cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xristian rahibliyi
Səhralarda abid həyatın sürülməsi təsadüfi hal deyil idi. Xristian rahiblərindən öncə yəhudilərin də bəzi təriqətləri (kumran icması kimi) səhralarda məskunlaşıb, dünyadan uzaqlaşırdılar. Eyni zamanda səhra qədim yəhudilər üçün yad bir yerin rəmzi olmuşdur. “İom Kippur” adlanan gündə onlar səhraya «bütün İsrailin günahlarını öz üstündə aparan» keçini səhraya buraxıb, özlərini günahlardan təmizlənmiş hesab edirdilər. Beləliklə səhra həm də günahların toplandığı bir yer kimi düşünülürdü və orada rahib həyatı keçirmək Tanrının nurunu zülmətə gətirmək rəmzi daşıyırdı.
Bu inanclar sonralar Xristianlıqda da öz əksini tapmışdır. Məhz səhrada şeytan İsanı sınağa çəkmişdi. Səhrada şeytan hökm sürür, Tanrının nuru ora çatmır. Buna görə də xristian rahibləri öz həyat tərzi və ibadətləri ilə, oranı zülmətdən qurtarıb İlahi nurla doldururdular.
Qadın monastırları da IV yüzilliyin əvvəllərində təsis olunmuşdur. Burada qadınlar ərə getməmək və bakirə qalmaq andını verirdilər. Misirdən sonra rahiblik Fələstində, Suriyada, Anadoluda da yayılmağa başlamışdı. Səhralara çəkilən rahiblər, eyni zamanda, bununla kilsədə hökm sürən mənəviyyatsızlıqlara, ədalətsizliklərə, Kilsə iyerarxiyasına qarşı etiraz edirdilər. Lakin sonra Kilsə rahiblik hərəkatını öz təsiri altına ala bilmişdi.
Ən tanınmış Misir rahiblərindən biri Pontlu Yevaqrios (Euagrios Pontikos) (346-399) olmuşdur. O kappadokiyalı atalarla bir dövrdə yaşamışdır və onlarla tanış idi. Nazianzlı Qreqor onu diakon vəzifəsinə təyin etmişdir. Lakin sonra, Yevaqrios rahiblik həyatına üstünlük verərək, Misir səhrasına getmiş və orada digər rahiblərlə birlikdə yaşamışdır. Bundan başqa, Yevaqrios yunan fəlsəfəsini, xüsusilə Platon irsini yaxşı bilirdi və Origenin dünyagörüşünə hörmətlə yanaşırdı.
Platonun, sonra isə Origenin ardıcılı olaraq, Yevaqrios insanın bədənini onun ruhunun zindanı hesab edirdi və onun azadlığı üçün, ömrü ibadətlə keçirməyin tərəfdarı idi. Daha doğrusu, mənəvi fəaliyyət nəticəsində bədəndən azad olmaq olar və bu kamilliyə gətirən ən qısa yoldur. Yevaqrios bir sıra kitab müəllifi olmuşdur. Onun «Praktikos» əsəri rahib həyatına praktiki girişdir. Bu kitabda müəllif, rahib həyatının xüsusiyyətlərindən, bu həyatın daim şeytanlar tərəfindən törədilən şəhvəti hisslərlə mübarizələrdən ibarət olduğu haqqında yazmışdır. Bu kitabın ardı olaraq Yevaqrios «Gnostikos» (Qnostikos) adlanan kitabını da yazmışdır. Bu kitabda isə, rahibin Tanrının ən yüksək biliyinə (qnosisə) can atdığını təsvir etmişdir. «De oratione» (Dua haqqında) kitabında Yevaqrios ibadət və anlamaq anlayışları arasında bağlılıqdan yazmışdır. Bu əsərdə o, rahib həyatının əsasını ibadətlərin təşkil etməsi haqqında söhbət açmışdı. İsanın arxasınca getmək, Yevaqriosun fikrincə, ardı kəsilməyən ibadətlərlə məşğul olmaq deməkdir. Lakin bu ibadətlər və dualar ağılla edilməlidir. Yəni, ibadət edilən zaman insanın əqli daim Tanrı ilə ünsiyyətdə olmalıdır. Yevaqriosun fikrincə, rahib dünyadan aralanmalı, lakin hər şeylə ahəngdə olmalıdır. Origenusun ardıcılı olduğuna görə, Yevaqrios rəsmi kilsə tərəfindən pislənmişdi, lakin onun rahiblik haqqında fikirləri gələcəkdə Kilsənin mənəvi həyatında çox böyük rol oynamışdır.
Misirin ən məşhur rahiblərindən biri Misirli Makarius (Macarius) olmuşdur. O təxminən 295-ci ildə anadan olmuşdur. 30 yaşında olarkən o tərkidünya olaraq səhralara getmiş və 60 il ərzində orada rahib həyatını yaşamışdı və 390-cı ildə vəfat etmişdir. Makarius tərəfindən bir sıra kitablar yazılmışdır. Lakin bu gün, onların bir çoxunun həqiqətən ona aid olub-olmaması haqqında tədqiqatçılar arasında böyük şübhələr vardır. Bu kitabların ən tanınmışı «Mənəvi söhbətlər» adlanır. Bu əsərdə müəllif, Bibliya rəvayətlərini alleqorik tərzdə yozmalara məruz qoyurdu. Tanrı ilə ünsiyyətə çatma məqamı Makarius üçün əqlin vasitəsi ilə baş verməməlidir, qəlblə duyulmalıdır. Ümumiyyətlə qəlb, onun fikrincə, şəxsiyyətin ağasıdır. Orada insana xas olan hər bir yaxşı cəhət yerləşir. Xristian dininin həqiqət olduğunu da əqllə deyil, qəlblə duymaq lazımdır. Beləliklə, Makariusun “qəlblə ibadət” etməsi prinsipi də Yevaqriosun “ağıl ilə ibadət” prinsipi kimi rahiblər tərəfindən qəbul edilmişdir. Gələcəkdə bu iki prinsip birləşdirilmişdir. Həm qəlb, həm də ağıl vahid bir şey kimi anlaşılmışdır.
Gürcü-osetin münaqişəsi
Gürcü-osetin münaqişəsi - XX əsrdə gürcü və osetin xalqları arasında başlamış və çoxsaylı qurbanlara gətirib çıxaran münaqişədir. Münaqişə 1989-cu ildə alovlanıb və Cənubi Osetiya müharibəsi (1991-1992) ilə nəticələnib. 2008-ci ildə baş vermiş Rusiya-Gürcüstan müharibəsi (2008) səbəblərindən biri də gürcü-osetin münaqişəsi olmuşdur.
Tarixi münasibətlər
Gürcü-osetin münasibətləri qədim tarixə malikdir. Bu iki xalq arasında münasibətlər IX-XII əsrlərdə siyasi və hərbi səbəblərlə əlaqədar intensivləşmişdir. XI əsrdən etibarən Gürcüstan və Osetiyanın hakim dairələri arasında əlaqələri möhkəmləndirmək məqsədilə orta əsrlərdə tərəflərin qarşılıqlı dəstək və əməkdaşlığını təmin edən sülalə nigahları sürətləndi. Məsələn, I Georgi (1014-1027) Osetin şahzadəsi Aldayla evlənmişdi, onun qardaşı IV Baqrat (1027-1072) osetin çarının qızı Dorqolelinin bacısı ilə evləndir. XI əsrdə tərtib edilmiş gürcü yazılı mənbələri e.ə I minilliyin 2-ci yarısından başayaraq, xüsusilə yadelli işğalçılarla birgə mübarizədə ifadə olunan gürcü-osetin siyasi və hərbi əməkdaşlığı haqqında məlumat verir. XI əsr gürcü tarixçisinin verdiyi məlumata görə gürcülər müstəqilliyə e.ə III əsrdə eqris və osetinlərin köməyi ilə nail oldular.
Osetinlər əsasən Şimali Qafqazda məskunlaşmışdılar. Əksəriyyət etibarilə xaçpərəst idilər. Lakin onların bir qismi sonradan islamı qəbul etmişdi. Müsəlman təbəqə özlüyündə separat hərəkatda elə də fəal iştirak etmədi. Çünki bu etnoqrafik qrupun osetinlər arasında öz mövqeləri belə arzuolunan deyildi.
