cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Validə Tutayuq
Təhsili
1932-ci ildə institutda preparator vəzifəsinə qəbul edilən V. Tutayuq elə bu vaxtdan etibarən axşam təhsili ilə yanaşı əmək fəaliyyətinə başlayır. 1934-cü ildə aspiranturaya qəbul olunur, K.A. Timiryazev adına Moskva Kənd Təsərrüfatı Akademiyası na ezam edilir, sonralar doğma institutuna qayıdır.
Fəaliyyəti
1939-cu ildən botanika kafedrasına başçılıq etmişdir. 1949-cu ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 35 yaşında biologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsini alan ilk azərbaycanlı qadın olmuşdur. 1957-ci ildə Azərbaycan SSR EA Botanika İnstitutu na direktor təyin olunur. O, geniş profilli botanika və biologiya üzrə milli kadrların hazırlanması üçün Azərbaycan dili ndə ilk dərsliklərin müəllifidir. 1968-1972-ci illərdə V.Tutayuqun rəhbərliyi ilə Azərbaycan ın qış və yay otlaqlarının geniş geobotaniki tədqiqi aparılmışdır.
Əsərləri
V.Tutayuq 250-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən, 10 dərsliyin, 9 monoqrafiyanın müəllifidir. O, Azərbaycan KP MK-nın üzvü olmuşdur.
1939-1980-ci illərdə AKTİ-nin botanika kafedrasının müdiri, dekan, prorektor, Azərbərbaycan EA Botanika İnstitutunun anatomiya və morfologiya laboratoriyasının müdiri, direktoru vəzifələrində çalışmışdır. Elmi-tədqiqatı, əsasən, Azərbaycan dendroflorasının, çiçəyin teratologiyasının öyrənilməsinə həsr edilmişdir. AKP MK üzvü olmuşdur (1956-1960). Botaniklərin 9-cu Beynəlxalq konqresində (Monreal, 1950) məruzə etmişdir.
Mükafatları
O, “Şərəf nişanı” ordeni (1943), “1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsində fədəkar əməyinə görə” medalı (1945), SSRİ Ali Təhsil Nazirliyinin qərarı ilə “B.Miçurinin anadan olmasının 100 illiyi xatirəsinə” yubiley medalı (1955), Respublikanın xalq təsərrüfatı və mədəniyyətinin inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə Fəxri fərmanla (1960) təltif edilmiş, “Əməkdar elm xadimi” adına (1974) layiq görülmüşdür.
İrsi
Haqqında "Çinara bənzəyən insan" adlı film çəkilmişdir.
Nərmin Kərimbəyova
Nərmin Malik qızı Kərimbəyova (24 yanvar 1985, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycanlı müğənni, söz yazarı, bəstəkar, aktrisa, keçmiş hüquqşünas və qadın haqları üzrə fəal.
Erkən illəri
Nərmin Kərimbəyova 1985-ci il yanvar ayının 24-də Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Kərimbəyov Malik Balabəy oğlu (1953-2014) və anası Kərimbəyova Dilarə Əbülfəz qızı (1954) uzun illər səhiyyə sahəsində çalışmışdır. Nərmin ailənin ikinci övladıdır. Qardaşı Kamran Kərimbəyov PMP üzrə mütəxəssisdir. Nərmin Kərimbəyova 2001-ci ildə orta təhsilini tamamlayaraq, 2001-2005-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində ilk ali təhsilini almışdır. 2006-cı ildə Amerika Hüquqşünaslar Assosiasiyasının (ABA ROLİ) Bakı ofisində Layihə Direktoru vəzifəsində çalışmaya başlamışdır. Daha sonra ali təhsilini 2008-2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində davam etdirmiş və MBA Dərəcəsi ilə universiteti bitirmişdir. Bununla paralel olaraq, 2009-cu ildə Bolqarıstanda keçirilən Beynəlxalq Qadın Haqqları İnstitutunun ilk 2 illik proqramına qoşulmuşdur. Təhsili fərqlənmə ilə tamamlayan Nərmin Kərimbəyova Qadın Haqları üzrə Beynəlxalq Təlimçi dərəcəsini əldə etmişdir. Hüqüqşünas kimi beynəlxalq sahədə on il fəaliyyət göstərmişdir. 2012-2014-cü illərdə ABŞ-ın Chemonics International Təşkilatının Bakı Ofisində "Təşkilati İnkişaf üzrə Mütəxəssis" vəzifəsində, 2014-2015-ci illərdə ABŞ-ın Counterpart International Təşkilatının Bakı Ofisində "Gender Mütəxəssisi" vəzifəsində çalışmışdır.
Musiqi fəaliyyəti
2015-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında yayımlanan "Səs Azərbaycan" musiqili şousuna qatılaraq, layihənin yarımfinalına kimi irəlləyə bilib. 2017-ci ildə Bakı şəhərində keçirilən İslam Həmrəyliyi Oyunlarında "Zirvə" mahnısını ifa etmişdir. 2017-ci ildə növbəti “Həsrətinə yandım” sinqlını təqdim etmişdir. Mahnının sözləri ifaçının özünə aiddir. 2018-ci ildə “Sənin Yoxluğunda” (və ya digər adıyla “Təqvim günləri”) adlı sinqlını təqdim etmişdir. 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti ilə əməkdaşlığa başlamışdır və "Qələbənin yolları" adlı sinqlını təqdim etmişdir. Mahnının sözləri İsmayıl Dadaşova, musiqisi Alxanlıya aiddir. Mahnını Yaşar Baxış aranjiman etmişdir. Klipin reijssoru Ülviyyə Könül və Rövşən Cahangirovdur. 2019-cu ildə Nərminin viit kartına çevrilən “Belə Dərd olmaz” adlanan sinqlını təqdim edir. Mahnı və mahnıya çəkilən klip ifaçıya böyük səs gətirir. Klipdə ifaçının rəqs elementləri ilə çox saylı reaksiyalar almışdır.
2021-ci ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti ilə növbəti layihəsi olan "Şəhidsiz Zəfər olmaz" layihəsini təqdim etmişdir. Mahnının sözləri Gövhər Həsənzadəyə, musiqisi Alxanlıya, aranjimanı isə Yaşar Baxışa aiddir. Layihəyə çəkilən klipin rejissoru Rövşən Cahangirovdur. 2021-ci ildə "Başqasını Sev", "Ona Dəyməz", "O Dünyada", Samir Bağırovla birlikdə "Yeni Bir Bomba", sözləri özünə aid olan "Верни Любовь" və "Mənə Zaman Ver" mahnılarını təqdim etmişdir. 2021-ci ildə Mir Cəlal Paşayevin “Nazik Mətləb” və “İnsanlıq Fəlsəfəsi” hekayələrinin motivləri əsasında çəkilən “Nazik Mətləb” adlı filmin baş qəhrəmanın ən yaxın rəfiqəsi olan - Ağca rolunu canlandırmışdır. Baş rollarda əməkdar artist Gülzar Qurbanova və Best Model of the World 2007 müsabiqəsinin qalibi Rüstəm Cəbrayılov çıxış etmidir. 2022-ci ildə bəstəsi Vüqar Camalzadəyə aid olan "Мы Cоберем Cвои Мечты" mahnısını, musiqisi Fərid Kərimli, sözləri Orxan Mürvətliyə aid "Həsrətinə Yandım" mahnısını, söz və musiqisi Nadir NağdPula aid "Gəlsin Tək Onun Səsi" mahnısını təqdim etmişdir. 2022-ci ildə növbəti vətənpərvar mahnısı olan "Müstəqil Azərbaycan" sinqlını təqdim etmişdir. Mahnının sözləri Xalq şairi Vahid Əzizə, musiqisi İsmayıl Əsədova aiddir. 2023-cü ildə söz və musiqisi İlkin Hüseynova aid olan "Dünyalara Bəsdir" sinqlını təqdim etmişdir.
