cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arnolfini cütlüyünün portreti
Texniki xüsusiyyətləri
Rəsm əsərinin demək olar ki, reflektasiyaedici və minavari səthi — rəssam tərəfindən istifadə edilmiş yeni texniki yanaşmanın nəticəsidir. Tempera sənəntindən fərqli olaraq — yağlı substrat ilə doldurulmuş nazik və şəffaf boya layları bir-birinin üzərinə asanlıqla sürtülürdü. Bu boya ənənəvi tempera boyasından yapışdırıcı və xüsusi maddələrin olması ilə fərqlənir və rənglərin yumşaldılması üçün istifadə olunurdu. Çoxqatlı fələməng məktub tərzi rəng çalarlarının dərinliyini və bolluğunu nail olmağa imkan yaradırdı. Zəngin və parlaq rənglər rəssama baş verən realizmini vurğulamağa və Arnolfini dünyasının maddi bolluğunu və sərvətini nümayiş etdirməyə kömək etmişdir. Van Eyk yağlı boyaların köməyi ilə incəsənət texnikasını daha da təkmilləşdirmişdir. Axar və şəffaf olduğu üçün o temperadan əhəmiyyətli dərəcədə daha uzun müddətə quruyur və rəngin ən incə yeni qatlarını hələ qurumamış səth üzərinə vurmağa imkan yaradır. Məhz yağın köməyi ilə rəssam mənzərəli rəsm əsərində yüksək dərəcəli realizm effektinin yaradılmasına müvəffəq olurdu. Biri digərinin arasından işıqlandırılan rəng qatları, işıq və kölgə oyunları vasitəsi ilə üçölçülü sahənin illüziyasını yaradırlar. Van Eyk mənbəyi evin pəncərəsi olan düz və dalğın işıq effektlərini tabloda məharətlə istifadə etmişdir. Pəncərədən düşən işıq şüaları müxtəlif səthlərin üzərindən realistik tərzdə əks olunur.
Güman edilən taylar
Rəsm əsərinin üst hissəsində əlavə qapağın mövcudluğu və həmin qapağın üzərində çılpaq qadının təsvir olunmasına dair fərziyyəvi fikir bildirilirdi (ehtimal olunur ki, qapağın başlıca süjeti — evlənmiş qadının ənənəvi yuyulması idi). Bu şəkil, tarixçi Bartolomeo Fasionun (en) bildirişinə əsasən, van Eykin işi kimi, kardinal Ottavianinin kolleksiyasında saxlanılırdı, hal-hazırda həmin qapaq itirilmiş hesab edilir. Fasio "De viris illustribus" kitabında onu ən ətraflı qaydada təsvir etmişdir. Həqiqətən, erkən Avropa portretləri bükülən altar obrazları kimi tez-tez taylar və ya qapaqlarla təchiz edilirdilər. Belə bir ehtimal irəli sürmək olar ki, van Eykin fırçasının məhsulu olmuş və nü janrında çəkilmiş itmiş qapaq van Haxt tərəfindən "Kornelius van der Gestin incəsənət kabineti" adlı rəsm əsərində kiçik bir detal olaraq təsvir edilmişdir (1628, Nyu-York, Berq kolleksiyası). Lakin bu digər rəsm əsəri də ola bilərdi, çünki van Haxtın "şəklin daxilindəki şəkil" konsepsiyasının bəzi motivləri Bartolomeo Fasio tərəfindən verilmiş təsviretməyə uyğun gəlmirdi.
Rhodanthe charsleyae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Amerika ağ dovşanı
Amerika ağ dovşanı (Lepus americanus) dovşanlar fəsiləsinin dovşan cinsinə aid məməli növüdür.
Yeməlnmə
Bala dovşanın anasından 30-45 gün süd əmməsi lazımdır. Burada onların kifayət qədər süd əmmələri çox əhəmiyyətlidir, çünki ana südü ilə lazımi immunitet əldə edilər. Balalar bu immunitet ana südündən başqa heç bir qidadan götürə bilməzlər. Burada süd yalnız dovşan südü olmalıdır.
Dovşanların bəslənməsində digər bir məsələ onlara tərəvəz və meyvə vermənin zamanıdır. Bu qidalar sulu qida olduqlarından 3 aylıq yaşdan əvvəl verilmələri uyğun olmaz. Çünki həzm sisteminin inkişafı tam olaraq reallaşmamışdır. Dovşan 3 aylıq olduqdan sonrahəftə 1-2 dəfə bu qidalar verilə bilər.
Uollis və Futuna
Uollis və Futuna — Fransanın dəniz ərazisi
Erkən insanlar
Bu adalarda insan məskənlərinin ən erkən əlamətləri Lapita mədəniyyətindən, eramızdan əvvəl 850-800-cü illər arasındadır. Adalar, Fici və Samoa arasında gedən qayıq trafiki üçün təbii dayanacaq nöqtəsi kimi xidmət edirdi. 15 və 16-cı əsrlərdə Tonqan istilaları zamanı adalar müxtəlif müqavimət və assimilyasiya göstərdi, Futuna Tonqan qədər olan mədəni xüsusiyyətlərini daha çox qorudu, Uollis isə cəmiyyətdə, dilində və mədəniyyətində daha əsaslı dəyişikliklərə məruz qaldı. İlkin sakinlər, adalarda qalalar və digər müəyyən edilə bilən xarabalar tikdilər, bəziləri hələ qismən bütövdür. Şifahi tarix və arxeoloji dəlillər Tonqan işğalçılarının bu quruluşların bəzilərini yenidən ələ keçirdiyini və dəyişdirdiyini göstərir.
Avropalıların məskunlaşmaları
Futuna, ilk olaraq 1616-cı ildə dünyanı gəzdikləri zaman Willem Schouten və Jacob Le Maire tərəfindən Avropa xəritələrinə salındı. Adalara, Niderlandın Hoorn şəhərinə oxşar "Hoornse Eylanden" adını verdilər. Bu daha sonra Fransız dilinə "Isles de Horne" olaraq dəyişdirildi. Uollis (Wallis) adalarının adı isə 1767-ci ildə Tahitini kəşf etdikdən sonra yanlarında üzən İngilis tədqiqatçı Semyuel Uollisin (Samuel Wallis) soyadını daşıyır. Fransızlar, 1837-ci ildə əhalini Roma katolikliyinə çevirən Fransız missionerlərinin gəlişi ilə ərazidə məskunlaşan ilk avropalılardı. 1954-cü ildə müqəddəs kimi canlandırılan Pierre Chanel, Futuna adasının və bölgənin əsas himayədarıdır.
5 aprel 1842-ci ildə missionerlər yerli əhalinin bir hissəsinin üsyanından sonra Fransanın onları qorumasını istədi. 5 Aprel 1887-ci ildə Uollis adasının kraliçası Uvea, 16 Fevral 1888-ci ildə isə Futuna adasının kralı Sigave və həmçinin Alofi adasının kralı Alo da Fransız himayəsi müqaviləsini imzaladılar. O dövrdə adalar Fransız müstəmləkəsi Yeni Kaledoniyanın rəhbərliyi altına alındı.
1917-ci ildə üç ənənəvi krallıq Fransa tərəfindən birləşdirildi və hələ də Yeni Kaledoniya Koloniyasının səlahiyyətində olan Uollis və Futuna Koloniyasına inteqrasiya edildi.
Dənizaşırı ərazilər
1959-cu ildə adaların sakinləri, 29 iyul 1961-ci ildən etibarən qüvvədə olan ayrı bir Fransanın dənizaşırı ərazi olmağa səs verdilər və bununla da Yeni Kaledoniyaya tabeçiliyindən çıxmış oldular.