Osetinlərin cənuba doğru intensiv hərəkəti isə monqol işğalları ilə bağlı olmuşdur. Monqollardan qorunmaq məqsədilə osetinlərin bir hissəsi düzən ərazilərdən Gürcüstanın uca dağlıq ərazilərinə mühacirət etmişdilər. Osetinlər Qafqazın digər xalqları ilə yanaşı, Gürcüstanda vahid feodal monarxiyasının qurulmasında fəal iştirak etmişdilər. XII əsrin əvvəllərindən osetinlər Gürcüstandan vassal asılılığına keçmişdir. XIII əsrin sonunda Gürcüstan məskunlaşmış osetinlər feodal Gürcüstanın tərkibinə onun bir hissəsi kimi daxil oldular. Şərqi Gürcüstanın şimal rayonlarında öz tarixi taleyini gürcü xalqının tarixi ilə sıx bağlayan cənub-osetin etnik qrupunun rüşeymi olan daimi osetin əhalisi formalaşdı.
XVIII əsrin 70-ci illərində Kartlidə osetinlər daha da çoxaldılar. 1850-ci ildən osetinləri Şido Kartliyə kütləvi miqrasiyası başladı. Maraqlı məqamlardan biri də osetinlər Rusiya ilə bu imperiya Qafqaz irəliləyəndən onunla daim müttəfiqlik münasibətlərin olmalarıdır. Daha dəqiq desək, osetinlərin xristian hissəsi rusların müttəfiqliyini qəbul etmişdi. Müsəlman osetinlər isə Qafqaz dağlılarının antirus hərəkatında fəal iştirakçı olmuşdular. Bu dövrdə güclənən Rusiya bölgə xalqlarını öz maraqlarına uyğun olaraq miqrasiyaya təhrik edirdi. Təhrik olunan miqrasiya milli münasibətlərin xaricdən idarə olunmasına zəmin kimi çıxış edə bilərdi.
1873-1886-cı illərdə Gürcüstanın dağlarında məskunlaşan osetinlər dağlardan düzənlərə doğru üz tutdular. Gürcüstanın Telavi, Tianeti, Borçalı və Şorapan qəzalarında osetinlər çoxaldı. XIX əsrin 90-cı illərində Gürcüstanda vəba epidemiyası səbəbindən miqrasiya bir qədər dayanır. Artıq XX əsrin əvvəllərinə doğru osetinlər bütün Gürcüstan ərazisinə yayılırlar.
Səbəbləri
Əvvəlcə Çar Rusiyası, daha sonra isə Sovet Rusiyası gürcülərin sayının azaldılması siyasətini yürüdürdü. Bu isə gürcü əhalisinin narazılıqlarına səbəb olurdu. Gürcülərin iqtisadi-siyasi maraqlarının təminatında çətinliklər yaranırdı. Lakin mərkəzi hakimiyyət köçkünlərə hər cür güzəştlər edirdi. Rus hakimiyyətinin bu cür yanaşması gürcülərlə osetinlər arasında toqquşmalara gətirib çıxarırdı. Gürcülər özləri ilə müqayisədə osetinlərə fərqli münasibətin göstərilməsinə qısqanclıqla yanaşırdılar. Rusiyanın bu siyasətində məqsəd Cənubi Qafqazda xalqların mərkəzə qarşı birləşməsinin qarşısını almaq idi.
SSRİ son illəri
SSRİ-nin mövcudluğu zamanında milli münqaşilər nəzarət olunacaq həddə qədər Moskva tərəfindən "rəğbətləndirilirdi". Dövləti zəiflədəcək həddə çatdıqda isə müdaxilə olunurdu. Çünki sovet hakimiyyətinə onun qüdrətinə təsir edən deyil, daxili narazılıqları zəiflədən münaqişələr lazım idi. Lakin SSRİ-nin süqutuna doğru vəziyyətdə dəyişikliklər baş verdi. Xarici qüvvənin dəstəklədiyi osetin separatizmi Gürcüstan üçün müşkül bir məsələ kimi yenidən gündəmə gəldi. Müasir tarixdə Cənubi Osetiyada baş verən hadisələrin başlanğıcı 1989-cu ilə gedib çıxır. Cənubi Osetiya osetinlərinin separat təbliğata uymalarının bir sıra səbəbləri vardır. Belə ki, Şimali Osetiya Rusiyanın tərkibində daha geniş statusa malik olmuş və buna görə iqtisadi inkişafda cənubdan xeyli irəli getmişdi. Burada çoxməqsədli siyasətin izləri də özünü göstərirdi. Cənubi Osetiya separatçıları cənub və şimal arasındakı bu fərqlərdən öz məqsədləri üçün istifadə edirdilər. Həmin il Cənubi Osetiyada yaranan "Xalq Cəbhəsi" ilk öncə Muxtar Respublika statusu əldə etmək tələbi ilə çıxış etsə də, sonradan Şimali Osetiya ilə birləşmək tələbləri də oldu. 26 aprel 1990-cı ildə SSRİ Ali Soveti muxtariyyətlərin statusunun artırılmasına dair qərar qəbul etdi. Bu hər yerdə olduğu kimi osetin separatçılarını da cəsarətləndirdi. Mərkəzi sovet hökuməti mərkəzdənqaçma meyllərinin önlənməsi üçün müttəfiq respublikalarının öz daxillərində separatçılıq ocaqları formalaşdırırdı. Cənubi Osetiya separatçıları özlərinə milli müqavimət siması qazandırmaq üçün siyasi cəhətdən təşkilatlanmaq və muxtar parlamentə seçkilərdə iştirak etmək qərarına gəlmişdilər. Yerli partiyaların seprat ideya daşıyıcısı olduğunu bilən Gürcüstan Ali Soveti onların parlament seçkilərində iştirakını qadağan edən qərar qəbul etdi. Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti bunun ardınca 1990-cı il sentyabrın 20-də öz müstəqilliyini elan etdi və "Cənubi Osetiya Demokratik Sovet Respublikası" elan edildi. Həmin ilin dekabrında Cənubi Osetiyada Gürcüstanın izni olmadan Ali Sovetə seçkilər keçirildi. Buna qədər 10 oktyabr 1990-cı ildə sovet hökuməti Cənubi Osetiya fövqəladə vəziyyət elan etmişdi. Separatçıların fəaliyyətinə cavab olaraq Gürcüstan Cənubi Osetiyanın muxtariyyətini 11 dekabrda ləğv etdi.
Silahlı münaqişə
Hadisələrin bu səpkidə inkişafı isə 1991-ci ilin əvvəllərində hərbi əməliyyatlara gətirib çıxardı. 6 yanvar 1991-ci ildə gürcü milisinin dəstələri Cənubi Osetiyaya daxil oldu. Gürcü tərəfinin radikal qərarları sırasına osetinlərin rəhbəri T.Kulumbeqovun həbsi də daxil idi. Osetinlər gürcülərin bu hərəkətindən sonra 17 mart 1991-ci il referendumunda SSRİ-nin saxlanılmasına səs verərək gürcülərin müstəqillik mövqeyinə müxaliflik etdilər. Bir gün sonra isə osetinlər tərəfindən 4 günahsız gürcü kəndlisinin öldürülməsi vəziyyəti bir qədər də gərginləşdirdi. Gürcülər kütləvi şəkildə öz doğma yerlərindən qovulmağa başladılar.
Münaqişə özünün silahlı toqquşma fazasına qədəm qoydu. Gürcüstan Cənubi Osetiyaya hərbi birləşmələr göndərdi. Gürcü hərbi birlikləri Sxinvaliyə qədər irəlilədilər. Amma hərbi əməliyyatların gedişində istər Qafqaz Dağlıları Konfederasiyası, istərsə də Rusiya osetinlərə yardım göstərirdi. Rusiyanın hərbi yardımı hətta o səviyyəyə çatmışdı ki, 1992-ci ilin iyununda Rusiya baş naziri Rutskoy rus aviasiyasına gürcü birləşmələrini atəşə tutmaq əmri verdi. Eyni zamanda Gürcüstan prezidenti Eduard Şevardnadzeyə zəng vuraraq Sxinvalidən çıxmayacağı təqdirdə Tbilisinin bombalanacağı təhdidini dilə gətirdi. Belə olan təqdirdə gürcülər ərazi bütövlüyünü silah gücünə bərpa edə bilməyərək Soçi razılaşmasına getməyə məvbur oldular. Danışıqların başlanmasının gürcü tərəfi üçün də xeyri oldu. Ən azı ona görə ki, Gürcüstan iki cəbhədə separatçılarla mübarizə aparacaq qüvvəyə malik deyildi.
