cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naxçıvanda dövlət çevrilişinə cəhd
AXC hakimiyyəti
Buna baxmayaraq, 14 mayda Ali Sovet yenidən iclas keçirmiş və Mütəllibovun vəzifəsi keçmiş kommunist deputatlar tərəfindən bərpa edilmişdir. Onlar Mütəllibovun istefasını konstitusiyaya zidd elan etmişdi, çünki Xocalı istintaqının ilkin nəticələri onun hər hansı qanunsuz hərəkətinin olmadığını göstərmişdi. Bunu dövlət çevrilişi kimi görən AXC Mütəllibovu yenidən vəzifəsindən uzaqlaşdırmağı planlaşdırırdı. 15 mayda, günorta saatlarında AXC-nin hərbi qolunun rəhbəri olan İsgəndər Həmidov zirehli texnika və əsgərlərdən ibarət kolonna ilə parlament binasına və televiziyaya basqın etdi. Baş tutan atışmada 10-a yaxın əsgər həlak olmuş, Mütəllibov isə yenidən devrilmişdi. AXC-nin sədri Əbülfəz Elçibəy 7 iyun 1992-ci il tarixində Azərbaycan Prezidenti seçilmiş və nəhayət, AXC hakimiyyətə gəlmişdir. Elçibəyin qələbəsi ölkədə uzun sürən siyasi böhranı aradan qaldırmış, cəbhədə əhval-ruhiyyəni yüksəltmişdir.
Naxçıvan Ali Məclisinin 17 sentyabrda keçirilən sessiyasında Əsgər Ələkbərov daxili işlər naziri seçilmiş, Bakıdan gələn təyinat təsdiqlənməmişdir. Həmidov əvəzində Ali Məclisi "15 dəqiqəyə darmadağın" edə biləcəyini bildirmiş, təyinat olunan gün Ələkbərovu, o cümlədən onun müavini, kadr bölməsinin rəisini, nazirliyin Mühafizə şöbəsinin rəisini, nazirliyi qərargah rəisini, nazirliyin İctimai təhlükəsizlik və asayişi mühafizə şöbəsinin rəisi və İstintaq şöbəsinin rəisini daxili işlər orqanlarından xaric etmişdir. Növbəti gün Naxçıvan Ali Məclisi AXC-yə bağlı silahlı dəstələrin ləğv olunması və onlarda olan bütün silahların Naxçıvan MR ərazisində yerləşən hərbi hissələrə verilməsi barədə qərar qəbul edilmişdir. 15 oktyabrda Naxçıvan Ali Məclisinin qərarı ilə Həmidovun hərəkətlərini pislənmiş, Azərbaycan Prezidenti və Ali Sovetindən məsələyə müdaxilə edilməsini xahiş edilmişdir.
Cəhd
200px|thumb|Heydər Əliyev çevrilişə cəhd zamanı Naxçıvan Muxtar Respublikasının rəhbəri idi.|left 24 oktyabrda Daxili Qoşunlara bağlı hərbi desant Naxçıvana göndərilmişdir. Aralarından 100 nəfəri Naxçıvan Xalq Cəbhəsinin Ordubad rayonundan olan üzvlərindən təşkil olunmuş 300 nəfərlik qüvvələrə zirehli vasitələrlə, saat 16:00 radələrində Naxçıvan MR DİN-in binasına daxil olmuşdur. Silah dəstəyə AXC Ordubad bölgəsinin sədri Fərəc Quliyev, AXC Naxçıvan bölgəsinin sədri Asəf Quliyev, Naxçıvan MR xalq deputatı Vaqif Almuradov və daxili işlər naziri İsgəndər Həmidov tərəfindən uğursuz olaraq regional DİN təyin edilmiş Siyavuş Mustafayev rəhbərlik edirdi. Əlavə olaraq, basqınçılar arasında Azərbaycan Milli Ordusunun Naxçıvandakı hərbi hissəsinin hərbi qulluqçuları da var idi.
Silahlı dəstələr nazirliyin binadakı əməkdaşlarını işdən kənar etmiş və bir neçə saat DİN binasını öz əllərində saxlamışdır. Onlar binanın tavanına və divarlarına atəş açaraq binaya ziyan vurmuşdur. Həmçinin, həmin dəstələr DİN binasının önündəki küçəni hər iki tərəfdən yük maşını ilə bağlamışdır. Onlar yarım saat sonra silah gücü ilə Naxçıvan Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsini, televiziya mərkəzini və studiyasını da zəbt etmiş, oradakı adamlar işdən kənarlaşdırmışdır. Həmçinin, qurumun sədri Elman Həbib öz otağında həbs edilmişdir. Saat 16:40 radələrində televiziyanın sədr müavini Fəridə Abdullayevanın köməyi ilə Fərəc Quliyev və Asəf Quliyev televiziya vasitəsilə çıxış etmişdir. Çıxışçılar baş verən hadisələrinin Bakıdakı mərkəzi hökumət, daxili işlər naziri İsgəndər Həmidov və prezident Əbülfəz Elçibəy ilə razılaşdırılmış olduğunu, Həmidovun növbəti gün Naxçıvana gələrək regionda qayda-qanun yaradacağını elan etmişdir. Bu zaman etirazçılar televiziya binasının önünə yığışmışdır və bu səbəbdən silahlı dəstələr binadan çıxa bilməmişdir. Bundan sonra silahlı dəstələrə bağlı zireh texnika televiziya binası önünə gəlmiş və basqınçıların təhlükəsiz formada binanı tərk etməsi üçün televiziyanın darvazasını uçuraraq həyətə girmişdir. Naxçıvan MR daxili işlər nazirinin əldə etdiyi ilkin məlumata görə, televiziyadakı avadanlıqlara 1 milyon manatadək ziyan dəymişdir. Həmçinin, Naxçıvan Elektrik Şəbəkəsi də cəbhəçilər tərəfindən nəzarətə götürülmüş, Rabitə İdarəsinə basqın edilmişdir.
Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyev hadisədən xəbər tutduqdan sonra Naxçıvan Xalq Cəbhəsinin rəhbərləri ilə əlaqə qurmuş, onlara bağlı hissələrin əməllərinə son qoymalarını tələb etmişdir. Naxçıvan MR Milli Təhlükəsizlik naziri Ağabəy Məmmədov bu məqsədlə Asəf Quliyev və Fərəc Quliyevlə danışıqlar aparmış, lakin bu danışıqlar müsbət nəticə verməmişdir. Ardınca Heydər Əliyevin müavini və AXC üzvü Qafar Məmmədov danışıqlar aparmaq üçün DİN binasına göndərilmiş, lakin ora buraxılmamışdır. Dövrün Naxçıvan dövlət mənbələrinə görə, Heydər Əliyev öz müavinləri Qafar Məmmədov və Asif Kələntərli ilə birlikdə prezident Əbülfəz Elçibəylə əlaqə saxlayıb ondan qoşunları çəkməsini istəmiş, lakin lazımi tədbirlərin görülmədiyini bildirmişdir. Daxili Qoşunların sabiq komandanı Fəhmin Hacıyev sonrakı illərdə Heydər Əliyevin ifadələrinə baxmayaraq Elçibəyin baş verənləri sülh yoluyla aradan qaldırdığını qeyd etmişdir.
Hər halda, şəhər və rayonlardan gəlmiş 50 mindən çox etirazçı Ali Məclisin binasının önündə toplaşmış, Həmidovun qoşunlarının tərkisilah edilməsini tələb etmişdir. Saat 20:00 radələrində Heydər Əliyev etirazçılar qarşısında çıxış etmiş, onları düşünülməmiş addımlar atmamağa çağırmış, basqınçılara isə xəbərdarlıq vermişdir. Bir saat sonra silahlı dəstələr DİN binasını tərk etmişdir. Geri çəkilərkən onlar tərəfindən bina önündəki etirazçılara odlu silahlardan, "BMP-2", "MT-LB" hərbi zirehli maşınlarından atəş açılmışdır.