Coğrafiya
İki əsas ada qrupundan ibarətdir. Bunlardan biri şimal-şərqdəki Uvea ilə Uollis adaları və digəri isə cənub-qərbdəki Futuna və Alofi ilə Horne Adalarıdır. Bu iki adalar icmasının arasındakı məsafə təxminən 200 km-dir. Sakit okeanda təqribi olaraq Yeni Zelandiya ilə Havay adaları arasında yerləşmişdir. Adalar icmasının üç ədəd olan əsas adaları Futuna, Alofi və Uvea vulkanik adalardır və sıx meşələrlə örtülmüşdür. Lakin, enerji məsələsində yaşanan problemlər səbəbi ilə son zamanlarda ağac kəsimləri sürətlənmişdir. Adaların bəzi bölgələri şirin su probleminə görə yaşamağa əlverişli deyildir. Bütün adalarda Tropik iqlim üstünlük təşkil edir. Noyabr ilə aprel ayları arasında hava isti və yağışlı, May və Oktyabr ayları arasında isə sərin və quraq keçir. Adada illik ortalama yağış 2500 ilə 3000 mm arasındadır. Bölgədəki rütubət 80% civarındadır. İllik ortalama istilik isə 26,6 °C-dir. 765 metr ilə Sinqavi, adalar icmasının ən yüksək nöqtəsidir.
Əhali
Əhalinin təxminən üçdə ikisi Uollis Adasında və digər üçtə biri isə Futuna Adasında yaşamaqdadırlar. Əhalinin çox böyük hissəsi polineziyalı olmaqla bərabər, kiçik bir qrup hissəsi isə fransızların soyundan gəlməkdədirlər. Əhali fransız dilindən əlavə olaraq Uollis ya da Futuna dillərini danışmaqdadırlar. Əhalinin təxminən 10%-i fransız dilini ana dili səviyyəsində danışmaqdadırlar. Oxuma-yazma nisbətinin aşağı olduğu adalar icmasında 15 yaşından yuxarı olan əhalinin yarısı oxuyub yaza bilməkdədirlər. 2008-ci ildə əhalinin siyahıya alınmasına görə adada ümumi əhalisi 2003-cü illə müqayisədə 2% azalma göstərərək 13.484 olaraq təyin edilmişdir.
İqtisadiyyat
2005-ci ildə Uollis və Futunanın ÜDM-i bazar məzənnələri ilə 188 milyon ABŞ dolları idi. Ərazinin iqtisadiyyatı ənənəvi yaşayış əkinçiliyi ilə məhdudlaşır, işçi qüvvəsinin təxminən 80% -i dolanışığını kənd təsərrüfatından (hindistan cevizi və tərəvəzlər), heyvandarlıqdan (əsasən donuzlardan) və balıqçılıqdan qazanır. Əhalinin təxminən 4% -i dövlət orqanlarında işləyir. Gəlirlər Fransa hökumətinin subsidiyalarından, Yaponiya və Cənubi Koreyaya balıqçılıq hüquqlarının lisenziyalaşdırılmasından, idxal vergilərindən və Yeni Kaledoniya, Fransa Polineziyası və Fransadakı qürbətçi işçilərin pul köçürmələrindən gəlir. Sənayelərə kopra, əl işləri, balıqçılıq və ağac məhsulları daxildir. Kənd təsərrüfatı məhsullarına hindistan cevizi, çörək meyvəsi, yam, taro, banan, donuz və balıq daxildir. 1991-ci ildə BNP Paribas-ın törəmə şirkəti olan BNP Nouvelle-Calédonie, hazırda ərazidə yeganə bank olan Banque de Wallis-et-Futuna törəmə şirkətini qurdu.
Welltec
Karotaj və perforasiya sistemindən plug çəkmə/qurma,valve manipulyasiya, təmizləyici, frizləmə və daha çox mexaniki xidmətlər arasında dəyişir.
Tarix
Welltec şirkətinin təsisçisi və baş icraçı direktoru Jorgen Hallundbek, Danimarkanın Texniki Universitetində məzun olan bir şagird isə Well Tractor arxasında fikir yaradıb. İdeya alətlərin ötürülməsi və neft və qaz quyularında müdaxilələr aparmaq üçün lazım olan böyük və bahalı avadanlıqların məhv edilməsindən ibarət idi. Yaxşı Tractor operatorları neft və qaz quyusunun üfüqi hissəsinə çatmağı və standart elektriksel kabelin istifadə edərək sapmış hissələrin keçməsini təmin etmişdir. Ümumiyyətlə, quyular 60 ° -dən yuxarı bir meyl əldə edildikdə kənar sayılırlar. Daha əvvəl üfüqi və sapmış quyulardakı müdaxilələr uzun və bahalı bir proses hesab edilmişdir.
Neft və qaz sənayesində yeni texnologiya uğursuzluq xərcləri səbəbindən asanlıqla qəbul edilmir. Çoxmillətli neft şirkəti Shell, yeni texnologiyaların geniş qəbulu nail olmaq üçün 20-30 il tələb etməsini qiymətləndirdi. "Well Tractor" 1996-cı ildə Şimal dənizində dənizdə Norveçdə baş verən bir əməliyyatla ilk işini icra etdi.
2003-cü ildə şirkət operatorlara birbaşa podratçı olmağı üçün sub-podratçıdan başqa xidmət şirkətlərinə keçdi.
Bu gün Welltec, Danimarkanın Allerød şəhərində yerləşən Ümumi Mərkəzin daxil olduğu 45-dən çox ofis və xidmət obyektinə malikdir.
Welltec, beynəlxalq neft və qaz şirkətlərinə qazma və qiymətləndirmə mərhələsindən tamamlanma və istehsal mərhələlərinə qədər bir sıra xidmət göstərir. Xidmətlər teleferikdə verilir. Mülkiyyət texnologiyası Allerød mərkəzində hazırlanmış və istehsal edilmişdir.
Xidmətlər müxtəlif növ növləri və mühitlərdə problemləri həll edir. Welltec texnologiyası şaquli, üfüqi, sapma və texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş quyularda tətbiq olunur. Çətin şərtlər ola bilər quyu belə dərin, sualtı, uzun zəngin, yüksək gəlir, ağır neft, Arctic şərait və qeyri-ənənəvi qaz mühit kimi.
Wireline texnologiyası, neft və qaz sənayesində çox adamın inkişaf potensialı ilə diqqət mərkəzində olduğunu və Welltec illər ərzində texnologiya portfelini genişləndirdi. Çox xidmətlər qazma vasitələrini və ya müdaxilə vasitələrini bir müdaxilənin lazım olduğu yerə istənilən nöqtəyə çatdırdığı Yaxşı Tractor ilə həyata keçirilir. Originally Well Tractor bir alət konveyor kimi dizayn edilmişdir, lakin bu gün də müdaxilələr edə bilər.
İlk növbədə, Well Tractor Welltec-in alət portfelini formalaşdırdı, lakin 2003-cü ildə texnologiya portfelinə mexanik aşağı çuxur xidmətləri əlavə edildi. Bu müdaxilə xidmətləri valf manipulyasiyası, ölçülü frezeleme, tıxanların qəbulu və çəkilməsi, frezeletmə fişləri və qum tutma kimi elektrikli telli əməliyyatlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu günə qədər Welltec müxtəlif sahələri olan yeddi alət hazırlamış və istehsal etmişdir. Wireline Well Tractor'dan başqa bir qaynaqlı boru krani traktor istehsal olunub, bununla yanaşı, kabellər üzərində işləyən maye idarə olunur. Mexanik aşağı çuxur xidmətləri Well Stroker, Well Key, Yaxşı Təmizləyici, Well Miller və Welltec Release Qurğusundan ibarətdir. Bütün alət adları Welltecin qeydiyyatdan keçmiş ticarət nişanlarıdır.
Elm və texnologiya tarixi
Elm və texnologiya tarixi - Təbii aləmi necə başa düşməyi tədqiq edən sahə (elm) və bunu necə manipulyasiya etmək bacarığı (texnologiya) əsrlər boyu dəyişmişdir. Bu akademik nizam intizam elmi innovasiyaların mədəni, iqtisadi və siyasi təsirləri tədqiq edir.
Avstraliya
Sidney Universiteti tələbələr və aspirantlar üçün Təbiət elmləri fakültəsində tarix və fəlsəfə elmləri bölməsi tərəfindən aparılan tarix və fəlsəfə elmləri üzrə proqramlar təklif edir.
Belçika
Lyej Universitetində elm və texnikanın tarixi mərkəzi adlı kafedra var.
