cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Texniki analiz
400px|thumb|İngilis fond indeksi [[FTSE 100|FTSE-nin qiymət və ticarət həcmi qrafiklərinin birləşdirilməsi]] Texniki analiz — oxşar şəraitdə keçmişdə baş verən qiymət dəyişiklikləri nümunələri əsasında mümkün qiymət dəyişikliklərini proqnozlaşdırmaq üçün alətlər toplusu. Əsas əsas qiymət qrafiklərinin təhlili — "diaqramlar" (chart — qrafik, diaqramma) və / və ya birja stəkanı. Nəzəri cəhətdən texniki analiz istənilən bazara şamil edilir. Lakin texniki analiz ən çox yüksək likvidli sərbəst bazarlarda, məsələn, birjalarda istifadə olunur.
Tarixi
Texniki təhlilin yaranması üçün ilkin şərtlər maliyyə bazarlarında əsrlər boyu qiymət dəyişikliklərinin müşahidəsi olmuşdur. Texniki analizin arsenalında ən qədim alət XVIII-XIX-cu əsrlərdə yapon düyü tacirləri tərəfindən hazırlanmış KEISEN metodudur (けい線). Qərbdə və Rusiyada "Yapon şamları" kimi tanınır.
XIX əsrin sonlarında amerikalı jurnalist Çarlz Dou nəzəriyyəsinin əsasını təşkil edən və XX əsrin əvvəllərində texniki analiz metodlarının sürətli inkişafının başlanğıcı kimi xidmət edən qiymətli kağızlar bazarları haqqında bir sıra məqalələr dərc etdi. XX əsrin ikinci yarısında kompüter texnologiyasının inkişafı təhlil alətlərinin və üsullarının təkmilləşdirilməsinə, həmçinin kompüter texnologiyasının imkanlarından istifadə edən yeni metodların yaranmasına kömək etdi.
Texniki təhlil əsasında əldə edilən nəticələr, əmtəənin (qiymətli kağız, valyuta cütünün) cari bazar qiymətinin bəzi "real dəyərdən" (həddindən artıq qiymətləndirilmiş və ya) fərqli olduğu fərziyyəsinə əsaslanan fundamental təhlilin nəticələrindən fərqlənə bilər. az qiymətləndirilir), lakin ona meyl edir. Əgər siz "düzgün" qiyməti hesablasanız, o zaman "bazarın bu səviyyəyə düzəlməsini" gözləmək olar.
Qeyd etmək lazımdır ki, hər iki üsul müxtəlif xarici amillərin təsiri altında bazar şəraitinin mümkün təhrifini nəzərə almır. İstər dünyada, istərsə də ölkə daxilində baş verən siyasi, iqtisadi hadisələr həm ayrı-ayrı səhmlərin, həm də bütün sektorların davranışına ən ciddi təsir göstərə bilər. Bu cür təsirlər təbii və ya texnogen fəlakətlər, qanunlarda dəyişikliklər, gömrük rüsumlarının tətbiqi və ya ləğvi, vergi dərəcələrinin dəyişməsi və digər hadisələrlə bağlı ola bilər.
Gingur (Puldəşt)
Gingur - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Puldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 498 nəfər yaşayır (87 ailə).
Çan Kon Vah
Çan Kon Vah (31 avqust 1961) — Honq Konqu təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Çan Kon Vah Honq Konqu 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 9-cu pillənin sahibi olub.
Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutu (Ravalpindi)
Şöbə və heyəti
RIC 2012-ci ilin sentyabr ayından Ravalpindi Tibb Kollecinin (RMC) rəhbərliyinin dəstəyi ilə fəaliyyətə başlamış və ambulator şöbədə 21 xəstəni müalicə etmişdir. Şahbaz Şərif sentyabrın 15-də xəstəxananın rəsmi açılışını etmişdir.
.sj
.sj — Şpisberqen və Yan-mayen adasının İnternet kodu.
Qalıca (Miyanə)
Qalıca — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 61 nəfər yaşayır (12 ailə).
Macəra
thumb|[[Frityof Nansen|Fridtjof Nansen 1893–96-cı illər arasında Şimal qütbünü kəşfi əsnasında 86°14' enlik rekorduna çatmasından sonra beynəlxalq bir nüfuz əldə etmişdir.]]
Girəkəndi (Puldəşt)
Girəkəndi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Puldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 352 nəfər yaşayır (71 ailə).
.gb
.gb — Böyük Britaniyanın ilkin İnternet kodu.
Qaraavar (Miyanə)
Qaraavar — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 235 nəfər yaşayır (56 ailə).
.eh
.eh — Qərbi Saxaranın rezerv edilmiş İnternet kodu.
Never Give Up on You
Never Give Up on You — Böyük Britaniyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Lusi Cons "Never Give Up on You" mahnısı ilə Böyük Britaniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnı 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibi olan Emmili de Forest tərəfindən bəstələnmişdir.
Kovlus (Puldəşt)
Kovlus - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Puldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 5392
NGC 5392, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ukrayna şəhərləri
1 yanvar 2010 etibariylə Ukraynada 459 şəhər (ukraynca: мiсто) olmaqdadır. Bu şəhərlərdən Kiyev və Sevastopol xüsusi statuslu şəhər, 279-u rayon, 178-i oblast şəhəridir.
Quyucuq (Miyanə)
Quyucuq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 248 nəfər yaşayır (62 ailə).
Karl Yindrak
Karl Yindrak (10 dekabr 1972) — Avstriyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Karl Yindrak Avstriyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 9-cu pillənin sahibi olub.
Daha sonra Karl Yindrak Avstriyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 5-ci pillənin sahibi olub.
Karl Yindrak Avstriyanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 9-cu pillənin sahibi olub.
Yəhudişünaslıq
Yəhudişünaslıq (ibranicə: מדעי היהדות) — yəhudilik və yəhudilərin öyrənilməsi ilə məşqul olan bir elm sahəsidir. Yəhudişünaslıq fənlərarası bir sahə olub özündə tarix, (xüsusilə yəhudi tarixi) orta şərq araşdırmaları, asiya araşdırmaları, şərqşünaslıq, din araşdrmaları, arxeologiya, sosiologiya, etnologiya kimi sahələrin elementlərini birləşdirir. Ayrıca bir sahə kimi yəhudişünaslıq əsasən Şimali Amerikanın kollec və universitetlərində mövcuddur.
Tarixi
Yəhudilərdə oxuyub öyrənməyə, xüsusilə dini mətnlərin öyrənilməsinə xüsusi əhəmiyyət verilir. Tövratın öyrənilməsi dini bir vəzifə, borc kimi hesab edilir. Renesansdan bəri və yüksək təhsilin yayılmasından sonra çox sayda insan, yəhudi olmayanlar da daxil olmaqla Yəhudi tarixini irsini və dinini öyrənməyə vasitə olaraq yəhudiləri və yəhudiliyi öyrənməyi şeçiblər.
Yəhudişünaslığın tədris olunduğu təhsil ocaqları
Amerika Birləşmiş Ştatları və İsraildə yerləşən bir şeçə təhsil ocağı yəhudi araşdırmalar ilə bağlı təhsil almaq mümkündür.
.dd
.dd — Keçmiş Almaniya Demokratik Respublikasının İnternet kodu.
Xarici keçidlər
discussion on Usenet (German)
Zahid Avşar Eloğlu
Zahid Avşar Eloğlu (Zahid Hacıqulu oğlu Quliyev; ) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü; İdman ustası; Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü (2008).
Həyatı
Zahid Avşar Eloğlu 1952-ci ildə Ağcabədi rayonunun Avşar kəndində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə Ağcabədi rayon Nizami adına Avşar kənd 1 saylı tam orta məktəbini, 1978-ci ildə Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirmişdir.
