cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rentgen astronomiya
Meteoroloji raket uçuşları
Roket uçuşlarına ən böyük çatışmazlıq onların çox qısa müddəti olması (raket Yer səthinə düşməzdən əvvəl atmosferdən bir neçə dəqiqə yuxarı qalır) və onların məhdud sahələrinin olmasıdır. ABŞ-dən fəaliyyətə başlayan raket cənub göyündə mənbələri görə bilməyəcək; eləcədə Avstraliyadan fəaliyyətə başlayan bir raket, şimal göyündəki obyektləri görə bilməyəcək.
Tı kto takoy? Davay, do svidaniya!
"Tı kto takoy? Davay, do svidaniya!" — İnternetdə bir neçə gün ərzində mem olmuş, Azərbaycan, rus və talış dillərdə ifa edilən meyxana. Bu meyxana talış meyxanaçı qardaşlar Ehtiram və İntiqam Rüstəmov tərəfindən yazılmışdır.
Tarixi
Video 2011-ci il noyabrın 5-də Astara rayonunun Təngərüd kəndində toy zamanı çəkilib və 2012-ci il yanvarın 25-də Talış Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Hilal Məmmədov bu meyxana ilə bağlı videoroliki hazırlayıb "YouTube"-ə yerləşdirmişdir.
Pədri dağı
Pədri dağı və ya Pərdis dağı İranın Buşehr ostanında olan Cəm şəhristanının şəhərətrafında, Cəm ilə Siraf yarı yolunda yerləşib.
Daniil Spivakovski
Daniil Spivakovski — Rusiya aktyoru, Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti.
Samu Omorodion
Samuel "Samu" Omorodion Aqehova — La Liqa təmsilçilərindən olan "Qranada" klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar İspaniya futbolçusu.
Daniil Spivakovski
Həyatı
1969-cu ilin 28 avqustunda Moskva şəhərində anadan olmuşdur.
Samu Omorodion
Klub karyerası
Samu Melilya şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri isə Nigeriya vətəndaşlarıdır. Gənc yaşlarında Samu Marakane, Qranada, Əndəlüs bölgələrində yaşamışdır. 2021-ci ildə o, Nervion klubundan "Qranada" klubuna transfer olmuşdur.
Omorodion əvəzedici komandada debütünü 6 mart 2022-ci ildə Markamalo klubuna qarşı oyunda etmişdir. Sequnda Diviziyası görüşündə ikinci hissə meydana çıxan Samunun komandası rəqibinə 1–2 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, komandada ilk qolunu 25 sentyabr tarixində El Exido klubuna qarşı oyunda vurmuş və komanda rəqibi ilə 1–1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
20 aprel 2023-cü ildə B komandada özünü isbatladıqdan sonra Samu Nasirilər ilə 2028-ci ilə qədər müqavilə imzalamışdır. O, əsas komandada və La Liqada debütünü 1 avqust 2023-cü ildə "Atletiko Madrid" klubuna qarşı oyunda etmişdir. Qolla yadda qalan Samunun komandası rəqibinə 1–3 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Milli karyerası
Samu həm İspaniya, həm də Nigeriya vətəndaşlığına sahibdir. 25 aprel 2023-cü ildə o, İspaniya U-19 millisinə dəvət almışdır.
Qazaxıstan sənayesi
Qazaxıstan sənayesi — Qazaxıstan iqtisadiyyatının qolu. Qazaxıstanın ÜDM-də sənayenin payı% 34,1-dir (2017). Məşğul əhalinin sənayedəki payı% 20.4-dir (2017).
Hazırda Qazaxıstan iqtisadiyyatı strukturunun demək olar ki, üçdə birini sənaye tutur. Mədənçıxarma sektoru məşğulluğun 2,9% -dən çoxunu və iqtisadiyyatda ümumi əlavə dəyərin 18% -ni təmin edir. Hasilat sənayesində əsas kapitala qoyulan investisiyalar bu gün ümumi həcmin 30% -dən çoxunu, istehsal sənayesində isə yalnız 12% -ni təşkil edir. Hasilat sənayesinin aparıcı ixracatçısı olan Qazaxıstan (ilk növbədə neft hesabına) adambaşına ixracata görə bütün MDB ölkələrini qabaqlayır. Bununla birlikdə, Qazaxıstan Respublikasında adambaşına orta hesabla istehsal məhsullarının ixracatı Rusiyaya nisbətən iki dəfə azdır.
Sənayeləşmə prosesində sənayedəki diqqət tədricən istehsal sənayesinə yönəlir, baxmayaraq ki, inkişaf səviyyəsi nisbətən aşağı səviyyədə qalır. İstehsal sənayesi məşğulluğun 7% -dən azını və ölkə iqtisadiyyatının ümumi əlavə dəyərinin 11% -ni təşkil edir. Müqayisə üçün Qazaxıstanın istehsal sənayesində məhsuldarlıq səviyyəsi İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatına (İƏİT) üzv ölkələr üçün orta göstəricidən 2 dəfə aşağıdır, istehsal sənayesində işləyənlərin payına görə Qazaxıstan bütün İƏİT ölkələrindən aşağı.
Maşınqayırma
2016-cı ildə Qazaxıstanın maşınqayırma sənayesi% 15 eniş göstərdi, maşınqayırma sənayesinin istehsal həcmi 2016-cı ildə 720.9 milyard tengey təşkil etdi. Bu sənaye üç bölgədə cəmlənmişdir: Qaraqənd vilayəti, Almatı və Şərqi Qazaxıstan bölgəsi. Böyüməni elektrik avadanlıqları və neft-qaz avadanlığı istehsalı göstərmişdir. Düşüş kənd təsərrüfatı maşınları və nəqliyyat vasitələri istehsalının azalmasına əsaslanır.
2016-cı ilin yanvar-noyabr aylarında maşınqayırma məhsullarının ixracı 2015-ci ildə ixracın həcmini 14.4% üstələyərək 669 milyon ABŞ dollarına çatdı. Artımın əsas səbəbi bəzi əmtəə məhsullarının ixracının artması ilə əlaqələndirilir, məsələn, batareyalar (1,6 dəfə), rulmanlar (1,2 dəfə), üç dizel-elektrik lokomotivinin Azərbaycan və Tacikistana təchizatı. İxracat strukturunda təhlil olunan dövr üçün əsas pay qazma və ya tunel açma maşınları üçün batareyalar və hissələrə (% 5,4 və 3,0%), rulmanlara (2,8%), klapanlara (% 2,5) düşür.
Neft sənayesi
Qazaxıstanda təsdiqlənmiş neft və qaz kondensat ehtiyatları 3.93 milyard ton təşkil edir.
Əsas ən böyük yataqlar:
Kimya sənayesi
Qazaxıstanda kimya sənayesi istehsalı strukturunda 64% -i qeyri-üzvi turşular, qələvilər və onların duzları, partlayıcı maddələr, həmçinin laklar və boyalar, aqrokimya (mineral gübrələr və pestisidlər) istehsalını əhatə edən əsas kimya tutur. təxminən 21%, neft kimyası bir böyük müəssisə ilə təmsil olunur və kimya sənayesinin ümumi istehsalının 10% -ni təşkil edir. Yuyucu və təmizləyici maddələr istehsal edən müəssisələrin təmsil etdiyi istehlakçı kimyası% 5-dir.
2016-cı ilin yanvar-dekabr aylarında kimya sənayesi istehsalının həcmi 277,3 milyard tengaya çatdı. Hesabat dövründə sənaye məhsullarının IFO göstəricisi 2015-ci illə müqayisədə azalmış və 97,8% təşkil etmişdir.
