cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urud abidələr kompleksi
Ümumi məlumat
Urud qalasının adı mənbələrdə 450 – ci il hadisələrindən bəhs edilərkən çəkilir. Qala 1104 – cü ildə Səlcuqlular, 1386 – cı ildə Əmir Teymur, 1407 – ci ildə Qara Yusif tərəfindən fəth edilmişdir.
Sərdar Sərdarov
Həyatı
Sərdar Bünyad oğlu 1912-ci ildə Qaryagin qəzasının Qarğabazar kəndində anadan olmuşdur. 1926-cı ildə Qarğabazar kənd məktəbini bitirmiş və elə həmin ildə Nərimanov sənaye texnukumuna daxil olmuşdür. О, 1931-ci ildə ildə oranı bitirmişdir. 1931-ci ildən 1937-ci ilə qədər Azərbaycan sənayə institutunda oxumuş və inşaatçı-mühəndis ixtisasını qurtarmışdır.
Urud abidələr kompleksi
Ümumi məlumat
03. 07. 1968 – ci ildə ermənilər Urud kəndinin adını dəyişərək Vorotan, Urud qalasının adını isə Vorotanberd qoymuşlar. Bununla belə Urud kəndində 1988 – ci ilə kimi yalnız Azərbaycan türkləri yaşamışlar. Bu kənddə ermənilərin ilk məskunlaşması Qərbi Azərbaycan türklərinin 1988 – ci il soyqırımından sonra köçürülmüşlər.
Sərdar Sərdarov
Həyatı
1937-ci ildən 1942-ci ilə qədər Narkomxoz sistemində Azstroy-un mühəndis-inspekturu, sonra isə Qadanh və Quba tikinti sagələrində texniki rəhbər, "Azneftkosviyyat" kontorunda baş mühəndis vəzifələrdə çalışmışdır.
Urud abidələr kompleksi
Ümumi məlumat
Abidələr kompleksinin ən mühüm hissəsi isə Urud kəndi yaxınlığındakı orta əsrlər Azərbaycan məzarlığıdır. Məzarlıqda bədii tərtibatlı məzar daşları, qəbirüstü sənduqələr və qoç heykəlləri olmuşdur. Qəbiristanda 13 sənduqə, 4 qoç heykəlli məzar daş qeydə alınmışdı.
1961–ci ildə Urud kəndində elmi ezmiyyətdə olan AMEA - nın müxbir üzvü, t.e.d., prof. M. Nemətova XV – XVII əsrlərə aid yüzə qədər belə abidəni tədqiq etmişdir. Həmin abidələrin hər birinin üstündə ərəb dilində mərhumun kimliyi, ölüm tarixi, bəzi hallarda isə hətta ölüm səbəbi də qeyd olunmuşdur.
Sərdar Sərdarov
Həyatı
Böyük Vətən müharibəsinin başlanmasından 1942-ci ilə qədər tranda Sovet ordusunun tərkibində idi.
1942-ci ilin fevralından Azərbaycan MK KP (b) apartında təlimatçı, sektor müdiri, sonra isə Azərbaycan BK KP (b) şəhər təsərrüfatının şöbə müdiri olmuşdur.
1947-ci ildən 1953-cü ilə qədər Azərbaycanın yüngül sənaye nazirinin müavini işləmişdir.
1953-cü ildən 40 il ərzində S. B. Sərdarov respublikanın qabaqcıl layihə sahəst "Azqospromproekt"-ə rəhbərlik edirdi. Onun iştirakı və rəhbərliyi altında Azərbaycanın iqtisadi potensial müəyyən edən və bizim ölkənin müstəqillik əldə etməsinin ilk günlərindən iqtisadi cəhətdən öz sərflərini tam ödəyə bilən dövlət olmağa imkan verən demək olar ki, bütün əsas sənayə obyektləri layihələndirilmiş və tikilmişdir.
Belə sənaye obyektlərinin siyahısıina, Azərbaycan sənayesinin fəxri olan Dərin özüllər, Məişət kondisionerləri, "Azelektroterm" "Azelektroişiq", "Azelektromaş" zavodları, B. Sərdarov adına zavod və bir çoxları aiddir.
Azərbaycanlı inqilabçı, bolşevik Bünyad Sərdarovun oğludur.
Füzuli Məcidli
Füzuli Zülfü oğlu Məcidli – Beynəlxalq Türk Akademiyası nın vitse-prezidenti, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq, jurnalist. 2013-cü ildən baş qərargahı Kanadanın Monreal şəhərində yerləşən Beynəlxalq Siyasi Elmlər Assosiasiyasının (International Political Science Association) üzvüdür.
2016-2021-ci illərdə qərargahı Qazaxıstanın paytaxtı Astana şəhərində yerləşən Türk Akademiyası Beynəlxalq Təşkilatı (TWESCO) prezidentinin müşaviri olub. 2021-ci ilin oktyabr ayında Beynəlxalq Türk Akademiyasının vitse-prezidenti təyin edilib.
2012-2019-cu illərdə İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə bürosuna rəhbərlik edib.
2019-2021-ci illərdə Azərbaycan Televiziyasının Mərkəzi Asiya bürosunun rəhbəri vəzifəsini icra edib.
Həyatı
Füzuli Məcidli 1982-ci il sentyabrın 15-də anadan olub. 1999-cu ildə Azərbaycan Universitetinin Beynəlxalq münasibətlər fakültəsinə qəbul olub, 2003-cü ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
2001-2002-ci illərdə Amerika Hüquqşünaslar Assosiasiyası Mərkəzi Avropa və Avrasiya Hüquq Təşəbbüsləri (ABA CEELİ) layihəsi çərçivəsində insan hüquqları üzrə bir illik kursu uğurla başa vurmuşdur. 2003-2005-ci illərdə Azərbaycan Universitetinin magistraturasında Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər üzrə təhsil almış və oranı fərqlənmə ilə bitirmişdir.
Evlidir. İki övladı var. 250px|thumb|left|Füzuli Məcidli və [[Oljas Süleymanov]]
Elmi fəaliyyəti
2005-ci ildlə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun Beynəlxalq münasibətlər və xarici siyasətin tarixi ixtisası üzrə əyani doktoranturasına daxil olmuşdur. 2007-2010-cu illərdə AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun elmi işçisi olmuşdur. “Qloballaşma və beynəlxalq münasibətlərdə paritetlik problemi” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək, 2014-cü ildə siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. Dünyanın müxtəlif ölkələrində onlarla elmi və publisistik məqalələri çap olunumuşdur.
Azərbaycan, Türkiyə, Fransa, Avstriya, İsveçrə, Xorvatiya, Macarıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və Monqolustanda elmi konfransların iştirakçısı olmuş və məruzələrlə çıxış etmişdir.
İsveçrənin Zuq şəhərində Sülh və Dialoq İnstitutunun “Sülhyaratma, vasitəçilik, münaqişələrin həlli və beynəlxalq mədəni əlaqələr” üzrə kurslarında iştirak edib.
Beynəlxalq elmi-humanitar təşəbbüslərin inkişafındakı xidmətinə və səmərəli fəaliyyətinə görə Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin “Fəxri fərman”ı, "Qazaxıstan Respublikasının birliyinin gücləndirilməsinə, sülhün və barışın qorunmasına, mədəniyyətin inkişafına böyük töhfələrinə görə” isə Qazaxıstan Respublikasının Qurucu Prezidenti Nursultan Nazarbayevin imzasıyla Qazaxıstan Xalqı Assambleyasının “Birlik” qızıl medalı ilə təltif olunub.
