cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mattyu Korkoran
Karyera statistikası
1 KONKAKAF Çempionlat Liqası görüşləri daxildir. 2 ABŞ Superkuboku görüşləri daxildir.
Muraz Ələkbərov
Muraz Məzahir oğlu Ələkbərov (23 mart 1995; Koxanəbi, Tovuz rayonu — 3 oktyabr 2020; Cəbrayıl rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Muraz Ələkbərov 1995-ci il martın 23-də Tovuz rayonunun Koxanəbi kəndində anadan olub. 2001-2012-cı illərdə Koxa Nəbi kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Muraz Ələkbərov 2013-2014-cü illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2014-cü ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu idi.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Muraz Ələkbərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli və Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib. Muraz Ələkbərov oktyabrın 3-də Cəbrayıl döyüşləri zamanı şəhid olub. Tovuz rayonunun Koxanəbi kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Muraz Ələkbərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Muraz Ələkbərov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Kiçik Yenisey
Kiçik Yenisey çayı (Каа-Хем) — Tuva Respublikasında böyük bir çay, Yenisey hövzəsinə aiddir. Hövzəsinin sahəsi 58,700 km²-dir. Tuvan dilindən tərcümədə Kaa-Xem çayının adı "kiçik çay" deməkdir. Demək olar ki, bütün hövzəsi boyunca dağlıq ərazidən axır.
Holl adası
Holl adası (Hall Island) — Alyaska ştatın qərb sahillərində, Berinq dənizində yerləşən adası.
Kiçik Yenisey
Hidrometriya
Kiçik Yeniseyin axması 23 il ərzində (1974–1999) Qızıldakı nəzarət-ölçü stansiyasında müşahidə edilmişdir. Bu dövrdə Qızılda qeydə alınan orta illik axın 59849 km² hövzə üzrə 410 m³/s olmuşdur. Bu Tuva kontekstində yüksək hesab edilə bilən illik ortalama 221 mm yağışa uyğundur. Çaylar üçün qidalanmanın əsasən mənbəyi yüksək Sayan dağlarında qar və buzlaqların əriməsi ilə təmin edilir. Yay yağışı yaz-yay aylarında, may-avqust aylarında düşür. Pik axını iyun ayında hövzənin zirvələrində qar və buzun kütləvi əriməsi zamanı baş verir. Yay boyunca axın tədricən azalır, buzun davamlı əriməsi səbəbindən səviyyə kifayət qədər yüksək qalır. Sentyabr ayından başlayaraq çay axını kəskin şəkildə azalır və noyabr-aprel ayları arasında donma zamanı minimal axın baş verir. Mart ayında qeydə alınan orta aylıq axın (minimum su səviyyəsi) 96.0 m³/s və ya iyun ayında axan axınının 10 % (1024 m³/s) təşkil edir. 23 illik müşahidə dövrü üçün minimum aylıq axın 1979-cu ilin mart ayında 76,3 m³/s, ən yüksək aylıq axını isə 1977-ci ilin iyun ayında 1680 m³ s müşahidə olmuşdur.
Holl adası
Adanın uzunluğu 9,7 km, ərazisi 16 km², ən yüksək nöqtəsi isə 490 m-dir. 2000-ci il siyahıyaalınmasına görə adanın daimi əhalisi yoxdur. Ada Alyaska Milli Dəniz Qoruğunun bir hissəsidir.
Kiçik Yenisey
Digərləri
Bütün Kaa-Xemski, qismən Tuva Respublikasının Tere-Xolski və qismən Tandinski kojuunları çay hövzəsində yerləşir. 90-cı illərin ortalarına qədər yaşayış məntəqələrində bir neçə bərə keçidi var idi: Kok-Tey (regional əhəmiyyətə görə), Suq-Bazi, Buren-Xem, Kundustuq, Boyarovka, Kok-Haak, Derziq-Aksı, Ust-Buren, Bilbey və Sizim. 1997-ci ildə Kok-Tey rayonunu Qızıl şəhəri ilə daimi əlaqəsini təmin edən bir körpü istifadəyə verildi. Bərə keçidlərindən yalnız üçü bu gün aktiv olaraq qalır: Derziq-Aksı (25 ton), Bilbey, Sizim kəndlərində.
1992-ci ilə qədər çayda Qızıl — Sizim hissəsində sərnişin naviqasiyası mövcud idi. Daha sonra Kok-Tey bölgəsində bir körpünün inşası səbəbindən fəaliyyət dayandırıldı.
Təbii fəalkətlər
Yaz seli və uzun müddətli yay yağışları dövründə (May — İyul) Kiçikk Yenisey çayının səviyyəsi kritik olan 1–2 metri üstələdiyi zaman güclü daşqınlarla xarakterizə olunur. Bu zaman Derziq-Aksı, Sarıq-Sep, Kaa-Xem kimi yaşayış məntəqələrini su basmasına səbəb olur. Qızıl şəhərinin Orbita mikrorayonuda eyni aqibəti yaşayır. Daşqın zamanı Qızıl-Sarıq-Sep magistral yolunun iki kilometri də daxil olmaqla bütün yaylaq meşələri su altında qalır. Son güclü daşqınlar 1998, 2004, 2007 və 2010-cu illərdə müşahidə edilmişdir. Ən böyük ziyan Derziq-Aksı kəndindəki fərdi yaşayış evlərinə dəymişdir.
Ekoloji problemlər
90-cı illərdə Çağıtay gölü müxtəlif ticarət əhəmiyyətli balıqların yetişdirilməsi üçün geniş şəkildə istifadə olunur, lakin Kiçik Yeniseylə əlaqəsi nəticəsində əvvəllər çayda yayılmamış balıq növlərinin (Çapaq və Qızılüzgəc) çaya girməsinə səbəb olmuşdur.
Gilerme Nunes
Gilerme Nunes kimi də tanınan Gilerme Nunes da Silva — Braziliya təmsilçilərindən olan "Qremio Brazil" klubunda müdafiəyə meyilli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Braziliya futbolçusu.
Klub karyerası
Nunes Riu-Qrandi-du-Sul ştatının Novo Hamburqo bölgəsində anadan olmuşdur. Gilerme 2014-cü ildə yerli İvoti/Qlobalfut klubundan Santos klubunun akademiyasına cəlb olunmuşdur. 5 noyabr 2015-ci ildə o, klub ilə üç illik peşəkar müqavilə imzalamışdır.
3 fevral 2018-ci ildə Gilerme Nunes baş məşqçi Jair Venturanın istəyi ilə əsas komandaya dəvət almışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü on beş gün sonra Kampeonato Paulista liqasında San-Paulu klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, Conatan Kopeteni əvəz etmiş və komandası 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Milli karyerası
16 sentyabr 2015-ci ildə Gilerme Nunes FİFA U-17 Dünya Çempionatında iştirak etmək üçün Braziliya U-17 millisinə dəvət almışdır. O, növbəti il U-20 yığmasına çağırılmış, Yay Olimpiya Oyunlarına gedəcək heyəti müəyyən etmək keçirilən məşqlərdə iştirak etmişdir.
