Elamlar
Akkad hökmdarı Naram-Suen ( e.ə 2236-2200 ) Elama qarşı işğalçılıq yürüşlərinə son qoydu və onunla ittifaqa girdi. Bu zaman Elamda Avan sülaləsinin son nümayəndəsi Kutik-İnşuşinak (e.ə 2240-2190 ) hakimiyyətə gəlmişdi. Ehtimal ki, Naram-Suen ilə müqaviləni məhz o bağlamışdı. Müqavilənin Elam tərəfi Akkad hökmdarı ilə dost olacağınə vəd edirdi. Müqavilədə Elam hökmdarı adından yazılmışdı: “Naram-Suenin düşməni mənim düşmənimdir, Naram-Suenin dostu mənim dostumdur”. Müqavilə bağlandıqdan sonra Kutik-İnşuşinak geniş siyasi fəaliyyətə başladı. O, Zaqros dağları istiqamətinə yürüş təşkil etdi, Urmiya gölü hövzəsindəki Kutium ölkəsinə kimi çatdı. Güman etmək olar ki, bu yürüşlə Kutik-İnşuşinak bir müttəfiq kimi kutilərin İkiçayarasına basqınının qarşısını almağa çalışırdı.Lakin o, məqsədinə tam nail ola bilmədi. Kutik-İnşuşinak 70-ə qədər “ölkə” işğal etdiyini xəbər vermişdi. Bunların içərisində Elamın Hunhuri və Simaşki vilayətləri yad edilirdi. Mənbə qeyd edir ki, “Simaşki hökmdarı Kutik-İnşuşinakın ayaqlarını qucaqladı”, yəni ona tabeliyini bildirdi. Onun hakimiyyəti illərində Elam Ön Asiyanın qüdrətli dövlətinə çevrildi. Kutik-İnşuşinak ”Dünyanın dərd cinahının hökmdarı “ rütbəsini qəbul etmişdi. O, Elamın hakimiyyətini vahid mərkəzdə cəmləşdirmişdi. Kutik-İnşuşinak ölkədə tikiniti işləri və suvarma kanalları çəkdirməklə də məşğul olurdu. Onun hakimiyyəti illərində xeyli məbəd tikilmiş və onların şərəfinə xətti yazı ilə ithaflar yazılmışdı. Kutik-İnşuşinakın hakimiyyəti illərində kitabələr xətti işarələr ilə yazılırdı.Eyni zamanda İkiçayarasından mənimsənilmiş mixi yazıdan da istifadə edirdilər. Kutik-İnşuşinakın vəfatından sonra Elamın siyasi vəziyyəti haqqında bir müddət məmurlar məhdudlaşır. Kutilərin İkiçayarasında ağalığı zamanı Elamda da sakitlik yaranmışdı, İkiçayarası ilə sərbəst gediş-gəliş vardı. Elamlılar Şumer tikintilərində işləməyə gedirdilər. Elam bir müddət III Ur sülaləsi hökmdarlarının işğallarına məruz qaldı. Şulqi Anşan vilayətini və Elamı zəbt etdi. Suz kahinlərini öz tərəfinə çəkmək üçün Elam allahı İnşuşinakın şərəfinə məbəd tikdirdi. O, diplomatik tədbirlərə əl atır, öz qızlarını Baraxşi və Anşan hökmdarlarına ərə verir. Buna baxmayaraq Anşan itaətdən çıxdı. Şulqinin növbəti yürüşü Anşanın darmadağın edilməsi ilə başa çatdı. O, Anşan və Simaşki vilayətlərindən Elam hərbi dəstələrini öz ordusuna xidmətə cəlb etdi. Bir müddət Elam III Ur sülaləsinin canişini vasitəsilə idarə olundu. Elam Simaşki sülaləsi. III Ur sülaləsi ilə mübarizə Elamda yeni sülalənin hakimiyyətə gəlməsinə şərait yaratdı. “Hökmdar siyahısında” Simaşki sülaləsinin on iki hökmdarının adı qeyd olunmuşdur. Birinci hökmdar Qirnamme mənbələrdə təxminən e.ə 2032-ci ildə yad edilir. İkiçayarası ilə Elamın münaqişələri davam edirdi. İbbi-Sin ( e.ə 2027 -2005-ci illər ) həm diplomatiya ilə, həm də işğal ilə Elamı itaətdə saxlamaq istəyirdi. Simaşki sülaləsinin hökmdarı Hutrantempti e.ə 2004-cü ildə Cənubi İkiçayarsına soxuldu, İbbi-Sini əsir tutub apardı. Bundan sonra qərbi sami tayfaları İkiçayarasına yol açdılar. Nəhayət, şərqdən elamlılar, Urmiya gölü hövzəsindən sular ( su tayfaları ) İkiçayarasına daxil oldularvə III Ur sülaləsinin varlığına son qoydular. E.ə təxminən 1905-ci ildə Elam taxt-tacına Ebarti (e.ə 1905-1894-cü illər ) sahib oldu. O, Anşan hakim ailəsinə mənsub olmuşdu və ola bilsin ki, hakimiyyəti zorla ələ keçirmişdi. Ebarti “Anşan və Suz” hökmdarı rütbəsini qəbul etmişdi. Ebartinin hakimiyyəti uzun sürmədi. Onun oğlu Şilhaha( e.ə 1894-1874) hakimiyyətə sahib oldu. Bir müddət sonra əvvəlki hökmranlıq rütbəsini dəyişdi və “Elam, Simaşki və Suz sukkalmahı” rütbəsini qəbul etdi. Rütbədən göründüyü kimi, Simaşki sülaləsinin hakimiyyətə hüququ bərpa edildi. Qədim Elam dövrünün sonuna kimi Elamın ali hökmdarları sukkalmah (“ Böyük elçi “ ) rütbəsini daşıyırdılar. Simaşki sülaləsinin hakimiyyəti dövründə Elamda üçhakimiyyətlilik yaranmışdı. Sukkalmah Elamın ali hökmdarı hesab olunurdu. Ondan aşağı hakimiyyət pilləsində sukkal (“elçi”) dururdu. O, “Elam və Simaşkinin sukkalı “ adlanlanırdı. Elam dövlətində üçüncü hökmran şəxs Suz şəhərini idarə edirdi. O, “Suzun sukkalı”, yaxud “Suzun hökmdarı” rütbəsini daşıyırdı. Suzun hökmdarı tədricən yer boşaldıqca Elam sukkalmahı vəzifəsinə kimi qalxırdı. Qədim Şərq ölkələrinin heç birində belə hakimiyyət sistemi yaradılmamışdı.