cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zaqatala Dövlət Dram Teatrı
Tarixi
Zaqatala Dövlət Dram Teatrının bədii rəhbəri ayrı-ayrı vaxtlarda Ağası Zeynalov, İbrahim İsfahanlı, İbrahim Azəri olublar. Rəssamlar Ələsgər Zeynalov, Əsgər Abbasov, Maya Osadze müxtəlif tamaşalara səhnə tərtibatı veriblər. Truppaya yerli səhnə həvəskarları, həmçinin paytaxtın müxtəlif teatrlarından gənclər və Mirzə Fətəli Axundov adına Bakı Teatr Məktəbinin məzunları dəvət edilmişdilər.
1948-ci ildə SSRİ-nin qərarı ilə bütün teatrlar özünümaliyyələşdirmə sisteminə keçdilər. Ciddi maliyyə çətinlikləri ilə üzləşən Zaqatala teatrı 1948-ci ilin dekabrından tədricən ləğv olunmağa başladı və 1949-cu ilin mart ayında fəaliyyətini tam dayandırdı. Teatr Şəki Dövlət Dram Teatrına birləşdirildi. Teatrın əmlakının bir hissəsi rayon mədəniyyət evinə verildi.
Truppanın üzvləri
Müxtəlif vaxtlarda Zaqatala teatrında Azərbaycan SSR xalq artistləri Məlik Dadaşov, Sofiya Hüseynova, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi, rejissor Niyaz Şərifov, Azərbaycan SSR əməkdar artistləri Əliheydər Həsənzadə və Rüxsarə Ağayeva, Gürcüstan SSR xalq artisti İbrahim İsfahanlı, Gürcüstan SSR əməkdar artisti Reyhan Tağıyeva, eləcə də aktyorlar Məmməd Fərruxov, Əziz Kərimov, Əli Əhmədov, Əli Qurbanov, Hacı Əzizov, Həsən Mahmudov, Məmməd Haşımov, Kamal İbrahimov, Məmməd Haşımlı, Əhəd Həyatov, Əliheydər Həsənov, Ənvər Kərimov, Ənvər Qaraəhmədov, Böyükağa İsmayılov, Mehbalı Rəhimov, Məmmədhəşim Əliməmmədov, Şöyübəli Rəhimov, aktrisalar Firuzə Zahidova, Şərəbanı Şabanova (Cəfərova), Səidə Əliyeva, Xurşid Abbasova, Sara Canıyeva çalışmışlar.
Teatrın repertuarı
Teatrda musiqili tamaşalardan "Leyli və Məcnun", "Ər və arvad", "Məşədi İbad", "Arşın mal alan" (Üzeyir Hacıbəyov), "Əlli yaşında cavan" (Zülfüqar Hacıbəyov), "Gözün aydın" (Məhərrəm Əlizadə və Fikrət Əmirov), "Toy kimindir" (Məhərrəm Əlizadə və Ağası Məşədibəyov) səhnəyə qoyulmuşdur. Bundan əlavə, "Eşq və intiqam" (Süleyman Sani Axundov), "Sevil", "Aydın" (Cəfər Cabbarlı), "Fərhad və Şirin" (Səməd Vurğun), "İntizar" (Mehdi Hüseyn və İlyas Əfəndiyev), "Qız qalası" (Rza Şahvələd), "Səadət", "Odlar içində" (Əbil Yusifov), "Kür sahilində" (Həsən Qasımov), "Bayram günü" (Səttar Axundov), "Namus" (Aleksandr Şirvanzadə) kimi əsərlər də ifa olunmuşdur.
NGC 7101
NGC 7101, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Saturn I SA-1
Saturn-Apollo 1 (SA-1) - Saturn I daşıyıcı raketinin ilk uçuşu. ABŞ Apollon proqramının ilk missiyası.
Uçuş
Uçuş hazırlıqları 15 avqust 1961-ci ildə Kanaveral burnundakı bazada başladı. 5 gün sonra buradakı 34 saylı platformada təkanverici mühərrik quraşdırıldı. RP-1 və maye oksigendən istifadə edən raketin uçuşu 27 oktyabrda reallaşdı. 15 dəqiqə ərzində havada qalan daşıyıcı raket 136.5 km yüksəkliyə qalxmışdı.
SA-1-in 52 ton çəkisi var idi və uçuş uğurlu alınmışdı.
NGC 6974
NGC 6974, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Ququşu bürcü istiqamətində yerləşir. EN tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aram Sarkisyan
Aram Qasparoviç Sarkisyan — Ermənistan siyasətçisi, rus dili və rus ədəbiyyatı müəllimi, kommunizm və sosial-demokratiya aktivisti.
Bioqrafiya
Aram Qasparoviç Sarkisyan 14 avqust 1949-cu il tarixində SSRİ-nin respublikalarından biri olan Ermənistan SSR-nin paytaxtı İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. O, 1967–1972-ci illərdə İrəvan Dövlət Dil Universitetində, daha sonra isə Moskva Yüksək Komsomol Məktəbində təhsil almışdır. Gənclik dövründə bir çox zavod və fabriklərdə işləmişdir. 1970–1980-ci illərdə Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasında "Komsomolskaya pravda" və "Pravda" qəzetlərinin müxbiri olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 1971–1972-ci illərdə "Komsomolets" qəzetinin müxbiri olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 1990-cı ildə Ermənistan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin katibi olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 14 may 1991-ci il tarixindən 7 sentyabr 1991-ci il tarixinə qədər Ermənistan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi olmuşdur. 1992–1995-ci illərdə "Azdarar" qəzetinin ümumi nəşriyyat direktoru olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 1998–1999-cu illərdə Ermənistan Prezidenti Robert Köçəryanın məsləhətçisi olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 1991-ci ildən bəri Ermənistan Demokratiya Partiyasının sədridir. 2003–2007-ci illərdə Ermənistan Respublikasının Milli Məclisinin üzvü olmuşdur.
Parfenon
thumb|Parfenon məbədi Parfenon — Afinanın məbədi, e.ə. V əsrdə Afina Akropolunda inşa edilib.
Qədim Yunanıstanın bu günə qədər qorunan tikililəri arasında ən məşhuru Parfenondur. O, Qədim yunan memarlığının ən böyük əsəri olaraq qəbul edilir. Xarici cəbhədə istifadə edilən heykəltaraşlığın yunan sənətinin ən yüksək nöqtəsi olduğu düşünülür. Dünyanın ən böyük mədəni abidələrindən biri olaraq Parfenon Qədim Yunanıstanın və Afina demokratiyasının da simvoludur. Məbəd Dori üslubunda inşa edilib.
thumb|Afina Parfenon heykəli
Parfenon adının Afina Parfenosun heykəlindən gəldiyi zənn edilir. Bu heykəl Fidi tərəfindən fil dişi və qızıl istifadə edilərək düzəldilib və Afinanın sifəti parfenos (παρθένος, bakirə) tanrıçanın bəkarətini simvolizə edir.
Qızıl bölgünün insanlar tərəfindən ilk tətbiqlərindən biridir. Cəbhədən baxılanda genişliyinin hündürlüyünə nisbəti təxminən qızıl bölgüyə bərabərdir.
Tarixçə
Parfenon farsların e.ə. 480-ci ildə qədim Afina məbədini yox etməyindən sonra edilmişdir. Bir çox yunan məbədi kimi Parfenon da xəzinə olaraq istifadə edilib.