Jurnalist fəaliyyəti
1999-cu ildən müxtəlif mətbuat orqanlarında çalışmışdır. 2005-ci ildən İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətində (İTV) redaktor, böyük redaktor, şərhçi və şöbə müdiri, büro rəhbəri vəzifələrində işləyib, “Ortaq Məxrəc”, “Rəqəmsal dünya” və “İnformasiya cəmiyyəti” verilişlərinin redaktoru və aparıcısı olmuşdur. Azərbaycan Televiziyasının Mərkəzi Asiya ölkələri bürosunun rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır.
Elmi əsərləri
Kitablar:
Elmi Məqalələr:
Əşrəf Həsənov
Əşrəf Həsən oğlu Həsənov — dirijor, pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1959), peşəkar təhsil almış ilk azərbaycanlı dirijorlardan biri.
Həyatı
Əşrəf Həsənov 24 yanvar 1909-cu ildə Nuxada anadan olmuşdur. 1927–1932-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının orkestr sinfində, 1933–1938-ci illərdə Moskva Dövlət Konservatoriyasının dirijorluq sinfində təhsil almışdır.
1938–1950-ci illərdə Azərbaycan Radio Komitəsinin nəzdindəki simfonik orkestrə rəhbərlik etmişdir. 1932 və 1938–1979-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında dirijor işləyib. 1949–1962-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında opera hazırlığı şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Dosent idi.
Əşrəf Həsənov Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında "Leyli və Məcnun", "Koroğlu" (Üzeyir Hacıbəyov), "Aşıq Qərib" (Zülfüqar Hacıbəyov), "Şahsənəm" (Reynqold Qlier), "İvan Susanin" (Mixail Qlinka), "Knyaz İqor" (Aleksandr Borodin), "Qaratoxmaq qadın", "Yevgeni Onegin", "İolanta" (Pyotr Çaykovski), "Qar qızı" (Nikolay Rimski-Korsakov), "Su pərisi" (Aleksandr Darqomıjski), "Aleko" (Sergey Raxmaninov), "Traviata", "Aida" (Cüzeppe Verdi), "Karmen" (Jorj Bize) və s. kimi Azərbaycan və Qərbi Avropa opera və baletlərinə dirijorluq etmişdir. Gürcüstan, Rusiya, Türkiyə, Ukrayna, Bolqarıstan, Almaniya, Çexiya və digər ölkələrdə qastrol səfərləri olmuşdur.
Ə. Həsənov 9 avqust 1983-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Narıncı sinəli qızılquş
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
UEFA Avro 2000
11-ci Avropa çempionatı ilk dəfə olaraq iki ölkədə — Niderlandda və Belçikada keçirilirdi. Bu final mərhələsində 16 komandanın iştirakı ilə baş tutan ikinci turnir idi.
Yarışdan öncə UEFA qaydalarda dəyişiklik etmişdi: Qrup mərhələsindən sonra sarı və qırmızı vərəqələrin hesabı yenidən aparılırdı.
Çempionatın rəsmi himni E-Type adlı isveçli musiqiçinin "Campione 2000" mahnısı seçilmişdi.
Yarımfinallarda 4 güclü yığmanın qarşılaşmasına baxmayaraq çempionat bəzi favorit yığmalar üçün uğursuz keçdi. Onlardan bəziləri mübarizəni elə qrup mərhələsindəcə dayandırdılar. Bəzi oyunların taleləri son saniyələrdə bəlli oldu, bəzilərinin isə taleyini vurula bilməyən penaltilər müəyyənləşdirdi.
Seçmə mərhələsi oyunları
UEFA Avro 2000-in seçmə mərhələsinin oyunları 1998 və 1999-cu illərdə baş tutdu. 49 milli komanda 9 qrupa bölündü. Komandalar ev-səfər prinsipi ilə biri-biriləri ilə oyunlar keçirdi. Qrupda birinci yeri tutmuş komandalar və ikinci yeri tutmuşlar arasından ən yaxşı nəticə göstərən bir komanda final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Qalan 8 komanda isə pley-off matçlarında mübarizə apararaq digər 4 komandanı müəyyənləşdirdi. Belçika və Niderland yığmaları ev sahibləri kimi avtomatik olaraq final mərhələsində iştirak hüququ qazanmışdılar.
Püşkatma
Final mərhələsinin püşkatması 12 dekabr 1999-cu ildə Brüsselin Sərgi zalında keçirilmişdir. Komandaların torbalar üzrə bölgüsü həmin ilin sonuna olan UEFA reytinq cədvəlinə əsasən aparılmışdır.
Püşkatmanın nəticələri:
Hakimlər
15 fevral 2000-ci ildə UEFA Avropa çempionatında iştirak edəcək 12 hakim, 16 hakim köməkçisi və 4 4-cü hakimi təyin etdi. Hakimlər arasına Afrika Fubol Konfederasiyasına daxil olan bir əsas hakim və bir yan hakim də dəvət edildi.
Açılış oyunu olacaq Belçika-İsveç matçı üçün alman hakim Markus Merk təyin olundu.
1/4 final
İspaniya-Fransa oyununda 90-cı dəqiqədə Raul 11 metrlik cərimə zərbəsini doğru icra edə bilməmişdir (Topu qapı tirinin yuxarı göndərmişdir).
1/2 final
Niderland-İtaliya oyununda Frank De Bur (39-cu dəqiqədə, qapıçı çıxrmış) və Patrik Klüvert (62-ci dəqiqədə, dirəyə dəymiş) 11 metrlik cərimə zərbəsini dəqiq yerinə yetirə bilməmişlər.
Bombardirlər
5 top 4 top 3 top
Statistika
=== Simvolik yığma komanda ===
thumb|right|300px|Turnirin rəmzi yığması
Pul mükafatları
Turnirin pul mükafatı olan 120 milyon İsveçrə frankı (CHF) final mərhələsində iştirak edən 16 komanda arasında bölüşdürüldü.
Mükafatların bölgüsü:
9 iyul 2000-ci ildə UEFA Yuqoslaviya FR-nin pul mükafatını ölkənin futbol federasiyasının hesabına köçürtməkdən imtina etdi. Buna səbəb kimi Yuqoslaviya Futbol Federasiyasının ölkənin prezidenti Slobodan Miloşeviçlə əlaqələrinin olduğu göstərilirdi. Lakin bir müddət sonra əlaqələrin olmadığı aşkarlandı və federasiyanın hesabına pul mükafatı köçürüldü.
Mirzə Möhbəli xan Yekani
Möhbəli xan ibn Mirzə Məhəmmədtağı Yekani (1834-1890) — XIX əsr Azərbaycan şairi, Mərənd xanı.
Həyatı
Möhbəli xan ibn Mirzə Məhəmmədtağı 1834-ci ildə Mərənd bölgəsinin Yekan mahalında anadan olmuşdur. Mir Qılınc xan Babanın törəməsindəndir. Naziməddövlə ləqəbini daşıyırdı.
Mirzə Möhbəli xan Yekani 1890-cı ildə vəfat edib.
Square Enix Europe
Eidos Interactive (deyilişi /ˈaɪdɒs/, eye-dos) – mərkəzi ofisi İngiltərədə yerləşən, oyun yaradan və nəşr edən şirkət. Hal-hazırda Square Enix şirkətinin tərkib hissəsidir. Eidos – həmçinin həyat bloklarının genetik koduna, Aristotel tərəfindən qoyulan addır.
Eidos 22 aprel 2009-cu ildə rəsmən Square Enix şirkətinin bir hissəsi olub. Square Enix Avropa filialının yenidən təşkilatlanmasından sonra Eidos Interactive yeni yaradılacaq Square Enix Europe adı altında birləşdiriləcəkdir.
