cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seysmik təhlükə
Qiymətləndirmə metodları
Seysmik təhlükə dedikdə verilən ərazidə kifayət qədər böyük zaman intervalında (50, 100, 500 il və s.) müəyyən səviyyəli seysmik effektin baş verməsi ehtimalı nəzərdə tutulur. Uzun müddətli seysmik təhlükənin qiymətləndirilməsi, Azərbaycanın da aid edildiyi seysmik cəhətdən aktiv ərazilərdə yerləşən dövlətlərin dayanıqlı inkişafını (şəhərsalma, torpaqdan istifadə insanların həyatlarını və əmlaklarını sığortalama və s. sahələr) planlaşdırmaq üçün zəruri bir işdir. Uzunmüddətli seysmik təhlükənin qiymətləndirilməsi miqyası 1:5000000-dan 1:2500000-dək olan ümumi seysmik rayonlaşdırma xəritələri vasitəsilə təsvir olunur. Ilk dövrlərdə seysmik rayonlaşdırma əsasən seysmostatistik prinsip əsasında aparılırdı. Yəni, tərtib olunmuş rayonlaşdırma xəritələrində məlum olan güclü zəlzələlərin izoseystləri göstərilir və eyni ballı izoseystlər birləşdirilirdi. Nəticədə seysmik rayonlaşdırma xəritəsində yalnız müxtəlif intensivlikli titrəyiş zonaları təsvir olunurdu.
Seysmiklik törədən zonalar
Keçmiş SSRI, o cümlədən Azərbaycan ərazisinin seysmik rayonlaşdırılması işi dəfələrlə aparılmışdır. Ilk belə xəritə 1937-ci ildə SSRI EA Seysmologiya Institutu tərəfindən hazırlanmış və rəsmi nəşr olunmuşdur. 1947-ci ildə Q. P. Qorşkovun rəhbərliyi ilə tərtib olunan bu xəritənin yeni variantı SSRI Dövlət Tikinti komitəsi tərəfindən seysmik dayanıqlı tikinti üçün normativ sənəd kimi təsdiq olunmuşdur. Həmin xəritədə Böyük Qafqazın Mərəzədən respublikanın Gürcüstanla sərhədinə qədər olan ox zolağı 8 bal intensivlikli zəlzələlərin baş verməsi mümkün olan zona kimi ayrılır. Böyük Qafqazın cənub və şimal yamacları 7 bal intensivlikli seysmik təhlükəli zonalara aid edilmişdir. Respublikanın depressiya zonalarının daha aşağı-6 bal intensivlikli seysmik potensiala malik olduğu göstərilir.
Sonrakı dövrlərdə, zəlzələlərin qeydiyyatı və onların parametrlərinin təyini üzrə yeni metodların işlənib-hazırlanması, seysmologiya və seysmotektonika sahəsində aparılan tədqiqatların inkişafı, yeni güclü zəlzələrin baş verməsi və s. kimi amillər mövcud seysmik rayonlaşdırma xəritələrinin dəfələrlə dəqiqləşdirilməsinə səbəb olmuşdur.
Seysmik rayonlaşdırma xəritəsinin təkmilləşdirilməsi və dəqiqləşdirilməsi məqsədilə həm müasir dövrdə baş verən zəlzələlər instrumental və makroseysmik cəhətdən ətraflı öyrənilir, həm də keçən əsrlərdə baş vermiş dağıdıcı zəlzələlər haqqında daha geniş informasiya toplanması istiqamətində işlər aparılır.
Seysmoqravitasiya
Seysmoqravitasiya hadisələri müxtəlif olub, əsasən ərazilərin morfostrukturları ilə əlaqədardır. Qafqazda ən çox rast gələn seysmoqravitasiya hadisələri uçqunlar, sürüşmə-uçqunları və daş axınlarıdır. Müəlliflər seysmikrayonlaşdırmanı əsasən aşağıdakı prinsiplər əsasında aparmağı təklif edirlər. Beləliklə, metodun müəllifləri seysmikrayonlaşdırmada istifadə olunan məlum metodlara demək olar ki, yalnız seysmodislokasiya qalıqları əsasında seysmik potensialın ən yüksək həddini təyin etmək üsulunu əlavə etmiş olurlar.
Həmçinin bax
Seysmik dalğalar
NGC 4631
NGC 4631, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. SBcd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sara Danius
Sara Maria Danius — keçmiş Nobel  ədəbiyyat komitəsi üzvü, tənqidçisi, akademik, pedaqoq və estetikdir.
Həyatı və karyerası
Sara Danius 5 aprel 1962-ci ildə İsveçin Tabi şəhərində anadan olub. Södertörn Universitetində estetika professoru, Uppsala Universitetinin Ədəbiyyat kafedrasında müəllim və Stokholm Universitetində Ədəbiyyat Elmləri professoru olmuşdur.
Danius, İsveç Akademiyasının daimi üzvü və ilk qadın katibi idi. 2018-ci ildəki sui-istifadə məsələlərində əsas adlardan biri olan Nobel Ədəbiyyat Mükafatı 2018-ci ildə ləğv edildi və Akademiya yenidən quruldu.
Kürən vağ
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qısa təsviri
Leylək formalı iri quşdur. Ayaqları, boynu və dimdiyi uzundur (10 sm). Dimdiyi düz və ucu biz kimidir. Bel tərəfi boz-qonur, qarın tərəfi qaramtıldır. Başı, boynu və döşü kürəndir. Qanadları çirkli-boz, amma ucları qaradır. Ayaqları və dimdiyi sarımtıl-bozdur.
Statusu
Nadirdir.
Yayılması
Avropa, Asiya və Afrikada yayılıb. Azərbaycanda yayılması genişdir, təbii və süni su hövzələrinin kənarlarını əhatə edir.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Təbii və süni su hövzələrinin sahillərində, qamış cəngəlliyində yaşayır. Çox vaxt qamışların arasında sakit dayanıb şikarlarını gözləyir. Azərbaycana nəsil vermək üçün gəlir, buradan miqrant populyasiyası da keçir. Əsasən alaqaranlıq vaxtda fəal olur, sutkanın qalan vaxtında qamışlıqda gizlənib sakit qalır. Aprel ayında qamış cəngəlliyində quru qamış hissələrindən yuva tikir. Yuvası sudan 0,5-1,2 m hündürlükdə yerləşir. May ayında 4-5 ədəd yaşıltəhər-mavi yumurta verir, 28-30 gün kürt yatıb bala çıxarır. İyul ayının axırlarında müstəqil uçan pərvaz cavanlarına təsadüf olunur. Balıq, qurbağa, suilanı, siçan, xərçəng və iri həşəratlarla qidalanır. Əsas yemi qurbağadır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Əvvəllər balıqyeyən quş bilib tələf edilməsi, sonralar böyük göl və bataqlıqların qurudulması, kiçik su hövzələri sahəsində qamış əvəzinə ciyəm bitməsi (ciyəm üzərində vağ yuva tikə bilmir), qamış cəngəlliyinin yandırılması halları.
Əhali üçün əhəmiyyəti
Elmi, estetik və dekorativ əhəmiyyəti var.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Ovlanması qadağandır. Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu, Şirvan, Abşeron, Ağgöl Milli Parkları və su-bataqlıq sahələrində yasaqlıqlar təşkil edilmişdir. Faydalı faunaya daxil edilib. Ramsar, Bern, Bonn konvensiyalarına və AEWA sazişinə daxildir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Nadir olmasının əhaliyə bildirilməsi, qamış cəngəlliyinin yandırılması hallarının aradan qaldırılması.
