cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rusiya coğrafiyası
Turizm
Rusiyada əsas turizm marşrutları qədim şəhərlərdir. Qədim tarix, iqlim müxtəlifliyi, bir çox tarixi və təbii abidələr, dünya miqyaslı İdman və mədəni tədbirlər sayəsində Rusiya dünyada ən populyar turizm istiqamətlərindən biridir — 2013-cü ildə Rusiyaya 28,4 milyon turist gəlmişdir ki, bu da dünyada ən çox ziyarət edilən ölkələr siyahısında 9-cu, Avropada isə 7-ci göstəricidir. Rusiyada həm daxili, həm də xarici turizm artır (Rosturizmin rəsmi məlumatlarına görə, 2014-cü ildən 2015-ci ilə qədər xarici turist axını 5,5% artıb).
Kreml
thumb|Rusiyanın paytaxtı - Moskvanın mərkəzində yerləşən - [[Kreml (Moskva)|Kreml.]] Moskva Kremli, Moskvanın mərkəzində yer alan 1495-ci ildə inşası tamamlanan xüsusi kompleksdir. Kompleks Rusiya prezidentinin rəsmi iqamətgah yeridir. Adı "şəhər içində bir qala" mənasına gəlir. SSRİ dövründə baş katiblər, baş nazirlər, prezidentlər, nazirlər və komissarlar kimi yüksək səviyyəli yüksək rütbəli vəzifəliləri qəbul etməkdə istifadə olunurdu. 1990-cı ildə Qırmızı Meydan ilə birlikdə Dünya İrsi olaraq elan edilmişdir.
Peterhof sarayı
left|thumb|241x241px|Rusiyanın ən böyük və ən çox ziyarət 2-ci şəhəri - [[Sankt-Peterburqda dünya irsi olan Peterhof Sarayı]] Peterhof sarayı, Fin körfəzinin cənub sahilində yerləşən saray-park ansamblıdır. Ansambl Sankt-Peterburq şəhərinin Petrodvorets rayonundakı federal əhəmiyyətli Peterhof şəhərinin şəhərdaxili ərazisində yerləşir (1944-cü ildən - 1997-ci ilə kimi — Petrodvorets). Onun yaxınlığından keçən Peterhof yolu ansamblın şərəfinə adlandırılmışdı. Həmin yolun bir hissəsi "Peterhof Dövlət Muzey-Qoruğunun" tabeliyindədir.
Peterhof özündə iki əsr boyu formalaşmış bir neçə saray-park ansambllarını birləşdirir. Aşağı park, Yuxarı bağ və İngilis parkı — XVIII əsrdə inkişaf etmiş ansambllardı; Aleksandriya, Kolonist parkı, Çəmən parkı, Aleksandrov parkı, Sergiyevka və Daça XIX əsrdə yaradılmış park-kompleksləridir
Böyük Vətən müharibəsi illərində alman qoşunları tərəfindən işğal olunan Peterhofun bütün parkları çox ciddi zədələnmişdi. Xüsusilə Yuxarı bağ və Aşağı Park, həmçinin fəvvarələrin su ötürücü sistemləri dağıntıya məruz qalmışdı. 1944-cü ildə başlamış bərpa işləri günümüzə kimi davam edir.
Vasili Blejannı kilsəsi
thumb|Rusiyanın paytaxı [[Moskvada yerləşən UNESCO ümumdünya irsi abidə.]] Vasili Blajennı kilsəsi, Moskvanın mərkəzində, Qırmızı meydanda yerləşən pravoslav kilsəsidir. Böyük İvan Zəng Qülləsi inşa edilənə kimi Moskvanın ən hündür tikilisi olan kilsə, həm də dünyanın ən məşhur memarlıq abidələrindən biridir.
Kilsənin özü səma Yerusəlimini simvollaşdırır, ancaq günbəzləri bəzəyən naxışlar və xüsusilə də buradakı rənglərin mənası bu günə kimi həll edilməmiş tapmaca olar qalır. Hələ keçmiş yüzillikdə yazıçı Çayev fərz edirdi ki, kilsə günbəzlərinin rənglərini müqəddəs qəhrəman xoşbəxt Andrey Yurodivinin (Konstantinopollunun) yuxusuyla izah etmək olar - kilsə əfsanələrinə görə, pravoslav dünyasında qeyd olunan Tanrı Anası örtüyünün bayramı məhz bu şəxslə bağlı idi. Onun gözünə səma Yerusəlimi göründü və orada "çoxlu bağlar var idi, onları yüksək, zirvələri titrəyən ağaclar bəzəyirdi... Ağacların bəziləri çiçəkləyirdi, digərləri qızılvari yarpaqlara malik idilər, yeridə qalan başqa ağaclar isə, təsvirəgəlməz gözəlliyi olan müxtəlif meyvələrlə bəzədilmişdi.
Kafedralın hündürlüyü 65 metrdir. Kafedral kiçik kilsələrdən ibarətdir, onların taxtları Kazan üçün həlledici döyüş günlərinə düşmüş bayramların şərəfinə müqəddəsləşdirilmişdir: Müqəddəs Üçlük, Möcüzəyaradan Müqəddəs Nikolayın şərəfinə (daha dəqiq onun Vyatka-Vilikoretskdə yerləşən ikonasının şərəfinə), Rəbbin Yerusəlimə girişi, Məzlum Adrian və Natalyanın şərəfinə (başlanğıcda müqəddəslər Kiprian və İustinanın şərəfinə; 2 oktyabr tarixində qeyd olunurdu), Mərhəmətli müqəddəs İoannın şərəfinə (XVIII əsrə qədər müqəddəs Pavel, Aleksandr və Konstantinopollu İoannın şərəfinə; 6 noyabr tarixində qeyd olunurdu), Aleksandr Svirskinin şərəfinə (17 aprel və 30 avqust tarixlərində qeyd olunurdu), Xutınlı Varlaamın şərəfinə (6 noyabrda və Petrov postunun 1-ci cümə günü qeyd olunurdu), Maarifçi Qriqorinin şərəfinə (30 sentyabr tarixində qeyd olunurdu). Bu səkkiz kilsə (dördü xaçvari düzülmüş, dördü isə onların arasında yerləşən) soğanvari günbəzlə tamamlanmaqla mərkəzdə yerləşən və Tanrı anasının şəfaətinə həsr edilmiş əsas doqquzuncu kilsənin ətrafında formalaşdırılmışdır. Bu doqquz kilsə vahid girişə (ilkin planda açıq idi), qalereya və daxili keçidlərə malikdir.
Kazan Kremli
thumb|210x210px|Rusiyanın [[Tatarıstan vilayətində UNESCO ümumdunya irsi abidə - Kazan Kremli]] Kazan Kremli, Kazan şəhərinin ən qədim hissəsi, şəhərin tarixini əks etdirən memarlıq, tarixi və arxeoloji abidələr kompleksi.
Kremlin ərazisində üç müxtəlif dövrlərə aid yaşayış yerləri mövcüd olub. Birinci yaşayış yeri XII—XIII əsrlərə, ikincisi XIV—XV əsrlərə, üçüncüsü isə XV—XVI əsrlər siddir. Həmçinin Kreml ağ daşdan salınmış qaladan, tarixi-memmrlıq və mədəni əhəmiyyətli bir sıra məbəd və binadan ibarətdir.
Tatarıstan Respublikasının Prezidentinin igamətgahı də məhz Kazan Kremlində yerləşir.
Kremlin ərazisi onun yerləşdiyi təpənin formasını təkrarlıyan düzbucaq şəklindədir və şimal-qərbdən, Kazanka çayından, cənub-şərq, 1 May meydanına qədər uzanır. Volqa və Kazanka çaylarını sol sahilində yerləşir.
2000-ci ildən etibarən YUNESKO-nun Ümumdünya irsinə daxildir. Kremlin ərazisində yerləşən ən qədim tarixi memarlıq abidə Blaqoveşenskiy kilsəsidir.
