cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stefani Topalyan
Həyatı
Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində yapon ananın və Amerika ermənisi atanın qızı kimi doğulub. Yaponiyada yaşasa da, erməni köklərinə əhəmiyyət verir. Nənəsi Koharik Mikaelyan Topalyan Livanda doğulub, babası Jan Pyer Topalyan isə Fransadandır.
Gənc yaşlarında oxumağa başlayıb və 13 yaşında ailəsi ilə Yaponiyaya köçüb. 14 yaşında öz ifalarını qeydə alaraq müxtəlif musiqi şirkətlərinə göndərib və Yaponiya musiqi prodüseri Joe Rinoiedən cavab alıb. Rinoie onun ifasından təsirlənib və Stefani 19 yaşında SME Records ilə debüt edib. 49-cu Yaponiya Musiqi Mükafatında "Ən yaxşı yeni sənətkar" mükafatına layiq görülüb və daha sonra iki albom buraxıb.
Film karyerasına 2009-cu ildə "Qürur" filmi ilə başlayıb. Film Yukari İçiconun şoco manqasına əsaslanır. Stefani filmdə protaqonist Şio Asamini canlandırır. Həmçinin filmin bağlanış mahnısını ifa edib. Bundan əlavə 2009-cu ildə "It's All Good" adlı qısametrajlı filmdə və 2014-cü ildə "Tokio qəbiləsi" adlı filmdə rol alıb.
2015-ci ilin fevralında Stefani erməni diasporundan olan müğənnilərdən ibarət "Genealogy" qrupunun üzvü olub. Qrup Ermənistanı 2015-ci il Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edib. Qrupda hər üzv bir qitəni təmsil edirdi, Stefani isə Asiya qitəsini təmsil edirdi. Bu münasibətlə Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan tərəfindən ona və digər üzvlərə 28 aprel 2015-ci ildə Ermənistan pasportları verilmişdir.
Anıl Piyancı
Həyatı
Anıl Piyancı 17 iyul 1990 İzmir, Karşıyakada doğulan rep sənətkarıdır. Anadolu Universitetində beynəlxalq münasibətlərini oxuyan musiqi karyerasına çox gənc yaşda başlamış və bir çox proyektdə yer almışdır. 2007-ci ildə Yeşil Oda adlı bir studio qurmuşdur. Hal-hazırda da işlərini bu studioda davam etdirir. Rep vokalistliyindən başqa prodüser də olan olan sənətkarın Yeşil Oda studiosu nəzdində bir çox yeraltı sənətkarın albomlarında imzası vardır.
Piyancı rep və hip-hop tərzindəki musiqilərə olan marağını kiçik yaşda kəşf etmiş, bu sahədə istedadlı olduğunu düşünərək ilk sözlərini 13–14 yaşlarında yazmağa başlamışdır. 14 yaşında ilk səsyazmasını edən rap sənətkarı eyni zamanda hip-hopun başqa bir qolu olan qrafitti sənəti ilə də illərlə məşğul olmuşdur.
Karyerası
Piyancı 16 yaşında Yeşil Oda adlı ilk hip-hop studiosunu yaratmışdır. Piyancı 2012-ci ildə Grogi ilə Yetenek Sizsiniz Türkiye adlı yarışma proqramına qatılmış və burada ikinci mərhələdən üçüncü mərhələyə keçə bilməmişdir. Sonralar albom işlərinə davam edən Piyancı son dövrdə qurulmuş olan 8 nəfərlik qrup ilə bir çox yeni işlərə imza atmışdır. Peşəkar və rəsmi mənadakı ilk albomu olan Zaman Yok adlı albomunu ise 2013-cü ildə çıxartmışdır.
Ardıyca Anıl Piyancı 4 noyabr 2013-cü ildə yayımladığı ''Anıl Piyancı & Əmrah Qaraquyu feat. Şehinşah — Git'' video klipi ilə böyük bir şöhrət qazandı və yüksək sayda dinləyiciləri təsiri altına aldı. Sonra DJ Artz, Allame, Defkhan və Hayki ile birlikdə Kara Para, Dj Artz, Ezhel və Patron ilə "I am the King", DJ Artz, Ezhel ve Grogi ilə "Bugün Biraz İçtim" mahnılarında yer aldı. "Adam Olmaz", "Kostüm", "Göründü Yol", "Boşver", "Palavra" və "Olmazsa Olmaz"dan sonra "Nasıl Yani" filminin mahnısını ifa etmişdir.Həmçinin 2017-ci ildə internet filmi olan Hilə filminin də mahnısının beatini hazırlayıb və özüdə ifa etmişdir. Hal-hazırda təxminən Youtubeda 487K abunəsi İnstagramda isə 354K takipçisi vardır.
Tumarkəndi (Biləsuvar)
Tumarkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 114 nəfər yaşayır (20 ailə).
NGC 594
NGC 594, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Təzəkənd-i Çanaq (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 92 nəfər yaşayır (19 ailə).
Navicula subrhynchocephala
Ekologiyası
Planktonda, bentik, şortəhər sularda (Sa), alkalifil (pH).
Yayılması
Azərbaycan ərazisində Böyük Qafqaz: Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarları ; Qax rayonu: Qumçay və Kürmükçay çaylarının sularında rast gəlinir.
Türkməncə Vikipediya
Türkməncə Vikipediya — Vikipediyanın türkmən dilində olan bölməsidir.
Özbəkcə Vikipediya
Özbəkcə Vikipediya — Vikipediyanın özbək dilində olan bölməsidir. Bu günə gədər məqalə yaradılıb. Bölməsinin xüsusiyyəti odur ki, orada latın və kiril qrafikalı əlifbalardan istifadə edilir. 2011-ci ilin axırında Özbəkcə Vikipediya Özbəkistan ali provayder tərəfdən bloka salınıb.
Yanbulaq (Biləsuvar)
Yanbulaq — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Nort York
Nort York — keçmiş qəsəbə və şəhər, hal-hazırda isə Kanadanın Ontario əyalətinin Toronto şəhərinin altı inzibati rayonundan biridir. O, Torontonun şimal bölgəsində, mərkəzi Yanq-strit ətrafında, Ontario şossesi 401-in şimalında yerləşir. Şimaldan Stils prospektində York bölgəsi ilə, qərbdə Hamber çayı ilə, şərqdə isə Viktoriya Park prospekti ilə həmsərhəddir. Onun cənub sərhədi keçmiş Toronto bələdiyyələrinin şimal sərhədlərinə uyğundur: York, Qədim Toronto və Şərqi York. 2016-cı il siyahıyaalınmasına görə rayonun 644,685 nəfər əhalisi var. Nort York, 1922-ci ildə köhnə York qəsəbəsinin şimal hissəsindən, Qədim Torontonun qərb sərhədi boyunca yerləşən bir qəsəbə olaraq yaradılmışdır.
Yanbulaq (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 99 nəfər yaşayır (21 ailə).
Akvitaniya hersoqluğu
Akvitaniya hersoqluğu — IX əsrin sonundan XV əsrin birinci yarısına qədər Fransanın cənub-qərbində mövcud olmuş feodal dövlət.
Coğrafiya
Müxtəlif tarixi dövrlərdə hersoqluğun tərkibinə Akvitaniya, Puatu, Overn, Langedok və Qaskon tarixi vilayətləri daxil idi. Hersoqluğun paytaxtı Bordo şəhəri idi.
Tarixi
Yarandığı zaman VII əsrdə Frank krallığının hersoqluğu idi. IX əsrdə Karolinq imperiyasının tərkibində mövcud olmuşdu. Anju sülaləsinə mənsub olan İngiltərə krallarına sadiq qalan hersoqluq Yüzillik müharibənin əsas səbəblərindən biri idi. Müharibəni Fransa krallığı qazandıqdan sonra birbaşa bu krallığa tabe edilmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Fərruxi Sistani
Əbülhəsən Əli ibn Culuq Sistani Fərruxi (980–1078)—Qəznəvi saray şairi.
