cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xanbulaq (Yardımlı)
Xanbulaq — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Cessika Bart
Cessika Bart — ABŞ aktrisası.
Prostanthera eurybioides
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum pyridion
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Roma-Katolik kilsəsi
Katolik Kilsəsi — rəhbərliyində Roma Papası duran dünyanın ən böyük xristian kilsəsi. Dünya katolik kilsəsi bir latın mərasimi kilsəsindən və iyirmi iki şərqi katolik kilsədən ibarətdir. Bunların hamısı Roma yepiskopu təkcə və ya Yepiskop kollegiyası ilə öz vəkaləti kimi sayır.
Katolik Kilsəsinin İsa Məsih tərəfindən qurulduğuna inanılır (Mən sənə deyirəm ki, sən Petersən və Mən cəmiyyətimi bu Qayanın üzərində quracağam. Ölülər diyarının qapıları ona qalib gələ bilməyəcək. Matta 16.18 )-Müqəddəs Kitab
Kilsə keşişlərini həvarilərin varisləri kimi və Roma papasını müqəddəs Pyotrun varisi kimi görür. 1054-cü ildə İstanbul Patriarxı və Roma Papasının nümayəndələri arasında ayrılma baş verdi və bundan sonra birinci kilsə Pravoslav kilsə, yaxud Şərqi pravoslav kilsə, ikinci isə Katolik kilsəsi adlandırır. thumbnail|500px|Katoliklərin faiz nisbəti.
Likiya dili
Likiya dili—Güneybatı Anadoluda, müasir Təkə yarımadasına gələn Likiya ölkəsinin xalqı olan Likiyalılar tərəfindən işlədilmiş və eradan əvvəl 1 minil ortalarından etibarən qeydə alınmış Anadolu dili.
Əhmədli metrostansiyası
Əhmədli metrostansiyası — Bakı metrosunda stansiya.
Tarixi
"Bakı Soveti-Əhmədli" yol mənzili sahəsində Sovet hakimiyyəti dövründə istismara verilmiş sonuncu stansiyadır.
Stansiyanın memarlığı sadə, yığcamdır. Lakin bu sadəlikdə stansiyanın yerləşdiyi ərazinin tarixi ilə ahəngdarlığı da var. Dördbucaq sütunlar ağ mərmər və qəhvəyi qranit kompozisiyasına bürünüb. Sanki məscid minarələri onun tavanının yükünü üzərinə götürüb.
Döşəmə boz qranitdəndir və ağ mərmər zolaqla haşiyələnir. Ağ mərmər zolaq sütunlar boyunca çəkilməklə hər sütunun yanından başlanmaqla mərkəzə doğru davam edir və sütunlararası tən orta hissədə düzbucaq altında kəsişir və bununla da özünəməxsus altıbucaqlılarla bütün stansiya boyunca davam edir.
Yol divarlarının üzlüyü qatar səviyyəsindən bir az yuxarı hissədə tamamlanır. Açıq boz rəngli mərmərlə üzlənmiş divarda isə döşəmədəki altıbucaqlı kəsişən zolaqlar kompoziyası Azərbaycan xalçaçılıq məktəbi ənənələrinə uyğun olaraq daha incə şəkildə davam edir.
"Həzi Aslanov" stansiyası istismara verilənə qədər sonuncu stansiya idi. Buna görə də stansiyanın qarşısında keçid kamerası qoyulub və bu da ənənəvi bahalı ikiyollu dalan inşa olunmasından yan keçməyə imkan vermişdi. Nəticədə qatarların hər iki yola qəbul olunub yola salınması mümkün olmuşdu. Lakin hər iki yoldan yalnız gur saatlarda istifadə olunurdu. Qalan vaxtlarda yollardan yalnız biri fəaliyyətdə idi.
Stansiyaya daxil olan qatarlarda bəstəkar Tofiq Quliyevin "Bakı" mahnısından fraqment səslənir.
Latrodectus
Latrodectus Theridiidae ailəsinə məxsus bir hörümçək cinsidir, onlardan bir çoxu qaradul (azərbaycan dilində qaraqurd) olaraq adlandırılır. Şimali Amerika ərazisində yayılmış (L. mactans, L. hesperus, və L. variolus) və Avstraliyada yayılmış qırmızıqarın hörümçəyi (Latrodectus hasseltii) ilə birlikdə dünyada yayılmış 31 növü qeydə alınmışdır. Növləri ölçü cəhətdən müxtəlifdir. Bir çox hallarda dişi parlaq-qara rəngli və qarın nahiyəsinin alt hissəsində adətən qırmızı rəngdə qum-saatına oxşayan işarəylə seçilir.
Olduqca güclü nevrotoksin olan latroksin adlı zəhərə sahibdirlər hansı ki, bu zəhər latrotoksizm adlı xəstəliyə səbəbiyyət verir. Dişilərin olduqca böyük zəhər vəzləri vardır və sancmaları insanlar da daxil olmaq üzrə iri onurğalılar üçün zərərlidir. Adlarının pis hallanmalarına baxmayaraq, Latrodectus sancmaları nadir hallarda ölümcül ola və ya nadir hallarda ciddi ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Yanlızca dişi fərdlərin sancması insanlar üçün təhlükəlidir.
Xarakteristikası
Dişilər adətən tam yetkinliyə çatdıqlarında tünd qəhvəyi rəngdə və ya parlaq-qara rəngdə olur. Adətən qarın nahiyəsində (alt hissəsində) qırmızı rəngdə va ya narıncı rəngdə qum saatına oxşar işarə vardır, digər növlərində başqa cür işarələrə sahib olurlar və ya heç bir işarəyə sahib olmurlar. Erkək qaraqurd hörümçəyinin qarnının dorsal (üst hissə) tərəfində bir zolağa qədər uzanan cizgilər və ya nöqtələr olur və bala hörümçəklər daha çox erkək "valideynə" oxşardır. Bir neçə dişi növləri açıq qəhvəyi rənglidir və bəzi növlərin isə heç işarələri yoxdur. Qaraqurd hörümçəyinin bədən uzunluğu 3-10 millimetr arasıdır (0.12–0.39 en), bəzi dişi növlərin bədən uzunluğu 13 millimetr (0.51 en) ola bilər.
Davranışı
Bu növlər arasında seksual kannibalizmin yayılmasına əsasən dişilərin erkəkləri yeməsi, məhz buradan ilham alınaraq adı qaradul (azərbaycanca qaraqurd, digər bütün dillərdə qaradul olaraq adlandırılır) adlandırılmışdır. Bu davranışın döllərin həyatda qalam şansını artırdığı düşünülür; amma bəzi növlərin dişiləri bu davranışı nadirən göstərir və seksual kannibalizmin mövcudluğunun sənədləşdirilmiş sübutlarının çoxu erkəklərin qaça bilmədiyi laboratoriya mühitində qeydə alınmışdır. Erkək qaraqurd hörümçəkləri özünün yeyilməməsi üçün dişisinin artıq qidalanıb-qidalanmamış olduğunu müəyyən edərək cütləşməyə meyillidirlər. Onlar dişinin qidalanıb-qidalanmadığını tordakı kimyəvi siqnallar vasitəsi ilə hiss edə bilirlər.