UEFA Avropa Konfrans Liqası
UEFA Avropa Konfrans Liqası (UAKL) — UEFA tərəfindən 2021-ci ildə başlayacaq yeni qurulmuş bir futbol turniridir. UEFA Konfrans Liqası, UEFA Çempionlar Liqası və UEFA Avropa Liqasının ardınca, Avropa klub futbol turnirlərinin 3-cü tuirniri olacaq. Yeni liqa ilk növbədə aşağı səviyyəli UEFA üzv ölkələri komandaları tərəfindən yeni mübarizə üçün yaradılıb. UKL-ə vəsiqə komandaların milli liqalar və kubok yarışlarında göstərdikləri nəticələrə əsaslanacaqdır. Bu turnirdə də Çempionlar və Avropa liqasında olduğu kimi təsnifat mərhələsi təşkil ediləcək. İlk turnir 2021-ci ilin yayında, avrokuboklar üçün təsnifat mərhələsi start götürdükdə başlayacaq.
Reqlament
UEFA Konfrans Liqasına komandaların vəsiqə qazanması üçün öz daxili liqalarında və kubokda təyin olunmuş nəticəni əldə etməlidirlər. İlk sezon olduğu üçün hələlik bu turnirə birbaşa vəsiqə qazanmaq üçün şans verilməyib. Adətən TOP5 ölkələrin komandaları müəyyən yerləri tutduqda turnirlərə birbaşa vəsiqə əldə edirlər. UEFA Konfrans Liqasında 32 komanda mübarizə aparacaq.
Bütün bunlardan sonra UEFA Avropa Liqasındakı komandaların sayı 48-dən 32-ə endiriləcək. UEFA Çempionlar Liqasının pley-off mərhələsində məğlub olan komandanın Avropa Liqasının qrup mərhələsinə birbaşa vəsiqə qazandığı kimi UEFA Avropa Liqasının pley-off mərhələsində məğlub olan komanda UEFA Konfrans Liqasının qrup mərhələsində iştirak hüququ qazanacaq. Yeni qərarların digəri isə Çempionlar Liqası və Avropa Liqasının qrupunda 3-cü pillənin sahibi olan komandanın mübarizədən kənar qalmamasıdır. Belə ki, Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində birinci və ikinci pillənin sahibləri 1/8 final mərhələsinə vəsiqə qazanırdı. Yeni reqlamentə əsasən Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində 3-cü pillədə qərarlaşan komanda ilə Avropa Liqasının qrupunda ikinci pillədə olan komandalar arasında pley-off mərhələsi təşkil ediləcək. Bu cütün qalibi Avropa Liqasının 1/8 final mərhələsinə vəsiqə qazanacaq. Həmçinin, Avropa Liqasının qrupunda 3-cü pillənin sahibi ilə UEFA Konfrans Liqasının qrupunda ikinci pillənin sahibi ilə pley-off oyunu keçiriləcək və qalib komanda UEFA Konfrans Liqasının 1/8 final mərhələsində çıxış etmək hüququ qazanacaq. Bu qərarlardan sonra yalnız UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində birinci və ikinci pillənin sahibləri 1/8 final mərhələsinə vəsiqəni birbaşa təmin edəcək. Digər iki liqadakı ikinci pillənin sahibləri isə özündən bir pillə yüksəq liqanın qrup mərhələsinin üçüncüsü ilə pley-off mərhələsinə çıxacaq. UEFA Konfrans Liqasının qrupunda üçüncü pillənin sahibi mübarizəni dayandırmış hesab edilir.
UEFA Konfrans Liqasının qrup mərhələsində 4 komanda mübarizə aparacaq və hər komanda bir-biri ilə ev/səfər oyununa çıxacaq. Qazanılan hər qələbəyə 3, heç-heçəyə isə 1 xal veriləcək. Qrupdan çıxan komandalar ardıcıllığa uyğun olaraq 1/8, 1/4, yarım-final və final oyunlarına qədər irəliləyə bilər. Avropa Liqasındakı 48 komandanın 32-ə endirilməsindən sonra bu turnirdəki 1/16 final mərhələsi ləğv edilir.
İştirakçı komandaların müəyyənləşməsi
UEFA Konfrans Liqasında da komandaların iştirakı digər liqalardakı kimi UEFA-nın əmsallar cədvəlinə uyğun olaraq müəyyənləşdiriləcək.
Çempionlar Liqasındakı "Çempionlar Yolu — Liqa Yolu", seçmə sisteminə bənzər bir seçmə mərhələ olacaq.
İlk 5 liqadan bir komanda
6 və 15-ci sıradakı liqalardan iki komanda
16-cı və 51-ci liqalardan üç komanda
52 və 54-cü sıradakı liqalardan iki komanda
55-ci sırada yer alan bir komanda
Lixtenşteyn Futbol Assosiasiyasının yerli liqası olmadığından Lixtenşteyn Futbol Kubokunun qalibi də daxil ediləcək.
Təqvim
UEFA Konfrans Liqasının I təsnifat mərhələsinin oyunları 8 iyul 2021-ci ildə başlayacaq. 26 avqust tarixində keçiriləcək son təsnifat mərhələsi oyunları ilə qrup mərhələsinin 32 iştirakçısı bəlli olacaq. Əsas mərhələnin oyunları 16 sentyabr 2021-ci il tarixindən 25 may 2022-ci ilə qədər davam edəcək. Turnirin ilk final oyunu Albaniyanın paytaxtı Tiranada keçiriləcək.
UEFA Konfrans Liqasının qalibi olan komanda növbəti ildə UEFA Avropa Liqasının qrup mərhələsinə birbaşa vəsiqə qazanacaq.
Qurbanəli Quluzadə
Qurbanəli Elşad oğlu Quluzadə (25 iyun 2001, Binə, Azərbaycan — 21 oktyabr 2020;, Xocavənd, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Qurbanəli Quluzadə 2001-ci il iyunun 25-də Xəzər rayonunun Binə qəsəbəsində dünyaya göz açıb. Ailənin 3 övladının ən böyüyü olan Qurbanəli 2008-ci ildən 2019-cu ilə kimi Binə qəsəbəsindəki 136 və 121 saylı tam orta məktəblərdə təhsil alıb.
Hərbi xidmətləri
2019-cu ilin oktyabr ayında hərbi xidmətə yollanıb. 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Qurbanəli Quluzadə Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd döyüşlərində savaşıb. Qurbanəli 2020-ci il oktyabrın 21-də Xocavənd rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə yanında minaatan mərmisinin partlaması nəticəsində aldığı qəlpə yarasından şəhid olub. Qurbanəli Quluzadə Binə Şəhidlər Xiyabanında torpağa tapşırılmışdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qurbanəli Quluzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qurbanəli Quluzadə "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli sərəncamı ilə Qurbanəli Quluzadə "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Barandüz
Barandüz - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 834 nəfər yaşayır (244 ailə).
Şişabanqma
Şişabanqma, «Şişa Panqma» ; 希夏邦马峰) — mərkəzi Himalaydakı zirvə. Şişabanqma dünyada on dördüncü və ən kiçik səkkiz minlik zirvədir (8027 m).
Coğrafiya
Şişabanqma dağ silsiləsi Himalayada yerləşir və Çinin Tibet Muxtar Vilayətində, Nepalla sərhəddən bir neçə kilometr şimalda yerləşir. Lanqtanq dağ silsiləsinə daxildir. Üç zirvədən ibarət olsa da iki zirvəsi 8000 m-dən çoxdur:
Dırmanma tarixi
Şişabanqma Çinin Mərkəzi Tibetdə yerləşdiyindən, dünyanın ilk səkkiz minlik sonuncusu zirvəsi olaraq başda Syo Szin (许竞, Xǔ Jìng) olmaqla, 2 may 1964-cü ildə Çin ekspedisiyası tərəfindən fəth edildi.
14 yanvar 2005-ci ildə polyak Pyotr Moravski və italyan Simone Moro ilk qış yüksəlişini edir.