1970-ci ildə keçmiş DQMV-nin Şuşikənd kənd orta məktəbində pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. 1972–1974-cü illərdə Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. Ordudan tərxis olunduqdan sonra Ağcabədi rayonunun Şənlik və Qaradolaq kənd orta məktəblərində Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi, Ağcabədi rayon UGİM-də məşqçi-müəllim işləmişdir. İdman ustasıdır. Komsomol işçisi olmuşdur.
Yaradıcılığı
Zahid Avşar Eloğlunun şeirləri müxtəlif qəzet və dərgilərdə mütamadi çap olunur.
"Yadıma sən düşürsən" (Bakı, Şirvannəşr, 2005), "Dağlar dağımdır mənim" (Bakı, Şirvannəşr, 2008), "Şəhriyarla söhbət" (Bakı, Yazıçı, 2011), "Haqdan gələn səs" (Bakı, Yazıçı, 2011), "Qoca palıdın dastanı" (Bakı, "Elm və təhsil", 2021) kitablarının müəllifidir.
Üzvülüyü
Zahid Avşar Eloğlu 2011-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin V qurultayının və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin XII qurultayının nümayəndəsi olmuşdur. 2008-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Mükafatları
Zahid Avşar Eloğlu "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb. Prezident təqaüdçüsüdür.
Simon Qerada
Simon Qerada (20 mart 1981) — Avstraliyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Simon Qerada Avstraliyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
Nodar Dumbadze
Nodar Dumbadze — gürcü yazıçı.
Həyatı
Nodar Dumbadze 1928-ci il 14 iyulda Tbilisidə doğuldu. Atası Vladimir Dumbadze Gürcüstan Kominist Partiyasının Maiakovski rayon komitetinin birinci katibi, anası Anna Baxtadze isə evdar qadın idi. 1937-ci il Repressiyaları zamanı atasını güllələdilər, anası isə həbs olunub sürgün edilidi. Nodar 8 yaşında olanda xalaları onu Apxaziyaya apardı, bu zaman o, Tbilisi 15 saylı orta məktəbində oxuyurdu. Əmiləri həbs edilib güllələndikdən sonra onu nənəsi və babasının yanına, Çoxaturi rayonu Zenoba kəndinə göndərdilər.
1945-ci il Nodar Çoxaturi rayonu Xidistavi kənd orta məktəbini bitirdi və təhsilini dəvam elətdirmək üçün Tbilisiyə qayıtdı. 1950-ci ildə Tbilisi Dövlət Üniversitetinin ekonomika fakültetini bitirdikdən sonra Üniversitetin labaratoriyasında assestant olaraq işləyirdi bununla birlikdə də yaradıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olurdu. 1956–1957 illərdə onun yumoristik heykayələrinin üç kolleksiyası yayınlandı. 1957-ci ildə yaradıcılıq fəaliyyəti ilə çox məşğul olduğundan işi buraxdı. O Fərqli-fərqli jurnallarla əməkdaşlıq edirdi, bununla paralel olaraq da film ssenariləri yazırdı. Eyni zamanda yumoristik heykayələri dərc olunurdu.
1951-ci ildə Nanuli Ququnava ilə ailə qurdu. Onların Manana, Zaza (5 yaşında vəfat etdi) və Ketevan adlı üç uşaqları dünyaya gəldi.
Nodar Dumbadze 1984-cü ildə Tbilisi şəhərində vəfat etdi. İlk öncə Tbilisidə Mziuri parkında dəfn edilmişdi hansı ki, parkın tikinti fikri özünə məxsus idi. 2009-cu il 14 sentyabr tarixində məzarı Mtatsminda Yazıçılar və İctimai Xadimlər Panteonuna köçürüldü.
Yaradıcılığı
Nodar Dumbadzenin şeirləri Tbilisi Dövlət Universitetinin tələbə almanaxında dərc olunurdu. 1950-ci ildən başlayaraq şeirləri və yumristik heykayələri mətbuatda müntəzəm olaraq dərc olunmağa başladı. 1975-ci ildə roman və heykayələrinə görə Rustaveli mükafatına, 1980-ci ildə isə Lelin mükafatına layiq görüldü. Əsərlərinin çoxu rus, ukrayn, moldav, erməni, azərbaycan, ingilis, alman, ispan, polyak, yapon, türk, ərəb və başqa dillərə tərcümə edilmişdir.
Romanları:
Mərvan kəndi
Mərvan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Miyandüab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 324 nəfər yaşayır (63 ailə)
Askar Tokpanov
Askar Tokpanov  — Sovet, qazax teatr müəllimi, teatr direktoru, ilk peşəkar Qazaxıstan rejissorlarından biri, qazax teatr pedaqogikasının banisi. Qazaxıstan Elmlər Akademiyasının sənət tarixi sektorunun qurucularından biridir.
Həyatı
15 oktyabr 1915-ci ildə Almatı vilayətinin İli rayonunun Şilikemer kəndində anadan olub.
1939-cu ildə Moskva Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunun rejissorluq şöbəsini bitirib. A.V. Lunaçarski. Onun müəllimi professor, RSFSR xalq artisti Saxnovski Vasili Qrigoriyeviç idi.
A. Tokpanov “İvanov”, A. Çexovun “Qağayı”, A. Ostrovskinin “Həqiqət Güclü və Xoşbəxt”, G. Norbs, G. Ibsenin, A. Salinskinin “Gəzintidə Gəz”, “Aşpaz ”A. Safronov tərəfindən hazırlanmışdır. "Tazsha bala", "Tasykan tugiler" pyeslərini yazdı. Saxna Sazy (1969), Kesheden buginge deyin (1976), Іңkңr denie (1991) kitablarının müəllifidir.
A. Tokpanov 22 noyabr 1994-cü ildə Almatı şəhərində vəfat etdi.
Fəaliyyəti
1939-1944 — M.Əuezov adına Akademik Qazax Dram Teatrının səhnə direktoru. 1945-1946 — Karaqanda Qazax Dram Teatrının bədii rəhbəri. 1948-1951 — M.Əuezov adına Akademik Qazax Dram Teatrının səhnə direktoru. 1951-1953 - S. adına Qazaxıstan Akademik Uşaq və Gənclər Teatrının bədii rəhbəri Q.Musrepova. 1955-1959 — Mahambet adına Atyrau Regional Qazaxıstan Teatrının bədii rəhbəri. 1969-1971 — Jambıl Regional Qazax Dram Teatrının bədii rəhbəri. 1939-1944 — Almatı teatr məktəbinin müəllimi. 1955-ci ildən ömrünün sonuna kimi Rəssamlıq Akademiyasında dərs verdi. T. Jurqenova aktyorluq və rejissorluq fakültəsində.
.ax
.ax — Aland adalarının internet kodu.
Birisigün, gecəyarısı…
Birisigün, gecəyarısı... — rejissor Arif Babayev tərəfindən 1981-ci ildə ekranlaşdırılmış tammetrajlı bədii film. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Kəskin süjetli macəra filmi Azərbaycanın ilk çekistlərinin fəaliyyətinə həsr olunmuşdur. Əsas rolları Məlik Dadaşov, Həsən Məmmədov, Ernst Romanov, Gennadi Korolkov, Yuozas Budraytis və Zemfira Sahilova ifa edirlər.
Məzmun
Kəskin süjetli macəra filmi Azərbaycanın ilk çekistlərinin fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.
