cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İssa Botaşlanı
Yaradıcılığı
İssa Botaşlanının "Sülh haqqında oxuyuram" adlı ilk kitabı 1950-ci ildə Qırğızıstanda nəşr edilib. Onun ardınca "İkinci görüş", "Şair zurna", "Dolay", "Meşəbəyi", "Sərt yollar", "Tale" kimi poetik topluları çap edildi. Botaşlanının pyesləri milli dramaturgiyanın inkişafına böyük töhfə verib. Səhnəyə qoyduğu tamaşalar tək Kabarda-Balkariyada yox eləcə də xaricdə uğur qazanırdı. Onun "Qartallar hündürlüyü sevir", "Abrek", "Dağlarda şəfəq", "Dağlı qızın şücaəti", "Mən inanıram o sağdır", pyesləri, "Sultanın taleyi", "Gündələndə toy", "Əsl kişi" komediyaları və xüsusən də onun "Oğurlanmış cigid" musiqili komediyası bir çox fərqli xalqların dillərinə çevrilib və teatrlarında səhnələşdirilib. İssa Botaşlanı tez tez ədəbiyyat və incəsənətlə bağlı məqalələr yazar, bir sıra radio və televiziya verilişlərində çıxışlar edərdi.
İnsan papilloma virusu
İnsan papilloma virusu — papillomavirus ailesinə aid, dəri ve mukozal səthlərdə bazal epiteliya qat hüceyrələrini infeksiya edən DNA virusu. Bir çox İPV infeksiyası heç bir əlamət göstərmir və 90%-i iki il ərzində spontan olaraq sağalır. Bununla birlikdə, bəzi hallarda İPV infeksiyası davam edərək, siğillər və ya xərçəng yaradan lezyonlarla nəticələnir. Bu lezyonlar təsirlənən sahəyə görə serviks, vulva, vajina, penis, anus, ağız, bademciklər və ya boğaz xərçəngi riskini artırır.
Krım Muxtar Respublikası gerbi
Krım gerbi (ukraynaca:Герб Автономної Республіки Крим) — Krım Muxtar Respublikası və Krım Respublikası nın rəsmi gerbidir. 1992-ci ildən etibarən istifadə olunmasına baxmayaraq, 21 aprel 1999-cu ildə rəsmi olarak qəbul edilmişdir.
Tarixi
1944-cü ildə Krım ın tatar əhalisi almanlar la əməkdaşlıqda ittiham edilərək Krımdan sürgün edildilər. Bundan sonra Krımın muxtariyyəti də ləğv olundu. 1954-cü ildə isə Krım oblastı Ukraynanın Rusiyaya birləşdirilməsinin 300 illiyi münasiətiylə Ukraynaya verildi. Sovet İttifaqı çökməyə başladığı zaman Krımın muxtariyyəti yenidən bərpa edildi. Məhz bu zaman - 1992-ci ildə Krımın gerbi olaraq bu gerbin istifadəsnə başlanıldı. Rəsmi olaraq isə, 1999-cu ildən istifadə edilmişdir.
2014-cü ildə Rusiya nın Krımı işğal etməsindən sonra muxtariyyət ləğv edilmiş və gerbin istifadəsi faktiki olaraq dayandırılmışdır.
Haqqında
Gerb qırmızı Varyaq q alxanı və sağ pəncəsində mavi inci tutan, sağa dönük gümüşü qrifon dan ibarətdir. Qalxanın hər iki tərəfində də bəyaz sütun vardır. Qalxanın üst tərəfində isə doğan günəş vardır. Qalxanın altından iki sütuna da sarılmış Krım bayrağı keçir. Mavi, bəyaz və qırmızı rəngli zolağın üzərində Krımın şüarı - Birlik içində rifah - yazılmışdır.
Aleksandr Berçek
thumb
Krım Muxtar Respublikası gerbi
Haqqında
Varyaq qalxanı uzun illər önəmli ticarət yollarının Krımda kəsişməsinin simvolu kimi gerbə əlavə edilmişdir. Qalxanın üzərindəki qırmızı rəng Krımın dramatik və qəhrəman tarixinin rəmzidir. Qara dəniz in şimalındakı bölgələr tez-tez qrifonla təmsil edilir. Həmçinin qrifon Krımdakı antik yunan koloniyaları olan Pantikapaeum və Xersones Taurikanın gerbləri olaraq da bilinir. Krımın bir çox yerlərindəki antik abidələrin üzərində qrifon rəsmləri də vardır.
Aleksandr Berçek
Aleksandr Berçek (serb dilində: Aleksandar Berçek; 4 sentyabr 1950, Vrdnik, Serbiya, Yuqoslaviya) — Yuqoslaviya və serb aktyoru.
Həyatı
"Kimsə orada oxuyur" filmində roluna görə əsas kişi rolu üçün Qızıl Arena mükafatını almışdır. O, 1993-cü ildən 1997-ci ilədək Serbiya Milli teatrının direktoru olmuşdur. 2001-ci ildə "Pavle Vyisiç" mükafatını almışdır.
Krım Muxtar Respublikası gerbi
Haqqında
Səsləndirilən bir digər versiyaya görə qrifon pəncəsi üzərindəki incinin Krımın dünyanın incisi olduğunun və qrifonun isə bu gənc respublikanın qoruyucusu olduğunun rəmzləridir. İncinin mavi olması Krımdakı mədəniyyətlərin kombinasiyasının, sütunlar tarix boyunca yarımadada mpvcud olmuş antik sivilizasiyaların və doğan günəş isə, rifah və yenilənməyin simvəllarıdır.
Tarixi gerbləri
Krım ərazisindəki inzibati vahidlər tarix boyunca müxtəlif gerblərdən istifadə etmişdirlər. Bu gerblərdən bəziləri:
Nəsrəddin Naxçıvani
Nəsrəddin Naxçıvani — Qutluğşah ibn Səncər ibn Abdulla əs-Sahibi ən-Naxçıvani (V-1288) — alim, filosof, müşrif, dövlət xadimi.
Həyatı
Görkəmli alimlər ailəsinin nümayəndəsidir. Məşhur ərəb alimi və biblioqrafı ibn ibn əl- Fuvatinin məlumatına görə Nəsrəddin Naxçıvani 1277-ci ildə Vasit mahalında sədr müavini təyin olunub. 1286-ci ildə İraqa müşrif ( vilayət müfəttişi ) təyi olunub. Burada itaətsizlik göstərərək 1288-ci ildə vəzifəsindən kənarlaşdırılmışdır. 1288-ci ildə İraq müşrifi Sədədövlət Məsud əl-Yəhudi əl-Məşiri tərəfindən öldürülmüşdür.
Salman əl Farsi ziyarətgahında məqbərədə dəfn olunub. Fəlsəfəyə dair qiymətli əsəri miras qalmışdır. Mənbələrin verdiyi məlumata görə Nəsrəddin Naxçıvani Vasit mahalında Cəfər çayı sahilindəki əl-Məmun şəhərçiyində mədrəsə və Mədaində ribat (qonaq evi,karvansara) tikdirmişdir.
Suq Teuçej
Suq Teuçej (əsl adı: Tahir Əliyeviç Teuçej, ; ) — adıge (çərkəz) sovet şairi, aşıq, Adıgeya Xalq Şairi.
Həyatı
Suq Teuçej 15 avqust 1855-ci ildə Qabukay (indiki Adıgeya) kəndində kasıb bir adıge ailəsində anadan olmuşdur. Uşaq ikən fəhlə işləyən Teuçej mahir bir yəhərçi idi. O, çoxsaylı xalq mahnılarının bəstəkarı və ifaçısı olmuş, çoxlu şeirlər yazmışdır. Teuçej 1939-cu ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü olmuşdur.
Suq Teuçej 16 yanvar 1940-cı ildə Ponejukay kəndində vəfat etmişdir.
Şəxsi həyatı
Suq Teuçejin oğlu Nuh Adıge Vilayət İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur.
