cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Üzük-çalovabənzər oynaq
Üzük-çalovabənzər oynaq — qırtlağa aid oynaq. Üzük-çalovabənzər oynaq çalovabənzər qığırdağın əsasındakı üzüyəbənzər qığırdağın səfhəsi üzərindəki  ilı birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Bu oynağın kapsulu nazikdir və arxa tərəfdən bir bağ — vasitəsilə möhkəmlənmişdir. Çalovabənzər qığırdaq bu oynaqda öz oxunun başına hərlənərək önə, arxaya, içəri və bayır tərəfə hərəkət edir.
Sailor Moon Crystal seriyalarının siyahısı
Sailor Moon Crystal — 2014-cü ildən şoco manqa seriyası olan "Seylor Mun" manqasının 20 illik yubileyi münasibəti ilə yayımlanan ONA seriyası. Toei Animation tərəfindən hazırlanan, Munehisa Sakai və Çiaki Konun rejissoru olduğu anime serialının ilk iki mövsümü 5 iyul 2014-cü ildən 18 iyul 2015-ci ilə kimi Niconico vasitəsilə bütün dünyada yayımlanmışdır və manqanın ilk 26 fəslini əhatə etmişdir. 2015-ci ilin sentyabrında Toei Animation üçüncü mövsümü istehsal etdiyini açıqlamışdır. Anime serialının üçüncü mövsümü "Ölüm həvariləri" adı ilə tanınır və manqadakı "Sonsuzluq" hekayəsinə əsaslanır. Üçüncü mövsümün ilk seriyası 6 mart 2016-cı ildə Tokiodakı "Animate Ikebukuro" mağazasında nümayiş etdirilmişdir. Üçüncü mövsüm 4 aprel 2016-cı ildən 27 iyun 2016-cı ilə kimi Tokyo MX kanalında yayımlanmışdır.
Yaponiya
King Records animenin DVD və Blu-ray formatında 13 cildini yayımlamışdır.
Yakopo Peri
Yakopo Peri (20 avqust 1561, Roma — 12 avqust 1633, Florensiya) — İtaliyalı bəstəkar və müğənni, Florensiya kameratası nın üzvü. Təxminən 1597-ci ildə yazılan və İlk opera sayılan "Dafna" əsəri və qədim operalardan biri hesab edilən "Evridika"nın müəllifi.
Peri musiqi təhsilini Florensiyada almışdır, onun müəllimi Kristofano Malvezzi sayılır. Yerli kilsələrdə müğənni və orqan ifaçısı kimi işləmişdir. Sonradan Mediçilərin sarayında müğənni (tenor) və saray bəstəkarı kimi çalışmağa başladı. Pyeslər və madriqal lar üçün yazdığı musiqilər onun bəstələdiyi ilk əsərlərdir.
1590-cı illərdə Peri Florensiyanın əsas musiqi xeyriyyəçisi Yakopo Korsi ilə tanış oldu. Onlar ikisi də eyni fikirdə idilər ki, müasir incəsənət yunan və Roma mədəniyyətinin klassik əsərlərindən geri qalır. Onlar yunan faciəsini özlərinin anladığları kimi bərpa etmək qərarına gəldilər. Onların bu işi Florensiya kameratası nın 10 il öncə başladığı işi davam etdirdi. Onların "monodoniya" ilə eksperiment apardılar ki, bu da ariya və reçitativ in yaranmasına gətirib çıxartdı. Peri və Korsi libretto yazmaq üçün şair Ottavio Rinuççini ni dəvət etdilər. Onların birgə əsəri "Dafna" ənənəvi olaraq ilk opera hesab edilir, o, 1597-98-ci illərdə Venesiyada karnaval zamanı göstərilmişdir.
Peri və Rinuççini "Evridika" adlı növbəti opera üzərində birgə işləməyə başladılar, onun premyerası 1600-cu il oktyabrın 6-da Florensiyanın Palazzo Pitti sarayında keçirilmişdir. Əsərdə ariya və xorla birlikdə reçitativ hadisələrin irəliləməsi üçün istifadə olunurdu.
Sonralar Peri daha 5 opera və saray həyatının müxtəlif hadisələrinə aid digər janrlarda olan əsərlər yazdı. Onun vəfatı zamanı yaratdığı opera üslubu kiçik nəslin (məsələn, Klaudio Monteverdi) işləri ilə müqayisədə kifayət qədər köhnəlmiş görünsə də, Perinin yaradıcılığının opera janrının yaranmasına təsiri böyükdür.
Çjao Szıyan
Çjao Szıyan – Çin partiya və dövlət xadimi.
O, aparıcı islahatçı idi, Çinə bazar iqtisadiyyatını təqdim etmiş, korrupsiya ilə mübarizə aparmışdır.
Həyatı və fəaliyyəti
17 oktyabr 1919-cu ildə Xenan əyaləti, Xuasyan qəzasında böyük bir torpaq sahibinin ailəsində anadan olmuşdur. Atası 1930-cu illərdə öldürülmüşdür.
1938-ci ildən Çin Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. 1937–1945-ci illərdə yapon işğalçılarına qarşı aparılmış milli azadlıq müharibəsində və 1946–1949-cu illərdəki xalq azadlıq müharibəsində Xebey, Şandun və Xenan əyalətlərində rəhbər partiya vəzifələrində olmuşdur. 1951-ci ildə aqrar islahatın keçirilməsinə rəhbərlik etmək üçün Quandun əyalətinə göndərilmiş, əvvəlcə ÇKP MK cənub yarımbürosunun katib müavini, sonra isə ÇKP Quandun əyalət komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə seçilmişdir.
1967-ci ilin aprel ayında bütün vəzifələrdən kənarlaşdırılmışdır. 1971-ci ildə bəraət almışdır.
Bundan sonra 1971–1972-ci illərdə ÇKP Daxili Monqolustan muxtar rayonu komitəsinin katibi, 1972–1975-ci illərdə ÇKP Quandun əyalət komitəsinin katibi və birinci katibi, 1975–1980-ci illərdə ÇKP Sıçuan əyalət komitəsinin birinci katibi, Çendu qoşunlarının birinci komissarı olmuşdur. 1978-ci ildən Çin Xalq Siyasi Məsləhət Şurası Ümumçin Komitəsi sədrinin müavini idi. 1979-cu ildən ÇKP MK Siyasi Bürosunun, 1980-ci ildən ÇKP MK Siyasi Bürosu Daimi Komitəsinin üzvü idi. 1980 ilin sentyabrında baş nazir vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1987-ci ilin yanvarında ÇKP MK-nın Baş katibi vəzifəsinə seçilmişdir.
Ev həbsi
1989-cu ilin iyun ayında keçirilən ÇKP MK-nın 4-cü plenumu Çjao Szıyanı ÇKP MK-nın baş katibi vəzifəsindən azad etmişdir. Belə ki, ÇKP MK-nın 1989-cu ilin 23–24 iyun tarixlərində keçirilmiş XIII çağırış 4-cü pleumu Li Penin "Antipartiya və antisosializm çıxışları və iğtişaşları zamanı yoldaş Çjao Szıyanın səhvləri haqqında" məruzəsini müzakirəyə çıxartmışdır. Müzakirə nəticəsində plenum Çjao Szıyanı ÇKP MK-nin baş katibi vəzifəsindən azad edərək, bu vəzifəyə ÇKP-nin Şanxay şəhər komitəsinin katibi Szyan Szemini seçmişdir. Bundan sonra Çjao Szıyan ömrünün sonunadək ev dustağı qalmışdır.
17 yanvar 2005-ci ildə Pekindəki xəstəxanaların birində vəfat etmişdir.
Ailəsi
Lyan Botsi ilə evli olmuşdur. Onbu evlilikdən 6 övladları - 5 oğlan və 1 qız övladları dünyaya gəlmişdir. Lyan Botsi 2013-cü ilin dekabr ayında Pekində vəfat etmişdir.
Ayşe Kulin
Ayşe Kulin — Türk roman yazarı.
