cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Miller indeksləri
250px|thumbnail|Şəkil1 Miller indeksləri-üç tam ədəddən ibarət, kristal qəfəsdə atom müstəvilərini və istiqamətləri işarə etmək üçün istifadə olunan bir simvol
Bazis vektorları  olan bir qəfəs üçün Miller indekslərini təyin edək. Bunun üçün kordinat oxlarını uyğun olaraq \vec{a}_i vektorları boyunca və qəfəsin ixtiyari bir düyün nöqtəsini koordinat başlanğıcı olaraq seçək.
Belə bir koordinat sistemində, koordinat oxlarından s_1,s_2 vəs_3 parçaları kəsən bir müstəvi aşağıda Şəkil1-də ştrixlənmiş olaraq göstərilmişdir. Bu, miller indekslərini təyin etmək istədiyimiz atom müstəvisi olsun
Kristalloqrafiyada qəbul olunmuş qəfəs sabitləri a,b,c-lərin köməyiylə s_i parçalarının yerinə adsız   və   ədədlərini alıb, onların tərs qiymətlərini  şəkildə yazaraq atom müstəvisinin Miller indekslərini əldə etmək olar. Göstərmək olar ki, bu şəkildə təyin olunmuş Miller indekslərini həmişə üç tam ədədlə ifadə etmək mümkündür və onun (hkl) şəklində yazılması qəbul edilmişdir. Doğrudan da nisbətlərini alıb onları üç ən kiçik tam ədədlərin nisbətinə gətirərək,  şəkildə yazmaq olar.
Məsələn, tutaq ki atom müstəvisi \vec{a}_11istiqamətindəki oxdan \frac{a}{2} parçasınə və   istiqamətlərində isə, uyğun olaraq b,c  parçalarını kəsmmişdir. O zaman belə bir müstəvinin Miller indeksləri, qəbul olunan qaydada, yəni üç tam ədədolacaq.
Sadə kubik qəfəsdə bir neçə atom müstəvilərinin Miller indeksləri Şəkil2-də verilmişdir. 550px|thumbnail|left|Şəkil2 Əgər s_iparçalarından hər hansı biri mənfi olarsa, o işarə uyğun Miller indeksinin üstündə yazılır. Deyək ki,   istiqamətlərində uyğun olaraq   parçaları kəsilmişdir. O halda, bu atom müstəvisinin Miller indeksləri şəklində yazılar.
Fiziki ekvivalent müstəvilərin Miller indeksləri \{hkl\}kimi işarə olunur. Məsələn \{100\}simvolu kubik qəfəsin altı elementar özəyi olan kubun üzündən keçən atom müstəvilərinin indekslərini göstərir.
Miller indekslərnin kristalloqrafyada və beləliklə bərk cisimlər fizikasında yerini və əhəmiyyətini müəyyən edən iki teorem haqqında söz açmaq yerinə düşər. Bir kristal qəfəsin uyğun tərs qəfəs bazis vektorları b_i və tam ədədlər g_i olmaqla   tərs qəfəs köçürmə vektorları ilə (hkl)  atom müstəvilərinə baxaq.
Teorem1. Əgər isə \vec{b}_g vektoru (hkl)  atom müstəvisinə perpendikulyardır.
Teorem2. (hkl) atom müstəviləri ailəsində iki qonşu müstəvi arasındakı məsafə bərabərdir.
Bu iki teorem (onları isbatsız veririk) bərk cisimlərin kristal quruluşunun təcrübi tədqiqat metodlarının əsasını təşkil edirlər. Xüsusiylə də məşhur Breqq formulu ikinci teoremin birbaşa nəticəsidir. Bu teoremin köməyi lə birbaşa qəfəs sabitlərini tapmaq olur. Məsəslən kubuk qəfəslərdə (100) müstəviləri üçün iki qonşu müstəvi arasındakı məsafə -d_{(100)}tapaq. Bunun üçün -vektorunun ədəd qiymətini bilmək lazımdır:
Sadə kub üçün. Yəni ;
Burdan alınır ki, bu da kubik qəfəsin qəfəs sabitidir.
Miller indekslərinin tətbiqi əhəmiyyəti bununla bitmir. Rentgen şüalarının kristal qəfəsdən səpilməsi zamanı səpilən şüaların intensivliyi Miller indeksləriylə təyin olur. Məsələn həcmə mərkəzləşmiş kubda miller indekslərinin cəmi tək ədəd olan müstəvilərdən səpilən şüaların intensivliyi sıfır olar.
Kristal qəfəsdə hər hansı bir düyündən (atomdan) keçən düz xətt üçün də üç tam ədəddən ibarət bir simvol yazmaq olur ki, ona da istiqamətin Miller indeksləri deyilir. İstiqamətin Miller indeksləri üçün,s_1,s_2,s_3 parçaları olaraq, uyğun istiqamətin ixtiyari bir nöqtəsinin koordinat oxlarına proyeksiyalarını a,b,c -lərə bölərək əldə edilən üç adsız ədəd şəkildə yazılır. Onların da nisbəti ən kiçik tam ədədlər olan h,k,l -ə gətirilir və [h,k,l] simvolu əldə edilir. Məsələn kubik qəfəsdə \vec{a}_1vektoru istiqamətinin Miller indeksini yazaq. Bu istiqamətdə ixtiyari bir nöqtənin koordinat oxlarına proyeksiyaları \vec{a}_2 və \vec{a}_3 istiqamətlərinə sıfır, \vec{a}_1 istiqamətinə isə a olsun. Onda bu istiqamətin Miller indeksləri  olacaq.
İstiqamətində Miller indekslərindən hər hansı biri mənfi isə o işarə uyğun indeksin üstündə yazılır. Məsələn [0\bar{1}1] simvolu seçilmiş koordinat sistemində koordinatları (0,-b,c) olan bir nöqtədən keçən düz xəttin Miller indeksləridir-.
Fiziki ekvivalent istiqamətlər şəklində işarə olunurlar. Məsələn kubik qəfəsdə hər hansı bir düyündən keçən və \vec{a}_i vektorlarına paralel istiqamətlər olaraq-üçü müsbət və üçü mənfi olmaqla altı istiqamətin Miller indekslərinin məcmusunu göstərir.
Burada kubik qəfəslər üçün (h,k,l) atom müstəvisiylə [h,k,l] istiqamətinn bir-birinə perpendikulyar olduğunu qeyd etməkdə fayda var. Bu xassə digər kristal qəfəslər üçün ümumiyyətlə doğru deyil.
Miller indekslərinin bir xassəsini də qeyd edək: müstəvinin və ya istiqamətin Miller indeksləri eyni zamanda həmin müstəvidə (istiqamətdə) səthin vahid sahəsində (vahid uzunluğunda) yerləşən atom sayını da (başqa sözlə atom sıxlığını) göstərir. Məsələn (100) simvolu kubik qəfəsdə \vec{a}_i vektoruna perpendikulyar olan atom müstəvisidir və bu müstəvi elementar özəyi a ölçülü kvadrat olan ikiölçülü bir qəfəsdir. O zaman hər elementar özəkdə bir atom yer aldığına görə atom sıxlığı olaraq əldə edilir (burada s_0=a^2elementar özəyin, yəni kvadratın sahəsidir),  (110)simvolu isə \vec{a}_3vektoruna paralel və  vektoruna perpendikulyar atom müstəvisinin Miller indeksi, bu müstəvi isə tərəfləri a və \sqrt{2}a olan kvadrat üzərində qurulmuş ikiölçülü bir qəfəsdir. Deməli bu qəfəsin elementar özəyinin sahəsi və atom sıxlığı -a bərabərdir. Beləliklə (100), (110) atom müstəviləri üçün atom sıxlığını (sadə qəfəslər üçün) aşağıdakı kimi yazmaq olar:
Yəni hökm etmək olar ki, (h,k,l) atom müstəvisində atom sıxlığı vuruğu ilə mütənasibdir. Başqa sözlə Miller indekslərinin ən kiçik qiymətlərinə atom sıxlığı böyük olan müstəvilər uyğun gəlir.
