cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atomizm
Ümumiyyətlə, antik fəlsəfədə atomizm əsas etibarilə Demokrit (b.e.ə. 460– 370) tərəfindən təmsil olunmuşdur. Bu böyük qədim yunan materialisti atomist fəlsəfəni işləyib hazırlamışdır. Demokrit mağların və eləcə də xaldeylərin tələbəsi olmuşdur. Misirdə, İranda və Hindistanda biliyini artırmışdır. Demokrit varlıq, qeyri– varlıq və boşluq anlayışlarını ayırmışdır. Varlıq boşluq vasitəsilə hissəciklərə bölünmüşdür. Onlar bütövdür, yəni atomdur (bölünməzdir), öz aralarında onlar forma, hərəkət, böyüklük, çəki və s. ilə fərqlənirlər. Hisslə qavranılan keyfiyyətləri (rəngi, qoxusu və s.) subyektiv məhiyyətdədir. Dünya atomlar və onların hərəkətindən ibarətdir. Hərəkət atomların təbiətidir. Hərəkətin xarakteri təkanın sayəsində dəyişir.
Dünya haqqında iki versiya Demokritə məxsusdur. Birincisi, atomlar xaotik olaraq mümkün olan bütün istiqamətlərdə hərəkət edirlər, toqquşaraq qasırğalar yaradır. Onlardan torpaq, günəş, ay torpağın qasırğasına cəlb olunmuşlar; ikincisi, atomlar əvvəlcə yuxarıdan aşağıya düşürdülər, ağırları tez düşür, yüngülləri də aşağı salırdılar. Zərbələrdən qasırğalar yaranırdı. Həm birinci, həm də ikinci versiyada qaçılmaz zərurət fəaliyyət göstərmişdir. Atomizm bir növ varlıq və qeyri– varlığın sintezi baxımından mexanisizmin tamamlanmasıdır.
Eklektizm– bir– birinə zidd olan fikir və nəzəriyyələrin mexaniki olaraq birləşdirilməsi. Sofizm– formal olaraq düzgün görünən, bilə– bilə yanlış çıxarılmış əqli nəticə. Sofizm anlayışların iki mənalılığına əsaslanır. Hadisələrin ayrı– ayrı tərəflərinə üstünlük verilir.
Xacəaur (Həştrud)
Xacəaur — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Rza Rəsuli
Rza Rəsuli (d. 1898, Təbriz, Qacar imperiyası - ö. ?) — Cənubi Azərbaycandan olan siyasətçi və milli fəal. O, Seyid Cəfər Pişəvərinin rəhbərliyində qurulmuş Azərbaycan Milli Hökumətində Ticarət və İqtisadiyyat Nazirliyinin rəhbəri kimi çalışmışdır. 1946-cı ilin dekabr ayında Pəhləvi ordusunun Azərbaycan Milli Hökumətini ələ keçirməsindən sonra onun taleyi məlum deyildir. Güman edilir ki, Pəhləvi ordusunun kütləvi qətlləri zamanı o da qətlə yetirilmiş və ya edam edilmişdir. Bu hökumətin qurulmasından əvvəl o, İran Daxili İşlər Nazirliyində çalışmaqda idi.
Xacəaur (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 307 nəfər yaşayır (5 ailə).
Qarmaqlı bıçaq
Qarmaqlı bıçaq — xalça istehsalında türkbaf (Simmetrik) toxunuşlu ilmələri toxumaq üçün istifadə edilən ucu əyri qarmaqlı bıçaqlara deyilir.
Qarmaqlı bıçaqlar əsasən iki formada olur: ilmələrin bağlanması və ilmələrin açılması üçün bıçaq. İlmələrin bağlanması üçün nəzərdə tutulan bıçaq xalça toxuculuğunda əsas alət hesab olunur və ondan xovlu ilmələrin bağlanması üçün istifadə olunur.
İlmələrin açılması üçün istifadə edilən boğazı uzun, tiyəsi küt bıçaqlar yalnız xalçaların restavrasiyasıda və səhvlərin düzəldilməsində istifadə edilir. Belə bıçaqlardan xaça toxunması zamanı istifadə edilmir.
Gecaçan dağlaləsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kiçik dağlalələrin nümunə və nümayəndəsi hesab olunur. Ləçəyin sarı rəngi ətrafında, ağ rəng haşiyədə görülür. İki və ya üç gül bir budaqdan çiçəklənə bilər. Gülaçma vaxtı aprelin sonlarıdır.
Aygün Səmədzadə
Səmədzadə Aygün Ziyad qızı — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycanın xalq artisti (2018), Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
Həyat və yaradıcılığı
Aygün Səmədzadə 1967-ci il 11 yanvarda Bakı şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində almış, 1985-ci ildə məktəbi qızıl medal və fərdi təqaüdlə bitirmişdir. Həmin ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyasının) Tarix-nəzəriyyə fakültəsinə daxil olmuş, bir sıra respublika və ümumittifaq elmi-konfrans və müsabiqələrdə iştirakçı və qalib seçilmişdir. Üzeyir Hacıbəyovun anadan olmasının 100 illiyi ilə bağlı keçirilən müsabiqədə diplom, III respublika elmi konfransında ən yaxşı tələbə elmi-işinə görə qızıl medal, Zaqafqaziya ölkələri arasında keçirilən müsabiqədə I dərəcəli diploma layiq görülmüşdür. Konservatoriyanı fərqlənmə diplomu və Ü. Hacıbəyov adına fərdi təqaüdlə bitirdikdən sonra elə həmin ildən "Musiqi tarixi" kafedrasına müəllim kimi fəaliyyətə başlamış və Avropa ölkələrinin musiqi tarixi, Türkdilli xalqların musiqi mədəniyyəti, Musiqi tənqidi kimi fənnlərdən dərs demiş və həmin kafedranın dosenti (1990–2016) olmuşdur. Bəstəkar, musiqişünas Aygün Səmədzadə 2003-cü ildən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür.
Aygün Səmədzadə 2003-cü ildə böyük türk bəstəkarı Əhməd Adnan Sayqunun yaradıcılığı ilə bağlı namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Bundan əlavə, Aygün Səmədzadə Azərbaycan musiqi tarixinə aid bir sıra elmi məqalələrin və publisistik yazıların, o cümlədən, "Azərbaycanda sənət himayədarlığının rolu", "Xurşudbanu Natəvan və Azərbaycan mədəniyyəti", "Şah İsmayıl Xətai və Azərbaycan mədəniyyəti", "Mir Mövsün Nəvvab", "Hacı Zeynalabdin Tağıyevin mədəniyyətimizin inkişafında xidmətləri", "Adnan Sayqun yaradıcılığının bəzi üslub xüsusiyyətləri" adlı məqalələrin müəllifidir.
Aygün Səmədzadə bir çox tanınmış müğənnilərin repertuarında xüsusi yer tutan 200-dən artıq mahnının müəllifidir. Bu əsərlərin bir çoxu "Bu dünyanı nağıl bilək" albomu, "Əhməd Cavad" albomu, 4 diskdən ibarət "Azərbaycan" albomu və "Vətən mahnıları" albomunda cəmlənmişdir.
Aygün Səmədzadə bir çox teatr tamaşaları və filmlər üçün də musiqilər bəstələmişdir. Elçin Əfəndiyevin "Qatil", "Şekspir", Hüseyn Cavidin "Əmir Teymur", "Iblis", İlqar Fəhminin "Mənəm, mən…", Stefan Sveyqin "Yad qadının məktubu" teatr tamaşalarının, "Əlavə təsir", "Sirr", "Axırıncı dayanacaq" filmlərinin bəstəkarıdır.
