cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bəhruz Nəcəfov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəhruz Nəcəfov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəhruz Nəcəfov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Turş yağışların ətraf mühitə təsiri
Turş yağışların ətraf mühitə təsiri
Turşulu yağış atmosferin kükürd və azot turşuları ilə çirklənərək yağıntı (yağış, duman, qar) halında düşməsidir. Belə ki, turşulu yağışlar istilik-enerji komplekslərindən, avtomobil nəqliyyatından, həmçinin kimya və metallurgiya zavodları tərəfindən atmosferə kükürd və azot oksidlərinin atılması nəticəsində əmələ gəlir. Turş yağışların tərkibini müəyyənləşdirdikdə onun turşuluğunu (pH) təyin edən hidrogen kationunun miqdarına əsas diqqət yetirilir. Təmiz su üçün pH=7-dir, bu neytral reaksiyaya uyğun gəlir. pH 7-dən aşağı olan məhlul turş, yuxarı olduqda qələvi hesab edilir. Turşuluq-qələviliyin hüdudu 0-14 arasını əhatə edir. Həmçinin, turşuluğu pH 5,6-dan aşağı olan yağıntıların «Turş yağışlar» adlandırılması qəbul edilmişdir. Turş yağışların təxminən üçdə ikisi kükürd-2-oksid tərəfindən törədilir, qalan üçdə birinə isə azot oksidi səbəb olur. Bu oksidlər parnik effektinə səbəb olur və şəhər «smoqunun» (fotokimyəvi dumanın) tərkibinə daxil olur. Müxtəlif ölkələrin sənayesi tərəfindən hər il atmosferə 120 mln. tondan artıq kükürd 2 oksid atılır, bu, atmosferin nəmliyi ilə reaksiyaya girərək sulfat turşusuna çevrilir. Bu birləşmələr atmosferə düşərkən küləklər vasitəsilə mənbəyindən min kilometrlərlə uzaqlara aparılıb orada yağış, qar və duman şəklində Yerə düşə bilər. Belə yağışlar göl və çayları «ölü» su hövzələrinə çevirərək, praktiki olaraq oradakı bütün canlılara-balıqdan tutmuş bütün mikroorqanizmlərə, bitki örtüyünə, meşələrə ziyan yetirir. Turş yağışların əsas yayıldığı vilayətlər sənaye rayonları sayılır. Şimali Amerika, Yaponiya, Koreya, Çin, Rusiyanın sənaye şəhərlərində də bu yağışlara tez-tez rast gəlinir. İndiyə qədər məlum olan ən turş yağış Kanadada (pH=2,4) və ABŞ-nin Los Anceles şəhərində (pH=2,3) qeydə alınmışdır. Başqa sözlə desək, bu cür yağışlarda tündlüyünə görə turşuluq mətbəx sirkəsi, yaxud limon şirəsi turşuluğuna bərabər olur. Turş yağışlar qlobal iqlim istiləşməsi və ozon qatının nazilməsi kimi dünya miqyaslı problem yaratmasa da, onun çirkləndirici təsiri ölkənin hüdudlarından çox-çox kənarlara çıxır.
Turş yağışlar və su hövzələri.
Əksəriyyət çay və göllərdə suyun turşuluğu (pH) təbii halda 6-8 təşkil edir. Turş yağışların su hövzələrinə çay, göl, su anbarına düşməsi prosesi bir çox mərhələlər dən keçir, onların hər birində pH azala və arta bilər. Bütün canlılar pH-ın dəyişməsinə həssasdır. Odur ki, su hövzələrində turşuluğun artması balıq təsərrüfatına dözülməz ziyan vurur. Turş yağışlardan xüsusilə Kanada, Norveç, İsveç, Finlandiya, ABŞ-nin göllərində bioloji tarazlıq pozulmuşdur. Belə ki, İsveçdə balıq yetişdirilən 15 000 göl turş yağışların mənfi təsirinə məruz qalmışdır, onlardan 4 min göldə canlı həyat əlaməti tamamilə itmişdir. Kanadada 14 000 göldə turşuluq yüksəkdir, onlardan 4 000 «ölüdür». Norveçin cənub hissəsində göllərin 80%-i ya «ölüdür», ya da kritik vəziyyətdədir, burada tədqiq olunan 5 000 göldən 1750-də balıq yoxa çıxmışdır. Kareliyanın göllərində qızılbalıq və alabalığın ehtiyatı kəskin azalmışdır. İtaliya, İsveçrə, Fransa kimi dövlətlərin alp (dağ) göllərinin çoxunda canlı aləm məhv edilmişdir. Göl ekosistemlərində suyun turşuluğunun (pH) yüksəlməsi yalnız balıq populyasiyalarını deyil, həmçinin digər hidrobiontları da deqradasiyaya uğradır. İsveç alimlərinin tədqiqatlarına əsasən pH-ın müxtəlif qiymətlərində canlılar məhv olur. pH-ın sonrakı azalması turşuluq çirklənməsinə rezistent (davamlı) həşəratlar və bəzi nadir fito və zooplanktonlar qalır. Turş göllərdə ağ mamırın güclü inkişafı müşahidə olunur, bu isə həmin su hövzəsinin bioloji ölü olmasını göstərir. Beləliklə, pH<6,5 olduqda neqativ nəticə özünü göstərir, pH<5 olduqda isə «normal» həyat formaları dayanır.
Turş yağışlar və meşə.
Turş yağışlar meşə, bağ, parklara böyük ziyan yetirir. Turş mühitə malik olan meşə torpağı və bataqlıqlara düşən turş yağışlar turşuluq dərəcəsini bir qədər də yüksəldir və canlı aləmi pozur. Qeyd edək ki, iynəyarpaqlı ağac cinsləri turş yağışlara daha çox həssasdır. Bu səbəbdən dünyanın müxtəlif regionlarında 31 mln. ha meşə məhv olur. Belə ki, Almaniyanın ərazisində turşulu yağışların təsirindən küknar meşələrinin demək olar ki, üçdə biri zədələnmişdir. Almaniya ilə Çexiyanın sərhəd hissəsində bu səbəbdən xeyli meşə sahəsi sıradan çıxmışdır. Almaniyanın meşəli Bavariya və Baden vilayətlərində meşə ərazilərinin yarıya qədəri turş yağışlardan ziyan çəkmişlər. 1980-ci ildə ağ şam meşələrinin 60%-i sağlam idi. İki ildən sonra onların 98%-i məhv olmuş və ya məhv olmaq təhlükəsi altında qalmışdır. Kanadada 300 yaşlı balzam küknarı ağacları turşulu yağışların təsirindən məhv olmuşdur. Turş yağışlar Şimali Appalaçda (Şimali Amerikada dağ silsiləsi) qırmızı küknardan ibarət dağ meşələrinin vəziyyətinin pisləşməsinə və məhvinə səbəb olmuşdur. Avropanın şimalında turşulu yağışların təsirindən meşələrin 50%-i ziyan çəkmişdir. Turş yağışların təsirindən torpaqda alüminiumun hərəkəti sürətlənir, bu isə bitkini qidalandıran xırda köklər üçün zəhərli sayılır və onların 50%-ə qədəri məhv olur, ağacların yarpaqları və iynələri quruyub tökülür, cavan tumurcuqlar şüşə kimi kövrək olub qırılır. Ağaclar xəstəlik və zərərvericilərin təsirinə qarşı davamsız olur. Turş yağışlar nəticəsində meşələr deqradasiyaya uğradıqda və ya quruduqda oradakı vəhşi heyvanlar da didərgin düşür və ya məhv olurlar. Meşə ekosistemi dağıldıqda eroziya prosesi baş verir, su hövzələri zibillənir, su ehtiyatı tükənir. Ən azı onu da gözləmək olar ki, məhv olmuş ağaclar asidofil növlərlə (yəni turşuluq sevən) əvəz oluna bilər. Belə növlərin tərkibi məhdud olub, əksəriyyəti–mamırlar, qıjılar və digər alçaqboylu bitkilərdən ibarətdir, belə sahələr iqtisadi baxımdan, hətta mal-qara otarılması üçün də az qiymətli hesab olunur.
