cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Səməd bəy Vəkilov
Həyatı
Səməd ağa Əhməd ağa oğlu 1871-ci ildə Qazax qəzasının Salahlı kəndində anadan olmuşdur.
1891-ci ildə Kutais gimnaziyasını bitirib, Peterburq Universitetinin fizika-riyaziyyat fakultəsinə girib.
1894-də buradan çıxaraq Peterburq Yol Mühəndisləri İnstitutuna dəyişilib və buranı 1899-da bitirib.
Xidmətə 1899-da Kiyev-Kovel dəmiryolunda, sonra Zaqafqaziya və Vladiqafqaz magistrallarında işləməklə başlayıb.
Turin atı (film, 2011)
Turin atı — 2011-ci il istehsalı olan Bela Tarr və Ágnes Hranitzkynin rejissorluq etdiyi macar filmidir. Filmdə János Derzsi, Erika Bók və Mihály Kormos çəkilmişlər. Film Bela Tarr və László Krasznahorkai tərəfindən yazılmışdır. İtaliyanın Turin şəhərində sahibi tərəfindən döyülən atın Nitşe tərəfindən qucaqlanması, Nitşenin sonrakı həyatının məlum olması, filmin isə atın sonrakı həyatından bəhs ilə başlayır.
Səməd bəy Vəkilov
Həyatı
Bakı Politexnik Məktəbində xüsusi fənlər üzrə müəllim (16.10.1919-dan); Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə, daha dəqiq desək, 1919-cu il oktyabrın 19-dan pedaqoji fəaliyyətə başlayan Səməd Vəkilov Bakı Sənaye Məktəbində xüsusi fənlərdən dərs deyirdi.
XMK Baş peşə təhsili idarəsi ("Qlavprofobr") məktəb şöbəsinin müdiri (1920-də; XMK peşə təhsili idarəsində təlimatçı (1.3.1922-dən); Nərimanov adına texnikumun direktoru (20.6.1922-dən)
Səməd ağa Vəkilov 1943-cü ildə vəfat etmişdir.
Turin atı (film, 2011)
İdeyası
Filmin ideyası 1980-ci illərin ortalarında Krasznahorkai tərəfindən Nitşenin Turindəki at macərasının danışılması və atın sonrakı taleyi barədə soruşulan sualla Tarrın ağlına gəlmişdir.
Məkan
Film Macarıstanda bir vadidə baş verir. Film 35 gün ərzində çəkilib.
Mənbə
http://en.wikipedia.org/wiki/The_Turin_Horse
Ceyms Kaan
Ceyms Kaan Amerikan aktyor. Ana və atası Almaniya yəhudilərindən idilər ki ABŞa köçmüşdülər.
Buş-dü-Ron
Buş-dü-Ron  — Fransa departamenti, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 13. İnzibati mərkəzi — Marsel. Əhalisi — 2 000 550 nəfər (2010).
Tarix
Buş-dü-Ron, 1790-cı ilin mart ayında Böyük Fransız İnqilabı zamanı yaranan ilk departamentlərindən biri. Keçmiş Provans ərazisində yerləşən, lakin 1793-cü ildə sərhədlər dəyişdirildi.
Buş-dü-Ron, inqilab üçün çox əlverişli və çox aktualdır: 1794-cü ilin sonunda departamentdə 90 nəfər kahinlərin 50% -i ruhanilərin vətəndaş konstitusiyasını qəbul etməyi qəbul edir. .
1800-cü ildə departamentin əsas şəhəri Aiks-dən Marselə köçdü.
Müttəfiqlərin Vaterlo döyüşündə (18 iyun 1815) qələbəsindən sonra, departament 1815-ci il iyunun 1818-ci ildən Avstriya qoşunlarını məğlub etdi.
İqlim
Buş-dü-Ron departamentinin bütünlüklə Aralıq dənizi iqliminə tabedir:
Elektromaqnit induksiyası
Elektromaqnit induksiyası — maqnit sahəsində hərəkət edərək öz konturundan keçən maqnit induksiya xətlərinin sayını dəyişdirən keçirici konturda elektrik cərəyanıdır. Elektormaqnit induksiyası 1831-ci ildə Maykl Faradey tərəfindən kəşf olunmuşdur. İnduksiya cərəyanının şiddəti konturla hüdudlanmış səthdən keçən maqnit selinin dəyişmə sürəti ilə mütənasibdir. Bu ifadənin tənliyi aşağıdakı kimidir: h'
Elektromaqnit induksiyası hadisəsi qapalı keçirici konturun əhatə etdiyi səthdən keçən maqnit selinin dəyişməsi zamanı konturda cərəyan yaranmasıdır.
Maqnit induksiya vektorunun modulu, konturun sahəsi və konturun normalı ilə induksiya vektoru arasında qalan bucağın kosinusu hasilinə maqnit induksiya seli deyilir. Maqnit seli skalyar kəmiyyət olub, mənfi və ya müsbət qiymət ala bilər.
Cəfərli (Borçalı)
Cəfərli - Gürcüstanın Bolnisi rayonunda kənd.
Erythroxylum echinodendron
(Erythroxylum echinodendron) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tale yükü (film, 1997)
Məzmun
Film Fatmanın (Ruhiyyə Hüseynova) başına gələn əhvalatlar haqqındadır. Filmdə baş verən hadisələr yaradıcı təxəyyülü bəhrəsi olaraq 1994-1995-ci illəri əhatə edir.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Geniş açılmış gözlərlə (film)
"Geniş açılmış gözlərlə" (עיניים פקוחות, Einayim Pkuhot) — İsrail rejissoru Haim Tabakmanın 2009-cu ildə, dram janrında çəkilmiş filmi. Filmin ssenarisi israilli ssenari müəlifi Merav Doster tərəfindən yazılmışdır. Filmdə səslənən musiqi isə, fransalı bəstəkar Nataniel Mexali tərəfindən bəstələnmişdir. Film Yerusəlimin ətrafındakı qədim Mea Şearim rayonunda yaşayan iki haredim — ultraortodoksal yəhudi kişilər arasında baş vermiş sevgi hisləri haqqındadır. Film 14 may 2009-cu ildə Böyük Britaniyada Peccadillo Pictures şirkəti tərəfindən tamaşaçılara nümayiş olunmuşdur. Film İsrail, Fransa və Almaniyanın birgə istehsalı hesab olunur.
Film iki dekorasiyalı poetik ibrətli hekayə xarakterinə malikdir. Rejissor Tabakmanın əsas məqsədi, minimalistik metodlar ilə bədii fikirin tam şəkildə ötürülməsi idi. Rejissor bir neçə sadə ştrix vasitəsilə baş qəhrəmanların gizlin emosiya tufanını, gərginliyini və xarakterlərini müvəffəqiyyətlə nümayiş etdirə bilmişdir.
Süjet
Aaron, Yerusəlimdə yaşayan ortodoksal evli yəhudi və dörd uşaq atasıdır. O, çox vicdanlı və yəhudi icmasının hörmətli bir üzvüdür, amma yaşının çiçəkləndiyi bir dövrdə, mənəvi olaraq sıxıntılı, boz və cansız bir həyatdan əziyyət çəkir. Atasının vəfatından sonra, o, qəssab dükanının bütün işlərini öz üzərinə götürür, lakin təkbaşına bacarmayacağını anlayan Aaron yeni işçi götürməyi qərara alır və bu haqda elanı dükanın pəncərəsinə yapışdırır. İyirmi iki yaşındakı evsiz və tənha Ezri isə Yeşiva tələbəsidir. Bir gün o, keçmiş sevgilisi ilə danışmaq üçün Aaronun mağazasına daxil olur və oradakı telefondan istifadə etməyi xahiş edir. Elanı oxuyan Ezri, mağazada köməkçi qismində işləmək istədiyini Aarona bildirir, lakin dükan sahibi bu təklifi rədd edir. Növbəti gün sinaqoqa daxil olan Aaron, Ezrini küncdəki skamyada yuxuladığını görür. Aaronun ona yazığı gəlir və mağazaya dəvət edərək, işləməyinə razı olduğunu söyləyir. Aaron Ezrini tələbə olaraq yanına götürür və onun dini tədqiqat və eskiz incəsənətinə olan istedadını qiymətləndirərək, onu daim həvəsləndirir.
