cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əl-Xüms
Tarixi
İtalyanlar 1911-ci ildə Liviyanı müstəmləkə etdilər və eyni il oktyabrın 10-da Xums şəhərindəki Murqub qalasında, digərində isə eyni yerdə başqa bir yerdə döyüşçülər və italyan ordusu arasında böyük bir döyüş baş verdi. İtaliyanın Liviyanın müstəmləkəsi dövründə ən vacib döyüşlərdən ikisi. Daha sonra Müəmmər Qəddafi babasının bu döyüşdə öldüyünü iddia etdi.
II Dünya Müharibəsi zamanı Xums Müttəfiqlər tərəfindən işğal edildi və 1942-ci ildən 1951-ci ilə qədər Liviya müstəqillik qazandıqdan sonra Tripolitaniya və Kireanika bölgəsi İngiltərə Hərbi İdarəsi tərəfindən idarə edildi. İtaliya 1947-ci ildə ərazi iddiasından rəsmi olaraq imtina etdi.
Kürd dilləri
Kürd dilləri, həmçinin kürd dili və ya kürdcə (Kurdî və ya کوردی) — Kürdüstan geomədəni vilayətində yaşayan kürdlərin və kürd diasporunun danışdığı dil və ya dillər qrupu. Kürd dili Hind-Avropa dil ailəsinin Qərbi İran dillərinə mənsub dialekt kontinuumunu təşkil edir. Kürd dilinin əsas üç dialekt və ya dili kurmanci, sorani və cənubi kürdcədir.
Şimal-Qərbi İran dillərinin ayrı qrupu olan zaza-gorani dillərində bir neçə milyon etnik kürd də danışır. Kürdlərin əksəriyyəti kurmanci dilində danışır, kürdcə mətnlərin çoxu kurmanci və sorani dillərində yazılır. Kurmanci latın qrafikasının törəməsi olan havar əlifbası ilə, sorani isə ərəb qrafikasının törəməsi olan sorani əlifbası ilə yazılır.
Lək dilinin cənubi kürd ləhcəsi və ya dördüncü kürd dili kimi təsnifatı müzakirə mövzusudur. Lək dili ilə digər cənubi kürd ləhcələri arasında fərqlər minimaldır.
Kürd dilində ədəbi məhsul XX əsrin əvvəllərinə qədər əsasən poeziya ilə məhdudlaşmış, sonradan ümumi ədəbi inkişaf baş vermişdir. İndiki dövrdə iki əsas yazılı kürd ləhcəsi kurmanci və soranidir. Sorani ərəb dili ilə yanaşı, İraqın iki rəsmi dilindən biridir və siyasi sənədlərdə sadəcə olaraq "kürdcə" kimi xatırlanır.
Haqqında
1974-ci ildə gerçəkləşmiş VIII nəşrində İran, İraq, Suriya, Türkiyə və SSRİ–də kürd dilində danışanların ümumi sayını 30 milyon nəfər təxmin etmişdir.
Kürdlər, məskun olaraq dörd dövlətin (Türkiyə, İran, İraq və Suriya) sərhədləri içində yaşamaqdadırlar. Söz mövzusu ölkələrin rəsmi dilləri isə türk, fars və ərəb.Türkcə Ural-Altay, Ərəbcə Sami, Farsca da Hind-Avropa dil ailəsindəndir.Bu dillərdən yalnız Fars Kürtcə ilə eyni dil qrupunda iştirak etməkdədir. Ancaq maraqlı olan, yalnız ərəb və fars rəsmi nüfuzlarının Kürtcənin varlığını və öz başına bir dil olduğunu qəbul etmələridir. Digər tərəfdən, Türkiyə Respublikasının mövcud qanunları və idarəçiləri (son dövrlərdəki mövzuyla əlaqədar müsbət müzakirələri və konstitusiya dəyişikliyi məqsədiylə hazırlanan qaralamaları ayrı tutsaq) hələ Kürtcənin varlığını və özbaşına ayrı bir dil olduğunu qəbul edə bilmirlər.Bu anlayış xüsusilə Respublikanın quruluş illərindən sonra yayıldı və rəsmi görüş halına gəldi. Hamıya məlumdur ki Cumhuriyet'ten əvvəl kürdlər dilləri, mədəniyyətləri və qövm kimlikleriyle tanınır, bilinirdi. Məsələn Övliya Çələbi, Seyahatname'sinde, Kürtçenin və Kürtçenin ləhçələrindən söz edər. Kürtçenin zəngin və qədim bir dil olduğunu; Farça, İvrit və "Derici" dən ayrı olduğunu vurğulayır. "Şəmsəddin Sami" "Kamus'ül Alam" adlı əsərində, Ziya Göyalp də müxtəlif makalele və demeçlerinin yanında Kürd tayfa haqqında sosioloji tədqiqatlar adlı əsərində, Kürtçenin digər dillərə bənzəmədiyini və müstəqil, zəngin bir dil olduğunu söyləyər. Ancaq Respublikanın quruluşundan sonra, xüsusilə də 1924 Konstitusiyasının qüvvəyə mindikdən sonra, kürdlərin varlığı zəmanətə alınmadı. Kürd dili, şəxsiyyəti, mədəniyyəti yox sayıldı. Halbuki bilirik ki Osmanlı İmperatorluğunun və Respublikanın bir çox rəsmi sənədində "Kürd" və "Kürdüstan" ifadəsi iştirak etməkdədir. Bütün Kürdoloqlar Kürtçenin müstəqil bir dil olduğunu, Ərəbcə və Türkcə ilə bir bağının olmadığını təsbit etmişlər. Digər tərəfdən kürdlər və Farslar Ari kökənlidirlər. Dilləri eyni qrup içində yer alır, amma hər biri müstəqil bir dildir. Kürdlər keçmiş dövrlərdə öz dilləriylə təhsil və tədris etmişlər. Mədrəsələrdə riyaziyyat, məntiq, qrammatika, fiqh və bənzəri mövzularda təhsil və təhsil, Kürtçe və Ərəbcə edilərdi. Amma təhsil birliyi (tövhidi tedrisat) kanunuyla bu mədrəsələr bağlanıldı və yeni sistemdə Kürtçe təhsil və təhsilə yer verilmədi. İndiki vaxtda nisbətən müsbət bir mübahisə mühiti var. Köhnəsi qədər qatı və Kürtçe təhsilə əvvəlcədən reddiyeci şəkildə yaklaşılmıyor. Statükocular artıq Kürtçeyi yox saymırlar, amma onu "geri", "məhəlli bir dil" olaraq xarakterizə kimi, mövcud Polyak və şivən varlığının da təhsil-tədris qarşısında bir maneə olduğunu irəli sürürlər.
Mərkəzi kürdlərin Moqriani dialekti Piranşahr və Mahabadda geniş şəkildə danışılır.
Dilin yazıldığı əlifbalar
Kürmancî əlifbasındakı A-a, B-b, C-c, Ç-ç, D-d, F-f, G-g, H-h, J-j, K-k, L-l, M-m, N-n, O-o, P-p, Q-q, R-r, S-s, Ş-ş, T-t, V-v, X-x, Y-y, Z-z hərfləri Azərbaycan əlifbasındakı kimi oxunar. E-e hərfi Azərbaycan dilindeki Ə-ə kimi, Ê-ê hərfi Azərbaycan dilindeki E-e kimi, I-i hərfi I-ı kimi, Î-î hərfi İ-i kimi oxunarlar. U-u hərfi Azərbaycan dilindəki U-u hərfindən bir az fərqlidir, qısa oxunan u hərfidir, Ərəbcədəki zəmmə hərəkəsine bənzər. Û-u hərfi isə Azərbaycan dilindəki U-u kimidir, ancaq uzun oxunar. W-w hərfi V-v hərfindən fərqlidir və İngiliscədəki W-w, Ərəbcədəki و (waw) hərfi kimi tələffüz edilər. Azərbaycan əlifbasındakı Ğ-ğ səsi də Kürdcədə vardır, Ərəbcədəki غ (ğəyn) hərfi kimi oxunar. Lakin əlifbada bu hərfi yazmaq üçün bir hərf yoxdur. Bu hərflə oxunan sözlər bəzi ləhcələrdə X-x ilə oxunar. Bu səbəblə Kürdcədə bu səs, X-x hərfiylə qarşılanar. Məsələn ğərib sözü xerîb, ğəzal sözü xezal şəklində yazılar. Bu səs üçün Ẍ-ẍ işarəsi də istifadə edilər: ẍerîb, ẍezal.