Turş yağışlar və kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığı.
Müəyyən edilmişdir ki, kənd təsərrüfatı bitkilərinin böyümə və yetişməsinin yağıntıların turşuluğundan asılılığını bitkilərin fiziologiyası, mikroorqanizmlərin inkişafı və bir sıra faktorların qarşılıqlı əlaqələri təsdiq edir. Odur ki, turş yağışların kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığına və məhsulun keyfiyyətinə təsirini göstərən bütün komponentlərin kəmiyyət uçotu aparılmalıdır. Turş yağışlar torpağın fiziki-kimyəvi xassələrini dəyişir, münbitliyini azaldır, canlı aləmin fizioloji inkişafını pozur, bitki örtüyünü deqradasiyaya uğradır, kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığını aşağı salır. Torpağın turşuluğu (pH) 3-ə endikdə praktiki olaraq bəhrəsiz olur. Ən çox tayqa zonasının torpaqları turşulaşmağa məruz qalır. Bir çox heyvan və bitkilər yüksək turş torpaqlarda məskunlaşa bilmir. Turşulu yağışlar səth sularını və torpağın üst horizontlarını turşulaşdırmaqla yanaşı, həm də aşağı enən su axını ilə bütün torpaq profili boyu yayılır və qrunt sularının da xeyli turşulaşmasına səbəb olur.
Turş yağışlar və materiallar (əşyalar).
Turş yağışların nəticələrindən biri də arxitektur binaların və incəsənət əsərlərinin dağılmasıdır. Turşu ilə əhəng daşı arasında qarşılıqlı əlaqə olduqca tez aşınmağa və eroziyaya səbəb olduğundan, əhəng daşından və ya mərmərdən hazırlanmış tarixi qiymətə malik olan emallar, məmulatlar dağılmağa məruz qalır. Qeyd etmək lazımdır ki, yüz və hətta min illərdən bəri cüzi dəyişilmiş abidələr və binalar indi turş yağışların təsirindən ovulub dağılır. Yunanıstan və İtaliyada antik abidələrin saxlanması ciddi problemə çevrilmişdir. Mütəxəssislər alüminiumun və digər zəhərli maddələrin, o cümlədən qurğuşunun turşulu yağışlarla həll olmasından da son dərəcə narahatlıq keçirirlər, belə ki, turş yağışlar səth və qrunt sularının çirklənməsinə gətirib çıxara bilər. Turş yağışların bir sıra konstruktiv materiallara təsiri ilbəil daha aydın görünür. Amerika mətbuatının məlumatına görə turşulu yağışların təsirindən metallar sürətlə korroziyaya uğrayır. Belə ki, ABŞ-da təyyarələrin və körpülərin dağılmasına belə səbəb olur. Əsas zədələyici inqrediyentlər hidrogen kationu, kükürd-2 oksid, azot oksidləri, həmçinin ozon, formaldehid və hidrogen peroksidi sayılır. Materialların dağılma intensivliyi onun məsaməliyindən asılıdır. Belə ki, xüsusi səth yüksək olduqca onun sorbsiya qabiliyyəti də artıq olur. Tikintinin konstruktiv xüsusiyyətindən asılı olaraq səthində müxtəlif oyuqlar olduqda onlar turşulu yağışların toplayıcısı vəzifəsini görür, istismar şəraitindən, küləyin sürəti, temperatur, rütubətlik və s. asılı olaraq həyatda üç qrup materiala daha çox diqqət yetirilir. Yağıntı və qazların təsiri zamanı onların zədələyici təsiri metalların iştirakı ilə katalitik reaksiyanın intensivliyi, həmçinin sinergizmdən, yəni bir maddənin digərinə təsirini gücləndirmə qabiliyyətindən asılıdır. Bu zaman çox vaxt bərabər korroziya müşahidə olunur. Avropa parlamentinin məlumatına görə turş yağıntıların törətdiyi iqtisadi ziyan ümumi milli məhsulun 4%-ni təşkil edir. Turşulu yağışlarla uzunmüddətli pesrpektivdə mübarizə strategiyasını seçdikdə bunu nəzərə almaq lazımdır. Turş yağışların ekoloji problemini həll etmək üçün aşağıdakı tədbirlərin həyata keçirilməsi vacibdir. Belə ki, kükürd və azot oksidlərin tullantıları, ilk növbədə kükürd qazının buraxılması kəskin azaldılmalıdır, belə ki, sulfat turşusu və onun duzları turşulu yağışın yaranmasının 70-80%-ni təşkil edir.
Məlumdur ki, yeni texnologiya tətbiq edərək:
a) yanacağa qənaət etmək;
b) yanacaqdan kükürdü kənarlaşdırmaq;
v) tüstü bacasından çıxan kükürd və azot oksidini tutmaq üzrə tədbirlər həyata keçirilməlidir.
Nadirabad (Sultaniyə)
Nadirabad — İranın Zəncan ostanı Sultaniyə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 37 nəfər yaşayır (7 ailə).
Dabbe 4: Cin vurması
Dabbe: Cin vurması - 2013-cü il türk qorxu filmi.
Muzaffər Şəkər
Muzaffər Şəkər — türk akademik. Türkiyə Elmlər Akademiyasının prezidenti.
Həyatı
1961-ci ildə İzmirdə anadan olub. Konyada qeydiyyatda olan Muzaffər Şəkər 1986-cı ildə Bursa Uludağ Universitetində baytarlıq fakültəsini bitirib. 1995-ci ildə İngiltərənin Leicester Tibb Universitetində İnsan Anatomiyası üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsini almışdır.
Ailəsi
Ailəlidir, üç övladı var.
Fəaliyyəti
Səlcuq Universiteti Məram Tibb Fakültəsinin Anatomiya kafedrasının müdiri idi. Eksperimental Təbabət Tədqiqat və Tətbiq Mərkəzinin direktor müavini vəzifəsində çalışıb. 2000-ci il Səlcuq Universitetində dosent oldu. Həmin universitetdə 2006-cı ildə professor elmi adını almışdır. Türkiyə Anatomiya və Klinik Anatomiya Dərnəyinin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsində çalışıb. O, Əsas Tibb Elmləri Platformasının qurucu baş katibi vəzifəsində çalışıb. 2010-cu ildə Meram Tibb Fakültəsinin Tibb Təhsili və İnformatika kafedrasının müdiri olarkən Konya Universitetinin qurucu rektoru vəzifəsinə təyin edildi. İkinci dəfə Konya Necmettin Erbakan Universitetinin rektoru seçilən Muzaffər Şəkər 10 dekabr 2018-ci ildə səlahiyyət müddəti başa çatdıqdan sonra vəzifəsindən istefa verib.
Prezidentin 15 may 2019-cu il tarixli sərəncamı ilə Türkiyə Elmlər Akademiyasının prezidenti vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Buyin (Sultaniyə)
Buyin — İranın Zəncan ostanı Sultaniyə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,226 nəfər yaşayır (326 ailə).
Mamiyənd (Sulduz)
Mamiyənd — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 788 nəfər yaşayır (136 ailə).
Astana Opera
Astana Opera — Nursultan Nazarbayevin sərəncamı əsasında Qazaxıstanın Astana şəhərində yeni qurulmuş bir opera evidir.
