cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donna Karan
Sahibkarlığa başlaması
"Geriyə addım ata bilməzdim. Mən firmanın işinə görə bütün məsuliyyəti öz üzərimə götürməyə məcbur oldum. Tezliklə qızım dünyaya gəldi. Heç iki gün keçmədi ki, rəhbərim xərçəngdən öldü. Hər şey üst-üstə gəldi… Bu vəziyyətdə olmağıma baxmayaraq, kolleksiyanı bitirmək, işə getməyə yataqdan qalxmağa məcbur idim. Beləliklə, mən heç vaxt olmaq istəmədiyim işgüzar qadın oldum".
1971-ci ildə əsas modelyer vəzifəsinə keçən dizayner mağazalar şəbəkəsini genişləndirib. Ancaq modaya olan sevgisinə nə evliliyi, nə hamiləliyi, nə də ki, ana olması təsir edib.
O, bütün çətinliklərin öhdəsindən gəlib, həm qızı Qabriellanı böyüdüb, həm də kolleksiyalarını tamamlayıb.
Ancaq sonradan özü də etiraf edib ki, həm qızına, həm işinə bərabər vaxt ayıra bilməyib. Həyatında sonradan təəssüfləndiyi məqam da məhz bununla bağlıdır.
Bu gün Qabriella gözəl və ağıllı gənc qadındır. O, hazırda anası ilə birlikdə işləyir. Amma Donna indiyədək də yeni doğulmuş körpəsinə özünü tam həsr edə bilmədiyindən gileylənib:
"Mən evdə qalıb qızımın təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olmaq istəyirdim, yalnız analıq vəzifələrimi yerinə yetirmək istəyirdim. İşimdən uzaqlaşmağı düşünmürdüm, sadəcə, evdə qızımla daha çox vaxt keçirməyi arzulayırdım… Uşağı böyüyərkən işləməyi düşünməyən qadın üçün bu qərarı vermək çox çətin idi. Onda mənim yeganə təsəllim gördüyüm işin başqaları üçün faydalı olması idi. Bu fikir mənim vicdanımı sakitləşdirirdi".
Uğurları
Taleyi Donna Karaya çox böyük uğur əldə etmək imkanı verib. Məsələn, on il "Anne Klein" moda evində gərgin yaradıcılıq fəaliyyəti göstərən Karan buna görə dəfələrlə nüfuzlu mükafatlara layiq görülüb. Amma bu yolda onu daha sərt döngələr, imtahanlar gözləyirdi. Belə ki, karyerasındakı uğurlar onu şəxsi həyatındakı uğursuzluqlardan sığortalamır. 1983-cü ildə Donna ərindən boşanıb. Ancaq uğursuz nikahın sonlandırılması ikinci və daha uğurlu birliyin əsasını qoyub. Heykəltəraş Stiven Vaysla nikah nəinki iki sevən adamın birləşməsi, həm də iki həmkarın ittifaqı olub. Həyat yoldaşı Donnanı öz şəxsi biznesinə başlamağa cəsarətləndirir, onun layihələrini dəstəkləyib.
Beləliklə, 1985-ci ilin payızında Donna özünün ilk kolleksiyasını təqdim edir. O, bu kolleksiyada yaşından və həyat tərzindən asılı olmayaraq, işgüzar qadınlar üçün rahat geyim istiqaməti yaratmışdı. Nümayişlərdən sonra mətbuat və tənqidçilər öz fikirlərində yekdil idilər.
Cəmi bir neçə il ərzində evin içində yerləşən kiçik atelye bütün lazimi avadanlıqlarla təchiz olunmuş sexə, daha sonra isə "Donna Karan New York Company"yə çevrilir. 1540 nəfərin işlədiyi şirkətdə 100-ə qədər dizayner 9 qrupa bölünərək fəaliyyət göstərir. Hər komandanın öz rəhbəri olsa da, Donna Karan hər şeyə özü nəzarət edir. Donna şirkətin işçilərini "böyük ailəsi" hesab edir. O, bu barədə deyir ki, ailə - insan üçün həyatının əsas hərəkətverici qüvvəsidir:
"Biz vaxtımızın çox hissəsini bir yerdə keçiririk, ona görə də işimiz bizim üçün çox qiymətlidir. İşdəki atmosfer ürəkaçandır, ailə kimi. Biz gördüyümüz hər işə can yandırırıq, sevgi qoyuruq… Ananın rolu ondan ibarətdir ki, o, ailəni birləşdirir. Özümü məhz böyük ailənin başında duran ana kimi hiss edirəm. Lakin bu hiss mənim öz əməkdaşlarımdan maksimum iş tələb etməyimə mane olmur".
Donna işdə özünə və başqalarına qarşı məsuliyyətli və tələbkardır. Uğur əldə etməsini də buna bağlayır. O, deyir ki, uğurun qiyməti çox yüksəkdir. Bunun üçün gecə-gündüz dayanmadan zəhmət çəkməlisən, yuxusuz gecələr keçirməlisən. İşgüzar mühitdə öz işinin miqyasına hədd qoymaq mümkün deyil. Uğur - fasiləsiz artımla sinonimdir. Donna Karanın işi böyüyür, geyim, kosmetika, ətir xətləri və ticarət nöqtələrinin sayı artmaqda davam edir.
"Donna Karan" brendə çevrilir
thumbnail|[[Saşa Pivovarova Donna Karanın kolleksiyasında]] thumbnail|[[DKNY kolleksiyası, 2012-ci il.]] Donna Karan moda tarixində qətiyyətli baxışlarını təklif edir: güclü, dəqiq və yenilikçi.
Elə bu prinsip onları uğurdan uğura aparır. "Donna Karan"nın məhsulları Amerikada çox yaxşı satılırdı. Birinci xətt pret-a-porte üzərində qurulub. İkinci xəttə yüngül və sadə 7 elementdən ibarət geyimlər: bodi, lasina, yubka, bluzka, jaket, şalvar və aksessuarlar daxildir. Yeni təklif olunan geyimlər – bodilər isə rahatlığı və universallığı ilə amerikanların xüsusilə xoşuna gəlmişdi. 1989-cu ildə Donna Karan demokratik "DKNY" markasının əsasını qoyur. 1992-ci ildən isə markanın kişi geyimləri istehsal edilir. Bu xətdə dizayner müxtəlif millətlərdən olan insanların yaşadığı Nyu-York ruhunu və enerjisini ötürməyə çalışmışdı. Onun təklif etdiyi kolleksiyalar gündəlik geyim üçün baza olur, geyimlər dizayn və yüksək keyfiyyəti ilə seçilirdi. Yeri gəlmişkən, Donna deyir ki, bu xəttin yaradılması ideyasına onu qızı həvəsləndirib:
"Qızım və onun sinif yoldaşları mənim dolabımda daim eşələnirdilər. Nəticədə mən onları toplayıb soruşdum: "Bu gün axşam nə geyinmək istəyirsiniz?" Onlara rahat paltarlar və sadə kombinezonlar lazım idi. Elə mən özüm də gündəlik geyə biləcəyim sadə paltarlara ehtiyac duyurdum".
İlk olaraq "DKNY" cins xətti yaranıb. Bu xətdə dizayner ancaq 19 yaşlı gənc qızlar üçün deyil, həm də daha yetkin xanımlar üçün cins şalvarlar təklif edirdi. O, hesab edir ki, yaşlandıqca bədən quruluşu dəyişir. Ona görə də, onlar üçün xüsusi cins modelləri təklif edirdi. 1997-ci ilin yazında "DKNY" həm də "Classic", "Active" kimi iki leybl adı altında qadın geyimi istehsal edir.
