cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Su
Suyun bulanıqlığı
Suyun bulanıqlığı-axım və su hövzələrinin suyunda sülb asılı hissəciklərin konsentrasiyası. Suyun bulanıqlığı adətən suyun vahid həcmində (çox vaxt İm3 suda qramla) gətirmələrin çəki miqdarı ilə ifadə olunur.
Suyun codluğu
Suyun codluğu- suyun kalsium və maqnezium duzlarının həll olmuş miqdarı ilə şərtlənən xassəsi. Suyun codluğu mq-ekv-lə ifadə olunur. Bir mq-ekvl 20,04 mql Ca++ və 12,15 mql Mg++ miqdarına müvafiqdir.
Suyun dadı
Suyun dadı-orqanoleptik xassədir, təbii və antropogen mənşəli ola bilər. Əsasən içməli sular üçün təyin edilir. Suyun dadı dörd qrupa bölünür: duzlu, turş, şirin və acı.
Atmosferdə su
Atmosferdə 12.900 km3 su buxarı var. Bunun 86%-i okean və dənizlərdən, 14%-i isə quru səthdən buxarlanma hesabına atmosferə daxil olur. Suyun maye və bərk haldan qaz halına keçməsi prosesinə buxarlanma deyilir. Buxarlanmanın intensivliyi — döşənən səthdən, temperaturdan, havanın rütubətliliyindən və küləyin sürətindən asılıdır. Buxarlanmanın ən yüksək kəmiyyəti tropik enliklərin okean səthi üzərində (2000 mm), ən az isə tropik səhralarda (50–100 mm) olur. Ekvatorda yüksək buludluluqla əlaqədar buxarlanma (1000 mm) xeyli azdır. Ekvatordan qütblərə doğru buxarlanmanın miqdarı azalır.
Kosmosda
2011-ci ildə dərc olunan bir araşdırma kosmosda su buxarından ibarət nəhəng buludun varlığından bəhs edir. Bu buludda Yer kürəsinin bütün okeanlarında mövcud sudan 140 trilyon dəfə çox su olduğu təxmin edilir. Bulud Yer kürəsindən 12 milyard işıq ili uzaqda olan kvazar ətrafında yerləşir. Elm adamlarına görə bu onu göstərir ki, su kainatın bütün 13.7 milyard illik mövcudiyyəti boyunca ən başdan var olmuşdur.
Digər
1. Su yeganə maddədir ki, üç – bərk, maye və qaz formasına malikdir. Bundan başqa onun özündə bir sıra digər komponentləri, o cümlədən atom molekullarını da birləşdirmək xüsusiyyəti var.
2. Planetin 75 faizi su ilə örtülüdür. Yer kürəsindəki suyun 97,5 faizini okean suları təşkil edir. Yalnız 2,5 faiz su təmizdir. Təmiz suyun 70 faizi buzlaqlarda cəmləşib. İnsanın əldə edə biləcəyi 30 faiz suyun yalnız 1 faizi içmək üçün yararlıdır ki, bu da dünya suyunun yalnız 0,007 faizidir. Təmiz su belə istifadə olunur: 70 faiz irriqasiyaya, 22 faiz sənaye müəssisələrinə, yalnız 0,08 faiz məişət ehtiyaclarının ödənməsinə.
3. Suyun istilik tutumu xüsusiyyəti onun sənayedə istifadəsinə imkan verir. Məsələn, dəmirin 1 dərəcə qızdırılmasına eyni çəkidə olan suyun qızdırılmasına lazım olan enerjidən daha az enerji lazımdır.
Su və sağlamlıq
4. İnsan orqanizmində su oksigendən sonra ikinci yeri tutur. Qanımızın 92 faizi sudan ibarətdir. İnsan beyninin 75, sümüklərinin isə 22 faizini də o təşkil edir. Əgər insan bədənindəki suyun 2 faizini itirirsə, o zaman susuzluq hiss edir. İtki 6–8 faiz arası olanda bədbin əhvali-ruhiyyə, 10 faizə çatanda qallusinasiya halı yaşanır, 12 faizdə isə ölüm baş verir. Yeməksiz 6 həftə yaşaya bildiyimiz təqdirdə, susuz bu, cəmi bir neçə gün mümkündür.
5. Təmizlənməmiş su insanda baş verən xəstəliklərin 80 faizi üçün səbəb ola bilər. Qarın boşluğu xəstəliklərindən yaranan ölüm hallarının səbəbinin 88 faizini keyfiyyətsiz sudan istifadə təşkil edir.
6. İnsan ömrü boyu orta hesabla 35 ton su içir. Ondan 105 litri, yəni təxminən 420 stəkanı duzlu və təmiz deyil.
7. Bir stəkan qazlı sudan sonra 30 stəkan adi su içmək lazımdır ki, orqanizmdəki turşu-qələvi balansı bərpa olunsun.
Su və ekologiya
8. Hər 4 şəhər sakinindən biri təmiz suya çıxış imkanına malik deyil. Yer kürəsi əhalisinin təqribən yarıdan çoxu təmiz su baxımından çatışmazlıq hiss edir.
9. İçməli suyun üçdə biri yalnız su borularındakı sızmalar səbəbindən insanlara çatmır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə lazım olan suyun 40–50 faizi itkiyə gedir.
Daliya Mücahid
Daliya Mücahid — Misir mənşəli Amerika alimi. O, Qallupun müsəlmanlar üzrə araşdırmalar mərkəzinin icraçı direktorudur ki bütün dünyada müsəlmanların mövqeyini əks etdirmək üçün məlumat və təhlil təmin edən bitərəf araşdırma mərkəzidir. Daliya Mücahid, "Din Əsaslı və Çevrə Müəssisələr üzrə Ağ Ev Ofisi"ndə ABŞ prezidenti Barak Obamanın müşaviri kimi seçilmişdir.
QAZ-66
Tarixi
Konveyerdən son nüsxəsi – "QAZ-66-40" 1 iyul 1999-cu ildə buraxılmışdır. Ümumilikdə "QAZ-66" ailəsinə aid 965.941 nüsxə istehsal olunmuşdur. GAZ-66 ailə. 1999-cu ildə istehsalı dayandırıldıqdan sonra, onun əvəzinə QAZ-3308 əvəzinə istehsal olunur.
Əsas modifikasiyaları
thumbnail|"QAZ-66" [[SSRİ poçt markası üzərində]]
thumbnail|Yanğınsöndürən "QAZ-66"
Dendrobium secundum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Periodontit
Ümumi məlumatlar
Periodont – diş və onun sümük qundağı (çənənin alveol artımı) arasındakı ensiz boşluğu dolduran birləşdirici toxumadır. Periodontda sinirlər, dişi qidalandıran qan və limfa damarları yerləşir. Periodontun əsas funksiyaları – amortizasiya və trofikadır. Qidanı çeynədikdə, periodont dişin üzərinə düşən yükü amortizasiya edir və sümük üzərinə bərabər yayır.
Periodontit kəskin və xroniki olur. Kəskin periodontit nadir hallarda rast gəlir. Bu onunla izah olunur ki, içindəkilərin axınına görə, periodontit uzun müddət əlamətsiz keçə bilər, baxmayaraq ki, iltihab var və davam edir.
Xəstəliyin səbəbləri
Əksər hallarda periodontit, periodontun infeksiyaya yoluxması nəticəsində baş verir. İnfeksiyanın daxil olma yollarından asılı olaraq, periodontit intradental və ekstradental (dişdaxili və dişxarici) olur. İntradental periodontit əsasən müalicə olunmamış pulpitin nəticəsi olur. Ekstradental periodontit, ətraf toxumalardan iltihab keçməsinin (osteomiyelit, haymorit) nəticəsi olur.
Bundan başqa periodontit travmatik və medikamentoz ola bilər. Medikamentoz periodontit əksər hallarda pulpit səhv müalicə edildikdə əmələ gəlir: güclü təsirə malik olan preparatlar və ya qıcıqlandırıcı maddələr (məsələn, arsen, formalin, fenol tərkibli pastalar).
