cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dilşad Elbrus
Həyatı
Dilşad Talıbxan Elbrus 1916-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. Atası Talıbxan bəy Çar Rusiyası və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Şamaxıda, Qubada və başqa şəhərlərdə polis rəisi işləmişdir. Azərbaycan Sovet Rusiyasının işğalı altına keçdikdən sonra Talıbxan bəyin bütün əmlakı müsadirə olunmuş, özü isə qətlə yetirilmişdir.
Atası qətlə yetiriləndə Dilşad xanım 5 yaşında idi. O, anası Xeyrənnisə xanım, bacıları Qəmər, Sürəyya və dayısı Hüseyn bəy Mirzəcamalovun himayəsində Türkiyəyə köçərək, İstanbulda yerləşmişdir.
Fəaliyyəti
thumb|180px|left|Soldan sağa: Rəmziyə Akpınar, Adnan Sokullu, Səid Akpınar, İhsan Özdoğan, Dilşad Talıbxan Elbrus, Belkis Özdoğan. 1942 Dilşad Talıbxan Elbrus 1931-ci ildə İstanbul Qız Liseyini bitirmişdir. İstanbul Universiteti fənn fakültəsi fizika-kimya bölümündə ali təhsil almış, 1934-cü ildə qurtarmışdır. Təhsil aldığı fakültənin Təcrübi Fizika İnstitutunda 27 dekabr 1934-cü ildə assistent kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 5 iyun 1949-cu ildə dissertasiya müdafiə etmişdir. 1954-cü ilin noyabr ayında dosent adını almışdır. 1957-ci ilin noyabr ayında İzmirdə Ege Universiteti tibb fakültəsi Fizika İnstitutuna dəyişilmişdir.
Dilşad Talıbxan Elbrus 11 iyul 1961-ci ildə İzmirdə Ege Universitetinin professoru seçilmişdir. İki kitabı çap olunmuşdur.
Dilşad Talıbxan Elbrus rus, alman, ingilis dillərini mükəmməl bilmişdir. İngiltərənin və İsveçrənin müxtəlif universitetlərində uzun illər çalışmışdır.
Dilşad Talıbxan Elbrus 1976-cı ildə təqaüdə çıxmış, 11 aprel 1979-cu ildə vəfat etmişdir.
Ailə həyatı
Dilşad Talıbxan Elbrus məsləkdaşı, fizika professoru Adnan Sokullu (1910–2005) ilə ailə quraraq Sokullu soyadını qəbul etmişdir. Evlilik həyatında İstanbulda yaşamışdır. Bir müddətdən sonra ayrılmışlar. Ayrıldıqdan sonra İstanbuldan İzmirə köçmüşdür.
Proprioseiopsis bulga
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Allahyarlı (Beyləqan)
Allahyarlı — Azərbaycan Respublikasının Beyləqan rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Beyləqan rayonunun faktiki mövcud olan Allahyarlı kəndi dürüstləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, bu kənd mərkəz olmaqla Allahyarlı kənd Soveti yaradılmışdır.
Toponimikası
1986-cı ildə Biləsuvar rayonunun Səmədabad kəndindən köçmüş allahyarlı nəslinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində salınmışdır. Allahyarlılar vaxtilə Birinci Şahsevən kəndinin yaxınlığında Allahyarlı obası deyilən yerdə yaşamış, sonralar Səmədabad kəndinə köçmüşdülər.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Mil düzündə yerləşir.
Əhalisi
Əhalisi 672 nəfərdir (2010). Kənd əhalisi türkmənlərdən ibarətdir.
Xaç atası 3 (film, 1990)
Xaç atası 3 — rejissor Frensis Ford Koppolanın 1990-cı ildə çəkdiyi film. Məşhur qanqster film-trilogiyasının sonuncu hissəsi. Yeddi nominasyada Oskar mükafatına namizəd olub.
Məzmun
"Xaç atası" trilogiyası bu filmlə başa çatır. Ötən seriyadakı hadisələrdən 20 il sonra Maykl Korleone qanuni bizneslə məşğul olmağa başlayır. Lakin klanın daxilində olan müqavimət onu artıq sınanmış qan üsullarına əl atmağa məcbur edir. Və bu faciəvi sonluqla bitir. Bunların hamısı Koppolanın əvvəlki iki seriyada olduğu kimi genişmiqyaslı, akademik, dinamik və eyni zamanda çox sadə elementləri idi.
1979-cu il. Maykl Korleone övladlarını Key Adamsa tapşırıb Nyu-Yorka gəlir. Maykl xeyriyyəçiliklə məşğul olduğuna görə Roma papası tərəfindən mükafatla təltif olunur. Mükafat təqdim olunan vaxt o, həmin yerə çoxdan bəri üzlərini görmədiyi arvadı və uşaqlarını dəvət edir. Onun yeganə oğlu Entoni (Toni) Korleone hüquqşünaslıq təhsili almaq istəmir. Onun yeganə istəyi musiqiçi olmaqdır. Toni, Fredonun ölümündə atasını bağışlamır və ailə işlərinə qarışmaq istəmir. Maykl Tonini rahat buraxır və ona Merinin (Toninin bacısı) təsir edə biləcəyini düşünür.
Mayklın qızı Meri atasına iltifat göstərərək onun Vito Korleone adına xeyriyyə fondunu idarə edir. O, mükafatın atasına təqdim edilməsi mərasimində yüngülxasiyyət qohumu, Santino Korleonenin oğlu Vinçenso (Vinni) Korleone ilə eşqbazlıq edir. Korleone ailəsinin Nyu-Yorkdakı keçmiş biznesinin rəhbəri Coui Zaza və Vinni arasında mübahisə yaranır. Özündən çıxmış Vinni, Zazanı satqın adlandırır, amma don Korleone bunu müzakirə etməkdən boyun qaçırır və bir kənara çəkilib hadisələrin gedişatını gözləyir. Vinni və jurnalist qız Qreys Hamilton gecəni birlikdə keçirirlər. Bu vaxt Coui Zazanın göndərdiyi iki quldur Vinniyə sui-qəsd təşkil edirlər. Lakin bu qəsd uğursuz alınır və Vinçenso özü onları öldürür. Maykl Korleone Vinnini özünə yaxınlaşdırır və o, hər yerdə Mayklın yanında olur. Eyni zamanda onun qızı Meri ilə eşqbazlığı davam etdirir.
Maykl həm də Vatikanda Tom Haqenin böyük oğlu Endrü Haqenin və Siciliya kasıblarına 100 milyon dollar verən arxiyepiskop Gildeyin işlərini yoluna qoyur. Gildey Vatikan bankına rəhbərlik etməyə başlayır, ancaq səriştəsi olmadığından 769 milyon dollar israfçılığa yol verir. Maykl ona səhmlərin "İmmobiliar" şirkəti ilə mübadiləsi olacağını deyir.
Korleone ailəsinin köhnə dostu olan Don Altobello digər kriminal ailələrlə Korleone ailəsi arasında vasitəçidir. Digər ailələr də "İmmobiliar"la olan sazişdə iştirak etmək istəyirlər. Lakin Maykl öz adını ucaltmaq üçün nələr çəkdiyini anlayır və digər ailələrin burada iştirakının olmasını istəmir. Çünki onlar sazişə daxil olsalar artıq "İmmobiliar"ın nöqsansız olmadığı üzə çıxa bilər. Maykl ailələri Atlantik-Sitiyə müzakirəyə çağırır.
Mayklın məsləhəti onun ümumi işlərdən çıxması və bütün pulların bölüşdürülməsi olur. Çoxları bu fikirlə razılaşsa da, Coui Zaza öz narazılığını bildirir, Mayklı düşməni adlandıraraq müzakirə otağını tərk edir. Don Altobello onu sakitləşdirmək üçün ardınca gedir. Bu vaxt müzakirə otağına basqın edilir. Məlum olur ki, qapılar da bağlanıb. Hamı çaşqınlıq içində qalsa da, Mayklla Vinçenso gizlənə bilirlər. Komissiyanın sağ qalan nümayəndələri Zazanın tərəfinə keçirlər.