Donna Karan konsepsiyası
thumbnail|left|Donna Karan, 2011-ci il Donna Karan moda dünyasına ən çox lazım olan anda gəlir. Həmin illərdə qadınların real tələbatını ödəyən, onları geyindirməyə qadir olan birinə ehtiyac var idi. Özü də onları elə geyindirmək lazım idi ki, qadın bu zaman gəzən karikaturaya dönməsin. Donnanın modaya baxışı o dövr üçün həqiqətən də inqilab idi. Yuxarıda dediyimiz kimi Donna gördüyü hər şeyə ürəyini və bütün ruhunu qoyurdu. Onun üçün geyimin hazırlanması özünü ifadə ilə birbaşa bağlıdır. O, kolleksiyalarında ana, həyat yoldaşı, rəfiqə, işgüzar qadın rollarını birləşdirməyə və tarazlaşdırmağa çalışır. Donna Karan deyir ki, həyatı asanlaşdırmaq nə qədər çətindirsə, geyimi də rahatlıq və dəbdəbə ilə birləşdirmək bir o qədər çətindir. İşinin çətinliyindən gileylənən Donna Karan bu işin öhdəsindən çox bacarıqla gəldi. Dizayner həm modelyer, həm də bir qadın kimi bütün qadınların hər gün üzləşdiyi "Bu gün nə geyinim?" - kimi problemləri həll etdi. Donna Karan əvvəlcə bədən quruluşunda qüsurların yuxarı, yaxud aşağı hissədə olmasını müəyyənləşdirməyi, daha sonra onu gizlədən fasonlara üstünlük verməyi məsləhət görür. Onun qadın seksuallığını vurğulayan geyimləri 30 yaşından yuxarı qadınlar üçün də uyğundur. Çünki o, kolleksiyalarında zəruri və həssas dekolte balansına mütləq şəkildə əməl edir. Xanım Donna istəyir ki, onun hazırladığı hər şey insana özünə əminlik duyğusu versin, onun ən yaxşı dostu olsun. Onun fikrincə, insanın geyimində həyat tərzi ilə üslubu üst-üstə düşməlidir. Bax, beləcə Donna Karan öz imperiyasını qurur. O, bir çox modelyerlərin diqqətdən kənar qalan, qadın qarderobunda mövcud olan ən aktual problemlərini həll etməyə çalışır.
İflasın astanasından dönüşü
1993-cü ildə moda evi iflas həddində idi. Lakin şirkətin perspektivliyinə inanan investorlar onun bu vəziyyətdən çıxmasına köməklik edirlər. Hazırda brendin Avropada, Asiyada və Yaxın Şərqdə onlarla butiki fəaliyyət göstərir. 1997-ci ildə əvvəllər "Polo Ralph Lauren" brendinin prezdidenti olan Con İdol şirkətin maliyyə direktoru vəzifəsinə təyin olunur. Moda evi onun rəhbərliyi altında çeşidlərinin sayını artırır:
2001-ci ildə modelyerin sevimli əri Stiven Vays ağciyər xərçəngindən vəfat edir. Onun ölümü Donna Karan üçün çox ciddi sarsıntı olur. Ancaq o yenə dayanmır. Ağrılarını susdurmağın yeganə yolunu özünü bütünlüklə yaradıcılığa həsr etməkdə görür. Dəb ekspertlərinin fikrincə, bu dövr onun yaradıcılığının ən parlaq mərhələsi sayılır. Karanın ilham mənbəyi dünya şəhərlərinin küçələrində, öz ailə həyatında, dostlarında, gənclərdə, bir sözlə, gözəl olan nə varsa, onda axtarır. Karan detalların qüdrətinə də inanır. Onun üçün geyimdənsə, detalların və aksessuarların dəyəri daha önəmlidir.
Sevimli rəngi – qara
thumbnail|[[DKNY kolleksiyası, 2012-ci il.]] O, "Mən yaxşı kolqotqa və ya ayağa yaraşan gözəl ayaqqabı görəndə dəli oluram" - söyləyib. Elə məhz Donna sayəsində qadınlar anladılar ki, qara qeyri-şəffaf kolqotka ilə qısa yubka geyinmək olar. Donna Karanın sehrli gücə malik qara corabları qadını 2 bədən daha arıq göstərir. Donna Karanın kolleksiyalarını incələyəndə bir daha əmin olursa ki, qara rəng onun sevimlisidir. Onun kolleksiyalarında eleqant obrazlar, həm ofis, həm də ziyafətlər üçün geyimlər yer alır. Burada olan istənilən geyimlə siz Nyu-Yorkun işgüzar qadınlarını xatırladacaqsınız. Son kolleksiyalarında isə amerikalı dizayner sərt qara və tünd qırmızını əlvan rənglərlə əvəz edib.
Donna Karan da digər həmkarları kimi interyer üçün bəzək əşyalarının istehsalı ilə məşğul olur. Və bu, tamamilə təbiidir: geyim hazırlayan şəxs yəqin ki, ev üçün də müxtəlif aksessuarlar hazırlamaq istəyir. Donna Karanın zehni, şübhəsiz ki, ideyalar toplusudur, amerikalı dizaynerin yenilikləri heç vaxt bitmir. Lakin o, öz əvvəlki qərarlarının məntiqi inkişafı və təkmilləşdirilməsi üzərində işləməyə üstünlük verir. Onlar növbəti kolleksiyalarda yenidən işlənmiş formada görünürlər.
Ətir xətti
1992-ci ildə brendin ətriyyat xətti yaranır. Donna Karanın qadınlar üçün təklif etdiyi debüt ətri sevimli çiçək qoxulu "Donna - liliya Kasablanka" olur. Ətrin flakonu və qablaşdırılması üzərində Donnanın həyat yoldaşı Stevan Vays işləmişdi. Ətir satışa çıxan kimi müştərilərin diqqətini çəkir və ən çox satılanlar siyahısına daxil olur. 1994-cü ildə isə "DK For Men" kişi ətri yaranır. Bu ətrin flakonunu da Donnanın əri hazırlanmışdı. Ətrin şüşəsi avtomobilin sürət qutusu şəklində idi. Dizayner deyirdi: "Ərim sükan arxasında çox inamlı görünür". Donna Karan sonralar da ətir istehsalını genişləndirir, bir-birinin ardınca yenilərini satışa buraxır.
Saat istehsalı
2001-ci ildə Donna Karan daha bir "DKNY Times" saat xəttini işə salır. Onlar işgüzar qadın ideologiyasının zəruri davamı olur. Əvvəlcə "DKNY" saatları geyimləri kimi sadə və ciddi idi. Sonradan bu Amerika brendi minimalizm, şərq motivləri və Avropa müasirliyi ilə birləşir. Hazırda şirkət yalnız qadınlar üçün deyil, həm də kişilər üçün saat buraxır. Onlar öz dizaynına görə bir neçə xətlərə bölünür.
Son vaxtları
Donna Karan son vaxtlar demək olar ki, moda dünyasından kənar gəzir. Asudə vaxtını o, Nyu-Yorkdakı, Şərqi Hempton və Perrot Key adasında yerləşən evlərinin quruculuğuna həsr edib. O, kabbala - yəhudi mistikasını öyrənir və çox vaxt xeyriyyəçiliklə məşğul olur.
Ona görə də, "Donna Karan" moda evinin təsisçisi Donna Karanının bu yaxınlarda baş dizayner vəzifəsindən istefa verməsi heç kimdə təəccüb doğurmadı. O, bu addımını "Urban Zen" fondunun inkişafına həsr etməyi planlaşdırdığı ilə əlaqəndirdi. Qeyd edək ki, onun fondu xərçəng xəstəliklərinin profilaktikası və müalicəsi ilə məşğul olur. Xatırladaq ki, sözügedən Fond inkişaf etməkdə olan ölkələrdə, həmçinin ABŞ-də səhiyyə və təhsil məsələləri üzrə də ixtisaslaşıb. O, hesab edir ki, təhsil, səhiyyə, mədəniyyətin inkişafından və xeyriyyəçilikdən vacib heç nə yoxdur:
"Əminəm ki, "DKNY" komandası bütün çətinliklərin öhdəsindən gələcək. Mən onların uğur qazanacağına şübhə etmirəm!"
Hazırda o, Amerika Dəb Dizaynerlərinin direktorlar şurasında təmsil olunmaqla yanaşı, bitirmədiyi Parsons Dizayn Məktəbində də mühazirələr oxuyur.
İsmayıl xan Ziyadxanov
Ziyadxanov İsmayıl xan Əbülfət ağa oğlu — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hökumət üzvü, diplomat.