Həyatı
Şahlar meyl edirlər ruda, nəğməyə, meyə, O isə meylini elmə, kitaba, xəbərə salmış.90 Fərruxinin bu kimi şeirlərində həm də türk şahlarının xasiyyəti, qurub yaratmaq əzmi, xeyirxahlığı, ədaləti, insan hüquqlarını qoru-ması, sözündə bütöv olması öz əksini tapmışdır: Şahlarda bu əməllər olmuşdur adət, Çovqanlı şənlik, döyüş, ov, ziyafət. Malik Məhəmməd Mahmudda artdı, Dördə dörd də gəldi Allahdan rüxsət. Əhdə vəfa, haqqı qoruyub saxlama, İnancı uca tutma, düzlüyə hörmət. Fərruxinin sadaladığı həmin əxlaqi keyfiyyətlər, həmçinin türk şahları barədə düzgün ictimai rəy yaradırdı. Təsadüfi deyil ki, tarixdə həmişə türklərə güvəc olub və onları ədalətin, haqqın dayağı hesab ediblər. Fərruxi türklərlə bağlı həmin həqiqətləri tarixin yaddaşına poetik dillə yazmışıdır. Məhz həmin ictimai rəyin sayəsində XII əsr-də Nizami Gəncəvinin qələmində qoca qarı Sultan Səncərin atının üzəngindən yapışıb, onu qınayaraq: "Sən türk deyilsən, ölkəndə ədalət yoxdur!" – deyirdi.
Fərruxi həm də Sultan Mahmuda 35 qəsidə həsr etmişdir. Olsun ki, şair Əmir Məhəmmədin sarayından çıxıb Sultan Mahmudun sarayına getmişdir. Həmin qəsidələrdə tarixi məqamlar öz əksini tap-mışdır. Məsələn, qəsidələrinin birində şair sultanı Somnatı ələ keçir-məsi ilə, başqa bir qəsidəsində isə Hezarəspanı tutması ilə təbrik edir. Yaxud, onun Kannucadan qayıtmasını alqışlayır. Ola bilsin ki, həmin yürüşlərdə şair özü də iştirak etmişdir: Kannuca yolları lap yordu məni, Əzib küftə etdi, lap çaşdı ağlım. Bu şeirdən sonra yazsam yeni söz, Cəhd edib bədi" deyəcəyəm mən.92 Sultan Mahmuda həsr etdiyi şeirlərində biz şahın sarayının təs-virini, şahın əyləncələrini, eyni zamanda şah tərəfindən ona verilmiş hədiyyələrin nədən ibarət olduğunu görürük. Fərruxi Sultan Mahmuda poema da həsr etmişdir. Poema "Döv-lətnamə" adlanırmış. Bu barədə Fərruxi qəsidələrinin birində deyir: Agah olmaq istəyən sənin kəramətindən, Min beytlik "Dövlətnamən"i oxusun həmən. Olsun ki, belə bir poema həm də sarayda olan başqa şairlər tə-rəfindən yazılmışdır. Ancaq bu fikir o qədər də inandırıcı olmaz. Sa-ray şairlərinin heç biri bu barədə danışmırsa, deməli, həmin əsərin də müəllifi elə Fərruxidir.
Şair həmişə Sultan Mahmudun sarayında xidmət edə bilmir. On üç il xidmətdən sonra nədənsə saraydan qovurlar. Şair qəsidələrinin birində özünün günahsız olaraq qovulduğunu qeyd edir: Şah məndən üz çevirdi, hirsləndi nədən, Etmədiyim günahda suçlandım həmən. Sonrakı beytlərdən aydın olur ki, şair, sadəcə olaraq, birinin evinə, onun halını soruşmaq üçün gedir. Həmin adamsa şairi şəraba qonaq edir və onlar birlikdə şərab içirlər: Bir-iki qədəh şərab içdim o evdə mən, Ol səbəbdən oldum orada mehman. Şairin bir tanışının evində qonaq olub, şərab içməsini böyük bir hadisəyə çevirib, onu sultanın gözündən salırlar. Bəzi mənbələrin verdiyi məlumata görə həmin məclisdə şair Sultan Mahmudun ən sevimli qulu Ayazla birlikdə şərab içdiyinə görə saraydan qovulur. Fərruxinin həmin qula həsr etdiyi qəsidə də var. Ancaq sonra Sultan Mahmud onu bağışlayır. Bağışlanılandan sonra onun sarayda olması barədə məlumat yoxdur. Bunu təsdiq edən fakt ondan ibarətdir ki, Fərruxi Sultan Mahmud öləndə ona yanıqlı qəsidə yazmış və onu yüksək qiymətləndirmişdir: Nəsilli, nəcabətli padşah öldü, Əsilli, fəxrli xeyirxah öldü. Sultan Mahmudun ölümündən sonra hakimiyyətə oğlu Məhəm-məd gəlir və şairin hörməti sarayda daha da artır. Məhəmmədin şairə böyük rəğbəti var idi. Ancaq bu sevinc çox çəkmir. Məhəmməd kiçik qardaşı Məsud tərəfindən hakimiyyətdən devrilir və Məndiş zinda-nına salınır. Ancaq Məsud heç də Fərruxini saraydan uzaqlaşdırmır. Baxmayaraq ki, o, Sultan Məhəmmədin yaxın dostu idi, baxmayaraq ki, şairin Sultan Məsuda hörməti yox idi, bununla belə, ona 11 qəsidə həsr etmişdir. Sultan Mahmud öləndə Məsud İsfahanda idi və Fərruxi qəsidəsində qeyd edir ki, tezliklər Qəzvinə qayıdıb taxt-taca sahib ol-sun. Fərruxinin divanındakı şeirlər yalnız Qəznəvi şahlarından Mah-muda, Məhəmmədə və Məsuda həsr edilmişdir. Bunu əsas götürən Lütfəli bəy Azər "Atəşgədə" əsərində şairin ölüm tarixini 1077-ci il göstərir. Ola bilər ki, şair Sultan Mahmudun sağlığında vəfat et-mişdir. Onda şairin ölüm tarixi bir qədər əvvələ çəkilməlidir. Fərruxi təkcə şahlara deyil, həm də dövlət məmurlarına, tanın-mış adamlara, hətta o dövrün məşhur vəziri Meyməndiyə qəsidələr həsr etmişdir. Sayı 45 olan həmin qəsidələrin əsas məzmunu adam-ların xeyirxah işlərinin tərifidir. Özü haqqında danışarkən şair mədh etdiyi adamlardan hansı hədiyyəni almasını qeyd edir. Şübhəsiz, belə hədiyyələr onu varlandırmışdır. Şairin çoxlu himayədarlarının olma-sını Suzəni Səmərqəndi də şeirində qeyd edir.
Skandium
Skandium (Sc, "Skandinaviya" sözündən alınmışdır) – D. İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 21-ci element. Civə buxarlı lampaların içinə qatıldığında, günəş işığına bənzər çox effektiv bir işıq qaynağı meydana gətirər. Bu səbəblə bu element, güclü işıqlandırmalarda istifadə edilir. Radioaktiv izotopu olan Sc-46, zavodlarda xam neft və bənzəri maddələr üçün iz sürücü olaraq istifadə edilir. Sızma təsbit edicidir və kosmos sənayesində istifadə edilməsinin yanında, toxum yaşıllaşdırıcı kimyəvi maddələrin tərkibində də yer alır.
Zərqulukəndi (Biləsuvar)
Zərqulukəndi — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 88 nəfər yaşayır (16 ailə).
Uyğurca Vikipediya
Uyğurca Vikipediya — Vikipediyanın uyğur dilində olan bölməsidir.
Bu günə gədər məqalə yaradılıb.