Hindistan
Elm və texnikanın tarixi Hindistanda yaxşı inkişaf etmiş sahədir. Ən azından 3 nəsil alimləri qeyd etmək olar. Birinci nəsil alimlərinə D.D.Kosambi, Carmpala, Debiprasad Çattopadxyay və Rəhmanı aid etmək olar. İkinci nəsil əsasən Aşis Nandi, Dipak Kumara, Dxruv Rayna, S,İrfan Habib, Şiv Vişvanathan, Qyan Prakaş, Stena Lurdsvami, V.V.Krişna, İtti Abraham, Riçard Qrouv, Kavita Filip, Mira Nanda və Rob Anderson aid edilir. Abha Sur və Caxnavi Falkey kimi alimlərin aid olduğu üçüncü nəsil də meydana çıxır.
Üüreq-Nuur
Monqolustanın Uvs aymagına aid olunur və ölkənin turizm yerlərindən biri sayılır.
Bandai Namco Entertainment
Bandai Namco Entertainment Inc. (BNEI) yapon videooyun qurucusu və yayımlayan şirkətdir. Şirkət həmçinin videolar, musiqi və digər əyləncə məhsulları istehsal etmişdir. Şirkətin qərargahı Tokionun Minato rayonunda yerləşir. Beynəlxalq filialları müvafiq olaraq Kaliforniya ştatının Santa-Klara şəhərində və Fransanın Lion şəhərində yerləşir.
Iris munzii
(Iris munzii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Zeytunyarpaq gəvən
(Astragalus oleifolius) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Bu bitki ilk dəfə Azərbaycanın şərq hissəsində təsvir edilmişdir.
Botaniki təsviri
10 sm hündürlükdə, yarpağını tökən koldur. Yarpaqları 3–3,5 sm uzunluqda olub, 8–14 cüt yarpaqcıqdan ibarətdir.
Ekologiyası
Orta dağ qurşaqlarında, daşlıqlarda, bəzən az və ya çox rütubətli yamaclarda yayılmışdır.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da dağətəyi zonalarda yayılmışdır.
İstifadəsi
Tərkibində qatran vardır. Dekorativ əhəmiyyətlidir.
Sofinin dünyası (kitab)
Sofinin dünyası (Norveçcə: Sofies verden) 1991-ci ildə Norveç yazıçısı Yusteyn Qorder tərəfindən yazılmış roman. Roman Norveçdə yaşayan Sofi Amundsen adlı yeniyetmə qız və onu fəlsəfə tarixi ilə tanış edən Alberto Knoks adlı ortayaşlı filosofdan bəhs edir.
Sofinin dünyası orijinalda norveç dilində yazılmış və bestsellerə çevrilmişdi. Roman sonralar 53 dilə tərcümə olunmuş və 3 milyondan çox tirajla çap edilmişdir. Roman yazıçı Günel Mövlud tərəfindən Azərbaycan dilinə də tərcümə edilmişdir. Bu, ölkədən kənarda böyük uğur qazanmış Norveç romanlarından biridir. Roman əsasında film çəkilmiş və kompüter oyunu yaradılmışdır.
Məzmun
Sofi Amundsen 1990-cı ildə Norveçdə yaşayan 14 yaşlı qızdır. O, anası və Şerekan adlı pişiyi, bundan başqa, balıq, tısbağa və iki tutuquşusu ilə birlikdə yaşayır. Onun atası neft tankerində kapitan işləyir və ilin çox hissəsini evindən uzaqda olur. Əsər Sofinin öz poçt qutusundan Hilde Moller Knaqa göndərilmiş iki anonim məktub tapması ilə başlayır. Birinci sual: "Sən kimsən?", ikinci sual isə "Dünya necə yaranıb?" idi. Tezliklə o, bir yığın məktub alır və beləcə fəlsəfə kursuna başlayır. Bu sirli ünsiyyətlə Sofi 50 yaşlı filosof Alberto Knoksun tələbəsi olur. Başlanğıcda o, Sofi üçün tamamilə gizli qalır, lakin sonralar özünü aşkarlamağa başlayır. Məktublar və bağlama ondan göndərilir, lakin məktuba poçt markası vurulmur. Bunlar Birləşmiş Millətlərin Livanda yerləşən sülhməramlı ordusunun mayoru Alberto Knaq adlı birisi tərəfindən göndərilir. Alberto ona fəlsəfə tarixini öyrədir. O, fəlsəfə haqda Sokrataqədərki filosoflardan Jan Pol Sartra qədər substantiv və anlaşılan məlumatlar alır. Fəlsəfə dərsləri boyunca Sofi və Alberto, ilahi güc kimi görünən Alberto Knaqın sirrini çözməyə çalışırlar. Sofi qədim kilsədə rahib paltarı geyinmiş Albertonun mühazirələrindən orta əsr fəlsəfəsini, Fransız kafesində isə Sartr və Simona de Bovuarı öyrənir. Müxtəlif fəlsəfi suallar və səbəb metodları Sofinin qarşısına qoyulur və o, şəxsən özü onların öhdəsindən gəlməyə çalışır. Knoks fəlsəfi məktublarından əvvəl "Niyə leqo konstruktoru dünyanın ən ağıllı oyuncağı hesab edilir?" kimi sualları göndərir. Alberto Sofini Ellinizm sivilizasiyasından Xristianlığın yüksəlişinə aparır və onun orta əsrlərdəki Yunan düşüncəsi ilə qarşılıqlı əlaqəsini göstərir. Kursun sonlarına yaxın o, Renessans, Barokko, Maarifçilik və Romantizm dövrlərindən və filosoflarından danışır.
Fəlsəfə ilə qarışıq yeniyetmə romanı da - Sofinin anası və rəfiqəsi Coanna ilə münasibətləri - məzmunun bir hissəsidir. Bu, əsas süjet xətti deyil, lakin hadisələrin inkişafına xidmət edir. Corc Berkli ilə tanışlıqdan sonra romanın gələcək inkişafı sirli Hildeyə dəyişilir. Sofi və Albertonun dünyası Albert Knaqın qızı Hildenin 15-ci doğum gününə hədiyyə kimi yazdığı ədəbi əsər aşkar edildikdən sonra üzə çıxır.
Roman Hildenin hekayəsi ilə davam edir. Hekayələr Hilde və Sofinin fəlsəfi düşüncələrinin böyüməsi ilə bir-birinə qarışır. Alber Knaq Sofinin həyatına müdaxilə etməyə davam edir, Alberto ona fəlsəfə haqda öyrətdiklərini tətbiq etməyə kömək edir. O, izah edir ki, bu öz dünyasını dərk etmək üçün yeganə yoldur. Bu arada Albertonun dərsləri Hildeyə Sofinin dünyasını anlamaqda kömək etdi. Bu, Sofinin güzgüdə hər iki gözünü qırpmasını görməsi, yaxud həqiqətən də, Sokrat və Platonu görməsi kimi elmi mümkünsüzlüklərlə bağlantıdır. Hildenin atası tərəfindən yazılmış kitabı Sofi və Albertonun yoxa çıxması ilə başa çatır.
İcma
İcma (Ərəbcə: إجماع) — bir İslam hüququ termini.
Rhodanthe chlorocephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İcma
Ümumi məlumat
İcma – lüğətdə bir işə əzm etmək və bir mövzuda həmfikir olmaq mənasına gəlir. İslam hüquq terminalogiyasında isə Məhəmmədin ümmətindən olan müctəhidlərin Peyğəmbərin vəfatından sonrakı hər hansı bir dövrdə şəri-əməli bir hökm haqqında həmrəy olmalarıdır. Bu tərifə görə icmada aşağıdakı şərtlər olmalıdır: Müctəhid olmayanların ittifaqı dini bir dəlil sayılmaz. Müctəhid dəlillərdən dini-əməli hökmlər çıxarma mövzusunda bilik və qabiliyyətə malik olan kəsdir. Müctəhidlərin yekdilliyi, dini-əməli bir məsələnin hökmü üzərində ilk fikir birliyi meydana gələn zaman əsas alınır. Odur ki, daha sonra fikir dəyişdirməklə icma pozulmaz. Dinə aid olmayan mövzularda fikir birliyi icma sayılmaz.