2001 Aralıq dənizi Oyunları
2001 Aralıq dənizi Oyunları — 2001-ci ilin 2–15 sentyabr tarixləri arasında Tunisin eyniadlı şəhərində keçirilmiş on dördüncü Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 23 ölkədən 3041 atlet iştirak etmişdir. Bu oyunlar Tunisdə, həm də eyni şəhərdə 1967-ci ildən sonra ikinci dəfə keçirilmişdir. Beləliklə də Tunis şəhəri Aralıq dənizi Oyunlarına iki dəfə ev sahibliyi etmiş ilk və hələlik yeganə şəhər tituluna sahib olmuşdur.
Donald Ramsfeld
Donald Ramsfeld (9 iyul 1932, Çikaqo - 29 iyun 2021, Taos), Amerikalı siyasətçi, dövlət məmuru və iş adamı idi. 1975-1977-ci illərdə Cerald Ford, 2001-2006-cı illərdə də Corc Buş administrasiyası altında Müdafiə Naziri vəzifəsində çalışıb. Müdafiə naziri vəzifəsində çalışmış həm gənc, həm də ikinci yaşlı insan idi. Bundan əlavə, Ramsfeld İllinoysdan ABŞ senatoru (1963-1969), İqtisadi Fürsətlər Bürosunun direktoru (1969-1970), prezidentin müşaviri (1969-1973), ABŞ-nin NATO yanında Daimi Nümayəndəsi (1973-1974) və Ağ Ev Baş Katibi (1974–1975) vəzifələrində çalışıb.
Müdafiə naziri olaraq Ramsfeld Əfqanıstanın işğalı və İraqın işğalında mərkəz rolu oynadı. İraq müharibəsindən əvvəl və müharibə dövründə İraqın aktiv bir kütləvi qırğın silahı proqramına sahib olduğunu iddia etmişdir.
Muzdlu işçi
thumb|right|300px|[[Rəncbərlər, XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərinə aid şəkil]] thumb|300x300px|Muzdlu işçilər. Muzdlu işçi — müəssisədə, təşkilatda iş yerinə yetirmək üçün işə götürülmüş şəxs (fərdi) və s.
Əmək müqaviləsi ümumiyyətlə işi yerinə yetirmək üçün işə götürülmüş şəxslə işəgötürən arasında bağlanır.
İşəgötürən aşağıdakılar ola bilər:
Navicula rostellata
Navicula rostellata Kütz. — Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.
Sinonimləri
Navicula rhynchocephala Kütz. var. rostellata (Kütz.) Cleve et Grunow
N. viridula var. rostellata (Kütz.) Cleve.
Ekologiyası
Epifit, göllərdə, çaylarda, nohurlarda və estuarilərdə bentik, şirin və şortəhər sularda (Sa), alkalifil (pH), β-mesosaprob (S).
Yayılması
Böyük Qafqaz: Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarları, Oğuz r-nu: Oğuzçay ç.; Qax r-nu: Əyriçay, Qumçay, Çüdüllüçay və Zərnəçay çayları, Səngərbulaq, Beşbulaq (İlisu k.), Məhkənbulaq (Alatəmir k.) və Qarasu (Əlibəyli k.) bulaqları, termal Mohsu b. axını; Balakən r-nu: Peşbinaçay ç., Masımbulaq b. ; BQ-ın cənub yamacının sututarları.
Ştreykbrexer
[[Alan Pinkertonun agentlərini ştreykbrexer müşahidə edirlər (1884)|thumb]] thumb|« Ştreykbrexerlər işə gedirlər» — «[[Dezertir (film, 1933)|Dezertir» filmindən kadr (1933)]]
Ştreykbrexer ( — tətil pozucusu, hərfən — "staçkolom", yəni tətili qırmaq) — tətil zamanı ümumiyyətlə yan tərəfdən işə götürülən, tətildə iştirak etməyi və tətilləri dəstəkləməyi rədd edən, tətilçilərlə mübahisəsində rəhbərliyin tərəfini tutan və tətil zamanı işə gedərək dəstəkləyən şəxs.
Məcazi mənada satqın, ümumi maraqların xaini mənasını verir.
Tətil pozucusu iqtisadi əsası işsizlikdir. Bir çox dövlətlərdə və ölkələrdə daimi işçiləri müvəqqətilərlə əvəz etməyə imkan verən təşkilatlar mövcuddur.
Balakişi Qasımov
Balakişi Qasımov (d. 20 oktyabr 1978, Bakı) — İctimai Televiziyanın baş direktoru (2018-ci ildən), "Nə? Harada? Nə zaman?" elitar klubunun oyunçusu, Azərbaycanda "Nə? Harada? Nə zaman?" oyununun aparıcısı və baş prodüsseri, GameTV.az prodüser mərkəzinin rəhbəri.
"Nə? Harada? Nə zaman?"
Beynəlxalq "Nə? Harada? Nə zaman?" klubları assosasiyası təfərinfən 2010-cu ildə ilin adamı seçilmişdir. .
2010-cu ilin yekunlarına əsasən "Büllur bayquş", "Brilyant bayquş", "Klubun ən yaxşı kapitanı" poqonu mükafatlarına layiq görülmüşdür.
29 aprel 2019-cu il tarixində "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
NGC 6598
NGC 6598, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. S/P tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bizya
Bizya  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şatiyon-syur-Şalaron kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01046.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 797 nəfər təşkil edirdi.
Maskat və Oman
Maskat və Oman Sultanlığı, qısaca olaraq Maskat və Oman Dövləti kimi də tanınır Taymur bin Feysalın hakimiyyəti dövründə, 19-cu əsrin ikinci yarısı və 20-ci əsrdə indiki Oman Sultanlığını və indiki Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin və Pakistanın hissələrini əhatə edən suveren bir dövlət idi. Busəidlər sülaləsi tərəfindən idarə olunan bu, Oman İmperiyasının son hökmdarı Səid bin Sultanın ölümündən sonra parçalanması nəticəsində qurulmuşdur. Sultan Səid bin Taymurun oğlu Qabus bin Səidin lehinə dərhal devrilməsi ilə 23 iyul 1970-ci il saray çevrilişindən sonra Sultanlıq yeni idarəetmə formasına keçdi.
Adı
Oman (Oman imamlığı) sahilə çıxışı olmayan və paytaxtı Nizva şəhərində olan bölgənin daxili, kontinental hissəsidir. Maskat sahilyanı sultanlıqdır, hökmdarları əsasən dövləti gənişləndirmək ilə məşğul olmuşdular. Tarixi Maskat və Omanı Cəbəl-Əxdar ayırır.
Kenesarı xan
Kenesarı xan — Qazax xanlığının 20-ci hökmdarı.
Həyatı
1802-ci ildə anadan olmuş Kenesarı Qasım Xan oğlunun adını və soyadını qaynaqlarda Kine Sarı Sultan, Kenesarı Qasımov kimi də yazırlar. O, məşhur Qazax xanı Abılay xanın nəslindəndir.
Kazan xanlığını və Həştərxan xanlığını işğal edən Rusiya sərhədlərini cənuba və şərqə doğru genişləndirirdi. Lakin onun yeni əraziləri idarə edə biləcək nə məmurları vardı, nə də ordusu. Buna görə də Hindistandan və Çindən gələn karvan yollarını nəzarətdə saxlamaq üçün qalalar tikərək kiçik hərbi birliklərini həmin qalalarda yerləşdirməklə həm karvan yollarını nəzarətdə saxlayır, həm də bölgənin dağınıq və kiçik yerli idarəçilərinə təsir göstərirdi.
1715-ci ildən etibarən xalqı ata-baba yurdundan, otlaqlarından didərgin salaraq qazax çöllərinə sahib olan və yollar üzərində mühafizə qurğuları yaradan Rusiya imperiyası 1731-ci ildə qazaxların Kiçik juzunun xanı Əbül Xeyrini Rusiya təbəəliyini qəbula məcbur etdi.
