cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suxoy Su-34
İnkişaf etdirilmə Prosesi
1992-ci ildə Su-27IB, MosAeroshow-da (sonralar MAKS Airshow olaraq yenidən adlandırılmışdır) II-78 təyyarəsi ilə havadan yanacaq dolduran uçuşu və akrobatik nümayişiylə tanıdıldı. Təyyarənin rəsmi olaraq ortaya çıxması isə 13 Fevral 1992-ci ildə Rusiya Köhnə Dövlət Başçısı Boris Yeltsin və MDB (Müstəqil Dövlətlər Birliyi) liderlərinin Machulishi'da təşkil etdikləri bir zirvədə reallaşdı. Ertəsi il Su-27IB MAKS Airshow'da təkrarən nümayiş etdirildi.
Dizaynı
Çoxfunksiyalı “Su-34” qırıcı-bombardmançı təyyarəsinin hazırlanmasına ötən əsrin 80-ci illərində “Su-27”lərin texnologiyasından istifadə olunmaqla başlanılıb. Təyyarə zirehlidir. Uçuş kütləsi 38240 kq, maksimal hərbi yük tutumu 8000 kq, praktik yüksəklik həddi 15 min metr, maksimal uçuş sürəti saatda 1900 km, yanacaq doldurmadan maksimal fəaliyyət radiusu 1100 km-dir. Ekipaj iki nəfərdən ibarətdir. 12 istiqamətdən atəş aça bilən təyyarənin hərbi arsenalına 150 mərmisi olan 30 millimetrlik aviasiya topu, 4 növ “hava-hava” tipli idarəolunan raketlər, “hava-fəza” tipli idarəolunan raketlər, aviasiya bombaları, o cümlədən müxtəlif tipli kaset bombaları, korrektə edilən və idarəolunmaz bombalar daxildir. Təyyarənin ixracat üçün hazırlanan variantı “Su-32”dir.
PNG
PNG — "Daşınan Şəbəkə Qrafiki" mənasında, itkisiz sıxışdıraraq görünüş saxlamaq üçün istifadə edilən bir saxlama formasıdır. PNG formasında palitralı ya da gerçək rəngdə görünüşlər seçimlik bir şəffaflıq kanalı saxlanıla bilər.
Hazırda GIF kimi qəbul edilə bilən və məşhur bir itkisiz sıxıştırma alqoritmi varkən PNG'nin inkişaf etdirilməsini motivasiya edən şey, Unisys 'in GIF'də istifadə edilən LZW alqoritmi üstündəki patent hüququnun pozuntularını təqib edəcəyini eşitdirməsi oldu. İnkişaf edən və yayılan təchizat texnologiyasıyla birlikdə GIF forması qeyri-kafi qalmağa da başlamışdı. PNG, bir W3C tövsiyəsi olaraq 1.0 distributiviylə 1 İyul 1996-cı ildə nümayiş olundu. 1.1 və 1.2 distributivləriylə yeni genişlənmə təyin olundu və 1.2 versiyası kiçik dəyişikliklərlə ISO / IEC 15948:2003 adıyla bir ISO standartı oldu.
PNG'nin qəbulu Unisys'in Avqust 1999-cu ildə qeyri-kommersiya və ya azad proqram üçün müəllif ödənişlərində azad LZW lisenziyasını qaldırmasıyla daha da sürətləndi.
Xarici Keçidlər
PNG Şəkil formatıyla əlaqədar texniki məlumatlar
Tahirovlar (Qarabağ)
Tahirovlar — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.
Soyun yaranması
Bu soyun ulu babası Məhəmmədtahir bəydir. Məhəmmədtahir bəy Sərab vilayətinin Gərmərud mahalında anadan olmuşdu. Törəmələri Qarabağa gəlmiş, Şuşa şəhərində, Cavanşir mahalının Kəngərli və Qapanlı kəndlərində yerləşmişdilər.
SVG
Miqyaslanan vektorial qrafiklər (, qısaca - SVG), XML işarələmə dili istifadə edilərək iki ölçülü vektorial qrafik təyin istifadə edilən bir dildir. Gərək sabit, istərsə də hərəkətli (animasiya, həm təsvirlər həm də daynma yolu ilə) qrafik dəstəyi mövcud olub, istifadəçi qarşılıqlı təsir dəstəyi də saxlayır. SVG, W3C (World Wide Web Consortium) tərəfindən istifadəsi tövsiyə edilən bir fayl formasıdır.
Nümunə bir SVG fayl
<svg width="100" height="100"> Salam Dunya </ title> Sadə bir SVG nümunəsi </ desc> <circle cx="50" cy="50" r="50" style="stroke: black; fill: none" /> </ svg>
Qulaməli Bayandur
Qulaməli Əliəkbər xan oğlu Bayandur (13 dekabr 1898-25 avqust 1941) — İran Dəniz Qüvvələrinin kontr-admiralı.
Həyatı
Qulaməli xan Əliəkbər xan Bayandurun ikinci oğludur. 13 dekabr 1898-ci ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu.
1941-ci ildə SSRİ-nin təhlükəsizliyi və yerli əhaliyə "kömək göstərmək" məqsədilə Sovet qoşunları Güney Azərbaycana daxil oldu. İkinci dünya müharibəsinin əvvəllərindəki, habelə, 1941-ci ildə Sovet və Britaniya qoşunları İrana daxil olduqdan sonra ümumilikdə İranda və Güney Azərbaycanındakı siyasi proseslər, İranda SSRİ-ABŞ-Böyük Britaniya qarşıdurmasının gücləndi.
Dünya müharibəsi ərəfəsində və müharibənin ilk vaxtlarında alman firmalarının nümayəndələri adı altında xüsusi xidmət orqanlarının işçiləri Təbriz, Maku, Xoy, Mianə, Mərənd kimi şəhərlərdə də yerləşdirilmişdi. 1941-ci ilin əvvəllərində Almaniya gizli yolla İrana 11.000 ton silah və sursat gətirmişdi. İranın "turist düşərgələrində" istirahət edənlərin çoxunun hərbçi olması barədə kəşfiyyat materialları var idi. 1941-ci ilin iyul-avqust aylarında minə qədər mülkü geyimli alman zabitlərinin Ərzurum yolu ilə İrana keçməsi müşahidə edilmişdi. Rusların köməyi ilə dövlət çevrilişi etmiş, ingilislərin köməyi ilə səltənəti ələ keçirmiş Rza şah Almaniya yardımı ilə XX əsri İranda "Pəhləvinin qızıl əsrinə" çevirmək ümidində idi.
Müdaxilə ərəfəsində sovet kəşfiyyatı İran ordusunun, o cümlədən Güneydəki hərbi hissələrin sayı, komanda heyəti, döyüş qabiliyyəti, kəşfiyyat imkanları barədə müfəssəl məlumatlar almışdı. SSRİ barədə kəşfiyyat materilları toplayan zabitlərin siyahısı Baş qərargaha verilmişdi. İran hərbi kəşfiyyatı tərəfindən hazırlanan Bakının müfəssəl şəkildə işlənmiş baş planı sovet xüsusi idarələri tərəfindən əldə edilmişdi. İran generallarının hansı ünvavda yaşadıqları da daxil ən kiçik detallar belə bu materiallarda əks olunmuşdu. İran ordusunda xidmət edən 6300 nəfər yüksək rütbəli zabitdən 602-si haqda Baş qərargahın məruzə-arayışında məlumat verilmişdi. Bunlardan 55-ə qədəri korpus, diviziya, briqada generalları idi. İran ordusunun şəxsi Heyətin 200 min nəfər olduğu göstərilir. Rza şahın hay-küyünə baxmayaraq ordunun müqavimət imkanlarının zəif olduğu müəyyənləşdirilmişdi.
Dövlət Müdafiə Komitəsinin qərarı ilə Zaqafqaziya Cəbhəsi hərbi Şurasının əmrinə əsasən Güney Azərbaycan sərhədlərində dayanmış Sovet qoşunları avqust ayının 25-də kecə saat 2-də hərbi əməliyyata başladı. Kecə saat 5-ə qədər Naxçıvandan Xəzərin cənubuna doğru bütün istiqamətlərdən SSRİ sərhəd qoşunları, 44-cü və 47-ci ordular, Xəzər donanması, Zaqafqaziyadakı 8-ci aviakorpus, Yevlaxdakı 132-ci aviadiviziya artıq Güney Azərbaycanda və Xəzərin cənubunda hərbi əməliyyatlara başlamışdı.
