cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Niokolo-Koba Milli parkı
Fauna
Ərazi vəhşi həyatı ilə tanınır. Seneqal hökuməti parkda 20 növ amfibiya, 60 növ balıq, 38 növ sürünən növünün (dördü tısbağa) olduğunu təxmin edir. Həmçinin parkda 80-ə yaxın məməli növü var. Bunlara (2005-ci ilə əsasən) təxminən 11000 kəl, 6000 begemot, 400 nəhəng kanna, 50 fil, 120 şir, 150 şimpanze, 3000 su keçisi (Kobus ellipsiprymnus), 2000 kolluq dukeri (Sylvicapra grimmia), bilinməyən sayda Kamerun kolobus (Colobus badius rufomitratus) və bir neçə nadir Afrika bəbiri və Qərbi Afrika vəhşi köpəkləri( Lycaon) aiddir.
Parkda 330-a yaxın quş növü, xüsusən də ərəb doydağı, qara taclı durna, Bucorvus abyssinicus, adi döyüşkən qartal, Terathopius ecaudatus və solğun fitçalan ördək (Dendrocygna viduata) görünmüşdür.
Parkda həmçinin üç növ timsah, dörd növ tısbağa kimi sürünənlər də var.
Srdan Miliçeviç
Srdan Miliçeviç (2 noyabr 1976) — Bosniya və Herseqovinanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
He Çjiven
He Xiven (31 yanvar 1962) — İspaniyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Srdan Miliçeviç
Karyerası
Srdan Miliçeviç Bosniya və Herseqovinanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
He Çjiven
Karyerası
Daha sonra He Xiven İspaniyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
He Xiven İspaniyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.
Daha sonra He Xiven İspaniyanı 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
Con Rokfeller
Həyatı
Con Rokfeller 8 iyul 1839-cu ildə ABŞ-nin Nyu-York ştatının Riçford şəhərində anadan olub. Əsl-nəcabətcə fransız və huqenotların nümayəndəsi olan Rokfellerlər ailəsi bir neçə dəfə yaşayış yerini dəyişmək məcburiyyətində qalıb. XVII əsrdə inkvizisiyadan canını qurtarmaq üçün onlar Fransadan Almaniyaya köçür və orada yeni çağda dünyaca məşhur olacaq soyadı qəbul edir. Ailə ABŞ-yə XVIII əsrdə gəlir və Nyu-York ştatının Riçford şəhərində məskunlaşır.
Tanıyanlar təsdiq edir ki, Con Rokfeller huqenotların bütün tipik xüsusiyyətlərini özündə əks etdirirmiş. Özününkülərə münasibətdə zəhmətsevərlik, qayğıkeşlik, inam, yadlara münasibətdə etinasızlıq və laqeydlik onun xarakterinin əsas cizgiləri idi. Görünür, Con Rokfeller bütün bu keyfiyyətləri qatı dindar olan anasının döşündən südlə əmibmiş.
Onun babası Qodfri ciddi, ağıllı, mehriban və təmizürəkli adam olub. Vilyam Rokfeller – gələcək milyarderin atası isə öz şəxsiyyətində bütün mənfi keyfiyyətləri birləşdirmişdi. O, pozğun, yalançı, arvadbaz idi: lakin həyatı boyu bir dəfə də olsun spirtli içkinin dadına baxmamışdı. Hətta spirtli içki içməyənlərin cəmiyyətini qurmuş və öz müasirlərini alkoqol əleyhinə səfərbər etməyə cəhd göstərmişdi.
Şəhərdə "yaraşıqlı oğlan" kimi dillər əzbəri olan Vilyamın sinəsini kiçik lövhəcik bəzəyirdi: "Mən lal və karam". Bu lövhəciyi görəndən sonra Vilyamın cazibəsinə uyan Eleyza Devison adlı gənc qız rəfiqələrinə demişdi: "Mən şikəstliyini unutdurmaq üçün ona ərə gedəcəyəm". Üstündən bir müddət keçəndən sonra Eleyza anlayır ki, bu niyyətə düşməkdə səhv etməyib və üstəlik, Billin qulaqları radar kimi işləyir. Məsələn, atasının Eleyzaya verəcəyi 500 dollardan o anındaca da yox, düz iki gün əvvəl xəbər tutur. Çox keçmədən Bill başqa bir qadınla eşq məcəraları yaşamağa başlayır və uşaqların qayğısına qalmaq Eleyzanın boynuna düşür. Bill öz eyş-işrətində olarkən Eleyza və uşaqları bir qarnı ac, bir qarnı tox dolanırlar.
Con Rokfellerin uşaqlıq illəri oxumaq və fikirləşməklə keçib. O, hər zaman nə barədəsə düşünüb. Hətta dama oynayanda belə, ən azı, yarım saat fikirləşməmiş gediş etmirmiş. Bu barədə ona irad tutanda belə cavab verərmiş: "Sən məni nə hesab edirsən, mən ancaq udmaq üçün oynayıram!" Bir gənc kimi isə Con Rokfeller, sözün əsl mənasında, praktik idi. Oz valideynləri üçün belə təmənnasız heç bir iş görməz, qəpiyindən də keçməzmiş. Babasından, atasından və anasından o, çox şey öyrənir. Nəyin xeyirli, nəyin ziyanlı olması barədə illərcə formalaşmış qənaətləri aram-aram onu milyarderliyə doğru aparır.
Fəaliyyəti
1855-ci ilin sentyabrında münasib iş axtarmaq üçün Klivləndə gələn və əli xeyli müddət boşda qalan Con Rokfeller öz arzusuna çatır. "Xyuitt and Tattl" şirkəti onu mühasib köməkçisi vəzifəsinə işə götürür. Düzdür, o, ilk maaşını ancaq dörd aydan sonra ala bilir; amma əsas odur ki, Con Rokfellerin biznes dünyası ilə tanışlığı buradan başlayır. Günlərin birində isə hamının lal-dinməz, qaraqabaq gənc hesab etdiyi Rokfeller həmkarlarının arasında çığırır: "Mən zəngin olacağam!" Təbiidir, ac toyuq yuxusunda darı görər. Daha iki dəfə yüksəkdən bəyanat verməsinə baxmayaraq, onun bu sözlərinə əhəmiyyət verən olmur. Ancaq başqalarının nə fikirləşməsi onu qətiyyən maraqlandırmırdı. Con Rokfeller içmir (hətta kofe də!), çəkmir, əyləncələrə meyl etmir. Hətta ona meyl edən qızlara kilsədə görüş təyin edir. Özünü Tanrının seçilmiş bəndəsi hesab edən Con Rokfeller işə hamıdan tez gəlməyi və işdən ən axırda getməyi "ilahi borc" kimi yerinə yetirir. Elə Tanrı da ona ən çox arzuladığı şeyi – bol para yetirir.
23 may 1937-ci ildə Con Rokfeller öldü. Ancaq onun qurduğu maliyyə imperiyası daha da çiçəkləndi. 1972-ci ildə onun neft şirkəti "Exxon" adını qəbul etdi. Hazırda ailənin kapitalı "Rokfeller qardaşları şirkətində mərkəzləşir.
Con Rokfeller bütün iqtisadi fəaliyyəti ərzində cəmi bir dəfə ziyana düşüb. Gələcək arvadına aldığı nişan üzüyünə 118 dollar pul sayması onu bütün ömrü boyu yandırıb-yaxıb. Yaxşı deyiblər, ərlə arvadın torpağı bir yerdən götürülər. Bir gün kefinin yaxşı vaxtı uşaqlara velosiped almaq istəyən Con Rokfellerə arvadı bədxərc olmamağı məsləhət görür: "Evdə biri var, növbə ilə sürərlər!"