Aygün Səmədzadə Əhməd Cavadın sözlərinə silsilə əsərlər yaratmışdır. Bunların sırasına Ey Türk kantatası (Ey Türk, Bismillah, Türk Ordusuna, Elin bayrağı, Mən bulmuşam, Susmaram, Şəhidlərə kimi müstəqil nömrələrdən ibarət), Sən ağlama vokal-instrumental kompozisiyası, Niyə gəlmədin?, Qurban olduğum romansları və başqaları daxildir. Bu əsərlərin premyeraları 2018-ci il 15 sentyabrda Ankarada, 2018-ci il 10 noyabrda Bakıda, 2019-cu il 20 martda Eskişehirdə baş tutmuşdur. Əsərlər Türkiyə Cümhurbaşkanlığı Simfonik Orkestrası, TRT xoru, Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri tərəfindən ifa olunmuşdur.
2000-ci il "Best of Best" müsabiqəsində onun Məktəb illəri, 2002-ci ildə keçirilən "Nəğmələrin nəğməsi" müsabiqə-festivalda Bu dünyanı nağıl bilək, Yağış mahnıları birinci yerlərlə mükafatlandırılmış, Tut ağacım isə Qran-pri və Tamaşaçı rəğbəti mükafatlarına layiq görülmüşdür.
Bəstəkarın 2005, 2009, 2015-ci illərdə Heydər Əliyev Sarayında, 2015-ci ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində, 2017-ci ildə Şəkidə keçirilən "İpək yolu" Beynəlxalq Musiqi festivalında, 2018-ci ilin iyunun 9-da Cümhuriyyətin 100 illiyi münasibətilə Yaşıl Teatrda müəllif konsertləri olmuşdur.
Qan sorucusu
Xarici quruluşu
Erkək fərd 10–15 mm uzunluqda olub, qarın nahiyəsində boylama istiqamətdə novşəkilli büküş vardır. Dişilər erkəklərə nisbətən bir az uzun (20mm) və ensiz olurlar. Dişi fərd erkəyin novşəkilli büküşündə yerləşir və onlara həmişə cüt halda təsadüf olunur. Bu xüsusiyyətlərinə görə də fəsiləyə şistozomatidlər adı verilmişdir ( şisto- ikiləşmiş, zoma- bədən deməkdir).
Aygün Səmədzadə
Həyat və yaradıcılığı
Aygün Səmədzadə Azərbaycan mədəniyyətinin təbliği ilə bağlı bir sıra televiziya layihələrinin, o cümlədən "Əslində Mən", "Bir mahnının tarixçəsi", "İntrada", "Ekspromt" verilişlərinin ideya müəllifi və rəhbəri olmuşdur. 2019-cu ildə Azərbaycan bəstəkarlarının Vətən haqqında mahnılarından ibarət "Azərbaycan 100 mahnıda" klavirinin ideya müəllifi və layihə rəhbəri olmuşdur.
Qan sorucusu
İnkişafı
Dişi fərd iti tikancığı olan yumurtalarını dal bağırsağın və sidik kisəsinin qan damarlarına tökür. Yumurtalar iri oval formada olub, uzunluğu 0,120-0,160 mm, eni isə 0,040-0,060 mm-dir. Yumurtalar tək-tək qoyulur, onda formalaşmış mirasidi sürfəsi olur. Yumurtada olan tikancıq vasitəsilə onlar sidik kisəsinə keçir və sidiklə xarici mühitə düşürlər. Yumurtadan çıxan mirasidi şirin suda yaşayan yumşaqbədənlinin bədəninə daxil olur və sporosistaya çevrilir. Sporosistada serkarilər formalaşır və yumşaqbədənlini tərk edərək suya düşürlər.
Aygün Səmədzadə
Həyat və yaradıcılığı
Aygün Səmədzadə 2012-ci ildən NƏFƏS Sənət mərkəzinin rəhbəridir.
2011-ci il sentyabr ayının 15-də Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi, 2018-ci ilin 27 mayında isə Azərbaycanın Xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Qan sorucusu
Həyat tərzi
Qan sorucusu qarın boşluğunun və sidik kisəsinin iri vena qan damarlarında parazitlik edir. Qan sorucularının məməlilərdə, quşlarda parazitlik edən növləri də vardır.
İnsan həyatına təsiri
Serkarilər suda işləyən və ya çimən insanın dərisindən keçərək, onların qan damarına keçir və inkişaf edərək yetkin mərhələyə çevrilir. Qan sorucusu təhlükəli şistozomatoz xəstəliyini törədirlər.
Aygün Səmədzadə
Teatr və film musiqiləri
Aygün Səmədzadə kino və teatr sahəsində aşağıdakı işlərə imza atmışdır • Teatr
• Qatil (2003-2012) - Elçin Əfəndiyev, Milli Dram Teatrı, rejissor Mehriban Ələkbərzadə
• Yad qadının məktubu (2006) - Stefan Sveyq, Milli Dram Teatrı, rejissor Bəhram Osmanov
• Şekspir (2014) - Elçin Əfəndiyev, İstanbul Şehir Tiyatroları, rejissor Məlahət Abbasova
• Iblis (2019) - Hüseyn Cavid, İstanbul Şehir Tiyatroları, rejissor Məlahət Abbasova
• Mənəm, mən... (2019) - İlqar Fəhmi, Yuğ Teatrı, rejissor Mehriban Ələkbərzadə
• Film
• Əlavə təsir (2010) - Elxan Cəfərov
• Sirr (2012) - Ülviyyə Könül
• Axırıncı dayanacaq (2014) - Fikrət Əliyev
• '''Əhməd Cavad: Bir millətin ruhu (film, 2019)
Mahnıları
• 2
İbrahim Mahmudov
İbrahim Ağagül oğlu Mahmudov (23 noyabr 1998; Maştağa, Suraxanı rayonu, Bakı, Azərbaycan — 11 oktyabr 2020; Hadrut, Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İbrahim Mahmudov 23 noyabr 1998-ci ildə Suraxanı rayonunun Maştağa qəsəbəsində Ağagül Mahmudovun ailəsində anadan olmuşdur. 2005-2014-cü illərdə Bakı şəhər 108 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır. "Maşın ustası" ixtisasına yiyələnmişdir. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra maşın ustası olaraq çalışmışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
İbrahim Mahmudov 29 yanvar 2017-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Sabunçu rayon üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. "N" saylı hərbi hissədə qumbaraatan vəzifəsində xidmət etmişdir. 2 iyul 2018-ci ildə hərbi xidmətdən tərxis olunmuşdur.
27 sentyabr 2020-ci il tarixdə Vətən müharibəsinin başlaması ilə əlaqədar Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin ölkədə qismən səfərbərlik elan edilməsi haqqında 28 sentyabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına uyğun olaraq İbrahim Mahmudov 30 sentyabr 2020-ci ildə yenidən hərbi xidmətə çağrılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İbrahim Mahmudov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində atıcı olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. İbrahim Mahmudov 11 oktyabr 2020-ci ildə Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Maştağa qəsəbəsində yerləşən Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Mahmudov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Mahmudov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Mahmudov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Xəlil Kut
Xəlil Paşa, Xəlil Kut — Türkiyə hərbi xadimi, general.
