cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Metexi kilsəsi
Tarixi
1816-1819-cu illərdə Qafqaz komandanı Aleksey Yermolovun göstərişi ilə kilsəni əhatə edən qala divarları dağıdılmış və azad edilmiş ərazidə həbsxana inşa edilmişdir. Gürcü inqlabçısı Lado Keçxoveli 17 avqust 1903-cü ildə bu həbsxanada öldürülmüşdür. Həmin dövrdə kilsə, kazarma polkunun istifadəsinə verilmişdir. Lavrenti Beriyanın SSRİ Baş Dövlət Təhlükəsizliyi Komissarı olduğu dövrdə kilsənin sökülməsi təhlükəsi yaranır. Buna etiraz edən rəssam Dmitri Şevarnadze isə qətlə yetirilir.
Həmin dövrdə aclıq elan edən Zviad Qamsaxurdiya kilsə binasının Gürcü pravoslav kilsəsinə qaytarılmasını tələb edir. 1988-ci ildə kilsə ibadətçilərin üzünə açılması üçün Gürcü pravoslav kilsəsinin istifadəsinə qaytarılır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Metexi məbədi mərkəzi günbəzli kilsə tipinə malikdir. Kilsənin inşasında Gürcüstan memarlığının ənənələrindən istifadə edilmişdir. Kilsə binası əvvəlcə bozumtul-yaşıl rəngli qumdaşından inşa edilmiş, daha sonrakı dövrdə aparılmış bərpa işləri zamanı isə əsasən bişmiş kərpicdən istifadə olunmuşdur. Kilsənin düzbucaqlı formaya malik olan planı, üç tərəfdən yarmdairəvi apsidalarla tamamlanmış, onların mərkəzində isə, kilsənin üzərini örtən böyük günbəz yerləşdirilmişdir. Kilsənin şərq apsidası gözəl daşyonma nümunəsi olan böyük xaç və naxışlarla bəzədilmişdir və bu ənənə sonradan, Samtavisi kafedralının memarlığında davam etdirilmişdir.
Kral II Demetre kilsəni daha qədim məbədin qalıqları üzərində inşa etdirmişdir və buna görə də, Metexi kilsəsi inşa edildiyi XIII əsrin memarlığı üçün xarakterik olmayan bəzi xüsusiyyətlərə malikdir. Kilsənin fasadları və dekorativ mağara əsasən memarlıq xüsusiyyətlərini qorumaqla dövrümüzə çatmışdır.
Əsrlər boyunca dəfələrlə bərpa işləri aparılmış kilsənin memarlığı dəfələrlə dəyişikliklərə məruz qalmışdır. XVI-XVII əsrlərdə kilsənin qərb hissəindəki xor, divarların bəzi hissələri, kameralar və günbəzin bərpası həyata keçirilmiş və bərpa materialı kimi kərpicdən istifadə olunmuşdur. II İraklinin hakimiyyəti dövründə isə cənud divraında əsaslı bərpa və möhkəmləndirmə işləri aparılmışdır.
Panafrikan Statistika İnstitutu
Panafrikan Statistika İnstitutu — institut Afrikada rəsmi statistika hesablamalarını və təhlilini həyata keçirir.
Adamxan
Adamxan, Vardadzor — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 14 km məsafədə yerləşir. Kəndin digər adı Atamxan olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim şəxs adı əsasında əmələ gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.VII.1968-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Vardadzor qoyulmuşdur.
Əhalisi
1828-ci ilə qədər burada azərbaycanlılar yaşamışdır.
1828-ci ildən sonra Türkiyədən köçürülən (169 nəfər) ermənilərin burada yerləşdirilməsi ilə bağlı azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur.
Həndəsə (Dekart)
Səhifələrinin sayı 106-dır. İlk nəşrdə müəllifin adı göstərilməyib. Bu Dekartın tamamilə riyaziyyata həsr olunmuş işidir; müəllif tərəfindən onun ümumi metodlarının tətbiqi nümunəsi kimi qəbul edilmişdir. 1637-dən sonra Həndəsə "Metod haqqında əsaslandırma"dan ayrıca nəşr olundu.
Dekartın "Həndəsə"si yeni riyaziyyatın inkişafında bir dönüş nöqtəsi oldu,bu XVII əsrin ən böyük riyaziyyatçılarının stolüstü kitabı idi. Kitabın əsas dəyəri, riyaziyyatın yeni bir qolunun - analitik həndəsənin təqdimatı olması idi ki, bu da həndəsi koordinatları istifadə edərək həndəsi problemləri cəbr dilinə tərcümə etməyə imkan verdi və bununla da onların öyrənilməsini və həllini asanlaşdırdı. Bundan əlavə,o andan etibarən elmdə qəbul edilən,"Həndəsə"də Dekart rahat riyazi simvollardan istifadə etmişdir. Nəhayət — müasir terminologiyada,funksiyalarda —"Həndəsə" riyaziyyatçıların diqqətini ədədi dəyərləri öyrənmədən aralarındakı münasibətləri öyrənməyə,dəyişməyə başladı.
Həndəsə sistemində aparılan riyaziyyatdakı inqilabi dəyişikliklər,Dekarta köhnə metodlarla əlçatmaz bir sıra problemləri həll etməyə imkan verdi. Karteziya yanaşması XVII əsrin sonlarına qədər Nyuton və Qotfrid Leybnits tərəfindən riyazi analizin inkişafı üçün əsas oldu.
Əvvəlki tarixi
Bir mənada deyə bilərik ki,Dekart qədim yunan riyaziyyatçılarının strateji səhvlərini düzəldərək cəbr və həndəsə prioritetlərini dəyişdirdi. E.ə V əsrdə riyaziyyat təməllərinin ilk böhranı ortaya çıxdı - Pifaqorçular məktəbi bir kvadratın diaqonalının onun tərəfi ilə ölçülməz olduğunu,yəni nisbətlərini (\sqrt{2}) nə natural ədədlərlə,nə də rasional ədədlər ilə ifadə edə bilmədiklərini aşkar etdilər. Ancaq qədim riyaziyyatçılar, təbii ədədlərdən başqa digər ədədi obyektləri tanımırdılar,hətta kəsrlər onlar tərəfindən ədəd olaraq deyil,nisbət və tənasüb olaraq qəbul edilirdi. E.ə. IV əsrdə Knidli Evdoks bir çıxış yolu tapmağı bacardı — rəqəmlərlə yanaşı həndəsi kəmiyyət (uzunluq,sahə,həcm) anlayışını da təqdim etdi. Həmcins kəmiyyətlər üçün, oxşar ədədlərlə hesablama əməliyyatları təyin edildi. Evdoks nəzəriyyəsi Evklidin "Başlanğıclar" kitabının beşinci kitabında izah edildi və bu, XVII əsrə qədər Avropada istifadə edildi. Evklid say teoremlərini kəmiyyətlər üçün ayrıca sübut etməli idi və kəmiyyətlərin hesablanması - yalnız həmcins kəmiyyətlərə aid olduğu üçün,ədədi cəhətdən xeyli zəif idi. .
Müasir dövrdə həndəsə əsasında ədədi cəbrin qurulmasının səhv olduğu ortaya çıxdı. Məsələn, həndəsə baxımından x^2+x və hətta x^4 ifadələri həndəsi izaha malik deyildilər (nəticələnən kəmiyyətin fiziki ölçüsü müəyyən edilməmişdir) və buna görə məna vermədi; eynilə mənfi ədədlərə də aiddir.