Həyatı
Ayşe Kulin 26 avqust 1941-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur.
Yazdığı bioqrafik əsərləri və romanları ilə ən çox oxunan yazarlardan birinə çevrilmiş və bir çox mükafatlara layiq görülümüşdür. Üslubundakı axıcılıq və açıqlıq yazarın kitablarının ssenariləşdirilib ekranlaşdırılmasının əsas səbəbidir.
Arnavutköy Amerika Qız Kollecinin Ədəbiyyat fakultəsini bitirib. Bir çox qəzet və dərgilərdə redaktor və jurnalist kimi işləyib. Həmçinin də, uzun illər boyu televiziya, reklam və filmlərdə səhnə prodüseri və ssenarist kimi çalışmışdır.
1984–1996-cı illər
Hekayələrdən ibarət ilk kitabı "Üzünü günəşə tərəf döndər" 1984-cü ildə işıq üzü görüb. Kitabdakı "Gülizar" adlı hekayə "Sınıq gəlincik" adı ilə 1986-cı ildə ekranlaşdırıldı və Mədəniyyət Nazirliyinin mükafatına layiq görüldü.
1996-cı ildə Münir Nureddinin yaşamını əks etdirən "Şirin bir sakitlik" adlı kitabı nəşr olundu.
1997–2003-ci illər
1997-ci ildə Aylin Devrimelin həyatına istinad edərək yazdığı "Adı: Aylin" romanına görə İstanbul Rabitə Kolleci tərəfindən ilin yazıçısı seçildi. Bu roman yazarı daha geniş auditoriyaya tanıtdı. 1998-ci ildə "İndiki vaxtlar", 2000-ci ildə Füreya Koralın həyatını əks etdirən "Füreya" romanı işıq üzü gördü.
2001-ci ildə Türkiyənin şərq əyalətlərində yaşanan dramın köklərindən və bunun cumhuriyyət dövründəki səbəblərini göstərən " Körpü" romanını yazdı. Bu əsər də ekranlaşdırılıb. 2002-ci ildə yazdığı " Nəfəs nəfəsə" romanı ilə İkinci Dünya Müharibəsi dövründəki yüzlərlə yahudini soyqrımdan xilas etmiş türk diplomatların qəhrəmanlıqlarını bir sevgi hekayəsi ilə birlikdə gündəmə gətirdi.
2004-cü il
2004-cü ildə yazdığı " Gecə səsləri" romanına eyni adlı serial çəkilərək 2008–2009-cu illərdə televiziyada yayımlanıb.
Erməni soyqırımı iddiasına bağlı münasibəti və reaksiyalar
CNN Türkdə nümayiş olunan Aykırı Sorular adlı proqrama qonaq olan Ayşe Kulin verdiyi cavabların birində istifadə etdiyi "Mən erməniləri çox xoşlayıram amma o bir deportasiya hadisəsidir. Döyüşdə yaşananlara soyqırım demək çətindir. Yəhudilərinki kimi gedib dayanıb dayanarkən biz onları kəsməyə başlamadıq" şəklindəki sözləri səbəbiylə reaksiya çəkdi. Change.org adlı bir internet saytı tərəfindən Kulinin boykot edilməsi və kitablarının daha çox oxunmaması üçün elektron imza kampaniyası başladıldı. Reaksiyalar üzərinə Agos qəzetinə bir məktub yazan Ayşe Kulin: "Mən canlı nümayişin ard-arda gələn suallarının stressi içində, davamı ağzıma tıxanılan cümləmin davamını da gətirə bilmədən, bəli, səhv bir şəy söylədim. Məqsədim mənə istinad edilən, "Ermənilər layiq olduqları üçün kəsiliblər" demək əsla deyildi. Bunu söyləməyəcəyimə, belə düşünmeyeceyimi məni tanıyan və ya kitablarımı oxuyanlar bilər. Mənim ifadə etmək istədiyim bu idi. Bu ölkədə ermənilərə edilənlər, Hitlerin yəhudilərə etdiyindən fərqli idi. Ermənilər və türklər qorxunc bir döyüşün içində, bir-birləri ilə döyüşərək öldülər. Döyüşlər qorxuncdur. Hər döyüş bir qırğındır əslində" sözləriylə səhv anlaşıldığını ifadə edərək, "Səhv başa düşülən cümləm üçün, hamınızdan, Türkiyə ermənilərindən bütün ürəyimlə üzr istəyərəm. 1915-ci ildə yaşananların bir soyqırım deyil amma qırğın olduğunu düşünməyə isə, yenə sizlərdən üzr istəyərək davam edirəm, çünki ürəyim mənə türklərin, ermənilərin soylarını yox etmək kimi bir niyyətlərinin ola bilməyəcəyini pıçıldayıb. Və mən buna və bu ölkənin sizə və mənə və hamımıza aid olduğuna inanaraq yaşamağa davam etmək istəyirəm" sözləri ilə üzr istədi.
Yeni Torpaq
Yeni Torpaq — Şimal Buzlu okeanda yerləşən arxipelaq. Kara dənizi və Barens dənizləri arasında qərar tutur. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Arxangelsk vilayəti «Novaya Zemlya» rayonuna daxildir.
Coğrafiya və iqlim
Arxipelaq iki iri adadadan və bir sıra xırda adalardan ibarətdir. Şimal adası və Cənub adası ən iriləri olub aralarında ən ensiz yeri 2 km olan Matoçkin Şar boğazı yerləşir. Kiçik adalar arasında ən irisi Mejduşarski adasıdır. Şimal adasının şərq qutaracağında Avropanın adada yerləşən ən ucqar nöqtəsi olan Flissinqski burnu yerləşir.
Arxipelaq cənub-qərbdən şimal-şərq qutaracağına qədər 925 km məsafədə uzanır. Arxipelaqın ucqar şimalı Böyük Oranski adalarıdır. Cənub qutaracağı Petuxov arxipelaqı, şərq qutracağı Qusinaya Zemlya yarımadasında yerləşən adsız burun, şərq qutaracağı isə Şimal adasında yerləşən Flissinqski burnunda yerləşir. Adaların ümumi sahəsi 83 min. km²; Şimal adasının eni 123 km, Cənub adasının eni isə 143 km təşkil edir.
Arxipelaq cənubdan Kara Darvazası boğazı (eni 50 km) ilə Vayqaç adasından ayrılır.
Arktik iqlimə malikdir və soyuqdur. Küləklər davamlı olur. Küləklərin sürəti 40–50 m/s təşkil edir. Bəzən ədəbiyyatda «Küləklər ölkəsi» adlandırılır. Şaxtalar daimidir və tempetaur −40 °S olur. Ən isti ayların orta temperaturu şimalda 2,5 °S, cənubda isə 6,5 °S təşkil edir. Burada Kara dənizin suyu ilə Barens dənizinin suyu arasında temperatur fərqi 5° təşkil edir. Adalarda çoxlu sayda kiçik göllər vardır. Cənub hissələrdə göllərin suyu 18 °S qədər qıza bilir.
Şimal adasında 20 000 km² sahəsi olan Ledyanaya şapka buzlağı yerləşir. Onun uzunluğu 400 km, eni 70–75 km məsafədə yerləşir. Buzlaqların qalınlığı bəzən 300 m təşkil edir. Arxipelaqda yerləşən buzlaqların ümumi sahəsi 29 767 km², bunun isə 92 % səth buzlağıdırsa, 7,9 % dağ buzlağıdır. Cənub adasının böyük qismi Arktik tundradır.
Faydalı qazıntıları
Arxipelaqda faydalı qazıntıların olması məlumdur. Burada qara və əlvan metal filizləri aşkarlanmışdır. Burada Rusiyada əb böyük marqans yatağı vardır. Marqansın ümumi ehtiyatları 260 milyon t olaraq qiymətləndirilir. Üstəlik ərazi zəngin Gümüş ehtiyyalarına sahibdir. Bu filizi ancaq açıq üsulla hasil etmək olar. Arxipelaqın şelf sularında zəngin neft və qaz yataqları vardır. Hələdə bu ehtiyatlarla bağlı araşdırmalar aparılır.