"Pavlovniya çiçəkləri" ordeni
— xüsusən də ictimai və siyasi həyatda uzun illər ərzində görkəmli nailiyyətlər əldə etmiş şəxslərə verilən Yapon ordenidir. Orden 1888-ci ildə Yaponiya hökumətinin fərmanı ilə verilməyə başlanmış və "Doğan günəş" ordeninin ən yüksək ordeni olaraq təqdim olunmuşdursa da, 2003-cü ildən müstəqil bir orden olaraq təqdim edilməyə başlanmışdır.
Orden ənənəvi olaraq görkəmli dövlət xadimlərinə, keçmiş baş nazirlərə və yüksək vəzifəli nazirlərə, diplomatlara və hakimlərə verilir. Bu orden, şəxsin ölümündən sonra da verilə bilər və Yaponiyanın mükafat sistemində müntəzəm olaraq verilən ən yüksək mükafatdır. Bu mükafatlar hər il verilmir və 2003-cü ildən bu yana cəmi 24 nəfər şəxs bu ordeni almaq şərəfinə nail olmuşdur.
COPUOS
thumb|sağ|350px|
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik Məkanın Sülh Məqsədlərilə İstifadəsi Komitəsi ( (COPUOS)), 1959-cu ildə (Sputnikin buraxılmasından qısa müddət sonra) Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 1472 (XIV) saylı qətnaməsi ilə Ad hoc komitə kimi yaradılmış və 1962-ci ildə daimi komitəyə çevrilmiş katibliyini Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik İşlər Bürosunun etdiyi komitədir. Komitə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ixtisaslaşmış təşkilatları kimi beynəlxalq bir müqavilə ilə müstəqil bir beynəlxalq təşkilat olaraq deyil, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinin bir institutu olaraq yaradılmışdır. Komitənin 2016-cı il tarixində 83 üzvü olmuşdur.
COPUOS-un missiyası “kosmosun dinc istifadəsində beynəlxalq əməkdaşlığın əhatə dairəsini öyrənmək, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının himayəsi altında bu sahədəki proqramları planlaşdırmaq, kosmos haqqında davamlı tədqiqatları və məlumatların yayılmasını təşviq etmək və kosmosun kəşfindən yaranan hüquqi problemləri öyrənmək” kimi müəyyənləşdirilmişdir.
Tarix
thumb|Komitənin üzv ölkələri ([[fevral 2021)]] Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş Məclisinin kosmosa dair 18 dekabr 1958-ci il tarixli və 1348 (XIII) saylı ilk qətnaməsində kosmosun dinc məqsədlər üçün istifadəsinin vacibliyi vurğulanmış və bu məqsədlə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik Məkanın Sülh Məqsədlərilə İstifadəsi Komitəsinin yaradılmasına qərar verilmişdir. Bu komitə 1959-cu ildə fəaliyyətə başlamışdır. 1962-ci ildə “hüquq alt komitəsi” və “elm və texnologiya alt komitəsi” adlı iki alt komitəyə ayrılmışdır. Komitə, kosmosla əlaqəli hüquqi və texniki məsələlərin Birləşmiş Millətlər Təşkilatı qarşısında müzakirə edilərək qərar veriləcəyi ilk platforma olaraq yaradılmışdır.
NGC 4284
NGC 4284 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Con Saris
Con Saris – 1613-cü ildə Yaponiyaya çatmış ilk ingilis səfərinin kapitanı.
Karyerası
Sarisin səyahət jurnalı 1900-cü ildə "Kapitan Con Sarisin Yaponiyaya səyahəti, 1613" adı altında nəşr olunmuşdur.
Nasr (raket)
Pakistan istehsalı olan "Хatf-9" və ya "Nasr" adlandırılan raket yer-yer tipli raketdir. Bu raket sistemi 60-km dək hədəfləri məhv etməyə qadirdir. Bundan əlavə, raket sistemi əsasən düşmənin raket əleyhinə olan müdafiə sistemlərini və əhəmiyyətli inzibati obyektlərini məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu raketlərin varlığı ilə bağlı 2011-ci ildə mətbuatda ilk məlumatlar yayılmışdı. 2013-cü ildə isə Pakistan bu sistemi öz inventarına daxil etdi. Raket ilk dəfə 19 aprel 2011-ci ildə sınaqdan keçirilib. "Nasr" yer-yer tipli raket düşmənin 60 km dək uzaqlıqda olan hədəflərini məhv etməyə qadirdir. Həmçninin adi döyüş başlığından əlavə, nüvə döyüş başlığıda daşıya bilir. "Nasr" yer-yer tipli raketin dəqiqliyi çox yüksək olduğu bildirilir. Əlavə olaraq sistemə hədəfi dəqiq məhv etmək üçün elektro-optik cihazda təchiz olunub. Kompleksə 4 raket yerləşir. Raket kompleksi WS-2 Weishi şassisinə quraşdırılıb. Şassi Çin istehsalıdır. Raketin şassisi Rusiya istehsalı olan "Smerç" reaktiv yaylım atəş sisteminin şassisinin kopyasıdır.
Binamaz Əhməd piri
Binamaz Əhməd piri — Şərur rayonunun Dəmirçi kəndində ziyarətgah.
Vaxtilə pirin yerində dördkünc formalı, möhrədən tikilmiş bina olmuşdur. Hazırda bina bərpa olunmuş və daşdan tikilmişdir. İçərisində bir müsəlman qəbri vardır. Baş daşının üzərində kitabə yoxdur. Pirin içəri tərəfindəki divarlarda şam yandırmaq üçün taxçalar vardır. Bərpa zamanı pirin ön tərəfində əlavə bir bina tikilmişdir. Pirlə bağlı xalq arasında rəvayətlər vardır. Pirin ətrafından aşkar olunan keramika məmulatı və etnoqrafik materiallar onu XVI əsrə aid etməyə imkan verir.
Müqəddəs Mixeyil kilsəsi
Müqəddəs Mixeyil kilsəsi — Qaxın Meşəbaş kəndində yerləşən pravoslav kilsəsi.
Tarixi
Müqəddəs Mixeyil ingiloy kilsəsi Qaxın Meşəbaş kəndində yerləşir. Kilsə 1892-1894-cü illərdə Qafqazda Pravoslav Xristianlığının Bərpası Cəmiyyəti tərəfindən maliyyələşdirilərək inşa edilib. Kilsənin sahəsi 0.03 hektardır. 1992-1993-cü illərdə yenidən təmir olunub. Kilsə Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən dini-tarixi abidə kimi qorunur. Kilsə binasının vəziyyətini orta qiymətləndirilir.
