cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cəlal Bayar
27 may hərbi çevrilişi
thumb|left|350|Cəlal Bayar, [[Adnan Menderes və digər DP üzvləri Yassı adada məhkəmə prosesi zamanı.]] DP-nin təzyiqlərinə qarşı artan narazılıqlardan istifadə edən 27 may 1960-cı il hərbi müdaxiləsi DP hökumətini devirdi. Bayar əvvəlcə çevrilişin səhəri Çankaya köşkündə onu ələ keçirməyə gələn məmurlara müqavimət göstərməyə çalışıb, daha sonra pencəyinin cibindəki tapançanı məbədinə doğru tutaraq intihara cəhd edib, lakin 77 yaşlı Bayardan daha çevik olan əsgərlər silahı ondan ala biliblər. Bayar digər DP rəhbərləri ilə birlikdə həbs edilib və Yassıada Ali Məhkəməsində "dövlətə xəyanət" və "konstitusiyanı pozmaq" ittihamları ilə mühakimə olunub. Yassıada həbsxanasında olarkən 1960-cı il sentyabrın 25-də "Yassıadada itkilər" filminə reaksiya verərək, bel kəməri ilə intihara cəhd etdi, lakin xilas oldu. 1961-ci il sentyabrın 15-də ölüm cəzasına məhkum edildi. Cəza verilən zaman 78 yaşında olan Bayar Milli Birlik Komitəsi tərəfindən ömürlük həbslə əvəzlənərək Yassıadadan Kayseri həbsxanasına köçürülür.
Xəstəliyi ağırlaşdıqdan sonra 14 fevral 1962-ci ildə müalicə üçün Ankaraya gətirilir və 5 gün sonra yenidən Kayseriyə aparılır. 1963-cü ilin ilk aylarında Cəlal Bayarın səhhətindəki problemlər prezident tərəfindən əfv edilməsi məsələsini gündəmə gətirir. Bayarın cəzası hökumət tərəfindən səhhətinə görə 6 ay müddətinə təxirə salınır ​​və 22 mart 1963-cü ildə azadlığa buraxılır. Martın 23-də Kayseridən Ankaraya gələn Bayarı böyük izdiham qarşılayır. Bu coşğulu qarşılanma sərt reaksiyalara səbəb olur və etirazlar Ədalət Partiyasının (AP) binasının, Bayarın məskunlaşdığı evin və "Yeni İstanbul" qəzetinin daşqalaq edilməsinə qədər gedib çıxır. ƏP-nın bağlanacağı ilə bağlı narahatlıqlar da yaranır. Bu hadisələrdən sonra Bayarın cəzasının təxirə salınması qərarı martın 28-də ləğv edilir. Bu tarixdən etibarən 6 ay Ankara Xəstəxanasında nəzarət altında qaldıqdan sonra səhhətində heç bir dəyişiklik olmasa da, yenidən Kayseri həbsxanasına göndərildir (5 oktyabr 1963).
8 noyabr 1964-cü ilə qədər Kayseri həbsxanasında qalır, daha sonra səhhətinə görə azad edilir. 1966-cı il iyulun 8-də haqqında verilən məhkəmə tibb hesabatı ilə dövrün prezidenti Cevdət Sunay tərəfindən Konstitusiyanın 97-ci maddəsində yazılan səbəblərə görə əfv edildi. Ədalət Partiyası hökumətinin 8 avqust 1966-cı ildə qəbul etdiyi yeni amnistiya qanunu ilə ömürlük həbsə məhkum edilmiş bütün keçmiş DP üzvləri azadlığa buraxıldı.
Sonrakı illəri və ölümü
Bundan sonra o, keçmiş DP üzvlərinin siyasi hüquqlarının bərpasına çalışır. 1968-ci ildə onun kimi siyasi hüquqlarını itirmiş keçmiş DP üzvlərini bir araya toplayaraq haqqlarını geri ala bilmələri üçün "Bizim Ev" adlı klub yaradır. O, 14 may 1969-cu ildə siyasi rəqibi İsmət İnönü ilə tarixi görüş keçirir və keçmiş DP üzvlərinin siyasi hüquqlarının geri alınması üçün tələb olunan konstitusiya dəyişikliyinə CHP-nin dəstəyini verir. İnönünün köməyi ilə konstitusiyadakı dəyişiklik Türkiyə Böyük Millət Məclisində təsdiqlənir.
Bununla belə, Türkiyə Silahlı Qüvvələri və Prezident Cevdet Sunay düzəlişin Cümhuriyyət Senatında səsə qoyulmasından əvvəl öz mövqelərində durduqlarından hakim Ədalət Partiyasının lideri Süleyman Dəmirəl qarşıdan gələn 1969-cu il seçkiləri öncəsi TSQ-i ilə gərginliyin yaşanmaması üçün Senatda səsvermənin seçkilərdən sonraya təxirə salınmasını istəyir. ƏP-nın əfvlə bağlı mövqeyinin parlamentin nüfuzuna xələl gətirdiyini iddia edən Bayarın qızı Nilüfer Gürsoy və keçmiş DP naziri Səməd Ağaoğlunun həyat yoldaşı ƏP-ı Manisa millət vəkili Nəriman Ağaoğlu 31 iyul 1969-cu ildə partiya və millət vəkili vəzifələrindən istefa verdilər. Bu hərəkət keçmiş DP üzvləri ilə AP üzvləri arasında qarşıdurmaların üzə çıxması kimi şərh olundu,
1973-cü il seçkilərindən sonra qurulan CHP-MSP Koalisiyası zamanı 2 aprel 1974-cü ildə Məclis keçmiş DP üzvlərinin siyasi hüquqlarının bərpası ilə bağlı qanun təklifini qəbul etdi, lakin keçmiş DP üzvlərinin siyasi partiyalara üzv olması və millət vəkili seçilmələri üçün siyasi partiyalarda və seçki qanunlarında dəyişikliklər edilməsi lazım idi. Bu dəyişikliklər həmin ilin dekabrında gerçəkləşdirildi.
Cəzası əfv edilən Bayar, 1961-ci il Konstitusiyasına görə, keçmiş prezident kimi Respublika Senatının təbii üzvü sayılırdı. ƏP-ı Senatının sədri Tekin Arıburunun Senata üzv olmaq çağırışını, təbii üzvlüyün əleyhinə olduğu arqumenti ilə rədd etdi (28 aprel 1974).
Amnistiya elan edildikdən sonra Demokratik Partiya üzvlərinin böyük bir qrupunun ƏP-na dönməsi üzərinə Bayar 1975-ci il Senatdakı qismən seçkilərdə də Ədalət Partiyasını dəstəklədi; O, Süleyman Dəmirəllə birlikdə kürsüyə qalxaraq ƏP-nın Bursada keçirilən mitinqində çıxış edir. Bu dövrdə hüquq siyasi qüvvələr üçün birləşdirici simvol hesab olunurdu. O, 12 sentyabr dövlət çevrilişi idarəsini və 1982-ci il Konstitusiyasını dəstəklədi.
Ölümü
22 avqust 1986-cı ildə 103 yaşında uzun müddət yaşadığı ürək çatışmazlığı səbəbi ilə İstanbul Sinə və Ürək Damar Cərrahiyyə Mərkəzində vəfat edir. Vəfat etdiyində o, dünyanın ən yaşlı siyasətçisi idi.
Ölümündən sonra Anıtqəbirdə dəfn edilməsi gündəmə gəlir. Bəzi mətbuat orqanları və siyasi partiyalar bu məsələni gündəmə gətirirlər. Onun Anıtqəbirdə dəfn edilməsinə baş nazir Turqut Özal və SHP lideri Ərdal İnönü də dəstək verib. Prezident Kənan Evrən isə buna etiraz edərək təklifi rədd edir.