1750-ci ildən sonra Rusiya qalalarının sayını sürətlə artırmaqla yanaşı, onların müdafiə qabiliyyətini də artırırdı. Artıq Orta və Böyük juz da əsarət altına düşmüşdü. Qazaxlar isə pərakəndə və kiçik dəstələr şəklində də olsa, ruslara müqavimət göstərirdilər.
Zəifləmiş, mərkəzi hökumətlərini itirmiş xalqlar Rusiyanın getdikcə onların torpaqlarını işğal etməsinə, hərəkətlərinin məhdudlaşdırılmasına etiraz etsələr də, güclü düşmənə qarşı sərt və qəti mübarizə apara bilmirdilər. 1785-1797-ci illərdə Kiçik juzdan Batır Sırım adıyla məşhurlaşan Sırım Datoğlunun öndərliyi ilə Rusiyaya qarşı üsyan baş verdi. Üsyan qəddarlıqla yatırıldı. Bundan sonra qazaxlar İsatayın rəhbərliyi ilə yeni üsyana qalxdılar. Cəmi üç il davam edən bu üsyan az vaxt içərisində sürətlə yayıldı. İsatay ruslar tərəfindən aldadılaraq öldürüldü. 1812-1827-ci ildə Bükey Orda hərəkatını da Rusiya yatırdı. 1822-ci ildə Rusiya Kiçik və Orta juzda xan hakimiyyətini ləğv etdi. 1836-1837-ci illərdə İ.Taymanov və M.Ötemisovun başçılıq etdiyi üsyanları da ruslar yatırdılar.
Bundan az sonra qazax çöllərində Rusiya əleyinə yeni bir hərəkat başladı. Bu hərəkata son qazax xanı Kenesarı başçılıq edirdi.
Rusiyanın gündən-günə gücləndiyini, qalalarını möhkəmlətdiyini, ordusunu və təchizatını yaxşılaşdırdığını görürdü. Yaxşı bilirdi ki, nizami ordu, mərkəzləşmiş hakimiyyət olmadan düşmənə qalib gəlmək olmaz.
Kenesarı Qasımoğlu rusların aldadaraq öldürdüyü İsatayın döyüşçülərini də öz tərəfinə çəkdi. Onun başladığı hərəkat ilk günlər nə işğalçılara qarşı savaşı, nə də üsyanı xatırladırdı. Kenesarının dəstəsi sanki bir yolkəsən idi. Onlar Rus qalalarının zəiflərinini, karvanların az mühafizə olunanını seçərək oraya basqın edirdilər. Basqını uğurla başa vurduqdan sonra qəniməti də götürüb geniş qazax çöllərində "yoxa" çıxırdılar.
Rus əsgəri birlikləri Kenesarinin dəstəsini axtara-axtara əldən düşür, sonra da uğursuzcasına geri dönürdülər. Bu döyüş taktikası ilə Kenesarı həm silah və hərbi sursat əldə etmiş olur, həm də rus hərbi birliklərində bir səksəksə, qorxu yaradırdı.
1841-1845-ci illər Kenesarının Rusiyaya qarşı apardığı mübarizənin ən yüksək mərhələsi olmuşdur. Bu illərdə o cəsur və qorxmaz bir döyüşçü, bacarıqlı sərkərdə siyasətçi və diplomat olduğunu da göstərmişdir.
Kenesarı səriştəli, uzaqgörən bir lider idi və bu məziyyət döyüşlərdə onun qələbə çalmasına köməklik göstərirdi. Hələ 35 yaşında ikən Aktav ətrafında rus qoşunları ilə qarşılaşır və düşməni məğlub edərək xeyli miqdarda silah-sursat əldə edir. Bu qələbə onu yeni açıq döyüşlərə ruhlandırır. 26 aprel 1838-ci ildə Akmola qalasına hücuma keçərək qısa mühasirədən sonra oranı alır.
Kenesarının bu qələbəsi Rusiyanın hakim dairələrini bərk narahat etsə də, onun hücumlarının qarşısını ala bilmirlər. Kenesarının rəhbərlik etdiyi dəstələr Akmoldan Torqaya qədər olan ərazini Rusiya işğalından azad edərək güneyə doğru irəliləyir.
Kenesarı döyüşləri qələbə ilə başa vurmaq üçün daxildə sərt intizam yaratmağa çalışırdı. Ruslarla işbirliyində olan boy – tayfa bəylərini cəzalandırır, həmçinin qonşuluqdakı kiçik xanlıqlarla möhkəm diplomatik münasibətlər yaradırdı. Güneydəki Buxara əmirliyi və Çin ilə diplomatik və dostluq münasibətləri qurur. Orduda da islahatlar aparır. Nizami ordu və kəşfiyyat təşkilatı yaradır.
Ruslar 1844-cü ildə böyük qüvvə toplayaraq Kenesarı xanın üzərinə hücuma hazırlaşırlar. Kenesarı onunla ittifaqa girməyən, hər tərəfdən Ruslara yardım göstərə biləcək Kokant xanını cəzalandırmaq üçün 1845-ci ildə yürüşə başlayır. Bundan xəbər tutan ruslar quzeydən, Baykal gölü tərəfdən qəfil Qazaxıstana hücuma keçir. Ruslarla Kokand xanlığının hərbi qüvvələri arasında mühasirədə qalan Kenesarı qırğızlara müraciət edir.
Lakin istəyinə nail ola bilmir. Çünki ruslar qırğızları inandırmışdı ki, Kenesarı xan Çinlə ittifaqa girib. Kokand xanlığını özünə tabe etdikdən sonra qırğızların üzərinə yürüş təşkil edəcək. Düşmənin bu hiyləsinə inanan qırğızlar Kenesarıya kömək etməməklə həm qazaxların həm də özlərinin Rusiya işğalı altına düşməsinə şərait yaratmış olurlar.
Qazaxların milli şüurunun oyanmasına böyük təsir göstərmiş Kenesarı xan 1845-ci ildə rus ordusunun mühasirəsində qaldı. Hər zaman mərdliklə döyüşən sərkərdə bu dəfə də prinsipinə sadiq qaldı. Böyük Qazax çöllərini, dağlarını yaxşı tanıyan, mühasirəni yararaq qaçmaq imkanı olan Kenesarı Qasımoğlu sonadək döyüşü davam etdirdi. Lakin odlu silahlarla təchiz olmuş, toplardan istifadə edən Rus ordusu qəhrəmanlıqla döyüşən Kenesarı xan Qasımoğlunu öldürdülər. Bununla da Qazaxıstan yenidən rusların əsarətinə düşdü.
Maqneto (komiks)
Maqneto - Sten Li və Cek Körbi tərəfindən yaradılmış Marvel Comicsin xəyali antiqəhramanı. Daha çox İks-adamlarla adı halanır, həm də onların düşməni olur. Maqnetonun əsas gücü maqnit sahələrinin manipulasiyasından ibarətdi.
Bioqrafiya
Maqneto Marvel Comicsin ən güclü muutantlardan hesab olunur. O, yəhudi olduğuna görə holokost keçirən nadir personajlardandı. Buna görədə o mutantları bunlardan qorumaq istiyir. Maqneto zaman-zaman həm düşmən, həm İks-adamlara dost olur. Professor İks birlikdə insanların, mutantlarla birqə yaşaması uğrunda çalışır. Maqneto - Civənin, Qırmızı cadugərin, Polyaris kimi superqəhramnların atasıdı.
Qonsalvis da Silva, Bentu
Bentu Qonsalvis da Silva (Bento Gonçalves da Silva; 23 sentyabr 1788, Triunfu, Riu-Qrandi-du-Sul — 18 iyul 1847, Quaiba, Riu-Qrandi-du-Sul — Braziliyalı general, Farrapus müharibəsinin əsas fiqurlarından biri. Riu-Qrandi Respublikasının birinci prezidenti (1836–1843).
Bioqrafiyası
Bentu Qonsalvis iri maldar olaraq, liberal fikirli siyasətçi idi. İmperiyanın siyasətində narazılığı ilə seçilirdi və bu səbəbdən Riu-Qrandi-du-Sul vilayətinə muxtariyət tələb edirdi. Qonsalvis usyanı hazırlayanlardan biri olmuş və üsyançıların ordusuna rəhbərlik etmişdir.
