cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kinandromorfizm
Kinandromorfizm orqanizmin anomaliyalı inkişafıdır. Eyni bir orqanizmdə bədənin ayrı-ayrı böyük hissələrində həm erkək, həm də dişi fərdə aid genotip və əlamətlər formalaşır. Kinandromorfizm yumurtahüceyrənin yetişmə prosesində cinsiyyət xromosomlarının düzgün olmayan paylanmasının nəticəsində yaranır. Yumurtahüceyrənin yetişməsi, mayalanması və ziqotun bölünməsi proseslərinin pozulması bütövlükdə kinandromorfizmin inkişafına səbəb olur. Kinandromorflara çox nadir hallarda rast gəlinir, lakin onlar mövcuddur. Kinandromorfizm hadisəsi – cinsi dimorfizm yaxşı inkişaf etmiş növlər arasında çox aydın şəkildən görünür. Kinandromorfların müxtəlif tipləri məlumdur: lateral, ön-arxa və mozaik.
Sosial struktur
Sosial struktur cəmiyyətdəki mütəşəkkil münasibətlərin bütövlüyüdür. Cəmiyyətin bir çərçivəsini təşkil edir və bu çərçivə şəxs doğulmazdan əvvəl mədəniyyətlə qorunub saxlanılır və münasibətlər sistematik şəkildə təşkil olunur. Sosial strukturu meydana gətirən komponentlər mədəniyyət, sosial siniflər, status, sosial statusla əlaqəli rol və üzvi bütövlüyünün qorunması üçün zəruri olan qurumlardır (sağlamlıq, təhsil, təhlükəsizlik və s.). Sosial quruluşun komponentləri fərdin sosiallaşma prosesinə də güclü təsir göstərir; fərdin hansı mədəniyyətdən asılı olması, sinfi mövqeyi, özünə miras qalmış statusu, zamanla qazandığı status və bununla əlaqəli rolları, xarakteri və şəxsiyyətinin formalaşmasında birinci dərəcəli təsirlərə malikdir. Beləliklə, sosial struktur nəinki keçmişdən bu günə qədər olan mirasları daşıyır, bu günümüzdə mirasın həyat damarlarıdır və gələcəkdə hansı münasibətləri yaşayacağımızı da müəyyənləşdirir.
İnternasional (himn)
İnternasional (fransızca: L'Internationale, rusca: Интернационал) — beynəlxalq proletar himni, kommunist partiyalarının, sosialistlərin və anarxistlərin himni. RSFSR-in, SSRİ-nin, Uzaq Şərq Respublikasının, Ukrayna SSR-nin, Belarusiya SSR-nin, Çin Sovet Respublikasının və Zaqafqaziya SFSR-nin rəsmi himni idi.
1918–1944-cü illər arasında Sovet İttifaqının dövlət himni olmuşdur. Musiqi həm də Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının rəsmi himnidir.
Aranxues konserti
Aranxues konserti — ispaniyalı bəstəkar Xoakin Rodriqo tərəfindən yazılmış musiqi kompozisiyası (klassik gitara və orkestr üçün solo konsert). Bu, Rodriqonun ən məşhur əsəridir və onu XX əsrin ən görkəmli ispan bəstəkarları arasında bərqərar etmişdir. Rodriqo bu konserti 1939-cu ilin yazında Parisdə yazmışdır. Konsert ilk dəfə 9 noyabr 1940-cı il tarixində Barselonada Rodriqonun əsərini həsr etdiyi ispan gitaraçısı Rexino Sayns de la Masa tərəfindən ifa edilmişdir. Orkestrə Sesar de Mendosa Lassal dirijorluq edirdi. Konsert təl Rodriqonun ən populyar əsəri deyil, həm də XX əsrin klassiki musiqisinin ən məşhur əsərlərindəndir. Əsərin adı Rodriqonun arvadı ilə bal ayını keçirdiyi Aranxuesdəki kral sarayının bağlarına işarədir. Rodriqo əsərə XVIII əsrdə IV Karl və VII Ferdinandın hakimiyyət illərində ispan sarayında ab-havanı gətirmişdir, amma eyni zamanda Rodriqonun 1939-cu ildə yaşadıqları və düşüncələri də hiss olunur. Rodriqo və arvadı uzun müddət Kosertin ikinci hissəsinin mənşəyi barədə susmuşdular, buna görə də Adajionun 1937-ci ildə Gernikanın bombalanmasının təsiri altında yazıldığı versiyası çox populyar idi. Rodriqonun arvadı Viktoriya avtobioqrafiyasında yazır ki, Adajionun atmosferinə həm Aranxuesdəki bal ayı haqqında xatirələr, həm də Viktoriyanın uğursuz birinci hamilələliyi ilə əlaqəda Rodriqonun ruhi vəziyyəti təsir eləmişdir.
Leonora
Leonora Kolmor Yepsen ( 3 oktyabr 1998, Hellerup, Danimarka) və ya sadəcə Leonora — Danimarkalı müğənni, bəstəkar və fiqurlu konkisürən. O, "Love is Forever" mahnısı ilə Danimarkanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və nəticədə müsabiqənin finalında 12-ci yerdə qərarlaşmışdır. Leonoranın Avroviziya mahnısı 2013-cü ildə Danimarkaya qələbə qazandıran "Only Teardrops" mahnısının bəstəkarlarından biri olan Liza Kabbl tərəfindən bəstələnmişdir.
Həyatı
Leonora 3 oktyabr 1998-ci ildə Danimarkanın Hellerup şəhərində anadan olmuşdur. O təhsilini Qammel Hellerup gimnaziyasında almışdır. Leonora bir çox mahnılar bəstələmiş və həmin mahnılar ilə müxtəlif kafe və məktəb konsertlərində çıxış etmişdir. Fiqurlu konkisürən olaraq Leonora 2016-cı ildə ISU World Junior Championships və ISU JGP Riga Cup 2015-də iştirak etmişdir. O, qardaşı Linus ilə birlikdə Danimarkanın fiqurlu konkisürmə çempionatında qızıl medala layiq görülmüşdür. O, artıq yarışlarda iştirak etmir və fiqurlu konkisürmə müəlliməsi kimi fəaliyyət göstərir.
2019: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Leonora "Love is Forever" mahnısı ilə Danimarkanın DR telekanalının Avroviziya 2019 üçün təşkil etdiyi milli seçim turu Melodi Grand Prix yarışmasına qatılaraq, nəticədə digər rəqiblərini geridə qoymuş və seçim turunun qalibi elan edilmişdir. O, həmin mahnı ilə ölkəsini Tel-Əvivdə keçirilən Avroviziyada təmsil etmiş və nəticədə müsabiqənin finalında 120 xalla 12-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Təhlükəsizlik
Təhlükəsizlik anlayışı nədir - Təhlükənin minimal olduğu bir vəziyyətdir.
Təhlükəsizlik sistemləri
Ekrandakı kameralardan götürülən görüntülərə baxmaq, görüntüləri yazmaq, qeydə alınmış görüntüləri səsləndirmək, uzaqdan görüntüləmək və digər bu kimi əməliyyatları təmin edən X-ray, kamera, lens, ayaq, mühafizə, kabel, monitor, qeyd və nəzarət cihazı və digər aksesuar/materiallardan ibarət məhsul-xidmət birləşməsinə kamera təhlükəsizlik sistemi deyilir.
Spirit of the Night
Spirit of the Night — San-Marinonun 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Yusuf əl-Əzmə
Yusuf əl-Əzmə — Suriya hərbi xadimi. Meysəlun döyüşündə həlak olmuşdur. Əslən Suriya türkmanlarındandır.