Rüstəm Eminli
Rüstəm Mais oğlu Eminli (16 sentyabr 1999; Horonu, Yardımlı rayonu – 1 noyabr 2020; Şuşa rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rüstəm Eminli 15 oktyabr 2020-ci ildə Səfərbərlik Xidməti tərəfindən hərbi xidmətə çağrılmışdır və Vətən Müharibəsində iştirak etmişdir. 1 noyabrda Şuşa uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur. Yardımlı rayonu Horonu kəndində dəfn olunmuşdur.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Eminli Rüstəm Mais oğlu 2020-ci il noyabrın 1-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşa döyüşlərində vuruşaraq həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rüstəm Eminli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rüstəm Eminli ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Nekresili Aviv
Nekresili Aviv (აბიბოს ნეკრესელი, abibos nek'reseli; ) — Gürcüstanın on üç aysor həvarisindən biri və Nekresi yepiskopu. O, Zedazenili İoannın rəhbərliyi ilə Gürcüstana gəlmişdir. Aviv yepiskop kimi fəaliyyətinə Kaxetiyanın şərq regionundakı təpələrdə yerləşən kənddə başlamışdır. "Kartli həyatı" salnaməsinə görə o, xristianlığı təkcə gürcülər arasında deyil, həm də didolar kimi dağ tayfaları arasında yayırdı.
O zaman Şərqi Gürcüstanda Sasani hakimiyyətinin bərqərar olmuşdu. Onların əsas dini zərdüştilik idi. Rəvayətə görə, Aviv müqəddəs zərdüşti alovunu su ilə söndürmüşdür.
Şazam! (film)
Şazam! — DC Comics nəşriyyatının eyniadlı personajı əsasında çəkilən superqəhrəman filmidir. Film DC Genişləndirilmiş Kainatına daxil olan səkkizinci ekran əsəridir. Henri Geyden və Darren Lemke tərəfindən yazılmış ssenari əsasında Devid Sandberqin rejissorluğu ilə çəkilmiş filmdə Zakari Levay, Mark Stronq və başqa aktyorlar rol alacaqlar. 1941-ci ildə çıxarılmış 12 seriyalı rəngsiz "Kapitan Marvelin macəraları" serialından sonra, bu film personajın növbəti dəfə ekrana qayıdışı, həmçinin personaja əsaslanmış ilk tammetrajlı bədii filmdir.
Filmin əsas çəkilişləri 29 yanvar 2018-ci ildə Torontoda başlamışdır. Filmin premyerası 5 aprel 2019-cu ildə olmuşdur.
Lyubotin dağı
thumb|240px|[[Kosovo Respublikası]] Lyubotin dağı — Şar-Planin silsiləsinin ən hündür zirvəsi. Zirvə Makedoniya ilə qismən tanınmış Kosovo Respublikası arasında yerləşir. Lyubotin dağının maksimal hündürlüyü 2498 metrdir.
Zirvə piramida formasına malikdir. Bu əsrarəngiz görünüşü baxımından Şar-Planin silsiləsində seçilir. Şar-Planin silsiləsinin şərqində yerləşir və onun ən hündür nöqtəsidir. Eyni silsiləyə daxil olan zirvələrdən təcrid olunmuş formadadır. Belə ki, digər zirvələrdən kifayət qədər aralıdadır. Zirvə yerləşdiyi ərazinin dominant lanşaftı rolunu oynayır. Zirvə uzaq məsafələrdən aydın şəkildə görünür. Məsələn:Skopye və Priştinadan.
Qismən tanınmış Kosovo Respublikası ərazisində zirvənin əhəmiyyətli hissəsi yerləşir: şimal, şimal-qərb və cənub-şərq ətəkləri. Makedoniya ərazisində zirvənin cənub ətəkləri yerləşir. Zirvənin şimal ətəklərinə yaxın Lepenas, cənub ətəklətinə yaxın isə Vardar çayının yatağı qərarlaşır. Şərq və cənub-şərq ətəkləri sıx meşələrlə örtülüdür. Meşə zonasından yuxarıda alp cəmənlikləri yerləşir. Bu çəmənliklər otlaq sahəsi kimi istifadə edilir. Zirvənin qərb ətəklərində Livadişi gölü qərarlaşır.
Dağ mezazoy erasına aid suxurlardan təşkil olunmuşdur. Burada əsasən əhəng daşı üstünlük təşkil edir. Çoxlu sayda əhəng daşı və digər daşlıq sahələrə sahibdir. Bölgəyə xas bitkilər yayılmışdır. Burada ən çox rast gəlinən bitki Sideritis scardica adlanır. Əhəng daşı suxurlarının yayıldığı ərazilərdə nadir bənövşə növü olan Viola grisebachiana yayılmışdır.
Lyubotin dağı avropalı alpinistlər üçün ən sevimli ərazilərdən biri hesab edilir. Zirvənin Makedoniya hissəsində «Lyubotin» düşərgəsi yerləşir. Buraya Vratnisa kəndindən 2 saatlıq yol vardır. Düşərgə maydan noyabra qədər açıqdır.
Bir fərziyəyə görə Makedoniya Respublikasının gerbində təsvir edilən dağ məhs Lyubotindir. Zirvənin şərəfinə Tetovo şəhərinin bir futbol klubu adlandırılmışdır. Zirvə Makedoniyanın şimalında, Kosovonun isə cənubunda yerləşir.
İbray Jaxayev
İbray Jaxayev (Jakayev)  — əməkdar qazax düyü yetişdiricisi, novator, İki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Həyatı
1891-ci ilin may ayında Sır-Dərya quberniyasının Perovski rayonu çayının volostunun 8 saylı kəndində anadan olmuşdur (indiki Qazaxıstanın Qızılorda vilayətinin Çiili vilayəti). 1940-cı ildən KSSR Qızıl-Orda bölgəsinin Chiili rayonunun "Kzıl-Tu" kolxozunun üzvüdür.
Bütün həyatını düyü yetişdirməyə həsr etdi. 50 il ərzində düyü əkməklə məşğul idi, hər hektardan 172 sentner aldığı bir vaxt var idi. Beləliklə, yetişdirilən məhsulların sayına görə dünya rekordu qoydu. Böyük Vətən müharibəsi illərində onun bölməsi hər hektardan 80-90 sentner məhsul götürmüşdür. 1942-1967-ci illərdə Jakayev bölməsində orta düyü məhsuldarlığı ümumi sahəsi 20 hektar olan hektardan 80-92 sentner olmuşdur. 1949-cu ildə Jakayev hektardan 171 sentner düyü aldı.
Xüsusi düyü yetişdirmə üsulunun ixtiraçısı. 1950-ci illərdə, yaşının çox olmasına baxmayaraq, gənc düyü yetişdiricilərinə təcrübələrini öyrətdiyi bir məktəb açdı.
19 sentyabr 1981-ci ildə vəfat etdi. İbray Jakayevin adı yalnız ölkəsində deyil, xaricdə də tanınırdı. Düyünün qədim zamanlardan bəri milli qida sayıldığı Şərq ölkələrində məşhur idi.
Xatirəsi
Qızılordada hər il Jaxais mitinqləri keçirildi, düyü yetişdirmək və yığmaqda yüksək nailiyyətlərə görə "İbray Jaxayev in əmək sertifikatı" verildi. Çiili bölgəsinin İbray Jaxayev adına kolxozda yaxayevitlərin Respublika məktəbi var idi.
1975-ci ildə Qızılorda şəhərindəki Əmək Xiyabanında nəcib düyü yetişdiricisinin şərəfinə heykəltaraş A.Pekarev, memarlar A. Boretski və K. Kulşitski tərəfindən büst qoyuldu. Büstü tuncdan tökülmüş, postament bürünc yazı ilə qranitdən hazırlanmışdır: "İbray Jaxaev. İki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı. " Ümumi hündürlüyü 3 m, postamentin ölçüsü 0,78 × 0,92 m-dir. 1982-ci ildə İbray Jaxayevin büstü Qazaxıstan SSR-in respublika əhəmiyyətli tarix və mədəniyyət abidələri siyahısına daxil edildi və dövlət himayəsinə götürüldü.
