cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Xoş günlərə çıxanda və dünyanın dörd bir yanında işçi sinfi azadlığa qovuşanda belə, çox güman ki, mübarizə yolu və çəkilən əzabları anaraq insanlıq 1 Mayı bayram kimi keçirəcək".
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Tibbə aid işləri
Məşhur alim və həkim olmaqla yanaşı, Murtuza Qulu xan həm də tanınmış dövlət xadimi idi. O, Azərbaycan tarixində mühüm rol oynamış şamlı türk tayfasının nümayəndəsidir. Şamlılar Şah İsmayıl Xətai dövründən başlayaraq Azərbaycanı idarə еdən Səfəvi hökmdarlarının əsas dayaq qüvvələrindən biri olmuşlar. Murtuza Qulu Şamlı da Səfəvi əmirlərindən biri idi və 1678-ci ildə Ərdəbil şəhərinin valisi vəzifəsinə təyin еdilmişdi. Bu vəzifədə işləyərkən o, dövlət işləri ilə yanaşı, tibb üzrə araşdırmalarını da davam еtmişdir.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
1 May 120 ildir ki, dünyanın əksər ölkələrində zəhmətkeşlərin beynəlxalq həmrəylik günü kimi qeyd edilir. Dünyanın 100-dən artıq ölkəsində ictimai bayram kimi, 70-ə yaxın ölkəsində isə dövlət səviyyəsində rəsmi bayram günü olaraq qeyd edilir.
Əksər 1 May nümayişləri dinc şəkildə və insidentsiz başa çatsa da, bəzən planlı qarşıdurmalar da yaradılır. Bəzi ölkələrdə bayram günü nümayişə çıxan işçilərin qanı tökülür. Bunu edənlər isə 100 il öncəki kimi yenə də burjuaziyanın, azğın kapitalizmin casus provakatorlarıdır.
İndiyə kimi 1 May nümayişlərində 1000-dən çox insan öldürülüb. Lakin bu qurbanlar 1 Mayı Beynəlxalq Zəhmətkeşlər Bayramı kimi qeyd edən milyonları qorxutmur. Çünki "Sosialist bacı"nın dediyi kimi, nə vaxtadək dünyada sosial ədalət, sinfi bərabərlik, insan hüquqları tam bərqərar olmayıb, o zamanadək 1 may tarixi ampluasında qeyd olunacaq...
Qaragöz (Siyəzən)
Qaragöz — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 18 nəfərdir. Əhalini tatlar təşkil edir.
Rəna Cəfərova
Rəna Cəfərova (tam adı: Rəna Ələkbər qızı Cəfərova; ) — Azərbaycan alimi, AMEA akad. Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun “Fiziki və fiziki-kimyəvi tədqiqatlar” şöbəsinin müdiri, kimya üzrə elmlər doktoru, professor.
Ümumi məlumatlar
Rəna Ələkbər qızı Cəfərova 1953-cü il yanvarın 20-də Tovuz şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1970-ci ildə Tovuzdakı 1 saylı orta məktəbi fərqlənmə ilə bitirmiş və həmin il S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki M.Ə. Rəsul-zadə, Bakı Dövlət Univer- siteti ) “Fizika” fakultəsinə qəbul olunmuşdur. O,1975-ci ildə bu fakultəni “ Fizik, fizika müəllimi “ ixtisası üzrə bitirmişdir. Təyinatla Az.EA-nın Y.H.Məmmədəliyev adına Neft Kimya Prosesləri İnstitutuna (NKPİ) göndərilmiş və 1975-1978-ci illərdə ETS-də baş laborant, stajer-tədqiqatçı, mühəndis vəzifələrində çalışmışdır. O, 1978-1984-cü illərdə NKPİ-də “Optika” ixtisası üzrə aspiranturada oxumuş və 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində “Bərk cisimlər fizikası” ixtisası üzrə “Alkilammonium və alkilfosfonium halogenidlərdə məxsusi elektron həyəcanlanması, lüminessensiya və rekombinasiya prosesləri” adlı dissertasiya işini müdafiə etmiş, 1985-ci ildə AAK (Rusiya ) tərəfindən ona fizika-riyaziyyat elmləri namizədi dərəcəsi verilmişdir. Alim 1992- 2002-ci illərdə böyük elmi işçi ( 1994-cü ildə AAK tərəfindən baş elmi işçi diplo- mu verilmişdir), 2002-ci ildən isə aparıcı elmi işçi və baş elmi işçi vəzifələrini icra etmişdir. 2005-ci ildə Y.H.Məmmədəliyev adına NKPİ-də 02.00.13-Neft kimyası və 02.00.04 – Fiziki kimya ixtisasları üzrə “ Neft lüminoforlarında fotofiziki və fotokimyəvi proseslər” adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək, kimya elmləri doktoru dərəcəsinə layiq görülmüşdür. R.Ə. Cəfərova 16.02.2012-2019-cu illərdə NKPİ-da “Spektroskopik analiz” laboratoriyasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. O, hal-hazırda Az.MEA-nın NKPİ-da “Fiziki və fiziki-kimyəvi tədqiqatlar” şöbəsinin müdiridir. Alimə 2017-ci ildə Azərbaycan Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən professor diplomunu verilmişdir. O,1975-ci ildən etibarən NKPİ-da fəaliyyət göstərən Həmkarlar Komitəsinin üzvidür və hal-hazırda, həm də, İnstitutun Qadınlar Şurasında fəaliyyət göstərir.
Elmi-təşkilatı fəaliyyəti
R.Ə.Cəfərova 2007-2020--ci illərdə Az.MEA-nın Radiasiya Problemləri İnstitutunda (RPİ) İxtisaslaşmış Elmi Şüranın (ixtisaslar: yüksək enerjilər kimyası, radiasiya kimyası, radia- siya fizikası, radiasiya materialşünaslığı, nüvə kimyası) üzvü olmuşdur. O, bu İnstitutda 2010-cu ildə ekologiya üzrə elmi seminara rəhbərlik etmişdir. Alim hal-hazırda NKPİ-da fəaliyyət göstərən Elmi şuraların (İxtisaslaşmış Elmi Şuradan başqa) və seminarların üzvüdür. Alim onlarla dissertasiya işinin rəyçisi və opponenti olmuşdur.
Pedaqoji fəaliyyəti
R.Ə.Cəfərova 2008-2016-cı illər ərzində Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye İnstitutunun “Fiziki-kimyəvi analiz metodları mərkəzləşdirilmiş laboratoriyasında” tələbə, magistr, aspirant və dissertantlara spektroskopiya elmini, o cümlədən, müasir spektroskopik tədqiqat metodlarını və metodikalarını öyrətməklə məşğul olmuş və bir sıra metodik vəsaitlərin yazılmasında yaxından iştirak etmişdir. Hal-hazırda alim NKPİ-da gənc alimlərə, o cümlədən, magistrlərə spektroskopiya elminin nəzəriyyə və praktikasını tədris edir, o, həmçinin, bu sahədə yeni metodikaların işlənilməsi və yazılması ilə məşğuldur. Alim, Respublikamızın müxtəlif Ali Təhsil Müəssisələri (Azərbaycan Neft və Sənaye Akademiyası, Azərbaycan Dövlət Universiteti və s.) tərəfində rəhbərlik etdiyi şöbəyə praktiki biliklərə yiyələnmək üçün göndərilən tələbələrin müvafiq spektral və fiziki-kimyəvi bilikləri öyrənmələrinə yaxından kömək edir.