Qırmızı meydan
thumb|199x199px|Moskvanın mərkəzində yerləşən - [[Qırmızı meydan|Qırmızı Meydan.]] Qırmızı meydan — Rusiyanın Moskva şəhərində yerləşən meydan. Keçmiş kral qalası və hazırda Rusiya Prezidentinin rəsmi yaşayış yeri olan Kreml, eləcə də Vasili Blajennı kilsəsi, Spasskaya qülləsi bu meydanda yerləşir.
Meydan XV əsrdə inşa olunub. Vladimir Leninin mavzoleyi də bu meydanda yerləşir. Təxminən 73 min m² sahəsi olan meydanda tarixən çox sayda nümayişlər, paradlar, mitinqlər keçirilmişdir. Burada eləcə də edamlar olmuşdur. İkinci Dünya Müharibəsində qalib gələn SSRİ qoşunları meydanda zəfər paradı keçirmişlər. 1987-ci il mayın 28-də Matias Rast adlı həvəskar bir alman pilotu Cessna tipli təyyarəsiylə meydana enmişdir. Rast təyyarəsiylə Almaniyadan əvvəlcə İslandiyaya, oradan Norveç və Finlandiyaya uçmuş, Finlandiyadan isə hava sərhəddini keçərək təyyarəsini Qırmızı meydanda yerə endirmişdir. Bu vaxt heç bir radar onu tutmamışdır. O bu addımını dünyada sülh naminə etdiyinə söyləsə də 437 gün Moskvada həbsdə saxlanılmışdır. Qırmızı meydan Kreml ilə birlikdə 1990-cı ildə YUNESCO tərəfindən Dünya Mirası siyahısına salınmışdır. Hazırda meydanda konsertlər təşkil olunur, dini və tarixi bayramlar qeyd edilir.
Mazares
Mazares (qədim yunanca: Μαζάρης) — II Kirin babası, Midiya hökmdarı Astiaqı devirərək hakimiyyəti ələ keçirdikdən sonra, onun tərəfinə keçmiş Midiya sərkərdəsi.
Mazares Herodotun "Tarix" əsərində
Herodotun qeydlərində Mazaresin II Kirə xidmət edən Midiya sərkərdəsi olması və Kiçik Asiyada üsyanı yatırarkən öldürülməsi göstərilir.
II Kirin e.ə. 539-cu ildə Lidiyanı fəth etməsindən sonra lidiyalılar rəsmən Paktias adlandırıldı və lidiyalılara, Kirin dövlət xəzinəsindən bəxşiş paylanılmaqla, onlardan və İoniya yunanlarından düzəldilmiş xüsusi ordu yaradıldı. Tabaluz Kirin Lidiyann paytaxtı Sard şəhərindəki satrapına qarşı üsyan etmiş, şah qvardiyasının da daxil olduğu fars ordusunu mühasirəyə almışdı.
Üsyan haqqında eşidən Kir, lidiyalıları cəzalandırmaq və Sard şəhərini yandıraraq yerlə-yeksan etmək üçün planlar hazırlamağa başladı. Məğlub olduqdan sonra II Kirin məhkəmə hakimlərindən biri təyin edilən keçmiş Lidiya kralı Kroesus isə heç bir zərər çəkmədən onun keçmiş krallığının ərazisindən əl çəkməyə razı salmaq üçün yalvarırdı.
Herodot qeyd edir ki, Kroesusun tövsiyəsi ilə Lidiya əhalisi tərkisilah edildi və insanların rahatlıq ümidlərini alt-üst edən ticarət haqqında sərt qanunları qəbul etdi.
Bunları etdikdən sonra Kroesus qeyd etdi ki, "insanlar artıq həddən artıq zəiflədilib və onlardan çəkinmək üçün heç bir əsas yoxdur."
İnsanlara qalib olduğunu göstərmək fikrində olan II Kir Kroesusun istəyinə qarşı çıxaraq, öz sərkərdəsi Mazaresi üsyanı yatırmaq və Paktiası cəzalandıraraq imperiyanın tərkibinə qaytarmaq üçün oraya göndərdi. Lakin Mazaresin rəhbərlik etdiyi ordu Sard şəhərinə yaxınlaşdıqda, paktiaslılar şəhəri tərk etdilər.
Mazares onları təqib edərək İoniya yunanlarını məğlub etdi, Priena və Maqneziya şəhər dövlətlərini tutdu, üsyan rəhbərini ələ keçirərək cəzalandırılması üçün II Kirin yanına göndərdi. Mazares daha sonra işğal kompaniyasını davam etdirərək Kiçik Asiaya doğru irəliləyir, lakin naməlum səbəbdən orada ölür.
Sosial innovasiya
Sosial innovasiya — əhalinin müxtəlif tipli sosial tələbatlarına cavab verən yeni strategiyaları, konsepsiyaları, ideyaları və təşkilatları özündə ehtiva edir. Hazırda internet vasitəsi ilə sosial innovasiyaların tətbiqi məsələsi daha aktualdır, belə ki, internet sosial innovasiyaları həyata keçirmək üçün ən ucuz və sürətli vasitə hesab olunur. Buna görə də internet əsaslı sosial innovasiyaları dəstəkləyən müxtəlif tədbirlər bütün dünyada keçirilməkdədir, bunlardan ən məşhuru Sosial Yeniliklər Düşərgəsidir. Sosial innovasiyalar hazırda cəmiyyətdə e-dəyişikliklər tətbiq etməklə müxtəlif proseslərin internet və rəqəmsal alətlər üzərindən daha asan və ucuz yollarla həyata keçirilməsinə xidmət edir.
Cəlal Mahmudov
Mahmudov Cəlal Müseyib oğlu  - texnika elmləri doktoru, professor
Həyatı
Mahmudov Cəlal Müseyib oğlu 1933-cü ildə Azərbaycan SSR Qasım-İsmayılov rayonunun Qızıl Hacılı kəndində anadan olmuşdur. 1955-ci ildə "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, 1958-ci ilə qədər "Neft Daşları" NQÇİ-də müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1958-1972-ci illərdə AzETNÇİ-da böyük mühəndis, laboratoriya rəhbəri kimi vəzifələrdə işləmişdir. 1960-1962-cı illərdə AzNKİ-nun aspirantı idi. 1962-ci ildə "Maili quyuların lüləsinin trayektoriyasının nəzəri və təcrübi tədqiqatları" mövzusunda namizədlik, 1967-ci ildə isə "Dərin maili quyuların qazılması nəzəriyyəsinin ünsürləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1968-1988-ci illərdə AzXTİ-da işləyib və burada "İstehsalat texnologiyası" kafedrasını yaratmışdır. 1988-1990-cı illərdə Leninqrad maliyyə-iqtisad institutunun Baki filialının "İstehsalat sahələrinin texnologiyası" kafedrasına rəhbərlik etmişdir. 1990-2000-ci illərdə AzDİU-nin "İstehsalat texnologiyası" kafedrasında professor işləmiş, 2001-ci ildən bu günə qədər isə ADEU-də "İstehsalat sistemləri və ətraf mühitin mühafizəsi" kafedrasına rəhbərlik edir.
Elmi fəaliyyəti
Mahmudov C.M. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir.
Mahmudov C.M. 200-dən artıq elmi məqalənin, 5 monoqrafiyanın, 20 tədris vəsaitinin müəllifidir. 12 elmlər namizədi hazırlamışdır. Bir çox medallarla təltif edilmişdir.
Səni deyirlər
"Səni deyirlər" — İnternetdə bir neçə gün ərzində mem olmuş, Azərbaycan dillində ifa edilən Cənubi Azərbaycan mahnısı.
Güneyli gənclərin bu fleşmobu Urmiya gölünün qurudulması və İran rejiminin sərbəst toplaşmaq azadlığının məhdudlaşdırılmasına etiraz kimi meydana çıxıb.
Karl Fridrix Qauss
Yohan Karl Fridrih Qauss — görkəmli alman riyaziyyatçısı, astronom və fiziki, bütün dövrlərin ən yaxşı riyaziyyatçılarından biri, "riyaziyyatın kralı" hesab olunur.
