cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Turquerie
Turquerie ya da Türk heyranlığı (Türkcə oxunuşu: Türköri), XVI əsrdən XVIII əsrə qədər Türk incəsənət və mədəniyyətindən təsirlənən qərbi Avropalılar (özəlliklə Fransızlar) tərəfindən bu incəsənət və mədəniyyətin təqlid edildiyi dəb axınıdır. Birçox Qərbi Avropa ölkəsi Osmanlı İmperiyasının mərkəzi olan Türkiyənin eqzotik ve nisbətən bilinməyən bu mədəniyyətindən heyrətləmmişdir. Qərb, Türk istehsalı olan məhsullara, incəsənət, musiqisinə və vizual incəsənət, arxitekturasına böyüyən bir maraq göstərməyə başlamışdır. Bu dəb fenomen, Osmanlı ve Avropa dövlətləri arasındaki Ticarət ve diplomatik əlaqələr artdıqca daha məşhur olmağa başlamışdır (xüsusilə Fransız-Osmanlı müttəfiqliyi). Elçilər və Tacirlər tez-tez evlərinə eqzotik yerlərin ve yaşadıqları macəraların hekayələriylə gəlirdilər.
Turquerie axını Avropada o günlərin müxtəlif gözəl incəsənətlərində və hətta günlük sənətdə yansıdılmışdır. Bu incəsənətlərin başında rəssamlıq, musiqi ve memarlıq gəlməkdədir. Bu axın xüsusiylə yüksək hətta orta təbəqəni hədəfləyən incəsənət əsərlərində ve günlük istifadə edilən alət bəslənməsində Osmanlı ve Türk üslubu ve metodları istifadəsinə səbəb olmuşdur. Rəsm sənətində bu axına daxil olan əsərlər,  guya Osmanlı incəsənətini ve zövqlərini yansıtan çox parlaq rənglər və dəqiq ziddiyyətlər ve eqzotik və Avropalılara əcibə gələn mövzular işlənmişdir.
Ziya Gökalp Türkçülüyün Əsasları adlı əsərinin ilk hissəsində Əhməd Vəfik paşa və Süleyman Hüsnü Paşa kimi elmi türkçülərə keçmədən öncə türkçlüyün doğuşunda Avropada ortaya çıxan Turqerie ve Türkiyat çalışmalarının təsirli olduğunu deməkdədir.
Qırğızıstan–Özbəkistan münasibətləri
Qırğızıstan–Özbəkistan münasibətləri — Özbəkistan Respublikası ilə Qırğızıstan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Ölkələr arasındakı dövlət sərhədinin uzunluğu 1314 km-dir.
Tarix
Orta Asiya ölkələri SSRİ-dən müstəqillik qazandıqdan sonra Qırğızıstan Prezidenti İslam Kərimovun rəhbərliyi altında postsovet Orta Asiyada ən güclü dövlətə çevrilən qonşusu Özbəkistanla münasibətlərdə problemlə üzləşdi. Özbəkistan bu bölgədə çox sayda özbək əhalisinin olmasına əsaslanaraq həm iqtisadi, həm də siyasi cəhətdən Qırğızıstanın cənub hissəsinə hakim idi.
Qırğızıstanın böyük bir hissəsi Özbəkistandan təbii qaz tədarükündən tamamilə asılıdır. İslam Kərimov bir neçə dəfə siyasi məqsədlər üçün boru kəmərlərini bağlayaraq Qırğızıstana qaz tədarükü şərtlərini dəyişdirməyə nail olmuşdur. Qırğızıstanın Oş və Cəlalabad vilayətlərində yayımlanan bir sıra televiziya çıxışlarında İslam Kərimov Qırğızıstan Prezidenti Əsgər Akayevə əhəmiyyətli dərəcədə yumşaqlıqla müraciət edir, o da Özbəkistan liderindən hörmətlə danışır. Özbəkistanın açıq bir ekspansionist niyyəti olmasa da, Qırğızıstan hökuməti İslam Kərimovun mənzilindən asılı olmayaraq, bütün Özbəklərin rifahı üçün cavabdeh olduğuna dair mesajından aydın şəkildə xəbərdar idi. Sərhəd hissələrinin potensial demarkasiyası və müvafiq anklavların “materiklə” birləşdirən keçidlərin yaradılması barədə 2001-ci ildə imzalanan bir razılaşma Qırğızıstanda pis qəbul edilir. Razılaşma heç vaxt təsdiq olunmur və bu müddət ərzində sərhəd boyunca davam edən gərginliyə səbəb olur. Münasibətlər son illərdə yaxşılaşmışdır. Sərhədin böyük hissəsini təyin edən bir sərhəd müqaviləsi 2018-ci ildə imzalanır, lakin anklavların vəziyyəti ilə bağlı müzakirələr davam edir. Hal-hazırda Özbəkistanla sərhədin təxminən 15% -nin (təqribən 200 km) delimitasiyası anklavlar və digər ərazilərlə bağlı ciddi mübahisələr nəticəsində əngəllənir. 2018-ci ilin mart ayında Özbəkistan Dəmir Yolları Daşkəndlə Balıqçı şəhərini birləşdirən yeni marşrutu başladır.
Ticarət əlaqələri
2019-cu ildə ölkələr arasındakı ticarət həcmi 500 milyon dollara çatmışdır. Halbuki keçən ilin eyni dövründə bu rəqəm 160.5 milyon dollar olmuşdur.
Diplomatik nümayəndəliklər
Özbəkistan Bişkekdə səfirliyini saxlayır.
Endryu Koup
Endryu Koup (— (1966 -cı il təvəllüdlü) - İngilis uşaq yazıçısıdır. Casus köpək və Casus pişik kimi bir sıra kitablar yazmışdır.  Koup 1966 -cı ildə Derbidə anadan olub. Uşaq kitabları yazmaqla yanaşı özünü müəllim, məşqçi və tədris aludəçisi kimi də təsvir edir. İş yerində xoşbəxtlik və firavanlıq mövzusunda doktorluq (Loughborough Universiteti, İngiltərə) almışdır. 2005 -ci ildə bir təlim şirkəti qurdu. Art of Brilliance Ltd, dünyadakı müəssisələr və məktəblər üçün geniş bir müsbət psixologiya və sağlamlıq proqramları təklif edir. Onların qabaqcıl proqramı The Art of Brilliant, 2012 -ci ildə bestseller oldu. Endryu, sağlamlıq haqqında daha bir neçə kitab yazdı: Be Brilliant Everyday (Capstone)
The Little Book of Emotional Intelligence (Hodder)
Zest (Capstone)
Leadership: The Multiplier Effect (Hodder)
The Little Book of Being Brilliant (Capstone)
Diary of a Brilliant Kid (Capstone)
The Art of Being a Brilliant Teenage r (Capstone)
A Teenager's Guide to Awesomeness (Hodder) Endryu, Brilliant Schools təşəbbüsünü də irəli sürdü. Təşəbbüs göstərdiyi müxtəlif şəhər məktəbləri layihələri ilə əlaqədar olaraq ona Eynək İşıq mükafatı təqdim edildi.
Şəki pitisi
Şəki pitisi - Azərbaycanın milli yeməyi.
Hazırlanışı
Adi piti kimi hazırlanılır. Lakin kartof əvəzinə şabalıd götürülür. Şabalıd ayrıca bişirilir və təmizlənilir. Payız vaxtı hər paya 30 q heyva qatılır. Pitinin yanında sumaq və təmizlənmiş baş soğan verilir.
Gəlinqışlağı
Gəlinqışlağı — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 133 nəfər yaşayır (24 ailə).
Azərbaycan Basketbol Federasiyası
Azərbaycan Basketbol Federasiyası və ya qısaca ABF — Azərbaycanda basketbola nəzarət edən rəsmi qurum.
Tarix
Azərbaycan dövlət müstəqilliyini əldə etdikdən sonra 1992-ci ildə müstəqil Azərbaycanın Basketbol Federasiyası (ABF) yarandı.
1994-cü ildə Azərbaycan Basketbol Federasiyası (ABF) Beynəlxalq Basketbol Federasiyasına (FİBA) tamhüquqlu üzv qəbul edilimişdir və bu da komandalarımıza beynəlxalq yarışlarda müstəqil dövlətimizin bayrağı altında çıxış etmək hüququ qazandırmışdır.
