cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İbrahim Mehdiyev
Həyatı
1 aprel 1946-cı ildə Ağdaş rayonunda anadan olub. 1963-cü ildə Yevlax şəhərində orta məktəbi, 1969-cu ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunu bitirib.
Əmək fəaliyyətinə 1963-cü ildə başlayan İ. Mehdiyev "Azərelektroişıq" zavodunda çilingər, mühəndis-texnoloq, sex rəisi, şöbə rəisi, mexanika-energetika şöbəsinin rəisi, "Elektomaş" Elmi Tədqiqat İnstitutunda baş elmi işçi, "Azərelektroişıq" İstehsalat Birliyində sex rəisi, Birliyin baş mühəndisi, Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunun "Kristal" zavodunda istehsalat rəisi, Protez-Oktopedik Bərpa Mərkəzinin direktoru kimi vəzifələrdə işləyib.
2000-ci ildən 2006-cı ilədək Bakı şəhər Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışıb.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 sentyabr 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə Bakı şəhər Yasamal rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 iyul 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə Bakı şəhər Yasamal rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilib.
1974-cü ildə "Şərəf Nişanı" Ordeni ilə təltif olunub. 1993-cü ilin fevral ayından Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Evlidir, iki övladı var.
Bidens esmartinezii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
San Sebastian Universiteti
San Sebastian Universiteti (Universidad San Sebastián — USS) — Çili universiteti. 16.000 tələbə (2009).
Kolba
200px|thumb|right|Kolbalar Kolba — şüşə qab kimi tanınan laboratoriya təchizatının kateqoriyasına daxildir. Kolba müxtəlif həcmdə olur.
Asif Şirəliyev
Asif İsmayıl oğlu Şirəliyev — iqtisadiyyat üzrə elmlər doktoru, professor, "Tərəqqi medalı" laureatı.
Həyatı
Asif Şirəliyev 1939-cu ilin dekabr ayının 19-da Şərur rayonunun (keçmiş Noraşen) Düdəngə kəndində anadan olmuş, Azərbaycan Dövlət Universitetini (indiki Bakı Dövlət Universitetini), 1968-ci ildə Bakı Ali Partiya məktəbini fərqlənmə diplomları ilə bitirmiş, 1975-ci ildə "Siyasi iqtisad" üzrə aspiranturanı qurtarmışdır. Asif Şirəliyev 18 mart 2022-ci il tarixində 83 yaşında dünyasını dəyişmişdir.
Elmi fəaliyyəti
İqtisad elmləri doktoru (2001-ci il), professordur (1990-cı il). Uzun illər Həmkarlar Təşkilatının rəhbər orqanlarında işləmişdir. O, 1973-cü ildən Naxçıvan Dövlət Universitetində müəllim, baş müəllim, dosent, kafedra müdiri və "İqtisadiyyat" fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışmışdır. Onun iqtisad elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya mövzusu M.B.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin (1984) elmi şurasında təsdiq edilmişdir.
A.İ.Şirəliyev 230 elmi əsərin, o cümlədən 44 monoqrafıya və kitabın, 147 jurnal məqaləsinin, 47 elmi konfransda oxuduğu məruzələrin müəllifıdir.
İş fəaliyyəti
Asif Şirəliyev Naxçıvan Muxtar Respublika aqrar islahatlan komissiyasının, AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun "İqtisadiyyat" üzrə elmi-tədqiqat işlərinin əlaqələndirilməsi şurasmm, AMEA Naxçıvan bölməsi yanında fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasınm, Naxçıvan Dövlət Universitetini elmi şurasınm üzvü və həmin universitetin "İqtisad" fakültəsi elmi şurasınm sədridir. 0, iqtisad elmləri namizədi və doktor elmi dərəcəsini almaq üçün 15 nəfərin rəsmi opponenti, 8 nəfərin elmi rəhbəri və elmi məsləhətçisi olmuşdur.
A.İ.Şirəliyev AMEA tərəfindən 2002 və 2005-ci illərdə nəşr olunan ikicildlik "Naxçıvan ensklopediyası"na daxil edilmiş əsas məqalələrin müəlliflərindən biridir. O, həmçinin Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin "İqtisadiyyat" elmi-metodik şurasınm üzvüdür.
X-y matrisi
X-y matrisi (, (двумерная)) — matrisin sətir və sütünlarının üfüqi (x) və şaquli (y) koordinat oxlarına uyğun olaraq yerləşməsi.
An X–Y–Z matrix A will thus have components A_{i, j, k} where
for some positive integers M, N, P.
Proprioseiopsis scurra
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Polad xan
Polad xan — Şadıbəy xanın kiçik qardaşı və ya oğlu idi. Edigey tərəfindən taxta çıxarılmışdı. Onun dövründə Teymurilərlə əlaqələr yumşaldıldı. Uluqbəyin Mavəraünnəhr hakimi olması xüsusi təbrik edilmişdi. Polad xan 1410-cu ildə vəfat etdi.
Çəmənlik üçyarpaq yoncası
thumb və ya Yonca gülü —  cinsinə aid bitki növü. Hündürlüyü 15-40 sm, gövdəsi kifayət qədər möhkəm, budaqlı, adətən tüklü olan çoxillik ot bitkisidir. Yalançı zoğları yumurtaşəkilli, dartılısivriləşmiş, kənarları kirpiklidir.
Yarpaq
Aşağı yarpaqları uzun saplaqlı, yuxarı yarpaqlar isə qısa saplaqlıdır. Yarpaqcıqları iridir, yumurtaşəkilli formadan enli yumurtaşəkilli və elliptik formaya qədər dəyişəndir, uc hissədə küt və ya dayaz oyuqludur, alt tərəfdən adətən daha tüklüdür.
Çiçək
Başcıqları 1-2 ədəd olub, qurtaracaqlıdır, dəyirmi yumurtaşəkilli və ya yumurtaşəkillidir, möhkəmdir, uzunluğu 2-3 (4) sm-dir, adətən əsasında təpə yarpaqları ilə əhatə olunmuşdur, oturaq və yaxud qismən uzun saplaqdadır. Çiçəkləri oturaq, çoxsaylı, uzunluğu 11–14 mm-dir. Tac açıq rəngdən, tünd-qırmızı, bəzən, bənövşəyi, nadir halda isə ağ rəngə qədər dəyişir.
Meyvə
Paxlası yumurtaşəkilli, yuxarı hissəsi pərdəlidir, birtoxumludur.
Çiçəkləməsi
May
Meyvə verməsi
May-İyul
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bütün rayonlarında. Ovalıqdan subalp qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
Çəmənlikdə, otlu yamaclarda, meşə kənarında, talalarda, meşələrdə, bağlarda, çaqıl daşlı yerlərdə, yarımsəhralarda rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Bütün növ mal-qara üçün yem əhəmiyyəti vardır, həmçinin tənəffüs orqanları xəstəliklərində dərman kimi istifadə olunur.
İsaxan Vəliyev
İsaxan Veysəl oğlu Vəliyev — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının hüquq kafedrasının müdiri, hüquq elmləri doktoru, professor.
Həyatı
İsaxan Vəliyev 1958-ci il noyabr ayının 15-də Şamaxı rayonunda anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmiş, Yasamal Rayon Prokurorluğunun müstəntiqi kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1984-cü ildə SSRİ Prokurorluğu yanında rəhbər kadrların ixtisasartırma institutunu bitirdikdən sonra İ.Vəliyev 1986-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun ümumi nəzarət idarəsinin rəisi vəzifəsinə, 1989-cu ildə isə SSRİ Prokurorunun əmri ilə Bakı şəhər prokuroru vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1993-cü ildə Respublika Baş prokurorunun müavini vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının hüquq kafedrasının müdiridir. Baş ədliyyə müşaviri və ədliyyə polkovnikidir.