Meysəlun döyüşü
Meysəlun döyüşü ( maʿrakat Maysalūn) — 24 iyul 1920-ci ildə Fransa və Suriya Ərəb Krallığı arasında baş verən döyüş. Fransa ordusu ilə uzun müddətli və qanlı bir müharibədən narahat olan Feysəl ibn Hüseyn əl-Haşimi 1920-ci ildə təslim olmuşdur. Lakin, Müdafiə Naziri Yusif əl-Əzmə kralın əmrinə məhəl qoymamış və kiçik bir ordu ilə Suriyaya irəliləyən Fransa ordusuna qarşı durmuşdur. Bu ordu fərdi silahlardan istifadə edirdi, buna görə də fransız artilleriyasına qarşı qalibiyyət ehtimalı yox dərəcəsində idi. Fransa ordusu Meysəlun döyüşündə həlledici bir qalibiyyət əldə etmişdir, əl-Əzmə isə döyüş zamanı həlak olmuşdur. Bu qalibiyyətdən sonra Fransa ordusu Dəməşq şəhərini mühasirəyə almış və 24 iyul 1920-ci il tarixində işğal etmişdir. Bunu nəticəsində Suriyada fransız mandatı yaradılmışdır.
Həmid bəy Yusifbəyli
Həmid bəy Yusif bəy oğlu Yusifbəyli (Yusifbəyov, Usubbəyov; ) — Difai Partiyası, Türk Sosial-Federativ İnqilabi Qeyrət Partiyası və Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Partiyasının yaradıcılarından biri. Nəsib bəy Yusifbəylinin böyük qardaşı.
Həyatı
Həmid bəy Yusifbəyli 1878-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. 1895-ci ildə şəhərdəki klassik gimnaziyanı bitirdikdən sonra 1898-ci ildən etibarən "Məktəbi-xeyriyyə"də müəllim işləməyə başlayıb. Bu həmin illərdi ki, onun atası Yusif bəy siyasi proseslərin içində fəallardan biri sayılırdı. Gənc Həmid bəy də atası ilə bərabər bu işlərə cəlb olunmuş, Azərbaycanın muxtariyyət statusu alması üçün mübarizə aparmışdır.
Həmid bəy Yusifbəyli 18 dekabr 1899-cu ildə siyasi fəaliyyətinə görə həbs edilərək Tiflis şəhərinə aparılmışdır. 14 ay Metex həbsxanasında saxlanılmışdır. 1904-cü ilin dekabrınadək Türkistana sürgündə olmuşdur.
1905-ci ildə Gəncədə Türk Sosial-Federalist İnqilabi Komitəsi adlı təşkilatın yaradılmasında iştirak etmişdir. Bu təşkilat Azərbaycana Muxtariyyət və Rusiyanın Federativ şəkildə qurulması ideyalarını ortaya qoyan ilk siyasi qüvvəydi. Məhz bu komitənin əsasında daha sonra "Qeyrət" partiyası yaranmışdır. Sənədlərdə Türk Sosial-Federativ İnqilabi Partiyası adlanan təşkilatın rəhbərliyinə Ələkbər bəy Rəfibəyli, Ələkbər bəy Xasməmmədov, Yusif bəy Yusifbəyli və Həmid bəy Yusifbəyli daxil idilər. Bəzi mənbələrdə partiyaya sədrliyin Ələkbər bəy Rəfibəylinin təklifi ilə Həmid bəyə həvalə olunduğu qeyd olunub.
Yusif bəy Yusifbəyli və iki oğlu Həmid bəy və Nəsib bəy Yusifbəylilər "Qeyrət"dən daha sonra yaradılan "Difai" partiyasının sıralarına qatılmış və ən fəal üzvlərindən idilər. Hətta "Difai" partiyasının bir iclası Yusif bəy Yusifbəyli Gəncədəki evində, o biri isə Hacıkənddə Ləmsə bulağının yanındakı malikanəsində keçirilmişdir. 1907-ci ildə Həmid bəyin evində Çar hökuməti tərəfindən axtarış aparılır və 24 ədəd siyasi kitab tapılaraq ona xəbərdarlıq edilir.
RİEEAİA Tarix İnstitutu
RİEEAİA Tarix İnstitutu — RSFSR-nin elmi araşdırma qurumu. Əsası 1921–1929-cu illərdə Moskvada qoyulmuşdur.
Tarix
RSFSR-nin Xalq Maarif Komissariatı 4 avqust 1921-ci il tarixində Moskva Dövlət Universitetinin İctimai Elmlər Fakültəsi ilə əlaqədar tarixi elmi araşdırma institutları qərarını qəbul etmiş, avqustun 12-si isə bu qərarı Petroqrad Universiteti üçün tətbiq etmişdir.
Həmid bəy Yusifbəyli
Həyatı
1910-cu ildə Qafqaz canişini Vorontsovun hökmü ilə Həmid bəy Qafqazdan 5 illik müddətinə Krıma, Bağçasaraya sürgün edilmiş və orada bir müddət qardaşı Nəsib bəy Yusifbəylinin qayınatası İsmayıl Qaspıralının evində yaşadıqdan sonra İstanbula müraciət etmişdir. 1913-cü ildə Romanovlar sülaləsinin 300 illiyi ilə əlaqədar II Nikolayın sərəncamına görə Həmid bəy əfv olunur və İstanbuldan Gəncəyə qayıdır. 1913-cü ildən 1917-ci ilədək daimi nəzarət altında saxlanılır.
1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulandan sonra siyasi fəaliyyətini dayandırır.
Sonrakı dövrdə Həmid bəy 1921-ci ildən 1930-cu ilədək Mirzə Fətəli Axundov adına Gəncə Türk Pedaqoji Texnikumunda (indi Gəncə Dövlət Universiteti) dərs deyib.
Həmid bəy Azərbaycan və rus ədəbiyyatının mahir bilicisi olub. Ötən əsrin 30-cu illərinin əvvəllərində o, "Türkan" adlı bir pyes yazır və əsər Gəncə Dram Teatrının səhnəsində tamaşaya qoyulur. 27 fevral 1931-ci ildə Azərbaycan Dövlət Siyasi İdarəsinin 5 nömrəli orderi ilə 28 fevral 1931-ci ildə dayısı Yusif bəy Xanbudaqovun iştirakı ilə evində axtarış aparılmışdı, heç bir şey tapılmadığına baxmayaraq, iki nəfər qonşusu üzünə durduğuna görə antisovet təbliğatı aparması bəhanəsi ilə həbs edilmişdir. Həmid bəyin yazılı izahatında "aparın məni edam edin, mənə qarşı sürülən iddianı qəbul etmirəm" demişdir. Bir il DTK-da saxlanıldıqdan sonra azadlığa buraxılır. Otuzuncu illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyasında sıralarında yüksək vəzifələrdə işləyən qohumu Məmməd Cuvarlinskiyə görə, bir müddət ona dəymirlər. 1932-ci ilin sentyabrında Kirovabad Sənaye Politexnikumuna işə düzəlir və bununla bərabər Gəncədə 15 nömrəli məktəbdə dərs deyir.
Ölümü
Həmid bəy Yusifbəyli Dövlət Təhlükəsizliyi Xalq Kommisarlığı (DTX-nin Arxivi, PR-28879 saylı iş) tərəfindən antisovet element, qatı türkçü və rus xalqının ünvanına böhtanlar yağdırdığına və "Müsavat" partiyasının üzvü olduğuna görə 16 iyulun 1941-ci ildə 213 saylı orderə əsasən həbs edilmişdir. 8 dekabr 1941-ci ildə yekun ittihamnaməsi hazırlanmışdır. İttihamnamədə göstərilir ki, o bəy nəslindədir, atası məhkəmə pristavı işləyib, böyük mülkiyyəti olub. "Müsavat" partiyasının üzvü olmuşdur. Qardaşı Nəsib bəy "Müsavat dövründə" Nazirlər Şurasının sədri olmuşdur. Antisovet təbliğat aparmış, rus xalqının əleyhinə danışmış və Türkiyəni təbliğ etmişdir. Və nəhayət, Həmid bəy Yusifbəylinin qocalığını nəzərə alaraq onun 5 il müddətinə sürgünə göndərilməsi təklif edilmişdir. 11 fevral 1942-ci ildə SSRİ XDİK yanında Xüsusi Müşavirə Ziyalov və Qriqoryanın təklifini nəzərə alıb, Həmid bəyi 5 il müddətinə sürgünə göndərılməsi qərara alındı. Həmid bəyin sonrakı taleyi barədə məlumat verilmir. Bu, onun sonuncu "səfəri" oldu. Dəfərlərlə çar və sovet imperiyasının caynağına keçmiş, lakin sağ-salamt vətənə dönən Həmid bəyi "qırmızı imperiya"nın həbsxanalarının birində dünyasını dəyişmişdir.
