Qan_sporluları
Parazitin qeyri-cinsiyyətli çoxalması
ağcaqanadı insanı sancdıqda tüpürcək vəzisində daşıdığı sporozoitləri insanın qanına  keçirir. Sporozoit 5-8 mkm, iki ucdan sivri olub bir nüvəyə malikdir. Sporozoitlər qanla hərəkət edərək insanda bir çox orqan və toxumalara, o cümlədən qlikogenlə zəngin olan qaraciyər hüceyrələrinə daxil olub, öz iyvari formasını dəyişərək dairəvi şəkil alır. Qaraciyər hüceyrələrində sporozoitlər inkişaf edib şizonta çevrilir. Şizont sporozoitə nisbətən iri olur. Şizontun nüvəsi şizoqoniya yolu ilə bölünərək qız nüvələr əmələ gətirir. Əmələ gəlmiş qız nüvələrin hər biri ana hüceyrənin (şizontun) sitoplazmasının kiçik bir hissəsi ilə əhatə olunaraq merozoitə çevrilir. Onların sayı nüvənin sayı qədər olur. Merozoitlər əmələ gəldikdən sonra qaraciyər hüceyrəsi dağılır və xaric olmuş merozoitin hər biri yeni qaraciyər hüceyrəsinə daxil olaraq əvvəlki prosesi təkrar edir. Merozoitlərin digər qrupu isə eritrositlərə daxil olur. Sağlam adamda 1 mm3 qanda eritrositlərin sayı 5 mln. olduğu halda, merozoitlərin eritrositlərə daxil olduğu xəstə adamda onların sayı 1 mln-a qədər azalır. Bundan əlavə, qaraciyər və dalaq həddindən artıq böyüyür. Merozoitlərin eritrositlərə daxil olan vaxta qədərki dövrü parazitin insanda gedən qeyri- cinsiyyətli çoxalmasının ekseritrositar dövrü adlanır. Parazitin bu inkişaf dövründə xəstəlik özünü büruzə vermədiyi üçün bu, xəstəliyin gizli dövrü adlanır. Gizli dövr 3 günlük malyariyada 10-20 gün (orta hesabla 14 gün), 4 günlük malyariyada isə 3-6 (orta hesabla 4) həftədir. Eritrositlərə daxil olan merozoitlər inkişaf edir, 2-3 saatdan sonra onlarda vakuol formalaşır, merozoit üzük forması alır. Bu zaman parazit eritrositin hemoqlobinini əhatə edərək onunla qidalanır. Vakuol tədricən itir və 6 saatdan sonra parazitin bədənində hemoqlobinin maddələr mübadiləsindəki son məhsulu olan qonur piqment görünür. Bu zaman parazit özündən yalançı ayaqlar buraxaraq qismən hərəkət edir. Məhz bu hərəkətin formasına görə ona P. vivax adı verilmişdir. Parazit eritrositə daxil olduqdan 36 saat sonra böyümə dövrünü qurtarır və dairəvi forma alaraq hərəkətsizləşir. Bu zaman onun nüvəsi şizoqoniya yolu ilə 10-22 hissəyə bölünür və ekseritrositar dövrdə olduğu kimi, əmələ gəlmiş hər bir nüvə ana hüceyrənin sitoplazması ilə əhatə olunur və merozoitə çevrilir. Parazitin eritrositə daxil olduğu müddətdən 48 saat sonra eritrositlər dağılır və merozoitlər xaric olur. Parazit tərəfindən istifadə olunmayan və ya yaxşı həzm olunmamış hemoqlobin qalığı toksin təsirli, dənəli quruluşa malik piqmentə-melaninə (hemozoinə) çevrilir. Eritrosit dağıldıqda ondan 10-20 merozoit və toksin təsirli melanin piqmenti xaric olur. Bu zaman bir tərəfdən melanin piqmenti, digər tərəfdən parazitin maddələr mübadiləsinin son məhsulları qanın plazmasına keçərək toksik təsir göstərir. Xəstədə temperatur (40°S-yə qədər) yüksəlir, taqətsizlik və şiddətli baş ağrıları əmələ gəlir. Xaric olmuş merozoitlərin hər biri yeni eritrositlərə daxil olaraq əvvəlki inkişaf dövrünü təkrar edir və qanda parazitin sayı artır. Bu proses qanda bir neçə dəfə, hər 48 saatdan bir təkrar olduqdan sonra (yəni bir neçə şizoqoniyadan sonra) cinsiyyətli çoxalmaya hazırlıq başlanır. Eritrositlərə daxil olmuş merozoitlərin bir qrupu trofozoitlərə deyil, qamontlara çevrilir. Qamontlar ölçülərinə görə makro və mikro olur. Mikroqamont inkişaf edərək erkək cinsi qametin başlanğıcı olan mikroqametositə, makroqamont isə dişi cinsi qametin başlanğıcı olan makroqametositə çevrilir. Qametositlərin sonrakı inkişafı eritrositlərdə getmir. Burada parazitin insandakı inkişafının eritrositar dövrü qurtarır.