cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edvin Makmillan
Bioqrafiyası
Edvin M. Makmillan 1907-ci il sentyabrın 18-də Redondo-Biçdə (Kaliforniya) şotlandiyalı Edvin H. Makmillan və Anna Mariya Mattisonun ailəsində anadan olub. 18 oktyabr 1908-ci ildə ailə Kaliforniyanın Pasadena şəhərinə köçdü. Atası fizik idi və uşaq ikən Makmillan Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda bəzi mühazirələrdə iştirak edirdi. Məktəbi bitirdikdən sonra Makmillan oraya daxil oldu və məzun olduqdan sonra dərhal bakalavr və magistr dərəcələrinə müvəffəq oldu. O, 1932-ci ildə E. Kondonun rəhbərliyi ilə Prinston Universitetində müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyasını tamamladı. O, həmçinin dəyərli Milli Tədqiqat Şurasının təqaüdünü qazandı. 1934-cü ildə Makmillan E. O. Lourensin dəvəti ilə Berkliyə köçdü, bu zaman burada yeni Radiasiya Laboratoriyası yaradılırdı. İkinci Dünya Müharibəsi illərində o, bir çox elm adamları kimi hərbi mövzularda işlərlə məşğul olmuş, 1941-ci ildə San Dieqoda Dəniz Radar və Akustika Laboratoriyasında çalışmış və 1942-ci ildə Manhetten Layihəsinə, atom bombaları yaratmaq üçün müharibə səylərinə qoşuldu. Bu layihənin həyata keçirilməsi üçün Los Alamos Laboratoriyasının yaradılmasına kömək etdi. Burada bombaların dizayn edildiyi yer idi. O, silah tipli nüvə silahının dizaynı üzərində işləyən qruplara rəhbərlik edib, həmçinin uğurlu partlama tipli nüvə silahının hazırlanmasında iştirak edib. Makmillan Vladimir Veksler ilə birlikdə sinxrotronu icad etdi və müharibədən sonra onları qurmaq üçün 1945-ci ilin ortalarında Berkli Radiasiya Laboratoriyasına qayıtdı. 1946–1954-cü illərdə Berklidəki Kaliforniya Universitetinin Fizika fakültəsində dərs demiş və 15 məzuna Ph. D. Lourens Radiasiya Laboratoriyası (1958–1970) və Berkli və Livermorda laboratoriya hissələri ayrıldıqdan sonra rəhbərlik etmişdir. (1970), Lavrence Berkeley Milli Laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir (1970–1973). 1973-cü ilin sonunda Makmillan rəsmi vəzifəsindən istefa verdi, lakin 1984-cü ilə qədər tədqiqatlarını davam etdirdi. O, 1991-ci il sentyabrın 7-də ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Contra Kosta qraflığının El Cerrito şəhərində 83 yaşında vəfat edib.
Müharibədən əvvəlki erkən tədqiqatları
Professor E. V. Kondonun rəhbərliyi altında qeyri-homogen elektrik sahəsində hidroxlorid nüvələrinin molekulyar şüasının əmələ gəlməsi mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdikdən dərhal sonra Makmillan litiumun Günəşdə spektroskopik müşahidələrə əsaslanan izotop tərkibinə dair məqaləsi nəşr olundu. Optik spektroskopiya sahəsində tapılan hiper incə quruluşla işləyərək, o, tantalın nüvə maqnit momenti və günəşin spektrindəki hiper incə strukturlar haqqında məqalələr dərc etdi, lakin Makmillan tədricən 1934-cü ilin əvvəlində 2,3 MeV enerji ilə deytron şüası buraxa bilən Lourens siklotronu ilə işləməkdə maraqlı oldu. Makmillan, M. Stanley Livingston ilə əməkdaşlıq edərək, pozitron emissiya edən 15O hasil etmək üçün azotu şüalandırmaq üçün deytron şüasından istifadə etdi. Bu işdən sonra nüvənin Kulon sahəsində elektromaqnit cütlərinin əmələ gəlməsi prosesini açan qamma şüalarının udulmasına dair fundamental tədqiqatlar aparıldı. 1935-ci ildə Lavrence və R. L. Toronton ilə birlikdə Makmillan deytron şüasına məruz qaldıqda müxtəlif hədəflərin yaydığı radioaktivliyi tədqiq etdi. Deytron enerjiləri 2 MeV-dən aşağı olduqda aktivlik enerji ilə sürətlə artır, Kulon maneəsi vasitəsilə kvant mexaniki nüfuzundan gözlənildiyi kimi, ilk dəfə Georgi Qamov alfa radioaktiv nüvələrin ömrünü izah etmək üçün istifadə etmişdir. Bu işdən sonra Macmillan 10-un xassələrini öyrəndi. Onun yüngül element üçün son dərəcə uzun yarım ömrü (təxminən 2,5 milyon il) idi. Paralel olaraq, Makmillan nüvə kimyası sahəsində bir neçə əlavə təcrübə apardı. Eyni zamanda o, çox sürətli elektronları sürətləndirərək rentgen şüalarının istehsalına dair maraqlı bir məqalə yazdı[6]. Makmillan siklotron mövzusunda, xüsusən də şüaların fokuslanma xüsusiyyətləri, şüaların çıxarılması və vakuum ölçmə cihazları haqqında çoxsaylı məqalələr yazdı. 1937–1938-ci illərdə o, Qans Bete və M. I. Rouz ilə siklotronda enerji həddi problemi üzərində işləmiş, 1938-ci ilin ortalarında birgə məqalə yazmışdır.
Transuran elementlərinin tədqiqi
1939-cu ildə Qan və Şrassmann tərəfindən uranın parçalanmasının kəşfi bütün dünyada bu məsələlərə böyük diqqət yetirməyə başladı. Berklidə Makmillan, alüminium sendviçdə nazik uran oksidi təbəqəsini 37 düymlük siklotronda berilyum hədəfinə vuran 8 MeV deytronlardan əldə edilən neytronlara məruz qoyaraq parçalanma məhsullarının enerji diapazonunu ölçmək üçün sadə bir təcrübəyə diqqət etdi. O, həmçinin başqa bir sendviçdə alüminium folqa yerinə salfet kağızı istifadə etdi və bombardmandan sonra müxtəlif növ kağızlardakı radioaktivliyi izlədi, eyni vaxt asılılığını tapdı. Parçalanma fəaliyyətinə əlavə olaraq, yarı ömrü 22 dəqiqə olan başqa bir komponent və təxminən 2 gün yarım ömrü olan başqa bir komponent var idi. Müvafiq olaraq, o, radioaktiv parçalanma məhsullarını tutmaq üçün bir bakelit substratında çökdürülmüş və selofanla örtülmüş nazik ammonium uranat təbəqələrini bombaladı. 1940-cı ilin əvvəlində Makmillan naməlum 2,3 günlük radioaktivliyin sadəcə parçalanma məhsulunun parçalanmasının nəticəsi ola bilməyəcəyinə əmin oldu. O, yeni 60 düymlük siklotron və onun 16 MeV deytronları ilə bir sıra təcrübələr aparıb. Aparılan təcrübələr təsdiqlədi ki, 239U-nun beta-parçalanması Z=93 olan yeni elementin atomlarını əmələ gətirir. Makmillan kimyəvi üsulla tapdı ki, 2,3 günlük fəaliyyət nadir torpaq elementinin bütün xüsusiyyətlərinə deyil, bir qisminə malikdir.
