cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xəlil Rüfət Paşa (sədrəzəm)
Həyatı
Xəlil Rüfət Paşanın sədarətə gətirilməsi həm əhali, həm də hökumət daxilində heyrətə səbəb olmuşdu. Çünki ölkə çətin vəziyyətdə idi və o, bu çətinlikləri həll edə biləcək siyasi gücə sahib deyildi. Bu isə hakimiyyəti tamamilə əlində cəmləmək istəyən Sultan Əbdülhəmid in ürəyincə oldu. Xəlil Rüfət Paşanın sədarət illəri ermənilərin tərtiblədiyi bank basqını, Osmanlı qələbəsi ilə bitən Osmanlı-Yunan müharibəsi (1897), Makedoniya iğtişaşları, Krit in Osmanlı idarəsindən çıxması, Fransanın yeni imtiyazlar qoparması və bunun digər ölkələr tərəfindən də istifadə edilməsi kimi hadisələrlə yadda qalmışdır.
Transparency International
Transparency International e.V (TI) — Almaniyanın Berlin şəhərində yerləşən Beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatıdır. 1993-cü ildə yaranıb. Transparency International təşkilatı dünyanın 90-dan çox ölkəsində yerləşən milli bölmələri vasitəsilə həyata keçirilən anti-korrupsiya fəaliyyətini əlaqələndirir. Bu bölmələr özlərinin siyasi xəttini müəyyənləşdirməkdə və fəaliyyətləri üçün maliyyə durumunun artırılmasında azad seçimə malik olan müstəqil yerli QHT-lərdir. Transparency International göstərilən prinsipi özünə rəhbər tutur: "Korrupsiya ölkənin xüsusi bir halı olduğundan, yerli təşkilatların fəaliyyəti göstərilən hər hansı xarici təsirdən və ya cəhddən daha effektli ola bilər."
Xəlil Rüfət Paşa (sədrəzəm)
Həyatı
Müxtəlif Osmanlı və əcnəbi dövlət mükafatlarıyla təltif olunan Xəlil Rüfət Paşa əslində tam olaraq təhsil almamış, dövlət idarəsindəki bacarığını daha çox əyalətlərdə olan vəzifələrdə qazanmışdır. Onun əlindən tutan və himayəsinə alan isə ilk illərdə Mithat Paşa olmuş, daha sonra Sultan Əbdülhəmid in də gözünə girərək müxtəlif dövlət vəzifələrinə təyin olunmuşdur. Sivas valisi olduğu illərdə dediyi “Gedə bilmədiyin yer sənin deyil” sözünə inanaraq bölgədə yol infrastrukturunun inkişafına təkan verdi. Sultan Əbdülhəmid taxtdan endirildikdən sonra Saloniki də tutulduğu illərdə həkimi Atıf Hüseyn bəyə mükəmməl bir tək sədrəzəm gördüyünü, onun da Xəlil Rüfət Paşa olduğunu demişdir.
Böyükbağı (Germi)
Bəhramabad — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 122 nəfər yaşayır (25 ailə).
Rauf
Rauf — kişi adı.
Türkün ulusu. Xəlil Rza Ulutürk (film, 2015)
'''Türkün ulusu. Xəlil Rza Ulutürk''' — 2015-ci ildə rejissor Murad Quliyevin Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film
Məzmun
Filmdə əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycanın xalq şairi Xəlil Rza Ulutürkün xatirəsinə həsr olunur.
Film haqqında
Filmdə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin arxiv materiallarından istifadə olunur.
NGC 2962
NGC 2962, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ece Seçkin
Ece Seçkin — Türkiyə müğənnisi. Krım tatarı olan ailədə anadan olmuşdur.
Maldiv adaları himni
"Öz ölkəmizi salamlayırıq" (mald. ޤައުމީ ސަލާމް) — Maldiv dövlət himni. Himn 1972-ci ildə təsdiq edilmişdir. Sözləri 1948-ci ildə Mühəmməd Jamel Didi yazıb, musiqini 1972-ci ildə Şri-Lankalı bəstəkar Vannaakuvattavaduqe Don Amaradeva bəstələyib.
Argentina–Türkiyə münasibətləri
Argentina—Türkiyə münasibətləri — Argentina ilə Türkiyə arasındakı ikitərəfli diplomatik əlaqələr.
Tarixi
1982-ci ildə, Türkiyənin Argentina ilə Folklend müharibəsi dövründə İngiltərənin hərəkətlərinə tam siyasi dəstək verməsi ilə ölkələr arasındakı münasibətlər kəskinləşdi. 1992-ci ildə Argentina Prezidenti Karlos Menem, Cənubi Amerikadan Türkiyəyə rəsmi səfərə gələn ilk dövlət başçısı oldu. 24 aprel 2007-ci ildə Argentina Milli Konqresi, Türkiyə tərəfinin diplomatik təzyiqlərinə baxmayaraq Osmanlı İmperiyası qüvvələri tərəfindən Erməni Soyqırımı faktını tanıdı. Türkiyə, Argentinanın erməni soyqırımı faktını tanımasına görə təəssüfləndi və bu da Ankara Xarici İşlər Nazirliyinin binasında mövcud Argentina-Türkiyə münasibətlərini təhlil etmək üçün Buenos-Ayresdən səfirin geri çağırılmasına səbəb oldu.
Ticarət əlaqələri
Ölkələr ticarət-iqtisadi əməkdaşlıq haqqında bir müqavilə imzaladılar. 2008-ci ildə Türkiyənin Argentinaya ihracatı 35 milyon ABŞ dolları, Argentinanın Türkiyəyə ixracatı 221 milyon ABŞ dolları oldu. Argentina, Braziliya və Meksikadan sonra Türkiyənin Latın Amerikasındakı üçüncü böyük iqtisadi ortağıdır.
Aleksandra Belsova
Aleksandra Belsova (Aleksandra Beļcova; ) — Sovet və Latviya rəssamı. "Riqa Rəssamlar Qrupu" və "Yaşıl Qarğa" dərnəklərinin üzvü, Baltars çini rəsm emalatxanasının rəssamı.
Bioqrafiyası
Aleksandra Mitrofanovna Belsova 17 mart 1892-ci ildə Suraj (indiki Bryansk vilayəti) adlı kiçik bir kənddə kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Atası Mitrofan Betsov xidmətlərinə görə nəcib tituluna layiq görülmüşdür.
Aleksandra Belsova 1912–1917-ci illərdə Penza Rəssamlıq məktəbində təhsil almışdır. Rəssam Natan Altmanın (1918–1919) Petroqrad emalatxanasında dərslərdə iştirak etmişdir. Gələcək həyat yoldaşı Roman Sutanın dəvəti ilə 1919-cu ildə Latviyaya gəlmişdir.
Riqa Rəssamlar Qrupunun üzvü olmuşdur (1920–1924). 1920-ci ildən o cümlədən "yaşıl qarğa" dərnəyinin qrup sərgilərində də əsərləri sərgilənmişdir (1927–1931). Şəxsi sərgiləri: Riqa (1928, Roman Suta ilə birlikdə, 1962, 1972), Tukums (1963), Leninqrad (1972, 1973), Liepaya (1974), Yurmala (1977). Xatirə sərgiləri: Riqa (1984), Liepaya və Madona (1985), Valmiera (1986). 1945-ci ildən Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Yağ, pastel, akvarel texnikası ilə işləyib. Əsasən portret və natürmort janrlarında rəsmlər çəkmişdir. Həyat yoldaşı ilə birlikdə çini Baltars (1924–1929) rəsm emalatxanasında işləmişdir.
Ən məşhur rəsmləri: "Ağ və Qara" (1925), "Austri Ozolini-Krause portreti" (1927), "Tennisçi" (1928).