Maykl Altobellonun satqınlığını başa düşür və bu vaxt onun şəkərli diabeti öz işini görməyə başlayır. O, komaya düşür. Vinni küçədəki qırğını yoluna qoyur və Coui Zazanı öldürür. Maykl onun bu hərəkətindən narazı qalır. O, Altobello ilə görüşündə Siciliyaya getməyi qərara alır. Maykl Siciliyada Korleone ailəsinin keçmiş dostu don Tommazino ilə görüşür. O, Maykla vuruşmada əsl günahkar kimi don Lukkezinin və lazım gələrsə müttəfiq ola biləcəyi kardinal Lambertonun adını deyir.
Meri ilə Vinninin eşqbazlığı dərinə gedir. Don Korleone qan qohumluğu əlaqələrinə görə qızından bu münasibətlərin bitməsini tələb edir. Maykl Korleone Vinniyə Meri ilə qaçmaq bəhanəsilə satqınlığı Altobellonun xeyrinə olaraq oynamağı tapşırır. Oyun baş tutur: Altobello Vinçensonu don Lukkeziyə təqdim edir. Danışıq və satqınlıq sübut olunur. Mayklın bacısı Konni Korleone Cinçensoya dəstək verir. Don Altobello Moska adlı qatili Mayklı öldürmək üçün hazırlayır. Moska don Tommazinonu öldürür.
Maykl kardinal Lamberto ilə görüşür və ona bildirir ki, Vatikan bankında fırıldaq olub. Elə bu günlərdə Siciliyada Pasxa bayramı vaxtı Palermoda Toni Korleonenin yaradıcılıq debütü baş tutur. Bütün ailə bunun şahidi olmaqdan ötrü Siciliyaya gəlir. Gələnlər arasında Key Adams da olur və Maykl ondan bütün olanlara görə üzr istəyir. Roma papası vəfat edir. Kardinal Lamberto yeni pontifik seçir. Bu vaxt arxiyepiskop Giley və don Lukkezinin maliyyə fırıldağı məsələsi üzə çıxır.
Don Tommazinonun qəbri başında Maykl Tanrıdan ruhunun təmizlənməsini istəyir. Onun məqsədi ailəsini kriminal aləmdən çıxarmaq və ömrünü adi adam kimi yaşamaq idi. Vinni Lukkezi, Altobello və Gildeyə qarşı müharibə başlamaq istəyir, lakin Maykl daha qan tökmək istəmədiyini bildirir. Vinçenso hakimiyyət istəyir və don Korleonedən göstəriş gözləyir. Onun əvəzinə Korleone ailəsinin başına keçməsi üçün Maykl Vinçensodan Merri ilə münasibətlərinə nöqtə qoymağı tələb edir. Bunu o, yalnız qızının gələcək təhlükəsizliyi üçün edir. Vinçenso hakimiyyət naminə məhəbbətindən keçəcəyinə hazır olduğunu bildirir. Artıq onun adı don Vinçenso Korleonedir – yeni xaç atası...
Açılış Toni Korleonenin iştirakı ilə opera premyerasında olur. Maykl "İmmobiliar"ın saziş işini tamamladığını bilir. Vinsent Meri ilə əlaqələrini kəsir. Konni Korleone don Altobelloya zəhər verir. Muzdlu qatil Maykla qəsd edir. Lakin atılan güllə operanın çıxışında Merini öldürür. Vinsent Moskanı öldürür. Beləcə, Mayklın əlaqəsi kriminal aləmdən tamamilə üzülür.
Çox illər sonra Maykl Korleone tək-tənha Siciliyadakı evində həyətdə oturmuş halda göstərilir. O, qızını və arvadını xatırlayır. Ölərkən Maykl kinotrilogiyanın bitməsinə işarə edən portağalı əlindən yerə salır...
Bidens maximowicziana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hava hücumundan müdafiə (film, 1940)
Məzmun
Film müharibə şəraitində Bakının hava hücumundan müdafiəsinin təşkilindən danışır.
Fərid Dadaşov
Dadaşov Fərid Həsən oğlu — görkəmli alim-geoloq, pedaqoq, elmi təşkilatçı və elmi biliklərin təbliğatçısı. Geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor.
İnqression sahil
İnqression sahil-inqressiya nəticəsində yaranan girintili-çıxıntılı  dəniz  sahili. Qurunun enməsi nəticəsində əmələ gələn İ.s. parçalanma tipinə görə müxtəlif olur: fiord, şxer /qlyasial mənşəli/, rias, körfəz /flyü-vial/, aral /eol/,  dalmasiya /struk-tur-denudasion/ və b.
Fərid Dadaşov
Elmi fəaliyyət
Günəşli neft yatağını ilk kəşf edənlərdəndir. 1988-ci ildə "Azərbaycan SSR-in neft və qaz yataqları və perspektiv strukturları xəritəsi"nə görə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.
300-dən çox elmi işin, 8 monoqrafiyanın, 3 müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifidir. "Azərbaycanın geokimyəvi anomaliyaları", "Azərbaycanın neft-qaz yataqları və perspektivli sahələri", "Xəzər dənizinin palçıq vulkanları", "Azərbaycanın neft və qaz ehtiyatlarının xəritəsi", "Azərbaycanın təbii qazları" xəritələrin müəlliflərindən biridir.
15 il ərzində doktorluq dərəcəsi vermək üzrə Elmi Şuranın sədri olmuşdur. 18 geologiya-mineralogiya elmləri namizədi, 3 elmlər doktoru hazırlamışdır.
Osman (Türümbət)
Osman — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Türümbət kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100%) üstünlük təşkil edir.
Şeytanağacı
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
İnflüvi
İnflüvi- İnfluo-axıram/ – karst boşluğunun dibində çöküntü. İ. karst damının uçub tökülməsi nəticəsində, eləcə də əsasən damdan sızan və  divarlarla axan karbonatlı, dəmirli, gipsli məh-lullardan ayrılan kimyəvi çöküntülər hesabına əmələ gəlir.
Mərs-əl-Kəbir
Mers Əl Kəbir (ərəbcə:المرسى الكبير) — Şimali Əlcəzairdə, Aralıq dənizi sahilində port şəhəridir. thumbnail
Oniks çayı
Oniks çayı — Antarktidanın ən uzun çayı. Çay Viktoriya Torpağının Rayt və quru Mak-Medro vadiləri ilə axır. Mak-Medro vadisi il boyu yağıntıdan məhrumdur. Çayın uzunluğu 30 km təşkil edir. Çayın mənsəbi Vanda gölüdür.
Suyunun səviyyəsin günlük və mövsümdən asılı olaraq dəyişir. Çayın qolları yayın yonlarına yaxın (fevral, mart) buzdan azad olur. Bəzən illlərlə çay suyunu gölə çatdıra bilmir. Bəzən isə gursulu dörünü müşahidə etmək olur. 1984-cü ildə hətta yenizelandiyalılar çayla onun mənsəbinə enə bilmişlər. .
center|thumb|500px|[[Rayt vadisi]]
İzoxazmlar
İzoxazmlar- yer səthinin tektonik qırılmalarla eyni dərəcədə parçalanmış sahələrini birləşdirən xətt. Parçalanma dərə-cəsi K=L formulasına görə təyin edilir. Burada L-qırılmanın uzunluğunu, S-zonaların sahəsini, m-qırılmanın aralanmasını göstərir. Məfhumu ilk dəfə Səmədov /1961/ irəli sürmüş və Azərbaycanın izoxazmlər xəritəsini tərtib etmişdir.
Tell Abad
thumb|350px|[[Mesopotamiya xəritəsi.|Tell Abad № 11 ilə göstərilib.]] Abada - İraqın Diyala çayı hövzəsində yerləşən arxeoloji abidə.