Theridiidae ailəsinin digər üzvləri kimi, qaraqurd hörümçəkləri qarışıq, dolaşıq, yapışqan ipək lifləri ilə tor qurur. Qaraqurd hörümçəkləri adətən heyvanların açdığı kiçik oyuqlarda, tikinti açıqlıqlarının ətrafında, və ya odunluq yerlərdə, yerə yaxın, qaranlıq və narahat edilməyən bölgələrdə yuva qururlar. Qapalı yuvalar masa altı, mebel və ya zirzəmi kimi qaranlıq və narahat edilməyən yerlərdədir. Hörümçək yuvanın mərkəzində başı aşağı vəziyyətdə durub həşəratların gəlib səhvən tora ilişməsini gözləyir. Tora ilişdikdə hörümçək tez həşərat özünü xilas etmədən əvvəl onu tora bağlayır və sancır. Qidalanmaq üçün ağzı ilə ova həzm edici şirə buraxar və bu şirə həşaratı daxilini mayələşdirər və kapilyar axışı ilə hörümçək qidalanır. Onların ovu milçəklər, ağcaqanadlar, çəyirtkələr, böcəklər və tırtıllar kimi kiçik həşəratlardan ibarətdir. Hörümçək təhlükə hiss edərsə, tez bir ipək ilə yerə enir. Digər tor-toxuyucularda olduğu kimi, bu hörümçəklər zəif görmə qabiliyyətinə sahibdirlər, tora ilişən ovu tapmaq üçün və ya təhlükədən xəbərdar olması üçün tordakı vibrasiya siqnalları vasitəsi ilə bilirlər. Qaraqurd hörümçəyi tutulduğunda potensiyal təhlükə qarşısında sancmaq yerinə ölü rolu və ya çırtma ipək oynamağı seçir; sancmalar sadəcə qaça bilmədikləri zaman meydana çıxır. İnsanların zərər görməsi çox vaxt hörümçəyin istənmədən sıxışması və ya sıxışma vəziyyətində müdafiə sancmalarından meydana gəlir.
Test edilmiş bir çox tədqiqatlarda Latrodectus hesperus hörümçəyinin torunun gərginlik müqaviməti və digər xüsusiyyətləri araneids hörümçəyinin torunun xususiyyətləri ilə oxşar olduğu müəyyən edilmişdir. Gərginlik müqaviməti üç növ ipdə 1000 MPa (meqa pasqal) olduğu ölçülmüşdür. Əvvəlki tədqiqatlarda Nephila edulisa aid olan ipin gərginlik müqaviməti 1290± 160 MPa olaraq qeydə alınmışıdı. Hörümçək ipinin gərginlik müqaviməti eyni incəlikdə poladla müqayisə edilə bilər. Poladın sıxlığının hörümçək ipindən altı dəfə çox olmasına baxmayaraq, ip eyni ağırlıqdakı poladdan daha güclüdür.
Steatoda cinsinin növləri səhvən qaraqurd hörümçəyi olaraq bilinir ancaq bu səhvdir. Steatoda cinsinin növləri insanlar üçün zərərsizdir.
Taksonomya
İyul 2017-ci ildən bəri Dünya Hörümçək Kataloqu aşağıdakı növləri qəbul edib.
Yayılması
Qaraqurd hörümçəkləri Antaraktida xaric olmaqla dünya üzrə yayılmışdır. Qırmızıqarın qaraqurd hörümçəyi (Latrodectus hasselti) əsasən Şərqi Avstraliya ərazisinə endemikdir.
Sancması
Zəhərindəki latrotoksinin mövcudluğuna görə bu növlərin sancması insanlar üçün təhlükələrə və latrotoksizm adlanan əzələ ağrıları, abdominal kramplar, hiperhidroz, taxikardiya və əzələ sapzmları kimi sistematik effektlərə səbəb ola bilər. Simptomları 3-7 gün və bəzən də həftələrlə dəvam edə bilər.
ABŞ-da hər il 2200 insanın qaraqurd hörümçəkləri tərəfindən sancılması qeydə alınır, ancaq çoxsunun tibbi müdaxiləyə ehtiyacı olmur. Bir çox sancmalarda zəhər injeksiya edilmir və bu sancmalar "quru" sancma adlanır. Hər il 12 sancma ciddi hesab olunur və həmçinin 100 ildir ölüm halları qeydə alınmayıb. Qaraqurdlar xüsusi ilə aqressiv hörümçəklər deyildir və narahat edilmədikləri müddətcə insanları nadirən sancarlar.
Yayğın inanışın əksinə qaraqurd tərəfindən sancılan biri elə də ciddi xəsarət almaz və ölüm halı baş verməz. Ölümcül sancmalar 20-ci əsrin başlarında ən çox Latrodectus tredecimguttatus adlı növün sancmaları olaraq qeydə alınıb.
Anatol Kuragin
Anatol Vasiliç Kuragin – Lev Tolstoyun “Hərb və Sülh” romanının, eyni zamanda roman əsasında çəkilmiş filmlərin və operanın qəhrəmanıdır. its various cinematic adaptations, and an operatic adaptation as well. Hərbçi olan Anatol, Elen Kuraginin qardaşıdır. Bacısının da köməyi ilə Anatol evli olmasına baxmayaraq, Nataşa Rostovanı yoldan çıxarır. Hətta Nataşa ona qoşulub qaçmaq da istəyir. Sonradan Anatol Napoleon müharibələri zamanı ayağını itirir.
İnkişaf
Romanın inkişaf etdirilməsi zamanı Tolstoy obrazın adının “Pyotr” olmasını və roman ərzində “tam bir təkamül yolu keçməsini” nəzərdə tutmuşdu. Anatole Shosttak served as the real life inspiration for the fictional Anatole Kuragin.
Təqdimat
Ester Polianovski Salaman yazır ki, “Tolstoy bütün digər obrazlarından fərqli olaraq, Anatolun xasiyyəti haqqında bizə yalnız bir məlumat verir: o, nadir halda nəsə edirdi.”
Filmlərdə
1956-cı ildə çəkilmiş ABŞ filmində Anatol obrazı Vittorio Gassman, 1966-1967-ci illərdə çəkilmiş SSRİ filmində Vasili Lanovoy , 2007-ci ildə çəkilmiş mini serialda isə Almaniya aktyoru Ken Duken tərəfindən canlandırılmışdır.
Qərbi Macarıstan Universiteti
Qərbi Macarıstan Universiteti (Nyugat-magyarországi Egyetem, NYME) — Macarıstanın Şopron şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Qərbi Macarıstan Universitetinin əsası 22 iyun 1735-ci ildə qoyulmuşdur.
Fakültələri
Universitetin 6 fakültəsi var.
Aleksey Jiqalkoviç
Aleksey Jiqalkoviç (18 aprel 1996, Minsk) — Belarus müğənnisi.
2007 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində Belarusu "С друзьями" ("Dostlarla") mahnısı ilə təmsil etmiş və Ermənistan təmsilçisini bir xal qabaqlayaraq qalib olmuşdur.
Qərbi Macarıstan Universiteti
Beynəlxalq əlaqələri
Qərbi Macarıstan Universiteti dünyanın müxtəlif ölkələrinin 250-dən çox xarici ali təhsil və elmi-tədqiqat institutları ilə beynəlxalq əlaqələrə malikdir. Bu qurumlardan 205-i Avropada, 45-i isə digər qitələrdə yerləşir. Bu əməkdaşlıqlara həmçinin tələbə mübadiləsi də daxildir. Bağlanmış beynəlxalq müqavilələr, Boloniya prosesinə uyğun olaraq, universitet tələbələrinin xaricdə məlumat əldə etməsini, digər ölkələrin mədəniyyətlərini öyrənməsini və xarici dil biliklərinin inkişaf etdirməsini mümkün etməkdədir. 2009/10 tədris ilində 122 tələbə ümumilikdə 524 ay ərzində xaricdə təhsil almış və ya işlə bağlı təcrübələr keçmişdir.