Həyatı
İsmayıl xan Ziyadxanov 15 avqust 1867-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdu. İlk təhsilini Gəncə gimnaziyasında alıb, daha sonra Moskva Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olub. Moskva Universitetini müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra Tiflis dairə məhkəməsində prokuror müavini vəzifəsində işə başlayıb. İsmayıl xan Sənubər xanımla ailə qurmuşdu. Əbülfət ağa adlı oğlu vardı.
Fəaliyyəti
İsmayıl xan 1905-ci ildə erməni daşnaklarının törətdiyi dəhşətli qətliamlara məruz qalan azərbaycanlıların acısını dərindən duyaraq siyasi fəaliyyətə qoşulub. Azərbaycanın milli istiqlal hərəkatının fəal üzvləri sırasında yer alan İsmayıl xan 1906-cı ildə Yelizavetpol quberniyasının 1-ci Dövlət Dumasının deputatı seçilib. Dumanın müsəlman fraksiyasının büro üzvü və "Xalq Azadlığı" partiyasının üzvü olub. Dumadakı fəaliyyəti dövründə çarizmin ucqarlarda köçürmə siyasətini, Qafqazda törədilmiş milli qırğınları, müstəmləkəçilərin xalqımızın başına açdığı bəlaları kəskin tənqid edib. İsmayıl xan təkcə Qafqazda deyil Baltikyanı bölgələrdə də baş verən haqsızlıqlara qarşı çıxıb və öz etirazını bildirib.
İsmayıl xan Ziyadxanov Dumanın buraxılmasına etiraz edən deputatların (onların arasında Əlimərdan bəy Topçubaşov da vardı) Vıborq müraciətnaməsini imzaladığına görə üç aylıq həbs cəzasına məhkum olunmuş və Dumaya seçilmək hüququndan məhrum edilmişdir. 1907-ci ilin martında Qafqaz və Krım müsəlmanlarının nümayəndələrinin Gəncədə keçirilmiş qurultayında İsmayıl xan Ziyadxanovun rəhbərliyi ilə Zaqafqaziya Ümummüsəlman İttifaqının yaradılması qərara alınmışdı. 1917-ci il Rusiya fevral burjua inqilabından sonra Gəncədə ictimai təşkilatların icraiyyə komitəsini təşkil edib və şəhər milisinin rəisi təyin edilib. Gəncə şəhərinin asayişi İsmayıl xan Ziyadxanovun rəhbərlik etdiyi milis dəstələri tərəfindən qorunub. 1918-ci il 18 – 22 mart tarixində Stepan Şaumyan yaxın dostu Stepan Lalayevin başçılğı altında Daşnak ordusunu Şamaxıya göndərdi. Sovet dövrü tarix kitablarında Gəncə mülkədarı, əks-ingilabçı kimi qələmə verilən bu adamın adı Fövqəladə Hallar Komissiyasının sənədlərində bir neçə dəfə xatırlanır, Ancaq həmin xatırlamalarla bu insana qarşı bir məhəbbət və xalq sevgisi hiss olunur. Dar gündə kiçik bir dəstə ilə Şamaxılı qardaşlarının harayına yetişən bu igid azərbaycanlı xalq arasında böyük rəğbət qazanır. Arxiv sənədlərində göstərilir ki, "Xan dəstəsi" gedəndən sonra Şamaxının əsl müsibəti başladı. Şamaxı qəzasının 58 kəndi yerlə yeksan edildi. 7 minə yaxın azərbaycanlı amansızcasına qətlə yetirildi. Öldürülənlərin 1653 nəfəri qadın, 965 nəfəri uşaq idi. Həm bu qırğın və talanlar ağlasığmaz bir qəddarlıqla həyata keçirilir, müsəlmanlar nəinki diriykən, hətta öldürüldükdən sonra vəhşicəsinə təhqir edilirdi. İsmayıl xan Ziyadxanov Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin 2-ci hökumətinin tərkibində hərbi işlər üzrə müvəkkil olub, daha sonra Xarici İşlər Nazirinin 1-ci müavini təyin edilib. 1919-cu ilin yazında İran hökuməti ilə danışıqlar aparmaq üçün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Fövqəladə diplomatik missiyasına rəhbərlik edib. Onun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti qəməri təqvimi ilə cəmaüddisani 1337-ci ildə Tehrana gəlib. Azərbaycan heyətinə Möqtədirilmülk bağında iqamətgah verilib və Məcidüssəltənə onları qəbul edib. Sənədlər məcmusunda bildirilir ki, İsmayıl xan iki ölkə arasında yaxşı iqtisadi-siyasi əlaqələr qurulması üçün İranın rəhbər şəxsləri ilə bir sıra görüşlər keçirdi. Danışıqların və müzakirələrin nəticəsində Azərbaycan tərəfindən Ismayıl xan, İran tərəfindən isə XIN-in Rusiya üzrə idarə rəisi Seyid Hadi Fərəh Mötəsəməssəltənə 14 maddəlik bir müqavilə imzaladı. Bu missiyanın fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Tehranda daimi diplomatik nümayəndəliyi və İranın bir sıra məntəqələrində konsulluqların açılması razılaşdırılmışdı.
Vəfatı
Azərbaycan XI ordu tərəfindən işğal edildikdən sonra 5 may 1920-ci il tarixdə Azərbaycan İnqilab Komitəsinin xüsusi dekreti ilə İsmayıl Xan Ziyadxanovun mülkü və torpaqları müsadirə edilir. Özü isə Qızıl ordunun hərbi səhra məhkəməsi tərəfindən güllələnir. Ziyadxanovların mülkü sovetlər dövründə ictimailəşib, uzun illər burada müxtəlif təşkilatlar fəaliyyət göstərib. Hazırda Gəncə Tarix-diyarşünaslıq müzeyi Ziyadxanovlardan miras qalan mülkdə yerləşir.
Şirvanlı (Neftçala)
Şirvanlı (əvvəlki adı: Yarski) — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 14 iyul 1998-ci il tarixli, 524-IQ saylı Qərarı ilə Neftçala rayonunun Yenikənd kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Yarski kəndi Şirvanlı kəndi adlandırılmışdır.
Təhsil
Kənddə İbrahim İsmayıl oğlu Babayev adına orta ümumtəhsil məktəbi yerləşir.
Din
Kənddə "Həsənağa" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Flappy Bird
Flappy bird — 2013-cü ildə Vyetnam əsilli oyun yaradıcısı Nquyen Ha Donq tərəfindən Hanoi şirkətində yaradılan və dotGEARS Studio tərəfindən paylaşılan mobil telefon oyunudur. Bu oyun 24 may 2013-cü ildə App Store və Google Playdə paylaşılmış, 10 fevral 2014-cü ildə isə silinmişdir. thumb|right|Oyunun loqosu
Geympley
Flappy bird retro üslublu yan-hərəkət görünüşlü 2D oyundur. Oyunun əsas məqsədi sağa doğru hərəkət edən quşu ekrana toxunmaqla havada saxlamaq və boruların arasından keçirməkdir. Əgər quş borulardan birinə dəysə, oyun bitmiş sayılır. Xallar isə quşun uğurla keçdiyi boruların sayına bərabərdir. 10–20 xal arası bürünc medal, 20–30 xal arası gümüş medal, 30–40 xal arası qızıl medal, 40 xalda çox olduqda isə "Xüsusi medal" verilir.
Yaradılışı
Oyun vyetnamlı Nquyen Ha Dong tərəfindən Iphone 5 üçün yaradılıb və 2013-cü ilin sentyabrında iOS 7 əməliyyat sistemində uğurla sınaqdan keçirilib. 2014-cü ilin yanvar ayında oyun ABŞ və Çİn App Storelarında 1-ci yerə çıxıb və Böyük Britaniya App Storeında "yeni Angry Birds" adı alıb. 30 Yanvar 2014-cü ildə bu oyun Android əməliyyat sistemi üçün çıxdı. Bəzi məlumatlara görə oyun rəhbərli bu oyun sayəsində gün ərzində 50000 ABŞ dolları qazanırdılar.
