cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müslüm Oğuz
Yaradıcılığı
Yaradıcılığa universitet illərində başlayan yazarın şeir, hekayə və məqalələri Türkiyənin “Hergün”, “Bursa Hakimiyet”, “Tohum”, “Yeni Nesil, “Doğuş Edebiyat”, “Hüryurt”  “İlimiz”  “Nilüfer” (Elazığ), “Yeşil Iğdır” kimi dərgi və qəzetlərində yayınlanmışdır. Elmi araşdırmaları içərisində 1920-1921-ci illərdə Türkiyədə köç və köçmən məsələləri ilə bağlı yazılar xüsusi yer tutur. Müslüm Oğuz “Qan yolları qapadı”, “İlk xəncər”, “Nisan ağlar mayısa”, “Ürəyimin götürdüyü yerə buraxmırlar”, “Təkbaşına” “Kərbəla axşamları”  kimi  romanların müəllifidir. İxtisasca tarixçi olduğundan müəllifin romanlarının ək¬səriyyəti tarixi mövzudadır. “Qan yolları qapadı” (1980) romanında Rusiya imperiyası tərəfindən işğal edilən Azərbaycanın təkrar azadlığına qovuşmaq üçün aparılan qanlı mübarizə bədii əksini tapmışdır. Romanda İstiqlal savaşında Azərbaycanın Türkiyə Cümhuriyyətinə göstərdiyi yardım barədə də bəhs olunmuşdur. Yazıçının “İlk xəncər” (1985) romanının mövzusu türk tarixindən alınmışdır. Əsərdə 1546-1552-ci illərdə kiçik bir knyazlıqdan çarlığa çevrilən Rusiya ilə Kazan türkləri arasında gedən mücadilə, savaş və qarşıdurmalar bədii əksini tapmışdır. Roman daha sonra dram səpkisində də işlənilmişdir. “Nisan ağlar ma¬yısa (1991) romanı müəllifin əvvəllər nəşr olunmuş “Qan yolları qapadı” romanının təkmilləşdirilmiş variantıdır. Burada Azərbaycan Xaql Cümhuriyyəti tarixinin bədii mənzərəsi tarixi və bədii obrazların timsalında canlandırılmışdır. Müasir mövzuda qələmə alınmış “Ürəyimin götürdüyü yerə buraxmırlar” (1998) romanında çağdaş Türkiyə cəmiyyətində yaşanan problemlər və bu problemlərin insanlar üzərindəki psi¬xoloji təsiri əksini tapmışdır. Sosioloji dəyər daşıyan romanda universitetlərdə baş örtüsü yasağının tələbələr üzərində yaratdığı problemlər və qarşıdurma canlandırılmışdır. Tarixi-publisistik bir üslubda yazılmış “Təkbaşına” (2010) romanında Sovetlər Birliyinin dağılması və Azərbaycanın təkrar istiqlaliyyətinə qovuşması ilə bağlı hadisə və əhvalatlar bədii təsvir obyektinə çevrilmişdir. Əsərin ilk variant “Ocaq ağlar mayısa” adlandırılmışdır. “Kərbəla axşamları” (2013) romanında İslam tarixinə müraciət olunmuş, Kərbəlada baş verən qanlı hadisələr bədii səpkidə canlandırılmışdır. “Iğdır axşamları” (2018) kitabında müəllifin müxtəlif dövrlərdə yazmış olduğu hekayə və şeirlər toplanmışdır. Yazıçının yaradıcılığı əsasında Azərbaycanda müxtəlif səpkili araşdırmalar aparılmışdır. Bunların içərisində Dos.dr.Turan Hüseynlinin “Azərbaycan obrazı müasir Türkiyə romanında” (2016) kitabı diqqəti çəkir.
Təltifləri
1980-ci ildə “Doğuş Edebiyat” dərgisinin düzənlədiyi yarışmada “İlk xəncər” adlı əsəri ilə, 1992-ci ildə “Yeni Düşünce” qəzetinin yarışmasında “Öncə Vətən dedilər” adlı yazısı ilə ödül qazanmışdır.
Xarici keçidlər
Türkiyədə Azərbaycan ədəbiyyatı
Əl-Muzil
Əl-Muzil (ər. المذل) — Allahın adlarından biri.
Elə isə yer üzündə dörd ay gəzib dolaşın və bilin ki, siz (müşriklər) Allahdan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz və Allah kafirləri rüsvay edəcəkdir.
Xor və alçaq edilmə, Allahın inkarçıları uğratdığı "dünya əzabı"nın bir hissəsidir. Bütün həyatlarını başqalarına nümayiş etdirmək, onlardan təqdir almaq üçün davam etdirən inkarçılar üçün 'xor və alçaq qılınma' son dərəcə böyük bir əzabdır. Allah Quranda dünyada verilən bu əzabın xüsusiyyətini belə bildirir:
Allah bu xor və alçaq qılan sifətini möminlərin və xüsusilə də elçinin əliylə göstərər. Bu gerçəyə Quranda belə işarə edilib: ... Allah sizin əllərinizlə onlara əzab versin, onları rüsvay etsin, sizə onların üzərində qələbə çaldırsın, mömin camaatın qəlbini sevindirsin və möminlərin qəlbindən qəzəbi silib aparsın. Allah istədiyi kəsin tövbəsini qəbul edər. Allah Biləndir, Müdrikdir. Quranda bizə bildirildiyinə görə, Hz. Süleyman öz iqtidarında, inkarçıların ürəklərinə qorxu salmış və onları xor və alçaq etmişdir. Hz. Süleyman inkarçı qövmə göndərdiyi mesajda belə demişdi:
Onların yanına qayıt! Biz onların üstünə qarşısında dura bilməyəcəkləri bir ordu ilə gəlib onları oradan zəlil və alçalmış vəziyyətdə çıxardarıq!"
Bundan başqa Allah bir çox ayəsində, axirətdə inkarçılara alçaldıcı bir əzab olduğunu xəbər verir. Bu, inkarçıların dünya həyatındakı qürur və böyüklənmələrinə qarşılıq Allahın təqdir etdiyi bir cəzadır. Çünki dünya həyatında inkarçıların ən böyük hədəflərindən biri, başqa insanlar tərəfindən təqdir edilməkdir. Bu səbəblə də həyatlarını Allahı tərifləməklə deyil, özlərinə tərif yığmaqla keçirərlər. Allah da bu istəklərinə qarşılıq olaraq cəhənnəmdəki əzablarını bunun üzərinə qurmuşdur. Cəhənnəmdə ən böyük alçaldılmanı isə insanların qarşısında alçaldılınca yaşayacaqlar. Bir ayədə belə buyrulur:
Kafirlər Odun qarşısına gətiriləcəkləri gün (onlara deyiləcəkdir:) "Siz dünya həyatınızda pak nemətlərinizi sərf edib qurtardınız və onlardan zövq aldınız. Bu gün isə siz yer üzündə haqsız olaraq təkəbbür göstərdiyinizə və asi olduğunuza görə alçaldıcı əzabla cəzalandırılacaqsınız!"
Allahın cəhənnəmdə hazırladığı alçaldılma bənzərsizdir və minlərlə növü vardır. Cəhənnəmdəki bu alçaldılmanın inkarçıların ruhunda yaratdığı kiçilmişlik, üzlərinə də əks olunar, üzlərini bir zillət örtər: Mövzuyla əlaqədar ayələr belədir:
Pis işlər görənlərə isə pisliyin cəzası onun misli qədər verilər. Onları zillət bürüyər. Onları Allahdan qoruya bilən bir kimsə də yoxdur. Onların üzləri sanki zülmət gecənin parçalarına bürünmüşdür. Onlar Od sakinləridir və orada əbədi qalacaqlar.
Aydın Aimbetov
Aydın Akanoviç Aimbetov ) — Qazax kosmonavt.
Ailəsi
Aimbetov ailəlidir, üç övladı var.