Molla Nəsrəddin (ensiklopediya)
Molla Nəsrəddin Ensiklopediyası — Molla Nəsrəddin jurnalının ensiklopediyası
Haqqında
"Molla Nəsrəddin" ensiklopediyası– Cəlil Məmmədquluzadənin həyat və yaradıcılığının, bütün mollanəsrəddinçilərin çoxcəhətli ədəbi–ictimai fəaliyyətinin ensiklopedik kitabıdır "Molla Nəsrəddin" ensiklopediyası AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu Mətbuat tarixi və publisistika şöbəsində nəşrə hazırlamışdır Kitabın baş redaktoru İsa Həbibbəyli AMEA-nın prezidenti Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru, akademik, tərtib edəni və çapa hazırlayan Vüqar Əhməd, filologiya elmləri doktoru, professor.
Məzmunu
thumb|left|Molla Nəsrəddin jurnalı Mollanəsrəddinçilik – geniş mənada "Molla Nəsrəddin" ədəbi məktəbinin nizamnaməsi,tənqidi realizm ədəbi cərəyanının əsasnaməsidir. Milli müstəqillik və siyasi-mənəvi azadlıq uğrunda mübarizə aparmaq mollanəsrəddinçilik hərəkatının əsas qayəsidir XX "Molla Nəsrəddin" ensiklopediyası əsrin əvvəllərinin milli-demokratik intibah proseslərinin əsas lokomotivi C.Məmmədquluzadə və "Molla Nəsrəddin" jurnalı idi. "Molla Nəsrəddin" ədəbi cəbhəsi XX əsrin əvvəllərində mövcud olan müxtəlif təmayüllü ədəbiyyat və mətbuat meydanında ən davamlı, ardıcıl və mübariz bir hərəkat idi. "Molla Nəsrəddin" ədəbi məktəbi universal xarakterə malik olub, özündə tənqidi-realist ədəbiyyat məktəbini, satirik publisistika məktəbini və karikatura məktəbini birləşdirmişdir C.Məmmədquluzadə və "Molla Nəsrəddin" jurnalı XX əsrin əvvəllərinin ədəbiyyat və mətbuat cəbhəsinin liderliyi missiyasını uğurla həyata keçirmişdir C.Məmmədquluzadə və "Molla Nəsrəddin" jurnalı bütün istiqamətlərdə ictimai-siyasi hadisələrə və ədəbi prosesə ciddi təsir göstərmiş və istiqamət vermişdir. Baş redaktor, görkəmli yazıçı C.Məmmədquluzadənin (1869-1932) səyləri nəticəsində "Molla Nəsrəddin" cəbhəsi ədəbi məktəb səviyyəsinə çatdırılmışdır. Sözün əsl mənasında C.Məmmədquluzadə Azərbaycan ədəbi-ictimai fikrində milli azadlıq düşüncəsinin sərkərdəsidir "Molla Nəsrəddin" jurnalı–Cəlil Məmmədquluzadənin və bütün mollanəsrəddinçilərin əsərlərinin çoxcildlik külliyyatıdır.
Quyular (Miyanə)
Quyular — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Renier Sosa
Renier Sosa (30 aprel 1972) — Kubanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Renier Sosa Kubanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Serb Respublikasında almanlar
Serb Respublikasında almanlar (Нијемци у Републици Српској, Deutsche in Republika Srpska) — Serb Respublikası ərazisində yaşayan və işləyən alman əsilli əhali. Almanlar Serb Respublikası ərazisində yaşayan 12 milli azlıqdan biridir. Onların hüquqlarını dirgər azlıqların hüquqları kimi Serb Respublikasının milli azlıqlar soveti qoruyur. Serb Respublikası ərazisində cəmi 95 alman əsilli əhali yaşayır.
Tarixi
Almanlar Bosniya və Herseqovina ərazisində ilk dəfə Avstriyanın işğalı dönəmində ayaq basmışlar. Onlar əsasən alman tacirlərdən ibarət idi. Ticarətlə əlaqədar olaraq bölgəyə ayaq basmışdılar. Tacirlərin böyük qismi Srema və Banata (həmcinin Vyortemberq) ərazilərindən gələnlər idilər. Onlar tərəfindən işğal olunmuş torpaqlarda Frans-Yozefsfeld adlı (hazırda Novo-Selo adlanır) kənd salınmışdır. 1907-ci ildə kəndin adı Petrovo-Pole olaraq adlandırılır. Bu ad isə I Pyotrın şərəfinə verilir. Almanlar burada 1942-ci ilə qədər yaşayırlar. Müharibəyə qədər burada 2 min insan yaşayırdı (1931-ci il siyahıya alınmasına görə). Sonradan onlar almanlsr tərəfinfən işğal olunmuş Lodz əraxisinə köçmüşdülər. Ещё с десяток немецких семей проживал в Биелине.
Qanunvericilik və idarə sistemi baxımından Avstriya-Macarıstan və Yuqasloviya arasnda kəskin fərqlər mövcud idi. Bu səbəbdən Bosniya və Herseqovinada dövlət kadr heyətinin böyük qismini almanlar tuturdu. Onlar ısasən kanselyari işləri, registrator, hakim, vəkil və digər hüquq sahələrində işləyirdilər. Bosniyada alman fermerlər yaşayışı olmayan səhrada Prnyavira yaxınlığında, Banya-Luki və Priedoradan qərbdə özlərinə təsərrüfat qurmuşdular. İlk illərdə 70 alman ailəsi Viyaka çayı yaxınlığında özlərinə məskən salmışdılsr. Digər ərazilərdə belə almanlar tərəfindən kəndlər salınmışdı. Onlar Qloqovas və Şibovska kındlərinin əsasınl qoymuşlar. Almanlar əsasən üzüm yetişdirilməsi və maldarlıqla məşğul olurdular. 1921-ci ilə qədər Qloqovase kəndində almanlara məxsus ibtidai məktəb fəaliyyət göstərirdi. Sonradan burada digər millətlərin nümayəndələridə təhsil almsğa başlamışdır.
Din
Serb Respublikasında yaşayan almanlar katolik məshəbində etiqat edirlər. Bu isə cənub almanları üçün xasdır. Serb Respublikası ərazisində almanlara aid olan iki alman latolik kildəsi vardır: Aleksandrovase (Laktaşi) və Nova-Topola (Qradişks). Novo-Selo kəndində isə bir məbəd olsada o müharibə zamanı bağlanmışdır.
Təşkilat
Almanların Serb Respublikasında yerləşən yeganə cəmiyyəti 2005-cü ilin aprelində Banya-Luka şəhərində təşkil edilmişdir. Bu cəmiyyətin təşkilinin əsas hədəfi adət-ənənə, dil və mədəniyyətlərinin qorunmasıdır.
Komanda modulu
250px|thumb|right|Komanda və xidmət modulu250px|right|Komanda modulunun sxemi|thumb
Komanda modulu kosmik gəminin vacib hissələrindən biridir. Adından da göründüyü kimi, astronavtlar tərəfindən komandanlıq missiyasının yerinə yetirildiyi hissədir. Bura həm də astronavtların kosmik gəmilərdə vaxtlarının çox hissəsini keçirdikləri yerdir.
Misal üçün; Apollon kosmik gəmisindəki Komanda Modulu 3 hissədən ibarətdir: yuxarı hissə, alt hissə və heyət hissəsi.
Yuxarı hissədə bir-birinə kilidləmə mexanizmi (Apollon ay modulu ilə bir-birinə bağlanmanı təmin edir) və 2 reaktiv mühərrik; aşağı hissədə, qalxma zamanı baş verən sarsıntıyı aradan qaldırmaq üçün nəzərdə tutulmuş cihaz və 10 mühərrik; Heyət hissəsində isə nəzarəti təmin edəcək cihazlar və göstəricilər mövcuddur.
