cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
BMT-nin İnkişaf proqramı
BMT-nin İnkişaf proqramı və ya BMTİP — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qlobal inkişaf şəbəkəsidir. Dəyişikliklərin tərəfdarıdır və insanları özləri üçün daha yaxşı bir həyat qurmaları üçün ölkələri bilik, təcrübə və qaynaqlarla əlaqələndirir. Ən az inkişaf etmiş ölkələrə göstərilən yardımlara diqqət artırmaqla inkişaf etməkdə olan ölkələrə ekspert məsləhətləri, təlim və qrant dəstəyi verir. Xalqlar arasında texniki və investisiya əməkdaşlığına təşviq edir. Qərargahı Nyu-Yorkda yerləşir, BMTİP statusu Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasındakı idarə heyətidir. BMTİP Administratoru, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi və Baş katib müavinlərindən sonra üçüncü ən yüksək vəzifəli şəxsdir.
BMTİP qlobal və milli inkişaf problemlərini həll etmək üçün millətlərlə işləyir. Yerli potensialı inkişaf etdirdikdə, BMTİP və onun geniş tərəfdaşlarına müraciət edirlər. Bununla yanaşı, BMTİP yalnız müxtəlif millətlər bunu tələb etdikdə kömək etməyi təklif edir.
Qurucu
Nordic ölkələri kimi ölkələr belə bir Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) nəzarət edilən fondunun tərəfdarı idilər. Bununla birlikdə fond inkişaf etmiş ölkələr, xüsusilə ABŞ üçün belə bir maliyyəyə üstünlük verən və Dünya Bankının himayəsi altında olmağı üstün tutan ölkələrə qarşı idi. SUNFED anlayışı Xüsusi Fondu yaratmaq üçün atıldı. Bu Xüsusi Fond SUNFED konsepsiyası üzərində bir kompromis idi, investisiya kapitalı vermədi, yalnız özəl investisiya üçün ilkin şərtlərin gətirilməsinə kömək etdi. ABŞ-nin Dünya Bankının çətiri içərisində Beynəlxalq İnkişaf Assosiasiyasını təklif etməsi və yaratması ilə EPTA və Xüsusi Fondun oxşar iş gördüyü ortaya çıxdı. 1962-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Şurası Baş Katibdən BMT-nin texniki yardım proqramlarının birləşməsinin mahiyyət və çatışmazlıqlarını nəzərdən keçirməsini xahiş etdi və 1966-cı ildə EPTA və Xüsusi Fond BMTİP-i yaratmaq üçün birləşdi.
Büdcə
2013-cü ildə BMTİP in Daxili büdcəsi təxminən 5 milyard ABŞ dolları idi.
Maliyyələşdirmə haqqında məlumat cədvəli
Aşağıdakı cədvəl, Beynəlxalq Yardım Şəffaflığı Təşəbbüsü (IATI) nəşrlərində qeyd olunduğu kimi, BMTİP-in maliyyələşdirdiyi ən yaxşı 15 DAC 5 Rəqəm Sektoru verilmişdir. İnkişaf Proqramı, IATI Qeyd Reyestrinin veb saytında məlumatların inkişaf axınının 100% -ni əhatə etdiyini iddia edir. 2015 və 2016-cı illərdə nəşr etdiyiniz Faydalı Şəffaflıq İndeksi BMT-nin İnkişaf Proqramı tərəfindən nəşr olundu. "Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı (BMTİP) 93,3% mükəmməl nəticə ilə 90% -dən çox bal toplayan yeganə təşkilatdır." . BMTİP qonaq ölkələrin qoyduğu məqsədlərə və milli inkişaf prioritetlərinə çatmaq üçün qlobal və milli səyləri əlaqələndirir və əlaqələndirir. BMTİP ilk növbədə beş inkişaf probleminə diqqət yetirir:
Demokratik idarəetmə
BMTİP, siyasi məsləhət və texniki dəstək vermək, ölkələrdəki institusional və fərdi qabiliyyətləri artırmaq, əhalini demokratik islahatlar haqqında məlumatlandırmaq və təbliğ etmək, danışıqlar və dialoq təşviq etmək və digər ölkələrdən və yerlərdən uğurlu təcrübə mübadiləsi etməklə milli demokratik keçidləri dəstəkləyir. BMTİP, həmçinin dialoqun artırılması, milli müzakirələrin gücləndirilməsi və milli idarəetmə proqramlarında konsensusun yaradılması ilə mövcud demokratik təsisatları dəstəkləyir.
Yoxsulluğun azaldılması
Bu bölmə əsas mənbələrə istinadlara çox etibar edir. Zəhmət olmasa, ikinci və ya üçüncü mənbələr əlavə edərək bu hissəni inkişaf etdirin. (Dekabr 2013) (Bu şablon mesajını necə və nə vaxt silmək lazım olduğunu öyrənin) BMTİP ölkələrə iqtisadi imkanlar və mənbələrə çıxış imkanlarını genişləndirmək, yoxsulluq proqramlarını ölkələrin daha böyük hədəfləri və siyasəti ilə əlaqələndirmək və yoxsullara daha yüksək səs təmin etməklə strategiya hazırlamaqda kömək edir. Ticarətdə islahatlar aparmaq, borc azadlığını və xarici sərmayələri təşviq etmək və yoxsulların qloballaşmadan faydalanmasını təmin etmək üçün makro səviyyədə də işləyir. Yerli olaraq, BMTİP inkişaf pilot layihələrinə sponsorluq edir, inkişafda qadınların rolunu təbliğ edir və hökumətlər, QHT-lər və kənar donorlar arasında səyləri əlaqələndirir. Bu şəkildə BMTİP yerli rəhbərlər və hökumətlərlə imkansız insanlara biznes yaratmaq və iqtisadi vəziyyətlərini yaxşılaşdırmaq üçün imkanlar yaratmaq üçün işləyir.
2013-cü ildə BMTİP-in yoxsulluğun azaldılması səylərinin qiymətləndirilməsində deyilir ki, BMTİP hökumətlərə yoxsullara fayda gətirən siyasət dəyişiklikləri etməklə kömək edərək yoxsulluğun azaldılması üzrə milli səyləri səmərəli şəkildə dəstəkləyib. Buna baxmayaraq, eyni qiymətləndirmədə, BMTİP-in işinin təsirlərinin daha yaxşı ölçülməsi və izlənilməsinə güclü ehtiyacın olduğu bildirilir. BMTİP-in 2014-2017-ci illər üçün Strateji Planı bu yoxsulluğun qiymətləndirilməsinin tövsiyələrini özündə cəmləşdirmişdir.
Böhranın qarşısının alınması və bərpası
BMTİP-in risklərin azaldılması proqramlarına misal olaraq kiçik silahların yayılmasına nəzarət səyləri, təbii fəlakətlərin təsirini azaltmaq strategiyaları və diplomatiyanın istifadəsini təşviq edən və zorakılığın qarşısını alan proqramlar daxildir. Bərpa proqramlarına silahsızlaşdırma, keçmiş döyüşçülərin yenidən səfərbər edilməsi, minatəmizləmə işləri, məcburi köçkünlərin yenidən inteqrasiyası proqramları, əsas xidmətlərin bərpası və müharibə vəziyyətindən çıxan ölkələr üçün keçid ədalət sistemləri daxildir.
Ətraf mühit və enerji
Yoxsullar ekoloji pozğunluqdan və təmiz, əlverişli su, kanalizasiya və enerji xidmətlərindən qeyri-bərabər dərəcədə təsirləndiyindən, BMTİP inkişaf etməkdə olan ölkələrin dayanıqlı inkişaf etmək, insan inkişafını artırmaq və yoxsulluğu azaltmaq imkanlarını yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə ekoloji problemləri həll etməyə çalışır. İnkişaf Proqramı, qlobal ekoloji problemlərin həllində potensialını gücləndirmək üçün innovativ siyasət tövsiyələri verməklə və yoxsul insanlara dayanıqlı dolanışıq təmin etmək üçün ətraf mühitə həssas inkişaf layihələri vasitəsilə tərəfdaşları bağlamaqla işləyir.
