cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fosforlu gübrələr
Xüsusi rol makroerqik birləşmələrə aiddir, onların tərkibində fosfor daxildir (ATF, ADF və s.). Bu birləşmələrin hidrolizi zamanı sərbəst enerjinin miqdarı bir mol üçün 60 kC olur. ATF (adenozin trifosfat turuşusu) hüceyrələrdə üzvi birləşmələrin parçalanması zamanı əmələ gələn enerjinin əsas akseptorudur, enerjinin ötürücüsü və təminatçısıdır. Bu enerji zülalların, piylərin, nişastanın, aminturşuların və digər maddələrin sintezi üçün vacibdir.
Bitkilərdə fosforun miqdarı azota nəzərən 2 dəfə azdır. O, əsasən meyvələrdə və toxumlarda olur. Fosfor bitkilərin böyüməsinə və inkişafına böyük təsir göstərir. Fosfor qidalanmasının optimallaşması bitkilərin məhsuldarlığını və onun keyfiyyətini artırır. Dənli bitkilərdə bütün məhsul kütləsində dənin payı artır, dənlərdə daha çox nişasta toplanır, kökümeyvəlilərdə şəkərin miqdarı artır. Fosfor bitkilərin inkişafını tezləşdirir, payızlıq bitkilərin qışa davamlılığını artırır. Fosfor çatışmadıqda zülal və şəkər sintezi ləngiyir.
Çağdaş Atan
Klub karyerası
2004-05 mövsümündən əvvəl 1 milyon dollara "Beşiktaş" a transfer olunub. Beşiktaş üçün ilk liqa oyununu 12 sentyabr 2004-cü ildə Sakaryaspor ilə matçda etdi, 15 may 2005-ci ildə İstanbulspor qarşısında ilk liqa qolunu vurdu. 8 aprel 2006-cı ildə " Malatyaspor" matçında azarkeşlərlə yaşadığı hadisələrə və oyundan sonra verdiyi açıqlamalara görə "Beşiktaş" rəhbərliyi tərəfindən 100 min TL cərimə edilmiş və qeyri-müəyyən müddətə heyətdən kənarlaşdırılmışdır.
Fosforlu gübrələr
Hər il kənd təsərüffatı məhsulları ilə torpaqdan fosfor aparılır, torpaqda fosfatlar azalır, nəticədə məhsuldarlıq və məhsulun keyfiyyəti azalır. Fosfat gübrələri həll olmasına və bitkilər üçün mənimsənilən olmasına görə üç qrup kalsium duzlarına bölünür:
Çağdaş Atan
Klub karyerası
Beşiktaşdan ayrıldıqdan sonra RSC Anderlecht və VfL Bochum da daxil olmaqla bir çox klub ona can atırdı. Lakin o, “Trabzonspor”a üstünlük verib və yeni komandası ilə 4 illik müqavilə imzalayıb. İlk liqa matçını Çağdaş Trabzonsporda 5 avqust 2006-cı ildə Kayserispora qarşı keçirdi, ilk liqa qolunu 14 oktyabr 2006-cı ildə Kayseri Erciyesspor ilə oynadığı və 3-1 qalib gəldiyi matçda vurdu. Trabzonsporda 40 liqa matçı keçirən və 5 qol vuran Çağdaş, 2008-09 mövsümünün sonunda müqaviləsinin bitməsi və Avropada oynamaq istəyinə görə 2 iyun 2008-ci ildə Bundesliqa komandalarından olan Energie Cottbus ilə müqavilə imzaladı.
İlk liqa oyununu 22 avqust 2008-ci ildə Kottbusda Hannover 96-ya qarşı keçirən Çağdaş, mövsümün ilk matçlarında oynamaq şansı çox olmasa da, sonrakı həftələrdə davamlı olaraq heyətdə yer almağa başladı. O, Energie Cottbus ilə ilk liqa qolunu 15 fevral 2009-cu ildə Borussia Dortmund qarşısında vurdu. Mövsümün sonunda komandası aşağı liqaya düşdükdən sonra FC Bazel ilə 2+1 illik 3 illik müqavilə imzaladı. O, “Bazel” klubunu seçməyin əsas səbəbi kimi klubun avrokuboklarda çıxış etməsini göstərib.
Fosforlu gübrələr
2. İkiəvəzli, suda həll olan, əksər kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün mənimsənilən olmayan.
Çağdaş Atan
Klub karyerası
Adı 2011-12 mövsümü üçün "Trabzonspor" da hallansa da, Super Liqanın yeni komandalarından olan Çağdaş Atan "Mersin İdman Yurdu" ilə anlaşaraq buraya transfer olunub.
Fosforlu gübrələr
3. Üçəvəzli, suda həll olmayan, zəif turşularda pis həll olan, əksər kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün mənimsənilən olmayan.
Çağdaş Atan
Klub karyerası
2012-13 mövsümünün əvvəlində Super Liqanın yeni komandalarından olan "Akhisar Bələdiyyəspor" a transfer olundu.
Misir türkləri
Misir türkləri (ərəb. أتراك مصر) olaraq da adlandırılan Misirdəki türklər, Tolunoğulları (868-905), İhşidi (935-969), Məmlük (1250-1517) və Osmanlı daxil olmaqla müxtəlif türk sülalələrinin idarəetməsi dövründə bölgəyə gələn köçkünlərin nəslindən olan qismən və ya tam türk mənşəli Misir vətəndaşlarıdır
Çağdaş Atan
Klub karyerası
2014-15 mövsümünün əvvəlində PTT 1-ci liqa komandalarından olan "Qaziantep Böyükşəhər Belediyespor"a transfer olunan Atan Nikola Mikiçin yerinə kapitan təyin edilib.
Fosforlu gübrələr
Birinci qrup fosfor gübrələri daha geniş istifadə olunur. Fosfor gübrələri istehsalı üçün xammal püskürmüş mineral olan apatit-Ca5(PO4)3F və çöküntü fosfatlardır. Apatitin və fosforitlərin emalı zaman fosfatlar bir əvəzli, bitkilər üçün mənimsənilən formaya keçir.
Çağdaş Atan
Şəxsi həyat
Atan ailəlidir və bir övladı var. O, aktyor Berk Atanın əmisi oğludur.
Misir türkləri
Tarixi
XI əsrdə Misir bəhri sülaləsi ilk dəfə Osmanlı Sultanı I Səlim tərəfindən idarə olunurdu. 1517-ci ildə Ridaniyyə döyüşü ilə Misiri fəth etdikdən sonra başlayan türk hökmranlığı ilə bölgədə məskunlaşan türklərə verilən addır. Misir türkləri tarixi prosesdə böyük vəzifələr götürmüşlər. Onlar səlib ordularına qarşı apardıqları döyüşlərlə yanaşı, bu günədək işğal olunmuş bölgələrdə müqəddəs ziyarət yollarının və bölgələrinin müdafiəçisi olublar.
Çağdaş Atan
Milli komanda karyerası
Milli komandada ilk dəfə 18 fevral 2004-cü ildə Danimarka ilə qarşılaşan Çağdaş milli ilə qolunu 31 mart 2004-cü ildə Xorvatiya ilə keçirilən yoldaşlıq matçında vurub. Çağdaş da 3 dəfə Türkiyənin A2 milli futbol komandasının formasını geyinib və 1 qol vurub.
Fosforlu gübrələr
Qranullaşdırılmış (dənəvərləşdirilmiş) superfosfat
O. toz halında superfosfatdan ölçüləri 1-dən 4mm-ə qədər olan qranullara formalaşdırılmaqla alınır, daha az nəmə (1-4%) və 22%-ə qədər mənimsənilə bilən P2O5-ə malik olur. Onu ən yaxşı apatitdən hazırlayırlar sərbəst fosfat turşusu onda az olub 2,5%-ə qədərdir. Az bərkiyir, torpağa verdikdə asanlıqla səpələnir. Təsirinə görə qranul şəkilli superfosfat toz halında superfosfata nəzərən daha çox səmərəlidir.