2008-ci ilə qədərki dövr
14 sentyabr 1993-cü ildə Cənubi Osetiyanın iqtisadi infrastrukturunun bərpası ilə əlaqədar Rusiya-Gürcüstan hökumətlərarası sazişi imzalandı. Həmin sazişdə planlaşdırılırdı ki, 1993-1997-ci illər ərzində hər iki tərəf Cənubi Osetiyanın bərpa edilməsi üçün vəsait ayıracaq. Lakin faktiki olaraq bu saziş yerinə yetirilmədi. Osetin tərəfi gürcüləri vəsait ayırmamaqda ittiham edirdi. Ancaq faktiki olaraq Gürcüstanın o zamankı iqtisadi durumu bu vəsaitlərin ayrılmasını imkansız edirdi. Bu sazişdən 7 il keçdikdən sonra Rusiya və Gürcüstan arasında analoji bir saziş imzalansa da onun aqibəti birincidən heç nə ilə seçilmədi.
1994-cü ildə gürcü-osetin münaqişəsində fəaliyyət göstərən sülhməramlıların əsasnaməsi təsdiqləndi. Qarışıq qüvvələrin komandanı Rusiya idi. 1995-ci ilin oktyabrında Şimali Osetiyanın paytaxtında gürcü, Rusiya və hər iki osetin tərəflərinin və ATƏTin nümayəndələrinin iştirakı ilə protokol imzalandı. Bu sənədlərin imzalanmasında vasitəçi kimi iştirak edən Rusiya əslində gürcülərin çıxılmazlığından istifadə edirdi.
2003-cü ildə Gürcüstanda baş verən Narıncı İnqilab sonrası vəziyyət daha da gərginləşdi. Mixail Saakaşvili hakimiyyətinin yürütdüyü Qərbyönümlü siyasət və NATO-nun şərqə doğru genişlənməsi Rusiyanı narahat edirdi. Cənubi Osetiya və Abxaziya sakinlərinə Rusiya pasportları verilməsi sürətlənirdi. Bu, əslində Rusiyanın planlarından xəbər verirdi. Ruslar ilk əvvəl Saakaşvilinin mövqeyində dəyişikliklər etməyə çalışsalar da onun qərb meylinin güclü olduğunu görüb separatçılara siyasi və diplomatik dəstəklərini artırdılar. Qərbin dəstəyini hiss edən Gürcüstan prezidenti 31 may 2004-cü ildə osetin-gürcü münaqişə zonasına daxili qoşun birləşmələrini göndərir. 2004-cü ilin iyul ayında münaqişə zonasında atəşkəs tez-tez pozulmağa başlayır. 9-10 avqust tarixlərində artıq artilleriya səsləri eşidilməyə başlayır. Bununla belə gürcülər rusların da iştirakı ilə danışıqları davam etdirirlər. Avqustun 14-dən 15-ə keçən gecə gürcü tərəfdən Zurab Jvaniya və osetin tərəfdən Eduard Kokoytı atəşin dayandırılması haqqında sazişi imzalayırlar.
Yakob Şturm
Yakob Şturm (Jacob Sturm, 1771—1848) — Alman entomoloqu, botaniki və oymaqçısı.
Məhərrəmkənd
Məhərrəmkənd kəndi (Мегьарамдхуьр ) Dağıstan Respublikasında Məhərrəmkənd rayonunda yerləşən kənd. Kənd Məhərrəmkənd rayonunun inzibati mərkəzi və Məhərrəmkənd kənd sovetinin yaşayış məntəqəsidir. Məhərrəmkənd adını ilk məskunlaşan və Quba əyalətindən olan, burada bir daxmada yaşayan Məhərrəmdən almışdır.
Coğrafiya
Məhərrəmkənd Dağıstanın cənubunda, Mahaçqaladan 180 km məsafədə yerləşir. Kəndin cənubunda Rusiya Federasiyasının Azərbaycan Respublikası ilə dövlət sərhədi yerləşir. Keppenin iqlimlər təsnifatına görə Məhərrəmkənd subtropikə yaxın iqlimə malikdir, mülayim qışı və isti, quraq yayı ilə səciyyələnir.
Tarixi
Kənd XIX əsrin əvvəllərində yaranmışdır. Quba üsyanının iştirakçısı Kürə üsyançı dəstəsinin başında olmuş Mahmud-əfəndi Məhərrəmkəndli idi. O dövrdə Məhərrəmkənd Kürə xanlığı ilə Quba əyaləti arasında əlaqəsi olmayan bir orta mövqe tuturdu. 1866–1928-ci illərdə Məhərrəmkənd Güney əyalətinin bir hissəsi olaraq Kürə dairəsinə daxil edildi. Kuysun və Tahirkənd kəndləri ilə birlikdə Məhərrəmkənd Kənd Cəmiyyəti yaradıldı. 1886-cı ildə Məhərrəmkənddə 369 nəfər yaşayırdı. 1936-cı ildə 1 nömrəli Məhərrəmkənd orta məktəbi, 1964-cü ildə isə 2 nömrəli Məhərrəmkənd orta məktəbi təsis edildi. 1965-ci ildə Kansavkənt, Bill-Bill və Qazer kəndlərinin sakinləri Məhərrəmkəndə köçdülər. Ən çox köçmə Selegün kəndindən olmuşdu.
Əhali
2002-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən rayonun 58.694 nəfər əhali yaşayır ki bunun da 6.266 nəfəri Məhərrəmkənd kəndində məskunlaşmışdır. Kənd əhalisinin əksəriyyətini ləzgilər təşkil edir.
Yerli məşhurlar
Arsen Allahverdiyev – Sovet sərbəst güləşçisi, üçqat Avropa çempionu, SSRİ çempionatlarının dəfələrlə mükafatçısı, SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1973). Dağıstan MSSR-nin əməkdar mədəniyyət işçisi (1972). Eldar İsmayılov – radiasiya biofizikası sahəsində beynəlxalq səviyyədə tanınmış bir mütəxəssisdir. Alman Əhmədov – rus dilçisi və metodisti, milli məktəbdə və РКИ-də rus dilinin tədrisi metodikası, intonasiya, rus dilinin tədrisi sahəsində mütəxəssis, filologiya elmləri doktoru. Najmudin Kazıyev - Rusiya Federasiyasının əməkdar metallurqu, 2-ci dərəcəli Vətənə xidmətə görə medalı laureatı.
Volfqanq Amadey Motsartın heykəli (Vyana)
Volfqanq Amadey Motsartın heykəli (Vyana) - 1953-cü ildən Avstriyanın Vyana şəhərindəki İnnere Ştadt (Daxili Şəhər) bölgəsindəki Burqqarten qəsəbəsində yerləşən bir abidədir. Bəstəkar Volfqanq Amadey Motsarta (1756–1791) həsr edilmişdir.
Cyperus haspan
(Cyperus haspan) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Volfqanq Amadey Motsartın heykəli (Vyana)
7,5 metr hündürlüyündə olan bu heykəl, memar Karl Köniq (1841–1915) və heykəltaraş Viktor Tilqner (1844–1896) tərəfindən hazırlanmış və Albertinaplatz-da (Albertinaplatz Vyananın 1-ci rayonunda, Daxili Şəhərdə (İnnere Ştadt) yerləşir.) 21 aprel 1896-da açılış mərasimi keçirilib. Mərasim memar Tilqnerin ölümündən sonra keçirilib.
