cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Təbii seçmə
Tarixi
Təbii seçmə, həqiqətən də olduqca güclü və təsirli bir təbiət qanunudur. Çünki vəhşi təbiət, bu anda evinizdə oturduğunuzda xəyal edə bilməyəcəyiniz qədər kompleks proseslər üzərinə qurulmuşdur və ən kiçik bir səhv ölümlə nəticələnir. Hərçənd heç bir canlı mükəmməl olmadığı və Müxtəliflik Mexanizmləri sayəsində davamlı olaraq canlılar arasında bəzi fərqliliklər meydana gəldiyi üçün (əkiz olmayan qardaşınızdan və ata-ananızdan nə qədər fərqli olduğunuzu düşünün), təbiətdə bəzi canlılar mühitə uyğunlaşmış, bəziləri isə uyğunlaşa bilməmişdir. Bu, təbiətdə davamlı bir seçmənin olmasını da özü ilə gətirməkdədir. Çünki ilkin canlılıqdan bəri təkamülləşən "var olma məqsədi" aydındır: Həyatda qalmaq və törəmək. Bunun xaricindəki bütün həyat məqsədləri (sənət, musiqi, əyləncə, dinclik, din, və s.) insan tərəfindən zəkanın təkamülüylə birlikdə uydurulmuşdur və başqa heç bir canlıda bu ikincil həyat məqsədləri yoxdur. Bu ikincili məqsədlərin təbiət üçün heç bir mənası yoxdur və etibarsızdır. Bu uydurulmuş həyat məqsədlərindən hər hansı birini və hətta heç birini etmədən nəslinizi və varlığınızı davam etdirə bilərsiniz — ki təbiət üçün əhəmiyyətli olan, nəslin artırılmasıdır. Məsələn, insan növü həyatda qalma mübarizəsinə son versə və ya törəməkdən imtina etsə, ən yaxşı ehtimalla 90 ildə tək bir insan fərdi belə həyatda qalmaz və insan növünün nəsli kəsilər. Bu səbəblə, insanların da, özü kimi olan digər bütün heyvanlar və canlılar kimi var olmasında tək məqsədi həyatda qala bilmək və çoxalmaqdır.
Təbii Seçmə, təməl olaraq bunlardan birincisiylə, həyatda qalmaqla əlaqəlidir. Təbiətdəki bəhs etdiyimiz müxtəlifliklər səbəbiylə, üstün olanlar davamlı olaraq seçilir və gələcək nəsillərə özlərindəki üstün xüsusiyyətləri təmin edən genləri köçürmə şansı əldə edirlər. Bunun nəticəsində, hər dəfəsində, bir qədər daha çox üstün gen köçürülür və hər yeni nəsildə meydana gələn bala fərdlərin mühitə daha da adaptasiya olmaları təmin edilir. Buna "təcrübəli seçmə" (təcrübəli təkamül) deyilir.
Hərəkətverici təbii seçmə
İstiqamətli təbii seçmə müəyyən bir xüsusiyyətin üstün olduğu vəziyyətlərdə, Təkamülün müvəqqəti o istiqamətə doğru irəliləməsi və o xüsusiyyətə sahib olan fərdlərin üstün mövqeyə keçmələridir. İstiqamətli Təbii Seçmə nəticəsində, orijinal populyasiyadakı bir xüsusiyyətin paylaşılması, başqa bir oriyentasiyaya doğru, istiqamətli olaraq sürüşür.
Stabilləşdirici Təbii Seçmə
Bir populyasiyadakı fərdlərin hər bir xüsusiyyəti, təməl olaraq bir qrafik göstərir. Beləliklə, bəzən uclarda olmaq üstün olmamağa səbəb ola bilər. Məsələn, bir insan körpəsi normal olaraq 3–4 kq və 45–55 santimetr olaraq doğulur; çünki ana bətnindən çıxa bilmək üçün orta hesabla bu xüsusiyyətlərdə olmaq lazımdır. lakin xüsusilə kilo baxımından bu sərhədlərə uyğun gəlməyən körpələr, doğum əsnasında ölə bilərlər. Yəni çox ağır və ya həddindən artıq zəif doğulan körpələr, ya ana bətnindən çıxa bilməyəcək ya da həyatda qala bilmək üçün lazımlı olan ağırlığa sahib ola bilməyəcəklər. Bu səbəblə də ölərək məğlub olacaqlar və hər vaxt orta vəziyyətə, çəkiyə sahib olanlar üstün olacaq.
Xüsusiyyət paylaşması baxımından uclarda qalanlar uduzur və ortalardakı fərdlər dəstəklənir. Bunun nəticəsində uc tərəfdəki fərdlər həyatda qala bilməyib sayları azalır və ortalardakı fərdlərin sayı artır. Buna, stabilləşdirici təbii seçmə deyilir.
Pozucu (Dizruptiv) Təbii Seçmə
Bu vəziyyətdə isə, parabola əyrisinin ortasındakı fərdlər üstünlüksüz mövqedə qalacaq və uclardakılar üstün mövqeyə keçəcəklər. Məsələn bir bitki üçün, çox uzun boylular yüksəkdən uçan heyvanlar tərəfindən, alçaq boylular isə yerə yaxın yaşayan heyvanlar tərəfindən tozlandırılacaq, amma orta boya sahib olanların səviyyəsində yaşayan bir heyvan yoxdursa, tozlanmaları çətinləşəcək və çoxala bilməyəcəklər. Bu vəziyyətdə, uclarda olan fərdlər üstün mövqeyə keçəcək və saylarını artıracaqlar.
Pozucu Təbii Seçmə, bir populyasiyadakı fərdləri ikiyə bölməyə meyllidir və bu, növyaranma prosesini inanılmaz dərəcədə dəstəkləyən bir xüsusiyyətdir. Pozucu Təbii Seçmə sayəsində ikiyə bölünən bir populyasiyadan, fərqli istiqamətlərdə təkamül keçirməsi nəticəsində yeni növlər ortaya çıxacaqdır.
Təbii Seçmə təbiətdə fərqli formalarda baş verə bilər.
Təbii seçmə və təkamül
Təbiətdə bir seçmə olduğu istər istəməz qəbul edilməkdədir, çünki bu Cazibə Qüvvəsi qədər aydın və müşahidə edilə bilən bir faktdır. Təbii Seçmə varsa, Təkamül qaçılmazdır. Fərdlər arasındakı fərqliliklər Təbii Seçmə sayəsində ayırd edilir və bu, davamlı olaraq növlərin dəyişilməsinə səbəb olur.
Firidun Şuşinski
Firudin Şuşinski (doğum adı: Firidun Məhəmməd oğlu Həsənov; ) — Azərbaycan və sovet musiqişünası və tədqiqatçı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1989). 400-dən çox məqalə və oçerk müəllifidir. . Alim əlli illik bir tədqiqat dövrü ərzində kitablarını, məqalələrini Həsənov, Şuşinski, Şuşalı təxəllüsü ilə imzalamışdır.
Həyatı
Firudin Mahmud oğlu Həsənov 20 oktyabr 1925-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Şuşinskinin atası Firudin bəy Köçərlinin dostu idi və oğluna onun adını qoymuşdu. F. Şuşinski ilk təhsilini Şuşada almışdır. 1931-ci ildə Şuşinski Şuşa musiqi məktəbində skripka dərsləri almağa başlamışdır. Şuşa pedaqoji məktəbini bitirdikdən sonra dörd ay boyunca dərs dediyi Malıbəyli kəndindəki məktəbə müəllim göndərilmişdir. 1942-ci ildə könüllü olaraq İkinci Dünya müharibəsinə yollanmışdır. General Pavel Batovun komandanlığı altında Kursk döyüşündə iştirak etmişdir. Döyüşlərdə fərqləndiyinə görə "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir. .
Firudin Şuşinski 1997-ci il oktyabrın 25-də vəfat etmişdir. Öz vəsiyyətinə uyğun olaraq Bərdə şəhərindəki Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Doğma Qarabağının tarixini ciddi şəkildə öyrənmək məqsədi ilə Firudin Şuşinski arxivlərdə çox vaxt keçirirdi. 1948-ci ildə Səməd Vurğun Şuşinskiyə "Vaqif və Qarabağ" mövzusunda material hazırlamağı tapşırdı. Bu məqalə Şuşinskinin ilk nəşr olunmuş əsəri idi.
