cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qədim Göytürk yazısı
Kültigin kitabələri
“Kültikinin” şərəfinə yazılmış abidə də çox dəyərli bir sənət əsəridir. Kül-tikin 732-ci ildə qırx yeddi yaşında döyüşlərin birində öldürülmüşdür. On altı yaşında döyüşlərə atılan bu igid sərkərdə çoxlu döyüşlərdə iştirak etmiş, yağıya qarşı amansız olmuşdur. Kül-tikin böyük nüfuz sahibi olduğuna görə onun dəfnində Çindən, Gidan, Buxara, Soqda, Tibet və s yerlərdən qonaqlar gəlmişdir. Onun abidəsi Yoluq-tikin tərəfindən tikilmişdir. Ancaq kitabədə sözlər təbii olaraq ölən adamın dilindən verilir, onun xidmətləri sayılır, igidlik və gözəl xasiyyətindən danışılır.Kül-tikin türk millətinə belə deyirdi: Mən tanrı tək göydə yaranmış bilici türk xanı bu taxtda oturdumş Sözlərimi axıradək eşidin. İrəlidə Şantun çölünə qədər qoşun çəkdim, dənizə çatmağıma az qaldı. Yağılar şirin sözü, zərif hədiyyələri ilə aldadıb topladılar. Ey türk xalqı, yağıların şirin sözünə, zərif hədiyyəsinə aldanıb çox məhv oldun”.
Bilgə Xaqan abidələri
Abidələrin 3-cüsü Magilyanın yəni Bilgə kağanın şərəfinə hazırlanmışdı. “Bilgə kağan abidəsi” kimi məşhur olan bu kitabələr Yolluq –tikin tərəfindən yaradılmışdır. Burada göstərilir ki, magilyan güclü dövlət yaratmış, hər tərəfə qoşun çəkərək yağılara qalib gəlmiş, həyatın son günlərində nəqqaş gətirərək bütün bu başına gələnləri daşlarda həkk etdirmişdi. Orxon-Yenisey abidələrinin sayı 3 deyil, 3-dən daha artıqdır. Dil, üslub və məzmçun baxımından kitabələr bir-birini xatırladır.
Əski kitabələr bu baxımdan bədii sənət nümunəsi kimi də səciyyəvidir. Kitabədə bədii düşüncə və ifadələr mətnə bir təravət gətirir, onun bədii gözəlliyini təmin edir. Hətta “Kitabi-Dədə Qorqud”un dili deyim və ifadə tərzi baxımından əski türk abidələri ilə səsləşməsi də çox təbii və qanunauyğundur. Bu yaxınlıq və səsləşmə cümlənin quruluşunda tarixi adlarda, türk həyatının ifadəsi olan anlayış və ifadələrdə özünü göstərməkdədir. Məsələn “Kül-tikin abidəsində” belə deyilir: “ Sağdakı şadapıt bəylər, soldakı tar kanlar, buyuruq bəyləri! Oğuz tatarı, doqquz oğuz bəyləri, milləti”.
“ Dədə Qorqud”da isə belə deyilir: “ Sağdakı oturan bəylər, sol qolda oturan sol bəylər, eşikdəki inaqlar, dibdə oturan xas bəylər, qutlu olsun dövlətimiz”.
Əski türk abidələri türk xalqlarının ortaq ədəbi tarixi abidəsi kimi böyük əhəmiyyət kəsb eləmiş, türk xalqlarının milli oyanış və inkişafına nəcib təsir gəstərmişdir.Əski kitabələr türk xalqlarının dil və ədəbiyyatının ilkin qaynağı, özülü kimi məşhur olmuş, yaşamış, türk dünyasının təməl daşına çevrilmişdir.
Yazıların Mahiyyəti
Elmi ədəbiyyatda çox vaxt səhv olaraq run v ə ya runik yazı adlandınhan göytürk, yaxud Orxon-Yenisey yazısnıın - qədira göytürk əhfbasının tarixi haqqında əh m izd ə h ə lə də dəqiq məhımat yoxdur. Göytürk əhfbasmm (yazısınm ) nə vaxt və harada yaranması haqqmda indiyədək yahnz fərziy y ələr irəh sürülmüşdlür. Bu fərziyyələri qəbul da, rədd də etm ək olar. Həm də mütəxəssislər qədim türk (yaxud hun) yazısm dan danışarkən dəqiq nəyi nəzərdə tutduqlarmı söyləmirlər; bilinnmir ki, bu yazı hunlarm öz əhfbası (ümumiyyətlə, hunlarm öz əhfbası olmuşdurmu?) ilə, yaxud soğd əhfbası ih^ (soğdlar Hun imperiyasmda yaşayır və Hun saraymda işləyirdilər, hunlar soğdlardan çox vaxt xarici ölkələrə göndərilən səfırlər kimi istifadə edirdilər; sonralar türklər də eynik) bu cür hərəkət edirdilər) yazıhnışdır; yenə də sonralar türk sətlrliklrəinin xarici ölkələrə apardıqları məktublarm da hansı əhfba ilə yazıldığı tarixi m ənbələrdən məlum olmur. Qədim Çin salnam ələrinin Modə, müasir türk tarixçilərinin Mete adlandırdığı, m ənim sə türk hesab etdiyim və Oğuz xaqan adlandırdığım görkəm h tarixi şəxsiyyətin miladdan əvvəl III yüzillikdə qüdrətli Hun imperiyası yaratdığı və Çin imperatoriçəsi ilə yazışdığı da tarixdən bizə məlumdur. Lakin yenə də bu yazışm anm hunlarm öz yazısı
Bugünkü ləhçələrlə qarşılaşdırma
Həmçinin Bax
Kültigin kitabələri
Orxon-Yenisey yazıları
Xarici keçidlər
http://turkalfabesi.blogspot.com
http://www.gokturkce.net
http://www.gokturkceogreniyorum.com
http://www.kyrgyz.ru/?page=148
http://www.tonyukuk.net/tongiris.htm
http://kokturukce.blogspot.com
İstinadlar
Əbülfəz Rəcəbli Qədim Türk Yazılı abidələrinin Dili
Prof. Dr. Muharrem Ergin, Orhun Abideleri, Kül Tigin Abidesi, Doğu Yüzü, Boğaziçi Yayınları, s. 16.
Prof. Dr. Muharrem Ergin, Orhun Abideleri, Kül Tigin Abidesi, Doğu Yüzü, Boğaziçi Yayınları, s. 17.
Yavuz TANYERİ, Göktürk Yazısı ve Orhun Türkçesi, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 2011, s. 134.
Sinor, Denis (2002). "Old Turkic". History of Civilizations of Central Asia 4. Paris: UNESCO. pp. 331–333.
N. Ishjatms, "Nomads In Eastern Central Asia", in the "History of civilizations of Central Asia", volume 2, figure 6, p. 166, UNESCO Publishing, 1996, p. 165
Erdal, Marcel. 2004. A grammar of Old Turkic. Leiden, Brill. P.7
NGC 466
NGC 466 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Tukan bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Telegraph Media Group
"Telegraph Media Group Limited" ("TMG"; əvvəllər "Telegraph Group") — Birləşmiş Krallıq şirkəti. Şirkət "The Daily Telegraph" və "The Sunday Telegraph" qəzetlərinin sahibidir. Devid və Frederik Barkley aylarla davam edən gərgin tender və məhkəmə çəkişmələrindən sonra şirkəti 30 iyul 2004-cü ildə ABŞ biznesmeni Konrad Blekin nəzarətində olan "Hollinger Inc." şirkətindən satın almışdır.r.