Həyatı
Göttingen Universitetində oxuduğu müddətdə riyaziyyata aid ciddi tədqiqat işləri aparmış və universiteti qurtararkən "Ədədi tədqiqatlar" adlı əsərini yazmışdır. Bu əsərdə kvadratik çıxıq nəzəriyyəsi, kvadratik formaların qısa ifadəsi, n-dərəcəli tənliklər nəzəriyyəsi öz əksini tapmışdır. Qauss da başqa alimlər kimi paralel xətlərlə maraqlanmışdı. O, XVIII əsrin sonunda Evklid həndəsəsindən fərqli başqa həndəsələrin olmasının mümkünlüyü qənaətinə gəlmişdir. Qauss bu sahədə xeyli tədqiqat işləri apararaq varlığı mümkün olan həndəsəni anti-evklid həndəsəsi adlandırmışdı.
Ədədlər nəzəriyyəsi, riyazı analiz, differensial həndəsə, geodeziya, elektrostatika, astronomiya və optika elmlərinə misilsiz töhfələr vermişdir.
Qaussun fitri istedadı özünü uşaq ikən büruzə verir. Deyilənə görə hələ ibtidai məktəbdə oxuduğu vaxt özünün ilk riyazi kəşfini edir. Belə ki, müəlliməsi şagirdlərini uzun müddət məşğul etmək məqsədilə onlara 1-dən 100-ə qədər bütün natural ədədlərin cəmini tapmağı tapşırır. Qauss tapşırığı bir neçə dəqiqə ərzində həll etməklə ətrafındakıları heyrətə salır. Gənc Qauss bu ədədi silsilənin sonluğunda duran ədədlərin cəminin 101-ə bərabər olmasını, yəni 1+100=101, 2+99=101 və s dərhal müəyyən edir. Və bu silsilədəki cütlüklərin sayını, yəni 50-ni 101-ə vurmaqla məsələni asanlıqla və tezliklə həll edir. O, riyaziyyat elmində ən möhtəşəm əsərlərdən biri olan Disquisitiones Arithmeticae əsərini 21 yaşında ikən (1798) tamamlayır. Əsərin özü isə üç il sonra nəşr olunur. Bu əsərlə Qauss müasir ədədlər nəzəriyyəsi elmini riyaziyyatdan ayıraraq müstəqil elmə çevirir.
Karl Qauss 1855-ci ildə vəfat etmişdir.
Hacı Əhmədov
Hacı Əhmədov ( 23.11.1993, Bakı, Azərbaycan) — azərbaycanlı futbolçu, Qarabağ futbol klubunun və Azərbaycan millisinin yarımmüdafiəçisidir.
Senecio pilotus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çili üçün endemik növdür.
Adi boğazotu
Sinonimləri
Prunella vulgaris L.
Hündürlüyü (3) 8-40 (60) sm, gövdəsi düzduran və yaxud əyilib qalxandır, çılpaq və ya nahamar tüklü, uzun sürünən kökümsovlu çoxillik ot bitkisidir.
Yarpaq
Yarpaqları saplaq üzərindədir, uzunluğu 2-6 sm, eni 1-3 sm-dir, yumurtaşəkilli və ya yumurtaşəkilli-uzunsov, adətən pazşəkilli olur, uc hissədə küt və ya sivritəhər, kənarları
tamkənarlı və ya seyrək dişlidir.
Çiçək
Çiçək qrupu başcıq və ya sünbülşəkilli, yumurtaşəkilli və ya uzunsov olub, onun əsasında bir cüt oturaq yarpaq yerləşir. Çiçək qrupunda çiçək köbəsi yığılmışdır. Tac bənövşəyi,
bəzən isə ağ rəngdə olur, uzunluğu 8-12 mmdir, 1,5-2 dəfə kasacıqdan uzun və ya ondan az fərqlənir, tacın borucuğu düzdür.
Meyvə
Fındıqcalar yumurtaşəkilli və ya ellipsvari, hamar, parlaq, bayır tərəfi yastı və uzunluğu 2 mm-ə qədərdir.
Çiçəkləməsi
May
Meyvə verməsi
İyun-Avqust
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bütün rayonlarında, nadir halda Kür-Araz oval. Ovalıqdan subalp qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
Meşələrdə, meşə kənarənda və talalarda, kolluqlarda, çəmənlərdə, bağlarda, arxların kənarında, düyü əkilən sahələrdə, çınqıllı çayların kənarında, bulaqların yanında, yol kənarında rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Yağlı bitki hesab olunur.
Kometa
Kosmik fəza da təsadüf edilən müxtəlif ölçülü cisimlər olub, toz və qazdan ibarət "quyruğa" malikdirlər. Çox zaman Günəş ətrafında fırlanırlar. Kometalar Günəş sisteminin kiçik cisimləridir. Onlar olduqca sıxılmış orbit boyunca hərəkət edirlər və Günəşə yaxınlaşdıqca formalarını kəskin dəyişirlər. Kometalar Günəşdən uzaq məsafədə olduqca dumanlı, zəif işıqlanan obyekt kimi görünürlər. Günəşə yaxınlaşdıqca əks tərəfə yönəlmiş "quyruğu" yaranır. Kometa yunanca "kometos" sözündən olub, "quyruqlu ulduz" deməkdir. Mürəkkəb kimyəvi tərkibə malik donmuş qazlardan, buzdan, toz və daha iri fraqmentlər şəklində olan, gecəriyən mineral maddələrdən ibarət olan bu özünəməxsus səma cisimlərini kosmik aysberqlər də adlandırırlar. Hər il təqribən 25–30 yeni kometa kəşf olunur, 2–3 ildən bir isə Yerin və Günəşin yaxınlığından kifayət qədər iri quyruğa malik olan bir neçə parlaq kometa keçir. Kometalar təkçə astronomları deyil, digər elm sahələrindən olan alimləri də, fizikləri, kimyaçıları, bioloqları, tarixçiləri və s. maraqlandırır. Bir çox alimlər belə hesab edirlər ki, kometalar Günəş sisteminə daxil olan planetlərin ilkin qaz-toz buludundan sonra qalan özünəməxsus "qalıqlardır". Kometaların səmada hərəkəti ilk dəfə ətraflı şəkildə Edmund Halley tərəfindən tədqiq olunmuşdur. Onun apardığı elmi tədqiqatlar nəticəsində məlum olmuşdur ki, kometalar fokusunda Günəş yerləşən elliptik, parabolik və hiperbolik orbitlər üzrə hərəkət edirlər. O, 24 parlaq kometanın orbitini təyin edir və onların hətəkət orbitlərinin parabola olması fikrini irəli sürməklə ilk kometa kataloqunu tərtib etmişdir. Halley 1531 və 1682-ci illərdə görünən kometaların orbitlərini diqqətlə öyrəndikdən sonra tamamilə düzgün olaraq belə qərara gəlmişdir ki, bunlar eyni kometalardır. Orbitləri çox oxşar olan bu kometalar Günəşin ətrafında 76 illik dövrlə, elliptik orbit boyunca hərəkət edən eyni bir kometanın 1531 və 1682-ci illərdəki qayıdışlarının görüntüləri olmuşdur. Halley bu kometin növbəti qayıdışının 76 il sonra olduğunu əvvəlcədən hesablamışdır. Həqiqətən, 1758-ci ilin dekabr ayında həmin kometa qayıdır – səmada müşahidə olunur. Ona görə də sonradan bu kometaya Halleyin adı verilir və onun dövr periodunun qiyməti daha da dəqiqləşdirilir — 75.5 il. Bəşəriyyətin tarixi boyunca ən məşhur kometa Neptun kometa ailəsinə mənsub olan, ilk dəfə b.e.ə. 467-ci ildə qeydə alınan, 75.5 il dövrlük periodu olan və 32 dəfə müşahidə olunan Halley kometasıdır. Növbəti dəfə 2061-ci ildə müşahidə ediləcəkdir. Komet qruplarının və ailələrinin öyrənilməsi istiqamətində azərbaycan alimi Əyyub Quliyev komleks tədqiqatlar aparmışdır. thumb|350px|Kometaların hərəkəti thumb|220px|Templey kometası 200px|thumb| Qaliley kometasının Yer ətrafında görünməsi, 1066-cı il.
