cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xilaskar kilsəsi (Bakı)
Yer seçilməsi
28 iyun 1879-cu ildə F. Lemkul, həmçinin Kilsə Sovetinin üzvləri K. Eyxler və O. Lents yenidən Şəhər İdarəsinə müraciət edərək şəhər mərkəzindən çox uzaq olmayan başqa bir ərazinin ayırılmasını xahiş edirlər. 25 aprel 1885-ci ildə Bakı Yevangelik-Lüteran İcması Kilsə Sovetinin sədri Karl Lüdviq Limmerman Şəhər İdarəsinə edilmiş növbəti müraciətində onlar üçün Karantinnaya (hazırda Həzi Aslanov) küçəsində ayrılmış 6002 sajen ərazinin ibadət evi və məktəb binasının inşası üçün çox kiçik olduğunu bildirir, buna görə də, Telefonnaya (hazırda 28 may) küçəsindəki boş ərazinin ayırılmasını xahiş edir. 30 noyabr 1885-ci ildə Bakı Şəhər Duması Telefonnaya küçəsində Masumovun zavodu və Vermişevin dəyirmanı yaxınlığındakı boş ərazinin ibadət evi və məktəb inşası üçün lüteran icmasına ayrılmasına qərar verir. 2 yanvar 1886-cı ildə 14002 sajen ərazi ölçülür və icmaya təhvl verilir, beləcə, Yevangelist-Lüteran cəmiyyəti Bakıda ərazi alınmasına on dörd il sərf etmiş olur.
İnşası
1886-cı ildə Eyxlerin iştirakı ilə Suraxanskiy (hazırda Dilarə Əliyeva) küçəsində məktəb binası inşa edilir və müvəqqəti olaraq bu məktəb həm də ibadət evi kimi istifadə edilir. Elə həmin il memar İohann Edel tərəfindən ibadət evinin inşa planı hazırlanır, lakin, 13 fevral 1894-cü ildə ümumi yığıncaqda kilsə inşa edilməsi qərara alınır. Kilsənin inşası 24 yaşlı gənc memar, Karl Eyxlerin qardaşı oğlu Adolfa həvalə olunur. 6 mart 1894-cü ildə memar icma yığıncağının təsdiq etməsi üçün kirxa layihəsini təqdim edir, 14 mart 1896-cı ildə isə Rusiya İmperiyasının Daxili İşlər Nazirliyi layihəni təsdiqləyərək inşaata icazə verir.
21 mart 1896-cı ildə, bazar günü kilsənin təntənəli təməlqoyma mərasimi baş tutur. Təməlqoyma mərasimində Bakı qubernatoru Pavel Lileyev və bələdiyyə başçısı İretskiy də iştirak edirlər. Mərasimdə iştirak etmək üçün Emmanuel Nobel də Bakıya gəlir. Mərasimdə kilsənin adının Xilaskar kilsəsi olacağı elan edilir. Kilsə, Nobel qardaşları da daxil olmaqla dindarların ianələri əsasında inşa edilmiş və 70.000 rubla başa gəlmişdir.
Xeyir-duası
200px|thumb|right|Xilaskar kilsəsi [[Rusiya imperiyasının açıqcasında]] 24 iyun 1898-ci ildə çoxlu əhalinin iştiarkı ilə kirxa qülləsinə qızıl suyuna çəkilmiş, 13 pud ağırlığa malik xaç qaldırılır. Hazırlanması 15.000 rubla başa gəlmiş xaçın xərcləri lüteran icmasının sədri Lev de Burun qardaşı Bruno de Bur tərəfindən ödənmişdi. 1899-cu ildə kilsədə zınqırovlar və orqan quraşdırılmışdır. 4 fevral 1899-cu ildə kilsədə ilk orqan musiqisi eşidilmişdir. 14 mart 1899-cu ildə Alman-İsveç prixodunun Xilaskar Lüteran Kilsəsinin xeyir-dua mərasimi baş tutmuşdur. Mərasimdə mindən çox insan, o cümlədən, qubernator Vladimir Roqqe iştirak etmişdir.
23 aprel 1900-cü ildə kirxada ilk dini orqan konserti baş tutmuş, konsertdə İ.S.Baxın əsərləri səsləndirilmişdir. Sonradan bu cür konsertlər ənənəyə çevrilmiş və 1928-ci ilə kimi davam etdirilmişdir.
SSRİ dövründə
1934-cü ildə kilsənin sökülməsinə qərar verilir. Azərbaycanın Yevangelik-Lüteran icması 1937-ci ilə kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1934-cü ildə sonuncu pastor Paul Hamberq kilsəni tərk etmişdir. Kilsə və ziyarətçilərin sonrakı taleyi uğrunda mübarizəni Kilsə Soveti davam etdirmişdir. 1936-cı ildə sovet üzvü Rudolf Vaqnerin təşəbbüsü ilə kilsə ziyarətçilərindən toplanmış ianələr hesabına Amaliya Andreyevna Karpenko xüsusi məktubla Moskvaya göndərilmişdir. Sovet hökuməti və birbaşa Stalinin adına yazılmış məktubda Bakıdakı alman kilsəsinin saxlanması və kilsə ziyarətçilərinin ömürlərinin sonuna kimi yoldaş Stalin üçün dua etmələrinə icazə verilməsini xahiş edirdilər. Bakıdakı digər mühüm məbədlərdən (Müqəddəs Bakirə Məryəm kostyolu, Aleksandr Nevski kafedralı, Müqəddəs Varfolomey kilsəsi, Müqəddəs Faddey və Varfolomey kilsəsi, Bibiheybət məscidi və sair) fərqli olaraq Xilaskar kilsəsi dağıdılmır. Lakin, 1 noyabr 1937-ci ildə icma aktivistləri pastor Paul Leopoldoviç Hamberq, Rudolf Rudolfoviç Vaqner, Kristian Kasparoviç Ditçül, Con Kristianoviç Vinter, İda Bernqardovna Temnikova, Mariya Avqustovna Fridrixzon, Amaliya Andreyevna Karpenko və Ditrix Kornelyeviç Tissen güllələnərək qətlə yetirilir.
Lakin, kilsənin sökülməsinin qarşısı alınır. Belə ki, 1934-cü ildə Sergey Kirovun qəfil öldürülməsindən sonra Sovet hökuməti təcili olaraq Bakıda ona heykəl ucaldılmasına qərar verir. Heykəlin ucaldılması işi Pinxos Sabsaya tapşırılır. Heykəltəraş əsər üzərində işin davam etdirilməsi üçün hündür tavanlı yerə ehtiyacı olduğunu bildirir və iş emelatxanası kimi ona kilsə binasının ayırılmasını xahiş edir. Buna görə də kilsənin sökülməsi təxirə salınır və bina iş emalatxanası kimi Sabsaya verilir. Sonrakı illərdə bina Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə kamera və orqan musiqisi zalı adlandırılaraq Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının tabeliyinə verilir.
Müasir dövrdə
15 mart 2010-cu ildə “Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının kamera və orqan musiqisi zalı binasının tarixi-memarlıq abidəsi və mədəniyyət ocağı kimi əhəmiyyətini nəzərə al” an Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev binanın bərpası haqqında sərəncam imzalayır. Restavrasiya işlərinin həyata keçirilməsi üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Ehtiyat Fondundan 1 milyon manat vəsait ayırılır. Bir il ərzində davam edən restavrasiya işlərindən sonra 30 dekabr 2010-cu ildə Azərbaycan Prezidenti və Azərbaycanın birinci xanımı kilsə binasının açılışında iştirak edirlər. Azərbaycan mütəxəssisləri tərəfindən həyata keçirilmiş əsaslı təmir və bərpa işləri binanın özünəməxsus orijinal üslubunu, qədim tarixi memarlığını qorumaqla həyata keçirmişdir. Ənənəvi alman qotik memarlığının ən gözəl nümunələrindən olan binanın akustikasına xüsusi diqqət yetirilmişdir. Bundan əlavə, binada ilk dəfə havalandırma sistemi qurulmuş, xaricdən dəvət olunan mütəxəssislər orqanı bərpa etmişlər.