1940-cı ilin mayında, Makmillan Fillip H. Abelson ilə əməkdaşlığa başlayanda, o, (Makmillandan asılı olmayaraq) nadir torpaq kimyasından istifadə edərək ilkin mərhələdə 2,3 günlük radioaktivliyi təcrid etmə cəhdləri uğursuz oldu. Uğurlu kimyəvi tədqiqatın açarını, materialın oksidləşmə vəziyyətini idarə etməyi, Abelson tapdı. Azaldılmış vəziyyətdə bu aktivliyə malik maddə nadir torpaq elementlərinin ftoridləri ilə birlikdə çökdürülmüşdür; lakin oksidləşmiş vəziyyətdə deyildi. Beləliklə, Abelson və Makmillan uranil məhlulundan 2,3 gün radioaktivliyə malik elementin bir sıra çökmələrini qurmaq üçün "redoks dövrü"ndən istifadə edərək onun əmələ gəlməsini 239U-dan 93 elementinin izotopunu 23 dəqiqədən müəyyən etməyə müvəffəq oldular.
1940-cı ilin noyabrında Qlenn T. Siborq, həmkarı J. V. Kennedi və məzun A. K. Val ilə birlikdə, neptunuumu təcrid etmək üçün redoks texnikasını təkmilləşdirdi və Berklidən hərbi sahədə işləmək üçün MIT-dən aldığı sifarişlərdən dolayı ayrılmış Makmillanın yoxluğunda 93 və 94-cü elementlər üzərində işi davam etdirdi.
Berklidə laboratoriya rəhbərliyi dövrü
1958-ci ildə Berklidə Lourens adına Milli Laboratoriyasının 2000 işçisi və Livermor laboratoriyasından təxminən 3300 işçisi var idi. Berklidəki hissə fizikaya, saysız-hesabsız sürətləndiricilərə əsas diqqət yetirməklə multidissiplinar idi, lakin nüvə kimyası, biologiya və tibb və bioüzvi kimya şöbələri də var idi. 72 düymlük qabarcıq kamerası və çoxsaylı hissəcik detektorları ilə Bevatronda güclü hissəciklər fizikası tədqiqat proqramı dünyanın hər yerindən fizikləri cəlb etdi və Berkli Laboratoriyasını 1950-ci illərin sonundan 1960-cı illərin ortalarına qədər yüksək enerji fizikasının mərkəzi kimi qurdu. Həm 184 düymlük siklotronda, həm də 300 MeV-lik sinxrotronunda Makmillan işləri davam etdirdi.
Makmillanın direktor kimi fəaliyyətinin ilk yarısı, Berklidə Lourens adına Milli Laboratoriyasının yüksək enerji fizikası sahəsində ən uğurlu dövrü idi. Müddətinin son hissəsi həm laboratoriyanın elmi işində, həm də Vaşinqtonun maliyyə dəstəyində dəyişikliklər etdi. Makmillan Enriko Fermi adına Milli Sürətləndirici Laboratoriyasının yaradılmasında mühüm rol oynayıb, onun formalaşma illərində həm də ABŞ-da Tədqiqat Universitetləri Assosiasiyasının idarə heyətinin üzvü kimi fəaliyyət göstərib.
Makmillan, zərrəciklər fizikası üzrə maliyyənin azalması ilə çətin dövrlərdə və laboratoriyanın Livermor hissəsinin Berklini tutmağa başladığı bir vaxtda laboratoriyanın elmi və inzibati istiqamətini təmin etdi. Fizika və məhdud resursları olan digər sahələrdə güclü və müxtəlif tədqiqat proqramını saxlamaq çətin olmuşdur. O, enerjiyə qənaət və ətraf mühit kimi yeni sahələrə genişlənmiş güclü fənlərarası laboratoriyanı saxlamağı bacardı.
Marqarita Aliyçuk
Marqarita Sergeyevna Aliyçuk (d. 10 avqust 1990; Seversk, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast. Marqarita Aliyçuk, Rusiyanı 2008 Peкin Olimpiadasında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.
Edvin Makmillan
Müharibədən əvvəlki erkən tədqiqatları
Sonrakı illərdə radiasiya laboratoriyası daxili və xarici ziddiyyətlərə məruz qaldı: daxili ziddiyyət- laboratoriyanın ixtisaslaşması ilə daha az əlaqəli olan alternativ layihələr üçün kifayət qədər vəsait olmadığı zaman; xarici ziddiyyətlər- laboratoriya ilə Enerji Tədqiqatları və İnkişafı İdarəsi və ABŞ Konqresi arasında tərəfdaşlıq pozulmağa başlayanda. Üstəlik, Vyetnamdakı vəziyyət xüsusilə universitetdə gərginliyi artırdı.
Makmillanın vəziyyəti daha aydın başa düşməsi üçün Livermoru Berklidən ayırmaq qərarı idi. Əsasən Vyetnam Müharibəsi səbəbiylə ölkədəki qarışıqlıq, müharibə əleyhinə əhvali-ruhiyyə və açıq-aşkar təhlükəsizlik məsələləri bölünməyə məcbur etdi. Makmillan ayrılmağı tövsiyə etdi və buna görə də Berklidə Lourens adına kiçik Milli Laboratoriyasının direktoru oldu. Maliyyələşdirmə dəyişdi, lakin nə bölünmə səbəbindən nədə daha pisdə deyildi. Hissəciklər fizikasının getdikcə azalan rol oynadığı Berklideki Lourensin Milli Laboratoriyasında növbəti dərin dəyişikliklər ardıcıl direktorların rəhbərliyi altında baş verdi.
Rumınlar
Rumınlar — roman dilli xalqlardan biri, Rumıniya Respublikasının əsas əhalisidir.
Dil
Moldovan dili daxil olmaqla rumın dilində danışanların sayı təxminən 23,500,000 nəfərdir.
Marqarita Aliyçuk
Karyerası
Marqarita Aliyçuk, 2008-ci ildə Rusiya bayrağı altında Çinin paytaxtı Peкin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Yelena Posevina, Anna Qavrilenko, Tatyana Qorbunova, Darya Şkurixina və Natalya Zuyeva ilə birgə finalda 35.550 xal toplayaq 1-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.
Edvin Makmillan
Digər fəaliyyətləri
Makmillan, həmçinin 1954–1958-ci illərdə Atom Enerjisi Komissiyasının Baş Nəzarət Şurasında və bir neçə laboratoriyanın Elm Siyasəti Qruplarında və Proqram Məsləhət Komitəsində çalışmışdır. 1959-cu ildə Prezident Eyzenxauer Ed. Makmillanın sözlərinə istinad edərək Stenford Xətti Sürətləndirici Mərkəzi tikmək qərarını elan etdi. Bir çox hesabatda atom bombasının kəşfçisi kimi Ed. Makmillanın adı çəkilir. Bununla belə, plutoniumun kəşfi və onun Los Alamosdakı sonrakı işi nüvə silahı proqramına böyük töhfələr olsa da, müharibədən sonra bu problemlə bağlı fikrini dəyişdi.
