cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Məmmədbəylilər
Şəxsiyyətləri
Məmməd bəyin kiçik qızı Ağca xanım Seyidli oymağının Molla Qurbanlı nəslindən olan Musa Hacı Cəbrayıl oğlu ilə ailə həyatı qurmuş, Hacı, Xanım, Gülzar adlı üç övladı olmuşdur.
Əhməd Həbib oğlu Musəvi (1909-1988) Şuşa qəzasının Seyidli (indiki Ağdamın Seyidli kəndin) kəndində anadan olmuşdur. Onun atasının adı Həbib Qasım oğlu Musəvi, anasının adı Badisəba xanım Miriş qızı Musəvidir. Badisəba xanım Murtuza bəy Yusifbəyovun bacısı Şəkər xanımın qızıdır.
Əhməd Musəvi 1927 ildə orta təhsilini bitirdikdən sonra Gəncə seminariyasında, Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) oxumuşdur. 1931-1938 illərdə Şamaxıda, Ağdamda, Tərtərdə, Bərdədə müəllim, məktəb direktoru işləmişdir. O, İkinci Dünya müharibəsi illərində hərbi xidmətə çağrılmış, ağır yaralandıqdan sonra ordudan tərxis olunmuşdur.
Əhməd Musəvi Laçın rayon hərbi komissarı (1942-1946), Ağdam yağ zavodunun direktoru, pambıq zavodunun müdiri, Ağdam rayon icraiyyə komitəsində yol şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır.
Çirozerin (departament)
İnzibati olaraq aşağıdakı kommunalara bölünür:
Şimali Amerika
Şimali Amerika — Qərb yarımkürəsində, Amerika qitəsinin şimal hissəsinə verilən şərti ad.
Şimali Amerika materikinin sahəsi 24.247 (adalar ilə birlikdə 24.365) milyon kv. km-dir. Böyüklüyünə görə Avrasiya və Afrikadan sonra üçüncü böyük materikdir. Sahil xəttinin uzunluğu 60 milyon km-dən çoxdur. Materikin parçalanmış şimal sahili çoxlu sayda körfəz və adalardan ibarətdir. Dünyanın ən böyük adası sayılan Qrenlandiya burada yerləşir. Materikin dəniz səviyyəsindən ən yüksək nöqtəsi Mak-Kinli dağıdır (6194m). Mak-Kinli dağı Alyaska yarımadasının şimalında yerləşir. Dəniz səviyyəsindən ən aşağı nöqtəsi isə Ölüm dərəsidir(-86m). Ölüm dərəsi Kaliforniyada yerləşir. Ən ucqar nöqtəsi şimalda Merçison, cənubda Maryato, şərqdə Sent-Çarlz, qərbdə Uels şahzadəsi burnudur.
Materikin ilk kəşfi
thumb|300px|right|1750-ci ildən tarixi"Amerikanın kəşfi" deyəndə ilk növbədə Şimali Amerikanın kəşfi nəzərdə tutulur. Materikin kəşfini bir neçə mərhələyə ayırmaq olar. Arxeoloji tapıntılar əsasında müəyyən olunmuşdur ki, Amerikaya ilk öncə 30–40 min il bundan əvvəl asiyalılar gəlmişlər. O zaman Berinq boğazı olmamışdır. İndiki Asiya ilə Şimali Amerika bitişik ərazi imiş və asiyalılar da oradan Alyaskaya köç edib məskunlaşmışlar. Sonradan isə onlar cənub istiqamətində yayılmışlar. Asiyalılardan xeyli sonra, təxminən VII – X əsrlərdə vikinqlər və qədim norman dənizçiləri Şimali Amerikanın sahillərinə yaxınlaşmışlar, lakin vikinqlərin Nyufaundlend adasına üzmələri epizodik xarakter daşımışdır. Odur ki, bunu Amerikanın avropalılar tərəfindən fəthi kimi qiymətləndirmək olmaz. Amerikanın əsl fəthi yalnız Ameriqo Vespuççi Amerika materikini kəşf etdikdən sonra mümkün olmuşdur.
XVIII əsrin ortalarında Şimali Amerikanın ərazisi üç Avropa dövləti olan Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya arasında bölüşdürülmüşdü. Ən böyük əraziyə İspaniya malik idi, lakin britaniyalılar daha çox əhaliyə malik koloniyalara sahib idi. Corciyadan tutmuş Nova Skotiyayadək Britaniya koloniyalarında o vaxt təxminən 2 milyona yaxın ağ dərili adam yaşayırdı. Əhali başlıca olaraq ingilislərdən ibarət idi, onlardan başqa şotlandlar, irlandlar, hollandlar, almanlar, fransızlar və isveçlilər də Şimali Amerikadakı Britaniya koloniyalarında yaşayırdılar. 40 min əhalisi olan Filadelfiya o vaxt Britaniya İmperiyasının ikinci ən böyük şəhəri idi. Koloniyalar əhalisinə görə ana vətəndəki iri məhəllələrə bənzəyən qruplardan ibarət idi. 1754-cü ildə Britaniya hökuməti Nyu Yorkdakı Albani şəhərində fransızlara qarşı gözlənilən müharibədə koloniyaların birliyini təmin etmək ümidi ilə konqres çağırdı.
Materikin relyefi
right|frameless|236x236px Qədim Lavraziya materikinin bir parçasıdır. Materikin əsas hissəsi Şimali Amerika platforması üzərində olduğundan materikin 2/3-si düzənliklərdən ibarətdir. Bu düzənliklərin üzəri qədim dövrlərdə buzlaşmaya məruz qalmışdı. Materikin şimalındakı düzənliklər Kanada kristallik qalxanının üzərindədir. Materikin daxili hissələrində Mərkəzi və Böyük düzənliklər yerləşmışdir. Materikin cənub-şərqində səthi çayların gətirdiyi çöküntülərlə örtülü Missisipi ovalığı, cənubunda isə Meksika körfəzinin və Atlantik okeanının sahilboyu ovalıqları yerləşir. Materikin şərqində paleozoy yaşlı Appalaç dağları yerləşir. Bu dağlar qədim olduğundan hündür deyildir. Appalaçın ən uca zirvəsi Mitçell dağıdır (2237 m). Materikin qərb sahilləri boyu Kordilyer dağları uzanır. Bu dağlar 2 litosfer tavasının Sakit okean və Şimali Amerika tavalarının toqquşduğu ərazidə yerləşir. Bu dağlar 3 hissədən ibarətdir: 1. Şərqi və ya Qayalı dağlar, 2. Qərb və ya Sakit okean qurşağı, 3. Daxili qurşaq (Böyük hövzə yaylası).
Hər tərəfdən dağ silsilələri ilə əhatə olunduğundan bura rütubətli hava kütlələri daxil ola bilmir və nəticədə yarımsəhra landşaftı yaranır. Şimali Amerikanın ən hündür nöqtəsi Kordilyer dağlarının Alyaska silsiləsində yerləşən Mak-Kinli (6194 m) dağıdır. Kordliyer dağlarında tez-tez vulkan və zəlzələlər olur. Burada çoxlu qeyzerlər (Yellouston parkında), çayların açdığı dərin dar dərələr-kanyonlar var. Ən iri kanyon Kolorado çayındadır. Şimali Amerikanın ən alçaq yeri Ölüm dərəsindədir. (-86 m).
Vulkanları
Orisaba, Taxumulko, Reynir , Şasta , Kolima , Popokatepetl , Momotombo , Veniaminov.