2012-ci ildə Biomüxtəlifliyin maliyyələşdirilməsi təşəbbüsü (BIOFIN) yaradıldı. BIOFIN, biomüxtəlifliyin qorunması üçün sübutlara əsaslanan maliyyə planlarını hazırlamaq və həyata keçirmək üçün 30 ölkəni bir araya gətirir. BIOFIN, biomüxtəlifliyin maliyyələşdirilməsi üçün siyasəti və institusional konteksti təhlil etmək üçün ölkələri istiqamətləndirmək üçün yenilikçi və uyğunlaşan bir metodologiya hazırlamışdır; mövcud biomüxtəliflik xərclərini ölçmək; gələcək maliyyə ehtiyaclarını qiymətləndirmək; və milli biomüxtəliflik hədəflərinə çatmaq üçün ən uyğun maliyyə həll yollarını müəyyənləşdirin.
HİV / AİDS
HİV / AİDS bugünkü cəmiyyətdə çox böyük bir məsələdir və BMTİP, 2012-ci ildə bildirilən HİV və Qlobal Komissiyanı çağıraraq ölkələrin daha da yayılmasının qarşısını almaq və təsirini azaltmaq üçün çalışır.
İnnovativ tərəfdaşlıq üçün mərkəz
Əsas proqramlar bunlardır:
250px|thumb|right|Dünya Gender Bərabərliyi İndeksi, 2017-ci il, İnsan İnkişafı Hesabatından qaynaqlanır.
İnsan İnkişafı Hesabatı
1991-ci ildən bəri BMTİP hər il İnsan İnkişafı və illik İnsan İnkişafı İndeksi mövzularını əhatə edən İnsan İnkişafı Hesabatını nəşr etdirir. Gender bərabərsizliyi indeksi İnsan İnkişafı Hesabatında müzakirə olunan mövzulardan biridir.
Qiymətləndirmə
BMTİP büdcəsinin təxminən 0,2% -ni proqramlarının effektivliyini daxili qiymətləndirməyə xərcləyir. BMTİP-nin Qiymətləndirmə Ofisi BMT-nin qiymətləndirmə qrupuna (UNEG) üzvdür və BMT sistemində qiymətləndirməyə cavabdeh olan bütün bölmələri bir araya gətirir. Hal hazırda UNEG-in 43 üzvü və 3 müşahidəçisi var.
Qlobal Siyasət Mərkəzləri
BMTİP altı idarəetmə qrupu, o cümlədən Seul GPC və tərəfdaşlığa dair Qlobal Xidmət Mükəmməlliyi Mərkəzi və dövlət idarəetmə tədqiqatındakı inkişaflarla əlaqədar 'Raffles Review' elektron poçt bülletenini yayımlayır.
BMT-nin koordinasiya rolu
İnkişaf Proqramı BMT-nin inkişaf sahəsindəki fəaliyyətləri üçün mühüm əlaqələndirici rol oynayır. Bu, əsasən, BMT İnkişaf Qrupunun rəhbərliyi və rezident əlaqələndirici sistem vasitəsilə həyata keçirilir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Qrupu
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Qrupu (UNDG), BMT səviyyəsində inkişafın ölkə səviyyəsində effektivliyini artırmaq üçün 1997-ci ildə Baş Katib tərəfindən yaradıldı. UNDG inkişaf üzərində işləyən əməliyyat agentlikləri bir araya gətirir. Qrupa BMTİP Administratoru rəhbərlik edir. BMTİP Qrupa Katiblik də təqdim edir.
BMT-nin 32 agentliyi UNDG-nin üzvüdür. İcraiyyə Komitəsi dörd "təsisçi üzvdən" ibarətdir: UNICEF, UNFPA, WFP və UNDP. İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığın Ofisi İcraiyyə Komitəsinin keçmiş üzvüdür.
Rezident əlaqələndirici sistemi
Rezident əlaqələndirici sistemi bu sahədə inkişaf üçün əməliyyat fəaliyyəti ilə məşğul olan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının bütün təşkilatlarını əlaqələndirir. RC sistemi ölkə səviyyəsində əməliyyat fəaliyyətlərinin səmərəliliyini və effektivliyini artırmaq üçün BMT-nin müxtəlif qurumlarını bir araya gətirməyi hədəfləyir. BMTİP tərəfindən maliyyələşdirilən, təyin olunan və idarə olunan rezident əlaqələndiricilər, 130-dan çox ölkədə BMT ölkələrinin komandalarına rəhbərlik edir və inkişaf əməliyyatları üçün baş katibin təyin olunmuş nümayəndələridir. Milli hökumətlər ilə sıx əməkdaşlıq edərək, Rezident əlaqələndirici və ölkə komandaları, bütün BMT ailəsinin dəstəyi və rəhbərliyinə əsaslanaraq, BMT-nin maraqlarını və mandatlarını müdafiə edirlər. İndi BMT tərəfindən əlaqələndirilir.
Amerikanın Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin nəzarəti
Edvard Snoudenin sənədləri 2013-cü ilin dekabr ayında göstərdi ki, Britaniya və Amerika kəşfiyyat orqanlarının Amerikanın Milli Təhlükəsizlik Agentliyi (MTA) ilə həyata keçirdiyi nəzarət hədəfləri arasında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı, BMT-nin uşaq xeyriyyəçiliyi və Médecins Sans Frontières və Qərbi Afrika İqtisadi Birliyi kimi təşkilatlar da var.
Həmasın istifadə etdiyi BMTİP qaynaqları iddiaları 2016-cı ilin avqustunda İsrailin Shin Bet təhlükəsizlik agentliyi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı ilə fələstinli mühəndis Wahid Abdallah al Bursh-in tutulması ilə ictimaiyyətə müraciət etdi. Şin Bet verdiyi açıqlamada, Wahidin Həmasa kömək üçün 2014-cü ildə işə qəbul edildiyini etiraf etdiyini söylədi.
Qəzzanın dominant islamçı qruplaşması adından etdiyi "müxtəlif tapşırıqlar" arasında, BMTİP resurslarından istifadə edərək "döyüşçüləri üçün dəniz jeti" in yaradılması da göstərildi "deyildi.
Buş, eyni zamanda BMTİP rəhbərlərini Qəzzada İsrail ilə 2014-cü il müharibəsi nəticəsində viran qalan yenidənqurma işlərinə pul ayırarkən Həmas əməliyyatçılarının qonşuluqlarını prioritet saymağa inandırdı.
Tənqid
BMTİP, işçilərinin üzvləri və ABŞ-nin Buş administrasiyası tərəfindən Şimali Koreyadakı maliyyə ilə bağlı pozuntulara görə tənqid edildi. Artjon Shkurtaj, işçilərə avro ilə ödənilən zaman Proqramlarda saxta ABŞ dolları tapdığını iddia etdi. BMTİP hər hansı bir yanlışlığı və səhv hesablar aparmağı rədd etdi.
Silahsızlıq və mübahisə
2006-cı ilin ortalarında əvvəlcə Daxili City Press, sonra isə Yeni Vizyon tərəfindən bildirildiyi kimi, BMTİP, Uqandanın Karamoja bölgəsindəki paralel məcburi tərksilahma proqramlarında insan hüquqlarının pozulmasına cavab olaraq Uqanda Xalq Müdafiə Qüvvələri tərəfindən silahsızlaşdırma proqramları dayandırıldı.
İdarəçilər
BMTİP Administratoru Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin müavini rütbəsinə malikdir. İdarəçi tez-tez BMT-dəki üçüncü yüksək vəzifəli məmur olaraq xatırlansa da (BMT Baş katibi və BMT Baş katibinin müavinindən sonra) bu heç vaxt rəsmi olaraq kodlaşdırılmamışdır.