Tarixi
Yeni Torpaq adasında elmə məlum olmayan qəbilənin izləri aşkarlanmışdır. Bu tapıntılar Ust-Poluy mədəniyyətinə aid edilir. Nenlərlin mifologiyasında onlar sirtya adlandırılır.
Yeni Torpaq arxipelaqı XII—XIII əsrlərdə Novqorod taçirləri tərəfindən aşkarkanması ehtimal redilir. Bunu sübüt edən sənədli faktlar yoxdur. Skandinaviyalıların adaları kəşf etməsi haqqında da belə məlumat yoxdur.
1594-ci ildə Barensin ekspedisiyası Stoqanovoy körfəzində sinka xəstəliyindən tələf olmuş rus yaşayış məntəqəsi aşkarlayır. Ekspedisiya üzvləri arxipelaqın qərb sahillərində bir necə yaşayış məntəqəsinin qalıqlarını aşkarlayırlar. Görünür XV—XVI əsrlərdə Yeni Sibir adalarında ruslar tərəfindən dəniz canlılarının ovu həyata keçirilirdi.
Qərbi Avropa ölkələrindən olan səyyahlarda ilk gələn ingilis dənizçi Hyo Uillobi VI Eduardun göstərişi ilə (1547—1553) Şimal dəniz yolunun aşkarlanması məqsədi ilə bölgəyə ekspedisiya təşkil etmişdir. Herard Merkatorun tərtib etdiyi (1595) xəritədə arxipelaq yarımada kimi və bitişik formada təsfir edilir. Holland səyyahı Villem Barens 1596-ci ildə Şimal adasının şimal qutaracağını keçərək adanın şərq sahilində qışlayır. 1871-ci ildə norveç Ellinq Karlsen Şimal Qütbünə ekspedisiya təşkil edərkən qışlama daxmasını aşkarlayır və burada naviqasiya alətləri, dəmir pullar, qab-qacaq, divar saatı və silahlar aşkarlayır.
Holland alim və araşdırmaçısı Nikolaas Vitsen «Şimali və Şərqi Tatarıstan» (1692) kitabında arxipelaq haqqında məlumat vermiş və I Pyotrun burada hərbi baza inşa etməsini düşündüyünü bildirirdi. Adalarda ilk rus araşdırmaçısı şturman Fedor Rozmıslov (1768—1769) olmuşdur.
XIX əsrdə Yeni Torpaq faktiki olaraq heç kəs tərəfindən məskunlaşılmır. Ancaq Pomorlar və Norveçlər adaların sahillərində balıqçılıqla məşğul olurdular. Daimi yaşayış məntəqələri isə olmamışdır. Bununla belə adaya qonşu dövlətlər iddiа edirdilər. Hətta dəfələrlə siyası konfliktrə gətirib çıxarırdı. Bununla belə Rusiya imperiyası dəfələrlə ərazinin ona mənsub olduğunu bildirirdi.
Ruslar adada yaşaya bilmirdilər bu səbəbdən əraziyə almanlar köçürülür. 1869 ildə ilk əhali yerləşdirilir. 1877-ci ildə Cənub adasında Malıye Karmakul yaşayış məntəqəsi salınmışdır.
1901-ci ildə Yeni Torpaq arxipelaqına arktika təsirlərini çəkən rəssam Aleksandr Aleksandr Borisoviç gəlir. Onun köməkçisi nenes Tıko Vilka onunla birlikdə hərəkət edirdi. Bir müddət sonra Boris köməkçisinin böyük yetənəyə sahib olduğunu müəyyənləşdirir. Sonradan adalara (1903) digər rəssam Stepan Pisaxov gəlir və Tıkonun bacarığını qiymətləndirir. Geri qayıdarkən isə ona rənglər və karandaş verir.
1909-ci ildə qütb araşdırmaçısı Vladimir Rusanov, Tıko Vilka və Qriqori Pospelov arxipelaqın dəqiq kartoqrafik xəritəsini tərtib edirlər. 1961-ci ilin 30 oktyabırında dünya tarixinin bu vaxta qədər test elədiyi ən dəhşətli,ən təhlükəli,ən ölümcül silah test edildi adı Çar bombası əvvəl 100 meqaton gücdə idi ama çox təhlükəli və zərərli olacağı üçün yarı yəni 50 meqatona düşürüldü test vaxtı onan uzaqda olan evlərin şüşələr qırılmışdır tərkibi azotdan idi.
Əhalisi
İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayəti ərazisində yerləşir. Arxipelaqın yerli əhalisi Nenlər olmuşdur. Atom poliqonu yaradılarkən onlar köçürülmüşdür.
2010-ci il siyahıya alınmasına görə arxipelaqda 2429 nəfər yaşayır. Onlar əsasən Beluşya Quba və Roqaçevo qəsəbələrində yaşayırlar.
Flora və fauna
Ərazi əsasən arktik səhralardan ibarətdir. Cənub adasında isə Artik tundradır.
Əsasən mamır və şibyələrlə örtülü olur. Onların hündürlüyü bəzən 3-4 sm olur.
Burada bir illik bitkilərə rast gəlinir. Burada Sürünən söyüd (Salix polaris), Saxifraga oppositifolia və b yayılmışdır. Cənub ərazilərdə Betula nana, Mamır, Ot bitir. Göl və körfəzlərin sahillərində göbələklərə rast gəlinir. Ən böyük gölü olan Qusinoyedə bir çox balıq növlərini görmək olar. Burada heyvanlar aləminin qütb tülküsü, lemminq, ağ kәklik, şimal maralı, ağ ayı, pagophilus, halqaşəkilli suiti, adi saqqallı suiti, morj, balina kimilərə rast gəlinir.
Adalarda quş koloniyaları çoxdur. Onların çoxu Qağayılar kimi quşlardan təşkil olunmuşdur.
Atom paliqonu
thumb|290px 17 sentyabr 1954-cü ildə adalarda Beluşya körfəsində atom paliqonu yaradılır. Paliqon üç ərazidə həyata keçirilmişdir: Arxipelaqın digər ərazilərində də sınaqlar həyata keçirilmişdir.
1963-cü ildə SSRİ və ABŞ arasında Kosmos, su məkanlarında və açıq havada atom sınaqlarını qadağan edən müqavilə imzalanmışdır.
80-ci illərdə siyasətdə aşkarlıqdan sonra arxipelaqda həyata keçirilən atom sınaqları haqqında məlumat hamıya məlum olur. Qrinpisin fəalları oktyabr 1990 ildə arxipelaqda həyata keçirilən atom sınaqlarına qarşı etiraz aksiyası həyata keçirirlər. 1990 8 oktyabr tarixli gecə saatlarında fəallar «Qrinpis» gəmisində SSRİ sərhəddini keçərək əraziyə daxil olurlar. Sonradan onlar həbs edilir və Murmanska gətirilirlər. Sonradan isə onlar azad edilmişdir.
Radioaktiv tullantılar
Ərazidə xüsusi ilə şərq sahillərində 1957—1992-ci illərdə həyata keçirilən atom sınaqları səbəbindən sonradan radioktiv tullantıların qəbirsanlığına çevrilir. İstər maye istərsə bərk atom tullantıları adalara yerləşdirilmişdir.
Bu tip tullantı qəbistanlıqları əsasən Sedov, Oqa, Sivolki, Stepovoq, Abrosimov, Blaqopoluçnaya, Yeçeniya körfəzləridir. 1981-ci ildə «K-27» (Stepovok körfəzi), 1967-ci ildə Lelin atom buzqıran gəmisinin atom bölməsi (Sivolki körfəzi) və digər sualtı qayıqların atom bölmələri atılmışdır.
Bu bölgədə 2002 ildən Rusiya Fövqəladə Nazirliyi tərəfindən monitorinq aparılır. 1992—1994 illərdə Rusiya və Norveçin bölgədəki ekoloji vəziyyətlə bağlı ekspedisiyaları təşkil edilmişdir.