İqlimi
Materikin iqliminin platformasında coğrafi mövqeyinin, relyefinin, sahəsinin atmosfer sirkulyasiyasının, okean cərəyanlarının rolu böyükdür. Materikin şimalında və cənubunda dağlar olmadığından şimaldan arktik, cənubdan isə tropik kütlələri əraziyə maneəsiz olaraq daxil olur. Bu iki hava kütləsi materikin daxili hissələrində qarşılaşdıqda tornado adlı güclü küləklərin-qasırğaların yaranmasına səbəb olur. Materikin iqliminin formalaşmasına Şimal Buzlu okeanı və Atlantik okeanları böyük təsir göstərir. Çünki istər şimalda, istərsə də şərqdə hündür dağlar olmadığından bu okeanlar üzərində formalaşan hava kütlələri manesiz olaraq materikin içərisinə daxil olur. Bundan fərqli olaraq materikin qərbindəki Kordilyer dağları Sakit okeandan gələn hava kütlələrinin materikin daxili hissələrinə hərəkət etməsinə mane olur. Kordilyer dağları Sakit okeandan gələn rütubətli havanın qarşısını aldığından materikin qərb sahillərinə daha çox yağıntı düşür. Şm. Amerika ekvatorial iqlim qurşağından başqa bütün 6 iqlim qurşaqlarına malikdir:
Çayları
Çayları 3 hövzəyə aiddir
Gölləri
thumb|202x202px|Katmai dağında krater gölü Kaynozoyun IV dövründə buzlaşmanın olması və iqlim şəraiti nəticəsində materikin şimalında göl çoxdur. Bu göllərə –Böyük Ayı, Böyük Kölə, Atabaska, Vinnipeq və Böyük Göllər aiddir. Böyük Göllərə 5 göl;, Yuxarı, Ontario, Huron, Eri və Miçiqan gölləri daxildir. Bu 5 göl müxtəlif yüksəklikdə pilləvari şəkildə yerləşmiş və Müqəddəs Lavrenti çayı vasitəsi ilə Atlantikokeanı ilə əlaqəlidir. Eri və Ontario gölləri arasında Niaqara şəlaləsi yerləşib (Kanada ilə ABŞ arasında yerləşir. Hündürlüyü 50 m, eni 1100 m-dir) Dünyanın ən iri şirin gölü olan Yuxarı göl bu göllərdən biridir. Materikin daxilində göllər dayaz və duzludur. Məsələn: Böyük Duzlu (və ya şor), Yuta və s.
Şimali Amerikada təbii zonalar
Materikin şimalında enlik, cənub və mərkəz hissəsində isə meridianal istiqamətdə dəyişir. Zonallığın bu çür pozulmasına səbəb relyef və Qolfstrim cərəyanının təsiridir. Materikin düzənlik hissəsində iqlim xüsusiyyətlərindən asılı olaraq aşağıdakı təbii zonalar yaranır:
Əhalisi
thumb|212x212px|Hindular Əhalisi 400 mln nəfərdir. Əhali buraya 25–40 min il əvvəl şimal-şərqi Asiyadan Berinq boğazı vasitəsilə gəlmişdir. Onlar monqoloid irqinə mənsub idi. Şimali Amerikanın yerli əhalisi olan hindu, eskimos və aleutların əcdadı da onlardır. Aleutlar Alyaska yarımadası və Aleut adalarında, eskimoslar materikin şimalında və Qrelandiyada yaşayır. Amerikanın əsas sakinləri isə qırmızədərili hindulardır. Onların belə adlandırılmasının səbəbi Avropalıların buranı kəşf edəndə buraların Hindistan olduğunu zənn etmələridir. Onlar təkcə bu xalqın yox bəzi məmulatların da adlarında iz qoydular. Məsələn Hind toyuğu və Hind qozu kimi tanıdığımız məmulatlar əslində heç də "hind" deyil. Bunlardan heç birini Hindistanda görmək mümkün deyil. Bunlar əslində Amerikadan Avropaya gətirilən məmulatlar sırasındadırlar. Avropalılar onları belə adlandırmış, digər dillərə də bu söz belə həkk olunmuşdur. Amerika kəşf olunduqdan sonra bura Avropadan ingilis, ispan, fransız və s. Afrikadan zəncilər köçmüşdür. Halhazırda Amerikalıların 32 mln. əhalisinin ingilis, 58 mln. german, 39 mln. əhalinin isə irland əcdadı var. Bəzi Amerika dövlətlərində- Kuba, Meksika və Puerto- Ricoda rəsmi dil ispan dilidir. Bu da onların ispan müstəmləkəsi olduqlarındandır.
212 (ədəd)
İki yüz on iki — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz on birdən sonra, iki yüz on üçdən əvvəl gəlir.
Şimali Amerika
İnzibati ərazi bölgüsü
Şimali Amerikada əsasən 3 böyük dövlət: ABŞ, Kanada və Meksika yerləşir. ABŞ və Kanada İEÖ-dir və Böyük yeddiliyə aiddir. Bu 2 dövlət dünyanın ən böyük iqtisadi potensialına malik nəhəng dövlətləridir. Materikin 1/10-indən kiçik bir ərazidə isə 10-a qədər kiçik dövlət yerləşir. Bundan başqa Şimali Amerikada Kuba, Haiti, Dominikan Respublikası kimi ada dövlətləri də vardır. Ərazicə ən kiçik ölkə Sent-Kits və Nevisdir.
212 (ədəd)
Həmçinin bax
Nombre 210
Prunus canescens
(Prunus canescens) — fəsiləsinin  yarımfəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xarici İşlər Nazirliyi (Litva)
Litva Xarici İşlər Nazirliyi  — Litva Respublikasının xarici dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərdə həyata keçirən hökumət orqanı.
Nazirlər
Xarici İşlər Naziri - Litvanın xarici siyasətinin formalaşmasında iştirak edən və Litvanın və vətəndaşlarının maraqlarını təmsil edən, hüquqlarını müdafiə edən Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri vəzifəsindədir.
Litva Xarici İşlər Nazirlərinin siyahısı (1918-1940)
1918-ci il 4 noyabr Litva Xarici İşlər Nazirliyi müstəqilliyini bərpa etdikdən qısa müddət sonra açıldı.
Litva Xarici İşlər Nazirləri (1990-)
{| class="wikitable" ! Nazir !! Təyin edildi !! Azad edildi
Zahid Quliyev (dilçi)
Zahid Quliyev — Dilçilik elimləri doktoru, professor.
Həyatı
Zahid Quliyev 21 dekabr 1936-cı ildə Qubadlı rayonunun Mahmudlu kəndində anadan olub. Natamam orta təhsilini Mahmudlu kəndində, orta təhsilini isə Qubadlı qəsəbəsində alıb. 1959-cu ildə Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunun Alman dili fakultəsini bitirib. Əmək fəaliyyətinə Duvanlı qəsbəsindəki orta məktəbdən başlayıb. Əvvəl müəllim, sonra isə dərs hissə müdiri kimi fəaliyyət göstərib.
1962-ci ildə bitirdiyi İnstituta qayıdaraq əmək fəaliyyətini davam etdirib. Baş müəllim, dekan müavini, dekan və 10 il kafedra müdüri olub. 1990-cı ildən Azərbaycan Dillər Universitetinin Roma-German filologiyası fakultəsinin dekanı işləyib.
Zahid Quliyev 1973-cü ildə "Tədrisin ilk mərhələsində şagirdlərə almanca danışığın öyrədilməsi metodikası" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, 1990-cı ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 1991-ci ildə professor elmi dərəcəsi alıb.
Alimin elmi əsərlərinin sayı 40-dan çoxdur, 4 tədris kitabının müəllifidir.
Zahid Quliyev 10-dan çox dissertantın elmi rəhbəri olub.
18 fevral 2016-cı ildə vəfat edib.
Ailəsi
İki oğlu var.
Azərbaycan Karate-do Federasiyaları Assosiasiyasının prezidenti, millət vəkili Ülvi Quliyevin və DİN-nın Tibb Komissiyasının rəisi Samır Quluyevin atasıdır.