Həyatı
Türkiyənin Mosulda yerləşən 6-cı ordusunun, sonralar isə Şərq Ordular qrupunun komandanı olmuşdur. Azərbaycanda yaradılmış Qafqaz İslam Ordusunun təminat və təchizat işlərinə başçılıq etmişdir (1918). Bir müddət türk milliyyətçilərinin qeyri-rəsmi nümayəndəsi kimi Moskvada fəaliyyət göstərmişdir.
Dönəmin hərbi naziri Ənvər Paşanın və qardaşı Qafqaz İslam Ordusunun başçısı Nuru Paşanın əmisi olmuşdur.
Xəlil Paşanın komandanlığı altında Səlmanu-Pak döyüşündə qələbə qazanan Osmanlı ordusu üçün Kut-ül-Amarəyə gedən yol açılmışdır. Sonrakı dövrdə isə Xəlil Paşanın rəhbərliyi ilə Bağdad cəbhəsində Osmanlı ordusunun əks həmlələri başlamışdır. Kut qəsəbəsinin azadlığı uğrunda mübarizə tarixi qələbə ilə başa çatmışdır. Qəsəbə kiçik olsa da strateji əhəmiyyəti çox böyük olmuşdur. Kut məğlubiyyəti 300 illik ingilis kibirinin qırılması demək idi. İngilislər tarixlərindəki ən ağır və alçaldıcı məğlubiyyətlərinə Kutda uğradılmışdılar.
Türk ordusunun və kəşviyyatının, manevrlərinə tap gətirə bilməyən ordu komandanı General Tavznt türklərlə razılaşmaq üçün onlara əvvəl 1 milyon Sterling, sonradan isə məbləği daha da artıraraq 2 milyon Sterling pul təklif etmişdi. Əvəzində isə türklər İngilislərin Kutu tərk etməsinə və Bəsrəyə keçməsinə izin verəcəkdi, lakin Xəlil Paşa təklifi rədd etmiş, türk ordusunun satılıq olmadığını bildirmişdir. Çarəsiz qalan general təslimiyyət elan edərək ağ bayraq qaldırmışdır. Belə ki, 13 000 ingilis əsgəri, 8 Generalı, 472 zabiti əsir götürülmüşdür.
Kut zəfərini Ənvər Paşaya müjdələmək üçün yazdığı məktubda Xəlil Paşa bu günün Osmanlı və İslam aləmi üçün çox önəmli olduğunu qeyd etmiş, əgər ikinci bir adı olsaydı onun Kut olmasını istədiyini bildirmişdir. Bununla da Xəlil Paşaya Kut ləqəbi verilmişdir.
ABŞ Dövlət Departamenti
ABŞ Dövlət Departamenti — ABŞ-də 1789-cu ildən xarici işlər nazirliyi funksiyasını həyata keçirən əsas xarici siyasət orqanı, dövlət katibi başçılıq edir. Prezidentin və Konqresin hazırladığı xarici siyasət xəttini həyata keçirir.
Digər ölkələrdəki xarici işlər nazirlikləri kimi, 1789-cu ildə ölkənin ilk icra şöbəsi kimi yaradılıb. Ölkənin xaricdəki diplomatik missiyalarının idarə edilməsini, xarici təşkilatlarla müqavilələrin və sazişlərin müzakirəsini və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nümayəndəliyini ABŞ Dövlət Departamentini dövlətin xarici siyasətini həyata keçirir. Bundan əlavə, Dövlət Departamenti digər ölkələrdə sosial və siyasi proqramları təmsil edən qeyri-kommersiya təşkilatları və fondları ilə işləməkdən məsuldur.
ABŞ dövlət katibi, Dövlət Departamentinin rəhbər vəzifəsi adlanır. 2018-ci ilin aprel ayında dövlət katibi Reks Tillerson istefa verdikdən sonra Mayk Pompeo vəzifəyə gəlmişdir. Departamentin idarə olunması ilə yanaşı, Dövlət katibi xaricdə baş diplomat və ölkə nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərir. Dövlət katibi, Birləşmiş Ştatların vitse-prezidenti, Nümayəndələr Palatasının spikeri və prezidentliyə namizədliyinə görə ilk rəsmi şəxs hesab edilir.
Tarixi
1789-cu il 21 iyulda ABŞ Dövlət Departamenti Xarici İşlər Nazirliyi kimi formalaşmışdır. O zaman konqresmenlər ayrı bir Daxili İşlər Departamentinin yaradılmasının mümükünlüyünü müzakirə etdilər, prezident Corc Vaşinqton, əhəmiyyətli bir ictimai ofis yaratmağı planlaşdırıdı, lakin  Tomas Ceffersonu nəzərə alaraq, iki şöbəni (xarici və daxili) birləşdirməyə qərar aldı. Buna görə də, 1789-cu ilin sentyabr ayında Xarici İşlər Nazirliyinin adını dəyişdi.
Departament binası
ABŞ Dövlət Departamenti Vaşinqtonda Ağ Evdən bir neçə məsafə uzaqlıqda Harri Trumen evində yerləşir.
Kürəkən Qoca Mustafa Paşa
Kürəkən Qoca Mustafa Paşa (ö. 1728) — Osmanlı sultanı III Əhməd dönəmində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
Əslən abxaz olub, saraya necə alındığı bilinmir. Əndərun da yetişmişdir. Qapıçılar kəndxudası olaraq xidmət etmiş, ardından Kayseri sancaqbəyliyi ilə saraydan ayrılmışdır. 1715-ci ildə Hələb bəylərbəyi olmuş, ertəsi il şərq cəbhəsinə göndərilmişdir. 1717-ci ildə vəzir rütbəsi alaraq Hotin qalasının mühafizəsiylə vəzifələndirilmiş, 1719-cu ildə Trabzon valisi olmuş, 1722-ci ildə yenidən Hotin qalasına təyin edilmişdir. Bu vəzifədə ikən 18 avqust 1725-ci ildə Sultan Mustafa nın qızlarından Ayşə Sultan la nigahlandı. Ancaq çox keçmədən 1728-ci ildə vəfat etmişdir.
Venesiya şirkəti
Venesiya şirkəti  — 1583-cü ildə Aralıq dənizindəki Venesiya koloniyaları və ətrafındakı ticarəti inhisara almaq üçün qurulan bir İngilis ticarət şirkəti.
1592-ci ildə Kraliça I Yelizavetanın təsdiqi ilə Türk Şirkəti (1581) ilə Levantin Şirkətini qurdu.
Yaranması
Venesiya şirkəti, 1583-cü ildə Tomas Kordell, Vilyam Harvey və Edvard Holmden tərəfindən 7 il müddətinə ticarət şirkəti olaraq qeydiyyata alındı. Vəziyyəti İngilis istehsalı olan malların, ümumiyyətlə yun parçaların şərq mallarına, xüsusən ədviyyatlara və ipək parçalara dəyişdirilməsi idi.
Batrakofobiya
Batrakofobiya — quru və su qurbağası qorxusu kimi qəbul edilən bir fobiya növüdür. Qurbağa fobiyası və ya ranidafobiya kimi də tanınır. Bu həm də bir çox mədəniyyətlərdə xurafatdır. Psixiatriya ədəbiyyatında xüsusi bir termin əvəzinə “qurbağa qorxusu” kimi istifadə olunur. Batrachophobia termini 1953-cü il psixiatriya lüğətində də yer alır.
Məşhur inanclar
Bəzilərinə görə qurbağa görmək pis əlamət sayılır. Ümumi bir mif, qurbağalara və su qurbağalarına toxunmanın ziyillərə səbəb olmasıdır. Qurbağaların yaxşı əlamət hesab edildiyi mədəniyyətlər də var. Yohannesburq zooparkının tədqiqatçıları tərəfindən aparılan araşdırmalar göstərib ki, bu gün qədim mövhumatların təsiri zəifləyib və uşaqlar daha çox qurbağaların zəhərli və ya zərərsiz olması ilə bağlı narahatlıq keçirirlər.
