cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roma Müasir İncəsənət Muzeyi
Tarixi
1990-cı ildə italyanlar dərk etdilər ki, Roma Avropada yeganə ölkə paytaxtıdır ki, orada müasir dövlət incəsənət muzeyi yoxdur. Qərara alındı ki, bu məqsədlə iki yeni muzey (milli (MAXXI) və munisipal (MACRO)) yaradılsın. İlk olaraq 1999-cu ilin sentyabr ayında bu məqsədlə nəzərdə tutulmuş bina yenidən qurulduqdan sonra munisipal muzeyin (MACRO) 6 salonu tamaşaçıların istifadəsinə verildi. Muzeyin rəsmi açılışı 11 sentyabr 2002-ci ildə olmuşdur.
Muzeyin binası
Munisipal muzeyi (MACRO (Museo d’Arte Contemporanea di Roma)) Pia qapısından bir qədər aralıda yerləşən köhnə Peroni pivə fabrikinin korpuslarında yaradılmışdır.
Tək ipəksarıyan
thumb|Lymantria dispar
Tək ipəksarıyan — buğumayaqlılar tipinin kəpənəklər və ya pulcuqluqanadlılar dəstəsinin baramasarıyanlar fəsiləsinə aid olan növ.
Xarici quruluşu
thumb|left|150px Dişi fərdlərin qanadları açılmış halda 75 mm ölçüdə olub, axırıncı seqmenti sıx qəhvəyi tükcüklərlə əhatə edilmiş böyük qarıncıqdan ibarətdir. Erkək fərd isə qanadları açılmış halda 45 mm olmaqla, nazik qarıncıqdan və lələkvari bığcıqdan ibarətdir. Dişilərdə qanadlar boz-ağımtıl olmaqla, üzərindən əyri xətlər keçir, erkək fərdlərdə isə qanadlar açıq-boz rəngdə olmaqla, üzərində düz xətlər və kənarlarında tünd ləkələr vardır.
Həyat tərzi
Abşeronda tək ipəksarıyan kəpənəyinin uçuşu iyun ayının axırı və iyul ayının əvvəllərinə təsadüf edir. Kütləvi uçuş isə iyul ayının ikinci yarısı başlayır və avqust ayının ortalarına kimi davam edir. Dişi fərdlər topa halında yumurta qoyur və həmin topanın üzərini qarıncığı vasitəsilə ifraz etdiyi maye ilə sıvayır. Topa halında olan yumurtaların sayı bəzən 850-1000-dən atrıq olur. Tək ipəksarıyanın ayrı-ayrı illərdə belə yüksək yumurtaqoyma məhsuldarlığına malik olması, Abşeronun ərazisinin coğrafi xüsusiyyətlərindən asılıdır. Qoyulan yumurta topaları müxtəlif formada olmaqla, ölçüsü bir neçə sm. olur. Təzə qoyulmuş yumurta topaları qabarıqdır, əl vurulduqda elastikliyi hiss olunur. Köhnə, keçən ildən qoyulmuş yumurta topalarının isə rəngi boz, içərisi boş olur, üst hissəsində tırtılların çıxdığı kiçik deşiklər görünür. Ədəbiyyat məlumatlarına əsasən Rusiyanın mərkəzi və şimal rayonlarında tək ipəksarıyan yumurtalarını torpaqdan 20-30 sm hündürlükdə ağacların gövdəsinə qoyurlar. Abşeron ərazisinin qəsəbələrində (Novxanı, Nardaran və Mərdəkan) isə aparılan müşahidələrə əsasən, tək ipəksarıyan yumurta topalarını ağacın gövdəsi ilə yanaşı yuxarı budaqlarına da qoyur. Əksər hallarda ağacların torpaqdan 10-15 sm hündürlüyündən başlayaraq 2–3 m hündürlüyədək gövdə hissəsinə qoyur. Kütləvi yumurtaqoyma dövründə isə yumurtalarını ağaclardan başqa taxta hasarların, daşların, yollarda olan dirəklər üzərinə, evlərin çardaqlarına və s. qoyur.
Yazda, aprelin birinci yarısında (havanın temperaturu 20-24oC olduqda) yumurtalardan tırtıllar çıxmağa başlayırlar. Onların bədəni tutqun, başı isə qara rəngdə olur. Bədənin hər iki yan tərəfindən uzununa ardıcıl, üzəri yumuşaq, qısa qılaoxşar tükcüklərlə örtülü olan tünd ziyillər yerləşir. Tırtıllar 13-15 gün yumurtaların qabığı ilə qidalanırlar. Sonra, bir müddət (2-3 gün) yumurta topalarının üzərində qalırlar. Bu vaxt ağaclarda ilk tumurcuq və yarpaqlar görünməyə başlayır. Tırtıllar ağac gövdəsi ilə hərəkət edib, həmin tumurcuq və yarpaqlarla qidalanırlar. Onlar yaşdan-yaşa keçdikcə bədənlərindəki tüklər seyrəkləşərək boz və ya boz-qonur rəngə çalırlar. Yaşlı tırtılın bədən uzunluğu 45–75 mm olur. Tək ipəksarıyanın tırtılları olduqca isti sevəndir, ən çox 20 illik ağac budaqlarının gün düşən tərəfinə yığılırlar, bu vaxt havanın temperaturu 20-25 °C olur. Kəpənəklərin tırtılları inkişaf dövründə 4-5 dəfə qabıq dəyişərək 5-6-ci yaşa keçirlər. Optimal şəraitdə onların inkişafı 34-40 günə qurtarır, nisbətən aşağı temperaturda 50-80 günə başa çatır. Tırtıllar iyun ayının ikinci yarısında puplaşmağa başlayırlar. Onlar ağacların budaq və gövdələrinin üzərində, qabığın altında puplaşırlar. Puplaşma ən çox qrup halında, yarpaq qırıntılarını bir-birinə yapışdıraraq tor hörgü içərisində gedir. Pup tünd qəhvəyi və ya qara rəngdə olub, inkişafı iki-üç həftə çəkir. İpəksarıyan ildə bir nəsil verir.
Yayılması
Keçmiş SSRİ-nin Avropa hissəsi,Qafqaz, Asiya, Afrika, ABŞ. Azərbaycanda Böyük Qafqazda( 2,3, 4,5) Abşeron ərazisinin qəsəbələrində (Novxanı, Nardaran və Mərdəkan)yayılıb.
2. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın Böyük Qafqaz meşələində təkipəksaıyanın Lymantia dispar L.(Lepidoptea Lymantridae) kütləvi artımı və onun sayının tənzimlənməsi.j. “Bilgi”№2 2005.
3. Nuriyeva İ.A.Azərbaycanın Böyük Qafqaz meşə biosenozlarının ziyanverici kəpənəklərinin bioekoloji tədqiqi və onlarla mübarizə üsulları.Zoologiya institutunun əsərləri XXVIII cild Bakı “Elm” – 2006.s.759-766. 4. Nuriyeva İ.A. B.Ə.Əhmədov.,İ.Q.Kərimova, E.A.,Hüseynov, Ş.M.Məhərrəmova Böyük Qafqazın Azərbaycan meşələrində tək ipəksarıyanın (Lymantria dispar L.) populyasiyasının müasir vəziyyəti haqqında. Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri I cild Bakı “Elm” 2008.s.384-387.
5. Nuriyeva İ.A. Təkipəksarıyanın (Lepidoptera, Lymantridae) müasir vəziyyəti haqqında. Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri II cild Bakı “Elm” 2010. s.379-384
Xarici keçidlər
asiangypsymoth.org
Çin kütləvi informasiya vasitələri
Çin kütləvi informasiya vasitələri — Çin Xalq Respublikasının kütləvi informasiya vasitələri.
Tarixi
Çin Xalq Respublikasında müasir tipli qəzetlərin nəşrinə XIX əsrin ortalarından başlanılmışdır.