Ailə və maraqları
Şəxsi həyatında Makmillan layiqli ailə başçısı idi və həyat yoldaşı Elsi və üç övladı (Enn Bradford Çaykin, Devid Mattison Makmillan və Stefen Valker Makmillan) etdiyi hər şeydə onu dəstəklədilər. Piyada gəzməkdən və tədqiqat səfərlərindən həzz alırdı. Onun xüsusi zövqü, ofisində, evində və bağında hər yerdə öz əksini tapan Anza Boqqero səhra bölgəsindən topladığı qayaları və mineral əlavələri idi. O, bitkilərlə də maraqlanırdı, orkide və həşərat yeyən milçəklər yetişdirirdi.
Tatyana Bakalçuk
Tatyana Bakalçuk (Татьяна Владимировна Бакальчук ) — Rusiyalı sahibkar, Wildberries şirkətinin qurucusu və baş direktoru, paltar, ayaqqabı, ev əşyaları və digər malların satıldığı Rusiya beynəlxalq onlayn mağazanın sahibi. Forbesin məlumatına görə, 20 fevral 2020-ci il tarixindən etibarən Tatyana Bakalçuk Rusiyanın ən varlı qadını olmuşdur. 1.4 milyard dollar sərvəti ilə Elena Baturinanı qabaqlamışdır.
Bioqrafiyası
Tatyana Bakalçuk koreya əsillidir. 1981-1992-ci illərdə oxuduğu Moskva yaxınlığındakı orta məktəbdə təhsil alır. Moskva Dövlət Regional Sosial və Humanitar İnstitutunda oxuyur. İngilis dili müəllimi diplomu alır. Bir müddət müəllim işləyir.
2004-cü ildə Tatyana uşaq dünyaya gətirir. Demək olar ki, bundan dərhal sonra Tatyana öz işinə başlamaq fikrinə düşür. Tatyana Almaniyanın məşhur kataloqlarında olan "Otto" və "Quelle" müştərilərinə təklif edir.
Biznesi
Poçt vasitəsilə alınan malların ilk anbarı təcrübəsiz bir sahibkarın mənzili idi. Tatyananın təklifi bazarda çox tələb olunur, buna görə bir il sonra, sözün həqiqi mənasında həm binalar, həm də muzdlu işçilər lazım olur.
2005-ci ildə Tatyana və əri Wildberries MMC şirkətini qururlar.
Hal-hazırda Tatyana Bakalçuk və onun əri, ən böyük yerli onlayn mağazalardan birinə sahibdirlər.
Onun qurduğu Wildberries şirkəti inamla yerli pərakəndə satıcılar arasında liderlik edir.
Forbes 2018 siyahısının nəticələrinə görə Tatyana Bakalçuk, Rusiyada Elena Baturinadan sonra ikinci qadın milyarder olur. 2019-cu ilin sonunda onun varidatı 1 milyard dollardır.
2021 -ci ilin avqustunda Forbes, Tatyana Bakalçuku 13 milyard dollar dəyərində qiymətləndirərək Rusiyadakı bir nömrəli qadın milyarder olaraq sıraladı.
Şəxsi həyatı
Vladislav Bakalçhuk ilə evlidir. Əri radio fizikidir. Şirkət daxilində vəzifələrin aralarında bölünməsi olduğuna inanılır. Tatyananın fəaliyyət sahəsi mağazanın məhsullar şəbəkəsi, sosial şəbəkələr, şirkət daxilindəki münasibətlər və işçilərlə qarşılıqlı əlaqə, həyat yoldaşı isə satış, marketinq və satınalmalarda iştirak edir. Dörd övlad sahibidir.
Nüvədi (Xalxal)
Nüvədi — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 136 nəfər yaşayır (51 ailə).
Kamal (naviqasiya)
thumb|sadə taxta kamal|196x196px Kamal, həmçinin kəşəbə kimi də adlanan coğrafi enliliyi göstərən astronomik naviqasiya cihazı.[1] İlk dəfə IX əsrdə ərəb dənizçiləri tərəfindən tərtib edilən cihaz, Hind okeanında geniş istifadə olunub.[4][2] Daha sonra hind və çin dənizçiləri tərəfindən də XIX əsrə gədər geniş istifadə olunub.[3] Kamal quruluşca çox sadə bir cihaz olub, amma eyni zamanda çox effektli bir cihaz olub və məhz buna görə də Vasko de Qama tərəfindən bu cihaz istifadə edilərək Afrikanı dolayıb Hindistana gedib çıxa bilmişdir. Kamalın kəşf olunması vaxtında məlum olan ən geniş dənizdə enlikdə üzmə səyahətinin həyata keçirilməsinə imkan vermişdir və beləliklə naviqasiyada kəmiyyət hesablamaların ən birinci addımlarından oldu.[3]
NGC 6352
NGC 6352, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə Qurbangah bürcü istiqamətində yerləşir. XI tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kamal (naviqasiya)
Təsvir
thumb|Kamalın istifadəsinin yandan görünüşü. Aşağı tərəfi üfüqlə bərabərləşdirildiyi zaman, yuxarı tərəf ulduzun yüksəkliyinə işarə edir.|210x210px Cihaz taxta parçasınından və ortasına bağlanmış müəyyən məsafələrdən düyünləri olan iplikdən ibarətdir. Taxta parçası ölçüləri təxminən 5,1 sm x 2,5 sm olan dördbucaqdır. Kamal istifadə olunarkən ip ağızda tutulur, taxta parçasının bir yanı yerə paralel tutulur və sonra aşağı tərəfi üfüqlə üst-üstə düşməsi halına gətirilir, yuxarı tərəfi ilə isə adətən Qütb ulduzu örtülür, çünki Qütb ulduzunun üfuqla olan bucağı vaxtla, coğrafi uzunluqla dəyişmir. Daha sonra düyünlərin sayına görə bucağı ölçmək olur və ya bəlli bir enlikdə səyahət edilirsə məxsus düyün də bağlamaq olur. thumb|Qütb ulduzunun yüksəkliyini təyin etmək üçün kamalın istifadə olunması.|207x207px Düyünlər adətən bir barmaq məsafəsində bağlanır. Barmaq tam uzadılmış qol məsafəsində tutulan zaman, barmağın eni çox vaxt insanlarda eyni olan bucaqla ölçülür. Bu ərəbcə إصبع ― isabah kimi, çin dilində 指 ― çji kimi tanınan (hər ikisi barmaq mənasını verir) kobud ölçmələr üçün çox geniş istifadə olunurdu (günümüzə gədər də istifadə olunur). İndiki günümüzdə bu təxminən 1 dərəcə 36 dəqiqə 25 saniyədir və ya 1,5 dərəcədən bir az çox.[6]
Kamal hələ də günümüzə gədər dəniz kayakinqində istifadəsi tövsiyə olunan cihazlardan sayılır. Bu cür tədbiqdə onu sahilə gədər olan məsafəni ölçmək üçün istifadə etmək olar. Məsafə aşağıda göstərilən düstur ilə olçülür:
D=Sd/s
Burada D obyektə gədər olan məsafə, S müşahidə edilən obyektin ölçüsü, d kamal ilə göz arasındakı məsafə, s isə kamalın ölçüsü.
