cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zəkat
Zəkat — (ərəbcə: زكاة, çoxaltma, təmizlik) – müsəlmanların verdiyi, Quranda buyurulmuş, toplanma qaydası və həcmi şəriət qanunları ilə müəyyənləşdirilmiş dini vergi. Yəni, bir şəxsə ildə bir dəfə, fərz olan zəkatını ver" deyildiyində – malını təmizlə – deyilir. Zəkat verməyən bir şəxs malının bərəkətini görmədiyi kimi, əzaba düçar olar. Zəkat islamın beş rüknlərindən biri hesab olunur (xristianlıqda buna bənzər şəri vergi desyatindir). Nəzəri cəhətdən bu vergi icmanın ehtiyaclarına sərf olunur və yoxsul müsəlmanlar arasında bölüşdürülür. İldə bir dəfə bəzi şeylər üçün təyin edilmiş zəkat, müəyyən müddətdə (hicri təqvimi ilə) verilir. Zəkatı, zəkat vacib olan şəxs ödəyir. Zəkat əl-fitr (fitrə) ailənin hər bir üzvündən ramazan ayında, orucluq tamam olan gün verdiyi zəkat növüdür və eyd əl-fitr günlərində sədəqə kimi paylanır. Vergilərin hər ikisi ancaq imkanlı müsəlmanlardan tutulur. Zəkatın adi məbləği illik gəlirin 2,5 faizini təşkil edir, lakin müsəlman ilahiyyatçıları arasında zəkatın məbləği və vergi tutulmalı olan əmlakın növləri məsələsində fikir ayrılığı var.
Zəkat vermək vacib olan şəxslər
Zəkat 6 şərtə sahib olan şəxsə vacibdir: 1. Müsəlman olmalı; 2. Ağıllı olmalı; 3. Baliğ (Həddi buluğa çatmış) olmalı; 4. Azad olmalı; 5. Qüdrətli olmalı" 6. Nisaba malik olan (yəni, bir il özünə çatacaq qədər malı olduğunda zəkatını verməlidir). Zəkatın mənası, varlı müsəlmanların malının 1/40-ni kasıb müsəlmanlara verməsi deməkdir. Zəkatın adi məbləği illik gəlirin 2,5 faizini təşkil edir.
Zəkatın hesablanması
Malın nisab miqdarına çatması vacibdir. Nisab Şəriətin bəlli etdiyi miqdar sərvətdir. İnsan bu miqdar sərvətə sahib olduqda ona zəkat vacib olur. Şəriət malın zəkat veriləcək vəziyyətə çatması üçün müəyyən miqdar təyin etmişdir. Qızılın nisab miqdarı 20 misqaldır (yəni 72 vəya 96 qramm). Gümüşün nisab miqdarı 642–700 qramdır. Pulun nisabına gəldikdə 1 qram qızıl misal üçün 20,7 (ABŞ dolları) qiymətində götürülərsə 72 qram qızıl pula çevrildikdə 1490,4 (ABŞ doları) edir (Qızılın dəyəri dəyişdikdə o zaman həmin pulun da ümumi həcmi ona uyğun olaraq dəyişir). Bu miqdar pula (1490,4 dollar) sahib olan kəs bu miqdar pula və ya bu pul dəyərində sərvətə sahib olduğu gündən etibarən hesablamağa başlayır. Mal nisab miqdarına çatdıqdan sonra hicri təqvimi ilə bir ilin keçməsi şərtdir. Məsələn, bu gün Şabanın 10-u nisab miqdarına sahib olan kəs hesabını başlayır. Artıq gələn il Şabanın 10-da əgər əlindəki mal bu nisab miqdarı qədər və ya çox olarsa borclar çıxıldıqdan sonra qalan maldan zəkatını çıxarar. Zəkat malı hesablanarkən dövriyyədə olan mal da hesaba alınır, anbarlardakı mal da hesaba alınır. Amma yaşayacaq ev, minik, təməl ehtiyac üçün olan əşyalar, torpaq ərazisi, bağ-bostan, anbar və dükan binaları kimi mülkiyyətin zəkatı verilməz. Amma əgər ev, maşın, torpaq ərazisi yaşayış üçün deyil ticarət üçündürsə və ya pulun yatırıldığı bir kapitaldırsa bu halda onun zəkatı verilir. Buna nisab miqdarı deyirlər. Bu əkin məhsulları və mədən və xəzinəyə aid deyil. Əkin malı yığılan kimi zəkatı verilir. Bir il gözləmək lazım deyil. Xəzinə də həmçinin tapılan kimi zəkatı verilir. Zəkat vermə vaxtı yetişdikdə borclar ümumi maldan çıxılır yerdə qalan maldan zəkat verilir. Əgər borclar çıxıldıqda mal nisab miqdarından əksilərsə zəkatın verilməsi lazım gəlməz. Zəkatın miqdarına gəldikdə, zəkatı veriləcək ümumi malın 2,5 faizi (1/40-ni) təşkil etməkdədir. Zəkat bəzi şeylərdə müxtəlif faizlərlə vacib edilmişdir. Ticarət və nəqdi pulların 2,5 %-i (1/40-ni) (Məsələn 1 kq qızılın zəkatı 25 qr olur. 1000 Azərbaycan manatının zəkatı 25 manat olur.)
Əlbəttə, əsli ehtiyacları təmin etdikdən sonra vacib olan zəkat miqdarına çatarsa və üzərindən bir ilin keçərsə, qeyd edildiyi tərzdə malın zəkatı çıxarılır.
Şiə məzhəbində zəkat
Şiə məzhəbində doqquz şeyə zəkat düşür: 1. Buğda; 2. Arpa; 3. Xurma; 4. Kişmiş; 5. Qızıl; 6. Gümüş; 7. Dəvə; 8. İnək; 9. Qoyun;
Zəkatın vacib olmasının şərtləri aşağıdakılardır:
Qeyd etmək lazımdır ki, hər bir malın zəkatının özünün xüsusi vaxtı vardır. Xumsda olduğu kimi, əgər bir şey müəyyən miqdara çatdıqda zəkatı verilirsə, ikinci müəyyən olunmuş həddə çatmayınca o malın zəkatı yoxdur. Yalnız ikinci və sair deyilmiş olacaq miqdarlara çatdıqda malların yenidən zəkatları vacib olur. İndi də hər bir malın özünəməxsus zəkat hesabını aydınlıqla nəzərdən keçirək. Bu hesabların hər birinə çatdıqda malının zəkatını çıxarmaq hər bir müsəlmana vacibdir. Lakin malın zəkatını nə qədər olmasına gəlincə, hər bir malın özünəməxsus zəkat miqdarı vardır.
Buğda, arpa, xurma və kişmişin zəkatı
Bu məsələni araşdırmazdan əvvəl onu qeyd etmək lazımdır ki, hər kim bu məhsullardan birinin əkini ilə məşğul olsa ona zəkat düşür. Bundan əlavə, bu məhsulların zəkatlarını çıxarmazdan əvvəl onun bütün çəkilən xərclərini əvvəldən axıra qədər ələ gələn məhsulun əslindən çıxırlar və yerdə qalan məhsul, əgər qeyd ediləcək miqdara çatarsa onun zəkatı vacib olur.
"Beləliklə, bütün bu hesablamalardan sonra əgər yerdə qalan bu dörd məhsulun miqdarı 850 kq-a çatsa (daha dəqiq desək, 847 kq) onun zəkatı çıxarılmalıdır"
Birinci yol:
"Əgər bu məhsulların suvarılması çay suyu və ya yağış suyu ilə olmuşsa, onda qeyd olunan miqdar məhsuldan (yə`ni, 850 kq-dan) onda bir hissəsi zəkat niyyəti ilə çıxarılmalıdır. Yə`ni, məhsulun ən az miqdarı 850 kq və ya ondan nə qədər çox olarsa, zəkatı çıxararkən hər 850 kq-ın onda birini zəkat niyyəti ilə ayıracaq."
