cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
C++
Tarixi
C++ dili 1980-ci illərin əvvəllərində yaranıb ki, Bell Labs şirkətinin əməkdaşı Bjarne Stroustrup C dilinə öz ehtiyaclarını altında bir sıra təkmilləşdirmələrin fikirləşib. İnkişaf əsasən proqramçı ictimaiyyətin sorğularına cavab verməklə Bjarne Stroustrup dili inkişaf etdirirdi. C++ üzrə dilin standart təsvirlərini Bjarne Stroustrup yazılmış çap işləri idi. Yalnız 1998-ci ildə beynəlxalq standart dil C++ ratifikasiya olunub: ISO/IEC 14882:1998 "Standard for the C++ Programming Language"; Texniki düzəliş qəbul edildikdən sonra növbəti versiyası 2003-cü ildə standarta aid bu standart ISO/IEC 14882:2003 qəbul edildi. Birinci nəşri 1985-ci ildə "Dila программирования C++", ilk təsvirini təmin edən bu kitab ki, rəsmi standart olmadığından olduqca əhəmiyyətli idi. 1989-cu ildə C++ 2.0 çıxdı. Onun yeni imkanları: abstrakt sinifləri, statik funksiyaları-üzvləri, funksiyaları-konstanta və qorunan üzvləri külli varisliyinə daxil edilmişdi. 1990-cı ildə çap edilmiş "Комментированное справочное руководство по C++" sonralar əsas standartın qoyulmasına səbəb oldu. Heç kim C++ dilinin hüquqlarına malik deyil, lakin dilin standartlaşma sənədləri (qaralamaları istisna olmaqla) pulsuz deyil.
Nümunə kod
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> Hello World!!!
Ermənistan–Türkiyə sərhədi
Türkiyə–Ermənistan sərhədi (Ermenistan–Türkiye sınırı, Հայաստան–Թուրքիա սահման) — Türkiyə və Ermənistan arasında dövlət sərhədi. Sərhədin uzunluğu 311 km-dir və şimalda Gürcüstanla sərhəd qovşağından cənubda Azərbaycanla sərhəd qovşağına qədər uzanır.
Təsvir
Sərhəd şimaldan Gürcüstanla sərhədin Arpi gölünün qərb hissəsindəki kəsişməsindən başlayır və Ermənistanın dağlıq əraziləri boyunca bir sıra qeyri-bərabər xətlər boyunca cənuba uzanır. Qərbi Arpaçay çayına çataraq çaydan cənubdan Araz çayı ilə birləşməyə qədər davam edir və daha sonra şərqə sonra cənub-şərqə axan Arazı izləyir. Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə kəsişmə nöqtəsinə qədər uzanır.
Tarix
1918-ci ildə Cənubi Qafqaz xalqları Rusiya imperiyasından müstəqillik qazanmaq üçün Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasını elan edir və Osmanlı İmperiyası ilə sülh danışıqlarına başlayır. Daxili fikir ayrılıqları Gürcüstanın 1918-ci ilin mayında federasiyadan ayrılmasına, daha sonra isə Ermənistan və Azərbaycan tərəfindən izlənilməsinə səbəb olur. 4 iyun 1918-ci ildə Batum konfransı sonrası Batum müqaviləsi imzalanır. Bununlada 1878-ci ilə qədər mövcud olan sərhədlər tanınır. Ermənistandakı Osmanlı fəthləri nəhayət 1920-ci ildə Gümrü müqaviləsinin imzalanması ilə bitir.
Birinci Dünya müharibəsində Osmanlı İmperiyasının məğlubiyyətindən sonra Antanta ölkələri və müttəfiqləri onu 1920-ci ildə Sevr müqaviləsinə əsasən bölməyi planlaşdırır. Müqavilə Gürcüstanın və Ermənistanın müstəqilliyini tanıyaraq, Türkiyənin şərqindəki hər iki geniş ərazini bu ölkəyə verməyi nəzərdə tuturdu (Bu ərazilər ABŞ Prezidenti Vudro Vilsonun adından "Vilson Ermənistanı" adlandırıldı) və Ermənistanla Gürcüstan arasındakı sərhədin genişləndirilməsi məsələsinə isə daha sonra qərar verilməsi nəzərdə tutulurdu. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsinin başlamasına kömək edən bu müqavilədən Türk millətçiləri hiddətlənir. Türkiyənin bu qarşıdurmada qazandığı uğur, Sevr müqaviləsinin müddəalarını reallaşmaz hala gətirir. 1920-ci ildə Sovet ordusu, hər iki ölkənin müstəqilliyinə son qoyaraq Azərbaycan və Ermənistanı işğal edir və daha sonra 1921-ci ilin fevral-mart aylarında Gürcüstan ərazisinə daxil olur. Rusiya və Türkiyə 1921-ci ilin martında Sovet-Osmanlı sərhədində dəyişikliklər edilməsini nəzərdə tutan Moskva müqaviləsini imzalayır. Ancaq yerdə döyüşlər hələ davam edir və danışıqlar dalana dirənir. Bu müqavilənin müddəaları sonradan, eyni ilin oktyabr ayında Qars müqaviləsi ilə təsdiqlənir və nəticədə indiki Türkiyə–Ermənistan sərhədi müəyyən olunur. Sonra sərhəd 1925-ci ilin martından 1926-cı ilin iyuluna qədər Sovet-Türk ortaq komissiyası tərəfindən yerdə təyin olunur. Türkiyənin müstəqilliyi 1923 Lozanna müqaviləsi ilə tanınır. 1922-ci ildə Cənubi Qafqazın üç keçmiş dövləti SSRİ-nin tərkibində olan Zaqafqaziya SFSR-yə birləşdirilir. 1936-cı ildə yenidən bölünmədən əvvəl Sovet hakimiyyət orqanlarının, xüsusən 1945-ci ildə onu dəyişdirmək barədə vaxtaşırı iddialarına baxmayaraq, Qars müqaviləsi ilə qurulan sərhəd qorunub saxlanılır. ABŞ tərəfindən dəstəklənən Türkiyə bu iddiaları müzakirə etməkdən imtina edir və cənub qonşusu ilə münasibətlərini yaxşılaşdırmaq istəyən SSRİ, tezliklə iddialarından imtina edir. 1991-ci ildə SSRİ-nin dağılması ilə Ermənistan müstəqillik qazanır. Ermənistan Türk-Sovet sərhədindəki hissəsini miras alır. Türkiyə Ermənistanın müstəqilliyini tanımasına baxmayaraq, iki ölkə arasındakı münasibətlər dərhal kəskinləşmiş və sərhəd bağlanmışdır. Türkiyə Birləşmiş Ermənistana dəstək verən erməni millətçilərinin Türkiyənin şərqindəki irredentist iddialarına, eləcə də Ermənistanın Qondarma Erməni Soyqırımının beynəlxalq səviyyədə tanınmasına nail olmaq səylərinə qarşı çıxır. Türkiyə Dağlıq Qarabağ müharibəsində yaxın müttəfiqi Azərbaycanı dəstəkləyir. Münasibətlər 2000-ci illərin on illərində bir az yumşalmış və nəticədə sərhədin yenidən açıla biləcəyini nəzərdə tutulan Sürix Protokollarının 2009-cu ildə imzalanması ilə nəticələnmişdir. Ancaq danışıqlar durduruldu və sərhəd qapalı olaraq qaldı.