Daha sonra kamal daha dəqiq olan balestilya ilə əvəz olunmuşdur.
Danalı-i Kiçik (Maku)
Ağbulaq-i Çəmənli — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 186 nəfər yaşayır (45 ailə).
Taleh Yusifov (əsgər, 1994)
Taleh Gündüz oğlu Yusifov (18 noyabr 1994; Samux rayonu, Azərbaycan — 1 noyabr 2020; Laçın rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Xəncərəbənzər çıxıntı
— döş sümüyünün ən qısa və ensiz hissəsi olub, aşağı və sərbəst ucunu təşkil edir. Xəncərə bənzədiyindən belə adlandırılmışdır. Forma və ölçüsü dəyişkən ola bilir. Dəri üzərindən ucu əllənə bilinir.
Taleh Yusifov (əsgər, 1994)
Həyatı
Taleh Yusifov 1994-cü il noyabrın 18-də Samux rayonunun Ziyadlı kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Taleh Yusifov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Qubadlının və Laçının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Taleh Yusifov noyabrın 1-də Laçın döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Yusifov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Yusifov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Yusifov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Yusifov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Everything2
Everything2 (E2) – Wiki texnologiyasına oxşar texnologiya vasitəsilə insan biliyinin bütün sahələrindən informasiyaları toplayan veb-sayt və onlayn cəmiyyətdir. İnternetdə fəaliyyət göstərən ən böyük ensiklopediyalardan biridir.
Ağa Xan
right|280px| Şiə Xəttatlığı Əlini Allahın Pələngi kimi simvollaşdırır.png
Everything2
Everything2 (E2)-dən əvvəl, Neyt Oostendorp (Nate Oostendorp), tərəfindən, 1998-ci ildə Everything (E1) saytı yaradıldı. Sayt Slashdot bloqu ilə sıx bağlı idi və bloq tərəfindən reklam olunurdu. E2 proqram təminatı E1 proqramına nisbətən daha funksionaldır. 13 noyabr 1999 və 2000-ci illərdə E1 saytındakı bütün informasiyalar E2-köçürülmüşdür.
Ağa Xan
Ağa Xan — İsmaili dini icmasının başçısı və Nizarinin irsi titulu. İran şahı Fəth Əli şah bu titulu qızı Fatimə vasitəsilə Məhəmməd peyğəmbərin nəslindən sayılan Kirman hakimi (1800-1881) kürəkəni Əbülhəsənə verib. Lakin sonra I Ağa Xan 1838-ci ildə İranda uğursuz üsyana rəhbərlik etdikdən sonra Əfqanıstan və Sindhə qaçdı. Böyük Britaniyanın dəstəyini qazanaraq Bombeydə məskunlaşmağı bacardı. Əbül Həsənin nəvəsi Sultan Məhəmməd şah (1877-1957), Ağa Xan III Hindistanın siyasi həyatında mühüm rol oynamış, müsəlman əhalidən Britaniya müstəmləkəçiliyinə dəstək almağa çalışmış , xüsusən də bütün dövlətlərin prezidenti olmuşdur.
Ağa Xan İnkişaf Şəbəkəsi
1967-ci ildə İsmaili İmaməti tərəfindən yaradılmış, bir çox beynəlxalq təşkilatlarla, o cümlədən BMT, BMTİP, BMT-nin Narkotiklərə Nəzarət Proqramı, Dünya Bankı və s., eləcə də bir çox dövlətlərlə əməkdaşlıq edən ən böyük beynəlxalq özəl təşkilatlardan biridir. 1998-ci ildə təşkilat Qazaxıstanla əməkdaşlığa başlayıb, 31 avqust 2000-ci ildə Ağa Xanın Qazaxıstana ilk səfəri baş tutub və nəticədə Tacikistanın iştirakı ilə Orta Asiya Universitetinin yaradılması haqqında Müqavilə imzalanıb.
Qaratikan (Ərdəbil)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 78 nəfər yaşayır (21 ailə).
Sabir Hacıyev (jurnalist)
Sabir İsmayıl oğlu Hacıyev – Azərbaycan SSR əməkdar jurnalisti (1989), Azərbaycan Yazıçılar (2001) və Jurnalistlər (1970) Birliklərinin üzvü.
Aziya i Afrika seqodnya
"Aziya i Afrika seqodnya" — Asiya və Afrikanın öyrənilməsinə həsr olunmuş SSRİ və Rusiya elmi jurnalı. Jurnal Ali Attestasiya Komissiyasının elmlər namizədi və elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün nəşrlər üçün tövsiyə etdiyi nəşrlər siyahısına daxildir. Bu, "Web of Science" platformasında Rusiya Elm Sitat İndeksi verilənlər bazasına, "EBSCO Publishing" beynəlxalq məlumat bazasına daxil edilmişdir. Jurnal "Nauka" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunur.
Sabir Hacıyev (jurnalist)
Həyatı
Sabir Hacıyev 4 may 1931-ci ildə Şəmkir rayonunun Qaracəmirli kəndində anadan olmuşdur. 1938-ci ildə kənd orta məktəbinə daxil olmuş, 5-ci sinfə kimi oxumuş, lakin ağır müharibə illəri bir çox həmyaşıdları kimi onun da təhsilini davam etdirməsinə imkan verməmişdir. O, erkən yaşlarından əmək fəaliyyətinə başlamış, əvvəlcə kolxozda işləmişdir.
Aziya i Afrika seqodnya
Tarixi
Nəşr 1957-ci ilin iyulunda SSRİ Elmlər Akademiyası tərəfindən yaradılmışdır. İndi Rusiya Elmlər Akademiyasının Afrikaşünaslıq İnstitutu və Şərqşünaslıq İnstitutu tərəfindən nəşr olunur.
2007-ci ildə jurnalın 600-cü nömrəsi işıq üzü görmüşdür. Adətən təxminən 80 səhifədən ibarətdir.
2015-ci ilin oktyabr ayından etibarən jurnal Misirdə ərəb dilində "Asiya və İfriqiyyə əl-yəum" adı ilə nəşr olunmağa başlamışdır.
Sabir Hacıyev (jurnalist)
Həyatı
1949-cu ildə Bakıya gedərək neft mədənlərində fəhləlik etmiş, eyni zamanda axşam fəhlə-gənclər məktəbində 8-ci sinfə kimi oxumuşdur. 1951–1954-cü illərdə hərbi xidmətdə qulluq edən S.Hacıyev ordudan tərxis olduqdan sonra Gəncəyə gəlmiş, burada həm işləmiş, həm də oxuyaraq orta və ali təhsil almışdır.
Əmək fəaliyyəti
S.Hacıyev 1969–1971-ci illərdə Bakı Ali Partiya məktəbini bitirərək ikinci təhsil almışdır. 1954-cü ildən bədii yaradıcılıqla məşğul olur. 1962-ci ildən mətbuatda çalışır. Əvvəlcə Gəncə rayonlararası "Mübariz" qəzetində buraxıcı, müxbir, şöbə müdiri vəzifələrində işləyib. Sonradan Daşkəsən rayonunda çıxan "Daşkəsən" qəzetinə redaktor (1966–1973) vəzifəsinə göndərilib. Daha sonra Şəmkir rayonunda çıxın "Ulduz" qəzetinə (1973–1977) redaktor vəzifəsinə dəyişdirilib.