O, 1986-cı il avqustun 28-də Ankarada prezident Kənan Evrənin iştirakı ilə keçirilən rəsmi dövlət mərasiminin ertəsi günü doğulduğu Umurbəydə dəfn edilir.
Xatirəsi
1965–1972-ci illərdə xatirələrini "Mən də yazdım" başlığı ilə 8 cilddə nəşr etdirdi. 1969-cu ildə Adnan Menderes adlı kitabı (redaktoru İsmət Bozdağ) nəşr olundu. 1961–1964-cü illərdə təxminən üç il qaldığı Kayseri Həbsxanasındakı xatirələri 1999-cu ildə Kayseri Həbsxana Gündəliyi (Yücel A. Dəmirəl tərəfindən) adı ilə kitab halında nəşr olundu.
Onun doğulduğu ev Yapı Kredi Bankının sahibi Kazım Taşkəntin maliyyə dəstəyi ilə bərpa edilib. 1992-ci ildə qurulan Manisadakı Cəlal Bayar Universiteti onun adını daşıyır.
Yusif Yulduz
Yusif Yulduz (doğum adı: Yusif Seyfulla oğlu Əliyev; ) — Azərbaycanın teatr və kino rejissoru və aktyoru.
Ximeydi
Ximeydi - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda ərazisində mövcud olmuş kənd.
Coğrafiya
Kənd 354 m hündürlüyə malik dağın ətəyində, Dərbənd şəhərindən 23 km qərbdə yerləşir.
Tanınmış şəxsləri
Şair Əhmədin yurdu (1868—1930).
Cypseloides senex
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mardan Palace
Mardan Palace - Azərbaycanlı iş adamı Telman İsmayılov tərəfindən Türkiyənin Antalya şəhərində tikilmiş otel.
Otelin tikintisi 1.4 milyard avroya başa gəlmişdir.
Bolnisi sionu
Bolnisi sionu (, Bolnisis Sioni) və ya Bolnisi Sioni kafedralı — Gürcüstanın Kvemo-Kartli diyarının Bolnisi rayonunun Xaçın kəndində gürcü ortodoks bazilikası. Kafedralın inşaat prosesinə 478-ci ildə start verilmiş, 493-cü ildə tamamlanmışdır. Bu, Gürcüstandakı mövcud kilsələr arasında ən qədimidir. Yepiskop David Bolsini sionunun inşaat prosesi zamanı kilsənin rəhbəri idi.
Bolnisi sionu kafedralı gürcü dilindəki yazılarıyla tanınır. Bu yazılar gürcü əlifbasının istifadə edildiyi ən qədim tarixi sənədlərdən biridir. Kilsə Gürcüstanda xaricində tamamlanma tarixi yazılmış ilk tikilidir. Bolnisi sionunun dekorativ sxeması Sasani üslubunda hazırlanmışdır. Kilsənin cənub və mərkəzi hissələri burulmuş asma buruqlar, arabesklər və yarpaqlı motivləriylə bəzədilmişdir. Kilsənin cənub fasadında orijinal tikilinin son antik dövrün qalıqları üzərində bir tip divar bloklarından istifadə edilmişdir.
Gürcüstan Bolsini sionunun inşaatı zamanı İran ilə qarşılıqlı əlaqə vəziyyətində idi. Bunun sübutu tikilinin dekorasiyalarında görünür. İran, erməni və Orta Şərq incəsənət və memarlıq üslubu Bolnisi sionu və ətrafındakı gürcü kilsələrinin heykəlləri və bəzək əşyalarına çox təsir göstərmişdir. Ovçuluq mövzusunda olan təsvirlər və heykəllər IVV əsrlərin İran incəsənətinə və memalıq üslubuna bənzəyir.
19361939-cu illərdə kilsədə möhkəmlətmə işləri aparılmışdır.
Paris, mən səni sevirəm (film, 2006)
Paris, mən səni sevirəm — 2006-cı ildə istehsal olunmuş Fransız filmidir. Film 22 rejissor tərəfindən çəkilmiş və 18 epizoddan ibarətdir.
Cypseloides storeri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Primorsko-Axtarsk
Primorsko-Axtarsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Krasnodar diyarına daxildir
Vərəzqan (Vərziqan)
Vərəzqan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 131 nəfər yaşayır (34 ailə).
Streptoprocne rutila
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Priva socotrana
(Priva socotrana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Enuqu ştatı
Enuqu ştatı  — Nigeriyanın Cənub-şərgi geosiyasi zonasında ştat.
Adı
Enuqu ştatı öz adını onun paytaxtından alıb. İqbo dilində Énú Ụ́gwụ́ təpə zirvəsi demək.
Masaşi Vatanabe
(11 yanvar 1936 - 7 dekabr 1995) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 39 oyun keçirib, 12 qol vurub.
Alçaldılmış və təhqir olunmuşlar
Alçaldılmış və təhqir olunmuşlar — Rusiya yazıçısı Fyodor Dostoyevskinin 1861-ci ildə nəşr edilən romanı.
Fyodor Dostoyevskinin ən uğurlu əsərlərindən biri olan "Alçaldılmış və təhqir olunmuşlar"da, yazıçı digər romanlarında da etdiyi kimi ruh təhlil etmələrinə tez-tez yer vermiş, oxucunun xarakterlərin psixologiyasına bürünməsini təmin etmişdir. Romanda cəmiyyətdə həmişə alçaldılan və xor görülən insanların, nüfuzlu kəslərin eqoistcə hesabları arasında əzilmələri və sarsılmaları təsvir olunur. Dostoyevski seçdiyi sıravi, amma fövqəladə həyatlar, heyrət doğuran xarakterlər ilə oxucuda ürpərti qarışıq bir maraq doğurur. Yazıçı ustaca fantastikası, oxucunu sıxmayan izahatı ilə "Alçaldılmış və təhqir olunmuşlar"ı ən müvəffəqiyyətli romanlarından biri olaraq ədəbiyyat dünyasına qazandırmışdır.
Rojerio Dos Reys
Rojerio Dos Reys (17 mart 1992) — Braziliyalı peşəkar kişi BMX velosipedçisi. Rojerio Dos Reys Braziliyanı beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.
Karyerası
Rojerio Dos Reys 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Belçikada baş tutan yarışlarda 33.464 saniyəlik nəticəsi ilə 65-ci yeri tutdu.
İsgəndəriyyə mayakı
İsgəndəriyyə mayakı — qədimdə "dünyanın yeddi möcüzəsi"ndən biri sayılırdı.
E.ə. təqribən 280-ci ildə Nil çayının mənsəbindəki Faros adasında (İsgəndəriyyə şəhərinin kənarında) memar Knidli Sostrat tərəfindən inşa edilən Qədim Yunanıstanın ən böyük mayakı.
Üçyaruslu bu qüllənin hündürlüyü 120 metrə çatıb. Onun zirvəsindəki daş köşkdə gəmilərə yol göstərmək üçün tonqal qalanırmış. Roma İmperiyasının süqutundan sonra mayakdan artıq istifadə olunmayıb. XIV əsrdə baş verən zəlzələdən sonra isə mayakın yerində xarabalıq qalıb.
Quruluş: 1299 (teleserial, 1988)
Quruluş: 1299, Quruluş: Osmancıq və ya Quruluş (, Kuruluş:1299, Kuruluş) — 1988-ci ilə aid TRT 1-də yayımlanan tarixi türk serialı. Serial Tarık Buğra nın I Osman haqqında yazdığı "Osmancıq" əsərinin əsasında çəkilmişdir. Serial 12 seriyadan ibarətdir. 27 mart 1988-ci ildə bitmişdir.