Xüsusi isimlər
Varlığı tək olan şeyləri bildirən sözlərə deyilir. Örnək: Ewropî (Avropa), Azerbaycan (Azərbaycan), Xoda/Xwedê (Tanrı).
Ümumi isimlər
Kürt dilinin 3 cinsi var: erkək (masculin), dişi, neytral. Cəmdə kəlmələrə oldugu zaman sözün sonuna "ên" əlavə olunar. Örnək: mal-ên (evlər), mirov-ên (insanlar), kulîlk-ên (çiçəklər)
Tsumaki Yorinaka
thumb|left|Nihonbaşi körpüsü 1911-ci ildə. – Yaponiya memarı və Meyci dövründə Yaponiya Maliyə Nazirliyinin başçısı.
Memar Meyci dövründə bir çox görkəmli tikilinin dizaynı ilə məşğul olmuşdur, bunların arasında xüsusilə Nihonbaşı körpüsü əhəmiyyətli yer tutur.
Həyatı
Katayama Tokuma, Tatsuna Kinqo, Sone Tatsuzo və Sataçi Şiçiciro ilə birlikdə imperatorluğun mühəndislik kollecində təhsil almışdır.
Məhdud yurisdiksiya
Ümumi yurisdiksiyalı məhkəmələrdən fərqli olaraq, məhdud yurisdiksiyalı məhkəmələrə konstitusiya və ya qanunla belə səlahiyyətlər verilir. Məhdud yurisdiksiyalı məhkəmələr baxılan iş üzrə xüsusi səlahiyyətli məhkəmə olduqlarını göstərməlidirlər. Bunun əksinə, ümumi yurisdiksiyalı məhkəmələrin isə yalnız şəxsə görə yurisdiksiyalarının olduqlarını sübut etmələri kifayət edir.
Kuhistan-e Haviq (Talış)
Kuhistan-e Haviq — İranın Gilan ostanının Talış şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 275 nəfər yaşayır (60 ailə).
MKE Uğur 44
Türkiyənin ilk yerli təlim təyyarəsi olan MKE Uğur 44, 1954-cü ildə Maşınqayırma və Kimya Sənayesi Müəssisəsi tərəfindən istehsal olunmağa başlanmışdır. Onun istehsal məqsədi Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri üçün hərbi pilotlar hazırlayan Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri Akademiyasının uçuş məktəbində hərbi təlim təyyarəsi kimi xidmət etmək idi. Bu çərçivədə 1955-1957-ci illərdə kütləvi istehsala başlanılmış və bu müddət ərzində cəmi 57 təyyarə istehsal edilmişdir. İlk missiya uçuşunu 1955-ci ildə edən MKE Uğur 44 təyyarəsi 1962-ci ildə Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrində son missiya uçuşunu həyata keçirmişdir. Lakin 1969-cu ilə qədər Türk Hava Təşkilatının tərkibində uçuşlarını davam etdirmişdir.
Texniki məlumatlar
Ekipaj Sayı: 2
Mühərrik: Tək mühərrikli - Gipsy
Mühərrik Gücü: 145 HP
Qanad uzunluğu: 9.50 m
Uzunluq: 7.50 m
Hündürlük: 2.16 m
Maksimal yükgötürmə qabiliyyəti: 923 kg
Maksimal sürət: 216 km/h
Maksimal mənzil: 512 km
Ömürlük azadlıqdan məhrumetmə
Ömürlük azadlıqdan məhrumetmə — cinayət törətməkdə ittiham olunan şəxsə verilən elə cəzadır ki, onun ömrünün qalan hissəsini həbsxanada keçirməsini nəzərdə tutur. Bəzi dövlətlərdə qəsdən adamöldürmə, qəsdən adamöldürməyə cəhd, terrorizm, ciddi uşaq istismarı, zorlama, uşaqların cinsi istismarı, casusluq, vətənə xəyanət, narkotik ticarəti, insan alveri, dələduzluq, iqtisadi cinayətlərin ağır halları, eləcə də ağırlaşdırıcı hallarda şəxsin ölümünə və ya sağlamlığına ağır zərər vurulmasına səbəb olduqda adam oğurlama, ev oğurluğu və ya oğurluq, dəniz quldurluğu, hava gəmisini qaçırma və müəyyən hallarda soyqırım, etnik təmizləmə, insanlıq əleyhinə cinayətlər, müəyyən hallarda müharibə cinayətlərinə görə şəxs bu cəzanı ala bilər. Bəzi ölkələrdə ömürlük azadlıqdan məhrumetmə ölümlə nəticələnən nəqliyyat vasitələrinin təhlükəsizliyi əleyhinə olan cinayət törətmiş şəxslərə də tətbiq olunur. Ömürlük azadlıqdan məhrumetmə bütün dövlətlərdə mövcud deyil. 1884-cü ildə Portuqaliya ömürlük azadlıqdan məhrumetməni ləğv edən ilk dövlət olmuşdur.
Çürütmə
Çürütmə Təbrizin ən dadlı və əski ənənəvi şiriniyyatlarından biridir ki onun hazırlanma qaydası Eris kimindir, ancaq Erisdən daha bərk və quru olmalıdır.Eramızda Çürütmənin az hazırlamasına görə Təbrizin az tapılan və bahalı şiriniyyatlarından biri sayılır.
Xədim Süleyman Paşa
Xədim Süleyman Paşa (d. 1470 - ö. sentyabr 1547) — I Süleyman dönəmində may 1541 - 28 noyabr 1544 tarixlərində ümumilikdə 3 il 7 ay Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır. Saray nədimlərindən olduğu üçün Xədim Süleyman Paşa olaraq tanınır.
Həyatı
Rəvayətə görə, 1470-ci illərdə dünyaya gəlmiş, əslən macardır. Sarayda hərəmxanaya alınaraq xidmət göstərmiş və Yavuz Sultan Səlimin son illərində xəzinədar olmuşdur. 1523-cü ildə kaptan-ı dərya Lütfi Paşanın Qaraman bəylərbəyiliyinə gətirilməsi ilə kaptan-ı dərya, 1524-cü ilin dekabrında isə Dəməşq bəylərbəyiliyinə gətirildi. Sədrəzəm İbrahim Paşa Misirdəki üsyanı yatırmış və buradakı nizam-intizamı təmin etdikdən sonra Dəftərdar İsgəndər Çələbinin tövsiyəsi ilə Süleyman Paşanı 1525-ci ilin may ayında Misir bəylərbəyi təyin etdi. Xədim Süleyman Paşa əsl idarəçilik karyerasını məhz Misirdə qurmuşdur. Bu vəzifəsi əsnasında (1526) bəylərbəyilik divanında yanğın baş vermiş, bu səbəbdən yanan bütün sənədləri bərpa etmək üçün islahatlar aparmışdır. Süleyman Paşa Misirin yerli Məmlük bəylərini özünə tabe edərək mərkəzi hakimiyyəti gücləndirdi. İbrahim Paşanın tərtib etdiyi yeni Misir qanunnaməsini icra etməyə başladı. Bu icraatlar səbəbilə maliyyə vəziyyəti yaxşılaşan Misir xəzinəsi İstanbula ilk dəfə 1526-cı ildə göndərildi.
