Tofiq_Rəsulov
Fəaliyyəti
Tofiq Rəsulovun elmi-tədqiqat fəaliyyəti fəlsəfə tarixi, sosiologiya, insan və cəmiyyət, cəmiyyət quruculuğu prosesində dövlət idarəçiliyinin mənəvi əsasları probleminin işlənməsinə həsr olunmuşdur. O, ümumi həcmi 100 çap vərəqinə yaxın 80-dən artıq məqalə, tədris-metodik vəsait, monoqrafiya və kitabların müəllifi, çoxsaylı əsərlərin elmi redaktoru olub. Professor Tofiq Rəsulov Azərbaycanda pozitivizm fəlsəfəsinin, sosiologiyasının tədqiqi və ümumiyyətlə Qərb fəlsəfəsinin öyrənilməsi sahəsində ilk cığır açan müəlliflərdən biri sayılır. Azərbaycan oxucusunun diqqətini Qərb fəlsəfi ideyalarına doğru istiqamətləndirən Tofiq Əli oğlu Rəsulov olub. Pozitivizmin banisi O.Kont və N.Spenserin yaradıcılığına həsr olunmuş məqalələr onun qələmindən çıxmışdır. Akademiyanın xəbərlərinin  1959-cu il 3-cü sayında “O.Kontun fəlsəfi və sosial görüşləri haqqında” məqaləsi, “XIX əsrin 90-cı illərində V.İ.Lenin tərəfindən pozitivist sosiologiyanın tənqidi” kitabı çapdan çıxıb. Alimin iri həcmli monoqrafiyasında pozitivizmin tarixi formaları və xüsusilə də neopozitivizm məsələləri öz əksini tapmışdır. Haqqında söhbət açdığımız pozitivizm fəlsəfəsi ilə bağlı aktual məsələlər onun «Вопросы философии» jurnalında dərc edilmiş məqalələrdə də yer almışdır. “Вопросы философии” jurnalının 1962-ci il 4-cü sayında bu əsər haqqında çap olunmuş geniş rəyində Moskva Dövlət Universitetinin  professoru Q.M.Şestakov yazıb: “Əsərin elmi dəyəri ondan ibarətdir ki, burada indiyədək az tədqiq olunan subyektiv sosiologiyanın Qərbi Avropa pozitivizmi ilə əlaqəsi müəyyənləşdirilir. Lavrov-Mixaylovski təliminin fəlsəfi mənbəyi kimi pozitivizm hərtərəfli təhlil olunur.” Tofiq Rəsulovun həmin kitabı haqqında 1972-ci ildə professor V.Q.Xoros da öz kitabında müsbət rəy söyləmişdir. T.Rəsulov tərəfindən Moskvada çıxan "Voprosı filosofii" jurnalının 1956-cı il 6-cı sayında dərc olunmuş "Pitirim Sorokinin türkiyəli həmfikri" məqaləsi indi də maraq doğurur. Burada İstanbul Universitetinin professoru Nurettin Sazi Kösemihalın "Sosiologiya tarixi" kitabında şərh olunmuş sosioloji cərəyanlar, xüsusilə "İktisadi okul" başlığı altında verilmiş Marksın baxışlarının Qərb sosiologiyasının XX əsrdə görkəmli nəzəriyyəçisi, Rusiya mənşəli Pitirim Sorokinin "Müasir sosioloji cərəyanlar" adlı kitabı ilə səsləşməsi, onunla həmfikir olması işıqlandırılır. O zamanlar üçün türk sosioloqu və professorunun əsərini "Voprosı filosofii" jurnalının oxucularına təqdim etmək xüsusi dəyərləndirilməlidir. Professor Rəsulov Moskva, Kiyev, Leninqrad, Novosibirsk, Tbilisi, Daşkənd və digər şəhərlərdə keçirilən Ümumittifaq, respublika, zona elmi-nəzəri, elmi-praktik konfranslarda, təbliğatçıların toplanışlarında bacarıqlı, təşkilatçı rəhbər partiya işçisi, elmi ictimaiyyət arasında özünəməxsus nüfuzu olan bir filosof alim kimi iştirak etmiş, keçirilən