Prostanthera galbraithiae
(Prostanthera galbraithiae) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ereb
Ereb (Erebus, mənası zülmət, qaranlıq deməkdir.) qədim yunan mifologiyasında və Hesiod teoqoniyasına görə daimi zülməti tərənnüm edən Xaosdan sonra törənmiş ilk tanrılardan biri, Niksin qardaşı və ondan dünyaya gətirmiş olduğu Efir və Hemeranın atasıdır.
Mifologiyaya görə, yeraltında qalan mağaralar və digər qaranlıqlar Erebin hökmündədir.
Çaylikul gölü
Çaylikul — Başqırdıstanın Karmaskalı rayonu ərazisində, Starıe Kieşki kəndi yaxınlığında yerləşən göl. Yaxınlığında çoxlu sayda göllər vardır ki, onlar arasında ən iri göl Kieşkidir. Şərq və cənub sahillərindən Starıe Kieşki kəndinə yol gedir. Göl sahillərində Sergey Timofeyeviç Aksakov uşaqlığını keçirmişdir.
İzahlı lüğət
thumb|250px|Çox cildli latın lüğəti
İzahlı lüğət - müxtəlif sahələrə aid, əlifba sırası ilə düzülmüş, başqa dilə tərcüməsi müəyyən dərəcədə izah olunmuş sözləridən ibarət kitabdır.
Bulbophyllum pygmaeum
(Bulbophyllum pygmaeum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Katana
Katana (刀) feodalizm dövründə Yaponiyada samuray tərəfindən istifadə olunan ənənəvi Yapon qılınclarından biridir.Katananın müasir variantları bəzən qeyri- ənənəvi materiallarla və üsullarla hazırlanır. Katana özünəməxsus görkəmi ilə səciyyələnir:əyri olması,nazik olması, vahid iti tiyəli hər iki ələ yerləşən dairəvi və ya düzbucaq formada qorunması olan uzun dəstək ilə.
Tarixi
Yaponiyada qılınc istehsalı xüsusi dövrlərə bölünür: Kamakura dövründə tati dən fərqli olaraq uzun qılıncları təsvir etmək üçün ilk dəfə olaraq katana (gatana) sözündən istifadə edirdilər. thumbnail|Katana çıxışı
Ağkənd (Miyanə)
Ağkənd İranın Şərqi Azərbaycan ostanında şəhər.
Coğrafi yerləşməsi
Xalxal şəhristanının Mərkəzi bölgəsində, Miyanə şəhərindən 35 km şərqdədir. Təbrizdən 232 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. 2006-cı il əhali sayına görə əhalisi 1832 nəfərdir.
Ağkənd Xalxal bölgəsinin əski bölmələrindən idi və 1980-ci ildən bu yana dövlət tərəfindən Miyanə bölgəsinin içinə keçirilmişdir.
Ağkənd, Kağızkonan bölməsinin mərkəzidir və 100-dən artıq kəndi olaraq, ən önəmli kəndi Qarabulaqdır ki, Tülkü Divanının (Sö'ləbiyyənin) yardıcısı, Azərbaycanın böyük və adlı şairi olan Məhəmməd Bağır Xalxalinin doğma kəndidir.
Likiya
Likiya və ya Lisiya (Likcə: Trm̃misa) — Anadolunun Təkə yarımadasını əhatə edən qədim ərazi. Likiya, eyni zamanda bu bölgədəki antik şəhərlərin təşkil etdiyi bir dövlət qurumu, daha sonra da Roma imperiyasının bir əyalətidir. Likiya "İşıq ölkəsi" mənasını verir.
Tarixi
Likiya II-III əsrdə baş vermiş böyük zəlzələdən və VI-VIII əsrlərdə baş vermiş 2 əsr davam edən vəba xəstəliyinindən sonra bir daha özünə gələ bilmədi. VIII əsrdə Ərəb hücumlarında tamamilə tərk edilmişdir. XIII əsrdə Türk bəylikləri dövründə yenidən əhali bu torpaqlara köç etmişdir.
thumb|left|250px|LİKYA (Lisiya) thumb|250px|Myra’da ([[Demre) Likya ın qaya məzarı.]] thumb|250px|[[Dalyan, Ortaca|Dalyandaki qayalara oyulmuş kral məzarları.]] thumb|250px|İlyadadan E.ə. 400-ci ilə aid bir Yunan vazosu : Patroclusun (sağda) [[Sarpedonu öldürüşü ve Yunan mifologiyasındakı dəniz tanrısı Glaucusun köməyə gəlişi, Policoro Millî Arkeoloji Müzesi
Coğrafiya
Likiya, Anadolunun cənub-qərbində, Təkə yarımadasında və Antalya körfəzinin qərbində yerləşir. Qərbdən Kariya, şərqində Pamfiliya (indiki Antalya), şimal-şərqdə Pisidiya, şimalında Frigiya (indiki Dənizli və Burdur) ilə əhatələnir. Qocaçay (Eşen çayı - Xanthos), Alakır (Limiros) və Qarasu (Başgöz çayı - Aricandos) kimi böyük çaylar bu bölgədən axır. Dağlar arasında yüksək keyfiyyətli obalarla və sədr, sərvi ağaclarının yetişdirildiyi yaylalarla qapalıdır.
Dil
Müasir dövrdə Likiya dilinin Luvi dilinin davamı olması ilə demək olar ki, bütün mütəxəssislər razılaşır. Likiyanın paytaxtı Arnnada  (Likçe: "Arnna"; Yunanca: "Ksantos") da tapılan və Afinalılara qarşı əldə edilən qələbəni göstərən Likiya dilindəki yazılı abidə Likiya dilinin əhəmiyyətli mənbələrindən biri hesab olunur. Hind-Avropa dillərinə aid olduğu qəbul edilən Likiya dilində 6-sı cingiltili olmaqla 29 hərf müəyyən edilmişdir. Hərflərin yazılışı ilə yunan əlifbasının yazılışı arasında oxşarlıqlar mövcuddur.
Likiya şəhərləri
Tarix boyunca sərhədlərdəki dəyişiklikləri göstərməklə yanaşı, həm həmin dövrə aid müxtəlif yazılarda, həm də şəhərlərin sahib olduğu əsas xarakterlərindən Likiya şəhərlərini ayırd etmək imkanına malikik. Ən çox müzakirə Kariya, Pisidya, Pamfiliya sərhədləri yaxınlığındakı şəhərlərin üzərində olmuşdur. Tarixçilər aşağıdakı şəhərlətin Likiya şəhərləri olması qərarına gəlmişlər.
250px|thumb|Anadoludaki Likiya bölgəsinin mövqeyi thumb|250px|Çimeranın (Ağzından alov çıxan keçi bədənli və ilan quyruqlu Likiyalıların əfsanəvi dişi Dev Əjdaha) Likiya bölgəsində mövcud olan təbii yanan od.
thumb|right|250px|[[Likyalılar|Likya Kitabesi, Arnna Antik Kenti  (Likya dilinde "Arnna" Yunancada ise "Ksantos") .]]
Likiya şəhər birlikləri və Likya ittifaqı (Federasiyası)
250px|thumb|right| Tərs qayıq tipli qədim Likiya taxtı, [[Kaş, Antalya.]] Tarixdə ilk demokratik birlik qurmuş olan Likiyalılar, fərqli şəhərlərdən bir araya gəlmələrinə baxmayaraq ortaq bir mədəniyyət yaratmış və mövcud olduqları dövrdə bunu paylaşıb yaşatmışdılar. Bunu, arxalarında buraxdıqları, bu günümüzə qədər çatan əsərlərin izlərindən rahatlıqla görə bilərik. Likiya ittifaqı haqqında əldə edilən məlumatlara görə bu ittifaq tam 23 şəhərdən ibarət idi. Günümüzə qədər gəlib çatan, ən böyük altı şəhəri olan Arnna (Ksantos), Patara, Pınara, Tlos, Myra və Olymposun 3 səs haqqı, digər kiçik şəhərlərin isə 1 və ya 2 səs haqqı vardır. İki və daha çox Likiya şəhərlərinin bir araya gələrək yaratdıqları siyasi ittifaq Sympoliteia adlanır.