Misir türkləri
Əhalisi
Camal Nkrumahın Misir Əhrəm Həftəlik qəzetindəki məqaləsinə görə, türk azlığının əhalisinin hesablamaları 100.000 ilə 1.500.000 arasında dəyişir. Bununla belə, 1971-ci ildəki hesablamalar Misirdə təkcə Girit türklərinin əhalisinin 100.000 nəfər olduğunu göstərir. 1993-cü ildəki başqa bir hesablamada Misirdəki türk azlığının o dövrdə 1,5 milyon olduğu iddia edilirdi.
Fosforlu gübrələr
Qatılaşdırılmış (ikiqat) superfosfat
Onun tərkibində 40%-ə qədər P2O5 olur. Sadə superfosfatda 40%-ə qədər kalsium sulfatın olması qablaşdırmaqğa, daşınmağa və səpməyə məsrəfləri artırır. Əksər mədəni bitkilər üçün gips müsbət təsir göstərmir və sadə superfosfatda ballastdır. Superfosfatda təsir edici maddənin miqdarını artırmaq üçün fosforitlər əvvəlcə artıq miqdarda sulfat turşusu ilə işlənir. Sulfat turşusu kalsium fosfatı parçalayaraq fosfat turşusu, kalsium sulfat və apatitdə olan flüorid ionu ilə flüorid turşusu əmələ gətirir. Əmələ gələn fosfat turşusu filtrlənərək gipsdən ayrılır və o yüksək qatılıqlı xammalın yeni payının işlənməsi üçün istifadə olunur. Nəticədə az miqdarda əlavəsi olan qatılaşdırılmış superfosfat alınır. [Ca3(PO4)2]3∙CaF2 + 14H3PO4 + 10H2O = 10Ca(H2PO4)2∙H2O + 2HF Belə superfosfat ikiqat superfosfat adlanır. Fosfat turşusunun bu ekstraksiyalı alınma üsulu xeyli bahadır, odur ki, ikiqat superfosfat az buraxılır. İkiqat superfosfatın bitkiyə təsiri birqat superfosfatın təsiri ilə eynidir,amma, onun istifadəsi zamanı daşınma və səpilməyə məsrəflər azalır. Onu lokal səpmək məqsədəuyğundur, bu yaxşı fosfor gübrəsidir.
Misir türkləri
Mədəniyyət
Misir Osmanlı hakimiyyəti dövründə bilavasitə türkdilli elitalar tərəfindən idarə olunurdu. Nəticə etibarı ilə Misir ərəbcəsində türk dilinin təsiri Levant ərəbindən daha çox olmuşdur. Bu gün bir çox türk lüğət elementləri (və türkcədən farscadan keçən sözlər) Misir ərəbcəsinə sıx şəkildə inteqrasiya olunub.
NGC 6375
NGC 6375, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fosforlu gübrələr
Superfosfat
O, fosforitlərin fosfat turşusu ilə qeyri-tam parçalanması zamanı alınır, 38%-ə qədər P2O5-ə malik olur ki, onun da 19%-i asan mənimsənilən fosfatdır. Səmərəliliyinə görə o, iki qat superfosfatdan zəifdir.
Presipitat-iki əvəzli kalsium fosfat CaHPO4•2H2O
Ağ və ya açıq boz rəngli tozdur, 25-dən 35%-ə qədər P2O5-ə malik olur (fosfat xammalının keyfiyyətindən asılı olaraq), az hiqroskopikdir, bərkiyib iriləşmir, istifadə zamanı yaxşı səpələnir, limon turşusunun ammonium duzunda yaxşı həll olur, bitkilər üçün yaxşı mənimsəniləndir. Presipitat fosfat turşusunu əhəng südü ilə neytrallaşdırmaqla alınır: H3PO4 + Ca(OH)2 = CaHPO4∙2H2O Əsas gübrə kimi şumun dərin qatına verilir. Bitki yalnız yaxşı inkişaf etmiş kök sistemi olduqda presipitat fosforunu mənimsəyir. Cavan cücərtilər suda həll olmayan ikiəvəzli kalsium fosfatı mənimsəyə bilmir. Presipitatı turş torpağa verilməsi məqsədəuyğundur, o, superfosfatın təsirindən daha yaxşı effekt verə bilər.
Flüorsuzlaşmış fosfat
Bu gübrə fosfat xammalının 1400-1450oC-də su buxarının iştirakı ilə közərdilməklə alınır. Belə emal zamanı apatitdən və fosforitlərdən flüor kənarlaşdırır. Apatitdən 30-32% P2O5, fosforitlərdən 20-22% P2O5-olan flüorsuzlaşmış fosfat alınır. Bu fosfatlar 2%-li limon turşusunda həll olur.
Tomasşlak, marten fosfat şlak
Tomasşlak, marten fosfat şlak - metallurgiya sənayesinin tullantısıdır (tərkibində fosfor olan dəmir filizi emal edildikdə alınır), Filiz əridilən zaman fosfor anhidridini əlaqələndirmək üçün əhəng daşı əlavə olunur və tərkibində 8-16% P2O5 olan tetra kalsium fosfat 4CaO•P2O5 alınır. Onun tərkibində əlavə kimi alüminium, dəmir, vanadium, maqnezium, manqan, molibden və s. olur. Ayrılmış şlak üyüdülür və toz halında torpağa verilir. Əsas gübrə kimi istifadə olunur. Onu turş torpaqlara əlavə etdikdə maksimal səmərə əldə olunur.
Böyük Tamara adına Hava Limanı
Böyük Tamara adına Hava Limanı və ya Mestia Hava Limanı   — Gürcüstanda, Sameqrelo-Yuxarı Svaneti bölgəsinin Mestia şəhərində yerləşən kiçik hava limanı. Orta əsr kraliçası Böyük Tamaranın şərəfinə adlandırılmışdır.
Talita Nakadomari
Talita Nakadomari (11 may 1985) — Braziliyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Talita Nakadomari Braziliyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 8-ci pillənin sahibi olub.
Məhəmmədhüseyn xan Şəkili
Məhəmmədhüseyn xan Şəkili — Şirvanşahlar nəslindən olan Səfəvi sərkərdəsi.
Həyatı
Məhəmmədhüseyn xan Şəki hakimi I Şah Abbasın Kartli və Katexiyaya yürüşləri zamanı təyin olunmuşdur. Ata tərəfdə Şirvanşahlar nəslindən gələn Məhəmmədhüseyn xan həmçinin türk tayfalarından olan Zülqədər eli nin başçısı kimi də fəaliyyət göstərmişdir. İraq da və Azərbaycan da yaşayan bu tayfanın başçısı olmuş Məhəmmədhüseyn xan ana tərəfdən bu tayfaya mənsub idi.
Məhəmmədhüseyn xan Gürcüstan da 1615-ci ildə Səfəvilər əleyhinə başlamış üsyan nəticəsində öldürülmüşdür.
Məhəmməd Əli xan
Həyatı
Məhəmməd Əli xan 1719-1720-ci illər aralığında Səfəvi dövləti nin Azərbaycan bəylərbəyiliyi nin hakimi olmuşdur. O, bu vəzifədə Səfiqulu xan Ziyadoğlu Qacar ı əvəzləmiş, ondan sonra isə bu vəzifəyə Mehdi (və ya Mixri) xan gəlmişdir.
Onun hakimliyi dövrü Səfəvi dövləti nin süqut dövrünə təsadüf edir. Qəddar hakim kimi təsvir edilən Məhəmməd Əli xanın davranışları Təbriz də üsyana səbəb olmuş, üsyan nəticəsində də Məhəmməd Əli xan bəylərbəyiliyi tərk etməyə məcbur qalmışdır. Üsyan və bəylərbəyininin vilayəti tərk etmə hadisəsi 1719-cu ildə baş vermişdir. Bu hadisədən sonra İsfahan dakı mərkəzi Səfəvi hakimiyyətinin ağır təzminat olaraq əyalətdən pul aldığı və göndərilən hakimiyyət nümayəndələrinə tabe olmağı əmr etdiyi bildirilir.