İnkişaf Proqramının rəhbəri vəzifələrinə əlavə olaraq İdarəçi də BMT-nin Davamlı İnkişaf Qrupunun sədr müavinidir. İdarəçi vəzifəsi BMT-nin Baş Katibi tərəfindən təyin edilir və Baş Assambleya tərəfindən dörd il müddətinə təsdiqlənir. Achim Steiner hazırkı İdarəçidir. İnkişaf Proqramının idarə heyətindəki beş ölkə, inzibatçı seçilməsində müəyyən təsir göstərir. BMTİP-in ilk idarəedicisi Marşal Planını idarə edən İqtisadi Əməkdaşlıq İdarəsinin keçmiş rəhbəri Paul G. Hoffman idi. Digər mövqe tutanlar bunlardır: Bradford Morse, Massaçusets ştatından keçmiş respublikaçı konqresmen; Uilyam Draper, müəssisə kapitalı və Corc H.W-nin dostu. BMT sisteminin ən böyük nailiyyətlərindən birini görən Buş, işlədiyi dövrdə təqdim olunan İnsan İnkişafı Hesabatı; Əvvəllər Dünya Bankında Xarici İşlər üzrə vitse-prezident olmuş və sonradan BMT Baş katibinin müavini olmuş Mark Malloch Brown. Türkiyənin keçmiş maliyyə naziri və Dünya Bankının yüksək vəzifəli məmuru Kamal Dərviş, əvvəlki BMTİP İdarəçisi idi. Dərviş dörd illik müddətinə 15 Avqust 2005-ci ildə başladı.
Zərif ilanbaş
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Bu, ilanbaş cinsinin Azərbaycanda yayılmış yeganə növüdür.
Quruluşu
Zərif ilanbaş kərətənkələ iki yarımnövündən Azərbaycan hüdudlarından tipik forma qeydə alınmışdır. Başının üst tərəfində aydın uzununa novcuq vardır. Bu cür novcuqlar böyürlərdə də olurr. Təbil qalxancığı böyükdür. Qarın qalxancıqları 6 uzununa sırada yerləşmişdir. Oma məsamələri sırası diz bükümünə azacıq çatmır. Anal qalxancığı əhatə edən qalxancıqlar arasında adətən bir iri preanal qalxancıq ayırd edilir. Cavanlarda üstdən 4 kəskin parlaq–ağ uzununa zolaq olur. Yaşa dolduqca bunlar tədricən itir. Yaşlıların belində düzgün olmayan formalı tünd xallar və çillər müşahudə edilir. Böyürləri fərdlər kürən-sarı və ya qırmızımtıl-sarı rəngdə olur. Qarın nahiyəsi ağdır. Uzunluğu 60 sm-dək ola bilir.
Yayılması
Növün arealı Balkan yarımadasının cənub-şərqi, Egey və Aralıq dənizinin şərq hissəsindəki bir sıra adalarda, Ön Asiyadan Pakistan və Şimal-qərbi Hindistaa qədər ərazi əhatə edir. Əsas arealdan ayrılmış halda, eləcə də Çeçen–İnquşetiya hüdudlarında,Şimali Qafqazda aşkar edilmişdir. Ən çox üstünlük verdiyi biotoplar səciyyəvi quraqlıqsevər olan (əsasən yovşan) sərtdaşlı və ya gilli torpaqlı yarımsəhra sahələridir. Yovşan kollarının altındakı torpaq adətən yumşaq olur və təqibdən qaçan ilanbaş burada etibarlı sığınacaq tapır. Bu məqsədlə gəmirici yuvalarından və daşların altındakı boşluqlardan da istifadə edir. Bu heyvanlar sahəsi 10–12 km²–dən artıq olmayan öz fərdi ərazilərinə bağlı olurlar. Sayı çox yüksəkdir. 1 km marşrutda ortalama 68–70 fərd sayılmışdır.
Çoxalması
İlanbaşlar qışlamadan martın sonunda ayrılır və aprelin ortalarında böyük miqdarda rast gəlinir. Cütləşmə aprelin ortalarında başlanır. Mövsüm ərzində hər dəfə 4–6 yumurta qoymaqla 2–3 dəfə yumurtlayır. Birinci generasiya balalarına iyunun sonunda rast gəlmək olur.
Qidalanması
Əsasən kiçik Cücülərlə, yağış qurdları və molyusklarla və başqa onurğasızlarla qidalanır. Onlar öz şikarlarını kiçik dişləri ilə saxlayırlar. Şikarlarını dişləri ilə doğraya bilmirlər və onları diri udurlar. İlanbaşların düşmənləri arasında əlvan və zeytuni təlxələr, kələz ilanları qeydə alınmışdır.
Alapayevsk
Alapayevsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Sverdlovsk vilayətinə daxildir.
Zaqafqaziya hərbi dairəsi
Qırmızı Bayraqlı Zaqafqaziya hərbi dairəsi  — SSRİ Silahlı Qüvvələrinin operativ-strateji ərazi birliyi.
Çəki (qüvvə)
Çəki — cismin dayağa və ya asqıya göstərdiyi təsir qüvvəsi. Ədədi qiymətcə cismin ağırlıq qüvvəsinə bərabərdir: P=mg (m — cismin kütlə si, g — sərbəstdüşmə təcilidir). Cismin çəkisi qütblərdə ən böyük, ekvatorda isə ən kiçikdir, qütblərdən ekvatora getdikcə və Yer səthindən uzaqlaşdıqca cismin çəkisi azalır. Cəki dayağa və ya asqıya təsir edən qüvvə olduğündan onu yaylı tərəzi (dinamometr) vasitəsilə ölçmək olar. Çəki N, kQ və s. qüvvə vahidləri ilə ölçülür.
Cisim şaquli yuxarı yönəlmiş a təcili ilə hərəkət edərsə onun çəkisi artar və P=m(g+a) olar.
Əlavə yüklənmə – cismin çəkisinin onun ağırlıq qüvvəsinə olan nisbətinə deyilir, n=P\mg=m(g+a)\mg=1+a\g. Məsələn, kosmik uçuşa start götürdükdə kosmanavtlar əlavə yüklənməyə məruz qalırlar. Cisim aşağı yönəlmiş a təcili ilə hərəkət etdikdə isə çəki P=m(g-a) düsturu ilə hesablanar və azalar. Əgər g=a olarsa P=0 olar.
Çəkisizlik – cismin çəkisinin sıfıra bərabər olan halına deyilir. Məsələn, sərbəst düşən liftdəki cisimlər, Yer ətrafında fırlana peykin içindəki cisimlər və kosmanavt çəkisizlik halında olur. Ağırlıq qüvvəsi cismin təcillə hərəkət etməsindən və ya sükunətdə olmasından asılı deyil, cismin kütlə mərkəzinə tətbiq olunur və Yerin mərkəzinə doğru yönəlir. Cismin çəkisi asqıya və dayağa tətbiq olunur, dayağa perpendikulyardır.
Qısa qapanma
alt=Qısa qapanma zamanı şəbəkədəki qərginliyin azalması|thumb|Qısa qapanma zamanı şəbəkədəki gərginliyin azalması
Zədələnmələrinin əsas növlərindən biri qısa qapanmalar sayılır.
Qısaqapanma dedikdə normal iş rejiminin pozulması ilə nəticələnən üçfazalı elektrik qurğularında fazalar arası qapanma, neytralı bilavasitə və effektiv torpaqlanmış şəbəkə­lər­də fazanın yerlə qapanması və elektrik maşınlarında sarğılararası qa­panma nəzərdə tutulur.
Qısaqapanma elektrik dövrələrində fazalar arası və yaxud da fa­za ilə yer arasında izolyasiyanın pozulması zamanı yaranır. İzol­ya­siyanın pozulması bir neçə səbəbdən ola birlər. Məsələn, izol­ya­siyanın köhnəlməsindən, elektrik veriliş xətlərində (EVX) fazaların kənardan tullanmış əşyalar vasitəsilə qapanması, xəttin qırılıb yerə düşməsi, yer qazan zaman kabel xətlərinin mexaniki zədələnməsi, elektrik veriliş xətlərinə ildırımın düşməsi və s.