Şuşinski, o illərdə kəskin tənqid olunmasına baxmayaraq Nəriman Nərimanovun tərcümeyi-halı ilə də maraqlanırdı.
"Şuşa" kitabı
Şuşinski 1968-ci ildə nəşr etdirdiyi "Şuşa" kitabında şəhərin tarixini araşdırmışdır. Əsər çox böyük səs-küyə səbəb olmuş, Şuşinski ermənilər tərəfindən millətçilikdə ittiham olunmuşdur. Çünki müəllif şəhər haqda erməni müəlliflər tərəfindən uydurulmayan, həqiqi tarixi açıb göstərmişdir.
Şuşa kitabının rus dilində nəşrindən sonra Şuşinski xatirələrində yazırdı:
Şuşinskiyə hətta uzaq Beyrutdan da oxşar hücumlar təşkil edildi. Orada nəşr olunan "Hayastan" qəzeti kitabın müəllifini təhqir etmək üçün Ermənistandakı soydaşları ilə rəqabət aparmaq qərarına gəlmişdi. Kitab daşnakların və onların silahdaşlarının sərt reaksiyasına səbəb oldu, çünki müəllif, Andranikin şərəf və ləyaqətini təhqir etdiyi və bununla da xalqların dostluğuna xələl gətirməkdə ittiham olunurdu. "Şuşa" kitabı səbəbindən bir müddət müəllifin əsərlərinin nəşrinə qadağa qoyuldu.
Ancaq daha maraqlısı "Şuşa" kitabının Azərbaycanda da birmənalı qarşılanmamasıdır. Moskvanın təkidi ilə bu sual Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Bürounda qaldırıldı. Altı saatdan çox davam edən Büro iclasında çıxış edənlər, tərəddüd etmədən, gənc tədqiqatçını "burjua millətçisi", "xalqlar dostluğunun düşməni" və s. ittiham etmişdilər.
Şuşinski barədə xatirələr
Firidun bəyin yeganə oğlu Məhəmməd Həsənovun dediyinə görə, "Onun ulu babası Motal Alı Türkiyənin Anadolu bölgəsinin Söyüdlü oymağından olmuşdur. Motal Alının bu ayama ilə çağrılmasının qəribə səbəbi varmış: o, qızıllarını motala yığar və evin bir küncünə atarmış ki, görənlər onun axtarma motal olduğunu zənn etsinlər.
Bir gün Alı kişi Tiflisdə Rəxşəndə adlı bir qıza vurulur. Anadoluda yaşadığına görə qızı ona vermək istəmirlər. Naəlac qalan Alı Rəxşəndəyə olan sevgisinə görə Anadoludan köçməyə məcbur olur.
Tədqiqatçının oğlu danışır ki, Cəfərin nəslindən olan babam Məhəmməd Firidun bəyin atasıdır: Məhəmməd kişi Qarabağın sayılıb – seçilən zəngin şəxslərindən olduğu üçün ona "Qızıllı Məhəmməd" deyərmişlər. Nənəm Səyyarə xanım isə Cavanşirlər (İbrahim xan) nəslindəndir.
Firidun bəy məhz belə əsil – nəsilli ailədə böyüyüb tərbiyə almışdır.
Şuşada ticarət və sənətkarlıq inkişaf etsə də, bu şəhər Zaqafqaziyada dini mərkəz kimi tanınsa da, o, daha çox musiqiçilərin vətəni kimi məşhur idi. Təsadüfi deyil ki, Şuşanı "Qafqazın konservatoriyası" adlandıranda bu şəhərdə doğulan məşhur bəstəkarlar, ifaçılar, xanəndələr nəzərdə tutulur.
Körpəliyindən evlərində musiqi səsi eşidən, ustad sənətkarları böyük həvəslə dinləyən Firidun bəyin musiqiyə məhəbbəti daha da artırdı. Deyilənlərə görə, o, bəzi tay – tuşlarından ayrılıb özünü sakit bir yerə verər, ağac budağını sinəsinə sıxıb "dınqıldadar" və pəsdən Cabbar əminin oxuduğu muğamların sözlərini zümzümə edərdi. Görünür, həmin vaxtlardan da muğam ifaçılığının korifeyi Cabbar Qaryağdı oğluna hədsiz məhəbbəti qəlbinə hakim kəsilmişdi. Lakin o hələ bilmirdi ki, qəlbini fəth etmiş bu böyük sənətkarlar haqqında neçə – neçə məqalə və kitablar nəşr etdirəcək…
Oğlunda musiqiyə hədsiz sevgi görən Məhəmməd kişi 1931-ci ildə Firidunu Şuşa musiqi məktəbində təhsil almağa qoyur. Üç il burada təhsil alandan sonra yüksək musiqi istedadına baxmayaraq orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirib, Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olur. Hələ universitetin II kurs tələbəsi olarkən SSRI Ali məktəb və elmi müəssisə işçiləri ittifaqının Azərbaycan Respublika komitəsi, Bakı şəhəri ali məktəb tələbələrinin II ümumşəhər elmi konfransında iştirak edir. Həmin konfransda Azərbaycan EA-nın akademikləri, professorları iştirak edirdilər. Konfrans qarşısında tələbələr bölmə rəhbərlərinin nəzarəti altında arxiv materiallarından, bədii ədəbiyyatdan və müxtəlif elmi məcmuələrdən istifadə edərək seçilən mövzular ətrafında mükəmməl məruzələr hazırlamışdılar.
Konfransda 78 məruzə oxunur. Həmin mövzular arasında yalnız F. Şuşinskinin "Vaqif dövlət xadimi kimi" mövzusu I mükafata layiq görülür.
Bu məqalə sonralar müəllifin ilk mətbu yazısı olur.
Tələbəlik illərindən Firidun bəy öz fenomen yaddaşını ictimai elmlərin dərindən mənimsənilməsinə sərf edirdi. O hələ I kursdan tarix, fəlsəfə, ədəbiyyat xüsusilə klassik və aşıq ədəbiyyatını öyrənməklə yanaşı, … H. Heynenin təbirincə desək, "incəsənətin son sözü" olan muğamların yaranması, ifaçıları haqqında maraqlı məlumatlar toplayırdı. O, ölkəmizin şəhərlərini, obalarını qarış-qarış gəzib unudulmuş muğam ifacıları haqqında qələmə alacaq yazılarına yeni-yeni materiallar yığırdı.
F. Şuşinski üçün aşkarlanması mümkün olmayan heç nə yox idi. O nəyin bahasına olur-olsun öz inadkarlığı nəticəsində günlərlə, aylarla, bəzən də illərlə axtarışlar aparmağa özündə güc tapırdı. F. Şuşinski çox zaman çətin və bəzən də həyatı bahasına başa gələcək məqsədinə nail olmaq üçün ağır maneələri keçməkdən belə ehtiyat etmirdi. Məhz bu cür "tərsliyin" nəticəsi idi ki, universitetdə oxuyan zaman onlara mühazirə deyən tarixçi-professordan Azərbaycanın Dövlət xadimi Nəriman Nərimanovun unudulmasının səbəbini soruşur. Nəriman Nərimanovun adının çəkilməsi qəti qadağan olunduğu vaxtda F. Şuşinskinin bu sualı professoru çıxılmaz vəziyyətə salır. Tələbənin verdiyi suala nəinki mühazirə deyən professor, hətta universitetdə müraciət olunan hər bir şəxs cavab verməkdən boyun qaçırırdı. Sualına cavab tapmayan 25 yaşlı tələbə 25 noyabr 1950-ci il tarixdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi M. C. Bağırova məzmunda məktub yazmaq qərarına gəlir".
Vasili Nikolski
Vasili Alekseyeviç Nikolski — Azərbaycan-sovet opera müğənnisi, Azərbaycan SSR xalq artisti (1934).
Həyatı
Aydın və ifadəli bas səsi olan müğənni Vasili Alekseyeviç Nikolski Rusiyanın İvanovo vilayətinin Şuya şəhərində doğulub. Moskva konservatoriyasını 1907-ci ildə bitirib. Ali təhsil alandan sonra Moskvanın, Kiyevin, Odessanın, Tiflisin opera teatrlarında işləyib. 1919-cu ildə Bakıya gəlib və 1952-ci ilə qədər ADOBT-nın solisti olub.
