cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Okean yatağı
Geomorofloji termin
Okean dibi — litosferin Dünya okeanı suları ilə örtülmüş səthi; qitələr vasitəsilə iri okean çökəklərinə bölünür. Sonuncuların hüdudlarında Yerin dörd çox böyük relyef elementi (geotekturu) ayrılır: qitə dayazlığı, keçid zona (qitədən okeana), okean yatağı və aralıq okean sıra dağları. Qitə dayazlığı və qitə yamacı çox vaxt vahid sualtı qitə kənarı geotekturunda birləşdirilir. Okean dibi dörd geotektura bölünməsi geofiziki məlumatlarla – yer qabığının quruluşu və Yerin maqnit, qravitasion və istilik sahələrinin xüsusiyyətləri ilə təsdiqlənir. Materiklərlə, O.d. 4 iri relyef elementinə (geotektura), okean çökəkliklərinə bölünür. O.d. materik dayazlığı; keçid zonası / materikin okeana keçidi/; okean yatağı; orta okean silsilələri ayrılır.
Şepard lemması
Təyin etmə
Harda ki hi(p,u) i məhsulu üçün Hiks tələbidir, e(p,u) xərc funksiyasıdır, və funksiyaların ikisi p qiymətlərindən və u faydasından asılıdırlar. Habelə şirkət nəzəriyyəsində lemma eyni cür şərtli faktor tələbi üçün hər bir sərf olunan faktor üzrə ifadə olunur: c(w,y) xərc funksiyasının faktorun qiyməti üzrə törəməsi:
Phytoseius cismontanus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Merfi (vulkan)
Merfi — Antarktida ərazisində yerləşən sönmüş vulkan. Zirvəsinin hündürlüyü 2703 metrdir. Bu hündürlük Andrus-Uaiş-Merfi massivində yerləşən ikinci hündürlükdür. Son püskürmə haqqında məlumat yoxdur. Meri Berd Torpağında yerləşən Ayı yarımadasının cənubunda yerləşir. Smit dağı və Hayns buzlağı ilə əhatələnir.
Vulkan Amerikan Təbiət taroxi muzeyinin işçisi Robert Kuşman Merfinin şərəfinə adlandırılmışdır. O, antarktik və subantarktik quşları üzrə mütəxəssis olmuşdur.
İraklion Təsviri sənət Muzeyi
İraklion Təsviri sənət Muzeyi — Yunanıstanda, Krit adasında yerləşən İraklion şəhərində müasir təsviri sənət muzeyi.
Bidens tenuisecta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İraklion Təsviri sənət Muzeyi
Tarixi
İraklion Təsviri sənət Muzeyi 2000-ci ildə yaradılmışdır.
Ümumi məlumat
Muzey Venizelos meydanı yaxınlığındakı Nimfon küçəsində keçmiş müqəddəs Mark kilsəsində təşkil olunmuşdur. Muzeydə Krit adasının məşhur tarixi və müasir incəsənətini əks etdirən sənət əsərlərinin kolleksiyası toplanmışdır. Bu eksponatların nümayişi ilə yanaşı, muzeydə müxtəlif musiqi kollektivlərinin konsertləri təşkil olunur, nəşriyyat işi aparılır, seminar və konfranslar keçirilir.
Kamp Nou
Tarixi
thumb|left|220px|Stadionun kənardan görünüşü 1957–ci ildə açıldıqdan sonra stadion katalon futbol klubuna məxsus idi və həmin vaxt adı Estadi del FC Barcelona adlanırdı. Yəni stadion FK Barselona, lakin elə həmin dövrdən etibarən bura Nou Kam kimi səslənməyə başlanmışdı. Öz adını isə bu stadion 2000–ci ildən etibarən qazanmışdır.
Kam Nou – böyüklyünə görə yalnız İspaniyada deyil, həmçinin bütün Avropada seçilir. Burada 98 772 tamaşaçının yerləşməsi mümkündür. UEFA – nın verdiyi qərara əsasən bu futbol meydançası beş ulduza layiq görülmüşdür.
Stadionun açılışı isə 24 sentyabr 1957–ci ildə baş tutdu. Həmin gündən etibarən Barselona öz keçmiş stadionu ilə vidalaşdı və Kamp Nou – da oynamağa başladı. Həmçinin minlərlə insana Les Corts stadionunda yer çatmadığı üçün bura onlar üçün əhəmiyyətli oldu. Bu stadionun açılması ilə dünyanın ən böyük və möhtəşəm stadionlarından birinə çevrildi. Həmin vaxt isə 90 000 yer tamaşaçılar üçün nəzərdə tutulmuşdu.
2007 – 2008 ci illərdə olan mövsümdə Barselona futbolçuları üçün 50 illik yubuleyi olan stadionun görünüşü xüsusi formada hazırlanmışdı.
Kamp Nou 24 sentyabr 1957 – ci ildə açılmışdır. Bu işlə əlaqədar unudulmamaq üçün Barselona ilə polyak klubu olan Legin arasında dostluq oyunu keçirilmişdir. Oyun 4:2 katalonların xeyrinə başa çatdı və Barselonalı Euloxia Martines stadionda vurulan ilk qolun zərbəçisi oldu. İlk xüsusi görüş isə 6 oktyabr 1957 – ci ildə baş tutdu. Bu oyun 157 – 58 – ci il üçün nəzərdə tutulmuş ikinci mövsüm idi və Barselona Real Xaenlə görüşdü. Öz tamaşaçılarını sevindirərək 6:1 qalib oldular, vurulan qolların sahibləri isə Vilvard, Texada, Kubala və Euloxio Martines oldu.
Kamp Nou bir neçə dəfə təmirə bağlanılmışdır. İlk dəfə bu 1981 – ci ildə baş Verdi və bu tarixdə stadion 1982 – ci ilin futbol çempionatı üçün bağlanılmışdı. Çünki həmin çempionat İspaniyada keçiriləcəkdi. Yerləşməyə görə Kamp Nou 120 000 tamaşaçı üçün böyüdüldü. İkinci yenidən qurma işləri isə 1998 – ci ildə baş vermişdi və bu UEFA – nın ortaya qoyduğu yeni qanunlarla əlaqədar idi. Çünki insanlar üçün bütün yerlər xüsusu oturacaqlarla əvəz edilməli idi. Daha çox yerin tutulması üçün stadion işçiləri əllərindən gələni etdilər. Hazırkı dövrdə isə Kamp Nou stadionu 98 934 yer tutur və futbol meydançasının tam sahəsi isə 105x68 metr hesablanmışdır. Həmçinin Kamp Nou UEFA tərəfindən çox az beş ulduz verilən Avropa stadionlarından biridir. Hazırda Kamp Nounun hündürlüyü 48 metrdir, ümumi stadion hissəsi isə 55 000 kv metr hesablanmışdır. Uzunluğu 256, eni isə 220 metr sayılır. Ümumilikdə beş dəqiqə ərzində bütün tamaşaçıların çıxarılması mümkündür.
Avropa çempionatı
Həmçinin Kamp Nou və Santiyaqo Bernabeu stadionunda Avropa çempionatının 1964 – cü ildə finalı keçirilmişdir. Kamp Nou da iki görüş keçirildi; 1/2 final və üçüncü yer üçün keçirilən oyun. 17 iyun 1964 – 1/2 final; SSRİ 3:0 Almaniya. Həmin vaxt 38 556 tamaşaçı gəlmişdi 20 iyun 1964 – üçüncü yer uğrunda; Macarıstan 3:1 Almaniya. Həmin vaxt 3 869 tamaşaçı gəlmişdi.
Dünya çempionatı maçları
1982 – ci ildə dünya çempionatı İspaniyada keçirilib. 13 iyun stadionda mərasim keçirildi və ilk oyun Argentina 0:1 Belçika. Ümumilikdə stadionda beş oyunu oldu və yeddi qol vuruldu. Həmin müddət ərzində Kamp Nou stadionuna 320 000 tamaşaçı səyahət etdi və onlardan 64 000 məhz oyun üçün gəlmişdi. Stadionda aşağıdakı oyunlar keçirildi;
13 iyun Grup 3 – Argentina 0:1 Belçika – 95,500 tamaşaçı
28 iyun Grup A – Polşa 3:0 Belçika – 65,000 tamaşaçı
1 iyul Grup A – Belçika 0:1 SSRİ – 45,000 tamaşaçı
4iyul Grup A – Polşa 0:0 SSRİ – 65,000 tamaşaçı
8 iyul 1/2 final – Polşa 0:2 İtaliya – 50,000 tamaşaçı
Olimpiya oyunları
Olimpiya oyunlarından isə 1992 – ci ildə 8 avqust tarxində yay Olimpiyada oyunlarının final futbol turu keçirildi və nəticədə Polşa 2:3 İspaniya görüş başa çatdı, İspaniya qalib elan olundu.