Venesiya şirkəti
Birləşdirilməsi
1592-ci ildə, Türk və Venesiya şirkətlərinin hər iki nizamnaməsinin bitməsindən sonra Kraliça I Yelizaveta, Osmanlı İmparatorluğu ilə ticarət və siyasi ittifaqları davam etdirməyə çalışdığı üçün hər iki şirkətin Levantin şirkətinə birləşdirilməsinə dair bir nizamnamə təsdiqlədi. Kordell və Paul Baining, Levantin şirkətinin quruluşundan sonra qatıldı.
Batrakofobiya
Həmçinin bax
Fobiyaların siyahısı
Fiziki antropologiya
İnsanı fərqli aspektlərdən öyrənən Antropologiya elminin bir sahəsidə fiziki antropologiyadır. Fiziki antropologiya adından da göründüyü kimi insanın fiziki quruluşunu və onun müxtəlifliklərini öyrənən bioloji elm sahəsidir. XX əsrin 60-cı illərində yaşamış sovet dövrünün ən böyük antropoloqlarından olan Roqinski və Levin yazırlar: “Təbiətşünaslığın bu sahəsi (o zaman təbiətşünaslğın bir sahəsi hesab olunurdu) insanı və onun irqlərinin mənşəyini eyni zamanda təkamülünün fiziki təşkilatını öyrənir.” Məhdud çərçivə daxilində uzun müddət qalan fiziki antropologiya son dövrlərdə sərhədsiz elmi tədqiqatlar həyata keçirir. Bunun əsas sabəbi Fiziki antropologiyanın Antropologiya daxilində ayrıca bir bölmə şəklində öyrənilməsi olmuşdu. Bundan başqa paleoantropoloji tədqiqatlar bu sahəni inkişaf etdirmişdi.
İnsan meydana gəldiyi andan etibarən bu günə qədər onun fiziki quruluşunda ciddi dəyişikliklər baş vermişdi. Nəticədə zamanla insanlar arasında bioloji fərqliliklər meydana çıxmışdır. Bu bioloji fərqliliklər antropologiyada “antropoloji əlamət” adlanır. Tərifini versək: “Antropoloji əlamət - İnsan orqanizminin hər hansı bioloji xüsusiyətinin konkret ifadəsidir. Bu əlamətlərə fasiləsiz dəyişən müxtəlif variasiyalar daxildir.
Antropologiyanın bu sahəsinin tədqiqat metodları aşağıdakılardır.:
2.Genetik metod
5.Etnoloji metod (insan cəmiyyətinin yaranması və insanın yayılma arealı);
6.Riyazi metod ( demoqrafiya və biologiya ilə bağlı rəsmi statistikalar)
Antropologiyanın bu sahəsi insanın yaranma tarixini və bioloji inkişafının dəyişkənliyini öyrənir. Öz məzmununa görə fiziki antropologiya tarixə, metodoloji baxımdan isə birmənalı olaraq biologiyaya aiddir.
Fiziki antropologiya sahəsində tarixən həyata keçirilmiş tədqiqtalar nəticəsində 3 fərqli bölmə meydana gəlmişdir. Bunlar aşağıdakılardır:
1. Antropogenez -Yunanca “anthropos” nəfər, insan, “genesis” inkişaf, mənşə, kök anlamına gəlir. Bu bölmə bioloji aspektlərlə bağlı müxtəlif məsələri özündə birləşdirir: insanın mənşəyi, təkamülü, inkişafı, formalaşması və s. Antropogenezin əsas problemləri bunlardır: ən qədim insanların yaranma yeri və dövrü, insanın bilavasitə əcdadı, antropogenezin əsas mərhələləri yəni insanın təkamülü. Bu bölmənin metodolji əsasını Ç. Darvinin “Təkamül nəzəriyyəsi”, dialektik materialist fəlsəfə və onun konkret ifadəsi olan F.Engelsin “əmək nəzəriyyəsi” təşkil edir 2. İnsan morfologiyası - Morfologiya yunanca “morphe” (-morfe) sözündəndir və “formanın qeyd olunması” anlamına gəlir. Morfologiya başqa elm sahələrində olsada fiziki antropologiyada olduğu kimi forma və ya fiziki quruluşun qeyd olunması mütləq hesab edilmir. Bioloji metdologiyaya malik olduğu üçün bu sahə müəyyən mənada insanın normal və müqayisəli anatomiyası ilə sıx bağlıdır. Lakin onlar arasında fərqli cəhət ondan ibarətdir ki, anatomiya insanın ümumiləşmiş şəklini öyrənək “orta” insanın cəmi xüsusiyyətlərini verirsə, morfologiya əsas diqqətini bu “orta bədən”dən yayınmaları, onların səbəblərini müəyyənləşdirir.
Nurlana Cəfərova (aparıcı)
Nurlana Cəfərova (tam adı: Cəfərova Nurlana Sakit qızı) — azərbaycanlı aparıcı, tərcüməçi.
Fiziki antropologiya
Morfoloji əlamətlər dedikdə boy, çəki, bədənin mütənasibliyi, baş və bədənin göstəriciləri nəzərdə tutulur. Bu morfoloji əlamətlər irsi xarakter daşıdığı qədər həmdə ekoloji xarakter daşıyır. Məsələn boy və çəki qidalanma və ətraf mühitin təsiri ilə dəyişə bildiyi halda, baş və bədəndəki göstəricilər dəyişmir. Xüsusilə baş sümüklərində heç bir dəyişiklik olmur.
3. İrqşünaslıq və etnik antropologiya - fiziki antropologiyanın bu sahəsi “antropometrik” (“anthropos”- insan, “metros” ölçürəm deməkdir) tədqiqatlara əsaslanır. Ölçüləcək obyetktdən asılı olaraq, antropometriyanın da somatometriya (diri insanın ölçülməsi), osteometriya (skeletin sümüklərinin ölçülməsi) kraniometriya (kəllə qutusunun ölçülməsi) kimi sahələri vardır. Antropometriyanın tərkibinə həm də antroposkopiya adlanan bir sahə də daxildir ki, burada sifət cizgiləri, başın forması, sifətin forması, gözlərin və dərinin forması kimi təsviri xüsusiyyətlər öyrənilir. İrqşünaslıqda irqlərin yaranması, onların yayılma arealları, insanlar arasında bioloji fərqlilik, onların antropometrik göstəriciləri və s bu kimi məsələlər əsas götürülür. Yuxarıda qeyd etdim ki, irqşünaslıq həmdə etnik antropologiya adlanır. Çünki etnosun irqi mənşəyini həmçinin onun morfoloji xüsusiyyətlərini məhz etnik antropologiya öyrənir.
Nurlana Cəfərova (aparıcı)
Həyatı
Nurlana Cəfərova 1988-ci ilin 24 sentyabr tarixində Bakı şəhərində dünyaya göz açıb.
Zoofobiya
Zoofobiya — heyvan qorxusudur. Bir və ya bir neçə heyvandan qorxmaqdır. Adətən bu fobiya kiçik yaşlarda ortaya çıxır. Qorxulu heyvanın zərərli cinsdən olması lazım deyil. Bütün növ heyvanlardan qorxmaq olar. Ən ümumi olanlar; itlər, pişiklər və hörümçəklər kimi heyvanlar olsa da, bir çox başqa heyvanlardan da qorxmaq olar.