Kosmik karyerası
Aimbetov 2000-ci ildə Qazaxıstanın kosmonavt sinifinə, 2000 nəfərlik bir qrupdan Muxtar Aymaxanovla birlikdə seçilib. 2003-cü ildən 2009-cu ilədək Rusiyanın "Star" şəhərində kosmonavt kimi təlim keçmişdir. Sonra isə Qazaxıstana qayıdır.Onun 2009-cu ilin payızında uçması planlaşdırılırdı, ancaq dünya maliyyə böhranı səbəbindən bu plan gecikdi. Aymaxanov Rusiyada qaldı, Rusiya vətəndaşı oldu, bu isə Aymbetovu yeganə Qazaxıstan kosmonavtına çevirdi. Qaytarıldıqdan sonra Aimbetov Qazaxıstan Milli Kosmos Agentliyinin (NSA) ASC (milli kosmik tədqiqat və texnologiyalar mərkəzi) komonavtı oldu. Qazaxıstanda kosmik sənaye inkişaf etdirmək üçün Kosmik İnkişaf İnstitututunu qurdu. 2012-ci ildə Astana Astronomiya Sarayında gənc kosmonavtlar məktəbini yaratdı. O, hələ də 2015-ci ilin aprelində hazır idi. 2015-ci ilin iyun ayında, Soyuz TMA-18M missiyasında müğənni Sarah Braytmanın yerində uçmaq üçün seçilmişdi və onu da geri almış olan Satoçi Takamatsu dəstəklədi. Missiya 2015-ci il sentyabrın 1-də Beynəlxalq Kosmos Stansiyasına başlamaq üçün planlaşdırılırdı. Aymbetov Qazaxıstanın 1991-ci ildəki müstəqilliyindən bəri uçacaq üçüncü Qazaxıstanlı kosmonavt, 7-ci Qazaxıstan bayrağı altında və KazCosmosun bir hissəsi kimi uçacaq idi. Aimbetov əvvəlcə 2017-ci ildə başladı. Aimbetovun missiyasına dəstək olaraq Roscosmos kosmonavt Sergey Prokopyevi göndərdi. Aimbetov 2015-ci il sentyabrın 2-də Qazaxıstanın Baykonur şəhərindən, Soyuz TMA-18M-də, astronavt Andreas Mogensen və kapsul komandiri kosmonavt Sergey Volkov ilə birgə işə başlayıb. 11 sentyabr 2015-ci ildə Aymbetov 10 günlük missiyasından Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya qayıdıb, onunla birlikdə getdiyi Soyuz TMA-16M-də Qazaxıstanın Steppe və onunla yoldaşlıq etdiyi kosmos astronavt Andreas Mogensen və kapsul komandiri kosmonavt Gennady Padalka stansiyaya qayıdarkən, yerdəyişmə zamanı ən çox rekord sahib oldu. Aydın Aimbetov kosmosda 9 gün 20 saat 14 dəqiqə qalmışdır.
Yusif bəy Tahirov
Yusif bəy Tahirov — Tiflis müsəlman xeyriyyə cəmiyyətinin katibi, Çar Rusiyasının polkovniki. XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan mədəniyyəti, xüsusilə teatr sənəti sahəsində çalışan xadimlərdən biri idi.
Soy kökü
Çar Rusiyasının polkovniki olmuş Yusif bəy Məmmədağa oğlu Tahirov Naxçıvan şəhərində doğulub. Onun mənsub olduğu Tahirovlar nəslinin ulu babaları Naxçıvan xanlığının vəziri olub. 1723-cü ilə aid bir sənəddə Naxçıvan ölkəsinin vəziri Mirzə Məhəmməd Tahirin adı çəkilir. Onun haqqında belə yazılıb: "Naxçıvanın sabiq vəziri Ağası bəyin oğlu, Naxçıvan ölkəsinin vəziri olan böyük oğlu-alihəzrət pak nəsilli, ali rütbəli şərəf sahibləri yanında xatiri sayılan, izzətli, zəxavətcə nəcib və əzəmətli Mirzə Məhəmməd Tahirdir". Buradaca bir məsələni aydınlaşdırmaq yerinə düşər.
Rus tədqiqatçısı və şərqşünası N. K. Smirnov Tahirovların Kəngərli tayfasının bir qolu olduğunu qeyd edir. Bunu hələ keçən əsrin 80-ci illərində Naxçıvanın qocaman ziyalıları da söyləyirdilər.
Hələlikdə Yusif bəyin atası Məmmədağanın iki oğlu və qızı olduğu müəyyənləşdirilib. O, Naxçıvanın mötəbər şəxslərindən biri olub və övladlarına yaxşı təhsil verib.
Teatr fəaliyyəti
1911-ci ildə "Səda" qəzeti (13 fevral) yazırdı: "Yanvarın 30-da …dram cəmiyyətini idarə etmək üçün 8 nəfərdən ibarət Nadir bəy Qayıbov, Eynəli bəy Sultanov, Yusif bəy Tahirov, Mirrövşən bəy Əfəndizadə və Əlimirzə bəy Nərimanov və digərləri seçildilər". Və o, Tiflisdə ilk teatr binasını təşkil etmişdir. Gürcü əyanlar teatrında yerləşən cəmiyyətin 5 nəfərdən ibarət bürosu və 40 nəfərdən artıq üzvü var idi. Teatr cəmiyyətinin ilk sədri Yusif bəy Tahirov idi və əslində bu cəmiyyətə əsaslı maddi köməyi də o edirdi.
Xatirələrdə oxuyuruq ki, 1912-ci ildə aprelin 1-də, gündüz saat 12.00-da Tiflisdə Azərbaycan Xalq Evi-Auditoriyası açıldı. Hələ 1907–1908-ci illərdə Tiflisdə olan Həmidə xanım Məmmədquluzadə (Cavanşir) öz xatirələrində yazır: "Hər hansı bir tədbirin keçirilməsi üçün hökumət idarələrindən icazə almalı idik. Rəislərdən icazə alınmasında Gövhər xanıma mərhum Yusif bəy Tahirov kömək edirdi".
Hərbi fəaliyyəti
Naxçıvanın ən çətin günlərində vətənə dönən Yusif bəy silaha sarılıb düşmənlərə qarşı mərdliklə döyüşür. Saralmış arxiv sənədləri də bunu təsdiqləyir. 1918–20-ci illərdə onun ermənilərə aman verməməyi hər birimizdə qürur doğurur. Məsələn, Azərbaycan Parlamentinin 1919-cu il yanvarın 8-də çağrılan 7-ci iclasında Həsən bəy Ağayev İrəvan quberniyası əhalisinin nümayəndələrinin ərizəsini oxuyur. Bu ərizəni imzalayanlardan biri Araz-Türk Respublikasının yaradəcəlarəndan biri Yusif bəy Tahirov idi.
1920-ci ildən sonra Yusif bəy Tahirovun taleyinin necə olduğundan xəbərsizik.
Ailəsi
Onun iki qızı, bir oğlu varmış: Sofiya, Xurşid və Məmməd.
Qızı Sofiya yazıçı Nağı Nağıyevin həyat yoldaşı olub. Məmməd Tahirov isə Moskvada təhsil alıb və Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib. O, ömrünün sonuna qədər (40 ildən çox) AMEA-nın Kibernetika İnstitutunun direktor müavini vəzifəsində çalışıb.
Yusif bəy Tahirovun bacısı Nazlı xanım Tahirova da dövrünün ziyalı qadınlarından olub. O, əvvəlcə milyonçu Tağıyevin qızlar məktəbində oxuyub, sonra Tiflisdə təhsilini davam etdirib. Ona bu işdə qardaşı Yusif bəy maddi və mənəvi yardımçı olub. Nazlı xanım Naxçıvanda və İrəvanda müəllimlik edib, maarifçilik ideyalarını yaydığı üçün dəfələrlə ölümlə hədələnib. Böyük demokrat yazıçı Cəlil Məmmədquluzadə də çox hörmət etdiyi Nazlı xanımın pedaqoji fəaliyyəti haqqında çox yazıb. Onu da deyək ki, o, şair Əliqulu Qəmküsarın əmisi oğlu, məşhur səttarxançı və bacarıqlı diplomat Nəcəfqulu Nəcəfovun həyat yoldaşı olub. Stalin dövründə sürgün həyatı yaşayıb. Neçə-neçə doğmalarını güllələyiblər. Özünü isə Tahirovların qızı, Nəcəfovların isə gəlini olduğuna görə uzun illər təqib ediblər. Tahirovların digər nümayəndəsi Abbasqulu bəy Cəfər ağa oğlu Tahirovdur. O, 1881-ci ildə Naxçıvanda doğulub. Atası Cəfər ağa Naxçıvanın varlı və ziyalı adamlarından olub.
