cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çərkəz İnal
Həyatı
Abxazlar ilə birləşmək istəyən İnalın Tek Adıge-Abxaz dövləti siyasətini mənimsəyən abxaz sülalələri Şaşa və Aşe mümkün döyüşdə İnalın yanında olacaqlarını bildirdilər. Müharibəni qazanan İnal rəsmən Şimali Abxaziyanı fəth etdi və meqrel dəstələri ilə mübarizə apararaq Abxaziya torpaqlarından qovduqdan sonra abxaz xalqı İnalın hakimiyyətini tanıdı və İnal Abxaziyada hökmdarlığını dəqiqləşdirmiş oldu.
Abxaziya bayrağındakı ulduzlardan biri İnalı təmsil edir.
Şencır
Peter Simon Pallas və Yulius von Klaproth tarixdə Şencır şəhərinə diqqət çəkən ilk araşdırmaçılar olmaqla birlikdə, ikisi də Şencır şəhərini bənzər formada ifadə etmişdir. Onlara görə, Şencır istehkamlar və xəndəklər ilə əhatəli dörd künc formada və 4 qapılı olmuşdur. Roma memarlıq üslubuna bənzər üslubda hazırlanmışdır. Şimalda düşmənə üstünlük qazandırmaq üçün saxta təpələr qurulmuşdu. Klaproth bu şəhərin qalıqlarını ziyarət etmiş və şəhərin Anapa yaxınlığında yerləşdiyini bildirmişdir.
Şəhərin tam olaraq harada yerləşdiyi bilinməsə də, ən çox dəstəklənən nəzəriyyə Klaproth və Pallas tərəfindən edilən təsvirlərə uyan Krasnaya Batareya bölgəsi olduğudur.
Ölümü və məzarı
İnal 1453-cü ildə torpaqlarını oğulları və nəvələri arasında bölüşdürdü və 1458-ci ildə öldü. Bundan sonra çərkəz qəbilə-hakimlikləri fomalaşdı. Bunlardan bəziləri Temruk tərəfindən qurulan Çemguy, Beslan tərəfindən qurulan Besleney, Kabarda tərəfindən qurulan Kabardiya, Zanoko tərəfindən qurulan Şamsuqdur.
Abxaz iddiasına görə, İnal Şimali Abxaziyada vəfat etmişdir. Bu yer hal-hazırda İnal-Quba olaraq bilinir və Psxu bölgəsində yerləşir. Bir çox qaynaq bu iddianı təstiqləsə də, bölgədə aparılan araşdırmalar və axtarış işləri İnalın məzarının burada yerləşmədiyini göstərmişdir.
Coğrafi göstərici
Coğrafi göstərici - əmtəənin mənşəcə dövlətin və ya bölgənin ərazisi ilə, yaxud bu ərazidəki yerlə bağlı olduğunu bildirməsi, onun xüsusi keyfiyyətini və digər xüsusiyyətlərini əks etdirməsi.
Çərkəz İnal
Ölümü və məzarı
Rus arxeoloq Yevgeni Felitsinə görə, İnalın məzarı Abxaziya da deyildir. 1882-ci ildə nəşr edilən xəritədə Felitsin İnala böyük önəm verməklə bərabər, onun məzarını Abxaziyada deyil Qaraçay-Çərkəz Respublikasında olan İspravnaya bölgəsinə yerləşdirmişdir. Bu bölgədə antik heykəllər, balballar, məzarlar, qalalar və istehkamlar olduğunu və belə bir yerin İnal kimi biri üçün ideal məzar olacağını əlavə etmişdir.
Rəisülküttab
250px|thumb|right|Reis ül-Küttab xarici səfiri qəbul edir. thumb|right|upright|[[Osmanlı imperiyasında Rəis Əfəndi, 1809-cu il rəsmi]] Reis ül-Küttab, və ya Rəis Əfəndi (رئیس آفندی) — Osmanlı imperiyası bürokratiyasında böyük bir vəzifə daşıyırdı. "Katiblərin rəisi" və ya "baş katib" kimi tərcümə olunan bu postun sahibi əvvəlcə Xarici İşlər Nazirinin analoquna çevrilərək Sultan divanında xarici əlaqələrdən məsul olub. 1836-cı ildə Tənzimat islahatları dövründə Osmanlı Xariciyyə Nazirliyinin qurulması ilə reis ül-küttab adı rəsmi olaraq Xarici İşlər Naziri olaraq dəyişdirildi.
Ramin Hacılı
Ramin Rasim oğlu Hacılı — siyasi aktivist; "Üçüncü gələcək" jurnalının təsisçisi və baş redaktoru. Azərbaycan Avropa Hərəkatının prezidenti (2012 – indi)
Rəisülküttab
Tarixi
Reis ül-Küttab vəzifəsi İstanbulun fəthindən həmən sonra təssis edildi. Lakin katiblik ilk dəfə 1520-ci illərin əvvəllərində təsdiqlənmişdir və böyük ehtimalla Sultan Süleyman Qanuni tərəfindən(1520-66) yaradılmışdır. Baxmayaraq ki, onun yanında hökümətdə kiçik bir vəzifə kimi də mövcud ola bilərdi. Adından da göründüyü kimi - reis ül-küttab "baş katib" və ya "baş köməkçi" mənasını daşıyır. Vəzifə Osmanlı imperiyasında hökumətini quran sultan divanı (divan-ı hümayun) katiblərindən məsul idi.
Ramin Hacılı
Həyatı
Ramin Rasim oğlu Hacılı 2 sentyabr 1983-cü il tarixində Azərbaycan Respublikası, Füzuli rayonu, Arayatılı kəndində doğulub. 1993-cü ildə erməni hərbi birləşmələrinin Füzuli rayonunu işğalı etməsi səbəbindən məcburi köçkün kimi ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərinə köç edərək vaqonda məskunlaşıb. Orta təhsilini Bakı şəhəri, Nizami rayonu 220 saylı tam orta məktəbdə başa vurub. 2002-ci ildən 2006-cı ilədək Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Türk Dünyası İşlətmələr fakültəsində Beynəlxalq Siyasi Münasibətlər ixtisası üzrə ali təhsil alıb. Türkiyə İstanbul Univeristetinin beynəlxalq münasibətlər ixtisası, ABŞ-də liderlik proqramı üzrə və Malta Respublikasının ixtisaslaşdırılmış ingilis dili kursunda təhsil alıb.
Rəisülküttab
Tarixi
I Süleymanın hökmranlığından əvvəl katiblik funksiyaları "emin-i axham" ("qərarların qoruyucusu") və nişançı tərəfindən paylaşılırdı. Digər şərq İslam dövlətlərində olduğu kimi, divan əfəndinin yerli valilər (valilər) məclisinə rəhbərlik etdiyi Osmanlı vilayətlərində də mövcud idi. J.Deniyə görə reis ül-küttabın yaradılması bu praktikanın paytaxta köçürülməsi idi. Quruluşu, I Süleyman dövründə başlayan və XVII əsrdə də davam edən müxtəlif dövlət idarələrinə və saraya bağlı katib sayının tədricən artması ilə üst-üstə düşdü. Dolayısıyla defterdar ("xəzinədar") və nişançıya sırasıyla tabeliyində 1530-cu ildə yeddi və on bir katib var idisə, 1561-ci ildə onların sayı doqquz və 25-ə yüksəlmişdi. Katibliyin ilk işçisi, ehtimal ki, 1523 və ya 1524-cü illərdə vəfat edən Heydər Əfəndi adlı birisi idi. Amma vəzifədə olan ilk tanınmış şəxs tarixçi Cəlalzadə Mustafa Çələbi olub. O, bu vəzifəni 1524-1525-ci illər tarixindən 1534-cü ildə nişançı vəzifəsinə yüksələnə qədər tutmuşdur.
Ramin Hacılı
Həyatı
2002–2004-cü illərdə "Rəsulzadə — Elçibəy Ocağı"nın sədr müavini vəzifəsində çalışıb.