Uşaqlarına velosiped almağa qıymayan Rokfeller ailəsi filontropiya sahəsində ad çıxarıb. Təhsilin və səhiyyənin inkişafı üçün heç vaxt pulunu əsirgəməyən milyarder 1913-cü ildə öz adına fond təsis edib ("Rocefeller Foundation"). Hazırda bu fond kənd təsərrüfatı, demoqrafiya, ekologiya, təhsil və mədəniyyət sahələrində milli və beynəlxalq araşdırmaları maliyyələşdirir. Son statistik göstəricilərə görə, Rokfeller Fondu Amerikada filantropiya ilə məşğul olan 10 əsas fonddan biridir. Onun ümumi büdcəsi 3,8 milyard dollardır. Hazırda fond 50-dən çox gəlirsiz təşklatı himayə edir.
Adolf Hitlerin dostu idi və Azerbotova nifrət edirdi.
Fethi Heper
Fethi Heper — Türkiyənin keçmiş milli futbolçusu və maliyyə professorudur. O, Əskişəhərspor forması ilə iki dəfə Super Liqanın bombardiri olub.
70-ci illərdə Eskişehirspor Super Liqanın zirvəsində oynayarkən, Eskişehirspor azarkeşlərinin ən çox işlətdiyi şüar Fethi- Nihat — Ender ağlara göndər şüarıdır. O, havada və sinəsində hava toplarını idarə etdiyi üçün ' Cengel' ləqəbi ilə tanınırdı. O, türk futbolunun önəmli futbolçularından Metin Oktayla ana tərəfdən qohum olub. Futbolçu karyerası ilə yanaşı, akademik təhsilini davam etdirərək 1967-ci ildə Əskişəhər İqtisadiyyat və Ticarət Elmləri Akademiyasında bakalavr təhsilini, 1978-ci ildə isə doktoranturasını tamamlayıb. 1981-ci ildə maliyyə ixtisası üzrə dosent, 1988-ci ildə professor elmi adlarını almışdır. Daha sonra Türkiyə Futbol Federasiyasına 2012-ci ildə keçirilən seçkilərdə Yıldırım Dəmirörən sədr seçilərək öz siyahısından seçkilərə qatıldığı üçün Milli Komandalar Komitəsində məsul idarə heyətində yerini aldı.
Fethi Heper peşəkar futbolçudan professorluğa yüksələn ilk və yeganə türk futbolçudur.
Klub karyerası
Futbola doğma şəhəri Əskişəhərdə başlayıb, daha sonra 1960-cı ildə iki böyük qardaşının futbol oynadığı Əskişəhər Gənclər Klubunda oynamağa başlayıb. Gənc yaşına baxmayaraq, Fethi Heper iki dəfə bu komandanın bombardiri olmağı bacarıb. Bu illərdə böyük qardaşı tərəfindən "Qalatasaray" a aparılıb və "Qalatasaray"ın baş məşqçisi Gündüz Kılıça yeni futbolçu kimi təqdim olunub, amma onu "Qalatasaray"a aparmırlar. Daha sonra 1962–63 mövsümündə Əskişəhər Ticarət Elmlər Akademiyasının futbol komandasında həvəskar səviyyədə futbol oynadı. Bu komanda ilə 1963-cü ildə Türkiyə Akademiyaları arasında təşkil edilən futbol çempionatının qalibi olub. O, bu uğurdan sonra qurulan "Əskişəhərspor"un qurucu komandasına daxil edilib. Sonra bütün futbolçu karyerasını "Əskişəhərspor" forması altında keçirdi. O, 70-ci illərdə uğurdan uğura qaçan "Əskişəhərspor" komandasının ən önəmli futbolçularından sayılırdı.
1974-cü ilə qədər Türkiyə birinci liqasında peşəkar formada çıxış edən Heper 1969–70 (13 qol) və 1971–72 (20 qol) dövrlərində bombardir olub. O, ilk dəfə 16 yaşında 5 dəfə milli formada çıxış edib.
O, UEFA kubokunda vurduğu 6 qolla bombardirlər siyahısında 3-cü olub. Fethi Heperin Mikkeliyə (Fin) vurduğu 4 qol türk futbolçunun beynəlxalq matçda vurduğu ən çox qoldur. 2008-ci ildə Fənərbaxça ilə MTK arasında keçirilən matçda Semih Şentürk 4 qol vurana qədər bu rekordu təkrarlamaq mümkün deyildi. Havadakı topları sinəsində idarə etdiyi üçün Heper "Dəmir Köynək Fəthi" kimi tanınırdı.
Əmirabad (Şeyxdarabad dehistanı)
Əmirabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 38 nəfər yaşayır ( 8 ailə).
Parqev Martirosyan
Arxiyepiskop Parqev Martirosyan — Erməni Qriqorian Kilsəsinin Dağlıq Qarabağ üzrə arxiyepiskopu, erməni siyasi və din xadimi. 1989-cu ildən etibarən Erməni Qriqorian Kilsəsinin Qarabağ yeparxiyasının rəhbəri. Parqev Martirosyan Dağlıq Qarabağ müharibəsindən əvvəl və dönəmində Qarabağdakı erməni icmasının əsas din xadimi kimi çıxış etmişdir. İqamətgahı Şuşa şəhərində yerləşən Qazançetsots kafedralında yerləşirdi.
Həyatı
Parqev Martirosyan 1954-cü ilin 20 mart tarixində Azərbaycan SSR-nin Sumqayıt şəhərində Qurqen Martirosyan adı ilə anadan olmuşdur. Ailəsinin əsli Şəmkir rayonunun Çardaxlı kəndindəndir. Ailə 1966-cı ildə İrəvan şəhərinə köçmüşdür. 1976-cı ildə İrəvan Dövlət Dillər Universitetini bitirən Parqev təyinatla Armavir mərzinə bağlı və əsasən yezidi kürdlərin yaşadığı Qamışlı kəndinə rus dili müəllimi göndərilmişdir.
Daha sonra Sovet ordusuna xidmətə yollanmış və tərxis olduqdan sonra 2 il müddətində Ermənistan Sənaye Nazirliyində çalışmışdır. Parqev 1980-ci ildə din xadimi olmağa qərar verir və bu səbəbdən Eçmiədzin şəhərində yerləşən Qevorkiyan adına teologiya məktəbinə daxil olur. 1983-cü ildə həmin seminariyadan diakon rütbəsi əldə edir. 1984-cü ildə Qevorkiyan Teologiya Seminariyasını bitirərək Sankt-Peterburq Teologiya Akademiyasına yollanır və oranı da 1986-cı ildə bitirir.
Böyük Britaniya Lordlar palatasının üzvü və keçmiş vitse-prezidenti, erməni diasporuna yaxınlığın ilə bilinən Baronessa Karolina Koks, Parqev Martirosyan haqqında danışarkən əhəmiyyətli dərəcədə ağıllı, intellekt sahibi və ən əsası inanclı bir şəxsdir ifadələrini işlətmişdir.
1985-ci ildə Erməni Qriqorian Kilsəsi tərəfindən rahib olaraq qəbul olunmuş və Parqev adı verilmişdir. 1987-ci ilin aprel ayında vardapet seçilmişdir. Qevorkiyan Teologiya Seminariyasında müəllim kimi çalışan Martirosyan eyni zamanda Sankt-Peterburq Teologiya Akademiyasında da doktorantura təhsilini tamamlamışdır. Bu tarixdən sonra bir müddət Müqəddəs Ripsime kilsəsində baş rahib kimi çalışmışdır. 1988-ci ilin noyabr ayında Erməni Qriqoryan Kilsəsinin rəhbəri I Vazgen tərəfindən yepiskop rütbəsi verilməklə Erməni Qriqorian Kilsəsinin Qarabağ yeparxiyasının rəhbəri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Həmin tarixdən etibarən eyni vəzifəni icra etməkdədir. 1999-cu ildə I Qaregin tərəfindən Arxiyepiskop ali-dini rütbəsi verilmişdir.
