cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amhar dili
Amhar dili — Efiopiyanın şimalında yayılmış bu dildə təqribən 16 milyona qədər adam danışır. Efiopiyanın dövlət dilidir.
Bir-birindən qismən fərqlənən üç dialekti vardır: Şoa, Qoccam və Qonder. Amhar dilinin fonem tərkibi 7 sait və 28 samitdən ibarətdir. Sintaktik baxımdan sabit söz sırası (MTX) mövcuddur. Cümlənin xəbəri adətən sonda gəlir.
Pentacalia weinmannifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rizul
Rizul (, Risós) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. INSEE kodu — 05045.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 649 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 459 nəfər (15-64 yaş) arasında 338 nəfər iqtisadi fəal, 121 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.6%, 1999-cu ildə 71.3%). 338 aktiv adamdan 330 nəfəri (178 kişi və 152 qadın), 8 nəfəri işsizdir (4 kişi və 4 qadın). Fəal olmayan 121 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 51 nəfər təqaüdçü, 28 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Aşağı Larican (Xudafərin)
Aşağı Larican - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 117 nəfər yaşayır (32 ailə).
Alabama nəqliyyat vasitəsi qeydiyyat nişanları
Alabama ştatında 1911-ci ildən ştat avtomagistrallarında istismar edilən motorlu nəqliyyat vasitələri üçün nəqliyyat vasitəsi qeydiyyat nişanları istifadəsinə başlanılmışdır. Bəzi Alabama bələdiyyələri həmin tarixə qədər atlı nəqliyyat vasitələri, eləcədə motorlu vasitələr üçün öz nömrə nişanlarından istifadə edirdilər ki, bunun da mövcüd olan ən qədim nümunəsi Bessemer şəhəri tərəfindən iki atlı arabaya verilən 1 nömrəli bürünc nişandır. Məlum olan ilk avtomobil nömrə nişanı isə Birminqem şəhəri tərəfindən 1906-ci ildə 1904-cü il istehsalı olan 6 slindirli Ford markalı avtomobilə verilmişdir. 1911-ci ildə çıxan qaydaya əsasən ştat tərəfindən verilən nişanın ölçüsü eni 4.5 dyüm, uzunluğu isə 12 dyümə qədər olmalı, sol hissədə şaquli olaraq "ALA" hərfləri qeyd edilməli, yarım dyüm ştrixə malik 3 dyüm ölçülü rəqəmdən istifadə olunmalı idi. 1 nömrəli nişan Montqomeridə fəaliyyət göstərən Lik Dəfn Mərasimi Evinə təsis edilmişdi.
1916-cı ildə çini lövhə əvəzinə metal lövhə istifadə edilməyə başladı. 1917-ci ildən başlayaraq nişanın verilmə ili qeyd edildi və 1919-cu ildə isə nişanın ölçüsü 6 x 15 dyümə qaldırıldı. 9122-ci ildə nişanlara çəki sinfi kodları əlavə edildi və 1928-ci ildə nişanların istehsalı Kilbi Cəzaçəkmə Müəssisəsinə verildi.
1942-ci ildə hər qraflıq üçün kodlardan istifadə edilməyə başlanıldı. 1,2 və 3 kodları ən çox əhalisi olan Cefferson, Mobil və Montqomeri qraflıqlarına, digər kodlar isə əlifba sırası ilə digərlərinə verildi. II Dünya müharibəsi zamanı metal çatışmazlığı səbəbindən, 1943-cü ildə ştat yalnız ön şüşə etiketi verdi. 1951-ci ildə verilən qanuna əsasən ştat nişanlarda ürək işarəsi və "Diksinin qəlbi" frazası əlavə edildi. Bu qanun heç vaxt ləğv edilməyib və bütün standart nişanlarda bu motiv istifadə olunur.
1952-ci ilə qədər nişanlar üçün rüsum fərqli çəki siniflərini bildirən A, B, C və D hərflərinə uyğun olaraq çəkiyə görə hesablanırdı.
1956-cı ildə ABŞ ştatları Kanada əyalətləri Avtomobil İstehsalçıları Assosiasiyası ilə razılığa gələrək motosikllar istisna olmaqla standart quraşdırma deşiyinə malik, 6 dyüm hündürlüyündə və 12 dyüm enində nəqliyyat vasitələri qeydiyyat nişanlarının standartını qəbul etdilər.
1980-ci ildən bəri Alabama nişan sahibinin soyadının ilk hərfinə əsaslanan pilləli qeydiyyat sistemindən istifadə edir. Qeydiyyat yanvardan noyabra qədər davam edir.
1955-ci ildən günümüzə qədər sərnişin nömrələri
1974-cü il istisna olmaqla 1955-1975-ci illərdə nişanların sadəcə rəngi dəyişdi.
Vill Keyt Kelloq
Vill Keyt Kelloq — "W.K.Kellogg Foundation" fondunun qurucusu; ABŞ-nin ən böyük filantroplarından biri; həyatda daha çox taxıl sənayesi nəhəngi və korifleksi kəşf edən adam kimi məşhur olub.
Həyatı
Vill 7 aprel 1860-cı ildə anadan olmuşdur. Cəmi altı illik formal təhsil almışdır. 1951-ci il oktyabrın 6-da vəfat edərkən isə böyük varidata malik olub və həm öz həmşəhərlilərinin, həm də bütün dünyada milyonlarla insanın varlanmasına səbəb olub.
Fəaliyyəti
Taxıl məhsulları şirkətinin və öz adını daşıyan Fondun qurucusu olan U.K.Kelloq "Batl Krik"də və bütün dünyada məşhur olanadək üç peşə həyatını yaşayıb.
Dünyaca ünlü xeyriyyəçi və taxıl sənayesi lideri həyat fəaliyyətinə "Batl Krik Sanitarium"da klerk kimi başlayıb. O, məhz burada xəstələr üçün vegeterian dietası sahəsində araşdırmalar apararkən korifleksi kəşf edib.
Yaddaşın idarəolunması bloku
Yaddaşın idarəolunması bloku (ing.memory management unit (MMU), ru. блок управления памятью )-virtual yaddaşın fiziki ünvanlara inikasını (fiziki ünvanlarla göstərilməsini) dəstəkləyən qurğu. Bəzi sistemlərdə (məsələn, 68020 tipli prosessorlara əsaslana sistemlərdə) MMU prosessordan ayrıdır, ancaq müasir kompüterlərdə MMU mərkəzi prosessorun mikrosxeminə yerləşdirilir. Bəzi sistemlərdə MMU mikroprosessor və yaddaşın interfeysini təmin edir, belə MMU tipi, adətən, ünvanın multiplekslənməsini, DRAM tipli yaddaş üçün isə həm də regenerasiyanı yerinə yetirir. thumb|Yaddaşın idareolunması bloku
Vill Keyt Kelloq
Fəaliyyəti
Onun ilk işi uşaqlıqda mal otarmaq olub, yeniyetməliyinin son illərində isə səyyar süpürgə satıcısı həyatını yaşayıb.
Nəhayət, gənc yaşlarında "Batl Krik" sanatoriyasında işə düzəlib: böyük qardaşı Con Carvi Kelloq bu sanatoriyanın baş həkimi idi.
Vill Kelloq bütün dünyada məşhur olan bu xəstəxanada hesabdarlıq və menecerlik edib; bu isə, tibbdən kənar bütün işlərin, faktiki olaraq, onun ixtiyarında olması demək idi.
Həmin dövrdə qardaşı öz xəstələrinin vegetarian dietasını yaxşılaşdırmaq məqsədilə cürbəcür araşdırmalar aparır, xüsusilə də qarğıdalı dənəsini qaynatmaq yolu ilə asan həzm edilən çörək sürroqatı tapmağa çalışırdı. Vill Kelloq uzun illər bu işdə qardaşına assistentlik edir. Doğrudur, onlar heç vaxt öz məqsədlərinə nail ola bilməsələr də, əvəzində onlara böyük qazanc gətirən bir işlə rastlaşırlar.