VI əsrdə Parfenon bakirə Məryəmə həsr edilən bir kilsəyə çevrilmişdir. Osmanlı İmperiyasının fəthindən sonra 1456-cı ildə isə məscid olaraq istifadə edilməyə başlanmışdır. 1687-ci ildə türklər buranı silah deposu olaraq istifadə edərkən bina Venesiya tərəfindən bombardmana tutulmuşdur. Partlayışlar məbədə böyük zərər vermişdir.
Yunan üsyanı vaxtı yunanlar tərəfindən müdafiə məqsədilə istifadə edilmişdir. XIX əsrdə heykəl parçaları Lord Elqin tərəfindən İngiltərəyə daşınıb və hazırda Britaniya muzeyində nümayiş olunur. Bu əsərlərin Yunanıstana göndərilib-göndərilməyəcəyi hələ də müzakirə edilməkdədir.
NGC 6076
NGC 6076, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şimal Tacı bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Teymur Qasımov (atlet)
Teymur Qasımov (14 oktyabr 1973) — Azərbaycanı təmsil edən yüngül atlet..
Həyatı
Teymur Qasımov 1973-cü il oktyabrın 14-də anadan olub.
Karyerası
Teymur Qasımov Azərbaycanı 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə 100 metr məsafəyə qaçış turnirində 10.98 saniyə nəticə göstərdi və təsnifat mərhələsini 7-ci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Teymur Qasımov Azərbaycanı 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə 100 metr məsafəyə qaçış turnirində 11.18 saniyə nəticə göstərdi və təsnifat mərhələsini 8-ci pillədə başa vurdu.
Termonüvə reaksiyası
thumb| [[Günəş əsas ardıcıllıqlı ulduzdur və buna görə də enerjisini hidrogen nüvələrinin heliuma nüvə sintezi yolu ilə əmələ gətirir. Günəş nüvəsində hər saniyə 500 milyon metrik ton hidrogeni əriyir.]] thumb|400x400px| [[Nüvə enerjisi|Nüvə bağlayıcı enerji əyrisi. Dəmir-56- a qədər kütlələri olan nüvələrin əmələ gəlməsi yuxarıda göstərildiyi kimi enerji buraxır.]] Termonüvə reaksiyası iki və ya daha çox atom nüvəsinin bir və ya daha çox fərqli atom nüvəsi və subatom hissəciklər (neytronlar və ya protonlar) yaratmaq üçün birləşdiyi reaksiyadır. Reaktivlər və maddələr arasındakı kütlə fərqi ya enerjinin sərbəst buraxılması və ya udulması kimi özünü göstərir. Kütlədəki bu fərq reaksiyadan əvvəl və sonra atom nüvələri arasında nüvə bağlama enerjisindəki fərqə görə yaranır. Nüvə sintezi aktiv və ya əsas ardıcıl ulduzları və böyük miqdarda enerjinin ayrıldığı digər yüksək miqyaslı ulduzları gücləndirən prosesdir.
Dəmir-56 və ya nikel-62- dən daha yüngül atom nüvələri yaradan nüvə birləşmə prosesi ümumiyyətlə enerji buraxır. Bu elementlər nisbətən kiçik bir kütlə və bir nuklon üçün nisbətən böyük bağlanma enerjisinə malikdirlər. Bunlardan daha yüngül nüvələrin birləşməsi enerji açır (ekzotermik proses), daha ağır nüvələrin birləşməsi isə məhsulun nuklonları tərəfindən saxlanılan enerji ilə nəticələnir və nəticədə yaranan reaksiya endotermik olur. Nüvə parçalanması adlanan tərs proses üçün bunun əksi doğrudur. Nüvə birləşməsində hidrogen və helium kimi daha yüngül elementlərdən istifadə edilir, bunlar ümumiyyətlə daha əriyəndir; uran, torium və plutonium kimi daha ağır elementlər isə daha çox parçalana bilirlər. Fövqəlnovanın həddindən artıq astrofiziki hadisəsi nüvələri dəmirdən daha ağır elementlərə çevirmək üçün kifayət qədər enerji istehsal edə bilər.
Niftalı Göyçəli
Həyatı
Niftalı Göyçəli 21 mart 1951-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonuun Babacan kəndində anadan olmuş, 1 yaşından sonra ailəsi ilə birlikdə Dərə kəndinə köçmüşlər.
Dərə kənd səkkizillik məktəbini bitirdikdən sora IX–X sinifləri Ardanış kənd orta məktəbində oxumuşdur. 1967-ci ildə Bakı şəhərində ali məktəbə daxil ola bilməyib, inşaat fəhləsi kimi işləməyə başlamışdır. Hərbi xidmətə çağırılarkən hərbi göndərişlə avtomobil məktəbində sürücülük kursunu bitirmişdir. İrəvan, Tbilisi, Gəncə şəhərlərində hərbi sürücü kimi inşaat batalyonunda işləməklə xidməti başa vuraraq, Bakı şəhərinə qayıtmışdır.
1974-cü ildə ADU-nun kitabxanaçılıq fakültəsinə (qiyabi) daxil olub, 1981-ci ildə oranı bitirmişdir.
1976-cı ildən Şəki rayonuna köçməklə əvvəlcə kənd mədəniyyət evinin direktoru və iki il də S. Vurğun adına rayon mədəniyyət evinin direktoru işləmişdir. 1990-cı ildə ailəlikcə Bakı şəhərinə köçməklə ARDNŞ "Geofizikakəşfiyyat" idarəsində 1992-ci ilə kimi fond rəisi vəzifəsində işləmişdir.
Yaradıcılığı
"Altun saçlı qərəman" (2000), "İbrahim və Lilpar" (2002), "Vətən sizə oğul dedi" (2011) poemaları və iki eposu: "Qədim Turan eposu" (2014), "Bilqamıs — bəşəriyyətin ümumi eposudur" (2015) adlı əsərləri çap olunub.
Niftalı Göyçəli Qədim yunan şairi Hömerdən sonra epos janrında yazan ikinci şairdir. Şairin bir uğurunu da deyək ki, Aşıq Ələsgərin 200 ildən sonra "Ay nədən oldu" qıfılbəndini açaraq deyişmə kimi təqdim etməyi bacarmışdır.
Bir neçə kitabın redaktoru olmaqla "Göyçə ustadları" antologiyasını hazırlayıb nəşr etdirmişdir.
Kitabları
https://ia902602.us.archive.org/10/items/niftali-goycli-yusifov-miskin-abdal-v-sfvilr-2018/Niftal%C4%B1%20G%C3%B6y%C3%A7%C9%99li%20%28Yusifov%29%20Miskin%20Abdal%20v%C9%99%20S%C9%99f%C9%99vil%C9%99r%20-%202018.pdf http://davam.az/53374-niftal-gylinin-miskin-abdal-v-sfvilr-kitab-apdan-xb-yeni-nr.html
Uraz İsayev
Uraz Canzakoviç İsayev (28 may 1899, 4 nömrəli aul, Karasuu volostu, Lbişçenski rayonu, Ural bölgəsi — 29 avqust 1938) — Qazaxıstan dövlət xadimi, Qazaxıstan MSSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri (1929–1938). SSRİ NKVD-nin xüsusi üçlüyünün üzvü idi.