Dünya dilləri
Aşağıda dillər və dil qrupları ilə bağlı Vikipediyada olan və ya yaradılması vacib sayılan məqalələrin tam siyahısı verilib. Siyahıya ancaq insan dilləri daxil edilib (təbii, süni, jest və düzəltmə dillər də). Siyahıya heyvan dilləri və formal dillər (o cümlədən, kompüter dili və proqramlaşdırma dili) salınmayıb.
Mamure qalası
Mamure qalası — Türkiyənin cənubunda, Mersin şəhərinin Anamur ilçəsində, Bozdoğan məhəlləsi yaxınlığında sahil boyu uzanan orta əsrlərə aid qala.
Tarixi
Aralıq dənizi sahil zolağında yerləşib, günümüzə qədər yaxşı vəziyyətdə çatmış Türk qalalarından biridir. Anamurun 6 km şərqində, Bozdoğan kəndi sərhədləri daxilindədir. Hündür qayalıqlar və düzənliklər üzərində qurulmuş Mamure qalası bir çox Anadolu qalaları kimi antik təməllər üzərində inşa edilmişdir. Böyük kəsmə daşlardan tikilmiş olan antik əsasların, hansı tarixdə və kimlər tərəfindən inşa edildiyi tam müəyyən edilməmişdir.
Qala üç hissədən ibarətdir. Hündür divarlarla ayrılmış şərqdəki iç həyətli, qərbdəki kənar qala və bunların cənubunda qayalıqlar üzərində inşa edilmiş iç qaladan ibarətdir. 39 qülləsi, su kəhrizləri və məscidi, xarici hissəsində hamamı olan qalanın ətrafı 10 mt enində müdafiə məqsədli xəndəklə əhatə olunmuşdur.
Qala və ətrafında III və IV əsrlərdə çox əhəmiyyəti olmayan Roma yaşayışı olduğu təxmin edilir. Qala xaricində və şimalında hamam qalığı vardır. 1988-ci ildə Anamur muzeyi rəhbərliyi tərəfindən aparılan qazıntılar nəticəsində çınqıl daşdan, aşağı hissəsi mozaika otaqlı, hamam və mənzil olduğu güman edilən məkanlar ortaya çıxarılmışdır. Hamamının giriş hissəsi dağıdılmış, zəif qızma və istilik hissələri olduqca sağlam vəziyyətdə vaxtımıza gəlib çatdmışdır. Hamam və ətrafında yerləşən bəzi təməl izləri buranın Mamure qalası ilə bütövlük təşkil edən bir yaşayış mərkəzi olduğunu göstərir. Bu qalıqların "Rigmonai" antik şəhərinə aid olduğu güman edilir.
Brda FK
Noqometni Klub Brda Dobrovo (Azərbaycanca: Brda Dobrovo Futbol Klubu) — "NK Brda" və ya sadəcə "Brda" kimi tanınan və Dobrovo şəhərini təmsil edən Sloveniya futbol klubudur. Klub hal-hazırda Sloveniya İkinci Liqasında mübarizə aparır. Klub 1973-cü ildə təsis edilmişdir.
Stadion
Klubun ev stadionu olan Vipolze stadionu Vipolze şəhərində yerləşir. Stadionun 600 nəfərlik tamaşaçı tutumu olmasına baxmayaraq, sadəcə 193 nəfər burada əyləşə bilər.
Şeyx İbrahim Qüdsi
Şeyx İbrahim Şeyx Həsən oğlu Şeyxzamanov — tarixçi, şair.
Həyatı
Şeyx İbrahim Şeyx Həsən oğlu 1816-cı ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Müəllim işləmişdi. Şeyx İbrahim şair idi. Naseh təxəllüsü ilə şer yazırdı. Sonra Qüdsi təxəllüsü işlətməyə başladı. Firudin bəy Köçərli onun haqqında yazır: "Mərhum Şeyx İbrahim Şeyx Həsən oğlu Şeyxzamanov Gəncə şairlərinin məşhurundandır. Təvəllüd edibdir Gəncədə hicrətin 1231-ci tarixində, yüz sənə bundan müqəddəm. Şeyx İbrahim təlim alıbdır Gəncə pişnamazı mərhum axund Molla Hüseyndən. Məlum ola ki, mərhum Mirzə Fətəli Axundov da həmin bu müdərrisdən təlim almışdır. Şeyx İbrahimin ərəbcə və farsca yaxşı biliyi var imiş və müqtədir türk şairlərindən birisi hesab olunur. Qüdsi müdərrislik ilə və bir tərəfdən Gəncə şəhərinin yaxınlığında vaqe olan İmamzadeyi-İbrahim türbəsinin mütəvəlliliyi ilə güzəran edərmiş. 1255-də təəhhül edibdir. Belə rəvayət olunur ki, 1261-ci ilə kimi hər sənədə bir qızı vücuda gəlir imiş.
1261-ci tarixdə haqq-taala ona bir oğul kəramət edibdir və şair bundan ziyadə xoşhal olub, ona "Əliəkbər" ad qoyubdur və bu münasibətlə deyibdir: Şeyx İbrahimin bir təxəllüsü də "Naseh"dir və bəzən "Şeyx" dəki yazarmış. Qüdsinin gözəl qəzəlləri var. Onlardan bir parası türkcədir, amma əsərlərinin çoxu farsi dilindədir. Xacə Hafizin qəzəllərinə timsal olaraq bir çox qəzəllər inşad etmişdir: Ney taqəte-del dari, Ney forsəte-didari, Ney forsəte-didari, Ney taqəte-del dari. Qüdsi cənabları şiəməzhəb saliklərindəndir. Gəncənin müxtəsər tarixçəsini general Lazarevin xahişinə görə, yazıbdır ki, onun müsəvvədəsi əldədir. Cümleyi-əşarı dağınıq surətdə olduğu halda, eşitdiyimizə görə, hali-həyatda olan oğlu Şeyx İsa həzrətləri onları cəm etməkdədir. Ümidvar ki, tezliklə çapa verilsin.
Əşarından əlavə, "Tarixi-müqəddəs" kitabı dəxi tərtib edibdir və lakin mərhumun bu əsəri də hənuz çap olunmayıbdır. Çap olunmamış divanı da vardır. Divanına daxil olan şerlər və qəzəllər 150-dən ziyadədir. Cümlə qəzəlləri yeddi beytdən ibarətdir; artıq-əskiyi yoxdur. Əsərləri ələlümum üləma qisminin zəmminə və ruhani sinfinin çirkin və qəbih əməllərinə dair əsərlərdir.
Sabiqdə Gəncə şəhərində qəzavət edibdir və sonraları gimnaziya məktəbində müəllim olubdur. Belə ki, Gəncədə əvvəlinci əqaid və türk dilinin müəllimi bu zat olubdur. Bəzi rəvayətə görə, Şeyx İbrahimin Şeyx Nizami ilə qərabəti var imiş.
Şeyx həzrətləri ziyadə müttəqi və dindar bir vücud olduğundan ülumi-ilahiyyəyə artıq bələdiyyatı var imiş və Qurani-şərifi əzbər bilirmiş. İdareyi-ruhaniyyədə Şeyx İbrahim rəqabət imtahanı verərkən Qafqazın fərmanfərması—namestniki knyaz Vorontsov həzrətləri də orada var imiş. Şeyxi-mərhumun imtahan vaxtında izhar etdiyi elm və kamalını müşahidə edib, ona afərin və təhsin oxuyub, öz qızıl saatını da bəxş etmişdir.
Şeyx İbrahim 1282-ci tarixdə Gəncədə qəflətən vəfat edib; məqbərəsi İmamzadə qəbristanındadır. Şeyxi-mərhum ziyadə ağıllı, zəkavətli və hafizəli möhtərəm bir alim imiş".
Şeyx İbrahim Qüdsi 1869-cu ildə vəfat edib.
