cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yaşar Aydəmirov
Karyerası
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 yanvar 2002-ci il tarixli, 662 nömrəli Fərmanı ilə ona General-leytenant hərbi rütbəsi verilmişdir.
Parasels
Həyatı
1493-cü ilin sonunda Eynzidelndə, Şvis kantonunda anadan olub, 1541-ci il sentyabrın 24-də Zalsburqda vəfat edib
İsveçrənin Sürix şəhərinin yaxınlığında kiçik bir kənddə dünyaya gözünü açan bu körpəyə atası Fillipp adını verdi. Parasels adını isə Fillipp özü qazandı. Daha doğrusu, dövrünün qədim təbibi Selsin şan-şöhrətini, uğurunu yaşamaq məqsədilə Fillipp "Selsə oxşayan" anlamını verən bu adı şəxsən özü seçdi. Baxıcı anası və həkim atası ailəni çətinliklə dolandırırdı. Onlardan övladlarına qalacaq yeganə var-dövlət isə zəngin kitabxanadan ibarət idi.
Tərcümeyi halında məktəb təhsili haqda heç bir məlumat verilmir. Mənbələr onun özbaşına təhsil almasında israrlıdır. Məktəb təhsili olmadığı üçün nəzəri biliklərin öyrənilməsi və mənimsənilməsinə marağı az olmuşdur. O öz fəaliyyətində praktiki vərdiş, adət-ənənə və müşahidələrə üstünlük vermişdir.
Fəaliyyəti
Paraselsin məşhurlaşmasında qadın faktoru önəmli yerlərdən birini tutur. Çünki o dövrdə qadınlar öz xəstəliklərini həkimlərə bildirməkdən ya çəkinir, ya da utanırdılar. Elə bu məqsədlə də onlar özlərini cadugər, falçı və ovsunçulara etibar edirdilər. Digər bu qisim peşə sahibləri də, öz növbəsində, qadın xəstəliklərini təbib, həkim və loğmanlardan yaxşı mənimsəmişdilər. Anasının qəbulunda olan belə qadınların problem və xəstəliklərini dərindən müşahidə edən Parasels sonralar öz pasiyent dairəsini məhz qadınların hesabına daha da genişləndirir. Təsadüfi deyil ki, dövrünün ilk "Qadın xəstəlikləri" kitabı ona qədər olan heç bir təbib tərəfindən yazılmamışdır.
Əlkimyanı dərindən bilən atasının sayəsində isə həkimlik fəaliyyətində dərman terapiyasının sirlərinə yiyələnməsi onun əlindən tutur. Parasels qeyri-adi həyat tərzi sürür, çirkli, cırıq geyimləri ilə çox zaman sərxoş halda olmasına rəğmən cadu gücü və şəfalı əllərinin sayəsində cəmiyyətdə sevilir, insanları təəccübləndirir, düşmənlərini təəssüfləndirməyi bacarırdı. Buna görə ona şəhərin "baş həkimi" titulu verilmişdi.
Bütün bu uğurlar onun Bazel universitetinə professor kimi dəvət almasına gətirib çıxardı. Elmi bilikləri ilə tələbatı ödəyə bilmədiyinə baxmayaraq, rəhbərlik ona diplom və fəxri ad da verməli oldu, lakin bütün bunlar Paraselsin tibbi ictimaiyyətlə əlaqələrinin qurulmasına yetərincə yardımçı ola bilmədi.
XIX əsrin ortalarında tibb dili kimi latın dilinin qəbul olunması, tibbi ictimaiyyətin bu dildən istifadəsi, konfrans, konqres, simpoziumların və ən nəhayət, tədrisin bu dildə keçirilməsi onun karyerasına öz mənfi təsirini göstərməyə bilməzdi. O dövrün alimləri bu dili bilməyənləri sevmirdilər və onlara hörmət belə etmirdilər.
Parasels isə nəinki bu dildə yazıb oxuyur, heç latın dilini öyrənməyə də cəhd göstərmirdi. Mühazirələrini alman dilində, həm də yarısərxoş vəziyyətdə aparan alim bütün bu dedi-qodulara, söz-söhbətlərə fikir vermir, hətta belələri haqda deyirdi: "Mənim ayaqqabılarım astronomiyanı, fəlsəfəni, əlkimyanı və təbabəti sizdən yaxşı bilir".
Tiburonia granrojo
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Parasels
Fəaliyyəti
Həqiqətən ilk dəfə Parasels kimyanı təbabətə yaxınlaşdırdı və "yatrokimya"nın əsasını qoydu (yatro -yunanca "həkim" deməkdir). Təbabətdə kimyəvi elementlərin təsirini öyrənmiş və tətbiq etmiş, bitki və otlardan xüsusi tinkturalar, ekstratlar, eliksirlər hazırlayaraq istifadə etmişdir.
Təbabətə "siqnatura" və ya "siqna naturale" — "təbiətin işarələri" adlı baxışlar sistemini Parasels gətirmişdir. Bu sistemə görə, ürək xəstəliklərini ürək formalı yarpaqları olan bitkilərlə, böyrək xəstəliklərini böyrək şəkilli bitkilərlə müalicə etmək lazımdır. Xaş-xaşın yuxugətirici təsirinin və terapevtik xüsusiyyətinin təbabətə töhfəsi məhz Paraselsin adı ilə bağlıdır.
O, "fransız xəstəliyi" adlanan sifilisi civə ilə, iflicləri, epilepsiyaları qızıl və sink miksturası ilə müalicə edirdi.
İnsan bədəninin 4 şirəsi haqqında təlimi qəbul etmədiyi üçün Hippokrat, Qalen və İbn Sinanın əsərlərini Bazel universitetinin qarşısında od vurub nümayişkaranə yandıran Parasels bu təhsil ocağından qovulur, lakin bütün bunlara baxmayaraq, həvəsdən düşməyib öz tələbələrini və tərəfdaşlarını başına toplayaraq "fəlsəfə daşı" -"laurum potabis", "qızıl içki" və s. cadu məlhəmlər və məhlullar hazırlayır və uğurla xəstələrinə tətbiq edirdi.
O öz dövrünün elm adamları tərəfindən qəbul edilməməsinə rəğmən 9 kitabını nəşr etdirir və bunlardan 3-ü dərslik kimi rəsmən qəbul olunur.
İndi Parasels təbabətin simvollarından biri, qüdrətli, dünya şöhrətli loğman kimi qəbul edilir. Almaniyada həkimlərin ən nüfuzlu mükafatı Parasels ordenidir.
Penstemon heterophyllus
(Penstemon heterophyllus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bakı Dövlət Universitetinin İnformasiya və sənəd menecmenti fakültəsi
Bakı Dövlət Universitetinin İnformasiya və sənəd menecmenti fakültəsi — Bakı Dövlət Universitetinin fakültələrindən biri.
Tarixi
Bakı Dövlət Universitetində müstəqil İnformasiya və sənəd menecmenti fakültəsinin formalaşmasına gedən yol Azərbaycanda 1947/1948-ci tədris ilində təşəkkül tapmış ali kitabxanaçılıq təhsilinin yaranmasından başlayır. Həmin tədris ilində Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində Kitabxanaçılıq şöbəsi yaradılmışdır. Şöbənin ilk ixtisas müəllimləri xalq yazıçısı Süleyman Rəhimov, Əliheydər Qəhrəmanov, Hüseyn Tağıyev və Məryəmxanım Səmədova olmuşlar. 1958/1959-cu tədris ilində şöbə Şərqşünaslıq fakültəsinin tərkibinə daxil edilmişdir. 1962-ci ilin avqust ayında BDU-da müstəqil Kitabxanaçılıq fakültəsinin təşkil olunması haqqında qərar qəbul olunmuşdur.