Kuba–Mərakeş münasibətləri
Kuba–Mərakeş münasibətləri — Kuba Respublikası ilə Mərakeş Krallığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında 1980-ci ildə diplomatik böhran yaranmışdır. Belə ki, rəsmi Havana Saxara Ərəb Demokratik Respublikasının müstəqilliyini tanımışdır ki, bu da Kuba–Mərakeş diplomatik münasibətlərinin dondurulması ilə nəticələnmişdir. Çünki Mərakeş Qərbi Saxaranı özünün ayrılmaz hissəsi hesab edərək, ona krallıq tərkibində geniş muxtariyyət statusun verilməsini mümkün sayır.
Diplomatik münasibətlərin bərpası yalnız 37 il sonra - 2017-ci ilin aprelində baş tutmuşdur. Bununla bağlı sazişin imzalanma mərasimi Nyu-Yorkda olmuş, sənədə hər iki ölkənin BMT-dəki nümayəndələri Anayansi Rodriqes Kamexo və Ömər Hilal imza atmışlar.
Bled gölü
Bled gölü — Alp dağlarının ətəyində dəniz səviyyəsindən 475 km yüksəklikdə yerləşir. Ümumi 1,45 km² sahəyə malik olan bu gölün uzunluğu 2,1 km, eni isə 1,4 km-dir. Maksimum dərinliyi 30 m-dir. Göl, Lyublyana Beynəlxalq Hava Limanından 35 km və paytaxt Lyublyana şəhərindən 55 km məsafədə yerləşir. Gölün ətrafını bir saata gəzmək mümkündür. Dağlar və meşələrlə əhatələnən bu göl gözəl mənzərəyə malikdir. Gölün üzərində Bled adası (Sloven. Blejski otok). yerləşir. Bu göl beynəlxalq Akademik avarçəkmə müsabiqəsinin (1966, 1979, 1989, 2011) keçirildiyi bir məkandır.
Bled adası
Gölün mərkəzində kiçik Bled adası yerləşir. Adada bir neçə tikili vardır ki, bunlardan ən çox ziyarət edilən məkanlardan biri də Məryəm kilsəsidir. Bled adasına getmək üçün "pletna" adlanan 20 sərnişin oturacağından ibarət ənənəvi taxta qayıqdan istifadə edilir.
Bled qalası
Sloveniyanın ən qədim qalalarından olan Bled qalası gölün şimal sahilində yerləşir. XI əsrə təsadüf edən qala 130 metrlik qayaların üzərində inşa edilmişdir.
Mətbəxi
Sloveniyanın şirniyyat mətbəxi Habsburq dövrünə təsadüf etsə də, hazırkı "rəsmi" resept 1953-cü ildə Hotel Park's şirniyyat evinin köhnə meneceri Ištvan Lukačević tərəfindən yaradılmışdır. Burada hər il şirniyyat festivalı keçirilir. Məkana məxsus məşhur şirniyyat "kremsnita" (Sloven:kremna rezina və ya kremšnita) kremli tortudur.
Beliz dolları
Beliz dolları — Belizin pul vahidi. Bir dollar 100 sentə bərabərdir.
Əskəvəq (Miyanə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 94 nəfər yaşayır (24 ailə).
Qəyyur Yunus
Qəyyur Habil oğlu Yunusov — rəngkar, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2015).
Həyatı
Yunusov Qəyyur Habil oğlu 1948-ci il martın 26-da Bakının Əmircan kəndində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1967–1971-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinin (indiki İncəsənət Kolleci), 1971–1977-ci illərdə Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasının rəngkarlıq fakültələrində təhsil almışdır. 1972-ci ildən sərgilərin iştirakçısıdır. 1980-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının və SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvlüyünə qəbul olunmuşdur.
Qəyyur Yunus doğulduğu Əmircan kəndi haqqında demişdir: "Bu kənddə anadan olmuşam, ilk təhsilimi burada almışam, sonra da ömürlük bu kəndə bağlanmışam. Hara getmişəmsə, yenə də Əmircana qayıtmışam. Əmircan mənim üçün dünyanın ən doğma, ən əziz bir yeridir. Bütün bunların hamısı yaradıcılığımda əksini tapıb".
Yaradıcılığı
Kətan üzərində yağlı boya texnikası ilə çəkilmiş nurani qadın portretlərinin arxa fonunda armud, balıq, quş, gül, epiqrafik yazılar və s. kimi müəyyən rəmzlərin istifadə olunur ki, bu da rəssamın öz şəxsi fantaziyasından və onların hər birinə verdiyi ayrı-ayrı simvolik anlamdan meydana gəlir. Belə səciyyələrin içərisində ərəb hərfləri ilə yazılmış xəttatlıq nümunələri də mövcuddur. Həmin yazılar, əsasən "Allah", "Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim", "Əlif", "Ləm", "Mim", "Haqq", "La İlahə İlləllah" kimi dini kəlmələrdir. Qəyyur Yunus öz əsərlərinə imzasını Azərbaycan və Kiril əlifbası ilə bərabər Ərəb əlifbası ilə də qoyur. Bu baxımdan, Qəyyur Yunusun hər əsərində onun müsəlman olması vurğulanır və bu, qürurla tamaşaçıya çatdırılır.
1972-ci ildən etibarən Qəyyur Yunusun Azərbaycanda və müxtəlif xarici ölkələrdə 11 fərdi sərgisi keçirilib. Onun işləri Almaniya, Türkiyə, ABŞ, Fransa, Norveç, Finlandiya, Danimarka, Hollandiya, Suriya, İngiltərə, Polşa, Əlcəzair, İran, Rusiya kimi ölkələrdə həm dövlət, həm də şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. 1988-ci ildən etibarən Bakıda, Londonda, Alma-Atada fərdi sərgiləri açılıb.
Hazırda Qəyyur Yunusun çəkdiyi rəsm əsərləri Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində, Tbilisi Xalqlar Dostluğu Muzeyində, Pavlador İncəsənət Muzeyində, Moskva Dövlət Tretyakov Qalereyasında, Moskva Şərq Xalqları İncəsənət Muzeyində, Fransa Loranjeri Qalereyasında, Nyu-Yorkda D.Rokfellerin şəxsi kolleksiyasında saxlanılır.
Rəssamın sonuncu fərdi sərgisi Rusiyanın Moskva şəhərində Şərq Xalqları İncəsənəti Muzeyində keçirilmişdir. Onun bu sərgisi isə "Gizli və görünən" devizi altında keçirilib.
Vilyena
thumb|250px|left|1900-2005-ci illərdə əhalinin dəyişməsi
Cüzeppe Penone
Cüzeppe Penone (3 fevral 1947, Qaresio, İtaliya) — italyan heykəltaraşı.
Həyatı
Cüzeppe Penone 1947-ci ildə Qaresio (Pyemont bölgəsi) şəhərində anadan olub. Albertinin Gözəl Sənətlər Akademiyasında (Turin) və Paris Milli Milli Gözəl Sənətlər Məktəbində oxumuşdur. Hazırda Turində yaşayır və fəaliyyət göstərir.
"Bürünc əl"
Giuseppe Penone bürünc əli illər əvvəl Dallasdakı Nasher Heykəl Mərkəzində yeni əkilən ağacın üzərinə yerləşdirir. Zamanla ağac böyüdükcə və gövdəsi qalınlaşdıqca, heykəldə yeni bir görünümə bürünür. Sənətçinin yerləşdirdiyi əlin bürünc nüsxəsi olan bu bürünc əl, ağacın gövdəsini normaldan fərqli şəkildə dəyişirmiş kimi görünür. Heykələ “Continuerà a crescere tranne che in quel punto” yəni "Bu hissənin xaricində böyüməyə davam edəcək" adının verilmiş olması əsəri daha mənalı edir.