Dekart başqa yolla getdi - cəbri həndəsəyə endirmək əvəzinə,həndəsi cəbri azaltdı və bu yol daha məhsuldar oldu. Bunun mümkün olması üçün Dekart say anlayışını genişləndirdi — irrasional ədədlər də daxil olmaqla bütün həqiqi ədədləri mənimsəyərək,mücərrədləşdirdi, yəni həndəsədən ayırdı.Bundan sonrası üçün həndəsi kəmiyyət haqqında ayrıca konsepsiya lazımsız olur. Həndəsənin cəbrlənməsi, əlavə olaraq tamamilə müstəqil görünən həndəsi problemlərdə ümumi cəhətləri aşkar etməyə imkan verdi.
Fransua Viyetin simvolik cəbri və inkişaf etmiş bir cəbr anlayışı sistemi (Dekartın özü də onun inkişafında iştirak etmişdir) ilə birlikdə bu yenilik, misli görünməmiş dərinliyi və ümumiliyi riyazi tədqiqatlar aparmağa imkan verdi. İlk dəfə Dekart riyaziyyatda belə bir islahat planını,26 mart 1619-cu ildə Hollandiyalı riyaziyyatçı İsaak Bekmana yazdığı məktubunda açıqladı. Əlavə materiallları Dekart optika ilə məşğul olduğu müddətdə əldə etdi.
Sələfləri
Dekart praktiki olaraq həndəsə sahəsindəki digər elm adamlarının əsərlərinə istinad etmirdi,bu,Vallis və bir neçə başqa riyaziyyatçını onu,xüsusilə, Harriot və Alber Jirar kimi və digər cəbr üzrə mütəxəsisləri plagiat fikirıərdə günahlandırmağa verdi. Ancaq Dekart özünün başqa bir risaləsini, "Dioptika"nı daqurmuşdu,sanki ondan əvvəl heç kim riyazi optika üzərində işləməmişdir. .
Dekartın danılmaz təsiri simvolik cəbrin qurucusu olan Fransua Viyetə idi. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi,Dekart 1619-cu ildə islahatının əsas ideyalarını inkişaf etdirməyə başladı,ona görə də proqramının nodal nöqtələrində o tamamilə müstəqildir. Geniş yazışmaları da bunu sübut edir. Dekartdan əvvəl Jirar cəbrin əsas teoremini tərtib etmişdir (1629),Harriot isə bir polinomun xətti faktorlaşmasını öyrənən ilk tədqiqatçı (1631) idi. Dekart Jirar və Harriotun riyazi simvolizmindən istifadə etmədi,lakin "Həndəsə" dərc edildikdən sonra Harriotun kitabı ilə tanış oldu. Dekart analitik həndəsəni kəşf edən,Böyük Ferma teoreminin yaradıcısı Pyer Ferma ilə fəal yazışdı,ancaq Fermanın ona təsiri əsərlərində hiss olunmur. Sələflərindən heç biri Dekart kimi riyaziyyatın belə köklü islahatını,tərifini verə bilmədi.
Dekart (Karteziya) yanaşmasının ideoloji xüsusiyyətləri
мини|240px|left|[[Rene Dekart]]
Tapşırıqların həlli üçün universal metod
Analitik həndəsə yaratmağın vacibliyinə baxmayaraq,Dekart "Həndəsə"ni nəşr etməklə daha böyük məqsədə — riyazi problemlərin həlli üçün ən ümumi metoda çatmaq istədi. Dekart bu ümumi (düşündüyü kimi) üsulu aşağıdakı kimi qurur. Riyazi tapşırıqların əksəriyyəti nəticədə cəbri tənliklərə və ya belə tənliklər sisteminə endirilə bilərdi. Buna görə taşırıqları həll etmək sadəcə bu tənliklərin kökünü hesablamaq idi. Əgər tapşırığı həll edərkən cəbri deyil,digər (transsendental) tənliklər yaranarsa,onda,Dekartın fikrincə,ümumi həll üsulu mövcud deyildir. Köklərin həqiqi hesablanması üçün Dekart qrafik metoddan istifadə edir - köklər xətlərin,dairələrin və digər cəbri əyrilərinin kəsişmə nöqtələri kimi alınır. Dekart bilirdi ki,iki dərəcə əyrilərin qurulması m və n bəzi mn dərəcə tənliyini həll etməyə imkan verir..
thumb|right|220px|"Həndəsə"dən rəsm:tənliyin kökünü [[parabola və dairənin kəsişmə nöqtələri kimi tapmaq]] Məsələn, tənliyi həll etmək üçün: Dekart onu bir sistem şəklində təsvi etdi:
Birinci tənlik (x,z) müstəvidə parabola verir,ikincisi dairə verir və sonda onların kəsişmə nöqtələrini tapmaq qalır. Dekart göstərdi ki,Kardano düsturu (Cerolamo Kardanonun adı ilə bağlıdır) kimi heç bir cəbr düsturu olmayan beşinci və altıncı dərəcəli tənliklər oxşar metodlarla həll edilə bilər.
Tənzimlənməyə daxil olan bütün ifadələri,Dekart sol tərəfə köçürdü ki,sağ tərəf həmişə sıfır olsun;bu üsulun tədqiqatı sol tərəfdə çoxbucaqlı kökləri tapmaq və bu kökləri tənliyin əmsalları ilə əlaqəsini öyrənmək üçün azaltdı.
Say anlayışının ümumiləşdirilməsi
Yuxarıda göstərildiyi kimi,Dekart,qədim müəlliflərdən fərqli olaraq, ədədləri və həndəsi kəmiyyətləri birləşdirmişdir. Üstəlik, üç növ nömrəni ayırd etdi: tam,kəsr və irrasional (, sözün əsl mənasında: "kar");Dekart aralarında ciddi fərqlər yaratmadı, çünki davamlı əyrilərin və cəbr şəkillərinin öyrənilməsi Pifaqorun rasional ədədlərlə məhdudlaşmasına uyğun deyildi. Dekart da mənfi ədədlərin leqallaşdırılması istiqamətində addım atdı, onları,müsbətin əksinə olan parçalar kimi təsvir etdi. Dekart ənənəvi olaraq mənfi kökləri "saxta" adlandırsa da, artıq onları "həqiqi", yəni müsbət,"həqiqi köklərin" ümumi - xəyali (mürəkkəb) kökləri ilə ziddiyyət təşkil edən kateqoriyasına birləşdirdi.
Dekartın islahatı tam,kəsr və irrasional ədədlərin "hüquq bərabərliyi" demək idi. Bu uzun müddətli proses, "Universal hesab" (1707) -də ölçü nəticəsinin vahid standartına nisbəti kimi həqiqi sayın klassik tərifini verən Nyuton tərəfindən tamamlandı:
Sayına görə çoxluqlar deyil,müəyyən miqdarın vahid olaraq qəbul edilən eyni növün,digər miqdarı ilə mücərrəd əlaqəsi deməkdir.
Analitik həndəsə
thumb|200px|[[Karteziyan koordinant sistemi müasir formada]] Tarixçilər Perqalı Apolloninin ( Planetlərin görünən hərəkətlərini izah edən nəzəriyyənin müəllifidir) "Konik kəsiklərin"də (e.ə. III əsr) koordinat metodunun əsas xüsusiyyətlərini aşkar etdilər. Dekart analitik həndəsənin əsas ideyalarını 1632-ci ildən gec olmayaraq inkişaf etdirdi. Dekartla eyni vaxtda həndəsi xüsusiyyətlərin cəbri dildə tərtib edilməsi prinsipini başqa bir görkəmli fransız riyaziyyatçısı Pyer Ferma hazırlamış, lakin müəllifin əsərləri ömrü boyu yayımlanmamışdır. Fermanın yanaşması,ikincisindən aşağı olsa da,təqdimatın aydınlığı və dərinliyinə görə Karteziyan yanaşması kimidir.