İran ordusunun arxa ilə rabitə əlaqəsi kəsildi, saat 5.00-dan 6.30-a qədər bütün ön cəbhə ləğv edildi. Müəyyən yerlərdə müqavimət gündüz saat 12.00-dan 13.00-a dək davam etdi. İran ordusu demək olar ki, vuruşmadı. Baş qərargah ehtiyat hissələri cəbhəyə göndərə bilmədi. Rza şahın müqavimət göstərmək əmrinə baxmayaraq, əsgərlər və zabitlər silahı və hərbi sursatı tökərək sürətlə qaçdılar.
Avqustun 28-də İran ordusunun müqaviməti rəsmən dayandırıldı. Sovet qoşunları Güney Azərbaycan, Gilan, Mazandaran və Xorasanı tutdu. Eyni zamanda hərbi əməliyyatlara başlayan Britaniya on iki hind diviziyası ilə Kirmanşah, Abadan, Xorrəmabad, Məcidi- Süleymaniyyə, Hörmüz, Bəndər Deylim xəttinə çıxdı. Avqust ayının 27-də Əli Mənsur hökuməti istefa verdi. Səhəri gün İran Məclisi Mirzə Məhəmmədəli xan Füruği hökumətinin tərkibini, SSRİ və Britaniya qoşunlarına qarşı müqaviməti dayandırmaq barədə hökumətin qərarını təsdiq etdi. Qısa sürən hərbi əməliyyatlarda İrandan 106 nəfər həlak oddu, 320 nəfər əsir götürüldü.
Kontr-admiral Qulaməli xan Bayandur 25 avqust 1941-ci ildə öldürüldü.
Səbha
Səbha — Liviyada şəhər.Tripolidən təxminən 800 km uzaqlıqda yerləşir. İraq Şam İslam Dövlətinin Liviyadakı mərkəzlərindən biri də buradır.
2011 ci ildən sonra Liviyada İslam Dövlətinin, həmçinin 2019-cu ilin yanvar ayından Haftərin mərkəzi burada yerləşir. Liviya vətəndaş müharibəsi zamanı bura mərkəz olub.
The Book Of Souls
The Book of Souls, ingilis heavy metal qrupu Iron Maidenin 16-cı studiya albomu. 11 kompozisiyadan ibarət olan qrupun birinci ikiqat albomudur. 92:11 dəqiqəlik albom, qrupun tarixində ən uzun müddətli albomdur. Bundan başqa, albom qrup tarixinin studiya albomları arasında ən uzun ara verilərək çıxaran albomdur. (Sonuncu albom "The Final Frontier" 2010-cu ildə çıxarılmışdır). Albomda olan "Empire of the Clouds" adlı mahnı isə 18 dəqiqəylə qrup tarixinin ən uzun mahnısıdır.
Albom haqqında
On altıncı studiya albomu haqqında qrupun planları ilk dəfə 2013-cü ilin sentyabr ayında Bryus Dikinsonun albomun 2015-ci ildə çıxacağını deməsiylə məlum oldu. Dikinsonun xərçəng şişindən müalicə almasıyla əlaqədar albomun buraxılışı 18 iyundan 4 sentyabra təxirə salınmışdır.
Emilia petitiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ağcaqoşun çayı
Ağcaqoşun — Xocavənd və Ağcabədi rayonlarının ərazisindən axan çay (uz.32 km). Azərbaycan dilində rəng bildirən ağca (ağımtıl) və monqol dilində qoşun - "köcəbə" sözlərindən ibarətdir.
Toponomik izah
Göyqoşun (Şamaxı r-nu), Təpəqoşun, Donuzqoşun (Qax r-nu, İlisu k.), Aşağı Qoşun, Bərkqoşun (Ağsu-r-nu, Ləngəbiz k.), İpək qoşun (Oğuz r-nu, Daşağıl k.), Qoşundağ (Ordubad r-nu), Qoşunlar dağı (Qəbələ r-n), Qoşunavar (Laçın rayonu), Koşunkar (Oğuz r-nu), Koşunlu (Ağsu r-n), Qutqaşen indiki (Qəbələ r-nu) " qışlaqda monqolca qoşun "koc" və s. toponimlərlə eynidir.
Psychotria tahitensis
(Psychotria tahitensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eugenia salamancana
(Eugenia salamancana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
CEV Qadınlar Çempionlar Liqası
CEV Qadınlar Çempionlar Liqası — "CEV"in hər il keçirtdiyi yarışdır. Turnir qadın voleybolunda klublar arasında keçirilən ən nüfuzlu yarış sayılır.
Format
Turnir hər il oktyabr (son illərdə) və ya noyabr aylarında başlayır və mart ayında bitir. CEV (Avropa Voleybol Konfederasiyası) hər il turnirin marağını daha da artırmaq və turniri bütün Avropaya yaymaq üçün bir sıra mühüm addımlar atır. Məsələn, 2006–07 voleybol mövsümündə turnirdə 16 komanda iştirak edirdisə növbəti mövsümdən 20, 2012-ci ildən isə 24 komanda iştirak edir. 2011–12 voleybol mövsümündə 5 qrup hərəsində dörd komanda var idi və növbəti mərhələyə 16 komanda çıxırdı (qruplarında ilk üç yerə girənlər). Növbəti mövsüm komandaların sayı 4 ədəd artılır və növbəti mərhələyə çıxanlar isə dörd ədəd azaldıldı. Bu isə komandaların işini çətinləşdirir, rəqabəti isə artırırdı. CEV Çempionlar Liqasının başqa komanda idman növlərində olduğu kimi (basketbol, həndbol) özünə xas olan final mərhələsi — finalfour (dördlər finalı) yarışları var. 1987-ci ilə qədər bu mərhələ qrup sistemi ilə keçirilsə də daha sonra (1987-ci ildən sonra) pleyoff sistemi ilə yəni, məğlub olan turniri tərk edir pirnsipi ilə keçirilir. Finalfour yarışları demək olar ki, həmişə sabit məkanda keçirilir. Yəni, bu mərhələyə qədər evdə-səfərdə prinsipi var idisə bu mərhələdən sonra oyunlar "CEV"in seçdiyi məkanda (namizədlər içərisində qalib olmuş məkanda) keçirilir. Həmçinin bu mərhələnin oyunları iki dəfə Bakımızda da keçirilmişdir. İlk olaraq 2011–12 mövsümündə baş vermişdir bu möhtəşəm hadisə. Həmin il digər illərə istinad olaraq ev sahibi komanda birbaşa qatılmamışdı. Çünki komandalarımız Azərreyl və Rabitə ev sahibi titulunu bölüşdürə bilməmişdilər. CEV də bundan sonra hər iki komandamızın öz gücləri ilə bu mərhələyə çıxması qərarını qəbul etdi və klublarımız da bu mərhələyə qədər gəlib çıxa bilmədiklərindən turnirin ev sahibi yarışlara qatılmadı. 2013–14 mövsümündə isə RabitəBakı Kristal Zalı ilə namizədliyini verib bu yarışları qəbul etdi.
Böyük pişiklər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi. Bu fəsilənin nisbətən böyük nümayəndələrini əhatə edir.
Cins və növləri
Aşağıdakı cins və növlər böyük pişiklərər aiddir:
Cənub-Şərqi Asiya
Cənub-Şərqi Asiya — Çin, Hindistan və Avstraliya arasında makroərazini əhatə edən region. Hind-Çin yarımadasını, Malay arxipelaqını və Asiya-Sakit okean regionunun bir hissəsini əhatə edir.Regiona İndoneziya,Laos,Myanma,Tailand,Malayziya,Yeni Qvineya,Vyetnam,Kamboca, Filippin adaları daxildir.