Nilufər (Bursa)
Nilufər rayonunun adı Orhan Qazinin həyat yoldaşı, "Nilüfər Xatun"-dan gəlir. 2016-cı ilin iyun ayında Avropa Şurası 27 min bələdiyyədən Avropanın 12 bələdiyyəsindən Avropa diplomunu aldı.
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi, 4-cü qrup)
UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsinin 4-cü qrupunda Xorvatiya, İtaliya, Litva, Ukrayna, Sloveniya və Estoniya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci və 2-ci yeri tutan Xorvatiya və İtaliya milliləri qazanmışlar.
Cahangir Rüstəmov (rəssam)
Həyat və yaradıcılığı
Rüstəmov Cahangir Mahmud oğlu 5 mart 1926-cı ildə Şəki şəhərində anadan olmuşdur. O, 1939-cu ildə 7 illik məktəbi bitirmişdir. 1939–1941-ci illərdə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbində təhsil almışdır. Cahangir Rüstəmov Rəssamlıq məktəbini başa vurduqdan sonra, Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutuna daxil olmuş, lakin ailə durumu səbəbindən təhsilini yarımçıq qoyub Bakıya qayıtmışdır.
Rəssamın yaradıcılığı rəngkarlığın bir çox janrını əhatə edərək, milli ruhu və poetikliyi ilə fərqlənir. C.Rüstəmovun yaratdığı tarixi mövzuda çoxfiqurlu lövhələr, həm bayram, zəhmət və istirahət mövzusunda kompozisiyalar, həm də məişət tabloları, epik mənzərələr, portretlər və ifadəli natürmortlar buna nümunədir. Milli koloriti, emosionallığı ilə seçilən "Üzümlük", "Çay becərənlər", "Tarla zəhmətkeşləri", "Kolxozçular", "Balaca köməkçi qız", "Dağlarda", "Şahdağ" və digər tabloları ona şöhrət gətirmişdir. Cahangir Rüstəmov 1945-ci ildə respublika rəssamlıq sərgisində "Axırıncı düşmən əsgəri" adlı əsəri ilə iştirak etmişdir. O, 1955-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqı üzvlüyünə qəbul olunmuşdur. Rəssamın 1953-cü ildə Bakıda hesabat sərgisi açılmışdı. Cahangir Rüstəmov 1955-ci ildə "Ən yaxşı uşaq mövzusuna görə" ÜİLKGİ-nin diplom və xüsusi nişanına layiq görülmüşdür. Rəssamın 1962-ci ildə Bakıda "Paris-Tunis", 1973-cü ildə isə Astara rayonundakı Nizami kolxozunda hesabat sərgisi açılmışdır. Onun əsərləri, 1979-cu ildə Azərbaycan rəssamlarının xarici ölkələrdə açılmış sərgilərində iştirak etmişdir.
Azərbaycanın təsviri sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Cahangir Rüstəmov 1982-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı, 2002-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı fəxri adlarına layiq görülmüşdür. Rəssamın 2002-ci ildə Bakıda V.Səmədova adına sərgi salonunda fərdi sərgisi açılmışdır. O, 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olmuşdur.
Cahangir Rüstəmov 2007-ci ildə vəfat etmişdir.
Maks Bekman
Maks Bekman (12 fevral 1884, Leypsiq — 27 dekabr 1950, Nyu-York) — alman rəssamı, XX əsrin ortalarına qədər ən məşhur portret ustalarından biri.
Həyatı
Veymarda şəkil çəkərək Berlinə köçən Maks Bekman Birinci Dünya müharibəsi zamanı xəstəxanada işləmişdir. O, mistika və fəlsəfə ilə maraqlanmışdır. Bir sənətkar kimi tanındığı illər - Veymar Respublikası dövrüdür. 1927-ci ildə Düsseldorf şəhərində Alman sənətkarlığı nominasiyası və Qızıl Medalı kateqoriyasında fəxri imperial mükafatını almışdır. 1925-ci ildən Stadelev İncəsənət İnstitutunda dərs demişdir. 1933-cü ildə faşist hakimiyyətinin təlimindən çıxarıldı, 500-dən çox rəsm əsəri Almaniyanın muzeylərindən çıxarıldı, işləri degenerat incəsənət nümunələri kimi sıralandı. Sənətkar və həyat yoldaşı 1937-ci ildə Amsterdama köçmüşdü, ancaq natsistlər burada da onu rahat buraxmadılar: 1944-cü ildə səfərbərlikdən qaçdıqdan sonra infarkt keçirdi. Yalnız 1947-ci ildə Bekkman və həyat yoldaşı okeanı keçə bildi. ABŞ-da qısa qalmasına baxmayaraq, o, Amerika sənətinə böyük təsir göstərmişdir.
"Quşların cəhənnəmi" əsəri
250px|thumb|Quşların cəhənnəmi "Quşların cəhənnəmi" (1938) nasist Almaniyasının alleqoriyasıdır. Bu Bekmanın "Gernika"sıdır, bu əsər nasistlərin rəssamın vətəninə edilən təcavüzə bir cavabdır. Hələ heç bir əsərində Bekman bu qədər düzünə, birbaşa tənqid etməmişdir.
Əsərin təhlili zamanı belə bir sual yaranır: niyə məhz quşlar insanlara əzab verir?
Xalq arasında yüksək rütbəli nasist məmurlara təntənəli formalarına görə "Goldfasanen" yəni "qızıl qırqovullar" deyilirdi. Həmçinin qartal nasist Almaniyasının rəmzi olmuşdur. Bəs mərkəzdəki nəhs quş nə təmsil edə bilər? Bu nasist fəlsəfəsinin əsas amillərindən biri Ana-torpaqdır, onun bir neçə döşü var (bu məhsuldarlığa işarədir, axı arilər irqi sağlam, "təmiz" nəsil yetişdirməli idi) və o sağ qolunu qaldırmaqla nasist salamı verir. Bu ilahə qorxunc şəkilə dişlərini ağardır, onun yanında isə yerdə qızıl pullar səpilib.
Sağ küncdə faşizm təbliğatının əvəzolunmaz hissəsi olan səsgücləndiriciləri görmək olur. Onlların altında rəssam nasistlərə satılmış və heç bir müqavimət göstərməyən din xadimlərini qara geyimli quş qismində təsvir etmişdir.
Varambon
Varambon  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Pon-d’En kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01430.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 521 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə, əmək qabiliyyətli 350 nəfər arasında (15-64 yaş) 281 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 69 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici - 80.3%, 1999-cu ildə 76.1%). Fəal 281 sakindən 243 nəfər (143 kişi və 100 qadın), 38 nəfəri işsizdir (17 kişi və 21 qadın). Fəal olmayan 69 nəfər arasında 18 nəfər şagird və ya tələbə, 33 nəfər təqaüdçü, 18 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Tərsəbulaq (Üşnəviyyə)
Tərsəbulaq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 186 nəfər yaşayır (38 ailə).
Seda Tutxalyan
Seda Qurqenovna Tutxalyan (d. 15 iyul 1999; Gümrü, Ermənistan) — erməni əsilli Rusiyanı təmsil edən idman gimnast. Seda Tutxalyan 2016-cı ildə Rusiyanı XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi və gümüş medal qazandı.
Karyerası
left|frameless|298x298px Seda Tutxalyan 2016-cı ildə Rusiya bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, кomanda yarışlarında yığma Aliya Mustafina, Angelina Melnikova, Mariya Paseka və Dariya Spiridonova ilə birgə finalda 176.688 xal toplayaq 2-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.
Umaro Embalo
Umaro Embalo (6 may 2001-ci ildə anadan olub) — Sequnda Liqa təmsilçilərindən olan Benfika B klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Portuqaliya futbolçusudur.