İran Helikopterlərə Dəstək və Yeniləmə Şirkəti
Tarix
İranın bəzi İtalyan helikopterlərini Agusta şirkətindən almasından sonra bu helikopterlərə dəstək və təmir zavodu yaratmaq vacib oldu. Bu zavod İran Birgə Helikopter Sənayesi adını aldı. Daha sonra Belldən çox sayda helikopter alındıqdan sonra yeni aviasiya donanmasının dəstəklənməsi üçün bu zavodun genişləndirilməsi planlaşdırıldı. Bu genişlənmənin bir hissəsi olaraq üç böyük bölmənin yaradılması nəzərdə tutulurdu.
1. (NMP) Təmir və Saxlanma Mərkəzi
2. (HDMC) Əsas Donanma Təmir Mərkəzi
3. (NICP) Nəqliyyat və Dəstək Mərkəzi
1979-cu ildə İran inqilabından, ABŞ-nin İrana tətbiq etdiyi embarqodan və İran-İraq müharibəsinin başlamasından sonra PANHA helikopterləri müharibədə dəstəkləmək və saxlamaq məqsədi ilə fəaliyyətə başladı. Bir neçə ildən sonra İranın bütün hərbi helikopterlərinin təmiri və texniki cəhətdən təchizatı baxımından özlərini tamamilə təmin etdilər. 1986-cı ildə bu müvəffəqiyyətdən sonra təmir, baxım və dəstək vəzifələri rabitə, neft, İran Qızıl Xaç və elektrik stansiyaları kimi digər təşkilatlara genişləndi.
Hal-hazırda bu təşkilat on altı müxtəlif modeldə on müxtəlif növ hərbi və qeyri-hərbi helikopter təmir edir və saxlayır. 1994-cü ildə PANHA şirkətinin mütəxəssisləri Şabaviz adlı ilk vertolyotun quruluşunu tamamladılar. Bundan sonra ticarət vertolyotlarının istehsalına başlamaq üçün ilk rəsmi icazələrini aldılar. PANHA, tərsinə mühəndislik helikopterlərində, onların təkmilləşdirilməsində və İranın böyük helikopter donanmasına xidmət göstərilməsində mühüm rol oynamışdır.
Kalsium
Kalsium (Ca) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 20-ci element. Kalsium təbiətdə bərk, gümüşü ağ metal şəklində olur. KKalsiumun birləşmələri alovu kərpici-qırmızı rəngə boyayır
Kalsium insan orqanizmində
İnsan orqanizmində ən çox mövcud olan mineral kalsiumdur.
Kalsium orqanizmdəki sümükləri meydana gətirən və onları möhkəmləndirən önəmli bir elementdir. İnsan orqanizmində mövcud olan kalsiumun 99%-ni sümüklərimiz və dişlərimiz təşkil edir qalan 1% isə qan laxtalanması, sinir sisteminin bərpası və ürək döyüntülərini tənzimləyən yumşaq toxumalarda və qanda yerləşir. Kalsium sinir sisteminin normal işləməsini təmin edir sümük əriməsinin qarşısını alır. Kalsium çatışmazlığı öndə gələn problemlərdən biridir. Kalsium çatışmazlığı:
Gündəlik kalsium miqdarı yaş fərqinə görə dəyişir və orta miqdar 800–1200 mg arasıdır. Ümumiyyətlə gündəlik kalsium miqdarı 1500 mg-dən artıq olmamalıdır. Çünki təcrübələr göstərir ki, artıq kalsium böyrəklərdə daş əmələ gətirir.
Kalsiumla zəngin olan qida məhsulları əsasən süd, pendir, kəsmik kimi qidalarla yanaşı həmçinin soya, fıstıq, qoz, badam, kələm, balıq və. s
Kalsium bitki və heyvan orqanizmində
Bitkilərdə kalsiumun miqdarı orta hesabla 0.3% olur. Pektin maddələri (qalakturon turşusunun kalsium və maqnezium duzları) bitkilərin hüceyrə divarlarının və hüceyrələrarası maddələrin tərkibinə daxildirlər.
Kalsium yosunların "xarici skeleti" üçün komponentdir: bitki toxumalarının möhkəmliyini təmin edir və bitkilərin dözümlülüyünü artırır.
Kalsium çatışmamazlılığı pektin maddələrinin köpəşiməsinə, hüceyrə divarlarının seliklənməsinə və bitkilərin çürüməsinə səbəb olur; kök sistemi zədələnir, bitkilərin yuxarı hissəsinin və cavan yarpaqların ağarması baş verir. Yeni əmələ gələn yarpaqlar əyri,kənarları düz formada olmayan, kiçik olur, səthində açıq sarımtıl ləkələr əmələ gəlir, yarpaqların kənarları aşağı qatlanır. Kalsium çatışmazlığı kəskin olduqda yeni yaranan qanadlarin yuxarı hissəsi məhv olur.
Heyvanların orqanizmində kalsium 1.9-dan 2.5 kütlə faizinə qədər olur.
Kalsium sümük skeletlərinin qurulması üçün materialdır. Kalsium karbonat koralların, ilbizlərin çanaqlarının, dəniz kirpilərinin pansireylərinin və mikroorqanizmlərin skeletlərinin tərkibinə daxil olurlar.
Təbiətdə tapılması
Kalsium təbiətdə yalnız birləmələr şəklində tapılır. Yer qabığının kütləsinin 3.38%-ni təşkil edir.
Kalsium və birləşmələri
CaCO3 - kalsium karbonat, kalsit, təbaşir, mərmər, əhəng daşı;
Ca3(PO4)2 - kalsium fosfat, fosforit, sümük unu;
Ca(NO3)2 - kalsium nitrat, kalsium şorası;
CaO - kalsium oksid, sönməmiş əhəng;
Ca(OH)2 - kalsium hidroksid, sönmüş əhəng;
Prometeizm və Azərbaycan
Prometeizm və Azərbaycan — 1918-ci ildən 1935-ci ilə qədər mövcud olmuş İkinci Polşa Respublikasının əsas dövlət xadimi Yozef Pilsudski tərəfindən başladılmış siyasi layihə. Layihənin əsas məqsədi Rusiya imperiyası və onun varis dövlətlərini zəiflətmək idi. Bu dövlətlər siyahısına Sovet İttifaqı da daxil idi. Layihə Rusiya və Sovet İttifaqı sərhədləri daxilində yaşayan əsas qeyri-rus xalqların millətçilik hərəkatlarını dəstəkləməyi ehtiva edirdi.
Kalsium
Kalsium və birləşmələri
Ca(OCl)2 - xlorlu əhəng, xlorid və xlorit turşularının qarışıq duzu;
Prometeizm və Azərbaycan
"Prometey" hərəkatı yaradılmasının ilk təəssübkeşlərindən biri Başqırdıstan Respublikasının ilk rəhbəri olmuş (1917, noyabr) Əhməd Zəki Validov-Toğan idi. 1923-cü ildə o, Parisə gəldikdə Mustafa Çokayoğlu, Əlimərdan bəy Topçubaşov və Səbri Maqsudi ilə tanış olur. 1924-cü ilin iyununda o, Polşa hökumətinin rəsmi nümayəndəsi olan cənab Stempovski ilə görüşür. Bu görüşdə Fransada "Prometey" jurnalının yaradılması qərara alınır. Jurnalın redaksiya heyəti daimi müəllifləri tərkibinə Qafqazın, Türküstanın və Ukraynanın aşağıdakı görkəmli xadimləri daxil oldular: Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Noy Jordaniya, Aleksandr Şulqin, Ayaz İshaqi, Mustafa Çokayoğlu, Miryaqub Mehdiyev və başqaları.
Kalsium
Kalsium və birləşmələri
CaSO4.2H2O - kaslium sulfatın kristal hidratı;
Prometeizm və Azərbaycan
Azərbaycanın hərəkatda fəaliyyəti
"Prometey"in yaradılmasında ilk təşəbbüsçülər sırasında M. Ə. Rəsulzadənin də adı çəkilir. Tədqiqatçı X. İbrahimlinin "Azərbaycan siyasi mühacirəti" kitabında yazılır:
Kalsium
Kalsium və birləşmələri
Ca(H2PO4)2 - superfosfat
Həmid Vəkilov
Həmid Şamil oğlu Vəkilov — Azərbaycan tarzəni, professor, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1987).