2005–2006-cı illərdə Dalğa Gənclər Hərəkatının təsisçilərindən biri və ilk sədri; 2007–2008-ci illərdə isə Dalğa Gənclər Hərəkatının təsis etdiyi "Demokratiya Məktəbi"nin direktoru olub. Hazırda "Demokratiya Məktəbi"nin təlimçisi, "Demokratiya Akademiyası"nın prezidentidir.
Rəisülküttab
Vəzifələri
250px|thumb|right|1724-cü ildə Sədrəzəm və Divan tərəfindən Fransa səfirinin qəbulu Osmanlı imperiyasının yüksəlişi dövründə reis ül-küttablıq hələ Divan-ı Hümayun səviyyəsində bir vəzifə deyildi. Reis-ül küttablar o dövrdə nişançıların əmri ilə işləyir və xarici ölkələrlə yazışmaları aparırdı. 1650-ci ildən sonra, reis ül-küttablar protokolda nişançının ardınca gəlsə də, xarici siyasət işlərindən yalnız cavabdeh onlar oldular. Bu tarixdən sonra nişançılar yalnız digər hüquqi işlərlə məşğul olmağa başladılar.
Ramin Hacılı
Həyatı
2006–2007-ci illərdə ABŞ-nin Hüquqşünaslar Assosiasiyasının dəstəyi ilə Bakı şəhərində keçirilən "SAĞLAM TƏHSİL" kampaniyasına rəhbərlik edib.
Rəisülküttab
Vəzifələri
Rəis ül-küttab sədrəzəmlə sıx təmasda olub, ikincisini Sultanla birlikdə xarici səfirlərlə sədrəzəmin sarayında görüşlərdə müşayiət edirdi. Lakin reis ül-küttab divan iclaslarında iştirak etsə də, orada və ya birbaşa Sultanla danışmaq hüququna sahib deyildi və bunu sədrəzəm vasitəsilə etmək məcburiyyətində idi.
Ramin Hacılı
Həyatı
2006-cı ilin sentyabr ayının 17–dən nəşr olunan gənclər üçün "Alma" ictimai–siyasi qəzetinin ideya müəllifi və koordinatoru olub.. Müxtəlif dövrlərdə dövrü mətbuatda məqalələrlə çıxış edib.
Rəisülküttab
Vəzifələri
Onun əsas rolu sultan divanın (divan-i hümayun kələmi) şöbəsinin müdiri idi. Bu şöbədə da üç yerə bölünürdü: 1. Bəylik - XVII əsrin ortalarından bəri bəylikçiyə tabe olan bütün imperiya fərmanlarını (firman) və ya göstərişlərini (evamir) dərc etmək və bütün qanun və qaydaların (kanun) və digər dövlətlərlə bağladığı müqavilələrin əsllərinin arxivini saxlamağa və hazırlamağa cavabdeh olan bəylik; 2. - vilayət valilərinin, hakimlərin və timar sahiblərinin sənədlərinin (berat) verilməsindən hər il məsul olmaq; 3. - müxtəlif məmurların xərclərini təmin etməklə yanaşı, xəzinədən və ya xeyriyyə müəssisələrindən təqaüd ödəməklə vəzifələndirilən ru'us ("müddəalar") katibliyi (vəqf).
Ramin Hacılı
Həyatı
2006-cı ildə konfliktologiya üzrə xüsusi təlim alıb.
Rəisülküttab
Vəzifələri
Hərbi və ya maliyyə məsələləri xaricində bütün dövlət yazışmaları Reis ül-Küttabın vəzifə səlahiyyətlərinə daxil idi. Reis ül-küttab diplomatik əlaqələrə aid sənədləri hazırlasa da, onu divan-i hümayunda şəxsən təqdim etmək səlahiyyətlərinə malik deyildi. Belə ki, divanda onun hazırladığı xarici əlaqələrə aid sənədlər sədrəzəm tərəfindən toplanmış vəzirlərə oxunur və daha sonra başqa bir xüsusi məmur olan telhisci ("fərmanların tərtibçisi") tərəfindən götürür və onları Sultana təqdim edirdi.
Ramin Hacılı
Həyatı
2007–2008-ci illərdə Dalğa GH-nın təsis etdiyi "Azərbaycan Demokratiya Məktəbi"nin (ADM) direktoru, 2008–2013-cü illərdə isə təlimçisi olub.
Rəisülküttab
Ləğv edilməsi
Buna baxmayaraq protokol və tədbirlərdə reis ül-küttab hələ XVIII əsrin sonlarına qədər daha kiçik mövqeli vəzifə sayılırdı. Məsələn ona sultan divanınında oturmasına icazə verilmirdi, reis ül-küttab ancaq kənarda oturmağa yer ayrılmışdı. Reis ül-küttab divan iclasları zamanı da rolu məhdud idi.
Ramin Hacılı
Həyatı
2008–2010-cu illərdə ABŞ-nin Demokratiyaya Yardım Fondunun (NED) dəstəyi ilə fəaliyyət göstərən "Demokratiya Akademiyası"nın prezidenti vəzifəsini icra edib.
Rəisülküttab
Ləğv edilməsi
Avropa dövlətlərinin XVIII əsrdə, xüsusilə də, 1774-cü il tarixli Kiçik Qaynarca sülhündən sonra üzə çıxan hərbi və iqtisadi üstünlüyü Osmanlı imperiyasındə Avropa modellərinə uyğun tənzimləmələrin vacibliyini göstərdi. III Səlimin 1793-cü ildən etibarən London, Paris, Vyana və Berlində səfirliklər açması bu yolda atılan önəmli addımlardan biridir. Bu dönəmdə reis ül-küttab hələ də, xariciyyə naziri vəzifələrinin böyük qismini yerinə yetirməyə davam edirdi.
III Səlimin başladığı yenilikləri davam etdirən II Mahmud xarici münasibətlər sisteminin mərkəzləşdirilməsi yönündə önəmli addımlar atdı. İlk olaraq Moreya üsyanında üsyançıları dəstəkləyən yunan əsilli divan tərcüməçilərini işdən azad edilərək müsəlman tərcüməçilər yetişdirmək üzrə Bab-ı Əli tabeliyində tərcüməçilər bölümü quruldu (1821). Əsas nəticələri 1830-cu illərdə görülməyə başlanan bu qurum, Osmanlı ordularının Misir valisi Kavalalı Mehmed Əli Paşa tərəfindən Konyada məğlub edilməsi (1832) və ruslarla bağlanan Hünkar İskələsi sülhündən sonra (1833) yenidən tənzimləndi. Tənzimat dönəmində Xariciyyə nazirliyinə və sədarətə yüksəlmək üçün istifadə edilən tərcüməçilər bölümü 1833-cü ildən etibarən önəm qazanmağa başladı. Misir məsələsindən sonra artan siyasi münasibətlərin ardından II Mahmud, III Səlimdən sonra geriləyən səfirlikləri yenidən gözdən keçirdi. Mustafa Rəşid Paşanı 1834-cü ildə Parisə səfir təyin edərək Avropa paytaxtlarında daimi səfirliklərin yenidən qurulmasına cəhd göstərdi. Ölümündən bir neçə il öncə 1836-cı il martın 11-də reis ül-küttaba Xariciyyə naziri ünvanı verib bəzi təşkilati dəyişikliklər etdi və beləcə Xariciyyə Nəzarəti və ya Nazirliyi quruldu.
Ramin Hacılı
Həyatı
2009-cu ildə Türkiyənin Bursa şəhərində keçirilən "Türkiyə, Azərbaycan və Ermənistan münasibətləri" adlı konfransa qatılıb və nüfuzlu media qurumlarında Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı mövqe bildirib. Bursa şəhərində Azərbaycan dövlət bayrağının qadağası barədə Türkiyə Cumhiriyyəti tərəfindən qəbul edilmiş qərarın dəyişdirilməsində aktiv iştirak edib. Bursa şəhərində keçirilən Ermənistan — Türkiyə milli komandaları arasında futbol yarışında qadağan olunan Azərbaycan bayrağını stadiona keçirə bilib və Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyanın önündə açıb. Buna görə Bursa polisi tərəfindən saxlanılıb və barəsində araşdırma aparıldıqdan sonra sərbəst buraxılıb.