Aktyor və obrazlar
1.Cihan Ünal-Osman Qazi
2.Yaşar Alptekin-Orxan Qazi
3.Haluk Kurtoğlu-Şeyx Ədəbalı
4.Baykal Saran-Ərtoğrul Qazi
və digərləri.
Əliyar (Vərziqan)
Əliyar - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 182 nəfər yaşayır (45 ailə).
Səmiilər
Səmiilər — Gilanda yaşayan Azərbaycan əsilli sülalə. Onların cəddi Şeyx Səmi Milani Azərbaycanidir.
Paronim
Paronim (,  — "ad") — tərkibində bir hərfə görə fərqlənən sözlərə deyilir. Səslənməsinə görə bir-birinə oxşar olan sənəd – sənət, süfrə – sürfə, qəlb – qəlp, məhsul – məsul, mətn – mətin, əmr – əmir, atlaz – atlas, əsr – əsir, şahid – şəhid, xeyr – xeyir, həyat – həyət, ahəng – əhəng və s. kimi sözlər omonim deyil, çünki yazılışları fərqlidir. Məhz belə sözlər omonim deyil, paronim adlanır.
Dər türbəsi
Dər türbəsi — Ordubad rayonunun Darkənd kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Türbə üzərində olmuş, lakin sonradan itirilmiş kitabəni tədqiq etmiş Vasili Sısoyev və İsa Əzimbəyov, onun 14871488-ci illərdə Şеyх ibn Cühənnа tərəfindən inşа еdildiyini göstərirlər. Dər türbəsi kənd mərkəzindən 1.5 km cənubda, Araz çayına enən kiçik təpə üzərində yerləşir. Əvvəl təpə üzərində yanaşı yerləşən üç türbə olsa da, onlardan ikisi tamamilə dağılaraq dövrümüzə çatmamış, biri isə qəzalı vəziyyətdədir.
Dər türbəsi həcm-məkan həllinə, fasadlarının dekorasiyası və dekorasiyada istifadə edilmiş kərpiclərin formasına görə Azərbaycan ərazisində yayılmış digər kərpic türbələrdən əsaslı şəkildə fərqlənir.
Tarixi və tədqiqi
230px|thumb|left| Dər türbəsi 1950-ci illərdə.
Türbə üzərində olmuş, lakin sonradan itirilmiş kitabəni tədqiq etmiş V. M. Sısoyev]] və İ. Əzimbəyov, onun 14871488-ci illərdə Şеyх ibn Cühənnа tərəfindən inşа еdildiyini göstərirlər. Türbənin memarlıq xüsusiyyətlərini ətraflı şəkildə tədqiq etmiş İ. L. Vartanesov isə kitabəni görmədiyinə görə, tikilinin ümumi memarlıq xüsusiyyətləri, həmçinin inşa texnikası və materiallarına əsasən, təxminən XIV–XV əsrlərdə inşa edilmiş ola biləcəyini göstərir.
Dər kəndindəki türbə XIX əsrin sonlarında Gevont Alişan, XX əsrin əvvəllərində isə Vasili Sısoyev tərəfindən abidəyə baxış keçirilmişdir. S. V. Ter-Avetisyan özünün Xarabagilan yaşayış yerinə həsr edilmiş elmi əsərində bu türbədən də bəhs edir.
Qarabağ silsiləsinin dağlıq ətəyində yerləşən Darkənd kəndi, Gilançayın sahilində, Ordubad şəhərindən 25 km aralıda və İrəvanCulfa dəmir yolu xəttinin kənarında yerləşir. Kənd cənub tərəfdən Aşağı Aza, şimal tərəfdən isə Yuxarı Aza kəndləri ilə əhatə olunmuşdur. Hər üç kənd X əsrdə katolikos Xaçikin kondakında qeyd edilən Azat adlı şəhər tipli yaşayış yerinin əsasında formalaşmışdır. Bu ərazinin abidələrindən bəhs edərkən G. Alişan yazır: "Mənə elə gəlir ki, bu üç kənd birlikdə Azat adlı daha qədim və böyük kəndin ərazisini tutur. Azat, Kiranla birlikdə qədim Qoxtnın dairələrindən birini təşkil edirdi."
Yuxarı Aza kəndindən 34 km şimal-şərq istiqamətində özündə çoxlu sayda mülki və ictimai tikililərin qalıqlarını birləşdirən, qala divarları və qüllələrlə əhatə olunmuş qədim Xarabagilan yaşayış yeri yerləşdiyinə görə, bu ərazinin tədqiqinə XIX əsrdən etibarən böyük maraq göstərilmişdir.
Ərazidə müxtəlif dövrlərdə aparılmış çoxsaylı sınaq qazıntıları zamanı əldə edilmiş müxtəlif qədim əşyalar bu ərazilərin tarixinin kifayət qədər qədim dövrlərə gedib çıxdığını isbat etmişdir. Dər türbəsi kənd mərkəzindən 1.5 km cənubda, Araz çayına enən kiçik təpə üzərində yerləşir. Əvvəl təpə üzərində yanaşı yerləşən üç türbə olsa da, onlardan ikisi tamamilə dağılaraq dövrümüzə çatmamış, biri isə qəzalı vəziyyətdədir. Dağılmış iki türbənin memarlıq xüsusiyyətləri haqqında onların təməl və abidələrin yerləşdiyi əraziyə səpələnmiş kərpic və daş qalıqlarına əsasən fikir yürütmək mümkündür.
S. V. Ter-Avetisyanın verdiyi məlumata görə Dər kəndindəki üç türbədən ən yaxşı vəziyyətdə olanı, kəndin mollası tərəfindən Aşağı Aza kəndinin sakinlərinə 10 rubl qarşılığında satılmış, Aşağı Aza sakinləri isə türbəni sökərək onun kərpiclərini dağılmış körpü yaxınlığında karvansara tikmək üçün istifadə etmişlər.
Memarlıq xüsusiyyətləri
220px|thumb|right| Dər türbəsinin planı.
Dağılmış iki türbənin təməl qalıqlarını dövrümüzə çatmış türbənin memarlıq xüsusiyyətləri ilə müqayisə edən İ. L. Vartanesov, onların hər üçün oxşar memarlıq xüsusiyyətlərinə malik olduqlarını ehtimal edir. V. M. Sısoyev dağılmış türbələrdən birinin planda altıguşəli olduğunu qeyd etsə də, dövrümüzə çatmış türbənin daxili tərtibatının "tamamilə yumru" olduğunu da yazır ki, bu da düzgün məlumat deyildir. Belə ki, türbə, daxildən 1.65 m, xaricdən isə 2.7 metr diametrə malik səkkizguşəli plana malikdir.
Sərdabə
Dər türbəsi iki yaruslu struktura malikdir. Türbənin birinci yarusu sərdabə xarakteri daşımaqla yer səviyyəsindən aşağıdadır və hazırda qum və torpaqla dolmuşdur. Dövrümüzə çatmış kiçik tromplar sayəsində demək olar ki, sərdabə hissəsi də səkkizguşəli plana malikdir.
Yuxarı yarusun döşəməsindən bir qədər aşağıda kürsülük üzərində 18–20 sm diametrə malik nəfəsliklər vardır. Dəliklərin daxilindəki üzlükdə qalmış taxta liflərin qalıqları, inşaat zamanı qurumamış divarların saxlanması üçün taxta barlardan istifadə olunduğunu göstərir.