Təxminən 50 il ərzində bu zirvəyə qalxmaq istəyərkən 21 nəfər həlak olmuşdur. Baxmayaraq ki, zirvəyə gedən yol səkkiz minlik marşrutlar arasında ən asanı hesab olunur.
Nadir şahın Sind yürüşü
Nadir şahın Sind yürüşü — 1739-1740-cı illərdə Nadir şahın Hind yürüşü zamanı baş vermiş son döyüşlərindən biri.
Yürüşün səbəbi
Nadir şah Əfşar Böyük Moğol imperiyasının hökmdarı Məhəmməd şah üzərində qələbədən sonra Nadir onu Hind çayından qərbə bütün torpaqlarını güzəşt etməyə məcbur etdi. Dehlidən bu bölgəyə Nadirin qayıdışı yenidən birləşdirilmiş ərazilərin bütün hakimləri tərəfindən qarşılanması ilə müşayiət olundu. Sind hakimi Xudoyar xan Nadir şaha beyət etməkdən imtina etdi.
Nadir şah Kabuldan Sind vilayətinə yollandı ki, bu vilayəti də itaət altına gətirsin. “Aləm Ara-ye Naderi”də bildirilir ki, Nadir şah hələ Hindistanda olarkən Məhəmməd şah, Sind hakimlərinin üzüdönüklüyü haqqında ona məlumat vermiş və onların yola gətirilməsini xahiş etmişdi. Mənbədə o da bildirilir ki, Nadir şah Hindistandan qoşunları ilə birbaşa Sində yollandı.
“Tarix-e Cahanqoşa-ye Naderi”də, habelə digər mənbə və tədqiqat əsərlərində isə Nadir şahın Kabuldan Sində tərəf hərəkətə başladığı bildirilir. “Tarix-e Cahanqoşa-ye Naderi”də təsdiq olunur ki, Sind hakimi Xudayar xan Abbasi hətta Hindistanın fəth edilməsindən sonra belə Nadir şaha itaət etməyə meyl göstərmədi. Əksinə, ətrafına topladığı qoşunların sayını artırmaqla özünün müstəqil hakimliyini qoruyub saxlamaq istəyirdi. Onun bu iddialığı heç şübhəsiz ki, Nadir şahı qane etmirdi və Türküstana yürüş etməzdən əvvəl Sind hakimini də itaət altına gətirməyi qərarlaşdırdı. Qış mövsümünün olması Sind yürüşünü mürəkkəbləşdirsə də Nadir şah bu qərarından dönmədi.
Nadir şah əvvəlcə bu məsələni sülh yolu ilə həll etməyə çalışdı və bu məqsədlə Sind hakimi Xudayar xanı Kabula dəvət etdi. Xudayar xan bununla razılaşıb öz itaətini bildirsəydi daha həmin vilayətə qoşun çəkməyə də ehtiyac qalmazdı. Amma Xudayar xan imtina etdi və Kabula gəlmədi. Çox güman ki, Xudayar xan qış dövründə dağlıq ərazilərə hərəkət etmək çətinliyinə görə, Nadir şahın Sində yürüş edəcəyinə inanmırdı.
Yürüşün başlanması, istiqamətləri və nəticəsi
Nadir şah Sində doğru iki istiqamətdən hücuma başladı. Bir tərəfdən Fars bəylərbəyi Məhəmməd Tağı xana göstəriş verdi ki, tabeliyində olan Fars, Kirman və ətraf məntəqələrin qoşunları ilə Sind çayının mənsəbindən yuxarıya doğru hərəkətə başlasın. Piyada qüvvələri və artilleriya quru yolu ilə Sində doğru irəliləməli idi. Nadir şah özü isə dekabr ayının 8-də artilleriyası və bir neçə alayı ilə Bənkeş və Direcat yolu ilə Sində doğru irəlilədi. Bəzi tədqiqatçılar Sində doğru hərəkət edən Nadir şah qoşunlarının 50 min nəfər olduğunu göstərirlər.
Amma sonradan Məhəmməd Tağı xan Nadir şaha məktub göndərdi ki, göstərilən marşrutla irəliləmək mümkün deyil. Məhəmməd Tağı xan, Gəcməkəran adlı məntəqəyə çatıb oranı itaət altına aldı. Özü piyada qoşunla orada qaldı və donanması isə geriyə, Bəndər Abbasa qayıtdı. Nadir şahın bu yürüşü təxminən üç ay davam etdi və qarşısına qoyduğu məqsədinə də nail oldu. Bu yürüş coğrafi baxımdan çox ağır təbii şəraitdə həyata keçirildi və onun başa çatdırılması Nadir şahın əzmkarlığının, qarşıya qoyduğu məqsədə çatmaq üçün malik olduğu xarakter bütövlüyünün və hərbi təşkilatçılığının yeni bir nümayişi oldu. Nadir şah hərəkət marşrutu üzərində məskunlaşan tayfa başçılarından İsmayıl xanı və Qazı xanı da itaət altına gətirdi. Bu xanların hər ikisi əl çatmaz yüksəkliklərdə məskunlaşdıqlarından və mərkəzi hakimiyyətdən uzaq olmalarından istifadə edərək müstəqilliklərini saxlamağa çalışırdılar. İsmayıl xan da əvvəlcə öz qalasına sığınaraq Nadir şaha müqavimət göstərmək istədi. Amma Nadir şahın gücünü və ətraf məntəqələrin onun qarşısında duruş gətirə bilmədiyini görüncə təslim olmağı və itaət etməyi qərara aldı. İsmayıl xan itaət etməklə bərabər, Nadir şah qoşunlarına Ətək çayını keçməyə də kömək etdi. Bu çayı adlamaq üçün müəyyən çətinliklərlə üzləşəcəyini Nadir şah əvvəlcədən hiss etmişdi. Ona görə 6 ədəd gəmini fillərə yükləyib özü ilə gətirdi. Eyni zamanda İsmayıl xan hakimi olduğu məntəqələrdən çoxlu sayda gəmi və qayıq topladı. Bu gəmilər və qayıqlar çayın üzərində bir-birinə bərkidildi və sonra onların üzərindən həm artilleriya, həm də qoşun o biri sahilə keçirildi. Çayı adlayandan sonra Nadir şah qoşunları Qazı xanla rastlaşdı. Amma Qazı xan heç bir müqavimət göstərmədi. Nadir şah bu iki xanı bağışlayıb onları öz vəzifələrində saxladı.O eyni zamanda müqavimət göstərməyən qalalara da toxunmadı. Qazı xan qalası yaxınlığında məskunlaşmış olan tayfalardan bəziləri yenə də Nadir şaha itaət etməkdən boyun qaçırdılar. Onlar çətin dağlıq ərazilərdə və qalın meşələrdə yaşasalar da Nadir şahın qoşunlarının gəlməsini eşidib daha keçilməz yerlərə çəkildilər. Baxmayaraq ki, onlar sayca çox deyildilər və ola bilsin ki, Nadir şah qoşunları üçün ciddi təhlükə törətmirdilər. Bununla belə, onların inadkarlığı və saymazyanalığı Nadir şahın diqqətindən kənarda qalmadı və onların ardınca da qoşun göndərdi. Qoşun əlçatmaz dağ keçidlərinə çatanda əvvəlcə inadkarlıq göstərən həmin insanların yanına elçilər göndərildi, müqavimət göstərməyəcəkləri halda onların bağışlanacağı bildirildi.