Proqram
Proqram sözü söz mənbəyi olaraq müəyyən şərtlərə və nizama görə edilməsi nəzərdə tutulan əməliyyatların bütünü mənasına gəlməkdə və ayrıca izləmə olaraq təyin olunmaqdadır. Ancaq günümüz Azərbaycan dilində istifadəsi içində ümumi mənası, ediləcək bir işin hissələrini, bu hissələrin sırasını və vaxtını göstərən layihə, planlaşdırma şəklinə çevrilmişdir. Bu səbəblə məktəblərdə, həftənin müəyyən günlərində, müəyyən saatlarda veriləcək dərsləri göstərən cədvəllərə; mərasim, nümayiş, gəzinti və başqa şeylərin nəzərdə tutulan detallarını göstərən basıb kağızlara; siyasi partiyaların, ictimai təşkilatların və ya hökumətin açıqladığı əsas prinsiplər bütününə də ümumi olaraq proqram adı verilir.
Bundan başqa, Adolf Hitlerin alman dövlət siyasətini nəşr olunduğu 25 maddəlik Qanun Hökmündə Qərarnaməyə Proqram adı verilir. (Tarixdə ilk dəfə Qanun Hökmündə Qərarnaməni yaradan da Adolf Hitlerin) Daha sonra əmrindəki bir zabit tərəfindən Hitler öldükdən sonra kitab halına gətirilərək qlobal oxucu önünə çıxardılmışdır.
Proqram termininin bir başqa əhəmiyyətli istifadə sahəsi də kompüter biliməsidir. Kompüterə bir əməliyyatı etdirmək üçün yazılan əmrlər serialının bütünü və ya bir qismi" olaraq təyin olunan termin, yalnız gündəlik həyatda istifadə edilən bir kompüter termini olaraq qalmamış, eyni zamanda bəzi proqramlaşdırma dillərində şəxsən bir standart olaraq texniki termin halına gəlmişdir (Məsələn: FORTRAN 90 dili daxilinə alınmış PROGRAM termini yazılan bu proqramın kompüter tərəfindən harada başlayıb harada bitdiyini anlaması üçün istifadə edilməkdədir:
PROGRAM test REAL döşəmə, boy, sahə PRINT *, 'Üçbucaq üçün döşəmə və boy daxil edin.' Read *, döşəmə, boy sahə = (1.0/2.0) * döşəmə * boy PRINT *, 'Üçbucağın sahəsində istifadə edilən döşəmə', döşəmə PRINT *, 'və boy', boy, 'ikən cəmi edən', sahə, 'olaraq hesablanır' STOP END PROGRAM test
Proqram kompüter proqramlaşdırma dilləri ilə kompüterlərə verilən istəklərdir (əmrlərdir). Bunlar proqramlaşdırma dillərində üç fərqli kateqoriyada yerləşir.
Alt səviyyə proqram dilləri: Maşın koduna olduqca yaxın proqramlaşdırma dilləridir. Maşın hakimiyyəti olduqca inkişaf etmişdir.Bu proqramlaşdırma dillərini bilən şəxslərin mikro prosessorlar haqqında məlumat sahibi olması vacibdir. Assembly proqramlaşdırma dili kimi.
Orta səviyyə proqram dilləri: olduqca elastik olan bu dillər həm üst həm alt səviyyə proqramlaşdırma edə bilərlər. C proqramlaşdırma dili kimi.
Üst Səviyyə proqram dilləri: Hadisə əsaslı proqramlaşdırma dilləri olaraq da adlandırılarlar tək bu proqramlaşdırma dilləri yalnız müəyyən funksiyalar ətrafında çalışarlar və proqramlaşdırma hakimiyyətini azaldırlar (bu səbəblə viruslar çox nadir olaraq yuxarı səviyyəli proqramlaşdırma dili istifadə edərək yazılarlar) bunun yanında ən sürətli və ən təsirli proqramlaşdırma dilləri bu kateqoriyadadır. Visual Basic kimi.
Yuxarı Saral (Əlmehdi)
Yuxarı Saral (farsca: سارال علیا) — Qərbi Azərbaycan ostanının, Nəqədə şəhristanının, Məhəmmədyar bəxşinin, Əlmehdi dehestanında kənd.
Tarix
1980-ci ilin Noyabr ayının 25-ci günündə bölgədə fəaliyyət göstərən radikal Kürd terrorçuları, etnik Azərbaycanlıların yaşadığı Yuxarı Saral və Aşağı Saral kəndlərinə hücuma keçərək; adı çəkilən kəndləri müxtəlif çaplı silahlarla atəş tutmuşlar. Kəndlilərin həmin ərazini tərk etməsi ilə terrorçular iki günlük bir müddət üçün Yuxarı Saral və Aşağı Saral kəndlərini ələ keçirərək tamamilə yandırmışlar. Noyabr ayının 27-ci günündə həmin ərazilər terrorçulardan təmizlənərək, bu iki kəndin Türk kökənli yerli əhalisi öz yurdlarına dönə bilmişlər.
Əhalisi
2006-cı il siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 39 ailədə 186 nəfər əhali yaşayır. Əhalisi etnik azərbaycanlıdır və azərbaycan dilində danışır.
Kamjak
Kamjak  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Nosel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12046.
Kommuna təxminən Paris dən 520 km cənubda, Tuluza şəhərindən 100 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 25 km cənub-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 536 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 333 nəfər (15–64 yaş) arasında 249 nəfər iqtisadi fəal, 84 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 74,8%, 1999-cu ildə 65,9%) idi. Fəal 249 nəfərdən 245 nəfər (137 kişi və 108 qadın) işləyir, 4 nəfər işsizdir (3 kişi və 1 qadın). 84 hərəkətsiz 27 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 35 nəfər təqaüdçü, 22 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Əmiraslan xan Dünbili
Əmiraslan xan Əhməd xan oğlu Dünbili (?-1838) — Xoy xanlığının sərkərdəsi, hakim, vali.
Həyatı
Görməm üzünü ləl ola gər daği-Qaradağ, Gər şəhri-Əhər olsa Bədəxşan, köpəkoğlu!
Ailəsi
Əmiraslan xanın Əsədulla xan adlı oğlu vardı.
Lamiyə Hacı Bəşər
Həyatı
Lamiyə Hacı Bəşər 1998-ci ildə İraqın Sincar şəhəri yaxınlığında yerləşən Koço kəndində anadan olmuşdur. O, 2014-cü ilin avqust ayında Nadiya Murad ilə birlikdə İraq Şam İslam Dövləti tərəfindən qaçırılmış və seksual köləliyə vadar edilmişdir. Terror təşkilatı onu intihar bombaçıları üçün jiletlər hazırlamağa məcbur edilmişdir.
Lamiyə Hacı Bəşər 2016-cı ilin aprel ayında əsarətdən yerli qaçaqmalçılara ödəniş edən ailəsinin dəstəyi ilə qaça bilmiş, fəqət bu zaman minaya düşmüşdür. O, Almaniyada müalicə almağa göndərilir. 2016-cı ilin oktyabr ayında Lamiyə Hacı Bəşər Nadiya Murad ilə birlikdə Saxarov mükafatına layiq görülmüşdür. Mükafat mərasimi həmin ilin dekabr ayında keçirilmişdir.
Ayan Allahverdiyeva
Ayan Allahverdiyeva — azərbaycanlı şahmatçı, qadınlar arasında ustalığa namizəd (2005)
Həyatı
Müxtəlif yaş kateqoriyalarında Azərbaycanı yeniyetmələr arasında şahmat üzrə dünya və Avropa çempionatlarında təmsil etmişdir. 2015-ci ildə 10 yaşlı qızlar arasında keçirilən Avropa çempionatında ikinci olub. İki il sonra 12 yaşlı qızların qrupunda üçüncü yeri tutub. 2018-ci ildə Riqa şəhərində keçirilən yeniyetmələr arasında Avropa çempionatında 9 oyundan 8 xal yığmaqla 14 yaşlı qızlar arasında Avropa çempionu adını qazanıb. 2019-cu ildə Bratislavada keçirilmiş Avropa çempionatında 9 oyundan 7,5 xal yığaraq ikinci dəfə 14 yaşlı qızlar arasında Avropa çempionu adını qazanıb.
Ayan Allahverdiyeva 2016-cı ildə Bakıda keçirilmiş 42-ci Ümumdünya Şahmat Olimpiadasında Azərbaycanın qadınlardan ibarət üçüncü komandasının heyətində mübarizə aparmışdır.