Ziqmund Freydin daha əvvəl qeyd etdiyi kimi, heyvan fobiyası uşaqlar arasında ən çox rast gəlinən psixonevrotik xəstəliklərdən biridir. Tibbdə tam müalicəsi yoxdur. Ümumiyyətlə dərmanlar və müalicələrlə aradan qaldırılmağa və ya azaldılmasına çalışılır.
Xorcistan (Həştrud)
Xorcistan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,022 nəfər yaşayır (244 ailə).
Nurlana Cəfərova (aparıcı)
Həyatı
İxtisasca filoloq olan aparıcı ilk dəfə 2006-cı ilin iyun ayında Azad Azərbaycan televiziyasının elan etdiyi müsabiqədə iştirak edərək, müsabiqə qalibi kimi 106.3 FM radiosunda çalışmağa başlamışdır. İlk radio efirinə Emin Musavi ilə birlikdə 2006-cı ilin 25 sentyabrında çıxmışdır. Həmin ilin sonu, şəxsi istəyi ilə eyni şirkətin 106 FM radiosunda işə davam edərək, 2007-ci ilin yanvar ayında ATV kanalında TOP 10 adlı ilk televiziya efirinə başlamışdır. Daha sonra, Azad Azərbaycan televiziyasının efirində, həm müəllifi olduğu gündəlik canlı efir yayımına çıxan ATV Club verilişini müğənni Azad Şabanovla birlikdə tamaşaçılara təqdim etmişdir. Ardınca, ATV Səhər və FreeZone verilişləri ilə efirdə olan aparıcı, paralel olaraq radio fəaliyyətini davam etdirmişdir. Nurlana Cəfərova aktrisa kimi ATV-nin "Qız Atası" və "Kişi Sözü" seriyallarında rol alıb.
Radioda çalışdığı dönəmdə, bir çox dünya ulduzları : Akcent, Morandi, Byanka, Thomas Nevergreen, Ferry Corsten, Hardwell, Boney M qrupu, 50 Cent və s. ilə müsahibələr etmişdir.
2016-cı il Formula 1 yarışının tədbir aparıcısı, 2017-ci il 4-cü İslam Həmrəyliyi Oyunlarının boks və zorxana oyunları üzrə ingilis dilində şərhçi aparıcısı kimi işləmişdir.
2016-cı ilin oktyabr ayından Azərbaycan Televiziya və Radiosu Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində çalışmağa başlayan Nurlana Cəfərova ilk olaraq Mədəniyyət Kanalının gündəlik proqramı olan Görüş Yeri verilişini tamaşaçılara təqdim edir. Nurlana həm də İdman Azərbaycan kanalının Mərc Meydanı verilişinin aparıcısı olub. Hal-hazırda Azərbaycan Televiziyasının Bakı Gecələri verilişinin aparıcısıdır. 2017-ci ilin oktyabr ayından etibarən aparıcı, həm də Azərbaycan Televiziyasının Musiqi və Əyləncəli proqramlar redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsində çalışır. Nurlana Cəfərova 2018-ci il Portuqaliyada keçirilən Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin Azərbaycan üzrə 5 münsif heyətindən biri seçilib. Aparıcıdan əlavə bu heyətdə xalq artistləri Mübariz Tağıyev, Faiq Ağayev, əməkdar artist İlahə Əfəndiyeva və caz ifaçısı Tünzalə Qəhrəman olub.
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə, Azərbaycan Mədəniyyət Fondununun layihəsi əsasında, Azərbaycan Televiziyasının təşkilatçılığı, Mədəniyyət Nazirliyinin iştirakı ilə keçirilən 7-ci Muğam Televiziya Müsabiqəsi 2019-un aparıcısı olub. Həmçinin 27 iyul 2019-cu il tarixində Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalının Crystal Hall zalında keçirilən bağlanış mərasimini ingiliscə aparıb.
2019-cu ilin noyabrında Eldar Qasımovun ifasında musiqisi Ülviyyə Bəbirliyə, sözləri Nurlana Cəfərovaya məxsus "Bax Uçuram" adlı ifa dinləyicilərə təqdim olunub. 17 dekabr 2019-cu ildə Nurlana Cəfərovanın "Hər İki Mən" adlı şerlər toplusu işıq üzü görmüşdür. Kitaba 60-dan çox şer daxildir. Kitabın təqdimatı 2020-ci ilə planlaşdırılıb.
Fiziki antropologiya
Fiziki antropologiyanın özünə məxsus metodlarından başqa əlavə olaraq fiziologiya, biokimya, molekulyar biologiya və ekologiya metodlarıda var. Misal olaraq: 1918-ci ildə L. Qrişfeldom insan üzərində biokimyəvi araşdırmalara başlayıb. Birinci dünya müharibəsinin sonuna yaxın oonun yaralı əsgərlər üzərində apardığı tədqiqatlar nəticəsində məlum olmuşdur ki, müxtəlif xalqların nümayəndələrinin qan qrupları bir-birindən АVO sisteminin faiz nisbətinə görə fərqlənir. Bundan başqa XX əsrin 30-cu illərində Bunak və Kolçovun müstəqil biokimyəvi tədqiqatlarınıda göstərmək olar.
Fiziki antropologiyada malekulyar biologiyanın tətbiq olunması insanın mənşəyindəki “təsadüf” terminini aradan qaldırdı. Çünki Darvin hüceyrənin sadə quruluşa malik olduğunu zənn etdiyi halda, malekulyar biologiya hüceyrənin mürəkkəb canlı orqanizm olduğunu sübut etdi. Təkamülçü elm adamı olan U.H.Torp yazır: “canlı hüceyrələrinin ən bəsitinin malik olduğu mexanizm belə insanın indiyə qədər hazırladığı, hətta xəyalını qurduğu bütün cihazlardan daha kompleksdir”. Molekulyar biologiya fiziki antropologiyaya genetikanın tətbiq olunmasına şərait yaratdı.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurası
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurası, Azərbaycan Milli Şurası və ya Azərbaycan Şurayi-Milliyəsi  — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 27 may 1918-ci ildən 17 iyun 1918-ci ilədək və yenidən 16 noyabr 1918-ci ildən 3 dekabr 1918-ci ilədək olan dövrdə mövcud olmuş ilk qanunvericilik qurumu. Seçkilər ilə formalaşan bir qanunverici quruluşdur.
Tarixi
Zaqafqaziyadan seçilmiş deputatlar tərəfindən hakimiyyət orqanı kimi Tiflisdə 1918-ci ilin fevral aylnda yaradılmış olan Zaqafqaziya Seyminin 26 may 1918-ci ildə son iclası keçirildi. Həmin seymdə Azərbaycan 44 deputatdan ibarət dörd müsəlman partiyası – Müsavat Partiyası və ona qoşulan demokratik bitərəflər qrupu, Müsəlman Sosialist Bloku, Rusiyada Müsəlmanlıq "İttihad", Hümmət Partiyası (menşevik) partiyaları tərəfindən təmsil olunurdu. Ertəsi gün, mayın 27-də, keçmiş Seymin Müsəlman fraksiyası tərəfindən fövqəladə iclas çağrildi. İclası keçirməkdə məqsəd — yaranmış siyasi vəziyyəti müzakirə etmək idi və keçmiş Zaqafqaziya Seyminin müsəlman fraksiyasının bütün üzvləri Azərbaycanın istiqlaliyyətini elan edərək müstəqil dövlət yaratmaq, Azərbaycanın idarə edilməsini öz üzərlərinə götürmək, Müvəqqəti Milli Şura yaratmaq qərarına gəldilər. Mayın 28-də Tiflisdə keçmiş Qafqaz Canişininin sarayında Azərbaycan Milli Şurasının ilk iclası keçirildi.