Qısa qapanmalar cərəyanın kəskin artması, eyni zamanda gərginliyin azalması ilə müşayiət olunur. Cərəyanın artması elektrik avadanlıqlarının yolverilməz qızmasına və dinamiki zədələnmələrinə səbəb olur, bu da elektroenergetika sisteminin normal iş rejiminin pozulmasına gətirib çıxarır. Qısa qapanma zamanı cərəyanın artması şəbəkəyə daxil olan bütün elementlərin də gərginlik düşgülərinin artmasına gətirib çıxarır. Bunun nəticəsində şəbəkənin müxtəlif nöqtələrində gərginlik kəskin şəkildə aşağı düşür, qısa qapanma nöqtəsində isə hətta sıfır qiymətinə kimi azalır. Gərginliyin azalması generatorların və mühərriklərin sinxron işinin pozulması və sistemin dayanıqlığının itməsi ilə nəticələnir.
Qısa qapanmaların növləri
alt=Qısa qapanmaların növləri|thumb|Qısa qapanmaların növləri Elektrik şəbəkələrində aşağıdakı növ qısa qapanmalar olur:
Elektroenergetika sistemində qeyri-normal iş rejimləri
Elektroenergetika sistemində aşağıdakı qeyri-normal iş rejimləri yarana bilər:
Qıqa qapanmalar zamanı qəzanın aradan qaldırılması üçün sistemin zədələnmiş hissəsi mümkün qədər tez açılmalıdır. Qısa qapanmalardan fərqli olaraq, texniki normalarına görə qeyri-normal rejimlərində elektroenergetika sisteminin işi müəyyən müddət ərzində davam oluna bilər. Bu halda sistemin normal iş rejiminin pozulması barədə avtomatik olaraq siqnal verilməlidir ki, texniki personal qeyri-normal iş rejiminin aradan qaldırılması üçün lazımi tədbirlər görsün. Beləliklə, zədələnmiş elementlərinin (xətlərin, generatorların, transformatorların və s.) aşkar edib açılması və normal iş rejiminin pozulması barədə qəza siqnallarının verilməsi rele mühafizəsi qurğuları tərəfindən yerinə yetirilir.
Aramil
Aramil — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Sverdlovsk vilayətinə daxildir.
Vağlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Cins Cochlearius
Cins Tigrisoma
Azərbaycanda yayılması
2023-cü ildə adətən su hövzələrində rast gəlinən vağ quşları qeyri-adi hal kimi Masallı rayonunun Viləş kəndindəki meşə zolağında məskən salmışlar.
UEFA Avropa Çempionatı
UEFA təşkilatçılığı ilə UEFA üzvü olan milli yığma komandalar arasında hər dörd ildən bir keçirilən turnir. İlk turnir 1960-cı ildə təşkil olunmuşdur.
İlk dördlər
Qeyd:
(1) 1968-ci ildə final oyununun əsas və əlavə vaxtı heç-heçə başa çatdığı üçün turnirin əsasnaməsinə görə əlavə oyun keçirilmişdir.
Aşağı Köndələnçay su anbarı
Lakin Füzuli rayonunun Erməni qəsibkarları tərəfindən işğalı (23 avqust 1993-cü il) nəticəsində su anbarının Azərbaycan tərəfindən istismarı qeyri-mümkün olmuşdur.
UEFA Avropa Çempionatı
İlk dördlər
(2) 1984-cü ildən etibarən təsəlliverici final oyunları keçirilməmişdir.
Aşağı Köndələnçay su anbarı
Texniki göstəriciləri
Bəndin hündürlüyü 25m, bəndin uzunluğu 925m və su anbarının ümumi həcmi 9.5mln.m³-dur. Suvarma sahəsi 6200ha-dır.
UEFA Avropa Çempionatı
Medal Count
As 2016
Neobisium
Neobisium — Neobisiidae fəsiləsinə daxil olan yalançıəqrəb cinsi. Əsasən Avropa və Şimali Afrika ərazilərində yayılmışdır.
Drontlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi.
Artyomovski
Artyomovskiy — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Sverdlovsk vilayətinə daxildir.
Yanqsu Tigin
Yanqsu Tigin (鞅素特勤) — Göytürk şahzadəsi, Muğan xaqanın oğlu. Biçurin isə onu Tardu xaqanın oğlu sayır. Lakin Takeşi Osava Monqolküre yazılarını oxuyaraq Nili xaqanın atasının Yanqsu, babasının isə Muğan xaqan olduğunu isbatlamışdır.
Hakimiyyəti
587-ci ildə Apa xaqanın Tardu ya qarşı gəlib Buxara nın 40 km qərbindəki Paykənd i ələ keçirib orada möhkəmlənməsi əhali arasında ciddi narazılıq yaratmışdı. Tardunun göndərdiyi orduya qoşulan və qalib gəldikdən sonra Tardu tərəfindən Buxara və Paykəndin yabqusu təyin olunan Yanqsu Mamastin, Sakmatin, Samtin və Fərab şəhərlərini saldırmışdı.
Ölümü
589-cu ildə Bəhram Çubin tərəfindən öldürülən Savə şahın o olduğu güman olunur.
Dəstərxan
thumb|320px|[[Özbəkistanda dəstərxan]] Dəstərxan — Orta Asiya, Türkiyə və bəzi digər Şərq ölkələrində yemək mərasimi zamanı üzərinə yemək düzülən süfrə və ya 30-35 sm hündürlükdə masa. Yemək yeyənlər dəstərxanın ətrafında əyləşirlər.
Adətən "dəstərxan" sözü ilə təkcə yemək süfrəsini yox, həm də Orta Asiya yemək prosesini də ifadə edirlər.
Çəkiyeyənlər
Çəkiyeyənlər, çəki bitləri (Branchiura)— xərçəngkimilərə aid yarımsinif. 130 növdən ibarət, o cümlədən 109 növü birləşdirən Argulus çinsi daxil olmaqla 6 cinsi var. Balıqların bədənində, bəzən suda-quruda yaşayanlarda parazitlik edir. Ayrıcinsiyyətlidir. Çəkiyeyənlər müvəqqəti parazitlər olub, qansorandır. Bəzi növləri balıq körpələrinin və yetkin balıqların kütləvi invaziyasına səbəb olur.
Mübarizə tədbirləri: su hövzəsinin oksigen rejimini yaxşılaşdırmaq, pestisidlərdən (xlorofos və s.) istifadə etmək.
Tenerife
Tenerife — İspaniyanın Kanar adalarının ən böyük və ən yoğun nüfuslu adası. 2034,38 km ² sahə və 906.854 nəfər nüfusa sahibdir ki Kanar adalarının ümumi əhalisinin 43% olur. Paytaxtı Santa Kruz de Tenerife şəhridir. Tenerife, İspaniyaın ən yüksək höndürlüyünə sahibdir. Ümumdünya irsi olan Teyde, 3.718 m ilə bazasından dünyanın üçüncü ən böyük vulkanıdır.
Nili xaqan
Nili xaqan — Tardu xaqanın yerinə bir il xaqanlıq etmiş bir neçə il də Buxarada yabqu olmuşdu. 604-cü ildə Basıl Tegin tərəfindən əvəz olundu.
Heykəli
Nili xaqanın heykəli 2003-cü ildə Yapon tədqiqatçı alim Osava Takaşi tərəfindən tapılmışdır. Üzərində soğd əlifbası ilə "Muğan xaqanın nəvəsi Niri xaqan dovşan ilində böyük xaqan oldu" yazılıb. Heykəl Sintzyan Uyğur Muxtar regionunda yerləşir.
Eva Rivas
Eva Rivas (emənicə: Եվա Ռիվաս; rusca: Ева Ривас; 13 iyul 1987) — erməni-rus müğənni. 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Ermənistanı təmsil edib.
Avroviziya 2010
Ermənistanı Avroviziya 2010 mahnı müsaqibəsində fevralın 14-də keçirilmiş Milli Finalın SMS və münsif səsverməsinin nəticələrinə görə Eva Rivas təmsil edəcək. Lakin Milli Finalda Evanın rəqibləri olan Emmi-Mihran cütlüyü, eyni zamanda müğənni Razmik Amyan SMS səsverməsinin nəticələrinin saxtalaşdırıldığını bildiriblər. Evanın təmsilçi seçildiyi açıqlanarkən etiraz olaraq Emmi-Mihran və Razmik Amyan səhnəni tərk ediblər.