Həyatı
1949-cu il yanvarın 23-də Bakıda anadan olub. Erkən yaşlarından tara olan məhəbbəti Bülbül adına musiqi məktəbində oxuyarkən daha da artır və bu məhəbbət onun tarla əbədi dostluğunun təməli olur. 1967–1972-ci illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təhsil alaraq solist ifaçı, xalq çalğı alətləri orkestrinin dirijoru ixtisaslarına yiyələnir.
Həmid Vəkilovun tar ifaçılığının tədrisində də mühüm xidmətləri var. 1973-cü ildən Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində müəllimlik fəaliyyətinə başlayan sənətkar 1978-ci ildən Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) da tar alətini tədris etmişdir. 1990-cı ildən konservatoriyanın dosenti olan tarzən 1992-ci ildə Türkiyəyə dəvət olunur və orada 17 il ifaçı və pedaqoq kimi fəaliyyət göstərir. 2010-cu ildə vətənə qayıdan Həmid müəllim Milli Konservatoriyada fəaliyyət göstərib, professor elmi adına layiq görülüb.
Bütün deyilənlərdən bəlli olur ki, Həmid Vəkilovun Azərbaycan tar alətinin təkmilləşməsində və tar ifaçılığının inkişafında mühüm rolu var. Bu mənada onun köçürmələri əsasında bir neçə tədris proqramlarını (N.Əliverdibəyovun "Vals-skertso", P.İ.Çaykovskinin "Sintemental vals", T.Quliyevin "Qaytağı" əsərlərindən ibarət "Pyeslər" məcmuəsi) da qeyd edə bilərik. Həmid müəllimin "Azərbaycan tarı və onun ifaçılıq problemləri haqqında təkliflər" metodik-tövsiyəsi də gənc tarzənlər üçün dəyərli mənbədir.
Novator tarzən Həmid Vəkilovu həmkarlardan fərqləndirən cəhətlərdən biri də bəstəkarlıq qabiliyyətidir. Onu bu sahədə püxtələşdirən unudulmaz bəstəkarımız Zakir Bağırov olub. Bəstəkarın tar ilə simfonik orkestr üçün yazdığı konsertin yaranma tarixində onun da mühüm rolu var. Həmin konsert məhz Həmid Vəkilova həsr olunub və 1985-ci ildə özünün ifasında SSRİ Xalq artisti Nikolay Nekrasovun rəhbərliyi ilə Ümumittifaq Televiziya və Radiosunun xalq çalğı alətləri orkestrinin müşayiəti ilə lentə yazılıb və "qızıl fond"a daxil edilib. Sonralar Həmid müəllim özü tar ilə simfonik orkestr üçün bir neçə əsərlər yazıb. Bunlardan simfonik orkestr üçün "Şıdırğı" və "Çılğın" adlı əsərlər, 3 hissəli "Konsert" və başqalarını qeyd etmək mümkündür.
Həmid Vəkilov 2020-ci il 16 noyabrda vəfat etmişdir.
Kalsium
Alınması
Kalsium da qələvi metallar kimi sənayedə elektrometallurgiya üsulu ilə alınır
Fiziki xassələri
Kalsium gümüşü-ağ rəngli, kifayət qədər bərk, metal parıltısını malik, yüngül(p=1,55q/sm³) ərimə temperaturu 851°C olan metaldır.
Kimyəvi xassələri
Kalsium aktiv metaldır. Qələvi metallar kimi kerosində saxlanılır.
Qeyri-metallarla
Ca + S → CaS                               2Ca + O2 → 2CaO
Ca + 2F → CaF2                            Ca + H2 → CaH2
Turşularla
Ca + 2H2O → Ca(OH)2 + H2                 Ca + H2SO4(Qatı) → 4CaSO4 + 4H2O + H2S
Ca + 2HCl → CaCl2 + H2                        Ca + 2HNO3 → Ca(NO3)2 + H2
Ca + 2HBr → CaBr2 + H2
Prometeizm və Azərbaycan
Azərbaycanın hərəkatda fəaliyyəti
"Hələ 1923-cü ilin iyunun 26-da çıxan 'Yeni Qafqasiya' məcmuəsinin birinci nömrəsində M. Ə. Rəsulzadə Zevsin Prometeyi Qafqaz dağlarına zəncirlənməsini və qartalın onun ciyərlərini hər gün didməsini, Azərbaycanın, eyni zamanda Qafqazın mövcud siyasi durumu ilə əlaqələndirərək yazırdı: 'Qafqasiyanın tarixini, son əsrdəki güzəran edən əhalini və bir xassə indiki vəziyyətini ifadə etmək üçün bu əsatirdən daha gözəl bir rəmz tanımaq mümkün deyil, Azərbaycanı və Qafqazı Prometey adlandıran müəllif onu parçalayıb, qanına qəltan edənin gerbində ikibaşlı qartal həkk edilən Rusiya imperiyasi olduğunu göstərirdi. Bu yazının analoji variantı Birliyin 1926-cı il yanvarın 10-dan çıxmağa başlayan eyni adlı jurnalının birinci sayında da dərc edilmişdi."
1926-cı ildə "Prometey" adlı klub yaradıldıqdan sonra Varşavada Pilsudskinin dəstəyi ilə "Prometey" cəmiyyəti quruldu və azərbaycanlılar da burada təmsil edildilər. Bundan qısa müddət sonra isə, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Varşava qrup başqanlığına təyin edildi. Azərbaycandan əlavə, keçmiş Rusiya imperiyasından gələn xeyli mühacir prometean hərəkatına qatılmışdı.
1955-ci ildə "Dərgi" məcmuəsində dərc etdirdiyi "Rəsulzadə Məhəmməd Əmin" başlıqlı məqaləsində Mirzə Bala Məmmədzadə yazırdı:
"Rusiya əleyhdarı olan bütün mühacirləri bir çatı altında birləşdirmək səyləri 'Prometey' təşkilatının qurulması ilə nəticələndi."
Rəsulzadə, Məmmədzadə və bir sıra digər azərbaycanlı mühacirlərinbu təşkilatın mətbuat orqanı olan "Prometey" jurnalında məqalələri çıxmışdır. 1926-cı ildən Polşa dövlətinin dəvəti ilə ölkədəki əsas prometean təşkilatında Azərbaycan İstiqlal Komitəsi və Azərbaycan Milli Mərkəzi də təmsil olunmağa başlamışdır. Həmçinin, Rəsulzadə bu dönəmdə polyak ordusunda müqavilə ilə xidmət edən hərbçiləri, universitetlərdə təhsil alan azərbaycanlıları bir mərkəzdə toplaya bilmişdi. Məşhur azərbaycanlı mühacirlərdən olan Mirzə Bala Məmmədzadə Varşavada olduğu zaman xeyli sayda məqalələr yazmışdır. Məmmədzadə prometean millətlərin qurultayı ilə bağlə yazısında bildirirdi ki, 31 may - 1 iyun 1936-cı ildə keçirilmiş qurultay rus əsiri olan millətlərin tarixində yaddaqalan hadisələrdən biridir. O, bu iki günlük qurultayı rus əsiri millətlərin birləşə bilməsi üçün mühümaddım adlandırırdı. Azərbaycanın qurultaydakı rolunu xüsusi qiymətləndirən Məmmədzadə mövzunun sovetlərin hakimiyyəti altında yerli xalqların milli dillərinin məhv olması olduğunu yazır.