Şirkətin yaranması və inkişafı
Səhmlərin kəskin yüksəlişindən və hüquqlara dair suallardan sonra şirkət oyun sektorunda bir sıra böyük udmalar etdi. Nəticədə 1995-ci ildə Domark Group Limited (Domark), Simis və Big Red Software kimi videooyun şirkətləri Eidos tərkibinə salındı. O dövrdə Domark 3D Construction Kit ,Championship Manager , Hard Drivin' və bir sıra başqa oyunlara görə məşhurluq qazanmışdır. Şirkətin Eidos tərkibinə qatılması ilə birlikdə oyunlara bütün haqqlar da ana şirkətə məxsus oldu. 1990-cı ildə Eidos Interactive dünyada ən sürətli inkişaf edən şirkət idi.
SCi tərəfindən udulma
3 avqust 2004-cü ildə Wall Street Journal jurnalı tərəfindən bir neçə şirkətin Eidos-u əldə etməkdə maraqlı olduğu haqda məlumat dərc edir. 2005-ci ildə Eidos özünün hesabatında etiraf edir ki, şirkətin gəliri £11.9 milyon azalıb və bununla da vergi borcu iki dəfə qalxaraq £29 milyon təşkil edib.
21 mart 2005-ci ildə keçmiş Electronic Arts studiyası olan Elevation Partners şirkəti tərəfindən Eidos-un alınması ilə bağlı təklfi gəlir. Təklif edilən məbləğ £71 milyon idi. Bir gün sonra 22 mart Eidos ikinci təklif alır. Bu dəfə təklifi Britaniya oyun hazırlayan SCi Entertainment verir. Ümumi dəyər £74 milyon dəyərləndirilir. Sonradan Elevation Partners öz təklifini geri götürür və SCi tərəfindən udulma maniəsiz həyata keçirilir.
Square Enix Europe
2009-cu ilin fevral ayında Square Enix, Eidos-u £84 milyona əldə edəcəyi haqda razılıq alır. Səhmdarların razılığı ilə Eidos rəsmən 22 aprel 2009-cu ildə Square Enix-in bir hissəsi olur. Baxmayaraq ki, Square Enix şirkətin adının dəyişilməz qalacağı və onun daxili işlərinə qarışmayacağını demişdir – bu yaxınlarda məlum oldu ki, Eidos yeni yaradılacaq Square Enix Europe tərkibinə daxil olacaq və bu şirkət adı ilə heç bir oyun daha yaradılmayacaq. Şirkət tərəfindən axırıncı nəşr 2010-cu ildə olacaqdır.
Qapadılan
Core Design in İngiltərə, 1988-ci ildə təsis edilib. 1996-cı ildə Eidos tərəfindən udulub. 2006-cı il may ayının 11-i qapadılıb.
Malik Quliyev
Malik Quliyev (1952) — tarzən, sənətşünas
Həyatı
Malik Bayram oğlu 1952-ci ildə aprelin 29-da Füzuli rayonunun Kərimbəyli kəndində doğulub. 1960-cı ildə Kərimbəyli kənd məktəbinin birinci sinifinə daxil olub. Mərhum Ağabala Abdullayevin məsləhəti ilə Füzuli rayon musiqi məktəbinə qəbul olunub. 1960-cı ildə musiqi məktəbində və V. Sərdarov adına orta məktəbdə təhsilinin davam etdirib.
1968-ci ildə orta məktəbin VII sinfini və musiqi məktəbini bitirib. Sonra Asəf Zeynallı  adına Orta ixtisas musiqi məktəbinə (indiki Azərbaycan Dövlət Musiqi Kolleci) qəbul olub, 1972-ci ildə oranı bitirib. Təyinatla Cəbrayıl rayonununa tar müəllimi göndərilib. 1973–1975-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. 1976-cı ildə Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına qəbul olub, 1981-ci ildə konservatoriyanı bitirib. Sumqayıt musiqi texnikumunada konsermeystr, müəllim, şöbə müdiri işləyib.
1985-ci ildə 3 saylı musiqi məktəbinə direktor təyin olunur. 1992-ci ildə Sumqayıt Musiqi texnikumunda direktor işləyir. Həmin vaxtda Konservatoriyada əvəzçiliklə müəllim işləyib. 1986-cı ildən elmi işlə məşğul olur, 1996-cı ildə dissertasiya müdifiə edib sənətşünaslıq elmlər namizədi alimlik dərəcəsi alır. 1998-ci ildən dosent seçilir. 2000-ci ildən Xalq çalğı alətləri kafedrasında dosent vəzifəsində işləyir. Hazırda Azərbaycan Milli Konsevatoriyasında "Instrumental muğam" kafedrasının müdiridir.
Ailəlidir, 2 oğlu, 1 qızı var.
Aerologiya
Aerologiya — atmosferin yuxarı qatlarında havanın vəziyyətini öyrənən elm. Atmosferin yuxarı qatları — təyyarə, şar, zond, raket, süni peyk, kosmik hava gəmisi vasitəsilə qaldırılan, özüyazan və göstəricilərini radio ilə yerə verən cihazlar vasitəsi ilə öyrənilir.
Gürcüstan iqtisadiyyatı
thumb|450px|1990-2012-cu illər arasında [[Cənubi Qafqaz ölkələrində adambaşına düşən ÜDM məbləği, ABŞ dolları ilə ( Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstan )]] Gürcüstan iqtisadiyyatı 90-cı illərdə baş verən kəskin tənəzzüldən sonra 2000-ci illərdə tədricən dirçəlməyə başlayıb. Gürcüstan aqrar-sənaye ölkəsidir. 2004-cü ildən etibarən iqtisadiyyatı sabit artım tempi, kiçikhəcmli büdcə kəsiri (2006-cı ildə ÜDM-in 0,3%-i həcmində), valyuta ehtiyatlarının sürətlə artması, xarici dövlət borcunun idarəolunan səviyyəyə düşməsi və inflyasiya proseslərinin sürətlənməsi ilə xarakterizə olunur.
Makroiqtisadi göstəricilər
2006-cı ildə burada iqtisadi artım 9,6%, adambaşına düşən ÜDM 3153 lari (1771 ABŞ dolları) təşkil etmişdir. Son 3 ildə (2004-2006) büdcə xərclərinin orta illik 47% artması qiymətlərin bahalaşmasını stimullaşdıraraq 2006-cı ildə 8,8%-ə çatmasını şərtləndirmişdir. Xarici ticarət balansında irihəcmli kəsirə baxmayaraq, ölkəyə intensiv axıb gələn xarici investisiyalar daxili valyuta bazarında təzyiq yaradaraq ABŞ dollarına nəzərən larinin məzənnəsini 2002-ci ilin aprelindən etibarən davamlı olaraq bahalaşdırmaqdadır.
Gürcüstanın ÜDM istehsalı 1990-cı ildə 8,5 milyard dollar olduğu halda 2010-cu ildə 11,7 milyard dollara yüksəlib. Müqayisə üçün onu bildirək ki, 1990-cı ildə Ermənistanın ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsalı indiki (2010-cu il) qiymətlərlə 2,2 milyard dollar idisə, 2010-cu ildə 9,3 milyard dollar, Azərbaycanda isə 1990-cı ildə olan 6,5 milyardlıq ÜDM istehsalı 2010-cu ilin yekununda 54,3 milyard dollarlıq istehsala çatıb. 1990-cı ildə Gürcüstan iqtisadiyyatı Cənubi Qafqaz iqtisadiyyatının 50 faizini təşkil edirdi. 2010-cu ildə isə Gürcüstan Cənubi Qafqaz iqtisadiyyatının 15,5 faizini formalaşdırır. 2010-cu ildə Gürcüstanda adambaşına düşən ÜDM məbləği 2,6 min dollardır, 1990-cı ildə isə bu göstərici 2.400 dollar olub. Bu göstəricilər onu bildirir ki, ötən 20 il ərzində Gürcüstan iqtisadiyyatında artım çox cüzi olub. Proqnozlara görə 2015-ci ildə Gürcüstanın Ümumi Daxili Məhsulu 14,8 milyard dollar olacaq. Son illərdə Gürcüstanda baş verən iqtisadi artıma əsasən xarici ticarət fəaliyyəti, turizm, eləcə də xarici maliyyə institutları tərəfindən Gürcüstanda müxtəlif layihələrə qoyulan sərmayələr yardım edib.