1894-cü ildə Vill Kelloq təsadüfən qaynadılmış qarğıdalı dənəsini bir az da yumuşaltmaq üçün qaynadıldığı qabda saxlayır. Sonra onu adi qovurma prosesindən keçirərkən hər bir qarğıdalı dənəsi enli, nazik təbəqəyə çevrilir. Vill qardaşını inandırır ki, xəstələrə yeməyi bu cür nazik təbəqə şəklində vermək lazımdır və bu yemək pasiyentlər arasında dərhal böyük rəğbət qazanır. Tezliklə, sanatoriyanı tərk edən adamların tələbatını ödəyə bilmək üçün onu qutularda qablaşdırmaq lazım gəlir. Con Kelloq belə işlərə az maraq göstərdiyindən, qardaşı Vill Kelloqun onsuz da az olmayan işlərinin biri də artır.
İqtisadçı əqlini və marketinq texnikası sahəsindəki anlayışlarını öz işguzarlığı ilə birləşdirən Vill Kelloq məhsul istehsalını, reklam büdcəsini və satış həcmini durmadan artırdı. O, 1924-cü ildə öz məhsullarını Avstraliyaya ixrac etməyə başladı, iqtisadi tənəzzül dövründə öz şirkətini qoruyub saxlaya bildi. Başqaları reklam fəaliyyətinə son qoyduğu halda, o bu işi daha da gücləndirdi. 1939-cu ildə Kelloqun un məmulatları ingiltərəyə ayaq açdı. Vill Kelloq son dərəcə amansızcasına rəqabət aparan, amma eyni zamanda sakit təbiətli, təmkinli, qaşqabaqlı-özünəqapalı bir adam olmuşdur.
"Ardıcıllar Şirkəti" kənd təsərrüfatı məktəbi və quş qoruğu yaradılmasına yardım göstərmiş, özü eksperimental ferma yaratmış və meşə massivlərinin bərpa layihəsini həyata keçirmişdi. Kelloq həmçinin öz doğma şəhərinin problemlərinə 3 milyon dollara yaxın vəsait bəxş edib: məsələn, Anna Y.Kelloq adına əiil uşaqlar üçün məktəb, vətəndaş auditoriyası, yeniyetmələr üçün yuxarı sinif məktəbi və gənclər üçün əyləncə mərkəzi yaradıb. Prezident Herbert Huver onu Ağ evdə keçirilən Uşaqların Sağlamlığı və Mühafizəsi Konfransına nümayəndə təyin edib.
Kelloq öz xeyriyyəçilik işlərilə həmişə rəhmlilik və qayğıkeşlik nümunəsi nümayiş etdirib və belə bir inancına uyğun olaraq hərəkət edib: insanlara kömək etməyin ən yaxşı yolu özlərinin vacib hesab etdikləri işləri görə bilmədikdə onlara imkan yaradılması, yəni onların özlərinin özlərinə kömək etmələridir.
Kelloq ömrünün sonunadək Fondun işində iştirak edib.
Lev
Lev — ad.
Psychotria petitii
(Psychotria petitii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qusma
thumbnail thumb|Qusma Qusma(vomitus) — ağız vasitəsilə mədə məzmunu püskürmə prosesi. İnsanlar, meymunlar, itlər, pişiklər, donuzlar, balıqlar və quşlar qusa bilir. Ancaq siçanlar, siçovullar, dovşanlar və atlar qusa bilmir. Çünki onların uzun və dar qida boruları var. Bundan başqa onlarda qusma bacarığı olan sinirlər çatırmır.
Bu akt tənəffüs əzələləri və abdominals əlaqəli mədə əzələlərin daralma, eləcə də hərəkət əlaqələndirir xüsusi qusma mərkəzi ilə tənzimlənir.
Qusmadan bir neçə saniyə əvvəl tüpürcək vəziləri böyük ölçüdə ağız yuxu ifraz edir ki, mədə turşusu dişlərə ziyan verməsin.
"Qusma" - ən yaxşı qusma ilə mədə və ağız vasitəsilə yayılan məzmunu və xüsusiyyətləri müəyyən etmək üçün istifadə bir dövr.
Qusma səbəbiylə kompleks refleks aktıdır
Vol. n ötürülür müxtəlif orqanların (dil kökü, yumşaq damaq, mədə mukoza, öd kisəsi, balans və digər bir orqan.) reseptorları qıcıqlanma. uzunsov beyin mərkəzi qusma, artan intracranial təzyiq, müxtəlif intoksikasiya (dozada, hamiləlik kan zehirlenmesi, üremi) ilə lezyonlar (şişlər, travma, meningit) olan xəstələrdə mərkəzi sinir sisteminin birbaşa stimullaşdırılması. (Mədə tam və ya zərərli maddələr var, əgər) qusma qoruyucu fizioloji aktı ola bilər.
Bəzən psixogen qusma sırf - kobud, mənfi emosiyalar da. Asanlıqla qusma səbəbiylə qusdurma mərkəzi artan excitability uşaqlar, eləcə də nevrasteniya əziyyət çəkən xəstələrdə baş verir.
Qusma bir çox xəstəliyin bir simptom deyil, belə ki, qusma, tez-tez səbəb görə diqqətli müayinə və müalicə tələb edir. Qanlı stool və qusma dərhal xəstəxanaya lazımdır.
Bəzi hallarda, süni qusma səbəb olur. Qəsdən apomorphine (1% həll subcutaneously 0,5 ml) istifadə (müəyyən intoksikasiya ildə məsələn) qusma vadar. Bəzi hallarda, qusma təbiəti, onun baş verməsi səbəb müəyyən edə bilər: qusma qan (və ya tünd qəhvə rəngli kütlələri) mədə qanaxma əlaməti ola bilər. Hər yemək tez-tez mədə qapısı darlıq göstərir sonra hazmedilmemiş ərzaq qusma baş verir. Qusma bile mədə-bağırsaq reflü e müşahidə olunur. Qəddarlıq təbiət:
Qusmanın əhəmiyyəti
Bəzi quşlar qusmadan müdafiə məqsədilə istifadə edirlər.
Kadenak-Qar
Kadenak-Qar  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kadenak-Qar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
Türyançay Dövlət Təbiət Qoruğu
Türyançay Dövlət Təbiət Qoruğu — 1958-ci il mayın 6-da Ağdaş və Yevlax rayonlarının ərazisində dəniz səthindən 400 – 650 m. hündürdə təşkil olunmuşdur. Ümumi sahəsi 22488-ha – dır və burada təbii landşaft (mənzərə) bərpa olunur və qorunur. Böyük Qafqazın cənub ətəyində Bozadağın ərazisində yerləşir. Qərbdən şərqə-35 km, şimaldan cənuba 5 km davam edir. Qoruğun ərazisində 60-dan çox ağac növü mövcuddur. Qoruqda bitən ardıc və dərman bitkisi kimi "Qırmızı kitaba"düşmüşdür. Müasir faunaların 200-ə yaxın növünə rast gəlinir. Bu mənada püstə ağacı meşələrinə, ardıc kolluğuna, heyvanlar aləminə, torpaqların aşılaşmasına (eroziya) və Bozdağın (Turyançay və Əliciançay çaylarının arasında) təbii mənzərəsinə diqqəti nəzərə almaq lazımdır. Boz dağın tərkib hissəsini kiçik təpələr təşkil edir. Dağın cənub sahələrində torpaqlar erroziyaya uğramışdır və bitki aləmi, demək olar ki, yoxdur.