İcmanın bir dəlil olması Kitab və Sünnə dəlillərinə əsaslanır. Belə ki, Qurani-Kərimdə belə buyurulur: “Hər kəs özünə doğru yol aşkar olandan sonra Peyğəmbərdən üz döndərib möminlərdən qeyrisinin yoluna uyarsa, onun istədiyi (özünün yönəldiyi) yola yönəldər və Cəhənnəmə varid edərik. Ora necə də pis yerdir.” İcmanın dəlil olduğunu göstərən hədisi-şəriflər də vardır: “Müsəlmanların yaxşı hesab etdikləri şey Allah qatında da yaxşıdır.” “Ümmətim zəlalət üzərində birləşməz.” hədisləri bunlardandır.
İcma sərih, sükuti və məsələnin müəyyən qismi üzərində eyni fikirləri səsləndirmək olmaqla üç qismə bölünür. Sərih icma; bir əsrdəki hər bir müctəhidin icma mövzusu olan məsələyə dair fikrini açıq-aşkar ifadə etdiyi icmadır. Sükuti icma; hər hansı bir əsrdə, ictihad etmə iqtidarına sahib olan kəs, müəyyən bir fikir ortaya qoyar, bu fikir digər müctəhid ya da müctəhidlərə çatar onlar da qəbul və ya rədd olmaqla hər hansı rəy bildirməsələr, o məsələdə “susma yolu ilə (sükuti) icma” meydana gəlmiş hesab olunur. Məsələnin bir hissəsində icmaya gəlincə, məsələn; ölənin qardaşları ilə birlikdə varis olan babanın (ata tərəfdən baba), qardaşları mirasdan məhrum edəcəyini iddia edən səhabələr olduğu kimi, babanın üçdə birdən az olmaqla varis olacağını iddia edən səhabələr də vardır. Odur ki, hər iki halda da miqdarı dəyişməklə birlikdə babanın varis olacağı mövzusunda həmfikirdirlər.
Qaraçay-balkar dili
Qaraçay-balkar dili — türk dillərindən biri.
Medal
thumb|Medal Nişan və ya Medal — dövlət, cəmiyyət və ya ictimai təşkilat qarşısında xüsusi xidmətlərin mükafatlandırılması və ya hansısa yubiley münasibətilə insanların təltif edilməsi üçün üstü qabarıq şəkilli və səbəbi göstərilən yazısı olan metallik (çox zaman dairəvi) nişan. Medalın üz (avers) və arxa (revers) tərəfi olur. Bir sıra hallarda arxa tərəfində medalın sıra nömrəsi qeyd edilir.
Bir çox hallarda medallar kolodkaya (üzərinə xüsusi rəngli parça sarınmış metal lövhə) bərkidilir. Medalların əksəriyyəti arxasındakı iynə ilə sinədən yuxarı paltara bərkidilir.
Həmçinin:
Maraqlı faktlar
Böyük Britaniya qanunlarına görə hökumətin razılığı olmadan Britaniya tələbələri xarici ölkələrin dövlət mükafatlarını qəbul edə bilməzlər.
Şahzadə Mehmed (II Bəyazidin oğlu)
Şahzadə Mehmed (d. 9 avqust 1487 — ö. dekabr 1507) — II Bəyazidin Fərahşad Xatundan doğulan oğludur. 1489-cu ildə Kəfə sancaqbəyi təyin edilmişdir.
Krım xanı Məngli Gəray həm səltənətini gücləndirmək, həm də Osmanlıda davam edən taxt mübarizəsində yer almaq məqsədilə şahzadələrdən birinə yaxınlaşmaq niyyətində idi. İlk seçimi Sultan Bəyazidin ən kiçik oğlu və Krım yaxınlığındakı Kəfədə sancaqbəyi olan Şahzadə Mehmed oldu. Gəlinən qarşılıqlı razılığa əsasən, Ayşə Xatun 1504-cü ildə Şahzadə Mehmedlə nigahlandı. Bəzi mənbələrə görə, şahzadənin Fatma xanım Sultan (ö. 1566) adlı yeganə övladı məhz bu nigahdan dünyaya gəlmişdir. Ancaq taxt mübarizəsinin qızğın ərəfəsində ikən Şahzadə Mehmed 1507-ci ildə anidən vəfat etdi. Üstəlik onun taxt mübarizəsini davam etdirəcək bir oğlu da yox idi. Bu səbəblə yeni evlilik sazişi bağlananadək Ayşə Xatun Krıma geri qaytarıldı. Şahzadə Mehmedin cənazəsi Bursaya aparıldı və Sultan Murad Hüdavəndigarın türbəsinə dəfn edildi.
Bu səbəblə, Məngli Gəray qurulan bu ittifaqı davam etdirmək məqsədilə, qızını bu dəfə də Sultan Bəyazidin Trabzonda sancaqbəyi olan oğlu Şahzadə Səlimlə evləndirmək istədi. Üstəlik Şahzadə Səlimin bir varisi və taxt iddiasını dəstəkləyən güclü müttəfiqləri vardı. Ancaq bu müttəfiqlərinin dəstəyinə baxmayaraq, Şahzadə Səlim 1511-ci ilin avqustunda Çorlu yaxınlığında atasına məğlub oldu və az sayda adamıyla birlikdə Kəfəyə, ordan isə Krıma qaçdı. Burada ikən Məngli Gərayın ittifaq təklifini qəbul etdi və atasının etirazlarına baxmayaraq xanın qızı Ayşə Xatunla nigahlandı.
Şahzadə Qorqud
Şahzadə Qorqud — 8. Osmanlı sultanı II Bəyazidin oğlu, Osmanlı şahzadəsi.
Andradit
Andradit (Portuqaliya mineraloqu J. B. di’Andra-i-Silvanın şərəfinə adlandırılmışdır) – qranatlar qrupuna aid geniş yayılmış mineral.
Kimyəvi tərkibi Ca3Fe2(SiO4)3. Çox vaxt titan qarışıqlı olur. Kubik sinqoniyada kristallaşır. Süxurlarda möhtəvilər şəklində və dənəvər formasında rast gəlinir. Rəngi sarı, qonur, qonuru-qırmızı, qara və s. Yaşıl, yaxud qızılı-yaşıl növü (demantoid) qiymətli daşdır. Güclü şüşə parıltısına malikdir. Sərtliyi – 6,5–7, sıxlığı 3800–3900 kq/m³. Skarnlar üçün tipik mineraldır. Həmçinin qələvi intruziv süxurlarda və karbonatitlərdə rast gəlinir. Abraziv materialdır. Saf növləri bəzək daşı kimi işlədilir. İsveçdə, ABŞ-da, RF-də (Ural), Orta Asiyada, Azərbaycan Respublikasında (Daşkəsən) və s. yerlərdə yataqları var.
Şahzadə Qorqud
Atasının səltənət illərində
left|thumb|Şahzadə Qorqudun əlyazması olan [[Quran nüsxəsi]] Atasının İstanbula gəlişi və səltənəti ələ almasından sonra bir müddət İstanbulda qalan Şahzadə Qorqud 1483-cü ilin dekabrında Manisa sancaqbəyi təyin edildi və anasıyla birlikdə Manisaya yola düşdü. 1502-ci ilin ortalarına qədər bu vəzifədə qalan Şahzadə Qorqud bu müddət ərzində gəlirlərinə yeni əlavələr istəmiş, Manisa havasının səhhətinə pis təsir etdiyini bəhanə edərək atasından Berqama qalasını da tələb etmişdir. Bu müddət ərzində Midilli adasına tərtiblənən səfərə əsgər yollamışdı. Ancaq böyük qardaşı Şahzadə Əhmədin və tərəfdaşı sədrəzəm Əli Paşanın səyləriylə Şahzadə Qorqud 1502-ci ildə Manisadan alınaraq Antalya sancaqbəyliyinə göndərildi. Bu səbəblə küsən oğluyla münasibətləri yaxşılaşdırmaq istəyən Sultan Bəyazid oğluna bir çox yeni mülklər versə də, Şahzadə Qorqud yenidən Manisaya qaytarılmağı tələb etdi. Ancaq bu tələbləri yerinə gəlmədi və Antalya qalasına çəkilərək bütün taxt hüquqlarından imtina etdi. Qalan ömrünü elmlə məşğul olacağını bildirən Şahzadə Qorquda keçmiş Anadolu qazəsgərlərindən Ələddin Əli Əfəndi məsləhətçi olaraq göndərildi. Atasının göndərdiyi qazəsgərə taxta çıxmaqdan imtina etdiyini, həcc ziyarətinə getdikdən sonra qalan ömrünü elmlə məşğul olacağını bildirdi.
