cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Səlcuq Xatun
Həyatı
II Bəyazid və Cem Sultan arasında başlayan taxt mübarizəsində Böyük bibi ünvanıyla sülh danışıqları apardı. Cem Sultanın 1481-ci ildə Bursa dakı 22 günlük səltənəti əsnasında onun tərəfində durdu. Səlcuq Xatunun köşkü Bursa dakı Cem Sultan tərəfdarlarının mərkəzi iqamətgahına çevrilmişdi. II Bəyazid in orduyla Bursa ya irəliləməsini eşidən Cem Sultan böyük bibisi Səlcuq Xatunu bir qrup üləma ilə birlikdə qardaşının yanına göndərdi. Səlcuq Xatun qardaşı nəvəsinə qardaş qanı axıtmamasını və ölkə torpaqlarının bölüşdürülməsini məsləhət gördü. Ancaq dövlət adamlarının buna qarşı çıxması nəticəsində Bibi Sultanın bu təklifi rədd edildi.
Ardından Bursa ya qayıdan Səlcuq Sultan 2 qardaş arasındakı bu müharibəyə son qoya bilmədi və 1485-ci ildə Bursa da vəfat etdi. Cənazəsi Yaşıl türbə də dəfn edilmişdir.
139 (ədəd)
139 (yüz otuz doqquz) — say sistemində 138 və 140 arasında olan natural ədəd. 34-cü sadə ədəddir, onların ardıcıllığına nisbətən 137 ilə 149 arasındadır.
Piçənis
Piçənis — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Piçənis kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Etimologiya
Piçənis kəndinin adının peçeneq türk tayfaları zəminində yarandığına inanılır. Kənd yaxınlığında Piçənisin düzü, Piçənisçay adları da bu gün yaşamaqdadır.
Tarixi
Piçənis XIX əsrin ortalarında kürd mənşəli Qasımuşağı tayfası tərəfindən yaradılmışdır. Kənd erməni-müsəlman qırğınları və Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi zamanı döyüş bölgələrindən biri olmuşdur. Piçənis 1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur.
Mədəniyyəti
Peiçənisdə bir orta məktəb, mədəniyyət ev, musiqi məktəbi, poçt şöbəsi, tibb məntəqəsi, uşaq bağçası, kitabxana, mağaza, qədim məscid və Qafqaz Albaniyasına məxsus qədim kilsə var. Kəndin yaxınlığında su dəyirmanı, çayın üzərində salınmış Çiçəyin körpüsü adlı tarixi abidə də vardır.
Əhalisi
Kəndin işğaldan əvvəl 61 evdən ibarət 288 nəfər əhalisi olmuşdur. Kəndin əhalisi milliyətcə kürdlərdən ibarət olub, lakin sonradan özlərini "azərbaycanlı" adlandırmışlar.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Avsanlar yaşayış yeri
Аvsаnlаr yаşаyış yеri — Qаrхun kəndinin qərbində yеrləşir. Yаşаyış yеri hаzırdа əkin sаhəsi kimi istifаdə оlunur. Yаşаyış yеrindən аşkаr оlunаn tikinti qаlıqlаrınа əsаsən dеmək оlаr ki, binаlаrın inşа еdilməsində möhrə, çiy kərpic və bişmiş kərpicdən istifаdə оlunmuşdur. Yаşаyış yеrinin ərаzisində kül yığınlаrınа, çəhrаyı və bоz rəngdə bişirilmiş kеrаmikа nümunələrinə rаstlаnır. Yеrli əhаlinin vеrdiyi məlumаtа görə, vахtilə yаşаyış yеrinin ərаzisində kаrvаnsаrа оlmuşdur. Təəssüf ki, vахtilə mövcud оlаn binаlаrın hеç biri indiyədək qаlmаmışdır. Аşkаr оlunаn аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən yаşаyış yеrini XI-XVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.
Jurinea ferganica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İnam
İnam — 225 km² ərazini əhatə edən və Bakı şəhərindən təxminən 140 km cənubda dənizdə yerləşən neft-qaz yatağıdır.
Tarixi
İnam Cənubi Xəzər hövzəsinin şelf hissəsində yerləşir. Bu sahədə suyun dərinliyi şimalda 45 metrdən cənubda 200 metrə qədər dəyişir. 1990-cı illərin əvvəlində İnam strukturunda ARDNŞ tərəfindən qazma işləri aparılmışdır. Bu quyu çox yüksək təzyiqlə üzləşdiyindən dayandırılmışdır. 1999-cu ildə İnam strukturunda əhatəli şəkildə 3 ölçülü seysmik tədqiqat aparılmışdır. 2000-2001-ci ildə konsorsium strukturun cənub qanadında INX-1 quyusunu qazmışdır. Bu quyuda da layihə dərinliyinin yaxınlığında olduqca yüksək təzyiqə rast gəlinmişdir. Bu iki quyudan əldə olunmuş məlumatlar Cənubi Xəzərdəki digər geoloji kəşfiyyat quyularından əldə olunmuş nəticələrlə birlikdə interpretasiya edilmiş və İnam strukturunda INX-2 quyusunun qazılması planının hazırlanmasına imkan yaratmışdır. İnam strukturunun potensialını uğurla qiymətləndirmək üçün INX-2 quyusunun layihələndirilməsində bütün bu əvvəlki quyulardan əldə edilmiş təcrübələr və qazma sahəsində bəzi ən son texnologiyalar nəzərə alınmışdır. 1998-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən ratifikasiya olunmuş Hasilatın Pay Bölgüsü Sazişi (HPBS) BP şirkətinin idarə etdiyi konsorsiuma yataqları kəşf etmək, işləmək və hasilat işləri həyata keçirmək hüquqları verir. Bu konsorsium BP (25%), Şell (5%), ARDNŞ-nin Ortaq Neft şirkəti (Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin tam sahib olduğu filial) (AONŞ – 50%) və Koreya Dövlət Neft Şirkətindən (20%) ibarətdir.
İmola
İmola — İtaliyanın şimalındakı Emiliya-Romanya regionunda, Santerno çayının sahilində, Bolonya metropolisində yerləşən şəhər. Şəhər ənənəvi olaraq tarixi Romanya regionunun qərb girişi hesab olunur.
Hazırda bu ərazi Enzo e Dino Ferrari Beynəlxalq Pisti və Formula 1 San Marino Qran Prisinin evi olaraq qəbul edilir. Yarış şəhərə yaxın ərazidə yerləşən, lakin bir qran-pri yarışmasına ev sahibliyi edə bilməyəcək qədər kiçik olan müstəqil dövlət San Marino üçün belə adlandırılmışdır.
Tarixi
Şəhər təqribən e.ə. 82-ci ildə Roma diktatoru Lutsi Korneli Sulla tərəfindən qurulduqdan sonra Forum Kornelii olaraq adlandırılmağa başlamışdır. Kənd təsərrüfatı və ticarət mərkəzi olan İmola şəhəri keramikaları ilə tanınırdı.
İmola adı isə ilk dəfə 7-ci əsrdən lombardiyalılar tərəfindən istifadə olunmağa başlamışdır. Bizanslara məxsus olan Ravenna dövləti papa dövlətinin əlinə keçdikdən sonra İmola da papanın hakimiyyəti altına düşdü. 9-cu əsrdə Fausto Alıdosi tərəfindən macarlara və ərəblərə qarşı güclü müdafiə olunmuşdur. 10-cu əsr və sonrakı dövrlərdə İmola qalası və San Kassiano bölgəsi uğrunda ravennalılar, faenzalılar və bolonyalılar arasında ardı-arası kəsilməyən müharibələr baş verdi. Bu döyüşlər nəticəsində şəhər öz müstəqilliyini elan edir. Papa və Müqəddəs Roma imperiyaları arasında baş tutan mübarizədə İmola şəhəri imperator tərəfdarı olmuşdur. Güclü lordlar daima bu şəhəri ələ keçirmək uğrunda bir-biriləri ilə mübarizə aparmışlar. Nəhayət, Papa XII Benedikt şəhəri və şəhərə tabe olan ətraf ərazini papalıq vəkili olaraq qəbul edilmiş Lippo II Alıdösiyə bağışladı və beləliklə, Alıdösi sülaləsi 1424-cü ilə qədər bu şəhəri idarə etdilər. 1424-cü ildə Filippo Mario Viskontinin "capitano" rütbəsi verdiyi muzdlu əsgərlər Lombardiya və İmolanı Viskontilər adına ələ keçirdi. 1426-cı ildə isə şəhər yenidən papanın halimiyyəti altına düşür və Kardinal Kapranitsa şəhərə idarəçi təyin olunur.