Riqada Meşə qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Elnur Qebedov
Elnur Ceerov oğlu Qebedov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovniki, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Aleksandra Belsova
Bioqrafiyası
2008-ci ildə Riqada Aleksandra Beltsova və Roman Sutanın işlərinə həsr edilmiş bir muzey açılmışdır.
Elnur Qebedov
Həyatı
Elnur Qebedov 1978-ci ildə Balakən rayonunun Qazma kəndində anadan olub. Qazma kənd orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirib. 1995-ci ildə Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbinə qəbul olunur. Təhsil müddətində o taqım komandirinin müavini vəzifəsində xidmət edir. 1999-cu ildə məktəbi qırmızı diplomla bitirib hərbi xidmətə başlayır.
Aleksandra Belsova
Ailəsi
Əri Roman Suta — rəssam; qızı, Tatyana Suta — sənətşünas; nəvəsi, İnqa Suta — musiqiçi.
Elnur Qebedov
Hərbi xidməti
2020-ci il sentyabrın 27-də Vətən müharibəsi zamanı döyüşən komandirlərdən biri olub.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Qebedov "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Radiodalğa (film, 2000)
Şüarı
"Yalnız oğul 30 il əvvəl atasının öldürülməsinin qarşısını alacağına ümid edə bilər."
Çünəxanlı (Germi)
Çünəxanlı — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Radiodalğa (film, 2000)
Süjet
Filmdəki hadisələr Nyu-Yorkda 1999-cu ilin oktyabrında baş verir. 36 yaşlı polis detektivi Con Sallivan (Ceyms Kevizel) otuz il əvvəl vəfat etmiş atası-yanğınsöndürən Frenkın (Dennis Kueyd) ölümü ilə bağlı hələdə narahatdır. O, böyüdüyü evdə atasının köhnə həvəskar radiostansiyasını tapır və radioəlaqəyə başlayır. Qeyri-adi aktiv qütb parıltısı nəticəsində, o, düz 30 il əvvələ, yanğında həlak olmasına az müddət qalmış, atası ilə əlaqəyə çıxdığını aşkarlayır. Və bütün hadisələr bundan sonra dəyişir...
Çünəxanlı (Germi)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 216 nəfər yaşayır (43 ailə).
Radiodalğa (film, 2000)
Maraqlı faktlar
1. Yanğın səhnəsinin çəkilişi zamanı Dennis Kueydin aldığı xəsarət nəticəsində, aktyorun başına 16 tikiş qoydular. 2. Baxmayaraq ki, filmin ssenarisi qat-qat əvvəl yazılmışdır, çəkilişinə icazə yalnız 21 yanvar 1999-cu ildə verilib. 3. Frenk Sallivan rolunu Silvestr Stallone oynamalı idi, amma yekunda alacağı qonorar ilə razılığa gələ bilmir. 4. Filmin rejissoru Renni Harlin ola bilərdi. 5. Rejissor Qreqori Hoblit filmin ssenarisini ilk dəfə 1997-ci ildə, atasının ölümündən 18 ay sonra, oxumuşdur. 6. 2000-ci ildə ABŞ-də premyeradan sonra Qreqori Hoblit filmi "riskli" layihə kimi xarakterizə etdi. Buna səbəb filmin rejissorlarının bir neçə dəfə dəyişməsi idi.
Mirzə Şəfi küçəsi (Tbilisi)
Mirzə Şəfi küçəsi (მირზა შაფის ქუჩა) — Tbilisi şəhərində küçə, Abanotubani rayonunda yerləşir.
Tarixi
2009-cu ildə küçə sakinləri başqa yerə köçürüldülər, rayonun yenidən qurulması üçün köhnə binalar söküldü və Nəriman Nərimanovun Ev Muzeyi dağıdıldı, lakin Gürcüstan və Azərbaycan hökumətləri muzeyin yenidən qurulması haqqında razılığa gəldilər və məkan bərpa edildi.
Xarici keçidlər
MIRZA SHAFI STREET
Natiq Fərzəliyev
Natiq Fərzəliyev (Natiq Aslan oğlu Fərzəliyev ; ) — azərbaycanlı aktyor.
Həyatı
Natiq Fərzəliyev 1 fevral 1962-ci ildə Yevlax rayonunda anadan olmuşdur. 1987-ci ildə M.A.Əliyev adına İncəsənət İnstitutunun Mədəni-maarif fakültəsini bitirib. 1981-ci ildən Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrında aktyor vəzifəsində çalışıb. 2009-cu il may ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktyorudur.
Əlikram Şahbazlı
Əlikram Novruz oğlu Şahbazlı (1 oktyabr 2001; Borbor, Şabran rayonu, Azərbaycan — 6 oktyabr 2020; Talış, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əlikram Şahbazlı 1 oktyabr 2001-ci ildə Şabran rayonunun Borbor kəndində dünyaya göz açmışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Naxçıvan Dövlət Universitetinə qəbul olsa da, təhsilini yarımçıq saxlayaraq 7 oktyabr 2019-cu ildə həqiqi hərbi xidmətə yollanmışdır.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Əlikram Şahbazlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Suqovuşanın və Hadrutun azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. 6 oktyabr 2020-ci ildə Tərtər rayonunun Talış kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əlikram Şahbazlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əlikram Şahbazlı ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Satoşi Nakamoto
Satoşi Nakamoto, Bitcoin qurucusu kimi tanınan şəxsdir. Bu tətbiqin bir hissəsi olaraq ilk blockchain verilənlər bazasını da hazırladı və Bitcoin-i 2010-cu ilin dekabrına qədər inkişaf etdirməyə davam etdi.
Hələ də kim olduğu bilinməyən Nakamotonun, 5 aprel 1975-ci il təvəllüdlü Yaponiyada yaşayan bir şəxs olduğu iddia edildi. Bununla birlikdə irəli sürülən iddiaların əksəriyyəti, Nakamotonun Amerikada və ya Avropada yaşayan yapon olmayan bir kriptoqrafiya mütəxəssisi və kompüter alimi olmasıdır.
Xanlar Həşimzadə
Xanlar Allahverdi oğlu Həşimzadə ( 9 fevral 1955) — Azərbaycanlı aktyor, Azərbaycanın əməkdar artisti (2015).
Həyatı
Xanlar Həşimzadə 9 fevral 1955-ci ildə Nuxa şəhərində (indiki Şəki) anadan olmuşdur. X.Haşımzadə 1975-ci ildən S.Rəhman adına Şəki Dövlət Dram Teatrında çalışır. Hal-hazırda teatrın aparıcı səhnə ustasıdır. 200-ə yaxın tamaşalarda müxtəlif səpgili obrazlar yaratmışdır. Oynadığı həm dramatik, həm də komik obrazlar nəinki Respublikamızda, hətta Kubada, Praqada, Moskvada, Kazanda, Tiflisdə, Yoşkar-Olada, Daşkənddə və Səmərqənddə də yüksək qiymətləndirilmişdir. İki dəfə "Qızıl Dərviş" mükafatı ilə təltif edilmişdir. X.Həşimzadə V.Şekspirin "Kral Lir" əsərində Fransız Kralı, Ə.Əylisli "Quşu uçan budaqlar" əsərində Mehdi Qulu, M.F.Axundovun "Hacı Qara" əsərində Hacı Qara, C.Məmmədquluzadənin "Dəli yığıncağı" əsərində Molla Abbas, H.Cavidin "İblis" əsərində İxtiyar, R.Stoyanovun "Ustalar" əsərində Qenco, B.Stratiyevin "Avtobus əsərində Məsuliyyətsiz, M.Bulqakovun "Usta və Marqarita" əsərində Pontiy Pilat, X.Eçeqarayın "Mahir aradüzəldənlər" əsərində Severo, S.Mrojekin "Xoşbəxt hadisə" əsərində Gəlmə Adam, E.De.Filipponun "Ruhlar" əsərində Paskyale Loyyokolo və bir çox əsərdə əsas rolların uğurlu ifaçısı olmuşdur. Oynadığı obrazları ilə tamaşaçıların məhəbbətini qazanmış Xanlar Həşimzadə günü-gündən öz ustalığını artırır.