Yaradıcılığı
Sabir Hacıyev eyni zamanda 8 kitabın: "İnamın gücü" (1983), "Xatirələr dil açır" (1988), "Anamın nəfəsi" (1997), "Dözüm istəyirəm" (2001), "Bu dünyanın iki üzü" (2002), "Ömrüm-Sabir yolu" (2006), "Ömrün anları" (2007) kitablarının müəllifidir. Hazırda "El gözü tərəzidir" kitabı nəşrə hazırlanır.
Nailiyyətlər
Respublikanın "Əməkdar jurnalisti" (1989) olan S.Hacıyev Azərbaycan Yazıçılar (2001) və Jurnalistlər (1970) Birliklərinin üzvüdür. O, baş redaktor kimi 42 illik fəaliyyəti dövründə müxtəlif rəhbər təşkilatlar tərəfindən dəfələrlə mükafatlandırılmışdır. Eyni zamanda "Rəşadətli əməyə görə" (1970) medalı ilə təltif edilmişdir. "Qızıl qələm" (1982), "Həsəb bəy Zərdabi" (1995) mükafatları laureatıdır.
S.Hacıyev həm də Respublika Jurnalistlər Birliyinin katibi, Gəncə şəhər təşkilatının isə sədridir.
50 ilə yaxın mətbuatda çalışan S.Hacıyev Heydər Əliyevin fəal təbliğatçılarından olmaqla, onun 1992-ci ildə Naxçıvandan gəncəlilərə göndərdiyi müraciəti redaktoru olduğu qəzetdə çap etdirmişdir.
20 yanvar hadisələrində respublikada nəşr olunan qəzetlər fəaliyyətlərini dayandırdıqları zaman "Gəncənin səsi" qəzeti həmin hadisələri işıqlandırmış, Mixail Qorbaçovun siyasətini pisləmişdir.
S.Hacıyev 1993-cü ilin avqustunda Gəncədə keçirilən yığıncaqda Əlikram Hümbətova qarşı Heydər Əliyevi dəstəkləyən üç nəfərdən biri olmuşdur.
42 illik baş redaktorluq fəaliyyəti dövründə mindən artıq məqalənin və publisistik yazıların müəllifi olan S.Hacıyev bu gün də fəaliyyətini davam etdirir və şəhərin ictimai həyatında iştirak edir.
Kalininski rayonu
Kalininski rayonu — Rusiya Federasiyası, Krasnodar diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Kalininskaya kəndidir.
Coğrafiyası
Krasnodar diyarının şimal-qərb hissəsində yerləşir. Rayonun şərqində Timaşevski rayonu, cənubunda - Dinski və Krasnoarmeyski rayonları, uzaq qərbində Slavyanski, şimalında - Primorsko-Axtarski rayonları yerləşir.
Rayonun sahəsi 151 605 ha-dır. Sərhədlərin ümumi uzunluğu 300 kilometrdir.
Relyef
Rayon ərazisinin relyefi düzəndir, Kuban-Priazov ovalığı ilə məhdudlaşmışdır. Şərq və şimali-şərqdə şumlanmış qaratorpaq çölləri geniş ərazi tutur.
Əhali
O cümlədən:
dövlət sektorunda - 3814
sənayedə - 244
aqrar-sənaye kompleksində və emal sənayesində - 9198
nəqliyyat və rabitə sahəsində - 276
ticarət və xidmət sahələrində - 695
digər sahələrdə - 811
Krasnodar Bölgəsinin Səhiyyə İdarəsinin məlumatına görə, Kalininski rayonunda 1 yanvar 2006-cı il tarixinə insanların sayı 49 765 nəfər olmuşdur.
İnzibati-ətazi vahidləri
Kalininski rayonunda 8 kənd inzivati vahidliyinə 27 yaşayış məntəqəsi daxildir:Angelinski, Andreevski, Boykoponura, Vasilevka, Qreki, Qreçanaya Balka, Qrevenskaya, Qrişkovskaya, Cumaylovka, Dolinovskaya, Juravlovka, Zarecenskaya, Kalininskaya, Lebedi, Malai, Masankovski, Maşenkovski, Mirnı, Moqukorovka, Novonikalayevka, Priqibski, Raşpıli, Redant, Roqaçyovski, Severnı, Starovelişkovskaya və Stepnoy.
İqtisadiyyat
Kalininski rayonunun iqtisadiyyatının əsasını dinamik inkişaf edən aqrar-sənaye kompleksi (kənd təsərrüfatı, emal, qida və un s), balıqçılıq və balıqçılıq məhsulları təşkil edir. Ən inkişaf etmiş sahələr kənd təsərrüfatı və emal sənayesidir.
Bölgənin ən böyük müəssisələri:
Taleh Yusifov (əsgər, 1992)
Taleh Valeh oğlu Yusifov (21 may 1992; Bakı, Azərbaycan — 3 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Kalininski rayonu
İqtisadiyyat
"Kalininsk RPS Kooperativ Sənayesi Kombinatı" MMC - Kalininskaya. Sovetskaya küçəsi, 21;
Plemzavod Drujba ASC - Boykoponura xutoru, Lenin küçəsi, 2;
Taleh Yusifov (əsgər, 1992)
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Taleh Yusifov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Taleh Yusifov oktyabrın 3-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Uzun müddət nəşi tapıla bilməyib. 18.12.2020-ci il tarixində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taleh Yusifov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Kalininski rayonu
İqtisadiyyat
"Oktyabr" - Staroveliçkovskaya kəndi, Krasnaya küçəsi, 154;
"Sovetkaya Kuban" - Qrişkovskoe kəndi, Sovetskaya küçəsi, 62.
Anna Qavrilenko
Anna Vitaliyevna Qavrilenko (d. 10 iyul 1990; Yekaterinburq, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast. Anna Qavrilenko, Rusiyanı 2008 Pekin Olimpiadasında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Anna Qavrilenko, 2008-ci ildə Rusiya bayrağı altında Çinin paytaxtı Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Yelena Posevina, Marqarita Aliyçuk, Tatyana Qorbunova, Darya Şkurixina və Natalya Zuyeva ilə birgə finalda 35.550 xal toplayaq 1-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.
Qusacin
Qusacin — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 97 nəfər yaşayır (21 ailə).
Mövlud Visaitov
Mövlud Visaitov — Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, ilk 255-ci ayrı Çeçen-İnquş süvari alayının komandiri, sonra 28-ci Qvardiya Süvari Alayı (6-cı Qvardiya Süvari Diviziyası, 3-cü Qvardiya Süvari Korpusu, 2-ci Belarus Cəbhəsi) komandiri, qvardiya polkovnik-leytenantı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1990).
Bioqrafiyası
1932-ci ildən Qızıl Orduda xidmət edir. 1935-ci ildə Ordjonikidze piyada məktəbini və 1941-ci ildə süvari komandir heyəti üçün təkmilləşdirmə kurslarını bitirir. Müharibənin əvvəlində general-mayor M. Maleevin komandanlığı altında 3-cü Süvari Diviziyasının 34-cü Süvari Alayında kapitan olur.
