cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ədalət Məmmədov (memar)
1980–1989-cu illərdə Şuşa Memarlıq Qoruğundakı abidələrin sənədləşdirilməsi və bərpası işləri ilə məşğul olub. Yuxarı Gövhər ağa məscidi, Şükür Mirsiyab oğlu karvansarası, Şirin su hamamı kompleksi, Köçərilər məscidi, Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi, Şuşa qalasıın divarları, Mir Möhsün Nəvvabın ev-muzeyi və bir sıra tarixi abidələrin bərpa layihələrini işləyib.
Azərbaycan abidələrinin ilkin siyahısının və İçəri Şəhər qoruq kompleksinin UNESCO tərəfindən siyahıyasalınma layihəsində memarlar qrupuna rəhbərlik edib.
2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı adına layiq görülüb. 2019-cu ildə Azərbaycan Memarlar İttifaqı ona "Ustad Memar" adını təqdim edib.
Uşaqlıq və gənclik illəri
1959-cu ildə Bərdə şəhərində dünyaya gəlib. 1966–1976-cı illərdə Bakı şəhəri, 4 nömrəli Fars təmayüllü məktəbdə orta təhsilini alıb. 1977-ci ildə ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun memarlıq fakultəsinə daxil olub. 1983-cü ildə ali təhslini bitirib. Tələbəlik illərindən, 1980-ci ildən etibarən, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyində, Tarix və Mədəniyyət abidələrinin bərpası sahəsində çalışmağa başlayıb.
Fəaliyyəti
1980–89-cu illərdə Şuşa Memarlıq Qoruğundakı abidələrin sənədləşdirilməsi və bərpası işləri ilə məşğul olub. Yuxarı Gövhərağa məscidi, Şükür Mirsiyab oğlu karvansarası, Şirin su hamamı kompleksi, Köçərilər məscidi, Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi, Şuşa qalasıın divarları, Mir Möhsün Nəvvabın ev-muzeyi və bir sıra tarixi abidələrin bərpa layihələrini işləyib.
1986-cı ildə Ağdam Cümə məscidinin, 2010-cu ildə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin sarayının, 2012-ci ildə Bərdə türbəsinin və Torpaqqalanın, 2014-cü ildə Tərtər çayı üzərində qədim körpü qalıqlarının bərpa–konservasiya layihəsinin müəllifidir.
2014-cü ildə Bibiheybət və Təzəpir məscidilərinin, 2015-ci ildə Əjdərbəy məscidinin, 2018-ci ildə Qarabağlar türbəsinin bərpa və yenidənqurma işlərinin müəllifidir.
1998–2000-ci illərdə İçərişəhər tarix-memarlıq qoruğunun, Qız qalası və Şirvanşahlar sarayı kompleksinin UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilməsi işində çalışan memarlar qrupuna rəhbərlik edib.
Georqi Malaşxiya
Georqi Malaşxiya (18 mart 1934, Nakipu kəndi, Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikası) —  gürcü alimi, iqtisadçı, filosof, sosioloq, publisist və şair.
Həyatı
1957-ci ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin iqtisadiyyat fakültəsini bitirib. 1957-1961-ci illərdə Tsxaltubo kurortunda iqtisadi xidmətdə işləmişdir. 1961-1964-cü illərdə Gürcüstan Elmlər Akademiyası İqtisadiyyat İnstitutunun aspiranturasında təhsil alıb. 1966-cı ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1997-ci ildən iqtisad elmləri doktoru, 1998-ci ildə professor elmi adını almışdır. 1964-2006-cı illərdə tədqiqat institutlarında müxtəlif vəzifələrdə - kiçik, böyük, elmi işçi, sektor müdiri, sonra şöbə, baş elmi işçi çalışmışdır.
Elmi fəaliyyəti
Georqi Malaşxiya, Gürcüstan, Rusiya, Ukrayna, Almaniya, ABŞ və digər ölkələrdə nəşr olunan gürcü, rus, ingilis və digər dillərdə 300-ə yaxın elmi əsərin, o cümlədən 16 monoqrafiya və 2 dərs vəsaitinin müəllifidir. Təşkilat komitəsinin təşkilatçısı və üzvü, həm ölkə daxilində, həm də xaricdə bir çox elmi forumların iştirakçısı, beynəlxalq elmi jurnalların redaksiya heyətinin üzvü idi. Onun rəhbərliyi altında 30-dan çox elmlər namizədi və doktorluq dissertasiyası hazırlanıb və müdafiə olunub, onlarla magistr və bakalavr hazırlanıb. G. Malaşxiya Gürcüstan iqtisadiyyatının dövlət idarəetmə orqanlarının elmi məsləhətçisi olub.
Təşkilatlara, birliklərə üzvlük
Gürcüstan Tibbi və Sosial Akademiyası (1989); Gürcüstan Biznes Akademiyası (1996); Gürcüstan İqtisadiyyat Elmləri Akademiyası (2001); Rusiya Krasnodar Ərazisi Elmi, Texniki və Sosial Tərəqqi Akademiyası (2003); Gürcüstan Milli və Sosial Akademiyası (2004).
Qafqaz cəbhəsi (Birinci Dünya müharibəsi)
Qafqaz cəbhəsi — Birinci dünya müharibəsi dövründə Osmanlı İmperiyası ilə Rusiya imperiyasının qarşı-qarşıya gəldiyi, sonradan Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstan, Alman İmperiyası, Sentrokaspi Diktaturası və Britaniya İmperiyasının iştirak etdiyi hərbi münaqişə.
Osmanlı imperiyası I Dünya müharibəsində
1914-cü il oktyabrın 20-də Rusiya Osmanlıya müharibə elan etdi. Bununla da Qafqazda hərbi əməliyyatlar başladı. Türk qoşunları Ənvər Paşanın komandanlığı altında Qars-Batum istiqamətində Cənubi Qafqaza hücüm etdi. Cənubi Qafqaza hücum etməklə yanaşı Cənubi Azərbaycan ərazisinə də girdilər. Ənvər Paşa və qərargahının hazırladığı hərbi plana əsasən Qafqazda rus qoşunlarına əsas zərbə Sarıqamış döyüşündə endirilməli idi. Əməliyyata Ənvər Paşa özü rəhbərlik edirdi. Sarıqamış əməliyyatı 4 dekabr 1914-cü ildə başladı və 18 yanvar 1915-ci ilədək davam etdi. Çətin döyüşlərdə ağır itki verən türk qoşunu məğlub oldu. Canlı qüvvə və texnikasının çoxluğu rus ordusuna qələbə qazandırdı. Bu döyüşdən sonra Təbrizi tutan rus qoşunu türk ordusunu Cənubi Azərbaycandan çıxartdı. Rusiyada yaşayan müsəlman türkləri orduya çağırmırdılar. Bundan başqa çar hökuməti Azərbaycan türklərinin cəbhələrdə Osmanlı ordusuna qarşı vuruşmayacağından ehtiyat edərək orduya çağırmırdı. 1916-cı ilin fevralında ruslar Ərzurumu, yazında isə Trabzonu işğal etdi.
İzobutilen
İzobutilen - (СН3)2С=СН2 – doymamış karbohidrogen olub, n-butilenin izomeridir.
Təbiətdə tapılması
Neftin krekinqi qazlarında olur.