İkinci yol:
"Əgər adları çəkilən məhsullar vedrə və ya su motorları ilə suvarılarsa, onda məhsulun adı çəkilən miqdarının (yə`ni, 850 kq-ın) iyirmidə bir hissəsi zəkat niyyəti ilə çıxarılacaq. Məsələn, əgər xərclərdən başqa ələ gələn məhsulun çəkisi on ton buğdadırsa və bu məhsul su motoru ilə suvarılmışsa, onun zəkatını çıxardıqda, hər 850 kq buğdanın iyirmidə biri zəkat niyyəti ilə məhsuldan ayrılacaqdır."
Üçüncü yol:
"Əgər ələ gələn xalis məhsulun suvarılması həm su motorları və həm də yağış və çay suyu ilə suvarılıbsa, onda bütün zəkata düşən məhsul iki yerə ayrılacaq. Yarısının onda bir hissəsi, digər yarısının da iyirmidə bir hissəsi zəkat niyyəti ilə ayrılacaq. Məsələn, fərz olunsa ki, mənim on ton zəkata düşən məhsulum var. Bu zaman bu məhsulu iki qismə ayıracağam. Yə`ni, beş tonun zəkatını hər 850 kq-ın onda birini, o biri beş tonun isə hər 850 kq-ın məhsulun iyirmidə bir hissəsini zəkat niyyəti ilə ayıracağam. Bu minvalla məhsul nə qədər çox olsa, həmin yolla da zəkat hesablanılır."
Qızılın zəkatı
Qızılın da zəkatı iki mərhələdə vacib olur. Bundan əlavə, qızıl və gümüş bəhsində bir neçə şeyi qeyd etmək zəruridir. Əvvəla gümüş və qızıl əgər müəyyən olanmuş miqdara çatarsa, hər ildə zəkat düşür. İkincisi, o qızıl və gümüşə zəkat düşür ki, üzərində möhrü olsun və onunla ticarət etmək mümkün olsun. Əgər qızıl və ya gümüşün möhrü aradan getsə və ya pozulsa, onlara zəkat düşmür. İndi də onların zəkatlarının hesablama yollarını nəzərdən keçirək:
İkinci: İkinci dəfə, əgər həmin iyirmi misqal qızıla dörd şər`i misqal qızıl əlavə olarsa, onda birlikdə qırxda bir hissəsi zəkat niyyəti ilə çıxarılmalıdır. Bu minvalla yalnız, hər dörd misqal artdıqca bütövlükdə qızılın zəkatı çıxarılır. Əks təqdirdə, yəni, məsələn üç misqal artsa, yenə həmin köhnə miqdarın zəkatı çıxarılmalıdır.
Gümüşün zəkatı
Birinci: "Əgər birinin gümüşünün sayı 105 adi misqala çatarsa, onda onun qırxda birini zəkat niyyəti ilə verməlidir."
İkinci: Əgər 105 misqala 21 misqal gümüş əlavə olunarsa onda ilin axırında bütün 126 misqal gümüşün qırxda bir hissəsini zəkat niyyəti ilə ayıracaqdır."
İnəyin zəkatı
Ümumiyyətlə, heyvanların zəkatı onların sayının artması ilədir və hər sayın özünəməxsus zəkat miqdarı vardır. Heyvanların zəkatlarında bir neçə mətləbi qeyd etmək zəruridir. İnək, qoyun və dəvə aşağıdakı iki şərtlə zəkata düşürlər:
Beləliklə, inəyin iki həddə zəkatı vardır:
Birinci: "İnəklərin sayı əvvəlcə deyilmiş şərtlərlə otuza çatarsa, onun zəkatı iki yaşına daxil olmuş bir danadır."
İkinci: "Əgər inəklərin sayı ikinci dəfə qırxa çatarsa, onda onun zəkatı üç yaşına daxil olmuş bir dişi danadır. Otuzla qırx arasında zəkat yoxdur. Lakin hər vaxt otuz inək əlavə oldu, yə`ni, inəklərin sayı altmışa çatdısa, onda əvvəlki hesabla zəkatı verilir. Yə`ni, iki baş iki yaşına daxil olmuş dana verilir. Bu minvalla inəklərin sayı artdıqca, danaların da sayı artır.
Bir şeyi də qeyd etmək lazımdır ki, bu qismətdə camış da inək kimidir.
Qoyunun zəkatı
Qoyunun da başqa heyvanlar kimi özünəməxsus zəkat miqdarı vardır. Ümumi olaraq qoyunun beş zəkat miqdarı vardır:
Dəvənin zəkatı
Dəvənin 12 mərhələdə zəkatı vacib olur. Onlar aşağıdakılardır:
Zəkat da çıxarılarkən niyyət yalnız Allaha xatir olmalıdar. Həmçinin, diqqət olunmalıdır ki, zəkat öz sahiblərinə yetişsin.
Zəkatın məsrəf olunma yerləri
Xumsdan fərqli olaraq, hər bir müsəlman müstəqil şəkildə zəkatı aşağıdakı yerlərdə sərf edə bilər:
Mikki Maus
Osvald əvəzinə
1927-ci ildə Ab Ayverks tərəfindən yaradılan "Bəxtigətirən Dovşan Osvald" personajının uğursuzluğundan sonra Ab Ayverks digər personaj yaratmağa qərara alır. Bu səbəbdən 1928-ci ildə Ab Ayverks Mikki Maus adında personaj yaradır. Personaj kompaniyanın böyük uğuruna səbəb olur. Bir ildən sonra "Bəxtigətirən Dovşan Osvald" personajı da uğur qazanır. Volt Disney yenidən ilk personaj haqqında cizgi filmi üzərində işləməyə başlayır. Bu müddətdə isə Ab Ayverks və Les Klark gizi olaraq yeni personaj olan Mikki Maus personajı üzərində işləməyə başlayır.
Yeni personaj
Ab Ayverks əvvəlcə Volt Disneyə qurbağa, pişik və it personajını təklif edir. Lakin Volt bu personjları qəbul etmir. Amma siçan personajı təklif olunan zaman Disney onu qəbul edir. Makkl Berrierin sözlərinə görə, Volt Disneyin bu personajı qəbul etməsini personajın cazibədarlılığı ilə əlaqələndirirdi. Voltun bu personajı seçməsinin əsas səbəb isə Voltun əvvəllər işlədiyi Kanzas-Sitidə yerləşən «Laugh-O-Gram» studiyasında olan çoxlu siçanların olması idi. Volt yadına həmin siçanlar düşdükdən sonra bu personajı qəbul edir və Mikki Maus personajı böyük uğur qazanır.
Ələfsər Məmmədov
Məmmədov Ələfsər Bəxtiyar oğlu (4 yanvar 1952, Şəki rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ) — kimya elmləri doktoru, professor, aparıcı elmi işçi.
Həyatı
Ələfsər Məmmədov 4 yanvar 1952-ci ildə Şəki rayonunda anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun kimya fakültəsini bitirmişdir. Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində "Su təhcizatı və su ayırma" kafedrasında professordur. Suyun analizi və təmizlənməsi üzrə dərslər verir. 121 elmi əsərin müəllifidir. 41 elmi əsəri xaricdə çap olunmuşdur. 4 müəlliflik şəhadətnaməsi, 3 dərslik, 2 bioqrafik kitab, 1 monoqrafiya müəllifidir. Nəzəri və təcrübi tədqiqatları nəticəsində turş-əsasi xarakterli katalizatorların (krekinq və piroliz üçün) seçilməsinin və fiziki-kimyəvi xassələrinin məqsədyönlü tənzimlənməsinin elmi əsaslarını inkişaf etdirmişdir. Turş-əsasi mexanizmli reaksiyalarda oksid sistemləri katalitik təsirinin proqnozlaşdırılması haqqında fərziyyəni inkişaf etdirmiş və D. T. Mendeleyevin kimyəvi elementlərin dövri sistemi cədvəlində katalizatora yüksək fəallıq verə biləcək elementlərin əhatə dairəsini müəyyən etmişdir. 3 namizədlik dissertasiyasının elmi rəhbəri olmuşdur. 2014-cü ildən baş elmi işçi vəzifəsində çalışır, 2015-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Kimya ixtisası üzrə Ekspert Komissiyasının üzvüdür.