İki kişi arasında intim əlaqələr, Ezrinin şəhərin ətrafında yerləşən göldə ritual yuyunma dəvətindən sonra baş verir. Aaronun sədaqətli həyat yoldaşı Rivka, əvvəlcə ərinin yeni şagirdi olan Ezrinin ailə dairəsinə daxil olmasını alqışlayır. Bir axşam Aaron Ezridən portretinin çəkməyini xahiş edir. Bu vaxt Ezri öz hislərinə hakim ola bilməyərək Aaronu öpmək istəyir, ancaq o, dostunun bütün israrlı hərəkətlərinin qarşısını alır. Lakin çox keçmədən Aaron şagirdinə eyni hisləri duyduğunu anlayır və qəssab dükanında onu görən kimi öpərək, onunla cinsi əlaqə ilə məşğul olur. Ərinin son vaxtlar evə gec gəldiyini görən Rivka ondan şübhələnməyə başlayır. Ailənin yaxın tanışı hesab edilən yerli ortodoksal yəhudi icmasının hörmətedilən dini xadimi ravvin Vaisben, Aarona, işə qəbul etdiyi yeni şagirdi Ezrinin yerli Yeşivanın birindən xaric olunması haqda məlumat bildirərək, onunla çox sıx ünsiyyət bağlamamağı tövsiyə edir. Aaron buna rəğmən şagirdini həmişə müdafiə edəcəyini deyir. Ərinin Ezri ilə birlikdə gecə saatlarında mağazanı tərk etdiyini görən Rivka getdikcə daha da narahat olur. Haredim icmasında yaşadığına görə dindar insan olan Aaron, bir tərəfdən ailə və tanrısına olan sədaqət, digər tərəfdən isə Ezriyə duyduğu sıx məhəbbət hisləri arasında parçalanır.
Sinaqoqda keçirilən moizələr zamanı, həmçinin vaxtaşırı olaraq mağazaya edilən reydlər zamanı, icma üzvləri Aarona, Ezrinin hər kəs üçün pis nümunə və hətta lənət olduğunu bildirirdilər; yerli insanlar Ezrinin onlardan uzaq durmasını xəbərdarlıq etməyə başlayırlar. Ezri haqda müxtəlif elan və xəbərdarlıqlar məhəllədə yaşayan insanlara broşür şəklində paylanılır və onlar qəssab dükanını baykot edirlər və dükanda satılan ət məhsullarının Kaşrut normalarına zidd olduğunu özündə ehtiva edən yalan məlumatlar çap edirlər. Artan sosial, ticarət və ailə təzyiqləri altında, Aaron sevgilisi Ezri ilə əlaqələri kəsməyə çalışır, lakin bunu bacarmır. Ravvin Vaisben ilə qarşı-qarşıya çıxan Aaron dözməyərək, yalnız indi özünü canlı hiss etdiyini deyir. Ezri sabahısı gün qonşu küçələrin birində keçmiş sevgilisini görür və onunla danışmağa çalışır, lakin onun yanındakı dostlar Ezriyə hücum edərək onu vəhşicəsinə döyürlər. Aaron hücumun şahidi olsa da, ora müdaxilə etməməyi qərara alır. Aaron döyülüb yerdə yıxılan Ezriyə təsəlli verməyə çalışır və bu vaxt onların hər ikisi Ezrinin icmanı tərk etməyin vaxtının gəldiyini dərk edirlər. Buna baxmayaraq, vidalaşma günü, Aaron sevdiyi insanı bir daha görməyəcəyindən çox təsirlənir və həyat yoldaşından yaranmış vəziyyəti başa düşməsini və onu müdafiə etməsini xahiş edir. Rivka onu bağışlayır və bağrına basır.
Sübh tezdən Aaron bir vaxtlar Ezri ilə yuyunduğu müqəddəs gölə qayıdır. O bir az göldə üzdükdən sonra uzun müddətə suyun altına dalır və bu vaxt filmin kamerası qaralır və tamaşaçılar üçün baş qəhrəmanın boğulması və ya sağ qalması naməlum qalır.
Fəlsəfi interpretasiya
Homoseksuallıq hazırkı fundamental yəhudiliyin üzləşdiyi ən dərin və həllinə yönəlmiş sualların ən az cavab tapdığı problemlərdən biri sayılır. Homoseksualizm meyli və ya statusu ilə bağlı müxtəlif fikirlərin mövcud olmasına baxmayaraq, mühafizəkar ravvinlərin cari razılığı müəyyən edir ki, homoseksual münasibətlər (əlaqələr) Halaxaya, yəni yəhudi qanununa uyğun edilə və yəhudi qanunu ilə bəyənilə bilməz. Ravvinlər tərəfindən qəbul edilmiş qadağalar içərisinə, kişinin başqa bir kişi ilə anal seks ilə məşğul olmasıdır və bu, yehareg veal yaavor yəni "günah iş görməkdənsə ölmək yaxşıdır" kateqoriyasına daxil olur. Əhdi Ətiqin bu kiçik kateqoriyasına həmçinin cinayət, bütə sitayişetmə, zina və yaxın qohumu ilə evlənən münasibət də daxildir. Talmuda görə, homoseksualizm yəhudi olmayanlar üçün də yasaqdır və bu qayda Nuhun Universal Qanunlarında cinsi məhdudlaşdırmalarla bağlı hissədə yer alır. Konsensusa və ümumi razılığa gəlməyin mümkün olmadığı ictimai konservativlik, homoseksual və heteroseksual rakursları ilə filmdə müxtəlif və olduqca zəngin şəkildə nümayiş olunmuşdur. Belə ki, Aaronun ailəsi ilə qonşuluqda yaşayan Sara adlı cavan bir qızın, atasının onu başqasına vəd etməsinə baxmayaraq, gizli şəkildə və qorxu içərisində İsrael Fişer adlı sevdiyi kasıb gənc oğlan ilə görüşməyə davam etməsi səhnəsi, əslində həddindən ziyadə dindar yəhudi icma camaatının pozğunluğu hansı ənənəvi üsullar ilə yatırtdıqlarını bariz şəkildə tamaşaçıya təqdim edir. Filmdəki səhnələrin birində, icmanın ravvini, Aaronu və daha bir neçə tanışlarını özü ilə götürərək, Saraya aşiq olan İsrael Fişerin yaşadığı evə dəvətsiz daxil olurlar. Gənc oğlanı və onun yaşlı anasını təhdid edərək, qızla münasibətlərə birdəfəlik son qoymağı ondan tələb edirlər. Gərgin söhbətə qoşulan Aaron, öz növbəsində, Saranın atası tərəfindən pis qarşılan bu münasibətlərin olduğu kimi davam edəcəyi təqdirdə, evlərinə əxlaq polisinin qəfildən hücum edəcəyini və yaşadıqları evin yararsız vəziyyətə salınacağını xəbərdar edir. Filmdəki bu cür xoşagəlməz anları yağış və zülmət qaranlıqlı gecə səhnələri izləyir. Onlar metaforik və məcazi mənada mühafizəkar birliyin təzyiqlərini və bu cür həyat tərzində yaşamağa məcbur olan insanların pessimistikliyini simvolizə edir. Tamaşaçılar filmdə neqativ anlarla yanaşı, həm də yəhudi həyatının təqdirəlayiq məqamlarını da görə bilərlər; burada bütün ailə üzvlərinin bir masa arxasında bayram naharlarının sadə sevinclərini, etiqadlarından asılı olmayaraq, Talmud siniflərində bütün sadə vətəndaşların Ravvin ilə birgə əl-ələ şən nəğmələr oxumalarını görmək mümkündür.
Filmdə Aaronun Ezri ilə olduqca ehtiraslı və dolğun cinsi əlaqəsi, onun öz həyat yoldaşı Rivki ilə yaşadığı daha monoton, solğun və yeknəsəqli fiziki münasibətləri ilə tez-tez müqayisə edilir.