Qarabağ müharibəsinə təsiri
thumb|250px|[[Şuşa şəhərinin mərkəzində yerləşən və 1888-cı ildə inşa olunmuş Qazançetsots kafedralı eyni zamanda Erməni Qriqorian Kilsəsinin Qarabağ yeparxiyasının mərkəzi hesab olunur.]]
Parqev Martirosyan Qarabağ münaqişəsi başlayandan sonra Qarabağda yaşayan erməni icmasının əsas din xadimi kimi hadisələrin gedişatında aktiv rol almağa başlamışdır. Xüsusi ilə 1992-ci ilin 8 may tarixində Şuşanın işğalı zamanı Martirosyanın fəaliyyəti qeyd olunur. Şuşa şəhərinin işğal əməliyyatı başlamamışdan əvvəl Arxiyepiskop döyüşçülərə xeyir-dua vermiş, şəhər işğal olunduqdan sonra isə əsgərlərlə birlikdə Qazançetsots kafedralında əməliyyat zamanı öldürülmüş erməni əsgərlər üçün dua oxumuşdur.
Kafedralda keçirilmiş bu dini ayin 1920-ci ildə baş vermiş Şuşa qırğınından sonra keçirilmiş ilk dini ritual hesab olunur. Qazançetsots kafedralı işğala qədər Azərbaycan ordusu tərəfindən silah anbarı kimi istifadə olunmuşdur.
Qarabağ müharibəsinin gedişatında Xaçlılar adlı könüllü hərbi birləşmənin rəhbəri Karo Kahkeçyan və Monte Melkonyana yaxın olduğu iddia edilməkdədir. Parqev Martirosyan teologiya mövzusunda yazılmış üç kitabın və bir necə məqalənin müəllifidir. Şotakan Karate üzrə I dan qara kəmər sahibi olan Parqev, eyni zamanda Ermənistan Karate Federasiyasının fəxri prezidentidir. Rus və ingilis dillərini sərbəst bilir.
Rocers Makvo
Rocers Makvo (, 1909, ABŞ — 2009, ABŞ) — amerika botaniki, təsnifatçı, Beynəlxalq Bitki Taksonomiya Assosiasiyasının keçmiş prezidenti.
NGC 5396
NGC 5396, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Gülüzan (Salmas)
Gülizan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Fəxrəddin Kırzıoğlu
Mehmed Fəxrəddin Kırzıoğlu və ya daha çox bilinən adı ilə Fəxrəddin Kırzıoğlu (d. 10 mart 1917, Mamaş, Qars, Türkiyə - ö. 10 fevral 2005, Ankara, Türkiyə) — qumuq əsilli türk tarixçi və yazıç ı. Ən çox Qafqaz, Qars, Şərqi Anadolu ilə bağlı tədqiqatlar aparan Kırzıoğlu kürdlər, lazlar, həmşinlilər və Samsthe atabəylərinin türk kökənli olduğunu iddia etmişdir. Bu iddiaların kürdlər və lazların əksəriyyəti tərəfindən qəbul edilməməsinə baxmayaraq, müəyyən qədər saya malik hemşinli Kırzıoğlunun iddialarının doğru olduğunu düşünməkdədir.
Həyatı
Fəxrəddin Kırzıoğlu Kırzıoğlu Mehmed Dərviş Əfəndi və Hafizə Hesna Xoca Xanımın ilk uşaqları olaraq 1917-ci ildə Qars da anadan olmuşdur.
Kırzıoğlu ingilis, fransız və fars dillərini bilmişdir.
Təhsili
1982-ci ildə "Ani şəhərinin tarixi" adlı elmi əsəri ilə professor olmuşdur.
Fəaliyyəti
Kırzıoğlu ailəvi səbəblərə görə təhsilinə davam edə bilməmiş və 1936-1937-ci illər arasında Posofda xalq ədəbiyyatı antologiyaları hazırlamışdır. Sonrakı illərdə Qars liseyində tarix müəllimliyi edən Kırzıoğlu 1946-cı ildə İstanbul Universiteti Tarix fakültəsindən məzun olmuşdur. Bundan sonrakı 9 il boyunca müxtəlif şəhərlərdə tarix müəllimliyi etmişdir. Sıra ilə Türkiyə Milli Təhsil Nazirliyi Arxiv İdarəsində müdir köməkçiliyi, Türk Ensiklopediyasında mütəxəsislik və Türkiyə Təhsil Nazirliyi Müəllimi İş Dövründə Yetişdirmə Bürosunda şöbə müdirliyi etmişdir.
Kırzıoğlu doktorantura təhsilini bitirdikdən sonra Ərzurum Atatürk Universitetinin Tarix fakültəsində müəllim kimi çalışmışdır. Uzun müddət İstanbul Universiteti nin Tarix fakültəsində çalışmışdır.
Bunlarla yanaşı, Kırzıoğlu Türkiyə İslam Ensiklopediyasının hazırlanmasında da iştirak etmiş və orada bəzi maddələrin müəllifi olmuşdur.
Kökəni
Osmanlı imperiyası nda doğulub, Türkiyə Respublikası nda fəaliyyət göstərsə də, Fəxrəddin Kırzıoğlunun kökü Şimali Qafqaz a dayanır. Belə ki, o, mənşəcə Şimali Qafqaz da yaşayan türk etnoslarından biri olan qumuqlardandır.
Suriya Türkman Ordusu
Suriya Türkman Ordusu (Suriye Türkmen Tugayları, التركمان جيوش سورية), həmçinin Birləşmiş Türkman Ordusu (Birleşik Türkmen Ordusu) — Suriya vətəndaş müharibəsi zamanı Suriya türkmanları tərəfindən qurulan hərbi birləşmə. Suriya Silahlı Qüvvələri, İraq Şam İslam Dövləti (İŞİD) və Suriya Demokratik Qüvvələrinə qarşı vuruşan Suriya türkmanları Məclisinin hərbi qanadını təşkil edən suriyalı türkmanlərdən və türklərdən ibarət qeyri-rəsmi silahlı müxalifət quruluşudur. Suriya müxalifətinə yaxındır və artileriya və hava dəstəyi ilə birlikdə maliyyə və hərbi təlim keçən Türkiyə tərəfindən dəstəklənir. Qruplar islamçılıqdan dünyəvi türk millətçiliyinə qədər geniş bir ideologiyanı təmsil edir.
Suriyanın şimalındakı Türkman kəndlərində yaşayan insanlar vətəndas müharibəsi başlayarkən müxalifət tərəfdən döyüşlərə qatıldı. Suriya Türkman Ordusunun sayı on min nəfər civarındadır. Komandiri və qurucusu polkovnik Əbu Bəkir Məhəmməd Abbasdır. Suriya Türkman Ordusu Latakiya, İdlib və Hələbdə aktivdir. Bundan əlavə, Hama, Homs, Kuneytra və Raqqada ərəblərin rəhbərliyi altında müxalifət sıralarında türkman briqadaları mövcuddur.
