cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mikena sivilizasiyası
Mikenanın çiçəklənməsi
thumbnail|Aslan qapısı, Mikena şəhərinin əsas girişi, e.ə. 13-cü əsr Hal-hazırda alimlər razılaşırlar ki, mikenalılar e.ə. 15-ci əsrdən sonra Egey dünyasının hökmdarı titulunu minoyluların əlindən almışdılar. Lakin onlar bunun necə baş verdiyinə tam əmin deyillər. Ya Kritdə baş verən dəhşətli zəlzələ yerli idarənin zəifləməsinə səbəb olmuş və materiklilərə adanın idarəsini ələ keçirməyə imkan vermiş, ya da ki mikenanlılar Kriti asanlıqla işğal edəcək qədər güclənmişdilər. Mikenalılar e.ə. 1500 və 1400-cü ilər arasında Krit adasında tərəqqi və bədii nailiyyətlər erasını davam etdirmişdilər. Lakin təxminən e.ə. 1400-cü ildə yunan işğalçılarının yeni dalğası Kriti zəbt etdi, Knosu dağıtdı və Minoy sivilizasiyasına son qoydu. Bu işğalın nə üçün belə dağıdıcı olması naməlum olaraq qalır. Lakin bu hadisə Yunanıstanın təxminən 2 yüz il ərzində Egey dünyasının rəqibsiz hökmdarına çevrilməsi ilə nəticələndi. E.ə. 1250-ci ildə mikenalılar Kiçik Asiyadakı troyalılar ilə müharibədə qalib gəldilər, lakin onların öz tənəzzülləri də üfüqdə idi.
Tənəzzül
E.ə. 1200 və 1100-cü illər arasında dorilər (dəmir silahları olan barbar şimallı yunanlar) mikenalıları özlərinə tabe etdilər. Əvvəllər mikenalıların istifadə etdiyi bürünc silahlar dəmir silahlarla müqayisədə daha çox istifadə edilirdi, lakin Qərbi Asiyada və Şərqi Avropada bürünc əldə etmək üçün istifadə olunan mis və qalaya nisbətən dəmir filizi daha geniş yayılmışdı, buna görə də dəmir silahlar daha ucuz idi və beləliklə əksər döyüşçülər də dəmir silahlardan istifadə edirdilər. Dorilər silahqayırmadan başqa bütün sahələrdə primitiv idilər, buna görə də onların hakimiyyəti yunan tarixində e.ə. 800-cü ilə qədər davam edən qaranlıq dövrü başlatdı.
Mikena və Minoy sivilizasiyalarının oxşar və fərqli cəhətləri
thumb|right|200px|E.ə.1600-cü illərə aid qızıl sırğa, [[Luvr Muzeyi]] Mikena (yaxud Axey) mədəniyyəti hələ e.ə. 1700-cü ildə formalaşmağa başlamışdı. Əvvəllər bu mədəniyyət Krit sivilizasiyasının güclü təsiri altında olmuşdur. Onlardan bir sıra tanrıların adları, su kəməri, kanalizasiya, geyim formaları, freska təsvirləri və s. mənimsənilmişdi. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Miken sivilizasiyasında da spesifik, yalnız onlara məxsus cəhətlər inkişaf etdirilmişdir. «Şaxta qəbirlər» bu mədəniyyətin ən qədim abidələrindəndir. Qəbirlərdə ölülərin sümükləri ilə yanaşı bəzək əşyaları, qablar, paltarlar, silahlar, qızıl maskalar və s. də tapılmışdır. Burada da Minoyda olduğu kimi mədəniyyət mərkəzləri saraylarda cəmlənmişdi.
Minoy və Mikena sivilizasiyaları bir-birilə sıx bağlıdır. Hətta peşəkar mütəxəssislər belə bir sivilizasiyanın nə zaman bitib, digərinin nə zaman başladığını dəqiq müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkirlər. “Xətti yazı B”dən əvvəl mövcud olan iki yazı forması yalnız Kritdə aşkarlanmış və hələ də deşifrə edilməmişdi. Bu fakt problemi daha da mürəkkəbləşdirir.
Mikenalılar minoylulara nisbətən daha döyüşkən olmuşdular, lakin ən yeni elmi araşdırdmalar bu fərqləri şişirtdiyimizi göstəririr. Kritdə olduğu kimi, Yunanıstanda da şəhər sivilizasiyanın mərkəzi idi – Mikenada əsas şəhərlər Mikenanın özü, Pilos və Tirins idi. Hər bir şəhər və şəhərətrafı ərazi “vanaks” adlanan hökmdar tərəfindən idarə olunurdu. Krit kimi Mikena dövləti də bürokratik monarxiya idi. “Xətti yazı B” ilə yazılmış daş salnamələrin bir neçəsi deşifrə edildiyinə görə biz bu monarxiya haqqında bəzi faktları bilirik. Onların hamısı ali idarə aparatının qeydləridir. Pilosdan tapılmış salnamələrdə hökmdarın təbəələrinin iqtisadi həyatı haqqında ən vacib detalları görürük: verilmiş mülkün dəqiq sahəsi; kiminsə sahib olduğu qab-qacağın sayı; başqa birinin iki öküzünə verilən şəxsi adlar (“Parlaq” və “Qaraşın”). Bu cür detallı siyahılar dövlətin mərkəzləşdirilmiş olmasını və öz vətəndaşlarının iqtisadi fəaliyyətinə tam nəzarət etdiyini göstərir.
Minoy və Mikena bürokratik monarxiyalarının oxşar olmalarına baxmayaraq, bu iki yaxın sivilizasiya arasında əhəmiyyətli fərqlər də var idi. Mikenada quldarlıq sisteminin möcvud olması fərqlərdən biri idi. Bundan əlavə, Mikena cəmiyyəti daha çox müharibə yönümlü idi. Mikena şəhərləri tez-tez bir-birilə müharibə apardığına görə, şəhərlər təpələrin zirvəsində tikilirdi və möhkəm müdafiə olunurdu. Kritlə müqayisədə daha sərt və barbar həyat tərzi sürdüklərinə görə, Mikena hökmdarları özləri üçün böyük qəbirlər tikdirirdilər. Onlar burada ən gözəl xəncərlər və başqa hakimiyyət və var-dövlət rəmzi olan əşyalar ilə birgə dəfn edilirdilər.
İncəsənət
thumbnail|Mikenalılara məxsus gil vaza Mikena incəsənəti Minoy incəsənəti qədər zərif deyildi. Şübhəsiz ki, mikenalılar minoylu sələfləri qədər artistik incəlik və zərafətə malik deyildilər. Lakin e.ə. 1500 və 1400-cü illər arasında Knossda işlənmiş Mikena incəsənət nümunəsi minoylulara məxsus əsər ilə müaqayisədə daha sərt və simmetrik idi, buna baxmayaraq ondan tamamilə fərqlənmirdi. Bundan əlavə, minoylulara məxsus “Parisli qadın” freskası və təxminən e.ə. 1300-cü ilə məxsus, Mikenanın Tirins şəhərində aşkarlanmış qadın təsvirli freska arasında çox yaxın stilistik oxşarlıqlar var. Lakin Mikena incəsənətinin ən gözəl xüsusiyyətlərini Minoy incəsənətindən aldığını söyləməklə onun əhəmiyyətini kiçiltmək düzgün deyil. Mikena incəsənətinə məxsus zərif və mükəmməl işlənmiş naxışlı xəncərin Kritdə antesendenti yoxdur.