Şəxsi həyatı
Bir dəfə ailəli olmuşdur. Bu evlilikdən Dilarə (2013) adlı bir qızı var. 2022-ci ildə ailə həyatına son qoymuşdur. Qardaşı Kamran Kərimbəyov uzun müddət hepatit B virusu ilə mübarizə aparmışdır. İfaçı 2022-ci ildə qardaşı üçün donor olmuş və Türkiyədə əməliyyat masasına uzanmışdır.
Mangifera hiemalis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yusif Əbdürrəhmanov
Yusif Ələkbər oğlu Əbdürrəhmanov — Azərbaycan alimi, biologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSR EA müxbir üzvü (1968).
Həyatı
1912-ci ildə Şəkidə anadan olmuşdur. Yusif Əbdürrəhmanov ibtidai təhsilini nümunə-zəhmət məktəbində almış və 1925-ci ildə məktəbi bitmişdir. 1925-ci ildə orada pedaqoji texnikuma daxil olmuşdur.
Y.Ə. Əbdürrəhmanov 1934-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1939-cu ildə Uiversiteti fərqlə diplomu ilə bitirmişdir. Universitetdə müəllim pedaqoji fəaliyyəti ilə yanaşı 1940-cı ildə SSRİ EA Azərbaycan filialının Zoologiya İnstitutunda “İxtiologiya” ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur. 1940-cı ildə O, kafedrada işləməklə bərabər, SSRİ EA Azərbaycan filialının Zoologiya İnstitutunda “İxtiologiya” ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur. 1945-ci ildə biologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün Xəzər sirbitinin biologiyası mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etmişdir. 1952-ci ildən ömrünün sonuna kimi (1977) ixtiologiya laboratoriyasının müdiri işləmişdir.
1960-cı ildə Y. Ə. Əbdürrəhmanov biologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün “Azərbaycanın şirin su balıqları” mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etmişdir. 1965-ci ildə ixtiologiya ixtisası üzrə professor elmi adı almışdır. 1968-ci ildən isə Azərbaycan SSR EA müxbir üzvü seçilmişdir. 1977-ci ildə 65 yaşında vəfat etmişdir.
Yazdığı əsərlər
Bütün elmi fəaliyyəti dövründə istər ölkə daxilində istərsə xariçdə 100-cox elmi əsəri dərç olmuşdur. Ümumilikdə isə 6 monoqrafiya müəllifidir.
Təltifləri
Alim bir necə ali orden və medallarla təltif edilmişdir. Əsas isə o, “Şərəf Nişanı” ordeni ilə təltif edilir.
Helix godetiana
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mangifera lalijiwa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mikania rusbyi
Mikania rusbyi Mikania rusbyi Mikania rusbyi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hacı Məhəmməd Dilxun
Hacı Məhəmməd Dilxun (?-?) — XIX əsr Azərbaycan şairi.
Həyatı
Hacı Məhəmməd Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Vəliəhdin sarayında xidmət etmişdi. Şücaülmülk ləqəbini daşıyırdı.
Hacı Məhəmməd Dilxun Tehran şəhərində başqa bir azərbaycanlı şair Molla Bəzmi Xoyi ilə mübahisə və mücadilə aparmışdı.
Hacı Məhəmməd Dilxun türkcə yazırdı.
Ətriyyat
thumb|Ətriyyatlar Ətriyyat — çeşidli otlardan, bitkilərdən, ağaclardan, çiçəklərdən istifadə etməklə müxtəlif ətirli maddələrdir. Çox zaman ətriyyat dedikdə incə rayihəli, gözəl ətirli, zərif qoxulu, ətirli maddələr - mayelər, sular, yağlar, məlzəmələr nəzərdə tutulur. Ətriyyatlardan əsasən kosmetik məqsədlə parfümeriya kimi də istifadə olunub. Onlardan xəstəliklərin müalicəsində də istifadə olunur.
Azərbaycanda ətriyyatın inkişafı
Azərbaycan əttarlarının hazırladıqları müxtəlif təyinatlı ətriyyat maddələrindən Avropa ölkələrinin kral saraylarında xüsusilə məşhur olduğu barədə tarixi qaynaqlarda kifayət qədər məlumatlara rast gəlmək mümkündür. Azərbaycanın 9 iqlim qurşağına malik olması burada dünyanın bir çox ölkələrində rast gəlinməyən nadir çiçək və otların yetişməsinə şərait yaratmışdır.
Ətriyyat maddələri təbabətdə
Qədim zamanlardan bu günümüzə kimi insanlar bu və ya digər cismani narahatlıqlar, müxtəlif xəstəliklər zamanı ətriyyat maddələrindən istifadə edərək şəfa tapmışlar. Məsələn, bənövşə yağı əsasən ürək ağrıları, ürək döyüntüləri, qəlb sıxıntıları və narahatlıqlarında istifadə olunub. Qızılgüldən alınan gülab maddəsi isə qan təzyiqini, sinə ağrılarını, ürək döyüntüsünü aradan qaldıran ən təsirli vasitədir. Süsənbər çiçəyinin ləçəklərindən alınan şirə isə həm bəzi daxili xəstəliklər- mədə xorası, bağırsaq narahatlığı, həzm prosesinin pozulması hallarında dərman kimi işlənmiş, həm də uzun müddətli və cazibədar rayihəsi olan ətriyyat kimi tanınmışdır. İbn Sinanın “Həkimlik sənətinin qanunları” adlı kitabında isə əttarların hazırladıqları məhsulların şəfaverici və insanlarda xoş duyğular yaratmaq xüsusiyyətləri barədə zəngin məlumat verilir.
Kipr dənizi
Kipr dənizi- Aralıq dənizinin şərqində Kiçik Asiya yarımadası və Afrika arasında yerləşir. Dənizin şimalıda Kipr adası yerləşir. Kiprdən Kiçik Asiya arasında dəniz Kilikiya dənizi ilə şərqində isə Livan dənizi ilə əhatələnir. Dəniz Aralıq dənizinin ən isti və duzlu hissəsidir. Burada orta duzluluq 38,9 - 39,8 ‰ təşkil edir. Onun bu çür duzlu olmasına səbəb Nildən başqa iri çayın dənizə tökülməməsidir.
Flora və Faunası
Duzluluğun yüksək olması onun fauna və florasınada öz mənfi təsirini göstərir. Cənub hissələrdə isə mərcan riflərinə rast gəlinir. Səbəb isə Nilin suyu nisbətən şirinləşdirməsidir. Dəniz məhsulları istehalı perespektiliyi zəyifdir.
Typhlodromus intermedius
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Səbihə Sultan
Ruqiyə Səbihə Sultan və ya Səbihə Osmanoğlu — son Osmanlı sultanı Sultan Vahidəddin in qızı.
Azərbaycan qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin dövlət reyestri
Azərbaycan qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin dövlət reyestri — Azərbaycan Respublikası tərəfindən Azərbaycan qeyri-maddi mədəni irsinin daya yaxşı qorunması üçün hazırlanmış siyahıdır.
Cynometra insularis
(Cynometra insularis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin dövlət reyestri
Cəmiyyət
300px|thumb|right|Azərbaycan çobanı [[Şirəli Müslümov]]
Məskunlaşma
300px|thumb|right|[[Bəhruz Kəngərli - Qaçqınlar]]
Səbihə Sultan
Həyatı
Səbihə Sultan 2 aprel 1894-cü ildə atasına məxsus Vahidəddin köşkü ndə dünyaya gəldi. Atası Sultan Əbdülməcid in oğlu Vahidəddin Əfəndi, anası isə onun ilk xanımı Əminə Nazikəda Qadınəfəndi dir. Uşaq yaşlarında mükəmməl saray tərbiyəsi alan Səbihə Sultan bacısı Ülviyyə Sultan la birlikdə babasının xidmətçilərindən Mihrifələk xanımın oğlu Rəfiq bəy nəzarətində saray təhsilini tamamlamışdır. Ənənəvi Osmanlı tərbiyəsiylə yanaşı, Mile Voçino adlı bir italyan musiqiçidən piano dərsləri də almışdır.