Kamil Məmiyev
Kamil Qəni oğlu Məmiyev 1969-cu il Hoçaz, Laçın rayonu Azərbaycan SSR SSRİ. 1992-ci il Hoçaz Laçın rayonu Azərbaycan. Azərbaycan silahlı qüvvələrinin əsgəri. Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Məmiyev Kamil Qəni oğlu. 2 avqust 1969-cu ildə Laçın rayonunun Hoçaz kəndində anadan olub
Xidmət illəri
Məmiyev Kamil 1989-1990-ci ildə Rusiyadan hərbi xidmətdən qayıdaraq 1991-ci ildən Laçın özünümüdafiə alayında vətənin müdafiəsinə qoşulmuşdur. (Şəhid Vaqif Quliyevin komandir olduğu briqada) könüllülərdən ibarət briqadaya qoşulmuş və döyüşlərdə iştirak etmişdir. Həmin briqada Hoçaz kəndinə daxil olub qəhrəmancasına vuruşaraq erməni tərəfi xeyli itki verdirərək qovmağa nail olsalar da, erməni sinayperçisi tərəfindən 9 nəfər, o cümlədən Kamil vurularaq Şəhid olmuşdur. Şəhidin məzarı Tərtər rayonunun Ələsgərli kənd (kecmiş Nar zavodu) qəbirstanlığındadır.
Ən kiçik kvadratlar üsulu
thumb|313x313px Ən kiçik kvadratlar üsulu — reqressiya analizinin əsas üsullarından biri olub, təsadüfi xətalar daşıyan naməlum qiymətlərin analizi üçün istifadə olunur. Maşınqayırmada ölçmədən əldə olunmuş qiymətlər əsasında verilmiş prosesin modelləşdirilməsində bu üsul böyük əhəmiyyət daşıyır. Prosesin gedişinə müdaxilə etmədən, yəni ona qara qutu kimi baxmaqla onun giriş parametrlərinin dəyişməsi sayəsində çıxış göstəricilərində baş verən dəyişmələr, bu üsulun köməyi ilə emprik olaraq müxtəlif tərtibli polinomlar şəklində riyazi təsvir oluna bilirlər. Digər tətbiq sahəsi verilmiş mürəkkəb funksiyanı daha sadə funksiyalarlara əvəz etməkdir.
Mahiyyəti
Ən kiçik kvadratlar üsulunun mahiyyəti onun adından göründüyü kimi ölçmə nəticəsində əldə olunan qiymətlər və gözlənilən qiymətlər arasındakı fərqin (xətanın) kvadratının minimal olmasına əsaslanır. Yaxınlaşma zamanı funksiyanın modelini elə seçirlər ki, onun verdiyi qiymətlər ilə ölçmə nəticəsində alınmış qiymətlər arasında olan fərqlər kvadratlarının cəmi də minimum olsun.
Tutaq ki, x — m naməlum parametrlərin toplumdur,f_i(x),, n>m isə bu toplumların funksiyalar cəmidir. Məslənin həlli ona gətirilir ki, x-in qiymətlərinin təyini zamanı bu funksiyaların qiymətləri y_i-in verilən qiymətlərinə yaxın olsun. Əslində f_i(x)=y_i, tənliklər sisteminin elə həlli axtraılır ki, onun sağ və sol tərəfləri maksimal yaxınlaşsınlar. Ən kiçik kvadratlar üsulu ona gətirir ki, sağ və sol tərələrinin arasındakı meyillənmənin kvadratlarının  yaxınlaşması baş versin. Beləliklə ən kiçik kvadratlar üsulunu aşağıdakı şəkildə yazmaq olar:
Tənliklər siiseminin həlli varsa, kvadatların cəmi sıfıra bərabr olacaq və tənliklər sistemlərinin həlli analitik və ya ədədi üsullarla aparıla bilər. Əgər sistem təyin olunandırsa, yəni asılı olmayan tənliklərin sayı axtarılan dəyişənlərin sayından çoxdursa, onda sistemin dəqiq həlli mövcud deyil. Bu halda ən kiçik kvadratlar üsulu y və f(x) vektorlarnın maksimal yaxnlaşması və meyillənmənin (e) sıfıra yaxınlaşmasına imkan verən hər hansı optimal x-vektorunun tapılmasına imkan yaradır.
Bataysk Aviabazası
Bataysk — Rostov vilayəti ərazisində eyni adlı şəhərin cənub-şərqində, Rostov-na-Donu şəhərindən 12 km aralıda yerləşən hərbi aerodrom.
1940-cı illərdə aerodromda hərbi təyyarəçilik uçilişi yerləşirdi.
1950-ci illərdə aerodromda Yeysk hərbi təyyarəçilik uçilişi qərarlaşırdı. Bura əsasən I–II kursdan olan kursantlar öz peşələrinə yiyələnirdilər. 1960-cı illərdə aviabazada L-29 təyyarələr cəmləşdirilmişdi. 1980-ci illərdə isə L-29 təyyarələri L-39 təyyarələrilə əvəzlənmişdir.
1993-cü ildə arerodrom yerləşməsi səbəbindən uçilişin tərkibindən çıxarılır. Burada 801 saylı tədris aviasiya polku yaradılır. Burada müxtəlif msrkalı hərbi təyyarələr yerləşdirilmidi.
Rəngli daşlar (roman)
Rəngli daşlar - Fransada yaşayan azərbaycanlı yazıçı Nicat Kazımov tərəfindən yazılmış roman.
Asəf Məmiyev
Asəf Qəni oğlu Məmiyev  (1972-ci il Hoçaz, Laçın rayonu Azərbaycan SSR SSRİ.  1992-ci il Hoçaz Laçın rayonu Azərbaycan) — Azərbaycan silahlı qüvvələrinin əsgəri. Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Rəngli daşlar (roman)
Məzmun
Parisdə nə iş, nə də yazmağa həvəs tapan Lafayet ən sonda bəlkə yazmağa həvəs tapar deyə Korsika adasına yazmağa gedir. Yazmaqda çətinlik çəkən Lafayet, sirli qonşusu olan və son günlərini yaşayan iranlı inqilabçı qonşusu ilə tanışır. Əfşar öz həyatını Lafayetə danışdıqdan sonra, Əfşar onun mövzusu olur. Fərqli mədəniyyətlərin toqquşması, tragediyanın spiral şəkildə burulması, həmçinin insanlığın və  sevginin önəmindən bəhs edən, hər kəsin səhifələrdə özünü tapacağı bir romandır.
Bataysk Aviabazası
2015-ci ilin mayına qədər aerodrom tərk edilmişdi. Yerli əhali uçuş-eniş zolağından avtomobil yarışları məqsədilə istifadə edirdilər. Uçuş-eniş zolağı tam betonlaşdırılmışdı.
Asəf Məmiyev
Həyatı
Məmiyev Asəf Qəni oğlu. 1972 ci ildə Laçın rayonunun Hoçaz kəndində anadan olub
Bataysk Aviabazası
2015-ci ilin mayı Rusiyanın baş naziri Dmitri Medvedev aerodromunun ərazisini Rostexə verilməsi haqqında göstəriş verir. Ərazi Rostvetol şirkətinin sınaq məntəqəsi rolunu oynamalı idi.
2008–2011-ci illərdə Rostov-na-Donu aeroportunun beynəlxalq reyslərini qəbul edə biləcəyi hava limanlarından biri olması barədə söhbətlər gedirdi. İlk əvvəllər Rostov vilayəti rəhbərliyi ərazini əlverşli hesab edirdi. Bundan əvvəl isə aerodrom Rusiya Müdafiə Nazirliyindən alınmışdı. Ancaq sonrada müəyyən çatışmazlıqlar aşkarlanır. Bununlada Qruşevskidəki ərazilər aeroportun tikintisi üçün ən əlverişli ərazi olması qərara alınır. Vilayət və rayon rəhbərliyi gələcəkdə aerodromun yük daşımasında və ya iş aviasiyasında istifadə efilə biləcəyini düşünüür.