Digər xalqlara təsirləri
Mikena sivilizasiyası digər xalqların mədəniyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir etməmişdir. Minoy sivilizasiyası Mikenaya nisbətən başqa mədəniyyətlərə daha az təsir etmişdi, o e.ə. 14-cü əsrdə özündən sonra heç bir iz qoymadan məhv olmuşdu. Lakin mikenalılar özlərindən sonra bəzi izlər buraxmışdılar. Sonralar yunanlar Zevs, Hera, Hermes və Poseydon kimi bəzi Mikena tanrı və ilahələrinə sitayiş etmişdilər, lakin onların panteondakı rolunu tamamilə dəyişmişdilər. Bundan əlavə, yunanlar da mikenalılar kimi idmanı çox sevirdilər və onların çəki və ölçü sistemini qəbul etmişdilər, lakin bu əlaqələrin doğruluğu naməlum olaraq qalır. Homer mikenalıların Troyanı uğurla mühasirəyə almasını xatırlayır, lakin onun nələri unutduğunu da hesaba qatmaq lazımdır. E.ə. 8-ci əsrdə Homer (bu ad altında bizə bir çox müəllif məlumdur) Mikena bürokratik monarxiyasının quruluşunu tamamilə unutmuşdu. Əslində, mikenalılar və yunanlar arasındakı bu uçurum xeyirə idi. Bəzi tarixçilər hesab edirlər ki, despot Mikenanın dorilər tərəfindən dağıdılması daha azad və sivil yunan dövlətlərinin yaranması üçün zəruri idi.
Lakin Minoy və Mikena sivilizasiyaları digər mədəniyyətlərə az da olsa təsir etmişdilər, bu təsirlər ən azı 4 səbəbə görə əhəmiyyətlidir. Birincisi, onlar Avropada ən erkən sivilizasiya idilər. Minoydan əvvəl bütün siviliasiyalar Şərqdə yaranmışdı, lakin sonra Avropa bir-birinin ardınca böyük sivilizasiyaların çiçəklənməsinə şahidlik etmişdi. İkincisi, minoylular və mikenalılar Avropa dəyərlərinə və nailiyyətlərinə birbaşa olmasa da, dolayı yollarla təsir etmişdilər. Minoy və Mikenanın siyasi quruluşu bir çox Asiya dövlətlərində olduğu kimi idi. Lakin, xüsusilə, Minoy incəsənəti Şərq dövlətlərinin incəsənətindən fərqlənirdi. Üçüncüsü, Minoy sivilizasiyası (qismən də Mikena sivilizasiyası) öz dünyəvi və proqressiv xarakterinə görə əhəmiyyətli idi. Egey xalqlarının rahatlıq və var-dövlət düşkünlüyü, əyləncə sevgisi, həyat eşqi və riskə olan cəsarəti buna nümunədir. Nəhayət, qədim Assuriya, Babil və hətta Qədim Misir son nəfəsini “zireh içindəki cəsədlər” kimi verdiyi halda, Krit öz son nəfəsini divarsız şəhərlərdə keçirilən şən festivallar arasında vermişdi.
Gülümbahar
Gülümbaharın vətəni Aralıq dənizi sahilləridir. Vətənində il ərzində gül açır. Bitkinin adı calendae sözündən yaranmışdır, mənası hər ayın birinci rəqəmi deməkdir. Azərbaycanda bu cinsin 3 növü geniş yayılmışdır. Gülçülükdə bitkinin bir növü məlumdur. "Dərman gülümbaharı (C.officinalis) "-xalq arasında gülümbahar kimi tanınır. Bu böyük, qollu-budaqlı bitki olub, hündürlüyü 70 sm-ə çatır. Bitkinin çox miqdarda qılçıq gülləri olan çoxləçəkli formaları və bir neçə mədəni sortları vardır. Onların əsasında çoxlu yeni sortlar yetişdirilir. Çoxləçəkli və alçaqboylu formalar xüsusilə geniş yayılmışdır. Kalendulanın çoxaldılması (gülümbahaharın) aprel-may aylarında toxumlarla aparılır. Kalendulanın hamaşçiçəkləri hələ qədimdən dərman bitkisi kimi istifadə olunur. Bitkinin payızın axırlarına qədər çiçəkləməsi üçün yayın axırlarında onu budamaq lazımdır."Klarkiya gülümbaharı"nın (C.inguiculata) vətəni Kaliforniyadır. Növün adı amerikalı gəmi kapitanı V. Klarkın (1770–1836) şərəfinə verilmişdir. Dekorativ gülçülükdə 10 növdən istifadə olunur, onlardan 2 növü xüsusilə geniş yayılmışdır. Bitki 1832-ci ildən yetişdirilir. Müasir gülçülükdə ilk növündən istifadə olunmur, sadə, çoxləçəkli, müxtəlif rəngli çiçəkləri olan sort və hibridlərin mədəni formaları geniş yayılmışdır.
Ponte Morandi
Ponte Morandi - İtaliyanın Genuya şəhəri sərhədləri daxilində, Polçevera çayı üzərində A10 avtomagistralının tərkibinə daxil olan körpü. Mühəndis Rikkardo Morandinin şərəfinə adlandırılıb. 1960-cı illərdə inşa edilən körpünün hündürlüyü 90 metr olub.
Tarixi
Körpünün tikintisi 1963-cü ildə başlanmışdı və 4 il sonra bitirilmişdi. Körpünün açılışı 4 sentyabr 1967-ci ildə oldu. Mərasimdə İtaliya prezidenti Cuzeppe Saraqat iştirak edirdi. 14 avqust 2018-ci ildə körpünün Polçevera çayını keçən keçidlərindən biri üzərindəki onlarla avtomobillə birlikdə uçdu. İlkin məlumatlara görə, dağıntıya görə 39 insan həlak oldu.
Pançala
thumbnail Pançala (sanskrit dilində: पांचाल, Pāñcāla IAST) — Şimali Hindistanda müasir Uttarakhand və Uttar Pradeş  ştatlarının ərazisində, Qanq və Camna çayları arasında yerləşən tarixi region.
Haqqında
Veda dövründə Pançala çarlığı urbanizasiya mədəniyyətinin mərkəzi olmuşdur. Bu dövr  təxminən e.ə. 1100-cü ildə meydana gələn və e.ə. 600-cü ildə tənəzzül edən boz cizgili mədəniyyət dövrü ilə səciyyələnir. O zaman Pançala Maxacanapad (Sanskrit dilində: "böyük şəhər" - Budda mənbələrinə əsasən Hindistanın şimal və şimal-qərb hissəsi) ərazisində Buddanın doğulmasınadək mövcud olmuş on altı dövlətdən biri idi. Bu regionda iki veda təriqəti - Şaunaka və Tayttiriya geniş yayılmışdır.
Pançala yuxarı Himalay ilə Qanq çayı arasındakı ərazidə yerləşirdi. Bu region iki hissəyə Uttara-Pançala və Dakşina Pançalaya bölünürdü. Uttara-Pançalanın paytaxtı müasir Ramnaqar şəhərinin yerləşdiyi ərazidə mövcud olmuş Axiçatra şəhəri idi. (Tarixi mənbələrdə bu şəhər Adxiçxatra və ya Çxatravati adları ilə də qeydə alınmışdır). Dakşina-Pançalanın paytaxtı isə mənbələrdə Kampilya və ya Kampil adları ilə tanınan şəhər olmuşdur. Pançalanın ərazisində, həmçinin məşhur Kanyakubca (Kannauc) şəhəri də yerləşirdi.
Bulbophyllum procerum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rockstar Lincoln
Rockstar Lincoln (əvvəllər — Tarantula Studios) İngiltərənin Şərqi Midlendsin Linkoln şəhərində yerləşən Rockstar Games şirkətinə xas oyun studiyasıdır. Rockstar Games şirkətinin lokalizasiyası üçün nəzərdə tutulmuşdur, həmçinin Rockstar Games tərəfindən hazırlanmış oyunların sınaqdan keçirilməsi və tərcüməsi üçün məsuliyyət daşıyır.
Rockstar Games-ın bir hissəsi olmamışdan əvvəl, Rockstar Lincoln Game Boy Color, Grand Theft Auto seriyaları üçün bir neçə videooyun hazırlamışdır.
Videooyunlar
Rockstar Lincoln kimi
Epiheyrema
Epiheyrema — müqəddimələrin Entimemalardan ibarət sillogistik əqlinəticədir.