Xrom birləşmələri, mineral gübrələr və xlorid turşusu istehsalındakı artım sənayedəki vəziyyəti xilas etmədi. IFO-da azalmanın əsas səbəbi istehsalın üç dəfədən çox azalmasıdır hidroflorik turşu (26.4%), iki dəfə - natrium trifosfat (49.3%), üçüncüsü - sarı fosfor (61.8%) və sodyum hipoklorit ( 67.3%).
Alkatrazdan qaçış (film, 1979)
Alkatrazdan qaçış — 1979-cu ildə çəkilmiş ABŞ istehsalı döyüş və dram janrında film. Film real hadisələrə əsaslanır və Alkatraz adasındakı maksimum təhlükəsizlik həbsxanasından bəlkə də yeganə uğurlu qaçış cəhdini dramatikləşdirir. Film Kuqanın bluffu (1968), Sara bacı üçün iki qatır (1970), beguiled (1971) və çirkli Harri (1971) filmindən sonra Siegel və İstvud arasında beşinci və son əməkdaşlıqdır.
Fikrət Əhmədov
Fikrət Həmid oğlu Əhmədov — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1980–1987).
Həyatı
Fikrət Həmid oğlu Əhmədov 1930-cu ildə hərbi qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmiş, 1952–1954-cü illərdə komsomol işində çalışmışdır. 1954–1957-ci illərdə Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda assistent, baş müəllim olmuşdur. 1957-ci ildən 1960-cı ilədək Azərbaycan Kommunist Partiyası Bakı Şəhər Komitəsinin təbliğat və təşviqat şöbəsinin təlimatçısı, şöbə müdirinin müavini vəzifələrində işləmiş, 1960-cı ildən İctimai Elmlər Akademiyasının aspirantı olmuşdur. Tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsini, dosent elmi adını almışdır.
F. Əhmədov 1963-cü ildən Azərbaycan KP MK ideoloji şöbəsinin təlimatçısı, mühazirəçilər qrupunun rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır. 1969-cu ildən Azərbaycan KP MK təbliğat və təşviqat şöbəsi müdirinin birinci müavini, 1972-ci ilin noyabr ayından isə elm və tədris müəssisələri şöbəsinin müdiri olmuşdur. 1980-ci ilin mart ayından Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini vəzifəsində çalışmışdır.
Fikrət Əhmədov 1955-ci ildə Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin dörd çağırış (8–11-ci çağışlar) deputatı seçilmişdir. 1971–1976-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd, 1976-cı ildən isə üzvü olmuşdur. İki dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, iki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni, eləcə də medallarla təltif edilmişdir.
Fikrət Əhmədov Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Riad Əhmədovun və bəstəkar, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi Mehriban Əhmədovanın atasıdır.
Evolu Janna (Fransa kraliçası)
Atası Fransa kralı III Filipp in oğlu Lüdovik, anası isə Artesli Marqaritadır. 5 iyul 1324-cü ildə əmisi oğlu olan Fransa kralı IV Çarlz la evləndirildi. Qohum olan cütlüyün evlənə bilməsi üçün Papa XXII Condan xüsusi icazə alındı. 11 may 1326-cı ildə keçirilən tacqoyma mərasimiylə Fransa kraliçası oldu. Cütlüyün bu evlilikdən 3 qızı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız biri yetkinlik yaşına çatdı.
1328-ci ildə əri IV Çarlz vəfat etdi və o əsnada hamilə olan Janna bir qız uşağı dünyaya gətirdi. Qızlarıyla birlikdə qalan ömrünü ərindən miras qalan mülklərində keçirən Janna sonrakı illərdə mühüm siyasi rollar oynadı.
4 mart 1371-ci ildə Paris yaxınlığında vəfat edən Evolu Janna Sen-Deni Bazilikası na dəfn edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Saydo Qurbanov
Saydo Qurbanov – aktyor.
Xətai (Soyuqbulaq)
Xətai - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 398 nəfər yaşayır (70 ailə).
Yad et məni (roman)
Yad et məni — azərbaycanlı yazıçı Əzizə Cəfərzadənin tarixi romanı.
Haqqında
Romanda XX əsrin əvvəllərində cərəyan edən hadisələrdən danışılır. Burada Abbas Səhhət, Mirzə Ələkbər Sabir və Ağəli Nasehin obrazları yaradılmışdır. Abbas Səhhətin simasında vətəndaşlıq və xeyirxahlıq, Sabirin timsalında fədakarlıq və cəsurluq, Nasehin şəxsində təvazökarlıq və səmimilik kimi mənəvi-əxlaqi keyfiyyətlər inandırıcı detallar və ştrixlərlə əks olunmuşdur. Lakin yazıçı romanda əsas diqqəti Abbas Səhhətə yönəltməyə çalışmışdır.
GIF-in tələffüzü
thumb|upright=1.4|[[Stiven Vilhayt|Stiven Vilhaytın 2013-cü il "Webby Awards" mərasimində nümayiş etdirdiyi slayd. Burada "Bu, "JIF" kimi tələffüz olunur, "GIF" yox" yazılmışdır.]] GIF-in tələffüzü — "Graphics Interchange Format" qrafik mübadilə formatının akronimi olan "GIF" sözünün necə tələffüz edilməsi. Bu məsələ 1990-cı illərdən bəri mübahisə mövzusudur. İngilis dilində populyar olaraq təkhecalı söz kimi tələffüz olunan akronimin ingilis dilində ən çox işlənən tələffüzü (yumşaq "g"; Azərbaycan dilində "cib" sözündəki "c" kimi) və  (sərt "g"; Azərbaycan dilində "qara" sözündəki "q" kimi) kimidir, burada fərqlənən cəhət "G" hərfi ilə təmsil olunan fonemdir. Bir çox ictimai xadim və qurumlar mövzu ilə əlaqədar müzakirələrdə tərəf tutmuş, formatın yaradıcısı Stiven Vilhayt özü 2013-cü il "Webby Awards" mərasimində çıxış edərək yumşaq "g" ilə edilən tələffüzün düzgün olduğunu bildirmişdir.
Hər bir tələffüz formasının istifadə edilmə tezliyi regionlara görə fərqli olsa da, aparılan sorğulara əsasən ümumi mənzərədə sərt "g" ilə edilən tələffüzün daha çox istifadə olunduğu müəyyən edilmişdir. Bundan əlavə, bəzi natiqlər akronimdəki hər hərfi tələffüz edərək formasından istifadə edirlər. İngilis dilinin lüğətlərində ümumi olaraq hər iki əsas alternativi etibarlı qəbul edilir və linqvistik təhlillər ingilis dilində olan oxşar sözlərin tələffüz tezliklərinə əsaslanaraq hər ikisi üçün aydın üstünlük göstərmirlər. Akronimin tələffüz formaları ingilis dilindən başqa dillərdə də dəyişə bilir.
Zəmin
thumb|right|[[Nyuton beşiyi|Nyuton beşiyinin animasiyalı "GIF"i.]] "Graphics Interchange Format" (GIF) 1987-ci ildə ABŞ onlayn xidmət provayderi "CompuServe"də çalışan Stiven Vilhayt tərəfindən inkişaf etdirilmiş qrafik formatdır. "GIF"lər qısa, təkrarlanan animasiyaları göstərmək üçün populyar olaraq istifadə olunur. Ümumi mənzərədə təkhecalı formada tələffüz edilən "GIF" akroniminin necə tələffüz edilməsi mübahisə mövzusudur. Bəzi şəxslər sözü kimi sərt "g" (sərt "g"; Azərbaycan dilində "qara" sözündəki "q" kimi) ilə, digərləri isə  kimi yumşaq "g" (Azərbaycan dilində "cib" sözündəki "c" kimi) ilə tələffüz edirlər. Bəzi azsaylı şəxslər akronimdəki hər hərfi tələffüz etməyə üstünlük verərək formasından istifadə edirlər.