İqlimi mülayim-isti, qışda qurudur. Qoruq sahəsinin 73%-ni meşə zolaqları təşkil edir, qalan sahələr meşəsizdir. 4 növ ardıc kolları mövcuddur. Vaxilə kəsilmiş, doğranmış ağacların sahəsində yovşan, dənli bitkilər, çoxillik və cürbəcür ardıc kolluqları, palıd, qarağac, qovaq ağacı, qızılağac, söyüd ağacı, iydə ağacı, doqquzdon kolu və başqa bitkilər yetirşdirilmişdir. Qoruğun sahəsində 60 növ ağac və kolluqlar mövcuddur. Qoruğun heyvanlar aləmi sayca az olsa da, tərkibi çox müxtəlifidr. Burada 24 növ məməlilər, 20 növ sürünənlər, 112 növ quşlar, 3 növ suda-quruda yaşayan heyvanlar mövcuddurlar. Müsbət halların çox olmasına baxmayaraq, bir çox növlər: adi nar, cır üzüm, qonur ayı, qaban, meşə pişiyi, porsuq, dovşan, kəklik, qırqovul, müşkül quşu, keçəl kərkəs, gürzə ilanı Qırmızı kitaba salınmışlar.
Kadenak-Qar
Kommuna təxminən Paris dən 480  km cənubda, Tuluza şəhərindən 120  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 50  km şimal-qərbdə yerləşir.
Türyançay Dövlət Təbiət Qoruğu
Üçüncü dövrün relikt ağac cinsi olan ardıcın Azərbaycanda 6 növü vardır, onun da 4 növü Türyançay Dövlət Təbiət Qoruğunun ərazisində yayılmışdır. Bir hektar ardıc meşəsi 10-15 min əhalisi olan sənaye şəhərinin havasını təmizləmək gücünə malikdir. Yuxarəda adıçəkilən meşələrin qorunmasında qoruğun yaradılmasının əhəmiyyəti əvəzsizdir. Qoruqda sürünənlərin 10 növü, quşların 95 növü, məməlilərin 14 növü qeydə alınmışdır. Burada çol donuzu, qonur ayı, cüyür, vaşaq, porsuq, dələ, tülkü, dovşan, məməli vəhşi və çol heyvanları məskunlaşmışdır. Qış aylarında Böyük Qafqazın yamaclarının sərt hava şəraiti, qalın qar örtüyü heyvanların nisbətən aşağı dağlıq sahələrə, xüsusi ilə qoruğun ərazisində toplaşmağa məcbur edir. Qış aylarında qoruğun ərazisi heyvanların ən əlverişli qışlaq yeridr. Bu da heyvanların həyatının təhlükəsizliyini təmin edir və artmasına şərait yaradır.
Mənbə
Biologiya lüğəti. Bakı,2011, səh.435
Kadenak-Qar
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 4553 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 2631 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 1879 nəfər iqtisadi fəal, 752 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 71.4%, 1999-cu ildə 67.5%) olmuşdur. 1879 fəal 1693 nəfər (887 kişi və 806 qadın) işlədi, 186 nəfər işsiz (88 kişi və 98 qadın). Aktiv olmayan 752 nəfər arasında 153 nəfər şagird və ya tələbə, 341 nəfər pensiyaçı, 258 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Berqamot ağacı
(Citrus bergamia) - cinsinə aid bitki növü.
İstinadlar
Citrus bergamia Citrus bergamia Citrus bergamia Citrus bergamia
Emilia lyrata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Lər (Şəbüstər)
Lər — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Şəbüstər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 530 nəfər yaşayır (102 ailə).
Lobopodlar
Lobopodlar (Lobopodia) — Bilateriallar bölməsinə aid ilkağızlıların nəsli kəsilmiş qrupu.
Li
Li — ad.
Södermanland hersoqu
Södermanland hersoqu - İsveç əsilzadə tituludur. Azərbaycan dilində Hertig av Söderland sözü "Södermanland hersoqu" kimi tərcümə olunur. Krallar çox vaxt bu titulu oğullarına verərdilər. Södermanland "Cənublu adamın torpağı" deməkdir.
Hersoqlar:
Lütican (Xudafərin)
Lütican - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 192 nəfər yaşayır (44 ailə).
Lilit
250px|farme|thumb|right|Lilit - [[Dante Qabriel Rossettinin əsəri]] 250px|farme|thumb|right| [[Şeytan, Adəm və Lilitin heykəltaraşlıq əsəri, Paris]] Lilit (lilit, və ya lilith) — yəhudi mifologiyasında xarakter, ilk dəfə Babil Talmudda aşkar olunmuşdur.
Mesopotamiya mətnlərində Lilit əksər hallarda şeytan qadın sinfi (Līlīṯu) ilə əlaqəli göstərilir. Yəhudilər Liliti şər qüvvə hesab edirlər. Yəhudi folkloruna görə üç mələk Liliti məcbur etdilər ki, üstündə o üç mələyin (Sanvi, Sansanvi və Semanqelaf) adları yazılmış gözmuncuğu taxmış ana və uşaqlara zərər verməyəcəyinə dair and içsin.
Ben Sira əlifbası Lilitin Adəmin birinci həyat yoldaşı olduğunu bildirən ilk kitabdır. Bu ideya Yaradılış kitabında olan ikiqat ayələrin şərhinə dayanır. Tövratın ilk hissəsi olan Yaradılışın birinci Babında Adəm ilə birlikdə bir dişi yaradıldığından bəhs edilir, ikinci hissədə isə Adəmin qabırğa sümüyündən bir dişi yaradıldığı yazılmışdır.
İnanca görə Lilit Adəm ilə eyni zamanda və eyni anda yaradıldığına görə Adəm ilə bərabər olduğu fikrində idi, bu səbəbdən də Adəmə tabe olmağı şiddətlə rədd etmişdi, tanrıya qarşı çıxmış və cənnətdən uzaqlaşdırılmışdı. Bundan sonra tanrı Adəmin qabırğa sümüyündən Həvvanı yaradır. Həvva kişisinin bir parçasından yaradıldığına görə ona tabe olur. Adəm ilə Həvva ilk günahı işləyib cənnətdən qovulduqdan sonra uşaqları olur. Lilit onları qısqanır və bundan sonra Adəmin oğullarından doğulacaq hər körpəni öldürəcəyinə dair and içir.
İnanca görə şər ifritə halına gələn Lilit gecə hava qaraldıqdan sonra yeni körpə doğulmuş evlərə girərək yeni anaların körpələrini boğur. Bu səbəblə bəzi yəhudilər zahı qadını axşam vaxtı evdə tək buraxmırlar və yəhudi inancına görə axşam vaxtı paltar ipinə uşaq bezi asmaq olmaz, çünki bunu görən Lilit o evdə uşaq olduğunu anlaya bilər.
Martina Ştossel
Martina Stoessel — argentinalı müğənni, aktrisa, rəqqasə.
Karyera
thumb|Violetta Martina Ştossel çəkildiyi 2-ci serial
Məhəmmədxan bəy Hacılı-Cavanşir
Məhəmmədxan bəy Səlif bəy oğlu Hacılı-Cavanşir (?-16 iyul 1797) — Cavanşir-Dizaq mahalının naibi, Şuşa qalasının qalabəyi, Mirzə Camal Cavanşirin atası.