Süleyman Paşa gündən-günə artan portuqal təhlükəsini önləmək üçün Qırmızı dəniz və ətrafına öncə Səlman Rəisi göndərdi. Bu məqsədlə güclü bir donanma yaratmağa başladı. Belə ki, 1530-1531 tarixlərində paytaxtdan Misirə tonlarla material yollandı. 80 parçalıq bir donanma inşasına başlasa da, 1535-ci ilin fevralında bu fəaliyyət dayandırıldı və Süleyman Paşa Misir xəzinəsi ilə birlikdə İraqeyn səfərinə qatıldı. Xədim Süleyman Paşanın 10 il davam edən ilk Misir hakimliyi dönəmində bölgədə sülh və bolluq hakim olmuş, ancaq bu sülhü təmin etmək üçün Hadim Süleyman Paşa olduqca qəddar yollara əl atmışdı. Misirin güclü ailələrini və qəbilə rəislərini qətlə yetirərək mərkəzi hakimiyyəti gücləndirmişdi. Səfər əsnasında Misir bəylərbəyiliyinə Hüsrəv Paşa gətirildi və Süleyman Paşa 1535-ci ilin iyulunda Anadolu bəylərbəyi, 1536 tarixində isə qübbə vəziri seçildi. Ancaq portuqalların səfər hazırlığı gördüyü xəbəri gəldi və Süleyman Paşa yenidən Misirə getdi (oktyabr 1536).
Xədim Süleyman Paşanın ikinci Misir hakimliyinə gətirilməsi ilə Osmanlıların portuqallara qarşı hazırladıqları Hindistan səfərinə hazırlıq prosesi başladı. Qucarat hakimi Bahadır şah Babur hakimi Hümayunla girişdiyi mübarizədə müttəfiq olduğu portuqalların artan təzyiqi səbəbilə 1536-cı ildə hərəmi və xəzinəsi ilə birlikdə vəziri Asəf xanı Məkkəyə yollamış, İstanbula elçi göndərərək kömək istəmişdir. Ancaq bundan xəbər tutan portuqallar 13 fevral 1537 tarixində Bahadır şahı aradan qaldırdı. Süleyman Paşa Bahadır şahın xəzinəsini İstanbula göndərdi. Misir bəylərbəyiliyinə Davud Paşa gətirildi və Süleyman Paşa Bahrül-külzüm kaptanı ləqəbi ilə Hindistan səfəri sərdarı təyin olundu.
Yeni bəylərbəyinin Qahirəyə çatması ilə Xədim Süleyman Paşa Süveyşə getdi. Hazırlıqların tamamlanmasının ardından 80 parçalıq donanma 7.000 yeniçəri və ağır döyüş sürsatı ilə birlikdə Süveyşdən ayrıldı (28 iyun 1538). Öncə Ciddəyə, ardından Ədən limanına çatan Süleyman Paşa portuqallarla ittifaq quran Ədən hakimi Şeyx Əmir ibn Davudu gəmiyə çağırıb, vəziri və 3 nəfər adamı ilə birlikdə gizlicə qətlə yetirdi. Osmanlı əsgərləri şəhəri ələ keçirdi və Bəhram bəy Ədən sancaqbəyi təyin olundu. Süleyman Paşa burada 500 nəfərlik bir dəstə və 3 hərbi gəmi saxlayaraq portuqalların cəmləşdiyi Diu şəhərinə yönəldi. Aralıq dənizinin coğrafi şərtlərinə uyğunlaşan Osmanlı dənizçiləri Hind Okeanının musson iqliminə uyğunlaşa bilmədilər. 19 günlük çətin bir səyahətin ardından avqust ayının sonlarında Hindistan sahillərinə çatdılar və 1538-ci ilin sentyabrında Diu şəhərinin önlərinə gəldi.
Bu əsnada portuqallar tərəfindən qorunan Dui şəhəri 15.000 nəfərlik Qucarat ordusu tərəfindən mühasirədə idi. Xədim Süleyman Paşa Qucaratlılara dəstək olmaq üçün bir miqdar əsgəri quruya çıxardı. Bu əsnada çıxan fırtına səbəbilə donanma müvəqqəti olaraq Cəfərabada sığındı. 28 sentyabrda Cəfərabaddan ayrılan donanma Diu şəhəri yaxınlığında dayandı. Donanma gələndə artıq Qoqola və Kat qalaları təslim edilmişdi. Süleyman Paşa Diu qalasını həm qurudan, həm də dənizdən mühasirəyə aldı. 4 oktyabrda başlayan top atəşləri qalada böyük dəliklər açdı. Ardından portuqallar qalanın daxili divarlarına çəkildilər. Ancaq Osmanlı və Qucarat dəstələrinin ard-arda edilən hücumları nəticəsiz qaldı. Ədən hakimi Şeyx Əmirin aqibətindən qorxan Qucarat hakimi III Mahmud Osmanlılara müqavimət göstərdi. Buna səbəb isə aşağıdakılardır: Xədim Süleyman Paşa gözlədiyi dəstəyi ala bilmədi və geri çəkildi. 6 noyabr 1538 tarixində Osmanlı birlikləri bir miqdar hərbi dəstə buraxaraq gəmilərə minib Diudan ayrıldı. Süleyman Paşanın bu qərarı almağında əsas səbəb isə böyük bir portuqal donanmasının yaxınlaşması xəbəri oldu. Süleyman Paşa Diudan ayrıldıqdan sonra 27 noyabr 1538 tarixində Şihr limanına çatdı. Həzrəmövt hakiminin Osmanlı hakimiyyətinə tabe olması ilə Süleyman Paşa öncə Ədənə, ardından Babülməndəbə və Zəbidə getdi. Zəbid hakimi Əhməd bəyi 24 fevral 1539 tarixində baş tutan bir divan məclisində öldürdərək bölgəni Osmanlılara tabe etdi. Zəbid və Ədən bölgəsini birləşdirərək Yəmən bəylərbəyiliyi quruldu. İlk Yəmən bəylərbəyi isə Mustafa Paşa təyin olundu. Ardından 13 martda Ciddəyə gedən Süleyman Paşa donanmanı Süveyşə yollayaraq özü Məkkəyə yollandı. Həcc ziyarətini başa vuran Süleyman Paşa Misirə geri döndü.
Misirə döndükdən qısa müddət sonra Süleyman Paşa 1539-cu ilin noyabrında İstanbula çağrıldı. İkinci vəzir kimi xidmət göstərərkən Lütfi Paşanın vəzifədən alınması ilə 1541-ci ilin mayında sədrəzəm təyin olundu. Bu əsnada Avstriya-Macarıstanın Budaya hücum etməsilə sərhəd yenidən qızışmış, qərbə yönələn Sultan Süleyman 22 may 1541 tarixində Sədrəzəm Süleyman Paşanı şərq sərhədinin mühafizəsi üçün bir miqdar əsgərlə Tokata yolladı. Səfər sonunadək burada qalan Süleyman Paşa səfərin ardından yenidən İstanbula döndü. Ferdinandın illik vergi qarşılığında Budini alması təklifini qətiyyətlə rədd edən Süleyman Paşa 1543-cü ildə çıxılan macar səfərinə də qatıldı.