1941-ci ilin iyunundan kapitan rütbəsi alır. İlk döyüşlərdə fərqlənir. 18–22 iyul 1941-ci ildə Kirdanı (Qərbi Ukrayna) yaxınlığındakı döyüşdə eskadra hücum əmri alır. Güclü atəşə baxmayaraq, eskadron komandiri Visaitov şəxsi heyətini hücuma qaldırir, hərmi qorumaları vurur və düşmənin müdafiəsinə hücum çəkir. Sonrakı günlərdə eskadra almanların hücumlarını üç dəfə dəf edir. Bu döyüşlərdə kapitan Visaitov şəxsi cəsarət göstərir və yaralanır. Cəsarətinə görə "Qırmızı Bayraq" ordeni ilə təltif edilir.
Yaralandıqdan sonra xidmətə qayıdaraq, polkovnik S. Qorşkovun rəhbərlik etdiyi atıcı diviziyasının ayrı bir kəşfiyyat batalyonunun komandiri təyin edilir.
Müharibədən sonra
Müharibədən sonra 2-ci Belorus Cəbhəsi komandanlığının qərarı ilə M. Frunze Hərbi Akademiyasına oxumağa göndərilir, ancaq bir neçə ay sonra ehtiyata buraxılır və Qazaxıstana sürgün edilir. Deportasiyadan qayıtdıqdan sonra Qroznı şəhərində yaşayır. "Terekdən Elbaya qədər, Qvardiya Alayının keçmiş komandirinin xatirələri Böyük Vətən müharibəsi illərində döyüş yolu" kitabının müəllifidir. Kitab 1966-cı ildə Qroznıda nəşr edilmişdir. 2013-cü ildə kitab yenidən çap edilir.
23 may 1986-cı ildə vəfat edir. Nadterek kəndində dəfn edilir. 5 may 1990-cı ildə Visaitov Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülür (ölümündən sonra).
Maraqlı fakt
Visaitov bir dəfə Terek sahilində həmkəndlilərinin yanında oturmuşdu. Yoldaşları Böyük Vətən müharibəsi hadisələrindən danışmağa başlayırlar. Söhbət tədricən mükafatların cəsarətə görə verilmədiyini, ancaq səlahiyyətlilərə yaxınlığından asılı olaraq verildiyi, əsgərlərin həmişə yalnız öz xilasını fikirləşdiyi iddiasına yönəlir.
Visaitov ocağın yanında durub sadəcə deyilənlərə qulaq asır. Sonra TT tapançasını çıxardır, içindəki patronları ocağın içərisinə atır. Həmsöhbətlər dərhal susdular və qısa bir qarışıqlıqdan sonra oddan uzaqlaşmağa başladılar. Patronlar bir-birinin ardınca partlayır. Kişilər hər partlayışdan sonra yerə yıxılaraq sahil boyunca qaçırlar. Yalnız Visaitov duruşunu dəyişmir. Son partlayış baş verdikdən sonra, yoldaşlar odun ətrafına toplaşır. Sükut içində Visaitov qısaca bunu deyir: "Bax cəbhədə də eyni ilə belə idi".
Mükafatlar və titullar
İki Lenin ordeni (29.06.1945 ; 05.05.1990);
Qırmızı Bayraq ordeni (29.12.1941) ;
3-cü dərəcəli Suvorov ordeni (17.02.1945) ;
1 dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni (18.03.1985) ;
Qırmızı Ulduz ordeni (06.11.1943). o cümlədən: "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı (03.11.1944);
"Stalinqradın müdafiəsinə görə" medalı ;
"Kiyevin müdafiəsinə görə" medalı;
"1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı;
"Köniqsberqin alınmasına görə" medalı;
"Əmək veteranı" medalı;
"Qüsursuz xidmətə görə" medalı (SSRİ), 2-ci dərəcə.
Digər dövlətlər
Şərəf Legionu ordeni (ABŞ, may 1945).
Montyö
INSEE kodu — 01097.
Əhalisi
2010-cu ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
Thomson Reuters
Thomson Reuters — 2008-ci ilin aprelində "Thomson Media Corporation" tərəfindən "Reuters"in alınması nəticəsində yaradılmış media şirkəti.
Təsvir
Şirkətin veb saytındakı təsvirində onun qanunvericilik, vergilər, normativ tələblərə əməl olunması, dövlət qurumları və media ilə əlaqələr sahəsində effektiv biznesin aparılması üçün konsaltinq xidmətləri göstərdiyi bildirilir.
Thomson Reuters Ventures
2021-ci ildə şirkət "Thomson Reuters Ventures" adlı 100 milyon dollarlıq vençur fondu yaratmışdır. Bu, biznes proseslərini avtomatlaşdıran startapları maliyyələşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Prioritet maşın öyrənməsi və süni intellekt texnologiyalarından istifadə edən layihələrdir.
Xarici keçidlər
thomsonreuters.com — официальный сайт компании.
Qurban İsmayılov (əsgər)
Qurban Mayıl oğlu İsmayılov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Birinci Qarabağ Müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
İsmayılov Qurban Mayıl oğlu 10 mart 1968-ci ildə Bakı şəhəri, Buzovna qəsəbəsində, fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. 1984-cü ildən ailəsi Mərdəkan qəsəbəsinə köçmüş və orada yaşamışdır.
Təhsili
Qurban İsmayılov tam orta təhsilini Bakı şəhəri Buzovna qəsəbəsindəki 26 saylı tam orta məktəbdə başa vurmuşdur. Məktəb müəllimlərinin sevimli, seçilən şagirdi olan qurban hələ də onların xatirində dərsə yüksək davamiyyətli, tərbiyəli bir şagird kimi qalmışdır.
Hərbi Xidməti
İsmayılov Qurban Mayıl oğlu 1986-cı ildə o zamankı Əzizbəyov rayonu Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağrılmışdı. 1986-1988-ci illərdə Qurban Moskva şəhərində tikinti taborunda xidmət edərək Vətəninə dönmüşdür.
Xatirəsi
Qurban İsmayılovun adını əbədiləşdirmək üçün onun, Mərdəkanda yaşadığı böyük bir küçəyə “Qurban İsmayılov küçəsi” adı verilmişdir.
Dampir boğazı (İndoneziya)
Dampier boğazı  — İndoneziyanın Qərbi Papua vilayətində, Raja Ampat adaları, Vayqeo və Batanta adalarını ayırır. Boğazın eni 57 km-dir.
Yablanitsa
Yablanitsa (Јабланица; Jabllanica) — Albaniya və Şimali Makedoniya Respublikası sərhədində yerləşən dağ silsiləsi. Silsilə cənubdan şimala doğru bu ölkələrin sərhədi boyunca davam edir. Oxrid gölündən daha şimal-qərbdə, Debar gölünə qədər uzanır. Dağ silsiləsinin uzunluğu təxminən 50 kilometr təşkil edir. Silsilənin zirvələri 2000 metrə qədər hündürlüyə malikdir. Ən yüksək zirvəsi Zeza (Црн Камен; Gur i Zi) dağıdır. Dağ təxminən dağ silsiləsinin mərkəzindədir və 2257 m hündürlüyə malikdir. Digər zirvələr: Strijek (2233 m), Taun (2125 m), Krstes (2186 m) zirvələridir. Dağ silsiləsi təxminən hər iki dövlətin arasında bərabər bölünmüşdür. Dağ silsiləsinin yaxınlığında Albaniyanın Librac və Makedoniyanın Struqa şəhərləri yerləşir. thumb|left|Oxrid gölünün arxasında Yablanitsa dağ silsiləsi, Franqovo və Radolişta kəndləri Dağın şərqində Qara Drina vadisi və Oxrid gölü yerləşir. Kiçik vadinin arxasında, yəni qərbdə demək olar ki, eyni hündürlüyə malik olan Şebenik dağları başlanır.