2004-cü ildə BDU-nun Elmi Şurasında fakültənin adı dəyişdirilərək Kitabxanaçılıq-informasiya fakültəsi adlandırılır.
18 yanvar 2023-cü il tarixində Bakı Dövlət Universitetinin Elmi Şurasının iclasında BDU-nun Kitabxanaçılıq-informasiya fakültəsinin adının dəyişdirilməsi müzakirəyə çıxarılıb və qərar qəbul olunub; fakültənin adı dəyişdirilərək "İnformasiya və sənəd menecmenti" adlandırılıb.
Fakültədə 3 dildə (Azərbaycan, ingilis və rus dillərində) tədris aparılır.
Bakı Dövlət Universitetinin peşəkar kadr hazırlığı sistemində bu fakültə həmişə xüsusi yeri və mövqeyi ilə seçilmişdir. Fakültənin ilk dekanı Abuzər Alı oğlu Xələfov olmuşdur. Əməkdar elm xadimi, tarix elmləri doktoru, professor, "Şöhrət" və "Şərəf" ordenli Abuzər Xələfov 1962–1970 və 1979–1993-cü illərdə fakültəyə rəhbərlik etmişdir. 1970–1979-cu illərdə Əməkdar mədəniyyət işçisi, professor Zöhrab Əliyev, 1993–2012-ci illərdə Əməkdar mədəniyyət işçisi, professor Xəlil İsmayılov, 2012–2020-ci illərdə dosent Azad Qurbanov dekan vəzifəsində çalışmışlar. 2020-ci ilin sentyabr ayından 2022-ci ilin yanvar ayınadək dekan vəzifəsini dosent Ələmdar Cabbarlı əvəz etmişdir.
Bu günə qədər fakültəni 6000-dən çox məzun bitirib. Fakültədə yüksək ixtisaslı milli kadr hazırlığında Abuzər Xələfov, Hacı Həsənov, Zöhrab Əliyev, Əşrəf Xələfov, Bayram Allahvediyev, Tacəddin Quliyev, Rasim Kazımov, Fərman Bayramov, Sahib Rzayev, Əli Rüstəmov, Zöhrab Baxşəliyev, Aşur Əliyev, Kəmalə Şeyxzamanova, Qəmzə Hacıyeva, Sənubər Mustafayeva və digər alim-pedaqoqların böyük xidmətləri olub.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 yanvar 2019-cu il tarixli Fərmanı ilə informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının imkanları, habelə mövcud tələbat nəzərə alınmaqla, ölkədə kitabxana sisteminin yenidən qurulması həyata keçirilir. Dövlət proqramı əsasında yeni yaradılacaq kitabxana-informasiya sistemində müasir informasiya-kommunikasiya texnologiyalarına yiyələnmiş ixtisaslı kadrların yetişdirilməsi zərurətə çevrilmişdir. Bu mənada İnformasiya və sənəd menecmenti fakültəsinin əsas məqsədi müasir dövrün tələblərinə, informasiya əsrinin çağırışlarına uyğun kadr hazırlığını həyata keçirməkdir.
Hazırda fakültədə təlim-tədris prosesi ilə 40 nəfərdən çox professor-müəllim heyəti məşğul olur. Fakültədə tədris bakalavriatura, magistratura və doktorantura olmaqla 3 pillədə həyata keçirilir. Bakalavr pilləsində 600-ə qədər, magistr pilləsində 20-ə qədər tələbə təhsil alır. 20-dən çox doktorant isə fəlsəfə və elmlər doktorluğu proqramları üzrə elmi-tədqiqat işləri üzərində çalışır.
Məzunları
İnformasiya və sənəd menecmenti fakültəsinin məzunları sırasında professorlar, dosentlər, elmlər və fəlsəfə doktorları, görkəmli yazıçılar, şairlər, ictimai və dövlət xadimləri, jurnalistlər, hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları, ayrı-ayrı nazirliklərdə müvəffəqiyyətlə çalışan dövlət qulluqçuları və digər şəxslər vardır. Onlardan bəzilərinin adlarını qeyd etmək yerinə düşər: prof. Abuzər Xələfov, prof. Bayram Allahverdiyev, prof. Zöhrab Əliyev, prof. Xəlil İsmayılov, prof. Qara Namazov, prof. İslam Ağayev, prof. Əsədulla Qurbanov, fil.ü.e.d. Aybəniz Əliyeva-Kəngərli, fil.ü.e.d. İmaməddin Zəkiyev, dos. Elman Bədəlov, dos. Hacı Həsənov, dos. Tacəddin Quliyev, dos. Zöhrab Baxşəliyev, dos. Fərman Həsənov, dos. Əşrəf Xələfov, dos. Almaz Abbasova, dos. Əli Rüstəmov, dos. Sahib Rzayev, dos. Aşur Əliyev, dos. Nadir İsmayılov, dos. Mehmanəli Məmmədov, dos. Elçin Əhmədov, dos. Knyaz Aslan, dos. Ələmdar Bayramov (Cabbarlı), tar.ü.f.d. Eldəniz Məmmədov, dos. Rasim Süleymanov, dos. Nailə Mehrəliyeva, kitabxana işinin təşkilatçılarından Sara İbrahimova, prof. Kərim Tahirov, Tahir Sadıqov, Oruc Quliyev, şair, yazıçı və jurnalistlərdən Zəlimxan Yaqub, Əlisa Nicat, Məmməd İsmayıl, Şakir Yaqubov, Əhməd İsayev, Akif Nəsirov, Şəlalə Məhyəddinqızı və digərləri.
Vicevano
Vicevano — İtaliyanın Lombardiya regionunda şəhər.
Anaphalioides
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Kazoriya
Kazoriya — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Terror təşkilatı kimi tanınmış qrupların siyahısı
Terrorçu təşkilat — terror aktları həyata keçirmək məqsədi ilə yaradılan və ya öz fəaliyyətində terrordan istifadənin mümkünlüyünü qəbul edən təşkilat.
Terrorçu təşkilatların fəal dəstələri terror qrupları sayılır. Məhz belə qrupların fəaliyyəti sayısində təşkilat qarşısına qoyduğu məqsədlərə nail olur.
Çezena
Çezena — İtaliyanın Emiliya-Romanya regionunda şəhər.
NGC 2008
NGC 2008, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika dır. Göy üzündə Boyakar bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü vasitəsilə  ildə kəşf edilmişdir.
Sortes (Qədim Roma)
Sortes (sors) — Qədim romalılar arasında fal atmaqla gələcək hadisələr haqqında bilik əldə etmək üsulu. Qədim italyan məbədlərində bu eyni zamanda tanrılara müraciət üsulu idi.
Fallar ağac və ya digər materiallardan hazırlanaraq, boş və ya su ilə doldurulmuş qaba atılırdı. Fallar bəzən zər kimi də atılırmış.
Tiburonia
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Anastraphia
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Faentsa
Faentsa — İtaliyanın Emiliya-Romanya regionunda şəhər.
Penstemon incertus
(Penstemon incertus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Multishow ao Vivo: Ivete Sangalo no Madison Square Garden
Multishow ao Vivo: Ivete Sangalo no Madison Square Garden — Braziliya müğənni İveti Sanqalu və nəğməkar şair, New York Madison Square Garden yaşayır qeydə tərəfindən on birinci albom edir.
Sora Amamiya
Bioqrafiya
İkinci kurs tələbəsi ikən Amamiya seyü Miyuki Savaşironun video kolleksiyası ilə tanış olmuşdur. Bundan sonra seyü olmağa qərar vermişdir.