Asəf Məmiyev
Xidmət illəri
Asəf Məmiyev 1992-ci ildə orta məktəbi bitirib, iyun ayında Kəlbəcər rayonu istiqamətində Laçın batalyonunun tərkibində könüllü hərbi xidmət keçməklə cəbhə bölgəsinə yollanmişdir. Asəf Pircahan kəndində qardaşı Kamilin xidmət etdiyi (Şəhid Vaqif Quliyevin komandir olduğu briqada) könüllülərdən ibarət briqadaya qoşulmuş və döyüşlərdə iştirak etmişdir. Həmin briqada Hoçaz kəndinə daxil olub qəhrəmancasına vuruşaraq erməni tərəfi xeyli itki verdirərək qovmağa nail olsalar da, erməni sinayperçisi tərəfindən 9 nəfər, o cümlədən Asəf və Kamil qardaşları vurularaq Şəhid olmuşlar. Şəhid qardaşların məzarları Tərtər rayonunun Ələsgərli kənd (kecmiş Nar zavodu) qəbirstanlığındadır.
Asiya hepardı
Asiya hepardı (Acinonyx jubatus venaticus) və ya İran hepardı, Fars hepardı — Hepard növünə daxil olan yarımnövlərdən biri. Əvvəllər əsasən Yaxın Şərq və Hisndistanın müxtəlif ərazilərində yayılmışdır. Onların ümumi arealı Şimalda Qafqaz, Mərkəzi Asiya, cənubda Ərəbistan yarımadası, Hind okeanı sahilləri, qərbdə Suriya, Aralıq dənizi sahillərindən tutmuş şərqdə Hindistana qədər uzanırdı. Hazırda isə onlar kiçik bir populyasiyalar şəklində ancaq İran ərazisində qalmışdır. XX əsrdən etibarən ancaq kiçik bir ərazidə qala bilmişlər. 2011-ci ilin dekabr ayından 2013-cü ilin noyabr ayına qədər yayıldığı ərazidə onların 84 fotoşəkili çəkilmişdir. 2017-ci ilin dekabr ayına görə İranın mərkəzi yaylasında 140 min km² ərazidə bu canlıların 50-dən çox populyasiyasına rastlanmışdır. 2014 FIFA Dünya Kubokunun İran Milli Futbol Komandası rəmzi olmuşdur.
Reiko (Mortal Kombat)
Reiko - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.
Asiya hepardı
Asiya hepardı 32 min ildən 67 min ilədək öncə Afrika hepardından ayrılmışdır.
Təsviri
Xarici görkəm baxımından Asiya Hepardlarını Afrika hepardlarından fərqləndirmək olduqca çətindir. Bu əsasən genetik xüsusiyyətlərinə görə müəyyən edilmişdir. Üstəlik bu canlıların xəzinin qalınlığı nisbətən azdır. Bu canlılarda bir qayda olaraq dişilər erkəklərdən kiçik olur. Onların bədən uzunluğu 110–150 sm, quyruqlarının uzunluğu 60–80 sm, ayaq üstə hündürlükləri 70–85 sm, çəkiləri isə 40–60 kq arasında dəyişir.
Yayılması və həyat tərzi
Asiya hepardlarının yayılma ərazisi — dağlıq rayonlar, həmcinin yarımsəhra və quru çöllər. Bu canlılara nadir hallarda meşə massivlərində rastlamaq olar. Onların əsas ov obyektləri çütdırnaqlılardır (dağ qoyunu, ceyran, keçi). Hazırda isə təbiəytdə iri ot yeyən məməlilərin azalması səbəbindən kiçik çikarlarıda yeyə bilirlər. üstəlik ev heyvanlarına da hücumu qeydə alınır. Bir qayda olaraq yalquzaq həyat tərzi keçirirlər. Ancaq iri heyvanların ovlanması məqsədi ilə kiçik qruplar təşkil edəı bilirlər. Bunlar arasında sayları 4 baş belə ola bilir. Dişilərdə boğazlıq dövrü 85–95 gün davam edir. Adətən 2–6 arası bala doğur. Balaların sərbəst həyata başlaması 12–20 aylarında baş verir. Asiya hepardlarının təbii şəraitdə ömür müddəti 20–25 ildir. Onlar qapalı şəraitdə hec zaman çoxalmırlar.
Əvvəllər Asiya hepardları Ərəbistan və Fələstindən Hindistanın daxili rayonlarına, şimalda isə Qazaxıstana qədər olan ərazidə yayılmışdır. Ancaq onların dərilərinə görə brakonerlər tərəfindən kütləvi ovlanması, ot yeyən heyvanların sayında olan azalma, yayılma arelınmın insanlar tərəfindən mənimsənilməsi onların sayı da azalmağa başlamışdır. Artıq 1947-ci ildə Hindistanda Asiya hepardlarının nəsli kəsilmişdir. XX əsrin 60–80-ci illərdə isə İran istisna olmaqla Yaxın Şərq regionunda bu canlılar yoxa çıxmışdır. 2000-ci ildə ətraf mühitin qorunması cəmiyyələri İranla müştərək şəkildə bu canlıların qorunması məqsədi ilə ölkənin 5 rayonunda tədbirlər görməyə başlamışlar. 2000-ci illərdə aparılan araşdırmalar zamanı vəhşi təbiətdə bu canlıların sayının 50–100 arası olması qeydə alınmışdır. Gələcəkdə bu canlıların Pakistan və Hindistan ərazilərinə köçürülərək artırılması planları vardır.
Bakı Televiziya Qülləsi
Bakı Televiziya Qülləsi — 1996-cı ildə Bakı şəhərində inşası yekunlaşmış televiziya qülləsi. Qüllənin hündürlüyü 310 metrdir (Xəzər dənizi səviyyəsindən 480 metr). Bu Azərbaycan ərazisində ən hündür tikili və dünyada hündürlüyünə görə 38-ci Televiziya Qülləsidir.
Tarixi
Kompleks SSRİ Nazirlər Sovetinin qərarına və Azərbaycan SSR Rabitə Nazirliyinin sifarişi əsasında layihələşdirilmişdir. Tikinti işləri 1979-cu ildə başlamışdır. Layihə hesablamalarına görə tikinti işləri 1985-ci ildə tamamlanmalı idi, lakin müəyyən səbəblər üzündən tikinti işləri dayandırılmışdı. Qüllənin tikintisi yenidən 1993-cü, yəni artıq müstəqillik dövründə başlanmışdır və 1996-cı ildə kompleksin rəsmi açılışı mərasimi keçirilmişdir. Ölkə ərazisində radio və televiziya verilişlərinin yüksək keyfiyyətli yayımının təmin edilməsi, mövcud yerüstü televiziya yayım sistemlərinin dünya standartlarına uyğunlaşdırılması, eləcə də efir məkanının informasiya təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi məqsədi ilə 2008-ci il iyul ayının 10-da Prezident İlham Əliyev "Azərbaycan Respublikasında televiziya yayımının genişləndirilməsi və efir məkanında informasiya təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında" sərəncam imzalamışdır. Sərəncama müvafiq olaraq, qısa vaxt ərzində kompleksdə əsaslı yenidənqurma işləri həyata keçirilməyə başlanmışdır. Görülən tədbirlər nəticəsində kompleks ən qabaqcıl rabitə avadanlığı ilə təchiz olunmuşdur.
Fəaliyyəti
Qüllədə Yaponiya istehsalı olan və hər biri 12 nəfərlik iki lift quraşdırılmışdır. Qüllənin 28-ci mərtəbəsində yerdən 180 metr hündürlükdə televiziya və radio yayım avadanlığı, 1712 kilometr uzunluğa malik RRX şəbəkəsinin baş stansiyası, mobil operatorların SDH şəbəkələri yerləşdirilmişdir. 10-cu mərtəbədə isə televiziya və radioverici-yayım avadanlığı, peyk yayımı avadanlığı, audio-video kommunikasiya qurğuları, habelə dispetçer xidməti, radio-rele kommunikasiya qurğuları və digər xidməti avadanlıq yerləşdirilmişdir. Teleqüllədə 2008-ci ildə yenidənqurma işləri aparılıb, 175 metr yüksəklikdə (67-ci mərtəbədə) şəhərin mənzərəsinə baxmağa imkan verən və dövr edən restoran açılmışdır.