Aaronun işlədiyi ət dükanı, ictimai və özəl həyatın bağlayıcı həlqəsı rolunda çıxış edir. Kaşrut prinsiplərinə ciddi şəkildə riayət etməklə, o, yaşadığı cəmiyyət üçün müstəsna və önəmli rol oynayır və insanları son dərəcə təmiz yeyinti məhsulları ilə təmin edir. Aaronun ailə ocağı isə, dükan və qəssabın baş çəkdiyi digər şəhər lokasiyaları ilə maraqlı kontrast təşkil edir. Gözə çarpacaq dərəcədə hiss edilən bu kontrastın başlıca səbəbi, adi həyatda qadınlara dindar yəhudi cəmiyyətində ayrılmış əhəmiyyətsiz rol ilə Aaronun evinin daxilindəki bütün məkanın həyat yoldaşı Rivkaya geniş şəkildə təqdim edilmiş imtiyazlardadır. Mea Şearimdəki bütün tikililərdə olduğu kimi, Aaronun mənzili də olduqca kiçik və dardır, lakin həyat yoldaşının malik olduğu zirəklik, qənaətcillik və ixtiraçılıq xüsusiyyətləri səbəbindən, interyerlər olduqca səliqəli və rahat görünür. Ortodoksal inanclara görə, ev qadına məxsus bir məkandır və filmdə bu olduqca aydın hiss olunur; Rivka yorulmadan təsərrüfat üzrə işlərlə məşğul olur, uşaqlarına qayğı göstərir və ailəsini xoş təamlar ilə bol yedirtmək üçün səy göstərir. Rivka, buna rəğmən, ailəsi üzərində təhlükənin olduğunu hiss etdiyi zaman, mənzildə sahib olduğu imtiyazlardan və məhdudlaşdırılmış formada əri üzərində olan hakimiyyətdən (misal üçün gündəlik yeməyin hazırlanması və ya sekslə məşğul olma privilegiyası), incə metodlar ilə mütləq şəkildə istifadə edir. Filmdə Rivkanın "incə pressinqi" bir neçə dəfə nümayiş olunmuşdur (Talmuda görə, aybaşını bitirəndən sonra ərli qadınlara kompromissiz şəkildə verilən cinsi əlaqə ilə məşğul olma tələbini, Rivka ərinə olduqca soyuq və qaba üsulda deyir). Ezrinin nə cür insan olmasını dəqiqləşdirmək məqsədilə evinə dəvət edən Rivka, özünü ən başdan qətiyyətli tərzdə Aaronun sevimli arvadı və uşaqların anası olaraq təqdim edir və Ezri tərəfindən gələcəkdə ediləbiləcək xəyanət manipulyasiyalarından sanki xəbərdar olduğuna görə, böyük şabbat masası arxasında oturarkən, şən abu havanı Ezriyə demonstrasiya edir və bununla da ailəsinin stabilliyi və dağılmazlığını şübhəsiz fakt kimi altından xətt çəkir. Filmdə biz həmçinin Tövratın qanunları ilə tam qapalı həyat sürən Yerusəlimin yəhudi icmasının güzəranını sanki daxildən seyr edirik. Burada insanlar evlənir, onların çoxsaylı uşaqları dünyaya gəlir, qadınlar bütün həyatı boyu öz həyat yoldaşlarına məişətdə xidmət göstərirlər, hər dəfə, lazım olanda, hamılıqla sinaqoqa baş çəkirlər, şənbə gününü bayram edir, düzgün geyinir, mütləq şəkildə səlis ivrit dilində danışır, mənzilə, mağazaya daxil olarkən və ya oranı tərk edərkən qapının mezuzasını öpürlər. Bu olduqca köhnəpərəst düşüncə tərzi, əsrlər boyu qorunub saxlanılmış ətalətə, qanunlara, öncədən sanki formatlaşdırılmış həyat standartlarına zidd ola biləcək heç bir yeniliyi qəbul etmir. Əgər bir insan bütün ömrünü bir peşəyə sərf edərək, bütün ailə üzvlərinin namusunu cəmiyyətin haqlı qiymətləndirilməsindən asılı vəziyyətə salırsa və həmin cəmiyyətin müsbət baxışlarını əldə edə bilirsə, onu icmanın məsum və qəbahətsiz şəxsi kimi hörmət edirlər.
Filmdə Lut peyğəmbərinin Tanrı atəşinin Sodom və Qomorraya gətirməsi və bunun ardınca baş vermiş hadisələrə istinad edən ziddiyyətlər mövcuddur. Sodom və Qomorrada yerli xalq qonaqpərvərliyin qanununa hörmət göstərmirdi; filmdə də bu təkrarlanır. Yerli yəhudi icması da Ezriyə qarşı Tövratda yazılmış "qonaqpərvərlik qanununa" hörmət etməyərək, ona əzab verirlər və bunu görən Tanrı həm sahibə, həm də qonağa, səmadan öz atəşini endirir və yerli Sodom bununla da alt-üst olur.
Xarakterlər
Aaron dindar insan olduğu üçün uzun saqqal saxlayır və hətta evdə belə dini yəhudi geyimlərini əynindən çıxartmır. Yalnız Ezrinin Yerusəlimi bir günlük tərk edərək, göldə üzmək təklifini qəbul etdikdən sonra, Aaronun dinə olan sədaqəti sanki zəifləməyə başlayır və bu, filmdə simvolik olaraq nümayiş edilir; dostunun cazibədar çılpaq bədənini arxadan seyr edən Aaronun səbri tükənir və o, əvvəlcə başındakı kneyç papağını, daha sonra kipanı və sonda tsitsiti torpağın üzərinə qoyaraq dostu ilə çılpaq üzmək və bəlkə də ömründə ilk dəfə olaraq şən vaxt keçirmək qərarına gəlir.
Ezriyə artan məhəbbət daha öncə Aaronun özünün dini inamlarının öhdəsindən gəlməlidir; ilk öpüş səhnəsində, Aaron dostuna bunları deyir:
Baş qəhrəmanı canlandıran aktyor Zohar Ştrauss yüksək həssaslıqla Aaronun yavaş oyanışını böyük istedadla təqdim edir; başlanğıcda onun üz cizgiləri və ifadələri dükanında satdığı ət kimi cansız və turş idi, lakin qəssabın illər boyu gizlətdiyi və daxilində toplandığı ehtiras birdən azadlığa çıxır. Dostunun köynəyinin düymələrini şiddətlə qopardaraq öpən Aaronun toplanmış azadlıq miqyası hətta Ezrini belə heyrətə salır.
Maksimalizm gənc Ezriyə xas xasiyyətlərdən birisidir. Partnyoru tərəfindən həmişəlik atıldığını anlayaraq, o, depressiyaya qapılır yə baxışlarını Aarona yönəldir. Məqsədyönlü şəkildə, o, Aaronun əxlaqını pozur və onun sadəlövh ürəyində atəş yandırır, hansını ki, o, bir daha söndürə bilməyəcək. Ümumiyyətlə filmdə antaqonistlərin kəskin azlığı, pozitiv personajların daha çox olmalarına da dəlalət etdirmir və Ezrinin bu filmdə müsbət obraz kimi qəbul etmək də düzgün olmazdı.
İstehsal
Filmin ekranlaşdırılmasından bir neçə il sonra, İsrailin seks simvolu və Ezri rolunun ifaçısı Ran Danker, İsrailin Yediot Ahronot jurnalına verdiyi müsahibədə son üç ildir ki, aktiv eynicinsli münasibətdə olduğunu və biseksuallığa meyl göstərdiyini etiraf etmişdir. Jurnalistin onun etdiyi etirafın bir çox pərəstişkar üçün gözlənilməz olacağını bildirir və Danker, buna cavab olaraq, lakonik tərzdə "Mən sadəcə sevdim onu" deyir və şəxsən onun üçün gözlənilməzlik, eyni cinsdən olan insanla münasibətləri yaşamaqda deyil, bu əlaqələrin 3 ilə qədər stabil formada uzana biləcəyindədir — gülümsəyərək dedi.