Həyatı
Uraz Canzakoviç İsayev 28 may 1899-cu ildə Qarasu volostunun 4 nömrəli aulunda anadan olub. 1920-ci ildən RCP (b) üzvü idi.
1918-ci ilə qədər Çelkar regional şurasının (Ural bölgəsi) katibi vəzifəsində çalışıb.
31 may 1938-ci ildə həbs edildi. SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası tərəfindən 29 avqust 1938-ci ildə vurulmasına və həmin gün repressiyaya məhkum edildi. 19 may 1956-cı ildə bəraət aldı.
1932-ci ilin avqust ayında açıq şəkildə Stalinə bir məktubla müraciət etdi, qazax xalqı üçün aclığa və dəhşətli fəlakətlərə səbəb olan düşünülməmiş kollektivləşdirmə siyasətinə etiraz etdi. Cümhuriyyət Xalq Komissarları Prezident Şurasından İsayevə Stalinə edilən bu müraciət və Rusiya Federasiyası Xalq Komissarları Sədrinin müavini Turar Ryskulovun məktubu Qazax xalqına qarşı siyasətdə dəyişikliklərə səbəb oldu. 17 sentyabr 1932-ci ildə Stalin Mərkəzi Komitənin "Qazaxıstanda heyvandarlığın inkişafı haqqında" bir fərman imzaladı. 1938-ci ilin mayında İsayev Moskvaya çağrıldı, yolda tutuldu və 29 avqust 1938-ci ildə güllələndi. Dəfn olunduğu yer, Moskva bölgəsindəki repressiya qurbanları Kommunarkanın məşhur qətliam yeridir.
İsayev "Lenin" ordeni ilə təltif olunan ilk qazaxlardandır. Onun rəhbərliyi altında Qazaxıstan Sovet Sosialist Respublikasında iqtisadiyyat, mədəniyyət və incəsənət inkişaf etdi. Qazaxıstanın sənaye inkişafının əsasını qoydu, rəhbərliyi altında Embaneft müəssisələri, Karaqanda kömür hövzəsi, Balxaş, Karpaksayski, Jezkazgan, Leninoqorski, Ziriyanovski mis əritmə zavodları inşa edildi. İsayev dövründə yerli elm və sənət inkişaf etdi, əhali arasında savadsızlıq aradan qaldırıldı, ibtidai və orta məktəblər açıldı. Onun birbaşa rəhbərliyi altında gənc respublikanın paytaxtı Qızıl-Ordadan Almatıya köçürüldü.
Ailəsi
Həyat yoldaşı — Sara Yesova (1903–1984). 1929–32-ci illərdə Təhsil İşçiləri Birliyinin Mərkəzi İdarə Heyətinin sədri kimi çalışmışdı. Reabilitasiyadan sonra (1956) — Qazaxıstan Mərkəzi Dövlət Muzeyinin direktoru olmuşdur.
Böyük oğlu Nurlan Urazoviç (1930–1982) — nüvə fiziki, Nüvə Fizikası İnstitutunda işləmiş və laboratoriyaya rəhbərlik etmişdir. Erkən vəfat etmişdir.
Hidroaeromexanika
Hidroaeromexanika — axıcı maddələrin (mayelərin, qazların və plazmaların) mexanikasını və onlara təsir edən qüvvələri öyrənən fizika sahəsi. Onun mexaniki, mülki, kimyəvi və biotibbi mühəndislik, geofizika, okeanoqrafiya, meteorologiya, astrofizika və biologiya da daxil olmaqla geniş spektrdə tətbiqləri var.
Onu maye və qazların statikasına, yəni sükunətdə olan axıcıların öyrənilməsinə və onların dinamikasına, yəni qüvvələrin axıcıların hərəkətinə təsirinin öyrənilməsinə ayırmaq olar. O maddənin atomlardan təşkil olunduğunu nəzərə almadan onu modelləşdirən bütöv mühit mexanikasının bir qoludur; yəni burada maddə mikroskopik yox, makroskopik baxımdan modelləşdirilir. Hidroaeromexanika, xüsusən də hidroaerodinamika tipik olaraq kompleks riyazi aktiv tədqiqat sahəsidir. Bir çox problemlər qismən və ya tamamilə həll edilməmişdir və ən yaxşı formada isə ədədi üsullarla, adətən, kompüterlərdən istifadə etməklə həll edilmişdir. Hesablamalı hidroaerodinamika adlanan müasir elm sahəsi bu yanaşmaya həsr edilmişdir. Axınların vizuallaşdırılması və analizi üçün eksperimental üsul olan hissəciklərin sürətinin vizual ölçülməsi də axının yüksək vizual təbiətinə əsaslanır.
Qısa tarix
Hidroaeromexanikaya dair çalışmalar öz başlanğıcını ən azı Antik Yunanıstandan götürür. Bu dövrün ən sanballı çalışması Arximed tərəfindən maye və qazların statikasına və qaldırma qüvvəsinin tədqiqinə həsr olunmuş "Üzən Cisimlərə Dair" əsəridir. Hidroaeromexanikadakı böyük irəliləyişlər Leonardo da Vinçi (müşahidə və təcrübələr), Evangelista Toriçelli (barometrin icadı), İsaak Nyuton (özlülüyün tədqiqi), Blez Paskal (hidrostatikanın tədqiqi, Paskal qanunu) ilə başladı və Daniel Bernulli tərəfindən Hidrodinamika (1739) əsərində maye və qazların riyazi dinamikasının tanıdılması ilə davam etdi.
Sonralar qeyri-özlülüklü axının analizi müxtəlif riyaziyyatçılar (Jan Leron D'Alamber, Jozef Lui Laqranj, Pyer Simon Laplas, Simeon Denis Puasson) tərəfindən aparıldı, həmçinin Jan Lui Mari Puazeyl və Qotthilf Haqen də daxil olmaqla bir çox mühəndislər tərəfindən tədqiq edildi. Klod Luis Navye və Corc Qabriel Stoks tərəfindən əlavə riyazi əsaslandırma Navye-Stoks tənliklərilə verildi və sərhəd təbəqələri araşdırıldı (Lüdviq Prandtl, Teodor fon Karman), eyni zamanda Osborn Reynolds, Andrey Kolmoqorov və Qoffri İnqram Teylor kimi alimlər maye və qazların özlülük və turbulentlik anlayışlarını inkişaf etdirdi.
Hidroaerostatika
Axıcıların statikası və ya hidrostatika hidroaeromexanikanın tarazlıqda olan mayeləri öyrənən bölməsidir. O, stabil tarazlıqdakı axıcıların sükunət şərtlərinin öyrənilməsini əhatə edir və hərəkətdə olan axıcıların öyrənilməsi ilə məşğul olan hidroaerodinamika ilə ziddiyyət təşkil edir. Hidrostatika gündəlik həyatdakı bir çox hadisələrin, məsələn, atmosfer təzyiqinin nə üçün hündürlüyə görə dəyişdiyinin, odunun və yağın suda niyə üzdüyünün, sükunət halındakı su səthinin niyə düz olduğunun fiziki izahını verir. Hidrostatika hidravlika, yəni mayelərin saxlanması, daşınması və istifadəsiylə məşğul olan qurğular mühəndisliyi üçün əsasdır. O, həmçinin geofizika və astrofizikanın bəzi aspektlərinə (məsələn, litosfer lövhələrinin tektonikasının və Yerin qravitasiya sahəsindəki anomaliyaların öyrənilməsində), meteorologiyaya, tibbə (qan təzyiqi kontekstində) və bir çox başqa sahələrə daxildir.