İlk illəri
14 yaşı olarkən Embalo ailəsi ilə birlikdə Portuqaliyaya köçmüşdür. O, Benfika klubu tərəfindən təşkil olunan bayram düşərgəsinə Qvineya-Bisaulu gənclər ilə birlikdə getmişdir. O, Migel Velozonun akademiyasına qoşulmaq istəsə də, Lissabon şəhərini təmsil edən Oeiras akademiyasına qəbul olmuşdur.
Benfika B
Embalo Benfika akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Oyunçunu bir müddət Barselona, Real Madrid və Mançester Yunayted klubu transfer etmək istəmişdir. Hətta RB Leypziq klubu Embalo üçün Benfikaya 20 milyon avroluq təklif göndərmişdir. Onun idealı Pari Sen-Jermen klubunun futbolçusu Anxel Di Mariyadır. Embalo öz peşəkar karyerasında debütünü 27 oktyabr 2018-ci ildə Sportinq Kovilya klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90-cı dəqiqədə Kris Uilloku əvəz etmişdir. Sequnda Liqa görüşündə Benfika B rəqibinə 3-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Embalo Goal.com nəşriyyatı tərəfindən tərtib edilmiş NxGn 2018: dünyanın 50 ən yaxşı gənc futbolçusu siyahısına daxil edilmişdir.
Şəxsi həyatı
Embalo Bisau şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri də Qvineya-Bisau vətəndaşlarıdır.
Statira
Statira — Əhəmənilər sülaləsindən olan Persiyalı III Daranın arvadı olan Persiya kraliçası. thumb|300px|İskəndərin qarşısında Daranın ailəsi, Yustus Sustermans tərəfindən çəkilib və Viktor Balaqer Biblioteka Muzeyində qorunur, Vilanova-i-la-Jeltru.
O, ehtimal ki, ərinin bacısı idi. O, əri müharibəyə gedəndə onu müşayiət edirdi. Məhz buna görə o, İss döyüşündən sonra Makedoniyalı İskəndər tərəfindən eramızdan əvvəl 333-cü ildə İss şəhərində əsir düşmüşdür. Onun əri, anası Sisiqambis və qızları II Statira və Dripetida də daxil olmaqla, İskəndərdən qaçarkən bütün ailəsini ərazidə tərk etdi. İskəndərin onlara böyük hörmətlə yanaşdığı bildirilir.
Statira eramızdan əvvəl 332-ci ilin əvvəllərində Oxus adlı oğlunu dünyaya gətirərkən öldü. O, İskəndər tərəfindən Böyük Fars Kralının həyat yoldaşı statusuna uyğun olaraq dəfn edildi. Daranın anası Sisiqambis İskəndərə ömürlük hörmət və həqiqi dostluq bəsləyirdi.
Eramızdan əvvəl 324-cü ildə qızı Statira İskəndərlə, digər qızı Dripetida isə onun döyüş yoldaşlarından biri olan Hefestionla evləndi. İskəndər bir il sonra vəfat etdikdə, bu kral fars qadınları onun ölümünə yas tutdular, bu da sadəcə diplomatik münasibətlərdən daha çox şəxsi münasibətləri göstərirdi. Plutarxın dediyinə görə, onun hər iki qızı İskəndərin başqa arvadı Roksana və İsgəndərin generallarından olan Perdikka tərəfindən öldürülüb. İskəndərin ölüm xəbərini eşidən Sisiqambis ailəsi ilə vidalaşaraq divara tərəf dönüb və ölümünə qədər oruc tutub.
NGC 969
NGC 969, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Təhmasib Şah (tarixi roman)
Təhmasib Şah (tarixi roman) - Yunus Oğuz (Yunus İsaxan oğlu Əliyev) tərəfindən tarixi roman janrında yazılmış roman.
Məzmun
"Təhmasib şah" adlanan tarixi roman Səfəvilər imperiyasının ikinci hökmdarı, Şah İsmayıl Xətainin oğlu, 52 il hökmdarlıq etmiş və Azərbaycanı bütövləşdirmiş I Təhmasibin həyat və fəaliyyətindən bəhs edir. Əsərdə Səfəvi hökmdarları arasında ən uzun müddət şahlıq etmiş Təhmasibin xarakteri, dini dünyagörüşü, dövlət xadimi kimi xüsusiyyətləri açılır, eyni zamanda dövrün ziddiyyətli, mürəkkəb hadisələri qələmə alınır.
Sujet
Təhmasib şah öz dövründə qüdrətli, əzəmətli bir şah idi və onun timsalında məlum olur ki, dövlətçilik ənənəsinin yaranmasında və möhkəmlənməsində, məmləkətin ədalətlə idarə olunmasında, ən çətin məqamlarda şahlığın, hakimiyyətin və ordunun xalqla birliyində hakim-liderin-şahın əvəzsiz rolu var. Təhmasib şah da atası-Şah İsmayıl kimi hakimiyyətə uşaqkən (on-on bir yaşlarında) gəlmişdi, lakin o, get-gedə müstəqil ağlı, möhkəm iradəsi sayəsində ağıllı və qüdrətli bir hökmdara çevrilir. Səfəvilər dövlətinin, o zamankı Azərbaycan məmləkətinin düşməni olan Osmanlı imperiyası və Sultan Süleyman dörd dəfə yürüş etmişdi ki, Təhmasib şahı və onun hakimiyyətini sarsıtsın. Ancaq hər dəfə onun yürüşü uğursuzluqla nəticələnir. Nizami Cəfərov haqlı olaraq yazır ki, "Yunus Oğuz Təhmasibin hərbi taktikasına haqq qazındır, o, bütövlükdə ordunu yox, xalqı Sultan Süleymanın qarşısına çıxarır. Ordu ilə qalib gəlmir Təhmasib şah Sultan Süleymana, o, həmişə xalqın gücü, xalqın iradəsi ilə qalib gəlir. Bu, həm tarixin faktıdır, həm də əsərin hadisəsidir". Yunus Oğuz da öz tarixi romanında Azərbaycançılığı təbliğ edir və bu cəhət açıq şəkildə nəzərə çarpmasa da, biz əsərin ümumi ruhunda bunu hiss edirik.
Alakava (Üşnəviyyə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 77 nəfər yaşayır (15 ailə).
Nataxtari Aerodromu
Nataxtari Aerodromu və ya Nataxtari Hava Limanı   — Gürcüstanın Msxeta-Mtianeti diyarı nın ərazisinə daxil olan Nataxtari kəndi ndə kiçik aerodrom. Aerodromun uçuş-enmə zolağının uzunluğu – 948 m, qalınlığı isə – 18 m. Aerodromun Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhəri ndən olan uzaqlığı – 31 km, Msxeta şəhəri ndən olan uzaqlığı – 13 km, Qori şəhəri ndən olan uzaqlığı – 62 km.
Aerodrom hər uçuşda 30–50 nəfərə xidmət göstərir. Nataxtari Aerodromu Ambrolauri, Batumi, Kutaisi və Mestia şəhərlərinə uçuşlar keçirir.
Alamo qalası
Alamo qalası — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Texas ştatının San-Antonio şəhəri yaxınlığında yerləşən qala kompleksi. Qala 2015-ci ildə UNESCO tərəfindən Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmişdir. Alamo qalası Texas İstiqlal müharibəsi zamanı 1836-cı ilin 23 fevral — 6 mart tarixləri aralığında baş vermiş eyni adlı müharibə ilə məşhurdur. 13 gün davam edən Alamo müharibəsi nəticəsində Texas Respublikasının tərəfdarları olan texaslılar Meksika ordu tərəfindən məğlub edilmişdir.
Əliabad (Şimali Üşnəviyyə)
Əliabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı, Üşnəviyyə-i Şimali dehistanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 648 nəfər yaşayır (108 ailə).
Əbdüləhəd Həsənov
Əbdüləhəd Səftər oğlu Həsənov — tibb elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü, tibb sahəsində tanınmış alim.