2016-cı ildə Xilaskar Yevangelik Lüteranların Bakı dini icmasının sədri Vera Viktorovna Nesterevo kilsədə bazar günü ibadətlərinin keçirilməsi üçün 20 AZN icarə haqqı alınmasını və icmanın davamlı olaraq bu məbləği ödəyə bilmədiyini bildirmişdir. Məsələyə münasibət bildirən Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi isə, bütün dini icmalar kimi, lüteran icmasına da dövlət büdcəsindən vəsait ayrıldığını bildirmişdir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Layihənin əsas sifarişçiləri olan Bakının alman mənşəli sakinləri memar A. Eyxlerin qarşısında belə bir tələb irəli sürmüşdülər ki, layihələndirilən kirxa Yelenendorf (indiki Göygöl) koloniyasındakı kirxanı xatırlatmalıdır. Yelenendorfdakı kirxanın memarı məlum olmasa da, tikili müəyyən qədər orta əsrlər Almaniyasının əyalətlərindəki dini tikililəri xatırladır.
Lakin, XIX-XX əsrlərin keçidində Zaqafqaziyanın və Rusiya İmperiyasının iri sənaye mərkəzlərindən birinə çevrilmiş Bakı üçün Yelenendorfdakı kirxa memarlıq göstəricisi ola bilməzdi. İstedadlı memar-rəssam olan Adolf Eyxler çox zərif memarlıq üslubuna malik idi. Dərin erudisiya və yüksək peşəkarlıq Eyxlerə kirxanın memarlığını alman qotikasının ən yaxşı ənənələrində işləyib hazırlamağa imkan vermişdi. İnşaat və bəzək işlərinin yüksək keyfiyyəti kirxa binasını yan tikililərlə birlikdə vahid kompleks halnda sıravi tikililərlə bir yerdə vahid kompleks halında sıravi tikililər arasından seçilib ayrılır.
Yerləşməsi
Memarlıq tədqiqatçısı Ş. Fətullayev-Fiqarov qeyd edir ki, 28 may (keçmiş Telefonnaya) küçəsinin qırmızı xəttindən xeyli geridə ucalan kirxanın yerləşmə mövqeyini uğurlu hesab etmək olar. Belə taktiki yanaşma binanın həcmi-fəza strukturunun tam gücü ilə açılmasına imkan vermişdir. Tədqiqatçının fikrincə, “binanın parlaq gözəlliyinin müşahidəsi üçün də seçilmiş mövqe çox əlverişlidir.”
Bakı şəhərinin ensiz küçələrinin qırmzı xətlərində yerləşən və kifayət qədər vizual memarlıq panoramı olmayan ictimai və mülki tikililərdən fərqli olaraq, kirxa miqyas və fəza atmosferi aydın duyulan dini mahiyyətli yeganə tikilidir. Burada ətraf tikililər bina üçün sıxıntı yaratmır, o, kompozisiya dominantı kimi öz memarlıq şərhində çıxış edir.
İnteryeri
thumb|250px|Kilsənin interyeri Kirxanın planında dartılmış düzbucaqlı formasında olan, dərin ajidonlu zal təqdim olunmuşdur. Təmiz divar fonunda qabarıq profillənmiş qotik tağ diqqətəlayiqdir. Ajido qübbə və yanlardakı tağşəkilli pəncərə yerləri ilə birgə zal interyerinin daxili fəzasının mərkəzi oxunu müəyyən edir. İnteryer həlli ciddi və sadədir, ənənəvi şəkildə yanlardakı qotik formalı pəncərələrdən işıqlanır. Ağac memarlığının ən yaxşı ənənələrində işlənmiş plafon alman qotikası üçün səciyyəvidir.
Kessonlaşdırılmış tutqun tavan irəli çıxan gözəl kornşteynləri ilə birgə zalın təmiz divarlarının üzərinə effektli şəkildə oturub. Divarların iri səth müstəviləri ilə təzadlı nisbətdə olan memarlıq elementləri maraqlı kompozisiya həllinə gətirilmişdir.
İbadət zalının baş girişi üstündə, apsida ilə üzbəüzdə ikinci mərtəbədə orqan musiqisi üçün eyvan yerləşir. Sadə həllinə baxmayaraq, sakit memarlıq kütlələrinin mütənasib bölümləri, dekorativ elementlərin zövqlə tətbiqi və interyerdə aparılmış işlərin yüksək keyfiyyəti sayəsində zal yüksək məziyyətlər əldə etmidir.
Eksteryeri
300px|thumb|left| Kilsə 2016-cı ildə Kirxanın birqülləli şaquli kompozisiyası həyətin dərinliyindədir. Mütənasib proporsiyalar, inşaat qurğusunun əsas hissələrinin səlis bölümləri və qotik elementlərin dekoratic artıqlığına yol vermədən əldə olunmuş həcmi plastika binanı çox ifadəli edir. Ciddi, bir qədər irəli çıxan səciyyəvi pilonlar mərkəzi portalı daha çox nəzərə çatdırır. Portal dekorativ, dinamik frontonla tamamlanır. Onun enişləri krablar və xaççiçəklərlə bəzənib.
Şamil Fətullayev qeyd edir ki, Marburqdakı Müqəddəs Yelizaveta kilsəsi ilə müqayisədə Adolf Eyxlerin qarşısında duran vəzifələr istər binanın miqyası,  istərsə də həcmi-fəza kompozisiyasının həlli baxımından daha sadə olsa da, memar bu tikilidən müəyyən mənada ilhama gəlməyə bilməzdi.
Portalın qabarıq profillənmiş şişbucaq tağı yumşaq profillər vasitəsilə qapı üzərindəki qızılgül naxışını diqqətə çəkərək, sevinc və rahatlıq atmosferi yaradır. Portal üzərində ardıcıl olaraq qotik memarlığın çatma formaları öz dinamik proporsiyaları ilə yerlərini tutur və səkkizüzlü plana malik qüllə ilə aksent şəklində bərkidilir. Bu maraqlı üsul alman qotikasının xüsusi məşəlinə çevrilərək, frontonları, krablar və xaççiçəklərlə bir yerdə enişləri təkrar edir. Burada memarlıq miqyaslı səmtləşdirilmiş dinamika təzahür edir. Bakılı sənətkar-ustaların məharətli işi, Abşeron karxanalarının əla keyfiyyətli daşı və memar A. Eyxlerin istedadı kirxanı Bakı şəhərində qotik memarlığın apofeozuna təvrilir.
Kirxanın şaquli binasının təsir gücü birmənalı deyildir. O, yan, lakin ona harmonik şəkildə qovuşan kütlələrlə bir yerdə dominant mövqeyini qoruyub saxlayır. Memarlıq elementləri ilə qapanan çatma tağ yerləri qabarıq ifadə olunur. Kirxanın şaquli binasının təsir gücü birmənalı deyildir. O, yan, lakin ona harmonik şəkildə qovuşan kütlələrlə bir yerdə dominant mövqeyini qoruyub saxlayır. Memarlıq elementləri ilə qapanan tağ yerləri qabarıq ifadə olunur. thumb|250px Kirxanın ümumi həcmi-fəza və memarlıq kompozisiyası memar Adolf Eyxlerə qotikaya yeni nəzərə salmağa imkan vermişdir. Onun memarlığı Şərq mühitində formalaşmış və digər konstruktiv-karkas sistemində yüksələn qotik üslubi strukturu yaratmışdır.