tədbirlərin gündəliyində müzakirə obyekti olan məsələlərlə bağlı elmi-metodik, tədris-metodik məzmunlu çıxışları rəğbətlə qarşılanmışdır. Özünün çoxsaylı broşüra və məqalələrini “Voprosı filosofii”, “Azərbaycan Kommunisti”, ”Təşviqatçı” jurnallarında, “Elm”, ”Azərbaycan” nəşriyyatlarında, “Azərbaycan Ensiklopediyası”nda, respublika qəzetlərində nəşr etdirmək ilə siyasi-ictimai elmlərin inkişafına mənəvi töhfələrini vermişdir. Propfessor T.Rəsulov Azərbaycan KP MK-nın Təbliğat-Təşviqat şöbəsi mühazirəçilər qrupunun rəhbəri olarkən mühazirəçilərə, siyasi məlumatçılara metodik köməklik məqsədilə buraxılan 12 büroşüranın bilavasitə həm redaktoru, həm də müəllifi olmuş, respublikanın görkəmli filosof və tarixçilərindən bir çoxunun ”Azərnəşr” tərəfindən müxtəlif illərdə işıq üzü görən elmi əsərlərinin redaktoru olmuş, həmçinin özünün müsbət rəyini bildirmişdir. O, çoxsaylı namizədlik dissertasiyalarının opponenti, magistr dissertasiyalarının elmi rəhbəri, Bakı Dövlət Universitetində “Fəlsəfə” ixtisası üzrə Dövlət Attestasiya Komissiyasının sədri, Dövlət İdarəçilik Akademiyası nəzdindəki Dissertasiya Şurasının və bir sıra şuraların üzvü kimi kadrların hazırlanmasında yaxından iştirak etməklə öz töhfəsini vermişdir. Başçılıq etdiyi “Fəlsəfə və sosial psixologiya” kafedrasında tədris olunan ayrı-ayrı fənnlər üzrə tədris proqramları, əsas fənnlər üzrə tədris-metodik vəsaitlər çap olunmuşdur. Onun elmi redaktorluğu ilə “Müasir təbiətşünaslığın konsepsiyaları”, “İdarəetmə psixologiyası”, “Fəlsəfə sxemlərdə” dərs vəsaitləri nəşr edilmişdir. Kafedra müdiri kimi tədrisin elmi-metodik təminatı onun diqqət mərkəzindədir. Fəlsəfənin və digər fənlərin tədrisinə kömək məqsədilə metodik vəsaitlərin müəllifi, tərtibçisi və redaktoru kimi yorulmadan çalışmış, səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. Onun Moskva İctimai Elmlər Akademiyasının Tədris Metodiki Şöbəsi tərəfindən “Dialektik materializm üzrə tapşırıq və çalışmalar toplusu” nəşr olunmuşdur. Ondan keçmiş İttifaqın bütün Partiya Məktəblərində istifadə edilmişdir. Azərbaycan Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının tələbələri, həmçinin professor T.Ə.Rəsulovun müdiri olduğu “Fəlsəfə və sosial psixologiya” kafedrasının professor və müəllim heyəti həmin topludan bir mənbə kimi istifadə edirlər. “Vətəndaşlıq borcu, mənəvi sima”, “Dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsinin mənəvi problemləri” “Dialektik materializm üzrə tapşırıq və çalışmalar toplusu”, “Karl Marks və ictimai tərəqqi”, «Pitrim Sorokinin türkiyəli həmfikri”, ”Oqyust Kontun fəlsəfi və sosioloji görüşləri“, ”Vətəndaşlıq borcu, mənəvi sima”, ”L.Feyerbax”, ”Fəlsəfi fikrin tarixində insan problemi”, ”İnsanın mahiyyəti və təbiət”, ”Humanizm və milli şüur”, ”İnsan ən yüksək dəyər və tərəqqinin məqsədidir” və s. əsərləri mətbuatda işıq üzü görmüşdür.