdılmışdır. Azərbaycan cəmiyyətinin təyziqindən sonra, 27 mart 2017-ci ildə Azərbaycan Memarlar İttifaqının İdarə Heyətinin sədri Elbəy Qasımzadə heykəlin əvvəlki yerində bərpa edilməsi haqqında məlumat yayıb.
1977-ci ildə adının ədədiləşdirilməsi məqsədilə Xəzər Gəmiçiliyi İdarəsi tərəfindən "Mikayıl Müşfiq" quru yük gəmisi suya buraxılmışdır.
1989-cu ildə Sayadlar kəndində xeyriyyəçi polkovnik Əbülhəsən Əhmədovun şəxsi təşəbbüsü ilə büstü qoyulmuşdur. Büst memar Münəvvər Rzayeva tərəfindən hazırlanmışdır. Həmin ildə xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə Bakıda yaşadığı binaya (S. Rəhimov küçəsi, 108) xatirə lövhəsi vurulmuşdur. 1993-cü ildə Qaradağ rayonunda şairin adını daşıyan qəsəbədə abidəsinin açılışı olmuşdur. 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev "Mikayıl Müşfiqin 90 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında" Sərəncam imzalamışdır.
thumb|Mikayıl Müşfiqin 100 illik yubileyinə həsr olunan poçt markası
2005-ci ildə "Müşfiqli günlərim" kitabının son genişləndirilmiş nəşri "Gənclik" nəşriyyatında işıq üzü görmüşdür. 2007-ci il 16 apreldə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev "Mikayıl Müşfiqin 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında" Sərəncam imzalamışdır. 2008-ci il Qaradağ Rayon İcra Hakimiyyətinin və "Müşfiqsevərlər" Cəmiyyətinin təşkilatçılığı ilə görkəmli Azərbaycan şairi Mikayil Müşfiqin 100 illik yubileyi təntənə ilə qeyd edilmişdir. Həmin ildə onun anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərpoçt" birliyi marka buraxmışdır.
Mikayıl Müşfiqin 110 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndinə əsasən 17 may 2018-ci il tarixində Sərəncam imzalamışdır.
2 oktyabr 2019-cu ildə Mikayıl Müşfiqin Bakı şəhərində Qaradağ rayonu Müşfiqabad qəsəbəsindəki abidəsi aşırdılıb. Oktyabrın 3-də Mikayıl Müşfiqin aşırılan abidəsinin yerinə yeni ağ mərmərdən yonulmuş abidə qoyulub.
Hal-hazırda Mikayıl Müşfiqin yaradıcılığına Rusiya Milli Kitabxanası, Rusiya Dövlət Kitabxanası, ABŞ Konqres Kitabxanası, Belarus Milli Kitabxanası, Türkiyə Milli Kitabxanası, Estoniya Milli Kitabxanası kimi dünya kitabxanlarında rast gəlmək olar.
2020-ci ildə bəstəkar Cavanşir Quliyev Mikayıl Müşfiqin acı taleyindən bəhs edən 13 hissəli "Müşfiq ağıları" oratoriyasını bəstələmişdir. Oratoriyanın libretto müəllifi Sabir Rüstəmxanlıdır.
1926
{{columns-list|4|
Polad
thumb|225px|Poladdan hazırlanmış məftil thumb|225px|Körpü
Mikayıl Müşfiq
Mənzum nağıllar
}}
Tərcümələri
• 4
Polad
Polad — tərkibində karbonun miqdarı 2,14%-dən az olan dəmirdən ibarət bütün metallik legirlərə deyilir.
Mikayıl Müşfiq
Dövri mətbuatda
• 5
Polad
İnsanlar poladla çox qədim təcrübəyə malikdirlər. Yüksək keyfiyyətə malik polad texnikanın tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Karbon və dəmir uzun müddət ağır sənayenin sütununu təşkil edirdi və siyasətdə böyük rol oynayırdı. Hal-hazırda maşın, nəqliyyat və bir çox başqa texniki hissələrin hazırlanmasını poladsız təsəvvür etmək mümkün deyil.
