cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qafur Rəşad Mirzəzadə
Yaradıcılığı
ADR dönəmində eyni zamanda bir sıra yeni dərsliklər də hazırlandı ki, bu işdə görkəmli maarifçilərdən Səməd bəy Acalov, Mahmud bəy Mahmudbəyov, Fərhad Ağazadə, Cəmo bəy Cəbrayılbəyli, Ağa bəy İsrafilbəyov, Abdulla Şaiq, Hüseyn Cavid, Abdulla bəy Əfəndizadə, Qafur Rəşad Mirzəzadə, Axund Yusif Talıbzadə, Firidun bəy Köçərli və başqalarının xidmətləri vardı.
Qafur Rəşad Mirzəzadə həm də jurnalist idi. Pedaqoji fikir tariximizdə maarif xadimi və müəllim kimi tanınan S.Sani, eləcə də "Məktəb"in redaktor və naşirləri Qafur Rəşad Mirzəzadə və Əbdürrəhman Əfəndizadə yaxşı bilirdilər ki, başqa realist əsərlərdə olduğu kimi, "hər bir nağılda həqiqət ünsürləri vardır". Onlara öz pedaqoji təcrübələrindən məlum idi ki, nağıllar və nağıl səpkisində yazılmış rəngarəng hekayələr uşaqların dünyagörüşlərinin genişlənməsində, əxlaqi və mənəvi inkişafında mühüm rol oynayır.
Həyatın bütün və hərtərəfli inkişafının işıqlandırılmasında coğrafiya kitabının böyük əhəmiyyətini qeyd edərək Qafur Rəşad "Azərbaycan coğrafiyası" adlı əsərində göstərir: "Buradakı məlumat yalnız statistika deyil, dinamika halında da təsəvvür edilərək, hər sahədəki tərəqqi və inkişafımızı mümkün dərəcədə göstərmişdir". Qafur Rəşadın həyat müşahidəsi və təcrübəsi çox geniş idi. Çünki o, uzun müddət, 29 il səyahət etmişdir. O, Azərbaycanın bütün rayonlarını, Orta Asiyanı, Sibiri, Gürcüstanı, Ukrayna və Belarusiyanı, son səyahəti isə 55 yaşında ikən Uralda olmuşdur. Qafur Rəşad 17 yaşına qədər Şamaxıda, 24 yaşına qədər Lahıcda və ömrünün qalan 35 ilini Bakıda yaşamışdır. Ömrünün son iki ilində o, müəllimlik etməklə yanaşı, Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat Məktəb İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
Vəfatı
Q.R.Mirzəzadənin vəfatı ilə bağlı Fondda saxlanılan ailə üzvlərinin xatirələrində qeyd olunur: "Xalqımızın Hitler Almaniyası ilə savaşının ən qızğın vaxtında kənd təsərrüfatına rəhbərlik edə biləcək adama tələbat xeyli artmışdı, bu zaman 1943-cü ilin may ayında o, partiyanın çağırışına səs verərək Şamaxı rayonuna göndərilmişdir. Burada o, gücünü əsirgəmiyərək, canını qorumayaraq kənd təsərrüfatı işinə rəhbərlik etmiş və ən çətin şəraitdə onu müvafiq vəziyyətə qaldırmışdır. Ailəsindən ayrı qaldığına görə o, qida rejimini pozmuş, xeyli yorulmuş, bu da onun səhhətində fəsad vermiş və o yüksək hərarətlə Bakıya xəstəxanaya çatdırılmışdır. 1943-cü ilin noyabr ayına qədər o xəstəxanada qalmışdır. Bizim təqidlərimizə baxmayaraq o, bizlərə əziyyət verməmək üçün evə getməyə razılıq vermir və yalnız noyabr ayının 6-da ağır vəziyyətdə biz onu evə gətirməyə müvəffəq oluruq. Burada ailə üzvlərimizin, qohum və tanışlarımızın arasında noyabr ayının 27-də o vəfat edir".
Mir Yaqub Mehdiyev
Mir Yaqub Mir Əbdüləziz oğlu Mehdiyev (mühacirətdə: Mir Yaqub Mehdiər; ) — Azərbaycan dövlət xadimi, AXC Parlamenti millət vəkili, AXC-nin Paris Sülh Konfransına göndərdiyi nümayəndə heyətinin üzvü, "İttihad" partiyasının qurucularından biri, Bakı Şəhər Bələdiyyə Rəisinin müavini.
Həyatı
Mir Yaqub Mehdiyev 1891-ci ildə Bakının Xırdalan qəsəbəsində anadan olub. O, 1909-cu ildə Aleksandropol (Gümrü) kommersiya məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini Peterburq Politexnik İnstitutunun İqtisadiyyat fakültəsində davam etdirib. Mehdiyev 1913-cü ildə qısa müddətli məzuniyyət götürərək çar üsul idarəsinin müsəlman xalqlarına etdiyi təzyiqlərə etiraz əlaməti olaraq, Kiyevdə gizli şəkildə fəaliyyət göstərən rusiyalı müsəlman tələbələrinin yığıncağında iştirak edir. Məhz bu səbəbdən həbs olunur, vaxtında Peterburqa qayıda bilmir və institutdan xaric edilir. Lakin az sonra instituta bərpa edilir və 1915-ci ildə buradan məzun olur. İnstitutu bitirdikdən sonra isə təhsilini davam etdirmək məqsədilə Almaniyaya gedir. O, Almaniyanın Bonn şəhərindəki universitetdə ali təhsil alır. Mir Yaqub Mehdiyev kiçik yaşlarından ərəb, fars və rus dillərini öyrənmişdir.
Fəaliyyəti
Mir Yaqub Mehdiyev İttihad Partiyasının qurucularından biri olmuşdur. O, partiyanın birinci (1918, aprel) və ikinci (1920, yanvar) qurultaylarında Mərkəzi Komitə üzvü seçilmişdir. Bu partiyada fəaliyyətinə qədər Kəndlilər İttifaqının və Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurasının sədr müavini kimi ölkənin ictimai-siyasi həyatında yaxından iştirak etmişdir. Mehdiyev İttihad Partiyasını təmsil edərək Zaqafqaziya Seyminin üzvü seçilmiş və Zaqafqaziya Seyminin 1918-ci il 25 mart tarixli iclasında Cənubi Qafqazın müstəqil elan olunması tələbi ilə müsəlman fraksiyası adından ilk dəfə çıxış etmişdi.
Zaqafqaziya Federasiyasının süqutundan (26 may 1918) sonra Azərbaycan Milli Şurasının (27 may 1918) üzvü olmuş, Milli Şuranın "Azərbaycan Məclisi-Məbusanın təsisi haqqında qanun"una (19 noyabr 1918) əsasən, seçkisiz Azərbaycan Parlamentinin tərkibinə daxil edilmiş və məclis üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir. Parlamentdə "İttihad" fraksiyasının üzvü idi. Mir Yaqub Mehdiyev Paris Sülh Konfransında (1919–1920) iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində yer almışdır. Bu tarixi hadisənin iştirakçısı olan Mehdiyev sonralar yazırdı: thumb|Məhəmməd Məhərrəmov, Mir Yaqub Mehdiyev və Əlimərdan bəy Topçubaşov|left Bu iki ölkənin nümayəndəsi xarici işlər nazirliyinə dəvət olundu. Orada müsyö Kambon konfrans adından hörmət əlaməti olara onlara öz minnətdarlığını bildirdi. Müsyö Kambon bəyan etdi ki, Azərbaycan və Gürcüstan respublikaları beynəlxal hüquq normalarına uyğun şəkildə rəsmi olaraq müstəqil dövlətlər kimi tanınmışlar. Bu andan başlayaraq hər iki ölkə rəsmi surətdə Ali Şura ilə əlaqəyə girə bilər, öz ehtiyaclarını, qeydiyyata alınmlarını, konfransın iclaslarında qanuni haqlarını, bərəabərhüquqlu üzv olmalarını tələb edə bilərlər. Bundan başqa, Kambon bildirdi ki, bu dövlətlərin hökumətlərinin tanınması aktı, eyni zamanda, onların Rusiyadan ayrılmalarının tanınması ilə müşayiət olunmalıdır. Burdan çıxış edərək demək olar ki, Azərbaycan və Gürcüstan respublikaları bu gündən etibarən suveren dövlətlər hesab ediləcək.