30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə , 1 may 2017-ci ildə , 9 may 2018-ci ildə , 7 may 2020-ci ildə , 7 may 2021-ci ildə , 10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür. 30 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Tunisin fəthi
1574-cü ildə Osmanlı imperiyası tərəfindən Tunisin fəthi — Şimali Afrikada müsəlman Osmanlı imperiyası ilə Habsburq İspaniyası arasındakı qarşıdurmada əsas məqam. Tunisin fəthi Osmanlı imperiyasının şərqi və mərkəzi Məğribdə hakim dövlət olmasına gətirib çıxardı.
Tarixi
Osmanlı donanması 1534-cü ildə Xeyrəddin Barbarossanın komandanlığı ilə İtaliya limanlarına basqınlar həyata keçirdi. Həmin ildə Barbaros Tunisi ələ keçirdi. Ancaq səlibçilərin donanmasının təzyiqi qarşısında Tunisdən çıxmaq məcburiyyətində qaldı. 1536-cı ildə daha güclü bir donanmayla İtaliya limanlarına basqın etdi. 1536-cı ildə Egey dənizindəki Venesiya koloniyalarını Osmanlı topraqlarına qatdı. Bundan qəzəblənən Müqəddəs Roma İmparatoru V Karl türklərə qarşı səlib yürüşü elan etdi. 14 İyul 1535-ci ildə La Gulette qalasını ələ keçirərək türkləri ordan qovdu. 21 iyulda ispanlar Tunis şəhərinə girərək orada 60 min sakinin öldüyü qırğın törətdilər. Əl-Zeytuna məscidi və əl-Abdaliya kitabxanası yandırıldı. Bu bahalı macəranın nəticəsi, yerli hökmdar Hafsidlər sülaləsindən Sultan əl-Həsənin V Karlı öz ağası olaraq tanımaq və ona ildə 12 min dukat (təqribən 140 min qızıl frank) xərac ödəmək məcburiyyətində qalması il ənəticələndi. Üstəlik ispan qarnizonunun yerləşdiyi Qoletta sahilində qala tikildi. 6 Avqust 1535-ci ildə İspaniyanın tətbiq etdiyi protektorat müqaviləsi imzalandı. Tunis əhalisi protektorat müqaviləsini tanımaqdan imtina etdi və Sultan əl-Həsənə qarşı üsyan qaldırdı.
1569-cu ildə Əlcəzair bəylərbəyi Qılınc Əli Paşa Tunis şəhərinə quru yolu ilə hücum etdi və onu ətraf əraziləri ilə birlikdə ələ keçirdi. Tunis hökmdarı ispanların qoruması altında Qolettaya sığındı. Tunis Osmanlı əyaləti (vilayət) elan edildi.
Birləşmiş xristian donanması 1571-ci ildə Lepanto döyüşündə Osmanlı donanmasını tamamilə məğlub etdikdən sonra, 1573-cü ildə Avstriyalı Xuan Tunisi işğal etdi və bu ölkənin tacını başına qoyaraq, Portuqaliyanın yaranması ilə nəticələnən rekonkista etmək niyyətində idi. Qardaşı II Filippin buna qarşı çıxması, onu bu planlarından imtina etməyə məcbur etdi.
Döyüş əməliyyatları
250px|thumb|left|1569-cu ildə Tunisin üzərinə yürüş edən Əlcəzairli Qılınç Əli Paşanın rəhbərlik etdiyi Osmanlı qoşunları (təxminən 5.000 yeniçəri) və bədəvi qoşunları. 250px|thumb|right|Tunusi fəth etmiş Cığalızadə Yusif Sənan Paşa Lepanto döyüşündə iki donanma dünya tarixindəki ən böyük dəniz döyüşlərindən birini keçirdi. Osmanlı donanması döyüşdə məğlub oldu. 142 gəmi məhv edildi, 20 min Osmanlı əsgəri öldü. Ölənlər arasında Osmanlı paşaları, bəylərbəyi və Müəzzinzadə Əli Paşada var idi. Bu vaxt yalnız Qılınc Əli Paşanın komandanlığı altındakı Osmanlı donanmasının sağ cinahı müvəffəqiyyət göstərdi. 42 Osmanlı gəmisindən qurulan bu cinah, gəmilərini itirmədi və Xaçlı donanmasının sağ cinahını məhv edərək döyüş bölgəsini tərk etdi. O, İstanbula qayıtdı və yolda öz donnanmasındakı gəmilərinin sayını 92-yə çatdırdı. Onun bu qəhrəmanlığını Sultan yüksək qiymətləndirdi və Qılınc Əli Paşa, bu müvəffəqiyyətin ardından Kaptan-ı dəryalığa gətirildi. Sultanla görüş zamanı Qılınc Əli Paşa ona Malta ordeninin ştandartını (bayrağı) hərbi qənimət kimi hədiyyə etdi. Sultan isə ona qılınc hədiyyə verdi.
Gəmiqayırma zavodunun baş memarı Mustafa ağanın rəhbərliyi altında altı ay ərzində Osmanlı donnanması bərpa edildi. Paşa yeni 150 qalera ilə təchiz edildi. Yeni donnanma Lepanto döyüşündə olan Osmanlı donnanmasından qat-qat güclü idi. 1573-cü ildə Avstriyalı Xuanın hərəkətlərini təhlil edən Qılınç Əli Paşa Tunisi fəth etməyə qərar verdi.
Hərbi ekspedisiyaya başlamazdan əvvəl, türklər, ispan mavrlarını II Filippə qarşı üsyan etmiş hollandiyalı protestantlarla müttəfiq olmağa dəvət etdilər. Bununla türklər mavrlardan kömək almağa çalışırdılar. Üstəlik, Osmanlı imperiyasının etibarlı bir nümayəndəsi İspaniyaya qarşı müttəfiq tapmaq üçün Hollandiyaya göndərildi. Elçi üsyan etmiş hollandlara ispanlara birgə zərbə endirmək üçün ittifaq təklif etdi. Lakin onun səyləri nəticəsiz qaldı.
1574-cü ildə Qılınç Əli Paşa, Sinan Paşanın komandanlığı altında 40 minlik ordunun üzdüyü Tunis sahillərinə 320-dən çox gəmidən ibarət bir donanma gətirdi. Bu qüvvələr Əlcəzair, Tripoli və Tunis vilayətlərinin quru qüvvələri ilə birlikdə Tunis şəhərinə və Qoletta qalasına hücum etdilər. 7 min nəfərlik İspaniyanın Qoletta qarnizonu bu cür üstün qüvvələrə tab gətirə bilməyərək avqustun 24-də təslim oldu. The army attacked Tunis and La Goleta; the presidio of La Goleta, defended by 7,000 men, fell on 24 August 1574. The last Christian troops in a small fort opposite Tunis surrendered on 3 September 1574. Tunis şəhəri Şimali Afrikanın bu hissəsində Hafsidlər sülaləsinin və ispan hakimiyyətinin sonu olan sentyabrın 13-də alındı.
Nəticəsi
Tunisin itirilməsi xristian dünyası üçün çox üzücü idi. Roma Papası ispanları bacarıqsızlıqlarına görə qınadı və İspaniyanın Romadakı səfiri don Xuan de Suniqadan təəssüflərini İspan monarxına çatdırmasını istədi. Suniqa açıq şəkildə İspaniya Kral Şurasını "hər şeyi necə əldən verdiklərinə görə" narazılığını bildirirdi.