Oyunun silinməsi
8 fevral, 2014-cü ildə Nquyen Ha Dong öz Twitter hesabında bildirdi ki, oyun şikayətlərə görə App Store və Google Playdən silinəcək. 1 gün sonra Flappy Bird hər iki yerdən silindi. Silinəndən dərhal sonra eBay 1499 ABŞ dollarına əvvəlcədən sifariş verilmiş oyunu da sifariçşçilərə vermədi.
Tənqidi fikirlər
Flappy bird tənqidçilər tərəfindən birmənalı qarşılanmır. Ən böyük tənqidçi orqan olan "Metacritic" ona 100 baldan 52 verib. "App tənqidçisi" "Huffington Post" həmin oyuna "darıxdırıcı, çox çətin, bezdirici, axmaq hərəkətli və həddindən artıq pis qrafikalı oyun" adı verib. Bundan əlavə, əsas tənqidçilər oyunun teksturasının Super Mario oyunlar seriyasından götürüldüyünün və plagiat olduğunu bildirirlər. Canada.com saytından olan texnoloji yazar O Rurk oyunu "indiyə qədər oynanılmış ən pis video-oyun adlandırıb". Bundan əlavə, oyun heç bir çətinlik səviyyəsi olmadan çox çətin rejimdə verilib.
Şaş vilayəti
Şaş vilayəti — Orta Asiyada tarixi bölgə.
Adı haqqında
"Çaç müasir Daşkəndin ən qədim adıdır. Dillərində "ç" çəsi olmadığına görə ərəblər onu "Şaş" şəklində yazmışlar. "Şaşkənd" sonralar "Daşkənd"ə çevrilmişdir. Şəhərin adını çin qaynaqları "Çö-Çi", "Çö-Şi", yaxud sadəcə "Şi" şəklində transkripsiya etmişlər ki, bu da çincə "daş" deməkdir".
Tarxi
Göytürklər VI əsrin ikinci yarısında qərbdə ilk olaraq Şaş (Daşkənd) bölgəsini ələ keçirmişdir. Xaqanlığa tabe olaraq bu əsrin sonlarına qədər varlığını sürdürə bilən “Tchao-wu” xanzadələri, Çin salnamələrinə görə, 605-ci ildə İstəmi xaqanın soyundan gələn Shəgui xan tərəfindən yox edilərək, idarəyə Tə-lə Tiən-tchə (Tiən-tchə Təgin) keçirilmişdir. Bu dönəmə aid Sogdca yazılı Şaş pullarında Türk əsilli İl-təgin adlı yönətici keçməkdədirll ki, o 605-ci ildə idarəyə keçən Tə-lə Tiən-tchə (Tiən-tchə Təgin)lə eyni şəhs ola bilir. Bizcə, bu Təgin Göktürk xaqanları soyundan olmalıdır. Böyük ehtimallə, VIII əsrin ortalarına qədər hökm sürən Şaş xanzadələrinin soyu ona dayanmaqdadır. Çin qaynaqlarından onların ünvanının “tou-toən” (Tudun) olduğu anlaşılır. Sogd bəlgələrində Şaş xanzadəsi “tdwn” (Tudun) dan bəhs edilir. Ərəb qaynaqlarından da buranın hökmdarlarının “Tudun” ünvanına sahib olduqlarına toxunulur. Məsələn, Təbəridə "tudun məlik əş-Şaş” təbiri keçməktədir. Daşkənddə olan VII əsrə aid Şaş pullarında Sogd yazısında "tdwn” (Tudun) və "Çaç” kəlimələri yazılmış olub, üzərindəki hökmdar təsviri Türk tipindədir. S. Tolstova görə, Tudun, xaqan soyundan olan və ölkədəki nəzarəti və oradaki vergi toplama işini təşkil edən valilərin ünvanıdır. Bununla birlikdə, Şaş bölgəsinin bəzi şəhərlərində Tarxan ünvanının da işləndiyi görünür. Tang Shu salnaməsində bu bölgədəki Sudu şəhərinin hökmdarının İnyə ta-kan (Tarxan) olduğu qeyd olunub. Təbəri, 739-cu ildəki y olaylardan söz edərkən, Bədər Tarxan adlı bir Şaş hökmdarından bəhs edir. Yenə, qaynaqlardan bəlli olur ki, Şaşda taxt varislərinə Təkin deyilmişdir. Çin xronikalarına görə, Şaşı Tə-lə Tiən-tchə (Təgin Tiən-tchə; 605-620), Kan tou-toən chə-cho-ti yu-kiu-tchao-mou tou-tou (Ton Tudun Ögə Köl Tutuk; 640-660), Mo-ho-tou tou-toən (Bagatur Tudun; 713-740), İ-nai tou-toən kiu- lə (İnay Tudun Köl; 741), Tə-lə (Təgin; 743) idarə etmişlər.
Şaş tudunlarının Göktürk xaqanlığı siyasətinə fəal bir biçimdə qatıldığı anlaşılır. Məsələn, 640-cı ildə İbi Tu-lu xaqan Şaş tudunu Cha-po-lo Chəhuyu (İşbara yabqu) xaqana qarşı göndərir. Tudun da onu məğlyb edərək idarəni ələ keçirir. 738-ci ildə isə Mo-ho-tou (Bagatur) Tudun Türgəş lidərlərindən Bağa Tarxanla birliktə Türgəş xaqanı Tou-ho-siən Kü Çoru məğlyb etmişdi. Eyni Tudun, 739-cu ildə On Oxlar və Türgişlərin xaqanı Aşina Hini öldürərək özünü xaqan elan etmişdi. Şaş tudunlarının xaqanların işlərinə müdaxilə etməsini, bəlkə də, onların Göktürk xaqanları soyundan gəlmiş olmasıyla açıqlamak mümkün.
Bulbophyllum pandurella
(Bulbophyllum pandurella) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sardana Oyunskaya
Sardana Platonovna Oyunskaya — yakut folklorşünası, ədəbiyyatşünas, filoloq, Rusiya Elmlər Akademiyasının Sibir şöbəsinin fəxri veteranı, filologiya elmləri namizədi, Elmlər Akademiyasının Sibir filialının əməkdar veteranı.
Həyatı
Sardana Oyunskaya Moskvada yakut ədəbiyyatşünası Platon Oyunskinin ailəsində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Yakutsk Dövlət Universitetini bitirdi və həmən universitetin Dil, Tarix və Ədəbiyyat İnstitutunda işləməyə başladı. Yakut xalq nağılları və xalq mahnıları toplamaq ilə məşğul idi. 1962–2007-ci illərdə Elmlər Akademiyasının Humanitar Tədqiqatlar İnstitutunda işləmiş və laboratoriya işçisindən elmi işçi vəzifəsinə qədər qalxmışdır. 1989-cu ildə "Yakut xalq tapmacaları" mövzusunda filologiya elmləri üzrə alimlik dərəcəsi almaq üçün namizədlik dissertasiyasını müdafiə etdi.
1988-ci ildə Platon Oyunskinin ədəbi və elmi irsinin öyrənilməsi və nəşri ilə məşğul olmağa başladı. Yakut ədəbiyyatına nəzərə çarpan töhfəni verən onun "Atanın parlaq adı" (Yakutsk, 1999, 2003) kitabı oldu. Kitabda onun poetik əsərləri, esseləri, populyar elmi məqalələri, atası və onun ətrafındakıları ilə bağlı xatirələri yer aldı.
P. Oyunski İctimai Fondun sədri və Hökumət Komissiyasının üzvü idi. 1993-cü ildə Saxa Respublikası və YUNESKO arasında yubiley tədbirlərinin təşkili və keçirilməsində fəal iştirak etmişdir. Onun rəhbərliyi ilə 1992–1993-cü illərdə bir qrup ədəbiyyatşünas alimlər tərəfindən P. Oyunskinin sənət və elm əsərlərini özündə cəmləşdirən 3 cildlik toplu hazırlandı.
Oyunskaya Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvü, Taatta ulusunun fəxri vətəndaşıdır.
Xəzər uları
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.