Cavanşir eli
Cavanşir eli — Qarabağın aparıcı ellərindən biri, XVIII əsrdə xanlıq qurmuşdu.
Cavanşir elinin tarixi
Qədim monqol qurumlarında goran və orun adlı düzülüş sistemi vardı. Goranda və orunda xandan, xaqandan solda ən hörmətlilər dururdular. Bu sistem orduda da gözlənilirdi. Ordunun sol cinahında döyüşənlər "caban qar" — sol qol, sağ cinahında döyüşənlər isə "baran qar" — sağ qol adlanırdı. Savaşa həmişə sol qol başladığından bu qolda seçkin bahadırlar dayanırdılar. Azərbaycanda iqtidarda olmuş Elxanlılar, Çobanlılar, Cəlayırlar, Barlaslar (Teymurlular) və digər qurumların ağalıq dönəmlərində ordunun aparıcı qolu caban qar idi. Cabanqar adı get-gedə deyiliş nəticəsində ilkin biçimini dəyişərək Cavanşir şəklinə düşdü.
Cavanşir adını yozanlar arasında tarixçi Rzaqulu xan Hidayət də var. Rzaqulu xan "Rövzzətüs-səfa" adlı əsərində İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşirdən bəhs edərkən yazır: "Cavanşir elinin əsli Türkistandan olaraq Oşir xan nəslindəndir. Oşir xan Oğuz xanın dördüncü oğlu bulunan Yıldız xanın oğludur ki, bunları Ovşar və Əfşar adları ilə adlandırmışlar. Məğul qanununca Cavanşir eli də digər Oşirxan elləri qəbilələri kimi Sağ qol ümərasından ədd edilərək cavanğardılar: Cavanğar-meymənə-Saq qol və Bərənğar isə meysərə-Sol qol deməkdir. Cavanğarlar həzərdə, yəni sülh vaxtlarında xanın sağında oturduqları kimi, hərb zamanlarında ordunun sağ qolunda vuruşmalıdılar. Cavanğarlar həzərdə, yəni sülh vaxtlarında xanın sağında oturduqları kimi, hərb zamanlarında ordunun sağ qolunda vuruşmalıdılar. Hərb, yaxud yasaq zamanı sağ və sol cinahlara bölündükləri üçün "cəvangar" və "bəranğar" adlandırılmalarının əsl səbəbi bunda idi ki, qədim hökmdarlar böyüklərin kəsmədikləri heyvanı kamil və cayiz hesab etmirdilər. Belə ki, qədim Iran farsında dəbdə olan Musəvi bəni-Israilə sirayət etmiş, Monqol soltan və hakimlərinə də yayılmışdır ki, heyvanı ya kamil peyğəmbər, ya adil padşah, yaxud da naib və xəlifə kəssin.
Bu səbəbdən Monqol şahları hamının qoyununu kəsir və sinəsini yarırdı. Qoyunu sultan kəsir, dərisini isə vəzir soyurdu. Qoyunun sağ qolu nəcabətli qəbiləyə nəsib olurdu, sol qolu və başqa əzaları mərtəbə təfavütü ilə başqa qəbilə və tayfalara paylanırdı. Belə ki, atlandıqları və döyüş zamanı da bu qayda qüvvədə idi. Yəni bir dəstə sağ, digəri isə sol cinahla gedirdi. Monqol dilində "sağ" və "sol"u "cəvanğar" və "bəranğar" adlandırırlar. Onların qulamları sultan və xanın arxasında dayanırdılar ki, buna "qol" deyirdilər. Hər halda Cavanşir və Oşar eli "cəvanğar"dandır. Onun tərkibinə Türkistandan 120 min nəfər daxil olub Hülakü xanla ölkələri işğal etməyə getdilər və hər yerdə qaldılar, Əmiri-kəbir Teymur və Gürganlının zamanında yenidən Rumdan geri qayıtdılar və Türkistan, Qəndəhar, Kabil və İrana yayılıb oranın sakini oldular. Onların çoxu Kabil və Qəndəharda məskunlaşdılar. Səfəvi dövləti zamanı, xüsusilə də II Şah Abbasın dövründə Qarabağ və Aranda olan dəstənin böyüyü və rəisinin adı İbrahim Xəlil ağa idi. Ondan sonra oğlu Pənah ağa və ondan da sonra övladı II İbrahimxəlil ağa, eləcə də II Pənah ağa, daha sonra isə Nadir şah Əfşar zamanında olmuş III İbrahimxəlil xan onların başçısı idi. Nadir şah onların elini köçürüb Sərxəsə daşıtdırdı və təhvil verdi…".
Cavanşir elini Avşar kökənli hesab edənlərin içində Rzaqulu bəy Vəzirov da var. Rzaqulu bəy atası Mirzə Camal Cavanşir Qarabağidən iqtibas etdiyi əsərində yazır: "Bu oymaq böyük Əfşar elindən, Əfşar eli dəxi böyük Türkmən elindəndir." Tarixçi İskəndər bəy Türkman Münşi Cavanşirləri Qarabağ tərəkəmələrindən (Türkmanlardan) Hesab edir.
Oyrat ulusunun böyük qollarından biri cunqar adlanır. Monqolustanda Cunqariya adlı əyalət də var.
Cavanşir elinin izlərinə türkün yaşadığı dürlü yerlərdə rast gəlinir. Orta çağda Anadolunun Amasiya, Toqat və Yozğad yörələrində Caunqar adlı bir el yaşayırdı. Caunqar eliylə Qazi Bürhanəddin Əhmədin ilişkilərindən bəhs edən tarixçi Yaşar Yücel yazır: "Ancaq onun cəHdləri xalq və əmirlər arasında böyük nufuz sahibi olan, sevilən, təcrübəli, qüdrətli vəzir Qazı Bürhanəddini əksildə bilmir. Əksinə, bu qüdrət müqavilə şərtlərinə əsasən Amasiya ərazisində yaşayan və Əli bəyin ölümündən sonra itaətdən çıxmış Caunqar oymaqlarından olan monqol qəbilələrinə qarşı apardığı geniş hərəkat nəticəsində ziyanın qismən də olsa ödənilməsi ilə daha da artdı.
Tarixçi Caunqar oymaqlarından danışarkən daha sonra qeyd edir ki, onlar Amasiya hakimi Əmir Əhməd bəyin müttəfiqi idilər. 1380-ci ildə Amasiyada yaşayan Caunqar ulusunun oymaqlarının başında Ulu bəy, Salamat bəy və Gözlər bəy adlı başçılar dayanırdılar.
1402-ci ilin iyul ayının 25-də Ankara altında Əmir Teymur Barlas Sultan İldırım Bəyazidi (1387–1402) məğlub etdi. Anadoluda yurd tutmuş oğuz və monqol-tatar kökənli bir çox elləri sürüb qışlağı Qarabağa gətirdi.
907-ci düzəliş
907-ci düzəliş — 1992-ci ildə erməni lobbisinin təşəbbüsü ilə ABŞ Konqresi tərəfindən "Azadlığa Dəstək" Aktına qəbul edilən və Azərbaycana Amerikanın birbaşa dövlət yardımını yasaqlayan düzəlişdir.
Cavanşir eli
Cavanşir elinin tarixi
Əmir Teymur Qarabağa gətirən elləri bəzi qaynaqlar qara tatarlar, bəziləri isə ağ tatarlar kimi göstərirlər.