Bundan sonra şəhər yenidən Viskontilərə tabe olan muzdlular tərəfindən işğal olunur. Həmin dövrdə tikilmiş olan bir neçə vacib müdafiə məqsədli qalalar günümüzə qədər gəlib çıxmışdır. İmola şəhəri 1434, 1438 və 1470-ci illərdə Milan şəhərinin hakimi olan Sforzalar tərəfindən ələ keçirilirdi. Lakin, Papa IV Sikstusun qardaşı oğlu Jiramalo Riario Katerin Sforza ilə evləndiyinə görə, İmola qalası "hədiyyə" olaraq təkrarən papanın hakimiyyəti altına keçir. Riario Papa tərəfindən "Forli və İmola" şahzadəsi təyin olunur. Bu dövrdə bir çox saraylar və binalar yenidən təmir olunur və sənət əsərləri ilə təchiz olunur. 1488-ci ildə sui-qəsd nəticəsində öldürülən Riarionun kafedral içində olan məzarı buna aid gözəl bir nümunədir.
1789-cu ildə İnqilabçı Fransa ordusu İmolaya daxil olaraq burada müvəqqəti hökumət qururlar. 1799-cu ildə şəhər Avstriya, 1800-cü ildə isə fransız qoşunu tərəfindən ələ keçirilir. Bundan sonra İmola Romanya əyalətinin bir parçası olur.
İkinci dünya müharibəsi ərzində İmola şəhərinə çox böyük ziyan dəyir. Müttəfiq qoşunların ilk bombardmanı 13 may 1944-cü ildə baş tutur. İtaliyanı işğal edən alman qoşunlarının qurmuş olduğu "Qotik müdafiə xətti"nin 15 km şimalında yerləşən İmola 14 aprel 1945-ci ildə azad olunana qədər bu xəttə hücum edən müttəfiq qoşunlarının hücumlarına məruz qalmışdır.
Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidenti
Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidenti — Azərbaycan Prezidenti vaxtından əvvəl vəzifədən getdikdə 60 gün müddətində növbədənkənar Azərbaycan Respublikasının Prezident seçkiləri keçirilir. Bu halda yeni prezident seçilənədək Azərbaycan Respublikasının prezident səlahiyyətlərini Birinci vitse-prezident icra edir. Bu müddət ərzində Birinci vitse-prezident istefa verdikdə, səhhətinə görə öz səlahiyyətlərini icra etmək qabiliyyətini tamamilə itirdikdə, Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidenti Birinci vitse-prezident statusu almış olur və Azərbaycan Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidentinin icra etməsi mümkün olmadıqda, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Baş naziri icra edir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Baş nazirinin icra etməsi mümkün olmadıqda, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədri icra edir. Həmin səbəblərə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədrinin icra etməsi mümkün olmadıqda, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin başqa vəzifəli şəxs tərəfindən icrası haqqında qərar qəbul edir.
Azərbaycan Respublikası vitse-prezidentlərinin toxunulmazlığı adlı yeni maddə əlavə olunub:
Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidentinin təminatı haqqında Digər bir dəyişikliyə görə, Azərbaycan Respublikasının Baş naziri, Baş nazirin müavini, nazir, digər mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı rəhbəri vəzifəsinə seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik olan, ali təhsilli, başqa dövlətlər qarşısında öhdəliyi olmayan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı təyin edilir. Həmçinin Baş Nazir vəzifəsinə tələb olunan yaş senzi (30 yaş) götürülür.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından çıxarış
Maddə 103.1. Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidentləri
Mənbə
Birinci vitse-prezident hansı səlahiyyətlərə malikdir.
Takaşi Kavanişi
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Qum bazilikası
Qum bazilikası — Qax rayonunun Qum kəndi ərazisində yerləşən IV–V əsrlərə aid üçnefli, günbəzli alban məbədi. Qədim Bizans memarlığındakı bazilika (latın dilində basilevs-hökmdar bazilika isə hökmdarın evi mənasını verir) tipində inşa olunduğu üçün elmi ədəbiyyatda Qum bazilikası adlandırılır.
Tarixi
Abidə ilk dəfə əsaslı şəkildə XX əsrin 40-cı illərində bərpaçı-memar Pyotr Baranovski tərəfindən tədqiq olunmuş və bərpa işləri aparılmışdır. Moisey Kalankatuklunun "Albaniya tarixi" əsərində adını qeyd etdiyi Qomenk yaşayış məskənində inşa edilmiş məbədlə eyniləşdirilir. Fələstinli xristian missioneri Yeliseyin atəşpərəstlər tərəfindən öldürüldüyü yerdə Alban çarı III Mömün Vaçaqanın göstərişi ilə inşa olunduğu ehtimal edilir.
Abidə də ilkin elmi tədqiqat işləri Qafqaz ekspedisiyası zamanı A.S.Xaxanov tərəfindən aparılmışdır. Daha sonra Qum bazilikası P.D.Baranovski tərəfindən tədqiq edilmiş və öyrənilmişdir. P. Baranovski abidəni VI əsrə aid etmişdir. Sonradan Q.N.Çubinaşvili və D.A.Axundov da Qum bazilikasında tədqiqat işləri aparmışlar.
Memarlıq xüsusiyyətləri
<div class="floatleft" style="background-color:#EEEEEE;border:1px; font-size:90%; solid #C8C8C8;padding:1em;text-align:center"> 350px Bazilikanın qalıqlarının şərq tərəfdən görünüşü
127px 187px Bazilikanın qalereya hissəsinin kollonada qalıqları (solda) və məbədin altar hissəsinin xarabalıqlarının fasad görünüşü (sağda)
Məbədin qalıqları Qum kəndinin mərkəzində yerləşir. Dövrümüzə yalnız üçnefli bazilikanın əsas hissəsi və qismən örtük kütləsi çatmışdır. Vaxtilə məbədin üçtərəfli qalereyaya malik olmasını şərq divarındakı kiçik otaqlar yaxınlığında qalmış divar qalıqları və qərb qalereyasının sütun qalıqları sübut edir.
Məbədin daxili həcmi düzbucaqlı formada olmaqla 36.5x19.3 metr ölçüyə malikdir. Daxildən əsas ibadət zalı iki cüt T-formalı müstəqil sütun və bir cüt pilyastrla üç nefə bölünmüşdür.
Orta nef eninə görə yan neflərdən iki dəfə böyük olmaqla şərqdə nalformalı apsida ilə tamamlanır. Yan neflər kvadrat formalı kiçik yan otaqlarla tamamlanır ki, həmin otaqların da tağvari örtüyü dövrümüzə kimi saxlanmışdır.
Binanın əsas həcmi cənub və şimalda qalereyaları formalaşdıran üçtərəfli keçidə əhatə edilmişdir. Şimal və cənub qalereyalarının şimal hissəsində uzun otaqlar yerləşir. Həmin otaqlar da şimal divarında apsidaya malikdir.