Təsviri
Heykəl Vinşqaudan, daha doğrusu Cənubi Tiroldan gətirilən Laas mərmərindən, təməl pillələri isə qaranlıq dioritdən hazırlanmışdır. Heykəldə musiqi stendi olan bəstəkar Motsart var. Ətrafı naxışlar, maskalar və çələnglər ilə bəzədilib və heykəəl Stertsinqdən gətirilən kobud mərmərdən hazırlanmış yarım dairəvi ballustrade içərisindədir. Ön tərəfdə bir relyef verilib və bu Motsartın "Don Covanni" operasının iki səhnəsinə aiddir. Luis Karmontellenin dizaynı əsasında heykəlin arxa tərəfində barelyef yerləşdirilib və burada altı yaşlı Motsartı atası Leopold və bacısı Nannerl ilə birlikdə musiqi ifa etmdiyi səhnə canlandırılıb.
Tarixi
Heykəlin açılışından 77 il əvvəl Motsart abidəsi üçün vəsait toplanmışdır. Lakin abidənin dizaynını və yerini seçmək problemli idi. Bir neçə təklifə görə abidə üçün yer təklifləri arasında Rathauspark, Ştadtpark və Albertinaplatz daxil edildi. Abidənin dizaynını seçmək üçün iki sənət müsabiqəsi təşkil edildi. Tilqnerin dizaynı peşəkar münsiflər heyətinin seçimində ikinci oldu, lakin Motsart Abidə Komitəsi tərəfindən Edmund fon Hellmerin layihəsi üzərində seçildi.
Abidə 1945-ci il martın 12-də Vyananın bombalanması nəticəsində zədələnmiş, bərpa olunmadan və 5 iyun 1953-cü ildə Burqqatendəki həqiqi yerində yerləşdirilmişdir. Bərpa zamanı abidəyə iki qum-əhəng kərpic sütunu əlavə edildi.
1992-ci ildə Vyana şəhəri abidənin bir nüsxəsini Tokio şəhərinə hədiyyə etdi.
Bidens trelawniensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Buratinonun macəraları (cizgi filmi, 1959)
Buratinonun macəraları — Soyuzmultfilm studiyasının istehsalı olan məşhur sovet cizgi filmlərindən biri. Cizgi filmi Aleksey Tolstoyun "Qızıl açar və ya Buratinonun macəraları " nağılı əsasında çəkilib.
Məzmun
Cizgi filmində taxtadan düzəldilən Buratinonun başına gələn əhvalatlardan danışılır.
Karst relyefi
Karst relyefi- əhəngdaşı, dolomit, gips və digər həll olan süxurlarda suyun həll etməsi sayəsində əmələ gələn relyef tipi. Yerüstü və yeraltı qapalı mənfi relyef formaları (yerüstü-qıf, çökəklik, polye, ponor və yeraltı quyu, mağara) üstünlük təşkil edir. Tropik ərazilərdə müsbət relyef formalarına tez-tez təsadüf edilir. Ti-pik K. r. Yuqoslaviyada karst platosunda təsadüf edilir.
Mo Yan
Mo Yan  — müasir Çin yazıçısı, Honkonq Açıq Universitetinin fəxri filologiya doktoru, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (2012).
Daha çox Mo Yan təxəllüsü ilə tanınan çinli yazıçı Guan Moye (sadələşdirilmiş Çin dilində: 管谟业; ənənəvi Çin dilində: 管謨業; pinyin yazı metodu ilə: Guǎn Móyè; doğum tarixi: 17 fevral 1955-ci il) roman və kiçik hekayələr müəllifidir. ABŞ-də nəşr olunan məşhur "TIME" jurnalında yazdığı məqaləsində Donald Morrison yazıçını “Çinin ən məşhur, əsərləri tez-tez qadağan edilən və kitabları piratçıların hədəfi olan yazıçılarından biri” adlandırmış, Cim Leç (Jim Leach) isə onu Çinin Frans Kafkası və ya Cozef Helleri hesab etmişdir. Qərbli oxucular Mo Yanı daha sonralar əsasında “Qırmızı kalış” (“Red Sorghum”) filmi çəkilmiş “Qırmızı kalış” və “Kalış şərabı” romanlarından tanıyırlar. 2012-ci ildə Mo Yan “hallüsinasiyalı realizmi vasitəsilə xalq nağıllarını, tarixi və müasir ədəbiyyatı birləşdirən" yazıçı kimi Ədəbiyyat sahəsində Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür.
Təxəllüsü
Çin dilində “Danışma!” mənasının verən “Mo Yan” yazıçının təxəllüsüdür. ABŞ-nin Bəşəriyyətə Mili Dəstək qurumunun (National Endowment for the Humanities) sədri Cim Leç ilə müsahibə zamanı o bildirmişdi ki, bu ad 1950-ci illərdə Çindəki inqilabi-siyasi vəziyyətlə bağlı olaraq, ata-anasının ona düşüncələrini cəmiyyətdə danışmamaqla bağlı xəbərdarlığı ilə əlaqədardır. Bu təxəllüs eyni zamanda Mo Yanın Çinin siyasi və seksual tarixinin yeni şərhini verən əsərlərinin ana xətti ilə bağlıdır.
Əsərləri
Mo Yan yazıçı karyerasına Çinin islahatlar dövründə Çin dilində nəşr etdirdiyi onlarla qısa hekayə və romanlar yazmaqla başlamışdır. Onun “Bir yaz gecəsi yağan yağış” adlı ilk romanı 1981-ci ildə çap olunmuşdur. Mo Yanın bir neçə romanı Notrdam Universitetinin Şərqi Asiya dilləri və ədəbiyyatı üzrə professor Howard Goldblatt tərəfindən ingilis dilinə tərcümə edilmişdir.
Mo Yanın “Qırmızı Kalış Silsiləsi” 1923-1976-cı illər arasında Şandonq ailəsinin nəsilləri haqqında xronoloji ardıcıllıq gözləməyən tarixi romandır. Müəllif Çin tarixində Yapon Təcavüzü Əleyhinə Müqavimət Hərəkatı, Kommunist İnqilabı, Mədəniyyət İnqilabı kimi siyasi çevrilişlərdən qeyri-ənənəvi tərzdə söz açır: məsələn işğalçı yapon əsgərlərinin çəkdiyi əziyyətlərdən bəhs edir. Onun ikinci romanı “Sarımsaq Balladaları” məhsulları hökumət tərəfindən alınmayan Qaomi qəsəbəsinin üsyan qaldırmış fermerləri haqqında olmuş əhvalatlara əsaslanır. “Şərab Respublikası” qastronomiya və spirtli içkilər haqqında satiradır və burada o Lu Xundan sonra hannibalizmi Çində özünü-məhvin metaforası kimi istifadə etmişdir. “Yekə döşlər, iri budlar” əsəri qadın bədənindən bəhs edir; burada döşləri yapon güllələri ilə dəlik-dəlik edilmiş nənədən tutmuş, bir mərasimdə şəhərin bütün qadınlarının döşlərinə vurub onlara xeyir-dua verən Şanqquan Cintonqa qədər müxtəlif obrazlar vardır. Bu kitab Çində birmənalı qarşılanmadı. Bəzi solçu tənqidçilər bu əsəri Kommunist əsgərlərinin mənfi obrazda təsviri kimi qəbul edirdilər.
Yaradıclığına təsir
Mo Yanın əsərləri əsasən sosial şərh xarakteri daşıyır və o, Lu Xunun sosial realizmi və Qabriel Qarsiya Markesin sehrli realizmindən güclü şəkildə təsirlənmişdir. Ənənəvi Çin ədəbiyyatı baxımından isə yazıçı Uater Marginin xalq ədəbiyyatına əsaslanan klassik epik romanından təsirlənmişdir. Mo Yan eyni zamanda “Qərbə Səyahət” və “Qırmızı palatanın yuxusu” əsərlərinin də onda təsir yaratdığını qeyd edir.
Xarici əsərlərin tərcümələrini oxuyan Mo Yan dünya ədəbiyyatını oxumağı güclü şəkildə təbliğ edir. 2009-cu ildə Frankfurt Kitab Yarmarkasının açılışı zamanı o, öz nitqində Hötenin “dünya ədəbiyyatı” ideyasını müzakirə edərək bildirirdi ki, “ədəbiyyat ölkələri və xalqları ayıran sərhədlərə qalib gələ bilər”.