Eucalyptus blakelyi
(Eucalyptus blakelyi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xərçəng (bürc)
Xərçəng (Cancer) — ən az nəzərə çarpan zodiak bürcü. Xərçəng bürcünü yalnız aydın gecədə Şir və Əkizlər bürcləri arasında görmək olar.
Senecio nivalis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mirzə Mustafayev
Mirzə Mustafayev — azərbaycanlı operator, rejissor və ssenarist.
Fəaliyyəti
Mirzə Mustafayev 1931-ci ildən kinoda fəaliyyət göstərmiş və 70-dən çox filmin hazırlanmasında iştirak etmişdir. Kinoda operator (40-dan çox film), ikinci operator, operator assistenti, quraşdırılmış səhnələrin operatoru (20-yə yaxın film), rejissor (30-a yaxın film), ssenari müəllifi, aktyor və montajçı kimi çalışmışdır.
1941–1945 müharibəsinin ilk günlərindən başlayaraq kinematoqrafçılarımızın bir hissəsi arxa cəbhədə gecə-gündüz öz işini davam etdirirdisə, digər hissəsi ön cəbhədə çəkilişlər aparırdı. Onlardan biri də Mirzə Mustafayev idi. O ön cəbhədə çəkilişlər aparmış, düşmənlə vuruşmuş, dəfələrlə ölümlə üz-üzə dayanmışdır. Bu cəbhəçi kinematoqrafçının silahı kinokamera idi.
Filmoqrafiya
Operator kimi
İkinci operator kimi
Operator assistenti kimi
Quraşdırılmış səhnələrin operatoru
Aktyor kimi
Rejissor kimi
Ssenari müəllifi kimi
Con Edvin Ebinger
Con Edvin Ebinger — ABŞ botaniki.
Ağ əspərək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mirzə Mustafayev
Filmoqrafiya
Montajçı kimi
Əli Səmədov
Əli Səmədov (Əli Qafur; ) — Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio verilişləri komitəsində ədəbi-dram redaksiyasında redaktor.
Azərbaycan bayrağı (mahnı)
Azərbaycan bayrağı — azərbaycanlı müğənni Aygün Kazımovanın mahnısıdır. Bəstənin sözləri Zərifə Quliyevaya, musiqisi Tural Bayraməliyevə aiddir. Mahnının aranjimanını Mert Eli İçeli həyata keçirib. Klipdə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə arxiv materiallarından istifadə olunub.
Əli Səmədov
Həyatı
Əli Səmədov 1930-cu il sentyabrın 1-də Göyçay rayonunun Mallı Şıxlı kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 2006-cı ildə vəfat etmişdir.
Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun teatrşünaslıq fakültəsində təhsil almışdır. O, əmək fəaliyyətinə 1953-cü ildə Artyomda tərbiyəçi-müəllim kimi başlamışdır. Sonra Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyində inspektor, respublika kinoprokat idarəsində rəis müavini, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqında sovet incsənətinin təbliği bürosunun direktoru, «Azərbaycan pioneri» qəzeti redaksiyasında «Ədəbiyyat və incəsənət» şöbəsinin müdiri olmuşdur.
Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio verilişləri komitəsində ədəbi-dram redaksiyasında redaktor işləyir.
Ə. Səmədov ədəbi yaradıcılığa 1959-cu ilin mayında «Ədəbiyyat və incəsənət» qəzetində çap olunan «Unuda bilmirəm» hekayəsi ilə başlamışdır. Bundan sonra dövri mətbuatda hekayələrlə müntəzəm çıxış etmişdir. Onun «Artıq tamah baş yarar», «Hərənin bir ulduzu», «Kibrit çöplərinin macərası» və s. əsərləri respublika dövlət teatrında tamaşaya qoyulmuşdur.
«Artıq tamah baş yarar» nağıl-pyesi 1964 – 1983-cü illərdə A. Şaiq adına Dövlət Kukla Teatrında 1500 dəfə tamaşaya qoyulmuşdur. Əsərləri SSRİ xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur.
Vüqar Həşimov
Həyatı
Vüqar Həşimov 24 iyul 1986-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Vuqar Həşimov 11 yanvar 2014-cü ildə müalicə olunduğu Almaniyanın Heydelberq klinikasında dünyasını dəyişib. 14 yanvar 2014-cü ildə mərhumla vida mərasimi Respublika Şahmat Mərkəzində təşkil olunmuş; o, həmin gün II Fəxri Xiyaban da dəfn edilmişdir.
Şəxsi həyatı
Vüqar Həşimov şahmatdan başqa məharətlə pianinoda da ifa edirdi. Poeziyanı sevirdi. Boş vaxtlarında Futbol və böyük tennislə məşğul olurdu. Vüqar Həşimov fenomen yaddaşı ilə dünya tarixini, coğrafiyasını, musiqisini, idmanını və 7-dən çox xarici dili mükəmməl bilirdi.
Fəaliyyəti
Vüqar Həşimov 2002, 2004, 2006 və 2008-ci illərin Şahmat Olimpiadaları nda Azərbaycan yığmasının tərkibində çıxış etmişdir. 2009-cu ildə Azərbaycan yığmasının heyətində Avropa Çempionu adını qazanmışdır. Dəfələrlə 1958-ci ildən İtaliya da müntəzəm olaraq keçirilən Recco-Emiliya şahmat turnirinin qalibi olmuşdur.
2009-cu ildə məhz Qrossmeyster Vüqar Həşimov Azərbaycan Şahmat yığmasını Avropa çempionu etmişdir. 2009-cu ildə Çin in paytaxtı Pekin də keçirilən Dünya İntellektual oyunlarının Rapid növündə gümüş medal, gözübağlı sürətli şahmat növündə isə bürünc medala sahib çıxmışdır. 2008-ci ildə Bakı da keçirilən Planetin I Qran Piri mərhələsində qızıl medal a sahib olmuşdur.
27 dəfə Azərbaycan bayrağını dünya və avropa şahmat arenalarında yüksəkliklərdə dalğalandırmışdır.
Yarışlar
Vüqar Həşimov 2011-ci ildə Rusiya nın Xanti-Maysiysk şəhərində təşkil olunan Dünya Kubokunda 1/4 final mərhələsində mübarizəni dayandırıb. Vüqar həmin ilin noyabrında Yunanıstan ın Porto Karras şəhərində keçirilmiş komandalar arasında Avropa Çempionatında Azərbaycan yığmasının heyətində yer alıb və 2009-cu ildə qazandıqları çempionat titulunu qoruya bilməyərək yarışı gümüş medalla başa vurublar. Avropa Çempionatından təxminən bir ay sonra, dekabr ayında Vüqar Çinin paytaxtı Pekində keçirilən “SportAccord” Dünya İntellektual Oyunlarında iştirak edib. Bu oyunlarda rapid növündə gümüş medal qazanan Vüqar gözübağlı sürətli növdə bürünc medala sahib çıxıb. Yarışın rəsmi saytı bütün iştirakçıların oxşarlarını açıqladıqları siyahıda Vüqar Həşimovun xasiyyətinə görə Ceki Çana oxşadığını qeyd edib.