Stiven Vilhayt və fayl formatını inkişaf etdirən komanda akronimin yumşaq "g" ilə tələffüz edilməli olduğunu faylın texniki spesifikasiyalarına daxil etmişdir. Spesifikasiyalarda komanda fıstıq yağı şirkəti "Jif"in reklam şüarı olan "tələbkar analar "Jif"i seçir" şüarına ehtiram olaraq, "tələbkar proqramçılar ... "jif"i seçir" yazmışdır. "ABC News"un məlumatına görə, bu mövzu üzərində aparılan müzakirələr hələ 1994-cü ilə qədər gedib çıxır. Şəkil formatları ensiklopediyasının müəllifi qeyd etmişdir ki, "əksər insanlar" müəllifin üstünlük verdiyi yumşaq "g" ilə edilən tələffüzdənsə, daha çox sərt "g" ilə edilən tələffüzə üstünlük verirlər.
Digər dillər
Fransız dilində "GIF" akronimini tələffüz edərkən çoxları və ya  əvəzinə,  səsinə üstünlük verirlər. Bu, fransız dilində "joie" sözündəki "j" kimi və ya Azərbaycan dilində "jalə" sözündəki "j" kimi tələffüz olunur. Akronim beləliklə, kimi tələffüz olunur. Bəzi dillərin fonologiyasında ingilis dilində olan yumşaq və sərt "g" səsləri yoxdur. Məsələn, ispan və fin dillərində yerli sözlərdə səsi yoxdur, ərəb dilinin bir çox ləhcələrində isə  səsi yoxdur. Norveç dilində "GIF" yerli sözlərdən fərqli olaraq sərt g, yəni ilə tələffüz edilir. Bu o deməkdir ki, ⟨gi⟩ ardıcıllığı təqribən Azərbaycan dilində "yemək" sözündəki "y" kimi [j] səsi ilə tələffüz edilir.
Səfəvi imperiyasının ordusu
Ümumi xüsusiyyətlər
İlk Səfəvi hökmdarları zamanı nizami ordu yox idi. Ordu müharibə zamanı əyalət hakimlərinin, bəylərbəyilərin ayrı-ayrı, qeyrinizami feodal dəstələrindən (qoşun) təşkil edilirdi. Bu, demək olar ki, qoşunları özləri gətirən və döyüşə aparan Azərbaycan tayfaları əmirlərinin süvari dəstələrindən ibrət olurdu. Bu toplanmış ordu onları gətirən tayfa başçıları tərəfindən təchiz edilir və saxlanılırdılar. Bu tayfa başçılarına, müxtəlif əmirlərə hətta döyüş zamanı da sərbəst hərəkət edə bilməsinə şərait yaradırdı. Şah ordunun komandanı hesab edilirdi, əgər hər hansısa səbəbdən şah orduda qatılmazdısa, ona komandan kimi adlı-sanlı Qızılbaş əmirlərindən biri şah tərəfindən təyin edilərdi. Bu xüsusiyyətləri ilə, Qızılbaş ordusu və ya Səfəvi ordusu öz sələfi Ağqoyunlu dövlətinin ordusuna bənzəyirdi.
Müharibə zamanı Səfəvilərin düşmənə qarşı çıxardığı ordusunun sayı haqqında dəqiq məlumat əldə edilməmişdir. Ehtimal etmək olar ki, feodal hakimlərin müharibədə iştirakı dərəcəsindən asılı olaraq daim dəyişmişdir. Bunu hətta sayca az olan mənbələr də təsdiq edir. Alessandri belə hesab edir ki, müharibə zamanı qoşunların sayı 60 min nəfərə çatırdı. 1586-cı ildə Səfəvilər sarayına gəlmiş C. Vekyetti də güman edir ki, "ən diqqətli hesablamalara görə, altmış min nəfərdən artıq adamı silahlandırmaq olmaz…". Bu barədə ən qiymətli məlumatları Minadoi verir. O, müxtəlif vilayətlərin döyüşə çıxardığı feodal yığma qoşunlarının sayını göstərir. Məsələn, İsfahan və onun əyaləti 8 min nəfər, Kaşan – 4 min, Savə — 1 min, sultaniyyə — 1 min, Qəzvin – 12 min, Ərdəbil – 1 min, Şiraz – 8 min, Təbriz – 4 min, Qum — 2 min, Gəncə və Gürcüstanın bir hissəsi 4 min nəfər atlı verirdi. Bu siyahı heç də tam deyildir. Çünki Səfəvilər dövlətinin Xorasan, Şirvan, Çuxursəəd, Məşhəd, Kirman və s. kimi bir sıra mühüm əyalətlərini əhatə etmir. Minadoi "Səfəvilər döyüşə 60 minə qədər süvari çıxara bilirdilər" fikrini göstərərkən ehtimal etmişdir ki, əgər bütün əyalətlərin hakimləri birlikdə çıxış etsəydilər, o zaman Səfəvilər döyüşə sayı 130–140 min nəfərə çatan qoşun çıxara bilərdilər.
Səfəvi tarixi üzrə mütəxəsis Oqtay Əfəndiyev kitabında I Şah Təhmasibin çağırışı ilə əlaqədar olaraq toplanmış orduya keçirilən baxışda iştirak etmiş salnaməçi Qazi Əhmədin ordudakı döyüşçü sayının 120 min olduğunu və ümumilikdə isə, Təhmasib ölənə yaxın onun şah təminatında (məvacibində) "qızılbaş tayfalarından və nəsillərindən 200 min adam var idi" yazdığını bildirmişdir. Əfəndiyev bu rəqəmlərin bəzi xüsusiyyətləri nəzərə alındıqda (mərkəzi hakimiyyətin heç vaxt bütün ordunu bir yerə gətirə bilmədiyi və s.) inanılır olduğunu əlavə etmişdir.
Səfəvi imperiyasının erkən tarixlərində ordu da türklərlə yanaşı iştirak edən digər etnos gürcülər idi. Bu barədə müxtəlif venesiyalı tacirlərin xatirələrində məlumat vardır. Venesiyalı tacir Morati Augurioto belə döyüşçülərin Təbriz şəhərində də olduğunu yazmışdır.
Yüksək hərbi komandanlar
"Dövlətin" sütunları" adlandırılan vəzifələrdən ən azı üçü hərbi vəzifələrdən olan şəxslər idilər: qullarağası, qorçubaşı və tüfəngçibaşı. Dövlətin idarə olunmasında çox mühüm əhəmiyyət daşıyan, daxili dövlət şurası adlandırılan şuradakı şəxslərdən üçü mütləq hərbi vəzifələri daşımalı idilər. Cəngi adlandırılan bu şura hərb və sülh məsələləri də daxil olmaqla, dövlətin ən əhəmiyyətli məsələləri ilə məşğul olmalı idilər. Bu qeyd olunan yüksək dərəcəli hərbi vəzifələri daşıyan şəxslər "dövlətin sütunları" adlandırılırdı. Ordunun komandanı hesab edilən sipəhsalar da hərbi məsələlər müzakirə edilən zaman cənginin iclaslarına qatılmalı idilər.
Baş komandan
Əmir əl-üməra adlandırılan ordunun baş komandanı dövlətin idarə olunmasında mühüm əhəmiyyət daşıyan vəzifələrdən biri hesab edilirdi. Səfəvi imperiyasının ilk günlərində bu vəzifədə oturanların əksəriyyəti türk-qızılbaş tayfalarına mənsub olan şəxslər olmuşdur. Lakin XVII əsrdən etibarən bu vəzifəyə qeyri-qızılbaşlar da, xüsusən gürcü mənşəli qulamların təyin olunmasına başlanmışdır. Bu vəzifə üçün xarakterik olan digər xüsusiyyət onun XVII əsrdən etibarən Azərbaycan vilayətinin canişinliyi ilə eyniləşmiş vəziyyətdə idi. Beləki Azərbaycan vilayətinin canişini eyni zamanda Səfəvi imperiyasının ordusunun komandanı vəzifəsini də yerinə yetirirdi.