Yerüstü hissə
Dər türbəsinin künclərində güclü dərinliyə malik nişlər vardır. Nişlərin yuxarı hissəsi və künc pilyastrları ciddi dağıntıya məruz qaldığından, türbənin əsas həcmindən barabana keçidin necə yerinə yetirildiyini müəyyənləşdirmək mümkün olmamışdır. Yalnız nişlərdən ikisinin əyri yuxarı hissəsi, onların oxvari formada həll edildiyini göstərir. G. Alişanın təqdim etdiyi rəsmdə nişlərin yuxarı hissəsi və giriş tağları yarımdairəvi təqdim edilsə də, İ. L. Vartanesov bunun səhv olduğunu və əslində həmin hissələrin oxvari tağ şəklində tamamlandığını göstərir.
Daxildən 3 metr hündürlüyə malik ikinci yarus 4 metr diametrli sferik günbəzlə örtülmüşdür. 1.10 metr ox qalxımına malik günbəz parabola formalaşdırır. Günbəz, tərəfləri 22 sm-ə bərabər olan kvadrat formalı kərpiclərdən hörülmüşdür. Onun tam ortasında yerləşdirilən kiçik oyuq üst və alt günbəzlər arasındakı boşluqla əlaqə saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Türbənin interyeri çox sadə həll edilmişdir. Tərəflərin küncləri oxvari tağ formasında həll olunmuşdur. Tağların əsası döşəmədən 80 sm hündürlükdə yerləşir. Tağlar arasında yerləşdirilmiş kiçik yelkənlər səkkizguşəli prizmadan sferik günbəzə keçidi təmin edir. Şam ağacı formasında hörgü ilə kərpicdən toxunmuş yelkənlər, suvaqla çərçivəyə alınmışdır.
Fasadları
Kvadrat formalı kərpiclərdən tikilmiş türbənin fasadı 27x5x3 sm ölçülü uzadılmış trapesiya formasına malik xüsusi bişirilmiş kərpiclərlə üzlənmişdir. Üzlük kərpiclərin fasada bərkidilməsi üçün 10 sm qalınlığa malik yapışdırıcı maddədən və yanlardan 1.52.0 sm dərinliyə malik pazlardan istifadə olunmuşdur. Həm kərpiclərin həm də onlar arasındakı yarğanların ölçüsü (1.6 sm) fasadların hər yerində dəqiqliklə gözlənilmişdir. Giriş olmayan tərəflərdə 2 metr hündürlükdə yaradılmış oxvari tağların inşasında eyni formaya malik, lakin, daha uzun müddət bişirildiyinə görə qara rəng almış kərpiclərdən istifadə edilmişdir.
Priva auricoccea
(Priva auricoccea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Streptoprocne biscutata
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ənviq (Vərziqan)
Ənviq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 68 nəfər yaşayır (16 ailə).
1907 Tiflis bank soyğunu
1907 Tiflis bank soyğunu — 1907-ci ilin 26 iyun tarixində Gürcüstanın mərkəzi Tiflis şəhərində baş vermiş silahlı soyğun.
Priva
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Streptoprocne
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
NGC 85
NGC 85, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Cənubi Sudan Futbol Federasiyası
Cənubi Sudan Futbol Federasiyası — Cənubi Sudanın futbol təşkilatı.
Cənubi Sudan Futbol Federasiyası FİFA tərəfindən rəsmən 2012-ci ildə tanıyıb. Afrika Futbol Konfederasiyasına qəbul olunan yeni ölkə bu təşkilatın 54-cü üzvü olub.
İkuo Matsumoto
(d. 3 noyabr 1941) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 11 oyun keçirib, 1 qol vurub.
Baksan (şəhər)
Baksan (Бахъсэн) — Rusiya Federasiyası, Kabarda-Balkariyanın ərazisində yerləşən şəhər. Baksan şəhər dairəsinin və Baksan rayonunun inzibati mərkəzidir.
Coğrafiya
Baksan şəhəri respublikanın şimal hissəsində, Baksan çayının hər iki sahilində yerləşir. Respublikanın paytaxtı Nalçikdən 18 km şimaldadır.
Aşağıdakı yaşayış məntəqələri ilə həmsərhəddir: cənubda Dugulubqey, cənub-qərbdə İslamey, şimalda Psiçox, şərqdə Baksanyonok və cənub-şərqdə Kişpek.
Şəhərin iqlim rütubətli mülayimdir. İsti yaya və sərin qışa sahibdir. Orta illik havanın temperaturu təqribən + 9.5 ° C-dir. İyulda ortalama + 21.5 ° C, yanvarda isə ortalama -3.0 ° C olur. Havanın orta sutkalıq temperaturu qışda −10,0 ° C-dən + 15.0 ° C-ə, yayda + 16.0 ° C-dən + 30.0 ° C-ə qədərdir. Orta illik yağıntının miqdarı təxminən 650 mm-dir. Yazda dağlardan gələn soyuğun nəticəsində güclü küləklər əsir. Küləyin istiqaməti cənub-qərbdədir.
Tarixi
1822-ci ildə Kuçmazukino kəndinin qarşısında, Qafqaz hərbi xəttinin bir hissəsi olan bir rus hərbi qəsəbəsi qurulur.
1825-ci ildə Kabardiyanın Rusiya imperiyasına ilhaq edilməsindən sonra, asıllığı qəbul etməyən Kuçmazukino aulunun əhalisi, adıgeylərlə birlikdə mübarizəni davam etdirmək üçün Kubana köçürlər. Qafqaz Müharibəsi başa çatdıqdan sonra, 1867-ci ildə Kuçmazukino kəndinin sakinləri Kabardiyaya geri qayıdır və hərbi istehkamın şərqində, əvvəlki yerlərində yurd qururlar.
1920-ci ildə Kabardində Sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra Nalçik mahalının İnqilab Komitəsinin qərarı ilə Kuçmazukino, Kabardiyanın digər knyaz və zadəgan adları ilə bağlı olan yaşayış məntəqələrinin adı dəyişdirilir. Kuçmazukinonun adı Staro Krepost olaraq adlandırılır.
1960-cı ildə Staraya Krepost (1959-cu ildə təxminən 8000 əhali) və Baksani (1959-cu ildə 3583 nəfər) birləşdirilir. 1964-cü ildə kəndə şəhər tipli qəsəbə statusu verilir.
1967-ci ildə şəhər tipli bir qəsəbəyə şəhər statusu alır.
2003-cü ildə Duqulubqey kəndi şəhərə daxil edildi. Sonradan 8 avqust 2003-cü ildə Baksan respublika tabeliyindəki bir şəhər statusu aldı və Baksan şəhər dairəsinə çevrildi.
2008-ci ildə Duqulubqeyə kənd statusu qaytarıldı və Baksan şəhərindən ayrıldı. Lakin qəsəbə şəhər dairəsinin bir hissəsi olaraq qaldı.
Əhali
2019-cu il 1 yanvar tarixinə əsasən Rusiyanın 1115 şəhəri arasında əhalisinin sayına görə 401-ci yerdədir. Əhalisinin sıxlığı — 1380.39 nəf./km².
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir : 2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat : Kişilər — 17 596 nəf. (47,7 %). Qadınlar — 19 264 nəf. (52,3 %).
Əhalinin orta yaşı — 33,2 yaş. Kişilərin orta yaşı — 31,4 yaş. Qadınların orta yaşı — 34,8 yaş.
Slavyansk-na-Kubani
Slavyansk-na-Kubani — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Krasnodar diyarına daxildir.
Streptoprocne phelpsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Astmal (Vərziqan)
Astmal - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 363 nəfər yaşayır (127 ailə).