Dekart koordinant sistemi müasir sistemdən bir qədər fərqli idi. Dekart iki ölçüsü olan bir səthdə mənşəyi və müsbət oxu düzəldir (o, yalnız müsbət koordinatları hesab edirdi və ordinant oxu onun üçün üfüqüdür),sonra bu ox üzərində ,perpendikulyar və ya başqa bir sabit bucaq altında olan layihələr tədqiq olunan əyrinin nöqtələri,əslində dizayn parçanın uzunluğu kimi ikinci koordinat (absis oxu) alır. Sonrasında bu əyri üçün Dekart, absis və ordinat oxları arasındakı əlaqəni (əyrinin tənliyini) əldə edir. Bundan sonra,bu əyri ilə bağlı hər hansı bir həndəsi ifadəni, rəsmlərə müraciət etmədən sırf cəbri cəhətdən əyrinin tənliyindən əldə etmək olar. Bununla birlikdə,qədim ənənəyə hörmətlə yanaşan Dekart,öz tənliklərinin həndəsi izahını verir. Qeyd edək ki, absis,ordinat,koordinat terminləri müasir mənada Qotfrid Leybnitsdən daha sonra ortaya çıxmışdır, və ikinci koordinat oxu ilk olaraq "Həndəsəsin"də sonrakına (1730) əlavə olaraq şərhçi Dekart Klod Rabuel(Claude Rabuel 1669-1728) tərəfindən təqdim edilmişdir.
Dekart bütün davamlı əyriləri həndəsi və mexaniklərə bölürdü; birincisi,cəbri tənliklə təsvir edilə biləcəyi ilə fərqlənir. Spiral və ya dördkünc kimi mexaniki əyrilərlə,Dekart öz tədqiqatlarının əhatəsindən kənara çıxmışdır. O,ilk dəfə olaraq müxtəlif dərəcəli səthi cəbri əyrilərinin təsnifatını aparmış, sonradan Nyuton tərəfindən düzəldilib,əlavələr edilmişdir. Dekart onun cəbrinin gizli bir təhlükə ilə üz-üzə olduğunu anladı - koordinatlar üçün düsturdan nəticə çıxarmaq üçün prinsipcə hər dəfə yoxlamaq lazım olduğunu,bu nəticələrin koordinat sisteminin seçilməsindən asılı olmadığını və mövcud koordinat sisteminin bəzi xüsusiyyətlərinin təsadüfi bir nəticəsi olmadığını söylədi. Dekartın bu mövzu üzərindəki əsaslanmaları invariant nəzəriyyənin əsasını qoydu.
Dekartın təyinatları
Dekartın cəbr simvolizmi demək olar ki, müasir bir görünüş qazandı; "Həndəsə" — tarixdə,müasir oxucunun çətinlik çəkmədən qavraya biləcəyi düsturların yer aldığı ilk kitabdır. Dekart əmsallar üçün əlifbanın ilk hərflərindən: a,b,c\dots,,lakin,tənliklər üçün isə — son hərflərdən x,y,z. istifadə etməyi təklif etdi. Dekart qrafik qurarkən də eyni bu üçlüdən x,y,z. koordinat işarələri kimi istifadə etdi; Dekartın özü isə düz əyrilərlə məhdudlaşdırdı, məkan koordinatlarının aktiv istifadəsi sonradan Aleks Klod Klero ilə başladı..
Dekart müasir dərəcəyə yüksəltməni tərtib etdi, məsələn: x^3, dərəcəyə yüksəltmə və dəyişən simvolun üstündəki dərəcə göstəricisidir. Əsrin sonuna doğru Nyuton bu rekordu kəsr və mənfi dərəcələrə qədər uzatdı. Florian Kecori dərəcələrin Karteziyan yanaşmasına görə xarakterizə edir, bütün cəbrdə ən uğurlu və çevik simvolizm - sadə, yığcam və intuitivdir, çevrilməni asanlaşdırır və gələcək üçün xüsusilə vacib olan dərəcəyə yüksəltmə anlayışının mənfi,kəsr və hətta mürəkkəb göstəricilərə genişlənməsini,riyaziyyatda güc və dərəcəyə yüksəltmənin meydana çıxmasını stimullaşdırdı; bütün bu uğurları XVI əsrin verdikləri ilə həyata keçirmək çətin idi.
Dekartın cəbr simvolizmi demək olar ki,tamamilə sonrakı nəsillər tərəfindən qəbul edildi,yalnız qeyri-adi Kartezyan işarəsi Fayl:Égal.JPGRobert Rekordun daha uğurlu bərabər işarəsi simvolu ilə əvəz edildi. Bundan əlavə,Dekartın həmişə mənfi hesab etmədiyi əmsallara qoyulan məhdudiyyətlər qaldırıldı və bu qaydanın istisnaları xüsusi bir işarə ilə ifadə olundu. Hollandiyalı riyaziyyatçı İohann Hudde,1657-ci ildə hərfi dəyişənlərlə hər hansı bir işarənin dəyərlərini dəyişməyə icazə verdi. Nyutonun "Universal hesablama" monoqrafiyasında (1707) Dekart yanaşması və Rekordun bərabər işarəsindən istifadə olundu. XVII əsrin sonlarına qədər cəbri təyinatların birləşməsi,demək olar ki,tamamlandı.
Mündəricat
"Həndəsə" üç kitabdan ibarətdir. Müəllifin bəyanatları,bir qayda olaraq,ciddi sübutlarla müşayiət olunmur,lakin çox sayda doğru nümunələr ilə verilmişdir.
Birinci kitab: "Yalnız dairələr və düz xətlərdən istifadə edilərək qurulan tapşırıqlar haqqında." Artıq birinci fəsildə müəllif bildirir: "Bütün həndəsə problemlərini asanlıqla həll etmək olar,onları düzəltmək üçün yalnız bəzi düz xətlərin uzunluğunu bilmək lazımdır." Dekart hesab əməliyyatları və ekvivalent həndəsi konstruksiyalar arasındakı uyğunluğu təsvir edir; oxucunu ğz yanaşması ilə tanış edir. Sonra həll olunan problemin həlli üçün tənlikləri düzəltmə üsulu verir - sadəcə nisbət problemi vəziyyətində verilənlərin düsturları yazmalı və sonra tənliklərin həll yolunu axtarmalısınız.
Metodunun səmərəliliyinin bir nümunəsi olaraq,Dekart klassik İskəndəriyyəli Papp məsələsini araşdırdı və həll etdi (Pappın "Riyazi toplu" əsərindən, VII kitabdan): Müstəvidəki n xətləri üçün bu nöqtələrin həndəsi yerini tapmaq tələb olunur, bunun üçün parçaların uzunluqlarının sayı,bu nöqtələrdən eyni istiqamətlərdə n/2 məlumat xətlərinə çəkilmiş, qalan düz xətlərə çəkilmiş,parçaların uzunluqlarının oxşar sayı ilə əvvəlcədən müəyyən edilmiş bir əlaqəyə malikdir. Papp,istədiyiniz həndəsi yerin konik bir hissə olduğunu təyin etdi,lakin tam sübutunu vermədi; Dekart yalnız ümumi işi deyil, həm də xüsusi vəziyyətləri nəzərdən keçirdi (tədqiqatın bir hissəsini ikinci kitabda yerləşdirdi)..