Prora hoteli
Prora oteli — Proranın Colossusu adı ilə də tanınan Prora, Almaniyanın Rügen adasında, 1936–1939 illəri arasında Nasist Almaniyası tərəfindən Sevinc vasitəsilə Güc (Kraft durch Freude və ya KdF) layihəsinin çimərlik kurortu olaraq inşa edilən bir bina kompleksidir. Bu səkkiz eyni binadan ibarət idi və çimərliyə paralel olaraq 4.5 km (2.8 mil), sağ qalan quruluşları 3.0 km (1.9 mil) uzandı. 210px|thumb|Prora
Binalar tətil kurortu kimi planlaşdırılsa da, tikinti tamamlanmadı və bu məqsədlə istifadə edilmədi. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra kompleks, əvvəlcə Sovet Ordusu, sonra Şərqi Alman Volksarmee və daha sonra Alman Bundesveri tərəfindən müxtəlif hərbi işlər üçün istifadə edildi. Bu gün böyük bir gənclər yataqxanası, otel və tətil mənzilləri var.
Kompleks, Üçüncü Reyx memarlığının xüsusilə diqqətəlayiq bir nümunəsi olaraq rəsmi bir irs siyahısına malikdir.
Yerləşdiyi yer
Prora Prass Viek kimi tanınan Sassnitz və Binz bölgələri arasındakı geniş bir körfəzdə yerləşir. Binalar 4.5 kilometr (2.8 mil) uzunluğuna çatmışdır və çimərlikdən təqribən 150 metr (160 yd) məsafədədir. Sahil Binzdən bərə limanına qədər uzanan uzun düz bir qum çimərliyi təklif edir. Bu çimərlik, beləliklə dənizkənarı bir kurortun yaradılması üçün ideal bir yer idi.
Plan
Alman Leyborist Cəbhəsinin rəhbəri olan Robert Ley, qüvvəsi boyunca "Joy" bir köməkçi şirkət idi — orta işçi üçün əlverişli tətil üçün nəzərdə tutulmuş İngilis "tətil düşərgələri" olan Butlinsə paralel olaraq Prora tərəfindən təsəvvür edilmişdir. Prora, hər işçinin çimərlikdə tətil etməsi idealına uyğun olaraq, 20.000 tətilçilərin yerləşməsi üçün hazırlanmışdır. Adolf Hitler-in baş memarı Albert Speer tərəfindən idarə olunan bir dizayn müsabiqəsində qalib gələn Clemens Klotz tərəfindən hazırlanan, bütün otaqların dənizə baxmaması planlaşdırıldı, dəhlizlər və kanalizasiya yer kənarında yerləşdirilməsi nəzərdə tutuldu. 5 metr (16 fut) 2.5 metr (8.2 fut) olan hər bir otaqda iki çarpayı, bir şkaf və bir lavabo olmalıdır. Hər mərtəbədə kommunal tualet, duş və vanna otağı vardı. 190px|thumb|Otaqların forması
Hitlerin Prora ilə bağlı planları daha iddialı idi. 20 min yatağa sahib olan "bu günə qədər mövcud olan ən qüdrətli və ən böyük" nəhəng dəniz kurortunu istədi. Ortada böyük bir bina tikilməli idi. Eyni zamanda Hitler müharibə vəziyyətində hərbi xəstəxanaya çevrilməsini istədi. Hitler memar Erix Putlitz tərəfindən nəhəng qapalı bir arenanın planlarına daxil edilməsini tələb etdi. Putlitz Festivalı Zalı eyni anda 20 min qonağı qəbul edə biləcək idi. Onun planlarına iki dalğa hovuzu, kinoteatr və teatr daxildir. Sərnişin gəmiləri üçün geniş bir dok da planlaşdırılmışdı.
Dizaynlar, 1937 Paris Dünya Sərgisində Grand Prix mükafatını qazandı
İkinci Dünya Müharibəsi dövründə
Müttəfiq bombardman kampaniyası zamanı Hamburqdan bir çox insan mənzil bloklarından birinə sığınıb, daha sonra isə Almaniyanın şərqindən olan qaçqınlar orada yerləşiblər. Müharibənin sonuna qədər bu binalarda Luftwaffe üçün qadın köməkçi heyət yerləşdirildi.
Soyuq müharibə dövründə
1945-ci ildə Sovet Ordusu bölgəyə nəzarəti ələ keçirdi və Prorada hərbi baza qurdu. Sovet Ordusunun 2-ci Artilleriya Briqadası 1945-ci ildən 1955-ci ilədək Proranın 5 blokunu işğal etdi. Sovet ordusu daha sonra binadan bütün lazımi materialları çıxartdı. 1940-cı illərin sonlarında yaşayış massivlərindən ikisi — biri şimalda, digəri isə cənubda idi. Cənub — söküldü və qalıqlar əsasən çıxarıldı.
1950-ci illərin sonlarında Şərqi Alman hərbi qüvvələri bir neçə binanı yenidən qurdu. Binalar 1940-cı illərin sonlarında çılpaq kərpicdən qopardıldığından, indi görülə bilən xarici və daxili bəzək işləri Şərqi Almaniyanın nəzarəti altında edildi. 1956-cı ildə Almaniya Xalq Cümhuriyyətinin (GDR) Milli Xalq Ordusu yarandıqdan sonra binalar bir neçə Şərqi Alman Ordusu bölmələrinin yerləşdiyi məhdud bir hərbi bölgəyə çevrildi. Ən məşhurları elit 40 idi. "Fallschirmjägerbataillon Willi Sänger" (40-cı Paraşüt Batalyonu "Willi Sänger") 1960-cı ildən 1982-ci ilə qədər 5-ci blokda yerləşirdi. Şimal tərəfdəki 4-cü məhəllə Paraşüt Batalyonu və digərləri tərəfindən şəhər döyüş hazırlığı üçün istifadə edilmişdir. Böyük hissələr bu günə qədər xarabalıq olaraq qalır. 1982–1990-cı illərdə binada yerləşmiş Şərq Alman Ordu İnşaat Batalyonu "Mukran" idi, hansı ki burada vicdan məhbusları hərbi xidmət öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün qeyri-döyüşçü İnşaat Əsgərləri (Bausoldaten) olaraq xidmət etdilər. Binanın bir hissəsi Şərqi Alman Ordusunun "Walter Ulbricht" evi olaraq da xidmət etdi.
Birləşmiş Almaniya dövründə
1990-cı ildə Almaniyanın birləşməsindən sonra ADR-nin Milli Xalq Ordusu binanı ələ keçirən Qərbi Almaniya federalına daxil oldu. Əvvəlcə binaların sökülməsi məsələsinə baxıldı, lakin daha sonra əlamətdar qorunma verildi və inkişaf etdirənlərə onu təmir etdirmək üçün vergi güzəşti verildi. Binanın hissələri 1990-dan 1992-ci ilə qədər Bundesver Hərbi Texniki Məktəbi tərəfindən istifadə edilmişdir. 1992-ci ildən 1994-cü ilə qədər binanın bir hissəsi Balkanlardan sığınacaq axtaran şəxslərin yerləşməsi üçün istifadə edilmişdir.
1993-cü ilin əvvəlindən bina boş idi və binalar çürüməyə və vandalizmə məruz qaldı. Buna istisna 1995-ci ildən 2005-ci ilə qədər müxtəlif muzeylər, xüsusi sərgilər və qalereya yerləşdirən Prora Center 3 Bloku idi. 1993–1999-cu illər arasında Avropadakı ən böyük gənclər yataqxanalarından biri olaraq xidmət etdi.
2000-ci ildən etibarən Proranın Sənəd Mərkəzi, yarmarka binalarının cənub kənarında yerləşirdi. Bu mərkəz binanın inşası və istifadəsi tarixini sənədləşdirir. Burada müzakirə edilənlər həm layihənin, həm də nasist təbliğatının mənimsənilməsidir.