Açıq şəhər
Açıq şəhər-müharibədə iştirak edən dövlətlərin biri tərəfindən hansısa şəhərin dağıdılmaması, əhalisinin öldürülməməsi, mədəni abidələrin qorunması üçün həmin şəhəri müdafiəsiz şəhər (açıq şəhər) elan etməsidir. Açıq şəhərdə hərbi hissələr, hərbi qüvvələr, müdafiə vasitələri olmur. Quru müharibənin qanun və qaydaları haqqında 1970-ci il Haaqa bəyannaməsinə əlavənin 25-ci maddəsində açıq şəhərin hər hansısa üsulla dağıdılması, ona hücum edilməsi qadağan edilir. Açıq şəhərin hüquqi vəziyyəti hərbi münaqişələr zamanı mədəni dəyərlərin qorunması haqqında 1954-cü il Haaqa konvensiyasında əks olunmuşdur. Açıq şəhərlərə misal olaraq İkinci dünya müharibəsində Paris və Roma şəhərlərini göstərmək olar.
Mərmərə Universiteti İdarəetmə fakültəsi
İdarəetmə fakültəsi (İşletme Fakültesi) — Mərmərə Universitetinə bağlı fakültə. Dünya səviyyəsində öz iddiasını davam etdirən Mərmərə Universiteti İdarəetmə fakültəsi, 137 illik köklü bir tarixə, 2 fərqli kafedrada, türk, ingilis və alman olmaq üzərə 3 dildə, 7 bakalavr proqramı ilə 5000-dən çox tələbəyə təhsil verir.
Həm qlobal, həm də türk iş dünyasının üstünlük verdiyi məzunları yetişdirən fakültə, 2018-ci ilin əvvəlindən bəri Mərmərə Universitetinin Göztəpə şəhərciyində 22.000 m2 sahəyə sahib müasir binasında təhsil və təlim fəaliyyətlərini davam etdirir. İstanbulun ən prestijli bölgələrindən biri olan Kadıköy ilçəsinin Göztəpə səmtində yerləşən şəhərciyə həm avtobus həm də metro ilə gəlmək mümkündür. 2020-ci il Türkiyə universitetləri məzunlarının iş tapma indeksinə görə, Mərmərə Universitetinin məzunları, iş sahiblərinin türkcə idarəetmə ixtisası üzrə 1-ci, ingiliscə idarəetmə ixtisası üzrə isə Boğaziçi Universitetindən sonra 2-ci seçimi olmuşdur.
Dəryal (jurnal)
Dəryal — ədəbi jurnal 1991-ci ildən Şimali Osetiyada nəşr olunur. Rübdə bir nəşr olunur. 1996-cı ildən bəri illik buraxılış planına xüsusi bir gənclik sayı (beşinci), 2004 -cü ildən bu günə qədər ildə 6 dəfə nəşr olunmuşdur. 2019-cu ildə ayrı bir gənclik mövzusu ənənəsi yenilənir.
Həmzəağa Orucov
Həyatı
Həmzəağa Orucov 1949-cu il fevralın 1-də Şamaxıda anadan olub. 1966-cı ildə orta məktəbi bitirib.1967–1972-ci illərdə BDU-nun mexanika-riyaziyyat fakültəsinin riyaziyyat ixtisasında təhsil almıb.1972–1975-ci illərdə AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika institutunun aspirantı çalışmışdır. 1975–1978-ci illərdə AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika institutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.1976-cı ildə "Yüksək tərtib operator diferensial ifadələrin öz-özünə qoşma genişlənmələrinin tədqiqi" sahəsi üzrə Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi olmuşdur.1986–1995 Bakı Dövlət Universitetində dosent işləyib.1995-ci ildə "Diferensial operator tənliklər üçün sərhəd məsələləri" sahəsi üzrə Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.1995-ci ildən Bakı Dövlət Universitetində professor vəzifəsində çalışır. Həmzəağa Orucovun əsas tədqiqat sahəsi diferensial tənliklər sahəsi ilə əlaqədardır. 60-dan çox elmi məqalənin və 4 dərs vəsaitinin müəllifidir. Yüksək ixtisaslı kadrların yetişdirilməsində böyük əməyi var.
Dəryal (jurnal)
Tarix və çağdaş dövr
Jurnal rus dilində nəşr olunur. Burada həm orijinal əsərlər, həm də osetin dilindən və Şimali Qafqazın digər dillərindən tərcümələri nəşr olunur. Əsasən Osetiya yazıçılarına aid olan nəsr, şeir, tənqidi və publisistik məqalələrlə yanaşı, jurnal osetiyalı incəsəntlə müsahibələr və əsərlərinin reproduksiyası da daxil olmaqla təsviri sənətlə bağlı materiallar dərc edir. Elm və Mədəniyyət rubrikasında Qafqaz xalqlarının etnoqrafiyası, mifologiyası və tarixi haqqında məqalələr dərc olunur.
Həmzəağa Orucov
Həyatı
31 oktyabr 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.
Dəryal (jurnal)
Tarix və çağdaş dövr
Jurnalın materiallarının internetdə dərc edilməsi belə bir fürsət yarandıqdan sonra baş redaktorun əsas vəzifəsi olmuşdur.
Həmzəağa Orucov
Əsərləri
Seçilmiş əsərlər
Dəryal (jurnal)
Tarix və çağdaş dövr
2001-ci ildən bəri jurnalın saytı bütün nəşr olunan materialların mətnlərinə giriş təmin edir. Bundan əlavə saytda Osetiya klassiklərinin rus və osetin dillərində əsərlərinin ilk dəfə nəşr olunduğu "Kitabxana" bölməsi qurulur. İnternet versiyası sayəsində jurnalda nəşr olunan hekayələr, Joni Ramonovun "Revaz" və "Adeline" hekayələrində olduğu kimi, tez-tez şəbəkənin Osetiya seqmentində bir hadisə halına gəlir, forumlarda və sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə olunur. Dəryal jurnalı internetdə yeni kanallar inkişaf etdirməyə davam edir - aktiv nümayəndəlikləri telegramda, instagramda , facebookda və VKontakte-də açılmışdır.
Həmzəağa Orucov
Əsərləri
Kitabları
Dəryal (jurnal)
Tarix və çağdaş dövr
Jurnal unudulmaz tarixlərə həsr olunmuş nömrələr buraxılışını tətbiq edir. 2003-cü ildə Qaito Qazdanovun anadan olmasının yüz illiyi münasibəti ilə tamamilə bu yazıçının yaradıcılığına həsr olunmuş tematik bir sayı nəşr edilir.
Mərmərə Universiteti İdarəetmə fakültəsi
Tarixçə
Mərmərə Universiteti İdarəetmə fakültəsidir sadəcə Türkiyənin deyil, həm də dünyanın ən qədim və köklü idarəetmə məktəblərindən biridir. Dünya miqyasında idarəetmə məktəbləri 1820-ci illərdən sonra qurulmağa başlamış, ABŞ-da ilk idarəetmə fakültəsi 1881-ci ildə Pensilvaniya Universitetinin nəzdində açılmışdır. Mərmərə Universiteti İdarəetmə fakültəsinin tarixi isə 1883-cü ildə fransız təhsil sistemi nümunə götürülərək qurulan və "sahibkarlar" yetişdirməyi hədəfləyən Hamidiyyə Ticarət Məktəb-i Alisiyə qədər uzanır. Fakültə, “köklü” olaraq xarakterizə edilən və müəyyən bir təşkilati mədəniyyət və dəyər sisteminə sahib olan, inkişaf etdikləri və kök saldıqları cəmiyyətləri formalaşdıra bilən və sosial dəyişikliklər nəticəsində müasir qalmağı bacaran təşkilatlar arasındadır.