Dizayn və tikinti
Binanın dizaynı qismən Nursultan Nazarbayev tərəfindən hazırlanmışdır və tikinti Mabetex qrupunun rəhbərliyi altında, 2010-cu il iyulun 6-da başlayıb. Bina 9 hektar ərazidə tikilib. Binanın açılışı 2013-cü ildə Qazaxıstanın Birjan və Sara operalarından olan açılış nümayəndəliyi tərəfindən edildi. Teatrın akustikası dünyanın ən yaxşılarından sayılır və italyalı Enriko Moretti (Biobyte ) və Maria Kairoli tərəfindən hazırlanmışdır.
Təsviri
Opera evinə iki salon daxildir:
Bu, Astanada yeni tikilmiş ikinci bir operadır, çünki 1500 yerlik opera salonuna sahib olan Sülh və Razılıq Sarayı 2006-cı ildə tikilmişdir. Bina dünyanın üçüncü ən böyük operası hesab olunur. Opera binasının diqqətəlayiq xüsusiyyətlərindən biri 13 m yüksəklikdə yerləşən 1,6 tonlu çilçıraqdır. Opera evində bir neçə restoran və truppanın məşqləri üçün lazım olan bütün qurğular var. Opera üslubu 19-cu əsrdə italyan teatrlarından ilham almış, eyni zamanda milli irsin tipik elementlərini də özündə cəmləşdirmişdir.
Truppa və repertuar
Opera evinin əsasən klassik opera ifa edən özünəməxsus orkestri və balet və opera truppası var. Onların repertuarına Traviata və ya Toska operası və Şelkunçik baleti kimi böyük klassik əsərlərlə yanaşı, Abay operası kimi milli hissələr də daxildir. Orkestr gənc musiqiçilərin 90%-dən ibarətdir. Truppa 2014-cü ildə Nyu-York, Toronto və Parisdə nümayişlər etmişdir.
Aktiv zona
250px|thumb|right|Nüvə elektrik stansiyasının nüvəsinin nümunəsi, VVER dizaynı.
Aktiv zona — nüvə reaktorunda nəzarət olunan zəncirvari reaksiyanın getdiyi boşluq; ağır elementlərin (uran, plutonium) nüvələrinin bölünmə reaksiyası nüvədaxili enerjinin ayrılması (əsasən, istilik şəklində) ilə müşayiət olunur. Aktiv zonada parçalanan maddə (blok və mil şəklində), yavaşıdıcı (əgər reaksiya sürətsiz neytronlarla baş verirsə), istilik daşıyıcısı (reaksiyadan ayrılan istiliyi aparmaq üçün), həmçinin reaktorun idarə olunması, qorunması və nəzarət üçün cihaz və qurğular yerləşir. Heterogen reaktorların (bu növ reaktorlar daha geniş yayılmışdır) aktiv zonasında yanacaq istilikdaşıyıcısı elementlər şəklində yerləşdirilir. Homogen reaktorlarda istilik borularla dövr edən istilikdaşıyıcı vasitəsilə, yaxud bilavasitə yavaşıdıcı yanacaq qarışığı ilə ayrılır. Fiziki baxımdan aktiv zonanın ən yaxşı forması kürə şəklindədir, konstruktiv baxımdan isə çox vaxt silindir şəklində hazırlanır. Neytronların kənara sızmasını azaltmaq məqsədi ilə aktiv zona neytronları əks etdirə bilən maddələrlə əhatə olunur.
Su ilə idarə olunan reaktorlar
Tipik bir təzyiq li su reaktorunun və ya qaynar su reaktorunun nüvəsinin içərisində hər birinin uzunluğu təxminən 4 m olan iri gel tipli mürəkkəb qələminin diametri olan yanacaq çubuqları var və onlar "yanacaq qurğuları" adlanan dəstələrdə yüzlərlə qruplaşdırılır. Hər bir yanacaq çubuğunun içərisində uran qranulları və ya daha çox uran oksidi uçdan uca yığılır. Həmçinin nüvənin içərisində neytronları asanlıqla tutan bor və ya hafnium və ya kadmium kimi maddələrin qranulları ilə doldurulmuş nəzarət çubuqları var. Nəzarət çubuqları nüvəyə endirildikdə, onlar neytronları udur və beləliklə, zəncirvari reaksiyada iştirak edə bilməzlər. Əksinə, nəzarət çubuqları yoldan qaldırıldıqda, yaxınlıqdakı yanacaq çubuqlarında parçalanan uran-235 (U-235) və ya plutonium-239 (Pu-239) nüvələrinə daha çox neytron düşür və zəncirvari reaksiya güclənir. Reaktorun içərisində olan nüvə örtüyü nüvənin daxilindəki nüvə reaksiyalarını soyutmaq üçün su axını istiqamətləndirir. Bölünmə reaksiyasının istiliyi su tərəfindən çıxarılır, bu da neytron reaksiyalarını mülayimləşdirir. 250px|thumb|right|Ərinmiş duz reaktoru qrafit nüvəsi
Qrafitlə idarə olunan reaktorlar
İstifadədə olan qrafit lə idarə olunan reaktorlar da var. Bir növ neytron moderatoru üçün bərk nüvə qrafitindən və soyuducu üçün adi sudan istifadə edir. Sovet istehsalı olan RBMK nüvə reaktoruna baxın. Bu, Çernobıl faciəsi ndə iştirak edən reaktor növü idi. İngilis dizaynı olan Qabaqcıl Qazla Soyudulmuş Reaktorda nüvə yanacaq birləşmələrinin yerləşdiyi qrafit neytron moderatorundan hazırlanır. Karbon dioksid qazı soyuducu kimi çıxış edir və o, nüvədən keçərək istiliyi çıxarır. Çınqıl yataqlı reaktor konseptləri və ərimiş duz reaktoru təcrübəsi kimi moderasiya üçün qrafitdən istifadə edən bir neçə eksperimental reaktor da olmuşdur.
Özünü qiymətləndirmə
thumb|300x300px|Öz obrazının karikaturası. Özünü qiymətləndirmə — bir insanın özünü subyektiv qiymətləndirməsi — hərəkətini, keyfiyyətini, hisslərini və ləyaqətini.
Növləri
300px|thumb|Özünü qiymətləndirmə karikaturası. Köklülüyünə görə cəlbedici olmayan subyekt. Buna baxmayaraq, özünü cəlbedici hesab edir.
Özünü qiymətləndirmə altı növdən ibarət ola bilər:
Strukturu
Özünü qiymətləndirmə prosesi 2 hissədən ibarətdir: koqnitiv və sosial.
Sosial və koqnitiv psixoloqlar tərəfindən tez-tez istifadə olunan özünü təsvir üçün daha texniki bir termin öz-özünə sxemdir. Hər hansı bir sxem kimi, öz-özünə sxemlər də məlumat saxlayır və düşüncəmizə və yadda saxlamağımıza təsir göstərir.
Amerikalı yazıçı Robert Qrinin fikrincə özünü qiymətləndirmə böyük dərəcədə başqalarının diqqətindən asılıdır. Qrin qeyd edir ki, başqalarının diqqətini cəlb etmək üçün insanlar cinayətə və ya intihara qədər demək olar ki, hər şeyə hazırdırlar. O, həmçinin iddia edir ki, insanın hər bir hərəkətinin əsasında başqasının diqqətinə ehtiyac var.
Zəif özünü qiymətləndirmə
Zəif özünə inam bir insanın uşaqlıq dövründə topladığı tənqidlərin nəticəsi ola bilər ki, bu da özü haqqında öz rəyinin zədələnməsinə səbəb olur. Xüsusilə uşaqlar səlahiyyətli şəxslərin mənfi mühakimələrini qəbul etməyə həssasdırlar. Bundan əlavə, yeniyetmələr tez-tez zəif bədən görünüşü ilə bağlı problemlərdən əziyyət çəkirlər. Artıq zəif özünə hörmət nümayiş etdirən insanlar sosial pozuntuların inkişafına həssas ola bilərlər.
