cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirmehdi Seyidzadə
Mükafatları
Mirmehdi Seyidzadə 1966-cı ildə "Əmək veteranı" medalı, "Şərəf nişanı" ordeni, 1958-ci ildə Lenin komsomolu mükafatı, Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət heyətinin Fəxri Fərmanı, 1975-ci ildə "Lenin" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Alxan Alxanov
Alxan Əşrəf oğlu Alxanov (27 aprel 1969; Sabir, Şamaxı rayonu, Azərbaycan SSR — 20 yanvar 1992; Ağdam rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. I Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Həyatı və Hərbi xidməti
Alxan Alxanov 1969-cu il 27 apreldə Şamaxı rayonunun Sabir qəsəbəsində anadan olub.
1992-ci ildə hərbi xidmətə yollanan və bir sıra döyüşlərə qatılan Alxan Alxanov, 1992-ci il 20 yanvarda Ağdam rayonu istiqamətində şəhid olub.
Alxan Alxanov, Ağdam rayonunda dəfn olunub.
Alxan Alxanov, Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 203 nömrəli fərmanı ilə ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilib.
Əbədi Şrek (cizgi filmi, 2010)
Əbədi Şrek — 2011-ci ildə 3D formatında çəkilmiş qısametrajlı ABŞ animasiyasıdır.
Məzmun
Şrek və arvadı Şahzadə Fiona, uşaqları ilə birlikdə xoşbəxt ömür sürürlər. Onların bu xoşbəxt həyatına dostları çəkməli pişik, eşşək və eşşəyin balaları da daxildir. Zamanla bu firavan ailə atası rolu Şrekə cansıxıcı gəlməyə başlayır. Bu günlər ətrafındakıları qorxudaraq özündən qaçırtdığı günlərdən tamamilə fərqlidir. Özünü əsl bir div kimi hiss etdiyi günlər üçün çox darıxan Şrek, qəddar, amma şirin səsli Rumpelştilzxenlə müqavilə imzalayır. Əslində Rumpelştilzxen onu aldadır. Müqaviləni imzaladıqdan sonra Şrek fərqli bir yerə, fərqli bir zamana düşür. Bu dünyanın kralı Rumpelştilzxendir. Burada hər şey baş-ayaqdır: divlər ovlanır, Şrek Şahzadə Fiona ilə heç qarşılaşmayıb, üstəlik köhnə dostları da onu tanımır… Şrek hər şeyi əvvəlki vəziyyətinə qaytarmaq və Əsl Məhəbbəti ilə köhnə dostlarını yenidən geri qaytarmaq üçün bir-birindən maraqlı macəralara atılır.
Saatlı-i Bəylər (Urmiya)
Saatlı-i Bəylər — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı, Nazlı bəxşi ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 675 nəfər yaşayır (196 ailə).
MV Sevol gəmisinin batması
MV Sevol gəmisinin batması və ya Sevol fəlakəti (Koreya dilində: 세월호 침몰 사고, 世越號沈沒事故) 16 aprel 2014-cü ildə səhər saatlarında Cənubi Koreyanın Donggeochado adası yaxınlığında MV Sewol bərəsinin batmasıdır. Əksəriyyəti Ansan şəhərindəki Danvon Liseyinin şagirdləri olan 476 nəfəri daşıyarkən bərə aşmışdır. Qəza nəticəsində 304 sərnişin və ekipaj üzvü həlak olmuş və təxminən 172 sağ qalan insan isə Koreya Sahil Mühafizəsi, balıqçı qayıqları və digər ticarət gəmiləri tərəfindən xilas edilmişdirlər.
15 may 2014-cü ildə bərənin kapitanı və üç ekipaj üzvü cinayətdə, digər 11 ekipaj üzvü isə gəmini tərk etməkdə ittiham olunmuşdurlar.
Sevol fəlakəti Cənubi Koreyada geniş ictimai və siyasi reaksiyalara səbəb olmuşdur. Bir çoxları kapitanın və ekipajın hərəkətlərini və eyni zamanda da bərə operatorunun və müəssisələrə nəzarət edən tənzimləyicilərin hərəkətlərini tənqid etmişdirlər. Xüsusilə, Cənubi Koreya hökuməti və mediası fəlakətdə öz məsuliyyətlərini lazımi səviyyədə qiymətləndirmədiklərinə və hökumətin səhlənkarlığına görə tənqid olunmuşdurlar.
Sevda Erginci
Sevda Erginci — Türk aktrisa.
Kariyerası
Erginci 15 yaşında Semaver şirkətinin "Paki ve Sevgi Çiçekleri" adlı tamaşasında rol alaraq aktyorluğa başlayıb, daha sonra Kenter Teatrında aktyorluq dərsləri alıb. O, 2012-ci ildə Star TV-də yayımlanan Özgü Namal və Ozan Güvenlə birlikdə "Koyu Kırmızı" serialında rol alıb, həmən il "Veda" tarixi dramındada rol alıb. Daha sonra 2013–2014-cü illər arasında "Karagül" serialında Ayşe obrazını canlandırıb. O, kinoda rol almağa ilk 2015-ci ildə Onur Ünlü tərəfindən yazılmış "Uzaklarda Arama" filmində başlayıb. O, "Hayat Bazen Tatlıdır" və "Ver Elini Aşk" seriallarında baş rol oynadıqdan sonra, "Yasak Elma" serialında Zeynep Yılmaz obrazını canlandırıb. 2019-cu ildə "Sevgili Geçmiş" serialında İpek Gencer rolunu canlandırıb. Ardı ilə 2020-ci ildə "Uyanış: Büyük Selçuklu" tarixi serialında rol alıb və Turna Hatun obrazını canlandırıb. O, 2022-ci ildə ekranlara çıxan "Seni Kalbime Sakladım " adlı romantik serialda rol alıb və Zeynep Gören obrazını canlandırıb. Nəhayət, yenidən "Yasak Elma" serialına daxil edildi və finala qədər davam etdi.
Gürvan-i Kiçik (Əhər)
Gürvan-i Kiçik - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 15 nəfər yaşayır (5 ailə).
AKT (test)
thumbnail|ABŞ ştatlarına görə [[SAT (Scholastic Assessment Test)|SAT və ya AKT imtahanına üstünlük verməsi]]
AKT - Amerikada kolleclərə qəbul üçün nəzərdə tutulmuş test. Amerika Birləşmiş Ştatlarında AKT Korporasiyası tərəfindən yaradılmış, kolleclərə tələbə qəbulu üçün tərtib olunan standartlaşdırılmış uğurlu imtahan. Bu test ilk dəfə 1959-cu ildə Everet Franklin Linqvest tərəfindən Kollec İdarə Heyətinin Sxolastik Qabiliyyət Testinə (indi SQT Məntiq Testi kimi tanınır) qarşı rəqib olaraq tətbiq olunmuşdur. AKT tarixən 4 testdən ibarət olmuşdur: ingilis dili, riyaziyyat, oxu və təbiət elmləri düşüncə testi. 2005-ci ilin fevralında könüllü yazı testi AKT-yə əlavə olundu və həmin ilin martında eynilə SQT-də də dəyişiklər olundu.
ABŞ-də bütün 4 illik kollec və universitetlər AKT-ni qəbul edir. Tarixən, SQT sahilboyu zonalardakı kolleclərdə, AKT isə Orta Qərb və Cənubda daha çox məşhurluq qazanmışdı. Hal-hazırda bəzi kolleclər insanların işə təyin olunması ilə bağlı olaraq AKT-ni tələb edirlər, buna baxmayaraq bir neçə məktəb AKT-ni qətiyyən qəbul etmir.
Qayan kəndi (Çaldıran)
Qayan kəndi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 66 nəfər yaşayır (12 ailə).