Həyatı
Əbdüləhəd Səftər oğlu Həsənov 1903-cü ildə Şamaxıda qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası ipəkçilik mütəxəssisi olmuşdur. O, 1912-1918-ci illərdə Şamaxı realnı məktəbində oxumuşdur. Ə.Həsənov 1918-ci ildə Bakıya köçmüş, orada oxumuş və müxtəlif yerlərdə işləmişdir. 1919-cu ildə o, poçt-teleq¬raf kursuna daxil olur və kursu bitirdikdən sonra Bakı teleqraf kontorunda teleqrafçı işləməyə başlayır. 1920-ci ilin aprelindən etibarən XI Qırmızı Ordunun qərargahında işləyir, ancaq 1921-ci ilin iyulunda səhhəti ilə əlaqədar olaraq tərxis edilir. Sonra 1922-ci ilədək AİK-da (Azərbaycan İnqilab Komitəsi) teleqrafçı işləyir. 1922-ci ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olur. Universitetdə təhsil almaqla yanaşı, o, eyni zamanda Qırmızı Aypara nəzdindəki kurslarda və tibb bacıları üçün məktəbdə müəllim işləyirdi. 1927-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tibb fakültəsini bitirir və orada “Xüsusi patologiya və terapiya” kafedrasında ordinator vəzifəsində saxlanılır. 1929, 1930 və 1931-ci illərin yay fəsillərində yaylaqlarda köçərilərə tibbi xidmət göstərən dəstələrin rəhbəri işləmişdir.
Elmi fəaliyyəti
1964-1967-ci illərdə professor Ə.Həsənov N.Nərimanov adına Azərb. Dövlət Tibb İnstitutunun nəzəri tibb üzrə elmi şurasının sədri olmuşdur. O, həmçinin həmin institutun Elmi Koordinasiya Şurasının üzvü idi. 1953-1967-ci illərdə Əbdüləhəd Həsənov Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirliyinin Elmi-Metodiki Şurasının Rəyasət Heyətinin üzvü olmuşdur.
Professor Ə.Həsənovun tədqiqatlarının əsas istiqaməti bunlar idi: biokimyəvi proseslərdə karotinin (A provitamini) işti-rakı, zülallar və vitaminlər arasında qarşılıqlı əlaqə, respublikanın kurort resurslarının fəaliyyətinin biokimyəvi cəhətləri, xüsusən Azərbaycanın bitki xammalı vitaminləri üzrə, Darıdağ suyunun biokimyası üzrə, naftalan və karatonaftalanın biokimyası üzrə, eləcə də sintetik sulfopreparatların problemləri üzrə, dördxlorlu karbonun biokimyası üzrə, anti-malyariya preparatları, narkoz kimyası üzrə və s. Ə.S.Həsənov karotinin maddələr mübadiləsinə təsirini öyrənərkən geniş yayılmış fikrin - karotinin heyvan orqanizminə əhəmiyyətini A vitaminin sələfi kimi məhdudlaşdırdığı - əksinə olaraq bu maddənin mübadilə prosesinin müxtəlif əlaqələrində bilavasitə iştirakını inamla sübut etmiş  və  bu iştirakın mexanizmini aşkar etmişdir. Ə.S.Həsənov bir çox mübadilə proseslərinin karotin tərəfindən tənzimlənməsi məlumatından çıxış edərək naftalanın yeni preparatını – “karoto-naftalan”ı (karotinlə naftalanın qarışığı) təklif etmişdir ki, bu təbii naftalan neftindən əhəmiyyətli dərəcədə az zəhərlidi. Qeyd etmək lazımdır ki, onun tərəfindən hazırlanmış preparat II Dünya müharibəsi illərində (1941-1945) irinli yaraların müalicəsində geniş tətbiq olunurdu və effektiv nəticələr əldə edilirdi.
Əbdüləhəd Həsənov nəşr olunmuş 200 elmi işin, həmçinin bir sıra broşüraların, çoxlu sayda qəzet məqalələrinin, dərsliklərin və dərs vəsaitlərinin müəllifidir. “Karatonaftalan” monoqrafiyası onun elmi işlərindən biridir. O, həmçinin ilk dəfə 1933-cü ildə Azərbaycan dilində nəşr olunmuş, 1974 və 1989-cu illərdə isə təkrar nəşr olunmuş bioloji kimya üzrə dərsliyin həmmüəllifi olmuşdur. Bu gün də bu dərslik öz aktuallığını və təcrübi dəyərini qoruyub saxlayır. Ə.Həsənov 1962-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü olmuşdur.
Vəfatı
Ədüləhəd Səftər oğlu Həsənov 1972-ci ildə vəfat etmişdir.
Radio və Televiziya Ali Şurası
Radio və Televiziya Ali Şurası (qısaca RTÜK) — Türkiyənin radio və televiziya yayımlarını monitorinq etmək, tənzimləmək və onlara sanksiya tətbiq etmək üzrə dövlət qurumu. RTÜK 1994-cü ildə təsis edilmişdir və Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən seçilən 9 üzvdən ibarətdir. RTÜK-ün baş qərargahı Ankarada yerləşir, İstanbul, İzmir və Diyarbəkirdə yerli ofislərinə malikdir.
Telekommunikasiya və informasiya texnologiyaları sektorları digər dövlət qurumun olan İnformasiya Texnologiyaları və Kommunikasiya Qurumunun (İTKQ) tabeliyindədir.
RTÜK bu yaxınlarda 2009-cu ildə Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (QDİƏT) 12 üzvü arasında Qara Dəniz Yayım Tənzimləyici Qurumları Forumu (QDYTQF) və 2011-ci ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) üzvü olan 57 dövlət arasında İslam Ölkələrinin Yayım Tənzimləyici Qurumları Forumu (İÖYTQF) kimi audiovizual media xidmətləri sahəsində iki beynəlxalq forumun yaradılması təşəbbüsü ilə çıxış etmişdir.
2022-ci ilin fevralında RTÜK üç beynəlxalq xəbər agentliyindən – "Amerikanın Səsi", "Euronews" və Almaniyanın "Deutsche Welle"dən onlayn yayım lisenziyası üçün müraciət etməyi tələb etmişdir. "Deutsche Welle" bunun "beynəlxalq media xidmətlərinin reportajını məhdudlaşdırmaq" cəhdi olduğunu söyləmişdir. "Amerikanın Səsi" RTÜK-ün onlayn lisenziya tələbinə əməl etməyəcəyini bildirmiş, "internetin məhdud bir mənbə olmadığını və internetin yayılması üçün lisenziya tələbinin yeganə mümkün məqsədinin senzuranı təmin etmək olduğunu" izah etmişdir.
Vezansi
Vezansi  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Jeks kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Jeks.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 526 nəfər təşkil edirdi.
Qabriela Atanasova
Qabriela Atanasova (16 noyabr 1983) — Bolqarıstanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Qabriela Atanasova Bolqarıstanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 7-ci pillənin sahibi olub.
Conco (Çoson kralı)
Çoson Kralı Conqco Çoson Krallığının 22-ci hökmdarı olmuşdur. Doğuşdan ona verilən ad Yi San (Hanqıl: 이 산) olmuşdur. Taxta keçdikdən sonra onu Böyük Kral Conqco da adlandırmışlar. Kral Conqco babası Kral Yonqconun davamçısı olmuş və hakimiyyət illərində həyata keçirdiyi islahatlarla ölkənin inkişafına səbəb olmuşdur.
Həyatı
Koreya tarixində "Böyük Kral" adlandırılan dörd hökmdar olmuşdur. Bunlar Böyük Kral Munmu (Şilla Krallığının 30-cu hökmdarı), Böyük Kral Kvanqqeto (Qoquryo Krallığının 19-cu hökmdarı), Böyük Kral Seconq (Çoson Krallığının 4-cü hökmdarı) və Böyük Kral Conqco (Çoson Krallığının 22-ci hökmdarı). Bu hökmdarlar ölkə və xalq üçün həyata keçirdikləri böyük islahatlar və dəyişikliklərə görə tarixə belə həkk olunmuşlar.