2010-cu ilin noyabr ayında keçirilən parlament seçkilərində, 24 saylı Nizami birinci seçki dairəsindən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası ilə Demokratik İslahatlar Partiyasının təsis etdiyi Demokratiya Siyasi Partiyalar Blokunun namizədi olmuş və deputat seçilən Rövnəq Abdullayevdən sonra ikinci yeri tutmuşdur.
2010-cu ilə Bakıda iki günlük səfərdə olan ABŞ dövlət katibi Hillari Klintonla görüşüb.
2011-ci ildən "Üçüncü gələcək" jurnalının təsisçisi və baş redaktorudur.
2012-ci il 17 fevral tarixində Beynəlxalq Avropa Hərəkatının (BAH) Azərbaycan nümayəndəliyi olan Azərbaycan Avropa Hərəkatının prezidenti seçilib. Azərbaycan Avropa Hərəkatının vitse-prezidenti və baş katibi olub (2011 iyun – 2012 fevral).
2012-ci ildə ATƏT-in dəstəyi ilə həyata keçirilən "Gənclərin İctimai–Siyasi Fəallığının Artırılması üzrə Regional Təlimlər" layihəsinin koordinatoru olub.
2012-ci ildə Dünya Azərbaycanlılarının birləşdiyi Bütöv Azərbaycan Ocaqlarının (BAO) İdarə Heyətinin üzvü seçilib.
2013–2014-cü illərdə ABŞ Təhsilli Azərbaycan Məzunları Birliyi (AAA) İdarə Heyətinin üzvü olub.
2013-cü ildə Maltada təhsil alıb.
2013-cü ildə Beynəlxalq Avropa Hərəkatının təşəbbüsü ilə Ermənistanda keçirilən "Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində Vətəndaş Cəmiyyətinin rolu" mövzusunda müzakirələrdə Azərbaycan tərəfindən təmsilçi kimi İrəvan şəhərində səfərdə olub.
2013-cü il oktyabrın 9-na təyin edilmiş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin seçkilərində Ümid Partiyasının vəkil edilmiş şəxs kimi iştirak edib.
2014-cü ildə TEDx spikeri kimi çıxış edib.
2014–2017-ci illərdə Azərbaycan Azərbaycan Ümid Partiyası sədrinin Beynəlxalq Əlaqələr üzrə müavini vəzifəsində çalışıb.
2014–2015-ci tədris ilində ADA Universitetində Avropa Birliyi tarixindən dərs deyib.
2014-cü ilin 9 oktyabr tarixində şairə-publisist Aysel Əlizadə ilə ailə həyatı qurmuşdur.
2014-cü il dekabrın 23-nə təyin edilmiş bələdiyyə seçkilərində Ümid Partiyasının səlahiyyətli nümayəndəsi kimi Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Seçki Komissiyasında qeydə alınmışdır.
2015-ci il 1 noyabr tarixində keçirilən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərində Bakı şəhəri, Nərimanov rayonundan (19 saylı Nərimanov birinci seçki dairəsi üzrə) deputatlığa namizəd olub.
2016–2017-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə yardımı ilə icra olunan "Diqqət Azərbaycana!" və "Azərbaycanı dünyada necə tanıtmalı?" layihələrinə rəhbərlik edib. ri əks etdirən tezislər irəli sürüb.
2016–2017-ci illərdə Azərbaycan Avropa Hərəkatının təşəbbüsü ilə İngilis dili və Azərbaycan dilində nəşr olunan "Azərbaycanı dünyada necə tanıtmalı?" jurnallarının tərtibatçısı olub.
2016–2018-ci illərdə təhsil və turizm sahəsində fəaliyyət göstərən "No Border" Holdinqdə icraçı drektor, "ELEND" İntellektual Turizm Şirkətində konsultant, "EduTimes" Xaricdə Təhsil Agentliyində ekspert vəzifəsində çalışıb.
2017-ci ilin yanvar ayında Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi (DİN-in BMCMİ) tərəfindən qondarma ittihamlarla başladılan "cinayət işi"nə görə 4 oktyabr 2017-ci il tarixində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi barəsində 3 il müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması (şərti cəza) hökmü çıxarıb.
2018–2019-cu illərdə Azərbaycanın Dövlət Sərhəd Xidmətinin başlatdığı və DİN-in BMCMİ-nin davam etdirdiyi "cinayət işi" səbəbindən 4 iyun 2018-ci il tarixindən, 14 mart 2019-cu ilədək (9 ay 10 gün) həbsdə saxlanılıb.
2019-cu il 11 may tarixində "Biz Qarabağı istəyirik!" kompanıyasını başladıb və 8 iyunun Qarabağ Günü kimi qeyd olunması ideasını irəli sürüb. Dünyanın diqqətini Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə çəkmək üçün 5 iyun tarixindən ayaqla təkbaşına Bakıdan yola çıxaraq Horadiz şəhərinə doğru 293 km "barış üçün piyada yürüş" edib.
2019-cu il 20 iyun tarixində "Red Fact" adlı internet televiziyanı təsis edib və Üçüncü Gələcək Jurnalını elektron formata keçirib.
Sabir Novruzov (xanəndə)
Sabir Novruzov — xanəndə, Azərbaycan SSR Əməkdar artisti.
Həyatı
Sabir Novruzov 22 iyul 1944-cü ildə Ağcabədidə dünyaya gəlmişdir. Xan Şuşinskini, Seyid Şuşinskini, Yaqub Məmmədovu, Zülfü Adıgözəlovu özünün müəllimləri sayırdı. Aqibətindən danışan S.Novruzov bu sənətə bağlanmağının səbəbi barədə bunları deyərdi: "Orta məktəbdə oxuyarkən "Pionerlər evi"nə gedərdim. Qarmon dərsi almışam. O gözəl günlər indi də yadımdan çıxmır. Toylarda Əlif kişiyə, Yaqub Məmmədova qulaq kəsilirdim, daim öyrənirdim. Zahid Novruzov vardı, o da gözəl oxuyan idi. 1956-cı ildə bizi Bakıya gətirdilər, "Neftçilər klubu"nda çıxış etdik. Oxuyan zaman bir nəfər səhnəyə çıxdı, dedi ki, bu oğlanın gələcəyi var. "Qarabağ şikəstəsi" oxuyanda heyrətləndilər, apardılar səsimi fondda yazdılar. Yadımdadır, 1957-ci il idi, Şuşadakı istirahət evində gizlində oxuyurdum. Sən demə, direktor mənə göz qoyurmuş, oxuyan kimi məni apardı kluba. Sonra bildim ki, bu, məşhur tarzən Qurban Pirimovdur. Dedi ki, Qurban əmi, bir uşaq gətirmişəm, buna qulaq as. Ağsaç kişiydi, soruşdu ki, oğlum, nə oxuyacaqsan? Dedim "Bəyənmir məni"ni oxuyacağam. Dedi xalq mahnılarından nə bilirsən? "Bəh-bəh", "Arazbarı" oxudum, bəyəndi. O zaman Şuşanın ən gözəl, dinc vaxtları idi. Oxuyandan sonra həlim səslə dedi ki, canım, sən mənə Cabbarı xatırlatdın. İnanın ki, artıq söz danışmıram. Dedi həddi-büluğa çatanda oxuma, bir az gözlə. Elə həmin axşam Qurban əmi məni Şuşadakı şeir-sənət məclislərindən birinə apardı. Seyid əmini başında ağ papaqla gözəl xatırlayıram. Cürət edib ona yaxın gedə bilməzdim. Soruşdu ay Qurban, bu uşaq kimdir? Dedi ağa, yaxşı səsi var. Onun "Çahargah"ı indi də qulaqlarımdadır".