Rəhim Hubnəqi
Rəhim Hubnəqi (d. 1960, Urmiya, İran) — 2014-cü ildən Urmiya Universitetinin rektoru.
Həyatı
Rəhim Hubnəqi 1960-cı ildə İran İslam Respublikasının Qərbi Azərbaycan ostanının mərkəzi olan Urmiya şəhərində anadan olmuşdur.
Vasili Veliçko
Yaradıcılığı
Gənclik illərində liberal ədəbi-bədii dairələrə yaxın olub. 1880-ci ildən o, şeirlərini (bəzən V. Voronetski təxəllüsü ilə) ilk olaraq “Jivopisnoe obozreniye”, “Trud”, “Sveta”, “Novoe vremya”, “Niva”da, “Nedelya”, “Həftənin kitabı”, “Rus düşüncəsi”, “Şimal” liberal nəşrlərində, "Herald”, “Avropa bülleteni”, sonra isə toplular şəklində - “Şərq motivləri” (1890), “Uşaqlar üçün şeirlər” (1894), “Qafqaz nəğmələrindən” (1895) çap etdirməyə başlayır.
"Şərq motivləri" toplusu Vasili Veliçkoya şair kimi şöhrət gətirmişdir. Tənqidçilər bu əsərdən sonra "müəllifin şübhəsiz və böyük poetik istedadını" qeyd etməyə başladılar. 1895-ci ildə onun şeirləri P.P.Pertsovun "Gənc poeziya" antologiyasına daxil edilmişdir. Bəstəkarların (E.Dlusski, S.Lyapunov və b.) “Şərq motivləri” toplusundan olan misralar üzərində yazdığı romansların çoxu eyni dövrə aiddir.
Poeziya ilə yanaşı, Vasili Veliçko nəsr təcrübələri ilə də məşğul olmuşdur. O, roman və hekayələr yazır ("Nejdançik", "Ruhun qeydləri"), səhnə üçün bir neçə pyes yaratmışdır - "Qaz otağı", "İki sədəqə", "İlk uçuş" (Qriboyedov mükafatı), "Don Juan nəsli" (1900), "Neft fəvvarəsi" və başqaları, "Menşikov" şeirindəki dram bunlardandır. Hal-hazırda Veliçkonun yaradıcılığı unudulur, yalnız musiqiyə çevrilmiş və bəzən romans kimi ifa olunan "Qabarma" şeiri istisnlıq təşkil edir.
1890-1891-ci ilin qışında Veliçko rus filosofu və ilahiyyatçısı Vladimir Solovyovla görüşüb dostlaşdı. 1902-ci ildə onun ölümündən sonra Veliçko şəxsi xatirələri əsasında “Vladimir Solovyev. Həyat və Yaradılışlar” əsərini nəşr etdirdi.
O, 1880-1890-cı illərin əvvəllərində Sankt-Peterburqda mövcud olmuş, əmisi qızı, digər mənbələrə görə həyat yoldaşı Mariya Georgiyevna Muretovanın evində toplaşan yazıçılar dərnəyinin ilham mənbəyi olmuşdur. Buraya görkəmli yazıçı və rəssamlar daxil idi: Nikolay Leskov və Daniil Mordovtsev, İlya Repin və Nikolay Karazin, alimlər Aleksandr Veselovski və Aleksandr Ladıjenski və başqaları.
Vasili Veliçko Qafqaz dövrünün bəzi əsərlərini Mariya Muretova (ədəbi təxəllüsü Mariya Maro) ilə birlikdə yazmışdır. . Bu dövrdə onun Mikelancelodan poetik transkripsiyaları, fars şairlərinin (Ömər Xəyyam, Hafiz), eləcə də türk və gürcü şairlərinin (Akaki Sereteli, İlya Çavçavadze, R.D.Eristov) tərcümələri çap edilir. Korney Çukovski Veliçkonun bu tərcümələri haqqında kəskin mənfi fikirlər səsləndirirdi. Onun fikrincə, şair şeirləri rus dilinə tərcümə edərkən ilkin müəllifin mənsub olduğu mədəniyyətə xas olan milli xüsusiyyətlərdən qurtulmağa çalışıb: "Belə görünür ki, o, gürcü dilindən tərcümələrində bir dənə də olsun gürcü xüsusiyyətinin olmamasına xüsusi diqqət yetirirdi... "Bu cür münasibətin əsası bu şairləri yaradan insanlara qarşı nifrətdir” - deyə, Çukovski Veliçkonun poetik tərcümələrini “banal misralar” kimi xarakterizə edirdi.
Əsrin əvvəlində Veliçko K.K.Sluçevskinin "Cümə" poeziya dərnəyinin iclaslarında iştirak edirdi. O,"Cümə" almanaxının "Dennitsa" nəşrində onun "Don Juan nəsli" pyesi nəşr olunmuşdur.
NGC 4561
NGC 4561, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBcd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Vasili Veliçko
Ömrünün son illərində yaradıcılığı
250px|thumb|right|Veliçko və erməni publisist G.A.Canşiyevin polemikasının dərc olunduğu "Russkaya Mısl" jurnalının mündərəcatı. 1890-cı illərin ortalarında Veliçko liberal mətbuatla işləməyi dayandırdı. P.P.Pertsovun qeyd etdiyi kimi, "Stasyuleviç məktəbinin kosmopoliti olan o, ... Katkov məktəbinin millətçisi oldu". Veliçko Qafqazda millətlərarası münasibətlər və Rusiyanın Qafqaz maraqları ilə bağlı bütün sonrakı mühakimələrini artıq monarxizmin və möhkəm dövlət hakimiyyətinin inamlı tərəfdarı kimi ifadə edirdi. 1897-ci ildə Tiflisdə çıxan yarımrəsmi "Qafqaz" qəzetinin baş redaktoru oldu. Fəaliyyətində o, erməni millətçiliyini ifşa edirdi. Bu cür fəaliyyət kəskin etirazlara səbəb oldu və 1899-cu ildə Veliçko vəzifəsini tərk edərək Sankt-Peterburqa getməyə məcbur oldu. Mühafizəkar mətbuatın yazdığı kimi, "o, günün Qafqaz qəzəbini ürəyinə çox yaxın buraxdı, onları ifşa etmək üçün alovun üzərinə yeridi və bu mübarizədə məğlub oldu". A.S.Suvorin Rusiyanın geosiyasi maraqları ilə bağlı fikirlərindən çıxış edərək, Veliçkonun müdafiəsi üçün çıxış etdi.
Sankt-Peterburqda Veliçko Rusiya Assambleyasının təşkilatçılarından birinə çevrildi (onun üzvləri arasında, xüsusən də cəmiyyətin proqramının hazırlanmasında iştirak edən Vladimir Purişkeviç və V.A.Qrinqmut da vardı və Veliçko ilə canlı yazışmalarda idilər).
1902-ci ildən Veliçko əvvəllər yalnız öz şeirlərini dərc etdirdiyi "Rus bülleteni"nin həmredaktoru oldu və redaktorluğa başlayandan "Rus nitqləri" adı altında millətçi və şovinist publisistik məqalələr dərc etdi ("Əcnəbilər və kənarlar", "Ölümcül sual", "Sionizm ", "Çıxış"- son üç əsərdə Veliçkonun fikrincə, "Qarayüzlərin yəhudi məsələsinin həlli konsepsiyası formalaşdırıldı").
Veliçkonun siyasi kredosu bu sözlərlə ifadə olunurdu: “Pravoslavlıq, avtokratiya və milliyyət... Rusiya üçün eyni həyati həqiqətdir, quş üçün qanad, nəfəs alanlar üçün hava kimidir”.