Tarixçi Şərəfəddin Əli Yəzdi "Zəfərnamə" adlı əsərində yazır: "Qara tatarlar Mənqu qaanın Hülaku xanı İIrana göndərdiyi vaxt onun qoşununa daxil edilmiş türk qəbilələrindəndirlər. Hülaku xan Təbriz taxtgahına yiyələndikdə onları malik olduqları şər xasiyyətlərinə görə köçürüb Rum və Şam sərhədlərində məskunlaşdırmışdır. Sultan Əbu Səidin ölümündən sonra, İranda ixtiyar sahibi qalmadığından onlar itaətsizlik göstərməyə başladılar və 52 dəstəyə bölündülər…
907-ci düzəliş
Qəbul edilmə tarixi
"Azadlığı Müdafiə Aktı" Prezident Buş administrasiyası tərəfindən 1992-ci ilin ortalarında Konqresə nüzakirəyə verilən kimi erməni lobbiçiləri (sakitcə, səssiz -küysüz, amma çox effektiv) işə balamışlar. Onlar erməni seçicilərinin sayı və gücü çox olan Massaçusets ştatından senator Con Kerriyə müraciət etmiş və Azərbaycanı ABŞ yardımından ayırrmaq işində onun sponsorluğunu istəmişlər. Lobbiçilər eyni zamanda Nümayəndələr Palatasının ermənipərəst üzvlərini (xüsusən Kaliforniya ştatından) bu işə cəlb etmişlər. Digər tərəfin təmsilçisi olmadığı üçün erməni lobbiçiləri öz niyyətlərinə müvəffəq olmuş," Azadlığı Müdafiə Aktı" qanununa xüsusi "907 nömrəli bölmə" adında əlavə qəbul etdirmişlər.907-ci bölmənin qeyri rəsmi tərcüməsi belədir; " Bu və ya digər qanunvericilik aktlarının… çərçivəsində Birləşmiş ştatların Azərbaycan hökumətinə yardım göstərməsi o zamana qədər mümkün olmayacaq ki, Prezident müəyyən etmiş olsun və bu haqda Konqresə xəbər çatdırmış olsun ki, Azərbaycan hökuməti bütün blokadaları və Ermənistan və Dağlıq Qarabağa qarşı zor gücün istifadəsini dayandırmaq üçün əməli iş görür".
Bu əlavə ilə Azərbaycan Dövləti Amerika hökumətinin keçmiş sovet pespublikalarına göstərdiyi yardımından yeganə olaraq xaric edilmişdir. Bütün bunlar o vaxt baş verirdi ki, o zaman heç ABŞ-də Azərbaycanın səfirliyi fəaliyyət göstərmirdi.
Cavanşir eli
Cavanşir elinin tarixi
Qacarlar Bərdədən Şəmkirə qədər, cavanşirlər Bərdədən Arazbaradək torpaqlara yiyələndilər. Tarixi ədəbiyatda Bərdədən tutmuş Arazbaradək uzanan torpaqlar "Mülki-Cavanşir" adlanır.
907-ci düzəliş
Qəbul edilmə tarixi
ABŞ vitse-prezidenti Cozef Bayden düzəlişin qəbulunda fəal rol oynamış və dəfələrlə onun ləğv edilməsinə qarşı çıxış etmişdir.
2001-ci il 11 sentyabr hadisələrindən sonra Azərbaycanın beynəlxalq terrorizmlə mübarizədə dəstəyini təmin etmək məqsədilə ABŞ Konqresi Prezidentə düzəlişin hüquqi qüvvəsini dayandırmaq səlahiyyəti vermişdir.
Cavanşir eli
Cavanşir eli Səfəvilər dönəmində
Sonrakı dönəmlərdə Qarabağda qərar tutan oymaqlar Otuziki eli adı altında birləşdilər. Bu süni surətdə birləşmiş elin aparıcı və nəcib oymağı Cavanşir idi. El başçıları Cavanşir oymağından təyin olunurdu.
I Şah Abbas Səfəvinin (1587–1639) hakimiyyəti dönəmində Qarabağda iki ünlü Cavanşir əmiri vardı. Bu qardaşlar, Mirzəhüseyn bəy və Əlixan bəy saraya, şaha yaxınlıqları ilə seçilirdilər.
907-ci düzəliş
Düzəlişin mətni
(A) QADAĞA – Prezident Azərbaycan Hökumətinin Ermənistana və Dağlıq Qarabağa qarşı blokadasının və digər güc tətbiqin aradan qaldırılması üçün addımların atdığını müəyyən etməsə və bu haqda Konqresə məruzə etməsə, Azərbaycan Hökumətinə ABŞ tərəfindən bu və ya digər qanunlarla nəzərdə tutulmuş yardım göstərilə bilməz.
(B) QEYD – Prezident qadağanın tətbiq edilməsinin ABŞ-nin milli maraqlarına uyğun olmadığına dair qərara gəlsə və bu haqda Konqresə təqdimat versə, (a) bəndində göstərilən qadağa tətbiq edilməməlidir.
Cavanşir eli
Cavanşir eli Səfəvilər dönəmində
Mirzəhüseyn bəy Cavanşir oymağının və Otuziki elinin başçısı olmuşdu. Osmanlı ordusu 1588-ci ildə Qarabağı, Arazbarı alanda Mirzəhüseyn bəy qaçmayıb yurdunda qaldı. Fərhad paşa Mirzəhüseyn bəyi Arazbarın hakimi və Otuziki elinin başçısı təyin etdi. Mirzəhüseyn bəy bir müddətdən sonra qaçıb Qızılbaş ordusuna qoşuldu.
Əlixan bəy Cavanşir hərbi mühəndis idi. 1607-ci ildə şahın Şirvan səfərində Kür çayının üzərindən panton körpü salmışdı. 1613-cü ildə isə Gəncə qalasının təmirinə başçılıq etmişdi.
Tarixçi İskəndər bəy Türkman bu iki qardaşın başına gələn əhvalata öz ünlü əsərində xeyli yer ayırıb. Tarixçi yazır: "Ikinci qəziyyə Əlixan bəy Cavanşir və qardaşı Mirzəhüseyn bəyin ölümü ilə bağlıdır. Cavanşir eli Qarabağ tərəkəmələrindəndir. Cavanşir otuz iki oymaqdan ibarət olan Otuziki elinə bağlıdır ki, onların babaları o elin əmirləri olublar. Onların ailəsi, oymaq və elləri rumluların istilası zamanı Qarabağda qalmışdılar. Mirzəhüseyn bəy də rumlulara tabe idi.
Bir neçə il sonra kiçik qardaş olan Əlixan bəy caHanPənah şahın sarayına gələrək yaxınları zümrəsinə girdi və şahanə tərbiyə oldu. Dünyanı bəzəyən şah Azərbaycana hərəkət edəndə Mirzəhüseyn bəy mülazimləri içində idi, çünki o zaman könüllülər yox idi. Əmirlərin göstərişi ilə el ona tabe oldu. El və oymaqlar gəlib o tərəfdə dayanır. Əlixan bəy müxtəlif vəzifələr alaraq Gəncənin təmir işlərinə başlayır.
Günlərin bir günü Gəncə hakimi Məhəmməd xan Ziyadoğlu səfərə çıxır. Onun şəhərdə olmadığından istifadə edib qardaşını öldürmək fikrinə düşürlər. Cavanşir bir neçə nəfərlə Ziyadoğlunun evinə yollanır. Həmin vaxt Mirzəhüseyn bəy də orda idi. Ora yaxınlaşanda xanın qardaşı iztirabdan özünü Məhəmməd xanın hərəmxanasına atır. Əlixan bəy hörmət etməyib onun ardınca hərəmxanaya daxil olur və ordaca öldürür. Qacar qazilərindən bir neçə nəfər və Ziyadoğlu soyundan olan mülazimlər bu hörmətsizliyə narazılıqla yanaşırlar. Nəhayət adı çəkilən qazilər və xüsusən Saray bəy hücum edib ədəbsizlikdə iştirak etmiş altmış-yetmiş nəfərə yaxın cavanşiri qılıncdan keçirirlər. Elə Həmin anda Əlixan bəyi də tapıb qılınclayırlar və Həyatına son qoyurlar. O, özündən çox razı, məğrur və iddialı idi. Böyük qardaşının Hesabına Hünər göstərirdi və nəHayətdə öz mükafatını aldı.