Əsas elmi əsərlərin adları
Термолюминесценция кристаллических нефтяных люминофоров. / Ж. Нефтехимия, 2004 г., т.44, №3, с.232-236. İlkinlik11.05.2017. İlkin dərci: N2, 2018./ Агамалыев З.З., Мехдизаде Р.А., Расулов Ч.Г., Джафарова Р.А., Юсифов У.Н., Мамедов Ф.Ф. 2-Гидрокси-3-(метилтсик- лоалкил)-5-метил бензиламиноэтилалкилимидазолины в качестве антиокси- дантам моторным маслам М-8.
Ageratina urbanii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Prussiya krallığı
Yaranması
XVII əsrdə Brandenburq və ətraf ərazilərin Hohentsollernlərin əlinə keçdikdən sonra müasir Prussiya dövləti meydana çıxdı. Hohentsollernlər Brandenburqda 1417-ci ildən hökmranlıq edirdilər. 1618-ci ildə Brandenburq kurfyurstu vərəsə kimi Prussiya hersoqluğuna sahib oldu. Prussiya protestant reformasiyasına qədər tevton cəngavərlərinə məxsus idi, bir zamanlar Tevton ordeninin baş sahibi Hohentsollern ailəsinin üzvü olmuşdu və protestantlığa keçdikdən sonra ordenin torpaqlarını "dünyəviləşdirmiş", özünü isə irsi hersoq elan etmişdi. Hersoqluq Prussiyasının dili və mədəniyyəti alman dili və alman mədəniyyəti idi.
Ərazisi
Pomeraniya və Brandenburq Müqəddəs Roma imperiyasının şərq tərəfdəki axırıncı torpaqları idi. Bundan sonra şərqə getdikcə o vaxtlar Prussiya kimi tanınan region gəlirdi. Buradakı aborigen xalqlar prussiyalılar və ya borussiyalılar adlanırdı, litvalılara qohum idilər, lakin almanların və polyakların təsiri altında yoxa çıxmışdılar. Qərbi Prussiyada polyaklar çoxluq təşkil edirdi, bu region 50 mil (80 km) genişliyində olmaqla Pomeraniyanı Şərqi Prussiyadan ayırırdı, sonralar bura polyak dəhlizi kimi məşhurlaşmışdı. Şərqi Prussiya və ya Prussiya hersoqluğu tevton cəngavərlərinin tarixi torpaqları idi. Səlib yürüşü etmiş bu orden üç əsr əvvəl yerli xalqları xristianlaşdırmışdı.
Sosial quruluşu
Şərqi Avropanın hər yerində olduğu kimi Prussiyada da təhkimçilik yayılmışdı. Şərqi Prussiyada kəndlilərin vəziyyəti Polşadakı ilə eyni idi. Prussiya hökmdarları əmin idilər ki, öz kəndlilərinə göstəriş vermək adətlərini özləri ilə gətirməklə, yunkerlərdən yaxşı ordu zabitləri əldə etmək olar. Bütün ordularda azlıq təşkil edən burjuaziya zabitləri Prussiyada tam nadir hal hesab olunurdu. Zabit sinfini qoruyub saxlamaq üçün qanunvericilik "kübar" torpaqlarını satmağı qadağan edirdi. Siniflər mülkiyyətin mübadilə olunmayan formalarına sahib olmaqla dondurulurdu. İstənilən qaydada burjuaziya sinfi müstəqillik istəyinə az sahib idi. Almaniyanın qədim şəhərlərinin bir neçəsi Prussiyada idi. Prussiya orta sinfi varlı deyildi, özəl mülkiyyətə malik olmaqla onlar güclü deyildilər. Orta sinif dövlətə xidmət etməklə ordudan qorxu hiss edirdi.
Arşın mal alan (film, 1937)
Süjet
Zəngin bir fars tacirinin oğlu Əsgər Avropadan evinə qayıdır və evlənməyə hazırlaşır. Əsgər sevgi ilə evlənmək istəyir və öz ölkəsinin evlilik ilə bağlı adət-ənənələrinə qarşı çıxır. O, onun atasının təşkil etdiyi evliliyə qarşı çıxır. Adətə görə, gəlini oğlanın anası seçir. Əsgərin dostu Süleyman ona tövsiyə edir ki, tacir geyimi geysin və səyahətə çıxsın. Beləliklə o, bir qız ilə tanış olacaq və ona vurulacaq. Əsgərin Süleymanın tövsiyəsinə qulaq asır və axırda bir bəy qızına aşiq olur. İlkin mərhələdə qızın valideynləri oğlana qarşı çıxsalar da, cütlük sonunda evlənir. .
Allantois
thumb|230px|left|Hamiləlik dövründə pişiyin balalığının rüşeymlə birlikdə quruluşu. 1 — [[Göbək ciyəsi, 2 — Amnion, 3 — Allantois, 4 — Yumurta sarısı kisəsi, 5 — İnkişaf edən hemamot, 6 — Ciftın anaya aid hissəsi]]
Allantois ( — kolbasaşəkilli) — sürünənlər, quşlar və məməlilərdə rüşeym qişalarından biri.
Tənəffüs, qidalanma və ifrazat funksiyalarını icra edir. Sürünənlər və quşlarda yumurta sarısı kisəsi və amnionla birlikdə rüşeymi bürüyür. Məməlilərdə kiçik olur, plasenta və göbək ciyəsinin əmələ gəlməsində iştirak edir. Allantoisin divarındakı sıx qan damarları vasitəsilə rüşeymlə ana orqanizm arasında qaz mübadiləsi gedir, rüşeymlə ana orqanizm əlaqələnir.
Dəyirmiyarpaq öküzboğan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qabriella Doueyhi
Qabriella Doueyhi (30 aprel 1999) — Livanlı üzgüçü. Qabriella Doueyhi Livanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Qabriella Doueyhi birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 400 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 4:31.21 saniyəlik nəticəsi ilə 31-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Cecim
Cecim — xovsuz xalçalar növünə aid olan xalça. Cecim toxuculuğu qadın əməyi tətbiq edilən ev sənətlərinin ən arxaik növlərindən biridir.
Ümumi məlumat
Cecimlər eni 30-35 sm, uzunluğu 15-20 metr olan ensiz üfüqi zolaqlara iplik dəzgahın üzərində tikilir. Bu zaman divar xalçası, yataq örtükləri, pərdə qismində istifadə olunan parça alınır. Cecimlərin eni toxucunun ayaqları arasındakı məsafənin eninə bərabər olur, belə ki, parçanın hazırlanması zamanı cecimin eni onun ayaqları arasından keçməlidir.
Abdulla Həşimov
Abdulla Abiddin oğlu Həşimov — kənd təsərrüfatı elmləri namizədi.
Cecim
Ümumi məlumat
XX əsrin ortalarına qədər nazik cecimlərdən qadın və kişi paltarları tikirdilər. Əsas istehsal mərkəzləri Bərdə, Naxçıvan, Zəngilan, Şuşa, Şamaxı, Ordubad, Cəbrayıl və digər şəhərlər olmuşdur. Qeyd edək ki, onlar yalnız Azərbaycanın deyil, həm də Qafqazın digər şəhərlərində istehsal olunurdu
Bədi analiz
Bədii nöqteyi–nəzərdən cecimlər palazlardan çox fərqlidir. Məlum olduğu kimi, cecimlər, palazlar kimi, zolaqlarla bəzədilir, lakin palazlardan fərqli olaraq, cecimlərdə zolaqlar şaquli vəziyyətdə yerləşdirilir.Zolaqların quruluşundan asılı olaraq, cecimlər sadə və mürəkkəb olur. Naxçıvan xalçaçıları bu zolaqları "tel", onların arasındakı isə tumurcuqları isə "nigar" adlandırırlar. Palazlar şaquli dəzgahlarda toxunur, cecimlər isə açıq hava altında yerə qoylumuş üfüqi dəzgahlarda hazırlanır. Cecimin yununun iplərinin rəngindən və keyfiyyətindən asılı olaraq, cecimlər hamar, birrəngli və çiçək rəsmli olur.
