cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Həsən Məcidzadə
Fəaliyyəti
200px|left|Varlıq jurnalının yazarları ilə birgə|thumb “Dinlə, gəlin qayası” poemasının, adından da göründüyü kimi, mövzusunu Azərbaycanın xalq əfsanəsindən alsa da, şair əsərdə orijinal bir sevgi hekayəti qurmuş, qəhrəmanlarının simasında oxucusunu saf və əbədi məhəbbətin varlığına inandırmağa çalışmışdır. “Bahar bayramı” poemasında bütün yaradıcılığının baş mövzusu Vətən, ana dili, xalqının azadlıq, istiqlal duyğularının tərənnümü olan Savalan Azərbaycan xalqının qədim adət-ənənələrinə, tarixən yurdumuzda xüsusi məhəbbət və coşğunluqla qeyd olunan bahar bayramının özəlliklərindən və gözəlliklərindən bədii dilin qüdrətilə söz açmışdır. Min bir rəngli, min naxışlı ana təbiətin ecazkarlığından, gözəlliyindən söz açdığı poemada mövzunu yenə də ümummilli məsələlərin üstündə, ictimai məzmunda kökləyir. Haqqı söylədiyinə, həqiqəti yazdığına görə böyük Sabirə rəhmət oxuyur, ancaq bir xalq mahnısından iqtibas verərək “Sən deyən olmayıb hələ, Arxa su dolmayıb hələ, Köhnəlikdən çox şey durur, Rəngi də solmayıb hələ” yazır və oxucuya sətiraltı mənada çatdırır ki, Güney xalqı qolundakı buxovlardan hələ də qurtulmayıb, arzuladığı istiqlala qovuşmayıb.
“Apardı sellər Saranı” poemasını şair bu məşhur poemanı hələ islam inqilabından əvvəl, 1966-cı ildə yazıb. Lakin o, poemanı 12 il nəşr etdirə bilmir. Səbəb isə aydın idi: Əsərdəki milli-ictimai motivlər, xalq ruhunun inikası və ən başlıcası, Azərbaycan dilində qələmə alınması... Savalanın döymədiyi nəşriyyat qapısı qalmır, əsəri heç olmasa folklor nümunəsi kimi çap etdirmək istəyir, lakin heç bir naşir bu məsuliyyəti boynuna götürmür. Poemanın üçüncü çapına Gəncəli Səbahinin yazdığı ön sözdən məlum olur ki, “Apardı sellər Saranı” Savalanın 1967-cı ildən qabaq yazdığı üçüncü poemasıdır. Savalanın əli hər yerdən üzülür, çıxış yolu tapmaq üçün türkoloq-alim, şair Həmid Nitqiyə müraciət edir. Əsəri oxuyub redaktə edən doktor H.Nitqi “Ruzən” nəşriyyatının sahibi İbrahim Gülüstana yazır: ”Öz türkcəmizdə son illər bu gözəllikdə əsər oxumamışam. Hər necə olursa-olsun çap elə”. Və məsləhət görür ki, əsər fars dilinə tərcümə edilsin və hər iki dildə çap olunsun.
Futbol, futbol... (film, 1979)
Məzmun
Film "Dəri Top" Ümumittifaq klubunun mükafatı uğrunda məktəblilərin futbol yarışına həsr olunmuşdur.
Yarışırlar: Qubanın "Şahdağ" komandası və İrəvanın "Lusaşox" komandası
Həsən Məcidzadə
Yaradıcılığı
Ey böyük ulusun anası anam! Oğuz ellərindən qalan nişanam. Eşqinlə yaşıyam, eşqinlə yanam Sənsən bu bağrımda çırpınan, dilim.
Rinqo Star
Rinqo Star (, əsl adı: Riçard Starki, ; ) — britaniyalı musiqiçi, barabançı, bəstəkar, aktyor. Böyük Britaniya İmperiyası ordeninin kavaleri (MBE), “Oskar” və “Qremmi mükafatı” laureatı. Daha çox keçmiş "The Beatles" qrupunun barabançısı kimi tanınır. 2010-cu ildə “Rolling Stone” jurnalının keçirdiyi sorğuya uyğun olaraq bütün vaxtların ən yaxşı barabançılarının siyahısında 6-cı yeri tutub. .
Erkən illəri
Rinqo Star 7 iyul 1940-cı ildə Riçard Starki və Elsi Starkinin (qızlıq soyadı Qleyv), ailəsində dünyaya göz açıb, o dönəm işçi ənənəsinə görə Rinqonu atasının şərəfinə adlandırıblar. Rinqonun atası çörəkçi olub. . Valideynləri 1936-cı ildə evlənib, 1943-cü ildə isə ayrılıblar. 17 aprel 1953-cü ildən Rinqonun ögey atası Harri Qreyvzdir. .
Rinqo xəstə və zəif uşaq kimi böyüyüb: ibtidai sinifi bitirdikdən sonra peritonitə görə bir il xəstəxanada qalmalı olub, daha sonra plevritə görə daha iki il təhsili buraxmalı olub. Məhz buna görə Rinqo məktəbi heç cür bitirə bilməyib. 15 yaşı olarkən Riçard Liverpul ilə Uels arasında səfər edən gəmidə stüard kimi işləməyə başlayıb. Rinqo bütün həmyaşıdları kimi yeni amerika musiqisi ilə maraqlanıb, ancaq ilk əvvəllər səhnə şöhrəti arzusunda olmayıb.
The Beatles-ın tərkibində
thumb|left|160px|Rinqo [[1964-cü ildə "The Beatles"ın tərkibində.]] 18 avqust 1962-ci ildə Rinqo rəsmən "The Beatles"ın heyətinə daxil oldu, ona qədər qrupda bu ampluada Pit Best çıxış edirdi. Rinqo "The Beatles"ın üzvü olmamışdan öncə o vaxtlar Liverpulda "The Beatles"ın əsas rəqibi olan "Rory Storm and the Hurricanes" qrupunda çıxış edirdi.
Rinqo "The Beatles"ın: “Within You Without You”, “Back in the U.S.S.R.” (Pol Makkartni); “Dear Prudence” (Pol Makkartni); “The Ballad Of John And Yoko” (Pol Makkartni) mahnılarından savayı demək olar qrupun bütün digər mahnılarında barabanda çıxış edib. Rinqo, “A Hard Day’s Night”, “Magical Mystery Tour” və “Let It Be” albomlarından savayı, qrupun digər albomlarında bir mahnıda aparıcı vokalçı kimi oxuyub, “The Beatles” albomunda isə iki mahnıda. . Rinqo həmçinin "The Beatles"ın ifa etdiyi iki mahnının “Octopus’s Garden” və “Don’t Pass Me By” mahnılarının müəllifi, “What Goes On” mahnısının isə həmmüəllifidir. Bunlardan əlavə Rinqonun səsini bəzi mahnılarda ümumi xorda eşitmək mümkündür.
Baxmayaraq ki, Rinqonun vokal imkanlarını "The Beatles"ın səsyazmalarında nadir halda eşitmək mümkündür, ancaq "The Beatles"ın filmlərində Rinqo aparıcı rollarda oynayıb. Belə hesab edilir ki, Rinqo Star qrupun digər üzvləri ilə müqayisədə daha çox aktyorluq istedadına malik olub. "The Beatles"ın dağılmasından sonra Rinqo Star daha bir neçə filmdə çəkilib.
1968-ci ildə (qrup üzvləri arasında əlaqələrin pisləşməyə başladığı bir zamanda) "The Beatles" albomunun yazılışı zamanı Pol Makkartni gözlənilmədən Starla mübahisə edib, və onu "primitiv barabançı" adlandırıb. Rinqo isə buna cavab olaraq müvəqqəti olaraq qrupu tərk edib. Bu zaman ərzində o, filmlərdə və reklamlarda çəkilməklə məşğul olub.
