cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osetin piroqu
Tarixi
Osetin piroqunun qədim tarixinə əsasən bayram və toy məclislərində stola üç piroq qoyulur ki, onun biri Tanrı üçün, digəri Günəş üçün, digəri isə Yer üçün olmalıdır. Ancaq yas mərasimlərində iki piroq qoyulur. Biri əskik olur ki, buda Günəşin şərəfinə qoyulan olur ki, oda dünyasını dəyişən adama ithaf olunur.
Kaloriliyi
1 kq Osetin piroquna 300 qr xəmir və 700 qr içlik qoyulur.
Müasir dövrdə
Kafe və restoran persanalının fikrinə görə Osetin piroqları pizzaya bərabər hesab edilərək çox sifariş olunurş Bu piroqları bişirib və çatdırılmasını təşkil edən nəinki Osetiyada həm də Rusiyanın bir çox şəhərlərində, Ukraynada da bu cür sexlər fəaliyyət göstərir. O milli yemək kimi Yuneskonun mədəni irsinə daxil edilmişdir.
Nikolay Adlerberq (general-mayor)
Qraf Nikolay Aleksandroviç Adlerberq — Rusiya sərkərdəsi, general-mayor, 1877–1878-ci illər Rusiya–Osmanlı müharibəsinin iştirakçısı.
Həyatı
Adlerberq 5 sentyabr 1867-ci ildə Əlahəzrətin müşayiəti ilə adyutant qanad təyin edilmişdir. O, 1868-ci ildə 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Anna", 1870-ci ildə isə 4-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordeni ilə təltif edilmişdir. Adlerberq 13 may 1871-ci ildə Əlahəzrətin Hərbi Düşərgə İdarəsinin məmuru təyin edilmişdir. O, 11 yanvar 1874-cü ildə fərqləndiyinə görə polkovnik rütbəsi almış, 19 mart 1877-ci ildə isə Dövlət Əmlakı Nazirliyinin Ümumi İşlər İdarəsinin müdiri vəzifəsini icra edən təyin edilmişdir.
Eri-TV
Eri-TV və ya EriTV, Eritreya Televiziyası kimi də tanınımış - Eritreya Dövlət Televiziya şəbəkəsi Eritreyanın paytaxtı - Əsməra şəhərində yerləşir. Eritreya Dövlət İnformasiya Nazirliyi tərəfindən idarə olunur. Televiziya 24 saat ərzində 3 əsas telekanalı özündə birləşdirir: Eri-TV (Eri-TV1), Eri-TV2 və Eri-TV3, eləcə də 7 tematik telekanalı :ERİ-Xəbərlər (ERI-News), ERİ-Mədəniyyət (ERI-Culture), ERİ-Təhsil (ERI-Education), ERİ-Diaspor (ERI-Diaspora), ERİ-İdman (ERI-Sport), ERİ-Film (ERI-Movie) və ERİ-Uşaqlar (ERI-Children) yayımlayır. Televiziya şəbəkəsi Eri-TV Eritreyada yeganə telekompaniyadır. Eritreya daxilində Eri-TV tamaşaçılarının sayı təxminən 6 milyon nəfərdir. Xaricində isə, əsasən, qonşu ölkələrdə, ABŞ-da və Kanadada, Avropa və Yaxın Şərq ölkələrində miqrantlar və imiqrantları nəzərə almaqla Eri-TV-nin tamaşaçılarının sayı bir neçə milyondan artıqdır. Kanal 1960-cı ilin yanvar ayından yayımlanmağa başlandı. Eritreya müstəqillik qazandıqdan dərhal sonra 1993-cü ildə mövcud forma və görünüşü əldə etdi. Əslində, Eri-TV1 kimi tanınan televiziya kanalı verilişləri, əsasən, 4 dildə: Tiqrin, tiqre, ərəb və ingilis dillərində, həmçinin, amxar, oromo, somali və italyan dillərində yayımlayır. Eri-TV telekanalının mövzusu universaldır.
Eri-TV2 telekanalı proqramları yalnız Eritreya ərazisində və ona qonşu olan (Efiopiya, Cibuti, Sudan və Yəmən) ölkələrdə yuxarda adı çəkilən 4 dildə, həmçinin, amxar, oromo və somali dillərində yayımlayır. Eri-TV2 telekanalı, əsasən, həm yerli, həm də xarici filmləri, serialları və musiqini, eləcə də müxtəlif əyləncəli verilişləri, ictimai və siyasi xəbərlər proqramını yayımlayır.
Eri-TV1 və Eri-TV2 telekanallarında olduğu kimi Eri-TV3 telekanalının verilişləri də (xəbərlər, idman müsabiqələri və yarışmaları) sadalanan 4 əsas dildə yayımlanır. 2011-ci ildə isə 7 tematik kanalın (ERİ-Xəbərlər (ERI-News), ERİ-Mədəniyyət (ERI-Culture), ERİ-Təhsil (ERI-Education), ERİ-Diaspor (ERI-Diaspora), ERİ-İdman (ERI-Sport), ERİ-Film (ERI-Movie) və ERİ-Uşaqlar (ERI-Children)) açılışı elan olundu.
Cənnət qapısı (Giberti)
Cənnət qapısı — Florensiya vəftizxanasının Santa Maria del Fiore kafedralı ilə üzbəüz yerləşən əsas giriş qapısı; qapı vəftizxananın şərq fasadında olduğuna görə həm də "Şərq qapısı" adlandırılır. 1425-1452-ci illərdə italyan heykəltaraş və zərgər Lorenzo Giberti tərəfindən yaradılmış (oğlu Vittore Gibertinin aktiv iştirakı ilə) "Cənnət qapısı" sənətkarın şah əsəri, Florensiya intibahının ən məşhur nümunələrindən biridir. Tamamilə qızıl suyuna çəkilmiş qapı Mikelancelo Buonarroti tərəfindən "Cənnət qapısı" (del Paradiso) adlandırılmışdır.
Cənnət qapısının 1966-cı ildə Arno çayının daşması zamanı zədələnmiş orijinal plastinləri bərpa edildikdən sonra qonşuluqdakı Opera-del-Duomo muzeyində saxlanılmaqdadır.
Tarixi
200px|thumb|left|Cənnət qapısının arxa tərəfinin ilkin dizayn əsasında hazırlanmış iyirmi səkkiz lövhə təsvirli dizaynı. Florensiya vəftizxanasının cənub fasadında yerləşən ilk qapısı 1336-cı ildə Andrea Pizano tərəfindən hazırlanmış və quraşdırılmışdır. 1401-ci ildə vəftizxananın şimal qapısının hazırlanması üçün müsabiqə keçirilmiş, Filippo Brunelleski də daxil olmaqla, bir çox sənətkarın iştirak etdiyi müsabiqədə Lorenzo Giberti qalib gəlmişdir. 1424-cü ildə Giberti tərəfindən hazırlanmış qapılar vəftizxananın şimal fasadında quraşdırılmış, bundan sonra, işin keyfiyyətindən razı qalan şəhər şurası, vəftizxananın Santa Maria del Fiore kafedralına yönələn və əsas hesab edilən şərq fasadında qapının hazırlanması işi də yenicə Venesiyadan qayıtmış Gibertiyə həvalə edilmişdir (müqavilə 2 yanvar 1425-ci ildə imzalanmışdır). Sənətkarın işləməli olduğu mövzular respublika kansleri və dövrün böyük humanisti olan Leonardo Bruni tərəfindən Əhdi-ətiq mövzuları arasından seçilmiş, lakin, Gibertiyə seçilmiş mövzuları müstəqil təfsir etmək imkanı verilmişdir. İlkin plana görə qapının dizaynı vəftizxananın digər qapılarının dizaynına uyğun olaraq iyirmi səkkiz paneldən təşkil olunmalı və onlardan ən aşağı hissədə yerləşən səkkiz panel peyğəmbərlərin tək təsvirləri ilə bəzədilməli idi. Yeni dizaynın ideyası sənətkara qapı üzərində aktiv iş prosesinin getdiyi zaman gəldiyinə görə, qapının arxa hissəsində indi də iyirmi səkkiz kvadratdan təşkil olunmuş arxalıq dizaynını görmək mümkündür.