4 oktyabr 1836-cı ildə üsyançıların fanfa döyüşündəki məğlubiyyət zamanı Qonsalvis hökumət qüvvələrinə əsir düşür. Noyabrda Riu-Qrandi Respublikasının müstəqilliyi elan edildikdən sonra üsyançılar Qonsalvisi prezident elan edirlər.
O, 1837-ci ilin sentyabrında əsirlikdən qacmağa müvvəfəq olur və üsyançılara qoşularaq mübarizəni davam etdirir. 1843-cı ilin avqust ayında üsyançılar arasında yaranan fikir ayrılığından öz vəzifəsindən istehfa verir.
Qonsalvis Qonço-Berde anlaşması imzalandıqdan iki il sonra 1847-ci ildə Plevritdən vəfat edir.
Şəmmar
Şəmmar — ərəb qəhtani qəbilə konfederasiyası. Bəni Tay ərəb qəbilə birliyinə mənsubdur.
Şəmmar qəbiləsinin Bəni Tay qəbiləsindən olan əcdadları II əsrdə Yəməndən köçüb Nəcd yaylasının şimalında məskunlaşaraq Bənu Əsəd və Bənu Təmim qəbilələrini oradan sıxışdırıb çıxarmışdılar. 630-cı ilin iyulunda Bəni Tay qəbiləsi Məhəmməd peyğəmbərin tərəfdarları tərəfindən tabe edilmiş və islamlaşdırılmışdır. Şəmmar etnonimi tarixi mənbələrdə XIV əsrdən tapılmış və tayfanın şərəfinə Əcə və Səlma əkiz dağları yeni ad almışdır – Cəbəl-Şəmmar. XII əsrdə Şammar qəbiləsinin əhəmiyyətli bir hissəsi Ərəbistandan İraqa köçərək onun Mosula qədərşimal bölgələrini işğal etmiş, qəbilənin Ərəbistanda qalan hissəsi isə Həil ərazisində yaşayırdı.
Şəmmar qəbiləsinə uzun müddət əl-Əli qəbiləsindən olan şeyxlər və əmirlər rəhbərlik edirdi. XIX əsrin əvvəllərində mərkəzi Həil şəhərində olan Cəbəl-Şəmmar əmirliyi qurulmuşdur. 1835-ci ildə Ər-Rəşid sülaləsi əmirliyi və qəbiləni ələ keçirmişdi. 1921-ci ildə Cəbəl-Şəmmar əmirliyiSəud dövlətinin bir hissəsi olmuşdur.
Ufa Mühərriktikinti İstehsalat Birliyi
Ufa Mühərriktikinti İstehsalat Birliyi —  aviasiya mühərrikləri istehsal istehsal edən Rusiya şirkəti. Şirkət 1925-ci ildə qurulmuşdur. Birlikdə ümumilikdə 24 mindən çox insan çalışır.
Birləşmiş Mühərriktikiti Korporasiyasının bir hissəsidir.
Müəssisənin əsas fəaliyyət istiqamətləri turboreaktiv təyyarələrinin mühərriklərinin və qaz nasos qurğularının istehsalı, xidməti və təmiri, helikopter komponentlərinin istehsalı və təmiri daxildir. Su-27 (AL-31F mühərriki), Su-30 (AL-31F və AL-31FP mühərriki), Su-35S (AL-41F-1C), Su-25 (R-95Sh və) təyyarələri üçün ardıcıl olaraq turboreaktiv mühərrikləri istehsal edir. "Ka" və "Mi" vertolyotları üçün komponentlər və birləşmələr hazırlayır.
Tarixi
Müəssisənin tarixi 17 iyul 1925-ci il hesab olunur. Həmin gün Əmək və Müdafiə Şurası Rıbinskdə keçmiş Rusiya Renosu ASC-nin kiçik avtomobil təmiri sexləri bazasında təyyarə mühərrikləri zavodu tikmək qərarına gəlir. 14 yanvar 1928-ci ildə zavod 26 nömrəli fəaliyyət göstərən aviasiya sənayesi müəssisələri tərəfindən istismara verilir.
1931-ci ildə Ufada kombayn mühərrik zavodunun inşasına başlanılır və 1935-ci ildə ilk 10 mühərrik yığılır.
1940-cı ilə qədər Ufa Motor Zavodu istehsalın tam gücə çatması üçün lazım olan hər şeyə sahib idi, lakin sonradan ona 384 nömrəsi verilərək Aviasiya Sənayesi Xalq Komissarlığına verilir. Elə həmin il M-105 təyyarə mühərrikləri istehsal edən Rıbinsk zavodunun əsas bölməsi olur (İkinci Dünya müharibəsi başlamazdan əvvəl zavod 675 ədəd M-105 mühərriki istehsal edə bilir).
2011-ci ilin avqust ayında Birləşmiş Mühərriklər Korporasiyasının baş direktoru Andrei Reusun əmri ilə assosiasiya ölkənin hərbi təyyarələri üçün mühərriklər istehsal edən aparıcı müəssisə olaraq müəyyən edilir. 8 sentyabr 2017-ci ildə "Ufa Mühərriktikintiİstehsalat Birliyi BMK" ictimai səhmdar cəmiyyəti adlandırıldı.
Rəhbərlik
İdarəedici Direktor: Yevgeni Semiliçenko.
Əhməd Xatkov
Əhməd Canxotoviç Xatkov — adıgey-sovet şairi.
Həyatı
Əhməd Xatkov 24 sentyabr 1901-ci ildə Rusiya imperiyasının Kuban vilayətində anadan olmuşdur. O, 1910–1912-ci illərdə özəl məktəbdə oxumuş, ardınca Ufada təhsil almış. 1917-ci ildən sonra Qabukay kəndində müəllim işləyən Xatkov 1923–1926-cı illərdə Moskvada Şərq Zəhmətkeşlərinin Kommunist Universitetində təhsil almışdır. Bundan sonra o, "Adıgeyskaya jizn" qəzetində redaktor müavini, pedaqoji texnikumda müəllim, sonra vilayət milli nəşriyyatında məsul redaktor, nəhayət, rayon xalq maarifi şöbəsində çalışmışdır. Xatkov 1926-cı ildə Sov. İKP(b) üzvü olmuşdur. O, 1934-cü ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü, 1934–1937-ci illərdə Adıgey Yazıçılar Təşkilatının məsul katibi olmuşdur.
Əhməd Xatkov 23 dekabr 1937-ci ildə vəfat etmişdir.
Əqrəbli (Sayınqala)
Əqrəbli - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 125 nəfər yaşayır (25 ailə). Əhalisini azərbaycanlılar təşkil edir.
Bikaner
Bikaner — Hindistanın şimal qərbində, Racəstan ştatında şəhər.
Əhalisi
Əhalisi 576 min (2005).
Coğrafiyası
Tar səhrasında yerləşir. Nəqliyyat qovşağı.
Tarixi
1488-ci ildə eyniadlı Racput knyazlığının paytaxtı kimi salınmışdır; Mərkəzi Asiya ilə Şimali Hindistanı Qucarat portları ilə birləşdirən karvan yolları üstündə mühüm ticarət mərkəzi olmuşdur.
Memarlığı
Hündürlüyü 5–9 m olan qala divarları, qırmızı qumdaşıdan orta əsrlərə aid Cunaqarh fortu (1588–93, ərazisində bir sıra saray kompleksləri vardır) saxlanılmışdır. Racəstan Universitetinin filialı; muzey (1937; terrakota, sikkə pullar, silah, miniatür kolleksiyası); Dəvəçilik milli elmi mərkəzi var. Hər il dəvə festivalı keçirilir.
Sənayesi
Bikaner ticarət mərkəzidir. Elektrotexnika sənayesi müəssisələri; şüşə və dulusçuluq istehsalı var; xalça, toxuculuq məmulatı, yun parça, ayaqqabı və s. hazırlanır. Bədii sənətkarlıq (fil sümüyündən məmulatlar) inkişaf etmişdir. Yaxınlığında fosforitlər, asbest, gips, beril, mika, kaolin, çöl şpatı hasil olunur.