LOL
LOL (eləcə də lol; — hündürdən gülərək; və ya  — hündürdən gülmək və ya  — çoxlu gülüş) — ingilisdilli akronim, internet-mem. Termindən şəbəkədaxili ünsiyyətdə yazılı formada əsasən gülüşü bildirmək üçün istifadə olunur.
II Gennadiy
thumb|right|200px| Konstantinopol Pravoslav Kilsəsinin rəhbəri II Gennadiy və [[Osmanlı imperiyası|Osmanlı imperatoru sultan II Mehmed]] II Gennadiy (d. 1400 – ö. 1473) — 1454 - 1464-cü illərdə Konstantinopol Pravoslav Kilsəsinin baş patriarxı. Gennadiy Aristotelin fikirlərini müdafiə etmişdir. VII İoann Paleoloq dövründə 1438 - 1439-cu illərdə, Bazel konsulu, XI Konstantin Paleoloqun dövründə isə Konistantinapol Pantokratoru olmuşdur. Osmanlı imperatoru sultan II Mehmedin hakimiyyəti zamanı 1453 - 1456, 1458 və 1462 - 1464-cü illərdə üç dəfə Konstantinopol Pravoslav Kilsəsinin baş patriarxı seçilmişdir. Eyni zamanda fəlsəfə müəllimi olan Gennadiy 1473-ci ildə vəfat etmişdir.
Şineyd Malvi
Şineyd Malvi — 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İrlandiyanı təmsil edən müğənnidir. Müsabiqədə Black Daisy ilə birlikdə Et Cetera adlı mahnını səsləndirmişdir.
1 saylı Şərur-Sədərək seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 1 saylı Şərur-Sədərək seçki dairəsi — Naxçıvan Muxtar Respublikasında seçki dairəsi. Sədərək rayonunu və Şərur rayonunun bir hissəsini əhatə edir. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Dairəyə Şərur rayonunun Dəmirçi, Maxta, Kərimbəyli, Qarabürc, Axaməd, Kürkəndi, Kürçülü, Şəhriyar, Düdəngə, Zeyvə, Qorçulu, Mahmudkənd, Cəlilkənd, Muğanlı, Alışar, Oğlanqala, Yengicə və Xələc bələdiyyələri, Sədərək rayonunun Sədərək və Qarağac bələdiyyələri daxildir. Mərkəzi Şərur şəhərində yerləşir.
Rahmonberdi Madazimov
Rahmonberdi Madazimov — Qırğızıstan teatr hərəkatının təsisçisi və təşkilatçısı, Babur adına Oş Dövlət akademik özbək musiqi və dram teatrının qurucusu və ilk bədii direktoru, yazıçı
Həyatı
1914-cü ildə Rahmonberdi Madazimovun rəhbərliyi ilə Oş yerli məktəb müəllimi Baltyhodzha Sultanov ilə teatr dərnəyi yaradılmışdır.
1918-ci ildə Oş vilayətində Rahmonberdi Madazimov rəhbərliyi ilə digər maarif rəhbərləri və müəllimlər Ibrohim Musaboev, Beknazar Nəzərov, Zhurahon Zaynobiddinov, Nazirhan Kamolov, A.Saidov, A.Eshonhonov, Abdukodir Iskhokov, Isroiljon İsmoilov, Cəlil Sobitov tərəfindən Türküstan cəbhəsində İnqilab Əsgəri Şura konsert briqadası əsasında Qırğızıstanda ilk dəfə həvəskar teatr dərnəyi təsis edildi. Rahmonberdi Madazimov teatr qrupunun ilk bədii rəhbəri, Qırğızıstanda isə teatr hərəkatının ilk təsisçisi və təşkilatçısı idi. 1919-cu ildə teatr dərnəyi drama truppası yaradılmışdır. Bu teatr truppası yalnız teatr sənətinin inkişafına deyil, həm də Qırğızıstanın cənubunda peşəkar musiqi sənətinin inkişafına xidmət etmişdir. Teatr truppasının repertuarında istehsaldan əlavə çoxsaylı konsertlər olmuşdur, həmçinin peşəkar musiqiçilərin meydana gəlməsinə qatqı təmin tamaşaların musiqi müşayiəti xalq melodiyalarının emal ilə həyata keçirilir. Gələcəkdə bu teatr truppası Babur adına Oş Dövlət akademik özbək musiqi və dram teatrının yaradılması üçün əsas oldu.
Babur adına Oş theatrı Daşkənddə Həmzə adına Özbəkistan milli akademik dram teatrından (1913–27 fevral 1914 ildə yaradılmışdır) sonra Mərkəzi Asiyada ən qədim teatr hesab edilir.
1932-ci ildə Özkənd şəhərinə getməsi ilə bağlı Oş Dövlət akademik özbək musiqi və dram teatrınin təsisçisi Rahmonberdi Madazimov teatr təqaüdçü və Özkənd mahalında mayın 1933 sonunda həyatını itirdi.
Iki oğlu Rahmonberdi Madazimov layiq Babur adına Oş Dövlət akademik özbək musiqi və dram teatrıda işləyib uzun illər mədəniyyət və incəsənət xidmətinə atasının işini davam etdirmişdir. Urinboy və Zhurahon Rahmonov Babur adına Oş Dövlət akademik özbək musiqi və dram teatrının təsisçiləri arasında idi və Qırğızıstannın mədəniyyət və incəsənət inkişafına böyük töhfə gənc aktyorlar bir çox gətirdi etdi. Onların böyük töhfə və iş yüksək Qırğızıstan SSR rəhbərliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir və onlar orden və çoxlu medallarla, fəxri nizamnamələr təqdim olunmuşdur.
Teatr yaradıcılıq fəaliyyəti
Bundan əlavə, o çoxsaylı konsertlərdə iştirak etmişdir.
Şəxsi həyatı
Atası: İbni Məhəmmədazim alam, (1876-cı ildə vəfat etmişdir) din xadimi. Anası: Bibi Soliha (1850–1922) Ürə-Təpə şəhərinin sakini. Arvad: Bibihon (1884–1922), Ürə-Təpə şəhərinin sakini. Uşaqları: Nazokathon (1902–1934), Hozhiniso (1907–1932), Urinboy (1910–1980), Nazirhon (1912–1917), Zhurahon (1917–1977).
NATO-nun Yuqoslaviyaya qarşı müharibəsi
NATO-nun Yuqoslaviyaya qarşı apardığı müharibə 1999-cu ilin 24 mart-10 iyun tarixləri arasında olan dövrü əhatə etmişdir və əsasən NATO təyyarələrinin Yuqoslaviya ərazisini səmadan bombardman etməsi ilə yadda qalmışdır. Müharibənin nəticəsi olaraq, serb qoşunları Kosovo və Metaxiyadan geri çəkilməyə məcbur qalmış və həmin ərazilər NATO-nun nəzarəti altına keçmişdir. Bu da faktiki olaraq həmin ərazilərin Yuqoslaviyadan ayrılmasına gətirib çıxarmışdır. 300px|thumb|right
Müharibənin səbəbləri
Yuqoslaviya hökuməti prezident Miloşeviç başda olmaqla Serbiyanın cənubunda baş verən vətəndaş müharibəsi dövründə çoxsaylı etnik təmizləmələr aparmaqda ittiham edildilər. Lakin yüz minlərlə insanın öldürülməsi barədə məlumatlar isə öz təsdiqini tapmadı. Müharibənin başlanmasına əsas səbəb kimi serblər və albanlar arasında olan etnik qarşıdurmalar göstərildi. Müharibə başlanarkən NATO serb qüvvələrinə Kosovo və Metoxiyanı tərk edib, NATO qoşunlarının orada yerləşdirilməsinə izin verməsi barədə ultimatum verdi. Lakin serblər bu ultimatumu qəbul etmədilər.