Komanda modulu işə buraxılma zamanı yuxarı hissədə yerləşdiyi üçün aerodinamik formadadır. Atmosferə yenidən daxil olarkən sürtünmə nəticəsində əmələ gələn istiliyin daha geniş bir səthə paylanması və enişin asanlaşdırılması üçün komanda modulunun aşağı hissəsi daha geniş formada hazırlanmışdır. İfrat qızışmanın yaratmış olduğu problemləri aradan qaldırmaq üçün üst hissəsi istilik dəf edicilər ilə örtülmüşdür.
Apollon ay modulu
200px|thumb|Ay modulu thumb|200px|[[Apollon 15-in ay modulu pilotu James Irwin, ay modulu, ay avtomobili.]]
Ay modulu və ya Ay hörümçəyi — Aya enmək üçün istifadə olunan kosmik gəminin hissələrindən biridir. Apollon proqramı üçün Grumman şirkəti tərəfindən istehsal edilmişdir. Əvvəlcə Apollon 11-də və daha sonra digər Apollon missiyalarında uğurla istifadə edilərək Aya endirilmişdir.
Eniş mərhələsi və çıxış mərhələsi olaraq 2 mərhələdən ibarət olan Ay modulunun digər adı "Ay hörümçəyi"dir.
Eniş mərhələsi: Aya enməni təmin edən və gücü azaldıla bilən bir ədəd raket mühərrikindən, yanacaq çənlərindən və elmi tədqiqatlar üçün istifadə edilən alətlərin olduğu bir hissədən ibarətdir.
Çıxış mərhələsi: Briqadanın yerləşəcəyi, rabitəni təmin edən avadanlıq, idarəetmə və nəzarət sistemlərinin, qalxma mühərriki və lazımi yanacaq çəninin yerləşdiyi hissədir.
Ay modulu yalnız Ayın ətrafında və onun səthində fəaliyyət göstərir. Atmosferlə təmasda olmur, onu əhatə edən adapterin içərisindədir. Buna görə də aerodinamik formada dizayn edilməmişdir. Adından da göründüyü kimi hörümçək formasında olan quruluşa malikdir.
ABŞ prezident inauqurasiyası
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Inauguration-01-20-2009.jpg/300px-Inauguration-01-20-2009.jpg|thumb|300x300px| [[ABŞ Konqres Binası|ABŞ Kapitolinin qərb cəbhəsində Milli Mall ilə üzbəüz prezidentin andiçmə mərasimi (1981-ci ildə Reyqandan indiyədək) – Barak Obama, 20 yanvar 2009-cu il]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/1965_Inauguration_of_President_Lyndon_Johnson.jpg/300px-1965_Inauguration_of_President_Lyndon_Johnson.jpg|thumb|300x300px| ABŞ Kapitolunun şərq cəbhəsində köhnə baş təntənəli eyvanı olan prezidentin andiçmə mərasimi (Lindon B. Conson, 20 yanvar 1965 ) link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/President_George_W._Bush_and_Mrs._Laura_Bush_Lead_the_Inaugural_Parade_down_Pennsylvania_Avenue_en_Route_the_White_House.jpg/300px-President_George_W._Bush_and_Mrs._Laura_Bush_Lead_the_Inaugural_Parade_down_Pennsylvania_Avenue_en_Route_the_White_House.jpg|thumb|300x300px| Andiçmə Günü, 20 Yanvar 2005-ci il : Prezident [[Corc Volker Buş|Corc Buş və birinci xanım Laura Buş Kapitoliyadan Pensilvaniya prospektindən Ağ Evə qədər andiçmə paradına rəhbərlik edirlər.]] Amerika Birləşmiş Ştatları prezidentinin andiçmə mərasimi ABŞ prezidentinin dörd illik səlahiyyət müddətinin başlanmasına həsr olunmuş mərasimdir. Bu mərasim zamanı prezident seçkilərindən təxminən 72 ilə 78 gün sonra prezident and içir. İnauqurasiya (andiçmə mərasimi) hər yeni prezidentlik müddətində keçirilir. Hətta prezident ikinci müddətə seçilərək səlahiyyətlərini davam etdirsə belə bu mərasim yenidən keçirilir.
Corc Vaşinqtonun ilk andiçmə mərasimi 30 aprel 1789-cu ildə baş tutdu. 1821, 1849, 1877 və 1917-ci illər istisna olmaqla, 1793-cü ildən 1933-cü ilə qədər bütün sonrakı ictimai andiçmələr martın 4-də keçirildi. Martın 4-ü bazar gününə təsadüf etdiyi halda inauqurasiya 5 mart bazar ertəsi gününə keçirildi. 20 yanvarın 1957, 1985 və 2013-cü illərdə bazar gününə təsədüf etdiyindən bu illər istisna olmaqla 1937-ci ildən etibarən mərasim yeni ilin ilk günü yəni yanvarın 20-də günorta saatlarında keçirilir. Həmin illərdə prezident andı həmin gün təkbətək, ertəsi gün, bazar ertəsi, yanvarın 21-də yenidən açıq mərasimlə icra olunurdu. Ən son prezidentin andiçmə mərasimi 2021-ci il yanvarın 20- də Co Baydenin vəzifəyə gəldiyi zaman keçirilib.
Prezident andının oxunması bu mərasimdə Birləşmiş Ştatlar Konstitusiyasının mandat etdiyi yeganə komponentdir ( II Maddə, Birinci Bölmə, 8 -ci bənddə). Bu, konstitusiya tələbi olmasa da, baş hakim adətən prezidentin andını icra edir. 1789-cu ildən bəri andiçmə 15 baş hakim, bir köməkçi ədliyyə və bir Nyu-York ştatının hakimi tərəfindən 59 planlaşdırılan ictimai inauqurasiyada icra olunur. Digərləri, baş hakimdən başqa, sələfinin ölümü və ya müddət ərzində istefa verməsi ilə prezidentliyə müvəffəq olmuş doqquz vitse -prezidentdən bir neçəsinin andiçmə mərasimi keçiriblər.
1981-ci ildə Ronald Reyqanın inauqurasiyasından bəri mərasim Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kapitolunun qərb cəbhəsində onun simvolik Vaşinqton Abidəsi və uzaqda yerləşən Linkoln Memorialının yerləşdiyi Milli Mall ilə üzbəüz keçirilir. 1829-cu ildən 1977-ci ilə qədər andiçmə mərasimlərinin çoxu Kapitolinin şərq eyvanındakı pilləkənlərin üstündəki platformada keçirilib. Onlar həmçinin Köhnə Senatın Palatasında, Nümayəndələr Palatasının palatasında və Kapitol rotundasında keçirilib. Kapitoliyada keçirilməməsi planlaşdırılan ən son inauqurasiya Franklin D. Ruzveltin 1945-ci ildə Ağ Evdə keçirilən dördüncü andiçmə mərasimi idi.
İllər keçdikcə mərasimi sadə and içmə mərasimindən paradlar və çoxsaylı ictimai toplantılar da daxil olmaqla bir günlük tədbirə qədər genişləndirən müxtəlif ənənələr yaranıb. Mərasimin özü ABŞ-nin əsas kommersiya televiziyası və kabel xəbərləri şəbəkələri vasitəsilə canlı yayımlanır. Müxtəlif KİV-lər isə öz vebsaytlarında canlı yayımlayır.
Prezident müddət ərzində vəzifəsinin icrasına başladıqda andiçmə mərasimi təmtəraqsız və təmtəraqsız keçirilir. Fövqəladə şəraitdə prezidentin sürətli keçidini asanlaşdırmaq üçün yeni prezident sadə bir mərasimlə and içir və adətən bundan sonra xalqa müraciət edir. Bu Birləşmiş Ştatların tarixində doqquz dəfə baş verib: səkkiz dəfə əvvəlki prezident vəzifədə olarkən vəfat etdikdən sonra və bir dəfə əvvəlki prezident istefa verəndən sonra.