2019-cu ilin ilk rübündə Gürcüstan iqtisadiyyatına 281,1 milyon ABŞ dolları xarici investisiya yönəldilib. Bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 6,3 faiz azdır. Ölkə iqtisadiyyatına yönəldilən investisiyaların azalmasının əsas 2 səbəbi var. Bunlardan biri magistral qaz kəmərinin tikintisinin başa çatması, ikincisi isə bir neçə müəssisənin Gürcüstan rezidentinin mülkiyyətinə çevrilməsidir. 2019-cu ilin birinci rübündə Gürcüstan iqtisadiyyatına ən çox investisiya yatıran ölkə 133 milyon dollar ilə İrlandiya olub. İkinci yerdə 42,4 milyon dollarla Böyük Britaniya, üçüncü yerdə isə 22,5 milyon dollarla ABŞ qərarlaşıb. 2007-2012-ci illərdə Azərbaycan şirkətlərinin Gürcüstana qoyduqları investisiyaların ümumi həcmi $800 mln.-dan çoxdur. Bu dövrdə ARDNŞ şirkətinin investisiyaları $700 mln. təşkil edib.
Gürcüstan Milli Bankının məlumatına görə, ölkənin valyuta ehtiyatları 2019-cu il mayın 31-nə 3,7 milyard ABŞ dolları olub. May ayında valyuta ehtiyatları ilin əvvəlindən mayın 31-dək 428,2 milyon dollar və ya 13 faiz artıb. Beləliklə, Gürcüstanın valyuta ehtiyatları artaraq müstəqillik illərində ən yüksək həddə çatıb.
2019-cu ilin IV rübü ərzində Gürcüstanın toplam xarici borcu 433,5 mln. ABŞ dolları azalaraq 17,797 mlrd. dollar təşkil edib. 2019-cu il sentyabrın 30-na olan göstəriciyə görə, Gürcüstanın ümumi xarici borcunun 5,323 mlrd. dolları dövlət sektoruna məxsus olub. Xarici borcda 404,6 mln. dollar isə Gürcüstan Milli Bankının payına düşüb. Hesabat dövründə Gürcüstanın kommersiya banklarının xarici borcu 4,249 mlrd. dollar təşkil edib.
Faydalı qazıntılar
Gürcüstanın ən vacib faydalı qazıntı ehtiyatları marqans, mis, arsen, qurğuşun, sink filizi və digər metal filizi yataqları, həmçinin neft və daş kömürdür. Gürcüstanın əsas neft yataqları Kolxida düzənliyində və Kaxetiya regionunun cənub hissəsində, Azərbaycanla sərhəd ərazilərdə yerləşir. Neft yataqları 350-1500 metr dərinliklərdə yerləşir. Daş kömür ehtiyatları əsasən qərbi Gürcüstanda yerləşir. Onun ehtiyatları bir neçə yüz milyon tondur. Dəmir filizi ehtiyatı 150 milyon ton, marqans yataqları ehtiyatı 50 milyon ton həcmində dəyərləndirilir.
Xarici ticarət
2019-cu ilin yanvar-may aylarında Gürcüstanın xarici ticarət dövriyyəsi keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1 faiz artıb. 5 ayda ölkənin xarici ticarət dövriyyəsi 4 milyard 959 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Yanvar-may aylarında Gürcüstan 1 milyard 466,8 milyon dollarlıq məhsul ixrac edib. Hesabat dövründə idxalın dəyəri 3 milyard 492,3 milyon dollar olub. Müvafiq olaraq ixracda 14,2 faiz artım, idxalda isə 3,6 faiz azalma müşahidə olunub. Ölkənin xarici ticarət dövriyyəsində 2 milyard 25,5 milyon dollar mənfi saldo yaranıb.
İşyorskaya
İşerskaya (Çeçen. Ищёрская ) kəndi Çeçenistan Respublikasının Naurski rayonunda yerləşir. İşerski kənd yaşayış məntəqəsinin inzibati mərkəzidir.
Coğrafiya
Kənd Tersko-Kum ovalığında, Terek çayının sol sahilində yerləşir. Kənd, Naurskaya kəndinin regional mərkəzindən 15 km qərbdə, Çeçenistan Respublikasının Stavropol diyarı ilə inzibati sərhədindən 4 km məsafədə yerləşir.
Tarixi
İşerskaya kəndinin təməlinin dəqiq tarixi məlum deyil. İlk qeyd kəndin daxil olduğu Mozdok kazak xəttinin təşkil edildiyi 1771-ci ilə aiddir. 1772-ci ildə İşerskayanı ziyarət edən Yemelyan Puqaçov kənd kazakları tərəfindən maşların ayrılması tələbi ilə Moskvaya göndərilmişdi, lakin o, artıq Mozdokdakı bir postda tutulmuşdu (sonradan həbsdən qaça bildi). 1926-cı ildən etibarən, İşerskaya kəndi Şimali Qafqaz bölgəsinin Naurski rayonunun İşerski kənd sovetinə aid idi. 1926-cı il siyahıyaalınmasına görə kənddə 4.312 nəfər yaşayırdı ki, bunlardan 2.255 nəfəri ruslar idi. 1990-cı illərdə, o cümlədən Çeçenistanda, İşerskaya, eləcə də Naurski bölgəsinin digər yaşayış məntəqələrində mülki şəxslərə qarşı cinayətlər baş verdi. Xüsusilə, 1995 və 1999-cu illərdə kəndin yaxınlığında, 1992-ci ilin yazında xüsusi təşkil edilmiş düşərgədə, Çeçenistan Respublikasının İçkeriya silahlı tərəfdarları tərəfindən federal hökumətə simpatiya və Dudayev rejiminə etinasızlıq səbəbindən məhv edilmiş Naurski və Şelkovski rayonlarının sakinlərinin kütləvi məzarlıqları aşkar edildi. Cinayətlər İkinci Çeçen Döyüşü zamanı Çeçenistanda hərbi əməliyyatların aktiv fazası bitdikdən sonra kənddə davam etdi. Beləliklə, 2003-cü ildə yaraqlılar atamanı və yerli administrasiya rəhbərinin müavini Nikolay Lojkini qətlə yetirdilər, bununla əlaqədar bölgənin rus əhalisinin nümayəndələri Rusiya Federasiyasının prezidenti, prezidentin səlahiyyətli nümayəndəsi Kazantsevə və Çeçenistan rəhbərliyinə respublikanın rusları üçün reabilitasiya proqramının qəbul edilməsinə dair tələblərini səsləndirdilər, alternativ yalnız rusların bölgədən tam çıxarılması ola bilərdi. Medianın yazdığına görə, atamanın öldürülməsi Çeçenistanın rusdilli əhalisinin etibarsızlığının əyani sübutu idi və bu da respublikanın güc strukturlarında rusların təmsilçiliyinin azaldığını göstərirdi.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə kəndin milli tərkibini 72,42 % çeçenlər, 15,72 % türklər, 10,84 % ruslar və 1,02 % digərləri təşki edir.
Rosane Evald
Rosane Evald (27 avqust 1973) — Braziliyalı atıcı. Rosane Evald Braziliyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Bayandur Mehdiyev
Bayandur Allahverdi oğlu Mehdiyev — sənətşünas, professor, sənətşünaslıq namizədi, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1989).