Mikayıl Müşfiq
Redaktoru olduğu kitablar
• 4
Polad
Poladlar iki hissəyə bölünürlər: alət və konstruksiya poladları. Kimyəvi tərkibinə görə də poladlar təsnifatlaşdırılıb: karbonlu və legirli poladlar. Karbonun və legirləyici elementin səviyyəsindən asılı olaraq poladlar bölünürlər:
Mikayıl Müşfiq
Haqqında yazılan kitablar
• 5
Polad
Strukturlarında da fərq qoyulmaqdadır. Poladda austenit, ferrit, martensit, beytinit və perlit kimi struktur təşkilediciləri mövcuddur. Əgər strukturda 2 və daha çox faza vardırsa, onda belə poladlar çoxfazalı adlanırlar.
Poladların 2000-dən çox növü vardır.
Xassələri
Poladın xassələri onun tərkibində olan karbonun miqdarı və legirli elementlərdən asılıdır. Termiki emalın köməyi ilə poadın xassələri dəyişilərək lazım olan tətbiq sahəsinə uyğunlaşdırılır. Polad lazım olduqda yumşaq, lazım gəldikdə isə yüksək möhkəmlik numayiş etdirmə qabiliyyətinə malikdir. Yumşaq poladların mexaniki emalı nisbətən asandır. Buna misal olaraq konserv bankalarında istifadə olunan polad lövhələri göstərmək olar. Bunun əksi olaraq bıçaqlarda istifadə olunan martensit poladı yüksək bərkliyə malikdir. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, bərk poladlar kövrək olurlar. Müasir tədqiqatlar bərk və yaxşı emal olunabilən poladların axtarılması ilə məşğuldur.
Poladda əsas element kimi karbon sayılır. O birləşdirici rolunu oynayır (Sementit, Fe3C). Karbonun poladın xassələrinə və faza çevrilmələrinə böyük təsiri vardır. Karbonun miqdarı artdıqca polad möhkəm və kövrək olur. Poladın fazaları dəmir-karbon hal diaqramında verilir.
Tarixi haqqında
thumb|225px|Bessemer sobası XVIII əsrdən başlayan sənaye inqilabı ərəfəsində maşınqayırma və ağır sənayenin başqa sahələrinin inkişafı metallurgiya sənayesinin də inkişafını zəruri etmişdir. Dəmir, polad və dəmir tərkibli xüsusi legirli metalların və eləcə də əlvan metal (mis, sink və nadir metallar) ərintilərinə sənayenin tələbi getdikcə artmaqda idi. Sənaye inqilabının təsiri ilə Avropanın bir sıra dövlətlərində baş verən sənayeləşmənin intensivliyi XIX əsrin ortalarında domna sobalarının geniş yayılmasına gətirib çıxartmışdır. Zamanın tələblərinə cavab vermək üçün sobaların məhsuldarlığının artırılması istiqamətində də müəyyən işlər görülmüşdür.
Konverter qazının tətbiqi ilə XIX əsrin əvvəllərində yanacaqdan qənaətli istifadə olunmağa başlanmışdır. Bunun nəticəsində daha çox polad istehsal etmək mümkün olmuşdur. Praktikada qızmiş havanın verilməsi əsasən 1870-ci ildən sonra geniş tətbiq edilməyə başlayır.