Ailəsi
Şeyx İbrahim Şeyx Fatma xanımla ailə qurmuşdu. Şeyx İsa adlı oğlu və 9 qızı vardı. Onun iki oğlu var idi. Böyük oğlu Ələkbər 1844-cü ildə anadan olub. Deyilənə görə, 1866-cı ildə ölüb. İkinci oğlu Hacı İsa (1854-1921) sağlığında sahib olduğu indiki Tatılı kəndinə kəhriz çəkdirib. Həmin kəhriz hazırda durur. Mərhum Hacı İsanın yeganə oğlu Məmmədrza Şeyxzamanlı (1916-1989) Azərbaycanın xalq artisti idi.
Qanlı yağış
Qanlı yağış - tərkibində çoxlu miqdarda parlaq rəngli mineral hissəcikləri kəsib keçərkən qırmızı rəng almış yağış damcılarıdır. Qırmızı tozlar adətən geniş səhralardan, məsələn Saxaradan cənuba Avropaya keçir.[1]
Şeyx İbrahim Qüdsi
Yaradıcılığı
Gəncə mədrəsəsində təhsil almış, ərəb, fars dillərini və İslam elmlərini öğrənmişdir. "Divan-i Hikmətin Gəncə dönəminin toplantıları bəzən onun evində keçirilirmiş. Şeirlərini "Qüdsi", "Şeyx" və "Naseh" təxəllüləri ilə yazmışdır.
Eşq məmnu olsa, bəs icadi-hüsnə yox səbəb, Əqli-qate hökmünə zənni rəvayət neyləsin?
Eşqdir bais ki, Yusif qissəsi əhsəndürür, Qövli-həqqi danmasın sahibqəvayət, neyləsin?
Hüsni-izhar etməyin hüsnünü zahid bilməsə, "Küntü kənzən" qövlünə yoxdur dirayət, neyləsin?
Hüsni-cazibdir və gər nə eşq olmaz kimsədə, Eşqə gər dnl verməsin sahibkifayət, neyləsin?
Mərhum şeyxin əsərlərindən bundan artıq nümunələr ələ düşmədi ki, burada dərc olunsun.
Bidens ternata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qrü Neemiya
Qrü Neemiya — bitkilərin anatomiyasının əsasını qoymuş ingilis botaniki.
Həyatı
1712-ci ildə Londonda vəfat edib.
Nömrə-yi Panzdəh
Nömrə-yi Panzdəh — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Mərkəz bəxşinin Hövmə dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 4 ailədə 5 nəfəri kişilər və 7 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 12 nəfərdir.
Angilya
Angilya, Anquilla (Anguilla) – Böyük Britaniyanın Karib dənizində mülkü.
Ümumi məlumat
Kiçik Antil adaları arxipelaqının şimal qurtaracağında, Küləktutan adalar qrupunda yerləşən Angilya adasını (sah. 91 km²) və əhalisi olmayan kiçik adalar qrupunu (Skrab, Doq, Sombrero, Prikli-Pir-Keys, Sil və s.) əhatə edir. İnzibati mərkəzi Valli şəhəridir. Rəsmi dili ingilis dili, pul vahidi şərqi Karib dollarıdır. Əhəngdaşlardan təşkil olunmuş adalar mərcan rifləri ilə əhatələnmişdir. Angilya adasının xırda təpəlikli səthi nisbətən hamardır, ən yüksək nöqtəsi 65 m-dir (Krokus-Hill d.). İqlimi tropik passatdır. Havanın orta aylıq temperaturu 18 24 °C, illik yağıntının miqdarı 700–1200 mm-dir. Yağış suyundan içmək üçün istifadə olunur. Bitkisi seyrək, törəmə savanna tipli alçaq kolluqlardır. Sahil zonasında hindqozu palması və üzüm yetişdirilir. Çoxsaylı şor göllərdə 80 növdən çox su quşları var. İqtisadiyyatının əsasını (ÜDM-un 78%-i) xarici turistlərə xidmət sahəsi təşkil edir. Duz hasil olunur, balıq ovlanır, tərəvəz becərilir; qoyun, keçi, donuz saxlanılır. Dəmiryolları yoxdur. Avtomobil yollarının uzunluğu 105 km-dir. Dəniz portu (Blouinq-Poynt) və Vallidə kiçik beynəlxalq aeroport (Uollbleyk) var.
Hədiqətüs-süəda
Hədiqətüs-süəda — hicri 61-ci (miladi 680-ci) ildə məhərrəm ayının 10-da Kərbəlada baş vermiş faciəvi hadisə ilə bağlı yazılmış Məhəmməd Füzulinin əsəri. İlk dəfə 1845-ci ildə Qahirədə çap edilmişdir. Əsərin Füzuli həyatda ikən köçürülmüş nüsxəsindən (Konya, h. 954) tutmuş yaşadığımız dövrədək yazılmış 300-ə yaxın əlyazma nüsxəsi məlumdur. Bu əsər Füzulinin ilk bədii nəsr əsəridir.
Azərbaycan bədii nəsrinin ən klassik örnəyi sayılan əsər müəllifin dini düşüncə, iman və əqidə duyğularının bədii əksi baxımından çox səciyyəvidir. Dərd əlindən ürəyi çatlayan insanı ovunduraraq ona mənəvi qida verən Kərbəla hadisəsini qələmə almağı şərəf işi sayan, buna milli-dini borc kimi baxan mütəfəkkir Füzuliyə "Hədiqətüs-süəda"nı yaratmaqda yaşadığı mühitin də böyük təsiri olmuşdur.
Əsərdə əksini tapan şəhidlik eşqi, məslək və etiqad yolunda mübarizə motivi hər zaman yenidir. İnsanın mənəvi və cismani köləliyə üsyanı, etirazı və bu yolda hətta öz həyatını qurban verməsi ən yüksək və şərəfli insanlıq amili kimi göstərilir. Həmin əqidə və məslək döyüşü ona görə yaşarıdır ki, əsasında mənəvi paklıq, ruhi müqəddəslik, insani gözəllik və əzəmət var.
Ərdənəy
Ərdənəy Xan - türk və altay mifologiyasında xəbər tanrısı. Tanrıların xəbərlərini insanlara çatdırır. Qasidləri qoruyar. Uçan ağ bir atı vardır. Həvarilərin başlarına zərər gəlməsinə mane olar. Ötürülən xəbərlərin olduğu kimi, dəyişdirilmədən yerinə çatdırılmasında əhəmiyyəti vardır. Türk nağıllarında Çapan/Çapar (atlı xəbərçi, atlı qasid)lar vardır və atları üç gün-üç gecə dayanmadan yol gedir. Ya da hər şəhərdə bir at dəyişdirərək və atın üstündə yataraq yol alarlar. Ərdənəy tərəfindən qorunarlar.
Etimologiya
(Ər/Er) kökündən törəmişdir. "Ərdən"; qatışıqsız, ərdəmli, sadiq deməkdir.
Köhnə Saray (İstanbul)
Köhnə Saray — İstanbulda hal-hazırda İstanbul Universitetinin mərkəzi binasının yerləşdiyi yerdə II Mehmed tərəfindən 1454–1457-ci illərdə inşa olunmuş saraydır.
Bu saray Süleymaniyyə məscidindən Bəyazid məscidinə qədər olan geniş bir ərazini əhatə edir. Sarayın bir hissəsi Süleymaniyyə məscidinin inşası zamanı sökülmüşdür. Saray arxitekturasına olan son dəyişiklik isə 1866-cı ildə inşa olunan bu günki İstanbul Universitetinin mərkəzi binasıdır.
Mənbələrin yazdığına görə, sarayın ətrafındakı divarlarda heç bir qüllə olmamış, saraya giriş 4 qapıdan mümkün olurmuş. Bu qapılardan biri hərəm ağalarının nəzarəti altında olurdu və gün boyu açıq qalırdı.
Yeni saray, yəni Topqapı Sarayı inşa olunduqdan sonra gözdən düşən Köhnə Sarayda artıq vəfat edən və ya taxtdan endirilən padşahların qızları, qadınları, anaları və kənizləri yaşamağa başlamışdır. Bundan başqa sarayda onlara xidmət edən ağalar, çox sayıda xidmətçilər, əsgərlər də olmuşdur. Hökmdarlar ilin müəyyən aylarında Köhnə Saraya gələr, burda yaşayanlarla bayramlaşarmış.