Kristof Şnayder
Kristof "Doom" Şnayder ( Christoph Schneider) — Alman musiqiçisi. Rammstein qrupunun zərbçisi.
Karyerası
Şnayderin valideynləri onun musiqi ifa etməyi öyrənməyini istəyirdilər, buna görə də onlar Şnayderi ilk Sosialist orkestra ilə bağlı olan musiqi məktəbinə göndərməli olurlar. Burada ona 3 seçim təklif edilir: baraban (truba),klarnet, trombon. Şnayder isə birincini seçir, çünki trubada ifa etmək onun üçün çox asan idi. Kristof özünü zərbdə ifa etməkdə özünü çox istedadlı biri kimi hesab edirdi, bir il sonra orkestraya daxil olaraq, konsertlərdə ifa etməyə başlayır.Burada o baraban ilə maraqlanır. Daha sonra valideynlərinə bu alətdə ifa etmək istədiyini söyləyir, ancaq onlar bu ideyaya dəstək vermirlər çünki "onlar klassik dünyanın insanları idi". Kristof evə gedərək dəmir qutu və vedrədən öz zərb dəstini düzəldir və çubuqlarla məşq etməyə başlayır. 14 yaşında o zərb batereyası (Drum kit(ing),Ударная установка(rus.) almışdı, daha sonra valideynləri ona bunda məşq etməyə, dərslər almağa icazə verdi.
1985-ci ildə Şnayder universitetdə təhsil almaqla musiqi ambisiyalarını yeritmək üçün telekommunikasiya işindən çıxmalı olur, ancaq 2 dəfə universitetə daxil ola bilmir, pianoda ifa etmək kimi başqa musiqi bacarığına sahib olmadığı üçün rədd edilir. O, öz üzərində işləmək üçün öyrənməyə davam edir. Şnayder zərbçi kimi qruplara daxil olmaq üçün 1985-ci ildən 1990-cı ilə qədər ardıcıl olaraq çalışır, nəhayət Die Firma qrupuyla uğura imza atır.
O,1994-cü ildə və Rixard Kruspe və Oliver Ridelə qoşulur. Till Lindemanın qrupa qoşulmasndan sonra onlar "Berlin Senate Metrobeat" yarışmasına qatılır, 4 parçadan ibarət demo üçün səsyazma şansı əldə edir.
Hal-hazırda o, Sabian (zərb dəstinin nazik qab formasında olan aləti, rusca-тарелки) zillərindən və Sonor barabanlarından istifadə edir.
Daha öncə Tama barabanından və Meinl Perküsyon zillərindən istifadə olunmuşdu.
Sonor Dişli:
Şəxsi həyatı
Sevdiyi favorit rok qrupları: Deep Purple, Led Zeppelin, Motörhead və AC/DC.
Təchizat (LIFAD Turu)
Baraban: Sonor
Boşqab: Sabian
Adıgözəl bəy Təklə
Adıgözəl bəy Təklə (1785-?) — Qarabağ bəylərindən, mahal naibi, rus ordusunun praporşiki.
Həyatı
Adıgözəl bəy Dərvişqulu bəy oğlu Dəmirçihəsənli mahalının Təklə-Qaradolaq obasında dünyaya gəlmişdi. Molla yanında oxumuşdu. Obalarının yüzbaşısı olmuşdu. Mеhdiqulu xan Cavanşirə xidmət еtmişdi. Xan İrana qaçandan sonra ruslara işləmişdi. Qardaşı Imamqulu bəylə bərabər Dəmirçihəsənli mahalını idarə еtmişdilər. Praporşik hərbi rütbəsi almışdı. Qarabağda Təklənski soyadı ilə tanınırdı. Törəmələri Adıgözəlov soyadını daşıyırlar. Adıgözəl bəy böyük mülkədar idi. Şuşa şəhərində imarətə, rəiyyətlərə, Qaradolaq, Şahsеvən adlı obalara, Kürətan torpağında mülklərə yiyələnmişdi.
Ailəsi
Adıgözəl bəyin Hümbətəli bəy, Atakişi bəy, İbiş bəy, Sadıq bəy, Məmməd bəy adlı oğulları vardı.
Azərbaycan müdafiə nazirlərinin siyahısı
Azərbaycan müdafiə nazirlərinin siyahısı — 28 may 1918-ci ildən sonra ölkədə respublika quruluşu təyin edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın müdafiə nazirləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycanın müdafiə nazirləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.
Siyahı
Müstəqillik 18 oktyabr 1991-ci il tarixində yenidən əldə edildikdən sonra təyin olunan nazirlər siyasi partiya üzvlüyü olan prezident tərəfindən təyin olunsalar da, hər biri bitərəf olmuşdur. Ümumiyyətlə, Azərbaycan hökumətlərində daxili işlər, müdafiə və müdafiə sənayesi nazirləri postlarını bitərəf siyasətçilər tutmuşdur.
75 (ədəd)
Yetmiş beş — say sistemində ədədlərdən biridir. Yetmiş dörddən sonra, yetmiş altıdan əvvəl gəlir.
Yaxşı
Yaxşı — müsbət xüsusiyyətlərə və ya keyfiyyətlərə malik olan; öz keyfiyyəti ilə verilən tələbləri təmin edən, lazımi qaydada olan, bəyənilən. Və yaxud da razılıq əlaməti olaraq verilən cavab.
Fukuoka
— Yaponiyanın cənub-qərbində yerləşən liman-şəhər. Mühüm sənaye mərkəzi. Şəhər, Nakaqava çayı ilə iki hissəyə bölünür: Hakata (ticari rayon) və Fukuoka (inzibati və biznes mərkəzi).
II Artakserks
II Artakserks Mnemon — 404–359-cu illərdə Əhəmənilər şahənşahı. II Daranın oğlu.
Taxta çıxdıqdan sonra Kiçik Asiyanın satrapı olan kiçik qardaşı Kir ilə hakimyyət uğrunda mübarizə aparmışdır. E.ə. 394 ildə Knid şəhəri yaxınlığında Sparta donanmasının darmadağın etmiş, Antalkid sülhünü bağlamışdır. Bununla belə Artakserksin hakimiyyəti dövründə Əhəmənilər dövləti zəifləməyə başlamış, satrapların və yarımasılı tayfaların (kadusilər və b.) üsyanları baş vermişdir.
İstanbul Dəniz Muzeyi
İstanbul Dəniz Muzeyi - Türkiyədə ilk və ən böyük dənizçilik muzeyidir. İstanbulun Beşiktaş səmtində yerləşir. Kolleksiyasında 20.000 ədəd eksponat vardır. Türk Dəniz Qüvvələrinin tabeliyində olan İstanbul Dəniz Muzeyi Türkiyədə qurulan ilk hərbi muzeydir. Əsas sərgi binası 3 mərtəbəli olub, 20.000 m² sahəyə malikdir. Burada 4 əsas qalareya, 2 otaq, uşaq otağı, sineviziya otağı, çox məqsədli zal, 2 incəsənət qalareyası və 2 foye mövcuddur.
Rafflesia bengkuluensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sartlar
thumb|right|200px|Səmərqənd sartları, 1910 Sart (Savdogar) — Orta Asiyada köçərilərin və yarıköçərilərin oturaq, daha çox şəhər əhalisinə verdikləri ad.
Sartlar ənənəvi olaraq ticarətlə və başqa şəhər peşələri, özbəkcə savdogarlıq, ilə məşğul olurdular.
Sartlar əsasən Özbəkistanda və qismən Tacikistanda, Qızğızıstanda və Qazaxıstanın cənubi şəhərlərində yaşayırdılar. SSRİ vaxtında sartlar daha çox özbəklər kimi qeydiyatdan keçirdilər.
Jozef Kruskal
Josef Bernard Kruskal amerikalı riyaziyyatçı, statistika mütəxəssisi, kompüter üzrə alim və psixometrik. O, Çikaqo Universitetində və Prinston Universitetində təhsil almış. 1954-cü ildə Prinston Universitetində formal olaraq Albert V.Tuker və Roger Lindonun rəhbərliyi altında, de fakto olaraq Paul Erdosun rəhbərliyi altında "Fəlsəfə doktoru" (Ph.D) dərəcəsi almışdır. Kruskal well-quasi-orderings və çoxölçülü miqyas üzərində işləyib. O, Amerika Statistika Assosiasiyasının Dostu, Psixometriya Cəmiyyətinin sabiq prezidenti və Şimali Amerika Klasifikasiya Cəmiyyətinin sabiq prezidenti olub.