Həyatı
Bayandur Allahverdi oğlu Mehdiyev 1942-ci ilin yanvarın 15-də Füzuli rayonunda doğulub. Ü. Hacıbəyov adına Azəpbaycan Dövlət Konsertaiyasının skripka sinifi üzrə bitirmişdir (xalq artisti Azad Əliyevin sinfi). B. Mehdiyev Sankt-Peterburq konsevatoriyasında aspiranturanı Rusiyanın əməkdar incəsənət xadimi professor M. S. Vaytmanın sinfi üzrə bitirmişdir.
B. Mehdiyev, həmçinin filoloq olmuşdur. 10 nəsr əsəri çap olunmuşdur, elmi işi vardır.
О bir sıra Beynəlxalq və Respublika müsabiqələrdə münsifər heyətinin üzvü olmuşdur.
B. Mehdiyevin tələbləri Beynəlxalq respublika müsabiqələrinin diplomat lauratlarıdır. О, gənc ifaçıların Respublika müsabiqələrinnn təşkilatlarından biridir. "BUTA" Respublika Xeyriyə fondunun idarə heyətinin nümayəndəsidir.
İbrahim xan Ustaclı
İbrahim xan Ustaclı (?-1587) — Qızılbaş əmiri, I Şah Abbas Səfəvinin sərkərdəsi, Sərəxsin hakimi.
Həyatı
Şahqulu sultanın ikinci oglu İbrahim  bəy  də  I  Şah  Təhmasib Səfəvidən  sultan  ünvanı  almışdı. Qardaşı Mürşüdqulu xan ilə bərabər  Xorasanda  yaşayırdı. Sərəxsin hakimi idi. I Şah  Abbasın  hakimiyyətinin ilk  çağlarından,  1587-ci  ildən  xan  ünvanı  ilə  Xorasanı  idarə  edirdi.
İbrahim xan  I Şah Abbasın  əmri  ilə  öldürüldü.
Alaq
thumb|Alaq otlarının ən çox yayılmış növü [[Ayrıqotu]] thumb|[[Sonchus oleraceus]] Alaq – becərilən bitkilər arasında özbaşına bitən bitki.
Azərbaycanda pambıq tarlalarında 92, qarğıdalı və yonca sahələrində müvafiq olaraq 120 və 125, payızlıq taxıl zəmilərində 152, tərəvəz əkinlərində 25, üzüm bağlarında 148 növ alaq bitir.
Alaq əkinçiliyə böyük zərər verir: becərilən bitkilərə lazım olan qida maddələrinin, suyun, işığın bir hissəsini alır; ziyanvericilərin, xəstəliklərin inkişafı üçün şərait yaradır; becərməni, məhsul yığımını çətinləşdirir; Alaqlı yerlərdə kənd təsərrüfatı bitkilərin məhsuldarlığı və məhsulun keyfiyyəti aşağı düşür. Alağa qarşı mübarizədə aqrotexniki tədbirlərlə yanaşı kimyəvi mübarizə əsas yer tutur.
Firudin Səməndərov
Firudin Səməndərov (tam adı: Firudin Yusif oğlu Səməndərov; ) — azərbaycanlı hüquqşünas, hüquq elmləri doktoru, professor, Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin dekanı (1985-1989), Bakı Dövlət Universitetinin rektoru (1992-1993).
Həyatı
Firudin Səməndərov 1939-cu il aprelin 12-də Saatlı rayonunda Molday kəndində əkinçi ailəsində anadan olmuşdur. 1948-1958-ci illərdə S.Vurğun adına Saatlı qəsəbə orta məktəbində oxumuş, oranı medalla bitirmişdir. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuş, Lenin təqaüdü ilə oxumuşdur. 1966-cı ildə təhsilini başa vurduqdan sonra həmin universitetin Cinayət hüququ kafedrasında aspirant saxlanılmışdır.
1970-ci ildə "Qətl cinayətlərini doğuran halların və davranış motivinin cəza təyininə təsiri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, 1995-ci ildə isə "Cinayət hüquqi şüur və cinayət hüquq yaradıcılığı" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Görkəmli hüquqşünas 1988-1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyi uğrunda gedən milli istiqlal hərəkatında fəal iştirak edib. 1990-1991-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin İdarə Heyətində təmsil olunub.
21 aprel 2014-cü ildə Bakı Dövlət Universitetində Firudin Səməndərovun anadan olmasının 75, əmək fəaliyyətinin 45 illiyinin tamam olması münasibətilə tədbir keçirilib.
Hüquqşünas-alim 2019-cu il oktyabrın 24-də Bakı şəhərində 80 yaşında dünyasını dəyişib. “Qurd Qapısı” adlanan qəbiristanlıqda dəfn olunub.
Ailəli idi, Aydan və Yusif adında iki övladı var. Aydan ixtisasca psixoloqdur, psixologiya üzrə fəlsəfə doktorudur, dosentdir, BDU-da elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur.
Əmək fəaliyyəti
1969-cu ildən müəllim, daha sonra dosent kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1997-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin Cinayət hüququ kafedrasının professoru olan Səməndərov 1985-1989-cu illərdə həmin fakültənin dekanı, 1992-1993-cü illərdə isə universitetin rektoru vəzifələrində çalışmışdır. 1995-ci ildən "Cinayət hüququ və Kriminologiya" kafedrasının müdiri təyin edilmiş və 2019-cu ilin iyuluna qədər bu vəzifəni icra etmişdir.
Elmi yaradıcılıq fəaliyyəti
Səməndərov məhsuldar elmi yaradıcılıqla məşğul olub. O, 10-dan artıq dərslik, dərs vəsaiti və monoqrafiyanın müəllifidir. Müxtəlif elmi nəşrlərdə 60-dan artıq elmi məqaləsi, respublikanın dövri mətbuatında dövrün aktual problemlərinə həsr edilmiş çoxsaylı məqalələri çap olunmuşdur.
Onun yazdığı iri həcmli "Cinayət hüququ. Ümumi hissə" dərsliyi 2002-ci ildə Respublika Kitabsevərlər Cəmiyyətinin mükafatına layiq görülmüş, hazırda Azərbaycanda hüquq, xüsusilə də cinayət hüququ üzrə ən mükəmməl dərslik sayılır. 2009-cu ildə həmin dərslik 4-cü dəfə nəşr edilmişdir.
Səməndərovun iştirakı və redaktorluğu ilə ilk dəfə milli dildə hazırlanan "Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin Kommentariyası" cinayət hüququ sahəsində məşğul olan tədqiqatçıların və hüquq-mühafizə orqanları işçilərinin stolüstü kitabına çevril­mişdir. Cinayət Məcəlləsinin həm Ümumi, həmdə Xüsusi hissəsini əhatə edən bu kommentariya məcəllənin praktikada düzgün tətbiq edilməsi işinə xidmət edir.
Səməndərovun Azərbaycan Respublikasının Təhsil haqqında Qanununun hazırlanmasında böyük töhfəsi olub.
Yetirmələri
Səməndərovun elmi kadrların hazırlanmasında xüsusi xidmətləri vardır. O, 3 elmlər doktoru və 35 elmlər namizədi hazırlamışdır. BDU-nun Hüquq fakültəsinin "Cinayət hüququ və kriminologiya, cəza-icra hüququ", "Cinayət prosesi, kriminalistika və məhkəmə ekspertizası" ixtisasları üzrə hüquq elmləri namizədi adı verən Müdafiə Şurasının 3 il sədri olmuşdur.
Süsən Məcidova
Süsən Hacıaslan qızı Məcidova — Azərbaycan aktrisası.
Həyatı
Süsən Məcidova 1916-cı ildə Bakıda doğulub. Dördillik ibtidai təhsil alıb. Səhnəyə ilk dəfə 1929-cu ildə dram dərnəyində çıxıb. Tezliklə Türk İşçi Teatrının tamaşalarında kütləvi səhnələdə iştirak edib, epizod rollar oynayıb. 1933-cü ildən GTT-nin aktyor truppasına daxil olub və ömrünün sonuna kimi bu səhnədən ayrılmayıb.