Ölümündən əvvəl Veliçko, şahidlərin dediyinə görə, dostlarına belə demişdi: “Rusiyanın, çarın və xalqın rifahını düşünün!... Çarın ruhu xalqın ruhudur! O, Tanrının himayədarıdır, xalqla Tanrı arasında canlı əlaqədir!... Rus ziyalılarının yaramazlıqlarında xalqın günahı yoxdur. Onun ruhunun qanadlarında Rusiya dünyadan ucalacaq!... Kəndə get! Rusiyanı zəfərlə doğru yola aparacaq düsturlar hazırlanacaq!”
Veliçkonun özü mədəni idealını belə ifadə edirdi: “Müqəddəs ədəbiyyat məbədinə girən hər kəs öz-özünə desin: “Mən korlanmış kafeşantan qapılarında parlaq elektrik çırağı olmaq istəmirəm. Mən məbədimin qurbangahının qarşısında çətinliklə görünən mum şamı olmağı üstün tuturam !!!".
Veliçko yaradıcılığında milli məsələ
250px|thumb|left|Vasili Veliçkonun baş redaktoru olduğu "Qafqaz" qəzetinin üz hissəsi XIX əsrin sonlarında Zaqafqaziyada erməni millətçiliyinin artması Rusiya imperiyasında yaşayan digər xalqlara qarşı açıq-aşkar təcavüzkar vüsət almağa başladı. 1896-cı ildə Qafqaz canişinliyinin yeni canişini təyin edilən knyaz Qriqori Qolitsın erməni millətçiliyinin görüb çar hökümətinin ermənilərə üstünlük verən əvvəlki kursunu qətiyyətlə dəyişdirdi, erməni məmurlarının sayını kəskin şəkildə azaldıb, onları müsəlmanlarla əvəz etdi. Qolitsın dövründə xalqlar arası nifaq salan və terrorla məşğul olan bəzi erməni ictimai təşkilatları bağlandı, xeyriyyə cəmiyyətlərinin fəaliyyəti kəskin şəkildə məhdudlaşdırıldı, erməni dövri nəşrlərinə qarşı senzura gücləndirildi, bəziləri isə bağlandı, millətçi erməni mədəniyyətinin bir çox xadimləri ifşa edildi. Rusiyanın rəsmi-bürokratik dairələrində erməni terrorçularına qarşı mübarizə geniş vüsət aldı. 1897-ci ildə Tiflisdə çıxan “Qafqaz” qəzetinə rəhbərlik edən Veliçko öz nəşrləri ilə bu mübarizənin ideoloji əsasını verdi. Onun bu vəzifədəki fəaliyyəti erməni terrorunu və millətçiliyini ifşa etmək oldu.
Veliçko öz nəşrlərində erməniləri “Qafqazda rus davası” üçün “zərərli” bir xalq kimi gürcülərə və azərbaycanlılara qarşı qoyur – o, onları Rusiya təsirinin dirijorları hesab edir, xüsusən də gürcüləri fərqləndirirdi. Veliçkonun fikrincə, Qafqazda rusların əsas müttəfiqləri onlar idi və Qafqazda rusların sayını və təsirini artırmaqdan ibarət olan Rusiya siyasətinin təşviqinə xidmət etməli idilər. Gürcülər, Veliçkonun fikrincə, ruslarla ortaq din, tarix və ümumi dövlət idealı ilə əlaqələndirilir. O, gürcülərə qarşı separatizm ittihamlarını rədd edərək, separatizm təzahürlərini yalnız Rusiya administrasiyasının səhvlərinin nəticəsi hesab edirdi: “Gürcülər inamla loyal sözünü irəli sürməyi sevirlər, bu da Qafqaz simvolik dilində imperatora sədaqət etirafı, lakin istəməmək mənasını verir. Azərbaycanlılar isə “məhdud hakimiyyətin kortəbii, güclü və patriarxal-ədalətli tərəfdarlarıdır” və buna görə də “... dövlətçiliyə və... qeyri-məhdud monarxiya ideyasına kortəbii, üzvi şəkildə rəğbət bəsləyirlər”.
Veliçkonun “yad, təcrid olunmuş şər qüvvələr”ə aid etdiyi ermənilərə gəlincə, o, onlara eqoist ümumi Qafqaz istismarçıları rolunu təyin etmişdi. “Qarayüzlər” ideyasının müasir tərəfdarı A.D.Stepanovun “Qarayüzlər” kitabında dərc edilmiş və “Rus xəttinin bülleteni” millətçi nəşrinin səhifələrində ifadə etdiyinə görə, Veliçko Qafqazda “düşmənçiliklə" üzləşdi. Rus davası, yaxşı təşkil edilmiş və güclü erməni plütokratiyası, korrupsiyaya uğramış bürokratiya ilə birləşdi. Rus qəzetinin yeni redaktoru isə güclü mafiyaya müharibə elan etdi. Bu mübarizə üç il davam etdi. Lakin qüvvələr çox qeyri-bərabər idi... O vaxta qədər o, korrupsiyalaşmış bürokratiya arasından çoxlu nüfuzlu düşmənlər toplamışdı”.
Veliçkonun erməni ekstremizmini ifşa etməsi o vaxt redaktoru İlya Çavçavadze olan “İveriya” qəzetində yenidən çap olunurdu. Veliçko gürcü millətçilərinin hissləri ilə oynayırdı ki, bu da Qafqaz liberallarının və bu cür irqçi ritorikaya etiraz edən sosialistlərin kəskin etirazına səbəb oldu. Veliçkonun nöqteyi-nəzərindən ermənilər sözdə Rusiya üçün konstitusiya istəyir, yalnız əməldə xalqlar arası nifaq salmaqla məşğul idilər. Onun nöqteyi-nəzərindən bu iyrənc idi və “konstitusiyanı ancaq qeyri-ruslar istəyir, çünki bu, Rusiyada xaos yaradacaq”.
“Qafqaz. Rus işi və tayfalararası məsələlər” traktatı
250px|thumb|right|Vasili Veliçkonun 2011-ci ildə Azərbaycanda yenidən nəşr olunmuş "Qafqaz" traktatı Vasili Veliçkonun bədii yaradıcılığından əlavə siyasi yaradıcılığında “Qafqaz. Rus işi və tayfalararası məsələlər” traktatı xüsusi yer tutur. Əsərdə o, erməni millətçiliyini xüsusi ifşa edir. Belə ki, Veliçko imperatoruna sadiq bir adam idi. Onun üçün Qafqaz Rusiyanın mülkiyyəti idi. O, Qafqazda baş verənləri yaxşı anlayır, hadisələrə düzgün qiymət verirdi. Məhz hökumətini Qafqazda yol verdiyi qüsurlardan çəkindirməkdən ötrü bu əsəri yazmışdır. Məqsədi hökumətin diqqətini baş verən dağıdıcı proseslərə cəlb etmək idi. Bu məqsəd kitabın adında da ifadə olunmuşdur. V.Veliçkonun bu əsəri Azərbaycan, ümumilikdə Qafqaz tarixini öyrənmək, baş verənləri təhlil etmək baxımından çox əhəmiyyətlidir. Əsər 1904-cü ildə Sankt-Peterburqda müəllifin ölümündən (1903) sonra işıq üzü görmüşdür. Əsəri yazmazdan öncə V.Veliçko bütün Qafqazı gəzmiş, yerli etnoqrafiyanı, tarixi və mədəniyyəti, burada yaşayan xalqları öyrənmişdir. Bu tədqiqatlar, şəxsi müşahidələri onun oçerklərinin əsasını təşkil edirdi. Müəllifin məqsədi Qafqazda imperiya siyasətinə mane olan problem və maneələri göstərmək idi. Müəllif əsərdə Qafqaz xalqlarının milli xarakterinin, adət və ənənələrinin, qarşılıqlı münasibətlərinin dəqiq və dərin təhlilini vermişdir. Veliçkonun əsərlərində Qafqazın XX əsr tarixinin faciəli epizodlarının kökləri çılpaqlığı ilə görünür. O, erməni plutokratiyasının gələcək məqsədləri naminə tədricən Rusiya hökumət strukturlarına nüfuz etdiyini yaxşı görürdü. Publisist bu kitabında diqqəti “erməni intriqasının” yayılmasına cəlb edir, göstərirdi ki, siyasətdəki erməni işbazları rus məmurlarını pozğunlaşdırır. Məsələn, Zaqafqaziya dəmiryolunun çəkilməsindən söz açan müəllif yazır ki:
V.Veliçko həyəcan təbili çalır ki, erməni neftxudalarından ibarət xeyriyyəçilər Ermənistanın tamamilə ayrı tarixinin yaradılmasına, bu kiçik xalqın, onun qəhrəmanlarının şişirdilməsinə cəhd göstərirlər. Bu zaman daha aydın və layiqli tarixi olan qonşu xalqlara qara yaxılır, abidələr saxtalaşdırılıb mənimsənilir. Müəllif Cənubi Qafqazda meydan sulamağa başlayan ermənilərə şərait yaradan Rusiya imperiyasının məmurlarını səriştəsizlikdə günahlandırır və hakim elitanı erməni kilsəsi üzərində nəzarəti gücləndirməyə çağırırdı. Veliçkonun traktatında əsas məqam regionda terror ənənəsinin əsasının ermənilər tərəfindən qoyulduğunun qeyd edilməsidir.