Yablanitsa dağ silsiləsi üçün relyef formasının periqlyasial forması tipikdir. Dağ silsiləsində bir neçə sirk və buz gölü yerləşir. Dağ silsiləsi əhəng daşlarının və şistlərin toplanması nəticəsində meydana gəlmişdir. Bəzən serpentinə də rast gəlinir. Bir çox karst mənbəyi burada yerləşir.
Şebenik dağlarından bir qədər daha qərbdə yerləşən dağ silsiləsinin Albaniya tərəfi 2008-ci ildən Şebenik-Yablanitsa Milli Parkı adı altında mühafizə olunur.
Dağların yamacları əsasən meşələr ilə örtülmüşdür. 600 metrdən 1300 metrə qədər hündürlükdə istiliksevən palıd ağacı və şərq vələsi bitir. 1300 metrdən 1800 metrə qədər hündürlükdə təmiz fıstıq meşələri yerləşir. 1800 metrdən hündürdə subalp və alp çəmənləri yerləşir. Çəmənlərdən otlaqlar kimi istifadə olunur.
Yablanitsa dağ silsiləsi adi vaşağın nəsli kəsilməkdə olan yarımnövlərindən olan balkan vaşağının yaşadığı nadir ərazilərdən biridir. Vəhşi təbiətdə ümumilikdə 100-dən az balkan vaşağı yaşayır.
İpək (komiks)
İpək və ya əsl adı ilə Sindi Mun  – Marvel Comics tərəfindən nəşr olunan komikslərdə peyda olan uydurma personaj. Den Slott və Umberto Ramos tərəfindən yaradılmış, ilk dəfə "The Amazing Spider-Man" komiksinin 1-ci sayında (aprel 2014) peyda olmuşdur. Koreyalı-amerikalı mənşəyə malik olan İpək Hörümçək-adam personajlarından biridir.
İpək bir neçə video oyunda və filmdə görünmüşdür. "Hörümçək-adam: Evə qayıdış" filmində Sindi Mun rolunu Tiffani Espensen canlandırmışdır. "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" filmində isə çox qısa səhnədə görünmüşdür. Sony 22 iyun 2018-ci ildə "İpək" filmi üzərində işlədiklərini bildirmişdir.
Nəşrolunma tarixi
thumb|İpəyin ilk dəfə tam şəkildə göründüyü "The Amazing Spider-Man" komiksinin 4-cü sayı (3-cü cild).|left İpək Den Slott və Umberto Ramos tərəfindən yaradılmış, ilk dəfə "The Amazing Spider-Man" komiksinin 1-ci sayında (aprel 2014) üzsüz şəkildə kameo etmişdir. Tam şəkildə ilk dəfə eyni komiksin 4-cü sayında peyda olmuşdur.
Bioqrafiya
Personajın ortaya çıxmasından 13 il öncə bir elmi sərgidə radioaktiv şüaların istifadəsi nümayiş etdirilir. Nümayiş zamanı bir hörümçək həddən artıq çox radioaktiv şüalanmaya məruz qalır. Hörümçək ölməzdən öncə Piter Parkeri sancır və o, Hörümçək-adam olur. Lakin Piter Parkerdən sonra hörümçək Sindi Mun adlı başqa tələbə qızı da sancmağa imkan tapa bilir. Tezliklə Sindi Munda hörümçəkə xas güclərə malik olur (Parkerdən fərqli olaraq üzvi tor atmaq), lakin bunları kontrol etməkdə çətinlik çəkir. Bir müddət sonra İezekiil Mun ailəsinə yaxınlaşır və tədricən Sindiyə güclərindən istifadə etməyi öyrədir. 6 illik məşqdən sonra İezekill onu və "digər hörümçəkləri" Morlundan qorumaq üçün öz binasına bağlayır.
Hörümçək-adam Sindi Munun da güclər qazandığını öyrəndikdən sonra onu xilas edir. Özünə tordan kostyum hazırlayır və Hörümçək-adamdan ona İpək kimi müraciət etməsini istəyir.
Güclər
İpək Hörümçək-adama xas olan güclərə malikdir. Onun hörümçək hissinə komiksdə "ipək hissi" kimi xitab olunur və Piterinkidən daha güclüdür. Hörümçək-adam İpəklə ilk görüşündə onun daha sürətli, amma daha fiziki cəhətdən daha zəif olduğunu müşahidə etmişdir. Bunlardan əlavə, İpək barmaq uclarından üzvi tor atmaq və eydetik yaddaş (gördüyü hər şeyi yadda saxlamaq) güclərinə malikdir.
Saqqızçı (Xalxal)
Saqqızçı — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Liza Umarova
Liza Umarova (Iумарийн ЙоI Лиза, ) — Çeçen müğənisi və Çeçenistanda məşhur olan "Qroznı bir qəhrəman şəhərdir", "Ruhum" və bir sıra digər vətəndaş və vətənpərvər məzmunlu mahnıların müəllifidir.
Prometium
Prometium (Pm) — D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 61-ci element. Bu element neodim və samazium arasında yerləşməli olan nadir torpaq elementinin axatarışlarında müxtəlif minerallarda dəfələrlə kəşv olunub. Və İllionoysk Universitetinin şərəfinə illinium, Florentiya Universitetinin şərəfinə florensium, siklotronda yeni element almağa cəhd nəticəsində alındığından siklonium adlandırılmışdır. Amma bu kəşvlər təsdiq olunmamışdır. Lantanoidlər zəncirində çatışmayan manqa ilk dəfə olaraq 1947-ci ildə amerika tədqiqatçıları Ceykob Marinski, Lourens Olepdenin və Çarlz Koriell uranın nüvə reaktorunda parçalanma məhsullarını xromatoqrafik ayırarkən aşkar etmişlər. Təbii elementin axtarışlarının uğursuzluğu aydın oldu: prometiumun izotoplarının hamısı nibətən az yaşam müddətli radioaktiv izotoplardır. Koriellin arvadı təklif edir ki, bu elementə allahlardan odu oğurlayaraq insanlara verən Prometeyin adı verilsin. Bununla nüvə “odunda” dəhşətli güc olması qeyd edilmişdir.
Liza Umarova
Bioqrafiya
Qazaxıstanda doğulmuşdur. Yaroslavl Teatr İnstitutunu dram teatr aktrisası kimi bitirmişdir. Birinci Çeçenistan müharibəsi başlamazdan əvvəl Qroznıda bir mədəniyyət mərkəzinin müdiri olaraq çalışır, sonra köçür və Moskvada yaşayır. Anna Politkovskayanın Novaya qazetadakı nəşrlərindən sonra məşhurlaşır. 2009-cu ildə parlamentin spikeri onu vətənə qayıtmağa çağırdıqdan sonra Liza Umarova Çeçenistana qayıtmağa çalışır. Lakin iqtisadi səbəblərdən və böyük qardaşının öldürülməsindən sonra yenidən Moskvaya köçmək məcburiyyətində qalır. 2012 -ci ildə Finlandiyaya qastrol səfərinə gedərək oradan siyasi sığınacaq istəyir.