Təsviri
Başının üstünün və boynunun lələkləri bozdur, boğazı qabaqdan ağdır. Belinin qalan hissəsi boz olub, pas rənginə çalır. Çalma lələkləri ağ, ucları tünd-qonur rəngdədir. Çinədanı, döşünün ön hissəsi maviyə çalan boz rəngdədir, bədəninin yanları kürən tünd rəngdə olub, uzununa zolaqlıdır. Qanadının üst örtük lələkləri dalğavar pas rənglidir. Dimdiyi mavi rəngə çalır. Ayaqları sarımtıl-narıncı, qüzehcəsi tünd-qəhvəyi rəngdədir.
Yayılması
Kiçik Qafqazın Dəlidağ, Murovdağ, Qarabağ, Küküdağ subalp qurşağında və Naxçıvanda bitkilər qismən az olan qayalıqlarda yaşamağa üstünlük verir. Yuvalamaq üçün 2600-3000 m yüksəkliyə qədər qalxır. Qış dövründə isə 1800-2500 m yüksəkliyə qədər enir.
Həyat tərzi
Qış mövsümündə Azərbaycanın Dəlidağ, Murovdağ, Qarabağ, Küküdağ yaylasının cənub yamaclarında, buzlaqların yaratdığı axmaz və kiçik çayların kserofit bitkilərlə örtülmüş sahələrində olur. Sıx otlaq yerləri xoşlamır. Qar örtüyü az olan aylarda miqrasiya etmir. Qışda kiçik sürülər əmələ gətirir. Reproduktiv dövrdə cütlərə ayrılır. Yarğanlı sahələrdə yaşamağa üstünlük verir. Monoqamdır. Cücələr yumurtadan çıxdıqdan sonra erkək fərd yuva ərazisini tərk edir. Yamacların cənub-şərq, cənub-qərb ekspozisiyasında qayalar altında və ya qaya taxçası altında yuva qurur. Hər yuvasında 5-12 ədəd üzəri zeytuni-qonur rəngli və qara ləkəli yumurta olur. Kürt yatması 20 gün davam edir. Cücələr bədəni quruyan kimi yuvanı tərk edir və bir daha qayıtmır. Üçüncü həftədən başlayaraq qanadlarını yanlarına çırpır. Üç aylığında yaşlı fərdin ölçülərinə çatır.
Sayı
Çox az məlumat var. Son 20 ildə Kiçik Qafqaz münaqişə ərazisi olduğuna görə hazırkı sayı haqqında məlumat yoxdur. A.İ.Xanməmmədov yazır ki, hər 1000 hektar əraziyə 135 quş düşür. Hazırkı dövrdə Naxçıvan MR də daxil edilməklə cəmi 250-300 quş qeydə alınır.
Azalma səbəbləri
Xəzər ularının çoxalmasına iqlim amillərinin təsiri ətraflı öyrənilməmişdir. Onların nəsil verdiyi sahədə tülkünün sayı azaldılmalıdır. İri və xırdabuynuzlu mal-qaranın otarılmasına və çoban itlərinə nəzarət güclənməlidir.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Azərbaycanın Qırmızı kitabına daxil edilib. Avropada həssas növ statusuna, CİTES, Bern konvensiyalarına daxil edilib.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Yuvası olan sahədə mal-qaranın otarılması yasaq edilməlidir. Yerli əhali arasında qorunmasına dair təbliğat aparılmalıdır. Volyerdə çoxaldılıb öz yerlərinə reintroduksiya edilməlidir.
Hiakinfin ölümü
Hiakinfin ölümü — Jan Brok tərəfindən 1801-ci ildə tamamlanmış rəsm əsəridir. Əsər Puatye şəhərindəki San-Krua muzeyində sərgilənir. Brokun ən məşhur əsəri olan tabloda məşhur roma şairi Ovidin "Metamorfozlar" əsərindən səhnə təsvir edilmişdir. Əsərdə ölmüş Hiakinfin sevgilisi olan yunan tanrısı Apollon tərəfindən qucaqlanması göstərilmişdir. Onların qarşısında Apollon tərəfindən atılmış və Hiakinfin ölümünə səbəb olmuş disk vardır. Hiakinfə aşiq olan Zefir, onu Apollona qısqandığı üçün qərb küləyi vasitəsiylə diski Hiakinfə yönləndirmişdir. Hiakinfin qanının töküldüyü yerdən sünbülçiçək çıxmışdır.
Təsviri
Rəsmdə qırmızı arxalığı və lirası ilə seçilən Apollon huşunu itirmiş Hiakinfin bədənini qucaqlayaraq saxlayır. Apollonun ayağı qarşısında Hiakinfin ölümünə səbəb olmuş disk vardır. Zefir qərb küləyi ilə Apollonun arxalığını uçurur. Onlarının ayaqları yanında sünbülçiçək çıxmışdır. Arxada bir qrup ağac, su hövzəsi və dağ vardır.
Tarixi
"Hiakinfin ölümü" 1801-ci ildə Paris Salonunda sərgilənmişdir. 1814-cü ildə əsər ikinci dəfə Paris Salonunda 155 nömrəsi altında "Hiakinfin tapılması" adı ilə sərgilənmişdir. Daha sonra baron Horece Demarçay (1813–1866) tərəfindən alınmış əsər, 1899-cu ildə onun dul xanımı tərəfindən Puatye muzeyinə bağışlanmışdır. Həmin tarixdən sonra əsər müxtəlif yerlərdə sərgilənmişdir.
Təsirləri
Hiakinfin ölümü mövzusuna bir çox rəssamlar tərəfindən müraciət edilmişdir.
Mövzu təhlili
thumb|right|180px|Les Annales du muséedə nəşr olunmuş Hiakinfin ölümü xətt qravürü Şarl Pol Landon 1802-ci il Paris Salonu üçün yazdığı təsvirdə əsəri aşağıdakı mətnlə təhlil edir: Mövzu (artıq II cild, səhifə 23-də Kallamardın gips modelinə həsr olunmuş hissədə şərh edilmişdir) Apollonun favoriti olan Hiakinfin onunla disk atma oyunu zamanı ölməsini təsvir edir. Gənc oğlan ağır zərbədən yaralanmışdır; o Apollonun qolları üstündə can verir, qanının töküldüyü yerdən isə, sonradan onun adını daşıyacaq çiçək bitir. Yunanların öz dinlərini əsaslandırdıqları Qədim Misir mifologiyasına görə Zevsin oğlu Apollon qeyri-adi gözəlliyə malikdir və buna görə də günəş onun adı ilə adlandırılmışdır. O, xarici gözəlliyi ilə yanaşı, ağlı və mənəviyatı ilə də seçilmiş, misirlilərə ilk dəfə elm və incəsənəti öyrətmişdi. O, Troya şəhərinin təməlinin qoyulmasında Neptuna kömək etmiş, daha sonra Delos adasına gedərək bir müddət orada yaşamış və nəhayət Delfidə məskunlaşmışdı. Burada o, məbəd və saray inşa etdirmişdir. O, yunanlara sivilizasiyanın incəliklərini öyrətmidir. Musiqi vasitəsiylə onlara mənəvi dəyərləri aşılamışdır, məsləhət axtaranlara dəyərli məsləhətlər vermişdir, müxtəlif planetlərin hərəkəti, ayın duruşu və çıxması ay və günəş tutulmalarından xəbərdar etmişdir. Sadə və kobud xalq bu şahzadəni qeyri-adi adam kimi qəbul edirdi; Apollon onların saflığından istifadə edərək xalqı idarə edirdi. Apollonun Misirdə olan keçmişi haqqında çox az məlumat vardır. Əfsanəyə görə Apollon, Yupiter və Letonun oğlu, Artemidanın qardaşıdır. Onun ilk qələbəsi Piton adlı ilanın məğlub edilməsi olmuşdur...Rəsm əsəri 1801-ci ildə Salonda nümayiş etdirilmiş və münsiflər heyətinin rəğbətini qazanmışdır.
Şirvan Milli Parkı
Şirvan Milli Parkı — Cənub-şərqi Şirvan düzündə Salyan və Neftçala rayonları ərazisində yerləşən milli park.