Ancaq atasının səylərinə baxmayaraq, Şahzadə Qorqud 87 köləsi, 49 xidmətçisi və inşa etdirdiyi 5 gəmiylə 11 may 1509-cu ildə Misirə yola düşdü. Qahirədə Məmlük sultanı Qansu Qavri tərəfindən mərasimlə qarşılansa da, həcc ziyarətinə gedə bilmədi və burada 14 ay boyunca güclü nəzarət altında qaldı. Məmlük sultanının məsləhətlərindən sonra 11 iyul 1510-cu ildə Antalyaya dönən Şahzadə Qorqud atasına və o əsnada İstanbulda yaşayan bacısı Ayşə Sultana yazdığı məktublarda səhhətinin pis olduğunu və Manisada yaşamağı tələb etdi. Əks təqdirdə yenidən Misirə gedəcəyini və ya Rodos adasına sığınacağını bildirdi. Tələblərinin qəbul edilməməsinin ardından paytaxtın icazəsi olmadan 1511-ci ilin martında Antalyanı tərk edərək Manisaya getdi. Bu əsnada bölgədə baş verən Şahqulu üsyanını yatırmaq məqsədilə yenidən Manisa sancaqbəyliyinə təyin edildi. Böyük qardaşı Şahzadə Əhməddən çəkinən Şahzadə Qorqud taxt mübarizəsində kiçik qardaşı Şahzadə Səlimi dəstəklədi və tez-tez onunla məktublaşdı. Ancaq Şahzadə Səlimin atasıyla münasibətlərinin pisləşməsi, Şahzadə Əhmədin İstanbul yaxınlığına gələrək geri dönməsi, Qaramanda qardaşı Şahzadə Şahənşahın oğlu Mehmedin özbaşına hərəkətləri onu daha da təlaşlandırdı. Can qorxusuna düşən Şahzadə Qorqud yanına bir neçə adam alaraq gizlicə İstanbula gəldi və burada yeniçərilərə sığındı.
Yeniçərilərdən gözlədiyi dəstəyi almayan Şahzadə Qorqud səltənət istəmədiyini, qardaşı Şahzadə Əhmədin taxta çıxmasına mane olmaq niyyətində olduğunu, atasının gizlicə ona göndərdiyi pulları ələ keçirərək yeniçərilərə paylayacağını elan etdi. 6 aprel 1512-ci ildə atasıyla görüşən Şahzadə Qorqud ona da öz niyyətini bildirdi və qardaşı Şahzadə Səlimi dəstəklədiyini bildirdi. Qardaşının İstanbula yaxınlaşmasının ardından Çəkməcədə onu qarşılayan Şahzadə Qorqud Ədirnəqapıya qədər onunla birlikdə gəldi. Ancaq cülus mərasimini gözləmədən gizlicə yenidən Manisaya qayıtdı.
Son illəri
thumb|[[Muradiyə külliyəsindəki məzarı]] Manisada qaldığı müddət ərzində qardaşı Sultan Səlimə bağlılığını bildirən Şahzadə Qorqud yazdığı məktublarda onu dəstəklədiyini, qaçıb gizlənən qardaşı Şahzadə Əhmədin ona ittifaq təklif etdiyini bildirdi. Ancaq paytaxtdakı dövlət adamlarının ona yazdığı səltənətə dəvət məktublarına müsbət cavab verməsinin ardından, Sultan Səlim 10 min nəfərlik birliklə Manisaya yürüdü. Qardaşının hücuma keçdiyini öyrənən Şahzadə Qorqud Manisanı tərk etdi və Misirə yola düşmək üçün Antalyaya qaçdı. Ancaq burada ələ keçirildi və Bursaya aparılarkən qapıçıbaşı Sənan ağa tərəfindən boğularaq öldürüldü (13 mart 1513). Cənazəsi Bursaya aparıldı və 17 martda Orxan Qazi türbəsinə dəfn edildi. Daha sonra isə məzarı Muradiyə külliyəsində digər qardaşı Şahzadə Əhməd üçün inşa edilən türbəyə daşındı.
Siyasi fəaliyyətiylə yanaşı, elmi və ədəbi fəaliyyətiylə də tanınan Şahzadə Qorqud "Harimi" təxəllüsüylə ərəbcə şeirlər yazmışdır. Fərahşad və Fatma adlı 2 qızının, özündən öncə vəfat edən bir neçə oğlunun olduğu bilinir. Oğullarından birinin 1504-cü ildə vəbadan vəfat etdiyi bilinir. Qızlarından Fərahşad Sultan saray katiblərindən Mehmed Bali Əfəndiylə evləndirilmişdir.
Rhodanthe citrina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Iris pseudopumila
(Iris pseudopumila) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum apoense
(Bulbophyllum apoense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum apoense növü Filippin üçün endemik növdür.
Transaksiya xərcləri
Transaksiya xərcləri - mübadilə prosesində mülkiyyət hüququnun bir tərəfdən digərinə verilməsi ilə bağlı olan xərclərdir.
Əsli dəlillər
Əsli dəlillər (Ərəbcə: أصول الفقه Üsul ül-Fiqh), bir İslam hüququ yəni fiqh termini.
Transaksiya xərcləri
İlk dəfə iqtisadi ədəbiyyatda transaksiya xərcləri termini Nobel mükafatı laureatı R.Kouz tərəfindən işlədilmiş və müasir institusional nəzəriyyədə geniş tətbiqini tapmışdır. Transaksiya xərclərinin 5 əsas növü mövcuddur:
Əsli dəlillər
Ümumi məlumat
Əsli dəlillər termini və içində saxladığı alt başlıqlar, Şər'i dəlillərin bir qismini əhatə edir. Şər'i dəlillərin digər qismi isə fər'i dəlillərdir.
Transaksiya xərcləri
1. İnformasiyanın əldə edilməsi ilə bağlı xərclər;
Əsli dəlillər
Ümumi məlumat
Əsli dəlillər dörd yerə ayrılır, bunlar:
Transaksiya xərcləri
2. Müqavilələrin və danışıqların aparılması ilə bağlı xərclər;
Əsli dəlillər
Ümumi məlumat
Bu dörd əsli dəlildən, ilk ikisi yəni Qur'an və Sünnət, vəhy dayanan yəni İslam dinindəki naslara dayanan dəlillərkən digər ikisi yəni icma və qiyas isə vəhy təməlli olmayıb ağli olmaqla bərabər İslami naslar ilə ilişkilidir.
Transaksiya xərcləri
3. Qiymətləndirmə və gözləmə effekti ilə bağlı xərclər;
Əsli dəlillər
Kitab
Kitab Allah-Təalanın Elçisi Məhəmmədə ərəbcə endirdiyi, müshəflərdə yazılaraq bizə qədər təvatür yolu ilə çatmış, Fatihə surəsi ilə başlayıb Nəs surəsi ilə qurtaran Qurani-Kərimdir. Üstün tutulan rəyə əsasən “qa-ra-ə” feilindən məsdərdir və kök mənası oxumaq, toplamaq və bir araya gətirməkdir. Quran yalnız bir etiqad, ibadət və əxlaqi kitab deyil, həm etiqad və ibadət, həm də insanlararası sosial-iqtisadi məsələləri ümumi prinsiplərlə tənzimləyən bir kitabdır.
Transaksiya xərcləri
4. Mülkiyyət hüququnun qorunması ilə bağlı xərclər;
Əsli dəlillər
Kitab
Ayələrdə belə buyurulur: “…Biz Quranı sənə hər şeyi (dini hökmləri, halal-haramı, günahı və savabı) izah etmək üçün, müsəlmanlara (və ya Allahın vəhdaniyyətini qəbul edən bütün insanlara) da bir hidayət, mərhəmət və müjdə olaraq nazil etdik!”[1] “…Biz Kitabda (Quranda) heç bir şeyi nəzərdən qaçırmadıq (əskiltmədik).”[2]
Qurani-Kərim Məhəmmədə (s.ə.s) ilk dəfə 610-cu ildə təfəkkür və ibadət üçün getdiyi Hira mağarasında, Ramazan ayının qədr gecəsində nazil olmağa başlamış, Cəbrayıl (ə.s) vasitəsilə 22 il 2 ay 22 gündə tamamlanmışdır.