Tədqiqatçı Ömər Özcan Mir Yaqub Mehdiyevin müxtəlif mətbuatda çıxan 85 məqaləsini müəyyənləşdirərək siyahısını hazırlamışdır.
Mühacirət
Beləliklə, Azərbaycanın müstəqilliyi 1920-ci ilin yanvarın 11-də de-fakto tanındı. Bu tanınmada Mir Yaqub bəyin də xidməti olub. 5 mart 1920-ci ildə Azərbaycan hökumətinin verdiyi qərarda bildirilir ki, Qərbi Avropa dövlətlərində xüsusi diplomatik heyətlərin yaradılması ilə bağlı olaraq, Paris diplomatik missiyası öz təyinat yerinə çatınca hökumətin 28 dekabr 1918-ci il tarixli qərarı ilə Avropaya göndərilmiş Sülh Nümayəndə Heyəti ləğv edilsin. Lakin bu qərarın icra edilməsi mümkün olmur, nümayəndə heyətinin üzvləri Parisdə mühacirət həyatı yaşamağa məcbur olurlar. Beləliklə də, Mir Yaqub Mehdiyevin mühacirət həyatı başlayır.
On səkkiz ildən artıq Fransada yaşayan Mir Yaqub Mehdiyev burada yaşadığı illərdə təhsilini davam etdirir. O, elmi səviyyəsini artırmaq məqsədilə Monpolye-3 Universitetinin Hüquq fakültəsinin doktorantı olur. "SSRİ-də milli məsələ" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını vaxtından əvvəl bitirərək hüquq elmləri doktoru elmi dərəcəsini qazanır. Ərəb, fars və rus dilləri ilə yanaşı alman, fransız və ingilis dillərini də öyrənməsi Mir Yaqub Mehdiyevin Fransadakı fəaliyyətində müsbət rol oynayır
1926-cı ildə Fransada yaşayan və müxtəlif millətləri təmsil edən mühacirlərin təşkil etdiyi "Prometey" cəmiyyətinin mətbu orqanı olan "Prometey" jurnalı fransız dilində nəşr olunur. Mir Yaqub Mehdiyev də bu jurnalın redaksiya heyətinin üzvlərindən biri olmuşdur. Onun jurnalda vaxtaşırı məqalələri dərc olunurdu. Bu məqalələr əsasən Azərbaycanda baş verən hadisələrə, ölkəmizin mədəniyyətinə, ədəbiyyatına və incəsənətinə həsr olunurdu. thumb|1920-ci illərdə M. Mehdiyevin "Prometey" jurnalının 1932-ci il dekabr ayında çıxan 73-cü nömrəsində fransız dilində "San-Remo konfransı və Qafqaz respublikaları", 1933-cü ilin mart ayındakı 76-cı nömrəsində isə "Erməni məsələsi" məqalələri çap edilmişdir. "Erməni məsələsi" məqaləsi müəllifin 1933-cü ildə fransız dilində çap etdirdiyi irihəcmli "Qafqaz problemi" adlı kitabına olduğu kimi daxil edilmişdir. İkinci Dünya müharibəsi illərinə qədər Mir Yaqub bəy Avropada Azərbaycanla bağlı qurulan təşkilatlarda, birliklərdə mübarizə aparır, müxtəlif mövzulu konsfranlar təşkil edirdi. M. Mehdiyev 1927-ci ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin qurduğu Azərbaycan Milli Mərkəzində təmsil olunurdu.
Mühacirətdəki "İttihad" liderlərindən biri nə qədər səy göstərsə də partiyanın xarici ölkələr bürosunun yaradılmasına nail ola bilməmişdir. Məmməd Məhərrəmovla birlikdə Cenevrə və Lozanna konfranslarında iştirak etmiş, Azərbaycan neftini heç kimin hərraca qoymağa səlahiyyətli olmadığı barədə kəskin etiraz notaları ilə çıxış etmişdir. SSRİ-nin Millətlər Cəmiyyətinin (MC) üzvlüyünə daxil olunması ilə bağlı MC-nin XVIII ümumi toplantısının rəisinə ünvanlanmış etiraz notasını Azərbaycan adından imzalamışdır.
Ölümü
Mir Yaqub Mehdiyev 7 noyabr 1949-cu ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində vəfat etmişdir. O, Feriköy məzarlığında dəfn edilmişdir.
Mir Yaqub Mehdiyevin ölümü ilə bağlı yayımlanan nekroloqda onun Türkiyədə qazandığı nüfuzu öz əksini tapmışdır: Milli Azərbaycan Cümhuriyyətinin Avropa nümayəndəsi, İstanbul Hərb Akademiyasının rus dili müəllimi, Heybəli Ali Deniz Məktəbi iqtisad professoru, hüquq doktoru Mir Yaqub Mehdier 7.11.1949 sabahı infarkdan vəfat etmişdir. Cənazəsi bu gün, 8.11.1949 tarixində günorta namazı ərəfəsində Teşvikiyə məscidində cənazə namazı qılındıqdan sonra Fəriköy məzarlığında dəfn edilmişdir.
Kitabları
Mir Yaqub Mehdiyevin 1928-ci ildə İstanbulda "Beynəlmiləl siyasətdə petrol" kitabı nəşr edilmişdir. Kitab Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin İstanbulda yaratdığı Milli Azərbaycan nəşriyyatının sayca 9-cu kitabı idi. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin ön söz yazdığı kitab bir neçə başlıqdan ibarətdir: "Petrolun cahan hərbindəki rolu", "Cenevrə Konfransında Azərbaycan", "İngiltərə-Amerika rəqabəti", "Bolşeviklərə qarşı müştərək bir cəbhə", "Neft rəqabətinin təvəllüd etdiyi məhzurlar".
Kitabda Bakı neftindən və onun uğrunda beynəlxalq aləmdə gedən mübarizədən söhbət gedir. Əsər İstanbul nəşrindən az sonra fransız dilinə, 1931-ci ildə isə çin dilinə tərcümə edilmişdi. Milli Kitabxanada əldə olunan faktlara əsasən, "Beynəlmiləl siyasətdə petrol" əsəri Amerikada ingilis dilində çap olunmuş, sonralar isə həmin əsər 1992-ci ildə Azərbaycan dilində Bakıda nəşr edilmişdir.
Müəllifin növbəti iri həcmli kitabı olan "Qafqaz problemi" 1933-cü ildə Parisdə "Amerika və Şərq kitabxanası" seriyası altında fransız dilində nəşr olunmuşdur. Kitab 1996-cı ildə Əziz Gözəlsoyun tərcüməsində "Azərbaycan" nəşriyyatında azərbaycanca işıq üzü görmüşdür. "Qafqaz problemi" 200 səhifəyə yaxındır və "Giriş", "Rusiya tərəfindən Qafqazın işğal edilməsi", "Azərbaycan türklərinin intibahı", "Gürcüstanda milli hərəkat", "Şimali Qafqazda milli hərakat", "Erməni məsələsi", "Avropada separatistlərin fəallığı", "Zaqafqaziya Federasiyası", "Qafqaz və Brest-Litovsk sülhü", "Milli respublikaların formalaşması", "Qafqaz respublikalarının müstəqilliyinin tanınması", "Qafqaz respublikaları arasında əlaqələr", "Qafqaz respublikaları və Türkiyə", "Bolşeviklər tərərfindən Qafqazın işğalı", "Qafqazda siyasi cəbhə birliyi" və "Nəticə" kimi yarım sərlövhələrdən ibarətdir. "Qafqaz problemi" Fransanın Milli Kitabxanasında saxlanılır. Əsərin nüsxəsi üzərində müəllif türk dilində öz dəsti xətti ilə yazmışdır: Dostum və qardaşım Mustafa bəyə hörmətlərimlə, Mir Yacoub. Paris, 11/VIII. 1933.