Xatirəsi
2014-cü ilin aprel ayında, Şəmkirdə Vüqar Həşimovun xatirəsinə həsr olunmuş beynəlxalq şahmat turniri təşkil edilmişdir. Turnirdə Maqnus Karlsen, Fabiano Karuana, Şəhriyar Məmmədyarov, Teymur Rəcəbov, Sergey Karyakin, Hikaru Nakamura, Etiyen Bakrot, Vang Hao, Rauf Məmmmədov, Qədir Hüseynov, Pavel Elcanov, Rodoslav Voytaşek, Aleksander Motilev, Eltac Səfərl i, Nicat Abbasov və Vasif Durarbəyli kimi şahmatçılar iştirak etmişdir.
Növbəti illərdə də bu turnir ənənəvi olaraq keçirilməyə davam edir..
24 iyul 2014-cü ildə Vüqar Həşimovun qəbirüstü abidəsinin açılış mərasimi olub. Bürüncdən olan abidənin müəllifi məşhur heykəltaraş Azad Əliyevdir.
2016-cı ildə Bakıda Qrossmeyster Vüqar Həşimov Şahmat Akademiyası fəaliyyətə başlamışdır.
Belorusiya Sovet Sosialist Respublikası gerbi
Tarixi
Belarus, Belorusiya Sovet Sosialist Respublikasının 1920-ci ildə qurulmasından Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının süqutundan sonra, 1991-ci ildə müstəqilliyini elan etməsinə qədər digər sovet respublikalarının dövlət gerblərinə oxşar bir gerbdən istifadə edirdi. İlk rəsmi gerb 1919-cu ildə təsdiqlənmişdir. Bu gerb həmin dövrdə təsdiqlənən Ukrayna Sovet Sosialist Respublikası və Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası dövlət gerblərinə çox oxşayırdı. Gerbin mərkəzində günəş şüalarının bəzədiyi qırmızı bir qalxan və sarı günəşin üstündə, qalxanın mərkəzində fəhlələr və kəndlilər arasındakı birliyi təmsil edən oraq və çəkic fiquru yerləşir. Oraq və çəkicin üstündə respublikanın Belarus dilində tam adının abreviaturası olan "Б.С.С.Р." yazılmışdır. Gerbin sağ və sol hissələrində buğda saplaqları yerləşir. Gerbin alt hissəsində qırmızı zəmin üzərində qara rəngdə Belarus dilində, SSRİ-nin rəsmi şüarı olan "Bütün ölkələrin proletarları birləşin!" yazılmışdır.
1920-ci illərdə dövlət gerbi üçün çoxlu fərqli dizayn mövcud idi. 11 aprel 1927 tarixində köhnə gerb yenidən dizayn edildi. Gerbin mərkəzində yerləşən qalxan fiquru çıxarılmış və daha çox söz ehtiva edən yəni bir gerbdən istifadə edilməyə başlandı. Yeni gerbin sağ hissəsində meşə yarpağı, sol hissəsində isə buğda saplaqları mövcud idi. Gerbin mərkəzində qlobusun arxasından yüksələn bir günəş təsvir edilmişdir. Oraq və çəkic fiquru yeniləndi və zirvəyə qırmızı ulduz simvolu əlavə edildi. Köhnə gerbin sağ ve sol hissəsində yerləşən buğda saplaqlarına kommunizmin simvolu olan qırmızı rəngli lent əlavə edildi və üstlərinə soldan sağa Belarus dilində, İdiş dilində, polyak dilində və rus dilində "Bütün ölkələrin proletarları birləşin!" yazıldı. Alt hissədə respublikanın Belarus dilində tam adının abreviaturası olan "Б.С.С.Р." ağ rəngdə yazılmışdır. Gerb 1937-ci ildə kiçik yeniləmələrə məruz qalmışdır.
1950-ci ildə yeni bir gerb dizayn edilmişdir. Gerbin sağ ve sol hissəindəki çiçək fiqurları yenilənmişdi. Gerbin sol hissəsinə yonca, sağ hissəsinə isə kətan yerləşdirilmişdi. Bu gerb dizaynı Belorusiya Sovet Sosialist Respublikası Konstitusiyasının 119. maddəsində müəyyənləşdirilmişdir. 28 fevral 1958 tarixində əvvəlki gerbə oxşayan yeni bir gerbdən istifadə edilməyə başlandı.
Simvolizm
Gerbi təşkil edən elementlər digər sovet respublikalarının gerblərinə oxşar bir xüsusiyyət daşıyır. Gerbin mərkəzində fəhlələri və kəndliləri simvollaşdıran oraq və çəkic fiquru, gerbin altında kommunizmin rəmzi olan qırmızı rəngli lent fiquru mövcuddur. Gerbdə sovet gerblərinə xas olan qırmızı ulduz, budğa buketləri və qlobus yerləşir.
Villar-Lubyer
Villar-Lubyer (, Vilard Lobiera) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Firmen kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05182.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 30 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 21 nəfər iqtisadi fəal, 9 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70.0%, 1999-cu ildə 72.2%). 21 fəal adamdan 19 nəfəri (10 kişi və 9 qadın) çalışdı, 2 kişi işsizdi. 9 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 6 nəfər təqaüdçü, 1 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Qoteyk viaduku
Qoteyk viaduku — Myanmanın Şan ştatında yerləşən viaduk demir yoludur.
Ümumi melumat
Körpü Britaniya koloniyasının yay paytaxtı Pyin Oo Lvin ilə Şan əyalətinin şimalında yerləşən Laoş birləşdirir. Myanmanın ən böyük körpüsüdür. Mandalaydan təxminən 100 km aralıda yerləşir. Tikintisinə 1899-cu ilin aprel ayının 28 başlanılmışdır.
Körpü haqqında
1990-cı ilin yanvar ayının 1-de isə tikintisi başa çatmışdır. Uzunluğu 689 m-dir. Viaduk 15 uçuş zolağından ibarətdir. Sudan 102 m hündürlükde yerləşir. Qoteyk viadukunun əni o qədər də çox deyildir. Yalnız bir zolaqlıdır. Tikintisine 111200 fund pul xerclenib. Konstruksiyası Birmaya ABŞ- dan gətirilib. Yolun çox strateji olduğunu nəzərə alınaraq 1976–78ci illərdə alternativ olaraq yeni viaduk tikilir. Ancaq bu yoldan çox istifadə olunmur 1990-cı ildən istifadəsi dayandırılır. 2002-ci ilde bütünlükle buralar tropik bitkilərlə örtülür.
Nəqliyyat
Qoteyk dünyada ən vacib strateji zonada olan dəmir yolu körpüsü olur. Trestlə kimi dünyada məşhur olan dəmir yolundan biridir. Hal-hazırda bu körpüden gündə iki dəfə keçilir: Mandalay-Laşo və Laşo-Mandalay. İndi bu körpü turistlərin əsas maraq dairəsindədir. Ölkəyə gələn turistler bu körpüden keçirlər və bu zamam 4$ ABŞ dolları ödəyirlər. Körpüdən çox asta keçilir. Bu da turistlərin şəkil çəkməsinə imkan yaradır.
Dərvişbaqqal (Şəbüstər)
Dərvişbaqqal — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Şəbüstər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 613 nəfər yaşayır (144 ailə).
Heh
İstinadlar
Llista de personatges de la mitologia egípcia
Zaxariya Sitçin
Zaxariya Sitçin — şumerşünas, yazıçı, şumeroloq-alim və astrofizik.
Həyatı
1920-ci il iyunun 11-də Bakıda anadan olub. Onun müəllifi olduğu “Dünya tarixçəsi” adlı kitab böyük qalmaqala səbəb olub. Yazıçı kitablarında iddia edir ki, Anunnaki adlı yadplanetlilər yer kürəsini işğal edib və qızıl mədənlərdə işlətmək üçün insanları yaradıblar. Onun bütün yaradıcılığı yadplanetlilərlə insanlar – Yer kürəsi arasındakı münasibətlərin araşdırılmasından ibarət olub.