İkinci kitab: "Əyri xətlərin təbiəti haqqında". Bu kitab cəbrin həndəsəyə tətbiq olunmasına həsr edilmişdir. Burada Dekart,cəbri əyrilərə normal və kəsişməyən düz xəttlər çəkmək üçün ümumi üsul göstərdi, sonra optikanın bəzi məsələlərinə toxundu. Diferensial hesablama hələ yaradılmamışdı, və Dekart ellips,üçüncü dərəcəli səthi cəbri əyri və oval nümunəsi ilə göstərilən qeyri-müəyyən əmsallar metodundan istifadə edir. Pyer Ferma Dekart yanaşması aparmaqla differensial metodu haqqında məlumat verdikdə,daha sadə və praktik olaraq, cəbri hüdudlarından kənara çıxmağı rədd etdi,baxmayaraq ki,sikloid (ferma spiralı) və loqarifmik spiralları tədqiq edərkən özü də Karteziya ideologiyasına aid olmayan metodlardan istifadə etdi (məsələn, bölünməz metod).
Dekart bu fəsildə ixtiyari bir əyrinin qövs uzunluğunun hesablanmasının mümkünlüyünə dair pessimizmi ifadə etdi ("düzələ bilən əyri",sonra dedikləri kimi): onun fikrincə, "düz xətlər və əyrilər arasındakı əlaqə bilinmir və hətta məncə insanlar tərəfindən də tanıması mümkünsüzdür", o zaman həqiqətən bir dairədən başqa heç bir əyri düzəldilə bilməzdi. Pessimizm əsassız oldu - iyirmi il sonra (1657-ci ildə) Uilyiam Neyl Neyl parabolasını düzəldib, və bir il sonra Kristofer Ren cəbri olmayan sikloid əyrinin uzunluğunu tapdı. Bundan əlavə, riyazi analizdə dərhal müxtəlif əyrilər üçün istifadə olunan bir qövsün uzunluğunu tapmaq üçün ümumi bir nəzəriyyə yaratdı..
Üçüncü kitab: "Bədən quruluşu və onun haqqında tapşırıqlar" Üçüncü kitabda Dekart bu dövrdə cəbrin toplanmış əsas teoremlərini və vahid bir sistemə bağladığı tənliklərin həlli üsullarını,rahat ümumi simvollar və terminologiyalarla izah etdi. Xüsusilə,cəbrin əsas teoremini tərtib etdi: bir tənliyin kvadratından asılı olmayaraq çox fərqli kökləri ola bilər (Dekart mürəkkəb kökləri “xəyali” adlandırdı və onlara daha az diqqət yetirdi.)
Müsbət və mənfi köklərin sayını çoxalma əmsalları ilə müəyyənləşdirmək üçün Dekart işarələrinin qaydası (yalnız XVIII əsrdə Jozef Lui Laqranj tərəfindən ciddi şəkildə sübut olunmuşdur), habelə say oxundakı həqiqi köklərin mövqeyini təyin etmək qaydaları verilmişdir. Eten Bezudan bir əsr əvvəl,Dekart göstərdi ki, əgər a — çoxbucaqlı kök p(x), varsa,onda bu çoxbucaqlı kök x-a, şəklində ifadə oluna bilər. Dekart,bucağın triseksiyasının kub tənliyinə aid tapşırıqlarının həllini tapır və konusvari hissələrdən istifadə edərək adi üsulu ilə həll edir.
Dekart üçüncü və daha yüksək dərəcəli tənliklərin,pərgar və xətkeş ilə həllinin ümumiyyətlə,qeyri-mümkün olduğuna dair fikirlərini bildirdi;başqa sözlə,ümumi kub tənliyi yalnız kvadrat (kub deyil) köklərdən istifadə etməklə həll edilə bilməz. Müəllifin bu mövzuda söylədiyi arqumentlər inandırıcı deyil və heç bir dəlili yoxdur. Lakin Dekart düzgün qeyd etdi ki,bu tənliyin həqiqi bir kökü varsa,bir cüt pərgar və xətkeşin koməyi ilə kub tənliyini tam əmsallar və  mümkün olan ən yüksək 1 əmsal ilə həlli mümkündür(təbii ki,tam ədədlərin iştirakı ilə). Dekart da bənzər bir məsələni kvadrat tənliyi üçün tam şəkildə həll edərək onu qururdu.
Tarixi təsiri
"Həndəsə"ni sonlandıran Dekart zarafatla qeyd etdi:
Ümid edirəm ki,nəsillərimiz yalnız burada izah etdiklərimə görə deyil,həm də könüllü olaraq,özlərini tapmaqdan zövq almaq üçün işlədiyim bu işlərim üçün mənə minnətdar olacaqlar.
Dekartın ilk ideoloji davamçıları arasında van Sxoten,Rasmus Bartolin,İohann Hudde,Florimon de Bon da var idi. Dekartın həlledici təsiri ilə "Ümumi riyaziyyat və ya hesabın tam kursu"(Mathesis universalis sive arithmeticum opus integrum, 1657) adlı mənalı bir risalə dərc edən Con Vallis (1655),sonradan "Cəbr haqqında bir risalə" də (1685) nəşr etdirdi. Vallis bölünməz üsul ilə cəbri yaydı (əvvəllər sırf həndəsi),inteqral hesablama yaratmağa yaxınlaşdı.
XVII əsrin sonlarında riyazi analizin yaradılması Dekartın cəbr yanaşmasının universallığı haqqında tezisini etibarsız saysa da,bu tezisin yeni, analitik əsasda uzadılması Dekartın qabaqcıl işləri içərisində ən yaxşısı statusunu qorudu və bir çox təbiət elmlərində yeni riyaziyyatın uğurlu tətbiqinə imkan verdi.
Nəşrləri
220px|thumb|right|"Həndəsə"nin ilk latın dilinə tərcüməsinin baş səhifəsi (Sxoten, 1649)
Migel Miramon
Migel Qreqorio de la Lus Atenogenes Miramon i Tarelo — Meksika hərbi və siyasi xadimi, 2 fevral 1859-cu ildən 12 avqust 1860-cı ilə qədər Meksika Prezidenti.
Barbara Vussou
Barbara Vussou — Alman aktrisa.
Migel Miramon
Həyatı
Hərbi məktəbdə təhsil almış, ABŞ ilə müharibədə iştirak etmiş, 1855-ci ildə polkovnik rütbəsi almışdır. Liberallarla qarşıdurmada iştirak etmişdir. 1860-cı ilin dekabrında liberal qoşunlar Mexiko şəhərini işğal edəndə Miramon Kubaya, oradan da Avropaya qaçmışdır. Orada o, III Napoleon ilə Meksikada monarxiya qurmaq məqsədi ilə danışıqlara başlamışdır. Miramon 1863-cü ildə İmperator I Maksimilianın marşalı kimi Meksikaya gəlmişdir. O, 1864–1866-cı illərdə Almaniyada Meksika nümayəndəsi kimi xidmət etmiş, lakin Maksimilian taxtdan əl çəkməyə hazır görünəndə geri qayıtmışdır. Miramon imperatoru döyüşü davam etdirməyə inandırmış və imperator ordusunun komandirlərindən biri təyin edilmişdir. Keretaronu ələ keçirildikdən sonra Miramon Maksimilianla birlikdə tutulmuş və güllələnmişdir.