Quruluşu və hərəkət sistemi
Hər bir kometanın əsas hissəsi onun nüvəsidir. Nüvə — kometanın bütün maddəsini özündə saxlayan, bir – biri ilə kosmik buzla sıx əlaqəlı olan kosmik toz, daş, donmuş qaz və mürəkkəb kimyəvi birləşmələrdən ibarətdir. Kometa nüvələrinin ölçüləri çox kiçikdir və bir neçə metr ilə bir neçə kilometr arasında dəyişir, kütlələri isə Yerin kütləsinin milyonda bir hissəsindən kiçik olur. Bir çox alimlərin fikrincə, Günəşdən çox-çox uzaqda olarkən kometalar ammonyak, metan, adi su buzundan və tərkibində dəmir və metal hissəçiklər olan bərk maddələrdən ibarətdir. Günəşə yaxınlaşdıqca Günəş şüalarının təsiri ilə kometanın qızması nəticəsində çirkli buz buxarlanaraq nüvənin ətrafında nəhəng qaz-toz örtüyünü əmələ gətirir. Günəşdən uzaqda olarkən kometanın baş hissəsi simmetrik olur, lakin ona yaxınlaşdıqca tədricən oval forma alır, sonra daha da dartılır və kometanın Günəşdən əks tərəfində onun baş hissəsinə daxil olan qaz və tozdan təşkil olunmuş quyruq əmələ gəlir.
Bütün kometalar adətən iki hissədən ibarət olur. Bu sərt maddələrdən ibarət(Günəşdən uzaqlaşarkən buzlaşan maddələr) bütöv "baş" hissə və Günəşə yaxınlaşdıqca artan qaz-toz buludundan ibarət "quyruq" hissəldir. Günəş küləyi təsiri altında kometaların "quyruq" hissəsi adətən Günəşdən əks istiqamətə yönəlir. Eliptik orbitlə hərəkət edən kometalar, qravitasiya təsiri altinda yüksək sürətlə Günəş istiqamətinə doğru yönəlir və "baş" hissənin əriyərək "quyruq" buluduna cevrilməsi müşahidə olunur. Əks qravitasiya və enersiya qüvəsiylə, Günəş ətrafinda devr edən kometa, yenidən Günəş sisteminin sərhədlərinə dogru yonəldilir və bu zaman "quyruq" buludunun donub kiçilərək "baş" hissədə konsentrasiya olması müşahidə olunur. Uzun dövrlü və qısa dövrlü kometalar var. Günəş ətrafında dolanma dövrləri 200 ildən çox olan kometalər, uzundövrlü kometalar adlanır. Müşahidə olunan kometaların böyük əksəriyyəti Günəş sisteminin uzaq oblastlarından gəlirlər. Uzundövrlü kometalar planetlərin hərəkət zonasında qısa bir zaman ərzində qalaraq cüzi dinamik və fiziki dəyişikliyə məruz qalırlar. Sonra isə gəldikləri yerə qayıdırlar. Məlum olduğu kimi, bunlar əsasən uzundövrlü kometalardır. Bu kometlər planet zonasından cox az bir zaman müddətində keçdikləri üçün demək olar ki, ciddi dəyişikliyə uğramamışlar. Ona görə də, uzundövrlü kometalar kainatın sirlərini özündə mühafizə edən ilkin maddə haqqında qiymətli informasiya daşıyıcıları sayılırlar. Uzundövrlü kometaların 200 ildən artıq tədqiqat obyekti olmasına baxmayaraq, onların xeyli mürəkkəb olan mənşəyi ilə bağlı problemləri hələ ki, bu günə qədər öz həllini tam mənada tapa bilməmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, indiyədək uzundövrlü kometaların cox cüzi bir hissəsi müşahidə olunmuşdur. Aydındır ki, bu kometaların yeni-yeni nümayəndələri tapıldıqdan sonra indiyə qədər məlum olmayan xüsusiyyətləri aşkarlanacaq və onların mənşəyinin müəyyən edilməsi istiqamətində ciddi addımlar atılacaqdır. Qısa peridlu kometaların (onların sayı 200-dən çoxdur) orbitlərinin ekliptika müstəvisinə meylləri bir qayda olaraq kiçikdir. Bu kometaların Günəş ətrafında dolanma dövrləri 20 ildən çox olmur, onların indiyə kimi məlum olan sayı isə təqribən 400-ə yaxındır. Günəş sistemində başqa kometa ailələri də mövcuddur. Məsələn, nümunə olaraq Saturn, Uran, Neptun kometa ailələrini göstərmək olar. Saturn kometa ailəsində kometaların sayca az olması onunla əlaqədardır ki, Yupiterin cazibə qüvvəsi Saturnun cazibə qüvvəsindən 10 dəfə, digər planetlərin cazibə qüvvəsindən isə 100 dəfə böyükdür. Ehtimal olunur ki, bütün periodik kometalar əvvəllər uzundövrlü olmuşlar və nəhəng planetlərin, xüsusilə də Yupiterin uzunmüddətli qravitasiya təsiri nəticəsində bu kometalar uygun planetlərin orbitlərinə keçərək onların kometa ailələrinin üzvləri olmuşlar.
Kometaları müşahidə etmək üçün müxtəlif qurğulardan istifadə olunur. Müşahidələr göstərir ki, kometaların nəhəng quyruqlarını adi gözlə, görüş sahəsi böyük olan teleskop və ya binokl vasitəsilə müşahidə etmək mümkündür. Lakin, kometanın nüvəsinin mürəkkəb quruluşunu müşahidə etmək üçün böyük aperturalı teleskoplardan istifadə olunmalıdır
Kometa xofu
Qədim zamanlardan "quyruqlu ulduzun" qöy üzündə görsənməsi insanlarda mifoloji qorxuya, xofa səbəb olmuşdur.
102 an (film, 2000)
102 an sənədli televiziya filmi rejissor Şamil Nəcəfzadə tərəfindən 2000-ci ildə çəkilmişdir. Film ANS televiziyasında istehsal edilmişdir. Film ANS ÇM radiosunun bir gününü əks etdirir.
Məzmun
Film ANS ÇM radiosunun bir gününü əks etdirir.
ANS ÇM Azərbaycanda ilk özəl radio kanalıdır. 1994-cü ilin mayın 28-də Azərbaycanın müstəqilliyi günündə "ANS ÇM" radiostansiyası efirə çıxdı. Stansiya, Zoologiya İnstitutunun binasında kirayəyə götürülmüş kiçik bir otaqda fəaliyyət göstərirdi. Radio stansiyaya Vahid və Seyfulla Mustafayevlərin qardaşı Çingiz Mustafayevin adı verilib. 18 iyul 2016-cı il tarixində ANS TV ilə birlikdə fəaliyyəti dayandırılmışdır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Şamil Nəcəfzadə Rejissor: Şamil Nəcəfzadə Operator: Kənan Məmmədov
Mənbə
ANS tv
Yuliya Timoşenko
Yuliya Volodımırivna Timoşenko, əsl soyadı əvvəlcə Qrigyan, sonradan Telegina (ukr. Юлія Володимирівна Тимошенко, Григян/Телегіна; ) — Ukraynanın dövlət və siyasi xadimi, 2005-ci il fevral-sentyabr aylarında və 2007-ci ilin dekabrından Ukraynanın baş naziri. "Batkivşina" (, tərc. Vətən) partiyasının və Yuliya Timoşenko Blokunun sədri, 2004-cü ildəki "narıncı inqilab"ın rəhbərlərindən biri. Ukrayna prezidentliyinə namizəd.
Həyatı
Yuliya Timoşenko Dnipropetrovskda anadan olub. Universiteti bitirdikdən sonra iqtisadçı kimi çalışmağa başlayıb. 1980-ci ildə kooperativ hərəkatının öncüllərindən olub və videofilmlərin nümayişi üçün zal açıb. Videosalon şəbəkəsi yaradıb, daha sonra Ukraynanın Vahid Enerji Sistemi adlı yanacaq-sürtgü şirkətinin əsasını qoyub.