Ran Danker biseksuallıqdə heç bir ziddiyyət görmür: o əmindir ki, "seksuallıq — daha bir özünüifadə etmək üçün yaradılmış perspektivli imkan növlərindəndir". Başqa bir müsahibədə, aktyor həm qadınların, həm də kişilərin onu cəlb etdiyini deyərək, əlavə edir ki, üzərinə yarlıkları və damğaları asmağı arzulamır, və onun üçün ən önəmlisi — həyatı boyunca yalnız doğru seçimində olmağa can atmaq və sevimli insan qarşı münasibətlərin möhkəmləndirilməsindən ibarətdir.
Dini və dünyəvi comərdlik
Film Aaronun da üzv olduğu haridim icmasının təbliğ etdiyi comərdliyinin dini ideallığı ətrafında cərəyan edir. Bütün bunları XVIII–XIX əsrlərdə yəhudi diasporu daxilində inkişaf etmiş ortodoksal kişilik ideyasının müasir qloballaşma dövründə qorunub saxlanılması və möhkəmləndirilməsi ilə xarakterizə etmək olar.
Haridim icması qloballaşmanı ilk növbədə comərdliyin, kişiliyin itirilməsinə, Talmudda yazılmış ideal ailə münasibətlərinin məhvinə yönəlmiş təhlükə kimi qiymətləndirir və bununla daim mübarizə aparır. İdeal ortodoksal insan Tora kitabının alimi və ailənin başçısı olmalıdır və yazıçı Daniil Boyarinin "Heteroseksuallığın yüksəlişi və enişi" kitabında da qeyd etdiyi kimi, əsl yəhudi, ailə üzvlərinə qarşı öz intelligentliyi, duyğusallığı və yumşaqlığı ilə fərqlənməlidir. Bu cür ailə münasibətlərinə o "Edelkayt" adını vermişdir.
Yeşivalarda tətbiq edilən ətraf mühitdən izolyasiya və asketik həyat tərzi, homoseksual mühiti bir qədər də artırır və haredim icmalarına xüsusi problem yaradır. Bunun başlıca səbəbi, gənc subay kişilərin Yeşiva yataqxanalarında birlikdə yaşamaları, evli kişilərin isə öz ailələrindən uzaqda başqa kişilərin cəmiyyətində vaxtın əhəmiyyətli miqdarını keçirmək məcburiyyətində qalmalarıdır. Filmdə həmçinin icmadaxili münasibətlərdə ciddi gender seqreqasiyasının mövcudluğudur. Patriarxal hakimiyyətdə hegemon gender nöqteyi-nəzərdən sırf kişi cinsi önə çıxarılır; Tövratın və Talmudun öyrənilməsi, həmçinin icma dualarının yerinə yetirilməsi yalnız kişilər tərəfindən tətbiq edilirlər, qadınlara isə ev işləri ilə məşğul olma, qızlarının və oğullarının təlimi və bəzi hallarda kiçik biznesin idarə edilməsi həvalə olunur.
Heteroseksual nikahların və uşaqların mütləq dünyaya gətirilməsi praktikası ortodoksal yəhudilərdə o qədər ciddi dini vəzifə hesab olunur ki, eynicinsli arzuların, fantaziyaların və hətta fikirlərin belə cəmiyyətdə mövcudluğu reallıq kimi qətiyyən etiraf edilmir. Məhz bu səbəbdən də, bütün film boyu nə Ezrinin Yeşiva məktəbindən qovulma səbəbi, nə də Aaronla Ezri arasında baş verən münasibətlər açıq şəkildə səslənilmirdi.
Bununla bərabər bir sıra paradoksal anlar mövcuddur ki, onlar film boyunca bir neçə dəfə tamaşaçılara nümayiş olunur; belə ki, kişi cinsindən olan baş qəhrəmanlar ilə bərabər, alternativ personajların hamısının haredim icması üçün əziz sayıldığı maskulinlik ideyasının qoyulmuş olduğu öhdəliklərdən və tələblərdən (dua, təhsil, yumşaqlıq, aqressivsizlik, heteroseksual nikahlar, ciddi gender əmək bölgüsü və s.) mümkün qədər yayınmağa və boyun qaçırmağa üstünlük vermələrindədir. Aarona gəldikdə, bu, ilk növbədə onun həyat yoldaşı ilə cinsi əlaqənin sırf vicdanın təmizləməsi üçün tətbiqində, eləcə də adi həyatda gizlətməyə çalışdığı cismani duyğulara olan coşqunluğunda — məsələn, müqəddəs gölə Ezri ilə birgə səfəri zamanı əlini pəncərədən bayıra çıxardaraq, küləyin axınını hiss edərək müsbət əhval-ruhiyyədə olması, daha sonra göldə üzərkən, səhər günəşinin şüaları altında hələ isinməmiş soyuq dalğaların onun bədəninə zərbələrindən hiss etdiyi yüngül affekt həyəcanında və sonda Ezri ilə sekslə məşğul olarkən, dostunun bədənin onun bədəni ilə qarşılıqlı təmasından həzz almasında özünü büruzə verir.
Tənqidçilərin mövqeyi
Rotten Tomatoes saytı tərəfindən film 84% təsdiq edilmiş freş səslər qazanmış və 32 peşəkar kinotənqidçinin müsbət rəyi əsasında ona 10 baldan 6.9 səviyyəsində dəyərləndirilmişdir. Tənqidçilər tərəfindən məsələ ilə bağlı ümumi konsensus əldə olunmuşdur: Filmin tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsi, onun məhz din və homoseksuallıq mövzularına toxunması səbəb ola bilərdi, lakin onun əsl kino olmasının başlıca səbəbi — Ran Danker kimi peşəkar aktyorların burada çəkilməsi idi.
ABŞ-nin The New York Times qəzetində çalışan jurnalist A.O. Skott film haqda deyir:
ABŞ-da həftəlik olaraq yayımlanan "The Village Voice qəzetinin redaktoru Vadim Rizov isə film haqqında bunları yazmışdır:
Böyük Britaniyanın məşhur The Guardian qəzetinin redaktoru Filipp Frenç, nəşr etdiyi məqalədə bunları demişdir:
Fransanın qalmaqallı Libération qəzetinin müxbiri Kristof Ayad isə, mövzusun daha dətinliyinə baş vuraraq, bunları öz məqaləsində yazmışdır:
Almaniyanın Süddeutsche Zeitung qəzeti isə, öz növbəsində film haqqında bunları qeyd etmişdir:
Resenziyalar
Müsahibələrin birində, rejissor Haim Tabakman deyir ki, adi şəraitdə məntiqlə hərəkət edən ağıllı insanlar haqqında filmlərin çəkilməsi müasir dövrdə heç kəsə maraqlı görsənmir. Buna görə də onu ilk növbədə şüur problemi və dini kontekstdə mənliyin axtarış yolları maraqlandırırdı. Rejissorun sözlərinə görə, baş qəhrəman Aaron, həyasızcasına deyil, əksinə, daxili ləyaqəti və bütövlülüyü qorumaqla başqalarından fərqlənmək cəsarətinə sahib bir şəxsiyyətdir. Özünün homoseksual və dini mənliklərini barışdırmağa çalışan Aaron, Ezriyə öz ehtirasında günahın öhdəsindən gəlmək və bununla da Uca Yaradana yaxınlaşmaq imkanını görür. Lakin ehtirasın etiqada qalib gəlməsi, Aarona məhz günah vasitəsilə individuallığın formalaşmasında yardımçı olur. Tabakman qəzetlərin birində bunları söyləmişdir:
Ehtirasın və təmkinliliyin qarşılıqlı əlaqəsi – bütün filmin leytmotividir. Rejissor, hetero- və homoseksual sevgini nümayiş etdirərkən, onların hər hansı birisinə üstünlük qazandırmır: həyatda hər şey ziddiyyətlərdən ibarətdir və onlar bəzən kəsişirlər və bir-birini tarazlaşdırırlar.