Mükafatları
Penone 1989-cu ildə Terner mükafatı nominasiyasına layiq görülmüş, 2001-ci ildə Rolf Şok mükafatı, 2014-cü ildə Yaponiyanın İmperator mükafatı laureatı olmuşdur.
İbrahimpaşa Dadaşov
İbrahimpaşa Hüseyn oğlu Dadaşov — Azərbaycan sərbəst güləş ustası, dəfələrlə SSRİ çempionu. 62 və 67 kq çəki dərəcələrində güləşmişdir.
Sovet idmançıları üçün debüt olan 1952 yay Olimpiya oyunlarında sərbəst güləş yarışlarında iştirak etmiş, yeddinci yeri tutmuşdur. 1949, 1951, 1952 və 1956-cı illərdə SSRİ çempionatlarında qalib olmuş, 1954 və 1955-ci illərdə gümüş medala sahib olmuş, 1950-ci ildə bürünc medala layiq görülmüşdür. SSRİ əməkdar idman ustası və SSRİ əməkdar məşqçisi adlarına layiq görülmüşdür. Bakı Dinamo cəmiyyətinin üzvü olmuşdur. Bir çox güləş ustalarını SSRİ miqyasında yarışlara hazırlayıb. Dünya və Avropa çempionu və 1964 yay Olimpiya oyunlarının bürünc mükafatçısı Aydın İbrahimovun məşqçisi olub.
Xatirəsi
Adına Bakının Binəqədi rayonunda küçə var.
Nika Melia
Nikanor (Nika) Melia — Gürcüstan vəkili və siyasətçisi. Vahid Milli Hərəkatın sədri. Gürcüstan parlamentinin üzvü.
Həyat və fəaliyyəti
Nika Melia 21 dekabr 1979-cu il tarixində SSRİ respublikalarından olan Gürcüstan SSR-nin paytaxtı Tblisi şəhərində anadan olmuşdur.
Melia 2020-ci ilin dekabrında Qriqol Vaşadzenin istefasından sonra Vahid Milli Hərəkatın (VMH) sədri seçilmişdir.
23 fevral 2021-ci ildə xüsusi təyinatlılar və polis VHM ofisində reyd keçirərək Melianı həbs etmişdir. Reyd zamanı müxalifət üzvlərinə "mütənasib şəkildə zorakılıq" tətbiq edilmiş, VHM-nin verdiyi məlumata görə isə polis ofisdən bir neçə kompüter serverinin məlumatlarını oğurlamışdır. Bunun ardınca minlərlə etirazçı Melianın azadlığa buraxılmasını tələb edərək küçələrə axışmışdır. Reyddən sonra 2020-ci il parlament seçkilərində "Gürcü Arzusu" partiyasından namizəd olmuş Baş nazir İrakli Qaribaşvili Melianı "adi cinayətkar və terrorçu" adlandırmışdır. Avropa İttifaqının təzyiqindən sonra Melia 10 may 2021-ci il tarixində azadlığa buraxılmışdır.
Posev (nəşriyyat)
"Posev" azad rus nəşriyyatı — Almaniyada RHXHİ-dən olan rus mühacirləri tərəfindən təsis edilmiş nəşriyyat. Nəşriyyat rus dilində kitablar (o cümlədən bədii ədəbiyyat), həmçinin "Posev" və "Qrani" jurnallarını etmişdir.
İnci xanım
İnci xanım (ö. 5 sentyabr 1890) — Osmanlılar ın Misir və Sudan hakimi Səid Paşa nın ilk xanımı.
Həyatı
Əsli və doğum tarixi məlum deyil. Ancaq 6 yaşında kölə olaraq satın alınaraq Mehmed Əli Paşa nın qızı Xədicə Nazlı xanımın xidmətinə alındığı bilinir. Uzun qızılı saçlı və mülayim xasiyyətli bu qız daha sonralar paşanın oğlu Səid Paşa nın hərəminə daxil oldu. Cütlüyün övladı olmasa da, Səid Paşa ona dərin məhəbbətlə bağlı idi. Üstəlik o, Avropasayağı həyat tərzini mənimsəyən və bütün Misirdə bunu tədbiq etməyə çalışan Səid Paşa nın istədiyi ideal konsort kraliça standartlarına uyğun idi. left|thumb|XIX əsrə aid fotosu Osmanlı və Avropa dövlətlərindən gələn diplomatları və xanımlarını qarşılanma mərasimlərində iştirak etməyə başlayan İnci xanım onlara qarşı mülayim və nəzakətli davranırdı. Bu xasiyyəti ilə qısa zamanda Misirdə və bütün Avropa dövlətlərində "Səid Paşanın sevimli xanımı" olaraq tanınmağa başlandı. Onun haqqındakı bir çox məlumat da məhz onunla söhbət edib qəbulunda olan Avropalı diplomat və səyyahların xatirələrindən alınmışdır. Sarayda geyim reformasiyası aparan İnci xanım, özü üçün daha ənənəvi və yerli geyim tərzini seçdi.
1863-cü ildə Səid Paşa nın vəfatının ardından İnci xanım bir daha evlənmədi və Misirdə Avropalı qonaqlar üçün tərtib edilən məclis və mərasimlərin əvəzolunmaz iştirakçısı olaraq qaldı. 5 sentyabr 1890-cı ildə İsgəndəriyyə də vəfat edən İnci xanım öncə buradakı Nəbi Danial məscidinə, daha sonra isə Qahirə dəki Əl-Rifai məscidinə dəfn edildi.
Həsən Nuran (Üşnəviyyə)
Həsən Nuran - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 614 nəfər yaşayır (131 ailə).
Bağbanan-i Ülya (Miyanə)
Bağbanan-i Ülya Yuxarı Bağbanan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 52 nəfər yaşayır (23 ailə).
Mələkbər xanım
Mələkbər xanım (ö. oktyabr 1890) — Osmanlıların Misir və Sudan hakimi Səid Paşanın ikinci xanımı.
Həyatı
Doğum tarixi və saraya necə alındığı məlum deyil. Ancaq çərkəz əsilli olan bu qızcığazın Səid Paşaya Misirdəki hakimiyyətini ələ aldıqdan sonra təqdim edildiyi bilinir. Cütlüyün Mahmud və Mehmed Tosun adlı 2 oğlu dünyaya gəldi. Səid Paşanın ilk xanımı İnci xanımdan övladı yox idi və bir çoxları paşanın övladının olması üçün Mələkbər xanımla birlikdə olduğunu düşünürdü. Digər tərəfdən Səid Paşa ilk xanımına çox bağlı idi və bütün rəsmi görüşlərə və səyahətlərə onunla birlikdə qatılırdı.
1863-cü ildə Səid Paşanın vəfatının ardından Mələkbər xanım bir daha evlənmədi və qalan ömrünü kiçik oğlu Mehmed Tosun Paşa ilə birlikdə keçirdi. 1890-cı ilin oktyabrında İsgəndəriyyədə vəfat edən İnci xanım öncə buradakı Nəbi Danial məscidinə, daha sonra isə Qahirədəki Əl-Rifai məscidinə dəfn edildi.
Luçu güləşi
Luçu güləşi — Mazandaranın yerli idmanlarındandır.