1995–1996-cı illərdə bu şirkətin dövriyyəsi bir neçə milyon dollar olub. Şirkət Ukrayna maşınqayırma sənayesinin məhsullarını Rusiya enerjidaşıyıcıları ilə dəyişib. Yuliya Timoşenko özü deyir ki, onun bu istiqamətdə fəaliyyəti Ukraynanın Rusiyaya qaz borcunu aradan qaldırmağa imkan verib. Onun əleyhdarları isə deyirlər ki, bu şirkət "qara sxem"lə işləyib, vergidən yayınıb. Yuliya Timoşenkonun "Ukraynanın Vahid Enerji Sistemi" şirkətinə rəhbərlik etdiyi dövrdə Ukraynanın baş naziri Pavel Lazarenko olub. Baş nazir postunu tərk edəndən bir neçə il sonra "çirkli pulların yuyulması"nda iştirak və dələduzluq ittihamları ilə ABŞ-da həbs edilib. Yuliya Timoşenkonun əleyhdarları deyirlər ki, hazırkı baş nazirin şirkətinin fəaliyyətinə də Dnepropetrovsk əsilli Pavel Lazarenko bir yerli kimi dəstək verib. Yuliya Timoşenko bildirir ki, həmin illərdə onun şirkətinə qarşı qaldırılmış cinayət işi siyasi xarakterli olub.
Yuliya Timoşenko 1997-ci ildə ilk dəfə deputat, eyni zamanda Pavel Lazarenkonun lideri olduğu Qromada Partiyasında sədrin ilk müavini seçilib. 1998-ci ildə o, yenidən Ali Radanın üzvü olub və parlamentin büdcə komitəsinə rəhbərlik edib. 1999-cu ildə Rodina Partiyasının rəhbəri olub.
1999-cu ilin sonlarınla Yuliya Timoşenko parlamentdən gedib, Viktor Yuşşenkonun başçılıq etdiyi hökumətdə baş nazirin birinci müavini olub. Ukraynanın enerji bazarında uğurlu islahatlar aparmağı bacarıb. Bu sahədən büdcəyə daxilolmalar artıb, büdcədən maliyyələşən təşkilatların işçilərinin maaşları və pensiyaçıların təqaüdləri ödənilib.
Bir aylıq həbsxana həyatı
2000-ci ildə Ukrayna hakimiyyəti Yuliya Timoşenkonun əri Aleksandrı həbs edib. O, "Ukraynanın Vahid Enerji Sistemi" şirkətinin fəaliyyəti ilə bağlı müxtəlif cinayət əməllərində günahlandırılıb. 2001-ci ildə Leonid Kuçma Yuliya Timoşenkonu hökumətdə tutduğu vəzifədən azad edib. Xanım siyasətçi Milli Xilasetmə Forumu yaradıb. Bu Forum Leonid Kuçma əleyhinə kütləvi aksiyalarda fəal iştirak edib. Yuliya Timoşenko elə o zaman valyuta qaçaqmalçılığı və vergidən yayınma ittihamı ilə həbs edilib. Bir aya yaxın həbsdə qalıb. Ölkədən kənara çıxmamaq haqqında iltizama qol çəkəndən sonra azadlığa çıxıb. Sonradan məhkəmə Yuliya Timoşenko əleyhinə irəli sürülən ittihamları əsassız sayıb.
"Maydan qəhrəmanı"
Yuliya Timoşenko "Kuçmasız Ukrayna" hərəkatının aktiv iştirakçılarındandır. 2002-ci il parlament seçkiləri öncəsi yaratdığı "Yuliya Timoşenko Bloku" səslərin 7 faizini alıb və parlamentdə 20 yer qazanıb. O, 2004-cü ildə prezident seçkilərinə qatılmaqdan imtina edib və Viktor Yuşşenkonu dəstəkləyib. "Maydan Nezalejnosti"də (Müstəqillik meydanı) keçirilən kütləvi aksiyaların əsas təşkilatçılarından, "narıncı inqilab"ın əsas simalarından olmuşdur.
Ukraynadakı prezident seçkiləri dövründə Rusiya Hərbi Prokurorluğu Yuliya Timoşenko haqqında beynəlxalq axtarış elan edib. O, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məmurundan rüşvət almaqda günahlandırılmış, lakin sonradan bu ittiham ləğv olunmuşdur. Viktor Yuşşenkonun prezident seçilməsindən sonra Yuliya Timoşenko baş nazir kürsüsündə əyləşib. Ancaq 2000-ci ildə hökumətə uğurla başçılıq edərək ciddi iqtisadi islahatlara imza atan bu iki şəxs bu dəfə yola getmir və onlar bir-birlərini "Maydan idealları"na xəyanət etməkdə, korrupsiyada günahlandırırlar.
Yuliya Timoşenkonun baş nazir olduğu birinci dönəmə münasibət fərqlidir. Timoşenko özü hesab edir ki, prezident və onun komandasının əks fəaliyyətinə baxmayaraq, çoxlu uğurlara nail olub. Əleyhdarları isə hesab edir ki, həmin dövrdə Ukraynada ÜDM-in səviyyəsi aşağı düşüb, çörək, ət və benzinlə bağlı böhranlar yaşanıb.
Viktor Yuşşenko Yuliya Timoşenkonu baş nazir postundan uzaqlaşdırandan sonra o, müxalif düşərgədə siyasi fəaliyyətini davam etdirib, 2006-cı ildə keçirilən parlament seçkilərində 22 % səs yığıb, Ali Radada ən böyük fraksiyalardan birini yaradıb. Təkrar parlament seçkilərində isə daha inamlı nəticə qazanıb. "Yuliya Timoşenko Bloku" 30 faiz səs yığıb və parlamentdə 156 mandat qazanıb. Viktor Yuşşenkonun "Bizim Ukrayna" bloku ilə razılaşma əldə olunması və "Vladimir Litvin Bloku"nun da qoşulmasıyla da kövrək koalisiya nəticəsində 2007-ci ildə Yuliya Timoşenko yenidən baş nazir olub.
2011–2014 illər arasında həbsi
Timoşenko 2014-cü ilin fevralın 22-də həbsdən çıxdı.
Todür
Todür  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Ruabon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38505. Kommunanın 2006-cı il üçün əhalisi 640 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 287 ilə 492 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 60 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 50 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Canaxır
Canaxır və ya Aşağı Əlik — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun Hülövlü inzibati ərazi vahidində kənd.
Adının mənası
Kəndin əsasını əslən Quba rayonunun Əlik kəndindən olan əliklilər "Canaxır" adlanan yerdə qoymuşdur. Kənd əvvəllər Aşağı Əlik də adlanmışdır. Oykonim "əkin sahəsi üçün yararsız yer" mənasındadır. Belə ki, Azərbaycan dilinin əksər dialektlərində "cana" sözü "yararsız" və ya "pis", "xır" sözü isə "əkin sahəsi" mənalarında işlənir.
Tarixi
Bu ərazidə kəndin yaranması tarixi dəqiq məlum deyildir. Lakin əliklilərə məxsus bəzi ailələr bu əraziyə köçərək, burada daimi məskunlaşmışması nəticəsində bu ərazidə kənd salınması məlumdur.
Musa (ad)
Musa — kişi adı
Canaxır
Coğrafiyası və iqlimi
Samur-Dəvəçi ovalığındadır.
Musa (ad)
Etimologiya
Musa ərəb mənşəyi addır. Mənası suya batmaqdan qurtulmuş, sudan xilas olmuş ("Bibliya"da adı çəkilmiş əfsanəvi Moşa peyğəmbərin qədim y. adının ə. forması) anlamına gəlir.
Madrid müqaviləsi (13 yanvar 1750)
270px|thumb|[[Cənubi Amerika 1750]]
Yermak
Yermak Timofeyeviç (1532/1534/1542 – 6 avqust 1585, Sibir xanlığı) —Kazak atamanı.