Abdulla Həşimov
Həyatı
1951-ci ildə Gəncədə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitunun Zootexniya fakültəsindəki təhsilini əla qiymətlərlə başa çatdırmışdır, 1954-cü ildə SSRİ-də, Moskva şəhərində Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Yemçilik və Yemləmə Texnologiyası İnstitunun aspitanturasını bitirmiş və 1955-ci ildə müdafiə edərək elmlər namizədi alimlik dərəcəsini almışdır.
Cecim
Texniki xüsusiyyətlər
Cecimin toxunma üsulu palazın toxunma üsuluna bənzəyir. Toxunmuş cecimin eni, adətən, 25 – 30 sm, uzunluğu isə 15 m olur. Əgər cecim məişətdə istifadə olunursa, 15 m-lik topu (rulonu) lazımi ölçülərdə kəsirlər. Qədim zamanlardan bu günə kimi cecimlər ipəkdən toxunur, yerə döşəmək üçün nəzərdə tutulan cecimlər isə yundan hazırlanır. Bəzən pambıqdan və ya pambıqla yunun qarışığından hazırlanan cecimlərə də rast gəlinir.
Abdulla Həşimov
Həyatı
9 aprel 1992-ci ildə Qax rayonunda məzuniyyətdə olarkən vəfat etmişdir.
4 övladı, 5 nəvəsi var. Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, rəssam Aynurə Həşimovanın atasıdı.
Fəaliyyəti
1961–1962-ci illərdə Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirinin müavini işləmişdir.
1962–1965-ci illərdə Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı nazirliyinin Baş elmi idarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.
1965–1969-cu illərdə Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı nazirliyinin Baş heyvadarlıq idarəsinin rəisi və Nazirliyin kollegiya üzvü olmuşdur.
1969-cu ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Yemçilik və Otlaqlar İnstitutunda laborotoriya müdiri vəzifəsində fəaliyyətini davam etdirmişdir.
70-ə yaxın elmi əsərin müəllifidir. Rəhbərliyi altında 6 nəfər elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Şahmatölçən
Şahmatölçən — Jeff Sanos tərəfindən şahmat oyuncularının reytinqi üçün hazırlanmış sistemdir. Bu Elo reytinq sistemi üzərində təkmilləşdirilmə kimi nəzərdə tutulub.
Qafqaz yemişanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Azərbaycan.
Azərbaycanda yayılması
Talış, Gədəbəy (Qalakənd), Qazax, Daşkəsən, Cəbrayıl, Naxçıvan MR-in Ordubad rayonu ərazilərində rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın endem bitki növüdür. CR A2abc; C1.
Təbii ehtiyyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 2-3, bəzən 5 m-ədək olan koldur. Bəzən bitkinin hündürlüyü 7 m, gövdəsinin diametri 18 sm-ə qədər ola bilir. Budaqları tünd-qonur, boz xallıdır. Zoğları çılpaqdır. Iynələri yoxdur və ya uzunluğu 0,5-2,5 sm olan qoltuq və yarpaqlı iynələri olur. Yarpaqları enli yumurtavarı, tutqun, üstüparlaq yaşıl, alt tərəfi bir az açıq, seyrək tükcüklü, sonradan çılpaqdır. Çiçəkləyən zoğlarında alt yarpaqları tərs yumurtavarıdan uzunsova qədər, ensiz bünövrəli, kənarları təxminən bütöv və ya iri dişli olur. Yuxarı yarpaqların uzunluğu 6 sm-ədək, eni 6-6,5 sm-ədək, enli yumurtavarıdan yumruyadək ola bilir. Yarpaqların bünövrəsi kəsikli və ya yumru, beş və ya yeddi yerə bölünmüşdür. Yarpağın bölünmüş hissələri əsasən enli, bəzən ensiz, alt yarpaqlar yuxarıdakılardan iri, hamısının ucu bizdir. Steril zoğların yarpaqlarının uzunluğu və eni 6-6,5 sm, yumurtavarı, yeddi yerə bölünmüş və çox vaxt ensiz, kənarları iridişli və kəsilmişdir. Çiçək qrupları uzunluğuna görə təxminən yarpaqlara bərabər, 5-15 çiçəkli olub çılpaqdır. Çiçək saplaqlarının uzunluğu 3–18 mm-ə çatır və kasayarpaqları enli, yumurtavari üçkünc, ucu daralmış və ya tədricən uzanmışdır. Çiçək tacının diametri 2 sm-ədək olur və erkəkciklərinin sayı 17-20 ədəd ola bilir. Sütuncuqları 2, bəzən 1 və ya 3-dür. Meyvələri qısa ellipsvari, diametri 10–13 mm, tünd al qırmızı, yetişmişləri qara bənövşəyi, açıq nöqtəli və sarı bətlidir. Çəyirdəkləri əsasən 2-dir. May ayında çiçəkləyir, oktyabr ayında isə meyvəsi yetişir. Yetişdikdə meyvəsi bənövşəyi qara rəngli olur.
Firudin Qurbanov (dövlət xadimi)
Qurbanov Firudin İsa oğlu (tam adı: Qurbanov Firudin İsa oğlu; ) — Azərbaycan Respublikasının elm və təhsil nazirinin müavini (2014-cü ildən), Bakı Dövlət Universitetinin rektor əvəzi (2018–2019).
Qafqaz yemişanı
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Firudin Qurbanov (dövlət xadimi)
Həyat
Firudin Qurbanov 29 avqust 1952-ci ildə Azərbaycan SSR-in Ağsu rayonunda anadan olub. Bakı şəhərində orta məktəbi bitirəndən sonra, 1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "İqtisadiyyat və planlaşdırma" fakültəsinə qəbul olunmuş və buranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1974–1975-ci illərdə orduda xidmət edib. Evlidir, 2 övladı var.
Əmək fəaliyyəti
1975–1982-ci illərdə Elmi-Tədqiqat İqtisadiyyat İnsitututunda iqtisadçı, kiçik və baş elmi işçi vəzifələrində işləyib. 1982–1989-cu illərdə Moskva Kooperativ İnstitutunun Bakı filialında assistent, baş müəllim, dosent və dekan vəzifələrində işləyib. 1989–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Dövlət İnspeksiyasında inspektor, aparıcı inspektor, baş inspektor, şöbə rəisi vəzifələrində işləyib. 1994–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyində (Azərbaycan Respublikası Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyi) Elm və Təhsil şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. 2007–2014-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Aparatının rəhbəri işləyib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 iyul 2014-cü il tarixli müvafiq sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının təhsil nazirinin müavindir.
Qafqaz yemişanı
Təbii ehtiyatın dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Firudin Qurbanov (dövlət xadimi)
Əmək fəaliyyəti
1995–2002-ci illərdə Gənclər və İdman Nazirliyinin Elmi-Metodiki Şurasının sədr müavini, 2001–2005-ci illərdə Elmi-Metodiki Şurasının sədri olub.
Qafqaz yemişanı
Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.