Ştora-1 (aktiv müdafiə sistemi)
Ştora-1 ( "pərdə") — tanklar üçün tank əleyhinə idarəolunan raketlərin (ATGM) lazer təyinedicisini və lazer məsafəölçəninin sistemini pozmaq üçün hazırlanmış elektro-optik aktiv müdafiə sistemi və ya dəstidir. Sistem Rusiyanın T-80 və T-90 seriyalı tanklarına və Ukraynanın T-84 tanklarına quraşdırılmışdır. Ştoranın varlığı 1980-ci ildə Adolf Tolkachev tərəfindən aşkar edilmişdir
Təsvir
Shtora-1, görüş xəttindəki yarımavtomatik komandalı (SACLOS) tank əleyhinə idarə olunan raketləri, lazer məsafə ölçənləri və hədəf təyinedicilərin iş sistemini pozan bir elektro-optik pozucudur. Shtora-1 yumşaq öldürmə (soft-kill) və ya passiv əks tədbir sistemidir. Sistem 1995-ci ildə Əbu-Dabidə təşkil edilən Beynəlxalq Müdafiə Sərgisi zamanı bir Rus əsas döyüş tankına quraşdırılmış vəziyyətdə göstərilmişdir. Sistemin ilk bilinən tətbiqi 1993-cü ildə Rusiya Ordusunda xidmətə başlayan Rus T-90 əsas döyüş tankında olmuşdur.BMP-3M piyada döyüş maşınında da mövcuddur.
Komponentləri
thumb|İnfraqırmızı şüa — pəncərə örtülüdür
Shtora-1 dörd əsas komponentdən ibarətdir:
Hər biri əsas silahın soluna və sağına monte edilmiş iki elektro-optik/infraqırmızı (IR) "göz qamaşdıran" interfeys stansiyası, bir infraqırmızı qarışdırıcı, modulyator və idarəetmə panelini özündə birləşdirir.
Shtora-1 üfüqi olaraq 360 dərəcə və –5 ilə +25 dərəcə arasında bir qalxma bucağı hündürlüyündə görüş sahəsinə malikdir. Tərkibində on iki aerosol ekranı mövcuddur və 400 kq ağırlığındadır. Tüstü aerozolunun meydana gəlməsi üç saniyədən az çəkir və təxminən iyirmi saniyə davam edir. Ekran düzənliyi 50 ilə 70 metr arasındadır.
Defence Update-ə görə, Shtora sistemi lazerin yarandığı və əsas silahı avtomatik olaraq ona çevirdiyi 3,5–5 dərəcə arasındakı zonanı da tapa bilər, beləliklə tank heyəti atəşə cavab verə bilər və daha güclü ön qüllə zirehi atılan düşmən mərmisi ilə qarşı-qarşıya qoyula bilər.
Əməliyyat rejimləri
Shtora-1 tank əleyhinə idarə olunan raket hücumuna (ATGM) qarşı altı saat davamlı olaraq tam avtomatik və ya yarı avtomatik rejimlərdə işləyə bilər.
Xüsusiyyətlər
Steven Zaloga və Tankomasterə görə :
ZFLIR əleyhinə tüstü bombası:
Nuşinşəhr
Nuşinşəhr — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanının Nazlı bəxşində yerləşən şəhər. 2006-cı ilin siyahıya alınmasına əsasən əhalisi 6,731 nəfərdən ( 1,626 ailə) ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.
Səfərəli bəy Kəbirli
Səfərəli bəy Kəbirli — Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın yaxınlarından biri, Zəngəzur mahalının naibi, poruçik.
Həyatı
Səfərəli bəy Əli bəy oğlu Kəbirli elinin Əlibəyli qışlağında dоğulmuşdu. Mədrəsə təhsili almışdı. Mehdiqulu xan Sarıcalı-Cavanşirə xidmət etmişdi. Səfərəli bəy Cəfərqulu xan Məhəmmədhəsən ağa oglu Sarıcalı-Cavanşirin lələsi idi. Cəfərqulu xan 1809-cu ildə lələsinin əlindən Qaravəlli kəndini almaq istəyirdi. Səfərəli bəy öncə Mehdiqulu xana, sonra Qafqaz canişininə şikayət etdi ki, bu obanı onun atası Əli bəy Muğandan gətirmişdir. Sonda obanı Səfərəli bəyə qaytarılar. Səfərəli bəy ruslara qulluq göstərmişdi. Öncə prapоrşik, sоnra 1820-ci il mart ayının 31-də Yermоlоvun əmri ilə pоruçik rütbəsi almışdı. 1826-cı ildə tutulmuş, bir neçə ay ev dustağı оlmuşdu. Səfərəli bəy 1826-cı ildən sоnra, rus üsul-idarəsi dönəmində Zəngəzur mahalının naibi оlmuşdu. Hal kəndində əyləşirdi.
Sovetologiya
Sovetologiya və ya kremlinologiya  — Sovet İttifaqını və sistemini, cəmiyyətini, iqtisadiyyatını və mədəniyyətini öyrənən hərtərəfli sosial elm tədqiqatlarının fənlərarası sahəsi. Soyuq müharibə dövründə (SSRİ ilə qarşıdurma) ABŞ-də və Qərbi Avropada meydana gəldi. Aleksandr Zinovyev sovetologiyanın qurucusu hesab olunur.
Xüsusiyyətləri
Sovetologiyanın vacib və vacib bir xüsusiyyəti cəmiyyət, iqtisadiyyat və milli iqtisadiyyat, SSRİ dövləti və siyasi sisteminin quruluşu və işləməsi haqqında açıq və etibarlı həm empirik, həm də ümumiləşdirilmiş məlumatların olmaması idi. SSRİ-nin daxili və xarici informasiya dövlət siyasəti mərkəzləşdirilmiş sistem senzurasının, məxfiliyin və məqsədyönlü dezinformasiyanın olması ilə xarakterizə olunurdu.
Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin və SSRİ Hökümətinin hakim aparatının qərarlarının əksəriyyəti "gizli" (və ya "çox gizli") kimi təsnif edilmiş, Dövlət Plan Komissiyası, Mərkəzi Statistika İdarəsi və digər şöbələr kimi dövlət orqanlarının statistik məlumatları ən azı "rəsmi istifadə üçün" idi. Mövcud arxiv fondları həm xarici tədqiqatçılar, həm də yerli alimlərin əksəriyyəti üçün qapalı qaldı.
Buna görə də sovetologiyada məlumat əldə etmək üçün əsas kanallar jurnalistika (açıq çap versiyaları) və zəka idi və məlumatların elmi təhlilində ikincil məlumatların təhlili, "iştirak müşahidəsi" metodu, ekspert qiymətləndirməsi metodu və s.-də böyük əhəmiyyət kəsb edirdi.Bənzər bir yanaşma digər ölkələrin tədqiqatında da tətbiq olunur. qapalı və ya totalitar rejimlərlə (ÇXR və KXDR). II Dünya Müharibəsindən sonra ABŞ-yə gələn "Smolensk arxivi" deyilən şey də sovetologiya üçün böyük əhəmiyyətə sahib idi Such study is sometimes called "Pyongyangology", after the country's capital Pyongyang. .