Madrid müqaviləsi (13 yanvar 1750)
Madrid anlaşması Beynəlxaq müqavilə olub İspaniya və Portuqaliya arasında 13 yanvar 1750-ci ildə Madriddə imzalanmışdır. Anlaşmada iki ölkə arasında Cənubi Amerikadakı torpaqlarında sərhədlərin müəyyənləşməsini nəzərdə tuturdu.Katolik kilsəsinin dəstəyi ilə imzalanmış Tordesilyas müqaviləsi koloniyada 46-cı horizontalın sərhəd olmasını nəzərdə tuturdu.Bu anlaşmaın şərlərini pozan Portuqaliya ərazini 46-cı horizantaldan qərbə doğru genişləndirildi.Madrid anlaşmasına əsasən hər iki ölkə Tordesil anlaşmasının şərtlərinin ləğv edilməsini qəbul edir.Portuqaliyanın ələ keçirdiyi torpaqlar  onun mülkiyyəti elan edilir.Utrxt anlaşmasını 5-7 ci maddələri öz gücünü itirir.26-cı madfələrə bu şərtlər əlavə edilir: Bu müqavilənin şərtlərinə görə ardıq indiki Braziliyanın ərazisi formalaşır.Sərhədlərin müəyyənləşməsi üçün Quarani müharibəsinə adlanan Yuxarı Uruqvaya yeddi hərbi missiya təşkil edilir.Madrid anlaşması El Pardo anlaşmasına əsasən ləğv edilir.Bu ərəfədə Portuqaliya Yeddi İllik müharibəyə cəlb edilir.Sakremento yenidən işğal edilir və İspaniya bu torpağı Fonyeneblo və Paris anlaşmasında güzəştə getməli olur. Bununla belə La Plata vitse kralı Braziliyaya hücum edərək portuqaların ordusunu darmadağın edir.Hətta Braziliyanın itirilməsi təhlükəsi yarandığından San İldefonso anlaşmasını imzalamalı olur. Britaniya dan qələcək dəstək demək olar ki ABŞ İstiqlal müharibəsinə cəlb olması ilə mümkünsüzləsir.
Yermak
Həyatı
Ural tacirləri və sənayeçiləri Stroqanovların vəsaiti hesabına onun başçılığı ilə kazakların Sibir xanlığına işğalçı yürüşlər təşkil edilmişdir. 1581-ci ildə Yermak Sibir xanlığının işğalına başladı.
1582-ci ilin payızında kazaklar hücumla Sibir xanlığının əsas istehkamı — paytaxtı Kaşlıkı tutdular və qarət etdilər. Sibir xanı Küçüm xan müqaviməti davam etdirdi. 1585-ci ildə başda Kuçum olmaqla tatarların kazaklara gözlənilməz gecə hücumu zamanı Yermak öldürüldü.
Senecio pilquensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Orta sağrı əzələsi
— çanağın xarici qrup əzələlərindən olub, qalça sümüyündən başlayıb, bud sümüyünün böyük qabarcığına bağlanır və böyük sağrı əzələsinin altında yerləşir.
Bermud dolları
Bermud dolları (kod ISO 4217: BMD) — 1970-ci ilin fevralından qüvvədə olan Bermud adalarının pul vahididir. 1 Bermud dolları 100 sentə bərabərdir. Bermud dolları Bermud funtunun (1 Bermud funtu = 2,40 Bermud dolları) yerinə dövriyyəyə daxil edilmişdir.
Valyuta məzənnəsi rejimi
Baxmayaraq ki, Bermud adaları Böyük Britaniyanın xarici ərazisidir, Bermud dollarının məzənnəsi 1:1 nisbətində Amerika dolları ilə əlaqələnmişdir. .
Robert Brüs Merrifild
Həyatı
Amerika bioüzvü kimyaçısı Robert Merrifild 1921-ci ilin iyulun 15-də Texas ştatında, Fort-Uertdə anadan olmuşdur. 1923-cü ildə ailəsi Kaliforniyaya köçür və burada o, doqquz illik məktəbə gedir. Bundan sonra o, iki il Montebello Ali məktəbində oxuyur və oranı 1939-cu ildə bitirir. O, kimya və astronomiya ilə maraqlanır. İki il Pasaden kollecində oxuduqdan sonra Los Ancelesdəki Kaliforniya universitetinə keçir.
Elmi naliyyələri
İki il Pasaden kollecində oxuduqdan sonra Los Ancelesdəki Kaliforniya universitetinə keçir. Kimyaçı diplomu aldıqdan sonra bir il Philip R. Park Research Foundation-da işləyir və heyvanları sintetik aminturşularla qidalandırma eksperimentlərində asistent olur. Bu eksperimentlərdən biri Heyqer (Geiger) eksperimenti idi ki, o, ilk dəfə olaraq göstərdi ki, heyvanların normal inkişafı üçün əvəzolunmaz aminturşuların birgə iştirakı vacibdir.
Bundan sonra Merrifild Kaliforniya universitetinin kimya fakültəsinə qayıdır və biokimya professoru Dann ilə pirimidinlərin miqdarı analizi üçün biokimyəvi üsul işləyib hazırlayır.
1949-cu ildə o, Rokfeller tibbi tədqiqatlar institutuna (sonralar Rokfeller universitetinə çevrilir) keçir və doktor Vullinin (D. W. Woolley) inkişafın dinuleotid faktorunun tədqiqində assistenti olur. Onların tədqiqatları tələb olunan quruluşu peptidlərin kimyəvi sintezinin vacibliyinə və son nəhayətdə 1959-cu ildə peptidlərin bərkfazalı sintezi ideyasına gətirib çıxardı. 1963-cü ildə Merrifeld Amerika kimya cəmiyyətinin Jurnalında klassik məqaləsini çap etdirir ki, bu məqalədə "peptidlərin bərkfazalı sintezi" adlanan üsulu təsvir edir. Bu məqalə jurnalda ən çox istinad olunan məqalələrdən biri olur.
XX əsrin 60-cı illərində doktor Merrifildin laboratoriyasında ilk dəfə olaraq bradikinin, angiotenzin, deaminooksitosin və insulin sintez olunmuşdur. 1969-cu ildə o və həmkarı Berin Qutt (Bernd Gutte) ribonukkleaza A fermentinin birinci kimyəvi sintezi haqqında məlumat verdi.
Psycho-Pass
– Production I.G studiyası tərəfindən istehsal olunmuş kiberpank və cinayət trilleri anime serialı. Rejissorları Naoyoşi Şiotani və Katsuyuki Motohiro, ssenaristi Qen Urobuçi, personaj dizayneri Akira Amano, bəstəkarı Yuqo Kannodur. Personajları səsləndirən orijinal heyətə Kana Hanazava (Akane Tsunemori), Tomokazu Seki (Şinya Koqami) və Takahiro Sakuray (Şoqo Makişima) daxildirlər. Anime serialı 12 oktyabr 2012-ci ildən 22 mart 2013-cü ilə kimi Fuji TV telekanalının NoitaminA veriliş blokunda yayımlanmışdır. 2014-cü ildə ikinci mövsümü, 2015-ci ildə anime filmi buraxılmışdır. 2019-cu ildə yığma film trilogiyası buraxılmağa başlamışdır. Üçüncü mövsümü anons edilmişdir.
Anime serialında hadisələr avtoritar antiutopik gələcəkdə baş verir. Bu dünyada hər yerdə mövcud olan ictimai sensorlar fasiləsiz olaraq hər keçən vətəndaşın zehni vəziyyətini analiz edir. Hazırkı zehni vəziyyətinə və ümumi şəxsiyyətinə əsaslanaraq cinayət törətmə potensialına malik vətəndaşlar müəyyənləşdirilir. Bu göstəricilərə vətəndaşın psixopasportu deyilir. Göstəricilərin qiyməti həddən çox yüksək qeydə alınanda məsul şəxslər bundan xəbərdar olurlar və İctimai Təhlükəsizlik Bürosunun rəsmiləri dərhal hadisə yerinə göndərilirlər. Rəsmilər "Hökmdarlar" adlandırılan və qarşısındakı şəxsin psixopasportuna əsaslanaraq gücünü tənzimləyən enerji tapançaları daşıyırlar. Hekayə Şinya Koqami, Akane Tsunemori və İctimai Təhlükəsizlik Bürosunun Cinayət Tədqiqat Diviziyasının bir nömrəli birliyinin digər üzvlərinin başına gələn hadisələrdən bəhs edir.