S.Novruzov belə sənətkarlardan görüb-götürdüyünə görə özünü xoşbəxt sayırdı: "O zamanlar radio vardı, gecə-gündüz ona qulaq asardıq. İndiki gənclər televizorun qabağından çəkilmirlər, özü də ruhumuza yad olan verilişlərə daha çox baxırlar. Zülfü əminin mahnıları ruhuma keçib. Tanınmış xanəndələrin plastinkalarına qulaq asmaqdan doymazdım. O vaxtlar indiki kimi maqnitofon yox idi. Xan Şuşinskini, Seyid Şuşinskini, Cabbar Qaryağdıoğlunu, Yaqub Məmmədovu, Zülfü Adıgözəlovu müəllimlərim hesab edirəm. Mən peşəkar musiqi təhsili almamışam. Amma musiqiyə bu dərəcədə bağlanmağım görünür ki, aqibətdən imiş. Radionun "Qızıl Fondu"nda, televiziyada xeyli ifalarım qorunur. 1956-cı ildə televiziya açılan zaman orada canlı oxumuşam. Keçmiş SSRİ-nin çox yerlərində qastrollarda olmuşam. Səsim əvvəlki kimi yerindədir. Azərbaycanda dövlət səviyyəsində muğama qayğı var. Bu, məni çox sevindirir. Heç bir oxuyanı qınamaq fikrində deyiləm. Mən istəyirəm ki, qədimlərimizdən gələn ənənə itməsin. Gərək xanəndə həmişə öz halında qalsın. Xanəndə halında israrlı olarsa, toydakılar onun inadının qarşısında dura bilməz. Xalq mahnılarımızdan, muğamlarımızdan əbədi hansı qüdrət var? Muğam bir auditoriya, xanəndə bir müəllim rolundadır burada, o, sözün həqiqi mənasında dərs deməlidir. Muğamlarımız insanı ruhən, mənən təmizləyir, həyata, yaşamağa-yaratmağa inamını artırır. Bu, bəşər tarixin də tayı-bərabəri olmayan ilahi bir musiqidir".
Muğamatda insan ömrünün bütün mərhələləri musiqinin ecazkar diliylə ifadə olunur. Xanəndə inanırdı ki, oxuyurdu: "Mən muğam ifaçılığında özünəməxsusluğu, bənzərsizliyi əsas sayıram. Məsələn, "Mirzə Hüseyn Segahı"nı dəfələrlə tamamilə fərqli şəkildə oxumuşam. İnsanın səsi, nəfəsi başqasınkına qətiyyən oxşamır. Gərək insanın böyüklüyünü muğamatda ifadə etməyi bacarasan. Muğamat başdan-ayağa sirrdir, sehrdir. Xan əmi heç yadımdan çıxmır. 1976-cı ildə Filarmoniyada məşq edirdik. Dedi ki, Sabir, bala, məşqdən sonra məni gözləyərsən, sənə sözüm var. O zaman onun mənə dediyi söz indiki kimi qulaqlarımdadır. Dedi ki, oğlum, bəxtinə belə səs düşüb, aqibətinə xəyanət eləmə. Mən onun məsləhətinə əməl etdim, səsimi qorudum. Dilimə içki vurmuram, soyuqdan-istidən qoruyuram. Gərək səs bulaq kimi çağlaya, heç vaxt qurumaya, boğulmaya".
Xanəndənin muğam oxuyarkən hansı şairlərin qəzəllərindən və necə istifadə etməsi məsələsi son dərəcə vacib amildir. Görürsən, hazırda bəzi xanəndələrin repertuarında daha çox Əliağa Vahiddən oxumaq dəbdədir. Amma Füzulidən oxuyanlar çox olsa da, nədənsə Nəsimidən oxuyanlar azdır. Füzuli ilahi aşiqlik rəmzidir, Nəsimidə insana sevgi aşiqliklə, cəngavərliklə birləşir. S.Novruzov daha çox Füzulidən, Nəbatidən, Sabirdən, Vahiddən və başqalarından oxuyub: "Əruz vəznində yazılanları oxumaq həmişə ürəyimcə olub. Əkrəm Cəfər kimi tanınmış əruzşünasla söhbətlərimizi yaxşı xatırlayıram. Orta məktəb illərində həmişə Seyid Əzim Şirvaninin kitabı qoltuğumda olardı. Xalqımız çox incə qəlblidir. Bu, onun həyatın, mədəniyyətin bütün sahələrində dediyi böyük sözlə bağlıdır".
Xanəndə Güney Azərbaycanda da konsertlər verib: "Tehranda Yaqub Məmmədovla verdiyimiz konsertlər indi də xatirimdən çıxmır. Təbrizdə toyda iştirak etmişəm, orada həmçinin ustad şairimiz Şəhriyarın oğlu ilə tanış olmuşam, xeyli söhbətləşmişəm. Güneydə yaşayan soydaşlarımız Azərbaycan milli musiqisinin, muğamlarımızın vurğunudurlar. Orada Savalan adlı tanınmış şairlə görüşdüm, şairlər məclisində iştirak etdim. Orada gözəl səsi olan xanəndələrimiz var. Belə məqamları görəndə çox sevindim. Ana sazımızın Güney Azərbaycanda bu gün də əvvəlki möhtəşəmliyi ilə yaşaması məni həddən artıq sevindirdi". Muğamat bütün Şərqdə geniş yayılıb. Bu, danılmazdır ki, muğamları ən yaxşı şəkildə Azərbaycan türkləri qoruyub, saxlayıblar. Təbiidir ki, farslarda da muğamat gözəl ifadə olunur, hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur: "Azərbaycanda muğam ifaçılığının zəngin ənənələri var. Bəli, digər tərəfdən də hər bir xalq muğama öz ruhunun tələbinə uyğun yanaşır. Elə muğamlar var ki, İranda çox, bizdə isə az oxunur. Məsələn, "Humayun", "Orta Mahur", "Bayatı-Qacar" bu qəbildəndir".
Qarabağdan olan xanəndələr etiraf edirlər ki, indi əvvəlki dövrlərdəki kimi səslər yoxdur. Bunun da səbəbini o torpaqlarda doğulan uşaqların didərginliyində görürlər. Sabir müəllim deyirdi ki, bu amillər danılmazdır: "Hərçəndi ki, yurd itirmək ağır dərddir, bu, heç bir sözə, ifadəyə sığmır; amma mən inanıram ki, bütün itkilərimizə baxmayaraq heç vaxt bu səslər xalqımızdan əskik olmayacaq. Çünki bu xalqın halında o imkan var. Uşaq həmin səsi ananın bətnindəcə alır, doğulandan sonra anasının laylasını eşidir, deməli, xalqın ruhu yaşayır, ölmür. Səs ölmür, itmir, həmişəlikdir. Necə oldu ki, Seyiddən, Xandan sonra bu qədər yeni səslər əmələ gəldi? Bu o deməkdir ki, nə qədər dünya durur, muğamat xalqımızın ruhunda qalacaq".
Zülfü Adıgözəlovla qohumluğu olan atasının gözəl səsi vardı. Ovçu idi, Səməd Vurğunla dost olub. Anasının da, dayılarının da gözəl səsi olub. Ana tərəfdən Yaqub Məmmədovla, Mütəllim Mütəllimovla qohum olan S.Novruzov bu sənətin ilkin sirlərini elə onlardan öyrənib. Qardaşlarının içində Qaçayın səsi daha gözəl idi. Sənətə gələn isə yalnız Sabir Novruzov olub.
Sənətkar 2007-ci ildə əməkdar artist fəxri adına layiq görülmüşdü. 7 yanvar 2009-cu ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir.
Troyekurov qəbiristanlığı
Troyekurov qəbiristanlığı — Rusiyanın Moskva şəhərində yerləşən qəbiristanlıq.
Oratoriy
thumb|right|300px|[[Müqəddəs Matvey kafedralı (Dallas)|Müqəddəs Matvey kafedralında oratoriy, Dallas, ABŞ]]
Oratoriy ( — «ibadət evi, dua etmək üçün yer») — birlikdə dua etmək və ibadət üçün nəzərdə tutulmuş müqəddəs yer və ya bina.