Eva RivasAvroviziya 2010 yarışmasının ikinci yarım finalında "Apricot Stone" (Qaysı çəyirdəyi) adlı mahnı ilə yarışıb.
Teyde
Teyde vulkanı (Teide) — Tenerife adasında vulkan, İspaniya ərazisinin ən yüksək nöqtəsi. Hündürlüyü — 3718 metr, Atlantik okeanının dərinliyindən nisbi hündürlüyü — 7500 metr, okeanın ən hündür zirvəsi. Tenerife adası dünyada həcminə görə üçüncü vulkanik adadır.
Qaradağ xalçası
thumb|Qaradağ xalçası Qaradağ xalçası (fars. قراجه‌داغ; fars. قره‌داغ), Azərbaycanın iran tarixi və mədəni bölgəsində yerləşən Arasbaran (Qaradağ) vilayətində hazırlanan əl işi xalçalarının bir növüdür. Əsasən Azərbaycanın cənub sərhəddində, Təbrizin şimal-şərqində, Araz çayının cənub qismində İranın Qaradağ vilayətində yerləşən Qaraca kəndində hazırlanır. Əvvəlcə mərkəzi Arasbaranda yaradılan bu cür xalçaların istehsalı, daha sonralar Balan kəndində yayılmış və burada xalça ornamentinin öz xüsusiyyətləri mövcud idi. Qaradağ xalçaları Qarabağ xalçalarına bənzəyir, lakin xarici görünüşlərində daha çox "fars" xalçaları hesab olunur. Həmçinin bu xalçalar Şimali Qafqazda toxunan xalçalara da bənzədilir. Bu xalçaların ənənəvi naxışı üç fiqurdan ibarətdir ki, bura mərkəzdə qalaya bənzər bir kontur, yuxarıda və aşağıda isə səkkizguşəli ulduzlar daxildir. Qaradağ xalçaları həmişə simmetrik toxuculuq üsulu ilə yalnız yundan toxunur.
Aşokanın şir kapitalı
Aşokanın şir kapitalı (अशोकस्य चतुर्मुखसिंहस्तम्भः )müxtəlif heyvan təsvirləri ilə bəzədilmiş təmələ malik, bir-birinə arxalarını söykəmiş dörd Asiya şiri heykəlidir. 1950-ci ildə heykəlin qrafik təsviri Hindistan gerbi kimi rəsmi təsdiqlənmişdir. Heykəl, mühüm buddist ziyarətgahı olan Sarnatda e.ə. 250-ci ildə imperator Aşokanın sifarişi ilə Aşoka dirəyi kimi tanınan abidənin zirvəsində ucaldılmışdır. Bəzən Aşoka sütunu da adlandırılan dirək hazırda ucaldıldığı yerdə olsa da, vaxtilə onun zirvəsində yerləşən heykəl Hindistanın Uttar Pradeş ştatındakı Sarnat muzeyində saxlanılır. Təməllə birlikdə 2.15 metr hündürlüyə malik olan əsər, dövrümüzə çatmış digər kapitallarla müqayisədə daha mürəkkəb quruluşa malikdir. Aşokanın sifarişi ilə hazırlanmış və üzərində Aşoka qanunları həkk edilmiş bu sütunlar bütün Hindistan ərazisinə səpələnmişdir. Onların bəzilərinin üzərində tək heyvan fiqurları, Sançi məbədindəki sütunun üzərində isə zədələnmiş dörd şir heykəli vardır.
Kapital yaxşı yonulmuş qumdaşından hazırlanmış və həmişə sütundan ayrı detal olmuşdur. O, bir-birinə arxasını çevirmiş dörd Asiya şiri fiqurundan ibarətdir. Onlar, üzərində fillər, qaçan atlar, buğa və aslanlar təsvir edilmiş frizlik abak üzərində dayanır. Şirlərin oturuşundan zınqırovvari lotus yaranır. Ehtimal ki, ilkin olaraq sütun, 24 milli “Dharma çarxı” (Dharmaçakra Hindistanda həm də Aşoka çakrası adıyla məşhurdur) ilə tamamlanmışdır ki, onun da bəzi hissələri ərazidən aşkarlanmışdır. XIII əsrdə Tailand kralı Manqray Çianqmay şəhəri yaxınlığındakı Vat Umonq buddist məbədində Sarnat sütununun replikasını inşa etdirmiş, lakin onu Aşoka çakrası və ya Dharmaçakra ilə tamamlamışdır. Şirlərin üzərində yerləşmiş çarx Hindistan bayrağının ortasında təsvir edilmişdir.
Tarixi
Aşoka dirəklərini tamamlamış və dövrümüzə çatmış altı daş heyvan foquru, “Hindistan daş heykəltəraşlığının ilk mühüm qrupu”nu təşkil edir. Belə hesab edilir ki, həmin heykəllər daha qədim dövrə aid taxta sütunlar ucaldılması və onların mis heykəllərlə tamamlanması ənənəsi əsasında yaradılmışdır. Lakin, daha qədim dövrə aid olan heykəllər, bizim dövrümüzə çatmamışdır. Hindistandakı bu mədəniyyətə Əhəməni memarlığı və heykəltəraşlığının təsir səviyyəsi elmi ədəbiyyatda müzakirə mövzusudur. Persepolisdəki sarayın tavanını saxlayan sütunların kapitalları və və Sarnat dirəklərinin “soyuq, iyerarxik stili”nin oxşarlığında, xüsusilə “Əhəməni və Sarqon dövrü memarlığı”nın təsiri izlənilməkdədir.
Sançidəki Böyük Stupa yaxınlığında yerləşən Aşoka və ya Satavahana toranasını, üzərində Aşoka şir kapitalının dörd şirini xatırladan dörd şir heykəli olan sütunlar saxlayır. Digər Aşoka dirəkləri kimi, Sarnatdakı dirək də ehtimal ki, imperatorun səfəri şərəfinə ucaldılmışdır.
Yenidən kəşf edilməsi
1904-1905-ci illərin qışında, real arxeoloji təcrübəsi olmayan mülki mühəndis F.O.Oertel qazıntı işlərinə başlayarkən, ərazidə orta əsr Çin zəvvarlarının hekayələrinə müvafiq olan heç bir abidə qalığı görünmürdü. Əvvəlcə Aşoka tikilisini örtən əsas stupadan qərbdə Qupta məbədinin qalıqları aşkar edildi. Ondan qərbdə isə dirəyin aşağı hissəsi vertikal, lakin yer səviyyəsinə enmiş formada aşkarlandı. Dirəyin digər hissələri yaxınlıqdakı üç sesiyada qazıntılar nəticəsində aşkarlanmışdır. Daha sonra 1851-ci ildə aşkarlanmış Sançi kapitalının ekvivalentinin aşkarlanması üçün arxeoloji qazıntılar davam etdirilmişdir. Nəticədə aşkarlanmış kapital Sançi kapitalından daha incə yonulmuş və daha yaxşı vəziyyətdə saxlanmışdı. Ehtimal ki, nə baxtsa dirək bilərəkdən aşırılmışdır. Aşkarlanmış tapıntılar dövlət tərəfindən o qədər yüksək qiymətləndirilmişdir ki, onların saxlanması üçün Hindistanda ilk (dünyada azsaylı) individual muzey yaradılmışdır.
Simvolizm
Bir-birinə arxasını söykəmiş dörd şir, eyni dərəcədə vacibliyə malik olan dörd nəsnəni simvolizə edir. Sançidə olduğu kimi, şir əksər hallarda Buddanın simvolu kimi istifadə edilirdi, aşağıdakı abakdakı heyvanların da hər birinin buddizmdə simvolik əhəmiyyəti vardır. Kapital aydın buddist və Mauriya mənşəli olmaqla, Dharmanın yayılmasını və ehtimal ki, dörd istiqamətdə Mauriya imperiyasının genişlənməsini simvolizə edir. Əlavə olaraq, dörd şir və zınqırov birlikdə buddizmin hamı üçün olan və Orta yolun vurğuladığı “Dörd nəcib həqiqət”ini simvolizə edir. Onun içində vertikal xəttlə yerləşdirilmiş U simvoli “Orta yol”u simvolizə edir. Orta yol buddizm və buddist dharmasının fundamental fəlsəfəsidir.