Amamiya Momo Asakura və Şiina Natsukava ilə birlikdə 2012-ci ildə Music Ray'n tərəfindən dinlənərək bəyənilmişdir və elə həmin il üçü də seyü karyeralarına start vermişdirlər. Onun ilk əsas rolu 2014-cü ildə One Week Friends anime serialının personajı Kaori Fucimiyanı səsləndirmək olmuşdur. Həmin animenin bağlanış mahnısı mahnısı onun tərəfindən ifa olunmuşdur. O, həmçinin 2014-cü ildə yayımlanan "Akame ga Kill!" animesinin baş personajı Akameni səsləndirmiş, açılış mahnısı "Skyreach"-i isə ifa etmişdir. 2014-cü ilin axırlarında Amamiya, Asakura və Natsukava TrySail adlı musiqi birliyi qurmuşdurlar. Bu birliyin ilk sinqlı olan "Youthful Dreamer" 13 may 2015-ci ildə "Ultimate Otaku Teacher" anime serialının açılış mahnısı kimi istifadə olunmuşdur.
Amamiya 2015-ci ilin martında 9-cu Seyü Mükafatının qalibi olmuşdur.
Əhməd Cəfərov
Əhməd Həsənağa oğlu Cəfərov — kaskadyor.
Həyatı
Əhməd Cəfərov 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Uşaq yaşlarından filmlərə dəvət alıb və kinoya olan marağı da məhz uşaqlıq illərinə təsadüf edir. Türkiyədə ərəb-fars dilləri üzrə təhsil almışdır.
Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin əsərlərinin siyahısı
right|thumb|250px|[[Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin müasir portreti.]] Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi orta əsrlərdə fəlsəfənin inkişafında böyük rolu olan filosof və şair, İşraqilik fəlsəfi məktəbinin yaradıcısıdır. Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin əsərlərinin və onlara yazılmış şərhlərin əlyazma nüsxələri dünyanın bir sıra fond və kitabxanalarında saxlanılır. Tədqiqatçılar həmin əsərləri yazıldığı mövzulara uyğun olaraq müxtəlif qruplara bölmüşlər.
Şihabəddin Sührəvərdinin əsərlərinin mövzu etibarıya təsnifatı şərtidir. Mütəfəkkirin ayrı-ayrı fəlsəfi cərəyanlarla məşğul olduğu dövrlərə mütləq hədd qoymaq mümkün deyil. Məsələn, alim "İşraq fəlsəfəsi" kitabını yaza-yaza digər mövzular üzərində də işləmişdir. Şihabəddin Sührəvərdinin şeirləri isə mütəfəkkirin ümumi yaradıcılığının bir hissəsi olmaqla onun fəlsəfəsinin müəyyən cəhətlərini əks etdirir.
Zümrüd Quluzadə
Həyatı
Zümrüd Quluzadə 17 mart 1932-ci ildə ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1939–1949-cu illərdə orta məktəbi fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin fəlsəfə şöbəsinə qəbul olunmuş, oranı da fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1954-cü ildən 1957-ci ilə kimi V. İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun fəlsəfə kafedrasının aspirantı olmuşdur. 1957-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutuna gəlmişdir. Hazırda həmin İnstitutun Fəlsəfə və İctimai fikir tarixi şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Z. Quluzadə 26 sentyabr 2021-ci ildə səhər saatlarında ürəyində yaranan problemlər səbəbilə vəfat edib. O, Bilgəh qəbiristanlığında atasının yanında torpağa tapşırılıb.
Elmi fəaliyyəti
Zümrüd xanımın namizədlik dissertasiyası Antoqonist cəmiyyətdə üstqurumun rolu, doktorluğu isə Azərbaycan məkanında ən böyük fəlsəfi cərəyanlardan birinə — hürufiliyə və Azərbaycanda onun nümayəndələrinə həsr olunmuşdur. Onun Hürufilik və onun Azərbaycandakı nümayəndələri kitabı (1970) hürufiliyin tarixi və fəlsəfəsini Təhlil edən yeganə monoqrafik əsər hesab edilə bilər. Sonralar onun bu qəbildən olan tədqiqatları sırasına
Bundan başqa, Azərbaycan məkanında Qərb — Şərq problemi fəlsəfi aspektdə ilk dəfə Zümrüd Quluzadə tərəfindən Закономерности развития восточной флософии XIII – XVI вв. и проблема Запад – Восток (1984) monoqrafiyasında tədqiq olunmuşdur.
Zümrüd Quluzadə ayrıca monoqrafiyalar yazmaqla yanaşı digər alimlərlə bərabər də əməkdaşlıq edərək ortaya sanballı əsərlərin qoyulmasında əsaslı xidmət göstərmişdir. O, Очерки по истории азербайджанской философии (1966) kitabının redaksiya şurasının üzvü və bəzi hissələrinin, o cümlədən çoxcildli Azərbaycan Fəlsəfə Tarixi (2002) birinci cildinin və ikinci cildinin (2007) məsul redaktoru və bir sıra bölmələrinin, Azərbaycan Ensiklopediyasının (2007) "Fəlsəfə" məqaləsinin müəllifidir.
Zümrüd Quluzadənin elmi fəaliyyətində onun təşəbbüsü və baş redaktorluğu ilə nəşr olunan Şərq fəlsəfəsi problemləri adlı beynəlxalq elmi-nəzəri jurnalın (1996-cı ildən) xüsusi yeri vardır. Azərbaycan və rus dillərində ərəb, fars, türk, ingilis, alman və fransız dillərində geniş xülasələrlə dərc edilən həmin jurnal Azərbaycan mədəniyyət tarixində fəlsəfəyə dair ilk jurnaldır və əhatə etdiyi problemlərə, adına görə müasir dünya mədəniyyətində analoqu yoxdur.
Zümrüd Quluzadə Elmi peşəkar qadınların məşvərət şurasının 2001-ci ildən üzvüdür. 2000-ci ilin qadını fəxri diplomu ilə təltif edilmişdir. 2015-ci ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Çörəkli
Çörəkli (əvvəlki adı: Hatsi) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Yenikənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Hatsi kəndi Çörəkli kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Çörəkli kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Toponimikası
Kənd XIX əsrin əvvəllərində İrandan gəlmiş erməni ailələrinin Çörəkli adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Ermənilər kəndi Hatsi (erm. "çörəkli") adlandırmışdılar. 1992-ci ildən kəndin adı yenidən özünə qaytarılmışdır.
Tarixi abidələri
Çörəkli kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Spika
Spika və ya Başaq (α Vir / α Qız / ) - Qız bürcünün α ulduzu. Tipik "Qoşa Ulduzdur". Qırmızı rəngi ilə seçilir. Parlaqlığına görə 16-cı olub, Günəşdən təqribən 2100 dəfə parlaqdır. Bu parlaqlıq özlüyündə yanıldıcıdır, çünki Spika bir-birinə çox yaxın yerləşən iki ulduzdan ibarət sistemdir. Bu da onları ayrı-ayrılıqda incələməyə imkan vermir.
Çörəkli
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Antarktikada yerləşən buzlaqların siyahısı
Mənbə
SCAR
Spika
Qız bürcü və gecə səmada 16 parlaq ulduzun ən parlaq ulduzu olan Spika (/ spaɪkə /), eyni zamanda Alpha Virginis (α Virginis, qısaldılmış Alpha Vir, α Vir) olaraq ifadə edilmişdir. Parallaks analizi, Günəşdən 250 ± 10 işıq ili uzaqlıqda olduğunu göstərir. Bu spektroskopik bir ikili və dönən elipsoidal dəyişkəndir; iki ana ulduzu bir-birinə çox yaxın olan bir sistemdir, qlobal olmaqdan çox yumurta şəklindədir və yalnız spektral analiz nəticəsində ayrıla bilər. Ilkin, mavi nəhəng dəyişən bir ulduzdur.