Azərbaycan qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin dövlət reyestri
Təsərrüfat məişəti
300px|thumb|right|[[Qarabağ atı]]
Diana Uinn Cons
Diana Uinn Cons (16 avqust 1934 – 26 mart 2011 ) — Britaniyalı yazıçı.
Azərbaycan qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin dövlət reyestri
Bayramlar
300px|thumb|right|[[Xızır Nəbi bayramı]]
Diana Uinn Cons
Həyatı
Diana London şəhərində iki müəllim olan Marcori (qızlıqda Cekson) və Riçard Enyurin Cons ailəsində anadan olub. Az sonra müharibə başlayıb və ailəsi bir neçə dəfə Britaniyanın müxtəlif yerlərinə köçürülməli olub. Axır ki, 1943-cü ildə Conslar İngiltərənin Esseks qraflığının Taksted şəhərində məskünlaşıblar.
Məktəbini qutarandan sonra, Diana Oksfordun Müqəddəs Anna Kollecində İngilis dilini öyrənməyə başlayıb. Orada, 1956-ci ildəki məzuniyyətinə qədər K.S. Luis və Con Tolkinin leksiyalara dinləyirdi. Həmin ildə o, orta əsr ədəbiyyatşunası olan Con Barrou ilə evlənib. Onların üç oğlanı var idi. Londonda qısa vaxt yaşadığdan sonra, 1957-ci ildə onlar Oksforda qayıtdılar və orada 1976-cı ildə Bristola köçənədək qalırdılar.
Xəstəliyi və ölümü
2009-cu ilin yayında onda ağciyər xərçəngi tapılıb. İyulda Diana əməliyyat olunub və sonra dostların xəbər vermiş ki, o uğurlu alınıb. Fəqət, 2010-cu ilin iyunda elan olunmub ki, Diana kimyaterapiyasını dayandırır, çünki o onu ancaq özünü pis hiss etməyə edir. 2010-cu ilin ortasında o, artıq yeni kitabın yarısında idi və bundan sonra daha biri yazmağa planlaşdırırdı. 2011-ci ilin martın 26-da o, xəstəlikdən vəfat etmiş.
Anthemis rascheyana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Səbihə Sultan
Həyatı
1 fevral 1916-cı ildə İzzəddin Əfəndi nin müəmmalı şəkildə vəfatının ardından, atası Vahidəddin Əfəndi taxt varisi elan olundu. Bu səbəblə vəliəhdin qızı olaraq Səbihə Sultanın evləndirilməsi müzakirə edildi. Onun üçün seçilən namizədlər arasında Rauf Orbay, Əhməd Muxtar Paşa nın qardaşı oğlu Mehmed Əli Paşa və bir çox başqa ordu mənsubu da vardı. Üstəlik, sonuncu Qacar şahı Əhməd şah Qacar və o illərdə ordu daxilində yüksəlməyə başlayan Mustafa Kamal Paşa da Səbihə Sultan üçün əmisi Sultan Rəşad a elçi düşmüşdü. Ancaq Səbihə Sultan o illərdə vəliəhd Əbdülməcid Əfəndi nin oğlu Fərrux Əfəndi ylə eşq yaşayırdı və bu səbəblə bu təkliflərin hamısını geri çevirdi.
Fərrux Əfəndi nin ondan 4 yaş kiçik olmasıyla yanaşı, atası Əbdülməcid Əfəndi də Sultan Vahidəddin in vəliəhdi və ən güclü müxaliflərindən biri idi. Bu səbəblə atası Sultan Vahidəddin başda bu evliliyə qarşı çıxdı. Ancaq cütlüyün anaları Nazikəda xanım və Şahsüvar xanım ın vasitəçiliyi ilə Sultan Vahidəddin bu evliliyə razılıq verdi. Nəhayət, 5 dekabr 1919-cu ildə cütlük Topqapı sarayı nın Müqəddəs Əmanətlər bölümü ndə nigahlandı. Şeyxülislam Heydərizadə İbrahim Əfəndi tərəfindən nigahlanan cütlüyün toy mərasimi 4 ay sonra - 29 aprel 1920-ci ildə Ulduz sarayı nda baş tutdu. Həmin ilin oktyabrında Sultan Vahidəddin in qızına hədiyyə etdiyi Nişantaşı ndakı köşkə köçən ailə qış aylarını burada, yay aylarını isə Rumelihisarı ndakı sahilsarayında yaşadılar. Cütlüyün ilk övladı Nəslişah Sultan da Nişantaşı köşkündə dünyaya gəldi.
Ancaq atası Sultan Vahidəddin 1922-ci ildə səltənətdən çəkildi və ölkədən qaçmağa məcbur oldu. Səltənətin ləğvi ndən sonra qaynatası olan vəliəhd Əbdülməcid Əfəndi Osmanlı xəlifəsi olaraq taxta çıxdı. Əri Fərrux Əfəndi xəlifənin yeganə oğlu olaraq ailəsiylə birlikdə Dolmabağça sarayı na köçürüldü. Cütlüyün ikinci övladı Xanzadə Sultan məhz burada dünyaya gəldi. Ancaq çox keçmədən 3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Səbihə Sultan da ailəsiylə birlikdə sürgünə göndərildi. İlk öncə İsveçrə yə gedən ailə, ardından Fransa nın Nitsa şəhərində məskunlaşdı. Cütlüyün sonuncu övladı Nəcla Sultan burada dünyaya gəldi. left|thumb|309x309px|Səbihə Sultan və əri [[Ömər Fərrux Əfəndi|Fərrux Əfəndi]] O əsnada İtaliya nın San-Remo qəsəbəsində sürgündə yaşayan atası Sultan Vahidəddin i və anası Nazikəda xanım ı tez-tez ziyarət etdi. Sultan Vahidəddin in vəfatından sonra anasını bir müddət yanında saxlayan Səbihə Sultan, daha sonra 1938-ci ildə bütün ailəsiylə birlikdə Qahirə yə köçdü. Burada qızı Nəslişah Sultan ı Misir xədivi II Abbas Hilmi nin oğlu Əbdül Moneim lə evləndirən Səbihə Sultan həmin il digər qızları Xanzadə Sultan la Nəcla Sultan ı da Misirin kral ailəsindən şahzadələrlə evləndirdi.
Ancaq əri Fərrux Əfəndi ylə münasibətləri pisləşmişdi. Üstəlik Fərrux Əfəndi nin Sultan Əbdüləziz in nəvələrindən Mihrişah Sultan la bir münasibəti başlamışdı. 1944-cü ildə qaynatası xəlifə Əbdülməcid in vəfatından sonra ailə rəisliyinə kimin seçiləcəyi müzakirə edildi. Bu müzakirələrdə Mihrişah Sultan Fərrux Əfəndi ni dəstəkləsə də, xanımı Səbihə Sultanla qızları Nəslişah, Xanzadə və Nəcla Sultan lar ataları yerinə Əhməd Nihad Əfəndi ni dəstəklədilər. Bu isə uzun müddətdir boşanmaq istəyən Fərrux Əfəndi üçün bir bəhanə oldu. Xanımını qızlarıyla arasını açmaqda günahlandıran Fərrux Əfəndi 5 mart 1948-ci ildə ondan boşandı və cəmi 4 ay sonra 31 iyul da Mihrişah Sultan la nigahlandı.