Bundan əlavə, Mir Yaqub Mehdiyevin "Sovet rejimi. Qaynaqlar və mahiyyəti" (Paris, 1926) "Beynəlxalq vəziyyət və SSRİ-də milli problem" (Paris, 1934) və "Avropada və Asiyada siyasi vəziyyət" (Paris, 1936) kitablarının müəllifidir.
Carlsberg
Karlsberq — pivə istehsalı ilə məşğul olan şirkət. Mərkəzi Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində yerləşir. 1847-ci ildə Karl Yokobsen tərəfindən təsis edilmişdir.
Amblyseius andersoni
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Stefan durnaotu
(Erodium stephanianum) - cinsinə aid bitki növü.
Baccharis mesoneura
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mərdəkan prospekti
Mərdəkan prospekti — Bakı şəhərinin Xəzər rayonu ərazisində yerləşən ən uzun prospekt. Prospekt öz başlanğıcını Heydər Əliyev prospektinin sonundan götürür və Mərdəkan qəsəbəsinə qədər uzanır. Prospektin uzunluğu 8.40 km,eni isə 30 m-dir. Bəzi yerlərdə prospektin eni 55m-ə qədər genişlənir.
I Lui-Filipp
I Lui-Filipp (Louis-Philippe Ier; ) — 1830-1848-ci illərdə Burbonların Orlean qolundan olan fransız kralı, general-leytenant. Onun hakimiyyət dövrü (1830-1848) Fransa tarixinə İyul monarxiyası kimi daxil olmuşdur.
Maliyyə elitasının maraqlarını əks etdirən Lui-Filipp fransız cəmiyyətində qarışıqlara və inqilabi əhval-ruhiyyəyə qarşı sərt mübarizə aparmışdır. Onun dövründə Fransa Əlcəzairi müstəmləkəsinə çevirmişdir. 1848-ci il Fransa inqilabının gedişində devrilərək ölkədn qovulmuş və iki il sonra İngiltərədə vəfat etmişdir. Lui Filipp Fransanın sonuncu kralı olmuşdur.
Böyük partlayış nəzəriyyəsi (teleserial, 2007)
Böyük partlayış nəzəriyyəsi - Amerika sitkom serialı.
Hadi El-Xolosi
Hadi El-Xolosi (23 may 1993) — Misirli oxatan. Hadi El-Xolosi Misiri 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Hadi El-Xolosi birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 153-cü yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Adi qızartıotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qısa morfoloji təsviri
İkiillik bitkidir. Gövdəsi bir və ya bir neçə sayda, sadə və ya yuxarı hissədə budaqlanan, hündürlüyü (20) 30–50 (100) sm, xırda yumşaq bozumtul-ağ tüklüdür. Çiçək qrupu ensiz və seyrək süpürgəşəkilli, qıvrımlardan ibarətdir. Yarpaqları lansetvari, bir ədəd çıxıntılı orta damarlı, bozumtul və yarımsıxılmış və ya yarımaralı tükcüklüdür, aşağıdakılar çiçəkləmə zamanı solur, kürəkvari-lansetvari, uzunluğu 5–10 sm, eni 8–15 mm-dir, gövdə yarpaqları oturaq lansetvari və ya lansetvari-xətvari, yuxarıdakılar isə zəif enlənmiş qaidəli, iti ucludur. Qıvrımları boş dəstələrə, süpürgə şəklində yığılmışdır, uzunluğu 5–20 sm, eni 5–10 sm-dir. Kasacığın çiçəkləmə zamanı uzunluğu 5–7 mm-dir. Çiçək tacı göybənövşəyi və ya demək olar ki, göy rəngli, enli olmayan zəngşəkillidir. Fındıqçaları üçbölümlü-yumurtvari, boz rəngli, çox və sıx olmayaraq qabarcıqlıdır.
Yayılması
Böyük Qafqazın Quba sahəsi, Abşeronun rayonlarında aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Əkin sahələrində alaq, qaya və daşlı sahələrdə, çay ətrafı çınqıllı yerlərdə bitir.
Uçjulyu
Uçjulyu — Hunların XVII şanyüsü.
O hakimiyyətə gəldikdən sonra qardaşlarının etdiyi kimi oğlu Udiyaşunu Çinə girov göndərdi. E.ə. 6-cı ildə Udiyaşu xəstələnərək öldü. Çinin yeni imperator qəyyumu olan Vanq Manq Hunların geri qalan torpaqlarını da almaq istəyirdi. Vanq Manq 9-cu ildə saray çevrilişi edərək imperator olduqdan sonra şanyünün protokol səviyyəsini daha aşağı saldı və Hunları artıq vassal bir dövlət kimi yox, Çin vətəndaşı kimi görməyə başladı. Buna əsəbləşən Uçjulyu vassallıqdan imtina edərək Vanq Manqı xain elan edərək Çinli əyanlarla birləşərək müharibəyə başladı. Vanq Manq da öz növbəsində Syan adlı bir şahzadəni Hun şanyüsü elan etdi. Syan isə şanyünün yanına qaçaraq belə bir iddiasının olmadığını dedi. 13-cü ildə ölən Uçjulyunun yerinə Syan gəldi.
Macarıstan gerbi
Macarıstan gerbi kommunist rejiminin sona çatmasından sonra 1990-cı ilin 3 iyul tarixində bərpa edildi. Silahlar daha əvvəl daha böyük, daha mürəkkəb bir palto hissəsi kimi bəzən Macarıstanın Müqəddəs Tacını ilə və olmadan da istifadə olunmuşdur və elementləri Orta əsrlərə aiddir.
Tarixi
9-cu və 10-cu əsrlərindəki ən ümumi motiflər — griffin, canavar və sonradan Macarıstan simvolizmində əcnəbi simvolizmdir, lakin şamanlıq lorunda olan Şahin və ya Turul yer üzünü birləşdirən həyat ağacına Niderland və göylər hökmdar evə aid bir cihaz olaraq daha uzun müddət saxlanılır.
Piter Abrahams
Piter Henri Abrahams — Cənubi Afrika yazıçısı.
Həyatı
Piter Abrahams 3 mart 1919-cu ildə CAR-ın kasıb Vrededorp şəhərciyində doğulmuş, 1939-cu ildə ölkəsini tərk etmişdir. 1956-cı ildə Yamaykaya köçməmişdən əvvəl dənizçi və Londonda jurnalist kimi işləmişdir.
Cənubi Afrikanın məşhur qaradərili yazıçılarından biri olan Piter Abrahamsın əsərləri siyasi və sosial problemlərə, xüsusilə irqçiliyə həsr olunmuşdur. Müəllifin ilk işlərindən biri olan "Kömür oğlan" (1946) hekayəsi tənqidçilərin diqqətini cəlb etdi. Onun irqçilik əleyhinə yazılmış digər əsərləri arasında "Qara vəsiyyət" (1942) hekayələr toplusu və "İldırımlı yollarla" (1948), "Maykl Udomo üçün əklil" (1956), "Gecənin hökmündə" (1965), "Koyabadan baxış" (1985) romanlarını qeyd etmək olar.