Məbədin divarları sıraların düzgünlüyü saxlanmaqla mavi və tünd yaşıl əhəng daşından inşa edilmişdir. Məbədin fasadında üzlük daşların düşdüyü yerlərdə hörgü zamanı inşa edilmiş beton formalı qarışıq görünməkdədir. Hörgü zamanı əhəng daşı və bişmiş kərpicin qarışıq istifadə edilməsi tədqiqatçı Q. Çubinaşvilinin məbədi VIII-IX əsrlərə aid etməsi üçün əsas olmuşdur.
İ.A.Babayev isə qeyd edir ki, "…nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan ərazisində ən qədim dövrlərdən inşaat zamanı çiy kərpic və əhəng daşı qarışığının istifadəsi tez-tez rast gəlinən haldır və bunun ən yaxşı nümunəsi II Kültəpə ərazisində aşkarlanmış tikili qalıqlarıdır. Bişmiş kərpic isə Qafqaz Albaniyası memarlığında I əsrdən istifadə edilməkdə idi."
G. Məmmədovanın fikrincə I əsrdən etibarən Qafqaz Albaniyası memarlığında çiy kərpic-əhəng daşı hörgüsü kərpic-əhəng daşı hörgüsü ilə əvəzlənə bilərdi. İnşşat tarixi islamdan əvvəlki dövrə aid olan Beşbarmaq səddi də bu cür kərpic-əhəng daşı qarışıqlı hörgüyə malikdir.
Kilsənin T-formalı arxaik görünüşə malik daxili sütunları kvadrat formalı kərpiclə üzlənmişdir. Məbədin örtüyü əsasn saxlanmamışdır. Tədqiqatçılar yan neflərin maili tağ örtüyünə malik olmasını qeyd edirlər. Orta nefin örtüyü sütunlar arasında olan arkalar, onlardan qərb divarındakı pilyastrlara və altara qədər uzanan divarların üstündə dayanırdı.
Kiş kilsəsi
Kiş kilsəsi və ya Müqəddəs Yelisey kilsəsi – Şəki rayonunun Kiş kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Bəzi müəlliflərə görə Qafqazın ilk kilsəsidir. Müxtəlif dövrlərdə alban, gürcü və erməni kilsəsi kimi fəaliyyət göstərməsi haqqında bəzi fikirlər var.
Tarixi
thumb|left|200px|Kiş kilsəsi [[Ay ilahəsi Selenaya həsr edilmiş paqan məbədinin özülləri üzərində inşa edilmişdir.]]
"Alban ölkəsinin tarixi"nə görə İsanın din qardaşı müqəddəs Yakov tərəfindən xristianlığı təbliğ etmək üçün Albaniyaya göndərilmiş Müqəddəs Yelisey əvvəlcə bir müddət Çola və Uti vilayətində missionerlik etmiş, sonra isə "Giş" adlı kəndə gedərək orada kilsə tikmişdir. Müasir xristian ilahiyyətçiləri bu hadisənin 60-cı ildən az sonraya təsadüf etdiyinə inanmaqdadırlar.
Nəinki Qafqaz Albaniyasının, hətta bütün Cənubi Qafqazın bu ilk xristian kilsəsinin tikildiyi yer, bir çox tədqiqatçıların fikrincə, məhz indiki Şəki rayonunun Kiş kəndidir və həmin səbəbdən də indi Şəkinin Kiş kəndindəki kilsə "Müqəddəs Yelisey kilsəsi" adı ilə tanınmaqdadır.
Alban apastol kilsəsi Qafqazda, eləcə də bütün xristian dünyasında ən qədim kilsələrdəndir. Albaniyada xristianlığın yayılması, ilk kilsəsinin yaradılması apostolların adı ilə bağlıdır ki, qədim mənbələrdə də bu kilsənin Kiş kəndində (Gis) tikilməsi haqda məlumatlar var.
"Alban ölkəsinin tarixi"ndə göstərilir ki,
''"Ədalət Günəşi"nin zühur olan günlərində və bizim xilaskarımız, Dərkedilməz Varlığın şöhrət və mahiyyəti olan Atamızın zühur edib, bütün insanların qeydinə qalmaqla və heç bir zaman ayrılmadığı öz varlığının şöhrətinə sahib olması zamanda o, öz müqəddəs və sevimli şagirdlərinin (havarilərini) bütün dünyaya təbliğatçı kimi göndərir və biz Şərq xalqına müqəddəs havari Faddey təyin olunmuşdur. Faddey Artaz vilayətinə gəlir və burada çar Sanatürkün əliylə şəhid olur. Faddeyin şagirdi müqəddəs Yelisey Qüds şəhərinə qayıdıb, öz dindaşı havarinin həsəd oyadan şəhidliyi haqda söhbət edir. Bundan sonra Yelisey Qüdsün birinci patriki Ağamızın qardaşı müqəddəs Yakovun tövsiyəsiylə müqəddəs Ruh naminə Şərqə təyin edilir. Yelisey öz sərəncamına Şərqi (Albaniyanı) alır. Qüdsdən ayrılıb İrana gedir və oradan ermənilərin gözündən qaçaraq Məsküt elinə keçir. Öz təbliğini o, Çolada başlayır və müxtəlif yerlərdə şagird toplayaraq, onlara xilaskarı andırmağa çalışırdı. Müqəddəs patrik Gisa gəlir, burada kilsə tikir və qansız qurban verir. Bu yer Şərqin bütün kilsələrinin və şəhərlərinin başlanğıcıdır və biz şərqlilərə xristianlığı qəbul edilməsi mənbəsidir."''
1824-cü ildə Şəki əyalətində əhalinin ilk siyahıyaalınması zamanı Kiş kəndində 1 nəfər də olsun xristian, o cümlədən xristian din xadimi qeydə alınmamışdır. Rəşid bəy Əfəndiyevin şəhadətinə görə də 20-ci əsrin əvvəllərində Kiş kəndində 1 nəfər də olsun xristian yox imiş, amma o, qeyd edir ki şəhərdə, yəni Nuxa (Şəki) şəhərində məskən salmış Zuğ (زوغ) (Tuğ?) erməniləri kilsəni "… mənimsəmişlər və divarının üzünə suvaq vurub üstünə dəmir çəkmişlər. Bu minvalı zahirisini asarü-ətiqəlik (tarixi abidə) halından çıxarmışlar". Rəşid bəy həmçinin, bu kilsənin "həvarilərdən zamanından qalma" olduğunu vurğulamaqla yanaşı, həm də qeyd etmişdir ki abidənin ətrafında qazıntılar aparılarsa "gözəl nəticələr verməyi şübhəsizdir".
Fərziyyələr
Tədqiqatçıların Yeliseyin kilsə tikmiş olduğu Kiş kəndi haqqında da müxtəlif fərziyyələri var. Z. N. Yampolski həmin yaşayış məntəqəsinin Şəkidə yerləşən Kiş kəndi, R. B. Göyüşov isə bu kəndin Xocavənd rayonundakı Kiş kəndi olduğunu iddia edmişdilər.
Strabon qədim albanların dini haqqda məlumat verərkən, onların Helios, Zevs və Selenaya sitayiş etdiklərini, Selenaya isə xüsusi rəğbət olduğunu yazmışdır. "Selena məbədi İberiya sərhədləri yaxınlığında yerləşir. Buranın kahini çardan sonra ikinci adamdır. O, geniş və yaxşı məskunlaşmış müqəddəs torpaqları və məbəd qullarını idarə edir."