Domna sobalarının effektivliyinin artırılmasında əsaslı dəyişiklik verilən havanın sobadan ixrac olunan qazların hesabına qızdırılmasını mümkün edən texniki avadanlığın ixtira olunması ilə bağlı idi. 1857-ci ildə ingilis mühəndisi Eduard Kouer bu təklifi verir. Tigel poladlarının hazırlanmasında rus metallurqu P.Anossov dəyərli tədqiqatlar aparmışdır. O, öz işlərinə 1828-ci ildə Slatous şəhərindəki silah fabrikində başlamışdır. Sınaqlarını sirli saxlanan elmi əsaslar üzərində aparan Anosov poladın xassələrinin və keyfiyyətinin karbonun miqdarından asılı olmasını aşkar edir. Bundan əlavə başqa elementlərin də poladın keyfiyyətinə təsirinin araşdırılması onun tədqiqatlarının tərkib hissəsi idi. O, tədqiqatlar zamanı tigel poladlarının istehsalına xüsusi maraq göstərir. Böyük ölçüdə və oda davamlı gildən hazırlanmış tigellər poladın ərimə temperaturuna tab gətirməli idi. Uzun müddət elmi əsaslandırılmış şəkildə apardığı eksperimentlər nəticəsində Anosov xüsusi poladın alınmasına nail olur. Bundan əlavə o, ilk dəfə olaraq dəməşq poladının sirrini açmışdır. XIX əsrin ortalarında hərbidə topların poladdan hazırlanması nəticəsində tigel poladının istehsalı böyük əhəmiyyət kəsb edirdi. Topların homogen tərkibdə və böyük miqdarda hazırlanması o dövrdə yalnız tigel üsulunun köməyi ilə aparıla bilirdi. Bu sahədə Almaniyanın Krupp firması böyük nəaliyyətlər əldə etmişdi, ancaq onlar öz texnologiyalarını gizli saxlayırdılar.
Rusiyada böyük ölçülü töküklərin yüksək keyfiyyətdə hazırlanması problemini mühəndis Pavel Obuxov (1820-1869) həll edir. Onun tigel poladından hazırlanmış hissələri qaynaq edilmiş hissələrə nisbətən yüksək stabilliyə və iki dəfə az çəkiyə malik idi. Obuxov poladı tezliklə Rusiyada geniş tətbiq tapır. Dəmir yolunun genişlənməsi, gəmilərin dəmir ərintilərindən düzəldilməsi, hərbi sənayenin artan tələbatı, həmçinin maşınqayırmanın dəmirə olan tələbatı dəmir ərintiləri istehsalında məhsuldarlığın artırılmasını stimullaşdırmış və metalın keyfiyyətinə yeni tələblər qoymuşdur.
XIX əsrin ortalarında poladın mövcud olan istehsal üsulları artıq ağır sənayenin tələblərinə cavab vermirdi. Poladın pudel üsulu ilə hazırlanması çox əməktutumlu idi və çox vaxt aparırdı. Tigel üsulu ilə poladın istehsalının maya dəyəri yüksək və onun tətbiqi məhdud idi. Bu baxımdan polad istehsalında yeni üsulun işlənməsi zərurəti yaranmışdır. Poladın kütləvi istehsalı 1856-cı ildə ingilis ixtiraçısı Henri Bessemer tərəfindən yeni texnologiyanın işlənməsi ilə mümkün olmuşdur. O, ərimiş filizi konverterin içərisində hava ilə üfürərək qarışdırılmasını təklif edir. Bu zaman ərintidə olan silisiumun, manqanın və karbonun oksidləşməsi nəticəsində polad əldə edilir. Bessemer prosesi öz yüksək məhsuldarlığı ilə fərqlənirdi. Köhnə üsullarla 10 t ərintini hazırlamaq üçün bir neçə gün vaxt lazım gəldiyi halda, buna Bessemer konverterində təxminən 20 dəq. lazım olurdu.
Pudling poladının tökmə poladlar tərəfindən sıxışdırılması metallurgiya zavodlarında küllü miqdarda pudling dəmirlərinin yığılıb qalmasına gətirib çıxartmışdır. Bu dəmir külçələrindən polad almaq üçün yeni üsulun işlənməsi lazım idi. Bu məsələ ilə 1864-cü ildə fransız metallurqu Pierre Martin (1824-1915) məşğul olur. O, poladın istehsalı üçün regenerativ od sobası təklif edir. Martin 1856-cı ildə alman mühəndisi Simens tərəfindən işlənmiş, yanacaqların istiliyinin regenerasiya edilməsi prinsipindən istifadə etmişdir. Simens yanacaqlardan alınan istilikdən hava və qazların qızdırılmasında tətbiq etmişdir. Nəticədə ixtiraçı sobada poladı əritmək üçün lazım olan temperaturu əldə edir. Simens-Martin sobasında dəmirlərin və əridikdə qaz və şlaka parçalanan dəmir birləşməli qırıntıların emalı mümkün idi. Martinin düzəltdiyi ilk sobanın həcmi 1,5 t idi. XIX əsrdə metallurgiya sahəsində edilmiş ən böyük irəliləyişlərdən biri də poladın istehsalı üçün Tomas üsulu idi. Bu üsulla maye və tərkibində fosfor olan dəmir emal edilə bilirdi. Bu üsul ingilis metallurqu Tomasın (1850-1885) adı ilə bağlıdır.