1966-cı ildə yazdığı "Bu ada indi" romanı Afrikadan bəhs etməyən yeganə əsəridir, bu əsərdə hadisələr Yamaykada və Karib adalarında baş verir.
Məşhur Azərbaycan bəstəkarı Qara Qarayev 1958-ci ildə Piter Abrahamsın "İldırımlı yollarla" (The Path of Thunder) romanının motivləri əsasında eyniadlı balet yazmışdır.
İstinadlar
Keçidlər
Bizim era
Bizim era, '''b. e.''' — Yulian və Qriqorian təqvimi ilə 1-ci ildən indiki dövrə qədər olan zaman. 1-ci ildə qurtaran dövr bizim eraya qədər olan dövr adlanır.
Flyuggeya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Bella Svon
İzabella “Bella” Mari Svon (sonra Bella Kallen) Stefani Mayer tərəfindən yazılmış “Alatoran” romanlar seriyasının əsas qəhrəmanlarından biridir. “Alatoran” romanlar seriyasına daxil olan “Alatoran”, “Yeni ay”, “Tutulma” və “Sübh” romanlarında hadisələr Bella obrazının dilindən nəql edilir. Romanlar əsasında çəkilmiş “Alatoran” film seriyasında Bella obrazı aktrisa Kristen Stüart tərəfindən canlandırılmışdır.
“Alatoran”da Forks, Vaşinqtona, atasının yanına köçən Bella, sirli Kallenlər ailəsi ilə tanış olur və Edvard Kallenə vurulur. Lakin tezliklə, ailənin vampir birliyi olduğunu öyrənir. Edvardın əlehinə olmasına baxmayaraq, Bella vampir olmaq istəyini ifadə edir. “Yeni ay” da Edvard və Kallenlər ailəsindən olan digər vampirlər Bellanı vampir aləmindən uzaq tutmaq üçün Forksu tərk edir. Quilet tayfasından olan, və sonradan canavar adam olması meydana çıxan Ceykob Blek Kallenlərin şəhəri tərk etməsinə sevinərək, Bella ilə yaxınlıq etməyə çalışır. Bellanın əlaqəsindən şad olmasına baxmayaraq, Bella yalnız Edvardı sevir. “Tutulma” romanının sonunda onlar nişanlanır, “Sübh” romanında isə evlənirlər. Bal aylarında Bella Edvarddan hamilə qalır, lakin uşağı dünyaya gətirərkən Bella ölür. Edvard və Bellanın qızı Renesme Kallen dünyaya gəlir. Edvard Bellanın həyatını qorumaq üçün onu vampirə çevirir.
Yaradılması
Həm Bella Svon obrazının, həm də “Alatoran” romanlar seriyasının yazılması ideyası Stefani Mayerin yuxuda “adi qız” və “fantastik gözəl, parlaq...vampiri...meşənin ortasındakı çəmənlikdə birlikdə”  görməsindən sonra yaranmışdır. Yuxuda cütlük “həyatın çətinliklərini, müxtəlif faktları müzakirə edir...bir-birinə aşiq olur, lakin onun qanına qarşı özünü saxlamaqda çətinlik çəkən vampirlərin Bella ilə birgə həyata alışması çətin olur.”
Obrazlar üzərində işləməyə başlarkən onlara ad seçilməmişdi; yazıçı birinci romanı yazarkən onları o (ingilis dilində he; she) deyə adlandırırdı. İzabella adının seçilməsi xeyli vaxt çəkmişdir, yazıçı qeyd edir ki, “romanın yazılması zamanı obrazla o qədər vaxt keçirdim ki, onu öz qızım kimi çox sevdim...bu sevgidən təsirlənərək obraza öz qızım üçün seçdiyim adı...İzabella adını verdim.”
Bellanın Forksda, yeni məktəbədə yaxşı qarşılanması, oğlanlar arasında sevilən obraza çevirlməsi Mayerin məktəb və kollec həyatından götürülmüşdür. Öz məktəb dəyişməsini Bella ilə müqayisə edərkən Mayer qeyd edir ki, onun məktəbi dəyişdirməsi “elə bir vəziyyət yaratmışdı ki” o düşünürdü ki, “gözəllik qəbul edildiyindən daha subyektivdir.”
Alatoran
"Alatoran", anasının yaşadığı Foniks, Arizonadan, atasının yanına, Forks, Vaşinqtona köçən on yeddi yaşlı yeniyetmə Bella Svonun həyatı haqqındadır. Forksda o, tələbələrdən biri olan Edvard Kallenlə maraqlanmağa başlayır. Avtomobil qəzasında Bellanı xilas edərkən Edvard istəmədən super-insani bacarığını nümayiş etdirir. Bella ailə dostu Ceykob Blekdən öyrənir ki, Quilet tayfasının Kallenlər ailəsinin vampir olması haqqında əfsanəsi var. Sonradan Edvard bu əfsanənin gerçək olduğunu təsdiqləyir, lakin ailəsinin insan qanı ilə yox, heyvan qanı ilə qidalandığını bildirir. Edvard Bellaya xəbərdarlıq edərək bildirir ki, onun qanı bu zamana qədər rastlaşdığı bütün insanlardan daha çox cəlbedici görünür və Edvardla birgə olmaq Bella üçün təhlükəli ola bilər. Lakin Bellanın Edvarda olan sevgisi və bağlılığı o qədər güclü olur ki, o bütün bu xəbərdarlıqlara əhəmiyyət vermir və Kallenlərlə yaxınlıq etməyə başlayır. Bu zaman sadist vampir Ceymsin hədəfinə çevrilir. Ailəsinin köməyi ilə Edvard Bellanı Ceymsin qurbanı olmaqdan xilas edə bilir, lakin vampirə çevirmək istəmir.
Yeni ay
"Yeni ay" Bellanın 18 yaşı günü Edvarddan yaşlı olması haqqında yuxu görməsi ilə başlayır. Kallenlərin evində ad günü zamanı hədiyyəni açarkən Bella barmağını kəsir və qan axır, Edvardın qardaşı Casper özünü saxlaya bilməyərək ona hücum etməyə çalışır. Edvard qərara gəlir ki, Bella ilə əlaqə yaradarkən onu təhlükəyə atır. O Bellanı qorumaq üçün artıq onu sevmədiyini söyləyərək, ailəsi ilə birgə şəhəri tərk edir, Bellanın qəlbi sınır və o, aylarla depressiyada qalır.