Tədqiqi
Yaşayış yenində arxeoloji qazıntılar 1977-1978-ci illərdə Sabah Abboud Jasimin rəhbərliyi ilə aparılmışdır. Orada Übeyd mədəniyyətinə aid dulusçuluq aşkar edilmişdir (III səviyyə), bir hissəsi Samərra, Çoqa Mami və Xassuna mədəniyyətindən götürülmüşdür. Burada 14-16 otaqdan ibarət böyük evlər də tapıldı. Daha sonra Hacı Məhəmməd tipli keramika, habelə böyük evlər, o cümlədən ictimai bina olma ehtimalı olan bir ev 2-ci səviyyədən aşkar edilmişdir. Bu təbəqələrdən çox miqdarda çaxmaqdaşı, gil heykəlciklər, sümük və daş əşyalar, uşaq qəbirləri və s. aşkarlandı. Qalinj Ağa D tipli keramika parçaları və Dalma təpə tipli barmaq basqılı keramika nümunələri, Übeyd IV tipli keramikanın tək örnəkləridir.
Asif Rzayev
Asif Hacı oğlu Rzayev (26 iyun 1948) — texnika üzrə elmlər doktoru, AMEA-nın İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun Laboratoriya rəhbəri.
Həyatı
Rzayev Asif Hacı oğlu 1948-ci ilin iyun ayının 26-da Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Neft və Kimya institutunun energetika fakultəsini bitirmiş. Ordu sıralarında xidmət etmiş, 1972-ci ildən Sumqayıt şəhərində, ETLİ "Neftkimyaavtomat"-da əmək fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1973-cü ildə aspiranturaya daxil olaraq neft məhsullarının magistral borularda ardıcıl nəqli zamanı onların axırıncı məntəqədə paylanmasının avtomatlaşdırılması problemi ilə məşğul olmuş və 1983-cü ildə "Ardıcıl vurulmada neft məhsullarının paylanmasını idarəetmənın avtomatlaşdırılması" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1983–1985-ci illərdə rezervuarlarda neft məhsullarının miqdarının ölçülməsı məsələləri ilə məşğul olmuş, eyni zamanda İrak Respublikasının mədənləri üçün lay təzyiqini sabit saxlama prosseslərini idarə etmək məqsədi ilə nasoslarıidarə edən mikroprosessorlu idarə qurğusunun yaradılmasına rəhbərlik etmişdir. 1985-ci ildən lokal idarə qurğuları laboratoriyasına rəhbərlik edərək bir sıra telemexanik sistemlərin "TM-Şelf", "TM-620 mikro", "TM-AQM", "TM-Gilavar" "NUR" yaradılması və Neft daşları, Arxanğelskneft, Voyvojneft, Komi Respublikasının, Türkmənistan Respublikasının, Salyan OYL şirkətinin mədənlərində tətbiqi ilə bilavasitə məşğul olmuş və bu sistemlərin modernləşdirilməsinə nail olmuşdur. 2008-ci ildən AMEA İdarəetmə Sistemləri institutunda laboratoriya rəhbəri vəzifəsinə seçilmişdir. Onun əsas tədqiqat istiqaməti neftçıxarma obyektlərinin nəzarət diaqnostika və idarəetmə sistemlərinin yaradılması olmuşdur. 2017-ci ildə 3338.01 — "Sistemli analiz, idarəetmə və informasiyanın işlənməsi" ixtisası üzrə "Az debitli quyulardan neftçıxarma proseslərinin küy monitorinq, diaqnostika, idarəetmə texnologiya və sistemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. O, bu sistemlərin müasir mikrokontrollerlər, informasiya texnologiyaları əsasında yaradılması və sənayeyə tətbiqi sahəsində tanınmış ixtisasçıdır. Hal-hazırda institutda onun bilavasitə iştirakı ilə bir sıra sənaye əhəmiyyətli innovasiya yönümlü informasiya sistemləri yaradılır. A. H. Rzayev Kibernetika institutundakı ixtisaslaşmış şuranın üzvüdür. Ailəlidir. İki oğlu, bir qızı, Asif, Səriyə, Güldanə, Nailə, Amal, Rasim və Nilay adlı yeddi nəvəsi var.
Pedaqoji fəaliyyəti
1978–1987-ci illərdə indiki Sumqayıt Dövlət Univestetində "Elektrotexnika", "Ölçü texnikası" və "AVtomatıkanın elektron qurğuları" fənlərindən mühazirələr və praktiki işlər aparmışdır.
Məqalələr
Və s.
Aşıqalılar
Aşıqalılar — Azərbaycan Respublikasının Beyləqan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 22 may 2007-ci il tarixli, 345-IIIQ saylı Qərarı ilə Beyləqan rayonunun Aşıqalılar kəndi Əhmədli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Aşıqalılar kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 2016 nəfərdir (2009). Kənd əhalisi Türkmənlərdən ibarətdir.
Bidens brandegeei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Proprioseiopsis caliensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Marisol Karratu
Marisol Karratu (d. 15 iyul 1986; Buenos-Ayres, Argentina) — Argentinanı təmsil edən həndbolçu.
Xoana İasoi
Xoana İasoi (d. 3 iyun 1992; Buenos-Ayres, Argentina) — Argentinanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Xoana İasoi Argentina yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Argentina yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını sonuncu, 12-ci yerdə başa vurdu.
Hava hücumundan müdafiə (film, 1960)
Məzmun
Filmdə düşmənin müxtəlif hava hücumu vasitələrini dəf etmək üçün görülən tədbirlərdən danışılır.
Əyn-əl-Türk
Ayn Əl Türk (ərəbcə:عين الترك) — Əlcəzairin şimalında Oran vilayətində, Aralıq dənizi sahilində yerləşən şəhər. Doqquz bələdiyyəsi var, eyni adı daşıyan çimərliyi var. Əlcəzairin önəmli turizm mərkəzlərindən biridir.
Qeroevsk
Kerç yaxınlığında (Krım vilayəti) tarixi kənd. Buradakı qədim kurqanlar hələ XIX əsrdə aşkar edilib öyrənilmişdir. Kırım torpağındakı həmin məzarlıqların Skiflərə qədərki mədəni Kırımım əski abidələri olduğu müəyyən edilmişdir. İndi vilayətin Sak rayonuna aid olan öz yaşı qədər adı da qədim olan El Tekin kəndi Geroevek (Qəhramanlı) adlanır. Bu kiçik kənd vaxtilə mövcud olmuş böyük bir şəhərin qalıqları üzərində yerləşir; arxeoloji axtarışlar nəticəsində burada eramızdan əvvəl VIəsrə aid qədim yaşayış məskəninin qalıqları, müdafiə divarları, ev-məişət avadanlıqları nümunələri aşkar edilmişdir. Şübhəsiz, ad dəyişmədəki bu hal təsadüfi qəbul edilməməlidir. Hər halda yeni ad qədim türk adı ilə müəyyən mənada uyğun seçilmiş addır. Kəndin əsil adının tərkibindəki təkin ~ tekin sözü hunlarda və qədim türklərdə yüksək rütbə adı olub "bahadır" mənasında xan ailəsi üzvünün adına qoşulan titul, "şahzadə" deməkdir. Səlcuqlar sülaləsinə aid olan böyük Türk dünyasınca bir çox şahlar, sərkərdələr təkin titulunu daşımışlar. Samanilər sülaləsindən Alp Təkin, Bilgə Təkin; Qaraxanilərdə Səbuk Təkin, Ali Təkin…. Qədim türklərdə şərəf adı və ünvanını tədqiq edən prof. Abdulkadir Donuk "tekin" adı barədə yazır: hökmdar ailəsi mənsublarına "Tekin" deyilirdi. (Kitabelerdən: II Göy Türk xaqanı Bilgenin kiçik qardaşı Kül Tekin və eyni ailədən Orhun kitabələrinin yazarı Yolluğ Tekin). Tekin ünvanı Ak Hun paraları üzərində (630–658) görünməkdə olduğu kimi, Uyğurların mənşə əfsanəsində "Or-Tekin" bir türk ünvanı olaraq keçməkdə və 924–926-cı illərdə Turfan Uyqur Xaqanının ünvanı olaraq görünməkdə, Türk Bulqar kitabələrində "xanın qardaşı və ya oğlu" anlamını daşımaqdadır.1. Tarixçi-filoloq Nikolay Baskakov da "Iqor alayı haqqında dastan"ın türk leksikası" kitabında tekin sözünün "knyaz, prins" mənasında hun və digər qədim türk xalqlarında titul (xan ailəsinin kiçik üzvlərinin adlarına əlavə edilən ad) olduğunu göstərirdi. 2. Görkəmli türkoloq Malov da "qədim türk yazılı abidələrində tigin şahzadə deməkdir," deyə yazırdı. Həmədan yaxınlığında (İran) Kara Tigin cayırı (ovalığı) vardır. Yurdumuzun Şirvan əyalətində (Ağdaş r.) daxil olan Qaradeyin (belə yazılır!) adlı bir yadigar kənd var. Ad tarixən qara və deyin "tekin" şahzadə sözündən yaranmışdır. Türk əsilli Rus soyu Karatiginlər (bu familiyadan məşhur sənətkarlar çıxmışdır) Kara + tekin adından formalaşmışdır.