Filmin özünəməxsusluğu — ilk növbədə məsumluq hislərinin ehtirasdan, şəhvətin isə mənəviyyatdan məhrum edilməməsindədir. Yeşivada dini təhsili heç bir zaman almamış qəssab Aaron haqda bu insanın mənəvi sferadan nə qədər uzaq olması fikri ilk növbədə ağla gəlir, daha yaxından tanıdıqca isə, onun necə böyük qəlbə və ruha sahib olduğunu aydınlaşır. Bunun əksinə, bütün həyatını dini təhsilə yönəldən Ezri isə öz şüurunu ancaq fiziki şövqə və cinsi əlaqə bağlılığına yönəldir. Film boyunca bütün bu mənəvi uyğunsuzluqlar keçinə bilir və bir-birini qarşılıqlı şəkildə tamamlayırlar.
Almaniyanın tanınmış Der Tagesspiegel qəzetinin redaktoru Lea Hampel ilə dialoq formatında verdiyi müsahibədə, rejissor Haim Tabakman, filmin çəkilişi zamanı yerli əhali ilə baş vermiş toqquşmalar və fanatizmdən əziyyət çəkən yəhudilərin ikili həyatı barəsində olduqca şokedici məlumatlar səsləndirmişdir:
Zarya yarımadası
Zarya yarımadası — Krasnoyarsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Yarımada Kara dənizi ilə Middenfdorf körəzi arasında qərarlaşır. Yarımada təskibində De-Kolonq yarımadası, Pallas yarımadası, Mərkəzi yarımada, Heoperedelyonnıy yarımadası və Zuev yarımadası qərarlaşır. Ətrafında Obşirnaya, Konesnaya, Tainstvennaya, Koneskaya və Ovalnaya buxta və körfəz və buxtaları vardır. Yarımada Qavrilov adasından Muşketov boğazı ilə ayrılır
Yarımadanın reylefi təpəlikdir. Maksimal hündürlük 310 metrdir (Çornaya dağı). Sahilləri isə sıldırımlıdır.
Minin şxeri
İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarı ərazisinə daxildir. Şxerlər tundra ilə örtülüdür. Ərazisi Böyük Arktik qoruğu ərazisinə daxildir.
Həsənəli xan Gərrusi
Həyatı
Həsənəli xan Məhəmmədsadıq oğlu Gərrusi 1820-ci ildə Urmiya vilayəti Gərrus şəhərində anadan olmuşdu. Kəbudvənd tayfasındandır. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. 1871-ci ildə İstanbulda səfir, Sonra Kürdüstanda vali, 1883-cü ildən 1892-ci ilədək Cənubi Azərbaycanın valisi olmuşdu. Mirzə Fətəli Axundovla tanış idi. Gözəl xətti vardı. Xəttatlıq sənətinin genişlənməsinə çalışırdı. Həsənəli xan Gərrusi 1900-cü ildə vəfat edib.
Zarya yarımadası
Sahil xəttində dərinlik 34 metrdir. Cənub sahilində Rıkaçyov adası və Vild adası. Yarımadada yaşayış yoxdur. Yarımada «Zarya» şxununun şərəfinə adlandırılmışdır. Eduard Vasileviç Toll yarımada sahilində qışlamışdır.
1973-ci ildə Komsomol həqiqəti Tollun torpaqda gizlətdiyi ehtiyatlar aşkarlayır. Ehtiyatlar olduğu kimi qalmışdı. Bu isə onu sübut edirki, uzaq sibir in şaxtalı ərazilərində qida ehtiyatları əsrlərlə qala bilir.
Amundsen dənizi
Amundsen dənizi — Cənub okeanının akvatoriyasında, Antarktidanın qərbində, Meri Berd Torpağı sahilində yerləşir. İl boyu buzla örtülü olur. Şərqdə Terston, qərbdə isə Dart burnu ilə əhatələnir. Şərq hissədə Terston adasının bir hissəsi Bellinshauzen dənizinə, digər hissəsi isə Amundsen dənizinin sularına daxildir. Sahəsi 98,000 km² ,orta dərinliyi 286 m təşkil edir. Şelf ərazisində çökmə suxurlarla örtülüdür. Şelf ərazisində 400–500 m arasında dəyişir. Duzluğu 33,5 ‰ -dir. Yayda suyun duzluğu nisbətən aşağı düşür. Dəniz bütünlüklə qütb en dairəsi daxilində yerləşir. Ən böyük dərinlik 585 m təşkil edir. Burunlar arasında sahil xəttinin uzunluğu 850 km təşkil edir. Dəniz əlcatmaz ,sərt və az ziyarət olunan dənizdir. Bu səbəbdə indiyənə qədər hec bir gəmi onun sahilinə yan ala bilməşişdir. Məhz bu ərazidə Ceyms Kuk Antraktika sahillərinə yan almağa cədh göstərmişdir.
İqlimi
thumb|250px|Amundsen dənizi akvatoriyası
Dəniz Antarktik iqlim qurşağında yerləşir. Dəniz materikdən gələn soyuq iqlimin təsirinə məruz qalır. Qışda dənizin iqlimi çox sərtdir. Ən soyuq aylar iyun, iyul, avqustdur. Bu zaman orta aylıq temperatur -18 ,-28 C təşkil edir. Güçlü küləklər zamanı havanın temperaturu -30 ; -35 qədər enir, şimal hissədə isə -40 -50 C-qədər aşağı düşür. Yay ayları temperatur elədə qızmır. İsti aylar dekabr, yanvar və fevraldır. Fevralda temperatur -8 ;-16 C təşkil edir. Səthində temperatur -1,5 ; -1,8 C təşkil edir. Dənizin ancaq Rassel körfəzi ərasisi yayda naviqasiya üçün əlverişlidir.
İkinci sülalə (Misir)
Qədim Misir tarixinin Erkən Padşahlıq dövrünün ikinci sülaləsi. Hakimiyyətləri E.ə 2840-cı ildə Hotepsehemuinin firon taxtına çıxması ilə başlamış,e.ə 2686-da Hasahemuinin ölümü ilə sonlanmışdır.Paytaxt Tinis şəhəri idi. Bu dövrə aid məlumatların yetərli qədər olmaması səbəbindən ikinci sülalənin siyasi vəziyyəti,qonşu xalqlarla münasibəti çox zəif öyrənilmişdir.
Amundsen dənizi
Faunası
Sularında balıqlar, pinqivinlər, Ross suitisi, Ueddell suitisi, dəniz bəbiri, müxtəlif balina növləri, delfinlər və osalara rast gəlinir. Sahillərində isə Albatroslara rast gəlinir.
Əfqanıstan himni
Əfqanıstan dövlət himni ( Milli Sürud) – 2006-ci ilin may ayında təsdiq və rəsmi elan edilib. Əfqanıstan konstitusiyasına görə Əfqanıstanın dövlət himni həm puştu həm dəri dillərində olmalıdır, həm də Allahu Əkbər (Allah ən böyükdür) və Əfqanıstanda yaşayan millətlərin adlarını qeyd etməlidir.
Sözlərinin müəllifi Əbdul Bari Cahanidir və bəstəkarı Bəbrək Vasadır.
Drezden Texniki Universiteti
Drezden Texniki Universiteti — Almaniyanın Drezden şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitetin əsası 1828-ci ildə qoyulmuşdur.
Xarici əlaqələri
Bu ali təhsil müəssisəsi Almaniyanın 9 aparıcı texniki ali məktəbinin birliyi olan TU9 ittifaqının üzvüdür.
Sükanla idarə
Sükanla idarə — nəqliyyat vasitələrinin hərəkət istiqamətinin sükanla idarə sistemidir. O, təkərlərin (və ya digər hərəkət vasitələri, məsələn: xizək) vəziyəti ilə sükan arasında (dönmə bucağı) proporsional əlaqə yaradan mexanizmlərdən ibarətdir.