Görünüşü
Ümumi hündürlüyü 310 metr, çəkisi 40 min ton olan Teleqüllə dəniz səviyyəsindən 136 metr hündürlükdə yerləşir. Kompleksin beton hissəsi 200 metr, metal hissəsi isə 110 metrdir. Qüllənin üzərində milli ornamentli 4 şəbəkə yerləşir ki, bunların hər biri bir qütbə istiqamətlənmişdir. Kompleksdə yeni televiziya vericiləri quraşdırılmışdır ki, bunlar da yayımın keyfiyyətini yüksək standartlar səviyyəsinə qaldırmışdır.
Həmçinin bax
Azərbaycan Televiziyası
Xarici keçidlər
Televiziya qülləsi
Kira (Mortal Kombat)
Kira – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin xronologiyası
Bu məqalədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tarixində baş verən əsas hadisələrlə yanaşı, respublikanın yaranması və mövcudluğu ilə bilavasitə bağlı olan hadisələr də təqdim olunur. Bütün hadisələr xronoloji ardıcıllıqla izlənilir.
Hoba meteoriti
thumbnail|right|Hoba meteoriti Hoba dünyada tapılmış ən ağır meteoritdi (çəkisi 60 tondan çoxdu). O, Afrikanın cənub-qərbində Namibiyada "Hoba West" fermasında saxlanılır, həmçinin meteorit elə bu əraziyə düşmüşdü. Bu meteorit Yer üzündə ən böyük təbii mənşəli dəmir parçasıdır.
Meteoritin tapılması
thumbnail|right 66 tonn ağırlığında və 9 m³ həcmində olan bu dəmir meteorit hələ ibtidai zamanlarda planetə düşüb. Onu 1920-ci ildə Namibiyanın Qrotfonteyn şəhərində tapmışdılar. Hoba adını elə aşkar olunduğu "Hoba West" fermasına görə aldı. Onu tapan fermerin sözlərinə görə, o, bu meteoritə sahəni şümlayanda rast gəlmişdir.
Ümumi məlumat
Meteorit təxmini 80 min il öncə Yer üzünə düşmüşdü. Nə zərbə kraterinin, nə də başqa düşmə izləri olmadığından, bu meteoritin tapılması sırf təsadüf nəticəsində baş verib. Fərziyəyə görə, atmosfera meteoritin düşməsini yavaşlatmışdır, buna görə də enerji və böyük tullantılar daha olmadı. Meteoritin daha bir maraqlı nəticəsi ondadır ki, o, nisbətən hamar və düz səthə malikdir. Hoba sıx metal quruluşa sahibdir, ölçüsü 2,7×2,7×0,9 metrdir. O, 84 % dəmirdən və 16 %-dən az kobalt qarışığı olan nikəldən ibarətdir. Meteoritin yuxarısı dəmir hidroksidlərlə örtülmüşdür. Kristal quruluşu baxımından "ataxit" nikeli ilə zəngindi.
Meteoritin çəkisi heç vaxt çəkilməmişdi. Hesab edirlər ki, onun Yer kürəsinə düşən zaman ilkin kütləsi təxminən 90 ton təşkil edirdi. 1920-ci ilin hesablamalarına görə onun kütləsi hardasa 66 ton idi, amma eroziyaya, elmi tədqiqatlara və vandalizmə görə Hobanın çəkisi 60 tona düşdü.
Meteoritin mühafizəsi
Unikal meteorit vandalizmdən qorumaq üçün o zamankı Cənub-Qərbi Afrika hökuməti (indiki Namibiya) 1955-ci ilin martında meteoriti milli abidə elan edib. 1985-ci ildə Rossing Uranium Ltd. şirkəti meteoritin qorunması üzrə tədbirlərin gücləndirilməsi üçün Cənub-Qərbi Afrika hökumətinə vəsait ayırmışdı. 1987-ci ildə Hoba West fermasının sahibi öz torpağlarını dövlətə bağışlamışdı. Bundan sonra ölkə buranı turistik zona elan etdi. Hər il meteoritə baxmaq üçün minlərcə turist Namibiyaya toplaşır. Vandalizm aktları artıq demək olar ki yox olub.
NGC 5214
NGC 5214, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əkrəm Əylisli
Əkrəm Nəcəf oğlu Naibov (Əkrəm Əylisli; ) — nasir, dramaturq, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sabiq üzvü, Azərbaycan Respublikasının sabiq xalq yazıçısı, Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1968), Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1984), M.F.Axundov adına ədəbi mükafat laureatı (1991), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III çağırış deputatı.
Həyatı
Əkrəm Əylisli 6 dekabr 1937-ci ildə Ordubad rayonunun Yuxarı Əylis kəndində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi qurtardıqdan sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir. M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun nəsr şöbəsini bitirdikdən sonra Azərnəşrin tərcümə redaksiyasında redaktor (1965–1968), "Gənclik" nəşriyyatında baş redaktor (1968–1970), "Mozalan" satirik jurnalında baş redaktor (1970–1971) olmuşdur.
1974–1978-ci illərdə Azərbaycan Nazirlər Soveti Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsinin baş redaktoru işləmiş, sonra "Azərbaycan" jurnalının baş redaktoru kimi çalışmışdır (1978–1983). Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqının katibi (1987–1991), "Yazıçı" nəşriyyatının direktoru olmuşdur (1992-ci ildən). Gənc yazıçıların Moskvada keçirilən Ümumittifaq müşavirəsində (1962), Belorusiya, Moldova və Özbəkistanda sovet ədəbiyyatı günlərində və digər tədbirlərdə iştirak etmişdir (1968–1980).
"Ulduz" jurnalı redaksiya heyətinin üzvü (1967–1978), SSRİ Yazıçılar İttifaqı bədii şurasının üzvü (1968–1976) olmuşdur. SSRİ Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin və Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı rəyasət heyətinin, eyni zamanda "Azərbaycan" və "Drujba narodov" jurnalları redaksiya heyətlərinin üzvü seçilmişdir (1978–1990). Sovet yazıçılarının nümayəndə heyətinin tərkibində Macarıstan, Polşa və Şimali Yəməndə səfərdə, Əziz Nesinin şəxsi dəvətilə Türkiyədə olmuşdur.
Polşanın Poznan şəhərinin Fəxri vətəndaşıdır. Belorusiya SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı, "Şərəf nişanı", "İstiqlal", "Şöhrət" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir.
Bədii yaradıcılığa şeirlə başlamış, lakin ilk mətbu hekayəsi "Qəşəm və onun kürəkəni"dir ("Azərbaycan" jurnalı, 1959, N 7). Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur. Özü də bədii tərcümələr edir, Vasili Şukşinin, Qabriel Qarsiya Markesin, V.Korolenkonun, İ.Turgenevin, Ç.Aytmatovun, H.Məlikin əsərlərini dilimizə çevirmişdir.
Yaradıcılığında dram əsərlərı xüsusi yer tutur. "Quşu uçan budaqlar", "Mənim nəğməkar bibim", "Bağdada putyovka var","Vəzifə", "Anamın pasportu", "Ata mülkü", "Bir cüt badmüşk ağacı", "Yastı təpə" pyesləri Bakı, Naxçıvan, Gəncə və İrəvan dram teatrlarında tamaşaya qoyulmuşdur. Ssenariləri əsasında "Gilas ağacı", "Ürək yaman şeydir", "Sürəyya" filmləri çəkilmişdir.
2005-ci ildə Azərbaycan Milli Məclisinə üzv seçilmişdir.
Əkrəm Əylisli "Daş yuxular" əsərində Azərbaycanın tarixi ilə bağlı gerçəklikləri Azərbaycan yazıçısı adına yaraşmayan şəkildə təhrif etməsi ilə ittiham edilərək, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 fevral 2013-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdündən və "Xalq yazıçısı" fəxri adından məhrum edilmişdir.