Xüsusiyyətləri
Spica, komponentlərin orbit müddəti dörd gün olan yaxın ikitərəfli ulduz sistemidir. Fərdi ulduzlar, vasitəsilə ayırd edilə bilməyəcək qədər bir-birlərinə yaxındırlar. Əsas komponent, B1III-IV tipi mavi bir ulduzdur. Bu böyük kütləli ulduz, Günəşdən 10 qat daha çox bir kütləyə və yeddi qat daha çox bir radiusa malikdir. Ulduzun ümumi işıqlandırma gücü, Günəşdən 12.100 qat daha çoxdur. Brincil komponent, Günəşə ən yaxın ulduzlardan biridir və həyatının sonunda, Tip II komet olaraq partlayacaq qədər kafi bir kütləyə malikdir.
Əsas komponent, parlaqlığı 0,1738 günlük bir müddət içərisində dəyişənlik göstərən Beta cəbhədən növü dəyişən ulduzdur. Ekvatoru boyunca saniyədə 199 km-lik bir sürətlə dönməkdədir.
Sistemin ikinci komponenti, Struve-şaha təsirinin göstərildiyi bir neçə ulduzdan biridir. Bu ulduz, Günəşdən 7 qat çox olan kütləsi və 3,6 qat çox olan yarıçapıyla əsas komponentdən daha kiçikdir. Təsnifatı B2V növü olan mavi bir anakol ulduzudur.
Spica, eliptik dönən və örtülmə olmayan yaxın ikitərəfli ulduz sistemidir. Bu təsir, ulduz sisteminin görünən parlaqlığında 0,03 qədərlik bir dəyişməyə səbəb olur. Bu zəif dəyişiklik vizual olaraq çox çətin fərq edilir. Hər iki ulduzun dönüş nisbətləri, qarşılıqlı orbital dövrünə görə daha sürətlidir. Orbitin yüksək eliptikliyi, gənc bir ulduz sistemi olduğunu göstərir. Zamanla cütün qarşılıqlı gəl gət qarşılıqlı təsiri, orbitin dairələşməsinə səbəb ola bilər.
Etimologiya və mədəni əhəmiyyəti
Spica adı, Latın SPICA Virginisdən törədilmişdir ("sünbülün taxıl qulağı"). u 17. əsr Alman alimi Bayer və digərləri, ulduzdan Arista olaraq  bəhs ediblər.
Ərəb adı olan Azimech, السماك الأعزل əl-simanın əl-a'zelden törədilmişdir və "Silahsız Simak" mənasına gəlir. Simak sözünün mənası isə naməlumdur. Orta əsr astrologiyasında, zümrüd ilə əlaqəli bir Behenian sabit ulduzudur.
Bitonto
Bitonto — İtaliyanın Apuliya regionunda şəhər.
Anaxeton
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Avellino
Avellino — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Penstemon janishiae
(Penstemon janishiae) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ancathia
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Oxud
Oxud — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun eyniadlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Oxut bələdiyyəsinə aiddir.
Ümumi məlumat və tarixi
Kənddə iki kitabxana, iki məktəb, bir bələdiyyə və kənd icra hakimiyyəti nümayəndəliyi, 1 məscid, 1 tibb məntəqəsi, iki tele ötürücü qüllə, 1 un dəyirmanı, 1 şadlıq sarayı, bir neçə artezian, iri tutumlu rabitə qovşağı fəaliyyət göstərir. Kənd əhalisinin təhsilə olan marağına və nailiyyətlərinə görə nəinki rayonda, eləcə də ölkədə məşhurdur. Hər il onlarla şagird tələbə adını qazanır.
Mollaəhməd bulağı isə olduqca tarixi qədim bulaqlardandır. Kəndin Kiş kəndinə yaxın hissəsində iki dağın arasından alır mənbəyini.
Yelbaba adlanan ziyarətgahın ərazisində olan qəbristanlıqda yerləşən ibadətxana isə XVIII əsrə məxsusdur. Bu ziyarətdə Ərəbistandan gələn dini yayan ərəblərin qəbirləri var.
Kəndin Doxun hissəsi dövlət tərəfindən mühafizə olunur. Tarixi materiallarla zəngin məkandır. Ciddi araşdırmalara ehtiyacı var. Qədim albanların yaşayış məskənlərindən biridir.
Coğrafiyası və iqlimi
300px|thumb Böyük Qafqaz dağlarının cənub ətəyində yerləşən kənd dəniz səviyyəsindən 1500-2000m yüksəklikdədir. Qışı soyuq, yazı və yayı isə mülayim iqlimi var. Hər tərəfdən dağlarla əhatə olunan kəndin rayon mərkəzinə çıxışı 2 yolla mümkündür. Birincisi dağların yamacından açılımış el arasında dağ yolu deyilən yol, ikincisi isə çay yolu. Ancaq yağıntılı vaxtlarda Kiş çayının suyunun artması bu yolun istifadəsini mümkünsüzləşdirir.
Kəndimizə qonaq gəlmək istəyənlər şəhər mərkəzindən 6 nömrəli avtobuslarla gələ bilərlər.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 4.825 nəfər təşkil edir.
İqtisadiyyatı
Əhalisinin bir əksəriyyəti əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Sahə adlandırılan kənddən bir neçə kilometr uzaqda yerləşən əkin sahələrində buğda, arpa və digər kənd təsərrüfatı məhsulları yetişdirilir. Sovet hakimiyyəti illərində və ondan bir neçə il sonraya qədər (kolxoz zamanı) kəndin əhalisi tütünçülük və baramaçılıqla da məşğul olurdu. Əhalinin bir qismi Şəkidəki İpək kombinatında çalışırdı.
Şəhidləri
İkinci Qarabağ müharibəsində həlak olanlar
İveti Sanqalu
İveti Sanqalu (Ivete María Dias de Sangalo Cady; 27 may 1972) — Braziliya axe, samba-reggae, pop müğənnisi, mahnı şairi, aktrisa, server və model.
Ancistrocarphus
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Penstemon labrosus
(Penstemon labrosus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 142
NGC 142 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Kuneo
Əhalisi
Kuneonun keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri: Nəfər
Açerra
Açerra — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Əhalisi
Açerranın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri: Nəfər
Qallarate
Qallarate — İtaliyanın Lombardiya regionunda şəhər.
Penstemon laevigatus
(Penstemon laevigatus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Açireale
Açireale — İtaliyanın Siciliya regionunda şəhər.
Husçular hərəkatı
Husçular hərəkatı (həmçinin Husçu müharibələri və Bohemiya müharibələri kimi də adlanır) — Yan Qus tərəfdarlarının 1419–1434-cü illərdə Çexiyada və ətraf ölkələrdə keçirdiyi reformasiya xarakterli hərakat. Bu müharibələr Avropada odlu silahların həlledici rol oynadığı ilk müharibə idi. Husçu döyüşçülərinin çoxu piyadalar idi, onların daha çoxsaylı zirehli cəngavər orduları ilə döyüşlərdə əldə etdiyi qələbələr müharibələr tarixində inqilab yaratdı. Lakin sonda, bu hərəkat qəti nəticəsi olmayan hərəkat idi.