Firudin Qurbanov (dövlət xadimi)
Əmək fəaliyyəti
1998-ci ildə Təhsil sahəsində islahatlar üzrə Dövlət Komissiyasının nəzdində işçi qrupunun üzvü, 2002–2005-ci illərdə Turizmin İnkişafı Dövlət Proqramının, 2003–2005-ci illərdə Yoxsulluğun Azaldılması və İqtisadi İnkişaf Dövlət Proqramlarının hazırlanmasında gənclər, idman, turizm və mədəniyyət sektorları üzrə işçi qruplarının sədri, BMT-nin İnkişaf Proqramı "Azərbaycan Respublikasında yoxsulluğun azaldılması məqsədilə daxili turizmin səmərəli inkişafının təmin olunması üzrə Azərbaycan Respublikasının Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyinə İnstitusional yardım" (2004–2005-ci illər) layihəsinin milli direktoru olub. İngiltərə, Danimarka, ABŞ, İsveçrə, Fransa, Nepal, Uruqvay, Niderland, Almaniya, Türkiyə, İspaniya, Avstriya, Çin və s. xarici ölkələrdə beynəlxalq elmi konfrans, simpozium və seminarların iştirakçısı olmuş və aktual mövzularla çıxış etmişdir. İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə elmləri doktoru, dosentdir.
2006–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin, 2007–2014-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Kollegiyalarının üzvü, 2001–2008-ci illərdə Milli Olimpiya Komitəsinin üzvü olub. 2003-cü ildə AFFA-nın elmi metodiki komissiyanın sədri, "Azərbaycan Respublikasında 2005–2015-ci illərdə futbolun inkişafına dair Dövlət Proqramı"nın hazırlanmasında İşçi qrupun rəhbəri olub. 2015-ci ilin mart ayında AFFA-nın İcraiyyə Komitəsinin üzvü, may ayında Tələbə Futbol Federasiyasının prezidenti seçilib. 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin müvafiq sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik siyasəti sahəsində İşçi Qrupunun üzvü olub. Nərimanov rayon YAP təşkilatının idarə heyətinin üzvüdür. 2011-ci ildə "dövlət qulluğunun baş müşaviri" ixtisas dərəcəsi verilib.
Qafqaz yemişanı
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Çoxdamarlı öküzboğan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qafqaz yemişanı
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Çoxdamarlı öküzboğan
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik, sadə və ya budaqlanan olub, gövdəsinin hündürlüyü 70-100 sm olançoxillik ot bitkisidir. Yarpaqları dar, ensiz, neştərvari və ya xətti, aşağı hissəsi saplaqlı, yuxarı hissəsi isə oturaq və həcmlidir. Çiçəkləri mürəkkəb çətir, sarı, sarğı yarpaqları iri olmaqla, enli neştərşəkillidir. Meyvələri tünd-qəhvəyi, sallaq meyvəli, iki merikarpdan ibarət olub, uzunluğu 3-4 mm-dir. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir və avqustda isə meyvələri yetişir.
Özünəməxsus iyli olub, dadı müəyyən olunmamışdır.
Bozqırlı çəmənliklərdə, açıq yerlərdə, daşlı yamaclarda, meşə kənarında, enliyarpaqlı və küknar meşələrində, müxtəlifotluq və yüksəkdağlıq bozqırlarda, yüksəkdağlıq alp çəmənliklərində və dağ-tundra ərazilərində yaşayır.
Sənaye əhəmiyyətinə görə Altay, Tuva və Xakassi ərazilərində daha çoxdur. Xammalından daha çox flavonoid almaq üçün istifadə edilir.
Bu bitki çiçəkləmə dövründə, yəni iyunun ikinci yarısından bir aya qədər toplanılır. Bitkinin yerüstü hissəsi, gövdə və kökləri kəsilərək toplanılır. Toplanılan xammal kəsilməli, nazik qatlarla sərilməli,yaxşı havası dəyişilən çardax və naveslərdə və ya 50-70ºC temperaturda quruducu şkaflarda qurudulmalıdır.
Xammalın toplanılma düzgünlüyünə riayət edilməli, beləki, toplanılan massivlərdən təkrar toplanılma 2-3 ildən bir aparılmalıdır.
Xammal havası dəyişilən quru yerlərdə, standarta uyğun qablaşdırılaraq, stelajlarda saxlanılır. Saxlama müddəti 5 ildir.
Tərkibi və təsiri
Yerüstü hissəsinin tərkibində flavonoidlər (6-8%), kverçetin və izoramnetin (rutin, izoramnetin-3-rutinozid, izokverçitrin) törəmələri vardır. Bundan başqa tərkibində saponinlər, aşı maddələri, efir yağı, karotin və askorbin turşusu vardır. Altay ərazisində olan bu növdə flavonoidlərin miqdarı Avropa hissəsində olan növlərdən 2-5 dəfə çox olur.
Bitkinin dəmləməsi keyfiyyətli ödqovucu dərmandır. Bitkidən alınan «Buplerin» adlı preparatın tərkibində 90%-dən çox flavonoidlər, başlıca olaraq izoramnetin-3-rutinozid (40-55%) olur. Bu preparat kapilliyarotoksikoz, hemorragik diatez, burun qanaxmaları və damar ödemlərinin profilaktikası və müalicəsində tətbiq edilir.
Bataqlıq
Dünyada ən böyük bataqlıq Boliviya ilə Paraqvay ərazisində yerləşən Pantanal bataqlığıdır (150.000 km2)
Bataqlıq hidrologiyası quru hidrologiyası bölməsi; torf çöküntülərilə örtülmüş bataqlıqları və bataqlıqlaşmış torpaqları öyrənir. Bataqlıq hidrologiyası rütubəti n torf çöküntüləri və bitki örtüyü ilə qarşılıqlı əlaqəsini, bataqlıqlarda suyun hərəkətini və yerdəyişməsini, bataqlıq massivlərində axının formalaşmasını, buxarlanmanı və su-istilik balansını, bataqlıq daxili hidroqrafik şəbəkənin formalaşması qanunauyğunluğunu, bataqlıq suarının hidrokimyasını, bataqlıqlar arası və bataqlıqların ətraf mühitlə (atmosferlə, səth, qrunt və yeraltı sular la) əlaqəsi məsələlərini tədqiq edir.
Saqa
thumb|200px|XVII əsrə aid Saqa Saqa — orta əsrlərdə vikinq, german və İslandiya ədəbiyyatında nəsr növlərindən biridir. Geniş şəkildə baxıldıqda "saqa" termini hər cür təhkiyə və tarixi rəvayətləri (müqəddəslərin həyatı, digər dillərdən edilmiş tərcümələr ya da dinə aid olmayan hekayələr) əhatə edir. Daha dar mənada isə yazıçının keçmişdə yaşanan hadisələri, xəyal gücü ilə yenidən hazırladığı və oxucularına estetik bir şəkildə ifadə etdiyi tarixi rəvayətlərdir.
Alt qruplar
Müasir tədqiqatçılar saqaları bir neçə alt qrupa ayırırlar. Bunlardan bəziləri Skandinaviya hökmdarlarının həyatlarından bəhs edən "kral saqaları"(Konungasögur), mifoloji və əfsanəvi hadisələrdən bəhs edən "əfsanəvi saqalar" (Fornaldarsögur) və "ailə saqaları" adıyla da bilinən "İslandiyalılar haqqında qısa hekayələr" (Íslendingaþættir), "İslandiya saqaları" (Íslendinga sögur), "cəngavər saqaları" (Riddarasögur), "Qrenlandiya saqaları" (Grænlendingasögur), "müqəddəslər haqqında saqalar" (Heilagra manna sögur) və s. Bunlar arasında ən məşhur və ədəbi cəhətdən üstün tutulan İslandiya saqalarıdır. Daha çox zadəganlar haqqında olan saqalardan fərqli olaraq İslandiya saqaları, ümumiyyətlə, kəndlilərin başına gələn hadisələrdən bəhs edir. Əsas qəhrəmanlar kəndlilər olmasalar belə, hər halda, saqa oxuyucularından daha üst sinifə də aid deyillər. Təxminən 930-1050-ci illəri arasındakı dövrün "saqalar çağı" olaraq tanınmasını təmin edən bu saqalar təxminən 1190-1320-ci illər arasında yazıya alınmışdı.