Satış və yenidən inkişaf
2004-cü ildə ərazinin bütövlükdə satılması üçün on ildən çox davam edən uğursuz cəhdlərdən sonra binanın blokları ayrı-ayrılıqda müxtəlif məqsədlər üçün satılmağa başladı. 23 sentyabr 2004-cü ildə 6-cı blok, naməlum iddiaçıya 625.000 avroya satıldı. 23 fevral 2005-ci ildə, Block 3, keçmiş Muzey Mile, inselbogen GmbH-yə satıldı, binanın otel olaraq istifadə ediləcəyini bildirdi. 2006-cı ilin oktyabrında 1 və 2-ci bloklar binaların dükan və mənzillərə çevrilməsi planlarını elan edən Prora Projektentwicklungs GmbH-a satıldı, lakin 1-ci blok 31 mart 2012-də hərracda yenidən satışa təqdim edildi və Berlin investoru tərəfindən 2.75 milyon avroya alındı. 200px|thumb|Birinci blokun görünüşü
2006-cı ilin noyabr ayında Daşınmaz Əmlak üzrə Federal Agentlik 5-ci Bloku satın aldı. Federal hökumətin və Meklenburq-Vorpommern əyalətinin məalliyyə dəstəyi ilə binada gənclər yataqxanasının yaradılması planlaşdırılır. Kompleksin ən şimal hissəsində yerləşən hissəsi sonradan beş bitişik hissəyə ayrılmışdı.
2008-ci ilin sonlarında Proranın orijinal məqsədini doldurması və onu müasir bir turizm diyarına çevirməsi planları təsdiq edildi. Şura 3 min nəfərlik qonaqlıq üçün kifayət qədər yaşayış sahəsi, gənclər yataqxanası və turistlər üçün hər cür şərait yaratmağı planlaşdırdı. Yerli məsləhətçi Kerstin Kassner, Proranın sahilini "Karib sahili" ilə müqayisə etdi. Ancaq qərar bölgədəki onsuz da çox sayda turist olduğunu hiss edən Binz yerli sakinləri və Prora tarixçisi Heike Tagold, şəhərin keçmişinin onu turistlər üçün uyğun olmayan bir yerə çevirdiyini söyləyən bir şübhə ilə qarşılandı. Buna baxmayaraq, 2011-ci ildə 96 otaqda 402 çarpayılıq çoxdan planlaşdırılan böyük gənclər yataqxanası açıldı; Almaniyadakı ən böyük gənclər yataqxanasıdır və məşhur olmuşdur. Büdcə düşünən turistlərə istiqamətlənmiş obyektin mümkün genişləndirilməsi təklif edilmişdir.
2010-cu ilin sentyabr ayında Alman-Avstriya investor qrupu tərəfindən 1 və 2-ci blokları yaşlılar üçün mənzil və tennis kortu və üzgüçülük hovuzu və kiçik bir ticarət mərkəzini əhatə edən 300 çarpayılıq bir otel kimi təmir etmək planları elan edildi. İnvestisiya xərcləri 100 milyon avro qiymətləndirilir.
Metropolis Marketinqi
2013-cü ildə bir Alman şirkəti "Metropole Marketing", Prora'nın yenilənməsi və bölmələri yay evləri olaraq satmaq hüququnu satın aldı. Həmin il Colossus adlanan yerdəki təmirli mənzillər 700.000 avroya (900.000 $) satıldı. Tamamlanma tarixi 2016-cı ilə təsadüf edildi. 2016-cı ildə Blok 1-də yeni mənzillərin birincisi açıldı. 2-ci Blokdakı Prora Solitaire oteli 2016-cı ilin yayında vaxtında açıldı və bəzi yenidən qurulmuş mənzillər 2017-ci ilin ortalarında bu Blokda satıldı. O vaxt binaların dördü yenidən qurulma mərhələsindəydi, beşdə biri gənclər yataqxanası olaraq istifadə edildi, qalan üçü xarabalıqda qaldı.
noyabr 2017 bir yeniləmə, Block 1-dəki bölmələrin (mənzillərin) əksəriyyətinin Hamburq və Berlində yaşayanlar üçün yay evləri kimi satıldığını göstərdi. Bir çoxu, sahibi tərəfindən Airbnb və Homeaway saytlarda qısa müddətli kirayə olaraq siyahıya alındı.
Məşhur mədəniyyətlərdə
Prora, xüsusən genişləndirmə paketi Civilization V: Cəsur Yeni Dünya (Brave New World) çərçivəsində video oyunda nümayiş etdirildi.
Chaetanthera
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 3 (*Chaetanthera acerosa (Remy) Hauman
NGC 1093
NGC 1093, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Dərbənd istehkamları
Böyük Qafqazın Calğan dağ silsiləsi Xəzərə üç kilometrdən bir az çox qalmış qurtarır və sahilboyu düzənlikdən ibarət dar keçid yaranır. Dərbənd səddi başlanğıcında bu keçidi qapayırdı. Hələ e.ə. VI əsrdə antik müəlliflər Mada (Midiya) sərhədlərini təsvir edərkən “Kaspi qapısı” adlı keçidi xatırlamışdılar. Sonralar ayrı-ayrı qaynaqlarda “Xəzər qapısı”, “Alban qapısı”, “Hun keçidi”, “Qafqaz qapısı”, “Dərbənd qapısı” kimi müxtəlif adlar daşımış həmin keçidin qədim dövr və orta əsrlərdə böyük hərbi-strateji əhəmiyyəti olmuş, onu əldə saxlamaq bu regionun dövlətlərinin həmişə diqqət mərkəzində dayanmışdı.
Hunların ən qüdrətli çağında – Avropanın yarısını fəth etdikləri V əsrdə onlara qarşı yaradılan Dərbənd səddi Dərbənd qalası və Dağbandan ibarətdir. Narınqalanın cənub-şərq bucağından başlayan Dağbarı meşəlik və yarğanlı keçilməz dağlarla qərbə – Qafqaz dağlarının zirvə, düz və keçidlərinə doğru uzanırdı. Bu nəhəng istehkamın qalıqlarının uzunluğu indi 40 km-dən çoxdur. Qala kənd, qala, qalaça, uzun divarlar, qüllə, bürc və xəndəklərdən ibarət olan Dağbarı bütün ətraf ərazini nəzarət altında saxlayırdı. Onun quruluşu az qüvvə ilə böyük qoşun hissələrinin hücumlarının qarşısını kəsməyə imkan verirdi.
Dərbənd qalası ilkin orta əsrlərin Azərbaycan istehkam tikintisinin şah əsəridir. İnşaat texnikasının yüksək səviyyəsinə, rəngarəng relyefə uyğun planlaşma-məkan quruluşuna, memarlıq kütlələri, biçimlərinin emosional təsir gücünə görə Dərbənd şəhəri tikinti və şəhərsalma sənətimizin görkəmli uğuru idi. Dəmirqapı Dərbənd – el içində bu adla tanınmağın bir səbəbi onun hərbi-strateji baxımdan çox məsuliyyətli bir yerdə keçidi qapayan iki paralel divar arasında yaranmış möhkəm qapı şəhər olması idi. El yaddaşında, eləcə də səyyahların yol yazılarında Dərbənd Dədə Qorqudun basdırıldığı müqəddəs yer kimi də anılır.
Tarixi
Dərbənd təpəsinin şimal-şərq hissəsində tikilmiş bu istehkamın qalıqları arxeoloji qazıntı işləri nəticəsində e.ə. VIII-VI əsrlərə aid təbəqələrdə aşkara çıxardılmışdır. V əsrdə Sasani hökmdarı II Yezdəgird (438-455-ci illər) zamanında bu istehkamlar əsasında Dərbənd qalasından dənizə qədər bütün keçidin qabağını kəsərək, təpənin zirvəsinədək uzanan qala divarları ucaldılmışdı. Qala divarları təpə üzərində salınmış möhkəm içqalaya bitişirdi. Sonralar çiy kərpicdən olan divarlara lap yaxın, sanki ona üzlük kimi şimal daş divarı tikilmişdi. Dərbəndin daş divarı I Xosrov Ənuşirəvan (531-579-cu illər) dövründə tikilməyə başlanmış və 567-ci ildə, başqa bir fərziyyəyə görə isə, 547-ci ildə başa çatdırılmışdır.