31 dekabr 1957-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə məhkəmə kollegiyası Həmid bəy Yusifbəyliyə işində cinayət tərkibi olmadığına görə bəraət vermişdir. Məhkəmənin qərarı 9 yanvar 1958-ci ildə Həmid bəyin oğlu Ənvərə bildirilmişdir.
Kitabxanası
Həmid bəy 1898-ci ildə Gəncədə öz evində Puşkin kitabxanası yaratmışdı. Həmin kitabxana 1899-cu ildə Puşkinin 100 illik yubileyi münasibətilə Gəncə Tatlar Məscidinə köçürülür. Kitabxananın zənginləşməsində Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Sultan Məcid Qənizasdə, Kərim bəy Mehmandarov, S.A.Rüstəmbəyli, Ş.S.Şahmalıyev, Hacı Mirzə Rəfiyev, İ.L.Səyad, Y.İ.Sizenskaya və başqaları köməklik göstərmişlər. Qısa bir zamanda kitabların sayı 700-ü ötüb. Oxucuların sayı 1203 nəfər olmuş və onlardan 283 nəfəri azərbaycanlı idi. Burada həmçinin Karamzinin "Rus dövlətinin tarixi", Belinskinin, Dobrolyubovun, Uşinskinin, Piroqovun, F.Şillerin və başqalarının əsərləri var idi.
Həmid bəyin yaşadığı evdə də 1950-ci ilə kimi zəngin kitabxana vardı. Orada 2000-dən artıq kitab qorunurdu. Bunların içərisində İsmayıl bəy Qaspıralı rus dilinə tərcümə etdiyi "Qurani-Kərim" də vardı. Həmid bəyin kiçik qardaşı Eyyub bəy Yusifbəyli və bacıları Dilşad xanımın uşaqları Gülnar xanım və Rasim bəy Xasməmmədovlar 1949-cu ildə Sibirdə sürgündə olduqda onlara kömək məqsədi ilə həmin kitabxana Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Gəncə Elmi Tədqiqat Mərkəzinə satılıb. Həmid bəyin kitabxanasındakı kitabların əksəriyyəti Elmlər Akademiyanın Gəncədə olan bazası ləğv ediləndən sonra itdi. Az bir hissəsi, yəni 120-dən artıq nüsxə sonralar tapılıb. Gəncədəki Şahsevənlər məscidində yaradılmış "Xəzinə" adlı kitabxanaya verilmişdi.
Xatirələrdə
Cavad bəy Rəfibəylinin xatirələrindən:
NGC 1471
NGC 1471, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. S/P tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
V Alicənab Alfonso
V Alfonso və ya Mərhəmətli Alfonso — Araqon və Neapol kralı.
Araqon kralı I Ferdinand və xanımı Alburkerkeli Elyanora nın ən böyük oğlu idi. Atasının vəfatının ardından Araqon kralı seçildi. Ardından Neapol kralı Rene ilə girişdiyi taxt mübarizəsində qalib gəldi və Neapol kralı elan edildi.
Bruno Le Ru
Bruno Le Ru — Fransanın sabiq daxili işlər naziri. 6 dekabr 2016-cı il tarixindən 21 mart 2017-ci ilədək vəzifədə qalmışdır. O, həmçinin Fransa Milli Assambleyasının üzvü idi. 2015-ci ildə adı Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısına salınıb.
Eriks Eşenvalds
Eriks Eşenvalds ― Latviya bəstəkarı. 2011-ci ildən 2013-cü ilədək Kembric Universitetinin Triniti Kollecində yaradıcılıq sənətləri sahəsində elmiş işçi idi.
Həyatı
Eriks Eşenvalds 1977-ci ildə Latviyanın Priyekule şəhərində anadan olmuşdur. O, Latviya Baptist İlahiyyat Seminariyasında oxumuşdur (1995-1997), daha sonra isə Selqa Mensin himayəsi altında Latviya Musiqi Akademiyasında bəstəkarlıq (2004) üzrə magistr dərəcəsini aldı. Onun müəllimləri arasında Maykl Finnisi, Klaus Huber, Filipp Manuri və Conatan Harvi kimi görkəmli şəxslər yer alırlar. 2002-2011-ci illərdə Latviya Dövlət Xorunun üzvü olmuşdur. 2011-ci ildən 2013-cü ilədək Kembric Universitetinin Triniti Kollecində yaradıcılıq sənətləri sahəsində elmiş işçi idi. Eşenvalds Latviyanın Böyük Musiqi Mükafatının üç qat qalibidir (2005, 2007 və 2015). 2006-cı ildə Beynəlxalq Bəstəkarlar Kürsüsü "The Legend of the Walled-in Woman" əsərinə görə ona birinci mükafat verdi. Eşenvalds 2014 Riqa Avropa Mədəniyyət Paytaxtı zamanı 2014 Dünya Xor Oyunlarının rəsmi himnini hazırladı. Eşenvalds Latviya Musiqi Akademiyasının bəstəkarlıq şöbəsində dərs deyir.
Bəstələri
Eşenvaldsın bəstələri Signum Records, Hyperion Records, Decca Classics, Deutsche Grammophon, Delphian Records, Pentatone ve Ondine kimi leybllar tərəfindən buraxılıb.
Yalnız onun işinə həsr olunmuş yazılara aşağıdakılar daxildir:
"Northern Lights" albomu və digər xor əsərləri "Gramophone Awards 2015" mükafatı namizədlərin qısa siyasına alınmış, "Gramophone Critics’ Choice 2015" seçilmiş və "Ici Radio-Canada Première" versiyasına görə 2015-ci ilin ən yaxşı albomları siyahısına daxil edilmişdir. At the Foot of the Sky (2013) və O Salutaris (2011) albomları Latviyanın müvafiq illərdə ən yaxşı klassik albomları elan olunmuşdur. 2016-cı ildə Portland Dövlət Universitetinin Kamera Xoru Eşenvaldsın musiqi albomlarını yenidən yazdı.
Pol Biya
Pol Bartelemi Biya bi Mvondo — 6 noyabr 1982-ci ildən etibarən Kamerun Prezidenti vəzifəsində çalışan kamerunlu siyasətçi.
Kamerun cənubunda anadan olan Biya 1960-cı illərdə Prezident Əhmədu Əhidyo dövründə bürokrat olaraq sürətlə yüksəldi, 1968–1975-ci illərdə Prezidentin baş katibi, 1975–1982-ci illərdə Kamerunun Baş naziri vəzifəsini icra etdi.
Hökumətini Fransa dəstəkləyir və silahla təmin edir. Fransa ABŞ-la birlikdə onun rejiminin ən böyük sərmayədarıdır. Ölkədə yerləşən 105 fransız sərmayədar ölkədəki bütün əsas sektorlarda paylanmışdır.
Biya 1980-ci illərdə tək partiyalı sistem çərçivəsində siyasi islahatlara başladı. Ciddi təzyiq altında 1990-cı illərin əvvəllərində çoxpartiyalı siyasətin tətbiq olunmasını qəbul etdi. Mübahisəli 1992-ci il prezident seçkilərini 40%-lik səs çoxluğu ilə qazandı, lakin 1997, 2004, 2011 və 2018-ci illərdə bu fərq artdı. Müxalifət və qərb dövlətləri səsvermədə qanun pozuntuları və saxtakarlıqlar aşkar etdiklərini iddia etdi. Bir çox müstəqil mənbələr onun 1992-ci ildə keçirilən seçkilərdə qalib gəlmədiyini və sonrakı seçkilərin saxtakarlıqla qazanıldığını yazdı.
Şah Vəliyullah Dəhləvi
Əbu Əbdiləziz Qütbəddin Şah Vəliyyullah Əhməd bin Əbdürrəhim bin Vəcihəddin əd-Dəhləvi əl-Faruqi — Hindistanlı alim, islahatçı və mühəddis.