11 iyul 1927-ci ildə Rəsulzadə Polşa rəsmisi T. Koluvkova məktub yazaraq Azərbaycanla əlaqələrin artmasının əhəmiyyətindən bəhs etmişdir. 6-12 fevral 1930-cu ildə Varşavada prometean hərəkatına daxil olan Azərbaycan, Gürcüstan və Şimali Qafqaz milli təşkilatlarının konfransı keçirilmişdir. Bu konfransa Azərbaycan nümayəndələri olaraq Rəsulzadə və Mustafa Vəkilov qatılmışdı. 1930-cu ilin martında, yəni konfransdan bir qədər sonra Azərbaycan Milli Mərkəzi ilə əlaqələri daimi olaraq qorumaq üçün Rəsulzadə Parisə getmişdir. Rəsulzadə antisovet təbliğatın görə Türkiyədən qovuldu zaman uzun bir müddət Polşada yaşamışdır. Burada olduğu zaman "Odlu Yurd" jurnalının həm rəhbərliyin, həm də yazarlığını etmişdir. O, həmçinin Parisdə nəşr edilən "Prometey" jurnalında Rəsulzadənin "Azərbaycan Cümhuriyyəti", "Bolşeviklərin şərq siyasəti", "Qafqaz Birliyi", "Milli Azərbaycan Hərəkatının Xarakteri", "Siyasətçi tarixçiyə qarşı" adlı məqalələri yayımlanmışdır. Varşavadan başqa, Sluzvsko və Kreyszkoda yaşamışdır. "Prometey" təşkilatına daxil olan Qafqaz birliklərinin növbəti konfransı 16 yanvar - 23 fevral 1935-ci ildə Brüssel şəhərində keçirildi. Azərbaycanı bu konfransda Rəsulzadə, M. Mehdiyev, M. Məhərrəmov, Atamalıbəyov, Ə. Topçubaşov təmsil etmişdi.
Prometean hərəkatın vasitəçiliyi ilə 1924-cü ilin əvvəllərində bir araya gələn qafqazlı mühacirlər Qafqazın sovetlərdən azad edilməsindən dərhal sonra konfederasiyada birləşmək barədə razılığa gəlmişdilər.
"Prometey" jurnalında ən çox "İstiqlaldan" (Berlində çıxırdı və redaktoru Rəsulzadə idi), "Azərbaycan Yurd Bilgisi", "Yeni Qazqaziya", "Yeni Türküstan" və "Odlu Yurddan" yazılar yayımlamaqda idi. 1938-ci ildən etibarən jurnal adında və formatında dəyişiklik etdi. Jurnal artıq "La Revyu de Promete” adı adı ilə yayımlandı. 1939-cu ildə Polşanın alman-bolşevik orduları tərəfindən ələ keçirilmnəsindən sonra bu jurnalın nəşrinə əngəllər törədildi. Buna qarşı çıxılması ilə bağlı edilmiş müraciətlərdən biri də Miryaqub Mehdiyevə aid idi. Müraciətdə vərəm ilə malyariya arasında seçim etmənin mənasız olduğu, əsl lazım olanın isə Finlandiya kimi mübarizə aparmaq olduğu bildirilirdi.
Rəsulzadə 1927-ci ilin avqustunda Polşa rəsmilərinə göndərdiyi başqa bir məktubda qeyd edirdi: Hakimiyyətin istilaçı siyasəti nəticəsində ən aktiv silahdaşlarımız həbs olunmuşdur. Həbs olunanlardan beşi güllələnmişdir. Onların arasında Müsavat Partiyasının görkəmli nümayəndəsi Dadaş Həsənzadə də olmuşdur. "Yeni Qafqaz" jurnalının növbəti nömrəsi sürgün olunmuş və güllələnmiş silahdaşlarımızın şəkilləri ilə çıxmışdır. Bütün bunlara baxmayaraq, partizan təşkilatları ruhdan düşmür, daha da aktiv fəaliyyət göstərirlər. Biz ədəbiyyata olan yüksək tələbatı hiss edirik: ayrıca broşur və kitabçalar şəklində ideoloji çağırışlar təkidlə tələb olunur. Hesab edirik ki, bu tələbləri təmin etmək üçün ilk növbədə tərəfimizdən təsis olunan "Azərbaycan Milli Nəşriyyat Kitabxanası"nın ayrıca nömrələrinin buraxılışını sürətləndirmək lazımdır. Qeyd olunan mətbuat orqanı bu günə qədər müxtəlif kitabların 5 nömrəsini buraxmışdır.
Kütləvi həbslər və milli ziyalı təbəqəsinin nümayəndələrinin dövlət xidmətindən kənarlaşdırılması nəticəsində ixtisara salınmış bəzi müəllimlər dağlara qaçaraq, partizanlara qoşulmuşlar. Bolşeviklər adətən onları "soyğunçu" və "quldur" adlandırırlar. "Quldurlar" bütün ölkədə vüsət almışlar. Onlar həm Lənkəran dağlarında, həm Şran sərhədi boyu və Araz çayının sahillərində fəaliyyət göstərirlər. Bu yaxınlarda Şəki partizanları ilə komsomol dəstələri arasında toqquşma baş vermiş, nəticədə dörd partizan həlak olmuĢdur. Partizanların yeni dəstələri Gəncə rayonunda yerləşən Qarasakkal kanalının ətrafında peyda olmuşlar. Keçmiş müəllim-zabitlərin başçılığı ilə fəaliyyət göstərən partizanlar Bakı qəzasını da əhatə etmişlər.
Təzyiq və repressiyalara baxmayaraq ümumi mübarizə əhval-ruhiyyəsi yüksəkdir. Yeni qurulmuş hakimiyyətin siyasətindən nəinki "Milli müxalifətçilər", hətta yerli kommunistlər də narazıdır. Milli məsələdə "Yayınma" halları azərbaycanlı kommunistlər arasında artmaqdadır, nəticədə isə həmin kommunistlərlə bizimkilər arasında müəyyən əlaqə yaranır. Silahdaşlarımızın gənclər arasında apardığı antisovet təbliğatını xüsusilə vurğulamaq istərdik. Onlar kommunistlərin sıralarına daxil olaraq təbliğat işini aparmaqda belə çəkinmirlər. Xaricdə apardığımız fəaliyyətlə bağlı qeyd edə bilərəm ki, Milli Mərkəz artıq hər yerdə öz bölmələrinə malikdir. Şranda artıq olduqca nüfuzlu və güclü təşkilat fəaliyyət göstərir. Təşkilat mütəmadi olaraq vətənlə əlaqə saxlayır, və o, digər şəkildə aparılır. Parislə qarşılıqlı əlaqələrə gəldikdə isə böyük təəssüf hissi ilə qeyd etməliyəm ki, bizim Əli Mərdan bəy Topçubaşovla münasibətlərimiz müəyyən qədər anlaşılmazdır. O, yəni Əli Mərdan bəy TopçubaĢov Milli Mərkəzdə təntənəli çıxışına baxmayaraq, köhnə siyasətini davam etdirir, İstanbula, xüsusilə də Qafqaz Müstəqillik Komitəsinə münasibətdə müxalif mövqe tutmaqdadır. Ümumiyyətlə, Parisdəki bəzi elementlər bütün vasitələrlə Konstontinopolda (İstanbul) həyata keçirilən işə təsir göstərməyə çalışır. Sonda qeyd edim ki, təşkilatımızın məsul əməkdaşlarından biri bu yaxınlarda Varşavaya yollanacaqdır. Varşavada o, bizi təmsil edəcək və ölkələrimiz arasında mütəmadi əlaqə saxlayacaqdır. Təbii ki, nümayəndəmiz bütün məsələlərlə bağlı Sizinlə fikir mübadiləsi aparacaqdır. Sizlərə böyük hörmət və səmimi arzularla
M. Ə. Rəsulzadə"
Pan mayor Dombrovski Sizin mərhum Əlimərdan bəy Topçubaşovun ailəsinə bundan sonra da təqaüd verilməsini qeyri-mümkün hesab etməyiniz və təqaüdü kəsmək fikrinə düşməyiniz haqqındakı qərarınızı diqqətimizə çatdırdı.