Səbihə Sultan ərindən boşandıqdan sonra bir müddət Maadi də qızı Nəslişah Sultan ın yanında yaşadı. Ancaq 1952-ci ildə baş tutan Misir inqilabından sonra Səbihə Sultan qızı Xanzadə Sultan la birlikdə Paris ə getdi. Həmin il çıxan və Osmanlı sülaləsi nin yalnız xanım üzvlərinə aid edilən əfv qanunuyla Türkiyə yə qayıdan Səbihə Sultan Soyadı qanunu na uyğun olaraq, Osmanoğlu soyadını aldı. Qalan ömrünü İstanbul da keçirən Səbihə Sultan 26 avqust 1971-ci ildə burada vəfat etdi. Atasının sürgündə vəfat etməsi və bir sultan türbəsinə dəfn edilməməsi səbəbilə, vəsiyyətinə uyğun olaraq cənazəsi Aşiyan məzarlığına dəfn olundu.
Naji-Yurt rayonu
Naji-Yurt rayonu (Çeçen. Нажи-Йуьртан кӀошт) — Rusiya Federasiyasının Çeçenistan Respublikasının tərkibindəki inzibati ərazi vahidi və bələdiyyədir (bələdiyyə rayonu). İnzibati mərkəzi Naji-Yurt kəndidir.
Coğrafiya
Naji-Yurt bələdiyyə rayonu, Çeçenistanın şərq hissəsində, dağətəkdən dağa keçid zonasında yerləşir. Şərqdən və cənubdan Dağıstanla, şimaldan Qudermes bölgəsi ilə, qərbdən Vedeno və Kurçaloyevski rayonları ilə həmsərhəddir. Rayonun ərazisi 628.93 km² -dir. İqlimi mülayimdir, orta illik yağıntı təxminən 500 mm-dir.
Tarixi
Naji-Yurt rayonu, Çeçen regional icra komitəsinin 30 mart 1923-cü il tarixli qərarı ilə Vedeno rayonunun keçmiş 2-ci hissəsindən yaranmışdır. 14 sentyabr 1925-ci ildə Nojai-Yurt mahalı Yassinski adlandırıldı; həmin il oktyabrın 3-də Yassinski rayonu Sayasanovski adlandırıldı. 8 Mart 1926-cı il Sayasanovski rayonu yenidən Naji-Yurt rayonu adlandırıldı.
SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 7 mart 1944-cü il tarixli qərarı ilə Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası ləğv edildikdə, Naji-Yurt rayonu Andalal adlandırılaraq Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına verildi.
9 yanvar 1957-ci ildə Çeçen- İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının bərpası zamanı Andalal bölgəsi öz quruluşuna qaytarıldı. Elə həmin il aprelin 10-da Andalal rayonu yenidən Naji-Yurt adlandırıldı.
Bələdiyyə ərazi quruluşu
Naji-Yurt mahalına kənd yaşayış məntəqələri statusu daşıyan 22 bələdiyyə daxildir. Rayonda 53 yaşayış məntəqəsi var.
Əhali
Bölgədə çox sayda çeçenin nümayəndələri yaşayır, bunlardan ən çoxu Alleroy, Benoy, Biltoy, Qendarqenoy, Qordaloy, Zandakoy, Sesanoy, Tsontaroy, Şonoy, Enqanoy.
2010-cu il ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən əhalinin milli tərkibini çeçenlər 97,85 %, ruslar 0,70 %, avarlar 0,46 %, digərləri 0,75 % təşkil edir.
İqtisadiyyat
Bölgə iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Tarlalarda dənli bitkilər, qarğıdalı, yem bitkiləri və tərəvəz bitkiləri əkilir. Bölgənin sənaye müəssisələri arasında asfalt zavodu, rayon qida emalı zavodu da var. Naji-Yurt kəndində 1994-cü ildə dağıdılmış və 2006-cı ildə yenidən bərpa edilmiş bir kərpic zavodu fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, ərazi şəfalı bulaqlar, qiymətli ağac növləri ilə zəngindir.
Qurban Namazov
Qurban Namazov (tam adı: Qurban İbrahim oğlu Namazov) — Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasında Baş məsləhətçi.
Həyatı
Qurban İbrahim oğlu Namazov 25.10.1947-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Daşkənd kəndində anadan olmuşdur.
1954-cü ildə Basarkeçər rayon Daşkənd kənd orta məktəbinin I sinfinə daxil olmuş və 1965-ci ildə Bərdə rayon Yeni Daşkənd kənd orta məktəbinin XI sinfini bitirmişdir.
1965-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun inşaat fakultəsinə qəbul olunmuş və 1970-ci ildə həmin institutun "Sənaye və mülki tikinti"ixtisasını əla qiymətlərlə bitirmişdir.
1970-1972-ci illərdə təyinat üzrə Yoşkarola və Sevastopol şəhərlərində hərbi tikinti sahəsində mühəndis-zabit kimi xidmət etmişdir.
1972-1974-cü illərdə Mingəçevir Politexnik Texnikumunda müəllim və Azərbaycan Avtonəqliyyat Nazirliyinin Mingəçevir Tikinti İdarəsində rəis işləmişdir.
1974-1976-cı illərdə Qazaxıstan Respublikasının Ağırsənayetikinti Nazirliyinin "Almaatamənziltikinti" tresti sistemində böyük mühəndis, şöbə rəisi və baş mühəndis vəzifələrində Alma-Ata şəhərinin mühüm obyektlərin tikintisində çalışmışdır.
1976-cı ildə valideynlərinin Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Daşkənd kəndindən Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndinə yenidən köçməsi ilə əlaqədar o, Bərdə rayonuna qayıtmışdır. 1977-1978-ci illərdə Azərbaycan Kənd Tikinti Nazirliyinin Bərdə 4 saylı trestində şöbə rəisi işləmişdir.
1978-1986-cı illərdə Azərbaycan Kənd Tikinti Nazirliyinin Nəzarət-Təftiş İdarəsində təftişçi və böyük təftişçi, 1986-1991-ci illərdə "Aqrarsənayetikinti" və "Kəndtikinti" Birliklərində Nəzarət- Təftiş İdarəsinin böyük təftişçi, rəis müavini və rəisi vəzifələrində işləmişdir.
1982-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda mühasibat uçotu və təftiş işi üzrə təhsil almışdır.
1991-1996-cı illərdə Dövlətqaçqınkomun Nəzarət-Təftiş İdarəsinin rəisi vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.
1997-1999-cu illərdə "Azəravtonəqliyyat" Dövlət Konsernin Nəzarət-Təftiş şöbəsinin rəis müavini və rəisi işləmişdir.
1999-cu ildə dövlət daxili nəzarət sistemi ləğv edildikdən sonra Qurban Namazov 1999-2001-ci illərdə Konsernin Mərkəzi aparatında Mühasibat uçotu şöbəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışmışdır. 2001-2008-ci illərdə "Azəravtonəqliyyat" DK-nın Bakı Beynəlxalq və Şəhərlərarası Avtovağzalında Baş mühasib işləmişdir.
2008-ci ilin dekabrından Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasında Baş məsləhətçi işləyir.
Ailəsi
Ailəlidir, üç oğlu və bir qızı var.
Novruzun çələngi (film, 1989)
Məzmun
Novruz bayramı Azərbaycan xalqının ən qədim və ən əziz bayramıdır. Xalq bu bayramı həmişə sevə-sevə qeyd etmişdir. Bolluq-bərəkət, gözəllik-saflıq bayramı olan Novruzla əlaqədar xalq rəqsləri, xalq mahnıları, xalq mərasimləri, el-oba içində bu günə qədər yaşamaqdadır.
Qadağalar dövrü adlandırdığımız durğunluq illərində xalqın bu əziz bayramına dini rəng verilmiş, onun təntənəli şəkildə keçirilməsini yasaq etmişdilər.
Filmdə yenidənqurma, aşkarlıq dövründə — 1989-cu ildə Azərbaycan SSR-də Novruzla əlaqədar keçirilən ümumxalq şənlikləri lentə alınmışdır.
Aureliya
Aureliya — (Hydrozoa) sinfinə aid tip.