Müharibənin gedişi
Müharibə zamanı əsasən aviabombardmanlara üstünlük verən NATO bura 500-dən çox hərbi təyyarə cəlb etmişdi. Bombardımanlara əsasən strateji obyektlər, həmçinin paytaxt Belqrad da məruz qalmışdı.
I Varfolomey
thumb|200px|right I Varfolomey — Konstantinopol Pravoslav Kilsəsinin hazırkı yepiskopu.
Həyatı
I Varfolomey 12 mart 1940-cı ildə Türkiyənin Gökçeada adasında dünyaya gəlmişdir.1961-1963-cü illərdə Türkiyə ordusunda hərbi xidmətdə olmuşdur. 2 noyabr 1991-ci ildə Konstantinopol Pravoslav Kilsəsinin patriarxı seçilmişdir. Türk, latın, antik yunan, yunan, fransız, ingilis, italyan və alman dillərini bilir.
Streptoprocne semicollaris
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mahir Cavadov
Mahir Cavadov — 1992—1994-cü illər arasında Xətai rayonunun prokuroru.
Həyatı
Mahir Cavadov 1949-cu il iyulun 10-da Laçın rayonunun Hoçaz kəndində anadan olub. 1957-ci ildə Şəki şəhər orta məktəbində 1-ci sinifə getmiş, 1967-ci ildə Ağdam rayonu 2-saylı orta məktəbini bitirmişdir. 1976-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1970—1991-ci illərdə Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. 1977-ci ildən 1994-cü ilə qədər Azərbaycan Respublikası prokurorluq orqanlarında işləmişdir.
1995-ci ildə Mart qiyamı zamanı Avstriyaya getmişdir.
2000-ci ildə BMT Assambleyasında "OMON"-çuların siyasi dustaq kimi tanınmasını sübut etmişdir.
Seymur Məmmədov
Seymur Qəhrəman oğlu Məmmədov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
18 sentyabr 1971-ci ildə Füzuli şəhərində dünyaya göz açmışdır. 1978-1988-ci illərdə burada 2 saylı məktəbdə təhsil almışdır. 1988-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstituna daxil olmuşdur. 1991-ci ildə hərbi xidmətə çağırılır. Hərbi xidmətini Almaniya və Ukraynada keçirir.
Döyüşlərdə iştirakı
Seymur Məmmədov ordudan tərxis edilən kimi könüllü olaraq özünümüdafiə batalyonuna yazılır. Seymur bir neçə kəndin azad edilməsində, əsirlərin geri alınmasında əsl qəhrəmanlıq göstərmişdi. 1992-ci il 1 aprel Seymurun son döyüşü oldu. Məlikcanlı kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə hər birində 10 erməni döyüşçsüsü olan 15 dayaq nöqtəsi məhv edildi. Həmin döyüşdə snayperlə vurulan Seymur 20 yaşında qəhrəmancasına şəhid oldu.
Ailəsi
Subay idi.
Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 11 avqust 1992-ci il tarixli 131 saylı fərmanı ilə Məmmədov Seymur Qəhrəman oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Oxuduğu məktəb onun adını daşıyır.
2019-cu ildə "Salnaməfilm" studiyasında haqqında "Qartal yuvası" sənədli filmi çəkilmişdir. Filmin rejissoru Çingiz Həsənovdur.
Con Ceyms Odübon
Con Ceyms Audubon — Amerika təbiətçisi, ornitoloqu, rəssam-animaliaçı.
Rhaphithamnus venustus
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mirzəcan Xəlilov
Mirzəcan Xəlilov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin V çağırış deputatı. "Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsi"nin və "İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsi"nin üzvüdür.
Həyatı
Mirzəcan Mirzəmməd oğlu Xəlilov 1954-cü il, aprel ayının 19-da Sabirabad rayonunun Kovlar kəndində kolxozçu ailəsində anadan olub. Mirzəcan Xəlilov ailədə 6 övladdan biri olub. İlk təhsilini 1960-cı ildə Kovlar kənd 8 illik natamam məktəbdə alan Mirzəcan Xəlilov 1968-ci ildə oranı əla qiymətlərlə bitirib. Həmin ili Sabirabad şəhər Səməd Vurğun adına 3 saylı şəhər orta məktəbində təhsilini davam etdirib. 1970-ci ildə şəhər məktəbinin 10-cu sinfini bitirib. Həmin ili Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Çay Qurğuları və Su Elektrik stansiyasının Hidrotexniki Tikintiləri ixtisasına qəbul olub. Qiyabi təhsil alan Mirzəcan Xəlilov 8 oktyabr 1978-ci ildə paytaxtda fəaliyyət göstərən Bakı Şin zavodunda iş fəaliyyətinə Başlayıb. 1974–76-cı illərdə hərbi xidmətlə bağlı təhsilinə ara verməli olub. 1978-ci ildə ali təhsilini başa vuran Mirzəcan Xəlilov Hidrotexniki qurğular üzrə mühəndis kimi təyinatla Sabirabad rayonuna göndərilib və iş fəaliyyətini orda davam etdirməli olub. 1978-ci ildən Sabirabad rayonunda Sabirabad-Saatlı su kəmərinin inşaasını həyata keçirən "Azərkənd Su Təchizat Tikinti İstehsalat Birliyi"nin 20 saylı SMD-sində briqadir kimi işə başlayıb, qısa müddətdə usta, iş icraçısı və sahə rəisi vəzifələrinə qədər yüksəlib. 1980-ci ildə Avropada anoloqu olmayan və sutkada 50 min kub. saat su təmizləyən qurğunun tikintisi yekunlaşdırılıb.
Hal-hazırda Mirzəcan Xəlilov Azərsu Təchizat Su tikinti Təchizat təşkilatının müşahidə şurasının sədridir. 6 övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
2007-ci ildən YAP-ın üzvü olan Mirzəcan Xəlilov Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin V çağırış Deputatı, "Təbii Ehtiyatlar, energetika və Ekiologiya Komitəsi"nin və "iqtisadi Siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü olmuşdur.
Avan (Vərziqan)
Avan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 369 nəfər yaşayır (96 ailə).
Bloupayp
300px|thumbnail Bloupayp (ingil.Blowpipe [’bləʋpaɪp]) — rəqibin alçaqdan uçan təyyarə və helikopterlərini vurmaq üçün nəzərdə tutulan, Britaniya istehsalı daşınan zenit-raket kompleksi.
“Blowpipe” (Dudka - Rusiyada, Belarusda və Ukraynada fleyta ailəsinə məxsus xalq nəfəsli alətlərin ümumi adıdır) - İngiltərənin universal daşınan zenit raket kompleksidir (DZRK), əsasən aşağıdan uçan təyyarə və helikopterləri məhv etmək üçün nəzərdə tutulur. 1972-ci ildə silahlanmaya qəbul edilib. Böyük Britaniyada bu kompleks 1985-ci ilə qədər istismar edilib. 1960-cı illərdə hazırlanan Sovet və ABŞ istehsalı olan DZRK-lardan fərqli olaraq, Britaniya portativ kompleksləri düşmənin zirehsiz və yüngül zirehli texnikalarını, həmçinin müxtəlif üzmə vasitələrini məhv etmək üçün də istifadə edilə edilib.
“Blowpipe” kompleksi 3.5 kilometr məsafədə və 2.5 kilometr yüksəklikdə hava hədəflərini, 3.5 kilometr məsafədə isə yerüstü hədəfləri məhv edə bilir.