Solo karyera
thumb|240px|right|[[Şöhrət xiyabanı (Hollivud)|Hollivuddakı "Şöhrət xiyabanı"nda Rinqo Starın ulduzu.]] Hələ qrupun rəsmi dağılmasınadək, qrupun digər üzvləri kimi Rinqoda solo materiallar hazırlamağa başlayıb. Bunun nəticəsi kimi 27 mart 1970-ci ildə Rinqonun 1920-ci və 1950-ci illərin pop şlyaqerlərinin kaver versiyalarından ibarət "Sentimental Journey" adlı ilk yığma albomu işıq üzü görüb. Con, Pol və Corcun 1970-ci ildəki debütlərindən fərqli olaraq, Rinqonun debütü tənqidçilər tərəfindən uğursuzluq kimi qəbul edilmişdir. Rinqonun 1970-ci illər yaradıcılığını çoxda mühüm adlandırmaq olmaz, ancaq yenədə digər musiqiçilərin köməyi ilə (xüsusən Corc Harrisonun) o, yetərincə uğurlu albomlar çıxarmağı bacarıb.
Rinqo, 1971-ci ildə “Banqladeş üçün konsert”də Bob Dilan, Erik Klapton, Corc Harrison, Billi Preston, Leon Rassell və Badfinger kimi ifaçılarla bir səhnədə çıxış edib.
Rinqo, 1983-cü ildə özünün “Old Wave” albomunu yazmaq istəyərkən, ingilis və amerikan səsyazma studiyaları bundan imtina ediblər. Bu zaman o, diski Kanada, Braziliya və AFR-da buraxmağa məcbur olub. Daha sonra isə ona ümumiyyətlə tanıdığı jurnalistlər və səsyazma firması nümayəndələri zəng etməməyə başlayıb. Bu hadisələrdən sonra Rinqo və onun ikinci həyat yoldaşı Barbara Bax xroniki alkoqolizmdən əziyyət çəkməyə başlayıb. Buna baxmayaraq, daha sonra onlar alkoqol asılılığından qurtulmağı və aktiv həyata qayıtmağı bacarıblar. .
Rinqo 1989-cu ildə özünün ən yaxşı mahnılarından ibarət “Starr Struck” adlı yığma albomunu buraxıb. Bundan sonra Rinqo ulduz ansambl yığaraq, tərkibində Billi Preston, Doktor Con, Levon Helm, Co Uolş, Nils Lofqren, Rik Danko, Klarens Klemons, Cim Keltner kimi sənətçilərlə Amerikada, daha sonra isə Yaponiyada uğurlu turlar təşkil edib. Bu turlar ərzində Rinqo canlı albom və videofilm də istehsal etmişdir. Turlar ərzində ansamblın tərkibi daim dəyişirdi, bu artıq bir növ adət halını almışdı.
1998-ci ilin avqustunda Rinqo özünün All-Starr Band qrupu ilə birlikdə Rusiyada (Moskva, Sankt-Peterburq) iki konsert verdi. Bu hadisə "The Beatles" qrupunun hər hansı bir üzvünün keçmiş SSRİ ərazisinə daxil olduğu ilk belə hal kimi tarixə düşmüşdür. 2011-ci ildə Rinqo All-Starr Band-ın növbəti versiyası ilə yay Avropa turnesi çərçivəsində Moskva, Sankt-Peterburq, Kiyev və Riqada konsertlər vermişdir. .
28 avqust 2012-ci ildə Rinqo Star “Celebritynetworth.com” saytı tərəfindən keçirilən sorğuda dünyanın ən imkanlı barabançısı seçilmişdir. Onun büdcəsinin 300 milyon dollar olduğu qiymətləndirilir. .
Şəxsi həyatı
Rinqo Starın birinci həyat yoldaşı Morin Tiqrett (Meri Koks) olub. Cütlük 11 fevral 1965-ci ildə evlənib, 17 iyul 1975-ci ildə isə ayrılıblar. , Bu nikahdan onların üç uşaqları dünyaya gəlib.
Oğlu Zak Starki (doğ. 13 sentyabr 1965) — barabançıdı, 1996-cı ildən “The Who” qrupunun üzvüdür, daha öncə “Oasis” qrupunun üzvü olub. 22 yanvar 1985-ci ildən evlidir, həyat yoldaşı Sara Menikayds-dır. Bu nikahdan onların bir uşaqı, Tatiya Starki (doğ.7 sentyabr 1985) dünyaya gəlib. . Tatiya Rinqonun ilk nəvəsidir.
Oğlu Ceyson Starki (doğ. 19 avqust 1967), 1998-ci ildən evlidir, həyat yoldaşı Flora Starkidir , bu cütlüyün Lui Starki (doğ. iyun 1999) adında bir övladı var. ;
Qızı Li Starki (doğ. 11 noyabr 1970), dizayner, modelyer, vizajistdir.
Daşlıgöl (Avurğazı)
Daşlıgöl — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Kəbəç kənd şurası nın tərkibindədir.
Rinqo Star
Şəxsi həyatı
Birinci həyat yoldaşı Morin Tiqrett, leykemiya ilə uzun sürən mübarizədən sonra, 30 dekabr 1994-cü ildə vəfat edib. .
Daşlıgöl (Avurğazı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Rinqo Star
Şəxsi həyatı
Rinqo Starın İkinci və hal-hazırkı həyat yoldaşı aktrisa Barbara Baxdır, cütlük 27 aprel 1981-ci ildən evlidir. .
Diskoqrafiya
The Beatles dağıldıqdan sonra Rinqo Star 18 studiya albomu istehsal edib:
Daşlıgöl (Avurğazı)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlar (92%) üstünlük təşkil edir.
E-qanun.az
e-qanun.az — Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi normativ hüquqi və normativ xarakterli aktlarının rəsmi mətnini özündə əks etdirən elektron məlumat bazası. www.e-qanun.az ünvanında yerləşir.
Elektron baza ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) və onun icraçısı — Ştat Məhkəmələri üzrə Milli Mərkəz (NCSC Inc.) tərəfindən Azərbaycan hökumətinin əməkdaşlığı ilə 2004–2005-ci illərdə işlənib hazırlanmış və 2006-cı ilin mart ayından Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin sərəncamına verilmişdir. 2009-cu ildə saytda axtarış sistemi yaradılmış və proqram təminatında zəruri işlər görülmüşdür.
Elektron məlumat bazasında Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi elan edildikdən sonra, yəni 1991-ci ildən başlayaraq bu günə kimi qəbul edilmiş 21 mindən artıq normativ-hüquqi aktlar və normativ xarakterli aktlar (Azərbaycan Respublikasının qanunları, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamları, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamları, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarları, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin qərarları, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının qərarları, təlimatları və izahları, yerli icra hakimiyyəti orqanlarının, yerli özünüidarə orqanlarının, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının normativ xarakterli aktları, Məhkəmə-Hüquq Şurasının qərarları, Tarif (qiymət) Şurasının qərarları, 17 məcəllə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair qətnamələri, İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin qərarları yerləşdirilmişdir və bazanın yenilənməsi daim təmin edilir.
Sayt 2013-cü ilin oktyabr ayında qeyri-müəyyən səbəblərdən fəaliyyətini dayandırsa da, noyabr ayında yenidən fəaliyyətini bərpa etmişdir.
Qırmızı yosunlar
Qırmızı yosunlar (lat. Rhodophyta) — sarımtıl qırmızı, mavi-yaşıl-qırmızı rəngli çoxhüceyrəli (ən bəsit formaları — birhüceyrəli) yosunlar tipi.
Aqora
thumb|240px|[[Salonikidə qədim aqoranın qalıqları]] Aqora — qədim yunan polislərində bazar meydanı, həmçinin, keçirildiyi yerə görə "aqora" adlandırılan şəhər miqyaslı yığıncaqlar üçün yer. Adətən şəhərin mərkəzində yerləşən aqorada şəhər bazarı və rəsmi idarələr fəaliyyət göstərirdi. Həmçinin aqoranın ətrafını sənətkarların emalatxanaları və məbədlər əhatə edirdi. Bəzənsə, aqoranın perimetri boyunca heykəllər qoyulurdu.