2015-ci ildə "TMG" 51 milyon funt-sterlinq əməliyyat mənfəəti əldə etmişdir. "The Guardian"a sızan yoxlanılmamış hesablara görə, vergidən əvvəl mənfəət 47 milyon funt sterlinq, 3 yanvar 2016-cı il tarixinədək 53 həftə ərzində dövriyyə isə 319 milyon funt sterlinq olmmuşdur. Əgər bu rəqəmlər doğrudursa, deməli, hər iki hesab üzrə 2014-cü il göstəricilərinə nisbətdə artım yaşanmışdır.
Edmund Delli
Edmund Delli — Amerika hərbçisi, polkovnik, mühəndis.
Fəaliyyəti
Birinci dünya müharibəsi (1914-1918) dövründə Şərur və Naxçıvan mahallarında yaradılmış müttəfiq idarəçiliyi zonasına Antanta dövlətlərinin Ermənistandakı ali komissarı, amerikalı polkovnik V.Haskel tərəfindən təyin edilmiş qubernator. 1919-cu il oktyabrın 23-də vəzifəsinin icrasına başlayacağı bildirilsə də, yalnız Naxçıvanın deyil, bütün İrəvan quberniyasının türk-müsəlman əhalisi Haskelin bu təyinatına qarşı çıxdı. 1919-cu il oktyabrın ortalarında Haskel Parisə çağırılmış, onun müavini polkovnik Ceyms Rey isə neytral zona məsələsini müzakirə etmək üçün Bakıya getmişdi. Oktyabrın 24-də o, Naxçıvana gələrək, Haskelin bəyanatını elan etmiş və bu bəyanata uyğun olaraq, Şərur və Naxçıvanda Amerika qubernatorluğu yaradılması, polkovnik Edmund L.Dellinin qubernator təyin edilməsi haqqında sərəncam imzalamışdı. Lakin bundan narazı qalan Naxçıvan Milli Şurasının və bütün Naxçıvan əhalisinin təkidi ilə Ceyms Rey qərarını dəyiş məli olmuş, polkovnik Edmund L.Delli Naxçıvanda general-qubernator kimi deyil, ali komissarın nümayəndəsi kimi qalmışdı. Ermənistanda olan ABŞ zabitlərinin noyabrda Edmund L.Delliyə köməyə gəlməsi Naxçıvan və Şərur əhalisinin narazılığını daha da artırmış və Delli ona köməyə gəlmiş zabitləri yenidən İrəvana qaytarmağa məcbur olmuşdu. Amerikalılar 1920-ci ilin yanvarında Şəruru və Naxçıvanı tərk etmişdilər.
Kondensat
Kondensat — yeraltı qazların seperasiyasının maye məhsulu. Lay qazlarının kondensat normal şəraitdə əsasən maye karbohidrogenlərdən ibarətdir. Aktiv vulkanizm zonalarında yüksək temperaturlu qaz şırnaqlarında kondensat tərkibində su üstünlük təşkil edir. Sənaye praktikasında karbohidrogen tərkibli kondensat maraq doğurur. Ona başlıca olaraq pektan və alkan, tsiklan və aren tərkibli karbohidrogenlər aiddir. Kondensat sıxlığı 0,785-dən çox olmur (bəzən 0,82-yə qədər). Qaynamanın sonu 200-dən 3500 C-yə qədərdir. Xam və stabil kondensat fərqləndirilir. Xam kondensat seperasiya ilə, stabil kondensat isə xam kondensat dərin deqazasiyası nəticəsində alınır. Xam kondensat çoxlu komponentlərdən, xüsusilə bitumlardan, stabil kondensat isə praktiki olaraq pentan və daha ağır karbohidrogenlərdən ibarət olur. Lay qazlarında kondensat miqdarı ya onun həcminin seperasiya olan qazın həcminə nisbəti (sm3/m3) və yaxud qaz faktorunun qiyməti ilə ifadə olunur. Seperasiya olunmuş 1m3 qaza aid olunan kondensat 700 sm3-ə çatır.
Susuzluq günü
Susuzluq günü — 724-cü ildə, Mavəraünnəhrdən keçən Sırdərya çayının sahillərində, indiki Tacikistan ərazisində, Türgiş xaqanlığı ilə Əməvilər xilafəti arasında baş vermiş döyüşə verilən ənənəvi ad.
Müslüm ibn Səid əl-Kilabi öndərliyindəki Əməvi ordusu türgişlərin yürüşlərindən xəbərdar olanda Fərqanə vadisinə hücum təşkil edir. Türgiş atlıları tərəfindən qovulan ərəblər tələsik şəkildə Sırdərya çayına doğru qaçır. Nəhayət, 11 gün davam edən qaçışdan sonra Əməvi ordusu Sırdərya sahilinə çatır, ancaq onlar türgiş və yerli Mavəraünnəhr hakimlərinin qoşunları ilə əhatə olunur. Hər halda, ərəblər bu mühasirəni qırıb, çayı keçərək Xücənd şəhərinə çatırlar. Əməvilərin məğlubiyyətə uğraması müsəlmanların regiondakı nəzarətini darmadağın edir. Mavəraünnəhr təqribən 740-cı ilə kimi ərəblər ilə türgişlər arasında mübahisəli ərazi olaraq qalır.
Zəmin
Mavəraünnəhr regionu xəlifə I Validin ( 705–715) hakimiyyəti dövründə, VII əsrdə İran və Xorasanın fəthindən sonra Əməvi sərkərdəsi Quteybə bin Müslüm tərəfindən ələ keçirilmişdir. Mavəraünnəhrdə yaşayan türk və İrandilli xalqların, o cümlədən müəyyən dərəcədə muxtar olan yerli hakimlərin Əməvilərə olan sədaqəti sual altında qalmışdı. Hətta, Mavəraünnəhr hakimləri 719-cu ildə xilafətin valilərinə qarşı hərbi yardım almaq üçün Tan Çini və onların vassal dövləti olan Türgiş xaqanlığına məktub göndərmişdir. Türgişlər bu çağırışlara cavab olaraq, 720-ci ildən başlayaraq Mavəraünnəhrdə yaşayan müsəlmanlara hücumlar etməyə başlayır. Bundan savayı, yerli soqdianalılar da xilafətə qarşı üsyanlar qaldırırdı. Əməvilərin Xorasan valisi Səid ibn Əmr əl-Həraşi qaldırılan qiyamları sərt şəkildə yatırtmış, Səmərqənd şəhərindəki üsyançıları məğlub etmiş və əlverişli nəzarətin itirildiyi Fərqanə vadisi istisna olmaqla Quteybə bin Müslüm dövründə fəth edilmiş torpaqları yenidən müsəlman hakimiyyəti altına almışdır.
Yürüş
Xorasan valisi Səid ibn Əmr əl-Həraşi 723-cü ildə vəzifəsindən azad edilir, onun yerinə isə növbəti ilə Fərqanə vadisini ələ keçirməyi planlaşdıran Müslüm ibn Səid əl-Kilabi vali təyin edilir. Yürüş ilkin mərhələlərindən başlayaraq müəyyən problemlərlə üzləşir. İlk növbədə, xəlifə taxtına Hişam ibn Əbdülməlik çıxır, Xalid əl-Qəsri isə İraq valisi təyin edilir. Bu, Xorasan ərəblərinin uzun müddət davam edən tayfalararası rəqabəti ön plana çıxarır. Bəlxdə yaşayan və əslən cənubdan yəmənli qoşunlar əslən şimallı olan əl-Kilabinin vəzifədən azad edilərək başqası ilə əvəz olunmasını tələb edirdi. Buna görə də onlar yürüşdə iştirak etməkdən imtina etdilər. Buna baxmayaraq, Nəsr ibn Səyyar əslən şimallı olan mudarilərdən ibarət bir ordu ilə yəmənliləri Bərukanda məğlub edir. Hər halda, bəzi yəmənlilər əl-Kilabinin ordusuna qoşulmağa vadar edilir. Xalid əl-Qəsri əl-Kilabiyə məktub yazır və ona bildirir ki, Xalidin onu əvəz edəcək Əsəd Xorasana çatana qədər yürüşə davam etməlidir. Nəticə etibarilə, 4 min yəmənli qoşun əl-Kilabinin ordusunu tərk edir.