Elmi fəaliyyəti
İsaxan Vəliyev 5 monoqrafiyanın (bunlardan üçü(biri həmmüəllifliklə) Rusiya Federasiyası Daxili İşlər Nazirliyi Moskva Universiteti elmi şurasının qərarı ilə Moskva şəhərində çap edilmişdir), 2 dərs vəsaitinin və 100-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir. İ.Vəliyev "Cinayət hüququ" ixtisası üzrə Rusiya Federasiyasının Biblioqrafik toplusuna adı düşmüş ilk azərbaycanlı hüquqşünas alimlərdən biridir. İ.Vəliyev 2007-ci ilin may ayında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun Cinayət hüququ və cinayət prosesi şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilmiş və 2015-ci ilə qədər həmin vəzifədə, 2015-ci ilin oktyabr ayından 2020-ci ilə qədər isə  Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun aparat rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının hüquq kafedrasının müdiridir.
İ.Vəliyev Beynəlxalq Kriminalistlər və Kriminoloqlar İttifaqının İdarə heyətinin üzvü, İttifaqın Bakı nümayəndəliyinin rəhbəridir. Hüquq elminin inkişafındakı xidmətlərinə görə bir sıra mükafatlarla, o cümlədən, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Prezidentinin Fəxri Fərmanları, Avropa nəşr mətbuat evinin qızıl, Beynəlxalq Kriminalistlər və Kriminoloqlar İttifaqının gümüş(Femida) və İtaliyanın Kafoskari Universitetinin xatirə medalı  ilə təltif edilmişdir. 2015-ci ilin iyul ayında Fransadakı Sofiya Antipolis Universitetinin fəxri doktoru seçilmişdir.
O, Rusiya Ali Attestasiya Komissiyasının siyahısına daxil olmuş 4 elmi jurnalın, o cümlədən "Пробелы в Российском законодательстве", "Современное право" və "Союз криминалистов и криминологов", "Наука и жизнь" jurnallarının redaksiya heyətinin üzvüdür.
İ.Vəliyev xaricdə keçirilən bir sıra elmi konfranslarda Azərbaycan elmini uğurla təmsil etmişdir: 15-19 oktyabr 2014-cü il tarixlərində Fransanın Nitsa şəhərində keçirilmiş "Şəxsiyyət və milli təhlükəsizlik" adlı beynəlxalq konfransda "Ekoloji təhlükəsizlik milli təhlükəsizliyin tərkib hissəsi kimi: insanın yaşamaq hüququ kontekstində” mövzusunda, 18-25 yanvar 2015-ci il tarixlərində BMT yanında Ümumdünya Sülh Federasiyası tərəfindən Yerusəlimdə keçirilən “Yaxın Şərqdə sülh təşəbbüsü” adlı beynəlxalq konfransda “Azərbaycan tolerantlıq ölkəsidir” mövzusunda, 2018-ci ilin aprel ayında Heydər Əliyevin anadan olmasının 95 illik yubileyinə həsr edilən “Heydər Əliyev: multikulturalizm və tolerantlıq ideologiyası” adlı beynəlxalq elmi konfransda “Multikultural təhlükəsizliyin Azərbaycan modeli: dini ekstremizmə qarşı mübarizə kontekstində”mövzusunda, 17-18 dekabr 2018-ci il tarixlərində Almaniya Federativ Respublikasının Potsdam Universitetində Beynəlxalq Kriminalistlər və Kriminoloqlar İttifaqının və Potsdam Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə “Cinayət hüququ elminin aktual problemləri: müqayisəli hüquqşünaslıq kontekstində”  adlı beynəlxalq elmi konfransda “Dini ekstremizmlə cinayət hüquqi mübarizə və onun profilaktikasının bəzi məsələləri” mövzusunda, 20-24 fevral 2019-cu il tarixlərində Fransanın  Nitsa şəhərində AMEA Fəlsəfə İnstitutunun və Nice Sophia Antipolis Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə “Bərabərlik: fəlsəfədən hüquqa” adlı beynəlxalq elmi konfransda “Yaşamaq hüququ: fəlsəfi mahiyyət və hüquqi problemlər” mövzusunda məruzə ilə çıxış etmişdir.
Pedaqoji fəaliyyəti
Hüquq elmləri doktoru İ.Vəliyev elmi yaradıcılıqla yanaşı, 2002-ci ildən pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. O, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Siyasi fənlər kafedrasının professoru olub, hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının hüquq kafedrasının müdiridir.
Çulpan (Avurğazı)
Çulpan — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Talbazı kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Los Andes Universiteti (Çili)
Universidad de los Andes (UANDES) — Çili universiteti. 6.048 tələbə.
Ermənistan kürdləri
Ermənistan kürdləri — kürdlər əsasən Ermənistanın qərbində cəmləşmişlər. Sovet hökuməti qurularkən kürdlər ilk olaraq erməni əlifbası əsasında əlifbalarını tərtib etmişlər. Sonradan isə 1927-ci ildə latın əlifbasına keçirlər. 1945-ci ildə isə növbəti əlifba dəyişikliyi həyata keçirilir. Bu zaman isə artıq kirilcədən istifadə etməyə başlayırlar. Hazırda isə kürdlər ərəb, kiril və latın əlifbalarından da istifadə edirlər. Ermənistanda ilk yezidi məktəbləri 1920-ci ildə meydana gəlmişdir. Kürdlər tərəfindən ilk kürd dilində fəaliyyət göstərən radio və qəzet Riyta Teze olmuşdur. İrəvan Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsində Kürd dili bölməsi vardır.
Kürdlərin hazırkı Ermənistan ərazisində məskunlaşması
Robert Hevsenə görə bu ərazilərin çoxu çöllükdən ibarət olmuşdur. Eradan əvvəl isə bu ərazilərdə midiyalılar məskən salmışdılar. Birinci dünya müharibəsinə qədər bu ərazilər kürdlər tərəfindən məskunlaşdırılmışdır. Üstəlik kürdlərlə midiyalıların eyni kökdən olduğunu bildirən alim, onları kürdlərin əcdadı olan prokürdlər adlandırır. Hazırda isə midiyalıların hakim olduğu ərazilər Türkiyə, Azərbaycan və İran torpaqlarına daxildir. thumb|250px|Kürd və erməni (1862)
Müasir Ermənistanda yezidi icması 1877–1878-ci illərdə formalaşmağa başlayır. Rus-türk müharibəsi zamanı minlərlə yezidi kürdü şərqə üz tutur. İkinci miqrasiya isə Birinci Dünya müharibəsi zamanı baş tutur. Onlar əsasən Ermənistanın Araqaçotn, Armavir, Ararat, Şirak, İrəvan şəhəri ətrafı, Gümrü, Vağadnazor, Abovyan, Dilican və Taşir ətrafı ərazilərə köç etmişlər. Yezidi kürdləri əsasən maldarlıq, qoyunçuluq və əkinçiliklə məşğul olurlar. Yezidilər arasında şəhərlərdə fəhlə, texniki və elmi işçi kimi fəaliyyət göstərənləri də vardır.
Ermənistan SSR-də kürdlər
Ermənistan SSR-də kürd mədəniyyəti 1930–1980-ci illərdə dövlət dəstəyi sayəsində çiçəklənirdi. 1925-ci ildə Ermənistanda Cənubi Qafqaz kürdlərinin birinci qurultayı keçirilmişdir. Qurultayda kürd əlifbasının təşkili qərara alınır. Kürd pedaqoji kolleci 1928-ci ildə təşkil edilir. 1920-ci ildə ilk kürd dili təmayüllü məktəblərin təşkilinə baxmayaraq əhalinin 1920-ci illərdə böyük əksəriyyəti savadsız olaraq qalırdı. Sovet dönəmində İrəvanda kürd dilində ilk verilişlər yayımlanır. İrəvanda kürd dilində Riya teze adlı qəzet buraxılır. Sonradan isə Botan adlı qəzet işıq üzü görür. 1969-cu ildə Ermənistan Milli Elmlər Akademiyası nəzdində kürd mədəniyyətini araşdırma departamenti təşkil edilir.