Hərəkatın yetişməsi
XIV əsrin ortalarında Çexiya kralı IV Karl (1342–1378) Müqəddəs Roma imperiyasında imperator seçildi. Çexiya bu imperiyanın tərkibində ən güclü dövlətə çevrildi. Çexiya kralı imperator seçmək hüququ almış knyazlar içərisində birinci yeri tutdu. IV Karl müharibələrə etməkdən çəkinirdi. Lakin o torpaq satın almaq, övladlarına dövlət üçün sərfəli olan nikahlar bağlatmaq yolu ilə Çexiya krallığının ərazisini genişləndirə bildi. IV Karl iri feodalların da hüquqlarını məhdudlaşdırmağa da cəhd göstərsə də, bu sahədə böyük uğur qazana bilmədi. Kral sənətkarlığın, mədən işlərinin və ticarətin inkişafını himayə edirdi. Bu zaman Çexiya iqtisadiyyatı yükşəliş dövrünü yaşayırdı. Çoxlu yeni torpaq sahələri əkilməyə başlanmışdı. Ölkədə çoxlu su və yel dəyirmanları vardı. Çexiyanı hər tərəfdən əhatə edən dağlarda yeni mis, qalay, dəmir yataqları tapılmışdı. Metal əridilməsi artmışdı. Çexiya gümüş çıxarılması sahəsində Avropada ilk yerlərdən birinə çıxdı (o zaman Avropada pullar gümüşdən kəsilirdi). Şəhəərlərdə 200-dən çox sənətkarlıq sahəsi vardı. Mahud toxunması, həmçinin o zaman nadir peşə olan şüşə qablar istehsalı Çexiyada yayılmış sənət sahələrindən idi. Avropanın mərkəzində yerləşən Çexiya ərazisində mühüm karvan yolları qovuşurdu. Paytaxt Praqada ildə iki dəfə böyük yarmarkalar açılırdı. Bu yarmarkalara Polşa, Almaniya və İtaliyadan da tacirlər axışırdı. Praqa şəhəri IV Karlın dövründə imperiyanın paytaxtı oldu. O zaman Praqa 40.000 nəfər əhalisi olan böyük bir şəhər idi. Burada böyük tikinti işləri gedirdi. Həmin dövrdə məşhur Karl körpüsü salınmış, Müqəddəs Vita Kilsəsinin əsası qoyulmuşdu. Dəbdəbəli saraylar və məbədlərlə bəzədilmiş Çexiya paytaxtı haqlı olaraq Avropanın ən gözəl şəhərlərindən biri hesab olunurdu. Bu zaman Çexiyada Avropanın ən böyük ali məktəblərindən biri olan Praqa Karl Universiteti açıldı.
Çexiyanın sərvətinə alman feodalları da göz dikmişdilər. Əsilzadə alman zədəganları Çexiya krallarına xidmət edir, sarayda yüksək vəzifələr tuturdular. Bunun müqabilində mükafat olaraq onlara geniş torpaq mülkləri verilirdi. Çexiya panları kimi, alman feodalları da özlərinin krala yaxın olmalarından istifadə edərək hər cür yolla cəngavərləri sıxışdırır, hətta onların torpaqlarını da əllərindən alırdılar. Yoxsullaşmış cəngavərlərin bir çoxu öz ölkələrində və ya xaricdə muzdlu ordularda xidmət edir, bəziləri isə yollarda quldurluqla məşğul olurdu. Çexiya şəhərlərində alman tacirləri və ustaları məskən salmışdılar. Onlar şəhər idarə orqanlarını öz əllərinə keçirmişdilər. 14-cü əsrin ortalarına qədər Praqa Şəhər Şurasında bir nəfər də olsun çex yox idi. Çexiyanın filiz mədənləri də almanların əlinə keçmişdi. Mədən sahibləri çex filizçıxaranlarının üzücü əməyi hesabına var-dövlət toplayırdılar. Çexiya sənətkarları və tacirləri şəhər idarəçiliyində iştirak etmək uğrunda mübarizə aparırdılar. Onları bu mübarizədə yoxsullar müdafiə edirdilər. Çünki şəhər yoxsulları alman varlılarının zülmündən daha çox əziyyət çəkirdilər. Yepiskoplar və abbatlar içərisində də çoxlu alman vardı. Almanlar hətta Praqa Karl Universitetində də ağalıq edirdilər. Müasirlər yazır ki, Çex öz vətənində elə yaşayır ki, elə bil bura sürgün olunmuşdur.
Yan Qusun çıxışları
thumb|300px|Yan Qusun tonqalda yandırılmasını təsvir edən miniatür, 1485 XV əsrin başlanğıcında Praqa küçələrinin birindəki kiçik bir kilsə çox adamı özünə cəlb etməyə başlamışdı. Şəhərlilər, kəndlilər və cəngavərlər bura Praqa Universitetinin professoru Yan Qusun alovlu çıxışlarını dinləməyə axışırdılar. Yan Qus (1371–1415) kəndli ailəsində böyümüşdü. O universitet təhsilinə malik biri idi. Lakin qabiliyyətli və əməksevər gənc olan Yan Qus universitet təhsilini başa vurmaq üçün çox məhrumiyyətlərə və çətinliklərə dözməli olmuşdu. Çox çəkmədən Qus professor oldu. Sonra isə Praqa Universitetinə başçılıq edən ilk çex oldu.
Öz çıxışlarında Yan Qus acgöz ruhaniləri amansızcasına ifşa edirdi. O, Romada kilsə vəzifələrinin pula satılmasından hiddətlənərək papanı baş fırıldaqçı adlandırırdı. Yan Qus deyirdi: ''Keşişlər içərisində tutduğu vəzifəni pulla satın almayan və dindarlardan vergi toplamayan az tapılar… Ləyaqətsiz ruhani kasıb qarının gizlədib saxladığı axırıncı qəpik-quruşunu da əlindən qoparıb alır. Bundan sonra necə deməyəsən ki, o oğrudan da betər hiyləgər və zalımdır?!''. Yan Qus Çexiyada "cənnət qəbzlərinin" satılmasını kəskin surətdə pisləyirdi. Qus ruhaniləri tənqid etməklə kifayətlənmirdi. O, kilsənin yenidən təşkil olunmasını tələb edirdi. Kilsənin əhalidən qarət edib topladığı sərvəti, yepiskopların və monastırların torpaqlarını onların əlindən almağa çağırırdı. Dindarlar üçün saysız hesabsız ruhani ordusu olmamalı, Çexiyanın öz kilsəsi olmalıdır. Həm də bu kilsə Roma papasına deyil, Çexiya kralına tabe olmalıdır. Qus deyirdi; Qardaşlar, indi müharibə və qılınc dövrü başlanacaqdır. Yan Qus dini ayinlərə görə haqq verilməsi qaydasının aradan qaldırılmasını tələb edirdi. O, ibadətin doğma dildə aparılmasını istəyirdi. Qus çex dilinin qrammatikasını işləyib hazırlamışdı. Yan Qus vətənpərvər idi. O öz vətənini, xalqını dərindən sevirdi. O öz xalqına müraciət edərək deyirdiki, çexlər quyruqda sürünməməli, başda olmalıdırlar. Qus qətiyyətlə öz xalqını yadellilərə qarşı mübarizəyə çağırırdı. Lakin Qus başqa xalqlara nifrət bəsləmirdi. Qus deyirdi ki, onun üçün yaxşı alman pis çexdən daha yaxındır. Qus feodalizm quruluşunun əleyhinə çıxmırdı. Lakin kəndlilərin dilənçi kökündə və hüquqsuz vəziyyətdə yaşamasını ədalətsizlik sayırdı. O deyirdi ki, panlar və ruhanilər yoxsulların var-yoxunu soyub əlindən alır, özləri isə cah-calal içərisində qarın otarırlar. Qusun fikrincə, əgər feodallar ədalətsiz hərəkət edirlərsə, onda xalqın ədalətsiz hakimlərə qarşı nəinki üsyan etmək hüququ var, hətta onlar üsyan etməyə borcludurlar.