Atasının narahatlığına son qoymaq üçün Bella rəfiqəsi Cessika ilə gəzməyə gedir. Burada o, ehtiyatsızlıq edərək təhlükəli görünən insanlara yaxınlaşır və anlayır ki, təhlükəli anlarda adrenalin yüksəldikdə o, Edvardın səsini eşidə bilir. Yenidən Edvardın səsini eşitmək üçün o, təkrarən özünü təhlükəyə atır, Ceykoba motosiklet sürmək istədiyini deyir və ondan bunu öyrətməsini xahiş edir. Edvardın yoxluğu dövründə Ceykob və Bellanın əlaqələri xeyli inkişaf edir və Ceykob Bellaya qarşı romantik hissləri olduğunu bildirir, lakin Bella qarşılıq vermir. Loren adlı vampir Bellaya hücum etməyə çalışarkən bir qrup nəhəng canavar ona kömək edir. Sonra Bella öyrənir ki, Ceykob da daxil olmaqla Quilet tayfasının bütün üzvləri insanları vampirlərdən qoruyan canavar adamlardırlar. Bella eyni zamanda öyrənir ki, vampir Viktoriya öldürülmüş sevgilisi Ceymsin qisasını almaq üçün Forksa gəlmişdi. Edvardın səsini eşitmək üçün Bella qayalıqdan dənizə tullanır, lakin Ceykob tərəfindən xilas edildiyinə görə boğulmur. Rozalinin səhvən Bellanın intihar etməsi haqqında məlumat verməsindən sonra Edvard İtaliyadakı Volterra şəhərində gedərək, Volturi vampir klanından onu məhv etmələrini xahiş edir. Elis Forksa dönür və Bellanın sağ olduğunu müəyyənləşdirir. O və Bella birlikdə İtaliyaya gədərək, Edvardın edamı anlamına gələn, özünü gün işığına göstərməsi mərasimindən xilas edirlər. Üçlük Volturilər tərəfindən götürülür. Çünki Bella insan olduğu halda vampirlər haqqında bilirdi. Volturilər Bellanı öldürmək istəyərkən, Elis öncədəngörmə sayəsində Bellanın da qısa zamanda vampirə çeviriləcəyini bildirir. Volturilər bunun qısa zamanda baş verməyəcəyi halda, Bellanı öldürəcəklərini bildirirlər, çünki insanların gerçək həyatda vampirlərin olması haqqında məlumatlı olmamalı idi. Evə döndükdən sonra Edvard Bellaya onu həmişə sevdiyini, yalnız təhlükədən qorumaq üçün özündən uzaqlaşdırdığını deyir. O, Belladan bağışlanmasını və yenidən qəbul edilməsini xahiş edir. Bella vampir olmaq istədiyini bildirir və Kallenlər ailəsinin bu haqda qərar verməsini xahiş edir. Rozali və Edvarddan başqa hamı Bellanın vampir olmasına razılaşır, Edvard Bella ilə evləndikdən sonra onu vampirə çevirməyə razılaşır.
Tutulma
"Tutulma"da Bella və Edvardın dramı davam etdirilir. Edvard Bellanı vampirə çevirməyə qarşı olduğunu bildirir və vampirlərin Cənnətdə yeri olmayan, ruhsuz varlıqlar olduğunu söyləyir. Evlənmək qərarı erkən boşanmış valideynləri tərəfindən dəstəklənən Bella Edvardın toydan sonra onu vampirə çevirməsi şərtiylə onunla evlənməyə razılaşır. Edvard əvvəlcə onu dişləyərkən özünə nəzarəti itirə və onu öldürə biləcəyini söyləyərək bundan imtina edir. Lakin bunun Bella üçün nə qədər vacib olduğunu gördükdən sonra, o evləndikdən sonra bunu etməyə razılaşır.
Əsas hadisələr öldürülmüş sevgilisinin qisasını almaq üçün vampir ordusu toplamış Viktoriyanın Kallenlər üzərinə hücuma keçməsi ilə başlayır. Buna cavab olaraq Kallenlər və yerli Amerika tayfası Quiletin Sem Uili və Ceykob Blekin rəhbərlik etdiyi canavar adamlar güclərini birləşdirməyə qərar verirlər. Ceykob isə Bellaya qarşı sevgisinə görə Edvarda qarşı çıxmaqda davam edir. Əvvəlcə, Bella Ceykobu yalnız dost kimi sevdiyini düşünür, lakin onun hissləri haqqında öyrəndikdən sonra, onu öpərək öz hisslərini dəqiqləşdirmək qərarına gəlir, Edvardı sevdiyinə bir daha əmin olur. Bu arada, Bellanın Ceykoba qarşı səmimi hisslərini qəbul edən Edvard, Viktoriyanı məhv edir. Bella, Edvardın onun həyatındakı ən mühüm insan olduğu qərarına gəlir və münasibətləri haqqında atasına məlumat vermək qərarına gəlir.
Sübh
"Sübh" Bella və Edvardın Kallenlərin Forksun kənarındakı evində təşkil olunmuş toy mərasimi ilə başlayır. Onlar balayılarını Karlaylın Esmeyə hədiyyə etdiyi Braziliya sahillərində yerləşən uydurma Esme adasında keçirirlər. Onlar evlilik mərasimini tamamlasalar da, Edvard Bellanı zədələməkdən qorxaraq, onunla yaxınlıq etməkdən çəkinir, lakin, Bella hər şeyin yaxşı olduğunu və yenidən onunla məhəbbətlə məşğul olmaq istədiyini bildirir. Bir müddət sonra Bellanın hamilə olduğu məlum olur.
Artemisia vestica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bella Svon
Sübh
Edvard heyrətlənir və həkim olan Karlaylın baxması üçün Bellanı evə aparır, Karlayl Bellanın uşaq gözlədiyini təsdiqləyir. Hamiləlik Bellanın həyatını təhlükə qarşısında qoyur və Edvard Bellanı aborta razı salmağa çalışır. Lakin Bella, hələ doğulmamış övladına qarşı bağlılıq hiss edir və onu dünyaya gətirmək qərarına gəlir. Edvard uşağın Bellanı sevdiyi və onu incitmək istəmədiyi haqqında fikirlərini oxuduqdan sonra onu sevməyə başlayır.
Artemisia vestica
İstinadlar
Artemisia vestica Artemisia vestica
Bella Svon
Sübh
Bella uşağı dünyaya gətirərkən ölür, lakin Edvard uşağın sağlam dünyaya gəlməsinə və öz zəhərinin Bellanın ürəyinə getməsinə nail olur, beləcə Bella vampirə çevirilir. Bellanın ağrılı və uzun çəkən çevirilməsi müddətində Ceykob yeni doğulmuş körpə Renesme Kallenin onun ikinci yarısı olduğunu anlayır.
İrina adlı vampirin səhvən Renesmeni ölümsüz vampir uşaq (bu varlıqlar vampirlər aləmində qadağan edilib) hesab edərək, Volturilərə xəbər verməsindən sonra, Elis öncədəngörmə nəticəsində Volturilərin pozulmuş qanuna görə Kallenləri məhv etmək üçün Forksa gəldiyini xəbər verir. Kallenlər Renesmeninin sonradan ölümsüzləşdirilimədiyini və doğumdan belə olduğunu sübut etmək üçün şahid axtarmağa başlayırlar. Bella insanları qalxan kimi kənar təsirlərdən qorumaq qabiliyyətinin olduğunu müəyyən edir. Edvard və Bella ailələrinin köməyi ilə Volturiləri Renesmenin təhlükəsiz olduğuna inandıra bilirlər və Volturilər geri dönür. Bundan sonra Edvard və Bella əbədi xoşbəxt yaşayırlar.
Fiziki xüsusiyyətləri
Romanlarda Bella şokolad qəhvəyisi gözlü və uzunsov üzlü solğun qız kimi təsvir edilir. Bu xüsusiyyətlərdən başqa romanlarda obrazın xarici görünüşünün başqa detalları göstərilmir. Stefani Mayer qeyd edir ki, oxucunun fantaziyasını bir qədər istifadə etməsi üçün Bellanın xarici görünüşünü tam təsvir etməyib. Mayer eyni zamanda bildirir ki, “Bella interpretasiyaya açıq görünür.” Şəxsi saytında öz interpretasiyasını təqdim edən Mayer yazır:
Həddən artıq bəyaz dəri, uzun tünd qəhvəyi rəngli saçlar və şokolad qəhvəyisi gözlər. Onun üzü uzunsov ürək formalı, alnı və gözləri iridir, almacıq sümükləri qabarıq nəzərə çarpır, incə burnu və kiçik çənəsi var. Dodaqları üz xəttindən bir qədər irəli çıxır. Qaşlarının rəngi saçının rəngindən bir qədər tünddür. Ayaqları bir qədər doludur, lakin əzələli deyil, çəkisi futdur. Dırnaqları qısadır, çünki əsəbləşəndə onları yeyir.
Bellanın əlində, "Alatoran"da Ceymsin dişləməsindən sonra əmələ gəlmiş, aypara şəkilli çapıq da var. Çapıq dərisinin ümumi rəngindən boz görünür və günəş işığında bir qədər parıldayır. “Sübh”də Bella əri Edvard Kallen tərəfindən vampirə çevirildikdən sonra, o, bütün vampirlərə xas olan həddən artıq gözəlliyə sahib olur, gözləri qırmızı rəng, dərisi isə parlaq süd rəngi alır.