1937-ci ildə, cənub sərhədlərinin təmizlənməsi çərçivəsində, "etibarlı olmayan" kürdlərin Zaqafqaziyadan, o cümlədən Ermənistandan Orta Asiyaya deportasiyası həyata keçirildi.
Ruslan Məcidov
Karyerası
192 sm boyu olan qolkiper karyerasına 2001-ci ildə Spartak Moskva klubunun ikinci komandasında başlayıb və 2002-ci ilə qədər bu komandanın heyətində yer alıb. 2003-cü ildə Rusiya çempionatının 1-ci dəstəsində çıxış edən "Kristall"la anlaşıb. Növbəti bir ili Vidnoye klubunda keçirdikdən sonra - 2005-ci ildə Anji Mahaçqalaya keçib. 2006/07 mövsümündə Polşaya yollanıb və Vidzevlə analşıb. 2007-ci ildə vətənə dönərək, Neftçi Bakı ilə müqavilə bağlayıb. 2008-ci ildə icarə əsasında Gənclərbirliyi Sumqayıt klubunun şərəfini qoruyub. İndiyə qədər 5 dəfə U-21-ə dəvət alıb.
Xəzər neftçiləri haqqında dastan (film, 1953)
Məzmun
1949-1953-cü illərdə Bakı neftçiləri tərəfindən Xəzər dənizində neft yataqlarından istifadə olunması haqqında poetik hekayədir. Bu bədii-sənədli film nəinki Azərbaycan kinosunda, həm də bütünlükdə sovet sənədli kinematoqrafiyasının inkişafında görkəmli rol oynamışdır.
Burada Neft daşlarının yaradılmasından, əmək qəhrəmanları Qurban Abbasov, Mixail Kaveroçkin və başqa neftçilərin hünərindən, ilk buruğun neft fontanı vurmasından, neftçilərin qəhrəmanlıq göstərərək buruqda baş verəcək fəlakətin-yanğının qarşısını almalarından danışılır.
Film haqqında
2008-ci ildə filmin ilk rəngli elektron nüsxəsi Rusiya arxivindən Dövlət Film Fonduna hədiyyə olunmuşdur. O vaxta qədər fondda filmin ağ-qara versiyası saxlanılırdı.
Köbəcikli zanbaqca
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bideyiz
Bideyiz — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Baş Küngüt kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Şəki şəhərindən təqribən 20 km uzaqlıqda yerləşir.
Tarixi
Küngüt çayının (Əyriçayın qolu) sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Yerli əhalinin rəvayətlərinə görə itmiş izin tapılması zamanı deyilən "Budu iz" sözündən yaranmışdır. Yunan dilində Budeyis sözünün mənası üç tərəfi bağlı deməkdir, həqiqətəndə kəndin ətrafı üç tərəfdən bağlı dağlardan ibarətdir. Qonşu kəndlərdən ziyalıların savadlı adamların çoxluğuna görə fərqlənir. 1917-ci ildə Bideis variantında qeydə alınmışdır.
Bidens populifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bideyiz
Mədəniyyəti
Kəndin yaxınlığındakı dağlıq ərazidə Alban kilsəsi yerləşir.. Min ildən artıq tarixi olan bu kilsə öz möhkəmliyini qoruyub saxlamışdır. Həmin kilsədən xeyli sayda tarixi əşyalar tapılmışdır. Kilsə ətrafında yerləşən düzənlik ərazilərdə küp qəbirlərə rast gəlinmişdir. Bideyiz Şəkinin ilk ən qədim dörd kəndindən biridir. Kəndin yuxarısında dağın ətəyində iki yüz ildən artıq tarixi olan su dəyirmanı mövcuddur, kənd əhalisi ona Xası kişinin dəyirmanı da deyir. Kəndin mərkəzində 400 şagird tutumu olan Bideyiz kənd tam orta məktəbi, məktəbin yaxınlığında kənd məscidi yerləşir. Həmçinin kənddə tibb mərkəzi də mövcuddur. Azərbaycan filmi olan "Arxadan vurulan zərbə" filmində Cəbinin kürəyindən bıçaqlanaraq öldürülməsi səhnəsi bu dəyirmanda çəkilmişdir. Vahid Mustafayevin prezidenti olduğu Çingiz Mustafayev fondunun çəkdiyi "Xoca" filmi də bu kənddə çəkilmişdir.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 1.258 nəfər təşkil edir. Əhalisi qonaqpərvərliyi, mehribanlığı, səmimimiliyi xüsusilə insanlarının ağıllı və savadlı olması ilə seçilir. İkinci Dünya Müharibəsində üç yüzə yaxın adam ön cəbhədə vuruşmuş yüzdən çox adam həlak olmuşdur. Qarabağ müharibəsi başladıqdan sonra kənd 6 şəhid vermişdir. Qarabağ müharibəsində də yüzdən çox adam ön cəbhədə vuruşmuşdur.. Kəndin əhalisi əkinçilik və maldarlıqla məşğul olur.
Coğrafiyası və iqlimi
Üç tərəfi dağlarla əhatə olunan kəndin yanından çay axır. Kəndin ətrafının dağlarla əhatə olunması onun iqliminin nisbətən kontinental olmasına səbəb olur. Kəndin yanından axan çay yay aylarında havanın sərin keçməsinə səbəb olur. Bideyiz dağlarında təbii şəkildə qaynama bulaqlar mövcuddur. Min illər öncəsinə aid olan saxsı turbalar aşkarlanmışdır ki həmin turbalarla "Umar Bulaq", "Ceyran Bulaq" adlanan dağ bulaqlarının şəfalı suyundan kəndə su çəkilmişdir.
Proprioseiopsis septa
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Dikduran trillium
-  cinsinə aid bitki növü.
Fritillaria viridea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dövlət sirri
Dövlət sirri — Dövlət orqanının məxfiliyinin, bütövlüyünün və ya mövcudluğunun qorunmasını tələb edən həssas məlumatdır. Bu cür məlumatlara giriş qanun və ya qaydalarla məhdudlaşdırılır və yalnız icazəsi və səlahiyyəti olan şəxslər tərəfindən əldə edilə bilər.
Dövlətin hərbi, xarici-siyasi, iqtisadi, kəşfiyyat, əks-kəşfiyyat və əməliyyat-axtarış fəaliyyəti ilə bağlı olub, dövlət tərəfindən mühafizə edilən və yayılması Azərbaycan Respublikasının təhlükəsizliyinə ziyan vura bilən məlumatlardır; Dövlət sirri təşkil edən məlumatların daşıyıcıları—dövlət sirri təşkil edən məlumatların rəmzlər, obrazlar, siqnallar, texniki qərarlar və proseslər şəklində əks olunduğu maddi obyektlər, o cümlədən fiziki sahələrdir; Dövlət sirrinin mühafizəsi sistemi—dövlət sirrini mühafizə orqanlarının, dövlət sirri təşkil edən məlumatların və həmin məlumatların daşıyıcılarının mühafizəsi üçün bu orqanların istifadə etdikləri vasitə və metodların, habelə bu məqsədlə həyata keçirilən tədbirlərin məcmusudur;. .
Dövlət sirrinə aid edilməyən və məxfiləşdirilməyən məlumatlar
Aşağıdakı məlumatlar dövlət sirrinə aid edilmir və məxfiləşdirilmir:
Sergey Baqapş
Sergey Vasilyeviç Baqapş (Сергеи Уасыл-иҧа Багаҧшь; ) — Abxaziyanın ikinci prezidentı (2005-2011).