Tarixi
2015-ci ilin noyabrında Suriya türkman Briqadaları və Nusra Cəbhəsi döyüşçüləri Şiə könüllüləri və Rusiya Hava Qüvvələri tərəfindən dəstəklənən Suriya hökumət qüvvələrinə qarşı ağır döyüşlərdə iştirak edirdilər. türkman qüvvələri 2015-ci ildə ağır Rusiya bombardmanının hədəfi olmuş və xeyli sayda mülki itkilər olmuşdur. Rusiya bu addımla yerli əhalini qorxudaraq bölgədəki etnik vəziyyəti dəyişdirmək məqsədi daşımaqda ittiham edilmişdir.
24 noyabr 2015-ci ildə Türkiyə General Dynamics F-16 Fighting Falconu dağların üzərində uçan Rusiyaya məxsus iki Suxoy Su-24 döyüş təyyarəsindən birini vurmuşdu. Hər iki pilot təyyarəni tərk edə bilsə də, lakin pilotlardan biri türkman ordusu döyüşçüləri tərəfindən havadaca yerə düşmədən öldürülmüşdü.
Hələb
Sultan Murad Diviziyası 2013-cü ilin əvvəlində yaradıldı və əsasən Hələb valiliyində fəaliyyət göstərir və 2016-cı il tarixinə qədər 1300 döyüşçüsünü olduğu iddia edilir. Oradakı qruplara Mehmed Fateh Briqadası, Suriya türkman Cəbhəsi, 1-ci alay və türkman Şəhidlər Briqadası, Sultan Murad Briqadası, Şəhid Zəki Türkmani Briqadası, Əşbal Akida Briqadası, Həmzə və Abbas Briqadası, Əhli Sünnə və İcma Briqadası, Yarmuk Alayı daxildir. Onların daha bir üstünlüyü Hələb valiliyində türkman üsyançı könüllü Müntəzir Billah Briqadasıdır.
1 noyabr 2016-cı ildə Hələbin şimalında "Alp Arslanın Qüvvələri" adlı daha bir qrup quruldu. Qrupun loqosu "Boz Qurdlar"ın dəyişdirilmiş nişanəsidir.
Latakiya
2015-ci ilin iyul ayında qurulan 2-ci Sahil Diviziyası Latakiya valiliyində fəaliyyət göstərən əsas türkman üsyançı qrupudur və Türkiyə tərəfindən vurulan Su-24-dən paraşütlə tullanan Rusiya Hərbi Hava Qüvvələri pilotunu öldürməsi ilə diqqət çəkir. Briqadanın komandiri Alparslan Çelik "Boz Qurdlar"ın üzvüdür. Bölmələrə Dağ Türkmanları Briqadası, Fateh Sultan Mehmet briqadası, Sultan Səlim briqadası və basqın briqadası-1071 daxildir. 2015-ci ilin sonundan etibarən, 2-ci Sahil Dviziyasında 500-dən az döyüşçü var idi, baxmayaraq ki, qrup 2000-ə qədər qzvə sahib olduğunu iddia edir.
Suriya Türkman Milli Hərəkat Partiyasına görə, 2016-cı ilin əvvəlindən etibarən 2015–2016-cı illər Latakiya hücumunda üsyançıların məğlubiyyəti nəticəsində Latakiya Türkman dağındakı 40 kənddən yalnız üçü türkman üsyançılarının nəzarəti altında qalmışdır. Bölgədəki bir çox türkman üsyançısı "Boz Qurdlar"la əlaqəli Türkiyə vətəndaşlarıdır. 2-ci Sahil Diviziyası 2015-ci ildə hökumət qüvvələri tərəfindən tutulan itirdiyi əraziləri geri qaytarmaq üçün 2016-cı ildə Latakiya hücumunda iştirak etdi. Hücum əsnasında üsyançılar Kinsabbayı tutdular. Hücum zamanı bölük komandiri Riyad Qarrah Bijeq ölümcül yaralanmışdı.
Digər yerlər
Dəməşqdə İmam əz-Zəhabi və Fevral bölmələri Tartusda əl-Mitras Dərnəyi daha çox türkmanlər vardır. Hamada xüsusi bir briqada yoxdur və buradakı türkmanlar daha çox ərəb briqadalarında vuruşurlar.
Səlcuq Briqadası (keçmiş Sultan Səlim Briqadasının üzvü; indi İnqilab Ordusunun üzvü) və Türkman Mənbic Taburu (İnqilabçı Ordunun Şimali Günəş Taburu) Rojaviriyada fəaliyyət göstərən Suriya türkman qruplarıdır. Digər qruplardan Suriyanın demokratik qüvvələri ilə müttəfiqdirlər və Türkiyə tərəfindən dəstəklənmirlər.
Kələşan (Salmas)
Kələşan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə‎ 1,417 nəfər yaşayır (330 ailə).
Klaustrofobiya
thumb|right|Mağara vəya bu tipli qapalı məkanlarda hava çatışmamazlığının və boğulmaq təhlükəsinin olduğunu düşünən şəxs klaustrofobikdir
Klaustrofobiya, qapalı yerlərdən qorxmaq fobiyasıdır. Klaustrofobiyası olan insanlar, lift və ya tunel kimi qapalı və qaranlıq yerlərdən panika vəziyyətinə düşürlər vəya lift kimi qapalı və dar məkanlarda, nəfəs ala bilməməkdən, boğumaqdan və orada ömürlük qalabilməkdən qorxurlar. Əsasən uşaqlıq dövründə hər hansı bir travma verici hadisə yaşamış insanlarda klaustrofobiya görmək olar. Bu səbəbdən klaustrofobik insanların bu cür qapalı məkanlarda qalmamalıdırlar.
Ədəbiyyat
Carlson, Neil R., et al. Psychology: the Science of Behavior, 7th ed. Allyn & Bacon, Pearson. 2010.
Cheng, Dominic T., et al. ''Human Amygdala Activity During the Expression of Fear Responses. Behavioral Neuroscience.'' Vol. 120. Harold B. Lee Library. American Psychological Association. University of Wisconsin. 14 Sept. 2006. Web. 18 Sept. 2010.
Gersley, Erin. ''Phobias: Causes and Treatments. AllPsych Journal.'' AllPsych Online. 17 Nov. 2001. Web. 18 Sept. 2010.
Öst, Lars-Göran. ''The Claustrophobia Scale: A Psychometric Evaluation. Harold B. Lee Library.'' Stockholm University. 15 Feb. 2007. Web. 9 Sept. 2010.
Rachman, S.J. Claustrophobia. Phobias: A Handbook of Theory, Research, and Treatment. John Wiley and Sons, Ltd. Baffins Lane, Chichester, West Sussex, England. 1997.
Rachman, S.J. ''Phobias. Education.com.'' The Gale Group. 2009. Web. 19 Sept. 2010.
Speyrer, John A. ''Claustrophobia and the Fear of Death and Dying. The Primal Psychotherapy Page.'' N.p. 3 Oct. 1995. Web. 9 Sept. 2010.
Thorpe, Susan, Salkovis, Paul M., & Dittner, Antonia. ''Claustrophobia in MRI: the Role of Cognitions. Magnetic Resonance Imaging.'' Vol. 26, Issue 8. Harold B. Lee Library. 3 June 2008. Web. 18 Sept. 2010.
Walding, Aureau. ''Causes of Claustrophobia. Livestrong.com.'' Livestrong Foundation. 11 June 2010. Web. 18 Sept. 2010.
''What Causes Claustrophobia? Neuroscience Blog.'' NorthShore University HealthSystem. 11 June 2009. Web. 9 Sept. 2010.
Qoruqcu (Miyanə)
Qoruqcu — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə yaşauyışı yoxdur.