Həyatı
Məhəmmədxan bəy Hacılı-Cavanşir Səlif bəy Cavanşirin oğludur. Tayfa mənsubiyyəti baxımından Cavanşir tayfasının Hacılı oymağı na mənsub olmuşdur. Məhəmmədxan bəy Səlif bəy oğlu  İbrahimxəlil  xan ın  hakimiyyəti  dönəmində  1777-ci ildən 1794-cü ilə qədər Cavanşir-Dizaq mahalı nın naibi olmuş, 1794-1797-ci illərdə Şuşa  qalası nın  komеndantı  (qalabəyi,  kutvalı)  kimi xidmət etmişdir.. Onun vəzifəsinə  şəhərin  sutka  ərzində  bütün  əmin-amanlığı  daxil  idi. Vicdanlı adam  olduğundan,  rüşvət  almadığından  oğru-əyri  adamların  əl-qolunu  döşünə  yığmışdı. Hətta xanın  bеlə  toxunmadığı  dağıstanlılar  Məhəmmədxan  bəyi  görəndə  özlərini  yığışdırırdılar. Kirvəsi, XVIII  yüzilin  adlı  şairlərindən  olan  Ağqız  oğlu  Piri  qoşqularında  Məhəmmədxan  bəyi  öymüşdü. Öygünün səbəblərindən biri günlərin birində,  Dağıstan  qoşunundan  bir  ləzgi  Pirinin  qatırının  noxtasını,  sərçulunu  soyur. Ağqız oğlu  Piri  ləzgini  nə  qədər  dara  qısnayırsa,  boynuna  almır. Hələ çımxırıb,  əlavə bir-iki  söyüş  də,  söyür. Piri dava-dartışla iş  hasil  olmayacağını  görüb,  üz  tutur  divana.
Ağqız oğlu  Piri  başqa  bir  qoşmasını  bütövlüklə  Məhəmmədxan  bəyə  həsr  еdib. Bu qoşmada  dеmək  olar  ki,  qalabəyinin  gördüyü  bəzi  işlər  sadalanır. Şair dеyir:
Gəl еy  qələbəyi  Məhəmmədxan  bəy, Əgər səyyad  isən,  bərəni  saxla! Nağaraxananın yolların  gözlə, Boşşalıdan gələn dərəni  saxla! Еvlərdə məst,  başmaq  satanı  qoyma, Çaxır içib  sərxoş  yatanı  qoyma, Özünə qardaşlıq  tutanı   qoyma, Qonaq üçün  çörək  vеrəni  saxla! Dost dostun  yolunda  düşər  ziyana, Igid gərək  tab  gətirə,  dayana, Nağaraxanadan bir  az  bu  yana, Zalım, (sən)  cəhd  еylə,  oranı  saxla! Sən mənim  sözümə  hеç  gətirmə  şək, Bizim еvlərdə  də  gəl  görün  tək-tək, Dirrik-tərəvəzə yaxşı  kеşik  çək, Kişniş, şüyüt,  təzə  tərəni  saxla! Ağız oğlu  Piri,  sən  məni  əkmə, Özgənin yurdunda  o  damı  tikmə, Qеyri gözəllərdən  hеç  fikir  çəkmə, Sən еlə  o  gözü  çərəni  saxla!
Məhəmməd xan Ağa Məhəmməd şah Qacar ın Şuşa üzərinə elədiyi iki yürüş zamanı da Şuşanın qalabəyi olaraq xidmət etməkdə idi. Həm də onun bacarıqları hesabına Ağa Məhəmmədin bütün təhdidlərinə və hücumuna baxmayaraq, şəhəri ələ keçirmək mümkün olmadı. Lakin ikinci yürüş zamanı Qarabağ xanlığı nda aclıq və qıtlıq hökm sürməkdə idi. Ağa Məhəmməd şəhəri ələ keçirə bilsə də, burada qətlə yetirildi və ordusu şəhəri tərk etdi.
Ailəsii
Məhəmmədxan bəyin  Camal  bəy,  Qasım  bəy, Səlif  bəy,   Kazım  bəy,  Sadıq  bəy   adlı  oğulları  vardı.
Psychotria plicata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tat-Küçük (Şaran)
Tat-Küçük — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Durtüylü kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (40%), tatarlar (33%) üstünlük təşkil edir.
Eugenia tahanensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jurnalistlər üçün hərbi məlumat kitabı
Jurnalistlər üçün hərbi məlumat kitabı — jurnalistlər üçün nəzərdə tutulmuş məlumat kitabı. Tərtib edənləri Rəşad Süleymanov və Ramil Məmmədlidir. Kitabın redaktoru Cavid İsmayıldır.
Missionerlik
Missionerlik — Hər hansısa bir dini və yaxud onun tərkib hissələrindən birini, həmin dinin yayılmadığı ərazilərdə yaymaq və təbliğ etmək. Xeyriyyə.
Jurnalistlər üçün hərbi məlumat kitabı
Kitabda müdafiə sektorundan yazan jurnalistlər, eləcə də bu mövzuya maraq göstərənlər üçün gərəkli olan bir sıra hərbi terminlərin və anlayışların izahı verilib. Hərbi Hava Qüvvələri, Hərbi Dəniz Qüvvələri, Sərhəd Qoşunları kimi spesifik strukturlara aid terminlər ayrıca bölmədə göstərilib. Kitaba Azərbaycanın hərb tarixinə bağlı günlər, hərbi nazirliklər və qeyri-hökumət təşkilatlarının ünvanları, əlaqəli şəxsləri, veb-saytları, elektron poçtları daxil edilib.
Eldar Rzayev
Eldar Rzayev — Azərbaycan Respublikası Prezidentin Protokol xidmətinin rəisinin müavini — Birinci vitse-prezidentin protokol sektorunun müdiri, 2-ci dərəcəli dövlət müşaviri, fövqəladə və səlahiyyətli səfir.
Jurnalistlər üçün hərbi məlumat kitabı
Mənbələr haqqında
Kitabın tərtibçiləri Rəşad Süleymanov və Ramil Məmmədov, redaktoru Cavid İsmayıldır. Kitaba ön sözü Azərbaycan Respublikası Ehtiyatda olan Zabitlər Konfederasiyasının sədri, general-mayor Dadaş Rzayev yazıb. 1000 ədəd tirajla nəşr olunan kitabça jurnalistlər arasında pulsuz paylanmışdır.
"Hərbi vətənpərvərlik şüurunun formalaşdırılmasına KİV dəstəyi" layihəsi
"Hərbi vətənpərvərlik şüurunun formalaşdırılmasına KİV dəstəyi" adlı layihəsi çərçivəsində APA İnformasiya Agentliyinin veb-saytında 3 dildə-Azərbaycan, ingilis və rus dillərində "Hərbi" bölməsi yaradılıb, hərbi vətənpərvərlik mövzuları üzrə 12 debat keçirilib. Debatlar APA-nın saytında yayımlanıb.
Eldar Rzayev
Həyatı
Eldar Həmid oğlu Rzayev 17 iyul 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1991-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsini bitirmişdir, daha sonra Fransa Respublikasının Milli Administrasiya Məktəbinin (ENA) ixtisasartırma kurslarında təhsilini davam etdirmişdi. Hərbi xidmətdə olmuşdur.
Əmək fəaliyyinə 1994-cü ildə Gənclər və İdman Nazirliyində başlamışdır. 1995-ci ildən etibarən Xarici İşlər Nazirliyinin Dövlət Protokolu İdarəsində müxtəlif vəzifələrdə işləmiş, o cümlədən Dövlət Protokolu İdarəsinin rəis müavini olmuşdur.
2003-cü ildə Vatikan Dövlətinin Müqəddəs Böyük Qreqori (Ordine di San Gregori Magno) ordeni ilə təltif olunmuşdur.
2004-cü ilin mayında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Protokol xidmətində işə başlamış, 2005–2007-ci illər arasında Prezidentin Protokol xidmətinin Protokol təminatı sektorunun müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 18 may 2007-ci il tarixli Sərəncamı ilə Eldar Həmid oğlu Rzayev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Protokol xidməti rəisinin müavini — sektor müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 23 iyun 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə Eldar Həmid oğlu Rzayev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin protokol xidməti rəisinin müavini — Birinci vitse-prezidentin protokol sektorunun müdiri təyin olunmuşdur.