Şimali Afrika ilə Hollandiya arasında parçalanan İspaniya kralı II Filipp, öz səltənətinin yaxınlığında türklərin varlığı ilə barışa bilməməsinə baxmayaraq, Hollandiyadakı Protestant qiyamının yatırılmasını əsas vəzifə kimi seçdi. Hətta bu, mürəkkəb və inanılmaz dərəcədə bahalı bir iş idi və 1575-ci ildə İspaniya özünü iflas etdi.1580-ci ildə İspaniya ilə Osmanlı imperiyası arasında barışıq müqaviləsi bağlandı. Bundan sonra İspaniya Şimali Avropa işlərinə, Osmanlı imperiyasının isə Səfəvilərlə müharibəyə başı qarışdı.
Davud Məmmədov
Davud Cəbrayıl oğlu Məmmədov — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri (1958–1963).
Həyatı
Davud Məmmədov 1910-cu ildə hazırkı Gəncə şəhərində xırda qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1928-ci ildə orta məktəbi bitirərək Tiflis Politexnik İnstitutuna daxil olmuş, sonra isə Bakıdakı Azərbaycan Neft İnstitutuna keçərək həmin institutu 1933-cü ildə mühəndis-mexanik ixtisası üzrə bitirmişdir. Davud Məmmədov təhsil aldığı illərdə S. M. Kirov adına mexaniki zavodda mühəndis vəzifəsində çalışmış, təhsilini tamamladıqdan sonra da burada qalaraq əvvəlcə mühəndis-texnoloq, sonra növbə rəisi və mexaniki sexin rəis müəvini işləmişdir.
1935-ci ildə Davud Məmmədov Sovet Ordusu sıralarına hərbi xidmətə çağırılmış, tərxis olunduqdan sonra yenidən işlədiyi zavoda qayıtmışdır. Burada texnoloji proseslər üzrə qrupun rəhbəri, 1939-cu ilin avqustunda isə zavodun baş mühəndisi olmuşdur. Bundan sonra o, rəhbər işə irəli çəkilərək "Azərneftmaş" trestinə müdir təyin edilmişdir.
Davud Məmmədov Sovet İttifaqının sifariş etdiyi qazıma avadanlığını texniki cəhətdən yoxlayıb qəbul etmək üçün 1946-cı ildə mütəxəssis qismində Amerika Birləşmiş Ştatlarına göndərilmiş, ezamiyyətdən qayıtdıqdan sonra bir müddət Leytenant Şmidt adına maşınqayırma zavoduna başçılıq etmiş, sonra isə yenidən "Azərneftmaş" trestinin müdiri olmuşdur. 1957–1958-ci illərdə Davud Məmmədov Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasının sədr müavini, sonra isə Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri olmuşdur.
Davud Məmmədov "Lenin", "Qırmızı əmək bayrağı", "Şərəf nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. O, dəfələrlə Bakı və rayon zəhmətkeş deputatları sovetlərinə deputat seçilmişdir.
NGC 5143
NGC 5143, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. SBd tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
BioNTech
BioNTech SE, Almaniyada yerləşən xalqa açıq bir biyoteknoloji şirkətidir. Müxtəlif xəstəliklərin müalicəsi üçün xəstəyə bir yanaşma ilə aktiv immunoterapiya istehsal edir. Xərçəng immunoterapiyası üçün mRNA əsaslı dərmanlar, yoluxucu xəstəliklər üçün peyvəndlər və nadir xəstəliklər üçün protein tərapisi hazırlanır.
2008-ci ildə Alman-Mainz şəhərində Türk-Alman alimlər Uğur Şahin və Özlem Türeci tərəfindən qurulmuşdur. 2018-ci ilin avqust ayında qripin qarşısının alınması üçün mRNA əsaslı vaksinlərin hazırlanması üçün Pfizer ilə əməkdaşlıq etdi. 2019-cu ildə Bill &amp; Melinda Gates Fondu ilə HİV və vərəm peyvəndi araşdırmaları üçün bir razılığa gəldi. 2020-ci ildə SARS-CoV-2 virusuna qarşı COVID-19 peyvəndi istehsal etmək üçün Pfizer və Fosun ilə ortaq şəkildə peyvənd işlərinə başladı. BNT162b2 peyvənd işləri hazırda 3-cü mərhələdədir.
Covid-19 Tədqiqatları
2020-ci ildə koronavirus pandemiyası ilə şirkət, SARS-Cov-2 peyvəndi hazırlamaq üçün əczaçılıq nəhəngi Pfizer ilə razılaşdı. Açıqlamaya görə, inkişaf etdirilmiş peyvəndin uğur nisbəti %95 -dir.
Bayburdlu oymağı
Bayburdlu oymağı — Cənubi Azərbaycanın bölgələrindən biri olan Qaradağ vilayətində yaşamış olan türk tayfalarından biri.
Tarixi
Tayfanın adından bəlli olur ki, onlar ilk öncə Şərqi Anadoluda, Ərzurumdan şimal-qərbdə yerləşən Bayburd köçüb bu bölgəyə gəlmişdirlər. Bu tayfa Səfəvi imperiyasını yaradan Qızılbaş tayfalarından biri olmuşdur. Bu tayfanın başçısı olan Qaraca İlyas Bayburdlu I Şah İsmayılın Ağqoyunlu hökmdarı Əlvənd Mirzə ilə döyüşdüyü Şərur döyüşündə iştirak etmiş, Qızılbaş ordusunun komandanlarından biri kimi olmuşdur. Bu döyüşdə I İsmayıl Əlvənd Mirzəni darmadağın etmiş və bir qədər sonra Təbrizə daxil olaraq özünü şah elan etmişdir. I Şah İsmayıl və oğlu I Şah Təhmasib (1524-1576) hakimiyyət illərində Bayburdlu eli Osmanlı sınır-sərhədlərində uc gözətçisi idi. Çuxursəd əyalətinin Şuragil mahalı bu el başçısının tiyul mülkü idi. Qaraxan bəy Bayburdlunun başçılığı ilə bayburdlular Çuxursəddən köçüb Azərbaycana – Qaradağ vilayətinə gəldilər. Onlar Qaradağ və Savalan arasında yerləşən kəndlərdə sakin oldular. Qaraxan bəy və başqa böyüklər Əhər şəhərinə yerləşdilər. Bayburdluların Əhər mahalında öz kəndləri bunlardır: Təzəkəndi Təhmasib, Şəmsabad, Yüzbaşılı, Qalabaşı Şahverdi qışlağı, Alpavut, Qorçu kəndi, Səfixanlı, Nəcəfxanlı, Xızır kəndi, Uluxanlı və s.
I Abbasın dövründə də bu tayfadan görkəmli sərkərdələr çıxmışdır:
Samuel Pati cinayəti
Fransa Prezidenti Emmanüel Makron hadisənin "tipik İslamçı terror hücumu" olduğunu və "soydaşımızın uşaqlara söz azadlığını öyrətdiyinə görə öldürüldüyünü" söylədi. Cinayət son illərdə Fransada baş vermiş bir neçə islami terrorizm hadisəsindən biri idi və Fransa cəmiyyətində və siyasətində mübahisələrə səbəb oldu.
Qurban
Samuel Pati 1973-cü ildə anadan olub. O, Parisin mərkəzindən 30 kilometr şimal-qərbindəki Konflan-Sen-Onorin kommunasında yerləşən "Bois-d'Aulne" adlı orta məktəbdə tarix, coğrafiya və vətəndaş təhsili müəllimi idi. Məktəbdən on dəqiqə məsafədə olan kiçik Eranyi qəsəbəsində yaşayırdı. Evli idi və beş yaşında oğlu vardı.