Abbasqulu bəy Naxçıvanda "Qalabəyi" adı ilə tanınıb. Hətta qohumları da onu bu adla tanıyıblar. Çünki o, uzun illər Ordubadda və Naxçıvanda pristav və komendant (qalabəyi) işləyib.
1918–1920-ci illərdə isə müsəlman milli komitəsinin üzvü və sədrlərindən biri olub. Mirzə Bağır Əliyevin gündəliyində onun Vətən uğrunda ermənilərlə apardığı döyüşlərdən maraqlı qeydlər var. O da 1937-ci ildə həbs edilib, Dağıstana siyasi sürgünə göndərilib. Naxçıvanda və Qoridə təhsil alan, Naxçıvanın tərəqqisi və qorunması üçün əvəzsiz xidmətləri olan Abbasqulu bəyə erməni çekistlər olmazın əzablar veriblər. Dərbənddə o, 1943-cü ilədək – ölənə kimi meşəbəyi işləyib. Və yeganə qızı Xanımı, sədaqətli həyat yoldaşı Mahusarəni bir daha görmək ona qismət olmayıb. Onu da qeyd edək ki, Abbasqulu bəy Yusif bəy Tahirovun dayısı oğludur. Deməli, Yusif bəyin anası məşhur hərbçi Novruz ağanın qızı, polkovnik İsmayıl ağanın bacısı olub. Bir az da dərinə getsək tam süvari generalı İsmayıl xanın həyat yoldaşı Xanımcan xanım Yusif bəyin xalası, Abbasqulu bəyin isə bibisidir. Belə soy-kökə malik olanları isə çətin ki, erməni çekistləri sərbəst buraxardılar. Sənədlər göstərir ki, Yunis xan, həyat yoldaşı Ləli xanım (Abbasqulu Tahirovun baldızı), övladları Ziyad, Bəhman, Xanım, Mələk, Papıl Dərbənddə sürgündə yaşayırmışlar. Yunis xan general İsmayıl xanın oğul nəvəsidir.
Abbasqulu bəyin qızının övladları Naxçıvanın ən ləyaqətli ziyalılarından olublar. Onlardan biri – gözəl jurnalist, "Şərq qapısı" qəzetinin keçmiş əməkdaşı mərhum Cəfər Kərimov idi.
Mikania campii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ər-Rafi
Ər-Rafi (ər. الرافع) — Allahın adlarından biri. Tərifləyən.
Dren
Dren – torpağın qrunt sularını toplayıb çıxarmaq və aerasiyasını yaxşılaşdırmaq üçün süni yaradılan yeraltı su yoludur. Drenlər istifadəsinə görə quruducu, kollektor; konstruksiyasına və materialına görə isə borulu (gil, plastik kütlə, taxta və s.) boşluqlu (yarıqlı, yumşaq), doldurulmuş (çınqıl və s. ilə) olur.
Aechmea lactifera
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tiofen
Tiofen- həlqəsində bir kükürd atomu olan beşüzvlü heterotsiklik aromatik birləşmədir.Formulu:  C4H4S
Alınması
Tiofen və onun törəmələri kokslaşmış daş kömürün tərkibində vardır.Xam benzolda tiofen 1,3-1,4 %, xam benzoldan alınmış tiofen-benzol qarışığında 30-35% təşkil edir.Tiofen və onun homoloqlarının sintezi üçün əsas xammal tərkibində karbon atomlarının sayı C4-C5 olan neft fraksiyasının karbohidrogenləridir. Onlara termiki yolla kükürdlə, ya da katalizator iştirakında  H2S və ya SO2 ilə təsir etməklə alınır. Tiofen və onun törəmələri 1,4-dikarbonat birləşmələrini P2S5  köməyi ilə parçalamaqla alınır:
Xassələri
Tiofen benzol iyinə malik rəngsiz mayedir.Karbohidrogen və digər üzvi maddələrdə yaxşı həll olur. Suda həll olmur. Tiofen aromatik xassələr göstərir və halogenləşmə, nitratlaşma və s. reaksiyalara daxil olur. Bu reaksiyalarda tiofen benzola nisbətən daha aktiv özünü göstərir. Tiofen birləşmələri əvəzetmə reaksiyasına daxil olurlar. Kompleks şəkildə güclü protonlu turşuların iştirakında 2,5 və 2,4 diəvəzedilmiş izomerlər əmələ gəlir. Bu da kompleksəmələgəlmə zamanı əvəzedicinin elektronakseptor qabiliyyətinin yüksəlməsi ilə izah olunur.
Kimyəvi xassələri
Tiofen π-ifrat doymuş heteroaromatik sistemlərə aiddir və aromatik xassələr nümayiş etdirir. Elektrofil əvəzetmə reaksiyalarına, xüsusən də halogenləşmə, nitrilləşmə, formilləşmə və s. reaksiyalara daxil olur. Bu reaksiyalarda onun aktivliyi benzoldan daha üstün olur. Bu reaksiyalar, bir qayda olaraq, həlqənin α-mövqeyinə yönəldilir və β-mövqeyində onlar 2-3 dərəcə daha aşağı olur. 2-ci mövqedə olan II tip quruluşa malik olan tiofen törəmələri 2,5-mövqelərin əmələ gəlməsi ilə əvəzetmə reaksiyalarınadaxil olurlar. 2,4-izomerlər güclü protik və ya a-protik turşuları olan komplekslər şəklində başlanğıc reaktivlərdən istifadə etməklə sintez olunur: bu, kompleksləşmə səbəbindən əvəzedicinin elektron alma qabiliyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə artması ilə əlaqədardır: Tiofen və onun törəmələri benzol analoqlarına nisbətən daha az dayanıqlıdır, buna görə də tiofen növündən bir çox reaksiyalar polikondensasiya (qatran əmələ gəlməsi) və dağılma ilə müşayiət olunur. Tiofen, daha aktiv III və II (lakin əsas deyil) alkil halogenidlərdən istifadə edildikdə, yalnız mülayim şəraitdə kifayət qədər asan alkilləşir. Tiofen və onun I tip növləri olan əvəzediciləri benzolda SnCl4 və ya SnCl2-nin iştirakı ilə çox asanlıqla asetilləşirlər, əks halda benzolda asetilləşmir. Tiofenin formalaşdırılması DMF(N,N-Dimetilformamid) və ya N-metilformanilidin təsiri altında POCl3-ün iştirakı ilə baş verir; aproton və ya proton turşuların iştirakı ilə aldehidlər və ketonlarla qarşılıqlı əlaqədə (2-tienil)metan birləşmələrinin əmələ gəlməsi baş verir. Tiofen və onun törəmələri protofil əvəzetmə mexanizmi ilə litium üzvi birləşmələrin təsiri altında birbaşa metallaşmaya qadirdir. Reaksiya otaq temperaturunda sürətlə və demək olar ki, kəmiyyətcə, əksər hallarda α-metallaşdırılmış törəmələrin əmələ gəlməsi ilə yüksək regiospesifikliklə gedir. Çox mülayim şəraitdə (-70 °C), C4H9Li-nin təsiri altında tiofen həlqəsində bir halogen atomunun metal ilə mübadiləsi də davam edir və halogenin α-mövqeyində mübadiləsi β-dən daha üstündür. -mövqe və I-nin Li ilə mübadiləsi Br-dən daha asandır. Nukleofil əvəzetmə reaksiyaları asanlıqla halqada əvəzlənmiş tiofenləri əhatə edir. Tiofen, onun homoloqları və bəzi törəmələri radikal əvəzetmə reaksiyalarına, məsələn, Homberg-Bahman-Hey reaksiyası ilə arilləşməyə qadirdir. Doymamış birləşmələrin tiofendə xassələri zəif ifadə olunur. Beləliklə, dien sintezinə yalnız qatılaşdırılmış tiofenlər, məsələn, əvəz edilmiş benzo[s]tiofen daxil olur. Tiofen seriyasında hidrogenləşmə bir çox katalizatorlara zəhərli təsir göstərdiyinə görə adətən çətin olur. Bununla belə, tiofen Pd / C, MoS2 və s. iştirakı ilə tetrahidrotiofenə çevrilir (tiofan, ərimə nöqtəsi -96,2 ° C temperaturdur. Tiofen homoloqları və bir çox əvəz edilmiş ion hidrogenləşmə şəraitində, məsələn, trifluoroasetil turşu və trietilsilanın təsiri altında asanlıqla müvafiq tiofan törəmələrinə çevrilir. Dihidrotiofen maye NH3-da Na-un reduksiyası ilə əmələ gəlir. Tiofen və onun törəmələrinin homoloqlarının oxşar reduksiyası ilə proses  dihidro törəmələrin əmələ gəlmə mərhələsində davam etmir, lakin halqa alifatik birləşmələrin əmələ gəlməsi ilə açılır, məsələn:
Adsorbsiya edilmiş H-nin iştirakı ilə skelet Ni-nin təsiri altında, alifatik birləşmələrin əmələ gəlməsi ilə nəticələnən əvəz edilmiş tiofenin reduksiyası baş verir: Bu reaksiya tiofen törəmələrindən, məsələn, karbon turşular, qüvvətli spirtlər, efirlər, amin spirtləri və amin turşuları, həmçinin makrotsiklik ketonlar, ketoturşular və ketolaktonlar kimi laktamlardan müxtəlif sinif birləşmələri əldə etməyin yollarından biridir.