Silahlı mübarizənin başlanması
Qusun edam olunması Çex xalqının qəzəbini alovlandırdı. Kəndli izdihamları dağlara qalxır, orada Qusun tərəfdarları olan xalq təbliğatçılarının nitqlərini dinləyirdilər. Onlar çex xalqının öz düşmənlərinə qarşı mübarizə üçün silahlanmağa və hər cür zülmə son qoymağa çağırırdılar. Xalq Qus təlimindən cəsarətli nəticələr çıxardı. Yan Qusun bütün tərəfdarları özlərini Husçular adlandırıdılar. 1419-cu ildə Praqada şəhər yoxsullarının üsyanı oldu. Onlar bələdiyyə idarəsinin binasına daxil olub mənfur şəhər hakimlərini pəncərədən atdılar. Üsyançılar müəyyən müddət paytaxtda hakimiyyəti ələ keçirdilər. Yoxsullar və sənətkarlar alman varlılarını Çexiya şəhərlərindən qovdular. Xalqın qəzəbi katolik kilsəsinə qarşı yönəldi. Üsyançılar monastırları dağıdır, ruhaniləri qırır və ya çıxardıb qovurdular. Xalq hərəkatından istifadə edən bir çox panlar kilsə torpaqlarını zəbt etdilər.
Taborçular və Mötədillər
Xalqın sevimli toplanış yeri Çexiyanın cənubundakı Tabor dağları idi. Üsyana qalxmış kütlələr dəstə-dəstə bura axışırdı. Burada onlar şəhər saldılar və onu qalın divarlarla dövrəyə aldılar. Üsyançılar yeni saldıqları şəhəri həmin dağların adı ilə Tabor adlandırdılar. Çex xalqının düşmənlər üzərində tam qələbəsi uğrunda çarpışan mübarizlər özlərini taborçular adlandırırdılar. Taborçuların əsas qüvvəsi üsyana qalxmış kəndlilər, xırda sənətkarlar və şəhər yoxsulları idi. Onların məqsədi təhkimçiliyi, feodal mükəlləfiyyətləri və vergilərini ləğv etmək, feodal torpaqlarını ələ keçirmək idi. Ən ardıcıl taborçular elə bir dövrün gəlməsini arzulayırdılar ki, o zaman yer üzündə nə krallar, nə panlar, nə də təhkimlilər qalacaq, idarəçilik isə xalqın öz əlində olacaqdır. Taborçular, həmçininyadellilərin və katolik kilsəsinin zülmünü də qətiyyətlə aradan qaldırmaq istəyirdilər. Tabora gələn adamlar öz pullarını şəhərin küçələrində qoyulmuş xüsusi çəlləklərə salmalı idilər. Bu yolla toplanan vəsait üsyançıların silahlandırılmasına və yoxsullara kömək üçün xərclənirdi. Taborda yaşayanların hamısı bərabər hesab olunurdular. Bəzi yoxsullaşmış cəngavərlər də taborçulara qoşuldular. Onlar başa düşürdülər ki, Çexiyanın düşmənlərinə ancaq üsyana qalxmış xalqın köməyi ilə qalib gəlmək olar.
Husçuların digər qrupu özlərini mötədillər adlandırırdılar. Varlı ustalar və tacirlər, həmçinin çex feodallarının çoxu bu qrupa aid idilər. Mötədillər Çexiyada yadellilərin zorakılığına son qoymağa, katolik kilsəsinin qüdrətini zəiflətməyə və onun torpaq mülklərini ələ keçirməyə çalışırdılar. Lakin varlı şəhərlilər və feodallar öz xalqından qorxurdular. Buna görə də şəhər varlıları və feodallar taborçular qədər qətiyyətli deyildilər.
Səlib yürüşləri
Katolik kilsəsi və alman feodalları Çexiyadakı var-dövlətlərini itirmək istəmirdilər. Buna görə də onlar çex xalqının azadlıq hərəkatını boğmaq qərarına gəldilər. Roma papası Husçulara qarşı xaç yürüşləri elan etdi. Çexiyaya yürüş məqsədilə toplanmış qoşun əsasən alman feodallarından ibarət idi. Bu qoşuna Müqəddəs Roma imperatoru başçılıq edirdi. Yürüşdə Avropanın bir çox başqa ölkələrindən olan cəngavərlər və muzdlu əsgərlər də iştirak edirdilər. 1420-ci ildə Çexiyaya 100.000 nəfərlik bir ordu basqın etdi. Səlibçilər Çexiya paytaxtına çatınca yolboyu şəhər və kəndləri talan edir, yanğınlar və qırğınlar törədirdilər. Nəhayət, səlibçilərin ordusu Praqanı mühasirəyə aldı. Şəhərin şərq qapıları yaxınlığındakı təpədə şiddətli döyüş başladı. Burada şəhər sakinlərinin köməyinə gəlmiş kiçik bir taborçu dəstəsi möhkəmlənmişdi. Vuruşmanın həlledici anında bir dəstə döyüşçü şəhər qapılarından çıxıb səlibçilərə arxadan zərbə endirdi. Pərən-pərən düşən cəngavərlər Praqanın qala divarlarından geriyə doğru qaçmağa üz tutdular. Papa və imperator Husçulara qarşı daha dörd yürüş təşkil etdilər. Lakin bu yürüşlər də birinci yürüş kimi uğursuzluqla nəticələndi.
Husçuların qoşunları
Təcrübəli feodal ordularına qarşı kəndlilər, sənətkarlar və şəhər yoxsullarından ibarət olan xalq qoşunu vuruşurdu. Taborçular cəngavərlər kimi silahlanmamışdılar. Onların qoşununu əsas hissəsi piyadalar idi. Döyüşçülər dəmir üzlüyü olan nizə formasına salınmış dəryaz, balta, ucuna dəmir keçirilmiş payalarla silahlanmışdılar. Taborçuların hərbi işdə təcrübəsi olan feodalları və muzdlu əsgərləri bu cür kəndli silahları ilə əzişdirirdilər. Onlar xüsusi qarmaqlarla cəngavərləri çəkib atdan yerə salır, toxmaqla döyüb öldürürdülər. Taborçular döyüşdə ilk dəfə səhra toplarından böyük uğurla istifadə etməyə başladılar. Bu topları araba ilə daşıyırdılar. Düzən yerlərdə gedən vuruşmalarda taborçular cəngavərləri həmin toplarla atəşə tuturdular. Atlı cəngavər qabağını saxlamaq üçün taborçular dərhal kəndli arabalarını bir-birinə bağlayıb istehkam düzəldirdilər. Xalq qoşunu dəstələri səlibçi ordularından yüksək döyüş ruhu, dəyanət və intizamlı olmaları ilə fərqlənirdilər. Onların cərgələrində soyğunçulara və oğrulara yer yox idi. Mübahisə etmək, sərxoşluq, qumar oynamaq və qarətçilik üstündə döyüşçüləri ən ağır cinayət törətmiş müqəssirlər kimi cəzalandırırdılar.