Z.Sitçin 2010-cu il oktyabrın 9-da ABŞ-də vəfat edib.
Əspərək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Senecio oerstedianus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Minimum istehlak səbəti
Istehlak səbəti məsələsini tənzimləmək üçün hazırda Azərbaycan Respublikasında 2004-cü il 5 oktyabr tarixli «Yaşayış minimumu haqqında qanun» qüvvədədir. Adı çəkilən Qanuna əsasən minimum istehlak səbəti – insanın sağlamlığının və həyat fəaliyyətinin minimum səviyyəsi üçün zəruri olan ərzaq, qeyri – ərzaq malları və xidmətlərin elmi normalar əsasında müəyyən edilmiş toplusudur. Yaşayış minimumu – minimum istehlak səbətinin dəyəri və icbari ödənişlərin cəmindən ibarət olan sosial normadır. Minimum istehlak səbəti əhalinin əsas sosial – demoqrafik qrupları üzrə bir nəfərin və ya ailənin xərc maddələri üzrə aşağıdakı tərkibdə formalaşdırılır: 1) ərzaq mallarının minimum toplusu; 2) fərdi və ailəvi istifadə olunan qeyri – ərzaq mallarının minimum toplusu (geyim, ayaqqabı və dəftərxana ləvazimatları, təsərrüfat, mədəni – məişət, sanitariya əşyaları, dərmanlar və s.); 3) xidmətlərin minimum toplusu ( mənzil – kommunal, nəqliyyat, rabitə, məişət, təhsil, mədəni – maarif, müalicə – istirahət xidmətləri və s.). Minimum istehlak səbətinin tərkibi dövlət elmi idarə və müəssisələrinin, qeyri – hökumət təşkilatlarının iştirakı ilə Respublika hökuməti tərəfindən üç ildə bir dəfədən az olmayaraq müəyyənləşdirilməlidir.
"Azərbaycan Respublikasında minimum istehlak səbətinin tərkibinin təsdiq edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2005-ci il 23 iyun tarixli 118 nömrəli qərarı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2014-cü il 6 iyun tarixli 182 nömrəli qərarı ilə yeni redaksiyada əlavələrlə təsdiq edilmişdir. Qərara əsasən Azərbaycan Respublikasında minimum istehlak səbətinin tərkibi aşağıdakı kimidir:
1. Ərzaq məhsulları (kq-la illik)
2. Qeyri-ərzaq malları
3. Xidmətlər
Arnica longifolia
(Arnica longifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qartalça
Təsnifatı
Azərbaycanda Qartalça cinsinə 1 növ daxildir:
Qaraquş
Qaraquş — cinsi Quşlar (Aves) sinfinin Qaraquşlar (Pandionidae) fəsiləsinə, Qızılquşkimilər (Falconiformes) dəstəsinə aiddir.
Təsnifatı
Azərbaycanda Qaraquş cinsinə 1 növ daxildir:
Həmçinin bax
Müqəddəs ibis Adi göydimdik Adi ağqaz Balıqcıl qaraquş Adi qarıldaq
Xarici keçidlər
An osprey fishing in spectacular super slow motion | Highlands — Scotland's Wild Heart
Ədəbiyyat
1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. III cild, Onurğalılar. Bakı: "Elm", 2004.-620 səh.
Colt Double Eagle
Colt Double Eagle - ABŞ istehsalı olan özüdolan tapanca. Colts şirkəti tərəfindən 1989-1997- ci illərdə istehsal edilirdi. Silah tam olaraq standart vəziyyətdə eləcə də kompakt halda və bir neçə kalibrdə mövcud idi.
Double Eagle tapancası M1911-in bazasında konstruksiya edilmişdir. Tapancanın maqazini M1911 ilə eyni idi (7 gülləli).
Eucalyptus blaxlandii
(Eucalyptus blaxlandii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yayılması və ekologiya
Təbiətdə bitkinin arealı cənub-şərqi Avstraliyanın Mavi dağlar və Yeni Cənubi Uels sahillərinin mərkəzi hissəsidir.
Suxumidə ağır gilli torpaqlarda dağ relyefi şəraitində yavaş inkişaf edir. Burada 5 ilə boyu orta hesabla 6,3 m, gövdəsinin diametri isə 6,4 sm olur. Düzənlik yerlərdə nisbətən sürətlə böyüyür. 3 ilə hündürlüyü 6,5 m, gövdəsinin qalınlığı isə 5 sm-ə çatır.
Afyonqarahisar ili
Afyonqarahisar ili — Türkiyədə il. Türkiyənin Egey Dənizi Bölgəsində Daxili Qərbi Anadolu Hissəsində yer alan bir ildir. 2010 TUIK məlumatlarına görə rayonda mərkəzi rayon ilə birgə 18 rayon (ilçə) və 388 kənd vardır.
Mahalları
Afyonqarahisar ilində olan ilçeler bunlardır:
Coğrafiya
Afyonqarahisar ili Anadolu yarımadasının qərb ortasında və Egey regionunun daxili hissəsindədir. Egey sahillərinə açılan Orta Anadolu yaylasının bir eşikidir. Əskişəhər, Konya, İsparta, Dənizli, Uşak və Kütahya ətrafındadır.
Vilayətin digər qonşu vilayətlərlə sərhədlərinin ümumi uzunluğu 616 kilometrdir.
Tarix
Məlum olduğu kimi əvvəlcə Hititlərin hakimiyyəti altında olan Afyonkarahisar torpaqları, daha sonra sırasıyla Frigiya və Lidiyanın hakimiyyəti altına keçdi. Sonra, VI əsrdə Makedoniyalı İsgəndər tərəfindən fəth edildi. Ölümündən sonra, torpaqlar Selevki və Pergamon Krallığının suverenliyi altına girdi, daha sonra Roma İmperiyasına qoşuldu. Alp Arslanın Malazgird döyüşünden sonra Türklər Anadolunu fəth etdilər və Karaşar türkləri Sultan I Məsudun əmri ilə Akronium qalasının ətəklərinə yerləşdilər və daha sonra qalaya Karahisar adı verildi. Karahisar və bölgəsi Səlcuqlu Vəziri Ata Fahrettin Ali'nin "Sahibi" unvanına görə "Karahisar-ı Sahibləri" adlandırıldı. Karahisar-ı Sahip "Vəzirin Karahisarı" deməkdir. Qutalmışoğlu Süleyman şahın fəthi ilə ilk dəfə Türk hakimiyyəti altına girən torpaqlar, Birinci Haçlı Sırasında Xristian idarəsindən sonra Alaaddin Keykubat tərəfindən Türk hakimiyyəti altına alındı. 12-ci əsrdə Germiyanoğulllarının hakimiyyəti altında olan bölgə, daha sonra Osmanlı imperiyasının hakimiyyəti altına girdi.
Qərbi Anadolu ağzı Afyonda istifadə olunur.
Ma Yinqnan
Ma Yinqnan (3 mart 1984) — Çinli cüdoçu. Ma Yinqnan Çini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Ma Yinqnan birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 52 kq çəkidə, 1/16 final mərhələsində İtaliyanın nümayəndəsi Odette Cuffrida ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Ma Yinqnan rəqibi ilə 0:0 hesabı ilə bərabərə qalsa da, şido xalları ilə rəqibinə uduzdu.
Sahilqartalı
— fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Təsnifatı
Azərbaycanda Sahilqartalı cinsinə 2 növ daxildir:
Köpenik sarayı
Haqqında
Bu tikili Brandenburqun Hohenzollern seçiciləri tərəfindən saray kimi istifadə olunmuşdur. Saray Dame çayı üzərindəki bir adada yerləşmiş olub, ətrafı ingilis üslubundakı parkla əhatə olunmuşdur. Saray adını yerləşdiyi bölgədə — Köpenikdən alır.