Əl-Kilabi ordusu ilə Sırdərya vadisi boyunca irəliləyərək Fərqanə şəhərinə çatır, şəhərətrafı əraziləri yağmalayarkən şəhərin özünü mühasirəyə alır. Əməvi ordusu bu vaxtlarda Türgiş xaqanı Suluk xanın özlərinkindən daha böyük bir ordu ilə Fərqanə şəhərinə doğru irəliləməsindən xəbərdar oldu. Mühasirəni götürüb geri çəkilən müsəlman ordusu cənuba doğru qaçmağa başlayır. Onlar cənuba o qədər tez qaçır ki, iddialara görə, ordu normalda üç günlük olan yolu bir günə qət edir. Ərəblər ikinci gündə Vadi əl-Sübuh çayını keçir, bu zaman isə türgiş ordusu onlara çatır və Abdullah ibn Abi ibn Abdullahın əsas ərəb qüvvəsindən kənarda saldığı düşərgəyə hücum edir. Ərəblər və onların soqdianalı müttəfiqləri ağır itkilər yaşayır, hətta Səmərqənd hakimi Qurəkin qardaşı belə döyüşdə həlak olur, ancaq onlar hücumu dəf edə bilir.
Ərəblər daha səkkiz gün qaçmağa davam edir. Onlar bu zaman daim türgiş atlılarının hücumlarına məruz qalırdı. Ərəblər doqquzuncu gündə Sırdərya çayına çatır, ancaq onların yolu Şaş və Fərqanə hakimlərinin qoşunları, o cümlədən Səid ibn Əmr əl-Həraşinin yatırtdığı soqdianalı üsyançıların qalıqları tərəfindən bağlanır. Ərəblər döyüşdən əvvəlki gecədə düşərgə salır və bir milyon dirhəm dəyərində olduğu iddia edilən yüklərinin hamısını yandırır. Ümidsiz vəziyyətə düşmüş ərəblərin susuzluqdan əziyyət çəkmələrinə və qabaqdan türgiş, arxadan isə mavəraünnəhrli qoşunlarla əhatə olmalarına baxmayaraq, rəqiblərin mövqelərini qıraraq Sırdərya çayını keçir. Əl-Təbari qeyd edir ki, ordu Xücənd şəhərinə çatan zaman "aclıq və yorğunluqdan əziyyət çəkən qoşunlar qarmaqarışıqlıq ilə ora-bura yönəldi". Ordunun rəhbərliyi Əbdülrəhman ibn Naim əl-Həmidiyə verilir, o isə ordunu Səmərqənd şəhərinə geri çəkir.
Nəticə
Ərəb ordusunun məğlubiyyəti və verilən itkilər müsəlmanların Mavəraünnəhrdəki nəzarətinin növbəti illərdə demək olar tamamilə süquta uğramasının katalizatoru idi. Başqa sözlə, Böyük Britaniya tarixçisi ser Hamilton Aleksandr Rosskin Gibbin qeyd etdiyi kimi, bu döyüş "praktik baxımdan ərəblərin Mavəraünnəhrə sonuncu təcavüzkar ekspedisiyası idi, ancaq ərəb nüfuzuna daha böyük bir zərbə yetirilmişdi. Rollar tamamilə dəyişmişdi. Bundan belə ərəblərin müdafiə mövqeyi tuturdu və onlar tədricən Amudərya boyunca yerləşən bütün mahallardan qovulmuşdular". Yeni Əməvi valisi Əsəd əl-Qəsri növbəti bir neçə il ərzində durmadan yeni yürüşlər həyata keçirirdi, ancaq böyük nailiyyətlər əldə edə bilmirdi. Həmçinin, Əsəd yerli elita ilə əməkdaşlığı təmin etmək üçün İslam dinini qəbul etmiş yerlilərə qoyulan vergiləri bir müddət ləğv etmişdir, ancaq bu siyasət Xorasan ərəbləri tərəfindən müsbət qarşılanmırdı və vergilər Əsədin xələfi Əşras ibn Abdullah əl-Sulami tərəfindən bərpa edilmişdir. Bu, 728-ci ildə Mavəraünnəhrdə ümumi üsyana səbəb olmuşdur. Türgişlərin hərbi dəstəyi ilə ərəblər bütün regionu, hətta 737-ci ildə Xorasanı belə tərk etməli olmuşdur. Mavəraünnəhrə nəzarət uğrunda rəqabət başlamışdı. Ərəblər Suluk xanın 738-ci ildə öldürülməsindən sonra Türgiş xaqanlığında baş vermiş vətəndaş müharibəsindən istifadə edən Əməvi valisi Nəsr ibn Səyyarın 739–741-ci illərdəki yürüşlərinə qədər əvvəlki mövqelərinə qayıda bilməmişdi.
Pooriə Putək
Pooriə Putək (27 iyun 1991-ci il)— iranlı reper, bəstəkar, prodüser, YouTuber və etiket sahibidir.
Həyatı
Pooria Arab 27 iyul 1991-ci ildə Tehran, İranda anadan olub. Məktəbi bitirdikdən sonra Tehran Universitetinin Kompüter Texnologiyaları fakültəsinə daxil olub. Baxmayaraq ki, təhsilinin son ilində oranı tərk edərək hərbi xidmətə getməyə qərar verir.
Pooria məktəbi bitirdikdən sonra Tehran Universitetinin Kompüter Texnologiyaları fakültəsinə daxil olub. Baxmayaraq ki, təhsilinin son ilində oranı tərk edərək hərbi xidmətə getməyə qərar verir. Tehran şəhərində iki aylıq hərbi təhsilini başa vurduqdan sonra Pooria Tehranın İnformasiya Mühafizəsi Mərkəzinə silah təchizatı şöbəsinə köçürüldü. beş ay sonra Pooria ordunu tərk edir və daha sonra, 2012-ci ildə sinir sistemi xəstəliyi səbəbindən hərbi xidmətə girə bilməməsinin rəsmi təsdiqini alır.
Purianın atası oğlunu siyasi mövzular və İrandakı mövcud rejimin ümumi narazılığı ilə əlaqəli təhlükələrdən qorumaq üçün onu ali təhsil almaq üçün xaricə göndərmək qərarına gəlir. Həmin illərdə Putak İranın underground rep cəmiyyətinə Həmid Manfinin prodüseri olduğu "Nasakh" adlı ilk albomunu təqdim edir.
Kəvər
Yaşayış məntəqələri
Bitkilər
Digər
İqtisadi əsas cərəyan
İqtisadi əsas cərəyan ( — hakim cərəyan) və ya iqtisadi düşüncənin əsas axını — iqtisadçıların ümumiyyətlə onlardan başladığı, dünyada öyrədilən biliklər, nəzəriyyələr və iqtisadiyyat modelləri məcmusudur. “Ortodoksal iqtisadiyyat” olaraq da bilinən qeyri-adi iqtisadiyyatla fərqli məktəbləri və ya yalnız azlıqlı iqtisadçılar tərəfindən qəbul edilən yanaşmaları əhatə edən iqtisadiyyata qarşı qoymaq olar.
İqtisadi peşə ümumiyyətlə neoklasik iqtisadiyyatla və neoklassik sintezlə əlaqələndirilir və XX əsrin ortalarından etibarən makroiqtisadiyyata Keynesian yanaşmasını da əhatə etmişdir.