Simptomlar
Periodontit zamanı diş nahiyyəsində kəskin ağrılar olur, hansı ki, dişə toxunduqda artır. Həmçinin dodaq və yanaqlar şişmiş ola bilər, damaq böyüyür, diş tərpənir. Bəzən damaqda, içindən irin çıxan dəlik aşkar olunur. Bu fistuldur, yəni kanal, hansı ki, yoluxmuş boşluqdan ifrazatın çıxması nəticəsində əmələ gəlir.
Xroniki periodontit zəif və xoşagəlməz ağrı hissi kimi təzahür edə bilər (həmin dişdə çeynəmə zamanı ağırlıq, partlama, narahatlıq və ağrı hissi). Xroniki periodontit uzun müddət heç cür təzahür etməyə bilər və qonşu dişlərin müalicəsi zamanı rentgen şəkildə təsadüfən aşkar oluna bilər.
Diaqnostika
Diaqnoz, səciyyəvi kliniki təzahürlərlə rentgenoloji müayinəyə əsaslanaraq qoyulur. Müayinə zamanı həkim, damağın qızarmasını və şişkinliyini, içindən irin axan yaralar aşkar edə bilər. Siz nə edə bilərsiniz?
Əgər Sizi diş ağrıları narahat etməyə başlayıbsa, mümkün qədər tez stomatoloqa müraciət edin. Ağrıya dözmək lazım deyil. Ağrıləsici qəbul edin, dişlərinizi yuyun və ağız boşluğunu yaxalayın. Heç bir halda xəstə dişi isitməyə çalışmayın. Hərarətin yüksəlməsi, iltihabı daha da artırır.
Həkim nə edə bilər?
Periodontitin müalicəsi uzunmüddətlidir və 6-7 dəfə stomatoloqa getmək tələb oluna bilər. Əvvəlcə həkim zədələnmiş dişin kanalını işləyir və yoluxmuş toxumaları kənar edir. Sonra kanala, iltihaba qarşı və antibakterial preparatlar daxil edilir. Dərmanlar bir neçə dəfə, iltihabi proses tam aradan qaldırılanadək kanala salınır. Dişin zədələnməsi və dağılması dərəcəsindən asılı olaraq, həkim onun bərpa edilməsi haqqında qərar verəcək.
Profilaktika
Periodontitin profilaktikası – kariyes və pulpitin vaxtında müalicəsidir. İldə iki dəfə stomatoloqa gedərək profilaktik müayinədən keçmək lazımdır.
Rəhmət (Əbyəlil)
Rəhmət kəndi (Рәхмәт) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Bayın kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Rəhmət kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 99 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Aşıq Əvəz Fərmanoğlu
Həyatı
Aşıq Əvəz Fərmanoğlu 1938-ci il 11 sentyabrda Qobustan rayonununda anadan olmuşdur. Ailədə yetim böyüyən Əvəzin aşıq sənətinə çox böyük meyli olmuşdur. 16 yaşında Şamaxı şəhərində yaşayan Aşıq Hacalı Hacıyevin yanına aşıq təhsilini almağa yola düşmüş, 5 il H.Hacıyevin yanında aşıqlıq sənətinin incəliklərini öyrənmişdir. Təhsilini bitirdikdən sonra öz evinə qayıtmış və aşıqlığa başlamışdır. Aşıq Əvəzin bir çox tələbəsi olmuşdur. Bunlardan Aşıq Mahmud Ələsgər oğlu, Əvəzxan Xankişiyev, Balayar Qaçayev və s.
Aşıq Əvəzin hələ də dillərdə əzbər olan bir çox ustadnamələri və tərifnamələri vardır. Övladları — Aşıq Hidayət Əvəzoglu, Aşıq Həmzə Əvəzoğlu və Tünzalə Əvəzqızı da hazırda atalarının sənət yolunu davam etdirirlər.
Senecio kumaonensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Antonio Fernandez
Antonio Fernandez (12 iyun 1991) — İspaniyalı oxatan. Antonio Fernandez İspaniyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Antonio Fernandez birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Çin Taybeyinin nümayəndəsi Kao Hao-Ven ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Antonio Fernandez rəqibinə 6:0 hesabı ilə qalib gəldi. Növbəti görüşdə o, İtaliya nümayəndəsi David Paskualuççini 6:2 hesabı ilə məğlub etdi. Daha sonra Antonio Fernandez 1/8 final mərhələsində Avstraliya təmsilçisi Teylor Vort ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Antonio Fernandez rəqibinə 3:7 hesabı ilə uduzdu.
28 fevral
1901–cari
thumb|[[Körfəz müharibəsində Səhra Qalxanı əməliyyatı zamanı yerdə dayanan F-15-lər.]]
thumb|[[Nəzakət Məmmədova]]
thumb|[[Olaf Palme]]
Sevinc (Gəncə)
Sevinc — Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərinin inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Əhalisi
Sevinc qəsəbəsində 5 minə yaxın əhali yaşayır.
Qızıl Qışlaq (Şahbuz)
Qızıl Qışlaq (əvvəlki adı: Aşağı Remeşin) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 55-XII saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunun Aşağı Remeşin kəndi Kükü kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Remeşin kənd Soveti yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunun Remeşin kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi Aşağı Remeşin kəndi Qızıl Qışlaq kəndi, Remeşin kənd inzibati ərazi dairəsi Qızıl Qışlaq kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 778 nəfərdir.
Əbdülhüseyn xan Teymurtaş
Əbdülhüseyn xan Teymurtaş — İran Milli məclisinin üzvü, saray naziri.
Həyatı
Əbdülhüseyn хan Kərimdad xan oğlu 1883-cü ildə anadan olmuşdu. Sankt-Peterburq şəhərində ali hərbi təhsil almışdı. Müəzzəmülmülk ləqəbini daşıyırdı.
Rza şah Pəhləvinin vəziri idi. Türklərə qarşı nifrət bəsləyən bu adam Əbdülhüseyn хanı 1933-cü ildə Qəsri-Qacar zindanında zəhərlətdi.
Marqarita Əzizova
Marqarita Əzizova (d. 25 aprel 1993) — Azərbaycanı təmsil edən voleybolçu. Marqarita Əzizova, Azərbaycan yığmasının heyətində 2015-ci ildə baş tutan Avropa Oyunlarına qatılıb və 4-cü yeri tutub.
Misir FİFA Klublararası Dünya Çempionatında
Bu məqalə Misir klublarının FİFA Klublararası Dünya Çempionatındakı iştirakı haqqındadır.
Senecio rhomboideus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Maqda Frank
Maqda Frank Fişer (tam adı: Maqda Frank, ; ) — Macarıstan-Argentina heykəltəraşı.
Həyatı
Maqda Frank Transilvaniyada Kluj-Napoka şəhərində anadan olmuşdur. Həmin dövrdə Macarıstanın ərazisi olsa da, 1918-ci ildə şəhər Rumıniyanın tərkibinə daxil edilmişdir. Faşist təqibi səbəbi ilə Maqda Frank Macarıstanı tərk etmiş və İsveçrədə məskunlaşmışdır. İllər sonra Jülian Akademiyasında təhsil almaq üçün Parisə köçmüşdür. 1950-ci ildə Argentinanın Buenos-Ayres şəhərinə gəlib həyatda qalan yeganə ailə üzvünü - qardaşını ziyarət etmişdir. O, burada professor təyin olunmuş və Pizarro Qalereyasında əsərlərini nümayiş etdirmişdir. Buenos-Ayres Premio Palanzaya qatılmışdır. Eduardo Sivori Muzeyində Benito Kinkela Martin mükafatı almış və Argentina Senatı tərəfindən təltif olunmuşdur. Onun əsərləri Paris Müasir Dövlət İncəsənət Muzeyi, Parisin Milli İncəsənət Muzeyi və Buenos-Ayresin Milli İncəsənət Muzeyinin kolleksiyalarının bir hissəsidir. Frank 1995-ci ildə Argentinada məskunlaşmış və Saavedra səmtində, Vedia 3546 ünvanında Maqda Frank ev muzeyi inşa etmişdir. 2010-cu ildə Argentinanın Buenos-Ayres şəhərində vəfat etmişdir.