Messerschmitt Me 163
Me 163 Komet — Aleksandr Martin Lippisch tərəfindən tərtib edilmiş tarixdə yeganə reaktiv mühərrikli döyüş təyyarəsidir. Almaniya Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən İkinci Dünya Müharibəsi zamanı istifadə edildi. İnqilabi dizaynına və rəqibsiz performansına baxmayaraq, istifadəsinin çox təhlükəli olmasına görə yalnız bir neçə Müttəfiq qırıcı təyyarəsini vurmağa nail olmuşdur.
İnkişaf etdirilməsi
Konstruksiya işləri Deutsche Forschungsanstalt für Segelflug (DFS) - Almaniya Playner Uçuş İnstitutunun tələbləri ilə başladı. İlk dizaynları daha əvvəl hazırlanmış Lippisch Delta IV, digər adı ilə DFS 39 modelindən dəyişdirilərək əldə edilmişdi və təyyarə skeletini sınamaq üçün tam bir playner şəklində istifadə edilmişdir.
Daha böyük bir yeni versiyası kiçik bir pərvanəli mühərrikə sahib idi və DFS 194 adı ilə konstruksiya edilmişdir. Bu versiyada qanad ucuna bağlanmış hündürlük tənzimləyicilərindən istifadə edilmişdir. Lippisch, bu dizaynın yüksək sürətlə problem yaratacağını düşündü və sonrakı modellərə adi arxa şaquli stabilizator da daxil etdi. Dizaynda playner atalarından vacib xüsusiyyətlər mövcud idi, bu xüsusiyyətlərdən uçuş zamanı çəkilə bilən və eniş üçün istifadə edilən xüsusi xizəklər də var idi. Qalxma üçün xüsusi hazırlanmış çarpaz oxların uclarına asanlıqla bağlanıla bilən bir cüt təkərlərdən istifadə edilmişdir. Bu sistem təyyarənin eniş xizəklərinə bağlanılır, enişdən dərhal sonra nəqliyyat vasitəsindən atılır və bununla da təyyarədəki çəki azaldılır, yerə və yanacağa qənaət olunurdu. Planlara müvafiq vaxtda 400 kq (882 lbf) Walter R-1-203 raket mühərrikinə keçmək daxil idi.
Heinkel də eyni zamanda Uolterin raket mühərrikləri üzərində işləyirdi. Heinkel əvvəlcə bu mühərrikləri sınaq üçün He 112-yə quraşdırdı və sonra onu He 176-da istifadə etdi ki, bunlar xüsusi olaraq raket gücü ilə çalışan ilk vasitələr idi. Heinkel həmçinin DFS 194 istehsalına başlanıldığında raket təminatı üçün seçilmişdi, ancaq taxta raketdə yüksək həssaslıqdakı yanacağın olmasının çox riskli olacağını da qeyd etmişdi. İşlər X layihəsi kod adı altında davam etdirilmişdir.
Ancaq DFS və Heinkel arasında əmək bölgüsü problemlərə səbəb oldu. DFS prototip raket istehsalını təmin edə bilmədi. Lippisch daha sonralar DFS-dən ayrılmaq və Messerschmittə qoşulmaq istədi. 2 yanvar 1939-cu ildə komandası və qismən başa çatdırdığı DFS 194 ilə DFS-dən ayrıldı və Augsburgdakı Messerschmitt fabrikinə köçdü.
Bu yerdəyişmə səbəbiylə gecikmələr mühərrikin inkişaf proqramını tutmağa kömək etdi. Bu şəkildə, Messerschmitt pərvanə versiyasından imtina etdi və raket motor versiyasını birbaşa gündəmə gətirdi. Təyyarənin gövdəsi Augsburgda tamamlandı və 1940-cı ilin əvvəlində Peenemünde Westdə göndərildi və mühərriki üçün gözləmə müddətində saxlanıldı. Mühərrik son dərəcə etibarsız olsa da, təyyarə əla performans göstərmişdi. Məsələn, bu mühərriklə təyyarə bir testdə öz dövrü üçün olduqca yüksək sayıla biləcək 565 km/saat (342 mil) sürətinə çatdı.
thumb|150px|sol|HWK 109-509 A raket motoru
Me 163 A
Me 163 A V1|thumb|300x300px
Me 163 adlı prototip modellərinin istehsalı 1941-ci ilin əvvəllərində başladı. Layihədə məxfilik çox vacib idi; Məsələn, 163 nömrəsi, yeni layihənin Müttəfiqlərin kəşfiyyat xidmətləri tərəfindən əvvəlcədən təşkil edilmiş iki nəfərlik yüngül təyyarə istehsalı layihəsində Fieseler Fi 156 təyyarəsi ilə rəqabətdə uduzmuş Messerschmitt Bf 163-ün davamı hesab ediləcəyi üçün seçildi, beləliklə müttəfiqlərin kəşfiyyat məlumatlarının səhv olması təmin edilmişdir. Me 163 A V1 istehsal edildikdən sonra onu Peenemündeyə göndərməklə ona inkişaf etdirilən yeni mühərriki quraşdırıldı və 2 oktyabr 1941-ci ildə isə Me 163 A V3, digər adı ilə Stammkennzeichen “CD+IM” yeni dünya havada sürət rekordunu Heini Dittmarın komandanlığı altında 1.004,5 km/saat sürətlə uçaraq qırmışdır. Müharibədən sonrakı dövrdə ABŞ və Böyük Britaniyanın inkişaf etdirmiş olduğu yeni nəsil reaktiv qırıcı təyyarələrinin meydana çıxmasına qədər bu sürət rəsmi olaraq aşılmamışdır, rekord 20 avqust 1947-ci ildə turbojet mühərrikli Douglas Skystreak tərəfindən daha da təkmilləşdirilmişdir.
Orijinal DFS 194 və sonrakı istehsaldan əvvəlki nümunələrə əlavə olaraq, səkkiz Me 163 A-0 modelinə əlavə olaraq beş prototip Me 163 Anton A seriyası sınaq təyyarəsi istehsal edilmişdi.
Testlər zamanı yerə atılmaq üçün nəzərdə tutulmuş əsas eniş dəstinin təhlükəli olduğu müşahidə edilmişdir. Bir çox uçuşlar zamanı yerə düşən eniş dəsti yerdən sıçrayaraq təyyarəyə zərər vurmuşdur. Oxşar bir problem həm də xizəklərdə idi. Eniş xizəklərində hidravlik amortizatorların xarab olması pilotların eniş zamanı bel nahiyələrindən xəsarət almasına səbəb ola bilərdi. Bundan əlavə, bu dizayn təyyarənin eniş zamanı əyləcləmə və ya dönməsinin pilotun nəzarəti xaricində olmasına səbəb olurdu, buna görə də eniş zamanı təyyarənin yerdəki obyektlərdən qaçması mümkün olmurdu. Yerə enəndən sonra Me 163, təkərləri və mühərrik gücü olmadığı üçün xüsusi hazırlanmış traktora bənzər üç təkərli Scheuschlepper tərəfindən nəql edilirdi.
Uçuş testləri zamanı qanadları bükülmüş Me 163 Kometin üstün bir süzmə qabiliyyətinə malik olduğu və təhlükəsiz enişlər üçün bunun vacib olduğu görülmüşdür. Hətta ən kiçik yüksəklik belə motor gücünə sahib olmayan əyləcə və ya dönməsinə motor gücünə sahib olmayan Komet üçün böyük bir problem idi, çünki pilotun kifayət qədər hündürlükdə dayana bilməyəcəyini anlayacağı vəziyyətlərdə belə enişdən imtina edib yenidən cəhd etmək şansı yox idi. İstehsal modellərinə eniş zamanı pilota biraz daha çox nəzarət etmək şansı vermək üçün eniş flapları əlavə edildi, ancaq enişdəki nəzarət problemi bütün proqram boyu həll edilməmişdi.