Naxçıvan DİN qərargahının baş müvəkkili N. Nadirovun rəhbərliyindəki dəstə Siyavuş Mustafayevi saxlamışdır. Nadirovun sözlərinə görə, prokuror Əjdər Əhmədov Mustafayevlə görüşmüş və onu azadlığa buraxmışdır. Ordubad rayon Daxili İşlər Şöbəsinin (DİŞ) rəisi İlqar Məmmədov DİN binasına basqının təşkilatçılarından biri kimi saxlanılmış, lakin o, eyni zamanda Naxçıvanın xalq deputatı olduğundan onun həbs olunmasına sanksiya qoyulmuşdur. Televiziyaya basqın nəticəsində 4 nəfər yaralanmışdır. Onlardan ikisi DİŞ əməkdaşları, digər ikisi isə mülki şəxs idi.
Buxara atalığı
Buxara atalığı və atalıq, həmçinin Böyük atalıq ) — Buxara xanlığında 1601-1753-cü illərdə Həştərxanilər sülaləsinin hakimiyyəti ilə başlayan vəzir və ali hörmətli rütbəyə bərabər tutulan dövlət vəzifəsi. 1601-1753-cü illərdə mövcud olmuşdur.
Naxçıvanda dövlət çevrilişinə cəhd
Nəticə
Naxçıvan Ali Məclisi 25 oktyabrda Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Naxçıvan vilayət şöbəsindən tələb etmişdir ki, AXC bütün silahlı dəstələrini ləğv etsin və üç gün müddətinə silahları Naxçıvan ərazisində yerləşən Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin hərbi hissəsinə təhvil versin. Bu işə nəzarətin təşkil edilməsi məqsədilə Naxçıvanın xalq deputatlarından ibarət səlahiyyətli komissiya yaradılmış, Qafar Məmmədov sədr təyin edilmişdir. Buna baxmayaraq, Heydər Əliyev 7 dekabrdakı çıxışında tapşırığın yerinə yetirilmədiyini bildirmişdir.
Buxara atalığı
Atalıq - xanın əmisi və ya tərbiyəçisi kimi tərcümə olunur, özbək dilindən tərcümədə "atanın yerini tutmaq" deməkdir. Ənənəvi olaraq bu hüquq xüsusilə hörmətli və alicənab insanlara verilirdi. Bənzər bir ad (titul) - Atabəy Azərbaycanda da mövcud idi.
Naxçıvanda dövlət çevrilişinə cəhd
Nəticə
250px|thumb|Heydər Əliyev andiçmə mərasimi zamanı. 1993-cü ilin iyunu 27 oktyabrda vəziyyət yenidən gərginləşmiş, Naxçıvana xəbər verilmişdir ki, daxili işlər naziri İsgəndər Həmidov yeni bir dəstə ilə Naxçıvana gəlməyə hazırlaşır. Bunun ardınca Naxçıvan Xalq Cəbhəsinin silahlı dəstələri Həmidovu qarşılamaq üçün Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanının zəbt etmişdir. Həmidov təyyarədən enmiş, Naxçıvan MR Nazirlər Kabinetinin işlər müdiri Vəli Şahverdiyev və Babək Rayon Xalq Deputatları Məclisi İcraiyyə Komitəsinin sədri Mikayıl Rəhimov İsgəndər Həmidovu qarşılayanlar arasında olmuşdur. Naxçıvanlı etirazçılar yenidən Ali Məclisin önündə toplaşmış, bu dəfə Həmidovun istefasını tələb etmişdir. Bu zaman Həmidov Ali Məclisə gələrək Heydər Əliyevlə görüşmüşdür. Hadisədən sonra Əliyevin əmri hava limanının uçuş-enmə zolağına təyyarə enməsin deyə ora yük maşınları yerləşdirilmişdir. Heydər Əliyev bir neçə gün sonra etdiyi çıxışda İsgəndər Həmidovun uğursuz çevriliş cəhdinin ardınca Türkiyədəki "Bozqurd" təşkilatına müraciət etdiyini iddia etmiş, özünün isə Türkiyə hökumətini bu məsələ haqqında məlumatlandırmdığını qeyd etmişdir.
Buxara atalığı
Tarixi
Qızıl Ordada (1224-1483) taxtın varisinin yanında ən yüksək məmur olaraq atalıq adı xüsusilə şərəfli və hörmətli olanlara verildi. Daha sonra "atalıq" varis olan gənc sultanların hamisi və tərbiyəçisi idi.
Naxçıvanda dövlət çevrilişinə cəhd
Nəticə
Prezident Elçibəy hakimiyyətinin ilk ilində Birinci Qarabağ müharibəsində hərbi uğurlar əldə etmişdir. "Goranboy" əməliyyatı zamanı keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ərazisinin demək olar ki, yarısı işğaldan azad edilmişdi. Buna baxmayaraq, 1993-cü ilin iyununda ordu komandiri Surət Hüseynov hərbi çevrilişlə Elçibəyi devirmiş, eks-prezident isə ardınca Heydər Əliyevi hakimiyyətə gəlməsi üçün Bakıya dəvət etmişdir.
Buxara atalığı
Buxara xanlığında titul
Atalıq adı Özbək xanlığında istifadə edilmişdir (1428-1468). Əbülxeyr xanın nəvəsi - Şeybani xan tərəfindən Mavərənnəhrin fəthindən sonra Şeybani dövlətində bu titul tətbiq edildi.
Naxçıvanda dövlət çevrilişinə cəhd
Reaksiyalar
Naxçıvan Ali Məclisi və Azərbaycan Ali Sovetinin bəzi deputatları hadisəni dövlət çevrilişinə cəhd kimi qiymətləndirmişdir. Naxçıvan Ali Məclisinin xalq deputatları dövlət çerilişinə cəhdi pisləmiş, ona hüquqi və siyasi qiymət verilməsini tələb etmişdir. Naxçıvan MR daxili işlər nazirinin müavini, xalq deputatı Namiq Həsənov hadisənin gözlənilməz olduğunu bildirmiş, Ali Məclisi məsələnin birdəfəlik həll edilməsinə çağırmışdır. Deputat Fəxrəddin Şirzadov hadisəni Azərbaycan Konstitusiyasının kobud surətdə tapdalanması kimi şərh etmişdir.
Buxara atalığı
Şeybanilər dövründə
Buxara xanlığında Şeybanilər dövründə Atalıq adı (1500-1601), əhəmiyyəti divanbəyi və naqibdən sonra üçüncü dövlət rütbəsi idi. Xanların vilayətlərdəki siyasəti bu vəzifəyə təyin edilmiş şəxslərin səlahiyyətlərindən asılı idi. Şahzadələri əyalətlərə - vilayətlərə hakim təyin edərək, onlara mentorlar təhkim etdilər. Şahzadələr yetkin yaşına çatana qədər dövlət işlərini idarə edən ona sadiq insanlar arasından Atalıqlar seçilirdi. Əgər XVI-cı əsrdə Atalğın vəzifəsi yalnız bölgələrdə, vilayətlərdə iş aparmaqdan ibarət idisə, Həştərxanilər dövründə onun rolu daha da artdı.
Həştərxanilər dövründə
Həştərxanilər sülaləsi (1601-1753) dövründə Buxara atalığı, siyasi iyerarxiyada xandan sonra ikinci yerdə qərarlaşdı. Zəif xanların hakimiyyəti dövründə əslində güc atalığın əlində cəmləşmişdi.
XVII əsrin sənədlərində Buxara atalığı ilk nazirin səlahitləri çərçivəsində çıxış etmiş və bürokratik iyerarxiyada birinci yeri tutmuşdur. Atalıq rütbəsinə təyin edildikdə, verilən şəxsə fəxri paltar və atla birlikdə bir firman göndərilirdi.