Likiyalıların qurmuş olduqları bu federasiya sistemi, eyni zamanda ABŞ Konstitusiyasınında əsas bazisi olmuşdur. Aleksandr Hamilton, Ceyms Madison və Con Ley tərəfindən qələmə alınan 85 maddədən ibarət Federalist yazılar, ABŞ Konstitusiyasının əsasını təşkil edir. Aleksandr Hamiltonun yazıdığı 9 və 10 nömrəli və Ceyms Madisonun yazdığı 45 nömrəli məqalələrdə ABŞ üçün ən münasib idarəetmə sistemi Likiya birliyinin olduğu federatif şəhər birliyi olduğu göstərilməkdədir.
Soyuq silah
Soyuq silahlar istifadəsi zamanı partlayıcı maddələrdən istifadə olunmayan silah növləridir. Onlar sadə konstruksiyaya malik olub əlbə-yaxa döyüşlərdə istifadə olunurlar. Soyuq silahların tətbiqi əzələ qüvvəsinə əsaslanır.
Abrotanvari karpezium
(Carpesium abrotanoides) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Internet Archive
İnternet arxivi — 1996-cı ildə San-Fransiskoda Bryuster Keyl tərəfindən əsası qoyulmuş qeyri-kommersiya təşkilatı. Arxiv, veb-səhifələrin surətlərini, qrafik materialları, video və audioyazıları, proqram təminatını toplayır. Arxiv, toplanmış materialın uzunmüddətli arxivləşdirilməsini və geniş oxucu kütləsi üçün öz məlumat bazalarına pulsuz giriş hüququ təmin edir. Arxivin bəyan edilmiş məqsədləri — internet texnologiyaları dövründə bəşəriyyətin mədəni-tarixi dəyərlərini qorumaq, elektron kitabxananın yaradılması və dəstəklənməsidir.
2012-ci ilin oktyabrında Arxivdə toplanan materialların ölçüsü 10 petabayta çatdı. 2014-cü ilin oktyabrına olan məlumata görə, Arxivdə 430 milyard veb-səhifə toplanıb.
Arxivin serveri San-Fransiskoda, güzgü serverləri Yeni İsgəndəriyyə kitabxanasında və Amsterdamda yerləşir. 2007-ci ildən Arxiv hüquqi olaraq kitabxana statusuna malikdir.
Adam Qarsiya
Adam Garcia (Wahroonga, New South Wales) — ABŞ aktyoru.
Azərbaycan alimlərinin I Qurultayı
Azərbaycan alimlərinin I Qurultayı — Milli Elmlər Akademiyasında Azərbaycan alimlərinin ilk qurultayı.
19 dekabr 2014-cü ildə ölkəmizin tarixində ilk dəfə olaraq Milli Elmlər Akademiyasında Azərbaycan alimlərinin I Qurultayı keçirilib. Tədbir Bakı şəhərində, Azərbaycan Respublikası Rabitə və Yüksək Texnologiyalar və Təhsil nazirliklərinin təşkilatçılığı ilə baş tutub. Öncə Fəxri Xiyabanda milli lider Heydər Əliyevin və görkəmli akademik Zərifə Əliyevanın məzarları ziyarət edilib.
Dünya azərbaycanlı alimlərinin də iştirak etdiyi qurultay internet üzərindən canlı yayımlanıb. Tədbiri giriş sözü ilə açan Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik Akif Əlizadə qurultayın müasir dünyanın qlobal çağırışlarının, Azərbaycanın sosial-iqtisadi və mədəni-mənəvi inkişafının Azərbaycan elmində gedən proseslərin məntiqi nəticəsi olduğunu bildirib. Qeyd edib ki, Azərbaycanın milli sərvəti olan elmi potensialın qorunması, inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Hazırda elmi potensialın milli tərəqqi naminə maksimum dərəcədə səmərəli istifadə olunması Azərbaycan dövlətinin və cəmiyyətinin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biridir. Respublika Prezidenti cənab İlham Əliyevin təsdiq etdiyi "Azərbaycan 2020: gələcəyə baxış" İnkişaf Konsepsiyasında biliklər cəmiyyətinin formalaşdırılmasının ölkəmizin əsas strateji inkişaf xətti olaraq qəbul edildiyini vurğulayıb. Akademik Akif Əlizadə Konsepsiyanın Azərbaycan elmi qarşısında tamamilə yeni vəzifələr qoyduğunu ifadə edib. Bildirib ki, Azərbaycan alimlərinin biliklər cəmiyyətinin qurulmasında yaxından iştirakı mövcud elmi potensialın müasir tələblərə uyğun səfərbər edilməsini, effektiv təşkilati tədbirlərin və yeni innovativ idarəetmə üsullarının tətbiqini, elmin yeni strategiyasının hazırlanmasını zəruri edir.
Dövlət, biznes və vətəndaş cəmiyyəti sektorunda çalışan Azərbaycan alimlərinin öz qüvvələrini səfərbər etmələri vacibdir. Müasir dünyanın çağırışlarına, ölkəmizin strateji inkişafı baxımından alimlərin üzərinə düşən vəzifələrin icrasına vaxtında adekvat cavab vermələrinin vacibliyini qeyd edən akademiya rəhbəri Qurultayın keçirilməsi ideyasının məhz belə bir zərurətdən meydana gəldiyini bildirib. Qarşıya qoyulan vəzifələrin reallaşması istiqamətində həmrəylik nümayiş etdirəcəklərinə əminlik ifadə edib.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Adminstrasiyasının Humanitar siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Fatma Abdullazadə ölkə prezidenti, cənab İlham Əliyevin Azərbaycan alimlərinin I Qurultayına müraciətini səsləndirib.
Sonra akademik Akif Əlizadə "Müasir dünyanın çağırışları və Azərbaycan elminin prioritetləri" adlı məruzə ilə çıxış edib. Sosial-iqtisadi dəyişikliklərin elmi əsaslarının yaradılması, biliklər iqtisadiyyatının qurulması baxımından strateji əhəmiyyətli innovativ fəaliyyət sahələrindən son illərdə Milli Elmlər Akademiyasında əldə olunan nailiyyətləri diqqətə çatdırıb.