IV Murad dönəmində — 1625–1632-ci illərdə bərpa olunan bu sarayda müxəlif illərdə yanğınlar baş vermişdir. Köhnə Sarayın qədim binalarından heç biri günümüzə gəlib çıxmamışdır.
Phytoseius coheni
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Əl Şərqiyyə TV
Əl Şərqiyyə TV — İraqda sünni kəsimi ön plana çıxarmaqla xalqın çətinliklərini işıqlandıran kanal.
Tarixçə
Sünni qrupuna aid Əl Şərqiyyə televiziyası Səddam dövrünün ən güclü illərində İraqın yazışmalar üzrə katibi olmuş və Səddam Hüseynin həyat hekayəsini qələmə almış, sünni ərəb Saad Əl Bəzzaz tərəfindən yaradılıb. O, ABŞ-nin İraqı işğal etməsindən bir il sonra 30 milyon dollar büdcə ilə Dubayda bir televiziya kanalı qurub. Kanalın baş direktoru Alla Əl Dahhandır. Kanalla yanaşı “Əl Zaman” və “Əl Şərqiyyə” FM radioları da eyni vaxtlarda yaradılıb.
Kanalın yaradılmasında məqsəd
İraqın birlik və həmrəyliyini müdafiə edərək işğalın sona çatdırılması, məzhəb toqquşmalarına fürsət verilməməsi, iqtidara qarşı tənqidi verilişlər hazırlanması başlıca məqsədlər sırasındadır. Yaxın Şərq xalqları üzərində böyük təsirə malik “Əl Şərqiyyə” TV İraqda mətbuat orqanlarının etnik qruplara bərabər səviyyədə yanaşmadığını nəzərə alıb həqiqəti çatdırmaq üçün qurulub.
Fəaliyyəti
“Əl Şərqiyyə” televiziya kanalı xəbərlərlə yanaşı musiqi, əyləncə və teatr mövzularına yer vermişdir. Eyni zamanda ölkədəki zorakılıq hadisələrini başqa formada tamaşaçılara çatdıran “Əl Şərqiyyə” TV kanalı komediya, əyləncə və musiqi ilə tamaşaçıların diqqətini xəbərlərə yönəldib. Kanalda “Əl Musaadə” (“Yardım”), “Əl Pitaka Əl Təmviniyyə”, “Bitaka Əl Şəxsiyyə”, “Şəyif Əl Xayir” və “Mustahlə” “Əl Burc Əl Ali”, “Kursə və Aməl”, “Miğtaribun” verilişləri yayımlanır.
Həmçinin karikatura verilişlərinə də yer verilir. Verilişi hazırlayan Əlu Hanun, komediyaçılar Saad Kabləcə, Buşra İsmayıl, Məcid Yasin, Züheyr Rəşid, Əli Cabir, Vəlid Həsəndir. Digər vacib olan verilişlərdən biri də “Əl Beyt Beyittək” verilişirdir ki, İraq xalqının birlik və bərabərliyini təmin etmək üçün Bağdaddakı ailələri ziyarət edib televiziyanın özlərinin olduğunu vurğulayırlar.
İnama qayıdış (film, 1992)
Məzmun
Kinolentdə son 70 ildə dinin qadağan olunması, bunun nəticələri və bu gün yenidən dirçəlməsi haqqında danışılır.
Film haqqında
Film "Turan" Şirkətinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Rainer Barzel
Rainer Barzel — ) Xristian Demokrat İttifaqının (CDU) alman siyasətçisi idi . O, 1983-1984-cü illərdə Bundestaqın 8-ci prezidenti olub.
Barzel 1969-cu ildə partiyası müxalifətə keçməmişdən əvvəl parlament qrupunun lideri və qısa müddət ərzində federal nazir olmuşdu. Daha sonra Barzel partiyanın sədri oldu. O, 1972-ci ildə konstruktiv etimadsızlıq səsverməsi yolu ilə federal kansler olmağa çalışdı və Federal Respublikada buna cəhd edən ilk şəxs oldu. O, gözlənilmədən iki səs az qaldı. 1972-ci ilin noyabrında keçirilən növbəti ümumi seçkilərdə o, CSU/CSU-nun uğursuz əsas namizədi oldu. O, bir il sonra sədrliyini itirdi, lakin parlamentin nüfuzlu üzvü olaraq qaldı.
Həyatı
Şərqi Prussiyanın Braunsberg şəhərində (indiki Branievo, Polşa ) anadan olan Barzel 1971-1973-cü illərdə CDU-nun sədri vəzifəsində çalışıb və 1972-ci il federal seçkilərində Villi Brandtın SPD-yə məğlub olaraq CDU-nun Almaniya kansleri vəzifəsinə namizədi kimi çıxış edib.
Barzel Konrad Adenauer dövründə Ümumi Alman İşləri Naziri (1962-63), CDU/CSU-nun Parlament qrupunun rəhbəri (1964-1973), Helmut Kolda Almaniyadaxili Əlaqələr Naziri (1982-1983) vəzifələrində çalışıb. Nazirlər Kabineti və Bundestaqın Prezidenti (1983-1984).
Hökumət, effektiv parlament çoxluğunu itirdiyini və parlament işinin dayandığını nəzərə alaraq, qəsdən etimad səsverməsini itirməklə reaksiya verdi və bu, Almaniya Prezidenti Qustav Haynemanna Bundestaqı buraxmağa və növbədənkənar seçkilər təyin etməyə icazə verdi. Brandt və SPD asanlıqla qalib gəldi. 1972-ci il müharibə ilə Almaniyanın yenidən birləşməsi arasında SPD-nin Almaniyanın federal seçkilərində birinci yeri görən yeganə vaxt idi və bu, hələ də SPD-nin səs payı kimi yüksək su nişanını təmsil edir. Həmin ilki seçkilər 91,1% ilə Almaniyadakı bütün federal seçkilər arasında ən yüksək fəallığa malik idi, bu, məcburi səsvermə olmadan milli seçkilərdə indiyə qədər qeydə alınmış ən yüksək fəallıqlardan biri idi.
Alman parlamentinin CDU qrupu daxilində Barzelin parlamentdən kənarda vəkil kimi işindən əldə etdiyi əhəmiyyətli xarici gəlirlər barədə yalan danışdığı məlum olduqdan sonra onun etibarı sarsıldı.
8 may 1973-cü ildə Barzeli həm XDİ partiyasının sədrliyindən, həm də CDU/CSU parlament qrupunun rəhbərliyindən istefa verməyə məcbur edən nə etimadsızlıq təşəbbüsü, nə də uduzmuş parlament seçkiləri idi. Bu, parlament qrupunun hər iki Almaniya dövlətinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv olması ilə bağlı hökumət qanun layihəsini dəstəkləməkdən imtina etməsi olub.
1982-ci ildə Barzel politoloq Helqa Henselder-Barzel ilə evləndi.
O, 1984-cü ildə Flick işinə qarışmaqda ittiham edildikdən sonra siyasətdən istefa verdi, bu ittiham iki il sonra Flick araşdırma komitəsi və prokurorluq orqanları tərəfindən rədd edildi.
Barzel uzun sürən xəstəlikdən sonra 26 avqust 2006-cı ildə 82 yaşında Bavariyanın Münhen şəhərində vəfat etdi.
Bidens tetraspinosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Siqnal İduna Park
Signal Iduna Park (Signal Iduna Park;); UEFA və FİFA bayrağı altında keçirilən oyunlar zamanı BVB-Stadion, 2005-ci ilədək Vestfalenştadion (Westfalenstadion) — Dortmund şəhərində yerləşən Almaniyanın ən böyük stadionu. Tamaşaçı tutumu 81359-dur. Yerli "Borussiya" klubunun ev stadionudur. 2001-ci ildə stadion UEFA-nın tarixi ərzində ən məhsuldar finallarından biri, UEFA Kubokunun finalı "Liverpul"-"Alaves" (5-4) oyunu baş tutdu.
Malta 2019 Avropa Oyunlarında
Malta — 2019-cu ildə Belarusda baş tutmuş II Avropa Oyunlarında 4 idmançı ilə 3 idman növündə təmsil olunub.