Mənfi özünə inamın formalaşmasına kömək edən digər amil insanın yaşadığı cəmiyyətin gözəllik dəyərləridir. Arıqlıq Amerika cəmiyyətində məşhur bir gözəllik idealıdır. Çox vaxt qızlar cəmiyyətin "arıq" standartlarına uyğun gəlmədiklərini hiss edirlər ki, bu da onların mənfi özünü qiymətləndirməsinə gətirib çıxarır.
Qurbanları
Sui-istifadə və manipulyasiya qurbanları çox vaxt özlərini qurban kimi düşünmək tələsinə düşürlər. Qurbanın psixoloji profilinə geniş yayılmış çarəsizlik, passivlik, nəzarətin itirilməsi, bədbinlik, mənfi düşüncə, günahkarlıq, utanc, özünü qınama və depressiya daxildir. Bu düşüncə tərzi ümidsizliyə və ruh düşkünlüyünə səbəb ola bilər.
Gücləndiricilər
Təxminən 5 yaşında uşağın özünü dərk etməsi üç kateqoriyaya bölünür: onun sosial mənliyi, akademik şəxsiyyəti və fiziki keyfiyyətləri. Uşağın özünə güvənini artırmağın bir neçə yolu var: ünsiyyət, əminlik, maraqlarına dəstək və yaxşı nümunələr tapmaq.
Güzgüdə inkişaf etmiş şüur
İnkişafın ən erkən mərhələlərində körpələr güzgüdəki əkslərin özləri olduğunu dərk etmirlər. Tədqiqat 3 və 24 aylıq 88 uşaq üzərində aparılmışdır. Onların davranışı güzgü qarşısında müşahidə edilmişdir. Nəticələr göstərdi ki, uşaqların özünü qiymətləndirmə dair məlumatlılığı üç əsas yaş ardıcıllığına uyğundur:
Napoleon Orda
Həyatı
left|thumb|[[Beryoza şəhərindəki Kartezianlar monastırı. N. Ordanın rəsmi.]] O, Minsk quberniyasının Pinsk qəzasının Vorotseviçi ailə əmlakında (indiki Brest vilayətinin İvanov rayonunun kəndi) doğulmuşdur.
Fortifikator mühəndisi kimi çalışan Napoleonun atası Mixail Orda yoxsullaşmış tatar nəslindən gəlirdi, onun əcdadları 14-cü əsrdə Litva Böyük Hersoqu Vitovtun hakimiyyəti dövründə Qızıl Ordadan köçmüş və yeni vətəninə vicdanlı xidmət edərək hörmət qazanmış və artıq 18-ci əsrdə kifayət qədər varlı şlyaxtiç olmuşdular.
Napoleon Orda 24 fevralda qonşu Yanovoda yerləşən Krestovozdvijen məbədində xaç suyuna salındı. left|thumb|[[Sanquşko qəsri (İzyaslav)|Sanquşko qəsri, İzyaslav]] İlk təhsilini evdə valideynlərindən aldı, sonra Sviçloçdaki gimnaziyada oxudu.
1823-cü ildə Vilen Universitetinin Fizika-Riyaziyyat fakültəsinə daxil oldu. 1827-ci ildə "Zoryane" gizli tələbə cəmiyyətinin fəaliyyətində iştirakına görə həbs olundu və universitetdən qovuldu. 15 ay həbsxanada qaldıqdan sonra Vorotseviçiyə qayıtdı və polis nəzarəti altında saxlanılırdı.
1831-ci il qiyamında fəal iştirak etdi, buna görə "Virtuti Militari" ordeni xaçına layiq görüldü və kapitan rütbəsini aldı.
1833-cü ildə üsyan yatırıldıqdan sonra Napoleon Orda evini tərk etmək və saxta adla Paris şəhərinə mühacirət etmək məcburiyyətində qaldı. Mühacirət zamanı Avstriyada, İsveçrədə və İtaliyada yaşadı və 1833-cü ilin sentyabr ayında Fransada mühacir statusu aldı və Parisdə qaldı. Bu dövrdə onun yaradıcılığının əsas prioritetlərinin musiqi və rəsm olduğu müəyyənləşdi.
1833-cü ildən memarlıq mənzərəsi ustası Pyer Jerarın studiyasında rəsm sənətinə yiyələnirdi. Fransa, Avstriya, Şotlandiya, Belçika, Niderland, İspaniya, Portuqaliya və Şimali Afrikaya səyahət edərək, əsasən şəhər mənzərələrini çəkirdi.
1847-ci ildən etibarən Parisdəki İtalyan Operasının inqilab dövründə bağlanmasına qədər direktoru idi. Böyük Polşa mühacirəti adlanan prosesin fəaliyyətində fəal iştirak edirdi. 1856-cı ildə II Aleksandr qiyam iştirakçıları üçün əfv fərmanını imzaladıqdan sonra vətəninə döndü. 1856-cı ildən Pinskdə yaşadı. 1862-ci ildə Volına köçdü və general Adam Rjevuskinin dəvəti ilə evdə musiqi dərsləri verirdi.
İlk rəsmləri 1840-cı ilə aiddir. 1872-ci ildən etibarən illik yay səyahətlərində sistematik olaraq Voliniyanın görməli yerlərini çəkirdi, daha sonra 1875—1877-ci illərdə eynisini Belarus, Litva, Jmudi və Liflyandiyada təkrarladı, 1878—1880-də isə Qalisiya, Şərqi Prussiya və Polşa çarlığında etdi. Napoleon Ordanın ümumi rəsm kolleksiyası 1150-dən çox mənzərə şəklindən ibarətdir.
Napoleon Orda Varşavada vəfat etmişdir. Vəsiyyətinə görə, Yanovda ailə sərdabasında dəfn edildi.
Yaradıcılığı
O, polonez, mazurkalar, valslar, noktürn müəllifidir. "Grammaire analitique et pratique de la langue polonaise a l’usage des Français" ("Fransızlar üçün polyak dilinin qrammatikası" Paris, 1856; Berlin, 1858, düzəliş edilmiş - Varşava, 1874) əsərini tərtib etmişdir, "Album dzieł kompozytorów polskich", "Gramatyka muzyki" ("Musiqi qrammatikası") və Qrodno, Vilna, Minsk, Kovensk, Volın, Podolsk və Kiyev vilayətlərinin mənzərələr albomunu nəşr etmişdir, sonuncuları o, səyahətlər zamanı yaratmışdır.
Ordanın hər əsərində bir ortaq kiçik detal var, sanki insanlar sərbəst və ya qəsdsiz təsvir olunublar. Rəssamın yaradıcılıq və həyat kredosu bu sözlər idilər: "Bir ovuc torpaq daşıyan belə bir dağı təpə şəklinə sala bilər". Rəssamın adı və yaradıcılığı Belarusda və Polşada yaxşı tanınır. Rəsmlərinin ayrıca albomları, əsərlərinin kataloqları nəşr olunmuşdur.
Napoleon və Ukrayna
thumb|[[Kamenets-Podolski]] Bizim dövrümüzə qədər rəssamın Ukraynanın memarlıq mənzərələrini əks etdirən 177 əsəri gəlib çatmışdır.
Rəsmləri aşağıdakı obyektlərin bərpa layihələrinin hazırlanması zamanı istifadə edilmişdir:
Çin–Türkiyə münasibətləri
Çin–Türkiyə münasibətləri — Türkiyə və Çin arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər.
Tarix
1524-cü ildə, Min sülaləsinin hakimiyyəti dövründə Osmanlı İmperiyasının nümayəndələri Pekini ziyarət edir.
XX əsrin ikinci yarısında Mao Tszedunun “üç dünya” nəzəriyyəsində hegemon qüvvə olan SSRİ-yə qarşı təhlükəsizlik kəməri yaradılmasında Türkiyəyə mühüm yer verilir.