Alınması
Izobutileni sənayedə maye neft məhsullarının və ya neft qazlarının katalitlk və ya termiki krekinqi və ya pirolizi üsulu ilə benzin və ya etilen istehsalında butan-buten fraksiyasından ayırmaqla alırlar. Hər üç prosesdə С4-ün çıxımı üyğun olaraq 3-10, 1-2 və 0,4-5 kütlə% təşkil edir. İzobutileni С4 fraksiyasından otaq temperaturuna yaxın temperaturlarda 65%-li sulfat turşusu ilə ekstraksiya etməklə ayırırlar (Butlerov üsulu). Ekstaksiya prosesi praktiki olaraq miqdari gedir. Prosesin yekunuda isə üçlü-butilsulfat turşusu alınır və onu yenidən izobutilenə çevirirlər. İzobutilenin başqa bir alınma üsulu onun butilsulfat turşusundan kəskin buxarla hidroliz etməklə ayrılmasıdır ki, nəticədə üçlü-butil spirti alınır: Üçlü-butil spirtini isə 30%-li sulfat turşusu ilə dehidratasiya edərək izobutilen alırlar. Lakin bu üsul sulfat turşusunun regenerasiya prosesinin bahalığı səbəbindən az tətbiq olunur. Daha effektiv üsul ondan ibarətdir ki, izobutilenin 65%-li turşu ilə ekstraksiyası zamanı alınan reaksiya mayesini su ilə turşunun qatılığı 45% olana qədər durulaşdırırlar. Daha sonra bu məhlulu aşağı təzyiq altında qızdırmaqla təmiz izobutileni ayırırlar və onu qələvi məhlulu il yuyaraq soyutmaq yolu ilə spirtdən ayırdıqdan sonra su ilə yuyurlar və nəhayət, təzyiq altında mayeləşdirirlər. Union Carbide firması izobutilenin butan-butilen fraksiyasından seolitlər üzərində adsorbsiya etməklə alınması üsulunu işləyib hazırlamışdır. Bu prosesdə həmçinin butileni də ayırırlar ki, onu da izomerləşdirərək izobutilen alırlar. Izobutilenin digər bir alınma üsulu izobutanın dehidrogenləşdirilməsindən ibarətdir.
Tətbiqi
Izobutilen izooktanın, metakroleinin, sintetik qatranların alınması üçün tətbiq olunur. Spirtlərlə reaksiyasından motor yağlarına əlavələr kimi tətbiq olunan sadə üçlü-butil efirləri (MTBE, ETBE və s.) alına bilir. Formaldehidin izobutilenə birləşməsi və sonra dehidratlaşması sintetik kauçuk istehsalında istifadə olunan izoprenin sintezinin sənaye üsullarından biridir.
WM-80
300px|thumb|273 mm-lik “WM-80” [[Reaktiv Yaylım Atəş Sistemi İrəvanda Müstəqillik Günü Paradında nümayiş etdirilərkən]]
Çin hərbi sənayesinin seriyalı istehsalına 1990-cı ildə başladığı və “NORİNCO” korporasiyası tərəfindən ixraca təklif olunan 273 mm çaplı “WM-80” RYAS hazırda Ermənistan və İordaniyanın silahlanmasında yer alır. WM-80 buraxıcı qurğusu yükqaldırma qabiliyyəti 20 ton olan 8x8 təkər formullu “Shandonq Taian TAS5380” yük maşınlarında qurulub. Sovetlər Birliyinin “Smerç” tipli RYAS-larının “klonu” adlandırılan WM-80-ın atəş idarəetmə sistemi, sistemin konstruksiyaları və doldurulma mexanizmi çox oxşardır. Buraxıcı kompleks 8 borudan ibarətdir və 60 dərəcə qalxma bucağı altında atəş açmağa imkan verir. İstehsalçı müəssisənin açıqladığı məlumata görə, sistemin marş halından döyüş halına gətirilməsi 3-5 dəqiqəyə mümkündür. WM-80 raketinin birinin çəkisi 505 kq, döyüş başlığı 150 kq, atəş uzaqlığı 34–80 km-dir.
Çin WM-80 modeli yaradıldıqdan sonra onu son 27 ildə cəmi iki ölkəyə ixrac edə bilib. Burada meydana çıxan digər sual isə onun Çin Ordusunun silahlanmasında yer almamasıdır. WM-80 modelindən sonra çinlilər atəş uzaqlığının artırılması üçün sistemi daha da modernləşdirmək qərarına gəldilər. Böyük işlərin getməsinə baxmayaraq, sistemdə hiss olunan bir dəyişiklik əldə etmək mümkün olmayıb. Sistem özü demək olar ki, dəyişilməz qalsada, yeganə nailiyyət raketlərə 120 km (WM-120) məsafəyə qədər  uzaqlığın verilməsi sayıla bilər.
Xüsusiyyətləri
İstehsalçı ölkə:
İstehsalçı firma: Norinco korporasiyası
Tip: Reaktiv Yaylım Atəş Sistemi
İstehsal tarixi: 1990
Xidmətə giriş ili: 1990 – günümüzə Lülə diametri: 273 mm
Doldurulma: 5–8 dəqiqə
Şaquli qalxma bucağı: +20º... +60º
Döyüş başlığının çəkisi: 150 kq
Maksimal atəş məsafəsi: 80 km
Şassi: Shandonq Taian TAS5380
Heyət üzvü: 5 nəfər
Ağırlıq: 18 ton
Yükqaldırma qabiliyyəti: 20 ton
Uzunluğu: 9.55 m
Eni: 3.06 m
Hündürlüyü: 3.30 m
Təkər formulası: 8x8
Mühərrik: Deutz turbo dizel
Maksimal sürət: 80 km/saat Döyüş radiusu: 800 km
İstifadə edən ölkələr
Ermənistan Müdafiə Nazirliyi 1999 – 2001-ci illərdə NORİNCO şirkətindən 8 ədəd 273 mm-lik WM-80 reaktiv atəş sistemi alıb. WM-80 sistemi 80 km məsafədəki hədəflərə qarşı tətbiq oluna bilir. 24 ədəd WM-120 sistemi Çinin Norinco şirkətindən 2010-cu ildə satın alınmışdır. (İordaniya Silahlı Qüvvələri tərəfindən həyata keçirilmiş olan hərbi təlimlərdən birində üzə çıxarılmışdır.)
Vladimir Otradinski
Vladimir Vladimiroviç Otradinski — Azərbaycan-sovet teatr aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1956).
Həyatı
Vladimir Otradinski 22 mart-cü ildə Tiflisdə anadan olmuşdur. 1925-ci ildə Tiflisdəki teatr studiyasını bitirmişdir. Elə həmin ildən peşəkar səhnə fəaliyyətinə başlamışdır. Maqnitoqorsk və Sverdlovskdakı teatrlarda işləmişdir. 1934-cü ildə Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının truppasına daxil olmuşdur.
Müxtəlif xarakterli rolların ifaçısı olan Otradinskinin yaradıcılıq fəaliyyətinə kəskin satirik və komik obrazlar daha yaxın olmuşdur. Aktyor 22 oktyabr 1970-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Sers
Sers - İrəvan quberinyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonu ərazisində kənd.
NGC 7203
NGC 7203, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Cənub Balığı bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ləkətağ nekropolu
Ləkətağ nekropolu — Culfa rayonunda Ləkətağ kəndinin girəcəyində, Əlincəçayın sahilində, ilk dəmir dövrünün sonuna aid arxeoloji abidə.