Şosse velosipedi
Kişilər
Ermənistan rusları
Ermənistan rusları — Ermənistan ərazisində yaşayan etnik azlıq. Sayları 11,9 min nəfər təşkil edir. Bu isə ümumi Ermənistan əhalisinin 0,39 % təşkil edir. Əvvəllər Ermənistan ərazisində rusların sayı kifayət qədər çox olmuşdur. Spitak zəlzələsi, SSRİ-nin çöküşü, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, Azərbaycan və Türkiyə tərəfindən tətbiq edilən blokada Ermənistanda iqtisadı vəziyyəti ağırlaşdırması, ölkədə iqtisadi, elmi və təsərrüfat sahələrində baş verən çöküşlər rusların sayına mənfi təsir göstərmişdir. Onların böyük əksəriyyəti Rusiyaya çiqrasiya etmək məcburiyyətində qalmışdır. Gürcü-osetin və gürcü-abxaz münaqişləri nəticəsində Ermənistanla Rusiya arasında quru əlaqələrinin kəsilməsi bu köçü dahada artırmışdır.
Rus diasporunun tarixi
right|thumb|300px|İrəvandakı Rus Pravoslav Kilsəsi (XIX əsrin sonu) Ermənistandakı ruslar sosial və mədəni cəhətdən Ermənistana bağlılıq dərəcələrinə görə Sovet dövrü və ondan əvvəlki miqrantlara bölünürlər. Rusların hazırkı, Ermənistan ərazisində yerləşdirilməsi Türkmənçay müqaviıləsindən sonraya aiddir. 1880-ci illərdə müasir Ermənistan ərazisində 11 rus kəndi vardı. Onlarda ümumi olaraq 11 283 nəfər təşkil edirdi. Ən iri rus yaşayış məntəqəsi Voronsovka isi. Bu Cənubi Qafqaz ərazisində molokanların dini mərkəzi sayılırdı. Kənddə 2300 rus yaşayırdı.
Kəndli əhalisindən başqa Ermənistanda inzibati idarə işləri ilə məşqul olanlar və zabitlərdə köç etmişlər. İdarəçilik işlərində işləyənlərin böyük əksəriyyəti İrəvandaa cəmləşmişdilər. Lakin 1990-ci illərdə başlanan miqrasiya demoqrafik çöküşə səbəb olmuşdur.
Mədəniyyət və siyasət
Ermənistandakı Həmvətənlərinə Yardım Fondunun baş direktoru İvan Semenov qeyd etdiyi kimi, Ermənistanı tərk etməyənlərin təxminən yarısı qarışıq ailələrin üzvləridir. Üstəlik rus nəsilləri arasında ermənilərin dil və etnik assimilyasiyasının güclü təzahürləri vardır. 1993-cü ildə "Dil haqqında" qanunun qəbul edilməsi ilə bütün ofis işləri və təlimlər erməni dilinə tərcümə edildi, texniki məktəblərdə və universitetlərdə rus fakültələri bağlandı, bəzi ixtisaslı rusdilli mütəxəssislər isə nəticədə ölkəni tərk etməyə məcbur edildi. Ermənistanda 40 orta məktəbdə rus sinifləri qaldı, burada "Dil haqqında" Qanuna görə, yalnız etnik rusların övladları, Rusiya vətəndaşları və qarışıq nikahdan olan uşaqlar təhsil almaq hüququna sahibdirlər.
Oraban
Oraban (əvvəlki adı: Oravan) — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Baş Kəldək kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Şəki rayonunun Başa Küngüt kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Oravan kəndi Oraban kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Rəvayətə görə Oraban sözünün etimologiyası "ora" və "ban" sözlərinin birləşməsindən ibarətdir. Köçəri tayfa, indiki orabanlıların əcdadları Oraban kəndinin yerləşdiyi əraziyə sübh tezdən, "ora" "xoruz banı" vaxtı çatıb məskən salmışlar və binə etdikləri kəndin adını da Oraban qoymuşdur. Digər tədiqatçılara görə, oykonim fars mənşəli oura (qala) və məkan bildirən- van komponentlərindən düzəlib, "qala olan yer, qala yeri" mənasındadır.
Tarixi
Oraban kəndi Şəkinin qədim yaşayış məskənlərindən biridir. Bunu kəndin yamac hissəsindəki qədim qəbristanlıq da sübut edir. Bu qəbristanlığın islamdan əvvəlki dövlərdə salındığı və buradakı qəbirlərin qədim alban tayfalarına məxsus olduğu ehtimal edilir. Bundan əlavə kəndin dağ hissələrinə iki alban kilsəsinin olduğuda bildirilir. Alban kilsələri kənd sakinlərinin həyətlərinə düşdüyündən zamanla dağıdılmışdır. Son zamanlar Yamac deyilən ərazidə yerləşən Alban qəbirstanlığıda kənd sakinləri tərfindən dağdılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin ərazisi əsasən yaşıllıqlarla örtülüdür. Meşələrində cüyür, ayı, dovşan, porsux, çaqqal, dələ və s. heyvanlara rast gəlinir. Kəndin qışı soyuq və rütubətli, yayı isə sərin keçir. Dəniz səviyyəsindən 800-900 metr yüksəklikdə olan kənd rayon mərkəzindən 30 km aralıda yerləşir. Oraban kəndi şərqdən Oğuz rayonunun Muxas kəndi, şimaldan Baş Kəldək kəndi, şimal-qərbdən Baş Küngüt kəndi, cənubdan meşə massivi ilə əhatələnir. Yay turizmi üçün kəndin yaxşı potensialı var. Kənd dağlarında şəlalə vardır.
Əhalisi
Kənddə 1200 nəfərə yaxın insan yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kənddə 187 ev təsərrüfatı var. Əhalinin əsas məşğuliyyətinin əkinçilik, maldarlıq və odunçuluq təşkil edir. Kənddə üç çayxana və iki mağaza fəaliyyət göstərir. Kənddə qaz, yol və su problemi mövcuddur.
Təhsil
Kənddə bir məktəb fəaliyyət göstərir.
Xosrov və Şirin (Nizami)
"Xosrov və Şirin" (خسرو و شيرين Xusrau o Şīrīn) (1180) — Nizami Gəncəvinin "Xəmsə" toplusuna daxil olan ikinci poemadır. Əsər 1180-ci ildə fars dilində yazılmışdır. Nizami bu əsəri Atabəy Məhəmməd Cahan Pəhləvana (1173–1186) ithaf etmişdir. Əsərdə Cahan Pəhləvandan başqa, III Toğrul (1178–1194) və Qızıl Arslanın (1186–1191) da adları çəkilir.
Qısa müddət ərzində məşhurlaşmış əsərin müxtəlif dövrlərə aid onlarla əlyazmaları dünyanın müxtəlif muzey və kitabxanalarında saxlanılmaqdadır. "Xosrov və Şirin" poeması Nizamidən sonra yetişən şair nəslinin formalaşmasına ciddi təsir göstərmiş, müxtəlif şərq ölkələrindən olan onlarla şair bu əsərə nəzirələr yazmışlar.
Məzmunu
Hadisələr Xosrovun doğulması və təhsilinin təsviri ilə başlayır. Bundan sonra Xosrovun kəndçinin evində əylənməsi və atası tərəfindən bu hərəkətinə görə danlanması təsvir edilir. Xosrov üzr istəyir və tövbə edir. Şah IV Hörmüz oğlunu bağışlayır. Həmin gecə Xosrov yuxuda babası Ənuşirəvanı görür və Ənuşirəvan ona Şirin adlı arvad, Şəbdiz adlı at, Barbəd adlı musiqiçi və şahlıq haqqında xoş xəbər verir.
Xosrovun yaxın dostu olan rəssam Şapur, şahzadəyə "Dərbənd dənizindən Arran və Ərmənə qədər ərazilərin" hökmdarı Məhinbanu və onun gözəllər gözəli qardaşı qızı Şirindən bəhs edir. Şapurun təsvirini eşidən Xosrov görüşmədən şahzadə Şirinə vurulur. Şapur Şirini axtarmaq üçün Ərmənə yola düşür. Şirini tapdıqdan sonra Şapur, Xosrovun şəklini ona göstərir. Şirin Xosrova vurulur və Şapura qoşularaq Sasanilərin paytaxtı Mədainə qaçır. Həmin dövrdə atasının qəzəbindən qorunmaq istəyən Xosrov da Ərmənə qaçır və Şirini axtarmağa başlayır.