Tarixçə
Luçu güləşi Mazandaranın ənənəvi və pələvanlıq idmanıdır.Hər il 19 iyulda bir mərasimdə ki ölülər bayramına məşhurdur,Mazandaranlılar qəbristanlıqlarda şənlik edərlər və yerli qidaların və şirnilərin pişirib və yeyərlər.Bu mərasimdə luçu güləşidə keçirilər.Luçu, Mazandaran dilində taxta kenarı deməkdir .Bu söz İspan dilində ki Luça və Luça libre sözlərinə ki mübarizə və sərbəst güləş anlamındadırlar, oxşarlığı var.
Tayfur Havutçu
Tayfur Havutçu (d. 23 aprel 1970-ci il, Almaniya) — Almaniya vətəndaşı olan, ön libero mövqeyində çıxış edən türk keçmiş futbolçu və məşqçidir.
SV Darmstadt 98
Futbol karyerasına Almaniyada başlayan Tayfur Havutçu SV Darmstadt 98 forması ilə meydanlara peşəkar addım atıb. 2. Bundesliqa komandası liqanın 7-ci həftəsində Darmstadtda ilk oyununu Vuppertaler SV ilə keçirib. Havutçu 10-cu həftədə bir daha əldə etdiyi formanı mövsümün sonuna qədər tərk etməyib və 35 matçda forma geyinib. SV Meppen və 1. FSV Mainz 05 hərəyə bir qol vurub. Bununla belə, onun komandası mövsümün sonunda liqada sonuncu yer kimi aşağı liqaya düşüb. Karyerasında ilk və sonuncu dəfə DFB-Pokal matçında da çıxış etdi, lakin 2-ci raundda mübarizədən kənarlaşdırıldılar.
Fənərbaxça
1993–1994 mövsümünün əvvəlində idarəçilərin istəyi ilə "Fənərbaxça" ya transfer olunub. O, alman Holger Osieckin çalışdırdığı dövrdə komandanın önəmli adlarından birinə çevrilib. O, ilk dəfə 29 avqust 1993-cü ildə İzmirdə oynanılan Altay matçında Fənərbaxçanın formasını geyinib. O, 2:1 hesabı ilə bitən matçda komandanın heyətində ilk qolunu vurub. "Fənərbaxça" mövsümü lider "Qalatasaray"dan 1 xal geridə qalaraq ikinci tamamlayıb. Növbəti mövsümdə yarımmüdafiə əvəzinə müdafiədə oynayan Tayfur yenidən komandanın vacib elementlərindən birinə çevrildi. O, mövsümdə yeganə qolunu "Beşiktaş"a vurub. Ancaq kuboklarda və liqada yenə uğur olmadı. Ümumilikdə 53 matçda 2 qol vurmağı bacarıb. 1994–95 mövsümündə UEFA kubokunda Fənərbaxçanın 4 matçında forma geyərək ilk dəfə Avropa kuboku matçında forma geyən Tayfur, Fənərbaxçanın Kanna 5–1 uduzduğu matçda avtoqola imza atdı.
Kocaelispor
1995–96 mövsümünün əvvəlində " Kocaelispor "un baş məşqçisi Mustafa Dənizli tərəfindən "Kocaelispor"a transfer olunub. İlk mövsümündə 34 matçın hamısında meydana çıxıb və komandanın UEFA İntertoto Kubokunda 5-ci yeri tutmasına böyük töhfə verib. O, liqada da 3 qol vurub. Türkiyə kubokunda 6-cı mərhələdə keçmiş komandası "Fənərbaxça" tərəfindən penaltilər seriyasında mübarizədən kənarlaşdırılıb. Tayfur penaltini dəqiq yerinə yetirsə də, komandasını mübarizədən kənarlaşdırmaqdan xilas edə bilməyib.
Beşiktaş
İki mövsüm "Kocaelispor" da çalışdıqdan sonra 1997–98 mövsümündə "Beşiktaş" a transfer olunub. Prezident Süleyman Sebanın da qohumu olan Tayfur Havutçu uğurlu çıxışı ilə Beşiktaş klubunda komanda kapitanı vəzifəsinə qədər yüksəlib.
3 avqust 1997-ci ildə "Şəkərspor"a qarşı oynadı və ilk dəfə "Beşiktaş"da rəsmi debüt etdi. İlk mövsümündə Türkiyədə ümumilikdə 42 matçda forma geyinib. Liqada uğur olmasa da, "Beşiktaş" kubokda uğurlu nəticələr əldə edib. Tayfur 6-cı pillədəki "Gençlerbirliği" ilə iki matçda bir qol vurub. Finalda "Qalatasaray"la qarşılaşan "Beşiktaş" 1–1 hesabı ilə bitən matçların sonunda penaltilər seriyası ilə kubokun sahibi olub. Tayfur ardıcıl ikinci dəfə çatdığı kubok finalında "Beşiktaş"ın son penaltisini qola çevirdi. İki komanda Prezident Kubokunun finalında da üz-üzə gəlib. Tayfur 2–1 hesabı ilə bitən matçın sonunda bu kuboka çatıb. Tayfur da eyni mövsümdə Beşiktaşın bütün Avropa matçlarında çıxış edib. O, UEFA Çempionlar Liqasının seçmə mərhələsinin ikinci oyununda "NK Maribor" a qol vurub. Matçın sonunda "Beşiktaş" tarixində ilk dəfə qruplarda meydana çıxıb. Qrupda 3-cü yerdə olan "Beşiktaş" növbəti mərhələyə adlaya bilməyib.
Tayfur sonrakı mövsümlərdə də Beşiktaşın vazkeçilməz futbolçularından biri olmağa davam etdi. Beşiktaş ilə qazandığı ilk və yeganə liqa çempionluğu 100-cü ildə qazandığı liqa çempionluğu olub. O, liqada 31 matçda vurduğu 4 qolla komandanın önəmli adlarından biri olub.
2005–06 mövsümündə futbolçu-menecer vəzifəsində çalışıb. Mövsümün ilk yarısında cəmi 4 oyunda iştirak edən Tayfur ikinci hissədə şans tapa bilməyib. Onun "Beşiktaş"la son rəsmi oyunu 2006-cı il fevralın 14-də " İnegölspor" la Türkiyə kuboku matçı olub. "Beşiktaş" matçda 1:0 hesabı ilə uduzsa da, mövsümün sonunda Türkiyə kubokunun qalibi olub.
"Beşiktaş"la bir çox avrokubok matçlarında iştirak edən Tayfur 2000–01 Çempionlar Liqasının seçmə mərhələsində "Levski Sofia" və "Lokomotiv Moskva"nın hərəyə bir qol vurmasına kömək edib, komandanın qruplarda qalmasına kömək edib. Qruplarda o, "Milan"ın qapısına penaltidən qol vurub. Onun Avropada qol vurduğu digər matç isə 3:3 hesabı ilə başa çatan Valerenqa ilə qarşılaşma olub.
18 iyul 2006-cı ildə keçmiş məşqçilərindən biri olan Mirça Luçeskunun baş məşqçisi olduğu "Şaxtyor Donetsk" ə qarşı oynadığı matçla futbol həyatına son qoydu. "Beşiktaş"ın 2:1 hesabı ilə məğlub olduğu matçdan əvvəl "Beşiktaş"da çıxış edən əcnəbi və türk futbolçular sərgi matçı keçirib. Tayfuru 7-ci dəqiqədə Xose Kleberson əvəzləyib.
Milli komanda karyerası
1994–2004-cü illər arasında 10 il ərzində 59 dəfə milli komandalara çağırılan Tayfur Havutçu bu matçlarda 45 dəfə Türkiyə millisinin formasını geyinib və 6 qol vurub.
Tayfur ilk dəfə 31 avqust 1994-cü ildə Fənərbaxçada Makedoniya ilə oynadığı xüsusi matçda ikinci hissədə Rəcəb Çətini əvəzləyərək türk formasını geyindi. 1996-cı ildə futbol üzrə Avropa çempionatının seçmə mərhələsində bir dəfə heyətə çağırılsa da, oynaya bilməyib. O, vaxtaşırı 1998 FIFA Dünya Kubokunun seçmə mərhələlərində oynamaq şansı qazanırdı.