Həmin illərdə daha çox iri ölçülərlə (Siena vəftizxanasının panelləri, Müqəddəs Zenobiya məzar daşı və sair) işləməyə üstünlük verən Giberti, arakəsmələrin sahəsini mümkün qədər azaltmış, panellərin sayını azaltmaqla formatı böyütmüş, köhnəlmiş kvadrifoli forması yerinə isə kvadrata üstünlük vermişdir. Yeni ideya hər kəs tərəfindən bəyənilmiş və yeni ikonoqrafik planın hazırlanması üçün Kamaldul Ordeninin generalı Ambroco Traversariyə müraciət edilmişdir. Kozimo de Mediçinin hamiyilində olan Ambroco Traversari həmin dövrdə Florensiyada yunan dilini bilən və qapının hazırlanmasında istifadə edilmiş mövzuları oxuyaraq tərcümə etməyi bacaran yeganə adam idi. Ehtimal ki, bu plan dəyişikliyi 1435-ci ildə - Kozimo de Mediçinin sürgündən Florensiyaya qayırdığı zaman baş vermiş və "İosif haqqında hekayə"nin təsvir edildiyi panel də bu hadisəyə işarə edir.
Eyni zamanda sifarişin icra müddətində də məhdudiyyət qoyulmamasını sənətkar belə ifadə edir: “nəticədə bu hamiləlik 27 il vaxt tələb etdi.” Yalnız 1452-ci ildə 70 yaşlı Giberti qapının son bürünc panelini yerləşdirdi. Uzun illər ərzində qapının hazırlanması işində Gibertiyə kömək edənlər və tələbələr dəyişir, eyni zamanda sonradan məşhurluq qazanmış bir sıra sənətkarlar da prosesdə iştirak edirdilər; sənətkarın övladları Vittore və Tommazo Goberti ilə yanaşı “Cənnət qapısı”nın hazırlanmasında Luka della Robbia, Donatello, Mikeloçço di Bartolomeo (təxm. 1436-cı ildən 1442-ci ilə kimi), Benoçço Qoççoli (təxm. 1442-ci ildən) və Bernardo Çennini kimi sənətkarlar da Gibertiyə kömək etmişlər. 205px|thumb|left|"İosif haqqında hekayə"dən fraqment. Bu paneldə Kozimo de Mediçinin sürgündən Florensiyaya qayıtmasına işarə edilir. Opera-del-Duomodakı zəngin sənədləşdirmə işlərin sintetik xronologiyasını tərtib etməyə imkan vermişdir: 1429-cu ildə qapılar və qapı çərçivələri tökülmüşdür, 1439-cu ildə 10 paneldən 5-i hazır edilmişdir; 1443-cü ildə daha bir panel hazırlanmışdır, 1447-ci ilə kimi isə daha dörd panel təhvil verilmişdir. İşin son mərhələlərində sənətkarın oğlu Vittorenin rolu daha vacib olmuşdur; 1448-ci ildən sonra əlavə dekorativ detalların işlənməsi qalırdı, 1451-ci ildə ata və oğula əlavə köməkçilər işə almağa icazə verilmişdi ki, bu da son mərhələdə işlərin sürətləndirilməsini təmin etmişdi. Uzun illər davam edən işlərdən sonra, nəhayət ki 1452-ci ildə qapının təntənəli açılış mərasimi baş tutmuşdur. Nəticə gözləntilərdən o qədər yüksək olmuşdur ki, qapının kafedralla üzbüz xüsusi hissədə (Paradisium adlandırılır) yerləşdirilməsinə qərar verilmiş, Giberti tərəfindən hazırlanmış digər qapı isə vəftizxananın şimal tərəfində yerləşdirilmişdir. Hər iki qapı bu gün də ilk quraşdırıldığı yerdə qalmaqdadır.
Növbəti ilin aprelində “Arte della Lana” adlı yun gildiyası Lorenzo və Vittore Giberti qardaşlarına borclu olduqları 250 florin əvəzinə Santa Mariya-Nuova xəstəxanası yanında yerləşən binanın qapılarını hazırlamağı təklif edir və qardaşlar bu layihə üzərində də birlikdə çalışırlar. Ehtimal ki, “Cənnət qapısı” adı yerin qədim adı ilə əlaqəlidir; lakin, Vazari başqa bir versiya təqdim edərək adı Mikelancelo ilə əlaqələndirir. Vazarinin məlumatına görə, qapıları ilk dəfə görə Mikelancelo “qapılar o qədər gözəldilər ki, Cənnətin giriş qapısı belə ola bilərlər” demişdir. Vazari özü də qapıları tərifləmişdir: “Ağırlığı, zərifliyi və füsünkarlığı ilə seçilən, qədim dövrdən bu zamana kimi yaradılmış dünyanın ən gözəl sənət əsəri.”
Qapılar əsrlər boyunca yerində qalmış və istifadə edilmiş, Giberti tərəfindən həyata keçirilmiş yüksək sənətkarlıq keyfiyyətinə görə bərpa işlərinə ehtiyac olmamışdır. Əsrlər boyunca hətta qapıların yenidən qızıl suyuna çəkilməsinə belə ehtiyac olmamışdır. 1772-ci ildə Anton Rafael Menqs qapının təmizlənməsini təklif etsə də, Qrandukali Qalereyasının direktoru Raymondo Kokki ehtimal ki, o zaman Gibetinin şəxsiyyətinə olan marağın azalmasına görə, təmizlənmə təklifini rədd etmişdir ki, bu da şah əsərin əlavə müdaxiləsiz saxlanmasını təmin etmişdir. Lakin, XVIII əsrdə qapılara tünd lak çəkilmiş və beləliklə də neoklassik dövrdə rəğbətlə qarşılanmayan gözqamaşdıran parlaqlıq aradan qaldırılmışdır. XIX əsrdə Cənnət qapısından ilhamlanan Ogüst Roden onun tam əksi olan “Cəhənnəm qapısı”nı yaratmışdır.
1943-cü ilə aid arxiv fotosunda qapının rənginin hələ də tünd olduğu görünür. Elə həmin il bombalanma təhlükəsindən qorumaq üçün qapı sökülərək Florensiya və İnçiza-in-Val-d’Arno arasındakı yeraltı tuneldə gizlədilir. Müharibədən sonra Bruni Bearzinin rəhbərliyi ilə qapıda ilk bərpa işləri aparılır. Restavratorlar hidroksid natriya qarışımının köməkliyi ilə 1452-ci ilin qızılı səthini üzə çıxarmağa müvəffəq olurlar. 1946-cı ildə bu məlumat qəzetlərdə dərc olunur, qısa müddət sonra isə xəbər Avropa və dünyanın bir sıra aparıcı nəşrlərinin diqqət mərkəzinə düşür.
24 iyun 1948-ci ildə müqəddəs şəhər hamisi günündə qapılar yenidən vəftizxanaya qaytarılır, lakin 1966-cı ildə su basqınından ziyan görürlər.