Dendrobium sanguinolentum
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Elyor Qəniyev
Elyor Qəniyev (7 yanvar 1960) — Özbəkistanın xarici işlər naziri.
Həyatı
7 yanvar 1960-cı ildə Özbəkistan SSR-in Sırdərya vilayətində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Daşkənd Politexnik İnstitutunu mühəndis-geoloq ixtisası üzrə bitirmişdir.
Elyor Qəniyev 1990-cı ildə Xarici iqtisadi və ticarət əlaqələri üzrə dövlət komitəsinin rəhbərliyi yanında böyük referent, daha sonra Xarici iqtisadi əlaqələr nazirliyinin idarə rəisi təyin olunmuşdur. Özbəkistan prezidenti yanında strateji və regionlararası tədqiqatlar İnstitutunda şöbə müdiri olmuşdur. 1994-2002-ci illərdə nazir müavini, nazirin birinci müavini, 1998-ci ildən xarici iqtisadi əlaqələr naziri olmuşdur.
Marakaya
Marakaya — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2006-cı il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 6205 nəfərdir. Ərazisi 63,401 кm²-dir. Əhalinin sıxlığı 97,9 nəfər/кm²-dir. Bələdiyyə 12 may 1967-ci ildə yaradılmışdır. Bələdiyyənin bayramı 12 maydır.
Zar mağara düşərgəsi
Zar mağara düşərgəsi — Paleolit dövrünə aid, ölkə əhəmiyyətli abidə. Kəlbəcər rayonunun Zar kəndinin qərb tərəfində yerləşən mağara. Zar mağarası Üst Paleolit dövründə insanlıqdan əvvəlki yaşayış yerinin arxeoloji yeridir.
Arxeoloji qazıntılar
1981–1987-ci illər ərzində Kəlbəcər rayonu nda aparılan bir arxeoloji kampaniya zamanı tarixdən əvvəlki insanların mağara şəkilləri tapıldı. Qazıntılar zamanı çaxmaqdaş bıçaqlar, ox ucları və sümük daraqları da tapıldı. Kəşf edilmiş lövhələrdəki çuxur izləri buğdanın üyüdülməsində istifadə olunduğunu göstərir. Bu lövhələr Tağlar mağarası nda tapılanlara bənzəyir. Hər iki mağaradakıların eyni qrupa aid olduqları və ya qohum olduqları və qarşılıqlı əlaqədə olduqları güman edilir. Tağlar mağarası nda istehsal olunan çox sayda əsər və əşyalar Zar yerində istifadə edilmişdir.
"Sovet qoşunlarının Əfqanıstandan çıxarılmasının 20 illiyi " medalı
"Sovet qoşunlarının Əfqanıstandan çıxarılmasının 20 illiyi" medalı - MDB Hökumət Başçıları Şurası yanında beynəlmiləçi döyüşçülərin işləri üzrə Komitəsının mükafatı.
Məlumat
Əfqanıstan Demokratik Respublikasından sovet qoşunlarının çıxarılmasının 20 illiyinə hazırlıq tədbirləri çərçivəsində müvafiq medal təsis edilmişdir.
Təltif qaydası
Xatirə medalı ilə MDB üzvü olan dövlətlərin veteran hərəkatının inkişafına əhəmiyyətli töhfə vermiş, beynəlmiləlçi döyüşçülərin və onların ailə üzvlərinin sosial, tibbi reabilitasiyasına, həlak olanların adlarının əbədiləşdirilməsi işində fəal içtirak etmiş dövlət və ictimai xadimləri, icra hakmiyyəti orqanlarının rəhbərləri, Əfqanıstan müharibəsi və digər lokal müharibə və münaqişlərin iştirakçıları, həmçinin "ƏDR-dən sovet qoşunlarının çıxarılmasının 15 illiyi" xatirə medalı ilə təltif edilənlər təltif edilir.
Xatirə medalı MDB Hökumət Başçıları Şurası yanında beynəlmiləçi döyüşçülərin işləri üzrə Komitəsədrinin əmri ilə verilir.
Xədicə Aslan
Xədicə Aslan — Türkiyə aktrisası.
Həyatı
Hatice Aslan 20 fevral 1962-ci ildə Sivasda doğulmuşdur. Uşaqlığı Sivasdakı Qazı Burhanəddin məhəlləsində keçmişdir. 9 uşağın altıncısıdır. Sivas liseyində oxuyub. Atası Xəlifə Aslan dövlət dəmir yollarında işləyirdi, əslən Malatyanın Kuluncak qəzasına bağlı Darılı (Çörmü) kəndindəndir. Anası Rəhmə Aslan isə Sivasın Hambal kəndindəndir.
1979–1983-cü illərdə Ankara Dövlət Konservatoriyasında təhsil alıb. Konservatoriyasından məzun olduğu il Dövlət teatrına daxil olub. 1986-cı ildə İzmir dövlət teatrına köçürülüb. 1986–1992-ci illər arasında İzmir dövlət teatrı heyətində çalışıb. Uşaq oyunları və musiqilərdə rol alıb, sonra yenidən Ankaraya qayıdıb. Bu dövrdə Ankarada çəkilən "Ferhunde xanımgil" serialında ailənin ortancıl qızı Nejlanı tam yeddi il canlandırdı.
Çıraqlı (Vərziqan)
Çıraqlı — Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanının Mərkəzi bəxşinin Cənubi Üzümdil dehestanının kəndlərindəndir. 11 avqust 2012-ci il tarixinin zəlzələ vurmuş kəndlərdəndir.
Xədicə Aslan
Həyatı
Daha sonra İstanbul dövlət teatırına keçən aktrisa "Hürrəm Sultan" və "Xınalı qar" seriallarının ardından beş mövsüm Ən son Atalar eşidər serialında oynayıb. Ankara, İzmir və İstanbul dövlət teatrlarında çox sayda oyunda rol alıb. 2000-ci ildə Ankaradan İstanbula köçüb. 2000-ci ildən bəri də İstanbul dövlət teatrında iştirak edir. İlk kino filmi olan Nuri Bilge Ceylanın rejissorluğu ilə "Üç meymun" ilə ölkə daxilində və ölkə xaricində müxtəlif festivallarda mükafatlar alıb.
İlk evliliyini teatr və dublyaj sənətçisi Hakkı Ergök ilə qurub, 20 il evli qaldıqdan sonra boşanıblar. Ekin Ergök (1984) adında bir oğlu var. İkinci dəfə rəssam Renan Kaleli ilə ailə qurub. 17 avqust 1999-cu ildə Mərmərə zəlzələsində bütün ailəsini itirən 23 yaşlı Ece Dizdar (1983) adlı mənəvi qızı var.
Çıraqlı (Vərziqan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 104 nəfər. yaşayır (22 ailə).
Bu kəndin Tarixi: Gorkan məzarlarının kəşfi Və bir şəhərin qalıqları Tapılıb və Kəşf olduğu üçün, Tarixçilər bu dəfnlərin Dəmir dövrünə aid olduğunu söyləyirlər Bu Gorkanların qalıqlarında Dəmir dövrünə aid alətlər, əşyalar və silahlar tapılmışdır Hansı ki, muzeyə təhvil verildi Və bu türbələr birdən tarixdən itməyən bu şəhərin əldə edilmiş dəlillərlə bir Türk Xalqı şəhəri olduğunu göstərir.
bu kənd və bu dəfn yerləri İranda milli olaraq qeydiyyata alınmışdır Ancaq Buranın tarixi antitürkçülüyün kölgəsindədir.
La Coka Nostra
La Coka Nostra (qısaca LCN) — 2006-cı ildə Nyu-Yorkda qurulan ABŞ hip-hop qrupu.