Tiofen və onun törəmələri oksidləşməyə davamlıdır. Bununla belə, H2O2 və ya perasidlərin təsiri altında sulfoksidə (sərbəst vəziyyətdə ayrılmır) və ya sulfona oksidləşmə baş verir. Bu birləşmələrin hər ikisi, məsələn, dien sintezinə qadir olan tipik bir dien sistemini təmsil edir, burada həm dien, həm də dienofil rolunu oynaya bilər. Bəzi alkilləşdirici maddələrin və ya di-(etoksikarbonil)karbenin təsiri altında müsbət yüklü üçvalentli (sulfonium) kükürd atomu olan tiofen törəmələri əmələ gəlir:
Tətbiqi
Tiofenin bir çox törəmələri dərman preparatlarının, elektrikkeçirici polimerlərin istehsalında istifadə edilir. Tiofendən hidravlik mayelər və soyuducu qurğularda işlənən aşağı temperaturlu yağların istehsalında istifadə edilir. “Üzvi metalların” yüksək şüa sınma əmsalına malik polimerlərin sintezində tətbiq edilir.
Gəncə şəhər stadionu
°N, °W Gəncə şəhər stadionu — Azərbaycanın Gəncə şəhərində stadion, tutumu 27 000 tamaşaçıdır. Gəncənin "Kəpəz" klubu ev oyunlarını burada keçirir. Bu stadion Azərbaycanın ən böyük klub stadionudur. Burada bir sıra məşhur oyunlar keçirilib. Azərbaycan çempionatinda qeydə alınmış ən yüksək azarkeş göstəricilərinin hamısı məhz bu stadionda qeydə alınıb.
Tarixi
Stadion 1959-cu ildə tikilərək istifadəyə verililib. Arena "Dinamo" Kirovabad klubunun 1967-ci ildə SSRİ çempionatının yüksək liqasına çıxması ilə genişləndirilib.
Azərbaycan Premyer-liqasının 2015/2016-cı il mövsümündə tamaşaçı sayında rekord vuran "Kəpəz" futbol klubunun çempionat ərzində 18 ev oyununu Gəncə şəhər stadionundan 240 min 650 azarkeş izləyib. Ən çox tamaşaçı 2016-cı il fevralın 14-də XXI turda keçirilən "Kəpəz"–"Qarabağ" görüşündə qeydə alınıb – 20 min 400 tamaşaçı.
2018-ci ildə Gəncə şəhər stadionu təmir üçün Dövlət Proqramına salınıb. Yenidənqurma işlərinin 2019–2020-ci illərdə görülməsi planlaşdırıldığı bildirilib.
Korpiklaani
Korpiklaani ("Meşə klanı", korpi — "sıx meşə", "cəngəllik" və klaani — "klan" sözlərindən) — Finlandiya folk-metal qrupu. 1993-cü ildə "Shamaani Duo" adı ilə restoran musiqi qrupu kimi yaranıb. O vaxt təkcə Yonne Yarvelya və Maaren Aykiodan ibarət olan qrup həftədə yeddi dəfə LaplandiyadakıHullu poro ("Dəli şimal maralı")restoranında çıxış edib. 1997-ci ildən qrup "Shaman" adlanıb. 2003-cü ildə isə "Shaman" qrupunun üzvləri "Korpiklaani" qrupunu yaradıblar və öz tarixlərini o vaxtdan hesablayırlar.
Haqqında
Əvvəlki adı Shaman olan qrupun bu adının mənası fincə "Meşə oymağı" deməkdir. Jonne Järvelä bu stil dəyişikliyini yenə Finlandiya folk melodiyaları üzərində qurdu və xəyalındakı qrupu yaratmaq üçün yeni musiqiçi axtarmağa başladı. Qrupa ilk daxil olan Jaakko Lemmety adlı gənc viyolonist oldu. Daha sonra baterist və Jakko Lemmetynin köhnə dostu olan Matti Johanson qrupa daxil olur. Matti Johanson da özü ilə birlikdə bas gitarist Arto Tissari ve gitarist Toni Honkaneni gətirir. Toni Honkanen də o birilərdən geri qalmır, bir perküsyonist dostu Ali Määttä'yı gətirir. Korpiklaani'nin musiqisi olduqca finlandiyalıdı. Onlar ilhamlarını Finlandiya meşələrindən alırlar və bu musiqini yaradırlar. Beləcə 2003-cü ildə "Spirit of the Forest" ortaya çıxır. "Spirit of the forest" çıxdıqdan sonra Korpiklaani ikinci gitarist Kalle Savijärvi'ni qrupa daxil edir. 2004-cü ildə "Vocie of Wilderness" albomu üzərində işləyirlər. 2004-cü ilin sonunda akordeon Juho'nu qrupa daxil edirlər.
Efemer çay
Efemer çay — yalnız müəyyən mövsümdə yağışlar zamanı və qar əriyəndə yatağı su ilə dolan çay; qalan vaxtlar quruyur və ya bir-birindən aralı kiçik su qalıqları görünür. (məsələn, Qobustandakı Ceyrankeçməzçay).
Cənubi Sandviç adaları
İnzibati cəhətdən Britaniya dəniz ərazilərinin Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları ərazisinə daxil edilir. Folklend adaları və Cənubi Georgiya ilə birlikdə Argentina tərəfdən ərazi iddiası qaldırılmışdır. Argentina bölgəni öz ərazisi hesab edir.
Ümumi məlumat
Arxipelaq 310 km² sahəyə malikdir. Çoxu vulkan məşəllidir. Monteqyo adası arxipelaqın ən böyük adasıdır. Adada arxipelaqın ən hündür nöqtəsi olan Belinda dağı (1372 m) yerləşir. Adalar dağlıqdır və il boyu buzlaqlarla örtülü olur (bir qismi). Arxipelaqın yazınlığından Cənubi Sandviç novu keçir. Arxipelaqın özü isə Cənubi Antil silsiləsinin bir hissəsidir.
Subntarktik qurşaqda yerləşir. Küləklər il boyu müşahidə edilir. Temperatur il boyu 0°-dən aşağı olur. Çiçəkli bitkilərə rast gəlinmir. Burada ancaq Mamır və Şibyələrə rast gəlinir. Daimi sakinləri quşlar (pinqvin) və suitilərdir.
Arxipelaqa daxil adaların siyahısı: thumb|287px|right|Cənubi Sandviç adaları
Tarixi
Arxipelaqın ilk dəfə kim tərəfindən kəşf olunması məlum deyildir. Arxipelaq haqqında ilk məlumatı Ceyms Kukun ekspedisiyası vermişdir. Onlar arxipelaqı Sandviç adlandırmışlar. 1819-ci ildə adalar Mixail Petroviç Lazarev və Faddey Bellinshauzenin ekspedisiyası tərəfindən araşdırılır.
Əhalisi
Daimi əhalisi yoxdur, yalnız yay ayları elmi məqsədlər üçün adada olurlar.
Qəhrəmanlara eşq olsun! (film, 1981)
Məzmun
Kinolent Sov. İKP-nin XXVI qurultayına və Azərbaycan KP XXX qurultayına həsr edilmişdir.