17 iyun 1943-cü il-də Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. Duzlu yumoru, canlı dinamikası, güclü səhnə temperamenti, əlvan və realist ifadə vasitələri vardı. Romantik ruhlu, monumental səpkili, epik pafoslu rolları da şövqlə oynayıb. Çılğın ehtiraslı və qroteskii rollarda məharəti daha parlaq şəkildə səhnə təcəssümü tapırdı.
Rollar
Teatrda yüzdən çox rol oynayan aktrisamn daha çox uğur qazandığı əsas səhnə obrazları bunlardır: Yetər ("Hacı Qəmbər", Nəcəf bəy Vəzirov), Nərgiz ("Nərgiz", Mirmehdi Seyidzadə), Javklina, Zerbinetta ("Zorən təbib" və "Skapenin kələkləri", Jan Batist Molyer), Arabella Qlenervan ("Kapitan Qrantın uşaqları", Jül Vern), Qaraca qız, İfritə, Badam ("Qaraca qız", "Vətən" və "Xasay", Abdulla Şaiq), Sevgül ("Azad", Əyyub Abbasov), Anacan ("Anacan", Yusif Əzimzadə), Nabat ("Tamahkar", Süleyman Sani Axundov), Şərəbanı ("Yaşar", Cəfər Cabbarlı), Səkinə xala ("Keçən ilin son gecəsi", Anar), Sərvinaz ("Aqil və Sərvinaz", Əyyub Abbasov), Dayə ("Romeo və Cülyetta", Vilyam Şekspir), Yuliya ("Ovod", Etil Voyniç), Məhəbbət ("Dağ seli", Əfqan Əsgərov), Nabat ("Mənim nəğməkar bibim", Əkrəm Əylisli), Şaban nənə ("Danabaş kəndinin məktəbi", Cəlil Məmmədquluzadə), Faina ("Qastello", İsidor Ştok), Ana ("Rübailər aləmində", Məmmədhüseyn Təhmasib), Balaca ataman ("Qarlar Kraliçası", Yevgeni Şvarts), Sənubər ("İmtahan", Həsən Seyidbəyli), Həlimə ("Etibar", Rauf İsmayılov).
Kamil Nəcəfzadə
Kamil Nəcəf oğlu Nəcəfzadə — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycan SSR xalq rəssamı (1989), iki dəfə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1980, 1986), "Şöhrət" ordeni laureatı, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının və Rəssamlar İttifaqının üzvü.
Həyatı
Kamil Nəcəf oğlu Nəcəfzadə 29 dekabr 1929-cu ildə Lənkəran şəhərində doğulub.
1948-ci ildə Ə. Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda davam etdirir.
1955-ci ildən təhsilini bitirərək Bakıya qayıdır və "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında quruluşçu rəssam kimi fəaliyyətə başlayır.
O, respublikamızda və xaricdə keçirilən bir çox rəssamlıq sərgilərinin iştirakçısı, fərdi sərgilərin müəllifidir.
Kamil Nəcəf oğlu Nəcəfzadə 29 iyun 2011-ci ildə vəfat etmişdir.
Kinorejossor Şamil Nəcəfzadənin atasıdır.
NGC 36
NGC 36, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Parçı nekropolu
Parçı nekropolu — Şərur rayonunda, Parçı yaşayış yeri yaxınlığında orta əsrələrə aid arxeoloji abidə.
Haqqında
Buradakı torpaq qəbirlər hazırda tamamilə itmiş, qəbirüstü sinə daşları, başdaşıları isə saxlanılmamışdır. Yerli əhalinin məlumatına görə, müsəlman qəbirlərindən ibarət idi. Hazırda nekropolda üç otaqlı İmamzadə məqbərəsi saxlanılmışdır. Abidə Parçı yaşayış yeri ilə həmdövrdür.
İnbridinq
İnbridinq ( — «içəri» və breeding — «becərmə») —Heyvandarlıqda qohumluq dərəcəsinə görə yaxın olan fərdlərin: qardaş-bacı, ata-qız, ana-oğul, xala və əmi uşaqların bir-biri ilə çarpazlaşması qohum çarpazlaşma və ya inbridinq adlanır.
WiGig
278x278px|thumb|WiGig
WiGig — Standart olaraq İEEE 802.11ad təyin olunmaqdadır.
Wireless Gigabit Alliance
WiGig haqqında 2009-cu il 7 may tarixində ictimayətə məlumat verilmişdir. 2009-cu ilin dekabırında isə WiGig-in ilk 1.0 versiyası yaradılmışdır.
Xüsusiyyətləri
200px|thumb|WiGig 60 GHz tezlikdə işləyən bu texnologiya, eyni otaq içərisində 10 metrlik məsafə və uyğun şərtlərdə WiGig istifadə edən qurğular arasında 8 Gbps məlumatları daşıya biləcək tutuma malikdir. Yəni 1 saniyə kimi bir müddətdə 1 GB qədər məlumatı alıb göndərmək mümkün olacaq. 10 metrlik məsafədən sonra məsafə artırıcı qurğular ilə əhatə dairəsini inkişaf etdirilə bilər. WiGig texnologiyasını saxlayan qurğular mənzil xaricində 2.4 GHz və 5 GHz tezlikdə işləyən WiFi standart rejimdə əlaqə edə biləcək qabiliyyətə sahib olacaqlar. Mövcud simsiz rabitə WiFi standartının ən sürətlisi olan IEEE 802.11ac ortalama 1.5 Gbps sürətinə çıxarkən, WiGig ilə 8 Gbps sürətinə çıxmaq mümkün olacaq. WiGig, WiFi Aliance qrupu tərəfindən təsdiqlənmiş bir standartdır. 300px|thumb WiFi 802.11ac WiGig 802.11ad
Əməkdaşlıq
2010-cu il 10 may-da Wifi Alliance və WiGig qrupu naqilsiz multiqiqabit şəbəkənin inkişafı üçün əməkdaşlıq etməyə razılaşdılar. Wifi qurğuları ücün yeni nəsil liçenziyalı proqramların hazırlanmasına başladılar.
Abrest
Abrest  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Cənubi Kyusse kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03001.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 2659 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 1648 nəfər (15–64 yaş) arasında 1153 nəfər iqtisadi fəal, 495 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 70,0%, 1999-cu ildə 70,2%) idi. Fəal 1153 nəfərdən 1045 nəfər (571 kişi və 474 qadın), 108 nəfəri işsizdir (65 kişi və 43 qadın). Aktiv olmayan 495 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 177 nəfər pensiyaçı, 186 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Erməni Həvari kilsəsi
thumb|260px|Erməni apostol kilsəsinin bayrağı Erməni Apostol Kilsəsi    , Erməni Həvari Kilsəsi, Erməni Qriqorian Kilsəsi və ya Erməni Qriqoryan Kilsəsi  (, bəzən ) — dini vəzifələri yerinə yetirməklə yanaşı, həm də erməni cəmiyyətinin həyatında aktiv rol oynayan qurum. Avtokefal antixalkidon kilsədir.
Hal-hazırda iki katolikosat mövcuddur, biri Eçmiadzində (Üçkilsə kilsəsi), digəri isə Livanın Əntilyas şəhərində yerləşən Kilikiya katolikosluğudur. Eçmiadzindəki katolikosla Kilikiyadaki patriarx arasında, ilk baxışda çox gözə çarpmayan rəqabət mövcuddur.
Katalikosun rəhbərlik etdiyi kilsəyə Rusiya, Ukrayna keçmiş SSRİ respublikalarında yerləşən yeparxiyalar habelə bir sıra Avropa ölkələrində yerləşən yeparxiyalar tabedir, Kilikiya katalikosluğu isə Livan, Suriya və Kiprdaki yeparxiyanı idarə edir.