Bolludərə
Bolludərə — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Bolludərə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Şəki rayonunun Turan qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Bolludərə qəsəbəsi Bolludərə kəndi hesab edilmişdir.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi Bolludərə adlı ərazidə salındığı üçün belə adlandırılmışdır. Dərənin torpağı məhsuldar, bərəkətli olduğu üçün ona belə ad verilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd düzənlikdə yerləşir.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 459 nəfər təşkil edir ki, onun da 235 nəfəri kişi, 224 nəfəri isə qadındır.
İslandiya kronu
İslandiya kronu — İslandiyanın pul vahidi. 1885-ci ildə dövriyyəyə buraxılıb.
İlk dövrdə 1 kron 100 eyreyə bərabər idi, ancaq 1 yanvar 1995-ci ildən eyre dövriyyədən çıxarılıb. 1 yanvar 1999-cu ildən isə 36 №-li 27 aprel 1998-ci il il Qanuna əsasən haqq-hesabda məbləğ 50 eyreyə qədər yuvarlaqlaşdırılmalıdır. 1 oktyabr 200-cü ildən isə eyre rəsmi surətdə mövcud deyil.
Yalançı ağqovaq
Ümumi yayılması
Rusiya, Gürcüstan, Kiçik Asiya, Əfqanıstan, Çin və Himalayda təbii arealları vardır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz (Quba sahəsi) – Samur Dəvəçi ovalığı Kür düzənliyi Kür-Аraz ovalığından aşağı dağ qurşağına qədər yerləşən ərzilərdə, çayların sahillərində təbii halda yayılmışdır.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. LC.
Timur xan
Timur xan — Timur Qutluq xanın oğlu idi. Edigey tərəfindən xan elan olunmuşdu. Edigeyin hakimiyyətindən bezən Timur onu məğlub edərək Xarəzməcən qovdu. Hakimiyyətinin 1-ci ilində Toxtamışın oğlu Cəlaləddin atasının intiqamını almaq üçün hücuma keçmişdi. Cəlaləddinin adamları tərəfindən 1412-ci ildə öldürüldü.
Yalançı ağqovaq
Bitdiyi yer
Dəniz səviyyəsindən aşağı dağ qurşağına qədər ərazilərdə rütubətli çay sahələrində yayılmışdır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Mədəni şəraitdə nəbatat bağlarında becərilir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Luşan
Luşan və ya Mount Lu — qədim zamanlarda Kuanglu (匡庐) adı ilə bilinən, Çinin cənub-şərqindəki Szyansi əyalətinin şimal hissəsindəki ən məşhur dağlardan biridir. Oval formalı dağlar təxminən 25 km uzunluğunda və 10 km genişliyindədir. Şimalda Şanxay şəhəri və Yanszı çayı, cənubda Nançanq şəhəri və Poyanq gölü ilə əhatə olunmuşdur. Dağın ən yüksək nöqtəsi Dahanyang təpəsidir (大 汉阳 峰) və dəniz səviyyəsindən 1474 metr yüksəklikdədir. Mount Lu dağı möhtəşəmliyi, dikliyi və gözəlliyi ilə seçilir və Lushan Milli Parkı 1996-cı ildən bəri YUNESKO-nun Dünya İrsinə daxil edilmişdir və xüsusilə yay aylarında hava soyuduğunda bu yer turistləri özünə cəzb edir. Lushan Çindəki Qərb missionerləri üçün yay kurortu idi. Perl Bakın atası Avessalom Sidenstriker dağda daşınmaz əmlak alan ilk beş missionerdən bir idi.
Siyasi əhəmiyyəti
1935-ci ilin əvvəllərində mart ayında kommunist və respublikaçı qüvvələr arasında bu bölgədə bir döyüş baş verdi, bundan sonra Çin Kommunist Partiyasının baş katibi olan Hu Yaoban ağır yaralandı. Luşan dağı vaxtilə Çin Respublikasının xiadu ("yay paytaxtı") adını almışdı. O vaxt Çinin lideri olan Çan Kayşi yay aylarını tez-tez burada keçirərdi. 1937-ci ilin iyun ayında Kommunist Partiyasının o vaxtkı lideri olan Zhou Enlay Yaponiyanın istilasına qarşı vahid cəbhəni müzakirə etmək üçün Çan Kayşi ilə bu dağda görüşmüşdü. 1937-ci ilin iyulunda Çan Kayşi Luşan dağından Yaponiyaya qarşı müharibə üçün səfərbərlik elan etdi. 1946-cı ildə müharibədən sonra ABŞ-nin xüsusi diplomatik nümayəndəliyinə başçılıq edən general George C.Marşallın İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı Çinin rolunu müzakirə etmək üçün Çan Kayşi ilə görüşdü.
Mao Çzedon 1959, 1961 və 1970-ci illərdə Lupan dağında yüksək səviyyəli partiya rəsmiləri ilə üç böyük konfrans keçirdi. 1959-cu ildə keçirilən konfrans Luşan konfransı kimi tanındı. 1970-ci il Lushan Konfransı Mədəni İnqilab dövründə baş verdi və Ç.Maonın tərəfkeşləri və onun seçilmiş varisi Lin Biaoya sadiq olanlar arasında antagonizmin gücləndiyi qeyd olunur.
Xəzər nefti (film, 1948)
Məzmun
Film Xəzərdə birinci dəfə neft quyularının qazılmasına və ilkin "qara qızıl" hasilatına həsr olunmuşdur.
Corc Pulman
Corc Pulman — Pulman şirkətinin yaradıcısı və ilk prezidenti.
Proprioseiopsis sexsetosus
— fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Fritillaria uva-vulpis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İrəvanskilər
İrəvanskilər — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri. İrəvan xanları nəslindəndirlər.
Soyun yaranması
Qacarların bir qolu olan İrəvanskilərin əcdadları uzun illər İrəvan xanlığını idarə edib. Onların çoxu Şərur mahalında və Naxçıvanda da yaşayıb. Yeri gəlmişkən, Tbilisi arxivlərində Şərurda yaşamış İrəvan xanları ilə bağlı hələ tədqiq olunmamış qovluqlar var. Bu qovluqlarda onların yaşadıqları kəndlər haqqında geniş məlumatlara rast gəlirik. 1828-ci ildən sonra İranın Marağa şəhərinə köçən xanların Rusiya çarına, sonralar isə Qafqaz canişininə yazılmış maraqlı məktubları da həmin qovluqlarda saxlanılır.
Qeyd edək ki, İrəvan xanları hələ lap qədimlərdən Naxçıvan xanları ilə qohum olublar. I Kəlbəlı xanın arvadı Tükəzban xanım İrəvan xanı Hüseynəli xan Qacarın qızıdır, Səltənət xanımın doğma bacısıdır. Bəzən səhv olaraq onun Məhəmməd xanın qızı kimi təqdim edirlər. Əsl həqiqətdə isə belə deyil, o, Məhəmməd xanın bacısıdır. Bu haqda İrəvan xanlarının qalın bir cild olan "Məktublar"ından ətraflı məlumat almaq olar. Burada qeyd edilib ki Məhəmməd xanın anası Şadlı tayfasındandır. Məmmədqulu xan Rusiya ordusunun kapitanı olub, 1846-cı ildə vəfat edib. Gürcüstan mərkəzi tarix arxivində Məmmədqulu xanın şəxsi işi saxlanılır. Həmin sənəddən öyrənirik ki, onun oğlu Möhbalı xan da rus ordusunun giziri olub. Və elə oradaca qeyd edilib ki, bu sülalənin, demək olar ki, əksəriyyəti bacarıqlı döyüşçülər kimi tanınıblar.
Qaparzun
Qaparzun Qədim ləzgi xalq oyunu – bu oyunu qışda buz üstündə oynayırlar. Ağacdan düzəlmiş konusvari ,öz oxu üzərində fırlanan, gyroscopa bənzər  bir  ağac parçasını (qaparzunu) qamçı ilə vuraraq oyunçular hərəkətə gətirirlər. Oyunun məqsədi oyunçular tərəfindən onu dayanmadan fırlatmaqdır. Qaparzunun diametri 5-7.5 sm hündürlüyu 6-10 sm.