NGC 4421
NGC 4421, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aşağı Alçalı
Aşağı Alçalı, Ardzvanist — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 18 km şimal-şərqdə, Göyçə gölündən 2 km aralıda, Alçalı çayının yanında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim fərqləndirici əlamət bildirən aşağı sözü ilə məasubluq bildirən -lı şəkilçisi qəbul etmiş alça bitki adı əsasında əmlə gəlmişdir. Fitotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponiındir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 27.IX.1968-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Ardzvanist qoyulmuşdur.
Əhalisi
XIX əsrin 20-cı illərinə qədər burada azərbaycanlılar yaşamışdır. Türkmənçay müqaviləsindən sonra, 1829-30-cu illərdəTürkiyənin Alaşkerd bölgəsindən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir. Azərbaycanlılar həmin vaxtdan kənddən qovulmuşdur.
Şəhərli biçinçilər (film, 1986)
Məzmun
Müasir mövzuda çəkilmiş bu film kəndlə şəhərin aktual məsələlərinə həsr olunmuşdur. Film həmçinin kənddən şəhərə köçdükdən sonra el adət-ənənələrini unudanlardan bəhs edir.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
http://www.azerikino.com/seherli-bicinciler-1986.html
Nomos Glashütte
Tarixi
Almaniyanın Saksoniya ştatının Glashütte şəhərində yerləşən, əl ilə qurulan mexaniki saatların və avtomatik saatların istehsalında ixtisaslaşan alman saat şirkətidir. Roland Schwertner tərəfindən 1990-cı ilin yanvarında, Berlin divarının yıxılmasından iki ay sonra təsis edilmişdir.
NGC 7363
NGC 7363, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. SBcd tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mets-şəhər (rayon)
Mets-şəhər  — Fransanın Lotaringiya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Mozel. Suprefektura — Mets. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 124 435 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 951 nəf / km². Rayon ərazisi — 42 km².
Rayon 2014-cü ilin dekabr ayında 2014-1721-ci il tarixli 29 dekabr 2014-cü il tarixli fərman əsasında ləğv edilmiş və 2015-ci il yanvarın 1-dən Mets-Kampan rayonu ilə Mets yeni rayonuna birləşdirilmişdir.
Kantonlar
Ləğv edilməmişdən öncə bu kanto lar daxil idi:
İqnasio Komonfort
İqnasio Qreqorio Komonfort de los Rios — Meksika dövlət xadimi, hərbi və siyasi lider, general. 1855-ci ildən 1857-ci ilə qədər Meksika Prezidenti olmuşdur.
Həyatı
İqnasio Qreqorio Komonfort de los Rios 12 mart 1812-ci ildə anadan olmuşdur. O, Xuan Alvarezlə birlikdə general Lopes de Santa-Annanın diktaturasına qarşı çıxmışdır. İqnasio Komonfort 1855-ci ildə Meksika Prezidenti seçilmişdir. Əsasən kilsəyə və hərbi imtiyazlara təsir edən islahat qanunlarının elan edilməsi səbəbilə katolikləri, mühafizəkarlar və ordu ona müxalif olmuşdur. Komonfort prezidentliyi dövründə bir neçə üsyanı yatırmalı olmuşdur. Konstitusiyaya dəyişiklik etmək cəhdi göstərmiş, lakin bu, uğursuz olmuşdur. Liberallar 1858-ci ildə onu istefa verməyə məcbur etmiş və Komonfort ABŞ-yə sürgünə getməyə məcbur qalmışdır. O, daha sonra Meksikaya qayıtdı. Komonfort Fransanın Meksikaya müdaxiləsinə qarşı müharibə zamanı döyüşdə həlak olmuşdur.
Xose İqnasio Pavon
Xose İqnasio Pavon — Meksika hüquqşünası, vəkili və siyasətçisi. 13 avqust 1860-cı ildən 15 avqust 1860-cı ilə qədər Meksika Prezidenti vəzifəsini icra etmişdir.
Həyatı
Pavon Verakruzda anadan olmuş, təhsilinə burada başlamışdır. O, təhsilini Mexikoda yerləşən San-İldefonso Kollecində davam etdirmiş, burada fəlsəfə və hüquq üzrə təhsil almışdır. 1823-cü ildən Maliyyə Nazirliyində xidmət etmişdir. Texas İstiqlaliyyət müharibəsində iştirak etmişdir. 1841-ci ildə Meksika Ali Məhkəməsinin üzvü olmuşdur.
O, 1860-cı ildə baş hakim vəzifəsini icra etmişdir Pavon iki 13–15 avqust 1860-cı il tarixlərində prezident səlahiyyətlərini icra etmişdir. Bundan sonra o, Ali Məhkəmədə işinə qayıtmışdır.
Vacheron Constantin
Vacheron Constantin — İsveçrə premium saat istehsalçısı.
Yuxarı Güllücə (Çaroymaq)
Yuxarı Güllücə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 38 nəfər yaşayır (7 ailə).
Aşağı Gözəldərə
Aşağı Gözəldərə, Vardenik — İrəvan quberniyasmda Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 13 km şimalda, Gözəldərə çayının sahilində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 1728-ci ilə aid mənbədə "Kiçikli kimi də tanınan Aşağı Gözəldərə kəndi" kimi qeyd olunmuşdur. 1828-1832-ci illərdə kənddə çar Rusiyası tərəfindən İrandan və Türkiyədən köçürülən ermənilər də məskunlaşdırılmışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar kənddən qovulmuşdur.
Toponim fərqləndirici əlamət bildirən «aşağı» sözü ilə gözəl və dərə sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinnin 7.XII.1945-ci il tarixli fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Vardenik qoyulmuşdur.
Əhalisi
1828-ci ilə qədər burada yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. Ermənilər buraya Türkmənçay müqaviləsindən sonra, 1828-30-cu illərdə Türkiyədən köçürülüb yerləşdirilmişdir. 1897-ci ildə kənddə ermənilərlə yanaşı 108 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
XX əsrin əvvəllərində, 1905-1906-cı illərdə ermənilərin təcavüzünə mə'ruz qalan azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur. İndi burada ermənilər yaşayır.
Abdalağalı
Abdalağalı — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.
Tarixi
Toponim türkmənşəli abdal etnonimi əsasında əmələ gələn abdalağalı tayfasının adından yaranmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.1.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Vağaşen qoyulmuşdur.
Əhalisi
Ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 10 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
XX əsrin əvvəllərində ermənilərin təzyiqi nəticəsində azərbaycanlılar kəndi tərk etmişlər.
Mocan
Mocan kəndi İranın Qum ostanında Xələcistan bölümünün(Baxş)ının Dəstcerd qəsəbəsində yerləşib.Kəndin əhalisi Xələclərdən ibarətdir və Xələc dilində danışırlar.
Ulysse Nardin
Ulysse Nardin — İsveçrə lüks saat istehsalçısı.
Tarixi
1846-cı ildə İsveçrənin Le Locle şəhərində qurulmuş İsveçrə lüks saat şirkətidir. 1983-cü ildə şirkət Rolf W. Schneider tərəfindən alındı ​​və onu gəlirli biznesə çevirdi. 2014-cü ildən bəri Fransanın lüks mallar qrupunun Kering törəmə şirkətidir.
Mets-şəhərətrafı (rayon)
Mets-şəhərətrafı  — Fransanın Lotaringiya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Mozel. Suprefektura — Mets. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 217 686 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 208 nəf / km². Rayon ərazisi — 1047 km².