Pol Biya
Həyatı
Pol Biya Kamerunun Cənubi bölgəsindəki Mvomekaa kəndində anadan olub. Yaundedə yerləşən Leklerk Liseyində və Fransada Böyük Luis Liseyində təhsil aldı, 1961-ci ildə Xalq Təhsili Diplomu ilə məzun olduğu Xarici Araşdırmalar İnstitutuna dəvət aldı. 1961-ci ildə Pol Biyanın başqa bir qadınla münasibətlərindən dünyaya gələn Frank Boyanı övladlığa götürməyinə baxmayaraq, övladının olmadığı Janna-İren Biya ilə evli idi. Janna-İren Biya 29 iyul 1992-ci ildə vəfat etdikdən sonra Pol Biya 23 noyabr 1994-cü ildə Şantal Biya ilə evləndi və ondan iki övladı. Biya Anqolanın keçmiş Prezidenti Joze Eduardu duş Santuşun yaxşı dostudur.
Şah Vəliyullah Dəhləvi
Həyatı
Şah Vəliyyullah Əhməd bin Əbdürrəhim 3 mart 1703-cü il tarixində Dehli şəhərinə bağlı Muzaffərnaqarda doğulmuşdudu. Soyu ata tərəfindən Həzrət Ömərə, ana tərəfindən İmam Musa əl-Kazıma çatır. XIII yüzilin sonlarına doğru Hindistana yerləşmiş bir ailəyə mənsubdur. Həyatına dair qaynaqlarda yer alan bilgilər daha çox "Ənfasül-ʿarifin" adlı əsərindəki avtobioqrafiyasına dayanır. Babası Vəcihəddin ilə atası Əbdürrəhim, Dehli üləmasından olub hər ikisi də "əl-Fətaval-Hindiyyə"ni (əl-Aləmgiriyyə) hazırlayan heyətdə yer almışdı. Şeyx Məhəmməd Pühlətinin qızı olan anası Fəxrünnisa xanım da dini elmlərə vaqıf bir qadın idi. Şah Vəliyyullah kiçik yaşda Quranı əzbərlədi. İlk təhsilini atasının yanında gördü. Hindistanda ondan ən çox istifadə etdiyi müəllimi Şeyx Məhəmməd Əfdal əs-Siyalkutidir. Hələ on dörd yaşında ikən seyrüsülukünü tamamlayaraq bir Nəqşibəndi şeyxi olan atasına intisab etdi və ölümündən öncə ondan xilafət aldı. Atasının vəfatından (1719) sonra onun qurduğu Rahimiyyə mədrəsəsində dərs oxutmağa başladı. On iki il sürən bu fəaliyət nəticəsində çevrəsində geniş bir tələbə halqası yarandı. Şah Vəliyyullah on dörd yaşında ikən dayısı Ubeydullahın qızıyla evləndi və bu xanımından Məhəmməd adlı oğlu dünyaya gəldi. Xanımının vəfatından sonra Seyyid Sənaullah Panipətinin qızıyla nikahlandı. Hindistanda başlatdığı dini irşad fəaliyətini ondan sonra sürdürəcək olan oğulları Əbdüləziz, Rəfiəddin, Əbdülqadir və Əbdülqəni ilə Əmətüləziz adlı qızı bu xanımından doğuldu.
Pol Biya
Siyasi fəaliyyəti
Müstəqillik sonrası 1960-cı illərdə Kamerunda məmur olan Biya Prezident Əhmədu Əhidyo dövründə ölkədə populyarlaşdı. 1964-cü ilin yanvarında Milli Təhsil Naziri Kabineti müdiri və 1965-ci ilin iyulunda Milli Təhsil Nazirliyinin baş katibi olduqdan sonra 1967-ci ilin dekabrında Prezident Mülki Kabinetinin direktoru və Prezidentin baş katibi vəzifəsinə təyin edildi. Prezidentin baş katibi olarkən 1968-ci ilin avqustunda nazir vəzifəsini və 1970-ci ilin iyununda dövlət naziri vəzifəsini tutdu. 1972-ci ildə vahid dövlətin qurulmasından sonra 30 iyun 1975-ci ildə Kamerun Baş naziri seçildi. 1979-cu ilin iyununda Baş naziri Prezidentin varisi olaraq təyin edən qanun layihəsi qəbul edildi. Əhidyo gözlənilmədən 4 noyabr 1982-də istefa etdiyini elan etdi və Biya 6 noyabrda onu Kamerun Prezidenti olaraq əvəz etdi.
Şah Vəliyullah Dəhləvi
Həyatı
Şah Vəliyyullah əd-Dəhləvi 1731-ci ildə hac vəzifəsini ifa etmək amacıyla getdiyi Məkkə və Mədinədə təxminən on dörd ay qaldı. Bu sırada əsasən hədislə ilgiləndi, İslami elmlərin digər şöbələrində bilgilərini artırdı, ayrıca tələbə oxutdu. Onun, müəllimləri arasında Mədinədəki Əbu Tahir Məhəmməd bin İbrahim əl-Kürdinin elmi və təsavvifi həyatından önəmli dərəcədə təsirləndiyini bildirir. Hindistana dönüncə Rahimiyyə mədrəsəsində yenidən dərs oxutmağa başladı, daha çox hədis və təfsir elmlərinə ağırlıq verdi. Qısa zamanda sayları artan tələbələrinə mədrəsə binası kafi gəlməyincə Sultan Məhəmməd şahın dəstəyiylə ona daha geniş bir bina tikildi. Sonraları Dehli darülulumu deyə şöhrət tapan mədrəsə, Hindistandakı üç dəyişik dini təhsil ənənəsinin (Dehli, Ləknəv, Heydərabad) təfsir və hədisə ağırlıq verən önəmli ocağını təşkil etdi və bir darülhədis vəzifəsi gördü.
Pol Biya
Siyasi fəaliyyəti
Biya Kamerunun Cənubi bölgəsindən olan xristian olduğu üçün Şimal bölgəsindən olan müsəlman Prezident Əhidyo tərəfindən öz varisi olaraq seçilməsi təəccüb doğurdu. Kateşist atası onun ruhani olmasını istəsə də, 16 yaşında katolik məktəbində oxuyarkən vəftiz edildi. Biya Prezident olduqdan sonra Əhidyo hakim Kamerun Milli Birliyinin başçısı olaraq qaldı. Biya KMB Mərkəzi Komitəsinə və Siyasi Bürosuna gətirildi və KMB-in Vitse-prezidentiseçildi. 11 dekabr 1982-ci ildə Əhidyonun yoxluğunda partiya işlərinin idarə edilməsindən məsul oldu. Biyanın hakimiyyətinin ilk aylarında Əhidyoya sədaqət göstərməyə davam etdi və Əhidyo da Biyaya dəstəyini göstərdi, lakin 1983-cü ildə ikisi arasında münaqişə yarandı. Əhidyo Fransaya sürgünə getdi və oradan Biyanı hakimiyyəti sui-istifadə etməkdə və ona qarşı hazırladığı planlarla əlaqədar paranoyada günahlandırdı. Bir neçə xarici liderin səylərinə baxmayaraq ikisi arasında barışıq əldə edilmədi. Əhidyo KMB lideri vəzifəsindən istefa etdikdən sonra Biya KMB partiyasının 14 sentyabr 1983-cü il tarixli fövqəladə iclasında partiyanın rəhbərliyini əlinə aldı.
Şah Vəliyullah Dəhləvi
Həyatı
Şah Vəliyyullah əd-Dəhləvi 20 avqust 1762-ci il tarixində Dehlidə vəfat etdi və Köhnə Dehlidəki Münhədiyan məzarlığında atasının yanına dəfn edildi
Pol Biya
Siyasi fəaliyyəti
1983-cü ilin noyabr ayında Biya növbəti prezident seçkilərinin 14 yanvar 1984-cü il tarixində keçiriləcəyini bildirdi. Bu seçkilərdə vahid namizəd oldu və səslərin 99.98%-i qazandı. 1984-cü ilin fevralında Əhidyo digər iki nəfərlə birlikdə 1983-cü il çevriliş planında iştirak etdiyi iddiası ilə mühakimə olundu, ölüm cəzasına məhkum edildi, Biya cəzalarını ömürlük həbs cəzası ilə əvəz etsə də, bir çoxları tərəfindən zəiflik əlaməti kimi görülən jest olaraq qəbul edildi. Biya öncəki gün Respublika Qvardiyasını ləğv edərək üzvlərini ordu boyunca dağıtmaq qərarından sonra 6 aprel 1984-cü il tarixli hərbi çevriliş cəhdindən sağ çıxdı. Ölənlərin sayının 71 ilə 1.000 arasında olduğu təxmin edilir. Çoxları tərəfindən, bu, qruplaşmanın üstünlüyünü bərpa etmək cəhdi olaraq görülən çevriliş cəhdinin əsas iştirakçıları şimal müsəlmanları idi, lakin Biyan milli birliyi vurğulamağı seçdi və günahı şimal müsəlmanlarına yönəltmədi. Əhidyo nun çevriliş cəhdini təşkil etdiyinə inanılır və Biyanın bu planı öncədən öyrəndiyini və cavab tədbiri olaraq Respublika Qvardiyasını dağıtdığını düşünərək çevriliş hazırlayanları planlaşdırdıqlarından daha tez hərəkət etməyə məcbur etdi. Çoxları bunu çevrilişin uğursuzluğunda həlledici amil olaraq görür.
Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankı tərəfindən ona təqdim edilmiş struktur düzəliş planını qəbul edərək: özəlləşdirmə, rəqabətə açılma, sosial xərclərin azaldılması ilə dövlət qulluqçularının maaşlarını 60% azaltı, qeyri-dövlət sektorunu əhəmiyyətli dərəcədə artırdı, hakim siniflər isə bu proqramdan təsirlənmədi.
1985-ci ildə KMB Kamerun Xalq Demokratik Hərəkatı olaraq adını dəyişdi, Cənubi Kamerunun paytaxtı Bamendada Biya qanunsuz olaraq Prezident seçildi. 24 aprel 1988-ci ildə yenidən Kamerun Prezidenti seçildi.
Biya rejimi gücləndirmək üçün bəzi addımlar atdı və bu 1990-cı ildə müxalifət partiyalarının leqallaşdırılması qərarı ilə nəticələndi. Rəsmi nəticələrə görə, Biya 11 oktyabr 1992-ci ildə keçirilən ilk çoxpartiyalı prezident seçkilərində səslərin 40%-i ilə qalib gəldi. İkinci tur üçün konstitusiyada müddəa yox idi, müxalifət isə vahid namizəd ətrafında birləşə bilmədi. İkinci yeri tutan namizəd, müxalif Sosial Demokrat Cəbhədən Con Fru Ndi səslərin 36%-i toplamışdı. Nəticələr saxtakarlığı iddia edən müxalifət tərəfindən kəskin şəkildə mübahisələndirildi.
Ana müxalifət partiyaları tərəfindən boykot edilən oktyabr 1997 prezident seçkilərində Biya 92.6% səslə yenidən seçildi, 3 noyabrda isə and içdi.
Biya 11 oktyabr 2004-cü il prezident seçkilərində rəsmi olaraq səslərin 60.92%-i alaraq yenidən yeddi il müddətini vəzifəsini tutdu, bu şəkillərdə də müxalifət saxtakarlıq iddiasında idi. Biya 3 noyabrda and içdi.
2004-cü ildə yenidən Prezident seçildikdən sonra 1996-cı il Konstitusiyasında 2011-ci ildə yenidən Prezidentliyə namizəd olması iki dönəmlik məhdudiyyət ilə qadağan edildi, lakin yenidən namizədliyini verməsi üçün buna yenidən baxacağını söylədi. 2008-ci il Yeni İl mesajında ​​Biya xalqın seçimini məhdudlaşdırmanın qeyri-demokratik olduğunu söyləyərək, Konstitusiyanın yenidən işlənməsinə dəstək olduğunu bildirdi. Təklif olunan müddət məhdudiyyətlərinin qaldırılması 2008-ci il fevral ayının sonlarında baş verən şiddətli etiraz aksiyaları zamanı səsləndirilən şikayətlər arasında idi. 10 aprel 2008-ci il tarixdə Milli Məclis Konstitusiyanın müddət məhdudiyyətlərinin qaldırılması üçün dəyişdirilməsinə səs verdi. KXDH-ın Milli Məclisdəki çoxluğu ilə dəyişiklik 157 lehinə və 5-i əlehinə olmaqla səs çoxluğu ilə təsdiqləndi, SDC-in 15 millət vəkili etiraz olaraq səsverməni boykot etdi. Dəyişiklik Prezidentin vəzifəsindən getdikdən sonra Prezident kimi atdığı addımlara görə prokurorluq qarşısında toxunulmazlığını təmin etdi.
KXDH Prezidenti olaraq yenidən seçildi, partiyanın 7 iyul 2001-ci il ikinci fövqəladə qurultayında və 21 iyul 2006-cı ildəki üçüncü fövqəladə qurultayında da mütləq səs çoxluğu ilə vəzifəsini saxladı.
12 iyun 2006-cı ildə Nigeriya Prezidenti Olusequn Obasanco ilə Bakassi yarımadası sərhəd mübahisəsinə rəsmi olaraq son qoyan Yaşılağac Anlaşmasını imzaladı.
2008-ci ilin fevralında ənənəvi qiyamların azaldı və Pol Biyanın getməsini tələb edən qiyamlar tüğyan etdi. Nümayişçilər 100 ölü və minlərlə saxlanılan şəxsin olduğu söylədilər.
Biya 2018-ci il prezident seçkilərində səslərin 71.3%-i qazandı. Seçki şiddət və az seçici fəallığı ilə keçdi. O, 30 iyun 1975-ci ildən bəri iqtidarda olan və ən uzun müddət vəzifədini icra edən dövlət başçısı olaraq tarixə düşdü.
Müxalifət və tənqidi
Biya ictimaiyyət qarşısında az çıxış etdiyinə görə tənqid olunur. 1990-cı illərin əvvəllərindən bəri ölkənin qərb hissəsində yaşayan kamerunluların anqlofon əhalisinə qarşı ayrıseçkiliyinə görə tənqid olundu.
Biya siyasi mühiti şəffaflaşdırmaq üçün səy göstərsə də, rejimi hələ də açıq avtoritar xüsusiyyətlərini qoruyub saxlayır və 1990-cı illərdən bəri Afrikada demokratiya tendensiyasını xeyli dərəcədə azaldıb. Konstitusiyaya əsasən, Biya geniş icra və qanunverici səlahiyyətlərə malikdir. Hətta məhkəmə sistemi üzərində əhəmiyyətli səlahiyyətə sahibdir, məhkəmələr yalnız qanunun konstitusiyaya uyğunluğunu onun tələbi ilə nəzərdən keçirə bilər. KXDH Milli Məclisdə mütləq üstünlük təşkil etməyə davam edir.
Devid Valleçinskinin "Dünyanın ən pis həyatda olan diktatorları, tiranlar" dərgisi Biyanı Afrikanın fəaliyyətdə olan üç nəfərlə birlikdə sıraladı: zimbabveli Robert Muqabe, ekvatorial qvineyalı Teodoro Obianq Nquema Mbasoqo və Svazilend Kralı Msvati. Kamerunun seçki prosesini bu ifadələrləri xarakterizə etdi: "Hər seçki ilindən bir, Biya davamlı hakimiyyətini əsaslandırmaq üçün seçki təşkil edir, lakin bu seçkilərin heç bir əsası yoxdur. Əslində, Biya saxta seçkilər dünyasında yaradıcı bir yenilik sayılır. 2004-cü ildə beynəlxalq müşahidə qruplarının tənqidlərindən əsəbiləşərək azad və ədalətli seçilməsini təsdiqləyən beynəlxalq müşahidəçilər qrupuna, altı amerikalı konqresmenə pul ödədi". Uilyam Kuantril 2005-ci ildə verdiyi reportajda Biyanın məsuliyyəti heç kəsə həvalə etmək istəməməsinin idarəetmənin keyfiyyətini ciddi şəkildə əngəllədiyini, əhəmiyyətsiz qərarların tez-tez onları çatdırmaq üçün qəbul olunduğunu və bunun davam edəcəyini söylədi.