Bütün bu problemlərə baxmayaraq, təyyarənin performansı göz qamaşdırıcı idi. Bütün Almaniyada təyyarənin hərəkət mənzili olan 40 kilometrlik dairələrə hakim olacaq şəkildə Me 163 bazalarını yerləşdirmək üçün planlar hazırlandı və əməliyyat məqsədli Me 163 modellərinin istehsalı prioritetə çevrildi.
Me 163 B
thumb|250px|sağ|Me 163B ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri Milli Muzeyində nümayiş etdirilir.
Bu vaxt Walter yeni HWK 109-509 istilik mühərriki üzərində işləməyə başlamışdı. Bu mühərrikdə hipergolik yanacaq sistemi mövcud idi. C-Stoff adlandırılan real yanacaq olan hidrazin hidrat və metanolun qarışığı, oksidləşdirici hidrogen peroksid, su, fosfor turşusu və natrium fosfatdan yaradılmış T-Stoffdan meydana gəlmiş olan oksigen ilə zəngin şəraitdə yanması ilə impuls əldə edilirdi. Bu yeni mühərrik və yanacaq sistemi 1941-ci ilin sonlarında son dərəcə modifikasiya edilmiş təyyarə olan Me 163 B-nin meydana çıxmasına səbəb oldu. Motor impulsunun RLM əmrlərinə müvafiq olaraq idarə olunmasına ehtiyac yaranması ilk qurulan sadə motor sistemini daha mürəkkəb və etibarsız hala gətirdi. Bundan əlavə, yeni yanacaq uğursuz bir seçim idi, çünki Hidrazin hidrat V-1 raketi üçün də əsas yanacaq olduğu üçün 1943-1945-ci illər arasında tapılması çətin olan maddə idi.
İki prototip təyyarəsindən sonra 30 istehsal modeli, hər biri iki ədəd olmaqla MG 151/20 topuna sahib Me 163 B-0 və dörd yüz ətrafında hər biri iki ədəd MK 108 topuna malik B-0-lə eyni olan Me 163 B-1 istehsal edildi. Təyyarələr üzrə ədəbiyyatlarda B-1a və Ba-1 alt növlərinə də istinadlar mövcuddur, lakin bu növlər haqqında məlumatlar dəqiq deyildir. Müharibənin ilk mərhələlərində a əlavəsi ixrac (ausland) modelləri (B-1a) və ya xarici istehsal modelləri (Ba-1) üçün istifadə edilmişdir, lakin ixrac və ya xarici istehsal Me 163 modelləri yoxdur. Müharibənin sonrakı mərhələlərində a hərfi müxtəlif mühərrik tipli təyyarələr üçün istifadə edildi (məsələn, Jumo mühərriki Me 262 A-1a, BMW mühərriki A-1b kimi). Me 163-lərin alternativ olaraq BMW P3330A raket mühərrikləri ilə istehsal ediləcəyi düşünüldüyündən, ilk illərdə istifadə olunan a hərfinin mühərrikin növünü göstərdiyini söyləmək olar. Yalnız bir model Me 163 V10 model BMW mühərriki ilə sınaqdan keçirilmişdi, buna görə qısa müddət ərzində bu əlavə azaldılmışdır.
Me 163-ün performansı eyni dövrdəki pistonlu mühərrikli təyyarələrdən xeyli üstündür. İki təkərli eniş dəsti ilə havaya qalxdıqdan sonra təyyarə uçuş zolağının sonunda eniş qurğusunu yerə atır və 320 km/saat (200 mil/s) sürətlə hərəkət edərkən 80 dərəcəlik qalxma bucağı ilə bombardmançıların uçuş hündürlüyünə qalxa bilirdi. Lazım gələrsə, təyyarə üç dəqiqə ərzində 12000 metr (40.000 fut) yüksəkliyə çatırdı, bu nəticə bu gün də yaxşı hesab olunur. Bu yüksəkliyə çatdıqdan sonra təyyarə düz uçuşa keçərək heç bir müttəfiq təyyarəsinin çata bilmədiyi 880 km/saat (550 mil) sürətlə uçurdu. Bununla birlikdə, Me 163-ün müvəffəqiyyətli bir playner kimi dizaynı da performans baxımından bəzi problemlər gətirmişdi. Maksimum sürətdə, xüsusilə mühərrik qüvvəsi açıq halda olarkən həyata keçirilən dalışlarda qanadların qaldırma qüvvəsi təyyarədə yüksək miqdarda təzyiq yaradırdı. Piston mühərrikli təyyarələrdə heç vaxt belə problem olmadığı üçün bu problem pilotları çaşdırırdı.
Bu zaman Messerschmitt, Bf 109 modellərinin istehsalı ilə məşğul idi və Me 210-u xidmətə verməyə çalışırdı. Səpələnmiş istehsal şəbəkəsi Klemmə təslim edilmişdi, lakin keyfiyyətə nəzarət məsələləri işin daha sonra Junkersə təhvil verilməsinə səbəb oldu. Dövrünün əksər Alman dizaynları kimi, Me 163 modellərinin də əksər hissələri ağacdan hazırlanmışdı, bu da mebel istehsalçılarına istehsalatda podratçı kimi iştirak etməyə imkan verirdi.
Me 163 S adlı iki nəfərlik modelin təlim məqsədi ilə istehsal edilməsi planlaşdırılırdı. Bu modeldə raket mühərriki və yanacaq çənləri çıxardılaraq pilotun arxasına təlimatçı üçün ikinci bir oturacaq əlavə edilmişdi. 163 S bir playner şəklində Me 163-ün ən problemli xüsusiyyəti olan eniş təlimində istifadə edilmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Göründüyü kimi, 163 S modeli köhnə 163 A seriyalı prototiplərdən dəyişdirilərək istehsal edilmişdi.
Sonrakı versiyaları
Dizaynla əlaqədar başqa bir narahatlıq qısa uçuş vaxtı idi. Bu müddət heç vaxt Uolterin ilkin proqnozlarına çatmamışdır. Cəmi səkkiz dəqiqəlik mühərrik gücü ilə uçuş səbəbindən təyyarə bir nöqtə müdafiə müdaxiləçisinə (point defence interceptor) çevrilmişdi. Bu müddəti artırmaq üçün iki ayrı yanma kamerasından ibarət bir mühərrik dizaynı sınanmışdır. Bu iki yanma kamerası bir-birinin üstündə dayanırdı, üstdə olan yüksək güc təminatçısı qalxma və dırmanma zamanı işə düşürdü, daha aşağı güc təminatçısı (təxminən 400 kq/880 lb) olan aşağı yanma kamerası isə naviqasiya uçuşu zamanı istifadə edilirdi. Bu HWK 109-509.C mühərriki ilə uçuş müddəti 50% -ə qədər artmış idi. İki 163B, V6 və V18 eksperimental olaraq bu mühərriklə təchiz edilmiş və 1944-cü ildə sınaqdan keçirilmişdir. 2 iyul 1944-cü ildə V18 kodlu təyyarə Heini Dittmarın komandasında saatda 1130 km (702 mil) sürətlə yeni dünya sürət rekordunu qırdı.
Xənəyə (Salmas)
Xanəgah - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə‎ 204 nəfər yaşayır (49 ailə).
Azərbaycan SSR xalq rəssamı
Azərbaycan SSR xalq rəssamı — 2 avqust 1944-cü ildə təsis edilmiş fəxri ad. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən, rəssamlıq, heykəltəraşlıq, memarlığın inkişaf etdirilməsi işində xüsusi fərqlənən görkəmli incəsənət xadimlərinə verilirdi.