Qətlə yol açan hadisələr
Pati Fransa milli tədris proqramına uyğun olaraq, ifadə azadlığı mövzusunda 2020-ci ilin oktyabr ayının əvvəlində əxlaqi və vətəndaş təhsili kursu tədris edirdi. Dərs əsnasında bəzi yeniyetmə tələbələrinə söz azadlığı ilə bağlı sinif müzakirəsi zamanı satirik jurnal olan "Charlie Hebdo"dan Məhəmmədin karikaturasını göstərdi. Pati karikaturanı göstərmədən əvvəl müsəlman şagirdlərinə əgər istəsələr sinifdən çıxmağa dəvət etdi. Bir şagirdə görə, əvvəllər bu karikaturaları 2015-ci ildə Charlie Hebdo qətliamından bəri hər il müzakirə çərçivəsində göstərmişdi. Bir çox müsəlman üçün Məhəmmədin hər hansı bir təsviri dinin təhqiri hesab olunur. Bəzi mənbələrə görə, Pati şagirdlərinə Məhəmmədin iki karikaturasını göstərdi, bunlardan birində Məhəmməd cinsiyət orqanı açıq vəziyyətdə çılpaq təsvir edilmişdi, baxmayaraq təsvirlər sinifdə təqdim olunanlarla dəqiq fərqlilik göstərirdi. Bir qız şagirdin atası, Brahim Çnina, Patini şagirdlərə pornoqrafiya yaymaqda günahlandırdı və polisə şikayət etdi. Patı ona böhtan atıldığı barədə şikayət verməklə cavab verdi. Çnina YouTube və Facebookda Patinin Məhəmmədin çılpaq şəklini nümayiş etdirdiyini iddia etdi: Patinin adını çəkdi və məktəbin ünvanını dedi. Digər valideynləri ona qoşulmağa və "quldur" olaraq xarakterizə etdiyi müəllimə qarşı səfərbər olmağa təşviq etdi. Pantin Böyük Məscidi qətldən bir həftə əvvəl Facebook səhifəsində Patiyə qarşı təhdid kontentində video yayımladı. Məscidin imamı Abdelhakim Sefriuyi müəllimin karikaturaları nümayiş etdirdiyinə və məktəb müdiri ilə görüşməyi tələb etdiyinə görə məktəbin qarşısında müəllimə etdiyi etirazda valideyni müşayiət etdi. Sefriuyi bir videoda müəllimə "quldur" dedi, eyni zamanda məktəbin rəhbərliyini pislədi. Rəhbərlikdən müəllimin məktəbdən azad edilməsini istədi. "Quldur" ifadəsi valideyn Brahim Çnani tərəfindən dəfələrlə istifadə edilmişdi. Videolar qətldən bir neçə saat sonra çəkilmişdi.
Çnina, həmçinin məktəbi də şikayət etdi və insanları məktəbdə etiraz etməyə təşviq etdi. Baş müəllim, müəllim və təhsil orqanının rəsmisi arasında görüş keçirildi. Çnina əlavə olaraq Patinin dərsi ilə əlaqədar qanuni şikayət verdi və müəllimin müdirin müşayiəti ilə yerli polis bölməsinə getməsinə səbəb oldu. Pati karikaturaları nümayiş etdirdiyi gün Çninanın qızı sinifdə olmadığına görə şikayəti anlaya bilmədiyini söylədi.
Cinayətkar
Qətli törədən Abdullah Abouyedovicç Anzorov Moskvada anadan olmuş, Çeçen etnik mənşəli 18 yaşlı rus mühacir idi. Anzorov Fransaya 12 il əvvəl mühacir statusu ilə gəldiyində altı yaşı var idi. Cinayət yerindən təxminən 100 km məsafədə, Normandiya bölgəsinin Evrö şəhərinin Madölen qəsəbəsində yaşayırdı və müəllimlə və ya məktəblə heç bir əlaqəsi yox idi.
Anzorov hücumdan əvvəl Suriyada kimliyi qeyri-müəyyən, IP adresləri vasitəsilə ölkədəki son cihadçı qalası olan İdlibdə olduqları müəyyən edilən Həyat Təhrir əl-Şam təşkilatının nəzarəti altında olan, hansı ki, hücumun məsuliyyətini inkar etdi, rusca danışan da daxil olmaqla iki cihadçı ilə ünsiyyətdə idi. Anzorov hücumun məsuliyyətini dərhal sonra rusca "şəhid" olmağa hazır olduğunu söylədiyi səsli mesajında boynuna götürdü və "peyğəmbəri təhqiramiz şəkildə göstərən" Samuel Patini öldürərək "peyğəmbərin intiqamını aldığını" söylədi. İnstaqramda yayımlanan bir videoda, digərləri arasında, İŞİD-ə istinad edirdi.
Qətl
Patinin söz azadlığı dərsindən yarım həftə sonra, 16 oktyabr 2020-ci ildə Anzorov Patinin məktəbinin qapılarının qarşısında gözlədi və bir neçə şagirddən müəllimi göstərmələrini istədi. Sonra Pati məktəbdən ayrılarkən onun ardınca getdi. Anzorov 30 santimetr ölçüsündə bir bıçaqdan istifadə edərək Patini qətlə yetirdi və və Patinin dərs keçdiyi məktəbin yaxınlığındakı bir küçədə, təxminən saat 17: 00-da başını kəsdi. Patinin başını kəsməklə yanaşı, Anzorov onun başına, qarnına və yuxarı əzalarına çoxsaylı xəsarət yetirdi. Şahidlər polisə qatilin hücum əsnasında "allahu əkbər" deyə bağırdığını eşitdiklərini dedilər.
Qətldən dərhal sonra
Qətldən bir neçə dəqiqə sonra Terrorla Mübarizə Prokuroru Jan-Fransoa Riçard tərəfindən Abdoullah Anzorova aid olduğu təyin edilən "@Tchetchene_270" təxəllüsü profil "Twitter"də Patinin kəsilmiş başının şəklini yayımladı. Fotoşəkil bu mesajla birlikdə yerləşdirilmişdi: "Rəhimli və Mərhəmətli Allahın adı ilə,… kafirlərin lideri Makrona, Məhəmmədi təhqir etməyə cürət edən cəhənnəm itlərinizdən birini edam etdim, sizə sərt bir cəza verilməzdən əvvəl insanlarını sakinləştir."
Dəqiqələr sonra Anzorov Konflan-Sen-Onorin yaxınlığında, Eranyidə hadisə yerindən təxminən 600 metr məsafədə polislə qarşılaşdı və polis onu həbs etməyə çalışdı. Anzorov pnevmatik tüfənglə polisə atəş açdı və onları bıçaqla vurmağa çalışdı. Polis cavab olaraq ona doqquz dəfə atəş açaraq öldürdü. Onlar Azarovun telefonunda hadisənin məsuliyyətini boynuna alan bir mətn və Patinin cəsədinin fotoşəklini tapdılar.
Fransada
Fransa Prezidenti Emmanüel Makron Patinin çalışdığı məktəbi ziyarət etdi və törədilmiş hadisənin "tipik İslamçı terror hücumu" olduğunu dedi. Həmçinin "vətəndaşımız uşaqlara söz azadlığını öyrətdiyinə görə öldürüldü" dedi. Fransa Təhsil Naziri Jan-Mişel Blanj qətli "bir bütün olaraq fransız millətinə hücum" olaraq adlandırdı. Fransa antiterror prokuroru müəllimin "dərs keçdiyi üçün öldürüldüyünü" və hücumun ifadə azadlığı prinsipinə hücum olduğunu söylədi.