Digər maraqlı detal isə şir kapitalının silindrik hissəsidir. Silindrdə öküz, at, şir və fil hərəkət vəziyyəsində çakralar arasında təsvir edilmişdir. Bu, öküz, at, şir və filin çakraları hərəkət etdirməsi anlamını verir. Hindistan və Şri-Lankadan əldə edilmiş qədim sikkələrin tədqiq edilməsi nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, Budda, at, şir, fil, öküz və cüt ayaq şəklində təsvir edilirdi. Manimekalay adlı tamil eposunda cüt ayağa ibadət edilməsi təsvir edilir. Cafna yarımadası, Anuradhapura şəhəri və Tamilnad ştatının müxtəlif ərazilərindən bir neçə cüt ayaq heykəli aşkarlanmışdır. Tamilnad və Şri-Lankadan aşkarlanmış bir neçə buddist əlyazmasında isə cüt ayaq cüt balıq və cüt ilbiz kimi təsvir edilmişdir. Buna görə də, silindrik hissədə təsvir edilmiş heyvanlar Buddanın Dhamma Çakrasını hərəkət etdirməsini simvolizə edir.
Theravada buddizmi Buddanın və buddizmin təsvir edilməsini ümumiyyətlə qəbul etmədiyinə görə, şir kapitalını Mayana buddizmi tərəfindən əsrlər sonra inkişaf etdirilmiş ənənənin ən erkən və ən yaxşı saxlanmış nümunəsi kimi qəbul etmək olar.
Sarnat Şir Kapitalının istifadəsi haqqında Dövlət aktı
2005-ci ildə qəbul edilmiş Hindistanın Dövlət Gerbi haqqında (səhv istifadə qadağası haqqında) akta əsasən, gerbin dövlət orqanları və ya digər təşkilatlar tərəfindən istifadə edilməsi zamanı, şir təsvirinin düz altında Devanaqari yazısı ilə Setyameva Jayate (सत्यमेव जयते) ifadəsi yazılmalıdır.
Şadi Çalıq
Bioqrafiya
Mehmet Şadi Çalıq 6 dekabr 1917-ci il tarixində Yunanıstana aid olan Krit adasının İraklion şəhərində anadan olmuşdur. Atası İraklion zadəganı olan Çalıqzadə Şadi bəy, anası isə Xədicə xanın idi. Çalıq hələ 6 yaşında olarkən Türkiyə və Yunanıstan arasındakı 1923-cü il əhali mübadiləsi nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Türkiyənin Urla şəhərinə köçmüş, uşaqlıq və erkən gənclik dövrünü orada keçirmişdir.
İbtidai təhsilini tamamladıqdan sonra 1930-cu ildə İzmir Amerikan Kollecinə girmiş, iki sonra isə İzmir Atatürk Liseyi üçün qeydiyyatdan keçmişdir. Liseydən 1939-cu ildə məzun olmuş və İstanbul Dövlət Gözəl Sənətlər Akademiyasına daxil olmuşdur. Akademiyada nasist Almaniyasından Türkiyəyə qaçmış olan alman heykəltaraş Rudolf Bellinqin şagirdi olmuşdur. Akademiyanı 1949-cu ildə bitirmiş, 1950-ci ildə isə Paris şəhərinə getmişdir. Bir il sonra Türkiyəyə geri qayıtmış və 1959-cu ilə qədər işlərinə sərbəst davam etmişdir. 1959-cu ildə Akademiyanın Heykəl bölməsi tərəfindən “peşə işləri müvəffəqiyyətli olduğu” üçün atelye təhsili (assistent) vəzifəsinə layiq görülmüşdür. 1969-cu ildə dosent, 1971-ci ildə isə professor olmuşdur. Yaxın dostu Nəcati Cumalının bacısı Müfidə ilə evlənmiş, bu evlilikdən Sirən və Osman adlı iki uşağı olmuşdur. Mehmet Şadi Çalıq 24 dekabr 1979-cu il tarixində, ürək böhranı nəticəsində İzmir şəhərində vəfat etmişdir. Məzarı İzmir şəhərinin Bornova ilçəsindəki Hacılarkırı qəbiristanlığındadır.
Asbest (şəhər)
Asbest — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Sverdlovsk vilayətinə daxildir.
Etimologiya
Şəhər adını burada inkişaf etmiş asbest sənayesinə görə alıb.
Tarixi
1889-cu ildə Kudelka adı ilə qurulub. 1933-cü ildə şəhər statusu və indiki adını alıb.
İnarə Quliyeva
İnarə Quliyeva — Rusiyanın tanınmış teatr və kino  aktrisası, Rusiyanın Əməkdar Artisti (1994)
Həyatı
İnara Quliyeva Moskva operetta teatrının solisti olub. 1978-ci ildə "müsiqili teatr rejissoru” ixtisasını alan İ.Quliyeva bu gün rus telekanallarında bir sıra məşhur verilişlərin müəllifidir. İnara Quliyeva çoxlu sayda musiqili teatr tamaşalarının quruluşunu verib.
O, bir sıra bədii filimlərdə çəkilib. Sovet İttifaqında populyar film olan "Dövlət sərhəddi”, "Sönən ulduzların işığı” kimi filmlərdə yaddaqalan obrazlar yaradıb.
Azərbaycanın bir neçə bədii filmlərindən rol alıb. İlk dəfə onu Azərbaycana filmə çəkilməyə yaxın dostu Oqtay Mirqasımov dəvət etmişdir. Rejissor onu Rəşid Behbudov haqqında ekranlaşdırdığı “1001-ci qastrol” filmində İradə roluna çəkilməyə dəvət edib. İnarə Quliyeva "Qaynana”da Afət rolunda, və "Alma almaya bənzər” filmində müəllimə rolu ilə tamaşaçıların yaddaşında qalıb.
İnara Quliyeva operatta tamaşalarında çoxsaylı rollar oynayıb.Sonuncu quruluş verdiyi operatta Ştrausun "Qaraçı baron” klassik operettasıdır. Hazırda teatr məktəbində həm də dərs deyir.
Rusiya televiziyasında bir sıra musiqili verilişlərin müəllifidir. Hazırda ölkənin müxtəlif teatrlarında rejissorluqla məşğuldur və hal-hazırda Moskva Operetta teatrında fəaliyyətini uğurla davam etdirir.
Opera artisti Vitali Mişle ilə evlidir.
Liya Eliava
Liya Eliava - aktrisa.
Həyatı
Liya Eliava 28 may 1934-cü ildə Tbilisidə anadan olub. 1955-ci ildə Rusiya Teatr İncəsənət Akademiyasını bitirib. Daha sonra Kote Marcanişvili adına Tbilisi Akademik Teatrı nda işləməyə başlayıb. Oradan da Şota Rustaveli adına Gürcüstan Dövlət Akademik Teatrına keçmişdir.
Aldığı adlar və mükafatlar
Gürcüstan SSR-in Xalq Artisti
Devid Akselrod
Tərcümeyi-halı
Devid Akselrod (ingilis dilində: David Axelrod) 22 fevral 1955-ci ildə Nyu-Yorkda orta təbəqəyə məxsus yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Cozef Akselrod (Joseph Axelrod) psixoloq, anası Miril Akselrod (Myril Axelrod) 1940-cı illərdə sol-siyasi istiqamətli RM qəzetinin jurnalisti olmuş, sonralar reklam biznesi sahəsində çalışmışdır. . Onun valideynləri ilk dəfə Devidin 5 yaşı olanda, tamamilə isə 1968-ci ildə ayrılmışlar. Cozef Akselrod bacısı Coan (Joan) ilə birlikdə ansı ilə birlikdə yaşamalı olmuşlar. . Cozefin sonralar özünün "ən yaxşı dostu və qəhrəmanı" adlandırdığı atası oğlunun 19 yaşı olanda intihar etdi. .