Saray 1558-ci ildə II Yoahim Hektor tərəfindən VI əsrdən qalma slavyan qalasının bünövrəsi üzərində ov köşkü kimi tikildi. İntibah memarlığı üslubunda olan saray Dame çayının bir adasında — dağılmış orta əsrlər qəsrinin ərazisində yerləşirdi. II Yoahim Hektor 1571-ci ildə burada vəfat etdi. 1631-ci ildə saray İsveç kralı Qostavus Adolfusun qərargahı kimi fəaliyyət göstərməyə başladı.
Hazırda saray Dekorativ İncəsənət muzeyinin parkları ilə əhatə olunub və Prussiya Mədəni İrsi sayılır.
Danimarka milli futzal komandası
Danimarka milli futzal komandası — Futbol turnirlərində və beynəlxalq yarışlarda Danimarkanı təmsil edən komandadır. Danimarka Futbol Federasiyası tərəfindən nəzarət edilir. Komanda FİFA Futzal Dünya Kubokunda və Futzal üzrə Avropa Çempionatında iştirak etmişdir.
Torpağın su rejimi
Torpağın su rejimi— torpaq suyunun hərəkətini, bitki tərəfindən suyun sərf edilməsi və istifadəsini təyin edən hadisə və proseslər məcmusu olaraq, torpaq münbitliyinin amillərindən biri.
Ümumi məlumat
Torpağın su rejimi torpağın tərkibi və xassələrindən (hiqroskopikliyi, susızdırması, sututumu və s.) iqlim və hava şəraitindən, relyefdən, torpaq hazırlanmasının (şumlanması) üsulundan, becərilən bitkinin xüsusiyyətindən asılıdır. Torpağın su balansı müəyyən dövr ərzində ona daxil olan sulardan (atmosfer yağıntıları, kondensasiya olunan atmosfer suyu, qonşu sahələrdən daxil olan səthi və torpaq su axımı, suvarma suyu) və xaric olan sulardan (səthi və torpaq su axınları, bitki tərəfindən və torpaqdan buxarlanan sular) ibarətdir.
Torpağın su rejimindən asılı olaraq torpağın hazırlanması üsulları, fiziki, kimyəvi və mikrobioloji proseslər, bitkinin su ilə təmin olunması dəyişir. Torpağın su rejimini təmin etmək üçün torpaq suyunu toplamaq, saxlamaq və səmərəli istifadə etmək lazımdır (qarın toplanması, qar suyunun saxlanması, torpağın düzgün hazırlığı, suvarma, qurutma və s.). Bütün bunlarla yanaşı, torpağın su rejimi hava və istilik rejimləri, həmçinin bitkinin qida rejimi ilə sıx əlaqədardır.
Həmçinin bax
Torpağın münbitliyi
Xarici keçid
Torpağın su-hava, istilik və duz rejimlərinin dinamikası
Maşıoba
Maşıoba — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
XIX əsrin axırlarında yaranmış Maşı-oba kəndinin əsası Hacı Məhəmməd oğlu Əhməd bəy tərəfindən qoyulmuşdur. Kənd sıx meşələrlə əhatəli olduğundan Meşə-oba adlanıb. Sonradan Maşı-oba kimi sənədləşib. Buna səbəb həmin sənədləri tərtib edənlərin rus və digər millətlərdən olmasıı olub. 1980-ci illərə kimi kəndin köçürülməsi (Xruşov planına əsasən) nəzərdə tutulduğundan inkişafı üçün heç bir tədbir görülməyib. Kənd tarixi kurqanlarla əhatə olunub. Kəndin ərazisində Tunc dövründən (e.ə. IV minilliyin sonlarından II minilliyin sonuna kimi davam etmişdir) qalma yaşı 2500-3000 il olan iki kurqan mövcuddur. Həmin kurqanlarda Tunc dövrünə aid dulusçuluq sənətinə dair əşyalar tapılmışdır.
Kəndin əhalisi əsasən ceklilərdən, tatlardan, qırızlardan və ləzgilərdən ibarətdir.
Şərur döyüşü
Arxa plan
1500-cü ilin sonunda Şirvan da Gülüstan qalası ndan bir qədər aralı Cabanı adlı yerdə Şirvanşah Fərrux Yasar a qalib gələn, 1501-ci ilin yazın da isə, Bakı nı tutan İsmayıl Səfəvi Gülüstan qalasını hələ də mühasirədə saxlayarkən, Ağqoyunlu Əlvənd Mirzə nin böyük bir qoşunla onun üstünə gəldiyindən xəbər tutur. İsmayıl təcili qaydada mühasirəni götürüb, Əlvənd Mirzənin ordusunu Şirvan a buraxmamaq üçün tədbirlər gördü və Naxçıvan a doğru hərəkət etdi. Kür çayını keçmək niyyəti baş tutmayan Əlvənd Mirzə İsmayıla məktub göndərib, Şirvana qayıtmağı və həmin vilayəti idarə etməklə kifayətlənməyi tələb etsə də, rədd cavabı aldı. Belə olduqda, o, Naxçıvan dan çıxıb şm.-q.-ə doğru getdi və Şərur düzündə dayanaraq qəti döyüşə hazırlaşmağa başladı.
Döyüş
1501-ci ilin ortalarında Şərur düzü ndə həlledici döyüş baş verdi. Döyüşdə İsmayıl yüksək sərkərdəlik məharəti və hünər nümayiş etdirərək, ağqoyunlu sərkərdələrinin bir neçəsini şəxsən qılıncdan keçirdi. Öz sərkərdələrinin başlarını qızılbaşların nizələrində görən ağqoyunlu qoşunları vahimə içərisində qaçmağa başladılar. Əlvənd Mirzə Ərzincana qaçmaqla xilas ola bildi. Qızılbaşlar zəngin qənimət ələ keçirdilər. Şərur qələbəsindən dərhal sonra İsmayıl təntənə ilə Təbriz ə daxil oldu və özünü şah elan edərək Azərbaycan Səfəvilər dövləti nin əsasını qoydu.
Çaparlı bazilikası
Çaparlı alban məbədi (IV-V əsrlər) — Cənubi Qafqaz qaz boru kəmərinin inşaatı ilə əlaqədar 2005-ci ildə Şəmkir rayonunun Çaparlı kəndi yaxınlığında antik və erkən orta əsrlərə aid arxeoloji kompleks tədqiq edilmişdir. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində burada alban xristian məbədi və qəbiristanlığı aşkarlanaraq öyrənilmişdir. Qazıntı sahəsinin 6 saylı kvadratında biri digərinin üzərində olmaqla iki bina qalığı üzə çıxarılmışdır. Üst inşaat qatında aşkarlanan tikili güclü dağıntıya məruz qalsa da onun dördkünc biçimdə olduğunu ehtimal etmək olar. Şərq-qərb istiqamətdə 40-50 sm enində divar 2,5 uzunluqda salamat qalmışdı, şərq tərəfdə ona digər bir divar birləşərək bucaq yaradırdı. Çaydaşından inşa edilmiş tikili qalıqlarının X-XI əsrlərə aid olduğu bildirilir.
Bu tikilidən altda iri əhəng daşlarından inşa olunmuş, kvadrat biçimli, 25 kv.m. sahəli bina qalığı yerləşirdi. Şərq divarında eni 1,3 m olan qapı yeri vardı. Divarların eni 1,5 m, qapı hissədə isə 1,6 m idi.