NGC 1864
NGC 1864, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mülkiyyət hüququ
Mülkiyyət hüququ — iqtisadi agentin müəyyən bir qadağan olunmamış və / və ya icazə verilən qərarlar sinifindən bir mal və ya bir qaynaq ilə əlaqədar qərar qəbul etmək hüququ. Qanuni olaraq mülkiyyət həm də bəzi mənbələrə və ya mallara sahib olmaq, istifadə etmək və sərəncam vermək qabiliyyəti kimi qəbul edilir. Mülkiyyət, istifadə və sərəncam mülkiyyətçinin ayrı-ayrı səlahiyyətləridir, bunlar birlikdə mülkiyyət hüququnun məzmununu təşkil edir. Mülkiyyət hüquqları həm hüquq elminin, həm də iqtisadiyyatın tədqiqat obyektidir, lakin mülkiyyətin iqtisadi tərifi həmişə qanuni ilə üst-üstə düşmür. Hüquq obyektinə ümumiyyətlə mülkiyyət deyilir.
Hüquqlar rejimi
Mal və ya qaynaq heç kimin (sahibsiz) ola bilməz. Sahibsiz bir şey, sahibi olmayan və ya sahibi məlum olmayan bir şeydir və ya qanunlarda başqa bir hal nəzərdə tutulmayıbsa, mülkiyyətçi sahiblik hüququndan imtina etmişdir. Sahibsiz daşınar əşyaların mülkiyyəti, əldə edən resept sayəsində əldə edilə bilər, həmçinin aşağıdakı mülkiyyət rejimi mövcuddur.
Mülkiyyət rejimi seçimi sosial quruluşdan, sahibinin məqsədlərindən, rejimin nisbi effektivliyindən və bir çox digər amillərdən asılıdır. Məsələn, planlı iqtisadiyyatda dövlət mülkiyyəti üstünlük təşkil edəcəkdir. Bazar iqtisadiyyatı şəraitində dövlət öz funksiyalarının icrası üçün zəruri olan əmlaka və ya digər mülkiyyət üsullarının mümkün olmadığı hallarda sahib ola bilər.
İqtisadi nəzəriyyədə, sahib üçün maksimum təşviq yaratdığından özəl mülkiyyətin ən təsirli olduğuna inanılır. Bundan əlavə, mülkiyyətçi, ümumiyyətlə, digər şəxslərdən və dövlətdən fərqli olaraq əmlakı haqqında bütün lazımi məlumatlara sahibdir. Bir neçə sahibin və ya onların məhdud olmayan dairələrinin olması, hədəflər və / və ya maraqların toqquşmasına səbəb ola bilər. Məsələn, paylaşılan bir qaynaq uyğunsuz fəaliyyətlər səbəbindən həddindən artıq istifadə edilə bilər. Ümumi mənbələrin faciəsi baş verir. Cəmiyyətlərin faciəsi, birgə istehsal şəraitində sahiblərin razılaşdırılmış hərəkətləri ilə aradan qaldırıla bilər.
Dövlət mülkiyyətindən səmərəsiz istifadə də dövlət məmurları üçün yetərli təşviqin nəticəsi ola bilər. Mülkiyyətin dövlətdən fərdi şəxslərə ötürülməsinə özəlləşdirmə deyilir və ümumiyyətlə istifadənin səmərəliliyinin artmasına səbəb olur. Əks prosesə milliləşdirmə deyilir.
Xarici təsirlər
Mülkiyyətin istifadəsi prosesdə iştirak etməyən digər iqtisadi agentləri təsir edə bilər. Belə bir təsir xarici təsir və ya xarici təsir adlanır. Məsələn, sənaye müəssisələri tərəfindən su obyektinin çirklənməsi mənfi xarici təsirdir. Xarici təsirlərin aradan qaldırılmasına aşağıdakılar kömək edir:
Tural İsmayılov
Tural Nurəddin oğlu İsmayılov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tural İsmayılov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Tural İsmayılov noyabrın 8-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural İsmayılov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural İsmayılov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural İsmayılov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ester Myaqi
Ester Myaqi (Ester Mägi ) — Estoniya bəstəkarı və müəllimi. Estoniya SSR Dövlət Mükafatısı (1980), Estoniya SSR-nin əməkdar artisti (1971), Estoniya SSR xalq artisti (1984).
Bioqrafiyası
Aleksandr Puşkin, Kersti Merilaas, Ralf Parve, Marie Under və digər rus, eston şairlərinin şeirlərinə romanslar yazmışdır. Tamaşalar üçün musiqi müəllifidir, məsələn: "Bahar gələndə" (1959) və s.
Mənsur bəy
Mənsur bəy (d. ? - ö. XVI əsr) — Səfəvi imperiyasının hərbi və dövlət xadimlərindən biri.
O, Şah I İsmayılın (1501-1524) hakimiyyəti dövründə, 1509-cu ildə Dərbəndin hakimi təyin edilmişdir. Burada onun qısamüddətli hakimiyyətindən sonra hakimlik Şirvanşahlar sülaləsindən olan şəxslərin əlinə keçmişdir. Səfəvi sülaləsindən asılı olan Şirvanşah hökmdarları özləri də bu qalanı fərqli qalabəyilərinin vasitəsiylə idarə etmişdirlər. Bu, 1538-ci ilə qədər davam etmişdir. Bu ildə Şirvanşah dövlətinin daxili müstəqilliyi də Səfəvi şahı I Təhmasib tərəfindən ləğv edilmiş və bura imperiyaya birbaşa bəylərbəyi kimi tabe etdirilmişdir.
Erməni Qriqoryan Kilsəsinin Qarabağ yeparxiyası
Erməni Qriqorian Kilsəsinin Qarabağ yeparxiyası — Erməni Qriqorian Kilsəsinin Dağlıq Qarabağ ərazisində yurisdiksiyası olan kilsə hissəsi. Mərkəzi Şuşa şəhərində Qazançetsots 72 ünvanında yerləşən Qazançetsots kafedralıdır. Yeparxiyanın başçısı, arxiyepiskop Parqev Martinosyandır.
Tarixi
thumb|250px|[[Arxiyepiskop Parqev Martinosyannın iqamətgahının yerləşdiyi və 1888-ci ildə inşa olunmuş Qazançetsots kafedralı. (Şuşa)]] Yeparxiya, Erməni Qriqorian Kilsəsinin rəhbəri II Vazgen tərəfindən Parqev Martinosyannın 1989-cu ildə Dağlıq Qarabağ bölgəsinə arxiyepiskop təyin edilməsindən sonra yaradılmışdır. Bu tarixə qədər Qarabağda yerləşən kilsələr Alban Həvari Kilsəsi və Erməni Qriqorian Kilsəsinin keşişləri tərəfindən idarə olunurdu. 1830-cu illərdə erməni kilsəsi, fəaliyyətsiz qalmış alban kilsələrinə sahib çıxmaqdan ötrü, Rus sinoduna müraciət edir və edilmiş müraciət əsasında İmperator I Nikolay tərəfindən 1836-cı ilin 10 aprel tarixində bölgədə yerləşən bütün dini obyektlərin Erməni Qriqorian Kilsəsinin tabeçiliyinə verilməsi barədə qərar qəbul edilir. Ağdərə rayonunun Vəngli kəndində, Xaçınçayın sol sahilində yerləşən XIII əsrə aid alban kilsəsi Gəncəsər monastırı müvafiq fərman verilənə qədər Alban Həvari Kilsəsinin mərkəzi olmuşdur.