Bədii cəhətdən
İslandca "danışmaq" mənasını verən "seqja" sözündən törəyən "saqa" sözünün lüğəvi mənası "deyilən, söylənmiş" deməkdir. Bu törəmə İslandiya ədəbiyyatında şifahi təhkiyənin nə dərəcədə əhəmiyyətli yer tutduğunun sübutudur. Bu səbəbdən, müasir ədəbiyyat tarixçiləri və tədqiqatçıları saqaların tarixi hadisələrdən daha çox bədii estetikanı əks etdirmək məqsədli olduğunu düşünsələr də, cəmiyyətin adət-ənənəsi və həyat tərzindən bəhs etməsi baxımından saqalar bənzərsiz qaynaqlardır. Bundan əlavə, saqalarda İslandiyada xristianlıqdan öncəki bütpərəstlik dövrünə dair əhəmiyyətli məlumatlara da rast gəlinir.
Saqalarda qəhrəmanlıq və sədaqət kimi məfhumlar ön plandadır. İntiqam duyğusu və xüsusilə qan davaları tez-tez işlənən mövzulardır. Müasir hekayə və romandan fərqli olaraq xarakterlərin və tiplərin davranışlarını istiqamətləndirən daxili düşüncələrinə və yazarın şəxsi fikirlərinə yer verilmir.
İslandiya saqaları
Ümumilikdə otuz yaxud qırx İslandiya saqası mövcuddur. Bunların içində ən tanınmışları, məşhur Orta əsr müəlliflərindən biri Snorri Sturlusona aid olduğu hesab edilən "Egils saga" (Eqillin saqası), bir qanun qaçağını mövzu alan "Gísla saga" (Gislinin saqası), sevdiyi insanınn ölümünə səbəb olan Qudrunun və ailəsinin digər üzvlərinin faciəvi əhvalatlarından bəhs edən "Laxdaela saga" (Laksardal sülaləsinin/xalqının saqası) və ən yaxşı saqa olaraq qəbul edilən qəhrəman Qunnarr və müdrik Nyall ilə oğullarının hekayəsindən bəhs edən "Njáls saga"dır (Nyallın saqası). 13-cü əsrə aid "Möðruvallabók" adlı bir əlyazmada on bir ədəd İslandiya saqası vardır.
13-cü əsrdə mövzularını əfsanələrdən götürən saqalar getdikcə artmışdır. Tarixi gerçəklərə bağlı qalmamaqla bərabər, fövqəltəbii elementlərlə bəzədilmiş bu saqalar İslandiyanın kəşfindən əvvəlki Skandinaviya tarixindən bəhs edir. Ümumiyyətlə, çox qədim hadisələrdən bəhs edən və "Fornaldar saga" (Antik dövr saqası) olaraq bilinən bu saqalardan biri "Nibelunqen əfsanələri"ndən danışan və 1270-ci ildə yazılmış "Völsunga saga"dır. İsland dili o vaxtdan müasir dövrə qədər çox az dəyişdiyinə görə, saqalar hələ də ilk yazıldıqları hallarıyla, tərcüməyə ehtiyac olmadan island dilində danışan şəxslər tərəfindən rahatlıqla başa düşülür.
Şoqo Taniquçi
— Yaponiya futbolçusu.
Təkəsaqqal öküzboğan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şoqo Taniquçi
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Ageratina vacciniifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
144 (ədəd)
Yüz qırx dörd — say sistemində ədədlərdən biridir. Yüz qırx üçdən sonra, yüz qırx beşdən əvvəl gəlir.
Mustafa ağa Şuxi
Mustafa ağa Kərim ağa oğlu Şuxi (?-1895) — şair.
Həyatı
Firudin bəy Köçərli onun haqqında yazır: "Mustafa ağa Şəkixanov məşhur şair Kərim ağa Fatehin sülbi oğludur. Mustafa ağa validi-büzürgvarı kimi mərifət və kamal sahibi, möhtərəm bir şəxs olub, əksər övqat məclisini ürəfavü şüəralar ilə təzyin edərmiş. Zindəganlığının ibtidasında dövlətmənd olub, axır vaxtlarda bir az kasıb düşübdür və özünə mütəəlliq olan əmlakın mədaxili ilə güzəran edərmiş. Mərhum Mustafa ağa Şuxinin çox rəvan və gözəl təbi var imiş. Öz dəstxətti ilə yazılmış bir divanı vardır ki, onda ədəbiyyatın hər növünə dair əşarü kəlam vardır".
Mustafa bəy Əlibəyov
Mustafa bəy Əlibəyov — publisist, ədib, dramaturq, vəkil. İşıq jurnalının naşiri, "Nicat" xeyriyyə cəmiyyətinin, "Möhtaclara kömək" cəmiyyətinin üzvü, "Hidayət" xeyriyyə cəmiyyətinin katibi, Əhrar partiyasının üzvü olub.
Həyatı
Mustafa bəy Əlibəyov 1872-ci ildə Azərbaycanda Şəki şəhərində dünyaya gəlib. İlk təhsil illərində ərəb-fars dillərini mükəmməl öyrənib. Şəkidə rus-tatar məktəbində təhsil alıb. 1892-ci ildə Tiflis gimnaziyasını bitirib. Bu illər ərzində rus və fransız dillərini öyrənib.
Fəaliyyəti
1905-ci ildə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin sədrliyi ilə yaradılan "Hidayət" xeyriyyə cəmiyyətinin katibi olub. Bakı neftini xarici kapitalın inhisarından qurtarıb xalqın rifahına sərf etmək məqsədilə cəmiyyətin nəzdində "Hidayəti-islamiyyə" neft şirkəti yaratmağa təşəbbüs göstərib. Bu məqsədlə şirkətin 27 bənddən ibarət nizamnaməsini tərtib edib. "Hidayət" cəmiyyəti dini fanatizm adətlərinə, şaxsey-vaxsey və bu kimi digər mərasimlərə qarşı çıxırdılar. Bu adət və mərasimlərin insanlara ancaq zərər verməsi ilə bağlı cəmiyyət, insanlara müraciət edir. Cəmiyyətin katibi Mustafa bəy Əlibəyov isə bu barədə "İrşad" qəzetində məqalə yazır. Bu müraciət şəhərin fanatik dindarları tərəfindən qəzəblə qarşılanır. Hətta bəziləri cəmiyyətin üzvləri qazi Mir Məhəmməd Kərimin və Mustafa bəy Əlibəyovun başının kəsilməyini tələb edirlər. Daha sonra Məhəmməd Kərimin ev qapısını yandırırlar. Mustafa bəy Əlibəyov isə təqiblərdən qurtulmaq üçün bir müddət öz evindən çıxmır.
1911-ci il yanvarın 12-də redaktoru həyat yoldaşı Xədicə Əlibəyova olan, Azərbaycanın ilk qadın jurnalı "İşıq" jurnalını çap etdirməyə başlayıb. Jurnal Hacı Zeynalabdin Tağıyevin maliyyə dəstəyi ilə nəşr edilib. Jurnaldakı yazıların bir qismi rusca yazıldığı üçün Bakıdan kənarda Tiflisdə, Moskvada, İrəvanda, Kiyevdə də oxunub. Jurnalın nəşri 1912-ci ilin sonunadək davam edib, bu müddətdə 68 nömrəsi buraxılıb. Müxtəlif dövrlərdə mətbuatda açıq və gizli imzalarla çıxış edib. 1914-cü ilin aprel ayından 1920-ci ilə qədər nəşr edilmiş Bəsirət qəzetinin əsas müəlliflərindən biri olub.
1913-cü ildə Molla Ruhulla Məmmədzadənin öldürülməsi ilə bağlı baş tutmuş məhkəmə prosesində iştirak edib.