Aymaqlar
Aymaqlar, Oymaqlar, Çaharaymaqlar və ya Çaroymaqlar — Əfqanıstan İslam Respublikasında və İran İslam Respublikasında əsasən kompakt şəkildə yaşayan, etnik olaraq türk və monqol əsilli xalq. Sayları təxminən 0.25-2 milyon nəfərdir.
Üzümyarpaq ağəsmə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Avropadır.
Botaniki təsviri
Yarpaqları uzun saplaqda yerləşib, birqat lələkvari, adətən 2 cüt və 1 tək yarpaq yerləşmiş qısa saplaqlı hissələri; yumurtaşəkillidir, qaidı hissəsi az ürəkşəkillidir, tam kənarlı, iri dişlidir və yaxud düzgün olmayan hissəyə bölünmüşdür, əsasən damarlar boyunca tüklüdür. Çiçəkləri mürəkkəb qalxanvari qoltuq çiçək qrupunda toplanmış və çoxsaylıdır. Çiçək yanlığının yarpaqcıqlarının uzunluğu 1 sm-ə qədər olub, ağ və yaxud sarımtıl rəngli, uzunsov, küt, hər iki tərəfdən sıx ağ keçə-tüklüdür. Toxumlarının uzun lələkli-tüklü sütuncuğu vardır. İyun ayında çiçəkləyir, iyun-iyul aylarında meyvə verir.
Ekologiyası
Əsasən meşənin aşağı hissələrində, aşağı dağ qurşağı meşələrində, kolluqlarda, çəpərlərin dibində və çay sahillərində rast gəlinir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda Samur-Şabran ovalığında, Böyük Qafqazın şərqində və qərbində, Qubada, Alazan-Əyriçay ərazilərində yayılmışdır. Ovalığın aşağı dağ qurşağında, əsasən cənub yamaclarda bitir.
İstifadəsi
Dekorativ əhəmiyyətlıdır. Yarpaqlarında A vitamini, çiçəklərində efir yağları vardır. Cavan zoğları yeməlidir. Gövdəsi səbət hörülməsində, alt qabığı (floema) kəndir hörülməsində istifadə olunur.
Cəlal Bərgüşad
Cavadov Cəlal Novruz oğlu (Cəlal Bərgüşad) — nasir, 1963-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Cəlal Bərgüşad 1924-cü il iyunun 22-də Azərbaycanın Qubadlı rayonunun Qəzyan kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Qubadlı kəndində fəhlə-gənclər məktəbində almış, II dünya müharibəsində iştirak etmiş, ağır döyüşlərin birində kantuziya olduğuna görə tərxis edilmişdir (1943). Bundan sonra Qubadlı rayon daxili işlər şöbəsində VAQ müdiri işləmişdir (1943-1946). Onun "Cənub taydan əsən meh" adlı ilk şeri də Qubadlıda çıxan "Avanqard" qəzetində dərc edilmişdir (1946). Azərbaycan Dövlət Universitetinin fılologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsini bitirmişdir. "Azərbaycan pioneri" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi təyin olunmuşdur (1951).
1958-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində böyük redaktor vəzifəsində işləmişdir. Onun ssenarisi əsasında "Çoban Boran", "Göy göl", "Suren Adamyan", "Torpağın ətri", "Çinar yarpağı" televiziya fılmləri çəkilmişdir. "Babək" əsəri Tehranda (1984) farsca, "Qaçaq Nəbi" İstanbulda (1979) türkcə kütləvi tirajla çap olunmuşdur. Xidmətlərinə görə birinci dərəcəli "İkinci Dünya müharibəsi" ordeni (1986) və medallarla təltif edilmişdir.
Cəlal Bərgüşad şair Süleyman Rüstəmin bacısıyla ailə qurmuşdur.
1996-cı il iyulun 9-da vəfat etmişdir.
Emilia pinnatifida
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Eugenia sachetae
(Eugenia sachetae) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaston Orleanski (1842-1922)
Qaston Orleanski —
Həyatı
28 aprel 1842- ci ildə Neyi syor-Sendə anadan olmuşdur. 28 avqust 1922-ci ildə vəfat etmişdir. O fransız şahzadəsi Lui Orleanın övladı, Hersoq de Nemurun və fransız kralı Lui Filipin nəvəsi idi.Braziliya şahzadəsi İzabellanın əsri idi. Onun İzabelladan dörd övladı olmuşdur.
Paraqvay müharibəsində iştirakı
Paraqvay müharibəsində Braziliya ordusuna komandanlıq etmiş və cəsurluğu ilə seçilmişdir.Ömrünün sonuna yaxın marşal rütbəsi alır. Müasir araşdımaçı - tarixçilər onu hərbi çinayyətlərdə itdiham edilsədə hec biri təstiqini tapmır. Parqvay müharibəsinin son bir ilində partizan dəstələrinə qarşı vuruşan 21,000-lik müttəfiqlər ordusuna rəhbərlik etmişdir.
Ailə həyatı
O İzabella ilə nigahdan 10-il sonra onların övladı doğulur amma ölür. Sonradan onların üçəm əkiz övladları olur.XIX əsrə xas varlı ailələrdən fərqli olaraq onlar sevgi əsasında ailə qurmuşdular.Braziliyanın demək olar ki, bütün vilayyətlərinə səfər etmişdir.Əsasən ordu arasında böyük nüfüza malik olmuşdur.1889-cu il noyabrda baş vermiş hərbi çevrilişin qarşısını ala bilmir. Ölkə monarxiyadan respublikaya çevrilir. Ölkəni tərk etməli olur.1921-ci ildə yenidən Braziliyaya çevrilir. Həmin ilin 28 avqust tarixində Atlantik okeanında gəmidə vəfat edir.
Psychotria taitensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Keniyada yayğındır.
1984 Yay Olimpiya Oyunları
thumb|right|Olimpiyadaya həsr olunmuş poçt markası
Tarixi bölgənin əsas və hərbi tikililəri
250px|thumb|right|İspaniya Hərbi Qubernatorluğu Sarayı 200px|thumb|left|Main Plaza, Katedral və Məhkəmə Evi, San Antonio, Texas (açıq kart, çevrə, 1901-1914)
Tarixi bölgənin əsas və hərbi tikililəri San-Antonionun, Texasın tarixi ərazisidir.
1979-cu ildə Tarixi Yerlərin Milli Reyestrində siyahıya alınmışdır. Sahə İspaniya qoşunlarının və Texas hərbi qubernatorunun yerləşdiyi köhnə Presidio San-Antonio de Bexar şəhərini əhatə edir.
Buraya ayrı-ayrılıqda siyahıya alınmış, bir və ya bir neçə milli tarixi yerləri daxildir:
Sarıcalı oymağı
Sarıcalı oymağı — Cavanşir elinin qollarından biri.
Tarixi
Tarixi ədəbiyyatda bu qurumun Bəhmənli oymağından ayrılması məlumdur. XVIII yüzilin önlərində, 1727-ci ildə 9 ailədən ibarət idi. Yüzbaşının ailəsini də əlavə etsək, təxminən 10 ailə alınır. Osmanlı qaynağına görə, Sarıcalı oymağı Xaçın nahiyəsində Tərnəgird (Tərnəüd) torpağında qışlayır, başqa adı Torpaqbulaq olan Güştaş adlı yerlərində yaylayır. Bayad torpağında, Doğalan və Zəliyan adlı arxların kənarında əkinçiliklə məşğul olurdu.