Siyasətdə rolu
Uzun müddət erməni dövlətçiliyinin olmaması, ermənilərin kilsə ətrafında sıx birləşməsinə səbəb olmuşdur. Bunun nəticəsində kilsə tək dini məsələlərlə qənaətlənməmiş həm də siyasi məsələlərlə məşğul olmuşdur.
Kilsə xadimləri siyasi təbliğat aparır, əhalidən müxtəlif siyasi və hərbi güclərə dəstək vermələrini istəyir, bu məqsədlə ianə toplayırdılar. Həmçinin erməni kilsəsi aparıcı erməni partiyaları və təşkilatları ilə sıx əlaqəyə malikdir, və fəaliyyətlərini onlarla razılaşdırır. Kilsə xadimlərinin səyi nəticəsində ələxsüs XIX əsrdə və XX əsrin əvvəllərində müxtəlif ölkələrdə bir çox erməni məktəbi açılmışdır. Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra, Eçmiadzindəki katalikosun hakimiyyəti SSRİ-nin sərhədlərindən kənarda zəifləyir buradakı kilsələr, diaspor təşkilatlarının və siyasi partiyaların təsiri altına düşür, bunlar əsasən Daşnaksütun və Qnçaq partiyaları həmçinin Amerika Erməniləri Milli Komitəsidir.
Bir çox erməni kilssə xadimləri ermənilərin terror fəaliyyətini qınamaqdan çəkinir, hətta ona bəraət qazandırır.
Bu fikirlə razı olmayan kilsə xadimləri ya kilsədən kənarlaşdırılır ya da arxiyepiskop Qevond Turyan kimi qətlə yetirilirdilər.
"Erməni dövləti" fikri
Erməni Qriqorian Kilsəsi, tarixi boyunca, mövcudiyyətini qoruya bilmək üçün bir dövlətə ehtiyac duyub. Başqa sözlə, "erməni dövləti" fikirini ortaya atanlar, məhz erməni kilsəsi və erməni ruhanilər olmuşdur. Türkiyənin Van və Ərzurumda Rusiyanın Baş konsulu olmuş general Mayevski də bu haqda deyirdi:
"Erməni dini liderlərinin dini fəaliyyəti az qala yox kimidir. Lakin bunun müqabilində, milli fikirlərin yayılması sahəsində çox böyük xidmətləri vardır".
Tənqid
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin müsəlman dini liderlərinin 20 oktyabr 2022-ci ildə Şuşada keçirilən 3-cü görüşündə çıxışı zamanı deyib ki, "Erməni Apostol Kilsəsi erməni revanşizminin önündə gedir, qisas təbliğatı, beynəlxalq müstəvidə Azərbaycana qarşı qarayaxma kampaniyası aparır"
Ester Barruques
Ester Barruques (16 may 1980) — Andorralı atıcı. Ester Barruques Andorranı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Ester Barruques birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 10 m məsafəyə pnevmatik tapança yarışında iştirak etdi. Ümumilikdə 396.9 xal toplayaraq 50-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
Çiçəkli bitkilərin cinsləri (P)
Aşağıda latın dilində adları The Plant List məlumat bazasında olan çiçəkli bitki cinsləri verilmişdir. 4 mart 2015-ci il tarixinə olan məlumata görə The Plant List məlumat bazasına 304419 çiçəkli bitki növü (sinoim adlarla birlikdə 951140), 14559 cins, 405 fəsilə daxil edilmişdir.
Sibir küknarı
Təbiətdə Şərqi Sibirdə və Altay dağlarında aşkar olunmuşdur. Hündürlüyü 25 m-ə qədər çatan ağacdır. Çətiri konusvarıdır. Gövdəsinin diametri 1 m-dən çoxdur. Cod iynəyarpaqlarının uzunluğu 1,7-2,2 sm, bitişik və ya şaxələnmiş, göyümtül çalarlıdır. Zoğların yuxarı işıqlı tərəfində iynəyarpaqların yarısı ağımtıl-sarı, günəşdə yanan kimidir. Budaqları üstdən işıqlı görünür. Qozaların uzunluğu 6,5-7,5 sm, diametri təxminən 3 sm, yaşımtıl-açıq qonur, tipik yaşıl iynəyarpaqlı növünə nisbətən daha nazik və yumşaq qabıqlıdır, adi küknara bənzəyir, 6-7 il yaşayır, kölgəyədavamlıdır. Çox dekorativdir, iynəyarpaqları gümüşü-ağdır. Cavan zoğları çılpaqdır. Tez böyüyür. İstidən və quraqlıqdan əziyyət çəkmir. Toxumla çoxaldıqda cücərtilərin 57 %-i bu əlaməti irsən keçirir. Dörd növmüxtəlifliyi məlumdur. “Krılov”, Sibir küknarı (Picea obovata krylovii Lucznik). Hündürlüyü 30 m-ə qədər olan ağacdır. “Lütessens”, Sarımtıl Sibir küknarı (Picea obovata lutescens Lucznik). Hündürlüyü 30 m-ə çatan ağacdır. İynəyarpaqların uzunluğu 1,2-1,8 sm, rəngi sarı-yaşıl və ya mis rəngli sarı-yaşıl, ucları açıq-sarıdır. “Lüsifer”, İşıqlı Sibir küknarı (Picea obovata lucifera Lucznik). Hündürlüyü 30 m-ə çatan ağacdır. İynəyarpaqların uzunluğu 1,2-1,8 sm, radius şəklində yerləşmiş, göyümtül-yaşıl və ya göyümtüldür. “Serulea”, Mavi Sibir küknarı (Picea obovata Coerulea Tigerotedt). Hündürlüyü 30 m-ə çatan ağacdır. Çətiri konusvarıdır. Torpağa tələbkardır. Tüstüyə və qaza az davamlıdır. Qozaları ağ küknarın qozalarından xırda, möhkəm, parlaq, qırmızı-qonurdur. Toxumlarla çoxalır. Tək və ya kiçik qruplarla əkmək olar. Ağ gövdəli tozağacı ilə yaxşı uyğunlaşır. Abşeronda yeni salınan parklarda, bağlarda tək, qruplarla, xiyabanlarda rast gəlinir və mədəni şəraitdə becərilir.
Süleyman Məmmədli
Süleyman Məmmədli — Azərbaycan Hapkido Federasiyasının prezidenti, döyüş sənətləri və onların fəlsəfəsi üzrə professor, doktor, beynəlxalq dərəcəli təlimatçı və hakim. Turan Do döyüş sənətinin banisi.
Həyatı
Süleyman Məmmədli 1948-ci ildə Tovuz rayonunda anadan olub. Orta təhsilini Tovuzda, ali təhsilini isə Rusiyada alıb. Daha sonra Azərbaycanda İdman Akademiyasını bitirib. 1969-cu ildə ilk dəfə karate idman növüylə tanış olduqdan sonra Şərq döyüş növləriylə məşul olmağa başlayıb. 1980-ci illərdə şəxsi çağırışla Macarıstana gedib və idman dərəcəsi alıb.70-dən artıq döyüş sənətini bilir.1983-cü ildə bu ölkəyə növbəti səfər zamanı bura məşq keçməyə gəlmiş kyokşinkayın yaradıcısı məşhur Ayamayla tanış olub.1990-cı illərdən başlayaraq taekvandoyla da məşğul olmağa başlayıb. Müxtəlif beynəlxalq seminarlarda iştirak eləmiş, 47 dövlətdə olub. 2004-cü ildə Amerikada taekvandonun yaradıcılarından olan Bok Mann Kimlə tanış olub. Bundan sonra Çun Kuhn Do ilə məşğul olub. İlk dəfə dünyada ən yüksək dərəcə olan Qrand master dərəcəsini Amerikada alıbdır. Bundan əvvəl və sonralar bir neçə seminarlarda iştirak etmiş,hazırda 4 növ üzrə 10-cu dan qara kəmər, 10 növdən isə Qrand masterdir. Dünyada ikinci belə bir idmançı yoxdur. Beynəlxalq dərəcəli hakim və eyni zamanda gənclərlə birgə yarışlarda çıxış edir.