Dövri nəşrlər
2008-ci ildə ölkədə ümumi tirajı 35 milyard nüsxə olan dövri nəşrlərin sayı 2 mindən çox idi. Onların təqribən 20%-i Çin Kommunist Partiyasının orqanıdır.
Qəzetlər
Aparıcı ümummilli qəzetlərin hamısı Pekində nəşr olunur ki, onlara misal olaraq, bunları göstərmək olar :
"Jenmin jibao"
ÇXR MK-nın orqanıdır. 1948-ci ildən, gündəlik nəşr olunur. Tirajı təqribən 5 milyon nüsxədir.
Ümumçin həmkarlar ittifaqları federasiyasının orqanıdır. 1949-cu ildən, gündəlik nəşr olunur. Tirajı 2,5 milyon nüsxədir.
"Szefan-tszyun bao"
ÇKPMK Hərbi şurasının orqanıdır. 1956-cı ildən, gündəlik nəşr olunur. Tirajı təqribən 800 min nüsxədir.
"Çjunqotsinnyan bao"
Elm və təhsil məsələləri "Quanmin jibao" gündəlik qəzetində işıqlandırılır. Həmin qəzet 1949-cu ildən nəşr olunur. Tirajı təqribən 6 milyon nüsxədir.
İngilis dilində olan "China Daily" qəzeti 1981-ci ildən gündəlik buraxılır.
İri regional qəzetlərə misal olaraq, bunları göstərmək olar :
"Sitszan jibao"
1956-cı ildən Lxasada gündəlik olaraq, Çin və Tibet dillərində) nəşr olunur.
"Sint szyanjibao"
1956-cı ildən Urumçidə gündəlik nəşr olunur.
"Quansi jibao"
Jurnallar
Ölkənin aparıcı jurnallarının hamısı Pekində nəşr olunur ki, onlara misal olaraq, bunları göstərmək olar :
"Tsyuşi"
ÇKP MK-nın nəzəri orqanıdır. 1958-ci ildən 1988-ci ilədək "Xuntsi" adlanırdı.
"Jenmin xuabao"
1951-ci ildən aylıq olaraq, Çin və 17 xarici dildə nəşr olunur.
"Peking Rewiev"
1958-ci ildən həftəlik olaraq, ingilis, alman, fransız, ispan və yapon dillərində nəşr olunur.
Radio
Ölkədə radio verilişləri 1927-ci ildən aparılır. 1947-ci ildə ölkədə 42 dövlət, 90 özəl və xarici radiostansiya fəaliyyət göstərirdi. Bu sahə 1949-cu ildə milliləşdirilmişdir.
Pekin şəhərində Mərkəzi Xalq Radio Verilişləri Stansiyası yaradılmışdır.
Müxtəlif məlumatlara görə, 2008-ci ildə ölkədə 1200-dək radiostansiya işləyirdi.
Televiziya
Ölkədə televiziya 1958-ci ildən fəaliyyət göstərir.
2008-ci ilin məlumatlarına görə Çində 450-dən çox telestudiya var idi.
İnformasiya agentlikləri
Ölkədə iki dövlət informasiya agentliyi var :
"Sinxua"
1931-ci ildə Juytszin şəhərində təsis edilmiş, 1937-ci ilədək "Qırmızı Çin" adlanmışdır; 1937-ci ildən Pekində fəaliyyət göstərir.
"Çjunqo"
Pekində təsis edilmiş bu agentlik 1952-ci ildən fəaliyyət göstərir. Fəaliyyəti əsasən xaricdə yaşayan çinliləri məlumatlandırmaq məqsədi daşıyır.
Samir Sədaqətoğlu
Hüseynov Samir Sədaqət oğlu - Azərbaycan yazıçısı, publisist, jurnalist.
Həyatı
Hüseynov Samir Sədaqət oğlu 21 İyul, 1975-ci ildə Lənkəranda anadan olub. 1998-ci ildə Bakıda özəl universitetin hüquq fakültəsini bitirib. Bir müddət «Qanun» jurnalında müxbir vəzifəsində çalışıb, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin dramaturgiya seksiyasının müdiri olub. 2003-cü ildə «Sənət» qəzetini təsis edib və həmin nəşrin baş redaktoru olmuşdur.Hazırda bu qəzet fəaliyyət göstərmir.
Yazıçı, publisist, dramaturqdur. «İtən vaxt» kitabının (2003) müəllifidir. 2001-ci ildə Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyinin «İlin ən yaxşı gənc naşiri» və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Ülvi Bünyatzadə adına «Uğur» mükafatlarına layiq görülüb. 2002-ci ildə Samir Sədaqətoğlunun «İtən vaxt» monopyesi əsasında Bakı Dövlət Kamera Teatrının səhnələşdirdiyi tamaşa Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının xüsusi mükafatını qazanıb.
Bundan əlavə «Sənət qəzeti»nin baş redaktoru Samir Sədaqətoğlu və həmin qəzetdə çap edilmiş «Avropa və biz» yazısının müəllifi Rafiq Tağı 2006-cı il noyabrın 10-da həbs ediliblər. 4 May 2007-ci ildə Sabail Rayon Məhkəməsi «Sənət» qəzetinin baş redaktoru Samir Sədaqətoğlu 4 il, yazıçı Rafiq Tağı isə 3 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edib. Onlar Cinayət Məcəlləsinin 283-cü maddəsi ilə təqsirli biliniblər (milli, irqi və dini ədavətin qızışdırılması).
Samir Sədaqətoğlu isə məhkəmədə nə dinin, nə də dövlətin təməl prinsiplərinin qorunduğunu söyləmişdir: «Mənim iki övladım var. Nə evim var, nə də ailəmə qazanc gətirənim» deyən baş redaktor özünün və R.Tağının həyatının təhlükədə olduğunu bir daha xatırladıb: «Kənardan mesajlar alıram ki, həbsdə sizi rahat qoymayacağıq. Ona görə də həbsdə bizim təhlükəsizliyimiz təmin olunmalıdır».
İlham Əliyevin 28 dekabr 2007-ci ildə imzaladığı əfv fərmanı ilə Samir Sədaqətoğlu və Rafiq Tağı əfv ediliblər.
Beynəlxalq humanitar hüquq
Beynəlxalq humanitar hüquq — silahlı münaqişələr zamanı tətbiq olunan, döyüş aparılmasının müəyyən üsul və metodlarının tətbiqini qadağan edən və ya məhdudlaşdıran və silahlı münaqişə dövründə fərdin hüquqlarının qorunmasına yönəlmiş beynəlxalq-hüquqi normaların məcmusu.
"Beynəlxalq humanitar hüquq" termini Jan Pikte tərəfindən beynəlxalq-hüquqi leksikona daxil edilmişdir, nisbətən yeni termindir. Beynəlxalq hüququn bu mühüm sahəsi müxtəlif cür adlandırılır: silahlı münaqişələr dövründə tətbiq edilən hüquq; müharibə hüququ (jus in bello); silahlı münaqişələr hüququ; müharibə qanun və adətləri və s.
Beynəlxalq humanitar hüquq müharibəni qadağan etmir. O, artıq başlamış müharibəni — onun xarakterindən və başlama səbəblərindən asılı olmayaraq — müəyyən normativ çərçivəyə salmağa çalışır. Bundan çıxış edərək, beynəlxalq humanitar hüququn iki başlıca məqsədini göstərmək olar:
1. Kombatant olmayanları, yəni mülki şəxsləri və sıradan çıxmış hərbi qulluqçuları müdafiə etmək və onlarla humanist rəftarı təmin etmək. Bu məqsədi beynəlxalq humanitar hüququn bir hissəsi olan "Cenevrə hüququ" həyata keçirir. "Cenevrə hüququ" termini, əsas etibarilə, Müharibə qurbanlarının müdafiəsinə dair 1949-cu il Cenevrə Konvensiyalarına istinad edilərək götürülmüşdür.