Dərbənd qalası bir müddət Quba xanlığından asılı olmuşdur. Həmin dövr qubalı Fətəli xanın dövrünə düşür. Fətəli xan qalanın müdafiəsini arvadı Tuti Bikəyə tapşırır. Fətəli xan döyüşdə olanda Tuti Bikənin qardaşı Əmir Həmzə qalanı almaq istəyir. Və yalandan ona ərinin öldüyünü deyir. Hətta tabuta bir əsgərin meyidini qoyub matəm düzəldir. Amma Tuti Bikə ona inanmır. Və deyir: Sən heç əməlli yalan da danışa bilmirsən. Fətəli xan heç o düzəltdiyin balaca tabuta yerləşməz. Sonra o hərbi paltarını geyib qaladakıları döyüşə səsləyir.
Azərbaycan inşaat sənətinin misilsiz qiymətə malik abidələrindən olan Dərbənd divarlarının üzlüklərində 20-dək Pəhləvi kitabəsi vardır. Sasanilər dənizdən başlayaraq, əzəmətli daş tikililər – şəhərin şimal və cənub divarları, içqala və Dərbənd qala divarının davamı olub, dağlar boyu qərb istiqamətində 40 km-dək uzanan dağ səddi inşa etmişdilər. Bu sədd dənizdən başlayaraq, Qafqaz sıra dağlarının düşmən üçün keçilməz çıxıntılarınadək qırılmaz müdafiə xətti kimi düşünülmüşdü. Ərəb mənbələrinin verdiyi məlumata görə divarlar dənizin içərilərinədək gedib çıxırdı. Dərbənd divan tikildikdən sonra şəhərdən şimala doğru qalıqları Oqni stansiyasından 6–7 km aralı indiyədək duran bir divar da ucaldılmışdı.Bu divarlar doğrudan da çox böyük olurdu
213 (ədəd)
İki yüz on üç — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz on ikidən sonra, iki yüz on dörddən əvvəl gəlir.
Dərbənd istehkamları
Əhəmiyyəti
“Əgər Allah hər şeyi görməyi, böyüklüyü və mərhəməti ilə İran şahlarına (mülük-ül-furs) əl-Bab şəhəri, onun quru, dəniz və dağlarda olan divarları və digər qalaların tikilməsinə, həmçinin, müxtəlif xalqlardan olan adamların yerləşdirilməsinə, müxtəlif dərəcəli hökmdarlar təyin etməsinə kömək göstərməsəydi onda xəzərlər, alanlar, sərirlər, türklər və adları çəkilən digər xalqlar, şübhəsiz, Bərdə, ər-Ran, Beyləqan, Azərbaycan, Zəncan, Əbhər, Qəzvin, Həmədan, Dinavər, Nəhavənd vilayətlərinə və digər yerlərə gəlib çıxardılar”.
213 (ədəd)
Həmçinin bax
Nombre 210
Dərbənd istehkamları
İnşası
Nəhəng sərhəd istehkamlarının tikilməsi, əsasən, Albaniyanın ən varlı vilayəti olan Şirvanın hesabına təmin olunan böyük maliyyə vəsaiti və insan qüvvəsi tələb edirdi.
Tədqiqi
Əl-İdrisi əl-İstəxridən və İbn Havqəldən iqtibasla Bab əl-Əbvab liman şəhərini belə təsvir edir: ''“Bab əl-Əbvab Xəzər dənizi sahilində çox böyük şəhərdir. Şəhərin ortasında gəmilər üçün liman vardır. Bu limanın girəcəyində onu hər iki tərəfdən qapayan bəndə kimi iki bina tikilmişdir. Girəcəyə zəncir çəkilmişdir və limanın sahibinin icazəsi olmadan buraya heç kəs nə girə, nə də çıxa bilər. Dərbəndin divarları çox möhkəm daşdan, çiy kərpic və gildən tikilmişdir... Orada böyük miqdarda istehsal edilən kətan parçadan Arran, Ərməniyyə və Azərbaycan əhalisinin üst geyimlərinin altından geydikləri paltarlar tikilir”''.
XIII əsrin əvvəlinə aid “Əcaib əd-Dünya” əsərində Dərbənd malları arasında rus tacirlərinin şimaldan gətirdikləri qiymətli “qunduz, samur, sincab xəzlərinin, qul və gözəl cariyələrin” adlarını çəkir.
1971-ci ildən etibarən Dərbənd ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar bu qədim şəhərin iqtisadi həyatına dair narrativ mənbələrin məlumatlarını tamamlayır. Qazıntılar nəticəsində iki hissədən – içqala (kuhəndiz) və şəhərin özündən (şəhəristan) ibarət olan orta əsrlər Dərbəndinin strukturu müəyyən edilmişdir. Dərbəndin müdafıə istehkamları kompleksində Narınqala içqalası xüsusi yer tuturdu. İçqalanın mədəni təbəqələrinin ümumi qalınlığı 10 metrə çatır. Şəhərin içqalasının şimal-qərb hissəsində orta əsr xan sarayı kompleksinə aid ümumi sahəsi 85 m² olan 4 bina aşkar edilmişdir. Çoxlu ocaq və təndirlər daş özüllər üzərində yaxşı qalmış buruqvan oyma naxışlarla bəzədilmiş ağac sütunlar və bişmiş kərpicdən dekorativ oymalı kvadrat sütun üzə çıxarılmışdır. Beşinci komplekslə bağlı təbəqədən XI-XII əsrlərə aid çoxlu şirli və şirsiz keramika, memarlıq detalları, şüşə və metal məmulat, o cümlədən şüşə bilərziklər, gözəl naxışlanmış xırda sümük məmulatlar, bəzək şeyləri və silahlar, içərisində bəzi hallarda Çin möhürlərinə oxşar möhürləri olan yüksək keyfiyyətli çini fincan və piyalələr seçilən gətirilmə mallar tapılmışdır. Tapıntılar içərisində gözəl çini nimçənin alt hissəsi də vardır.
left|thumb|250px|[[Dərbənd xanlığı dövründə inşa edilmiş Xan sarayının giriş qapısı]]
Bu kompleksi XII-XIII əsrin birinci yarısına aid etməyə imkan verən seladondan hazırlanmış gətirilmə saxsı qab qırıqlarını qeyd etmək vacibdir. Göstərilən materiallar Çin və digər ölkələrlə ticarət əlaqələri saxlandığından xəbər verir. İçqalanın bu hissəsi Sasanilər dövründə və XI əsrin sonu – XII əsrdən daha intensiv şəkildə məskunlaşmışdır. Kompleksin çox böyük olması, onun içqalanı ən əlverişli yerində yerləşməsi, binanın divarlarının orta əsrlər Dərbənd memarlığı üçün son dərəcədə nadir hal olan bişmiş kərpicdən tikilməsi və çoxsaylı avadanlığı bu memarlıq abidəsinin qalıqlarını XII-XIII əsrlər Dərbənd xanının sarayı ilə eyniləşdirməyə əsas verir.
Təpənin yamacında, içqalanın altında daha iki şurfun özülü qoyulmuşdu. Birinci şurf göstərdi ki, yamacın yuxarı hissəsi yalnız XI əsrin sonundan məskunlaşmağa başlanmışdır. İçqaladan başqa, şəhərin şimal və cənub divarları arasında, Cümə məscidindən 60–70 m qərbə doğru daha dörd stratiqrafik şurfun təməli qoyulmuşdu. Burada 1,9 m dərinlikdə (1-ci şurf) XI-XII əsrlərə aid su kəməri, çoxlu əsasən şirli keramika məmulatı aşkar edilmişdir. Qazıntının mərkəz hissəsində, Cümə məscidinin qənşərində (2-3-cü şurflar) külli miqdarda keramika materialı tapılmışdır. Cənub divarının yaxınlığında XII-XIII əsrlərə aid bişmiş kərpicdən tikilmiş birotaqlı bina (eni 8,2 m, divarların qalınlığı 1,3 m, uzunluğu 19,5 m) üzə çıxarılmışdir Binada xeyli keramika, bütöv şirli və şirsiz kasalar, şüşə məmulatı parçaları tapılmışdır. Mədəni təbəqənin qalınlığı 3,5 metrdir. Şurfların üçü dərinliyi bəzən 20 metrə çatan qədim quyulardır. Onların bəziləri bir-biri ilə birləşdirilmişdir və ehtimal ki, su anbarları olmuşlar.