Rayon 2015-ci il dekabrın 29-da 2014-1721 saylı fərmanına əsasən ləğv edilib və 2015-ci il yanvarın 1-dən Mozel departamentinin 143 kommunası üçün inzibati mərkəzdən yeni Mets rayonunda Mets-şəhər rayonu ilə birləşdi.
Aşağı Güllücə (Çaroymaq)
Aşağı Güllücə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Gülüstü Qadınəfəndi türbəsi
Gülüstü Qadınəfəndi türbəsi — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XV əsrdə inşa olunmuş Fateh külliyəsinə aid türbə.
Haqqında
Gülüstü Qadınəfəndi 31-ci Osmanlı sultanı olan Sultan Əbdülməcidin xanımı və son osmanlı sultanı olan Sultan Vahidəddinin anasıdır. 1855-ci ildə əkiz qızları Zəkiyə və Fəhimə Sultanları, 1856-cı ildə Mədiha Sultanı və 1861-ci ildə oğlu Mehmed Vahidəddin Əfəndini dünyaya gətirmişdir. Ancaq oğlu hələ 5 aylıqkən vəfat etmiş, Fateh məscidinin arxa həyətində, daha əvvəl vəfat edən övladlarının məzarı yaxınlığına dəfn edilmişdir. Məzarların üzərinə inşa edilən türbə isə Sultan Əbdülməcid səltənətinin sonlarına aiddir. Digər Osmanlı türbələrindən fərqli olaraq dairəvi planlı olan bu türbə kəsmə daşdan inşa edilib. Türbədə aşağı sıralarda 9, yuxarıda isə 14 olmaqla, ümumilikdə 23 pəncərə var.
Türbədə aşağıdakı şəxslər dəfn edilmişdir:
Mirat (jurnal)
Tarixi
"Molla Nəsrəddin" ədəbi məktəbinin təsiri ilə yaradılan bir neçə satirik jurnal nəşr olunurdu ki, onlardan biri də "Mirat" idi. "Mirat" gülgü məcmuəsi olub 1910-cu ilin iyun ayının 19-dan etibarən Bakıda nəşr olunmağa başlamışdır. Jurnalın redaktoru Əliabbas Tağızadə idi. M.B.Məmmədzadənin "Azərbaycan türk mətbuatı" kitabında "Mirat"ın yalnız bir sayının işıq üzü gördüyü qeyd olunsa da, əslində bu satirik jurnalın 5 nömrəsi işıq üzü görmüşdü. Aşağıdakı iki misranı öz fəaliyyət prinsipi kimi seçən "Mirat" həyatda baş verənlərə laqeyd qalmayacağını, doğrunu yazacağını, müşahidə olunan nöqsanları kəskin tənqid etməyi oxucalara vəd edirdi. Bu misralarda jurnalın həqiqətəndən yazacağından, tənqid olunacaq adamların jurnal səhifələrində öz surətlərini güzgüdə gördükləri kimi görəcəyindən xəbər verirdi. Jurnalın bütün nömrələrində epiqraf olaraq aşağıdakı iki misra şeir verilirdi:
Əslində isə jurnalın müəllifləri həyat həqiqətlərinə sadiq qalmırdılar. Bəha Səid kimi mürtəce fikirli yazıçılar bu jurnaldan istifadə edib, Azərbaycan xalqına, Azərbaycan yazıçılarına böhtanlar yağdırırdılar.
Mövzusu
"Mirat"ın heç də bütün materialları belə deyildi. Jurnalda "Molla Nəsrəddin"in tənqid üsullarından da istifadə edilirdi. Bu üsullar kinayə, müqayisə, dolayı yolla tənqid, sözü tərs mənada demək, mötərizə içində bəzi tutarlı faktları vermək və s. idi. Jurnalın birinci nömrəsinin baş məqaləsinə nəzər salsaq bunları aydın görərik. "Mirat"çılar jurnalın ilk sayında qarşılarına elə bir ciddi səd qoymadıqlarını açıqlayaraq yazırdılar:
Təzəlikcə mövqeyi-intişarə qoyulan hər bir qəzetə və məcmuənin birinci nömrəsində idarə tərəfindən bir baş məqalə yazmaq lazım gəlir. Amma biz xilaf qanun olaraq məcmuəmizdə baş məqalə yazmadıq.
Sonrakı cümlələri oxuduqca jurnalın məqsədi aydın olur. Jurnal ona görə baş məqalə yazmaq istəmir ki, baş məqalə yazsa gərək məsləyini göstərə, məsləyini də göstərəndə redaktorla oxucular münaqişə yaratmağa başlayırlar. Jurnal oxucusunu inandırmağa çalışır ki, onun heç bir məsləki yoxdur. Elə bu sözlərdən jurnalın məsləki müəyyən dərəcədə aydınlaşır.
Fəaliyyəti
Jurnalın səhifələrində əsas felyetonlar "Qəhqəhə" başlığı altında verilirdi. Birinci nömrədəki felyetonda xalqın maariflənməsi qayğısına qalmayanlar tənqid olunurdu. İkinci saydakı felyetonda isə Şərq ölkələrinin müstəmləkə zülmü altında yaşaması satirik yolla oxuculara çatdırılırdı.
Satirik şeirlər "Ədəbiyyat" başlığı altında verilirdi və bu şeirlərdən "Molla Nəsrəddin"çilərin üslubları açıq-aydın sezilirdi. Bu şeirlərin bir qismi bədii cəhətdən zəif olsa da, dövrün bir sıra nöqsanlarını oxuculara çatdırırdı. Daimi şöbələrdən biri "Badkubə" idi. Burada yerli xronika satirik üslubda, "Molla Nəsrəddin"ə oxşar tərzdə verilirdi.
Karikaturalar
Jurnalın karikaturalarında həm beynəlxalq hadisələr, həm də yerli əhvalatlar əks etdirilirdi.Birinci nömrənin üz qabığında verilən "Dünya səhnəsində" adlı karikaturada beynəlxalq aləmdəki vəziyyət əks olunur: şir quzunu parçalayır, canavar toyuğu yeyir, əfi ilan ağaca sarılıb dovşanı boğur, şəklin sol tərəfindən bir hörümçəyin tor tutduğu göstərilir. Jurnal sanki bu karikatura vasitəsilə demək istəyir ki, dünyadakı qüvvətli dövlətlər zəif dövlətləri didib parçalamağa başlamışlar. Beləliklə, müharibə toru yaranmışdır. Bu tor genişlənə bilər.
Jurnalın 5-ci nömrəsində verilən karikaturada ingilisin Misir heykəlinin üzərinə mindiyi göstərilmişdir. Yerli mövzuda çəkilmiş karikaturadan birində məşədi ilə ziyalının surəti əks etdirilirilmişdir.
Jurnalın bağlanması
Jurnalın cəmi 5 nömrəsi çıxmışdır. 17 iyul 1910-cu il tarixli 5-ci nömrədəki məlumatda deyilir ki, jurnalın nəşrində "tətil olunduğuna görə sonrakı davamı qeyri-mümkündür".
Gülviran (Çaroymaq)
Gülviran — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 978A
NGC 978A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xarici keçidlər
NGC 978A
Orxan Daşdəmirov
Orxan Rəfail oğlu Daşdəmirov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Orxan Daşdəmirov 2001-ci il fevralın 27-də Xaçmaz rayonunun Hülövlü kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Orxan Daşdəmirov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Orxan Daşdəmirov sentyabrın 28-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Xaçmaz rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Daşdəmirov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Yaponiya rol videooyunu
thumb|250px|right|Klassik YRVO-lardan biri sayılan "[[Final Fantasy VII" videooyununda döyüş sistemi.]]