2. Seçimsiz zorakılığın, artıq əzab-əziyyətin qarşısını almaq üçün, döyüş aparılmasının müəyyən metod və vasitələrini məhdudlaşdırmaq və ya qadağan etmək. Beynəlxalq humanitar hüququn bu məqsədin həyata keçirilməsinə yönəlmiş hissəsi "Haaqa hüququ" adlandırılır (1899 və 1907-ci illərdə Haaqa sülh konfranslarında qəbul olunmuş müvafiq sənədlərə istinadən).
Tətbiq sahəsi
Beynəlxalq humanitar hüququn əsas tətbiq sahəsi beynəlxalq silahlı münaqişələrdir. Belə ki, 1949-cu il Cenevrə Konvensiyalarının 1977-ci ildə qəbul olunmuş Əlavə Protokollarla bir yerdə cəmisi 20 müddəası əgər daxili silahlı münaqişələrə aiddirsə, 500-ə yaxın maddəsi isə beynəlxalq müharibələrə həsr olunmuşdur. Beynəlxalq silahlı münaqişə, — müharibənin elan olunub-olunmamasından, xarakterindən və tərəflərin müharibə vəziyyətini tanıyıb-tanımamasından asılı olmayaraq, — iki və ya daha artıq dövlət arasında baş verən silahlı hərbi münaqişə kimi başa düşülür.
Cenevrə Konvensiyaları üçün ümumi olan 2-ci maddədə deyilir: “Dinc dövrdə qüvvəyə minməli olan müddəalardan başqa, bu konvensiya iki və ya daha artıq Yüksək Razılığa gələn Tərəflər arasında meydana çıxan elan olunmuş müharibə və ya istənilən digər silahlı münaqişə zamanı, həmin Tərəflərdən biri müharibə vəziyyətini tanımadığı halda belə, — tətbiq olunur. Konvensiya habelə Yüksək Razılığa gələn Tərəfin ərazisinin bütövlükdə və ya qismən işğal olunduğu bütün hallarda, — bu işğal heç bir silahlı müqavimətə rast gəlmədikdə belə, — tətbiq olunur”.
Bundan əlavə, beynəlxalq humanitar hüquq qeyri-beynəlxalq xarakterli (daxili) silahlı münaqişələrə şamil edilir. Bu, Cenevrə Konvensiyaları üçün ümumi olan 3-cü maddədə göstərilmişdir. Cenevrə Konvensiyalarına II Əlavə Protokolun 1-ci maddəsinin 1-ci bəndində bu cür silahlı münaqişələrin səciyyəvi cəhətləri dəqiqləşdirilmişdir:
Ermənistan Sovet Ensiklopediyası
thumbnail
Erməni Sovet Ensiklopediyası — Sovet dövründə Ermənistanda erməni dilində nəşr olunmuş 13 cilddən ibarət universal ensiklopediya. 1974-1987-ci illərdə nəşr edilmişdir.
Hicran Şərifov
Hicran Şərifov — Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi", "Olimpiya" və "Şöhrət" ordenli, "Tərəqqi" medallı, əmakdar məşqçi, Olimpiya kateqoriyalı Beynəlxalq dərəcəli hakim, idman ustası.
Həyatı
Şərifov Hicran İbrahim oğlu 1 avqust 1965-ci ildə Bakının Əmircan qəsəbəsində anadan olub. 1990-cı ildə ailə həyatı qurub. Beş övladı, iki nəvəsi var.
Təhsili və karyerası
1982-ci ildə burdakı 9 illik 97№-li, sonra isə 11 illik 114 №-li orta məktəbi, 1992-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu, 2005-ci ildə isə Polis Akademiyasının hüquqşünaslıq fakültəsini bitirib.
“Uşaq -gənclər idman məktəblərinin (UGİM) idarə edilməsininelmi-pedaqoji əsasları” Mövzusulu elmi işi əsasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası 7 aprel 2017-ci il tarixli (protokol, N 07-k) qərarı ilə pedaqogika üzrə FƏLSƏFƏ DOKTORU elmi dərəcəsi verilmişdir.
“Xüsusi təyinatlı ali təhsil müəssisələrində təhsil alanların fizikihazırlıq işinin təşkili” mövzusu əsasında  elmlər doktoru elmi dərəcəsi üzrə təhsilini davam etdirir.
1993-cü ildən daxili işlər orqanlarında işləyir. 1994-cü ildən 2000-ci ilə qədər operativ xidmətdə, 2000-ci ildən DİN-nin Polis Akademiyasında İdman Sağlamlıq Kompleksinin rəisi, eyni zamanda həmin akademiyada Fiziki Hazırlıq kafedrasının müəllimi kimi fəaliyyət göstərib. 2001-ci ildə təhsilini artırmaq məqsədi ilə DİN-in Polis Akademiyasına daxil olmuşdur. Sonrakı illərdə həmin akademiyada Tədris-metodiki şöbənin baş inspektoru vəzifəsində  çalışmışdır. Polis Polkovnik-leytenantı rütbəsinə qədər yüksəlmiş və 17.12.2019-cu il tarixində öz istəyi ilə təqaüdə çıxmışdır. 2020-ci ildən 2022-ci ilə kimi Azərbaycan GİN-də Sərbəst güləş idman növü üzrə baş mütəxəssis kimi fəaliyyət göstərib. 2022-ci ildən Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası (ADBTİA)  İdmanın Təkmübarizlik növləri kafedrasında baş müəllim vəzifəsində çalışır. Xəzər Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasında 5802.01 – Təhsilin təşkili və planlaşdırılması, 5804.01 - Ümumi pedaqogika, pedaqogikanın və təhsilin tarixi ixtisaslarında 23.12.2022-ci ildə üzv seçilib.
Hicran Şərifov 2013-cü ildən Milli Olimpiya Komitəsinin Təftiş Komissiyasının sədridir. 1999-cu ildən 2021-ci ilə kimi "Neftçi İdman Klubu" İctimai Birliyində məşqçi-müəllim vəzifəsində işləyir. Eyni zamanda Xətai rayonu, Əhmədli qəsəbəsi, N.Tusi küçəsində yerləşən "Cəngi" Güləş Klubunun sədridir. 26 noyabr 2015-ci il tarixində Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsində (MOK) tanınmış güləş hakimi, əməkdar idman xadimi Hicran Şərifovun 50 illik yubileyinə həsr olunmuş "Zəhmətlə zəfərə doğru" kitabının təqdimat mərasimi keçirilib.
2015-ci il Milli Məclisin V çağırış deputat seçkilərində və 2020-ci il Milli Məclisin VI çağırış deputat seçkilərində 32 saylı Suraxanı üçüncü seçki dairəsindən namizədliyimi irəli sürmüşdür. Hər iki çağırış deputat seçkilərindən öz ərizəsi ilə rəsmi olaraq Yeni Azerbaycan Partiyasının üzvləri Ağacan Abıyevin (2015) və Afət Həsənovanın (2020) xeyrinə namizədliyimi geri götürmüşdür.
İdman uğurları
Hicran Şərifov idmançıdır. Olimpiya kateqoriyalı, Beynəlxalq dərəcəli hakimdir. İdmanın Yunan-Roma güləş növü ilə məşğul olub. İdman ustası, Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar Məşqçisi" və Qarabağ müharibə veteranıdır. Güləş idman növləri üzrə Avropa, Dünya çempionatlarında, 2008 Yay Olimpiya Oyunları, 2012 Yay Olimpiya Oyunları və 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında Azərbaycanı hakim kimi təmsil edib. Bu sahədəki xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev tərəfindən "Tərəqqi" medalı və "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib. 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında "Ən yaxşı hakimi" seçilərək "Qızıl Fit" mükafatına layiq görülüb.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 dekabr 2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə "Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi" fəxri adına layiq görülüb.