Charlie Hebdo "dəhşət və üsyanı"nı dilə gətirən bəyanat yayımladı və Patinin ailəsi və dostlarına dəstəyini ifadə etdi. Fransadakı bir çox müsəlman və dini lider qətli qınadı.
Fransa polisi cinayətkarı dəstəkləyən fransızlardan sosial şəbəkələrdə 80-dən çox mesaj olduğunu açıqladı. Daxili İşlər Naziri Jeral Darmanen Pantin Böyük Məscidinin altı ay müddətinə bağlanmasını əmr etdi.
Cinayətdən iki gün sonra müdafiə şurası təhlükəsizlik xidmətləri tərəfindən Fiche S qeydində bilinən 231 xarici vətəndaşın deportasiya edilməsinə qərar verdi. Bunlardan 180-i həbsdə, qalanları həbs olunacaqdı.
Patinin ailəsi ilə məsləhətləşərək 21 oktyabrda vida mərasiminin keçirilməsi planlaşdırılırdı. Sorbon Universitetində təşkil edilən mərasimdə Prezident Makron Patini "Fəxri Legion" ordeni ilə mükafatlandırdı və onu "səssiz qəhraman" adalandırdı.
Ədalətqışlağı (Germi)
Ədalətqışlağı — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Wayback Machine
Wayback Machine — Ümumdünya hörümçək torunun rəqəmsal arxivi. Internet Archive tərəfindən qurulub.
Liza del Cokondo
Liza del Cokondo (qızlıq soyadı Gerardini; 15 iyun 1479 – 15 iyul 1542), həmçinin Liza Gerardini, Liza di Antonio Mariya (və ya Antonmariya) Gerardini və ya Mona Liza – İtaliyanın Florensiya və Toskana ərazilərində yaşayan Gerardini ailəsinin üzvü. Onun adı həyat yoldaşının sifarişi ilə İtalyan İntibahı rəssamı Leonardo da Vinçi tərəfindən çəkilmiş "Mona Liza" portretinə verilmişdir.
Lizanın həyatı haqqında çox az məlumat vardır. O, Florensiyada doğulmuş, erkən yaşlarında geyim və ipək taciri ilə evlənmiş, bir müddət sonra Lizanın həyat yoldaşı dövlət qulluğuna başlamış, xanım özü isə orta təbəqə insanlarına məxsus rahat və adi həyat sürmüşdür.
Lizanın ölümündən əsrlər sonra onun portreti olan "Mona Liza" dünyanın ən məşhur rəsm əsərinə çevrilmiş və sahibəsi olan Lizadan ayrıca həyatını yaşamağa başlamışdır. Tədqiqatçılar və həvəskarların əsər ətrafındakı müzakirələri onu bütün dünyada qəbul edilmiş sənət ikonasına çevrilməsinə səbəb olmuşdur. 2005-ci ildə Lizanın "Mona Liza" üçün model olması dəqiqləşdirilmişdir.
Erkən həyatı və ailəsi
Liza Florensiyanın qədim zadəgan ailəsindən olsa da, zaman keçdikcə onun ailəsi nüfuzunu itirmişdi. Onlar varlı olmasalar da, kasıb həyat da sürmürdülər, Lizanın ailəsi Avropanın ən böyük kənd təsərrüfatlarından birinə malik idi. Ailənin imkanlarına baxmayaraq onun üzvləri arasında zənginlik fərqləri var idi.
Lizanın atası Antonmariya di Noldo Gerardini iki dəfə (1465-ci ildə Liza di Covanni Filippo de Kardukki, 1473-cü ildə Katerina di Mariotto Rukellai ilə) evlənmiş və hər iki həyat yoldaşını itirmişdir. Onların hər ikisi doğuş zamanı vəfat etmişdir. Lizanın anası olan Lukresiya del Kakkiya Pyera Spinellinin qızı və 1476-cı ildə Gerardini ilə ailə quraraq onun üçüncü həyat yoldaşı olmuşdur. Gerardini bir müddət şərab, buğda və zeytun yağı istehsal edən, həmçinin heyvandarlığı ilə tanınan altı Kyanti fermasına sahib olmuşdur.
Liza 15 yanvar 1479-cu ildə Via Maccioda doğulmuşdur, lakin, uzun illər ərzində onun Qreve-in-Kyanti yaxınlığındakı Villa Viqnamaccioda doğulması güman edilirdi. O, ata tərəfdən babasının həyat yoldaşı Lizanın şərəfinə adlandırılmışdır. Ailənin yeddi uşağından ən böyüyü olan Lizanın birinin adı Cenevra olan üç bacısı və Ciobanqualberto, Françesko və Noldo adlı üç qardaşı olmuşdur.
Ailə əvvəlcə Florensiyada Santa-Trinita kilsəsi yaxınlığında, daha sonra isə ehtimal ki, qəzalı evi təmir etdirə bilmədiklərinə görə, Santo-Spirito kilsəsi yaxınlığında icarə edilmiş evdə yaşamışlar. Daha sonra Lizanın ailəsi bu gün Via dei Pepi adlandırılan yerə, daha sonra isə Santa-Kroçe kilsəsi yaxınlığına köçərək Leonardo da Vinçinin atası Ser Pyero da Vinçi ilə qonşu olmuşdur. Onlar həmçinin şəhərdən 32 km cənubda yerləşən Poccio ərazisindəki San-Donato kəndində evə malik idilər. Gerardinin atası və Lizanın babası Noldo Kyanti fermalarını Santa-Mariya-Nuova hospitalına vəsiyyət etmişdi. Gerardini buğda yığımına nəzarət etmək üçün yay vaxtını Ka' di Pesa evində keçirirdi.
Evliliyi və sonrakı həyatı
Liza və Françeskonun beş uşağı olmuşdur: Pyero, Kamilla, Andrea, Cokondo və Marietta, onlardan dördü 1496–1507-ci illərdə doğulmuşdur. 1499-cu ildə Liza qız övladını itirmişdir. Liza həm də Françeskonun ikinci həyat yoldaşından olan və anasının ölümü zamanı bir yaşlı Bartolomeonu da böyütmüşdür. Lizanın ögey anası Katerina di Mariotto Rukellai və Françeskonun brinci həyat yoldaşı bacı olmaqla Rukellai ailəsindən idilər.
Kamilla və Marietta katolik rahibələri olurlar. Kamilla Suor Beatris adını götürür və San-Domeniko di Kafaccio monastırına daxil olur, burada ona Antonmarianın bacısı Suor Albiera, Lizanın bacıları Suor Kamilla (dörd kişi ilə monastırda yaxalandıqdan sonra bəraət almışdı) və Suor Alessandraya qulluq etmək həvalə olunur. Beatris 18 yaşında vəfat edir və Santa-Mariya Novella bazilikasında dəfn olunur. Liza Florensiyada böyük nüfuza malik olan Sant-Orsola monastırı ilə yaxşı əlaqə saxlayır və 1521-ci ildə qızı Mariettanı həmin monastırda yerləşdirə bilir. Suor Lüdovika adını götürən Marietta zaman keçdikcə monastırın ən hörmətli rahibələrindən birinə çevrilir.
Françesko Florensiyada dövlət qulluğunda çalışmağa başlayır. 1499-cu ildə o, Dodiçi Buonominiyə, 1512-ci ildə isə Floresniya Sinyorisinə üzv seçilir, 1524-cü ildə isə Priori təyin edilir. Onun Mediçi ailəsi ilə siyasi və ya ticarət əlaqələrinin olması ehtimal edilir. Belə ki, 1512-ci ildə Florensiya hökuməti Mediçiləri şəhərdən qovduqda Françesko həbs edilir və 1.000 florin dəyərində cərimələnir. Sentyabrda Mediçilərin şəhərə qayıtmasından sonra isə o, azad edilir.