İrsi
Veliçkonun ideoloji baxışları əsasən rus millətçiliyi ideyalarının müasir müdafiəçiləri tərəfindən paylaşılır və qarayüzlər təşkilatlarında geniş yayılır.
Onun əsrin əvvəllərində erməni millətçiliyini ifşa etməsi, ermənilərin Qafqazda xalqlar arası nifaq salması haqda araşdırma və yazılarına müasir Azərbaycan tarixçilərinin əsərlərində tez-tez istinad olunur. Veliçkoya məxsus erməni terrorunu ifşa edən nəşrləri Azərbaycanda nəşr edilir. 1990-cı illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Veliçkonun “Qafqaz. Rus işi və tayfalararası məsələlər” traktatını 30 min tirajla nəşr etdirmişdir. Qərb tarixçiləri Tomas de Vaal və Odri Altstadt müasir Azərbaycanda Veliçkonun akademik nəşrlərinin populyar olduğunu qeyd edirlər.
Azərbaycanda 2011-ci ildə Vasili Veliçkonun “Qafqaz. Rus işi və tayfalararası məsələlər” traktatı yenidən nəşr olunmuşdur.
Asenaftokinon
Asenaftokinon, asenaftendən əldə edilən bir kinondur.
Sarıbəyli-i Çıraq (Urmiya)
Sarıbəyli-i Çıraq — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı, Nazlı bəxşi ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 500 nəfər yaşayır (125 ailə).
Danimarka İşçilərin Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Federasiyası
Tərkibi
Təşkilatın 75 yerli komitəsi var.
Sufalı (Çaldıran)
Sufəli - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 80 nəfər yaşayır (17 ailə).
Filippo Qalli
Filippo Qalli — İtaliyalı keçmiş futbolçu və məşqçi. Müdafiəçi kimi çıxış edib.
O, daha çox Milan klubu ilə uzun və uğurlu oyunu ilə yadda qalıb. Karyerasının böyuk hissəsini keçirdiyi "Milan"da Barezi, Maldini, Kostakurta və Tassotti ilə birlikdə güclü müdafiə xətti formalaşdırıb. "The Immortals" və "The Invincibles" kimi tanınan "Milan"da məşqiçilər Arriqo Sakki və Fabio Kapello rəhbərliyi altında klubda keçirdiyi 15 mövsüm ərzində o, beş dəfə A Seriyası çempionluğu və üç dəfə UEFA Çempionlar Liqası titulunu qazanıb.
Karyera
Filipponun ilk komandası "Milan" olub. 1981–1982-ci illərdə "Milan"ın gənclər komandasında oynayıb, sonra isə 1982/83 mövsümünü icarə əsasında Peskarada keçirib. 1983-cü ildə Qalli Milana qayıdır və 1996-cı ilə qədər orada oynayır. Rossoneri ilə o, bir çox titullar qazanıb, 325 oyun keçirib və 4 qol vurub. Qalli komandadan ayrıldıqdan sonra 2001-ci ilə qədər İtaliyanın "Regiana" və "Breşiya" klublarında çıxış edib.
2001/02 mövsümünü Filippo birinci divizionda çıxış edən İngiltərənin "Uotford" klubunda keçirib.
O, karyerasını 2004-cü ildə "Pro Sesto" klubunda başa vurub.
Komanda
==== Milan ====
Yapon qrupu
thumb|Dimitrios Qunaris. thumb|Stefanos Draqumis.
Yapon qrupu — 1906–1908-ci illərdə Yunanıstan Parlamentində siyasi qrupun qeyri-rəsmi adı.
Adı
Qrup 1906-cı ilin iyununda həmin ilin parlament seçkilərindən sonra yaradılmışdır. Qeyri-rəsmi adı ona jurnalist Vlasis Qavrilidis 23 fevral 1907-ci il tarixli "Akropol" qəzetindəki məqaləsində vermiş, burada onların impulsunu Rusiya–Yaponiya müharibəsi zamanı Yaponiya əsgərlərinin inadkarlığı ilə müqayisə etmişdir.
Üzvləri
Qrupun üzvləri bunlar idi:
Yaşı nisbətən yuxarı olan Draqumis qrupun fəxri lideri idi, lakin onun əsl hərəkətverici qüvvəsi Fransa və Almaniyada təhsil almış, Bismarkın sosial qanunvericiliyindən təsirlənmiş gənc hüquqşünas Dimitrios Qunaris olmuşdur. Protopapadakis mühəndis idi və bütün siyasi karyerası boyunca Qunarisin yaxın müttəfiqi olaraq qalmışdır. Vozikis 27 yaşında parlamentə seçilməklə tanınırdı.
Qrupa müxtəlif partiyaların və siyasi dairələrin üzvləri daxil idi. Bu, ayrıca siyasi partiyanın yaradılmasına mane olurdu. Buna baxmayaraq, "Yapon qrupu"nun üzvlərinin özləri heç vaxt əsl kütləvi partiya altında birləşmək üçün ciddi cəhdlər göstərməmişdilər. Buna səbəb Qunarisin lider rolunu öz üzərinə götürmək istəməməsi idi.
Məqsədlər
"Yaponlar"ın əsas narahatlığı Yunanıstanda 1893-cü ildə dövlətin iflasına, 1897-ci il Osmanlı–Yunanıstan müharibəsində məğlubiyyətə və sonradan beynəlxalq maliyyə nəzarətinin tətbiqinə səbəb olmuş siyasi böhran idi. "Yaponlar" siyasi təbəqəni və partiyaların faydasız növbələşməsini tənqid edirdilər. Onlar radikal modernləşmə proqramları təklif etmiş, mənəvi dəyərləri müdafiə etməyə yönəlmiş antielitar və antikorrupsiya ritorikasını qəbul etmişdilər.