Elmi töhfələri
Statistika sahəsində Kruskalın ən önəmli fəaliyyəti çoxölçülü miqyaslamanın formullaşdırılmasına verdiyi töhfələrdir.
Feodosi sülaləsi
Feodosi sülaləsi — 378-472-ci illərdə Qərbi Roma imperiyasını, 378-457-ci illərdə fasilələrlə Bizans imperiyasını idarə etmiş doqquz imperatordan ibarət olub, əsası I Valentinianın kürəkəni I Feodosi tərəfindən qoyulmuşdur.
Cabbar Faiqov
Həyatı
Faiqov Cabbar Cavad oğlu 1963-cü il aprel ayının 20-də Saatlı rayonu nun Varxankənd kəndində anadan olmuşdur. 1970-ci ildə Varxankənd orta məktəbininin I sinfinə daxil olmuş, 1980-ci ildə həmin məktəbi əla və yaxşı qiymətlərlə bitirmişdir. Həkim olmaq istəyən Cabbar Faiqov sənədlərini N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna vermişdir. 1987-ci ildə müalicə-profilaktika fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.
Ailəli və 3 sahibi olmuşdur.
Fəaliyyəti
Cabbar Faiqov ali təhsilini bitirdikdən sonra Saatlı rayonu nun Məmmədabad kənd xəstəxanasında baş həkim təyin olunmuşdur.
1988-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda azadlıq hərəkatı başlayanda Cabbar da bu hərəkata qoşularaq hərəkatın öncülərindən biri olmuşdur. Onun həmçinin 1989-cu ildə məlum Fərqanə hadisəsindən sonra Özbəkistan dan Azərbaycan a pənah gətirən Axısxalı türkləri n Bakı şəhəri ndə qarşılanaraq regionlara bölüşdürülməsində və yerləşdirilməsində çox böyük əməyi olmuşdur.
Qarabağ müharibəsi
Faiq Cabbarov 1993-cü ilin noyabr ayında könüllü olaraq hərbi xidmətə yollanmışdır. Əvvəlcə Füzuli rayonu nun Şükürbəyli kəndindəki hərbi hospitalda həkim işləmiş, daha sonra isə öz ərizəsi ilə qızğın döyüşlərin getdiyi Tərtərə xidmətə getmiş, bir necə ayın ərzində həmçinin Ağdam və Ağdərə istiqamətində də hərbi həkim kimi xidmət etmişdir.
Daim ön xəttlərdə xidmət edən tibb leytenantı Cabbar Faiqov, 1994-cü ilin may ayının 12-də, Qarabağ da aktiv hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tutan Bişkek protokolu nun imzalandığı gün erməni mühasirəsinə düşərək şəhid olmuşdur.
Mükafatları
Ölümündən 17 il sonra 2011-ci il iyunun 25-də Prezident İlham Əliyev tərəfindən “Vətən Uğrunda” medalı ilə təltif olunub və ölümündən sonra Tibb xidməti Baş Leytenantı rütbəsi verilib.
Suvenir (film, 1972)
Məzmun
Film-konsertdə bəstəkar Vaqif Mustafazadənin rəhbərlik etdiyi "Sevil" vokal-instrumental ansamblı, xalq artisti Əminə Dilbazinin rəhbərlik etdiyi "Çinar" rəqs ansamblı və bəstəkar Rafiq Babayevin musiqisinin müşayiəti ilə səhər lövhələrinin təsviri öz əksini tapmışdır.
Film haqqında
Film Mərkəzi Televiziyanın (Moskva) sifarişi ilə çəkilmişdir.
Çarvadarlıq
Çarvadarlıq - yük daşınması. Əsasən qatır, at və dəvə vasitəsi ilə tacirlərin mallarının daşınması ilə məşğul olan peşə.
Buxarlı nəqliyyat vasitələrərinin geniş yayılmasından əvvəl Azərbaycanda və eləcə də Şərqin bir çox ölkələrində geniş yayılmış yük daşıması peşəsi. Çarvadar bu işlə məşğul olan adam.
Fatma xanım Ani
Fatma xanım Ani — XVII–XVIII əsrlərdə yaşamış Azərbaycan şairəsi.
Həyatı
Təbrizli Xacə Sədəddin Hüseyncanın qızıdır. İstanbulda doğulub böyümüş və təhsil görmüşdür. Deyilənə görə şeir divanı var imiş. Fatma xanım Ani 1710–11-ci illərdə Yeni Şehirdə vəfat etmişdir. Şərqin məşhur qadın şairlərindən bəhs edən bütün mənbələrdə haqqında məlumat mövcuddur.
Şeirləri
Nola təmirinə qəsd etməsə şahi-cəhanbanim, Bilür kim, xatiri-viranim abad etmədən qaldı.
Qalıbdır bəhri-qəmdə dil, fələk, yox sahili-məqsud, Heyflər… Ruzigarım bana imdad etmədən qaldı.
Düşəndən rahi-eşqi-yarə zarü natəvandır dil, Səri-kuyində halim yarə fəryad etmədən qaldı.
Biri var idi, biri yox idi (I mövsüm)
Biri var idi, biri yox idi — ABC telekanalında yayımlanan ABŞ nağıl-dram serialıdır. Serialın birinci mövsümünün premyerası 23 oktyabr 2011-ci ildə baş tutmuş və 13 may 2012-ci ilə kimi davam etmişdir. Serialın yaradıcıları Edvard Kitsis və Adam Horovitzdir. Serialda hadisələr paralel olaraq Sehrli Meşə və Storibrukda baş verir. Qəddar Kraliça (Lana Parrilla) nağıllar aləmindəki hər kəsin xoşbəxtliyini əlindən alacağını deyir və tilsimləyərək bütün nağıl qəhrəmanlarını bizim dövrümüzə göndərir.
Serialın birinci mövsümü tənqidçilərdən “əsasən müsbət” rəylər almışdır. “Metacritic” 26 tənqidçi rəyi əsasında birinci mövsümü 100 baldan 66 balla qiymətləndirir. “The Washington Post”dan Hank Styuver serialı “təxəyyül, ekşn və sevgi janrları ilə uğurla qarışdırılmış yüngül fantastika həvəskarları üçün qiymətli hədiyyə” adlandırır. “Newsday”dən Verne Gey qeyd edir ki, “demək olar ki, teatral parlaqlıq nümayiş etdirən serial, şablon serial anlayışından uzaqlaşaraq izləyiciləri TV drama haqqında daha fərqli düşünməyə vadar edir.”
Pilot seriyası 12.93 milyon nəfər (ABŞ izləyiciləri) tərəfindən izlənən serialın 18-49 yaşlı izləyicilər arasında reytinqi 4.0/10 olmuşdur. Mövsümün sonuna yaxın bu göstəricilər 8.36 milyon izləyici, 18-49 yaşları arası 2.8/8 reytinqə qədər enmiş, lakin final seriyada bir qədər yüksələrək 9.66 milyon izləyici, 18-49 yaşları arası 3.3/10 reytinq göstəricisi olmuşdur.
Məzmunu
Serialın məzmunu iki paralel dünyanın mövcudluğu prinsipinə əsaslanır. Onlardan biri bizim dünyamız, digəri isə nağıllar aləmidir. Nağıllar aləminin qəhrəmanları bir tilsim nəticəsində bizim dünyamıza düşüblər və iyirmi səkkiz il ərzində keçmişlərindən xəbərsiz, ABŞ-nin Men ştatındakı kiçik Storibruk şəhərində yaşayırlar. Bostonda yaşayan şəxsi detektiv Emma Svon (Cennifer Morrison) 28-ci doğum günündə arzu tutur və doğularkən övladlığa verdiyi övladı Henri Mills (Cared Gilmor) ilə qovuşur.