İqtisadi sovetologiya
SSRİ-də spesifik olmayan bazar iqtisadiyyatı, dünyada sovet tipli sosializmin yayılması, iqtisadi nəzəriyyənin tez-tez iqtisadi Sovetoloji adı verilən və II Dünya Müharibəsinin sonu ilə SSRİ-nin dağılması arasındakı dövrdə Sovet iqtisadiyyatının (xüsusilə ABŞ-də) fəal öyrənilməsini nəzərdə tutan yeni bir hissənin yaranmasına təkan verdi. İqtisadi nəzəriyyənin bu yeni hissələrində, yeni tədqiqat obyektləri nəzərdən keçirilərkən, iqtisadiyyatın əsas elmi istiqamətləri - iqtisadi əsas - bir çox fikir istifadə edilmişdir. Eyni zamanda əvvəllər ümumi iqtisadi nəzəriyyə tərəfindən öyrənilməmiş çoxsaylı hadisələr aşkar edilmişdir. Onların təhlili ümumi iqtisadiyyatın özünün inkişafına kömək etdi. Rus tarixinin əhəmiyyətli bir hissəsi əcnəbilər tərəfindən sadəcə təqdim olunmur, yalnız əcnəbilər tərəfindən öyrənilir və mehribanlıqla, əsasən xarici monoqrafiyalardan məlumdur. XX əsrdə Rusiyanın iqtisadi tarixində bir kursu, Aleksandr Qerşenkron, Alek Nouv, Qreqori Qrossman, Abram Berqson, Pol Qreqorinin əsərləri olmadan təsəvvür etmək mümkün deyil.
Puşkaş Arena
"Puşkaş Arena" — Macarıstanın Budapeşt şəhərində yerləşən futbol stadionu. Stadionun tutumu 67 215 nəfərdir.
Stadion Avro-2020nin keçirildiyi 11 stadiondan biridir.
Tarixi
Stadion 2016-cı ildə sökulən, Budapeştin köhnə stadionun yerində inşa edilmişdir.
Stadionun inşasına 2017-ci ildə başlamış və 2019-cu ildə başa çatmışdır.
Stadionun aşılışı, 15 noyabr 2019-cu il tarixində baş tutmuşdur. Açılış oyununda Macarıstan millisi Uruqvay millisi ilə qarşılaşıb.
2011-ci ildə stadionun hazırlanmasının ilk planı zamanı, tikilmə xərcləri 35 milyard forint qiymətləndirilir, ancaq 2014-cü ildə təkrar hesabalnma zamanı xərclər 90–100 milyard forint təşkil edir.
1 Avqust 2014-cü ildə stadionun tikilməsi planın son versiyası təqdim edilir.
19 sentyabr 2014-cü il tarixində Budapeşt Avro-2020-nin qrup mərhələsi oyunlarından üçunə və turnirin 8/1 final mərhələsində bir oyuna ev sahibliyi etmək üçün seçilir. Macarıstan Futbol Federasiyası oyunlar üçun yeni tikiləcək "Puşkaş Arena" stadionunu təqdim edir.
Elektro-optika
Elektro-optika — elektrik sahəsinin təsirilə materialın optik xüsusiyyətlərinin dəyişməsini öyrənən elm və texnika sahəsi. İşığın müxtəlif xüsusi materiallarla yayılması və qarşılıqlı təsiri ilə işləyən komponentləri, cihazları (məsələn, lazerlər, LED-lər, dalğaötürənlər və s.) və sistemləri əhatə edən elektrik mühəndisliyi, elektronika mühəndisliyi, materialşünaslıq və materiallar fizikasının bir hissəsidir. Bu mahiyyət etibarilə bu gün insanlar arasında fotonika kimi təsvir olunanla eynidir. Yalnız "elektro-optik effekt" ilə əlaqəli deyil. Beləliklə, materialların elektromaqnit (optik) və elektrik (elektron) vəziyyətləri arasındakı qarşılıqlı əlaqəyə aiddir.
Elektro-optik cihazlar
Elektro-optik effekt dedikdə, optik aktiv materialın işıqla qarşılıqlı təsiri nəticəsində öz optik xüsusiyyətlərini dəyişməsi başa düşülür. Bu dəyişiklik, adətən, sadəcə mühitin sındırma əmsalında yox, həm də ikiqat şüasınmada da baş verir. Kerr elementində ikiqat şüasınmada baş verən dəyişiklik optik elektrik sahəsinin kvadratı ilə mütənasibdir və material, adətən, mayedir. Pokkels elementində isə ikiqat şüasınmadakı dəyişiklik elektrik sahəsindən xətti asılı olur və material, adətən, kristaldır. Kristal olmayan bərk elektro-optik materiallar aşağı istehsal xərcləri səbəbindən böyük maraq doğurur. Bu üzvi, polimer əsaslı materiallar eyni zamanda üzvi EO materialı, plastik EO materialı və ya polimer EO materialı kimi də məşhurdur. Onlar polimer qəfəsdə qeyri-xətti optik xromoforlardan ibarətdir. Qeyri-xətti optik xromoforlar Pokkels effekti yarada bilər.
Mənbə
N.M. Qocayev. Ümumi fizika kursu. Optika, IV cild.
Friedman, Edward (2004). Photonics Rules of Thumb: Optics, Electro-optics, Fiber Optics, and Lasers. McGraw-Hill Professional.
Çervona ruta (festival)
Çervona ruta — 1989-cu ildən bəri hər iki ildən bir keçirilən daimi ikiillik ümumkrayna müasir mahnı və populyar musiqi gənclər festivalı. Bu, "şarovarı" janrı ilə əlaqəli ənənəvi Ukrayna xalq mədəniyyətindən uzaqlaşaraq daha çox Ukrayna populyar musiqisinin təqdim olunduğu bir meyar olmuşdur. Bəzən Ukraynadan sadəcə seçilmiş bir mahnının nümayiş olunduğu SSRİ İlin Mahnısı (Pesnya qoda) festivalından fərqli olaraq, "Çervona ruta" daha çox müğənni və mahnıya icazə vermişdir.
Festival məşhur Ukrayna mahnısını olan "Çervona ruta"nın müəllifi və bəstəkarı olmuş ukraynalı bəstəkar və şair Vladimir İvasyuka həsr olunmuşdur. Bu adçiçəkli bitkilərin mifoloji və ya faktiki növlərinə olan "Çervona ruta" ilə əlaqəlidir.
Tarixi
Festivalın ideyası və adı jurnalist İvan Lepşaya məxsusdur. Layihəni onu Taras Melnik, Kiril Stetsenko, Anatoli Kalenıçenko, Oleq Repetski və İvan Malkoviç həyata keçirmişdilər. Festival Ukrayna populyar musiqisinin canlanmasında mühüm rol oynamış və 1990-cı illərin Ukrayna musiqi bumuna töhfə vermişdir.
1986-cı ildə SSRİ-də "perestroyka" kimi tanınan islahatlar başlayana qədər "Qlasnost" və "Uskoreniye" ilə birlikdə bütün Sovet İttifaqında rok musiqisi tabu idi. Buna baxmayaraq, 1980-ci il Gürcüstanın "Bahar ritmləri" festivalı kimi bəzi istisnalar da var idi. SSRİ-də yayılmış bir deyimdə bildirilir ki, "bu gün caz ifa etsən, sabah Vətənini satacaqsan". Böyük Sovet Ensiklopediyasına görə, bu ifadə zəncilərin yaratdığı kapitalist Qərbin istənilən musiqisini nəzərdə tuturdu.