Neoklassik iqtisadi nəzəriyyənin əsas konsepsiyası fərdlərin rasional subyektlər kimi, iqtisadi sistemin isə tarazlığa can atması kimi fikirləridir.
Tarixi
İqtisadiyyat bir çox iqtisadi düşüncə məktəbi ilə həmişə fərqlənmişdir və fərqli məktəblər fərqli ölkələrdə və zamanla fərqli şöhrət qazanmışlar. “İqtisadi əsas axın” ifadəsinin hazırkı istifadəsi II Dünya Müharibəsindən sonrakı dövr üçün, xüsusən də ingilisdilli dünyada və daha az qlobal səviyyədə xarakterikdir.
Klassik iqtisadiyyatın inkişafından və yayılmasından əvvəl Avropada hakim məktəb merkantilizm idi, bu institusional məktəbdən daha çox əlaqəli fikirlər toplusu idi. XVIII əsrin sonunda şərti olaraq Adam Smitin "Millətlərin Sərvətinin Təbiəti və Səbəbləri haqqında Tədqiqat" adlanan müasir iqtisadiyyatın inkişafı ilə İngilis iqtisadiyyatı inkişaf etdi və indi klassik məktəb adlanan bölgədə üstünlük təşkil etməyə başladı. Xalqların zənginliyindən Böyük Depressiyaya qədər İngilis dilində danışan dünyada hakim məktəb klassik iqtisadiyyat idi və neoklassik iqtisadiyyat onun davamçısı idi. Kontinental Avropada, Fransadakı Fiziokratların ilk işi, Almaniyadakı Tarixi İqtisadiyyat Məktəbinin sonrakı işləri kimi fərqli bir ənənə meydana gətirdi və XIX əsr boyunca İngilis iqtisadiyyatında, xüsusən müxaliflərin az istehlak nəzəriyyəsində mübahisələr yaşandı.
Böyük Depressiya və sonrakı İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Sualtı İstehlak Məktəbinin işinə arxalanan Keynsçilik İqtisadiyyat Məktəbi çox diqqəti cəlb etdi və müasir iqtisadi axın, II Dünya Müharibəsindən sonra Keynesiya makroiqtisadi və neoklassik mikroiqtisadiyyatın qaynaşması olan neoklassik sintezdən qaynaqlandı.
Kontinental Avropada, əksinə, Keyns iqtisadiyyatı rədd edildi və Alman düşüncəsi, Qərbi Alman neoliberalizminin siyasi fəlsəfəsi Almaniyanın müharibədən sonrakı sosial yönümlü bazar iqtisadiyyatının intellektual təməlini təşkil edən Frayburq məktəbinin hakimiyyəti altında qaldı. Dünya əhalisinin əksəriyyətini təşkil edən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə müxtəlif inkişaf iqtisadiyyatı məktəbləri böyük təsirə malikdir.
2007-ci ildən bəri, 2007-2008 maliyyə böhranı və sonrakı qlobal iqtisadi böhran iqtisadiyyatdakı bölünmələri açıq şəkildə ortaya qoydu və mübahisələrə təkan verdi.
Termin
"İqtisadi əsas axın" ifadəsi XX əsrin sonunda tətbiq olundu. Con Meynard Keynsin (1936) və neoklasik iqtisadiyyatın (1860) "müasir əsas iqtisadiyyat" dakı oxları təsvir edən Şamaxı İqtisadiyyat Ağacının arxa üz qabığındakı Samuelson və Nordhausun seminal iqtisadiyyat dərsliyinin 2001-ci il nəşrində çıxdı. “Neoklassik sintez” termininin özü də ilk dəfə Samuelsonun dərsliyinin 1955-ci il buraxılışında meydana çıxmışdır. Günümüzdə neoklasik sintez və ortodoksal iqtisadiyyatın iki anlayışının eyni olub olmadığı müzakirə olunur.
ABŞ
ABŞ-də iqtisadçılar ümumiyyətlə məktəblərə bölünmürlər, lakin iki əsas müasir düşüncə məktəbi "duz və şirin su məktəbləri" ilə təmsil olunurlar. 1970-ci illərin əvvəllərində "şirin su iqtisadçıları" adlandırılanlar, makroiqtisadi tədqiqatlarda hakim olan konsensusa meydan oxudular. Onların yanaşmalarının əsas elementləri makroiqtisadiyyatın dinamik, kəmiyyət və qeyri-müəyyənlik qarşısında fərdlərin və qurumların necə qərar verəcəyinə əsaslanması idi.
Makroiqtisadiyyata bu kökündən yeni yanaşmanın bir çox tərəfdarı Karnegi Mellon Universiteti, Çikaqo Universiteti, Roçester Universiteti və Minnesota Universiteti ilə əlaqələndirildi. Pirsburq, Çikaqo, Roçester və Minneapolis Böyük Göllərə daha yaxın yerləşdiyinə görə onlara "şirin su məktəbi" deyirdilər. Uzun müddətdir davam edən konsensus, böyük ölçüdə ABŞ-nin Berkeley, Harvard, MIT, Pensilvaniya University, Prinston, Kolumbiya University, Staeford və Yel kimi şərq və qərb sahillərinə yaxın universitetlərdən və digər qurumlardan iqtisadçılar tərəfindən müdafiə olunurdu. Buna görə də onlara "duzlu su məktəbləri" deyirdilər. İqtisadçılar ümumiyyətlə özlərini müəyyən bir məktəbin üzvləri kimi tanımırlar, baxmayaraq ki, bəzən siyasi arenada təsnif edilirlər.
Miqyas
İqtisadi əsas axın, digər iqtisadi məktəblərdən fərqli olaraq, müxtəlif meyarlarla, xüsusən fərziyyələri, metodları və mövzuları ilə müəyyən edilə bilər. Bununla yanaşı, əsas iqtisadiyyatın mutasiyası işığında bu fərqə meydan oxumaq da faydalıdır.
Fərziyyələr
Uzun müddətdir bir çox qeyri-adi məktəb tərəfindən rədd edilməsinə baxmayaraq, bir çox əsas iqtisadi modelin əsasını təşkil edən bir neçə fərziyyə mövcud idi. Bunlara rasional seçim nəzəriyyəsinin neoklassik əsasları, təmsilçi agent və əksər hallarda rasional gözləntilər daxildir. Bununla birlikdə, günümüzdəki iqtisadi axının çox hissəsi, qüsurlu və asimmetrik məlumatlar, natamam bazarların məhdud rasionallığı, mükəmməl olmayan rəqabət və əməliyyat xərcləri kimi mürəkkəbləşdirən amillərin modellərə təsirinin öyrənilməsi ilə əlaqədardır.
Ortodoksal iqtisadi analiz üçün orijinal çıxış nöqtəsi fərd idi. Fərdlər və firmalar ümumiyyətlə ümumi bir hədəfə sahib olan vahidlər olaraq təyin olundular: rasional davranış yolu ilə maksimizasiya. Fərqlər yalnız belə idi:
Alfred Marşall kimi neoklasik iqtisadçılar bu (təsviri) nəzəri çərçivədən tez-tez iqtisadi sistemin problemlərini həll etmək üçün siyasi fəaliyyətdən istifadə edilməməsi barədə bir siyasi əmr çıxardılar (sistematik olmasa da). Bunun əvəzinə, qərar yuxarıda göstərilən hədəflərə müdaxilə və maksimumlaşdırma məhdudiyyətlərinə əsaslanmalıdır. Məhz bu kontekstdə iqtisadi kapitalizm öz əsasını tapır. Bununla birlikdə, mövcud iqtisadi əsas məqam bazar və hökumət uğursuzluğunun, həmçinin özəl və ictimai malların təsviri nəzəriyyələrini əhatə edir. Bu inkişaflar, hökumətin daha normativ baxımdan müdaxiləsinin arzuolunmazlığı və ya arzuolunmazlığı ilə bağlı bir sıra fikirlər təklif edir.