17 iyul 2018-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə E.H.Rzayevə fövqəladə və səlahiyyətli səfir diplomatik rütbəsi verilmişdir.
2-ci dərəcəli dövlət müşaviridir.
22 iyun 2019-cu il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə E.H.Rzayev 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
İngilis, fransız, rus və ərəb dillərini bilir.
Ailə vəziyyəti
Evlidir, bir qızı var.
Xarici keçidlər
1. https://azertag.az/, Ömrünün kamillik zirvəsində
2. https://haqqin.az/, Самый чуткий протокол — выше не бывает
Kosmik turizm
thumbnail|Kosmik turist [[Mark Şattlvort]] Kosmik turizm  — əyləncə, elmi-tədqiqat və ya biznes məqsədləri ilə kosmik səyahət.
Tarixi
İlk kosmik turist – amerikalı Denis Tito olmuşdur. Belə ki, D. Tito 2001-ci ildə Rusiyaya məxsus olan "Soyuz TM-32" kosmik gəmisində demək olar ki, 8 sutka qalmışdır. Ümumiyyətlə isə, Beynəlxalq Aeronaftika Federasiyasının verdiyi məlumata görə, bütün bəşər tarixi boyu kosmosda dünyanın 37 ölkəsindən 467 nəfər olmuşdur.
Azərbaycanda potensialı olmayan hələ ki, kosmik turizmdir. Çünki bu, yeni bir turizm növüdür və ondan yalnız Rusiya yararlanır. Amerika və Böyük Britaniya bu yöndə işlər görürlər, atmosfer qatından yüksəyə qalxa bilən gəmilərin hazırlanması üzərində iş gedir. Bu gün kosmik turizm təxminən 10 milyon dollara başa gəlir. Amma mütəxəssislər hesablayıblar ki, hardasa 200–250 min dollar civarında xərclə bunu təşkil etmək olar.
Suborbital uçuşlar
Heç bir suborbital kosmik turizm hələ meydana gəlməsə də, gələcəkdə kosmik turizmin daha əlverişli olacağı proqnozlaşdırılır.
İqtisadi artım
ABŞ-nin Delaver Universiteti və İtaliyanın Roma şəhərindəki La Sapiens Universitetinin mütəxəssislərinin birgə keçirdiyi tədqiqatın proqnozlarına görə, 2021-ci il üçün artıq dünyada təqribən 21 min nəfərə yaxın adam kosmik səyahətə getmək həvəsində olacaqdır və bunun üçün də zəruri olan bütün vəsaitlərə malik olacaqlar. Bütün bunların cəmi olaraq isə, biznesin bu növü kosmik turizm uçuşlarının təşkilatçılarına ildə 700 milyon dollar pul gətirə bilər.
Cons Hopkins
Cons Hopkins — tanınmış xeyriyyəçi.
Kosmik turizm
İqtisadi artım
Araşdırmanın nəticələrinə görə, hal-hazırda yalnız çox az arzu edən insan Beynəlxalq Kosmik Stansiyada iki həftəlik qonaq qalmaq üçün 20 milyon dollar həcmində vəsait ödəyə bilmək iqtidarındadır. Ona görə də bundan daha da cəlbedici variant kimi – suborbital kosmik uçuşlar görünür. Belə ki, belə uçuşlarda iştirak etmək üçün lazım olan biletin qiyməti 80 min dollar həndəvərində ola bilər. Müəyyən edildiyinə görə, turistlər artıq 2010–2015-ci illərdə suborbital uçuşlardan istifadə edə biləcəklər. İlk kosmik mehmanxana isə artıq 2025-ci ildə reallığa çevrilə bilər.
Cons Hopkins
Həyatı
Con Hopkins 1795-ci ildə Amerikanın Merilend ştatında doğulub. Onun atası Samuel Hopkins və anası Hanna Ceni Hopkins mömin kvaker ailəsinə mənsub idilər. Cona babası Con Hopkinsin adını verib. İsveçrədən Amerikaya köçmüş altı qardaşdan biri olan baba Hopkinsə xeyli torpaq mülkü ömürlük qalıb. Baba Hopkinsin torpaqlarını əvvəllər yüzlərlə zənci kölə əkib becərirdi. Sonra o, zəncilərə azadlıq verərək, öz torpaqlarını oğlu Samuelin və nəvələrinin, o cümlədən onun köməkliyilə becərməyə başladı.
Karyerası
18 yaşında ikən biznes fəaliyətinə güclü meyl göstərən nəvə Con işləmək üçün əmisi Jerard Hopkinsin yanına, Baltimor şəhərinə getmişdi. Burada o, öz ağlı və enerjisi sayəsində böyük təcrübə toplamış və yeddi ildən sonra, Benamin Murla ortaqlıq şirkəti qurmuşdu. Üç il sonra, 1813-cü ildə bu ortaqlıq pozulanda, o, iki kiçik qardaşını bu işə cəlb etmiş və onlara bu biznesdə ortaq kimi pay ayırmışdı. Onların sahib olduqları ticarət evi tezliklə öz fəaliyyətini ştata və eləcə də qonşu ştatlara yaya bilmişdi.
25 il bu sahədə çalışdıqdan sonra Con Hopkins biznes işlərini qardaşlarına həvalə etmiş və bir müddət sonra Baltimor Ticarət Bankının prezidenti seçilmişdir.
C. Hopkins Baltimorla Ohayo arasında çəkilən dəmir yoluna ilk günlərdə böyük maraq göstərmiş, onun tikintisinə xeyli məbləğdə vəsait qoymuşdu. 1847-ci ildə onun direktoru olmuş, sonralar isə həmin yolun idarəçiliyində fəal iştirak etmişdir. 1855-ci ildə o, bu şirkətin maliyə komitəsinin rəhbəri seçilərək onun uğur qazanmasında böyük rol oynamışdır. 1857-ci ildə ölkədə yaranmış iqtisadi çətinliklər zamanı dəmir yol şirkəti ağır vəziyətə düşəndə.Hopkins könüllü özünu irəli verərək şirkətin bir çox borclarını öz şəxsi vəsaiti hesabına ödəmişdir. Con Hopkins ömrü boyu Baltimorun gələcək inkişafına və ticarət baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığına böyük inam bəsləmişdir. Heç kəs bu şəhərlə Birləşmiş Ştatların digər bölgələri arasında yeni-yeni ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsinə Con Hopkins qədər xidmət göstərməmişdir.
İctimai fəaliyyəti
Hopkins tək kommersiya və biznes fəaliyəti ilə məşğul olmamışdır. O, səhiyyə və təhsil işlərinə də böyük maraq göstərmiş və bu sahələrin inkişafına xeyli vəsait xərcləmişdir. O, Şərqi Baltimordakı Melilend xəstəxanasının, qara dərili yetim uşaqlar çn pansionatın və şəhərdən bir mil kənarda yerləşən böyük bir universitetin əsasını qoymuşdur. Təkcə xəstəxana üçün. Hopkins iki milyon dollar pul və on üç akr torpaq sahəsi ayırmışdır.
Ailəsi
Con Hopkins heç vaxt evlənməyib. Bəlkə də buna onun yaxın dostu filantrop Corc Pibodinin təsiri olub. Pibodi 1857-ci ildə Baltimorda Pibodi İnstitutunun əsasını qoyub.
Hopkinslər ailəsi kvaker təriqətinə mənsub son dərəcə mömin adamlar olublar və məhz bu səbəbdən də 1807-ci ildə öz kölələrini azad edərək, onu və onun digər qardaşlarını hələ uşaqkən tarlalarda işləməyə məcbur ediblər. Con Hopkins ömrünün sonunadək dini dəyərlərə hörmətlə yanaşıb. "Dostlar cəmiyyəti"nin üzvü olub. Öz dostu və ailənin həkimi olan Van Bibberə bir dəfə etiraf edib ki, əgər əlində ixtiyarı olsaydı bütün təriqətləri, bu təriqətlər arasındakı çarpışmaları aradan qaldırardı. Təriqətçiliyi ləğv edib, xristian dininin vahid bir din kimi bölünməzliyinə çalışardı.