Transaksiya xərcləri
5. Opportunist fəaliyyətlə bağlı xərclər.
Transaksiya xərcləri mübadilə prosesinə qədər, mübadilə prosesində və ondan sonra baş verə bilər.
Əsli dəlillər
Kitab
İlk nazil olan ayələr bunlardır: “(Ya Peyğəmbər! Qurani-Kərimi bütün məxluqatı) yoxdan yaradan Rəbbinin adı ilə (bismillah deyərək) oxu! O, insanı laxtalanmış qandan yaratdı. (Ya Peyğəmbər!) Oxu! Sənin Rəbbin ən böyük kərəm sahibidir! O Rəbbin ki, qələmlə (yazmağı) öyrətdi. (O Rəbbin ki) insana bilmədiklərini öyrətdi.”[3] Son ayə isə vida həccində zilhiccənin doqquzuncu günü nazil olmuşdur. Bu ayə isə: “…Bu gün dininizi sizin üçün kamil etdim, sizə olan nemətimi (Məkkənin fəthi, islamın mövqeyinin möhkəmlənməsi, Cahiliyyət dövrünün bir sıra zərərli adətlərinin aradan qaldırılması və i. a.) tamamladım və sizin üçün din olaraq islamı bəyənib seçdim…”[4] ayəsidir. Abdullah ibn Abbasa görə (r.anhumə) görə, bu ayə daha sonra nazil olmuşdur. “Allaha tərəf qaytarılacağınız gündən qorxun! (O gün) hər kəsə gördüyü əməlin əvəzi veriləcək və (haqsız yerə) zülm olunmayacaqdır!”[5]
On üç il davam edən məkkə dövründə nazil olan ayələrdə daha çox axirətlə bağlı məlumatlar var idi. İnsanlar İslama öyrəşdikdən sonra halal və haramla əlaqədar ayələr enmişdir. Ayələrin əksəriyyəti ya bir sual, ya da bir hadisə nəticəsində nazil olurdu. Buna “əsabun-nüzul” (nazil olma səbəbləri) deyilir. Quran nazil olduqca, Allahın Elçisi nazil olan ayələri vəhy katiblərinə yazdırır və hansı ayənin hara yazılacağını deyirdi. Ayələrin sıralanmasının vəhyə istinadı mövzusunda hamı həmrəydir. Surələrin sıralanmasının vəhyə əsaslanması isə qüvvətli fikirdir.
Sünnə
Peyğəmbərin söz, əməl və təqrirləri bütövlükdə sünnə adlanır. Sözlə bağlı sünnəyə örnək: “Bir kimsə yataraq və ya unudaraq namazını ötürərsə, xatırladıqda qılsın.”[6] Əməli sünnəyə örnək: “Mən namazı necə qılıramsa siz də eynilə mənim kimi qılın.”[7] Təqriri sünnə; Peyğəmbərin gördüyü və ya eşitdiyi bir işi iqrar (təsdiq, təsvib) və qəbul etməsidir. Səfər əsnasında su tapa bilmədiyi üçün təyəmmümlə namaz qılan bir səhabənin namazdan sonra su tapmasına bamayaraq, namazını yenidən qılmaması və Peyğəmbərin onu təsdiqləməsi bunun ən məşhur nümunələrindəndir.
Fiqhdə Qurani-Kərimdən sonra ikinci mənbənin Sünnə olduğuna alimlər həmfikirdir. Sünnənin dini mövzularda bir dəlil olması, müxtəlif ayələrlə sabitdir. Bəziləri bunlardır:
“…Peyğəmbər sizə nə verirsə, onu götürün; nəyi qadağan edirsə, ondan əl çəkin…”[8] ”Amma, xeyr! (Ya Rəsulum!) Rəbbinə and olsun ki, onlar öz aralarında baş verən ixtilaflarda səni hakim (münsif) təyin etməyincə və verdiyi hökmlərə görə özlərində bir sıxıntı duymadan sənə tam bir itaətlə boyun əyməyincə, (həqiqi surətdə) iman gətirmiş olmazlar.”[9] ”Peyğəmbərə itaət edən kimsə, şübhəsiz ki, Allaha itaət etmiş olur…”[10]
Sünnənin Qurani-Kərimdə dörd funksiyası vardır: a.Mübhəm və mücməl olan ayələri izah edir. b.Ümumilik bildirən hökmləri təxsis edib xüsusiləşdirir. c.Nasix və mənsuxu bildirir. d. Quranda olmayan bir sıra hökmlər qoyur. Məsələn, namaz və zəkat əmrlərinin tətbiqi sünnə ilə müəyyən edilmişdir; uzunqulaqların və vəhşi quşların ətinin qadağan edilməsi həmçinin sünnə ilə bildirilmişdir.[13]
Hədis rəvayət edənlərin sayına görə; mütəvatir, məşhur və ahad olmaqla üç qismə bölünür. Ahad xəbər də öz növbəsində səhih, həsən və zəif kimi qismlərə bölünür.
Mütəvati hədis; yalan söyləmək mövzusunda birləşmələri mümkün olmayan topluluq tərəfindən rəvayət edilən hədislərdir. “Kim bilə-bilə mənə yalan söz isnad edərsə, atəşdəki yerinə hazırlansın”[14] hədisini yüzdən çox səhabə rəvayət etdiyi kimi, “Vay (dəstəmazda quru qalan) topuqların atəşdəki halına!”[15] hədisini on iki səhabə rəvayət etmişdir. Əməli sünnələr arasında mütəvatir olanı çoxdur.. Dəstəmaz, namaz və həccin yerinə yetirilmə tərzi kimi. Mütəvatir hədisin sabit olması qətidir, ona əməl etmək fərzdir və Quran ayələrindən ümumilik ifadə edən təxsis və mütləqi də təqyid edir.
Məşhur hədis; Rəsulullahdan (s.ə.s) bir neçə səhabənin rəvayət etdiyi, hicri ikici və üçüncü əsrdən etibarən təvatür dərəcəsində rəvayət edilən hədislərdir. Məsələn, “Əməllər niyyətlərə görədir…” hədisini Peyğəmbərdən ilk illərdə yalnız Ömər rəvayət etmiş, daha sonra bunu təvatür dərəcəsinə çatan miqdarda ravilər rəvayət etmişdir. Məşhur sünnə qətiliyə yaxın bir məlumatdır. Bu da ümumilik bildirən ayələri təxsis və mütləqi də təqyid (qeyd-şərt altına alma) etmə gücünə sahibdir. Belə ki, “Allah övladlarınız haqqında sizə tövsiyə buyurur ki,…”[16] ayəsindəki “uşaqlar” kəliməsinin ümumi mənası, “Miras qoyanı öldürən kəs, ona varis ola bilməz.”[17] məşhur hədisi ilə məhdudlaşmışdır. Həmçinin eyni miras ayəsində, “vəsiyyətə” mütləq olaraq yer verilmişdir. Səd İbn Vəqqasın tək varisi olan qızı üçün qoyacağı mirası çox görməsi və uşağı vəsiyyətlə başqasına vermək istəməsi üzərinə Allah Rəsulu belə demişdir: “Üçdə birə gəlincə, bu olar, lakin bu da çoxdur. Çünki sənin varislərini zəngin olaraq tərk etməyin, insanlara möhtac vəziyyətdə tərk etmədiyindən daha yaxşıdır.”[18] Bu hədis də məşhur hədis dərəcəsindədir və vəsiyyəti mal-dövlətin üçdə biri ilə məhdudlaşdırmışdır.
Ahad xəbər isə; bir-iki və ya daha çox səhabə tərəfindən rəvayət edilən və məşhur hədis dərəcəsinə çatmayan hədislərdir. Sünnənin əksəriyyəti məhz bu yolla rəvayət edilmişdir.
Əbu Hənifə ahad xəbərin dəlil olması üçün ravinin mötəbər və ədalətli olması ilə yanaşı, həm fiqh, həm də rəvayət etdiyi hədislə əməl etməsini şərt qoymuşdur. İmam Malik isə bu kimi hədislərin mədinəlilərin əməlinə uyğun olduqda dəlil kimi qəbul etmişdir. Ahad sünnə “elm” (qəti məlumat, bilgi) ifadə etmir, “zənn” ifadə edir. Məhz bu səbəblə etiqadi mövzularda bu növ hədislərə istinad edilmir. Lakin yuxarıdakı şərtləri daşıyan ahad hədislərlə əməli mövzularda əməl olunmalıdır.