Dağlıq Qarabağ bölgəsində yerləşən bütün kilsələr 1930-cu ildə SSRİ hökumət rəhbərlərinin göstərişi ilə qapadılmış və bəzilərindən yem anbarı kimi istifadə olunmuşdur. Kilsələrin təkrar fəaliyyəti Mixail Qorbaçovun rəhbərliyi dövründə mümkün olmuşdur. Artıq bu dövrdə kilsələr özünün ilkin alban mənşəyini itirərək, tamamilə erməniləşmişdir. 1989-cu ildə bölgədə erməni yeparxiyasının yaradılması və Qarabağda yaşayan ermənilərin artan millətçilik tələbləri fonunda kilsələrin erməniləşdirilməsinə və aktiv olmayan kilsələrin belə işlək vəziyyətə gətirilməsi siyasəti aparılmış, bu məqsəd üçün diasporada yaşayan ermənilərin maddi imkanlarından istifadə olunmuşdur.
Erməni Qriqorian Kilsənin Qarabağ yeparxiyasının mərkəzi ofisi Şuşa şəhərində, Qazançetsosts 72 ünvanında yerləşir. Burada yerləşən Qazançetsots kafedralı yeparxiyanın mərkəzi sayılır və arxiyepiskop Parqev Martinosyanın iqamətgahıda bu kafedraldadır.
2006-cı ildən etibarən Xankəndi şəhərində Müqəddəs Ana kafedralının tikinti işlərinə başlanılıb və kilsənin tikintisi üçün 2 milyon ABŞ dolları vəsaitin ayrıldığı bildirilir. Maliyyə çatışmazlığı səbəbindən kilsənin tikintisi yarımçıq vəziyyətdədir. Müqəddəs Ana kafedralı tamamlandıqdan sonra Erməni Qriqorian Kilsəsinin Qarabağ yeparxiyasının mərkəzi Şuşa şəhərindən buraya köçürürləcək.
Qeyri-aktiv və xarabalıqları qalmış kilsə və monastırlar
Dağlıq Qarabağ bölgəsində yerləşən, qeyri-aktiv və yaxud xarabalıqları qalmış kilsə və monastrıların natamam siyahısı;
FWD
thumb|FWD tərtibatı
Ön təkərdən çəkiş sistemi (FWD) mühərrik gücünün mühərrikli nəqliyyat vasitələrində ön təkərlərə ötürüldüyü bir avtomobil tərtibatıdır. Bu gün əksər müasir adi minik avtomobilləri ön tərəfdən eninə mühərrik tərtibatında olur və ön təkərdən çəkmə sisteminə malikdir.
Tarixçə
Dünyanın ilk ön təkərdən çəkməli minik avtomobili 1897-ci ildə Franz Gräf tərəfindən istehsal edilmişdir. İlk kütləvi istehsal olunan ön təkərli vasitə 1934-cü ildə istehsal olunan Citroën Traction Avant idi.
1970-ci illərin sonlarından etibarən Avropa və Asiyada minik avtomobillərində ön təkərdən çəkmə sistemi geniş yayılmışdır.
Pamir Milli Parkı
Pamir Milli Parkı (həmçinin Pamerski, Pamirski və ya Tacik Milli Parkı olaraq da tanınır) — Tacikistanın şərqindəki milli park və təbiət qoruğudur. Park 1992-ci ildə qurulmuşdur. 1989-1992-ci illərdə Ənvər Buzurukov (Ətraf Mühit Nazirliyinin Mühafizə olunan ərazilər şöbəsinin müdiri kimi) elmi-texniki əsaslandırman və "Pamir-90" beynəlxalq elmi düşərgəsinin təşəbbüsünə və planlaşdırılmasına rəhbərlik etmişdir. SSRİ-də ən böyük dağ parkı olan bu park Tacikistan SSR-də ilk milli və təbii parkların yaradılmasına səbəb olmuşdur.
Park Tacikistan hökumətinin 20 iyul 1992-ci il tarixli 267 nömrəli qərarı ilə təyin edilmişdir. Bu komanda Tacikistanda ilk təbiət qoruğu olan Şirkent Təbiət Parkını yaratmadan bir il əvvəl, ümumi sahəsi 1,2 milyon hektar olan SSRİ-nin ən böyük yüksək dağ parkı idi. Park indi Tacikistan Milli Parkı adlanır.
Tacikistanın ümumi həcminin 18% -ni təşkil edən park təqribən 2,6 mln.ha ərazini əhatə edir. Buraya Pamir dağlarının hissələri daxildir. 2001-ci ildə Tacikistan Respublikası Hökumətinin 253 nömrəli qərarı ilə onun sahəsi 2,6 milyon hektara çatdırıldı.
Ekologiya və vəhşi təbiət
Milli park çöl, səhra, çəmənlik və alp bölgələrinin qarışığıdır. Uzun soyuq qışları və sərin yayları olur, illik yağıntı 12,7 sm təşkil edir. Milli parkda yaşadıqları bilinən heyvan növlərinə qonur ayı, irbis, canavar, burmabuynuz dağ keçisi, marko polo qoyunları, qəhvəyi başlı qağayı və dağ qazları daxildir.
Dünya İrsi Mirası
2008-ci ildə Ümumdünya İrsi Mirası olmaq məqsədi ilə milli park YUNESKO-ya təqdim edildi. 2013-cü ildə park Dünya İrsi olaraq qəbul edildi.
Himalay Qasımov
Himalay Qasımov (tam adı: Qasımov Himalay Ənvər oğlu; ) — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Azərbaycan və dünya ədəbiyyatı kafedrasının müdiri, professor
Həyatı
Qasımov Himalay Ənvər oğlu 21 fevral 1939-cu ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olub.
Ailəsi
Evlidir. İki övladı var.
Təhsili
1966-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin tarix-filologiya fakültəsini bitirmişdir.
Elmi fəaliyyəti
1995-ci ildə “Müasir Azərbaycan romanı: janrın tipologiyası və poetikası” adında doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1996-ci ildə Azərbaycan və dünya ədəbiyyatı kafedrasının professoru, 2003-cü ildən isə müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. Elmi kadrların hazırlanmasında böyük xidmətləri olmuşdur. O, onlarla elmlər namizədi və elmlər doktoru dissertasiyalarının elmi rəhbəri və məsləhətçisi, 40-dan çox namizədlik və doktorluq işinin rəsmi opponenti olmuşdur. AMEA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitututnda və ölkənin müxtəlif universitetlərində İxtisaslaşdırılmış Dissertasiya Şuralarının üzvü olmuşdur.
Siyasi fəaliyyəti
Yeni Azərbaycan Partiyasının “Pedaqoqlar” ərazi təşkilatının sədridir.
Təltifləri
🇦🇿 — 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə “Tərəqqi Medalı” ilə təltif edilmişdir.
I Abbas Hilmi Paşa
I Abbas Hilmi Paşa və ya Kavalalı Hilmi Paşa (d. 1 iyul 1812 - ö. 13 iyul 1854) — Osmanlıların Misir və Sudan hakimi.
Həyatı
1 iyul 1812-ci ildə Ciddədə dünyaya gəldi. Atası Kavalalı ailəsinin banisi Mehmed Əli Paşanın oğlu Tosun Paşa, anası isə xanımı Bamba xanımdır. Babasının yaşlı olması səbəbilə Misirin idarəsini əmisi İbrahim Paşa ələ almış, ancaq bir neçə ay sonra o da vəfat etmiş, nəticədə Abbas Hilmi Paşa Misir hakimiyyətinə gətirilmişdir (10 noyabr 1848). Gənclik illəriylə bağlı yetərli məlumat yoxdur.