Bir mənbədə bildirilir ki, o, 1538-ci ildə vəfat edir. Liza xəstələnir və qızı Lüdovika tərəfindən Sent-Ursula monastırına gətirilir və dörd il sonra 63 yaşında həmin monastırda vəfat edir.
1537-ci ilin iyununda Lizanın cehizini, geyim və zinət əşyalarını özünə qaytaran Françesko onun gələcəyini təmin edir. Onun qayğısına qalmağı qızı Lüdovikaya, o bacarmadığı halda isə oğlu Bratolomeoya həvalə edən Françesko yazır: "Mona Lizanın mənə bəxş etdiyi sevgi və qayğını, həmçinin hər zaman sadiq və düzgün xanım olmasını nəzərə alaraq, onun ehtiyacı olan hər şeylə təmin edilməsini istəyirəm…"
Lisa del Cakondonun ölümü
Liza del Cakondo ömrünün son illərini Florensiyadakı Sent-Ursula monastırında keçirir və 15 iyul 1542-ci ildə, 63 yaşında vəfat edir. Tədqiqatçıların fikrinə görə 1539-cu ildə vəfat edərkən Françesko təxminən 80 yaşlarında idi. Liza ehtimal ki, 1551-ci ilə kimi, 71–72 yaşlarına qədər yaşamış ola bilərdi.
Mona Liza
Digər imkanlı Florensiya ailələri kimi Françeskonun da ailəsi incəsənətlə maraqlanmış və sənətkarlara hamilik etmişdir. Françeskonun oğlu Bartolomeo Antonio di Donnino Mazzieriyə ailənin dəfn yeri olan Santissima-Annunsiata bazilikasını freskolarla bəzəməyi sifariş etmişdi. Andrea del Sarto ailənin başqa bir üzvünün sifarişi ilə Madonna rəsmi işləmişdir. Françesko Leonardoya həyat yoldaşının, Domeniko Puliqoya isə Müqəddəs Fransiskin portretlərini çəkməyi sifariş etmişdi. Lizanın portretini o, Andreanın doğulması və ailənin üv almasını qeyd etmək üçün sifariş etmişdi.
Mona Liza XV–XVI əsr qadın portreti tələblərinə əsasən çəkilmişdir. O, sadiq xanım jesti ilə göstərilir – onun sağ əli sol əlinin üstündə tutulub. Leonardo həm də Lizanı olduğundan daha dəbli və uğurlu göstərmişdir. Onun tünd geyimi və qara vualı İspaniya təsiri ilə yayılmış yüksək dəb göstəricisi idi; bəzi tədqiqatçıların qeyd etdiyi kimi belə geyim heç də onun ölmüş qızına matəm saxlamasını göstərmir. Portret heyranedici böyük ölçüyə malikdir; onun ölçüsü o dövrün daha zəngin messenatlarının sifariş etdiyi rəsmlərin ölçüsünə bərabərdir. Bu ekstravaqantlıq Françesko və Lizanın sosial səviyyəsini yüksəltməyə cəhd kimi qiymətləndirilir. 200px|thumb|left|1911-ci ildə Mona Lizanın Luvrdan oğurlanmasından sonra, 1960–1970-ci illər ərzində əsər Asiyadan Amerikaya kimi müxtəlif ölkələrdə sərgilənmişdir ki, bu da onun məşhurluğunu daha da artırmışdır. 1503-cü ildə Leonardonun heç bir gəlir mənbəyi yox idi və bu onun şəxsi portret sifarişi ilə maraqlanmasını izah edə bilər. Lakin, həmin ilin sonlarına yaxın, o, sifarişini təxirə salmalı olur, çünki daha dəyərli sifariş olan "Anginari döyüşü" rəsmi üzərində işləmək sifarişi alır, digər əsərini isə 1505-ci ildə tamamlayır. 1506-cı ildə Leonardo hələ də portreti tamamlanmamış hesab edirdi. O, əsərə görə ödəniş almamış və onu sifarişçiyə təhvil verməmişdir. Rəssamın əsərləri özü ilə birlikdə səfər etmiş və Mona Liza illər sonra, ehtimal ki, 1516-cı ildə Fransada tamamlanmışdır.
Genti Qazheli
Genti Qazheli — Albaniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən)
Georgi Mdivani
Georgi Mdivani — Ssenari müəllifiə
Liza del Cokondo
Mona Liza
2005-ci ildə Heydelberq Universiteti Kitabxanasının mütəxəssisinin aşkaraq çıxardığı qeyd ənənəvi olaraq hesab edildiyi kimi, əsərdə Lizanın təsvir olunmasını sübuta yetirmişdir. 1503-cü ildə Aqostino Vespuççi tərəfindən yazılmış qeyddə bildirilir ki, Leonardo Liza del Cakondonun portreti üzərində işləmişdir. XVI əsrdə kral I Fransisk tərəfindən alındıqdan sonra Mona Liza Fransada saxlanmışdır; lakin, Böyük Fransa inqlabından sonra o, xalqın mülkiyyətinə keçmişdir. Bu gün, Luvrda Fransa milli kolleksiyasına daxil olan əsəri, hər il təxminən altı milyon adam ziyarət edir.
NGC 334
NGC 334 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Heykəltəraş bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Georgi Brankoviç
Corc Brankoviç — Brankoviç ailəsinin Serbiya tarixindəki ilk hökmdarı.
Jivarle
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 589 nəfər təşkil edirdi.
NGC 5954
NGC 5954, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. SBc/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mərkəzi Balkan Milli Parkı
Mərkəzi Balkan Milli Parkı — Bolqarıstanın mərkəzində, Balkan dağları ərazisində mövcud olan qoruq zonası. Qoruq ərazisinin hündürlüyü 550 metrdən (Karlova şəhəri) 2376 metrə (Botev dağı) qədər dəyişir. Bu zirvə həmdə Balkan dağlarının ən hündür nöqtəsidir. Əsası 31 oktyabr 1991-ci ildə qoyulmuşdur. Sahəsinə görə ölkənin üçüncü böyük qoruğdur: 716,69 км², uzunluğu — 85 км (qərbdən şərqə), orta eni 10 км. Qoruq beş vilayətin ərazisində yerləşir:Loveçski, Qabrovski, Sofia, Plovdivskiy və Starozaqorski. Park ərazisinə doqquz qoruq daxildir: Batin,Sariçina, Kozya-Stena, Steneto, Severen-Cendem, Peeşti-Skali, Sokolna, Cendema və Stara-Reka
Mərkəzi Balkan — Avropanın ən böyük və dəyərli milli parklardan biridir. Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi parkı II kateqoriya ilə qiymətləndirib. Milli park və 8 qoruq BMT-nin xüsusi qorunan ərazilər siyahısına daxildir. Dörd qoruq həmçinin UNESCO-nun Beynəlxalq elmi tədqiqat «insan və biosfera» proqramına daxil edilib. Milli park PAN Parks fondunun üzvüdr.
Ümumi məlumat
Parkı 1991-ci ildə unikal təbiəti qorumaq və şəhərlərin məhf edici təsirlərindən müdafiə etmək məqsədi ilə yaratmişlar. İdarəetmə təbiəti müdafiə nazirliyinə tabe olan direktorata məxsusdur.
Park ərazisində yüksək alp çəmənliklərinə, sıldırım qayalara, dərin kanyon və yarğanlara rast gəlinir. Ərazidə hündürlüyü 2000 metrdən yüksək olan 20 dağ zirvəsi mövcuddur. Mərkəzi Balkan Milli Parkı turistlərin, təbiəti sevərlərin və alimlərin sevimli məkanıdır.