Dəryal (jurnal)
Baş redaktorlar
Jurnalın baş redaktoru yarandığı gündən yazıçı və tərcüməçi Ruslan Totrov (1936-2015) olmuşdur. Ölümündən sonra, 2015-2018-ci illərdə Olqa Ernestovna Totrova baş redaktor vəzifəsini tutur.
Mərmərə Universiteti İdarəetmə fakültəsi
Tarixçə
1883-cü ildə Həmidiyə Ticarət Məktəbi olaraq qurulduqdan sonra sürətlə inkişaf edərək, günümüzdə dünyanın hörmətli akademik qurumları arasında yer almışdır. İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı illər, bütün dünyada olduğu kimi, Türkiyədə də əhəmiyyətli dəyişikliklərin yaşanmış və idarəetmə fakültələrinin sayı sürətlə artmışdır. Bu dəyişikliklərə paralel olaraq 1959-cu ildə Ali İqtisadiyyat və Ticarət Məktəbi, İstanbul İqtisadiyyat və Ticarət Elmləri Akademiyasına çevrilmiş və 1977-ci ildə İqtisadiyyat, İş və Siyasi Elmlər fakültələri bu quruluş daxilində təhsil verməyə başladı. 1983-cü ildə akademiyanın tərkibindəki bu fakültələr və bəzi digər təhsil müəssisələri ilə birləşdirilmiş və Mərmərə Universitetinin İqtisadiyyat və İdarəetmə fakültəsi qurulmuşdur. Sonrakı illərdə daim böyüyən və dəyişən ölkə şərtlərinə paralel olaraq günün tələbləri izlənərək texnologiya və tədris proqramları ilə təhsil verən fakültəyə tələb artmış və bu inkişaflar nəticəsində idarəetmə proqramları Mərmərə Universitetinin İqtisadiyyat və İdarəetmə fakültəsindən ayrılaraq, İdarəetmə fakültəsi yaradılmışdır.
Dəryal (jurnal)
Baş redaktorlar
Jurnalın 2018-ci ilin martından baş redaktoru jurnalist və publisist Alan Sxurbayevdir.
Mərmərə Universiteti İdarəetmə fakültəsi
Akademik proqramlar
İdarəetmə fakültəsində 7 akademik proqram tədris olunur:
Janna Barre
Janna Barre — Fransa səyyahı. Barre Yer kürəsini dövrə vurmuş ilk qadın kimi tanınır. O, buna dəniz nəqliyyatı ilə nail olmuşdur.
Barre Bugenvil ekspedisiyasına kişi qiyafəsi geyinərək və özünü Jan Barre kimi tanıdaraq qoşulmuşdur. O, səyahət zamanı botanist Filiber Kommersonun xidmətçisi olmuşdur.
Həyatı
Barre 1766-cı ildə kişi qiyafəsi geymiş və özünü Jan Barre kimi tanıtmış, qısa müddət sonra Bugenvil ekspedisiyası ilə dünyanı səyahət etməli olan Fransa botanisti Filiber Kommersonun xidmətçisi kimi işə götürülmüşdür. Ekspedisiya zamanı Barre qeyri-adi cəsarət göstərmiş və bundan əlavə, botanika haqqında müəyyən biliklər göstərərək Kommersona kömək etmişdir.
Bir versiyaya görə, Barrenin sirri Taiti adasına qədər açılmamış qalmış, burada yerlilər onun qadın olduğu təxmin etmişdir. Başqa bir versiyaya görə, Kommerson əvvəldən köməkçisi haqqında həqiqəti bilmişdir və Barreni məşuqəsi kimi özü ilə aparmışdır. 1764-cü ildə Bare hamilə qalmışdır və o dövrdə Fransa qanunları nikahdankənar hamilə qalan qadınlardan "hamiləlik şəhadətnaməsi" almağı tələb edirdi ki, orada doğulmamış uşağın atasının adı qeyd edilsin. 1764-cü ilin avqustunda hazırlanmış şəhadətnamə qorunub-saxnaılmışdır. O, burada uşağının atasının adını çəkməkdən imtina etmişdir, lakin tarixçilər onun Kommerson olduğuna inanırlar.
Barre Mavrikidə Kommersonun köməkçisi olaraq qalmış, Kommerson 1773-cü ildə vəfat etdikdən sonra adada bir meyxana açmışdır. O, sonradan bir fransız əsgəri ilə evlənmiş və onunla birlikdə Sent-Oley kəndinə qayıtmış, bununla da dövranı tamamlamışdır.
Aksay (Burlin rayonu)
Aksay  — Qazaxıstanda şəhər, Qərbi Qazaxıstan vilayətinin Burlin rayonunun inzibati mərkəzi.
Tarixi
Bölgədə Kiçik juz qazaqları yaşayırdı. Duz bataqlıqları və ağ torpaq bu ərazidə əkinçiliklə məşğul olmağa imkan vermədi və kiçik Utva çayı buraya axsa da, burada yaşayış məskəni yox idi. 1936-1939-cu illərdə bu yerlərdən keçərək Uralsk-Sol-Iletsk dəmir yolu çəkilmişdir. Stansiyanın dizaynerləri bu yeri seçdilər və stansiyaya Qazaxıstan adını verdilər. Stansiya adı ilə burada böyüyən Qazaxıstan kəndi rəsmi olaraq 1936-cı ildə qurulmuşdur. 11 aprel 1941-ci ildə işçi kənd statusu aldı. Kəndin əlverişli coğrafi mövqeyi (inzibati bölgənin coğrafi mərkəzində) və sonrakı iqtisadi inkişafı yaşayış məntəqəsinin 1965-ci ildə Qazaxıstan SSR-in Qərbi Qazaxıstan vilayətinin Burlinsky bölgəsinin mərkəzi olmasına gətirib çıxardı. Qazaxıstanın yaşayış məntəqəsi Aksay şəhərinə çevrildi.
Şəhərin inkişafı
Böyük neft və qaz kondensatı olan Qaraçaqanak yatağının kəşfi ilə şəhər sürətlə inkişafa təkan verdi. 1980-ci illərin əvvəllərində və ortalarında şəhərə CMEA ölkələrindən inşaatçılar gəldi: Çexoslovakiya və Almaniya Demokratik Respublikası, tarlada və şəhərdə texnoloji xətlərin çəkilməsində iştirak etdilər. 1985-1992-ci illərdə. Xarici şirkətlərin (Çexoslovakiya, Şərqi Almaniya) layihələrinə əsasən sosial infrastrukturun (məktəblər, uşaq baxçaları, ticarət və əyləncə mərkəzləri) hərtərəfli inkişafı ilə bir neçə müasir doqquzmərtəbəli yaşayış binasının müasir mikrorayonları inşa edilmişdir. O vaxtdan bəri şəhər adlarını qorudu - "Çex", "Alman" evləri. Güclü şəhər kanalizasiya təmizləyici qurğuları tikilmişdir. Drenaj sisteminin yaradılması üçün işlər aparılmışdır (şəhər bataqlıqda və su basmış ərazidə dayanır). Dəmir yolu və əsas şəhər magistral yollarının üst keçidi Avropa keyfiyyətinə uyğunlaşdırıldı. Bütün bu işlər əsasən xarici inşaatçılar tərəfindən və öz texnologiyalarına əsasən həyata keçirilmişdir. Ural yol işçiləri Uralsk-Burlin-Orenburq, Burlin-Aksai, Aksai-İlek (inkişaf etmiş Qaraçaqanak yatağının ərazisindən) asfalt yolunun tikintisi üzərində iş aparırdılar. Başlanğıcda, yataqdan çıxarılan xammalın tamamilə Orenburggazprom istehsalat birliyinin Orenburq qaz emalı zavodunda emal üçün göndəriləcəyi ehtimal olunurdu. Çex inşaatçılarının qəsəbəsində, KPO-nun xarici mütəxəssisləri, hazırda məhsul bölüşdürmə müqaviləsi çərçivəsində sahəni inkişaf etdirir. Şəhər ölkənin ən çox maaş alan bölgələrindən biridir.