1533-cü ilə qədər baş komandan vəzifəsini icra edən şəxs həm də vəkil vəzifəsini icra edirdi. 1533-cü ildə Səfəvi şahı I Təhmasib bunun onun hakimiyyəti üçün təhlükəli olduğunu hiss etdi və vəkil postunun artıq ləğv edildiyini elan etdi. Beləliklə, o, ölkədə hər hansısa şəxsin onunla güc mübarizəsi apara biləcək səlahiyyətlərə sahib olmasının qarşısını almaq istəyirdi. Həm də, 1524-cü ildə, hələ 10 yaşı olarkən şah olan Təhmasibin hakimiyyətinin ilk 8 ilində öldə daxili qarışıqlıqlara qərq olmuşdu. Bu dəyişiklik bu dönəmin artıq sonlandığının da nişanəsi kimi dəyərləndirilə bilər. Həmçinin, I Təhmasib vilayətləri idarə etmək üçün bəylərbəyi adlanan vəzifələr də yaratmışdı. Bu bəylərbəyilərinin özünü də vilayət ordusu və onun baş komandanı da mövcud idi. Buna görə də, ölkədə əmir ül-üməraların sayının çoxalması mərkəzdəki əmir ül-üməranın gücünün azalması demək idi. Bu bəylərbəyilərinin öz vilayətlərindəki hərbi əmirlər üzərində tam hakimiyyəti mövcud idi. Beləliklə, Qızılbaş əmirlərinin nüfuzu bir qədər zəiflədilmiş, mərkəzi hakimiyyətin nüfuzu yüksəlmişdir.
XVII əsrə qədər əmir-ül üməra vəzifəsi qorçubaşı vəzifəsinə bərabər tutulurdu. Həmçinin, bu vəzifəni daşıyanlar tez-tez vilayət canişinliyi vəzifəsini də icra edirdilər. Əmir-ül üməraların naib və vəzir vəzifələrini tutduqlarına rast gəlmək mümkündür. Məsələn, Rüstəm xan əmir-ül üməra olmaqla bərabər, həm tüfəngçiağası və divanbəyi vəzifələrini də icra etmişdir.
Sarayda böyük vəzifəyə sahib olmuş Mirzə Nağı Nasiriyə görə, əmir ül-üməranın müharibə zamanın ordunun baş komandanı olduğunu yazmışdır. Səfəvi imperiyasının sonlarına doğru bu vəzifə qullarağası vəzifəsiylə birlikdə ən mühüm vəzifələrdən biri olmaqla yanaşı, qorçubaşıdan sonra gəlirdi. Hüseynqulu xan əmir ül-üməra təyin edildiyi zaman ona marşal dəynəyi də verilmişdi. Villem Floora görə, bu bilindiyi qədərilə ilk belə hadisədir ki, əmir əl-üməraya marşallık nişanı təqdim edilmişdir.
Qorçubaşı
thumb|Qorçubaşı vəzifəsində xidmət etmiş Səfəvi şahzadəsi [[İsa xan Şeyxavənd|İsa xan SəfəviPainting of Isa Khan Safavi, a notable Safavid prince who served as the qurchi-bashi.]] Qorçubaşı Səfəvi şahının şəxsi qvardiyasının komandanının icra etdiyi vəzifədir. Çox qədim vəzifə olmaqla birliktə, Səfəvi imperiyasında mövcud olan vəzifələr içində ən önəmlilərindən biri hesab edilməkdədir. Bu vəzifəyə təyinatlar həmişə qorçu korpusunun daxilindən olmuşdur. Lakin bu yenə də qorçulara komandanlıq edənlərin həmişə qorçulardan biri olduğu mənasına gəlmir. Məsələn, XVI əsr boyunca qorçular döyüş meydanlarında tez-tez başqa komandanlar tərəfindən idarə olunmuşdur.
Qorçular daxilində də məsələlər digər qızılbaş tayfalarındakı kimi yürüdülürdü. Bildirildiyinə görə, qorçubaşılardan heç biri xan rütbəsinə sahib deyildi, onlar çox zaman bəy rübəsində xidmət edirdilər. Masaşi Hanedaya görə, bu, qorçubaşı vəzifəsinin mühüm əhəmiyyət daşımasına baxmayaraq, birinci dərəcəli vəzifələr içində görülmədiyinin sübutudur. Haneda bunu farsdilli qaynaqların incələnməsi zamanı da görməyin mümkün olduğunu bildirir. Beləki, bu qaynaqlarda qorçubaşılara o qədər də önəm verilməmişdir. Bu qaynaqlarda daha çox sədr, vəkil və əmir ül-üməra vəzifələrinə olan təyinatlara diqqət edilmişdir. Villem Floor da bunu təkrarlayaraq əlavə edir ki, qorçubaşı hakim Qızılbaş elitası içində ikinci dərəcəli hesab edilmişdir.
Mərkəzi hakimiyyətin zəiflədiyi dönəmlərdə bu vəzifə əsasən Şamlı və Təkəli tayfalarının üzvləri tərəfindən yerinə yetirilmişdir. Digər rəhbər hərbi vəzifələr kimi qorçubaşının da müavini var idi.
Həmçinin bəzi vilayət və əyalətlərdə xidmət edən qorçular da mövcud idi. Məsələn, Gürcüstan valisinin özünün onu qoruması üçün qorçu korpusuna sahib olduğu bilinməkdədir. Bu cü vilayətlərdə cəmləşmiş qorçular və onların komandanları mərkəzdəki ali qorçubaşıya tabe hesab edilirdi.
Qorçu sözü qorumaq sözündən yaranmışdır.
Qullarağası
Qullarağası imperiyanın hərbi kölələrdə təşkil edilmiş qulam korpusunun komandanının icra etdiyi vəzifə olmuşdur. I Şah Abbasın hakimiyyəti illərində yaradılmış bu vəzifə yaradılmasından qısa müddət sonra imperiyadakı mühüm vəzifələrdən birinə çevrilmişdir. Bunu çox sayda təyin olunmuş qullarağaları seçimlərindən görmək mümkündür. Məsələn, I Şah Abbasın ən məşhur sərkərdələrindən biri olan Allahverdi xan ikinci qullarağası idi. Şah Abbasdan sonra hakimiyyətə gəlmiş I Səfinin ilk qullarağası Xosrov Mirzə idi. Baqration sülaləsindən olan və sonradan Kartlinin canişini kimi xidmət etmiş Xosrov Mirzəyə sonradan Rüstəm bəy adı verilmişdir. Onun varisi İmeretiden olan Siyavuş bəy olmuşdur. Bu vəzifəyə bəzən qulam olmayanların da təyin olunmasına şahidlik etmək mümkündür, amma qullarağalarının çoxu gürcü mənşəli qulamlar olmuşdur.
Bütün qulamların tiyul, həmesale məvacibi və mükafatları, barat, yəni məvacib qəbzləri və onların köçürülməsi onun təqdimatından sonra, ali divan vəziri tərəfindən yazılı icazə ilə öz həllini tapırdı. Dövlət və əyalətdə qulluq, yüzbaşılıq, minbaşılıq vəzifələri və bütün qulların tiyul, məvacib və mükafatı qullarağasının yazılı müraciəti əsasnda baş vəzirin tərtib etdiyi təliqəyə görə verilirdi. Qulamlara aid bütün işləri həmin idarənin ağsaqqalı olan qullarağası araşdırıb həll edirdi. Qulamların qulluq məvacibləri, tiyul, həmesale və mükafatları haqqındakı hökm və sənədləri qullarağası təsdiq edib möhürləyirdi. Qulamların rütbə siyahısı, bu təşkilatın vəziri və müstövfi əl-məmaliki tərəfindən şahın hüzurunda şəxsən onun özünə ərz olunurdu.
