Həşəratlar
Həşəratlar sinfinin biolojı müxtəliflikdə rolu
thumb|Uzunburun böcək|right|250px thumb|Skorpion milçək (Mecoptera)|left|250px Həşəratlar yer üzərindəki bütün heyvanların 90%-ni təşkil edirlər və biomüxtəliflikdə əvəzsiz rol oynayırlar. Bu onların növ müxtəlifliyi, biosenozlardakı yüksək sayıilə izah olunur. Fitofaq həşəratlar biokütlələrinə görə bütün digər bitkiyeyən heyvanlardan üstündürlər. Yırtıcı və parazitoid həşəratlar başqa orqanizmlərin sayının təbii tənzimində mühüm rol oynayırlar. Həmçinin həşəratlar bir çox onurğalı və onurğasız heyvanların qida zəncirinin mühüm halqasını təşkil edirlər. Bitkilərin 80%-dən çoxu həşəratlar tərəfindən tozlandırılır. Bitki və heyvan qalıqları ilə qidalanan həşəratlar təbiətdə sanitar rolunu oynayır. Torpaqda yaşayan növlərin sürfə və imaqoları torpağın yumşalması və çürüntü ilə zənginləşməsinə səbəb olur. thumb|Gündəcə (Ephemeroptera)|right|250px thumb|Sisək (Homoptera)|right|250px Azərbaycanda ilk entomoloji tədqiqat işləri 1923-cü ildə təşkil olunmuş Mikrobiologiya institutunda aparılmışdır. A. V. Boqaçov (1951) Azərbaycanda Diplura, Thysanura, Odonata, Ephemeroptera, Blattodea, Mantoptera, İsoptera, Orthoptera, Phasmodea, Plecoptera, Embioidea, Dermaptera, Thysanoptera, Mallophaga, Anoplura, Hemiptera, Homoptera, Coleoptera, Diptera, Hymenoptera, Neuroptera, Mecoptera, Lepidoptera üzərində, S. P. Tarpinski Orthoptera üzərində, N. N. Akramovski Odonata, E. F. Miram Mantoptera və Orthoptera, A. N. Kiriçenko Hemiptera, Q. A. Sidorski Homoptera, İ. D. Babacanidi Buprestidae, F. A. Zaytsev Coleoptera, E. V. L. M. Axundova-Tuayeva İsoptera, A. İ. Argiropulo, E. İsayeva-Qurviç Aphaniptera, Axundov İ. A. Culicidae, E. Q. Qauzer Tabanidae, K. V. Arnoldi Formicidae, V. V. Nikolski Helicoverpa armigera, N. H. Səmədov (1963) — Coleoptera, R. M. Əffəndi (1971) Lepidoptera, B. Ə. Əhmədov (1982) Aphidiidae, S. Ə. Əliyev (1984) — Noctuidae, N. B. Mirzəyeva (1988) — Chrysomelidae, H. F. Quliyeva (1992) həşəratların ekologiyası və fiziologiyası, G.А. Mustafayeva (1990) Aphelinidae, V. Ə. Qədimov (1994)– Polistes, A. Ə. Abdinbəyova (1995) Braconidae, Z. Y. Musayeva (1996) Prunus cinsindən olan bitkilərin zərərvericilərini, A. A. Əliyev (1997) — İchneumonidae, L. M. Rzayeva – Chalcidoidea (2002), Z. M. Məmmədov (2004) zərərvericilərin entomofaqları, N. C. Vəzirov — Aphidiidae, Ş. Y. Abdullayeva, A. Piriyev -Lepidoptera, İ. S. Dropolyuk, C. A. Hidayətov, A. M. Atakişiyeva — Hemiptera, N. Q. Loginova — torpaq mezofaunası, G. Ə. Quliyev Habrobracon minicisinin bioloji mübarizədə rolu, H. Q. Qurbanov – qızılgözlər, Z. K. Rəsulova — Collembola, T. X. Şəmiyev — tut ipəkqurdu, üzərində tədqiqat işləri aparmış və maraqlı nəticələr əldə etmişlər. Hal-hazırda T. H. Məmmədova — mişarçılar, S. Ə. Hacıyeva – ayıcalar, kantaridlər, İ. A. Nuriyeva (2008) – karabidlər, X. Ə. Əliyev (2013), G. A. Hüseynzadə — arıkimilər, İ. Q. Kərimova (2013) – parazitoid-sahib münasibətləri, uzunbığ böcəklər, torqanadlılar, E. A. Hüseynova (2013) – parazitoid-sahib münasibətləri, qızıl böcəklər, Ş. M. Məhərrəmova (2016) yarpaqbükənlər, üzərində tədqiqat işləri aparırlar. Ümumilikdə AMEA Zoologiya institutunun Entomologiya şöbəsinə daxil olan "Həşəratların ekologiyası və fiziologiyası", "Faydalı Həşəratların introduksiyası və bioloji mübarizəninelmi əsasları", "Həşəratların fauna və sistematikası" laboratoriyalarında Collembola, Odonata, Mantoptera, Orthoptera, Hemiptera, Coleoptera, Diptera, Hymenoptera, Neuroptera dəstələrinin ayrı-ayrı fərilələri üzərində entomoloji tədqiqatlar aparılır. Bununla belə Azərbaycanda ətraflı tədqiqinə ehtiyac duyulan bir çox həşərat qrupları vardır, xüsusilə də Ephemeroptera, Gryllodea, Dermaptera, Formicidae, Tettigoniodea, Acridodea, Psocoptera, Homoptera, Coleoptera-nın bir çox fəsilələri, Strepsiptera ümumiyyətlə tədqiq edilməmişdir. İnstituta işə qəbul edilən və gələcəkdə də qəbul ediləcək istedadlı gənc kadrların öyrənilməmiş həşərat qruplarını ən müasir metodlarla tədqiq edəcəyinə və maraqlı nəticələr əldə edəcəklərinə inanırıq.