Yolda Xosrov, çayda saçlarını yuyan çılpaq Şirini görür; Şirin də onu görür; lakin, Xosrov kəndli paltarı geyindiyindən, onlar tanış olmurlar. Xosrov Arrana çatır və hökmdar Məhinbanu ləqəbli Samira tərəfindən şahlara layiq tərzdə qarşılanır, həmçinin Şirinin Mədainə qaçdığını da öyrənir. Yenidən Şapur Şirini gətirmək üçün göndərilir. Şirin yenidən Aranzəminə çatdıqda, atasının ölümü səbəbiylə Xosrov Mədainə qayıtmalı olur. Xosrov Bəhram Çubin tərəfindən taxtdan devrildikdən sonra Ərmənə qaçır. left|thumb|240px|[[Fərhadın çəkdiyi süd arxını Şirinə təqdim etməsi, təxm. 1610-cu illər, Moğol məktəbi, Britaniya muzeyi.]] Burada Xosrov nəhayət ki, Şirinlə görüşür. Lakin, Şirin Xosrova ərə getməyə razı olmur və ilk öncə taxtını geri qaytarmağı tələb edir. Bundan sonra Şirini Aranzəmində qoyan Xosrov Konstantinopola gedir. Bizans qeysəri, qızı Məryəmlə evlənəcəyi təqdirdə Bəhram Çubinə qarşı müharibədə Xosrova kömək edəcəyini bildirir. Həmçinin, Xosrov, Məryəmin sağ olduğu müddətdə başqa bir qadınla evlənməyəcəyinə də söz verməyə məcbur olur. Bundan sonra düşmənlərini məğlub edən Xosrov yenidən Sasani taxtını əldə edir. Qısqanc Məryəm, Xosrovu Şirindən ayrı salır.
Həmin dövrdə Şirinə aşiq olan Fərhad adlı heykəltaraş eşq meydanında Xosrova rəqib çıxır. Fərhadla bacara bilməyəcəyini anlayan Xosrov ona mümkün olmayan bir iş – Bisütun dağını yarıb yol çəkməyi tapşırır. Fərhad işi tamamladığı təqdirdə Xosrovun ona Şirinlə evlənməyə icazə verəcəyi ümidi ilə işə başlayır. Lakin, bir müddət sonra Xosrov Fərhadın yanına elçi göndərərək, Şirinin saxta ölüm xəbərini verir. Şirinin ölüm xəbərini eşidən Fərhad, özünü dağdan atır və ölür. Şirinə məktub yazan Xosrov, Fərhadın ölümünə görə başsağlığı verir. Bu hadisədən bir meddət sonra Məryəm də ölür və Şirin Xosrovun başsağlığı məktubuna başsağlığı məktubu ilə cavab verməli olur.
Bundan sonra, Xosrov Şirinlə nikahsız əlaqəyə girməyə cəhd etsə də, Şirin bundan qəti şəkildə imtina edir. Xosrov, Şapurun məsləhəti ilə İsfahana gedir və burada Şəkər adlı bir qadınla yaxınlıq edir. Lakin bir müddət sonra, Xosrov Şəkərdən bezir və Qəsri Şirinə yola düşərək Şirini görmək istəyir. Lakin, Xosrovun sərxoş olduğunu görən Şirin onu qalaya buraxmır. Şirin, Şəkərlə yaxınlığına görə Xosrovu məzəmmət edir. Xosrov üzgün halda öz sarayına qayıdır.
Bir müddət sonra, Şirin, Xosrova ərə getəyə razılaşır. Lakin bu zaman, Xosrovun Məryəmdən olan oğlu II Qubad da Şirinə aşiq olur. Evlilikdən sonra II Qubad atası Xosrov Pərvizi öldürür və Şirinə xəbər göndərir ki, bir həftə sonra onunla evlənməlidi. Şirin bir şərtlə razılaşır ki, Qubad Xosrov üçün layiqli dəfn mərasimi təşkil etsin. Qubad elə də edir, lakin dəfn zamanı, Qubada ərə getməmək üçün Şirin, Xosrovun məzarı başında özünü öldürür. Xosrov və Şirin bir məzarda dəfn olunur.
Xosrov
right|thumb|200px|Sərxoş [[II Xosrov|Xosrovun Qəsri Şirinə gəlməsi, XVII əsr, Təbriz məktəbi, Frir Sənət Qalereyası.]]
Əsərin əsas qəhrəmanlarından biri Sasani şahı Xosrov Pərvizdir. Nizami Xosrovun tarixdə nə kimi mövqe tutmasından söz açmamışdır. O, Xosrovla Şirinin məhəbbət hekayəsi ətrafında cərəyan edən hadisələrə geniş yer vermişdir.
Şair, Xosrov və Şirin surətləri ilə əsasən iki müxtəlif səciyyəli insanın geniş obrazını vermişdir. Xosrov zahirən, mənşəcə diqqətə layiq olsa da, mənəviyyatca çox yoxsuldur, hərdəmxəyaldır, məhəbbət aləminə biganə, zövq və səfa düşkünü olan laübalı bir şahzadədir. left|thumb|200px|[[Mirzə Əli — Xosrovun Barbedin musiqisini dinləməsi, 1539–1543, Təbriz məktəbi, Britaniya kitabxanası.]] O, ilk dəfə könlünü Şirinə vermiş olsa da, uşaq kimi şıltaqlıq edir və eşqinə sadiq qalmır; Mədaindən qaçıb Azərbaycana gəldiyi dövrdə belə, Şirindən kam alaraq, onunla ötəri eşq yaşamaq fikrinə düşür. Məqsədinə nail ola bilmədiyinə görə, küsüb Ruma gedir, orada həyatı qədər sevdiyi gözəl Şirini yaddan çıxarıb Rum qeysərinin qızı Məryəmlə evlənir. İrana qayıdıb, taxta çıxdıqdan sonra isə Şirini unudur. Xosrov ilk sevgisi, bağladığı əhd-peyman xatirinə hökmdarlığını buraxıb, onun ardınca Mədainə gəlib çıxan Şirinlə çox ədalətsiz rəftar edir. Məryəmin qorxusundan nəinki Şirinin görüşünə getmir, hətta uzun müddət ona məktub da yazmır. Məryəmdən doyduqdan sonra isə yenidən Şirin yada düşür. Xosrov Şapur vasitəsiylə Şirinə təsir göstərməyə çalışır. Lakin, şirin yenidən şahın leybeyin təklifini rədd edir.
Məryəm öldükdən sonra Şirinin arxasınca gələn Xosrov, burada yenidən Şirinə layiq olmadığını göstərir. Bu dəfə Şirinə təzyiq göstərmək üçün, Xosrov gedib isfahanlı Şəkərlə evlənir, keçmişi naməlum olan bir qadını, nəcib və sınaqlardan çıxmış Şirindən üstün tutur. Müəyyən müddət Şəkərlə kef sürdükdən sonra Xosrov ondan da doyur və yenidən könlünə Şirin düşür.
Şirinlə evlənib, onu ölkənin məlaikəsi elan etdikdən sonra Xosrovun davranış və siyasətində dəyişiklik əmələ gəlməyə başlayır. Şirin onu xalqın qayğısına qalmağa, ölkəni abadlaşdırmağa sövq edir, keçmişdə kef məclisləri mərkəzi olan şah sarayı elm və mərifət ocağına çevrilir. Şah getdikcə dəyişir, şirini həddindən artıq sevir və ömrünün axırlarına yaxın onun qədrini layiqincə bilməyə başlayır.
Xosrov anadan olduğu gündən dövrün ən yüksək mühit və şəraitində böyümüş, saray naz-neməti içərisinə yaşamışdır. Dövrün bütün imkanları onun inkişafına xidmət etmişdir. Büzürgümid kimi alim və filosoflar, zəmanəsinin ən görkəmli elmi, hərbi və siyasi xadimləri Xosrovun təlim və tərbiyəsi ilə xüsusilə məşğul olmuş, ona ölkəni necə idarə etmək, məclis və meydanda özünü necə aparmaq qaydalarını öyrətmiş, şahzadəni hökmdar kimi tərbiyə etmişlər. Onun zahiri gözəlliyi də ilk növbədə bir qədər uğur qazanmasına kömək etmişdir. Lakin daxili aləminin çirkin, mənəviyyatının miskin və son dərəcə yoxsul olmasını hadisələrin özü büruzə verib, Xosrovun şəxsiyyətini, həqiqi simasını açıb göstərir.