Park Rodop qarışıq meşələr zonasında yerləşir. Ərazidə çoxlu nadir bitki və heyvan növləri mövcuddur. Ağac və bitkilərin ümumi növ tərkibi 2340 dan çoxdur. Ərazinin 56 % -ni meşə örtüyü tutur. Park ərazisində 59 məməli, 224 quş, 14 sürünən və 6 balıq növü yaşayır.
Telar Rinq Denq
Telar Rinq Denq — Cənubi Sudan Respublikasının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən)
İçəridə (teleserial, 2016)
İçəridə – 2016-cı ildə yayımlanmağa başlayan Türkiyə teleserialı.
Haqqında
Sarp Yılmaz ilk olaraq polis məktəbini bitirib. Serial məktəbin buraxılış mərasimi ilə başlayır. Sarpın daha əvvəl qaçırılan əkiz qardaşı Umut Mertdə sonradan Mert adı ilə tanınan eyni polis məktəbində oxuyur. Həyatına qədəm qoyan Mələk sayəsində Mert küçələrdən qurtularaq polis məktəbinə başlayır. Sarp və Umutun illər əvvəl törətmədikləri cinayətə görə atalarının qandallanaraq götürülməsinə şahid olmaları həyatlarının ən böyük faciələrindən biri olub. Ataları həbs olunduqdan sonra Umutun qaçırılması iki qardaş arasındakı bağı tam pozmasa da, illər sonra hər ikisi polis olmağı seçmiş və bir-birindən xəbərsiz eyni məktəbdə tanış olmuşlar. Polis Akademiyasının buraxılış mərasimi gələndə Sarpın müəllimi Yusuf Kaya onun zərərli oyunlarını üzə çıxararaq atasına meydan oxuyur. Məktəbdən qovulacağını son anda öyrənən Sarp mərasimdə müəlliminə silah dartıb və daha sonra həbsxanaya düşüb. Sarpı müdafiə etməyə gələn vəkil həmin vaxt qardaşı Mertə kömək edən Mələkdir. Sarpın həbsi ilə Mert indi arxa plandadır və daha da görünür. Həbsdən çıxan Sarp bədxahların ən etibarlı adlarından birinə çevrilib
Viktoriya Qranetska
Viktoriya Leonidovna Qranetska — Ukrayna yazıçısı, şairi, “Sözün Taclandırılması” Ədəbi Mükafatının qalibi.
Həyatı
Viktoriya Qranetska 24 mart 1981-ci ildə Vinnitsa bölgəsinin Kozyatin rayonunun Yurivka kəndində polşalı və ukraynalı bir ailədə anadan olmuşdur. Uşaq ikən şeirlər, nağıllar, hekayələr yazır və “Visnik Kozyatinşini” rayon qəzetində nəşr olunurdu.
2003-cü ildə M.Kotsyubinski adına Vinnitsa Dövlət Pedaqoji Universitetində psixologiya fakültəsini bitirmişdir. 2010-cu ilədək ofisiant, reklam agenti, kosmetika satıcısı, azyaşlı uşaqlar üçün nəzarətçi, musiqi mağazasında məsləhətçi, Kaliforniya və Filadelfiyada yaşayan rusdilli mühacirlər üçün yayınlanan bir qəzetdə korrektor, yerli KİV-in Mədəniyyət bölməsində jurnalist-redaktor və dəb jurnallarından birində ədəbi redaktor vəzifələrində çalışmışdır.
Mavi göl (Gürcüstan)
Mavi göl (Адзиасицва, [Sisperi tba]) — göl Gürcüstanın muxtar ərazisi olan Abxaziya ərazisində, Ritsa gölündə 13 km aralıda, Bzib çayının sağ sahilində yerləşir. Gölün səthi olduqca sakitdir. Bununla belə dağlardan səsli şəkildə gələn qaya altı dağ axaını müşahidə etmək olur. Mavi göl karst məşhəllidir. Onun sahəsi böyük deyildir. Cəmi 180 m² əraziyə sahibdir. Dərinliyi haqqında dəqiq məlumat yoxdur (dərinliyinin 76 m olması və dibinin lazuritlə örtülməsi fikiri sadəcə bir mifdir). Mavi göl parlaq rəngə sahibdir. Hətta ən tutqun havalarda belə kənardan öz parlaqlığını nümayiş etdirir.
Viktoriya Qranetska
Həyatı
2010-cu ildən bəri Vinnitsada yaşayır və intensiv şəkildə bədii yaradıcılıqla məşğul olur.
Mavi göl (Gürcüstan)
Göl heç zaman donmur. Ancaq bununla belə göldə balıqlar yaşamır. Müəmmalı cəhət ondadır ki, göldə heç bir canlı yaşamır. Hətta planktonlar belə qeydə alınmamışdır. Gölün qidalanmasına gəldikdə mavi göl yeraltı çaylarla qidalanır. Bu yeraltı çaylar Axsıx dağlarında formalaşır.
Viktoriya Qranetska
Həyatı
31 oktyabr 2018-ci ildə Rusiya-Ukrayna müharibəsi veteranı, yazıçı əri Vlad Sordi ilə birlikdə yalnız Ukrayna çağdaş ədəbiyyatında ixtisaslaşmış müəlliflər üçün “Dom Himer” nəşriyyatını qurmuşdur.
Brandvaxta adası
Brandvaxta adası — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.
Viktoriya Qranetska
Yaradıcılığı
2012-2013-cü illərdə jurnalistika, sosial-mədəni layihələr (“Kənd kitabxanaları üçün 100 kitab”, “Müasir şok yaradan söz”, “Yazıçı xatirələri”) ilə məşğul olmuş, bir neçə qısa nəsr janrında əsəri ("Simfoniya №38” essesi “Express Molodost” almanaxında, “Aşiq olmuş şəhər” novellası “Ədəbi Ukrayna” qəzetində) nəşr olmuşdur. İki dəfə “Sözün Taclandırılması” müsabiqəsinin münsiflər heyətinin tərkibinə daxil olmuşdur.
Brandvaxta adası
Yerləşməsi
Nordenşeld arxipelaqının qərb hissəsində qərarlaşır. Həmcinin Şivolki adaları qrupuna daxildir. Krasin adasının şimalında yeləşir. Adadan 4 km şimal-şərqdə Ukromnıy adası, 4,5 km şimalda Kovalevski adası, 5 km şimal-qərbdə Mametkul adası yerləşir.
Viktoriya Qranetska
Yaradıcılığı
2013-cü ilin iyun ayında “Ailə İstirahət Klubu” nəşriyyatında “Bədən” adlı ikinci kitabı yayınlandı. Elə həmin ilin sentyabr ayında “Bədən” romanı A.Ulyanenko adına Beynəlxalq Mükafatın ilk on finalçısı arasında yer aldı və “Təsviri sənət” kateqoriyasında Ümumdünya Ukraynanın reytinq cədvəlində “İlin kitabı – 2013” qısa siyahısına daxil olmuşdur.
Brandvaxta adası
Yerləşməsi
Dairəvi formaya malikdir. Diametri 200 metrdir. Yüksəklik yoxdur. Sahil zolağında dərinlik 20 metrə çatır.
Viktoriya Qranetska
Yaradıcılığı
2015-ci ildə qafiyəsiz şeir yazmağa başlamışdır. O, VIII Ümumrusiya “Peqasusun nalı – 2015” Şeir Festivalının laureatı diplomunu almış, daha sonra isə müəllifin “Zümrüd gözlər” şeiri “Zamanın qədəhi” dərgisinin “Mənə gecənin rəsmini çək” Beynəlxalq poeziya müsabiqəsinin laureatı olmuşdur.