Rübab binti İmra əl-Qeys
Rübab binti İmra əl-Qeys (və yaxud Ümm Rübab) (رباب بنت امرئ القيس بن عدى بن أوس) ‏ İmam Hüseynin (ə) həyat yoldaşlarından biri, İmam Hüseynin ən kiçik övladı olan Əli Əsğərin anası.
Böyük Xextsir Dövlət Təbiət Qoruğu
Böyük Xextsir Dövlət Təbiət Qoruğu – Rusiya Federasiyasında dövlət təbiət qoruğu. Xabarovsk şəhərinin şəhərətrafi zonasında (15–20 km cənubda), Böyük Xextsir dağ massivində yerləşir. Sahəsi 454² km. 1963-cü ildə təşkil olunmuşdur.
Ümumi məlumat
Səthi dağlıq sahələrdən (hündürlük 500 metrə qədər) və düzənliklərdən ibarətdir; çılpaq qayalıqlarvar. Böyük Xextsir Dövlət Təbiət Qoruğu üçün müxtəlif bitki növləri səciyyəvidir. Dağlarda sidr, küknar və enliyarpaqlı meşələr, sıx kolluqlar və zəngin ot örtüyü üstündür. Dağətəyi zonalarda qarışıq və törəmə tipli meşələr yayılmışdır. Dərələrdə qaraşam ağacları, cil çəmənləri, ağcaqovaq-küknar talaları və paralel uzanmış ensiz yüksəkliklərdə palıdlıqlar var; qızılağac cəngəlliyinə və bataqlıqlara rast gəlinir. Əsas meşə massivlərindən tam, yaxud qismən təcrid olunmuş Mancuriya florası qalmaqdadır. 755 bitki növü arasında RF-nin Qırmızı Kitabına daxil edilmiş çoxlu endemik və relikt bitkilər var. Heyvanat aləmi Amur-Ussuriya və Sibir tayqa faunası komplekslərinin növləri ilə təmsil olunur; susamuru, ağdöş ayı və qonur ayı, maral, cüyür, uçan sincab, mışovul, burunduk səciyyəvidir. Amur pişiyi və susamuruna, vaşaq və Amur pələnginə rast gəlinir. Quşlardan qara bağır, meşə qaratoyuqu və sarısinə tənək quşu, az miqdarda cənnət milçəktutanı, mavi sağsağan, qırqovul və Amuryanı ərazilərə xas növlər var. Qoruqda RF-nin Qırmızı kitabına düşmüş çay qaran quşu yaşayır. Sürünənlərdən qorunan Uzaq Şərq tısbağası daha çox maraq doğurur.
Ruellia paulayana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Raya Mustafayeva
Raya Gülbala qızı Mustafayeva — Azərbaycanda ilk ornitoloq qadın, biologiya elmləri namizədi.
Elmi və iş fəaliyyəti
Ali təhsilini bitirdikdən sonra, AMEA-nın Zooligiya İnstitutunun aspiranturasına daxil olaraq "Şərqi Zaqafqaziya (Azərbaycan) şəraitində qaratoyuqların ekologiyası" mövzusunun təsdiqi üçün, Türkmənistan Respublikasının Aşqabad şəhərinə gedərək, həmin Respublikanın EA-nın akademiki Ə. G. Rüstəmovun elmi rəhbərliyinin razılığını almışdır.
1967-ci ildə elmi mövzunu başa çatdıraraq dissertasiya müdafiə edərək, biologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
Azərbaycan Respublikasında ilk ornitoloq qadın olaraq, R. G. Mustafayeva ömrünün 60 ilini ekologiya sahəsinə həsr etmişdir. 90 il tarixi olan Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruğunda 60 il əmək stajına malikdir və bunun 30 ilini yüksək dağekosistemində az öyrənilmiş nadir quş növlərinin ekologiyasının izlənilməsinə sərf etmişdir. 04.12.2019-cu il tarixində Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruğun 90 ili qeyd ediləcəkdir.
1986-cı ildən Azərbaycan Ornitoloji Cəmiyyətinin üzvüdür. 2001–2008-ci ilər ərzində AMEA Zoologiya İnstitutunun Dissertasiya Şurasının ornitologiya ixtisası üzrə, müdafiəyə qoşulmuş namizədlik dissertasiyalarına opponent təyin edilmiş və elmi işlərə rəyçi olmuşdur. İllər ərzində Moskva, Sankt-Peterburq, Aşqabad şəhərlərində keçirilən Ornitoloji Konfranslarda iştirak etmişdir.
Ailəsi
Raya Gülbala qızı Mustafayevanın üç qızı, bir oğlu, səkkiz nəvəsi və bir nəticəsi var.
Mükafatları
Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruğunun 50 illiyi ilə əlaqədar olaraq "Təbiəti mühafizə işində xidmətlərinə görə" 1979-cu il 4 dekabr tarixində, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur.
23 may 2008-ci il tarixində ekologiya işçilərinin peşə bayramı münasibətilə Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Fəxri Fərmanı, həmçinin 2009-cu ildə Zaqatala Qoruğunun 80 illiyinə həsr edilmiş konfransda Zaqatala rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir.
Məqalələr və nəşriyyat
1985-ci ildə Moskva şəhərində çap edilmiş "Zaqatala Qoruğu" kitabının müəlliflərindən biridir.
Elmi məqalələri AMEA-nın Zoologiya İnstitutunun "Elmi əsərləri", "Azərbaycan Qoruqlarının əsərləri" məcmuələrində dəfələrlə nəşr edilmişdir. Son illər, 2006-cı ildə "Zaqatala qoruğunda sərçəkimi quşların qidasına dair materiallar", 2007-ci ildə Rusiya Federasiyasının Nalçik şəhərində "Nəcib Qafqaz maralının qorunması" adlı məqalələri, 2007-ci ildə "Zaqatala qoruğunun maralları", 2009-cu ildə "Zaqatala qoruğunun cütdırnaqlı heyvanlarının sistematikası və sayğı metodikası", 2009-cu ildə Qoruğun 80 illiyi ilə əlaqədar 3 dildə tərtib edilmiş "Zaqatala Dövlət Təbiət qoruğu", 2011-ci ildə "Zaqatala Qoruğunun Köpkəri", 2018-ci ildə nəşr edilmiş "Zaqatala qoruğunun ayıları" kitablarının müəllifidir. Azərbaycanın faunasına dair 30-a qədər elmi əsərin müəllifidir.
Budyonnı Bakıda (film, 1952)
Budyonnı Bakıda qısametrajlı sənədli filmi rejissor Muxtar Dadaşov tərəfindən 1952-ci ildə çəkilmişdir. Bakı Kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film Vətəndaş müharibəsi qəhrəmanı, Sovet İttifaqı Marşalı S. M. Budyonnının Bakıya gəlməsinə həsr olunmuşdur.
Məzmun
Film Vətəndaş müharibəsi qəhrəmanı, Sovet İttifaqı Marşalı, Sovet Ordusu süvari qoşunlarının komandanı və SSRİ Silahlı Qüvvələr Nazirliyi Ali Hərbi Şurasının üzvü S. M. Budyonnının Bakıya gəlməsinə həsr olunmuşdur.
Film haqqında
Film "Ordenli Azərbaycan" kinojurnalının xüsusi buraxılışıdır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1952-ci ilin Azərbaycan filmləri 1950-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Amblyseius longulus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Karel Domin
Karel Domin — Çex boyaniki və siyasətçisi.
Ruellia jussieuoides
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nutasiya
Nutasiya
Nutasiya (lat. nutatio-yellənmək, tərəddüd)-yerin əsas hərəkətlərindən biri olub, ayın cazibə qüvvəsinin təsiri ilə həyata keçir. Nutasiya hadisəsi ondan irəli gəlir ki, yerin hərəkəti zamanı yer oxu fəzada heç də öz-özünə paralel qalmır və öz bucağını dəyişərək 18,6 il ərzində proyeksiyada 18, eni 14 qövs saniyəsinə bərabər ellips cızır.