Çernivtsı 1989
İlk "Çervona ruta" festivalı 17–24 sentyabr 1989-cu ildə Çernovtsıda Bukovına stadionunda keçirilmişdir. Festivalın respublika KDB (SSRİ DTK-nın Ukrayna bölməsi), milis və Ukrayna Kommunist Partiyasının yaxından nəzarəti altında keçirilməsinə baxmayaraq, burada Ukrayna himni "Şçe ne vmerla" səsləndirilmiş, mavi və sarı bayraqlar dalğalanmışdır. "Vopli Vidoplyasova", "Bratı Qadyukinı", "Kvartıra № 50", "Zımovı sad", Vika Vradi, Mariya Burmaka, Trızubı Stas və bir çox başqaları rok müsabiqələrində iştirak etmişdilər. Ümumilikdə, Avropa və Şimali Amerikadan olan müğənnilər də daxil olmaqla, festivalda 500-dən çox ifaçı çıxış etmişdir. Festivalın təşkilatçılarını və münsiflər heyətini müsabiqə iştirakçılarının çoxluğu və onların çıxışlarının keyfiyyəti heyran etmişdi. Festivaldan 10 il əvvəl öldürülən Vladimir İvasyukun xatirəsinə mahnı oxunmuşdur.
Final konserti Ukraynanın xalq musiqi aləti olan trembita sədaları ilə açılmışdır. İzdihamda olan insanlar Ukrayna SSR-nin dövlət gerbi və Ukrayna SSR-nin dövlət bayrağı kimi Ukrayna SSR-nin rəmzlərini daşımış, və oyun meydançasında böyük tonqal qalanmışdır. Festivalın baş mükafatını Vasil Jdankin almış, digər laureatlar arasında "Sestrıçka Vika" (Vika Vradi), "Komu vnız", "Bratı Qadiukini", Eduard Draç, Viktor Morozov, Taras Kurçik, Andrey Mıkolayiçuk və başqaları olmuşdur. Festivalın bağlanışı mərasimində Jdankin kortəbii olaraq Ukrayna himnini oxumağa başlamışdır. Çernivtsı şəhərinin mərkəzi stadionunda keçirilən yekun konsertdə yerli polis "milliyətçiliyin" hər hansı təzahürünü dağıtmış, sarı koftalar və mavi ətəklər geyinmiş gənc qızları (çoxları "Aslan Cəmiyyəti"ndən olan) saxlamışdır. Stadionda Georgi Qonqadze silahlıların hücumuna məruz qalmışdır və onun başına zərbələr endirilmişdir.
"Rosmay" Media Mərkəzi festivalın tarixindən bəhs edən 6 hissəli film çəkmişdir.
Çernivtsı 2019
"Çervona ruta" 17–22 sentyabr 2019-cu il tarixlərində Çernivtsıda yenidən keçirilmişdir. Bu, festivalın 30-cu ildönümü idi.
Təsiri
"Çervona ruta" Ukraynada milli səviyyədə şou-biznesə də başlamışdır. Bu cür tədbirlərin texniki (səhnə, səs, işıq, səsyazma studiyaları, musiqi avadanlığı, musiqi istehsalının reproduksiyası) və yaradıcılıq (bəstəkarlar, aranjimançılar, səs istehsalçıları, şairlər və s.) dəstəyinin ilk sifarişçisi məhz "Ruta" olmuşdur. Birinci "Ruta Fest" zamanı festivalın səsyazmaları satılmış və tələbin onda birini belə təmin edə bilməmişdir. Odur ki, festivaldan sonra ilk Ukrayna konsert turu keçirilmişdir. Bütün Ukraynada "Rut-89" qaliblərinin 87 konserti izdihamlı salonlarda görünməmiş uğurla keçirilmişdir. Konsertlərin bədii dəyəri ilə diqqəti cəlb edən stadionlarda və böyük meydanlarda yüz minlərlə tamaşaçıda festivalın musiqisi böyük auditoriya toplamağa başlamışdı.
Yasin Qaraməmmədli
Həyatı
Yasin Alı oğlu Qaraməmmədli 1938-ci il dekabrın 1-də Gürcüstanın Başkeçid (indiki Dmanisi) rayonundakı Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. 1946-1954-cü illərdə səkkizillik təhsilini doğma kəndlərində almış, 1954-1958-ci illərdə Sarvanda - Marneuli Dövlət Pedaqoji Məktəbində oxumuş, sonra təhsilini Bakıda Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsində davam etdirmişdir. 1963-cü ildə ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Bir il Saatlı rayonunun Krasnoselsk və Sabirabad rayonunun Aleksandrovsk kəndlərində müəllim və tədris hissə müdiri işləmiş, 1964-cü ilin yanvarında Bakıya qayıdaraq burada fəaliyyətini davam etdirmişdir. O, əvvəlcə Bakıdakı 19 nömrəli şəhər texniki peşə məktəbində tərbiyəçi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Dövlət Mətbuat Komitəsinin Baş Mətbuat İdarəsində (Qlavlit) senzor işləmiş, həmin ilin noyabrından Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinə işə dəvət olunmuş, 20 ildən artıq bir müddət ərzində burada tərcüməçi, şərhçi, böyük redaktor və baş redaktorun müavini vəzifələrində çalışmışdır.
Fəaliyyəti
Mətbuat sahəsində çalışdığı illərdə elmi-pedaqoji fəaliyyətindən ayrılmamış, Azərbaycan SSR EA Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda “Bədii xarakter anlayışı” mövzusunda tədqiqat işi aparmış, bir sıra elmi nəşrlərdə məqalələr dərc etdirmiş, 1978-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək estetika ixtisası üzrə fəlsəfə elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. Eyni zamanda 1975-ci ildən Azərbaycan Xarici Dillər İnstitutunda, 1978-ci ildən APİ-də müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. 1984-cü ilin noyabrında müsabiqə yolu ilə APİ-nin fəlsəfə kafedrasında baş müəllim vəzifəsini tutmuş, kafedranın dosenti seçilmiş, 1986-cı ilin mayından 1990-cı ilin dekabrına qədər həmin kafedranın, sonra isə institutda onun təşəbbüsü ilə təzə yaradılan mədəniyyətşünaslıq kafedrasının müdiri, 1996-1998-ci illərdə Pedaqoji Universitetin tərbiyə işləri üzrə prorektoru vəzifələrində çalışmışdır. Hazırda ADPU-nun fəlsəfə kafedrasının müdiri, dosenti kimi elmi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirir, fəlsəfə, estetika, etika, mədəniyyətşünaslıq, habelə Bakıdakı bir sıra özəl universitetlərdə konfliktologiya və müasir dünya siyasəti fənlərini tədris edir.
Kitablar
Y.A.Qaraməmmədli mütəxəssis kimi xüsusilə ümummarif xarakterli nəşrlərə daha çox meyl edir: “Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası”nın IX-X cildlərinin, 1997-ci ildə çıxmış “Fəlsəfə ensiklopedik lüğəti”nin müəlliflərindəndir, 1978-ci ildə “Davranış estetikası” kitabını tərcümə edərək ön sözlə nəşr etdirmiş, orta məktəb üçün bir sıra tarix dərsliklərinin tərcüməçisi və elmi redaktoru olmuşdur.
Mükafatları
Yasin Qaraməmmədli Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2016-cı il 7 noyabr tarixli 2419 nömrəli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilmişdir.
NGC 7268A
NGC 7268A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Cənub Balığı bürcü istiqamətində yerləşir. E5 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şüəra məqbərəsi
Şüəra məqbərəsi ( Maqbarat-o-shoara) — və ya Şairlər məqbərəsi Təbriz şəhərində yerləşən məşhur tarixi memarlıq abidəsi, Azərbaycan memarlığının ən dəyərli nümunələrindən biridir. Burada məşhur Azərbaycan yazıçılarının qəbri yerləşir. Şüəra məqbərəsi 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycana aid videoçarxda Azərbaycanın simvollarından biri kimi göstərilmişdir.