Bohemian Rhapsody
Queen qrupunun A Night at the Opera albomundan olan ən məşhur mahnısı. "Bohemian Rhapsody" Freddie Mercury tərəfindən sözlərini yazdığı rok-opera növündə Queen mahnısıdır. Bu mahnı 1975-ci ildə çıxmış "A Night At The Opera" albomunda yer alır. Altı Hissəyə ayrılmış mahnı adi rok musiqisindən daha mükəmməl, fərqli quruluşdadır. Opera və Heavy metalın sintezi ilə bu mahnı digərlərindən fərqlənir. Mahnı giriş, ballada, solo gitara, opera, rock və bitiş hissəsinə malikdir. Mahnı 5 dəqiqə 56 saniyə olmasına baxmayaraq çox böyük bir uğur əldə etmişdir. Mahnının bu uzunluqda olması onun uğur qazana bilməyəcəyi fikirlərinə gəlirdi lakin ilk dəfə mahnı radiolarda səsləndi və böyük bir ticari uğur qazandı. Queen qrupu mahnıya klip çəkdilər və klipin uğurlu alınması qrupun sonra ki fəaliyyətinə böyük təsir göstərmişdir. 1977-ci ildə bu mahnı 25 ilin ən uğurlu mahnısı seçilmiş,2000-ci ildə isə İngilis televiziya kanalı Channel 4 tərəfindən keçirilən səs vermədə 100 mahnı arasında John Lennon un İmagine mahnısından sonra ikinci yeri qazanmışdır. Guiness World Records tərəfindən isə 50 ilin ən yaxşı rok mahnısı mükafatına layiq görülmüşdür.
Cəlaləddin xan
Cəlaləddin xan — Toxtamış xanın oğlu idi. I Vasilinin sarayında gizlənmişdi. Qrünvald döyüşündə Vitautasın ordusunda iştirak etmişdi. 1412-ci ildə Litva ordusu ilə Saray Batuya gələrək Timur xanı devirdi və hakimiyyəti əlinə aldı. Edigey təhlükəsini sovuşdurmaq üçün Xaculay bahadırı ona qarşı göndərsə də Edigey qalib gəldi. 1 il sonra qardaşı Kərimberdi xan tərəfindən öldürüldü.
Bitlis qalası
Bitlis qalası — Türkiyənin cənub-şərqində yerləşən Bitlis ilçəsində bir qala. Tikilmə tarixi tam olaraq bilinməməklə yanaşı miladdan əvvəl III-IV əsrlərdə inşa edildiyi ehtimal edilir. Makedoniyalı İskəndər tərəfindən sərkərdə Bedlisə inşa etdirilmişdir. Sərt qayalıqlara inşa edildiyi üçün qalanın ətrafında müdafiə xəndəyi yoxdur.
Joan Miro
Beynəlxalq olaraq tanındıqdan sonra onun əsərləri Sürrealizmin nümunələri olaraq qəbul edildi. 1930-cu ildən sonrakı bir çox intervyularda Miro burjua cəmiyyətini dəstəkləyən ənənəvi rəsm metodlarını açıq şəkildə tənqid etdi və tanınmış rəsm əsərlərinin vizual elementlərini yenidən qurmaq üçün məşhur  “rəssamlığın sui-qəsdi”-ni elan etdi.
Həyatı
Zərgər və saat ustasının ailəsində anadan olan Miro Barselonanın yaxınlığında Qot dairəsində anadan olmuşdur. Miro adının kökü qədim yəhudilərə gedib çıxır. Onun atası Mikel Miro Adresias və anası Dolors Ferra idi. O, ilk dəsə rəssamlığa 7 yaşında olarkən özəl məktəbdə başlamışdır. Xaricdə olan kubist və sürrealist sərgilərdən ilhamlanaraq Miro Monparnasda incəsənət cəmiyyətinə qoşuldu və 1920-ci ildə Parisə köçdü, lakin buna baxmayaraq yay aylarını Kataloniyada keçirməyə davam etdi.
Karyerası
Miro incəsənət məktəbi ilə birlikdə biznes məktəbinə də getmişdir. o, yeniyetmə olarkən kargüzar kimi iş karyerasına başladı, lakin sinir probləmləri ilə rastlaşdıqdan sonra biznes dünyasını tamamilə tərk edərək incəsənətə başladı. İlkin rəssamlıq karyerası Barselonada nümayiş edilən Fovizm və Kubizm cərəyanlarından təsirlənmişdir. Mironun əsərlərini tədqiq edən alimlər onun əsərlərinin avanqard üslubunu yazdığı dövrünü Katalan Fovist dövrü adlandırdılar.
Əsərlərin satışı
Bu gün Mironun rəsm əsərlərinin qiyməti 250 000 və 26 milyon dollar arasında dəyişir; 2008-ci ilin may ayının 6-da bir auksionda “Ulduzların ehtirası” (La Caresse des étoiles) əsərinin qiyməti 17 milyon dollar müəyyənləşdirilmişdir.
Robert Tod Linkoln
Robert Tod Linkoln — Amerikalı hüquqşünas, iş adamı və siyasətçi. XVI ABŞ prezidenti Avraam Linkolnun oğlu. 1897-ci ildə Pulman şirkətinin prezidenti seçilmişdir.
RuTube
RuTube — ən böyük rus videoportalı. İstifadəçilərə videolentlərin saxlanması, ötürülməsi və göstərilməsi xidməti göstərir.
Üçtəpə (Tuzxurmatu)
Üçtəpə — İraqın Səlahəddin mühafazasının Tuzxurmatu qəzasında kənd. Kəndin əhalisini qədim Bayat boyudan törəmiş etnik türkmanlar təşkil edir.
Bidens portoricensis
Bidens portoricensis Bidens portoricensis Bidens portoricensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fritillaria agrestis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Proprioseiopsis sharkiensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Xəzər oğlu (film, 1971)
Məzmun
Sənədli televiziya filmi məşhur neftçi, qazma ustası Surad Cəfərzadəyə həsr edilmişdir.
Çulpan (Ürşək)
Çulpan — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Ürşək kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Kərimberdi xan
Kərimberdi xan — qardaşını devirərək hakimiyyətə gəlmişdi. Moskva knyazlığı tərəfindən müdafiə olunurdu. Cəmi 1 il taxtda qaldıqdan sonra qardaşı Kəbək xan Litva ordusu ilə gələrək onu devirdi.
Fritillaria atropurpurea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Seyidqışlaq–Məmmədağalı yolu
Y-36-01 — Seyidqışlaq-Məmmədağalı yolu yerli əhəmiyyətli yoldur. Ümumi uzunluğu 18 km-dir. 2005-ci il avqust ayında yolun 1-ci km-də Dəstəmazçay üzərində uzunluğu 12 m olan körpü tikilərək istifadəyə verilmişdir.
Dunayska Streda
Dunayska Streda — Slovakiyanın cənubunda, Trnava bölgəsində şəhər. Əhalisi 23 562 nəfərdir (2004-cü il). Şəhər ölkədəki macar azlığının qeyri-rəsmi paytaxtıdır.
Bidens fengjiensis
Bidens fengjiensis Bidens fengjiensis
Dunayska Streda
Tarix
Şəhərin adı ilk dəfə 1238-ci ildə qeyd edilib. XV-XVI əsrlərdə şəhər hüquqları əldə etmişdi, lakin buna baxmayaraq XIX əsrin sonlarına kimi Dunayska Streda sənətkarların hakim olduğu kiçik bir qəsəbə statusunu saxlamışdı. XX əsrin ikinci yarısından şəhərdə sənayeləşmə prosesi başlamışdı.