Henri böyük nağıllar kitabının təsiri altındadır və yaşadığı şəhərdə (Storibruk) hər kəsin nağıl qəhrəmanları olmasını zənn edir. Onun fikrincə analığı və şəhər meri olan Recina Mills (Lana Parrilla) Qəddar Kraliça, anası Emma Svon isə Ağbəniz (Cinnifer Qudvin) və Cazibadər Şahzadənin (Coş Dallas) qızıdır. Emma Henrinin bütün bu fikirlərini uşaq təfəkkürünün məhsulu hesab edir və inanmır, Henrini isə şəhərə, analığının yanına qaytarır. Lakin, Emmanın şəhərə gəlməsi ilə şəhər zalının qülləsində iyirmi səkkiz il işləməyən saat fəaliyyətə düşür.
Tezliklə bəlli olur ki, Rumpelştilskin (Robert Karlayl) Cazibədar Şahzadə və Ağbənizə Qəddar Kraliçanın tilsimindən xilas olmağın yeganə yolunun hələ doğulmamış uşaqlarına ümid olduğunu, 28 ildən sonra həmin uşağın son döyüşdə Qəddar Kraliçaya qalib gələrək bütün nağıl qəhrəmanlarını xilas edəcəyini deyir. Buna görə də onlar yeni doğulmuş körpəni sehrli ağacdan Cepetto və Pinokkionun hazırladığı şkafa qoyaraq bizim dünyaya göndərirlər. Bizim dünyada uşaq Emma Svon adı ilə müxtəlif ailələrdə böyüyür.
Emma Storibrukda qalır və Şerif Qrehem Humbertin (Ceymi Dornan) ölümündən sonra şəhərin şerifi olur. Recina əməllərini həyata keçirə bilmək üçün Storibrukun ən zəngin sakini olan Cənab Qoldla (Rumpelştilskin) işbirliyi edir, Henrinin müəlliməsi Meri Marqaret (əslində Ağbəniz) isə Devid Nolana (əslində Cazibədar Şahzadə) aşiq olur. Lakin Devid baqa bir qadınla – Ketrin Nolanla (nağıllar aləmində Şahzadə Abigeyl) evlidir. Bir müddət sonra Meri Marqaret və Devidin münasibətləri hər kəsə bəlli olur və Devidin Ketrindən ayrılması ilə nəticələnir.
Bir müddət sonra Emmadan sonra şəhərə ilk Qərib – yazıçı Avqust Bus gəlir. Daha sonra isə onun nağıllar aləmində Pinokkio olması bəlli olur. O Emmanı nağıllar aləminə inandırmağa çalışsa da alınmır. Recina zəhərli alma ilə Emmanı əbədi yuxuya qərq etmək qərarı verir. Lakin onun tilsiminin qurbanı oğulluğu Henri olur. Emmanın sevgi öpüşü Henrini yenidən həyata qaytarır və Qəddar Kraliçanın tilsimini qırır.
Çəkiliş heyəti
“Biri var idi, biri yox idi” serialı Edvard Kitsis və Adam Horovitz tərəfindən yaradılmışdır. Ceyn Espenson, Stiv Perlmen, Keti Gilroy, Deymon Lindelof və Brayan Vankum serialın prodüsserləri, Liz Tiqler isə icraçı prodüsser olmuşlar. Bəzi seriyalarda Pol Kurta, Çad Oks, Mayk Fraysli, Cordan Feyner və Keri Yanq da prodüsser kimi çalışmışlar. Birinci mövsümdə seriyaların ssenarisi Kitsis, Horovitz, Espenson, Liz Tiqler, Devid Qudmen, Endryu Çambliss, Yan Qoldberq, Deniel Tomsen tərəfindən yazılmışdır.
Qəbulu
Bəzi müəlliflər serialda nağılların feminizm mövqeyindən təqdim edilməsindən məmnun olduqlarını bildirmişlər. “Bitch” jurnalından Avital Norman Natman qeyd edir ki, hekayələrin içinə “feminist hissiyyatlığı”nın əlavə edilməsi xoşagələndir. “Feministing”dən Cene Lesli isə yazır ki, Emma obrazı vasitəsiylə “qadının öz taleyinin hakimi olması, öz həyatı və övladı haqqında azad qərar verə bilməsi”nin göstərilməsini bəyənib.. “Ms.” Jurnalından Natali Vilson əsas qadın obrazların güclü olmasını qiymətləndirir.
Romanlaşdırma
“Biri var idi, biri yox idi” fentezi romanı Disneyə məxsus “Hyperion” nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmişdir. “Oyanış” adlandırılan və birinci mövsümdəki hadisələri əhatə edən roman serial fanatlarına “hadisələrə və obrazlara tamamilə yeni baxış” vəd edir. Hadisələr Storibrukda Emma Svonun, Sehrli Meşədə isə Ağbənizin dilindən nəql edilir. Odetta Beyn tərəfindən yazılmış roman 27 aprel 2013-cü ildə eksklüziv nəşr formatında, 7 may 2013-cü ildə isə yumşaq üzlüklə nəşr edilmişdir.
Tandem sursat
right|300px|thumb|[[Rusiya istehsalı olan RPG-29 və onun tandem sursatı]]
Tandem sursat və ya ikili partlayıcı qısaca partlayıcı və ya döyüş raketi sistemlərində istifadə olunan və ardıcıl partlayışı təmin edən bir cihazdır. Bu mexanizm vasitəsilə zirehli döyüş maşınlarında istifadə olunan qəfəs zirehləri və ya reaktiv zirehləri zərərsizləşdirmək nəzərdə tutulur. Birinci mərhələdə cihaz reaktiv zirehləri yüngül bir partlayışla aktivləşdirir. Bu şəkildə zirehdəki partlayıcılar partladılır. Təsirə məruz qalan ərazi reaktiv partlayıcılardan təmizləndikdən sonra başlıqdakı əsas partlayıcılar işə düşür və texnikanın əsas zirehi ilə təmas edərək onu məhv etməyə çalışır.
PG-7VR model döyüş başlığından istifadə edən RPG-7 və onun daha da inkişaf etdirilmiş versiyası olan RPG-29 buna misaldır. Soyuq müharibə illərində Amerika istehsalı olan bir çox silah da bu texnikadan istifadə edilmişdir. O dövrdə istehsal olunan Sovet tanklarının əksəriyyəti reaktiv zirehlərdən istifadə edirdi. Məsələn, bu sistem Amerikan istehsalı olan BGM-71 TOW və AGM-114 Hellfire döyüş raketlərində istifadə olunur
76 (ədəd)
Yetmiş altı — say sistemində ədədlərdən biridir. Yetmiş beşdən sonra, yetmiş yeddidən əvvəl gəlir.
IBM PC
IBM PC – IBM firması tərəfindən istehsal olunmuş ilk fərdi kompüter.
70-ci illərin əvvəllərinədək hesablama maşınları çox məhdud mütəxəssis dairəsinə məlum idi. Onların tətbiq sahələri olduqca dar və geniş kütlənin nəzərindən demək olar ki, gizli idi və onun üçün o qədər də maraqlı deyildi. Ancaq, 1971-ci ildə mikroelektronikanın nailiyyətləri ilə bağlı elə bir hadisə baş verdi ki, bu, vəziyyəti kəskin dəyişdi və elektron hesablama maşınını birdən-birə milyonlarla insanın gündəlik iş alətinə çevirdi. Bu, əsasını inteqral sxemlər təşkil edən mikroelektron element bazasının istehsalatda geniş tətbiq olunmağa başlanması idi. Bunun nəticəsi idi ki, 1971-ci ildə kiçik bir Amerika şəhəri olan Santa-Klarada (Kaliforniya ştatı) yerləşən Intel firması tərəfindən adı "mikroprosessor" olan yeni yarımkeçirici cihaz yaradıldı. 1971-ci ilin 15 noyabrda dünyada ilk dəfə olaraq Intel özünün i4004 mikroprosessorunun kütləvi istehsalına başladı. Beləliklə tamamilə yeni yarımkeçirici qurğu olan mikroprosessorların inkişafının əsası qoyuldu...
Nəhayət, 1978 –cı ildə Intel 16 bitli i8086 mikroprosessornu işlənib hazırladı. Məhz bu mikroprosessor üzərində qurulmuş fərdi kompüterlər IBM PC adlandırıldı. "IBM PC"- IBM şirkətinin əmtəə nişanıdır və onu "fərdi kompüter" kimi tərcünə etmək olmaz.