Tarixi
Şairlər məqbərəsi Təbrizin qədim Surxab məhəlləsində yerləşir. Məzarlığının adı XIII əsrə qədər məlum olan heç bir mənbədə çəkilmir. Məzarlıq haqqında ilk dəfə Elxanilər dövlətinin dövründə yaşamış şair, tarixçi, çoğrafiyaçı Həmdullah Qəzvininin "Nüzhətül-qülub" (“Ürəklərin əyləncəsi”) kitabında bəhs olunur. Təbriz Atabəylər dövlətinin paytaxtı olduqdan sonra buraya bir çox şairlər pənah gətirir. Çünki onlar sakit, firavan həyat arzulayır, müharibələr, savaş meydanlarından uzaq məkanda yaşamaq istəyirdilər. Xaqani və Fələki Şirvanilər Şirvandan, Əbülula Gəncəvi Gəncədən, Zahirəddin Fəryabi Xorasandan gəlib Təbrizdə məskən salır, yazıb-yaradırlar. Ölümlərindən sonra isə onların dəfn olunduqları məzarlıq “Şairlər məqbərəsi” adlandırılıb. Elxanilər, Ağqoyunlular dövründə də bu şəhərə tanınmış şair və ziyalılar pənah gətirirdilər. XI əsrdə burada dəfn olunan ilk şair Əsədi Tusi olub. XI əsrin digər tanınmış Azərbaycan şairi Qətran Təbrizi məzarlıqda dəfn olunan ikinci şairdir. XII əsrdə burada Azərbaycan klassik ədəbiyyatının nümayəndəsi, mütəfəkkir Xaqani Şirvani və Beyləqanda dünyaya gəlib Təbrizdə vəfat edən Mücirəddin Beyləqani dəfn edilib. Mücirəddin Beyləqani eyni zamanda Xaqaninin şagirdi olub. Sonradan burada Zülfüqar Şirvani, Hümam Təbrizi, Məğribi Təbrizi, Siqqətül İslam, Baba Həsən, Baba Məzid, Pir Türk, Sultan Dədə Əli, Həsən Naxçıvani və təxminən 400-dən artıq söz, sənət adamı burada dəfn olunur. Zaman keçdikcə təbii hadisələr sel, zəlzələ bu məzarlığa ciddi xətər yetirir. Xaqani Şirvani, Əsədiyyə Tusi, Mücirəddin Beyləqani, Qətran Təbrizi, Hümam Təbrizi və digərlərinin məzarı 1772-ci ildə dəhşətli zəlzələdən sonra məhv olub.
Şairlər məqbərəsi 1970-ci ildə bərpa olunur və müasir görkəmini alır. 1988-ci ildə vəfat edən Məhəmmədhüseyn Şəhriyar öz vəsiyyətinə əsasən burada dəfn olunub. Məhəmmədhüseyn Şəhriyardan sonra burada müasir şairlərdən Əziz Dövlətabadi, Mahmud Məlmasi-Azarm da dəfn edilir.
Dağılma təhlükəsi
Mütəxəsislərin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq abidənin ətrafındakı ərazilərdə hündür mərtəbəli binaların tikintisinə başlanılıb. Bu isə abidə üçün təhlükəli vəziyyət yaradıb. Abidə 2013-cü ildən təmir olunur. İllərdir təmir işlərinin bitməməsi isə bura gələn turist sayının azalmasına səbəb olub.
Fransanın Aerobatik Patrulu (aerobatika eskadronu)
Fransanın Aerobatik Patrulu   Fransa Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Ən qədim aerobatika eskadronudur. 1981-ci ildən etibarən uçuşlar üçün Alpha Jet təyyarələri istifadə olunur. Təyyarələr ağ, qırmızı və göy rəngli tüstü generatorları ilə təchiz olunub. Komanda Paris aviaşousunun daimi iştirakçısıdır.
Radioelektron mübarizə
Elektron əks tədbir ( abr: ECM) bir elektrik və ya elektron cihazdır. Radar, sonar, infraqırmızı (IR) və ya lazer kimi digər aşkarlama sistemlərini aldatmaq üçün hazırlanmışdır. Düşmənə yönəlmiş hədəfləmə məlumatlarını inkar etmək üçün həm hücum, həm də müdafiə məqsədi ilə istifadə edilə bilər.
Sistem düşmənə bir çox ayrı hədəfi göstərə bilər, real hədəfi yoxa çıxmış və ya təsadüfi hərəkət edən kimi göstərədə bilər. Təyyarələri idarə olunan raketlərdən müdafiə etmək üçün effektiv formada istifadə olunur. Əksər hərbi hava qüvvələri təyyarələrini hücumdan qorumaq üçün ECM müdafiə sistemlərindən istifadə edirlər.
Elçin Nəbiyev
Elçin Nəbiyev — Azərbaycanlı hərbçi-şturman, polkovnik. Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin baş şturmanı, A. R. Hərbi Hava Qüvvələrinin və Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının (HHQ & HHMQ) qərargah rəisi əvəzedicisi, Azərbaycan Ali Hərbi Təyyarəçilik Məktəbində rəis, Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı.
İlk və yeganə azərbaycanlı olaraq Sovet vaxtı MİQ-31 qırıcı təyyarəsində uçuşlar həyata keçirib.
Elçin Nəbiyev sonra könüllü olaraq Azərbaycan Ordusuna dönərək Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı olub. Vətən müharibəsində də, onun təcrübəsindən istifadə olunub. Hətta birinci müharibədə Nəbiyevin olduğu qırıcı ermənilər tərəfindən vurulub. Vurulmuş vəziyyətdə həmin təyyarəni aeroporta endirib. Müharibə zamanı ön cəbhədə düşmənin koordinatlarını və atəş nöqtələrini artilleriya və aviasiyaya ötürüb. Sonralar Mİ-24 və Mİ-8 helikopterinə şturman kimi keçid alıb.
44 günlük İkinci Qarabağ Müharibəsində uğurlu əməliyyatların tərtibinidə müəlliflərdən, ön cəbhədə məxfi qərargahda birbaşa iştirakı olan Azərbaycanın gizli qəhrəmanlarından biridir.
30 noyabr 2021-ci ildə Qaraheybət aviasiya poliqonunda helikopter qəzasında həlak olub. Dövlət Sərhəd Xidmətinin hadisə ilə bağlı mətbuata yazılı rəsmi açıqlamasında ehtiyatda olan polkovnikin "işçi Nəbiyev" kimi qeyd olunması Azərbaycan mediasında birmənalı qarşılanmayıb.
Elena Satine
Elena Satine — gürcü əsilli amerikalı aktrisa.
Tinamukimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Aa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Arealı
Kosta-Rikadan Venesuelaya qədər, həmçinin Argentina yayılmışdır.
Növləri
[[SS 2 (*
Dromeozavridlər
—  aləminin  tipinə aid heyvan fəsiləsi.
Gülşən Kərimova
Gülşən Kərimova (d. 16 sentyabr 1979) — Azərbaycanı təmsil edən voleybolçu. Gülşən Kərimova, Azərbaycan yığmasının heyətində 1994-cü ildə baş tutan Dünya Çempionatına qatılıb və 9-cu yeri tutub.
Karyerası
Gülşən Kərimova, 1994-cü ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Braziliyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışların 1/8 final mərhələsində Azərbaycan yığması, Almaniya yığmasını 1:3 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatını 9-cu yerdə başa vurdu.
Udemy
Udemy — istifadəçilərə istədikləri sahədə profesional müəllimlər tərəfindən dərs almağı təmin edən onlayn platforma.