Fəaliyyətin dayandırılması
Baş nazir Georgios Teotokis 1908-ci ilin iyununda Qunaris, Protopapadakis və Repulisə hökumət vəzifələrini təklif etmiş, ilk ikisi bunu qəbul etmişdir. Bundan sonra qrup fəaliyyətini dayandırmışdır. Qunaris maliyyə naziri olmuş, lakin büdcə müzakirəsi zamanı keçmiş tərəfdaşlarının sərt tənqidləri səbəbindən istefa vermişdir. "Yapon qrupu" öz məqsədlərinə çatmasa da, 1909-cu il Afina üsyanından və Elefterios Venizelosun hakimiyyətə gəlişindən sonra aparılan siyasi islahatların xəbərçisi olmuşdur.
Asiya şirkəti
thumb|250px|1749-cu ildə Kopenhagendə Asiya Şirkəti binası thumb|250px|Asiya Şirkətinin binası. Rəs. P. Tom-Petersen (1888)
Asiya şirkəti  — XVIII əsrdə Hindistan və Çin ilə ticarət etmək üçün qurulan Danimarka ticarət şirkəti.
Tarixi
Asiya şirkəti 1732-ci ildə (digər mənbələrə görə — 1730-cu ildə) əsasən çürümüş Danimarka Şərqi Hindistan Şirkətinin keçmiş səhmdarları tərəfindən quruldu və krallıq imtiyazına görə, Hind Okeanı bölgəsində və Çində yerləşən ölkələrlə ticarətdə inhisar aldı.
Təşkilati olaraq şirkət ən böyük səhmdarları Kopenhagen tacirləri olan bir səhmdar cəmiyyətdi. Şirkətin nizamnamə kapitalı 100 min riksdalerdən ibarət idi və hər biri 250 riksdalerin 400 səhminə bölündü.
Şirkət 1732-dən 1807-ci ilə qədər inkişaf etmişdir. O dövrdə Kopenhagen Şərqi Hindistan və Çin ticarəti üçün böyük bir mərkəz idi və Danimarka Avropa hərbi münaqişələri zamanı bitərəf qaldıqda şirkət əhəmiyyətli mənfəət əldə etdi. 1734-1745-ci illər arasında Danimarkaya 9,1 milyon Riksdaler dəyərində mal idxal edildi. Bu illər ərzində Şərqi Hindistana 15, Çinə 17 gəmi göndərildi və 1746 - 1765 arasında onların sayı müvafiq olaraq 27 və 38 gəmiyə yüksəldi.
1772-ci ildə imtiyazın bitməsindən sonra Şərqi Hindistan ilə ticarət sərbəst hala gəldi, lakin şirkətə 20 il müddətinə bu bölgəyə gəmi göndərən şəxslərdən müəyyən miqdarda haqq alma hüququ verildi. 1777-ci ildə şirkət Şərqi Hindistan mülklərini Danimarka dövlətinə verdi və səylərini Çindən çay idxalına cəmləşdirdi.
1807-ci ildə İngiltərə ilə müharibənin başlaması şirkətin ticarətinə düzəlməz ziyan vurdu. Tamamlandıqdan sonra bir neçə ekspedisiya təşkil etdi, lakin nəticələrini vermədilər. 1844-cü ildə şirkətin imtiyazı ləğv edildi və Çinlə ticarət bütün Danimarkalılar üçün pulsuz oldu.
SAT (Scholastic Assessment Test)
SAT – Amerika Birləşmiş Ştatlarında kolleclərə qəbul üçün nəzərdə tutulan standartlandırılmış test. Test əvəllər Sxolastik Qabiliyyət Testi və yaxud Sxolastik Qiymətləndirmə Testi adlandırılırdı. SAT Birləşmiş Ştatlarda qeyri-kommersiya təşkilatı olan Kollec Şöbəsi tərəfindən qəbul edilir, dərc olunur və inkişaf etdirilir. Əvvəllər isə o, Təhsil Test Xidmətləri (TTX) tərəfindən inkişaf etdirilmiş, dərc olunmuş və nəticədə böyük üstünlük qazanmışdı. 2005-ci ildə bu test “SAT Məntiq Testi” adlandırıldı. Kollec Şöbəsi qeyd edir ki, SAT kollecdəki akademik uğur üçün lazım olan tənqidi təfəkkür bacarıqlarını təyin edir. Qeyd olunur ki, SAT test verənlərin problemləri necə təhlil və həll etmə bacarıqlarını qiymətləndirir. SAT adətən, orta məktəbin aşağı və yuxarı sinif şagirdləri tərəfindən istifadə olunur. Kollec Şöbəsi bildirir ki, orta məktəbdə orta dərəcəli qiymətləndirmə ilə birlikdə SAT-dan istifadə olunması kollecdəki uğurun daha yaxşı göstəricisidir.
Amerikada federal, yerli idarə və özəl, distant və ölkədaxili məktəblərdə təhsil alan tələbələrin sayının çoxalması ilə əlaqədar olaraq maliyyələşdirmə, tədris planı və qiymətləndirmədə mühüm fərqlər var, buna görə də ABŞ orta məktəblərində çətinliklər mövcuddur. SAT-nin nəticələri orta məktəb qeydiyyatını tamamlamaqla qazanılır və tələbə qəbulu üzrə məsul şəxslərə kurs işi, dərəcələr, sinfi səviyyələr kimi məlumatları təmin etməkdə kömək edir.
2005-ci ilin martında SAT-da dəyişiklər edilmişdi. Tarixən, SAT sahilboyu zonalardakı kolleclərdə, AKT (Amerikada kolleclərə qəbul üçün nəzərdə tutulmuş test) isə Orta Qərb və Cənubda daha çox məşhurluq qazanmışdı.
İstinadlar
Sat imtahanları məktəbli şagirdlər üçün də keçərlidir. Məktəblilərin təqaüdü şagirdin istedadına görə dəyişir
Sahil Atakişiyev
Sahil Durasan oğlu Atakişiyev (2 iyul 1974; Məlikçobanlı, Şamaxı rayonu, Azərbaycan SSR — 7 mart 1993; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. I Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Həyatı və Hərbi xidməti
Sahil Atakişiyev 1974-cü il 2 iyulda Şamaxı rayonunun Məlikçobanlı kəndində anadan olub.
1992-ci ildə hərbi xidmətə yollanan və bir sıra döyüşlərə qatılan Sahil Atakişiyev 1993-cü il 7 martda Tərtər rayonu istiqamətində şəhid olub.
Alxan Alxanov Şamaxı rayonunda Məlikçobanlı kəndində dəfn olunub.
Mübariz Örən
Mübariz Hümbət oğlu Rəfiyev və ya Mübariz Örən — azərbaycanlı yazıçı, "Qızıl Kəlmə" mükafatçısı.
Həyatı
Mübariz Rəfiyev 1967-ci il iyulun 13-də Beyləqan rayonunda anadan olub.
1974–1982-ci illərdə Beyləqan rayonunda A. Puşkin adına Qəhrəmanlı kənd tam orta məktəbində, 1982–1984-cü illərdə Cəbrayıl rayonunda Horovlu kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. 1986–1988-ci illərdə müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
Təhsili
Mübariz Rəfiyev 1984–1991-ci illərdə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunda (indiki Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti), 2013–2015-ci illərdə Bakı Slavyan Universitetinin Yaradıcılıq fakültəsində təhsil alıb.
Fəaliyyəti
1991–2012-ci illərdə Rusiya Federasiyasının Tümen vilayətində "PAO Varyoqanneft"də neft mütəxəssisi kimi fəaliyyət göstərib. 2012-ci ildən biznes sahəsində fəaliyyət göstərir.
2014-cü ildən "Yazı" ədəbiyyat dərgisində baş redaktor müavini işləyir.
2019-cu ildə Moldovada keçirilən "Kvadrat" Beynəlxalq proza festivalında Azərbaycanı təmsil edib.