XVIII əsrdə tərtib olunmuş sıralar cədvəlinə görə, Buxara atalığı əmirliyin suvarılmasına da rəhbərlik edirdi: "Səmərqənddən Qaraqum səhrasıa qədər olan nəcib Buxara (yəni Zərəvşan) çayına rəhbərlik edirdi."
Əbdüləziz xanın (1645-1680) rəhbərliyi dövründə Yalanqtuş Bahadur bu vəzifəyə paytaxt - Buxarada təyin edildi.
Sübhanqulu xanın (1680-1702) hakimiyyəti illərində ən mühüm hərbi işlərə atalıq rəhbərlik edirdi və daha sonra "əmirlər əmiri" - "ül-ümər əmiri"nə çevrildi.
Sübhanqulu xanın (1680-1702) rəhbərliyi altındakı ən ciddi hərbi işlərə rəhbərlik edir və daha sonra "əmirlər əmiri" - "ül-ümər miri".
Əbülfəyz xanın (1711-1747) hakimiyyəti dövründə Məhəmməd Hakim bəy böyük nüfuza sahib idi. Bütün xan oğullarının atalıqları arasında başçı kimi tanınırdı. .
Nadir şahın Orta Asiya yürüşü zamanı Məhəmməd Hakim bəyə Buxara xanlığında ona böyük güclər qazandıran şah diplomu verildi, ondan sonra onu “əmiri kəbir” - “böyük əmir” adlandırmağa başladılar. Buxarada əslində ikili hakimiyyət quruldu.
Bəlx xanlığında titul
Həştərxanilər sülaləsinin hakimiyyəti dövründə Bəlx şəhəri Buxara şəhərindən sonra xanlıqda ikinci ən vacib şəhər idi. Ümumiyyətlə, Bəlx vilayətindəki Buxara xanının valisi, xan titulu alaraq onun varisi olurdu. Çox vaxt varis çox gənc olurdu və bu vəziyyətdə əyalətdə ən yüksək atalıq rütbəsi almış bir hörmətli adam ona regent (lələ) rolunda təyin edilirdi.
XVIII əsrin əvvəllərində Bəlx atalıqları əyalətlərdə bütün hakimiyyəti ələ keçirərək, Buxara xanının ciddi şəkildə hesablaşmalı və müxtəlif güzəştlər və imtiyazlar verməli olduğu güclü feodallara çevrildi. "Tarix-i Mukim-xani"də buna aid bir sıra nümunələr verilmişdir. XVIII əsrin əvvəllərində, Bəlx vilayəti, inzibati cəhətdən yalnız Herat əyalətindən Bədəxşana qədər olan Əfqan Türkistanının bölgələrini deyil, həm də Amudəryanın sağ sahili boyunca Hisara qədər olan bölgələr də tabe etdilər. Həştərxanilər sülaləsi xüsusən də Şərqdə yarı müstəqil Bədəxşanla, cənubda Böyük Moğol imperiyasına həmsərhəd olan, ən böyük inzibati, hərbi və ticarət mərkəzi kimi Bəlx vilayətinə xüsusi diqqət yetirirdilər.
Buxara xanlığında titul
1740-cı ildən başlayaraq Buxara xanlığında faktiki güc Özbək qəbiləsi Manqıt, Məhəmməd Hakim bəyə (1740-1743), Məhəmməd Rəhim (1745-1753) və Danial bəyin (1758-1785) son atalıqların əlində idi. Buxara xanları tamamilə onlardan asılı düşmüşdülər. 1785-ci ildə Atalıq Danial bəyin və saxta xan Əbülqazinin ölümündən sonra böyük oğlu Şahmurad (1785-1800) əmir titulu ilə ölkəni idarə etməyə başladı. Sonradan əvvəllər səlahiyyətli hökmdar mənasına sahib olan və xanın ləyaqətindən sonra bir rütbə sayılan atalıq dərəcəsi, XIX əsrdə quşbəyi rütbəsinə qədər azalmış və əhəmiyyətini itirmişdir.
1887-ci ildə Astanaqul bəy ən yüksək rütbəni atalığı aldı. Buxaranın son əmirləri dövründə əmirlikdə Astanaqul bəydən başqa heç kim atalıq dərəcəsinə sahib olmadı. Beləliklə Astanaqul bəy tarixə son atalıq kimi düşdü. .
Kriogen dövrü
Kriogen ( (krýos)- soyuq və γένεσις (génesis) - doğum) və ya Kriogen dövrü — 720-635 milyon il əvvəlləri əhatə edən geoloji dövr. Neoproterozoy erasının ikinci dövrüdür.
İqlim
Geoloji dövrün adı Kriogenin çox soyuq qlobal iqlimə malik olması ilə bağlıdır.
Geoloji dəlillər Yerin bu dövrdə tarixin ən ağır buz dövrlərini yaşadığını göstərir.
Kriogen dövründə ümumiyyətlə iki böyük buz dövrünün: 720-660 milyon il əvvəlləri əhətə edən Sturt buz dövrü və təxminən 635 milyon il əvvəl Kriogen dövrü ilə başa çatmış Marino buz dövrü; olduğu təxmin edilir. Bu dövrdə buz aşağı enliklərə qədər bütün dünyanı əhatə etdiyi üçün bu model "qartopu dünya" adlanır.
Azotlu gübrələr
Tərkibində azot qida elementi olan gübrələrə - azotlu gübrələr deyilir. Bitkilərin qidalanmasında azot xüsusi rol oynayır. O, xlorofil və zülalların tərkibinə daxildir. Bitkidə azot çatışmamazlığı yaşıl kütlənin əmələ gəlməsini çətinləşdirir, bitkilər pis inkişaf edir və yarpaqları saralır.
Bitkilər azotu onun birləşmələri, əsasən ammonium NH4+ və nitrat NO3- ionları şəklində mənimsəyir.
Növləri
Azotlu gübrələr sadə, mürəkkəb və qarışıq olur.
Sadə azotlu gübrələr
Sadə azotlu gübrələrə misal olaraq natrium-nitratı, ammonium nitratı, maye ammonyakı, ammonyaklı suyu, sidik cövhərini CO(NH2)2 göstərmək olar.
Mürəkkəb azotlu gübrələr
Mürəkkəb azotlu gübrələrə misal olaraq ammofosu NH4H2PO4 (ammoniumdihidrofosfat), diammofosu (NH4)2HPO4 (ammoniumhidrofosfat), kalium şorasını KNO3 və s. göstərmək olar.
Qarışıq azotlu gübrələr
Qarışıq azotlu gübrələrdən ammofoskanı (NH4)2HPO4 + NH4H2PO4 + KCl) və nitrofoskanı (NH4H2PO4+ NH4NO3 + KCl)
Digər qrupları
Digər təsnifata əsasən azotlu gübrələri aşağıdakı qruplara bölürlər:
Şoralar
Bunlara - KNO3, NaNO3, NH4NO3 aiddir.
Ammoniumlu gübrələr
Bunlara - (NH4)2SO4, maye NH3, ammonyaklı su, ammofoslar.
Amidli gübrələr
Bunlara - karbamid CO(NH2)2, kalsium sianamid CaCN2 aid edilir.
İstehsalı
Azotlu gübrələrin istehsalı üçün ammonyakdan, nitrat turşusu və onun duzlarından istifadə olunur. Torpaqda gübrələr bitkilərin mənimsənilən formasına çevrilir:
CO(NH2)2 + 2H2O → (NH4)2CO3
CaCN2 + 3H2O → CaCO3 + 2NH3
Mineral azotlu gübrələrlə yanaşı üzvi azotlu gübrələrdəndə istifadə olunur.
İvo Lapenna
İvo Lapenna  — Yuqoslaviya hüquq professoru. Esperanto təbliğatçısı, 1964-1974-cü illərdə Dünya Esperanto Assosiasiyasının prezidenti vəzifəsində çalışmışdır. Esperantoda natiq, bir neçə kitabın müəllifi və UNESCO-nun Esperanto dilini tanıdığı 1954-cü il Montevideo Qətnaməsinin həmmüəllifi kimi tanınır.