Hidroaerodinamika
Hidroaerodinamika hidroaeromexanikanın altsahəsidir—maye və qazların hərəkəti haqqında elmdir. Hidroaerodinamika, axının ölçülməsindən alınan və praktik məsələləri həll etməyə yarayan empirik və yarı empirik qanunları əhatə edən—bu praktik fənlərin əsasında duran—sistematik bir struktur təqdim edir. Hidroaerodinamika məsələlərinin həllinə, adətən, sürət, təzyiq, sıxlıq və temperatur kimi müxtəlif xüsusiyyətlərin fəza və zamanın funksiyaları şəklində hesablanması daxildir. Bu elmin aerodinamika   (havanın və digər qazların hərəkətini öyrənir) və hidrodinamika  (mayelərin hərəkətini öyrənir) da daxil olmaqla bir çox alt sahəsi var. Hidroaerodinamika təyyarələrə təsir edən qüvvələrin və onların hərəkətlərinin hesablanması, boru kəmərləri vasitəsilə neftin kütləvi axınının təyin edilməsi, inkişaf edən hava nümunələrinin proqnozlaşdırılması, ulduzlararası fəzada dumanlıqların anlaşılması və partlayışların modelləşdirilməsi də daxil olmaqla çox müxtəlif tətbiq sahələrinə malikdir. Hidroaerodinamikanın bəzi prinsiplərindən nəqliyyat mühəndisliyində və xaos dinamikasında istifadə olunur.
Bütöv mühit mexanikasıyla əlaqəsi
Hidroaeromexanika, aşağıdakı cədvəldə göstərildiyi kimi, bütöv mühit mexanikasının alt sahələrindən biridir:
Mexanik görünüşə görə maye kəsmə gərginliyini dəstəkləməyən bir maddədir; buna görə də sükunət halında olan maye öz qabının formasına malikdir. Sükunət halındakı mayenin kəsmə gərginliyi yoxdur.
Fərziyyələr
thumb|Kontrol səthi ilə əhatə olunmuş kontrol həcmində bəzi inteqrasiya olunmuş maye miqdarı üçün balans. Fiziki sistemin hidroaeromexaniki davranışına xas olan fərziyyələr riyazi tənliklərlə ifadə etmək olar. Prinsipcə, hər bir hidroaeromexaniki sistemin aşağıdakılara tabe olduğu fərz edilir:
Kəsilməzlik fərziyyəsi mayelərin mikroskopik miqyasda molekullardan ibarət olsalar belə, özlərini kəsilməz kimi apardığı bütöv mühit mexanikasının ideallaşdırılmasıdır. Kəsilməzlik fərziyyəsinə əsasən, sıxlıq, təzyiq, temperatur və kütlə sürəti kimi makroskopik (müşahidə olunan/ölçülə bilən) xassələrin “sonsuz kiçik” həcm elementlərində yaxşı müəyyən edilməsi qəbul edilir – sistemin xarakterik uzunluq şkalası ilə müqayisədə kiçik, lakin molekulyar uzunluq şkalası ilə müqayisədə böyükdür. Mayenin xassələri bir həcm elementindən digərinə davamlı olaraq dəyişə bilər və molekulyar xassələrin orta qiymətləridir. Kəsilməzlik fərziyyəsi səsdən sürətli axınlar və ya nanomiqyasda molekulyar axınlar kimi tətbiqlərdə qeyri-dəqiq nəticələrə gətirib çıxara bilər. Kəsilməzlik fərziyyəsinin uğursuz olduğu problemlər statistik mexanikadan istifadə etməklə həll edilə bilər. Kəsilməzlik fərziyyəsinin tətbiq edilib-edilmədiyini müəyyən etmək üçün molekulyar orta sərbəst yolun xarakterik uzunluq ölçüsünə nisbəti kimi təyin olunan Knudsen ədədinin qiyməti hesablanır. 0.1-dən aşağı Knudsen ədədləri ilə bağlı problemlər kəsilməzlik hipotezindən istifadə etməklə qiymətləndirilə bilər, lakin daha böyük Knudsen ədədlərinə uyğun gələn mayenin hərəkətini tapmaq üçün molekulyar yanaşma (statistik mexanika) tətbiq oluna bilər.
Navye-Stoks tənlikləri
Navye-Stoks tənlikləri (Klod Luis Navye və Corc Qabriel Stoksun adını daşıyır) mayenin müəyyən nöqtəsində qüvvə balansını təsvir edən diferensial tənliklərdir. Vektori sürət sahəsi \mathbf {u} olan sıxılmayan maye üçün Navye-Stoks tənlikləri aşağıdakı kimidir:
Bu diferensial tənliklər Nyutonun hissəcikləri üçün hərəkət tənliklərinin deformasiya olunan materialların analoqlarıdır–Navye-Stoks tənlikləri burada \nu kinematik özlülüyü ilə parametrləşdirilmiş P təzyiqinə və özlülüyünə cavab olaraq impulsda (qüvvədə) dəyişiklikləri təsvir edir. Bəzən tənliklərə qravitasiya qüvvəsi və ya Lorens qüvvəsi kimi cisim qüvvələri də əlavə olunur.
Verilmiş fiziki problem üçün Navye-Stoks tənliklərinin həlli variasiya hesabının köməyi ilə axtarılmalıdır. Praktik baxımdan yalnız ən sadə halları məhz bu şəkildə həll etmək olar. Bu hallar ümumiyyətlə Reynolds ədədinin kiçik olduğu qeyri-turbulent, kəsilməz axını əhatə edir. Daha mürəkkəb hallar üçün, xüsusən qlobal hava sistemləri, aerodinamika, hidrodinamika və daha çox kimi turbulentliklə bağlı hallar üçün Navye-Stoks tənliklərinin həlli hazırda yalnız kompüterlərin köməyi ilə tapıla bilər. Elmin bu sahəsi hesablamalı hidroaerodinamika adlanır.
Qeyri-özlülüklü və özlülüklü axıcılar
Qeyri-özlülüklü mayelərin özlülüyü sıfıra bərabərdir, \nu=0. Praktikada özlülüksüz axın, riyazi əməliyyatları sadələşdirmək üçün istifadə olunan idellaşdırmadır. Əslində, sırf özlülüksüz axınların yalnız ifrataxıcılıq vəziyyətində gerçəkləşdiyi məlumdur. Əks təqdirdə, mayelər ümumiyyətlə özlüdür, bu xüsusiyyət bərk səthə yaxın olan sərhəd təbəqəsi yaxınlığında çox vaxt mühümdür, burada axın bərk cismin sürüşməməsi vəziyyətinə uyğun olmalıdır. Bəzi hallarda, mayenin mexaniki sisteminin riyazi hesablamalarını sərhəd təbəqələrindən kənarda olan mayenin qeyri-sabit olduğunu qəbul edərək və sonra onun həllini nazik laminar sərhəd təbəqəsi üçün uyğunlaşdırmaqla yerinə yetirmək olar.
Məsaməli sərhəddən maye axını üçün mayenin sürəti sərbəst maye ilə məsaməli mühitdəki maye arasında fasiləsiz ola bilər (bu Beaver və Cozef vəziyyəti ilə bağlıdır). Bundan əlavə, aşağı səssiz sürətlərdə qazın sıxılmadığını düşünmək faydalıdır - yəni sürət və statik təzyiq dəyişsə də qazın sıxlığı dəyişmir.