Qırmızı yosunlar
Bəzi qruplar hüceyrələrin divarlarında kalsium karbonat çökdürdüyündən çökmələrdə fosil halında qalır. Mezo-kaynozoy da qırmızı yosunlar süxurəmələgətirən orqanizmlər olub mərcan qrumlarının (biogermlər və riflər) formalaşmasında iştirak edir. Qırmızı yosunlar normal duzluluqlu isti dənizlərdə 3–160 m (optimal — 20–50 m) dərinlikdə yayılmışdır.
Neoparaphytoseius sooretamus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aqora
Bir sözlə, aqora şəhərin, dini, inzibati və iqtisadi mərkəzi idi və burada şəhərin mövcud qanunları, vacib sənədlər və rəsmi qərarlar asılırdı.
Qırmızı yosunlar
Hazırda 3800 növü vardır. Xəzərdə 25 növü məlumdur, onlardan laurensiya, polisifoniya, melobeziya və s. yosunlar geniş yayılmışdır.
Mahaçqala FK
"Mahaçqala FK" — eyni adlı şəhərdən olan Rusiya nın peşəkar futbol klubudur. 13 may 2019-cu ildə təsis edilmişdir. 2019/20 mövsümündən bəri PFL çempionatının Cənub qrupunda oynayır.
Tarixi
Komandanın yaranma tarixi rəsmi olaraq 13 May 2019-cu il tarixində Mahaçqalada da eyni mövqe tutan Hacı Hacıyev, Zaydin Cambulatov və Anjinin keçmiş direktoru Said Abdulaev olan klub təsisçilərinin ilk iclasının keçirildiyi gün hesab olunur. Bir komanda yaratmaq qərarı, maliyyə problemləri ilə qarşılaşan Anji ətrafındakı vəziyyətə görə, əvvəlcə hətta yeni yaradılan komandanın Anji M adlandırılması planlaşdırılırdı. Ancaq sonda "Anji" peşəkar statusunu qoruya bildi. Buna görə bölgədə futbolun inkişafı olan "Mahaçqala" adını verən yeni klubun yaradılması qərara alındı.
13 iyun 2019-cu ildə Cənubi Federal Dairə Futbol Federasiyaları Birliyinin sədri Əli İbragimov Mahaçqala FK RFU prezidenti Alexander Dyukov və PFL prezidenti Andrey Sokolovdan klubun PFL çempionatında Cənubi turnirdə iştirak etmək üçün sərbəst lisenziyaya getməsini istəməsini bildirdi. mövsüm 2019/20 və artıq 19 İyunda RFU İcraiyyə Komitəsi Bürosunun iclasından sonra Dağıstan komandasına rəsmi olaraq bu prosedurdan keçməyə icazə verildi. İyunun 26-da məlum oldu ki, klub lisenziyanı uğurla verdi və beləliklə PFL çempionatında oynamaq hüququ qazandı.
16 iyul 2019 PFL çempionatında ilk rəsmi matçda "Mahaçqala" "Spartak" Vladikavkaz ı 1-0 məğlub etdi, komanda tarixindəki ilk qolun müəllifi Əmirxan Temuxov oldu. Həmin il iyulun 20-də komanda Rusiya Kubokundakı debüt matçında Dinamo Legion-dakı həmyerlilərinə 0-3 hesabı ilə məğlub oldu.
Euphorbia alfredii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Monqolfiye qardaşları
thumb|right|200px|Annonay kəndində kütlə qarşısında, ilk uçuş ([[4 iyun 1783-cü il)]] Monqolfiye qardaşları - 1783-cü ilin 4 iyun tarixində dünyada ilk dəfə hava şarı ilə uçuş həyata keçirmiş fransız qardaşlar. Yozef Mikel Monqolfiye və Yakob Etyen Monqolfiye yaşadıqları Annonay kəndində, diametri 10.5 metr olan torbanın içərsinə isti su dolduraraq, ilk qeyri-rəsmi uçuşu həyata keçirmişdilər. Həmin uçuş zamanı hava şarı 450 metr hündürlüyə qədər yüksəlmiş, 10 dəqiqə ərzində 2 kilometr məsafə yol getmişdir. Bütün təlimlərdən sonra, Monqolfiye qardaşları şəhər mərkəzində, uçuş həyata keçirmək qərarına gəlirlər. 19 sentyabr 1783-cü ildə kütlə qarşısında, ilk uçuş icra edilir. Kütlənin arasında məşhur diplomat Bencamin Franklin də vardı. Uçuş Paris şəhərində, uğurla icra edilmişdir. Uçuş əsnasında, hava şarının səbətinə, bir xoruz, bir ördək və bir qoyun qoyulmuşdur.
Məmmədnicat Salahov
Məmmədnicat Qılman oğlu Salahov (1934, Bakı) — heykəltaraş, dünyada futbol hakiminə qoyulan ilk heykəlin müəllifi.
Həyat və yaradıcılığı
Məmmədnicat Salahov 1934-cü ildə anadan olmuşdur. O, 1958-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini bitirmişdir. Onun diplom işi — komsomolun 40 illiyinə həsr olunmuş "Gənclik" kompozisiyası hazırda İncəsənət Muzeyində saxlanılır
Məmmədnicat Salahov Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasını bitirdikdən sonra fəal yaradıcılığa başlamışdır. O, 1966–1969-cu illərdə gənclərin birinci respublika sərgisində "Quraşdırıcı" işi ilə iştirak etmiş, bəstəkar Cövdət Hacıyevin portretini yaratmış, Mirzə Fətəli Axundovun mərmərdən büstünü Azərbaycan Elmlər Akademiyası üçün işləyib hazırlamışdır.
1970-ci ildə M. Salahovun "Xəzər" alleqorik kompozisiyası respublika sərgisində nümayiş etdirilmişdir. Əsər rəhbərlik tərəfindən bəyənilmiş və Bakının dənizkənarı parkında qoyulması məsləhət görülmüş, məlum olmayan səbəblərə görə bu, baş tutmamışdır.
thumb|200px|M. Salahovun müəllifi olduğu, [[Böyük Vətən müharibəsində həlak olan Balaxanı sakinlərinə əbədi xatirə abidəsi.|left]] Məmmədnicat Salahovun yaradıcılığında Böyük Vətən müharibəsi mövzusu xüsusi yer tutur. Onun bu mövzuda hazırladığı xatirə abidələri Kürdəmir, Masallı, Füzuli, Ağcabədi rayonlarında, Bakının Balaxanı və Hövsan qəsəbələrində ucalır.
Böyük Vətən müharibəsi qəhrəmanlarından Gəray Əsədov, Məmiş Abdullayev, Məstan Əliyev və Hüseynbala Əliyevin büstlərini, habelə tanınmış futbol hakimi Tofiq Bəhramov, bəstəkar Qılman Salahov, neftçi usta Baba Pirməmməd və kəşfiyyatçı İsmayıl Kərimovun portretlərini hazırlamış, həmin işlər ümumittifaq və respublika sərgilərində nümayiş etdirilmişdir.
1986-cı ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan rəssamlarının sərgisində Məmmədnicat Salahov üç işi — "Çövkən", "Gənc fəhlə" və "Ucalın portreti" ilə iştirak etmişdir. Mərmər və tuncdan hazırlanmış son iki əsər Moskvanın sərgilər mərkəzi tərəfindən alınmışdır.
thumb|150px|[[Sultan Məhəmmədin Azərbaycan Milli Kitabxanası binasının lociyasında heykəli. O, eyni zamanda İmran Qasımov və usta Baba Pirməmmədin xatirə lövhələrini yaratmışdır. Neft daşlarında dəniz neftçilərinə ithaf edilmiş 4 metr hündürlüyündə, 5 fiqurdan və 40metrlik barelyefdən ibarət abidə ansamblının müəllifidə M. Salahovdur. 1991-ci ildə M. F. Axundov adına kitabxananın binasında qoyulmuş dahi miniatürçü rəssam Sultan Məhəmmədin 3 metrlik abidəsi də onun sənətinin məhsuludur.