Akselrod erkən yaşlarında siyasətə meyl etmişdir. Məsələn, hələ 13 yaşı olanda o, Nyu-Yorkdan olan senator Robert Kennedinin Demokratlar Partiyasından ABŞ prezidentliyinə yeganə namizəd olması üçün keçirilən seçkiqabağı kompaniya zamanı namizədin şəkli olan döş nişanlarını paylamışdı, lakin Robert Kennedi 1968-ci ilin iyununda sui-qəsd nəticəsində öldürüldü. . . . . Orta məktəbi başa vuran Cozef Akselrod Çikaqo universitetinə (University of Chicago) daxil olmuş və elə həmin ilin yayında The Villager adlı manhetten qəzetində reportyor kimi fəaliyyətə başlamışdır. .
Basıl Tegin
Basıl Tegin — bir neçə ay hakimiyyətdə qalmış Qərbi Göytürk xaqanı.
Beryozovskiy
Beryozovskiy — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Sverdlovsk vilayətinə daxildir.
Gələcəyə qayıdış
Gələcəyə qayıdış (ing: Back to the Future) Robert Zemekisin rejissorluq, Bob Qeylin ssenaristlik etdiyi 1985-ci il elmi fantastika, macəra və komediya filmidir. Baş rolda Mayk Cey Foksun oynadığı Marti Makflay və Kristofer Lloydun oynadığı Emmet Braundur. Filmin əsas mövzusu bir gəncin qəza ilə 1985-ci ildən 1955-ci ilə getməsi ilə başlayır. Məktəbdə oxuyan anası və atası ilə tanış olduqdan sonra səhvən anası ona aşiq olur. Anası və atasının bir-birini sevməsini əngəllədiyinə görə səhvini düzəltmədən 1985-ci ilə geri qayıda bilməz.
Çığıran sərçələr
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.
Bir kəndin sərgüzəşti (əsər)
Bir kəndin sergüzəşti — Nəriman Nərimanovun nəsr yaradıcılığı zəngindir. XX əsrin sonlarından onun dövri mətbuatda çoxlu felyetonları, ədəbi-tənqidi, elmi-publisist məqalələri, eyni zamanda, dram və nəsr əsərləri çap edilib. "Bir kəndin sərgüzəşti" hekayəsi, "Bahadır və Sona" romanı, "Pir" povesti vətənin mədəni yüksəlişi, ictimai fikrin inkişafı yolunda onun apardığı mübarizə barədə aydın təsəvvür yaradır.
Məzmunu
Nəriman Nərimanov "Bir kəndin sərgüzəştləri" hekayəsini ilk dəfə 1915-ci ilin oktyabr ayında "Açıq söz" qəzetində çap etdirmişdir. Nəriman Nərimanov hekayədə Azərbaycan zəhmətkeş kütlələrinin həyatı, məişəti və mübarizəsi barədə müəyyən təsəvvür yaratmışdır. Hekayə orjinal süjet əsasında qurulmuşdur. Hekayənin əsas ideyası avamlığın və fanatizmin törətdiyi fəlakətlərdir. Əsər Qafqazın böyük kəndlərindən birinin mənzərəsinin təsviri ilə başlayır. Hadisələr Naməlsəm və İnmirə məhəlləsində cərəyan edir. Hekayənin əsas mənası bundan ibarətdir ki, "hansı xalq öz ixtiyarını və taleyini özgəyə tapşırmışsa, şərəfini və hüququnu öz gücü və birliyi ilə müdafiə edirsə, o xalq yaşamağa qadirdir". Əsər hadisələr daha çox iki obraz erafında baş verir: "Əmi" və "Daşdəmir" obrazı.
Əmi obrazı
Riyakar, qorxaq və şöhrətpərəst əmi obrazında yazıçı Azərbaycanda özünü "millət hamisi" kimi qələmə verən, əslində isə şəxsi mənafeyini güdən, ad-san naminə xalqa xəyanət edən milyonçuları, var-dövlət sahiblərini nəzərdə tutmuşdur. Naməlsəm məhəlləsinin camaatı timsalında isə dar düşüncəli, milli heysiyyəti, vətəndaşlıq hissi olmayan beyzadələri, mülkədarları və avam kəndliləri təmsil edir. Bunu yazmaqda yazıçının məqsədi odur ki, öz hüququnu və taleyini "əmilərə" tapşıran xalq əsarətdən, zülmdən xilas ola bilməz.
Daşdəmir obrazı
Nəriman Nərimanov inmirlilərin simasında mübariz, gözüaçıq, cəsur olmağı, ədalətsizliyə, haqsızlığa qarşı barışmazlığı müdafiə edir. Yazıçı əsərdə Daşdəmiri ağıllı, dünyagörmüş, xoş niyyət bir kətxuda kimi təsəvvür edir və belə bir fikir formalaşdırır ki, birlik, həmrəylik olmayan yerdə dövlət məmurları camaatla istədikləri kimi rəftar edərlər. Əsərdə kətxudanın "fəqir" inmirəlilərə bir söz deyə bilmədiyi halda, "beyzadə" naməlsəmlilərin başına olmazın oyun açmasına səbəb də bu idi.
Yusif Yusifov (tarixçi)
Yusif Bəhlul oğlu Yusifov — görkəmli Azərbaycan tarixçisi, şərqşünas, türkoloq, dilçi, mixi yazılar üzrə mütəxəssis, toponimikaçı, elamşünas, Azərbaycanda qədim Şərq tarixinin tədqiqinin əsasını qoyan, nadir ixtisaslı alimlərdən biri.
Elam tarixinə aid araşdırmaları onu dünyanın tanınmış şərqşünas alimləri ilə bir sıraya qoydu, Azərbaycan tarixi üzrə çoxsaylı əsərləri isə tariximizin bir çox qaranlıq səhifələrinə işıq saçdı və yeni istiqamətdə əvəzsiz rol oynadı.
Həyatı
Yusif Bəhlul oğlu Yusifov 1929-cu il sentyabrın 23-də Qərbi Azərbaycanın (hazırkı Ermənistan) Böyük Vedi mahalında anadan olmuşdur. Qədim Oğuz yurdu Vedidə boya-başa çatan Yusif Yusifov 1946-cı ildə İrəvanda Azərbaycan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra təhsilini dünyanın tanınmış şərqşünaslıq mərkəzlərindən olan Leninqrad (hazırda Sankt-Peterburq) Universitetində davam etdirmiş və orada qədim Şərq dilləri (şumer, akkad, elam, iran) üzrə yüksək filoloji hazırlıq keçmişdi. 1952-ci ildə Universitetin İran filologiyası şöbəsini bitirən Yusif Yusifov vətənə qayıdır və 1952–1953-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Tarix və Fəlsəfə İnstitutunda əmək fəaliyyətinə başlayır. Lakin tezliklə qədim Şərq tarixinə maraq və Universitetdə aldığı zəngin biliyi elmi-tədqiqat sahəsində reallaşdırmaq arzusu gənc Yusifi yenidən Leninqrada çəkir. 1953–1956-cı illərdə o, Leninqrad Dövlət Ermitajında görkəmli şumerşünas və assurşünas İ. M. Dyakonovun rəhbərliyi ilə aspiranturada təhsilini davam etdirir, dünya tarixşünaslığında az öyrənilmiş mövzulardan olan Elam tarixini mövzusu kimi seçir. Yusif Yusifovun Elam tarixinin son dövrünə aid ilk irihəcmli məqalələri və 1958-ci ildə müdafiə etdiyi namizədlik dissertasiyası görkəmli şərgşünas alimlərin diqqətini cəlb edir, onu nüfuzlu elamşünas alim kimi tanıdır.