Arxeoloji qazıntılar binanın tikintisi zamanı əhəng daşlarının inşaat üçün hazırlandığı sahəni də müəyyənləşdirməyə imkan vermişdir. Qazıntı sahəsinin 7 və 8 saylı kvadratlarında əhəngdaşlarının parçalandığı, yonuldığı və cilalandığı sahə üzə çıxarılmışdır.
Qazıntı zamanı binadan üzərinə xaç təsviri salınmış daş lövhənin tapılması, eləcədə məbədin altından və ətrafından xristian qəbirlərinin aşkarlanması bina qalıqlarının IV-V əsrlərə aid alban xristian məbədinin qalıqları olduğunu təsdiqləməyə imkan vermişdir.
Məbəddən qərbdə mədəni təbəqənin alt inşaat qatında son antik dövrə aid metaləritmə kürəsi aşkarlanıb tədqiq edilmişdir. Kürə planda ovalvarı olub, ikiyaruslu quruluşda möhrədən düzəldilmişdi.
Abidənin ərazisində qazıntı zamanı çoxlu erkən xristian qəbirləri və iki küp qəbri tədqiq edilib. Əsasən tək dəfn qeydə alınmışdır. Yalnız 3 saylı kvadratda kollektiv dəfnə, xaç formasında qazılmış qəbir çalasında xaçın hər bir tərəfində olmaqla dörd nəfərin dəfninə rast gəlinmişdir.
Tədqiq olunmuş qəbirlərdən yalnız birində qəbir avadanlığına təsadüf olunmuşdur. Uşaq qəbrindən muncuqlar və tunc bəzək əşyası tapılmışdır.
Senecio pseudomairei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tira Qrafström
Tira Qrafström, nikahdan əvvəlki soyadı Boklund (Inga Thyra Carola Grafström; ) — İsveç rəssamı və toxucu.
Həyatı
Tira Qrafström rəssam Yohan Boklundun ailəsində anadan olmuşdur. 1881 — 1882-ci illərdə Konstfack Texniki Məktəbində oxumuş və əlavə olaraq atası Yohandan dərslər alırdı. Tira gənc yaşlarında 1882-ci ildə Handarbetets vänner (Sənətkarların dostları) işə düzəldi və birliyin lider mövqelərinə çatdı. Tira Qrafström 1897 — 1902-ci illərdə Nordiska Kompaniet ilə əlaqəli öz toxuculuq studiyasını açdı, lakin 1922-ci ildə yenidən öz toxuculuq emalatxanasını açdı. Fəaliyyətləri sayəsində modaya, xüsusən də tikmələrin populyarlaşmasına güclü təsir göstərməyə başladı. 1907-ci ildə Qrafström Ədəbiyyat və İncəsənət medalı na layiq görüldü.
İsveç Milli Muzeyində Tira Qrafströmun müxtəlif çiçək naxışlı divar qobelenləri təqdim olunur, hansıları ki o, Ferdinand Boberq ilə birgə hazırlamışdır. Bundan başqa, onun öz emalatxanasında hazırladığı əsərlər digər muzeylərdə də təqdim olunub.
Baba qanuş
thumb|Baba qanuş narla Baba qanuş ve ya baba qanuc (ар. بابا غنوج) (başqa sözlə baba qanuq və ya baba qanuc ) — şərq mətbəxinin ən populyar yeməyidir. Ərəb dilində baba ata deməkdir. Yeməyin əsasını badımcan təşkil edir. Həmçinin ona küncüt, zeytun yağı və limon suyuda əlavə edilir.
Hazırlanması
Badımcanı bütöv suda bişirilir ve zeif odda qızardılır. Bu zaman o yumşaq olur ve qril kimi dadır.
Digər ölkələrdə baba qanuş
thumb|Suriyalıların baba qanuşu Türkiyədə buna badımcan salatı deyillər. Onlar Türkiyenin cənub hissəsində bitən badımcan növündən bu salatı hazırlayırlar.
İsrailde ona badımcan salatı deyillər onlar salata müxtəlif ədvalar əlavə edirlər. Xüsusilə mayanez əlavə olunması onu digərlərindən fərqləndirir.
Azərbaycan pop-musiqisi
Azərbaycan pop-musiqisi — Azərbaycanda yaranan pop-musiqisinin növü. Azərbaycan pop-musiqisinin yaranması XX əsrin ortalarına təsadüf edir. 1970-ci illərdə musiqiçilər yeni nəsil artması Azərbaycan pop-musiqisin "Qızıl dövrünə" müsbət təsir etmişdi. Həmin dövrdə Mirzə Babayev, Flora Kərimova, Şövkət Ələkbərova, Oqtay Ağayev kimi klassik pop sənətçiləri böyük uğurlar əldə etmişdi. Müasir Azərbaycan pop-musiqisi ənənəvi Azərbaycan xalq musiqisindən öz köklərini götürür.
2010-cu illərdə qloballaşmanın təsiri nəticəsində elektropop, dans-pop və sinti pop, 1980-ci illərində başlayan rəqs, elektronika və pop-musiqisinin digər formaları ilə yanaşı Azərbaycan pop-musiqisinə təsir etmişdir. 2011-ci ildə Eldar Qasımov və Nigar Camal duetinin ifa etdiyi "Running Scared" adlı mahnı Azərbaycanın ilk qalibiyyəti olaraq Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin tarixinə düşmüşdür.
1950-ci illər
Azərbaycan pop-musiqisinin yaranması XX əsrin ortalarına təsadüf edir. 1956-cı ildə Azərbaycan Dövlət Estrada Orkestri (ADEO), 1957-ci ildə Tofiq Əhmədovun rəhbərlik etdiyi "Biz Bakıdanıq" estrada ansamblı Azərbaycan estrada sənətinin inkişafında mühüm rol oynamışlar. Tofiq Əhmədov kollektivə Asəf Zeynallı adına Musiqi Texnikumundan və Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasından tələbələri və məzunları dəvət edir. Bu axtarışları sayəsində orkestr mükəmməl bir kollektiv kimi püxtələşir. O, Müslüm Maqomayev, Şövkət Ələkbərova, Gülağa Məmmədov kimi görkəmli sənətkarları orkestrlə əməkdaşlığa cəlb edirdi. Azərbaycan estrada sənətinin bədii səviyyəsinin yüksəlməsinə Rauf Atakişiyev və Lütfiyar İmanov kimi opera müğənnilərinin təsiri olmuşdur.
1960-cı illər
1960-cı ildə Azərbaycan Televiziya və Radiosunun Estrada Orkestri yaranmışdır. 1961-ci ildə "Qaya" kvarteti Azərbaycanda və SSRİ-də böyük uğurlara imza atmışdır. Bu dövrdə klassik pop-xalq musiqisi, o cümlədən Rəşid Behbudov, Müslüm Maqomayev, Polad Bülbüloğlu, Anatollu Qəniyev və Şahlar Quliyevin yaradıcılığı estrada sənətini zənginləşdirmişdir.
1970-ci illər
1970-ci illərdə musiqiçilər yeni nəsil artması Azərbaycan pop-musiqisini "Qızıl dövrünə" müsbət təsir etmişdi. Həmin dövrdə Mirzə Babayev, Flora Kərimova, Şövkət Ələkbərova, Oqtay Ağayev kimi klassik pop sənətçiləri böyük uğurlar əldə etmişdi.
1980-ci illər
Tofiq Quliyev tərəfindən yaradılan və 1980-ci illərdə "Bakı payızı" festivalı Azərbaycan pop-musiqisində yeni musiqi "dalğasının" yaranmasında böyük rol oynamışdır. Festivalın ilk turunda gənc sənətçilər xarici dildə mahnı oxuyurdularsa, ikinci turda ifa olunacaq parça Azərbaycan dilində olmalı idi. Festival Almaz Ələsgərova, Faiq Ağayev, Aygün Kazımova, Sərxan Sərxan, Samir Bağırov, Zülfiyyə Xanbabayeva, İlqar Xəyal kimi sənətçilərin erkən inkişafında mühüm rol oynamışdır.