Bioqrafiya
Lapenna Xorvatiyanın Split şəhərində (sonralar Avstriya-Macarıstan) anadan olub. 1933-cü ildə Zaqrebdə fəlsəfə doktoru, 1947-ci ildə Zaqreb Universitetində, sonra isə Londonda professor olur. 1949-cu ildə Yuqoslaviyanı tərk edərək Parisdə, 1951-ci ildən Böyük Britaniyada yaşayıb. 1962-ci ildə Böyük Britaniya vətəndaşı olur. İvo Lapenna 1987-ci ildə dəfn olunduğu Kopenhagendə vəfat edir.
İvo Lapenna üç dəfə evlənir. Birinci həyat yoldaşı Emilija Lapenna, ikincisi Luba Lapenna, üçüncüsü Birthe Lapennadır (1986-cı ildən). Evliliklərdən İvo Lapennanın övladı yoxdur.
Lapennin assosiasiyanın prezidenti olduğu müddətdə müxtəlif münaqişələr yaranıb. Onu şəxsiyyətə pərəstişdə, diqtədə və s. ittiham edirdilər. Bu münaqişələrdə Lapenna üstünlük təşkil edirdi. Lakin 1974-cü ildə Hamburqda keçirilən konqres zamanı o, Esperanto assosiasiyasının prezidentliyindən istefa verdiyini açıqladı. Komitə Humphrey R Tonkin-i yeni prezident seçdi. Lapenna UEA və TEJO-da bütün fəxri adlardan imtina etdi. Qurultayda baş verən hadisələr “kommunist çevrilişi” kimi şərh edilib.
1983-cü ildə Lapenna AIS San-Marino-nun yaradıcılarından biri olur. O, həmçinin esperanto hüquqşünaslarının ixtisaslaşdırılmış birliyinin təsisçilərindən biri olub.
Natiqliq
Lapenna üçün mühazirə və çıxış çox vacib idi. O, hətta bu barədə ilk dəfə 1950-ci ildə nəşr olunmuş “Ritorika” kitabını da yazıb. Onun çıxışları bu günə qədər yüksək reputasiyaya malikdir və mətn və disklərdə çap olunmaqda davam edir.
Elmi işləri
thumb|maldekste|İvo Lapenna tərəfindən holland dilində nəşr olunmuş broşura, 1965-ci il. thumb|Müasir beynəlxalq həyatın aktual problemləri 1952.
Cal Mahal (Narnaul)
thumb|Narnaulda yerləşən Cal Mahal Cal Mahal — Narnaulun Cal Mahalı və ya Su sarayı kimi də tanınan, Hindistanın Narnaul şəhərində yerləşən, su anbarı ilə əhatələnmiş, 16-cı əsrə aid saray, istehkam. Saray Narnaulun Böyük Moğol İmperiyası qubernatoru tərəfindən inşa edilmişdir. Hal-hazırda saray turizm obyekti kimi fəaliyyət göstərir.
Təsviri
Cal Mahal eramızın 1596-cı ildə Moğol İmperiyasının zadəgan üzvlərindən olan və Narnaulun qubernatoru kimi çalışmış Şah Qulu Xan tərəfindən inşa edilmişdir. Xan Bayram xan Baharlının havadarlarından biri olmuş, Moğol məhkəməsində mühüm rəsmi şəxslərdən biri kimi çıxış etmiş və bir dəfə imperiyanın regenti olmuşdur. O, Əkbər şahın rəhbərliyi altında Moğol ordusunun ən uğurlu hərbi komandirlərindən biri olmuşdur. Xan Əkbər şahın Şimali Hindistana olan yürüşlərinə başçılıq etmişdir. İkinci Panipat döyüşündə o, Suri imperiyasının hökmdarı olan Hemunu ağır yaralamışdır. Hərbi şücaətinə görə Əkbər şah ona var-dövlət vermiş və onu Narnaulun qubernatoru təyin etmişdir.
Savadlı hərbi lider olmaqla yanaşı, Xan həm də məşhur memarlıq himayədarı hesab olunurdu. Qubernator təyin edildikdən sonra o, Narnaulda bir sıra tikinti layihəsinə start vermişdir; bu layihələrdən ən birincisi özü üçün inşa etdirdiyi məqbərə (1574-75) olmuşdur. Məqbərə "şəxsi növ" olduğu üçün Hindistanın digər ərazilərində inşa edilən layihələrdən tamamilə fərqlənirdi. Xanın layihələri haqqında məlumat müasir Moğol kitabələrində öz əksini yetərincə tapmışdır.
Məqbərinin tikintisi 15 il müddətinə başa çatdı. Bundan sonra Xan Narnaulda yeni saray inşa etdirmək qərarına gəldi; tikilən saray hal-hazırkı Cal Mahal sarayı idi. Xan adanın mərkəzində süni göl (su anbarı və ya su hövzəsi kimi də səciyyələndirilir ) ətrafında sarayı inşa etdirmək əmrini verdi. Bu göl sarayın əhalisi üçün "ikinci Kovsər" (İslam cənnətində bolluq çayı) kimi nəzərdə tutulmuşdur. Xan daha sonra gölün şimal sahilində qala qapısının tikintisinə göstəriş vermişdir. Su anbarının aşağı sahilində, sarayın təməli qoyulduğiu ərazidə bənd inşa edilmişdir. Cal Mahalın və qapının tikintisi 2-3 il ərzində başa çatdırılmışdır. Saray Moğol sarayları və alaçıqları ilə eyni üslubda bəzədilmişdir. İncəsənət elementləri sarayda özünü daha çox büruzə verir. Xanın Hemu üzərində məşhur qələbəsindən bəhs edən yazılar da sarayda saxlanılır. Ərazi baxımından saray kompleksi 11 hektar ərazini əhatə edir.
Əsrlər keçdikcə sarayın su anbarı tədricən torpaqla örtülməyə başlamışdır. 20-ci əsrin sonunda torpaq parçaları tamamilə təmizlənmişdir.
Koreya mətbəxi
Koreya mətbəxi, Koreya yarımadası və cənub Mancuriya dakı qədim Əkinçilik və köçəri həyat tərzi ənənələri, təbii mühit və fərqli mədəni meyllərin qarşılıqlı təsir yolu ilə inkişaf etmişdir.