Obsekvent dərə
Obsekvent dərə
Obsekvent dərə (lat, obsequens-geri çəkilən)-əsas çayın axdığı istiqamətin əksinə axan çay qollarının dərələrinə deyilir.
Kseniya Marinkoviç
Kseniya Marinkoviç (tam adı: Kseniya Marinkoviç, ; ) — Xorvatiya kino, televiziya və teatr aktrisası.
Baccharis scabridula
Baccharis scabridula Baccharis scabridula
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ruellia rasa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Üzük-qalxanabənzər oynaq
Üzük-qalxanabənzər oynaq (articulatio cricothyreoideum) — qırtlağa aid oynaq. Qalxanabənzər qığırdağın hər bir aşağı buynuzu üzüyəbənzər qığırdağın üzərindəki facies articularis thyreoidea ilə birləşərək üzük-qalxanabənzər oynağı əmələ gətirir. Sağ və sol üzük-qalxanabənzər oynaqlar bir vaxtda işlədikləri üçün quraşdırma oynaqlardan hesab olunur. Bunların bir ümumi frontal oxu var. Qalxanabənzər qığırdaq bu oxun başına hərəkət edərək gah çalovabənzər qığırdaqdan uzaqlaşır gah da ona yaxınlaşır. Qalxanabənzər qığırdağın aşağı kənarı ilə üzüyəbənzər qığırdağın qövsü arasında orta xətdə lig. cricothyreoideum adlanan bağ çəkilmişdir.
Buxta üzərində Günəş (film, 1969)
Buxta üzərində günəş qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Pərviz Cəfərov tərəfindən 1969-cu ildə çəkilmişdir. Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Bakı limanının yaranması və inkişafı, onun texniki təchizatı, gələcəkdə burada görüləcək işlər haqqındadır.
Məzmun
Film Bakı limanının yaranması və inkişafı, onun texniki təchizatı, gələcəkdə burada görüləcək işlər haqqındadır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1969-cu ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Okean cəbhəsi
Okean cəbhəsi — okeanda iki müxtəlif fiziki kimyəvi xassəli su kütlələrini bir-birindən ayıran maili müstəviyə deyilir. Okean cəbhəsində temperaturun, şorluluğun, sıxlığın və s. xassələrin kəskin dəyişməsi müşahidə edilir.
Tanacetum balsamitoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Marina Vladi
Marina Vladi (əsl adı və soyadı — Yekatrina Marina Vladimirovna Polyakova-Baydarova, Katrin Marina de Polyakoff-Baydaroff kimi də məşhurdur ; doğ. 10 may 1938 — rus əsilli fransa aktrisası və müğənnisi.
Terekli-Məktəb
Terekli Məktəb – Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Noqay rayonunun inzibati mərkəzi. Terekli məktəb Dağıstanın şimal-qərbində Noqay çölünün mərkəzində yerləşir. Qəsəbənin 75 km ndə, avtomobil yolu üstündə Qızılyar şəhəri yerləşir. Əhalisi 7000 nəfərdir.
Tarixi
Qəsəbənin yaranma tarixi XVIII əsrə aiddir. Tarixi xəritələrə görə indiki qəsəbə qaranoqayların, ermənilərin və rusların yaşadğı iki auldan ibarət imiş. Qəsəbənin adı Terek və məktəb sözləri  ilə bağlıdır. Terekli-məktəb bütün noqay xalqının paytaxtı hesab olunur. Qəsəbənin Şərəf Xiyabanında 11 Müharib və Əmək qəhrəmanı büstü var.
Mədəni həyatı
Qəsəbədə, kənd məktəbləri üçün noqay dili müəllimlərini hazırlayan Xasavyurd Pedoqoji kollecinin, və Moskva Humanitar Universitetinin  filialları var. Eləcə də Uşaq İncəsənət məktəbi, Xalq Teatrı, Dramatik Teatr və bir çox folklor və etnoqrafik ansambllar.
Müəssisələri
Qəsəbədə ASC “Qızlyar yaq zavodu”, MMC “Step”(ət məhsulları satışı) və sairə. Kənd təsərrüfat müəsisələri MMC “İsmail”. Tikinti sahəsində MMC “Aqat”, MMC “Edil bay”.
Namiq Əliyev (futbolçu)
Namiq Əliyev — Azərbaycan futbolçusu
Namiq Əliyev "Gənclərbirliyi", "Olimpik" və "Karvan"ın formasını geyinib. 2005/06 mövsümündə "Gənclərbirliyi"də 25 oyuna çıxan "Pele" ləqəbli yarımmüdafiəçi 3 qola imza atıb. Növbəti iki mövsümdə "Olimpik"in forması altında 40 matçda iştirak edib və 1 dəfə fərqlənib. Ötən mövsümdə isə Namiq "Karvan"ın şərəfini qoruyub - 20 oyun, 2 qol. 2009-cu ilin avqustunda "Qəbələ"yə transfer olub.
Bitlis üsyanı (1915)
Bitlis üsyanı — Birinci dünya müharibəsi zamanı Türkiyədə Bitlis ilində yaşayan ermənilərin təşkil etdiyi üsyan. Üsyan 1915-ci ilin yanvar ayında başlamış, aprel ayında isə şiddətlənmişdir. I dünya müharibəsində Osmanlı İmperiyasının ağır durumundan istifadə edən, Daşnaksütun təşkilatı, ərazidə yaşayan erməniləri türklərə qarşı birləşdirmək üçün Vahan Papasyan adlı radikal milliyətçini Daşnaksütun təşkilatının Bitlis nümayəndəsi təyin etmişdir.
Osmanlı İmperiyası sərhədləri daxilində yaşayan bütün kişiləri səfərbərliyə çağırdı. Bu çağırışa bəzi ermənilər də qoşuldu. Ancaq ermənilərin böyük bir qismi, Osmanlı İmperiyası tərəfindən döyüşmək istəmədiklərini açıq şəkildə söyləyirdilər. Bitlis ilinin Osmanbaşısı Korsu, Akhis, Beygeri, Arşin və Tasu kimi etnik ermənilərin yaşadığı kəndlərə səfərbərliklə bağlı yazılı müraciət etmiş, lakin cavab ala bilməmişdir. 1915-ci ilin yanvar ayında Bitlis ilinin Hizar qəzasının Sekür kəndində ermənilərlə, türk əsgərləri arasında səfərbərlik məsələsində mübahisə yaranmışdır. Ermənilərin Osmanlı əsgərlərinə hücumundan sonra silahlı atışma başlamışdır.
Erməni silahlılarının Bitlis ili ilə Van ilini bir-birinə bağlayan yolu kəsməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirir. Erməni silahlıları ərazidə olan hərbi təyinatlı teleqraf xəttlərini kəsirlər. 20 fevral tarixində isə Viyris kəndində yaşayan ermənilər silahlı mübarizəyə başlayırlar.
Badri Xasaia
Badri Xasaia — Gürcüstan yunan-roma güləşçisi, Avropa çempionu, dünya çempionatlarının mükafatçısı.
Həyatı
1979-cu ildə Kutaisi şəhərində anadan olub. 1995-ci ildə kadetlər arasında dünya birinciliyinin gümüş mükafatçısı olmuşdur. 1998-ci ildə yeniyetmələr arasında dünya birinciliyinin gümüş mükafatçısı olmuşdur. 1999-cu ildə yeniyetmələr arasında Avropa çempionu oldu.
2002-ci ildə dünya çempionatının gümüş mükafatçısı və Avropa çempionu oldu. 2005-ci ildə Avropa çempionatının bürünc medalçısı oldu. 2007-ci ildə dünya çempionatının bürünc medalını qazandı. 2008-ci ildə Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu, lakin Pekin Olimpiya oyunlarında yalnız 16-cı ola bildi.
Kiril Tenison Vayt
Kiril Tenison Vayt — Avstraliya botaniki.
Cangüdən (film, 1961)
"Cangüdən" — rejissor Akira Kurosavanın filmi.