Lüter Corc Simciyan
Lüter Corc Simciyan — əslən Osmanlı ermənilərindən olan ABŞ ixtiraçısı və sahibkarı. Məhsuldar və peşəkar ixtiraçı olan Simciyan əsasən optika və elektronika ilə bağlı 200-dən çox patentə sahibdir. Onun ilk bankomatı ixtira etdiyi iddia edilir, lakin bu, mübahisəli mövzu olaraq qalır.
O, həmçinin uçuş simulyatoru, özünə fokuslanan kamera, teleprompter və bir çox başqa qurğular kimi müxtəlif cihazların patentlərinə sahibdir.
Həyatı
1905-ci ildə Osmanlı imperiyasının Antəp şəhərində anadan olmuşdur. Simciyan 1915-ci ildə ailəsi ilə Hələbə qaçmış, burada 5 il yaşamışdır. O, gənc yaşlarında Beyruta, oradan Fransaya köçmüş, 1920-ci ilin sonunda isə Konnektikut ştatının Nyu-Heyven şəhərinə yerləşmişdir.
Ömrünün sonlarına doğru Simciyan Florida ştatının Fort-Loderdeyl şəhərində kiçik bir tədqiqat laboratoriyası tikmiş və burada çalışmışdır. O, 23 oktyabr 1997-ci ildə vəfat etmişdir.
Qomşavar
Qomşavar — Yelizavetpol (Gəncə) Qazax Şəmşəddin qəzasında, indi Barana (Noemberyan) rayonunda kənd.
Evaristo Feliçe Dal Abako
Evaristo Feliç Dal Abako — İtaliya barokko bəstəkarı, skripkaçı və violonçel ifaçısı.
Həyatı
Evaristo Feliç Dal Abako 12 iyul 1675-ci ildə İtaliyanın Verona şəhərində anadan olmuşdur. O, ilk növbədə Cuzeppe Torellinin, sonra isə Tomazo Antonio Vitalinin tələbəsi olmuşdur. Abako 1704–1715-ci illərdə Bavariya kürfüstünün sarayında musiqiçi kimi çalışmış, onunla birlikdə Brüsselə səfər etmiş, 1715-ci ildə isə sarayın konsert ustası olmuşdur. Simli alətlər və "basso continuo" (fasiləsiz bas) üçün iyirmi dörd "camera" (kameralı) sonata, on "concerti da chiesa" (kilsə konserti), on iki "a tre" (üçlü) sonata və on iki "concerti à più istrumenti" (bir çox alətlər üçün konsert) bəstələmişdir. O, bu əsərlərində italyan, fransız və alman ənənələrini birləşdirmişdir.
Alxanlı hadisəsi
Alxanlı hadisəsi — Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin 2017-ci ilin 4 iyul tarixində yerli vaxtla saat 20:40-da Füzuli rayonu Alxanlı kəndini 82 və 120 millimetrlik minaatanlardan və dəzgahlı qumbaraatanlardan atəşə tutması ilə nəticələnmiş hücum. Hadisə nəticəsində Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları 50 yaşlı Sahibə Quliyeva və onun nəvəsi 2 yaşlı Zəhra Quliyeva həlak olub, 52 yaşlı Sərvinaz Quliyeva isə ağır yaralanıb.
Zəmin
1990–1994-cü illərdə Ermənistan Azərbaycan torpaqlarınının bir hissəsini işğal etdi. Bu işğaldan sonra ara-sıra tərəflər arasında dəfələrlə atəşkəs pozulması yaşandı. 2016-cı ildə Azərbaycan tərəfi 4 gün davam edən Aprel döyüşləri boyunca bir sıra əraziləri və yüksəklikləri azad etdi. Nəhayət 2020-ci ilin yayında baş verən Tovuz döyüşlərindən sonra 27 sentyabrda başlayan və tarixə "II Qarabağ müharibəsi" olaraq keçəcək müharibə başladı. Davam edən döyüş boyunca Azərbaycan işğal altındakı bəzi ərazilərə nəzarəti yenidən ələ keçirdi. Nəticə də 10 noyabrda 3 tərəfli Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan tərəfindən imzalanan və eyni gün qüvvəyə minən atəşkəs bəyanatının ardından 10 noyabr Preziden İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycanda Zəfər Günü elan edildi. Digər bir sərəncam ilə 2022-ci il Azərbaycanda "Şuşa" ili elan edildi. Müharibədən və bəyanatdan sonra da yenə qarşılıqlı atışmalar yaşandı və 2022-ci ilin avqust və sentyabr aylarında bu atışmalar zirvəyə çıxdı.
Reaksiyalar
🇹🇷 Xarici İşlər Nazirliyinin 05.07.2017-ci il tarixli bəyanatında deyilir; Ermənistanın törətdiyi bu hadisəni şiddətlə qınayırıq. Bu xain hücumda həyatlarını itirən azərbaycanlı qardaşlarımıza Allahdan rəhmət, ailələrinə və bütün Azərbaycan xalqına başsağlığı, atəş nəticəsində yaralanmış azərbaycanlıya şəfalar diləyirik. Bu mənfur hadisə, Azərbaycan torpaqlarının beşdə birini işğal altında saxlayan Ermənistanın sərhəd bölgələrində ağır silahlarla təxribat törətməsi beynəlxalq hüquqa və insanı dəyərlərə ziddir.
Ələkbər Qasımov
Ələkbər Məmməd oğlu Qasımov- Rejissor-sənətşünas, Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, 1-ci dərəcəli dövlət qulluqçusu
Həyatı
Ələkbər Qasımov 1959-cu il 21 iyulda Naxçıvan Muxtar Respublikası Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirmişdir. 1981-87-ci illərdə Muxtar Respublika Mədəniyyət Nazirliyində məsul vəzifələrdə çalışıb. 1987-89-cu illərdə nazirliyin Elmi Metodiki Mərkəzində direktor müavini olub. Naxçıvanda Dövlət Kukla Teatrı yaradılmasının təşəbbüskarı və təşkilatçısıdır (1989). Bu teatrın ilk direktoru və bədii rəhbəri kimi həmin sənətin Naxçıvanda inkişafına, dəfələrlə qonşu ölkələrdə təbliğinə nail olub. Müxtəlif səhnələrdə 6 tamaşaya quruluş verib, 50-dən artıq elmi-kütləvi filmin dublyaj, 1 sənədli filmin quruluşçu rejissorudur. Naxçıvan Dövlət Teleradiosunun diktoru kimi çalışıb (1989-1991). 2000-ci ildən 2005-ci ilədək Naxçıvan MR Nazirlər Kabinetinin təhsil, mədəniyyət, səhiyyə və sosial məsələlər söbəsi müdirinin müavini vəzifəsində işləyib. Speys TV-nin, Azad Azərbaycan, Bakinski Raboçi və Respublika qəzetinin bölgə müxbiri olub. Hazırda AMEA Naxçıvan bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitu teatr və musiqi şöbəsinin böyük elmi işçisidir. Naxçıvan Dövlət Universitetində teatr və mədəniyyətşünaslıq kafedrasının müəllimi kimi səhnə danışığı fənnini tədris edir. Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının və Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Ailəlidir, 2 övladı var. Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi, prezident təqaüdçüsü, şairə, dramaturq Kəmalə Ağayevanın oğludur.