Restavrasiyası
230px|thumb|right|[[2005-ci ildə Cənnət qapısının panellərindən birinin bərpası]] 1966-cı ildə daşqın zamanı suyun təzyiqi ilə qapılar açılır, doqquz paneldən altısı isə çərçivəsindən qopur. Bundan sonra lövhələr təmizlənərək ilkin halına salınır və yenidən yerlərinə yerləşdirilir. Bu zaman müəyyən edilir ki, atmosfer faktoru və ətraf mühitin çirklənməsi lövhələrin ciddi erroziyaya uğramasına səbəb ola bilər, səthdə əmələ kələn oksidlər isə qızıl suyuna çəkilmiş təbəqəni məhv edir. Bundan sonra qapının əsaslı restavrasiyasının həyata keçirilməsinə qərar verilir və bu iş Yarı-qiymətli daşlar emalatxanasına həvalə olunur. Emalatxana restavrasiya işinə daşqın zamanı yerindən çıxmış altı lövhənin bərpası ilə başlayır. 1990-cı ildə dörd lövhə üzərində işin tamamlanmasından sonra qapı tamamilə yerindən çıxarılaraq emalatxananın anbarına gətirilir, onun yerində isə müasir kopyası quraşdırılır. Sun Motoyama adlı Yaponiya korporasiyasının dəstəyi ilə hazırlanmış həmin müasir kopyanı indi də vəftizxananın əsas girişində görmək mümkündür. Kopyanın hazırlanması zamanı tökmə işləri “Marinelli” şirkəti tərəfindən, qızıl suyuna çəkilmə isə Paris mənşəli “Chardon & Fils” şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Qızıl suyuna çəkilmə zamanı qalvanika metodundan istifadə olunsa da, proses zamanı yaranan zəhərli buxara görə ənənəvi və təhlükəli olan civəli amalqama qadağan olunmuşdur.
Təmizlənmə zamanı müəyyən edilmişdir ki, görünən qızıl suyu əhəmiyyətli dərəcədə zərər görüməmişdir və orijinaldır; bu isə parlaq səthin restavrasiya nəticəsi olması haqqında nəzəriyyəni heçə çıxarır.
2012-ci ildə qapının restavrasiyası tamamilə başa çatdırılmış və portal yenidən Opera-del-Duomo muzeyində yığılmışdır. Sərgi 8 sentyabr 2012-ci ildə - Opera-di-Santa-Mariya-del-Fyore günü açılmışdır.
Çərçivələr
Sol qapı lövhəsində, “İsaakın hekayəsi” və “Moiseyin hekayəsi” səhnələri arasında köhnə hərflərlə yazılmış müəllif imzası vardır; çevirilmiş “N” hərfindən sonra yazılır: “LAUREITII CIOIS DE GHIBERTIS ”; digər qapı lövhəsində eyni hündürlükdə yazı davam edir: “MIRA ARTE FABRICATUM ”.
Qapı çərçivələri və arxitavrlar bitki və keyvan təsvirlərindən hazırlanaraq qızıl suyuna çəkilmiş girlyandlarla bəzədilmişdir. Girlyandların kompozisiyasında çəyirtkə, qurbağa, cırcırama və müxtəlif sürünənlər istifadə olunub və bu Plinidən götürülmüş və Gibertinin “Qeydlər”ində də istinad edilən maarifləndirici hekayələri xatırladır; Roma tarixçisinin sözlərinə görə qədim dövrün böyük dəmirçisi Miron cırcırama və çəyirtkəyə həsr olnmuş heykəl hazırlamışdı; sürünən Praksitelin məşhur heykəli “Sürünəni öldürən Apollon” heykəlində təsvir olunub; Romadakı Oktavi portikinin memarları imzalarını “Batrachos” və “Sauros” kimi qeyd ediblər ki, bu da müvafiq olaraq qurbağa və sürünən kimi tərcümə olunur.
Panellər
Hər bir kvadrat panel özündə eyni zamanda bir neçə Bibliya hekayəsini birləşdirir. Müqayisə edilərsə, Andrea Pizano tərəfindən hazırlanmış qapı və ya vəftizxananın şimal qapısında hər panel müxtəlif hekayələr təsvir edir, lakin onlar yerləşdikləri yerlərə və relyefin dərinliyinə görə (arxa planda düz səthli relyefdən ön plandakı qorelyefə kimi dəyişir) bir-birindən fərqlənirlər. Bu şəkildə ümumilikdə 50-dən çox səhnə təsvir edilmişdir. Yeni prespektiv kəşfləri on bölməyə ayırılmanı əsaslandırmışdır, çünki bu metod İntibah tərəfindən gətirilmiş rasionallıq və sintez dəyərlərinə daha yaxşı cavab verirdi.
Səhnələrdə fəza görünüşü vahiddir, memarlıq detalları isə prespektivə ustalıqla əlavə edilmişdir. Bu baxımdan İosiflə olan səhnədə dairəvi binanın təsviri və Avraamla olan səhnədə eşşəyin təsviri çox məşhurdur.
Beləliklə Giberti nümayiş etdirir ki, öz stilini Donatellonun fəaliyyəti ilə gündəmə gəlmiş İntibahın yenilikləri əsasında təzələməyə qadirdir.
Qapı dekorunun əsas məzmun ideyası latın və yunan dilli Müqəddəs Atalar ənənəsinə əsaslanan Xilas mövzusudur. Hər panelin əsas səhnəsi aşağıdakı cədvəldə göstərildiyi kimidir:
Günah mövzusuna həsr edilmiş ilk üç paneldən sonra, dördüncü paneldən etibarən süjetlərdə Rəbbin xilaskar rolu və Məsihin zühurunun obrazı daha aydın hiss olunur: İsaakın qurbanı Məsihin qurbanını xatırladır, Yesayanın Yakovun xeyrinə ilk doğulmuş hüququndan imtina etməsi estafetin seçilmiş xalqdan bütpərəstlərə keçməsinə işarədir, qardaşları tərəfindən satılmasına baxmayaraq, sonra onlara mərhəmət göstərmiş İosif haqqında hekayə isə özünü qurban verən və hər kəsi bağışlayan Məsihi xatırladır. 170px|thumb|right|İbrahim panelində eşşəyin təsviri Sonuncu səhnədə qardaşları tərəfindən satılan, lakin sonradan onların xilaskarına çevrilən, eyni zamanda cəmiyyət üçün faydalı olan əsas qəhrəmanın hekayəsi həm də əvvəlcə doğma şəhərindən qovulmuş, lakin sonradan alqışlarla qarşılanmış və hakimiyyəti dövründə Florensiyanın çiçəkənmə dövrünə təməl yaratmış Kozimo de Mediçinin həyat hekayəsinin sadələşdirilmiş proyeksiyası kimi qəbul edilir.
Növbəti üç səhnə (Musa, İsa Navin və David) növbəti dəfə insanlığın xilasının ilahi müdaxilədən asılı olduğunu təsdiq edir, onuncu səhnə isə (Solomon və Səba malekəsi görüşü) ikili məna daşıyaraq həm Məsih və onun kilsəsi arasında ideal nikahı, həm də Mediçilərin siyasi uğuru sayəsində 1439-cu ilin Florensiya Kilsə Məclisində Şərq və Qərb kilsələrinin birləşməsini simvolizə edir.
Qapının ən erkən panellərindən biri olan “Kain və Abelin hekayəsi” panelindəki landşaft boyunca səpələnmiş altı epizodun ardıcıllığını müəyyən etməklə, çətin də olsa, digər panellərin də oxunmasına nail olmaq və daxili xronologiyanı müəyyənləşdirmək mümkündür. Həmin paneldə epizodlar əvvəlcə əsas plandan fon istiqamətində sola doğru, daha sonra isə eyni istiqamətdə sağa doğru sıralanmışdır.
Daha sonrakı dövrlərə aid panellərdə digər epizodlara ayrılmış yerin azaldılması sayəsində seçilmiş bir epizoda daha çox yer verilmiş, lakin davamlı memarlıq fonu ilə təsvir rasionallaşdırılmış və beləliklə də hekayənin oxunaqlığı təmin olunmuşdur. Bunun ən gözəl nümunəsi “İsaakın qurban verməsi” panelidir ki, burda da fiqurlar ətrafdakı peyzajla qarışır və izləyicinin diqqəti əsas hekayəyə yönlənir.