Həsənəli xan Qaradaği
Həsənəli xan Qaradaği — Azərbaycan maarifpərvəri, şair, pedaqoq, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi, filoloq, tarixçi, xəttat, teatr xadimi.
Həyatı
Həsənəliağa Xan Qaradağskinin nəsli hələ Şah İsmayıl dövründə görkəmli yer tutmuş Ustaclı elinin Toxmaqlı oymağına bağlıdır. Onun ulu babalarından biri olan I İlyas xəlifə Ustaclı elinin tarixi vətəni sayılan Türkiyənin Sivas vilayətində anadan olub. Mir Möhsün Nəvvab yazır: "Onların əsli İran vilayəti Qaradağ mahalının nəciblərindəndir. 1804-cü ildə Qaradağdan gəlib Qarabağı özlərinə vətən ediblər. Əcdadı Səfəvi padşahlarının hüzurunda xəlifələr xəlifəsi mənsəbində olub".
Uşaqlıq dövrü, təhsil illəri
Balacaağa adı ilə el arasında çağırılan Həsənəliağa 1848-ci il 28 yanvar tarixində Şuşada hərbi xidmətçi ailəsində anadan olmuşdur. Anası Xatın xanım ərə getdiyinə görə Balacaağa ilk əvvəl dayısının, sonradan Tiflisdə yaşayan əmisi Məhəmmədhüseynağa xan Qaradağskinın himayəsində boy atır. 8–9 yaşa çatdıqda Şuşaya gəlmiş əmisi Məhəmmədhüseynağa xan Qaradağski Balacaağanı Şuşada fəaliyyət göstərən rus Qəza məktəbinə qoyub Tiflisə qayıdır. Şuşada oxuyarkən maddi yardımı anası Xatın xanımdan alır, lakin anası göndərdiyi pul və ərzağı qohumları özlərinə sərf etdiklərindən uşaq çox ehtiyac və əziyyətə dözməli olur. O, anasının yanında olmaq fikrinə düşür, lakin məktəbi buraxmaq istəməyib Şuşada oxumaqda davam edir. Həsənəliağa dayısının himayəsi altında yaşadığı illər ərzində keçirtdiyi acı günlər haqqında yazır: "Məktəbdən evə gəldikdə dayımın arvadı sacda bişirilmiş "xamralı" deyilən çörəyin birini əlində iki qatlayıb, sonra bir də qatlayıb dörd hissə etdikdən sonra hissənin birini mənim üçün verirdi. Bu mənim naharım olurdu. Bu nahardan sonra mən dərhal dərs hazırlamağa başlardım. Dərsi hazırlarkən dayımın uşaqları mənə çox vaxt mane olurdular – istehza edib gülürdülər, çünki çox az vaxtlarda mən onlarla oynamağa gedirdim. Onların hərəkətləri bəzən təhqirə qədər çatırdı. Lakin mən davam edib dərslərimi hazırlamaq üçün sakit və əlverişli yer tapırdım. Mən özümə pilləkənin altında xəlvət yer düzəltmişdim. Qaranlıq olduğu üçün şam yandırıb burada dərs hazırlayırdım. Bir neçə gündən sonra, uşaqlar yerimi tapdılar, məni yenə də dinc buraxmadılar. Onlar yuxarıdan başıma su tökməkdən və yaxud yanıma gəlib mane olmaqdan əl çəkmirdilər. Bir dəfə iki əlimlə kitabı tutub oxuduğum zaman, çöpü şama tutaraq yandırdıqdan sonra əllərimə yapışdırdılar, kitab əlimdən düşdü, mən bərk diksindim, onlar bundan şadlanıb güldülər. Əlimdən ağlayıb, kiriməkdən başqa heç zad gəlmirdi… Rusca oxuyanları müsəlmanların çox hissəsi sevmirdi, dindarlar belə adamı kafir adlandırırdılar. Hətta mən qoca nənəm Hürzad xanımın evinə gedən zaman, o məni xoş dil ilə qarşılayıb yemək təklif edirdisə də, lakin yeməkdən qabaq özü su ilə mənim ağzımı suya çəkirdi ki, sən məktəbdə "urusca" danışmısan ağzın murdar olub".
Həsənəliağa 1866-cı ildə Qəza məktəbini bitirir. Əmisinin göndərdiyi maddi vəsait hesabına o, Şuşanın Tazə məhəllə adlanan yerində ev tutur və tək yaşamağa başlayır. Rus təhsilli Balacaağa ərəb, fars dillərini, islamın əsaslarını öyrənmək üçün qonşuluğunda yaşayan Mirzə Bəşir Yusifzadənin atası Mirzə Ələkbər Yusifzadədən dərs almaq qərarına gəlir. Mirzə Ələkbər Yusifzadə ərəb, fars dillərini Həsənəliağaya öyrədir, Sədi, Firdovsi, Nizami, Xaqani, Füzuli və sair şairlərin əsərlərini orijinalda mənimsəməyə kömək edir. Şeiriyyata böyük həvəs göstərərək özü də qəzəl, müxəmməs yazmağa başlayır.
Ailə
H. Xan Qaradağski 1888-ci ildə bir daha Tiflisə gedir. Səbəb atasının yadigarı olan əmisi Məhəmmədhüseynağanın xəstə olması idi. 1891-ci ildə Məhəmmədhüseynağa dünyasını dəyişir. Ölməzdən qabaq Məhəmmədhüseynağa yeganə qızı olan Balaxanım xanımla evlənməsini Həsənəliağaya vəsiyyət edir. 1891-ci ilədək Həsənəli ağa Tiflisdə köhnə tanışlarla təmasda olur, kitabxanalarda və əmisi ilə söhbətləşib vaxtını keçirirdi. Məhəmmədhüseynağanı dəfn edib təziyədən sonra Həsənəliağa əmisi qızı ilə birgə Şuşaya qayıdırlar. Həsənəliağa bütövlüklə özünü yaradıcılığa həsr edir. Bu dövr onun ən məhsuldar dövrü hesab oluna bilər. 1897-ci ildə övladları olmadığından Balaxanım xanımın razılığı ilə Həsənəliağa kasıb bir ailədən Teybə adlı qızla evlənir. Həsənəliağa ilə Teybə xanımın dörd övladı olur: Məhəmməd ağa, Çingiz ağa, Böyükxanım və Şəfqət ağa.
1922-ci ildə Həsənəliağa təqaüdə çıxır.
1924-cü ildə Həsənəliağa iflic olur, lakin 2–3 il ərzində müalicə olunub səhhət tapır. Əmək fəaliyyətinin çox hissəsini itirmiş Xan Qaradağski yenə də ədəbiyyat və mədəniyyət sahəsində çalışır. Azərbaycan Xalq Maarif Komissarlığı Şuşa maarif şöbəsi tərəfindən ona maaş təyin edilir və Qarabağ şairləri haqqında material toplayıb yazaraq Bakıya göndərməyi ona tapşırır. Xan Qaradağski bu vəzifəni yerinə yetirir, öncə topladığı və yeni toplamış materialları göndərilmiş nümayəndələrə təhvil verib yeni tapşırıqlar ilə məşğul olurdu.
Gürcüstan–NATO münasibətləri
thumb|450px|Gürcüstan və NATO.
Həsənəli xan Qaradaği
Ailə
1929-cu ildə Həsənəliağa Xan Qaradağski yenidən xəstələnir, dekabr ayının 2-də Şuşa şəhərində vəfat edir və hörmətlə şəhər qəbiristanlığında (Böyük qəbiristanlığın şəhərə ən yaxın hissəsində) dəfn edilir.