Avtomobillərin sükanla idarəsi
4WS (4 Wheel Steering, ingil. 4 idarə olunan təkər) — avtomobilin arxa təkərlərini döndərən sistem. Yüksək sürətlərdə arxa təkərlər (eynilə qabaq təkərlər kimi) dönmə istiqamətinə dönürlər, bu kəskin manevrlərdə avtomobilin stabilliyini artırır. Kiçik sürətlərdə isə əks hal baş verir: arxa təkərlər qabaqdakıların əksinə dönərək manevretmə qabiliyyətini yüksəldir və dönmə radiusunu kiçildirlər. Avtomobillərdə sükanla idarə sükanön fırlanma hərəkətini idarə olunan təkərlərin dönməsinə çevirən mexaniki reduktor və dartıcı sistemdən ibarətdir. Sükanın və təkərin dönmə bucaqları arasındakı nisbət adətən 15:1 … 25:1 arasında yerləşir və ötürmə nisbəti adlanır. Təkərlərin müxtəlif bucaqlara dönməsini təmin edən dartıcılar sisteminə sükan trapesiyasını təşkil edir.
Traktorların sükanla idarəsi
Traktorlarda quruluşundan asılı olaraq iki idarəetmə növü məlumdur: qabaq təkərlərin dönməsi *avtomobillərə analoji olaraq) və ya yarımçərçivələrin dönməsi.
Yarımçərçivələrdən istifadənin aşağıdakı üstünlükləri vardır:
— Aparıcı təkərlərin unifikaisyasə və etibarlılığı (onlarda dönmə mexanizmləri olmur), — Arxa və qabaq təkərlərin bir birini addımlaması, yəni arxa təkərlər həmişə qabaq təkərlər keçə yerdən gedirlər ki, bu da traktorun keşicilik qabiliyyətini artırır. -Dönmə zamanı traktorda asılmış işçi mexanizmlərin səlis hərəkəri reallaşdırılır.
Sükanla idarə mexanizmi
İdarə mexanizmi — sükanın fırlanma hərəkətini dartıcının yerdəyişməsinə çevirn, sükanla idarənin bir hissəsidir. Əslində bu mexaniki reduktorun bir növüdür. Ən geniş yayılmış aşağıdakı idarə mexanzimləri mövcuddur:
— Dişli çarx-daraq — sükan dişli çarxla tərpənməz bərkidilir, hərəkətli daraqların ucları qollar vasitəsilə təkərləri döndərirlər. Hal-hazırda sərnişin avtomobillərində geniş istfadə olunur. — Sonsuzvint ötürməsi — sükan çarxı sonsuzvinti fırladır, o isə öz növbəsində onunla əlaqdə olan sürüngəci (dişli çarx sektorunu) hərəkət etdirir. Sonsuzvint üzrə sürüşün sürüngəcə dəstək bağlanır. Dəstək hərəkətə gətirildikdə o dönmə trapesiyasında yerdəyişmə yaradır. Bu digərlərinə nisbətən çoxlu sayda elementlərdən ibarət mürəkkəb sistemdir. — Vint kürəli qayka birləşməsində sükan onunla əlaqədə olan valı döndərir, nəticədə valda oturdulmuş vint oymağındakı qayka hərəkət etdirilir. Valın vidələri və oymaq arasında sürüşmə sürtünməsini diyirlənmə sürtünməsinə çevirən kürələr yerləşir. Bu mexanizmlərdən adətən yük avtomobillərində istifadə edilir.
XI Lev
XI Lev (Leo PP. XI; dünyəvi adı Alessandro Ottaviano Mediçi, italyan dilində Alessandro Ottaviano de' Medici; ) — 1-27 aprel 1605-ci il tarixlərdə Roma papası.
Həyatı
thumb|left|Альгарди, Надгробие папы Леона XI, собор Св. Петра, [[Рим]] Mediçilər soyadını daşıyan dördüncü papa. Alessandro 02 iyun 1535-ci ildə Florensiyada anadan olmuşdur. O, Ottaviano Mediçinin və Françeski Salviatinin oğlu, Roma papası X Levin qohumu idi.
Onun atası Alessandro 1569-1584-cü ildə papa V Piyin sarayında Florensiyanın səfiri kimi xidmət etmişdir. O, papa XIII Qriqori tərəfindən 1573-cü ildə Pistoyidə yepiskop, sonralar isə Florensiyada arxiyepiskop titullarını almışdır. O, 1583-cü ildə papadan kardinal papağını almışdır.
Erythroxylum ellipticum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sənəb
Sənəb - Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeçiliyində kənd.
Susanoo
Yoshitoshi Nihon-ryakushi Susanoo-no-mikoto|thumb|300px
Susano Yaponiya mifologiyasında dəniz və tufan tanrısıdır.O,həmçinin yeraltı dunya olan Yominin də tanrısı hesab edilir.
Mif
Yapon miflərində Susano günəş tanrısı Ametirasunun və Tsukuyominin qardaşıdır.Onların hər üçü İzanaqidən onun Yominin çirkabını təmizlənərkən yaranmışdı.Ametriasu sol gözündən,Tsukuyomi sağ gözündən,Susano isə burnundan yaranışdı. Qədim mənbələrə görə Susano və Ametirasu arasında ədavət vardı.Bu ədavətin nəticəsdində Susano cənnətdən qovularaq qoca cütlüyə rast gəldiyi İzumoya gılib çıxır.Qocalar ona 8 başlı ilan Yamatanın onların 8 qızını yediyini deyirlər.Bundan sonra Susano Yamatanı öldürür. Susano ilanın quyruğundan olan qılınc Kusanaqi-i barışıq üçün Ametirasuya təqdim edir.Əfsanələrə görə Ametriasu Yasakani güzgüsu,Maqatama mücəvhəri ilə birlikdə Kusanaqini də öz sülaləsinə vəsiyyət edir.
Desfluran
Desfluran fluran qrubundan yeni dövr inhalyasion anestetiklərindən olub, yaxşı hipnotik, lakin zəif analgetik və əzələ relaksasiya təsirə malikdir. 1992-ci ildən sintez olunmağa başlanılmış desfluran demək olar ki, indiki dövrdə anesteziyada gniş tətbiq olunmaqdadır. Sələflərindən tez təsirli, bədəndən tez xaric olma, həlim anestesiya effektliliyi, minimal toksikliyi ilə müsbət şəkildə fərqlənir. Desfluran Almaniya, Avstriya və İsveçrədə Bekster firmasının istehsal etdiyi Suprane adı ilə tanınır.
Xüsusiyyətləri
Desfluranın maye kimi sıxlığı 1,465 q/ml olub, qaynama temperaturu 22,8 °C, buxar təzyiqi 20 °C 88,5 kPa-dır. Aşağı qaynama temperaturuna malik olduğuna görə onun istifadəsi üçün xüsusi dozimetr qurğu gərəkdir.
Stereokimyası
Desfluran rasemat, yəni aşağıdakı iki enantiyomerin 1: 1 qarışığıdır:
Farmakologiyası
Desfluranın qanın qaz tərkibində yayılma dərəcəsi 0,42-dir. Belə ki, desfluranın alveol qovucuqlarında 1 həcm faizi, qanda 0,42 həcm faizinə bərabərdir. Desfluranın tez bir zamanda yuxuya getmə və yuxudan ayılma qabiliyyətinə malik olması, onun alveollardan qana yüksək keçmə xüsusiyyəti ilə izah olunur, lakin desfluranın qanda həllolma dərəcəsi zəifdir. Onun minimal alviol konsentrasiyası (MAK) 6%-dir. Bununla da o, izofluran və sevoflurandan fərqli olaraq bir qədər zəif potensiyaya malikdir. Desfluranın digər bir zəif cəhəti isə nəfəs yolu selikli qişalarına qıcıqlandırıcı təsir eməsidir ki, bu da bronxospazmlara və larinqospazmlara gətirib çıxara bilir. Bu məqsədlə giriş narkozu qismində istifadəsi məsləhət görülmür.