Səfəvi imperiyasının son dönəmlərində qullarağası və əmir ül-üməra qorçubaşı vəzifəsindən sonra imperiyanın nə mühüm hərbi postlarl hesab edilirdi. Qullarağası "dövlətin sütunları"ndan biri hesab edilməklə birlikdə, şuradakı şəxslərdən də biri idi. O, minbaşıların, yüzbaşıların və tüfəngçi qurslarla birlikdə, təbii olaraq bütün qulamların da komandanı hesab edilirdi. O, həmçinin özündən alt rütbəli şəxslərin qarışdığı məsələlərdə də həlledici funksiyanı icra edirdi. Lakin şəriətlə bağlı məsələlər şəriət hakimlərinə, maliyyə ilə bağlı məsələlərin həlli isə baş vəzirin səlahiyyətləri çərçivəsində idi. Üzlərinə saqqal çıxmasına başlayan qulamlar qullarağasının komandanlığı altına girirdilər və yüzlüklər, onluqlar şəklində təşkil edilirdilər. Bölünməsi zamanı isə yüzbaşıların komandanlığına təhkim edilirdilər. Yüzbaşıların köməkçiləri isə onbaşı rütbəsini daşımaqda idilər.
Topçubaşı
1655-ci ildə topçubaşı Hüseynqulu xan öldü və II Şah Abbas (164201666) yeni komandan təyin etmədi. Cəbhədarbaşı 1660–1661-ci illərdə bu vəzifəni müvəqqəti olaraq icra etdi. Villem Floor bu vəzifənin 1661-ci ildən sonra da bir müddət boş qaldığını yazmışdır.
Topçubaşı termini bəzi əyalət və vilayətlərdəki yerli artilleriya bölmələrinin komandanları üçün də işlədilməkdədir. Bunun nümunələrindən biri 1701-ci ildə baş vermişdir. Bu tarixdə Tiflisdəki topçulardan biri Tiflis qalasındakı topçubaşı vəzifəsini müvəqqəti icra etməyə başlamışdır.
Topçubaşı rütbəsi, əmir ül-üməra, qullarağası və qorçubaşı vəzifələrindən aşağı səviyyəli rütbə olmuşdur və onun maaşı da digərləri ilə müqayisədə aşağı idi. Engelbert Kempferə görə, topçubaşı eyni zamanda admiral kimi də xidmət etmişdir, lakin 1734-cü ilə qədər aktiv Səfəvi donanmasının olmadığı da məlumdur.
Tüfəngçiağası
Tüfəngçiağası Səfəvi imperiyasının ordusundakı tüfəngçilər korpusuna komandan edən şəxsin tutduğu vəzifənin adıdır. Onun komandnalığı altında çox sayda hərbi işlərlə maraqlanan minbaşı, yüzbaşı və s. olmaqla birlikdə, maliyyə məsələləri ilə maraqlanan mostafi və vəzirlər cəmləşmişdi. Tüfəngçibaşı da "dövlətin sütunları"ndan biri hesab edilirdi.
Kağız üzərində bu vəzifənin yüksək hərbi vəzifələrdən biri hesab edilməsinə baxmayaraq, faktiki olaraq aşağı hərbi vəzifələrdən biri olaraq görülürdü. Məsələn, tüfəngçiağası "dövlətin sütunları"ndan biri olaraq qəbul edilməsinə baxmayaraq, şahlıq şurasının üzvü deyildi. Bu vəzifə çox zaman zadəgan ailələrindən olan hərbçilər tərəfindən icra edilmişdir.
Bölmələr
Səfəvi imperiyası Barıt imperiyalarından biri hesab edilməkdədir. Bu üç imperiya Şimali Afrikaya, Qərbi Asiyaya, Mərkəzi Asiyaya və Cənubi Asiyaya XVI əsrdən XVIII əsrə qədər hökmranlıq etmişdir. Bu üç imperiyadan (Osmanlı və Böyük Moğol imperiyaları nəzərdə tutulur) ən az əhali Səfəvi imperiyasında yaşamaqda idi və buna görə də, ordusu digərləri ilə müqayisədə daha az idi. Bundan başqa, Səfəvi ordusu ənənəvi süvari gücünə əsaslanan türk tayfalarından təşkil olunduğuna görə, Osmanlı imperiyasındakı və ya Avropa dövlətlərindəki qədər barıt gücündən istifadə etməmişdir. 1600-cü illərə qədər odlu silahların istifadəsi aşağı səviyyədə idi və hətta adi mühasirə toplarından istifadəyə belə nadir hallarda rast gəlinirdi. Səfəvi ordusunda odlu silahların istifadəsini artırmağa çalışan və bundan uğur qazanmağa da nail olan ilk şah I Abbasdır, lakin yenə də odlu silahlara əsaslanan bölmələrdəki döyüşçü sayı qılıncla, nizəylə, oxla silahlanmış süvarilərdən həmişə çox az olmuşdur. Tüfəngçi korpusu o qədər də genişləndirilməmişkən, I Şah Abbasın ölümündən sonra artilleriya bölmələri də çox zəiflədi. XVIII əsrdə də Səfəvi ordusunun çox hissəsi ənənəvi silahlarla silahlanmış vəziyyətdi idi. Bu vəziyyət Əfşar imperiyasının əsasını qoymuş olan Nadir şahın hakimiyyəti illərinə qədər belə davam etdi. Onun dövründə ilk dəfə ordunun çox hissəsi odlu silahlarla təcviz olunmuş vəziyyətə gətirildi.
Qızılbaşlar
thumb|179px|Səfəvi Qızılbaş ordusunun modeli. Qızılbaş ordu birləşməsi türk və ya türkman tayfalarından təşkil olunmuş ordu idi. Böyük türk tayfaları Ustaçlılar, Rumlulat, Şamlılar, Zülqədər, Təkəli, Əfşar və Qacar tayfaları Qızılbaş hesab edilirdi və Səfəvi ordusunun əsasını təşkil edirdilər. Qızılbaş ordusu Səfəvi imperiyasının ortaya çıxmasında və böyüməsində həlledici amil olmuşdur. Qulamlardan fərqli olaraq, Qızılbaşlara dövlət xəzinəsindən maaş verilmirdi, onlar hərbi xidmətləri müqabilində dövlət torpaqları hesabına verilən tiyul torpaqları alırdılar.
Şah İsmayılın hakimiyyəti illərində Qızılbaşlar şahı müqəddəs insan kimi görür və onu İmam Mehdinin yer üzərindəki nümayəndəsi kimi qəbul edirdilər. Qızılbaşlardan seçilmiş şəxslər "əhl-i ixtisas" adlandırılaraq, İsmayılın Glandakı mühacirət həyatı boyunca Səfəviyyə ordeninin ayaqda qalması üçün mübarizə aparmışdılar. Bu Qızılbaş sərkərdələrinə lələ və digərləri daxil idi.
Hakimiyyətinin sonrakı illərində Şah İsmayıl fərqli Qızılbaş əmirlərinin çox güclənməsindən çəkinməyə başladı və onları balanslamaq üçün müxtəlif addımlar atmağa məcbur oldu. V Səfəvi imperiyası hökmdarı Şah I Abbas (1588–1629) Qızılbaş təsirini balanslaşdırmaq üçün qulamlar korpusunu yaratdı. Bundan başqa, şah, ənənəvi olaraq vilayət idarəetməsini öz monopoliyalarına götürən Qızılbaşlara alternativ olaraq, qeyri-qızılbaşlar arasında canişinlər də təyin edirdi.