Gürcüstan–NATO münasibətləri
NATO ilə Gürcüstan arasındakı münasibətlər 1992-ci ildə, müstəqillik əldə edən Gürcüstanın Şimali Atlantika Əməkdaşlıq Şurasına (1997-ci ildə Avro-Atlantik Tərəfdaşlıq Şurası olaraq dəyişdirilməsi) qoşulması ilə başladı. Gürcüstan Sülh Naminə Tərəfdaşlıq proqramına (1994) və Planlaşdırma və Analiz Prosesinə (1999) qoşulması ilə bu əməkdaşlıq daha da dərinləşdi və genişləndi.
Həsənəli xan Qaradaği
Uşaqları
Məhəmməd ağa Həsənəliağa oğlu Qaradaği (28.01.1898–19.09.1976) – Şuşa şəhərində anadan olub. Sovet dövründən qabaq adı Xanoğlan ağa idi. Məhəmməd ağa atasının Qaradaği təxəllüsünü özünə soyad etmişdir. Qardaşları Çingiz ağa və Şəfqət ağa isə Xan Qaradağskini azərbaycanlaşdırıb Qaradağlı etmişlər. Bunu Sovet dövründə Xan adından ehtiyatlanmaları ilə izah etmək olar.
Gürcüstan–NATO münasibətləri
2003-cü il inqilabından sonra Gürcüstan bu təşkilata daxil olma ehtimalı ilə NATO ilə əlaqələri gücləndirmək üçün səy göstərməyə başladı. Bu öhdəlik 2008-ci ilin aprelində NATO-nun Buxarest sammitində dəstəkləndi. 2008-ci ilin sentyabrında NATO-Gürcüstan Komissiyası (AMG) Buxarestdə başlayan bir prosesə rəhbərlik etmək üçün işə başladı. NATO ilə Gürcüstan arasındakı münasibətlərdə problem, Rusiyanın 2008-ci ilin avqustunda Cənubi Osetiyadakı silahlı qarşıdurmadan sonra müstəqilliyini tanıdığı Abxaziya və Cənubi Osetiya ərazisində rus qoşunlarının olmasıdır.
Həsənəli xan Qaradaği
Uşaqları
Məhəmməd ağa Qaradaği 1920-ci ildən Şuşada və Laçında inzibati işdə və İcraiyyə komitəsi aparatında xidmət edib. 1938-ci ildən müəllimlik etməyə başlayıb. 1945-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirib. 1968-ci ildə təqaüdə çıxanadək pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub. Atasının əlyazmalarını qoruyub saxlayaraq onları Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna təhvil vermişdi. Maşın çapı ilə (kiril əlifbasında) atasının həyat və fəaliyyətinə dair bir kitab hazırlayıb onu da Əlyazmalar İnstitutuna təhvil verib. Özünün də gözəl təbi olduğundan bir neçə qəzəl, M. Y. Lermontovdan, Aqniya Bartodan tərcümələri, mahnıları var.
Gürcüstan–NATO münasibətləri
Tarixi
Sovet İttifaqının süqutundan sonra Gürcüstan müstəqillik qazandı, burada etniklərarası qarşıdurmalar, rəqib siyasi qüvvələr arasında hakimiyyət və təsir uğrunda silahlı mübarizə getdi. Artıq 1991-ci ilin payızında müstəqilliyini elan edən Cənubi Osetiyada genişmiqyaslı qanlı toqquşmalar baş verdi. 1992-ci ilin yayında Abxaziyada silahlı toqquşmalar başladı. Münaqişə geniş ərazilərin demək olar ki, tamamilə dağıdılmasına və kütləvi köçkünlüyünə səbəb oldu. Hərbi əməliyyatlar nəticəsində əksəriyyəti gürcü olan yüz minlərlə dinc sakin evlərini tərk etmək məcburiyyətində qaldı. 14 may 1994-cü ildə Moskvada atəşkəs və qüvvələrin ayrılması haqqında Saziş imzalandı. Tərəflər Abxaziya ərazisində MDB sülhməramlı qüvvələrini (əslində rus bölmələri) yerləşdirmək barədə razılığa gəliblər. Cənubi Osetiyada təhlükəsizlik, Rusiya ilə Gürcüstan arasında 1992-ci il Daqomıs sazişlərinə uyğun olaraq yaradılan Qarışıq Sülhməramlı Qüvvələr tərəfindən dəstəkləndi.
1992-ci ildə Gürcüstanda vəzifəyə keçən prezident Şevardnadzenin rəhbərliyi altında Gürcüstan NATO ilə ayrı -ayrı tərəfdaş ölkələr arasında təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlığı genişləndirməyi hədəfləyən Sülh Naminə Tərəfdaşlıq proqramına qoşuldu. 1997-ci ildə Gürcüstan Qüvvələrin Statusu Anlaşmasını ratifikasiya etdi və 1999 -cu ildən etibarən öz sülhməramlı birləşmələrini Kosovo Qüvvələrinə (KFOR) göndərir. 2001-ci ildən etibarən Sülh Naminə Tərəfdaşlıq proqramı çərçivəsində Gürcüstan ərazisində çoxmillətli hərbi təlimlər keçirilir. 2002-ci ildə Gürcüstan NATO üzvü olmaq istəyini və NATO ilə Fərdi Tərəfdaşlıq Fəaliyyət Planı (IPAP) hazırlamaq niyyətində olduğunu bildirdi. 2003-cü ildə İstanbulda keçirilən zirvə toplantısında, strateji əhəmiyyətli bölgələrə — Qafqaz və Mərkəzi Asiyaya xüsusi diqqət yetirən NATO ölkələrinin liderləri, NATO Baş Katibinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə Xüsusi Nümayəndəsi vəzifəsini təsis etmək qərarına gəldilər.
Həsənəli xan Qaradaği
Uşaqları
Məhəmməd ağa Bağırzadə Afərim (1906–1929) xanımla, sonra Ruqiyyə xanım Qafar qızı Səfərəliyeva (1912–1989) ilə ailə qurmuşdu. Birinci nikahdan Kamal adlı oğlu (1923–1985), ikinci nikahdan Vahid (1930–2000), Eldar (1932-ci il təvəllüd), Elşad (1940–2001) adlı oğulları, Həmidə xanım (1934–1964) adlı qızı oldu.
Gürcüstan–NATO münasibətləri
Tarixi
Çətin iqtisadi vəziyyət, həyat səviyyəsinin aşağı olması, insan hüquqlarının kütləvi və sistematik şəkildə pozulması, geniş yayılmış korrupsiya və nəticədə 2 noyabr 2003-cü ildə keçirilən parlament seçkilərinin nəticələrinin saxtalaşdırılması qondarma Qızılgül inqilabına səbəb oldu. Eduard Shevardnadzenin istefası və Mixail Saakaşvilinin 2004-cü il prezident seçkilərində qələbəsi ilə Qərblə daha sıx əlaqələr quruldu.
2004-cü ildə Gürcüstan NATO ilə Fərdi Tərəfdaşlıq Fəaliyyət Planını (IPAP) razılaşdıran ilk ölkə oldu. 2004 -cü ildən etibarən Gürcüstan silahlı qüvvələri Əfqanıstanda Beynəlxalq Təhlükəsizliyə Yardım Qüvvələri (ISAF) çərçivəsində NATO ilə əməkdaşlığa başlayıb. 2005 -ci ildə NATO və Gürcüstan, NATO ölkələrinin və ISAF -a qoşun verən digər dövlətlərin Əfqanıstandakı qoşunlarına təchizat çatdırmaq üçün Gürcüstan ərazisindən istifadə edə biləcəyi tranzit müqaviləsi imzaladı.