Lakin 1990-cı illərdə Pekin ilə Ankara arasındakı münasibətlər uyğur amilinə görə mürəkkəbləşir. Demək olar ki, bütün türk hökumətləri uyğurların azadlıq hərəkatçılarını dəstəkləyir. Bundan yanaşı tez-tez Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Çin rəhbərliyini uyğurlara zülm etdiyinə görə açıq şəkildə tənqid edir və bəzi uyğur azadlıq təşkilatlarını ölkəsində fəalıiyyətinə şərait qurur.
2010-cu illərdə ölkələr arasındakı münasibətlər strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə çatır və «Ankara Pekinin Aralıq dənizindəki pəncərəsinə çevrilir». Beləliklə Çin Türkiyənin Rusiyadan sonra ikinci idxal ortağı olur; Pekin Türkiyə iqtisadiyyatına aktiv olaraq investisiya qoyur (2017-2020-ci illərdə Çin səlahiyyətliləri 3 milyard dollar sərmayə qoymuş və bu həcmləri iki qat artırmağı planlaşdırmışlar).
2017-ci ildə tərəflər cinayətin yalnız ölkələrdən birində belə hesab edildiyi halda, cinayətkarların ekstradisiyasını təmin edən bir müqavilə imzalayır.
2009-cu il ixtişaşları
İxtişaşlara başlanğıcında Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi 2009-cu ilin iyul ayında Urumçidəki etiraz aksiyalarına liderlərini tapmaq və ədalət mühakiməsinə çıxarmaq çağırışı ilə reaksiya verir. Lakin bəzi məmurlar bu mövqe ilə razılaşır. Ədalət və İnkişaf Partiyasının bir millət vəkili, Çin-Türkiyə parlamentlərarası dostluq qrupundakı vəzifəsindən ayrılır, Sənaye və Ticarət Naziri Çin mənşəli malların boykot edilməsinə çağırış edir. Çinin Türkiyədəki müvəqqəti işlər vəkili bunu təəccüblə qarşılayır. Ankara və İstanbulda bir sıra gündəlik nümayişlərdən sonra Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan ritorikasını dəyişdirərək bunları söyləyir: Çindəki bu hadisələr soyqırım kimidir. Çin hökumətindən bu hadisələrin müşahidəçisi olaraq qalmamasını xahiş edirik. Çin tərəfi Ərdoğandan ifadələrindən imtina etməsini tələb edir. Dövlətin nəzarətində olan China Daily nəşr evi, iğtişaş qurbanlarının 184-dən 137-nin etnik Han olduğunu iddia edir.
Münasibətlərin bərpası
Daha sonra bir telefon danışığında iki ölkənin xarici işlər nazirləri ikitərəfli münasibətlərinin vacibliyini təsdiqlədilər və Türkiyənin xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlu Türkiyənin "Çinin daxili işlərinə qarışmaq" niyyəti olmadığını söyləyir.
İqtisadiyyat
2000-ci illərdə ikitərəfli ticarət həcmi təxminən 1 milyard dollar idisə, 2018-ci ilə qədər bu rəqəm 23 milyard dollara yüksəlir. Türkiyənin ümumi xarici ticarət kəsirinin üçdə biri 55 milyard dolların üstündə Çinin payına düşür.
Pekin Türkiyə infrastruktur layihələrini dəstəkləyir: Çin şirkətləri İstanbuldakı Kumport konteyner terminalının 65%-inə, eləcə də Yavuz Sultan Səlim körpüsünün 51-%nə sahibdir. Ankara Çinin Dövlət Nüvə Enerji Texnologiyaları Şirkəti ilə ölkənin üçüncü nüvə elektrik stansiyasının inşası üçün müqavilə imzalamaqla bağlı danışıqlar aparır.
2017-2019-cu illərdə Huawei-in Çin texnologiya sistemlərinin Türkiyə bazarındakı payı 3%-dən 30%-ə yüksəlir. Digər bir Çin texnologiya şirkəti ZTE, 2016-cı ildə Türkiyədə telekommunikasiya istehsalçısı Netaşın yüzdə 48% səhmlərini satın alır. Şirkət İstanbul hava limanının telekommunikasiya sistemləri və milli sağlamlıq məlumatlarının rəqəmsallaşdırılması kimi layihələri idarə edir.
Hər iki ölkə Yeni İpək Yolu layihəsində iştirak edir. İpək Yolu layihəsinin icrası zamanı Türkiyə Çindən 5 milyard dollar almışdır.
Qeyri-mümkün missiya 3
Haqqında
Qeyri-mümkün missiya 3 — 2006-cı ildə C.J.Abrams tərəfindən rejissorluq debütündə çəkilmiş və Abrams, Alex Kurtzman və Roberto Orcinin ssenarisindən Tom Kruzun prodüseri olduğu və baş rolda oynadığı 2006-cı il Amerika döyüş casus filmidir. Bu, Qeyri-mümkün missiya (1996) və Qeyri-mümkün missiya 2 (2000) filmlərinin davamı və Qeyri-mümkün missiya  film seriyasının üçüncü hissəsidir. Filmdə həmçinin Filip Seymur Hoffman, Vinq Rayms, Mişel Monaqan, Billi Krudup, Conatan Ris Meyers, Keri Rassel, Meqqi Q və Lorens Fişburn çəkilib. Qeyri-mümkün missiya 3 filmində təqaüdə çıxmış Impossible Missions Force (IMF) agenti və təlimçi Ethan Hunt (Kruiz) çətin silah satıcısı Owen Davian (Hoffman) ələ keçirmək üçün aktiv vəzifəyə qayıtmağa məcbur olur.
Üçüncü Missiya üçün İnkişaf: Qeyri-mümkün missiya 3 film 2002-ci ildə başladı, rejissor David Fincher ilə; o və onun əvəzedicisi Joe Carnahan hər ikisi yaradıcı fərqlərə əsaslanaraq 2004-cü ilə qədər ayrıldılar. Abrams aylar sonra Abramsın ləqəbinin (2001-2006) pərəstişkarı olan Kruzun göstərişi ilə işə götürüldü, lakin bu, Abramsın Alias və Lost (2004-2010) üçün müqavilə öhdəlikləri səbəbindən filmin istehsalını daha da gecikdirdi və Kenneth Branagh, Carrie-Anne Moss və Scarlett Johansson-un filmdən ayrılmasına səbəb oldu. Əsas çəkilişlər 2005-ci ilin iyulunda başladı və həmin oktyabr ayına qədər davam etdi, çəkiliş yerləri Şanxay, Berlin, Roma, Los-Anceles və Vatikan da daxil olmaqla 5 ölkənin prestijli yerlərində çəkildi.
Qeyri-mümkün missiya 3 filminin premyerası 26 aprel 2006-cı ildə Tribeca Film Festivalında baş tutdu və ABŞ-da Paramount Pictures tərəfindən 5 may 2006-cı ildə buraxıldı. O, tempi və kaskadyorları üçün təriflənən tənqidçilərdən ümumiyyətlə müsbət rəylər aldı və sələfi ilə müqayisədə irəliləyiş hesab olunur. Film dünya üzrə 398 milyon dollar gəlir əldə edərək, 2006-cı ilin ən çox gəlir gətirən səkkizinci filmi oldu. Davamı olan Qeyri-mümkün missiya – Ghost Protocol 2011-ci ildə buraxıldı.
İnkişafı
2002-ci ildə rejissor David Fincher, 2004-cü ilin yayında buraxılış tarixi üçün Qeyri-mümkün missiya film seriyasının növbəti hissəsini idarə etməli idi. Finçer daha sonra serialın istiqaməti ilə bağlı yaradıcılıq fərqlərini əsas gətirərək başqa bir filmin lehinə çıxdı. Finçerin yerinə Joe Carnahan seçildi; Carnahan filmin inkişafı üzərində on beş ay çalışdı. Onun iştirakı ilə filmdə "Kennet Branagh Timothy McVeigh-ə əsaslanan oğlanı canlandırır", eləcə də Kerri-Anne Moss və Scarlett Johansson digər rollarda göstərilməli idi. Moss Leah Quint adlı yeni bir obrazı canlandırmalı idi.