1997-ci ildən 2000-ci ilə qədər ABF-sı FİBA-nın heç bir toplantı və tədbirlərdə iştirak etmədiyinə görə Avropa Basketbol Federasiyasının tamhüquqlu üzvlüyündən xaric edilmişdir.
2000-ci ildə Azərbaycan Basketbol Federasiyasının yeni rəhbərliyi seçilmişdi.
Beynəlxalq əlaqalarin yeni səviyəyə galdırılması sayəsində 2000-ci ildə Türkiyədə keçirilən FİBA konqressində ABF-nın bu beynəlxalq quruma üzvlüyü bərpa olunmuşdur.
ABF müntəzəm olaraq ölkə çempionatlarını və Uşaq-Yeniyetmə Basketbol Liqasının yarışlarını keçirir. Bundan əlavə, ABF son dövrdə FİBA tərəfindən böyük əhəmiyyət verilən 3x3 basketbol idman növü üzrə ölkədaxili yarışların müntəzəm keçirilməsini təmin edir.
ABF ölkəmizdə gənc basketbolçularının yetişdirilməsinə və onların inkişafına xüsusi diqqət yetirir və bu məqsədlə məşqçilər tərəfindən davamlı seleksiya işinin aparılmasını təmin edir.
Rəhbərlik
— Simuzər Feyzullayeva
— Vilayət Vəliyev
— Bəxtiyar Aslanbəyli
— Elnur Əliyev
Fəaliyyət istiqamətləri
ABF-nin əsas fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardan ibarətdir:
Qriqori Petrov (hərbçi)
Qriqori Petrov — dövlət xadimi, eser, 26 Bakı komissarından biri.
Həyatı
Qriqori Petrov 1917-ci ildə yaranan Bakı kommunasında Bakı şəhərinin mərkəzi hərbi hakimiyyətinin sədri, qırmızı dəstənin komandiri olmuşdur.
Qriqori Petrov 1918-ci ildə ingilislər tərəfindən güllələnib.
Gəzvar-i Ülya
Gəzvar-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 132 nəfər yaşayır (31 ailə).
Yuzef Çirek
Yuzef Çirek — Polşa siyasətçisi, 1980–1982-ci illərdə Polşa Xalq Respublikasının Xarici İşlər naziri.
Karyerası
Yuzef Çirek karyerasına Yagellon Universitetində və Krakov İqtisadiyyat Universitetində tədqiqatçı kimi başlamışdır. O, 1952-ci ildə Polşa Xalq Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyində işə başlamışdır. Çirek 1955-ci ildə qoşulduğu Polşa Birləşmiş Fəhlə Partiyasının Siyasi Bürosunun üzvü idi. O, 1962–1968-ci illərdə Belqradda hüquq konsultantı (1962–1968) və direktor müavini, həmçinin 1969–1971-ci illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin Tədqiqat və Proqramlaşdırma Departamentinin direktoru vəzifələrində çalışmışdır.
Çirek 1980-ci ilin avqust ayına qədər xarici işlər nazirinin müavini olmuşdur. O, 1980-ci ilin avqustunda bu vəzifədə Emil Voytaşekin yerinə xarici işlər naziri təyin edilmişdir. O, 1981-ci ildə partiya katibliyinə üzv təyin olunmuşdur. Çirekin xarici işlər naziri vəzifəsi 1982-ci ildə başa çatmışdır. Çirek 1982-ci ilin dekabrında Milli Dirçəliş Uğrunda Vətənpərvərlik Hərəkatının (PROM) vitse-prezidenti təyin edilmişdir. O həmçinin, Polşa prezidentinin baş köməkçisi və Kommunist Partiyasının baş katibi Voyçex Yaruzelskinin köməkçisi olmuşdur. Çirek 1989-cu ildə hakim partiya ilə müxalifət arasında 6 fevraldan 4 aprelə qədər davam edən dəyirmi masa danışıqlarında iştirak etmişdir.
Onun baş köməkçisi kimi səlahiyyət müddəti 30 iyul 1989-cu il tarixində Yaruzelskinin Kommunist Partiyasının rəhbərliyindən istefa verməsi ilə başa çatmışdır. Çirek də həmin gün Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyündən istefa vermişdir.
Gənc Əli Paşa
Həyatı
Doğum tarixi bilinmir. Atası Lalə dövrünün sədrəzəmi Nevşəhərli İbrahim Paşanın qardaşı Xəlil ağadır. 1711-ci ildə atasının vəfatından sonra qardaşı Mustafa ağa ilə birlikdə əmisinin himayəsinə girdi. Saraya alınaraq Əndəruna təhsil aldı. Qapıçılar kəndxudası ikən 21 fevral 1724-cü ildə baş tutan mərasimlə Sultan Əhmədin qızlarından Ümmügülsüm Sultanla nişanlandı. Cütlüyün toy mərasimi isə bir neçə ay sonra baş tutdu. Bu nigahdan paşanın Mehmed (ö. 1763) və Mustafa bəy (ö. 1780) adlı 2 oğlu dünyaya gəldi. Mərasimin ardından vəzir ünvanı alan Əli Paşa əmisinin nüfusundan istifadə edərək sürətlə yüksəldi. 1727-ci ildə Qarahisar sancaqbəyi, 1728-ci ildə isə Hələb bəylərbəyi təyin edildi.
Yuzef Çirek
Karyerası
Yuzef Çirek 3 iyun 2013-cü ildə vəfat etmişdir.
Gənc Əli Paşa
Həyatı
Ancaq 1730-cu ildə baş verən Patrona Xəlil üsyanı hər şeyi alt-üst etdi. Belə ki, üsyan əsnasında üsyançılar tərəfindən edamı tələb edilənlər arasında onun da adı vardı. Sultan Əhməd kürəkənini qorumaq üçün bütün vəzifələrindən azad edib paytaxtdan uzaqlaşdırmaq istədi. Ancaq üsyançılar bununla qane olmadı. Nəticədə Əli Paşa, əmisi Nevşəhərli İbrahim Paşa, onun kürəkənləri Mustafa Paşa, Mehmed Paşa və digər tələb edilənlərlə birlikdə edam edilərək üsyançılara təslim edildi. Təslim edilən digər cəsədlərlə birlikdə Əli Paşanın bədəni də şəhərin küçələrində gəzdirildi. Dəfn olunub-olunmadığı barədə dəqiq məlumat yoxdur.
Qardaşı Mustafa Paşa isə Sultan Əhmədin qızlarından Zeynəb Sultanla nigahlanmışdır.
Qoşa qala qapıları
Qoşa qala qapıları və ya Şamaxı qapısı – Bakı qalasının şimal divarında yerləşən qapıdır. Şamaxıdan gələn qədim karvan yolu üzərində yerləşdiyinə görə Şamaxı qapısı adlandırılmışdır. Qoşa qala qapıları daxildən İçərişəhərin Böyük Qala və Kiçik Qala küçələrinin, xaricdən isə Əziz Əliyev və İstiqlaliyyət küçələrinin kəsişmə nöqtəsində yerləşir.
Qoşa qala qapılarından biri XII əsrdə III Böyük Mənuçöhrün sifarişi ilə Bakı qalası inşa edilərkən, ikincisi isə XVII əsrdə — Şah I Abbasın hakimiyyəti dövründə Zülfüqar xanın sifarişi ilə inşa edilmişdir.
1796-cı ildə Bakı xanı Hüseynqulu xan şəhəri təslim edərək qalanın açarını Rusiya imperiyasına təhvil vermişdir. Şəhərin ruslar tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra 1809-cu ildə Bakı qalasının planı tərtib edilmişdir. 1883-cü ildə qala divarlarının ikinci sırasının sökülməsi zamanı Zülfüqar qapısı Şamaxı qapısının yanına köçürülməsinə qərar alınmış və 1886-cı ildə köçürülmə tamamlanmışdır.
