Fərəculla_Helu
Həyatı
1958-ci ilin noyabrında Suriya və Livan KP Mərkəzi Komitəsinin plenumu keçirildi. Şəraitin dəyişməsi və Birləşmiş Ərəb Respublikasının yaradılması ilə əlaqədar olaraq plenum Suriya və Livan Kommunist Partiyasının iki partiyaya, Suriya və Livan partiyalarına ayrılması haqqında qərar qəbul etdi. Livan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üç nəfərdən ibarət katibliyi seçildi. LKP MK-nın katiblərindən biri Fərəculla Helu oldu. BƏR yaranan vaxtdan Fərəculla Helu Dəməşqdə Suriya və Livan KP MK-nın 1958-ci il yanvar plenumunun sənədlərinin işlənib hazırlanmasnşda bilavasitə iştirak etdi. 1958-ci ilin mayında Livan xalqının imperialistlər əleyhinə üsyan qaldırdığı vaxt partiya onu Beyruta göndərdi. Fərəculla Helunun iştirakı ilə, Amerika müdaxiləsinə qarşı mübarizə aparmaq üçün Livan vətənpərvərlərinin hərbi drujinaları yaradıldı. Livan sahillərinə çıxarılan müdaxiləçilər silah gücünə imperialist ruhlu Şamun-Malik üsuli-idarəsini müdafiə etmək məqsədi güdürdülər. Partiya Livan xalqına vərəqə və çağırışlarla müraciət edərək, Amerika müdaxiləçilərini Livan torpağından qovmağa çağırırdı. 1958-ci ilin sonunda Helu Dəməşqə qayıtdı. O, Suriya və Livan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin noyabr plenumunda iştirak etdi, Suriyada partiya qadağan olunduqdan sonra onun gizli fəaliyyətini nizama saldı. 1959-cu ilin əvvəlində Helu müəyyən müddətə Beyruta gəldi. 1959-cu il iyunun 25-də Fərəculla Helu partiya işi üçün gizli surətdə Dəməşqə gəldi. Adi ehtiyat tədbirlərinə riayət edərək, gizli mənzilə yollandı. O vaxtdan bəri onu bir daha görən olmadı. Fərəculla Helunun həbs olunma xəbəri tezliklə Suriyaya, Livana, sonra da bütün dünyaya yayıldı. Qəzetlər yazırdı ki, Fərəcullaya işgəncə verilir və onun həyatı təhlükədədir. Beyrutda Fərəculla Helunu Beynəlxalq müdafiə komitəsi yaradıldı. Buraya sovet ictimai təşkilatlarının nümayəndələri–SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Y.A.Korovin və şair Rəsul Həmzətov, görkəmli tərəqqipərvər ictimai xadimlər–İtaliya parlamentinin deputatı Mario Berlinquer, abbat Jan Bulye (Fransa), hindli vəkil Daniel Lətifi, İsveç həkimi İon Takman, argentinalı vakil Enrike Fialyo, Livanın bir sıra görkəmli ictİmai xadimi daxil oldu. Forəculla Helunu xilas etmək uğrunda geniş beynəlxalq kampaniya iki il davam etdi. Dəməşqdən bir-birinə zidd xəbərlər yayılırdı; guya Fərəculla Helunu küçədə polis maşınında görüblər, guya o, Məzzə həbsxanasındadır... 1961-ci ilin mayında Livan Kommunist Partiyası rəhbərliyinə dəqiq mə'lum oldu ki, Fərəculla Helu Dəməşqdə, axtarış şö'bəsinin divarları arasında ona verilən vəhşicəsinə işgəncələrdən həlak olmuşdur. Bu haqda məlumat 1961-ci il mayın 28-də e'lan edilmişdi. Bir il keçmiş, Suriya 1961-ci ilin sentyabrında BƏR-in tərkibindən çıxandan sonra Livan ictimaiyyətinin və Fərəculla Helunun qohumlarının tələbi ilə Suriya hökuməti bu işi yoxladı. Təhqiqat materialları bunu sübut etdi. Kommunist partiyasının keçmiş üzvlərindən olan satqın Sübhi əl-Xəbl 1959-cu ilin əvvəlində Dəməşq xəfiyyəsinə partiyanın gizli mənzilini və parolunu xəbər vermişdi. Tez oraya gizli polis xəfiyyələri göndərildi. 