Vəfatı
Con Hopkins 1873-cü ildə Milad bayramı ərəfəsində vəfat edib. Ölümündən sonra, 7 milyon dollar onun vəsiətinə əsasən Con Hopkins Universiteti və Con Hopkins Xəstəxanası arasında bərabər bölüşdürülüb. O vaxtlar üçün bu, ABŞ tarixində ən böyük xeyriyə təşəbbüsü idi.
İppolito Rosellini
thumb|150px|İppolito Rosellini İppolito Rosellini (1800 – 1843, Piza, İtaliya) — İtaliya misirşünası.
İndira Varma
İndira Varma (ing. İndira Varma) — məşhur Hind əsilli B.Britaniya aktrisası.
Həyatı
İndira Varma Hind əsilli ata ilə İsveçrəli İtalyan əsilli ananın övladıdır. === Maraqlı faktlar ===
Mikayıl
Mikayıl — kişi adı.
Analitik dillər
Analitik dillər - Müxtəlif qrammatik əlaqələri ifadə etmək üçün söz sırasından, köməkçi sözlərdən, intonasiya vasitələrindən, əvəzliklərdən və s. istifadə edən dillər. Məs.: fransız, ingilis, alman dilləri analitik dillərdəndir.
Azərbaycan dilində analitizm ünsürləri olsa da, bu dil tam analitik dillərdən deyil
Eugenia swettenhamiana
(Eugenia swettenhamiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jeno Landler
Jenő Landler (23 noyabr 1875 – 25 fevral 1928), Macar kommunist siyasətçi və rəhbər. Qısa müddətdə yaşamış Macarıstan Sovet Respublikasının liderlərindən biri olmuşdur.
Oktyabr inqilabı
Birinci Dünya müharibəsi dövründə nə işlə məşğul olduğu bilinmir. Ancaq Oktyabr inqilabından sonra, xüsusilə Bela Kun və Tibor Szamuely ilə birgə köhnə Rusiya imperiyası torpaqlarında müharibə əsirliyinə düşmüş və oktyabr inqilabı ilə azadlığa qovuşmuş Macar əsgərlərinə Sosializm ideyalarını təbliğ etmək üçün ciddi mübarizə aparmışdır. Rusiya vətəndaş müharibəsi dövründə Bolşeviklərin tərəfində döyüşmüşdür.
Macarıstan Sovet Respublikası
1919-cu ilin mart ayında Macarıstan Sovet Respublikası elan edildikdən sonra kommunist iqtidarda Daxili İşlər Xalq Komissarlığının rəhbəri olmuşdur. Respublika süquta uğradıqdan sonra, Avstriyaya qaçmışdır.
sağ|thumb|200px|[[Macarıstan Sovet Respublikasının liderlərini göstərən qabartma; Tibor Szamuely, Béla Kun və Jenő Landler]]
Ölümü
1928-ci ildə Fransanın Kann şəhərində sürgündə vəfat etmişdir. Külü Moskvaya gətirilmiş və Kremlin Divarı Məzarlığında dəfn edilmişdir.
Uğaş (Xudafərin)
Uğaş - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Pirhadiyan (Xudafərin)
Pirhadiyan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
I Oskar
I Oskar yaxud tam adı ilə Jozef Fransua Oskar Bernadot  — 4 iyul 1799–cu ildə doğulmuş, 8 iyul 1859-cu ildə vəfat etmiş və 1844-cü ildən ölənəcən İsveç-Norveç kralı olmuşdur.
Adı
Oskarın adının Skandinaviyada ilk olması, onun xaç atası Napoleon Bonapart'ın şotland şairi Ceyms Makfersonu çox bəyənməsi və əsərlərindəki irland adı olan Oskar'ı çox işlətməsindən qaynaqlanır. O özü isə Skandinaviyada yox, Parisdə doğulmuşdu. Onun anası Dezire Klari Napoleon Bonapartın bir zamanlar nişanlısı olmuşdu. Jozef adı Napoleonun qardaşı Jozef Bonapart dan götürülmüşdür. left|thumb|Şahzadə Oskar uşaqlıqda
Gəncliyi
Təhsilinə 1807-ci ildə başlamışdır. Onlar atasının İsveç kralı olmasından sonra İsveçə köçmüşdülər. O, 1812-ci ildə İsveç və Norveç dilini sürətlə öyrənməyə başladı və tezliklə atası üçün tərcüməçi kimi işləməyə başladı. Bundan əlavə alman dili, kimya və din barədə də məlumatlandırılması üçün fərqli müəllimlər tutulmuşdu. 1815-ci ildə musiqi təhsilinə başladı. XIII Karlın dəfn mərasimində bəstələdiyi elegiyanı ifa etmişdi. Bu hadisədən sonra Bethoven ona müəllimlik təklif etmişdir. 26 sentyabr 1810-cu ildə Södermanland hersoqu oldu.
Vəliəhd kimi
1812-ci ildə leytenant kimi hərbi xidmətə başlayan Oskar, 1817-ci ildə general mayor oldu. Atasının kral olduğu dövrlərdə Skone general-qubernatoru idi. 17 yanvar 1816-cı ildə İsveç Elmlər Akademiyası nın fəxri üzvü idi. 1 fevral 1824-cü ildə Norveç canişinliyinə təyin olunmuşdu. 1830-cu ildə I Nikolayı ziyarət etmək üçün Sankt Peterburq a getmişdi. 1837-ci ilin yayını əsasən Almaniyada keçirmişdi.
Hakimiyyəti
Atasının ölümündən sonra Oskar, 8 mart 1844-cü ildə taxta çıxdı. Rəsmi tacqoyma mərasimi 28 sentyabr 1844-cü ildə baş verdi. O hakimiyyətə gələn kimi reformlar edərək mətbuat azadlığını qorudu. Bütün nazirlik postlarına şəxsləri özü təyin etmişdi. Dostu yox idi. 1845-ci ildə vərəsəlik hüququ barədə qanun qəbul edərək bacı və qardaşların əgər vəsiyyət yoxsa atalarının mirasını bərabər bölüşmək hüququnun olduğunu elan etdi. Onun dövründə bayraq və gerb dəyişərək İsveç-Norveç vahid bayrağı qəbul olundu. O həmçinin Müqəddəs Olaf cəngavər ordenini yaratdı. Xarici siyasətdə əsasən Skandinavist baxışı ilə seçilən Oskar Danimarka nın maraqlarını digər ölkələrə nisbətən daha çox müdafiə edirdi. 1848-ci ildə Birinci Şlezviq Müharibəsində Almanlara qarşı Danimarkanı müdafiə etmişdi. 1850-ci illərdə oğlu Karlı Norveç canişinliyinə təyin etmişdi.
Son illəri
Əsasən xəstəlikli həyat keçirən Oskar tifusa yoluxmuşdu. 1853-cü ildə sağaldığı düşünülsə də 1857-ci ildə beyin xərçəngi nə tutuldu. 1859-cu ildə vəfat etdi. left|thumb|Şahzadə [[Qustav Oskar Bernadot|Qustav və kral Oskar, 1852, Almaniya]]
Ailəsi
19 iyun 1823-cü ildə Stokholm da Yozefina Leuxtenberq ilə evlənmişdir.
Heliotrop (mineral)
Heliotrop (qanlı daş) — rast gəlmə tezliyi şkalası: nadir.
Tətbiqi
Böyük yığınları yarımqiymətli daş və məmulat daşı kimi praktik maraq doğura bilər.