Şəxsi bacarıqları və adətləri
Bella bacarıqsız və inadkar bir insan kimi təsvir olunur. O, yalan danışa bilmədiyini desə də, bəzən bu onda yaxşı alınır. Sevgilisinin dodağını dişləmək adəti var. Qan qoxusu gəldikdə huşunu itirir, lakin bu çox davam etmir, çünki sonradan o vampirə çevrilir.
Vampirə çevirildikdən sonra daha dəqiq və təmiz görməyə başlayır. Eyni zamanda o, özünə çox yaxşı nəzarət edir, ilk ovu zamanı insan qanından imtina edərək, heyvan qanı ilə qidalanır. Bellanın zehni bəzi vampirlərin zehni bacarıqlarını məhdudlaşdırmaq qabiliyyətinə malikdir. “Sübh”ün sonunda o, öz qabiliyyətini inkişaf etdirərək xüsusi qoruma qalxanı əmələ gətirməyə nail olur. Edvard onun, adi vampirlə müqayisədə “çox zərif” olduğunu qeyd edir.
Filmlərdə
Romanların film adaptasiyalarında Bella obrazı aktrisa Kristen Stüart tərəfindən canlandırılmışdır. Mayer qeyd edir ki, Stüartın Bella obrazını canlandıracağını eşitdikdə çox həyəcanlandım və “onun bu mürəkkəb rolu necə oynayacağını  düşündüm”, Mayerin bunu söyləməsindən sonra isə “Alatoran” filminin bir neçə janrı əhatə edən çəkilişləri başlamışdı. Stüart kitabda təsvir olunduğu kimi tünf qəhvəyi gözlərə sahib olmaq üçün kontakt linzadan istifafdə etmişdi.
Qəbulu
Ümumilikdə Bella obrazı tənqidçilər tərəfindən mənfi rəylər almışdır. “Publishers Weekly” qeyd edir ki, onun vampirə çevirilməsindən sonra “onu əvvəlki obrazı ilə müqayisə etmək mümkün deyil.” “Chicago Tribune” dan Layla Lor Bellanın xarakterini Quilet tayfasının hekayəsi ilə müqayisə edir və bunların “zəif uyğunlaşdırılma”sını qeyd edir. “Alatoran”ın yayımlandığı dövrdə “Kirkus Reviews” da Bellanın meydana çıxmasının xarakterin özündən daha çox sehrli olması, onun və Edvardın təhlükəli sevgisinin xüsusi nəzərə çarpması qeyd edilir.
“Yeni ay” haqqında “Kirkus Reviews”də yayımlanmış məqalədə isə Bellanın şəxsiyyətinin “tərs və ləng” olduğu qeyd edilir. “salon.com”dan Laura Miller qeyd edir ki, Bella və Edvard obrazlarına hörmət etsə də, “onlardan heç biri haqqında geniş bəhs ediləcək şəxsiyyətə malik deyil.” “Entertainment Weekly”də Cennifer Rizin “Sübh” haqqındakı şərhində Bella obrazına xüsusi diqqət yetirilərək “sən ona yaxın olmaq, ona sahib olmaq istəyirsən, amma bu nağıldan başqa bir şey deyil və sanki Disney şahzadələrinin qəliblərinə sadiq qalınaraq Bella obrazı da xoş, şirin qız xüsusiyyətinə malikdir” və Bella hamiləliyi dövründə “yalnız xarakterinin təyin edilməsi mürəkkəb obraz olmaqla qalmır, eyni zamanda, xüsusilə uşağını qidalandırmaq üçün qan içdiyi səhnələrdə, xeyli qorxunc təsir bağışlayır” deyilir. "Washington Post”un müxbiri Elizabeth Hend yazır ki, Bella te-tez incə qız kimi təsvir olunur, “Edvardın onu özünə sarı çəkərək qucaqlaması və əzizləməsi səhnələrində isə körpə uşaq təsiri bağışlayır” və “bu kiçiltmə elə qəribə təsir bağışlayır ki, böyük oxucuların öz övladlarının nümunə götürməsini istədikləri obraz olmasını çətinləşdirir.” “National Review” vebsaytında yayımlanmış məqaləsində Gina Dalfonzo vampirə çevrildikdən sonra “özünün əlehinə gedən”, əvvəl isə “dözülməz dərəcədə mənasız” tip olduğunu qeyd edir. Dalfonzo eyni zamanda qeyd edir ki, Bella istədiyi hər şeyi əldə edir və öz dəyərini anlayır.
Syan
Şanyü Syan — Vanq-Manq tərəfindən şanyü təyin olunsa da Uçjulyu tərəfindən bağışlanmışdı. Lakin Uçjulyu öləndə taxta da o gətirilmişdi. 5 il hökm sürdü. Çinlə müharibələrə davam etdi.
Alp unutma
Alp unutma — Çoxillik, bozumtul-yaşıl bitkidir.
Qısa morfoloji təsviri
Kökümsovu qısa, qalın, sürünən; saplağı düz, budaqsız, yarımsıxılmış tükcüklərlə sıx sallanmış, hündürlüyü 15–30 sm-dir. Gövdə yarpaqları oturaq, enli özüllü uzunsov, gövdəni yarıməhatə edən, ölçü və formasına görə müxtəlifdir, hər iki tərəfdən yumşaq, uzun tükcüklərlə sıxılmış və ya yarımsıxılmış tükcüklərlə sıx sallanmışdır. Kasacığın uzunluğu çiçəkləmə dövründə 2,5 mm, meyvəsi ilə birgə isə 4–5 mm-dir, solğunbozumtuldur. Çiçək tacı tünd-mavi, iri, diametri 7–8 (9) mm, yumurtaşəkilli-dairəvi dilimlidir. Meyvə saplağı qısa, uzunluğu 3–5 mm, yuxarı çəpəki istiqamətlənmiş, sıxılmış və yarımsıxılmış seyrək tükcüklərlə sıx sallanmışdır.
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında alp qurşağında yayılmışdır. Çəmənlərdə bitir.
Amblyseius angulatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Fətulla Rzabəyli
Fətulla Rzabəyli — professor (1950), Əməkdar elm xadimi (1960).
Həyatı
Fətulla Rzabəyli 1911-ci ildə Novorossiysk Universitetini bitirmiş və 1913-cü ildən həmin universitetdə işləmişdir. o vətənə qayıdaraq müxtəlif vəzifələrdə də işləmişdir. 1930-cu ildə Azərbaycan Dövlət tibb institutu Azərbaycan Dövlət Universitetindən ayrılaraq yaradılanda "Biologiya" kafedrasını yaradaraq 1930–33-cü illərdə "Biologiya" kafedrasının müdiri olmuşdur. Bu kafedraya sonradan 1946–1964-cü illərdə də başçılıq etmişdir. 1950-ci ildə professor, 1960-cı ildə isə Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.
Ailəsi
Fətulla bəy Rüxsarə xanım Vəkilova ilə ailə qurmuşdu. Zülfiqar, Davud adlı oğlanları, Gülrux, Törə adlı qızları var.
Belə bir kənd var (film, 1981)
Belə bir kənd var qısametrajlı sənədli filmi rejissor Musa Bağırov tərəfindən 1981-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film Ağdam bölgəsindəki Xındırıstan kəndi, bu kəndin müasir siması, zəhmət adamlarının mənəvi təkamülü, məişəti, bu kənddə yaranan yeni adət-ənənələr haqqında söhbət açır.