Stil
Qapının dizaynında istifadə edilmiş bir neçə qatlı mürəkkəb fikirlər izləyiciyə, sadə, lakin çox mədəni - arxa planda təbii hərəkət halında təsvir edilən personajlar, klassik mədəniyyətdən başlayb, qotik mədəniyyətə kimi müxtəlif hadisələrə edilən istinadlar və sair - dillə çatdırılır. Ön planda adətən fiqurlar daha yüksək relyeflə verilir, arxa plana keçdikcə göz qəbuluna görə daha dərinliklərdə yerləşən fiqurlar çox yüngül fəza dərinlikləri ilə təqdim edilir və sahənin illüzionist potensialı maksimum istifadə edilir. Müxtəlif səhnələr prespektiv sayəsində bir-biri ilə əlaqələndirilsə də, o, heç vaxt sərt tətbiq edilmir, əksinə, o səviyyəyə qədər çatdırılır ki, vahid fəza yaradər və nəql xüsusiyyətini aydınlaşdırır.
Beləliklə, qapıların sənət üslubu, sərtlikdən uzaq, məftunedici, dövrün müasir üslubuna uyğun olaraq yenilənmiş, lakin inqlabi kanona deyil, daha çox yumşaq keçid sənət dilinə uyğunluğu Gibertinin məşhurlaşmasına gətirib çıxarmışdır.
Aralıq dənizi Dialoqu
Dialoq NATO-nun Avropada təhlükəsizliyin Aralıq dənizində təhlükəsizlik və sabitliklə əlaqəli olduğuna dair fikirlərini əks etdirir. Bu, həmçinin Avropa–Aralıq dənizi Tərəfdaşlığını və Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının Aralıq dənizi Təşəbbüsünü gücləndirir və tamamlayır.
Üzvlər
240px|thumb| {{legend|#004990|NATO üzvü dövlətlər}} {{legend|#8c9618|Sülh Naminə Tərəfdaşlıq üzvləri}} {{legend|#944918|Aralıq dənizi Dialoqu ölkələri}}
Aralıq dənizi Dialoqu əvvəlcə beş ölkə ilə fəaliyyətə başlamış, lakin zaman keçdikcə daha iki ölkə əlavə edilmişdir
Liviya
2012-ci il Çikaqo Sammitində NATO dövlət başçıları bəyanat yayaraq, Aralıq dənizi dialoqu vasitəsilə Liviyanın NATO tərəfdaşı kimi "xoş gəldin" olduğunu qeyd etdilər. Liviya hələ ki, cavab verməyib.
Fərdi Əməkdaşlıq Proqramı
16 oktyabr 2006-cı ildə NATO və İsrail Aralıq dənizi dialoqu çərçivəsində ilk Fərdi Əməkdaşlıq Proqramını (ICP) yekunlaşdırdılar və burada İsrail NATO-nun Aktiv Dəniz Əməliyyatına töhfə verəcək. ICP terrorizmlə mübarizə və Aralıq dənizində birgə hərbi təlimlər kimi ümumi maraq doğuran bir çox sahələri əhatə edir. Misir (2007) və İordaniya (2009) ilə daha çox ICP sazişi imzalanıb və NATO gələcəkdə əlavə Aralıq dənizi Dialoquna üzv dövlətlərlə əlavə sazişlərin imzalanacağını gözləyir.
Sərxan İbrahimoğlu
Sərxan İbrahimoğlu (Mustafayev Sərxan İbrahim oğlu; ) — Jurnalist, redaktor. O həm də keçmiş Azərbaycan futbolçusudur. Futbolçu kimi müdafiəçi mövqeyində oynamışdır.
Həyatı
Sərxan İbrahimoğlu 1983-cü il dekabrın 18-də Bakıda anadan olmuşdur. 1990-cı ildə orta məktəbə daxil olmuş və 2000-ci ildə məzun olduqdan sonra, həmin ildə Milli Aviasiya Akademiyasına daxil olmuşdur. Həmin akademiyada iqtisadiyyat və hüquq fakültəsi üzrə bakalavr və magistr dərəcəsi üzrə təhsil almışdır. İstər akademiya daxilində, istərsə də digər universitetlərə qarşı keçirilən müxtəlif turnir və matçlarda iştirak edərək akademiyanın futbol sektorunda fəal rol oynayıb. Təhsil aldığı akademiyanın ictimai-sosial tədbirlərində fəal iştirak etdiyinə görə bir neçə dəfə təşəkkürnamə və fəxri fərmanlarla mükafatlandırılmışdır.
2005–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində həqiqi hərbi xidmət keçib.
Futbol karyerası
Sərxan İbrahimoğlunun futbolçu kimi ilk fəaliyyət illəri əsasən 1995-ci ilərdən başlayır. O 1995–1998-ci illərdə UGİM daxilində müdafiəçi mövqeyində futbolçu kimi fəaliyyət göstərmişdir. Futbol karyerası dönəmində bir neçə dəfə respublika və beynəlxalq turnirlərin mükafatçısı olmuşdur. 1998-ci ildən fəaliyyəti Şəfa Futbol Klubunda davam etmişdir.
Şəfa FK
O, 1998–2001-ci illərdə Şəfa Futbol Klubunda müdafiəçi mövqeyində futbolçu kimi çıxış etmişdir.
Jurnalist karyerası
Sərxan İbrahimoğlu 2009-cu ildən Azərbaycan Televiziyası və Radio Verilişləri QSC-nin "İdman Tv" telekanalında redaktor vəzifəsini icra edir. 2011-ci ildə Türkiyə təcrübəsini öyrənmək məqsədi ilə Türkiyənin NTV Spor kanalında fəaliyyət göstərmişdir. 2013-cü ildə TRT kanalının təşkil etdiyi beynəlxalq seminarda Azərbaycanı təmsil etmişdir.
2022-ci ilin iyun ayında Azərbaycan Minifutbol Federasiyasının (AMF) İctimaiyyət və Media ilə əlaqələr departamentinin rəhbəri təyin olunmuşdur.
O, "Avropanın minifutbol fatehi" kitabının redaktoru və 2022-ci ilin ən yaxşı filmi nominasiyasında xüsusi mükafata layiq görülən "Doqquzuncu an" filminin müəllifidir. Bundan əlavə, Sərxan İbrahimoğlu həm də 2010-cu ildən İdman TV-də yayımlanan "Favorit" idman proqramının müəllifidir.
Nikolay Adlerberq (qraf)
Qraf Nikolay Vladimiroviç Adlerberq — Rusiya dövlət və hərbi xadimi, general-adyutant (30 avqust 1857), piyada generalı (17 aprel 1870), Qafqaz müharibəsinin iştirakçısı, Finlandiya general-qubernatoru (1866–1881).
Həyatı
Nikolay Adlerberq 19 may 1819-cu ildə Rusiya imperiyasında, Sankt-Peterburq şəhərində əsilzadə ailəsində anadan olmuşdur. O, Vladimir Adlerberqin oğlu, Aleksandr Adlerberqin qardaşıdır. Səhifələr korpusunu bitirmişdir (1837). Qafqazda hərbi əməliyyatlarda (1841–1844) və 1848–1849-cu illərdə Macarıstana yürüşdə iştirak etmişdir. 1852-ci ildə Taqanroq şəhərinin meri (1853–1854) kimi fəaliyyət göstərən Daxili İşlər Nazirliyinin xidmətinə keçmişdir. 1854-cü ildən yenidən hərbi xidmətdədir, Simferopol hərbi qubernatoru və Tavrida vilayətinin mülki qubernatoru (1854–1856), general-mayor. 1856–1866-cı illərdə Berlindəki rus diplomatik missiyasının hərbi nümayəndəsi, general-adyutant (1857). 1866–1881-ci illərdə Finlandiya böyük hersoqluğunun (FBH) general-qubernatoru və Finlandiya hərbi dairəsinin qoşunlarının komandanı. Onun rəhbərliyi dövründə FBH Finlandiyanın inkişafını sürətləndirən bir sıra islahatlar həyata keçirmişdir.