Milli Şura Cənub-Şərqi Qafqazda müstəqil Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulması barədə qərar qəbul etdi, müstəqillik haqqında Akt — İstiqlal bəyannaməsi qəbul etdi. Tarixi iclasda Milli Şuranın aşağıdakı üzvləri iştirak etmişlər:
Səsvermədə 24 nəfər müstəqilliyin lehinə səs vermiş, iki nəfər (Sultan Məcid Qənizadə və Cəfər Axundov) bitərəf qalmışlar Altı bənddən ibarət olan bəyannaməni Azərbaycan Milli Şurasının üzvlərindən Həsən bəy Agayev, Fətəli Xan Xoyski, Nəsib bəy Yusifbəyli, Camo bəy Hacınski, Şəfı bəy Rüstəmbəyli, Nəriman bəy Nərimanbəyli, Cavad bəy Məlik-Yeqanov və Mustafa Mahmudov imzalamışdılar.
Müvəqqəti Milli Şuranın Sədri vəzifəsinə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Müsavat Partiyası Mərkəzi Komitəsinin sədri), onun müavini isə doktor Həsən bəy Ağayev seçildilər. İcra Komitəsinin sədri vəzifəsinə isə Fətəli xan Xoyski seçildi.
Həmin iclasda Milli Şura ilk Müvəqqəti hökumətin yaradılması haqqında qərar qəbul etmişdir.
Milli Şura və ilk hökumət 1918-ci il iyunun 16-da Tiflisdən Gəncəyə köçmüş, noyabrın 16-dan dekabrın 7-sinədək – yəni ilk Parlamentin açılışınadək Bakıda fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Hökumət
1918-ci il may ayının 28-də Milli Şuranın birinci iclasında Azərbaycanın müstəqil dövlət elan olunması haqqında tarixi qərar qəbul edildi. Həmin iclasda yeni demokratik dövlətin yaranması faktını hüquqi cəhətdən təsbit edən "Azərbaycanın istiqlaliyyəti haqqında Akt" qəbul edildi. Bir saatlıq fasilədən sonra iclas öz işinə yenidən başladıqda, ilk Azərbaycan hökumətini təşkil etmək haqqında tapşırıq almış Fətəlixan Xoyski müvəqqəti hökumətin tərkibini elan etdi:
Buraxılması
1918-ci il dekabrın 7-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qanunverici orqanı olan Parlamentin işə başlaması ilə Milli Şuranın fəaliyyətinə xitam verildi.
Yaranmış mürəkkəb siyasi şəraitdə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini qoruyub saxlamaq naminə Milli Şuranın buraxılması qərara alındı. Qərarda deyilirdi ki, Azərbaycanın ağır daxili və xarici vəziyyətini nəzərə alaraq, bütün hakimiyyət Fətəli xan Xoyskinin sədrliyi ilə təşkil olunan hökumətə verilir və bu hökumət öz hakimiyyətini qısa müddətə çağırılmalı olan Müəssislər Məclisindən başqa heç kəsə güzəştə getməməlidir.
Mayın 27-də Azərbaycan Milli Şurası təsis olunmuş, iyunun 17-də isə fəaliyyətini müvəqqəti dayandırıb, 6 aydan gec olmayaraq Müəssislər Məclisi çağrılmaq şərti ilə, bütün qanunverici və icraedici hakimiyyəti Müvəqqəti hökumətə vermişdir.
Parlamentli respublika idarəçiliyinin hüquqi norma və qaydalarına sadiq qalan Fətəli xan Xoyski hökuməti, eyni zamanda, Müəssislər Məclisinin çağırılması üçün hazırlıq görməyə başladı. Bu məqsədlə xüsusi komissiya yaradıldı. Milli Şuranın qərarından hələ 6 ay keçməmiş, hökumətin təkbaşına hakimiyyəti davam etdirmək səlahiyyəti olduğu halda Fətəli xan Xoyskinin təşəbbüsü və müraciətinə əsasən, 1918-ci il noyabrın 16-da Azərbaycan Milli Şurası yenidən fəaliyyətə başladı. Hökumətin sədri Fətəli xan Xoyskinin təklifi ilə Azərbaycan Milli Şurası Müəssislər Məclisi çağırmaq işini öz üzərinə götürdü.
Azərbaycan Milli Şurasının 1918-ci il noyabrın 19-da Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin sədrliyi ilə keçirilən iclasında Azərbaycan Milli Şurası həmin il dekabrın 3-də Müəssislər Məclisinin- geniş tərkibli Azərbaycan Parlamentinin çağırılması haqqında qanun qəbul etdi və öz fəaliyyətini dayandırdı.
Rəhbərlik
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının icraedici orqanı Rəyasət Heyəti və İcra Komitəsidir. Müvəqqəti Milli Şuranın Sədri vəzifəsinə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Müsavat Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin sədri), onun müavini isə doktor Həsən bəy Ağayev seçildilər. İcra Komitəsinin sədri vəzifəsinə isə Fətəli xan Xoyski (bitərəf) seçildi. Rəyasət Heyətinə Müsavat Partiyası və bitərəflərin demokratik qrupu tərəfindən Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Həsən bəy Ağayev, Məmmədhəsən Hacınski, Nəsib bəy Yusifbəyli, Xəlil bəy Xasməmmədov, Məmməd Yusif Cəfərov, Müsəlman Sosialistlər Blokundan Xudadat bəy Məlik-Aslanov, Camo bəy Hacınski, Sosial-Demokrat (menşevik) Hümmət Partiyasından Əkbər ağa Şeyxülislamov, İttihad Partiyasından doktor Xosrov Paşa bəy Sultanov daxil oldu. Bu zaman Batum konfransında Türkiyə nümayəndə heyəti ilə danışıqlar aparan Məhəmməd Əmin Rəsulzadə gizli səsvermə yolu ilə Azərbaycan Milli Şurasının sədri, Həsən bəy Ağayev isə onun müavini seçildi.
1918-ci ilin iyun ayının 7-də 4-cü iclasda Həsən bəy Ağayev vəzifəsindən istefa versə də Fətəli xan Xoyski tərəfindən istefası qəbul olunmur.