Gerhard Dörfer
Gerhard Dörfer (d. 1920, Köniqsberq (indiki Kalininqrad, Rusiya) - ö. 27 aprel 2003, Gettingen) — monqol və türk dialektləri ilə bağlı elmi araşdırmalar aparan alman türkoloqu və monqolist.
2016 Orlando gecə klubu gülləbaranı
Orlando gecə klubu gülləbaranı (, həmçinin Orlando gecə klubu qırğını  ) - ABŞ-nin Florida ştatındakı Orlando şəhərində "Pulse" gey gecə klubunda 12 iyun 2016-cı il radələrində səhərə yaxın baş vermiş gülləbaran hadisəsidir. Hadisə nəticəsində qatil də daxil olmaqla 51 nəfər ölmüş, 53 nəfərdən çox insan isə yaralanmışdır.
Hadisə müasir ABŞ tarixində ən böyük gülləbaran , ABŞ tarixində LGBT fərdlərinə qarşı ən böyük cinayət , və 2001-ci ildə baş vermiş 11 sentyabr terror aktlarından sonra ABŞ-də ən çox insanın öldürüldüyü terror hadisəsidir. Hadisə rəsmən daxili terrorizm aktı və qatilin İraq Şam İslam Dövləti ilə əlaqəsi olmasını qeyd etdiyinə görə İslam terrorizmi kimi qiymətləndirilmişdir.
Hücum
220px|thumb|left|Hüquq-mühafizə orqanları və təcili tibbi yardım maşınlarının hadisə yerinə gəlişi Hadisə 12 iyun 2016-cı ildə ABŞ-nin Florida ştatındakı Orlando şəhərində “Pulse” adlı gey gecə klubunda baş vermişdir. Hücum baş verdiyi vaxt klubda hər həftə şənbə günü təşkil olunan yığıncaq təşkil olunmuşdu ki, bu yığıncağa da daha çox Latın Amerikan mənşəli müştərilər gəlirdilər. Təxminən 2:00 am radələrində klubda 320 nəfər olduğu vaxt Mətin atəş açmağa başlamışdı. O, AR-15-tipli tüfəng və tapança ilə silahlanmışdı. Orlando Polis Departamentinin gecə klubunda əlavə vaxtla çalışan polis zabiti Mətinə cavab atəşi açmışdı. Tezliklə həmin zabitə daha iki polis zabiti qoşulmuş və Mətini ələ keçirməyə çalışmışlar. Daha sonra klubda irəliləyən Mətin məkanın sahiblərini girov götürmüşdü. Hadisə yerinə OPD və Oreync qraflığının şerif idarəsindən 100-ə yaxın polis zabiti cəlb olunmuşdu.
Klubun içində əsir alınmış şəxslər hadisənin baş verdiyi zaman yaxınlarına və dostlarına zəng etmiş və sms-lər yazmışlar. Onlardan bəzisi silah səsləri eşitməsini xəbər vermişdir. Bir çoxları yüksək musiqi səsi və qaranlıqla müşayiət olunan panika və qarışıqlıq mühitini təsvir etmişdir. Hadisə zamanı klubda olanlardan biri hücumçudan qorunmaq üçün tualetdə cəsədlərin altında gizlənmişdir. Artistlərdən bəzisi gülləbaran başlayan kimi qrim otağında gizlənmiş, daha sonra isə polisin köməkliyi ilə hava soyuducusu xətti ilə xilas edilmişdir. Barmen xanımlardan biri şüşə barın arxasında gizlənməyə müvəffəq olmuşdu. Bar sahibləri isə yaralananlara kömək etməyə çalışmışlar. 2:11 a.m.-də gülləbaranın başlamasından doqquz dəqiqə sonra klubun Facebook səhifəsində “Hər kəs “Pulse”-dan çıxsın və qaçsın” deyə məlumat yazılmışdı. 220px|thumb|right|Hadisə zamanı güllədən deşilmiş polis dəbilqəsi Onlarla ilkin müdaxilə dəstələri, o cümlədən OPD polis zabitləri, Oreync qraflıqından olan millət vəkilləri və FBI agentləri, həmçinin həkimlər və yanğınsöndürənlər baş verən hadisələri təsvir etmişlər. Münaqişəni sakitlləşdirmək üçün danışıqlar olmamışdır, çünki, Mətin içəri girərək klubdakı şəxsləri əsir almışdır. Zabitlər əvvəlcə onun təhlükəli ola biləcək hansısa xüsusi cihazla silahlandığını düşünsələr də, sonradan bu fikir özünü doğrultmamışdır. Hadisənin xüsusiyyətini nəzərə alan polis əməkdaşları insidentin qiymətləndirilməsi, zirehli maşınların gəlməsi və kifayət qədər personala malik olmalarının müəyyən edilməsi üçün üç saat ərzində gözləməli olmuşlar.
Saat 2:22 a.m.-də Mətin 9-1-1-ə zəng edərək İŞİD-ə sadiqliyini etiraf etmişdir. Zəng zamanı o həm də Boston marafonu terror hücumunu törətmiş Tamerlan və Coxar Tsarnayevlərin adını çəkmişdir.
3:58 am-də OPD klubda silahlı atışma baş verməsi və çoxsaylı yaralıların olması haqqında məlumat yaymışdır. OPD rəsmiləri vətəndaşlara klubun yerləşdiyi əraziyə yaxınlaşmamağı məsləhət görmüşdür.
Təxminən 5:00 am-də binaya daxil olan SWAT zabitləri qoruyucu sədlər istifadə etməklə irəliləmiş və Mətinin fikrini yayındırmaq üçün iki fleş-partlayış törətmişlər. On bir zabitin iştirak etdiyi atışmada Mətin öldürülmüşdür. Beş dəqiqə sonra polis bomba heyətinin nəzarət edilən bir partlayış törətməsini elan etmişdir. Saat 5:53 am-də Mətinin öldürülməsi təsdiqlənmişdir. Əməliyyat nəticəsində 30 əsir azad edilmiş, bir zabit isə gözündən güllə zərbəsi alaraq hospitala yerləşdirilmişdir. Polislər kluba daxil olduqdan sonra içəridə 39 nəfərin, küçədə isə iki nəfərin öldürülməsi dəqiqləşdirilmişdir.
Hadisə qurbanları
Hadisə nəticəsində ən azı 49 nəfər həlak olmuş, 53 nəfər isə ağır yaralar alaraq yerli xəstəxanalarda cərrahi müdaxiləyə məruz qalmışdır. Bu göstəricilər ilə hadisə müasir ABŞ tarixində ən böyük gülləbaran, ABŞ tarixində LGBT fərdlərinə qarşı ən böyük cinayət və 2001-ci ilin 11 sentyabr terror hadisələrindən sonra ABŞ-də ən böyük terror hadisəsi kimi tarixə keçmişdir.
Hadisə yerində 38 nəfərin öldürüldüyü elan edilmiş, 11 nəfərin isə xəstəxanaya çatdırıldıqdan sonra ölməsi müəyyən edilmişdir. Gecə klubundan üç məhəllə aralıda yerləşən Orlando Regional Tibb Mərkəzi ən yaxın xəstəxana olduğuna görə yaralıların bir çoxu oraya aparılmış, lakin, şəhərdəki digər iki xəstəxana da bəzi yaralıları qəbul etmişdir. Aşağıdakı şəxslərin qətlə yetirilməsi təsdiqlənmişdir :
Təşkilatçı
180px|thumb|right|Ömər Mətinin [[sürücülük vəsiqəsi fotosu]] Gülləbarandan sonra hadisəni təşkil edən və törədən şəxsin 29 yaşlı Ömər Mətin adlı şəxs olması müəyyən edilmişdir. ABŞ vətəndaşı olan Mətin Nyu-Hayd Park, Nyu-Yorkda, Kuins borosu ərazisində doğulmuşdur. Valideynləri əfqan mənşəli olan Mətin özü isə müsəlman olmuşdur. Gülləbaran hadisəsini törətdiyi zaman o, Orlando şəhərindən 160 km (100 mil) aralıda yerləşən Florida ştatının Fort Pirsi şəhərində yaşayırdı. Cinayətin törədilməsi zamanı Nur Zahi Salman adlı ikinci həyat yoldaşı ilə evli olan Mətinin azyaşlı oğlan uşağı da vardı. İstintaqla məşğul olan mütəxəssislərin Associated Press-ə verdiyi məlumata görə Salmanın həyat yoldaşının belə bir iş planlaşdırmasını bildiyi güman edilir, lakin yalnız bu gümana əsaslanaraq onu ittiham etmək mümkün deyil.