Məqalələri
, Teatr, Naxçıvan, dosent, Dövlət qulluqçusu,
Nosappu burnu
Beynəlxalq Coğrafiya cəmittətinə görə Lopatka burnundan Kuril adalarının şərq sahilləri ilə Nosappu burnuna kimi Oxot dənizi nin sərhəddi keçir.
Ad hoc
Ad hoc (IPA: [at hɔk]); "Məqsəd üçün spesifik, niyyətə məxsus, məqsədəmüvafiq" mənasını verən Latın dilində ifadədir. Əsasən bir problem üçün müvəqqəti həll yolunu təsvir etmək üçün istifadə olunur. Bəzən bir çatışmazlığı və ya cəlbedici həlləri vurğulamaq üçün istifadə olunur.
Məsələn, müvəqqəti olaraq yaradılan məhkəmələr və ya tədqiqat istintaq komissiyaları "ad hoc" komitələrdir.
Ad hoc hipotez
Bir nəzəriyyənin etibarlılığını dəstəkləmək üçün nəzəriyyəyə əlavə edilən bir fərziyyədir. Öz-özlüyündə heç bir dəyəri olmasa da, bir nəzəriyyəni təkzibdən qorumaq üçün "ad hoc hipotezi" istifadə olunur.
Hərbi
Xüsusi qrup ümumi mənasında istifadə olunur. Müəyyən bir vəzifə üçün yaradılmış bir təşkilatdır və xidmət müddəti bu vəzifənin icrası ilə məhdudlaşır. Bu cür tapşırıqlar ümumiyyətlə gözlənilməz bir vəziyyət meydana gəldikdə sürətli reaksiya göstərmək üçün fərqli siniflərin elementlərinin bir araya gəlməsi lazım olduqda ortaya çıxır. Bu cür formasiyalardan, məsələn, cəbhə xəttinin bir hissədən yarılması və ya irəli hərəkət edərkən düşmənin bir müdafiə mövqeyi tərəfindən hərəkətin dayandırılması hallarında istifadə olunur.
Qozman
Qozman — Yelizavetpol (Gəncə) Qazax Şəmşəddin qəzasında, indi Barana (Noemberyan) rayonunda kənd.
Sevda Həsənova
Sevda Həsənova — ANS-ÇM Yayım və Media Şirkətinin Baş direktoru.
Həyatı
Sevda Həsənova 8 avqust 1970-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olub.
1988-ci ildə Şuşa Mədəni-Maarif Texnikumunu, 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu, daha sonra Bakı Dövlət Universitetinin beynəlxalq hüquq fakültəsini bitirib.
1994-2006-cı illərdə ANS-ÇM Radiosu və ANS TV-də müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.
2006-ci ildə ANS-Press Nəşriyyat Evinin "Hesabat" jurnalında xüsusi icmalçısı,  2007-ci ildə www.anspress.com internet portalında Azərbaycan bölməsinin redaktoru olub.
2007-2009-cu illərdə ANS-Press Nəşriyyat Evinin prezidenti olub.
2008-ci ilin sentyabr ayından 2009-cu ilin iyun ayınadək ANS Müstəqil Yayım və Media Şirkətində (ANS-TV) "Daha Doğrusu" verilişinin aparıcısı işləyibdir.
2009-cu ilin oktyabr ayından ANS-ÇM Yayım və Media Şirkətinin Baş Direktoru olub.
2011-ci ilin yanvarından ANS Müstəqil Yayım və Media Şirkətinin (ANS TV) Baş direktoru olub.
2012-ci ilin noyabrından ANS TV-nin Proqram Departamentinin rəhbəri olub.
2014-cü ildən ANS TV-nin İnformasiya Texnologiyaları Departamentinin rəisi olub.
2015-ci ildən ANS TV-nin Baş direktorunun I müavini təyin edilib.
Ja (hərf)
𐔻 (səslənməsi: ; transkripsiyası: Ź, ź) — Alban əlifbasının 12-ci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Žá) kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar Jost Gippert və Wolfgang Schulzenin fikrincə bu hərfin adı "Źa" olmalıdır. Formaca yunanca lambda (λ) hərfi nin inversinə bənzəsə də eyni səsi vermir. Rəqəmsal dəyəri 30-dur. Bu hərfə çox az rast gəlinir.
Nümunələr:
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Qərabqulu (Urmiya)
Qərabqulu — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 591 nəfər yaşayır (168 ailə).
NGC 1396
NGC 1396, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Soba bürcü istiqamətində yerləşir. E/SB0 tipli. tərəfindən ildə 15.75 sm (6.2 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Timur Əliyev
Timur Nurəddin oğlu Əliyev (29 may 1984; Çirçig, Özbəkistan SSR — 13 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Timur Əliyev 1984-cü il mayın 29-da Çirçig şəhərində anadan olub. 1998-ci ildən ailəsi ilə birgə Azərbaycanda yaşamağa başlayıb. Ailəli idi. Iki qızı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Timur Əliyev 2002–2004-cü illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2013-cü ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Timur Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Timur Əliyev oktyabrın 13-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Qazax rayonunun Xanlıqlar kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Timur Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Timur Əliyev ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Herr Manneliq
Herr Manneliq (həmçinin "Herr Mannerliq") orta əsrlərə aid Skandinaviya balladasıdır.
Süjet
Bir dişi dağ trollu cəngavər cənab Manneliqə (İsveç dilində: Herr Mannelig) onunla evlənmək təklif edir və bunun müqabilində bir çox dəyərli hədiyyələr və gözəl həyat söz verir. Əgər Manneliq təklifi qəbul edərsə, troll insana dönə biləcək. Amma Manneliq trollun xristian olmaması səbəbindən bu təklifdən imtina edir. Təklifi qarşılıqsız qalan troll yaşadığı evinə qapanır və ağlayır. Onun ağlaması ilə dağlar sarsılır, ağaclardakı quşlar trollun yanına gəlir və onunla birlikdə ağlayırlar, amma trollun göz yaşları da cavabsız qalır.
Qusur (Urmiya)
Qusur — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 353 nəfər yaşayır (81 ailə).
Uyqar Abacı
Uyqar Abacı — Türkiyə filosofu, tərcüməçisi. O, İstanbul Texniki Universitetinin sənaye mühəndisliyi fakültəsini bitirdikdən sonra Midlseks Universitetində Müasir Avropa Fəlsəfəsi proqramında magistr dərəcəsi almışdır. O, Kant, Hegel, Marks, Haydegger və təsadüflər nəzəriyyəsi üzərində işləmişdir. Hal-hazırda Boğaziçi Universitetində və Upenndə eyni vaxtda fəlsəfə doktoru təhsilini davam etdirir. O, Kant və ontoteologiya üzərində işləyir.
Abadi (qəzet)
Abadi — İndoneziya qəzeti. Cakartada nəşr olunan qəzet 1951–1960-cı və 1968–1974-cü illərdə fəaliyyət göstərmişdir. Qəzet "Masyumi" siyasi partiyasına bağlı idi və qədər Sukarnonun hakimiyyəti dövründə ən böyük qəzetlərdən biri idi. Qəzet 1960-cı ildə qadağan olmuşdur. Sukarnonun süqutundan sonra 1968-ci ildə fəaliyyətini bərpa etmiş, Suhartonun hakimiyyəti dövründə Malari hadisəsindən sonra, 1974-cü ildə ikinci dəfə qadağan edilmişdir.