Zamana əsaslanan iqtisadiyyat
Zamana əsaslanan iqtisadiyyat (ZƏİ) — mübadilə əmsallarının (dəyərinin), vergilərin məbləğinin, əmək haqqının məbləğinin müəyyən edilməsinin əsasını iş vaxtı (iş saatları) təşkil edən iqtisadi sistem haqqında nəzəriyyə. EWF-ni digər iqtisadi sistemlərdən fərqləndirən zaman faktoruna əsaslanmasıdır.
ZƏİ müasir iqtisadi sistemlərin müxtəlif insanlar üçün müxtəlif mənaları olan amillərə (kapitalın mövcudluğu, torpaq sahəsinə mülkiyyət hüququ, qanunvericilik və ya təbii inhisar və s.) əsaslandığı fikrindən irəli gəlir. Kimsə mütləq başqalarına uyğun gələn qaydalara heç bir dəyişiklik etmədən uyğunlaşmalıdır. Bəziləri üçün bu şərtlər ədalətsizdir. ZƏİ müdafiəçiləri hesab edirlər ki, bugünkü sistemlərdə ədalətsizliyin səbəbi iqtisadiyyatın aparılması və dəyərlərin müəyyən edilməsi üçün daimi qaydaların olmamasıdır. Güman edilir ki, təbiət qanunları iqtisadiyyatın əsasına çevrilsə, müasir sistemlərin çatışmazlıqları aradan qaldırıla bilər. Zaman obyektiv göstəricidir, onun müddəti siyasi qərarlarla tənzimlənə və ya dəyişdirilə bilməz. Belə bir göstəricini iqtisadi sistemin ən ədalətli əsası hesab etməyə imkan verir.
Tarixi
İş saatlarının bərabər mübadiləsinə əsaslanan sosial sistemə istinadları Con Frensis Brayda tapmaq olar. Onun “Əmələ münasibətdə ədalətsizlik və onların aradan qaldırılması vasitələri” (1839) əsərindən K.Marks sitat gətirərək qeyd edirdi ki:
Londonda, Şeffilddə, Lidsdə və İngiltərənin bir çox başqa şəhərlərində əmək məhsullarının ədalətli mübadiləsi üçün bazarlar yaradıldı. Əhəmiyyətli kapitalı mənimsəmiş bütün bu bazarlar qalmaqallı iflasa uğradılar. Bu insanları həmişəlik onlardan çəkindirdi.
Dövri olaraq, mühasibat bölmələrinin iş saatları ilə birbaşa əlaqələndirilməsi üzrə layihələr görünür. SSRİ-də iş günü idi. Müasir nümunələr İtakski saatı, müxtəlif "Zaman Bankları"dır.
1976-cı ildə İsveç Xalq Partiyasının üzvü Anders Qernant müvəqqəti verginin tətbiqi təklifini Riksdaqda səsverməyə çıxarsa da, bu təklif qəbul edilmədi.
Hədəfi
ZƏİ-nın əsas məqsədi icarə sistemini yerinə yetirilən iş üçün müəyyən edilmiş, vaxtdan asılı olan normativ ödənişlərlə əvəz etməkdir (onlar arqument kimi "vaxt" parametri ilə riyazi funksiyalardır). ZƏİ prinsiplərinə görə, kapital əməyin həyata keçirilməsi olmadan zamanla arta bilməz, müddəti onun artmasına uyğun olacaq.
ZƏİ-nın digər məqsədi kapitalın dəyərini hansısa obyektiv fiziki əsasla, ölçü və çəkinin “məsafə” və “kütlə” kimi fiziki anlayışlarla necə əlaqəli olduğunu əlaqələndirməkdir. Müəlliflərin fikrincə, belə yanaşma saxtakarlığı və spekulyasiyanı çətinləşdirməli, hətta mümkünsüz etməlidir.
Tənqid
ZƏİ reallıqda işləmək üçün çox nəzəri olduğuna görə tənqid edilmişdir; bütün vergi tutulan şəxslərin işlə təmin olunduğunu nəzərdə tutur. Həmçinin, bu nəzəriyyə işçilərin ixtisas və keyfiyyətindəki fərqləri, onların işinin səmərəliliyini adekvat nəzərə almaq üçün düzgün olmayan stimullar yarada biləcək obyektiv əsas göstərmir.
Büreyr ibn Xudeyr əl-Həmdani
Büreyr ibn Xudeyr əl-Həmdani  — əslən Yəməndən olan Bəni-Həmdan tayfasının bir qolu olan Bəni-Məşriq nəslindəndir. O, qari idi və Məscidül-Kufədə Quran öyrədirdi. O, həm də tabiinlərdən və Əlinin də səhabəsi idi. Büreyr Hüseyn ibn Əlinin Mədinədən Kərbəlaya hicrət etdiyini eşidəndə Hüseynin ordusuna qoşulmaq üçün Kufəni tərk etdi.
Yezidlə mübahilə
Əbdülqeysin müttəfiqi Yezid ibn Moqal Hüseynin düşərgəsinə doğru hərəkət etdi və yaxınlaşaraq uca səslə Büreyr ibn Xudeyri çağırıb soruşdu ki, Allahın onun üçün təyin etdiyi taleyi necə tapdığını soruşdu. Bureyr cavab verdi ki, Allah onun barəsində xeyir, Yezidə isə şər göndərmişdir. Buna cavab olaraq Yezid onu azğınlardan olan yalançı adlandırdı. Büreyr onu "mübahilə"yə (yəni yalançı olana Allahın lənətini yağdırmağa) çağırdı. Yezid razılaşdı və onlar mübahiləyə qatılmaq üçün düşərgənin qabağına gələrək, bir-birlərinə hücum etdilər. Deyilənə görə, Yezidin zərbəsinin heç bir təsiri olmadı, lakin Büreyrin zərbəsi Yezidin dəbilqəsini yarıb və qılınc onun beyninə qədər çatmışdı. Yezid yıxıldı və bir neçə dəqiqədən sonra öldü.
Ölüm
Büreyr Yezidi öldürdükdən sonra İbn Sədin düşərgəsinə hücum etməyə başladı və onları Allahın “Rəsulunun qızının oğlunun qatilləri” adlandırdı. Razi ibn Münqiz Abadi ona hücum etdi və onlar bir müddət vuruşdular. Lakin Büreyr onu ram etdi və sinəsi üstündə oturdu. O, məşğul olarkən Kəb ibn Cabir Azadi Büreyrin kürəyinə nizə ilə zərbə endirib onu öldürdü. Onun qatilinin həyat yoldaşı və əmisi oğlu Ubeydullah ibn Cabir də daxil olmaqla insanlar tərəfindən qınandığı rəvayət edilir. Qatilin özü də utanmış və kədərini və peşmanlığını təsvir edən bəzi beytlər bəstələmişdir.
Novruz Haxverdiyev
Novruz Əli oğlu Haxverdiyev (25 mart 1996; Alunitdağ, Daşkəsən rayonu, Azərbaycan — 2 oktyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Novruz Haxverdiyev 25 mart 1996-cı ildə Daşkəsən rayonunun Alunitdağ qəsəbəsində Əli Haxverdiyevin dörduşaqlı ailəsində anadan olmuşdur. 2002-2013-cü illərdə Daşkəsən rayon Alunitdağ qəsəbə tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Novruz Haxverdiyev 2014-cü ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Daşkəsən rayon üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında "N" saylı hərbi hissədə xidmət etmişdir. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Novruz Haxverdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Novruz Haxverdiyev ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yunan Avtomobil Sənayesi
Yunan Avtomobil Sənayesi Salonikidə yerləşən yunan avtomobil istehsalçısıdır. Şirkət 1972-ci ildə Steyr Hellas adı ilə yaradılmış və indiki adını 1987-ci ildə almışdır. Əsasən avtobuslar, yük maşınları, hərbi maşınlar istehsal edir.
Svetlana Xodçenkova
Svetlana Viktorovna Xodçenkova — Rusiya teatr, film və televiziya aktrisası.
Yunan Avtomobil Sənayesi
Şirkət 14 fevral 2021-ci ildə İsrail konsorsiumu tərəfindən alınıb.