IBM PC 5150
1981-ci il avqust ayının 12-də amerika şirkəti International Business Machines (IBM) öz fərdi kompüterini – IBM PC 5150 modelini təqdim edib. Xarici görünüşə görə bu cihaz süd rəngli adi plastik "qutu"ya oxşayırdı: maqnit disketləri üçün yuvaları olan düzbucaqlı sistem bloku gözəl dizayn ilə lovğalana bilmirdi. IBM mühəndislərinin "uşağı" hətta birinci fərdi kompüter deyildi: Apple, Atari, Commodore şirkətləri artıq onun mikrokompüterlər adlandırılan sələflərini yaratmışdılar. Lakin məhz 5150 modeli ilə fərdi kompüter sənayesində inqilab başlanıb.
Hədis
Hədis dedikdə Məhəmməd peyğəmbər barəsində rəvayət edilən şey nəzərdə tutulur. Ümumiyyətlə, hədis Məhəmməd peyğəmbərin dediklərini, davranışlarını və ətrafında olanların hərəkətlərinə olan münasibətini ehtiva edən bir anlayışdır.
Tarixi
Müsəlmanlara görə İslam iki əsas sütunun – Qurani-Kərim və sünnənin əsasında duran sonuncu dindir. İslamın əsaslandığı ikinci sütundan – sünnədən – hədislərin tarixi haqqında. Doğrudur, bir çox alimlərə görə, Sünnə hədisdən daha geniş mənaya malikdir. Ancaq bunların arasında fərqin olmadığını düşünənlər də az deyildir. Hədis dedikdə Məhəmməd peyğəmbər barəsində rəvayət edilən şey nəzərdə tutulur. Ümumiyyətlə, hədis Məhəmməd peyğəmbərin dediklərini, davranışlarını və ətrafında olanların hərəkətlərinə olan münasibətini ehtiva edən bir anlayışdır. Bunun üçün hədisləri çox vaxt [əl-əhədis əl-qavliyyə] – ( Məhəmməd peyğəmbərin dediyi, sözlə ifadə etdiyi hədislər), [əl-əhədis əl-filiyyə] – (Məhəmməd peyğəmbərin davranışını, etdiyi işləri, əməlləri, hərəkətlərini ifadə edən hədislər) və [əl-əhədis ət-təqririyyə] – Məhəmməd peyğəmbərin ətrafında olan insanların davranışlarına, hərəkətlərinə, dediklərinə olan təqriredici münasibətini bildirən hədislər) deyə üç qismə ayırırlar. Bəzən Məhəmməd peyğəmbərin fitri xüsusiyyətlərini, əxlaqı xarakterini də hədis məfhumuna daxil edirlər. Belə bir fikir var ki, deyilən söz mənasında ilk dəfə hədis sözünü Məhəmməd peyğəmbər özü işlətmişdir. Sonralar, yəni səhabə və onlardan sonra gələn nəsillərin zamanında hədis məfhumu daha geniş məna kəsb etmiş, Məhəmməd peyğəmbərin dediklərini, davranışlarını və müxtəlif hadisə və əşyalara təqriredici münasibətini əhatə etmişdir.
Bəzi alimlər hədis məfhumunun məna tutumunu daha da genişləndirərək səhabə və tabiinlərin dediklərini, şəxsi fitvalarını da buraya müncər etmişlər. Bu zaman mərfu, məvquf və məqtu hədis deyilən anlayışlar ortaya çıxmışdı. Belə ki mərfu hədislər Məhəmməd peyğəmbərin özünə, məvquf hədislər səhabələrə, məqtu hədislər isə tabiinlərə aid edilirdi. Sonralar bu üç anlayışı özündə birləşdirən "xəbər" kəlməsi işlənməyə başladığı zaman bir-çox alimlər mərfu və məvquf olan rəvayətləri hədis kimi adlandırmağı münasib hesab etmişlər. Daha sonralar isə (VIII əsrdən etibarən) hədis məfhumunu ifadə etmək üçün "elm" sözü işlədilməyə başlandı.
Qurani-Kərim kimi əsas, ana mənbə olduğu halda Məhəmməd peyğəmbərin hədislərə baş vurmasının bir-çox obyektiv səbəbi vardır. Belə ki buraya Qurani-Kərimin bir-çox ayələrinə aydınlıq gətirmə, onları ümumidən xüsusiyə doğru prinsipi əsasında izah etmə, ayələrlə ümumi olaraq bildirilən, əmr edilən dini ritualların bütün təfərrüatı ilə səhabələrə çatdırılması, gündəlik məişət həyatında ortaya çıxan problemlərin həlli üçün vəhyə lüzumun görülməməsi və s. daxil idi. Hədislər vəhyə əsaslanan İslamın insanların qəlblərini fəth etmək üçün Məhəmməd peyğəmbərin münasib bildiyi "sadiq dostları" idi. İnsanlar ümumi dini ehkamlar qarşısında anlaşılmazlığa qapılmadılar. Bax, bunun qarşısını hədislər aldı. Hədislər Məhəmməd peyğəmbərin ilahi vəhylə şərəflənməsinin məntiqi rasionallıqda əksini tapmış təzahürü idi.
Hədisin iki əsas komponenti vardır. Bunlar hədisin sözləri, ifadə olunduğu maddi şəkli mənasına gələn "mətn" və hədisi rəvayət edənlər "zənciri" və ya onun çatdırılma, nəql edilmə zəncirini ifadə edən "sənəd" anlayışlarıdır. Deməli, hədisin mətni deyəndə onun məzmununu ifadə edən maddi dil işarələri, sənəd deyəndə isə hədisi rəvayət edənlərə isnadən onun nəqli çatdırılması nəzərdə tutulur.
Hədislərin mətninin yazıya alınmasına gəlincə, onun tarixi tam dəqiqliyi ilə bizə məlum olmasa da bir şey bəllidir ki, Allahın kəlamı ilə müqayisədə onlar sistemli şəkildə və tam olaraq sonralar yazılmışdı. Bir şeyə fikir verək: Məhəmməd peyğəmbər vəhyin məhsulu olan hər bir ayəni yazdırmış və bu ilahi mesajın – Quranın təkcə insanlara çatdırılması üçün deyil, qorunması üçün də lazımi və mümkün olan bütün tədbirləri görmüşdü. Ancaq hədislərin yazıya alınmasına olan diqqət və maraq Qurana olan qayğıdan daha az idi. Səbəb kimi deyə bilərik ki, Məhəmməd peyğəmbər üçün Allahın kəlamı daha vacib idi. Cəhaləti yox etmək üçün Quran hər şeydən daha üstün sayılmışdı.