Haqqında
La Coka Nostra 2005-ci ilin sonlarında heç bir albom yazmaq niyyətində olmadan yaranmışdır. Danny Boy sayəsində qrupa qatılan qrup üzvlərinin hər biri ayrı-ayrılıqda tanınan və sevilən hip-hop sənətçiləridir. House Of Pain qrupundan sonra video prodüserliyi və dəb işlərinə yönələn Danny Boy Bostonda Slaine ilə tanış oldu. Onun yazdıqlarını bəyənən Danny boy bir neçə mahnı yazımı üçün onu Los-Anceles-ə gətirdi. Nəticədə House Of Pain qrupunun köhnə üzvləri, İll Bill ilə Psycho Realm və Special Teamz qruplarının da qatılması ilə yeni bir qrup meydana gəldi.
thumb|150px|left| La Coka Nostra qrupunun loqosu 2008-ci ilin sonlarına yaxın qrup Suburban Noize Records-la kontrakt imzaladı və 14 iyul 2009-cu il tarixində ilk albomunu çıxardı. Danny Boy e-mail vasitəsilə əlaqə qurub işləməyi rədd edib hər kəsin studiyada olmasını istədiyi üçün albomun ərsəyə gəlməsi uzun çəkdi. İll Bill və Everlast-ın solo albomları üzərində işləmələri və konsert turlarının olması da albomun gecikməsində əsas rol oynadı. "A Brand You Can Trust" 15 mahnıdan ibarət olub, politika, uşaq böyütmək, narkomaniya, ölüm və terrorizm kimi gerçək mövzularla əhatə olundu. Tanınmış hip-hop sənətçilərindən Snoop Dogg, Bun B, Sick Jacken, B-Real, Sen Dog, Immortal Technique, Big Left və Q-Unique alboma qonaq qismində qatıldı.
2 mart 2012-ci ildə Everlast qızının sağlıq problemlərinə görə qrupdan ayrıldı və sonrakı albomlarda çıxış etməyəcəyini açıqladı.
2011-ci ilin sonlarında "If I Tell You I Have To Kill You EP" albomunun ləğvindən sonra La Coka Nostra ikinci albomları olan "Masters of Dark Arts" üçün "Fat Beats Records" şirkəti ilə anlaşdı. Yeni albomun treklisti 4 may tarixində bəlli oldu. 31 iyul 2012-ci ildə albom "Fat Beat Records"-dan çıxdı. İlk alboma nisbətən daha qaranlıq və anderqrand alınan bu albom yeraltının nəhəngləri sayılan Jedi Mind Tricks, Heavy Metal Kings, Army of the Pharaohs qruplarını xatırladır. 14 mahnıdan ibarət olan albomun prodüserliyini DJ Lethal və İll Bill-dən başqa, DJ Premier, Sicknature, Statik Selektah və C-Lanse öhdəliyinə götürdü. Qonaq sənətçilər siyahısında Vinnie Paz, Big Left və Sean Price vardı.
Mustafa Qafalı
Mustafa Qafalı — türkiyəli tarixçi alim, professor və türk millətçiliyinin tanınmış şəxslərindən biri.
Həyatı
Mustafa Qafalı 1934-cü ildə Konyada anadan olmuşdur. Hüseyn Nihal Atsızın tələbələrindən olan Mustafa Qafalı Türkiyədə türk millətçiliyinin tanınmış simalarından olmuşdur. Həmçinin, Türkiyə tarixşünaslığının Orta Asiya və türk-monqol tarixi üzrə ən məşhur tarixçilərindən olmuşdur.
2019-cu ilin avqust ayının 29-da vəfat etmiş, 30 avqustda isə Ankarada dəfn edilmişdir. Ölümündən sonra Maral Akşənər, Ümid Özdağ, Mansur Yavaş və s. kimi tanınmış millətçi siyasi xadimlər tərəfindən başsağlığı verilmişdir.
Təhsili
Ali təhsilini Ankara Universitetinin Dil və Tarix-Coğrafiya fakültəsinin Tarix bölümündə bitirmişdir. 1965-ci ildə doktorantura təhsilini tamamlamışdır.
Elmi fəaliyyəti
1960-cı ildə İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakültəsinin Ümumi Türk Tarixi bölməsində asistant olaraq çalışmağa başlamışdır. "Ötəmiş Hacıya görə Cuci ulusunun tarixi" adlı doktorluq mövzusunu 1965-ci ildə müdafiə etmişdir. 1971-1972-ci illərdə universitet tərəfindən elmi araşdırmalar üçün Londona gönədərilmişdir. Türkiyəyə döndükdən sonra isə "Qızıl Orda xanlığında Sayın xan sülaləsinin dövrü (1227-1360)" adlı tezisi ilə 1973-cü ildə dosent olmuşdur. 1974-cü ildən etibarən isə Türk Tarixi bölməsində III-VI semestr tələbələrinə Qızıl Orda və Çağatay xanlıqları ilə, Elxanilər dövləti, VII-VIII semestr tələbələrinə isə Teymur və Teymurilər tarixi və Tarix metodu dərslərini vermişdir. "Mənbələr" və Osmanlıca mətnlər" mövzusunda seminarlar vermişdir.
Türk Tarix Qurumunun üzvü olmuşdur.
Ron Vudruf
Ron Vudruf — AİDS xəstələrinə AZT dərman pereparatlarının paylanması üçün fəaliyyət göstərmiş aktivist.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin əhalisinin demoqrafik xüsusiyyətləri. 2017-ci ilə olan məlumata görə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisinin sayı 9,400,000 nəfərdir.
Ron Vudruf
Həyatı
thumb|right|250px|Dallas Buyers Clubunun loqosu
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Siyahıya alınma
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində əhalinin ilk siyahıya alınması hələ ölkə Müqaviləli Oman adlandığı vaxt – 1968-ci ilin mart-aprel aylarında aparılmışdır. İlk siyahıyaalmada 180 min nəfər sakin qeydə alınmışdır.
Ron Vudruf
Həyatı
Ron 1950-ci ildə ABŞ-nin Texas ştatında dünyaya gəlmişdi. Təhsil sahəsində ciddi uğur əldə edə bilmədikdən sonra elektriklik sənətini öyrənmiş və Texas ştatında yerləşən yerli şirkətlərdən birində elektrik kimi çalışmışdır. Ron gündəlik həyatını qadınlar, içki, narkotik və rodeo yarışları ilə keçirdirdi. Yaşadığı həyat tərzi səbəbindən bir necə dəfə iş yerini dəyişməyə məcbur qalsada Ronun həyatı Rodeo yarışlarının birində yaşadığı təsadüfü cinsi əlaqədən sonra tamamilə dəyişir. 1986-cı ildə Rona QİÇS diaqnozu qoyulur. Həmin dövrə qədər dönəminin məşhur müğənnisi Freddi Merkyuri də bu xəstəlikdən əziyyət çəksə də cəmiyyətin böyük bir hissəsi QİÇS barədə tamamilə xəbərsiz idi. Virus isə öz işini insanlar arasında görməkdə davam edirdi.
Texas, Nyu York və digər ştatlarda yerləşən gecə klublarında homoseksuallar və fahişələrlə cinsi əlaqədə olan gənclər arasında virusun yayılma arealı həkimləri belə şoka salacaq dərəcədə idi.