1917-ci ildə fəaliyyətə başlamış "Nuxa-Hürriyyəti-Maarif Cəmiyyəti"-nə ianə edənlərin sırasında olub.
Fevral inqilabından sonra siyasi fəaliyyətə başlayaraq "Əhrar" partiyasına daxil olub. "Möhtaclara kömək" cəmiyyətinin üzvü kimi Vəhşi diviziya əsgərlərinin silahlarının alınmasına qarşı çıxaraq onların silahlarının qaytarılmasını Bakı komissarlığından tələb edib. Türk hərbi əsrilərinin Osmanlı dövlətinə təhvil verilməsində iştirak edib.
Azərbaycan Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra "Yaşıl qələm" Yazıçılar Birliyinə üzv olub. "Möhtaclara kömək" təşkilatının xəttilə əhalinin ərzaq və paltarla təmin olunmasına yardım göstərib.
51 saylı Qusar seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 51 saylı Qusar seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Mustafa bəy Əlibəyov
Fəaliyyəti
1920-ci ildə Aprel işğalından sonra Şəkiyə köçüb, mühüm işlər üzrə xalq hakimi, hüquq bürosunun müdiri, Gəncə "müdafüyün heyəti"nin üzvü olub.
Ölümü
1937-ci ildə repressiyaya məruz qalıb. Sibirə sürgün edilərək 8 illik həbs cəzasına məhkum edilir. 1945-ci ildə vəfat edib. Qəbrinin yeri məlum deyil.
Ailəsi
Mustafa bəy Əlibəyovun atası Şəki xan sarayında mirzə olub.
Mustafa bəy Əlibəyov Xədicə xanım Sübhanquliyeva ilə ailə qurub. O, 1884-cü ildə Tiflisdə anadan olub. Burada rus-qız gimnaziyasında təhsil aldıqdan, sonra Zaqafqaziya Olqinskaya Mamalıq İnstitutunu bitirib. 1908-ci ildə 14 xanımla birlikdə Nicat Cəmiyyətinin qadın şöbəsinin açılmasında iştirak edib. Azərbaycanın ilk qadın jurnalı olan "İşıq" jurnalının redaktoru olub. Bu evlilikdən 5 övladları dünyaya gəlib.
Xatirəsi
Sovet işğalından sonra Mustafa bəy Əlibəyov Şəkiyə köçüb, şəhərin dağlıq hissəsində böyük bir ərazidə bağ salır. Buraya su çəkdirir müxtəlif ağaclar əkir. Repressiya olunduqdan sonra bu ərazidə pionerlər düşərgəsi salınır. Bu yer hələ də insanlar arasına "Mustafa bəyin bağı" adı ilə tanınır.
Xarici keçidlər
Mustafa bəyin bağı
Allerqologiya
Allerologiya (allergiya + — elm) — allergiya xəstəliklərinin başvermə səbəblərini, müalicə və profilaktikasını öyrənən elm.
Azərbaycanda və bir sıra xarici ölkədə allerologiya müstəqil fənn kimi tədris olunur. Allerqologiya kafedraları, kursları açılmışdır. Allerqologiya kurslarında həkimlər allerkiya xəstəliklərinin diaqnostikasının metodlarını, profilaktikasını və terapiyasını öyrənir, 1-2 il bu sahədə işlədikdən sonra allerqoloq adını alırlar.
Azərbaycanda ilk allerqoloji laboratoriya 1964-cü ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun patoloji fiziologiya kafedrası nəzdində təşkil edilmişdir.
Tac arteriyalar
Tac arteriyalar və ya sağ və sol tac arteriyalar (lat. arteriae coronariae dextra et sinistra) — aorta soğanağından şaxələnən və ürəyi qanla təchiz edən (qidalandıran) damarlardır.
Sağ tac arteriya
Sağ tac arteriya (lat. arteria coronaria dextra) aortanın sağ cibindən başlayaraq sağ qulaqcıq seyvanı vəağciyər kötüyü arası ilə və ürəyin tac sırımı ilə onun sağ kənarına çatır və burada arxa səthinə keşərək (lat. ramus interventricularis posterior (rami descendens posterior BNA)) – mədəciklərarası şaxə adı ilə arxa boylama şırım ilə ürəyin zirvəsinə çatır. Bu damar arterial konusa, sağ qulaqcığa və mədəciklərə məxsus şaxələr verir.
Sol tac arteriya
Sol tac arteriya (lat. arteria coronaria sinistra) aortanın sol cibindən başlayıb ağciyər kötüyünün arxa və sol tərəfilə qabağa doğru gedir və sol qulaqcıq seyvanı ilə ağciyər kötüyünün arasında xaricə çıxır və burada iki şaxəyə ayrılır.
a) Ramus circumflexus – dolanan şaxə tac şırımla bayır tərəfə gedib ürəyin sol kənarından arxa səthinə keçır və orada cağ tac arteriyanın dal mədəcikarası şaxəsinə çatır.
Həmçinin bax
Koronaria angio
Kaltasin rayonu
Kaltasin rayonu (Ҡалтасы районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayonun inzibati mərkəzi Kaltası kəndidir.
Coğrafi yerləşməsi
Başqırdıstanın şimal-qərbində yerləşir. Rayonun ərazisi 1564 km² təşkil edir. Ərazisi şimaldan cənuba 47 km, şərqdən qərbə 63 km məsafədə uzanır. Şimalda Yanaul, şərqdə Buraev, cənubda Dyurtyurlin, qərbdə Krasnokamski rayonu ilə sərhədlənir. İqlimi kontinental, isti və bir az quraqdır. Ərazisində əsasən boz meşə torpaqları geniş sahə tutur. İynə və geniş yarpaqlı meşələr ərazisinin 33,6 % tutur. Ərazisindən kərpiç gili, neft, qum çıxarılır.
Tarix
Kaltasin rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kantonları ləğv edərək yerində 48 rayon təşkil etməsi ilə təsis edilmişdir. İnzibati mərkəz rolunu Krasnı Xolm kəndi oynayırdı. Buna səbəb isə Kaltası kəndində inzibati binaların olmaması idi.
1932-ci ildə Krasnokamski rayonu Kaltasin rayonuna birləşdirilir. Bundan sonra inzibati mərkəz Nikolo-Berezovka kəndi olur.
1935-ci ildə rayon ərazisi yenidən Kaltasin və Krasnokamski rayonlarına bölünür. Bundan sonra Kaltasin rayonun mərkəzi Keltey kəndi olur. 5 mart 1935-ci ildə rayon mərkəziKaltası olur.
Əhali
Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Alışeevski rayonu ərazisin milli tərkibi: marilər — 45,9 %, ruslar — 19 %, başqırdlar — 10,2 %, udmurtlar — 10,1 %, digər millər — 0,8 %.
İnzibati-ətazi vahidləri
Rayonda 11 kənd inzivati vahidliyinə 79 yaşayış məntəqəsi daxildir
Sosial sfera
Rayon ərazisində 52 ümumtəhsil mərkəzi, 15 orta məktəb, 22 kütləvi kitabxana, 48 klub, 4 xəstəxana fəaliyyət göstərir. Burada tatar, rus və mari dillərində «Zarya» — «Tan» — «Ujara» qəzetləri buraxılır.
Katarina Simonoviç
Katarina Simonoviç (25 oktyabr 1994) — Serbiyalı üzgüçü. Katarina Simonoviç Serbiyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Katarina Simonoviç birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 400 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 4:15.57 saniyəlik nəticəsi ilə 23-cü yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Zelandiya (ada)
Zelandiya (Sjælland ) — Baltik dənizinin ən iri, Danimarkanın isə Qrenlandiya və Disko adalarından sonra üçüncü iri adasıdır.