Bidens fengjiensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dunayska Streda
Əhalinin konfessional mənsubiyyəti
thumb|Holokostda həlak olmuş yəhudilərin şəhərin mərkəzində memorialı
Partnyor şəhərlər
Senitsa aşağıdaki şəhərlərlə qardaşlaşmışdır:
İtaliya Kuboku
İtaliya Kuboku (Coppa Italia) — İtaliyanın 1922-ci ildən təşkil olunan miili futbol yarışı.
Proprioseiopsis sharovi
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Rosen Plevneliev
Rosen Plevneliev — Bolqarıstanın 4-cü Prezidenti. 2012-ci ilin yanvarından 2017-ci ilin yanvarına qədər bu vəzifədə olan bolqar siyasətçidir. O, 2009-cu ilin iyulundan 2011-ci ilin sentyabrınadək Boyko Borisov kabinetinin tərkibində regional inkişaf və ictimai işlər naziri olub. 2011-ci ilin oktyabrında Plevneliyev səsvermənin ikinci turunda prezident seçildi; 18 yanvar 2012-ci ildə andiçmə mərasimi keçirilmişdir.
Elektron ticarət
Elektron ticarət - informasiya sistemlərindən istifadə edilməklə malların alqı-satqısı, xidmətlərin göstərilməsi və işlərin görülməsi üzrə həyata keçirilən fəaliyyət növüdür. Elektron ticarətin iştirakçıları - elektron ticarətin həyata keçirilməsi zamanı satıcı (təchizatçı), alıcı (sifarişçi) və elektron sənəd dövriyyəsi vasitəçisi kimi çıxış edən hüquqi və fiziki şəxslər olur. Satıcı - malları satan elektron ticarət iştirakçısı, alıcı malları alan elektron ticarət iştirakçısı, vasitəçi - elektron sənədi göndərən və alan arasında elektron sənəd dövriyyəsi xidmətlərini göstərən fiziki və ya hüquqi şəxslərdir.
2017-ci ildə iki milyard insan mobil elektron ticarət əməliyyatı etdi.
E-ticarət, ənənəvi ticarət quruluşundan qurtulub, informasiya texnologiyasının hər aspektindən istifadə edərək ticarətlə bağlı bir çox problemi asan, rahat, sürətli, detallı və iqtisadi şəkildə həll etməyi hədəfləyən ticarət növüdür. Elektron ticarət biznes sahələri, qurumları və şəxslər arasında ticarət əməliyyatlarını digital olaraq həyata keçirən əməliyyatdır.Evinizdən çıxmadan, alacağınız məhsul haqqında məlumtları əldə edib sifariş vermək istəyirsiniz. Bu zaman sizin köməyinizə elektron ticarət çatır. Elektron ticarət texnologiya və internet istifadəçiləri üçün aşağıdakı şəraiti yaradır:
Eyni anda hər yerdə olmaq;
Beynəlxalq standartları ortaya qoymaq;
Məlumat zənginliyi yaratmaq;
Texnoloji vasitələri artırmaq;
E-ticarət texnologiyanı fərdiləşdirməyə və yeniləmələrə icazə verir;
Elektron ticarətin növləri
Elektron ticarətin aşağıdakı növləri vardır:
B2C (Business- to Consumer- biznes- müştəri) elektron kommersiya sistemində satıcı rolunda şirkət, alıcı rolunda isə fiziki şəxs, yəni müştəri çıxış edir. Mal və xidmətlərin reallaşdırılması elektron vitrindən, vacib interfeys elementlərindən istifadə etməklə istehlakıçının özü ilə həyata keçirilir.
C2C (Consumer to consumer) sistemindən bir istehlakçı başqa istehlakçılara məhsul satdığı zaman istifadə edilir. İstehlakçılar arasındakı anlaşma 3- cü şəxsin- provayderin köməyi ilə həyata keçirilir.
С2В (consumer-to business) – istehlakçı –biznes. E- ticarətin bu növünə məhsul və ya xidmətləri təşkilatlara satan, həmçinin onlarla qarşılıqlı əlaqə quran satıcıları axtaran fərdi istehlakçının aid olduğu elektron ticarət növüdür.
G2G (government to government)- hökümətin hökümətlə, hökümətin dövlət qulluqçuları ilə qarşılıqlı əlaqədə olaraq məqsədin kommersiya mənfəəti əldə edilməsi deyil məsrəflərin azaldılmasından ibarət bir E- ticarət növüdür.
B2G(business to government)- İqtisadçılar biznes hökümət elektron kommersiya sisteminin inkişafının qlobal miqyasda isşgüzar təcrübənin konseptual dəyişməsinə imkan yaradacağına daha çox inanırlar. Biznes hökümət e- ticarət sistemi şəxslərlə hökümət arasında baş tutur.
Göyçə mahalı
Göyçə mahalı — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) ərazisində, Göyçə gölü ətrafında olan tarixi mahal. Göyçə mahalı Qərbi Azərbaycanda 1988-ci ilə qədər azərbaycanlıların kompakt yaşadığı ərazilərdən biri olmuşdur. 1747–1828-ci illərdə İrəvan xanlığının mahalı olmuşdur.
Tarixi
Mahal Göyçə gölünün sahilləri boyu geniş bir ərazini əhatə edir. Bu ərazi Rusiyaya müharibə ilə birləşdirilənə qədər İrəvan xanlığının, sonralar isə İrəvan quberniyasının tərkibində olub. Sovet hakimiyyəti illərində Ermənistan SSR rayonlaşdırılarkən Göyçə mahalı süni surətdə beş inzibati rayon arasında bölünüb: Çəmbərək rayonu, Basarkeçər rayonu, Aşağı Qaranlıq rayonu, Kəvər rayonu və Yelenovka rayonu.
Geniş otlaqlara malik olan Göyçə mahalında yaşayan əhali daha çox əkinçilik, maldarlıq, arıçılıq, bağçılıq, xalçaçılıq və balıqçılıqla məşğul olmuşdur. Göyçə Azərbaycan aşıq sənətinin beşiklərindən biri hesab edilir. Bölgə Azərbaycan ədəbiyyat və mədəniyyət tarixinə Aşıq Alı, Aşıq Ələsgər, Şair Məmmədhüseyn, Aşıq Əsəd, Aşıq Qurban kimi məşhur ustad saz və söz sənətkarlarını bəxş etmişdir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldıqda Göyçə mahalı tarixi Azərbaycan torpağı kimi onun tərkibində olub. 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Demokratik Respublikasının ərazisi 114 min km². olmuşdur. 1920-ci ildən ADR-i işğal edən yeni rus bolşevik imperiyası Azərbaycanın ərazisi olan Zəngəzur mahalı, Göyçə mahalı, Şərur mahalı, Dərələyəz mahalı, Dilican rayonu ərazisini qanunsuz şəkildə Ermənistana vermişdir.
Göyçə mahalı
"Kitabi-Dədə Qorqud"da rast gəlinən yer-yurd adlarının izini Göyçə gölü boyunca hər tərəfdə tapmaq olar. Bu eposda Göyçə mahalı, Göyçə gölü, Ağlağan dağı, Ayğır bulağı kimi toponimlər azərbaycanlıların qədim yaddaşının və mədəniyyətinin izidir. Göyçə mahalı cənubdan – Ağlağan təpəsi, Dəlik, Çənlibel dağları, Səlimgədiyi, şimalda isə Murğuz, Şahdağ silsiləsi ilə əhatə olunmuşdur. Şah dağından baxanda bu mahal ortasına ayna salınmış güllü bir nəlbəkini xatırladırdı. Göyçə mahalı çox qədim zamanlardan bəri el şairlərinin vətəni olmuşdur. Göyçə mahalında yaşayıb-yaratmış saz ustaları aşıq sənətinə yenilməzlik gətirmişlər. Buranın əhalisi şad günlərdə, qəmli anlarda qədim qopuzun varisi olan sazı kökləmiş və onun sədaları ilə ürək çırpıntısını, daxili sızıltısını ifadə etmişdir. Göyçənin elə bir guşəsi yoxdur ki, orada türk-oğuz izlərinə rast gəlinməsin. Toxluca kəndindəki Qanqalı dağı, Göyərçin kəndinin örüşündə Qara Quzeyadlı dağı, Zod aşırımında soyuq bulaq uzaq keçmişdən bu günə kimi oğuz türklərinin daş yaddaşı idi. Göyçə elinin şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələrindəki mifoloji varlıqlar haqqında inanclarının kökü qədim dövrə gedərək tanrıçılıq, şamançılıq dünyagörüşünə söykənir. Əyə inancı insanlara sağlamlıq, səadət, bərəkət gətirən ocaq hamisi sayılırdı. Qaraçuxa isə tale, bəxt tanrısıdır. Bu tanrıların simvolları xalça sənətinə də keçmiş, onun naxış-kompozisiya həllində iştirak etmişdir.