Füzuli-500 (film, 1997)
Məzmun
Filmdə dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin anadan olmasının 500 illiyi ilə əlaqədar Bakıda keçirilmiş yubiley tədbirləri öz əksini tapmışdır.
Lotus australis
(Lotus australis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan Respublikasının xalq şairi
Azərbaycan Respublikasının xalq şairi — Azərbaycan poeziyasının inkişafında böyük xidmətlərinə, xalqın böyük rəğbətini qazanmış yüksək ideyalı və bədii cəhətdən dəyərli ədəbi əsərlər yaratmağa görə şairlərə verilən fəxri ad.
Məmmədnicat Salahov
Həyat və yaradıcılığı
Məmmədnicat Salahov 1987–1989-cu illərdə Zəngilan rayonunda qoyulması nəzərdə tutulan Babəkin at üstündə abidəsini işləyib hazırlamışdır. Lakin ermənilərin rayonu işğal etməsi abidənin ucaldılmasına imkan verməmişdir.
Məmmədnicat Salahov 2004-cü ildə Tofiq Bəhrəmovun heykəlini hazırlamaqla dünyada futbol hakiminə qoyulan ilk heykəlin müəllifi olmuşdur. Heykəlinin açılışı 2004-cü il oktyabrın 13-də dünya çempionatının seçmə qrup mərhələsi çərçivəsində keçirilmiş Azərbaycan – İngiltərə matçından öncə olub.
Məmmədnicat Salahov 30 ildən artıq Ə. Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbində müəllim işləyib.
Ailəsi
Məmmədnicat Salahovun oğlanları Ucal və Orxan da atalarının yolunu seçmiş, hər ikisi heykəltaraşdır.
Ucal 1991-ci ildə Ə. Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbini, 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirmişdir.
Orxan 1994-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirmişdir. Ucal və Orxan mütamadi olaraq respublika sərgilərində yeni əsərləri ilə iştirak edirlər.
Bidens acuticaulis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qonur yosunlar
—  aləminin  tipinə aid xromist sinfi.
Xəzərdə 13 növü qeyd edilmışdir. Bunlardan Estocarpus sp., Monosiphon caspius Orta və Cənubi Xəzərin şərq hissələrində və Krasnovodsk körfəzində yaşayır.
Qonur yosunlar ibtidai bitkilər içərisində ən mürəkkəb və mutəşəkkil çoxhüceyrəli orqanizmlərdir. Hazırda qonur yosunlar əsasən dənizlərdə, nadir hallarda isə şirin su hövzələrində məskünlaşmışdır. Onların nisbətən iri nümayəndələrinin (laminariyalar) uzunluğu 60 m-ə çatır, əksə­riyyəti dibdən qoparaq geniş üzən yığımlar əmələ gətirir (Məsələn: Sargassum cinsi, “Sarqass dənizi”-nin adı bununla bağlıdır). Qonur yosunlar xarici görü­nü­şü üçün “kök”, “gövdə” (“saplaq”) və b. xatırladan kök-yarpaq­ların ayrı-ayrı hissələrinin ixtisaslaşması səciyyəvidir. Cinsi və qeyri-cinsi nəsillər, ali bitkilərdə olduğu kimi, ritmik olaraq bir-birini əvəz edir. Qonur yosunlar izlərinə və ayrı-ayrı kök-yarpaq­larıa paleogendən başlayaraq rast gəlinir. Daha qədim tapıntıları (Məsələn: Vendotaenida) haqqında məlumatlar şübhəlidir.
Bənd
Bənd — şeirin bir neçə misradan ibarət qismən bitkin parçalarına deyilir. Şair şeirdə danışacağı fikri müəyyən bitkin hissələrə verir. Şeirdə bəndələri bir-birilə əlaqəsiz təsəvvür etmək olmaz. Ayrı-ayrı bəndlərdəki misralar bir-birini tamamladığı kimi, şeirin bəndləri də məzmunca bir-birilə bağlanmalıdır.
Şeir növlərinin müəyyənləşməsində bənddəki misraların sayı əsas şərtdir. Bununla bərabər, bir sıra şeir şəkillərindəki bəndlər misraların sayı etibarı ilə eynidir. Belə ki, hər bəndi dörd misradan ibarət olan şeirlərin mürəbbe (dördlük), qoşma, gəraylı kimi şəkilləri vardır. Klassik şeir janrları olan mürəbbelərin hər bəndi dörd, müxəmməslərin beş, müsəddəsin altı, müsəbbelərin yeddi misradan ibarət olmuşdur. Şeir növləri əsasən bənddəki misraların sayına görə təyin olunur.
Okiseius alniseius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
I Kozimo
I Kosimo Mediçi – Mediçi ailəsindən olan Florensiyanın son hersoqu və Böyük Toskana hersoqluğunun ilk hersoqu. Allessandro qanuni bir gəlişi tərk etməmişdi. Florensiya Ducun yeni olacağı kobud bir problem olduğu ortaya çıxdı. Florensiyada dövlət idarəçiliyi, o cümlədən ən yüksək səviyyəli olanlar, Cosimo de Medici I-ni Florensiyanın yeni Dükü olmasını istədi. Bu xəbər yayıldığı zaman, Flornsa'nın kənarında olan Strozzi Subtlety üzvləri Florensiyanı ələ keçirərək Cosimo'yu atmağa çalışdılar, amma müvəffəq olmadılar.
İdarəçiliyi tamamilə işdən çıxaran ilk Cosimo De 'Medici, ilk növbədə dövlət qulluqçusunun bürokratiyasını və dövlətin fəallığını özünə uyğun olaraq araşdıran və ona qarşı olanları aradan qaldırdı.
1542-ci ildə Florensiyadakı qarnizonda imperiya əsgərləri şəhərdən tamamilə geri çəkildi.
1548-ci ildə Cosimo onları Cenova Respublikasına bağlı olan Elba adasını alıb. O, orada yeni Florens filosunu qurmağa başladı. Sonra Cosimo ana quruda bir liman şəhəri olaraq yeni Livorno şəhərini qurdurdu, Bu yeni şəhərə gəlib yerleşenlere istədikləri dini təqib etmələrinə icazə verib bu şəhərə yerleşenlere din hüriyeti imtiyazları tanıdı,
Cosimo Florensiyanın kiçik bir dükü idi. 1569-cu ildə Florensiya Dövlətinə bir vasitə kimi yeni bir forma verməyi qərara aldı. Papa V Piusun borcluğundan sonra, Papa V. Pius ona "Toskanın Böyük Dükü" adını verməyi qəbul etdi. Floransa dövləti bundan sonra Napoleon dövründə bir dekabrda sonrata 19. əsrdə İtalyanın birleştirilinceye qədər "Toskana Böyük dükalığın" adını daşıdı. Beləliklə, Cosimo de 'Medici I. 1569-1584 dövründə "Toskana Grand Dükü" adını daşımaya başladı.
Comp Ace
— Kadokawa Shoten nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan aylıq videooyun və manqa jurnalı. Kadokawa Shoten nəşriyyatının "Comptiq" jurnalının xüsusi nəşri kimi nəşr olunmağa başlamışdır. İlk buraxılışı 26 mart 2005-ci ildə buraxılmışdır. İlk üç cildi 3 aydan bir nəşr olunmuşdur və üzlük illüstratoru Key-in əməkdaşı İtaru Hinoe olmuşdur. 4-9-cu cildlər iki aydan bir buraxılmışdır və üzlük illüstratoru Navel-in əməkdaşı Aoy Nişimata olmuşdur. 10-cu cilddən etibarən jurnal hər ay buraxılmışdır, üzlük illüstratorları isə Naru Nanao, Hiro Suzuhira, Type-Moon və August şirkətlərinin əməkdaşları olmuşdurlar. 26 iyun 2007-ci ildə buraxılmış 2007-ci il avqust sayından etibarən "Comptiq" jurnalından ayrılaraq müstəqil jurnala çevrilmişdir.
Rhus pyroides
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
ALJİR (roman)
ALJİR — Ülviyyə Tahirin Vətən Xainləri Qadınlarının Akmola Düşərgəsi barədə tarixi romanı.