Cümə məscidi rayonu artıq ərəblərin vaxtında, yazılı mənbələrin xəbər verdiyi kimi, Dərbənd Qafqazda böyük şəhər və Xəzər dənizində iri liman olarkən tikilmişdir. Arxeoloji qazıntı materialları göstərdi ki, XI-XIII əsrin əvvəllərində Dərbənddə qızğın şəhər həyatı olmuş, sənətkarlıq və ticarət, bir sıra ölkələrlə əmtəə-pul münasibətləri inkişaf etmişdi.
Törəxanım Zeynalova
Törəxanım Zeynalova (1895-1974) — aktrisa.
Həyatı
Törəxanım Zeynalova 1895-ci ildə Bakıda İçərişəhərdə dünyaya gəlib. Törəxanım Zeynalova Musiqili Komediya Teatrında kostumer vəzifəsində çalışırdı. Amma Törə xanım özünü aktrisa kimi də sınamış, filmlərdə epizodik rollara çəkilmişdir. O, filmdə özünü, öz hislərini oynayırdı. Onun ən yaddaqalan obrazı "Uşaqlığın son gecəsi" filmindəki nənə obrazıdır.
Materialşünaslıq
Materialşünaslıq - materialların həm bərk, həm də maye halında xassələrinin müxtəlif amillərin təsiri altında dəyişməsini öyrənən elmdir. Öyrənilən xassələrə: maddələrin strukturu, elektron, termiki, kimyəvi, maqnit, optik xassələri aiddirlər. Materialşünaslıq fizika və kimyanın materialların xassələrini öyrənən bölmələri ilə bağlıdır. Bundan əlavə bu elm sahəsi materialların strukturunu öyrənən bir çox metodlardan istifadə edir. Əməktutumlu məmulların istehsalı zamanı əsasən də mikro və nano ölçülərdə materilın xassələrini, xarakteristikasını və quruluşunu dəqiq bilmək lazımdır. Bu tapşırıqların həlli materialşünaslığa həvalə olunur.
Materialların strukturunu və xassələrini bilməklə prinsipial yeni məhsulların və sənaye sahələrinin yaranmasına yol açır. Ancaq klassik sahələr də materialşünas alimlərin əldə etdikləri biliklərdən problemlərin həlli, məhsulun çeşidini artırmaq, təhlükəsizliyin artırılması və maya dəyərinin azaldılması üçün istifadə edirlər.
İzzət Rüstəmov
Həyatı
İzzət Əşrəf oğlu Rüstəmov 1932-ci il fevral ayının 15-də Gədəbəy rayonunun Şınıx mahalının Düz-Rəsullu kəndində anadan olub. 1961-ci ildə "Həsən bəy Zərdabinin ictimai-siyasi və fəlsəfi görüşləri" mövzusunda namizədlik, 1972-ci ildə "Azərbaycanda təbii-elmi biliyin inkişafının fəlsəfi problemləri (XIX və XX əsrin əvvəli)" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 1965-ci ildə dosent və 1977-ci ildə professor elmi adını alıb. 1984–1994-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası Fəlsəfə kafedrasının müdiri, 1987–1988-ci illərdə Azərbaycan KP yanında Partiya tarixi institutu direktorunun elmi işlər üzrə müavini, 1994–1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini, 1999–2004-cü illərdə Baki Dövlət Universitetinin beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru vəzifəsində işləyib. 2004-cü ildən indiyədək Bakı Dövlət Universitetinin "Sosiologiya" kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır.
100 məqalənin, 4 monoqrafiyanın, 7 kitabın müəllifidir.
1991-ci ildə Akademik S. İ. Vavilov adına medalla, 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının "Qabaqcıl təhsil işçisi" döş nişanı ilə, 30 oktyabr 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
20 elmlər namizədi və 5 elmlər doktoru yetişdirmiş, hazırda 2 nəfərin doktorluq dissertasiyası üzrə elmi məsləhətçidir.
Prunus cerasoides
(Prunus cerasoides) — fəsiləsinin  yarımfəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cənubi Amerika
Cənubi Amerika — Amerika qitəsinin cənub hissəsi və s. Olmaqla
Coğrafi mövqeyi
Cənubi Amerika Qərb yarımkürəsində yerləşən iki materikdən biri və Amerika qitəsinin bir hissəsidir. Şimali Amerika ilə onu ensiz Panama bərzəxi birləşdirir, bərzəxin ensiz və alçaq hissəsində çəkilmiş Panama kanalı isə ayırır.Şimali Amerika ilə quru əlaqəsi əvvəllər mövcud olmamışdır. Bu əlaqə yalnız Kordilyer dağlarının yarandığı vaxt litosfer tavalarının sərhəddində qalxma prosesi nəticəsində meydana gəlmişdir. Cənubi Amerika digər materiklərdən xeyli aralı yerləşmişdir. Cənubda Antarktidadan onu Dreyk boğazı ayırır. Onun sahillərində demək olar ki, iri ada, yarımada və körfəzlər yoxdur, yalnız cənub sahillərində onların sayı artır. Cənubda Magellan boğazı Odlu Torpaq adasını materikdən ayırır.Materikdə ən hündür dağ gölü olan Titikaka yerləşir
Cənubi Amerika Amerika qitəsində ABŞ-dən cənubda yerləşən 33 ölkəni, 15 asılı ərazini birləşdirir. Region əhalisinin böyük əksəriyyəti roman (latın) dil qrupuna aid olan ispan (62%), portuqal (34%) və fransız dillərində danışır. Buna görə də region Latın Amerikası adlandırılır. Latın Amerikası ölkələrinin əksəriyyəti XIX əsrdə müstəqillik qazanmışdır.
İqlimi
thumbnail|left Cənubi Amerikanın iqlimi Şimali Amerikanını iqlimindən kəskin fərqlənir. Materikin şimal hissəsi cənub hissəsinə nisbətən daha geniş ərazi tutur. Bu hissə isti qurşaqda, ekvatorial və subekvatorial qurşaqlarında yerləşdiyi üçün bura yağıntı çox düşür. Buna görə də, Cənubi Amerika dünyanın ən rütubətli materikidir. Ərazinin çox böyük hissəsində illik yağıntıların miqdarı 1000 mm-dən çox olsa da, bəzi yerlərində bu əmsal 250 mm-ə qədər düşür. Ətraf okeanlara nisbətən burada alçaq təzyiq yaranır. Bu səbəbdən şimal və cənub kürələrinin passat küləkləri bura Atlantik okeanından çox rütubət gətirir və tropik qurşaqda iqlim cənub/şərq passatlarının təsiri altında formalaşır. Bu küləklər Braziliya yaylasının külək döyən yamaclarına çoxlu yağıntı gətirir. Materikin şərqində hava kütlələrinin qarşısını kəsən hündür dağlar olmadığından onlar geniş ərazilərə yayılır, bol yağıntı verir. Lakin materikin qərb hissəsində bu soyuq küləklər Peru cərəyanının təsiri ilə daha da soyuyur və yağıntı vermir. Bunun nəticəsində Atakama səhrası yaranmışdır. Materikin ensiz cənub qurtaracağı isə bütün il boyu qərb küləklərinin təsiri altında qalır. Mülayim enliklər dəniz hava kütlələrinin təsirinə məruz qaldığı üçün Cənubi And dağlarının yamaclarına da bol yağıntı düşür. Ancaq şərq sahilboyu ərazilərində isə az yağıntı müşahidə olunur. And dağlarının materikin qərb və şərq hissələrində yağıntıların paylanmasına böyük təsir göstərdiyi üçün onu Cənubi Amerikanın "iqlim ayırıcısı" adlandırırlar. thumbnail|right Coğrafi mövqeyi ilə əlaqədar Cənubi Amerikanın ərazisinə böyük miqdarda günəş radiasiyası düşür. Nəticədə demək olar ki, hündür dağlardan başqa bütün materik ərazisində temperatur müsbətdir. Günəş istisinin ən çox miqdarı yanvar ayında günəşin cənub tropiki üzərində zenitdə olması vaxt müşahidə olunur. Yanvar ayının orta temperatura burada +24 dərəcəyə çatır. Ekvatora yaxınlaşdıqca günəşin düşmə bucağı çoxaldığından materikin şimal rayonlarında iyul ayının orta temperaturu +24 dərəcə, materikin orta hissəsində +16 dərəcə, cənub hissəsində isə +8 dərəcədir. Ümumilikdə isə materikin çox böyük hissəsində orta aylıq temperatur +20, +28 dərəcədir. Lakin cənubdan gələn soyuq hava axınları bəzən də temperaturun düşməsinə səbəb olur. Bu zaman Pataqoniyada bəzən −35 dərəcəyə qədər şaxtalar müşahidə olunur.