Metodlar
Əsas iqtisadiyyat eyni zamanda metodoloji cəhətdən əsas iqtisadçıların etmək istədikləri, hesablama, optimallaşdırma və müqayisəli statika da daxil olmaqla riyazi modellərin əsas dilinə uyğunluğu tələb edən bir iş olaraq təyin edilmişdir. Bu tərifə görə, ekonofizika, davranış iqtisadiyyatı və təkamül iqtisadiyyatı kimi tipik neoklassik fərziyyələrə uyğun fəaliyyət göstərmədikləri üçün ümumiyyətlə qeyri-adi sayılan düşüncə sahələri, əsas metodlardan istifadə edərək əsas cərəyana çəkildikdə əsas axın hesab edilə bilər. Ceffri Hocson, təkamül iqtisadiyyatı və institusional iqtisadiyyatın yeni əsas axın ola biləcəyini düşündü.
Bundan əlavə, bəzi iqtisadi sahələrə həm ümumi iqtisadiyyat, həm də heterodoks iqtisadiyyatının elementləri daxildir: məsələn, Avstriya iqtisadiyyatı, institusional iqtisadiyyat, neyroiqtisadiyyat və qeyri-xətti mürəkkəblik nəzəriyyəsi. Neoklasik iqtisadiyyatı bir başlanğıc nöqtəsi olaraq istifadə edə bilərlər. Ən azı bir institusionalist "neoklasik iqtisadiyyat artıq iqtisadi əsaslara hakim deyil" olduğunu iddia etdi.
Mövzular
İqtisadiyyat əvvəlcə pul və sərvətlə əlaqəli bir sıra məsələləri həll edən bir intizam kimi formalaşmışdır. Lakin 1930-cu illərdə ümumi iqtisadiyyat insan qərarları elminə keçməyə başladı. 1931-ci ildə Layonel Robbins məşhur bir məqalə yazdı: "İqtisadiyyat insan davranışını alternativ tətbiqetmələrlə hədəflər və cüzi vasitələr arasındakı əlaqə olaraq araşdıran bir elmdir." Bu, ümumi iqtisadiyyatla digər fənlər və iqtisadiyyatı öyrənən məktəblər arasında sərhəd xətti çəkməyə imkan verdi.
Qərar vermə elmi kimi iqtisadiyyatın əsas yanaşması bu fənni əhatə dairəsini genişləndirmişdir. Hari Bekker kimi iqtisadçılar cinayət, ailə, hüquq, siyasət və din kimi uzaq görünən sahələri araşdırmağa başladılar. Bu genişlənməyə bəzən iqtisadi imperializm də deyilir.
Tənqid
2007-2008 maliyyə böhranından sonra həm iqtisadi nəzəriyyəçilər arasında, həm də geniş ictimaiyyət arasında qısa müddətli makroiqtisadiyyatın vəziyyəti və gələcəyi ilə bağlı bütün əsas iqtisadiyyata qarışan əhəmiyyətli bir qarşıdurma meydana gəldi. Bəzi tənqidçilər, potensial perspektivli yanaşmaların əsas model nəşrlərdən kənarlaşdırıldığını iddia etdilər, çünki formal modelləşdirməyə uyğun problemlərə diqqət yetirildi.
Xubyarlı türbələri
Xubyarlı türbələri — Cəbrayıl rayonun Xubyarlı kəndində memarlıq abidəsi.
İqtisadi əsas cərəyan
Tənqid
Ümumiyyətlə Postkeynsçilik düşüncə məktəbinin bir hissəsi hesab edilən şartistlər, əsas nəzəriyyəni müasir etibarlı pul iqtisadiyyatının həqiqi mexanikasını təsvir etməkdə aciz kimi tənqid edirlər. Çartalizm iqtisadiyyatın müxtəlif sahələri ilə pulun hərəkəti üçün alternativ bir model üzərində dayanır. Şartalistlər borc bazarı, pul çarpanı və qənaət siyasəti kimi əsas nəzəriyyələri rədd edirlər.
Xubyarlı türbələri
Tarixi
Cəbrayıl rayonun Xubyarlı kəndində memarlıq üslubuna görə orta əsr tarixində özünəməxsus yer tutan XV əsrə aid "Dairəvi" türbə və XVI əsrə aid səkkizguşəli türbə xüsusi təmir-bərpa briqadası tərəfindən tam bərpa olunmuşdur. Lakin bu tarixi abidələr 1993-cü il Cəbrayıl rayonunun işğalı zamanı erməni vandalları tərəfindən yerlə — yeksan edilmişdir. Cəbrayıl rayonun Xubyarlı kəndindəki türbələr Orta əsrlərin yadigarıdır. Özünəməxsus memarlıq üslubu ilə XV əsrə aid edilən "Dairəvi türbə" və XVI əsrə aid səkkizguşəli türbə Cəbrayıl rayonun işğalından əvvəl bərpa olunmuşdu.
İqtisadi əsas cərəyan
Tənqid
İqtisadi konsepsiyaların enerji ilə əlaqəli nəzəriyyələri, enerji ehtiyaclarını hesablamaq kimi iqtisadi düşüncənin termodinamik konsepsiyaları ilə əlaqəli enerji iqtisadiyyatı çərçivəsində də mövcuddur. Biyofiziki iqtisadiyyat bu sahəyə aiddir.
VideoGamer.com
"VideoGamer.com" (əvvəllər "Pro-G") — ABŞ videooyun veb saytı. Saytın məzmunu videooyun xəbərləri, video materiallar və resenziyalardan ibarətdir.
Tarixi
Universitetdə dostlaşmış Adam MakKann və Tom Orri tərəfindən yaradılmış sayt 2004-cü ilin noyabrında fəaliyyətə başlamışdır. 2007-ci ildə sayt kifayət qədər populyarlaşmış, bundan sonra onlar "Pro-G Media Ltd."ni qeydiyyatdan keçirmiş və domeni "VideoGamer.com" olaraq dəyişmişdilər.
2015-ci ilin mart ayında "Pro-G Media Ltd." İsveçin "IBIBI HB" şirkəti tərəfindən satın alınmışdır.
Laləzar Hüseynova
Laləzar Ramil qızı Hűseynova — "Dağıstan Respublikasinin əməkdar artisti", "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət ișçisi", Qusar Ləzgi Dövlət Dram teatrının baş rejissoru, aktrisa.
Həyatı
Heydər Əliyevin 80 illik yubileyi műnasibəti ilə ədəbi-musiqili kompozisiya Novruz bayrami və s. 2007–2013-cü illərdə teatr hər il L. Hüseynovanin tamașaları ilə Azerbaycan Respublikasında (Bakıda, Sumqayıtda, Gəncədə, Ağsu,Șamaxı, Qəbələ, Oguz,Șəki, Quba, Qusar, Xaçmaz, Xızı)qastrol səfərində olmușdur.
Hal-hazırda Qusar Ləzgi dram teatrinda baș rejissor vəzifəsində çalıșır.
9 may 2018-ci ildə, 10 may 2019-cu ildə və 7 may 2020-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Yaratdığı rollar
Sara-"Solğun cicəklər", C. Cabbarlı; Telli-Arșin mal alan", Ü. Hacibeyov; Hafizə-"Pəri cadu", Ə. Haqverdiyev; Nisə-"Bankir adaxlı", T. Veliyeva; Patimat-"Kimdir muqəssir", H. Salixov; Qozbel-"Sonuncu məhəbbət", Konstantinov və Racer; Xanuma-"Xanuma" A. Saqareli və s.