Z. N. Yampolski e.ə. V əsr – b.e. II əsrlərinə aid mənbələri tədqiq edərək Albaniyada məbəd, Allaha həsr olunmuş vilayətin olduğunu qeyd etmişdir. A. E. Krımski Selena məbədinin Şəki vilayətində yerləşdiyini, K. V. Trever isə Şəki vilayətinin e.ə. I əsrdə İberiya sərhədlərindən uzaqda yerləşdiyini və bu məbədin Qum bazilikasının yerində olduğunu söyləmişdir. thumb|180px|right|Selena məbədinin yerində Kiş kilsəsini inşa etdirmiş, [[Şəki yaxınlığında şəhid edilmiş həvari Müqəddəs Yelisey, ikona, Cotaari kilsəsi]] Şəki vilayətinin indiki Şəki–Zaqatala bölgəsinin ərazisini əhatə etdiyini nəzərə alındıqda, bu müqəddəs vilayətin məhz Şəki vilayəti olduğu güman edilir. Şəki vilayəti cənub-şərqdə Qəbələ, qərbdə və cənub-qərbdə Kambisenayla, şimal-şərqdə Lpina ilə həmsərhəd idi. Onun şimal sərhədi İberiyaya kimi uzanırdı. Şəki vilayətinin müqəddəs vilayət olması fikrini təsdiq edən bir fakt da keçmiş Şəki vilayətinin ərazisinə aid olan Şəki – Balakən bölgəsində Qum bazilikası (IV – V əsrlər), Ləkit kilsəsi (V – VI əsrlər), Zəyzid (VI–VII əsrlər) və s. kimi məbədlərin olmasıdır ki, onlar da əvvəllər dini mərasimlər keçirilən köhnə məbəd qalıqlarının yerində inşa edilib. Bu proses Ermənistan və Gürcüstanda da eyni tərzdə baş vermişdir. Ərəblər Azərbaycanı işğal etdikdən sonra onlar da paqan və ya xristian məbədlərinin üzərində məscidlər tikir və ya onları məscidə çevirirdilər. Bunlara misal olaraq İçərişəhərdəki cümə məscidini və Katuk monastrını (V–XII əsr) göstərmək olar.
Kiş məbədinin tikilməsi haqda da tədqiqatçıların bir-birilə ziddiyyət təşkil edən fikirləri mövcuddur. 2000 – 2001-ci illərdə Kiş məbədində aparılmış arxeoloji qazıntılarda arxeoloq – məsləhətçi kimi Norveç tərəfini təmsil edən professor Bernar Sturfiel məbədin XI – XII əsrlərdə tikildiyini iddia edir. O, öz fikrini aşağıda göstərilmiş üç mülahizə əsasında sübüt etməyə çalışmışdır:
I. Kiş məbədinin tikintisi zamanı bünovrə qazılmış torpaq qatından götürülmüş nümunələrin radiokarbon analizinin nəticələrinin 990–1160-cı illərə aid olduğunu əsas gətirərək məbədin bünövrəsinin ən aşağı qatının da bu vaxt salındığını; ''II. Məbədin ən aşağı qəbirlərinin bu əraziyə gəlmiş ilk xristianlara məxsus olduğunu və bu qəbirlərdəki insan sümüklərinin radiokarbon analizinin nəticələrinin 980–1060-cı illər olduğuna əsaslanaraq Kişə xristianların göstərilən tarixdə gəldiklərini; III. Mehrabın arxeoloji tədqiqindən əldə olunan nəticələr Kiş məbədinin 3 mərhələdən ibarət fəaliyyət dövrünün I mərhələsində diofizit, II–III mərhələlərində isə monofizit təriqətinə riayət etdiyinə əsaslanaraq məbədin apostollar tərəfindən deyil, XI–XII əsrlərdə gəlmə xristianlar tərəfindən tikilmişdir.''
Digər Norveç alimi Byon Veqqi Kişdə xristianlığın mövcudluğunu təsdiqləyən yazılı mənbənin V əsrdən qədim olmadığına əsaslanaraq məbədin də tikilməsini bu tarixdən sonraya aid olduğunu qeyd etmişdir.
2000–2001-ci illərdə Kiş məbədində aparılan arxeoloji qazıntılara rəhbərlik etmiş memarlıq doktoru Vilayət Kərimov arxeoloji qazıntıların nəticələrinə əsaslanaraq Kiş məbədinin sadə təknefli bazilikadan günbəzli memarlığadək 5 tikinti mərhələsini müəyyənləşdirmişdir. Prof. V. Kərimov qeyd edir ki, Kiş məbədinin memarlıq xüsusiyyətləri Qafqaz Albaniyası memarlığının ilkin xristian mərhələsinə aiddir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
right|thumb|240px|Kiş kilsəsi sadə birnefli plan əsasında inşa edilmiş və günbəzlə tamamlanmış zal-günbəz formasına malikdir. Kiş kilsəsi günbəzlə örtülmüş zal formalı kilsələr qrupuna aid olmaqla, şərq tərəfdən yarımdairəvi apsida ilə tamamlanır. Kilsənin planlaşdırma həlli erkən orta əsrlər Qafqaz Albaniyası memarlığı üçün xarakterik xüsusiyyətlərə malikdir. Bir qədər uzun ibadət zalı bir cüt pilyastrla iki hissəyə bölünür. Şərq tərəfdən zala altar apsidası birləşir. Pilyastrlar vasitəsiylə T-formalı məkan kəsişən arkaların saxladığı tağvari damla örtülür. Apsidanın triumfal arkası da bu cür həndəsi quruluşa malikdir. Yan divarların pilyastrlar və apsida arasındakı dərin hissələri də anoloji görünüşə malik ikimərtəbəli arkalarla tamamlanır. Dörd arka vasitəsiylə formalaşdırılmış düzbucaqlı sferik parusların köməyi ilə barabanın oval təməlinə keçir, bu təməl üzərində günbəz yüksəlir.
Kilsənin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri ibadət zalının düzbucaqlı həcminə birləşən yarımsilindrik altar apsidasıdır. Digər bir mühüm cəhət isə yan divarların günbəzaltı hissəsində yerləşən və xaç-günbəz formalı kilsələrin transeptini xatırladan divar tağları əmələ gətirən üçbucaqlı formaya malik hissələrdir. Bu cür psevdotransept nəinki Qafqaz Albaniyası memarlığı, eyni zamanda Qafqaz ölkələri memarlığında unikal haldır.
Kilsə iri əhəngdaşı bloklarından inşa edilmişdir. Pəncərə kənarları üç hissəli yarımdairələrlə əhatələnmişdir ki, onların da ortada olanı kənarda olanlardan iki dəfə enlidir. Barabanın yarımslindrik həcmi təməldə və karnizdən bir qədər aşağııda yarımdairəvi profilə malikdir. Binanın indiki planlaşdırma həlli, altar apsidası ilə birlikdə IV–V əsrlərdə formalaşmış, sonrakı dövrdə günbəz inşa edilmişdir.
Afrika İttifaqı
Üzv dövlətlər
{{legend|#F88017|Üzvlüyü dondurulub|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#C24641|Üzvlükdən çıxarılıb|border=1px solid #AAAAAA}}
Kiş kilsəsi
Memarlıq mərhələləri və təhlili
Qapı və pəncərələrə görə yenidənqurma işlərinin əsasən tikilinin yuxarı hissəsində aparıldığını müəyyənləşdirilmişdir. Adi təkzaldan ibarət olan kilsə özündə ilkin və sonrakı tikililərin maraqlı detallarını saxlayır. Kiş məbədi əhəngdaşından tikilmişdir. Məbədin daxili cüt sütunla 2 hissəyə bölünür ki, şərq hissəsi qərb hissədən kiçikdir. Məbədin divarlarında heç bir yazı yoxdur. Kilsə divarlarının çıxıntısı nalabənzər olub, 2 dərin deşiyi var. Mehrab mərkəzdə yerləşib və düzbucaqlı formasındadır. Məbədin orta hissəsində dəyişikliklər baş verib ki, bu da onun bütün həcmini örtən 2 sütun və mehrabın çıxıntısı üzərində dayanan günbəzin qoyulmasıyla əlaqədardır. Bütün bu dəyişikliklərə görə, həmin dövrdə xristian memarlığında konstruksiya probleminin artıq həll olunduğunu və alban xristian məbədi nümunəsində dini binaların tikildiyi fikrini söylənmişdir. Kiş məbədi qədim bünövrə üzərində tikilib. III – V əsrlərdə onun üzərində kiçik təkzallı bazilika tipli kilsə tikilib və VI – VII əsrlərdə həmin kilsə memarlıq formasını dəyişib.