2019-cu ildə "LiFFt-2019" Avrasiya ədəbi festivalında Azərbaycan təmsilçilərindən biri olub.
Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin "Ən yeni Azərbaycan ədəbiyyatı" ("Noveyşaya Azerbaydjanskaya Literatura") antologiyasında, Moldovada ("Quadrat") və Türkiyədə dərc olunan antologiyalarda əsərləri çap olunub.
Mübariz Örən 2022-ci ildə Azərbaycan Dillər Universiteti ilə Azərbaycan Yaradıcılıq Fondunun birgə layihəsi olan "Yaradıcılıq fakültəsi"nə dekan təyin olunub.
II Georq (Böyük Britaniya kralı)
II Georq  — Hannoverlər sülaləsindən olan Böyük Britaniya kralı (1727–1760), I Georqun oğlu, Britaniyanın hüdudlarından kənarda doğulan sonuncu monarx.
Mübariz Örən
Kitabları
2017-ci ildə "Balıq gülüşü" kitabı ATV (Azad Azərbaycan Televiziyası) və Hədəf Nəşrlərinin birgə layihəsi olan "Çağdaş nəsrin ustaları" seriyasından nəşr olunub.
II Georq (Böyük Britaniya kralı)
1727-ci ildən bəri kral olaraq Georq İngiltərə parlamentinin nəzarətində olan ingilis daxili siyasətinə nisbətən az təsir göstərdi. Müqəddəs Roma İmperiyasının seçicisi olaraq, 12 il mövsümünü Hannoverdə keçirdi, burada dövlət siyasətinə daha çox nəzarət edirdi. Parlament müxalifətini dəstəkləyən böyük oğlu Frederik ilə çətin münasibət qurdu. Avstriya irsi uğrunda müharibə zamanı II Georq 1743-cü ildə Dettingen döyüşündə iştirak etdi və beləliklə şəxsən döyüşə qoşun gətirən son ingilis monarxı oldu.
Mübariz Örən
Kitabları
2020-ci ildə "Sodomor" romanı Fransada, "Kəpəz" nəşriyyatında çap olunub. Mübariz Örənin Fransada çap olunan "Sodomor" kitabı haqqında məlumat Fransa Milli Kitabxanasının rəsmi saytına yerləşdirilib.
II Georq (Böyük Britaniya kralı)
1745-ci ildə katolik iddiasında İngilis taxtına iddia edən Ceyms Stüartın ("Köhnə iddiaçı") Ceyms oğlu Karl Stuartın rəhbərliyi ilə ("Gənc iddiaçı" və ya "Bonnie Prince Charlie") son Yakobin üsyanı zamanı Georqu devirməyə çalışdı və uğursuz oldu. 1751-ci ildə şahzadə Frederikin gözlənilməz ölümündən sonra II Georqun nəvəsi III Georq varis oldu və nəticədə kral oldu.
Mübariz Örən
Mükafatları
2019-cu ildə "Balıq gülüşü" hekayələr kitabına görə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin "Qızıl Kəlmə" Ədəbi Mükafatına layiq görülüb.
II Georq (Böyük Britaniya kralı)
II Georq, isti aylarda monarxın rəsmi ad gününü qeyd etmək ənənəsini təqdim etdi. Qərar, təqvim doğum günündə rəsmi qeyd etmələrin — soyuq və yağışlı noyabrda keçirilməsinin çox əlverişli olmadığı və əyləncəli tədbirlərin əksəriyyətindən imtina edilməli olduğu səbəbindən qəbul edildi. İlk dəfə olaraq ingilis monarxının anadan olmasının iki günü 1748-ci ildə qeyd olundu və iyirminci əsrdən etibarən Brtaniya kralının (kraliçasının) rəsmi ad günü iyun ayının birinci, ikinci və nadir hallarda üçüncü şənbə günü qeyd olundu.
Bettina Plank
Bettina Plank Avstriya-lı karateçi.
Haqqında
Bettina Plank 24 fevral 1992-ci ildə anadan olmuşdur.2015-ci ildə o, Bakı-da keçirilən 2015-ci il Avropa Oyunları yarışında gümüş medal qazandı. Finalda Türkiyə-li Serap Özçelik-ə məğlub oldu.Elə həmin ildə Türkiyə-nin İstanbul şəhərində təşkil edilən 2015 Avropa Karate Çempionatında qadınlar arasında 50 kq kumite kataqoriyası üzrə qızıl medal qazandı.2017-ci ildə Polşa-nın Wrocław şəhərində təşkil edilən 2017 Dünya Oyunlarında qadınlar arasında kumite 50 kq kataqoriyası üzrə  yarışında medal qazanmadan yarışdı. Seçmə mərhələdə bir maçda qələbə qazandı və iki görüşdə məğlub oldu buna görə də yarımfinalda mübarizə apara bilmədi.2019-cu ildə Belarusiya-nın Minsk şəhərində təşkil olunmuş 2019 Avropa Oyunlarında qadınlar arasında kumite 50 kq çəki kataqoriyası üzrə qızıl medal qazandı.
Nurlan Şirinli
Nurlan Qədir oğlu Şirinli (16 oktyabr 1996; Sarov, Tərtər rayonu, Azərbaycan — 7 oktyabr 2020; Suqovuşan, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Nurlan Şirinli 16 oktyabr 1996-cı ildə Tərtər rayonunun Sarov kəndində anadan olmuşdur. 2002–2013-cü illərdə orta təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
Nurlan Şirinli Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissədə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq xidmət edirdi.
Kəngərli (Salmas)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,247 nəfər yaşayır (298 ailə).
Nurlan Şirinli
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Nurlan Şirinli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində mexanik sürücü olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Nurlan Şirinli 7 oktyabr 2020-ci ildə Tərtər rayonunun Suqovuşan qəsəbəsi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Şirinli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Şirinli ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Şirinli ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Gülağa İslamov
Gülağa İslamov — Xəzər Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.
Həyatı
İslamov Gülağa Bayram oğlu 1948-ci il dekabr ayının 19-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1965-ci ildə Bakı şəhər 156 saylı orta məktəbi, 1990-cı ildə isə Poltava Koorperasiya İnstitutunu Əmtəəşünaslıq ixtisası üzrə bitirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan SSR Kurortlar İdarəsi Avtomobil Nəqliyyatı Birliyində böyük mexanik kimi başlamışdır. 1967–1977-ci illərdə böyük mexanik, çilingər, mexanik işləmişdir.
1977–1995-ci illərdə Bakı Şəhər Kooperativ Ticarəti İdarəsində çeşidləyici, Qəbul Məntəqəsinin müdiri, anbardar, Estoniya Respublikasındakı "Flores" Kooperativində baş əmtəəşünas, Şüvəlan Gülçülük Sovxozunda şöbə müdiri, "Şüvəlan" İstehsal-Ticarət Assosiasiyasında 1 saylı sahənin rəisi, "Qərənfil" Fermer Təsərrüfatının müdiri, 1995–2018-ci illərdə isə Bakı şəhəri Xəzər Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 dekabr 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.
Adipostatin A
Adipostatin A, uzun alifatik zəncirlər və fenolik halqalardan ibarət olan fenolik lipidlər olan bir alkilresorsinoldur.
Amerika-Rusiya ticarət şirkəti
Amerika-Rusiya ticarət şirkəti (hərdən Rus Amerikası ticarət şirkəti), ARTŞ — Amerika səhmdar şirkəti.