Quruluş verdiyi tamaşalar
"Aydın"(C Cabbarlı),"Ulduz"(S. Rüstem), "Xanuma"(A.saqareli),"O olmasın bu olsun"(Ü. Hacıbeyov),"Yad qızı"(O. Kamal),"oğru"(R. N. Güntəkin),"Taleyin oyunu"(R Tohidoglu), "Qaynana"(M. Samxalov),"Sönmüş talelər"(R. Rəhimli)"Göyçək Fatma"xalq nağılı,"Xoşbəxtlik quşu"(E. Huseynov),"Çal-oyna"(I. Coșqun).
Ordubadçay
thumb|Ordubadçaydan görünüş Ordubadçay — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda çay. Arazın sol qolu
Haqqında
Ordubadçayın uzunluğu 24 km, hövzəsinin sahəsi 42 km²-dir. Zəngəzur silsiləsi ndən (3200 m hündürlükdən) başlanır. Şimaldan cənuba doğru Ordubad şəhəri ni iki hissəyə bölür. Əsasən, yeraltı sular və qar suları ilə qidalanır. Sel və daşqın olur. Suvarmada geniş istifadə edildiyindən ilin çox vaxtı Ordubad şəhərindən aşağı axın olmur.
İşlənmiş yağlar
İşlənmiş yağlar tərkibində əsasən parafin və aromatik karbohidrogenlər, qocalma məhsulları və metallar olan dizel,aviasiya,həmçinin hidravlik sistemlərdə və transmissiyalarda istifadə olunan yağlardır.
Tərkibi
Metallar əsasən qurğuşundan ibarətdir. Bu metallar yanacağa qatılan qurğuşun antidefonatorların istifadəsi ilə yağa düşür. Son 70-ci illərdə bu defonatorlara qoyulan məhdudiyyətlə onun istifadəsi hazırda 1,0%-dən 0,1%-dək düşmüşdür. Buna baxmayaraq işlənmiş yağların tərkibində onun azacıq miqdarı ekoloji problem yaradır.
Müxtəlif çətinliklərə baxmayaraq işlənmiş yağlardan faydalanmaq aktuallığı davam edir.
Emal prosesləri
Emal prosesləri üç əsas istiqamətdə aparılır:
Toksikliyi
Təəssüf ki, sürtkü yağlarının işlənmiş nümunələrinin ətraf mühitə təsiri və onların müxtəlif sənaye tullantıların ətraf mühitə neqativ təsirini qiymətləndirən yeganə metod olmadığından onların verdiyi ziyanı kəmiyyətcə qiymətləndirmək mümkün olmur. Bu isə insanların zəhərlənməsi ilə əlaqədar onların əmək qabilyyətinin itirməsi, kadrların azalması, milli gəlirin aşağı düşməsi və s. ilə nəticələnir. Işlənmiş yağların tətbiq sahəsi müxtəlifdir: xammal, yanacaq, sürtkülərin tərkibində istifadəsi, mühafizəedici maddələr və s. ilə yanaşı regenerasiya üsulu ilə təmizlənən məhsullarından baza yağı kimi müxtəlif təyinatlı motor yağlarının yaradılmasında tətbiqi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qeyd olunan tətbiq sahələri iqtisadi cəhətdən böyük səmərə verir.
Emin Nəzərov
Emin Zahir oğlu Nəzərov (20 fevral 1992; İkinci Varlı, Salyan, Azərbaycan — 30 sentyabr 2020; Kəlbəcər, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin MAXE hərbi qulluqçu'su, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Emin Nəzərov 20 fevral 1992-ci il tarixində Salyan rayon 2-ci Varlı kəndində anadan olub. Salyan rayonu, İkinci Varlı kənd orta məktəbində təhsil alıb. 2010–2011-ci illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Emin Nəzərov Kəlbəcər döyüşlərində savaşıb. 30 sentyabr 2020-ci ildə Kəlbəcər rayonu istiqamətində şərti adı "Üçtəpələr" döyüş mövqeyi istiqamətində hərbi əməliyyatlar nəticəsində zamanı şəhid olub. 9 dekabr 2020-ci il tarixdə İkinci Varlı kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Emin Nəzərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Emin Nəzərov ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Emin Nəzərov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Əzələ toxuması
thumb|258x258px|Üç fərqli əzələ növü (soldan sağa): daxili orqanların saya (zolaqsız) əzələləri, ürək əzələsi və skelet əzələləri. Əzələ toxuması — Əzələ toxumaları əksər heyvanlarda müxtəlif növ əzələləri təşkil edən və əzələlərə yığılma qabiliyyəti verən yumşaq toxumalardır. Buna miyopropulsiv toxuma da deyilir. Əzələ toxuması miyogenez kimi tanınan bir prosesdə embrional inkişaf zamanı əmələ gəlir. Əzələ toxumasında aktin və miyozin adlı xüsusi kontraktil zülallar var ki, onlar daralır və hərəkətə səbəb olur. Bir çox digər əzələ zülalları arasında iki tənzimləyici zülal, troponin və tropomiyozin mövcuddur.
Yerləşməsi
Əzələ toxumaları funksiyasına və bədəndə yerləşməsinə görə fərqlənir. Məməlilərdə bunlar üç növdür: skelet və ya zolaqlı əzələ toxuması; hamar əzələ (zolaqsız) əzələlər; və ürək əzələsi. Skelet əzələ toxuması əzələ lifləri adlanan uzunsov əzələ hüceyrələrindən ibarətdir və bədənin hərəkətindən məsuldur. Digər skelet əzələ toxumalarına tendonlar və perimizium daxildir. Hamar və ürək əzələləri şüurlu müdaxilə olmadan qeyri-ixtiyari daralır. Bu tip əzələlər həm mərkəzi sinir sistemi ilə qarşılıqlı əlaqə, həm də periferik pleksusdan innervasiya və ya endokrin (hormonal) aktivasiya yolu ilə aktivləşdirilə bilər. Zolaqlı və ya skelet əzələləri mərkəzi sinir sisteminin təsiri altında yalnız könüllü şəkildə yığılır. Reflekslər şüursuz skelet əzələlərinin aktivləşdirilməsinin bir formasıdır, lakin buna baxmayaraq mərkəzi sinir sisteminin aktivləşdirilməsi nəticəsində yaranır, baxmayaraq ki, yığılma baş verənə qədər kortikal strukturları əhatə etmirlər.
Fərqli əzələ növləri əzələ növündən və əzələnin dəqiq yerindən asılı olaraq nörotransmitterlərə və asetilkolin, norepinefrin, epinefrin və azot oksidi kimi hormonlara cavab olaraq fərqlənir.
Struktur
Onurğalılarda üç növ əzələ toxuması var: skelet, ürək və saya. Skelet və ürək əzələləri zolaqlı əzələ toxumasının növləridir. Saya əzələlər zolaqlı deyil.
Skelet əzələ toxuması bir neçə millimetrdən təqribən 10 santimetr uzunluğunda və 10 ilə 100 mikrometre enində olan uzunsov zolaqlı əzələ toxumasıdır. Skelet zolaqlı əzələ toxuması, toxumaya zolaqlı (zolaqlı) görünüş verən sarkomerlər kimi tanınan çoxlu daralma vahidlərindən ibarət müntəzəm, paralel miofibril dəstələri şəklində təşkil edilmişdir. Skelet əzələsi vətərlər və ya bəzən aponevrozlar tərəfindən sümüklərə bağlanan könüllü əzələdir və hərəkət kimi skelet hərəkətlərini yerinə yetirmək və duruş saxlamaq üçün istifadə olunur. Postural nəzarət adətən şüursuz bir refleks kimi saxlanılır, lakin buna cavabdeh olan əzələlər də şüurlu nəzarətə cavab verə bilər. Orta yetkin kişi bədən çəkisinin faizi olaraq 42% skelet əzələsindən, orta yaşlı qadın isə 36% təşkil edir.