Zatoiçi (film, 2003)
İstehsalı
Kitano açıqlayıb ki, bu filmi onnan bunu xahiş edən insanlar üçün yaratdığına görə, təmiz əyləncəli film çəkib, onları razı salmaq üçün, öz texnikanın əvəzinə, ənənəvi film çəkmə texnikaları iştədib.
Antioxiya
Antioxiya  və ya Böyük Antioxiya  — indiki Türkiyədə, tarixi Suriya regionunda, Asi çayı üzərində qədim şəhər. İndiki Antakya şəhəridir. Roma imperiyası dövründə Suriya vilayətinin paytaxtı idi.
Tarixi
İps döyüşündə I Təkgözlü Antiqon üzərində qələbədən sonra diadox I Selevk Nikator fəth etdiyi torpaqlarda bir sıra şəhərlər yaratmaq arzusunda olmuşdur. Onlardan biri də Antioxiya şəhəri idi. Antioxiya e.ə. IV əsrdə Selevkilərin paytaxtı olmuşdur. Roma dövründə Antioxiya imperiyada üçüncü böyük şəhər idi, şərqlə ticarət üçün vacib rol oynayırd. Bundan başqa, şəhər yunan elm və sənətinin mərkəzi idi. Xristianlığın yayılması ilə Antioxiya ümumdünya patriarxlardan birinin iqamətgahı idi. Antioxiyada dəfələrlə kilsə məclisləri çağırılırdı. Şəhər VI Sasanilər tərəfindən məhv edilmiş və Bizans imperatoru Yustinian tərəfindən yenidən inşa edilmişdir. Orta əsrlərdə Antioxiyada saratin və ərəblər üstünlük təşkil edirdi. XI əsrdə səlibçilər Antioxiya knyazlığını qurmuşdular. XIII əsrdə Məmlüklər Antioxiyanı ələ keçirmişdir. Şəhər XVI əsrdə nəhayət Osmanlı imperiyasına birləşdirilmişdir.
Dmitri Polyanski
Dmitri Polyanski  — Sovet dövlət və partiya xadimi, RSFSR Nazirlər Sovetinin sədri (1958-1962). SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini (1965-1973). SSRİ kənd təsərrüfatı naziri (1973-1976). Sov.İKP MK Rəyasət Heyətinin - Siyasi Bürosunun üzvü (1960-1976). Sov.İKP MK-nın RSFSR üzrə Bürosunun üzvü (1958-1962). SSRİ-nin Yaponiyada (1976-1982) və Norveçdə (1982-1987) səfiri.
Cahid Bağçı
Cahit Bağçı — Türkiyəli siyasətçi, Türkiyənin Azərbaycandakı yeni fövqəladə və səlahiyyətli səfiri
Həyatı
Cahit Bağçı 1964-cü il iyunun 25-də Türkiyənin Çorum əyalətinin Osmancık rayonunda anadan olub. O, üç dönəm – 2007 2011 və 2015-ci illərdə Çorumdan Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib.
Orta Şərq Texniki Universitetinin sosiologiya fakültəsini bitirib. Britaniyanın Mançester Universitetində doktorantura təhsili alıb.
1988-ci ildə Dövlət Planlanma Təşkilatının Sosial Planlaşdırma departametində işə başlayıb. 1993-cü ildə Van Yüzüncü İl Universitetində tədqiqatçı olub. Burada sosiologiya kafedrasında dosent və kafedra müdiri vəzifələrində çalışıb. Mançester Universitetində Türk tələbələri dərnəyini yaradıb. Vanda Cəza və İcra Qurumları, Həbs Evlərini İzləmə Şurasının üzvü və məruzəçisi vəzifəsində çalışıb. Aİ Təhsil və Gənclik Proqramları Mərkəzində koordinator və məsləhətçi olub.
ingilis dilini yüksək səviyyədə, alman və ərəb dillərini orta səviyyədə bilir. Evlidir, 3 övladı var.
İllik faiz gəliri
İllik faiz gəliri  — depozitlərə və ya investisiya məhsullarına mürəkkəb faizlərin tətbiqi nəzərə alınmaqla hesablanmış gəlir dərəcəsi. Müxtəlif gəlir hesablama intervalları ilə (illik mürəkkəb faiz dərəcəsi ilə faizlər ildə bir neçə dəfə hesablandıqda) illik mürəkkəb faizlər üzrə gəlirlərin müqayisəsini sadələşdirməyə imkan verir. İllik faiz gəliri (APY) gəlir dərəcəsini göstərir ki, sanki illik mürəkkəb faiz ildə bir dəfə hesablanır və ildə bir neçə dəfə ödənilən, sözügedən illik mürəkkəb faizlərin hesablanması zamanı olduğu kimi eyni yığılmış dəyəri (gələcək dəyəri) verəcəkdir.
İllik faizin hesablanması formulası
burada
Belə ki, əgər bank illik mürəkkəb faiz gəlirini gündəlik hesablayırsa (illik mürəkkəb faiz hesablama intervalı bir günə bərabərdir, ildə 365 belə interval var) N=365, gəlir gündəlik məzənnə ilə hesablanır. . Əgər APR 0,06 (6\%) olarsa, o zaman APR aşağıdakı kimi hesablanır :
Şənbə Gecəsi (film, 1977)
Şənbə Gecəsi Qızdırması (Saturday Night Fever) — John Badhamın çəkdiyi musiqili dram filmidir. Filmin əsas qəhrəmanı, John Travolta tərəfindən canlandırılan Tony Manero həftəiçi ərzində yerli inşaat malları mağazasında işləyir, həftəsonlarını isə diskotekada içmək və rəqs etməklə keçirir. Brooklynda yerləşən bu diskotekada ondan yaxşı rəqs edən yoxdu. Tonynin həyatında həftəsonları rəqs etmək və dostlarından başqa heçnə yolunda getmir, valideynlər bir yandan, çətin iş o biri yandan onu bezdirir.
Filmin hekayəsi 1976-cı ildə New York jurnalında Britaniyalı yazıçı Nik Cohnin yazdığı məqaləyə əsaslanır, "Tribal Rites of the New Saturday Night". Təxminən 20 ildən sonra Cohn o məqalənin reallığı əks etdirmədiyini bildirdi. Amerikaya təzə gəldiyinə görə o, burdakı disko həyatı ilə tanış deyildi. Buna görə də Cohn İngiltərədəki mod mədəniyyətinin üzvü olan bir tanışının həyat tərzinə əsaslanıb Tony Monero xarakterini yaratdı.
Filmin çox uğurlu alınması disco musiqisinin dünyaca məşhurlaşmasına səbəb oldu. John Travolta isə əvvəldən Welcome Back, Kotter TV şousundan tanınsa da, bu film ilə çox məşhurlaşdı. Filmin Bee Gees tərəfindən ifa olunan soundtrack albumu indiyə kimi ən çox satılan kino musiqisi albumlarından biridir. Film, musiqi, rəqs və disko dövrünü əhatə edən 70-ci illər mədəniyyətinin xüsusiyyətlərini nümayiş etdirir: simfonik orkestralı melodiyalar; bu dövrə xas olan geyim üslubları; cinsi yolla yoluxdurulan xəstəliklərdən müdafiə; və zərif xoreoqrafiya. Filmin davamı kimi Silvestr Stallone tərəfindən çəkilən Staying Alive (1983) filmində də John Travolta baş rol oynayır və Bee Gees qrupu mahnıları onu müşahidə edir.
Məzmun
Anthony "Tony" Manero Brooklyn, Nyu-Yorkun Bay Ridge məhəlləsində yaşayan 19 yaşlı İtalyan Amerikandır. O, valideynləri, nənəsi və kiçik bacısı ilə birlikdə yaşayır və kiçik inşaat malları mağazasında perspektivi olmayan işlə məşğul olur. Bu cür həyatdan dincəlmək üçün Tony yaxınlıqdakı 2001 Odyssey disko klubuna gedir. Burda o rəqs meydanının padşahıdı, rəqs bacarıqlarına görə hamı ona heyranlıq və ehtiram göstərir. Tonynin dörd yaxın dostu var: Joey, Double J, Gus və Bobby C. Birdə onu seven Annette adında bir qız var, amma Tony onu sevmir.