Böyük döyüş (film, 1972)
Böyük döyüş və ya Günəşdəki qan  — 1972-ci il də Yuan Şinq San və Sunq Tin Mey tərəfindən çəkilən Honkonq döyüş filmi.
Süjet
İkinci Dünya müharibəsi ndə, Çin in şimalında yerləşən bir qəsəbədə işğalçı Yaponiya qüvvələri bacarıqlı döyüşçülərin yerli mübarizəyə qoşulmaqlarından qorxurdu. Buna görə də, onlar çinli döyüşçüləri öldürmək üçün böyük bir turnir həyata keçirirlər.
Addison xəstəliyi
Addison xəstəliyi — böyrəküstü vəzinin qabıq maddəsinin hormonunun çatızmaşlığı olduqda yaranan xəstəlik. Dərinin tunc rəng alması xəstəliyin spesifik əlamətidir.
Elizaveta Boyarskaya
Elizaveta Mixailovna Boyarskaya — Rusiya teatr və film aktrisası.
Seka Qadiyev
Seka Qadiyev (Гæдиаты Куыцырийы фырт Секъа; ) — osetin əsilli şair və yazıçı, Osetiya ədəbiyyatının klassiki. Osetiya klassik nəsrinin banisi.
Bioqrafiyası
Seka uşaqlığını ehtiyac və çətinliklə keçirir. 18 yaşında oxumağı və yazmağı öyrənir. 1872-ci ildə Qudski kilsəsində xorçu olaraq xidmət etməyə başlayır. Ancaq kiçik bir maaş 8 nəfərlik bir ailənin mövcudluğunu təmin edə bilmədiyindən, eyni ildə Seka daha yaxşı bir həyat axtarışında Şimali Osetiyaya köçür. Burada osetin kəndlərində xorçu kimi xidmət etməyə davam edir. Ancaq ailənin maddi vəziyyəti nəzərə çarpacaq dərəcədə yaxşılaşmır. Uşaqları da özü kimi çalışmalı olur.
1910-cu ildə Seka Vladikavkazda məskunlaşır.
Qadiyev XIX əsrin yetmişinci illərinin sonlarında yazmağa başlayır. Bununla belə, savadlılığa yiyələnmək və savadını genişləndirmək üçün uzun və keşməkeşli həyat sürməli olmuşdur.
Yazıçının istedadı XIX–XX əsrin qovşağında özünü ən parlaq və əhatəli şəkildə göstərir. Yaradıcılıq fəaliyyətinin ilk günlərindən Seka Kosta Xetaqurovun şeirlərindən güclü təsirlənir. Qadiyevin "Osetiya Çobanı" adlı ilk şeirlər toplusu 1905-ci ildə nəşr edilmişdir. Kitab 25 şeir və 22 təmsildən ibarət olur. Qadiyev yazıçı karyerasının ilk günlərindən realizm tərəfdarı idi. Bütün ömrünü zəhmətkeş insanların, kasıbların arasında keçirir. Kütlə ilə birbaşa ünsiyyət quraraq sadə insanların düşüncələrini və istəklərini mükəmməl öyrənir. Xalqın məzlum mövqeyi, əziz və zəhmətkeş kütlənin daha parlaq bir gələcək arzusu Qadievin şeirlərində aydın şəkildə öz əksini tapmışdır.
Sekin bir çox şeirləri mənəviyyat və əxlaq məsələlərinə həsr edilmişdir. Dəbdəbəli anımlara, sərxoşluğa, oğurluğa və tənbəlliyə qarşı çıxış edir. Qadiyevin əla istedadı əsasən nəsrdə ortaya çıxır. Osetin dilində bədii nəsrin banilərindən biri hesab olunur. Sek Qadiyevin nəsrində əsas yeri yazıçının ümumxalq şöhrəti qazanan hekayələr tutur.
1915-ci il iyulun 21-də faciəli ölümdən sonra Vladikavkazın Meşçanskoye qəbiristanlığında, İlyinski şapelinin yanında dəfn edilir və sonradan məbədə çevrilir. Sovet dövründə yazıçının məzarı itirilmişdi. Müasir dövrdə İlyinski Kilsəsində Seka Qadiyevin abidəsi ucaldılmışdır.
Oğlu Somak Qadiyev də məşhur yazıçı olmuşdur.
Xatirəsi
Vladiqafqaz şəhərinin qərb hissəsindəki bir küçə şairin şərəfinə adlandırılmışdır.
Mirada Prospektində şairin bir abidə var.
İlinski kilsəsinin ətrafındakı köhnə qəbiristanlığın ərazisində onun şərəfinə bir abidə qoyulmuşdur.
XV Ptolemey
XV Ptolemey Filopator Flometor Sezar və ya XV Ptolemey Sezarion (Balaca Sezar) — Ptolemeylər sülaləsi nin və Misir in son fironu, Kleopatra nın və Sezar ın (?) oğlu. Oktavian Avqust tərəfindən öldürülmüşdür.
Əbu əl-Hütuf ibn əl-Hərs əl-Ənsari
Əbu əl-Hütuf ibn əl-Hərs əl-Ənsari  — Kərbəla döyüşündə şəhid.
Nəsil
O, həmçinin Əbu əl-Hütuf Sələmə ibn əl-Hərs əl-Ənsari əl-Əclani kimi tanınırdı və atasının adı əl-Hərs ibn Sələmə əl-Ənsari əl-Əclani idi. Əbu əl-Hütuf Kufədən idi, Bəni-Əclan qəbiləsindən, Kufədəki xəvariclərdən və Mədinədə ənsardan olan Xəzrəc qəbiləsindən idi.
Hüseyn ibn Əliyə qoşulması
Əbu əl-Hütuf və qardaşı Səd ibn əl-Hərs Hüseynlə döyüşən Ömər ibn Sədin ordusunun bir hissəsi idi. Aşura günü Hüseynin iki nəfəri olan Süveyd ibn Əmr ibn Əbu Mutə və Bəşir ibn Əmr əl-Hədramidən başqa bütün səhabələri şəhid olduğu zaman Hüseyn kömək istədi. Əbu əl-Hütuf və qardaşı Səd Hüseynin çağırışını və Məhəmməd peyğəmbərin ailəsindən olan qadın və uşaqların fəryadını eşidəndə dedilər: “Hökm yalnız Allaha məxsusdur və biz günah edənə itaət etmirik. Bu, Peyğəmbərimizin qızının oğlu Hüseyndir. Onun əsgəri olmadığı halda, Qiyamət günü babasının şəfaətinə ümid bəslədiyimiz halda, onunla necə döyüşə bilərik?” Bu zaman qılınclarını çəkib Hüseynin ordusuna tərəf keçdilər. Üç nəfəri öldürdükdən və bir neçə nəfəri yaraladıqdan sonra hər ikisi bir yerdə şəhid oldular.
Rubidium
Rubidium (Rb) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 37-ci element. Çox asan iyonlaşması səbəbiylə, seziuma alternativ olaraq, kosmos vasitələrindəki "ion mühərriklərində" istifadə edilməkdədir. Vakuum balonlarının və fotosel də quruluşuna qatılan əhəmiyyətli bir komponentidir. Xüsusi şüşələrin istehsalında və ürək araşdırmalarında da istifadə edilir. Bundan əlavə katalizator olaraq istifadəsi mümkündür.
Vüsal Hüseynov (əsgər)
Vüsal Hüseyn oğlu Hüseynov – Azərbaycanlı şəhid (2020).
Həyatı
Hüseynov Vüsal Huseyn oğlu 1 Yanvar 1999-cu ildə Gədəbəy rayonunun Novo-İvanovka kəndində doğulub. 2005-ci ildə Novo-İvanovka kəndində orta məktəbə gedir. Məktəbi bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanır. 2018-ci ildə hərbi xidməti bitirir. 3 ay müddətdən artıq hərbi xidmətdə olur və 11.19.2020-ci ildə şəhid olur.