Yasuyuki Kuvahara
(d. 22 dekabr 1942) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Bloupayp
“Blowpipe” portativ raket kompleksi “Shorts Missile Systems” (Belfast, Şimali İrlandiya) tərəfindən hazırlanıb. İnkişaf təşəbbüsləri 1960-cı illərdə başlayıb. “Shorts” şirkətinin mühəndisləri piyada və donanma ehtiyacları üçün idarəolunan zenit silahlarının bir neçə layihəsi üzərində paralel işləyib. Kompleksin sınaqları 1965-ci ildə başlayıb, sonrakı ilin sentyabrında Farnboroda keçirilən beynəlxalq aviasiya sərgisində isə ictimaiyyətə təqdim olunub.
Yasuyuki Kuvahara
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 12 oyun keçirib, 5 qol vurub.
Bloupayp
“Blowpipe” kompleksində hədəfə tuşlama üçün radio-komanda sistemi tətbiq olunurdu. Buna görə də ingilis komplekslərinin istifadəsi, SSRİ və ABŞ-da istehsal edilən istilik tuşlama başlığına sahib komplekslərlə müqayisədə daha çətin idi.
Əlavə olaraq raketdə radiostansiyadan və trasserlərdən istifadə tuşlama prosesini və operatorun mövqeyini ifşa edirdi, mexaniki idarəetmədən istifadə isə döyüş səmərəliliyini ciddi şəkildə operatorun təcrübəsindən və psixofiziki vəziyyətindən asılı vəziyyətə gətirirdi. İngilis portativ kompleksinin üstünlüklərinə isə olduqca aşağı yüksəkliklərdə müxtəlif növ hava hədəflərinin etibarlı məhvetmə imkanı aid edilirdi.
“Shorts Missile Systems” rəhbərliyi hərbçiləri İngilis ordusunda və Kral Dəniz Piyada Korpusunda qoşun sınaqları aparmaq üçün 285 ədəd DZRK-nı “təcrübə partiyası” kimi əvvəlcədən sifariş verməyə razı sala bildi. Buna görə kompleksin kütləvi istehsalı 1960-ci illərin sonunda, yəni 1972-ci ildə baş verən silahların rəsmi qəbulundan əvvəl başlandı. Bu portativ komplekslərlə silahlanan Britaniya ordusunun Hava Hücumundan Müdafiə Divizionunda 3 batareya, hər batareyada 2 taqım, hər bir taqımda isə 4 ədəd DZRK-ya malik olan 3 manqa mövcud idi. Toplam olaraq bir HHM divizionu 72 ədəd DZRK ilə silahlanırdı. Kompleksin inkişafı silahlanmaya qəbul olunduqdan sonra da davam etdi. 1979-cu ildə Böyük Britaniyada “Blowpipe” kompleksinin yarımavtomatik idarəetmə sisteminin uğurlu sınaqları keçirildi. 1984-cü ildə İngilis ordusu tərəfindən “Javelin” adlı təkmilləşdirilən versiya qəbul edildi.
“Blowpipe” daşınan kompleksinin döyüş vasitələri atıcı qurğuda yerləşdirilir. Operatorun kürəyində daşınan kompleksin döyüş hazırlığına gətirilməsi üçün 20 saniyə yetərlidir.
Kompleksin tuşlama vasitələri aşağıdakılardır
right|thumb|129-cu Kanada Kral Zenit-Artilleriya Batareyasının atıcıları mühafizə geyimlərində “Blowpipe” kompleksi ilə.
- Tuşlama bloku (monokulyar nişangah, eləcə də operatorun baş barmağı ilə hərəkət etdirilən tuşlama dəstəyi);
- Hesablama cihazı;
- İdarəolunan raketə radio əmrlərinin ötürülməsi üçün stansiya.
Son iki qurğu kompleksin atıcı-operatorunun kürəyində bərkidilir. Tuşlama blokunun və digər avadanlıqların qidalanması üçün blokda elektrik batareyası yerləşdirilib. Atıcı qurğu üzərinə quraşdırılan tuşlama blokunun çəkisi 3.6 kq idi.
Hava hədəfinin aşkar edilməsi və hədəf təyinatı funksiyaları
Hava hədəfinin aşkar edilməsi və hədəf təyinatı funksiyaları kompleksin operatoru tərəfindən həyata keçirilirdi. Operator beş qat böyütməyə malik optik monokulyar nişangahla və ya nişangah qurğularından istifadə etmədən düşmənin hava hədəflərini aşkar edir, tanıyır, məhv etmək üçün (DZRK operatoruna kənar aşkaretmə sistemlərindən də radio vasitəsilə hədəf göstərilə bilərdi) vacib olanın birini seçirdi. Hava hədəfini seçdikdən sonra, operator nişangahın daxili torundan istifadə edərək, çiyin üzərindəki kompleks ilə hərəkət edərək hədəfi izləmə prosesinə başlayırdı. Daha sonra “Blowpipe” operatoru cihazı işə salır, partlayıcı növünü və komanda ötürücüsünün tezliyini seçirdi. Hədəf zenit raketinin məhvetmə zonasına (operator tərəfindən vizual olaraq təyin olunur) daxil olduqda operator raketi buraxırdı. Raket buraxılan kimi operator raketin quyruq izləyici trasserini “ələ keçirərək” onu nişangahın görmə sahəsinə daxil edirdi, sonra isə onun köməyi ilə hədəfi müşayiət edərək tuşlama dəstəyinin köməyi ilə raketi hədəflə birləşdirməyə çalışırdı.
Hədəf görmə xətti və raket izləyicisi arasında olan bucaq uyğunsuzluqları hesablama cihazına daxil olurdu, onun hesabladığı komandalar yerinə yetirilməsi üçün zenit raketinə ölçüləri 129x152x91 mm olan radiostansiya vasitəsilə ilə ötürülürdü. Tuşlama komandaları 5 saniyə ərzində ünvana çatmadıqda, raket özü-özünü məhv edirdi. Təhlükəsizlik məqsədləri üçün kompleksin operatoru üçün xüsusi qoruyucu geyim nəzərdə tutulurdu.
“Blowpipe” portativ kompleksinin atıcı qurğusu atıcı qurğudan və nəqliyyat-atıcı konteynerdən (TPK) ibarətdir. TPK isə işə salındıqda təpməni minimuma qədər azaldılması prinsipinə uyğun olaraq hazırlanıb, iki silindrik borudan ibarətdir və onlardan öndə yerləşəni daha böyük diametrə malikdir. Atəş tamamlandıqdan sonra kompleksin atəş mexanizminə boş konteynerin yerinə zenit raketinə malik yeni TPK birləşdirilirdi, boş TPK isə yenidən istifadə edilə bilərdi. Operatorunun işini asanlaşdırmaq üçün kompleksin atıcı qurğusuna teleskopik qurğu da əlavə edildi. İngilislər ayrıca TPK-nın idarəolunan raketlərlə birgə xüsusi hazırlanan qutularda paraşütlə endirilməsi imkanını da təmin etdilər.
“Blowpipe” kompleksinin əsas zərbə qüvvəsi, əlbəttə ki, aerodinamik “ördək” sxeminə uyğun olaraq hazırlanan birpilləli idarəolunan zenit raketi idi. Raketin uçuş zamanı ayrılan parçaları yox idi. Partlayıcı və idarəetmə sisteminin quraşdırıldığı burun hissə isə zenit raketinin korpusunun uzununa oxu ətrafında sərbəst fırlanırdı.