Kral Conqco 28 okyabr 1752-ci ildə Vəliəhd Şəhzadə Sado və Hyeqyonq xanımın birgə nikahından dünyaya gəlmişdir. Uşaq yaşlarından o, atası və babası arasında keçən münaqişələrə şahid olmuş, atası Vəliəhd Şəhzadə Sadonun daim babası Kral Yonqco ilə münasibətlərinin gərgin olmasından əziyyət çəkmişdir. Hələ kiçik yaşlarından babası Kral Yonqco Yi Sanın atası kimi olmaması üçün ona təzyiq etmişdir. Bunun nəticəsində Yi San həmişə dərslərini yaxşı oxumuş, hərbi bacarıqlarını təkmilləşdirərək babasının arzuladığı kimi bir davamçı olmuşdur, lakin Yi San hələ 10 yaşında olarkən atası ilə babası arasında uzun müddət davam edən münaqişələr atası Vəliəhd Şəhzadə Sadonun düyü sandığında edama məhkum edilməsi ilə tamamlanmış oldu. Atasının faciəvi ölümünə şahid olan Yi San onun adını sarayda çəkməməli oldu. 1764-cü ildə artıq Vəliəhd Şəhzadə elan edilmiş Yi San atası Vəliəhd Şəhzadə Sadonun yox vəfat etmiş əmisi Vəliəhd Şəhzadə Hyocanqın ögey oğlu adlandırıldı.
Vəliəhd Şəhzadə Sadonun atası ilə arasında mübahisə yaradan saray əyanları və siyasi partiyalar onun oğlu Vəliəhd Şəhzadə Conqconu taxtdan salmağa və daim onun digər qardaşları Şəhzadə Incon, Şəhzadə Inon və Şəhzadə Inşinə yol açmağa çalışırdılar. 1775-ci ildə Kral Yonqconun ölümündən bir il əvvəl Kral Conqco onun varisi təyin edildi, lakin ona hərbi güc verilmədi.
Krallığı
Kral Yonqconun vəfatından sonra 1776-cı ilin martın 10-da Yi Sanın Kyonqhuiqunqda tacqoyma mərasimi keçirildi. Taxta keçdikdən sonra Kral Conqco Vəliəhd Şəhzadə Sadonun oğlu olduğunu elan etdi. Onun taxta keçməsindən 2 il sonra ciddi quraqlıq başladı və uzun müddət quraqlıq davam etdi. Bundan narahat olan Kral Yonqco yağış yağdırma mərasimi keçirdi. O, bununla atasının ölümünə səbəb olan bəzi siyasi partiyalardan qurtulmaq üçün istifadə etdi.
Hakimiyyətinin ilk illərindən Kral Conqco atasının adını təmizləmək üçün daim mübarizə aparmış, hətta o, sarayı atasının məzarını köçürdüyü Suvon şəhərinə köçürdü ki, atasının məzarına daha yaxın olsun. Suvon şəhəri o vaxtlar ən əlverişli bölgə sayılırdı. Deyilənə görə, o, atasının məzarına gözətçi olaraq Hvasonq Qalasını tikdirmişdir. Hvasonq Qalası UNESCO-nun Dünya Mədəni İrsi siyahısına əlavə edilmişdir.
Krallığı ərzində Kral Conqco anası Hyeqyonq xanımın Ana Kraliçə olması üçün mübarizə aparmışdır. Çünki onun atası daha əvvəl kral olsaydı, anası Hyeqyonq xanım indi Kraliçə olacaqdı. Çoxsaylı etirazlara baxmayaraq Kral Conqco buna nail ola bildi.
1776-cı ildə Noron partiyasının bəzi üzvləri Kral Conqcoya suiqəsd etməyə çalışdılar. Kral Conqco suiqəsdin arxasında olanları aşkara çıxardı və onların edamına əmr verdi.
İntibah dövrü
thumb|457x457px|                                                   Hvasonq Qalası Kral Conqco Çoson Krallığında yeni bir intibah dövrünün əsasını qoydu, lakin özündən əvvəl babası Kral Yonqconun siyasətinə daxil olan Tanqpyonq qaydası onun siyasətinə bir az mane oldu. Kral Conqconun həyata keçirdiyi ilk islahatlardan biri kraliyyət kitabxanası olan Kyucanqqakın (규장각) təkmilləşdirilməsi oldu. Kyucanqqakın əsas məqsədi Çosonun siyasi və mədəni gücünü təkmilləşdirmək idi. Kral Conqco həmçinin ölkənin idarəçiliyində ona kömək edəcək yeni dövlət xadimlərinin yeni qaydada işə götürülməsi sistemini də hazırlamış oldu. Bu sahədə onun həyata keçirdiyi əsas islahat sosial statusuna görə vəzifə tuta bilməyən vətəndaşlara öz biliklərinə görə yeni yol açmaq oldu. Kral Conqco eyni zamanda əməyə görə muzdun verilməsi qaydasını da tətbiq etdi. Bu, o dövr üçün daha əvvəl həyata keçirilməmiş bir islahat idi. Artıq kəndlilər işədikləri tikintilərdə və ya müxtəlif işlərdə öz əməkləri qarşılığında muz da alırdılar.
Hvasonq Qalası
Kral Conqco Hvasonq qalasının tikintisinə rəhbərlik etmək üçün əsas üç prinsip müəyyən etdi: birincisi, o, əsgərlərə yavaş olmağı, ikincisi, təvazökar olmağı, üçüncüsü, güclü olmağı tapşırdı. O, vurğuladı ki, qala tələsik tikilməməli və çox dəbdəbəli edilməməli, möhkəm təməl üzərində qurulmalıdır. Kral tikinti üçün səfərbər olunan işçilərin rifahı ilə də maraqlanırdı. İnsanlara zəhmətlərinə görə maaş verilirdi və qeyd olunurdu ki, cəmi yarım gün işləyənlər də pul ala bilərlər. İşçilərə havanın çox isti və ya çox soyuq olduğu günlərdə istirahət etmək əmri verilirdi. Onları ruhlandırmaq üçün kral tərəfindən onlara spirtli içkilər və qəlyanaltılar hədiyyə edilirdi. Bu tədbirlər dövlət quruculuğuna səfərbər olunan insanların heç vaxt pullu əməyi xəyallarına belə gətirmədiyi dövrdə yenilikçi bir təcrübə idi. İşçilər üçün yeni təcrübələrdən biri də onlara yalnız hüquqların verilməsi deyil, həm də müəyyən məsuliyyətlərin verilməsi idi. Hər bir işçi qalanın müəyyən hissəsinin tikintisindən məsuliyyət daşıyırdı. Beləliklə, işçilər öz işlərinə görə mükafat aldıqları kimi qalanın tikintisində etdikləri səhvə görə də cəzalandırılırdılar.
Hvasonq qalasının tikintisi üçün Qərb texnologiyası və bilikləri müqayisə edilmişdi. Tikinti üçün lazım olan günləri azaltmağa kömək edən ağır materialların qaldırılması və daşınması üçün avadanlıq icad edilmişdi. Ən vacib material olan daş qonşu dağ Sukcisandan çıxarılmışdır; dam kirəmitləri və kərpiclər tikinti sahəsinin yaxınlığında tikilmiş sobada istehsal edilmişdir; ağaclar əsasən Koreya yarımadasının qərb sahilindəki Anmyondo adasından, bir hissəsi isə şimaldakı Qanqvondo əyalətindən gətirilmişdir. Qalanın şərqində su anbarının tikildiyi də qeyd olunur, lakin onun yeri təsdiqlənməyib. Bu, Koreyanın Kənd İnkişaf Administrasiyasının yaxın vaxtlara qədər Suvonda uzun müddət yerləşdiyini izah edir. Kral Conqconun bilavasitə adi insanların qayğıları ilə məşğul olduğu bilinirdi: insanlar krala öz şəxsi qayğıları barədə danışmaq üçün atasının məzarını ziyarət etdiyi küçədə düzülürdülər və padşah onları dinləyərək onlara kömək edir və müraciət edirdi.