Məzmun
Tarixin bu səhifəsinə ən güclü insani duyğular həkk olunub; doğmalarından zorla qoparılmağın dözülməz ağrısı, övladının, sevdiyi insanın aqibətinin məchulluğu... Bir günün içində əzizlərinə “xalq düşməni” damğası vurulmuş, hər şeyini itirərək qula çevrilmiş, təcavüzə uğrayan ziyalı qadınlar, analar... Qışda qarı, yayda qumu göyə sovuran səhra küləkləri, ucsuz-bucaqsız Qazaxıstan çölləri – Akmola düşərgəsi. Qəddar rejim kölələri və şəfqətli yerlilər. Ana qayğısından məhrum edilərək manqurtlaşdırılan körpələr...
Bütün bu dəhşətlər 1937-1938-ci illər ərzində Sovet ölkələrindən Qazaxıstanın Akmola düşərgəsinə toplanan 18.000-dən yuxarı qadının başına gətirilir. Bu qadınlardan 44 nəfəri azərbaycanlı idi; Əhməd Cavadın həyat yoldaşı Şükriyyə xanım, Fətəli xan Xoyskinin qızı Tamara xanım, Quba Qızlar Seminariyasının rəhbəri Sənubər Eyyubova və onlarla digər ziyalı qadın.
Tariximizin ən qaranlıq səhifələrindən olan ALJİR hadisəsi və yaşanan o faciələr yazıçı və tarixçi Ülviyyə Tahirin qələmi ilə arxiv sənədlər əsasında işıqlandırılır. Bu tarixi romanı oxuduqca Sovet hakimiyyətinin millətimizin kökünə çaldığı baltanın izləri bütün çılpaqlığı ilə gözlər önündə canlanır.
Laura van der Helyden
Laura van der Helyden (d. 27 iyun 1990) — Niderlandı təmsil edən həndbolçu.
Euphorbia ambarivatoensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Laura van der Helyden
Karyerası
Laura van der Helyden Niderland yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Norveç yığmasına 36:26 hesabı ilə məğlub olan Niderland yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Emsdetten
Emsdetten — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya torpağının Münster inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 71.89 km2, əhalisi 35683 nəfərdir (2006).
Olpiseius djarradjin
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Azərbaycan Yüksək Dəstəsi 2003/2004
Azərbaycan Premyer Liqası 2003/2004 — 1992-ci ildən bəri futbol üzrə keçirilən sayca 12-ci Azərbaycan çempionatıdır.
Rhus sandwicensis
(Rhus sandwicensis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Paraamblyseiulella transmontanus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bidens hivoana
Bidens hivoana Bidens hivoana
Euphorbia ambovombensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Merkuri layihəsi
Merkuri Layihəsi — 1958-ci ildən 1963-cü ilə qədər Birləşmiş Ştatların ilk kosmik uçuş proqramı Merkuri olmuşdur. Space Yarışının erkən qeyd edildiyi müddətdə məqsədi bir insanı Yer üzünə qoymaq və Sovet İttifaqı qarşısında ideal bir şəkildə geri qaytarmaq idi. Yeni yaradılmış NASA kosmik agentliyi tərəfindən ABŞ Hava Qüvvələrindən götürülən, iyirmi bərabər inkişafsız uçuş (bəzi heyvanları istifadə edərək) və astronavtların müvəffəqiyyətli uçuşunu həyata keçirdi. Roma mitologiyasından adını alan proqram, inflyasiya üçün 2,2 milyard dollara başa gəldi. Astronavtlar kollektiv olaraq "Merkuri Seven" kimi tanındılar və hər bir kosmik gəmiyə "7" pspase Race, 1957-ci ildə Sovet peykinin Sputniknin 1-nin buraxılması ilə başladı. Bu, Amerika ictimaiyyətinə şok olaraq gəldi və mövcud ABŞ kosmik kəşfiyyat işlərini sürətləndirmək üçün NASA yaradılmasına gətirib çıxardı. Onların çoxunu vətəndaş nəzarəti altında yerləşdirdilər. 1958-ci ildə Exsplorer 1 peykinin müvəffəqiyyətli bir şəkildə başladıktan sonra ekipajlı kosmos uçuşu bir sonrakı hədəf oldu. Sovet İttifaqı ilk insan, kosmonavt Yuri Qaqarinini 12 aprel 1961-ci ildə,Vostok 1-də tək orbitə yerləşdirildi. Qısa bir müddət sonra, ABŞ, 5 mayda, ilk astronavt Alan Şepardı suborbital uçuşa buraxdı. Sovet German Titov 1961-ci ilin avqustunda bir gün davam edən orbital uçuşla təqib etdi. ABŞ, Con Qlen Yer ətrafında üç orbit qurduğunda, 1962-ci il fevralın 20-də öz orbit məqsədinə çatdı. Merkuri 1963-cü ilin mayında sona çatdıqdan sonra, hər iki ölkə kosmosa altı nəfər göndərdi, lakin Sovetlər kosmosda keçirilmiş ümumi vaxtda ABŞ rəhbərlik edirdi.
Merkuri kosmik kapsulası Mak Donel Airkraft tərəfindən hazırlanmış və bir gün təzyiqli kabin içərisində su, qida və oksigen tədarükünü aparmışdır. Merkuri uçuşları, Floridadaki Kap Kanveral hava qüvvələri stansiyasından, Redstona və Atlas raketlərindən modifikasiya edilmiş vasitələrə buraxdı. Kapsül bir uğursuzluq halında başlatma vasitəsindən etibarlı şəkildə uzaqlaşdırmaq üçün bir başlanğıc qaçış raketiylə təchiz edilmişdir. Uçuş, Maned Spese Flayt Netvörk, izləmə və kommunikasiya stansiyaları sistemi vasitəsilə yerdən nəzarət ediləcək; Gəmidə arxa nəzarət vasitələri hazırlanıb. Kiçik retretoketlər kosmik aparatını orbitdən çıxarmaq üçün istifadə edildikdən sonra, ablativ istilik qoruması onu atmosfer qəfəsinin istiliyindən qorudu. Nəhayət, bir paraşüt bir su eniş üçün sənətkarlığı yavaşlatdı. Hər iki astronavt və kapsul ABŞ dəniz gəmisindən yerləşdirilən helikopterlər tərəfindən yerləşdirildi.
Merkuri layihəsi populyarlıq qazandı və onun missiyalarını dünyada milyonlarla radio və televiziya izlədi. Onun müvəffəqiyyəti, hər bir kosmosda iki astronavt daşıyır və sonradan Apallon proqramında ilk dəfə çəkilmiş Merkuri uçuşundan bir neçə həftə sonra açıqlanan ay uçuşlarında lazımlı manevrlər üçün mükəmməl kosmik manevrlər aparan layihə İkizləri əsasısını qoydu.
Yaradılması
7 oktyabr 1958-ci ildə rəsmən təsdiq olundu Merkuri layihəsi 17 dekabr tarixində açıqlandı. Başlanğıc Layihə Astronotu olan Dvayt Eyzenhaver, pilotun diqqətinə çox diqqət yetirdiyini hiss etdi. Bunun əvəzinə, Merkuri adını klassik mifologiyadan seçmişdir. Bu, daha SM-65 və PGM-19 raketləri üçün Yunanıstan Atlası və Roman Yupiter kimi raketlərə ad verilmişdir. Hərbi məqsədli layihələr eyni məqsədlə, məsələn: Hava qüvvətləri Kosmosda uzaqlaşdı.