Adlerberq Yaxın Şərqə səyahət etmiş (1845, 1860), səyahət qeydlərini nəşr etdirmişdir.
Adlerberq 22 rus və xarici ordenlərlə, o cümlədən "Aleksandr Nevski" (1872), 1-ci dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" (1876) ordenləri ilə təltif edilmişdir.
Yuxarı Xatınarx
Yuxarı Xatınarx — İrəvan quberniyasında Eçmiədzin qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonuunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 6 km cənub-qərbdə, Böyük Qarasu çayının yanında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Kənddə 1828-ci ilə kimi azərbaycanılılar yaşamışdır. Türkmənçay müqaviləsindən sonra, 1828-29 - cu illərdə İranın Xoy vilayətindən köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmiş və azərbaycanlılar kənddən deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.
Kənd Böyük Qarasu çayından çəkilən arxın kənarında İrəvan xanı Səfıqulu xanın (1655-1680) arvadı Xatun tərəfindən salınmışdır. Ona görə də kənd Xatınarx adlandırılmışdır. Toponimin əvvəllindəki «yuxarı» sözü fərqləndirici əlamət bildirir. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir
YouTube TV
YouTube TV — 70-dən çox onlayn televiziya kanalı təqdim edən xidmət. Google törəməsi YouTube şirkətinə məxsusdur. YouTube TV kanal siyahısına ABC, CBS, NBC, PBS, Fox, FX, AMC, CNN, Fox News, TBS, Discovery və ESPN kimi böyük ABŞ telekanalları da daxildir.
YouTube TV 28 fevral 2017 tarixində fəaliyyətə başlamışdır.
Tarixçə
YouTube TV 2017-ci ilin aprel ayında ABŞ-nin beş əsas bazarında — Nyu-York, Los-Anceles, Çikaqo, Filadelfiya və San-Fransiskoda yayıma başlamış YouTube TV-də həmin şəbəkələrə, korporativ sahiblərinə və digər media şirkətlərinə məxsus kanalları yayımlamışdır. Digər kanallara CNBC, MSNBC, Fox News, BBC World Service, Smithsonian Channel daxildir. YouTube TV üzvləri YouTube Premium orijinal filmlərinə və şoularına baxa bilər.
7 may 2020-ci ildə Youtube TV, ViacomCBS ilə BET, CMT, Comedy Central, MTV, Nickelodeon, Paramount Network, TV Land, VH1 kanallarını, MTV2, Nik Junior, NickToons, TeenNick və MTV Classic kimi 14 Viacom kanalını əlavə etməyə imkan verəcək çoxillik bir razılaşma əldə etdi. Həmçinin yayıcının işə başlamasından bəri nəzərə çarpmayan, ViacomCBS şirkətinə məxsus mükafat abunə xidmətlərini, o cümlədən Showtime da, YouTube TV-də yaymaqda davam etdiyi öhdəlik media şirkətinin məzmununu daha geniş YouTube platformalarında yaymaq üçün tərəfdaşlıq da əldə edilmişdir.
Konstantin Arxipçikov
Konstantin Yakovleviç Arxipçikov — Rusiya və SSRİ hərbi xadimi, general-mayor. Birinci Dünya, Rusiyada vətəndaş, SSRİ–Finlandiya və İkinci Dünya müharibələrinin iştirakçısı olmuşdur.
Həyatı
Konstantin Yakovleviç Arxipçikov 5 may 1888-ci ildə Rusiya imperiyasında, Kostroma quberniyasının Yuryevets mahalının Kosolapika kəndində (indiki İvanovo vilayətinin Puçejski rayonu) anadan olmuşdur.
Arxipçikov 1909-cu ildən Rusiya İmperator Ordusunda xidmət etmişdir. O, 37-ci Yekaterinburq piyada alayının tərkibində 7-ci rotanın baş serjantı, sonra 10-cu piyada diviziyasının 16-cı rotasının çavuş mayoru və leytenantı kimi Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. Arxipçikov1909 döyüşlər zamanı dörd dərəcəli Müqəddəs Georgi xaçı və üç Georgi medalı ilə təltif edilib.
Arxipçikov 1918-ci ildə Qızıl Ordu tərəfinə keçmişdir. O, 1920-ci ildən Kikvidze adına 16-cı atıcı diviziyasının 48-ci Nırnenski atıcı alayının komandiri olmuşdur. Arxipçikov 1922-ci ilin iyunundan həmin diviziyanın 46-cı Novqorod atıcı alayının komandiri olmuşdur.
Arxipçikov 1925-ci ildə Komintern adına Qırmızı Ordunun "Vıstrel" komandanlığı üçün atıcılıq və taktiki təkmilləşdirmə kurslarını bitirmişdir.
Arxipçikov 1938-ci il martın 15-dən Arxangelsk vilayətinin hərbi komissarı, 1940-cı il iyulun 11-dən isə Latviya SSR hərbi komissarı olmuşdur. O, Sov.İKP XVIII qurultayının nümayəndəsi idi. Arxipçikov III Vilayət Partiya Konfransı tərəfindən seçilmiş Bolşeviklərin Ümumittifaq Kommunist Partiyası Arxangelsk Vilayət Komitəsinin üzvü olmuşdur.
Arxipçikov 1941-ci ildə həbs olunmuşdur. 1942-ci il fevralın 21-də Şimal-Qərb Cəbhəsinin Hərbi Tribunalı tərəfindən təqsirli bilinərək mükafatlarından məhrum edilmiş, 10 il müddətinə əmək düşərgələrinə məhkum olunmuşdur.
Batçı (Xoy)
Batçı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kiçik pinqvin
Kiçik pinqvin və ya Mavi pinqvin — Kiçik pinqvinlər cinsinə daxil olan növ. Dünyada yaşayan pinqvinlər arasında ən kiçiyidir.
Xüsusiyyətləri
Uzunluğu 30–40 sm, çəkisi isə 1 kq olur.
Arealı əsasən Cənubi Amerika və Yeni Zelandiyanın sahil ərazilərində yayılmışdır. Kiçik pinqvinlərin ümumi sayı 1 mln başdır. Dimdikləri tünd-boz, arxa nahiyəsi isə qara rəngdə olur.
Kiçik pinqvinlər əsasən kiçik balıqlar, molyusk və bəzən isə osminoqla qidalanırlar. Kiçik pinqvinlər 3–30 metr, maksimal olaraq isə 60–70 metr üzə bilirlər. Yumurtaların inkubasiyasında hər iki valideyn iştirak edir.
Cəlal Məmmədov (aktyor)
Cəlal Məmmədov — Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti
Həyatı
2 sentyabr 1979-cu il tarixində anadan olmuşdur.
Teatr fəaliyyəti
1999-cu ildən Sumqayıt Dövlət Dram teatrında çalışır.
Təltifləri
5 oktyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti adını layiq görülmüşdür.
Ömər İpçi
Ömər İpçi — krım tatar şair, yazıçı, dramaturq, teatr rejissoru və aktyor.
Haqqında
Ömər Bəkir oğlu İpçi 1897-ci ildə Bağçasarayda kiçik tacir ailəsində anadan olub. İbtidai təhsilini İsmayıl bəy Qaspiralının üsuli-cədid məktəbində təhsil alıb. 1914-cü ildən öz təhsilini Ufada yerləşən "Qaliyə" mədrəsəsində davam etdirir. Burada ona Alimcan İbrahimov dərs deyir. 1917-ci ildə Krıma qayıdır və bir neçə il burada müəllimlik edir. 1920-ci illərin ikinci yarısında Krım Dövlət Tatar Teatrında aktyor, rejissor daha sonra isə direktor kimi fəaliyyət göstərir. Eyni dövrdə "Yannı dünya" (Yeni dünya) qəzetinin əməkdaşı olub. 1934-cü ildə baş tutmuş sovet yazıçılarının birinci konqresində iştirak edib.