Mənbə
Minaxanım Təkləli. Türk kitabı. Unudulan tarix. Dəyişdirilən adlarBakı, Nurlar, 2009, səh.91–92
Madura boğazı
Madura boğazı - Malay arxipelaqına daxil olan Yava adasını Madura adasından ayırır. Sakit okeanına daxil olan Bali dənizini Yava dənizi ilə birləşdirir. Qərbdə və qədim İndoneziya mənbələrində Surabay boğazı adlandırılrdı.
Coğrafiyası
Ən dar yeri 4,9 km (Madura rayonunun cənub-qərbində). Boğaz daxilində bir neçə kiçik adalar vardır (Kambinq, Qetenq, Ketapoenq, Qiliraya, Qilitimur).
Təbiəti
Boğazın suyu Bali və Yava dənizinin suyuna nisbətən duzluluğu azdır. Əsas səbəb isə boğaza tökülən Brontas çayıdır. Bu çay təkcə boğazın suyuna deyil, həmdə onun dibinə tonlarla çöküntü gətirir. Sularında 78 bioloji növ yaşayır. Bunlardan 26-sı balıq növüdür. Ekoloji vəziyyət nisbətən gərgindir. Səbəb isə Brantas çayı sahilində fəaliyyət göstərən müəssisələrdir.
Külcə
Külcə və yaxud İnin  — Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda qəza, şəhər.
Tarixi
Göytürk xaqanlığı dönəmində dağüstü yaylalardan biri Külcə adlanırdı.
Hindistan istiqamətində Qerman və Robert Şlaqintveyt qardaşları bu ərəfədə Mərkəzi Asiyaya doğru irələləməkdə idilər. Onlar Təkla-Məkan səhrasının cənubunda yerləşən Xotana qədər gələ bilsələr də Yarkəndə çata bilmədilər.
1865-ci ildə V.Q.Djonson Xotanda on altı gün qalmaqla şəhərin coğrafi koordinatlarını müəyyən etdi. Hindistan topoqrafiya idarəsinin nümayəndəsi Mirzə Şudça Amu-Dəryaya çatır, Çakmak-Kul gölünü aşkar etdikdən sonra Qaşqar istiqamət götürür. Xeyuord həmin ildə Pişəvərdən Yarkəndə daxil olarkən Qaraqaş Yarkənd-Dərya çaylarının ümumi axınını müəyyən etməyə nail oldu.
Səyyahlar 1890-cu ildən sonrakı dövrdə Monqolustan, Tibet və Çin Türkistanında daha böyük nailiyyətlər əldə etdilər. Prejevalski istisna olmaqla ilk əvvəllər Tibet yaylasına şimaldan daxil olmaq müvəffəqiyyətsizliyə uğrasa da sonrakı ekspedisiyalar uğurla nəticələndi. Lakin Çin Türkistanının öyrənilməsində ingilis tədqiqatçısı Litldeylin rolu daha böyük olmuşdur. O, 1893-cü ildə bütün Rusiya ərazisini keçməklə səyahətə başlamaq qərarına gəlir. Səmərqənd, Kaşkar, Aksu və Lob-Noru keçməklə Çinin şimalında Lançjov şəhərinə çatır, daha sonra Pekinə səyahətini davam etdirir. Növbəti ekspedisiyasını Litldeyl Istanbul, Poti, Bakı, Marı, Buxara, Kokand, Kaşkar istiqamətində davam etdirir. Bu ərəfədə Tibetdən Lxasa gedən yolun böyük əhəmiyyət kəsb etmədiyini düşünən Liven Qedin Şimali Tibet və Tarim çayı hövzəsini tədqiq etməyi qərara alır. Xotan və Yarkənd arasından keçərkən qumla basdırılmış şəhərlər müəyyən etməklə Lob-Nor gölünə çatır.
Sportinq Portuqaliya BK
Sportinq Portuqaliya, 1927-ci ildə qurulan Portuqal basketbol komandasıdır. Bu, Sportinq Lissabon FK klubuna aiddir.
Uğurları
Qalibiyyət (9): 1953/54, 1955/56, 1959/60, 1968/69, 1975/76, 1977/78, 1980/81, 1981/82, 2020/21
Qalibiyyət (8):  1954/55, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1979/80, 2019/20, 2020/21, 2021/22
Qalibiyyət (2):  2021, 2022
Qalibiyyət (1): 2021–22
Bidens melchertii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Proprioseiopsis campanulus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Qaraboğaz düzənliyi
Qaraboğaz düzənliyi — Abşeron yarımadasının şimal-qərbində yerləşən dağ ətəyi düzənlik. Sumqayıt şəhərindən 6–7 km şimalda yerləşir. Abrazion-akkumlyativ dördüncü dövrə aid suxurlar yayılmışdır. Düzənlikdə əsasən Sumqayıt şəhərinin sənaye müəssisələri yerləşir. Ekoloji baxımdan olduqca çirklənmişdir. Sumqayıtçayla Tuğ çayının arasında yerləşir.
İqlimi
Yayı quraq, qışı mülayim isti keçən yarımsəhra və quru çöl iqliminə sahibdir. Yay ayları yüksək temperatur, zəif rütubətlilik xarakterikdir. İl ərzində 200–300 mm yağıntı düşür. İlin quraq dövründə (aprel-sentyabr) cəmi 100 mm, rütubətli dövründə isə 150–200 mm yağıntı olur. İlin cəmi 70-90 günü yağıntı yağır. Qar örtüyü yerdə cəmi 10-20 gün arası qalır. Orta ilik temperatur 10-14 °C-dir. Yanvar ayının orta temperaturu 0 +3 °C, iyul ayının isə 25-27 °C olur. Buxarlanma olduqca yüksəkdir.
Lanşaftı
Bölgə düzənlikdən ibarətdir. Boz, boz-qonur, şoran torpaqları vardır. Küləyin fəaliyyəti və yüksək buxarlanma torpaq yaranma prosesini yavaşıdır. Torpaqların tərkibində gilli suxurların faizi yüksəkdir. Üstəlik içərisində qum, əhəngdaşı çınqıl elementləri belə vardır. Torpağın humus qatı olduqca zəifdir.
Florası
Yarımsəhra-quru çöl iqliminə sahib olduğundan istiyə və şoranlığa davamlı kol və ot bitkiləri bitir. Burada əsasən yovşan, efemerli, kserofit ot bitkiləri yayılmışdır. Ərazidə bölgənin endemik bitkisi olan Bakı cuzğununa rast gəlinir. Yulğunlar lokalda olsa sıx keçilməzliklər əmələ gətirə bilir (əsasən Sumqayıtçay ətrafında).