Müəssisə
1852-ci ilin payızında (digər mənbələrə görə — 1853-cü ildə ) bir qrup San-Fransisko taciri tərəfindən Rus Amerikasından (Alyaska bölgələri) Kaliforniyaya çatdırılan buzun satılması məqsədi ilə qurulmuşdur. Amerika Birləşmiş Ştatlarının bu bölgəsində çatışmazlıq və bu səbəbdən böyük mənfəət vəd etdi. Şirkət bir müddət "Buz" da adlandırıldı. ARTŞ yaradılmadan əvvəl buz Cənubi Amerikanın cənub ucundan böyük çətinliklərlə Kaliforniyaya nəql edildi.
Şirkətin ilk prezidenti Beverli Şyun Sanders  (1808–1883) idi. Şirkəti qurmağa kömək edən Rus-Amerikan Şirkətinin (RAŞ) agenti Peter S. Kostromitinov və gələcəkdə Rusiyanın San-Fransiskodakı Konsulu Peter S. Kostromitinova görə, yeni şirkətin iş şərtləri "olduqca faydalı idi" "RAŞ üçün, sonuncudan bəri," kapital xərcləmədən və heç bir şey risk etmədən, təxmini hesablamalara görə, ona 2.50 dollardan çox olmayan bir ton üçün 25 dollar dəyirmi bir rəqəm aldı ".
ARTŞ və Krım müharibəsi
Krım müharibəsi zamanı RAŞ rəhbərliyi, Sakit okean sahili boyunca nisbətən qorunmayan müstəmləkələrin və ticarət gəmilərinin İngilis Hudzon körfəzi şirkəti (hücumları Kanadanın qərbində, xüsusən də Vankuver Adasında) tərəfindən olacağından qorxurdu. Maraqlarını qorumaq üçün RAŞ uydurma şəkildə nəqliyyat aktivlərini ARTŞ-nə "satdı" və bu da təhlükəsiz şəkildə neytral bir Amerika bayrağı altında nəqliyyatı həyata keçirə bilər. Satış böyük ölçüdə farse olsa da, razılaşmanın ən real nəticəsi ARTŞ -nin Rusiya Amerikasındakı ixrac-idxal ticarəti üzərində nəzarəti əldə etməsi və bu vəziyyətin Şimali Amerikadakı RAŞ və Rusiya İmperiyasının təsirini azaltmağa kömək etməsi idi.
Təpə-i Babagəncə (Urmiya)
Təpə-i Babagəncə — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı, Nazlı bəxşi ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 72 nəfər yaşayır (17 ailə).
Yastıca
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
III Georq
III Georq (Georg III, ; ) — Hannoverlər sülaləsindən olan Böyük Britaniya kralı (1760–1820), II Georqun oğlu.
III Georqun uzun hakimiyyəti (59 il — II Elizabet və Viktoriyanın hakimiyyətindən sonrakı üçüncü ən uzun müddət) dünyada inqilabi hadisələrlə əlamətdar oldu: Amerika koloniyalarının Britaniya tacından ayrılması və ABŞ-nin yaranması, Fransa İnqilabı və Napoleon müharibələri. Georq, eyni zamanda 1811-ci ildən bəri onun regentliyi zamanı ağır bir ruhi xəstəliyin qurbanı olaraq tarixə düşdü.
Mənşəyi
II Georqun nəvəsi, 1751-ci ildə atası həyatda olarkən vəfat edən Uels şahzadəsi Frederik Lyuisin böyük oğludur. Bundan sonra, 12 yaşlı şahzadə Georqun özü Uels Şahzadəsi oldu və 1760-cı ildə babasının ölümündən sonra taxta çıxdı. Hannover sülaləsinin Böyük Britaniyada anadan olmuş ilk monarxı olmuşdur; Atası, babası və böyük babasından fərqli olaraq ingilis ana dili idi. Heç vaxt Almaniyada olmayıb. O və bütün sonrakı ingilis monarxları yalnız Britaniyada anadan olmuşlar.
Liber Sereyni
Liber Sereyni Moskera — Uruqvay hərbi və ictimai xadimi, general. "Xalqlar arasında sülhü möhkəmlətməyə görə" beynəlxalq Lenin mükafatı laureatı (1983). Ölkədə bərqərar olmuş xalqa zidd rejimə etiraz əlaməti olaraq 1969-cu ildə istefa vermişdir. 1971-ci ildən Uruqvay Kommunist Partiyası və ölkənin digər mütərəqqi partiya və təşkilatlarını birləşdirən Geniş Cəbhənin İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur. Odur ki, bu təşkilat 1973-cü il mürtəce hərbi çevrilişindən sonra gizli fəaliyyət göstərmişdir. Sülh, demokratiya və Uruqvay xalqının sosial tərəqqisi uğrunda apardığı mubarizə ustundə dəfələrlə təqiblərə məruz qalmış, 1978-ci ildə isə hərbi tribunalın əsassız hökmü ilə 4 il həbs cəzasına məhkum edilmişdir. Ölkənin və dünyanın mütərəqqi qüvvələrinin tələbi ilə 1984-cü ilin martında azad olunmuşdur.
Azərbaycan ukraynalıları
Azərbaycan ukraynalıları Українці в Азербайджані — Azərbaycan Respublikası ərazisindəki etnik icmalardan biri. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən, azərbaycanlı ukraynalıların sayı 21,5 min nəfər idi - bu, Azərbaycanda onuncu ən böyük etnik qrup, slavyan qrupları arasında ikincidir. Ukraynalılar əsasən Bakı şəhərində yaşayırlar. Bakıda onların sayı 21 min nəfərdir. 21 dekabr 2011-ci ildən 25 may 2016-cı il tarixədək Azərbaycan Respublikasında cəmi 61 nəfər “xarici ukraynalı” statusu alıb. Ukraynanın Azərbaycandakı səfirliyinin məlumatına görə, hazırda 4000-ə yaxın Azərbaycan vətəndaşı özlərini ukraynalı (və ya Ukrayna diasporunun təşkilatlarına cəlb olunur) hesab edir. Azərbaycanın Ukrayna icmasının məlumatına görə, dilini qoruyub saxlayan, adət-ənənələrinə riayət edən, Ukrayna özünüidentifikasiyasını qoruyub saxlayan ukraynalıların sayı 3 min nəfərdən çox deyil.
Tarixi
Ehtimal olunur ki, ukraynalıların müasir Azərbaycan ərazisinə gəlməsinin başlanğıcı I Pyotrun başçılığı ilə Rusiyanın Xəzəryanı bölgələrə hərbi yürüşü (1722-1723) və Səfəvilərlə Rusiya arasında 1723-cü il Peterburq müqaviləsinin bağlanması nəticəsində Xəzər dənizinin qərb sahili Tabasaran ilə birlikdə Rusiya imperiyasının nəzarətinə keçdiyi zaman baş vermişdir. Rusiya imperiyasının Qafqazda aparıcı qüvvəsi V.L.Veliçkonun "Qafqaz" (1904) kitabında qeyd etdiyi kimi, kazaklar idi. Kazaklar arasında Ukrayna kazakları da var idi. Lakin ən çox kazaklar II Yekaterina tərəfindən Zaporojya Seçinin ləğvindən sonra bu bölgəyə gəlməyə başladı. Bu kazaklar Qacar dövləti ilə müharibələrdə iştirak etmişdilər. İndiyə qədər Lənkəranda Sarı adasında Qara dəniz kazak ordusunun atamanı A.A. Qolovatinin və onun silahdaşlarının məzarları qalmaqdadır.
Ukraynalı miqrantların Azərbaycan ərazisinə böyük axını XX əsrin məlum hadisələri - Birinci Dünya müharibəsi, 1917-ci il Oktyabr inqilabı hadisələri, Rusiyada vətəndaş müharibəsi, repressiyalar və qolodomor (1932-1933), İkinci Dünya müharibəsi və SSRİ-də xalq təsərrüfatının müharibədən sonrakı bərpası dövründə olub.