Tarixi
Koreyada eramızdan əvvəl əhali Buğda, Arpa (bitki) və düyü kimi dənli bitkilər əkir, ovçuluq və balıqçılıq ilə məşğul olurdu. Arxeoloji qalıqlar bu dövrdə fermentləşdirilmiş lobyanın kəşf edildiyini və şimalda heyvanların əhilləşdirildiyini göstərir. Üç Koreya Krallığı dövründə Koreya mədəniyyəti nin yüksəlişi baş vermişdir. Bu dövrdə hər bölgənin özünün ayrı-ayrı mədəni təcrübələri və yeməkləri var idi. Məsələn, Bekçe krallığı soyuq qidalar və kimçi kimi fermentləşdirilmiş yeməklər ilə tanınırdı. 4-cü əsrdə Çin ilə mədəniyyət mübadiləsi zamanı Buddizm və Konfutsiçilik`in yayılması ilə Koreya fərqli mədəniyyətlərin təsirinə məruz qalmışdır.Qoryo hakimiyyətinin son dövründə monqollar 13-cü əsrdə Qoryonu işğal etdi. Bu gün Koreyada mövcud olan bəzi ənənəvi yeməklər bu dövr mənşəlidir. Xəmir yeməkləri, mandu, qızardılmış ət yeməkləri, əriştə yeməkləri və qara bibər kimi ədviyyatların istifadəsinin kökləri bu dövrə söykənir. Coson krallığı dövründə kənd təsərrüfatında əhəmiyyətli yeniliklər baş vermişdir. 15-ci əsrdə baş vermiş quraqlıq nəticəsində 1429-cu ildə Kral Secong əkinçilik texnikası haqqında "Nongsa Cikseol"(농사직설-Kənd təsərrüfatı haqqında düz söhbət) kitabını tərtib etmiş və bundan sonra əkinçilik haqqında kitablar yayılmağa başlamışdır. Yeni dünya dan olan məhsullar Çin, Yaponiya, Avropa və Filippin ilə ticarət vasitəsilə əldə olunmağa başladı; bu məhsullara Qarğıdalı, şirin kartof, çili bibər, Pomidor, Fıstıq və Balqabaq daxildir. Kartof və şirin kartof, xüsusilə istifadə olunmamış torpaqlarda əkilirdi. Dövlət texnologiya və aşağı vergilər vasitəsilə Kənd təsərrüfatı nı daha da inkişaf etdirmişdir. Dövlət tərəfindən qurulan kompleks sulama sistemləri kəndli fermerlərə daha böyük həcmdə məhsullar istehsal etməyə və məhsulların yalnız istifadə üçün deyil, həm də məhsulu satmaq üçün istehsalına imkan yaratmışdır. Coson dövrünün sonu Qərb dünyası, Çin və Yaponiya ilə ticarətin inkişaf etdirilməsi ilə yadda qalır. 1860-cı illərdə Yapon höküməti tərəfindən ticarət limanlarını Qərbə açmaq üçün Amerika Birləşmiş Ştatları, Böyük Britaniya Krallığı, Fransa və digər Qərb ölkələri ilə çoxsaylı ticarət razılaşmaları, müqavilələr bağlanmışdır. Yapon işğalı dövründə cəmiyyətin aşağı təbəqəsi üçün qidalanmaq çox çətin idi. Onlar yeməyin keyfiyyətinə yox, doyurucu olmasına daha çox önəm verirdilər. Soyuq müharibə dövründə də hər iki Koreya ərzaq problemləri ilə üzləşmişdir. 1960-cı illərdə prezident Park Çunq Hinin rəhbərliyi altında tətbiq olunmuş sənayeləşmə Cənubi Koreya nı bu gün dünya iqtisadiyyatında güclü mövqeyə gətirmişdir. Kənd təsərrüfatında məhsullar kommersiya gübrələri və müasir kənd təsərrüfatı avadanlıqları istifadə etməklə artırılmışdır. 1970-ci illərdə qida çatışmazlığı azalmağa başladı. Qidaların ümumi keyfiyyəti kimi ani və emal olunmuş qidaların istehlakı artmışdır. 1970-ci illərdə heyvandarlıq və süd istehsalatı ticari süd və maşınlaşmış təsərrüfatların artması yolu ilə artırılmışdır.
Yeməklər
Koreya yeməkləri əsasən "əsas yeməklər" (주식), "yardımçı yeməklər" (부식) və "desert" (후식) qruplarına bölünə bilər. Əsas yeməklərə dənli bitkilərdən hazırlanan bap (밥-düyü), cuq (죽-sıyıq) və quksu (국수-əriştə) daxildir.
Bibimbap (비빔밥)
Bu Koreya yeməyi düyü, mal əti, tərəvəzlər, yumurta, küncüt yağı və acı bibər pastası ilə hazırlanan yeməkdir. Keçmişdə kral süfrəsinə daxil olan yeməklərdən biri olan Bibimbap hal-hazırda Koreyada hazırlanması rahat və ucuz başa gələn nahar yeməklərindən biridir.thumb|BibimbapYumuşaq Tofu Şorbası (순두부찌개)
Yumuşaq Tofu, İstridyə və yumurtanın ədviyyatlı ət suyunda bişirilməsindən hazırlanır.
Ccacanqmyon (짜장면)
Orjinalı Çin yeməyi olsa da, təkcə əriştələri çinlilərinki ilə oxşayır. Koreyalılar daha qalın və dadlı bir versiyasını yaradıblar.
Kimçi (김치)
Şila krallığı nda ilk dəfə görülən Kimçi, hər koreyalının masasında yer alan ədviyyatlı məzədir. Bibər, sarımsaq, zəncəfil və yaşıl soğanla fermentasiya edilmiş kələm duzlayaraq və qurudularaq saxlanılır.
Bançan (반찬)
Bançan Koreya mətbəxindəki bütün məzələri və yan yeməkləri adlandırmaq üçün istifadə edilən sözdür. Ən məşhur bançanlara misal olaraq Qui, Ccim, Hve, Con, Sanqçe və s. göstərmək olar.thumb|BançanSamqyetanq (삼계탕)
Koreyalılar "istiyə qarşı isti" sözünü deyirlər. Bu deməkdir ki, isti yay günlərində qaynar yeməklər yeyirlər. Bu yeməklərdən biri diri toyuq və jenşendən hazırlanan Samqyetanq şorbasıdır.thumb|SamqyetanqKoreya dünyada dadlı küçə yeməkləri ilə də tanınır. Ddoqbokki (떡볶이), Kimbap (김밥), Sunde (순대), Omuk (어묵), Yumurtalı çörək (계란빵) və s. bunlara daxildir.
Koreya şirniyyatlarına isə Ddoq(떡), Hanqva (항와), Sonqpyon (송편), Conqqva (정과), Yaqşiq (약식), Suqşilqva (숙실과) və s. daxildir.
Əhvaz Beynəlxalq Hava Limanı
General-leytenant Qasim Süleymani adına Əhvaz Beynəlxalq Hava Limanı (əvvəllər Əhvaz Beynəlxalq Hava Limanı adlandırılmışdı) (IATA: AWZ, ICAO: OIAW) (fa: فرودگاه بین‌المللی اهواز) İranın Əhvaz şəhristanında fəaliyyət göstərən bir hava limanıdır. Yerli istiqamətlərə və Dubay, İstanbul və Küveyt kimi regional beynəlxalq istiqamətlərə uçuşlar təklif edir.
Hava limanının yerinin dəyişdirilməsi və yenidən adlandırılması
2012-ci ilin dekabr ayında Agence France-Pressenin yaydığı məlumata görə Əhvaz hava limanının altından neft yataqları kəşf edildiyi üçün yerinin köçürüləcəyi bildirildi.
2017-ci ilin iyun ayında Əhvaz Hava limanı əvvəlki istilik rekordunu 127.4°F (53.0°C) qıraraq 129.2°F (54.0°C) səviyyəsinə çatdıqda yeni bir temperatur rekorduna imza atdı.
İranlı general-leytenant Qasım Süleymaninin 3 yanvar 2020-ci ildə ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Bağdad Beynəlxalq Hava limanına təşkil etdiyi hücum nəticəsində öldürülməsindən qısa müddət sonra Əhvaz şəhristanının səlahiyyətliləri bu Beynəlxalq hava limanının adını Qasim Süleymaninin şərəfinə dəyişdirərək Qasim Süleymani adına Beynəlxalq Hava Limanı qoydular.
Regina Spektor
Regina İliniçna Spektor - Rusiya-ABŞ müğənnisi, mahnı müəllifi və pianoçusu.
Çənab döyüşü (1739)
Zəmin
Moğol imperiyası korrupsiya səbəbindən üçün zəifləmişdi və Maratha tərəfindən işğal edilirdi. Hindistan o dövrdə ən varlı ölkələrdən biri olmuş, bu da əvvəllər bir çox işğalçılarda olduğu kimi Nadır şahı Hindistana cəlb etmişdir. O dövrdə 3 əsas müsəlman imperiyası Osmanlı imperiyası, Əfşarlar sülaləsi və Moğol imperiyası idi. Moğollar üçündən ən varlısı idi. Hücumlardan sonra Nadir şah üçün sonuncusu ən zəngin şəhər olan Dehli olmuşdur. Kuh-i-Nur və bəzi kölələr də daxil olmaqla Dehlinin hamısını qarət etdikdən sonra Nadir şah İrana qayıtmağa qərar vermişdir.