Daha sonra Azərbaycan Respublikasının Təhsil naziri Mikayıl Cabbarov bildirib ki, hazırda ən mühüm məsələ elm və təhsilin inteqrasiyasına nail olmaq, onların qarşılıqlı əlaqəsini gücləndirməkdir. Ali təhsil müəssisələrində aparılan elmi tədqiqatların prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində zəruri tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Ali təhsil müəssisələrindəki elmi fəaliyyəti əlaqələndirən müvafiq şuranın yaradılmasının zəruriliyini ifadə edib. Ümumorta təhsil müəssisələrində kurrikulum proqramlarının hazırlanmasında elmi yanaşmalardan geniş istifadə olunacağını vurğulayıb. thumbnail|left|300 px|Rabitə və Yüksək Texnologiyalar naziri, akademik [[Əli Abbasov]] Rabitə və Yüksək Texnologiyalar naziri, akademik Əli Abbasov qurultayda müzakirə olunan məsələlərin yeni ideyaların, meydana çıxacağına əminliyini ifadə edib. Tədbirin ölkənin elmi-texniki inkişaf strategiyasının əsasını təşkil etməklə yanaşı, bütövlükdə ölkə iqtisadiyyatının gələcək inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb. Bildirib ki, Azərbaycan alimləri ölkə iqtisadiyyatının müxtəlif sektorlarında birbaşa tətbiq oluna biləcək bir çox elmi nailiyyətlər əldə etmişlər. Ümumdünya İqtisadi Forumun hesabatlarına görə ölkəmiz son 10 ildə dünyanın ən dinamik inkişaf edən ölkələr sırasına daxil olmuşdur. Ölkəmizin rəqabət qabiliyyətliyinə və İKT-nin inkişafına görə reytinq cədvəlində ildən-ilə irəliləməsi və makroiqtisadi sabitliyə görə əldə olunan nailiyyətlər bunun bariz nümunəsidir. Qeyd edib ki, əsas məqsəd iqtisadiyyatımızın neftdən asılılığını minimuma endirməkdir. Qlobal rəqabət şəraitində respublikanın insan potensialının davamlı şəkildə yüksəldilməsi, gənc, yüksək intellektual səviyyəli insanların istedadından maksimum istifadə edilməsi dövlətin innovasiyalı inkişafının təmini baxımından zəruridir. İKT, nanotexnologiyalar, kosmik, mikroelektronika, nüvə, biotexnologiyalar və digər elmi-tutumlu sahələr üzrə kadr hazırlığı prioritet istiqamətlər hesab olunur.
Dünyaşöhrətli azərbaycanlı alim Kaliforniya Berkli Universitetinin professoru Lütfi-Zadə ürək sözlərini qurultay iştirakçılarına çatdırıb. Ölkəmizdə ilk dəfə keçirilən qurultayın elmin inkişafı ilə bağlı məsələlərin müzakirəsi, yeni fikirlərin ortaya çıxması və ən başlıcası elmin gələcək inkişafı üçün yeni strategiyanın müəyyən olunması üçün yaxşı bir platforma olduğunu ifadə edib.
Sonra xarici ölkələrin nüfuzlu alimlərinin, Nobel mükafatı laureatlarının və tanınmış azərbaycanlı alimlərin Qurultaya ünvanladığı təbriklər səsləndirilib. AMEA-nın İdaretmə sistemləri və İnformatika üzrə Elmi şuranın sədri, akademik İsmayıl İbrahimovun və Avstraliya Federativ Universitetinin professoru Adil Bağırovun virtual çıxışları dinlənilib.
Tədbirin ikinci hissəsində Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti Qeorqi Kvesitadze, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti, akademik Xoşbəxt Yusifzadə, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Biologiya və Tibb Elmləri Bölməsinin akademik-katibi, akademik Əhliman Əmiraslanov, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının rektoru, akademik Urxan Ələkbərov, AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun direktoru, akademik Tofiq Hacıyev, Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsinin dekanı, akademik Vasim Məmmədəliyev, AMEA-nın Naxçıvan Bölməsinin sədri, akademik İsmayıl Hacıyev və digərləri çıxış ediblər.
Qeyd olunub ki, müxtəlif sektorlarda çalışan alim və tədqiqatçılar, o cümlədən xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlı alimlər arasında qarşılıqlı münasibətləri inkişaf etdirmək və ümummilli əhəmiyyətə malik elmi problemlərin müzakirəsində ictimai konsensus əldə etmək baxımından Qurultay böyük əhəmiyyətə malikdir.
Sonda Azərbaycan alimlərinin I Qurultayının Bəyannaməsi qəbul olunub, həmçinin AMEA-nın Biofizika və Biotexnologiyalar İnstitutunun direktoru, akademik İradə Hüseynova tərəfindən Qurultay iştirakçılarının Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevə Müraciəti səsləndirilib.
Elen Kuragina
Yelena "Elen" Vasiliyevna Kuragina — Lev Tolstoyun "Hərb və Sülh" romanının və roman əsasında çəkilmiş filmlərin qəhrəmanı.
Romanda
Öz istəklərini həyata keçirmək üçün seksual vasitələrdən istifadə edən Elen, Pyer Bezuxovun cəmiyyətdə sevilən və cazibədar həyat yoldaşıdır. Maddi və social qazanc əldə etmək üçün Pyerlə evlənmişdir. Pyerlə evləndikdən sonar Elen Doloxovla əlaqəyə girir və bunu öyrənən Pyer Doloxovu duelə çağırır.
Romanın sonuna yaxın Elen dinini dəyişərək katolisizmi qəbul edir. Cinsi əlaqədə olduğu fransız zabitlərindən birindən tutduğu xəstəlikdən Elen dünyasını dəyişir.
Təkamül modelləşdirmə
Təkamül modelləşdirmə — ağıllı sistemlər qurmaq üçün Darvin nəzəriyyəsinin xüsusiyyətlərindən istifadə edir (qrup uçotu metodları, genetik alqoritmlər). Süni intellektin daha geniş bir sahəsinin — hesablama zəkasının bir hissəsidir.
Təkamül modelləşdirmə artıq ayırd oluna bilən yaxşı bir sahədir:
Tarixi
Darvinizm prinsiplərinin avtomatlaşdırılmış problem həlli üçün istifadəsi 1950-ci illərdə başlamışdır. 1960-cı ilə qədər bu fərqli düşüncənin üç fərqli təfsiri üç fərqli yerdə hazırlanırdı. Təkamül proqramını ABŞ-da Lourens, Con Henri Holland isə metodunu genetik alqoritm adlandırdı. Almaniyada Ingo Rechenberg və Hans-Paul Schwefel təkamül strategiyası yanaşmasını təqdim etdilər. Bu sahələr təxminən 15 il ərzində ayrıca inkişaf etdirilmişdir. 90-cı illərin əvvəllərindən bəri təkamül hesablama adlanan bir texnologiyanın "dialektləri" olaraq birləşdirilmişdir. Bundan əlavə, 90-cı illərin əvvəllərində dördüncü bir axın meydana gəldi — genetik proqramlaşdırma. 1990-cı illərdən bəri, təkamül hesablaması böyük dərəcədə qaranlıq zəkası ideyası ilə əlaqəli oldu və təbiətdən ilham alqoritmləri bu istiqamətin getdikcə əhəmiyyətli hissəsinə çevrilməkdədir.
Təkamül alqoritmlərindən və süni həyatdan irəli gələn fikirlərdən istifadə edərək modelləşdirmə 1960-cı illərdə Nils Aall Barriçellinin işi ilə başlamış və süni seçimi modelləşdirmə mövzusunda bir sıra əsərlər yazan Aleks Freyzer tərəfindən genişləndirilmişdir. Təkamül alqoritmləri 1960-cı və 1970-ci illərin əvvəllərində İnqo Rechenberg-in işləri nəticəsində mürəkkəb mühəndislik problemlərini həll etmək üçün istifadə edilən ümumdünya qəbul edilmiş bir optimallaşdırma metoduna çevrildi. Genetik alqoritmlər John Hollandın işləri sayəsində xüsusilə populyarlaşdı. Akademik marağın böyüməsi ilə birlikdə kompüterlərin gücünün kəskin artması praktik tətbiqlərə, o cümlədən kompüter proqramlarının avtomatik təkamülünə imkan verdi. Təkamül alqoritmləri hazırda çoxölçülü problemləri insan tərəfindən hazırlanan proqramdan daha səmərəli həll etmək üçün istifadə olunur.
Ümumi fikir
thumb|left|239px|Genetik alqoritmin sxemi Şəkildə təkamül hesablamalarının növlərindən birinin — genetik alqoritmin (GA) iş sxemi təsvir edilmişdir, ancaq yanaşmanın ümumi fikrini başa düşə bilərsiniz.