III tikinti mərhələsi VI – VIII əsrləri əhatə edir ki, bu zaman da məbədin yuxarı hissəsində yenidənqurma işləri aparılmış və ona çadırlı örtüyü olan baraban əlavə olunmuşdur. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində məbədin giriş qapısının altında qədim bünövrənin qalıqları aşkar olunmuşdur ki, onun da üzərində e. I – II əsrində Kiş məbədi ucaldılmışdır.
A. S. Xaxanova Qafqaza səfərləri haqqında məlumat verərkən provaslav Kiş məbədinə qriqoryan ermənilərin iddia etdikləri və məbədin gürcü – erməni memarlığında tez – tez rast gəlinən günbəzinin olduğunu qeyd etmişdir. O, yazır ki, "…məbədin mehrabı yarımdairə formasındadır və görünür ki, elə də uzaq olmayan dövrdə erməni mehrabına oxşadılaraq məbədin quruluşunun qəsdən dəyişdirilməsinə cəhd edilmişdir."
B. Sturfielin məbədin fəaliyyəti dövrünün I mərhələsində diofizit sonuncu 2 inkişaf mərhələsində monofizit təriqətinə riayət etdiyi fikrini belə izah edilir ki, VI əsrin əvvəllərində, VII əsrdə cənubi Qafqazda Bizansın siyasi təsirinin güclənməsi ilə əlaqədar olaraq, alban və gürcü kilsələri diofizit cərəyanına qoşuldular. Bu dövr məbədin III tikinti mərhələsinə uyğun gəlir ki, bu zamanda məbəd diofizit təriqətinin ehkamlarına uyğun yenidən qurulmuşdur. 705-ci ildə Ərəb Xilafəti siyasi məqsədlərlə öz tabeliyində olan xristian əhalisinin, kilsənin fəaliyyətini əlaqələndirməyə və nəzarət altında saxlamağa cəhd göstərərək, erməni kilsəsinin bilavasitə yaxından köməyilə alban kilsəsini monofizit kilsəyə çevirdi və iyerarxik baxımdan onu monofizit məzhəbli erməni kilsəsinə tabe etdi.
Bu zamanda da məbəd monofizit təriqətinin ehkamlarına uyğun olaraq yenidən qurulmuşdur. B. Sturfielin təyin etmiş olduğu III mərhələ isə A. Xaxanovanın qeyd etdiyi "elə uzaq olmayan dövrdə edilmiş yenidənqurma işləri ilə" həmdövrdür. Belə güman edilir ki, bu yenidənqurma işləri 1836-cı ildə Rusiya hakim dairələrinin qərarı ilə Alban kilsəsinin ləğv olunmasından sonra Kiş məbədinin erməni memarlığına uyğunlaşdırılması məqsədilə edilmişdir. Arxeoloq Nəsib Muxtarovun verdiyi məlumata görə, 1864, 1930-cu illərdə kilsə ermənilər tərəfindən təmir olunmuş və nəticədə onun görünüşü əsaslı şəkildə dəyişdirilmişdir.
Arxeoloji tədqiqatlar
350px|thumbnail|left|Kiş kilsəsi ərazisində tapılmış Qafqaz Albanlarına aid məzar Arxeoloji qazıntılar zamanı məbədin şimal-şərq divarlarının yarımqövs çıxıntısının altında torpaq qəbir aşkar olunmuşdur. Qəbrin örtüyü 3 qatdan ibarət olub, I qat gil, kömür, kül və torpaq, II qat gil, III qat isə eynilə I qata oxşar qarışıqdan ibarət idi. Gilli torpaqda oval şəkilli 90 x 60 sm ölçüsündə olan torpaq qəbir şərq – qərb istiqamətində idi. Qəbir məbədin şərq divarının təməlinin içərisinə daxil olmuşdur ki, buranın da döşəməsi hamarlanmış və küncləri basılmışdır, küllü döşəmənin üzərində iki kiçik öküz başı dəfn olunmuşdur. Onlar qırmızı dulus bardağın iri qırıqları üzərinə qoyulmuş vəziyyətdə idilər və onların üzləri şərqə istiqamətləndirilmişdir. Kəllələrin üzərində və ətrafında müxtəlif tipli dulus qabların qırıqları, buynuz qırığı, yumru daş, heyvanların digər sümükləri arasında isə sümük ox aşkar olunmuşdur.
Qəbrin dulus avadanlığı iri qabların hissələrindən ibarətdir ki, onlar da Kür-Araz mədəniyyətinə aiddirlər. Məməşəkilli əltutanlar, bardağın yumurtaya bənzər gövdəsi, daraqşəkilli bəzək və s. son eneolit dulusçuluğuna xas olan cəhətlərdir. Dulus məmulatı yerli xarakterlidir. 2 öküz başlı torpaq qəbir sözsüz ki, ayin xarakterlidir. Azərbaycanda arxeoloji tədqiqatlar aparılmış Əliköməktəpəsi və Babadərviş abidələrində də bu cür ayin xarakterli dəfn adətləri qeydə alınmışdır. Torpaq qəbir e.ə. IV – III minilliyin qovşağına aiddir. Məbəd tikilərkən ustaların qəbrin mövcudluğu haqda məlumatları olub. Belə hesab edilir ki, bu ərazi köhnə müqəddəs yer hesab edilib ki, burada da qəbiristan və ya yaşayış yeri ola bilər.
Kişdə arxeoloji tədqiqatlardan sonra belə qərara gəlinmişdir ki, Şəki bölgəsinin Kiş kəndi ərazisində yerləşən məbəd həqiqətən də Müqəddəs Yelisey tərəfindən tikilmiş, şərq kilsələrinin anası və mitropoliya olmuş, Kişdə hələ xristianlıqdan da öncə Qafqaz Albaniyasında xüsusilə rəğbət bəslənilən Selena ilahəsinə həsr olunmuş məbədin mövcud olmuş və burada Gis – Kürmük arxiyekiskopluğu, sonra isə Yelisey, Çuketi və Şəki yekiskoplarının mərkəzi yerləşmişdir.
Bizim dövrümüzə qədər kilsəni salamat saxlamış tarixi Azərbaycan torpağının qədim və zəngin mədəniyyəti haqqında müasir nəsillərə maddi dəlillər vermişdir. Kişdəki məbəd nəinki Qafqaz Albaniyasında (Azərbaycanda), eləcə də bütün Qafqazda təqribən iki min il bundan əvvəl xristianlığın başlandığını simvollaşdıran görkəmli tarixi abidədir.
Küllüklər yaşayış yeri
Küllüklər yаşаyış yеri — Şərur rаyоnunun Kоsаcаn kəndindən şərqdə, hаzırdа mövcud оlаn su kаnаlının аlt tərəfində yеrləşir. Yаşаyış yеrinin sаhəsi düzənlik оlduğu üçün əkin sаhəsinə çеvrilmişdir. Hаzırdа аbidənin ərаzisində kül qаlıqlarına, çəhrаyı rəngdə bişirilmiş şirli və şirsiz kеrаmikа pаrçаlаrınа rаstlаnır. Yаşаyış yеrinin ərаzisində аz miqdаrdа bişmiş kərpic pаrçаlаrı dа vardır. Аşkаr оlunаn аrхеоlоji mаtеriаllаr Оrtа əsrlərin inkişаf еtmiş və sоn dövrləri üçün хаrаktеrikdir. Аrхеоlоji tаpıntılаrа əsаsən yаşаyış yеrini XV-XVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.