Xosrov özünüsevən bir hökmdar idi, elə düşünürdü ki, dünyada hər şey təkcə onun rifahı arzularının yerinə yetirilməsi üçün yaradılmışdır.
Şirin
right|thumb|200px|Şirin çimərkən, 1636, [[İsfahan məktəbi, AMEA Əlyazmalar İnstitutu, Bakı.]] thumb|right|200px|Xosrovun çimən Şirini görməsi, təxm. 1720–1740-cı illər, Hind məktəbi.
"Xosrov və Şirin" poemasının baş qəhrəmanı olan Şirin elə misilsiz bir surətdir ki, onun vəfa və sədaqəti, iradə və qüdrəti, əxlaq və isməti qərinələrdən bəri dillər əzbəri, həqiqi sevgi və məhəbbət rəmzi olmuşdur. H. Araslı bu obraz haqqında deyir: "Şirin dünya ədəbiyyatı tarixində orijinal bir qadın obrazıdır, Qərbi Avropa ədəbiyyatında belə bir yüksək, ağıllı və praktik qadın obrazını yalnız Şekspir tragediyasında görürük. Dantenin Beatriçası də bir çox xüsusiyyətləri ilə Şirinlə müqayisə edilə bilər."
Şirinlə evlənmək qərarına gələn Xosrov Qəsri-Şirinə gəlir. Lakin o, sərxoş olduğuna görə, Şirin onu saraya buraxmır. Şirin qəti qərara gəlir ki, lazım olsa xoşbəxtliyini ismətinə qurban verəcəkdir. Açıqdan-açığa son cavab olaraq Xosrova söyləyir: Şirinlə evlənmək qərarına gələn Xosrov Qəsri Şirinə gəlir. Lakin o, sərxoş olduğuna görə, Şirin onu saraya buraxmır. Şirin qəti qərara gəlir ki, lazım olsa xoşbəxtliyini ismətinə qurban verəcəkdir. Açıqdan-açığa son cavab olaraq Xosrova söyləyir: “Firuzə günbədə and içirəm mən, Nurlu, parlaq günə and içirəm mən... And olsun ölümsüz əbədiyyətə, And olsun yatmayan oyaq xilqətə...
Ki, şah olsan bilə, kəbinsiz yenə, Yetişə bilməzsən istədiyinə...” Nəhayət Şirin öz istəyinə nail olur. Xosrova ərə gedir: “Əlindən tutaraq Şirininin şah, Əmr etdi möbidə kəsilsin nikah.” Şirin Xosrovla evləndikdən sonra da özünü son dərəcə ləyaqətlə aparır. Hamı ilə mehriban, qayğıkeş rəftar edir. Elə bu zaman, o, öz şəxsiyyətini daha artıq büruzə verməyə imkan tapır, daima Xosrovu ədalətə, humanizmə, rəhm və mürvətə sövq edir. Onu kef məclisləri, şənlik əyləncələri qurmaqdan çəkindirir. Şirinin davranışı nəhayət, Xosrova müsbət təsir edir, daxili aləmində müəyyən inkişafa, mənəviyyatında müsbət dəyişiklərə səbəb olur. Şiruyə atası Xosrovu öldürdükdən sonra analığı Şirini ələ keçirmək məqsədini açıb bildirdikdə Şirinin düzgün tədbiri nəticəsində Şiruyə aldanıb onun bütün istəklərini yerinə yetirir.
Nömrə-yi yek
Nömrə-yi yek — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Mərkəz bəxşinin Hövmə dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 37 ailədə 76 nəfəri kişilər və 96 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 172 nəfərdir.
Xosrov və Şirin (Nizami)
Şirin
Şirin təntənəli və şahanə bir dəfn mərasimi təşkil edir. Xosrov üçün Kəyan şahlarına layiq mirvari və digər daş-qaşla bəzədilmiş qızıl tabut hazırladır. Satraplar Xosrovun tabutunu məqbərəyə qoyduqdan sonra, Şirin son vida üçün Möbiddən icazə alıb içəri girir. Bir müddət sonra Şirinin fəryadını eşidən camaat tələsik içəri girir, onu Xosrovun ağuşuna yıxılıb ölmüş görürlər. Hamı bu cəsarət və sədaqətə heyran qalır. Sevgililəri bir məzarda dəfn edib geri qayıdırlar. Şirinin ölümünü Nizami belə qiymətləndirir: “Xosrov məclisində yatan şəkərə, Xoş olsun bu şirin yuxu yüz kərə!... Alqış bu ölümə, əhsən Şirinə! Öldürən Şirinə, ölən Şirinə! Məhəbbət yolunda ölüm budur bax, Cananə belədir canı tapşırmaq... Çox sağ ol ey dünya, ey dövran, əhsən, Gəlini damadə belə yetir sən!... Bir təxtdə oturdu iki tacivər, Məğbəri bağlayıb geri döndülər. Məzarı tərk etdi o qəmli karvan, Bu sözü yazdılar qayıdan zaman. “Bu Şirindən başqa kimsə dünyada, Özünü özgəyə etməmiş fəda.”
Fərhad
right|200px|thumb|[[II Xosrov|Xosrov və Fərhadın söhbəti, 1648, Buxara məktəbi, M.Y. Saltıkov-Şedrin adına Kütləvi Dövlət Kitabxanası, Sankt-Peterburq]]
Nizami Fərhadı kübar nəsildən yox, zəhmətkeş ailədən götürmüş, eşq aləmində şah ilə zəhmətkeşi qarşı-qarşıya qoymuş, bununla da "Xosrov və Şirin" poemasında maraqlı bir ziddiyyət yaratmışdır. Həm Şirinin Xosrovu sevməsi, həm də Fərhadın Şirinə vurulub, həyatının sonuna qədər aşiqi-sadiq olması eşq aləmi üçün yüksək bir nümunədir.
Fərhad həm mühəndis, heykəltaraş-sənətkar, həm də Şirinə vurulmuş bir aşiqdir. Fərhad elə, eşq əsiri olduğu ilk gündən özünü tamamilə unudur, bütün qedrət və bacarığı ilə çalışır ki, Şirinin vüsalına yetişsin. Bu məqsəddən ötrü, daşları külüngünün zərbəsi ilə toza çevirir, arx qazıb, hovuz tikir, Bisütun dağını yarır, qdrətli və müstəbid hökmdar Xosrovun gözünün içinə baxaraq, sevgilisinə eşq elan etməkdən çəkinmir.
Faciə burasındadır ki, Şirin Fərhadı sevmir, ona yalnız mahir bir sənətkar kimi hörmət bəsləyir. Gördüyü işləri şəxsən müşahidə etməkdən ötrü Bisütun dağına gedib, onu təşviq edir. Bu hadisə Fərhadın iradəsini, qolunun qüdrətini artırırsa, Xosrovda qısqanclıq və həsəd hissini gücləndirib şəkki-şübhəni, şahın kin və qəzəbini artırır. Hökmdar Fərhadı hüzuruna çağırıb onunla şəxsən söhbət edir. Bu söhbət zamanı Fərhad, Xosrov kimi möhtəşəm bir hökmdarı məğlub edir. Xosrov hiylə qurub, Fərhadın ölümünə şərait yaradır. Nizami Fərhadı o qədər saf və təmizdir ki, Şirinin onu sevib sevmədiyini bilmədən, eşq yolunda canını qurban verməyə razılaşır.
Başlanğıcda Nizami Fərhadı bir mühəndis, sənətkar kimi təqdim edir. Şirin Qəsri-Şirinə süd çatdırmaq üçün arx çəkdirmək haqqında Şapurla məsləhətləşəndə şair Şapurun dili ilə Fərhadı Şirinə belə təqdim edir: “Fərhad adlı bir cavan vardır, Usta mühəndisdir, bir sənətkardır.” left|thumb|210px|Fərhadın Şirini xilas etməsi, 1648, Buxara məktəbi, M.Y. Saltıkov-Şedrin adına Kütləvi Dövlət Kitabxanası, Sankt-Peterburq Fərhad heç bir çətinlikdən qorxmur, Şirin ona daşdan arx çəkilməsi zərurətini söyləyəndə dağçapan dərhal bu təkliflə razılaşıb, tapşırığı yerinə yetirəcəyinə söz verir, arxı çəkib bitirməklə də vədinə əməl edir.