Üslubu
Ə.Əylisli 60-cı illərdə milli nəsrin yenilik axtarışlarını yaradıcılığında özünəməxsus şəkildə təmsil edən ilk yazıçılardan oldu. O, əsəsrlərində əsasən müharibə dövründəki və müharibədən sonrakı kəndi göstərirdi. Onun nəsrinin əsas qəhrəmanı bu dövrün kəndində dünyaya gəlmiş, xaraktercə formalaşmış, dünyanı və insanları tanımağa başlamışdır.
Pərviz Məmmədov (alim)
Pərviz Ziya oğlu Məmmədov (12 yanvar 1937, Bakı) — geologiya-mineralogiya elmləri doktoru (1992), professor (1993), AMEA-nın həqiqi üzvü (2014).
Həyatı
Pərviz Məmmədov 12 yanvar 1937-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1954-cü ildə orta məktəbi medalla bitirmişdir. Ali təhsilini 1954-1959-cu illərdə Azərbaycan Neft və Sənaye Universitetində almışdır. Universiteti Mühəndis-geofizik ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu bitirmişdir.
Əmək fəaliyyəti
Pərviz Məmmədov əmək fəaliyyətinə 1959-cu ildə Azərbaycan Neftçıxarma üzrə Elmi Tədqiqat İnstitutunda texniki-operator kimi başlamışdır. Daha sonra böyük radiotexnik, mühəndis-geofizik, böyük mühəndis vəzifələrini icra etmişdir. 1958-1966-cı illərdə keçmiş ÜİET Geofizika İnstitutunun Azərbaycan filialında geofiziki partiyalarda və seysmik kəşfiyyat laboratoriyasında böyük mühəndis, elmi işçi vəzifələrində işləmişdir.
Angela Sarafyan
Angela Sarafyan — ABŞ aktrisası.
Pərviz Məmmədov (alim)
Əmək fəaliyyəti
Pərviz Məmmədov 1968-ci ildən Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Geo­fi­ziki kəşfiyyat üsul­­ları kafedrasında assistent, dosent, professor, kafedra müdiri (1991-ci ildən), elmi işlər üzrə prorektor və rektor (1993-1997) vəzifələrində çalışmışdır. Hazırda Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Uni­ver­si­te­tinin Geofizika kafedrasının məsləhətçi professoru və AMEA-nın Geologiya və Geo­fi­zika İnstitutunun şöbə müdiri vəzifələrində işləyir.
Elmi fəaliyyəti
Pərviz Məmmədov 1967-ci ildə "Seysmik dalğaların spektral analizinin effektivliyi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək geologiya-mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru, 1992-ci il­də "Cənubi Xəzər Meqaçökəkliyinin çöküntü qatının geoloji quruluşunun seysmostratiqrafik tədqiqi" müdafiə edərək geologiya-mineralogiya üzrə elmlər dok­toru elmi dərəcələrini almışdır. 1993-cü ildə professor elmi adı verilmişdir. 2001-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilən Pərviz Məmmədov 2014-cü ildə isə həqiqi üzvü olmuşdur.
Mükafatları
Pərviz Məmmədov 2010-cu ildə "Görkəmli geofi­zik S.Q.Komarov" adına medal­la təltif olun­muş ilk azərbaycanlı alimdir. Eyni zamanda 2016-cı ildə AMEA-nın akademik M.Əliyev adına mükafatı ilə təltif edilmişdir. Müxtəlif illərdə AR Təhsil Nazirliyi­nin və AMEA Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür. 1994-cü ildə Kembric Bioqrafiya Mərkəzi tərəfindən "Men of achievment" mükafatı ilə təltif olunmuşdur.
Modifikasiya dəyişkənliyi
thumb|Genetik modifikasiyanın tibbi alətlə bir DNT parçasının çıxarılması ilə canlandırılması . |alt= Modifikasiya dəyişkənliyi — Çarlz Darvin canlılarda çoxlu fərqli xüsusiyyətlərin olmasını müşahidə etmişdir. İstər mədəni bitki və ev heyvanlarının, istərsə də təbiətdəki vəhşi heyvan və yabanı bitki növlərinin bu qədər müxtəlif olması onu maraqlandırmışdır. O apardığı tədqiqatlar nəticəsində bu qənaətə gəlmişdir ki, canlılar, əsasən, ətraf mühitin təsiri nəticəsində dəyişir. Çarlz Darvin öz fikirlərini sübut etməyə çalışmışdır.
Modifikasiyanın baş vermə mexanizmi
Darvin apardığı müşahidə və araşdırmalar nəticəsində belə qənaətə gəlmişdir ki, orqanizmlər irsən malik olduqları fərdi xüsusiyyətlərlə və yaşadıqları şəraitdəki mühit amillərinin təsiri ilə əlaqədar inkişaf edir. Bu isə onlarda müxtəlif dəyişikliklərin baş verməsinə səbəb olur. Orqanizmlərin yeni əlamətlər qazanmaq kimi ümumi xassəsi və ya növ daxilindəki fərdlər arasındakı fərqlər dəyişkənlik adlanır. Darvin dəyişkənliyin səbəblərini araşdırıb formalarını da göstərmişdir. Dəyişkənlik iki cür olur:
Qeyri-irsi dəyişkənlik
Növün müxtəlif şəraitdə yaşayan fərdlərində bəzi fərqli cəhətlərin meydana çıxması məlumdur. Məsələn, meşədə bitən adi şam ağacının çətiri yuxarıda yerləşir, açıqlıqda, meşə kənarında bitən şam ağacı isə daha qollu-budaqlı olur. Mühit şəraiti əlverişli olan yerlərdə bitən bitkilərlə əlverişsiz mühitdə yaşayan bitkilər eyni növdən olsalar da, fərqlənir. Ağbaş kələm isti ölkələrdə əkiləndə baş əmələ gətirmir. Ağ rəngli adadovşanlarının tükünü qırxıb yerinə buz bağlayanda onun yerindən qara tüklər çıxır. Mühit şəraitinin təsiri altında eyni genotipli fərdlərdə müxtəlif fenotiplərin yaranması modifikasiya dəyişkənliyi adlanır. İnsanın əkib-becərdiyi bitkilərdə də modifikasiya dəyişkənliyini asanlıqla müşahidə etmək mümkündür. Bir bitkinin qələmləri ilə çoxalan nəsillərdə tam eynilik müşahidə olunmur. Bunun səbəbi bitkilərin işıqlanma səviyyəsi, torpağın strukturu, su və qida maddələri ilə təminatı, alaq otlarının olması və s. ola bilir. Belə dəyişmələr genotipə təsir etmir və nəsildən-nəslə ötürülmür. Modifikasiya dəyişkənliyinin hüdudları «reaksiya norması» adlanır.
İrsi dəyişkənlik
Dəyişkənlik, orqanizmin irsiyyətinin qeyri stabil olmasını əks etdirir. Dəyişkənlik, genlərin dəyişməsindən və onların kombinativ əlaqədə olmasından, habelə orqanizmin fərdi inkişaf prosesi zamanı genlərin dəyişmiş şəkildə təzahüründən ibarətdir. Beləliklə, irsiyyət nəsillərdə nəinki oxşarlığı, hətta orqanizmlərdə fərqlənmələri də saxlayır. İrsiyyət və dəyişkənlik yer üzərində təkamülü təmin edən əsas iki faktordur. Hazırda irsiyyət və dyəişkənliyin öyrənilməsi canlı materiyanın müxtəlif — molekulyar, hüceyrə, orqanizm və p opulyasiya səviyyəsində aparılır. Buna görə tədqiqatlar zamanı müxtəlif üsullardan istifadə edirlər. Genetik tədqiqatlar, biologiyanın nəzəri sahəsini və habelə zootexnikanı, baytarlığı, kənd təsərrüfatı heyvanlarının seleksiyasını, bitkilərin seleksiya və toxumçuluğunu, tibbi xeyli zənginləşdirmişdir. Molekulyar sahədə genetik tədqiqatların əsas obyekti nuklein turşuları — DNT və RNT-nin molekullarıdır. Bunlar irsi informasiyanın saxlanılmasını, ötürülməsini və realizə olunmasını təmin edir.