Məhəmməd xan çöldən gəlib məsələdən halı oldu. Mirzəhüseyn bəy rumlular dönəmində çox fəsadlar törətdiyindən onu yanında saxlamağı məsləHət bilmir və ölümünə fərman verir".
1620-ci ildən sonra Cavanşir elini döyüşlərə Qafqaz dağı ətəklərindən enən, "Qara kafir" adlandırılan qulamlardan çıxmış Novruz sultan aparırdı.
Cavanşir oymağı güclənib Otuziki elinin tərkibindən çıxıb müstəqil oldu. 1593-cü ilə bağlı Osmanlı qaynağında Cavanşir Otuziki elinin tərkibində bir oymaq idisə, 1727-ci ilə aid qaynaqda 25 oymaqdan ibarət böyük bir eldir.
Bu oymaqlar və qışlaqlar aşağıdakılardır:
XVIII yüzilin önlərində elin aparıcı və nəcib tayfası Yağləvənd idi. Özündə 4 müstəqil oymağı və 2 qolu (Gecəgözlü və Seyidəhmədlini) birləşdirirdi. Çox zaman el başçıları Yağləvənd tayfasından çıxırdı…
Cavanşir eli Osmanlı dönəmində
1722-ci ildə qiyamçı əfqan qoşunu Hücum edib Səfəvi dövlətinin paytaxtını tutur. Osmanlı sultanı III Əhməd də Qızılbaş məmləkətindən ərazi qoparmaq məqsədilə yürüşə hazırlaşır. Tutarlı bəhanə bulan kimi orduya hücuma keçməyi əmr edir.
1724-cü ildə çoxsaylı Osmanlı ordusu Qarabağa girdi. Gəncə-Qarabağ bəylərbəyi azsaylı qoşunla sərhədi savuna bilmədi. Osmanlılar bir-iki həmlə-hücumla Gəncəni alıb Qarabağa yiyələndilər.
Şair Izzət Rumi bu münasibətlə "Tarixi-fəthi-Gəncə" adlı bir mənzum tarixçə yazıb. Tarixçədə deyilir:
Mən bu fətHü nüsrətin Izzət, dedim tarixini:
"Aldı əcəmdən Gəncəni Xan Əhmədi-valihiməm" Böyük torpaq saHibləri, mal-mülk yiyələri, seçkin sultanlar, bəylər Arazı adlayıb güneyə sığındılar. Qarabağ bir sürə Osmanlıların əlində qaldı. Qarabağın valisi öncə İbrahim paşa, sonra Əli paşa idi.
Cavanşir eli Nadir şah dönəmində
Xorasanda işğalçı əfqanlara qarşı mübarizəyə başlayan Nadirqulu xan Qırxlı-Avşar qələbə qazanıb, tez bir zamanda İranı, Azərbaycanı istilaçılardan təmizlədi.
1734-cü ildə Qarabağa hücuma keçdi. Aşağı hissəsini bir hücumda alıb paytaxt Gəncəyə irəlilədi. Şəhəri səkkiz ay yarımlıq bir mühasirədən sonra aldı. Nadirqulu xan parlaq zəfərlərdən sonra Muğana gəlib otraq elədi. Seçkin əmirlər qurultay çağırıb Nadirqulu xanı şah seçdilər. Nadir şah adı ilə taxta əyləşən Avşar oğluna xəbər çatdırdılar ki, Qarabağ bəylərbəyi Uğurlu xan Ziyadoğlu-Qacar sənin şah olmağını istəmirmiş. Bu xəbərdən qəzəblənən şah öncə Uğurlu xanı öldürmək istədisə ulu uruq olduğunu düşünüb fikrindən daşındı. Lakin yamanlıq etməyi ağlından çıxarmadı.
Nadir şah dövlətində yeni inzibati-ərazi sisteminin əsasını qoydu. Səfəvilərdən qalma bəylərbəyiliyi ləğv edib 3 əyalət yaratdı. Bu əyalətlərdən biri Dərbənddən başlayıb Qaplankuhda bitən Azərbaycan idi. Azərbaycana qardaşı İbrahimzaman xanı başçı qoydu. Bununla ürəyi soyumayan Nadir şah Xəmsə məliklərini saraya tabe etdi. Qapanat, Çulundur mahallarını Qarabağdan ayırdı. Cavanşir, Otuziki və Kəbirli ellərini Xorasana sürdü. Uğurlu xanın idarə meydanı daraldı.
Cavanşirlər Xorasanın Sərəxs yörəsində məskunlaşdılar. Nadir şah Cavanşir elindən bir çox bəyləri yanına çağırıb dürlü vəzifələrə təyin etdi. Əmir xan Yağləvənd-Cavanşir Kəşmirin Hakimi, Fəzləli bəy Sarıcalı-Cavanşir eşikağası oldu.
Onlardan başqa bir neçə Cavanşir bəyi sarayda fərraş, külahdar, gülabdar, teştdar və sairə vəzifələri tuturdular.
Cavanşir eli Əfqanıstanda
Ən yüksək vəzifəyə nail olmuş Cavanşir əmiri Əmir xan Nadir şahın ölümündən sonra Kəşmiri müstəqil idarə etməyə başladı. Bir sürə sonra, 1773-cü ildə Əfqanıstanın şahı Teymur şah Dürraniylə düz dolanmadığından savaşmağa məcbur oldu. Öncə qalib gəlsə də, sonradan bəlluçların satqınlığı nəticəsində əsir düşdü.
Həbibulla xanın oğlu Qulamhüseyn xan XIX yüzilliyin sonlarında Əfqanıstanın üzdə olan adamlarından biri idi.
Cavanşir eli xanlıq dönəmində
Nadir şah Qırxlı-Avşarın sarayında eşikağası, başqa bir qaynağa görə carçı vəzifəsində xidmət edən Fəzləli bəy Sarıcalı-Cavanşir şahın zavalına gəldi. Bir saray münaqişəsi nədəniylə edam olundu. Vəzifəsini qardaşı Pənahəli bəyə verdilər.
Pənahəli bəy şahın qorxunc baxışlarından hiss etdi ki, gec-tez onun da sonu gələcək. Haray bəri başdan,-deyib qaçdı. Qaçıb doğma yurdu Qarabağda gizləndi. Sürgündən yayınıb yurdda qalan eldaşlarını başına yığıb, Nadir şahın ölümünədək, 1747-ci ilə qədər Qarabağda, Şirvanda qaçaqlıq etdi. Şahın ölümünü eşidib, Xorasana, Kabilə, Qəznə yörəsində saldıqları Qarabağ şəhərinə hay vurub eldaşlarını doğma yurda çağırdı. Axın-axın Cavanşir, Otuziki və Kəbirli elləri doğma yurda qayıtdılar. Tarixçi Mirzə Adıgözəl bəy yazır: "Hicri-qəməri tarixi ilə 1160-cı ilin (1747) Cəmadi-ülaxər ayında Nadir şahı Xorasan torpağında öldürdülər.
Bu xəbər hər tərəfə yayılıb camaatın dilinə, ağzına düşdü. Allahın himayəsinə sığınan Pənahəli bəy bundan sonra qızmış bir şirə və coşqun əjdahaya döndü. Onun zərbə və hücumlarının şiddətli küləyi hər tərəfə əsdisə, düşmənin vücudunu çör-çöp kimi puç etdi. Qüvvət və əzəmətinin sədası düşmənləri məğlub etdi. O kimə hücum edirdisə, qabağında dura bilməyib məhv olurdu. Cavanşir, Kəbirli, Otuziki və Gürcüstan ellərini Nadir şah tərəfindən Xorasana sürgün etmişdi. "Həbbul vətən min əl iman" (Vətəni sevmək imandandır) sözünün məzmununca, onlar vətən və yurdlarının eşq və arzusu ilə Xorasandan qayıdıb gəldilər. Bu vaxtadək Pənahəli bəyin güzəranı yuxarıda göstərilən kimi keçdi. Elat gəldikdən sonra o, gələnlərə yurd, mənzil və məskən mərhəmət etdi, onları Mehribanlıq qanadı altına aldı və ehtiyaclarını təmin etdi.