Həkimlər Rona diaqnoz qoyduqdan sonra 30 gün ömrünün qaldığını deyirlər, ancaq o 7 il yaşayaraq bu sahədə onlarla insanın həyatını xilas etməyi bacarır. 1986-cı ildə ABŞ laboratoriyaları AİDS virusunun əleyhinə AZT adlanan dərman preparatının üzərində çalışırdılar. Ron başda olmaqla bütün xəstələr dərmanı əldə etməyə çalışsa da mütəxəssislər dərmanın hələ yan təsirlərinin tam araşdırılmadığını əsas gətirərək satışını qadağan etmişdi. Maddi baxımdan imkanı olan xəstələr müxtəlif yollarla AZT əldə edə bilirdilər, ancaq xəstələrin 95%-i dərmanı ala bilmirdi. Səhiyyə fondu aparılan laboratoroji araşdırmaların yekun nəticəsi məlum olduqdan sonra dərmanın xəstəlarə pulsuz paylanacağını vəd etsə də ABŞ-də bir çox xəstənin o qədər gözləyəcək zamanı yox idi.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Siyahıya alınma
5-6 dekabr 2005-ci il siyahıyaalınmasına əsasən BƏƏ əhalisi 4.106.427 nəfər olmuşdur ki, həmin nəticələrə görə BƏƏ əhalisi əsasən ərəblərdən, qismən bəluclardan, farslardan, puştunlardan, pəncablılardan, benqallardan və az sayda digər etnik qruplardan ibarət idi.
Ron Vudruf
Dallas Buyers Clubun yaradılması
Ron Meksika, Yaponiya və Hollandiya kimi ölkələrə etdiyi səfərlər zamanı QİÇS virusuna yoluxmuş xəstələrin AZT preparatını almaqda heç bir çətinlik çəkmədiklərini görür. Sadəcə Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən dərmanın resept ilə satışına icazə verilməsi tələb olunurdu. Ölkəsinə qayıdan Ron Dallas Buyers Club adlı bir qeyri-rəsmi təşkilat yaratmaq qərarına gəlir.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Artım tempi
Yerli sakinlər arasında orta illik artım sürəti digər ərəb ölkələrində olduğu kimi 3-3,5 faiz təşkil edir.
1968-1992-ci illər ərzində əhalinin ümumi orta illik artım sürəti isə 4,6 faiz olmuşdur.
Ron Vudruf
Dallas Buyers Clubun yaradılması
AZT-nin ABŞ-də satılması və istifadə edilməsi hələ rəsmən təsdiqlənmədiyindən istənilən formada satışı qadağan idi. Yerli polis bu barədə Rona bir necə dəfə xəbərdarlıq edib, onu həbs etsə belə Ron klubun ünvanlarını tez-tez dəyişdirərək və məlumatları gizli saxlayaraq çətinliklə də olsa fəaliyyət göstərə bilirdi. Dallas Buyers Cluba üzv olan varlı iki homoseksualın Texasdan aralı yerləşən OakLaunda Rona işlərini idarə etmək üçün öz bağ evlərini təmmanasız verməsi klubun işinin genişlənməsinə səbəb olur. Məhkəmə və polislərə qarşı apardığı mübarizə Kaliforniya Ali Məhkəməsində həll olunur. Ron saxlanılan zaman jurnalistlərə verdiyi müsahibəsində belə demişdir:
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Artım tempi
Yerli əhali arasında təbii artımın yüksəldilməsi üçün dövlət tərəfindən müxtəlif tədbirlər görülür. Məsələn, dövlət hər doğulan uşaq üçün ailəyə yüksək miqdarda pul verir. Bu tədbirlərə baxmayaraq ölkə iqtisadiyyatının sürətli inkişafı ilə əlaqədar buraya gələn immiqrantların sayı artmış və nəticədə BƏƏ-nin ümumi əhalisinin sayında yerli sakinlərin miqdarı 1968-ci ildə 40 faizdən, 1975-ci ildə 36 faizə, 2005-ci ildə isə 20 faizə qədər enmişdir.
Ron Vudruf
Dallas Buyers Clubun yaradılması
Özüm-özümün həkimiyəm. Bizə başqalarının kömək etməsinə ehtiyac yoxdur, maneə törətməsinlər yetər.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Artım tempi
Nəticədə BƏƏ hökuməti immiqrasiyanın məhdudlaşdırılması üzrə bir sıra tədbirlər həyata keçirməyə başlamışdır ki, bu da ölkəyə gizli yolla gələnlərlə mübarizəni gücləndirmişdir.
Ron Vudruf
Dallas Buyers Clubun yaradılması
Məhkəmə ağır vəziyyətdə olan QİÇS virusunu daşıyıcısı olan xəstələrə AZT preparatından verilməsi barədə göstəriş verir, ancaq Ron Vudruf istədiyi nəticəni məhkəmədən ala bilmir. Həyatının 7 ilini QİÇS virusuna yoluxmuş insanlar üçün AZT preparatı tapmağa sərf edən Ron 1992-ci ilin 12 sentyabr tarixində Texas ştatında 42 yaşında vəfat edir. Həkimlər Ronun 30 gün ömrünün qaldığını desə də o, 7 il yaşamağı və bu yolla onlarla insanın ömrünün bir necə il olsa belə uzatmağı bacarır. Bütün bu işlərin görülməsində Ron Vudrufa Rayon adlı homoseksual yaxından kömək edir.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Xüsusi statistik göstəricilər
Ölkədə hər min nəfərə anadan olanların sayı 17,5, ölənlərin sayı isə 4,0 nəfərdir.
Ron Vudruf
Dallas Buyers Clubun yaradılması
Ron Rayonla xəstəxanada QİÇS əleyhinə müalicə kursu alarakən tanış olur. 2013-cü ildə Cin Mark Veyl tərəfindən "Dallaslı alıcılar klubu" adlı film çəkilir. Filmdə baş Ron Vudruf rolunu Metyu Makkonaxi, onun yaxın dostlarının ümümiləşmiş obrazı kimi yaradılmış xəyali obraz Rayon rolunu isə Cared Leto canlandırır. Vudruf rolunu canlandırmaq üçün uzun bir müddət kilo verən aktyor Metyu Makkonaxi, 2014-cü ilin mart ayında keçirilən Oskar mükafatı təqdimatı zamanı Ən Yaxşı Aktyor kateqoriyasında Oskar mükafatına layiq görüldü.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Xüsusi statistik göstəricilər
Ölkə üçün orta ömür müddəti kişilər üçün 72, qadınlar üçün isə 77 yaşdır.
Oslo razılaşması
thumb|300px|[[İshaq Rabin, Bill Klinton və Yasir Ərəfat, 13 sentyabr 1993-cü il. Vaşinqton şəhəri.]]
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Xüsusi statistik göstəricilər
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində əhalinin ərazi üzrə orta sıxlığı 1968-ci ildə 1 kv. km-də 1,1; 1975-ci ildə 7,7 nəfər olduğu halda; 1992-ci ildə bu göstərici 35,4; 2005-ci ildə isə 40,0 nəfərə çatmışdır.
Əhalinin yerləşməsi
Ölkədə əhali olduqca qeyri-bərabər yerləşir.
Federasiyanın tərkibinə daxil olan 2 böyük əmirlikdə – Abu-Dabi və Dubayda ölkə əhalisinin təqribən 3/4, qalan bölgələrdə isə cəmi 1/4 cəmləşmişdir.
Oslo razılaşması
Əvvəlki hadisələr
Bir çox illər ərzidə İsrail hakimiyyəti İordan çayının qərb sahilinin və Qəzzə zolağının taleyinə aid qonşu ərəb ölkələri ilə danışıqlar aparırdl və bilavasitə Fələstin Azadlıq Təşkilatıilə (FAT) danışıqlar aparmaqdan imtina edirdilər, buna səbəb İsrailin bu təşkilatı (FAT) terroristik təşkilat hesab etməsidir və onun İsrail dövlətini məhv etmək, Fələstindən böyük sayda yəhudi qaçqınlarını sıxışdırmaq və demokratik ölkə yaratmaq  kimi məqsədlərini olduğunu hesab edirdi.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
Əhalinin yerləşməsi
Əhalinin qeyri-bərabər yerləşməsinin üç əsas səbəbi var:
Oslo razılaşması
Əvvəlki hadisələr
1974-cü ildə Ərəb Dövlətləri Liqasının FAT-ın fələstinlərin birbaşa nümayəndəsi olduğunu qəbul etdi və bunun nəticəsində FAT-ın statusu möhkəmləndi.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əhalisi
İrqi-etnik qruplar
Ölkə əhalisinin milli tərkibi barədə dəqiq məlumatlar yoxdur. Amma BƏƏ-nin əhalisi müxtəlif irqi-etnik qruplardan formalaşdığını demək olar. "Neft hay-küyünə" qədər digər ölkələrdən, ilk növbədə İrandan və Şərqi Afrikadan gələnlərin qarışığından formalaşan İran körfəzi sahilinin əhalisi Ərəbistanın daxili rayonlarında yaşayan köçərilərdən xeyli fərqlənirdilər. Sahil ərazidə yaşayan əhalinin görkəmində və bədənlərinin rəngində neqroid, şəhərlərə köçən bədəvilərdə isə avropoid irqinə yaxınlıq hiss olunur.