Tony Annette ilə rəqs yarışmasına qoşulmağa razılaşır. Amma elə birinci məşqdən sonra Tony clubda gördüyü daha yaxşı rəqs eləyən Stephanie Mangano ilə rəqs eləmək qərarına gəlir. Stephanie əvvəlcə razı olmasa da sonra o şərtlə razılaşır ki, onların arasında rəqsdən başqa heç nə olmayacaq.
Tonynin böyük qardaşı, kilsədə keşiş olduğuna görə ailənin fəxri sayılan Frank Jr. kilsəni tərk eləmək qərarı ilə bütün ailəni qüssələndirir. Tony qardaşın çox istəsə də indi daha hər kəsin qardaşını ona örnək göstərə bilməyəcəyinə görə biraz şadlanır. Frank Tony-ə deyir ki, o, əslində heç vaxt keşiş olmaq istəməyib, yalnız valideynlərini xoşbəxt eləmək üçün bu qərara gəlib. Buna görə də ona deyir ki, rəqs bacarıqlarından istifadə eləməlidi.
Dükandan evə qayıdanda Gus-ı döyürlər. O da dostlarına deyir ki, Barracudas-ın işidir. Elə bu vaxtlar da Bobby C. hamilə olan qatı katolik sevgilisindən canını qurtarmaq yolunu axtarır. Ailəsi ona evlenmək üçün təzyiq göstərir. Frank Bobby-ə deyir ki, çətin Papa ona abort üçün icazə versin, bu da Bobby-nin çarəsizliyini artırır.
Dostlarından, ailəsindən və həyatından bezar olan Tony bütün gecəni Manhattana geden metroda keçirir. Səhər o Stephanienin evinə gəlib ondan üzr istəyir və deyir ki, o Manhattana köçmək və yeni həyata başlamaq istəyir. Film Stephanienin Tony ilə dost olmağa razılaşması ilə bitir.
Sabriye Erecepova
Sabriye Erecepova (Sabriye Erecepova, Сабрие Эреджепова ) — Sovet, Krımtatar müğənnisi, Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti (1940), Özbəkistan SSR-nin əməkdar artisti (1966).
Bioqrafiyası
12 iyul 1912-ci ildə Bağçasarayda müəllim Kərim Cəmilyevin ailəsində anadan olmuşdur. Simferopoldakı doqquz illik nümunəvi Krımtatar məktəbini bitirib. Varvara Xanbəkovanın yanında musiqi təhsili alır. İlk dəfə 16 yaşında 1928-ci ildə aktrisa Sara Baykinin ildönümündə bir xorda səhnədə çıxış edirdi. Məktəbi bitirdikdən sonra Tav-Bodrak kəndindəki yeddi illik məktəbdə dərs deyir. 1932-ci ildən bəri gənc müğənni Krım radiosunda xalq mahnılarının repertuarı ilə çıxış edir.
1935-ci ildə "Dunayın kənarındakı Zaporojiyalı" (rej. İ. Kavaleridze) filminin çəkilişlərinə dəvət edilir və "Məcbur oldum" və "Pəncərədən qar gəlir" mahnılarını səsləndirir. 1939-cu ildə Moskvada I Ümumittifaq estrada yarışmasında "Noqay beyitləri" mahnısı ilə iştirak edir. Tamaşa izdihamla qarşılanır. Münsiflər heyətinin sədri İsaak Dunaevski hətta tamaşaçıları sakitləşdirməyə məcbur qalır. Erecepovaya "İstedadlı gənc müğənni" diplomu verilir. Eyni dövrdə o özünü televiziyada sınayır.
1940-cı ildə Krım MSSR-nin əməkdar artisti adına layiq görülür.
Böyük Vətən Müharibəsi illərində (Krımın işğalından əvvəl) Krım Dövlət Tatar Dram Teatrının təbliğat qrupunun tərkibində cəbhədə və xəstəxanalarda konsertlər verir və işğal illərində Krım Radio Komitəsinin solisti olaraq bu teatrın üzvü kimi Simferopoldakı səhnə çıxış edir. 1943-cü ildə teatrın truppası Rumıniyaya qaçılırır. 1944-cü ildə Orta Asiyaya sürgün edilir, 15 sentyabr 1950-ci ildə müharibə zamanı düşmən ölkənin ərazisində olduğu üçün 25 il müddətinə həbs düşərgəsinə göndərilir. 12 mart 1956-cı ildə onun işində cinayət tərkibinin olmaması səbəbindən işi dayandırılır və o sərbəst buraxılır. Reabilitasiyadan sonra Özbəkistandakı "Haytarma" ansamblında çalışır və 1966-cı ildə Sabriye Erecepovaya Özbəkistan SSR-nin əməkdar artisti fəxri adı verilir.
"Mənim enişli-yokuşlu yollarım" xatirələrinin müəllifidir.
18 sentyabr 1977-ci ildə vəfat edir. Daşkənd şəhərində dəfn edilir.
Silisium
Silisium — Kimyəvi elementlərin dövri cədvəlində 14-cü element. Yer kürəsində oksigendən sonra ən çox yayılmış ikinci elementdir (28%).
Tətbiqi
Silisium tozu tez alışma xüsusiyyətinə malikdir. Elektronik cihazlar və şüşə istehsalında istifadə olunur.
Orqanizmlərdə
Bitkilərdə silisiumun miqdarı kütlə ilə 0,15% miqdarındadır. Bitkilərin gövdəsi nə qədər çox olur. Bitkilər silisiumu sudan götürür. İçməli və duzlu suda silikat turşusu və onun duzları şəklində 3mq/l-ə qədər silisium həll olur.
Silisium birləşdirici toxumaların ümumi möhkəmliyinə kömək edir. Bitkilərin toxumalarına düşərək və orada çökərək silisium birləşmələri onların sərtliyini artırır və yuxarı böyümək qabiliyyətini yüksəldir. Təsadüfi deyil ki, xüsusən çoxlu miqdarda silisium “yüksək boylu” bitkilərdə, məsələn bambuk ağacında olur.
Bambuk ağacının külündə 20%-ə qədər SiO2 olur. Çoxlu miqdarda silisium sərt cilin kiçik budaqlarında da olur.
Silisium dioksidin təsiri ilə bitkilər tərəfindən kalium, maqnezium, bəzən də kalsiumun (adətən qidalı mühitdə silisium artıq miqdarda olduqda kalsiumun udulması ləngiyir) udulması artır. Bitkilərin qidasında silisiumun miqdarının artması dəmirin, manqanın, misin, arsenin, alüminiumun stronsium-90-nın və fenolların zəhərli təsirini aradan qaldıra bilər. Əksinə, silisium çatışmadıqda bitkilərdə dəmir və manqanın toplanması kəskin artır.
Silisium ilə zəngin olan bitkilər aşağıdakılardır: gicitkan, qatırquyruğu.
Düyünün qabığında 10%-ə qədər silisium olur.
Heyvanların orqanizmində orta hesabla kütlə ilə 0,0001% silisium olur. Çanaqlı əmöblər, radiolarilər, foraminiferlər ən sadə bir hüceyrəli orqanizmlər olub, silisium (IV) oksiddən ibarət skeletə malikdirlər.
Yuxarıda qeyd olunan heyvanların orqanizmində silisium digər heyvanlarda olduğundan xeyli çoxdur.
Silisium bağlayıcı toxumaların tərkib hissəsidir.
İnsan orqanizmində silisium praktiki olaraq hər yerdə var, daha çox miqdarda isə sümüklərdə, dəridə, aortanın divarlarında, traxeyalarda, oynaqlarda, bağlarda, saçlarda, limfa qovşaqlarında, bəzi vəzlərdə olur.