Kəmiyyət və keyfiyyət dəyişmələri
Canlılarda müxtəlif əlamətlərin kəmiyyət və keyfiyyət dəyişmələri eyni cür müşahidə olunmur. Qaramalda südün miqdarı yemin miqdarından asılı olaraq, çox dəyişir. Südün yağlılığını yemin miqdarını artırmaqla çoxaltmaq olmur. Yağlılığı yemin tərkibini dəyişməklə artırmaq mümkündür. Müşahidələr göstərir ki, heyvanın rəngini nə qidanın miqdarı, nə də müxtəlifliyi dəyişə bilməz. Ancaq yuxarıda deyildiyi kimi, tükü qırxılıb belinə buz bağlanmış adadovşanlarının belində ağ tük əvəzinə qara tükün çıxması rəngin də mühit amillərinin təsiri ilə dəyişə biləcəyini göstərir. Beləliklə, qaramalda südün miqdarı geniş reaksiya normasına, rəng isə ən dar reaksiya normasına malikdir.
Variasiya sırası
Modifikasiya dəyişkənliyi norması daxilində əlamətin dəyişkənliyi variasiya sırasını əmələ gətirir. Variasiya sırasındakılann hər biri variant adlanır. Hər variantın sayını hesablayıb görərik ki, orta ölçülülərə daha tez-tez, sıranın əvvəlində və sonunda olanlara isə daha az rast gəlinir. Əgər bunu qrafikdə göstərsək, variasiya əyrisi alınar. Variasiya sırasının genişliyi genotipdən də asılıdır.
Mulen
Mulen  — Fransanın mərkəzində yerləşən şəhər, Alye departamentinin inzibati mərkəzi və üçüncü böyük şəhəri. Keçmiş Burbon əyalətinin tarixi paytaxtı. Adı "dəyirman" kimi tərcümə olunur. Əhalisi — 21,9 min nəfərdir.
Coğrafiyası
Alye çayının sağ sahilində yerləşir. Şəhər Mərkəzi massiv dağlarının şimalında yerləşir, lakin ərazi yalnız bir qədər dağlıqdır. Mulen Fransanın bir neçə kommunalarından biridir, bəziləri müxtəlif kantonlara aiddir.
Tarixi
Şəhərin tarixi 1327-ci ildən, Mulen, kimi tanınan Berbank hersoqluğunun tarixinə əsaslanır.
Savoy Homann Hotel
Savoy Homann Bidakara Hotel — İndoneziyanın Bandunq şəhərinin Asiya-Afrika küçəsində yerləşən tarixi lüks dördulduzlu hotel. Bu otel 1939-cu ildə 19-cu əsrdə inşa edilmiş Homann otelini əvəz etmişdir. Hollandiyalı memar Albert Aalbers tərəfindən dizayn edilmiş otel art-deko eksteryer, interyer və tarixi mebellərə malikdir. Bu bina memarlıq irsi və Niderland Ost-Hindinin art-deko kolonial memarlığının gözəl nümunəsidir. thumb|300px|Savoy Homann Hoteli
Tarixi
1810-cu ildə Böyük Poçt Yolu açıldıqdan sonra Preanger bölgəsində çoxlu müstəmləkə dövrünə aid əkin sahələri yaradıldı. 19-cu əsrdən 20-ci əsrin əvvəllərinə qədər Bandunq zəngin plantasiya sahibləri üçün xüsusən də həftə sonları tanınmış biznes, alış-veriş və istirahət məkanına çevrildi. Nəticədə şəhərdə otel biznesi çiçəklənirdi. İndiki sələfi olan otelin Homann Oteli 1871–72-ci illərdə Homann ailəsinə məxsus idi və bu ailə tərəfindən istifadə olunmuşdu. Bu otel xanım Homannın ləzzətli "Rijsttafel"i (hərfi mənada "düyü süfrəsi" kimi tərcümə olunan Holland sözü Qərbi Sumatranın Padanq bölgəsindən Nasi-padanqın hidanq təqdimatından sonra hollandlar tərəfindən uyğunlaşdırılmış İndoneziyaya aid yemək) ilə məşhur idi. Bu ilk kiçik bina qotika-romantik üslubda dizayn edilmişdir. 1939-cu ildə otel memar Albert Aalbers tərəfindən dizayn edilmiş əyri aerodinamik deko üslubunda yenidən quruldu. Möhtəşəmliyini və dəbdəbəsini vurğulamaq üçün 1940-cı illərdə "Savoy" adı əlavə edildi və bu 1980-ci illərə qədər dəyişməz qaldı. Niderland Ost-Hindi dövründə bu mehmanxananın məşhur qonaqlarından bəziləri Çarli Çaplin və Meri Pikford idi. thumb|1950-ci illərdə otelin interyeri II Dünya Müharibəsi zamanı Yapon işğalı (1942–45), otel, yapon əsgərləri üçün lüks kazarmalar kimi fəaliyyət göstərirdi. 1955-ci ildə Bandunqda ilk Asiya-Afrika konfransı keçiriləndə "Savoy Homann" VVIP qonaqlarını qəbul etdi və Tarixi Yürüşün bir hissəsi oldu. Qonaqlardan bəziləri Sukarno, Xo Şi Min, Cəvahirləl Nehru, U Nu, Çjou Enlay, Camal Əbdül Nasir və Tito idi.
1990-cı illərdə otel təmir edilmiş və yeni qanadlar əlavə edilmişdir. Bu gün mehmanxana "Bidakara qrupu"nun idarəçiliyi ilə satın alınıb, beləliklə mehmanxananın adı "Savoy Homann Bidakara Hotel" olaraq dəyişdirilmişdir.
İsrail mətbəxi
İsrail mətbəxi — İsrail mətbəxi həm yerli, həm də dünyanın müxtəlif yerlərindən İsrailə köçmüş yəhudilərin yeməkləri əsasında formalaşmışdır. 1948-ci ildə İsrail dövləti qurulduqdan sonra, xüsusilədə 1970-ci illərdə İsrail mətbəxi formalaşmışdır. İsrail mətbəxinə Afrika yəhudiləri, İraq yəhudiləri, Fars yəhudiləri və Hindistan yəhudilərinin böyük təsiri vardır. Aralıq dənizi sahilində yerləşməsi ölkənin mətbəxində xüsusilə böyük yer tutur. Yəhudi bayramlarında xüsusi yeməklər hazırlanır.
Savoy Homann Hotel
Bu bina
Otelin üç qanadı var: Qüllə qanadı, bağ qanadı və millenyum qanadı. Ümumilikdə, 185 qonaq otağı vardır.
Buşehr Beynəlxalq Hava Limanı
Buşehr Beynəlxalq Hava limanı (IATA: BUZ, ICAO: OIBB) İranın Buşehr ostanında həm mülki və həm də hərbi məqsədlər üçün istifadə olunan beynəlxalq hava limanıdır.
Fujin (Mortal Kombat)
Fujin – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Mortal Kombat Mythologies: Sub-Zero seriyasında peyda olmuş, Mortal Kombat 4 oyununda isə oynanılan personaj kimi canlandırılmışdır. Fujin "Mortal Kombat" seriyalarında tanrılardan biri kimi göstərilir.
Əbdicəmil Nurpeysov
Əbdicəmil Kərim oğlu Nurpeysov — Qazaxıstan-sovet yazıçısı, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1974).
Həyatı
Əbdicəmil Kərim oğlu Nurpeysov 22 oktyabr 1924-cü il tarixində SSRİ respublikalarından olan Rusiya SFSR-nin Türkistan MSSR-nin Aralsk şəhərində (indiki Qazaxıstanın Qızılorda vilayətində yerləşir) anadan olmuşdur. Əslən Alimoğlu boyundandır. İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. O, 1943-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvüdür.