Qorçular
Səfəvi sarayında elçi olmuş avropalı Minodoinin bildirdiyinə görə isə, pretoriya qvardiyasının (yəni qorçulərin) sayı 6 min nəfər idi. O bildirir ki, onlardan başqa, şahın yanında həmçinin, yasavulbaşının başçılıq etdiyi, eyni vəzifələri yerinə yetirən 700 nəfərlik yasavul dəstəsi də xidmət edirdi. Onun qorçuların maaşları barədə bildirdiyi məlumata görə isə, 6 min nəfər qorçudan 4 mini malikanələrdən (torpaq mülklərindən) gələn gəlirlərin hesabına yaşayır, qalan 2 mini isə şah xəzinəsindən 160-dan 200-dək tsexin miqdarında mükafat (məvacib) almışdır. Uzun bığ saxlamaları qorçuları fərqləndirən xüsusiyyət idi. İskəndər bəy Münşi yazırdı: Qorçuların cəsurluğu və qorxmazlığı haqqında belə danışırlar ki, istənilən döyüşdə onların yüz nəfəri (yəni Şah Təhmasibin) məiyyətinin başqa üzvlərinin mininə bərabər idilər.
Şah I Abbasın hakimiyyəti dövründə qorçuların mövqeyi xeyli gücləndi və onların sayı 10–15 min nəfərə qədər yüksəldildi. Abbas bir çox qorçuya əyalətlərin idarə olunmasını da tapşırmışdı. Şah Abbasın hakimiyyətinin sonların qorçubaşı vəzifəsi imperiyada ən mühüm vəzifə hesab edilirdi.
Yerli hökmdarların da xidmətində yerli döyüşçülərdən təşkil olunmuş qorçular daxil idi. Gürcüstan valisinin xidmətində də qorçular dəstəsi və onlara komandanlıq edən qorçubaşı mövcud idi.
Qulamlar
thumb|left|[[Davud xan Undiladze — 1627-ci ildən 1633-cü ilə qədər Qarabağın hakimi olmuş qulam. ]] Hərbi kölə mənasını verən qulamlar Qafqazdan, xüsusən gürcülər, ermənilər və çərkəzlərdən toplanmış kölələrdən təşkil edilmiş hərbi bölmədə olan döyüşçülərə deyilirdi.
Babayevə görə, qulamla korpusu Şah I Abbas tərəfindən güclü Qızılbaş sərkərdələrindən biri olan Mürşüdqulu xanın 1588-ci ildə qətlə yetirilməsindən sonra yaradılmışdır. Bu 1589-cu ildə Yulqulunun qullarağası vəzifəsinə təyin edilməsi ilə də təstiqlənir. Lakin, 1583-cü ildə də qullarağası vəzifəsinin adı qaynaqlarda keçməkdədir. Bu zaman isə, Səfəvi imperiyasının hökmdarı Şah Abbasın atası Məhəmməd Xudabəndə (1578–1587) idi. Lakin bu vəzifənin onun qeyri-sabit hakimiyyəti dövründə yaradılması ehtimalı aşağıdır. Gümanki bu vəzifə Qafqaza bir neçə dəfə yürüş etmiş Şah I Təhmasib dövründə yaradılmışdır. Bu korpusun yaradılması və tədbiq edilməsi prinsipləri qonşu Osmanl imperiyasındakı yeniçəri korpusuna çox bənzəməkdədir.. Osmanlıdakı kölələr olan yeniçərilərdən fərqli olaraq, Səfəvi imperiyasındakı kölələrin atalarından qalma vəzifələrə keçməsi ənənəsi mövcud idi. Bu, Səfəvi və Osmanlıdakı kölə döyüşçü sistemləri arasındakı əsas fərqlərdən biri hesab edilə bilər.
İranika Ensiklopediyasının bildirdiyinə görə, 1600-cü illərdə Səfəvilərin dövlət xadimlərindən biri olan Allahverdi xan Ser Robert Şirli ilə birlikdə, ordunun yenidən qurulması tapşırığını öz üzərinə götürmüş və nəticədə ordudakı qulamların sayı artırılmışdı. Bu artımın miqyasını anlamaq üçün rəqəmlərə baxmaq lazımdır. Artım 4 mindən 25 minə yüksəlmişdir.
Yalnız Şah I Abbasın islahatlarından sonra Səfəvi ordusu tayfaların döyüşçülərindən təşkil olunmuş oxlu, qılınclı süvari ordudan əsasən piyadalardan təşkil olunmuş və qismən odlu silahla təcviz olunmuş orduya keçə bildi. Bu keçid Osmanlı imperiyası ordusu ilə rəqabədən meydana çıxmışdı. Şah Abbasın vəzirlərindən biri olan Saru Tağının dövründə qulamlar öz güclərinin zirvəsinə çatdılar və Səfəvi imperiyasındakı mühüm vəzifələrin bir neçəsini ələ keçirdilər.
Topçular
Topçu bölməsi hələ ilk şah I İsmayılın dövründə yaradılmışdı və daha sonra I Abbas tərəfindən bu bölmədə islahatlar aparılmışdı. Vladimir Minorski də bunu təsdiq edir. Lakin o, qızılbaşların top və tüfənfdən 327 (tup-o-tüfəng) istifadə etməsinə dair mənbələrin ən ilkin məlumatının Səfəvilərin 1552-ci ildə Ərciş qalasını mühasirəyə almasına aid olduğunu göstərirdi. I Şah İsmayılın müasirləri olmuş naməlum tarixçi və İbrahim Əmini 1500-cü ildə Bakını mühasirəyə almış qızılbaşların yalnız tüfəngdən deyil, həm də top atəşindən (atəş- tup-o-tüfəng) istifadə etdiklərini bildirirlər. Bu da məlumdur ki, I Şah Təhmasibin 1538-ci il Şirvana yürüşü zamanı qızılbaş qoşunu Buğurd qalasına qarşı toplardan istifadə etmişdir. Bütün faktlar onu göstərir ki, Səfəvilərin əzəldən odlu silahı olmuşdur. Lakin çox güman etmək olar ki, belə silah onlarda sayca az idi, avropalılar vasitəsilə təsadüfən onların əlinə gəlib düşürdü. Səfəvilər özləri hələ odlu silah istehsal etmirdilər.
Ümumiyyətlə, artilleriya bölməsinin komandanı topçubaşı adlanırdı. Səfəvi imperiyası mövcud olduğu illərin əvvəllərində topçu bölmələrin yaradılmasına və inkişaf etdirilməsinə o qədər də diqqət ayırmasa da, I Şah Abbasdan sonra bu işə xüsusi diqqət ayrılmışdır.
Tüfəngçilər
Tüfəngçi bölməsi I Şah İsmayıl tərəfindən yaradılsa da, bu bölmədə də I Abbas tərəfindən islahatlar aparılmışdır. Bu korpusun komandanı tüfəngçibaşı adlanırdı. Bu bölməyə müxtəlif bölgələrdən və tayfalardan döyüşçülər toplanırdı və gəldiyi regionlara görə qeydiyyata alınırdı. Məsələn, əgər bir tüfəngçi Salyandan orduya cəlb edilmişdisə, o, "tüfəngçiən-e Salyan" adlandırılırdı. Bütün tüfəngçi qruplarının komandanı minbaşı rütbəsi daşıyırdı. İmperiyadakı tüfəngçilərin sayı təxminən 12 min nəfər idi və fars, türk, ərəb kəndlilərdən toplanırdı.