Filmin tonu ilə bağlı mübahisədən sonra Karnahan 2004-cü ilin iyulunda istefa verdi. Tom Cruise daha sonra Alias filminin ilk iki mövsümünü çox izlədikdən sonra film üçün rejissor rolunu təklif edərək J. J. Abramsa zəng etdi. Abrams sonda müqavilə imzaladı və istehsal bir il gecikdi. Buna səbəb Alias və Lost ilə müqavilə öhdəliklərinə görə idi. Bu müddət ərzində Branagh, Moss və Johansson istehsalda çoxlu gecikmələr olduğu üçün layihəni tərk etdilər. Ricky Gervais Benjamin Dunn rolunu oynadı, lakin istehsal gecikmələrinə görə, Gervais For Your Consideration (2006) ilə planlaşdırma ziddiyyətləri səbəbindən layihəni tərk etdi. 8 iyun 2005-ci ildə yeni aktyor heyəti işə götürüldükdən və filmin büdcəsi yenidən işlənib hazırlandıqdan sonra Paramount Pictures filmə yaşıl işıq yandırdı və Kruz maaşını əhəmiyyətli dərəcədə kəsdi. Bu film Tom Kruz üçün bir böyük problem oldu.
Anna Xanım
Anna Xanım və ya Anna Bəyim — Səfəvi hökmdarı Şah Səfinin (1629–1642) həyat yoldaşı və onun varisi, I Şah Səfidən sonra Səfəvi hökmdarı olacaq II Şah Abbasın (1642–1666) anası.
Həyatının erkən dövrü
Anna Xanım çərkəz kökənlidir. O, I Şah Abbasın oğlu Məhəmməd Baqir Mirzənin böyük oğlu Sam Mirzə (I Şah Səfi) ilə evləndirilmişdir. Bu izdivacdan da gələcək Səfəvi hökmdarı II Şah Abbas dünyaya gəlmişdir.
Şah anası kimi
I Şah Səfinin ölümündən sonra 1642-ci ildə oğlu II Şah Abbas taxta çıxdı. Onun hakimiyyətinin ilk 3 ilində Sarı Tağı xan, Məhəmməd Əli xan, Canı xan Anna Xanımın rəhbərliyində birləşərək dövləti idarə etdi. Sarı Tağı xan baş vəzir vəzifəsini tutdu. Amma bu fraksiyada əsas söz sahibi Anna Xanım idi. Bu zaman Səfəvi imperiyasına səfər edən fransız zərgər və səyahətçi Jan Şarden bunu öz gündəliyində belə qeyd etmişdi: Səfəvi hökmdarları gənc olduqda onların üzərində analarının hakimiyyəti güclü olur. II Şah Abbasda da belə idi. O (Anna Xanım), baş vəzirlə (Sarı Tağı xan) sıx əlaqədə idi və dövləti onun əli ilə idarə edirdi. Sarı Tağı xan Canı xan tərəfindən öldürüldü. Gümanki onu bu işə öz regentlərindən qurtulmaq istəyən II Şah Abbas təşviq etmişdi. Anna Xanım buna çox qəzəbləndi və hərəmin ən yaşlı xədimlərindən birini göndərərək, Canı xanı yanına çağırdı və Sarı Tağı xanın niyə öldürüldüyünü izah etməyi tələb etdi. Canı xan Sarı Tağı xanı it və oğru adlandırdı və Anna Xanımın özünü də təhqir etdi. Sui-qəsdin ardından Canı xan özü də xəyanətə məruz qaldı. Canı xan Şahın şəxsi şərab süzəni Səfi Qulu bəy tərəfindən süi-qəsdə məruz qaldı. Bu hadisənin arxasında II Şah Abbasın özünün taxtdan devriləcəyindən qorxan Anna Xanımın dayandığı ehtimal edilir.
Gördüyü işlər
Anna Xanım paytaxt İsfahanın əsas hissəsi olan Abbasabad bölgəsində xeyli məscid və məktəbin tikilməsinin əsas təşəbbüskarı olmuşdur.
Ölümü
Anna Xanım 1647-ci il, 9 sentyabrda İsfahanda ölmüşdür.
Alberto
Alberto — ad.
Dobşina
Dobşina — SlovakiyaDakı Slovak Filiz Dağları, Koşisenin şimal-qərbindəki Slana çayında qəsəbə.
Tarixi
Ən köhnə yazılı isnad yeri 1326-cı ildə, Etnik Alman mədənçilik mütəxəssislərinin burada yerləşdiklərini ifadə edir. Şəhər, 1417-ci ildə bir qəsəbə nizamnaməsi aldı və Karpat Alman azlıqları və dağ-mədəninin (qızıl, gümüş, nikel, dəmir, kobalt, mis, civə və s.) və keçmişdə dəmir emalının mərkəzi olmuşdur. Ətrafında müxtəlif materiallardan hazırlanmış mədənlər vardır, bunların bəziləri çox antikdir.
Demoqrafiya
2001 əhali sayımına görə şəhərin 88,58%-i slovak, 9,01%-i qaraçı, 0,63%-i macar və 0,27%-i çex olan 4,896-lıq bir əhaliyə sahib idi. Alman ailə soyadı hələ yerli telefon rəhbərində tapıla bilinər, ancaq sahibləri slovak olaraq assimilyasiya edilmişdir. Dini tərkibi 35,23%, Roma-Katolik, 33,58% Ateist, 25,25% Lüteranlar və 0,47% Yunan Katolikləridir.
Əkiz Qəsəbələri — Qardaş Şəhərləri
Dobşinanın qardaş şəhərləri:
Bella
Bella — ad.
Alabuqat tatarları
Alabuqat tatarları və yaxud Utar noqayları (həmçinin alabuqat noqayları, utarlar, alabuqat tatarları, noqayca utar noqayları, manqad) — Həştərxan tatarları daxilində etnik qrup. . Əksər Həştərxan tatarları kimi onlar da özlərini xüsusi etnik icma kimi fərqləndirmirlər və əsasən tatarlar kimi təsnif edirlər və 2010-cu il siyahıyaalınması zamanı 7 nəfər Alabuqat tatarlarına mənsub olduqlarını göstərib. Dağınıq məskunlaşma və Qazan tatarlarına mədəni və dil yaxınlığı ilə səciyyələnirlər.
Etnogenez
XVIII əsrin sonlarında kalmıklaşmış qazax-tomutların, türkmənlərin və Zenzeli kəndi tatarlarının bir hissəsi olan köçəri yurd tatarlarının (Cemboylıq və Beşuqil qəbilələri) 100 çadırdan ibarət bir qrupunun inzibati birləşməsi nəticəsində yaranmışdır. Onlar öz növbəsində yurt noqaylarının Qazan tatarları və mişərlərin qarışması nəticəsində meydana gəliblər. Sonradan 25 köçəri “Buxara saray tatarları” ailəsi də onlara qoşulmuşdur. Ümumiyyətlə bu kiçik etnik qrupun etnogenezində noqaylar böyük rol oynayıblar.