Ümumi məlumat
thumbnail|Şirvan Milli Parkı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2003-cü il 5 iyul tarixli 1298 nömrəli Sərəncamı ilə Bakı şəhərinin Qaradağ, Salyan və Neftçala rayonlarının inzibati ərazilərinin 54373,5 hektarında Azərbaycan Respublikasının Şirvan Milli Parkı yaradılmışdır. Kür-Araz ovalığının cənub-şərqi Şirvan düzənliyində ümumi ərazisi 65580 hektar olan xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazisinin 54373,5 hektarında Şirvan Milli Parkı, 6232 hektarında Şirvan Dövlət Təbiət Qoruğu və 4930 hektarında isə Bəndovan Dövlət Təbiət Yasaqlığı yerləşir.
Milli Parkın yaradılmasında əsas məqsəd yarımsəhra landşaftının başlıca komponentlərini, Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı kitabı"na düşmüş ceyranları və o ərazi üçün səciyyəvi olan fauna növlərini qoruyub saxlamaq, ekoloji monitorinqi həyata keçirmək, əhalini ekoloji maarifləndirmək, turizm və istirahət üçün şərait yaratmaqdır.
Milli Parkın ərazisində relyefin, bitki və torpaq örtüyünün müxtəlifliyi burada bir sıra təbii landşaft sahələrini ayırmağa imkan verir. Ərazinin əsas hissəsini yovşanlı, şoranotlu yarımsəhra xırda təpəliklər və şoranotlu yarımsəhra düzənliyi təşkil edir. Qədim sahil tirələri, laqunlar müəyyən sahələrdə aydın nəzərə çarpır. Külək vasitəsilə yaranan əsas relyef forması–düyün təpəcikləri ceyranların sığınacağı və mühafizəsi üçün çox sərfəlidir.
Ərazidə yayı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quru bozqır tipli iqlim hakimdir. Burada çay və bulaq yoxdur, ərazini şərqdən Xəzər dənizi, şimaldan Baş Şirvan kollektoru, bir sıra digər kollektorlar, Çala (Qızılqaz) gölü və s. əhatə edir ki, bu da ceyranları su ilə tam təmin edir. Ərazidə Xəzərin, kanalların və gölün suyunun qışda donmaması ceyranlar və quşlar üçün çox əhəmiyyətlidir.
Milli Parkın ərazisində qaraşoranlı, şahsevdi, duzlaq-çoğanlı, yarımsəhra bitkiləri, çərənli-yovşanlı, yovşanlı-efemerli, yovşanlı, xos təkli, dənli-müxtəlifotlu, efemerli, sahil qumlu və çala-çəmən (dəvəotlu) bitki formasiyaları üstünlük təşkil edir.
Landşaft, iqlim və relyef xüsusiyyətlərinə görə Şirvan Milli Parkının ərazisində xarakterik suda-quruda yaşayanlar və sürünənlər faunası formalaşmışdır.
Fauna
Milli Parkda məməlilərdən aşağıdakı dəstələr vardır:
Yarasalardan itiqulaq (Miotis blythii), bığlı (M.mystacinus), cırtdan (Pipistrellus pipistrellus) və küli şəbpərələri (P.Kuhlii), kiçik (Rhinolophus hipposideros) və böyük nalburunlar (Rh.ferrumequinum), ikirəng könlücə (Vespertilio murinus), dağ könlücəsi (Eptesicus serotinus) və s.;
Gəmiricilərdən ictimai çöl siçanı (Microtus socialis), qara (Rattus rattus) və boz siçovullar (R. norvegicus), qırmızıquyruq qum siçanı (Meriones libycus), kiçik (Allactaga elater) və kiçik asiya ərəbdovşanları (A. euphratica); Dovşankimilərdən boz dovşan (Lepus europaeus); Yırtıcılardan canavar (Canis lupus), çaqqal (C. aureus), tülkü (Vulpes vulpes), gəlincik (Mustella nivalis), safsar (Vormela peregusna), porsuq (Meles meles), qamışlıq pişiyi (Felis chaus), çöl pişiyi (F. libyca);
Kürəkayaqlılardan Xəzər suitisi (Phoca caspica);
Cütdırnaqlılardan çöl donuzu (Sus scrofa) və ceyran (Gazella subgutturosa)
Qısayarpaq yukka
(Yucca brevifolia) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şirvan Milli Parkı
Fauna
Bu növlərdən ceyran, safsar və çöl pişiyi respublikamızın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmişdir. Xəzər suitisi, ceyran və safsar "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin Siyahısı"nda müxtəlif statusla qorunan növlər elan edilmişdir. Bütün yarasa növləri "Avropa Yarasalarının Qorunması üzrə Razılaşma"ya (EUROBATS) əsasən mühafizə olunurlar.
Qısayarpaq yukka
Təbii yayılması
ABŞ-da, Yutanın cənub-qərbindən Kaliforniyanın ortalarınadək yayılmışdır.
Şirvan Milli Parkı
Fauna
Suriya sarımsaqiyli qurbağa nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşmiş növ olduğu üçün "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının Siyahısı"na və Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmişdir və qanunla qorunur.
Qısayarpaq yukka
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 4-9 m, gövdəsinin diametri 50 sm-ə qədər olan, çox şaxələnmiş budaqsız kiçik ağac və ya koldur. Gövdəsinin yerə yaxın hissəsi yoğundur. Yarpaqları lansetvari, sərt, üst tərəfi çökək, kənarları xırda iti dişli, uzunluğu 20-35 sm, eni 7-25 mm-dir. Yaşıl, göyümtül, oxşəkilli-xətvari yarpaqları gövdənin ucunda dəstəyə yığılmışdır. Süpürgə çiçək qrupunun oxu tüklüdür, çiçəkləri sıx, yaşılımtıl ağdır, çiçək saplağı qısadır. İyul-avqust aylarında çiçək açır. Gövdə zoğları, bəzən də toxumla çoxaldılır. Çoxşaxələndiyinə görə gövdədən ayrılan hissələr ilə də çoxaltmaq mümkündür.
Şirvan Milli Parkı
Fauna
Parkın ərazisində 4 növ suda-quruda yaşayan heyvanlara rast gəlinir. Bunlar Suriya sarımsaqiyli qurbağası (Pelobates syriacus), yaşıl quru qurbağası (Bufo viridis), kiçik asiya ağac qurbağası (Hyla arborea savigini) və göl qurbağasıdır (Rana ridibunda.
Qısayarpaq yukka
Ekologiyası
Quraqlığadavamlı və torpağa qarşı tələbkardır. Abşeronda yayda çox az suvarılmaqla yaxşı böyüyür. Qışı zərər çəkmədən keçirir.
Şirvan Milli Parkı
Fauna
Parkda həmçinin 17 növ sürünən heyvanlar vardır. Bunlardan 3 növü tısbağa, 6 növü kərtənkələ və 8 növü ilanlardır.
Qısayarpaq yukka
Azərbaycanda yayılması
Abşeronda və digər rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.
Şirvan Milli Parkı
Fauna
Tısbağalar: Aralıqdənizi və ya quru tısbağası (Testudo graeca), xəzər tısbağası (Mauremus caspica), bataqlıq və ya çay tısbağası (Emus orbicularis.
Qısayarpaq yukka
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Bağlarda vəparklarda daha geniş istifadə oluna bilər.
Şirvan Milli Parkı
Fauna
Kərtənkələlər: Xəzər gekkonu (Cyrtopodion caspicus), koramal (Pseudopus apodus), cəld kərtənkələcik (Eremias velox), rəngbərəng kərtənkələcik (Lacerta strigata), zərif ilanbaş kərtənkələ (Orhisops elegans.
İlanlar: Kor ilan (Typhlops vermicularis), adi suilanı (Natrix natrics), suilanı (Natrix tessellata), zeytuni təlxə (Coluber nacadum), qızılı təlxə (Coluber schmidti), xaltalı eyrenis (Eirenis collaris), kələz ilan (Malpolon monspessulanus) və Cənubi Qafqaz gürzəsi (Vipera lebetina obtusa.
Aralıq dənizi və ya quru tısbağası nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşmiş növ olduğu üçün "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının Siyahısı"na və Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmiş və qanunamüvafiq olaraq mühafizə olunur.