İcma
İcma – lüğətdə bir işə əzm etmək və bir mövzuda həmfikir olmaq mənasına gəlir. İslam hüquq terminalogiyasında isə Məhəmmədin (s.ə.s) ümmətindən olan müctəhidlərin Peyğəmbərin vəfatından sonrakı hər hansı bir dövrdə şəri-əməli bir hökm haqqında həmrəy olmalarıdır. Bu tərifə görə icmada aşağıdakı şərtlər olmalıdır: Müctəhid olmayanların ittifaqı dini bir dəlil sayılmaz. Müctəhid dəlillərdən dini-əməli hökmlər çıxarma mövzusunda bilik və qabiliyyətə malik olan kəsdir. Müctəhidlərin yekdilliyi, dini-əməli bir məsələnin hökmü üzərində ilk fikir birliyi meydana gələn zaman əsas alınır. Odur ki, daha sonra fikir dəyişdirməklə icma pozulmaz. Dinə aid olmayan mövzularda fikir birliyi icma sayılmaz.
İcmanın bir dəlil olması Kitab və Sünnə dəlillərinə əsaslanır. Belə ki, Qurani-Kərimdə belə buyurulur: “Hər kəs özünə doğru yol aşkar olandan sonra Peyğəmbərdən üz döndərib möminlərdən qeyrisinin yoluna uyarsa, onun istədiyi (özünün yönəldiyi) yola yönəldər və Cəhənnəmə varid edərik. Ora necə də pis yerdir.”[19] İcmanın dəlil olduğunu göstərən hədisi-şəriflər də vardır: “Müsəlmanların yaxşı hesab etdikləri şey Allah qatında da yaxşıdır.”[20], “Ümmətim zəlalət üzərində birləşməz.”[21] hədisləri bunlardandır.
İcma sərih, sükuti və məsələnin müəyyən qismi üzərində eyni fikirləri səsləndirmək olmaqla üç qismə bölünür. Sərih icma; bir əsrdəki hər bir müctəhidin icma mövzusu olan məsələyə dair fikrini açıq-aşkar ifadə etdiyi icmadır. Sükuti icma; hər hansı bir əsrdə, ictihad etmə iqtidarına sahib olan kəs, müəyyən bir fikir ortaya qoyar, bu fikir digər müctəhid ya da müctəhidlərə çatar onlar da qəbul və ya rədd olmaqla hər hansı rəy bildirməsələr, o məsələdə “susma yolu ilə (sükuti) icma” meydana gəlmiş hesab olunur. Məsələnin bir hissəsində icmaya gəlincə, məsələn; ölənin qardaşları ilə birlikdə varis olan babanın (ata tərəfdən baba), qardaşları mirasdan məhrum edəcəyini iddia edən səhabələr olduğu kimi, babanın üçdə birdən az olmaqla varis olacağını iddia edən səhabələr də vardır. Odur ki, hər iki halda da miqdarı dəyişməklə birlikdə babanın varis olacağı mövzusunda həmfikirdirlər.[22]
Qiyas
Bir şeyi başqa bir şeylə ölçmək, qarşılaşdırmaq (müqayisə etmək) mənasına gəlir. Termin mənası isə, haqqında ayə və hədislərdə hökmü olmayan bir məsələni müştərək xüsusiyyətlərindən ötrü (illətin/səbəbin eyni olması), haqqında hökm olan bir məsələ ilə müqayisə edərək (analogiya yolu ilə) onun hökmünü digərinə də verməkdir.
Buna şərabı nümunə verə bilərik. Belə ki, şərab Qurani-Kərimdə qadağan edilmişdir. Lakin daha sonrakı dövrdə araq, konyak, viski, çaxır, pivə, şampan kimi müxtəlif adlarla içkilər ortaya çıxmışdır. Bunlar Quranda ad olaraq qeyd olunmur. Şərabın sərxoşedicilik xüsusiyyəti daşıdığı üçün qadağan olunduğu ağıl ilə anlaşıldığına görə müxtəlif çeşiddəki yeni içkilərin də içəni sərxoşedicilik xüsusiyyəti daşıdığı açıq-aşkardır. Məhz bu səbəblə şərabın hökmü müştərək xüsusiyyət olan sərxoşedicilik (iskar) cəhəti əsas alınaraq, qiyas (müqayisə, analogiya) yolu ilə digər spirtli içkilərə də şamil edilir.
Qiyasın dəlil olması ayə, hədis və səhabə tətbiqinə əsaslanır. Bir əyədə Mədinə yaxınlığında məskunlaşan və Uhud döyüşündən sonra müsəlmanların əlehinə Qüreyşlə əlbir Nadir oğulları yəhdilərinin başına gələn sürgün hadisəsi haqqında xəbər verildikdən sonra belə buyurulur: “Ey bəsirət sahibləri, ibrət alın!”[23]
Xəsəmli bir şəxs Peyğəmbərə gələrək atasının çox yaşlı olduğunu, həccin ona vacib olduğu halda yerinə yetirməyə gücü çatmadığını və onun yerinə həcc edib-edə bilməyəcəyini soruşdu. Peyğəmbər: “Atanın borcu olsaydı, onu ödəsəydin, atanın borcunu vermiş sayılmazdınmı?” sualını soruşmuş həmin şəxs də “bəli” -dedikdə, “belə olan təqdirdə atanın yerinə həcc edə bilərsən” buyurmuşdur. İbn Abbasdan gələn bir rəvayətdə, bu sualın vəfat edən ata haqqında soruşulduğu və Peyğəmbərin “Allaha məxsus bir borc daha əvvəl verilməlidir”[24] buyurduğunu bildirilir.
Bəzi səhabələr Əbu Bəkrə beyət edərkən, peyğəmbərin (s.ə.s) onu namaz üçün iman seçdiyini nəzərə almışlar və xilafəti namaz imamlığına qiyas etmişlər.[25]
Qiyasın dörd rüknü vardır: a. Əsil: Haqqında hökm olan nəss (ayə, hədis). b. Fər: Haqqında hökm olmayan və qiyasla hökmü verilən məsələ. c. Hökm: Qiyas yolu ilə eyni məsələyə verilən hökm. d. Müştərək illət: Həm əsil, həm də fərdə olan ortaq xüsusiyyətlərdir. Məsələn, içki nümunəsində şərabı qadağan edən ayə “əsil”, şərab hökmünün verildiyi yeni içki növü “fər”, şərabım hökmü olan haramlıq “hökm” və ortaq xüsusiyyət olan “iskar” (sərxoşedicilik) xüsusiyyəti “illət”dir. İllətlə hikmət bir-birindən fərqlidir. Hikmət hökmə münasib bir vəsfdir və birdən çox ola bilər. Belə olan halda İslam hüquqçularının əksəriyyətinə görə, hökmlər hikmətə görə deyil, illətə görədir.
Fəri dəlillər haqqında məlumat
İslam hüququnda hər hansı bir mövzu haqqında dəlil arandığı zaman, ilk öncə Kitab, yəni Qurana baş vurulur. Əgər Quranda birəbir qarşı gələn bir şey tapılmazsa, Sünnəte baxılır. Daha sonra sırasıyla icma və qiyas, sonra isə fər'i dəlillərə baş vurulur. Yəni sıra bu şəkildədir:
Mirzəzadə
Mirzəzadə — soyad.
Tsiklopropan
Fiziki xassələri
Rəngsiz -32,9oS-də qaynayan qazdır. Özünəməxsus petroleyin efiri iyli qazdır. Permanqanatla adi temperaturda oksidləşmir, bununla da tsiklopropan propilendən fərqlənir.
Tibbdə
Tsiklopropan, narkotik təsiri olduğu üçün cərrahiyyə əməliyyatında işlədilir. Tsiklopropan, qüvvətli anesteziyaedici qaz olub, hətta çox az miqdarı belə öz təsirini göstərir. Başqa narkotik maddələrdən fərqli olaraq onun təsirindən insan huşunu itirmir.