Üslubu
Mo Yanın əsərləri “hallüsinasiyalı” realizmlə xarakterizə olunan və “qara yumor”dan ibarət tarixi epik romanlardır. İdeologiyanın təsirinə baxmayaraq onun əsərlərinin əsas mövzusunu insanın acgöz və satqın xarakterinin tükənməzliyi təşkil edir. Heyrətləndirici, mürəkkəb və əsasən zorakı obrazlardan istifadə edilən bir çox əsərlərindəki hadisələr Şandonq əyalətində, yazıçının doğma şəhəri Şimal-Şərqi Qaomi şəhərində cərəyan edir. Mo Yan deyirdi ki, o, Uilyam Folknerin “Səs və Qəzəb” əsərini oxuduqdan sonra başa düşdü ki, o, “ailəmi, tanıdığım insanları, kəndliləri...” əsərlərinin obrazlarına çevirə bilər. Yazıçı fəhlələri və bürokratları gülünc vəziyyətlərə salaraq sosialist realizmi janrını satira atəşinə tutur.
Mo yanın yaradıcılığı “keçmiş və müasir dövr, canlılar və ölülər, eləcə də yaxşı və pis” arasında fərqlərin tutqun əks etdirilməsi ilə xarakterizə olunur. Mo Yan öz əsərlərində müəllifin digər əsərlərini yenidən nəql edən və düzəliş edən yarım-avtobioqrafik obraz kimi çıxış edir. Onun əsərlərindəki qadın obrazları əksər hallarda ənənəvi Çinli qadın roluna riayət etmir: məsələn “Qırmızı Kalış” əsərində Şanqquam ailəsinin anası ərinə oğul doğa bilmir və ona xəyanət edərək İsveç missioneri və Yapon əsgərindən qız uşaqlarına hamilə qalır. Kişinin gücü “Yekə döşlər, iri budlar” əsərində sarkazmla təsvir olunur və romanda yalnız bir kişi obraz var.
Kiçik hekayələr
Müəllifin çap olunmuş digər əsərlərinə “İnsan və heyvan”, “Yüksəliş”, “Dəmir uşaq”, “Müalicə”, “Sevgi hekayəsi”, “Şen bağçası”, “Atılmış uşaq” və s. daxildir.
Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatı, 2012
hallisünasiyalı realizmin xalq nağılları, tarix və müasir ədəbiyyatla birləşməsi
11 oktyabr 2012-ci il tarixində İsveç Akademiyası “hallüsinaiyalı realizm vasitəsilə xalq nağılları, tarix və və müasir ədəbiyyatı birləşdirən” yazıçı kimi Mo Yanın Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatına layiq görüldüyünü elan etdi. 57 yaşlı yazıçı bu mükafatın 109-cu qalibi, Çində yaşayıb, bu mükafata layiq görülmüş ilk şəxsdir. Çində doğulmuş və Fransa vətəndaşı olan Gao Xingjian 2000-ci ildə bu mükafatın laureatı olmuşdu. İsveç Akademiyasınını rəhbəri Peter Englund bildirirdi: “Mo Yanın yazı üslubu elə özünəməxsusdur ki, onun əsərindən yarım səhifə oxumaqla bilərsiniz ki, bu əsəri kim yazıb”.
Filmoqrafiya
Mo Yanın bir neçə əsəri əsasında film çəkilmişdir:
Utrext Universiteti
Utrext Universiteti — Niderland Krallığında, Utrext şəhərinin mərkəzində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Niderlandın böyük dövlət universitetlərindən biri olan bu ali məktəbin qədim bağları, binaları, yaxınlıqdakı küçələrin adları onun zəngin tarixə malik olmasının sübutudur.
Tarixi
1634-cü ildə Utrext Şəhər Şurası "Şöhrətləndirilmiş məktəb" adlı ali məktəb açır. 26 mart 1636-cı ildə həmin məktəb Utrext Universitetinə çevrilir və elmi dərəcə vermək hüququ qazanır. Universitetdə dörd fakültə (fəlsəfə, hüquq, ilahiyyat, tibb) yaradılır. Fəaliyyətinin ilk vaxtlarında universitetin yeddi müəllimi və onlarca tələbəsi olur. Ali məktəbin tələbələri yalnız oğlanlardan ibarət idi. Burada həmin dövrdə təhsil alan yeganə qadın ilahiyyat üzrə mühazirələri dinləyən Anna Mariya van Şurman olur. Leyden, Franeker, Qroningen, Hardervik, Amsterdam kimi qədim və nüfuzlu ali məktəblərlə rəqabət aparan Utrext Universiteti tədricən böyüyür və çiçəklənir. Tezliklə universitetin Botanika bağı və Smeetoren astronomiya rəsədxanası istifadəyə verilir.
Utrext Universitetinə çoxlu sayda əcnəbi tələbələr cəlb olunur. Universitetdə Almaniya, İngiltərə, Şotlandiya və Avropanın digər ölkələrindən təhsil alan gənclər daha çox üstünlük təşkil edir. Həmin dövrlərdə bu ali məktəbdə fəlsəfənin intellektual, ilahiyyatçı və yeni fəlsəfə tərəfdarları (yeni fəlsəfənin yaradıcısı filosof Rene Dekart bir neçə il Utrext şəhərində yaşayır), eləcə də pravoslav ilahiyyatçılar arasında mübahisə aparılır.
XVIII əsrdə Utrext Universiteti durğunluq dövrünü yaşayır. 1806-cı ildə Niderland fransızlar tərəfindən işğal olunduqdan sonra Utrext Universiteti "'école secondaire'" - orta məktəb statusu alır, lakin 1813-cü ildə Niderland Krallığı yaradıldıqdan sonra ali məktəb əvvəlki statusunu bərpa edir. Leyden, Qroningen və Utrext universitetləri yeni yaradılmış krallığın dövlət universitetləri statusunu alır. 1850-ci ildə universitetdə fəaliyyət göstərən alimlər Piter Hartinq, Gerardus Malder, Xristofor Bays Ballot və Fransisk Dondersin səyləri nəticəsində mövcud olan dörd fakültəyə əlavə olaraq beşincisi - Utrext Dəqiq Elmlər Məktəbi yaradılır. Məktəbdə laboratoriyalar quraşdırılır və burada təhsil alan tələbələr təhsillərini təcrübə ilə zənginləşdirirlər.
XIX əsrin ikinci yarısında universitet yenidən çətinliklərlə üzləşir. Universitetin inkişafı üçün dövlətin maliyyə yardımına böyük ehtiyac duyulur, lakin dövlət universitetə həmin vəsaiti ödəmək imkanına malik olmur. Hətta Utrext Universitetinin bağlanılması barədə müzakirələr aparılır. Bütün yaşanan gərgin anlara baxmayaraq, ali məktəb çətinliklə də olsa inkişaf edir. XX əsrin əvvəllərində universitetə ilk qız tələbə - Katarina van Tussenbroek qəbul edilir. Artıq 1915-ci ildə Utrext Universitetinin tələbələrinin dörddə bir hissəsini qızlar təşkil edir. Universitetin müəllimləri arasında isə bu vəziyyət daha aşağı templə gedir. 1916-cı ildə Utrext Universitetinin professoru təyin edilmiş ilk holland qadın Yohanna Vesterdijk İkinci Dünya müharibəsinin sonlarınadək universitetdə çalışan yeganə qadın müəllim olur.
Utrext Universitetinin inkişafında burada fəaliyyət göstərən alimlərin (fizioloq-həkim Hubrext, hüquqşünaslar Hamaker və Molenqraaff, tarixçilər Kernkamp və Geyl, dəqiq elmlər üzrə Maqnus və Minnaert, ilahiyyatçı Van Unnik və s.) böyük rolu olur. 1925-ci ildə Baytarlıq Məktəbinin Utrext Universitetinə birləşdirilməsi nəticəsində ali məktəbdə altıncı fakültə - baytarlıq fakültəsi yaradılır. Bu da universitetdə çoxlu sayda ixtisas və təhsil proqramlarının açılmasına səbəb olur. 1929-cu ildə ilk dəfə olaraq Utrext Universitetinin alimi Kristian Eykman Nobel mükafatına layiq görülür. İkinci Dünya müharibəsindən sonra universitetdə Geoelmlər, Biologiya, Kimya departamentləri, Sosial elmlər fakültəsi açılır, tələbələrin sayı sürətlə artmağa başlayır. 1960-cı ildən bir çox fakültələr və onların kitabxanaları, xəstəxanaları, akademik müəssisələri De Uithof ərazisinə köçürülür. Dəqiq elmlər fakültəsi genişləndirilərək nəhəng elmi-tədqiqat mərkəzinə çevrilir.