Animizm
thumb|Animizmin geniş şəkildə yayıldığı Tailandda bir ruh evi. Animizm (lat. anima – ruh) — ruhun varlığına inancı bildirən termin. Animizmə görə, insanları, heyvanları, maddi aləmin digər cism və hadisələrini ruh idarə edir. Yəni ruhların mövcudluğu, onların heyvanların, insanların həyatına, ətraf aləmin predmetinə və hadisələrinə təsir etməsinə inancdır. İbtidai insan doğum, ölüm, bayılma, yuxu, xəstəlik və s. hadisələri bədəndəki ruhun fəaliyyəti ilə bağlayırdı. Axirət dünyasına, əcdada, təbiətə pərəstiş animizmin əsas ideyasıdır. İnsanın və heyvanın ruhu onun nəfəsində, qanında, bəzi orqanlarında (ürək, baş, gözlər), kölgəsində yerləşə bilərdi. "Animizm" terminini elmə ilk dəfə 18-ci əsrin əvvəllərində alman həkimi G. Ştal gətirmişdir. 19-cu əsrdə ingilis idealist filosofları, təkamülçülük nümayəndələri E. Taylor və H. Spenser A. nəzəriyyəsini inkişaf etdirmişlər. 19-cu əsrin sonu – 20-ci əsrin əvvəllərində yaranmış bir sıra nəzəriyyələrə görə, animizmdən əvvəl magiya (C. Frezer) olmuşdur. 20-ci əsrin ikinci yarısında animizm semiotika mövqeyindən öyrənilmişdir. Animistik təsəvvürlər ibtidai cəmiyyətdə meydana gəlmişdir. Qədim insanların inancına görə, pərvanəni öldürmək olmazdı, çünki pərvanə evə gəlmiş dədə-baba ruhu sayılırdı. Animizmin bir çox ünsürlərinə xristian, islam və s. dinlərdə təsadüf edilir. Dünyanın bütün xalqlarının keçmişi üçün səciyyəvi olmuş bu dini görüşə görə dünyada hər şeyin (dağ, çay, dəniz, ağac və s.) ruhu vardır. Ona görə də qədim insanlar bu təbiət qüvvələrinə sitayiş edir və qurban kəsirdilər. Animizmin yaranmasının əsas səbəbi insanların təbiət və onun qanunları haqqında bilik ehtiyatlarının az olması olmuşdur. İnsanlar yabancı təsəvvür etdiyi kor-təbii təbiət qüvvələrinə qarşı durmağa qabil deyildilər. Bu qüvvələrin canlandırılması cəmiyyətin inkişafının müəyyən pilləsində həmin qüvvələrin mənimsəmə forması olmuşdur. Animistik təsəvvürlər bütün dini etiqadların əsasını təşkil etmişdir.
Animizm – elə bir inama əsaslanır ki, insanın, xüsusilə ölünün ruhunun əbədilik mövcudluğu ön plana çəkilir və zənn edilir ki, cismən bədən fəaliyyətini dayandırsa da, ruh real dünyada yaşamaqda davam edir, lakin məhsuldarlığını itirmiş olur. Animizm bütün varlıqlarda ruhun mövcudluğuna inancına əsaslanır.
Animizmin ilk elmi təhlilini E.Teylor vermişdir. Onun öz təlimində iki ehkamı qabardır:
Animizmdə təbiət qüvvələri, bitkilər, bir çox cansız predmetlər, heyvanlar şüurlu başlanğıca malik hesab edilir və fövqəltəbii xüsusiyyətlərin icraçılarına çevrilir. Rituallar insanlar və ruhlar arasında əlaqə saxlamaq üçün həyata keçirilir. Yerli xalqlar ruhları sakitləşdirmək və ovçuluq və müalicə kimi fəaliyyətlər zamanı onlardan kömək istəmək üçün tez-tez bu ritualları yerinə yetirirlər. Arktika bölgəsində heyvanların ruhlarına hörmət göstərmək üçün ovdan əvvəl müəyyən rituallar geniş yayılmışdır.
Qədim türk xalqlarının mənəvi həyatında animizm dini də mühüm yer tuturdu.
Animizm Azərbaycan xalq mifologiyasında
Azərbaycan ərazisində ilk animistik təsəvvürlər e.ə. 5–4-cü minilliklərdə yaranmışdır. Animistik görüşlər Azərbaycanda hər sahədə özünə geniş yer almışdır. Folklorun epik, lirik ənənəsində, mərasimlərdə, oyun və tamaşalarda, canlı danışıqda, mədəniyyətin bütün formalarına aid nümunələrdə cansız varlıqların şüurlu başlanğıca malikliyi ideyasına təsadüf edilir. Məsələn, əncir ağacını kəsəndə "Ruhu səni tutacaq" qənaətinə gəlirlər. Gecə yerə qaynar su atanda "Torpağın ruhunu incitdin" deyirlər. Quşa daş atanda "Onun ruhundan qorx!.." xəbərdarlığını edirlər. Azərbaycan xalqını formalaşdıran bəzi etnik qrupların Tanrıçılığa və İslama qədərki dini dəfn adətlərində həyatın o biri dünyada davam etdirilməsinə güclü inam var idi. "Kitabi-Dədə Qorqud"da (XI boyda) Qazan xanı əsir alıb quyuya salan türk tayfasının inamına görə, yeraltı aləmdə günlərini daha xoş keçirmələri üçün ölülər gerçək dünyanın nemətləri ilə təmin olunurdular.
Kürəkən Abdullah Paşa
Kürəkən Abdullah Paşa (ö. may 1735) — Osmanlı sultanı III Əhməd və I Mahmud dönəmlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
1731-ci ildə Şam, 1732-ci ildə Hələb, 1734-cü ildə isə Aydına təyin olunur. 1735-ci ilin mayında vəfat etmişdir.
Silahdar Kürəkən İbrahim Paşa
Silahdar Kürəkən İbrahim Paşa (ö. yanvar 1724) — Osmanlı sultanı III Əhməd dönəmində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
Atası Sultan Murad dönəmində saraya alınaraq yüksəlmiş, IV Mehmed dönəmində qədər müxtəlif əyalətlərdə xidmət göstərən Qız Hüseyn Paşadır (ö. 1687). Əndərun da yetişmiş, saray xəzinədarı olaraq xidmət etmişdir. Ardından 13 fevral 1704-cü ildə baş silahdar oldu. Ancaq həmin ilin 17 aprel ində bilinməyən səbəblə vəzifədən alındı və sürgün edildi. Çox keçmədən bağışlandı və 8 oktyabr 1704-cü ildə vəzir liklə Şəhrizor sancaqbəyi təyin edildi. Ardından 1705-ci ildə Hələb, 1707-ci ildə Ərzurum, 1709-cu ildə yenidən Şəhrizor, 1710-cu ilin oktyabrında yenidən Hələb, 1711-ci ildə Mosul, 1713-cü ildə Diyarbəkir əyaləti nə təyin edildi.
1714-cü ildə yenidən Şəhrizor a təyin edilsə də, bir il sonra vəzifədən alınaraq sürgün edilmişdir. Bir müddət sonra bağışlanaraq 1717-ci ildə İstanköy sancaqbəyi təyin edildi. Bu vəzifədə ikən 1720-ci ildə Sultan Mustafa nın qızlarından Ayşə Sultan la nigahlandı. Nigahın ardından 1721-ci ildə Mərəş, həmin ilin oktyabrında isə yenidən Ərzurum bəylərbəyi oldu. 1724-cü ilin yanvarında burada vəfat etmişdir. Övladının olub-olmadığı bilinmir.
Asif Şirəliyev (hakim)
Asif Yusif oğlu Şirəliyev, 13 may 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. İngilis, rus, türk dillərində sərbəst danışır. Ailəlidir, 3 övladı var.
Fəaliyyəti
1999–2001-ci illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olub.
8 iyul 2007-ci ildən beynəlxalq dərəcəli hakim olaraq fəaliyyət göstərməyə başlayıb.
Asif Şirəliyev hazırda Super (I-S) kateqoriyalı hakim statusuna malikdir. Beynəlxalq turnirlər, dünya və Avropa çempionatlarında, o cümlədən 2017-ci ildə Bakıda keçirilən 4-cü İslam Həmrəyliyi oyunları, 2019-cu il Belarusun paytaxtı Minsk şəhərində keçirilən 2-ci Avropa Oyunları, 2020-ci il Yaponiyanın paytaxtı Tokioda keçirilən 32-ci Yay Olimpiya oyunlarında ölkəmizin ədalət təmsilçisi olub.