Səfərin ardından Ədirnədə keçirilən divan məclisində Misir xəzinəsi və Bahadır şahın xəzinəsi haqqında padşahın hüzurunda Hüsrəv Paşa ilə etdiyi münaqişə şiddətli davaya çevrilmiş, nəticədə Sultan Süleyman 28 noyabr 1544 tarixində hər ikisini vəzifədən almışdır. Süleyman Paşa təqaüdə çıxarılaraq Təkirdağa sürgün edildi. Vəzifələrindən alınmalarına baxmayaraq araşdırma davam etmiş, hər iki paşa bir-birlərini günahlandırdığı sənədləri divana təqdim etmişdir. 2 il davam edən araşdırma əsnasında 1547-ci ilin sentyabr ayında Süleyman Paşa vəfat etdi.
Xüsusilə, Hind səfəri əsnasında əldə etdiyi qənimətlə xeyli sərvət qazanan Süleyman Paşanın hər yerə 1000 nəfər gümüş kəmərli köləsi ilə getdiyi və o dönəmdə xidmətçi dəstəsini sayına görə digər vəzirlərdən fərqləndiyi də qeyd olunur.
Köln Universiteti
Köln Universiteti, Almaniyanın Köln şəhərində yerləşən 48.000-dən çox tələbəsi olan Almaniyanın ən böyük universitetlərindən biridir.
Mərkəzi Avropada qurulan altıncı universitet olduğu üçün Avropanın ən köklü ali təhsil müəssisələrindən biri olaraq bilinən Köln Universiteti 1798-ci ildə bağlanmasına baxmayaraq 1919-cu ildə yenidən açılır. Köln Universiteti Alman Mükəmməl Universitetləri qrupunun üzvüdür və 2017-ci ilə qədər Times Higher Education reytinqinə görə dünyada 145-ci yerdədir.
1388-1798
Köln Universiteti 1388-ci ildə Müqəddəs Roma İmperiyasının dördüncü universiteti olaraq, Praqa Çarlz Universitetindən (1348), Vyana Universitetindən (1365) və Ruprext Karl Heydelberq Universitetindən (1386) sonra quruldu. Universitetin qurulması sənədi Papa VI Urban tərəfindən imzalanmışdır. Universitet 6 yanvar 1389-cu ildən tədrisə başladı. 1798-ci ildə universiteti 1794-cü ildə Kölnü işğal etmiş fransızlar bağladı. Bu dövrdə, yeni Fransa konstitusiyası səbəbiylə Fransa daxilində bir çox universitetlər bağlandı. Son rektor Ferdinand Franz Vallraf, bugün də istifadə olunan Universitetin böyük möhürünü qoruya bilmişdir.
1919-bugün
1919-cu ildə Prussiya hökuməti Köln Xalq Şurasının universiteti yenidən qurulması barədə qərarını təsdiqlədi. Yeni qurulacaq universitet, Reyn çayının qərb sahilindəki Strasburq Universitetinin Elzasın qalan hissəsinin Fransaya verilməsi itkisinin əvəzlənməsi fikri kimi qəbul edildi. 29 may 1919-cu ildə Köln Bələdiyyə Başçısı Konrad Adenauer, müasir universitetin qurulmasl sənədini imzaladı.
Bu dövrdə yeni universitet Neustadt-Süddə yerləşirdi, lakin 2 noyabr 1934-cü ildə Lindenthaldakı mövcud kampusuna köçdü. Köhnə bina bugün Köln Tətbiqi Elmlər Universiteti tərəfindən istifadə olunur.
Əvvəlcə universitet Biznes, İqtisadiyyat və Sosial Elmlər və Tibb fakültələrindən ibarət idi. 1920-ci ildə Hüquq fakültəsi və Sənət fakültəsi əlavə edildi və 1955-ci ildə Riyaziyyat və Təbiət Elmləri bölmələri də ayrıca fakültələr olaraq yaradıldı. 1980-ci ildə Reynland Təhsil Məktəbinin iki Köln şöbəsi, Təhsil və Özəl Təhsil fakültələri olaraq universitetə ​​əlavə edildi. 1988-ci ildə universitet, indi Beynəlxalq İdarəetmə Təhsil İttifaqı adlanan Avropa İdarəetmə Məktəbləri və Beynəlxalq Şirkətlər Birliyinin (CEMS) qurucu üzvü oldu.
Universitet iqtisadiyyat sahəsində liderdir və mütəmadi olaraq həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq aləmdə hüquq və ticarət baxımından ən üst sıralarda yer alır.
Təşkilat
thumb|right|250px|Əsas bina ve Mensa (universitet yeməkxanası) arasındakı universitet kampusu Köln Universiteti, Şimali Reyn-Vestfaliya federal əyaləti tərəfindən idarə olunan dövlətə məxsus bir qurumdur.
Fakultələri
Universitet ümumilikdə 200 kafedradan ibarət altı fakültədən ibarətdir: İdarəetrmə, İqtisadiyyat, Sosial Elmlər, Hüquq, Tibb (ona bağlı Universitet klinikası ilə), Sənət, Riyaziyyat və Təbiət Elmləri. thumb|right|200px| Aksel Fraymut, 2007
Tələbələr və müəllimlər
2005-ci ildə Universitetdə 3718 aspirant da daxil olmaqla 47203 tələbə var idi. 2003-cü ildə doktorantura sonrası tələbələrin sayı 47670 idi.
2005-ci ilin yayında, 123 fərqli ölkədən gələn beynəlxalq tələbə sayı 6156 idi. Bu, ümumi tələbələrin təxminən 13% -ni təşkil edirdi. İnkişaf etməkdə olan ölkələrin tələbələri beynəlxalq tələbələrin təxminən 60% -ni təşkil edirdi. Ən çox xarici tələbə qrupu Bolqarıstandan (% 10,5), Rusiyadan (% 8,8), Polşadan (% 7,4), Çindən (% 6,2) və Ukraynadan (% 5,7) gəlir.
Universitetdə 508 professor var, onlardan 70-i qadındır. Bundan əlavə, universitet klinikasında 765 nəfərdən çox, 1549 tədqiqat köməkçisi və 1462 köməkçi (klinikada 3736) işləyir.
Tərəfdaş universitetlər
thumb|200px|Kölnün Lindental dairəsindəki Köln Universiteti Xəstəxanası kampusu thumb|200px| Ana binanın önündəki Albert Maqnus abidəsi Köln Universiteti on ölkənin universitetləri ilə rəsmi əməkdaşlıq edir. Bunlardan I Klermont-Ferrand və Pensilvaniya Ştat Universiteti ilə ortaqlıqlar ən qədim ortaqlıqlardır. Bundan əlavə, Köln 260-dan çox digər universitetlə də əməkdaşlıq edir.
Tanınmış məzun və professorları
Əsrlər boyu Köln Universitetindən Albert Maqnus və tələbəsi Akvinalı Foma (hər ikisi də 13-cü əsrdən) kimi öz sahələrində tanınmış akademiklər çıxmışdır. XX əsrin əsas məzunları arasında Kurt Alder (1950-ci ildə Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı), Piter Qrünberq (2007-ci ildə Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı), Henrix Böll (Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı), Karl Karstens (1979-cu il Almaniya Federativ Respublikasının prezidenti), Qustav Haynemann (1969-1974 Almaniya Federativ Respublikasının prezidenti), Karolos Papoulyas (Yunanıstanın keçmiş prezidenti), Erich Gutenberg (müasir Alman biznes tədqiqatlarının qurucusu), Aksel Okenfels və Eberhard Voyt və başqaları yer alır.
Frensis Dreyk
Frensis Dreyk (Sir Francis Drake; ) — Elizabet dövründə yaşamış, məşhur İngilis dənizçisi, dəniz qulduru, səyyah, mühəndis və siyasətçidir. Yer kürəsinin ətrafına dolanan ikinci dənizçidir. Məşhur dəniz qulduru Frensis Dreykin gəmiləri İspaniyanın Amerikadakı müstəmləkələrini və oradakı qızıl-gümüş, brilyant və s. gətirən ispan gəmilərini qarət edirdilər. Kraliça Yelizavetanın tacını bəzəyən brilyantların birini kraliçanın gələcək admirallarınnan biri Fransis Dreyk hədiyyə vermişdi.