Mənası
Bütün gələnlər üçün açıq olan kilsələrdən fərqli olaraq, oratoriy müəyyən bir icma, kilsə hərəkatı və ya möminlər qrupu tərəfindən öz məqsədləri üçün istifadə olunur. Bu söz Roma Katolik Kilsəsində Oratoriyalılar və Salesiyalılar arasında geniş istifadə olunur.
Roma Katolik Kilsəsinin kanon qanunu oratoriyanı müəyyənləşdirir və oratoriyanı özəl və fərqli olaraq bütün imanlılar üçün müəyyən bir zamanda açıq ola bilən xüsusi və ictimai bölür.
«Oratoriy, müəyyən bir icma və ya inanclı bir qrupun bu yerə toplaşması üçün başqa bir dindarın səlahiyyətli bir keşişin razılığı ilə gələ biləcəyi yer üçün, Allahın ibadətgahının icazəsi ilə bir yer deməkdir.»
Oratoriyalarda müəyyən xidmətlər yerli yepiskopun və ya kilsə icmasının başçısının icazəsi ilə həyata keçirilə bilər. Katolik Kilsəsinin Kanon Qanununa görə, oratoriyalar dünyəvi və məişət ehtiyacları üçün istifadə edilməməlidir: “Oratoriyanı ordinarariumun icazəsi olmadan dünyəvi məqsədlər üçün köçürmək olmaz”, “bunlar yalnız Allaha ibadət üçün nəzərdə tutulmalıdır və onlardan iqtisadi məqsədlər üçün istifadə qadağandır.
Men və Luara
Men və Luara  — Fransanın qərbində yerləşən, Pei-de-la-Luar regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 49. İnzibati mərkəzi — Anje. Əhalisi — 808 298 nəfər (departamentlər arasında 27-ci yer, 2010-cu ilin məlumatları).
Coğrafiyası
Ərazisi — 7166 km². Departamentin ərazisi Luara çayının yaxınlığında yerləşir.
Departamentə 4 rayon, 41 kanton və 363 kommun daxildir.
Tarixi
Departamentdə yerləşən qəbiristanlığında  1973-cü ildə ABŞ-nin Qran-pridə praktika zamanı həyatını itirən Fransua Sever dəfn edilib
Demoqrafiyası
Histoqramda
Telefon kodu
Men və Luara verilmiş yığım kodu +33 241 (02 41) təşkil edir. Bununla yanaşı, departament çoxsaylı telefon kodlarına malikdir:
Günbəzdağ
Günbəzdağ — Qubadlı rayonu ərazisində dağ. Bazarçaydan sol tərəfdə yerləşir. Hündürlüyü 1002 m. Dağ oradakı günbəzvari qədim tikilinin olması ilə əlaqədar belə adlandırılmışdır.
NGC 2185
NGC 2185, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. RN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
İslandiya şpatı
İslandiya şpatı — kalsitin şəffaf, rəngsiz, yaxud açıq sarı, çəhrayı, limonu, abı və b. rəngli növ müxtəlifliyi. Bazalt (trapp), yaxud əhəngdaşlarındakı qeyri-şəffaf kalsit və ya kalsit seolitlərdən ibarət olan damar və yuvacıqlarda rast gəlinir. İslandiya şpatı əmələ gəlməsi hidrotermal məhlulların fəaliyyəti ilə əlaqədardır. Müxtəlif cihazların (mikroskop, saxarimetr, polyarimetr, spektrofotometr fototeleqraf cihazları, kinosəs və televizion aparatlar və b.), polyarizasion prizmalarının hazırlanmasında istifadə edilir. Böyük ehtiyatlı keyfiyyətli yataqları bazaltlarla əlaqədardır.
Göytəpə-i Lalə (Qoşaçay)
Göytəpə-i Lalə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 332 nəfər yaşayır (83 ailə).
Martın qardaşlarının binası
Martın qardaşlarının binası, Qırmızı ev — Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində, Bolşaya Sadovnaya küçəsi və Krepesnovo xiyabanında yerləşən bina. Bina 1893-cü ildə N. M. Sokolovun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina eklektik stildə inşa edilsə də Binanın ilk sahibi İvan Romanoviç Martın olmuşdur. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir.
Tarixi
thumb|left|150px|Künc qüllə İki mərtəbəli qırmızı kərpiçdən inşa edilmiş bina. Bina 1893-cü ildə N. M. Sokolovun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina eklektik stilində inşa edilsə də, rusqotikası elementləri belə vardır. Binanın künc hissəsində qüllələr vardır. Bınanın ilkin sahibi britaniyalı İvan Romanoviç Martın olmuşdur. Sonrakı mülkiyyətçi isə onun həyat yoldaşı P. İ. Martın olmuşdur. Bir müddət sonra isə onların oğlanları — Vasili, Qeorgi, İvan — idarə etmişdir. Martınlar ailəsinə həmçinin binanın yaxınlığında yerləşən «Con Martin və Kº» mexanika zavodu yerləşirdi. Qeorqi Martın 1910-cu illərdə ABŞ konsulluğunda işləyirdi. Martın qardaşlarının binasında onun kantoru yerləşirdi.
1920-ci illərdə digər mülkiyyətdə olan binalar kimi sovet hökuməti tərəfındən milliləşdirilmişdir. Binanın birinci mərtəbəsində müxtəlif müəsissələr, ikinci mərtəbədə isə kommunal mənzillər yerləşirdi. Böyük Vətən müharibəsi bitdikdən sonra binada təmir işləri aparılmışdır. Dam hissəsinə isə pəncərələr qoyulmuşdur. 1980-1990-ci illərdə binada Rəssamlar Evi yerləşirdi. Burada salon-maqazin, antikivar dükanı vardı.
2007-ci ildə bina M. A. Şoloxov Dövlət muzey-qoruğunun balansına verilmişdir. Bundan sonra binanın restavrasiyası həyata keçirilmişdir. Bərpadan sonra Martın qardaşlarının binasında muzeyin filialı olacaqdır.
Los-Qlasyares Milli Parkı
Park 726,927 ha (7.269.27 km²; 2.806.68 km mil) ərazini əhatə edir və ölkənin ən böyük milli parkıdır. 11 May 1937-ci ildə qurulan, Maqellanik subpolar meşəsi və qərb Pataqoniya çöl biomüxtəlifliyi yaxşı vəziyyətdə qorunub saxlanılır. 1981-ci ildə UNESCO tərəfindən Dünya İrsi elan edildi. Parkın adı Antarktida, Qrinlandiya və İslandiyanın ən böyük kənarındakı And dağlarıdakı nəhəng buz örtüyünə aiddir. Bunlardan 13-ü Atlantik okeanına axan 47 böyük buzlaqdır.
Dünyanın digər yerlərində buzlaqlar orta dəniz səviyyəsindən ən azı 2500 m (8.200 fut) yüksəklikdə başlayır, lakin buz örtüyünün böyüklüyünə görə bu buzlaqlar cəmi 1500 m (4.900 fut) qədər sürüşərək başlayır, 200 m-ə qədər (660 fut). Los-Qlasyares Milli Parkı Çili ərazisindəki cənubdan Torres del Paine Milli Parkı ilə həmsərhəddir.
Coğrafiyası
30% -i buzla örtülən Los-Qlasyares Milli Parkı, hər biri qismən parkın yerləşdiyi iki uzanan böyük göldən biri ilə uyğun olaraq iki hissəyə bölünə bilər. Argentinada cənubda ən böyük göl Argentino gölü 1,466 km² (566 kvadrat mil), şimalda isə Viedma 1100 km² (420 kv mil) gölüdür. Hər iki göl Atlantikadakı Puerto Santa Kruzun aşağı hissəsinə axan Santa Kruz çayını bəsləyir. İki yarı arasında Zona Centro adlı göllər olmayan bir turistik ərazi mövcuddur. Şimal yarısı Viedma gölünün bir hissəsindən ibarətdir. Viedma buzlaqı və bir neçə kiçik buzlaq və Fitz Roy və Kerro Torre də daxil olmaqla dırmaşma və gəzinti həvəskarları arasında çox populyar olan bir sıra dağlar və Fitz Roy Dağı ve Kerro Torre daxildir.