Haqqında
Şimalda həyətyanı sahə, qərbdə isə dərə ilə sərhədlənir. Çox da hündür olmayan təpənin üstündədir. Şərq tərəfdən torpaq yol keçir. Yol çəkilərkən (1975) nekropol dağıdılmış, lakin aşkar olunmuş materiallar yığılıb saxlanmamışdır. Müşahidələrə əsasən qəbirlər daş qutu tipli olmuşdur. Ərazidə forma verməyən Boyəhməd nekropollarından aşkar edilmiş materiallara oxşar gil qab qırıqlarına təsadüf edilmişdir. Abidənin e.ə.1-ci minilliyin əvvəllərinə aid olması ehtimal edilir.
Şonan məbədi
və ya bəzən Syonan məbədi – Sinqapurun Makritçi rezervuarında yerləşmiş şintoist məbədi. Məbəd Yaponiya ordusu tərəfindən əsir götürülmüş britaniyalı və avstraliyalı əsgərlər tərəfindən Sinqapurun işğalı zamanı ölmüş yaponların xatirəsinə tikilmişdir.
Tarixi
İkinci dünya müharibəsindən sonra Şonan məbədinə od vurulmuş və məbəd tamamilə məhv olmuşdur. Məbədin sadəcə bir neçə daş qalığı qalmışdır. İllər keçdikcə məbədin 90 daş pilləli girişi və bünövrəsi böyüyən cəngəllik bitkiləri arasında gizli qalmışdır. Məbədin qranit daşından hazırlanmış fəvvarəsi toxunulmamış vəziyyətdə qalmışdır. Fəvvarənin altında naməlum şəxslər tərəfindən naməlum məqsəd üçün qazılmış gizli tunel aşkarlanmışdır.
Əfsanələr
Şonan məbədi ilə bağlı sübut olunmayan bir çox iddia və nəzəriyyə mövcuddur. İddiaların birinə görə məbəd britaniyalılar tərəfindən deyil, yaponlar tərəfindən məhv edilmişdir. Bu iddiaya görə yapon əsgərlər geri çəkilərkən məbəddəki gizli xəzinəni qorumaq istəmiş və İmperator qvardiyası xəzinəni qanları ilə qorumağa and içərək kütləvi intihar ritualı təşkil etmişdir.
Elmar Nəsibov
Elmar Şirzad oğlu Nəsibov (19 sentyabr 1987; Sumqayıt, Azərbaycan SSR — 12 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elmar Nəsibov 1987-ci il sentyabrın 19-da Sumqayıt şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Elmar Nəsibov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elmar Nəsibov oktyabrın 12-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmar Nəsibov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmar Nəsibov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Şuşa Şəhidlər Xiyabanı
Şuşa Şəhidlər Xiyabanı — Şuşa şəhərində Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğurunda şəhid olanların dəfn olunduğu məzarlıq.
Tarixi
150px|thumb|right|Məzarlıq 2022-ci ildə. [[Şuşanın azad edilməsi|Şuşa şəhəri işğaldan azad edildikdən sonra burada restavrasiya işlərinə start verilmişdir.]] Mir Faseh qəbiristanlığı ilə Vaqif türbəsinin yaxınlığında yerləşir. Xiyabanda 1991-1992-ci illərdə Şuşanın erməni terrorçularının hücumlarından müdafiə olunması zamanı şəhid olmuş şuşalı gənclər, 26 dekabr 1991-ci ildə Daşaltı yolu üstündə qətlə yetirilmiş Abbasovlar ailəsi, 26 yanvar 1992-ci ildə baş vermiş Daşaltı əməliyyatı zamanı şəhid olmuş şuşalı gənclər, 28.01.1992-ci il tarixdə Şuşa üzərində partladılmış vertolyotda qətlə yetirilmiş mülki azərbaycanlılar və başqaları dəfn edilib.
Şuşa şəhəri işğal ediləndən sonra xiyaban erməni terrorçuları tərəfindən dağıdılmış, qəbirlə uçurulmuş, cəsədləri qalıqları qəbirlərdən çıxarılmışdır.
Qusam ibn Abbas
Qusam ibn Abbas —  İslam peyğəmbəri Məhəmmədin əmisi oğlu idi və İslamı müasir Özbəkistan ərazisinə gətirən şəxsdir. Şaxi Zindada Qusam ibn Abbasın türbəsi olduğuna inanılır.
Zazen
thumb| Kodo Sawaki zazen məşqini edir Zazen (hərfi mənada "oturmuş meditasiya "; ; simplified Chinese, tələffüz olunur [tswô ʈʂʰa ̌ n]) adətən Zen Buddist ənənəsinin əsas təcrübəsi olan meditativ praktikadır. Zazenin mənası və metodu məktəbdən məktəbə fərqli şəkildə qavranılır, lakin ümumilikdə onu varlığın təbiətini dərk etmək vasitəsi kimi qəbul etmək olar. Yapon Rinzai məktəbində zazen adətən koanların öyrənilməsi ilə əlaqələndirilir. Yaponiyanın Sōtō Məktəbi isə nadir hallarda koanları zazenə daxil edir, zehnin heç bir obyekti olmayan şikantaza kimi tanınan yanaşmaya üstünlük verir.
Əhəmiyyəti
Zazen Yapon Sōtō Zen Buddist təcrübəsinin ürəyi hesab olunur. Zazenin məqsədi sadəcə oturmaq, yəni bütün mühakimə düşüncələrini dayandırmaq və sözlərin, fikirlərin, şəkillərin və düşüncələrin onlara qarışmadan keçməsinə icazə verməkdir.
Oturmaq
thumb| Tam lotusda oturan gənc usta Hsuan Hua Zen məbədlərində və monastırlarında praktikantlar ənənəvi olaraq zendo adlanan meditasiya zallarında qrup şəklində zazen otururlar.
Zazen dövrünün başlanğıcı ənənəvi olaraq üç dəfə zəng çalmaqla ( şijoşo ), zazenin sonunda isə zəngi bir və ya iki dəfə (hozensho) çalmaqla elan edilir.
Uzun sürən zazen kinhin (gəzinti meditasiya) ilə əvəz oluna bilər.
Duruş
Zazenin duruşu oturmuş, çarpaz ayaqları və qatlanmış əlləri və dik vəziyyətdə olan onurğadır. Əllər qarın üzərində sadə bir mudra halına gətirilir. Bir çox təcrübədə praktikant hara ilə ( qarındakı ağırlıq mərkəzindən) nəfəs alır və göz qapaqları yarı aşağı endirilir, gözlər nə tam açılmır, nə də bağlanır ki, praktikant xarici təsirlərdən yayınmasın və ya ondan üz döndərməsin.
Ayaqlar standart oturma üslublarından birində qatlanır:
Növlər
Philip Kapleau “Tree Pillars of Zen ” kitabında deyir ki, Rinzai məktəbindəki praktikantlar arxaları divara söykənərək bir-birinə baxırlar, Soto məktəbində isə praktikantlar divara və ya pərdəyə baxırlar. Kapleau Hakuun Yasutaninin yeni başlayanlar üçün mühazirələrindən sitat gətirir. Dördüncü mühazirədə Yasutani beş növ zazeni təsvir edir: bompu, gedo, şojo, daijo və saijojo (sonuncunun şikantaza ilə eyni şey olduğunu əlavə edir).
Təlimat
Çox ümumi desək, zazen təcrübəsi üç üsuldan birində öyrədilir.
Koan təcrübəsi adətən Rinzai məktəbində, Şikantaza isə Soto məktəbində istifadə olunur. Əslində bir çox Zen icmaları müəllim və tələbələrdən asılı olaraq hər iki üsuldan istifadə edirlər.