Həsənəli xan Qaradaği
Uşaqları
Çingiz ağa Həsənəliağa oğlu Qaradağlı (1903–22.11.1969) haqqında qəzetdə verilən nekroloqda yazılır: "…görkəmli maarif xadimi, istedadlı müəllim Çingiz Həsənəlixan oğlu Qaradağlı 1903-cü ildə Şuşa şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. O, 1920–1932-ci illərdə Laçın və Şuşa məktəblərində müəllimlik etmiş, rus dilini zəhmətkeş balalarına öyrətmişdir. 1932-ci ildən etibarən, o, maarif işçiləri həmkarlar ittifaqının respublika komitəsində işləmişdir. Ç. Qaradağlı 1936-cı ildən Bakı Şəhər Xalq Maarif Şöbəsində çalışmışdır. O, yenidən maarif işçiləri həmkarlar ittifaqı respublika komitəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1949-cu ildən 1962-ci ilədək Bakı məktəblərində müəllim olmuş və tədris işləri üzrə direktor müavini vəzifəsində işləmişdir". Sovet dövründən qabaq adı Çingizxan idi.
Gürcüstan–NATO münasibətləri
Gürcüstanın NATO -ya üzvlüyü məsələsi
thumb|upright|Tiflisin mərkəzində afişa (oktyabr 2007) Gürcüstan rəhbərliyi NATO üzvlüyünü bölgədə sabitliyin və təhlükəsizliyin qarantı hesab edir. 2006 -cı ildə Gürcüstan parlamenti yekdilliklə Gürcüstanın NATO-ya inteqrasiyasına səs verdi. 5 yanvar 2008-ci ildə Gürcüstanda prezident seçkiləri ilə eyni vaxtda referendum keçirildi, nəticədə gürcü seçicilərin 77 faizi NATO-ya üzv olmağın lehinə idi. Fevral ayında Gürcüstan prezidenti Mixail Saakaşvili NATO -nun baş katibi Yaap de Hoop Sxefferə gürcü tərəfinin NATO Üzvlük Fəaliyyət Planına (NÜFP) qoşulmağa hazır olduğunu bildirən bir məktub göndərdi. NATO ilə alyansa üzv olmağa çalışan bir ölkə arasında qarşılıqlı əlaqə formatı olaraq 1999-cu ilin aprelində NATO zirvəsində təsdiqlənmiş NÜFP idi. NÜFP sonradan ittifaqın tamhüquqlu üzvü olmaq üçün yerinə yetirilməli olan tələblərin siyahısıdır. Bu tələblərin yerinə yetirilməsi, ölkənin NATO-ya avtomatik daxil olmasına zəmanət vermir, çünki bu, ittifaq üzvlüyünün mümkün qeydiyyatına yaxınlaşdıran növbəti addımdır.
Həsənəli xan Qaradaği
Uşaqları
1942–1945-ci illərdə Çingiz ağa Qaradağlı Ağdam şəhər Dövlət Dram Teatrının direktoru vəzifəsində çalışıb.
Gürcüstan–NATO münasibətləri
Gürcüstanın NATO -ya üzvlüyü məsələsi
Rusiya isə NATO-nun şərqə doğru hərəkətini Avropadakı strateji maraqlarına təhlükə kimi qiymətləndirir. NATO -nun aprel sammitinin (2008) nəticələrindən sonra Rusiya Baş Qərargah rəisi general Yuri Baluyevski bildirib ki, Gürcüstan NATO -ya daxil olarsa, Rusiya dövlətin yaxınlığındakı maraqlarını təmin etmək üçün "hərbi və digər tədbirlər" görməyə məcbur olacaq. sərhədlər.
Rusiya hökumətinin başçısı Vladimir Putin, öz növbəsində, liderləri NATO sammitində qəbul edilən qərarla əlaqədar narahatlıqlarını ifadə edən mesajlarla müraciət edən Abxaziya və Cənubi Osetiyanı "əsaslı şəkildə dəstəkləmək" niyyətini açıqladı. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında qeyd edildiyi kimi, “Rusiya, Gürcüstan rəhbərliyinin sürətli Atlantik inteqrasiyasına olan münasibətinə həm Gürcüstan tərəfinin, həm də ittifaq üzvlərinin diqqətinə çatdırdı. Abxaziya və Cənubi Osetiyaya siyasi, iqtisadi və hətta daha çox hərbi təzyiq göstərmək cəhdləri əbəsdir və əksinədir".
Həsənəli xan Qaradaği
Uşaqları
Çingiz ağa Qaradağlı "Riyazül-aşiqin" təzkirəsinin müəllifi və şairlər arasında Müştəri təxəllüsü ilə tanınan Məhəmməd ağa Mirzə Sədray oğlu Müctəhidzadənin (1867–1958) qızı Sürəyya xanımla (1909–1974), Külsüm xanım Həşim qızı Talıblı (1910–1983) ilə həyat qurmuşdu. Sürəyya xanımla Çingiz ağanın Fikrət adlı oğlu (1927–1981), Külsüm xanımla isə Aydın adlı oğlu (1929–1980) olur.
Böyükxanım xanım Həsənəliağa qızı Qaradağlı 1913-cü ildə Şuşada anadan olub. Böyükxanım Qaradağlı-Talıbzadə də müəllimlik etmişdi. Ömrünün 60 ilini orta məktəblərlə bağlayıb tarix və coğrafiya fənlərindən dərs demişdir. Böyükxanım xanım XIX əsrin sonu-XX əsrin əvvəllərinin görkəmli ziyalılarından biri olan, Abdulla Şaiqin böyük qardaşı Axund Yusif Ziya Talıbzadənin (1877–1923) oğlu Tələt Talıbzadənin ömür-gün yoldaşı olmuşdur. Onların bir oğlu olub: Davud Talıbzadə (1931–1988). Böyükxanım Qaradağlı-Talıbzadə dünyasını 1992-ci ildə dəyişmişdir.
Şəfqət ağa Həsənəliağa oğlu Qaradağlı (29.03.1916–11.04.1985) Şuşa şəhərində anadan olub. Ömrünü pedaqoji fəaliyyətlə bağlayaraq müəllimlik etmişdi. Qabaqcıl maarif xadimi ada layiq görülmüşdü. Şəfqət ağa Qaradağlı Ilk nikahindan Yasar (1934–2007)adli oglu ikinci Hörmət xanım Əlirza qızı Məlikrzayeva (1921–1996) ilə ailə qurmuşdu. Şəfqət ağa ilə Hörmət xanımın Elşən (1941–1962), Rövşən (1944–2008) adlı iki oğlu və Hicrət (1949-cu il təvəllüd) adlı qızları olur. 3-cü nikah Agdam rayon gulabli kand sakini Aziz xanim Madat qiziyla (1921–1997) aila qurmus va bu nikahdan Firqat (1951)-ci il tavalludlu qzlari olmus
Pedaqoji fəaliyyəti, Tiflis dövrü
Xan Qaradağski şəhərdə artıq istedadlı bir şair kimi şöhrət tapmaqla yanaşı, 60-cı illərin sonundan müəllimlik fəaliyyətinə başlayır və bu fəaliyyəti ilə də özünə hörmət qazanır. Qohum-qonşular uşaqlarını savadlandırmaq üçün onun yanına göndərirlər. Balacaağa dedikləri Xan Qaradağski onların xahişini məmnuniyyətlə qəbul edir və 20 nəfərə qədər uşaq toplayıb evində dərs deməyə başlayır. Sxolastik üsulu ilə ərəbcə dərs keçməyin çətinliyini bilən Xan Qaradağski, şagirdlərinə dərsi özünun tərtib etdiyi sadə üsulla: təbaşir və yazı lövhəsi ilə, parta arxasında ana dilində keçir. Dərslərində riyaziyyat, Ana dili, ədəbiyyat, coğrafiya və başqa dünyəvi fənlərlə yanaşı Qur’an ayələri və namaz dualarına da xüsusi önəm verirdi. Əzbərləmə metodunun üstün cəhətlərindən də faydalanmaq üçün o, öz şagirdləri üçün xüsusi olaraq müxtəlif səpkili didaktik xarakterli şeirlər yazırdı. Qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan məktəbləri arasında ilk yazı lövhəsi və partalardan istifadə edən məhz Həsənəliağa Xan Qaradağski olmuşdur.