Məzmun
Filmdə baş verən hadisələr XIX əsrdə Yaponiya ərazisində baş verir. Kiçik bir şəhərcikdə iki quldur qəbilə yerli əhalini qorxu və vahimə altında saxlamaqdadırlar. Kuvabatake Sandzuro adlı avara samuray öz qılıncının və fitnə-fəsadlarının köməyi ilə həmin iki dəstəni qarşı-qarşıya qoyur. Bununla da samuray onların bir-birini məhv etməklərinə nail olur. Bu hadisədən sonra kiçik şəhərdə sakitlik bərpa olur və samuray oranı tərk edir.
Ruellia trachyphylla
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məhəmməd Said
Məhəmməd Saed Mərağeyi −1883–1973 — محمد ساعد مراغه‌ای — iki dəfə İranın Baş Naziri, səkkiz dəfə Xarici İşlər Naziri, bir dəfə Daxili İşlər naziri, dörd dəfə xarici ölkələrdə səfir, dörd dəfə Senat Məclisi və bir dəfə Məclisin nümayəndəsi olmuşdur.
Həyatı
Məhəmməd Saed, (Saedülvizarə) Marağada və ya da Tiflisdə anadan olmuşdur. Əslən azərbaycanlı, atası Məhəmmədkazım Qazi idi. Atası və babası Azərbaycanın yüksək səviyyəli münsif və hakimlərindən idi. İsveçrənin Lozann Universitetində təhsil almışdır.
Məhəmməd Saidin uşaqlıq və gənclik illəri Zaqafqaziyada keçmiş, diplomatik karyerası burada başlanmışdır. Mart hadisələri zamanı Krasnokrestovskaya küçəsi (Şeyx Şamil) 23 ünvanda yerləşən və 100 nəfərdən çox iranlı təbəələrin və konsulluğun əməkdaşlarının sığınacaq tapdıqları İran konsulluğunun binası erməni silahlı dəstələri tərəfindən tutulmuşdu. M. S. Marağayi konsulluq binasının azad edilməsinə nail olmuş, daha sonra rus hərbçiləri ilə birgə Bakıda yaşayan və işləyən İran vətəndaşlarının da məruz qaldığı qırğınların qarşısının alınmasında fəal iştirak etmişdir. 1994-cü ildə Tehranda nəşr etdirdiyi "Siyasi xatirələr"ində 1918-ci il mart faciələri günlərində şəhərdəki vəziyyəti təsvir etmiş və göstərmişdir ki, şəhər küçələrindən və həyətlərdən ölülərin və yaralıların yığılması və şəxsiyyətlərinin təyin edilməsi üçün hələ yalnız onun yaratdığı komissiya tərəfindən 5000 nəfərdən artıq iranlı və qeyri-iranlı müsəlmanın qətlə yetirildiyi müəyyən olunmuş, bütün bu cəsədlər müsəlman qaydasında dəfn edilmişdir. Qanlı mart hadisələrindən sonra cəmiyyətdə böyük vahimə yaranmış, müsəlman əhalisi şəhəri kütləvi surətdə tərk etməyə başlamışdır. M. S. Marağayi böyük çətinliklə şəhərə giriş-çıxışa qadağa qoymuş erməni-bolşevik hökumətindən sərnişinlərlə dolu gəmilərin İran limanlarına yola salınmasına icazə almışdır. Bir neçə gün ərzində 5 mindən 10 minə qədər insan — İran təbəələri və yerli müsəlmanlar Bakını tərk edərək Astara, Ənzəli və İranın digər şəhərlərində sığınacaq tapmışlar. FTK-nın sənədlərindən məlum olur ki, Bakıda iranlı təbəələrin və şəxsən İran konsulunun özünün təqib olunması sonrakı aylarda da, türk-Azərbaycan qoşunları şəhəri azad edənədək davam etmişdir.
1918-ci ilin əvvəlində yalnız Bakı və onun ətraf kəndlərində 70 minə yaxın əksəriyyəti etnik azərbaycanlı olan İran vətəndaşları işləyir və yaşayırdı. İstər sayına, istərsə də şəhərin sosial-iqtisadi həyatının müxtəlif sahələrində tutduqları mövqeyə görə onlar Bakı cəmiyyətinin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edirdilər. Kifayət qədər fəal və işgüzar bir insan olan İran konsulu Məhəmməd Said-əl Vəzarə Marağayi isə şəhərin rəsmi və ali dairələrə daxil olan tanınmış və hörmətli xarici diplomatlardan biri hesab olunurdu. O, Azərbaycan və rus dillərini yaxşı bilir, yerli adamlarla öz dillərində danışır və nitqlər edirdi.
Bakıda yaşayan İran vətəndaşlarının arasında İranla Qafqaz şəhərləri arasında ticarətin ayrı-ayrı sahələrinə nəzarət edən və şəhərdə öz kontorları, daşınmaz əmlakı, mağazaları və s. olan milyonçular, iri və orta tacirlər zümrəsi var idi. Çoxsaylı xırda iranlı tacirlər də şəhərin ticarət həyatında əhəmiyyətli rol oynayırdılar. Bu əhali qrupunun daha böyük hissəsi isə neft sənayesində, əsasən, qara fəhlə işləyirdi. Eyni zamanda şəhərdə yüzlərcə bədbəxt, yaşamaq üçün hər növ vəsaitdən məhrum olan və Bakının küçələrində dilənçi həyatı keçirən "iranlılar" var idi. Tamamilə aydındır ki, Bakının mərkəzi küçələrini və yaşayış məhəllələrini əhatə edən 1918-ci il qanlı mart hadisələri İran vətəndaşlarının özlərindən, eləcə də onların əmlakından yan keçə bilməzdi. Təsadüfi deyil ki, küçə döyüşlərinin və atışmalarının ilk qurbanları əksər hallarda məhz bu evsiz-eşiksiz insanlar, "Əlahəzrət İran şahının" təbəələri oldular. Hadisələrdən az sonra həm İranda, həm də Bakıda çıxan İran qəzetləri bu haqda dəfələrlə yazmaqla, əsas günahı öz vətəndaşlarının təhlükəsizliyini təmin etməyi bacarmamış İran konsulunda görürdülər, halbuki mart hadisələrinin ikinci günü erməni quldurlarından gizlənən yüzdən artıq İran vətəndaşlarının sığınacaq tapdığı İran konsulluğunun binası erməni silahlı dəstələri tərəfindən ələ keçirilmiş, konsulun özü, konsulluğun əməkdaşları ilə birlikdə əsir götürülmüşdü. Yalnız Məhəmməd Said-əl Vəzarənin Bakı Sovetinə dəfələrlə müraciətindən sonra əsir İranlı vətəndaşları azad etmək mümkün olmuşdu və bu zaman konsulun özü də daxil olmaqla bu insanlara konsulluğun binasını tərk etməmək əmri verilmişdi. (Bayat Kave. Qafqaz üzərində fırtına. İranın müstəqilliyin ilk dövründə Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstan respublikaları ilə regional münasibətləri. 1917–1921, Tehran, 2001, s..39 (fars dilində).) Lakin bolşeviklərin xəbərdarlığına baxmayaraq, İran konsulu bir neçə rus dənizçisi ilə birlikdə Bakının küçələrinə çıxaraq, müsəlmanların müdafiə olunduğu İçəri Şəhər Qalasına gəlmiş və Qalanı toplardan atəşə tutan Xəzər donanmasının rus əsgər və matrosları tərəfindən hərbi əməliyyatların dayandırılması üçün həqiqətən çox səy göstərmişdi. (AR Pİİ SSA, f.277, siyahı 2, iş14, v.1–4.) Lakin, Said-əl Vəzarənin bolşeviklərlə danışıqları zamanı "günahsız müsəlman, qadın və uşaqlara qarşı vəhşiliklərin dayandırılması", habelə "müharibədə iştirak etməyən yüzlərlə İranlı vətəndaşların ölümünə səbəb olan şəhərin bombalanmasına dərhal son qoyulması" kimi tələbləri eşidilməmiş qalmışdı. (Marağayi Said Məhəmməd. Siyasi xatirələr. Tehran, 1994, s. 49 (fars dilində).)