Nyuton mayelərinə qarşı qeyri-Nyuton mayeləri
Nyuton mayesi (İsaak Nyutonun adını daşıyır) kəsmə gərginliyi kəsilmə müstəvisinə perpendikulyar istiqamətdə sürət qradiyenti ilə xətti mütənasib olan maye kimi müəyyən edilir. Bu tərif mayeyə təsir edən qüvvələrdən asılı olmayaraq onun axmağa davam etməsi deməkdir. Məsələn, su Nyuton mayesidir, çünki nə qədər qarışdırılsa da maye xüsusiyyətlərini göstərməyə davam edir. Bir az daha az ciddi bir tərif, mayenin içindən yavaş-yavaş hərəkət edən kiçik bir cismin sürüklənməsinin cismə tətbiq olunan qüvvə ilə mütənasib olmasıdır. (Sürtünmə ilə müqayisə edin). Su və qazların əksəriyyəti kimi mühüm mayelər Yerdə normal şəraitdə Nyuton mayesi kimi davranırlar.
Bunun əksinə olaraq, qeyri-Nyuton mayesinin qarışdırılması arxada "çuxur" buraxa bilər. Bu, zamanla tədricən dolacaq - bu davranış pudinq, ooblek və ya qum kimi materiallarda görünür (baxmayaraq ki, qum ciddi şəkildə maye deyil). Alternativ olaraq, qeyri-Newtonian mayenin qarışdırılması özlülüyün azalmasına səbəb ola bilər, buna görə də maye "nazik" görünür (bu, damcı olmayan boyalarda görünür). Qeyri-Nyuton mayelərinin bir çox növləri var, çünki onlar müəyyən bir xüsusiyyətə tabe olmayan bir şey kimi müəyyən edilir - məsələn, uzun molekulyar zəncirləri olan mayelərin əksəriyyəti Nyutondan fərqli bir şəkildə reaksiya verə bilər.
Nyuton mayesi üçün tənliklər
Özlülüklü gərginlik tenzoru ilə sürət qradiyenti arasındakı mütənasiblik sabiti özlülük adlanır. Sıxılmayan Nyuton mayesinin davranışını təsvir etmək üçün sadə bir tənlikdir.
burada
\tau axıcı tərəfindən tətbiq olunan kəsmə gərginliyi;
\mu mütənasiblik əmsalı olub, maye və qazın özlülüyü adlanır;
isə sürüşmə istiqamətinə perpendikulyar olan sürət qradiyentidir.
Nyuton mayesi üçün özlülük, tərifə görə, ona təsir edən qüvvələrdən deyil, yalnız temperatur və təzyiqdən asılıdır. Maye sıxılmayandırsa, özlü gərginliyin əsas tənliyi (Dekart koordinatlarında) belə yazılar:
v_i i-ci istiqamətindəki sürət;
x_j j-ci istiqamətin koordinatıdır.
Maye sıxılmaz deyilsə, Nyuton mayesində özlü gərginliyin ümumi forması belədir
Muxtar Türk Kipr İdarəsi
Muxtar Türk Kipr İdarəsi — 1974-cü ildə Türkiyənin Kiprə müdaxiləsindən dərhal sonra indiki Şimali Kipr ərazisində Kipr türkləri tərəfindən yaradılmış de-fakto idarənin adı.
Cəmiyyət
İdarə tərəfindən hərbi əməliyyatda iştirak edən Türkiyə hərbçilərinə Şimali Kipr vətəndaşlığını alaraq burada məskunlaşmaq icazəsi verilmişdir. Cənubdan didərgin düşmüş Kipr türklərinin köçürülməsinə nəzarət edilmişdir.
Endryu Borovets yazmışdır ki, Türkiyə Kipr yunanlarının tərk edilmiş kənd mülklərini ələ keçirmək üçün adada 5,000 ferma işçisi yerləşdirməyi planlaşdırdığını açıqlamışdı. Bu, yunanıstanlı və Kipr yunanlarının Türkiyənin Kiprin demoqrafik strukturunu məqsədyönlü şəkildə dəyişməsi ilə bağlı ittiham irəli sürməsinə səbəb olmuşdur.
Ocaqalazar (Germi)
Ocaqalazar — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 194 nəfər yaşayır (43 ailə).
Etnogenez
Etnogenez ( yun. ethnos – xalq və genesis – doğulma) Hər hansı bir xalqın mənşəyi,etnik qrupun formalaşması və inkişafıdır. Bu, qrupun özünü identifikasiyası və ya kənar identifikasiya ilə yarana bilər.
Şuq Nayt
Marion Knight, Jr. və yaxud bilinən adı ilə Şuq Nayt (Suge Knight). Bir zamanlar Dr. Drenin mühafizəçisi. Eyni zamanda Death Row Records səs yazma şirkətinin qurucularından biri. Bir çox ittihamlarla qarşı qarşıya qalıb və ən önəmlisi də Tupak Şakur-un öldürüldüyü hadisədədir.
Etnogenez
Etnogenez termini əvvəlcə 19-cu əsrin ortalarında neologizm idi və sonralar 20-ci əsrdə akademik antropologiyaya daxil edilmişdir. Etnogeni termini etnogenezin variantı kimi də istifadə olunur.
Faiq Bağırov (atlet)
Faiq Bağırov (3 fevral 1976) — Azərbaycanı təmsil edən yüngül atlet.
Həyatı
Faiq Bağırov 1976-cı il fevralın 3-də anadan olub.
Karyerası
Faiq Bağırov Azərbaycanı 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə 800 metr məsafəyə qaçış turnirində 1:58.40 saniyə nəticə göstərdi və təsnifat mərhələsini 8-ci pillədə başa vurdu.
M&M's
M&M's — Mars LLC şirkəti tərəfindən buraxılan üzərində ağ rəngli kiçik «m» hərfi yazılan və müxtəlif içlikli rəngbərəng şokoladlı konfetlər.
Bu konfetlərin bir neçə növü var: şokoladlı, badamlı,, xırtıldayan və acı şokoladlı.
Haqqında
M&M's Mars Incorporated şirkətinin əsas məhsullarından biri sayılır. 1941-ci ildə ABŞ-də istehsalına başlanınan konfetlərin 2003-dən bəri artıq 100 ölkədə satıldığı məlumdur. Üzəri rəngli şəkərli şokolad konsepti İspan vətəndaş müharibəsi(1936-1939) dövründə əsgərlərin şokoladları ərimədən daşıması üçün olan bir metoddan ilhamlanıb. Elə şirkətin də uzun müddət istifadə olunan sloqanı belədir: " Əlinizdə yox, ağzınızda əriyir"
NGC 4941
NGC 4941, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Stefan Nemanya
I Stefan Nemanya — serb Raşka dövlətinin böyük jupanı, Nemaniçlər sulaləsinin banisi.
Nemanya öz böyük qardaşı Tixomiri devirməyi və Raşkanın Bizans imperiyasından müstəqilliyini əldə etməyi bacardı. Sonralar Bizans imperatorlarının süzerini tanımaq məcburiyyətində qalmasına baxmayaraq, Nemanya ölkənin Balkan yarımadasında mövqeyini gücləndirməyi bacardı və onun dövründə həmçinin Kosovo, Duklya, Travuniya, Zahumye və Neretva çayı ətrafındakı torpaqlar kimi serblərin yaşadığı əraziləri ölkənin tərkibinə daxil oldu. Bundan başqa, o, Raşka daxilində mərkəzləşdirmə siyasəti yürüdürdü və boqomilləri təqib edirdi.