Desfluranın metobolizm dərəcəsi çox aşağı olub, 0,1% təşkil edir. Bu xüsusiyyətinə görə də qaraciyər toksikliyi çox zəifdir. Qaraciyəri zədəli yaxud xəstə olan pasiyentlərin narkozunda istifadəsi üçün tam müvafiq sayılır. Digər inhalyasion anestetiklər kimi desfluran da beyindaxili təzyiqi artırır, eyni zamanda bədxassəli hipertermiyaya səbəb ola bilir.
Anesteziya təsiri əsas nəzəriyyəyə əsasən desfluranın sinir membrabında zülal, lipid və su ilə müştərək və mürəkkəb əlaqəsi ilə izah edilir.
Albert Eynşteynin dini və fəlsəfi görüşləri
alt=|thumb| Albert Eynişteyn, 1921 Albert Eynşteynin dini görüşləri geniş araşdırılmış və çox vaxt səhv başa düşülmüşdür. Albert Einstein, Baruch Spinoza panteist Tanrıya inandığını bildirdi. İnsanların taleyi və hərəkətləri ilə əlaqəli bir şəxsi Tanrıya, sadəlövh kimi təsvir etdiyi bir mənzərəyə inanmırdı. Ancaq "mən ateist deyiləm", özünü aqnostik, və ya "dindar olmayan" adlandırmağı üstün tutduğunu aydınlaşdırdı. Eynşteyn, ölümdən sonra həyata inanmadığını da ifadə edərək, "bir həyat mənə kifayətdir" dedi. Ömrü boyu bir neçə humanist qrupla yaxından maraqlanırdı.
Dini inanclar
Eynşteyn, " aqnostik ", "dinə inanmayan" və " Spinoza tanrısı " ndakı "panteist" inancı da daxil olmaqla, dini fikirlərini təsvir etmək üçün bir çox etiketlərdən istifadə etdi. Eynşteyn, Allah probleminin "dünyada ən çətin" olduğuna inanırdı və "sadəcə bəli və ya yox" cavab verə bilməz. O, "cəlb olunan problem məhdud ağlımız üçün çox böyük olduğunu" etiraf etdi.
Erkən uşaqlıq
Eynşteyn dünyəvi yəhudi valideynləri tərəfindən böyüdü və Münhendə yerli katolik ictimai ibtidai məktəbində oxudu. Avtobioqrafik qeydlərində Eynşteyn uşaqlıqdan inamını tədricən itirdiyini yazdı: ". . .  Mən tamamilə dinsiz (yəhudi) valideynlərin uşağı olsa da, on iki yaşında kəskin sona çatan dərin bir dindarlığa gəldim.  Məşhur elmi kitabları oxumaqla qısa müddətdə Müqəddəs Kitab hekayələrində çox şeyin həqiqətə uyğun olmadığı qənaətinə gəldim.  Nəticəsi bir müsbət fanatik qrup idi Freethinking gənclər qəsdən yalan vasitəsilə dövlət tərəfindən aldadılaraq olunur ki, təəssürat ilə coupled; sarsıdıcı bir təəssürat idi.""Mənə tamamilə aydındır ki, bu şəkildə itirilən gənclərin dini cənnəti, istəklər, ümidlər və ibtidai duyğulara hakim olan bir varlıqdan özümü 'sadəcə şəxsi' zəncirlərindən azad etmək üçün ilk cəhd idi. Bizdən asılı olmayaraq müstəqil olaraq mövcud olan və qarşımızda böyük, əbədi bir tapmaca kimi görünən, heç olmasa müayinə və düşüncə üçün əlçatan bu nəhəng dünya var idi.  Bu dünyanın düşüncəsi bir qurtuluş kimi qarşılandı və tezliklə hörmət etməyi və heyran olmağı öyrəndiyim bir çox insanın arxasında daxili azadlıq və təhlükəsizlik tapdığını gördüm. Bizim imkanlarımız daxilində olan bu fövqəladə fərdi dünyanı zehni qavrayış, yarı şüurlu, yarı şüursuz bir şəkildə ali hədəf olaraq təqdim etdi. Eynilə indiki və keçmişin həvəsli adamları, qazandıqları fikirləri də itirilə bilməyən dostlar idi. Bu cənnətə gedən yol dini cənnətə gedən yol qədər rahat və cəlbedici deyildi; amma özünü etibarlı göstərdi və heç seçmədiyim üçün peşman olmamışam."
Şəxsi Tanrı
Eynşteyn bu görüşü tez-tez "sadəlövh" və "uşaq kimi" təsvir edən İbrahim dinlərinin Allahı kimi antropomorf bir Tanrının varlığına şübhə ilə yanaşdı. 1947-ci ildə yazdığı məktubda "Mənə elə gəlir ki, fərdi Tanrı ideyası antropoloji bir anlayışdır. Ciddi qəbul edə bilməyəcəyəm." 17 dekabr 1952-ci ildə Beatrice Frohlich'a yazdığı bir məktubda Eynşteyn "Şəxsi Tanrı fikri mənim üçün olduqca yaddır və hətta sadəlövh görünür" dedi.
Həmkarı LEJ Brouwer tərəfindən təklif edilən Eynşteyn, filosof Eric Gutkindin " Həyatı seç " kitabını oxudu, yəhudi vəhyi ilə müasir dünya arasındakı əlaqəni müzakirə etdi. 3 yanvar 1954-cü ildə Eynşteyn Gutkində aşağıdakı cavabı göndərdi: "Tanrı sözü mənim üçün insanın zəif cəhətlərinin ifadəsi və məhsulu, İncili müqəddəs, lakin hələ də olduqca uşaq olan hörmətli, lakin ibtidai əfsanələr toplusundan başqa bir şey deyildir. . . . . Mənim üçün bütün digər dinlər kimi yəhudi dini də ən uşaq xurafatlarının təcəssümüdür. ”   2018-ci ildə Gutkində göndərdiyi məktub 2.9 milyon dollara satıldı.
22 mart 1954-cü ildə Eynşteyn New Jerseydə eksperimental maşinist kimi çalışmış italiyalı mühacir Jozef Dispentiere'dən bir məktub aldı. Dispentiere özünü ateist elan etdi və Eynşteyni şərti dinə çevirən bir xəbərdən məyus oldu. Eynşteyn 24 mart 1954-cü ildə cavab verdi:
Əlbəttə mənim dini inancımla bağlı oxuduğunuz yalan, sistematik olaraq təkrarlanan bir yalan idi. Şəxsi bir Allaha inanmıram və heç vaxt inkar etməmişəm, amma bunu açıq şəkildə bildirmişəm. Dini adlandırıla biləcək bir şey varsa, elmimizin aşkarlaya biləcəyi qədər dünyanın quruluşuna heyran qalır.
Eynşteyn " Fikirlər və Rəylər" kitabında (1954), "Etik mənfəət uğrunda mübarizədə din müəllimləri fərdi bir Tanrı doktrinasından imtina etmək, yəni qorxu və ümid mənbəyindən imtina etmək üçün boyuna sahib olmalıdırlar. keçmişdə bu qədər böyük bir güc kahinlərin əlinə verildi. " 1922-ci ilin dekabrında Eynşteyn bir xilaskarın fikrinə belə dedi: "Mən yalnız ənənəvi və psixoloji baxımdan düşünə biləcəyim ənənələr; bunların mənim üçün başqa heç bir əhəmiyyəti yoxdur.