Qoşa qala qapılarında üç dəfə təmir və bərpa işləri aparılmışdır. İlk təmir işi Rusiya imperiyası dövründə — 1864-cü ildə həyata keçirilmişdir. İkinci dəfə qala qapılarında möhkəmləndirmə və bərpa işləri Azərbaycan SSR dövründə — 1952–1957-ci illərdə həyata keçirilmişdir. Sonuncu dəfə Qoşa qala qapıları 2018–2019-cu illərdə İçərişəhər Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin sifarişi ilə avstriyalı bərpaçı Erik Pumerin komandası tərəfindən həyata keçirilib.
Hər iki qapının ölçü və formaları demək olar ki, eynidir. Qala divarlarına yaxınlaşan düşmənlərdən müdafiənin təmin edilməsi üçün bütün divar boyunca, eyni zamanda Qoşa qala qapıları üzərində mazğallar və maşikullar yerləşdirilmişdir.
Star Wars: Dark Forces
Star Wars: Dark Forces — "LucasArts" tərəfindən istehsal edilmiş və yayımlanmış birinci şəxs atıcı janrında videooyun. Videooyun 1995-ci ildə "MS-DOS" və "Macintosh", 1996-cı ildə isə "PlayStation" üçün satışa çıxarılmışdır. Oyunun hadisələri uydurma "Ulduz müharibələri" franşizasının genişlənmiş kainatında cərəyan edir və orijinal "Ulduz müharibələri" filminin hadisələrindən qısa müddət əvvəl başlayır. Oyunun baş qəhrəmanı və oyunçu personajı Üsyançı ittifaqı adından işləyən muzdlu əsgər Kayl Katarndır. O, qalaktik imperiyanın bir sıra güclü yeni döyüş droidləri və güclü zirehli həmləçi qoşunlarının inkişafı haqqında gizli "Qaranlıq qoşunlar" layihəsini aşkar etmişdir.
Qoşa qala qapıları
Tarixi
250px|thumb|left|Zülfüqar qapısının 1883-cü ilə aid fotosu Qoşa qala qapılarının tarixi Bakı qala divarlarının tarixi ilə əlaqəlidir. Bakı şəhəri qədim dövrlərdə üç qatlı qala divarları ilə əhatə edilmişdi. Bu qala divarları müxtəlif dövrlərdə şəhərin genişlənməsi ilə əlaqədar inşa edilmişdi. Bu üç divardan yalnız ən qədim olanı dövrümüzə qədər gəlib çatmışdır və Qoşa qala qapıları da Bakı qalasının məhz ən qədim divarında yerləşir.
Star Wars: Dark Forces
"Dark Forces" oyun üçün xüsusi olaraq hazırlanmış "Jedi" oyun mühərrikindən istifadə edir. Mühərrik oyunun buraxılışı zamanı birinci şəxs atıcı janrında görünməmiş geympley xüsusiyyətlərini, o cümlədən çoxmərtəbəli səviyyə dizaynı, yuxarı və aşağı baxmaq funksiyası əlavə etmişdir. "Dark Forces" iki oyun arasındakı oxşarlıqlara görə tez-tez "Doom" klonu adlandırılmışdır, baxmayaraq ki, "Dark Forces"da təqdim edilən bəzi texniki xüsusiyyətlər "Doom"da yoxdur.
Qoşa qala qapıları
Tarixi
İçərişəhərin qədim abidələrini tədqiq etmiş V. M. Sısoyev Bakı qalasının dövrümüzə çatmış divarlarını XII əsrə aid edir: "İstənilən halda, heç şübhəsiz ki, XI əsrdə Səlcuq sultanlarının hakimiyyəti dövründə Bakı dəniz sahilinin kifayət qədər əhəmiyyətli şəhərinə çevrilmişdi; şəhərdə bir neçə məscid var idi, XII əsrdə isə nəhəng Qız qalası inşa edilmişdi; bununla eyni zamanda həm də şəhərin ən qədim qala divarları inşa edilmişdi."
Star Wars: Dark Forces
Satışa çıxarılmasından sonra "Dark Forces"un kompüter versiyası tənqidçilərdən əsasən müsbət rəylər almış, onlar səviyyə dizaynı və texnoloji təkmilləşdirmələri yüksək qiymətləndirmişdilər. Oyunun digər versiyaları qarışıq rəylər almış, xüsusilə də "PlayStation" versiyası qrafika və aşağı kadr sürətinə görə tənqid edilmişdir. Oyun maliyyə cəhətdən də yaxşı çıxış etmiş və 1999-cu ilə qədər ABŞ-da təxminən 1 milyon kopya satmışdır. Oyun "Star Wars: Jedi Knight" oyun seriyasının birinci epizodu idi və onun üçün üç sikveli buraxılmışdır: 1997-ci ildə "Star Wars Jedi Knight: Dark Forces II", 2002-ci ildə "Star Wars Jedi Knight II: Jedi Outcast" və 2003-cü ildə "Star Wars Jedi Knight: Jedi Academy". Sikvellər tədricən diqqəti orijinal oyunun birinci şəxs atıcı elementlərindən yayınaraq "hek-end-sleş" janrına keçid etmiş, oyunçuya işıq qılıncı və güc qabiliyyətlərini vermişdir, lakin Katarnın hekayəsini davam etdirilmişdir.
Qoşa qala qapıları
Tarixi
İkinci qala divarı hazırkı qala divarından 10 metr aralıda yerləşirdi. E. Kempfer qala divarları arasındakı məsafəni 15 addım, i. Berezin və P. Butkov isə 11 arşın kimi qeyd edir və ikinci divarın heç də birinci ilə paralel olmadığını vurğulayır. N. Rzayev qeyd edir ki, Şamaxı qapısı qarşısında qala divarlarının birinci və ikinci xətti arasındakı məsafə 15 metrə qədər genişlənirdi.
Star Wars: Dark Forces
Geympley
"Dark Forces" birinci şəxs atıcı janrında videooyundur. Oyunçu Kayl Katarn adlı personajı birinci şəxs baxış bucağından idarə edir və əsas diqqət "Ulduz müharibələri" kainatındakı müxtəlif varlıqlara və insanlara qarşı mübarizəyə yönəlmişdir, lakin oyunda ətraf mühitlə bağlı tapmacalar və təhlükələr də mövcuddur. "Dark Forces" missiya brifinqlərində və oyundaxili videolarda təsvir olunan mərkəzi hekayə xəttini izləyir. Hər bir missiyada hekayə ilə bağlı müəyyən tapşırıqlar var. Missiyalar "Ulduz müharibələri" kainatındakı müxtəlif mühitlərdə, o cümlədən "Ulduz dağıdıcısı"nın interyeri, Cabba Hatın yaxtası və Korusant planetində cərəyan edir.
Sarıqamış (Bukan)
Sarıqamış - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 943 nəfər yaşayır (184 ailə).
Star Wars: Dark Forces
Geympley
"Dark Forces"un geympleyi birinci şəxs atıcı janrının 1993-cü ildə satışa çıxarılan "Doom" videooyununda müəyyən edilmiş standartlarını genişləndirir və burada indiki dövrdə birinci şəxs atıcı janrı üçün adi hal alan geympley elementləri var. Bunlara yuxarı və aşağı baxmaq, əyilmək və tullanmaq qabiliyyətləri daxildir. Sağlamlıq, qalxan, silah və sursat daxil olmaqla oyunçuya müxtəlif "power-up"lar verilir. Oyunda həmçinin, oyunçuya kömək edəcək bir neçə qeyri-döyüş əşyaları var. Baş lampası oyunçunun qarşısındakı sahəni işıqlandırır, lakin qaranlıq otaqlarda oyunçunun mövqeyini düşmənlərə ifşa edir. Buz çəkmələri buzlu yerlərdə hərəkət qüvvəsi təmin edir, hava maskası isə oyunçunu zəhərli atmosferi olan ərazilərdən qoruyur. Bir çox inventar elementlər səviyyələrdə tapılan silah sursatı növlərindən fərqli olan batareyalarla təchiz edilir.
Qoşa qala qapıları
Tarixi
Şəhərin ruslar tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra 1809-cu ildə mühəndis Qruzson tərəfindən Bakı qalasının planı tərtib edilir. Qruzson tərəfindən hazırlanmış 1 saylı çertyojda şimaldakı qala divarlarında "А" və "Б" hərfləri ilə iki qapı göstərilmişdir ki, bunlar da müvafiq olaraq, Şamaxı və Zülfüqar xan qapılarıdır. Hər iki qapı, iki tərəfdən də yarımdairəvi qüllələrlə əhatələnmişdir.