Hamar əzələ toxuması zolaqlı və qeyri-iradi deyil. Hamar əzələlər yemək borusu, mədə, bağırsaq, bronxlar, uşaqlıq yolu, sidik kanalı, sidik kisəsi, qan damarları kimi orqan və strukturların divarlarında, həmçinin bədən tüklərinin qurulmasına nəzarət edən dəridə olur.
Funksiya
Əzələ toxumasının əsas funksiyası daralmadır. Üç növ əzələ toxuması (skelet, ürək və hamar) əhəmiyyətli fərqlərə malikdir. Bununla belə, hər üçü daralma yaratmaq üçün aktinin miozinə qarşı hərəkətindən istifadə edir.
Saya əzələ
Saya əzələ demək olar ki, bütün orqan sistemlərində olur, məsələn, mədə və sidik kisəsi daxil olmaqla içi boş orqanlar; qan və limfa damarları və safra kanalları kimi boru strukturlarında; uşaqlıq yolunda və göz kimi sfinkterlərdə. Bundan əlavə, ekzokrin vəzlərin kanallarında mühüm rol oynayır. Saya əzələ hüceyrələri skelet əzələ hüceyrələrindən daha yavaş büzülür, lakin onlar daha güclü, davamlıdır və daha az enerji tələb edir. Saya əzələ də stimul tələb edən skelet əzələsindən fərqli olaraq qeyri-iradidir.
Ürək əzələsi
Ürək əzələsi ürəyin əzələsidir. O, öz-özünə bağlanır, avtonom şəkildə tənzimlənir və orqanizmin bütün həyatı boyu ritmik şəkildə daralmağa davam etməlidir. Buna görə də xüsusi xüsusiyyətlərə malikdir.
Alim Yoldaşov
Alim Mirzə oğlu Yoldaşov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Alim Yoldaşov 10 mart 1997-ci ildə Biləsuvar rayonunun Nəsimikənd kəndində anadan olmuşdur. Nəsimikənd kənd tam orta məktəbində orta təhsilini almışdır.
Hərbi xidməti
Alim Yoldaşov Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş və düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Şəhid Alim Yoldaşov 28 oktyabr 2020-ci il tarixində Biləsuvar rayonu Nəsimikənd kənd məzarıstanlığında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Alim Yoldaşov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Alim Yoldaşov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Alim Yoldaşov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Qinzburq göydələni
Qinzburq göydələni və ya Qinzburq evi  – Kiyevdə yerləşmiş 12 mərtəbəli, 67,5 metr hündürlüyündə göydələn. "Ukraynanın ilk göydələni" kimi tanınan bu bina 1912-ci ildə tamamlanmış və 1941-ci ildə dağıdılmışdır.
Tarixi
Qinzburq göydələninin birinci mərtəbələrində ticarət mərkəzi yerləşirdi. Binada Kiyevin panoramasına tamaşa etməyə imkan verən bir qüllə var idi.
1913-cü ilin payızında rəssam Oleksandr Muraşko göydələnin 12-ci mərtəbəsində eyni vaxtda 100-ə yaxın insanın təhsil aldığı "Oleksandr Muraşkonun sənət studiyası"nı açmışdır. Burada rəsm və rəngkarlıqla yanaşı, incəsənət tarixi və fəlsəfəsi haqqında da mühazirələr oxunurdu. Studiya 1917-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir.
1918-ci ilin aprelində Ukrayna Xalq Respublikasının 6 zabitdən ibarət fransız hərbi missiyası bu binada yerləşirdi.
Bina 1929-cu ildə eksperimental sovet filmi olan "Kinokameralı adam " filminin çəkilişində istifadə edilmişdir. Filmdə qüllənin və göydələnin daxili həyətindən səhnələr görmək mümkündür.
Göydələn 24 sentyabr 1941-ci ildə Almaniyanın Rusiya işğalı zamanı SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı tərəfindən uçurulmuş, 1950-ci illərin əvvəllərində isə bünövrəsinin sökülməsi ilə tamamilə dağıdılmışdır. 1954–1961-ci illərdə Qinzburq göydələninin yerində Moskva hoteli (2001-ci ildən "Ukrayna" hoteli) tikilmişdir.
NGC 7186
NGC 7186, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Cirebon
thumb|şəhər zalı, Cirebon, İndoneziya Cirebon (əvvəlki İngilis Cheribon adlandırılacaq) Java İndoneziya adanın şimal sahilində liman şəhəridir. 6 ° 43'S 108 ° 34'E Mərkəzi Java, cakarta təxminən 297 km şərqdə, ilə, il sərhəd yaxınlığında West Java vilayətində yerləşir. Cirebon şəhər əsasını regency onun sıx ətraf uzanmaq, lakin dərəcədə çox kiçik.
T.A.T.u.
t.A.T.u. — "Tatu" beynəlxalq səviyyədə tanınmış ən uğurlu rus pop qrupudur. Onların sinqlları həm ingilis, həm də rus dillərində Rusiyanın, Böyük Britaniyanın, ABŞ-nin və digər ölkələrin hit paradlarında yer alıb. Onların debütu, 2002-ci ildə ingilis dilində yazılmış, "All the Things She Said" bütün dünyada ilin ən uğurlu sinqlarından biri seçilmişdir. "Tatu" ilk və yeganə rus "IFPI" mükafatı qazanan qrup sayılır.
Qrupun yaradılması
24 may 2003-cü ildə TATU qruppası Riqada Rusiyanı Avroviziyada təmsil etdilər. Müsabiqənin təşkilatçıları qrupa xuliqanlıq olduğu şəkildə onların diskvalifikasiya ediləcəkləri ilə xəbərdarlıq etdilər. . Ümumilikdə isə, 164 balla, qrup 3-cü yer tuta bildi.
2003-cü ilin fevral ayında məşhur Amerika televiziya şousu olan NBC «Tonight» "Tatu"-nu proqrama dəvət etdi. Qızların T-shirt-lərində antimüharibəyə rus dilində ədəbsiz söz yazılmışdı !). O zaman Amerika televiziyasında İraq müharibəsinə qarşı cəhd və hesabatların qarşısı alınırdı. thumb|right|220px|t.A.T.u oktyabr 2005. thumb|right|220px|t.A.T.u oktyabr 2006. thumb|right|220px|t.A.T.u oktyabr 2005.
2011
2011-ci ilin yanvar ayının 25, "Sən və mən (film, 2011), filminin premyerası ba. tutur. Premyerada, "Tatu" qrupunun mövcudluğunun tam dayandırıldığını bildirirlər.
Tənqid
Qrupun fəaliyyəti bir çox tərəflərdən tənqid edilmişdir. Bu da qrupun imici ilə bağlıdır. Qərb bazarına qızların öpüş səhnəsi ilə daxil olan ilk musiqili video çatdıqdan sonra musiqi tənqidçilərinin diqqətini çəkdi. Billboard yazırdı: «„All the Things She Said“ - gözəl, güclü səs sintezi ilə, həsrət və həznin qarşılığı olan tam güclü mahnıdır.