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Yaramaz qızlar — 2004-cü il amerikan komediya filmi. Filmin rejissoru Mark Uotersdir; o əvvəllər də Lindsi Lohanla birgə "Dəli cümə günü" filminin çəkilişlərində iştirak etmişdi. Filmin Teqlaynı: "Ehtiyatlı ol! Onlar Sənin arxandadırlar!".
Məzmun
Keydi Hiron (Lindsi Lohan), zooloq ailəsinin 16 yaşlı qızı, Afrikadan köçərək Amerikaya gəlir. O Evastondakı (İllinoys ştatı) Nort-Şort dövlət orta məktəbində özünün birinci tədris gününə hələ hazır deyil. Cəmiyyətdən qovulmuş Cennis (Lizzi Kaplan) və Demienin köməyi ilə Keydi məktəbin bir-birindən fərqli kompaniyaları haqqda öyrənir. Cennis xəbərdarlıq edir ki, məktəbin 3 ən populyar qızlarından uzaq gəzmək lazımdır, xüsusən də bu qızların başçısı və çox pis dili olan Recina Corcdan (Reyçel Makadams) eytiyatlı olmaq lazımdır. Bu qızlar özlərini "Baunti" adlandırırlar. Recina bir zaman Cennisin ən yaxın rəfiqəsi idi. Lakin 8-ci sinifdə oxuyarkən onlar artıq bir-birinə nifrət edirdilər, çünki o vaxt Recina hamıya yaydı ki, guya Cennis lezbiyandır. Buna baxmayaraq, "Baunti"lər Keydini öz komandasına götürməyə qərar verdilər və dərsdən sonra onlarla birgə şəhərdə gəzişməyi təklif etdilər. Keydinin Recinanın komandasına qəbul olduğunu öyrənən Cennis yeni intiqam planı hazırladı və bu planla Recinanın onu uzun müddət ərzində alçaltmasına və Keydini bu işdə bir oyuncaq kimi istifadə etməsinə son qoymağa qərar verdi.
Keydi Cennisin planı üzrə "Baunti" qızların rəğbətini və simpatiyasını qazanmağa çalışır və bu yolla Recinanın tam məxfi kitabı haqqda öyrənir. Bu kitabda məktəbdə oxuyan qızların (və müəllimlərin) ünvanına deyilən bütün pis şaiyələr, sirrlər və qeybətlər yazılıb. Çox keçmədən Keydi Recinanın keçmiş-boyfriendi Aaron Semüelsə (Conatan Bennett) aşiq olur, amma Helloven bayramında Recina peşakarcasına Aaronu yenidən özünə bağlaya bilir. Recinaya nifrət edən Keydi Cenisin təklifini qəbul edir: onlar Recinanın populyarlığını yox dərəcəsinə salmaq üçün plan hazırlayırlar. Onlar Recinanı eybəcər etməyi, Aaronla ayırmağı, rəfiqələri ilə — varlı və sadiq Qrethen Vinners və gözəl, amma bir az səfeh Karen Smitlə (Amanda Seyfrid) əlaqələrini korlamağı qərara alırlar. Bundan sonra Keydi Aaronun diqqətini cəlb etmək məqsədilə yalandan riyaziyyatdan heç nə anlamadığını göstərir. O həmçinin Aarona Recinanın ona xəyanət etdiyini deyir və bundan sonra Aaron onunla ayrılır. Keydi həmçinin Recinanı yüksək kalorili qidalandırıcı baton yeməyə inandırır və bu batonların arıqlamağa kömək edəcəyini deyir.
Ancaq Keydi getdikcə öz individuallığını itirərək Recinanın remeykinə çevrilir. O da qəzəbli və bütün günü öz görünüşü haqqda düşünən "barbi" qıza çevrilir. Həddindən artıq kökəlmiş Recinanı "Baunti" qızlar qovur və Keydi kompaniyanın yeni liderinə çevrilir. "Tacqoyulma" şərəfinə düzənlənmiş partidə Keydi öz yeni rəfiqələri ilə vaxtını keçirir, Cennis və Demieni isə ora çağırmır; buna görə də onlar dalaşırlar. Parti zamanı Keydi həm də Aaronla dalaşır — Aaron Keydinin artıq ikinci Recinaya çevrildiyini deyir.
Recina "arıqladıcı" batonlar və Keydi ilə Aaron arasında olan əlaqələr haqqda həqiqəti öyrənir. Recina cavab olaraq intiqam alır. O özünün sirli kitabının içində olan bütün məlumatı məktəblə bir edərək, qızlar arasında yaranan dava-dalaşı sakitcə seyr edir.
Özünə olabiləcək şübhələrin qarşısını almaq və günahların hamısını Keydi, Qrethen və Karen üzərində olması üçün, Recina o kitaba öz adını da yazır. Konflikt sonda direktor Ron Düval tərəfinən həll edilir. Riyaziyyat müəllimi miss Norberi (onun haqqında narkotik alış-verişi barədə böhtan yazılmışdı) qızlara anladır ki, bütün bu situasiyada yalnız onlar özləri günahkardılar. O dərsdən sonra idman zalında bütün qızları yığaraq, onların bir-birindən üzr istəməsini xahiş etdi. Cennis Recinaya planlaşdırdığı intiqamı etiraf edir və bütün qızların dəstəyi ilə onu lağa qoyur. Recina tələsik məktəbdən bayıra çıxır, Keydi isə onunla barışmaq istəyi ilə onun dalınca qaçır. Həyətdə Recina Keydini təhqir edir və əsəbi vəziyyətdə olduğundan yaxınlıqdan keçən məktəb avtobusunu görmür; o avtobusun altında qalaraq onurğa nahiyyəsindən xəsarət alır. Bəziləri hesab edirlər ki, Recinanı məhz Keydi avtobus altına atmışdı.
Valideynlərinin və dostlarının inamını itirən, sinif yoldaşları, xüsusən də Aaron tərəfindən rədd edilən Keydi yenidən əvvləki kimi olacağını qərara alır. O, özünün əvvəlki şəxsiyyətinə qayıdır. Miss Norberi tərəfindən bir cəza olaraq Keydi yenidən Riyliqaya qayıdır və bununla "Baunti"lər də öz statusunu itirir. Riyaziyyat üzrə Olimpiadada Keydinin rəqibi çirkin qız olur, lakin tezliklə Keydi anlayır ki, onun rəqibi nə qədər çirkin olsa da, bu onu məğlubiyyətdən xilas etməyəcək. Turnirdə Keydi qalib qəlir və məktəbə geri dönür.
Məktəb rəqslərində Keydini Balın Kraliçası elan edirlər. Keydi öz sinfi qarşısında çıxış edərək, onun qalibiyyətinin heç bir məna ifadə etmədiyini və bu balda iştirak edən hər bir qızın kraliça kimi gördüyünü deyir. Simvolik jest olaraq Keydi ona verilən tacı sındıraraq, hissələrini bütün qızlara verir. Keydi, Cenis, Demien, Aaron və "Baunti" qızlar ilə yenidən barışır.
"Baunti" yeni üzvlərlə yenidən formalaşır. Recina öz emosiyaların və neqativ enerjisini lazımi istiqamətə yönəltmək məqsədilə lakross komandasına üzv seçilir. Karen hava proqnozunun aparıcısı olur. Qrethen asiyalı qızlara qoşulur və onların başçısına çevrilir. Keydi isə Aaronla yenidən görüşməyə başlayır. Cennis Riyliqanın kapitanı Kevin Qnapur ilə görüşməyə başlayır.
Personajlar
Keydi Hiron — filmdə baş protaqonist. 16 yaşına kimi naturalist-valideynləri ilə birqə Afrikada yaşayıb. Məktəbdə onun ilk (sonradan isə ən yaxşı) dostları Cennis və Demien olur. Sonralar o həm də "Baunti"lərlə tanış olur və Cenisin planı üzrə Keydi onların qrupuna daxil olur. Əvvəlcə Recinaya heyran olan Keydi, sonradan ona nifrət edir, çünki parti zamanı o Aaronu öpür. Xeyirxah və sadəlövh olmasına baxmayaraq, o bir anda "əsl yaramaz qıza" çevrilə bilər.