Star Wars: Dark Forces
Geympley
Döyüşdə oyunçu yumruqlardan, partlayıcı qurğulardan və termal detonatorlardan, həmçinin blaster və digər uzaq məsafəli silahlardan istifadə edə bilər. Yumruqdan başqa oyunçunun istifadə edə biləcəyi bütün döyüş vasitələri "power-up"larla toplanılan sursat tələb edir. Yenə yumruqdan başqa oyunçunun istifadə edə biləcəyi bütün döyüş vasitələri təsiri əsas rejimdən fərqlənən ikinci rejimə malikdir. Oyunçunun düşmənlərin hücumları və bəzi ətraf mühit təhlükələri nəticəsində azalan sağlamlıq və qalxan sayğacları var ki, onları "power-up"larla doldurmaq olar.
Qoşa qala qapıları
Tarixi
Zülfüqar xan qapısının Qoşa qala qapılarından yeni olan qapı üzərində yerləşdirilmiş kitabəsində deyilir:
Cüt Bakı qapılarından yalnız biri dövrümüzə çatmış, ikincisi isə, 1883-cü ildə qala divarlarının ikinci sırasının sökülməsi zamanı köçürülmüşdür. Şah Abbas qapısı kimi tanınan yeni qapı Şamaxı qapısının yanına köçürülməsi 1886-cı ildə tamamlanmışdır. Yeni qapı üzərində Rusiya imperiyası dövründə yerləşdirilmiş metal lövhə üzərindəki rus və fars dillərində olan yazıda qapı "Şah Abbas qapısı" adlandırılır.
Star Wars: Dark Forces
Süjet
250px|thumb|left|"Dark Forces" videooyununun geympleyindən skrinşot. Burada oyunçu "Qaranlıq qoşunlar" ilə toqquşur.
Yuxarı Küçəli
Yuxarı Küçəli - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şövt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Qoşa qala qapıları
Tarixi
N. Rzayevin məlumatına görə, Köhnə Bakı dumasının inşaat şöbəsinin arxiv materialları arasında Şamaxı divarının (Şimal divarı) söklüməsi və bu divarda olan Zülfüqar xan qapısının (sonradan Şah Abbas qapısı da adlandırılır) Şamaxı qapısının yanına köçürülməsi haqqında məlumatlar vardır.
Yuxarı Küçəli
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 133 nəfər yaşayır (35 ailə)
Qoşa qala qapıları
Təmir və bərpası
Qoşa qala qapılarının növbəti bərpası 1952–1957-ci illərdə həyata keçirilib. Yarım əsrdən çox müddətdən sonra 2019-cu ilin ortasında Qoşa Qala qapılarında bərpa-konservasiya işləri başlayıb. Bərpa və konservasiya işləri ilk öncə Qala divarlarının içəri hissəsindən başlayıb, daha sonra isə qapılarının yanındakı iki bürc də daxil olmaqla abidə çöldən bərpa edilib. Bərpa və konservasiya işlərini avstriyalı bərpaçı Erik Pumerin komandası həyata keçirib. Bərpa işləri 2018-ci ilin avqustunda başlayıb və 2019-cu ilin oktyabrında yekunlaşdırıb.
Palas-Otel (Rostov-na-Donu)
Palas-Otel — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Rostov-na-Donu şəhəri Budyonnovski küçəsi ev 43/53 ünvanında yerləşir. Bina 1880-ci illərində inşa edilmişdir. Binanın hazır ki, vəziyyəti idealdır. İnşası zamanı üç mərtəbədən ibarət olsada hazırfa beş mərtbəlidir. Ampir stilinə,sahibdir.
Tarixi
Üç mərtənədən ibarət ilan bina 1880-ci illərdə Kuşnaryovun tütün fabriki kimi inşa edilmişdir. Bina Budyannovdki küçəsi ilə Kazan küçələrinin qoğuşduğu əraziyə yaxın yerləşir. 1914-cü ildə «Y. S. Kuşnaryov cəmiyyəti» Aslanidinin tütün fabriki ilə birlikdə Asmilovun tütün fabrikinə birləşdirilir. 1914—1915-ci illərdə bina ampir stilində yenidən bərpa edilmişdir. Bu bərpa işlərini milliyyətcə erməni olan Arutyan Xristoforoviç Zakiev həyata keçirmişdir. . Bina təmirdən sonra mehmanxana kimi istifadə edilmişdir. Mehmanxana birinci sinifə daxil idi. 70 2-х və 3-х yerlik nömrələr fəaliyyət göstərirdi. Binanın mərkəzi zalında fotan vardı. Yeməkxanaya girişdə böyük bir akvariun vardır. Buradakı balıqlar menyuya daxil idi. Akvariumun sahəsi 8 m² metr idi. right|thumb|240 px Yeməkxananın divarları parlaq tonda rənglənmişdir. Butada həmdə ayrıca yemək kabinetləri fəaliyyət göstərirdi. Yemək zalı 800 nəfər üçün nəzərdə tutulmuşdu.
1914-ci ilin avqustunda Palas-Oteldə imperator II Nikolay qalmışdır. O, ailəsi ilə birlikdə Qafqazdan Moskvaya gedirdi. 23 martdan 4 may 1918-ci ilə qədər burada Don Sovet Respublikası fəaliyyət göstərmişdir. Onun başında Fyodr Qriqorievi© Podtelkov və Mixail Vasileviç Krivoşlıkov dururdu.
Qoşa qala qapıları
Memarlıq xüsusiyyətləri
270px|thumb|left|[[Formula 1 Azərbaycan Qran-prisinin keçirildiyi Bakı Şəhər Halqasının bir hissəsi Qoşa qala qapıları önündən keçir.]] Hər iki qapının ölçü və formaları demək olar ki, eynidir. Qala divarlarına yaxınlaşan düşmənlərdən müdafiənin təmin edilməsi üçün bütün divar boyunca, eyni zamanda Qoşa qala qapıları üzərində mazğallar və maşikullar yerləşdirilmişdir. Metal darvazaların asılması üçün qala qapılarının "qurd qulağı" deyilən yerli texnika ilə həyata keçirilmiş divar hörgüsünə metal qarmaqlar əlavə edilmişdir.
NGC 3612
NGC 3612, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Scd tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qoşa qala qapıları
Memarlıq xüsusiyyətləri
Yeni qapı hörgüdə istifadə edilən daşın yonulma keyfiyyəti, kitabələri və hər iki tərəfində yerləşən naxışları ilə köhnə qapıdan fərqlənir. Qapılar iki tərəfdən də yarımdairəvi qüllələrlə əhatələnmişdir. Qala divarları ilə vahid hörgü sisteminə malik olan qüllələr, divarlardan 0,6–0,7 metr hündürə yüksəlir. Sağ qüllə 9,6 metr, sol qüllə isə 12,0 metr hündürlüyə malikdir. Yuxarı istiqamətləndikcə qüllələr bir qədər daralır; sağ qüllənin aşağı hissəsinin diametri 5,67 metr, yuxarı hissəsinin diametri 5,37 metrdir; sol qüllənin aşağı hissəsinin diametri 5,70 metr, yuxarı hissəsinin diametri isə 5,67 metrdir. Hər iki qüllənin yuxarı hissəsində 1,2 metr hündürlüyə malik yarımdairəvi tağ vardır. Sol qüllədə bir, sağ qüllədə isə iki mazğal vardır.
Qapılar arasındakı divar tamamilə düz səthə malikdir. Onun yuxarı hissəsində forma və ölçülərinə görə qüllələrdəki ilə eyni olan iki cüt mazğal vardır.
Palas-Otel (Rostov-na-Donu)
Tarixi
Hazırda bina yenidən qurulmuşdur. Üzərinə iki mərtəbədə əlavə edilmişdir. Hazırda burada dövlət müəssisəsi yerləşir.