İqtisadi təlim məktəbləri
İqtisadi təlim məktəbləri  — iqtisadiyyatların necə işlədiyinə dair ortaq bir baxışı paylaşan bir qrup iqtisadi mütəfəkkir. İqtisadçılar həmişə müəyyən məktəblərə uyğun gəlməməsinə baxmayaraq, xüsusən günümüzdə iqtisadçıları düşüncə məktəblərinə görə təsnif etmək adi haldır. İqtisadi düşüncəni təxminən üç mərhələyə bölmək olar: müasir (Yunan-Roma, Hindistan, Fars, İslam və Çin), erkən modern (merkantilist, fiziokratik) və müasir (Adam Smit və XVIII əsrin sonunda klassik iqtisadiyyatdan başlayaraq). Sistemli iqtisadi nəzəriyyə əsasən müasir çağ adlanan başlanğıcdan inkişaf etmişdir.
Hal-hazırda, iqtisadçıların böyük əksəriyyəti ümumi iqtisadiyyat ("ortodoksal iqtisadiyyat" da deyilir) adlanan bir yanaşma tətbiq edirlər. İqtisadçılar ümumiyyətlə makroiqtisadiyyat, geniş mənada, bütövlükdə iqtisadiyyatın ümumi həcmi və ya mikroiqtisadiyyat, xüsusi bazarlarda və ya aktyorlarda ixtisaslaşırlar.
ABŞ-dəki makroiqtisadi cərəyan daxilində "duzlu su iqtisadçıları" ilə "şirin su iqtisadçıları" nın daha azad fikirləri arasında fərq qoyula bilər. Bununla birlikdə, ümumi tarazlığın əhəmiyyəti, xüsusi məqsədlər üçün istifadə olunan modellərlə əlaqəli metodologiya (məsələn, proqnozlaşdırma üçün statistik modellər, əks-faktik analiz üçün struktur modellər və s.) və xüsusi amillərin təhlili üçün qismən tarazlıq modellərinin əhəmiyyəti barədə geniş bir razılaşma mövcuddur. iqtisadiyyat üçün vacibdir (məsələn, bank işi).
Tarix iqtisadiyyatı məktəbi və institusional iqtisadiyyat kimi keçmişin bəzi təsirli yanaşmaları mövcudluğunu dayandırdı və ya təsirlərini zəiflətdi və indi qeyri-adi yanaşmalar sayılır. Uzun müddət davam edən qeyri-adi iqtisadi düşüncə məktəblərinə Avstriya iqtisadiyyatı və marksist iqtisadiyyat daxildir. İqtisadi düşüncədə feminist iqtisadiyyat və ekoloji iqtisadiyyat kimi bəzi son inkişaflar müstəqil məktəblər kimi inkişaf etmək əvəzinə, konkret məsələlərə yönəldilmiş əsas yanaşmaları uyğunlaşdırır və tənqid edir.
İqtisadi əsas
İqtisadi əsas ümumi iqtisadiyyatda qeyri-adi yanaşmalardan və iqtisadiyyat daxilindəki məktəblərdən fərqlənir. Resursların məhdud olduğu və rəqib alternativlər arasında seçim edilməsinə ehtiyac olduğu əsasından başlayır. Yəni iqtisadiyyat mübadilə ilə məşğul olur. Qıtlıq şəraitində bir alternativin seçilməsi digər alternativ maliyyətin rədd edilməsini nəzərdə tutur. Fürsət dəyəri rəqib alternativlər arasındakı gizli əlaqəni ifadə edir. Bazar iqtisadiyyatı qiymətləri kimi qiymətləndirilən bu cür xərclər iqtisadi səmərəliliyin təhlili və ya bazardakı narahatlıqlara reaksiya proqnozlaşdırılması üçün istifadə olunur. Planlı bir iqtisadiyyatda, mənbələrdən səmərəli istifadə üçün ilk dəfə İtalyan iqtisadçısı Enriko Barone tərəfindən göstərilən müqayisə edilə bilən kölgə qiymət münasibətlərinə riayət edilməlidir.
İqtisadçılar, təşviqlərin və xərclərin qərar qəbuletmənin formalaşmasında geniş rol oynadığına inanırlar. Bunun birbaşa nümunəsi qiymətlərin (xərclər kimi) və gəlirin istehlak olunan malların miqdarını necə təsir etdiyini təcrid edən fərdi tələbin istehlak nəzəriyyəsidir. Müasir iqtisadi əsas axın ilk növbədə XIX əsrin sonunda inkişaf etməyə başlayan neoklasik iqtisadiyyata əsaslanır. İqtisadi cərəyan eyni zamanda bazar uğursuzluğunun və Keynsçilik iqtisadiyyatının epifanlığının olduğunu qəbul edir. Milli gəliri təsir edən uzunmüddətli dəyişənləri təhlil etmək üçün iqtisadi böyümə modellərindən istifadə edir. Bazar və ya qeyri-bazar davranışını modelləşdirmək üçün oyun nəzəriyyəsindən istifadə edir. Kollektiv davranışla bağlı bəzi vacib fikirlər (məsələn, təşkilatların yaranması) yeni institusional iqtisadiyyata daxil edilmişdir. Müasir iqtisadiyyatın çox hissəsini ələ keçirən bir tərif Layonel Robbinsin 1932-ci ildə yazdığı bir yazıdakı tərifidir: "insan davranışını məqsədlər və qıtlıqlar arasındakı əlaqə olaraq alternativ tətbiqetmələrə sahib olan vasitə kimi araşdıran elm." Qıtlıq mövcud mənbələrin bütün ehtiyac və tələbləri ödəmək üçün yetərli olmaması deməkdir. Qıtlıq və mövcud mənbələrdən alternativ istifadənin olmaması iqtisadi problem deyil. Beləliklə müəyyən edilmiş mövzu təşviq və mənbələrdən təsirlənmiş seçimlərin öyrənilməsini əhatə edir.
Əsas iqtisadi nəzəriyyə geniş (lakin hüdudsuz deyil) fikirləri əhatə edir. Siyasi baxımdan aparıcı iqtisadçıların əksəriyyəti siyasətə qarışmamaqdan sosial liberalizmə qədər müxtəlif fikirlər söyləyirlər. Keynsçilik makroiqtisadi siyasətlərin effektivliyi və arzuolunanlığı kimi konkret iqtisadi məsələlərdə də fərqli fikirlər mövcuddur. Tarixən az sayda aparıcı iqtisadçı özlərini "məktəb" inin üzvləri kimi göstərsələr də, bir çoxu bir və ya daha çox neoklasik iqtisadiyyat, monetarizm, Keyns iqtisadiyyatı, yeni klassik makroiqtisadiyyat və ya davranış iqtisadiyyatı ilə tanış oldular.
Müasir qeyri-adi iqtisadiyyat
Qeyri-adi iqtisadiyyata müasir yeni klassik iqtisadiyyatın mikroiqtisadi əsasları ilə zidd olan bəzi düşüncə məktəbləri daxildir. Qeyri-adi iqtisadçılar bunun əvəzinə tarixin, təbii sistemlərin, qeyri-müəyyənliyin və gücün təsirini vurğulayırlar. Bunlara institusional iqtisadiyyat, marksist iqtisadiyyat, feminist iqtisadiyyat, sosialist iqtisadiyyat, ikili iqtisadiyyat, ekoloji iqtisadiyyat, bioekonomika ve termoekonomika daxildir. XIX əsrin sonunda bir sıra qeyri-adi məktəblər marjinal inqilabdan sonra meydana gələn neoklassik məktəbə qarşı mübarizə apardı. Onların əksəriyyəti bu günə qədər öz-özünə şüurlu şəkildə fərqli düşünən məktəblər olaraq qalmaqdadır, lakin iqtisadi əsaslarla müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə azalmış ölçüsü və təsiri ilə. Bunlardan ən əhəmiyyətlisi institusional iqtisadiyyat, Marksist məktəbi və Avstriya məktəbidir.