Filmdə kənd əməkçilərinin onuncu beşillikdə sosializm yarışına başçılıq edən və rekord məhsul götürülməsini təmin edən respublikanın Abşeron, Bərdə, Sabirabad və Ağcabədi rayonlarının partiya təşkilatlarından, bu rayonun əmək qəhrəmanlarından — İ.Məmmədov, T.Hümbətova, R.Səfərəliyev və başqaları haqqında danışılır.
Aechmea lanata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mikania microptera
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Məhəmmədsalehli (Xudafərin)
Məhəmmədsalehli - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 419 nəfər yaşayır (78 ailə).
2017-18 Qəbələ FK mövsümü
2017-18 Qəbələ FK mövsümü — Azərbaycanın top klublarından olan Qəbələ klubunun Azərbaycan Premyer Liqasında 12-ci, ümumilikdə isə 13-cü mövsümüdür. Onlar Premyer Liqada, Azərbaycan Kubokunda və 2017-18 Avropa Liqasının birinci təsnifat mərhələsində iştirak edəcəklər.
Yay
Gələnlər:
Gedənlər:
Türk beşliyi
Türk beşliyi — Türkiyə Respublikasının yarandığı dövrdən XX əsrin ortalarınadək aktiv fəaliyyət göstərən və akademik türk musiqisini dünya səviyyəsinə qaldıran türk yenilikçi bəstəkarlar qrupuna verilən ad. Bu adlandırma, qərbdə rus musiqisinin Qüdrətli dəstə adı ilə tanınan 5 bəstəkarına verilən "rus beşliyi" ifadəsinə analogiya kimi seçilmişdir.
Həmin bəstəkarlar aşağıdakılardır:
Elmi aparat
Elmi aparat – elmi işdə müəllifin istifadə etdiyi vəsait və materiallar (göstəricilər, biblioqrafiya, lüğətlər, şərhlər və s.).
Praksiologiya
Praksiologiya (yun. πράξις — fəaliyyət və λογία — elm) — insan fəaliyyəti, insani dəyərlərin real həyatda reallaşdırılması haqqında təlim.
Müxtəlif hərəkətlərə və ya hərəkətlər məcmusuna onların effektivliyinin müəyyənləşdirilməsi baxımından yanaşan sosioloji və iqtisadi tədqiqat sahəsi.
Ən-Nur
Ən-Nur (ər. النور) — Allahın adlarından biri.
Allah göylərin və yerin nurudur. Onun (möminlərin qəlbində olan) nuru, içində çıraq olan bir taxçaya bənzəyir; o çıraq şüşənin içindədir, şüşə isə, sanki inci kimi bir ulduzdur. O (çıraq) təkcə şərqə və ya təkcə qərbə aid edilməyən (daim günəş şüaları altında qalan) mübarək zeytun ağacından yandırılır. Onun yağı özünə od toxunmasa da, sanki işıq saçır. (Bu), nur üstündə nurdur. Allah dilədiyini Öz nuruna yönəldir. Allah insanlar üçün misallar çəkir. Allah hər şeyi Biləndir. (Bu nur) Allahın, tikilib ucaldılmasına və içində Öz adının zikr edilməsinə izin verdiyi evlərdədir. Orada səhər-axşam Ona təriflər deyirlər.
Allah "Nur" sifətinin sahibidir və yuxarıdakı ayədə də bildirildiyi kimi göylərin və yerin nuru Odur. Ancaq Allah bu sifətini insanlar üzərində də təcəlli etdirir. Allaha iman edən, Onun böyüklüyünü tanıyıb təqdir edən, haqq din olan İslama yönələn və İslam əxlaqıyla yaşayan qullarına da Özündən bir "nuru" nemət olaraq verir:
Məgər Allahın, köksünü İslam üçün açdığı və Rəbbinin nura yönəltdiyi şəxs (kafirlə eyni ola bilərmi)? Qəlbi Allahın Zikrinə qarşı sərt olanların vay halına! Onlar həqiqətən azğınlıq içindədirlər.
İnkarçıların vəziyyəti isə bunun tam ziddidir. Onlar üçün yer üzündə tək bir "nur" qaynağı belə yoxdur. İçində olduqları qaranlıqlardan çıxmaq üçün bir yol tapmaları da mümkün deyil. Allah inkarçıların içlərində yaşadıqları qaranlığı belə təsvir edir: Yaxud (onların əməlləri) əngin dənizdəki qaranlığa bənzəyir. Onu bir dalğa, onun üstündən də (başqa) bir dalğa örtər; onun da üstündə bir bulud vardır; bir-birinin üstündə olan qaranlıqlar! (İnsan) əlini çıxartsa, az qala onu görməz. Allah kimə nur verməsə, onun nuru olmaz.
Möminləri doğru yola, "Özündən olan bir nura" yönəltmək üçün Allah müxtəlif xəbərdarlıqlar edir. Həm elçiləri, həm də elçiləriylə göndərdiyi haqq kitabları bir "nur" qaynağı edir. Onların gətirdiyi hökmlərə tabe olanlar isə doğru yola çatmış və Allah Qatından bir "nuru" qazanmışlar. Bu gerçək ayələrdə belə xəbər verilir:
Ey Peyğəmbər! Həqiqətən, Biz səni şahid, müjdəçi və xəbərdar edən olaraq göndərdik. (Səni) həm də Allahın izini ilə Ona tərəf çağıran və nur saçan bir çıraq kimi (göndərdik).
Sizi zülmətlərdən nura çıxartmaq üçün Öz quluna açıq-aydın ayələri nazil edən Odur. Həqiqətən, Allah sizə Şəfqətlidir, Rəhmlidir.
Ey Kitab əhli! Artıq sizə Kitabdan gizlətdiyiniz şeylərin bir çoxunu bəyan edən və bir çoxunun da üstündən keçən Elçimiz gəlmişdir. Artıq sizə Allahdan bir nur (Məhəmməd) və açıq-aydın bir Kitab gəldi. Allah, Onun rizasını arayan şəxsləri (bu Kitabla) əmin-amanlıq yollarına yönəldir, onları Öz izini ilə zülmətlərdən nura çıxarır və düz yola yönəldir. Allahın saleh qulları sonsuza qədər məmnuniyyət içində yaşayacaq, nurlarıyla tanınacaqlar. İnkar edənlər isə axirətdə də sonsuz bir qaranlıq içində qalacaq və möminlərin sahib olduğu nurdan istəyəcəklər. Axirətdə möminlərlə inkarçıların arasındakı bu ziddiyyətlər ayələrdə belə bildirilmişdir:
O gün sən mömin kişilərin və mömin qadınların nurunun onların önlərindən və sağ tərəflərindən yayıldığını görəcəksən. (Onlara:) "Bu gün sizin müjdəniz (ağacları )altından çaylar axan Cənnət bağlarıdır. Siz orada əbədi qalacaqsınız!"– (deyiləcək.) Bu, böyük uğurdur. O gün münafiq kişilər və münafiq qadınlar iman gətirənlərə: "(Bir az) gözləyin ki, biz də sizin işığınızdan alaq"– deyəcəklər. (Onlara) deyiləcəkdir: "Geriyə qayıdıb işıq axtarın!" Onların arasına içəri tərəfində mərhəmət, çöl tərəfində əzab olan qapılı bir sədd çəkiləcəkdir.
Allah iman gətirənlərin Himayədarıdır, onları zülmətlərdən nura çıxarır. Kafirlərin dostları isə tağutlardır, onları nurdan zülmətə salarlar. Onlar Od sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar.
Sizi zülmətlərdən nura çıxartmaq üçün sizə rəhm edən Odur. Onun mələkləri də (sizin üçün bağışlanma diləyərlər). (Allah) möminlərə qarşı Rəhmlidir.
Yer öz Rəbbinin nuru ilə işıqlanacaq, (əməllər yazılmış) kitab (hər kəsin qarşısına) qoyulacaq, peyğəmbərlər və şahidlər gətiriləcəkdir. Onların arasında ədalətlə hökm veriləcək və onlara haqsızlıq edilməyəcəkdir.
Allaha və Onun elçilərinə iman gətirənlər – məhz onlar doğru olanlardır. Şəhidlər isə öz Rəbbi yanındadırlar. Onların öz mükafatları və öz nurları vardır. Kafir olub ayələrimizi yalan sayanlara gəlincə, onlar Cəhənnəm sakinləridir.
Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun və Onun elçisinə iman gətirin! Onda O sizə Öz mərhəmətindən iki pay bəxş edər, sizə (düz yolla) getməyiniz üçün nur verər və sizi bağışlayar. Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.
Aechmea servitensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bakı tramvayı
Tarixi
thumb|8 fevral 1924-cü il, ilk tramvayın istismara verilməsi XIX əsrin sonlarında Bakıda neft sənayesinin inkişafı ictimai nəqliyyat növünün inklişafına tələbat yaratdı. 1889-cu ildə yeganə olaraq şəhər nəqliyyatı üçün Bakıda "konka" (polad rels xəttiylə işləyən fayton) tikilmişdi. Lakin nə faytonlar, nə də konka neft paytaxtının tələbatını ödəmirdi.
1903-cü ildə Bakıda elektrik tramvay xətlərinin salınması barədə Şəhər Dumasına təklif gəldi. Bu təklifin reallaşması 20 il ləngiyirdi. Nəhayət, 1922-ci ildə Bakı Soveti layihəni reallaşdıra bildi. Şəhərdə tramvay xətlərinin tikintisinə başlandı. Əvvəl lazımi vəsait olmadığından, relslər Rusiyanın bir neçə zavodunda sifariş olundu.
2012-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Hökuməti, Bakıda tramvay xəttinin bərpa ediləcəyini açıqlayıb. "Ağ Şəhər" layihəsi reallaşdıqdan sonra tramvay xətti bərpa ediləcək. Belə ki, layihə çərçivəsində bulvar boyu tramvay xətti qurulacaq. Amma tramvayın Bakının əsas yol qovşaqlarını əhatə edəcəyi gözlənilmir.
Australiseiulus australicus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Anthemis bushehrica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Taliabu adası
Taliabu adası —  İndoneziya ərazisinə daxil olan ada. Sula adaları qrupunun ən böyük adasıdır. Qrupda öz növbəsində Molukk adalarına daxildir. Manqole adası və Sanana adasından qərbdə yerləşir.
İnzibati bölgü
2013-cü ildə Taliabu adasında yeddi rayon Sula adaları mahalından ayrıldı; 2010-cu il siyahıyaalmaları ilə aşağıda cədvəl edilmişdir.
Anna Zarjiskaya
Anna Zarjiskaya — Aktrisa.
Həyatı
Anna Yakovlevna Zarjiskaya 1907-ci ildə anadan olub. 1994-cü ildə dünyasını dəyişib.
Onluq sistemi
Onluq sistemi —  10 ədədi əsasında qurulan ən çox yayılmış hesablama sistemidir.
Bu sistemdə ərəb rəqəmləri adlanan 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0 rəqəmlərindən istifadə edilir.
Hesab edilir ki, 10 ədədi sistemi insan əlindəki barmaqların sayı ilə bağlıdır.
1-dən 10-a qədər bütün ədədlərə bölünə bilən ən kiçik ədəd 2520-dir.
Ər-Rahim
Rəhimdəki məna, əsasən, inananlarla əlaqədardır: "Sizin tanrınız bir olan Allahdır, Ondan başqa tanrı yoxdur. O, rəhmlidir, mərhəmətlidir", "O Özündən başqa heç bir tanrı olmayan, gizlini də, aşkarı da bilən Allahdır. O rəhmlidir, mərhəmətlidir!" .
Rəhim ismi Qurani-Kərimdə 115 dəfə təkrarlanmışdır.
Ət-Tövbə surəsi istisna, bütün surələr Allahın bu adları ilə başlayır: "Bismilləhir-rəhmanir-rəhim".
Rəhim adı insanlara olduğu kimi verilə bilər. Çünki Rəhim sadəcə sifətdir.
Bayrami təriqətı
Bayramilik - Sufi İslam təriqətidir.
Yaranması
Hacı Bayram Vəlinin davamçısı (xəlifəsi) Ağ Şəmsəd-Din İstanbulu fəth etmiş böyük sultan II Mehmət Fatihin müəllimi olmuşdur. Bundan başqa Yazıcıoğlu Mehmet, Əhməd Bican, Ağbıyıq Sultan, Dədə Ömər Sikkini kimi tanınmış sufilər də onun xəlifələrindəndirlər. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, öz mənəvi varisliklərini göstərən silsilələrə və metodologiyalarına görə Bayrami təriqətinin üsulları Nəqşibəndiliyin və Xəlvətiliyin üsullarını təkrarlayır və özündə birləşdirir.
Dünyagörüşləri
Bayramilərin dünyagörüşü bir çox hallarda İbn Ərəbinin dünyagörüşünə yaxındır. Öz mərasimlərində onlar çox vaxt ucadan deyilən cəhri, bəzən isə pıçıltı ilə deyilən xəfi zikrlərdən istifadə edirlər. Bayramilərin əsas doktrinaları "cəzbə, sevgi və ilahi sirr"dir. Bu təriqətin yazılı ədəbiyyatını əsasən Ağ Şəmsəddin qələmə almışdır. Hacı Bayram Vəlidən isə heç bir əsər qalmamışdır.
Bu təriqət Anadoluda və Balkan yarımadasında yayılmışdır. Mənsubları çox da hündür olmayan ağ mahuddan tikilmiş altıguşəli papaq geyinirmişlər.
Qolları
Bayramilər təriqətinin üç əsas qolu vardır:
Cəlvətiyyə daha sonralar müstəqil sufi təriqətinə çevrilmişdir. Osmanlı imperiyasında bu təriqətin inkişafı zəmanəsinin ən savadlı və mömin insanlarından olmuş Əziz Mahmud Hüdainin (vəfatı: 1628-ci il) adı ilə bağlıdır. O, otuzdan artıq əsərin müəllifi olmuş və minlərlə tələbə yetişdirmişdir. Cəlvətiyyənin daha sonrakı inkişafında İsmail Həqqi Bursalı (vəfatı: 1724-cü il) da çox işlər görmüşdür.
Elmi idrak
Elmi idrak – özünün xüsusi məqsədləri, xüsusilə də yeni biliklərin alınması və yoxlanılması metodları ilə xarakterizə olunan tədqiqat.
Elmi idrak metodologiyası – elmi-tədqiqat fəaliyyətinin prinsipləri, formaları və üsulları haqqında təlim.
Qəhrəmanlar ölmürlər (film, 1969)
Məzmun
Filmdə 1969-cu ildə SSRİ-nin Çin Xalq Respublikası ilə həmsərhəd olan Damansk adasında baş vermiş faciəli hadisələrdən, həmyerlilərimiz, igid döyüşçülər polkovnik Leonov və sıravi əsgər Tofiq Abbasovun göstərdikləri qəhrəmanlıqlardan bəhs olunur. Göstərdikləri hünər filmdə gənc nəslə örnək kimi tərənüm edilir.
Günah (İslam)
Günah — (Farsca: گناه) Allahın haram buyurduğu işi yerinə yetirmək.
Quranda günah mənasında işlənən kəlmələr aşağıdakılardır:
1. "Zənb" — lüğətdə "ardıcıllıq" mənasınadır. Dünya və axirət əzabları insanın günaha mürtəkib olmasından sonra həmin günahların ardınca göndərildiyinə görə günaha "zənb" deyilir. Bu kəlmə Quranda 35 dəfə təkrar olunub.
2. "Məsiyət" — Allahın əmrindən boyun qaçırmaq, üsyankarlıq etmək mənasınadır. Günah insanın Allah-təalanın müəyyən etdiyi bəndəçilik həddindən çıxdığını bildirir. Bu ifadə Quranda 33 dəfə gəlmişdir.
3. "İsm" — süstlük etmək, geridə qalmaq və məhrum olmaq mənasında işlənir. Bu kəlmənin günah mənasında işlənməsi onu göstərir ki, günahkar heç vaxt özünü bacarıqlı hesab etməsin, əksinə o, geridə qalan bir şəxsdir. "İsm" kəlməsi də Quranda 48 dəfə təkrar olunub.