Biya mütəmadi olaraq İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşən "InterContinental Hotel"-də vaxt keçirir. Bu məlumatlar Kamerundan uzaq saxlanılır, bəzən iki həftə və ya daha qısa müddətlik səfərlər olsa da, bəzən bu üç aya çatır. 2008-ci ilin fevralında prezident vəzifəsini tutma müddətini saxlamasına icazə verən qanun layihəsini qəbul etdi və bunun ardından ölkə daxilində vətəndaş etirazları başladı. Əsas şiddətli iğtişaşlar ölkənin qərbində, ingilis dilində danışılan ərazilərdə, Doualada taksi sürücülərinin etirazı başlatması ilə başladı və 200-dən çox şəxsin ölümünə səbəb oldu. 2009-cu ildə Fransada keçirtdiyi tətil zamanı 43 otel otağına günə 40.000 dollara pul xərclədi.
2009-cu ildə Biya "Parade Magazine" jurnalının "Dünyanın ən pis diktatorları" sərgisində yerləşdirilmiş siyahıda 19-cu sırada qərarlaşdı.
2010-cu ilin noyabr ayında Bertran Teyu "La belle de la république bananière: Chantal Biya, de la rue au palais" adlı kitab nəşr etdi və Şantal Biyanın təvazökarlığından yazdı. İctimai xarakterli oxumadan sonra müəllifə "xarakterə təhqir" və "qanunsuz nümayiş" təşkil etmək ittihamı ilə iki illik həbs cəzası verildi. "Amnesty International" və "International PEN" Biyanın addımını qınadı. 2 may 2011-ci ildə "International PEN"-in London bölməsi pisləşən sağlamlıq amillərinə görə yazıçını müəyyən pul məbləğində həbsdən azad etdirdi.
2014-cü ilin fevralında Fransa vətəndaşı Mişel Tyerri Atanqana Biyanın əmri ilə prezidentliyə namizəd Titus Edzoaya yaxın olduğu üçün 17 illik həbsdən sonra azadlığa buraxıldı. ABŞ Dövlət Departamenti, Beynəlxalq Əfv Təşkilatı, Azadlıq Evi və BMT-in 2005-ci ildən etibarən Qanunsuz Həbs üzrə İşçi Qrupu tərəfindən siyasi məhbus hesab edilən Mişel Biyanın fərmanı ilə sərbəst buraxıldı, lakin İşçi Qrupunun üçtərəfli tələbləri yerinə yetirilmədi.
2016-cı ildə ölkənin paytaxtı Yaoundedə kamerunlular Biyanın 79 nəfərin öldüyü qatar qəzasına münasibətini tənqid etdilər. Tənqidçilər arasında bir sıra adları çəkilməyən dövlət məmurları da vardı.
2016-cı ilin sonunda anqlofon etirazlarında Kamerun məhkəmələrində fransız dilinin tətbiqinə etiraz edildi. Kamerun Xalq Partiyasından olan müxalifət partiyasının lideri Edna Ncilin siniflərdə fransız dilinin məcburi istifadəsinə qarşı çıxdı. 2017-ci ilin yanvar ayında hökumət şimal-qərb və cənub-qərb əyalətlərində internet xidmətlərinin dayandırılması barədə əmr verdi. Dayandırmanın tənqidi və artan müxalifət xidmətlərin aprel ayının sonunda yenidən bərpa etməyə nail oldu.
2017-ci ilin iyun ayına qədər Kamerunun ingilis dilində danışan əyalət və şəhərlərindəki etirazlar polislə xalq arasında toqquşmalara səbəb oldu, 4 etirazçı öldürüldü və 100-dən çox adam həbs olundu. Artan Kamerun böhranına hökumətin reaksiya göstərməməsi ABŞ-nin beynəlxalq tənqidinə səbəb oldu.
2017-ci ilin aprelində "Radio France Internationale"-da çalışan kamerunlu jurnalist Əhməd Abba terror aktları barədə məlumat vermədiyi üçün hərbi tribunal tərəfindən 10 il həbs cəzasına məhkum edildi. Məhkəmə qərarı "Amnesty International" da daxil olmaqla insan haqları qrupları tərəfindən ciddi şəkildə tənqid olundu.
7 noyabr 2018-ci ildə kamerunlu jurnalist Mimi Mefo sosial mediada həmin ilin oktyabr ayında ölkədəki Amerika missioneri Çarlz Trumanın qətlinin arxasında kamerunlu hərbçilərin olduğunu yazdıqdan sonra həbs olundu. Mefo Kamerun Respublikasının ərazi bütövlüyünə qəsd edən məlumatların yayımlanması və təbliği ilə günahlandırıldı, lakin sərbəst buraxıldı və həbs olunması həm yerli, həm də beynəlxalq media qrupları tərəfindən qınandıqdan sonra 12 noyabrda ittihamlar ləğv edildi.
Cənubi Kamerun
2017-ci ilin əvvəlində Cənubi Kamerunda soyqırımın baş verdiyindən danışan Pol Biyanın video görüntüləri yayıldı. Birləşmiş Millətlər Təşkilatına polisin bir universitetdə tələbələrə təcavüz etməsinin təfərrüatları verildi. Tərəfdarları Cənubi Kamerunun müstəqilliyini tələb etdilər. İnsan Hüquqları və Azadlıqları üzrə Milli Komissiya bölgədəki insan haqlarının pozulması iddialarını araşdırmaq üçün Bueada araşdırma missiyasına başladı.
BIR tərəfindən həyata keçirilən ayrı-seçkiliksiz öldürülmə, kəndlərin yandırılması, təcavüz və ingilis dilində danışan vətəndaşların alçaldılması iddiaları dəstəklənən video görüntülərlə birlikdə edilmişdir. SMT birbaşa Prezident Biyaya tabe olan xüsusi qüvvə orqanıdır. Ayrı-ayrı mənbələr separatçı polislə mübarizəyə göndərilənlərin hamısının fransız dilli olduqlarını, beləliklə yerli sakinlər arasında dil bölüşməsini genişləndirdiklərini ifadə edirlər.
İzoqloss
İzoqloss müəyyən bir linqvistik xüsusiyyətin coğrafi sərhədidir. Məsələn, saitin tələffüzü, sözün mənası və ya hansısa sintaktik xüsusiyyətin işlədilməsi regiondan-regiona dəyişir.
Həsənli (Sulduz)
Həsənli —  İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Bu kənd çox qədim tarixə malikdir, belə ki kəndin yaxınlığında Mannalar çağına aid olan bir təpə yerləşir. Yerlilər bu təpəni Həsənli təpəsi adlandırırlar. thumb|250px|Həsənli təpəsindən tapılmış bir çaydan
Çin Sovet Respublikası
Çin Sovet Respublikası — 1931–1937-ci illər arasında qurulmuş tanınmayan dövlət. Homindan tərəfindən məhv edilmişdir.
250px|thumb|[[Vladimir Leninin şəkli Çin Sovet Respublikası tərəfindən çap edilmiş 1 yuanda istifadə edilmişdir.]]
Mirzə Məhəmməd Axundzadə
Mirzə Məhəmməd Mirzə Kərim oğlu Axundzadə — maarif və teatr xadimi, şair, publisist, tərcüməçi, folklorşünas, filoloq alim, dramaturq.
Fəaliyyəti
Bir müddət Gəncə sənət məktəbində və Məktəbi-ruhaniyyədə müəllimlik etmişdir. Gəncədə "Sənayeyi-nəfisə" ədəbi dərnəyinin "Nəşri-maarif" cəmiyyətinin yaradılmasında iştirak etmişdir. Bu dövrdə "Sərfi-türki" (1897), "Əqaidi-əl Müslimin" (1908) dərsliklərini yazıb Tiflisdə çap etdirmişdir. Bu dərsliklər məktəblərdə uzun müddət tədris olunmuşdur. Klassik Avropa ədəbiyyatına dərindən bələd olduğundan, ayrı-ayrı əsərləri doğma ana dilinə tərcümə etmişdir. İlk qələm təcrübələri "Şərqi-rus" qəzetində "Axundzadə", "Gəncəli", "Hadı" imzaları ilə çıxmışdır. Kiçik məqalələri, xəbər və felyetonları isə "Açıq söz", "İqbal", "Həqiqət", "Günəş", "Yeni Həqiqət", "Molla Nəsrəddin" səhifələrində gizli imzalarla ("Hatif", "Zalıbəy", "Gözü ilə görən", "Mollapərəst", "Gəncə şairi", "Hacı-kəndli" və s.) çap olunmuşdur. Gəncədə maarif və mədəniyyətin inkişafı və xeyriyyə məqsədi ilə yaradılan cəmiyyətlərin təşkilatçılarından biri kimi tanınır. Azərbaycan müəllimlərinin I qurultayında iştirak etmişdir (1905). Gəncədə teatr truppasının yaradılması və fəaliyyətinə yaxından kömək etmişdir.