Qarabağda xanlıq qurmuş Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir əslən Arazbarlıdır. Arazbar xanlıq dönəmində Cavanşir-Dizaq mahalı adlandı. Tarixçi Mirzə Adıgözəl bəy Qarabaği "Qarabağnamə" adlı əsərində Pənahəli xanın atası Ibrahimxəlil ağadan danışarkən yazır: "Bu dövlət və nüfuz İbrahimxəlil ağanın əlinə keçdiyi zaman daha da artdı. O, böyük dövlət sahibi olduğundan adı dillərə düşüb məşhur oldu. Onun Ağdamdakı bağı və hasar divarı, Arasbar və Araz kənarındakı mülkü, mal-qarasının otlaq və yataqları, yaylaqda "İbrahimxəlil qalağı" adilə məşhur olan bir imarəti onun varlı və böyük cəlal sahibi olmasına adil bir şahiddir." Tarixçi Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği "Qarabağ tarixi" adlı əsərində Pənahəli xanın əsil-nəsəbindən, yer-yurdundan bəhs edərkən yazır: "Mərhum Pənah xanın əsil-nəsəbi Dizağın Cavanşir elindəndir" Tarixçi Mir Mehdi Xəzani də bu fikrə dəstək verir: "Mirzə Camal mərhum yazar ki, Pənah xanın əsil-nəsəbi Cavanşir Dizaq elindən və Sarıcalı oymağındandır ki, Sarıcalı həm qədim Bəhmənli elindən bir firqədir ki, əyyami-sabiqdə Türküstan məmləkətindən gəliblər. Amma Mirzə Adıgözəl və başqa adamlar rəvayət edərlər ki, Pənah xan mərhumun əsil-nəsəbi Arqun xan Çingizə yetişir. Guya belə nisbət veriblər ki, dudmani-Çingiziyyənin dövlət və səltənətləri münqəriz olandan sonra o nəsildən birisi fərar edib gəlib əvvəl Gürcüstanın Lori qalasında məxfi və mütəvari olub, sonra xavanini-Gəncənin işləri tərəqqidə olan zamanda gəlib Gəncədə onlara xidmət edərmiş. Sonra ali olan hümməti şöylə xanlara xidmət-güzar olmağı özünə ar bilib, oradan Qarabağa gəlib Cavanşir içində bəxti-cavani-yarıt qılıb, çox dövlət və mal və həşəm üz verib və bir fərzəndi-ərcüməndi və bir mövludi-səadətməndi dəxi təvəllüd edib ki, hüsni-vəcahəti və camali-bilətafəti həddən ziyad imiş. Pəs ol əxtər bürci-nəcabətə və ol mehr-süpehri-şərafətə Əli müsəmma ediblər və çün cəmali-rüxsarı və dürrbar olan məqal və göftarı ata-anasının gah misal olan qülubi-xatirələrini kəhrəba kimi məczubi-məhəbbət etmişdi. Bu səbəb kəsrəti¬məhəbbətdən və nəhayəti-mehrü ülfətdən ona Sarıca əli1 xitab ediblər və əz bəski dövlət və müknəti və malü qəniməti ziyad olduğu səbəbə yanında naxırçı və ilxıçı və çoban və muzdur və xidmətkar çox olublar. Həmin obanın adı o zamandan Sarıca Əlili qalmışdır və Pənah xan dəxi şul nəsildən əmələ gəlmişdir".
Bəs Pənahəli xan Arazbar qəzasının harasındandır? Pənahəli xanın kötükcəsi, tarixçi Əhməd bəy Cavanşir doğma yuvalarından danışarkən yazır: "Onun əcdadı olub, Araz çayının sahilində, Bəhmənli kəndinin yaxınlığında Alaqarğı oymağında yaşayan Məhəmmədxan adlı birisi ceyran dərisindən qayırılmış perqament üzərində yazılan bir qəbaləyə əsasən Kürəkçay, Kür, Araz, Əlincəçay və Göycə gölü arasındakı 200 verstə qədər uzunluğu və bu qədər də eni olan bütün Qarabağ torpaqlarını satın almış və uzun müddət bu yerdən müstəqil surətdə istifadə edərək, hələ sağlığında oranı üç oğlu arasında bölüşdürmüşdü."
Dəqiqlik üçün qeyd edək ki, Məhəmmədxan sultan Pənahəli xanın qohumu deyildi. Məhəmmədxan sultan Səfəvilər dönəmində Arazbar və Bayat qəzalarında xeyli torpaqları olan böyük bir mülkədar idi. Pənahəli xandan da xeyli öncə yaşamışdı. Vəfatından sonra mülkünü oğlu Sədrəddin sultan idarə edirdi. Oğlundan sonra isə nəvələri Pənahəli bəylə Behbudəli bəy dədə-baba mülklərinə yiyələnmişdilər. Pənahəli xan Bayat bazarını adaşı Pənahəli bəydən alıb abadlaşdırmışdı...
Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir xanlıq qurduqdan sonra pulla alıb abadlaşdırdığı Bayat qalasına, sonra Sarıcalıların yurdu Tərnəkütə, lap sonra isə alıb tikdirdiyi Pənahabad qalasına köçdü.
Cavanşir elinin Sarıcalı oymağının əmirləri, əyan-əşrəfləri Qarabağda xanlığın qurulmasında önəmli rol oynamışdı. Pənahali bəy müstəqillik uğrunda mübarizəsində ilk növbədə sarıcalılara arxalanırdı. Elə onlarla da Nadir şahın sarayından qaçmışdı. Pənahəli bəy yaxın-yoldaşları sarıcalılarla (oğlu İbrahimxəlil ağa, bacısıoğlu Lütfəli bəy, Seyidəli bəy, Hacı Məhəmməd bəy, əmisioğlu Şahverən bəy, Hümbətəli bəy, Göyüş bəy) ilə qaçıb Qarabağa gəlir. Sürgündən yayınıb orda-burda daldalanan eldaşlarından başına yığıb qaçaqlığa qurşanır. Nadir şah Təbriz və Şamaxı hakimlərinə göstəriş verir ki, Pənahəli bəyi tutub hüzuruna gətirsinlər. Pənahəli bəy göstərişdən duyuq düşüb, Qarabağdan vurub Şirvandan çıxır, Şirvandan girib Qarabağdan çıxır. Dağda-daşda daldalanıb ələ keçmir.
Xanlıq quran sarıcalılar: Behbudəli ağa Ibrahimxəlil ağa oğlu, Ismayılxan ağa Ibrahimxəlil ağa oğlu, Mirzəxan ağa İskəndər ağa oğlu, Lütfəli bəy Hacı Mirzə Lətifxan ağa oğlu, Şahverən bəy Kazım ağa oğlu, Əhmədxan bəy Əhmədxan ağa oğlu, Hüseynxan bəy Iskəndər ağa oğlu, Seyidəli bəy, Hacı Məhəmməd bəy, Hümbətəli bəy, Göyüş bəy və başqaları.
Xanlığın qurulmasında önəmli rol oynamış Şahverən bəy Kazım ağa oğlunun törəməsi Qasım bəy Zakir Cəfərqulu xana yazırdı: Sarıcalı adın gətirmə dilə, Var imiş xudadan əlbəttə belə, Eşşək az qalıbdı çata mənzilə, Onu bundan sonra tuta bilməz at…
Sarıcalını qoyma eyləsin fərar, Yüzillik əmlakı tökülüb qalar; Gedən tək olara qızılbaş yazar On tümən məvacib, oda lavüsul… Quzey Azərbaycanda Sarıcalı adlı bir neçə kənd qərar tutur. Güney Azərbaycanda isə Marağada 2 kənd, Qaradağda 1 kənd var.
İsmayıl xan Damğani
İsmayıl xan Damğani (?-1826)—XIX əsr İran Qacarlar dövləti ordusunun sərkərdəsi. Sərdar.
Həyatı
İsmayıl xan Damğani Simnan vilayətinin Mehdişəhr şəhərində anadan olmuşdu.İran Qacarlar dövləti ordusunun sərkərdəsi idi. Əvvəlcə sarayda qulam pişxidmətbaşı vəzifəsində xidmət etmişdi. Sonra orduya qatılmışdı.
1804-cü ildə Fətəli şah Qacar Qafqaz uğrunda savaşların çox zor olduğu haqda Abbas mirzə Qovanlı-Qacardan gələn bilgiləri dəyərləndirdikdən sonra Xorasanda İsmayıl xan Damğaninin komandanlığında olan süvari ordunun Azərbaycana gəlməsi, Abbas Mirzəyə qatılmasını istədi. Özü də saray adamları, əyanları və dövlət ərkanı ilə bərabər Qarabağa yola düşdü.