2006-2007-ci illərdə Mətin yeddi ay ərzində Florida İslah İdarəsində həbsxana gözətçisi kimi çalışmışdır. 2007-ci ildə Mətin “G4S Secure Solutions” tərəfindən mühafizəçi vəzifəsinə işə götürülmüş və ömrünün axırına kimi bu vəzifədə çalışmışdır. Şirkət Mətinin iki dəfə sınaqdan keçirildiyini bildirir - ilk dəfə işə götürüldüyü zaman, ikinci dəfə 2013-cü ildə - hər iki dəfə təhlükəli hal aşkar edilməmişdir. Mətin aktiv şəkildə çalışaraq odlu silah daşıma lisenziyası və mühafizəçi lisenziyası almışdır. O, psixoloji testdən keçirilmiş və cinayətə meyllilik aşkar edilməmişdir. Keçmiş kolleqası Mətini “əsəbi və qeyri-sabit” şəxs kimi təsəvvür edərək deyir ki, o, “tez-tez insanların öldürülməsindən danışır, geylər, zəncilər, qadınlar və yəhudilərə nifrətini ifadə edirdi.”
2009-cu ildə Mətin ilk dəfə ailə qursa da, dörd aydan sonra ayrılmışdır; cütlüyün ayrılması 2011-ci ilin iyulunda rəsmiləşdirilmişdir. Gecə klubunda gülləbaran hadisəsinin baş verməsindən sonra onun keçmiş həyat yoldaşı deyir ki, Mətinin “ciddi daxili narahatlıqları var idi”; i əlavə edir ki, Mətin ona fiziki təzyiq göstərmiş və steroidlərdən istifadə etmişdir.
2011-2012-ci illərdə Mətin ümrə üçün iki dəfə Səudiyyə Ərəbistanına səfər etmişdir. Səudi rəsmiləri ilə müzakirələrdən sonra FBI direktoru Ceyms Komi demişdir ki, bu səfərlər zamanı hər hansı təhlükəli əlaqələrin olması aşkar edilməmişdir.
Polis akademiyasında Mətinlə bir yerdə təhsil almış yoldaşlarından biri (KİV-də adı yayımlanmayıb) Mətinin onunla romantik münasibətdə olmasını, dərsdən sonra birlikdə müxtəlif gey barlarda birlikdə vaxt keçirdiklərini, həmçinin Mətini gey hesab etdiyini deyib. O, həm də bildirib ki, Mətin “cəmiyyətdən təcrid olunmuş” həyat sürürdü və “heç kim onu sevmirdi”. “Orlando Sentinel”in verdiyi məlumata görə hadisə zamanı klubda olmuş insanlardan ən azı dörd nəfəri Mətinin onlarca dəfə kluba gəlməsini görmüşdür. Bəzi hallarda Mətin bir küncə çəkilərək içmiş, bəzi hallarda isə o dərəcədə sərxoş olmuşdur ki, səsküy salmışdır. Şahidlərdən biri gülləbaranın başlamasından bir saat əvvəl Mətini klubdan kənarda tanımış (daha sonra telefonunu yoxlamaq üçün FBI-a təqdim etmişdi), gülləbarandan bir il əvvəl isə gey tanışlıq proqramında Mətinlə “Jack'd” adı altında yazışmışdır. Digər bir şahidin sözlərinə görə Mətin geylərlə onlayn ünsiyyət üçün Grindr və Adam4Adam proqramlarından istifdə etmiş və hər iki saytda şəkillərini yayımlamışdır. Üçüncü şahid isə Mətinin klubda kişilərlə yaxınlıq etməyə çalışmasını demişdir.
Ömər Mətinin atası Siddiq Mir Mətin bildirir ki, hadisənin baş verməsindən bir neçə ay əvvəl Ömər Mayaminin Beysayd Marketpleys ərazisində gey cütlüyün öpüşməsini görmüşdür və ola bilsin ki, bu hadisə onu motivasiya edən səbəblərdən biri olmuşdur. İki gün sonra tədqiqat prosesində oğlunun seksual maraqlarının ortaya çıxmasından sonra atası səsləndirdiyi ehtimaldan imtina etsə də, oğlunun gizli homoseksual və ya biseksual həyat yaşamasından xəbərsiz olmasını və buna inanmadığını demişdir.
NBC News-un verdiyi məlumata görə Mətinin həyat yoldaşı bir dəfə onu "Pulse" barına qovmuşdu, çünki, əslində o, barda olmaq istəyirdi. Tədqiqatçıların məlumatına görə hədəf axtarışında olan Mətin ilk öncə Orlando ərazisində yerləşən Walt Disney World parkına gəlmişdi.
Gülləbaranın baş verməsindən əvvəl Mətin Port Sent-Luis də qanuni yolla iki adlu silah əldə etmişdir.
Hadisədən sonra
“OneBlood”ın çağırışından sonra bir çox insanlar yerli qanvermə mərkəzləri və qanmobayllar qarşısında növbəyə düzüldülər. Qan ianələrinin çoxalması və hadisənin gey barda baş verməsi uzun müddətdir müzakirə olunan və xeyli tənqid edilən kişi ilə cinsi əlaqədə olmuş kişinin qan donoru olmasını məhdudlaşdıran qanunu yenidən diqqət mərkəzinə gətirdi. Mərkəzi Floridadakı LGBT Cəmiyyəti Mərkəzi sağ qalanlar üçün məsləhət mərkəzi təşkil etdi. Kampinq Uorld Stadionunda zərərçəkənlərə yardım mərkəzi açılmışdır.
Əməliyyat zamanı polisin tətbiq etdiyi taktikanı tənqid edən mütəxəssislər əvvəllər baş vermiş bu cür hadsələri nümunə almalı olan polisin hətta özü üçün böyük təhlükə olmasına baxmayaraq təcili şəkildə kluba girməli və təhlükəli şəxsi neytrallaşdırmalı olduğunu bildirmişlər.
Facebook “Təhlükəsizlik yoxlaması” sistemini aktivləşdirmişdir ki, Orlando ərazisində olanlar yaxınlarına təhlükəsizlikdə olmaları haqqında məlumat verə bilsinlər və bu həmin funksiyanın ABŞ ərazisi üçün ilk tətbiqi olmuşdur.
İstintaq
thumb|left|ABŞ Prezidenti [[Barak Obama Ağ Evin Oval zalında FBI direktoru Ceyms Komi və Daxili Təhlükəsizlik üzə Müşavir Layza Monakodan gülləbaran hadisəsinin tədqiqi ilə bağlı son məlumatları dinləyərkən.]] Orlando Polis Şefi Con Mina qeyd edir ki, Mətinin bədənindən SIG Sauer MCX yarım-avtomat tapançanın güllələri aşkarlanmışdır. Mətin ümumilikdə klubdakı şəxslər və polisə 202 dəfə atəş açmışdır. Mətinin avtomobilindən A .38 Smith & Wesson revolveri aşkarlanmışdır ki, bu silah da gülləbaran zamanı istifadə olunmamışdır.