Ölümü
alt=Vəliəhd Şəhzadə Sado və xanımı Hyeqyonq, Kral Conqco və xanımı Kraliçə Hyoui-nin dəfn olunduqları yer|thumb|307x307px|                                Yonqqonnınq Ömrünün sonlarına doğru Kral Conqco ikinci oğlu və onun davamçısı Çoson Kralı Sunconu Andong nəslindən Kim xanımla evləndirməyi qərara aldı, lakin övladının toyunu görəcək qədər uzun müddət yaşamadı. 1800-cü ildə o, naməlum səbəblərdən 47 yaşında dünyasını dəyişdi. Onun ölümünün arxasındakı səbələrə indi belə bəzi şübhələr var və rəvayətlər dolaşır.
Ailəsi
Babası – Çoson Kralı Yonqco (31 oktyabr 1694 – 22 aprel 1776)
Ögey nənəsi – Kraliçə Conqsonq (12 yanvar 1693 – 3 aprel 1757)
Babası – Honq Bonq Han (1713 – 1778)
Cariyələri və övladları
Vəliəhd Şəhzadə Yi Qonq (29 iyul 1790 – 13 dekabr 1834) – ikinci oğlu
Şəhzadə Sukson (1 mart 1793 – 7 iyun 1836) – ikinci qızı
Düşük övlad (8 dekabr 1780)
Düşük övlad (iyul 1781)
Yi Sun, Vəliəhd Şəhzadə Munhyo (13 oktyabr 1782 – 6 iyun 1786) – ilk oğlu
İlk qızı (20 mart – 12 may 1784)
Doğulmamış övladı (1786)
Bağdad dəmir yolu
Layihənin tamamlanması bir neçə onilliklər çəkdi və Birinci Dünya müharibəsi başlayanda dəmir yolunun nəzərdə tutulan 960 km-nin (600 mil) böyük hissəsi çəkilməmişdi. Bağdada gedən sonuncu yol 1930-cu illərin sonlarında tikilib və İstanbuldan Bağdada gedən ilk qatar 1940-cı ildə yola düşüb.
Maliyyə, mühəndislik və tikinti əsasən Alman imperiyası, Deutsche Bank və 1890-cı illərdə İstanbul, Ankara və Konyanı birləşdirən Anadolu Dəmiryolunu (Anatolische Eisenbahn) inşa etmiş Philipp Holzmann şirkəti vasitəsilə təmin edilirdi. Osmanlı imperiyası Ərəbistan yarımadasındakı nəzarətini saxlamaq və Qırmızı dəniz üzərindən təsirini Əhməd Arabi Paşanın başçılığı ilə baş tutan 1882-ci il üsyanından sonra nominal Osmanlı (1914-cü ilə qədər), əslində isə İngiltərənin hərbi nəzarəti altında olan Misir xidivliyinə qədər genişləndirmək istəyirdi. Dəmir yolunun tikintisi tamamlansaydı, almanlar Mesopotamiyadakı perspektivli neft yataqlarını mənimsəyə və Fars körfəzindəki Bəsrə limanı ilə əlaqə əldə edə bilərdilər. Bununla Almaniya özünün şərqdə olan müstəmləkələrinə sərbəst çıxış təmin edərdi. Bu addım isə İngiltərə ilə Fransanın nəzarətində olan Süveyş kanalının əhəmiyyətini azaldardı.
Birinci Dünya müharibəsindən əvvəlki illərdə dəmir yolu beynəlxalq mübahisələrin mənbəyinə çevrilmişdi. Müharibə başlamazdan əvvəl 1914-cü ildə həll edildiyi iddia edilsə də, dəmir yolunun Birinci Dünya müharibəsinin başlamasının əsas səbəbi olan imperiyalar arası rəqabətinin təzahürü olduğu da irəli sürülür. Tavr dağlarıında texniki çətinliklər və diplomatik ləngimələr o demək idi ki, 1915-ci ilə qədər dəmir yolunun tamamlanmasına hələ 480 kilometrdən çox məsafə (300 mil) qalmışdı. Bu, Bağdadın ingilislər tərəfindən ələ keçirildiyi müharibə zamanı onun istifadəsini ciddi şəkildə məhdudlaşdırdı. Cənubda isə Hicaz dəmir yolu Tomas Edvard Lourensin başçılıq etdiyi ərəb üsyançılarının hücumuna məruz qaldı. Tikinti 1930-cu illərdə yenidən başladı və 1940-cı ildə tamamlandı.
Birinci Dünya müharibəsi kontekstində bu dəmiryolunun tarixi Almaniyanın Britaniya imperiyasına qarşı, Osmanlı dövlətinin isə rus rəqiblərinə qarşı durmaqda maraqlı olduğunu təsvir edir. Yaxın Şərq üzrə amerikalı tədqiqatçı Morris Jastrounun o dövrdə yazırdı: "İngiltərədə belə hesab olunurdu ki, əgər Napoleon, Antverpenin ingilislərin əlində olmasını, böyük bir qitə dövlətinə qarşı arxadan istiqamətlənən tapança kimi görmüşdüsə, ingilislər Bağdad və Fars körfəzində Almaniyanın (yaxud başqa bir gücün) iştirakını əlində Hindistanı hədəf alan 42 santimetrlik bir tüfəng kimi görürdülər.
Tikinti planı və inşaası
300 px|thumb|right|Bağdad Dəmiryolunun marşrut xəritəsi (qırmızı), Anadolu Dəmir Yolu ilə Hicaz Dəmiryolunun birləşdirici marşrutları daha tünd rəngdə verilib. 259px|thumb|right|31 dekabr 1903-cü ildə buraxılmış Bağdad dəmir yolunun istiqrazı Aralıq dənizini Fars körfəzi ilə birləşdirən dəmir yolunun tikintisi ideyası ilk dəfə 1829-1831-ci illərdə Britaniya imperiyası polkovniki Frensis Rodan Çesni tərəfindən irəli sürülmüşdür.
Ümumiyyətlə, Osmanlı imperiyasının Asiya hissəsində dəmir yollarının inkişafı çox ləng gedirdi. 1877-ci ildə tikilən Heydər Paşa (İstanbul) - İzmit yolunu Ankaraya qədər (Əskişəhər vasitəsilə) davam etdirmək şərti ilə və Bağdad dəmir yolu üçün güzəşt almaq hüququyla Deutsche Banka satıldı. 1899-cu ildə II Vilhelmin Osmanlı imperiyasına səfərindən sonra Deutsche Bankın rəhbəri Georg von Siemens Bağdad dəmir yolunun Konyadan Bağdaddan Fars körfəzinə qədər magistral xəttinin tikintisi və istismarı üçün ilkin konsessiya müqaviləsi imzaladı. Bunun üçün Berlin və Vürttemberg bankları fransızca "Société de Chemins de Fer Ottomans d'Anatolie" adı altında alman şirkəti yaratdılar. 1899-cu il mayın 6-da Fransa-Almaniya razılaşması nəticəsində Fransa kapitalının Bağdad dəmir yolunun tikintisində iştirakına icazə verildi. 1903-cü ildə alman şirkətinə istismara verilən yolun hər kilometri üçün yüksək ödəniş (sözdə kilometr zəmanəti) ilə təmin edilən güzəşt başa çatdı. 1906-cı ilə qədər almanlar İzmit - Əskişəhər - Konya - Ərikli (təxminən 900 km.) xəttini Əskişəhər - Ankara (263 km.) qolu ilə inşa etdilər.
Plana görə, Bağdad dəmir yolu Əriklidən Adana şəhərinə, oradan şərqə Nüseybin və Mosula, oradan da Dəclənin sağ sahili ilə cənuba Bağdada, Bəsrə və Küveytə getməli idi. Hələbə gedən bir qolun artıq mövcud olan Suriya dəmir yolu ilə Beyrut və Dəməşqə bağlanması planlaşdırılırdı. Həmçinin burdan xəttin Hicaza və Məkkəyə qədər uzadılması planlaşdırılırdı. Digər böyük qol isə Bağdaddan İranla sərhəddə yerləşən Хаnаkinə qədər uzanmalı idi. Alman mətbuatında dəmir yolu “Üç B” yolu adlanırdı (bu ad ya Berlin - Boğaziçi - Bağdad, sonra Berlin - Bizans - Bağdad kimi də deşifrə olunurdu.