Tək blokda birləşdirilən sabitləşdiricilər raketin korpusunda sərbəst şəkildə hərəkət edə bilirdi. Buraxılmadan əvvəl onlar ön vəziyyətdə (konteynerin daha böyük diametrli hissəsində) olurdu. Buraxılmadan sonra sabitləşdiricilər raketin korpusu boyunca arxa mövqeyə çəkilirdi, burada isə avtomatik olaraq qarmaqların köməyi ilə bərkidilirdi. Raketin qəlpəli fuqas başlığı olduqca təsirli idi (2 kq-dan çox patlayıcı maddə) və raketin mərkəzi hissəsində yerləşdirilirdi. Döyüş başlığı təmasda olmayan infraqırmızı və zərbə partlayıcıları ilə təchiz edilirdi.
İngilislər sualtı qayıqlar üçün “Blowpipe” DZRK-nın fərqli bir versiyasını da hazırladılar. 1980-ci illərin əvvəllərində İngiltərənin “Vickers” şirkətinin mühəndisləri tərəfindən tərtib edilən kompleks “SLAM” (Submarine-Launched Air Missile System) markasını aldı. Onun əsas təyinatı 500-1100 ton su tutumuna malik kiçik sualtı qayıqların düşmənin qayıq əleyhinə aviasiya vasitələrindən və kiçik gəmilərindən özünü müdafiə etməsindən ibarət idi.
“SLAM” zenit kompleksi 6 ədəd “Blowpipe” raketinə sahib sabit atıcı qurğudan, televiziya kamerasından, idarəetmə və tuşlama sistemindən, nəzarət və yoxlama sistemindən ibarət idi. Hava və dəniz hədəfləri sualtı periskopdan istifadə edilərək müəyyən edilirdi. Bu atıcı qurğunun azimut üzrə hədəfə tuşlanması periskopun dönməsi ilə sinxron şəkildə aparılırdı, sonra kompleksin operatoru hədəf üçün əlavə axtarış həyata keçirirdi və kompleksin idarəetməsini öz üzərinə götürərək, tuşlama dəstəyindəki xüsusi bir düyməyə basmaqla “SLAM” atıcı qurğusunun sualtı qayığın periskopundan ayrılmasına nail olurdu. Buraxıldıqdan sonra, zenit raketi televiziya kamerası ilə müşayiət edilirdi, hədəfə tuşlanma prosesi isə operator tərəfindən tuşlama dəstəyinin köməyi ilə həyata keçirilirdi.
SLAM kompleksinin azimut üzrə tuşlama bucağı 360 dərəcə, yüksəklik üzrə isə -10 ilə +90 dərəcə arasındadır. Atıcı qurğunun azimutda fırlanma sürəti saniyədə 40 dərəcə təşkil edirdi. Suyun 0 °C-dən +55 °C-dək temperaturunda, 37 km/s-ə qədər küləkdə və dəniz dalğalarının gücünün 4 bala qədər yüksəldiyində kompleksin istifadəsinə icazə verilirdi.
Britaniya tərəfindən hazırlanan SLAM HHM kompleksi sonralar Fransanın inşa etdiyi İsrailin 3 ədəd “Agosta” sualtı qayıqları üzərində quraşdırıldı.
Döyüşlərdə istifadəsi
“Blowpipe” portativ zenit raket sistemi, Argentina və Böyük Britaniya arasındakı Folklend müharibəsi zamanı hər iki tərəfdən geniş istifadə edildi. 1982-ci ilin mayın 21-də San Karlos körfəzində desant çıxarma əməliyyatı zamanı argentinalı 30 əsgər bu kompleksdən istifadə edərək ingilislərin iki ədəd desant helikopterini məhv etməyə müvəffəq oldu. Eyni gündə bu kompleksin zenit raketi leytenant Cefri Qlover tərəfindən idarə edilən “Harrier” təyyarəsini də məhv etdi. Pilot katapultla qurtula bildi. Argentina Hərbi Hava Qüvvələri isə münaqişə ərzində ingilislər tərəfindən “Blowpipe” portativ zenit raket komplesinin istifadəsi nəticəsində 9 hərbi təyyarəsini itirdi.
1986-cı ilin yazında Əfqanıstana gətirilən portativ “Blowpipe” kompleksləri mücahidlər tərəfindən əsasən Sovet qoşunlarının zirehli personal daşıyıcılarına qarşı istifadə edildi. Bu kompleksin aviasiya əleyhinə istifadə olunmasının effektivliyi, artıq mövcud olan ABŞ-nin “Stinger” DZRK-ları ilə müqayisədə daha zəif hesab edilirdi. Əfqanıstanda sovet hərbi-nəqliyat helikopterləri və təyyarələri ilə mübarizə üçün mücahidlər bloupaypla təchiz edilirdi, ancaq raketlərin nişangahlarının əllə istifadəsinin çətinliyi və atıcının öyrədilməsinin uzun zaman tələb etməsi səbəbindən, geniş tətbiq edilməmişdi.
İstifadəçilər
thumb|400px|Blowpipe istifadəçiləri mavi rəngdə göstərilmişdir
Streptoprocne zonaris
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Temrük
Temrük — Rusiya Federasiyasında şəhər, Krasnodar diyarının Temrük rayonunun inzibati mərkəzi.
Konstantinopol Pravoslav Kilsəsi
thumb|right|200px|Rum Ortodoks Patrikxanasının rəhbəri [[II Gennadios və Osmanlı imperatoru sultan II Mehmed]] thumb|200px|right|Rum Ortodoks Patrikxanasının indiki patriki [[I Varfolomey]] Konstantinopol Pravoslav Kilsəsi — VI əsrdən etibarən Xristianlıq dünyasında mühüm rol oynamağa başlamış dini mərkəz. Konstantinopol Ortodoks Kilsəsi Şərq Ortodoks Kilsəsi məzhəbinin əsas mərkəzlərindən biri hesab olunur.
1453-cü ildə İstanbul şəhərinin fəth olunmasından sonra sultan II Mehmed şəhərdə yaşayan qeyri-müsəlman əhalinin toxunulmazlığı haqqında fərman vermişdir. Bununla da Konstantinopol Ortodoks Kilsəsi Osmanlı imperiyasının vaxtında belə rəsmi şəkildə fəaliyyət göstərmişdir. II Gennadiosun patriarx seçilməsindən sonra Kilsənin idarə mərkəzi şəhərdə ikinci böyük kilsə olsan Həvari kilsəsinə köçürülmüşdür. Həmin dövrdə Həvari kilsəsi şəhərdə olan ən qədim kilsələrdən hesab olunurdu. Min il əvvəl inşa olunmuş kilsənin bağçasında, Bizans İmperiyası imperatorlarının məzarları da vardı. Şəhərdə xristian əhalinin sayı azaldığından və təhlükəsizlik səbəbindən Konstantinopol Pravoslav Kilsəsinin idarə mərkəzi 1455-ci ildə yenidən köçürülmüşdür.
Patrikxana Pammakaristos monastırına köçürülür. XII əsrdə II İoannes Komnenos tərəfindən hazırlanan Pammakaristos monastırı xristian qaçqınların yerləşdirildiyi Çərşənbə səmtində idi. Həvari kilsəsinə nisbətə daha kiçik və təhlükəsiz olan Pammakaristos monastırı 1518-ci ildə yenidən təmir edilmişdir. Patriarx II İeremiasın Kilsəyə rəhbərlik etdiyi dövründə monastır yenidən inşa edilmişdir. 1586-cı ildə III Muradın hakimiyyəti zamanı boşaldılan monastır, 1591-ci ildə Fetihye adı ilə məscidə cevrilmişdir. Konstantinopol Ortodoks Kilsəsi ilk əvvəl Fənər Vlah kilsəsini, 1597-ci ildə isə Ayvansarayda yerləşn Aios Dimitrios kilsəsinə köçürülmüşdür.