Konsentrasiya
Zazendə təlimin ilkin mərhələləri faktiki praktikada ənənəvi Buddist samatha meditasiyasına bənzəyir və konsentrasiya gücünün inkişafını vurğulayır Tələbə nəfəsi saymaq            (sūsokukan数息観) və ya sadəcə ona baxmaq (zuisokukan随息観) kimi nəfəsin zehinliliyi ( ānāpānasmṛti ) məşqləri ilə hara/tanden-də  nəfəsə diqqət etməklə başlayır. Mantralar bəzən sayma yerinə də istifadə olunur.
Koan introspeksiyası
Şüurunu inkişaf etdirərək, praktikant indi şüurunu meditasiya obyekti kimi koan üzərində cəmləyə bilər. Koanların, zahirən, intellektual düşüncə ilə həll edilə bilməyəcəyi üçün, koan introspeksiyası düşüncədən kənar bir reallığın birbaşa həyata keçirilməsinə aparan intellektual prosesi qısaltmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Şikantaza
Şikantaza meditasiya formasıdır ki, burada praktikant heç bir xüsusi meditasiya obyektindən istifadə etmir; daha doğrusu, praktikantlar zehinlərindən və ətraflarından keçənlərin fərqində və müşahidə edərək indiki anda mümkün qədər çox qalırlar. Dogen Şobogenzoda deyir: “Sabit oturaraq, düşünməməyi düşünün. Düşünməməyi necə düşünürsən? Düşünmədən. Bu zazen sənətidir.”
Ceki Çan: Mənim tryuklarım (film, 1999)
Ceki Çan: Mənim tryuklarım (ing. Jackie Chan: My Stunts, çin. 成龍：我的特技) — 1999-cu ildə Ceki Çanın kaskadyorluqları, döyüşləri və digər əlaqəli şeylər və bunları necə icra etdiyi haqqında sənədli filmdir. Ceki film boyu müxtəlif döyüş səhnələrini büdcəyə uyğun şəkildə necə icra edəcəyinə dair sürətli təlimatlar verir.
Ceki Çan Tryuk komandası
= Həmçinin bax =
Xarici keçidlər
"Ceki Çan: Mənim tryuklarım" Internet Movie Datebase saytında.
Gəncənin inzibati bölgüsü
Gəncənin inzibati bölgüsü — Gəncə şəhərinin inzibati bölgüsü hal-hazırda qəsəbələrdən ibarətdir. Gəncə şəhərinin indiyədək 3 şəhər rayonu olmuşdur.
Haqqında
Gəncə şəhərinin 2 rayon və 7 qəsəbə inzibati ərazi vahidindən ibarətdir. "Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının 2011-ci il 13 dekabr tarixli 270-IVQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 fevral 2012-ci il tarixli, 1991 №-li Sərəncamı ilə 5 yeni-Şıxzamanlı, Məhsəti, Sadıllı, Natəvan və Cavad xan adlı qəsəbələri yaradılmışdır.
Azər Biliyev
Biliyev Azər Həsən oğlu - (1970-08.04.1992) - Şəhid Şuşa DİŞ-nin əməkdaşı
1970-ci il sentyabrın 15-də Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Şəhər 14 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstututunun maliyyə iqtisad fakültəsinə daxil olmuşdur. 2-ci kursdan hərbi xidmətə çağırılmış və xidməti vəzifəsini başa çatdırdıqdan sonra Şuşa DİŞ-də işə başlamışdır.
Şuşa Şəhidlər Xiyabanı dəfn olumuşdur.
Gəncənin inzibati bölgüsü
Kəpəz rayonu
Gəncə şəhəri Kəpəz rayonu Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 21 noyabr 1980-ci il tarixli fərmanı ilə yaradılmışdır.
1999-cu il dekabr ayının 12-də Azərbaycanda ilk dəfə olaraq keçirilmiş bələdiyyə seçkilərində Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunda Kəpəz bələdiyyəsi yaradılmışdır.
Nizami rayonu
Gəncə şəhəri Nizami rayonu Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 21 noyabr 1980-ci il tarixli fərmanı ilə yaradılmışdır.
1989-cu ildə Gəncənin tarixi adı bərpa olunmuşdur. Əvvəlki adı Gəncə rayonu olmuş və 7 fevral 1991-ci ildən dəyişdirilərək Nizami rayonu adlandırılmışdır.
Mühasirə günü: 11 sentyabr 1683-cü il
Mühasirə günü: 11 sentyabr 1683-cü il (ing: The Day of the Siege: September Eleven 1683, pol: Bitwa pod Wiedniem, it: 11 settembre 1683) — polyak-italyan müştərək istehsalı olan tarixi-dram janrında çəkilmiş olan filmdir. Film 2012-ci ildə ingilis dilində çəkilmişdir. Filmin rejissoru Renço Martinellidir.
Süjet xətti
Film 1683-cü il sentyabrın 11-də Yan Sobieskinin komandanlığı altında olan Müqəddəs Liqa ordusunun Osmanlı İmperiyasının Avstriyanın paytaxtı Vyananı və oradan da Avropanın digər ərazilərini işğal etməsi planlarını pozduğu Vyana döyüşünü və bu döyüş zamanı Avropada baş verən hadisələri göstərir. Eyni zamanda bu hadisələr zamanı Xristian Avropasında rahib Marko d'Avianonun oynadığı rola da diqqət yetirilir.
Əfşan Hüseynov
Əfşan Əbülfəz oğlu Hüseynov (16 mart 1996; Əsrik Cırdaxan, Tovuz rayonu — 26 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Əfşan Hüseynov 1996-cı il martın 16-da Tovuz rayonunun Əsrik Cırdaxan kəndində dünyaya göz açıb. 2002–2013-cü illərdə Əsrik Cırdaxan kənd tam orta məktəbində, 2013–2017-ci illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Əfşan Hüseynov "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı ilə təltif edilib.
İkinci Qarabağ müharibəsindəki iştirakı
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Əfşan Hüseynov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Cəbrayılın, Hadrutun işğaldan azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ermənistan Ordusunun bir neçə postunu və texnikasını ələ keçirib. Əfşan Hüseynov oktyabrın 26-da Füzuli döyüşləri zamanı Alxanlı kəndi istiqamətində şəhid olub. Tovuz rayonunun Əsrik Cırdaxan kəndində dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əfşan Hüseynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin və döyüş texnikasının məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əfşan Hüseynov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əfşan Hüseynov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əfşan Hüseynov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Fulya Öztürk
Fulya Öztürk — Türkiyə jurnalisti. O, hal-hazırda "CNN Türk" əməkdaşıdır, Suriyada vətəndaş müharibəsi, Rohinca soyqırımı və İkinci Qarabağ müharibəsindəki jurnalistik fəaliyyəti ilə tanınır.