Nemanyanın hakimiyyəti serb mədəniyyətinin inkişaf dövrünə təsadüf etdi. Onun hökmranlığı monumental zadujbinaların inşası ilə həkk olundu, memarlıq sahəsində isə Raşka üslubunun çiçəklənməsi başladı, bunun ən parlaq nümunəsi 1171-ci ildə Nemanya tərəfindən açılan Curcevi stupovi monastırıdır. Nemanyanın iştirakı ilə Studenitsa və Hilandar monastırları da daxil olmaqla bir çox kilsə və monastır tikilib təmir edildi.
1196-cı ildə o, hakimiyyəti ortancıl oğlu Stefana təhvil verdi və Simeon adı altında rahibliyə girdi. 1199-cu ildə Hilandar monastırında öldü, qalıqları bu gün də saxlanılan Studenitsa monastırına köçürüldü.
Serb Pravoslav Kilsəsi tərəfindən müqəddəs Simeon Mirotoçivı adı verildi.
Qəhrəmanlı (Germi)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 191 nəfər yaşayır (33 ailə).
Dağüstü qəbiristanlığı
Dağüstü qəbiristanlığı və ya Pirvənzərə qəbiristanlığı — Azərbaycanın Bakı şəhərində 1930-cu illərin əvvəllərinə qədər mövcud olan müxtəlif məzhəbli qəbiristanlıq . Qəbiristanlıq Bakı təpəsinin üstündə, Çəmbərəkənd kəndinin cənub-şərqində, Pirvənzərə kimi tanınan yerdə yerləşirdi.
Şəhər mühəndisi polkovnik Nikolay fon der Nonne tərəfindən tərtib olunmuş 1899-cu il Bakı şəhərinin planında qəbiristanlıq bir neçə ərazilərə bölünürdü: müsəlman, erməni həvari, pravoslav, katolik, lüteran, yəhudi və molokan. Qəbiristanlıq ərazisində bir neçə kilsə də vardı.
1930-cu illərin ilk yarısında qəbiristanlıq söküldü və onun yerində Sergey Kirov adına park salındı. 1990-cı ildə qəbiristanlığın köhnə müsəlman hissəsində, Qara Yanvar faciəsi qurbanlarının cəsədləri və sonra Qarabağ münaqişəsi zamanı həlak olanlar dəfn edilmişdir. Bu gün bu sahə Şəhidlər Xiyabanı olaraq tanınır.
Dağüstü qəbiristanlığın yaranması
1882-ci il tarixli Bakının "Kaspi" qəzetinin avqust sayında qeyd olunurdu ki, yaşayış binalarının yaxınlığında qəbiristanlığın yerləşməsi əhaliyə zərərlidir. . Qəzet xüsusilə qeyd etdi ki, qəbiristanlıq, xüsusən də rus qəbiristanlığı, xarici şəhər evlərinin damlarından başlayır və qəbiristanlığa girmək üçün ilk evin əsas pilləsindən sonuncu pilləsinə kimi gedib, məzarları adlamaq üçün kifayətdir və ya, bu evlərin hər birinin damından kiçik bir addım attıb, qəbiristanlığa girmək olar.
Bir çox sakinlər qəzetin müxbirlərinə məlumat vermişdilər ki, qızmar havada cəsədlərin parçalanmasından güclü qoxu gəlirdi. Qəzetdə qeyd olunurdu ki, qəbiristanlıqda epidemiya xəstəliklərindən ölənlər üçün xüsusi bir şöbə yox idi. Qəzetin jurnalistləri təklif edirdi ki, qəbiristanlıq üçün eyni dağın arxasında yeni bir yer verilsin, hansının ki, yamacında Çəmbərəkənd qəbiristanlığında yerləşir.
27 sentyabr 1882-ci ildə Bakı Şəhər Dumasının ikinci müntəzəm iclası Çəmbərəkənd qəbiristanlığının yeni bir yerə köçürülməsi məsələsi müzakirə olunurdu. Yeni yer qəbiristanlığın arxasında idi.
"Kaspiy" qəzetinin 1883-cü il tarixli sayında Bakı Şəhəri Hökuməti Sanitar Şuranın qərarı və Bakı Şəhəri Dumasının hökmü ilə Bakının şəhərində yerləşən Çəmbərəkənd qəbiristanlığının yanında olan bütün müsəlman və xristian qəbiristanlıqları əbədi olaraq iyulun 1-dən bağlanıldığını elan olunmuşdu. Yeni dəfnlər Çəmbərəkəndin yuxarısındakı yeni seçilmiş Pirkən-Zarı (Pirvənzərə) dağlıq ərazisində yerlərdə olmalı idi. Köhnə qəbiristanlıqlarda ölülərin dəfni ciddi qadağan olunmuşdu.
Daha sonrakı tarixi
8 avqust 1883-cü ildə qəbiristanlıqda cəsədləri anatomizə etmək üçün kiçik kilsə açılmışdı, hara ki, anatomizə olunan bütün mərhumları göndərirdilər. cəsədləri daha əvvəl anatomizə edildiyi Mixailovskiy xəstəxanasının binası bağlı idi.
1910-cu illərin əvvəllərində, qəbiristanlığın müsəlman hissəsində, müsəlman din məktəbi "Səadət" üçün bir bina tikmək qərarı alındı. Memar Zivər bəy Əhmədbəyov layihəni hazırladı və cümə gününün birində qəbiristanlıqda insanlar toplaşdı. Axund dua oxuduqdan sonra, mərhumların yaxınları və yoldaşları qalıqları Dağüstü qəbiristanlığına köçürdülər, boş qəbirlər yerlə bərabərləşdirildi və 1912-ci il dekabrın 23-də məktəb binasının təməli qoyuldu.
1918-ci ildə mart hadisələrinin qurbanları qəbiristanlığın müsəlman hissəsində dəfn olunmuşdu. Eyni ilin sentyabr ayında Bakı döyüşündə həlak olan Osmanlı İmperiyasının türk əsgərlərinin cənazələri qəbiristanlıqda dəfn olunmuşdu (1999-cu ildə bu yerdə xatirə obeliski tikildi); qəbiristanlığın katolik bölməsində eyni döyüşdə həlak olan Britaniya hərbi qulluqçuların cəsədləri dəfn olunmuşdu (bu gün bu yerdə Flame Towers yerləşir).
Qəbiristanlığın sökülməsi
XX əsrin 30-cu illərin ilk yarısında Çəmbərəkənd və Dağüstü qəbiristanlığları tam söküldü və onların yerində Sergey Kirov adına park salındı. 1931-ci ildə parkın layihəsi memar Lev İlyinə tapşırılmışdı. İlyinin sözlərinə görə, Bakıya ikinci səfərinin ilk günündə Bakı təpəsinin başı tərk edilmiş bir yer idi, harada ki, "yan-yana qoyulmuş və unudulmuş məzar daşları" var idi. Həmin illərdə bu köhnə qəbiristanlıqlar uzun müddət mövcud olduqları üçün öz mövcud olmuş bütün müddətlərini keçmişdilər və şəhərə haqlı olmayan yer tuturdu. Daha sonra yeni parkın ərazisində Sergey Kirovun abidəsi qoyulmuşdur və "Xalqların dostluğu" restoranı tikilmişdir.