Silisium toxumaların ümumi möhkəmliyinə kömək edir, damarlara elastiklik verir, saçların və dırnaqların böyüməsini stimullaşdırır. Əsəb sistemində impulsların ötürülməsini, damarların elastikliyini, energetik proseslərin normallaşmasını təmin edir.
Silisiumun qanda miqdarı çox deyil, lakin, onun miqdarı azaldıqda insan “havanı hiss etməyə” başlayır, onun psixi vəziyyəti pisləşir, saçlar nazik və qırılan olur, keçəllik başlayır, dəri elastikliyi itirir. Göz büllurunda göz əzələsinə nəzərən 25 dəfə çox silisium olur.
Qomeopatlar hesab edirlər ki, kataraktın növlərindən biri silisium birləşmələri ilə müalicə olunur.
Keçmiş zamanlarda silisium birləşmələri astmanı, soyuqlamanı müalicə üçün istifadə olunurdu. Silisiumun sağaltdığı xəstəliklər arasında bu gün distrofiya, epilepsiya, revmatizm, piylənmə, ateroskleroz kimi xəstəliklər var. Digər tərəfdən ciddi xəstəlik olan silikoz xəstəliyi də çoxdan məlumdur ki, sərbəst (IV) oksidə malik tozlarla uzun müddət nəfəs aldıqda yaranır. Şaxtaçılar belə xəstəliklərə tez-tez tutulurlar.
Silisiumun orqanizmə daxil olmasının əsas mənbələri aşağıdakılardır.
Bitki mənşəli qidalar: kərəviz, xiyar, cavan zəncirotunun yarpaqları, ispanaq, çiyələk, qırmızı turp, günəbaxan tumu, pomidor, boranı, şalğam, həmçinin göyərtilər: ballıca (öfkəotua), cücərmiş buğda, yulaf, arpa dənələri.
Heyvan mənşəli məhsullar: Turş süd məhsulları.
Birləşmələri
Silisiumun daha geniş məlum olan və insan tərəfindən geniş istifadə olunan biləşmələri aşağıdakılardır:
SiO2 –silisium (IV) oksid, qum, dağ bülluru (kvars), ametist, aqat, serdolik (kvars), yaşma (yaşəm daşı).
SiF4 - silisium flüorid.
Silisium 1825-ci ildə isveç kimyaçısı Y,Y.Berselius tərəfindən silisium flüoridin SiF4 reduksiyası zamanı kəşv olunmuşdur.
İnsan bədənində silisium atomlarının sayı 3,0 ∙ 1022, bir insan hüceyrəsində 3,0 ∙ 108 ədəddir.
Təbabətdə silisiuma malik preparatlar osteoporozun, aterosklerozun, dırnaq, dəri və saç xəstəliklərinin profilaktikasında və müalicəsində istifadə olunur.
Sümük qırıldıqda silisiumun miqdarı qırılma yerində demək olar ki, 50 dəfə artır.
Skeleti silisium oksiddən ibarət olan ibtidailərin skeletinin ölçüləri 40mkm-dən 1mm-ə qədər olur. Zaman keçdikcə onlar yerə çökərək dağ süxurlarının qalın təbəqələrini – kvars, dağ bülluru, ametist, serdolik, aqat, yaşma və s. əmələ gətirirlər.
Tədqiqatlar göstərmişdir ki, silisium qıcqırma və çürümə yaradan bakteriyaların həyat fəaliyyətini dayandırır, ağır metalları çökdürür, xloru neytrallaşdırır, radionuklidləri sorbsiya edir.
Bundan başqa silisium yaxşı kosmetik vasitədir. O, dərini irinli yaralardan təmizləyir. Silisiumlu su ilə yuyunmaq və yeniyetməlik sızanaqları zamanı onu daxilə qəbul etmək xüsusilə faydalıdır. Tədqiqatlar prosesində alimlər bir sıra silisiumlu üzvi birləşmələr sintez etmişlər ki, onlar dəridə mübadilə proseslərini sürətləndirə bilirlər, birləşdirici elastın və kollagen toxumalarının zülallarının sintezində iştirak edərək dərinin elastikliyini artırırlar, əmələ gəlmiş qırışları yox edirlər.
Su ilə qarşılıqlı təsir zamanı silisium onun xassələrini dəyişir.
Silisium üzərində saxlanılmış su mikroorqanizmlərə öldürücü təsir edir, qıcqırma və çürümə yaradan bakteriyaların həyat fəaliyyətini dayandırır, onda ağır metalların aktiv çökməsi baş verir, su görünüş cəhətdən təmiz və dadına görə yaxşı olur, uzun müddət o, xarab olmur və bir sıra digər müalicəvi keyfiyyətlər əldə edir.
Silisium birləşmləri şüşə və beton istehsalının əsasını təşkil edir. Adi pəncərə şüşəsinin tərkibi Na2O ∙ CaO ∙ 6SiO2, büllur şüşənin tərkibi K2O ∙ PbO ∙ 6SiO2 kimidir.
Yer qabığının çox hissəsi (28%) silisiumun qeyri-üzvi birləşmələrindən ibarətdir.
Transpetrol AS
Transpetrol AS — Slovak bir şirkətdir və drujba neft kəmərinin Slovakiya hissəsinin operatorudur. Baş qərərgahı Bratislavadadır.
Sahibkarlar və Rəhbərlik
Transpetrol hissələrinin 51%-i Slovakiya hökumətinə, 49% isə Rusiyanın YUKOS adlı şirkətinə aiddir. 2006-ci ildə YUKOS, yenə bir rus neft şirkəti olan Russneft ilə bu bağlamanı, 103 milyon $ qarşılığında satma mövzusunda razılaşdı, ancaq bu razılaşma Slovakiya hökuməti tərəfindən təsdiqlənməmişdir.
Statistika
2006-ci ildə şirkət ümumi olaraq 11 milyon 145 min ton xam neft nəql etmişdir:
Oman imamlığı
Oman imamlığı və ya Oman imaməti (إِمَامَة عُمَان), britaniyalılar tərəfindən Əsas Oman (, عُمَان ٱلْوُسْطَى) — Omanda tarixi vilayət və dövlət. Dövlətin ərazisi Ərəbistan yarımadasının cənub-şərqindəki "daxili" torpaqları əhatə edirdi, Maskatdan uzaqda, Cəbəl-Əxdar dağlarından kənarda yerləşirdi, paytaxtı Nizva şəhəri olmuşdur. Bu ərazi Oman sultanlığının, sonra isə Britaniyanın protektoratının bir hissəsi idi. 1970-ci ildə saray çevrilişindən sonra "Oman" termini Maskat sultanının hakimiyyəti altında olan bütün müasir dövlətə münasibətdə istifadə olunur.
Navicula salinarum
Navicula salinarum Grunov in Cleve et Grunow. — Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.
Ekologiyası
Epifit, süni substratların səthində, epilit, çayların, duzlu göllərin, estuarilərin, dənizlərin qumlu sahillərində və lilində bentik, oliqohalob-indifferent, mezohalob (Sa), indifferent (pH), β-mezosaprob (S).
Yayılması
Böyük Qafqaz: Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarları, Şəki r-nu: Küngütçay və Durucaçay çayları, Şəki şəhəri yaxınlığında artezian b.; Qax r-nu: Qanıx çayı., Məhkənbulaq bulağı. (Alatəmir k.) ; Böyük Qafqaz-ın cənub yamacının sututarları. – Kür Dağarası çökəkliyi: Hacıqabul r-nu: Hacıqabul gölü.; İmişli r-nu: Sarısu gölü. (Naxalığçala g.); Ağcəbədi r-nu: Аğgöl gölü.
NGC 5346
NGC 5346, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İps
Şəhər tarixdə İps döyüşü ilə xatırlanır. E.ə. 301-ci ildə baş tutan döyüşdə diadox I Selevk Nikator I Təkgözlü Antiqon üzərində qələbə çalmışdır.