Hazırda Utrext Universiteti dövlət ali təhsil müəssisəsi olsa da, İkinci Dünya müharibəsindən başlayaraq sərbəst fəaliyyət göstərir.
Müasir vəziyyəti
Utrext Universitetinin Humanitar və Hüquq fakültələrinin binaları Utrext şəhərinin mərkəzində, qalan binaları isə şəhər kənarındakı De Uithof ərazisində yerləşir. Utrext Universitetinə məxsus Universitet Kolleci Hollandiyanın sabiq hərbi bazası olan KROMHOUT Kazerne ərazisində yerləşir.
De Uithof kampusunda Utrext Universitetinin 30-a yaxın binası mövcuddur. Kampusun binaları qeyri-adi memarlıq üslubu ilə seçilir. Memar Rem Kolhaas tərəfindən inşa edilmiş Edukatorium binası dairəvi divarlara və şüşə körpüyə malikdir. Minnaert binasında yağış suyu toplamaq məqsədi ilə xüsusi hovuz quraşdırılıb. Kampusun ərazisində yerləşən binaların əksəriyyəti burada çalışan alimlərin adlarını daşıyır, məsələn: həkim Albert Abraham Hijmans van der Berqin, fizik Nikolas Blombergenin, qadın fizik Karolina Blikerin, kimyaçı Huqo Kruytun, sosiologiya fakültəsinin yaradıcılarından olan Martinus Langeveldin, belçikalı astronom Marsel Minnaertin, həkim van Straatenin, De Uithof ərazisində binaların tikintisini aparan memar Marinus Ruppertin, "İncil"in tədqiqatı ilə məşğul olan alim Villem van Unnikin, botanik Frits Ventin, fiziklər Robert van Qraaf və Leonard Salomon Ornşteynin, meteoroloq Buys Ballotun və s.
2007-ci ilin yanvarında baş vermiş qasırğa nəticəsində qaldırıcı kran Ruppert binasının üzərinə yıxılır. Hadisə nəticəsində bir neçə insan yaralanır və bina 2007-ci ilin sentyabrınadək fəaliyyət göstərmir. De Uithof kampusunda 1002 tələbə tutumuna malik Kambridgelaan, 552 nəfərlik De Bisschoppen, 377 nəfərlik Kasa Konfetti yataqxanaları yerləşir.
Fakültə və institutları
Utrext Universiteti 7 fakültə və 3 institutdan - IVLOS Təhsil İnstitutu Ruzvelt Akademiyası və Utrext Universitet Kollecindən ibarətdir.
Geoelmlər fakültəsi Yer Elmləri, Ekoloji Elmlər, İnsan Coğrafiyası və Planlaşdırma institutlarından ibarətdir. Fakültə bakalavr səviyyəsində holland dilində tədris olunan 5 (Yer elmləri, Ətraf mühit ekologiyası və sosial elmlər, Ekologiya, İnnovasiya və idarəetmə elmləri, İnsan coğrafiyası və planlaşdırma), magistratura səviyyəsində isə 15-dən 12-si ingilis dilində tədris olunan (Biogeologiya, İqtisadi coğrafiya, Geokimya, Geo-kommunikasiya, İnformasiya və əlavələrinin idarəolunması, Geologiya, Geofizika, İnsan coğrafiyası və planlaşdırma, Hidrologiya, Beynəlxalq inkişaf tədqiqatları, Fiziki coğrafiya, Planologiya, Dəqiq elmlər və innovasiya menecmenti, Sabit inkişaf, Şəhər coğrafiyası) proqram, eləcə də əlavə Yerşünaslıq, Geoelmlər, Geoelmlər Yay Məktəbi kursları təklif edir.
Hüquq, iqtisadiyyat və idarəetmə fakültəsi Hüquq fakültəsindən, İqtisadiyyat və İdarəetmə məktəblərindən ibarətdir. Hüquq fakültəsində hüququn özəl, cinayət, konstitusiya və inzibati, beynəlxalq və digər sahələri üzrə tədqiqatlar həyata keçirilir. Fakültəyə Ekologiya Hüququ Siyasətləri, Montel mərkəzləri, Avropa, Viarda, Vergi Hüququ, Beynəlxalq, Sosial və İqtisadi Dövlət Hüququ, Hüquq Nəzəriyyəsi, Konstitusiya və İnzibati Hüquq, Molenqraaff Özəl və Notarial Hüquq, Niderland Dəniz Hüquqları, Niderland İnsan Hüquqları, Villem Pomp Cinayət Hüququ və Kriminologiya institutları aiddir. İqtisadiyyat Məktəbi Bakalavr İqtisadiyyat Məktəbi, magistr və doktorantlar üçün nəzərdə tutulmuş Ali İqtisadiyyat Məktəbi və Tjallinq Kupmans İnstitutundan ibarətdir. İdarəetmə Məktəbi idarəetmə sahəsi üzrə bir neçə bakalavr və magistr proqramları təklif edir. Hər tədris ilinin birinci semestrində bakalavr pilləsində təhsil alan tələbələrə Həyata keçirmə, Siyasətin aparılması, Avropa və Niderland idarəetməsi, Dövlət idarəçiliyi və təşkilatçılıq elmləri kursları tədris edilir.
Sosial və əxlaq elmləri fakültəsi bakalavr səviyyəsi üçün nəzərdə tutulmuş Fənlərarası ictimai elmlər, Mədəni antropologiya və sosiologiya, Metodologiya və statistika, Pedaqogika və təhsil elmləri, Psixologiya (Sosial və təşkilatçılıq, Kliniki və sağlamlıq, İnkişaf psixologiyası bölmələri) departamentlərindən ibarətdir. Magistr və doktorantların təhsil aldığı Sosial və Əxlaq Elmləri Ali Məktəbi tələbələrinə Mədəni antropologiya: Sosiomədəni dəyişmələr, Cəmiyyətdə uşaq və gənclərin inkişafı, Pedaqoji elmlər: qarşılıqlı əlaqədə öyrənmə, Metodologiya və statistika, Miqrasiya, etnik əlaqələr və çoxmədəniyyətlilik, Sosial və sağlamlıq psixologiyası, Sosiologiya və sosial tədqiqatlar və s. proqramlar təklif edir.
Dəqiq elmlər fakültəsində 8 bakalavr (Tətbiqi riyaziyyat, Biologiya, Kimya, Əczaçılıq, Kompüter, İnformasiya elmləri, Riyaziyyat, Fizika və astronomiya), 25 magistr, onlarla doktorluq, 26 əlavə proqram mövcuddur. Fakültənin nəzdində bakalavrlar üçün Əczaçılıq Kolleci, Yay Məktəbi, magistr və doktorantlar üçün Dəqiq Elmlər, Həyat Elmləri ali məktəbləri fəaliyyət göstərir. Fakültənin elmi-tədqiqat mərkəzlərində Beyin, idrak və davranış, Dərman innovasiyaları, Yer və sabitlik, Dəqiq elmlərin əsasları, Cəmiyyətdə və elmdə informasiya texnologiyaları, Həyat elmləri və biomürəkkəblik, eləcə də digər sahələri əhatə edən proqramlar üzrə tədqiqatlar həyata keçirilir.
Tibb fakültəsi Biotibbi genetika, Ürək və ciyər, Cərrahiyyə, Daxili və dermatoloji xəstəliklər, Pediatriya, Təsvir etmə, İntraəməliyyat, fövqəladə hallar və tibbi qəzalarda yardım, Qadın və körpə bölmələrindən, IC, Yulius Sağlamlıq və İlkin Tibbi Yardım mərkəzlərindən, Əczaçılıq laboratoriyasından ibarətdir. Fakültədə biotibbi elmlər, biotibbi genetika, kliniki epidemiologiya, ürək-damar xəstəlikləri, immunologiya və infeksion xəstəliklər, nevrologiya, onkologiya və digər sahələr üzrə ən yeni tədqiqatlar aparılır.