Bir çoxunun qəbirləri şəhərin digər qəbiristanlıqlarında yenidən dəfn olunmuşdu: məsələn, burada dəfn olunan Ağa Musa Nağıyevin məzarın Biləcəri kəndinin qəbiristanlığında dəfn olunmuşdu. Hüseyn Ərəblinski, Cəlil Məmmədquluzadə, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev kimi məşhur şəxsiyyətlərin qalıqları Fəxri Xiyabanda yenidən dəfn olunmuşdu. Ancaq Səməd bəy Mehmandarov, Zivər bəy Əhmədbəyov, Əlirza Rasizadə kimi şəxslərin məzarları itmişdi.
1990-cı ildə qəbiristanlığın köhnə müsəlman hissəsində, Qara Yanvar faciəsi qurbanlarının cəsədləri və sonra Qarabağ münaqişəsi zamanı həlak olanlar dəfn edilmişdir. Bu gün bu sahə Şəhidlər Xiyabanı olaraq tanınır.
Vyetnam fəlsəfəsi
Vyetnam fəlsəfi fikrinin tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır. Aydındır ki, artıq e.ə. III–I əsrlərdə Şimali Vyetnam ərazisində fəlsəfi bilik elementləri ilə dini və mifoloji ideyaların müstəqil politeist sistemi inkişaf etmişdir. Eramızın ilk əsrlərində Hindistan və Çindən dini və fəlsəfi cərəyanlar nüfuz edir: Buddist fəlsəfə, Konfutsiçilik, Taoizm.
Qədim dünya
Qeyd etmək lazımdır ki, eramızın ilk əsrlərində Vyetnamın cənub ərazisi İran, Roma və xüsusilə Hindistanla mədəni əlaqələri olan Çin adı ilə Funan adı ilə tanınan dövlətin tərkibində idi. VI əsrdə Şimali Vyetnam ərazisində müstəqil Vansuan dövləti yarandı. 7-ci əsrin əvvəllərində bu dövlət Çin Sui sülaləsi tərəfindən fəth edildi. Bu dövrdə, VI əsrdən X əsrlərə qədər Vyetnam fəlsəfəsində Buddizm üstünlük təşkil edən cərəyan idi. Onun yayılmasının ləyaqəti Cənubi Hindistandan olan vaiz Vinitaruçiyə aid edilir. Buddizm sayəsində və Hindistan əyalətinin cənub-şərqində yerləşən Hindistanın Çampa əyaləti vasitəsilə vyetnamlılar hind mədəniyyəti ilə tanış oldular. 10-cu əsrin əvvəllərində Vyetnam dövlətinin müstəqilliyi bərpa edildi.
Orta əsrlər
XI əsrin sonu — XII əsrin əvvəllərindən Çin mütəfəkkiri Zhu Xi (1130–1200) tərəfindən dəyişdirilmiş Dhyana fəlsəfəsi ilə Konfutsi fəlsəfəsi arasında mübarizə başlayır. Bu mübarizə 14-cü əsrin sonundan 19-cu əsrə qədər hakim fəlsəfəyə çevrilən konfutsiçiliyin qələbəsi ilə başa çatdı. Konfutsi motivləri böyük Vyetnam şairi və dövlət xadimi Nquyen Çainin (1380–1442) yaradıcılığına nüfuz edir. Konfutsi əxlaqi-etik sisteminin təsirini imperator Le Than-Tonqun (1442–1479) fikirlərində görmək olar. Ölkəni dəyişdirmək istəyən bu hökmdar konfutsiçilik prinsiplərini reallığa çevirməyə çalışırdı. Konfutsi motivləri məşhur şair və filosof Nquyen Bin Khiemin (1491–1585) fəlsəfi lirikasında ("Ağ buludun şeirləri") də yer alır. XVIII əsrdə klassik mətnlərin şərhi geniş vüsət aldı. Məsələn, Danq Thai Phuong (1674–18-ci əsrin ortaları) milli dildə mənasını izah edən "Çjou dəyişiklikləri" essesini yazdı. Le Kui Don klassik mətnlərə şərh olan bir sıra əsərlər yazmışdır. 18-ci əsrdə alim-ensiklopedist Fan Hui Çunun (1751–1822) fəaliyyəti də davam edirdi.
Ən yeni vaxt
Son dövrlərdə Vyetnam düşüncə tarixi əsasən marksizmlə əlaqələndirilir. Bu ənənə ilk növbədə Ho Chi Minh (Nguyen Ai Quoc) (1890–1969) yazıları ilə təmsil olunur. 1945-ci ilin avqustunda inqilabın qələbəsindən və DRV-nin yaranmasından sonra marksist fəlsəfə üstünlük təşkil edir. 1965-ci ildə yaradılmış Fəlsəfə İnstitutu fəlsəfi fikrin mərkəzinə çevrilir. Marksizmi fenomenologiya ilə birləşdirməyə cəhd Vyetnam filosofu, Fenomenologiya və Dialektik Materializm (1951) kitabının müəllifi tərəfindən edilmişdir. Təəssüf ki, bir sıra dəlillər bizə qədim dövrlərə gedib çıxan uzun, çoxəsrlik ənənədən danışmağa imkan versə də, Vyetnam milli düşüncəsinin tarixi indiyədək az öyrənilmiş və az məlum olmuşdur. Bu, məsələn, Koreyanın fəlsəfi fikir tarixi ilə müqayisədə belə az tanınır və az öyrənilir. Vyetnamın Çindən uzun müddət siyasi asılılığı (1–10-cu əsrlər), Çin və Hindistan mədəniyyətlərinin ölkə mədəniyyətinə uzunmüddətli təsiri çox vaxt Şərq təfəkkürünün tədqiqatçılarına Vyetnam milli düşüncəsinin unikallığını və orijinallığını, onun rolunu görməyə mane olur, lakin son vaxtlar vəziyyət dəyişməyə başlayıb. 20-ci əsrin sonu və 21-ci əsrin birinci onilliyində Vyetnamda ənənəvi fəlsəfi fikrin və qeyri-marksist fəlsəfənin öyrənilməsinə həsr olunmuş xeyli sayda nəşrlər meydana çıxdı.
Zəfər Yusibov
Zəfər Qəzənfər oğlu Yusibov — Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının polkovniki, "Şahin" Xüsusi Təyinatlı Dəstəsinin Komandiri, Vətən müharibəsi qazisi, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Həyatı
Zəfər Yusibov 1982-ci ildə Şəki rayonunun Çayqaraqoyunlu kəndində anadan olub. 1988-1999-cu illərdə Çayqaraqoyunlu kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. 1999-2003-cü illərdə Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbində (BABKM) ali hərbi təhsil alıb. Ailəlidir. 2 övladı var.
Hərbi xidməti
Zəfər Yusibov 2003-cü ildən Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının sıralarında xidmət edir.
Kapitan Zəfər Yusibov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 11 mart 2010-cu il tarixli Sərəncamına əsasən "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Polkovnik Zəfər Yusibov Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının "Şahin" Xüsusi Təyinatlı Dəstəsinin Komandiridir.