Fəxri rütbələr
Səfəvi ordusunda 3 fəxri ad mövcud idi. Bu adlardan və ya rütbələrdən ən yüksəyi "xan", ikincisi "sultan" və üçüncüsü "bəy" idi. Erkən Səfəvi tarixində xan tituluna sahib şəxsə çox rast gəlinməsə də, onların sayı sonrakı dönəmlərdə çoxalmışdır.
Frantişek Ladislav Çelakovski
Frantişek Ladislav Çelakovski (1793–1852) — Çex şairi.
Həyatı
Frantişek Ladislav Çelakovskinin yaradıcılığı özünəməxsusluğu ilə seçilir. XIX əsrin I yarısında yaşamış F. L. Çelakovskinin yaradıcılığına, şübhəsiz, bu dövrdə çex ədəbiyyatında tatar mövzusunun təşəkkül tapması və bununla bağlı çex xalqının milli-azadlıq hərəkatının vüsət alması öz müsbət təsirini göstərmişdir.
Leçkopi
Leçkopi – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 30 m hündürlüktə, Suxumidən 4 km uzağlıktadır.
2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib. . Kənddə Kolxida baltaları xəzinəsi tapıldı.
Duzanan (Miyanə)
Duzanan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Bransuik yarımadası
Bransuik və ya Bransvik — Çilinin Maqalyanes-i-la-Antarktik-Çilena vilayətinin ən böyük yarımadasıdır. Uzunluğu 112 kilometr təşkil edir.
Cənubi Amerika materikinin cənub qutaracağın yerləşən Frоuаrd burnu yerləşir.
Yarımadada yerləşən yeganə şəhər Punta-Arenasdır ki, vilayətin mərkəzini təşkil edir. Yarımada dağlıqdır və ən hündür yeri 1127 metr təşkil edir.
Yarımadadan cənub və şərqdə Odlu Torpaq adası yerləşir. Yarımada adadan Magellan boğazı vastəsi ilə ayrılır.
Nozomi Sasaki (model)
– Yaponiya qlamur modeli və keçmiş dəb modeli.
Yeddi il dəb modeli kimi işlədikdən sonra qravür idolu kimi məşhurlaşmış, 2009-cu ildən "Dream" qarışıq döyüş sənətləri turnirinin və "K-1" kikboksinq yarışının şərhçilərindən biri olmuşdur.
2008-ci ildən bəri 8 fotokitab və 3 DVD buraxmış, bir çox televiziya, jurnal və reklamlarda görünmüşdür. Dəb və kosmetika reklamları ilə yanaşı Coca-Cola şirkətinin yaşıl çay məhsulları, Suntory firmasının 3 içki məhsulu, So-net, Willcom, Fujifilm, Kao, Rohto Pharmaceutical şirkətlərinin reklamlarında oynamışdır. Seiko şirkəti Tisse brendini ona həsr etmişdir. 2010-cu ilin iyununda ona həsr olunmuş Cotton Cloud aksessuar brendi yaradılmış və Haracukuda ilk mağazası açılmışdır.
2010-cu ildə musiqi karyerası başlamış və sinqlı ilə debüt etmişdir. Bu sinql Lotte Fit firmasının saqqız reklamlarında istifadə olunmuşdur. Sasakinin debüt albomu olan "Nozomi Collection" 18 aprel 2012-ci ildə buraxılmışdır.
2017-ci ildə komediyaçı və aparıcı Ken Vatabe ilə evlənmişdir. Cütlüyün bir uşağı var.
Model
Modellik karyerasına 14 yaşında başlamışdır. Kolleksiyalar, eləcə də, dəb və kosmetika reklamları üçün modellik etmişdir. Növbəti illərdə "Pinky" jurnalı üçün modellik etmişdir. 2007-ci ilin iyulunda Emi Suzuki ilə birlikdə "Pinky" jurnalının üzlüyündə yer almışdır.
İddialara görə həmin dövrdə Sasaki modellik karyerasını başa çatdırmaq istəsə də, Suzuki onu kəşf etmiş və reklam modelliyi sahəsinə cəlb edən şəxs olmuşdur.
Sasaki "Pinky", "Non-no", "Oggi" jurnallarının modeli olmuşdur. Hazırda isə "With" jurnalı üçün modellik edir.
Qravür
Müəyyən çəki əldə etdikdən sonra 2005-ci ildə "Young Jump" həftəlik manqa jurnalında qlamur model (qravür idol) kimi debüt etmiş, daha sonra 2006-cı ildə "Pinky" dəb jurnalının qravür idolu olmuşdur. 2007-ci ilin mayında "Young Jump" jurnalının üzlüyündə yer almışdır.
2008-ci ilin avqustunda "Nozomi" adlı ilk fotokitabını, 2009-cu ilin sentyabrında isə "Weekly Young Jump Premium DVD: nozomi" adlı ilk DVD-sini buraxmışdır. 2009-cu ildə ikinci DVD-si "Dolly" və iki fotokitabı ("Nozomi Sasaki mələk sevgisində" və "Non") buraxılmışdır.
2010-cu ildə dördüncü fotokitabı olan "Prizma"nı buraxmışdır. Döş ölçüləri qravür idol karyerası üçün çox kiçik olsa da, artıq 2010-cu ildə çox uğurlu qravür idola çevrilmişdir.
Televiziya, film, nəşrlər
thumb|left|"Konq: Kəllə adası" filminin qırmızı xalça mərasimində. Sasaki 2009-cu ildən bəri 10-dan çox televiziya verilişində və 20-dən çox televiziya reklamında görünmüşdür. Onun televiziyada ilk böyük performansı Lotte firmasını Fit's saqqızlarının reklamında olub. Onun reklamda ifa etdiyi rəqs məşhur olmuş, şirkət ilk beş ayda 40 milyondan çox saqqız satmışdır.
2009-cu ilin martında Sasaki Yaponiya Jurnal Nəşriyyatları Assosiasiyasının bir kampaniyasının siması seçilmişdir. Həmin ilin iyul-avqust aylarındakı bu kampaniya zamanı 300-dən çox jurnalda görünmüş, kitabxana və kitab evlərindəki 30.000-dən çox posterdə, Tokio qatarlarındakı 100.000-dən çox posterdə yer almışdır.
"Yaraşıqlı kostyum" filmindəki kiçik rolu ilə aktrisa kimi debüt etmişdir. 2009-cu ildə "Mələk sevgisi" filmində ilk dəfə baş rollardan birini canlandırmışdır. Film Yaponiyada uğur gətirmiş və onu aktrisa kimi məşhurlaşdırmışdır. 2010-cu ildə "Doyo qızı" serialında liseyin sumo komandasına məşqçilik edən bir modeli canlandırmışdır. Bu, onun bir serialdakı ilk baş rolu olmuşdur.
2017-ci ildə çəkilmiş "Konq: Kəllə adası" filminin yaponca dublajı üçün əsas personajlardan birini dublaj etmişdir.
Tuat
thumb|Tuat regionunun Əlcəzair daxilində xəritəsi.
Tuat (Touat) — Əlcəzairin cənubunda, Böyük Səhrada vahə qrupu. Saur vadisini suvarır. 120 minə yaxın insan yaşayır. Xurma, tütün, pambıq, arpa və buğda əkilir. Tuat mühüm kommersiya və strateji mövqeyə malikdir. Mərakeş və Əlcəzairdən Timbuktuya gedən marşrutların üzərində yerləşdiyinə görə əhəmiyyət kəsb edir.
Tuat vahələri Tabezruft yolunun şimal ucunda yerləşdiklərinə görə transsəhra ticarətdə mühüm rol oynayırdılar.