Əlfac suvarma sistemi (Oman)
250px|thumb|Əlfac suvarma sistemi Əlfac suvarma sistemi  Omanın “Daxiliyyə”, “Şərqiyyə” və “Batinə” bölgələrində yerləşən, və tarixi bizim eranın 500-cü ilinə qədər gedib çıxan, qədim suvarma sistemidir. Bu suvarma kanalları bölgədə yerləşən və öz adını fars dilində olan “qənat” və “kəhriz” sözlərindən götürən, tarixi 5000 ilə qədər olan suvarma sistemi növünü nümayiş etdirirlər.
“Əflac” klassik ərəb dilində hissələrə bölünmə mənasını verən “fələc” sözünün cəmidir. Bu suvarma sistemi cazibə qüvvəsi sayəsində suyun mənbələrdən evlərə və əkin sahələrinə axmasını təmin etməklə bu təbii ehtiyatı bütün əhali arasında bölmüşdür. Kompleksə gözətçi qüllələr, məscidlər və digər tikililər daxil idi. 2006-cı ildə bu kompleksə daxil olan “Fəlac Əlxatimi”, “Fəlac Əlmalki”, “Fəlac Daris”, “Fəlac əlmayassar” və “Fəlac əlcilə” kimi 5 suvarma sistemi  Yuneskonun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Ulan-Bator
Ulan-Bator — Monqolustan dövlətinin paytaxtı.
Tarixi
Şəhərin əsası 1639-cu ildə Orqoo adı altında qoyulmuşdur. 1924-cü ilə qədər Rusiyada Uqra adı ilə tanınırdı. 1924-cü ildə adı dəyişilərək Ulan-Bator (ulan — monqolcadan tərcümədə "qırmızı", bator — "bahadır" deməkdir) adlandırılmışdır.
Coğrafiyası
Paytaxt Tola çayının vadisində yerləşir. Ərazisi 4,704.4 km2, əhalisi 1.172.400 nəfərdir. Şəhərdə beynəlxalq hava limanı vardır.
İqtisadiyyatı
Ulan-Batorda metal və ağac emalı, evtikmə sənayesi inkişaf edib.
Təhsil və elmi müəssisələr
Şəhərdə Monqolustan Elmlər Akademiyası və Ulan-Bator Dövlət Universiteti fəaliyyət göstərir.
Mədəni müəssisələr
Muzeylər: Mərkəzi muzey, Zərif incə sənət muzeyi, Din muzeyi.
Cəlbedici yerlər: Boqda-ula dağ qoruğu, Ulan-Batordan qərbdə Böyük Monqol imperiyasının Çingizlilər dövründəki paytaxtının (Qaraqorum) arxeoloji qazıntıları.
Aleks Manukyan
Aleks (Alek) Manukyan — ABŞ sahibkarı, texnoloqu və xeyriyyəçisi. O, Erməni Ümumi Xeyriyyə İttifaqının prezidenti olmuşdur. Manukyan erməni xalqı üçün fəal xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə tanınır. 1994-cü ildəErmənistanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Həyatı
Aleks (Alek) Manukyan 28 iyun 1901-ci ildə Osmanlı imperiyasının İzmir şəhərində anadan olmuşdur. O, ibtidai və orta təhsilini yerli erməni məktəblərində almışdır. Manukyan 19 yaşında ABŞ-yə mühacirət etmişdir. O, ilk növbədə Bricport şəhərinə gəlmiş, burada fabrikdə çalışmış və eyni zamanda böyüklər üçün axşam kurslarında erməni dili dərsləri keçmişdir. Manukyan daha sonra şəhərdən şəhərə köçərək 1924-cü ildə Detroitdə məskunlaşmışdır. Orada avtomobil hissələri fabrikində iş tapmış və 1929-cu ildə öz şirkətini qurmuşdur. Bu, sonradan illik mənfəəti 3 milyard dollardan çox olan çoxmillətli "Masco Corporation"a çevrilmişdir.
Manukyan ABŞ-də erməni təhsilinin yaradılmasına xüsusi diqqət yetirmi.dir. 1963-cü ildə Miçiqanda özəl məktəb açmışdır. O, 1968-ci ildə erməni diasporunda və Ermənistan SSR-də proqramları dəstəkləmək üçün Aleks Manukyan Mədəniyyət Fondunu təsis etmişdir.
İlqar Mikayıloğlu
İlqar Mikayıl oğlu Əliyev — televiziya aparıcısı.
Həyatı
İlqar Mikayıloğlu 1970-ci ildə Bakıda anadan olub. Bakı şəhəri 13 saylı orta məktəbi bitirib. Sovet ordusu sıralarında xüsusi təyinatlı briqadada xidmət edib. İxtisasca inşaat mühəndisidir. Dağlıq Qarabağdakı hərbi əməliyyatlarda iştirak edib, yaralanıb, kontuziya alıb. Hazırda Azad Azərbaycan tele kompaniyasında işləyir. Qarabağda, Çeçenistanda, Əfqanıstanda və Gürcüstanda hərbi əməliyyatları lentə alıb. ANS telekompaniyasında adi əməkdaşdan şef redaktor vəzifəsinə qədər yüksəlib. Televiziya sahəsində bir çox diplom və prizlərlə mükafatlandırılıb.
Odlu silahın bütün növləri ilə davranmağı bacarır. İdmanın boks və kikboks növləri ilə məşğul olub.
Eyni zamanda futbol həvəskarıdır. ANS TV-də yayımlanan Çempionlar Liqasının bir çox oyunlarını şərh etmişdir.
Ailəsi
Gülər Əhmədovanın qardaşıdır.
Evlidir. 2 övladı var. Həyat yoldaşı hüquqşünas Zülfiyə Bayramovadır. Ailənin həmçinin övladlığa götürdüyü Əmrah adında oğlu da var. Əmrah 44 günlük müharibədə şəhid olub.
Tibo Kurtua
Tibo Nikolya Mark Kurtua —  İspaniya və dünya futbol tarixinin ən titullu klublarından biri, La Liqa klublarından olan Real Madriddə və Belçika millisində qapıçı mövqeyində çıxış edən Belçikalı peşəkar futbolçudur.
Kurtua Genk klubunun futbol akademiyasını bitirib və artıq 18 yaşında komandasının Belçika çempionluğunu qazanmasında əsas rol oynadı. 2011-ci ilin iyul ayında 8 milyon funt sterlinq qarşılığında Çelsiyə transfer olundu və elə həmin il oyun praktikası toplaması üçün dərhal Atletiko Madridə icarəyə verildi. Buradakı üç mövsümdə 2012-ci ildə UEFA Avropa Liqasını, 2013-cü ildə Copa del Reyi və 2014-cü ildə İspaniya çempionluğunu qazandı. Son iki mövsümdəki göstəricilərinə görə La Liqada ən yaxşı qapıçıya verilən Rikardo Zamora mükafatını qazandı.
Kurtua 2014-cü ilin iyulunda Çelsiyə qayıtdı və komandasına ilk mövsümündə Liqa Kubokunu və Premyer Liqa çempionluğunu qazanmalarında kömək etdi. İki il sonra Çelsinin yenidən liqanı qazanmasındakı uğurlarına görə Premyer Liqanın Qızıl Əlcəyi mükafatını qazandı.