1937-ci ildə "millətçilik"-də ittiham edilərək həbs edilir. 5 il müddətində bütün siyasi hüquqlarından məhrum edilməklə, bütün şəxsi əmlakı müsadirə olunmaqla 17 aprel 1938-ci ildə 12 il müddətinə ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssissəsinə məhkum edilir. 1949-cu ildə cəza müddətinin bitməyinə baxmayraq azadlığa buraxılmır. Onu Tomsk şəhərində yerləşən psixiatrik xəstəxanaya yerləşdirirlər. Ömər İpçi 11 yanvar 1955-ci ildə psixiatrik xəstəxanada dünyasını dəyişir. 1958-ci ildə əməllərində heç bir cinayət tərkibi olmadığına görə bəraət qazanır.
Ailəsi
Həbsinə qədər ailəsi ilə birlikdə Simferopolda Jukovskiy küçəsi 20 ünvanında yerləşən Mütəxəssisslər evində yaşayırdı. Fatima Müdərrisova ilə ailə qurub. Bu evlilikdən Bəkir və Yaqub adlı oğulları, Leyla və Cövhər adlı qızları olub.
Yaradıcılığı
Ömər İpçi özünün ilk "Mədrəsə" adlı şeirini 1915-ci ildə yazıb. Özünün "Fahişə" (1932), "Alım" (1925), "Nenkencan xanum" (1926) adlı pyeslərində dramaturq krım tatar xalqının həyatında baş vermiş tarixi hadisələri işıqlandırıb. Onun bir neçə roman yazması və onların repressiya illərində yoxa çıxması haqqında da məlumatlar var. Ömər İpçi L. Tolstoyun, Nikolay Qoqolun, Aleksandr Ostrovskinin, Nikolay Nekrasovun, Maksim Qorkinin, Uilyam Şekspirin, Molyerin, Fridrix Şillerin, Anri Barbüsun və digərlərinin əsərlərini krım tatar dilinə çevirmişdir. Bundan başqa onun "Kureş" (Güləş), "Azad xalq", "Ayınıklar" (Ayıqlar), "Düşman", "İkayeler" adlı əsərləri də var.
Anatoli Ado
Anatoli Vasilyeviç Ado — SSRİ və Rusiya tarixçisi, Fransa tarixi üzrə mütəxəssis.
Həyatı
Anatoli Vasilyeviç Ado 8 yanvar 1928-ci ildə Kazanda anadan olmuşdur. Atası Vasili Ado, Kazan Universitetlərində tarix fənnindən dərs demişdir. O, Fransanın müasir tarixi üzrə mütəxəssisdir. Ado 1970-ci ildən Moskva Dövlət Universitetinin professorudur. O, ilk dəfə olaraq Fransa arxivlərinin sənədləri əsasında XVIII əsrin sonlarında Fransa inqilabı dövrünün kəndli üsyanlarının ümumi mənzərəsini vermiş, kəndliliyi inqilabın ən mühüm hərəkətverici qüvvəsi kimi göstərmişdir. Əsas əsərləri: "XVIII əsrin sonlarında Böyük burjua inqilabı zamanı Fransada kəndli hərəkatı", (1971), "Kəndlilər və Böyük Fransa inqilabı. 1789–1794-cü illərdə Kəndli Hərəkatı" (1987; fransızca nəşr – 1996).
Bəhmən Abbasov
Bəhmən Abbas oğlu Abbasov — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948).
Almalı (Xoy)
Almalı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 930 nəfər. yaşayır (203 ailə).
Puantilizm
thumb|Parad (Detal), [[Jorj Söra, 1888, Metropoliten-muzey]] Puantilizm (, hərfən "dəqiqlik",  — nöqtə), və ya divizionizm — 1885-ci ildə Fransada yaranmış neoimpressionizmin şəklində stilistik istiqamət, müntəzəm, sivri və ya düzbucaqlı formanın fərdi (qeyri-təcrid olunmuş) vuruşlarında yazma qaydasına əsaslanır. Optik effekti (məsələn, izləyicinin gözünün retinasına "qarışdırmaq" mənasını verən) boyaların fiziki qarışığının rədd edilməsi ilə xarakterizə olunur.
Tarixi
thumb|200px|left|[[Qrand-Jatt adasında bazar günü, Jorj-Pyer Söra, 1884–1886, İncəsənət İnstitutu, Çikaqo]] Yaranması gənc rəssam Jorj Söranın rəng nəzəriyyəsinə bağlıdır, Şarl Blan, Ejen Şevrel, Oqden Rudanın əsərlərini araşdırdı və ilk olaraq 1886-cı ildə nümayiş etdirilən "Son Qədim impressionist" sərgisində sərgilənən "Qrand-Jatt adasında bazar günü".
İndi Çikaqoda olan böyük Qrand-Jatt sensasiya yaradıb və neoimpressionizmin proqramı kimi qəbul edilməyə başladı. Ancaq Söranın yaradıcı inkişafı davam etdi. O, gözün retinasında müəyyən optik birləşmələrin təsirini deyil, çox yönlü xəttlərin və hərəkətlərin emosional təbiətini də maraqlandırır. Söranın ölümü neoimpressionizmin gələcəyində çətinlik yaratdı. Rəssam Lüsyen Pissarro ölümdən xəbərdar olub Londondan atasına demişdi: Pissarro oğluyla razılaşdı:
Bir qalanın sirri
Məzmun
Film-nağılda xalqın əlindən torpağını və suyunu almış amansız və qəddar hökmdara qarşı kasıb, lakin namuslu və qeyrətli insanların mübarizəsindən danışılır. Alim-həkim Eldostu (Məmmədrza Şeyxzamanov), onun sədaqətli və sevimli şagirdi Mətanət (Tamara Kokova), igid və cəsur gənc usta Elşən (Gündüz Abbasov), Kamran baba (Əli Qurbanov) bu mübarizənin önündə gedirlər.
Film haqqında
Film Məmmədhüseyn Təhmasibin "Çiçəkli dağ" pyesi əsasında ekranlaşdırılmışdır. Pyesin əsasını isə Azərbaycan xalq nağılları təşkil edir.
Demək olar ki, 1958-ci ildə Əlisəttar Atakişiyev kinematoqrafımızda yaddan çıxmış bir janr, nağıl janrını yenə dirçəltdi və ilk dəfə çəkiliş meydançasına quruluşçu rejissor kimi gəldi. "Bir qalanın sirri" filmi belə yarandı.
Film rejissor Əlisəttar Atakişiyevin quruluşçu rejissor kimi kinoda ilk işidir.
Pоreç
Pоreç — Xorvatiyanın İstriyskaya vilayətində yerləşən bir şəhərdir. Şəhərin əhalisi 2011-ci ildə 16,696 nəfərdir. Şəhərin əsas əlamətdar yeri 1997-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmiş 6-cı əsr Euphrasian Bazilikasıdır.
Bir qalanın sirri
Rollarda
Sofya Bəsirzadə - Mətanət (Tamara Kokova ) (titrlərdə yoxdur)
İsmayıl Əfəndiyev - Eldostu (Məmmədrza Şeyxzamanov ) (titrlərdə yoxdur)
Hüseynağa Sadıqov (aktyor) - Yallı (titrlərdə yoxdur)
Nəhəng ulduzlar
Nəhəng ulduzlar — "Spektr-işıqlıq" diaqramında baş ardıcılıqdan üstdə nəhəng ulduzlar yerləşmişlər. Ötgün siniflərə (G-M) məxsus və təqribən M=+1m ulduz ölçüsünə malik olan az sayda ulduzlar nəhənglər qrupunu təşkil edirlər. Bu ulduzların işıqlığı Günəş inkindən 100-1000 dəfələrlə böyükdür. Nəhəng ulduzların effektiv temperaturları Günəşinkindən kiçik olduğundan onların işıqlıqlarının çox böyük olmasını əsasən radiusl arının çox böyük olması ilə izah etmək olar. Nəhənglərin radiusları Günəş inkindən 10, hətta 100 dəfəyədək böyükdür.