Namizədlik dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra vətənə tanınmış, elimdə öz sözü və istiqaməti olan alim kimi dönən Yusif Yusifov 1967-ci ilədək Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda çalışır. Qısa müddətdə o, Elam, Midiya, Assuriya və Urartu tarixinin mühüm problemlərinə aid respublika, ittifaq və xarici ölkələrin jurnallarında məqalələr nəşr etdirir, Elamın ictimai-iqtisadi tarixinə aid doktorluq dissertasiyasını başa çatdırır və 1965-ci il tarixində Tbilisidə uğurla müdafiə edir. 1968-ci ildə Yusif Yusifov Moskvada Elamın ictimai-iqtisadi tarixinə həsr olunmuş irihəcmli monoqrafiyası nəşr olundu. Uzun illərin zəhmətinin nəticəsi olan bu əsər dünya tarixşünaslığında yüksək qiymətləndirildi və müəllifi Avropa və Amerikanın görkəmli elamşünas alimləri ilə bir sıraya qoydu.
1967-ci ildən pedaqoji fəaliyyətə başlayan Yusif Yusifov M. F. Axundov adına Pedaqoji Dillər İnstitutunun Azərbaycan tarixi kafedrasında professor, 1971-ci ildən ömrünün sonunadək isə Azərbaycan Pedaqoji Universitetində professor, kafedra müdiri, fakültə dekanı vəzifələrində işləmiş, elmi və pedaqoji kadrların yetişdirilməsinə böyük əmək sərf etmişdir.
Qədim Şərq tarixini dərindən bilən və böyük pedaqoji təcrübəyə malik olan Yusif Yusifov 1993-ci ildə ömrünün ən dəyərli kitablarından birini — ali məktəblər üçün "Qədim Şərq tarixi" dərsliyini nəşr etdirmişdir.
Yusif Yusifov Şərqin və Azərbaycanın qədim tarixi üzrə onlarla mütəxəssis yetişdirmiş, ali və orta məktəblər üçün dərsliklər və dərs vəsaiti yazıb çap etmişdir, o cümlədən Azərbaycan toponimikasına dair bir sıra elmi məqalələrin və S. Kərimovla birlikdə dərsliyin müəllifidir. Bu dərslik ali məktəblərin humanitar fakültələrində müasir dövrdə də tədris vəsaiti olaraq qalmaqdadır.
Yusif Yusifovun maraq dairəsi Azərbaycan tarixinin demək olaraq ki, dörd min illik (e.ə. III min. – b.e. I min.) dövrünü əhatə edirdi. O, hazırda ali məktəblərdə fundamental elmi vəsait olan "Azərbaycan tarixi" dərsliyinin redaktoru (akad. Z. Bünyadovla birlikdə) və müəlliflərindən idi.
Əsas elmi əsərləri
1956
1961
1962
1963
1965
Vladislav Qalkin
Boris Qalkin(atalığı) və Yelena Demidovanın oğludur. Kinoda 9 yaşında olarkən Stanislav Qovoruxinin “Tom Soyer və Heklberri Finnin macəraları” filmi ilə debüt edib. O, “72 metr” və “Voroşilov atıcısı” filmləri ilə məşhurlaşıb və bir neçə seriala da çəkilib. V. Qalkin 2009-cu ildə Rusiyanın əməkdar artisti adına layiq görülüb.
2010-cu ildə 38 yaşlı Vladislav Qalkin Moskva şəhərindəki mənzilində qəflətən vəfat edib. Məlumatlara görə, ölümün ilkin səbəbi kimi kəskin ürək çatışmazlığı göstərilir. Aktyot Troyekur qəbiristanlığında Semyon Farada, Yuri Stepanov və İqor Starıginin yanında dəfn edilmişdir.
Karli Fiorina
Karli Fiorina və ya doğum adı ilə Kara Karlton Çak (d. 6 sentyabr 1954-cü il, Ostin, Texas) — ABŞ biznesmeni və siyasətçisi.
Boqdanoviç
Boqdanoviç — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Sverdlovsk vilayətinə daxildir
Zayfen
Zayfen — Almaniyanın qərbində Reynland-Pfalts vilayətinin Altenkirhen bölgəsində yerləşən şəhər.
Rəsmi Cəbrayılov
Rəsmi Cəbrayılov — Aktyor.
Həyatı
Milliyətcə ləzgi olan Rəsmi Cəbrayılov 1932-ci il dekabrın 8-də Rusiyanın Dağıstan respublikasının Qasımkənd rayonunda anadan olub. Rusiyanın Mayakovski adına Moskva Akademik Teatrında çalışır. Azərbaycan kinosunda "1001-ci qastrol", "De ki, məni sevirsən!", "İşgüzar səfər", "Nizami", "Bəyin oğurlanması", "Alman klinikasına şəxsi səfər" "Ölsəm… bağışla" filmlərində maraqlı obrazlar yaradıb.
Aktyor 22 yanvar 2022-ci ildə 89 yaşında vəfat etmişdir.
Buynuzdimdiklər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Rusiya Federasiyasının İctimai Palatası
Rusiya Federasiyasının İctimai Palatası - Rusiya Federasiyasının Dövlət Dumasının qəbul etdiyi 16 mart 2005 tarixli qanununa əsasən təşkil edilib. Bu qanuna görə Rusiya Federasiyası Prezidenti Palatanın 126 üzvündən 42 üzvünü təyin edir. Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının digər 86 üzvü isə ümumrusiya ictimai birlikləri (42 üzv) və regional və regionlararası birliklər (42 üzv) tərəfindən seçilirlər.
Rusiya Federasiyasının İctimai Palatası aktual problemlerlər üzrə 12 komissiya və hər bir komissiya sədrinin iştirak etdiyi Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının Şurasından ibarətdir.
Rusiya Federasiyası İctimai Palatasının və "Gənclər KİV-inin inkişafı mərkəzinin" birlikdə 31 mart 2011-ci ildə təşkil etdikləri "Modernləşdirmə və innovasion inkişaf: qlobal tərəfdaşlıq" mövzulu konfransda 200-dən çox gəncin təklifləri müzakirə olunub və müvafiq qərarlar qəbul olunub. Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının və İdman Nazirliyinin gənclər siyasəti şurasının birlikdə 31 mart 2011-ci ildə hazirladıqları yeni təkliflər müzakirə olunaraq qəbul olunub.
Rusiyadakı Regionlararası İctimai Palataların 6.4.2011 tarixindəki plenar toplantisında Rusiyada sərmayə qoyuluşunun şəraitinin yaxşılaşmasına aid Rusiya Federasiyası Prezidentinin 10 təklifi müzakirə olunacaqdır.
İctimai Palatada 16.2.2011 tarixində "Dayan, korrupsiya" adlı telefon xətti qurulubdur. Vətəndaçların korrupsiya faktları barədə verdikləri məlumatlar İctimai Palatanın hazırladığı "Müasir Rusiyada antikorrupsiya siyasətinin səmərəliliyi" hesabatının əsasını təşkil edəckdir.
İstinadlar
Public Chamber of Russia
Verxniy Taqil
Verxniy Taqil — Rusiya Federasiyasının Sverdlovsk vilayətində şəhər.
Transkranial maqnit stimulyasiyası
Transkranial maqnit stimulyasiyası (TMS) - kortikal neyronların stimulyasiyası üçün istifadə olunan intensiv maqnit sahəsinin generasiyası texnikasıdır. TMS əks-göstərişləri olmayan qeyri-invaziv müalicə metodudur. Depressiyalarda qabığın sol dorsal larteral sahəsinin yüksək tezlikli stimulyasiyası və ya qabığın sağ dorsal larteral sahəsinin zəif tezlikli stimulyasiyasının effektivliyi sübuta yetirilib.b, lakin TMS-nin antidepressiv effektinin davamlılığına dair sübutlar yoxdur.
Rezistor
150px|thumbnail|right|6 müxtəlif rezistor Rezistor (ing.resistor) ya da müqavimət. Cərəyan şiddətini azaldaraq ayrı detal və ya cihazlar üçün əlverişli hala gətirir. Müqavimət gündəlik məişət alətlərinin daxilində geniş istifadə olunur. Müqavimətin vahidi "Om" olaraq adlandırılıb ( Volt / Amper).