Artıq qeyd edildiyi kimi, mart faciələri günlərində həlak olmuş müsəlmanların arasında çoxlu sayda İran vətəndaşları var idi və İran qəzetləri hadisələrdən sonra dərhal vətənə qayıtmağa müvəffəq olmuş öz vətəndaşlarının son məlumatlarına istinad edərək, iddia edirdilər ki, "müharibənin 3–4 günü ərzində 2000 nəfər qətlə yetirilmiş və onlardan 500 nəfərdən çoxu iranlılar olmuşdur". Həmçinin qeyd edilirdi ki, həlak olanların arasında İran konsulunun 21 yaşlı qardaşı da var idi. ("Bahar" qəzeti, Хорасан, 1918, 21 aprel (fars dilində).) Lakin konsul Məhəmməd Said Marağayi sonralar başqa bir rəqəm gətirərək yazırdı ki, "yalnız onun tərəfindən təşkil edilmiş komissiya tərəfindən küçə və həyətlərdən 5000-dən artıq qətlə yetirilmiş müsəlman, iranlı və qeyriiranlıların meyitləri toplanmış və dəfn edilmişdi." (Marağayi Said Məhəmməd. Siyasi xatirələr, s. 49.)
İranın Bakıdakı konsulu Məhəmməd Said-əl Vəzarə Marağayi də, həmin günlərdə aralarında minlərlə İran vətəndaşlarının olduğu müsəlmanlara qarşı zorakılığın qarşısının alınmasında fəal iştirak etməklə, bu hadisələri yerli müsəlman əhalisinin erməni silahlı qüvvələri tərəfindən qızışdırılan milli qırğını kimi xarakterizə edirdi. (Marağayi Said Məhəmməd. Siyasi xatirələr….s.48.)
Məhəmməd Said 1932–1934-cü illərdə Qərbi Azərbaycan əyalətinin valisi olmuşdu. İran milli və senat parlementlərində Urmiyadan nümayəndə seçilmişdi. 1938-ci ildən İranın Rusiyadaki səfiri idi. O, Əli Süheylinin 1943-cü ildə kabinetinin süqutundan sonra baş nazir oldu. Saed, Sovetin İranın şimalında nəft konsessiya tələbin qəbul etməkdən imtinasından sonra, İran-Rusiya münasibətləri, Saedin hökuməti ərzində aşağı düşmüşdür. Sergey Kavtaradze açıqca baş nazirə hücum etdi və onun istefasını tələb etdi. Sovet və Tudə mətbuatı Kavtaradzenin sözlərini əks etdilər. Sovetlər Tudə yoldaşlarını ruhlandırdılar ki, Saedin istefa verməyi üçün nümayiş etsinlər. Saed 1944-cü ilin noyabrında istefa verdi. 1948-ci ilin noyabr ayında yenidən İranın baş naziri oldu.
O, Tudə Partiyasını baş nazirliyi zamanı qadağan etmişdir və Artur Millspo (Artur Millspaugh) onun rəhbərliyi altında yenidən maliyyə naziri təyin edildi.
Bildirilir ki, o, hətta senatorluq zamanı da, ictimai nəqliyyatdan (məsələn, avtobus) istifadə edirdi. O, rus, fransız, alman, ərəb və türk dillərini mükəmməl bilirdi.
Sen-Didye (Yuxarı Alplar)
Sen-Didye  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sent-Etyen-an-Devolyui kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05138.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 133 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 86 yaşında (15-64 yaş arasında) 63 nəfər iqtisadi fəal, 23 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.3%, 1999-cu ildə 81.8%). Fəal olan 63 nəfərdən 58 nəfər (31 kişi və 27 qadın), 5 nəfər işsiz (1 kişi və 4 qadın) idi. Aktiv olmayan 23 nəfər arasında 6 nəfər şagird və ya tələbə, 11 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Şahin Musaoğlu
Bioqrafiya
Şahin Musa oğlu Əbilov 1963-cü il iyulun 11-də Masallı rayonunun Qızılağac kəndində anadan olub. Bu kənddə orta məktəb təhsili alan Şahinin sonrakı taleyi isə qısa fasilələrlə Bakı şəhəri ilə bağlanıb.1980–86-cı illərdə N. Nərimanov adına Azərbaycan Tibb institutunda (indiki ATU) təhsili alan Ş. Musaoğlu müalicə-profilaktika fakültəsini bitirərək həkim kimi fəaliyyətə başlayır. İlk təyinatı isə Biləsuvar rayonuna olur. 4 il burada həkim kimi çalışdıqdan sonra paytaxta dönür. 1990-cı ildə Qədirli adına Xəzər Dəniz Hövzə Xəstəxanasında işə düzələn Ş. Musaoğlu o zaman çox da geniş yayılmayan bir sahə — USM üzrə öz həkimlik ixtisasını artırmağa başlayır. Müasir texnoloji biliklərə əsaslanan tibbin bu modern sahəsində əldə etdiyi təcrübəsi sonradan onu bu işin ən yaxşı mütəxəssislərindən birinə çevirir.
Ş. Musaoğlunun Bakıdakı həkimlik fəaliyyətinin ilk illərində ölkədə müharibə hökm sürürdü. Azərbaycan-Ermənistan savaşının qızğın vaxtlarında Şahin Musaoğlu Müdafiə Nazirliyi Tibb İdarəsi, HET idarəsi və Müdafiə Nazirliyi Sənədli Filmlər Kinotelestudiyasının əməkdaşı olaraq Qarabağ döyüşlərində yaralanan əsgər və zabitlərə məxsus ilk hərbi-tibbi arxivi yaradır.1992-ci ildə, görkəmli bəstəkar Cavanşır Quliyevin məşhur "Əsgər marşı"ndan savayı hərbi-vətənpərvərlik mövzusunda əsərlərin hələ yazılmadığı bir vaxtda, Şahin Musaoğlu özünün ilk türküsünü bəstələyir. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Yusif Mirzəyevin xatirəsinə həsr olunmuş bu mahnı-"İgid Əsgər, Möhkəm Dayan! " ilk dəfə televiziya ekranında səslənir. Çox az müddətdə populyarlıq qazanaraq dillərdə dolaşan bu mahnıdan sonra Şahin növbəti savaş türkülərini yazır. 20 Yanvar şəhidlərininin xatirəsinə həsr olunmuş "Qərib Karvan", Milli Ordunun ilk batalyonu haqda yazılan "Birinci Batalyon" , "Cənab Leytenant" və.s bu kimi bir-birinin ardınca Şahinin bəstələdiyi mahnılar ona daha çox şöhrət qazandırır. Ş. Musaoğlu sonradan da həm hərbi, həm də vətənpərvərlik mövzusunda yaradıcılıq fəaliyyətini davam etdirir. Sözləri unudulmaz şairimiz Rəsul Rzaya aid "Elegiya"böyük Şəhriyarın vətən yanğısıyla qələmə aldığı eyni adlı"Azərbaycan", poeziyamızın əvəzsiz nümayəndəsi Bəxtiyar Vahabzadəyə məxsus "Bay yurdum", həmişəyaşar istiqlal nəğməkarı Əhməd Cavadın sözlərinə yazdığı "Bismillah", görkəmli ədibiniz Anarın nadir şeirlərindən biri olan "Gedirəm Zəngilana" yaşadığımız dünyanın ən böyük söz adamlarından biri olan Ramiz Rövşənin şeri əsasında bəstələdiyi "Yalquzaq"mahnı və başqa türküləri ilə o, başladığı işi uğurla davam etdirərək bu musiqi janrına xeyli qiymətli töhfələr verir.
↓ 8 kitab: ↓
2. "Yaşamaq gözəldir, Yaşatmaq sonsuz" ,
3. "Ağ Ümid" ,
4. "Cəng əsgəri — ييجيت سولدير الوقوف ثابتة.