Tarixçi Əminə Pakrəvan yazır: "Abbas Mirzə müdafiə sistemini gücləndirmək amacı ilə bir neçə gün İrəvanda qaldı. Sonra da ordusunun Əhərdə oturaq salmasını istədi. Abbas mirzə geri çəkilərkən İsmayıl Damğanini ordunun önəmli bir bölümü ilə Sisyanovla savaşmağa göndərmişdi. İsmayıl Damğani ani hücumu ilə Sisyanovu Tərtərə tərəf geri püskürtdü. Beləliklə Şuşa və rus ordusundan oluşan hərbi saxlusu (ordunun barındığı geniş yer) çevrədən qopuq şəkildə təcrid durumuna düşdü. Ancaq Kür çayının iki ağaclığında Abbas mirzəyə vəfadarlığı ilə bilinən Pirqulu xan az qala Mustafa xan Şirvaninin tələsinə düşmüşdü. Mustafa xan Şirvani, Abbas mirzə geri çəkilmə qərarı aldıqdan sonra açıq şəkildə rusların tərəfinə keçmişdi".
1806-cı ildə İsmayıl xan Damğaninin başçılığı ilə Qacar qoşunu Cəbrayıllı bağlarında Rusiya qoşununa qalib gəldi.
Tarixçi Əminə Pakrəvan yazır: "Abbas Mirzə geri çəkilərkən İsmayıl Damğanini ordunun önəmli bir bölümü ilə Sisyanovla savaşmağa göndərmişdi. İsmayıl Damğani ani hücumu ilə Sisyanovu Tərtərə tərəf geri püskürtdü. Beləliklə Şuşa və rus ordusundan oluşan hərbi saxlusu (ordunun barındığı geniş yer) çevrədən qopuq şəkildə təcrid durumuna düşdü".
1809-cu il iyulun 16-da İsmayıl xan Damqanlının başçılığı ilə şah qoşununun üç minlik ön dəstəsi Hamamlı və Bəykəndi yaşayış məntəqəsində yеrləşən rus qarnizonlarına hücuma kеçdi. Lakin bu hücum rus dəstəsi tərəfindən dəf еdildi və məğlub olan şah qoşunu gеri çəkilməyə məcbur oldu. Məğlubiyyətə baхmayaraq, İrəvan istiqamətində yürüşlər davam еtdirilirdi. İyulun 21-də şah qoşunu Nağı bəyin başçılıq еtdiyi İrəvan qoşunu ilə birləşərək yеnidən Pəmbək və Şuragöl ərazilərinə hücuma kеçdi. Lakin bu hücum da baş tutmadı (76,191-192).
Fransa azərbaycanlıları
Fransa azərbaycanlıları — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Fransada yaşayan hissəsinin adı. 2012-ci ilə olan məlumata əsasən Fransada 70 min nəfərə yaxın miliyyəti azərbaycanlı olan şəxs yaşayır. Azərbaycanlıların Fransa ilə ilkin təmasları XIX əsrin sonlarına yaxın başlamışdır. Azərbaycan Demokratik Respublikası 1919-cu ildə 100 nəfərə yaxın tələbəni dövlət hesabına təhsil almaq üçün Avropa ölkələrinə, onlardan 42 nəfərini müxtəlif ixtisaslar üçün Fransaya göndərmişdir. Azərbaycan Demokratik Respublikasının SSRİ dönəmində məhdud səviyyədə davam edən əlaqələr Azərbaycanın 1991-ci ildə ikinci dəfə müstəqilliyini əldə etməsinin ardından yenidən inkişaf etməyə başlamışdır. Bu gün azərbaycanlılar əsasən Fransada paytaxt Paris şəhərində, Elzas bölgəsində, Bordo, Marsel və Kann kimi böyük şəhərlərdə yaşamaqdadırlar.
İlkin qarşılıqlı əlaqələr
Fransızların Azərbaycanda növbəti ciddi fəaliyyəti özünü Bakı və onun ətraf kəndlərinin ərazilərində yaşanan neft bumu zamanı göstərməkdədir. Fransız sərmayeçiləri olan Rotşildlər ailəsi Azərbaycana gələrək burada neftin emal edilməsi və satışı ilə məşğul olmağa başlayırlar. 1883-cü il 16 may tarixində Bakıda Xəzər – Qara dəniz neft sənayesi və ticarət cəmiyyəti adlı şirkət təsis olunur. Fransanın Rotşild qardaşlar bankına tabe olan şirkət Bakının Balaxanı, Sabunçu, Ramana kəndlərində neft emalı ilə məşğul olurdu. Qısa zamanda neft emalını genişləndirən şirkət 1889-cu ildə 30 mln pud neft emal edir. İncəsənət və mənədəniyyət kimi sahələrdə məhdud formada fəaliyyət göstərən fransızlar XX əsrin əvvəllərində Bakıda əsasən neft və bank sahəsində çalışırdılar.
AXC dönəmi
thumb|right|200px|[[Əlimərdan bəy Topçubaşovun Parisdə yaşadığı evin qarşısında qoyulmuş xatirə lövhəsi.]] 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradılması ilə Azərbaycan-Fransa münasibətlərii rəsmən yaranmağa və inkişaf etməyə başlayır. Azərbaycan nümayəndə heyətinin Fransaya ilk rəsmi səfəri 1919-cu ildə Paris şəhərində keçirilən Paris Sülh Konfransı zamanı baş tutur. Əlimərdan bəy Topçubaşovun rəhbərliyi ilə Fransaya səfər edən qrupun əsas məqsədlərindən biri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin müstəqilliyinin de-facto səviyyədə dünyanın aparacı dövlətləri tərəfindən tanınması olmuşdur. 1919-cu ilin 28 mayında Azərbaycan nümayəndə heyəti ilə dönəmin ABŞ prezidenti Vudro Vilson arasında görüş keçirilir. Keçirilən görüşdə Vudro Vilsona Azərbaycan Xalq Cümhuriyətinin yaranma tarixi, onun 1 il müddətində keçdiyi inkişaf yolu və Qafqazda olan vəziyyət barədə məlumatlar verilir.
Azərbaycan nümayəndə heyəti tərəfindən keçirilən sülh konfransı müddətində Paris sülh konfransına Qafqaz Azərbaycanı sülh nümayəndəliyinin tələbləri adlı kitabça ingilis və fransız dillərinə tərcümə edilərək çap edilir və tədbir iştirakçılarına paylanılır. Paris Sülh Konfransının Azərbaycan və Gürcüstanla bağlı olan qərarlarına əsasən Paris Sülh Konfransını Ali Şurası tərəfindən bu iki ölkənin müstəqillikləri de-fakto tanınır. Tərəflər arasında əldə edilən razılığa əsasən Azərbaycanda və eyni zamanda Avropa ölkələrində qarşılıqlı nümayəndəliklər fəaliyyət göstərməli və əməkdaşlıq perspektivlikləri dəyərləndirilməli idi. Paris Sülh Konfransında əldə edilən diplomatik uğurun nəticəsi olaraq, 1920-ci ilin əvvəllərində Bakıda Fransanın nümayəndəliyi açılır.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin maliyyə yardımı ilə 100 nəfərə yaxın tələbə Avropa ölkələrinə təhsil almağa göndərilir. Göndərilən tələbələrdən 42 nəfəri Fransanın müxtəlif şəhərlərində təhsil almışdılar. Cümhuriyyət tələbələri olaraq adlandırılan tələbələrdən: Abbas Atamalıbəyov, Abbas bəy Muradov, Aslan bəy Vəzirov, Balağa Ağayev, Bayram Hacıyev, Cəbrayıl Rəhimov, Əjdər bəy Axundov, Mirzeynalabdin Mirqasımzadə, Miri bəy Vəzirov, Məmmədrəşid Bosnalızadə, Mustafa bəy Vəkilov, İsrafil Əşrəfov, Rəşid bəy Topçubaşov, Zaur bəy Daqirov, Teymur bəy Aslanov, Zeynalabdin Hüseynov və Xaspolad bəy Hacıyev Paris Universitetində təhsil almışdılar.