O, milli komandada karyerasında ilk qolunu 2000-ci ildə Avropa Futbol Çempionatının seçmə mərhələsində Şimali İrlandiyanı 3:0 hesabı ilə məğlub edəndə penaltidən vurub. Eyni seçmə mərhələdə Finlandiyanı 4–2 hesabı ilə məğlub etdikləri matçda 2 qol vurub, Moldova ilə 1–1 bitən matçda isə 1 qol vuraraq komandasının pley-offa yüksəlməsinə böyük töhfə verib. O, pley-off oyunlarının ilkində İrlandiyaya penaltidən qol vuraraq vəziyyəti 1–1 edib. İkinci matçda 0–0 bərabərə qalan Türkiyə tarixində ikinci dəfə Avropa Çempionatına qatılmaq hüququ qazanıb. Bu uğurlu oyunu ilə Tayfur da AVRO 2000-nin heyətinə çağırılıb və Türkiyənin 1/4 finalda mübarizədən kənarlaşdırıldığı turnirin 4 oyunundan üçündə meydana çıxıb.
On üç aysor ata
thumb| Müqəddəs Qarecili David. XVIII əsrə aid miniatür. On üç aysor ata — VI əsrin ortalarında Suriyadan Gürcüstana gələn pravoslav kilsəsinin müqəddəsləri, gürcü monastırlığının baniləri. Müqəddəs ənənəyə görə, onlar Simeon Stolpnikin tələbələri idilər. Zedazenili İoann və onun 12 şagirdi Kartliyə gələrək Zedazeni dağında məskunlaşmışdır. Onlar sonralar ölkənin müxtəlif regionlarına getmiş və ilk monastırların qurucuları olmuşdular.
Tayfur Havutçu
Milli komanda karyerası
Tayfur FİFA Dünya Kubokundan sonra milli komandanın heyətində bir neçə xüsusi matçda çıxış edib və onun son milli oyunu 31 mart 2004-cü ildə Xorvatiya ilə yoldaşlıq oyunu olub. 74-cü dəqiqədə Tolqa Seyhanın yerinə Tayfur oyuna daxil edilib.
On üç aysor ata
Kartliyə gəldikləri zaman aysor atalar xalq tərəfindən, şəxsən çar VI Farsman və katolikos-arxiyepiskop Yevlavi tərəfindən qarşılanmışdır. Müqəddəslərin həyatları haqqında ətraflı rəvayətlər indiki dövrə qədər qorunub-saxlanılmışdır.
Tayfur Havutçu
Beşiktaş
2004–05 mövsümündə Beşiktaşda Jan Tiqana dövründə futbolçu-menecer vəzifəsində çalışıb.
right|thumb|200x200px| 2009-cu ildə köməkçi məşqçi kimi. 2006–07 mövsümünün ilk yarısında məşqçilik kursuna gedən Tayfur Havutçu Zeki Önatlının yerinə məşqçi kimi fəaliyyətə başlayıb. O, mövsümün bitməsinə iki həftə qalmış istefa verən Jan Tiqananı əvəzləyərək, son iki matçda "Beşiktaş"ın çalışdırıcısı olub. 19 may 2007-ci ildə oynanan Ankaraspor matçı ilk idarəçi mübarizəsi oldu və Beşiktaş matçı 2–1 qazanaraq Çempionlar Liqasına getməyi təmin etdi. Ötən həftə Kayserispor 3:0 hesabı ilə məğlub olub.
Növbəti mövsüm Ərtoğrul Sağlam komandaya başçılıq edəndən sonra Havutçu "Beşiktaş"dan ayrılıb. Sağlam 2008-ci ilin oktyabrında istefa verdikdən sonra komandanın başına keçən Mustafa Dənizlinin köməkçisi kimi yenidən komandaya qayıdıb. Mövsümün sonunda komanda liqa çempionu oldu. Növbəti mövsümdə vəzifəsini davam etdirən Havutçu 5 fevral 2010-cu ildə Dənizlinin yaşadığı xəstəlik səbəbiylə oynadığı Gençlerbirliği matçında Beşiktaşın başında meydana çıxdı və matçı 4–1 qazandılar.
O, 2010–11 mövsümündə Bernd Şusterin köməkçilərindən biri kimi vəzifəsini davam etdirib, lakin o, matçları ehtiyat oyunçular skamyasından yox, tribunadan izləyib. Mövsümün sonuna doğru istefa verən Şuster yenidən Beşiktaşın başına keçib. O, vəzifəsinə 2011-ci il martın 19-da "Kayserispor"a 4:2 hesablı qələbə ilə başlayıb. 12 may 2011-ci ildə Kadir Has Stadionunda penaltilər seriyasında Türkiyə Kubokunu 6–5 qazandı və Beşiktaşın baş məşqçiliyi altında ilk kubokunu qazandı.
16 may 2011-ci ildə Beşiktaş Futbol Komandası ilə 2+1 illik müqavilə imzaladı, lakin danışılmış oyunlarla bağlı həbs olunduğu üçün bu müddət ərzində işləyə bilməyib. Sərbəst buraxıldıqdan sonra vəzifəsinə qayıdan və Super Final boyu komandanın başında olan Havutçu mövsüm bitdikdən sonra məşqçilik işindən ayrıldığını açıqlayıb.
Danışılmış oyunlar ittihamı
Tayfur Havutçu 2011-ci il iyulun 12-də "danışılmış oyunlar" ittihamı ilə saxlanılıb. Prokurorluq tərəfindən ifadəsi alınan Havutçu həbs tələbi ilə məhkəməyə sövq edilib. O, çıxarıldığı məhkəmə tərəfindən həbs edilib. Təxminən 5 aya yaxın Metris həbsxanasında saxlandıqdan sonra "İdmanda zorakılığın və nizam-intizamın qarşısının alınması haqqında" qanuna edilən dəyişiklikdən sonra sərbəst buraxılıb.
Məhkəmə Qərarları
İstanbul 16. Ağır Cinayətlər Məhkəməsi 2 iyul 2012-ci il tarixdə Tayfur Havutçunun "danışılmış oyun" cinayətini törətdiyinə dair hökm çıxarıb. Məhkəmə həmçinin Tayfur Havutçunun idman klublarında və federasiyalarda işləməsinə qadağa qoyulması və "stadionlara giriş qadağası" ilə bağlı qərar verib.
Təxminən 1 il 3 ay həbs cəzası alan Tayfur Havutçu qərardan apellyasiya şikayəti verib.
17 yanvar 2014-cü il tarixdə 5-ci Apellyasiya Məhkəməsi. Cinayət Kollegiyası məhkəmənin onun barəsində çıxardığı hökmləri məqsədəuyğun hesab edib, lakin proseduru ləğv edib.
Adana Demirspor
O, 2016-cı ildə baş məşqçi Osman Özköylü ilə yollarını ayıran Adana Dəmirspor klubu ilə 1,5 illik müqavilə imzalayıb.
Zalakaroş
Zalakaroş — Macarıstanın Zala medyesində yerləşən rayon. Öz termal bulaqları ilə məşhurdur.