Yaradıcılığı
Əbdicəmil Nurpeysov "Kurlyandiya" (1950, ikinci redaksiyası "İntizarlı gün", 1958) romanı iştirakçısı olduğu İkinci Dünya müharibəsinə həsr edilmişdir. Birinci Dünya müharibəsi və İkinci Dünya müharibəsi illərində Qazaxıstanda baş verən hadisələrdən bəhs edən tarixi-inqilabi "Qan və tər" (1961–1970) trilogiyasının müəllifidr. Müasir mövzuda "İri buz" (kitab 1, 1982) romanı, ədəbi-tənqidi məqalələri ("Düşüncələr" toplusu, 1972), tərcümələri var.
Nus
Nus (mənası – fikir, ağıl, idrak) — antik fəlsəfənin əsas kateqoriyalarından biri. Anaksaqorun fəlsəfəsində dünya ruhu kimi qələmə verilmişdir. Platona və Aristotelə görə nus insanı heyvan aləmindən ayıran "əqli ruh"dur. Aristoteldə nus həmçinin tanrını, yaxud ilahi yaradıcını təmsil edir.
Zaqora (Mərakeş)
Zaqora, Zaqura və ya Tazaqurt  — Mərakeşin cənub-şərqində, Draa-Tafilalet vilayətində şəhər, eyniadlı əyalətiin inzibati mərkəzi.
Toponimika
Şəhərin yerli bərbər dilindəki adı – Tazaqurt "əkiz zirvələr" deməkdir. Bu isə Əlmürabilər dövründə qalma qəsrlərə bir istinaddır.
Tarixi
Yəhudi salnamələrinə görə Zaqora VII əsrdə Draa çayı vadisini öz müstəmləkələrinə, Tamqrutu isə paytaxtlarına çevirmiş yəhudilər tərəfindən zəbt edilmişdir. Bundan əvvəl məntəqədə xristianlaşmış yerli bərbərdilli bir tayfa yaşayırdı. VIII əsrin əvvəllərində İfriqiyə əmiri Ukba ibn Nafi rəhbərliyində ərəb-müsəlman Raşidi xilafət ordusunun regiona hücum etməsi yəhudi icmasına böyük zərbə vurmuşdur.
XI əsrin əvvəllərində Əlmürabilər dövlətinin qoşunları Zaqoranı zəbt etmiş, yerli yəhudi icmasına qarşı qırğın törədmişdir. Məntəqənin əhalisi tamamilə müsəlmanlaşdırılmışdı. Buna baxmayaraq, növbəti əsrlərdə şəhərdə yəhudi, eləcə də xristian icmaları yaranmağa başlamışdır. Tarixi Avropa xəritələrində Zaqora dağı qeyd edilsə də, məntənin özü XX əsrdə şəhərə çevrilmişdir. Zaqora dağının zirvəsində Əlmürabilər dövründən qalma bir qəsr yerləşir.
Hər il şəhərdə İslam alimi və ilahiyyatçısı Əbdülqadir Gilaninin doğum gününü qeyd edən bayram keçirilir.
Nəqliyyat
Şəhərdə Zaqora Hava Limanı var.
Əhali
Şəhər əhalisi ərəb, şilhə və bərbər dillərində danışır. Şəhərin illik əhalisi:
Kres-Mepyö
INSEE kodu — 38139. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1091 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 420 km cənub-şərqdə, Lion dan 55 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 65 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Abadan Beynəlxalq Hava Limanı
Abadan Beynəlxalq Hava Limanı (IATA: ABD, ICAO: OIAA) İranın Abadan şəhərindən 12 kilometr məsafədə yerləşən beynəlxalq hava limanıdır.
Kosovo dairəsi
Kosovo dairəsi (Косовски округ) — Serbiyanın cənubunda, Kosovo və Metohiya muxtar vilayətində yerləşən bölgə (faktiki olaraq qismən tanınmış Kosovo Respublikasının hakimiyyəti tərəfindən idarə olunur). Rayonun mərkəzi Priştina şəhəridir.
Əhalisi
Dairə ərazisində 672,3 min nəfər yaşayır.
Astorgosuchus bugtiensis
Etimologiya və təsnifat
Bu növ əvvəlcə 1909-cu ildə kəllə şəklinə görə çağdaş Crocodylus ilə oxşarlığı səbəbiylə Crocodylus bugtiensis kimi təsvir edilmişdir. Bununla belə, 2019-cu ildə qalıqların tədqiqi xarici burun dəliklərinin yerdəyişməsi və alt çənənin simfizinin əmələ gəlməsində iştirakı kimi əlamətlərin Astorgosuchusun ya Crocodylus cinsinin nümayəndəsi, ya da əsl timsah sinfinin nümayəndəsi olaraq qəbul edilməsinə imkan vermədiyini göstərdi. Astorgosuchus bugtiensisin ən yaxın qohumu, ehtimal ki, "Asiatosuchus germanicus"-dur.
Qidalanması
Pakistanda oliqosen-miosen dövrünə aid olan çox sayda kərgədan qalıq qalıqlarında nəhəng timsahların diş isləri aşkarlanmışdır. Astorgosuchus ehtimal ki, Indricotheriumu ovlamaq üçün kifayət qədər böyük olması, bu heyvanların sümüklərindəki diş izləri ilə təsdiqlənir. Astorgosuchusun kütləli kəlləsi və sərtləşmiş alt çənəsi də onun əsasən meqafaunadan bəsləndiyini göstərir.
Bastian Trinker
Bastian Trinker (11 may 1990-cı ildə anadan olub) — ATP Çelencer Turunda iştirak edən Avstriyalı peşəkar tennisçi. 12 dekabr 2015-ci ildə o, Dünya ATP reytinqində 241-ci sırada qərarlaşaraq rekorduna imza atmışdır.
Evan Reyçel Vud
Evan Reyçel Vud — ABŞ aktrisası. O, "Emmi" və "Qızıl qlobus" mükafatlarına namizəd göstərilmişdir.
Kuan Çi (Mortal Kombat)
Kuan Çi – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.
Betlemi pilləkəni
Betlemi pilləkəni — Gürcüstanın paytaxtı Tbilisinin tarixi mənzərəli yerlərindən biri. Qədim Tbilisidə tövsiyə olunan turizm marşrutuna daxildir. Pexainski və ya Vifliyem nərdivanları kimi də adları vardır.
Adını Zemo Betlemi kilsəsi və Qızlar üçün monastırdan almışdır. Belə ki, Lado Asatiani küçəsindən (Beqlar Axospireli küçəsindən Qudiaşvili meydanına yolun davamı kimi) hər iki dini ibadətgaha yol gedir. Betlemi pilləkəninin 120 pilləsi vardır.
Tarixi
250px|thumb|right|Pilləkənin müasir görünüşü Vilayət memarı T.Belyin layihəsinə görə 1850-ci ildə Tiflis Ticarət Cəmiyyəti hesabına inşa edilmişdir. Əvvəllər bu pilləkənin yerində kiçik çığır keçirdi. İlkin layihədə pilləkənlərin sütunun dayandığı damın bütün uzunluğu boyunca üst-üstə düşməsi planlaşdırılırdı, lakin sonradan bu layihə həyata keçirilmədi. Həmçinin ilkin layihəyə görə, pilləkənlərin üzərinin dam ilə örtülməsi nəzərdə tutulurdu, lakin şəhər üçün bu pilləkəni pulsuz tikən Tiflis ustaları (sexlər, emalatxanalar) bu fikri qəbul etmədilər və onu lazımsız saydılar. Tiflis şəhər rəhbərliyi sonda Tiflis sənətkarlarının qərarı ilə razılaşmağa məcbur oldu.