İlkin populyasiya dedikdə, ümumiyyətlə təsadüfi yolla əldə edilən müəyyən miqdarda əşyalar başa düşülür. QA-da bu cür cisimlər genlərin vektorlarıdır ("genotiplər"), burada hər bir gen bir az, sayı və ya başqa bir obyekt ola bilər. Təkamül strategiyası (ES) həqiqi ədədlərin vektorları ilə işləyir. Genetik (GP) və təkamüllü (EP) proqramlaşdırmada cisimlərin rolunu hesablama problemini həll edən daha yaxşı və daha yaxşı (müəyyən işlək funksiyasına uyğun) proqramlar oynayır.
Mutasiyalar və çarpazlıq
thumb|Ağac şəklində təmsil olunan funksiya Mutasiya "genotipdə" təsadüfi bir dəyişiklikdir. GA və ES-də mutasiya operatoru, vektorun hər bir hissəsinə normal paylanmış təsadüfi dəyişən əlavə etməklə həyata keçirilə bilər. QA və ES-də bu əməliyyat yetişən proqramların kodlaşdırma metodundan çox asılıdır. Məsələn, ağac kodlaşdırmasında (rəqəmə baxın), bir düyündə təsadüfi bir məlumat dəyişdirmək və ya əlavə etmək, bir node və ya bütün alt səthi silməklə həyata keçirmək olar.
Bulbophyllum putii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bələdiyyə muzeyi
thumb|right|Təbriz bələdiyyə sarayı, muzey bu binanın alt mərtəbəsində yerləşir
Bələdiyyə muzeyi — Təbrizdə muzey
2007-ci ildə Təbrizdə açılıb. Muzey Təbrizin bələdiyyə binasının zirzəmisində yerləşir. Muzeyə giriş pulsuzdur.
World End
WORLD END – Flow qrupunun 16-cı sinqlı. "Code Geass: Lelouch of the Rebellion R2" anime serialının 2-ci açılış mahnısıdır. İlk həftəsində Oricon çartlarında 4-cü yerə yüksəlmiş və 10 həftə boyunca çartda qalmışdır.
Hemera
Hemera (, mənası gün deməkdir) qədim yunan mifologiyasında və Hesiod teoqoniyasına görə günü tərənnüm edən Xaosdan sonra törənmiş ilk tanrılardan biri, Niks və Erebin qızı və Efirin bacısı.
Titanomaxiya poemasına görə Hemera Geya-Yerin, Uran-Göyün, Pont-Dənizin, Tartar-Sonsuzluğun, Okean anasıdır.
Prostanthera melissifolia
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rüstəm Səfərəliyev
Sərəfəliyev Rüstəm Qasım oğlu — partiya və dövlət xadimi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Həyatı
Sərəfəliyev Rüstəm Qasım oğlu 1909-cu ildə Füzuli rayonunun Qoçəhmədli kəndində anadan olub.
Sosialist Əmək Qəhrəmanı (1949). 1929–1974-cü illərdə müəllim, Pedaqoji texnikumun direktoru, Bakıda məktəb direktoru, Keşlə rayonunun Xalq Maarif şöbəsinin müdiri, AKR MK aparatında təlimatçı, Şəki RK-nın katibi, Azərbaycan KP Balakən, Zaqatala, Bərdə, Göyçay Rayon Komitələrinin birinci katibi və s. vəzifələrdə işləmişdir.
1948-ci ildə dövlətə kənd təsərrüfatı məhsulların istehsalı və satışının yerinə yetirilməsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. Sov.İKP 19, 25, 26 və AKP 18–30-cu qurultayların nümayəndəsi olmuş, 1951-ci ildən AKP MK üzvü idi.
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (1, 5, 7–10-cu çağırış) deputatı idi. 4 dəfə Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı, "Şərəf nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir.
Haqqında
Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, uzun illər partiya və dövlət sahəsində çalışmış, tanınmış təsərrüfatçı Rüstəm Səfərəliyevə həsr olunmuş "Bizim katib" adlı film çəkilmişdir. Kinoportretdə raykom katibinin gündəlik işi, qayğıları öz əksini tapmışdır.
Araz SES
Araz SES (tam adı: Araz Su Elektrik Stansiyası) — Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu ərazisində, Araz çayı, Araz su anbarı üzəində su elektrik stansiyası. Araz SES-in inşasına 1964 cü ildə başlanılmış və 1970 ci ildə bitirilmiş 1971 ci ildə istismara verilmişdir. SES SSRI dövründə Azərbaycan SSR iləİran dövləti arasındakı razılaşma əsasında inşa edilmişdir. SES torpaq tipli bəndə malik olub, uzunluğu 900 m hündürlüyü isə 40 m-dir. SES 11 MVt gücə malik 2 hidroaqreqat turbinlə təmin olunmuşdur. SES-in ümumi gücü 22 MVt olub istehsal potensialı 148 milyon KVt-saatdir. SES hərbiri İran və Azərbaycan ərazisində yerləşməklə iki binaya malikdir. Hər bir bina özlüyündə 11 MVt gücə malik 2 hidroaqreqat turbinə malikdir.
Ustad Bohtuni muzeyi
thumb|right|Ustad Bohtuni Ustad Behtuni muzeyi — Təbriz şəhərində, "Şairlər məzarlığı"nın yaxınlığında yerləşən muzey. Bu muzeydə Ustad Bohtuninin yaratdığı eksponatlar nümayiş olunur. Ustad Bohtuni demək olar ki, təbiətdə mövcud olan hər bir şeyin eksponatını yaratmışdır.
MIT Press
MIT Press — elmi və texniki nəşrlərdə ixtisaslaşan Kembricdə (ABŞ, Massaçusetts) yerləşən Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT) nəşriyyatı. MIT Press müntəzəm olaraq 30-dan çox jurnal nəşr edir.
Tarixi
1926-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutu ilk nəşrini — M. Born İnstitutunda mühazirələr kursunu öz loqotipi altında nəşr etdi. 1932-ci ildə Ceyms Killianın təşəbbüsü ilə MIT-nin sponsorluğu ilə Texnologiyalar Mətbuatı yaradıldı. Sonrakı beş il ərzində nəşriyyatda səkkiz nəşr çap edildi.
1937-1962-ci illərdə Texnologiya Pressin nəşr və ticarət funksiyaları John Wiley & Sons tərəfindən yerinə yetirildi. 1962-ci ildən etibarən "MIT Press" müasir ad altında müstəqil bir nəşriyyat kimi fəaliyyət göstərir.
1960-cı illərin sonlarında nəşriyyatın jurnal şöbəsi yaradıldı. Kafedranın qurulmasından qısa müddət sonra nəşr olunan ilk jurnallar Fənlərarası tarix jurnalı idi. .
Koroğlu metrostansiyası
Koroğlu metrostansiyası (1967-2011-ci illərdə Məşədi Əzizbəyov metrostansiyası) — Bakı metrosunun Qırmızı xəttinin stansiyasıdır. Əsaslı təmirdən sonra 2011-ci ildə yenidən sərnişinlərin üzünə açılmışdır. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Üzeyir Hacıbəyovun, "Koroğlu" operasından fraqment səslənir.
Tarixi
Stansiya 1972-ci il noyabrın 6-da istismara verilmişdir. 120 min əhalisi olan yaşayış massivi şəhərin mərkəzi ilə birləşdirildi.
28 yanvar 2010-cu il tarixli Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə iyul ayında stansiya yenidənqurma işlərinə başlamışdır.
Stansiyanın yenidən qurulması 2011-ci ilin noyabr ayında başlanılıb.
30 dekabr 2011-ci ilə qədər stansiya mühəndis, ictimai xadim, inqilabçı olan Məşədi Əzizbəyov adını daşımışdır.