Mina gülləbaran hadisəsini “tənha canavar”ın daxili terrorizm aktı adlandırmışdır. Oreync qraflığının şerifi Cerri Deminqs deyir ki, “Baş vermiş bu hadisəni daxili terrorizm aktı kimi qiymətləndirmək olar.” İslam haqqında verilmiş suala FBI agenti Ronald Hopper belə cavab verir: “Ehtimal etmək olar ki, şəxs bu və ya digər bir ideologiyaya meylli olmuşdur. Lakin, hazırda bu haqqda konkret nəsə demək mümkün olmadığından biz bütün versiyalar üzərində çalışırıq.” Mina demişdir ki, Mətin lokal ərazidə cinayəti planlaşdırmış və hazırlıq görmüşdür. FBI gülləbaran haqqında məlumat almaq üçün qaynar xətt yaratmışdır.
13 iyun 2016-cı ildə FBI direktoru Ceyms Komi müxbirlərə deyir: “Biz hələ də, bu hadisənin ABŞ-dən kənarda sifariş edilmiş bir cinayət olması və ya hansısa terror şəbəkəsi ilə əlaqəsi haqqında bir məlumat əldə edə bilməmişik.” ABŞ Kəşfiyyat Birliyi bildirir ki, “böyük ehtimal ki, qatil ən azı qismən internet vasitəsiylə radikallaşdırılmışdır” və tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, “o, xarici terror təşkilatlarından ilhamlanmış və ya nümunə götürmüşdür.” Komi həmçinin qeyd edir ki, o, FBI-ın iş və metodlarını nəzərdən keçirəcək. Mətinə qarşı hansısa başqa bir davranışın göstərilməsi haqqında verilmiş suala isə o cavab vermişdir ki, “...sözün düzü mən hələ də bu sualın dəqiq cavabını verə bilmərəm.”
ABŞ rəsmiləri bildirirlər ki, ola bilsin, İŞİD Mətini birbaşa əlaqə, təlim və ya instruktaj olmadan ilhamlandıra bilərdi ; məsələn 2015-ci ildə San Bernardinoda baş vermiş hücumun təşkilatçısı “avto-radikallaşdırılmış” şəxs olmuşdur. İsrailin Milli Təhlükəsizlik Tədqiqatları İnstitutundan Yoram Şveytzer qeyd edir ki, Mətin İŞİD-in adını törətdiyi əməli məşhurlaşdırmaq üçün istifadə etmişdir və hadisədən əvvəl İŞİD-in bu şəxs haqqında məlumatlı olması inandırıcı deyil.
Gülləbaranın baş verməsindən sonra federal, ştat və yerli hüquq-mühafizə orqanlarının (FBI, ATF, Florida Hüquq-Mühafizə İdarəsi, Sent-Luis şerifi və Fort-Pirs Polis İdarəsi) nümayəndələri Mətinin Fort Pirs və Port Sent-Luisdə yaşadığı evlərdə olmuşlar. Fort Pirsdəki evdə yoxlama aparılarkən mümkün partlayıcı materiallarda qorunmaq üçün axtarış dəstəsinə bomba təhlükəsizləşdirici heyət də daxil edilmişdir.
Gülləbaran zəif qorunan vətəndaş obyektlərinə yönləndirilmiş yüngül məqsədli daxili terrorizm kimi qiymətləndirilmişdir. Gülləbarandan sağ xilas ola bilmiş Peyşens Karter bildirir ki, Mətin ABŞ-nin onun ölkəsini bombalamağı dayandırmasını istəyirdi.
Reaksiyalar
thumb|300px|Obamanın gülləbaran haqqında 12 iyun nitqi Florida Qubernatoru Rik Skott bütün zərərçəkənləri dəstəkləyən bəyanat yaymış və təxirəsalınmaz əməliyyatlar mərkəzinin insident monitorinqi keçirdiyini bildirmişdir. Skott Floridanın Oreync qraflığı, şəhər meri Buddi Dayer isə Orlando şəhərində fövqəladə vəziyyət elan etmişdir.
Obama administrasiyası zərərçəkənlərə baş sağlığı verən bəyannamə yaymışdır. Prezident Barak Obama müraciət edərək istintaqın aparılmasında federal hökumətə istənilən kömək etməyə və cəmiyyətdə ehtiyac olacaq istənilən dəstəyi göstərməyə hazır olduğunu bildirmişdir. Nitqində o, hadisəni “nifrət aktı” və “terror aktı” adlandırır. Həmçinin prezident bütün ölkə ərazisində dövlət bayraqlarının yarıya qədər endirilməsi haqqında proklomasiya imzalamışdır. 13 iyunda Ağ Ev prezidentin 16 iyunda zərərçəkənlərin ailəsi ilə görüşmək üçün Orlandoya gedəcəyini açıqlamışdır. Obama demişdir ki, ''“Pulse” “yalnız bir gecə klubu deyildir. – Bura həmrəylik, hüquqların və imkanların genişləndirilməsi, insanların maarifləndirməni artırmaq, öz fikirlərini söyləmək və vətəndaş haqqlarını qorumaq üçün bir yerə toplaşdıqları yerdir.”'' 16 iyunda Prezident Obama Vitse-prezident Co Baydenlə birgə Orlandoya gələrək memoriala çiçək qoymuş və vəfat etmiş şəxslərin ailə üzvləri ilə görüşmüş, onlar qarşısında nitq söyləmişdir.
Amerikan Müsəlman Cəmiyyəti birmənalı olaraq hücumu pisləmişdir. Ölkə boyunca bütün məscidlərdə hadisə zamanı öldürülmüş şəxslərin xatirəsinə dualar oxunmuşdur. *
ABŞ prezidentliyinə namizədlər, Konqres üzvləri, digər siyasi fiqurlar, xarici liderlər və müxtəlif selebritilər baş vermiş hadisəni müxtəlif şəkildə pisləyərək, qurbanların ailələrinə başsağlığı vermişlər. ABŞ-nin müxtəlif şəhərlərində, eləcə də bir çox ölkələrdə insanlar hadisə qurbanlarını yad etmək üçün bir yerdə toplaşaraq ABŞ bayraqları və LGBT bayraqları qaldırmış, amerikan xalqı və LGBT cəmiyyəti ilə həmrəylik elan etmişlər. Vigils were held, or are being planned, in various cities and countries around the world to mourn those who were killed in the shooting. *
Mətinin atası Siddiq Facebook-dakı sosial hesabı vasitəsiylə dari dilində yaydığı müraciətdə oğlunun əməllərindən bəhs etmişdir.
Belarus Sovet Ensiklopediyası
Belarus Sovet Ensiklopediyası (Беларуская савецкая энцыклапедыя) — Sovet dövründə Belarusda belarus dilində nəşr olunmuş 12 cilddən ibarət universal ensiklopediya. 1969-1975-ci illərdə nəşr edilmişdir.
Artemisia ramosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia ramosa Artemisia ramosa
Kadeş döyüşü
Kadeş döyüşü Firon II Ramzesin hökmranlığının beşinci ilində, e.ə. 1274 cü ildə indiki Suriya və Livan sərhəddində, Orentos çayı üzərindəki Kadeş şəhəri uğrunda Qədim Misir və Het çarlığı arasında baş vermiş hərbi toqquşma. Qədim Misir tarixində III Tutmos tərəfindən e.ə. 1457 ci ildə aparılmış Megiddo döyüşündən sonra ikinci böyük hərbi münaqişə.
Döyüş səlnamələri
200px|left|thumb|Kadeş döyüşündən bəhs edən mixi kitabəsi, İstanbul Arxeologiya Muzeyi Hettlər tərəfindən düyüş təsəvvürü Babil mixi yazılarına əsaslanır. Het dövlətinin paytaxtı Xattusa şəhərinin xarabalığından tapılmış mixi ilə yazılmış gil lövhələr adıgedən döyüşdən xəbər verir.