Haqqında
Bunlar arktika dənizlərindən başlamış, tropik dənizlərə qədər yayılmışdır. Aureliya tipik meduz olub, hidroid meduzu obeliya ilə oxşarlığa malikdir. Lakin bəzi xüsusiyyətlərinə görə məsələn, çoxlu miqdarda çoxlu çıxıntıların olması, yelkənciyin olmaması, iri ölçüyə malik olmaları ilə hidroid meduzalarından fərqlənirlər. Aureliyalarında mezoqley güclü inkişaf etmişdir. Qolların ektoderması dalayıcı hüceyrələrlə zəngindir. Əzələləri epiteli əzələ hüceyrələrindən ibarətdir. Qastrovoskulyar sistem mürəkkəb quruluş səviyyəsinə çatmışdır. Ağız dəliyi qısa udlağa, o isə bədənin mərkəzində yerləşən qastral boşluğa açılır. Ona çox da böyük olmayan cibcikşəkilli qabarmalar açılır. Bu endodermanın sorma səthini genişləndirməyə xidmət edir. Mədədən bədənin kənarlarına doğru gedən radial kanallar başlanğıc götürür. Onlar adətən, dörd olur. Bəzilərində onlar ikinci, üçüncü dərəcəli şaxələr verir. Kanalların hamısı çətirin kənarında həlqəvi kanalla birləşir. Radial kanalların hamısı qamçılı epiteli hüceyrələri ilə örtülmüşdür. Bunlar qida maddələrininın hərəkətinə xidmət edir. Həlqəvi kanal üzərində ropalilər yerləşir, onların sayı 8-dir. Ropalilərlə gözcüklər və müvazinət orqanı – statosist olur. Cinsi vəzilər 4 sayda olub, endodermada mədə ciblərinin altında formalaşır. Mayalanmadan sonra planula formalaşır, sifistoma başlanğıc verir, o isə tumurcaqlanma yolu ilə meduza əmələ gətirir.
Ədəbiyyatı
''' Onurğasızlar zoologiyasından praktikum. F. Q. Ağamalıyev, E. Ə. Muradova. Bakı "Maarif" nəşriyyatı, 2004. 204 səh.,'''
Xarici keçidlər
[https://www.youtube.com/watch?v=YQmhST2SDtE Медуза аурелия ушастая. Aurelia aurita]
Hindistan manqosu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gülşən Ənnağıyeva
Həyatı
Gülşən Ənnağıyeva 1979-1984-cu illərdə Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında ali təhsil almışdır.
Tələbə illərindən bu günlərə qədər müxtəlif və çoxsaylı konsert və festivallarda çıxış etmişdir. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirərkən ona konsert ifaçısı, müəllim, konsertmeyster və kamera ansamblı solisti adı verilmişdir.
2004-cü ildə iki ayrı konsertdən ibarət iki kompakt diski işıq üzü görmüşdür:
Moskva, Minsk, Lvov, Kaunas, Vilnyus, Tiflis, Daşkənd, Odense (Danimarka), Münxen (Almaniya), Tunis (Tunis), Mexiko (Meksika), Bazel, Bern (İsveçrə) Paris (Fransa), şəhərlərində konsertlərlə çıxış etmişdir.
Gülşən Ənnağıyevanın repertuarı olduqca zəngindir, eyni zamanda o, bir çox milli və xarici bəstəkarlarin musiqi əsərlərinin ilk ifaçısı olmuşdur. O, nəyinki Respublikamızda, həmçinin onun hüdudlarından kənarda, klassik Avropa bəstəkarları ilə yanaşı Azərbaycan bəstəkarların əsərlərini də yuksək professionallıqla ifa edərək ölkəmizi layiqınca təmsil etməktədir.
18 sentyabr 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə G.Ənnağıyeva "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri ada layiq görülmüşdür.
Azərbaycanın pul dövriyyəsi tarixi
Qədim dövlətlərimizdəki pullar
thumb|Makedoniyalı İsgəndərin adına kəsilmiş dəmir pul Arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində, dəfinə və tək şəkildə aşkar edilmiş numizmatik materialların analizi Azərbaycan ərazisində pul dövriyyəsinin e.ə. VII-VI əsrlərdə yaranmasını təsdiq edir. Y. A. Paxomovun fikrincə, Albaniya ərazisində pul dövriyyəsi e.ə. III əsrin əvvəllərində meydana çıxmışdır. Burada dövr edən pullar Makedoniyalı İskəndərin adından Suriya, Mesopotamiya və Kiçik Asiyada zərb edilmiş gümüş draxma və tetradraxmalar olmuşdur. E.ə. III əsrin sonu – II əsrin əvvəllərində Albaniyada pul-əmtəə münasibətlərinin inkişafı ilə əlaqədar olaraq sikkələrə tələbat artdığından yerli zərbxanalar fəaliyyətə başlamışdır. Yerli zərbxanalarda Makedoniyalı İskəndərin sikkələrinə oxşar gümüş sikkələr zərb edilmişdir. Bu sikkələr bədii baxımdan zəif tərtib edilmiş, sikkənin üzərində Makedoniyalı İskəndərin portreti, arxa tərəfində isə Zevsin kobud təsviri verilmişdir.Sonrakı dövrlərdə Albaniyanın pul dövriyyəsində Selevki, Frakiya, Viflniya, Pont, Baktriya, Afina sikkələrindən də istifadə edilmişdir. E.ə. II əsrdən başlayaraq Albaniya ərazisinə pont, arşaki və roma sikkələri də daxil olmağa başlamışdır. 1897-ci ildə Gülüstanda, 1925-1929-cu illərdə Bərdədə, 1933-cü ildə Ordubadda, 1958-ci ildə Xınıslıda, 1964-cü ildə Zəngilanda, 1966-cı ildə Qəbələdə antik dövrə aid gümüş pul dəfinələrinin aşkar edilməsi Albaniyada pul-maliyyə münasibətlərinin yüksək inkişafından xəbər verir.Azərbaycan VII əsrdə ərəb istilasına məruz qaldıqdan sonra Xilafətin pul dövriyyəsinə qatılır. IX-XI əsr Azərbaycan Feodal dövlətlərində, O cümlədən Şirvanşahlar – Məzghidlər, Sacilər, Salarilər, Rəvvadilər, Şəddadilər dövlətlərinin sikkələri, xüsusən də gümüş dirhəmlər nəinki Azərbaycanın daxili bazarının tələbatını ödəyir, hətta Qafqazda Xilafət sikkələri ilə yanaşı bir növ beynəlxalq pul vahidi rolunu da oynayırdı. XV-XVI əsrlərdə Şirvanşah sikkələri – tənqələr bütün Qafqazda ödəniş vasitəsi hesab edilirdi. Ölkənin cənubunda isə bir-birinin ardınca türkdilli sülalələr Qaraqoyunlular, Ağqoyunlular, Səfəvilər dövləti meydana çıxırdı. Həmin dövlətlər gümüş və qızıl sikkələr kəsirdi. XVI əsrin əvvəlində Səfəvilər dövlətində buraxılan 9,4 qramlıq ağır gümüş sikkələr müəyyən mənada həmin dövlətin iqtisadi gücünə dəlalət edirdi. Gülüstan (1813) və Türkmənçay (1828) müqavilələrinə görə Azərbaycanın şimal hissəsi Rusiyanın tərkibinə keçdikdən sonra xanlıqlara sikkə kəsməyə qadağa qoyuldu. Azərbaycan ümumrusiya pul dövriyyəsinə daxil edildi.Azərbaycan ərazisində arxeoloji axtarışlar zamanı aşkar edilən müxtəlif dövrlərə aid pul nümunələri bu gün tarixi irsimiz kimi qorunur. thumb|Azərbaycan Xalq Cumhurriyətinin manat pul vahidi (1920)
İlk milli valyutamız