16 saylı Yasamal ikinci seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 16 saylı Yasamal ikinci seçki dairəsi — Bakıda seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Bakı şəhər Yasamal rayonunun bir hissəsini əhatə edir.
Fulad Mirzə
Fulad Mirzə — Əmir İsfahanın azyaşlı oğlu. 1445-ci ildə atası vəfat edəndə vəsiyyətinə görə onun yerinə gəlmiş, qəyyumu Əlvənd Mirzə olmuşdu. Cahanşah İsfəndiyarın ölümündən sonra oğlu Pirbudağın başçılığında Bağdada ordu göndərmiş, 7 aylıq mühasirədən sonra, 1446-cı ilin iyununda şəhəri almışdı.
Jurinea filicifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yunanıstanın desentralizasiya idarələri
Desentralizasiya idarələri  — Yunanıstanın inzibati vahidi. 2011-ci ildə Kallikratis proqramı çərçivəsində yaradılan dövlət hakimiyyətinin regional bölmələri və inzibati bölmənin bir hissəsidir.
Desentralizasiya idarələri
Cəmi 7 desentralizasiya idarəsi yaradılmışdır və hər birinin tərkibinə 1-dən 3-ə qədər periferiya daxil edilmişdir.
Koordinatorlar
Mərkəzdən kənarlaşdırılan idarəyə AEP-dən Peponys Akt (2190/1994) tərəfindən seçilən və Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən təyin olunan koordinator (baş katib) rəhbərlik edir.
26 may 2017-ci ildə Daxili İşlər Naziri Panayotis Skurletis yeni koordinatorları təyin etdi :
Sen-Marten-le-Vinu
Sen-Marten-le-Vinu  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Qrenobl-2 kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Tver bulvarı (roman)
"Tver bulvarı" — Çingiz Abdullayev tərəfindən yazılmış roman.
Məzmun
Kseniya Morjikova - bu ad "İngilis bulvarı" romanından artıq oxuculara tanışdır. O, Moskvada, nüfuzlu vəkil kontorunda çalışan hüquqşünas qadındır, eyni zamanda bütün tanışları onu həvəskar detektiv kimi tanıyırlar.
Bir dəfə əmisi qızı ona zəng vurub, yaxın rəfiqəsinin fəlakətlə üzləşməsi, yeniyetmə oğlunun xəbərsiz-ətərsiz yoxa çıxması barədə xəbər verir və Kseniyadan onlara kömək göstərməsini xahiş edir.
Nə baş verdiyini heç kimə aydın deyil. Yoxa çıxmış yeniyetmənin valideynləri tanınmış sənətşünaslardır və bu, ilk baxışda adam oğurluğuna bənzəyir. Lakin nədənsə oğrular yeniyetmənin valideynlərinə zəng vurub, onlardan heç nə tələb etmirlər.
Ortaya müxtəlif suallar çıxır: bəlkə bu, manyak qatilin törətdiyi qətldir? Lakin meyit aşkar edilməyib. Bəlkə bu, macəra eşqində olan bir yeniyetmənin evdən qaçışıdır? Amma ağıllı, istedadlı oğlan indiyədək heç vaxt bu cür sərbəst hərəkətlərə yol verməyib.
Xəbərdarlığın sonu
Ağüzlü (Xudabəndə)
Ağüzlü — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 627 nəfər yaşayır (139 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Xudabəndə şəhristanının Vəzinərud kəndistanında, Qiydar qəsəbəsindən 29 km cənubdadır.
Ömər Seyfəddin
Ömər Seyfəddin (1884-1920) — türk ədəbiyyatının tanınmış hekayə yazıçısı. Kiçik həcmli hekayələri ilə ədəbiyyatda güclü iz buraxmışdır. Ədəbiyyata türkçülük anlayışı gətirənlərdən hesab edilir. Qısa həyatı zəngin yaradıclığı ilə seçilmişdir.
Həyat
Ömər Sеyfəddin 1884-cü ildə anadan оlmuşdur. Öz yaşıdlarından fərqli оlaraq о, məktəbə 4 yaşında gеtmiş və məktəbdə fəallığı ilə sеçilmişdir. Ailələrinin İstanbula köçməsi səbəbindən Ömər Sеyfəddin təhsilini Məktəbi-Оsmaniyyədə davam еtdirmişdir. О, təhsilini Ədirnədə tamamlamışdır. Ömər Sеyfəddin daha sоnra Məktəbihərbiyyə də təhsil almış, ədəbiyyata da bu dövrlərdə şеir yazmaqla gəlmişdir. О, hərbi təhsilini Türkiyənin müхtəlif şəhərlərində davam еtdirmiş, 1906-cı ildə İzmir jandarm məktəbinə müəllim təyin еdilmişdir. Ömər Sеyfəddin bir nеçə müddət Bоlqarıstanda müхtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Balkanlarda gеdən anti-türk hərəkatını müşahidə еtmiş, оnlara qarşı mübarizənin iştirakçısı оlmuşdur.
Ömər Sеyfəddinin ilk mənzuməsi Məcmuəyi-ədəbiyyədə nəşr оlunsa da, əsl ədəbi fəaliyyətə Gənc qələmlər məcmuəsində çap еtdirdiyi məqalələrlə başlamışdır. Qısa vaхtda о, Ziya Göyalpla birlikdə bu təşkilatın nəzdində Türkçü Ədəbiyyat Cəbhəsi yaratmışdır. 1912-ci ildə Balkan müharibəsi başladığı üçün Ömər Sеyfəddin yеnidən оrduya çağırılmışdır. О, Yunanıstanla aparılan döyüşlərin birində əsir düşmüş və Nafliyоn qəsəbəsində bir il əsirlik həyatı kеçirmişdir. Əsirlik həyatı başa çatdıqdan sоnra Ömər Sеyfəddin İstanbula qayıtmış və Türk sözü məcmuəsində baş mühərrir işləmişdir.
Ömər Sеyfəddin mühərrir оlduğu məcmuədə Balkan müharibəsində və əsirlikdə şahidi оlduğu hadisələri özündə əks еtdirən bir çох əsərlər çap еtdirmişdir. Görkəmli yazıçı ''Türk sözü'' məcmuəsində çalışmaqla yanaşı, еyni zamanda müəllimlik də еtmişdir. Оnun İstanbul Kişi Müəllim məktəbində müəllimlik fəaliyyəti хüsusi diqqət cəlb еdir.
Ömər Sеyfəddin yaradıcılığının 1913-cü il dövrü оnun sənətinin yеni mərhələsi kimi хaraktеrizə оlunur. Bu mərhələdə оnun hеkayələri ilə yanaşı, həm də sadə dil uğrunda mübarizəsini özündə əks еtdirən çохsaylı yazıları maraq dоğurur. Ömər Sеyfəddinin rəhbərlik еtdiyi Bilgi dərnəyi adlı ədəbi qurum Türk dilinin saflığı uğrunda mübarizə aparır, Sərvəti fünunçulara qarşı kəskin еtiraz еdirdi. Yaranmış ədəbi təşkilat Türk dilini kоrlayanları, хüsusilə Sərvəti-fünunçuları ədəbiyyat zalımları adlandırır, bütün sağlam qüvvələri Türk dilinin düşmənləri hеsab еtdikləri bu zalımlarla mübarizəyə səsləyirdi.
Belladonna (pornoaktrisa)
Belladonna (21 may 1981, ABŞ) — ABŞ pornoaktrisasıdır.