Törəmələri
Tsiklopropan və onun törəmələri təbiətdə tapılmamışdır. Tsiklopropen - 36oS-də mayeləşən iyli qazdır, asan polimerləşir, bromla birləşdikdə yanır. Tsiklopropen, tərkibində ikiqat rabitə olan polimetilen karbohidrogenlərdəndir. Bu cür birləşmələrə tsikloolefinlər deyilir.
Fulidxoo
Fulidxoo - yaşayışı olan ada, inzibati baxımdan Maldiv adalarının Vaavu atolu ərazisinə daxildir.
Coğrafi yerləşmə
Fulidxoo adası Vaavu atoluna daxil olan 19 adadan biridir. Lakkadiv dənizində yerləşən ada ölkənin paytaxtı Male şəhərindən 177 km şimalda yerləşir.
Əhali
2006-cı il məlumatına əsasən Fulidxooda 2409 nəfər yaşayır : 48,15 % kişi və 51,84 % qadın.
Macarıstan Elmlər Akademiyası
Macarıstan Elmlər Akademiyası ( (MTA)) — Macarıstanın ən önəmli və prestijli elmi təşkilatı. Budapeştdə Dunay çayının sahilində yerləşir. Onun əsas vəzifələrinə elmin inkişaf etdirilməsi, elmi tapıntıların yayılması, tədqiqat və inkişafı dəstəkləmək və Macarıstan elmini ölkə daxilində və dünyada təmsil etməkdir.
Fulidxoo
Əhali
Şəhər əhalisinin artım dinamikası:
Macarıstan Elmlər Akademiyası
Tarixi
Akademiyanın tarixi 1825-ci ildə İştvan Seçeninin Bratislavada elm cəmiyyətin məqsədlərini həyata keçirtmək üçün əmlakının bir illik gəlirini təklif etdiyi vaxtdan başlayır. İştvandan sonra bir sıra insanlar onun yolunu davam etdirdilər. Məqsədi Macarıstanın inkişafı və ölkədə elm və sənətin öyrənilməsi və yayılması kimi göstərildi. Müəssisə hazırkı adını 1845-ci ildə aldı.
Fulidxoo
Əhali
Əhalinin yaş strukturu: 50,18 % — 18 yaşından aşağı; 11,66 % —  19 - 25 yaş arası; 32,25 % —  26 - 64 yaş arası və 5,89 % — 65 yaş və yuxarı. Savadlılıq səviyyəsi — 97,53 %.
Macarıstan Elmlər Akademiyası
Tarixi
Mərkəzi binası 1865-ci ildə Neointibah memarlığı üslubunda inşa edilmişdir. Binanın memarı Fridrix Avqust Ştüler idi.
Macarıstan Milli Elmlər Akademiyasının bölmələri
thumb|280px|Akademiyanın hazırkı prezidenti [[Laslo Lovas. Daha əvvəl Beynəlxalq Riyaziyyat Birliyinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.]] thumb|300px|[[İştvan Seçeni elm cəmiyyətin məqsədlərini həyata keçirtmək üçün əmlakının bir illik gəlirini təklif edir.]]
Çendravasix yarımadası
Çendravasix yarımadası — Yeni Qvineya adasının şimal-qərbində yerləşən iri yarımada. İnzibati baxımından İndoneziyanın Qərbi İrian Caya vilayətinə daxildir.
Macarıstan Elmlər Akademiyası
Macarıstan Milli Elmlər Akademiyasının bölmələri
Macarıstan Elmlər Akademiyasının hazırda on bir əsas bölməsi var:
Çendravasix yarımadası
Uzunluğu 350 km, eni 200 km təşkil edir. Adaya eni 20 km olan bərzəxlə birləşir. Şərqdən Çendravasix körfəzi sahillərini yuyur. Şimal və şərq hissədə hündürlük 3100 metr təşkil edir. Cənubu isə alçaqdır. Rütübətli tropik meşələrə sahibdir. Bəzi ərrazilərt bataqlıqlaşmışdır. Tropik əkinçiliyi inkişaf etmişdir. Bəzi ərazilərdə neft çıxarılır.
Adı
Yarımada müxtəlif dillərdə müxtəlif cür adlandırılır. Onların çoxu tərcümədə «Quş başı» olaraq adlandıərılır:, , , ,.
Nüvə yayındırıcılığı
Nüvə yayındırıcılığı — Soyuq müharibə dövründə nüvə silahlarından istifadə üçün nəzərdə tutulmuş hərbi strategiyadır. Nüvə silahının yüksək dağıdıcı gücünən görə, bir nüvə silahına malik olan bir dövlət, sürpriz bir hücumla məhv olmaqdan qorunması şərti ilə daha güclü bir düşməni yayındıra bilirdi.
Nijni Novqorod stadionu
Nijni Novqorod stadionu  – Rusiyanın Nijni Novqorod şəhərində yerləşən stadiondur. Həmçinin, 2018 FİFA Dünya Kubokunun bəzi oyunlarına ev sahibliyi etmişdir. Tamaşaçı tutumu 44899 nəfərdir.
Əsas faktlar
2018 FİFA Dünya Kuboku üçün tikilən yeni stadion Spit (Strelki) adı ilə tanınan ərazidə tikilmişdir. Bundan əlavə ərazi iki böyük çayın: Volqa və Oka çaylarının qovuşduğu hissədə yerləşir. Memarlar Volqa regionunda əsas hava elementləri olan su və küləkdən təsirlənərək stadionu göy, mavi və ağ rənglərinin qarışığından olan bir rəng üslubu ilə klassik tərzdə tikdilər. Stadionun ətrafında olan kolonnadalar işıqlandırıcılarla gecələr stadionu aydınladır. Stadionun görünüşü dairə formada sütunlardan ibarət olan kolonnada şəklindədir. Stadionun üç əsas mərtəbəsi və iki asma qatı var.
Layihənin əhatə etdiyi ərazi 127500 m²-dır.
Nijni Novqorod FK bu stadionda öz ev oyunlarını keçirir. Stadion "Strelka" metro stansiyasının yanında yerləşir.
İnşası
2014-cü ilin sonunda Rusiya İdman Nazirliyi OAO Stroytransgaz şirkəti ilə stadionun tikintisi üçün 16,7 milyard rublluq müqavilə imzaladı. Stadiona çəkilən bütün xərc isə tikintiyə və dizayna çəkilən əlavə xərclər də nəzərə alınaraq 17,9 milyard rubl oldu..
Stadionun tikinti işləri 2015-ci ildə başlandı.
2015-ci ilin sonuna doğru, JSC Stroytransgaz öz ana fəaliyyətini genişləndirdi.
2016-cı ildə bəzi əsas işlər tamamlandı – stadionun bütün mərtəbələri və üst platforması tikildi. İnşaatçılar mühəndislik sistemləri qurmağa başladılar. 2016-cı ilin sonunda şirkət tribunaların üzərindəki metal konstruksiyaları inşa etdi və ərazinin 50 %-indən çoxunu əhatə edən dəstək halqasını da tikdi. Həmin il həm də, stadionun dam örtüyü, fasadı və stadionun ot örtüyü və zəmini tikildi. İşlər yavaş-yavaş yekunlaşırdı. Territory improvement and commissioning will be carried out.
Turnirdən sonra
Stadion multifuksional şəkildə tikilib. Stadionda şoular, konsertlər və digər mədəni tədbirlər keçirilə bilər. Bu idman kompleksinin lobbisi sərgilər və expolar keçirməyə də imkan verir. Arenanın meydançalarına park, futzal meydançaları və tennis kortları daxildir.
Vonn
Vonn  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Viryo-le-Qran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01456.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 74 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 45 nəfər arasında (15-64 yaş) 26 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 19 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 57.8%, 1999-cu ildə - 72.4%). Aktiv sakinlərdən 26 nəfəri (15 kişi və 11 qadın) çalışdı, işsizlər yox idi. 19 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 12 nəfər təqaüdçü, 4 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsiz idi.
Le-Şaffo-Sen-Jürson
Le-Şaffo-Sen-Jürson (, Lo Chafauc e Sant Jurson) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Qərbi Din-le-Ben kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Din-le-Ben.
INSEE kodu — 04046.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 721 nəfər təşkil edirdi.