Bu qayda ilə cəmiyyət quruldu və o, öz istedadını göstərdi".
Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir paytaxtını Bayat nahiyəsində, Bayat bazarında tikdi. Eldaşları cavanşirləri və nüfuzlu Otuziki elini dövlətinə şərik etmədi. Mühüm vəzifələri oymaqdaşları sarıcalılara və arvad qohumları kəbirlilərə payladı.
Cavanşir və Otuziki eli Xəmsə məlikləri ilə birləşib Şəki xanı Hacı Çələbini Qarabağa dəvət etdilər. Bayat yörəsində baş verən savaşda şəkililər və asi qarabağlılar yenildilər.
Entimema
Entimema ( - əqldə tutmaq) — ənənəvi formal məntiqdə deduktiv əqli nəticə; bu əqli nəticədə hər hansı bir hissənin ya müqəddimələrdən birinin, ya da nəticənin aydın ifadə olunmamasıdır.
Mahiyyəti
Çox vaxt elmi müddəaların şərhində, insanın praktik fəaliyyətində, yaxud nitq prosesində bütöv halda əqli nəticələrə rast gəlmirik, orada müqəddimələrdən biri, yaxud bir neçəsi buraxılır, buraxılan hissə öz-özlüyündə düşünülür, ixtisari forma alan belə sillogizmlərə entimema deyilir. Entimemanın vasitəsi ilə insan nitqin qısa və yığcam ifadəsinə nail ola bilir, digər tərəfdən ixtisari əqli nəticələr dinləyicini, oxucunu düşünməyə vadar edir.
Növləri
Entimemanın müxtəlif növləri vardır:
Nümunə: "Bütün cinayətkarlar hüquqi məsuliyyətə cəlb olunmaldır. Bilal cinayətkardır". Burada nəticə buraxılmır deyilmir. Yaxud "vəzifəsindən sui-istifadə edən hər bir adam cinayətkardır. Xalid cinayətkardır". Bu ixtisari əqli nəticədə kiçik müqəddimə deyilmir, buraxılır.
İstifadəsi
Entimemalardan şifahi və yazılı nitqdə geniş istifadə olunur. Aforizmlərin çoxu entimema formasında olur. Yunanlarda belə bir aforizm var: "Yupiter, sən əsəbiləşirsən, deməli, haqlı deyilsən". Bunun özü entimemadır. Həzrəti Əlinin "özünü tanıyan Allahını da tanıyar" kəlamı da bu qəbildəndir.
Mənbə
M.M.İsrafilov Məntiq kursu (dərslik). Bakı-2005
Sədrəddinzadə Sadiq Mehmed Əfəndi
Sədrəddinzadə Sadiq Mehmed Əfəndi (d. 21 dekabr 1630 — ö. 11 noyabr 1709) — Osmanlı alimi, şair və şeyxülislamı.
Həyatı
21 dekabr 1630 tarixində İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası IV Mehmed dönəminin üləmalarından olan Sədrəddinzadə Feyzullah Əfəndidir. İlk təhsilini Uzun Həsən Əfəndi və Kürd İshaq Əfəndidən alan Sadiq Mehmed Əfəndi ardından Qaraçələbizadə Mahmud Əfəndinin dərslərini aldı. Daha sonra 1657–1678-ci illər ərzində müxtəlif mədrəsələrdə müdərrislik etdi. Ardından 1680-ci ilin mayından 1681-ci ilin avqustunadək Hələb qazısı olaraq fəaliyyət göstərdi. 1685-ci ilin iyununda Qahirə qazısı seçildi və 1,5 il bu vəzifədə qaldı.
1693-cü ilin aprelində Anadolu başqazısı, 1694-cü ilin iyununda isə Rumeli başqazısı seçildi. 22 iyun 1694-cü ildə Əbusəidzadə Feyzullah Əfəndinin yerinə şeyxülislam seçildi. Şeyxülislamlığı əsnasında II Əhməd vəfat etmiş, yerinə II Mustafa padşah olmuşdu. Yeni padşah lələsi Seyid Feyzullah Əfəndini Ədirnədən İstanbula gətirtmişdi və onun şeyxülislam olacağı haqqında şayələr gəzirdi. Nəhayət, Sədrəzəm Sürməli Əli Paşanın da tərtibiylə 20 mart 1695-ci ildə Sadiq Mehmed Əfəndi vəzifədən alındı.
12 il boyunca dövlət işlərindən əlini çəkən Sadiq Mehmed Əfəndi yaşlılığını bəhanə gətirsə də, 1 fevral 1707 tarixində 78 yaşında ikən ikinci dəfə şeyxülislamlığa gətirildi. Yaşlılığı səbəbilə heç bir iş görə bilmədi. III Əhmədin qızı Xədicə Sultanın cənazə namazını səhvən bayram namazı şəklində qıldırmış, bu bəhanə göstərilərək 25 yanvar 1708 tarixində vəzifədən alındı. 11 noyabr 1709 tarixində İstanbulda vəfat edən Sadiq Mehmed Əfəndi Fındıqlı səmtindəki məscidin həyətinə dəfn olunmuşdur.
Miqmatit
Miqmatit – qeyri-bircins maqmadan və ətraf süxuların ərinməmiş qalıqlarından ibarət mürəkkəb tərkibli süxur. Maqmanın substrata və ya ətraf süxurlara inyeksiyası nəticəsində (Miqmatitləşmə) əmələ gəlir. Miqmatit iki böyuk qrupa ayrılır: inyeksiya yolu ilə yaranmış miqmatit -arterit, selektiv ərinmə, yaxud metamorfik diferensiasiya yolu ilə yaranan miqmatit -venit. Müxtəlif mənşəli və tərkibli, yaxud quruluşlu və teksturlu miqmatit növləri məlumdur.
Meqavati Sukarnoputri
Dia Permata Meqavati Setiavati Sukarnoputri (, qısa: Meqavati Sukarnoputri; ) — İndoneziya dövlət və siyasi xadimi. İndoneziyanın birinci qadın prezidenti (2001 — 2004) və ölkənin müstəqillik əldə etməsindən sonra doğulan ilk prezident, İndoneziyanın vitse-prezidenti (1999 — 2001). İndoneziya Demokratik Partiyasının banisi və dəyişməz lideri (1993—1996), İndoneziya Mübarizəsi Demokratik partiyasının sədri (1998-ci ildən).
İndoneziyanın birinci prezidenti olan Sukarnonun qızıdır. Ölkəsində Meqavati və Meqa ləqəbləri ilə də tanınır.
Hüseynbəyli (Bərdə)
Hüseynbəyli — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Hüseynbəyli Bərdə r-nunun ġirvanlı i.ə.v.-də kənd. Qarabağ düzündədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Hüseyn bəy adlı şəxsə məxsus qışlaq yerində maldarlıqla məşğul olan ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Əvvəllər həmin ərazi Hüseynbəy Tərəkəmə adlanırdı. Füzuli r-nu ərazisində də eyniadlı yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdır.
Maştağa məscidləri
Maştağa məscidləri — 1939-cu ilin məlumatına görə Maştağada 36 məscid, 4 pir olmuşdur. thumb|right|Maştağa Cümə məscidi
Cümə məscidi
thumb|right|Maştağa Cümə məscidinin içəri görünüşü. Bu məscid 1893–95-ci illərdə tikilib. XIX əsrə aiddir. Ərazisi 1600 m², sahəsi 400 m², ibadət tutumu 400 nəfər. Məscid hicrətin səkkizinci yüzilliyində, miladi tarixilə 1414-cü ildə məştağalı memar Ərtuğay İbn Hacı Xəlil əl-Məşqədəh tərəfindən tikilibmiş. Məscidin minarəsinin memarı ustad Kərbalayı Hacı Qulu olub. Usta Kərbəlayı Hacı Qulu minarənin yuxarısında dairə boyunca Ayətəl-Kürsü də həkk etmişdi.