Belə bir qərar bizi çox çətin vəziyyətdə qoyur. Biz milli hərəkatımızda bu qədər görkəmli mövqe tutan, dəfni ümumqafqaz həmrəyliyinin nümayişinə çevrilən mərhumun ailəsinə hər hansı bir şəkildə yardım göstərmək imkanından məhrum oluruq. Digər tərəfdən, təqaüdün dayandırılması faktı bəd niyyətli müxalifətə bizi ictimai fikirdə gözdən salmaq, fitnəkarlığa çəkmək üçün əla fürsət verir. Biz isə bildiyiniz kimi, çıxıb hər şeyi izah etmək durumunda deyilik.
Yaranmış vəziyyəti hərtərəfli müzakirə etdikdən sonra biz pan mayorla belə qərara gəldik: ən yaxşı çıxış yolu mərhumun oğlu Ələkbər Topçubaşini müəyyən işə cəlb etmək olardı. Üstəlik də hər hansı bir vəzifəsinin olmamasına baxmayaraq, Ələkbər Topçubaşi milli fəaliyyətlə bağlı bəzi tapşırıqları yerinə yetirir, ümumi işimizdə bizə bacardığı qədər yardım göstərir.
Biz qərara gəldik ki, onu rus dilində nəşri nəzərdə tutulan jurnala redaktor təyin edək. Əminəm ki, bu məsələlərdən xəbərdarsınız və söhbətin nədən getdiyini yaxşı bilirsiniz. Nəşriyyat işlərindən başqa, bizim ümumqafqaz fəaliyyətimizin bəzi texniki funksiyalarını da gənc Topçubaşiyə həvalə etmək mümkündür.
Redaktor kimi Ələkbər bəyə lazımi maaş verməklə biz mərhum Topçubaşinin ailəsinin maddi təminatı məsələsini xüsusi çətinliklə üzləşmədən həll edə bilərdik.
Ümid edirəm ki, bizim və mərhumun ailəsinin düşdüyü vəziyyəti anlayışla qarşılayaraq  təklifimizə tərəfdar çıxacaqsınız. Mənimlə eyni vaxtda dostumuz mayor da bu barədə  ayrıca məktub göndərir.
Fürsətdən istifadə edərək Sizə bir daha öz dərin hörmətimi bildirirəm.
M.Ə.Rəsulzadə Lakin təəssüf ki, Parisdə rus dilində jurnal nəşr etmək, Ələkbər bəy Topçubaşini onun redaktorluğuna gətirmək və bununla da Edmundun qeydlərindən də göründüyü kimi, “dilənçi vəziyyətində yaşayan Topçubaşı ailəsinə” bu yolla yardım göstərmək mümkün olmamışdı. 1936-cı ilin martında Parisdə olan polyak kəşfiyyatçısı Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və Mir Yaqub Mehdiyevlə görüşmüşdü. Bu görüş zamanı Əlimərdan bəyin dul xanımının və övladlarının ağır maddi vəziyyəti yenidən müzakirə mövzusuna çevrilmişdi. Ələkbər bəy Topçubaşinin Fransa təbəəsi olmadığından heç yerdə işə götürülməməsi, ailənin sonbeşik övladı Ənvər Topçubaşinin yüksək qabiliyyət nümayiş etdirməsinə baxmayaraq, təhsil haqqı ödəyə bilmədiyi üçün universiteti yarımçıq buraxmaq məcburiyyətində qalması haqda Edmund Xaraşkeviçə məlumat verilmişdi. E.Xaraşkeviç Prometey hərəkatının aparıcı simalarından biri kimi tanınan Əlimərdan bəyin ailəsinə yardım göstərmək üçün bütün mümkün yollara baş vuracağı ilə bağlı onları bir daha əmin etmişdi. Vilayət Quliyev polyakların TOpçubaşı ailəsinin xeyrinə bundan sonra nələrsə edib-etməməsinin qeyri-müəyyən olduğunu yazır.
Prometeizm və Qafqaz birliyi məsələsi
Prometeizm təşkilatları çərçivəsində fəaliyyət göstərən mühacirlərin 1920-ci illərdən Qafqaz birliyi məsələsinə xüsusi önəm verdikləri görülməkdədir. Elə Azərbaycanda olan Polşa tatarlarından Krıçınski qardaşları bu istiqamətdə fəaliyyət göstərmiş, lakin 28 aprel işğalı buna əngəl olmuşdu. 1921-ci ildə Şimali Qafqaz, Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan nümayəndə heyətləri arasında Parisdə müraciət imzalandı. 1924-cü ilin oktyabr-noyabr aylarında Azərbaycan, Gürcüstan və Şimali Qafqaz təmsilçiləri yenidən Parisdə toplaşır və "Qafqasiya Sovet Rus qüvvətlərindən qurtular-qurtulmaz, yüksək dövlət strukturlarının birləşməsi yolu ilə bir federalist qurum yaratmaq" planlaşdırılır. Hələ 1924-cü ilin iyunun 11-də Azərbaycan, Gürcüstan və şimali Qafqaz nümayəndələrinin imzaladığı protokol əsasında formalaşan Daimi şura öz qarşısına üç respublika adından diplomatik işlər aparmağı və bu xalqların bir konfederativ dövlətdə birləşdirilməsi üçün bütün tədbirləri görməyi qarşısına məqsəd qoyurdu. Bundan əlavə Daimi ġura aşağıdakı vəzifələrin də yerinə yetirilməsini vacib sayırdı: 2) Daimi ġura üç respublikanı maraqlandıran bütün məsələləri müzakirə və həll edir. 3) Daimi şura hər bir milli təmsilçinin bir səsi olduğunu nəzərə almaqla qərarı birlikdə qəbul edir. 4) Daimi şura Gürcüstan, Azərbaycan və şimali Qafqaz ölkələrinin hər birinin üç nümayəndəsi ilə təşkil olunur. Daimi şura öz Rəyasət Heyətini seçir. 5) Rəyasət Heyəti diplomatik danışıqlar aparır. Daimi şuranın qərarlarının düzgün yerinə yetirilməsinə nəzarət edir, özünün iclaslarını keçiri. 6) Daimi şuranın yanında katiblik olur. Katibliyin başlıca vəzifələrindən biri Daimi şuranın protokollarını tərtib etməkdir. 7) Daimi şuranın milli təşkilatlardan toplanmıĢ və digər mənbələrdən əldə edilmiş maliyyə fondu olur. 1924-cü ilin sonlarında qurtuluş mübarizəsini dəstəkləməklə səlahiyyətli bir Qafqaz Komitəsi qurulur. Qafqaz Birliyi ilə bağlı formalaşan bu qurumun fəaliyyətinə Polşa dövləti böyük köməklik edirdi. Eyni zamanda Polşa bu təşkilatın fəaliyyətini də əlaqələndirir, maliyyə işində dəstək göstərirdi. Qafqaz Konfederasiya görüşünü vacib bilən Azərbaycan, Gürcüstan və şimali Qafqazın mühacirətdəki milli təmsilçiləri 1934-cü ilin 14 iyulunda Belçikanın mərkəz şəhəri Brüsseldə toplaşaraq "Qafqaz Konfederasiya sazişi"ni imzaladılar. Ermənistan təmsilçiləri isə sazişi imzalamaqdan imtina etdilər.
Qafqaz Konfederasiya sazişini (misaqini) Azərbaycan, Gürcüstan və şimali Qafqaz təmsilçiləri olaraq aşağıdakı liderlər imzalamışdılar: 1) Azərbaycan adına: Məhəmməd Əmin Rəsulzadə - Azərbaycan Milli Şurasının keçmiş rəisi, Müsavat Partiyası və Azərbaycan Milli Mərkəzi lideri; Əlimərdan bəy Topçubaşov - Azərbaycan parlamentinin keçmiş sədri və Azərbaycan Cümhuriyyəti Nümayəndə Heyəti sədri. 2) Gürcüstan adına: Noy Jordaniya - Gürcüstan Cümhuriyyətinin keçmiş Cümhurbaşqanı və Gürcüstan Milli Mərkəzinin rəisi; Ə. Çxenkeli - Gürcüstan Cümhuriyyətinin Parisdəki keçmiş nümayəndəsi; 3) Şimali Qafqaz adına: Şimali Qafqaz Cümhuriyyətinin keçmiş dövlət adamları -Məhəmməd Girey Sunc, İbrahim Çulik, Tausultan Şakman.