Oslo razılaşması
Əvvəlki hadisələr
1987-ci ildə İordan çayının qərb sahilinidə və Qəzzə zolağında Birinci fələstin intifadəsi başladı — fələstinlərin 1987-ci ildən1991-ci ilə kimi üsyanı, hansının ki, məqsədi ərazilərin israil tərəfindən işğalına qarşı mübarizə elan edilmişdir. Həmin əraziləri İsrail Altıgünlük müharibədə tutmuşdur. İntifadə iki tərəflərdəndə qurbanlar olmasına səbəb oldu.
1988-ci ildə İordaniya İordan çayının qərb sahilinə olan istəyindən gələcək fələstin dövlətinin xeyrinə əl çəkdi. 1987-ci ildə isə london razışmaları ləğv edildi. Bununla əlaqədər beynalxalq təşkilatlar tərəfindən İsrail və fələstinlərə təzyiq göstərilməsi başlandı. Bu edilirdi ki, onlar münaqişənin nizamlanması üçün danışıqlar aparsın.
1991-ci ildə Madrid sülh konfransı keçirildi, orda israil nümayəndələri ilk dəfə fələstin nümayəndələri ilə görüşdü, onlar isə öz növbəsində iordan-fələstin deleqasiyasının hissələri idi. Konfrans praktik nəticələr verməsədə, elə bu görüşdə tərəflər «ərazi sülh əvəzinə» prinsipi ilə faktiki olaraq razılaşdılar.Konfrasda İsrail və qonşu ərəb ölkələri ilə açıq danışıqların aparılması qərarına gəlindi.
Məmməd Cəfər
250px|thumb|Məmmədcəfər Cəfərovun evi
Ağ dəniz-Baltik irqi
Ağ dəniz-Baltik irqi — Böyük Avropa irqinin tərkibində kiçik irq.
Məmməd Cəfər
Məmməd Cəfər (Cəfərov Məmmədcəfər Zeynalabdin oğlu; ) — tənqidçi, ədəbiyyatşünas, nasir,Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1939), filologiya elmləri doktoru (1961), professor (1963), Azərbaycan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1976), Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi (1982).
Ağ dəniz-Baltik irqi
Atlantika-Baltika irqi ilə şimali avropoidləri birləşdirən və depiqmentasiyasının yüksək səviyyəsi ilə səciyyələnən vahid Baltika irqinə aid edilə bilər. . Fin-uqor xalqlarında (karellər, komi-zıryanlar, komi-permyaklar, udmurtlar və s.) rusların şimal qruplarında və belorusların əksəriyyətində üstünlük təşkil edir. Ağ dəniz-Baltik irqi nümayəndələrinin anklavları Baltikyanı ölkələrdə və Skandinaviyada, Mərkəzi Rusiyada və Şərqi Ukraynada mövcuddur. Ağ dəniz-Baltik irqi xüsusiyyətlərinin Ural irqinin elementləri ilə qarışması nəticəsində formalaşdığını ehtimal etmək olar.
Məmməd Cəfər
Həyatı
Məmmədcəfər Cəfərov 9 may 1909-cu ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub. İlk təhsilini burada aldıqdan sonra 1928-1932-ci illərdə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunda oxuyub. Daha sonra 1932-1935-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsil alıb. O, 1935-1938-ci illərdə həmin universitetin Ərəb ədəbiyyatı kafedrasının aspirantı olub.
Ağ dəniz-Baltik irqi
Ağ dəniz-Baltik irqi nümayəndələrinin dərisinin rəngi çox açıqdır (bəzən cəhrayıya çalır). . Saçları, adətən, yumşaq, düz və açıq rənglidir (təqribən 50%); Atlantika-Baltik irqi nümayəndələrinə nisbətən kürənçalarlıdırlar, həmçinin kişilərin saqqalı və tük örtüyü daha azdır. Başları nisbətən kiçik olan irqin nümayəndələrində mezokefaliya və orta braxikefaliya əlamətləri üstünlük təşkil edir. Atlantika-Baltik irqi ilə müqayisədə üzləri az profilləşmiş, daha yastı və enlidir. Burunları nisbətən qısa və enli,. alınları yastı və bir qədər maili, burun dirəyi düz, yaxud azca çökək olur. Gözün üst qapağının qırışığı bəzən çox aydın görünür. Dodaqlarının selikli hissəsi nisbətən nazik, üst dodaq ilə burunun arasında olan dəri hissəsi orta ölçüdə, bəzən isə enli olur. Bədənlərinin uzunluğu orta, Atlantika-Baltika irqinə nisbətən qısadır.
Məmməd Cəfər
Əmək fəaliyyəti
Məmmədcəfər Cəfərov ADPU-nun Dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirməklə yanaşı, 1932-1935-ci illərdə "Gənc işçi", "Maarif işçisi" qəzetlərinin redaksiyalarında şöbə müdiri olub. O, 1938-1939-cu illərdə Ədəbiyyat fakültəsinin dekanı, 1939-1941-ci illərdə Bakı İkiillik Müəllimlər İnstitutunda baş müəllim vəzifəsini icra edib. BDU-nun Rus ədəbiyyatı kafedrasında dosent, həmçinin "Ədəbiyyat qəzeti" redaksiyasında şöbə müdiri (1941–1943) olub.
Məmmədcəfər Cəfərov 1943-1945-ci illərdə Quba Müəllimlər İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini, eyni zamanda 1945-1949-cu illərdə "Ədəbiyyat qəzeti"nin redaktoru olub. Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin dekanı olan Cəfərov Azərbaycan EA Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda baş elmi işçi (1945–1951) olaraq fəaliyyət göstərib.
Məmmədcəfər Cəfərov Bakı Dövlət Universitetinin 1951-1953-cü illərdə Rus ədəbiyyatı kafedrasının müdiri, 1959-1979-cu illərdə Azərbaycan EA Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun şöbə müdiri, 1979-1981-ci illərdə həmin institutun direktoru olub. Akademik Azərbaycan EA Ədə­biy­yat, Dil və İncəsənət Bölməsinin aka­de­mik-katibi (1981-1987) və 1987-1992-ci illərdə Azər­bay­can Elm­lər Aka­demiyası Əlyaz­ma­lar İns­titutun­un baş elmi işçisi vəzifələ­rində çalışıb.
Akademik fəaliyyəti
Məmmədcəfər Cəfərov ədəbi fəaliyyətə 1937–1938-ci illərdə "Kommunist", "Yeni yol" və "Ədəbiyyat qəzeti"ndə N. Q. Çernişevski, A. İ. Gertsen, V. Q. Belinski, Anri Barbüs, M. Qorki və V. Mayakovski kimi sənətkar yazıçılar haqqında dərc etdirdiyi məqalələrlə başlamışdır. Dövri mətbuatda vaxtaşırı çıxan elmi, ədəbi-tənqidi-publisist və bədii əsərləri onu elmi, ictimai və publisist fikrimizin mötəbər xadimi kimi tanıdır. Onun yaradıcılığı çoxcəhətli və geniş əhatəlidir: Azərbaycan-rus ədəbi əlaqələri, Azərbaycan, rus və Avropa klassik ədəbi irsi, dərsliklər, ədəbiyyat tarixləri və ali məktəblər üçün mühazirələri onu tənqidçi, ədəbiyyatşünas-alim, pedaqoq kimi səciyyələndirir.