XIX əsrin ikinci yarısında Xəzər dənizinin sahilində yerləşən Alabuqat və Talaqay-Ternovskaya poçt stansiyalarının ətrafında köçəri həyat keçirirdilər. XX əsrdə onlar məskunlaşaraq iki kənd təşkil etdilər. 1930-cu ildən 1962-ci ilə qədər məktəbdə tatar dilində tədrislə əlaqədar olaraq tatarların etnik-mədəni təsirini yaşamış, qismən tatar dilinə keçmişlər. L. Ş.Arslanov 1980-ci ildə qeyd edirdi ki, Alabuqat tatarlarının etnik inkişafında tatar milləti ilə yaxınlaşma (konsolidasiya meyli) yoxdur. Bu qrup öz dilini, etnoqrafik və məişət xüsusiyyətlərini, etnik kimliyini və öz adını qoruyub saxlamaqla onun müstəqil dilə malik müstəqil etnik qrup hesab edilməsinə imkan verir. Bu günə qədər Alabuqatların sayı az olduğuna görə məktəblərdə noqay dilinin tədrisi məsələsi qaldırılmayıb, uşaqlar rus məktəblərində oxuyur, kalmık dilini öyrənirlər. Bununla belə, “noqay” utarlarının özünü dərk etmə şüuru qorunurdu. Lakin 2002-ci il Ümumrusiya əhalinin siyahıyaalınmasının hazırlanması zamanı utarların Həştərxan tatarlarının tərkibinə daxil edilməsi haqqında qərar qəbul edilib.
Dinozavr dərrakəsi
thumb|[[Troodon inequalisin skelet tərkibi. Troodontidlər quş olmayan dinozavrlar arasında beyin kütlə indeksi yüksək olanlardandır, yəni onlar davranış baxımından inkişaf ediblər və güclü hissiyyatları olub. ]] Dinozavr dərrakəsi paleontoloqlar üçün uzun müddət mübahisə mövzusu olub. Quş olmayan dinozavrlar əvvəl dərrakəsiz heyvanlar sayılmış, ancaq Dinozavr intibahından sonra onlara qiymət verilmişdir. Dinozavr dərrakəsi haqqındakı bu yeni optimizmin qaynağı Yura dövrü parkı kimi məşhur əsərlərdə nümayiş edilən həddindən artıq şişirdilmiş təsvirlərdir. Paleontoloqlar hal-hazırda dinozavrları sürünənlər üçün çox ağıllı, ancaq müasir məməlilər qədər ağıllı olmayan heyvan hesab edir. Bəziləri iddia edir ki, əgər Təbaşir-Paleogen nəsil kəsilməsi baş verməsəydi, kiçik teropodların dərrakəli formaları insan səviyyəsində intelektə təkamül edə bilərdi. Dinozavr nevrologiyası haqqnda yanlış təsəvvürlərə steqozavrlar və zauropodların çanağında ikinci beyinləri olması fikri daxildir.
Dinozavr beyninin həcmi və kütlə indeksi
Dinozavrlarda beyin həcminin bədən kütləsi ilə müqayisəsi beyin ölçüsünün endokranın həcmi qədər olduğunu təyin edib. Ancaq müasir sürünən cinsi Sphenodonun beyni öz endokranının yalnız yarısını doldurur. Bəzi paleontoloqlar bu əlli faiz qiymətləndirilməsini dinozavr beyninin həcmini hesablayanda istifadə edir. Başqaları endokran səthdəki detallardan bəzi sürünən qalıqlarının beyinlərinin endokranın daha böyük hissəsini əhatə etdiyini müəyyənləşdirib. Hans Larsson qeyd edir ki, sürünənlərdən quşlara keçid beyin həcminin əhatə etdiyi endokran həcmini hesablamaq üçün nisbəti (beyin həcminin bədən kütləsi ilə müqayisəsi) istifadə etməyi düzgün yanaşma olmaqdan çıxaldıb.
Teropod beyinləri
Karkarodontozavr saharikusun endokranı üzərindəki 2001-ci il tədqiqatında Hans Larsson aşkar etdi ki, Karkarodontozavr saharikusun və Allosaurusun uc beyinin beyinə nisbəti quş olmayan dinozavrların 95%-lik hüdudundadır. Tirannozavr isə daha çox quş proporsiyası istiqamətindədir. Tirannozavr nisbətən əsas selurozavr olduğundan selurozavrın gəlişi teropod beyninin genişlənməsinin başlanğıcı oldu.
Allosaurus fragilis
Allosaurus fragilisin beyni Karkarodontozavr saharikusunkuna oxşayır. Forma müasir timsahın beyninə oxşardır.
Karkarodontozavr saharikus
thumb|right|175px|Karkarodontozavr saharikusun kəlləsi. 2001-ci ildə Hans Larsson Karkarodontozavr saharikusun endokranının təsvirini nəşr etdi. Heyvanın burnunun ucuna yaxın olan beyin hissəsi ön beyindir və ondan sonra orta beyin gəlir. Larsson aşkar etdi ki, orta beyin heyvanın qalan hissəsinə 45 dərəcə bucaqda aşağı doğru istiqamətlənib. Bundan sonra arxa beyin gəlir. Arxa beyin, demək olar ki, ön beyinə paraleldir və orta beyinlə 40 dərəcə bucaq əmələ gətirir. Karkarodontozavr saharikusun beyni Allosaurus fragilisin beyninə oxşardır. Larsson həm də Karkarodontozavrın uc beyninin beyinə ölçü nisbətini tədqiq etdi və tapdı ki, bu nisbət quşdan çox sürünənkinə yaxındır.
Tirannozavr
Tirannozavr uc beyinin bütün beyinə nisbətinin quş olmayan sürünən nisbətinin 95%-lik limitindən yuxarıdadır və daha çox quş proporsiyası istiqamətindədir. Bu sürünən oblastında olan Allosaurus fragilis və Karkarodontozavr saharikukusla ziddiyyət təşkil edir.
Arxeopteriks
Arxeopteriksin müasir quşların 78%-i uc beyinin beyinə nisbəti var.
Limosa gupsorum
Eosen quşu Limosa gupsorumun malik olduğu nisbət ziddiyyət təşkil edir. Bu nisbət müasir quşun nisbətinin yalnız 63%-dir.
"İki beyin" mifi
thumb|S. stenopsin qırmızı rənglə işarələnmiş beyin boşluğu Stegosaurusu təsvir etdikdən sonra Otniel Çarlz Marş onurğa beyninin bud-çanaq oynağı hissəsində böyük kanalı qeyd edir. Bu kanalda kiçik beyindən 20 dəfə böyük quruluş yerləşə bilərdi. Bu Stegosaurus kimi məşhur dinozavrların quyruğunda "ikinci beyinləri"nin olması fikrini məşhur etdi. Bu "beyin" bədənin qalan hissəsindəki refleksləri idarə edə bilərdi. Həmçinin təklif edilib ki, bu "beyin" Stegosaurus yırtıcıların təhdidi altında olanda müvəqqəti kömək edə bilərdi. Tədqiqatlar göstərir ki, bədən boşluğunda sinir toxuması yoxdur.
Toyota (1977)
Məşhur yapon elmi fantastika yazıçısı Aritsune Toyota (豊田有恒)) ağıllı dinozavrlar fikri irəli sürən ilk şəxslərdən biridir. Toyota "İsti qanlı Deynonuk" (Con Ostrom, 1964) nəzəriyyəsi ilə maraqlanırdı və bəzi dinozavrların bilik əldə etmək üçün təkamül etdiyi fikrini inkişaf etdirdi. O, "İsti qanlı dinozavrlar" (Adrian Desmond, 1975, Rozmari Bakman, Oksfordşir) fikrinə əsaslandı  və bunun necə ola biləcəyi haqqında nəzəri fikir yaratdı. O, ilk olaraq öz fikirlərini elmi fantastika kimi 1977-ci ildə Kako no kageri (『過去の翳』, Keçmişin kölgəsi) romanında çap etdirdi. Bu hekayədə o, dinozavrları sürünənəbənzər insanlar kimi təsvir edirdi. Sürünənəbənzər insanlar ovlanmaq üçün sümük alətlərdən istifadə edir, primitiv dildə danışır və rudimentar cəmiyyət qururlar. Bu məxluqların dromeozavrlara oxşar dinozavrlardan təkamül etdiyi fikirləşilir.