Göyçə mahalı Basarkeçər, Çəmbərək, Aşağıqaranlıq, Kəvər kimi bölgələri əhatə edirdi. Bu mahalın Çəmbərək deyilən hissəsində, Ağbulaq, Ardanış, Qaraqaya, Yanıqpəyə, Gölkənd, Toxluca, Çaykənd, Cil, Şorca kimi məşhur və böyük kəndləri var idi.
İrəvan ərazisindəki dilbər guşələrdən biri də Aşağı Qaranlıq bölgəsi idi. Tamamilə dağlıq ərazidə yerləşən bu bölgənin rəngarəng çiçəkləri sanki təbiətin özünün toxuduğu bir xalı idi. Yanıx, Yuxarı Alçalı, Əyricə, Xartlıq kəndlərində yaşayan Azərbaycan türkləri rəngarəng al-əlvan xalçalar ərsəyə gətirmiş, həmin nümunələr bu günə qədər gəlib çatmışdır.
thumb|250px|1988-ci il. Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində baş qaldırmış erməni separatizminə etiraz əlaməti olaraq Göyçə mahalında gedən xalq etiraz mitinqlərindən biri
Göyçə mahalının kəndləri
'''Bu siyahı 1829–1832-ci illərdə İ. Şopen tərəfindən aparılmış kameral siyahıyaalınmanın nəticələrinə əsasən tərtib edilmiş siyahılardan götürülmüşdür.'''
1826–1828-ci illər Rusiya-İran və 1828–1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində Göycə ərazisində dağıdılmış kəndlərin siyahısı
Buğdatəpə, Hacımumuxan, Allahverdibəy, Üçtəpə, Kərimkənd, Yuxarı Altuntaxt, Aşağı Altuntaxt, Dəmirçi Poğos, Əyricə, Atdaş, Axsaxtovuz, Karvansara, Qasımbaşı, Mədinə, Baş Gözəldərə, Xancığazoğlu, Qızılkilsə, Böyükağa, Ağkilsə, Göyçə, Sultanəli, Sətənağac, Karvansara, Əyricə, Kərimkənd, Dəli Harutyun, Qəməsar, 19 kəndin adı unudulub.
Melburn (vulkan)
Melburn — Antarktidada fəaliyyətdə olan vulkan. Vulkan kraterinin araşdırılması onu göstərir ki, vulkan 1750-ci ilə qədər aktiv olmuşdur. Kraterdə aktiv fumorlar mövcuddur. Yaxşı havada Ross adasından Terror və Melbrun vulkanlarını görmək olur. Zirvəsində helikopterlərin eniş meydançası və qütb stansiyası fəaliyyət göstərir.
İstilik sistemi
thumbnail|İstilik sistemi
İstilik sistemi — Süni qızdırmadır. İstilik sistemlərində kompensasiya məqsədi ilə Yer Verilmiş səviyyədə İstilik keçirmə Xüsusiyyəti var. İstilik sistemində həmçinin bu funksiyanı yerinə yetirən qurğular və sistemlər də var.
İstilik sisteminin Xüsusiyyətləri
İstilik keçirmə xüsusiyyəti üstünlük olan üsulundan asılı olaraq yerləşdirmələrin istilik sistemi Konveksiyalı və Şüalı ola bilər.
Şüalı istilik sistemi
İstilik sisteminin əsas növü, şüayla örtülür. İstilik sistemi üçün cihazlar bilavasitə altında və ya qızdırılan zonanın üstündə yerləşir (Polda və ya tavana quraşdırıb keçirilmiş, həmçinin divarlara və ya tavanın altında möhkəm bərkidilə bilərlər.
Fritillaria biflora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fəthiyə körfəzi
Fəthiyə körfəzi - Türkiyə Respublikasının Muğla əyalətinin Fəthiyə rayonunun yaxınlığında yerləşir. 36.640-lik paralellə 28.968-lik meridian arasında yerləşir. Müxtəlif ada və yarımadaların yerləşdiyi körfəzdir. Şimaldan cənuba doğru zgöçək İskələsindən İblis burnuna qədər 25 km uzunluğunda və qərbdən şərqə doğru Qurtoğlu burnundan Fəthiyə iskələsinə qədər 30 km genişliyindədir. Körfəzin ən dərin yeri 490 m-dir. Dənizə doğru sahilləri girintili-çıxıntılıdır. Şərq hissəsində şimala doğru bir çox qədim yaşayış yerləri su altındadır. Körfəzin şərqində Köhnə Meğri, Qızılada, Dovşan adası, Qatrancık adası və çox girintili qərb sahilində çoxlu sayda kənd, körfəz, ada və yarımada yerləşir. Cənub-qərbdən şimal-qərbə doğru Bozdağ yarımadası, Donuz adası, Tərsanə adası, Hacıxəlil adası, Yassıca adası, Göçək adasıdır.
Kəbək xan
Kəbək xan Betsbulan — Litva ordusunun köməyi ilə qardaşını devirmişdi. Özü də II Bərkə xan tərəfindən devrilmişdi.
Ronald Hernandez
Ronald Xose Hernandez Pimentel — Venesuela Primyera Diviziya təmsilçilərindən olan Zamora klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Venesuela futbolçusudur.
Milli karyerası
Hernandez Venesuelanın U-20 millisi ilə 2017 FİFA U-20 Dünya Çempionatında iştirak etmişdir.
Xəzər-problemə nəzər (film, 1977)
Məzmun
Film Xəzərin probleminə həsr olunmuşdur. Filmdə problemlə bağlı alimlərdən T. İsmayılov, L. Qasımov, Ziya Bünyadov çıxış edirlər.
İtaliya Superkuboku
İtaliya Superkuboku — İtaliya A Seriyasının qalibi ilə İtaliya Kubokunun qalibi arasında keçirilən futbol turniri.
Fritillaria camschatcensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çjao (çarlıq)
Çjao — Döyüşən çarlıqlar dörünə aid  —  ci illərdə mövcud olmuş yeddi əsas çarlıqdan biri. Çjao dövləti e.ə. V əsrdə süqut etmiş Çzin dövlətinin əsasında yaranmışdır. Beləki, üç qüdrətli ailən - Han, Vey və Çjao tərəfindən cü ildə Çzinin dövlətini bölmüş olurlar. Nəticə etibarı ilə eyniadlı üç çarlıq meydana çıxmış olur. Döyüşən çarlıqlar dövründə Çjaonun paytaxtı Handan olmuşdur.
Mənşəyi və yüksəlişi
Yaz və Payız Dövrünün sonunda Cin üç güclü nazir arasında bölündü ; Xiangzi, Zhao ailəsinin patriarxı onlardan biridir. Eramızdan əvvəl 403-cü ildə Çjou kralı Döyüşən Dövlətlər Dövrünün başlanğıcını qeyd edərək, digər iki dövlət, Han və Vey ilə birlikdə Zhao Dövlətinin mövcudluğunu rəsmi olaraq tanıdı.