Hərbi xidməti
2017-ci ildə Gədəbəy rayon komissarlığındsn hərbi xidmətə yollanır. 2018-ci ildə hərbi xidməti bitirir və sənədləri toplayaraq 01.09.2020-ci ildə MAHHXHQ əsgər kimi hərbi xidmətə yollanır.
Zanbaq inqilabı
Zanbaq inqilabı (Жоогазын революциясы) — 2005-ci ilin martında Qırğızıstanda inqilaba səbəb olan kütləvi etirazlar və respublika prezidenti Əsgər Akayevin devrilməsi, Qurmanbek Bakıyevin vəzifəsinə gəlməsi. İnqilabçılar Əsgər Akayevin, ailəsinin və tərəfdarlarının ölkədə korrupsiya və avtoritar sistem qurduğunu iddia edirdilər. Akayev Qazaxıstana, daha sonra Rusiyaya qaçdı. 4 aprel 2005-ci il tarixində Qırğızıstanın Moskvadakı səfirliyində Akayev Qırğızıstan parlamentinin nümayəndə heyətinin iştirakı ilə istefa ərizəsini imzaladı. İstefa 11 aprel 2005-ci ildə Qırğızıstan müvəqqəti parlamenti tərəfindən təsdiq edildi.
Seçkidən sonrakı güc tətbiqi
Akayev tərəfdarı namizədlər 27 Fevral 2005-ci il parlament seçkilərində yaxşı nəticə göstərdilər. Lakin bu nəticələr xarici müşahidəçilər tərəfindən tənqid olundu. Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı (ATƏT) Qırğızıstan hökumətini tənqid etdi. Etirazlar, xüsusilə Cəlal-Abad, Oş və Özkənd daxil olmaqla qərb və cənub şəhərlərində başladı. 3 Mart 2005-ci ildə müxalifət lideri Roza Otunbayevanın mənzilində bomba partladı. Akayev hökuməti bu məsələdə məsuliyyəti boynundan rədd etdi.
Potensial liderlər
Müxalifət ölkəni idarə etməkdə əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə etdiyini iddia etsə də, daxili parçalanma yaşanırdı, çünki açıq bir lider yox idi. Hökümətə qarşı vahid cəbhə nümayiş etdirən Ukrayna və Gürcüstan inqilabi qüvvələrindən fərqli olaraq burda vəziyyət başqa cür idi.
Peruj
Sen-Jan-de-Qonvil  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Zanbaq inqilabı
Potensial liderlər
Digər bir potensial lider Qurmanbek Bakıyev idi. 2002-ci ildə Bakıyev Qırğızıstanın cənubundakı Aski qəsəbəsində beş dinc nümayişçini vuraraq öldürdükdən sonra Qırğızıstanın baş naziri vəzifəsindən istefa vermişdi.
Peruj
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Zanbaq inqilabı
Potensial liderlər
21 mart 2005-ci ildə Cəlal-Abad etirazında müxalifət çox sıx birləşmişdi. Otunbayeva, deyirdi: "Yüksək rütbəli zabitlər də daxil olmaqla polislər formalarını çıxardılar, mülki geyindilər və sıralarımıza qoşuldular. Beləliklə, bizə böyük dəstək var".
Peruj
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
Zanbaq inqilabı
Potensial liderlər
22 Mart 2005-ci ildə müxalifət liderləri Bişkekdə bir araya gələrək müvəqqəti hökumət qurdular. Qırğızıstan Ali Məhkəməsi, əvvəlki parlamentin qanuni və haqlı idarə orqanı olduğuna qərar verdi, lakin 24 mart 2005-ci ildə müvəqqəti hökuməti tanıdı. Bakiyev baş nazir əvəzi təyin edildi və yeni seçkilərin 2005-ci ilin iyul ayında keçirilməsi planlaşdırıldı.
Rejim dəyişikliyi
19 və 20 Mart 2005-ci il etirazlarından sonra Akayev Mərkəzi Seçki Komitəsi və Qırğızıstan Ali Məhkəməsinə müxalifətin irəli sürdüyü seçki saxtakarlığı iddialarını araşdırmağı əmr etdi. Akayev bu qurumlardan "seçki nəticələrinin həddindən artıq ictimai reaksiya doğurduğu bölgələrə xüsusi diqqət yetirmələrini və insanlara kimin haqlı, kimin səhv olduğunu açıq şəkildə söyləmələrini xahiş etdi".
Peruj
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Zanbaq inqilabı
Rejim dəyişikliyi
22 martda Akayev daxili işlər naziri Bakirdin Subanbekov və baş prokuror Muktubek Abduldayevi vəzifəsindən azad etdi. 23 Mart 2005-ci ildə Akayev çevik polis qüvvələrini işə saldı və otuz nəfər həbs olundu. Özbəkistan Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi, "Qırğızıstanın yaxın qonşusu olan Özbəkistan xalqı, Qırğızıstanda, xüsusilə cənub bölgələrində baş verən hadisələrdən narahatdır"- deyə bildirdi.
Akayev qaçanda Baş nazir Nikolay Tanayev də istefaya getdi. Müxalifət televiziya yayımını və əsas dövlət xidmətlərini nəzarətə götürdü. Polis səlahiyyətlərini təhvil verdi və etirazçılara qoşuldu. Feliks Kulov da daxil olmaqla həbsdə olan müxalifət liderləri sərbəst buraxıldı. Qırğızıstan Ali Məhkəməsi seçkinin nəticələrini etibarsız elan etdi.
Qurmanbek Bakıyevə müvəqqəti rəhbərlik tərəfindən baş nazir və prezident səlahiyyətləri tapşırıldı.Hökümətə müvəqqəti kabinet adını verildi. Bu vaxt Bişkekdə qarət və talanlar başladı. Mağazalarını və bankomatları qarət edilir və binalar yandırılırdı. Qarışıqlıqda üç nəfər həlak oldu. Bakıyev Feliks Kulovu daxili işlər naziri vəzifəsinə təyin etdi. Kulov televiziya vasitəsilə sabitlik yaratmaq üçün xalqa müraciət etdi. 26 Mart 2005-ci ildə Akayevin silahlı tərəfdarları Keneş Duşebəyev və Temirbek Akmataliyevin rəhbərliyi ilə Bişkekə soxulmağa cəhd etdilər. Martın 29-da Akmataliev qarşıdakı seçkilərə qatılacağını bildirdi. 28 Mart 2005-ci ilədək tədricən siyasi sabitləşmə yarandı.
Müvəqqəti rəhbərlik 10 iyul 2005-ci il tarixində prezident seçkilərini elan etdi. Bununla belə media qurumları Bakıyevi qeyri-şəffaflıqda, nizam-intizamı bərpa etməməkdə və rus azlıqlarına qarşı ayrıseçkilikdə günahlandırırdı. Adaxan Madumarovun baş nazirin dördüncü müavini vəzifəsinə təyin olunması düz addım sayılmadı. Çünki o, da prezidentliyə namizəd olduğu üçün bu maraqların toqquşması kimi qəbul edildi. Bakıyev, Akeyev kabinetinin bir hissəsinə müvəqqəti hökumətdə yer verdiyi üçün də tənqid olunurdu.
Müntəsir (xəlifə)
Əbu Cəfər Məhəmməd  və ya Əl-Müntəsir  (d. 837 - ö. 7 iyun 862) — 11. Abbasi xəlifəsi.
Zanbaq inqilabı
Rejim dəyişikliyi
13 May 2005-ci il tarixində Bakıyev və Kulov bir araya gələrək 10 iyul 2005-ci il prezident seçkilərində mübarizə apardılar. Razılaşmaya əsasən, Bakıyevin qələbəsi halında Kulov baş nazir postunu tutacaqdı. Onların arasında ittifaq 2007-ci ilin yanvarına qədər davam etdi. Ölkənin şimal və cənub hissələrini birləşdirdi. Digər namizədlərin seçilməsini çətinləşdirdi. Həmçinin bu ittifaq Özbəkistanla münasibətlərin də sabitləşməsinə kömək etmiş oldu.