Həyatı
Fulya Öztürk 5 yanvar 1989-cu il tarixində Türkiyənin Adana şəhərində anadan olmuşdur. O, orta məktəbi Adana Gündoğdu Kollecində bitirmişdir. Öztürk 2006-cı ildə Mərmərə Universiteti Rabitə fakültəsinə qəbul olmuşdur. Növbəti il, o, "Doğan" TV-nin "Staj On Air" verilişi ilə "Star" TV-yə qoşulmuşdur. Öztürk peşəkar fəaliyyətinə 2008-ci ildə, "CNN Türk" kanalının verilişlər departamentində başlamış, 3 il redaktor kimi çalışmışdır. O, daha sonra Başkənd Rabitə Akademiyasında nitq və dram üzrə təhsil almışdır. Öztürk 2010-cu ildə "CNN Türk" xəbərlər mərkəzində işləməyə başlamış, xeyli sənədli filmin və xəbərin ssenarisini yazmışdır. O, 2013-cü ildə müxbirliyə başlamış, müharibə mövzularını əhatə etmişdir. Suriyada vətəndaş müharibəsi, Afrikada təbii fəlakətlər, Birmada Rohinca soyqırımı və Azərbaycanda, İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Gəncə və Bərdə faciələrini əhatə edən Öztürk "İlin müxbiri" və "Ən yaxşı özəl xəbər" kateqoriyalarında onlarla mükafata layiq görülmüşdür. O, hal-hazırda "CNN Türk" xəbər mərkəzinin kəşfiyyat müdirinin müavini kimi çalışmışdır. 2021-ci ilin iyulundan Fox TV-də fəaliyyət göstərir.
Versal Ali Şurası
Versal Ali Şurası — Paris Sülh Konfransı na (1919–1920) rəhbərlik etmiş ali orqan. Şuranın tərkibinə beş böyük dövlətin (ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, İtaliya, Yaponiya) nümayəndə heyətlərinin başçıları və xarici işlər nazirləri daxil idi.
Rusiya məsələsi
150px|thumb|right|[[Əlimərdan bəy Topçubaşov]]
1919-cu ilin mayından Ali şuranın iclaslarında "rus məsələsi" — Rusiya ya münasibət məsələsi daha fəal müzakirə edilməyə başladı. İyunun 12-də Antanta Ali şurası admiral Aleksandr Kolçak ın başçılıq etdiyi Osmanlı hökumətinin tanınması və ona hərtərəfli yardım göstərilməsi barədə nota ilə çıxış etdi. Müttəfiqlərin Kolçak hökumətini Ümumrusiya hökuməti kimi tanımalarına qarşı yeni yaranmış respublikaların Paris dəki nümayəndələrindən birinci olaraq Azərbaycan nümayəndələri etiraz etdilər. Nümayəndə heyətinin başçısı Əlimərdan bəy Topçubaşov hələ mayın 31-də verdiyi bəyanatda Kolçak hökumətinin dağılmış Rusiya imperiyası nın bütün ərazisində tanınmasının mümkünlüyünü Qafqaz Azərbaycanının həyati mənafeyinə qarşı zərərli hesab etmişdi. Azərbaycan nümayəndə heyəti iyunun 5-də bununla bağlı sülh konfransının sədrinə və Müttəfiq dövlətlərin baş nazirlərinin adına etiraz notası göndərdi. Azərbaycanın da daxil olduğu yeni yaranmış yeddi respublikanın nümayəndə heyətlərinin başçıları tərəfındən iyunun 17-də etiraz bəyannaməsi, habelə iyunun 23-də Azərbaycan, Gürcüstan və şimali Qafqaz respublikaları adından 7 maddədən ibarət etiraz notası imzalandı. Notada Kolçakla bərabər, Qafqaz respublikaları üçün ciddi təhlükəyə çevrilmiş Denikin ə qarşı da etiraz edilirdi. Azərbaycan, Gürcüstan və Dağlı Respublikası nümayəndələri Versal Ali şurasının üzvlərini inandırmağa çalışırdılar ki, Denikin Könüllü ordusunun Cənubi Qafqaz a yolunu bağlamaq lazımdır. Ermənilər nə "yeddilərin" bəyanatına qoşuldular, nə də Qafqaz respublikalarının etiraz notasını imzaladılar.
Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan nümayəndə heyətləri sədrlərinin imzası ilə Antanta Ali şurasının sədri J.Klemansoya ünvanlanmış 28 avqust tarixli müraciətdə Qafqaz respublikalarının müstəqilliyi tanınana qədər müttəfiq qoşunlarının Qafqazdan çıxarılmasının dayandırılması xahiş edilirdi.
Azərbaycan və Gürcüstanın müstəqilliyinin tanınması məsələsi
1920-ci il yanvarın 10-da Böyük Britaniya nın təşəbbüsü ilə Ali şuranın sessiyası çağırıldı. Sessiyada Cənubi Qafqaz respublikaları məsələsi ətraflı müzakirə edildi. Ali şuranın qəbul etdiyi qərara görə, hərbi ekspertlər Cənubi Qafqaz respublikalarına hərbi yardım göstərmək barədə təkliflər hazırlamalı idilər. Ali şuranın xarici işlər nazirləri səviyyəsində davam etdirilən iclasında Böyük Britaniya nın xarici işlər naziri lord Kerzon baş nazir Lloyd Corcun Azərbaycan və Gürcüstanın müstəqilliyini tanımaq məsələsini Ali şuranın iclasında qoymaq niyyətində olduğunu bildirdi. 1920-ci il yanvarın 11-də Antanta Ali şurası Azərbaycan və Gürcüstan hökumətlərini de-fakto tanımaq haqqında qərar qəbul etdi. Qerarda göstərilirdi ki, "müttəfiq və birlik ölkələri Azərbaycan və Gürcüstan hökumətlərini birlikdə de-fakto səviyyəsində tanıyırlar" (bax Müstəqilliyin de-fakto tanınması).
Cənubi Qafqaz respublikaları məsələsi
1920-ci il yanvarın 19-da Ali şuranın hökumət başçılarının iştirakı ilə keçirilən iclasında Cənubi Qafqaz respublikaları məsələsi ətraflı müzakirə edildi. Ali şuranın 10 yanvar tarixli tapşırığına əsasən, iclasda ingilis nümayəndələri tərəfındən tərtib edilmiş memorandum elan olundu. Ali şura Qafqaz məsələsinə dair dörd bənddən ibarət qərar qəbul etdi. Qərarda müttəfiq hökumətlərin Cənubi Qafqaz respublikalarına ordu göndərmək imkanına malik olmadıqları, bu respublikalara silah, hərbi sursat və ərzaqla kömək ediləcəyi göstərilirdi.
London konfransı
Azərbaycan nümayəndələri Antanta Ali şurasının 1920-ci ilin fevral-mart aylarında keçirilən London konfransında və San-Remo (aprel) konfransında iştirak etdilər. Ali şuranın London sessiyasında "rus məsələsi" müzakirə edilərək, "Rusiyada müttəfiqlərin siyasəti" adlı memorandum qəbul olundu. Konfransda müstəqilliyi müttəfiqlər tərəfindən tanınan yeni dövlətlərə Rusiya ilə dinc münasibətlər yaratmaq tövsiyə edilir və bildirilirdi ki, Rusiya yeni yaranmış dövlətlərə hücum edib, onların qanuni sərhədlərini pozarsa, Antanta həmin dövlətlərə bütün vasitələrlə yardım göstərəcəkdir. Lakin bütün bu vədlər yerinə yetirilmədi. Müstəqilliyi Versal Ali şurası tərəfindən tanınmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti nin beynəlxalq münasibətlər sistemində iştirakı Aprel işğalı (1920) ilə başa çatdı.
NGC 2341
NGC 2341, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. Sc/P tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elxan Babayev
Elxan Əlisəttar oğlu Babayev — musiqişünas, sənətşünaslıq doktoru (1999), professor (1994). ABİ və Musiqi Xadimləri İttifaqının üzvü.