Zəfər Yusibov müxtəlif illərdə Türkiyə Respublikasında keçdiyi peşə və ixtisasartırma kurslarında iştirak edib:
-Komando kursu,
-Komando ixtisas kursu,
-Snayper kursu,
-Girovların Təyyarədə,Qatarda, Avtobusda,yaşayış məntəqəsində azad olunması üzrə kursu,(2 dəfə)
-İngilis dili kursu,
-Quru qoşunlarının akademiyası (indiki milli müdafiə universiteti).
Vətən müharibəsi
Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının polkovniki olan Zəfər Yusibov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Kəlbəcər, Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə, həmçinin Cəbrayıl, Xocavənd istiqamətlərində gedən döyüşlərdə savaşıb və döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zəfər Yusibova "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zəfər Yusibov "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zəfər Yusibov "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 7052
NGC 7052, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Tülkü bürcü istiqamətində yerləşir. E5 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Əhməd Mehbalıyev
Əhməd Mehbalıyev — Qarabağ müharibəsi şəhid i, Azərbaycan bayrağı ordeni mükafatçısı.
Həyatı
Əhməd Suliddin oğlu Mehbalıyev 1968-ci il sentyabr ayının 1-də Naxçıvan Muxtar Respublikası nın Şərur rayonu nun Qıvraq kəndi ndə anadan olub.
Təhsili
Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Məktəbə qəbul olmuş və buradakı təhsilini bitirdikdən sonra ali hərbi təhsil almaq üçün Kazan a yollanmışdır. Buradakı Kazan Ali Tank Məktəbi ni 1989-cu ildə bitirmişdir.
Hərbi karyerası
1989-cu ilin 22 iyul unda ali hərbi təhsilini tank komandiri kimi leytenant rütbəsi alaraq bitirmişdir. Daha sonra o, Kiyev də, Moskva da SSRİ-nin tank qoşunları diviziyalarında xidmət etmişdir.
Qarabağ müharibəsində iştirakı
Qarabağ müharibəsi başlayanda Ə.Mehbalıyev Azərbaycan a geri dönmüşdür. Qarabağ müharibəsi ndə ilk döyüşünü Şuşa da keçirmişdir. Şuşa nın müdafiəsi zamanı xeyli erməni tankını məhv etmişdir. Bundan sonra taqım komandiri kimi Laçın, Qubadlı, Kəlbəcər, Tərtər bölgələrində gedən ağır döyüşlərdə iştirak etmişdir.
Xatirəsi
2018-ci ilin sentyabr ayının 1-də Əhməd Mehbalıyevin 50 illiyi qeyd edilmişdir. Qarabağ müharibəsi şəhidlərinə həsr edilmiş bir çox kitabda onun haqqında məlumat vardır.
Qaraçuxur qəsəbəsi ndə onun adını daşıyan küçə vardır.
Əhmədin komandiri baş leytenant P.Mahmudov onun sonuncu döyüşü haqqında danışanda bunları deyib: Bir il idi ki, birlikdə vuruşurduq. Çox komandirlər görmüşdüm, amma tank komandiri Əhməd Mehbalıyev kimi özünü odun-alovun içinə atanı görməmişdim. Elə bil ki, sıravi döyüşçü idi. Dəfələrlə çıxılmaz vəziyyətdə qalan taqımı səriştəsi və bacarığı hesabına itkisiz xilas etmişdi. Heç vaxt özünü gözləmirdi. Elə o axırıncı döyüşdə də kişi kimi döyüşdü. Ağır yaralansa da, döyüşdən çıxmırdı. Ağdamın Qızıl-Kəngərli kəndindəki döyüşü daha ağır keçdi. Düşmən həddən artıq güclü texnika ilə hücuma keçmişdi. Əhməd idarə etdiyi tankla bir neçə saat bu hücumun qarşısını ala bilsə də, özü barədə düşünmədi. Sentyabr ayında 25 yaşı tamam olacaqdı, onu vaxtsız itirdik...
Mükafatları
Əhməd Mehbalıyev Azərbaycan Respublikası Prezidenti nin 25 iyun 1994-cü il tarixli fərmanı ilə Azərbaycan bayrağı ordeni nə layiq görülüb.
Rəvan Bünyadlı
Rəvan Asif oğlu Bünyadlı (5 avqust 2001; Almalı, Qax rayonu, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rəvan Bünyadlı 5 avqust 2001-ci ildə Qax rayonunun Almalı kəndində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanmışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rəvan Bünyadlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Rəvan Bünyadlı sentyabrın 27-də Suqovuşan döyüşləri zamanı Mübariz İbrahimovun şəhid olduğu post istiqamətində həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəvan Bünyadlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəvan Bünyadlı ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəvan Bünyadlı ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 2236
NGC 2236, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. III2p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
IS əyrisi
IS əyrisi əmtəə və xidmət bazarında faiz dərəcəsi ilə gəlir səviyyəsi arasındalı əlaqəni əks etdirir. Bu əlaqənin necə olduğunu görmək üçün ilk növbədə Keynsin gəlir-xərc modelini tətqiq etmək lazımdır. Sözügedən model Keynsin milli gəlir nəzəriyyəsinin ən sadə izahıdır və daha mürəkkəb və daha real IS-LM modeli üçün bünövrəni formalaşdırır.
Planlanan xərclər və cari xərclər
Keyns bu modeldə planlanan və cari xərcləri bir-birindən fərqləndirir: Cari xərclər ev təsərrüfatlarının, müəssisələrin və dövlətin cari dövrdə həyata keçirdikləri xərcləmələrin cəmidir. Planlanan xərclər isə ev təsərrüfatlarının, firmaların və dövlətin əmtəə və xidmətləri almaq üçün planlaşdırdıqları xərclərin cəmidir. Nə üçün reallaşan (cari) xərclərlə planlaşdırılan xərclər fərqli olur? Bu sualın cavabı firmaların satışının gözlənilən kimi olmaması və planlaşdırılmamış ehtiyatların (hazır məhsulun) anbarlarda yığılmasıdır. Firmalar gözlədiklərindən az məhsul satdıqda ehtiyatlar yüksələr, əks halda isə azalar. Ehtiyatlardakı planlaşdırılmamış dəyişikliklər ehtiyatlara investisiya hesab edildiyi üçün cari xərclər planlaşdırılan xərclərdən çox və ya az ola bilər.
<MATH>E= C + I + G</MATH>
Burada, E- planlaşdırılmış xərclər, C – istehlak, I - investisiya, G – dövlət xərcləridir. Yuxarıdakı bərabərlik ÜDM-in düsturuna bənzəsə də, bu gələcək dövr üçün planlaşdırılmış miqdardır. Bu səbəbdən E real ÜDM-dən fərqli qiymət ala bilər.
Yuxarıda göstərdiyimiz bərabərliyi genişləndirmək üçün onun konponentlərinin açılışını verək:
İstehlak xərclərinin (C) gəlirdən (Y) aslılıq düsturu aşağıdakı kimidir :
<MATH>C=C(Y-T)</MATH>
Burada Y- gəlir, T- vergilərdir.
Sadəlik üçün planlaşdırılmış investidiyaları sabit qəbul edirik :
<MATH>I= I_o</MATH>
Son olaraq dövlət xərclərinin və vergilərin gəlirdən daha çox dövlət siyasətindən asılı olduğunu və bununla əlaqədar sabit olaraq qəbul edirik :
<MATH>G=G_0</MATH>