Məzmun
Film Ağdam bölgəsindəki Xındırıstan kəndi, bu kəndin müasir siması, zəhmət adamlarının mənəvi təkamülü, məişəti, bu kənddə yaranan yeni adət-ənənələr haqqında söhbət açır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Eldəniz Quliyev Rejissor: Musa Bağırov Operator: Sərdar Vəliyev
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1981-ci ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Bərm-i Gavmişi-yi se
Bərm–i Gavmişi–yi se — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Mərkəz bəxşinin Hövmə dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 269 ailədə 590 nəfəri kişilər və 555 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 1.145 nəfərdir. Kəndin əhalisi qaşqayların Dərəşorlu tayfasının Aslanlı tirəsinə mənsubdur, qaşqay türkcəsində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Pavel Milyukov
Milyukov Pavel Nikolayeviç — Rusiya siyasi xadimi, tarixçi, publisist, rus burjuaziyasının ideoloqu, kadetlər partiyasının liderlərindən biri.
Həyatı
Fevral inqilabından (1917) sonra Müvəqqəti hökumətin birinci kabinetində xarici işlər naziri olmuş, "müharibəni qələbəyədək davam etdirmək" siyasəti yeritmişdir. Oktyabr çevrilişindən (1917) sonra Sovet hakimiyyətinə qarşı xarici hərbi müdaxilənin təşkilatçılarından olmuşdur. Milyukov gizli "Milli mərkəz"in təşkilatçılarından və rəhbərlərindən idi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin sədri Əlimərdan bəy Topçubaşov 1918 il dekabrın 7-də İstanbulda Milyukovla görüşüb, danışıqlar aparmışdır. 1920-ci ildən mühacirətdə yaşamışdır.
Aranqastax adası
Aranqastax — Laptevlər dənizinin Anabar buxtası ərazisində yerləşən kiçik ada. İnzibati cəhətdən Yakutiya ərazisində yerləşir.
Materikdən 2,5 km aralıda, Uele çayının qərb sahillərini təşkil edir. Ada uzunsov formaya malikdir. Şimal-qərbdə cənub-şərqə uzanmışdır. Üzəri düzəndir. Bataqlıqlaşmış ərazilərə sahibdur. Ərazisində altı kiçik göl vardır.
İndau
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Juravlyovka (Avurğazı)
Juravlovka — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Məsəli kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə Çuvaşlar (84%) üstünlük təşkil edir.
Səfər (Uçalı)
Səfər — Başqırdıstan Respublikası nın Uçalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Səfər kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (98 %) üstünlük təşkil edir.
Red Bull
Red Bull — enerji bərpa edici alkoqolsuz içki. Red Bull GmbH şirkəti tərəfindən istehsal olunur. 140-dan çox ölkədə təqdim olunur. 2019-cu il Red Bull 7,5 qutu satışı ilə enerji içkiləri arasında ən yüksək bazar payına sahib olmuşdur.
Tərkibi
Red Bull və Red Bull Sugarfree:
Kumran əlyazmaları
thumb|220px|Kumranda tapılan "İsayyanın kitabı"nın əlyazmasından bir parça Kumran əlyazmaları və ya Ölü dəniz perqamentləri — İudeya səhrasında yerləşən Kumran, vadi Murabbaat, Xirbət-Mird və digər mağaralarda, həmçinin Masada qalasında 1946–1956-cı illərdə tapılmış 972 mətndən ibarət manuskriptlərin ümumi adı. Həmin dövrdə Britaniya mandatı altında olan bu ərazilər hal-hazırda Qərb sahili adını daşıyır və 1967-ci ildən İsrail işğalı altındadır. Radiokarbon analizi nəticəsində bu əlyazmaların e.ə. 408-ci ildən eramızın 318-ci ilinədək olan dövrü əhatə etdikləri müəyyən edilmişdir. Hazırda bu əlyazmalar Qüdsdəki İsrail muzeyinin "Kitab məbədi" adlı bölməsində saxlanılır.
Mətnlər ivrit, arami, yunan və nəbati dillərində, əksəriyyəti perqament üzrərində, kiçik bir hissəsi isə papirus və tunc üzərində yazılmışdır.
Artemisia vestita
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sarmat zəngçiçəyi
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi yoğun, dikduran, sadə ya da budaqlı, hündürlüyü 50 sm, tüklənmişdir. Kökyanı yarpaqları 10 sm uzunluqda, 3-5 sm enində, uzunsov və ya yumurtavari-uzunsov, ucları kütdür. Gövdə yarpaqları yumurtavari-uzunsov, qısa saplaqlıdır. Yuxarı yarpaqları oturaq, kiçik ölçülü, lansetvaridır. Yarpaqların hamısı iki tərəfdən keçəvari, kənarları dişlidir. Çiçəkləri 2,5-3 sm uzunluqda, salxımvari çiçəkqrupuda, tacı açıq mavi, bəzən ağ rəngdədir. Kasacığınn dişləri üçkünclansetvari, iti, çiçək tacından 2-3 dəfə qısadır. Qutucuq əyilmiş, toxumları açıq-boz, yumurtavari, yastılanmış, haşiyələnmişdir.
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında yuxarı dağ qurşağından subalp qurşağına kimi yayılmışdır. Daşlı, qayalı yamaclarda, töküntülərdə və meşələrdə bitir.
Yelisey çölləri
Mövqeyi
Şanzelize Parisin şimal qərbində, 8. bölgəsində var. Luksor Obeliski tapıldığı Concorde Meydanından başlar və Arc da Triomphe abidəsinin tapıldığı Charles də Gaulle Meydanında bitər (köhnə adı Ulduz Meydanı). 1950 metr uzunluğundakı bulvarın ilk kilometri düz, ikinci kilometri isə yoxuşludur. Genişliyi isə 70 metrdir.
thumb|center|800px|Axe Historique
Çao Yui
Çao Rui ya Çao Yui (* 205; † 239) Vey sülaləsinin II hökmdarı Çao Peyin Çhen Luodan olan oğlu.
Yü
Şanyü Yü — Syanın qardaşı idi. Hakimiyyətə gələrkən Çində vətəndaş müharibəsi gedirdi. Bu fürsətdə istifadə edərək dövləti gücləndirdi. 23-cü ildə Hunlara qarşı hücuma hazırlaşan Vanq Manq çinli üsyançılar tərəfindən öldürüldü. Yü özünü Mete xaqanın davamçısı kimi görürdü. Yü Çin şahzadəsi Lu Fanqı Vanq Manqdan boşalan taxta gətirmək istəyirdi. 46-cı ildə vəfat etdi.
Çao Yui
Həyatı
Çao Yui dünyaya gələndə onun babası - Çao Çao hələ Han sülaləsinin adi məmuru idi. Çao Yuinin anası Çhen Luo formal sarı çalmalılar üsyanı zamanı sərkərdə olmuş Yuan Şaonun oğlu Yuan Xinin arvadı olmuş, Çao Çao üsyanı yatırdıqdan sonra onun əsarətinə düşmüş Çhen Luonu oğlu Çao Pey ilə evləndirilmişdir. Toydan səkkiz ay sonra dünyaya gələn Çao Yui bəzi şaiyələrə görə Yuan Xinin oğlu hesab olunur. Bu şaiyənin əsasən Çao Pey konkubinası Quo tərəfindən yayılması xüsusi məqsəd güddüyü də güman edilir. Bunun nəticəsi olaraq 221 ci ildə Çhen Luo özü-azünü qəsd edərək öldürür. 222 ci ildə Çao Yui varis şahzadə elan olunur. Atasının vəfatından sonra 226 cı ildə 21 yaşında taxta çıxır.