Haşiyərud (Xoy)
Haşiyərud — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,415 nəfər yaşayır (331 ailə)
David Brüster
David Brüster (11.12.1781, Roksbro qraflığı, Cedboro – 10.2.1868, Melroz yaxınlığında Allerbi) — ingilis fiziki, London Kral Cəmiyyəti nin üzvü (1815), Peterburq Elmlər Akademiyası nın əcnəbi fəxri üzvü
Həyatı
Edinburq Universiteti ndə oxumuşdur. 1838– 59-cu illərdə Sent-Andrusda kolleclərin rəhbəri və universitetin professoru, sonra Edinburqda universitet professoru olmuşdur. 1849-cu ildən Britaniya elmlərin inkişafı assosiasiyasının prezidenti idi.
Fəaliyyəti
Əsas elmi əsərləri fiziki və tətbiqi optika ya, elmin tarixinə həsr olunmuşdur. Biroxlu və ikioxlu kristallar da işığın xromatik polyarlaşmasının təsvirini vermişdir (1813– 14). 1815-ci ildə dairəvi pol yarlaşmanı kəşf etmiş və əks olunma (qayıtma) zamanı işığın polyarlaşmasını tədqiq edərək, Brüster qanununu müəyyən etmişdir. Süni anizotrop mühitlərdə şüanın ikiqat sınması hadisəsini kəşf etmişdir. Mayaklar üçün linzalar quraşdırmış, kaleydoskop ixtira etmiş (1816) və stereoskopu təkmilləşdirmişdir. İ. Nyuton un bioqrafiyasının müəllifidir.
Sind şahlığı
Sind şahlığı — "Mahabharata" və "Harivamsa-Purana" epik kitabında xatırlanan qədim hind şahlığı.
Haqqında
Sind şahlığı müasir Pakistan ərazisində, qədim Hindistanda Sind (Hind) çayın sahilləri boyu ərazidə yerləşirdi. Hesab edilir ki, Sind şahlığının əsası Vrsadarbh tərəfindən qoyulmuşdu.
O Sivi oğullarından biri idi. Mirçandaninın müəllifi olduğu "Qədim Sind düşüncələri"nə əsasən, sonralar Sind kimi tanınan Tulsianis yerdə, indiki Mithankot şəhərinin ərazisində (cənubi Pəncabda) yerləşirdi. Şahlığın sakinləri sindus və ya sindxavami adlandırılırdı. "Sindhu" hərfən "dəniz" mənasını bildirir. "Mahabharata" epik kitabına əsasən, Cayadratha (Duryodhananın bacısının əri) Sindus Suviras və Sivis şahı idi. Ehtimal ki, Sauvira və Sivi sindhu şahlığına yaxın iki şahlıq idi və Cayadrata onları bir müddət işğal etməyə müyəssər olmuşdu. Sindhu və Sauvira, görünür, bir-biri ilə vuruşan iki vuruşan dövlət idilər.
Adın mənası
"Sindhu" hərfən "dəniz" mənasını verir. Hal-hazırda da belə qəbul edilir ki, Veda sanskritində danışan (deyən) qədim arilər Afrikanın, Ərəbistanın və İranın dəniz sahilləri boyunca miqrasiya etmək təcrübəsinə malik idilər və, beləliklə, onlar dəniz konsepsiyasıyla tanış idilər. "Sindhu" adı ilk dəfə bu dənizi göstərmək üçün istifadə edilmişdi. Maraqlıdır ki, sonralar Ərəb dənizi adı ilə tanınan dəniz əvvəllər sindu Saqara adlanmışdı. Beləliklə, əvvəlcə "dəniz" mənasını verən Sindhu sözü dəniz kimi görünən böyük çayın adına da verilmişdir.
Mahabharata dastanında Sind şahlığı
Sindhu (bxodji, sindhu, pulindaki) Bxarata Varşanın ayrı şahlığı kimi xatırlanır (6: 9). Kasmiras, Sindhu Sauviralar, Qandharalar və ya Qandharva Bxarata Varşa şahlığı kimi xatırlanır (6: 9). Sindhu və Sauvira çox yerlərdə birləşdirilmiş ölkə kimi xatırlanır (5:19), (6:51), (6:56), (7: 107), (8:40) və (11:22).
Mədəni yaxınlıq
Mədəniyyət nöqteyi-nəzərindən, Sind şahlığı Mədrəsə bənzər kimi xatırlanırdı, Karnaya əsasən "Prastalas, Mədrəs, Qandhara, Aratta, onlar, kimi Xasalar, Vasatilər, Sindhular və Sauviralar adlandırır, öz davranışlarına görə günahkar kimi xatırlanırdılar (8:44) "Həmişə Vahikasdan çəkinmək lazımdır, yaxşılıq hüdudundan kənar olan o çirkli insanlar, Himavata və Qanqdan, Sarasvati və Yamunadan, Kurukşetra və Sindhudan, onun beş çay hövzəsindən uzaqda yaşayırdılar" (8:44)
Hərbi vərdişlər
Qandxaralar, Sindhular və Sauviralar nizələrlə daha yaxşı vuruşurdular. Onlar cəsur və böyük gücə sahib idilər. Onların orduları bütün güclərə qalib gəlmək bacarığına sahib idi. Usinarlar böyük güc və hər növ silah sahibi idilər. Şərq sakinləri hərbi fillərin kürəyində döyüşə bilir və qorxusuz mübarizənin bütün üsullarına bələd idilər. Cənublular əldə qılınc vuruşa bilirdilər" (12:100)
Şirin Xalmuratova
Şirin Xalmuratova (qaraqalpaqca:Shirin Xalmuratova; ) — Qaraqalpaq şairi və publisisti
Həyatı
Şirin Uteşovna Xalmuratova 11 oktyabr 1949-cu ildə Özbəkistan SSR-in Daşkənd şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Nukus Dövlət İnstitutunun tarix və filologiya fakültəsində təhsil almışdır. "Bilik", "Kniqolyubov" cəmiyyətlərində çalışmışdır. Uzun illər "Sovet Karakalpakstanı" qəzetinin xüsusi müxbiri olmuşdur.
Ailəsi
Şirin Xalmuratova yazıçı, şair və tərcüməçi Uzakbay Pirjanovun həyat yoldaşı olmuşdur. Bu nikahdan onların Lira Pirjanova, Gözəl Pirjanova, Erpolat Pirjanov, Aysultan Pirjanova və Muxtar Pirjanov adlı övladları dünyaya gəlmişdir.
Vəfatı
Şirin Xalmuratova 6 mart 2013-cü ildə vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Şirin Xalmuratova bədii yaradıcılığa erkən başlasa da, uzun müddət əsərlərini nəşr etdirməmişdir. Müəllifin sağlığında "On səkkizinci bahar", "Sevimli insanlar" kimi kitabları nəşr olunmuşdur. Onun şeirləri həmçinin 1974-cü ildə "Karakalpakstan" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan qaraqalpaq şairlərinin poetik axtarışlarından ibarət "Amu nəğmələri" məcmuəsinə daxil edilmişdir.
Xose Eduvixes Dias
Хose Eduvixis Dias (José Eduvigis Díaz; ) — keçmiş paraqvay generalı. Dias Paraquani departamentinin Serro Vera şəhərində anadan olmuşdur. Onun valideynləri Xuan Andres Dias və Dolores Veradır.