Quşların miqrasiyası və qışlama dövründə göllərin və dənizin dayaz yerlərində əsasən yaşılbaş ördəklər, fitçi cürə, boz ördək, marek, bizquyruq, cırıldayan cürə, enliburun ördək, flaminqo, fısıldayan qu, qaşqaldaq, dərin su sahələrində isə qırmızıburun, qırmızıbaş, kəkilli ördək, dəniz dalğıcı, adi güləyənquşu və digər ördək növləri toplantılar əmələ gətirirlər.
Göstərilən biotoplarda iyrəncələrə, qutanlara, qarabattaqlara və qağayılara rast gəlinir.
Göllərin ətrafındakı açıq bataqlıq sahələrdə, dənizsahili nəmli qumsallıqlar və laqunalarda çovdarçılar, bizdimdiklər və bekaslar toplantılar əmələ gətirir.
Qırmızıdöş qaz, boz, ağalın və ağqaş qazlar Milli Parkın bütün açıq su biotoplarında istirahət edir, yarımsəhraların dənli-efemer, yovşanlı-efemer və digər bitki formasiyaları ilə örtülü olan sahələrində qidalanırlar.
Böyük və Kiçik Çala (Qızılqaz) göllərinin 60-65%-ni təşkil edən qarğı və qamışlıqların əsas sakinləri su fərəsi, adi porzan, kiçik porzan, cırtdan porzan və qamışlıq fərələridir.
Yırtıcı quşlardan çay qaraquşu, ağquyruq dəniz qartalı, çöl sarı, adi sar, çöl qartalı, böyük qartalça, məzar qartalı, ütəlgi, şahin və s. növlərə az miqdarda rast gəlinir. Oturaq növ olan turac Milli Parkın cənub-qərb və cənub-şərq hissəsində çox kiçik sahələrdə yayılmışdır.
Azərbaycan və dünya miqyasında təhlükədə olan quşlardan Milli Parkın ərazisində 34 növə rast gəlinir. Onlardan 14-ü yalnız Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına, 10-u ancaq "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin Siyahısı"na, 10-u isə həm Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına (1989), həm də "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin Siyahısı"na (2002) daxil edilmişdir.
Flora
Bu ərazinin təbii florasında 82 növ çiçəkli bitki növləri var. (4 növ kol, 2 növ yarımkol, 4 növ kolsuqlar, 3 növ yarımkolsuqlar, otlardan isə 23 növ çoxillik, 6 növ ikillik və 40 növ birillik otlar). Floristik tərkibdə 7 endem növlər, o cümlədən Azərbaycanın endemi 3 növ bakr cuzqunu (Calliqonium bakuense), səhra acıqovuğu (Taraxacum desertorum), Şovis yovşanı (Artemisia Szoitsiana), Qafqazın endemi 4 növ steven qəvəni (Astraqalus steenianus), Hirkan qəvəni (Astraqalus hircanus), Qafqaz qarayoncası (Medicaqo Caucasica) və yarımçılpaq, şeytanqanqalı (Carduns seminudus) yayılmışdır.
Floranın növ tərkibində ali sporlulara aid mamırlardan - barbülə (Barbula unguiculata) və şibyələrdən daraqlı kollema (Collema cristatum) rast gəlinir. Bitki örtüyün fitosenotik təhlilinə gəldikdə isə burada yayılmış (həyat formalarına görə) əsasən cəmi 82 çiçəkli bitki növlərinə rast gəlinir.
Ərazinin boz-çəmən torpaqlarında yovşanlı-efemerlik (Artemisietum fraqransale + Ephemeretum) inkişaf edir. Bu assosiasiayanın növ tərkibində rast gələn efemerlər-yapon tonqalatu (Bromus Caponicus), bərq quramat (Lolium riqidum), eləcə də efemeroidərdən-soğanaqlı dişə (Poa bulbosa) və s. otları ceyranlar həvəslə yeyir. Qış mövsümündə ətirli yovşan, qarağan, gənqiz və s. çoxilllik şoranqələr ceyranların təbii yemi sayılır.
Müvafiq fitosenozların edifikator növlərindən–yoğunlaşmış qaraşoran (Holocnemum strobilaceum), xəzər sarıbaşı (Kalidium caspicum), xəzər şahsevdisi (Halostachus caspica), kol çərən (Suaeda dendroides), qarağan (Salsla dendroides), şoviç yovşanı (Artemisia Szovitsiana), budaqlı qışotu (Petrosimonia brachiata), ətli şoranqə (Salsola crass), ətirli yovşanı (Artemisia fraqrans) və s. göstərmək olar.
Parkin bitki örtüyündə dərman bitkilərindən-bağayarpağı (Plantaqo lanseolata), əməköməci (Malvaltheala transcaucasica), qırxbuğuma (Polyqonum lapathilium) və s. rast gəlinir.
Film
IDEA İctimai Birliyinin xüsusi layihəsi olan "Azərbaycanın 9 möcüzəsi" layihəsi çərçivəsində ilk film "Şirvan Milli Parkı" olmuş və 2014-cü ildə ictimaiyyətə təqdim edilmişdir. Film Azərbaycanın yerli telekanallarında, habelə beynəlxalq film festivallarında, "Rossiya-Kultura" telekanalında nümayiş olunmuşdur.
Xakas dili
Xakas (Xakas: Хакас тілі Xakas tili). Xakas köhnə Qırğız dövlətinin adıdır. İndiki Qırğız dili ilə demək olar ki, eynidir. Xakas dili Altay dil ailəsinin türk qrupunun uyğur yarımqrupuna mənsubdur.
Xakaslar özlərini Qırğız olaraq da görürlər. Xakas türkləri tərəfindən danışılmaqdadır. Xakaslar Xakasiya adı verilən ölkədə yaşayırlar. Xakasiya Cənubi Sibir bölgəsindədir. Xakas Respublikası və ya Xakasiya Rusiya idarəçiliyində muxtar respublikadır. Xakasların sayı 78.500 olub və bunun 60.168-a qədəri xakasca danışmağı bilir.
Xakasların ilk və milli əlifbaları Türk (Göytürk, Köktürk, Turan) əlifbasıdır. Səs tərkibində 17 sait, (9 qısa, 8 uzun), 24 samit var. İsmin 8 halı var. 1924-cü ildə kiril əlifbasına, 1929-cu ildə latın əlifbasına, sonra təkrar 1939-cu ildə kiril əlifbasına keçilmişdir.
Alister Krouli
Alister Krouli (doğum adı Edvard Aleksandr Krouli ; 12 oktyabr 1875 – 1 dekabr 1947) — ən tanınmış okkultistlərdən kabbalaçılardan biri. Telema təliminin banisi, bir çox okkult əsərin o cümlədən "Qanun kitabı"nın müəllifi.
Həyatı
Alister Krouli 12 oktyabr 1875-ci ildə İngiltərənin Uorikşir qraflığının Liminqton-Spa şəhərində anadan olmuşdur. Atası Edvard Krouli əvvəllər pivə fabriki işlətmiş, Alister doğulandan sonra isə təqaüdə çıxmışdır. Kökləri Devon və Somerset ailələrinə qədər gedib çıxan anası Emili Bert Bişop və atası protestantlığın ən uc qanadı olan və Exclusive Brethren olaraq bilinən Darbyte`nin üzvləri idilər.
Alisterin atası gündəlik işlərini bitirəndən sonra xütbələr deyərdi. Aleister üçünsə müqəddəs kitabı öyrənməsi üçün müəllim tutmuşdu. Atasının ölümündən sonra anasının Aleister üzərindəki diqqəti isə onun xristianlığa olan şübhəsini artırmaqdan başqa bir işə yaramamışdı. Öz oğlunu "The Beast" (canavar) deyə çağırmağa başlamışdı. Crowley isə anasının İncildəki Vəhy bölməsindən aldığı bu ləqəbi daha sonralar sevərək işlədəcək və başqalarının günah olaraq adlandırdığı şeylərə əyləncə kimi baxacaqdı.