Ukraynalı mütəxəssislər Sumqayıt boruprokat zavodunun, Azərbaycanın kimya sənayesinin, Gəncə alüminium zavodunun, Mingəçevir su anbarının və su elektrik stansiyasının tikintisində, Samur-Dəvəçi kanalının çəkilişində, Xəzər dənizində neft yataqlarının işlənməsində iştirak ediblər. Ukraynalı mütəxəssislərin bir qismi ailə həyatı quraraq Azərbaycanda qalıb.
Zaqafqaziyada ən böyük Ukrayna icması Azərbaycanda formalaşıb, 1989-cu il siyahıyaalınmasına əsasən, bu, Azərbaycanda dördüncü böyük etnik qrup olub və 32,5 min nəfər təşkil edib.
Əhali sayı
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən, ukraynalıların sayı 21,5 min nəfər idi - bu, Azərbaycanda onuncu ən böyük etnik qrup, slavyan qrupları arasında isə ikincidir. Ukraynanın Azərbaycandakı səfirliyindən verilən məlumata görə, hazırda 4000-ə yaxın Azərbaycan vətəndaşı Ukrayna diaspor təşkilatlarına cəlb olunub. .
İnqilabdan əvvəlki dövr, Bakıda ukraynalıların "Prosvita" cəmiyyəti
300px|thumb|right|[[Valentin Demyanenko, azərbaycanlı kanoeçi, 2016-cı il Olimpiadasının mükafatçısı, Duysburqda kanoe sprint üzrə 2013-cü il Dünya Kubokunun qalibinin mükafatlandırma mərasimi zamanı]] 1906-cı il martın 4-də cəmiyyətlərin fəaliyyətini tənzimləmək üçün “Cəmiyyətlər və birliklər haqqında müvəqqəti qaydalar haqqında” imperiya fərmanı verildi, onun əsasında Bakıda T.Q.Şevçenko adına ukraynalıların “Prosvita” cəmiyyəti yaradıldı. 1907-ci il martın 27-də Bakı merinin adına cəmiyyətin təsisçiləri onların yaratdığı Cəmiyyətin nizamnaməsinin təsdiq edilməsi və onun rəsmi qeydiyyata alınması haqqında, 23 iyun 1907-ci ildə isə Bakı quberniyasının xəbərlərində bildiriş aldılar. Bakı merinin 15 iyun 1907-ci il tarixli məktubunda cəmiyyətin 1907-ci il iyunun 4-də cəmiyyətlər reyestrinə daxil edildiyi barədə məqalə dərc edilmişdir.
Ukraynalıların T.Q.Şevçenko adına “Prosvita” cəmiyyəti Bakıda ən çox təmsilçisi olan, fəal cəmiyyətlərdən biri idi. O, müasir Azərbaycan ərazisinə əmək mühacirəti nəticəsində məskunlaşan ukraynalıları birləşdirirdi. Neft-sənaye regionunun inkişafı, dəmir yolu tikintisi, Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin yaradılması Ukraynadan Bakıya köçə səbəb olurdu. Həmçinin köç edənlərlə birlikdə o, cümlədən həkim və müəllimlər də gəlirdi.
"Prosvita" cəmiyyəti həmvətənləri arasında Ukrayna ədəbiyyatı əsərlərini paylayır, öz kitabxanalarını, məktəblərini yaradır, kütləvi mühazirələr, qiraətlər, tamaşalar, konsertlər, sərgilər keçirirdi. Cəmiyyət məşhur Ukrayna şair və bəstəkarlarına (Taras Şevçenko, Nikolay Lısenko və s.) həsr olunmuş ədəbi-musiqili gecələr təşkil edirdi. Onlar Ukrayna əbiblərinə abidələr qoyulması üçün vəsait toplayıb, xeyriyyəçiliklə məşğul olurdular.
Müasir dövr
Azərbaycanlı ukraynalıların fəaliyyəti Ukrayna ilə Azərbaycan arasında dostluq və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsində mühüm tərkib hissəsidir. Azərbaycanın Ukrayna icmalarının fəaliyyəti Azərbaycan Prezidentinin 1992-ci il 16 sentyabr tarixli “Milli azlıqların, kiçik xalqların və xalqların dillərinin və mədəniyyətlərinin inkişafına dövlət dəstəyi, hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi haqqında” Fərmanı ilə tənzimlənir. “Azərbaycan Respublikasında yaşayan etnik qruplar”, o cümlədən “Qeyri-hökumət təşkilatları (ictimai birliklər və fondlar) haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2000-ci il 13 iyul tarixli Qanunu da icmanın fəaliyyətinin hüquqi əsasını təşkil edir.
Ukrayna Prezidenti Leonid Kuçmaın tapşırığını yerinə yetirmək üçün 2001-ci ilin mart ayında Bakı Slavyan Universitetinin bazasında Ukrayna Bazar Günü Məktəbi yaradılıb və burada tələbələr Ukrayn dilini, Ukraynanın tarixini və adət-ənənələrini öyrənirlər.
Hazırda Azərbaycanda iki Ukrayna təşkilatı “Azərbaycanda Taras Şevçenko adına Ukrayna İcması” və “Ukrayna Azərbaycan Konqresi” fəaliyyət göstərir. Azərbaycanda Ukrayna diaspor təşkilatlarının işində təxminən 200-300 nəfər fəal iştirak edir.
Qabaq təpə (Salmas)
Qabaq təpə — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Azərbaycan ukraynalıları
Azərbaycanda Taras Şevçenko adına Ukrayna İcması
230px|thumb|right|Ukraynanın Azərbaycandakı səfirliyinin binası. Azərbaycanda Taras Şevçenko adına Ukrayna İcması 1997-ci ildə qeydiyyatdan keçib. Şuranın sədri - A.F.Zareçnidi. 1994-cü ildə Azərbaycan Xalqlarının Həmrəyliyi Respublika Cəmiyyətinin (RTSNA) “Birlik” Ukrayna bölməsi yaradılmış, onun əsasında 1997-ci il noyabrın 1-də “Azərbaycanda Taras Şevçenko adına Ukrayna İcması” qurulub. İcma 1997-ci ilin dekabrında Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Təşkilat 400-ə yaxın üzvü birləşdirir, onun Sumqayıt şəhərində 9 regional bölməsi və 1 şəhər şöbəsi var, onun nəzdində İ. Lesia Ukrainka mədəniyyət mərkəzi fəaliyyət göstərir. Bu təşkilatın əksər üzvləri Rusiya Federasiyasının Krımı ilhaq etməsi məsələsində, Ukraynanın şərqində baş verən hadisələrdə, Nadejda Savçenkonun həbsi problemində Ukrayna hakimiyyətinin tərəfini tutmayıblar. Bu səbəbədən Ukraynanın Azərbaycandakı Səfirliyi belə bir fikir bildirir ki, “çoxlu sayda azərbaycanlı ukraynalı bu assosiasiyada iştirak etmir, təşkilat praktiki olaraq Azərbaycandakı ukraynalıların əksəriyyəti arasında nüfuzunu və dəstəyini itirib”.
Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyası
Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyası (Фэдэрацыя прафсаюзаў Беларусі) — Belarusun ən böyük milli həmkarlar ittifaqları birliyi. Mərkəzi ofisi Minsk şəhərində yerləşir.
Qabaq təpə (Salmas)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 157 nəfər yaşayır (28 ailə).
Azərbaycan ukraynalıları
Ukrayna Azərbaycan Konqresi
Ukrayna Azərbaycan Konqresi 2012-ci ildə dövlət qeydiyyatına alınıb. UAK İdarə Heyətinin sədri - Yu.L.Osadçenkodur.