Yan Jijka
thumb|200px|Yan Jijkanın Praqanın mərkəzində olan heykəli Xalq qoşununa döyüşçülərin özlərinin seçdikləri sərkərdələr başçılıq edirdilər. Husçu qoşunlarının əsas təşkilatçısı və başçısı yoxsullaşmış cəngavər, təcrübəli döyüşçü olan Yan Jijka idi. Husçular Praqa uğrunda vuruşmada onun başçılığı ilə qələbə qazandılar. Lakin Jijka döyüşlərin birində başından yaralandı və kor oldu. Lakin o, xalq ordusuna başçılığı davam etdirdi. Jijkanın "gözləri" onun köməkçiləri idi. Onlar düşmən qoşunlarının mövqeyi və hərəkəti barədə Jijkaya məlumat verirdilər. Doğma yerləri əla tanıyan kor sərkərdə səhv etmədən çexlər üçün ən münasib mövqe seçirdi. O, döyüşlərdə böyük zirəklik göstərir, gözlənilməz üsullara əl atır, qərarlar qəbul edir və bununla düşməni çaşbaş salırdı. Döyüşlərin birində Jijkanın əmri ilə təpənin başından daş doldurulmuş onlarla arabanı hücuma keçən cəngavərlərin üstünə yellətdilər. Bununla cəngavərlərin sıraları pozuldu və onlar qaçmağa doğru üz qoydular. Jijka başçılıq etdiyi qoşunla birlikdə düşmənə onun heç gözləmədiyi yerdən zərbə vururdu. Jijkanın seçdiyi döyüş taktikaları qeyri-ənənəvi və innovativ idi. O, döyüşçüləri döyüşün tələblərinə görə deyil, həmin döyüşçülərin öz bacarığına uyğun olaraq silahlandırır və təlim keçirdi. Jijka təkərli arabaların ətraflarını zirehlə örtür və onların üzərində kiçik toplar və muşketlər yerləşdirir, bununla da gələcək tankların qurulma əlamətlərini əvvəlcədən görürdü. Cəngavərlər çox vaxt Husçuların döyüş nəğmələrini və onların arabalarının səsini eşidən kimi döyüşə girmədən, küyə düşüb qaçırdılar. Düşmənləri Jijkanı "Müdhiş kor" adlandırır və onun adı çəkiləndə belə qorxuya düşürdülər. Xalq döyüşçüləri öz sərkərdələrini sevirdilər. Jijka bütün hərb tarixi boyunca heç bir döyüşdə məğlub olmayan azsaylı sərkərdələrdən biri idi. Yan Jijka 1424-cü ilin oktyabrın 11-də vəba xəstəliyindən vəfat edir. Jijka öləndə xalq döyüşçüləri özlərini "yetim" adlandırmağa başladılar. Çexiyada bir çox yerə Jijkanın adı verilmiş, şəhərlərdə ona heykəllər ucaldılmışdır.
Husçuların başqa ölkələrə yürüşləri
Yan Jijkanın ölümündən sonra Husçu qoşunlarına yeni istedadlı sərkərdələr başçılıq edirdilər. Husçular Macarıstana, Avstriyaya və Almaniyanın lap içərilərinə yürüşlər edir, hətta Baltik dənizi sahillərinə kimi gedib çıxırdılar. Onlar qəsrləri və monastırları dağıdır, hər yerə təbliğat xarakterli məktublar yazıb göndərirdilər. Feodallar və ruhanilərin "çex zəhəri" adlandırdıqları taborçu ideyaları bütün Avropaya yayılmışdı. Almaniya və Polşada kəndlilərin şəhər yoxsullarının üsyanları başlanmışdı. Macarıstanda da böyük kəndli üsyanı baş verdi. Feodallar bu üsyanı çoxlu qüvvə toplayaraq yalnız bir ildən sonra yatıra bildilər.
Husçular hərəkatının məğlubiyyəti
Taborçuların feodal qaydalarına qarşı çıxışları çex feodalları və şəhər varlılarını qorxuya salmışdı. Panlar və cəngavərlər Husçu müharibələrinin gedişində kilsə torpaqlarını tutmuşdular. Onlar öz xalqının boynuna yenidən feodal boyunduruğu keçirmək arzusunda idilər. Çex tacirləri və varlı ustalar şəhərlərdə idarəçiliyi öz əllərinə keçirmişdilər. Xaç yürüşlərinin müvəffəqiyyətlə başa çatacağına ümidini itirmiş papa və imperator Çexiyadakı azadlıq mübarizəsini çexlərin öz əli ilə boğmaq qərarına gəldilər. Onlar mötədillərlə danışıqlar aparmağa başladılar. Papa çex feodallarına vəd verdi ki, onların zəbt etdikləri kilsə torpaqlarına toxunmayacaqdır. Panlar və cəngavərlər böyük bir ordu topladılar. Bu qoşunun xərcini papa və imperator ödəyirdi. Beləliklə, mötədillərlə taborçular arasında müharibə başlandı. 1434-cü ildə Praqadan şərq tərəfdə yerləşən Lipani adlı kiçik bir şəhərin yaxınlığında mötədillər taborçulara hücum etdilər. Mötədillər hiylə işlədərək geri çəkilib öz düşmənlərini arabaların arxasından düzə çıxartdılar və orada onları darmadağın etdilər. Feodallar əsir almırdılar, onlar az miqdarda sağ qalmış taborçuları qovub anbarlara doldurdular və gecə orada yandırdılar. Lipani döyüşündən sonra ayrı-ayrı taborçu dəstələri qəti surətdə məğlub oluncaya qədər hərbi əməliyyatı davam etdirdilər.
Hərəkatın nəticələri
Çex xalqı 15 il ərzində (1419-cu ildən 1434-cü ilədək) feodal zülmü, yadelli zorakılığı və katolik kilsəsinə qarşı qəhrəmanlıqla mübarizə apardı. Taborçuların mübarizəsi kəndli müharibəsi idi. İngiltərə və Fransada həmin dövrdə baş vermiş kəndli üsyanlarından fərqli olaraq, bu kəndli müharibəsi daha uzun sürmüş, daha yaxşı təşkil olunmuş və bütün ölkəni əhatə etmişdi. Kəndlilər və şəhər yoxsulları məğlub oldular. Lakin onlar, hər halda, müəyyən müddət üçün feodalların istismarı gücləndirmək cəhdlərinin qarşısını aldılar. Üsyana qalxmış xalq katolik kilsəsinə güclü zərbə vurdu. Kilsə itirilmiş torpaqları və dağıdılmış monastırları bütünlüklə bərpa edə bilmədi. Çexiyada yadelli zorakılığı sarsıdıldı. Husçu mühariblərindən sonra şəhərlərin çoxunun əhalisi çexlərdən ibarət oldu. Çex dili müəssisələrdə və məhkəmə işlərində alman dilini sıxışdırdı.
Aranjiman
Aranjiman ( — "tərtib etmək, uyğunlaşdırmaq" ) — musiqi əsərini, ilkin formasından fərqli, yeni formada təqdim etmək məqsədilə hazırlama və adaptasiya etmə sənəti. Orkestrasiyadan ilkin materialın dəyişdirilməsinin — harmoniyanın dəyişdirilməsi, transpozisiyanın və modulyasiyaların tətbiqi, yeni materialın əlavə edilməsi, giriş və sonluğun əlavə edilməsinin mümkün olması ilə fərqlənir.
Həmçinin, hər hansı musiqi əsərinin eyni musiqi aləti üçün daha sadə versiyasının yaradılması da aranjiman adlanır.
NGC 1068
NGC 1068, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sb/P tipli. Piyer Mişein tərəfindən ildə 7.62 sm (3 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Hadrut
Hadrut — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.
2 oktyabr 1992-ci ildən 9 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Hadrut 9 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Oykonim İran dillərindəki ha "ara", dü "iki" və rud "çay" komponentlərindən düzəlib, "iki çayın arası" mənasındadır.
İlqar Musayev (aktyor)
İlqar Musayev (d. 1980) — Azərbaycan teatr və kino aktyoru.
Hadrut
Tarixi
thumb|right|250px|Hadrut 1903-cü ilin Cəbrayıl qəzası xəritəsində. Qəsəbənin dəqiq salınma vaxtı məlum deyil. Burada həm qədim, həm də erkən xristian və orta əsr dövrünə aid abidilərə rast gəlinir. Kəndin adı 1727-ci ildə Osmanlı qaynaqlarında Dizaq nahiyəsinin Hadrud kəndi olaraq keçir.
İlqar Musayev (aktyor)
Həyatı
Musayev ilqar Aydın oğlu
Hadrut
Tarixi
Çar dövründə Hadrut kəndi Yelizavetpol quberniyasının Cəbrayıl qəzasının tərkibində idi. Bura 1847-ci ildən Poltava atlı kazak alayının qərargahı idi. 1872-ci ildə Moskvada keçirilmiş Politexnik sərgisində iki Hadrut sakini — Moses Dülgəryants və Əhməd Daşdəmiroğlu — təqdim etdiyi xalçalara görə gümüş mükafata layiq görülmüşlər. 1877-ci ildən burada Zurabov, Muradov və şəriklərinə məxsus baramaaçma karxanası fəaliyyət göstərirdi. Bəstəkar Üzeyir Hacıbəyov gənc yaşlarında Hadrutda müəllimlik etmişdir.