Coğrafiyası
thumb|left Ada Kattegat ilə Baltik dənizi arasında yerləşir. İsveçdən Öresund boğazı, Fyun adasından isə Böyük Belt boğazı ilə ayrılır. Onun sahəsi isə 7031 km² təşkiledir.
Sahilləri alçaq və parçalıdır. Sahillərində çoxlu sayda körfəzlər vardır: Sayere-Buqt, Ays-Ford. Ada əhəng daşı və gil kimi suxurlardan ibarətdir. Ən hündür nöqtəsi 126 metrdir. Şimal-qərb hissəsi dəniz səviyyəsindən aşağı yerləşir.
Kanalları: Dannesşelod, Esrom, Frederiksverk.
Etimalogiyası
Adanın adı danımark dilindən tərçümədə Sæl (Suiti) və land (torpaq) mənasını verir, çünki əvvəl adanın sahilləri suitilərlə zəngin olmuşdur. Müasir Sjælland — dəniz torpağı (sjo — dəniz mənasını verir). Adanın adının müasir yazılışı Sjæl (qəlb) sözü ilə uyğun gəlir, beləcə Zelandiyanı qəlb torpağı adlandırmaq olar.
Sibir öküzboğanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aaron Şvarts
Aron Şvarts — proqramçı, yazıçı. 2009-cu ildə Amerikan federal məhkəmələrinə aid PACER bazasında olan və pul qarşılığı satılan təxminən 18 milyon sənədi və 2011-ci ildə JSTOR'dan 4 milyona yaxın məqaləni kompüterinə endirib xalqa açıq hala gətirmiş və bundan ötəri "məlumat quldurluğu" və "qeyri-qanuni fayl endirmə" kimi ağır cinayətlərdən haqqında 13 dəfə iddia açılmışdı. Dünyanın qabaqcıl ictimai paylaşma saytlarından Reddit'in qurucularından olan Swartz Brooklyn, New Yorkdakı evində 11 yanvar 2013-cü il özünü asaraq 26 yaşında həyatına son verdi. Ölümündən əvvəl 1 milyon dollar pul və 35 il həbs cəzasına məhkum edilməsi gözlənilirdi.
Ageratina valerioi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İran quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Azərbaycan, Türkiyə, İran və Orta Asiyada (Türkmənistan, Tyan-Şan, Pamir Alay) təbii arealı vardır.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU B1ab (ii,iii) +2ab (iii).
Bitdiyi yer
Orta və yuxarı dağ qurşaqlarında, qayalıq yerlərdə kolluqlarda yayılmışdır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.
Honda mükafatı
Honda mükafatı — Yaponiyanın elm adamlarına verdiyi ən yüksək mükafat
İran quşarmudu
Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə hündürlüyü 7-9 m-ə qədər olan ağac və ya koldur. Yarpaqları yumru ellipsvari və ya uzunsov ellipsşəkillidir. Yarpaqlar qaidəsinə yaxın pazşəkilli olub, bir qədər ensizləşir. Yarpaqlarının ucu küt və ya sivri olub 5-8 sm uzunluğunda 4-6 sm enində olur. Yarpaqlarının kənarları 4-6 dilimli və kənarları 24-35 sivridişli olur. Yarpaqları üst hissədə çılpaq alt hissədə isə keçətüklüdür. Çoxçiçəkli çiçək qrupuna malikdir. Çiçək saplağı az keçətüklüdür. Çiçəkləri böyüklüyü orta dərəcədədir. Ləçəkləri ağdır və mahmızvarı çıxıntıları var. Meyvələri qırmızımtıl göy rəngdə olur və kürəvi və ya oval olur. May iyun ayında çiçək açır.
Honda mükafatı
Yaranması
Honda (Honda Foundation) mükafatı1980-ci ildən etibarən hər il Honda Fondu tərəfindən verilir.Əsası Soiçiro Honda və onun kiçik qardaşı Benciro Honda tərəfindən 1977-сi ilin dekabrında qoyulan Honda Fonduna indi Xiromori Kavaşima başçılıq edir .Mükafatın əsasını diplom, medal və pul mükafatı təşkil edir(10 milyon yapon İenası). Dünyanın bir çox tanınmış alimləri, həmçinin Nobel mükafatının 3 laureatı bu mükafatı almışdır. Honda mükafatını alan ilk və yeganə azərbaycanlı alim Lütfi Zadədir.
İran quşarmudu
Çoxalması
Generativ yolla çoxalır.
Honda mükafatı
Şirkətin tarixi
Porşen üzüklərinin istehsalı Hondanın Soitirosunun sahibkar fəaliyyətinin birinci təcrübəsi idi. O, 1938-ci ildə qarajda qaydaya saldı. İki il sonra o Toyota şirkətindən böyük sifarişi aldı, icrası üçün ona yeni zavodu tikmək lazım oldu. İkinci dünya müharibəsindən sonra o Toyota şirkətinin öz zavodunu satdı və Fudzisavının köməyi ilə motosikllərin istehsalıyla məşğul oldu, hansı ki, yeni şirkətin maliyyələşdirilməsini təmin etdi, həmçinin marketinq strategiyasıyla məşğul olurdu. 1946-cı ildə Honda Technical Research Institute-u (Hondanın Texniki elmi tədqiqat institutu) yaradılmışdı, 24 sentyabr 1948-ci ildə şirkət kimi qeyd edilmişdi. 20 əməkdaş idi. 1950-ci ildə Honda iki dəfə ən böyük güclə dördsilindrli mühərriki hazırlamağı bacardı, əvvəl nə qədər idilər, bunun sayəsində Honda motosiklləri məşhurluğu qazanmağa tez başladı. 1954-cü ilə onlar Yaponiyada bazarın 15-faiz pay hissəsinə nail oldular. Həmçinin Hondayla hazırlanmış konstruksiyanın 1950-ci motosikllərinin sonuna kimi hər şey dünyada ən nüfuzlu motosikl yarışlarını uddu.
İran quşarmudu
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Honda mükafatı
Mükafatın diplomu
Diplom ənənəvi Yapon sənətkarlıq və müasir texnologiya arasında bir tarazlığı simvollaşdırır. Baza Yaponiya ənənəvi sənətkarlıq əlamətlərinin gözəl bir nümunəsi olan Saga brokadası ilə örtülmüş və yapon akçaağacı yarpaqları ilə əhatə olunmuş ənənəvi yapışdırılmış yapon kağızına quraşdırılmışdır.Bu dizayn Honda mükafatının Yapon köçürülməsini çatdırmaq məqsədi daşıyır və insanların nə qədər texnologiya, insan ağlı və əlləri olursa olsun, onun əsasını təşkil edən mesajdır.
İran quşarmudu
Becərilməsi
Mədəni şəraitdə becərilir.
Honda mükafatı
Məqsəd
Honda mükafatı — ekotexnologiya sahəsində yeni ideyalar üçün verilən mükafatdır. 1979-cu ildən Honda Fondunun mövcudluğunun əsas prinsipinə ekologiya və texnologiyalar konsepsiyası daxildir.Bu prinsipə görə ekologiya Yer kürəsinin bütün sistemini və insan sivilizasiyasını müəyyən edir. Bu texnoloji konsepsiya insanlarla və ətraf mühitlə harmoniyada texnologiyalardan istifadəyə və inkişafa çağırır
İran quşarmudu
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə tədbiri görülməmişdir.
Honda mükafatı
Laureatlar
1980-ci ldə etibarən Honda mükafatını alan alimlər və təqdim edilən mövzular
İran quşarmudu
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi zəruridir.