Hazırlanması
II Dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra ABŞ və Sovet İttifaqı arasında bir nüvə silahı irqi inkişaf etmişdir. Sovet İttifaqının bombarduman təyyarələrini yerləşdirmək üçün qərb yarımkürəsində bazaları olmadığı üçün, Jozef Stalin raket yarışını sürən qitələrarası balistik raketlərin inkişafına qərar verdi. Roket texnologiyası, hər iki tərəfin ünsiyyət üçün Earth-orbitə gedən peykləri inkişaf etdirmək və hava məlumatları və kəşfiyyatlarını toplamaq üçün imkan verdi. Sovet İttifaqı ilk peykini 1957-ci ilin oktyabrında orbitə yerləşdirdikdə, amerikalılar ABŞ-ın "raket boşluğuna" düşməsindən qorxan bir qorxuya səbəb olduqlarına görə şok oldular. Bir aydan sonra Sovetlər Sputnik 2-ni orbitə göndərdilər. Heyvanın sağ olmasına baxmayaraq, onların məqsədi kosmik uçuşa malik idi. Hərbi kosmik layihələrinin detallarını açıqlaya bilməyən Prezident Eisnhover, vətəndaş və kosmik kəşfiyyat işlərinə məsul olan bir mülki kosmos təşkilatının yaradılmasına əmr etdi. Federal Tədqiqat Agentliyi Milli Tədqiqatlar üzrə Milli Məsləhət Komitəsi (NACA) əsasında, Milli Aeronatika və Kosmos İdarəsi (NASA) adlandırılıb. 1958-ci ildə ilk məqsədi, kosmosda Amerika peykinə çatdı. Növbəti məqsədi orada bir adam qoymaq idi.
Yerin həddi (Kərmənd xətti olaraq da bilinir) ən az 62 mil (100 km) hündürlükdə müəyyən edilmişdi və onu əldə etmək üçün yeganə yol raketlə təchiz edilmiş gücləndirici vasitələrdən istifadə edilmişdir. Bu, sıx bir atmosferdən yuxarı qalxdıqda partlayış, yüksək qüvvələr daxil olmaqla, pilot üçün risklər yaratdı və havanın sıxılma zamanı 10,000 °F (5,500 °C) -dən çox temperaturda olmuşdur.
Məkanda pilotlar təzyiqli hava təmin etmək üçün təzyiqli kameralar və kosmik kostyumlar tələb edirdi. Orada olsalar da, qeyri-ağırlıqla qarşılaşa bilərlər, potensial olaraq disoritensiyaya səbəb ola bilərlər. Əlavə potensial risklər radiasiyaya və mikrometeoroid tətillərə daxildir, həm də atmosferdə normal olaraq udulur. Bütün bunları aradan qaldırmaq mümkün idi: peyklərdən təklif olunan təcrübələr mikrometeoroid riski çox az idi və erkən 1950-ci illərdə simulyasiya edilən ağırlıqsızlıq, insanlarda yüksək g-qüvvələr və heyvanların kosmosa həddi göndərilməsi ilə bağlı təcrübələr bütün təklif olunan potensial problemlər ola bilərdi. Nəhayət, yenidənqurma ballistik raketlərin nüvə başlıqları ilə tədqiq edilmişdir. Külək, irəli qarşılaşan istilik qoruması istilik problemini həll edə bilər.
Təşkilat
Keit Glennan NASA-nın ilk Administratoru, ilə 1 oktyabr 1958-ci ildə agentliyin yaradılması zamanı onun müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. Glennan Milli Aeronovtika və Kosmik Şurası vasitəsilə prezidentə məlumat göndərəcəkdir. Layihə Merkuri üçün məsul olan qrup, NASA-nın Spes Task Qrupu idi və proqramın məqsədi yer ətrafında insanlı bir kosmik gəmisini orbitə çıxarmaq, pilotun kosmosda fəaliyyət qabiliyyətini araşdırmaq, həm də pilot və kosmos vasitəsinin təhlükəsizliyini bərpa etmək idi. Mövcud texnologiya və o avadanlıqları tətbiq oluna bilər, sistem dizaynına ən sadə və etibarlı yanaşma təqib olunacaq və mövcud bir başlatma vasitəsi tədricən test proqramı ilə birlikdə istifadə olunacaqdır. Kosmik tələblərə aşağıdakılar daxildir: qaçılmaz vəziyyətdə kosmos vasitəsini və onun işğalını başlatma vasitəsindən ayırmaq üçün bir qaçış sistemi; kosmos vasitəsinin orbitə yönəldilməsi üçün rəftar nəzarəti; kosmos vasitəsini orbitdən çıxarmaq üçün bir raket sistemi; atmosferik yenidənqurma üçün əyləc bloğunun süründürülməsi; və suya enmə. Orbital missiya zamanı kosmos vasitəsi ilə ünsiyyət qurmaq üçün geniş kommunikasiya şəbəkəsi qurulmalıdır. ABŞ-nin kosmik proqramı həddindən artıq hərbi dadını vermək arzusuna uyğun olaraq, prezident Eyzenhaver əvvəlcə layihənin ən qabaqcıl milli prioritetini (Müdafiə Sənayesi Aktı altında DX reytinqi) verməkdən imtina etdi ki, bu da Merkuri arxasında materiallar üçün hərbi layihələr; lakin bu reytinq may ayında 1959-cu ildə verilib, sputnikin işə salınmasından bir il yarımdan bir qədər çox keçib.
Təsisasçılar
On iki şirkət Merkuri kosmik qurğusunu 20 milyon dollarlıq düzəldilmiş müqavilə bağlamağı təklif edir. 1959-cu ilin yanvarında Mak Donel Airkraft Koporartion kosmos vasitəsi üçün baş podratçı seçildi. İki həftə əvvəl Los-Anceles şəhərində yerləşən Şimali Amerika Aviasiya şirkəti Balaca Co, bir qaçış sistemi qurmaq üçün istifadə olunacaq kiçik bir raketlə müqavilə bağlayıb. Dünyada geniş izləmə şəbəkəsi uçuş zamanı yer və kosmos vasitəsi Qərb Elektrik Şirkətinə verildi. Suborbital lansmanlar üçün Redstone raketləri Chrysler Korporasiyası tərəfindən Huntisvile, Alabamada istehsal edilmiş və San-Dieqo, Kaliforniyada Konvair tərəfindən Atlas raketləri istehsal edilmişdir.
Euphorbia ammak
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Siziqium
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçısı
Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçısı — Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında böyük xidmətlərinə, xalqın böyük rəğbətini qazanmış yüksək ideyalı və bədii cəhətdən dəyərli ədəbi əsərlər yaratmağa görə yazıçılara verilən fəxri ad.
Maraqlı faktlar
Yazıçı Əkrəm Əylisli "Xalq yazıçısı" fəxri adından məhrum edilən yeganə şəxsdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1998-ci il 23 may tarixli Fərmanı ilə "Xalq yazıçısı" fəxri adına layiq görülən Əkrəm Əylisli Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2013-cü il 7 fevral tarixli Sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikasının fəxri adları haqqında Əsasnamə"nin 15-ci bəndinin "b" yarımbəndinə əsasən "Xalq yazıçısı" fəxri adından məhrum edilmişdir.
Faydalı qazıntılar (film, 1981)
Məzmun
Tədris filmi Azərbaycanın faydalı qazıntılarından, müalicə əhəmiyyətli mineral sularından söhbət açır.
Şərəf Taşlıova
Şərəf Taşlıova (d. 10 aprel 1938, Ərdahan – ö. 20 sentyabr 2014, Türkiyə) — Türkiyə aşığı.
Həyatı
Aşıq Şərəf Taşlıova 10 aprel 1938-ci ildə Ərdahanın Çıldır ilçəsinin Gülyüzü kəndində doğulmuşdur. Kiçik yaşlarda atası vəfat etmişdir. Atasını adı Hacı bəy, anasının adı isə Nərgiz xanımdır.
Xalq rəssamı
"Xalq rəssamı" fəxri adı əvvəllər əməkdar rəssam fəxri adına layiq görülmüş rəngkarlara, heykəltaraşlara, qrafiklərə, dekorativ-tətbiqi sənət rəssamlarına, müstəsna dərəcədə dərin ideyalı və bədii cəhətdən yüksək ustalığa, görkəmli sənət əsərləri yaratmağa, Azərbaycan təsviri sənətinin inkişafında, kadrların hazırlanmasında və tərbiyə edilməsində böyük xidmətlərinə görə verilir.