"Psycho-Pass" animesi Production I.G studiyasının Mamoru Oşiinin uğurlarının davamını gətirmək marağından doğmuşdur. Anime serialı bir neçə filmdən ilhamlanmışdır. Baş rejissor Katsuyuki Motohiro antiutopik hekayədən istifadə edərək cəmiyyətin gəncliyindəki psixoloji mövzulara toxunmaq istəmişdir. "Psycho-Pass" bir çox kitab və filmdən təsirlənmişdir. Bunlardan ən önəmlisi 1982-ci ildə istehsalı "Ülgücün üzəri ilə qaçan" elmi fantastika filmidir.
Anime serialı Madman Entertainment, Funimation və Manga Entertainment tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır. 2014-cü ilin oktyabrından dekabrına kimi anime serialının ikinci mövsümü yayımlanmışdır. 2015-ci ilin yanvarında anime filmi adaptasiyası buraxılmışdır. 2018-ci ilin martında "Psycho-Pass: Sinners of the System" adlı film trilogiyası anons edilmişdir. Trilogiyanın 2019-cu ilin yanvarında buraxılması planlaşdırılır. İki manqa adaptasiyası və bir neçə ranobe (orijinal adaptasiya və prikvel) nəşr olunmuşdur. Nitroplus Staffers tərəfindən Production I.G ilə birlikdə "Chimi Chara Psycho-Pass" adlı epizodik videooyun adaptasiyası istehsal olunmuşdur.
Birinci anime serialı "Psycho-Pass" həm Yaponiyada, həm Qərbdə müsbət tənqidlər almışdır. Tənqidçilər personajların antiutopik dünyadakı rollarını və qarşılıqlı ünsiyyətlərini bəyənmişdirlər. Bəzi qüsurlara görə son seriyaların DVD cildlərində düzəldilməsinə baxmayaraq, animasiya da çox bəyənilmişdir, Digər tərəfdən ikinci mövsümü "Psycho-Pass 2" qanlı səhnələrin çox istifadəsinə və yeni cinayətkarına görə müxtəlif rəylər almışdır.
Qurma
"Psycho-Pass" animesində hadisələr 2113-cü ildə – futuristik Yaponiyada cərəyan edir. adlı güclü psixometrik skanerlər şəbəkəsi beynin kimatik skanından istifadə edərək aktiv şəkildə vətəndaşların zehni vəziyyətlərini kontrol edir. Yekun göstəricilər vətəndaşın adlandırılır. Əgər hər hansı şəxsin zehni vəziyyət göstəriciləri indeksini keçərsə, potensial cinayətkar hesab olunur. Şəxs polislər tərəfindən izlənilir, yaxalanır, lazım olarsa öldürülür. "İcraçılar" adlı elit rəsmilər ancaq cinayət əmsalının qiyməti yüksək olan şəxsə yönəldikdə aktivləşən "Hökmdarlar" adlı xüsusi silahlar daşıyırlar. İcraçıların özləri isə cinayət əmsalı yüksək olan şəxslərdən – potensial cinayətkarlardan seçilir; onlar polis inspektorlar tərəfindən nəzarət olunurlar. İcraçılar cəmiyyət üçün təhlükəli olduqda polis inspektorlar onları öz Hökmdarları ilə vurmaq səlahiyyətinə malikdirlər.
Hekayə
Hekayə Akanenin ilk missiyasında nəzarət altında saxladığı Şinya Koqami ilə başlayır. Akane Tsunemori İctimai Təhlükəsizlik Bürosunun Cinayət Tədqiqat Diviziyasının bir nömrəli birliyinin yeni polis inspektorudur. Birinci missiyada Akane cinayətkarın həyatını təhdid etdiyini düşündüyü üçün Koqamini vurur, lakin daha sonra bundan xəcalət çəkir, amma Koqami araya qarışdığı və cinayətkar olmasının qarşısını aldığı üçün Akaneyə təşəkkür edir və Akane postunu tərk etmir. Koqamidən başqa Akaneni ciddi şəxsiyyətə malik və icraçılara yuxarından aşağı baxan veteran inspektor Nobuçika Qinoza, orta yaşlı keçmiş detektiv Tomomi Masaoka, hələ uşaq ikən potensial cinayətkar hesab olunan qayğısız Şusey Kaqari və terrorçu ilə münasibətdə olduğu üçün potensial cinayətkar hesab olunan keçmiş musiqiçi Yayoy Kunizuka müşayiət edirlər. Akanenin ilk tədqiqatları boyunca birlik ağıllı cinayətkar Şoqo Makişimanın fəaliyyətini üzə çıxarır. Makişima. Nə qədər cinayət əməli törətsə, cinayət planı qursa belə, Sivilla sistemi cinayət əmsalını aşağı qeydə alır. Bu isə onun Hökmdarlar ilə vurulmasını mümkünsüz qılır.
İcraçılar və inspektorlar Sivilla sistemi tərəfindən qurulan cəmiyyəti məhv etməyi qarşısına məqsəd qoyan Makişimanın arxasınca düşürlər. Bu məqsədinə nail olmaqdan ötrü polisləri Sivilla sisteminin yerləşdiyi Sağlamlıq və Rifah Nazirliyinin Nona qülləsindən uzaqlaşdırmaq üçün şəhərdə iğtişaşlar törədir. Kaqami və Akane Makişimanın qüvvələrini dayandırırlar, Kaqami isə onun müttəfiqlərindən birini qülləyə qədər izləyir. Büro şefi Coşu Kasey Sivilla sisteminin real görünüşü haqqındakı sirri gizli saxlamaq üçün Makişimanın müttəfiqi və Kaqarini öldürür. Kasey Makişimaya deyir ki, Sivilla sistemi onun kimi asimptomatik şəxslərin ümumi beyin qrupundan ibarətdir və onun da bu qrupa qatılmasını arzulayır, lakin Makişima qaçır. Makişimanın qaçışı arxasındakı həqiqəti öyrənən Koqami onu öldürmək üçün birlikdən ayrılır. Daha sonra Akane Sivilla sistemi ilə birbaşa kontaktda olur və Makişimanı sağ ələ keçirmək əmrini alır. Akane Koqaminin edam qərarının ləğv edilməsi şərti ilə bunu qəbul edir. Makişimanın Yaponiyanın iqtisadiyyatını zəiflətmək üçün bioterrorizmə baş vurmaq istəyindən xəbərdar olan Cinayət Tədqiqat Diviziyası həm Makişima, həm də Koqamini axtarır. Makişima Qinozanı öldürməyə çalışır, lakin Masaoka həyatını qurban verərək onu xilas edir. Akanenin bütün cəhdlərinə baxmayaraq Koqami Makişimanı öldürür və keçmiş dostlar bir daha görüşmürlər.
İkinci mövsümdə Akane bərpa olunmuş bir nömrəli birliyin lideridir. Birliyə bu dəfə yeni inspektor Mika Şimotsuki, indi icraçı olan Qinoza, Yayoy və iki yeni icraçı – Sakuya Toqane və Şo Hinakava daxildirlər. Birlik bu dəfə Şoqo kimi Sivilla sistemini məhv etmək istəyən, lakin bunu iğtişaş çıxarmaqla deyil, sistemin qüsurlarından istifadə etməklə həyata keçirmək niyyətində olan yeni cinayətkar Kirito Kamui ilə qarşılaşır. Detektorların hər formasından yayına və dəstəkçilərinə cinayət əmsallarını aşağıda saxlamağa kömək edə bilən Kiritonun mövcudluğuna Akane daxil olmaqla, çox az adam inanır.
İstehsal
250px|left|thumb|Anime serialı Production I. G studiyası tərəfindən istehsal olunmuşdur. Anime serialının rejissoru Naoyoşi Şiotani, ssenaristi Qen Urobuçi və personaj dizayneri "Reborn!" manqakası Akira Amanodur. Əsas seyyuları Tomokazu Seki (Şinya Koqami), Kana Hanazava (Akane Tsunemori) və Takahiro Sakuraydır (Şoqo Makişima). "Psycho-Pass" animesi Production I.G studiyasının Mamoru Oşiinin "Ghost in the Shell" və "Patlabor" əsərlərinin uğurunun davamını gətirmək ideyasından doğmuşdur; şirkət serialın baş rejissoru olmuş Katsuyuki Motohironu və veteran I. G animasiyaçı Naoyoşi Şiotanini layihəyə rejissor kimi cəlb etmişdir.