1994-cü ildə bu məscidin nəzdində İmam Cəfəri Sadiq mədrəsəsi açılır. Burada gənclər elmi dini biliklərə yiyələnir.
Hunlar məscidi
thumb|right|Maştağa Yeddi qapı türbəsi Seyid İbad Ağa küçəsində keşmiş bazar yerləşən meydana bitişikdir. XVII əsrə aid olub, ərazisi 500 m², sahəsi 250 m², ibadət tutumu 250 nəfərdir. Məscdin üzərindəki kitabədə məscidin tikintisi və xərda təmirinin hicri tarixlə 1229-cu ildə (1813) məhəllə sakinləri tərəfindən həyata keçirildiyi göstərilir. 1841-ci il zəlzələsində daha çıx dağıntıta məruz qalıb. 1875-ci ildə yenidən bərpa olunub. 23 m hündürlüyündə minarəsi var. thumb|right|Maştağa Seyid Kamil ağa türbəsi.
Keçəçilər məscidi
Ağa meydanın yaxınlığında yerləşən XIX əsrə aid olan məscid. Ərazisi 300 m², sahəsi 200kv.m, ib thumb|right|Köhnə bazar meydanında Hacı Aslan məscidi Məscid Axund Seyid küçəsində XVII əsrdə tikilmişdir. Ərazisi 80 m², sahəsi 50 m², ibadət tutumu 50 nəfər.
Hacı Kəblə Hüseyn məscidi
thumb|right|Maştağa məscidinin minarəsi. Məscid Dərə məhəllədə yerləşir. XVII əsrə aiddir. Ərazisi 200 m², sahəsi 60 m², İbadət tutumu 60 nəfər.
Hacı Aslan məscidi
thumb|right|Əli Mirhəbib türbəsi. Mədəniyyət abidəsi kimi Dövlət tərəfindən qorunur. Ağa meydanını məhəlləsində yerləşir. XIX əsrə aiddir. Ərazisi 50 m², sahəsi 30 m², ibadət tutumu 30 nəfər.
Əbülfəz Abbas məscidi
XX əsrə aid məscid. Ərazisi 200 m², sahəsi150 m², ibadət tutumu 150 nəfər.
Kəblə Məhəmməd məscidi
Bu məscid indi yoxdur. İndiki Mədəniyyət Evnin arxasında yerləşir. Məscid keçən əsrin 30-cu illərində sökülüb. Həmin əsrin 60-cı illərində məscidin yerində taxıl döymək üçün istifadə olunan geniş acıqlıqda — Xırməndə həyətlər salındı.
Hacı Mikayıl Məscidi
Bu məscid indiki Soltan Əliyev küçəsində kənddə Qırmızı Eyvan kimi tanınan ikimərtəbəli evin yanında idi. Məlum hadisələr zamanı sökülüb.
Hacı Qasım məscidi
Bu məscid indiki poçt binasının yanında Xanlar küçəsində yerləşir. Hacı Qasım 1920-ci ilin avqust ayında Naxır Bulağı üstündə günahsız, məhkəməsiz güllələnən 12 nəəfərdən biri- Baloğlan xanın atası olub. Onun tikdirdiyi bu məscid də sökülməyə məruz qalmışdır.
Binə məscidi
Bu məscid Məştağanın Buzovnaya gedən yolun sağında yerləşib. Bağ mövsümündə camaat burada ibadət edərdi. Sökülən məscidlərdəndir. Qalıqları indi də var.
Qumüstü Həsən bəy məscidi
Bu məscid XVIII əsr tarixi abidəsi kimi dövlət tərəfindən qorunur. O cümə məscidi ilə Cildağın arasında yerləşir.
Əliş Məmmədov
Əliş Zabit oğlu Məmmədov - Rusiya Federasiyası Saxa Respublikası IV, V və VI çağırış Dövlət Məclisinin (İl Tumen) deputatı, Saxa Respublikasının əməkdar inşaatçısı, "Yakutsement" İstehsalat Birliyi Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Baş Direktoru.
Həyatı və təhsili
Əliş Məmmədov 10 fevral 1958-ci ildə Şəki rayonunun Oraban kəndində doğulub. Məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutuna daxil olub. 1979-cu ildə isə institutu bitirərək əmək fəaliyyətinə "YakutPromStoyMaterial"da başlayıb. 1980-ci ildə isə orduya çağırılıb.
Fəaliyyəti
1981-ci ildə hərbi xidməti başa vurduqdan sonra yenidən Saxaya geri dönüb və Verxnebestyaxsk tikinti bölgəsində iş icraçısı kimi fəaliyyətə başlayıb. 1982-ci ildən 1989-cu ilə qədər isə "Yakutsement" istehsalat birliyinin əsaslı tikinti şöbəsinin rəisi olaraq fəaliyyət göstərib. 1989-cu ildən günümüzə qədər "Yakutsement" İstehsalat Birliyinin baş direktorudur. Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının müxbir üzvüdür.
Siyasi faəliyyəti
Saxa Dövlət Məclisi İl Tümendə "Vahid Rusiya" fraksiyasının üzvüdür. Saxa Respublikası IV, V və VI çağırış Dövlət Məclisinin deputatıdır.
Mükafatları
Saxa Respublikasının Fəxri Vətəndaşı və Əməkdar İnşaatçısıdır.
Jermanya
Jermanya  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Treffor-Kyuzya kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01172.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 145 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 91 yaşda (15-64 yaş arasında) 67 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 24 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73,6%, 1999-cu ildə 54.9%). 67 fəal sakindən 61 nəfər (31 kişi və 30 qadın) işləyir, 6 nəfər işsizdir (2 kişi və 4 qadın). Aktiv olmayan 24 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 12 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsiz idi.
Diona (mifologiya)
Diona (Miken sivilizasiyasına görə: di-u-ja, Diviya ) — Qədim yunan mifologiyasında personaj, xüsusiyyətləri qeyri-müəyyən olan ilahə, orfizmə görə titan Uran və Geyanın qızı. Hesiod öz "Teoqoniya"sının girişində onun adını çəkmiş, amma titanidaların siyahısında onu qeyd etməmişdir. Homerin İliadasında Diona Zevsin sevgilisi və Afroditanın anası kimi təsvir edilmişdir. Fərziyyələrə görə o, yunan tanrılarına qədərki dövrə aid Yer ilahəsidir.
Miken panteonunda Zevsin arvadı kimi qeyd olunur. Dodonada Dionanın Zevsin arvadı kimi kultu mövcud olmuşdur.
Çon İl U
Çon İl U — Cənubi Koreya aktyorudur. Onun ən məșhur rolu Unstoppable High Kick komediyasi, The Return of Ilmae, 49 gün, Flower boy ramyun shop və The Night Watcman's journal televiziya dramalarinda oynadiği rollardir.
Bulbophyllum proculcastris
(Bulbophyllum proculcastris) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ceyk Cillenhol
Ceyk Benjamin Cilenhol (, 19.12.1980, Los Anceles ) - Amerikalı aktyor. Rejissor Stefen Cilenhol və ssenarist Naomi Cilenholun oğludur. O aktyorluq karyerasına 10 yaşından başlayıb. Fars şahzadəsi: Zamanın Qumları, Oktyabrın Səması və Donni Darko kimi bir çox filmlərə çəkilib.
Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı
Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı və ya qısaca AMB — inzibati binası Bakı şəhərində yerləşir. "Azərbaycan Respublikasının Milli Bankının yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1992-ci il 11 fevral tarixli Fərmanı ilə yaradılmışdır.