Qalacıq yaşayış yeri (Şamaxı)
Qalacıq yaşayış yeri (III-XIII əsrlər) — İlk orta əsr abidəsi.
Şamaxı rayon mərkəzindən 25 km aralıda, Saxsılı taxta yaşayış yerinin şərqində yerləşir. Sahəsi təqribən 15 hektara yaxındır. Abidənin şərq tərəfində Taxtalar adlanan əkin sahəsi, şimalda Qızılca dağlarının otlaq sahələri, qərbində Əpci dərəsi, cənubunda isə Pirəbağdad adlı orta əsr türbəsi yerləşir. Əpci çayı abidənin ərazisindən keçir. Pirəbağdad türbəsinin yaxınlığında “Təpə dibi” adlı hündür bir yer vardır. Bu təpənin uçmuş hissəsinin kəsiyindən ilk orta əsrlərə aid saxsı məmulatı aşkar olunmuşdur. Çox güman ki, burada gözətçi məntəqəsi yerləşmiş və Qalacıqdan cənub tərəfi izləməyə xidmət etmişdir. Yaşayış yerinin ətraflarındakı əlverişli təbii-coğrafi şərait, burada ilk orta əsrlərdə yaşamış əhalinin təsərrüfat həyatında heyvandarlığın və əkinçiliyin əhəmiyyətli rol oynamasına imkan yaratmışdır. Yaşayış yerində 5×5 m ölçüdə qazıntı işləri aparılmış (1974 ildə), onun birtəbəqəli ilk orta əsr abidəsi olduğu müəyyən edilmişdir. Yaşayış yerinin mədəni təbəqəsinin qalınlığı bir metrdir. Qazıntı nətiçəsində mədəni təbəqədən kömür qalıqları, kirəmit parçaları aşkara çıxarılmışdır. Kirəmitlər müxtəlif ölçüdə olub yaşayış binalarının və ictimai binaların üstünü örtmək üçün sərf edilmişdir. Bu arxeoloji materiallar ilk orta əsrlər dövrü şəhər mədəniyyəti haqqında fikir yürütməyə imkan verir. Yaşayış yerində aparılmış qazıntı işi zamanı yanğının izlərinə təsadüf olunmuşdur. Deməli, yaşayış yeri güclü yanğın nəticəsində dağıntıya məruz qalmış və burada həyat kəsilmişdir. Qalacıq yaşayış yerindən aşkar olunmuş maddi-mədəniyyət nümunələrinin müqayisəli şəkildə elmi təhlilinə əsasən abidə 4-8 əsrlərə aid edilir. Tədqiqatçı A.B.Nuriyevin fikrincə, Qalacıq yaşayış yeri ərəblərin Azərbaycana hücumu nəticəsində dağıdılmışdır. Güman ki, yanğını da onlar törətmişlər.
Əyilmiş karpezium
(Carpesium cernuum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Covanni Battista Antonelli
Covanni Battista Antonelli — İtaliyalı hərb memarı. Covvani Antonelli İtaliyanın Qatteo şəhərindən anadan olmuş və İspaniyanın Toledo şəhərində vəfat etmişdir. Əsasən qalaların və hərbi binaların tikintisi sahəsində fəaliyyət göstərmişdir. Covvaninin ən önəmli inşaat işlərindən biri Aralıq dənizi sahilləridə düşmən gəmilərini izləmək üçün tikilmiş müşahidə qüllələridir. Qardaşı Battista Antonellidə özü kimi hərb memarığı ilə məşğul olmuşdur.
Fəaliyyəti
Covvani Antonelli XVI əsrin ikinci yarısında Pireney yarımadası və Aralıq dənizində İspaniya imperiyası üçün hərbi istehkamlar və qalalar inşa etməyə başlayır. Kralın razılığı və rəhbərliyi ilə həyata keçirilən tikinti işləri nəticəsində özünü peşəkar bir memar kimi doğrultmağı bacaran Covvaniyə qısa zamanda daha məsuliyyətli bir iş həvalə olunur.
Yerdiç
Tarixi
Rayondakı Qoytul kəndinin yaxınlığında, Arpaçayın sahilində yerləşir. Kəndin cənubunda qədim qala və qəbiristanlığın qalıqları var. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Ərdiş formasında qeyd edilmişdir.
Kənddə 1831-ci ildə 70 nəfər, 1873-cü ildə 167 nəfər, 1886-cı ildə 234 nəfər, 1897-ci ildə 382 nəfər, 1904-cü ildə 298 nəfər, 1914-cü ildə 327 nəfər, 1916-cı ildə 403 nəfər, 1919-cu ildə 127 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1919-cu ilin sentyabr-oktyabr aylarında kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri deportasiya olunmuş və İrandan köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmişdir. Azərbaycanlılar yurdlarına indiki Ermənistanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra, 1924-cü illərdə qayıda bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1926-cı ildə 94 nəfər, 1931-ci ildə 53 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə 1948–49-cu illərdə azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur.
Toponim türk dilində işlənən "yer, torpaq, ölkə" mənasında işlənən yer (er) sözü ilə "kənar" mənasında işlənən dış, diş (diç) sözünün birləşməsində əmələ gəlib "kənarda olan yer, yaşayış məntəqəsi" mənasını ifadə edir.
Bulbophyllum putidum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti
Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti — Sovet dövründə və müstəqilliyinin ilk illərində Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş təşkilat.
Tarixi
1948-ci ildə cəmiyyətin Rəyasət Heyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilmiş ictimai xadim Rza Quliyev, düz 27 il bu vəzifədə işləmiş və beynəlxalq mədəni əlaqələrin inkişafına və möhkəmlənməsinə böyük töhfə vermişdir. Moskvada yaxşı əlaqələri olan, xarici ölkələrlə mədəni əlaqələri bacarıqla nizamlayan Rza Quliyev çalışırdı ki, Azərbaycanı hər yerdə çox tanısınlar, dünyanın qədim xalqlarından birinin mədəniyyəti və incəsənəti haqqında həqiqəti bilsinlər. Bir sıra ölkələrdə səfərlər zamanı o, öz ictimai işini jurnalist fəaliyyəti ilə əlaqələndirirdi, özü ilə respublikanın həyatı, Azərbaycan xalqının mədəniyyəti, tarixi haqqında materiallar aparırdı. Həmin materialları bu ölkələrin kütləvi informasiya vasitələrinə təqdim edir, orada dərc etdirir, beləliklə, Azərbaycanı bütün dünyada populyarlaşdırır və təbliğ edirdi.
Cəmiyyət ölkə rəhbərliyinin daim diqqətində olmuşdur. Məsələn, Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi Heydər Əliyev xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlıların Ümumittifaq Vətən Cəmiyyətinin və Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyətinin birgə xətti ilə Vətənə daha çox dəvət olunmalarını təklif edirdi.
"Vətənin səsi"
Görülən işlərin ictimailəşdirilməsi üçün 1960-cı ildən cəmiyyətin nəzdində "Vətənin səsi" adlı qəzet nəşr edilmişdir. Xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlılar üçün nəzərdə tutulan "Vətənin səsi" qəzetinin əsas səhifələrində milli təbliğat başlıca yer tuturdu. Bu qəzet vasitəsilə qürbət ellərdəki həmvətənlərə tarixi Vətəndə gedən mədəni, sosial proseslər haqqında məlumatlar çatdırılmışdır.
"Azərbaycan Dünyası"
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 sentyabr 1992-ci il tarixli, 522 nömrəli Qərarı ilə Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyətinin "Azərbaycan Dünyası" Beynəlxalq Əlaqələr Mərkəzinə çevrilməsi qərara alınmışdır. Həmin vaxt cəmiyyətin sədri Nəbi Xəzri idi. O, daha sonra 1992-ci ildən "Azərbaycan Dünyası" Beynəlxalq Əlaqələr Mərkəzi adı altında fəaliyyət göstərən təşkilatın da prezidenti olmuşdur.