Həyatı
Elxan Babayev Üzeyir Hacıbəyov adına ADK-nın ifaçılıq və musiqişünaslıq fakültələrini (1971, 1973) bitirmişdir. 1978-ci ildən ADK-da çalışmışdır (1993–2003 illərdə BMA-nın tədris işləri üzrə prorektoru).
Elxan Babayev 1981–1984-cü illərdə P. İ. Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasının musiqi nəzəriyyəsi kafedrasının dissertantı olmuşdur. 1985-ci ildə Moskva Dövlət Konservatoriyasında Azərbaycan dəstgahlarının ritmikası (elmi rəhbər sənətşünaslıq doktoru, professor V. N. Xolopova) mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Elmi yaradıcılığı genişdir: bir neçə elmi monoqrafiyaların, 80-dan artıq elmi, elmi-metodik, elmi-publisistik məqalələrin, teleradio verilişlərinin müəllifidir. Tbilisi, Düşənbə, Almatı, Moskva, Bağdad, Ankara, Köln, Çikaqo, Tehran şəhərlərində keçirilən beynəlxalq elmi simpozium və konqreslərdə məruzələr etmiş, mühazirələr oxumuşdur.
Elmi əsərlərinə görə musiqişünasların B. Asafyev adına beynəlxalq müsabiqəsinin və "Humay" mükafatının laureatı olmuşdur.
Əsas elmi maraq dairəsi Azərbaycan muğamlarının intonasiya və ritm xüsusiyyətlərinin tədqiqi ilə bağlıdır. Bu mövzuda "Azərbaycan muğam dəstgahlarının ritmikası" (1990), "Azərbaycan muğam dəstgahlarında ritm-intonasiya problemləri" (1996), "Şifahi ənənəli Azərbaycan musiqisində intonasiya problemləri" (1998) kitabları və çoxsaylı elmi məqalələri çap olunmuşdur.
Kornlar
Kornlar, korntslar və ya kornuollular — Kornuollda tarixən məskunlaşmış xalq, Birləşmiş Krallıqda tanınmış milli azlıq. Kornuoll sakinləri özlərini ingilislərdən ayırırlar, lakin Birləşmiş Krallığın digər kelt bölgələrinin sakinləri, ilk növbədə Uels, eləcə də Avropanın kelt xalqları ilə çox oxşar cəhətlərə malikdirlər. Bəzi mütəxəssislərə görə, kornlar Böyük Britaniyanın ayrı etnik qrupudur, Roma işğalından əvvəl adanın cənub və mərkəzi bölgələrində məskunlaşmış qədim britlərdəndir.
İqtisadi köpük
İqtisadi köpük və ya aktiv köpüyü (bəzən spekulyativ köpük, bazar köpüyü, qiymət köpüyü, maliyyə köpüyü, spekulyativ mania və ya balon olaraq da adlanır) da aktivlərin qiymətlərində gələcəklə bağlı qeyri-mümkün və ya əsaslı olmadan ortaya çıxan fikirlərdir. Əslində, aktivin həqiqi dəyərini güclü şəkildə aşan bir qiymətdə və ya qiymət aralığında ticarət edilməsi kimi təsvir edilə bilər. Bəzi iqtisadiyyatçılar köpüklərin baş verməsini qəbul etməsələr də, köpüklərin səbəbləri aktivlərin qiymətlərinin tez-tez güclü şəkildə həqiqi qiymətlərindən uzaqlaşdığına inananlar tərəfindən mübahisəli olaraq qalır.
Məsələylə bağlı çoxlu izahlar verilmiş və son araşdırmalar göstərmişdir ki, köpüklər qeyri-müəyyənlik, spekulyasiya və ya məhdud rasionallıq olmadan da yarana bilər. Bu durumda onlar spekulyativ olmayan köpüklər və ya günəş ləkəsi tarazlıqları olaraq adlandırılırlar. İnvestorların köpüyün çökməsi halında öz zərərlərini tamamilə kompensasiya etdiyi nöqtədə köpüklərin rasionallıqları müzakirə oluna bilər. Bu yanaşmalar köpük çöküşünün vaxtının yalnız ehtimal olunan şəkildə proqnozlaşdırıla biləcəyini və köpük prosesinin tez-tez Markov keçid modelindən istifadə edərək modelləşdirilməsini tələb edir. Bənzər izahatlar nəticədə qiymətlərin uyğunlaşdırılması prosesləri səbəb ola biləcəyini göstərir. Bənzər izahatlar köpüklərin nəticə olaraq qiymət koordinasiyasının prosesindən yarandığını göstərir.
Varlıq köpüyünün yaranmasıyla bağlı yeni nəzəriyyələr bu hadisələrin daha çox sosioloji əsaslarının olduğunu göstərir. Misal üçün, açıqlamalar sosial normların meydana gəlməsi və bu hadisələrdə söyləmlərin və mədəni olaraq yerləşmiş hekayələrin rolu üzərində cəmləşmişdir.
Varlıqların həqiqi dəyərlərini real dünyadakı bazarlarda müşahidə etmək çətin olduğu üçün köpüklər qiymətlərdə ani düşmənin baş tutduğu anda, təkcə keçmişə baxılaraq konkret olaraq təyin oluna bilirlər. Belə bir düşmə köpük partdaması və ya iflas olaraq bilir. İqtisadi köpükdə qiymətlər xaotik olaraq dalğalanır və sadəcə tələb və təklifə baxaraq onları təxmin etmək mümkünsüz olur.
Köpüyün tərifi
Qiyməti zamanla dəyişə bilən bir varlığı düşünün. q_t – müəyyən bir müddət ərzində bir varlığın qiyməti olsun t. O zaman bir aktivə sahib olma gəliri iki hissədən ibarətdir:
Gələcəkdə endirimli (güzəştli) bütün gəliri əlavə etsək, bu, aktivin ədalətli qiymətini təşkil edir. Köpüyün olmadığı təqdirdə, cari qiymətin əsasında duran və investorlar pul yatırma qərarı verərkən onu rəhbər tuturlar. Normal şəraitdə, investorlar gələcəkdə sürətli bahalaşma gözləmirlər və bu səbəbdən böyümə əsasən endirimli gəlirin artması ilə əlaqələndirilir. Məsələn, yenilik sayəsində mənzil təmir edildikdən sonra şirkətin qazancı artdı və ya kirayə haqqı artdısa, aktivin ədalətli qiyməti daha yüksək olacaqdır.
Köpük şişirdikdə, gözlənilən qiymət artımı cari gəlirdən daha çox potensial qazanc gətirir. İnvestorlar, böyümənin spekulyativ olduğunu başa düşsələr də, gözlənilən böyümədən faydalanmaq üçün bir aktiv almağa başlayırlar. Beləliklə, köpük investisiya təşviqlərini təhrif edir və qeyri-optimal qərarlara səbəb olur. Sərmayə maksimum cari gəlir gətirən sahələrə deyil, qiymətlərin ən sürətli artdığı sahələrə yatırılır.