Recina Corc — filmin baş antaqonist qəhrəmanı. Məktəbdə ən populyar qız, "Pətəklər kraliçası" statusun qalibi, "Baunti" qrupunun lideridir. Onun əsas kompromatı — içində məktəbdə oxuyan qızların sirrləri ilə dolu albom şəklində kitabdır. Hər şeyi hesablayan, lakin tez özündən çıxandır. İnsanlarla peşəkarcasına manipulyasiya edə bilir.
Karen Smit — Recinanın rəfiqəsi, "Baunti" qrupu içərisində ən səfeyidir. Hesab edir ki, döşləri ilə havanı proqnozlaşdırma istedadına malikdir. Yaramaz qızlar qrupunun üzvü olmasına baxmayaraq, o mehriban, xoşxasiyyətli qızdır və sədaqətli dostdur.
Cenis İen — Keydi və Demienin ən yaxın dostudur. Məktəb cəmiyyətindən qovulmuşdu. Məhz o "Baunti" qrupu ilə birləşməyə Keydini sövq etdi, çünki bu qrupun lideri Recina, Cenisin lezbiyan olduğunu bütün məktəbə yaymışdı. Parlaq və epatajlıdır.
Demien — Keydi və Cenisin ən yaxın dostudur və Cenis kimi məktəb cəmiyyətindən qovulmuşdu. Homoseksualdır, lakin bunu digərlərindən gizlətməyi düşünmür. Optimistdir və yaxşı yumor bacarığına malikdir.
Aaron Semüels — məktəb idman komandasının kapitanı, çox cazibədardır. Keydinin simpatiya obyekti, Recinanın isə eks-boyfriendidir.
Kevin Qnapur — riyaziyyat komandasının kapitanı. Keydini həmişə "Afrika" deyərək çağırır. Filmin sonunda Cenisə aşiq olur. Sevimli musiqi janrı repdir.
Trenk Pak — koreyalı qız. İdman məşqçisi ilə görüşür.
Sun Cin Din — koreyalı qız, Trenk Pakın rəfiqəsi. O da idman məşqçisi ilə görüşür, elə buna görə onlar sonda dalaşırlar.
Teylor Vendel — Ceyson uğrunda Qrethenin rəqibi. Sərt və tələbkar anası var.
Şeyn Oman — Recinanın boyfriendi.
Ceyson — Qrethenin boyfriendi, daim ona xəyanət edir.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Öküzə sitayiş - qədim dini dünyagörüşlərdən biri olan totemizmin təzahür forması.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Personajlar
Şeron Norberi — riyaziyyat müəllimi. Boşanıb, məhkəmə xərclərini ödəmək üçün 3 yerdə işləyir.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Qədim xalqların dini baxışlarında öküzə sitayiş
Bir çox tədqiqatçıların hesab etdiyi kimi, öküz ayini Şərq xalqlarının hələ ən qədim totemist təsəvvürlərinə gedib çıxır. Öküzə ehtiram Çatalquyukun saxsı qablarından əvvəlki dövrdə, neolitdə öz çiçəklənmə dövrünə çatmışdır. Paleolit dövründən başlayaraq və sonrakı dövrlərdə öküz müxtəlif tayfa və xalqlarda totem hesab edilmişdir. Məsələn, orta əsrlər türk tayfası oğuzların dastanında nəslin banisi Oğuz xaqanı haqqında deyilirdi: «Onun ayaqları öküzün ayaqları kimi, budları canavarın budu kimi, çiyinləri ayının çiyni kimi idi. Onu «öküz» adlandırırdılar».
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Personajlar
Ron Düval — məktəbin direktoru, gipslənmiş əli ilə gəzir. Miss Norberiyə aşiqdir.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Qədim xalqların dini baxışlarında öküzə sitayiş
Bir çox tayfalar öz başlanğıcını öküzlə əlaqələndirirdilər. Hunlar, monqollar və buryatlar başlanğıcı öküz nəslindən götürürdülər. Öküzün buynuzlarını isə cəsarət, hünər və güc rəmzi ilə əlaqələndirirdilər. Qazaxıstan petroqliflərində olan öküz təsvirləri haqqında analoji fikirlər söylənilirdi. Bunu əsasən hindu tayfalarının qədim dastanları ilə əlaqələndirmək mümkündür.
İranda və Orta Asiyanın bəzi vilayətlərində öküz müqəddəs heyvan olaraq məzdəkizm ayinlərinə daxil olmuş və «Avesta»da bu obrazlara tez-tez müraciət olunmuşdur. [7-ci yasna, XXV, 4]. Öküzlərə həsr olunmuş çoxlu təriflərə Riqveddə rast gəlmək olar. Hind dastanlarında öküz, həmçinin əzəmət və güc rəmzidir.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Personajlar
Missis Corc — Recinanın anası. Özünü yeniyetmə kimi aparır və qızını çox ərköyün böyüdür.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Qədim xalqların dini baxışlarında öküzə sitayiş
Tropik Afrika, Amazoniya və Avstraliyanın bəzi rayonlarında geridə qalmış tayfa və xalqlarda hazırda belə bir mərasim vardır: heyvan ovundan əvvəl, yerə onun təsviri çəkilir və and mərasimi yerinə yetirilir. Möhkəm əşya ilə vurulmuş zərbələrin izi qalmış bu heyvan təsvirləri Qobustanda da qeydə alınmışdır. Güman etmək olar ki, Qobustan ovçuları da ovdan əvvəl bu ovsunları icra edirdilər.
Öküz və qadın... Bu cür uyğunluq Avropanı oğurlamış Zevs haqqında rəvayət və Minotavr və Pasifay haqqında əsatirə sövq edir. Burada qadın yalnız nəslin başçısı kimi deyil, həm də heyvan əcdadla əlaqəyə girir. Buradan qadın və heyvan obrazlarının bərəkət ayini əmələ gəlir. Bu növ qayaüstü kompozisiyalara oxşar süjetlərə (qadın və heyvan obrazı) Fransanın madlen dövrü mağarasından (Aşağı Lojeri) qadın və maral rəsmində, qədim neolit dövrünün «şəhəri» Çatal-quyukun «Bərəkət ilahəsi məbədi»nin ön divarındakı (Anadolu qayaüstü təsvirləri) qadın və öküz təsvirlərində. İordaniya petroqliflərində iri öküz fonunda sxematik qadın fiqurlarında, Üst-tuba və Side petroqliflərində rast gəlmək olar.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
İnkişaf
Tina Fey Rozalind Vaysmanın "Queen Bees and Wannabes" romanını oxuduqdan dərhal sonra onu çox maraqlı və gülməli adlandırdı və prodüsser Lorn Mayklzla birgə romanın əsasında gözəl bir filmin çəkilişlərinə başlayacaqlarına qərar verdilər. Mayklz Paramount Pictures ilə əlaqə saxlayaraq kitabın müəllif hüquqlarını əldə edə bildi. Bundan sonra Tina ssenari yazılışlarına razı oldu. Tina romanda bir sıra süjet xətlərinin olmadığı qeyd edərək, məktəbdə oxuyarkən rastlaşdığı hadisələri və öz təxəyyülün köməyi ilə (xüsusən də cəmiyyətdən uzaqlaşdırılmış Cenis İen personajı qismində) filmin ssenarisinə əlavə etdi. Real Cenis İen Saturday Night Live epizodun çəkilişlərinə gələn ilk musiqili qonaq idi. Onun o zaman 17 yaşı var idi, o bir neçə mahnı ifa etdi və filmə diqqətlə baxsaq, fon rejimində onun mahnılarını eşitmək olar. Həmçinin filmdə Kaplanı davamlı sürətdə lesbiyan adlandırırlar və əslində Cenis İen personajı doğrudan da lesbiyandır.