Star Wars: Dark Forces
Süjet
"Dark Forces" videooyununun hekayə xətti Üsyançı ittifaqı tərəfindən işə götürülən muzdlu əsgər Kayl Katarn (Nik Ceymson tərəfindən səsləndirilmişdir) izləyir. Oyunun hadisələrindən əvvəl Kayl atası kimi kənd təsərrüfatında mexanik kimi karyeraya hazırlaşırdı, lakin, o, valideynlərinin ölümündə üsyançıların məsuliyyət daşıdığı iddia ediləndən sonra İmperator Akademiyasına daxil olmuş və buna görə də üsyançılara nifrət etmişdir. Akademiyanı bitirdikdən və İmperator Ordusuna qoşulduqdan sonra Kayl üsyançılar üçün işləyən ikili agent Cen Ors ilə (Culi Ekkls tərəfindən səsləndirilmişdir) tanış olmuşdur. O, Kaylın valideynlərinin ölümü ilə bağlı həqiqəti aşkar edir və rəsmilərin iddialarının əksinə, onları üsyançılar yox, imperiya qüvvələri öldürmüşdü. Bu məlumat Kaylın imperiyaya etibarını itirməsinə səbəb olmuş və o, üsyançılara məlumat verdiyi aşkarlanan və buna görə də həbs edilən Ceni xilas etmək üçün sonda fərarilik etmişdir. İmperiyadan birlikdə qaçdıqdan sonra cütlük muzdlu əsgər olmuş və Kaylın imperiyaya nifrətindən ötrü nəhayət, Üsyançılar ittifaqı üçün işləməy başlamışdır.
"Dark Forces" videooyunun hadisələri Üsyançı ittifaqının Qalaktik imperiyanın bütün planeti məhv etməyə qadir olan superlazerlə təchiz edilmiş kosmik stansiyası olan "Ölüm ulduzu"nun planlarını götürmək məqsədilə Kayl və Ceni işə götürməsi ilə başlayır. Üsyançılar bu planlardan istifadə edərək stansiyanın zəif nöqtəsini aşkar edərək sonda onu məhv edirlər. Bundan bir il sonra ittifaq cütlüyü yeni növ imperator əsgərinin üsyançı bazalarından birinə hücumunu araşdırmaq üçün yenidən işə götürür. Kaylın araşdırması general Rom Mohkun (Cek Ancel tərəfindən səsləndirilmişdir) başçılığı ilə inkişaf olunan "Qaranlıq qoşunlar" layihəsini üzə çıxarır. Layihəni dayandırmaq üçün o, Anoat şəhərinin kanalizasiyasına gedir və burada "Qaranlıq qoşunlar" tərəfindən istifadə edilən silahları inkişaf etdirən silah mütəxəssisi Moff Rebusu tutur. Rebusun sorğu-sualından sonra o, "Qaranlıq qoşunlar"ın inkişafı üçün mineralların çıxarıldığı Fest planetinin dağları və Qromas mədənlərindəki silah tədqiqat obyektlərinə göndərilir.
Qoşa qala qapıları
Memarlıq xüsusiyyətləri
Şah Abbas qapısının giriş hissəsi 9,63 metr, Şamaxı qapısının giriş hissəsi isə 9,53 metr hündürlüyə malikdir.
Qoşa qala qapılarının inşası zamanı qumdaşı və əhəngdaşından istifadə edilmişdir. İnşaat sənədlərindən bəlli olur ki, Şah Abbas qapısının inşasında əhəng məhlulu işlədilib, qədim Şamaxı qapısının inşasında isə həm əhəng, həm də gil məhlulundan istifadə olunmuşdur.
Star Wars: Dark Forces
Süjet
Kayl qaçaqmalçı kimi maskalanır və Ulduz superdestroyeri "Cəllad"a sızır. O, ardınca "Çəkic qövsü" adlı ulduz gəmisinə, Rom Mokun qərargahına və "Qaranlıq qoşunlar" layihəsinin son mərhələsinin olduğu yerə gedir. Kayl Moku öldürdükdən sonra gəmini məhv edir və oradan qaçır. Bu vaxt Dart Vayder (Skott Lorens) "Cəllad"dan baş verənləri müşahidə edir və "Qaranlıq qoşunlar" layihəsinin məhv edilməsinin uğursuzluq, Gücün Katarndan daha güclü olduğunu şərh edir. Üsyançı ittifaqı cəsarətinə və qəhrəmancasına hərəkətlərinə görə Kaylı "Alderaan ulduzu" medalı ilə mükafatlandırır.
İstehsal
"Dark Forces"un istehsal prosesinə Daron Stinnett rəhbərlik etmişdir. Proqramlaşdırma üzrə rejissor Rey Qresko olmuşdur, qrafika və süjet xəttinə isə Castin Çin nəzarət etmişdir. İstehsal prosesinə 1993-cü ilin sentyabrında, birinci şəxs atıcı janrının çox populyar olduğu bir dövrdə start verilmişdir. "Ulduz müharibələri" kainatında birinci şəxs atıcı videooyunu yaratmaq ideyası "Doom" üçün oyunun entuziastləri tərəfindən tərtib edilmiş, səviyyələri "Ölüm ulduzu"nda cərəyan edən modlardan ilhamlanaraq formalaşmışdır. "Dark Forces"un istehsalçıları birinci şəxs atıcı formatını macəra oyununa uyğunlaşdırmaq istəyirdilər. Bunun üçün onlar tapmacalar və strategiya təqdim etmiş, həmçinin "Ulduz müharibələri"nin süjetini əsas götürmüşdür. İlk növbədə, Lyuk Skayvolker oyunun əsas personajı olmalı idi, lakin istehsalçılar bunun geympley və süjet xəttinə məhdudiyyətlər gətirəcəyini düşünmüşdür. Əvəzində, yeni bir personaj – Kayl Katarn yaradılmışdır.
250px|thumb|right|"Dark Forces" videooyununda istifadə edilən "[[Jedi (oyun mühərriki)|Jedi" oyun mühərriki qırmızı duman kimi atmosfer effektlərinin yaradılmasına imkan verir.]] "Dark Forces" satışa çıxarıldıqdan sonra "Doom" klonu adlandırılmışdır. Buna baxmayaraq, oyun "Doom"da mövcud olan geympley xüsusiyyətlərinə xeyli əlavələr təqdim etmişdir. Buraxılış zamanı geniş istifadədə olmayan yeni geympley mexanizmlərinə yuxarı və aşağı baxmaq, əyilmək, tullanmaq və üzmək qabiliyyətləri daxildir. Bir neçə mərtəbədən istifadə etmək funksiyası birinci şəxs atıcı janrında başqa bir texniki nailiyyətdir. Bu yeni xüsusiyyətləri həyata keçirmək üçün istehsalçılar oyun mühərrikinin kodunu sıfırdan yazmışdır. "Jedi" tam üçölçülü əşyalar, sis və duman kimi atmosfer effektləri, animasiyalı teksturalar və kölgələmə kimi geympley və qrafika elementləri yaratmağa qadirdir. Daron Stinnett istehsalçıların bu elementlərin "aktiv mühitin" bir hissəsi olmasını istədiklərini qeyd etmiş və əlavə etmişdir ki, "gəmilərin uçuş göyərtələrində gəlib getməsi, çaylar axması, platformalar və konveyerlərin hərəkət etməsi, maşın avadanlığının işləməsi" görüntüsünü yaratmaq üçün funksiyalar daxil edilmişdir.
"Dark Forces"dakı "Qaranlıq qoşunlar" Castin Çin və Pol Mika tərəfindən xüsusi olaraq oyun üçün yaradılmışdır. Çin qeyd etmişdir ki, onlar standart həmləçi qoşunlardan daha qabaqcıl rəqiblər olmaq üçün yaradılmışdır. O, əlavə etmişdir: "Sadəcə həmləçi qoşunları gücləndirmək əvəzinə, onları daha effektiv etmək məqsədilə dizayn etdim. Mən daha dəhşətli və daha güclü bir şey istədim". "Dark Forces"dakı "Qaranlıq qoşunlar" üçün üç dizayn yaradılmışdır. "Lucasfilm"in lisenziyalaşdırma departamenti əvvəlcə iki dizaynı mühitdən çox kənar olduğunu qeyd edərək rədd etmişdir, buna görə də Çin üçüncü bir dizayn tərtib etmişdir və bu, qəbul edilmişdir. İstehsalçı qrup "Skywalker Ranch" işçiləri ilə videoçarxlarda istifadə edilən səslər, musiqi və kostyumlar üzərində əməkdaşlıq etmişdir.