Cənubi Amerikada iqlim qurşaqları ekvatordan cənuba doğru bir-birini əvəz edir. Lakin subekvatorial iqlim qurşağı materikin həm ekvatordan şimaldakı həm də cənubi hissəsindəki ərazilərində vardır. Materikin qərb hissəsində dəniz iqlimi, şərq hissəsində isə mülayim kontinental iqlim hakimdir. Bu hissə Antaraktidanın təsirinə məruz qalır. Cənubi Amerikanın iqliminə Atlantik okeanı Sakit okeana nisbətən daha çox təsir göstərir.
Təbii zonaları və daxili suları
Cənubi Amerika üzvi aləmin zənginliyi və özünəməxsus olması ilə başqa materiklərdən çox seçilir. İqliminin rütubətli olması burada meşələrin geniş, səhra və yarımsəhralarının isə az sahə tutmasına səbəb olmuşdur. Materikdə aşağıdakı təbii zonalar formalaşmışdır: thumbnail|right thumbnail|right|[[Pataqoniya.]]
Sululuğna görə də planetimizin ən bol sulu materiki Cənubi Amerika materikidir. Buradakı çayların su sərfi dünya çaylarının orta su sərfindən iki dəfə çoxdur. Relyef və yağıntıların paylanması materikdə çay şəbəkəsinin sıxlığına, çayların qidalanmasına, çayların rejiminə və sululuğuna böyük təsir göstərir. And dağları materikin iqlim ayırıcısı olmaqla bərabər həmdə suayırıcısı sayılır. Sakit okean hövzəsinə aid olan çayları çox qısa olmaları ilə fərqlənir. Şimal və cənub hissədə daha çox olan bu çaylar gursulu və astanalıdırlar. Gəmiçilik üçün əlverişli olmasa da bu çayların böyük hidroenerji ehtiyatı vardır. Atlantik okeanı hövzəsi çayları isə materikin ərazisinin çox böyük hissəsini tutur. Şərq hissəsində geniş düzənliklərin yerləşməsi və bu əraziyə bol yağıntıların düşməsi iri çay sistemlərinin, Amazon, Orinoko, Parana və s. yaranmasına şərait yaratmışdır.
Amazon dünyanın ən böyük çay sistemidir. And dağlarının mərkəzindən başlayan bu çaya 500-dən artıq çay birləşir. Amazon çayı uzunluğuna görə Nil çayından geri qalsa da, sululuğuna görə dünyada birinci yerdədir. Bununla belə əgər Amazon çayının başlanğıcını Ukayali qolundan hesab edilərsə onda o dünyanın ən uzun çayı da hesab oluna bilər. Amazon çayının çoxlu bol sulu qolları vardır. Onların əksəriyyəti gəmiçilik üçün yararlıdır. Orta axarda Amazon çayının eni 5 km-ə, aşağı axarda isə 80 km-ə çatır. Çayın dərinliyi aşağı axarda 90 metrdir. Amazon çayının deltası yoxdur, səbəbi çayın okeana töküldüyü hissədən okean cərəyanının keçməsi və qabarma və çəkilmədir. Orinoko və Parananın rejimində mövsümilik hiss olunur. Parananın hövzəsində bataqlıqlar çoxdur. Anhel və İquasu şəlalələri bu materikdədir. Anhel şəlaləsi Orinokonun qolu Çurun çayı üzərində 1054 metr hündürlüyündən tökülür. Materikdə elədə böyük göllər yoxdur, ancaq müxtəlif mənşəli kiçik göllərin sayı çoxdur. Titikaka ən hündürdə yerləşən dağ gölüdür. Bu göl dəniz səviyyəsindən 3812 metr yüksəklikdə yerləşir. Dərinliyi 304 metrdir. Suyun temperaturu burada +11, +12 dərəcədən artıq olmur. Şimal hissəsində laqun mənşəli duzlu Marakaybo gölü yerləşir. Göl tektonik çökəklikdə yerləşmişdir. Karib dənizi ilə ensiz axarla birləşir.
Əhalisi
Əhalisi təqribən 300 milyon nəfərdir. Amerikanın yerli əhalisi monqoloid irqinə mənsub hindilərdən ibarətdir. Amerika avropalılar tərəfindən kəşf olunduqdan sonra bura Avropadan avropoid irqinə mənsub əhali gəldi. Afrikadan isə neqroid irqinə mənsub zəncilər gətirildi. Sonralar bu 3 irqin nümayəndələrinin qaynayıb-qarışması nəticəsində aşağıdakı nəsillər yarandı. Metislər materikin qərbində, mulat və sambolar şərqində yaşayır. Cənubi Amerikanın əhalisi And dağlarının mərkəzi yaylalarında və materikin şərqində daha sıx, materikin qərbində və ekvatorial meşələrdə isə seyrəkdir. Cənubi Amerikanın yarıdan çoxunu iki ölkə – Braziliya və Argentina tutur.
Tribologiya
Tribologiya— nisbi hərəkətdə bir-biri ilə təmasda olan səthlər haqqında elm. O, yağlama da daxil olmaqla, sürtünmə və yeyilmənin qarşılıqlı vəhdətini araşdırır. Tribologiya həm bərk cisimlər, həm də bərk cism və maye(qaz) arasında uyğun sərhəd səthlərinin qarşılıqlı təsirini əhatə edir. Əsas məqsədi triboloji mühitdə işləyən hissələr üçün əlverişli material, yağlayıcı maddənin və son zamanlar elmi tədqiqat işlərinin əsasını təşkil edən, effektiv örtüklərin seçilməsindən ibarətdir.
Triboloji sistemlər
thumb|Triboloji sistemin sxematik təsviri
Yuxarıda qeyd olunan, qarşılıqlı təmasda olan əsas hissələrə istənilən triboloji sistemdə rast gəlindiyi halda, aralıq materialı və ətraf mühitin təsiri həmişə mövcud olmaya da bilər. Sürtünməni və yeyilməni azaltmaq üçün bir çox praktiki hallarda aralıq materialı kimi yağlayıcı maddələrdən istifadə olunur. Aralıq maddə həmçinin bərk hissəciklərdən (məsələn: qatran) ibarət ola bilər. Yeyilməyə qarşı tədbirlərin görülməsi üçün açıq və qapalı triboloji sistemlərdən istifadə olunur. Açıq sistemlərdə, məsələn, alətin işçi səthi daimi olaraq emal olunan hissənin yeni səthləri ilə təmasa girir. Onun funksiyası ilk öncə əsas hissə kimi işləyən alətin yeyilməsindən asılı olur, yəni emal olunan hissənin yeyilməsi maraqlı deyil. Qapalı sistemlərdə, məsələn paylayıcı val-itələyici cütlüyündə işçi səthlər daimi qarşılıqlı təmasda olur. Hər iki hissənin yeyilməsi triboloji sistemin xassələrinin dəyişməsinə bir başa təsir edir.