Baytarlıq fakültəsinin bakalavr pilləsində tədris olunan proqramlar yalnız holland dilindədir. Magistratura pilləsində Baytarlıq epidemiologiyası və iqtisadiyyatı, Baytarlıq və molekulyar patologiya, Heyvanların sağlamlığı proqramları təklif olunur. Fakültəyə Elm və cəmiyyətdə heyvanların yeri (Heyvanların müdafiəsi və laboratoriya heyvanları, Heyvanlarla davranış, İnsan və heyvan əlaqələri bölmələri), Biokimya və hüceyrə biologiyası (Biokimya, Hüceyrə biologiyası bölmələri), Ev heyvanları kliniki tədqiqatları (Şüa diaqnostikası, Daxili tibb, Zoologiya tibbi, Anesteziologiya, Ümumi cərrahiyyə bölmələri, Baytarlıq Diaqnostika laboratoriyası), Atçılıq elmləri (Baytarlıq əczaçılığı, Əczaçılıq və toksikologiya bölmələri), Farm heyvanların sağlamlığı (Gövşəyən heyvanların, Donuzların, Quşların sağlamlığı, Heyvanların qidalanması, İqtisadiyyat, Epidemiologiya, Kənd təsərrüfatı heyvanları, çoxalma, Daxili tibb, Ümumi baytarlıq xidməti bölmələri), İnfeksion xəstəliklər və immunologiya (Kliniki təhsil, tədqiqat, Baytarlıq mikrobiologiyası, Gənə xəstəlikləri, Molekulyar müdafiə, Virusologiya bölmələri), Risk qiymətləndirilməsi departamentləri (Baytarlıq səhiyyəsi, Ekoloji epidemiologiya, Toksikologiya bölmələri), Patobiologiya (Anatomiya və fiziologiya, Patologiya, Molekulyar patologiya, Vəhşi təbiətin mühafizəsi bölmələri, Baytarlıq Pataloji Diaqnostika Mərkəzi), Heyvanların Tədqiqatı üzrə mərkəzi Laboratoriyası (Eksperimental tədqiqatlar, Çoxaltma, kriokonservasiya və sanitariya, Eksperimental cərrahiyyə) daxildir.
İdarəçilik
İcraçılar və Nəzarətçilər şuraları tərəfindən idarə olunan Uuniversitetin prezidenti və İcraçılar Şurasının sədri İvonn van Roydur. Ali məktəbin rektoru isə professor Hans Stoofdur. Fakültələrə dekanlar rəhbərlik edir. Ali məktəbin əməkdaşlarının sayı təxminən 8700 nəfərə yaxındır. Tibb fakültəsinin əməkdaşlarını çıxmaq şərtilə universitetdə 7479 nəfər işçi çalışır. Əməkdaşların 54%-ni kişi, 46% isə qadın işçilər təşkil edir.
Kontingent
Utrext Universitetində ümumilikdə 29927 nəfər tələbə təhsil alır. Tələbələrin 6378 nəfəri birinci kurs tələbəsi, 2150 nəfəri isə doktorantlardır. Universitetdə dünyanın 130 ölkəsindən 2532 nəfər əcnəbi tələbə təhsil alır.
Büdcəsi
Utrext Universitetinin 2009-2010-cu tədris ilində illik büdcəsi 716 milyon avro təşkil edib. Universitetdə təhsil haqqı yerli, Avropa Birliyi və Avropa İqtisadi Məkanı ölkələrini təmsil edən, eləcə də əcnəbi tələbələr üçün fərqlidir. Yerli, Avropa Birliyi və Avropa İqtisadi Məkanı ölkələrindən olan tələbələrin təhsil haqqı 2010-2011-ci tədris ilində bakalavr və magistratura səviyyələrində 1672 avrodur. Əcnəbi tələbələrin təhsil haqqı həmin tədris ilində fakültədən asılı olaraq bakalavr səviyyəsində 6000-8450, magistratura səviyyəsində isə 14000-19000 avro arasında dəyişir.
Təhsil haqqı
Universitetdə tələbələrə təhsil haqqı və yaşamaq xərclərini ödəməkdə köməklik məqsədi ilə hər ay DUO qrantı verilir. Bu qrant yerli, Avropa Birliyi və Avropa İqtisadi Məkanı ölkələrini təmsil edən və əyani təhsil alan tələbələrə verilir. Əcnəbi tələbələr üçün isə universitetdə müxtəlif məbləğli Utrext Üstünlük, Sylff, Fulbrayt/NAF, NFP; Çin, Xorvatiya, İslandiya, Makedoniya, Türkiyədən olan tələbələr üçün Huyqens; indoneziyalılar üçün Stuned; çinli doktorant və tədqiqatçılar üçün CsC; ABŞ-dən olan tələbələr üçün FAFSA və FFELP və s. təqaüd proqramları mövcuddur.
Utrext Universitetində tələbəyə yataqxanalarda qalmaq üçün ayda 400-650, qida, geyim, nəqliyyat, məişət xərcləri üçün 350-450, tibbi sığortadan keçmək, müayinə üçün 40-100, kitab və digər dərs ləvazimatları üçün 65-85, ümumi xərclər üçün isə 500 avro lazım gəlir.
Reytinqi
2010-cu ildə dünyanın ən nüfuzlu universitetləri arasında "Times Higher Education World University Rankings"in açıqlamasına görə, Utrext Universiteti 143-cü yerdə, "QS World University Rankings"in açıqlamasına əsasən isə 83-cü yerdə qərarlaşmışdır.
Xarici əlaqələri
Utrext Şəbəkəsinin üzvüdür.
Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
Cyperus laevigatus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hacıqabul rayonu
Hacıqabul rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi. 1990-cı ildə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı ilə yaradılan yeni ərazi-inzibati vahidlərdən biridir.
Şəhər və iri qəsəbələrin adları
Rayonda 31 yaşayış məntəqəsi var. Bunlardan 1 şəhər, 1 şəhər tipli qəsəbə, 4 qəsəbə və 25 kənddir. Rayonda 15 inzibati ərazi vahidi, 5 tibb müəssisəsi, 55 mədəniyyət ocağı var.
Sərhəd rayonların, ölkələrin adları
Abşeron, Qobustan, Şamaxı, Ağsu, Kürdəmir, Sabirabad, Salyan rayonları, Şirvan, Bakı şəhərləri.
Tarixi
Böyük İpək yolu üzərində yerləşən Hacıqabul zamanın müxtəlif dövlərində müxtəlif adlarla mövcud olmuşdur. Sasanilər dövründə Qafqaz Albaniyasının bu mühüm strateji məntəqəsi Güstasib adlanmışdır. Hülakilər dövründə Mahmudabad sonrakı dövrlərdə Həcc ziyarəti ilə əlaqədar Hacıqabul adını daşımağa başlamışdır. Deyilənlərə görə Həcc ziyarətinə yola düşən zəvvarlar Hacıqabul gölünün Şərq sahilində olan karvansaraydan yola düşür, ziyarəti başa vurduqdan sonra qarşılanma mərasimində "Həccin qəbul" deyə mübarəkdarlıq edərlərmiş. Elə bu da Hacıqabul toponiminin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.
Ərazi müxtəlif dövrlərdə Ərəb xilafətinin, Səlcuqların, Sacilər, Salarilər, Hülakilər, Şirvanşahlar və Səfəvilər dövlətinin tərkibində olmuşdur. Sonralar xanlıqlara parçalanma dövründə Şamaxı (Şirvan) xanlığının tərkibində olmuşdur. Şimali Azərbaycan Çar Rusiyası tərkibinə daxil olduqdan sonra 1830-cu ildə yaranan mərkəzi Şamaxı olan Xəzər vilayətinin Şamaxı qəzasının tərkibində olmuşdur. 1841-ci ildə Xəzər vilayəti ləğv edildikdən sonra Şamaxı quberniyasının tərkibinə daxil edilmişdir. 1859-cu il dəhşətli Şamaxı zəlzələsindən sonra quberniya mərkəzi Bakıya köçürülmüşdür. O zaman Hacıqabulu da quberniya mərkəzi etmək fikri olmuşdur. 1860-cı ildən Hacıqabul Bakı quberniyasına Şamaxı qəzasının tərkibində olmuşdur. 1918-ci ildə Hacıqabul ərazisində baş verən soyqırım zamanı tərtib edilən aktlarda Bakı quberniyası, Şamaxı qəzasının Navahı, Abdulyan nahiyyələrinin tərkibində olan kəndlərdə baş verən erməni vəhşiliklərindən qeyd edilmişdir.