Türkiyə
Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi Heydər Əliyev Türkiyədə Azərbaycan tarixi və ədəbiyyatından dərs deyən müəllimlərin respublikaya səfər edərək azərbaycanlıların həyatı ilə, qazanılmış uğurlarla tanış olmalarına, Azərbaycan mənbələri əsasında araşdırmalar aparmalarına şərait yaradırdı. Məsələn, 1981-ci ilin mart ayında Ərzurum Universitetinin müəllimi, Azərbaycan ədəbiyyatından dərs deyən, Mirzə Fətəli Axundovun əsərlərini türk dilinə çevirən Əli Yavuz Akpınarın Azərbaycana gəlib tədqiqat işi aparmasına nəinki icazə verildi, eyni zamanda, bütün xərcləri Heydər Əliyevin göstərişi ilə Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti tərəfindən ödənildi. Bundan sonra Əli Yavuz Akpınar Azərbaycan ədəbiyyatı haqqında dəyərli əsərlər yazmışdır.
İran
1962-ci ilin oktyabrında "Sovet Azərbaycanının Xarici Ölkələrlə Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti"nin xətti ilə Mirzə Fətəli Axundovun anadan olmasının 150 illik yubileyində iştirak etmək üçün dəvət alan görkəmli İran alimi, professor Səid Nəfisi Tehrana qayıtdıqdan sonra "Pəyami Nəvin" jurnalında yubiley haqqında təəssüratlarını səmimi şəkildə bildirmişdir. Həmin məqalədə alim Azərbaycan alimlərinin İran mədəniyyətinə, elminə olan maraq və məhəbbətini də etiraf edərək yazırdı:
"Azərbaycan Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutunun alimlərinin çoxu (qadın və kişi) İran tarixi üzərində də ciddi məşğul olub, elmi tədqiqat işləri aparırlar. Bu barədə çoxlu maraqlı əsərlər yazılmış və tərcümə edilmişdir. O cümlədən mənim "Babək Xürrəmdin" əsərimi də tərcümə etmişlər."
Müəllif məqaləsində Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində fars dilinin tədrisinini yüksək səviyyəsindən də ürək dolusu danışaraq iranlılara Azərbaycan ölkəsinin mədəni əlaqələr sahəsindəki nailiyyətlərini təbliğ edirdi.
Çin
1961-ci ilin fevralında Çin Xalq Respublikası nümayəndələrinin Bakıya üç günlük səfəri Azərbaycan–Çin mədəni əlaqələrinin inkişafına əhəmiyyətli şəkildə təsir göstərdi. Bu səfər zamanı Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyətində bu cəmiyyətin, eləcə də Sovet–Çin dostluğu Cəmiyyətinin Azərbaycan şöbəsi idarə heyətinin üzvləri ilə ÇXR-dan qonaq gəlmiş nümayəndələri arasında mədəni əlaqələrin inkişaf perspektivləri də müzakirə olunmuşdur.
İraq
1971-ci il dekabrın 28-də Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyətində Azərbaycanın elm və mədəniyyət xadimləri ilə səmimi görüş keçirilmiş və bir-birinin işləri, fəaliyyətləri ilə yaxından tanış olduqdan sonra mədəni əlaqələrin bütün mədəni istiqamətlər üzrə inkişafı, möhkəmləndirilməsinin vacibliyi vurğulamışdı. Bundan sonra Dövlət və rəsmi ictimai təşkilatların rəsmi əməkdaşlıq protokol razılaşmaları əsasında Azərbaycan-İraq mədəni əlaqələri prosesində keyfiyyətcə yeni bir inkişaf mərhələsi başladı.
XVI Benedikt
XVI Benedikt (latınca. Benedictus PP. XVI, italyanca. Benedetto XVI, əsl adı Yozef Alois Ratzinger; ) — 265-ci Roma Papası, Roma-Katolik kilsəsi'nin yepiskopu. (19 aprel 2005 - 28 fevral 2013)
2005-ci il aprelin 19-da çağırılmış konklavda Roma Papası seçilmiş, mayın 7-də Müqəddəs Lateranlı İoann bazilikasının sahibi edilmişdir. 1055–1057-ci illərdə Roma Katolik Kilsəsinə başçılıq etmiş II Viktordan sonra ilk alman pontifikdir. Eyni zamanda XVI Benedikt həm Vatikan, həm də Almaniya vətəndaşıdır. Münhen və Freyzinq arxiyepiskopu və kardinalı olmuşdur. Seçkilər zamanı o, İnam Doktrinası Konqreqasiyasının prefekti olmuşdu.
İstefası
Papa 16. Benedikt 11 fevral 2013-cü il tarixində gözlənilmədən istefa etmişdir. Səbəb kimi qocaldığına görə yorulduğunu və işləyə bilməyəcəyini bildirmişdir. Bu xəbər bütün xristian aləmində ajetaja səbəb olmuşdur.
Adi hind quşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Neftçilər metrostansiyası
Neftçilər metrostansiyası — Bakı metrosunda stansiya.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası — Azərbaycan Respublikasının əsas qanunu. 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq referendumu ilə qəbul olunmuşdur.
Tarixi
Azərbaycan Respublikasının 1995-ci ildə qəbul olunmuş Konstitusiyası müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası idi. Məlum olduğu kimi, 1918–1920-ci illərdə 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlətin əsas Qanununu qəbul edə bilməmişdi. Beləliklə, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya quruluşunun tarixi əsasən SSRİ-nin tərkibində olduğu dövrə düşür.
Azərbaycan SSR konstitusiyaları
Azərbaycanın birinci Konstitusiyası 1921-ci ilin mayın 19-da I Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayında qəbul edilmişdir. 1921-ci il Azərbaycan SSR-in Konstitusiyasından sonra respublikada baş verən ictimai siyasi dəyişikliklər nəticə etibarilə 1925, 1927, 1937, 1978 və 1995-ci illərdə yeni konstitusiyaların qəbulunu zəruri etmişdir. Azərbaycan SSR Konstitusiyasının 1921-ci il SSR Konstitusiyasına uyğunlaşdırılmış yeni redaksiyası 1925-ci il martın 14-də IV Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayında qəbul olunmuşdur. Azərbaycan SSR-in 1978-ci ilin aprelin 21-də qəbul edilmiş son Konstitusiyası da əvvəlki Konstitusiyalar kimi SSRİ Konstitusiyasına uyğunlaşdırılmış şəkildə idi. 1978-ci ildə qəbul edilmiş, 1980-ci illərin ikinci yarısından etibarən çoxsaylı əlavə və dəyişikliklərə məruz qalmış və bunun nəticəsində ilkin redaktəyə nisbətən əhəmiyyətli şəkildə dəyişiklikliyə uğrayan Azərbaycan SSR-in Konstitusiyası, 1995-ci il Azərbaycan Respublikası Əsas Qanunu qəbul edilənədək qüvvədə olmuşdur.
1995-ci il konstitusiyası
Yeni Konstitusiya 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul edilmiş və 27 noyabr 1995-ci ildə ümumxalq səsverməsinin nəticələri nəşr edildiyi andan qüvvəyə minmişdir. Konstitusiyalı quruluşun əsaslarını möhkəmləndirərək, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası Azərbaycanı — respublika idarəetmə formasına malik, unitar, demokratik, hüquqi, dünyəvi dövlət kimi müəyyən edir. Konstitusiya özündə ümumbəşəri dəyərləri təsbit etməklə aşağıdakı prinsipləri müəyyən etdi :