Cənub hissəsində Argentino gölünə axan bir sıra kiçik buzlaqlar da var: Perito Moreno Glasier, Upsala Glasier, and Speqazzini Glasier. Tipik ekskursiya gəmiləri Bahia Onelliyi ziyarət etmək üçün aysberqlər arasında gəzir və başqa bir şəkildə əlçatmaz olan Speqazzini və Upsalayı ziyarət edirlər. Perito Moreno quruya çatır.
Ekologiyası
Dağlar Sakit Okeanın rütubətinin böyük hissəsini tutur, yalnız buzların soyuqluğunu (illik ortalama 7,5 °C (45.5 °F)) keçərək Argentina tərəfində quraq Pataqonian çölünü yaradır. Bu bölgə Nandu, Quanako, Puma və sonuncu heyvandarlıq sənayesinin işğalından əziyyət çəkən və təhlükə altına alınan Cənubi Amerika boz tülküsü üçün yaşayış yeridir. Quanako, təhlükə altına düşməsə də, Pataqonianın çox hissəsində mal-qaranın geniş miqyasda otlanması səbəbiylə tarixi populyasiyada kəskin azalma yaşadı. Ərazidə 100-dən çox quş növü var (kondorlar, qartallar və digərləri). Buz və Pataqoniya çölləri arasında əsasən lengas və quindoslardan ibarət magellanik subpo meşələrinin münbit sahəsi var. Bu qonaqpərvər ərazilər içərisində huemul maralı və torrent ördəyi də yaşayır.
Promlemləri
Los-Qlasyares Milli Parkı turizm, həddindən artıq otlama, meşə yanğınları kimi problemlərlə üzləşir. Parkın elə əraziləri var ki, burada otlaq həddindən artıq çox problem yaradır. Burada mal-qara, avropa dovşanları və müəyyən növ alabalıq kimi çox sayda yad / qəsbkar heyvan növləri yaşayır. Meşə yanğınları əraziyə güclü təsir göstərmiş, hissələri də korlamış və məhv etmişdi.
İnsan istifadəsi
Los-Qlasyares Milli Parkı beynəlxalq turistlər üçün əsas cazibə mərkəzidir. Turların başlanğıc nöqtələri Argentino gölünün sahilindəki El Kalafate kəndidir, lakin bura parkın rəhbərliyinin qərargahı olduğu yerdə, yəni parkın xaricində və parkın şimal hissəsindəki El Çalten kəndi Fitz Royun ətəyindədir. Parkdakı digər turistik yerlərə Laqo del Desierto və Laqo Roka daxildir.
Hasilqubi-i Əfşar (Qoşaçay)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,281 nəfər yaşayır (305 ailə).
GBU-10 Paveway II
GBU-10 Paveway II, Mk 84 ümumi təyinatlı bomba əsaslı, lakin koordinat məqsədləri üçün lazer axtarıcılı və qanadları olan bir Amerika Paveway seriyası lazerlə idarə olunan bombadır. 1976-cı ildə xidmətə qəbul edilmişdir.
Ləqəb, təxəllüs adları: Barrel Bombası
Nəzakət Qazıyeva
Qazıyeva Nəzakət — aktrisa, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Teatr rejisorluğu" kafedrasının professoru.
Həyatı
Nəzakət Qazıyeva 12 mart 1939-cu ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutuna daxil olub, 1960-cı ildə həmin İnstitutun "Kino və teatr aktyoru" ixtisası üzrə xalq artisti, professor Mehdi Məmmədovun kursunu bitirmişdir. 1957-ci ildən 1962-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında aparıcı vəzifəsində çalışmışdır. 1962-ci ildən hal-hazıradək Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində rejissor-pedaqoq kimi fəaliyyət göstərir. 10 il kafedra müdiri olmuşdur 1984-cü ildə Sankt-Peterburq Teatr, Kino, və Musiqi sənəti İnstitutunda görkəmli rejissor G.Tovstonoqovun rəhbərlik etdiyi rejissorluq kursunu bitirmişdir. 1987-ci ildə Moskva Teatr sənəti İnstitutunda təkmilləşmə kursunu keçmişdir. 46 il pedaqoji fəaliyyəti müddətində böyük yaradıcılıq, elmi və pedaqoji işlərlə məşğul olmuşdur. Dərs dediyi tələbələr hazırda rejissor, aktyor, pedaqoq-rejissor, xalq artistləri, elmlər namizədləri və doktoru, professor, dosent kimi fəaliyyət göstərirlər.N. Qazıyeva Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Elmi Şurasının üzvü, Bədii Şuranın sədridir.
N.Qazıyevanın pedaqoji fəaliyyəti ilə yanaşı elmi-tədqiqatı işləri, yəni 30-dan çox müxtəlif fakultələrdə tədris olunan rejissorluq və aktyor sənəti üzrə proqrqmlar, elmi-metodiki vəsaitlər, dərs vəsaitləri, dərsliklər yazələb çapdan şıxmışdır. "Rejissorluq və aktyor sənətinin tədris metodikası", "Teatr kollektivinin rejissoru", "İxtisasa giriş", "Rejissorluq və aktyor sənətinin tədrisində musiqinin rolu və əhəmiyyəti", "Tamaşanın səs tərtibatı prinsipləri", "Teatr etikası problemləri", "Səhnə sənətinin tərbiyyə olunmasında pedaqoji prinsiplər", "Pyeslərdən parçalar üzərində iş", "Tamaşanın musiqi tərtibatı", "Səhnə pedaqogikası", "Rejissor sənətkarlığı", "Teatrlar, rejissorlar, aktyorlar və s.
Yaradıcılıq işləri Azərbaycan, xarici klassik dramaturgiyası, müasir dramaturgiya üzərində tamaşalardan ibarətdir. M.F.Axundov, Ə.Haqverdiyev, N.Vəzirov, C.Cabbarlı, A.Şaiq, İ.Əfəndiyev, B.Vahabzadə, N.Xəzri, Anar, A.Çexov, C.London, V.Rozov, Karrinti və b. dramaturqların müxtəlif janrlı əsərlərini tamaşaya hazırlamışdır.
N.Qazıyeva həm də Respublika tədbirlərinin quruluşçu rejissoru və ssenari müəllifi olmuşdur: Təhsil Nazirliyinin sifarişi ilə "Heydər Əliyev və Azərbaycan", "Yaşa Azərbaycan!", "Mənim vətənimdə sülh olarsa", Yasamal rayonu İcra Hakimiyyətinin sifaşi ilə Qurtuluş gününə həsr olunmuş "Mənim Azərbaycanım", Novruz bayramına həsr olunmuş "Qədəmin mübarək, Novruz!", Dövlət Gənclər və İdman Nazirliyinin sifarişi ilə "Gənc ailə", Azərbaycan Müəllimlər Qurultayına həsr olunmuş H.Əliyev sarayında konsertin rejissoru, M.Müşfiqin yaradıcılığına həsr olunmuş "Dünyanın bəzəyi bir insanam mən!"-Universitetdə, S.Vurğuna həsr edilmiş "Deyib-danışmaqdan doymamışam mən!"-Universitetdə, "Nə böyükdür adın, ana!"-8 mart bayramına həsr edilmiş-Universitetdə və.s.