Son illərdə poladalma texnologiyasında yalnız texniki rasionallaşdırmadan danışmaq olar, çünki, texnologiyada elə əsaslı dəyişklik baş verməmişdir.
Yuxarı Seyfəddin (Bükan)
Yuxarı Seyfəddin - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 170 nəfər yaşayır (25 ailə).
Bolqan (Çaroymaq)
Bolqan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Çaharoymaq kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 20 km şimal-şərqdə, Marağa-Miyanə avtomobil yolundan 9 km cənubdadır.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 97 nəfər yaşayır (21 ailə).
NGC 678
NGC 678, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yeni İlisu
Yeni İlisu — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Dəvəmeydanı (Çaroymaq)
Dəvəmeydanı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 44 nəfər yaşayır (8 ailə).
Aşağı Seyfəddin (Bükan)
Aşağı Seyfəddin - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 143 nəfər yaşayır (26 ailə).
Seyfəddin
Seyfəddin — Kişi adı.
.et
.et — Efiopiyanın internet kodu.
Qılquyruqlular
Qılquyruqlular və ya Tizanurlar — buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfiniə aid olan dəstə.
Yayılması
Qılquyruqlular rütubət sevən olub, müxtəlif yerlərdə - daşların, tökülmüş yarpaqların altında, ağac çürüntülərində, torpaqda, qarışqa və termitlərin yuvalarında yaşayırlar. Bitki qalıqları və şibyəlrlə qidalanırlar. Bəzi növləri yeyinti məhsuluna və kitablara zərər verirlər. Qılquyruqluların 400-ə qədər növü təsvir edilmişdir. Keçmiş SSRİ-də 20, Azərbaycanda isə 3 növü qeyd olunmuşdur.
Barbra Streyzand
Barbra Streyzand  — ABŞ aktrisası və müğənnisidir.
Həyatı
Barbra Streyzandın ən yaxşı rollarından biri Vilyam Uaylerin 1968-ci ildə ekranlaşdırdığı "Məzəli qız" filmində olub. Bu filmdə onun tərəf müqabili Ömər Şərif idi. Onların işbirliyi və dekorasiyaların zənginliyi nəticəsində bu film yaddaşlarda dərin iz qoyub və hələ də maraqla izlənilir.
Heydərabad (Çaroymaq)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 25 nəfər yaşayır (4 ailə).
Velebit
Velebit — Xorvatiyada yerləşən dağ massivi. Dağın ən hündür zirvəsi Vaqansidir. Hündürlüyü 1757 m-dir.
Silsilə cənub-şərq istiqamətində gedərək Adriatik dənizinə doğru uzanır. Dağ silsiləsi dənizə doğru altında sualtı qayalıq əmələ gətirir. Bəzi zirvələri isə 1600 m-dən yüksəkdir. Velebit Sen şəhəri yaxınlığında başlayır. Bu silsilə Knin şəhəri yaxınlığında isə artır bitir.
Hissələri
Velebit 4 hissədən ibarətdir:
Harrison Ford
Harrison Ford (13.7.1942, Çikaqo, İllinoys, ABŞ) — ABŞ aktyoru. 2014-cü ildə Qabağıalınmazlar 3 filminə çəkilmişdir.
Qazax-türk liseyləri
Bilik-innovasiya liseyləri (Білім-инновация лицейі) — Qazaxıstanda KATEV fondunun idarəçiliyi altında olan məktəblər şəbəkəsi.