Panteizm və Spinozanın tanrısı
Eynşteyn insanların Tanrı təbiətini başa düşə bilməməsi fikrini araşdırmışdı. George Sylvester Viereck'in Böyüklərin Glimpses (1930) kitabında nəşr olunan bir reportajda Eynşteyn özünü panteist olaraq təyin edib etməməsi ilə bağlı bir suala cavab verdi. İzah etdi: "Sualınız dünyada ən çətin məsələdir. Sadəcə bəli və ya yoxdur deyə cavab verə biləcəyim bir sual deyil. Mən ateist deyiləm. Özümü bir Panteist olaraq təyin edə biləcəyimi bilmirəm. Qarışan problem məhdud ağlımız üçün çox böyükdür. Bir məsəllə cavab verə bilmərəm? İnsan zehni, nə qədər yüksək dərəcədə təhsil alsa da, kainatı dərk edə bilməz. Balaca bir uşağın vəziyyətindəyik, divarları çox fərqli dillərdə kitablarla örtülmüş böyük bir kitabxanaya giririk. Uşaq bilir ki, kimsə o kitabları yazmışdı. Kimin və ya necə olduğunu bilmir. Yazdıqları dilləri başa düşmür. Uşaq kitabların tənzimlənməsində müəyyən bir planı, sirrli bir əmrini anlamadığı, ancaq qaranlıq bir şübhəli olduğunu qeyd edir. Mənə elə gəlir ki, insan ağlının, ən böyük və ən mədəniyyətli olan Allaha münasibətidir. Kainatın ecazkar şəkildə qurulduğunu və müəyyən qanunlara tabe olduğunu görürük, ancaq qanunları cüzi bir şəkildə başa düşürük. Məhdud ağlımız bürcləri çalan sirli qüvvəni qavraya bilmir. Mən Spinozanın Panteizmindən heyranam. Müasir düşüncəyə verdiyi töhfələrə daha çox heyranam. Spinoza müasir filosofların ən böyüyüdür, çünki o, ruh və cismlə iki ayrı şey kimi deyil, tək bir şəkildə məşğul olan ilk filosofdur." Eynşteyn, "Baxışlarım Spinozaya yaxındır: gözəlliyə heyran olmaq və təvazökarlıqla başa düşə biləcəyimiz nizamın məntiqi sadəliyinə inam. İnanıram ki, qüsursuz bilik və anlayışımızla kifayətlənməli və dəyərlərə və mənəvi öhdəliklərə sırf bir insan problemi kimi yanaşırıq, bütün insan problemlərindən ən başlıcası. " Aprelin 1929 24-də Einstein bireşməli Rabbi Herbert S. Goldstein Alman: "Mən inanıram Spinoza Allahın deyil taleyi və bəşəriyyətin əməllərini özünü maraqlandıran bir Allaha, mövcud olan bütün harmoniya özünü aşkar." 1923-cü ildə Yaponiyanın Kaizō jurnalına verdiyi cavablarda bu barədə geniş məlumat verdi: "Elmi araşdırmalar insanları səbəb və nəticə baxımından düşünməyə və görməyə təşviq edərək xurafatı azalda bilər. Əlbəttə budur ki, dini duyğulara, dünyanın rasionallığına və aydınlığına uyğun bir inam, daha yüksək qaydada olan bütün elmi işlərin arxasında dayanır. [. . . ] Təcrübə dünyasında özünü büruzə verən üstün bir düşüncə, dərin bir duyğu ilə bağlanan bu möhkəm inam, Tanrı anlayışımı təmsil edir. Ümumi mənada bu 'panteist' (Spinoza) kimi təsvir edilə bilər."
Şah xan
Şah xan (?-1570) — Turfan dairəsinin hakimi, Mənsur xanın oğlu.
Həyatı
Mənsur xan Sultan Əhməd xan oğlu 1542-ci ildə oğlu Şah xanı vəliəhd elan edib, Moğolustanı ona buraxdı. Əllərində ancaq Turfan dairəsi qalmışdı.Tarixçi Şah Mahmud ibn Fazil Çuras qeyd edir ki, "Şah xan cəsur, mərd, qorxmaz bir şəxsiyyət idi. Onun sərtliyi və qəddarlığı da vardı". Az bir günaha görə oğlu Türay sultanın qətlinə fərman vermişdi. 1570-ci ildə Aksu şəhərini tutub, oranın hakimi Məhəmməd oğlanı əsir tutdu. Yalnız yarım ildən sonra Məmləkəti-Moğoliyyənin hökmdarı Əbdülkərim xanın xahişi ilə buraxdı. Elə həmin ildə oyratların üzərinə yürüş etdi. Döyüş zamanı canını fəda etdi.
Albert Eynşteynin dini və fəlsəfi görüşləri
Aqnostizm, ateizm və deizm
1945 Guy Raner ildə Jr. bir ki, doğru idi xahiş, Einstein məktub yazdı Cizvit kahin Einstein ateizm çevirmək səbəb olmuşdu. Eynşteyn cavab verdi: "Həyatımda heç bir Cezuit keşişi ilə heç danışmamışam və mənim haqqımda belə yalanlar söylədiyinə görə cəsarət hissi keçirirəm. Bir Cesuit kahininin nöqteyi-nəzərindən mən təbii ki, həmişə ateist olmuşam. . . . İnsan sferasından kənar şeylərlə - uşaq bənzətmələri ilə münasibətdə antropomorfik anlayışlardan istifadə etmək həmişə yanlışdır. Təvazökarlıqla bu dünyanın quruluşunun gözəl ahəngdarlığına heyran olmalıyıq - bunu dərk edə biləcəyimiz qədər və bu hamısıdır. "
1950-ci ildə M. Berkowitzə yazdığı məktubda Eynşteyn “Allahla bağlı mövqeyim aqnostikdir. Əminəm ki, həyatın yaxşılaşdırılması və inkişaf etdirilməsi üçün əxlaqi prinsiplərin ilkin əhəmiyyətinin aydın bir şüuru, qanun verən, xüsusən mükafat və cəza əsasında işləyən qanunverici ideyasına ehtiyac duymaz."
Bioqraf Walter Isaacson-a görə Eynşteyn dindar insanlardan daha çox ateistləri lağa qoymağa daha çox meylli idi. Eynşteyn yazışmada dedi: "O, fanatik ateistlər ... hələ də ağır mübarizədən sonra atdıqları zəncirlərin ağırlığını hiss edən qullar kimidir. Onlar ənənəvi ' xalqın tiryək ' inə qarşı olan, sferaların musiqisini eşitməyən canlılardır. " Şəxsi bir Allaha inanmasa da, o, heç vaxt bu inancla mübarizə aparmayacağını ifadə etdi, çünki "belə bir inanc mənə heç bir transsendental dünyagörüşünün olmamasından üstün görünür".
Eynşteyn, ölümündən bir il üç il əvvəl yarım il əvvəl, Princeton, New Jersey, 3 yanvar 1954 tarixli, filosof Erik Gutkində yazdığı bir yarım səhifəlik alman dilində bir məktubda yazdı: "" Allah kəlməsi mənim üçün insanın zəif cəhətlərinin ifadəsi və məhsulu, İncilin izzətli, lakin ibtidai əfsanələr toplusundan başqa bir şey deyildir. Heç bir şərh, nə qədər incə olsa da (mənim üçün) bu barədə heç nə dəyişə bilməz. [. . . ] Mənim üçün bütün dinlər kimi yəhudi dini də ən uşaq xurafatının təcəssümüdür. [. . . ] [ Yəhudi xalqı ] haqqında "seçilmiş" bir şey görə bilmirəm. "
Axirət həyatına inam
17 İyul 1953-cü ildə lisenziyalı bir baptist pastoru olan bir qadın Eynşteynə Yaradanla əbədi həyata qovuşacağından əmin olub olmadığını soruşaraq məktub göndərdi. Eynşteyn cavab verdi: "Mən fərdin ölməzliyinə inanmıram və etikanın arxasında heç bir fövqəltəbii bir səlahiyyət olmadan yalnız insanın qayğısı hesab edirəm." Eynşteynin "Görüşdüyüm dünya " (1935) kitabında da bu fikir ifadə edildi: "Yaradanlarını mükafatlandıran və cəzalandıran və ya özümüzdə şüurlu olduğumuz bir iradəyə sahib bir Tanrı təsəvvür edə bilmirəm. Fiziki ölümündən sağ çıxmalı olan bir şəxs də mənim dərk etməyim xaricindədir, ya da başqa cür istəmirəm; bu kimi anlayışlar zəif ruhların qorxuları və ya absurd eqoizmi üçündür. Yetər ki, həyatın əbədiliyinin sirrini və həqiqətin ecazkar quruluşunu incələməklə, tək ürəkli bir hissəni, təbiətdə özünü büruzə verən səbəbdən belə bir hissəni dərk etməyə çalışaq."