Teatr tamaşalarındakı rolları
XVIII Xunq
XVIII Xunq — Vanlanq dövlət qurumunun sonuncu hökmdarıdır. O, e.ə. 286–257-ci illərdə hakimiyyətdə olmuşdur. Atası XVII Xunqun vəfatından sonra taxta sahib olan XVIII Xunqun hakimiyyəti illərində Vanlanq dövlət qurumunun ərazisində tərəqqi bir müddət davam etmişdir. Vanlanq dövlət qurumunda dəmir alətlərin tətbiqi nəticəsində məhsuldarlıq xeyli artmış, əkin sahələri genişlənmişdi. Nəticədə zəhmətkeş kəndlilər cəngəllikləri qıraraq onları tarlalara çevirirdilər. Daşqınların qarşısını almaq üçün bəndlər ucaldılır, susuz yerlərə kanallar çəkilirdi. İstedadlı dövlət xadimi olan XVIII Xunq mərkəzi idarə aparatını xeyli təkmilləşdirmişdi. Onun hakimiyyəti illərində hərbi və iqtisadi sahəni idarə etmək üçün xüsusi vəzifələr təsis edilmişdi. Daxili işlərə isə "Botin" adlanan nazir baxırdı. Məhz onun hakimiyyəti illərində hökmdar qızları Minınonq titulunu daşıyırdı. XVIII Xunq qonşu dövlətlərlə siyasi və iqtisadi əlaqələri genişləndirmişdi. Onun hakimiyyəti illərində mədəniyyətin inkişafına xüsusi diqqət yetirilirdi. Qul əməyinin tətbiqi genişlənirdi. Kəndlilər kəl, donuz və toyuq saxlayırdılar. Toyuqlar "Allahlara" qurban kəsilirdi. Toyuqların ayaqlarından isə falçılıqda istifadə olunurdu. Vyetnam Respublikasının paytaxtı olan Hanoy şəhəri onun hakimiyyəti illərində "Toyuq kəndi" adlanan kiçik kənd idi. Duonq çayının sahillərində yaşayan əhali isə ipəkçiliklə məşğul olurdu. Donqşon adlanan yerdə e.ə. IV–III əsrlərə aid çoxlu tunc silahlar tapılmışdı. Burada hazırlanan tunc təbillər Çinə, müasir Malayziyaya və İndoneziyaya aparılırdı. XVIII Xunq hakimiyyətinin ilk illərində ordu quruculuğuna çox fikir verirdi. Hakimiyyətinin sonrakı illərində isə o, tədricən dövlət işlərindən uzaqlaşaraq əyləncələrlə məşğul olmağa başladı. XVIII Xunqun ölümü və Vanlanq dövlət qurumunun süqutu barədə məşhur Vyetnam tarixçisi Nqo Şi Lien əsərində yazır: " Hökmdar XVIII Xunqun çox gözəl bir qızı vardı. Önun şöhrəti Çin dövləti olan Su imperiyasının hökmdarının qulağına çatır. Çin imperatoru elçi göndərərək onunla evlənmək istəyir. XVIII Xunq elçilərə müsbət cavab versə də əyanlar narazılıq edirlər. Əyanların təsiri ilə XVIII Xunq fikrindən dönür və qızını başqa adama ərə verir. Bu hadisəni özü üçün təhqir hesab edən Su imperatoru Vanlanq dövlət qurumunun ərazisinə yürüşlər təşkil etsə də uğur qazana bilmir. Nəhayət, e. ə. 257-ci ildə Su qoşunları Vanlanq dövlət qurumunun ərazisinə gizlin olaraq soxulur və sarayda sərxoşluq edən hökmdarı sərkərdələri ilə birlikdə mühasirəyə alır. Saray adamları döyüşü davam etdirməyin mənasız olduğunu görüb, təslim olurlar. XVIII Xunq əsirliyi özü üçün təhqir sayaraq özünü quyuya ataraq qətlə yetirir. Həlak olan XVIII Xunq çox yaşlı olmuşdur. Bəzi əfsanələr də qeyd olunur ki, XVIII Xunq həlak olmamış, qoca olduğu üçün hakimiyyəti könüllü olaraq yaxın adamlarından biri olan Txuk Fana vermişdi.
NGC 2234
NGC 2234, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 3946
NGC 3946, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 30.48 sm (12 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İrina Siminyagina
Karyerası
İrina Siminyagina 2005-ci ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Xorvatiyada baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Azərbaycan yığması, Rusiya yığmasına 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 4-cü yerdə başa vurdu.
İrina Siminyagina daha sonra, 2006-cı ildə Yaponiyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 4 dəfə qalib gələn, 5 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Dünya Çempionatını 24 yığma sırasında 13-cü yerdə başa vurdu.
İrina Siminyagina bir ildən sonra, 2007-ci ildə Belçika və Lüksemburqda baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 1 dəfə qalib gələn, 7 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.
Hasilqubi-i Əmirabad (Qoşaçay)
Hasilqubi-i Əmirabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 694 nəfər yaşayır (164 ailə).
Məlahət Abbasova (aktrisa)
Məlahət Elman qızı Abbasova — Azərbaycanlı aktrisa, İstanbul bələdiyyəsinə bağlı Şəhər teatrları bədii rəhbərinin müavini (2016-cı ildən). Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2014)
Həyatı
Məlahət Abbasova hazırda Türkiyədə yaşayır. 2016-cı ildə İstanbul bələdiyyəsinə bağlı Şəhər teatrları bədii rəhbərinin müavini seçilib.
18 dekabr 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Əməkdar İncəsənət Xadimi" fəxri adı ilə təltif edilib
M. Abbasova 2019-cu ildən etibarən Türkiyədə "Kanal 7"də yayımlanan "Yemin" serialında Münəvvər xarakterini canlandırdı.
Yuxarı Marna
Yuxarı Marna  — Fransa şimal-şərqində yerləşən, Qrand Est regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 52. İnzibati mərkəzi — Şomon. Əhalisi — 191 004 nəfər (departamentlər arasında 91-ci yer, 2010-cu ilin məlumatları).
Coğrafiyası
Ərazi 6.211 km² əhatə edir. Departamentin ərazisində Marna çayı axır.
Departamentə 3 rayon, 32 kanton və 432 kommun daxildir.
Tarixi
Yuxarı Marna — 1790-cı ilin mart ayında Böyük Fransa İnqilabı zamanı yaradılan ilk 83 departamentdən biridir. Keçmiş Şampan-Ardenn bölgəsinin ərazisində yerləşir. Adı Marna çayından gəlir.
Kubanın Demilitarizasiyasının Ordusunun Medalı
Kubanın Demilitarizasiyasının Ordusunun Medalı, Birləşmiş Ştatların Müharibə Dairəsinin 11 May 1909-cu ildəki əmrləri ilə yaradılan ABŞ Ordusunun hərbi bir mükafatı idi. Medal, Birləşmiş Ştatların Kuba'nı 1906-1909 illəri arasında işğalı əsnasında xidmət edənləri tanıdı.
Kubanın Demilitarizasiyasının Ordusunun Medalı'na, layiq olmaq üçün, bir xidmət üzvünün, 6 oktyabr 1906 və 1 Aprel 1909 tarixləri arasında Kubada vəzifələndirilən Birləşmiş Ştatlar işğal qüvvətində vəzifə etməsi lazım idi. Medal ayrıca, 12 Sentyabr 1906 və 1 aprel 1909 tarixləri arasında Kubada xidmət edən hərbi donanma kadrları və ya bu tarixlər arasında, bölgədə xidmət verən bir çox gəmiyə bağlı hər hansı bir gəmi kadrlarınada verilirdi.
Hüseyn Rəhmi Gurpınar
Hüseyn Rəhmi Gurpınar — türk yazıçı, publisist.