1959-cu il iyunun 25-də axşam saat səkkizə yaxın Fərəculla Helu mənzilin qapısına yaxınlaşmışdı. Elə o dəqiqə həbs olunub Rauda küçəsindəki axtarış şöbəsinə göndərilmişdi. İlk dindirməni axtarış şö'bəsinin başçılarından olan Nahəsən Zəkkar aparırdı. O, saxta lütfkarlıqla Heluya bir fincan qəhvə təklif etdi və siyasətdən söhbət açdı. Sonra Fərəculladan tapılmış bir dəstə açara işarə edərək soruşdu: – Bu açarlar sizdə haradandır və hansı qapıların açarlarıdır? Fərəculla susurdu. Zindanban yenə də ondan söz almaq istəyir, partiya üzvlərinin görüşləri və gizli mənzillər barədə suallar verir, Suriya kommunistlərinin fəaliyyətindən danışmağı tələb edirdi. Helu bu suallara cavab verməkdən qəti boyun qaçırdı. Onda Zəkkarın əmri ilə gözətçilər Helunu döyməyə başladılar. Lakin Fərəcullanın dilindən bir kəlmə də çıxmadı. Cəhdlərinin boşa çıxdığını görən Zəkkar öz başçısını, Suriya gizli polis idarəsi siyasi şö'bəsinin rəisi Əbdülvahab əl-Xətibi çağırtdırdı. Bu qəddar cəllad sevincini gizlədə bilmədi: – Afərin, uşaqlar! Bu gün ovumuz qiyamət olub. Xətib istintaqı davam etdirdi. Fərəculla əvvəlki kimi susurdu. Vəhşiləşmiş Xətib özü döyməyə başladı, sonra da onu əlaltılarının pəncəsinə verdi. Ancaq bir nəticə hasil olmadı. Köməyə partiyaya xəyanət etmiş və xəfiyyə idarəsinə «ekspert» sifətilə qulluğa girmiş xain Rafiq Rida çağırıldı. O, Fərəcullaya partiya işləri barədə hamısını açıb danışmış, yoldaşları ələ verməyi və kommunist görüşlərindən imtina etmək kağızına qol çəkməyi məsləhət gördü. O dedi: – İnad eləmək faydasızdır, Fərəculla, məni birinci il deyil ki, tanıyırsan, axı sənə xeyrxahlıq arzu edirəm. Hər şey haqqında açıq danış, partiyadan çıxmaq haqqında ərizəyə qol çək, biz də səni buraxaq. Fərəculla rəzil xainin üzünə tüpürdü: – Sus, alçaq! Qardaşlarımı ələ verməyə məni məcbur edə bilməzsiniz. Ölərəm, ancaq öz ideallarımdan, ömrümün otuz ilini həsr etdiyim əqidədən imtina etmərəm! Kommunist idim, kommunistliyimdə də qalacağam! Əzab-işgəncə yenidən başlandı. Fərəculla Helu bütün əziyyətlərə mərdliklə dözürdü. İşgəncə verilən vaxt orada olan axtarış şö'bəsinin əməkdaşlarından biri Xətibi xəbərdar etdi ki, məhbusun cibindən ürək xəstəliyi dərmanı tapılıb, bəlkə bir az ehtiyatlı olmaq lazımdır. Lakin vəhşiləşmiş cəlladlar işgəncəyə ara vermədilər. Səhərə yaxın qəzəbdən və faydasız cəhdlərdən yorulmuş Əbdülvahab əl-Xətib necə olursa-olsun Fərəculla Heludan heç olmazsa bəzi məlumatları almağı əmr edərək, evinə getdi. İşgəncəni yeni cəllad Vacih Əntaqi apardı. Lakin heç bir qüvvə kommunist Fərəculla Helunun mətin iradəsini qıra bilmədi. 1959-cu il iyunun 26-da səhər saat 7-də, on saatlıq dəhşətli əzab-əziyyətdən sonra bu mərd insanın böyük qəlbi döyünməkdən qaldı.