Həyatı
Kurupayte döyüşündən başqa o, Korrales, Estero Bellako, Tuyati, Bokeron və Saus döyüşlərində də iştirak etmişdir.
Onun ölümündən sonra cənazəsi Asusona gətirilir və çox minlik insan toplusunu müşayəti ilə tirpağa tapşırılır. Rekalet rayon qəbirsanlığında bastırılır. 1939-cu ildə onun nəşinin qalıqları Fransisko Solano Lopeslə birlikdə Panteon qəhrəmanlar qəbirsanlığında bastırılır.
Paraqvayın əsas şoselərindən (Puta) biri onun adını daşıyır. Paraqvayın 100 quaraninin üzərində onun rəsmi əks olunub.
Səadət və Gələcək İttifaqı
Səadət və Gələcək İttifaqı (Türk. Saadet ve Gelecek İttifakı), 6 iyul 2023-cü ildə Səadət Partiyası ilə Gələcək Partiyası arasında Türkiyə Böyük Millət Məclisində ortaq fraksiya yaradılması, parlament və seçkilərdə əməkdaşlığı ehtiva edən ittifaq. İttifaqın Türkiyə Böyük Millət Məclisində Səadət Partiyasının adı altında parlamentdə 20 deputatı var, lakin onlardan 10-u Gələcək Partiyası üzvüdür.
thumb|300x300px| Təməl Qaramollaoğlu [[Səadət Partiyası fraksiya iclasında çıxış edir.]]
Fraksiya
Səadət və Gələcək İttifaqının Səadət Partiyası adı altında 20 deputatdan ibarət bir fraksiyası var. Bunlardan 10-u Gələcək Partiyasının üzvləri olsalar da, ittifaq protokoluna görə rəsmi olaraq Səadət Partiyasının üzvləridir.
Sülh Naminə Tərəfdaşlıq
thumb|"Sülh naminə tərəfdaşlıq"a həsr olunmuş Moldova poçt markası. Sülh Naminə Tərəfdaşlıq (PfP) — Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı (NATO) ilə Avropanın digər dövlətləri və postsovet ölkələri arasında etimadın yaradılmasına yönəlmiş NATO proqramı; 20 dövlət bura üzvdür. İlk dəfə Bolqarıstanın "Novae" cəmiyyəti tərəfindən müzakirə edilmişdir. Bu, 20–21 oktyabr 1993-cü ildə Almaniyanın Travemünde şəhərində keçirilən NATO Müdafiə Nazirlərinin görüşündə ABŞ təşəbbüsü kimi təklif edilmiş və 10–11 yanvar 1994-cü ildə Belçikanın paytaxtı Brüssel şəhərində keçirilən NATO sammitində rəsmi olaraq fəaliyyətə başlamışdır. ABŞ Dövlət Departamentinin məxfilikdən çıxarılmış sənədlərinə görə, prezident Bill Klinton Sülh Naminə Tərəfdaşlığı "NATO üzvlüyünə aparacaq yol" və "Avropanı bir neçə yüz mil şərqə doğru ayıran başqa bir xətt çəkməyən" yol kimi təsvir etmişdir.
NATO təlimlər, fəlakətlərin planlaşdırılma və cavab tədbirləri, elmi və ətraf mühit məsələləri, peşəkar inkişaf, siyasətin planlaşdırılması və mülki hökumətlə əlaqələrdə əməkdaşlıq vasitəsilə tərəfdaşlarla əlaqələr qurur.
Aşağı Türkmənli
Aşağı Türkmənli — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd.
Tarixi
Aşağı Türkmənli - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd. Rayon mərkəzindən 15 km məsafədə, Böyük Qarasu çayının yanında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində «Türkmənli» formasında qeyd edilmişdir.
Toponim Azərbaycan dilində fərqləndirici əlamət bildirən aşağı sözü ilə -li mənsubluq şəkiliçisi qəbul etmiş qızılbaşların türkmən etnonimindən əmələ gəlib, «Türkmən tayfasının yaşadığı kənd» anlamını verir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Erm.SSR AS RH-nin 3.1.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Musagyuğ (Musakənd) qoyulmuşdur.
Kamran Kazımov
Həyatı
Kamran Kazımov 1990-cı il dekabrın 7-də Rusiya Federasiyasının Voloqda vilayətinin Vaşhi rayonunda anadan olub. Onun atası — Qurbanəli Kazımov 1992-ci ildən 2013-cü ilə qədər Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının sıralarında müxtəlif vəzifələrdə xidmət edib. 1992-ci ilin iyul ayından ailəi ilə birgə Azərbaycanda yaşamağa başlayıb. Kamran Kazımov 1997–2008-ci illərdə Xətai rayonunun 63 nömrəli tam orta məktəbində təhsil alıb.
Ailəli və 2 övlad atası idi.
Hərbi xidməti
2010-cu ildə Xətai Rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb və 2011-ci ilə qədər Daxili Qoşunların sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Kamran Kazımov müddətdən artıq hərbi xidmətə başladı və xidmətini Daxili Qoşunların "N" saylı hərbi hissəsində davam elədi.
2012–2014-cü illərdə Daxili Qoşunların Ali Hərbi Məktəbində təhsil alıb və ona "leytenant" hərbi rütbəsi verilib. 2014-cü ildən Daxili Qoşunların sıralarında müxtəlif vəzifələrdə xidmət edib. 2018-ci ilin iyul ayından Daxili Qoşunların "N" saylı hərbi hissəsinin Xüsusi Təyinatlı Dəstəsində Qrup Komandiri vəzifəsində xidmət edib. 2020-ci ilin avqust-sentyabr aylarında Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə təlimlərdə olub.
Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının baş leytenantı olan Kamran Kazımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ağdərə istiqamətində bir sıra strateji nöqtələrin azad olunmasında fərqlənib, həmçinin Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Kamran Kazımov oktyabrın 5-də Cəbrayıl döyüşləri zamanı şəhid olub. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kamran Kazımov "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kamran Kazımov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kamran Kazımov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Emil Mayılov
Emil Mayılov (Emil Şahid oğlu Mayılov; 23 fevral 1987, Ağdaş — 30 noyabr 2021, Xızı rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Mayoru, Qaraheybət aviasiya poliqonu şəhidi.
Həyatı
Mayılov Emil Şahid oğlu 23 fevral 1987-ci ildə Ağdaş rayonunda anadan olmuşdur. 1 sentyabr 1993-cü ildə Ağdaş rayon Pərviz Babayev adına 7 nömrəli orta məktəbin 1-ci sinifinə daxil olub və 2004-cü ildə həmin məktəbin 11-ci sinfini bitirib.
2004-cü ildə öz istəyi ilə Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Heydər Əliyev adına Akademiyasının Sərhəd Qoşunları fakültəsinə qəbul olub, 2008-ci ildə həmin Akademiyanı bitirib. Həmin ildə də Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Qoşunlarının zabit sıralarına daxil olub. 2008-ci ilin sentyabr ayından 2010-cu ilin fevral ayınadək Dövlət Sərhəd Xidmətinin N saylı hərbi hissəsinin 7-ci sərhəd zastavasında zastava rəisinin mənəvi-psixoloji hazırlıq üzrə müavini vəzifəsində xidmət edib.
Hərbi xidməti
2010-cu ilin fevral-may aylarından Azərbaycan Republikası Milli Aviasiya Akademiyasında pilot hazırlığı kursunu bitirmişdir. Həmin ilin mayından etibarən DSX-nin N saylı hərbi hissəsində xidmətə başlayıb. Avqustun 9-da N saylı hərbi hissədə təyyarəçi-şturman vəzifəsinə təyin edilib. 2012-ci ilin fevral-iyul aylarında Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının Kazan şəhərində Mi-17 1V helikopterində pilot hazırlığının təkmilləşdirilməsi kursundə olmuşdur.