Döyüş
Nadir şah Hindistanı tərk etmək üçün Şimali Pəncabdakı dağlardan keçməyə qərar vermişdi. Bunu öyrənən siqhlər öz tükənmiş ehtiyatlarını zənginləşdirmək üçün yüngül süvari dəstələri toplamağa başlamışdılar. Onlar külli miqdarda qənimət ələ keçirmişdilər. Əfşar qoşunları qənimətlərlə çox yüklənmiş və may ayının dəhşətli istisində əzilmiş olduqları üçün onları müvəffəqiyyətlə təqib edə bilməmişdilər. Siqhlər çoxlu qulları da azad etmişdilər.
Nəticə
Nadir şah qənimətdəki itkiləri xəbərini aldığı Lahorda dayanmışdır. O, son dərəcə qəzəblənmiş və qənimətlər haqqında soruşdu. Orada onu Zəkəriyyə xan müşayiət etmiş və ondan fitnə-fəsad törədənlərin kim olduğunu soruşmuşdur. Siqhlər haqqında məlumat əldə etdikdən sonra Zəkəriyyə xana bu üsyançıların bir gün ölkəni idarə edəcəklərini söyləmişdir.
Siqhlər Nadir şahın qənimətini qarət etdikdən sonra da o qədər çox şey qalmışdı ki, İranda vergiləri tam 3 il dayandırmağa kifayət etmişdi. 1747-ci ildə Nadir şahın öldürülməsindən sonra onun varisi Əhməd Şah Abdali daha sonra 20 ildən çox müddətə siqhlərə hücuma keçmişdir.
FUT Esports
FUT Esports və ya keçmiş adı ilə Futbolist – 2016-cı ildə yaradılmış Türkiyə kiberidman klubu. "League of Legends", "PUBG", "PUBG Mobile", "Valorant", "FIFA" və "Hearthstone" kimi komandaları mövcuddur.
League of Legends
Klubun "League of Legends" komandası 2022-ci ildə yaradılmış və 2023-cü ildə Türkiyə Çempionluq Liqasında yarışmağa başlamışdır. Komanda 2023 mövsümünün qış splitində uğurlu mövsüm keçirərək normal liqanı 2-ci yerdə tamamlamış, finalda isə "İstanbul Wildcats" klubuna 0–3 hesabı ilə məğlub olmuşdurlar. Onlar 2-ci yeri tutduqları üçün EMEA Masters turnirinə qatılmağa haqq qazanmışdırlar. "Macko Esports", "Movistar Riders" və "Aegis" klubları ilə düşdüyü qrupda cəmi 2 qələbə qazanaraq sonuncu olmuşdurlar.
Agence France-Presse
AFP-nin Lefkoşa, Montevideo, Hong Kong və Washingtonda regional mərkəzi, dünyanın 151 ölkəsində və 201 məntəqəsində xəbər büroları mövcuddur. AFP hekayələri, videoları, fotoları və qrafikləri fransız, ingilis, ərəb, portuqal, ispan və alman dillərində paylaşır.
Xəyal Həziyev
Həyatı
Xəyal Həziyev 1987-ci il dekabrın 20-də Ağcabədi şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini aldıqdan sonra Bakıda texniki peşə məktəbində qaynaqçı ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmişdir.
Hərbi xidməti
Xəyal Həziyev 2005-2006-cı ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Murovdağda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət etmişdir. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra mülki fəaliyyətinə qaynaqçı olaraq davam etmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Xəyal Həziyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Xəyal Həziyev 15 oktyabr 2020-ci ildə Xocavənd rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Ağcabədi şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xəyal Həziyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xəyal Həziyev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xəyal Həziyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Xəyal Həziyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Bernardo Alvarado Monson
Bernardo Alvarado Monson — Qvatemala kommunist hərəkatı xadimi.
Həyatı
Bernardo Alvarado Monson 8 noyabr 1925-ci ildə Qvatemala şəhərində anadan olmmuşdur. O, 1949-cu ildə Qvatemala Əmək Partiyası (QƏP) Mərkəzi Komitəsi və QƏP MK Siyasi Komissiyasının üzvü seçilmişdir. Alvarado Monson 1949–1954-cü illərdə QƏP MK-nın katibi olmuşdur. O, 1954-cü ildə QƏP MK-nın Baş katibi seçilmişdir. Alvarado Monson dəfələrlə həbsə alınmış və xaricə sürgün edilmişdir. O, Qvatemalaya qayıtdıqdan sonra 1972-ci ildə həbs olunmuş və öldürülmüşdür.
Qramersi Park
Qramersi Park — Nyu-York şəhərinin Manhetten borosunda yerləşən hasarlanmış özəl park və həmçinin sadəcə Qramersi adlanan rayon.
Tarixi Qramersi Park Rayonunda yerləşən təxminən 2 akr (0,8 ha) sahəsi olan park Nyu-York şəhərinin iki (digəri Kuinsdəki Sanisayd Qardens parkıdır  ), Nyu-York ştatının isə 3 özəl parkından biridir ; açar yalnız park ətrafında yaşayan və illik ödəmə ödəyən şəxslərdə var, parkın ətrafındakı səkilər qaçış, gəzmə və it gəzintisi üçün məşhur marşrutlar olsa da, açarsız parka giriş qadağandır.
Rayon əsasən 6-cı bələdiyyə dairəsində yerləşir, kiçik hissəsi isə 5-ci bələdiyyə dairəsinə aiddir. Ümumiyyətlə sakit və təhlükəsiz ərazi hesab olunur.
Rayon, müvafiq tarixi yerlər və bütövlükdə park müsbət rəylər qazanmışdır. Onu "ölməkdən imtina edən Viktoriyan centlmeni" adlandıran Şarlotta Deqri New York Times qəzetinə "ölkədə Qramersi Parka bənzər bir şey olmadığını" bildirmişdir.
Pet Sounds
Pet Sounds — "The Beach Boys" rok qrupunun on ikinci studiya albomu.
Sadıq Vəkilov
Sadıq Vəkilov — Podporuçik
Həyat və fəaliyyəti
Sadıq Əsgər ağa oğlu Vəkilov Qazax qəzasının Yuxarı Salahlı kəndində mülkədar ailəsində doğulmuşdur. Anası Badisəba xanım Mehdi ağa qızı Qiyasbəyovadır. Salahlı rus-tatar məktəbini bitirdikdən sonra (1912) Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasında oxumuşdur (1912–1917). Təhsilini başa vurduqdan sonra bir ilə yaxın Salahlıda ikisinifli məktəbdə müəllim işləyir.
1918-ci il mayın 24-də hərbi xidmətə səfərbər olunur. Bakı alındıqdan sonra Osmanlı zabitlərinin təşkil etdikləri Gəncə Hərbiyyə Məktəbinə qəbul olunmuş, buranı 1919-cu il noyabrın 18-də bitirmişdir. Milli Ordunun 3-cü Gəncə piyada alayında və 3-cü Şəki süvari alayında kiçik zabit rütbəsində (podporuçik) komandir vəzifələrində xidmət etmişdir.
1920-ci ildə sovetləşmədən sonra Azərbaycan Qızıl Ordusuna daxil olur. 1923-cü ilin aprelinədək kiçik zabit rütbəsində komandir vəzifələrində xidmət edir. 1923-cü ildə keçmiş zabit kadrlarının Qızıl Ordudan uzaqlaşdırıldığı vaxt o da tərxis olunur.