Müsəlman dünyasında ilk demokratik dövlət olan Azərbaycan Cümhuriyyətinin – Azərbaycan Demokratik Respublikasının ilk müstəqil pul emissiyası 1919-cu ilin əvvəlində tədavülə buraxılan 25, 50, 100 və 250 manatlıq əskinaslarla başlayır. Əskinasın üz tərəfində Cümhuriyyət, arxa tərəfində isə rus dilində “Azərbaydjanskaya Respublika” ifadələri, əskinasın nominal dəyəri və buraxıldığı tarix göstərilmişdir.1919-1920-ci illərdə buraxılmış pul vahidlərinin adları Azərbaycan dilində manatla, rus dilində isə rubl ilə verilmişdir. Burada əsas məqsəd uzun illər işlədilən və hələ də dövriyyədə qalan Rusiya pul nişanlarına öyrəşən əhalinin tədricən yeni milli pul vahidinə inamının artırılması idi. Eyni zamanda, Azərbaycan Cümhuriyyətinin bu sahədəki iqtisadi siyasəti milli valyuta – manatın beynəlxalq miqyasda tanınması ilə bağlı olmuşdur. Məhz buna görə də Fransa hökumətinin dəstəyini hiss edərək (qismən də fransız dilinin beynəlxalq dil olduğunu nəzərə alaraq), Cümhuriyyət 500 manatlıq əskinasların üzərində Respublikanın və nominalın adlarını fransız dilində də verməyi lazım bilmişdi. thumb|5 000 000 rubl (1923)
Müstəqilliyin ilk milli pul nişanları
Azərbaycanın XX əsrin sonunda müstəqillik əldə etməsi suveren dövlətin mühüm atributlarından biri sayılan milli valyutanın dövriyyəyə buraxılmasını şərtləndirdi. Belə ki, ölkədə pul tədavülünün yaradılmasının və təşkil edilməsinin əsası, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 fevral 1992-ci il tarixli “Azərbaycan Respublikası Milli Bankının yaradılması haqqında” Fərmanı ilə Milli Bankın yaradılması və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 iyul 1992-ci il tarixli “Azərbaycan Respublikası milli valyutasının dövriyyəyə buraxılması haqqında” Fərmanına müvafiq olaraq milli valyutanın dövriyyəyə buraxılması ilə qoyulmuşdur.Bununla əlaqədar olaraq, 1992-ci ilin avqustunda 1, 10 və 250 manatlıq əskinaslar, noyabrında 5, 10, 20 və 50 qəpiklik sikkələr, dekabrında 5 manatlıq əskinas, 1993-cü ilin martında isə 50, 100, 500 və 1000 manat nominallı kağız əskinaslar dövriyyəyə buraxıldı. Azərbaycan Respublikasının 1-ci pul emissiyası 1992-ci ildə Fransa Mərkəzi Bankı tərəfindən çap edilmişdir. Yeni dizaynla 1 və 10 manatlıq əskinaslar həmin şirkətdə istehsal olunmuşdur.Milli Bank tərəfindən ölkədə nağd pul dövriyyəsinin nizamlanması, nağd pula olan tələbatın optimallaşdırılması məqsədilə 1994-cü ildə 10.000 manatlıq, 1996-cı ildə isə 50.000 manatlıq əskinaslar çap etdirilərək dövriyyəyə buraxıldı.1994-cü ildə Almaniyada “Giesecke & Devrient” şirkəti tərəfindən istehsal edilən 10.000 manatlıq əskinasın üzərində “Şirvanşahlar” kompleksinin ümumi görünüşü, arxa tərəfində isə ənənəvi olaraq milli ornamentlə haşiyələnmiş çərçivədə həm rəqəmlə, həm də söz ilə nominal verilmişdir.İngiltərənin “De La Rue” şirkəti tərəfindən çap edilən 50.000 manat dəyərində əskinaslar 1996-cı ildən dövriyyəyə buraxılmış və bu pul vahidinin üzərində orijinal üslubda Naxçıvanda olan memarlıq abidəsi – “Mömünə Xatun türbəsi”, arxa hissəsində isə ənənəvi olaraq milli ornamentlə haşiyələnmiş çərçivədə nominalın dəyəri həm rəqəmlə, həm də sözlə verilmişdir.İngiltərədə 2001-ci ildə “De La Rue” şirkəti tərəfindən yeni dizaynla 1000 manat dəyərində əskinas buraxılmışdır. Bu əskinas Azərbaycanda neftin çıxarılması və istehsal edilməsinə həsr edilmişdir. Əskinasın dizaynında ənənəvi çərçivələr və ornamentlər istifadə edilmişdir.
Yeni pul nişanlarının dövriyyəyə buraxılması
thumb|100 AZN (2006) Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən 7 fevral 2005-ci il tarixdə “Azərbaycan Respublikasında pul nişanlarının nominal dəyərinin və qiymətlər miqyasının dəyişdirilməsi (denominasiyası) haqqında” Fərman imzalanmışdır.Fərmana uyğun olaraq, 2006-cı il yanvarın 1-dən etibarən yeni manata keçidlə əlaqədar 1 yeni manat AZN 5000 köhnə AZM-ə bərabər tutuldu. AZM və AZN-in birgə 1 il ərzində – 2006-cı ildə dövriyyədə oldu və yalnız 2007-ci il yanvarın 1-dən isə yeni manata tam keçid təmin edildi. Lakin AZM-lərin AZN-lərə dəyişdirilməsi prosesinə heç bir məhdudiyyət qoyulmadı və hazırda da bu proses xırda həcmdə olsa da davam etməkdədir.Dövriyyəyə buraxılan yeni manat 1, 5, 10, 20, 50, 100 ekvivalentində olan əskinaslar və 1, 3, 5, 10, 20, 50 metal pul nişanlarından ibarət oldu.Denominasiya prosesində tədavülə yeni nəsil pul nişanlarının buraxılmasının əsas məqsədi manatın nominal məzənnəsinin dünyanın aparıcı valyutalarının məzənnələrinə uyğun formalaşdırmaq, milli pul nişanları dizaynını, mühafizəsini, nominal strukturunu beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaq, məzənnə və qiymətlər miqyasını optimallaşdırmaq, uçot və hesablaşma sistemini sadələşdirməkdən ibarət idi. Bununla yanaşı, yeni nəsil pul nişanlarına keçid pul nişanlarında milli və tarixçilik ənənələrinin daha qabarıq ifadə edilməsini, ölkədə pul dövriyyəsini yaxşılaşdırılmasını, o cümlədən nağd pulun istehsalı, daşınması, saxlanması və emalı ilə bağlı dövlət xərclərinə qənaət edilməsini təmin etdi.Azərbaycanın yeni nəsil əskinas və sikkələrinin dizaynları vahid konsepsiya əsasında hazırlanmışdır. Yeni pulların dizayn mövzusu “Müstəqil Azərbaycan” müəyyən edilmişdir
Eurocopter Tiger
Eurocopter Tiger - Almaniya və Fransa müştərək istehsalı olan hücum vertolyotudur. 1990-cı illərin başlarında iki ölkənin əməkdaşlığı sayəsində Tiger layihəsinin konstruksiyasına başlanıldı. Aerospatiale və DaimlerChrysler Aerospace AG DASA firmalarının helikopter hissələrinin birləşdirilməsi sayəsində Eurocopter şirkəti formalaşdırıldı. Sonra şirkət Airbus Helicopters tərəfindən satın alınmışdır. Avropanın iki önəmli ölkəsinin bütün texnoloji biliklərinin və güclərinin bu helikopter üzərində cəmləşdirilməsi, vəzifə məsuliyyətinin fərqliliklərindən yaranan çoxməqsədli istifadəyə uyğun olaraq konstruksiya edilməsini təmin etmişdir və helikopteri müasir tələblərə cavab verən səviyyəyə çatdırmağı bacarmışdır.
Bu helikopterin satın alınması ATAK layihəsi ilə Türkiyə Ordusunun da gündəmindəydi. Tiger helikopterinin hər bir helikopterinə düşən maliyyə xərclərinin yüksək olması və ən önəmlisi Erməni soyqırımının Fransa Senatı tərəfindən tanınması səbəbi ilə Türkiyə A-129 Mangusta helikopterlərini almağı seçmişdir. Ayrıca olaraq AH-1 Kobra helikopterlərinin burun qismində olan 20 mm-lik topun Tiger helikopterlərində istəyə görə olması da, ayrıca bir problem olmuşdur.