5."Güllədən biçilmiş bir köynək "
6."Светить всегда, светить везде!"
7. "Mübariz"
8. "Beş qapı."
və onlarla bədii, elmi məqalələrin müəllifi olan Ş. Musaoğlunun yaradıcılıq işi nəticəsində üç audio kasset"İgid əsgər, möhkəm dayan", "Vətən çağırır" və "Bozqurd harayı" (sonuncu Almaniyada istehsal olunub) həmçinin "Öncə Vətəndir", "İgid əsgər möhkəm dayan", "Cənab Leytenant", "Şahin Musaoğlunun müəllif mahnıları" adlı kompakt diskləri dinləyicilərinin ixtiyarına verilib.
Indiyədək bəstələdiyi 40 a yaxın (38) mahnının əksər sözlərinin də müəllifi olan Ş. Musaoğlunun şeirləri müxtəlif şeir toplularında və mətbuat orqanlarında, o cümlədən xarici ölkələrin (Böyuk Britaniya, Amerika, İran, Türkiyə, Küveyt, Rusiya) populyar dərgi, qəzet və internet saytlarında işıq üzü görüb.
Baccharis scabrifolia
Baccharis scabrifolia Baccharis scabrifolia Baccharis scabrifolia
Şahin Musaoğlu
Bioqrafiya
Hal hazırda Medservis özəl tibb mərkəzinin poliklinika müdiri və Badam Medikal center klinikasının dioqnostika şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır.
Baccharis scabrifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şahin Musaoğlu
Bioqrafiya
Ailəlidir, iki oğlu var.
↓ '''Şahin Musaoğlunun musiqi əsərlərinin siyahısı: Mahnı yaradıcılığı:
Simfonik yaradıcılığı:
"Vətən əmanəti"simfonik ballada(BSO üçün,2021)
"Zəfər dastanı"simfonik poema(vokal xor və simfonik orkestr üçün,2021)
Ş. Musaoglunun sözlərinə yazılmış mahnılar: "Olkəm"
"Şuşam mən sənə qayıtdım"
"Vətəndir unvanımız"
"Bura Azərbaycandır"
"Heç kim unudulmur "
"Rübailər"
"Könullər fırtınası"
"Vətən naminə"
Şahin Musaoğlunun bədii əsərləri və tamaşaları:
"Mübariz" pyesi
"Mübariz "operası(liberetto-Ş. Musaoglu 18.01.2019 DTX mədəniyyət mərkəzi
"Mübariz" radio tamaşa
"Beş qapı"pyesi (N. Gəncəvinin 880 illiyi münasibətilə)
"Beş qapı"musiqili tamaşa (senarı Ş. Musaoglu 27.12.2021, HEYDƏR ƏLİYEV sarayı)
↓ '''Şahin Musaoğlunun esseləri ↓ 1.On altı ilin savaş hekayəsi -- https://old.525.az/view.php? lang=az&menu=7&id=1830&type=1#gsc.tab=0
2.Bir əsrlik yaşam marşı və ya 100-cü doğum gününə iki ay qalmış susan ürəyin hekayəsi.--
3. Adları əbədi yaşayacaqdır" və ya "Yalnız Tanrı bilir
4. Herkes ona "Bey" derdi — Türkiyə Cümhuriyəti Bütün Dünya dərgisi 1.aralık.2014
5.Nizami Gencevi — Türkiyə Cümhuriyəti Bütün Dünya dərgisi 1.şubat.2016 6.Adsız Qəhrəmanlar -- https://old.525.az/view.php?lang=az&menu=7&id=24777&type=1#gsc.tab=0
7. Əmir Teymurun qılıncı --
Aleksis Bledel
Həyatı
Aleksis Bledel 16 sentyabr, 1981-ci ildə Hyuston şəhərində, Texasda anadan olub. Atası Martin Bledel Argentinadan, anası Nanett Bleyk isə Meksikadandır. Doğma dili ispanca olan Aleksis uşaqlıqda çox utancaq olduğundan, səkkiz yaşında vaildeynləri onu özfəaliyyət teatrına vermişdilər. O, "Bizim şəhər" və "Oz ölkəsindən olan sehrbaz" tamaşalarında oynamışdı. Yeniyetmə istedada bu işlərlə məşğul olan bir agent diqqət yetirmiş və o, model kimi fəaliyyətə başlamışdı. Aleksis Hyustondakı Müqəddəs Aqnessa Akademiyasına girmişdi. O, Reyc Parks Model və Aktyorluq Məharəti Məktəbində təhsil almış, bir il ərzində Nyu-York Universitetində kinematoqrafiya üzrə ixtisaslaşmışdı.
Çəkildiyi filmlər və əsas fəaliyyəti
Tezliklə Aleksis onu məşhur edən "Gilmorun qızları" (2000-2008) serialında Rori Gilmor rolunu aldı. Bu serial onun televizyadakı debütü oldu. 2002-ci ildə "Teen People" dərgisi onu "Ən parlaq gənc ulduzlar"ın siyahısına daxil etdi. Bu ərəfədə aktrisa doğma şəhərində çəkilən "Raşmor Akademiyası" filmində kiçik rol da aldı. Aleksis Bledel, Natali Bebbitə aid povestin ekranlaşdırılmış versiyası olan "Əbədi Tuk" (2002) filminə çəkildi. 2005-ci ildə aktrisanın iştirakı ilə birdən-birə iki film ekranlara çıxdı. "Tilsim-cins" adlanan birinci filmin quruluşu Enn Breşersin romanı əsasında verilmişdi. Robert Rodriqez və Frenk Millerin çəkdikləri ikinci film isə "Günahlar şəhəri" adlanırdı. Bu filmə görə aktrisa öz ampluasını köklü surətdə dəyişməli oldu. Əvvəllər incə ev qızlarını canlandıran Aleksis, burada fahişə obrazında oynamalı idi.
Bulaq başında (film, 1980)
Bulaq başında qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Nazim Abbas tərəfindən 1980-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycantelefilm" də istehsal edilmişdir. Film-konsert Salyandakı "Cəngi" və Lənkərandakı "Xalq Yaradıcılığı" ansambllarının fəaliyyəti haqqındadır.
Məzmun
Film-konsert Salyandakı "Cəngi" və Lənkərandakı "Xalq Yaradıcılığı" ansambllarının fəaliyyəti haqqındadır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1980-ci ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Uzunburun meymun
Uzunburun meymun, və ya Kахаu (Nasalis larvatus) — Əntərmeymunlar fəsiləsinin Nazik bədən meymunlar yarımfəsiləsinə aid növ. Kalimantan adası ərazisindəki meşələrdə yaşayırlar.
Xariçi görünüşü
Uzunburun meymunları digər meymunlardan fərqləndirən əsas xüsusiyyət onların uzun burunlarıdır. Burunları xiyara bənzəyir, bu xüsusiyyət ancaq erkəklərə məxsusdur. Burnun yuxarı hissəsi sarı-qəhvəyi, aşağı hissəsi isə ağ xəzlə örtülü olur. Ayaqları, əlləri və quyruğu boz, tüksüz üzü isə qırmızı olur. Burnuları 66-75 sm olur. Quyruğu uzun olur. Erkəklər 16-22 kq arası çəkiyə malik olurlar.
Sosiolekt
Sosiolekt (,  — cəmiyyət və dialekt), sosial dialekt - hansısa sosial qrupun ( peşə, yaş, mədəni icma) danışıq, ilk növbədə leksik və stilistik xüsusiyyətləri. Dialektdən onunla fərqlənir ki, dialektdə konkret coğrafi məkan sakinləri danışır.
Uzunburun meymun
Xüsusiyyətləri
Burunlu meymunlar meşələrdə yaşayır. Onlar günlük aktiv həyat sürürlər. Gecələr və səhərlər dinçəlirlər. Günün ikinci yarısından daha da aktivləşirlər.
Sosiolekt
Sosiolektlərə arqo, surjik, tryasinka və digər bu tip dillər aiddir.