Döyüş önü
Kadeş şəhəri Qədim padşahlıq dövrünə aid XVIII sülalə zamanında III Tutmosis tərəfindən altı yürüşdən sonra ələ keçirilmiş olur. Exnaton tərəfindən əsası qoyulmuş paytaxt Axet-Atondan tapılmış gil mixi yazı Amarna məktubları adlandırılan lövhələrdə Qədim Misir və ondan asılı olan Kiçik Asiya dövlətlərilə münasibətlərindən xəbər verilir. Hetlər tərəfindən süquta yetirilmiş Mitanni dövlətinin yerində kiçik knyaz Aziru altında Amurru və knyaz Aitakama altında isə Kadeş dövlətləri yaranmış olur. I Setinin ilk Asiya yürüşündə məqsəd Fələstini azad etmək idi. Sonradan bu yürüşlər Livana qədər davam etdirilmiş, sonrakı yürüşlərdə Amurri və Kadeş ələ keçirilmişdir. Karnak təsvirlərində bunlar geniş əksini tapmışdır. Lakin Suriyanın bu əyalətləri uzun müddət misirlilərin əlində qala bilməmiş və hettlər tərəfindən geri alınmışdır. Bu hal II Ramzesin hakimiyyətinin IV ilinə (e.ə. 1276) qədər davam etmişdir. II Ramzes özünün ilk Asiya yürüşü zamanı Livanın şimalını və Amurrunu geri qaytarmış və Misirin sərhədlərini Uqaritə qədər genişləndirmiş olur. Yerdə qalan Suriya əraziləri II Mivatallinin oğlu III Mivatallinin hökmranlığı altında Het dövlətində qalır.
Tərəflər
Bu döyüşdə ilk dəfə olaraq Misirin Qədim padşahlıq dövrünün XVII sülalə fironu II Ramzes het çarı Muvatalli qarşı-qarıya gəlmişdirlər. II Ramzes bu döyüşdə elit şardanlı döyüşçülərlə cinahlanmış 20.000 nəfəlik nubiyalılardan, xüsusən piyadalardan və döyüş arabalarından təşkil olunmuş əsas tanrıların: Amun, Ra, Ptah və Setin adını daşıyan 4 diviziyadan ibarət ordusu ilə iştirak etmişdir. Ordu əsasən tunc xəncər və 90 m-lik hədəfi vurmaq qabiliyyətli kompozit kamanlarla silahlanmışdır.
Hetlər Misirin ənənəvi düşmənləri: Naharina, Karkemiş, Kadeş, Uqarit və Halpa çarlarının müttəfiqlərlə birlikdə 37.000 nəfərlik piyada və 3500 döyüş arabasına malik qoşun ilə döyüşə qatılmış olurlar. Misirlilərin döyüş arabasından fərqli olaraq hetlərə məxsus arabalar üç ekipajlı, ağır və az manevrli idilər. Bu döyüşdə hetlər ilk dəfə dəmir kəsici silahdan istifadə etmişlər.
Döyüşün gedişi
Misir mənbələrində II Ramzes ilk yürüşü zamanı əldə etdiyi zəfərdən ilhamlanaraq Kadeş şəhərini geri qaytarmaq qərarına gəlmişdir. Hakimiyyətinin beşinci ili, e.ə. 1274 cü ildə şimal-şərq sərhəd şəhəri Tyarudan şimal istiqamətində yürüşə başlayır. Bu yürüş eynilə III Tutmosun Qəzzə bölməsinə etdiyi yürüşü xatırladırdı. II Ramzes özü şəxsən irəlidə Amun adlı diviziyaya rəhbərlik edirdi. Ra, Ptah və Set diviziyalarını Amundan 10 km məsafə ayırırdı. Şaron düzündə çevik bir dəstə qoşundan ayrılaraq sahil boyunca qərbdən Kadeş istiqamətində hərəkətə keçir. II Ramzes digər diviziyaların çatmasını gözləmədən Orentes çayını keçmiş olur. thumb|250px|left|[[Hetlərin döyüş arabası]] E.ə. 1274-cü il 20 apreldə Misir gözətçiləri iki beduini tuturlar. Onlar Ramzes uğrunda vuruşmaq isdədiklərini, hettlərin misirlilərdən qorxduqlarını Xattusa hakiminin Halpda olduğunu bəyan edirlər. Ramzes bu deyilənlərdən şübhələnməyərək Kadeşə dərhal hücuma keçir. Nəticədə 20–30 km aralı məsafədə olan diviziyalar qərara alınmış bu hücuma dəstək üçün qoşula bilmirlər. Kəşfiyatçılar daha iki nəfər hetlərə düşmən olan xəfiyyəni ələ keçirmiş olurlar. Onlar isə beduinlərin yalan söylədiklərini, bunun bir tələ olduğunu və hetlərin qoşunu Kadeş həndəvərində, şəhərdən şərqdə yerləşmişdir.
Bu arada Muvatalli 1000 ədəd döyüş arabasını Orontes üzərindən misirlilərin Ra diviziyasının üzərinə həmlə etmək üçün göndərir. Bunu gözləməyən misirlilər böyük itkilər verərək Orontes üzərindən geri çəkilməyə məcbur olurlar. II Ramzes Amun diviziyası ilə Ranın geri çəkilməsindən və Ptah və Set diviziyalarının xeyli aralı olmasından çıxılmaz vəziyyətə düşmüş olur. Belə olan halda hetlər qələbəyə arxayınlaşırlar. Lakin sahil istiqamətindən Kadeşə yollanmış cevik dəstənin yetişməsi döyüşün taleyini həll etməsə də II Ramzesin diviziyası ilə düşmüş olduğu mühasirəni yarmasına nail olur. Tezliklə yardımın yetişəcəyinə inanmayan Muvatalli qaçan misirlilərin təqibini dayandıraraq Orontes çayının şərq sahilində qərar tutmağa məcbur olur. Lakin II Ramzes az qüvvə ilə duruş gətirə bilməyəcəyindən əzilmiş dəstələri toplayaraq döyüşdən kənar qalmış Ptah və Set diviziyalarının mövqelərinə çəkilir.
Döyüşün sonu
II Ramzes qarşısına qoymuş məqsədə, Kadeşin fəthinə çatmamış olur. Uğrunda müharibə gedən ərazilər hetlərin əlində qalmış olur. Amurri təkrar misirlilər tərəfdən itirilmiş olur. Bentezina Muvatalli tərəfindən Amurri çarı elan edilir. Bu pat vəziyyətinə baxmayaraq döyüş hadisələri II Ramzesi qalib kimi təbliğ etməyə imkan vermişdir. Döyüş səlnamələrində II Ramzesin yüksək rütbəli sərkərdələri tərəfindən döyüş meydanında tək buraxdığı nəticəsində ordunun nüfuzunun ölkə içində aşağı düşdüyü nəql olunur.