İstifadəçilər
thumb|342x342px|Eurocopter Tiger helikopterinin hal-hazırkı istifadəçilər mavi rəngdə göstərilmişdir.
thumb|300x300px|Eurocopter Tiger helikopteri
Nəbatilər
thumb|sağ|300px|İmperator [[İosif Flavi dövründə imperiya sərhədləri.]]
thumb|sol|230px|[[Əl Həznə, Petra (Nəbatilərin paytaxtı)]] thumb|300px|Nabatilərin ticarət yolları.
Odman
Odman - türk və altay xalq mədəniyyətində kiçik oğul mənasını verir. Otman, Otoman və ya Utman olaraq da deyilir. Ocağın, ev atəşinin davamlılığını təmin edən, evdə qalan uşaq. Nağıllardakı daim müvəffəqiyyətli olan kiçik oğul fiqurudur. Türk mədəniyyətində böyük qardaşlar özlərinə yeni ev açar lakin ən kiçik oğul evdə qalar. Beləcə ocaq atəşinin davamını təmin edər. Osmanlı İmperatorluğunun kurcusu Osman Bəyin gerçək adının Otman olduğunu irəli sürən tarixçilər vardır. Bu adın İslamiyyəti qəbul edən türklərdə səs bənzəməsi ilə Osmana çevrildiyi deyilməkdədir. Hətta məcaz olaraq Səlcuqlu Dövlətinin varisi olduğu və digər bəyliklər içində olduqca kiçik olduğu halda Anadoludakı türk dövlətinin ocağını davam etdirdiyi üçün bu adla uyğun içində olduğu da düşünülə bilər. Həqiqətən də bu ad Avropa qaynaqlarında Ottoman olaraq iştirak edər.
Odtigin / Odçiğin
Odtigin - türk və altay xalq mədəniyyətində və dövlət ənənəsində kiçik şahzadə deməkdir. Odtekin (Odtegin) və Monqolca Odçığın (Odçiğin) olaraq da deyilər. Ocağın, ev atəşinin davamlılığını təmin edən, evdə qalan uşaq fiqurunun xanədan mədəniyyətinə əks olunmasıdır. Nağıllardakı daim müvəffəqiyyətli olan kiçik şahzadədir. Nağıllarda üç qardaşın ən kiçiyi yaxşı, dürüst və müvəffəqiyyətli olar. İlahi bir güc tərəfindən qorunur. Böyük qardaşlar ya adidir ya da mənfi xüsusiyyətləri vardır.
Helix lutescens
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
6 sentyabr
1601–1900
thumb|[[V İvan]]
1901–cari
thumb|[[Salman Mümtaz]]
Naxçıvanın çayları
Morfometrik ünsürləri
Axım davamiyyətinə görə Naxçıvan MR-də çayların üç qrupa bölmək olar (S. H. Rüstəmova görə):
Bu çaylar arasında əsas fərq onların yeraltı sularla qidalanmasıdır. Birinci qrup çayların yeraltı sulardan qidalanması sabitdir, ikinci qrupda 1–2 ay olur, üçüncü qrupda isə yox dərəcəsindədir. Muxtar respublikada çayların su toplayıcılarının yüksəklik vəziyyəti qidalanma şəraitini və axımın əmələ gəlməsini müəyyən edir və onun dəyişməsindən asılı olaraq çaylar bir qrupdan digərinə keçir.
Axımı
Naxçıvan MR ərazisində axımın il ərzində paylanmasını üç fazaya ayırmaq olar:
I faza: Payız-qış fəsli, yaxud sentyabr-fevral ayları daxildir. Bu fazada su sərfləri nisbətən davamlıdır. Təsadüfi hallarda zəif daşqınlar olur. Dövr ərzində çaylarda illik axımın 10–15%-ə qədəri axır.
II faza: Bu faza mart-iyun aylarını, yaxud yaz fəslini əhatə edir. Qarların əriməsindən və yağışların yağmasından əmələ gələn daşqınlar baş verir. Martın ikinci yarısında temperaturun artması nəticəsində çaylarda suyun miqdarı da çoxalır. Həmin dövrdə çaylarda 3–5 daşqın müşahidə edilir. May – iyun aylarında ən böyük su sərfləri olur (illik axımın 60–70%-i), sonra isə azalmağa başlayır.
Payız-qış dövründə (noyabr-mart) yay dövrünə nisbətən çayların suyu qar əriməsi hesabına bir qədər artır. Aşağıdakı cədvəldə axımın fəsillər üzrə paylanması verilmişdir :
Muxtar Respublikanın çaylarını eyni zamanda yerli və tranzit çaylara bölmək olar. Çay suları ehtiyatın ümumi balansında tranzit çayların axımı 52%, yerli çaylarınkı isə 48% təşkil edir. Araşdırmalar nəticəsində məlum olmuşdur ki, orta sulu dövr üçün çayların ümumi su ehtiyatı 1,27 km3 –ə bərabərdir. Ərazinin yerli su ehtiyatı çox azdır. Bu ehtiyat 0,61 km3 təşkil edir.
Naxçıvanda hövzəsinin böyüklüyünə görə aşağıdakı çaylar fərqlənir:
Mikania sagittifera
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çovdarçıkimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Mangifera macrocarpa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cynometra longipedicellata
(Cynometra longipedicellata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cornu mazzullii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Typhlodromus invectus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Mbere çayı
Mbere çayı — Çad və Kamerunun torpaqlarında yerləşən çay.
Böyük hissəsi Kamerunun şimal ərazisində olan çay, başlanğıcını buradan götürərək Çad ərazisində Loqon çayına qovuşur. Mbere qolu Loqon çayının Pende qolundan sonra ən uzun ikinci qoludur. Uzunluğu 28,69 km-dir.
Havana Universiteti
Havana Universiteti — Kubanın paytaxtı Havana şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitetin əsası 5 yanvar 1728-ci ildə qoyulmuşdur.
Mangifera magnifica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Livan dənizi
Livan dənizi — Aralıq dənizinin şərqində, Kipr adası və Afrika arasında yerləşir. Dəniz şimalıdan Kipr adası və Kilikiya dənizi, qərbində Kipr dənizi ilə hüdudlanır. Dənizin ən böyük adası Kiprdir. Maksimal dərinlyi — 4384 metrdir. Sahəsi 320 min km² təşkil edir. Burada orta duzluluq 38,9 - 39,8 ‰ təşkil edir. Demək olaraq iri çay tökülmür
Yerləşməsi
Aralıq dənizinin şərq hissəsini təşkil edir. Şimaldan Türkiyə, şərqdən İsrail, Suriya, Livan, cənubdan Misir və Liviya, şimal-qərbdən isə Egey dənizi ilə əhatələnir.
Anthemis retusa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yamaqata prefekturası
Yamaqata prefekturası ( Yamagata ken) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Tohoku regionunda prefektura.
Nurlu qəbirlər. Qaspralı İsmayıl bəy (film, 1993)
Məzmun
Kinolent türk dünyasının böyük övladı İsmayıl bəy Qaspıralının həyatına həsr olunmuşdur.
Film haqqında
Film Türk Dünyası Araşdırmaları Vəqfinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Qaraçorlu
Qaraçorlu bu mənalarda gələ bilər:
Typhlodromus involutus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Birləşmiş Komanda 1992 Yay Olimpiya Oyunlarında
35x35px Atıcılıq
Kişilər
35x35px Cüdo
Kişilər
35x35px İdman Gimnastiкası
Kişilər
Bağrıqaralar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Birləşmiş Komanda 1992 Yay Olimpiya Oyunlarında
35x35px İdman Gimnastiкası
1992 Barselona Olimpiadasında idman gimnastiкası üzrə yarışlar 26 iyul-2 avqust tarixləri arasında "Palau dels Esports de Barcelona" İdman Sarayında baş tutdu. Azərbaycanın idman şərəfini bir gimnast, Valeri Belenкi qorudu.