1960 Yay Olimpiya Oyunları
thumb|right|XVII Yay Olimpiya Oyunlarının emblemi
Taverni
Taverni — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Serji-Nor. Əhalisi — NaN nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 22 km şimal-qərbində, Serji belediyyənin 12 km şərqində yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Emilia malaisseana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kalmel-e-le-Vyala
INSEE kodu — 12042.
Kommuna təxminən Paris dən 550  km cənubda, Tuluza şəhərindən 115  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 50  km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 247 nəfər təşkil edirdi.
Sitron
Təbii yayılması
Qədimdən bəri bu növ Qərbi Hindistanda, Qərbi Asiyada və Aralıq dənizi ölkələrində geniş becərilir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m-dək olan kol və ya kiçik ağacdır. Zoğları və budaqları çılpaq, qoltuqlarda yerləşmiş, 3–5 sm uzunluğunda, tikanlıdır. Yarpaqları iri, uzunsov-oval, möhkəm, qısa saplaqlıdır. Böyüyən zoğların yuxarı yarpaqları al-qırmızı rəngli, yaşlı zoğları tünd yaşıldır. Çiçəkləri ağ, qırmızımtıl çalarlıdır, iri, tək və ya çiçək qruplarında yerləşir, ikicinslidir. Sitrus cinsinə daxil olan növlərdən meyvələrinin iri olmasına görə seçilir. Meyvələrinin uzunluğu 12–40 sm, diametri 8–28 sm-dir. Uzunsov, limon kimi sarı, bəzən narıncı rəngli, qalın (2,5–5 sm) qabıqlıdır.
Ekologiyası
−3, −40C temperaturda məhv olur.
Azərbaycanda yayılması
Lənkəran-Astara bölgəsində becərilir.
İstifadəsi
Meyvələri turş və ya turşa-şirin, bir az acıtəhərdir, azca sulu ləti tər halda qidada istifadə edilmir. Meyvənin lətində 5%-dək limon turşusu, 2,5%-dək şəkər (saxaroza-0,7%), qabığında 0,2%-dək efir yağı vardır. Yağın tərkibinə limonun, dipenten, sitral daxildir.
İstinadlar
Citrus medica Citrus medica Citrus medica Citrus medica Citrus medica Citrus medica
Diokletian
Qay Avreli Valeri Diokletian — Roma imperatoru (284-305), dəfələrlə konsul.
Atası azad edilmiş qul idi. Diokletianın hakimiyyəti zamanından dominat dövrü başlandı. Diokletian imperiyanın təsərüfat, siyasi və hərbi qüdrətini möhkəmlətmək üçün islahatlar keçirmişdi. Xalq üsyanlarını və əyalətlərdə separat hərəkatları yatırmışdı. İrana qarşı yürüşlər nəticəsində Ermənistan və İberiyada mövqeyini möhkəmləndirmiş, Mesopotamiyanın bir hissəsini tutmuşdu. 24 fevral 303-cü ildə Roma imperatoru Diokletian xristianlığı qadağan edən fərman verib. 303-304 illərdə xristianları amansızcasına təqib etmişdir. 286 ildə Maksimianı özünə ortaq hakim təyin etmiş, 305 ildə onunla birgə hakimiyyətdən könüllü əl çəkmişdi. Diokletian "korlanmış" pulları düzçəkili sikkələrlə əvəz etdirdi, möhtəkirliklə mübarizə apardı, mallara maksimum qiymət qoydu. Diokletian bütün qüvvəsini baqaudların və s. üsyanlarının yatırılmasına yönəltdi, imperiyadan ayrılmış əyalətlər geriyə qaytarıldı. Romalılar iki həmləyə Ermənistanda və İberiyada öz mövqelərini möhkəmlədib, Mesopotamiyanı tutdular. Roma imperiyasında Tetrarxiya(Dörd imperator hakimiyyəti) üsuli idarəsinin əsasını qoymuşdur. Bu imperiyada yeni idarəçilik üsulu idi. İmperiya de facto olaraq ikiyə ayrılmış və hər hissənin başına bir Avqust(tituldur) və bir Sezar(tituldur) gətirilmişdir. Məqsəd Avqustlardan sonra köməkçisi Sezarın hakimiyyətə keçib Avqust titulu alması və özünə köməkçi Sezar seçməsi ilə səciyyələnən bir sistem idi. Onun ölümündən sonra sistem iflas etmişdir.
Ristola
Ristola  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Eqyuiy kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05120.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 66 yaşda (15-64 yaş arasında) 59 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 7 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 89,4%, 1999-cu ildə 89,8%). Fəaliyyət göstərən 59 nəfərdən 58 nəfər (29 kişi və 29 qadın) işləyir, 1 nəfər işsizdir. 7 hərəkətsiz 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 1 nəfər - təqaüdçü, 2 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Yəntimer (Baltas)
Yəntimer — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Kutunquş kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə marilər (94%) üstünlük təşkil edir.
Routan adaları
Routan adaları — Şərqi Sibir dənizində yerləşən Çaun körfəzində Pevekdən 5 km aralıda yerləşir. Arxipelaqdan 24 km qərbdə Ayon adası yerləşir.
Ada Çukot Muxtar Dairəsinin Çaun rayonu rayonu ərazisində yerləşir.
Böyük Routan adasında Qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. Torf qatının yaşı 22 890 ± 640 ildir (Tln-105). Çoxlu sayda gölləri vardır. Ən iri gölləri: Kruqloye və Vodovoznoye.
Kiçik Routan adasında kisbətən iri Qusinoe gölü vardır.
Nıyamvezi
Nıyamvezi — Bantu dil ailəsinə aid dildir. Tanzaniyanın mərkəzi bölgələrində yayılmış dildir. Bu dildə 4,6 milyon əhali danışır. Sukuma, nıyanembe, takama, mveri, kononqo və s. dialektləri mövcuddur. Yazısı XIX əsrdən formalaşmışdır və latın əlifbası əsasındadır. Suaxili dili tərəfindən ədəbi və rəsmi dairələrdən sıxışdırılmışdır. Hazırda etniklərarası ünsiyyət dili kimi fəaliyyət göstərir.
Xalsedon
Xalsedon SiO2 — triqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: hər yerdə rast gələn.
Xalsedon kvarsın incəlifli gizlikristallik növ müxtəlifliyidir.
Növ müxtəliflikləri
Xalsedonun bir sıra rəng müxtəliflikləri məlumdur.
Mənşəyi və yayılması
Ən çox effuziv süxurlarda yayılaraq, onlardakı badamcıq boşluqlarını və çatları doldurur. Hidrotermal mənşəli xalsedon, adətən, nisbətən aşağıtemperaturlu şəraitlərdə əmələ gəlir. Ekzogen xalsedona filiz yataqlarının oksidləşmə zonalarında və aşınma qabığında rast gəlinir. Çökmə əmələgəlmələrdə qeyd edilmişdir, çaxmaq daşı şəklində, xususilə, əhəngdaşlarında geniş yayılmışdır. Az miqdarda isti bulaqların çöküntülərində qeyd edilir. Kimyəvi baxımdan dayanıqlı mineral olub, səpintilərdə tez-tez rast gəlir. Mineralın tapıldığı yerlər: çoxsaylıdır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kvars, seolitlər, karbonatlar və b. Azərbaycanda xalsedon Dağlıq Qarabağın, Göy-Göl, Qazax, Qubadlı, Cəbrayıl, Şəmkir, Laçın, Kəlbəcər rayonlarının və b. bir çox yerlərində geniş yayılmışdır.
Tətbiqi
Dəqiq cihazqayırma sahəsində, əqiq həvəngdəstə hazırlanmasında, gözəl, parlaq boyanmış növ müxtəliflikləri isə zərgərlikdə istifadə edilir.