"Dark Forces" sonradan "DOS"dan "Apple Macintosh"a portlaşdırılmışdır. Bu, istehsalçılar üçün bir sıra çətinliklər yaratmışdır. "LucasArts" oyunun həm "DOS", həm də "Macintosh" üçün eyni sistem tələbləri ilə, xüsusən də eyni operativ yaddaş qurğusu (RAM) ilə istehsal olunmasını tələb etmişdi. "Mac OS" əməliyyat sistemi "RAM"dan istifadə edən qrafik istifadəçi interfeysinə malikdir, "DOS"da isə belə bir əlavə yük yoxdur. Bu o deməkdir ki, "Dark Forces"ın "Macintosh" versiyasında oyunun istifadə edə biləcəyi daha az "RAM" var. "Dark Forces" oyununun "Macintosh" versiyasının proqramçısı Aaron Qaylz izah etmişdir ki, bu problemi həll etmək üçün yaddaşın daha səmərəli idarə edilməsi lazım gəlmişdi.
Tatar xalqının etnogenezi
Tatarlar — VII–XII əsrlərdə yaranan bir neçə etnik vahidin adıdır. İlk dəfə bu ad otuz doqquz tatar şəklində Kültigin (VIII əsr) heykəlində qeyd olunur; IX əsrin birinci yarısına aid olan Çin mənbələrində Çinin şimalında yaşayan tayfalara nisbətən da-da ("ta-ta") yazımında verilir; VII–XII əsrlərə aid türk və farsdilli müsəlman yazılı mənbələrə görə, Şərqi Türkistan və Monqolustan torpaqlarının sakinləri tatar kimi xatırlanır. Mahmud Kaşğaridəki eyni bölgəyə Daşte Tatar (Tatar torpağı) deyildi. XII əsrin sonlarından Çingiz xanın rəhbərliyi altında Monqol dövləti quruldu və onun qurulmasında Tatar tayfaları da iştirak etdi. Orta əsrlər ərəb-fars yazılı mənbələrində Qızıl Orda dövlətinin əsas əhalisi tatarlar adlanır. Qərbi Avropa və rus tarixşünaslığında eyni termin təsbit edilmişdir. Rusiyada XX əsrin əvvəllərindən əvvəl Volqa-Ural bölgəsi, Cənubi Sibir, Şimali Qafqaz və Krım yarımadasında yaşayan müsəlman xalqların əksəriyyətinə tatar deyilirdi.
Star Wars: Dark Forces
Musiqi
"Star Wars: Dark Forces" videooyununun musiqisi əsasən Klint Bacakyan tərəfindən bəstələnmiş orijinal əsərlərdən ibarətdir, lakin onlar "iMUSE" sisteminin tətbiqi ilə Con Vilyamsın orijinal "Ulduz müharibələri" filmi üçün bəstələdiyi musiqilərə əsaslanmışdır. Oyun həmçinin stereoda tam nitq və səs effektlərinə malikdir.
Tatar xalqının etnogenezi
Coğrafi-etnoqrafik qruplar
Tatarlar 3 etnik qrupa bölünür: Volqa-Ural tatarları, Sibir tatarları və Həştərxan tatarları. Polşa-Litva tatarlarının alt qrupu da var. Volqa-Ural bölgəsinin qrupu, 4 milyondan çox tatarla birlikdə ən böyüyüdür. Bu qrup ayrıca bir neçə alt etnik qrupa bölünür: Kazan tatarları, Qasim tatarları, mişərlər və növlər. XIII–XV əsrlərdə ümumi tatar adı ilə daxil olan bəzi türk xalqları (Krım tatarları, noqaylar və s.) XVIII əsrin ikinci yarısında — XIX əsrin sonlarında özlərini müstəqil bir etnik qrup kimi təşkil etdilər. Əksəriyyəti müsəlman-sünni, bəziləri də (kryaşen tatarları, naqaybəklər) xristianlıq edirlər.
Tatarların mənşəyinə dair baxışlar
Tarixçilər D.M.İsxakov və İ.L.İzmailov tatarların mənşəyi elmində 3 əsas anlayışı ayırırlar.
Star Wars: Dark Forces
Buraxılış
"Dark Forces" internet böyük bir izləyici kütləsi qazanmış, oyun üçün azarkeşlər tərəfindən yeni səviyyələr və xəritələr yaradılmışdır. "Dark Forces" personajlarının populyarlığı "LucasArts"ın oyuna əsaslanan oyuncaqları lisenziyalaşdırmasına gətirib çıxarmışdır. "Hasbro" digər mediada "Ulduz müharibələri" arasında yer alan Kayl Katarn və qaranlıq qoşun vinil fiqurlarını istehsal etmişdir. "Dark Forces"da kitablara və komikslərə daxil edilmiş, daha sonra "Mandalorlu" teleserialının "Fəsil 14: Faciə" seriyasında kanon olmuşdur. Vilyam S. Ditsin "Dark Forces" narrativinə əsaslanan romanları tamheyətli səsli dramatizasiyalara uyğunlaşdırılmışdır.
Tatar xalqının etnogenezi
Bolqar tatarizmi
Birincisi, Bolqar-Tatar yanaşmasıdır. Onun sözlərinə görə, Tatar mənşəli əsas qaynaq bulqarlar və türkdilli yerli Fin-uqor xalqıdır. A. Walidi, H. Gabashi, M. Zakiev, F. Urmanchiev və başqaları. b. alimlər, Avrasiyanın erkən dövrlərindən Bulqarların mənşəyində bilinən iskitlər, sarmatlar və Alan-Assların, b olduğuna inanılır. Bolqar-tatar baxışının tərəfdarları, tatarların etnomədəni ənənələri və adətlərinin Volqa Bolqar dövləti dövründə formalaşdığını və Qızıl Orda və sonralar Qazan xanlığı dövründə çox dəyişikliyə məruz qalmadığını düşünürlər. Qızıl Orda dövründə Bolqarıstan xalqı bir neçə etnik ərazi qrupuna bölündü. Kazan Xanlığı dövründə, Monqolustan əvvəlki adətlər, Bulqarların həyat tərzi canlandı və özünəməxsus inkişafı davam etdi. Əhalinin "Bolqar" yolu ilə ötürülməsinin belə 1920-ci illərədək sağ qaldığı düşünülür. Tatarların mənşəli bu konsepsiya XX əsrin əvvəllərində Rza Fəxrətdin, G. N. Ахмәров, Н. N. Фирсов, М. G. Xudyakov və başqaları. b. elm adamlarının xidmətlərində də əks olunur. Bu konsepsiya VKP (b) Mərkəzi Komitəsinin 9 avqust 1944-cü il tarixli qərarına və SSRİ Elmlər Akademiyasının Kazan Tatarlarının etnogenezinin müəyyənləşdirilməsinə həsr olunmuş elmi sessiyasından (1946) sonra qəbul edildi, H. G. Гыймади, А. P. Смирнов, Н. F. Kalinin, L. Җ. Jalay, J. В. Yusupov, A. H. Халиков, М. Z. Zakiev və başqaları. b. alimlərin xidmətləri bu konsepsiyaya əsaslanır.
Monqol tatarizmi
İkinci konsepsiya Tatar-Monqol görüşüdür. Tatar-monqol tayfaları ilə birlikdə Şərqi Avropaya köç edənlərin, yerli qıpçaqlara qoşulub Qızıl Orda dövründə İslamı qəbul edərək Tatar mədəniyyəti və dövlətçiliyi yaratdıqları fikrinə əsaslanır. Bu konsepsiyanın əsas mahiyyəti bəzi rus, başqırd, çuvaş alimlərinin: N. A. Mazitov, V. F. Каховский, В. D. Dmitriev, N. Mən Егоров, М. R. Fedotov və. b. xidmətlərinə əks olundu.