4. "Səyyiə" — Bu söz insana qəm-qüssə gətirən pis əməllərə deyilir. Ərəb dilində "səyyiə" sözü xoşbəxtlik mənasını verən "həsənə" sözünün antonimidir. Bu ifadə də Quranda 165 dəfə təkrar olunub. Qeyd etmək lazımdır ki, səyyiə kökündən olub, pis mənasını daşıyan "suu" sözü də Quranda 44 dəfə gəlmişdir.
5. "Cürm" — əslində meyvənin ağacdan ayrılmasına deyilir. Habelə, alçaq mənasını da daşıyır. Cərimə və cəraim sözləri də bu kökdən ayrılmışdır. İnsanı öz hədəfindən, həqiqətdən, səadətdən və bir sözlə təkamüldən saxlayan əməllərə "cürm" deyilir.
6. "Haram" — Qadağan olunmaq mənasını verir. Məsələn: Haram sözündən alınmış və hacılara məxsus geyim növü olan "ehram" paltarı (insanın həcc və ümrə əməllərini yerinə yetirən zaman geydiyi "ehram" paltarı) ona bir sıra işləri qadağan edir. Eləcə də İslamda müharibənin qadağan olunduğu aylara haram aylar deyilir. (Məsələn: Məhərrəm ayında müharibə etmək, dinimizdə haram və qadağan işlərdən biridir. Allahın evinin özünəməxsus ehtiramı olduğu üçün ona Məscidül-haram adı verilmişdir. Elə buna görə də kafirlərin onun içinə daxil olması qadağandır. Bu ifadə Quranda 75 dəfə təkrar olunub.
7. "Xətiiə" — Adətən, insanın ixtiyarsız halda mürtəkib olduğu günahlara deyilir. Lakin bəzi vaxtlar, o cümlədən "Bəqərə" surəsinin 81-ci və "Əlhaqqə" surəsinin 137-ci ayəsində olduğu kimi, bu kəlmə böyük günahlar mənasında işlənmişdir. Əslində isə "xətiiə" sözü günah nəticəsində insanın ruhunda yaranan elə vəziyyətdir ki, bu vəziyyət onu nicat yolundan saxlayır, hidayət nurunu onun qəlbindən silir. Bu kəlməyə də Quranda 22 dəfə rast gəlirik.
8. "Fisq" — əslində xurma dənəsinin qabıqdan çıxmasına deyilir. Bu kəlmənin günah mənasında işlənməsi insanın günah edərkən Allaha bəndəçilik və itaətdən xaric olmasına işarədir. Günahkar insan öz əməli ilə Allahın əmrini pozur və Onun hörmətinə xələl gətirir. Bu kəlmə ilə Quranda 53 dəfə günaha işarə olunmuşdur.
9. "Fəsad"- İnsanın həyatda normal vəziyyətdən çıxmasına deyilir ki, insanın fitri istedadlarının hədərə getməsi və məhv olması ilə nəticələnir. Fəsad sözü Quranda 50 dəfə gəlmişdir.
10. "Fücur"- İnsanın abır, həya və mənəviyyat pərdələrinin parçalanmasına deyilir ki, bunun da nəticəsi rüsvayçılıqdan başqa bir şey deyildir. Bu söz Quranda 6 dəfə təkrar olunub.
11. "Münkər" — İnkar sözündən olub uyğunlaşmayan mənasını verir. İnsanda olan sağlam ağıl və fitrətin pis işlərlə uyğun gəlməməsinə görə günaha münkər deyilir. Adətən, bu söz "nəhy əz münkər" (başqalarını pis işlərdən çəkindirmək) ünvanında işlənir. Quranda bu kəlmə ilə 16 dəfə rastlaşmaq olar.
12. "Fahişə" — Pisliyində heç kəs şübhə etməyən nalayiq sözlərə və pis əmələrə deyilir. Bəzi vaxtlarda isə həddindən artıq pis və nifrət yaradan əməllər haqqında da işlənir. Bu söz Quranda 24 dəfə təkrar olunub.
13. "Şərr"- Adətən, insanların nifrət etdiyi və xoşlamadığı işlərə şərr deyilir. Bunun əksi müqabilində xeyir sözüdür ki, bu da camaatın əksəriyyətinin bəyənib əməl etdiyi işlərə deyilir. Həmçinin, insanların daxili hissləri və fitri duyğuları ilə zidd olan günaha şərr deyilir. Bu kəlmə çox vaxt insanın başına gələn bəlalar haqqında da işlənir. Lakin bəzi yerlərdə günaha şərr deyilir. O cümlədən Qurani-kərimin "Zilzal" surəsinin 8-ci ayəsində "şərrən" ifadəsi günah məqsədini bildirmək üçün işlədilmişdir.
14. "Ləməm" — Günaha yaxınlaşmaq mənasınadır. Eləcə də "az" mənasını da daşıyır. Bu səbəbdən də kiçik günahlara "ləməm" deyilir. Bu kəlmə Quranda təkcə bir yerdə ("Nəcm" surəsinin 32-ci ayəsində) gəlmişdir.
15. "Vizr"- Ağırlıq mənasınadır. Vəzir hökumətin ağır işlərini öhdəsinə götürən şəxsə deyilir. Günahkar insan öz günahları ilə, ağır bir yükü öz üzərinə götürür. (Məlumdur ki, bəzi insanlar bunu öz təcrübələrində müşahidə ediblər.) Lakin o, bu həqiqətdən qafildir! "Vizr" sözü Quranda 26 dəfə gəlmişdir. Quranın bəzi ayələrində yenə də ağırlıq mənasını verən "siql" sözü də günah mənasında işlənib. "Ənkəbut" surəsinin 13-cü ayəsi bu nümunədən biridir.
16. "Hins" — əslində batil və qəbahətli sayılan işlərə meyilli olmaq mənasını verir. Lakin söz verdikdən sonra əməl etməməyə də "hins" deyilir. İnsanın dinə, öz sözünə əməl etməməsi, əhdinə vəfasız çıxması böyük günahlardan sayılır. Bu kəlmə Quranda iki dəfə gəlmişdir.
Aechmea setigera
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Antarktikada yayılmış məməlilərin siyahısı
thumb|upright=0.8|[[Ueddell suitisi Antarktidanın sahil boyu ərazilərində ən geniş yayılmış məməli növüdür.]] Bu siyahıda Antarktika ərazisində və Antarktidanın sahil zolağına daxil bölgələrdə, Hind okeanı, Atlantik okean və Sakit okeanın cənub bölgələrində yayılmış məməlilər yazılmışdır. Burada ey heyvanları qeydə alınmamışdır. Siyahıda 17 növ dəniz canlısı daxildir. Seyval (Balaenoptera borealis), Finval (Balaenoptera physalus) və Göy balina (Balaenoptera musculus)  qorunan canlılar siyahısına daxildir.
Yırtıcılar dəstəsi (Carnivora)
thumb|upright=0.8|[[Cənub dəniz fili]] thumb|upright=0.8|[[Adi ross suitisi]]
Balinakimilər dəstəsi (Cetacea)
thumb|upright=0.8|[[Cənub balinası]] thumb|upright=0.8|[[Mavi Balina]] thumb|upright=0.8|[[Qozbel balina]] thumb|upright=0.8|[[Kommerson delfini]] thumb|upright=0.8|[[Osa]]
Volvoks
Volvoks — ilk olaraq mikroskopun kəşfçisi olaraq xatırlanan Antonie van Leeuwenhoek tərəfindən 1700-cü ildə kəşf edilmiş bir orqanizmdir.
Təsviri
Volvoksun bu qədər məşhur olmasının səbəbi, tək hüceyrəli bitkilərin çox hüceyrəli bitkilərə təkamülünü modelləşdirən bir cins olmasıdır. Koloniya içərisindəki hər bir hüceyrə, bir yaşıl algdır. Volvox koloniyası, tək bir koloniya içərisində 5000 hüceyrə saxlaya bilir. Qlobal bir həndəsəyə sahib koloniyanın xarici mühitlə təmas edən hüceyrələri, hərəkət mövzusunda xüsusiləşmişdir. İç hissəsindəki hüceyrələrdə bu xüsusiyyət müşahidə olunmur. İç hissədə qalan hüceyrələrin isə iki təməl vəzifəsi var: Bir qrup hüceyrə, metabolik fəaliyyətlərin davam etdirilməsi mövzusunda xüsusiləşmişdir, bir başqa qrup isə artım hüceyrələri kimi vəzifə yerinə yetirməkdədir. Üstəlik volvoks koloniyaları tək cinsiyyətli və ya cüt cinsiyyətli olurlar, yəni erkək volvoks koloniyası erkək artım hüceyrələri istehsal edərkən, dişilər yumurtalar qoyur.