Triboloji sistemin göstəriciləri sürtünmə və yeyilmə proseslərinin kəmiyyət və keyfiyyətcə qiymət¬ləndirilməsinə xidmət edir. Sürtünmə prosesi yükləmə kollektivi və sistemin struk-turundan asılı olan sürtünmə qüvvəsi və əmsalı ilə xarakterizə olunur. Yeyilməyə də eyni amillər təsir edir. Əgər yeyilmənin qiymətini yükləmə zamanından asılı olaraq təsvir etsək, onda iki müxtəlif əyri alınır.
Başlanğıc fazada daha intensiv yeyilmə baş verir, zaman keçdikcə onun intensivliyi aşağı düşür və sabit yeyilmə artımı ilə müşayiət olunan qərarlaşmış proses yaranır. Prosesin son-rakı gedişində yeyilmə proqressiv artaraq his-sənin sıradan çıxmasına gətirib çıxarır. Əgər səthin dağılması yeyilmə mexanizmi üçün təsirli olarsa, onda yeyilmə ilk olaraq səthdə mikrostruktur dəyişmə, çatların yaranması və böyüməsindən sonra əhəmiyyətli dərəcədə nəzərə çarpır. Yeyilmə prosesi onun yaranma mexanizmlərindən asılı olduğundan, bu haqda danış-dıqda yeyilmənin qiyməti ilə bərabər onun mikroskop altında əldə olunmuş formasının da verilməsi əhəmiyyətlidir. Bu şəkillər əsasında yeyilmə haqqında tam məlumat toplayıb başqa hallar üçün faydalı etmək olur.
Zülfü Adıgözəlov
Zülfüqar (Zülfü) Səməd oğlu Adıgözəlov — Azərbaycan xanəndəsi, muğam bilicisi, təsnif və xalq mahnılarının təfsirçisi və təbliğatçısı, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943).
Həyatı
Zülfü Adıgözəlov 1898-ci ildə Şuşanın Qaradolaq kəndində anadan olmuşdur. Şuşada muğam axşamlarından birində Zülfü Adıgözəlovun ifasını dinləyən Cabbar Qaryağdıoğlu onu Bakıya dəvət edir. 1927-ci ildə Bakıya köçərək "Müdafiə evi"ndə işləmək üçün Ü. Hacıbəyov, Q, Pirimov, M. Maqomayev və b. qarşısında imtahan vermiş, eyni zamanda radio verilişləri komitəsinə işə qəbul olunmuşdu. Zülfü Adıgözəlov 1963-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Zülfü Adıgözəlov pəsxan xanəndə idi. O, muğam dəstgahını tam şəkildə, bəm və orta tessiturada özünəməxsus oxuma məktəbini yaratmışdır. Tanınmış xanəndələrdən Əbülfət Əliyev, Sahib Şükürov, Hacıbaba Hüseynov, Əlibaba Məmmədov, İldırım Həsənov, Ağaxan Abdullayev, Tələt Qasımov və s. onun məktəbinin davamçılarıdırlar. thumb|250px|right|Zülfü Adıgözəlovun xatirə lövhəsi ([[Bakı)]] Xanəndənin ifa etdiyi və lentə, qrammafon vallarına yazdırdığı "Rast", "Mahur-hindi", "Segah-Zabul", "Bayatı-Şiraz", "Humayun" muğam dəstgahları, bir sıra təsniflər, "Nəbi", "Mən gedirəm Zəngilana", "Dedim bir busə ver", "Kəklik" və b. bu kimi xalq mahnıları Azərbaycan musiqi xəzinəsinin inciləridirlər. Məhz qədim klassik muğamlarımızı, təsnif və xalq mahnılarını oxuyarkən onların ənənəvi forma və quruluşunu saxlamaqla xanəndə özünəməxsus nəfəsləri, dəst-xətti ilə ifaçılıq sənətinə yeniliklər gətirmişdir.
Heç də təsadüfi deyil ki, Zülfü Adıgözəlovun xanəndə kimi ifaçılığının xüsusiyyətlərindən söz açarkən şərqşünas alim, jurnalist Rafael Hüseynov yazır: "O muğamların labirintlərinə kamil bələd idi, bir muğamın qapısından girib bu muğamın ruhunu incitmədən, səslənmiş rəvanlığına xələl gətirmədən asudəcə sonra elə gəldiyi rəvanlıqla əvvəlki muğama qayıdıb yolunu davam etdirə bilirdi".
Zülfü Adıgözəlov muğam dəstgahların ayrı-ayrı uyğun şöbələrini birləşdirərək mikrosilsilə kimi müstəqil şəkildə təfsir etmişdir. Bu baxımdan "əraq-Pəncgah", "Hasar-müxalif", "Vilayəti-Dilkeş" muğamları gözəl örnəklərdir.
Chaetopappa
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
214 (ədəd)
İki yüz on dörd — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz on üçdən sonra, iki yüz on beşdən əvvəl gəlir.
Chaetopappa
Növləri
[[SS 2 (* Chaetopappa asteroides (Nutt.) Nutt. ex DC.
Gürşad Hüseynov
Gürşad Əsəd bəy oğlu Hüseynov — Tibb elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Gürşad Əsəd oğlu Hüseynov 1920-ci ldə Qubadlı rayonunda Çərəli kəndində anadan olub. " Gürşad Gur Yaz Yağışıdır". Bu ad ona yaraşırdı. O, həm həkim, həm də həkimanə adam idi. 1946-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnistutunu bitirib, elə həmin il də aspiranturaya daxil olur. Sonralar İnistutun Müalicə-profilaktika fakkultəsində dekan müavini,"Pataloji-fizoloji" kafedrasının müdiri, Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Hematologiya və Qanköçürmə İnistutunun direktoru, Tibb elmləri doktoru, professor, Azərbaycanın əməkdar elm xadimi G. Hüseynovun xidmətləri Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə qiymətləndirilir. O, Ümumittifak Patofiziololar Cəmiyyətinin üzvü, 200-dən çox elmi əsərin, neçə-neçə elmlər namizədi və elmlər doktoru yetişdirib. Ömrünün son günlərində "Tələbə" adlı poema yazmışdır.
1979-cu il avqust ayında vəfat etmişdir.
215 (ədəd)
İki yüz on beş — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz on dörddən sonra, iki yüz on altıdan əvvəl gəlir.
Yerusəlimə qayıdış hərəkatı
Yerüssəlim hərəkatına qayıdış (çin.:传回耶路撒冷运动) - Çin kilsələr evinin bütün dünya buddist, hindu və müsəlmanlarını kütləvi xristianlaşdırmasına yönülməş dini missiyası. Bu hərəkat XX əsrin 20-ci illərində yaranmış, lakin kommunist ideologiyasının təqiblərindən qurtulmaq üçün on illər ərzində gizli fəaliyyət göstərmıli olmuşdur. Hal-hazırda hərəkat yenidən fəallaşmiş və dünyanın əlli bir ölkəsində öz missiyalarını həyata keçirmək üçün ən azı 100 000 missioner göndərmişdir. Hal-hazırda əsas diqqətləri qədim İpək Yolu boyu yerləşən ölkələrə yönəlibdir.
NGC 2054
NGC 2054 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. *4 tipli. tərəfindən ildə 10.16 sm (4 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Mirağa Cəfərquliyev
Mirağa Cəfərquliyev — hüquq elmləri doktoru, professor, ədliyyə general-mayoru (1987).