Star Wars: Dark Forces
Buraxılış
"Dark Forces" videooyunu 2009-cu ilin sentyabrında "Windows"un "XP", "2000" və "Vista" versiyaları, həmçinin "OS X Mavericks" üçün "Valve" şirkətinin "Steam" şəbəkəsində endirilə bilən versiya olaraq yenidən buraxılmışdır. Oyunu fərdi olaraq və ya daxilində "Jedi Knight" seriyasındakı bütün oyunları olan paketin bir hissəsi kimi satın almaq mümkündür.
Tatar xalqının etnogenezi
Türk tatarizmi
Üçüncüsü, Türk-Tatar yanaşmasıdır. Bu konsepsiya, qıpçaq və kimək dövlət dərnəklərinin üzvü olan Volqa Bolqarıstan xalqları ilə yanaşı tatar xalqının mənşəyində də əhəmiyyətli bir rol oynayır. Bu baxışa sahib olanların fikrincə, tatar xalqının əsas xüsusiyyətləri və həyat tərzi xalqın tarixində və həyatında öz əksini tapmış özəyinin, çoxəsrlik dini ayinlərinin, dövlətçiliyinin, yazılı mədəniyyətinin və maariflənməsinin inkişafında əks olunur. Tatar xalqının etnik tarixinin əsas inkişaf dövrü Qızıl Orda dövrünə təsadüf edir, bu dövrdə yerli bulqar və qıpçaqlar işləyən türk-tatar tayfalarına monqollarla, yeni dövlətçiliyə və mədəni ənənələrə və ortaq bir ədəbi dilə qoşuldular. Türk təməlində ortaya çıxdı.
Bu dövrdə Kazan Tatarlarının yüksək səviyyədə inkişaf etmiş mədəniyyət, ədəbi dil, tədris, nəşriyyat və dövri mətbuatda qazandıqları uğurlar Rusiyada yaşayan geniş türk xalqlarına nümunə oldu və digər tatar etnik qrupların milli nüvəsinin böyüməsinə səbəb oldu, vahid bir Tatar xalqı hisslərini gücləndirdi. 1926-cı il siyahıyaalma zamanı SSRİ-də yaşayan tatarların yüzdə 88-i özlərini bu adla çağırırdılar.
Star Wars: Dark Forces
Satış
ABŞ-dakı satışları izləyən "PC Data"nın məlumatına görə, "Dark Forces" ABŞ-da 928,469 kopya satmış və 37,1 milyon dollar gəlir əldə etmişdir. Buna görə "PC Data" oyunu 1993-cü ilin yanvarından 1998-ci ilin aprelinə qədər ölkədə ən çox satılan doqquzuncu kompüter oyunu olduğunu açıqlamışdır. 1999-cu ilin sentyabrına qədər oyunun region üzrə satışı 952,033 kopyaya çatmışdır. O dövrdə bu, 1993-cü ilin yanvarından bəri ölkədə ən çox satılan 11-ci kompüter oyunu idi.
Tatar xalqının etnogenezi
DNT-nin şərəcəsi
2006–2014-cü illərdə Rusiya Elmlər Akademiyası Tibbi-Genetik Tədqiqat Mərkəzində İnsan Populyasiyası Genetikası Laboratoriyasının müdiri Elena Balanovskaya və həmin mərkəzin tədqiqatçısı Anastasiya Agdzhoyanın araşdırmalarına görə Krım, Volqa-Ural və Sibir tatarlarının DNT haplotipləri fərqlidir.
Krım tatarları
Bu araşdırmalara görə, Krım tatarlarının genofondundakı cənub haplotiplərinin təxminən 50% -i (E1b1b1-M35; G1-M285; G2a-P15; I2a-P37.2; J1-M267; J2-M172), kiçik hissə M2, C3-M2; M122; Q-M242) və Avrasiya R1a-M198 və R1b-M343 haplotipləridir. Beləliklə, Krım tatarlarının genetik portreti Aralıq dənizi və Yuxarı Asiya xəttinin Y-xromosom haplotipini və qərb (əsasən Orta Asiya) haplotipinin təxminən 10% -ni əhatə edir.
Volqa tatarları
Volqa tatarlarının 49% -i R1a-M198 və N1c-LLY22g haplotipinə aiddir. R1a-M198 Avrasiyanın qərb hissəsində geniş yayılmışdır, N1c-LLY22g haplotipi Baltik dənizindən Çukotka qədər uzanır. Beləliklə, Volqa Tatarlarının genetik portretləri az sayda cənub variantına və Şərqi Avrasiyanın çox kiçik bir hissəsinə sahib olan Şərqi Avropa və Uralda ən çox rast gəlinən haplotipləri təşkil edir.
Sibir tatarları
Sibir tatarlarının genofondunda ən çox yayılmış G2a-P15; N1c-LLY22g; R1a-M198; N1b-P43 və Q-M242 haplotipləri. Kazan tatarlarında R1a-M198 və N1c-LLY22g haplotipləri təxminən% 50, Sibir tatarlarında isə% 50-dir. Beləliklə, Sibir tatarları genefondunun əsasını təşkil edən haplotiplər Sibir və Avrasiyanın şimal hissəsi ilə əlaqədardır.
Rus alimləri (Elena Balanovskaya, Anastasia Agjoyan, Nadejda Markina) bu araşdırmada tatarların Krım, Volqa və Sibir gen hovuzlarında haplotiplərdə bəzi fərqlər gördükləri zaman eyni etnik qrupdan gəlmədikləri qənaətinə gəldilər. Ancaq heç kimə sirr deyil ki, bir çox fərqli tayfa Qızıl Orda ya daxil olduqdan sonra Tatar xalqını meydana gətirdi.
Balanovskayanın fikirlərinə qarşı tarix elmləri doktoru Damir İsxakov, "Genetik material yalnız bioloji kütlə haqqında məlumat verir, lakin əhali bioloji kütlə ilə təşkil edilmir, dil, mədəniyyət və siyasi proseslər tərəfindən təşkil edilir" dedi. bioloji analizdə yalnız kişi soyları haqqında məlumat verən Y-xromosomunun deyil, eyni zamanda otozomal məlumatların da nəzərə alınmasının düzgünlüyünü vurğulayır.
Tatarların həyat tərzi
Tatarların əsas peşələri atalarındandır və həyatlarında ən vacib yeri tutur: əkinçilik, heyvandarlıq, arıçılıq və əl işləri. Ticarət və ticarət vasitəçiliyi də tatarların qədim zamanlardan bəri bir ənənəsidir. On altıncı əsrin ortalarında, satış və alış-veriş edərək dolanışıq edənlərin sayı yalnız dövlətçiliyi itirdikdən sonra azaldı. 18-ci əsrin ortalarından etibarən çar hökuməti tatarların Orta və Orta Asiya ölkələri ilə ticarət əlaqələri qurmasına, daha sonra Kazan, Orenburq vilayətlərində və Ryazan vilayətinin Qasim bölgəsində böyük tatar ticarət mərkəzlərinin yaradılmasına icazə verdi. Tatarlar əsasən köçəri bir xalqdır. Bəzi bölgələrdə, müəyyən növ ev işlərini yerinə yetirmək üçün yay və payızda yaşamaq ənənəsi də qorunur.
1917-ci il fevral inqilabından sonra tatarlar dövlətçiliyinin dirçəldilməsi istiqamətində böyük addımlar atdı. 1920-ci ilin mayında mərkəzi hökumətin fərmanı ilə TASSR quruldu. Bu gün Tatarıstan Respublikası Rusiyanın subyektlərindən biridir.
Arsen Əmiryan
Arsen Əmiryan — dövlət xadimi, 26 Bakı komissarından biri.
Həyatı
1917-ci ildə yaranan Bakı kommunasında "Bakı fəhləsi" qəzetinin redaktoru Arsen Əmiryan 1918-ci ildə ingilislər tərəfindən güllələnib.
Gəzvar-i Süfla
Gəzvar-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 80 nəfər yaşayır (14 ailə).
Kərəndəq
Kərəndəq və ya Kərəndağ — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 801 nəfər yaşayır (167 ailə).
Mixail Kutuzov
Mixail İllarionoviç Kutuzov-Qolenişşev  — rus sərkərdəsi. General-feldmarşal (1812). Müqəddəs Georgi ordeninin hər dörd dərəcəsi kavaleri. Aleksandr Suvorovun şagirdi olmuşdur. Borodino döyüşü zamanı Napoleon ordusu ilə döyüşən rus qoşunlarına komandanlıq etmişdir.