Yaradıcılığı
Mirzə Məhəmməd Axundzadə yaradıcılığa 19-cu əsrin 90-cı illərində başlamış, müxtəlif janrlarda əsərlər yaratmışdır. Maarifçilik ideyalarının yayılmasında teatrın rolunu yüksək qiymətləndirən M.M.Axundzadə dramaturgiyaya önəm vermiş, məişət mövzusunda "Məhəbbətsizlik, yaxud ata-ananın təqsiri", "Analıq", "Yaşına-yaşına, çıxdı ocaq başına", "Sonrakı peşmançılıq fayda verməz", tarixi mövzuda "Səd Vəqqas" pyeslərini, "Röyam, yaxud həqiqətə təsadüf" əsərini yazmışdır. Poeziya M.M.Axundzadənin yaradıcılığında xüsusi yer tutmuşdur. 1906-cı ildən başlayaraq "Yoncasatan", "Mollapərəst", "Hacıkəndli", "Hatif", "Qeybi", "Gəncə şairi", "Nadi" və digər imzalarla "Molla Nəsrəddin" jurnalında kəskin satiralar dərc etdirmişdir. Əsrin hadisələrinə həssas münasibət bəsləmiş, "Şərqi-rus", "Həyat", "İrşad", "İqbal", "Açıq söz" və s. dövri nəşrlərdə müxtəlif problemlərə dair publisist yazılar dərc etdirmişdir. Ədibin 20-ci əsrin əvvəllərində Gəncədə baş verən ictimai proseslərə dair polemik məqalələri, sürgündən göndərdiyi "Qürbət məktubları" xüsusi maraq doğurmuşdur. Ədəbiyyatşünas və sənət nəzəriyyəçisi kimi M.M.Axundzadənin xidmətləri xüsusilə böyükdür. O, Nizami ("Şeyx Nizami", 1909) və teatr sənəti ("Teatro nədir", 1909) haqqında ilk monoqrafiyaların müəllifidir. Folklor nümunələrini toplayıb, nəşr etdirmişdir ("Məclis yaraşığı", 1910). Türk dramaturgiyası nümunələrinin (Namiq Kamalın "Vətən, yaxud Silistrə", Bedrəddin Həsənin "Nədamət" pyesləri), Şekspirin "Venesiya taciri", N.V.Qoqolun "Evlənmə" pyeslərini ilk dəfə Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.
Toronlu İzabella
Toronlu İzabella — həmçinin İzabelle və ya Zabel kimi tanınır, Toron Lordu III Onfrua və onun arvadı Etenetta de Miyinin qızı. İzabella özlüyündə Toronun titullu xanımı idi və evliliyi ilə Ermənistanın şahzadəsi olmuşdu.
Mirzə Məhəmməd Axundzadə
Siyasi fəaliyyəti
thumb|261x261px|"Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Müsavat" partiyasının I qurultayında, ortada Mirzə Məhəmməd Axundzadə "Difai" partiyasının yaradılmasında Əhməd bəy Ağayevlə birgə fəal iştirak etmişdir (1906). 1908-ci ildə evində axtarış aparılmış "bir mauzer tüfəng və bir tapança", "Difai" təşkilatına məxsus möhür tapılmış, həbs edilərək beş il Zakaspi vilayətinə sürgün olunmuşdur. Sürgündən qaçıb İranda Səttar xan hərəkatında iştirak etmişdir. Qürbətdə ikən Əli Nəzmiyə göndərdiyi "Nələr çəkdim bu qürbətdə, əzizim" mənzum məktubunda Mirzə Məhəmməd Axundzadə sürgün həyatının ağırlığından və əzablarından bəhs etmişdir. 1913-cü ildə Romanovlar sülaləsinin 300 illiyi münasibətilə "əfvi-ümumi" ona vətənə dönməyə imkan vermişdir. Bundan sonra siyasi, pedaqoji və ədəbi fəaliyyətini davam etdirmiş, 1917-ci ilin iyununda "Müsavat"la "Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Partiyası"nın birləşmə qurultayında yaradılmış ilk Mərkəzi Komitənin üzvü olmuşdur. 1918-ci il iyunun 16-da Tiflisdən Gəncəyə köçmüş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin işinin təşkilində M.M.Axundzadə fəal rol oynamışdır. 1918-ci ilin sentyabrında hökumət üzvləri ilə birlikdə Bakıya köçmüş, burada birləşmiş "Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Müsavat" partiyasının katibi işləmişdir. M.M.Axundzadə partiya işinin təşkilinə və partiyadaxili ziddiyyətlərin aradan qaldırılmasına böyük əmək sərf etmişdir. "İstiqlal" qəzetində dərc olunmuş "Firqə həyatı" başlıqlı bir xəbərdə deyilirdi:
Ölümü
Aprel işğalından (1920) sonra Mirzə Məhəmməd Axundzadə Gəncəyə dönmüş həmin ilin oktyabrında həbs olunmuşdur sonradan isə azad edilir. Gəncədə uşaq evində müdir və seminariyada müəllim işləyir. 1923-cü ildə qəflətən vəfat etmişdir. Gəncənin Səbiskar məzarlığında dəfn olunmuşdur.
Toronlu İzabella
Erkən həyatı və evliliyi
1181-ci ilin əvvəlində Ermənistan şahzadəsi III Ruben Yerusəlimə ziyarətə getdi və orada 4 fevral 1181/1183-cü ildə Etenettanın müdaxiləsi ilə İzabella ilə evləndi. İzabellanın evliliyindən təxminən bir il sonra onun qardaşı Yerusəlimdən olan I İzabella ilə evləndi. Ruben və İzabella cəmi beş il evli qaldılar, bu müddət ərzində İzabella iki qız doğdu:
1183-cü ildə Ruben Antakyaya səfəri zamanı Antakya şahzadəsi III Boemund tərəfindən əsir götürüldü və həbs edildi; Antakya şahzadəsinə böyük məbləğdə fidyə ödənildikdən sonra azad edildi. Ruben 1187-ci ildə qardaşı I Levonun xeyrinə taxtdan imtina etdi; İzabella daha sonra şahzadənin titulunu daşımağı dayandırdı, Ruben daha sonra İzabella və iki gənc qızını tərk edərək Drazark monastırına getdi.
Sonrakı həyatı
İzabella Rubenin ölümündən sonra heç vaxt yenidən evlənmədi; onun qaynı Levon əvvəlcə Alisiya və Filippanın regent və tərbiyəçisi idi, lakin sonda onları bir kənara qoydu və öz nəslinə keçdi. İzabellanın hər iki qızı təxminən 1189-cu ildə eyni vaxtda evləndilər. 1193-cü ilin mayında onların həyat yoldaşlarının hər ikisi öldürüldü.
1197-ci ilə qədər Onfrua və Etenetta öldü, Onfrua Kraliça İzabella ilə fəlakətli evliliyindən heç bir torpaq buraxmadı, torpaqları sağ qalan ən yaxın qohumu olan bacısı İzabellaya keçdi. İzabella Toron və Transiordaniya hüquqlarını miras aldı, lakin ərazilər müsəlmanların hakimiyyəti altında olduğu üçün o, hakimiyyətdən istifadə etmədi. Toron 1187-ci ilə qədər Hattin döyüşündən sonra Səlahəddin Əyyubinin qüvvələrinin əlinə keçənə qədər xaçlıların ixtiyarında qaldı. On il sonra 1197-ci ilin noyabrında Toron Üçüncü Səlib yürüşünün alman kontingenti tərəfindən mühasirəyə alındı, lakin Misirdən yardım gələnə qədər Əl-Seid və Fövza qəbilələrinin müsəlman qarnizonu üstünlük təşkil etdi.