THK-15
THK-15 və ya MKEK-4 Uğur, 1955–1963-cü illər arasında Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən istifadə edilən əsas təlim təyyarəsi idi. Əvvəlcə THK-15 olaraq hazırlanmışdı və təyyarənin dizaynı Miles Magister təlim təyyarəsi əsasında hazırlanmışdı və cəmi 57 ədəd istehsal edilmişdir. Bu təyyarələrin hamısı (İordaniya Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə hədiyyə edilmiş üç təyyarə istisna olmaqla) TuAF uçuş məktəbində istifadə edilmişdir.
Sen-Leon (Alye)
Sen-Leon  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Jalinyi-syur-Bebr kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03240.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 601 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 344 nəfər (15-64 yaş) arasında 252 nəfər iqtisadi fəal, 92 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 73,3%, 1999-cu ildə 69.6%) olmuşdur. Fəaliyyət göstərən 252 nəfərdən 230 nəfəri (126 kişi və 104 qadın), 22 nəfəri işsizdir (6 kişi və 16 qadın). Aktiv olmayan 13 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 46 nəfər təqaüdçü, 33 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Daş vələmirquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Haqqında
Azərbaycanda Qafqaz yarımnövü yaşayan politipik növdür. Dağlarda yaşayan başqa vələmirquşlarından gözünün üstündəki açıq rəngli zolaq və dimdiyindən başlayaraq gözündən keçməklə yanaqlarını haşiyələyib dimdiyinin yanında qurtaran qara zolaqla seçilir. Erkəyin beli, döşü və qaşı kürənimtil – qəhvəyi, başı və çinədanı bozdur. Qanadları və quyruğu qonurdur. Quyruğunun yanları ilə ağ zolaqlar uzanır. Dişilərin və cavanların rəngi daha tutqundu. Yuvalama dövründə cüt-cüt və tək-tək, çoxalmadan sonra isə sürü ilə gəzir. Yerdə yemlənir. Növün Arealı Avropa, Asiya və Şimali-Qərbi Afrikadır. Azərbaycanda subalp və alp qurşaqlarda eləcə də dağüstü çöllərin seyrək kollu quru yamaclarında yaşayır. Meşəsiz yamaclarda dağ meşələrində enir. Oturaq yaşayır, ancaq qışda şaquli köçmələr edir, nadir hallarda düzənliyə enir. Adi, bəzi yerlərdə çoxsaylı quşdur. Yuvası yerdə kol və ya otun altında olur. Mayda 4-5 bulaşıq-ağ, qonur xallı yumurta qoyur. Bəzi cütlər iyulda, bəzən itirilmiş yumurtalar əvəzinə yenilərini qoyur.
Şakir Cəmilli
Şakir Arif oğlu Cəmilli (4 dekabr 1992; Füzuli, Azərbaycan — 23 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şakir Cəmilli 1992-ci il dekabrın 4-də Füzuli şəhərində anadan olubb.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Şakir Cəmilli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Şakir Cəmilli oktyabrın 23-də Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şakir Cəmilli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şakir Cəmilli ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şakir Cəmilli ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Kuhistan (Talış)
Kuhistan — İranın Gilan ostanının Talış şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Gəncə-Qarabağ əyaləti
Gəncə-Qarabağ əyaləti — (Vilâyet-i Gence Karabağ) Osmanlı İmperiyası tərkibində Cənubi Qafqazda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Gəncə şəhəri idi.
Larisa Vinoqradova
Larisa Afanasyevna Vinoqradova — aktrisa, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).
Gəncə-Qarabağ əyaləti
Gəncə-Qarabağ əyaləti (1588-1606)
1593-cü il tarixli icmal dəftəri qeydlərinə görə Gəncə-Qarabağ əyaləti 7 sancağa bölünürdü. Gəncə sancağı, Bərdə sancağı, Xaçın sancağı, Axıstabad sancağı, Dizaq sancağı, Həkəri sancağı, Vərəndə sancağı. Sancaqlar öz növbəsində nahiyələrə bölünürdü.
Osmanlılar ikinci Gəncə-Qarabağ əyaləti (1727-1734)
Gəncə-Qarabağ əyaləti 8 livaya (sancağa) bölünürdü. Gəncə-Qarabağ əyaləti 1344 kənd və məzradan ibarətdi.
Larisa Vinoqradova
Həyatı
Subay idi.
Larisa Vinaqradova Afanasyevna 16 sentyabr 2009-cu il də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
NGC 5255
NGC 5255, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Hav dərəsi
Hav dərəsi- Füzuli rayonunun Gecəgözlü kəndi ərazisində qeydə alınan oroqrafik obyektlərdən biri.
Toponimikası
Dərə coğrafi termini mənfi relyef forması ifadə edir; si şəkilçisi mənsubuyyət bildirir. Hav termini ərəb və fars dillərində işlədilən həvadar sözünün təhrif olunmuş formasıdır. Həvadar sözü "tərəfdar", "Tərəf saxlayan", "kömək edən", "həvadar" anlamındadır. Yerli məlumata görə, XIX əsrdə Gecəgözlü kəndindən olan Cavanşir əsilli Hacı Qasım adlı varlı, xeyirxah bir insan tez-tez bu barədə yığışan adamlara havadar durar, əl tutar, kömək edərmiş. Sonralar elə həmin dərə də kənd camaatı arasında bununla əlaqədar olaraq qısaca Hav dərəsi adlandırılmışdır.
Xarici keçid
armenianvandalism.
Seç ya da öl
Seç ya da öl və ya CURS>R — 2022-ci il istehsalı Birləşmiş Krallıq qorxu və triller filmi. Bu film filmin rejissoru Tobi Meakinsin debüt işidir.
Pet Benatar
Pet Benatar — Polşa əsilli ABŞ müğənnisidir. 4 dəfə Qremmi mükafatına sahib olmuşdur. Onun ən yaxşı mahnıları sırasında «Love Is a Battlefield», «Hit me with your best shot», «We belong», «Heartbreaker» və «Invincible» kimi mahnılar seçilir. Pet Benatar Mezzo-soprano səsinə malikdir.
Həyatı
Pet Benatar 10 yanvar 1953-cü ildə ABŞ-də Nyu-York ştatının Bruklin ərazisinin şimalında yerləşən Qrinpoint rayonunda tənəkəçi Endryu Andrzejevski  və kosmetoloq Mildred Andrzejevski  ailəsində doğulmuşdur. Onun 3 yaşı tamam olduqda ailəsi Nyu-Yorkun Lindenhörst ərazisinə köçürlər. Petin atası polşalı, anası isə ingilis, irland və alman əsilli idi. 8 yaşı tamam olandan sonra Pet teatr ilə maraqlanır və vokal dərsi alır. 19 yaşında isə məktəb dərslərinə son verərək məktəb yoldaşı və hərbçi Dennis Benatar ilə ailə həyatı qurur. Bu müddətdən etibarən Pet bankda işçi olara çalışmağa başlayır. 1973-cü ildə Pet işindən ayrılaraq musiqi karyerasına başlayır. Bu müddət ərzində Pet bir çox gecə klubların ifaçı ofisiant kimi çalışmağa başlayır. 1979-cu ildə Pet Dennisdən ayrılır və bir müddət keçdikdən sonra 20 fevral 1982-ci ildə ifaçı Nil "Spayder" Ciraldo ilə ailə həyatı qurur. Onların iki qız övladları Haley İqana (16 fevral 1985) və Hana Culiana (12 mart 1994) dünyaya gəlir. Pet Benatar ifa etdiyi müddət ərzində bir çox uğurlar qazanmışdır.