İlk bədii əsəri "Snayper İlyas" (B., Azərnəşr, 1942) oçerklərindən başqa əsərlərini "Zurnaçı", "M. N.", "Dəmdəməki", "Zorən təbib", "M. Zeynaloğlu" imzaları ilə çap etdirmişdir. Aspirant və dissertantlara elmi rəhbərlik etmiş, elmlər namizədi və elmlər doktorları yetişdirmiş, akademik Feyzulla Qasımzadə ilə birlikdə orta məktəb üçün XIX–XX əsrlər ədəbiyyat dərsliyini yaratmışdır. 30 ilə yaxın pedaqoji fəaliyyəti ərzində rus ədəbiyyatı, Qərb ədəbiyyatı, estetika və tənqid tarixi, mətbuat tarixi, Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kurslarını yaratmış və tədris etmişdir. Onun ədəbi-tənqidi və publisist əsərləri keçmiş SSRİ xalqlarının dillərində nəşr olunmuşdur. "Mirzə Ələkbər Sabir" və "Cəlil Məmmədquluzadə" kitabları rus, ingilis, fransız, ərəb, fars, ispan, türk dillərində buraxılmışdır. O, 1970-1974-cü illərdə ali məktəblər üçün 3 cildlik "XIX əsr rus ədəbiyyatı tarixi" kitabını nəşr etdirib.
Akademik "M.F.Axun­­­dovun ədə­bi-tənqidi gö­rüş­ləri" (1950), "Füzuli düşünür" (1959), "Hüseyn Cavid" (1960), "Azər­bay­can ədə­biyyatında romantizm" (1963), "Mü­tə­fəkkirin şəx­siyyəti" (1967), "Nizami­nin fikir dün­­ya­sı" (1982) və s. təd­qi­qat­la­rın müəllifidir. Alimin rəhbərliyi ilə onlarla elmlər na­­mizədi və elmlər doktoru təd­qiqat apa­­rıb. Məmmədcəfər Cəfərovun 30-dan artıq kitabı, 750-yə qə­­dər məqaləsi işıq üzü görüb.
Vəfatı
Məmmədcəfər Cəfərov 11 may 1992-ci ildə Bakıda vəfat edib və Fəxri xiyabanda dəfn edilib.
Mirzəağa Əliyev
Mirzəağa Əli (Əmi) oğlu Əliyev — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, SSRİ xalq artisti (1949), 2 dəfə "Stalin" mükafatı laureatı (1943, 1948).
Həyatı
Mirzəağa Əliyev 1883-cü ildə kəndli ailəsində doğulmuşdur. İlk təhsilini mollaxanada almış, Bakıda rus-müsəlman məktəbini bitirmişdir.
1901-ci ildə Nəcəf bəy Vəzirovun "Müsibəti Fəxrəddin" pyesinin tamaşaya qoyulması zamanı Şahmar bəy rolunda ilk dəfə səhnəyə çıxmışdır. Azərbaycan teatr xadimlərindən Nəcəf bəy Vəzirov və Cahangir Zeynalov onun aktyor kimi yetişməsinə təsir göstərmişdir. 1906–1907-ci illərdə "Həmiyyət" teatr truppasının rəhbəri və aktyoru olmuşdur. Bu truppa, əsasən, fəhlə rayonlarında tamaşalar verirdi. 1907–1912-ci illərdə "Nicat" cəmiyyətinin teatr truppasında çıxış etmişdir. 1912-ci ildə mütərəqqi ictimai fəaliyyətinə görə Həştərxana sürgün edilmişdir. 1912–1916-cı illərdə Volqaboyu şəhərlərində, Tbilisidə, İrəvanda, İran və Türkiyənin bir sıra şəhərlərində tamaşalar vermişdi. 1916-cı ildə Bakıda tamaşaya qoyulmuş Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər" komediyasındakı İsgəndər rolu onun yaratdığı klassik obrazlar silsiləsinə daxildir.
Azərbaycan sovetləşəndən sonra M. Əliyev Bakı Azad Tənqid Təbliğ Teatrının təşkilatçısı olmuş, burada aktual mövzulu kupletlərdə çıxış etmişdir. 1924-cü ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında çalışmış, Azərbaycan səhnə realizmi ənənələrini davam etdirmişdir. Mirzəağa Əliyev fitri komediya istedadına, milli koloritə, ifadəli yumor boyaları və zəngin səhnə nüanslarına malik aktyor idi.
M. Əliyev kino aktyoru kimi də məşhur olmuş, "Bismillah", "Hacı Qara", "Məhəbbət oyunu", "Almaz", "Bakının işıqları" və s. filmlərdə çəkilmişdir.
Mirzəağa Əliyev 24 oktyabr 1954-cü ildə vəfat etmişdir.
Xatirəsi
right|280px|thumb|Mirzəağa Əliyevin Hövsandakı büstü
Qazaxıstanın dövlət quruluşu
Qazaxıstanın dövlət quruluşu - 1995-ci ildə qəbul edilmiş konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.
Dövlət quruluşu
Güclü prezident idarəetmə üsuluna malik respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1991) 16 dekabrda qeyd olunur. Müstəqillik əldə edildikdən sonra ilk konstitusiya 28 yanvar 1993-cü ildə qəbul edilsə də, 30 avqust 1995-ci ildə keçirilmiş ümumxalq referendumu nəticəsində qəbul edilmiş yeni konstitusiya (1998, 2007 və 2011-ci illərdə edilmiş dəyişikliklərlə) qüvvədədir.
İnzibati ərazi bölgüsü
Qazaxıstan Respublikası 14 vilayətə (Aqmola, Aqtöbe, Almatı, Atırau, Cambul, Karağandı, Qərbi Qazaxıstan, Qızılorda, Qostanay, Mangistau, Pavlodar, Şərqi Qazaxıstan, Şimali Qazaxıstan, Türkistan), 4 vilayət statuslu şəhərə (paytaxt Astana və ölkənin ən böyük şəhəri olan Almatı, Çimkənd və o cümlədən, RF-nin fedral əhəmiyyətli Baykonur şəhəri ), 83 şəhərə, 170 rayona, 200 qəsəbəyə və 7743 kəndə bölünür.
Dövlət başçısı
Mövcud konstitusiyaya əsasən çox geniş səlahiyyətlərə malik olan dövlət başçısı və Silahlı Qüvvələrin ali baş komandanı olan prezident ümumxalq səsverməsi yolu ilə, birbaşa və gizli seçkilərdə 7 il müddətinə seçilir.
Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti ölkənin daxili və xarici siyasətinin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir, hakimiyyətin bütün orqanlarının razılaşdırılmış fəaliyyətini təmin edir. Parlamenti buraxmaq və yeni seçkilər təyin etmək, parlamentin razılığı ilə Baş naziri və hökumət üzvlərini, eləcə də digər yüksək vəzifəli şəxsləri təyin etmək, dövlət proqramlarını və beynəlxalq müqavilələri imzalamaq, zəruri hallarda ölkədə fövqəladə vəziyyət tətbiq etmək və s. məsələlər dövlət başçısının səlahiyyətlərinə aiddir.
Qazaxıstanda sonuncu prezident seçkiləri 3 aprel 2011-ci il tarixində keçirilmişdir və Nur Otan Partiyasının lideri Nursultan Nazarbayev 95.5% səs toplayaraq ardıcıl olaraq 4-cü müddətə prezident seçilmişdi.
27 iyun 2000-ci ildə Qazaxıstan Parlamenti ölkənin birinci prezidenti və onun hüquqları haqqında qanun qəbul etmişdir. Qanuna görə Nursultan Nazarbayev istefaya getdikdən sonra xalqa müraciət etmək, parlamentdə və hökumətin iclaslarında çıxış etmək, Təhlükəsizlik Şurasının üzvü olmaq və Qazaxıstan Xalqları Məclisinə başçılıq etmək hüquqlarına malikdir.