Döyüşdən sonra
thumb|left|200px|Dapur döyüşü.thumb|left|190px|II Ramzesin Dapur zəfəri Qədim Misir ordusunun bu uğursuzluğu asılı indiki Suriya ərazisindəki vassal dövlətlərin Misirə rüsum ödəməkdən boyun qaçırmalarıına səbəb olmuşdur. Bu halla II Ramzes heç cür razılaşmayaraq hökmranlığının 7-8-ci ilində Suriya və Fələstin üzərinə yenidən yürüş edərək Tiros, Sidon, Beyrut, Biblos, Teler, Tunip və Dapuru fəth edir Muvatallisin xələfi III Mursili bu yürüşə müqavimət göstərmir. Kadeş yürüşündən sonra II Ramzesin sonrakı bütün yürüşləri zəfərlə başa çatmış olur. hetlərin dövlət daxili durumu bir o qədər də ürəkaçan olmur. Ölkə daxili gərginlikdən istifadə edilərək e.ə. 1264 cü ildə Mursili əmisi III Hatusili tərəfindən devrilmiş olur. Mursil özü isə qaçaraq Misirdə sığınacaq tapmış olur. Bununla da hetlər tərəfindən daim artan təzyiqlərə məruz qalmış olur. Bu vəziyyət III Hatusilini Misir ilə sülh bağlamağa məcbur edir. Kadeş döyüşündən 15 il vaxt ötdükdən sonra II Ramzesin 21 ci hökmranlıq ilində e.ə. 1259 cu il 31 oktyabrda (Yuli təqvimi ilə 31 oktyabr və Misir təqvimi ilə isə 21 tibi) Qədim Misir və Het çarlığı arasında münasibətləri aydınlaşdıran ilk sülh, Misir-Het müqaviləsi imzalanmış olur. Bu sənədin nüsxəsi hal-hazırda BMT binasında saxlanılmaqdadır. Bu müqavilədə hər iki dövlətin bir-biriləri qarşısında götürmüş olduqları öhdəliklər və vəzifələrlə yanaşı, əlaqələri möhkəmlətmək məqsədi ilə hər iki çar evinin bir-birilə hədiyə mübadiləsi və III Hatusilinin II Ramzesin qızı ilə evlənmək təklifi də öz əksini tapmışdır. Das mit den Hethitern geschlossene Bündnis wurde bis zum Ende von Ramses II. Regierungszeit von keiner Seite verletzt und hatte bis in die Zeit seines Nachfolgers Merenptah Bestand. Beləliklə II Ramzes yürüşlərinə son qoyaraq ölkə daxili quruculuq işləri ilə məşğul olmağa başlamış olur. Bir il keçməmiş hetlər yenidən əlaqələri kəsmiş olurlar. Suriya və Fələstinin "dəniz xalqları" tərəfindən istilası Qədim Misirin mövqelərini yenidən zəiflətmiş olur.
Helmintlər
Helmintlər
Təbiətdə yüz növdən artıq helmintlər mövcuddur. Onlar insan organizmində yaşayır və inkişaf edirlər. Bu parazit qurdlar insan sağlamlığına zərər verirlər. Özlərini müxtəlif formada göstərən bu qurdlar miqdarlarından asılı olaraq organizmin sahibi kimi çıxış edirlər. Yəni, helmintlər yediyini yeyir, istədiyi kimi qidalanır, istədiyi kimi hərəkət edir və həm də öz zəhərini organizmə buraxırlar. Bunun da nəticəsində insanlarda müxtəlif mənfi əlamətlər - çəki itirilməsi, halsızlıq, baş ağrısı və əsəbilik əmələ gəlir. Qurdların miqdarı bağırsaqda çoxaldıqda qəbizlik, ürək bulanma və qusma baş verir.
Məsələn, orqanizmdə lyamblya qurdu öd kisəsinin çıxacağında yerləşərsə bu sarılıq xəstəliyinə səbəb olar, ağ ciyərdə yerləşərsə öskürək yaranır və burundan su axır. Ümumi nəticədə isə insanın əmək qabiliyyətini əlindən alır, uşağın fiziki və əqli inkişafını azaldır. Yəni, uşağın boyu artmır, cinsi inkişaf çox zəif olur, yaddaşı zəifləyir.
Hər bir qurdun yoluxma qaydası müxtəlifdir.
Konstantin Frolov
Konstantin Frolov (d.22 iyul, 1932; Kirov, Kaluqa vilayəti - ö.18 noyabr 2007) — Mühəndislik sahəsində Sovet alimi. 1985-1996-cı illərdə. Rusiya Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti, SSRİ Elmlər Akademiyasının (1984-cü ildən üzv), Rusiya Kənd Təsərrüfatı Elmlər Akademiyasının akademiki (1985), Rusiya Mühəndislik Akademiyasının fəxri prezidenti. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1990). Lenin mükafatı laureatı.
Həyatı
Konstantin Frolov 1932-ci ildə 22 iyul tarixində anadan olub. Özü ilə bərabər əkiz bacısı vardı. 1937-ci ildə atası həbs edildi. 7-ci sinfi bitirdikdən sonra Lyudinovski Mühəndislik Kollecinə daxil oldu və burada fizika və elektrik mühəndisliyi laboratoriyasında laborant vəzifəsində çalışdı. Eyni zamanda texniki məktəbdə imtahandan keçdi və Bryansk Nəqliyyat Mühəndisliyi İnstitutuna daxil oldu.
Bryansk Nəqliyyat Mühəndisliyi İnstitutunu (1956, fərqlənmə diplomu ilə), SSRİ Elmlər Akademiyası Mexanika Mühəndisliyi İnstitutunun aspiranturasını (1961) bitirib. 1962-ci ildə "Enerji mənbəyinin xüsusiyyətlərinin muxtar sistemlərin titrəmələrinə təsiri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək texniki elmlər namizədi oldu. Rəhbəri Ukrayna Elmlər Akademiyasının akademiki Viktor Kononenko idi. 1970-ci ildə yenideən disstertasiyasını müdafiə edərək texnika elmləri doktoru, professor adını qazandı.
2007-ci ilin 18 noyabr tarixində vəfat etdi. Troyekurov qəbiristanlığında dəfn edilib.
Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
1956-1958-ci illərdə Leninqrad Metal Zavodunda mühəndis işləyib, burada hidravlik turbinlərin sınağı ilə məşğul olub. Aspiranturanı bitirdikdən və vəfatına qədər SSRİ Elmlər Akademiyasının A.A.Blagonravov adına Maşınqayırma İnstitutunda çalışmışdır. 1964-cü ildə 1970-ci illərin ortalarında institutda bir vibrasiya texnologiyası laboratoriyasının yaradılmasının təşəbbüskarlarından biri idi və bunun əsasında biomexanika şöbəsi yaradılmışdır. Mexanik sistemlərin dinamikası sahəsində tədqiqatlar aparmış, həmçinin "insan operatorunun davranışını bir vibrasiya sahəsində yerləşən vahid biotexnoloji sistemdə ("insan-maşın-mühit" sistemi) öyrənmişdir.
Tədqiqat maraqları: mexaniki vibrasiyanın tətbiqi nəzəriyyəsi, maşınlarda titrəmə, vibrasiyadan qorunma və vibroakustika, insan-maşın mühit sistemlərinin biomexanikası, nüvə reaktorlarının gücü, təbii və texnoloji təhlükəsizlik problemləri. Mexanika, biologiya, fizika, erqonomikanın kəsişməsində araşdırmalar aparmış, öz elmi məktəbini yaratmışdı.
1975-ci ildən Maşınqayırma İnstitutunun direktoru idi. İnstituta rəhbərlik etdiyi dövrdə institut SSRİ Elmlər Akademiyasının quruluşuna qayıtdı, üç yeni çoxmərtəbəli bina tikildi və müasir avadanlıqla təchiz edildi. 1980-ci illərin ikinci yarısında akademik Frolov ölkənin bir sıra sənayesi inkişaf etmiş bölgələrində Maşınqayırma İnstitutu filiallarının şəbəkəsi yaradılması təşəbbüsünü irəli sürdü, sonra Rusiya Elmlər Akademiyasının müstəqil institutları statusunu aldı. Onlar "Birgə Mühəndislik İnstitutu" adı altında birləşdirildi, baş direktoru akademik Frolov oldu.
1976-cı ildən müxbir üzv, 1984-cü ildən Elmlər Akademiyasının akademiki. 1985-1992-ci illərdə maşınqayırma, mexanika və idarəetmə prosesləri kafedrasının akademik-katibi, 1985-1996-cı illərdə SSRİ Elmlər Akademiyasının, Rusiya Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti, 1985-ci ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin üzvü, 2002-ci ilin may ayından Rusiya Elmlər Akademiyası Enerji, Mühəndislik, Mexanika və İdarəetmə Prosesləri İdarəsinin akademik-katibinin müavini olub.