Fərhadla Şirinin macırasını eşidən Xosrov rəqibini aradan qaldırmaq məqsədi ilə Bisütun dağını yarmağa, geniş bir yol açmağa məcbur edəndə, Fərhad Şirinə çatmaq xətrinə bu imkan dairəsindən xaric olan tapşırığı qəbul edir. O, hələ Bisütun dağını yarmazdan əvvəl sıldırım bir qaya üzərində Şirinin, Xosrovun və Şəbdizin şəklini nəqş edir.
Nizami Fərhadı həm də çox həyalı və utancaqdır. O, ilk dəfə Şirinlə üzbəüz gəlib görüşəndə Şirinin gözəl camalına o qədər aşiq olur ki, hətta başını qaldırıb onun üzünə belə baxa bilmir. Şirinlə danışmağa cəsarəti çatmır. Fərhad özünü o qədər itirir ki, Şirinin ona nə söylədiyini belə dərk edə bilmir. Şirininnbuyruğuna razılıq əlaməti olaraq ancaq barmaqlarını gözləri üzərinə qoyur, bayıra çıxıb cariyələrdən Şirinin nə deyib, nə istədiyini öyrənir.
Həmin utancaq, Şirinin qarşısında dili tutulan Fərhadı Nizami yeri gələndə qüdrətli natiq, cəsarətli hazırcavab, odlu bir kəlam sahibi, sevgisi yolunda başından keçməyə hazır olan həqiqi aşiq və qorxmaz igid kimi təsvir edir. Fərhadla Xosrovun mübahisəsi başdan-ayağa kuhkənin cəsur, möhkəm məntiq və kamal sahibi olduğunu sübut edir. Xosrovun hər bir sualına tutarlı və cəsarətli cavab verib, sonda qüdrətli və möhtəşəm bir hökmdarı məğlub edib söz meydanından çıxarır.
Ağıl və zəkasına, danışıq bacarığına, biliyinə, düşüncə və hazırcavablığına baxmayaraq, şair bəzən onu hər deyilənə inanan, hər kəsə etibar edən bir şəxs kimi verir. Elə illər boyu birgə təhsil aldığı Şapuru kifayət qədər tanımaması, onun bütün dediklərinə ürəkdən inanması, Xosrov kimi rəqib müqabilində Şirinə aşiq olmasının özü də onun bir növ Fərhadın sadəlövhlüyünə, hadisələri düzgün qiymətləndirmədiyinə sübutdur. Yaxud Bisütun dağını yarması şərti ilə Xosrovun Şirini ona verməsi vədinə inanması da onun hər deyilən sözə inanmasından irəli gəlir. Həmçinin uydurma qara xəbəri alarkən, yoxlamadan, aramadan inanmaq, ağır dərd və kədərdən ölmək Fərhadın həddən artıq təmiz ürəkliliyinə, səmimiyyətinə, həssaslığına əsaslanır.
Şapur
Nizami "Xosrov və Şirin" poemasında Şapur surətini çox mürəkkəb vermişdir. O, sadəcə bir rəssam, yaxud adi saray xadimi, Xosrovun nədimi və məhrəmi deyildir. Şapur eyni zamanda bacarıqlı bir siyasətçi, dünya görmüş bir səyyah, həm də məharətli bir sehrkar, təcrübəli bir vasitəçidir.
Şahir bütün əsər boyu hadisələrdə iştirak edir. Odur ki, əvvəlcədən Şirin haqqında o söz açır, öz sənətkarlıq qüdrəti ilə qızın gözəlliyini elə təsvir edir ki, Xosrov qayibanə olaraq Şirinə vurulur. Elçi sifəti ilə Ərmənzəminə gəlib yolda rahibdən və başqalarından lazım olan məlumatları əldə edir. Nəhayət Şirini tapır. Bir sehrkar kimi Şirini elə ovsunlayır ki, Şirin görmədən Xosrova vurulur. Şapurun təsiri ilə Şirin öz ölkəsini, hökmdar bibisini və rəfiqələrini tərk edib Mədainə qaçır. Şirinin Qəsri-Şirində tək keçirdiyi günlərdə Şapur onun həmsöhbəti və məhrəmi olur. Xosrov tərəfindən unudulmuş günlərdə Şirinin müsahibi olur, onu məşğul edir. Digər tərəfdən də Xosrovla əlaqə saxlayır.
Şapur, bacarıqlı bir sənətkar, mahir rəssam olsa da, şəxsiyyətcə miskindir. O, Xosrovun əlində bir vasitə, oyuncaq kimidir. Xosrov ondan istədiyi kimi istifadə edir. Şapur heç vaxt müstəqil hərəkət edə bilmir. Bir dəfə də olsun Xosrova müsbət təsir göstərmir. Daha doğrusu Xosrov onunla məhəbbət vasitəçisi kimi rəftar edir.
Xosrovun Şapurla danışıq tərzi və ifadə forması da Şapurun kim olub, nə kimi xarakter daşıdığını tamamilə aydın göstərir.
Şapurun ən zəif, nöqsanlı cəhəti o vaxt meydana çıxır ki, Məryəm vəfat etdikdən sonra, Xosrov yenə də Şirinə əyyaşlıq məqsədi ilə yaxınlaşmaq istəyəndə, o, nəinki Xosrovu Şirinlə evlənməyə təşviq etmir, əksinə, şaha "o, olmasın, bu olsun" dərsi verir, isfahanlı məlumüllah Şəkərlə evlənməyi məsləhət görür. Xosrovun azğın fikrini daha da azdırır. Halbuki, Şapur belə bir şəraitdə Xosrova düzgün məsləhət verə, onun Şirinlə rəsmi nikaha girərək vüsla çatmasına səbəb ola bilərdi. Lakin Şapur bu insani vəzifəsini tamamilə unudur. O, ancaq axırda, Xosrovla Şirinin rəsmi surətdə evlənməsi zamanı müəyyən qədər müsbət rol oynayır.
Məhinbanu
Məhinbanu ağıllı, bacarıqlı və çox ləyaqətli hökmdar qadındır. Nizami onun simasında, qadınla kişi arasında İslam dininin orta əsrlərin irticaçı xürafatı ətrafında törənib meydana çıxan qeyri-bərabərliyi puça çıxarır. Sonradan, şair bu fikrini "İskəndərnamə" poemasındakı Nüşabə obrazı ilə daha da gücləndirir.
Nizami Məhinbanu surətində Şərqin müdrik anasını, ədalətli hökmdarını, hər cəhəti yaxşı görə bilən bir insanın dolğun və bitkin obrazını təsvir etmişdir. Məhinbanu qadın olsa da, bacarıqlı, həm də çox ağıllı və tədbirli bir hökmdardır. Məhz ədalətli və insanpərvər olduğuna görə də, ölkəsi (Azərbaycan) abaddır. Xalq ondan razıdır. Düzgün və sağlam siyasət yeritdiyinə görə, hər yerdə, hər kəsin yanında hörmət sahibidir. Qonşu ölkələr də ona səmimi münasibət bəsləyir. Bütün bunlarla bərabər, Məhinbanu sayıqdır, ehtiyatı əldən vermir. O, müntəzəm bir silahlı qüvvəyə malikdir. Ölkənin sərhədlərində çoxlu müdafiə xarakteri daşıyan qalalar, istehkamlar tikdirmişdir. Məhinbanu gözəl insan və ləyaqətli hökmdar olduğu kimi, kişilərdən də üstün, cəsarətli, igid bir sərkərdədir: “Cürətdə kişidən heç geri durmur, “Böyük” olduğundan Məhinbanudur.” Məhinbanu həyatın bütün nemətlərinə, hər cür imkan və şəraitə malik olsa da əsl mənada xoşbəxt deyildir. Əri vaxtsız vəfat edib, övladı da yoxdur. Qardaşı qızı Şirindən başqa heç kimə gümanı gəlmir: “Bu zindana bənzər dünyada ancaq, Qardaşı qızıdır gözünə çıraq.” Məhinbanu Şirinin anası yox, bibisi olsa da, onun böyüyüb tərbiyə almasında, mənəvi və cismani cəhətdən inkişafında əlindən gələni əsirgəmir. Ona doğma ana kimi qayğı göstərir, düvrünün bütün imkanlarından istifadə etmək üçün hər cür şərait yaradır.