Hədislərin toplu halda yazılmasına olan ənənəvi baxış bundan ibarətdir ki, bu proses VIII əsrin əvvəllərindən başlayıb. Ancaq müxtəlif mənbələri araşdırdıqda aydın olur ki, hələ Məhəmməd peyğəmbərin sağlığında yazıya alınmış hədis topluları (rulonlar) mövcud idi. Hədis alimləri olan Tirmizi və Əbu Davudun hədis kitablarında belə bir rəvayət yer alır ki, Məkkədən olan Abdullah ibn Əmr ibn As Məhəmməd peyğəmbərdən eşitdiyi hədislərdən (təxminən 1000 hədis) ibarət kiçik bir məcmuə yazır və onu "əs-Səhifə əs-Sadiqa" ("Doğru-dürüst səhifələr") kimi adlandırır. Sonralar bu əsər sünni alimi, Hənbəli məzhəbinin banisi Əhməd ibn Hənbəl və digərlərinin hədis kitablarının tərtib edilməsində istifadə edilmişdir. Səhabələrdən Ənəsin də hədis rulonlarına sahib olması məlumdur. Məhəmməd peyğəmbərin Əmr ibn Həzmi Yəmənə vali təyin edərkən ona yazılı şəkildə təlimatı verməsi, Cabir ibn Abdullahın həccə dair kitabça yazması – Cabirin "Səhifə"si (çox güman ki, burada Məhəmməd peyğəmbərin son həcc səfəri və bu zaman etdiyi çıxışdan söhbət gedirmiş), səhabələrdən Səmurə ibn Cündəb və Səd ibn Übadənin Məhəmməd peyğəmbər barəsində qələmə aldıqları xatirələr (İbn Həcər Səmurənin əsərini "Böyük bir kitab" ("Nüsxə kəbirə") adlandırır), Məhəmməd peyğəmbərin vəfatı ərəfəsində gənc İbn Abbas yaşlı səhabələrdən öyrəndiklərini bir-çox kitabda toplaması, İbn Məsudun hazırladığı hədis tərtibatı, Əbu Hüreyrənin tələbələrinə mənbələrdə "Kutubən kəsiratən" ("Bir-çox kitab") kimi qeyd edilən hədis toplularını göstərməsi, tələbəsi Həmmam ibn Münəbbihə 138 hədisi ehtiva edən bir kitabça yazdırması (sonuncu əsər dövrümüzə qədər gəlib çatmışdır), Əbu Bəkirin Məhəmməd peyğəmbərlə bağlı 500 hədisə yer verdiyi bir kitab yazdığı və yandırdığı, Əlinin "Səhifə"si və s. faktlar ilkin İslam dövründə hədislərin yazıya alınmasını göstərən danılmaz dəlillər hesab edilir. Sonralar ortaya çıxan siyasi qrupların özlərini əsaslandırmaq üçün hədis uydurmaları hədislərin sistemli şəkildə toplanaraq yazıya alınmasına səbəb oldu. Məhəmməd peyğəmbərə dair hədislərin və onun barəsində nəql edilmiş rəvayətlərin yox olma təhlükəsi xəlifə Ömər ibn Əbdüləzizi hədislərin yazıya alınması üçün əmr verməyə sövq etdi. Hədislərin toplanması iki mərhələdən keçmişdir. Birinci dövr üçün hədislərin toplanaraq yazıya alınması xarakterik idi. Yuxarıda qeyd etdiyimiz hədis rulonlarında, səhifələrində yer alan, səhabə və tabiinlərin yaddaşlarında qalan hədislər toplanaraq yazıldıqdan sonra onların müxtəlif konsepsiyalara görə təsnif edilməsi başlandı. Bu, ikinci mərhələ sayılırdı. Toplanmış hədislərin təsnifi zamanı "əl-Cə`mi", "əs-Sünən", "əl-Müsənnəf", "əl-Müsnəd", "əl-Mü`cəm", "əl-Müstəxrəc", "əl-Müstədrək" və s. kimi adlar verilən kitablar yazıldı.
Hədis terminləri
İsnad: Bu kəlmə lüğətdə istinad, mənbə, dəlil-sübut, dayaq və s. mənaları ifadə edir. İstilahi mənada isə bu kəlmənin iki mənası var: – Hədisi istinad edərək rəvayət edənə aid etmək; – Hədisin mətninə gətirib çıxaran ravilərin silsiləsi. Bu mənada o, "sənəd"in sinonimi hesab olunur.
Həsən: Bu kəlmə lüğətdə yaxşı, çox gözəl, və s. mənaları ifadə edir. İstilahi mənada – İbn Həcərin tərifinə əsaslanıb belə demək olar: "Həsən hədis, isnadının əvvəlindən axırına qədər (mühafizə, yaxud yazdıqlarını qorumaq baxımından) dəqiqliyi az olan insaflı ravinin aramsız, sapdırmadan (şazz olmadan) və qüsursuz ("illə"siz) olaraq özü kimisindən xəbər verdiyi hədisdir".
Həsən li-ğeyrihi: "Həsən" kəlməsinin lüğəti və istilahi mənası artıq yuxarıda izah olunub. "Li-ğeyrihi" kəlməsinə gəlincə, bu ərəbcə "li"- ön qoşmasından, "ğeyrun"- ismindən və "hu"- bitişən əvəzliyindən əmələ gəlmiş kəlmədir. Ayrı-ayrılıqda "li"- aidiyyət, mənsubiyyət bildirir. "Ğeyrun"- kəlməsi özgə, başqa və qeyri mənalarını, "hu"- əvəzliyi isə onun, ona və onu mənalarını ifadə edir. İstilahi mənada isə – bu, bir çox yollarla (isnadlarla) rəvayət olunmuş "daif" hədisdir ki, onun zəifliyinin səbəbi ravinin yalançı və ya fasiq olmasıyla əlaqəli deyildir. Bu növ hədis dərəcə etibarilə "həsən"dən aşağı hesab olunur.
Bella Moretti
Bella Moretti (12 mart 1989, Las-Veqas, Nevada) — ABŞ pornoaktrisası. Bella Moretti ləqəbi ilə tanınan Ariel Miles 2008-ci ildə porno karyerasına başlayıb.
Hədis
Hədis terminləri
Həsən-Səhih: "Həsən" dərəcə etibarı ilə "səhih"dən aşağı hesab olunur. Elə isə fərqli mənaları olan bu iki istilahi terminləri necə cəm etmək olar? Artıq alimlər Tirmizinin bu ifadəsində olan məqsədini müxtəlif cür izah etmişlər. Bu izahların ən gözəli isə ibn Həcərin izahıdır. Bunu da Suyuti təqdirə layiq hesab etmişdir. Xülasə budur: – Əgər hədisin iki və daha çox isnadı varsa bu ifadə: "Bu hədis bir isnadla "həsən", digər isnadla isə "səhih"dir – mənasını ifadə edir. – Əgər hədisin yalnız bir isnadı varsa bu ifadə: "Bu hədis bir qrup alimin rəyinə görə "həsən", digərlərinə görə isə "səhih"dir!- mənasını ifadə edir.
Münqəti: Bu kəlmə ərəbcə "məqtu" felinin məchul növündən əmələ gəlmiş feli sifətdir. Bu da kəsilmiş, ayrılmış və s. Mənaları ifadə edir. İstilahi mənada isə – isnadının hər hansı bir yerində [ya əvvəlində, ya ortasında, ya da sonunda] bağlılıq olmayan sənəd "məqtu" adlanır.
Münkər: Bu kəlmə ərəbcə "ənkərə" felinin məchul növündən əmələ gəlmiş feli sifətdir. Bu da inkar olunmuş, hamı tərəfindən qəbul edilməmiş və s. mənaları ifadə edir. İstilahi mənada isə – etibarsız ravinin etibarlı raviyə müxalif olaraq rəvayət etdiyi hədis "münkər" adlanır.
Səhih: Bu kəlmə lüğətdə müxtəlif mənalarda istifadə olunur. Məsələn: Sağlam, möhkəm, qıvraq, gümrah və s. İstilahi mənada isə – səhih hədis, isnadının əvvəlindən axırına qədər dəqiq olan insaflı ravinin aramsız, sapdırmadan [şazz olmadan] və qüsursuz [müəlləlsiz] olaraq özü kimisindən xəbər verdiyi hədisdir".
Bu tərifi beş hissəyə bölüb şərh etmək olar:
a)isnadın aramsız olması: yəni isnadın əvvəlindən axırına qədər hədisin ravilərindən hər biri onu özündən əvvəlki ravidən bilavasitə götürmüş [eşitmiş] olsun;
b)ravinin insaflı olması: yəni hədisin ravilərindən hər biri müəyyən dəyərlərə malik olmalıdır. Belə ki, o müsəlman, həddi-büluğa çatmış, şüurlu olmalı, fasiq və əxlaqsız olmamalıdır;
v) ravinin dəqiq olması: yəni hədisin ravilərindən hər biri tam dəqiq olmalıdır. Belə ki, onun ya yaddaşı möhkəm olmalı, ya da yazdıqlarını qorumaqda dəqiq olmalıdır;
q) şazz olmaması: Hədis şazz olmamalıdır. Belə ki, rəvayəti "məqbul" ["səhih", yaxud "həsən"] sayılan ravinin özündən də nüfuzlu raviyə müxalif olması şazz adlanır.
d) müəlləl olmaması: Hədisdə [sənəddə və ya mətndə] "illə" olmamalıdır. "İllə" hədisin mötəbər olmasında naqislik əmələ gətirən gizlin, anlaşılmaz səbəbdir.
Səhih li-ğeyrihi: "Səhih" və "Li-ğeyrihi" kəlmələrinin ayrı-ayrılıqda lüğəti və istilahi mənası artıq yuxarıda izah olunub. İstilahi mənada isə – bu, özünün mislində və ya özündəndə qüvvətli bir başqa yolla [isnadla] rəvayət olunmuş "həsən" hədisdir. Bu növ hədis dərəcə etibarilə "səhih"dən aşağı hesab olunur.