Regionda demək olar ki, yağıntı yoxdur, kənd təsərrüfatı qrunt sularından asılıdır. Tuat kontinental interkalyarın cənub-qərb kənarında yerləşir, burada sulu təbəqə səthdən cəmi 2–6 m aşağıda yerləşir.
NGC 1843
NGC 1843, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Antonio Malfante
Antonio Malfante — Genuya taciri. O, 1447-ci ildə Senturion Bankı adından Afrikaya səyahət etmişdir.
Böyük Səhradakı Tuat regionundan Genuyadakı bir tacirə latın dilində yazdığı məktubda Malfante transsəhra ticarət haqqında öyrəndiklərini yazmışdır. O, bir neçə dövlətin adını qeyd etmiş, Niger çayını təsvir etmişdir.
Mahmudabad (Bukan)
Mahmudabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 309 nəfər yaşayır (42 ailə).
Ambarixutsa
Ambarixutsa – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 700 metr hündürlükdə, Qara dənizdən 6,5 km və Suxumidən 16 km uzaqlıqdadır.
2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.
Şəms əl-maarif
Şəms əl-maarif və ya Şəms əl-Məarif və Lətaif əl-Avarif (كتاب شمس المعارف ولطائف العوارف) — XIII əsr aiddir. ruhları çağırmaq üçün sehrli prosedurların və sehrlərin təsviri özündə əks etdirən kitab. ( ərəb dilində Qrimuar), Misirin sufi şeyxi Əhməd əl-Buni (1225) tərəfindən tərtib edilmişdir. Şəms əl-maarif kitabı ümumiyyətlə ərəb və müsəlman dünyasında öz janrının ən təsirli dərsliyi kimi qəbul edili.
Məzmunu
Müasir formada kitab iki variantdan ibarətdir; Şəmsül-məarif əl-Kubra və Şəmsül-məarif əl-Suğra, birinci hissə daha böyükdür. İlk bir neçə fəsil oxucunu sehrli kvadratlar və əlifbanın rəqəm və hərf birləşmələri ilə tanış edir ki, bu da sehrli təsir göstərir və müəllifin fikrincə, cinlər, mələklər və ruhlarla ünsiyyət qurmağın yeganə yoludur. Sonrakı çap nəşrlərində çıxan məzmun cədvəli nömrələnməmiş qırx fəsildən ibarətdir ( fasl). Çap nəşrinin yaranmasına qədər hər birinin uzunluğuna görə fərqlənən üç siyahı mövcud idi. Kitab İslam dünyasında məşhur idi, lakin eyni zamanda İslam tarixinin çox hissəsi boyunca qadağan edildi. Nəqşbəndi kimi həqiqi sufi tarikatları şəriətdən kənara çıxan hər şeyi haram hesab edirdi.
UEFA Avro 1992 (seçmə mərhələsi, 1-ci qrup)
UEFA Avro 1992-nin seçmə mərhələsinin 1-ci qrupunda Fransa, Çexoslovakiya, İspaniya, İslandiya və Albaniya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Fransa millisi qazanmışdır.
Mobil Babayev
Mobil Rəşid oğlu Babayev — azərbaycanlı bəstəkar, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2007).
Həyatı
Mobil Babayev 23 dekabr 1945-ci ildə Gəncə şəhərində dünyaya gəlmişdir. O, 1953-cü ildə Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbinin skripka sinfinə qəbul olunmuş, təqribən, 5–6-cı siniflərdə olarkən musiqi bəstələməyə başlamışdır. Bəstəkarlıqdan ilk müəllimi Ədilə Hüseynzadə, daha sonra Müdhət Əhmədov, 8-ci sinifdən etibarən məktəbi bitirənə kimi isə Nazim Əliverdibəyov olmuşdur.
1964-cü ildə viola və bəstəkarlıq üzrə məktəbdən məzun olur və həmin ildən Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının viola sinfinə daxil olmuşdur.
1972-ci ildə Konservatoriyadan məzun olmuş və diplom işi olan 1-ci simfoniya Rafiq Kərimovun dirijorluğu ilə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Simfonik orkestrinin ifasında səslənmişdir. 1972-ci ildə hərbi xidmətə yollanmış, orada Qırmızı bayraq ordenli mahnı və rəqs ansamblında çalışmışdır.
1973-cü ildə hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında musiqi redaktoru, daha sonra isə baş redaktor kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Nazim Hikmətin "Məmləkətim" şeirinə bəstələdiyi kantatanın premyerası isə 1996-cı ilin yanvarında, Abdulla Qurbaninin dirijorluğu ilə Ankarada olmuşdur. 2002-ci ildə İran İslam Respublikasından, rejissoru Qulam Rza Sianizadə olan "Şeyx Şamil" bədii filminə musiqi yazmağa dəvət almışdır. 2003-cü ildə "Ölüm qara qarışqadır" adlı solistlər və simfonik orkestr üçün 6 hissəli musiqini bitirmiş, 2004-cü ilin may ayında isə əsərin premyerası keçirilmişdir. Premyera Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının böyük zalında, Niyazi adına Simfonik Orkestrin ifasında, Yaşar İmanovun dirijorluğu, Azər Zeynalov və Əli Əskərovun solistliyi ilə səslənmişdir.
Azərbaycan bəstəkarları arasında Mobil Babayev iki yeni musiqi janrının yaradıcısı hesab olunur ki, bunlar da alt və orkestr (kamera, simfonik) üçün konsert və estrada orkestri üçün konsert janrıdır.
Bəstəkar, həmçinin, 100-ə yaxın film, o cümlədən, bədii-sənədli, elmi-kütləvi və animasiya filmləri üçün də musiqi yazmışdır.
Bəstəkarı olduğu filmlər
• 2
Kərimabad (Miyanə)
Kərimabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 34 nəfər yaşayır (7 ailə).
Xəlifəkamal (Miyanə)
Xəlifəkamal — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Millətlər Sarayı
Bundan əlavə, Sarayda AEBA, UNESCO, UNCTAD, BMT İİKO, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Sənaye İnkişafı Təşkilatı və BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) regional ofislərinin ofisləri də mövcuddur.
BMT-nin Cenevrədəki qərargahında hər il təxminən 8000 iclas keçirilir ki, bunlardan da 600-ü böyük konfranslardır. Hər il Sarayın açıq salonlarını turist olaraq 100 min insan ziyarət edir.
Maraqlı faktlar
thumb|BMT-nin Cenevrədəki qərargahını hədəf alan silah thumb|Silahın lüləyi BMT-nin Cenevrədəki qərargahını hədəf aldı
Ömər Qurdayev
Ömər Şəhmir oğlu Qurdayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ömər Qurdayev 2002-ci il iyulun 13-də Balakən rayonunun Meşəşambul kəndində anadan olub. 2008-2019-cu illərdə M. Hudulov adına Meşəşambul kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Ömər Qurdayev 2020-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə idi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Ömər Qurdayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ömər Qurdayev sentyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Balakən rayonunun Meşəşambul kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ömər Qurdayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Aləmdə səsim var mənim (roman)
Haqqında
Roman yalnız ədibin yaradıcılığında deyil, ümumən Azərbaycan tarixi nəsrində əhəmiyyətli yer tutur. Müəllifin ilk romanı olan və ədəbi mühitdə böyük həssaslıqla qarşılanan bu əsərin adı elə məhz Seyid Əzim Şirvaninin şeirindən götürülmüşür: Mövti-cismani ilə sanma mənim ölməyimi, Seyyida, ölmərəm, aləmdə səsim var mənim. Yazıçı romanı əvvəlcə "Məhəbbət günahdırmı?" adlandırmağı düşünsə də, əsərin nəşri zamanı dəyişməyi münasib bilmişdir. Bu şübhəsiz ki, romanın ictimai məzmunu ilə əlaqədardır.