KATEV
KATEV fondu 1992-ci ildəki Türkiyə və Qazaxıstan arasında imzalanan razılaşmasının əsasında 1997-ci ildə Türkiyə tərəfindən təhsil müəssisələrinin idarəsi üçün yaradılıb. Fondun idarəçiliyi altında 28 qazax-türk liseyi, Süleyman Dəmirəl Universiteti, Süleyman Dəmirəl adına kollec-lisey, Taraz şəhərindəki Jambıl iqtisadi kolleci, və "SPECTRUM" və "GALAXY" adlı beynəlxalq məktəblər fəaliyyət göstərir.
Harrison Ford
Həyatı
Indiana Cons ardıcıllığı beşinci hissəni də görəcək. Bununla da Spilberq və Lukasın üzərində işlədikləri ssenarinin bitmək üzrə olduğu açıqlandı.
Qazax-türk liseyləri
KATEV
Sonra fond adını dəyişib "Bilik-innovasiya" olub. Hazırda qəyyum fondunun sədri Qazaxıstan təhsil və elm naziridir. Bütün özəl məktəblər isə Bilik-orda fondunun idarəçiliyi altına düşüb. Onun başçısı da Qazaxıstan vətəndaşıdır. Fondun məktəblərində 10-dan çox müxtəlif ölkədən müəllimlər işləyir. Bilik-innovasiya fondunda ümumiyyətlə 1200 müəllim işləyir. Onların 90%-i Qazaxıstan vətəndaşlarıdır.
Tənqidi
Bəzi siyasətçilər, alimlər və jurnalistlər şübhə edirlər ki, bu təhsil müəssisələrinin proqramlarında sekulyar rejimləri üçün təhlükəli türkpərəst və dini fikirlər var.
Harrison Ford
Həyatı
Yaxşı Harrison Ford İndiana Cons filmini bir daha canlandıra bilərmi? Lucasın yaxın ətrafına filmdə kompüter effektlerinen mümkün qədər qaçmaq istədiklərini, hətta filmdə heç kompüter effekti olmamasını seçəcəklərini açıqladı. Bu vəziyyətdə bütün təhlükəli səhnələrdə Harrison Fordun şəxsən özü lazım olacaq.
Aktyor təklifi almasına baxmayaraq, fiziki olaraq bu rolunu necə canlandıracağı sual işarəsi altındadır. 2012-ci ildə tamamlanması gözlənilən filmdə İndiana Cons Bermud Şeytan Üçbucağının sirrini həll edəcək..
Qazax-türk liseyləri
Tənqidi
Qazax-türk liseylərinin Qazaxıstanın təhsil sistemində yeri var və onların fəaliyyəti başqa ölkələrdəki siyasi vəziyyətinə əlaqəli deyil. Nə qədər ki, onlar Qazaxıstanın və Qazaxıstan vətəndaşlarının məktəbləridir, onlara heç kim təsir edə bilməz.
Həmin ilin avqustun 5-də Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev Ankaraya səfəri zamanı gülənçilik ilə əlaqələri olan türkiyəli müəllimləri ölkədən qovmağa vəd verib:
Türkiyəyə qarşı nəsə eləmək bizim marağımızda deyil. Biz razılığa gəldik.
Rütubətsevən bağacıq
Rütubətsevən bağacıq — buğumayaqlılar tipinin həşəratlar cinsinin taxtabitilər dəstəsinə aid olan növ.
Xarici quruluşu
Bu bağacığın başı kiçik olub, geniş və dairəvidir. Dilçəyi başın skul lövhəsinin təpəsindən kənara çıxır və onun zirvəsi təpə kənarından aşağıda yerləşir ki, ona böyürdən baxdıqda qabaq tərəfdən bir xətt təşkil etmir. Dilçəyin alt tərəfindəntəpəsinə yaxın enli bir çüxurluq vardır. Bel qabağının yan bucaqları bir qədər uzanır və qanad üstlüyünün əsasından bir az kənara çıxır. Digər bağacıq növlərinə nisbətən bədəni kiçikdir. Uzunuğu 8-10,5 mm.-dir.
Yayılması
Azərbaycanda bu növ ümumiyyətlə dağətəyi və dağlıq rayonlarda yayılmışdır. Bu növ Lənkəran zonasının dağətəyi rayonlarında (burada illik orta rütubət çoxdur) miqdarca daha çoxdur. Bu növə mavr bağacığı ilə bir yerdə daha çox rast gəlmək olur.