Aortal çatışmazlıq
Aortal çatışmazlıq (və ya aortal qaytarma, requrgitasiya) — qanın aortal qapaqdan axının əks istiqamətində aortadan sol mədəciyə sızması sonucunda əmələ gələn ürək qüsuru. Aortal çatışmazlıq qapaqlardakı və ya aortanın kökündəki (başlanğıcında) anormallıqlar nəticəsində meydana gələ bilər.
Etiologiya
Kəskin aortal çatışmazlığın (AÇ) səbəbləri aşağıdakılar ola bilər:
Xroniki AÇ-ğın səbəbləri bunlardır:
Əlamətləri
Aortal çatışmazlıq iki cür olur:
Elektrokardioqrafiya (EKQ)
EKQ dəyişiklikləri qeyri-spesifikdir:
Rentgen
Döş qəfəsinin rentgeni ürəy-damar sistemində quruluş (aortal genişlənmə, qapaq protezinin yerindən çıxması, aortal qapaq kirəclənməsi) və çalışmada pozuntularını (ağciyər ödemi, kardiomeqaliya) əks etdirə bilər.
Döşüstü exokardioqrafiya
ExoKQ zamanı aşağıdakı ölçülərin dəyərləndirilməsi keçirilir:
Doppler ExoKQ qayıdan axının dərəcəsini dəyərləndirmək üçün seçim vasitəsidir. İkiölçülü ExoKQ aortal kökün ölçüsünü və quruluşunu, eləcə də SM-in çalışmasını qiymətləndirir.
Kardio-KT və MRT
Ürəyin kompüter tomoqrafiyası (KT) və maqnetik rezonans görüntüləməsi AÇ-ın diaqnostikasında geniş yer almamışdır.
Cərrahi müalicə
Kəskin AÇ-ın müalicəsi təcili cərrahi yolla qapaqların dəyişdirilməsidir.
Hazırkı Amerikan Kardioloji Kollecinin (AmeKK) qılavuzlarına görə, ağır dərəcəli xroniki AÇ zamanı aşağıdakı hallarda cərrahi müayinə tövsiyə olunur :
Kateterli aortal qapaq dəyişdirilməsi
Kateterli aortal qapaq dəyişdirilməsi aortal stenozun müalicəsi kimi ortaya çıxsa da hal hazırda əsasən AÇ-lı xəstələrdə işlədilir. Bu zaman bioloji qapaq protezi xüsusi zondun (katerer, tel, xortum) vasitəsiylə bud arteriyası yoluyla aortaya yerləşdirilir və sternotomiyaya (döş sümüyünün yarılması) gərək duyulmur. İlkin hesabatlar ümidvericidir, ancaq daha çox elmi araşdırma aparılmalıdır.
Dərman müalicəsi
Damargenişləndiricilərindən (kalsium blokatorları), sidikqovuculardan və AÇF inhibitorlarından istifadə etmək olar.
145 (ədəd)
Yüz qırx beş — say sistemində ədədlərdən biridir. Yüz qırx dörddən sonra, yüz qırx altıdan əvvəl gəlir.
Azərmarka
Azərmarka — Azərbaycan Respublikasının bütün poçt markalarının istehsalı və paylanması üçün məsul Azərbaycan dövlət şirkəti.
Poçt markaların çap olunması üçün ilin əvvəlində tematik plan tərtib olunur. Plan əsasında poçt markanın dizaynı "Azərmarka" şirkətində hazırlanır və təsdiq olunması üçün nazirliyə göndərilir. Tematik plan nazirlikdə müvafiq sərəncamla təsdiq olunduqdan sonra müxtəlif mövzuları əks etdirən poçt markalar əlamətdar günlər qabağı çap olunur.
1992-ci ildən bu günə kimi (2012-ci il) "Azərmarka" tərəfindən 100 mövzuda 563 orijinal süjetli poçt markası hazırlanaraq çap olunmuşdur. Görkəmli şəxsiyyətlərə, arxitekturaya, flora və faunaya, milli mövzuya, nəqliyyata, idmana, kosmosa və digər mövzulara aid 145 milyon 600 mindən artıq ümumi tirajla poçt markası çap olunaraq dövriyyəyə buraxılmışdır.
Buraxılış tematikasında Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri xüsusi yer tutur. Bu mövzuda görkəmli siyasi və dövlət xadimi Heydər Əliyevə həsr olunmuş 12 marka, 9 poçt markası bloku buraxılmışdır. Poçt markaları vasitəsilə Qara Yanvar və Xocalı soyqırımı faciələri, həmçinin Qarabağın şəhərləri, onun flora və faunası haqqında dünya ictimaiyyətinə məlumatlar çatdırılır.
Şirkətin Prezidenti, İntiqam Əlisoltan oğlu Bağırlı.
Pol Arias
Pol Arias (8 avqust 1996) — Andorralı üzgüçü. Pol Arias Andorranı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Pol Arias birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 400 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 4:21.16 saniyəlik nəticəsi ilə 49-cu yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
52 saylı Quba seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 52 saylı Quba seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Haqqında
thumbnail|Seçki dairəsinin Əlik kəndindəki məntəqəsi Quba rayonunun Alekseyevka, Buduq, Dağlı–Qələdüz, Əlik, Xınalıq, İqrığ, İspik, Küpçal, Qəçrəş, Qırmızı Qəsəbə, Quba, Rustov, Söhüb, Susay, Şuduq, Talabıqışlaq, Timiryazev, Tüləkəran, Vəlvələ, Yalavanc, Yerfi və Zərqava bələdiyyələrini əhat edir.
Şikaxoq Dövlət Təbiət Qoruğu
Şikaxoq Dövlət Təbiət Qoruğu (üstəlik bəzən Şikaxox və ya Şikaoq) — Ermənistannın cənubunda, Sünik vilayəti ərazisində, Bəsitçay çayının şimal axarlarında, Mehri silsiləsinin 700-2400 metr hündürlüyə malik əraziləri əhatə edir. Qoruq 1958-ci ildə təşkil olunmuşdur. Qoruğun ümumi sahəsi 10 000 ha-dır.
Qoruğun əsas qoruma obyekti bitki və heyvanlar aləmidir. Xüdudi ilə 1000–2200 metr hündürlükləri əhatə edən Palıd-Vələs meşələridir. Üstəlik burada Şərq çinarına rast gəlinir. Burada 2 200–2 400 m yüksəkliklərdə seyək palıd meşələri vardır.
2 400–2 600 metr yüksəkliklərdə Fındıq, Tozağacı, Quşarmudu və Ardıcdan ibarət qarışıq meşələr daha sonra yüksək ərazilərdə isə subalp çəmənliklər yayılmışdır.
Aşağı seyrək meşə sahələrində Araz palıdı, Tikanlı qaratikan, Dağdağan, Nar, Ağcaqayın kimi bitkilər yayılmışdır.
Burada Daşsarmaşığı, Xurma, Platanus, Yunan qozu, Güyəmə və nadir hallarda Şabalıd və Zelkovani görmək olar. Tez-tez Vaxtsızçiçək, Lalə, Süsən kimi bitkilərə rast gəlinir.
Qoruq ərazisində rast gəlinən relikt bitkilər Ophioglossum vulgatum, Pteridium tauricum, Galanthus transcaucasicus, Galanthus artjuschenkoae, Tulipa confusa,, Symphyandra zangezura, Hypericum eleonorae və s.-dir.
Bölgədə yerləşən 80 növ bitki Ermənistanın qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Qoruqda rast gəlinən heyvanlara Kiçik nalburun, Xəzər hinduquşu, Toğlugötürən, Qara kərkəs, Ağbaş kərkəs, Sarı koramal, Gürzə, Suilanı, Porsuq, Boz dovşan, Dələ, Meşə pişiyi, Erməni muflonu və Qarapaça daxildir.