Cümhuriyyətin süqutunun ardından Fransada təhsil alan azərbaycanlı tələbələrdən bir çoxu siyasi motivlərə görə Azərbaycana qayıda bilməmiş və Fransada qalmışdır. Fransada qalanlar arasında Paris Sülh Konfransında Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri kimi çıxış etmiş Əlimərdan bəy Topçubaşov və oğlu Rəşid bəy Topçubaşovda olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Fətəli xan Xoyskinin 1918-ci il dekabrın 26-da təşkil etdiyi III hökumət kabinetində Ticarət və Sənaye naziri vəzifəsini icra etmiş Mirzə Əsədullayevdə Azərbaycanda yeni yaradılmış sovet hakimiyyətinin siyasi təzyiqlərindən qaçaraq Parisə mühacirət etmişdir. Cümhuriyyətinin istilasından sonra I Əkinçilik və Əmək naziri Əkbər ağa Şeyxülislamovda ömrünün sonuna kimi Paris şəhərində yaşamaq məcburiyyətində qalan Azərbaycan ziyalılarından idi.
II Dünya müharibəsi dönəmi
thumb|right|250px|Bir qrup azərbaycanlı legioner döyüşdə ələ keçirdikləri qənimətlə — fransız partizanlarının bayrağı ilə birlikdə. ([[Fransa, Müriyak, 1944)]] II Dünya müharibəsi zamanı 600 minə yaxın azərbaycanlı aparılan hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir. SSRİ ordusunun tərkibində nasist ordularına qarşı aparılan döyüşlərin bir digər hissəsini partizan mübarizəsi təşkil edirdi. Azərbaycanlı partizanlar əsasən Almaniya və İtaliya ərazilərində aparılan döyüşlərdə iştirak edirdilər. Triest şəhərində Vermaxt qüvvələrinə qarşı sabotaj əməliyyatları həyata keçirən Mehdi Hüseynzadə qısa zamanda bütün Avropada məşhurlaşır. Mehdi Hüseynzadə ilə yanaşı İtaliya Xalq Müqavimət Hərəkatının iştirakçısı Tahir İsayevdə tanınmış azərbaycanlı partizanlardan olmuşdur.
Fransa ərazisində döyüşən azərbaycanlı partizanlardan ən tanımışı isə Əhmədiyyə Cəbrayılov olmuşdur. Əhmədiyyə Cəbrayılov 1920-ci ildə Şəki rayonunun Oxud kəndində anadan olur. II Dünya müharibəsinin başlamasının ardından könüllü olaraq cəbhəyə yollanır. Orconikidze diyarının Nevinnomıssk şəhərindəki aviasiya məktəbində hazırlıq keçir. Bir neçə ay davam edən kurslardan sonra kiçik leytenant rütbəsi alaraq Moskva yaxınlığında yerləşən 35-ci divizionun 350-ci bombardmançı eskadriliyasına, texniki xidmət sahəsinə təyin olunur. 1942-ci ilin aprelində Ukraynanın Donbas şəhərinə göndərilir və orada 350-ci polkun siyasi rəhbərinin köməkçisi təyin olunur. 1942-ci ilin aprel və ya may ayında onun təyyarəsi Kursk ətrafında vurulur. Almanlar tərəfindən əsir götürüldükdən sonra müxtəlif əsir düşərgələrində saxlanılır.
1943-cü ildə saxlanıldığı həbs düşərgəsindən tabutda gizlənmək yolu ilə qaçmağı bacarır və bundan sonra Əhmədiyyə Cəbrayılovun Fransa Müqavimət Hərəkatı illəri başlamış olur. Qısa zamanda apardığı uğurlu əməliyyatlarla məşhurlaşan Əhmədiyyə Fransada Armed Mişel, Ryus Armed və Хаrqo kimi ləqəbləri ilə tanınır. Nasistlər partizanın başına 10 min marka dəyərində pul mükafatı təyin edirlər. Fransa qarşısında göstərdiyi xidmətlərə görə "Fəxri Legion" ordeni ilə təltif edilən Əhmədiyyə Cəbrayılov 1944-cü ilin 20 avqust tarixində Paris şəhərində Müqavimət Hərəkatının lideri Şarl de Qoll ilə görüşür. Müharibənin başa çatmasının ardından Əhmədiyyə Azərbaycana qayıdır.
Mədəniyyət
thumb|140px|right|[[Arşın mal alan (operetta)|Arşın mal alan operettasının fransız dilində olan posteri (Paris, 1925)]] Azərbaycanlıların Fransada mədəni səviyyədə əlaqələr yaratmasının tarixi əsasən XX əsrdən etibarən başlayır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin maliyyə dəstəyi ilə Fransa oxumağa göndərilən Cümhuriyyət tələbələri Fransada Azərbaycan mədəniyyətinin təbliğ edilməsinə öncülük etmişdilər. Tələbələr tərəfindən Paris teatır səhnələrində müxtəlif tamaşalar səhnələşdirilmişdir. 1925-ci ildə Parisdə Üzeyir Hacıbəyovun müəllifi olduğu "Arşın mal alan" operettası fransız dilində tamaşaya qoyulur. Digər bir tamaşa isə Parisdə təhsil alan Cümhuriyyət tələbələri tərəfindən hazırlanmışdır. Tamaşa 1925-ci ilin 4 iyun tarixində Femina Teatrında səhnələşdirilmişdir. "Arşın mal alan" operettasını fransız dilinə Üzeyir Hacıbəyovun qardaşı Ceyhun Hacıbəyli tərcümə etmişdir. Parisdə "Azərbaycan" adlı jurnalın nəşr edilməsi də mühüm mədəni hadisələrdən idi. Jurnal Müsavat partiyasının nəşri kimi 1926-cı ilin oktyabrından nəşrə başlamışdı.
Fransada Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında önəmli xidmətləri olan şəxslərdən biridə Ceyhun Hacıbəyli olmuşdur. Bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun qardaşı olan Ceyhun Hacıbəyli 1891-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olur. Fəaliyyətini bir müddət Azərbaycanda davam etdirdikdən sonra Fransaya köçür. Ceyhun bəy Fransada yaşayarkən "La Revul du Mond Müsulman, "La Fiqaro" kimi mətbu orqanlarla əməkdaşlıq etmiş, La Revul des Deux Mende adlı jurnallarda çalışmış, Parisdə fransız dilində nəşr olunan Qafqaz" və Münhendə Azərbaycan dilində çıxan "Azərbaycan" jurnalının redaktoru olmuşdur. Azadlıq radiosunun Azərbaycan üzrə olan bölməsinin yaradıcılarından sayılan Ceyhun Hacıbəyli Münhendəki SSRİ-ni Öyrənən Universitetin müxbir üzvü seçilmişdir.
Fransada Azərbaycan mədəniyyəti ilə bağlı olan digər fəaliyyətlərdən biri də İren Məlikovanın adı ilə bağlıdır. Strasburq Universitetinin professoru olan İren Məlikova 1966-cı ildə həmin təhsil ocağında türk şöbəsinin açılmasına nail olur. Eyni zamanda bu dövrlərdə Strasburq şəhərində Turkika adlı jurnal fəaliyyətə başlayır. 1968-ci ildə Çingiz Hüseynovun Mirzə Fətəli Axundov haqqında yazdığı Fətəli fəthi və Məhəmməd, Məmməd, Məmiş adlı kitabları fransız dilinə tərcümə edilərək nəşr edilir. Fransa-Azərbaycan münasibətlərinin inkişafında fransız kommunist yazıcı Anri Barbüsündə müəyyən rolu olmuşdur. Anri Barbüs 1927-ci ildə Azərbaycan SSR-nə etdiyi səfər zamanı Bakı şəhəri ilə tanış olmuş və səfərindən məmnun qalmışdır. Anri Barbüs Bakı haqqında təəssüratlarını özünün Neft ölkəsində adlı əsərində belə təsvir etmişdir: Əgər məndən sovet hakimiyyətinin həyata keçirtdiyi, yaratdığı ən təəccüblü, heyranedici işləri haqda soruşsalar, onda mən belə cavab verərdim: Bakıya baxın! 1989-cu ildə Parisdə Azərbaycan evi adlı mədəniyyət təşkilatının əsası qoyulur. Təşkilatın əsasını qoyanlardan biri də Qədir Süleymanov olmuşdur. Parisdə yaradılan təşkilatın bənzəri isə 2005-ci ildə Strasburq şəhərində yaradılmışdır. 2012-ci ildə Paris şəhərində prezident İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin açılışı olmuşdur. Mərkəz Fransada Azərbaycan mədəniyyəti ilə bağlı fəaliyyət göstərən ən böyük təşkilat hesab olunur.