İzabellanın dəqiq ölüm tarixi yoxdur, onun 1192–1229-cu illər arasında öldüyü təxmin edilir, lakin o, ərindən çox yaşayıb; o, 1219-cu ildən əvvəl ölən gənc qızından sonra vəfat etmiş ola bilər. İzabellanın ölümündən sonra onun Toron və Transiordaniya hüquqları böyük qızı Alisaya miras qaldı. Toron 1229-cu ildə Yaffa müqaviləsi ilə bərpa edildi və Alisiya Toron xanımı kimi titulu öz nəsillərinə ötürdü.
Ektoplazma
Ektoplazma — Ektoplazma (ekzoplazma) (qədim yunan sözlərindən ἐκτός (èktòs): xaricində və πλάσμα: plazma, hərfi mənası: forması olan) hüceyrə sitoplazmasının dənəvər olmayan xarici hissəsidir, endoplazma isə çox vaxt dənəvər olan daxili təbəqəsidir. Aydındır və qoruyur, həm də hüceyrədəki komponentləri daşıyır. Üstəlik, ektoplazmada çox miqdarda aktin filamentləri meydana gəlir ki, bu da hüceyrə membranı üçün elastik dayaq yaradır. Aktin və miozin mikrofilamentlərindən ibarətdir.
Andiyi (Val-d'Uaz)
Andiyi — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel. Əhalisi — NaN nəfər (1999).
Invincible (albom)
Albomdan üç sinql çıxarılıb:"You Rock My World", "Cry" and "Butterflies". Butterflies mahnısı ABŞ – dan kənarda satışa çıxarılıb. Albomun ilk və son mahnıları daha çox sevilmiş və Billboard Hot 100 Chartda ilk onluğa daxil olmuşdur. Həmçinin eyni mahnılar dünyada da çox sevilmiş, bir çox ölkələrdə ilk onluğa daxil olmuş və hətta birinciliyə qədər yüksəlmişdir. Alboma daxil olan "Cry" mahnısı ticari baxımdan daha az gəlirli olmuşdur. İstehsalçı şirkətlə Maykl Cekson arasında münaqişənin yaranmasından sonra Sony Music albomunun tanıtımını yarımçıq dayandırmağa məcbur olmuşdur. Albom həmçinin Ən Yaxşı Kişi Pop – Vokal İfaçısı kateqoriyasında Qremmi mükafatı almış, "Billboard magazine" oxucularının səsverməsi nəticəsində isə onilliyin ən yaxşı albomu seçilmişdir.
Andiyi (Val-d'Uaz)
Bələdiyyə Paris şəhərinin 17 km şimalında, Serji belediyyənin 18 km şərqdə məsafədə yerləşir.
Invincible (albom)
Albom həmçinin böyük ticari uğur da qazanmış dünyanın on bir ölkəsində, o cümlədən, ABŞ, Birləşmiş Krallıq, Avstraliya, Fransa və İsveçrədə biriciliyə yüksəlmişdir. Albom həmçinin daha altı ölkədə ilk onluğa daxil olmuş, ən pis göstəricini isə Meksikada göstərərək yalnız iyirmi doqquzuncu yerə qədər irəliləmişdir. "Invicible" albomu 2004 – cü ildə və 2009–cu ildə Maykl Ceksonun vəfatından sonra yenidən hit paradlara qayıtmışdır. Albom bütün dünyada 10.000.000 nüsxəylə satılmışdır.
Andiyi (Val-d'Uaz)
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Centum və satem dilləri
2500x2500px|thumb|Kentum ([[mavi) ve satem (qırmızı) dillərinin tarixi yayılması. Von Bradkenin fərziyyəsinə görə satemizasyanın mənşəyi daha tünd qırmızı rənglə göstərilmişdir (Sintaşta /Abaşevo/Srubna arxeoloji mədəniyyətləri), ancaq bu fərziyyə bir çox linqvistiklər tərəfindən qəbul edilmir.]]
Hind-Avropa ailəsinin dilləri yenidən qurulmuş proto-Hind-Avropa dilinin dilüstü samitlərinin (“K” və “G” tipli səslər) necə olduğuna görə ya sentum dillərinə (bəzən centum adlanır) və ya satem dillərinə bölünür. Bu fərqə misal olaraq proto-Hind-Avropa dillərindəki “100” sözünü göstərmək olar. Kentum dillərində adətən /k/ səsi ilə başlayan 100 (latınca centum /k/ ilə tələffüz olunur), satem dillərində adətən /s/ ilə başlayır (satem Avesta dilindən gəlir).
Təvarə (Xoy)
Təvarə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 557 nəfər yaşayır (88 ailə)
Centum və satem dilləri
Centum-satem bölgüsü Hind-Avropa dillərinin sinxron təsvirində izoqloss təşkil edir. Bu gün proto-Hind-Avropa dilinin növbə ilə Kentum və satem dillərinə bölünməsi və bütün Kentum və Satem dillərinin bu iki dildən ayrılaraq şərq və qərb qollarına bölünməsi yerinə bu xüsusiyyətlərin bir-birindən müstəqil şəkildə formalaşmış ola biləcəyi düşünülür. Bu arqument xüsusilə də ən şərqə yayılmış Hind-Avropa dili olan Toxar dilinin bir Kentum dili olmasının kəşfi ilə daha da çox dəstəklənmişdir.
Kentum dilləri
Hind-Avropa ailəsinin Kentum dillərinə adətən qərbdə rast gəlinir. Yunan, Kelt, İtalik və German dilləri bu qrupun üzvləridir.
Kentum-satem fərqi dillərin erkən formaları ilə əlaqəli olduğundan, bəzi müasir dillər Kentum qrupunun üzvləri olsalar da, müəyyən fərqlərə məruz qalmışdırlar. Rumın-kentum dili olan fransız dilində 100 mənasını verən cent sözünün /s/ səsi ilə oxunması buna misal ola bilər.
Satem dilləri
Satem dillərinə ümumiyyətlə şərqdə yerləşən Hind-İran və Baltik-slavyan dilləri kimi dil qrupları daxildir, lakin ən şərqə yayılmış Hind-Avropa dili olan Toxar dili bu qrupa aid deyildir.
Dilüstü samitlərin dəyişməsi ilə kentum dillərinin satem dillərinə çevrilməsinə satemizasiya deyilir.
1989 Frankofoniya Oyunları
1989 Frankofoniya Oyunları — 1989-cu ilin 8–22 iyul tarixləri arasında Mərakeşin Kasablanka və Rabat şəhərlərində keçirilmiş ilk Frankofoniya Oyunları. Bu oyunlarda 39 ölkədən 1700 atlet iştirak etmişdir.
Far Cry 4
Far Cry 4 - Far Cry seriyasının 4-cü oyunu
Haqqında
Far Cry 4, Ubisoft Montreal tərəfindən hazırlanmış və Ubisoft tərəfindən nəşr edilmiş 2014-cü il birinci şəxs atıcı oyunudur. Oyun 2012-ci il Far Cry 3 video oyununun davamçısıdır və Far Cry seriyasının dördüncü əsas hissəsidir. Uydurma Himalay ölkəsi Kyratda qurulan oyun, zalım kral Paqan Min tərəfindən idarə olunan Kirat Kral Ordusu ilə Qızıl Yol adlı üsyançı hərəkat arasında vətəndaş müharibəsində yaxalanmış gənc Kirati-Amerikalı Ajay Ghale-nin izləyir. Gameplay döyüş və kəşfiyyata yönəlib; Oyunçular müxtəlif silahlardan istifadə edərək düşmən əsgərləri və təhlükəli vəhşi təbiətlə döyüşürlər. Oyun, şaxələnmiş hekayə və yan tapşırıqlar kimi rol oyunlarında tapılan bir çox elementi ehtiva edir. Oyun həmçinin xəritə redaktoru və həm kooperativ, həm də rəqabətli multiplayer rejimlərinə malikdir. Oyun özü əvvəlki seriyanın 3 oyununa bənzəsə belə özünəxas atmosferi və daha üstün qrafikası ilə oyunçulara həm əvvəlki oyunların nostalgiyasını yaşadır, həm də Far Cry sevənlər üçün əla layihə olur.