Xətt
Dəmir yolu qərbdən şərqə doğru aşağıdakı şəhər və yerlərdən keçirdi: Mersin-Yenice-Adana xətti Bağdad dəmir yolunun tikintisindən əvvəl mövcud idi. Buna görə sonuncu olaraq Yenice-Adana hissəsində istifadə edilmişdir.
Beynəlxalq vəziyyət
250px|thumb|right|Bağdad dəmir yolu Ticarət və iqtisadi baxımdan, İran və Ədən körfəzləri limanlarından başlayan yolun Kiçik Asiya hissələrində bitməsi Süveyş kanalı və Aralıq dənizindən keçən Britaniyanın nəzarət etdiyi ticarət dəniz yollarının dolayısı ilə əhəmiyyətini azaldırdı. Almaniyaya Böyük Britaniyadan (dəniz ticarəti) və Rusiyadan (Transsib, Qara dəniz və Baltik dənizi limanları) yan keçməklə, Afrikadakı alman müstəmləkələri və bütün Asiya-Sakit okean regionu ilə ticarət-iqtisadi əməkdaşlığı sərbəst şəkildə intensivləşdirmək imkanı verirdi. Bu baxımdan, yolun daha da inkişafı və onun boyu yük daşımalarının tam gücü ilə işə salınması təkcə alman mallarının daşınmasından pul daxilolmalarını deyil, ticarət əlaqələrinə və həm də almanlara nəzarəti itirən İngilis və Rusiya elitasının maraqlarına uyğun gəlmirdi. Beləliklə, həm Britaniya, həm də Rusiya tərəfi layihənin gələcək inkişafına qarşı çıxırdı. Akademik A.İ.Fursovun fikrincə, Berlin-İstanbul-Bağdad xəttinin inkişafı dolayısı ilə Avropada Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl olan hərbi gərginliyin artmasına səbəb oldu.
Yolun tikintisi Rusiyada narahatlıq doğururdu, çünki yol, xüsusən də şimal marşrutu vəziyyətində Osmanlı imperiyasına qoşunları Rusiyanın Qafqaz sərhəddinə sürətlə gətirməyə imkan verəcəkdi. Buna görə də Rusiya 1900-cü ildə Osmanlı imperiyası ilə şimal istiqamətində Ankara-Sivas-Diyarbəkir-Van xəttinin tikintisinin xarici şirkətlərə verilməməsi barədə razılığa gəldi. Müqaviləyə əsasən Osmanlı bu yolu ya özü tikə bilər, ya da inşaanı Rusiya şirkətlərinə verə bilərdi. Bununla da Almaniyanın Qafqaz sərhəddinə gəlməsinin qarşısı alındı. 250px|thumb|left|Adana mərkəzi vağzalı, 1913-cü il 1900-cü ildə görkəmli alman geopolitiki Paul Rorbax Mesopotamiya və Şərqi Anadoluya səfər etdi. O, belə qənaətə gəldi ki, Şimali və Şərqi Anadoluda homogen türk əhalisi yaratmaq üçün Bağdad dəmir yolunun çəkildiyi ərazilərə ermənilərin kütləvi şəkildə köçürülməsini həyata keçirmək lazımdır ki, bu da eyni vaxtda iki mühüm vəzifənin həllinə kömək edəcək: 1911-ci ildə Rusiya ilə Almaniya arasında Potsdam müqaviləsi bağlandı. Müqaviləyə görə Almaniyanın Rusiyanın İrandakı maraqlarını tanıması müqabilində o, Berlin-Bağdad dəmir yolunun tikintisinə qarışmayacağını öhdəsinə götürdü.
İngiltərəyə gəlincə, o, Bağdaddan Fars körfəzinə gedən yolu davam etdirmək fikrindən xüsusilə narahat idi. 1913-cü ildə Fars körfəzi və Küveytin statusu məsələsinin kəskinləşməsi ilə əlaqədar İngiltərə, Almaniya və Fransa arasında Bağdad dəmir yolu ilə bağlı danışıqlar bərpa olundu. 29 iyul 1913-cü ildə imzalanan İngilis-Osmanlı konvensiyaya görə İngiltərə alman dəmir yolunun Fars körfəzinə qədər uzanmaması şərti ilə Bəsrəyə qədər uzadılmasına razılaşdı.
Kompromis tapmaq üçün Almaniya 1914-cü ilin iyununda Bağdadın cənubundakı dəmir yolu xəttinin tikintisini İngiltərəyə təhvil verdi. Bir sıra politoloqlar Almaniyanın Fars körfəzi regionuna nüfuz etməsi ilə bağlı ingilis-alman münaqişəsini Birinci Dünya müharibəsinin səbəblərindən biri hesab edirlər.
Tikinti işlərinin başa çatdırılması
300px|thumb|right|Bağdad mərkəzi stansiyası Birinci Dünya müharibəsinin əvvəlində Bağdad dəmir yolu yalnız qismən tikilmişdi. Şimalda relslər Rəsulayna (müharibə zamanı Nusaybinə), cənubda - Bağdaddan Samərraya qədər çəkildi. 1916-1917-ci illərdə Almaniyanın 6 saylı Xüsusi Dəmiryolu Şirkəti Bağdad dəmir yolu üçün lokomotiv depolarının və anbarlarının tikintisi ilə məşğul olurdu. Üçlər ittifaqının məğlubiyyətindən və Osmanlı imperiyasının dağılmasından sonra tikinti dayandı. Uzun müddət tikinti davam etmədi. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Bağdad dəmir yolu üç hissəyə bölündü:
Yalnız 1940-cı ilin yayında türk podratçılar tərəfindən yolun ayrı-ayrı hissələrinin tikintisi tam başa çatdırıldı. 1940-cı ilin iyulunda ilk birbaşa qatar İstanbuldan Bağdada yola düşdü.
Yolun hazırkı vəziyyəti
250px|thumb|right|Dəmir yolu müxtəlif mənzərəli yerlərdən keçir: Türkiyə/Suriya sərhəd stansiyası Meydan Ekbez və Mouslemiye qovşağı arasında körpü 1964-cü ildə və 1968-ci ildə yük daşımaları üçün Bağdad və Bəsrə arasında yeni standart dəmir yolu açıldı. Bu xəttdən ən azı 1970-ci illərdə sərnişin daşınması üçün də istifadə edilmişdir. Bu xətt 1920-ci ildə tikilmiş xətti əvəz etdi və ilk dəfə olaraq Bosfor ilə Fars körfəzi arasında fasiləsiz əlaqə yaratdı. Türkiyə, Suriya və İraq arasındakı gərgin münasibətlər səbəbindən davamlı olarq dəmiryolu nəqliyyatı nadir hallarda istifadə edilirdi. Siyasi vəziyyət tezliklə onun digər nəqliyyat vasitələri ilə müqayisədə strateji və iqtisadi aktuallığını azaltdı.
Stansiyaların əksəriyyəti hələ də orijinal vəziyyətdə qorunub saxlanılıb. Filiz daşınması böyük həcmdə olduğundan, Torpaq-Qaladan Narlıya qədər olan yükdaşımalar elektrikləşdirilib. Dəmir yolunun işlək hissəsi Suriya ilə Türkiyə arasında 350 km-dən çox sərhəd üzrə keçir. Bu sərhəd yolu Qərbdə Çobanbəy (Suriya) stansiyasından şərqdə Nüseybinə qədər uzanır. Türkiyə tərəfindəki dəmir yolu xətti və Türkiyə ilə Suriyada nəzarət zolağı minalanmış sahələr arasında yerləşir.