Təkamül
Volvoks koloniyasının 45 fərqli növü var və bu növlər üzərində edilən detallı araşdırmalar çox maraqlı bir tapıntını ortaya çıxarmışdır: Bir hüceyrənin, ən azı yaşıl alglerin tək hüceyrəlidən çox hüceyrəliliyə təkamülləşməsi 35 milyon il qədər davam edib. Bu, Kembri partlayışı əvvəli, anı və sonrası haqqında əhəmiyyətli məlumatlar verir. Müddət heç də məhdud deyil. Çoxhüceyrəlilik, Kambri əvvəli dövrdə başlamışdır. Kambri Partlayışında isə yalnız yüksək sürətdə təkamül radiasiyası baş vermişdir.
Mənbə
http://tekamulaz.blogspot.com/2013/08/kambri-partlays.html
Erebus (krater)
ziyarət edildi. Bu, 1841-ci ildə Ceyms Klark Ross tərəfindən istifadə edilən Polar Kəşfiyyat gəmisi HMS Erebus adına, artıq Ross şelf buzlağı olaraq bilinən Böyük Ays Barryeri tapmağa çağırıldı. Karyera təxminən 550- 750 arası (oktyabr 2005-mart 2006-cı il) kraterin yaxınlığında idi.
Bunlara Payson Raid və Olimpiya Raid daxildir.
Erebus daha əvvəl Opportüniti tərəfindən ziyarət edilən daha kiçik krater Vostok kraterindaən təxminən 2500 metr (8200 fut) cənubda yerləşir. Elm adamları Meridiani Planum qumunun altından süxurların gözdən keçirildiyi bir sahə olan "sürülmüş ərazi" kimi təsvir edirlər.
Erebus, təxminən 350 metr (1150 ft) genişlikdə, kraterin dayanıqlığından iki dəfə böyükdür. Ancaq çox köhnə və aşındırılmışdır və yerdən görünə bilər; yalnız dünyanı əhatə edən bir sıra düz qayaüstü çöküntülər kimi görünür.
Your Lie in April
Your Lie in April, Yaponiyada tanınan adı ilə və ya Kimiuso — Naoşi Arakava tərəfindən yazılmış və çəkilmiş manqa seriyası. Manqa seriyası 2011-ci ilin aprelindən 2015-ci ilin mayına qədər Kodansha nəşriyyatının "Monthly Shōnen Magazine" jurnalında nəşr olunmuşdur. A-1 Pictures tərəfindən çəkilmiş anime adaptasiyası 2014-cü ilin oktyabrından 2015-ci ilin martına qədər Fuji TV-nin noitaminA bloku vasitəsilə yayımlanmışdır. Film adaptasiyasının 2016-cı ilin sentyabrında ekranlaşdırılması planlaşdırılır.
Məzmun
Piano dahisi Kosey Arima yarışlarda həmişə yüksək nəticələr göstərən, uşaq musiqiçilər arasında məşhurluq qazanmış musiqiçi idi. Onun həm də müəllimi olmuş anasının ölümündən sonra Arima 11 yaşından psixi pozuntudan əziyyət çəkməyə başlamışdır. Nəticədə, Arima eşitmə qabiliyyətinin əla olmasına baxmayaraq çaldığı pianonun səsini eşitməməkdədir. İki il müddətində Kosey pianoya toxunmur və dünyaya baxışı monoxrom, rəngsiz qalır. O, yaxın dostları Vatari və Tsubaki ilə həyatını keçirmək taleyi ilə razılaşır. Lakin bir gün Koseyin rastlaşdığı bir qız onun həyatını dəyişir. On dörd yaşlı, cürətkar, azad ruhlu, manyak şəxsiyyətini ifa stilində əks etdirən skripkaçı Kaori Miyazono ona musiqi dünyasına qayıtmağa kömək edir.
Manqa
"Your Lie in April" manqa seriyası Naoşi Arakava tərəfindən yazılmış və çəkilmişdir və Kodansha nəşriyyatının "Monthly Shōnen Magazine" jurnalında nəşr olunmağa başlamışdır. İlk tankobon cildi 16 sentyabr 2011-ci ildə Kodansha tərəfindən nəşr olunmuşdur və son cildi iki nəşrdə (norma və məhdud nəşrlər) buraxılmışdır. Məhdud nəşr OVA seriyası ilə birlikdə 15 may 2015-ci ildə nəşr olunmuşdur. Manqa seriyası Kodansha Comics USA tərəfindən Şimali Amerika regionu üçün lisenziyalaşdırılmışdır və ilk cild 21 aprel 2015-ci ildə nəşr olunmuşdur.
Anime
A-1 Pictures studiyası manqa seriyasının anime adaptasiyasını istehsal etmişdir. Anime serialı Yaponiyada 10 oktyabr 2014-cü ildən 20 mart 2015-ci ilə kimi göstərilmişdir. Crunchyroll hazırda anime serialını ingiliscə subtitrlarla yayımlayır. Birinci açılış mahnısı Goose tərəfindən ifa olunan mahnısı, birinci bağlanış mahnısı isə wacci tərəfindən ifa olunan  mahnısıdır. İkinci açılış mahnısı Coalamode tərəfindən ifa olunan mahnısı, ikinci bağlanış mahnısı 7!! tərəfindən ifa olunan  mahnısıdır. Anime serialının ingilis dilinə tərcümə edilmiş versiyası Netflix-ə əlavə edilmişdir.
Film
24 avqust 2015-ci ildə "kimiuso-movie.jp" domeni qeydiyyata alındıqdan sonra fanatlar film adaptasiyasının hazırlandığını düşünmüşdürlər. 2015-ci ilin sentyabrında filmdə çıxış edəcək şəxslərin adı açıqlandıqdan sonra bu şayiələrə təsdiqlənmişdir: Kento Yamazaki Kosey Arima rolunda, Suzu Hirose Kaori Miyazono rolunda, E-girls-dən Anna İşii Tsubaki Savabe rolunda və Tayşi Nakaqava Ryota Vatari rolunda. Filmdə onların liseyin ikinci ilində təhsil alacaqları anons edilmişdir. Yaponiyada 2016-cı ilin sentyabrında ekranlaşdırılması planlaşdırılan filmin ssenarisi "Çiyələk gecəsi" filminin də ssenaristi olmuş Yukari Tatsui tərəfindən yazılacaq. Filmin rejissoru isə "Paradise Kiss"-in rejissoru olmuş Takehiko Şinco olacaq. Əsas mahnısı isə Ikimono-gakari musiqi qrupu tərəfindən ifa olunan "Last Scene" mahnısıdır.
Qəbul
Manqa seriyası "Ən yaxşı şonen manqasına görə" 37-ci Kodansha Manqa Mükafatına layiq görülmüşdür. "Manga Taishō" mükafatının nominantlarından biri olmuşdur.
Viktor Paviçiç
Viktor Paviçiç (d. 15 oktyabr 1898 – ö. 20 yanvar 1943) — vermaxtın tabeçiliyi altında fəaliyyət göstərən 369-cu piyada alayının komandiri olan xorvat hərbi xadim. İkinci dünya müharibəsi ərzində Stalinqrad döyüşündə iştirak etmiş və həlak olmuşdur.
Australiseiulus dewi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Əsədulla xan Əsəd Bahadur
Əsədulla xan Məhəmmədəli xan oğlu Əsəd Bahadur (1876–1939)—İran diplomatı, İranın İsveçdə ilk səfiri.
Həyatı
Əsədulla xan Əsəd Bahadur 1876-cı ildə İranın Kaşan şəhərində anadan olmuşdu. Atası Məhəmmədəli xan İqbülülvüzəra Qacarlar dövlətinin Tiflis şəhərində baş konsulu vəzifəsində çalışırdı. O, ibtidai təhsilini ailədə, orta təhsilini Tiflis kişi gimnaziyasında almışdı. Sonra Sankt-Peterburqda Hərbi məktəbə qəbul olmuşdu. Hüquq fakültəsində oxumuşdu. rus dili ilə yanaşı fransız dilini də bilirdi.