I Konstantin
230px|thumb|right|Romada ucaldılmış [[Konstantin Zəfər Tağı]] 230 px|right|thumb|I Konstantin, anası Yelena və müqəddəs xaç, ikonik tablo, XVI əsr
I Konstantin (Böyük Konstantin, Flavi Valeri Avreli; ) — Roma imperatoru (306–337). 325 ildən təkbaşına hökmdarlıq etmişdi. Dövlət aparatını mərkəzləşdirmək siyasəti yeridir, vaxtı keçmiş quldarlıq münasibətlərini və xristian kilsəsini müdafiə edirdi. Konstantinin dövründə paytaxt Romadan Konstantinopola köçürülmüşdü (330 il).
Həyatı
Böyük Konstantin Roma imperiyasında ilk xristian imperator olmuşdur. Onun sayəsində xristianlıq leqallaşaraq təqiblərdən azad olunaraq, geniş yayılmağa başlamış və Avropada nüfuzlu hakim dinə çevrilmişdir.
Konstantin 280-ci ildə keçmiş Yuqaslaviya ərazisində, Naissus (indiki Niş) şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Roma sərkərdələrindən biri olmuşdur. Konstantinin gəncliyi Nikomedidə imperator Diokletianın sarayında keçmişdir. 305 ci ildə Diokletian imperatorluqdan kənarlaşdırıldıqdan sonra Konstantinin atası I Konstansi Qərbi Roma imperatoru olur. Bir il sonra onun vəfatından sonra ordu Konstantini imperator elan edir. 307ci ildə birinci arvadı oğlu Kripsin anası Minervini boşayaraq Diokletianın qızı Faustaya evlənməklə Avqust tituluna çatmış olur. Fustadan onun üç oğlu II Konstantin, II Konstasi və Konstans dünyaya gəlir. Lakin digər sərkərdələrin onun vərəsəliyinə qarşı çixması bir neçə vətəndaş müharibələrinə səbəb olur. 312 ci ildə Konstantinin Romadan bir qədər aralı Milvian körpüsü döyüşündə Maksensiyanı məğlub etməsi bu çəkişmələrə son qoymuş olur. Bu andan Konstantin Qərbi Roma İmperiyasının mütləq hakiminə cevrilir. Romada ucaldılmış Konstantin Zəfər Tağı məhz bu qələbəyə görə onun şərəfinə ucaldılmışdir. Bu dövrdə Şərqi Roma İmperiyası sərkərdə Lisiniy tərəfindən idarə edilirdi. 337 ci ildə Konstantin Lisiniy üzərinə hücuma keçərək onu məğlub edir və bütöv Roma İmperiyasının imperatoru olur.
Sezardan Avqusta keçid, Tetrarxiyanın süqutu
305 ci ildə 20 illik müddət bitdikdən sonra "Avqustlar": Dioklesian və Maksimian istehfa verdikdən sonra onların yerini "Sezarlar": Qaleriy və Konstansi Xlor tutmuş olurlar. Onlarda öz növbəsində yeni "sezarlar"ı (Maksimian və Flavi Valeriya Sever) seçərək ikinci tetrarxiyanı yaratmış olurlar. Lakin onun ömrü çox sürmür. 306 cı ildə Konstansi väfat etdikdən sonra Qaleriy Severi eyni zamanda Konstansiya öz oğlu I. Konstantini "Avqust" təyin edilir. Maksemianın oğlu Maksensiy buna etiraz olaraq Sever üzərində qələbə çaldıqdan sonra onu taxtan imtina etməyə məcbur edir. 307 ci ildə Severi oldürmək əmrini verir. Beləliklə "Avqust " tituluna dörd (Qaleriy, Konstantin, Maksimian və Maksensiy), "Sezar" tituluna isə bir (Maksimin) namizəd olmuş olur. 308 ci ildə Dunay üzərindəki Karnuntumda çağrılmış toplantıda qərbdə senat Lisiniy "Avqust", Konstantin "Sezar", şərqdə isə Qaleriy "Avqust", Maksimin "Sezar" elan edilir. Nəticə etibarilə Maksimian imperatorluqdan kənarlaşdırılır və Maksensiy uzurpator (qanunsuz hakim) elan edilir. Bu qərara məhəl qoymayaraq Maksensiy Italya və Afrika üzərindəki faktiki hakimiyyətini saxlayır. Bundan başqa 305 ci ildən hər ikisi "Sezar" olan nə Konstantin nə də Maksimin Lisiniyin "Avqust" olmasını qəbul edə bilmirdilər. Beləliklə onların da 309 cu ildə "Avqust" elan edilməsi, dörd müstəqil bir-birinə düşmən imperator hakimiyyətinə gətirib çıxarır. 309–313 cü illərdə iddialı imperatorlar daxili çəkişmələrin qurbanlarına çevrilirlər. 310 cu ildə Konstantin Maksimianı boğduraraq öldürtdürür, Qaleriy öz əcəli ilə 311 ci ildə vəfat edir. 312 ci ildə Milviy körpüsü üzərində döyüşdə Maksensiyni məğlub edir. Məğlubiyyətə dözməyən Maksensiy 313 cü ildə Tarsda özünə qəsd edərək olür. 313 cü ildə Qərbdə Konstantin, şərqdə isə Lisiniy imperator olması ilə tetrarxiya süqut etmiş olur. 324 cü ildə Konstantin Lisiniyə qalib gələrək özünü tək "Avqust" elan edir.
Xristianlıq və I Konstantin
Onun xristianlığa loyallığı Maksensiya ilə döyüşdən qabaq guya ona göydə yanan xaç və "Qələbə" yazısı agah olması ilə əlaqələndirilir. Bundan sonra o xristian kilsələrinə köməyini əsigəməmişdir. Onun əsas qərarlarından biri Milan edikti xristian dininin təqiblərdən azad olunaraq rəsmiləşməsinə səbəb olmuşdur. Ediktə görə təqiblər zamanı müsadirə olunmuş mulklərin kilsələrə qaytarılması və bazar gününün kilsə günü kimi bayram edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Eyni zamanda Milan edikti uzun illər Avropada qäddarcasına həyata keçirilmiş yəhudi təqiblərinin başlanğıcı demək idi.
Konstantin xristianlığı tam rəsmi dövlət dini kimi təsdiqləməsə də lakin onun siyasi qərar və sərəncamları bu dinin imkişaf etməsinə və geniş yayılmasına səbəb olmuşdur. Onun hakimiyyəti dövründə xristianlığı qəbul edənlərin xüsusən məmurların qarşısında geniş perspektivlər açılır, kilsələrin xüsusi imtiyaz və səlahiyyətləri artırılırdı. Məhz onun dövrünə Beytləhmdə Milad kilsəsi və Qüdsdəki Məzarüstü Kilsə (İsa) inşa edilmişdir. Konstantin qədim Bizans şəhərini genişləndirib, onu öz şərəfinə Konstaninopol adlandıraraq bütün imperiyanın paytaxtına cevirmişdir. Bu şəhər indiki İstanbul hal-hazırda dünyanın ən böyük və məşhur şəhərlərindən sayılir.
Konstantin kilsədaxili mübahisə və Ariya-Afanasiy çəkişmələrini aradan qaldırmaq üçün aktiv fəallıq göstərmişdir. Bunun üçün o 325ci ildə Nikeyedə kilsə şurasını çağıraraq ortodoks xristian doktirinasının əsasını qoymuş olur. Onun tətbiq etdiyi bir çox mülki qanunlar heç də az əhəmiyyətə mali deyildir. Onun mülki məcəlləsinə əsasən bir çox sənətlər (qəssab, çörək bişirən) irsilik xarakteri almış olurdu. Təhkimçilik hüququnu gücləndirərək icarədar kəndlinin sahibkarını tərk etmək hüququndan məhrum etmişdir.