Orxan Daşdəmirov
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Daşdəmirov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Yaponiya rol videooyunu
Yaponiya rol videooyunu ( YRVO;, JRPG) və ya Şərq rol videooyunu ( ŞRVO; ,  ERPG) — rol videooyunu janrının altjanrı. Bu janrdakı videooyunların süjet xəttinə və oyun mexanikalarına təsir edən bənzər xüsusiyyətləri var ki, bu xüsusiyyətlər «qərb üslubu» RVO-lardan (Western-style RPG) kəskin şəkildə fərqlənir.
Orxan Daşdəmirov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Daşdəmirov ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yaponiya rol videooyunu
Yaponiya rol videooyunları yalnız Yaponiyada istehsal olunmaq məcburiyyətində deyillər. Məsəlüçün, ABŞ və Avropada istehsal olunan bəzi rol videooyunları "YRVO" kimi təsvir ediliblər. Bunlara "Anachronox" və "Septerra Core: Legacy of the Creator" aiddir. Həmçinin, Yaponiyada istehsal olunan hər bir RVO Yaponiya rol videooyunu hesab edilmir. Məsəlüçün, "Dark Souls" və "Dragon's Dogma".
Xronologiya
Ən əhəmiyyətli, təsirli və məşhur Yaponiya rol videooyunlarının siyahısı. Bu videooyunların bəziləri sonrakı dövrlərdə digər platformalar üçün portlaşdırılmışdır.
Antananarivu
Tarixi
Əsası 1625-ci ildə İmerina kralı Andrianzak tərəfindən qoyulmuşdur. Madaqaskar adasının mərkəzində, Yüksək platoda (1240–1470 m ) yerləşir. 17-ci əsrin 1-ci yarısında İmerina hökmdarı Andrianzaka tərəfindən Analamanqa təpəsində salınmışdır. 1794-cü ildən İmerina dövlətinin, daha sonra Madaqasqar krallığının, Fransa müstəmləkəsinə çevrildikdən sonra 1896-cı ildən Madaqaskar koloniyasının, sonralar müstəqil Malaqasi Respublikasının (1960-cı ildən), Madaqaskar Demokratik Respublikasının (1975-ci ildən) paytaxtı olmuşdur. 1992-ci ildən Madaqaskar Respublikasının paytaxtıdır.
Demoqrafiya
Əhalisi 1,4 mln. (aqlomerasiyada 1,6 mln., 2005).
Haqqında
Qədim tikililər, tarixi abidələr müasir Avropa tipli binalarla ahəngdarlıq yaratmışdır. Şəhərin hündür hissəsində (Ruva rayonu) kral iqamətgahı, saray tikililəri yerləşmişdir. Antananarivu üçün kiçik mərtəbəli evlər xarakterikdir. Mərkəzdə (Anusi gölü ətrafı) müasir inzibati binalar inşa edilmişdir. Tarix muzeyi (1897), milli arxiv (1958), milli kitabxana (1961), Hira Qasi xalq teatrı, “Antananarivu teatr” və s. var. Malaqasiya EA (1902), universitet (1961), botanika bağı, rəsədxana və s., avtomobil və dəmiryol qovşağı, beynəlxalq aeroportu (İvatu) var.
Bəhram Çubin
Bəhram Çubin (? - təqribən 592) — Mihrani sülaləsinə mənsub Sasani sərkərdəsi və İran imperatoru (590 591).
Həyatı
Bəhram Çubin Bizansla mübarizəyə başçılıq etmiş, Orta Asiyadan İrana hücum edən Göytürk imperiyasının ordusunu məğlub edəndən sonra IV Hürmüzdü (579-590) taxtdan salmış və özünü şahənşah elan etmişdi. Lakin II Xosrov Pərviz Bizans qoşunlarının köməyi ilə Bəhram Çubinə qalib gəlmişdi (591).
Bəhram Çubin türk xaqanının yanına getmiş və çox keçmədən orada öldürülmüşdür.
Barak Obama
Barak Hüseyn Obama — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 44-cü Prezidenti (20 yanvar 2009–20 yanvar 2017). Prezident seçilənə qədər ABŞ Senatının İllinoys ştatının kiçik senatoru olub. 2009-cu ildə isə Nobel Sülh mükafatına layiq görülmüşdür.
Kopaonik (dağ)
Kopaonik  — Mərkəzi Serbiya və Kosovo ərazisində yerləşən dağ massivi. Kopaonik Raşka və Rasin vilayətlərini əhatə edir.
Barak Obama
Həyatı
4 avqust 1961-ci ildə Havay adalarında anadan olan Barak Hüseyn Obamanın qaradərili atasının Barak Hüseyn Obama (ata), ağdərili anasının adı isə Stenli Enn Danhemdir. Keniyadan olan atası ilə Kanzasdan olan anası Havay Universitetində tanış olmuşlar. Bəzi məlumatlara görə atası müsəlman idi. Barak Obamanın müəllimləri, yaxınları da bunu təsdiq edirlər.
Barak Obama 1983-cü ildə Kolumbiya Universitetini bitirmiş və 1985-ci ildə Çikaqoya köçərək orada cinayətkarlıq və işsizliyin bürüdüyü məhəllələrdə yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması uğrunda mübarizə aparan kilsə qrupunda işləməyə başlamışdır. 1991-ci ildə Obama Harvard Hüquq Məktəbini bitirir. O, həm də Harvard Hüquq İcmalı jurnalının redaktoru olmuş ilk qaradərili amerikalıdır.
Kopaonik (dağ)
Ümumi məlumat
Kopaonik Serbiyanın ən böyük və uzun dağ masivvi hesab olunur. Massivin uzunluğu - 120 km, eni - 63 km, ən yüksək zirvəsi isə Pançiça Pikidir (2017 m). Dağ massivi kristallik şist, qranit və serpentinit tipli süxurlardan təşkil olunub. Massivin sahəsi - 2700 км²-dir. Kapaonikin mərkəzi hissəsində sahəsi 118 km² olan eyni adlı milli park yerləşir. Park 1981-ci ildə qurulmuş. Massiv özündə Kopaonik, Zeljin, Goç və Stolovi dağlarını birləşdirir.
Barak Obama
Həyatı
1992-ci ildə Barak Obama İllinoys VOTE (tərc. "səsvermə") layihəsinin direktoru olur. Növbəti il isə o, "Davis, Miner, Barnhill & Galland" firmasında vəkil olaraq səsvermə hüquqları və məşğulluq işləri üzrə ixtisaslaşır. Hazırda da o, bu firmanın məsləhətçisi olaraq qalmaqdadır. 1993-cü ildə Obama həmçinin Çikaqo Hüquq Universitetinin mühazirəçi olur və indiyə kimi bu vəzifəni paralel olaraq icra etməkdədir. 1995-ci ildə onun "Atamdan xatirələr" adlı xatirə kitabı nəşr olunmuşdur.
Kopaonik (dağ)
Ümumi məlumat
Ərazidə orta illik temperatur - +3,7 °C olur. Bu da Serbiyanın orta illik temperaturundan aşağıdır. İlin 200 günü günəşli keçir, illik yağıntı miqdarı 1000 mm-dən yüksəkdir. Qar örtüyü noyabr ayından may ayına qədər qalər (160 gün).