Həyatı
Əsl adı Maykl Enn Sinqler olan Belladonna Missisipi ştatında anadan olmuşdur. Soy nəsli Alman, Şotland və Amerika yerlilərindən gəlir. Artıq 12 yaşında öpüşü başa düşmüş, 13 yaşında bədəninə şəkil döydürmüş, 16 yaşında isə məhəbbət əlaqəsində olmuşdur. 15 yaşında isə məktəbi bitirməyərək evdən qaçmışdır. Bir neçə müddət Yutada yaşadıqdan sonra Mormonlara (Xristian əhalisinin axımına deyilir) qoşuldu. Bir müddət sonra isə porno karyerasına başlamışdır. 2004-cü ildə Eyden Kelli ilə ailə həyatı qurmuş və 2005-ci ildə isə bir qız övladı dünyaya gətirmişdir.
Bulbophyllum bowkettiae
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum bowkettiae növü Kvinslend üçün endemik növdür.
Ləlvar dağı
Ləlvar — Ağzıböyük silsiləsində dağ. Hazırkı Ermənistan respublikasının Loru vilayətində yerləşir.
Teyiçi Matsumaru
(28 fevral 1909 - 6 yanvar 1997) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 3 oyun keçirib.
Əbdüləzəl Dəmirçizadə
Əbdüləzəl Dəmirçizadə (1909 – 1979) — Azərbaycan filoloqu, AMEA-nın müxbir üzvü, filologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı.
Həyatı
Əbdüləzəl Dəmirçizadə Məmmədoğlu 1909-cu ildə Şəkidə anadan olmuşdur. O, ibtidai və orta təhsilini Şəkidə almış, əvvəlcə "Həqiqətül-maarif" adlanan yeni tipli məktəbdə, sonra isə "Şəki nümunə zəhmət" məktəbində oxumuşdur. Şəki Müəllimlər Seminariyasını bitirdikdən sonra 1925-ci ilin sentyabrından 2 saylı şəhər məktəbində müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Onun ilk məqaləsi də həmin ildə "Yeni Məktəb" məcmuəsində dərc edilmişdir. Dəmirçizadə gəncliyində bədii yaradıcılığa böyük həvəs göstərmiş, bir sıra şerlər, hekayələr və oçerklər yazmışdır. Lakin onu elmi iş daha çox maraqlandırmış və buna görə də bütün fəaliyyətini elmi təhqiqat sahəsinə istiqamətləndirmişdir.
O, 1929-cu ildə Bakı şəhərinə gəlmiş və ADU pedaqoji fakultəsinə daxil olmuşdur. Burada B. Çobanzadə, Ə. Haqverdiyev, Y.V. Çəmənzəminli, A.Şaiq kimi görkəmli alim və yazıçılardan dərs almışdır. Həmin fakultəni bitirdikdən sonra Şəkiyə qayıdıb, böyük rəğbətlə yanaşdığı müəllimliyini davam etdirmişdir.
Elmə olan həvəs heç vaxt Ə. Dəmirçizadəni rahat qoymudu. O, 1933- cü ildə yenidən Bakıya gəlib, APİ-nin "Dillər" kafedrasına aspirat qəbul olunmuşdur. 1936-cı ildə "Türk dili" adlı ilk kitabı, aspiranturanı qurtardıqdan sonra isə, yəni 1938-ci ildə "Azərbaycan ədəbi dili tarixinin xülasələri" adlı ikinci kitabı işıq üzü görmüşdür. Dövrün görkəmli alimləri Y.E. Bertels, S.E.Malov və İ.K. Dmitriyev sonuncu kitabın namizədlik dissertasiyası kimi müdafiəyə layiq olduğunu bildirmişlər. 1940-cı ildə Ə.Dəmirçizadəyə filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi verilmişdir.
Dil tarixi sahəsində elmi təhqiqatlarını davam etdirən təhqiqatçı 1944-cü ildə "Azərbaycan dilinin tarixi (qədim dövr)" adlı əsəri müdafiə edib. 1945-ci ildə isə professor elmi adına layiq görülmüşdür. Ə. Dəmirçizadə 1940-cı ildən 1943-cü ilə qədər ADU-da, 1943-cü ildən ömrünün sonuna qədər isə APİ-də "Azərbaycan dilçiliyi" kafedralarına rəhbərlik etmişdir. 1955-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.
Onun 20-dən çox kitabı, 200-dən artıq elmi və elmi- metodik məqaləsi çap olunmuşdur. Bu əsərdə yenilikçi alim kimi daha çox Azərbaycan dilçiliyinin işlənilməmiş sahələri (fonetika, orfoepiya, etimologiya, üslubiyyat, dil tarixi və s.) araşdırılmışdır. Alimin "Azərbaycan dili tarixi xülasələri" (1938), "M.F. Axundov dil haqqında və Axundovun dili" (1941), "Azərbaycan dilinin tarixi" (1948), "Azərbaycan ədəbi dilinin inkişaf yolları" (1959), ""Kitabi-Dədə Qorqud" dastanının dili" (1959), "Azəri ədəbi dilinin tarixi" (1967), "Azərbaycan dilinin tarixi qrammatikası"(1967) və ölümündən sonra çap olunmuş "Azərbaycan ədəbi dilinin tarixi (II hissə)" kitabları yalnız Azərbaycan dilçiliyinin deyil, türk aləminin xəzinəsini zənginləşdirmişdir.
Dəmirçizadə nəzəri dilçilik məsələləri ilə yanaşı, təbliği dilçilik problemlərini də həll etməyə çalışmış, "Azərbaycan dili orfoepiyasının əsasları" (1969) kitabını ədəbi tələffüz, onun mənbələri, pozulma səbəbləri, fonetik, qrafik və qrammatik şəraitdə təfəffüz məsələlərinə həsr etmişdir. O, etimoloji tədqiqatlar sahəsində də xeyli iş görmüş, araşdırmalarını ümumiləşdirərək 1962-ci ildə "50 söz" adlı orjinal kitab nəşr etdirmişdir. Azərbaycan dilçiliyi üzrə yüksək ixtisaslı elmi kadrların hazırlanmasında prof. Dəmirçizadənin böyük rolu olmuşdur. O, 50-dən çox elmlər namizədi və doktoru hazırlamışdır.
Dəmirçizadə 1979-cu ildə vəfat etmişdir.
Paytaxt küçələrindən biri onun adınadır.
Çayarası yaşayış yeri
Çаyаrаsı yаşаyış yеri — Şərur rаyоnunun Kоsаcаn kəndindən şərqdə, Küllüklər yаşаyış yеrinin qərbində yеrləşir. Yаşаyış yеrinin ərаzisi hаzırdа əkin sаhəsi kimi istifаdə оlunur. Аbidənin bəzi qismlərində sеl sulаrının аçdığı yаrğаndа mədəni təbəqənin qаlınlığı 1 m-ə çаtır. Təbəqə dаş, möhrə, kül qаtlаrı və kеrаmikа nümunələrindən ibаrətdir. Аşkаr оlunаn аrхеоlоji mаtеriаllаr çəhrаyı rəngdə bişirilmiş şirli və şirsiz kеrаmikа məmulаtındаn ibаrətdir. Kеrаmikа məmulаtı Оrtа əsrlərin inkişаf еtmiş və sоn dövrlərinə аiddir. Yаşаyış yеrinin ərаzisində təndirlərin və təsərrüfаt quyulаrının qаlıqlаrınа rаstlаnmışdır. Аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən, yаşаyış yеrini XVI-XVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.
Yohannesburq Universiteti
Yohannesburq Universiteti — Cənubi Afrika Respublikasının Yohannesburq şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitet hazırkı formatda 1 yanvar 2005-ci ildən fəaliyyət göstərir.
Xarici əlaqələri
"Universitas 21" adlı beynəlxalq elmi-tədqiqat assosiasiyasına daxildir.
Aynişah Sultan
Aynişah Sultan — 8. Osmanlı sultanı II Bəyazid in qızı.