Şərəf Taşlıova
Həyatı
10 yaşı olanda Aşıq Şenniyin oğlu Aşıq Qasım onu toyda görmüş, səsini bəyənmiş və beləcə o aşıqlığa başlamışdır.
13 sentyabr 2014-cü ildə xəstələnmiş və 20 sentyabr 2014-cü il axşam saat 21:30-da Dışkapı Hastanesində vəfat etmişdir.
Qarsda İnönü Prospekti üzərindəki "Aşıklıq heykəlləri"ndə heykəli ucaldılmışdır
Fəaliyyəti
Şərəf Taşlıova Türkiyənin məşhur aşığı olmaqla, YUNESCO-nun "Canlı insan xəzinəsi" titulunu qazanmış bir aşıqdır.
44 il Konya aşıqlar bayramına qatılmışdır. Konya aşıqlar bayramı Türkiyədə çox geniş yayılıb və çox da böyük faydası olur. 20 ildir ki, Uluslararası İstanbul festivalında iştirak edir. Pakistanda Azərbaycan səfirliyində bir proqramla da çıxış etmişdir.
Fardilyer
thumb|250px|right|İlk [[buxar maşını avtomobili Fardilyer ]] Fardilyer - öz-özünə hərəkətə gələ bilən, ilk avtomobil. Fardilyer buxar maşınının sayəsidə hərəkət edirdi. Fardilyer fransız hərbiçisi və ixtiraçısı Nikolas Yozef Kuqnot tərəfindən 1765-ci ildə ixtira edilmişdir. Onun çalışmaları 3 il davam etmişdir. 1769-cu ildə yekunlaşan çalışmalara əsasən, 3 təkərli fardilyerin ön hissəsinə qazan əlavə edilmişdir. Fardilyer fransız ordusu üçün nəzrədə tutulmuş, hərbi traxtor idi. Onun istifadəsi velosiped istifadəsinə yaxın idi və gecə vaxtıda rahat şəkildə idarə etmək olurdu. Sükan arxasında əyləşən şəxs, rahat şəkildə hər üç təkəri idarə edə bilirdi. Fardilyer saatda 4–5 km sürətlə hərəkət edə bilirdi. Dünya tarixində ilk dəfə avtomobil qəzası fardilyerin təqdimatı zamanı baş vermişdir. Hadisə nəticəsində, fardilyer sürətlə divara çırpılmışdır. Nikolas Yozef Kuqnot tərəfindən yaradılan ilk fardilyer Paris şəhərində yerləşən sənaye muzeyində saxlanılır. thumb|right|Dünya tarixində ilk [[avtomobil qəzası]]
Paragigagnathus amantis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Şəhrdari Urmiya VK
Şəhrdari Urmiya VK Urmiya şəhəri ni təmsil edən peşəkar voleybol klubudur. İran ın voleybol üzrə Super Liqasında çıxış edir.
Azərbaycandakı ən yüksək dağ zirvələri
Böyük Qafqaz dağ sistemi
thumb|right|300px|[[Bazardüzü (4466 metr)]] Böyük Qafqaz dağ sistemi Baş Qafqaz (silsilənin yan hissəsi heç bir yerdə çay dərələri ilə kəsilmir buna görə o, bəzən də Suayrıcı silsilə adlanır) və Yan silsilələrinin Azərbaycan hissəsinə, Xəzər dənizinə tərəf getdikcə alçalan və çay dərələri ilə bir-birindən ayrılan Gədi-Kürkeçidağ, Aladaş, Kəmçi və s. silsilələrə, Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacına paralel uzanan Alazan-Əyriçay çökəkliyinə, Yan silsiləyə şimal-qərbdə paralel istiqamətdə Tələbi-Qaynarca tirəsinə, cənub-şərqdə Baş Qafqaz silsiləsindən Lahıc çökəkliyilə ayrılan Niyaldağ silsiləsinə bölünür:
Kiçik Qafqaz dağ sistemi
thumb|right|300px|[[Qapıcıq dağı (3906 metr)]] Kiçik Qafqaz dağ sistemi Azərbaycan Respublikasındakı hissəsi Murovdağ, Qarabağ, Mıxtökən silsilələri, Şahdağ, Şərqi-Göyçə, Zəngəzur, Dərələyəz silsilələrinin bir hissəsi, vulkanik Qarabağ yaylasının çox hissəsi, Başkənd-Dəstəfur çökəkliyi və s. ibarətdir.
Talış dağ sistemi
Talış dağ sistemi Aşağı Araz çökəkliyindən cənub-şərqdə yerləşir (bəzi tədqiqatçılar Talış dağlarını Əlburz dağ sisteminin şimal-qərb davamı hesab edirlər). Əsasən, şimal-qərbdən cənub-şərqə təqribən paralel uzanan Talış, Peştəsər və Burovar silsilələrindən ibarətdir. Bunlardan ən uzunu (təqr. 100 km) və hündürü (2500 m-dək) İranla dövlət sərhədi boyu uzanan Talış silsiləsidir. Talış dağ sisteminin ən hündür nöqtələri Gömürgöy (2493 m) və Qızyurdu (2433 m) zirvələridir. Talış dağları ilə Xəzər dənizi arasından Lənkəran ovalığı uzanır.
Yaşıl yosunlar
—  aləminin  tipinə aid xromist sinfi.
Hüceyrələrində nüvə, sitoplazma, iri vakoul və həmçinin yaşıl xlorofil piqmentinə malik xromatafor var. Fotosintez məhsulu karbohidratları nişasta və yağlar şəklində yığırlar. Hüceyrə divarı bəzi formalarda sellüloza tərkibli polisakkaritlerden yaranır. Adətən iki qamçı daşıyırlar. Bəzən qismi dəyişikliklər göstərərək "tallus" yaradırlar. Çox hüceyrəli olanlar mürəkkəb hüceyrə fərqlənməsi yoxdur. Təxminən 9.000-dən artıq növü məlumdur. 90%-i şirin sularda, 10%-i isə dənizlərdə(duzlu sularda) yaşayan növlərdir. Bundan başqa, rütubətli torpaq və quraq yerlərdə yaşayanları da var.
Xlamidomonada
Xlamidomonada birhüceyrəli yaşıl yosundur. Volvoks yosunlar sinfinə aiddir. İkiqamçılı hərəkətli formadır. Həm cinsi, həm də qeyri-cinsi yolla çoxalır.