2018-ci ildə İspaniya nəhəngi Real Madrid Kurtuanı 35 milyon funt-sterlinqə transfer etdi və Atletiko Madridin transfer etdiyi Yan Oblakın transfer məbləğini üstələyərək La Liqanın ən bahalı qapıçısı oldu. 2019-2020 sezonunda ikinci dəfə La Liqa çempionluğunu və üçüncü Zamora mükafatını qazandı.
Tibo Kurtua beynəlxalq səviyyəli debütünü 2011-ci ilin oktyabrında etdi və Belçika millisini təmsil edən ən gənc qapıçı oldu. O vaxtdan bəri millinin heyətində 70-dən çox oyunda - 2014 FİFA Dünya Kubokunda, UEFA Avro 2016da və son olaraq 2018 FİFA Dünya Kubokunda meydana çıxdı, sonuncu - Belçika millisinin 3-cü yeri tutduğu turnirdə turnirin ən yaxşı qapıçısı olaraq FİFA Dünya Kubokunun Qızıl Əlcək mükafatına layiq görüldü.
İlk illəri
Kurtua Belçikanın tarixi Flandriya bölgəsinin Bree şəhərində anadan olub, atası Belçikanın yerliləri sayılan, roman etnik qrupu olan valonlardan, anası isə flamand qadın idi. Futbolçu karyerasına yerli Bilzen klubunda sol cinah müdafiəçisi başlamışdır. Qısa müddət sonra - 1999-cu ildə yeddi yaşında Genkə qatıldı və yeni klubunda artıq qapıçı olaraq meydana çıxmağa başladı.
Genk
O, Belçika Pro Liqasında 2010-11 mövsümündə Genkin çempionluq zəfəri zamanı komanda üçün əsas fiqur idi. Belçika Pro Liqasında ilin qapıçısı və Genkin heyətində ilin oyunçusu mükafatını aldı, 40 liqa matçı boyunca yalnız 32 qol buraxdı və Genkdə qol buraxmadan - 14 quru oyun keçirdi.
Çelsiyə keçid
2011-ci ilin iyul ayında Kurtua 5 illik bir müqavilə imzalayaraq 9 milyon avro qarşılığında İngiltərə Premyer Liqası klublarından Çelsiyə transfer oldu.
Atletiko Madriddə icarə
Çelsiyə qatıldıqdan bir neçə həftə sonra Kurtua Atletiko Madridə icarəyə göndərildi. Atletiko tərəfindən ona əvvəllər Mançester Yunaytedə keçən David de Xeanın geyindiyi 13 nömrəli forma verildi.
Tısbağa gölü
Tısbağa gölü — Gürcüstanda, Tbilisi şəhərinin cənub-qərbində, Mtatsminda dağının şimal yamacında yerləşən göl. Dəniz səviyyəsindən 686.7 metr yüksəklikdə yerləşir. Sahəsi 0,034 km²-dir. Uzunluğu 180 metr, eni isə 50 metrdir. Ekzotektonik sürüşmə (əsasən qayalı sürüşmə) yaradır.
Varazisxevinin suyu gölə atılır. Gölün əsas qida mənbəyi yağış və yeraltı sulardır. Balıq azdır. Gölün ətrafında Vake parkı və Mtatsminda parkı yerləşir. Gölün yanlarında müxtəlif istirahət kompleksləri açılmışdır. Göldə əsasən idman və üzgüçülük yarışları keçirilir. Üzgüçülük mövsümü yayın gəlişi ilə başlayır. Gölün ətrafında kiçik bir bar və futbol stadionu, uşaq əyləncə mərkəzi və konsert səhnəsi olan idman və mədəniyyət kompleksi var.
NGC 2368
NGC 2368, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. IV2p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əfqan salatı
Əfqan salatı — Əfqan mətbəxinə məxsusdur. Salatın əsas tərkib hissəsi (inqrediyentlər): xırda doğranmış pomidor, xiyar, soğan, yerkökü, keşniş toxumu, nanə və limon şirəsindən ibarətdir. Duz və istiot da əlavə edilə bilər (ağız dadına görə). Əlavə inqrediyent kimi bəzən şirin bibər, cəfəri, turp, göyərti və s. də istifadə edilir.
Abadi Mehmet Çələbi
Abadi Mehmet Çələbi — Osmanlı hüquqşünası. O, təhsilini İstanbulda başa vurmuş, Kamalpaşazadədən dərs almışdır. Mehmet Çələbi fətvada etimad səviyyəsinə yüksəlmişdir. Onun "Məcmua-i fətva" ("Fətvalar toplusu") adlı çap olunmamış bir əsəri var.
Atkinson indeksi
Atkinson indeksi — sosial bərabərsizliyin göstəricilərindən biridir. 1970-ci ildə Entoni Atkinson tərəfindən təklif edilmişdir.
Xüsusiyyətləri
İndeksin fərqli bir xüsusiyyəti, müxtəlif gəlirləri olan seqmentlər arasında gəlir bölgüsündə qərəzliliyi ölçmək qabiliyyətidir. İndeks, gəlirin ölçülməsi üçün ε əmsalı tətbiq etməklə normativ göstəriciyə çevrilə bilər ki, bu da 0-dan \infty-ə qədər olan dəyərləri qəbul edə bilər. Gəlir bölgüsünün müəyyən hissəsində qərəzliliyə daha çox çəki vermək olar, müvafiq ε, “bərabərsizlikdən çəkinmə” səviyyəsini seçməklə. Atkinson indeksi, ε yüksəldikcə, gəlir bölgüsü altındakı qərəzlərə daha həssas olur. Əksinə, bərabərsizliyi bəyənmə səviyyəsi azaldıqca (yəni ε 0-a yaxınlaşır), Atkinson indeksi gəlir bölgüsündə yuxarıdakı qərəzlərə qarşı daha həssas olur.
Hesablama
Atkinson indeksi aşağıdakı kimi müəyyən edilir:
burada y_{i} — fərdin və ya qrupun gəlir səviyyəsi i (i = 1, 2, …, N), μ — arifmetik ortası:
Maraqi dili
Maraği dili  və ya Maraqi dili İranın Qəzvin ostanında danışılan dildir.Bu gün Maraği dili ölmək üzrə olan dillərdən biridir.
R-27 (hava-hava tipli raket)
300px|thumb|[[MiQ-29 təyyarəsindən atılan R-27 raketi]]
Vympel R-27 (NATO kod adı: AA-10 "Alamo", Cyrillic P-27 Sovet/Rusiya istehsalı olan və havadan havaya hədəfləri məhv etmək üçün hazırlanan hava-hava tipli raketdir. 1978-ci ildən xidmətdədir.
Bu raket Çində lisenziya ilə istehsal edilir.
Uzunluğu: 4.08 m
Diametri: 0.230 m
Ağırlığı: 253–350 kq
Döyüş hissəsinin çəkisi: 39 kq
İdarəetmə sistemləri: İnfraqırmızı görüntüləmə (İİR (R-27T)), yarı-aktiv radar (R-27R), aktiv radar (R-27AE), passiv radar
Hədəfin sürəti: 3500 km/saat
Raketin sürəti: 5512 km/saat (4.5 Mach)
Hədəfə çatma müddəti: 60 saniyə
Manevrə qabiliyyəti: 8G
Hədəfi məhvetmə hündürlüyü: 3 – 30.000 m
Hədəfi məhvetmə uzaqlığı: 0.2 – 170 km
İstifadə edə biləcək təyyarələr
MiQ-23
MiQ-29
Su-27,
Su-30
Su-33
Su-34
Su-35
Su-37
PAK FA T-50
Yak-141
Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin silahlanmasında da yer alır. Ukraynadan alınmışdır.