Qardaşlaşmış şəhərlər
Zalakaroş aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:
Stoqovo
Stoqovo (Стогово) — Makedoniya Respublikasının qərb hissəsində yerləşən dağ massivi. Onun ən hündür zirvəsi Qolem-Rid dağıdır. Zirvənin maksimal hündürlüyü 2273 metrdir. Digər zirvələr: Banın-Sırt (2241 m), Stoqovo (2218 m), Kaneş (2216) və hündürlüyü 2000 metrdən yuxarı olan 7 zirvə. Dağlar qərbdə Qara Drin, şərqdə isə Sateska çayları arasında yerləşir. Şimaldan Bıstra-planina dağları ilə sərhədlənir. Stoqovo cənubda Qaraorman dağları ilə birləşərəK vahid dağ massivi əmələ gətirir. Bu massivin ümumi sahəsi 522 km² təşkil edir.
Atoqovo massivi cavan dağlardan hesab edilir. Belə ki, massiv alp qırışıqlığı zonasında yerləşir. Pleystosen dönəmində dağlar bir-birindən ayrı olmuşdur. Hazırda burada müxtəlif növ buzlaq mənşəlli relyef formaları vardır:morenlər, buzlaq vadiləri və s. Burada üç buzlaQ mənşəlli göl vardır: Yuxarı, Aşağı və Maruşa gölləri. Dağ massvi ərazisində dəmir filizi aşkarlanmışdır. Bu isə ərazinin ordovik dövründə belə formalaşdığını deməyə əsas verir.
Stoqovo massivinə asanlıqla Makedoniyanın paytaxtı olan Skopyedən Debara gedən avrobusda getmək olar. Bölgənin təbiəti demək olar ki, olduğu kimi qorunmuşdur. Buna səbəb isə ərazinin iri yaşayış məntəqələrindən uzaqda yerləşməsidir. Ərazini əsasən alpinistlər ziyarət edir. Silsilənin şimal hissəsi Myaçiyata və Rostuşo-Marovo rayonları arasına sərhədi təşkil edir. Silsilənin qərbi Jula vilayətinə daxildir.
Xalidabad (Üşnəviyyə)
Xalidabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 112 nəfər yaşayır (22 ailə).
Kuruşabad (Üşnəviyyə)
Kuruşabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Avilalı İoann
Avilalı İoann — İspaniya katolik müqəddəsi, yazıçısı və moizəçisi. Katolik Kilsəsi onu kilsə doktorları sırasına daxil etmişdir.
Yezuitlərdən olan İoann orada intensiv təbliğat apardığına görə Əndəlüsün həvarisi adlanırdı. O, Fransisko Borcanın fəaliyyətinə təsir etmiş və onun tərcümeyi-halını yazan Sant Tanrılı İoann və Luis de Qranadanın mənəvi müəllimi olmuşdur.
NGC 5403
NGC 5403, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nizami Aydəmirov
Nizami Elçin oğlu Aydəmirov (11 mart 1993; Bağbanlı, Quba, Azərbaycan — 5 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin MAXE hərbi qulluqçu'su, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidmətləri
2011-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb və N saylı hərbi hissədə müddətli həqiqi hərbi xidmətə başlayıb. Daha sonra Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin təlim tədris mərkəzin MAHHXQ kursuna qəbul olunub. Kursu bitirdikdən kəşfiyyatçı və baş kəşfıyyatçı vəzifəsində xidmət edib.
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Nizami Aydəmirov Fizuli döyüşlərində savaşıb. 5 oktyabr 2020-ci il tarixində Fizuli istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nizami Aydəmirov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nizami Aydəmirov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yelena Amato
Yelena Amato (5 noyabr 1983) — İtaliyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Yelena Amato İtaliyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 6-cı pillənin sahibi olub.
Manuel Avila Kamaço
Manuel Avila Kamaço (Manuel Ávila Camacho; ) — 1 dekabr 1940-cı ildən 30 noyabr 1946-cı ilə qədər Meksika Prezidenti. 1937–1939-cu illərdə radikal Lasaro Kardenas hökumətində hərb naziri kimi xidmət etmişdir. Meksikada "Centlmen Prezident" kimi tanınırdı.
O, 1938-ci ildə xarici neft şirkətlərinin əmlakının milliləşdirilməsi zamanı yaranan münaqişəni həll etməyə, İkinci Dünya müharibəsi illərində ABŞ və onun müttəfiqləri ilə əməkdaşlıq qurmağa nail olmuşdur. Müharibədən sonra o, Amerika hökuməti ilə əlaqələri gücləndirməyə davam etmişdir. Onun daxili siyasəti Kardenasın islahatlarından uzaqlaşması ilə səciyyələnirdi.
Gəncin (Miyanə)
Gəncin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 105 nəfər yaşayır (30 ailə).
Nuri Yamut
Mehmet Nuri Yamut, Türk Silahlı Qüvvələrinin 6-cı Ordusu. Baş Qərargah rəisidir.
Hərbi xidməti
1908-ci ildə Hərbi Akademiyanı leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir. Manastır 6. Korpus 50. Alay 3. Eskadronda olarkən 1912-ci ildə tutuldu. Əsirlikdən qayıdaraq 1913-cü ildə Hərbi Akademiyaya daxil oldu. 1 il oxuduqdan sonra təhsilini tərk edib Ordu sıralarına girdi. Balkan müharibəsinə və Birinci Dünya Müharibəsinə qatıldı. 1919-cu ildə yenidən başladığı akademiya təhsilini 1920-ci ildə bitirib Kadr oldu. Eyni tarixdə Anadoluya getdi və Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində iştirak etdi. Gümüş mükafatı, Alman Dəmir Salip ordeni və İstiqlal medalına sahibdir. 1935-ci ilə qədər müxtəlif qərargah və qoşunlarla Əfqanıstanda xidmət etmişdir
Gelibolu'ndaki 2. korpusun komandiri olduğu müddətdə, 1943-cü ildə Alçıtəpə kəndindəki Saros körfəzinə baxan bir təpədə 10000 öldürülmüş insanın şərəfinə tikdirmək üçün İstanbuldakı iki evini satdı. Sümüklərinin toplandığı və mərmər döşəmənin altına basdırıldığı deyilsə də, abidə Milli Müdafiə Nazirliyinin ödənişi çərçivəsində inşa edildi.
Baş Qərargah rəisi
3 Yanvar 1949-cu ildə Quru Qoşunları Komandanlığına təyin edildi. 1949-cu il iyulun 1-dək Baş Qərargah rəis müavini vəzifəsində çalışıb. Baş qərargah rəisi vəzifəsindən 6 iyun 1950-ci ildə, 10 aprel 1954-cü ildə öz xahişi ilə təqaüdə çıxdı.
İbtidai incəsənət
İbtidai incəsənət — ibtidai icma dövrünün incəsənəti.
Tarixi
Arxeoloqlar qədim insanların hazırladıqları müxtəlif alətlər əsasən ibtidai dövrü daş və metal (mis, tunc və dəmir) dövrlərinə görə mərhələləşdirirlər.
Daş dövrü qədim (paleolit), orta (mezolit) və yeni (neolit) daş dövrü kimi mərhələlərə bölünür. Daş dövrünün təxmini xronoloji sərhədləri e.ə. 2,5-3 milyon ildən – e.ə. VI min illiyi nəzərdə tutur. Paleolit, öz növbəsində üç dövrə: aşağı, orta və yuxarı (və ya son) paleolitə bölünür. Daş dövrü mis və tunc dövrü ilə əvəz olunur ki, sonuncu b.e.ə. III-II minillikləri əhatə edir. Daha sonra (b.e.ə. I minilliyin əvvəli) dəmir dövrü başlanır.
İbtidai insan torpaq və heyvandarlıqla məşğul olmuşdur. Bundan öncə isə, o, minillər ərzində öz dolanışığını üç yolla: yığıcılıq, ovçuluq və balıqçılıq la təmin etmişdir.