Həyatı
Aynişah Sultan 1475-ci ildə Amasya da dünyaya gəldi. Atası Fateh Sultan Mehmed in oğlu və o illərdə Amasya sancaqbəyi olan Şahzadə Bəyazid, anası isə onun kəniz lərindən Şirin Xatun dur. Uşaqlıq illəri Amasya da keçən Aynişah Sultan və anası 1480-ci ildə Trabzon sancaqbəyi təyin edilən qardaşı Şahzadə Abdullah la birlikdə Trabzon a, ertəsi il isə Konya ya yollandı. Qardaşının ölümünədək burada qalan Aynişah Sultan və anası daha sonra Bursa ya getdi.
1489-cu ildə Aynişah Sultan atasının istəyilə, Ağqoyunlu sultanı Uzun Həsən Osmanlılar a sığınan oğlu Uğurlu Məhəmməd lə bibisi Gövhər Sultan ın oğlu Gödək Əhməd bəy lə nigahlandı. Bir neçə il sonra Şərqi Anadolu da başlayan taxt mübarizəsinə qatılan Gödək Əhməd qısa müddət hakimiyyətdə qaldıqdan sonra 1497-ci ildə qətlə yetirildi. Bu müddət ərzində İstanbul da qalan Aynişah Sultan müxtəlif xeyriyyə işləriylə məşğul oldu. 1506-cı ildə Fateh də sübyan məktəbi inşa etdirdi və vəfatından sonra vəsiyyətinə əsasən, bu məktəbin həyətinə dəfn edildi. Anası Şirin Xatun un Muradiyə külliyəsi ndəki türbəsində dəfn olunan Aynişah Sultan isə qardaşı Şahzadə Abdullah ın qızıdır.
Qardaşları və atası arasında başlayan taxt mübarizəsində vasitəçilik etməyəçalışan Aynişah Sultan taxta çıxan ögey qardaşı Yavuz Sultan Səlim ə məktub yazaraq onu təbrik etdi. 26 sentyabr 1535-ci ildə İstanbul da vəfat etmişdir.
Ağverən (Miyanə)
Ağverən — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 76 nəfər yaşayır (17 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Türkmən bölgəsinin Üçtəpə kəndistanında, Türkmən qəsəbəsindən 21 km cənub-şərqdə, Təbriz-Miyanə avtomobil yolunun 9 kilometrliyindədir.
Vilder Karreno
Vilder Karreno ( 21 avqust 1994) — Venesuelalı üzgüçü. Vilder Karreno Venesuelanı 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Vilder Karreno birinci dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 53:53.1 saniyəlik nəticə ilə 35-ci yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
Pyerrü (Yuxarı Provans Alpları)
Pyerrü  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Forkalkye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04151.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 521 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 329 nəfər (15-64 yaş) arasında 238 nəfər iqtisadi fəal, 91 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.3%, 1999-cu ildə 71.5%) idi. Fəal 238 nəfərdən 217 nəfəri (115 kişi və 102 qadın), 21 nəfəri işsizdir (8 kişi və 13 qadın). Aktiv olmayan 24 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 37 nəfər təqaüdçü, 30 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Jurinea flaccida
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
17 saylı Yasamal üçüncü seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 17 saylı Yasamal üçüncü seçki dairəsi — Bakıda seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Yasamal rayonunun bir hissəsini əhatə edir.
Əlvənd mirzə (Qaraqoyunlu)
Əlvənd Mirzə — Qara İsgəndərin oğlu, əmirzadə, Diyarbəkir hakimi.
Həyatı
Atasının sağlığında Diyarbəkiri idarə edirdi. Cahanşah la münaqişədən qaçınmışdı amma dəfələrlə qalib gəlmişdi. Bir müddət sonra Cahanşahın saysız-hesabsız ordusundan qorunmaq üçün Şiraza qaçmışdı. Teymuri ordusunda Kirman hakimi xidmət etdikdən sonra yenidən Cahanşahla qarşı-qarşıya gəlməyə məcbur idi. 1457-ci ildə Cahanşahın Xorasanı işğal etməsi Əlvənd Mirzəni əmisi ilə sülhə məcbur etdi, öz oğlu Pirqulu bəyi Cahanşahın oğlu Yusifin qızı Xədicə bəyim ilə evləndirməyə razı oldu. Kirmanı Cahanşahın sərkərdəsi Mansur bəy Türkmənə verəndən sonra Həmədana köçdü. Əlvənd Mirzənin ölümündən sonra Həmədan hakimliyinə oğlu Pirqulu bəy gəlmişdir.
Bakugöl
Bakugöl — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında Alagöz dağında göl adı.
Toponim
Bakugöl — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında Alagöz dağında göl adı. Uzunluğu 150 m, eni 145 metr, 3200 metr yüksəklikdədir. Baku Ələyəz dağının zirvələrindən birinin adıdır (hündürlüyü 3128 m). Qədim türk dillərində baku təpə, baqu cərgə təpələr və azərbaycanca göl sözlərindən ibarətdir. Təpəlik yerdə göl mənasındadır. XX əsrin 30-cu illərində fərmanla ermənicə Baqu — Liç adlandırılmışdır. 936-cı ilin ərəb mənbəyində adı çəkilən Bakı (qədim forması Baku) şəhərinin adı ilə mənaca eynidir. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Dağıstan əyalətinin Teymurxan-Şura dairəsində Baku-tala, Kuban əyalətinin Eysk dairəsində Bakay-Aci-Aul, Teymurxan-Şura dairəsində Bakay-Kiçiklik (dağ burnu) toponimləri ilə sıra təşkil edir. Ehtimal ki, Zəngəzurda əhalisi azərbaycanlılardan ibarət Vaqazin kəndinin adı da Bakay və türk dillərində sin dağ beli sözlərindəndir. Bir mənbədə qeyd olunur ki, Alban çarı Vaçaqan (bu, III Vaçaqandır) 500-cü ildə Bakını qızı Varsenikə bağışlamışdır.
Hacı Əhliman
Həyatı
Əhliman Fidatxan oğlu Rüstəmov 8 mart 1967-ci ildə Azərbaycan SSR‚ Cəlilabad rayonu, Qarğılı kəndində anadan olub. 1974–1984-cü illərdə Qarğılı kənd məktəbində oxumuş, sonra təhsilini Masallı rayonu Sığıncaq kənd orta məktəbində davam etdirib. Sığıncaq kənd orta məktəbində oxuyarkən dini elmləri öyrənib.
Hələ gənc yaşlarında dini təhsilə və ilahiyyat elmlərinə maraq göstərib. Azərbaycanın tanınmış ruhani alimi Molla Bəylərdən dərs alıb.
Nardaran qəsəbəsində Sahibəz Zaman (ə.c) mədrəsəsində sərf, nəhv, əhkam, İslam tarixi, əqidə əsasları, fiqh, üsul, məntiq və s. ilahiyyat elmlərini tədris etmişdir.
Bakı İslam Universitetini bitirib. Universitet fəaliyyətini dayandırana qədər oranın müəllimi olub.
2021-ci ilin oktyabrın 25-də hüquq mühafizə orqanları tərəfindən Bakıda evində axtarış keçirilib. Nəticədə saxlanılsa da, elə həmin gün də sərbəst buraxılıb.
İndiyə qədər kimi onlarla kitabı və yüzlərlə məqaləsi çıxıb.
Arkada
thumb|200px|[[Tunisdə yerləşən Uqba məscidinin arkadası]]
Arkada — tağla örtülən, təkrarlanan eyni oyuqların sırasıdır. Arkadanın qurulması üçün bir sıra ölçülər – oyuqların eni və hündürlüyü, divarın pəncərə və qapılar arasındakı hissəsi, o cümlədən divarın qalınlığı müəyyənləşdirilməlidir. Bütün deyilən ölçülər bir-birindən qarşılıqlı asılıdır.