Əli Məmmədov (kiçik çavuş)
Əli Əvəz oğlu Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əli Əvəz oğlu Məmmədov 1998-cı il sentyabrın 1-də  Kürdəmirin Atakişili kəndində anadan olub. Əli orta məktəbi 9-cu sinfə qədər oxuduqdan sonra sənədlərini hərbi məktəbə versə də, həmin məktəbə qəbul ola bilməyib və bundan sonra sənədlərini Bakı Neft Energetika Kollecinə verir və qəbul olur.
Əli 3 il 6 ay həmin kollecdə oxuduqdan sonra dostlarının hərbi xidmətə getdiyini görüb dayana bilmir və kollecdə oxumağı yarımçıq qoyaraq könüllü hərbi xidmətə yollanır. İlk hərbi xidmətini 1 il 6 ay sərhəd qoşunlarında keçdikdən sonra evə qayıdır. Valideynləri ona kollecdə təhsilini davam etdirməsini desələr də, Əli qətiyyətlə hərbçi olacağını bildirir. Bundan sonra Əli Mingəçevir şəhərində 3 ay kurs keçdikdən sonra müddətdən artıq hərbçi kimi xidmətə başlayır.
Əli iyul ayında Tovuz istiqamətində gedən döyüşlərdə də iştirak edərək xüsusi fədakarlıq göstərmişdir.
Sentyabrın 27-si müharibə başlayanda Əli də bütün igid Vətən oğullarımız kimi döyüşə atılır. Kiçik çavuş Əli Məmmədov cəsur kəşfiyyatçı kimi cəbhənin bir çox istiqamətlərində düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirir və qəhrəmanlıq göstərib.
Əli Məmmədov Suqovuşanın, Talışın azad olunmasında iştirak edib, Tərtər-Ağdərə, Kəlbəcər, Füzuli istqamətlərində-müxtəlif nöqtələrdə döyüşlərdə iştirak edib, qəhrəmanlıqlar göstərib.
Evin tək oğlu və 4 bacının yeganə qardaşı olan Əli Məmmədov 2020-ci ilin noyabrın 4-də Kəlbəcər istiqamətində döyüşlərdə qəhrəmancasına Şəhidlik Məqamına ucalıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Məmmədov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Məmmədov ölümündən sonra " Cəsur döyüşçü " medalları ilə təltif edildi.
Adi vələmirquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Haqqında
Azərbaycanda şərq yarımnövü qışlayır. Başqa vələmirquşlarından sarı-qonur alalı başı və bədəninin alt tərəfi ilə seçilir. Erkəyin beli və döşünün böyürlərindəki xallar qəhvəyidir. Qanadları və quyruğu qonurdur. Quyruğunun yanlarında ağ zolaqlar vardır. Dişidə və cavanlarda qəhvəyi rəng qonur rənglə, sarı isə bulaşıq sarımtıl rənglə əvəz olunur. Sürü ilə gəzir, yerdə yemlənir. Arealı Avrasiyadır. Azərbaycanda hər yerdə müxtəlif landşaftlarda, ancaq arana nisbətən dağlarda daha çox qışlayır. Adi, ayrı-ayrı yerlərdə çoxsaylı quşdur.
Sen-Leoparden-d'Oji
Sen-Leoparden-d'Oji  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Lyursi-Levi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
INSEE kodu — 03241.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 361 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 223 nəfər (15-64 yaş arasında) 145 nəfər iqtisadi fəal, 78 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 65.0%, 1999-cu ildə 66.5%). Aktiv olan 145 nəfərdən 134 nəfəri (71 kişi və 63 qadın), 11 nəfəri işsizdir (7 kişi və 4 qadın). Fəal olmayan 78 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 30 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Doktor Strenc
2008-ci ildə Doktor Strenc "Wizard" jurnalının "Bütün dövrlərin ən böyük 200 komiks personajı" siyahısında 83-cü yerdə, 2012-ci ildə isə IGN-in "Top 50 Qisasçı" siyahısında 33-cü yerdə göstərilmişdir. Personaj IGN-in "Top 100 komiks personajı" siyahısında 34-cü yerdə qərarlaşmışdır.
2016-cı ildə Marvel film kainatının tərkibində çəkilmiş "Doktor Strenc" filmində Doktor Strenc rolunu Benedikt Kamberbetç canlandırmışdır.
Yaradılma
thumb|left|Doktor Strenc "Qəribə hekayələr" komiksinin 110-cu sayında debüt edir (rəssam: Stiv Ditko). 1956–1970-ci illəri əhatə edən komikslərin Gümüş dövründə universitet tələbələri arasında iki şey sürətlə yayılırdı: Şərq mistisizmi və hallüsinoqenlər.
LSD BMT tərəfindən qadağan edildiyi 1971-ci ilə qədər asanlıqla əldə oluna bilən narkotik maddə idi. Düz bu dövrdə ortaya çıxan Doktor Strenc həm şərq mistisizminə əsaslanan hekayələrə, həm də LSD təcrübələrini xatırladan çizimlərə malik idi. Bunlar qaçınılmaz olaraq əksəriyyətini universitet tələbələri təşkil edən sadiq oxucu kütləsinə malik olmasına səbəb olmuşdu.
Personajın "Qəribə hekayələr" komiksində debüt etməsi planlaşdırılırdı. "Qəribə hekayələr" 1951-ci ildə Marvel Comics-in hələ Atlas Comics adlandığı dövrdə nəşr olunmağa başlamış qorxu komiksi jurnalı idi. 1954-cü ildən tətbiq olunan senzura üzündən vampir, qurdadam və zombi kimi klassik qorxu mövzularına yer verilmirdi. Buna görə də son illərdə "qəribə" hekayələr verə bilmirdi. Əvvəlcə personajın adı üçün Mister Strenc variantı düşünülmüşdü, lakin ad Fantastik dördlüyün lideri Mister Fantastikə bənzədiyindən bu variantdan imtina edildi. Sonda bir komiksdə cəmi bir dəfə istifadə olunmuş bir supercinayətkarın adı olan Doktor Strenc variantı münasib görüldü. "Qəribə hekayələr" komiksi 169-cu sayından etibarən "Doktor Strenc" adı ilə buraxılmağa başladı.
Sten Li Doktor Strencin ilk hekayələrini özü qələmə almışdı. Bir nömrəli ilham mənbəyi isə 1930-cu illərdə Sten Li hələ çox gənc ikən yayımlanan və böyük maraqla dinlədiyi "Sehrbaz Çandu" radio proqramı idi. Hekayələrdə istifadə etdiyi sehr adlarının bir hissəsi oradan gəlirdi. Sten Li sehr adları mövzusunda çox diqqətli olmamış, mənalarına fikir vermədən daha mistik adlar seçmişdir.
Doktor Strenc əvvəlcə sadiq oxucu kütləsinə xitab edən bir komiks olaraq ortaya çıxmışdır, lakin yerinə gələn hər rəssam Stiv Ditkonun üslubunu davam etdirməkdə uğurlu olmamışdır. Nəticədə, 1970-ci illərin əvvəllərində Doktor Strenc sadiq oxucu kütləsinin böyük hissəsini itirmişdir. Əvvəllər 400 min tirajla nəşr olunan Doktor Strenc artıq 160 min tirajla nəşr olunurdu.
Bioqrafiya
Stiven Strenc çox uğurlu neyrocərrahdır, amma xəstələrindən çox, aldığı pula əhəmiyyət verir. Uğradığı bir avtombil qəzası nəticəsində əllərindəki sinirlər xəsarət alır və istifadə edilməz vəziyyətə düşür. Bu hadisə onu peşəsindən uzaqlaşdırır. Bütün pulunu əllərini sağaltmaq üçün xərcləyir, lakin nəticə əldə edə bilmir. Daha bətər olur və pulsuz qalır.