1980-ci illərin ortalarında rus şansonundan yaranan "Bakı şansonu" — Eyyub Yaqubov və Arzu Rzayev kimi sənətçilərin səyi nəticəsində Azərbaycanda populyarlıq qazanmışdır.
1990-cı illər
SSRİ-nin dağılmasından sonra, Azərbaycan pop-musiqisində boşluq əmələ gəldi. Eyni zamanda senzuranın qəflətən ortalıqdan götürülməsi gənclərə birdən-birə azadlıq verdi.
1990-cı illərin əvvələrində ölkənin musiqi səhnəsində Niyaməddin Musayev və Baloğlan Əşrəfov kimi regional musiqinin təmsilçiləri uğur qazanmışdır. Bu dövrdə həm də W-Trio və Karvan kimi qruplar, Aygün Kazımova, Brilliant Dadaşova, Zülfiyyə Xanbabayeva və Faiq Ağayev kimi sənətçilər uğur qazanmışdır.
2000-ci illər
2000-ci illərdə Röyanın Azərbaycan musiqi səhnəsində uğuru, onu həm də Türkdilli dövlətlərdə və İranda məşhur etmişdi.
2008-ci ildə Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ilk dəfə iştirak etdi. Azərbaycanı təmsil edən Elnur Hüseynov və Samir Cavadzadənin "Day After Day" finalda yarışan 25 mahnı arasında 132 xalla 8-ci oldu. 2009-cu ildə Aysel Teymurzadənin Arəşlə "Always" 25 mahnı arasında 3-cü yerə layiq görüldü. Həmin ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Azərbaycan estrada janrında yazılan mahnıların az olduğuna görə, "Bakı Gecələri" Estrada Mahnı Festivalı keçirilməsinə başlamışdır. Festivalın məqsədi mahnı müəlliflərinin yaradıcılıq fəaliyyətini inkişaf etdirmək, estrada ifaçılarını dəstəkləmək, Azərbaycanı beynəlxalq müsabiqələrdə layiqincə təmsil edəcək estrada ifaçılarını yetişdirmək və estrada mahnı janrını inkişaf etdirmək idi.
2010-cu illər
thumb|2011-ci ildə [[Eldar Qasımov və Nigar Camal "Running Scared" mahnısı ilə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibi olmuşdur]]
2010-cu ildə Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 3-cü dəfə Səfurə Əlizadə təmsil etdi. Onun ifa etdiyi "Drip Drop" mahnısı 25 mahnı arasında 5-ci yerə layiq görüldü. 2011-ci ildə Eldar Qasımov və Nigar Camal duetinin ifa etdiyi "Running Scared" adlı mahnı Azərbaycanın ilk qalibiyyəti olaraq Avroviziya tarixinə düşdü. 2012-ci ildə müsabiqəyə ev sahibliyi edən Azərbaycan Avroviziyada 5-ci dəfə iştirak etdi. 26 may tarixində Bakıda keçirilən finalda Səbinə Babayeva ilə muğam ustadı Alim Qasımovun dueti 26 mahnı arasında 4-cü yerə layiq görüldü. 2013-cü ildə Avroviziyada Fərid Məmmədovun "Hold Me" 26 mahnı arasında 2-ci yeri, 2014-cü ildə isə Dilarə Kazımovanın "Start a Fire" mahnısı 26 mahnı arasında 22-ci yeri qazandı. Bu nəticə Azərbaycanın Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində əldə etdiyi ən pis nəticəsi olaraq tarixə düşdü. 2015-ci ildə Elnur Hüseynovun "Hour Of The Wolf" 27 mahnı arasında 12-ci yerə, 2016-cı ildə Səmra Rəhimlinin ifa etdiyi Miracle mahnısı finalda 17-ci yerə layiq görüldü.
Qloballaşmanın təsiri nəticəsində elektropop, dans-pop, sinti pop və elektrohop, 1980-ci illərində başlayan rəqs, elektronika və pop-musiqisinin digər formaları ilə yanaşı Azərbaycan pop-musiqisinə təsir etmişdir. 2014-cü ildə Rauf, dans-pop üslubunda olan "-40°" və "Limonlu çay" mahnıları ilə Azərbaycan pop səhnəsində uğur qazanmışdır. Lakin, Azərbaycan cazının və Azərbaycan pop-musiqisinin Bakıda məşhurluğuna baxmayaraq, ölkənin digər regionlarında muğam janrı hələ də populyardır.
Azərbaycanda neft sənayesinin inkişafı ölkə estradasında kommersiyanı gücləndirdi və bu, Azərbaycan pop müğənnilərinin xarici sənətkarlarla duetlərinin artmasına səbəb oldu. Uğurlu duetlərdən Nigar Camalın Dima Bilanla "Obnimi menya", Emin Ağalarovun LOBODA ilə "Smotriş v nebo", Aygün Kazımovanın Snoop Dogg-la "Coffee from Colombia" mahnılarının qeyd etmək olar.
Məşhurluğu və təsiri
2010-cu illərdə Facebook və Youtube kimi sosial şəbəkələrinin internet cəmiyyətində artan rolu Azərbaycan pop-musiqisinin digər ölkələrə daha da yayılmasına səbəb oldu.
Avropa
2008-ci ildə Rumıniyalı DJ Edvard Maya Eldar Mansurovun "Bayatılar" mahnısı üzərində qurulmuş "Stereo Love" mahnısı dünya çartlarında böyük uğur qazanmışdır.
Rusiya
1962-ci ildə Müslüm Maqomayev Kreml Sarayında Azərbaycan mədəniyyəti festivalının yekun konsertində çıxış edən müğənni tezliklə bütün SSRİ-də məşhurlaşıb. Maqomayevin repertuarında 600-dən çox musiqi əsəri olub.
2010-cu illərdə isə Rusiyanın pop və hip-hop musiqi səhnəsində "Azərbaycan dalğası"na daxil olan HammAli & Navai, TERNOVOY, Emin Ağalarov, Jah Khalib, Bahh Tee, El'man, Rauf & Faik və Kaspiyskiy Qruz kimi ifaçılar və qruplar uğur qazanmışdır.
2021-ci ildə Azərbaycan mənşəli Jony Rusiyanın "Maska" televiziya şousunun qalibi olmuşdur.
Türkiyə
Türkiyədə Azərbaycan mədəniyyəti tarixi, dil, mədəni və strateji münasibətlərinin güclü təşviqi Azərbaycan pop-musiqisinə böyük təsir etmişdir. 1998-ci ildə Günel Zeynalova İbrahim Tatlısəsin dəstəyini qazanaraq, Azərbaycan və türk mahnılarını ifa etməyə başladı. 2000-ci illərdə Azərin "Çırpınırdı Qara dəniz" mahnısı ilə ölkədə məşhurluq qazanmışdır. 2013-cü ildə Fərid Həsənov Türkiyənin Əskişəhər şəhərində keçirilən Türkviziya Mahnı Müsabiqəsində qalib olmuşdur. 2015-ci ildə Elnur Hüseynov "O Səs Türkiyə" müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.
2010-cu illərin sonlarındə Türkiyənin pop-musiqi səhnəsində Nahidə Babaşlı, Nigar Məhərrəm, Sura İskəndərli və digərləri uğur qazanmışdır.
Kişi
• 4
Qadın
• 4
Qruplar
• 4