Udemy 40 milyondan istifadəçiyə və 65-dən çox dildə 50 min müəllimə sahibdir. Platformada 480 milyondan çox video mövcüddur. 180-dən çox ölkədə xidmət göstərir.
Platformada 2021-ci ildə 155 mindən çox onlayn kurs mövcud idi.
Diz qapağı
Diz qapağı (patella kimi də tanınan) — bud sümüyü ilə birləşən və diz oynağının ön oynaq səthini əhatə edən və qoruyan düz, yuvarlaqlaşdırılmış üçbucaqlı sümük. Diz qapağı siçan, pişik, quş və it kimi bir çox dördayaqlılarda olur, lakin balinalarda və ya əksər sürünənlərdə olmur.
Anatomiyası
İnsanlarda diz qapağı bədəndəki ən böyük sesamoid sümüyüdür (yəni, vətər və ya əzələdə yerləşmiş). Körpələr təxminən 4 yaşına qədər sümükləşməyə başlayan yumşaq qığırdaqdan ibarət diz papağı ilə doğulur.
Tərkibi
Diz qapağı üçbucaq formasında olan sesamoid sümükdür, uc hissəsi aşağı baxır. Başı diz qapağının ən aşağı hissəsidir. İti uclu formaya malikdir və diz qapağı vətərələrinə birləşir.
Ön və arxa səthlər nazik kənarla, mərkəzə isə daha qalın bir kənarla birləşdirilir. Budun dördbaşlı əzələsi sümüyünün vətərəsi diz qapağının əsasına, orta geniş əzələnin özünə, geniş və medial lateral əzələ isə müvafiq olaraq diz qapağının xarici yan və medial kənarlarına birləşir.
Diz qapağının ön hissəsinin yuxarı 3/1 hissəsi qaba, yastı və kobuddur, budun dördbaşlı əzələsi vətərinin bağlanmasına xidmət edir və çox vaxt ekzostozlara malikdir. Orta üçdə bir hissəsində çoxlu sümük borucuqları var. Aşağı hissəsi diz qapağının vətərəsinin mənbəyi kimi xidmət edən bir zirvə ilə bitir.
Arxa səth iki hissəyə bölünür.
Diz qapağının yuxarı 3/4 hissəsi bud sümüyü ilə birləşir və müxtəlif formalı şaquli çıxıntı ilə medial və yan tərəflərə bölünür.
Yetkinlərdə artikulyar səth təxminən 12 sm2 təşkil edir. Təxminən 30 yaşında mərkəzdə maksimum qalınlığı 6 mm çata bilən qığırdaqla örtülür. Diz qapağını oynaq qığırdaqları insan bədəninin ən qalınlarından biridir.
Növləri
thumbnail|Rentgendə diz qapağının anatomik quruluşu görünür - diz qapağının 2 hissəyə bölündüyü bipartat patella.
Çentiklər (yəni patella emarginata, "itkin hissə") proksimal kənarda lateral olaraq tez-tez olur. İkitərəfli patellalar, emarginasiya yerində ikinci qığırdaqlı təbəqənin sümükləşməsinin nəticəsidir.
Əvvəllər ikitərəfli diz qapaqları bir neçə ossifikasiya mərkəzinin birləşməməsi kimi izah edilirdi, lakin bu fikir rədd edildi. Bölünmüş diz qapaqları demək olar ki, yalnız kişilərdə olur. Üçtərəfli və hətta çoxtərəfli diz qapaqları da olur.
Diz qapağının yuxarı 3/4 hissəsi bud sümüyü ilə birləşir və müxtəlif formalı şaquli çıxıntı ilə orta və yan tərəflərə bölünür.
İnkişafı
3-6 yaşlarında diz qapağında sümükləşmə mərkəzi inkişaf edir. Diz qapağı tam formalaşdıqda birləşən 2 ossifikasiya mərkəzindən əmələ gəlir.
Funksiyası
Diz qapağının əsas funksional rolu dizi yığıb uzatmaqdır. Diz qapağı quadriseps vətərəsinin hərəkət etdiyi bucağı artıraraq bud sümüyünə tətbiq edə biləcəyi təsir gücünü artırır.
Diz qapağı dizi uzadıb açmaq üçün quadriseps əzələsinin vətərəsinə yapışdırılır. Diz qapağı budun vastus medialis əzələsinin üfüqi liflərinin və çıxıntılı yanal bud sümüyü kondilinin birləşməsi ilə sabitləşir ki, bu da əyilmə zamanı yanal sürüşmənin qarşısını alır. Diz qapağının retinakulyar lifləri məşq zamanı onu sabitləşdirir.
Çıxığı
Diz qapağının yerindən çıxması xüsusilə gənc idmançılar arasında əhəmiyyətli dərəcədə müntəzəm olaraq baş verir. Bu, diz qapağının yerindən ən çox yan tərəfə sürüşməsinə səbəb olur və həddindən artıq ağrı və ödəmlə müşayiət oluna bilər. Diz uzadıldıqda diz qapağı bəzən öz-özünə düzgün vəziyyətinə qayıdır.
Şaquli düzülməsi
Patella alta — yuxarıda yerləşən (üstü düzlənmiş) diz qapağıdır. Zəifləmiş patella alta oynaqdan kənarda və yuxarıda inkişaf edən qeyri-adi kiçik diz qapağıdır.
Patella baja aşağıya uyğun diz qapağıdır. Uzun müddət davam edən patella baja uzatma/yığma disfunksiyası ilə nəticələnə bilər. thumb|left|150px|Insolla-Salvati nisbəti (A bölünür B)
Insolla-Salvati nisbəti yanal rentgenoqrafiyada diz qapağının aşağı hissəsini müəyyən etməyə kömək edir və diz qapağı vətərinin uzunluğunun patella sümüyünün uzunluğuna bölünməsi kimi hesablanır. Salvati nisbətinin < 0,8 olması patella bajanı göstərir.
Sınığı
Diz qapağı xüsusilə açıq yerləşdiyi üçün zədələnməyə meyllidir. Diz qapağının sınıqları çox vaxt dizə birbaşa travma nəticəsində baş verir.
Bu sınıqlar adətən nahiyədə ödəm və ağrıya, oynağa qanaxmaya (hemartroz) və diz qapağının yığılıb uzana bilməməsinə səbəb olur.
Heyvanlarda
Diz qapağı plasental məməlilərdə və quşlarda olur. Əksər kisəlilərdə yalnız kövrək, sümükləşməmiş bəzi növlərdə isə sümüklü diz qapaqları olur.
Müasir birdəliklilərdə, ördəkburunlarda və yexidnalarda da diz qapağı mövcuddur.
Daha primitiv dördayaqlılarda, o cümlədən müasir amfibiyalarda və əksər sürünənlərdə (bəzi lepidozavrlar istisna olmaqla) yuxarı ayağın əzələ vətərləri bilavasitə baldır sümüyünə yapışır və diz qapağı yoxdur. 2017-ci ildə məlum oldu ki, qurbağaların düşünülənin əksinə diz qapaqları var. Bu, diz qapağının 350 milyon il əvvəl dördayaqlıların ilk əmələ gəldiyi zaman yarandığı, lakin bəzi heyvanlarda sonra yox olması ehtimalını artırır.
Nikolas Çumaçenko
Nikolas Çumaçenko — Ukrayna və polşaəsilli skripkaçı, solist, professor. O, Kraliça Sofiya Kamera Orkestrinin direktoru olmuşdur. Çumaçenko 1999-cu ildə Argentinada həmin onilliyin ən yaxşı baş əyən oyunçularından biri olaraq "Merit Diploma Konex Award" mükafatına layiq görülmüşdür.