Ədəbiyyat
thumb|right|120px|[[Banin tərəfindən yazılan Qafqaz günləri romanı.]] Fransada Azərbaycanla bağlı ədəbiyyatın yaranması bir neçə ədibin adı ilə bağlıdır. Ceyhun Hacıbəylinin "Azərbaycan" adlı jurnalın redaktoru olması fransız cəmiyyətində Azərbaycanla bağlı fundamental ədəbi fikirlərin formalaşmasına zəmin yaradırdı. Fransız ədəbiyyatında Azərbaycan mövzusu XIX əsrin ortalarından etibarən aktual olmağa başladı. Aleksandr Dümanın 1859-cu ildə nəşr edilən "Qafqaz səfəri" adlı əsərində Nuxa, Quba və Bakı kimi şəhərlərin təsvirləri verilir. Fransada yaşamış və fəaliyyət göstərmiş yazıçılardan əsil adı Əsədullayeva Ümmülbanu olan Banini misal göstərmək olar. Banin 1905-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Banin məşhur Azərbaycan milyonçuları Şəmsi Əsədullayevin və Musa Nağıyevin nəvəsi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Ticarət və Sənaye naziri Mirzə Əsədullayevin qızı olmuşdur. Banin əsərlərində əsasən Azərbaycanla bağlı mövzuların işlənməsinə fikir verirdi. 1945-ci ildə çap edilən və yazıçıya böyük uğur gətirən Qafqaz günləri romanı yazıçının şəxsi bioqrafiyası üzərində qurulub. Romanda Bakının bir çox zəngin ailələri, onlar arasında olan münasibət, bayram və yas mərasimləri, milli adət-ənənələr, zamanın əhval ruhiyyəsi müəllif tərəfindən dəqiqliklə və ustalıqla qələmə alınmışdır. Ömrünün sonuna kimi Paris şəhərində yaşayıb yaradan Banin 1992-ci ildə bu şəhərdə vəfat etmişdir.
Fransada fəaliyyət göstərmiş azərbaycanlı yazıçılardan biri də İren Məlikova olmuşdur. 1917-ci ildə Sankt-Peterburqda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. İren Məlikova Bakıda tanınmış neft sahibkarlarından olan İskəndər bəy Məlikovun qızı idi. Azərbaycanda SSRİ hakimiyyətinin qurulmasının ardından ailəsini əvvəlcə Finlandiya, oradan isə Fransaya aparan İsgəndər bəy Məlikov ömrünün sonuna qədər burada yaşamışdır. Parisdə təhsil alan və daim tarix sahəsini araşdırmağa maraq göstərən İren Məlikova bu sahədə əsərləri olmuş yazıçıların yazıları ilə tanış olur. 1957-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və gərgin elmi fəaliyyətin ardından Strasburq Universitetinin professoru adına qədər yüksəlmişdir. İren Məlikova 1966-cı ildə həmin təhsil ocağında türk şöbəsinin açılmasına nail olur. Eyni zamanda alimin dəstəyi ilə Strasburq şəhərində "''Turkika'"' adlı jurnal fəaliyyətə başlayır. Azərbaycanşünas türkoloq alim kimi bir çox universitetlərin fəxri doktoru ünvanını alan İren Məlikova "Danışmənd dastanı", "Əbumüslüm Xorasani" və "Umur Paşa dastanı" adlı əsərlərin müəllifidir. Yazıcı 2009-cu ildə Parisdə vəfat etmişdir.
Müstəqillik illərindən sonra
Azərbaycan 1991-ci ildə ikinci dəfə müstəqilliyini elan etdikdən 4 ay sonra Fransa tərəfindən rəsmən tanınmışdır. 1992-ci ilin 21 fevral tarixində iki dövlət arasında diplomatik əlaqələr yaradıldı. Elə həmin ilin 16 mart tarixində Fransanın Azərbaycanda səfirliyi fəaliyyətə başlamışıdır. Azərbaycanın Fransada səfirliyi isə 1994-cü ilin 20 oktyabr tarixində açılmışıdır. 1993, 1996 və 1997-ci illərdə prezident Heydər Əliyevin Fransaya rəsmi səfərləri baş tutmuşdur. 15 dekabr 2003-cü ildə Fransanın Müdafiə naziri Heydər Əliyevin dəfn mərasimində iştirak etmişdir. Prezident İlham Əliyevin Fransaya ilk səfəri 2004-cü ilin yanvar ayında baş tutmuşdur. Azərbaycan Prezidentləri ilə yanaşı Fransa prezidentləri tərəfindən də Azərbaycana səfərlər həyata keçirilmişdir. Nikolya Sarkozi və Fransua Olland müxtəlif vaxtlarda Bakıda rəsmi səfərlər həyata keçiriblər. Baş tutan qarşılıqlı səfərlər zamanı tərəflər arasında müxtəlif sahələri əhatə edən müqavilələr imzalanmışdır. Hal-hazırda konsulluq məsələləri Azərbaycanın Fransadakı və Fransanın Azərbaycandakı səfirlikləri tərəfindən həyata keçirilir.
Maraq doğuran hadisələr
Azərbaycan cəmiyyətində Fransa mövzusu hər zaman aktual olmuşdur. XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının nümunələrində Fransa mövzusuna bir neçə dəfə müraciət edilir. 1850-ci ildə yazıçı-dramaturq Mirzə Fətəli Axundov tərəfindən yazılan "Hekayəti Müsyö Jordan Həkimi-Nəbatat və Dərviş Məstəli Şah Cadükuni Məşhur" əsərində Qarabağa səfər edən fransız təbib Müsyö Jordan obrazından söhbət açılır. Əsər əsasında 1976-cı ildə çəkilmiş "Dərviş Parisi partladır" adlı filmdə Azərbaycan kinosunun dəyərli nümunələrindəndir. 1995-ci ildə Vaqif Mustafayev tərəfindən çəkilən "Fransız" filmi isə Avropadan qayıdandan sonra öz milli adət-ənənələrimizə yuxarıdan aşağıya baxan azərbaycanlı haqqındadır. Əlibala (Fərman Şəkili) azərbaycanlı olduğunu danır, fransızca danışmağa başlayır. Onu yola gətirmək üçün hər yola müraciət edirlər, bir xeyri olmur. Sonradan məlum olur ki, Əlibala hələ sünnət olunmayıb. Məcburi sünnət elədikdən sonra Əlibala çevrilib olur müsəlman, azərbaycanlı.
İki tərəfli maraq doğuran münasibətlərdən biri də təhsil ilə bağlıdır. 2011-ci ildə Fransanın keçmiş Prezidenti Nikola Sarkozinin Bakıya səfəri zamanı Bakı-Fransız liseyinin yaradılması ilə bağlı rəsmi sənəd imzalanmışdır. Liseyin yaradılmasına Heydər Əliyev Fondunun da dəstək vermişdir. Liseyin yaradılmasının əsas məqsədi Azərbaycanda müvəqqəti və daimi yaşayan fransızdilli əcnəbi vətəndaşların və Azərbaycan vətəndaşlarının bu dildə təhsil almalarına geniş imkanlar yaratmaqdır. 2014-cü ildə Azərbaycana rəsmi səfərə gələn Fransa Prezidenti Fransua Olland tədris mərkəzində aparılan tikinti işləri ilə tanış olmuşdur. Bakı-Fransız liseyi Bakının Ağ şəhər yaşayış kompleksində yerləşən "Paris" məhəlləsi adlı səmtdə yaradılmaqdadır.
Psychotria trichocalyx
(Psychotria trichocalyx) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Emilia praetermissa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Spirallılar
Spirallılar — Heyvanların ilkağızlılar aid tipüstü.
Eugenia rottleriana
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cennifer Parilla
Cennifer Parilla (d. 9 yanvar 1981; Nyuport-Biç, Birləşmiş Ştatlar) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən batut gimnastı. Cennifer Parilla, 2000 və 2004-cü illərdə Birləşmiş Ştatları Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.