İbtidai cəmiyyətin tarixi amerikalı etnoqraf L.Q.Morqanın «Qədim cəmiyyət» adlı tədqiqatında öz əksini tapmışdır. Aparılan tədqiqatlar bir daha sübut edir ki, insan təkcə təbiətin tərkib hissəsi olmamış, o həm də incəsənət vasitəsilə özünü formalaşdırmış və kamilləşdirmişdir. Bunu sübut edən bir çox dəlillər mövcuddur. Xüsusilə, dünya arxeologiya elminin mütəxəssisləri bu haqda yetərincə misallar göstərmək iqtidarındadırlar. 1836-cı ildə Şaffoda (Vyana departamenti) məşhur arxeoloq Eduard Larte tərəfindən xüsusi rəsmlərlə cizgilənmiş lövhəciklərin tapıntısı bu sahədə ən dəyərli nümunələrdəndir. O, həm də La Madlendə (Fransa) mamont təsvirini də tapmışdır.
Ən erkən mərhələdə incəsənətin səciyyəvi xüsusiyyəti sinkretizmdir (yunanca – synkretimos – birləşmə – müxtəlif baxışların əlaqəsi).
Dünyanın bədii şəkildə dərk edilməsi «homo sapiens»-in (ağıllı insanın) formalaşmasına güclü təkan oldu. Arxeoloqların kəşfləri nəticəsində məlum olur ki, incəsənət əsərləri əmək alətlərinin hazırlanmasından çox sonra, təqribən milyon ildən sonra yaranmağa başlayıb.
Paleolit, mezolit və neolit dövrü abidələri ibtidai insanların əsas diqqətinin, məhz nəyə yönəldiyini göstərir. Qaya üzərindəki cizgi və rəsmlər, daş, gil və ağacdan hazırlanmış heykəllər, qablar üzərindəki ovçuluq səhnələrinin təsvirləri insanların heyvanlar haqqındakı düşüncələrini sübut edir. Paleolit, mezolit və neolit dövrünün əsas təsvir obyekti vəhşi heyvanlardır.
Sonuncu paleolit dövrünə aid olan ilk təsviri sənət əsərləri Orinyak (Fransa) mədəniyyətinə aid edilir. Daş və sümükdən hazırlanan qadın fiqurlarına da məhz bu dövrdə təsadüf olunur. Bu cür «venera»lara Fransa, İtaliya, Avstriya, Çexiya, Rusiya və dünyanın digər regionlarında rast gəlmək olar.
Bunlarla eyni vaxtda mamont, fil, at, maral kimi heyvanların ümumiləşdirilmiş – ifadəli təsvirlərinə də rast gəlirik. Xüsusilə, bu heyvanlara aiddir.
Qaya rəsmləri və fiqurlar ibtidai insanların təfəkkür tərzini öyrənməyə imkan verir. Məsələn, ovçunun mənəvi qüvvələri təbiət qanunlarını dəf etməyə yönəldilir. Bundan ibtidai insanın bütün həyatı asılıdır.
İbtidai incəsənətin əsas bədii xüsusiyyətini simvolik forma və təsvirin şərti xarakteri təşkil edirdi.
Yuxarı paleolit rəngkarlığına mağara təsvirləri aid edilir. Ən qədim abidələr Qərbi Avropada tapılmışdır. 1879-cu ildə ispan arxeoloqu M.Sautuola Altamır mağarasında (İspaniya) paleolit dövrünün rəngkarlıq təsvirlərini kəşf etdi. 1895-ci ildə Fransanın Lya Mut mağarasında ibtidai insanın çəkdiyi rəsmlər tapıldı. 1901ci ildə A.Breyl Fransada Vezera düzənliyində Le-Kombatel mağarasında mamont, bizon, maral, at, ayı təsvirlərini tapır. Burada təsvirlərin sayı 300-ə qədərdir, həmçinin insan təsvirləri də üstünlük təşkil edir. Həmin ildə arxeoloq Pestroni Le Kombateldən çox da aralı olmayan Fon de Qomda 40 vəhşi at, 23 mamont, 17 maral təsvirlərindən ibarət olan «rəsm qalereyasını» kəşf edir. Daş dövrünün palitrası çox kasıbdır, burada dörd əsas rəng – qara, ağ, qırmızı və sarı üstünlük təşkil edir. Ağ və qara rənglərdən isə nadir hallarda istifadə olunub.
Eyni dövrləri ibtidai musiqiyə də aid etmək olar. Hərəkət, jest, mimika və səslər ibtidai musiqini yaradan əsas elementlər idi.
Son paleolitdə əldə edilən musiqi alətləri xüsusi maraq doğurur. Çernovitsk vilayətində Dnestrin sağ sahilində Moldova düşərgələrindəki qazıntılar zamanı arxeoloq A.P.Çernış son paleolitin ortasına aid olan mədəni təbəqədəşimal maralının buynuzundan hazırlanmış 21 sm uzunluğunda fleyta tapmışdır.
Bir çox tədqiqatçılar belə güman edirlər ki, yuxarı paleolit incəsənəti təkcə sənətdən ibarət deyil, o həm də ibtidai insanların dini-magik görüşlərini əks etdirir.
İbtidai mədəniyyətin bir qədər sonrakı mərhələləri mezolit, neolit və ilk metal alətlərin hazırlanması dövrünə təsadüf edir. İbtidai insan təbiətdən əldə etdyi hazır məhsullarla yanaşı əməyin digər formalarını – ovçuluq, balıqçılıq, əkinçilik və heyvandarlıqla də məşğul olmağa balşayır. Yeni daş dövründə insan tərəfindən ilk dəfə odadavamlı gil kəşf edilir. İnsanlar öz məqsədləri üçün ilk növbədə təbiətdən alınan daş, ağac və sümükdən istifadə edirdilər. Torpaqla məşğul olanlar gildən hazırlanmış qabların üzərini naxışlayırdılar.
Neolit və tunc dövründə ornament daha da çiçəklənməyə başlayır. Buradakı təsvirlər mürəkkəb anlayışları ifadə edir. Dekorativ-tətbiqi sənətin və bir çox növləri – keramika və metalın yenidən işlənməsi formalaşmağa başlayır.
B.e.ə. III minilliyə, tunc dövrünün erkən çağına aid olan Şimali Qafqaz mədəniyyəti Maykop adını almışdır. Bu ad məşhur Maykop kurqanı abidəsinə uyğun adlandırılmışdır. Maykop mədəniyyəti Taman yarımadasının şimal-qərbindən Dağıstanın cənub şərqinə qədər yayılmışdır.
İbtidai cəmiyyətin sonlarına doğru bədii peşələr və sənətlər geniş vüsət tapmağa başlayır: bürüncdən, qızıl və gümüşdən müxtəlif məmulatlar hazırlanır.
İbtidai dövrün sonlarına yaxın memarlığın yeni-yeni növləri — qalalar yaranmağa başlayır. Bu cür tikililər kobud surətdə cilalanmış nəhəng daşlardan hazırlanır. Belələrinə Avropanın bir çox yerlərində və Qafqazda rast gəlmək olur.
B.e.ə. I minilliyin II yarısından Avropanın meşəlikləri boyu məskunlaşma başlayır. Məskunlaşma nəticəsində düşərgə, kənd və şəhərlər yaranırdı.
Düşərgələr daha çox daş və tunc dövrünə aiddir. «Düşərgə» anlayışı şərtidir. Bu anlayış «məskunlaşma» termininə daha yaxındır. Pompey, Troya və Herkulanumda daş dövrünə aid ovçu düşərgələrinə rast gəlmək olar ki, bunları ən qədim şəhərlərə də aid etmək olar.
Məskunlaşma olan yerlərdə dəfn mərasimi də həyata keçirilir. İbtidai dövrün dəfn abidələri iki növə – qəbirüstü tikililərə (kurqan, meqalitik, sərdabə) və heç bir tikilisi olmayan qrunt qəbirlərə bölünür.