İlqar Musayev (aktyor)
Həyatı
2 iyul 1980 Gəncə şəhərində anadan olmuşam
Hadrut
Tarixi
Davidbekovun məlumatına görə, Hadrutda yerli əhali nisbətən az idi: sakinlərin əksəriyyəti vaxtilə şah ordusunun hücumlarından qurtulub buraya pənah gətirən köçkünlərdən ibarət idi. 1863-cü ildə burada 438 nəfər adam yaşayırdı, 1886-ci ildə onların sayı 1835 nəfərə qədər artmışdı. Əhali bağçılıq, bostançılıq, taxılçılıq, maldarlıq, ticarət və sənətlə məşğul idi. Hadrutda o dövrdə iki bazar, kilsə, ikiillik məktəb, birillik prixod məktəbi, zemstvo əczaxanası və teleqraf stansiyası fəaliyyət göstərirdi. 1923-cü ildə Hadrut kəndi Azərbaycan SSR Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin tərkibinə verilmişdir, 1930-cu ildə isə yeni yaradılmış Dizaq rayonunun inzibati mərkəzi seçilmişdir. 1939-cu ildə həmin rayon öz mərkəzinin adına uyğun olaraq Hadrut rayonu adlandırılmışdır. 1963-cü ildə Hadruta şəhər tipli qəsəbə statusu verilmişdir. 1979-cu ildə burada 2173 insan yaşayırdı (onlardan 1955 nəfəri erməni, 188 nəfəri azərbaycanlı idi). Qəsəbədə üzüm emalı zavodu, xalça sexi, musiqi və ümumtəhsil məktəbləri, mədəniyyət evi, mərkəzi kitabxana və rayon xəstəxanası yerləşirdi.
İlqar Musayev (aktyor)
Həyatı
1987 -1992 Z Qayıbov adına orta ixtisas musiqi məktəbində tar bölməsini bitirib.
Hadrut
Tarixi
1930-cu ildə burada vəba epidemiyası baş vermişdir, onun qarşısını almaq üçün Bakıdan Lev Zilber başçılıq etdiyi həkimlər briqadası göndərilmişdir.
İlqar Musayev (aktyor)
Həyatı
1999 Hərbi xidmətə gedib 2001 də qayıtmişam 2001 ildən irəvan teatrında işə qəbul olmuşam
2003 ildə Azərbaycan Dövlət incəsənət universitetinin Rejissorluq fakültəsinə daxil olub ( Sevil Xəlilovanın kursu)
2003 cü ildən Bakı bələdiyyə teatrında çalışır am.
Hadrut
Tarixi abidələri
Hadrut qəsəbəsində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
İlqar Musayev (aktyor)
Həyatı
2013 ildə Ans Aktyor sənətindən Len Devs (Meyson) master klass almışam.
2008 ildə Ans TV de Disident verlişində canlı yayımda aparıcı isləmişəm.1 sezon 2006 da İtv də Telesəhnə verlişində aparıcı isləmişəm.
Hadrut
Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Hadrut şəhərinin əhalisinin faktiki sayı 2936 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 2974 nəfər təşkil edirdi.
İlqar Musayev (aktyor)
Həyatı
1 sezon.2021 Aztv də Qətl Planı verlişində aparıcı.
Hadrut
İqtisadiyyatı
15 martda qəsəbəni ziyarət etmiş Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev uzunluğu 43 km olan Hadrut—Cəbrayıl—Şükürbəyli və uzunluğu 13 km olan Füzuli—Hadrut iki avtomobil yolunun təməlini qoymuşdur.
İlqar Musayev (aktyor)
Həyatı
Halal Studiyasında və İtv-də Xarici filmlərin dublajı.
4D çap texnologiyaları
4D Texnologiyaları - 3D Texnologiyalarından sonra 4-cü nəsil hesab olunan daha təkmilləşdirilmiş və genişləndirilmiş texnologiyalarıdır.
Hadrut
İqtisadiyyatı
9 oktyabr 2021-ci ildə Hadruta səfər etmiş İlham Əliyev burada yeni 35-kilovoltluq elektrik yarımstasiyasının təməlini qoymuşdur.
4D çap texnologiyaları
ABŞ-nin Harvard Universitetinin alimlərindən ibarət qrup 3D-printerdə çap edilən obyektlərin formasını dəyişdirmək üçün proqramlaşdırmağa imkan verən texnologiya hazırlayıblar. Bu halda dəyişikliklər dördüncü ölçü adlandırılan zaman kəsiyində baş verdiyinə görə texnologiya 4D-çap adlandırılıb.
Hadrut
Mədəniyyəti
26 iyun 2021-ci ildə Hadrutda İkinci Qarabağ müharibəsində həyatını itirmiş əsgər və zabitlərin xatirəsinə inşa edilmiş "Dəmir yumruq" abidə kompleksinin açılış mərasimi keçirilmişdir.
4D çap texnologiyaları
Təbiətdə artıq mövcud olan mexanizmlər, məsələn, xarici stimullardan asılı olaraq öz formasını dəyişdirmək qabiliyyətinə malik bitkilər alimləri 4D-çap texnologiyasını hazırlamağa ilhamlandırıb.
rusbase.com saytının məlumatına görə, 3D-printerdə mürəkkəb əvəzinə sellüloz liflərindən ibarət olan hidrogeldən istifadə olunur. Çapdan sonra hidrogel dərhal bərkiyir. Lakin bu kimi hidrogellərdən çap edilmiş struktur suya salındıqda sellüloz liflər qeyri-bərabər şəkildə şişərək bütün obyektin formasını dəyişdirir.
Hadrut
Din
9 oktyabr 2021-ci ildə Hadruta səfər etmiş İlham Əliyev burada yeni məscidin təməlini qoymuşdur.
4D çap texnologiyaları
Alimlər tərəfindən hazırlanmış riyazi model çap edilmiş strukturların suda istənilən formaya çevrilməsi üçün sellüloz lifləri gel üzərinə yerləşdirilmə qaydasını əvvəlcədən planlaşdırmağa imkan verir.
Hadrut
Səhiyyə
Qəsəbədə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Penstemon monoensis
(Penstemon monoensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ankara döyüşü
Ankara döyüşü — Osmanlı sultanı İldırım Bəyazid ilə Teymurləng arasında Ankaranın Çubuq Düzənliyində baş verən döyüş. Orta əsrlər tarixinin ən qanlı döyüşlərindən biri olan və Osmanlıların məğlubiyyəti ilə tamamlanan Ankara döyüşü Osmanlı İmperiyasının parçalanmasına və Fetrət Dövrü (1402–1413) olaraq bilinən bir iqtidar boşluğu dövrünün yaşanmasına gətirib çıxardı.
Ümumi məlumat
Ankara Döyüşü, Teymurla İldırım Bəyazid arasında 20 iyul 1402-ci ildə Ankara ya 20 km. yaxınlıqdakı Çubuq Düzənliyində olmuşdur. Döyüş olmadan əvvəl Teymur, İldırım Bayezidə dörd məktub göndərmiş, İldırım Bəyazid dörd məktubla ona cavab vermişdir. Ancaq bu yazışmalar döyüşü önləyə bilməmişdir. Döyüşün qalibi Teymur olmuş, İldırım Bəyazid əsir düşmüşdür. Bu dörd məktub və cavablarının Türkcə surətləri, Konya Bələdiyyəsi Koyunoğlu Kitabxanası nr. 13435də qeydli olan əl yazması Münşeat və Mükatabatı Sultanıya məcmuəsində mövcuddur.