Təmsilçilər imzaladıqları Qafqaz Konfederasiyası sazişinin aşağıdakı əsaslardan ibarət olduğunu bildirmişlər:
yaxud konfederasiya yüksək məhkəməsinə verilərək həll ediləcəkdir. Konfederasiyaya daxil olan Cümhuriyyətlər bunların bütün qərarlarını tamamən qəbul edir və icra etməyə məcburdurlar. layihə hər Cümhuriyyətin toplanacaq ilk məclisi - müəssisan fəaliyyəti üçün bir əsas olacaqdır.
M. Ə. Rəsulzadə həmin ilin noyabrında dünyasını dəyişən Ə. M. Topçubaşovun dəfn mərasimində demişdi:
Xəstəliyin, qocalığın və mühacirətdəki yoxsulluğun zəif saldığı həyatının son günlərində imzaladığı Qafqasya Konfederasyonu Musaqinin elanından Əlimərdan bəy son dərəcə məmnun idi.
Mirası
Fransada Azərbaycan Cümhuriyyətinin yaradıcılarına həsr edilmiş “Prometey hərəkatı” adlı kitab 2019-cu ildə çapdan çıxmışdır. Tarixçi Georq Mamuliya və Ramiz Abutalıbov tərəfindən hazırlanan kitabda hərəkatın "La defence de Caucasse", yəni Qafqazın müdafiəsi adlı jurnalının da nəşr edildiyi məlum olur. 2019-cu ilə aid məlumatda kitab rus dilində Bakıda da çap ediləcəyi bildirilmişdir. Eyni müəlliflər 2022-ci ildə yenə Parisdə Fransada “Məşəli qoruyub saxlamaq” adlı kitab çap etdirmişdirlər. “Maisonneuve et larose” nəşriyyat evi tərəfindən çap olunan kitab Azərbaycanın Fransadakı səfirliyinin yardımı ilə hazır olmuşdur. Kitabda 1920-1921-ci illərdə Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpası uğrunda Tiflisdə aparılmış mübarizədən, vahid Qafqaz dövlətinin yaradılmasının ilk planlarından, 1921-1923-cü illərdə Azərbaycan diplomatik nümayəndə heyətinin Kann, Genuya və Lozanna konfransları dövründə fəaliyyətindən, 1924-1931-ci illərdə “Prometey hərəkatı” çərçivəsində Polşa-Azərbaycan əlaqələrindən, 1931-1935-ci illərdə “Qafqaz Konfederasiyasının Brüssel Paktı” və “Prometey hərəkatı”nın Qafqaz mühacirləri qruplarının yenidən təşkilindən, 1939-1940-cı illərdə Azərbaycan mühacirəti və Qərb dövlətlərinin Qafqaz layihəsindən danışılır.
2018-ci ilin Noyabrın 7-də ADA Universitetində Azərbaycan ilə Polşa arasında əlaqələrin qurulmasının 100 illiyinə həsr edilən “Prometey hərəkatı II Dünya müharibəsindən əvvəl müsəlman xalqlara qarşı - Azərbaycanda və Orta Asiyada Prometey hərəkatı” mövzusunda konfrans keçirilmişdir. olşanın Azərbaycandakı səfirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən konfransın iştirakçıları əvvəlcə universitetin foyesində Prometey hərəkatına dair sərgi də təşkil edilmişdir. Varşava Universitetinin Şərqi Avropa İnstitutunun professoru Pavel Koval çıxışında bildirib ki, bu, Prometey hərəkatına həsr olunmuş altıncı konfransdır. O, Polşada yaşayan azərbaycanlılarla sıx əməkdaşlıq etdiklərini söyləyib:
"Biz istərdik ki, Polşa-Azərbaycan əlaqələri akademik səviyyədə olduğu kimi, bütün sahələrdə dərinləşsin."2019-cu ildə Bakıda səfərdə olan polşalı nazir müavini Bartoş Çixotski səfər etmişdir. Bartoş Çixotski Ələt limanının rəhbərliyi ilə danışıqlar aparmış və Avropa ilə Asiyanı birləşdirən marşrut üzrə bu logistika mərkəzinin potensialı ilə tanış olmuşdur. Şərqi Avropa Tədqiqatları və ADA Universitetinin təşkil etdiyi "Müsəlman xalqlarının müstəqilliyinə doğru Prometey Hərəkatının rolu" adlı XII-ci Konfransının açılışını etmişdir.
Psixoinformatika
Psixoinformatika — şəxsiyyət və əhvali-ruhiyyə kimi psixoloji xüsusiyyətlər haqqında məlumatları aşkar etmək üçün psixologiya sahəsindən toplanan məlumatların əldə edilməsi, təşkili və sintezi üçün informatikanın əsaslarından istifadə edən, inkişaf etməkdə olan fənlərarası elm sahəsi.
Psixologiya tarixən məlumat toplamaq üçün təcrübələrə və anketlərə əsaslanmışdır. Bu metodlar bir sıra mənfi cəhətlərlə üzləşir. Təcrübələr çox vaxt iştirak etmələri üçün həvəsləndirilməli olan az sayda iştırakçıdan ibarətdir və nisbətən qərəzli ola bilər. Psixoformatika bu problemləri psixoloji ilə əlaqəli "Big Data"nı (məsələn, smartfonlarda və ya sosial media şəbəkələrindəki kommunikasiya) toplamaq və daha sonra müvafiq psixoloji məlumatları seçmək yolu ilə həll edir.
Lümbal punksiya
Lümbal punksiya az invaziv diaqnostika növüdür. Müalicəvi və ya diaqnostik məqsədlə  punksiya aparılan zaman az miqdarda onurğa beyin maddəsi xaric olunur və yaxud da praparatlar lümbal sahəyə yeridilir. Lümbal punksiya anesteziya məqsədilə də istifafə olunur. Onurğa beyni mayesi-likvor rəngsiz və şəffaf maye olub, onurğa beyni və baş beyin üçün lazımlı maddələrin transportunu həyata keçirir.
Punksiyanın aparılmasına əks göstərişlər:
Onurğa beyninin dislokasiyası zamanı punksiyanın aparılması qəti əks göstərişdir.Çünki bu zaman orada təzyiq aşağı enərsə onda intrakranial ödem əmələ gələ bilər və ölümlə nəticələnə bilər.
Ağırlaşmaları:
Punksiyanın aparılma texnikasında yanlışlıqlar olduqda onurğa beyninin postpunksionar xolestiatoması əmələ gələ bilər.Çünki onurğa beyninjğin epitelial hüceyrələri destruksiyaya uğrayır. Xolestiatoma tırkibində ölmüş epitelial hüceyrələrdən və başqa maddələrdən(xolesterin kridtalları,keratin toplusu)  ibarət olan fibroz kapsuladır.
Metodikası:
Yerli anesteziya məqsədilə 1-2%-li novakain məhlulundan istifadə olunur,hansı ki təbəqələrlə 5-10ml miqdarında yeridilir. Punksional iynəni mandrenlə birlikdə fəqərəarası çıxıntıların orta xətti ilə yuxarı çəp istiqamətdə yeridirlər.Böyüklərdə 4-7 sm, uşaqlarda isə 2sm dərinlikdə onurğa beyni boşluğuna daxil olunur və bu hörümçək toruna bənzər qişanın keçildiyini göstərir. Mandrenin çıxarılması zaman onurğa beyni mayesinin axması punksiyanın foğruyerinə yetirilməsini göstərir. Əgər punksion iynə sümüyə toxunarsa onda iynəni çıxararaq dərialtı toxumada saxlamaq sonra isə bir qədər istiqamətini dəyişərək davam etmək lazımdır. Onurğa beyni mayesi böyüklərdə 120ml-dir.Sutka ərzində onurğa beyni mayesinin sekresiyası 500ml-ə qədərdir vı orta hesabla 5 dəfə tam dəyişməsi baş verir.Kəllə daxili təzyiqin aşağı düşməsi olə bağlı lümbal punksiyadan sonra ağrı ola bilər və bu 4-7gündən sonra keçir.