Aleister 1895-ci ildə Trinity kollecinə qəbul oldu. Orda fəlsəfə, psixologiya və iqtisadiyyatı öyrəndi. Həmin illərdə cinsi fəal həyat yaşamağa başlamışdı. 1986-cı ildən isə məlum olmayan bir səbəbdən mistizimlə maraqlanmağa başladı. Sonrakı illərdə mistiklərin əsərlərini və sehri öyrənməyə başladı. 1897-ci ildə ilk şeir kitabını (Aceldama) çap etdi. Sonra isə onu Qızıl şəfəq (Golden dawn) təriqəti və Samuel Liddell MacGregor`la tanış edəcək Julian L. Baker ilə tanış oldu.
Aleister Crowleyin ən çox anıldığı məqamlardan biri II dünya müharibəsində Nazilərə qarşı etdiyi magik rituallardır. Deyilənə görə, Aleisterin bakirələri və uşaqları qurban edərək gerşəkləşdirdiyi bu rituallar Naziləri Britaniya adalarından uzaq tuturdu. Bunun ilginc tərəfi isə bütün bunları ingilislərin və Aleister aşiqlərinin yox, Nazilərin iddia etməsidir.
Şübhəsiz, əsrin ən maraqlı və müxalif insanlarından olan Aleister Crowley, nədənsə, müxtəlif insanlar tərəfindən qəbul olunmurdu. Kimi onu böyük ustad, cadugər olaraq qəbul edərkən, onu qara sehrbaz və İsaya qarşı çıxan kafir kimi xatırlayanlar da az deyil. Bəs onda şahmat ustası, şair, cadugər, din qurucusu və.s. olaraq bilinən bu adam kim idi?
Crowleyin ailəsi Darbyte məzhəbinə bağlı idi. Bu məzhəb katolik, protestant, metodist, ya da anglikan olmasından asılı olmayaraq özləri xaric hər kəsin cəhənnəmlik olduğunu qəbul edirdi. Crowley incili, tövratı və qədim dini kitabları demək olar ki, əzbər bilirdi. Atasının ölümündən sonra Aleister Darbyte məktəbinə göndərilmişdi. Köhnə anglikan olan məktəb müdiri D`Arcy Champneyin Aleisterə qarşı olan sadist rəftarı qısa zamanda Darbyte məzhəbinə qarşı onun nifrətinin artmasına səbəb olmuşdu. Səbəbsiz yerə cəzalandırılan Aleister uzun bir müddət su və çörəklə yaşayırdı və çeşidli işgəncələrə məruz qalırdı. Bundan gec də olsa xəbər tutan əmisi isə Aleisteri məktəbdən xilas edə bilmişdi. Bir müddət özəl müəllimlərdən dərs aldıqdan sonra 1892-ci ildə Malvern oğlan liseyine göndərilir. Homoseksuallığın qanun olduğu bu məktəbə Aleister nifrət edirdi. Vəziyyəti ailəsinə bildirdikdən sonra bu məktəbdən də ayrıldı. Bütün bu başına gələnlər Aleisterin üzərində dərin bir iz qoymuşdu. O artıq heç bir qaydanı tanımırdı. Qısa bir vaxt sonra da anasının ona vermiş olduğu canavar (dəccal, 666) ləqəbi ilə xristianlığa qarşı çıxacaqdı.
Anasının ölümündən sonra Crowleyə böyük miras qalmışdı. Şair olmağa qərar verən Aleister Cambridgedə incəsənət oxumağa başlayır. Bu arada biseksual olaraq aktiv bir cinsi həyat yaşayır. 1888-ci il Qızıl Şəfəq cəmiyyətində magiya, astral səyahət, astrologiya, teurji, kabala, hermitizm kimi elmlərə yiyələnir və bütün bunları sirr kimi ölümünə qədər heç kəsə öyrətməyəcəyinə söz verir.
Bu illərdə cəmiyyətinin ustadlarından sayılan Allan Bennetti tanımışdı. Aleister maddi vəziyyəti yaxşı olmayan Benneti dərs qarşılığında evində qalmasına razı sala bilmişdi. Aleister Crowley artıq magik rituallar yerinə yetirirdi. Boş vaxtlarında İsa Mathersin tərcümə etdiyi Goetia və Abramelinin müqəddəs magiyası kimi kitablar oxuyurdu.
1900–1903-cü illərdə Aleister Crowley dünya səyahətinə çıxdı. Mathers ilə düşmənçilik edən Aleisterin hətta ona zərər verməsi üçün Süleymana aid olduğu iddia edilən "Goetia" kitabı ilə çağırdığı ifriti ona göndərdiyi yazılmaqdadır. 1904-cü ildə Rose Kelley ilə evlənən Crowley, bal ayına getdiyi Qahirədə Aiwaz adlı bir bədənsiz varlıqdan Qanun kitabı aldı. Şeirlə yazılmış bu kitab çox güclü bir təsirə malik idi. İnsanı şok vəziyyətində saxlayan cümlələr isə insanlığın artıq yeni bir dövrə girdiyini və Aleisterin də həmin dövrün peyğəmbəri olduğundan xəbər verirdi. Bu hadisədən sonra Aleister Mathersə yazaraq, gizli rəhbərlərin onu Qızıl Şəfəqdən kənarlaşdırdığını, özünün isə onun yerinə təyin edildiyini bildirir. 1905-ci il Mathers adına qara yaxdığı və təriqəti təhlükəyə atması iddiası ilə Aleister Crowleyi rəsmi olaraq Qızıl Şəfəq cəmiyyətindən qovdu. Crowley bundan dərhal sonra bu cəmiyyətin sirrlərini insanlara açıqladı. Məhkəməyə müraciət edən Mathers isə heç nəyə nail ola bilmədi. Crowley Qızıl Şəfəqin təliminə bənzər Gümüş Ulduz təriqətini də yaratdı. Sonralar O. T. O (Ordo Templi Orientis) və Cinsi magiya kimi cəmiyyətlərdə məşhurlaşmışdı.
Crowley "Etiraflar" adlı bioqrafiyasında deyir: bu kitabda müasir magik rituallar haqqında bildiyim hər şeyi yazdım. Adı keçən bütün insanları tanıyırdım və bir çox hadisələri də həyatımdan yazdım.
Maharaştra
Maharaştra (marathi dilində:महाराष्ट्र, ingilis dilində:Maharashtra) — Hindistanın mərkəzi hissəsində ştat. Əhalisi 112 372 972 nəfər (2011). Paytaxtı və ən iri şəhəri Mumbay (əvvəlki adı Bombey), ən geniş yayılmış dillər - marathi və ingilis dilləri. Əhalisinin sayına görə Hindistanın ikinci, ərazisinə görə üçüncü ştatı.
Ştatın adı sanskrit dilində Maha (böyük) və Rashtra (ölkə) yaranmışdır, "böyük ölkə" mənasında izah olunur.
Coğrafiyası
Ştatın ərazisi- 307 713 km²-dir. Maharaştra Qucarat, Madhya-Pradeş, Çhattisqarh, Telanqana və Qoa ştatları ilə həmsərhəddir, qərbdə ştat Ərəbistan dənizi ilə əhatə olunmuşdur. Maharaştra ilə Qucarat arasında Dadra və Naqar-Haveli ittifaqının ərazisi yerləşir. Qərbi Qhat dağı sahil buyunca ştatın şimalından cənubuna doğru uzanır və orta yüksəkliyi 1200 m.-ə çatır. Ştatın ən hündür nöqtəsi Əhmədnaqar dairəsinin Nasik şəhəri yaxınlığında yerləşən Kalbusay zirvəsidir(1646 m). Qhat dağ silsiləsindən qərbdə sahilboyu ərazidə eni 50-80 km olan Konkan düzənliyi, Qhat dağından şərqdə isə Dekan yaylası yerləşir.
Tarixi
VIII əsrdən 973-cü ilədək bu ərazi Raştrakutlar dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur. 973]-cü ildən bu ərazidə Çalukya sülaləsi tərəfindən idarə olunan dövlət, [[1189-cu ildən isə Yadovlar dövləti yaranmışdır. 1317-ci ildə Dehli sultanlığının qoşunlarının hücumları nəticəsində Yadovlar dövlətinə son qoyulmuşdur.