Riyazi model
Fərz edək ki, bir sərmayəçi yalnız müəyyən bir varlığa deyil, həm də bir banka r faizlə pul qoya bilər. Ardınca, arbitrajın olmaması şərtinə uyğun olaraq, hər iki investisiya variantından əldə olunan gəlir bərabərləşməli və eyni olmalıdır. Riyazi olaraq bunu belə yazmaq olar:. Bu ifadə yenidən yazıla bilər:
Məlum olur ki, aktivin cari qiyməti gələcək endirimli gəlirdən (birinci müddət) və aktivin gələcək endirimli qiymətindən (ikinci müddət) asılıdır. Bu formula q_{t+1} üçün oxşar ifadəni əvəz etmək olar:
Əvəzetmə prosesini davam etdirərək əldə edirik:
Burada, birinci dövr hələ aktivin ədalətli qiyməti üçün əsas olan gələcək endirimli gəlirdir. İkinci müddət köpüyün ölçüsünü təyin edir. Gələcəkdə gözlənilən qiymət endirim faktorundan daha yavaş artarsa ​​sıfıra meyllidir. Qiymət sürətlə yüksəlirsə (eksponent olaraq), iqtisadi köpük cari qiymətə həlledici təsir göstərir və bu da cari və ədalətli qiymətlər arasındakı fərqə səbəb olur.
Səbəblər
Bigger Fool nəzəriyyəsi köpüyün inkişafını, hər zaman nikbin bazar iştirakçılarının (ağılsızların) həddindən artıq qiymətləndirilmiş aktivləri satın alaraq digər acgöz spekulyantlara (böyük axmaqlara) daha yüksək qiymətə satmağı ümid etdikləri ilə izah edir. Bu izahata görə, köpüklər yüksəlir, axmaqlar həddən artıq qiymətləndirilmiş varlıqları özlərinə satmaq üçün daha böyük axmaqları tapa bilirlər və daha böyük axmaq varlıq üçün ən yüksək qiyməti ödəyən və artıq satacaq birini tapa bilməyəndə ən böyük axmaq olduqda partlayır.
Eyni zamanda, bir tərəfdən aşağı endirim dərəcələri və ortalama investisiya gəlirliliyinin düşməsi səbəbindən investorlar getdikcə daha uzaq mənfəət təxminlərinə diqqət ayırmağa hazırdırlar, gələcək gəlir və real qiymətləndirmələr arasındakı zaman fərqi artır və aktiv qiymətləndirmələri getdikcə daha virtual olur. Digər tərəfdən, orta inflyasiya ilə əmək haqqındakı artımın psixoloji təsiri meydana çıxır, istehlak müvəqqəti olaraq artar və bu da köpük tələbini müvəqqəti bəsləyir. Üçüncü tərəfdən, inflyasiya faiz dərəcələrini aşdıqda, daha bahalı mallara və xammala investisiya qoymaq sərfəli olur.
Amerikalı iqtisadçı Robert Şiller fond bazarında və əmlak bazarında köpüklərin meydana gəlməsinin aşağıdakı səbəblərini müəyyənləşdirir:
Nəticələr
Məhsulun həqiqi bazarda həqiqi dəyərini müəyyənləşdirmək çətin olduğundan, köpüklər ümumiyyətlə qiymətlərin birdən düşməsindən sonra yalnız əvvəlcədən aşkarlanır. Belə bir düşmə köpüyün "çökməsi" kimi tanınır. Köpüyün həm yüksəlməsi, həm də çökməsi, normal bazar şərtlərində tarazlıq qiymətini təyin etməli olan mənfi rəy tənzimləməsindən fərqli olaraq müsbət rəy tənzimləmə nümunələridir. İqtisadi köpükdəki qiymətlər tez-tez xaotik olaraq dəyişir və yalnız tələb və təklif arasındakı əlaqədən müəyyən edilə bilməz.
İqtisadi köpüklər ümumiyyətlə iqtisadiyyata zərərli hesab olunur, çünki resursların qeyri-optimal bölgüsünə və istehlakına səbəb olur. Bundan əlavə, ümumiyyətlə iqtisadi bir köpükdən sonra baş verən bir qəza çox miqdarda kapitalı silə və iqtisadiyyatda uzun müddətli bir enişə səbəb ola bilər. 1930-cu illərdə Böyük Depressiya dövründə və 1990-cı illərdə Yaponiyada daşınmaz əmlak artımı dövründə olduğu kimi uzun müddət risksiz mənfəət tənəzzülü uzada bilər. Köpük partlamasının nəticələri nəinki milli iqtisadiyyatı dağıda bilər, həm də onun hüdudlarından kənarda da cavab verə bilər.
İqtisadi köpüklərin digər vacib cəhəti, müəyyən edilmiş xərcləmə ənənələri ilə qarşılıqlı əlaqəsidir. Həddindən artıq qiymətləndirilmiş aktivləri olan bazar iştirakçıları özlərini zəngin hiss etdikləri üçün daha çox xərcləməyə meyllidirlər. Bir çox müşahidəçi [təyin olunmamış 3530 gün] bu təsirə nümunə olaraq İngiltərədəki, Avstraliyadakı, İspaniyadakı və ABŞ-nin bəzi bölgələrindəki əmlak bazarlarını göstərir. Köpük gözlənilmədən yıxıldıqda, həddindən artıq qiymətləndirilmiş aktiv sahibləri xərclərini mümkün qədər azaltmağa meyllidirlər ki, bu da yavaş iqtisadi böyüməyə və dərinləşən böhrana səbəb olur.
Kapital bazarında köpük əmələ gəldikdə, birja köpüyü adlanır. Bir qayda olaraq, böyüməkdə olan birja köpüyünü əvvəlcədən normal bir boğa meylindən ayırmaq çox çətindir.
Qndevaz
Tarixi
1728-ci ilə aid mənbələrdə Qındevas kimidir. Həmin mənbələrdə kənddə cəmi 2 erməni ailəsinin yaşadığı qeyd olunmuşdur. 1828-1832-ci illərdə kənddə xaricdən gəlmə ermənilər də yerləşdikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır. 1918-ci ildən kəndin Azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur. 1922-ci ildə əhali geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmışdır. 1988-ci ildə kəndin azərbaycanlıları Azərbaycana qovulmuşdur. Fars dilində kund-"təpə" və qədim türk dillərində vays, vayz (azərbaycanca baz) - "sıldırım" (bax: Boz Abdal) sözlərindən ibarətdir.
De-Livron adası
De-Livron adası — Yapon dənizi, Böyük Pyotr körfəzindəki bir ada. Rimsk-Korsakov arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Vladivostokdan 63 km cənub-qərbdə və Slavyankadan 19 km cənubda yerləşir. İnzibati olaraq Primorsk diyarı Xasan rayonuna aiddir. Uzaq Şərq dəniz qoruğunun bir hissəsidir.
Adada daimi əhali yoxdur. Yay və payız ayları adaya bəzən turistlər və ya istirahət edənlər gəlir.
Tarixi
Ada ilk dəfə 1851-ci ildə fransız balina ovçuları tərəfindən kəşf edilmişdır. 1852-ci ildə fransız "Kapriz" briqadasının dənizçiləri tərəfindən təsvir edilmişdir. Ruslar ilk dəfə 1854-cü ildə "Pallada" freqatı və "Vostok" şxununun heyəti tərəfindən araşdırılmış və təsvir edilmişdir. 1863-cü ildə "Kalevala" korvetinin kapitanı Dəniz Qorpusunun podpolkovnik V.M.Babkinin ekspedisiyası tərəfindən ətraflı şəkildə tədqiq edilmiş və dəniz xəritəsində salınmışdır. Ada elə Babkin tərəfindən korvetin zabiti A.K. De-Livronun adı ilə adlandırılmışdır.