İzostasiya fərziyyəsi
İzostasiya fərziyyəsi- XIX əsrin ortalarında müəyyən edilmiş izostaziya hadisəsinə əsaslanır. İlk dəfə izostaziyanın tektonik amil kimi roluna  1892-ci ildə amerikan geoloqu Datton fikir vermişdir. O, qeyd etmişdir ki, yer qabığının qalxma sahələrindən daşınan materiallar materikləri yüngülləşdirərək onların izostaziya tarazlığını pozur və həmin sahələr qalxmaya, gətirilən materialların toplandığı qonşu sahələr isə enməyə məruz qalır.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Qədim xalqların dini baxışlarında öküzə sitayiş
Öküz uzun müddət qədim ovçuların ehtiram obyektləri sırasında qalmışdır. Etnoqrafik məlumatlardan göründüyi kimi, öküz ibtidai ovçu tayfalarının ehtiram obyekti və totemi olmuşdur. Qədim dini təsəvvürlərdə öküzə sitayiş günəşə və ali səma allahına sitayişlə sıx əlaqəlidir. Antik müəlliflərin mənbələrindən göründüyü ki, Zevs və Mitra, Yupiter və Perun onlara ithaf olunmuş öküzlərlə müxtəlif mənalarda əlaqəlidir. Öküz təsvirləri bərəkət ayinləri ilə bağlı idilər. Burada təsvir olunmuş öküzə sitayişlə bağlı ovsun ayinləri totem əcdadlar haqqında rəvayətləri əks etdirərək, Azərbaycanın qədim sakinlərinin artıq paleolit dövründə təşəkkül tapmış dünyagörüşü təsəvvürlərinin çox mürəkkəbliyini göstərir.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Aktyor seçimi
Lindsi Lohan əvvləcə Recina Corc rolunu oynamalı idi. Lakin Lindsi hiss edirdi ki, o daha çox Keydi rolu üçün uyğundur. Çünki Recina rolu onun reputasiyasına xələl gətirə bilərdi. Keydi "Yaramaz qızlar" içərisində ortancıl mövqe tutur, bu da Lindsinin baş rolda çəkilməsinə imkan verdi. Reyçel Makadams Recina rolunu götürdü və Tinanın qeyd etdiyi kimi, "qəzəbli və enerjili" bir qadın rolunu Reyçel çox məharətlə oynadı. Amanda Seyfrid də Recina rolu üçün mübarizə aparırdı, lakin sonda o Karen rolunu götürdü.
Çəkiliş
Filmin süjetində Evaston şəhəri (İllinoys ştatı) göstərilsədə, əslində filmin çəkilişləri Toronto, Ontarioda yerləşən Etobicoke Collegiate Institute və Malvern Collegiate Institute'da, həmçinin Nyu-Cersinin Montclair High School. və Sherway Gardens'də baş tutmuşdu.
İzostasiya
İzostasiya- (yun. isostasios-ağırlıq) –  izostaziya tarazlığı, yer qabığının tarazlıq vəziyyəti. Bu zaman yer qabığı daha bərk və ağır substrat üzərində üzən kimi olur. Bununla əlaqədar, yer qabığı nə qədər qalın və bərk olarsa substrata bir o qədər dərin gömülür. Ona görə də dağların altında  mantiyada çıxıntılar əmələ gəlir. Yer qabığı demək olar ki, hər yerdə  tam izostaziya  vəziyyətinə yaxın olur.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Gəlirləri
İlk uik-enddə film ABŞ-nin 2839 kinoteatrlarında efirə verilmişdi və ümumi gəliri 24 432 195 $ təşkil etmişdi. Film prokatlarda satış miqdarına görə №1 film elan edilmişdi. Bu Lohanın ən yaxşı kinodebyutu idi. Tezliklə film beynəlxalq miqyasda 42 984 816, dünya üzrə isə 129 042 871 $ qəlir əldə etmişdi.
Tənqidçilərin mövqeyi
Film kinotənqidçilər tərəfindən əsasən müsbət rəy qazanmışdı. Rotten Tomatoes web saytında keçirilmiş 163 təhlilçi arasında keçirilmiş səsvermə nəticəsində, filmə 83% freş reytinq, Metacritic isə 39 iştirakçının dəyərləndirməsi əsasında ("Ümumi müsbət rəylər ilə") 66%-li reytinq vermişdi.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Azərbaycanda öküzə sitayiş ayini
Bu ayin Azərbaycan ərazisində də geniş yayılmışdır. Azərbaycan petroqlifləri arasında qədim tayfa və xalqların öküzə sitayiş etmələri haqqında zəngin, rəngarəng və qiymətli material hesab edilən öküz təsvirləri xüsusi yer tutur. İnsanların öküzlə (bizon, tur) ilk tanışlığı paleolit dövründə baş vermişdir.
Qayaüstü incəsənətin inkişafının ilkin mərhələlərindən başlayaraq, Azərbaycanın qayaüstü təsvirlərinin mövzu süjetlərində əsas yerlərdən birini ov ayinləri tutmağa başlayır. Bəşər tarixinin ilkin mərhələlərində yaranmış ov ayin etiqadları minilliklər ərzində qorunub saxlanmış və çoxsaylı əlamətlərdə, qadağalarda, etiqadlarda öz əksini tapmışdır. Bunların bir çoxu dastan, rəvayət və əfsanələr şəklində bizim günlərədək gəlib çatmışdır. Qədim ovçu qayalar üzərində öküz-tur sürüsünü təqib edən oxatanları (Böyükdaş, yuxarı səki, daş № 45, şimal tərəfi) və heyvanları tutmaq üçün müxtəlif hasar və tələləri (Böyükdaş, yuxarı səki, 45 №-li daş, şimal tərəfi, Kiçikdaş, 19, 58 №-li daş) təsvir etməklə mərasim ayinləri vasitəsilə uğurlu ov əldə etməyə çalışırdı.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Mükafat və Nominasiyalar
Film 2004-2005-ci illərdə aşağıdakı mükafat və nominasiyalarla təltif edilmişdi.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Azərbaycanda öküzə sitayiş ayini
Çalağan eneolit yaşayış məskənindən tapılmış cavan öküz başı fiquru Abşeronda aşkar olunmuş naxışlarla bəzədilmiş öküzün kiçik başları bu heyvanın ayin mənası daşıdığının vacib sübutlarındandır. Tunc dövründə öküz buynuzları ilə müqəddəs ocaqların bəzədilməsi haqqında da məlumatlar vardır.
Qarabağın Xocalı kəndində aşkar olunmuş öküz təsvirli kəmər tunc dövrü incəsənətində öküz obrazının xüsusi yer tutduğunu təsdiq edir. Bunun izi bəzi müasir maldar xalqlarda da müşahidə olunur. Lakin bunlar bizim dövrlərədək gəlib çatmış mərasim ayinlərinin qalıqlarının kiçik bir qismidir. Görünür, bizə heç vaxt bu mərasimi təşkil edən ayin və adətlərin bütöv kompleksini bərpa etmək mümkün olmayacaqdır. Bizə yalnız arxeoloji abidələrdə onların izləri gəlib çatmışdır.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Film musiqisi
Mean Girls: Music from the Motion Picture 21 sentyabr, 2004-cü ildə, DVD formatında buraxılmışdı.
Avropanın mədəniyyət paytaxtı
thumb thumb|250px|[[Peç, Macarıstan, 2010-cu il üçün seçilmiş Avropanın mədəniyyət paytaxtlarından biri]] Avropanın mədəniyyət paytaxtları — Avropa Birliyinin təşəbbüsü. Hər il qitənin bir şəhəri onun mədəniyyət mərkəzi seçilərək onun mədəni inkişafına diqqət cəlb edilir.