Pilləkənin tikintisini yerli sənətkarlar həyata keçirmişdirlər. Onun tikintisində buna görə yerli daşdan istifadə olunmuşdur. Plləkənin nərdivanlarının sayı 120 ədəddir. Pilləkən özü hündürlüyün formasına uyğun olaraq, bir neçə yerdə döngəyə malikdir. Tikildiyi illərdən bu günümüzə qədər pilləkən bir neçə dəfə təmir olunmuşdur. Pilləkənin ətrafında müxtəlif tikililər, xüsusən yaşayəş evləri yerləşir. Hazırda pilləkən Tbilisi şəhər turist marşurutuna daxildir.
Plləkən tikildikdən sonra o pilləkənin sonunda olan Zemo Betlemi kilsəsinin şərəfinə Betlemi pilləkəni adını almışdır. Betlemi yəhudi dilində olduğundan, bəzən pilləkənə idiş dilində Vifliyem nərdivanlarıda deyilirdi. Lakin sonradan bir neçə dəfə onun adı dəyişmişdir. Gürcüstan SSR dövründə piləkənə müxtəlif adlar verilmişdir. 1923-cü ilə qədər, Petxainski yüksəlişi kimi şəhərin baş planında əksini tapmışdır. 1923–1940-cı illərdə Məşədi Əzizbəyovun şərəfinə Əzizbəyov küçəsinin adı ilə adlandırılmışdı. Yalnız 1990-cı ildə pilləkənin əvvəlki adı özünə qaytarılmışdır.
Tamerlan Süleymanov
Tamerlan Xankişi oğlu Süleymanov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tamerlan Süleymanov 1992-ci il martın 1-də Lerik rayonunun Tikəband kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik giziri olan Tamerlan Süleymanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayıl və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Tamerlan Süleymanov oktyabrın 29-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. O, Binə Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tamerlan Süleymanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tamerlan Süleymanov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tamerlan Süleymanov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tessa Tompson
Tessa Linn Tompson — ABŞ aktrisası və müğənnisi. Müxtəlif teatr tamaşaları, seriallar, filmlər və video kliplərdə yer alan aktrisa aktrisalıq fəaliyyətindən başqa mahnılar yazmış və bəstələmişdir. Profesional aktrisalığa 2002-ci ildə "Fırtına" adlı teatr tamaşası ilə başlayan Tompson bir il sonra yer aldığı "Romeo və Cüliyetta: Antebellum Yeni Orleans, 1836" tamaşasındakı roluna görə həmin il "NAACP Teatr mükafatı" tərəfindən "Ən yaxşı aktrisa" mükafatına layiq görüldü. Teatr karyerası ilə birlikdə 2005-ci ildə "Soyuq qala" serialı ilə ilk dəfə ekranda göründü və növbəti il "Naməlum şəxs zəng edəndə" filmi ilə kino sahəsində yer aldı.
Tompson rejissor Tina Mabrinin çəkdiyi 2009-cu il istehsalı "Mississippi Damned" ilə ABŞ Qara Film Festivalı tərəfindən "Ən yaxşı aktyor" seçilərək kino sahəsində ilk mükafatını əldə etdi. Mülki vətəndaşlar aktivisti Diana Naşı canlandırdığı Martin Lüter Kinq haqqındakı bioqrafiya filmi "Selma" ilə dünya üzrə məşhurlaşdı və Hamptons Beynəlxalq Film Festivalında "Debüt performans" mükafatını qazandı. Növbəti il baş rolda yer aldığı "Krid" filmindəki çıxışına görə də iki mükafat qazandı. "Krid 2"dən sonra Marvel Kinematoqrafiya Kainatına keçid edən Tompson "Tor: Raqnarök", "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" və "Qisasçılar: Final" filmlərində Valkiriya personajını canlandırdı. 2019-cu ildə buraxılan "Qara geyimli adamlar: Beynəlxalq" filmində isə baş rol Agent M obrazını canlandırdı.
Tompson "Mis", "Gizli palmalar", "Veronika Mars" və "Qərb dünyası" kimi seriallarda baş rolda, "Qrey anatomiyası" və "Qəhrəmanlar" kimi müxtəlif seriallarda isə ikinci plan ya da qonaq aktrisa olaraq yer aldı. Musiqi ilə də maraqlanan aktrisa prodüser Mozes Samni ilə birlikdə "Krid" və "Krid 2"nin musiqi albomuna öz töhfələrini vermişdir.
Teatr
thumb|219x219px|Tompson, 2014-cü il. Tompson teatr səhnəsinə profesional olaraq ilk dəfə 2002-ci ildə LAWSC-nin "Fırtına" tamaşasında Ariel rolunu canlandıran üç aktyordan biri olaraq çıxdı. Ariel bir cadugər tərəfindən xilas edilib ona xidmət etməyə başlayan, amma azadlıq əldə etmək istəyən görünməz pəridir. O, tamaşada onu xilas edən və yenidən həbs etməklə hədələyən cadugərin əsarətindən qurtulub azad olmaq üçün çalışır. 2003-cü ildə Pasadenadakı The Theater @ Boston Court-da nümayiş olunan, Romeo və Cülyetta əsasında hazırlanmış "Romeo və Cüleytta: Antebellum Yeni Orleans, 1836" tamaşasındakı Cülyetta roluna görə NAACP Teatr mükafatına namizəd göstərilmiş və qazanmışdır. Bundan başqa 2004-cü ildə "Yay vaxtı"; 2005-ci ildə "Pera Palaz" və "Giriş/Çıxış"; 2006-cı ildə "Agamemnon və qızları"; 2008-ci ildə "Axmaq uşaqlar"; 2009-cu ildə "Ağac"; 2010-cu ildə "Kral Lir" və "Arkadiya"; 2011-ci ildə "On ikinci gecə", "Sezar və Kleopatra" və "Alabama səması üçün mavilər"; 2012-ci ildə "Necə istəyirsinizsə"; 2014-cü ildə "Həqiqətimizlə üz-üzə: Trayvon Martin oynayır" və 2016-cı ildə "Ağıllı insanlar" adlı teatr tamaşalarında yer almışdır. Brodveyə aid olmayan "Ağıllı insanlar" tamaşasında Maherşala Əli və Yoşua Cekson ilə birlikdə baş rolda yer almışdır. 2 aprel 2020-ci ildə birbaşa nümayiş olunan Rayan Spanın komediyası "Nora hayland"da da baş rolu canlandırmışdır.
Podkast
Cek Andersonun yazdığı 10 seriyalıq sirr-elmi fantastika podkastı "The Left Right Game"in səs heyətində paranormal araşdırmaçılardan təşkil olunmuş bir qrupu izləyən idealist jurnalist Alis Şarmen rolunu səsləndirdi.
Şəxsi həyatı
alt=Tessa Thompson, 2018 MTV ödüllerinde|thumb|214x214px|Tompson MTV mükafatı mərasimində, 2018-ci il.Tompsonun müğənni olan Zsela adlı kiçik bacısı var. 2018-ci ilin iyun ayında verdiyi müsahibədə cinsi həyatına toxundu: "Ailəm mənə "Olmaq istədiyini ola bilərsən" dedi. Kişilərə sevgim olduğu kimi qadınlara qarşı da hisslərim var. Bir kişiylə və ya bir qadınla birgə münasibətdə olsam, bunu mübahisə etməyə belə dəyməz." Bu müsahibənin ardınca mediada Tompsonun biseksual olduğu haqda iddialar meydana çıxdı, amma Tompson 2018-ci ilin noyabrında "The Independent"ə veridiyi digər müsahibə ilə buna qarşı çıxdı: "O sözü heç vaxt işlətməmişəm. İki cinsiyyətə qarşı hisslərimin olmasını düşünmürəm." Tompson həmçinin sözlərinə əlavə etdi: "Bəziləri bunu kaminq-aut ya da başqa bir şey olaraq qəbul etdi. Mən bu ifadələrin nə olduğunu və nə mənaya gəldiyini bilmirəm."
Film
thumb|221x221px|Tompson [[San Diego Comic-Con festivalında, 2019-cu il.]]
Şennon Vudvord
Şennon Mari Vudvord — ABŞ aktrisası.