Manipulyasiya qurtarandan sonra pasiyentə qarnı üzərində uzanmaq və 2saat gözləmək məsləhət görülür. Punksiyanın yeri steril salfetka ilə örtülür.
Murahaşi Hisanari
– Meyci dövründə fəaliyyət göstərmiş Yaponiya dövlət məmuru. O, Yaponiyada ilk ictimai pivə zavodunu tikdirmiş və "Sapporo" pivə şirkətinin yaradılmasında vacib rol oynamışdır.
İlk illəri
Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Boşin müharibəsində iştirak etmiş və Hakodate döyüşünin başa çatması üçün sülh danışıqlarında rol oynamışdır. 1871-ci ildə Hokkaydo Koloniyalaşdırma Komissiyasında işləməyə başlamış və 1881-ci ilə qədər Hokkaydoda sənayenin, eləcə də, kənd təsərrüfatının inkişafı üçün işlər görmüşdür.
Pivəçilik
Murahaşi 1870-ci illərdə Hokkaydoda pivə zavodunun yaradılması üçün Nakaqava Seybey ilə birlikdə layihə başlatmışdır. Həmin dövrdə hökumət pivə zavodunu Tokioda tikdirmək istəsə də, Murahaşi pivə istehsalı üçün soyuq iqlimin, xüsusilə də, buzun vacib olduğunu başa düşmüş və Yaponiyanın şimal ərazisi olan Hokkaydonun bunun üçün ən uyğun yer hesab etmişdir. O hesab edirdi ki, Hokkaydoda pivəxananın açılması orada sənayenin və kənd təsərrüfatının inkişafına da müsbət təsir göstərəcək.
Murahaşinin Hokkaydo planı bəyənilmiş və 27 dekabrda Kuroda Kiyotaka tərəfindən təsdiqlənmişdir. Murahaşi 1876-cı ilin mayında Sapporoya gələrək pivə zavodu üçün münasib yerlər axtarmağa başlamışdır. Zavodun tikintisi iyul ayında başlamış və sentyabrda başa çatmışdır.
Xatirəsi
Yaponiya hökumətinin pivə zavodu barədə qərarını dəyişdirmək üçün göstərdiyi cəhdlərə görə 2005-ci ildə Hokkaydo merinin Sapporo şəhərində yerləşən rəsmi iqamətgahının bağında Murahaşinin 70 santimetr hündürlüyündə olan bürünc büstünün açılışı baş tutmuşdur. Açılışda heykəlin müəllifi Şinya Nakamura və Murahaşinin ulu nəvəsi Tokiko Oyama da iştirak etmişdir.
Qırğızca Vikipediya
Qırğızca Vikipediya — Vikipediyanın qırğız dilində olan bölməsidir.
NGC 5583
NGC 5583, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Başqırdca Vikipediya
Başqırdca Vikipediya — Vikipediyanın başqırd dilində olan bölməsidir.
Suqino Yoşiko
– Yaponiya dəb dizayneri. Doreme tikiş məktəbinin və Suqino Moda Kollecinin qurucusudur.
İlk illəri
2 may 1892-ci ildə Yaponiyanın Çiba prefekturasının Yokoşibahikari qəsəbəsində doğulmuşdur. Əsl adı İvasava Yoşikodur. Çiba Prefektural Qız Liseyində təhsil almış və Yaponiya Dəmir Yolu Nazirliyində işləmiş ilk qadın olmuşdur. 1914-cü ildə təhsil almaq üçün Nyu-Yorka getmişdir. Xaricdə təhsil alarkən 1916-cı ildə memar Suqino Şiqeiçi ilə evlənmişdir. Onlar 1920-ci ildə Yaponiyaya qayıtmış və Tokionun Akasaka bölgəsində yaşamağa başlamışdırlar.
Karyerası
Suqino 1926-cı ildə Doreme tikiş məktəbini qurmuşdur. Həmin dövrdə Qərb geyimləri xaricdən gətirilirdi, lakin Suqino yapon qadınlarına öz geyimlərini hazırlamağı öyrətməyə başlamışdır. 1932-ci ildə tikiş məktəbi əsasında Suqino məktəbini qurmuşdur. Şiqeiçi məktəbin müdiri olmuşdur. 1936-cı ilə qədər məktəbin 1200 tələbəsi olmuşdur. Yoşiko tikiş təlimatları da yazmışdır.
1943-cü ildə məktəbin adı Suqino Moda Kolleci olmuşdur, lakin 1945-ci ildə baş vermiş yanğın məktəbi külə çevirmişdir. 1946-cı ildə məktəb yenidən açılmışdır və 1700 qadın məktəb üçün müraciət etmişdir. O, daha sonra məzunlarının filiallar açmasına icazə vermişdir. 1958-ci ildə artıq 700 filial mövcud idi.
1957-ci ildə Suqino Kostyum Muzeyi açılmışdır. Bu, Yaponiyada Qərb geyimlərinə həsr olunmuş ilk muzey olmuşdur. Muzeyin kolleksiyası Suqinonun şəxsi paltar və aksessuar kolleksiyasından ibarətdir. Suqino həmin il "Fəxri Legion" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
1965-ci ildə Suqino "Müqəddəs xəzinə" ordeni ilə mükafatlandırılmışdır. 1978-ci ildə "Dəyərli tac" ordeni ilə təltif olunmuşdur. 24 iyul 1978-ci ildə ölmüşdür.
Xurşidbanu Natəvan
Xurşidbanu Natəvan xanım Cavanşir-Usmiyeva — XIX əsr Azərbaycanın görkəmli şairəsi. Sonuncu Qarabağ xanı Mehdiqulu xan Cavanşirin qızı, İbrahimxəlil xanın nəvəsi.
Həyatı
Mehdiqulu xan qızı Xurşidbanu Natəvan 6 avqust 1832-ci ildə Şuşada anadan olmuşdur. Mehdiqulu xan qızına öz anası Xurşidbanunun adını vermişdir. O, ailənin yeganə övladı, həm də Qarabağ xanlıqlarının sonuncu vərəsəsi olduğu üçün, onu sarayda "Dürrü yekta" (Tək inci), el arasında isə "Xan qızı" çağırmışlar.
Balaca Xurşidbanunun ilk tərbiyəçiləri sarayın təcrübəli dayə və mürəbbiyələri olmuşdular. Məktəb yaşına çatdıqda isə evdə dövrün alim və sənətkarlarından dərs almağa başlamışdır. Məşğələ zamanı Xurşidbanu Quran ayələrini və dini ehkamları əzbərləməklə yanaşı, dünyəvi elmlərlə də tanış olmuşdur. XIX əsrdə kübar ailələrin uşaqlarına bir qayda olaraq doğma dili ilə bərabər, ərəb və fars diləri, onların sərfi-nəvi təlim edildiyindən, Xan qızı da bu dilləri öyrənmiş, onların vasitəsilə klassik şeirin qayda-qanunlarını mənimsəmişdir. О, lazımi dərəcədə bilik əldə etdikdən sonra müntəzəm surətdə mütaliə ilə məşğul olmuşdur. Dahi şərq şairlərin ələ düşən nadir kitabları, qiymətli əlyazmaları Xurşidbanunu klassik ədəbiyyata bağlamışdır.
Natəvanın dünyagörüşünün, bədii zövqünün formalaşmasında yaxın və uzaq qohumlarının əməyi az olmamışdır. Qasım bəy Zakir, Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği, Mirzə Adıgözəl bəy Qarabaği, Əhməd bəy Cavanşir kimi hörmətli və tanınmış şəxsiyyətlər öz yaradıcılıqları, ədəbi söhbət və mübahisələri, eləcə də ağıllı məsləhətləri ilə Xurşidbanuda şeirə və sənətə olan şövq və həvəsi qüvvətləndirmişlər.