Həyatı
O, 17 avqust 1864-cü ildə padşahın yavəri Mehmed Səid paşa və Ayşə Sidiqə xanımın ailəsində İstanbulda Ayaspaşada dünyaya gəlmişdir. Kiçik yaşlarında anasını vərəm xəstəliyindən itirən Hüseyn Rəhmi bir müddət Giritdə atasının yanında qalıb, ilk təhsilinə burada başlasa da, atası evləndikdən sonra ana nənəsinin yanına İstanbula qayıtmışdır. O, burada Ağsarayda Yaqubağa məhəlləsində nənəsi və xalalarının yanında böyümüşdür. Burada Yaqubağa (Ağayoxuşu) məhəllə məktəbində, daha sonra Mahmudiyyə Rüşdiyyəsində təhsil almışdır. Tarix müəllimi Əbdürrəhman Şərəf Əfəndinin təşviqi ilə iki ilə qədər Mülkiyyə məktəbində təhsilinə davam etmiş, burada fransız dilini incəliklərinə qədər öyrənmişdir. İkinci kursda oxuyarkən möhkəm xəstələnmiş və bununla əlaqədar olaraq təhsilini yarım qoymalı olmuşdur (1880). Bir müddət müxtəlif dövlət müəssələrində məmur kimi fəaliyyət göstərsə də, 1908-ci ildə işindən ayrılıb, həyatını ədəbiyyata həsr etmişdir. Hüseyn Rəhmi Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Kütahya üzrə 5-ci (1936–1939) və 6-cı (1939–1943) Çağırış millət vəkili kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, 8 mart 1944-cü ildə İstanbulda Heybəliadadakı evində vəfat etmiş, Abbas Paşa qərbristanlığında dəfn edilmişdir. Yazıçının evi hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir.
Kubanın Demilitarizasiyasının Ordusunun Medalı
Kubanın İşğalının Ordusunun Medalı olaraq bilinən bənzər bir dekorasiya, İspan-Amerikan müharibəsindən sonra Kubanın ilk işğalı əsnasında xidmət edənlər üçün də mövcud olmuşdur.
Hüseyn Rəhmi Gurpınar
Fəaliyyəti
Hüseyn Rəhmi yazıçılığa gənc yaşlarından başlamışdır. İlk qələm təcrübəsini "Gülbahar" adlı əsəri ilə on iki yaşında ərsəyə gətirmişdir. Mənbələrdə çap olunan ilk əsəriylə bağlı bir-birini təkzib edən məlumatlar vardır. Bəzi mənbələrdə ilk əsərinin "İstanbulda bir frəng", və ya "Gənc qızın avazeyi şikayəti" adlı hekayə olduğu göstərilir. On səkkiz yaşındaykən ilk romanı "Şık"ı (Ayna) yazaraq, 1887-ci il 3 aprel tarixində Əhməd Midhət Əfəndinin redaktorluğu ilə çıxan "Tərcümani-Həqiqət" qəzetində hissə-hissə çap etmişdir. Əsər kitab kimi 1889-cu ildə İstanbulda işıq üzü görmüşdür. Hüseyn Rəhmi 1887-ci ildən "Tərcümani-Həqiqət", daha sonra "İqdam" və "Sabah" qəzetində yazıçı, mütərcim kimi fəaliyyətə başlamış, mütəmadi olaraq digər müxtəlif qəzet və jurnallarda da bədii-publisistik yazılar çap etmişdir. O, 1908-ci ildə Əhməd Rasim ilə birlikdə "Boşboğaz ilə Güllabi" adlı satirik qəzetini çıxarmışdır. Qəzet 1908-ci il 24 iyul — 14 dekabr tarixləri arasında həftədə iki dəfə olmaqla nəşr edilmişdir. Ümumilikdə 36 sayı işıq üzü görmüşdür. İbrahim Hilmi bəylə birlikdə çıxardığı "Millət" qəzeti də uzun ömürlü olmamışdır.
Həmçinin bax
Əhməd Rasim
NGC 7046
NGC 7046, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik At bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Kaniyəsər (Qoşaçay)
Kaniyəsər - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə ‎328 nəfər yaşayır (86 ailə).
Qaradəniz dəniz donuzu
Yarımnövün təsviri
Dişilərdə cinsi yetkinlik yaşı 4 ildir. Boğazlıq 9-11 ay davam edir. Adətən bir bala doğur. Balalar doğularkən 8 kq çəkiyə sahib olurlar.
Yem bazasına balıqlar (ançouslar və aterinkimilər), daha az tez-tez qabıqlı onurğasızlar daxildir. Gündəlik qida rasionu 3-5 kiloqramdır. Bəslənərkən maksimum daldıqları dərinlik 75 metrə qədərdir. Su altında 6 dəqiqəyə qədər qala bilirlər. Maksimal üzmə sürəti saatda 22 kilometrdir. Əsas arealı Qara dənizin sahil suları, isti mövsümdə isə Azov dənizi və Mərmərə dənizidir. Egey dənizinə, eləcə də Dunay və Don çaylarına girişlər nadir hallarda qeydə alınır. Qara və Azov dənizləri arasında mövsümi miqrasiya qeyd edirlər. 10 başdan ibarət kiçik qruplarda, əssən dayaz sularda yaşayırlar.
Ötən əsrdə saylarında kəskin azalma baş verir. 1989 və 1990-cı illərdə Qara dəniz xarakterli iki epizootiya qeydə alınır. Krım sahillərində əsasən yetkin olmayan 300-ə yaxın heyvan ölüsü aşkar edilri. Beynəlxalq Təbiəti Qoruma Birliyinin təsnifatına əsasən, yarımnövə "təhlükə altında olan növ" status verilir. Yarımnöv Bern Konvensiyasının II Əlavəsinə, Bonn Konvensiyasının II Əlavəsinə, ACCOBAMS Sazişinin I Əlavəsinə və CITES Beynəlxalq Konvensiyasının II Əlavəsinə daxil edilmişdir. Qoruyucu tədbirlər olaraq xüsusilə balavermə mövsümündə (15 may - 15 iyul tarixlərində Qara dənizdə və 1 iyun - 31 iyul tarixlərində Azov dənizində) 70 metr dərinliyə qədər su sahələrində torların quraşdırılması dağandır. Hazırda sayının azalmasına səbəb olan əsas amillərə bunlar daxildir: brakonyerlik, epizootiya, yem ehtiyatlarının tükənməsi, yaşayış yerinin çirklənməsi, Azov dənizində buz altında donmalar. 1990-cı illərdəki məlumatlara görə yarımnövün ümumi sayı 10000 baş olmuşdur.
Tohoku Yeni Zelandiya kəndi
– Yaponiyanın İvate prefekturasının Oşu şəhərində yerləşmiş və Yeni Zelandiyaya həsr olunmuş əyləncə parkı. 2017-ci ildə bağlanmışdır.
Tarixi
Park 1989-cu ilin iyulunda Oşu şəhərinin Koromoqava rayonunda açılmışdır. Yaponiyada Yeni Zelandiya mədəniyyətinə həsr olunmuş dörd parkdan sonuncusu olan Tohoku parkı ən yaxşı dövründə illik 200.000 ziyarətçi qəbul etmişdir. Lakin parka maraq azalmağa başlamış, 2015-ci ildə parkda baş verən insidentdən sonra illik ziyarətçi sayı 93.000-ə düşmüşdür. Park baxımsız vəziyyəti düşmüş, attraksionlarının çoxu sınmış, bir çox tikilisi qapadılmışdır. 2017-ci ilin yanvarında tamamilə bağlanmış və ərazisi Pooky adlı şirkətə satılmışdır.
Parkda ferma heyvanlarına aid kiçik kolleksiya, daş sobalar, bağlar, qo-kart meydançası mövcud olmuşdur.
Voay robustus
Voay robustus — Madaqaskarda tapılan, Holosendə nəsli kəsilmiş Crocodylidae sinfinə daxil olan timsah növü. Voay cinsinin tək növüdür.
Təsviri
Voay robustus uzunluğu 4 m, çəkisi 170 kq qədər olmuşdur. Bu onu göstərir ki, Madagaskarın ən böyük yırtıcılarından biri olmuşdur. Bəlkə də müasir Malaqasi Nil timsahı ilə ekoloji cəhətdən eyni olduğunu deməyə əsas var.
Taksonomiya
Voay robustus növü ilk dəfə 1872-ci ildə təsvir edilmişdir. Onlar müasir Crocodylus cinsinə aid edirdilər. Bəzi elm adamları bunu Nil timsahının bir yarımnövü hesab edirlər. Bununla belə daha sonra onların Osteolaemus cinsinə Crocodylusdan daha yaxın olduğu ortaya çıxır. Bu onun 2007-ci ildə ayrıca bir cinsə daxil olasını təmin edir.