"Psycho-Pass" üzərində işlər başlmamışdan öncə Şiotani "Blood-C: The Last Dark" anime filmi üzərində işləyirdi. Film üzərindəki işi bitər-bitməz Şiotani bütün diqqətini anime serialının keyfiyyətinə yönəltmişdir. 16-cı seriyadan – artıq populyar animeyə çevrilməsindən sonra istehsalçı komanda "gücdən düşmüşdür". Növbəti iki seriya başqa bir komanda tərəfindən istehsal olunmuş, nəticədə animasiyada bir sıra qüsurlar peyda olmuşdur. Seriyanın prodüseri buna cavab olaraq problemlər yaşanacağını gözlədiyini, lakin əlindən gələnini etdiyini bildirmişdir. Şiotani də seriyanın keyfiyyətinə görə üzr istəmişdir. Orijinal komanda 19-cu seriyadan final seriyasına qədər anime üzərində işləməyə davam etmiş, 17 və 18-ci seriyaların ev buraxılışında remeyk edilməsinə qərar vermişdir.
Anime serialı ilk öncə 2012-ci ilin martında Fuji TV kanalının NoitaminA mətbuat konfransında anons edilmişdir. 2013-cü ilin martında Şiotani animeyə kifayət qədər dəstək olarsa, ikinci mövsümün çəkilə biləcəyini bildirmişdir. İkinci mövsümün istehsalı başladıqdan sonra Şiotani demişdir ki, yeni mövsümün seriyalarını hazırlamaq ilk mövsümün seriyalarını hazırlamaqdan daha çətindir: "Bu, verilişin qeyri-çevikliyi ilə bağlıdır, çünki heyət uyğunluğu qorumalıdır". İkinci mövsümdə To Ubukata Qen Urobuçini ssenarist kimi əvəz etmişdir. Ubukata qeyd etmişdir ki, ona sikveldə genişləndirilmiş qurma ideyası verilmişdi. Anime serialının və filminin ssenarisinin verilməsi nəticəsində, Ubukata personajların şəxsiyyətlərini yazmalı idi. İstehsal müddətinin qısa olmasına baxmayaraq, o, ilk serialın heyəti ilə müzakirə aparmağa vaxt tapmışdır. Şiotani serialın sonuncu seriyası üçün komandaya kömək etmişdir.
Dizayn
thumb|Akane Tsunemorinin [[Akira Amano tərəfindən çəkilmiş eskizləri.|300px]] "The Pet Girl of Sakurasou" animesinin rejissoru Atsuko İşizukanın "birinci personajlar dizayn edilməlidir" fikrini eşidən Şiotani bu fikrin onun komandasının iş prinsipi ilə uyğun gəlmədiyini dərk etmişdir. Onun komandası birinci dünyanı, daha sonra personajları yaratmalı idi, çünki "personajlar demək olar ki, dünya tərəfindən idarə olunacaqdılar". Nəticədə, personajlar manqaka Akira Amano tərəfindən dizayn olunmuşdur. Akira personajları animenin qaranlıq atmosferi ilə balanslaşdırmaq üçün onları "xoşagələn və uyğun" dizayn etmişdir. İstehsalçı heyət uyğun olmayan parlaq rənglərdən istifadə etməkdən qaçınmışdır. Akane Tsunemori ən uyğun personaj kimi yaradılmışdır: izləyicinin baxış bucağından qurmanı sorğumalı və baş qəhrəmanlardan biri Şinya Koqami ilə onun düşməni və rəqibi Şoqo Makişimanın aralarına girəcək qəhrəman funksiyası daşımalı idi. Akanenin yeni gələn məsum inspektordan yetkin bir şəxsə çevrilməsinə gətirib çıxaran inkişaf mərhələsini göstərmək istehsalçı heyətin əsas məqsədlərindən biri idi.
Qadın izləyicilərin sayının azalda biləcəyi ehtimalına baxmayaraq Motohiro komandaya qrafik elementlərdən istifadə etməyə icazə vermişdi. Motohiro anlayırdı ki, anime serialı gənc izləyicilər üçün çox zorakı görünə bilər və demişdir ki, serialın psixoloji qəddarlığına görə oğlunun da onu izləməsini istəməz. O əlavə etmişdir ki, komanda özü də belə zorakı anime serialı hazırlamaq istəmir, lakin "gözəl serialların içində şiddət səhnələri də olmalıdır". Şiddət səhnələrinin çoxluğu haqqında Şiotani Urobuçiyə "burax, biz həll edərik" demişdir. Şiddət səhnələrinin bəziləri kamera önündə baş vermirdi, lakin əgər insidentə protaqonist qarışırdısa, anı unudulmaz etmək üçün səhnə təsvir olunurdu. İstehsalçı heyət iki dəfə səhnələri remeyk etməli olmuşdu, çünki televiziya kanalı həmin səhnələrin "həddi aşdığını" bildirmişdir.
Motohiro anime serialının dövrün anime trendlərinə "müqavimət göstərməsini" istəmişdir. Görüşlərdən moedən istifadə etməyə qadağa qoymaq qərarı alınmışdır, çünki onlar kişi personajlar arasındakı konflikləri diqqət ayıran "Mobile Suit Gundam" və "Patlabor" kimi animelərdən nümunə götürmək istəmişdirlər. Antimoe siyasətini mənimsəyən komanda baş qadın qəhrəman Akanenin paltarlarını çıxarmaqdan qaçınmaq, əvəzində isə bunu Koqamidə tətbiq etmək qərarına gəlmişdir. Bütün bunlara baxmayaraq, veriliş xeyli qadın izləyicini cəlb edə bilmişdir, çünki kişi personajlar arasındakı konflikt şonen ay fanatlarının marağına səbəb olmuşdur. Şiotaninin anime serialının kişi personajlar arasındakı romantikadan qaçınmasını istəsə də, o, kişi personajlar arasındakı döyüş səhnələrinin qeyri-ixtiyari qadın fanatları çəkdiyinə inanmışdır. Komanda romantik münasibətlərdənsə, dostluq münasibətlərinə diqqət ayırmağa üstünlük vermişdir.
Musiqi
İstehsalçı komanda əvvəlcə musiqi ilə bağlı problemlərlə qarşılaşmışdır, lakin daha sonra işə Ling Tosite Sigure musiqi qrupu işə cəlb edilmişdir. Ling Tosite Sigure anime serialının açılış mahnısını ifa etmişdir. Bağlanış mahnısını ifa edən Egoist qrupu isə ilk dəfə "Guilty Crown" animesi ilə NoitaminA veriliş blokunda debüt etmişdi. Şiotani deyir ki, onlar Egoist qrupundan bağlanış mahnısının 3 fərqli versiyasını hazırlamağı xahiş etmişdilər, beləcə onlar seriyanın sonluğundan asılı olaraq onlardan istifadə edə biləcəkdilər. Anime serialı boyunca vaxt limitinə görə səhnələri kəsməmək üçün bir neçə dəfə bağlanış mahnısı istifadə olunmamış və ya instrumental versiyalarından istifadə olunmuşdur. Mahnıların prodüserlərindən bununla bağlı narazıçılıq yarananda isə Tomohiro və Şiotani bunu onlarla müzakirə etmişdirlər.
Anime serialının Yaponiyadakı ev buraxılışının ikinci və beşinci cildlərinə iki Psycho-Pass CD-si daxil edilmişdir. Animenin saundtreki 29 may 2013-cü ildə Sony Music Entertainment tərəfindən buraxılmışdır. Saundtrekə Yuqo Kanno tərəfindən bəstələnmiş 55 trek daxildir. İkinci saundtrek isə 18 mart 2015-ci ildə buraxılmışdır. Eyniadlı prikvel romana əsaslanan adlı iki cildlik dorama CD-si 25 sentyabr-27 noyabr 2013-cü ildə buraxılmışdır. Trek siyahısı (Psycho-Pass)
Trek siyahısı (Psycho-Pass 2)