Ceyk Cillenhol
Həyatı və Kariyerası
Ceyk ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində anadan olub. Onun valideynləri kamera arxasında çalışırlar. Magi Cilinhol adında özündən böyük olan bacısıda aktrisadır və onunla birgə Donni Darko filmində rol almışdı. Atası Stefen İngilis və İsveç kökənlidir. Anası isə Nyu Yorkdan olan yəhudi əsillidir. Ailəsinin kamera arxasında çalışması ona bu sahədə kömək olmuşdur. Onun ilk filmi 1991-ci ildə çəkilmiş Şəhərin Dostu filmidir. Bundan sonra o Təhlükəli qadın, Küçə Həyatı, Pob Qan və bir sıra filmlərə çəkildi.
Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı
"Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi haqqında" 18 mart 2009-cu il tarixli Azərbaycan Respublikasının Referendum Aktının qüvvəyə minməsi ilə əlaqədar olaraq "Azərbaycan Respublikasının Milli Bankı" "Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı" adlandırılmışdır.
Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının statusu, onun məqsəd, funksiya və səlahiyyətləri, habelə idarəetmə və təşkilati strukturu, dövlətin mərkəzi bankı kimi dövlət hakimiyyəti orqanları ilə və digər şəxslərlə münasibətləri "Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı haqqında" Azərbaycan Respublikasının 10 dekabr 2004-cü il tarixli Qanunu ilə tənzimlənir. Mərkəzi Bankın müstəsna olaraq ölkənin milli valyutasının emissiya funksiyası Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə təsbit olunur. Mərkəzi Bank öz fəaliyyətində həmçinin Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarını və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələri rəhbər tutur.
Tarix
Azərbaycanda mərkəzi bankçılığın tarixi bir neçə mərhələdən ibarətdir: Xalq Cumhuriyyəti dövrü (1918–1920); sovet sosialist quruluşu dövrü (1920–1991); 1991-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpa edilməsindən başlayan müasir mərkəzi bankçılıq dövrü.
1918-ci il may ayının 28-də Azərbaycan öz müstəqilliyini elan edərək Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətini yaratmışdır. İlk dövrdə müstəqil respublikada Rusiya pulları, həmçinin 1918-ci ilin yanvar ayından etibarən Bakı Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə Bakı şəhər idarəsi və Bakı Sovetinin şəhər təsərrüfatı tərəfindən dövriyyəyə buraxılmiş "Bakı bonları" ilə yanaşı Zaqafqaziya bonlarından da geniş istifadə olunurdu. Həmin vaxtda keçmiş Rusiya Dövlət Bankının Bakı bölməsi də öz fəaliyyətini davam etdirirdi. 1919-cu il mart ayının 7-də Azərbaycan Respublikası hökuməti Azərbaycan Dövlət Bankının (mərkəzi bankın) təşkil edilməsi haqqqında qərar qəbul etmişdir. Həmin il sentyabr ayının 16-da Azərbaycan Respublikasının parlamenti Azərbaycan Dövlət Bankının Nizamnaməsini qəbul etdi. 1919-cu il 30 sentyabr tarixdə isə Azərbaycan Dövlət Bankının təntənəli açılışı oldu və həmin gündən etibarən fəaliyyətə başladı.
"Banklar bankı" olan Azərbaycan Dövlət Bankı ölkədə mövcud olan kredit təşkilatlarının fəaliyyətinə nəzarət edirdi və pul nişanlarının emissiyasını həyata keçirirdi.
1920-ci il 28 aprel tarixində Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti süquta uğradıqdan sonra yeni dövlət quruluşu olan Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının Maliyyə Komissarlığının 1920-ci il 31 may tarixli Əmri ilə Azərbaycan Dövlət Bankı Azərbaycan Xalq Bankı adlandırıldı. Azərbaycan İnqilab Komitəsinin 1920-ci il 9 iyun tarixli qərarı ilə bütün banklar və digər kredit təşkilatları milliləşdirilərək Xalq Bankının tərkibinə qatıldı və bank işi dövlətin müstəsna inhisarına keçdi.
1921-ci ilin sonlarında yeni iqtisadi siyasətin həyata keçirilməsi zamanı mərkəzi bankın da fəaliyyəti bərpa edildi. Azərbaycan Xalq Komissarları Şurasının 1921-ci il 16 oktyabr tarixli qərarı ilə Azərbaycan Dövlət Bankı yaradıldı və onun nizamnaməsi qəbul edildi. 1922-ci il martın 12-də Zaqafqaziya Sovet Sosialist Respublikaları federativ ittifaqı (ZSFSR) təşkil olundu. 1922-ci ilin dekabrın 30-da isə ZSFSR Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının tərkibinə qatıldı. ZSFSR-nin İttifaq Şurasının 1923-cü il 10 yanvar tarixli Dekreti ilə ZSFSR-də vahid pul sisteminə keçdi və beləliklə də Azərbaycan Dövlət Bankının pul emissiyası sahəsində fəaliyyətinə xitam verildi. Azərbaycan Xalq Komissarları Sovetinin 1923-cü il 3 iyul tarixli qərarı ilə isə Azərbaycan Dövlət Bankı Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Bankı adlandırıldı və onun mərkəzi bank funksiyalarına xitam verildi. İlk dövrlərdə Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Bankı kənd təsərrüfatının inkişafına yardım etməklə yanaşı pul və əmtəə dövriyyəsi məsələlərini də tənzimləyirdi.
1923-cü ildə SSRİ Dövlət Bankının yaradılması ilə əlaqədar onun Bakı bölməsi yaradıldı. 1936-cı ilin dekabrında qəbul edilmiş SSRİ Konstitusiyasına müvafiq olaraq Azərbaycan SSRİ-nin tərkibinə "suveren" respublika kimi daxil oldu. Həmin ildən 1991-ci ilin sonlarına kimi mövcud olmuş SSRİ Dövlət Bankının Azərbaycan İdarəsi fəaliyyət göstərmişdir.
Azərbaycan öz müstəqilliyini bərpa etdikdən dərhal sonra qəbul edilmiş qanunvericilik aktlarından biri "Azərbaycan Respublikasının iqtisadi müstəqilliyinin əsasları haqqında" Azərbaycan Respublikasının 1991-ci il 25 may tarixli Konstitusiya Qanununun "Bank sistemi və pul tədavülü" adlanan 14-cü maddəsində Azərbaycanda müstəqil bank sisteminin və milli pul vahidinin tədavülünün hüquqi əsasları təsbit edilmiş, Milli Bankın statusu və səlahiyyətləri müəyyən edilmişdir. Milli Bank kredit, pul tədavülü, hesablaşmalar və valyuta münasibətləri sahəsində dövlət siyasətini həyata keçirən, bütövlükdə bank sisteminin fəaliyyətini tənzimləyən və ehtiyat bank funksiyalarını icra edən ali emissiya idarəsi elan edilmişdir.
1992-ci il 7 avqust tarixində Milli Bankın fəaliyyətini tənzimləyən ilk qanun — "Azərbaycan Respublikasının Milli Bankı haqqında" qanun, həmçinin həmin ilin 1 dekabr tarixində isə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən "Azərbaycan Respublikasının Milli Bankının Nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında" qərar qəbul olunmuşdur.
1992-ci ilin avqust ayının 15-də Azərbaycan Respublikasının milli valyutası – manat dövriyyəyə buraxılmışdır. 1994-cü il yanvarın 1-dən manat ölkənin yeganə ödəniş vasitəsi elan olunmuşdur. 1995-ci il 12 noyabr tarixində referendum yolu ilə qəbul olunmuş müstəqil Azərbaycan Respublikasının ilk Konstitusiyasının 19-cu maddəsinin II hissəsində Milli Bank pul nişanlarının tədavülə buraxılması və tədavüldən çıxarılması üzrə müstəsna hüquqa malik qurum kimi müəyyən olunmuşdur.
Hazırda Mərkəzi Bank öz fəaliyyətini üçüncü nəsl bank qanunları əsasında həyata keçirir ("Azərbaycan Respublikasının Milli Bankı haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun ikinci redaksiyası 1996-cı il 14 iyun tarixində, üçüncü redaksiyası 2004-cü il 10 dekabr tarixində qəbul edilmişdır).