Ətraf mühitin keyfiyyəti
Ətraf mühitin keyfiyyəti - ekoloji anlayış olub obyektiv-subyektiv münasibəti əks etdirir. İnsan üçün ətraf mühit in keyfiyyətinin kriteriyası onun sağlamlığıdır. Ətraf mühitin keyfiyyəti - nisbi anlayışdır, landşaftın eyni bir vəziyyətinin xassəsi müxtəlif əhali qrup üçün (məs: uşaqlar, böyüklər, sağlam-xəstə, aboriqen-liqrant və s.) keyfiyyət baxımından müxtəlif ola bilər. İnsanın mühitlə optimal əlaqəsi zamanı insanın sağ­lamlığı normal olsa, yaxud yaxşılaşarsa, mühit sağlam ve ya komfort mühit kimi qiymət­ləndirilir. Əgər insanın mühitlə münasibəti zamanı onun sağlamlığı normadan kənara çıxarsa (pisləşərsə), mühit sağlam olmayan və ya diskomfort mühit kimi qiymətləndirilir. Əgər insanın mühitlə əlaqəsi zamanı əhalinin sağlamlığının vəziyyətində ciddi qarşısıalınmaz dəyişiklik müşahidə edilərsə, mühit ekstremal mühit kimi qiymətləndirilir. Ətraf mühitin keyfiyyəti ümumi dövlət miqyasında respublika Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən izlən­məlidir.
Ətraf mühitin keyfiyyətinin normaya salınması
Ətraf mühitin təbii xassələrinin yol verilən dəyişilmə həddinin müəyyən edilməsi.
İrvin (Kaliforniya)
300px|thumb|Şəhərin işgüzar mərkəzi. İrvin  — ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Orindj əyalətində yerləşən şəhərdir. Əhalisi 223 729 nəfərdir (2012).
Burada Kaliforniya Universitetinin filialı, həmçinin Blizzard Entertainment, Broadcom və Verizon Wireless kimi nəhəng şirkətlərin ofisləri yerləşir.
İrvin əsasən orta məktəb təhsilinin yüksək olması ilə məşhurdur. 2008 -ci ildə təhsilsəviyyəsinin göstəricilərinə görə bu şəhər ABŞ üzrə 4-cü yerə, yaşayış səviyyəsinin göstəricilərinə görə isə 5-ci yerə layiq görülüb. Bundan əlavə Federal Təhqiqat Bürosu 2010-cu ildə əhali sayı 100 000 nəfərdən çox olan şəhərlər arasında cinayətkarlıq səviyyəsi ən aşağı olan şəhər elan etmişdir. 2008-ci ildə İrvayn əhali sayı 65 000 nəfərdən çox olan şəhərlər arasında əhalinin orta aylıq gəlirinə görə yeddinci yeri tutmuşdur.
Demoqrafiya
ABŞ əhalisinin 2010-cu il siyahıyaalma məlumatlarına görə İrvinin əhalisi 212 375 nəfər təşkil edir. Əhalinin sıxlığı hər km² 1233,9 nəfərdir. İrqi əsası: 50,5 % aglar, 39,2 % asiyalılar, 1,8 % qaradərililər, 0,2 % yerli amerikalılar, 0,2 % havaylılar və sakit okean adalarından, 2,8 % digər irqlərdən, 5,5 % isə iki və daha çox irqin qarışıqlarından ibarətdir.
İqlim
İrvinin iqlimi Aralıq dəniz iqliminə oxşardır. Yağış əsasən qışaylarında yağır.
Biznes
İrvində baş ofisi olan şirkətlərin siyahısı:
Həmçinin aşağıda sadalanan korporasiyaların İrvində təmsilçilikləri vardır:
Kurtan
Kurtan — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında,indi Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda kənd.
Niyaməddin Sultanzadə
Niyaməddin Sultanzadə (tam adı: Niyaməddin Hüsaməddin oğlu Sultanzadə; 10 sentyabr 1998; Masallı – 6 noyabr, 2020; Şuşa) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Niyaməddin Sultanzadə 10 sentyabr 1998-ci ildə Masallı şəhərində anadan olub. 2005-ci ildə şəhər 1 saylı tam orta məktəbində təhsil almağa başlamış, 2016-cı ildə həmin məktəbi bitirib. Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin aqronomluq fakültəsinin qiyabi 2-ci kurs tələbəsi idi. 10 oktyabr 2018-ci il tarixindən bəri 3 saylı Regional Su Kanal İdarəsinin Masallı su kanal sahəsində xlorator su təmizləyici qurğularının operator peşəsi üzrə çalışırdı. Subay idi.
Hərbi həyatı
Niyaməddin Sultanzadə 2016-2017-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. O, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsində könüllü olaraq qoşulmuş, Cəbrayıl və Füzuli rayonlarında düşmən hücumunun qarşısının alınmasında şücaət göstərmiş, 6 noyabr 2020-ci il tarixində Qubadlı rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Şəhid Niyaməddin Sultanzadə 22 noyabr 2020-ci il tarixində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Niyaməddin Sultanzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
Fərid Nadirov
Fərid İlyas oğlu Nadirov (21 sentyabr 2000; Hüngütlü, Göyçay, Azərbaycan — 13 oktyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Fərid Nadirov 2000-ci il sentyabrın 21-də Göyçay rayonunda anadan olub. İlk orta təhsilini Göyçay şəhər Rəsul Rza adına 1 saylı tam orta məktəbdə alıb. Daha sonra Göyçay Dövlət İdarəetmə və Texnologiya Kollecinə daxil olub.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ehtiram Məmmədov Suqovuşan döyüslərində savaşıb. Müharibə zamanı pulemyotçu kimi hərbi xidmətini yerinə yetirib. 13 oktyabr 2020-ci ildə Talış Suqovuşan istiqamətindəki döyüşlər nəticəsində şəhid olub. 28 noyabr 2020-ci ildə Göyçay Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərid Nadirov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərid Nadirov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərid Nadirov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Uşaqların cinsi istismardan və cinsi zorakılıqdan müdafiəsi haqqında Avropa Şurasının Konvensiyası
Uşaqların cinsi istismardan və cinsi zorakılıqdan müdafiəsi haqqında Avropa Şurasının Konvensiyası  — uşaqların cinsi istismarını cinayət hesab edən hər hansı bir ölkənin imza üçün Avropa Şurası tərəfindən təklif olunan beynəlxalq bir müqavilə. Evdə və ya ailədə istismarın qarşısını almağı hədəfləyən ilk beynəlxalq müqavilə.