Şazz: Bu kəlmə ərəbcə "şəzzə" felinin məlum növündən əmələ gəlmiş feli sifətdir. Bu da tək-tənha, yana çəkilmiş mənaları ifadə edir. İstilahi mənada isə – rəvayəti məqbul ["səhih", yaxud "həsən"] sayılan ravinin özündən də nüfuzlu raviyə müxalif olaraq rəvayət etdiyi hədis şazz adlanır.
Spatario Muzeyi
Spatario Kölgə Teatrı Muzeyi — Yunanıstanın Afina şəhərinin Maroussi bölgəsində yerləşən muzeydir. Bu muzeydə kukla eksponatlarının kölgələri nümayiş olunur. Muzey görkəmli Yunan kukla artisti, kölgə rəssamı Yevgenios Spatarisin adını daşıyır. Muzey 1991-ci ildə Maroussi Bələdiyyəsinin nəznində yaradılmışdır və 1996-cı ildə açılışı olmuşdur.
Herri Ozborn
Herri Ozborn yaxud Yeni Qoblin  – Marvel Comics kainatında xəyali bir personaj.
Yeni qoblin əslində Piter Parkerin, yəni Hörümçək-adamın ən yaxın dostu Herri Ozborn'dur. Herri atasının ölümündən sonra Hörümçək-adamın əslində ən yaxın dostu Piter olduğunu öyrəndikdən sonra Piterdən intiqam almaq üçün özü-özünə söz verər (Sonralar atasının köməkçisinin sayəsində atasının özünü öldürdüyünü öyrənincə verdiyi sözü pozaraq Hörümçək-adama Venom və Qum-adamın qarşısında durmağa kömək edir). Qüvvətli fiziki gücə sahibdir və özünün yaratdığı texnoloji alətlərdən istifadə edir.
Roman Qriqorçuk
Futbolçu karyerası
Ukrayna çempionatında futbolçu kimi ilk dəfə Berejan şəhərinin "Niva", sonradan isə Şepetovka təmsilçisi "Temp" klublarının heyətində çıxış edib. Doğulduğu İvano-Frankovsk vilayətinin təmsilçisi olan "Prikarpatye" futbol klubunda (sonradan bu klub Spartak adlanırdı) 3 il çıxış etdikdən sonra ölkə xaricinə yollandı: əvvəlcə Avstriyanın "Sankt Pelten", sonra isə Polşanın Plotsk şəhərini təmsil edən "Petrohemiya" (hazırda bu klub Visla adı ilə tanınır) futbol klublarında çıxış etdi.
Plotsk təmsilçisi ilə yollarını ayırdıqdan sonra vətənə dönən Roman 1 il Krivoy Roqu təmsil edən Krivbas Krivoy Roq FKnun heyətində çıxış etdi. 1996-97 mövsümündə isə Ramenskoye təmsilçisi "Saturn"un heyətində Rusiya çempionatında top qovdu. 1998-ci ildə Latviyanın Dauqavpils şəhərinin təmsilçisi Dinaburq FKna yollandı. 2 il Latviya çempionatında çıxış etməklə yanaşı həmdə məşqçilik karyerasında addımlamağa başlayan Roman Qriqorçuk peşəkar futbolçu karyerasını da bu klubda sonlandırdı.
Baş məşqçi karyerası
2000-ci ildə köməkçi məşqçisi olduğu "Dinaburq FK"un baş məşqçisi postuna təyin olundu. 2001-ci ildə "Dinaburq FK"nu Latviya Kubokunun finalına yüksəltməyi bacarsada, finalda Riqanın Skonto FK klubuna 0:2 hesabı ilə məğlub olaraq Latviya Kubokunun gümüş medallarını qazandılar. 2005-ci ildə 8 illik yaranma tarixi olan Latviyanın Ventspils şəhərinin təmsilçisi Ventspils FKnun baş məşqçisi təyin edildi. Bu klubla 2005-ci ildə Latviya çempionatının bürünc, Latviya Kubokunun isə qızıl mükafatçısı oldu. 2006-cı ildə komandanı Latviya çempionu etməyi bacardı. 2007-ci ildə isə komanda Latviyada qızıl dubl etdi. Belə ki, Ventspils FK həm Latviya çempionu oldu, həm də Latviya Kubokunu qazandı. Baltikyanı ölkələrin təşkil etdiyi Baltik Liqasının 2-si oldu. Üstəlik MDB ölkələrinin Birlik Kubokunda da inamla çıxış edən komandanı yalnız finalda dayandırmaq mümkün oldu. Ventspils FK əsas vaxtında hesabın açılmadığı final görüşündə Özbəkistan təmsilçisi Paxtakor Daşkənd FKa oyun sonrası penaltilərlə 8:9 hesabı ilə məğlub oldu. 2008-ci ildə komandanı ardıcıl 3-cü dəfə Latviya çempionu etməyi bacaran Qriqorçuk klubla Latviya Kubokunun gümüş medallarını qazandı. Bu nəticələrinə görə 3 dəfə Latviyada ilin məşqçisi adına layiq görülmüşdü. O, 2009-cu ilin avqustunda qarşılıqlı razılaşma əsasında komandadan ayrıldı. Komanda italiyalı mütəxəssis Nunzio Zavettieriyə tapşırıldı. 2009-cu ilin oktyabrında O, Metallurq Zaporojye FKnun baş məşqçisi oldu. 11 noyabr 2009-cu ildə Metallurqdan ayrılsada dekabrın 8-də yenidən komandaya qayıtdı.
16 noyabr 2010-cu ildə futbol üzrə Ukrayna çempionatının 2-ci divizionuna düşmüş Odessa təmsilçisi Çernomorets klubunun rəhbərliyi İqor Nakoneçnidən boşalan baş məşqçi postuna Roman Qriqorçuku gətirir. Qriqorçuk komandası ilə Ukrayna 2-ci divizionunda 2-ci yeri tutur və Çernomoretsi növbəti mövsüm yenidən Ukrayna Premyer Liqasına qaytarır. 2012-13 mövsümündə Çernomorets Ukrayna Kubokunun finalına qədər irəliləsə də finalda Şaxtyor Donetsk FKna 0:3 hesabı ilə məğlub olur. Buna baxmayaraq kubokun finalçısı kimi Avrokuboklara vəsiqə qazanır. Çernomorets UEFA Avropa Liqasının 2-ci təsnifat mərhələsində Moldovanın Daçiya Kişinyov FK ilə qarşılaşmalarda ümumi hesabda 3:2 hesabı ilə qalib gələrək növbəti mərhələyə yüksəlir. Avropa Liqasının 3-cü təsnifat mərhələsində Serbiyanın Srvena Zvezda FKnu ümumi hesabda 3:1 hesabı ilə məğlub edən Çernomorets Pley-Off matçında da Albaniya təmsilçisi Skenderbu Korça FKnu (əsas vaxtı 1:1 - penaltilərdə 7:6) məğlub edərək tarixində ilk dəfə Avrokubokların qrup mərhələsi həyəcanını yaşamaq şansı əldə edir - UEFA Avropa Liqasının qrup mərhələsinə yüksəlir. Qriqorçuk komandası ilə B qrupunda Xorvatiyanın Dinamo Zaqreb FK (evdə 2:1 qalib; səfərdə 1:2 qalib), Hollandiyanın PSV Eyndhoven FK (evdə 0:2 məğlub; səfərdə 0:1 qalib) və Bolqarıstanın Ludoqorets Razqrad FK (evdə 0:1 məğlub; səfərdə 1:1 hesablı heç-heçə) klubları ilə qarşılaşmalar sonunda 2-ci yeri tutaraq daha bir uğura imza atır və UEFA Avropa Liqasının 1/16 finalına vəsiqə qazanır. Lakin bu mərhələdə Fransanın Olimpik Lion FK ilə bacarmır və ümumi hesabda 0:1 hesabı ilə məğlub olaraq mübarizəni dayandırır. 2014-cü ildə Çernomoretslə müqaviləsi başa çatan Qriqorçuk komandadan ayrılır.