Fəaliyyəti
Bir çox döyüş növlərini Azərbaycana məhz o gətirib. Belə ki, Azərbaycanda taekvondonun, hapkidonun, uşunun, kikboksinqin, subakso tanqsudonun, çun kundonun, Tae Kuk Mu Sul-un, Cit Kun Do-nun, Donq Ku Yudo Kvan-ın və s. yaradıcısıdır. Chun Kuhn Do, Turan Do, Combat Mixed MA, Combat Chinese, Musul Taekwon Do, Combat Korea MA, Jeet Kune Do döyüş sənəti üzrə qrand-masterdir. Tae Kuk Mu Sul, Universal Combat MA və Turan Do üzrə 10-cu dan qara kəmər ustasıdır.
Pavia Universiteti
Pavia Universiteti ( — UNIPV) — İtaliya Respublikasının Pavia şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
1361-ci ildə yaradılmış Pavia Universiteti İtaliyanın və ümumiyyətlə Avropanın ən qədim universitetlərindən biridir.
Xarici əlaqələri
Koimbra qrupunun üzvüdür.
Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası nəzdində Azərbaycan Dənizçilik Kolleci
Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası nəzdində Azərbaycan Dənizçilik Kolleci — Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası nəzdində fəaliyyət göstərən orta-ixtisas təhsili müəssisəsi. Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin strukturuna daxildir.
Təcrübə
Kollec tələbələrinin əksəriyyəti təcrübəni "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" QSC strukturuna aid müəssisələrdə keçirlər. Təcrübə müddətində Xəzər Dəniz Neft Donanmasına və "Zığ" Gəmi Təmiri və Tikintisi Zavoduna daha çox tələbə cəlb edilir. Qeyri-dəniz profilli ixtisaslarda təhsil alan tələbələr isə ixtisasa uyğun olaraq müxtəlif müəssislərdə təcrübə keçirlər.
Tarixi
Azərbaycan Dənizçilik Kolleci Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 19 may 2016-cı il tarixli 197 saylı qərarına əsasən "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin tabeliyinə verilməklə Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyasının nəzdində Azərbaycan Dənizçilik Kolleci adlandırılmışdır.
Azərbaycan Dənizçilik Kolleci özünün 87 illik fəaliyyəti dövründə müxtəlif adlarla ayrı-ayrı dövrlərdə keçmiş SSRİ nazirliklərinin və baş idarələrinin tabeliyinə verilmişdir. Belə ki, Kollec 1930–1945-ci illərdə Ümumittifaq Dövlət Balıq Təsərrüfatı Birliyinin tabeliyində olmaqla Zaqafqaziya Dəniz Balıq Sənayesi Texnikumu, 1946–1955-ci illərdə Azərbaycan SSR Balıq Sənayesi Nazirliyinin, 1956–1959-cu illərdə Xalq Təsərrüfatı Şurasının, 1960–1962-ci illərdə Ali və Orta İxtisas Təhsili Komitəsinin tabeliyində Azərbaycan Dövlət Balıq Sənayesi Texnikumu adlandırılmışdır. 1963–1980-ci illərdə SSRİ Balıq Təsərrüfatı Nazirliyinin Xəzər hövzəsinin Baş Balıq Sənayesi İdarəsinin ("Xəzərbalıq") və 1980–1991-ci illərdə həmin nazirliyin Xəzər hövzəsinin Ümumittifaq Balıq Sənaye Birliyinin ("Xəzərbalıq"), 1992-ci ildən 2000-ci ilin birinci yarısına kimi "Azərbalıq" Dövlət Konserninin, 2000-ci ilin ikinci yarısından etibarən isə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyinə keçirilmiş və Azərbaycan Dəniz Balıq Sənayesi Texnikumu, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 16 iyun 2010-cu il tarixli qərarına əsasən isə 2010-cu ildən etibarən Azərbaycan Dəniz Balıq Sənayesi Kolleci adlandırılmışdır.
Azərbaycan Dənizçilik Kolleci Respublikanın orta ixtisas təhsil müəssisələri sırasında özünəməxsus dəsti-xətti olan, Qafqaz regionunda yeganə təhsil ocağıdır ki, balıq sənayesi üçün ixtisaslı balıqçı kadrları hazırlamışdır. Respublikanın balıq sənayesinin və təsərrüfatının inkişafında Kollecin rolu inkaredilməzdir. Kollec 87 illik fəaliyyəti dövründə 15 mindən çox mütəxəssis yetişdirmişdir. O cümlədən, bu qocaman təhsil ocağında MDB ölkələri, bəzi Avropa, Afrika, Asiya və Latın Amerikası ölkələri üçün də balıqçı, gəmi sürücüsü, mexanik və elektromexanik mütəxəssislər də hazırlamışdır. Kollecin məzunlarından 20 nəfər elmlər namizədi, 5 nəfər isə elmlər doktorudur. Məzunların böyük bir qrupu rəhbər vəzifələrdə çalışır.
Azərbaycan Dənizçilik Kolleci 1930-cu ildə Ümumittifaq Dövlət Balıq Təsərrüfatı Birliyinin qərarı ilə yaradılmış və Zaqafqaziya Balıq Sənayesi Texnikumu adlandırılmışdır. Kollec ilkin dövrlərdə Zaqafqaziya Respublikaları üçün "Balıq ovu" və "Balığın emalı" ixtisasları üzrə mütəxəssis hazırlayırdı. 1939-cu ilə kimi kollecin tədris binası olmayıb. 1939-cu ildə Kollec üçün beşmərtəbəli xüsusi tədris binası tikilmişdir. Bu tədris müəssisəsi 1946-cı ildən bütün ölkə üçün balıqçı mütəxəssislər hazırlığına başlamışdır. Bir sıra ixtisaslar üzrə kadr yetişdirilməsinə xüsusi diqqət verilmişdir. 1950-ci ildən burada "Balıq və dəniz heyanlarının ovu", "Balıq məhsullarının texnologiyası", "İxtiologiya və balıqçılıq" ixtisasları üzrə fakültələr yaradıldı. 1960-cı ildən başlayaraq balıq sənayesində böyük surətlə sıçrayışlar oldu. SSRİ-də iqtisadi inkişafla əlaqədar olaraq kollecdə mütəxəssis hazırlığı üzrə ixtisasları bir qədər də genişləndirmək zərurəti yarandı. Belə ki, bu dövrdə "Gəmi güc qurğuları", "Mühasibat uçotu" və "Dəniz gəmi sürücüsü" ixtisasları üzrə fakültələr də açılmışdır.
Kollec 87 illik fəaliyyəti dövründə bir neçə dəfə ağır çətinliklərlə qarşılaşmışdır. Bəzən bağlanmaq təhükəsilə də üzləşmişdir. Lakin bu təhlükə elə də uzun sürməmiş, tezliklə aradan qaldırılmışdır. 1959-cu ildə isə Respublikanın balıq sənayesinin balıqçı kadrlara tələbatının az olması ilə əlaqədar bu tədris ocağının bağlanması və tələbələrin başqa kolleclərə köçürülməsi məsələsi ortaya çıxmışdı. 1975-ci ildə Kollecin Rusiyanın balıq sənayesi müəssisələrində işləyən məzunlarının rus dilini zəif bilmələri və SSRİ Balıq Təsərrüfatı Nazirliyinin ögey münasibəti ilə əlaqədar Kollec bir daha bağlanmaq təhlükəsi qarşısında qaldı. Respublika hökumətinin məsələyə qarışması nəticəsində Kollec fəaliyyətini davam etdirdi.