Həsənəliağa nın əmisi 1873-cü ildə əmişə olduğu kimi yayda Şuşaya gəlir və Həsənəliağa əmisinin görüşünə gedərək ondan Tiflisə getməsi üçün icazə alır. Əmisi Balacaağa ilə bir qədər söhbət edib onun rus, fars və ərəbcə olan savadını yoxlayır, şairliyini, fikirlərini də bəyənir və belə deyir: "Mən oğulsuz olmağım haqqında artıq kədərlənməyə bilərəm…" Tezliklə, Məhəmmədhüseynağa qardaşı oğlunu Tiflisə aparır və öz yanında saxlayır. Cənubi Qafqazın paytaxt rolunu oynayan Tiflisdə Həsənəliağa Qafqaz canişininin dəftərxanasında məsul vəzifədə çalışan kollej asessoru əmisi Məhəmmədhüseyn ağanın dostları, tanışları, qabaqcıl ziyalılar ilə yaxından tanış olur. Onların sırasında Mirzə Əbülhəsən bəy Vəzirov, Mirzə Fətəli Axundov, Aleksey Osipoviç Çernyayevski də olur. Gənc Xan Qaradağski Tiflisdə keçirdiyi illər ərzində (1873–1878) əmisinin rus, Qərb və Şərq ədəbiyyatından ibarət olan zəngin kitabxanasından faydalanaraq öz biliyini daha da artırır və bu arada fransız dilini də öyrənir. 1878-ci ildə Həsənəliağa Xan Qaradağski Şuşaya qayıdır. Burada o özünə Mirzə Fərrux adlı birindən iki otaqdan ibarət bir mərtəbəli bir ev alır. İki otaqdan birini yataq, digərini isə dərs otağı edərək evində məktəb açır, pedaqoji fəaliyyətini yeni həvəslə davam etdirməyə başlayır. Uzun bir stolun arxasında stullar üzərində əyləşən uşaqlara Ana dili, hesab dərsi keçir. Dərslik olmadığından hər günün dərsini ayrıca tərtib edib öyrədir, yazdırır. Özünün xüsusi olaraq yazdığı didaktik xarakterli şeirləri əzbərlədir, nəğmə oxudur və s.:
İlin hesabı
Gecə və gündüz neçə saat eyləyir? Hər kəs tarix tutub hardan söyləyir?
Gecə və gündüz iyirmi dörd saatdır, Yeddi gün həftədir, beylə hacətdir.
Dörd həftə bir aydır, on iki də ay Bir il edir, öyrən ayı, günü say.
Otuz il dövrdir, yüz il əsrdir, Qəmər ili şəms ilindən kəsrdir.
Qəməri il üç yüz əlli səkkiz gün, Edər şəmsi üç yüz altmış altı gün.
İl e’tibar olur bizdə hicrətdən, Bir min üç yüz keçir indi o vəxtdən.
Miladi-İsadən hesab edirlər Məsihilər, il hesabın gedirlər.
Həştad üç il, dəxi bir min səkkiz yüz İndi keçür ondan, Qaradaği, düz.
Xan Qaradağski nin şagirdləri içərisində Zülfüqar bəy Hacıbəyov, Cəlil bəy Bağdadbəyovun adlarını çəkmək olar… Həsənəliağanın təşkil etdiyi məşğələlərinin əsas qayəsi uşaqları Qori müəllimlər seminariyasına hazırlamaq idi.
1881-ci ilin yanvar ayının 26-da Qafqaz canişinin təsdiq etdiyi təlimata əsasən Cənubi Qafqazda yaşayan xalqların nümayəndələri ilk tədris ilində öz Ana dillərində almalı idilər. Elə 1881-ci ildə Qori seminariyasının Azərbaycan şöbəsinin müdiri A. O. Çernyayevski Tiflisə dəvət etdiyi azərbaycanlı ziyalıları qarşısında Ana dilində dərslik tərtib etmək kimi bir məsələ qoyur. Dəvət olunanlar sırasında Həsənəliağa da var idi. Onun öz məktəbində təcrübədən keçirtdiyi şeir nümunələrinə tərtib olunacaq ilk əsaslı Azərbaycan dərsliyində ehtiyac duyulurdu. 1882-ci ildə I hissəsi, 1888-ci ildə isə II hissəsi çapdan çıxan "Vətən dili" dərsliyində Həsənəliağa Xan Qaradağskinin müəllifi olduğu 11, tərcümə etdiyi 23 nəzm əsəri özünə yer tapıb. Bu həmin "Vətən dili" dərsliyidir ki, 40 ilə yaxın bir dövrdə Azərbaycan uşaqlarının əsas dərs vəsaiti olmuşdur. Dərsliyin müqəddiməsində Xan Qaradağskinin iştirakı və böyük xidməti xüsusi qeyd olunur: Bu kitabda dərc olınan şeir və nəzmə dair təmsilatın çoxusu zəmanə şairlərinin möhtərəmi cənab Həsənəliağa Xan Qaradağskinin inşadıdır və təmsillər məşhur Krılovdan tərcümədir. Azərbaycan dilində ibtidai sinif şagirdlərinin dərk etmə qabiliyyətinə və hafizəsinə müvafiq təmsilat və şeir çox nadirdir. Bu yolda başlıca həvəs və xidmət göstərən Xan Qaradağski cənablarıdır. Buna görə məktəblər Xan Qaradağskinin bu zəhmətini nəzərdə tutmalıdır. Biz də bu barədə o izzətli və möhtərəm cənablara son dərəcə minnətdarlığımızı və təşəkkürümüzü izhar edirik.
Xan Qaradağskinin ərəb sərf-nəhvinə və hesaba dair dərsliklər tərtib etdiyi də söylənilir.
Tərcüməçilik fəaliyyəti
Həsənəliağa Xan Qaradağski İ. A. Krılovun 60-dan artıq təmsillərinin tərcüməçisi, K. D. Uşinskinin (1824–1870/71), A. Y. İzmaylovun (1779–1831), A. A. Pçelnikova adı ilə şeir və hekayələrinə imza atan A. A. Seydlerin (1830–1891), L. N. Modzalevskinin (1837–1896) hekayə, şeir və təmsillərinin Azərbaycan dilinə ilk tərcüməçisi olmuşdur:
Uşaqları məktəbə şövqləndirmək
Uşaqlar, hazırlaşın, durun, gedin məktəbə, Tə’lim alıb oxuyun, adət edin ədəbə.
Gün çıxıbdır, qalxıbdır, xoruz çoxdan banlıyır. Tez geyinin, gün, xoruz sizi tənbəl anlıyır.
Adam, xoruz, yırtıcı – hamıları gedirlər İş dalınca, hər biri durub bir şey edirlər.
Qanadlı qarışqalar şələ çəkir, arılar Bal çəkməyə gedirlər çiçəklərdən hər nə var.
Çöllər çəmən olubdur, ayılıbdır meşələr, Ağacdələn taqu-tuq eyləyibdir peşələr.
Qəmu çaylar da axır, şırıldıyubən gedir, Torçu balıq ovlayır, oraq biçir, səs edir.
Həmd eyləyin Allaha, dərs oxuyun, bəhs edin, Allah tənbəl kimsəni sevməz, məktəbə gedin.
Qaradaği, hər bir kəs bir iş gərəkdir edə, Çalışıbən sə’y edə, onın dalınca gedə.