Peyman Keşavarzi
Peyman Keşavarzi Nəzərloo (, 6 mart 1995-ci il təvəllüdlü) İranlı bir futbolçudur.İran pro-liqası traktor komandasının müdafiəçisi kimi çıxış edir.
Karyera
İran komandası Traktor Sazi akademiyasında başladı. 2014-cü ildə əsas komandaya yüksəldi və 1 oyun keçirdi. 5 ili Traktör, Maşın Sazi, Esteghlal Ahvaz və Göstəriş Polad ilə birlikdə İranda oynadı. 2019-cu ildə Azərbaycanın Sumqayıt komandasına qoşuldu.
Peyman Keşavarz da 2020-ci ildə Səbail komandasına qoşuldu və bir il orada oynadıqdan sonra ilk komandası Traktora qayıtdı.
Şərəflər
Traktor
Sumqayıt
Qılıncdağ
Qılıncdağ (Uxtasar) — Qarakilsə rayonunda, Azərbaycanla sərhəddə yerləşən dağ. Qılıncdağın hündürlüyü 3500 m-dir. Qılıncdağ gölünün ətrafındakı qayalıqlarda eynilə Gəmiqaya petroqliflərinə bənzəyən təsvirlər var. Alimlər 1970-ci illərə qədər onları öz elmi əsərlərində "Qılıncdağ petroqlifləri" kimi qeyd edirdilər.
2021-ci il sentyabr ayının ortalarında Qılıncdağ zirvəsinə Azərbaycan ordusunun nəzarət etdiyi xəbərləri yayılmışdı.
İrbis (Xəzər xaqanı)
right|thumb|250x250px|650-ci ildə Xəzərlər və qonşuları. İrbis (650 - 652) — Rus mənbələrinə görə ilk xəzər xaqanı və xaqanlığın təsisçisidir. Onun mənşəyi Türk-Aşina sülaləsinə söykənirdi.
Daşkəsən (Sayınqala)
Daşkəsən - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 177 nəfər yaşayır (38 ailə). Əhalisini azərbaycanlılar təşkil edir.
Geosiyasi dəyişikliklərin qrafiki (2000-indiki)
Bu, 2000-ci ildən bəri dünyanın" ölkələrdə və paytaxtlarda dəyişikliklərin qrafiki " dir. Buraya müstəqillik, ölkə adının dəyişdirilməsi, paytaxt və ya adın dəyişdirilməsi və ərazinin dəyişdirilməsi ilhaq, güzəşt, güzəşt, işğal və ya ayrılma Torpaq. Müharibə nəticəsində ərazi fəthləri hərbi kampaniya başa çatdıqdan sonra zaman çizelgesine daxil edilir, lakin xüsusi döyüşlərdə və gündəlik əməliyyatlarda dəyişikliklər ümumiyyətlə daxil edilmir. Hava məkanında və dəniz ərazisində dəyişikliklər yalnız mübahisə mövzusu olduqda daxil edilir.
Ədəbiyyat
<references group="lower-alpha" />
Osman Xoca
Həyatı
Rusiya Türküstanın işğalını başa çatdıranda, yəni 1878-ci ildə Fərqanə vadisinin Oş qəsəbəsində yaşayan Xocanın ailəsində doğulan uşağa Osman adını qoyurlar. İndi həmin bölgə Qırğızıstan Respublikasına daxildir. Türküstanda özlərini peyğəmbərimiz Məhəmməd Əlsyhissəlamın nəslindən sayanlar xoca adlandırılır. Xalq da onlara həmişə hörmət və ehtiramla yanaşır. Osman da belə bir hörmət və nüfuz sahibi olan ailədə dünyaya göz açdı.
Onun uşaqlığı kəskin ziddiyyətlərlə dolu bir dövrə təsadüf etdi. Bir tərəfdə köhnə qurluşu, yaşam tərzini, təhsilini və s. yaşatmaq istəyənlər dururdusa, o biri tərəfdə isə dəyişikliklərin tərəfdarı olan, Avropada gördüklərini vətənlərində tətbiq etmək istəyən, Rusiyanın Türküstanı idarə etmək üçün açdığı məktəblərdə oxuyanlar və Rusyanın idarələrində işləyənlər dayanırdılar. Dəyişiklik istəyənlər cədidçilər adlandırılırdı. Bu iki qrup arasında ziddiyyətlər gündən-günə dərinləşirdi.
Osman Xoca oğlu mədrəsədə təhsili almaqla yanaşı, Rusların açdığı məktəblərlə də maraqlanır, Avropada baş verənləri diqqətlə öyrənirdi. Çar Rusiyasına qarşı 1898-ci il mayın 17-19-da baş qaldırmış, daha çox üsyan rəhbərinin adıyla Dükçü İşan üsyanı kimi tanınan hərəkata qoşuldu. Üsyan yatırılanda gənc Osman da həbs edildi. Ailəsinin xocalardan olması və ciddi sübutlar tapılmadığından Osman tezliklə həbsdən azad olundu.
Osman duyğusallığa dayanan üsyanın nəticə vermədiyini gördü. Odur ki, xalqının maariflənməsinə diqqəti artırdı. 1908-ci ildə dostları ilə birgə "Şirkət-i Buxara-i Şərif"i yaratdı. Bu şirkət ticarətlə məşğul olsa da, siyasi məqsədlə qurulmuşdu. Onlar yeni açılmış cədid məktəbləri dərs kitabları ilə təmin etmək, istedadlı uşaqların təhsilini davam etdirməsinə yardımçı olmaq istəyirdi. Türküstanda mətbəələrin azlığı, yeni məktəblər üçün kitabları yaza biləcək pedaqoqların yetərsizliyi problemi, Osman Xocanı 1909-cu ildə Baxçasaraya, İsmayıl bəy Qaspıralının yanına gətirir.
Bağçasaraydan da İstanbula gedən Osman Xoca oğlu, Ənvər Paşa ilə görüşür. Geri döndükdə, yəni 1909-cu il oktyabrın 26-da "Buxara Təmimi-i Maarif Cəmiyyəti-i Xeyriyyəsi"ni qurur. Bu cəmiyyətin məqsədi Türküstandakı istedadlı, lakin aliələri kasıb olduğundan təhsillərini davam etdirə bilməyən uşaqları oxumağa göndərmək idi. Cəmiyyətin vəsaitilə 45 gənc İstanbula oxumağa göndərilir. Osman Xoca oğlu da İstanbula gedərək orada təhsilini davam etdirir.
1913-cü ildə yenidən Buxaraya qayıdan Osman Xoca Avropa tipli məktəb açır. Bu məktəbin ilk şagirdlərinin əksəriyyəti öz qohumları olur. Az bir zamanda onun açdığı məktəbin şöhrəti artır və şagirdlərin sayı 200-ü keçir. Yeni tipli məktəblərin şöhrətinin artması, oradakı təlim-tərbiyənin maraqla qarşılanması mühafizakarları bərk narahat edir. Onların təzyiq və təsiri ilə Buxara Əmiri bu məktəbi bağladır.
Monarxiyanın məhvə doğru getdiyini görən qabaqcıl fikirli insanlar vətənlərini abad və azad görmək üçün monarxıya idarə üsulunu dəyişmək uğrunda yollar axtardılar. Avropa maarifçilərindən təsirlənən yerli ziyalılar maarifçiliyi siyasi hərəkata və partiyaya çevrdilər.
Birinci Dünya Savaşında çətin durumda qalan Çar Rusiyası 1916-cı ildə "arxa cəbhəyə gənclərin toplanması" haqqında qərar verdi. Bu qərar xalqın etirazına səbəb oldu. Buxaranın öncül maarifçilərindən Mamud Hoca Behbudinin başçılığı ilə Buxarada mitinq keçirildi. Mitinq iştirakçıları Türküstanın Rusiya işğalından azad edilməsini tələb etdilər. Mitinqin tələbləri ödənmədikdə xalq üsyan qaldırdı. Lakin Çar ordusu Türküstanda baş qaldırmış üsyanı qəddarlıqla yatırtdı. Üsyançıların bir çoxu həbs olundu və bəziləri də Buxaradan qaça bildilər.