Barak Obama
Həyatı
1996-cı ildə Obamanın Senat karyerası start götürür. Həmin il Obama 13-cü dairədən İllinoys Ştat Senatına üzv seçilir. Bu dairədə əsasən yoxsul Cənubi Afrika zənciləri məskunlaşmışlar, lakin bir neçə zəngin məhəllə də vardır.
1997–2004-cü illərdə İllinoys Senatında xidmət etməzdən əvvəl mülki hüquqlar müvəkkili kimi təcrübədən keçir. 1992–2004-cü illərdə Çikaqo hüquq Elmləri İnstitutunda konstitusiya hüququ fənnindən dərs demişdir.
Kopaonik (dağ)
Flora və faunası
Dağlarda bir neçə endemik bitki növü mövcuddur - Sempervivum kopaonicense, Cardamine Pancicii və Viola kopaonicensis. 1500-1600 metr yüksəklikdə dağ yamacları palıd, fıstıq, şam və küknar meşələri ilə örtülüdür. Daha yuxarı hissələrdə isə alp çəmənlikləri yerləşir. Çəmənliklər yay aylarında yaylaq kimi istifadə olunur. Massivin faunasında daha çox şahin (Falco peregrinus), berqut (Aquila chrysaetos), yapalaq (Bubo bubo), çöl pişiyi (Felis silvestris) və avropa cüyürü (Capreolus capreolus) diqqəti cəlb edir.
Barak Obama
Həyatı
Obama 2004-cü ildə özü də daxil olmaqla üç namizədin qoşulduğu seçkiləri 53% səslə udaraq Demokratlar Partiyasından ABŞ Senatına seçilir və 2005-ci il yanvarın 4-dən senator fəaliyyətinə başlayır.
Kopaonik (dağ)
Kopaonik Milli Parkı
1981-ci ildə yaradılmış milli park ərazisi zəngin iqlim, meşə və s ehtiyatlarına malikdir. Ümumi sahəsi 12 000 hektar olan park enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələrlə zəngindir. Park 1700 metr yüksəkliyə qədər, nisbətən yastı əraziləri əhatə edir. Park daxilində müxtəlif termal bulaqlara rast gəlinir (36—78 °C). Serbiyanın ən hündür şəlaləsi olan Elovarnikdə (70 m) bu bölgədədir.
Barak Obama
Həyatı
2008-ci ilin noyabrın 4-də respublikaçı rəqibi Con Makkeynə qalib gələrək ABŞ-nin 44-cü prezidenti seçilmişdir.
Kopaonik (dağ)
Turizm
Kopaonik ölkənin ən böyük qış turizm mərkəzidir. İdman və istirahət Kopaonikdə turizmin əsas istiqamətidir. Xizəksürmə və snoubordinq həvəskarlarının sevimli məkanı olan Kopaonikdə həm də, digər idman növləri də populyardır. Bölgədə onlarca mehmanxana, kafe, bar turistlərin xidmətindədir.
Barak Obama
Həyatı
Mişel Obama ilə evlidir, iki qızı vardır.
Nano (mətn redaktoru)
GNU nano - *nix əməliyyatlar sistemində mətn redaktorudur. 1999-cu ildə Kris Alleqretta tərəfindən yaradılmışdır.
TAG Heuer
TAG Heuer — İsveçrə lüks saat istehsalçısı.
Tarixi
TAG Heuer ticarət nişanını daşıyan lisenziyalı saatlar və dəb aksesuarları, eləcə də eynək və mobil telefonların dizaynı, istehsalı və satışı ilə məşğul olan İsveçrə dəbdəbəli saat şirkətidir. Şirkət 1860-cı ildə Eduard Heuer tərəfindən İsveçrənin Saint-Imier şəhərində əsası qoyulmuş Uhrenmanufaktur Heuer AG kimi başladı. 1985-ci ildə TAG Qrup TAG Heuer-i yaradaraq şirkətin əksər səhmlərini əldə etdi.
İşlaqkəndi (Çaroymaq)
İşlaqkəndi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Rüstəm Kazakov
Rüstəm Kazakov Abdulla oğlu (Rustem Abdulla oğlu Kazakov, Рустем Абдулла огълу Казаков, ; ) — klassik növ Sovet güləşçisi, olimpiya çempionu, SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1969), SSRİ-nin əməkdar məşqçisi, olimpiya çempionu olmuş ilk krım tatarı.
Həyatı
Rustem Kazakov 1947-ci ildə Daşkənddə Krım tatarları ailəsində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə güləşə başladı, 1963-cü ildə Özbəkistan çempionatını, 1963-cü ildə və 1964-cü ildə gənclər arasında SSRİ çempionatını qazandı. 1965-ci ildə Bolqarıstanda karyerasında ilk beynəlxalq turniri qazandı, amma artıq böyüklər arasında. 1967-ci ildə Buxarestdə keçirilən Dünya Çempionatında yeddinci yeri tutdu.
1968-ci ildə Mexiko şəhərində keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmək üçün olimpiya komandasına daxil edildi, ancaq məşqdə aldığı zədə səbəbiylə yarışamadı.
Münhendə keçirilən 1972 Yay Olimpiya Oyunlarında 57 kiloqram (yüngül çəki) çəki dərəcəsində mübarizə apardı. Aşağıdaki döyüşlərdə iştirak etmişdir:
1963–1967-ci ildə "Dinamo" (Daşkənd) klubunda çıxış edirdi, 1968–1975-ci illərdə "Silahlı Qüvvələr" (Daşkənd) klubunun üzvü oldu, 1875-ci ildən isə "Silahlı Qüvvələr" (Moskva) klubuna keçdi. İki qat dünya çempionu (1969, 1971), dünya çempionatının gümüş mükafatçısı (1973), dünya çempionatının bürünc mükafatçısı (1970), Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı (1967), 1971-ci il SSRİ çempionu.
1975-ci ildə idman karyerasını bitirdikdən sonra məşqçiliyə başladı, MOİK-də çalışdı, SSRİ və Rusiya milli komandalarının məşqçilər heyətinin üzvü olmuşdur.
1972-ci ildə Özbəkistan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirib. "Şərəf nişanı" ordeni kavaleri (1972). Podpolkovnik. 1975-ci ildən bəri Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü.
Moskvada yaşayıb, 1989-cu ildə təqaüdə çıxdı, Perevalnoye (Krım) köçmüşdür və hazırda da orada qalır. Krım Milli Kureş Federasiyasının prezidentidir.
Krımda Olimpiya çempionu Rüstəm Kazakovun mükafatları uğrunda beynəlxalq yunan-Roma güləşi turniri keçirilir.
Krımın Rusiyaya birləşdirilməsini dəstəkləmişdir. 2014-cü ildə Ümümrusiya Xalq Cəbhəsinin Krım Respublikasındakı regional qərargahının sədri seçildi. 2018-ci ildə Rusiya Federasiyasında keçirilən prezident seçkilərində Vladimir Putinin etibarlı şəxsləri siyahısına daxil edildi.
Səqərcuq
Səqərcuq kəndi, İranın Mərkəzi ostanında Aştiyan şəhristanının, Qərəkan qəsəbəsində yerləşib. Kəndin əhalisi xələclərdən ibarətdir və xələc dilində danışırlar.
Həzi Aslanovun Ev-Muzeyi
Həzi Aslanovun ev muzeyi — İki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, tank qoşunları general mayoru, Həzi Aslanovun Ev-Muzeyi