Sadıq Vəkilov həmin ilin aprelindən 1924-cü ilin sentyabrına qədər Binəqədi savadsızlığı ləğvetmə məntəqəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1924–31-ci illərdə isə Fabrik-Zavod rayonunda 15 saylı yeddiillik məktəbin direktoru işləyir. İşləməklə yanaşı 1924-cü ildə Azərbaycan Dövlət Darülfünunu (universiteti) Şərq fakültəsinin tarix şöbəsinə daxil olmuş və 1929-cu ildə buranı bitirmişdir. Öz tarixçi ixtisasına dərindən bələd olmaqla yanaşı, rus, ərəb, fars və alman dillərini yaxşı bilirdi. Maraqlıdır ki, onun diplom işinin mövzusu "Dağıstanda Şamil hərəkatı" adlanırdı.
1931-ci ilin dekabrında Ağamalıoğlu adına Texnikuma türk dili müəllimi, bu tarixdən eyni zamanda Maliyyə-İqtisad Texnikumuna müəllim təyin edilir. 1932-ci ilin yanvarından texnikumda şöbə müdiri, 1932-ci ilin mayından tədris hissə müdiri olur. 1932-ci ilin iyulundan isə Xalq Təsərrüfatı Komissarlığında tədris hissə müdiri və kadrların hazırlığı üzrə məsul katib təyin edilir. Sadıq Vəkilov 1933-cü ilin noyabrında işdən çıxaraq 14 saylı məktəbə rus dili müəllimi gedir. 1933-cü ilin dekabrından Azsovxozpambıq trestində kadrların hazırlığı və mədəni-maarif tədbirləri üzrə məsul katib təyin edilən S.Vəkilov sonra 1 nömrəli Şirvan sovxozuna eyni vəzifəyə dəyişdirilir.
Sadıq Vəkilov 1936-cı ilin iyulunda keçmiş ordunun zabiti olaraq, lakin iqtisadi xarakterli bəhanə ilə həbs edilərək 5 il azadlıqdan məhrum olunmuşdur. Cəzasını Özbəkistan SSR DİN-nin OLP-9 həbs düşərgəsində çəkmiş, "Çirçikstroy"da işlədilmiş, buradan 30 sentyabr 1942-ci il tarixdə azad etmişlər. Lakin Vətənə yolu bağlı idi. Onu yaşamaq üçün o vaxtlar işçi qüvvəsinin çatışmadığı Qazaxıstana göndərirlər. 1942-ci il noyabrın 15-də Cənubi Qazaxıstan vilayəti Bostandık rayonunun Talpin kolxozuna mühasib vəzifəsinə təyin edilir. Bu vəzifədən müharibənin sonlarında — 1945-ci il fevralın 1-də azad edilməyinə baxmayaraq, Vətənə qayıdışını daha 3 il ləngidirlər.
Sadıq Vəkilov 1948-ci ildə Bakıya qayıda bilir. 1948–54-cü illərdə arxivlərə müraciət edir, əvvəlki müəllimlik fəaliyyətinə dair arayışlar toplayır və uzun çəkən süründürməçilikdən sonra çox sevdiyi müəllimlik peşəsinə qayıda bilir. Sadıq Vəkilov 1954-cü ilin mayında bəraət almışdır. Bir müddət texnikumda dərs deyir, sonra Politexnik İnstitutuna keçir, uzun illər burada rus dili kafedrasının müdiri vəzifəsini tutur.
1960–65-ci illərdə dövri mətbuatda pedaqoji məzmunlu xeyli məqaləsi dərc edilmişdir. Böyük bəstəkar Üzeyir Hacıbəyli, onun Qori Seminariyası ilə əlaqələri, onun musiqi həyatının izləməsi, 1914-cü ildə seminaristlərlə görüşü haqqında 1965-ci ildə qələmə aldığı xatirə yazısı vardır. Mənsub olduğu nəslin təəssübkeşi, onun zəngin tarixinin ən yaxşı bilicilərindən idi. Siyasi dünyagörüşü etibarı ilə antikommunist olmaqla, İstiqlal dövrü ilə sovet quruluşunu müqayisə edər, baş verənlərin mahiyyətini dərk etdiyindən sovet quruluşuna nifrətini çox zaman gizlətməzdi.
Azərbaycan Politexnik İnstitutunda 1969-cu il dekabrın 20-də Sadıq Vəkilovun anadan olmasının 70, pedaqoji fəaliyyətləri isə 50 illiyi elmi və pedaqoji ictimaiyyət tərəfindən ehtiramla qeyd edilmişdir. Sadıq Vəkilov son dərəcə mədəni, ziyalı, hər şeydə səliqə-sahman sevən bir adam idi. Bakıda Dağüstü qəbristanlıqda, öz Qiyasbəyli qohumları ilə yanaşı dəfn edilmişdir.
Sadıq Vəkilovun övladı olmamışdır.
Əsərləri
1. "Ali məktəbin astanasında orta və ali məktəbin əlaqəsi zəruridir" ("Molodyoj Azerbaydjana", 12 noyabr 1961-ci il)
3. "Yaradıcı qaydada təhsil almalı" ("Politexnik" qəzeti, 3 dekabr 1965-ci il).
4. "İncəsənətə verilən ömür" ("Politexnik" qəzeti, 20 dekabr 1965-ci il).
5. "Yaxşı dərsliyin bəzi qüsurları haqqında" (resenziya, Azərbaycan məktəblərinin 6-cı sinifləri üçün Ayollo və Səfərovanın rus dili dərsliyi barədə, "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 28 dekabr 1961-ci il).
6. "Şagirdlərdə rus dili üzrə bilikləri təkmilləşdirməyin bəzi məsələləri haqqında" ("Qeyri-rus məktəblərində rus dili" metodik məcmuəsi, 1965-ci il, iyul, N7).
7. "Qiyabi təhsil alan məktəblər üçün rus dilindən metodik göstəriş və yoxlama işləri" dərs vəsaiti. Bakı, 1970. (həmmüəllif).
8. Sadıq Vəkilov, Rəxşəndə Əlibəyova, Zelda Qelfqat, Luiza Çerqeştova. "Rus dilindən qiraət kitabı". Bakı,"Maarif", 1971. (texniki ali məktəblərin tələbələri üçün).
9. Sadıq Vəkilov. Xatirə. "Bəstəkarın xatirəsi" xatirələr və məqalələr toplusu. Tərtib edəni Əhməd İsazadə. Azərnəşr, Bakı, 1976.
NGC 7163
NGC 7163, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Cənub Balığı bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Cida adası
Cida adası — Fars körfəzində Bəhreynə aid olan qayalı, yaşayış olmayan ada. Manama şəhərindən 18 km qərbdə, Umm es-Sabban adasından qərbdə və 1,75 km uzunluğunda bəndlə bağlandığı Umm-an-Nasan adasının şimalında yerləşir. Əvvəllər dövlət həbsxanası kimi fəaliyyət göstərən adada daş karxanası olmuşdur, hazırda istirahət zonası kimi fəaliyyət göstərir. İnzibati cəhətdən Şimal muhafazasına aiddir. Əsasən ada əhəngdaşı qayalarından ibarətdir. Adadan kəsilmiş qaya bloklarının Bəhreyn adasındakı Barbar məbədində istifadə edildiyi güman edilir.
Merlion
thumb|Göydələnlərin fonunda Merlion heykəli thumb|Merlion gecə vaxtı Merlion   — Sinqapurun simvolu, mifik varlıq. Xarici görünüşcə bədəndən balıq, başdan isə şir formasındadır.Merlion sözü ("dəniz",  — "su pərisi") və  ("şir"). Şir gücü və qorxmazlığı simolizə edir. Balıq isə Sinqapurun dənizlə olan sıx bağlılığına işarə edir. Şəhərin adı sanskrit sözü olan sinqa ("şir") və pura sözlərindən meydana gəlmiş və qədim əfsanəyə görə şəhərə bu adı şahzadə Sanq Nila Utama verib. Şahzadə cəngəllikdə şirlə qarşılaşmış və qılıncını çıxararaq döyüşə hazırlaşmış. Ancaq şir və şahzadə bir-birinin gözlərinə baxaraq sülhlə ayrılmışlar.