Qanunverici hakimiyyət
Qazaxıstanda qanunverici hakimiyyət Senatdan (Yuxarı Palata) və Məclisdən (Aşağı Palata) ibarət İkipalatalı Parlamentdir. 47 yerlik Senata 7 senator ölkə Prezidenti tərəfindən təyin edilir, digər üzvlər ümumi seçkilər nəticəsində, hər vilayətdən iki nəfər olmaqla 6 il müddətinə seçilir. Qazaxıstan Parlamenti Prezidentin təklifi əsasında Konstitusiyaya dəyişiklik edir, dövlətin büdcə və proqramlarını, habelə hökumətin hesabatların təsdiq, qanunları qəbul edir, müharibə və sülh təşəbbüsü ilə çıxış edir, beynəlxalq müqavilələri ratifikasiya edir.
67 yerlik Məclisə (Aşağı Palata) 57 üzv birmandatlı dairələrdən ümumi seçkilər yolu ilə, digər 10 deputat isə proporsional sistem əsasında partiya siyahıları üzrə 5 il müddətinə seçilirlər.
İcraedici hakimiyyət
Hökumətə rəhbərliyi həyata keçirən Baş nazir, Dövlət katibi, Baş nazirin birinci müavini və Nazirlər Kabinetinin digər üzvləri (nazirlər) Prezident tərəfindən təyin edilir. Dövlət başçısı icra hakimiyyətini Nazirlər Kabinetinin vasitəçiliyi ilə həyata keçirir.
Məhkəmə hakimiyyəti
Hüquqi sistem mülki hüquq sisteminə əsaslanır. Məhkəmə hakimiyyəti Ali Məhkəmə və 15 üzvü (5 hakim Prezident, 5 üzv Yuxarı palata və 5-i Məclis tərəfindən təyin olunur) 13 il müddətinə təyin edilən Konstitusiya Şurası tərəfindən həyata keçirilir. Ölkədə vilayət, şəhər, rayon, hərbi və ixtisaslaşmış məhkəmələr də fəaliyyət göstərir.
Azərbaycanın torpaq örtüyü
Azərbaycanın torpaq örtüyü—Azərbaycanda boz, sarı, şabalıdı, şoran, allüvial-çəmən, dağ-çəmən torpaqları yayılmışdır.
Allüvial-çəmən-meşə torpaqlar
Allüvial-çəmən-meşə torpaqları genetik əlaqələri kifayət qədər öyrənilmişdir. Bu istiqamətdə ilkin tədqiqatların ötən əsrin birinci yarısında S.A.Zaxarov, V.P.Simirnov-Loginov və b. aparmışlar. Sonralar bu torpaqlarda H.Ə.Əliyev, M.E.Salayev, G.Ş.Həsənov və b. tərəfindən tədqiqat işləri davam etdirilmişdir.
Yayıldığı ərazilər
Allüvial-çəmən-meşə torpaqlar Böyük və Kiçik Qafqazın quru çöllər zonasında çayların geniş subasarlarında yayılmışdır. Bu torpaqların formalaşmasında çayların gətirdiyi allüvial çöküntülərlə yanaşı, həm də qrunt suların təsiri də böyükdür. Bu torpaqlara eyni zamanda geniş massivlərə Kür və Alazan çaylarının subasar zonasının meşələri altında və Xudat ətrafı ovalığın cavan dəniz terraslarında rast gəlinir.
Mexaniki tərkib
A1 və A2 qatları təzə gətirilmiş nazik təbəqəvari lilli çöküntülərdən ibarətdir. Profil boyu yuyulma getdiyindən qaynamır və yaxud zəif qaynayır. Seyrək seçilən qonur qonur pas ləkələri görsənir. B genetik qat ağır mexaniki tərkibə malikdir. Onun pas ləkələri görünür, nəmlidir, keçidi kəskindir. BC v\ C horizontları yüngül mexaniki tərkibə malik olub, qumlu-gilli, daşlı-qumlu təzə allüvial çöküntülərdən ibarətdir. Qrunt suları zəif minerallaşmışdır. Bu torpaqlar çürüntü ilə yaxşı təmin olunmuşdur. Humusun miqdarı 6,45-7,63% arasında dəyişir. Udulmuş əsasların cəmi 100 qr torpaqda 28-30 mq.ekv zəif inkişaf etmiş növlərdə isə 15-20 m.ekv arasında dəyişir. Allüvial çəmən-meşə torpaqlar zəif qələvi mühitə malikdir. Ph-ın qiyməti 7,3-7,9 arasında tərəddüd edir.
Boz torpaqlar
Boz torpaqlar səhra və yarımsəhra torpaqları ; lyoss çöküntülərdən təşkil olunmuş öndağlıq və dağətəyi düzənliklər üçün xarakterikdir. Torpaq profili üzrə qatlar zəif ayrılır. Üst humus qatı açıq boz rəngdə və aşağıda karbonatlı illüvial qat yerləşir. Ana süxurda (lyoss) gipsin toplanması və 150-200 sm dərinliyində suda asan həll olan duzlar müşahidə edilir. Boz torpaq tipi Kür-Araz düzənliyində dəniz səviyyəsindən 150-200 m hündürlükdə, Naxçıvan MR-da, Mil düzündə, Cənubi Muğanda, Cənubi-Şərqi Şirvanda böyük əraziyə malikdir.
İqlimi
İqlimi kontinental olub, quru isti yayı və mülayim qışı ilə fərqlənir. Yanvar ayının orta temperaturu +2°C - (-5°C), iyul ayında isə 26°-30° C arasında dəyişir. Fəal temperatur cəmi (10° C-dən yüksək temperaturların cəmi) cəmi 4200°-4500° C (4800° C), yağıntılar illik miqdarı isə 110-232 mm arasında tərəddüd edir. Rütubətlənmə əmsalı 0,25-0,29-dir.
Morfoloji əlaməti
Humus 1,4-0,1 % təşkil edir. Karbonatlığı 6,2-1,3%-dir. Karbonatların miqdarı illüvial-karbonatlı horizontda daha yüksək qiymət alır. Udulmuş karbonatlaın miqdarı 100 qr torpaqda 18-20 mq-ekv-dən artıq olmur. Udulmuş əsasların 80-85%-ni kalsium və maqnezium təşkil edir. Torpaqlar adətən qələvi reaksiyaya malik olur. Boz torpaq tipinin daxilində açıq-boz, adi-boz, qədimdən suvarılan boz və ibtidai boz torpaqlar yarımtipləri fərqlənir.
Boz-çəmən torpaqlar
Boz-çəmən torpaqlar qrunt və səth suları böyük təsir göstərir və bu proses adətən yarımhidromorf şəraitdə əmələ gəlir.
Yayıldığı ərazilər
Azərbaycanda bu torpaqlar geniş yayılmış torpaq tipi olub, Kür-Araz, Samur-Dəvəçi və Naxçıvan ovalıqlarının şleyf yatımlarını, defilisasıyaya uğramış çökəklikləri əhatə edir. Boz-çəmən torpaqlar keçid tipli olub quru çöllərin boz-qəhvəyi (şabalıdı) və çəmən boz-qəhvəyi (şabalıdı) torpaqları ilə daha quraq şəraitdə inkişaf edən boz torpaqlar arasındakı zolaqda yayılmışdır. Bu torpaqlardan suvarma tətbiq etməklə, əkinçilikdə istifadə olunur.
İqlimi
Boz-çəmən torpaqların yayıldığı ərazilər üçün isti və şaxtasız qış, quru və isti yay olan subtropik yarımsəhra iqlimi səciyyəvidir. Havanın orta illik temperaturu 12,5-14,5°C, 10°C-dən böyük olan temperaturun illik cəmi 3907-4600°, yağıntılarının illik miqdarı 215-310 mm, rütubətlənmə əmsalı 0,23-0,33 təşkil edir.