Saqan (1977)
Yazıçı Karl Saqan 1977-ci il kitabı Cənnətin əjdahaları:İnsan intelektinin təkamülü üzərinə fərziyyələrində heç bir nəsil kəsilmə hadisəsi baş verməsiydi, zaurornioid cinsinin daha dərrakəli formalarına təkamül edəcəyini fərz edir. Saqan fikirləşir ki, zaurornioidlərin ağalıq etdiyi dünyada hesab onluq sistemilə yox, səkkizlik say sistemi ilə olardı.
Rasl (1982)
thumb|upright|Dinozavroidin fərziyyəyə əsaslanan modeli, Dinozavr Muzeyi, Dorçester 1982-ci ildə Ottavadakı Kanada Milli Muzeyində onurğalı qalıqlarının mühafizi olan Deyl Rasl fərz edir ki, əgər Troodon 66 milyon il bundan əvvəl Təbaşir-Paleogen nəsil kəsilməsi zamanı ölməsəydi, insandakına oxşar bir bədən şəklinə təkamül edə bilərdi. Geoloji vaxt ərzində Rasl qeyd edir ki, dinozavrlar arasında beyin kütlə indeksində stabil artış müşahidə edilib. Rasl ilk troodon kəlsəsini kəşf etdi və qeyd etdi ki, onun beyin kütlə indeksi insanlarınkından aşağı, lakin dinozavrlarınkından 6 dəfə böyükdür. Əgər troodonun təkamülü indiyə qədər davam etsəydi, onun qafa tası insanınkı ilə müqayisədə 1100 kub santimetrə qədər ola bilərdi. Troodontidlərin obyektləri götürmək və tutmaq üçün yarım-manipulyativ barmaqları və iki gözlə görmə qabiliyəti var idi.
Rasl təklif edib ki, troodontid ailəsinin bir çox digər dinozavrları kimi bu "Dinozavroid"in də böyük gözləri və hər əlində üç barmağı ola bilərdi. O hesab edir ki, bir çox müasir sürünənlərdə (və quşlarda) olduğu kimi onun cinsiyyət üzvləri daxilidir. Rasl fərz edir ki, onun göbəyə ehtiyacı var idi, çünki cift daha böyük qafa tasının inkişafına kömək edə bilər. Ancaq onun süd vəziləri olmaya bilərdi və o, quşların etdiyi kimi qusulan yeməklə balalarını yedirə bilərdi. O fikirləşir ki, onun dili quş nəğməsinə bənzər səslənə bilərdi.
Raslın fikir eksperimenti 1980-ci illərdən bəri paleontoloqların tənqid atəşinə məruz qalıb. Onların çoxu dinozavroidin həddindən artıq insana bənzədiyini qeyd edir. Qreqori Pol və Tomas Riçard Holtz onu "şübhəli biçimdə insan" hesab edir və Darren Neyş düşünür ki, böyük beyinli yüksək dərrakəli troodontid horizontal duruş və uzun quyruqla standard teropod bədən quruluşunu saxlayacaq və insan kimi əllərindənsə, quş kimi obyektləri burnu və ayaqları ilə hərəkət etdirəcək.
NGC 931
NGC 931, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Firuzə Bayramova
Firuzə Bayramova - Azərbaycanlı qadın futbolçu.
Metakrilat turşusu
Metakrilat turşusu (C4H6O2) — doymamış birəsaslı karbon turşusudur.
Kimyəvi xassələri
Metakrilat turşusunun kimyəvi xassələri Karbon turşusunun kimyəvi xassələrinin analoqudur, yəni, eynisidir. Metakrilat turşusu Polimerləşə bilir.
Yusif Gədikli
Yusif Gədikli  — Türkiyə ədəbiyyatşünası, publisisti və tərcüməçi
Həyatı
1954-cü ildə Trabzona bağlı Akçaabat ilçəsinin Kuruçam kəndində anadan olmuşdur. İbtidai məktəbi doğulduğu kənddə (1967), orta məktəbi Akçaabatda (1970), lisey təhsilini Vanda (1974) bitirmişdir. 1975-1980-ci illərdə Ərzurum Atatürk Üniversiteti Ədəbiyyat fakültəsinin türk dili və ədəbiyatı bölümündə təhsil almışdır. Universitetdən “Hüseyn Cavid Rəsizadənin “Uçurum” və “İblis” dramları üzərində bir çalışma; incələmə - mətn” mövzusunda yazdığı araşdırma ilə məzun olmuşdur. Magistratura 1992-ci ildə İstanbul Universitesinin jurnalistika bölümünü bitirmişdir. “Azərbaycan mətbuatında əlifba müzakirələri (1990-1992) mövzusunda magistr dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1993-1995-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda doktorantura təsili almış,“Şəhriyarın həyatı və sənəti (türkcə divanı əsasında)” mövzusunda (17 mart 1995) dissertasiya müdafiə etmişdir. 1974- 2001-ci illərdə Türkiyənin Zonguldak, Ərzurum, Trabzon, Ankara və İstanbul şəhərlərində sağlık məmuru, müəllim və rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. Güzin xanımla evlilikdən Betül ve Mustafa adlı iki övladı vardır. Hərbi xidmətini 1982-ci ildə Ərzincanda yerinə yetirmişdir.
Yaradıcılığı
Yusif Gədikli çoxyönlü və ensiklopedik bir şəhsiyyət olub bir çox sahədə əsərlər yaratmışdır. 1978-ci ildə, hələ Sovetlər Birliyi dönəmində çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlı araşdırmalara başlamış və bu sahədəki çalışmaları ilə tanınmışdır. Daha sonra yaxın Türk tarixinə maraq göstərmişdir. Onun Türkiyənin problemlərinə yönəlik yazıları maraq doğurmuşdur.
2002-ci ildən etibarən Türk qövm, şəxs və yer adlarının etimologiyası üzərinə çalışmağa başlamışdır. Çin qaynaqlarındakı bir çox hun dilində kəlməni çözməyə nail olmuşdur. Bu sahədəki çalışmaları ilə türkologiyada yeni çığır açmışdır. 1995-ci ildə dilçilikdə əks-səda doğuran “Dillərin şifrəsi - dillerin kökəni və törəyişi” əsərini yazıb bitirmişdir.
İndiyə qədər 40-a yaxın kitabı və 500-dən artıq məqaləsi yayınlanmışdır. Ən önemli eserleri “Dillərin şifresi – dillərin kökəni və törəyişi” ilə “Hun türkcəsi üzərinə araşdırmalar və incələmələr” başlıqlı silsilə məqalələridir.
Kıbrısın çözümü haqqında yazdığı “Kıbrıs məsələsi: Nasıl bir çözüm?” (2002), “Kıbrısda ən uyğun çözüm hansıdır?” (2003), “Şəhriyar və bütün türkcə şeirləri” (1990, 1991, 1997, 2018) və Hun türkcəsinə aid Çin dilindəki mətnlərin çözüldüyü məqalələri (2006-2019) elmi mühitdə ciddi maraq doğurmuşdur.
Üləng (Sultaniyə)
Üləng — İranın Zəncan ostanı Sultaniyə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 123 nəfər yaşayır (27 ailə).
Məzrayə-i Təlxab (Sulduz)
Məzrayə-i Təlxab - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Qaranaz (Takab)
Qaranaz - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.
Şəmsəddin Eldəniz
Şəmsəddin Eldəniz (tam adı: Şəms əl-Din Eldəniz,, ; ) — Azərbaycanın I böyük atabəyi, İraq Səlcuq Sultanlığının sərkərdəsi, Səlcuqlu şahzadəsi və sonradan Sultanı olan Sultan Arslan şahın atabəyi.