Merlion heykəli Sinqapurda şəhərin emblemindəki formaya uyğun qurulub. Emblem 1964-cü ildə sinqapur turizm cəmiyyətinin sifarişi əsasında Freyzer Brunner tərəfindən işlənilmişdir. Betondan olan heykəlin hündürlüyü 8,6 metr, çəkisi 70 tondur. Lahiyyənin dəyəri 165,000 sinqapur dollar olmuş. Heykəlin yerli heykəltaraş Lim Nanq Senq hazırlamışdır. Merliyon təkcə heykəl statusu daşımır, o həm də, fontandır. Məhz şirin ağzından su fontan vurur. Heykəli Sinqapur çayının mənsəbində ucaldıblar. 15 sentyabr 1972-ci ildə təntənəli şəkildə Merlion parkının açılışı olmuş və tədbirdə Sinqapurun baş naziri Li Kuan Yu iştirak etmiş. Heykəlin ətrafında zamanla böyük göydələnlər, parlament binası, asiya sivilizasiyası muzeyi və s. önəmli binalar tikilmişdir.
1997-ci ildə tikintisi başa çatan Esplanada körpüsü hekəlin dənizdən olan görünüşünün qarşısı kəsmişdi. 2002-ci ildə heykəl və təməli çay boyu 120 metr aşağıya aparılaraq Fullerton otelinin önündə yerləşdirilmişdi.
28 fevral 2009-cu il, saat 4:30-da heykəli ildırım vurmuş və bir hissəsi dağılmışdır. Müasir dövrdə heykəl tam restavrasiya olunub.
Merlion heykəlləri
Beş Merlion heykəli ölkədə rəsmən təsdiqlənmiş statusa malikdir:
Merlion suvenirlərdə
Sinqapurun turistik bölgəsində fərqli çeşiddə suvenirlər satılır:
Məhəmməd Həsən İbrahimi
Məhəmməd İbrahimi (1 noyabr 1984, Kazerun) — İran futbolçusu, hücumçu. İbrahimi 2009-cü ildən Təbrizin Traktor Sazi klubuna qoşulmuşdur. O Traktor Sazi klubuna gələndən öncə Şirazın Muxabirat klubunda oynamışdır.
Nitril
thumb|Nitrilin strukturu: funksional qrup mavi ilə vurğulanıb. Üzvi kimyada nitril -C≡N funksional qrupu olan hər hansı üzvi birləşmədir. Nitril kauçuk, yanacaq və yağlara davamlı olduğundan avtomobil və digər contalarda da geniş istifadə olunur. Tərkibində birdən çox nitril qrupu olan üzvi birləşmələr siyanokarbonlar kimi tanınır.
Enn Remsi
Enn Remsi – məşhur ABŞ aktrisasıdır.1988-ci ildə boğaz xərçəngindən vəfat etmişdir.
Yelizaveta Luzan
Yelizaveta Luzan (14 mart 2003) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast, idman ustası, 2018-ci ildən bədii gimnastlardan ibarət Azərbaycan yığmasının heyətinin üzvüdür.
Yelizaveta Luzan Azərbaycanı 2020, 2021, 2022 və 2023-cü illərdə Avropa Çempionatlarında təmsil edib. Nəticədə 2020-ci ildə 1 gümüş və 2 bürünc medala, 2022-ci ildə 3 bürünc medala, 2023-cü ildə isə 1 qızıl və 1 bürünc sahib olub. Azərbaycanı 2021-ci ildə baş tutan Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.
2023-cü il mayın 21-də isə 39-cu Avropa Çempionatında çıxış edən Darya Sorokina, Güllü Ağalarzadə, Ləman Əlimuradova, Yelizaveta Luzan və Zeynəb Hümmətovadan ibarət qrup 3 lent / 2 top turnirində 32.150 balla turnirin qalibi olaraq Azərbaycan idmanı tarixində bədii gimnastların qrup turnirdə birinci və yeganə çempionluğu əldə elədi.
Həyatı
Yelizaveta Luzan 2003-cü il martın 14-də anadan olub. 2014-cü ildə ailəsi ilə birgə Azərbaycana gəlib. 8 yaşından idmanla məşğul olur. Ocaq İdman Klubunun üzvüdür.
Karyerası
Yelizaveta Luzan 2014-cü ildə baş tutan Azərbaycan Birinciliyinin fərdi turnirdə qalibi oldu. Bu 11 yaşlı Yelizaveta Luzanın birinci uğuru idi. Daha sonra Yelizaveta Luzan 2015-ci ildə Azərbaycan Birinciliyini və 2016-cı ildə Şəhər Çempionatını gümüş medallarla başa vurdu.
Yelizaveta Luzanın beynəlxalq arenada birinci turniri 2016-cı ilin aprelində Polşada baş tutan gənclər arasında Baltic Cup beynəlxalq turniri oldu. Həmin turnirdə Luzan turniri 8-ci pillədə başa vurdu. Daha sonra Yelizaveta Luzan iyulda Qazaxıstanda baş tutan gənclər arasında Zhuldyz Cup beynəlxalq turnirində mübarizə aparsa da, medala sahib ola bilmədi.
Daha sonra Yelizaveta Luzan 2017-ci ilin noyabrında Gent şəhərində baş tutan gənclər arasında Happy Cup beynəlxalq turnirində çıxış eləsə də, turniri medalsız başa vurdu.
2018-ci il: Yeniyetmələrin Olimpiya Oyunları
Yelizaveta Luzanın 2018-ci ildə birinci turniri yanvarda Norveçin Oslo şəhərində baş tutan gənclər arasında Adger Cup beynəlxalq turniri oldu. Bu turnirdə də Luzan medala sahib ola bilmədi.
Daha sonra Yelizaveta Luzan fevralda Rusiyada baş tutan Dünya Olimpiya Təsnifat Turnirində mübarizə apardı. Nəticələrinə əsasən Azərbaycan yığması Buenos-Ayres Olimpiadasına bir vəsiqə qazandı.
thumb|300x300px|alt=|Yelizaveta Luzan [[Azərbaycanda idman|Azərbaycanın idman tarixinə Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə aparan birinci bədii gimnast olaraq düşdü]] Yelizaveta Luzan 2018-ci ildə Buenos-Ayres şəhərində (Argentina) baş tutan Yeniyetmələrin III Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı.
Yelizaveta Luzan təsnifat mərhələsinin birinci günündə halqala çıxışında 12.550 balla 26-cı pillədə, topla çıxışında isə 13.425 balla 21-ci pillədə qərarlaşdı. Təsnifat mərhələsinin növbəti günündə isə Yelizaveta Luzan gürzlə çıxışında 14.700 balla 17-ci pillənin, lentlə çıxışında isə 12.750 balla 15-ci pillənin sahibi oldu. Bununla da Yelizaveta Luzan Buenos-Ayres Olimpiadasını ümumi nəticədə 52.725 balla 36 gimnast sırasında 22-ci pillədə başa vurdu və final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi.
Yeniyetmələrin III Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə aparan gimnastların hər biri həmdə ulduz idmançıların adına olan qarışıq qruplarda mübarizə apardı. Turnirin nəticələrinə əsasən Yelizaveta Luzanın da təmsil olunduğu Simona Baylzın qrupu Buenos-Ayres Olimpiadasının qalibi oldu.
2020-ci il: Avropa Çempionatında gümüş medal
2020-ci ilin əsas turniri avqustda Yaponiyada baş tutmalı olan XXXII Yay Olimpiya Oyunları idi. Olimpiadada mübarizə aparmaq üçün lisenziyalar 2019-cu ilin sentyabrında Azərbaycanda baş tutan Dünya Çempionatında verildi. Həmin tunirdə mübarizə aparan Aliyə Paşayeva, Ayşən Bayramova, Darya Sorokina, Diana Əhmədbəyli və Zeynəb Hümmətovadan ibarət qrup nəticələrə əsasən olimpiya lisenziyasına sahib oldu.