35x35px Qılıncoynatma
Kişilər
35x35px Stolüstü tennis
Qadınlar
Alsionium
Alsionium (Hydrozoa) — sinfinə aid tip.
Haqqında
Alsionium səkkizşüalı mərcanlardan olub alcyonaria dəstəsinə daxildir. Onlar kol, yaxud ağacşəkilli koloniyalar əmələ gətirir. Aralıq və şimal dənizlərində geniş yayılmışdır. Koloniya üzərində uzunluğu 1sm olan çoxlu poliplər oturur. Alsioniumun bədəni silindr formasında olub, ağız ətrafında səkkiz qol vardır. Ağız, udlaq vasitəsilə qastral boşluqla əlaqələnir. O radial arakəsmələrlə kameralara bölünmüşdür. Kameraların sayı qolların sayına müvafiqdir. Hdroidlərlə müqayisədə bunlarda ektodermanın altında əzələ toxumasının diferansasiyası getmişdir. Kirəc və az hallarda buynuzabənzər skeletə malikdirlər. Alsioniumun skeleti mezoqleydə səpələnmiş spikulalardan ibarətdir və heç vaxt mərkəzi oxla birləşmirlər. Cinsi və qeyri-cinsi yola çoxalırlar. Ayrı cinslidirlər. Cinsi hüceyrələr septaların entoderması ilə mezoqleyin arasında formalaşır. İnkişafın ilk mərhələsi mezoqleydə gedir. Planula xaricə çıxır, ön tərəfi ilə suyun dibinə oturur və yeni koloniyaya başlanğıc verir.
Jan Ogüst Dominik Enqr
Jan Ogüst Dominik Enqr — fransız rəssamı. XIX əsr Avropa akademizminin görkəmli nümayəndələrindən biri.
Həyatı
Fransız akademik rəssamı Jan Ogüst Dominik Enqr 1780-ci ilin avqustun 29-da Fransada anadan olub. Onun atası bir çox uğurlu peşəyə sahib olub: daşyonma, miniatür rəssam, heykəltaraş, dekorativ bənna və bir də həvəskar musiqiçi. İlk rəsm və musiqi təhsilini atasından alan gənc Enqri özünün ilk tanınmış rəsm əsərini 1789-cu ildə antik tökmə gipslə yaratmışdır. 1786-cı ildə o, yerli məktəbdə təhsilini davam etdirmiş, lakin 1791-ci ildə Fransa İnqilabının baş verməsi təhsilinə son qoymuş və məktəb bağlanmışdır. Təhsilinın yarımçıq qalması Enqri üçün həmişə təhlükə mənbəyi olaraq qalmışdır. 1791-ci ildə atası Joseph Enqri oğlunu Tuluza şəhərinə aparır. Tuluzda onu Royale de Peinture Akademiyasının heykəltaraş və memarlıq sinfinə qəbul etdirir. Burada gənc Enqri məşhur heykəltaraş Jan Pier Viqan və peyzaj rəssamı Jan Briant yanında təhsil alır. Musiqi təhsilini isə skripkaçı Lejeunin rəhbərliyi ilə davam etdirir. 13–16 yaşınadək Tuluz Capitole Orkesrtrində ikinci skripkaçı olur və o, ömrünün axırına qədər də hər zaman skripkasını ifa edir.
Helix melanostoma
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Naxçıvanın iqlimi
Naxçıvan Muxtar Respublikanın iqliminin tədqiqində İ. V. Fiqurovski, Ə.M.Şıxlınski, Ə. A. Mədətzadə, P. Mirzəyev və başqalarının xidmətləri olmuşdur. Naxçıvan MR-in özünəməxsus iqlim şəraiti vardır. Bu iqlim özünün kəskin kontinentallığı ilə Azərbaycanın digər ərazilərinin iqlim xüsusiyyətlərindən fərqlənir. Ə. M. Şıxlınski Naxçıvan MR-in iqlimini tədqiq edərək, burada üç iqlim tipi ayırmışdır ki, onun da yalnız biri Arazboyu maili düzənliyə aid edilmişdir.
Naxçıvan MR özünün kəskin kontinental iqlimi ilə Azərbaycanın digər fiziki-coğrafi vilayətlərindən fərqlənir. Ərazidə iqlimi yaradan əsas amillər — günəş radiasiyasının bolluğu, atmosfer dövranının mürəkkəbliyi, relyefin isə xeyli müxtəlif olması ilə səciyyələnir. Qeyd etmək lazımdır ki, tipik dağlıq ölkə olan Naxçıvan MR-in müasir iqliminin yaranmasında relyef əsas rollardan birini oynayır. Şərqdən, şimal-şərqdən və şimaldan Zəngəzur və Dərələyəz dağları ilə əhatə edilməsi, Ermənistan və İran yaylaları ilə qonşu olması, həmçinin geniş su hövzələrindən xeyli uzaqlığı Muxtar respublikada xüsusi iqlim şəraitinin yaranmasına səbəb olmuşdur. Relyef amili öz növbəsində meteoroloji ünsürlərin — havanın temperaturunun, rütubətin, yağıntıların, küləklərin xüsusi rejimini yaradır. Muxtar respublikanın ərazisində demək olar ki, bütün fiziki coğrafi ünsürlərin şaquli zonallığı müşahidə edilir. Məhz buna görə də landşaft qurşaqları ilə iqlim qurşaqları arasındakı mövcud əlaqəni nəzərə alaraq, iqlimin ayrı-ayrı ünsürlərinin tədqiqini şaquli zonallıq qanununa uyğun tərzdə aparılıb.
Günəş radiasiyası
Günəş radiasiyasının gərginliyi əsasən günəşli saatların miqdarı ilə hesablanır. Naxçıvanın düzənlik və qismən alçaq dağlıq sahələrində günəşli saatların miqdarı (orta illik kəmiyyəti 2800 saata bərabərdir) Azərbaycanın digər rayonlarından çoxdur. İllik ümumi radiasiya (kkal/sm2-lə) Muxtar respublikanın orta dağlıq qurşağında müşahidə edilən günəşli saatların orta illik miqdarı (2600 saat) respublika ərazisinin ancaq düzənlik hissəsində (Kür-Araz ovalığı) və qismən alçaq dağlıq hissəsində (Abşeron yarımadası, cənub-şərqi Qobustan, Ceyrançöl və s.) müşahidə edilir. Yüksək dağlıq qurşaqda bu 2400 saata çatır. Ərazidə günəşli saatların çoxluğu nəticəsidir ki, burada ümumi radiasiyanın və radiasiya balansının miqdarı xeyli böyükdür. Qeyd etdiyimiz bu ünsürlərlə yüksəklik arasında sıx əlaqə mövcuddur. Radiasiya ən çox ərazinin düzənlik və dağlıq qurşaqlarında müşahidə edilir. İlin isti yarısında olan radiasiya soyuq dövrünə nisbətən iki dəfə artıqdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Naxçıvan MR ərazisində müşahidə edilən (bütün yüksəkliklərdə) ümumi radiasiyaya ancaq Böyük Qafqazın yüksək dağlıq sahələrində rast gəlinir. Radiasiya balansı ilin dövr və fəsillərindən asılı olaraq maksimum qiymətə Arazboyu düzənlikdə 44–45, orta dağlıq qurşaqda 35–40, yüksək dağlıq qurşaqda isə 20 kkal/kv.sm qədərdir. İllik radiasiya balansının təxminən 50 faizi ancaq yay aylarının payına düşür. Ümumi radiasiya və radiasiya balansı iqlimin digər ünsürləri kimi aydın nəzərə çarpan illik gedişə malikdir. Bu ünsürlər maksimum qiymətə iyul, minimum qiymətə isə yanvar ayında çatır.