Coğrafiya
De Livron adasının cənub-qərbdən şimal-şərqə qədər uzunluğu təqribən 1160 m, ən enli hisssəsi isə 450 m-dir. Dəniz səviyyəsindən ən yüksək nöqtəsi 58,5 m-dir. Adanın səthi əsasən ot, kol və enli yarpaqlı meşələrlə örtülüdür. Adanın şərq və cənub sahilləri qırmızı rəngli yüksək və dik qayalardan inbarətdir. Uçurumların yaxınlığında daş yığınları vardır. Adanın qərb və şimal sahilləri cənubda nisbətfdə daha az dik və qayalıqdır. Qərb sahili çınqıl bir çimərliklə həmsərhəddir. Adanın cənub-şərqində 4.6 m dərinlikdə eyni adlı qayalı bir bankə yerləşir.
Forsaj 9
Forsaj 9 ( və ya F9) — ABŞ istehsalı döyüş filmi. Forsaj filmlər seriyasının 9-cu filmidir.
Qarovulxana dağı (Şərur)
Qarovulxana dağı — Şərur rayonu ərazisində, Dərələyəz silsiləsindən şimal-qərbə ayrılan Saraybulaq qolunun cənub-qərb istiqamətli Bəysal qövsvari şaxəsinin şimal-qərb istiqamətli eyniadlı ayrılmasının suayrıcında, Yuxarı Yaycı kəndindən 1 km-dək şimal-şərqdə dağ (hünd. 1706,4 m). Üst Permin Murqab regiomərtəbəsinə aid Şahbulaq lay dəstəsinin əhəngdaşılarından təşkil olunmuş yastı tələli yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Yuxarı Danzik antiklinalının şərq qanadında yerləşir. Yamaclarından şimal-qərb istiqamətli fay-yerdəyişmə və əks-fay qırılmaları keçir.
Qarabağ üsyanı (1920)
Qarabağ üsyanı - 1920-ci ildə Azərbaycan Milli Ordu hissələrinin Sovet hakimiyyətinə qarşı üsyanı, sovet işğalına qarşı üsyanlardan biri.
Haqqında
Azərbaycan Sovet Rusiyası tərəfindən işğal edildikdən və müstəqilliyi əlindən alındıqdan sonra ictimai-siyasi təşkilatlar, partiyalar, milli ordu hissələri sovet rejiminə qarşı mübarizəyə qalxmış, üsyanlar təşkil etmişdilər. 1920-ci ilin may ayında Qarabağda XI Qırmızı Ordu hissələri ilə Azərbaycan ordusunun əsgərləri arasında bir neçə lokal toqquşmalar baş vermişdi. Hələ mayın 21-də Tərtərdə yerləşən 32-ci piyada diviziyasının 282-ci alayının yerinə yeni gələn Qırmızı Ordu hissələrinə verən zaman özləri ilə bərabər 3-cü süvari Şəki alayının (Milli ordu) atlarını da aparmağa cəhd etdikdə əsgərlər silahlı müqavimət göstərmişdilər, əks tərəf öz növbəsində top atəşləri ilə cavab verdikdə Şəki suvariləri hücuma keçərək 282-ci alayın əsgərlərinin, demək olar ki, hamısını qırmışdılar.
Şəki alayını tələyə salmaq məqsədilə XI Ordunun Yevlaxdakı komandanlığı ona Bərdədən Yevlax istiqamətinə hərəkət etmək əmri verdi. Süvarilər Yevlaxa hərəkətdə ikən Gəncə üsyanı barədə xəbərlər eşitdilər. Bu xəbəri dəqiqləşdirmək üçün Yevlaxa yola düşən alayın komandanı Ehsan xan Naxçıvanski onu müşayiət edən bir neçə hərbçi ilə birlikdə XI Ordu qərargahına gətirilərək dərhal güllələndi. Əsgərlərin əksəriyyəti isə evlərinə getmək qərarına gəldilər. Lakin 28 nəfər əsgər, 4 nəfər zabit axıradək döyüşmək üçün Qarabağa tərəf hərəkət etdilər. Bu hadisə xalq içərisində və tarixi ədəbiyyatda «32-lərin dastanı» kimi qalmışdır. Onlar Bərdənin sağ sahilinə keçərək sayı 1200-1500-ə yaxın olan yerli üsyançılarla birləşdilər. «32»lər üsyançıları səfərbərliyə alaraq Bərdənin sağ sahilindəki qüvvələri şəhərin kənarına sıxışdırıb, Qarabağ a hərəkət üçün ciddi strateji əhəmiyyət kəsb edən bu mövqeni bir həftəyə qədər nəzarət altında saxlaya bildilər. Üsyançılar XI Ordu hissələri ilə üç gün qanlı döyüşlər apardıqdan sonra məğlub oldular.
Milli Ordunun 6 minə qədər əsgər və zabit heyəti - Nuxa, Cavanşir, Ağdam, Tərtər süvari alayları, habelə Bakı piyada alayı və iki topçu divizionu Qarabağ bölgələrinə nəzarət edirdi. Qırmızı ordunun iki diviziyasına bu milli ordu hissələrini tərksilah etmək tapşırılmışdı. İyunun 5-də Tərtərdə, Ağdamda və Şuşada istilaçılara qarşı üsyanlar baş verdi. Tərtər üsyançıları rus ordusunun böyük bir alayını darmadağın etdilər. Ağdamda da ruslar böyük təlafat verdilər. Yuxarı Qarabağda daşnaklar rus ordusu ilə əlbir hərəkət edirdilər. Onlar vəziyyətdən istifadə edib əzəli Azərbaycan torpağı olan Qarabağı ələ keçirmək istəyirdilər. Şuşa əhalisini üsyana qaldıran səbəblərdən biri də bu idi.
Bu zaman Şimali və Cənubi Qafqazda Qırmızı imperiyaya qarşı mübarizə aparan qüvvələri birləşdirməyə cəhdlər göstərilirdi. Dağıstandan bir qrup türk zabiti və əsgəri general Nuru paşanın rəhbərliyi ilə Şuşaya üsyan etmiş xalqa köməyə gəldi. Üsyançılar Qarabağda sovet hökumətini devirib Qarabağ inqilab komitəsinin üzvlərini həbs etdilər. Nuru paşa Qarabağın hakimi elan edildi. Onun ətrafında Azərbaycan ordusunun zabitlərindən Zeynalov, Səfiyev, sabiq pristav Kərimbəy Qalabəyov və başqaları var idi. İyunun 6-da yeni hakimin sərəncamı ilə Şuşa İnqilab Komitəsinin sədri B.Vəliyev, Türkiyə kommunisti Süleyman Nuru, qırmızı molla ləqəbli C.Hüseynov güllələndilər.
Ancaq XI Ordunun əlavə kömək almış hissələri ermənilərin yaxından iştirakı ilə azadlıq uğrunda mübarizəyə qalxmış əliyalın əhalini qırmağa başladı. Bərdədə və Ağdamda xalqa divan tutan istilaçı ordu iyunun 15-də qüvvələr nisbətinin üstünlüyündən istifadə edərək Şuşanı da ələ keçirdi. Milli ordunun hissələri və Nuru paşa Qaryagin və Cəbrayıl istiqamətində geri çəkilib ölkəni tərk edərək Xiyabaninin nəzarəti altında olan Cənubi Azərbaycana keçdilər. Onlar heç kimdən və heç bir yerdən kömək almadıqlarından əllərindəki silahları sataraq Türkiyəyə keçib Mustafa Kamal paşanın ordularına qoşuldular.
Mirək (Abaran)
Mirək — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Abaran rayonunda kənd.