Yelisey çölləri
Mövqeyi
Xarici və yerli turistlərin axın etdiyi bir yerdir. Bulvarın alt qisimində kənarında yaşıllıq (Marigny Parkı) və az daha olsa binalar (théatre Marigny, Petit Palais, Grand Palais, Palais də la découverte, Élysée Sarayı) mövcuddur. Bulvarın üst qisimində isə lüks buduqlar, kinolar, Lido Qabarası, teatrlar (Théatre des Champs-Élysées..), restorantlar (Fouquet's) və məşhur kafelər var.
thumb|center|500px
Baccharis mexicana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çöl zımbırtikanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İnes Melçor
İnes Melçor (30 avqust 1986) — Perulı marafonçu. İnes Melçor Perunu 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
İnes Melçor birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 28 dəqiqə 54 saniyəyə qət edərək 118 marafonçu sırasında 25-ci yeri tutdu.
İnes Melçor növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınasada məsafəni sona gədər qət edə bilmədi.
Belə bir şəhər var (film, 1982)
Belə bir şəhər var qısametrajlı sənədli filmi rejissor Nicat Feyzullayev tərəfindən 1982-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Filmdə Özbəkistan SSR-in Nərimanov şəhəri haqqında söhbət açılır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: İsa İsmayılzadə Rejissor: Nicat Feyzullayev Operator: Rəfael Salamzadə
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1982-ci ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Çao Mao
Çao Mao (* 241; † 260) — Vey sülaləsinin IV hökmdarı, Çao Linin oğlu, Çao Peyin nəvəsi.
Anabar buxtası
Anabar buxtası — Laptevlər dənizinə daxil olan Anabar körfəzinın cənubunda yerləşir. Anabar çayının mənsəbini təşkil edir. Buxtanın uzunluğu 24 km-dən, eni isə 5–7 km arasında dəyişir. Ərazisində dayazlıqlar mövcuddur
Nasir Hicazi
thumb|250px|right|Nasir Hicazi thumb|250px|right|Nasir Hicazinin bəyligi "Ettelaate Həftəgi " dərgisinin üzündə
Nasir Hicazi (Dekabr 19, 1949 — may 23,2011) — İranın azərbaycanlı əsilli populyar futbol qapıçısı və məşqçisidir. Onun atası Təbrizli ev və əmlak alverçisi idi. O, Asiya Futbol Konfederasiyasının verdiyi məlumata görə, Asiya qitəsinin XX əsrdəki ən yaxşı ikinci qapıçı tanınır. Nasir Hicazi 1 ildən çox ağciyər xərçəngi xəstəliyindən əziyyət çəkdikdən sonra, Tehranda dünyasını dəyişdi. Onun ölüm xəbəri Azərbaycan Respublikasında da geniş olaraq yayılmışdır.
Hayduk Kula FK
Hayduk (Kula) - Serbiyanın futbol klubu
Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Yesui Bayar
Yesui Bayar (21 iyul 2000) — Monqolustanlı üzgüçü. Yesui Bayar Monqolustanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Yesui Bayar birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 28.40 saniyəlik nəticəsi ilə 60-cı yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Rekista
Rekista  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Lessak kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12197.
Kommuna təxminən Paris dən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 150  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 29  km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 254 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 1195 nəfərdən (15-64 yaş) 870 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 325 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.8%, 1999-cu ildə 70.6%) idi. Fəal 870 nəfərdən 815 nəfər (445 kişi və 370 qadın), 55 nəfər işsiz (27 kişi və 28 qadın) idi. Fəal olmayan 325 nəfər arasında 61 nəfər şagird və ya tələbə, 164 nəfər təqaüdçü, 100 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Danimarka kronu
Danimarka kronu - Danimarka, Qrenlandiya və Farer adalarında istifadə olunan pul vahidi. Kron sözü Skandinaviyada geniş yayılmış krone sözündən yaranmışdır. Danimarkada 2007-ci ildə infilyasiya 1.5% olmuşdur. 2000-ci ildə ölkədə avrozonaya keçidlə əlaqdər avroya keçid məsələsi gündəmə gəlmişdir. Keçirilən referendum nəticəsində əhalinin böyük bir qismi buna qarşı çıxmışdır. Danimarka maliyyə idarəsinin son illərdə gördüyü işlər nəticəsində Danimarka kronu avroya sabitləşdirilmişdir.
Əsədulla bəy Muradxanov
Muradxanov Əsədulla bəy — ictimai-siyasi xadim, maarifpərvər-publisist. Rusiyanın 1-ci Dövlət Dumasının deputatı. Görkəmli pedaqoq-alim, professor Mərdan Muradxanovun atasıdır.
Həyatı
Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirmiş (1886), həmin ildən Kürdəmirdə müəllim işləmişdir. Uzun illərdən sonra müəllimlikdən uzaqlaşan Əsədulla bəy Cavad qəzasının kəndlilərlə əlaqə şöbəsində kargüzar və tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1906-cı ildə Bakı quberniyasının Cavad qəzasından Rusiyanın 1-ci Dövlət Dumasına deputat seçilmişdir. O, Rusiya 1 Dövlət Dumasına seçilmiş ilk Salyanlı deputatdır. Dumada Xalq Azadlıq Partiyasına mənsub olmuşdur. Əlimərdan bəy Topçubaşov, İsmayıl xan Ziyadxanov, Məmmədtağı Əliyevlə birlikdə çarizmin Rusiya imperiyasında yaşayan xalqlar arasında ədavət salmaq siyasətinə qarşı çıxmış, qeyri-rus xalqlarını milli muxtariyyəti ideyasını müdafıə etmişdir. Duma çar Nikolay tərəfindən qovulduqdan sonra Muradxanov Peterburqdan Salyana qayıtmış, burada bir neçə maarifçinin fəal iştirakı ilə əhali arasında mədəni-maarif işləri aparmış, "Cəmiyyəti-xeyriyyə" yaratmış, kitabxana-qiraətxana açmış, həvəskar teatr cəmiyyəti təşkil etmiş və s. xeyriyyə işləri ilə məşğul olmuşdur. Dövri mətbuatda çıxış etmiş, inqilabdan əvvəl "Brokhauz və Yefron ensiklopedik lüğəti"ndə məqalələri çap olunmuşdur. Əsədulla bəy 1926-cı ildə Bakıya köçmüş və Qara Şəhərdə mülki məhkəmənin sədri vəzifəsində çalışmışdır. 1929-cu ildən təqaüdə çıxmışdır.
Əsədulla bəy Salyanda yaradılmış ilk Cəmiyyəti-Xeyriyyənin, ilk həvəskar teatr cəmiyyətinin və ilk kütləvi kitbxananın qurucusudur.
O, 1942-ci ildə Salyanda vəfat etmişdir.
thumb|left|200px|Əsədulla bəy Muradxanov ailəsi ilə.
Çao Pey
Çao Pey, Çao Pi (, d.187–ö.29 iyun 226) — Vey hökmdarı, dahi Çin şairi və sərkərdəsi, Çao Çaonun konkubina Biandan olan oğlu, Çao Çjinin qardaşı, Vey sülaləsinin banisi.
Həyatı
Çao Pey dünyaya gələrkən hələ onun atası Çao Çao adi orta dərəcəli perespektivsiz bir məmur idi. Uşaqlıq illəri müharibələrdə iştirak etdiyi üçün atasız keçmışdir. 211-ci ildə Çao Pey atasının — baş vəzir Çao Çaonun müavini təyin edilir. Bu illərdə hərbi yürüşlərdə onun böyük qardaşı Çao Am həlak olur və Çao Pey ailənin böyük oğluna çevrilir. Buna baxmayaraq Çao Çao onu varis kimi elan etməkdə tərəddüd edirdi. Çao Pey və Çao Çjau arasında qalan Çao Çao generalların məsləhətinə əsasən Çao Pey varis elan edilir. Ölkədəki nizam-intizamı saxlamaq baxımından, Çao Çjinin təcrübəsizliyi baxımından bu düzgün qərar sayılırdı.