Konvensiyanın müddəaları
Konvensiyanı təsdiqləyən ölkələr, kontekstindən asılı olmayaraq, razılıq yaşına çatmamış uşaqlarla cinsi əlaqəni cinayət məsuliyyətinə cəlb etməyi qəbul edirlər. Bundan əlavə, Konvensiya uşaq fahişəliklərinə cəlb edilməsi, məcbur edilməsi və ya istifadəsi (Maddə 19) və istehsal, təmin edilməsi, paylanması, əldə edilməsi, saxlanması, uşaq pornoqrafiyasına giriş əldə edilməsi üçün cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsinə borcludur. 20; cinsi xarakterli hərəkətlər edən bir uşağın şəkilləri və cinsi məqsədlər üçün bir uşağın cinsiyyət orqanlarının şəkilləri daxil olmaqla). Uşaqların cinsi istismarının qarşısını almaq üçün bir sıra tədbirlər təklif olunur.
İmzalanması və qüvvəyə minməsi
Konvensiya 25 oktyabr 2007-ci ildə Lansarote şəhərində (Kanar adaları, İspaniya) bağlanmış və imzalanmışdır. Avropa Şurasına qatılan bütün ölkələr müqaviləni imzaladılar, aralarında sonuncusu Çexiya idi (İyul 2014). Konvensiya 5 dövlət tərəfindən təsdiqləndikdən sonra 1 iyul 2010-cu ildə qüvvəyə minmişdir.
Konvensiyanın tərəfləri
May 2020-ci il tarixindən etibarən saziş aşağıdakı 47 ölkə tərəfindən təsdiq edilmişdir :
2010-2015 seçmələri (Ənvər Sadıqov albomu)
2010-2015 seçmələri – Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, musiqiçi Ənvər Sadıqovun üçüncü studiya albomu. Alboma 17 musiqi nömrəsi daxildir.
Albom haqqında
Albomda xalq rəqslərindən tutmuş, Ramiz Mirişli, Elza İbrahimova, Süleyman Ələsgərov, Telman Hacıyev, Tofiq Quliyev, Rafiq Babayev, Adil Bəbirov, Elçin İmanov və Emin Sabitoğlu kimi bəstəkarların əsərləri yer almışdır.
İrb
left|thumb|Mingəçevirdən tapılmış şamdan ayağında: 𐔵𐕒𐕡 𐕣𐔼𐕎 𐕢𐔴 (zu kin pe) — Bunu əllərimlə düzəltdim 𐔼 (səslənməsi: ; transkripsiyası: I, i) — Alban əlifbasının 13-cü hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Írb) kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar Jost Gippert və Wolfgang Schulzenin fikrincə bu hərfin adı hardasa doğrudur. Çünki hərf adındakı diakritik işarə ermənicə tələffüzdən kənara çıxır. Bu, udlaqlaşmış artikulyasiyanı göstərə bilər, lakin nəticədə yaranan forma (*iˤrb) fonotaktik olaraq yüksək olacaq, çünki bu tip samit çoxluğu ilə bitən əsl alban sözləri yoxdur. Erməni tədqiqatçı Aşot Abramyanın fikrincə bu hərfin prototipi ermənicə Ի hərfi olub. Fonetik olaraq Azərbaycan dilindəki İ|İ hərfi ilə eyni səsi bildirir. Rəqəm dəyəri 40-dır. Müstəqil istifadə zamanı həm çinin "və" mənasını da verir.
Nümunələr :
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Mxedrioni
Mxedrioni (, sözbəsöz olaraq "atlı" deməkdir, mənaca daha yaxın tərcüməsi — "cəngavərlər") — 1989-cu ildə Caba İoseliani tərəfindən qurulan Gürcüstan hərbiləşdirilmiş millətçi təşkilat. Özlərini fars və türk işğalına qarşı vuruşan orta əsr gürcü "partizan" dəstələrinin varisi hesab edən təşkilat üzvləri gürcü xalqı, Gürcü Pravoslav Kilsəsi və Gürcüstan torpaqlarını qorumaq üçün and içmişdilər. Onlar bir tərəfində müqəddəs Georginin təsviri, o birində öz adları və qan qrupu yazılan medalyon taxırdılar. Onları özlərinə məxsus geyimlərlər tanımaq olurdu, adətən cins, sviter, pencək geyinərdilər və içəridə belə çıxartmadıqları qara eynək taxardılar.
Müstəqillik günlərində gürcü kriminal ailəmində böyük nüfuza sahib idi və Quram Mqeladze vasitəsilə keçmiş kommunist partiyasının strukturları ilə əlaqələri var idi. Zaman keçdikcə Mxedrioni qrupu, yerli əhalini tədhiş edən, soyğunçuluq, zorakılıq, narkotik ticarəti, şantaj və girov müqabilində adam oğurluğu ilə məşğul olan yaxşı silahlanmış quldurlar adını qazandılar. Cinayətkar qrupun radioaktiv materialları (yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uran və silah plutoniumu) əldə etmək istəyi xüsusi narahatlıq doğururdu. Bu işin onların siyasi hakimiyyətə yol aça biləcəyi barədə tez-tez fikirlər səsləndirilirdi. Eyni anda qeyd olunurdu ki, uran və plutonium ticarət bazarının daimi qazanc potensialı müstəsna olaraq qeyri-sabitdir və bu işlə əlaqəli qeyri-müəyyənlik dərəcəsi son dərəcə yüksəkdir.
Mxedrioni bölmələri prezident Qamsaxurdiya tərəfdarlarının çıxışlarını yatırılması üçün müntəzəm olaraq Qərbi Gürcüstana göndərilirdi və onlar bundan istifadə edərək yerli əhalini qarət edirdilər. Təşkilat Qamsaxurdiyanın devrilməsi və Eduard Şevardnadzenin hakimiyyətə gəlməsində həlledici rol oynadı. Gürcü-abxaz münaqişəsində fəal iştirak edirdi. Gürcüstan Nazirlər Şurasının 3 sentyabr 1993-cü il tarixli qərarı ilə rəsmi olaraq Xilasetmə Korpusu kimi qeydiyyata alınmışdır. Rəsmi olaraq, təşkilat ştatında 2 mindən çox insan var idi ki, onların vəzifələri yaşayış məntəqələrində nizam-intizamın qorunması və fövqəladə hallar və təbii fəlakətlər zamanı vətəndaşlara yardım göstərmək idi. 1994-cü ildən sonra Mxedrioninin Gürcüstan siyasətinə təsiri zəiflədi.
1995-ci ilin əvvəlində Şevardnadze Mkhedrioni mütəşəkkil cinayətkarlıqda ittiham etdi və onları silahsızlaşdırmaq əmrini verdi. Onun həyatına uğursuz bir sui-qəsd cəhdindən sonra (29 avqust 1995), o, buna görə mafiya qüvvələrinin kölgə koalisiyasını ittiham etdi, hansına ki İoseliani daxil idi; Mxedrioni digər siyasi zorakılıq aktlarına görə də ittiham olundular. Təşkilat qanunsuz elan edildi, İoseliani isə həbs edildi.
Hazırda "Mxedrioni günləri" əhali arasında ölkənin müasir tarixinin ən xaotik və kriminallaşdırılmış dövrünü ifadə etmək üçün tez-tez istifadə olunur.
Andrey Yerşov
Andrey Petroviç Yerşov — Sovet alimi, nəzəri və sistemləri proqramlaşdırma qabaqcıllarından biri, Kompüter elmləri, SSRİ Elmlər Akademiyasının Sibir məktəbinin banisi.
Həyatı
Andrey Petroviç Yerşov 19 aprel 1931-ci ildə Moskvada anadan olmuşdur.