İki dənizçinin söhbəti əsnasında Tibetdə yaşayan, bütün yaraları sağalda bilən Qədim birisi adlı sehrbazın adını eşitməsi onun üçün ümid olur və Tibetə yollanır.
Uzun səyahətdən sonra nəhayət sehrbazı tapır və Qədim birisinə dərdini danışır, lakin Qədim birisi Doktor Strencin lovğa motivasiyası səbəbiylə onu sağaltmaqdan imtina edir. Əgər qəbul edərsə, onu yanına şagird olaraq ala biləcəyini və içindəki yaxşılığı tapa bilərsə, bəlkə özünü sağalda biləcək gücü tapa biləcəyini deyir.
Doktor Strenc Qədim birisini saxtakar adlandıraraq oranı tərk etmək istəyir, ancaq güclü yağışa görə monastırı tərk edə bilmir. Bu zaman Qədim birisinin Mordo adlı şagirdinin ustasını öldürmək istədiyini öyrənir. Bunu Qədim birisinə demək istəyərkən Mordo onu tilsimləyərək bu haqda danışmasını əngəlləyir. Bu zaman Strenc Qədim birisinin həyatını xilas etmək ümidi ilə onun şagirdi olur və Qədim birisi onun üzərindəki tilsimi qaldırır. Mordonun planlarından xəbərdar olduğunu, lakin onu yaxınında tutmasının daha ağıllı hərəkət olduğunu bildirir. Beləliklə, Doktor Strenc Qədim birisinin imtahanından keçmiş olur və magiya dərsləri almağa başlayır.
Mistik sənətlərdə ustalaşdıqdan sonra ABŞ-yə qayıdır. Burada güclərindən ilk dəfə yaxşı məqsədlər üçün istifadə edir. O zaman Qədim birisinin iblis Şuma-Qorat tərəfindən öldürülməsindən sonra onun yerinə keçir. Ali sehrbaz titulunu qazanır və kainatın mistik qoruyucusu olur.
Sabir Sultanov
Sultanov Sabir Kərim oğlu — azərbaycanlı aktyor.
Həyatı
Sabir Sultanov 22 iyul 1946-cı ildə anadan olmuşdur. 1973-cü ildə İncəsənət İnstitutunun Musiqili Komediya fakültəsini bitirmiş, 1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına xor artisti vəzifəsinə qəbul edilmişdir. İşgüzarlığı və qabiliyyəti sayəsində aparıcı səhnə ustalığına qədər yüksəlmişdir. Məlahətli səsə, güclü plastikaya və məharətli aktyorluq bacarığına malikdir. Ona görədir ki, o həm rus, həm də Azərbaycan bölmələrində repertuarda olan tamaşaların əsas rollarının ifaçısı olmuşdur. O klassik və müasir bəstəkarların əsərlərində özünəməxsus bir sıra obrazlar yaratmışdır. Fərəc Qarayev, Eduarda de Flippo "Filumeno Marturano"da Alfredo, İmre Kalman "Tsiqan primyer"də Estraqon, İmre Kalman "Silva"da Ferri, Fras Leqar "Şən dul qadın"da Kramon, Mixail Qluza, Qriqori Qriqori, Şalom-Aleyxem "Pominalnaya molitva"da Stepan, Süleyman Ələsgərov, Salam Qədirzadə "Həmişə xanım"da Azər, Üzeyir Hacıbəyli "O olmasın, bu olsun"da İnteligent Həsən, Emin Sabitoğlu, Sabit Rəhman "Hicran"da Orxan, (ikinci qruluşda Mitoş) Aydın Əzimov, Vaqif Səmədoğlu "Lotareya"da Nömrə Nadir, İmre Kalman "Mariça"da Penijek, Qara Qarayev "Neistvıy qaskones"də Qraf De Qış və bu kimi rəngarəng obrazlar yaratmışdır.
2010-cu il 13 yanvar tarixində Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Lemir (Talış)
Lemir — İranın Gilan ostanının Talış şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 566 nəfər yaşayır (113 ailə).
Bərgüşad livası
Bərgüşad sancağı— 1727 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətində inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Bərgüşad idi.
Bərgüşad livası dörd nahiyəyə bölünürdü. Bərgüşad nahiyəsi ,Zans nahiyəsi, Dizaq nahiyəsi, Keştasf nahiyəsi
Osmanlılar Bərgüşad sancağını nahiyyələrə bölmüşdülər. Bunlardan biri Bərgüşad nahiyəsi idi. Osmanlı dövründə (1724-1834) Bərgüşad nahiyəsinin başçısı Məhəmmədşərif bəy idi. Onun başçılığı haqqında Sultan III Əhmədin fərmanı:
Liva-ik (Bergüşat)
Sabıka Revan Seraskeri olan Vezir Ahmed Paşa tarafından Hılhına sancağı tevcih olunan Mehmed Şerif Bey hizmetde bulunduğu ecilden hala, Gence ve Şirvan caniblerine serasker olan Vezir Elhac Mustafa Paşa tarafından Bergüşat sancağı tevcih olunup zabt-u muhafazası içün irsal olunduğunu, vezir-i müşarun –ileyh kaimesiyle ilam ve Devlet-i Aliyye tarafından dahi tevcihini reca itmekle liva-i mezbur, muma-ileyh Mehmed Şerif Beye verilmişdir, (28 S 138).
Məhəmmədşərif bəy 1732-ci ildə vəfat etdi. Onun yerinə Əli bəy təyin edildi. Onun təyinatı ilə bağlı Sultan III Əhmədin fərmanı:
Mutasarrıfı Mehmed Şerif fevt olmağla, iki seneden beri Devlet-i Aliyye-ye izhar-itaat ve Kızılbaş ile ceng idüp sünniyyül-mezheb olan Bergüşatlı Aliye mirlivalık ile Gence Seraskeri Vezir Mustafa Paşanın iltimasıyla verilmişdir, (22 Ca 138).
Laləcin
Laləcin (yerli xalqın tələffüzü ilə Ləlin) — İranın Həmədan ostanı nın şimalındakı Bahar şəhristanı nın Laləcin bəxşində yerləşən şəhər, həmin bəxşin inzibati mərkəzi.
Həmədan dan 20 km., Bahar dan 9 km. məsafədə yerləşir.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən nüfusu 14,724 nəfərdir. Əhalisi əsasən Azərbaycan türkləri ndən ibarətdir.
Laləcin Yaxın Şərq də keramika və dulusçuluğ un mərkəzi kimi tanınır. Laləcin əhalisinin böyük əksəriyyəti bu sənətlə məşğuldur.
Xatirə kompleksi
thumb|[[Bristol kilsəsinin divarında Meri Karpenterə həsr olunmuş xatirə kompleksi]] thumb|Xatirə kompleksi kimi istifadə olunmuş laytboks
Növləri
Təbii məzarlıqların sayının artması ilə baş daşları, eləcə də xatirə lövhələrinə icazə verilmədiyindən onlayn xatirə komplekslərindən istifadə də artmağa başladı.
Biri öldükdə, ailəsi ondan bir xatirə qalması üçün xeyriyyə məqsədilə hədiyyə (adətən pul) verilməsini və ya həmin şəxsin xatirəsinə bir ağac əkilməsini xahiş edə bilər.
Bəzən yuxarı sinif şagirdi vəfat etdikdə onun adına təhsil təqaüdü yaradılır və növbəti illərdə yüksək nailiyyətlər əldə etmiş şagirdlərə təqdim olunur.
Diklanlı (Sərab)
Diklanlı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 58 nəfər yaşayır (11 ailə).
Sergey Obraztsov
Sergey Vladimiroviç Obraztsov — Rusiya-sovet teatr xadimi, aktyoru və rejissoru, SSRİ xalq artisti (1954), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1971), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1946).