Akayevə qarşı korrupsiya iddiaları
24 Mart 2005-ci ildə Akayevin gündəlikləri korrupsiya sübutu olaraq istehsal edildi. Akayevin hökümətinin yol verdiyi korrupsiya əməllərini araşdırmaq üçün vətəndaşlardan, dövlət qulluqçularından, bankirlərdən və qeyri-hökumət təşkilatı nümayəndələrindən ibarət bir komissiya təşkil olundu. 21 aprel 2005-ci ildə komissiya Akayevin prezidentliyi dövründə Akayevlər ailəsi tərəfindən idarə olunan qırx iki müəssisənin hesabatlarını dərc etdi. Müvəqqəti hökumət, Akayevin şiddət və həbslər yolu ilə dinc siyasi etiraz aksiyalarını dağıtdığını iddia edirdi. 24 mart 2005-ci ildə Akeyevin mülki geyimli adamlarının etirazçılara qarşı güc tətbiq etdiyi iddia edildi.
Əndican qaçqınları
13 May 2005-ci ildə Özbəkistanın Əndican şəhərində hökumət təhlükəsizlik agentlərinin toplaşan etirazçılara atəş etməsi ilə qətliam baş verdi. Altı minə qədər özbək qaçqını Qırğızıstana girdi. Qaçqınlar Özbəkistan hökumətinin sərt tədbirləri səbəbindən Özbəkistana dönə bilmədilər. Əvvəlcə Bakıyev, hüquq müdafiəçilərinin çağırışlarına baxmayaraq Özbəkistan hökumətinin mövqeyini dəstəklədi. Daha sonra beynəlxalq ictimaiyyətin təzyiqi ilə Qırğızıstan müvəqqəti rəhbərliyi Əndican qaçqınlarına hüquqi status verdi. Beynəlxalq QHT-lər qaçqınlara sığınacaq, yemək, su və digər ehtiyacları təmin edə bildi. Ancaq 9 iyun 2005-ci ildə dörd Özbəkistan qaçqını vətənlərinə qaytarıldı. Kulov, bu dörd nəfərin təcavüz və ya qətldə günahlandırıldıqlarını və ya günahkar olduqlarını və bu səbəbdən deportasiya edildiklərini söylədi.
Akayevin bəraət cəhdləri
Akayev Bakıyevin antikorrupsiya komissiyasının sədrini və komissiyanı məhkəməyə verdi. O, həmçinin Qırğızıstan qəzetlərindən birinin jurnalistini böhtan ittihamı ilə ona qarşı irəli sürülən korrupsiya ittihamlarının düzgün olmadığını əsas gətirərək məhkəməyə verdi. Akayevin qızı Bermet Akayeva, Qırğızıstan Mərkəzi Seçki Komissiyasını böhtan və parlamentə seçilməsinin qarşısını aldığına görə məhkəməyə müraciət etdi. Akayevin inqilab zamanı ələ keçirilmiş bəzi şəxsi əşyaları ona qaytarıldı.
Seçki öncəsi qarışıqlıq
10 iyun 2005-ci ildə millət vəkili Jırqalbek Surabaldiyev Bişkekdə güllələndi. O, 2005-ci il martın 24-də anti-Akayev etirazçılarına edilən hücumlarla əlaqəli ola bilərdi. 11 iyun 2005-ci ildə iki hökumət mühafizəçisi döyüldü və Bakiyev və Baş nazirin müavini Daniyar Usenovun səfər marşrutları haqqında məlumat verməyə məcbur edildilər. 13 iyun 2005-ci ildə Oşda nümayişçilərlə parlament təhlükəsizlik işçiləri arasında baş verən qarşıdurma nəticəsində 6 nəfər yaralandı. Bu hadisədə təhlükəsizlik işçiləri agentləri "Alay" Otelinin qarşısında toplaşan nümayişçilərə atəş açmışdı. Millət vəkili Bayaman Erkinbayev, güc tətbiq etməkdə və dövlət əmlakına qanunsuz sahiblik etməkdə günahlandırıldı.
17 iyun 2005-ci ildə etirazçılar Akayevin köhnə müttəfiqi Urmat Barıktabasovu dəstəkləmək üçün Bişkekə toplaşdılar. O, daha əvvəl prezidentliyə namizəd olmaq niyyətini bildirmişdi, lakin ikili vətəndaşlıq (Qırğızıstan və Qazaxıstan) olduğu üçün qeydiyyatdan keçmək hüququndan məhrum edilmişdi. Sonradan bəzi etirazçılar mitinqdə iştirak etmək üçün pul aldıqlarını etiraf etdilər.
Yeni seçkilər
10 İyul 2005-ci ildə vəd edilmiş seçkilər baş tutdu. Bakıyev səslərin doxsan faizini qazandı və ertəsi gün prezident oldu. Kulov Baş nazir təyin edildi. O, səslərin 88,7 faizini, rəqibi isə 4 faizini qazandı. Seçkinin keçirilməsi Qərb müşahidəçiləri tərəfindən yüksək qiymətləndirildi, lakin bəzi qanun pozuntuları da qeydə alındı.
Seçkidən bir neçə ay sonra Bayaman Erkinbayev və Raatbek Sanatbayev öldürüldü. Tınıçbek Akmatbayev, Çeçen əsilli qanuni oğru Əziz Batukayevin təşkil etdiyi həbsxana qiyamı zamanı öldü. Ryspek, 2006-cı ilin may ayında bir məsciddən çıxarkən öldürüldü.
ATƏT seçkilərin ikinci mərhələsini izləmək üçün altmış müşahidəçi göndərdi. İlkin qiymətləndirmədə təşkilat səsvermənin ikinci turunun "ilk turda bəzi texniki irəliləyişlər", həm də "əhəmiyyətli çatışmazlıqlar göstərdiyini aşkar etdi.
Müstəqil Dövlətlər Birliyinin (MDB) seçki müşahidəçiləri bununla razılaşmadılar. Seçkilərin ikinci turunun mütəşəkkil, sərbəst və ədalətli keçirildiyini bildirdilər. MDB müşahidəçiləri bir sıra bölgələrdə siyasi iğtişaşlara qarşı təmkinli və səriştəli olduqları üçün yerli hakimiyyət orqanlarınının da işini yüksək qiymətləndirdilər. ATƏT və MDB müşahidə qruplarının hesabatlardakı bu ziddiyyət bu cür ziddiyyətli hesabatların sonuncusu oldu. Rusiya MDB hesabatlarını dəstəklədi və ATƏT-in hesabatlarını tənqid etdi.
Kofi Annan, BMT-nin "Baş katib seçki və siyasi anlaşmazlıqları həll etmək üçün şiddət və təhdid tətbiq edilməsinə qarşıdır" demişdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının veb saytında, Annan "bütün tərəfləri təmkin nümayiş etdirməyə çağırmışdır".
Qaranlıq döngə
Qaranlıq döngə və ya Karate şantajı  — 1972-ci il də Nq Vun və Vinq Sanq Vonq tərəfindən çəkilən Tayvan və Honkonq döyüş filmi.
NGC 6351
NGC 6351, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. P? tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Növün kriteriləri
Növün kriteriləri dedikdə ,onları bir-birindən fərqləndirən əlamətlər nəzərdə tutulur. Ancaq heç bir kriteri ayrılıqda iki növü bir-birindən fərqləndirməyə tam imkan vermir.Hər bir kriteri yalnız birgə fəaliyyət zamanı yaxşı nəticə əldə etməyə imkan verir.Növlərin aşağıdakı kriteriləri var.
Morfoloji
Ən sadə kriteridir.Bu kriteridən istifadə edərək iki növü bir-birindən yalnız xarici və ya daxili quruluşuna görə fərqləndirmək olar.Ancaq bəzən morfoloji cəhətdən fərqlənməyən iki növ bir-birindən genetik, yəni xromosom dəstinə görə fərqlənir.
Genetik
Genetik kriteridən istifadə edərək iki növü bir-birindən onların xromosom dəstinə görə fərqləndirmək olar.Məsələn insanda 46 xromosom olduğu halda, drozofil milçəyində 8 xromosom olur.