Xlamidomonadanın quruluşu
bu yosun gölməçələrdələrə, nohurlara açıq-yaşıl rəng verir, ele bil su "çiçəkləyib". Bu cür "çiçəklənməyə" səbəb suya yaşıl rəng verən xlamidomonadaların toplusudur. Xlamidomonada hüceyrəsi armudvari formadadır. Onun ön tərəfində bir cüt qamçı yerləşir; onun köməyi ilə yosun hərəkət edir. Bu da onun heyvan orqanizmi ilə qohumluğunu göstərir. Hüceyrə qılafdan, sitoplazmadan, nüvə və iri kasaşəkilli xloroplastdan ibarətdir. Yosunların xloroplastlarını xromatofor (yunanca "xromos" -rəngləyirəm, "foros" — daşıyıram) da adlandırırlar. Hüceyrənin ön tərəfindən qırmızı rəngli işığahəssas "gözcüyü", hüceyrə şirəsi ilə dolu olan iri vakuol və iki yığılıb-açılan kiçik vakuol vardır. İşığahəssas gözcük işığı qəbul edir və qamçılar vasitəsilə xlamidomonada işığa doğru hərəkət edir. Yığılıb-açılan vakuollar vasitəsilə xlamidomonada özündə olan artıq suyu ifraz edir. Xlamidomonada xlorofilli orqanizm olduğundan işıqda müstəqil qidalanır; bununla yanaşı, öz bədən səthi ilə hazır üzvi maddələri uda bilir. center|thumb|Xlomidomonada yosunu : 1 — Qamçı 2 — Yığılıb açılan [[Vakuol 3 — Qılaf 4 — işığa həssas qırmızı gözcük 5 — Nüvə 6 — Sitoplazma]]
Xlamidomonadanın çoxalması
Xlamidomonada cinsi və qeyri-cinsi yolla çoxalır. Qeyri-cinsi yolla çoxalarkən (əlverişli şərait olduqda) əvvəlcə bir yerdə dayanır, qamçılarını itirir. Onun daxili möhtəviyyatı 4 hissəyə bölünür; hər hüceyrənin 2 qamçısı əmələ gəlir və qlafla örtülür. Ana hüceyrənin ümumi qılafı daxilində gələcəkdə çoxalma və yayılmağa xidmət edəcək 4 xüsusi hüceyrə-spor əmələ gəlir. Qamçılarla təchiz olunmuş sporlar zoospor adlanır. Xlamidomonadanın qamçılı sporları (zoosporlar) suda müstəqil hərəkət edir. Beləliklə, xlamidomonadanın qeyri-cinsi çoxalması sporlar vasitəsilə baş verir. Ana hüceyrənin ümumi qılafı dağıldıqdan sonra kiçik xlamidomonada şəklində sporlar suya çıxır. Bir müddət sonra hüceyrələr böyüyür (əlverişsiz şəraitdə: soyuqda, su azaldıqda) xlamidomonadanın ana hüceyrəsində iki qamçı qamet əmələ gəlir. Ana hüceyrə dağıldıqdan sonra qametlər suya tökülərək digər xlamidomonadaların qametləri ilə cüt-cüt birləşirlər və nəticədə bərk qlafla örtülmüş ziqot (ziqospor) əmələ gəlir. Əlverişli şəraitdə ziqot bölünür və ondan 4 müstəqil xlamidomonada əmələ gəlir.
Bundan əlavə bu qrupa (plevrokokk və xlorella) yosunları da aiddir.
Çoxhüceyrəli yaşıl yosunlar
Axar su hövzələrində sualtı əşyalarda (daşlarda) yaşıl rəngli örtük əmələ gətirən, sapşəkilli çoxhüceyrəli yosun ulotriksdir. Ulotriks sapını əmələ gətirən hüceyrələr qısa, qalın qılaflı, bir nüvəlidirlər, xromatoforu qapanmayan halqaya oxşayır. Ulotriks xlamidomonada kimi qidalanır (miksotrof). Əlverişli şəraitdə ulotriksin hər hüceyrəsi, ən altdakı rəngsiz hüceyrədən başqa (bu hüceyrənin vasitəsilə bitki əşyaya yapışır), iki və ya dörd dördqamçılı hərəkətli hüceyrələrə (zoosporlara) bölünür. Bu sporlar suda bir müddət üzəndən sonra sualtı əşyalara yapışır, bölünüb yeni sap yosunları (qeyri-cinsi çoxalma) əmələ gətirir. Əlverişsiz şəraitdə yosunun bəzi hüceyrələrində xirda, hərəkətli ikiqamçılı qametlər əmələ gəlir. Müxtəlif saplardan əmələ gəlmiş qametlər cüt-cüt birləşir və ziqot əmələ gətirir. Onlar qalın qlafla örtülür və uzun müddət sakitlik dövrünü keçirir. Yazda, əlverişli şəraitdə, ziqot 4-spor — qamçısız hüceyrələrə bölünür. Onların hər biri sualtı əşyaya yapışaraq yeni sapşəkilli yosun — ulotriksə başlanğıc verir.
Spirogira
thumb|Spirogira yosunu hüceyrəsi Ən geniş yayılan, çoxhüceyrəli yosunların nümayəndələrindən biri də spirogira yosunudur. Sakit və durğun şirin sularda, yapışqan çənglərdə və nohurlarda yaşayır. Yapışqan yığımı, adətən, suda sərbəst üzən spirogira sapının toplusudur. Sapların üzərini selikli maddə əhatə edir. Spirogira sapşəkilli çoxhüceyrəli yosundur. Bir cərgə hüceyrələrdən ibarətdir. Hüceyrələrinin çoxu bölünür və bunun sayəsində onların sayı çoxalır. Spirogiranın hüceyrələri birnüvəlidir, sitoplazma qılafın divarlarına çəkilib, ortasında şirə ilə dolu vakuol vardır. Xromatofor lentşəkillidir (bir və ya bir neçə lentdən ibarətdir); lentlər sitoplazmada divaryanı qatlar əmələ gətirir və hüceyrəni spiralvari bürüyür.
Spirogiranın quruluşu və çoxalması
Spirogira qeyri-cinsi və cinsi yolla çoxalır. Yanaşı olan iki spirogira sapı ümumi seliklə örtülür. Sonra qarşı-qarşıya yerləşən hüceyrələrdən çıxıntılar uzanır; bu çıxıntılar ucları ilə bir birinə qovuşduqda, pilləkənə oxşar bir fiqur əmələ gətirir. Çıxıntıların arasındakı arakəsmələr əridikdə bir hüceyrənin möhtəviyyatı axıb ikinci hüceyrənin möhtəviyyatına qarışır və ziqot əmələ gəlir. Bu cür cinsi prosesə, yəni iki hüceyrənin möhtəviyyatının bir-birilə qarışmasına konyuqasiya deyilir. Hər ziqotdan, sakitlik dövründən sonra, 4-spor inkişaf edir və hər spordan yeni spirogira əmələ gəlir. Qeyri-cinsi çoxalma zamanı onun sapı ayrı-ayrı hissələrə qırılır; hər hissədən yeni spirogira inkişaf edir.
Xəzər dənizində
Xəzər planktonunda üçüncü yeri yaşıl yosunlar tutur (102 növ). Onlara əsasən dənizin şirin sulu hissələrində, xüsusən Şimali Xəzərdə rast gəlinir. Xəzər fitoplanktonunda dinofitlərin 39 növü yayılmışdır, onlar dənizin məhsuldarlığı və zooplanktonun qidalanmasında əhəmiyyətli rol oynayırlar. Dinofitlər arasında Prorocentrum cordata ən yaxşı inkişaf edənidir, ona Xəzər dənizinin hər yerində rast gəlinir.
Çoxalmaları
Yaşıl yosunlar həm cinsi, həmdə qeyri-cinsiyolla çoxalır. Əlverişli şəraitdə onlarda qeyri-cinsi, əlverişsiz şəraitdə (su hövzəsinin soyuması, quruması və s.) isə cinsi çoxalma müşahidə edilir. Xlamidomonadadan fərqli olaraq xlorella yalnız qeyri-cinsi yolla-ikiyə bölünməklə çoxalır.
Nikola Jozef Künyo
thumb|250px|right|İlk [[buxar maşını avtomobili Fardilyer ]] Nikola Jozef Künyo -  Buxar maşını ilə hərəkətə gətirilən ilk Avtomobil Fardilyeri ixtira etmiş, fransız ixtirçısı olmuşdur.
1769-cu ildə fransız hərbi mühəndisi və ixtiraçısı Nikolya-Jozef-Künyo (1725-1804) buxar mühərrikli “Künyonun balaca arabası” adlanan ilk maşın nümunəsini sınaqdan keçirmişdi. Bir il sonra öz “Künyonun böyük arabası”-nı ixtira etdi və onu “alovlu” adlandırdı. O, ağır artilleriya silahlarının daşınması üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Fransanın o dövrdəki xarici işlər naziri hersoq de Şuazel Künyonun kəşfi ilə çox maraqlanırdı və ona kral xəzinəsi hesabına vəsait ayıraraq ilk nümunələrinin düzəldilməsinə imkan verdi.
Künyo buxar maşınının ölçüləri uzunluğu 7,25 m, eni 2,19 m, arxa təkərlərinin diametri 1,23 m təşkil edirdi. Maşının boş halda çəkisi 2,8 ton, yüklənmiş halda isə təxminən 8 ton idi. Su qazının diametri 1,5 m idi. Belə bir maşının layihəsinin reallaşması həmin dövrdə 20000 livr dəyərində idi ki, bu da indiki avro ilə 300000-400000-dur.