Noqay Ordası
Noqay Ordası və ya Mangırt yurdu — XIV əsrin sonu - XV əsrin əvvəllərində Volqa və Ural çayları arasındakı qovşaqda Qızıl Ordanın süqutu nəticəsində meydana gələn və nəhayət XV əsrin 40-cı illərində (1440-cı ilə qədər ) formalaşan köçəri dövlət formasiyası. XVII əsrin birinci yarısında daxili qarşıdurmalar və xarici təzyiqlər nəticəsində parçalanmışdır.
Noqay Ordası indiki Qazaxıstanın şimal-qərbində yerləşirdi. Ərazisinin özəyini Volqa ilə Yaik (Ural) arasındakı çöllər təşkil edirdi. Şərqdə noqaylar Yaikin sol sahili boyunca köçəri həyat sürürdülər. Cənub-şərqdə isə köçəri düşərgələri Cənubi Aral dənizi bölgəsinə, cənubda - Mərkəzi Şərqi Xəzər dənizi bölgəsinə, qərbdə - Həştərxan xanlığına, şimal-qərbdə Kazan xanlığına, şimal-şərqdə - Qərbi Sibir düzənliyində yerləşirdi.
Dövlətin təşəkkülü
Noqay Ordasının yaranmasında və möhkəmlənməsində Qızıl Orda qoşunlarının başçısı Yedigey mühüm rol oynamışdı. O, Ağ Orda əmiri də olmuşdur. Mənşəcə Yedigey Manqıt tayfasından idi. Toxtamışa qarşı mübarizə aparmış, 1397-ci ildə Qızıl Orda qoşunlarının başçısı seçilmişdir. 1399-cu ildə Litva knyazı Vitovtun və Toxtamışın birləşmiş ordusunu məğlub etmişdi. Keçmiş Cuçi uluslarının hamısını birləşdirmişdi. 1406-cı ildə Toxtamışı öldürmüş, 1408-ci ildə rus torpaqlarına hücum edərək bir çox şəhəri dağıtmışdı. 1410 – 1412-ci illərdəki ara müharibələri zamanı hakimiyyətini itirmiş və Xarəzmə qaçmışdı. Toxtamışın oğlanları ilə mübarizədə öldürülmüşdür. Yedigey Qızıl Orda qoşunlarının başçısı kimi faktiki olaraq, 15 il 1396—1411-ci illərdə dövləti idarə etmişdir. Lakin Çingiz soyundan gəlmədiyi üçün xan ola bilməmişdi.
1412-ci ildən Manqıt Ordası Yedigeyin nəsli tərəfindən idarə edilirdi. Bu zaman Yedigey özü xanın varislərinin Qızıl Orda taxtı uğrunda apardığı daxili mübarizədə fəal iştirak edirdi və bu müddətdə Çingiz xanın nəslindən olan Çökrə-oglanla ittifaqa girmişdi. Yedigey onun bəylərbəyi olmuşdu. 1414-cü ildə Qızıl Orda taxtını ələ keçirən Köpək xan üzərində qazanan zəfərdən sonra (eyni il) və paytaxt Saraydan qovulduqdan sonra Yedigey, Qızıl Ordanın bəylərbəyi (və ya böyük əmiri) oldu. O, 1419-cu il ölümünə qədər bu vəzifədə qaldı.
Yedigey dövründə Mangıt Ordasının tədricən yüksəlməsi və əlində olan ərazilərdə müstəqil feodal mülkiyyətinə çevrilməsi baş verdi. Mangıt Ordasının mülkləri Qərbi Sibir düzənliyinə qədər genişləndi. Məhz Toxamış xan bu torpaqlara qaçaraq, orada öldü, Taybuqa qəbiləsi Yedigeyin hakimiyyətini tanıdı.
Nəhayət, müstəqil bir dövlət olaraq Noqay Ordası XV əsrin 40-cı illərində (1440-a qədər ) Qızıl Ordanın şərq hissəsinin vassal dövləti olan Orda-Ejen Ulusunun dağılması ilə meydana gəldi. Bu zaman mülklərin genişlənməsi və bir sıra qəbilələrin tabe edilməsi ilə noqay milliyyəti formalaşmağa başladı.
Noqay Ordasının paytaxtı
Noqay Ordasının siyasi mərkəzi Yaik (Aşağı Ural) çayı üzərindəki Kiçik Saray şəhəri idi.
Şəhər XIII əsrdə tikilmişdir. Ural çayının sağ sahilində yerləşirdi. Bir sıra fars və ərəb mənbələrində Saray-Çık, Saray-Uçuq və buna bənzər adlarla adlandırılmışdır. Əvvəllər Avropadan Çinə Volqaboyu və Xarəzm yolu ilə Krım və Qafqazdan keçməklə qədim ticarət yolunda yerləşən Qızıl Ordanın şəhərlərindən biri idi. 1580-ci ildə dağıdılmadan əvvəl Noqay Ordasının paytaxtı və yeganə məlum şəhəri olmuşdur. Şəhər Qasım xanın dövründə Qazax xanlığının tərkibinə qatılmışdır. Qasım xan vəfat etdikdən sonra burada dəfn edilmişdir.
Ural kazakları atamanları Neçay və Boqdan Barboşun yürüşündən sonra, 1580-ci ildə Kiçik Saray Yermak Timofeyeviçin başçılıq etdiyi Volqa Kazakları tərəfindən tutuldu. Şəhər qarət edilərək tamamilə viran qaldı. Kazaklar şəhəri darmadağın etdilər. Həmçinin Kiçik Sarayda dəfn edilmiş Qızıl Orda xanlarının və Noqay Ordasının hökmdarlarının məzarları dağıdıldı. Şəhər o qədər viran oldu ki, sakinləri Xivəyə köçmək məcburiyyətində qaldılar.
1640-cı ildə Kiçik Sarayın sahiblərinin icazəsi ilə, Ural çayının yuxarı axarında Sarayçikin xarabalıqlarından 2 kilometr məsafədə, rus köçkünləri məskunlaşdılar. Onlar burada Sarayçikovski qalasını salmaqla, yeni məskunlaşma tarixinin başlanğıcını qoydular. Qalanın yerində sonradan Sarayçikov xutoru meydana gəldi. Sonradan Qazaxıstanın Atırau vilayətinin Maxambet rayonu, Atırau şəhərindən 50 kilometr şimalda müasir Sarayçık kəndi yarandı.
Ordanın tarixi
Yazılı tarixi mənbələrə görə, XV əsrin ortalarında, noqaylar möhkəmlənmiş şəhərləri ələ keçirərək Sırdəryanın orta axınına qədər gəlirdilər. Məsələn, manqıt Uakas bəy 1446-cı ildə Sırdəryanın sol sahilindəki Üzgənt şəhərinin hakimi idi. Yedigeyin nəsilindən olan - Musa-Mirzə və Janbırşı (Yamqurçi) - XV əsrdə Şərqi Dəşt-i Qıpçaqın siyasi həyatında mühüm rol oynamışdılar. 1496-cı ildə Kazana Sibir-Noqay yürüşü baş tutdu.
XVI əsrin əvvəllərində davamlı vətəndaş qarşıdurması səbəbindən Noqay Ordası zəifləməyə başladı. Xanların hakimiyyəti çox zəifləmişdi. 1520-ci ildə Qazax xanı Kasım xan, Noqay Ordasının paytaxtı Kiçik Sarayı ələ keçirdi.
1534-cü ildə Qızıl Ordaya səfir göndərilən Danila Qubin Böyük Moskva knyazlığı ətrafdakı torpaqlar haqqında IV İvan Qroznıya məlumat verdi. 1550-ci illərin ilk yarısında, üç illik quraqlıq və sərt qış nəticəsində bütün heyvandarlıq məhv oldu. Noqaylar arasında daxili mübarizə başladı, ardından vəba epidemiyası başladı, əhalinin 40-50% -ə qədəri tələf oldu. Bu səbəbdən noqaylar Şimali Qafqaza köç etməyə başladı.