Avropanın mədəniyyət mərkəzi elan edilməsi həmin şəhərə əlavə maliyyə vəsaitləri yönəldir ki, bu da onun mədəni müəssisələrinin yenilənməsinə səbəb olur. Məsələn, Portunun (Portuqaliya) mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi orada gözəl bir Portu Musiqi Evinin inşasına səbəb oldu.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Kompozisiya siyahısı
Yuxarıda göstərilmiş melodiyalardan başqa, filmdə həmçinin soundtrek siyahısına düşməyən, lakin filmdə səslənən mahnılar da vardır. Onlar içərisində "Pass That Dutch" — Missi Elliott, "Naughty Girl" — Beyonse, "Beautiful" — Kristina Agilera, "Fire" — Busta Rhymes, "At Seventeen" — Janis Ian, "Halcyon + On + On" — Orbital, "Love's Theme" — Unlimited Orchestra və digər  musiqiçilərin ifalarını nümunə kimi göstərmək olar.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Azərbaycanda öküzə sitayiş ayini
Öküzə sitayiş bərəkət ideyası ilə də bağlı idi. Qobustanda, Abşeronun Düvəndi kahasında, Kəlbəcər dağlarının bazalt qayalarında və Naxçıvanda - Gəmiqayada öküz obrazlarının xüsusi yeri vardır. Bu heyvan təsvirlərinin yanında insan fiqurları həkk olunmuşdur (Məsələn, Qobustanda öküz təsviri ilə qadın təsvirinin üslub uyğunluğu). Qobustanda öküz təsviri ilə qadın təsvirinin üslub uyğunluğu müşahidə olunan mürəkkəb kompozisiyanı ayin səhnələrinə aid etmək olar (Kiçikdaş, Daşqışlaq kolleksiyası, 19 №-li daş; Böyükdaş, yuxarı səki. 78 №-li daş). Göstərilən müşahidələr bu rəsmlərin ayin əhəmiyyətini müəyyən etməyə imkan verir. Onlar, güman ki, rəvayət xarakteri daşıyır və paleolit dövrünün mifik nəsil başçılarını tərənnüm edən hekayələr kimi şərh oluna bilərlər.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Ev üçün buraxılış
Teatr nümayişlərindən 5 ay sonra, film 21 Sentyabr 2004-cü ildə Şimali Amerikada VHS və DVD formatlarında buraxılmışdı. Çap edilmə zamanı film geniş ekranlı xüsusi kolleksiya versiyasında, bir neçə silinmiş səhnə, treyler və 3 qısametrajlı versiyalar da əlavə edilməklə satışa buraxılmışdı. Filmin Blu-ray versiyasının relizi 14 aprel 2009-cu ildə baş tutmuşdu.
Avropanın mədəniyyət paytaxtı
Avropanın birinci mədəniyyət paytaxtı Avropa Birliyi tərəfindən 1985-ci ildə Afina elan edilib.
Öküzə sitayiş (totemizm)
Azərbaycanda öküzə sitayiş ayini
Azərbaycanın qayaüstü incəsənətində Qobustan qayalarında təsvir olunmuş Dos Primigenius turundan əlavə, öküzün digər obrazları da məlumdur. Ona Kəlbəcər, Gəmiqaya və Abşeron təsvirlərində rast gəlmək olar. Burada öküz arabaya qoşulmuş vəziyyətdə şum səhnələrində və digər səhnələrdə əks olunur. Bu isə onun ev heyvanı olduğunu sübut edir. Belə təsvirlər Naxçıvanda (Gəmiqaya, 76, 77 №-li daşlar) və Abşeronda [Dübəndi kahası] məlumdur. Qobustan qayalarında oxatanların öküz sürüsü ilə döyüşü kimi baxımlı səhnələr (Böyükdaş, yuxarı səki, 45 №-li daş, şimal tərəfi) təsvir olunmuşdur. Bu təsvirləri uğurlu ov mərasimi səhnələri kimi qiymətləndirmək olar.
Yaramaz qızlar (film, 2004)
Mədəni təsir
Meraya Keri bir neçə dəfə öz intervyularında bu filmin fanatı olduğunu açıqlamışdı və o hətta bunun sübutu olaraq filmdən sitatlarda gətirmişdi. Kerinin "Obsessed" sinqlında o interlyud sitatı olaraq "Niyə sən mənimlə belə mübtəlasan?" — bu ifadəni filmdə Recina demişdi. Kerinin həyat yoldaşı Nik Kennonun dediyinə görə, sinql özü filmin süjetindən ilhamlanaraq yaranmışdı. 2013-cü ildə American Idolun epizodların birində, Meraya bu filmə yenidən istinad etdi.
İntervyu zamanı Tina Fey qeyd etmişdir ki, "Böyüklər üçün Yaramaz qızlar məzəli gələn və güldürməyi bacaran bir filmdir. Gənclər isə bu filmə bir realiti şou kimi baxırlar, çünki süjet xəttində cərəyan edən hadisələr onların şəxsi həyatına, onların real təcrübələrinə çox yaxındır və buna görə də onlar filmə baxarkən gülmürlən — onlar həqiqətən də təəssürat içərisində olurlar". Entertainment Weekly ümumilikdə filmə yaxşı rəy verərək onu "məktəb mövzusuna satira janrında çəkilmiş filmlər sırasında ən yaxşı" adı vermişdi. 2006-cı ildə Entertainment Weekly Yaramaz qızlara "12 bütün zamanlarda məktəb mövzusunda çəkilmiş filmlər sırasında ən yaxşı" adını vermişdİ və bunu "Lindsi Lohanın bu filmin çəkilişlərində iştirakı, əlbəttə filmə böyük marağın gətirildiyi" ilə izah etmişdi və Tinanın qeyd etdiyi kimi, "bu Lohanın ən yaxşı debyut rolu idi". Texniki olaraq film komediya adlandırılsa da, filmdə dram janrını əks etdirən çoxlu səhnələr mövcuddur.
Myuzikl
28 yanvar 2013-cü ildə Tina Fey "Yaramaz qızların" myuziklın adaptasiya verisyasının inkişaf etdirilyini təsdiqlədi. Keti Beyts myuziklın yazıçısı, 30 Rock qrupu isə bəstəkarı olacaq, Tina Feyin həyat yoldaşı Ceff Riçmond musiqi üzrə işləyəcək. Paramount da bura cəlb olunacaq.
Videooyun
PC və Nintendo DS üçün hazırlanmış oyun 2009-cu ildə buraxılmışdı. Videooyunda fərqli xarakterlər təsvir edilir.
Davamı
Direkt videoda (DVD) filmin davamı olan "Yaramaz qızlar 2" filmi ABC Familydə 21 yanvar 2011-ci ildə efirə çıxmışdı. DVD versiya 1 fevral 2011-ci ildə satışa buraxılmışdı. İkinci film avtonom davam kimi çəkilmişdi, buna görə də əvvəlki filmin süjetini özündə əsas məqsəd daşımır. Aktyorların hamısı (Tim Medovsdan başqa) yenilənib. Filmin rejissoru Melani Mayrondur, baş rollarda Meqan Cett Martin və Cennifer Stoun çəkilmişlər.
Ellinizm ədəbiyyatı
Ellinizm ədəbiyyatı qədim yunan ədəbiyyatının əsas mərhələlərindən biridir. Bu dövr ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələri Kallimax, Feokrit, Rodoslu Apolloni, Menandr olmuşdur.
Kallimax
Ellinizm ədəbiyyatının ən görkəmli şairidir. Dastanın dövrünün keçdiyini və kiçik şeirlər yazmaq lazım olduğunu söyləmişdir. Epiqramlar və satirik şeirlər yazmışdır. Dörd hisədən ibarət “Səbəblər” kitabı kiçik mənzum hekayələrdən ibarətdir.
Rodoslu Apolloni
Kallimaxın tələbəsi olmuş və onun fikirləri əleyhinə çıxmışdır. “Arqonavtiklər” dastanını yazmışdır.