Həyat tərzi
Aprelin birinci və ikinci ongünlüyündə bağacıqlar kütləvi surətdə mayalanma və yumurtaqoyma prosesinə başlayır. Sürfələri mavr bağacığının sürfələrinin inkişafına oxşayır. Lakin V yaş sürfədə, yaşlı fərdin (imaqo) əlamətləri çox azdır. Sürfə dövrü 30-40 gün davam edir. Başqa növ bağacıqlardan fərqli olaraq, bu növ hidrofil assosiosiyalı (yəni nəmli yerlərdə) bitki örtüyü olan sahələrdə yaşayır.
Edam edilmiş İntibah
Edam edilmiş İntibah (Розстріляне відродження, Rozstrilyane vidrodjennya) ifadəsi 1920-1930-cu illərdə Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasında yaşayıb-yaratmış və Stalinin totalitar rejimi tərəfindən edam və ya repressiya edilmiş yazıçı və rəssamlar dövrünü təsvir etmək üçün istifadə olunur. Termin ilk dəfə polyak publisist Eji Qedroys ukraynalı ədəbiyyat tədiqatçısı, sonralar bu termini o dövrki nəslin ən möhtəşəm əsərlərinin toplusuna başlıq olaraq seçən Yuri Lavrinenkoya yazdığı məktubda istifadə etmişdir.
Arxa planı
Birinci Dünya müharibəsindən sonra Rusiya imperiyasının süquta doğru getməsi, imperiya senzurasının ləğv edilməsi, müstəqil Ukrayna dövlətinin qurulması və 1920-ci illərdə Sovet rejiminin nisbi yumşaqlığı, bunlar hamısı Ukraynada mədəni aktivliyin və ədəbiyyat intibahının çiçəklənməsinə səbəb oldu. Yeni ortaya çıxan şair və yazıçılar və çox sayıda peyda olan ədəbi qruplar Ukrayna ədəbiyyatının simasını dəyişmişdi. Bu prosesslər yerliləşdirmə, Yeni İqtisadi Siyasət və likbez tərəfindən dəstəklənirdi.
Ad
“Edam edilmiş İntibah” bənzətməsi Eji Qedroysa məxsusdur. O, ilk dəfə bu ifadəni Yuri Lavrinenkoya 13 avqust 1958-də yazdığı məktubda istifadə etmişdir. O, bu ifadəni 1917-1933-cü illər Ukrayna ədəbiyyatı antologiyası başlığı kimi qeyd etmişdir: "Ad haqqında. Buna daha ümumi ad vermək yaxşı olar: "Edam edilmiş İntibah. 1917-1933 Antologiyası". Bu ad özünəməxsus səslənir. Digər tərəfdən, təvazökar "Antologiya" adı dəmir pərdə tərəfindən olan dəlinməni ifadə edə bilərdi. Sən nə düşünürsən?". Lavrinenko: "Onda, elə olsun" - deyə cavab yazdı.
"Edam edilmiş İntibah: 1917–1933-dən antologiya: Poeziya—proza—drama—esse" Eji Qedroysun təşəbbüsü ilə 1959-cu ildə Paris Mədəniyyət Kitabxanasında çap edilmiş və əsər bu gündə Ukrayna ədəbiyyatının o dövrünə aid ən mühim mənbə olaraq qalmaqdadır. Bu əsər özündə 1920-1930-cu illər Ukrayna poeziya, proza və esse yazıçılığının ən yaxşı örnəklərini əks etdirir.
Vupi Qoldberq
Həyatı
Aktrisa və teleaparıcı Vupi Qoldberq 1955-ci ildə Nyu-Yorkda anadan olub və əsl adı Kerin Eleyn Consondur. O, məktəbi 16 yaşında atır və ardınca həyatında çoxsaylı nikahlar, narkotiklərdən asılılıq və iş yerlərinin tez-tez dəyişdirilməsini yaşayır.
Ağçay (Qax)
Ağçay — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.