Döyüşən Dövlətlər dövrünün başlanğıcında Zhao daha zəif dövlətlərdən biri idi. Geniş ərazisinə baxmayaraq, onun şimal sərhədi Xiongnu və digər şimal köçəri xalqları tərəfindən tez-tez təqiblərə məruz qalırdı. Eyni zamanda, Zhao güclü dövlətlərlə əhatə olunmuşdu və Wei-nin hərbi gücü və ya Qi-nin çiçəklənməsi yox idi. Zhao Vey və Qi dövlətləri arasında gedən mübarizədə piyada oldu və bu mübarizə eramızdan əvvəl 354-cü ildə Vey Çjaonu işğal etdikdə kulminasiya nöqtəsinə çatdı və Zhao Qidən kömək istəməli oldu. Nəticədə Guiling döyüşü Qi üçün böyük bir qələbə oldu və nəticədə Zhaonun cənub sərhədinə olan təhlükəni azaldıb.
Dövrün bir neçə parlaq hərbi komandiri eyni vaxtda meydana çıxdı, o cümlədən Lian Po, Zhao She və Li Mu. Lian Po Zhaonu Qinlərə qarşı müdafiə etməkdə mühüm rol oynadı. Zhao She şərqdə ən fəal idi; Yan dövlətinin işğalına rəhbərlik edirdi. Li Mu Zhao-Xiongnu müharibəsində Zhaonu Xiongnulardan və daha sonra Qindən müdafiə etdi.
Zhaonun süqutu
Döyüşən Dövlətlər Dövrünün sonunda Zhao güclü Qin dövlətinə qarşı çıxacaq qədər güclü yeganə dövlət idi. Wei ilə Qin-ə qarşı ittifaq eramızdan əvvəl 287-ci ildə başladı, lakin eramızdan əvvəl 273-cü ildə Huayangda məğlubiyyətlə başa çatdı. Daha sonra mübarizə bütün dövrün ən qanlı döyüşü olan eramızdan əvvəl 260-cı ildə Çanqpinq döyüşü ilə yekunlaşdı. Zhao qoşunları Qin tərəfindən tamamilə məğlub edildi. Wei və Chu qüvvələri Handanı qalib Qin tərəfindən sonrakı mühasirədən xilas etsə də, Zhao döyüşdə böyük insan itkisindən heç vaxt sağalmayacaqdı.
Eramızdan əvvəl 229-cu ildə Qin generalı Vanq Jianın başçılıq etdiyi işğallara eramızdan əvvəl 228-ci ilə qədər Li Mu və onun tabeliyində olan zabit Sima Şanq (司馬尚) qarşı çıxdı. Li Mu Döyüşən Dövlətlər dövrünün ən yaxşı generallarından biri idi və o, Wang Jianı (həmçinin dövrün ən yaxşı generallarından biri) məğlub edə bilməsə də, Wang Jian da irəli gedə bilmədi. İstila bir dalana çevrildi. Zhaonu fəth etmək üçün Li Mudan qurtulmalı olduğunu anlayan Qin imperatoru Qin Shihuang, Zhao rəhbərliyi arasında nifaq salmağa çalışdı. Zhao King Youmiu sxemə düşdü: sadiq olmayan məhkəmə məmurlarının və Qin infiltratorlarının səhv məsləhətləri əsasında hərəkət edərək, edam əmrini verdi.Li Mu və Sima Şanqı vəzifəsindən azad etdi. Li Mu-nun yerinə gələn Zhao Cong dərhal Wang Jian tərəfindən məğlub edildi. Qin eramızdan əvvəl 228-ci ildə Kral Youmiu ələ keçirdi və Zhaonu fəth etdi. Kral Qianın ögey qardaşı Şahzadə Jia, Dai'da Kral Jia elan edildi və Qinlərə qarşı son Zhao qüvvələrinə rəhbərlik etdi. Rejim eramızdan əvvəl 222-ci ilə qədər davam etdi, Qin ordusu onu ələ keçirdi və Daidə qüvvələrini məğlub etdi.
Wu Chen adlı bir üsyançı, Chen Sheng və Wu Guang'ın Chuda kostyumlarını izləyərək , özünü Zhao Kralı elan etdi. Vu daha sonra tabeliyində olan Li Liang (李良) tərəfindən öldürüldü. Zhaonun keçmiş məmurları Zhang Er (張耳) və Chen Yu (陳餘) Zhao kralı kimi Zhao kralı Zhao Xie (赵歇) yaratdılar. Eramızdan əvvəl 206-cı ildə Çu üsyançı lordu Xiang Yu Qin sülaləsini məğlub etdi və özünü və digər on yeddi lordu padşah kimi yaratdı., Zhao Xie-ni Dai kralı etdi. Chen Yu Zhao Xie-yə Zhao torpaqlarını Zhang Erdən geri almağa kömək etdi, buna görə də Zhao Xie Dai'nin Çen Yu şahzadəsini yaratdı. Eramızdan əvvəl 205-ci ildə Çen Yu-nun Daidəki tabeliyində olan Xia Yue (夏說) Liu Banqin generalları Han Xin və Zhang Er tərəfindən məğlub edildi. Chen Yu eramızdan əvvəl 204-cü ildə Han Xin tərəfindən məğlub edildi və daha sonra Zhao Xie Han qüvvələri tərəfindən öldürüldü. Liu Bang Zhao dövlətini Zhang Erə hədiyyə etdi.
Eramızdan əvvəl 154-cü ildə Zhao krallığının şahzadəsi Liu Suinin (劉遂) başçılıq etdiyi qohum olmayan bir Zhao (赵) yeni qurulmuş ikinci imperatora qarşı Yeddi Dövlətin ( Çin :七国之乱) uğursuz üsyanında iştirak etdi. Han sülaləsi.
Ağcaqovaq (bitki)
thumb|Populus alba
Ağcaqovaq — (Populus alba L.) — Söyüdkimilər fəsiləsinin qovaq cinsinə adi bitki növü.
Təbii yayılması
Qafqazda geniş yayılıb, ilk dəfə Qızılyardan təsvir edilib.
Botaniki təsviri
Əlverişli bitmə şəraitində boyu 35 m-ə, gövdəsinin diametri 3 m-ə çatan böyük ağacdır. Ağyarpaq qovaq ağ qovaqla titrəkyarpaq qovaqın hibrididir. Ağyarpaq qovaq enli çətirli, qollu-budaqlı ağac olmaqla Kürqırağı meşələrdə edifikator mövqe tutur. Budaqlarının qabığı ağ və ya bozumtul ağ rəngli, hamardır. Yaşlı gövdəsinin qabığı qeyri-bərabər çatlıdır. Təzə zoğları ağ keçə tükcüklüdür və sonralar tükcükləri tökülür. Qısalmış zoğlarının yarpaqları enli yumurtavari, dəyirmi və üçbucağa oxşar yumurtavaridir. Uzunluğu 4–9 sm, eni 2,5–6 (9) sm olur, ucdan sivrilmiş və ya kütdür. Kənarları qeyri-bərabər oyuqvari dişlidir. Uzanmış zoğlarda əmələ gələn yarpaqlar daha böyükdür, uzunluğu 5–14 sm, eni 7–12 sm olur və dərin 3–5 barmaqvari dilimlidir, kənarları oyuqvari dişlidir. Qaidədən düzxətli və ya azacıq ürəkvaridir, üstdən tünd yaşıl, altdan ağ və ya bozumtul tükcüklüdür. Saplağı yastılanmış, qısadır. Dişicik sırğları 10–15 sm uzunluğunda, üstü kələkötür və çılpaqdır. Mart-aprel aylarında çiçəkləyir, aprel-may ayında toxumu yetişir. Təbii olaraq toxum və kök pöhrələri ilə çoxalır. Qələmlə də çoxaldılır.
Ekologiyası
Düzəndən başlamış orta dağ qurşağına kimi meşələrdə bitir.