29 noyabr 1938-ci ildə Hacıqabul qəsəbəsinə şəhər statusu verilmişdir. 24 dekabr 1939-cu ildə Hacıqabul şəhərinin adı dəyişilərək əslən Dağıstanlı olan inqilabçı Qazməmməd Ağasıyevin adı verilmişdir.
4 yanvar 1939-cu ildə Əli Bayramlı rayonunun 5 kənd sovetliyi və Şamaxı rayonunun 1 kənd sovetliyi hesabına Qazıməmməd rayonu təşkil olunmuşdur. 4 dekabr 1959-cu ildə Qazıməmməd rayonu ləğv edilmiş, ərazisi Əli Bayramlı rayonuna birləşdirilmişdir. 4 yanvar 1963-cü il tarixində Əli Bayramlı rayonu ləğv edilərək ərazisi Sabirabad, Salyan rayonları və Əli Bayramlı şəhəri arasında bölüşdürülmüşdür.
24 aprel 1990-cı il tarixində keçmiş Qazıməmməd rayonu ərazisində Hacıqabul rayonu yenidən təşkil edildi.
Coğrafiyası
Hacıqabul rayonu Şirvan düzənliyinin və Böyük Hərmi silsiləsinin cənub-şərq hissəsini əhatə edir. Ərazisinin ovalıq hissəsi dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Neogen və Antropogen çöküntüləri yayılmışdır. Palçıq vulkanları var. Faydalı qazıntıları: neft, qaz, gil, gəc. Yayı quraq keçən mülayim isti yarımsəhra və quru çöl iqliminə malikdir. Orta temperatur yanvarda 2 °C, iyulda 26 °C-dir. Ərazidən Kür və Pirsaat çayları axır. Hacıqabul gölü rayonun ərazisindədir. Boz-qonur, boz-çəmən, şoran torpaqlar yayılmışdır. Bitki örtüyü yarım-səhra tiplidir. Ceyran, qırmızıquyruq qumsiçanı, gürzə, turac və göyərçin məskunlaşmışdır.
İqlimi
Hacıqabul rayonun iqlimi yarımsəhra əraziləri üçün səciyyəvi olan quru və isti iqlimdir. Burada yay fəsli çox vaxt +40 C-dən artıq olur, qışı isə mülayimdir, qış aylarında temperatur əsasən +6, +12 °C həddində olur. Yağıntılar əsasən yazda və payızda düşür. Orta illik yağıntı miqdarı 250–370 mm-dir.
Relyefi
Hacıqabul rayonu Kür-Araz ovalığının cənub-şərqində, Şirvan düzünün və Böyük Hərəmi silsiləsinin cənub-şərq hissəsində yerləşir. Ərazinin ovalıq hissəsi dəniz səviyyəsindən aşağı yerləşir.
Geoloji quruluşu
Neogen və Antropogen çöküntüləri yayılmışdır.
Çayları və su hövzələri
Ərazidən Kür və Pirsaat çayları axır. Hacıqabul gölü rayonun ərazisindədir. Pirsaat çayı başlanğıcını Böyük Qafqazın şərq kənarından, 2400 m yüksəklikdən görünür. Çayın 12 qolu vardır.
Landşaftları və bioloji müxtəlifliyi
Ərazinin iqlimi yayı quraq keçən mülayim isti yarımsəhra və quru çöl iqliminə aiddir. Boz-qonur, boz-çəmən, çəmən-bataqlıq, şoran torpaqlar yayılmışdır. Bitki örtüyü səhra və yarımsəhra tiplidir. Florasl yarımsəhra və səhra tiplidir.
Soğan, dəniz liğvəri, dazıçiçək keçialacı, şorangə, əvəlik, cincilə, şirin biyan, qışotu, sünbüllü bağayarpaqçiçəkdən ibarətdir.
Kollardan rus itüzümü, acılıq, iticığ, şober şorgiləsi, yulğun, alovlu gəvən yayılmışdır. Kür çayı sahillərindən ibarət seyrək Tuqay meşələri vardır. Çətir altında açorfa, böyürtkən sıx cəngəllik yaradır. Murdarça, adi nar, meşə üzümü kolları vardır. thumb|right|Hacıqabul Qamışlıq belibağlısı
Faunası
Ceyran, safsar, çöl pişiyi, qırmızıquyruq qumsiçanı, Levant irigürzə, turac, qamışlıq belibağlısı, qızılı qızlarquşu və s. canlılardan ibarətdir.
Geoloji təbiət abidələri
Ərazi palçıq vulkanlarla zəngindir. Əsas vulkanları Pirqarın, Göytəpə, İncəbel, Yandərə, Daşmərdan, Şəkixan, Durandağ, Qızdağ, Əkizdağ, Kiçik-Murovdağ və s. palcıq vulkanlarıdır.
İnanc yerlərimiz (film, 2003)
Məzmun
Film Azərbaycan ərazisində qədim inanc abidələri haqqında bəhs edir.
Hacıqabul rayonu
Tarixi-mədəni abidələr
Pirsaatçay Xanəgahı (Pir Hüseyn Türbəsi). Kompleksin dövrümüzə gəlib çatmış hissəsi müdafiə divarları ilə əhatə olunmuş, dördbucaqlı həyət ətrafında qruplaşmış Pir Hüseyn Türbəsi, məscid, minarə və s. tiklilərdən, qəbiristanlıq və karvansara qalıqlarından ibarətdir. Xanəgah (dərviş minastrı) Şirvançah Əfridun Əbül-Müzəffər Fəribürz (III Fəribürz, 1225–1255) dövründə Şərəf əl-Dövlə vəl-Həsən tərəfindən inşa edilmişdir.
Kom FK
Kom FK — Monteneqronun paytaxtı Podqoritsanın peşəkar futbol klubu.
Hacıqabul rayonu
Tarixi-mədəni abidələr
İç otaqdakı hücrələrdə 2 məzar vardır. İçəridəki məzarın biri Şeyx Pir Həsən Şirvaniyə (Ravani) məxsusdur. Bu məzarın üzərində iki ədəd "şəfa daşı" qoyulmuşdur. İnanca görə bəsən və oynaq ağrıları olan insanlar əllərini bu daşa sürtməklə sağalırlar. Pir Hüseyn Şirvani (954–1072) Orta Əsrlər Şərqinin dahi şəxslərindən biri, sufiliyin "qələndəriyə" təriqətinin başçısı olmuş, sufilikdə üçüncü dərəcəyə (əl-salik) çatmış, imam ləqəbi almışdır.
Kom FK
1958-ci ildə qurulmuşdur. Hazırda Monteneqronun 2-ci liqasında mübarizə aparır. Ən böyük uğuru 2005/06 mövsümündə Monteneqro çempionatında tutduğu 7-ci yerdir.
Hacıqabul rayonu
Təhsil
Hacıqabul rayon Təhsil Şöbəsi 1990-cı ildən fəaliyyət göstərir. Rayonda 33 ümumtəhsil məktəbi, 4 məktəbdənkənar müəssisə, 3 məktəbəqədər müəssisə fəaliyyət göstərir. Ümumtəhsil məktəblərindən 3-ü ümumi orta, 29-u tam orta məktəbdir. Tam orta məktəblərdən biri beynəlmiləl, 2-si məktəb lisey kimi fəaliyyət göstərir. Rayonun tam orta məktəblərindən 10-u rayon mərkəzində yerləşir. 2012–2013-cü dərs ilində rayonun ümumtəhsil məktəblərində 9473 nəfər şagird təhsil alır. Şagirdlərin təlim tərbiyəsi ilə 823 nəfər müəllim məşğul olur. Məktəblərdən 20-i birtipli layihə əsasında tikilmiş binada, 12-i isə uyğunlaşdırılmış binada fəaliyyət göstərir.