Həyatı
Sergey Vladimiroviç Obraztsov 5 iyul 1901-ci il tarixində Rusiya imperiyasının Moskva quberniyası ərazisində yerləşən Moskva şəhərində anadan olmuşdur. O, Vladimir Obraztsovun oğludur. Obraztsov 1922–1930-cu illərdə Moskva Bədaye Teatrı musiqi studiyasının, 1930–1936-cı illərdə İkinci Moskva Bədaye Teatrının aktyoru olmuşdur. O, 1920-ci ildə ilk dəfə kuklalarla çıxış etmiş, 1930-cu illərin ortalarında estrada artisti kimi məşhur olmuşdur. Obraztsov 1931-ci ildən Dövlət Mərkəzi Kukla Teatrına rəhbərlik etmişdir. Onun uşaqlar üçün tamaşaları: "Kaştanka" (1935, Y. Speranski), "Ələddinin çırağı", "Balaca pələng Petrik" (1940, 1965, N. Gernet), "Mister Tvister" (1961, S. Marşak); böyüklər üçün tamaşaları: "Qeyri-adi konsert" (1946), "Şeytan dəyirmanı" və "İlahi komediya" (1953, 1961, İ. Ştok), "Danışır və göstərir Mərkəzi Kukla Teatrı" (1973), "Çar Saltan nağılı" (1974, A. Puşkinin əsəri üzrə), "Əjdaha" (1980, Y. Şvarts), "Don Juan 81" və s. Obraztsov 1956-cı ildən rejissor və ssenarist kimi kinoda da fəaliyyət göstərmişdir. O, 1957-ci ildən Beynəlxalq Kuklaçılar İttifaqının vitze-prezidenti, 1958-ci ildən isə bu ittifaqın SSRİ bölməsinin prezidenti olmuşdur. Obraztsov 1935-ci ildən (fasilələrlə) pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. O, 1973-cü ildən professordur. Obraztsov 8 may 1992-ci il tarixində, 90 yaşında Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində vəfat etmiş, Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Təltif və mükafatlar
Sergey Obraztsov 1946-cı ildə SSRİ Dövlət mükafatı ilə təltif edilmiş, 1954-cü ildə SSRİ xalq artisti, 1971-ci ildə isə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. 3 dəfə Lenin ordeni, 2 başqa orden və medallarla təltif edilmişdir.
Şəmsəddin Sami
Şəmsəddin Sami — Alban əsilli Türk yazarı və tədqiqatçısı, ensiklopedist şəxsiyyət, dilçi və filosof. Avropayönəmli ilk türk romanı nümunəsi hesab olunan "Təəşşüqi-Tələt və Fitnət"in (1872), ilk Türk ensiklopediyası "Qamusul-Elam"ın (1889–1898) və ilk Türk sözlüyü olan "Qamusi-Türki"nin (1901) yazarı; fransızca "Qamusi-Fransavi", ərəbcə isə "Qamusi-Arabi" adlı sözlükləri qələmə almışdır.
Həyatı
1850-ci il, 1 iyun tarixində Fraşerdə — Albaniyanın cənubundakı Gjirokastër qəsəbəsindəki bir kənddə anadan olmuşdur. Fraşeri ailəsindən Xalid Bəyin 5 oğlundan 3-cüsü idi. Digər iki oğlu — Naim və Abdülün Alban tarixinin inkişafında böyük rolu olmuşdur. İlk təhsilini Bektaşi təriqətindən olan Fraşıri Nasıbi Tahir Baba Təkkəsində almış. Orta təhsilini İoannina şəhərində məşhur yunan gimnaziyası "Zosimea" liseyində bitirmişdir. Burada o, Qərb fəlsəfəsi ilə tanış olmaqla əvvəlcə yunan, fransız, italyan, daha sonralar isə müəllim köməyi ilə ərəb, fars, eləcədə türk dillərini öyrənmişdi. 1872-ci ildə o, mətbuat bürosunda fəaliyyət göstərdiyi İstanbul şəhərinə köçmüşdü. Digər ölkə iştrakçıları kimi Şəmsəddin Saminində əsas məqsədi Alban mədəniyyətinin inkişafı və müstəqilliyi idi. Şəmsəddin Sami 18 iyun 1904-cü ildə, İstanbul şəhərində ağır xəstəlikdən dünyasını dəyişmişdir.
Yaradıcılığı
XIX əsr Türk ədəbiyyatının ən önəmli simalarından olan Şəmsəddin Sami müxtəlif elm sahələrinə dəyərli əsərlər bəxş etmiş alimdir. Sadə jurnalistik fəaliyyəti ilə başlanan müəllifin yaradıcılığı bədii əsərlər, tərcümələr, ensiklopedik nəşriyyatlar və dilçilik sahələrinə qədər şaxələnmişdir. Ömrünün son 23 ilini alim yalnız ensiklopedik və dilçilik əsərlərinə həsr etmişdir. Onun "Qamusi-Fransavi", "Qamusi-Türki", "Qamusul-Elam", "Qamusul-Arabi" kimi mühüm əsərləri nəinki Türk dünyasının, o cümlədən Qərb mütəxəssislərin və alimlərin diqqətini cəlb etmişdir. Ədəbi əsərlər siyahısında olan "Təəşşüqi-Tələt və Fitnət" romanı o dövr üçün çox aktual bir məqama toxunaraq məcburi izdivaclardan və onların törədəcəyi fəlakətlərdən bəhs edən ilk türk romanıdır. 1873-cü ilin ilk günlərində tamamlanan bu roman Avropayönəmli tərzdə yazılmış ilk türk əsəridir. Daha sonra müəllif qələmini pyes sahəsində sınayaraq ədəbiyyat dünyasına bir sıra dəyərli dram əsərləri bəxş etmişdir. Eşq, əxlaq, adət-ənənələr, Vətənə sevgi kimi mövzuları tərənnüm edən bu əsərlər dəfələrlə səhnədə oynanılaraq Samiyə böyük rəğbət qazandırmışdır. Müəllifin "Besa, yaxud əhdə vəfa" pyesi öz məmləkətindən, Alban adət-ənəsindən bəhs edən əsərdir. "Seydi Yəhya" pyesinin məzmunu Əndəlus tarixidir. "Gavə" əsərinin ideyası isə "Şahnamə" əfsanəsindən qaynaqlanmışdır. Saminin romanı və pyesləri ilə baglı tədqiqat geniş şəkildə dərc olunmuşdur. Onun yaradıcılığının ilk 12 ili tərcümə fəaliyəti ilə bağlıdır. Onun "Tarixi mücmeli Fransa", "İxtiyar onbaşı", "Qalatee", "Şeytanın yadigarları", "Səfillər", "Robinzon" adlı tərcümələrin hamısı fransız dilində olan əsərlərdəndir. O, orijinallığı qorumaq üçün mütərcim kitabı olduğu kimi tərcümə edərək bir çox yerlərdə türk qrammatik qaydalarını pozmuş, fransız cümlə quruluşunu mühafizə etmişdir. Şəmsəddin Sami bunlardan savayı İslamiyyətin təbliğatına xidmət edən "Himmat al-himam finaşr al-İslam" adlı ərəb dilində yazılmış daha kiçik bir kitab qələmə almışdır.
Əsərləri
Dil kitabları :
Pyesləri :
Tərcümə əsərləri
(Fransız dilindən)
Svetlana Bajenova
Aktrisa
Həyatı
Subaydır.
1 iyun 2007-ci il tarixində vəfat etmişdir.
Elevter Andronikaşvili
Elevter Luarsaboviç Andronikaşvili (ელეფთერ ანდრონიკაშვილი, Элевтер Луарсабович Андроникашвили; ) — Sovet gürcü fiziki.