Yaradıcılığı
Liza Umarova İkinci Çeçen müharibəsi zamanı kitab almaq üçün getdiyi Çeçenistana etdiyi başqa bir səfərdən sonra mahnı oxumağa və mahnı yazmağa başlayır. Müsahibələrində işinin əsas ideyasının "müharibəni dayandırmaq, insanlara kömək etmək, orada (Çeçenistanda) olanları insanlara çatdırmaq" istəyi ilə bağlı olduğunu söyləyir. Müxtəlif mənbələrə verdiyi müsahibədə Liza Umarova, mahnılarının populyar olmasına baxmayaraq, tamaşaların təşkili ilə bağlı çətinliklərdən danışır. 2006-cı ildə Saxarov May bayramında iştirak edir.
2016-cı ilin mart ayında Helsinkidəki STOA mədəniyyət mərkəzində portuqaliyalı rejissor Luis Raposo da Kruz tərfindən müğənninin "Marşo" ("Azadlıq") adlı tək adamlıq şousu təşkil olunur.
Millətçilər tərəfindən təqib
Moskvaya köçdükdən sonra Liza Umarova millətçilər tərəfindən təqib edilir. Onu və uşaqlarını qisas almaqla hədələyirlər. 5 sentyabr 2005-ci ildə Moskvada Liza Umarova və 15 yaşlı oğluna hücum edilir. Məhkəmə zamanı hücum edən millətçi tələbələri etnik nifrət və düşmənçilik salmaqda günahlandırılır ..
Siyasi sığınacaq
2012-ci ildə musiqi festivalına gedən Liza Umarova uşaqları ilə birlikdə Finlandiyadan siyasi sığınacaq istəyir. Liza Umarova mətbuata, uzun müddət ərzində ilk dəfə olaraq orada özünü azad hiss etdiyini şərh edir.
Samarium
Samarium (Sm) – D. İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 62-ci element.
Soqd dili
Soqd dili, əsasə, Mərkəzi Asiya regionun yerləşən və bugünkü Özbəkistan, Tacikistan, Qazaxıstan və Qırğızıstan ərazisində yerləşən Soqdiya vilayətində istifadə edilmiş Şərqi İran dilidir. Soqdi dili Baktriya, Xotan Saka, Orta Fars və Parfiya dilləri ilə birlikdə ən mühüm Orta İran dillərindən biridir. Böyük bir ədəbi özülə malikdir.
Soqd dili adətən İran dillərinin şimal-şərq qrupuna aid edilir. Köhnə fars kitabələrində Soqdiyanın ən azı Əhəmənilər İmperiyası dövründən (e.ə. 559-323) mövcud olduğu bəlli olsa da, Soqd dilinin qədim variantına dair əsaslı dəlil tapılmamışdır.
Xotan dili kimi, soqd dili də orta fars dilindən daha mühafizəkar qrammatika və morfologiyaya malikdir.
Müasir Şərqi İran dili olan Yaqnob, Soqdianın cənubunda yerləşən Usruşana bölgəsində təxminən VIII əsrdə danışılan Soqd dilinin ləhcəsinin nəslindəndir.
Sevda binti Zəma
Sevda binti Zəma (سودة بنت زمعة; ) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin həyat yoldaşlarından biri, möminlərin anası.
Bioqrafiyası
Məhəmməd peyğəmbər Xədicənin vəfatından və Mədinəyə köçməsindən sonra 53 yaşında Sevda ilə evlənir. O, ilk müsəlmanlardan olan Səkran ibn Amrın dul arvadı olur. Onun atası Qureyş qəbiləsindən idi.
Sevda binti Zəma Efiopiyaya hicrət edən ilk müsəlman qadınlardan biridir. Onun birinci əri Məkkə müşrikləri tərəfindən zülmə məruz qalan əmisi oğlu Səkran ibn Amr idi. Məkkəyə qayıtdıqdan sonra Səkran vəfat edir. Sevda və Səkranın 637-ci ildə Cəlulə döyüşündə şəhid olan bir oğulları var idi.
Sevda dindar və mömin qadın olmuşdur. Məhəmməd peyğəmbərin ölümündən sonra Sevda hədiyyə olaraq pul alır və onu xeyriyyəçilik üçün xərcləyir. Xəlifə Ömərin hakimiyyətinin sonunda, hicrətin 19-cu ilində Mədinədə vəfat etmişdir.
Bandar Seri Begavan
Bandar Seri Begavan, (malay dili: بندر سري بڬاوان ; ˌbanda səˌri bəˈɡawan ) – Bruneyin paytaxtı və ən böyük şəhəri. thumb|250px|Bruneydə [[Sultan Ömər Əli Sayfuddin məscidi]]
Tarixi
Bruney çayı yanında yaşayış məskəninin tarixi VII əsrə gedib çıxır. 1970-ci ilə qədər şəhər Bruney adı daşıyırdı.
1920-ci ildə şəhər rəsmi şəkildə şəhər və ingilis torpaqlarının mərkəzi statusunu aldı. 5 oktyabr 1970-ci ildə şəhər əvvəlki sultan Ömər Əli Sayfudinin şərəfinə Bandar Seri Begavan adını aldı. Malay dilindən tərcümədə "Əlahəzrət şəhəri" deməkdir.
Coğrafiya
Bandar Seri Begavan Malay arxipelaqının Kalimantan adasında, Bruney çayının şimal sahilində yerləşir. Onun koordinatları: 4°53'25"N, 114°56'32"E.
Thomson Corporation
Thomson — XX əsrin ikinci yarısından 2000-ci illərin əvvəllərinə qədər ABŞ, Kanada və Birləşmiş Krallıqda fəaliyyət göstərən dünyanın ən böyük media qruplarından biri. 2008-ci ilin avqustunda "Reuters" agentliyini satın aldıqdan sonra "Thomson Reuters Corporation"a çevrilmişdir.
Thomson Britaniyanın "The Times" və "Sunday Times" qəzetlərinə, Kanadanın "Globe və Mail" qəzetinə nəzarət edirdi. 1981-ci ildə şirkət maliyyə, hüquqi və tibbi məlumat bölmələrini saxlayaraq, demək olar ki, bütün qəzet biznesini satmışdır.Kitab nəşrində də fəal idi. Şirkətin aktivlərinin əksəriyyətinin Kanada və Birləşmiş Krallıqda olmasına baxmayaraq, baş ofisi ABŞ-də, Konnektikut ştatının Stamford şəhərində yerləşirdi.
Sahiblər və rəhbərlik
Şirkətin səhmlərinin 70%-i təsisçilərə, 1964 -cü ildə donanma baronlarının irsi titulunu almış ingiltərəli–kanadalı Tomson ailəsinə məxsus idi.
Fəaliyyət
"Thomson" şirkətinin gəliri 2006-cı ildə 6,64 milyard dollar idi, xalis mənfəət 1,12 milyard dollar təşkil etmişdir.
Deepfake
thumb|upright=1.35|Deepfake.