Dəfələrlə Gənclər və İdman nazirliyi tərəfindən "İlin ən yaxşı hakimi" mükafatı adına layiq görülüb.
2007–2020-ci illərdə "Paşa Holding İnşaat Servis" MMC-nin təhlükəsizlik departamentində security supervayzer vəzifəsində çalışıb. 26.01.2021-ci ildən Şamaxı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Şamaxı şəhər inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsi vəzifəsində çalışır. Hazırda ikinci ali təhsil alır. UNEC menecment fakültəsi 3-cü kurs tələbəsi(2023).
Mükafatları
Ədalət prinsiplərinə sadiq hakim kimi mükafat 2014-cü il.
İlin idman sorğusuna əsasən İlin ən yaxşı hakimi 2016-cı il.
Zəfər Beynəlxalq mükafatı Fəxri fərman İlin idman hakimi, 2018-ci il
Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin Ədalət Oyunları Komissiyası tərəfindən 2021-ci ilin yekunlarına əsasən "Ədalət oyun prinsiplərinə sadiq hakim" mükafatı
Xorxe Morel
Xorxe Emmanuel Morel Barrios (22 yanvar 1998, Asunsyon, Paraqvay) — Paraqvay təmsilçilərindən olan Quarani klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Paraqvay futbolçusudur.
Klub karyerası
Morel peşəkar karyerasına Quarani klubunda başlamışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü 15 fevral 2016-cı ildə Paraqvay Premyer Liqasında Sportivo Lukeno klubuna qarşı oyunda etmişdir. 2016-cı ildə Boqarin klubu ilə Paraqvay çempionu olmuşdur.
Milli karyerası
2015-ci ildə Morel Paraqvayın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Paraqvayda keçirilən Cənubi Amerika Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Morel Venesuela, Peru, Argentina , Ekvador və iki dəfə Kolumbiya və Braziliya  milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır. Braziliya millisinə qarşı oyunda Morel bir qolla yadda qalmışdır.
2015-ci ildə Morel Paraqvayın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Çilidə keçirilən Gənclər arasında Dünya Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Morel Suriya və Fransa milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır. Suriya millisinə qarşı oyunda Morel bir qolla yadda qalmışdır.
2017-ci ildə Morel Paraqvayın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Ekvadorun ev sahibliyi ilə keçirilən Cənubi Amerika Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Morel Kolumbiya, Çili, Braziliya və Ekvador milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır.
Komanda
"Quarani" (Аsunsyon)
Lamaşan (Həştrud)
Lamaşan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 515 nəfər yaşayır (107 ailə).
Hacıabad (Urmiya)
Hacıabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.Bu kənd Urmiya-Sero yolundan on kilometr şimalda yerləşibdir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 378 nəfər yaşayır (97 ailə). Kənd əhalisi azərbaycanlılardır. Əhalinin əsas məşğuliyyəti meyvəçilik, tərəvəzçilik və toyuq saxlamaqdır.
Məhəmməd Bəhmənbəyi
Məhəmməd Bəhmənbəyi və ya Məhəmməd Bəhmən Bəyi (d. 16 fevral 1920; Pəhləvi İranı - ö. 1 may 2010; Şiraz, İran İslam Respublikası) — Qaşqay türkləri ndən olmuş və İran dakı köçərilər üçün təhsil uğrunda mübarizə aparmış təhsil aktivisti.
ABŞ proqramə ilə birlikdə çalışması
28 oktyabr 1954-cü ildə İranın Şiraz şəhərində fəaliyyət göstərən Point Four proqramı çərçivəsində tayfa üzvləri arasında təhsilin təbliği üçün çalışmışdır. ABŞ-nin Təbrizdəki konsulu və Tehrandakı səfiri kimi çalışmış Robert L. Funsethin gizli məruzəsinə görə, Bəhmənbəyi ilə oradakı tayfaların vəziyyətini, proqramın oradakı tayfa üzvləri arasında təhsil işinin irəliləyişi barədə qeyri-rəsmi şəkildə müzakirə edərkən Bəhmənbəyi Xosrov xanın 24 oktyabr 1954-cü ildə general Əzizini ziyarət etdiyini, Xosrovun hal-hazırda Firuzabadda yaşadığını bildirmişdir.
1954-cü ilin oktyabrında Funseth Bəhmənbəyini bu proqramın rəhbəri təyin etdi. Onun hesabatına əsasən:
"O, 40 yaşlıdır və Amalı tayfasının üzvüdür. Onun atası dağlarda öz tirəsi ilə yaşamaqdadır. Bəhmənbəyi Tehran Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir və hal-hazırda Point Four proqramına rəhbərlik etməkdədir. Bəhmənbəyi 1952-ci ildə ABŞ-ni şəxsi səbəblər üçün 6 aylıq ziyarət etmişdir. Onun bu səfəri əsasən Xosrov xan tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. O, yaşı səviyyədə ingiliscə danışmaqdadır... O, mənə dedi ki, keçən il Xosrov xanın keçən ilki istəklərinə qarşı çıxdığı üçün onun rəğbətini itirmişdir. O, xanın hərəkətlərinə qarşı müxalifətin formalaşmasında fəal olduğunu ifadə etdi."
Amerika Təhsil İdarəsinin direktoru kimi 1961-1965-ci illərdə tez-tez İranda məktəbləri ziyarət edən Klarens Henderşotun bildirdiyinə görə, Point Four proqramının İranda tədbiq etdiyi ən yaxşı təhsil layihəsi tayfa üzvlərinin təhsillənməsi üçün çadır məktəblərin qurulması layihəsi olmuşdur. Bu layihə aşağı səviyyəli texniki yardım sayəsində modernləşmə addımı olmuşdur. Qlen Qaqon lazımı demorafik bilginin toplanması, müəllimlərə təlimlərin keçilməsi və maddi-texniki təminat məsələsində çox yardım etmiş, iki il sonra isə Təhsil Nazirliyi özünün yardımını təklif etmişdir. Bəhmənbəyinin əsas təhsil medologiyasının özünün ABŞ-yə səfərləri sayəsində formalaşmasına baxmayaraq, müəyyən məsələlərdə amerikalılarda tədrisin müəyyən edilməsində rol oynamışdılar. Məktəblərin fəaliyyətinə Bəhmənbəyi sərt nəzarət etməkdə idi. 1955-ci ildə İranın Maliyyə Nazirliyinin proqramın xərclərinin çox hissəsini öz üzərinə götürməsindən sonra məktəblərdəki amerikan təsiri azalmağa başladı.
Point Four və tayfa təhsili
1930-cu illərdə müasir İran dövləti Qaşqay rəhbərliyini getdikcə təkmilləşən cəmiyyətdə fəaliyyət göstərə bilmənin vacibliyinə inandırdı. Beləliklə, 1950-ci illərə qədər qaşqaylar arasında uşaqlarına təhsil vermək ideyası populyarlıq qazandı. 1950-ci ildə İranda amerikan texniki yardımını nəzərdə tutan birinci Point Four beynəlxalq razılaşması imzalandı. Elə həmin ildə İranda bu proqram çərçivəsində fəaliyyət göstərmək üçün Brigham Young Universiteti dəvət edildi. ABŞ hökuməti də həmçinin Uta Universiteti və Uta Dövlət Kənd Təsərrüfatı Kollecini bu proqram çərçivəsində yardım etməyə dəvət etdi.
Vinsent Buist 1954-cü ilin dekabrında bu proqram barədə xəbər hazırlamış və xəbəri Toledo Blade qəzetində nəşr etdirmişdir. O, yazırdı: