cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bizans memarlığı
Bizans irsi
Əsasən Bizans memarlığı qərbdə Romanesk və Gotik memarlığını yaratmışdır. Şərqdə ilk İslam memarlığına böyük təsir göstərmişdir. Əməvilər dövründə (661-750) Bizans sənəti erkən İslam memarlığına təsir göstərmiş, eyni zamanda Bizans bədii irsi isə xüsusilə Suriya və Fələstində yeni İslam sənətinin əsas mənbəyi olmuşdur. 691-ci il tarixli Qüdsdəki Qübbətüs-Səhra və Şamdakı 709-715-ci illərdəki Əməvilər məscidi kimi Suriyada və Fələstində, fərqli erkən İslam əsərlərində əhəmiyyətli Bizans təsirləri görülə bilər. Qübbətüs-Səhra plan və qismən bəzək baxımından Bizans sənətinə açıq bir istinad verir. Əməvilər məscidinin planı, VI və VII əsrlərdəki normal xristian bazilikalarına bənzəyir, lakin xristian bazilikalarından fərqli olaraq məscid uzunlamasına deyil, eninə dəyişdirilərək genişləndirilmişdir. Bu dəyişiklik camaata daha rahat ibadət etməyə xidmət edirdi. Məscidin orijinal mehrabı qiblə divarının ortasında deyil, demək olar ki, şərq hissəsinin ortasında yerləşir. Bu xüsusiyyət, memarın xristianların yarım günbəz təsirindən qaçmaq üçün mehrabı eninə divarın ortasına qoymaması ilə izah olunur. İslam və Mavr arxitekturasını müəyyənləşdirən, çini işləmələr, həndəsi formalar, çoxsaylı tağlar, günbəzlər və rəngli kərpiclər və daş işləmələri bəzi formalarında Bizans memarlığından təsirlənmişdir. Bolqarıstan, Rusiya, Rumıniya, Serbiya, Gürcüstan, Ukrayna və digər Pravoslav ölkələrində Bizans memarlığının təsiri daha uzun müddət davam etmişdir və nəticədə bu ölkələrdə sonunda özlərinin yerli memarlıq məktəbinin yaranmasına səbəb olmuşdur.
XIX əsrin Qotik intibahında kiçik bir dövrə malik olan Neo Bizans memarlığı, Londondakı Westminster Kafedralı və təxminən 1850 ilə 1880 arasında Bristolda Məğrib memarlığının və Bizans tərzinin elementlərini birləşdirən sənaye binalarında geniş istifadə olunan “Bristol Bizansı” kimi daşlar ilə nəticələnmişdir.
Axsikənd
Axsikənd — müasir Özbəkistanın Namanqan vilayətində, Sırdərya çayının sahilində şəhər xarabalığı.
Tarixi
Fərqanə böləsində bugünkü Namanqanın 17 km. cənub-qərbində, Kasan-say suyunun Sırdərya ilə birləşdiyi nöqtədə yerləşən Axsikəndə (vəya Axsikət) dair ən qədim qeydlərə Çin qaynaqlarında rastlanır. Şəhərin miladi III–VII əsrlər arasında yerli bir sülalənin idarəsində Fərqanənın paytaxtı olduğu bilinir. Axsikəndə aparılan arxeoloji qazıntılarda tapılan ən qədim materialın Göytürk keramikası olmasından, burda polad istehsalının olmasından ., 627–649-cu illər arasında Göytürk xakan soyundan Kan Bağaturun Fərqanənı alıb şimaldakı Kasanı paytaxt edərək Axsikəndə hakim olduğu təxmin edilir.
726-cı ildə Fərqanəyə gedən bir Çinli səyyah, İslam dininin Türkistanda yayılmağa başladığı o dönəmdə Axsikəndən bir İslam şəhəri olaraq söz edir bax. , fəqət Fərqanənın böyük bölümü, daha üç əsr əski mədəniyyətinə sadiq qalmışdır. X əsrin əvvəllərində Qaşğarda Abdülkərim Satuk Buğra xanın İslamiyəti qəbul edincə əmisiylə savaşmaq məcburiyyətində qalmasına görə "Fərqanə qaziləri"ndən yardım istəyində olduğu bilinir. X əsrdə Fərqanədə yer alan iki İslami mərkəzdən biri Axsikənd, digəri yenə bir Türk sülaləsinin idarəsində olan daha şərqdəki Özkənd idi. Qaraxanlılar Fərqanə üzərindən qərbə irəliləyərək qısa müddətdə Türkistanın İslamiyəti qəbul etmiş olan hissələrini ələ keçirdilər və bir müddət sonra da Özkəndi paytaxt və bir mədəniyyət mərkəzi halına gətirdilər. 943-cü və 985-ci il tarixlərində Axsikəndə gedən İbn Hövqəl və Məqdisi, şəhəri ehtimalən xaqani Türk (Qaraxanlı) dövrünə yaxın bir zamanda, yəni hələ Fərqanənın paytaxtı ikən gördülər. Qaraxanlılar dövründə Axsikənd, Şaş çayının (Siridərya) şimal sahilində, dağlarla çöl arasındakı ağaclıq bir vahə içində, daxili və xarici şəhərdən (mədinə və rabaz) təşəkkül edən çift divarlı və dörd qapılı məmur bir şəhərdi. İdari məqam iç şəhər divarları içində, Siridərya çayıına baxan bir uçurumun üstündə olan çox müstəhkəm qalada idi. Cami-məscid ətrafında böyük imarətlər mövcuddu; evlər də taxta və palçıqdandı. Çaydan gətirilən sular küçələrdə arxlar içində axır və hovuzlarda toplanırdı. Qazıntılarda Xaqani dövrünə aid böyük bir hamamın qalıntıları tapılmışdır. Axsikəndə Xaqani dönəminə aid arxeoloji material çox zəngindir və bu durum şəhərin o dövrdə, İpək yolu üzərində önəmli bir karvan mərhələsi və bir mədəniyyət-sənət mərkəzi olduğunu göstərməkdədir. XI–XII əsrdə Axsikəndə Xaqani hökmdarlarının sikkələri də zərb olunurdu. Yenə bu dövrdə, daşıdıqları Axsikəti nisbəsindən bu şəhərli olduqları anlaşılan hədis, lüğət və tarix alimləri ilə mütəsəvviflər də yetişmişdir.
Qaraxitay və Monqol istilaları sırasındakı savaşlarda zərər gördüyü anlaşılan Axsikənd, 1218-ci ildə Monqol hakimiyyətinə keçdi. Qaraxitay və Monqol dövründə Türkistanda qədim dinlərin canlanması ilə Axsikənd İslami elm mərkəzi olma vəsfini itirmiş kimi görünür. Teymurlulardan Ömər Şeyx mirzə, Fərqanə hökmdarı ikən Axsikəndi paytaxt etmiş və 1494-cü ildə orada ölmüşdür. Axsikəndə atasının yerinə taxta əyləşən Hindistan fatehi Babur, xatirələrində şəhəri bugünkü xarabaya bənzər şəkildə anlatmakdadır. Babur zamanında bir dərəcəyə qədər ayaqda qalan Axsikəndin, qonşu Namanqanın böyüməsiylə getdikcə tərk edildiyi anlaşılır.
Stenli Kubrik
Stanley Kubrick  Amerikalı kinorejissor, ssenarist, prodüser, kinematoqraf, redaktor və fotoqrafçı olmuşdur. Yeni Hollivud dalğasının nümayəndəsi kimi tez-tez kino tarixinin ən böyük və nüfuzlu rejissorlarından biri hesab olunur. Onun filmləri, xüsusilə romanlar və ya qısa hekayələrdən filmə adaptasiya edilmiş bir çox janrı əhatə edən filmlərdir ki, öz realizminə, qara yumoruna, unikal kinematoqrafiyasına, geniş səhnə tərtibatına və yaddaşda canlanan musiqi istifadəsinə görə qeyd olunur.
Həyatı
Stenli Kubrik 26 iyul 1928-ci ildə Nyu-Yorkda yəhudi ailəsində anadan olmuşdur.
Kubrick Nyu-Yorkda Bronksda böyümüş, orta təhsilini 1941–1945 ci illərdə Vilyam Hovard Taft orta məktəbində alımışdır. Məktəbdə kafi qiymətlər almasına baxmayaraq, ədəbiyyata, fotoqrafçılığa və filmə kiçik yaşlardan olan dərin marağı film istehsalı və rejissorluğu sahəsində dərin biliklərə yiyələnməyinə səbəb olmuşdur. 1940-cı illərin sonu 50-ci illərin əvvəllərində Look jurnalı üçün fotoqraf işləyərkən artıq az büdcəli qısa filmlər çəkməyə başlamış, özünün ilk böyük Hollivud filmi olan The Killing`i (Qətl) 1956-cı ildə United Artists korporasiyası üçün çəkmişdir. Bunun ardınca, Kirk Duqlas ilə əməkdaşlıq nəticəsində müharibə mövzusunda Paths of Glory(Şöhrət Yolu) və tarixi epik janrda olan Spartacus(Spartak) filmi ortaya çıxır. Bir kinorejissor kimi Hollivudda nüfuzu artan Kubrik, Marlon Brando tərəfindən One-Eyed Jack (1961) filmi üçün təklif alsa da sonda Brando özü rejissor kreslosuna oturur. Kirk Duqlas ilə əməkdaşlıqdan yaranan yaradıclıq fərqləri, Hollywood ilə ədavət, ABŞ-də artan cinayət aktları onu 1961-ci ildə geri qalan karyerasının və həyatının çoxunu keçirtdiyi Birləşmiş Krallığa köçməyə vadar edir. Həyat yoldaşı Christiane ilə birgə yaşadığı Hertfordshire`dakı evini öz iş yerinə çevirmiş, yazılarını, araşdırmalarını və redaktələrini burda həyata keçirmişdir. Filmlərində bütün idarəetməni öz əlinə almaqla yanaşı bir sıra böyük Hollywood studiyalarından nadir halda rastlanılan maliyyə dəstəyi ala bilmişdi. Onun ingilis istehsalı olan ilk iki filmi Peter Sellers ilə birlikdə Lolita (1962) və Dr. Strangelove (1964) olmuşdur.
Kubrick detallara olan diqqəti və musiqidən məharətlə istifadəsinə görə fərqlənir. Tələbkar mükəmməliyyətçi kimi daima film üzərində çoxşaxəli idarəetməni saxlayaraq rejissorluqdan, ssenaridən tutmuş redaktəyə, araşdırmalar, səhnə tərtibatına qədər böyük əmək sərf etmiş, aktyorları ilə çox sıx əlaqədə çalışmışdır. Filmlərində eyni səhnəni təkrar-təkrar tələb etdiyi üçün aktyorlarla konfliktlər belə yaranmışdır. Aktyorlar arasında mənfi şöhrət sahibi olmasına baxmayaraq Kubrickin filmləri kinoda yeni cığırlar aça bilmişdi. Elmi realizm və qabaqcıl xüsusi effektlərlə film tarixində bənzərsiz hesab edilən 2001: A Space Odyssey (1968) Kubrick'ə özünün ilk və tək şəxsi Oscar'ını-ən yaxşı Vizual Effektlər Oscar'ını qazandırır. Stiven Spilberq filmi öz dövrünün "böyük partlayışı" hesab edir, film ən yaxşı filmlər səsvermələrində öz yerini tutmuşdur.
A Clockwork Orange (1971) digər filmlər kimi tam fərqli janrda və mövzuda- artmaqda olan şiddət haqqında idi.
Hadisələri 18-ci əsrdə cərəyan edən Barry Lyndon (1975) üçün rejissor təbii şam işığı şəraitində çəkildiyindən NASA`dan Zeiss firmasının linzalarını əldə edə bilmişdi.
The Shining (1980) filmi ilə o stedikamdan istifadə edən ilk rejissorlardan biri oldu. Mükəmməliyətçiliyini bu filmdə də göstərən rejissor səhnələrdən birində Jack Nicholson'a hər çəkilişdə yeni biri olmaqla balta ilə 80 qapı qırdırır.
Kubrik filmlərində tarixi və fantastik mövzulara müraciət edir, müharibə və militarizm əleyhinə çıxır. Full Metal Jacket filmi də məhz buna nümunədir.
Sonuncu filmini ("Geniş bağlanmış gözlərlə") 1999-cu ildə çəkdi. Bu film nəyinki rejissorun, hətta 20-ci əsrin ən fərqli və mübahisəli filmi olmuşdu. Çünki film vizyona girmədən rejissorun qəfil ölümü və filmdə bəhs edilən gizli qruplaşmalar elə rejissorun da filmindəki hadisələri yaşadığı fikrini yaratdı. Ancaq tamamilə əsassız iddialar filmin rejissorun ən çox izlənən filmi oldu. Həmçinin film tarixinin ən detallı filmlərindən biri də oldu.
Kubrik haqqında 2001-ci ildə sənədli film çəkilmişdir ("Stanley Kubrick: A Life in Pictures").
Gələcək gün (roman)
Gələcək gün—Mirzə İbrahimovun əsəri.
Mövzu
İkinci Dünya müharibəsi ərəfəsi və müharibənin ilk ayları Cənubi Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında baş verən hadisələr geniş epik lövhələrdə, fikri dərinliklə və ustalıqla təsvir olunur. Müstəbid Rza şah hakimiyyətinin son dövrü ölkədə ingilis-amerikan imperialistlərinin ağalığı, yerli hakimlərin özbaşınalığı və xəyanəti, yoxsul kəndlilərin ağır, dözülməz həyatı, əsarətə və zülmə qarşı mübarizəsi təsirli, real hadisələr əsasında canlanır. Əsərin qəhrəmanı Firudinin məfkurəvi təkamülü, gərgin mübarizədə yetkinləşməsi ictimai-siyasi həyatın burulğanı fonunda inandırıcı verilir. Yazıçı milli demokratik hərəkatın güclənməsi səbəblərini açır, Kərim xan Azadi, Kürd Əhməd, Rza Qəhrəmani kimi mənəvən saf, yenilməz, mərd inqilabçıların ədalətli mübarizəsinə möhkəm inam oyadır. Əsərdə Səttar xan və Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin inqilabi ənənələrini mürəkkəb şəraitdə öz əməllərində yaşadan fars, kürd və azərbaycanlı gənclərin yeni həyat uğrunda əlbir mübarizəsi əsərin tərbiyəvi təsirini və ictimai dəyərini artırır. Ədib romanda Firudin, Sərtib Səlimi, Musa kişi, Hikmət İsfahani kimi bədii surətlər qalereyası yaratmışdır. Böyük ictimai-tərbiyəvi əhəmiyyəti olan “Gələcək gün” müasir Şərqin milli demokratik hərəkatı mövzusunda yazılmış dəyərli abidələrdən biridir. Dövlət mükafatına layiq görülmüş əsər Mirzə İbrahimovun istedadının bir sıra xüsusiyyətlərini açmaqla yanaşı, ona dünya şöhrəti qazandırmışdır. “Gələcək gün” qısa müddət ərzində Azərbaycanın hüdudlarını aşaraq bütün dünya xalqlarının dillərinə tərcümə edilmişdir. “Gələcək gün”də irəli sürülən müasir ictimai-siyasi problemlər beynəlxalq hadisələrlə səsləşdiyinə görə, dünya ədəbi fikrinin nəzərini cəlb edirdi. Bolqar mətbuatı əsəri “ən gözəl inci” adlandırmışdı. “Gələcək gün”ü doğma dilinə çevirən Lyublen Belçev Mirzə İbrahimovun əsərlərinin bolqar xalqına “qiymətli və təmənnasız” köməyini qeyd etməklə yanaşı, onun siyasi əhəmiyyətini belə şərh edir: “Onun əsərlərinin böyük müvəffəqiyyəti göstərir ki, “Gələcək gün” bəşəriyyətin ümumi xoşbəxtlik günüdür”.
Məsiağa Məhəmmədi
Məsiağa Əhməd oğlu Məhəmmədi — şərqşünas-alim və tərcüməçi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru (1991), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
1963-cü il mayın 1-də Əli-Bayramlı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
1985–1987-ci illərdə Əfqanıstanda tərcüməçi kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. 1987-ci ildən etibarən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunda laborant, kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, bölmə müdiri, direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır. 2004-cü ildən həmin institutun İran filologiyası şöbəsinin müdiridir.
1993-cü ildə Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş, 1993–1994-cü illərdə Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbinin (indiki Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbi) xarici dillər kafedrasının dosenti olmuşdur. 2003–2004-cü illərdə Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində elmi işlər üzrə direktor müavini işləmişdir.
2011–2019-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin İran üzrə eksperti olmuşdur.
Fəaliyyəti
1991-ci ildə şərqşünas, professor Rüstəm Əliyevin rəhbərliyi altında "Saib Təbrizinin lirikası və farsdilli poeziyada "hind üslubu" problemi" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmiş, həmin tədqiqat təkcə Azərbaycanda deyil, Rusiya, Özbəkistan, Gürcüstan, İran və Almaniyada yaşayan mütəxəssislər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Dissertasiyada ilk dəfə olaraq, "hind üslubu"nun təkamül mərhələləri, ideoloji və estetik əsası müəyyən edilmişdir.
Bundan əlavə, Nizami, Sədi, Xacu, Hafiz, Füzuli, Tərzi Əfşar, Kəlim Kaşani, Şəhriyar və s. kimi şairlərin yaradıcılığı haqqında elmi yeniliyi ilə seçilən araşdırmaların müəllifidir.
Məqalələri Bakıdan əlavə, Moskvada, Sankt-Peterburqda, Daşkənddə, Təbrizdə, Tehranda, İstanbulda çap olunmuşdur.
Elmi fəaliyyətinin mühüm bir istiqaməti də mənbəşünaslıqdır. "Qızılbaşlar tarixi" adlı anonim mənbəni, Yusif Qarabağinin "Yeddi bağ" risaləsini geniş şərhlərlə fars dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə və çap etmişdir. Həmçinin İmam Qəzzalinin "Kimiyayi-səadət" əsərindən müəyyən parçaları, Əbu Səid Əbül-Xeyr, Baba Kuhi Bakuvi, Şəms Təbrizi, Cəlaləddin Rumi, Şeyx Məhəmməd Xiyabani yaradıcılığından müəyyən nümunələri dilimizə çevirmişdir.
Müasir İran və Əfqanıstan ədəbiyyatından tərcümələr də etmişdir, xüsusən fars şairi Söhrab Sepehridən etdiyi tərcümələr elmi-ədəbi ictimaiyyət tərəfindən maraqla qarşılanmışdır.
Bir sıra beynəlxalq və respublika konfranslarında iştirak və çıxış etmiş, çoxsaylı elmi monoqrafiya və topluların redaktoru olmuşdur. Rəsmi opponent və üzv qismində Dissertasiya Şuralarının işində iştirak etmişdir.
Pedaqoji fəliyyətlə də məşğul olmuş, Azərbaycan Universitetində və Bakı Dövlət Universitetində Şərq ədəbiyyatı tarixindən mühazirələr oxumuşdur.
Mətbuat sahəsində də fəaliyyət göstərmiş, bir sıra qəzet və jurnalların redaktoru və redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.
1992-ci ildə yaranmış Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının qurucularından biri və partiyanın siyasi məsələlər üzrə ilk katibi olmuşdur. Hazırda bitərəfdir.
Kitabları
Elmi araşdırmaları
Tərcümələri
Tərtib etdiyi kitablar
Ciddu Krişnamurti
Ciddu Krişnamurti — Hind əsilli filosof, yazıçı.
Həyatı
1895-ci il 12 may tarixində Hindistanın cənubunda Madras yaxınlığında Madanapalle şəhərində kasıb bir ailənin 8-ci uşağı kimi dünyaya göz açmışdır. 1904-cü ildə kiçik qardaşı ilə həyətdə oynayarkən “Theosophical Society”nin Hindistandakı liderlərindən birinin diqqətini çəkmişdir və fövqəladə xüsusiyyətə sahib olması, dünyagörüşü etibarı ilə yaşıdlarından fövqəladə səviyyədə seçilməsi onun ən nəhayət “Theosophical Society”nin baş lideri ilə tanış olmasına gətirib çıxardı. 15 yaşında olarkən Krişnamurti, artıq TS`nin yaratdığı “Şərq Ulduzu” təşkilatının lideri seçildi.
1919-cu ildə universitetə daxil olaraq fransız və sanskrit dillərində dərs almağa başladı. Getdikcə daha da özünü dərk edən Krishnamurti lideri olduğu təşkilatın əslində heçbir məna kəsb etmədiyini anladı, çünki hər hansısa bir təşkilat ya da bir dərnək insanı özünə çatdırmağı əngəlləyir. Buna görə 1929-cu ildə təşkilatı ləğv etdi.
Ömrünün sonuna kimi insanlar arasında olmuş, onlarla ünsiyyət qurmuşdur. Və ölümünə az qalmış bütün bu keçirdiyi görüşlərdəki fikirlərini kitab halına salmışdır. “Həqiqət keçilməz bir səddir”, “Hərəniz bir cürə inanırsız, amma inancınız heç də həqiqəti göstərmir. Həqiqətsizsiz; etdiyiniz, düşündüyünüz, sizin olduğunuz şey həqiqətdir.” kimi fikirlərini hər zaman söyləmişdir. 1986-cı il fevralın 17-də Kaliforniya ştatının Ojai şəhərində xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişmişdir.
The Vamps
The Vamps — dörd üzvdən ibarət olan Böyük Britaniya musiqi qrupu.
Sərçəkimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Dünyanın hər yerində yayılmışdır. Azərbaycanda 150-yə qədər növü məlumdur. Uzunluqları 9,5 sm-dən (Kral quşu) 65 sm-ə dək (Quzğun) olur. Adətən 4–6, bəzən də 15–16 əlvan rəngli yumurta qoyurlar. Bir yaşında nəsil verməyə başlayır. Əksər növləri ildə 2–3 dəfə bala çıxarır.
Antineytron
Antineytron- neytronun antizərrəciyi. Ondan sadəcə bəzi xüsusiyyətləri və işarəsi ilə fərqlənir. Neytronla eyni kütləyə malikdir və xalis yükü yoxdur. Antineutron ilk dəfə proton-
antiproton toqquşması zamanı Betatronda ( Lawrence Berkeley Milli Laboratoriyası ilə) Bruce Cork tərfindən kəşf edilib, 1956-cı ildə, bir il sonra antiproton aşkar edilmişdir.
Alektrion
— sabunağacıkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Robert Lüis Stivenson
Robert Lyuis Stevenson — Şotland roman yazıçısı, şair. Ən məşhur əsəri "Dəfinələr adası"dır.
Uşaqlıq illəri
Robert Lyuis Stevenson, 13-ü noyabr 1850-ci il Edinburqda Tomas və Marqaret Stevensonun tək uşağı olaraq dünyaya gəlib. Uşaqlığında onu həyatı boyunca buraxmayacaq olan bir xəstəlik keçirmişdir (vərəm olduğu ehtimal edilir.) Sağlamlıq vəziyyətindən ötəri məktəbə davam edə bilməmiş, evdə xüsusi müəllimlər tərəfindən öyrədilmişdir.
Gənclik illəri
Atası Tomasın 17 yaşındakı oğulunu Edinburq' Universitetinə qeyd etdirdikdən sonra ailəsiylə arasında anlaşılmazlıqlar ortaya çıxır. Universitet həyatına başlamasıyla Stevenson 1870-ci ildə bohem bir həyat tərzi mənimsədi. Ailəsinin dini inanclarını rədd etdi, evli qadınlarla və həyat qadınlarıyla əlaqələr qurdu. Stevenson universitet də xəstəlikli və romantik bir gənc olaraq müəllimlərinin diqqətini çəksə də dərslərinə çox əhəmiyyət vermirdi. Zamanını Edinburq kübar cəmiyyətinin içində keçirdi, Montaiqne, William Hazlitt və Daniel Defoeni təqlid etməyə çalışdı. Atası oğulunun nəsillərdən bəri Stevenson ailəsinin peşəsi olan mühəndisliyi davam etdirməsini istəyirdi, ancaq Lyuis Stevenson hüquq oxumağı seçdi. 1875-ci ildə imtahanını keçərək diplomunu alsa da peşəsində işləmədi. Diplomunu alandan sonra Avropanı gəzməyə qərar verdi. Məqsədi, sağlamlığı üçün əlverişli bir yer tapmaq idi. Bu vaxt yazmağa davam etdi…
İlk Əsərləri və Evliliyi
Fransadaykən Osusa çayında etdiyi bir gəzinti ona "Bir İç Gəzinti" (An Inland Voyage) (1870) adlı əsərini yazması üçün ilham vermişdi. Eyni zamanda burada özündən on yaş böyük Fanny Van da Grift Osbourne adlı evli və iki uşaq anası Amerikalı bir qadınla eşq yaşadı. Fanny Kaliforniyaya döndüyündə arxasında depressiyada və yıxılmış bir Stevenson buraxmışdı. Stevenson, Fransanın dağlıq və çöl seqmentində bir səyahətə çıxdı və burada yaşadıqlarını hikayə olaraq "Bir Eşşəklə Səyahət" (Travels with a Donkey en the Cévennes) adlı kitabında izah etdi (1878). Ailəsi, onun bu etdiklərini bir zaman itkisi olaraq qiymətləndirsə də əslində yazı stilini inkişaf etdirmək və həyat məlumatını artırmaqla məşğul idi. 1879-cu ilin Avqustunda Kaliforniyaya Fanny Osbournesi görməyə getdi. New Yorkdan Kaliforniyaya qatarla səyahət etməsi onu çox haldan salmışdı, ağciyərindəki bir infeksiya onu ölümün həddinə gətirdi, özünə köməkçi olan ferma sahibləri tərəfindən yaxşılaşdırıldı və Fannyın yaşadığı San Fransisco şəhərinə yola düşdü. San Fransiscoda çox çətin şərtlər altında pulsuz günlər keçirdikdən sonra təkrar sağlamlığı pozulduğunda bərabər yoldaşından boşanmış olan Fanny onunla maraqlandı və yaxşılaşdırdı. Cütlük 1880-ci ildə evləndi və birlikdə Edinburqa döndü. Bundan sonrakı dörd ildə Stevensonun sağlamlığı əl verdiyincə Cənub Fransa və İsveçrədə gəzdi. Bu dövrdə özünün ən məşhur əsərlərini yazdı.
Bulbophyllum tricornoides
(Bulbophyllum tricornoides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şantar Adaları Milli Parkı
Tarixi
Bu statusun verilməsi 40 il gecikmişdir.
Boris Aleksandroviç Voronovun sözlərinə görə burada ilk dəfə qoruğun yaradılması 1975-ci ilə təsadüf edir. 1999 ildə № 249 qərarla Şantar adaları yasaqlıq elan edilir. 15 il sonra yasaqlığın yerində milli park yaradılır.
2014 ildə milli park "ancaq kağız üzərində" olaraq qalırdı. Park ərazisində çoxlu sayda işlərin görülməsi planlaşdırılır. Gələcəkdə parkın işləri üçün 30 milyon rubl xərclənməsi planlaşdırılır. Gələcəkdə parkın səmərəli şəkildə idarə edilməsi məqsədi ilə 30 işçinin işəməsi planlaşdırılır.
Əhəmiyyəti
İri adaları mamır və şiyələrlə örtülüdür. Burada Sibir küknarı, Qmelin qara şamı, Pinus pumila, Tozağacı.
İri adalarında qonur ayı, Canavar, adi tülkü, yenotabənzər it, adi Sibir porsuğu, adi susamuru, Mustela erminea, Martes zibellina, adi gəlincik, samur.
Arxipelaqda 11 növ dəniz quşu yaşayır. Ən çox yayılmış quş növü eynəkli təmizçidir. Koloniyalarının sayı ildə ilə dəyişir. 1971, 1978 və 1982 illərdə bu quşların ümumi sayı arxipelaqda 18 000÷20 000 cüt arasında dəyişirdi. Ən iri koloniyalar isə 7000 və 3000 cüt olaraq müvafiq şəkildə Utiç və Ptiç adalarında mənkən salmışdır. 1991–1992 illərdə təkcə Utiç adasında 17 500 cüt quş yuva qurmuşdur.
Sularında isə hətta Qrenlandiya balinasını görmək olur.
Jan Fransua Demanj
Jan Fransua Demanj (1789-1839) — Peterburq universitetinin ərəb dili kafedrasının müdiri, filoloq.
Həyatı
Jan Fransua Demanj 1789-cu ildə anadan olmuşdu.
Jan Fransua Demanj Parisdə ərəb dilini öyrənmişdi. İlk müəllimi Antuan İsaak Silvestr de Sasi olmuşdu. S. Uvarovun təşəbbüsü ilə Peterburq universitetinə ərəb dili müəllimi dəvət olunmuşdu.
Jan Fransua Demanj 1839-cu ildə vəfat edib.
"Çinar" rəqs ansamblı
"Çinar" rəqs ansamblı — 1959-cu ildə Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda yaradılmış qızlardan ibarət xalq rəqs ansamblı.
Ansamblın ilk rəhbəri Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti Əminə Dilbazi olmuşdur.
"Çinar" öz səhnə həyatına "Çinar" rəqsi ilə qədəm qoymuşdur. Sonralar ansamblın ifasında "Bənövşə", "Ceyran" rəqsləri yaranmışdır.
Müvəffəqiyyətləri
Yarandığı müddətdən 3 ay sonra Moskva şəhərində keçirilən Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ongünlüyündə iştirak etdi. İlk qastrol səfərində müvəffəqiyyət qazanan "Çinar"ı tamaşaçılar "Beryozkanın" kiçik bacısı adlandırırdılar. Ansambl ÜİLKGİ MK-nın Fəxri fərmanı ilə təltif olundu. Moskvadakı müvəffəqiyyətindən sonra "Çinar"a xalq ansamblı adı verildi. Ansamblın fəallarından dördü Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanına, kollektivin bədii rəhbəri Əminə Dilbazi isə Azərbaycan xalq artisti adına layiq görüldü.
1970-ci illərdən başlayaraq "Çinar" həm ölkədə və həm də xaricdə tanınmağa başladı. "Çinar" xalq rəqs ansamblı bir sıra müsabiqələrdə, festivalda müvəffəqiyyətlə çıxış edərək, özünün nəyə qadir olduğunu dəfələrlə sübut etmişdir.
Ansamblın yaradıcılığı haqqında C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında "Qızlar, rəqs edin!" sənədli filmini çəkilmişdir. "Çinar" xalq rəqs ansamblı Moskva, AFR, Polşa və Əlcəzair televiziyalarında da efirdə olmuşdur.
Müasir dövr
Hazırda "Çinar" xalq rəqs ansamblının rəhbəri Əminə xanım və ansamblın keçmiş solisti, Azərbaycan Tibb Universitetinin məzunu Nərgiz Abdullayevadır.
Ansambl bu günə kimi Türkiyədən başlayaraq, Fransa, Əlcəzair, Seneqal, İran, Polşa, Macarıstan, Bolqarıstan, Almaniya, Yuqoslaviya, Rusiya, Ukrayna, Gürcüstan, İsraildə konsert proqramları ilə şıxış etmişdir. Azərbaycanın şəhər və rayonlarının, kənd və qəsəbələrinin böyük əksəriyyətini qarış-qarış gəzmiş, "Yallı", "Dolayı", "Ceyrani", "Vağzalı-mirzəyi", "Qavalı" və digər Azərbaycan xalq rəqslərini ifa etməklə tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdır.
Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan Mədəniyyət İnstitutu (Berlin)
Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan Mədəniyyət İnstitutu — Almaniyanın Berlin şəhərində Azərbaycan mədəniyyət mərkəzi
Qari Mur
Robert Uilyam Qari Mur (4 aprel 1952, Belfast, Şimali İrlandiya, Böyük Britaniya – 6 fevral 2011, Estepona, İspaniya) — irland əsilli Britaniya müğənnisi, gitaraçısı və mahnı müəllifi. Blyuz-rok musiqi janrının inkişafında böyük rolu olmuşdur. Solaxay olmasına baxmayaraq 14 yaşından standart gitarada ifa etmişdir.
Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan Mədəniyyət İnstitutu (Berlin)
18 oktyabr 2003-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikasının müstəqillik gününə töhfə olaraq, Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində Nizami Gəncəvi adına Mədəniyyət İnstitutu açılmışdır.
Qari Mur
Daha çox "Still Got The Blues" və "Parisienne Walkways" mahnıları ilə məşhurdur.
Qari Mur 6 fevral 2011-ci ildə İspaniyada istirahət zamanı ürək tutmasından 58 yaşında vəfat etmişdir.
Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan Mədəniyyət İnstitutu (Berlin)
İnstitutun qarşıya qoyduğu ən mühüm vəzifələrdən biri Azərbaycan mədəniyyətini, incəsənətini, ədəbiyyatını və ən başlıcası, Azərbaycan tarixini araşdırmaq, beynəlxalq konfranslar, mədəniyyət günləri, müxtəlif mədəni və tarixi tədbirlər keçirmək, elmi seminarlar, təkmilləşdirmə kursları yaratmaq, Azərbaycan və Almaniya arasında mədəni əlaqələri inkişaf etdirmək və möhkəmləndirmək, Azərbaycan ədəbiyyatının bədii incilərini alman dilinə çevirmək, tarixi mövzularda müsabiqələr və tədbirlər təşkil etmək, Azərbaycanın müasir dövrdə üzləşdiyi aktual problemlərini, xüsusilə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı həqiqətləri təkcə Almaniya ictimaiyyətinə deyil, bütün dünya ictimaiyyətinə çatdırmaqdan ibarətdir.
İnstitutun səyi nəticəsində 2005-ci ildən Potsdam Dövlət Universitetində Azərbaycan dili tədris olunmağa başlamışdır.
Bu təşkilat «Yeni Körpü» («Neue Brücke») almanca və azərbaycanca jurnalının təsisçisidir.
M/s
m/s
Hərəkətdə olan hər hansı bir şeyin saniyədə getdiyi yolun uzunluğunun metrlə ifadəsi, sürət vahidi. Başqa sözlə, hər hansı bir hərəkətdə olan varlığın hər saniyədə getdiyi yolu metrlə göstərən kəmiyyət ifadəsidir.
1 m/s = 3.6 km/h
3DO Interactive Multiplayer
3DO Interactive Multiplayer (və ya sadəcə 3DO) — 1993–1996-cı illərdə "Panasonic", "Sanyo", "Creative Technology" və "GoldStar" tərəfindən istehsal edilmiş videooyun konsolu. Konsol "The 3DO Company" şirkətinin texniki tələbləri əsasında istehsal olunmuşdur və ilk növbədə "New Technologies Group" işçiləri olan Deyv Nidl ilə Robert Cey Mikal tərəfindən tərtib edilmişdir. Konsolun yaradılması ideyası "Electronic Arts" korporasiyasının qurucusu Trip Hokins ə məxsusdur.
Fəal marketinq kampaniyası və yeni texnologiyaların istifadəsinə baxmayaraq, konsolun qiyməti, "Sega" və "Nintendo" kimi nəhəng şirkətlərin fəaliyyəti və konsol bazarının həddən artıq məhsulla təmin olunması onun uğursuz olmasına gətirib çıxarmışdır.
Ester Vilyams
Ester Vilyams' (, 8 avqust 1921–6 iyun 2013) – amerikalı aktrisa və ssenaristdir. 1940 və 1950-ci illərdə "su müzikl"in ulduzu olmuş və "Amerikanın su pərisi" və "Hollivudun su pərisi" ləqəblərini almışdır.
Erkən illəri
Ester Ceyn Vilyams 1921-ci il 8 avqust tarixində İnqlvudda (Kaliforniya, ABŞ) yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. O, ev sahibəsi Mirtl Cillinin və rəssam Luis Vilyamsın kiçik qızı olmuşdur. Onun iki böyük qardaşı olmuşdur. O, anadan olmamışdan bir neçə əvvəl ailəsi Solt Leyk Sitiyə köçmüşdür. Onun böyük qardaşı Stenton burada aktyorluq karyerasına başlamış, lakin 1929-cu ildə 16 yaşında qəflətən dünyasını dəyişmişdir.
Yenimətlik illərində Ester üzgüçülüklə məşğul olmuş, paralel olaraq Glendale High School məktəbini bitirmişdir. 1939-cu ildə Sietl, Vaşinqton və Mayamidə keçirilmiş sərbəst stildə və brass üsulu ilə 100 metrlik məsafəli yarışların qalibi olmuşdur. 1940-ci ildə o, XII Olimpiya oyunlarında iştirak etmək üçün olimpiya yığmasının heyətinə daxil olmalı idi. Yarışların Tokioda keçirilməsi planlaşdırılsa da, 1937-ci ildə ikinci yapon-çin müharibəsi başladığından, Olimpiya komitəsi oyunların Helsinkidə keçirilməsinə qərar verir. Lakin II Dünya müharibəsinin başlaması ilə bu oyunlar yaddan çıxarıldı.
1940-ci ildə yerli qəzetlərdən biri üzgüçülərin su kostyumlarında olan şəkillərini yerləşdirir. Esteri dərhal görən kimi onu hər il San-Fransisko çimərliklərində keçirilən ümumdünya yarmarkalarında təşkil olunan Aquacade adlı su şousunda iştirak etmək üçün dəvət edirlər. Bu Esterin şou-bizneslə ilk tanışlığı olur və o, bundan öz heyrətini gizlətmir. Su şouları tamaşaçılar arasında inanılmaz dərəcədə uğura nail olur və bu haqda xəbərlər Hollivuda qədər gedib çatır.
Kinokaryerası
220px|thumbnail|left|"Su pərisi üçün milyon dollar", 1952-ci il "Metro-Goldwyn-Mayer" kinostudiyası cəmiyyətin sağlam bədənə, yaxşı formaya və idmana artan marağını nəzərə alaraq buna nail olmağa çalışmışdır. 1940-ci ildə onlar baş rolda fiqurlu konkisürmə üzrə çempion Sonya Heninin çəkildiyi "Günəşli vadinin serenadası (film, 1941)" filmini çəkirlər. Film gözlənilməz uğura sahib olur.
Ester Vilyams idman ənənəsinin kinoda davamçısı olmalı idi. Bu tamaşaçı uğuruna və kommersiya gəlirinə gətirib çıxaracaqdı. Lakin Ester kinoulduz olmaq istəmirdi. Kinokompaniya onun razılığını ancaq birillik danışıqlardan sonra onunla kontrakt bağlamağa nail ola bilir. İlk aylarda o, "MGM"-də maneraları və natiqlik sənətini öyrənmiş, rəqs və vokal dərslərinə yazılmışdır.
Ester 1942-ci ildə çəkilmiş "Endi Hardinin ikili həyatı" filmində debut etmişdir. Debüt çox səs-küyə səbəb olmuş və tezliklə onun üçün xüsusi olaraq əsas vokal-xoreoqrafik nömrələrin suda icra edildiyi "akvamüzikl" janrı yaradılmışdır. Kütlə bundan heyrətlənmiş və ona "Amerikanın su pərisi" ləqəbini vermişdir.
Faktiki olaraq, Esterin iştirakı ilə çəkilən filmlər yeni idman növünə- sinxron üzgüçülüyə həyat vermişdir. Onun ən məşhur filmlərindən biri "Ziqfildin ağılsızlığı" filmi olmuşdur. Bu film kinoprokatda 5 milyon dollardan çox gəlir gətirmiş, 1947-ci ildə keçirilən Kann kinofestivalında isə musiqili komediya kateqoriyasında qalib olmuşdur. Ester Uliyams cəmi 20-dən çox filmdə çəkilmiş, hətta müsabiqədən kənar "Qızıl Qlobus" və "Qızıl Alma" mükafatlarının təqdimatı çərçivəsində bir neçə mükafat da qazanmışdır.
Ester Vilyams həmçinin 1954-cü ildə çəkilmiş "Afina" filminin ssenarisinin yaradılmasında iştirak etmişdir.
Şəxsi həyatı
200px|thumbnail|right|"Fiesta", 1947-ci il
O, özünün ilk həyat yoldaşı tibb fakultəsində təhsil alan — Leonard Esterlə Los-Anceles Universitetində tanış olmuşdur. Sonralar o öz avtobioqrafiyasında "onun ağıllı, yaraşıqlı …. və darıxdırıcı olduğunu bildirmişdir. Mən onun intellektinə, onun tibbdəki gələcək karyerasına olan ümidlərinə hörmət edirdim. O məni sevirdi və hətta mənə ona ərə getməyimi də təklif etmişdir." Onlar 1940-ci ildə ailə həyatı qursalar da, 1944-cü ildə boşanmışdılar.
Lakin 1 ildən sonra Ester "Big Band" vokalisti Ben Qeycə ərə getmişdir. 1959-cu ildə onlara ayrılmağa qərar vermişdilər. Bundan sonra Ester Vilyams iki dəfə ailə həyatı qurmuşdur.
Maraqlı faktlar
Esterin ilk ekran öpüşü "Endi Hardinin ikili həyatı" filmində aktyor Mikki Runi ilə olmuşdur.
Diyircəkli qələmin patentini alan Milton Reynolds aktrisadan bu qələmlərlə hətta suyun altında olarkən yazmaq olduğunu nümayiş etdirən reklam rolikində çəkilməsini xahiş etmişdir.
Aktria uzun müddət Cun Ellisonla rəfiqəlik etmişdir. Ester cavanlığında üzgüçü olan yeganə aktrisa olmamışdır. Hillari Suonk da üzgüçülük üzrə gənclərin yığmasında olmuş və çempionatlarda iştirak etmişdir.
1999-cu ildə Ester Vilyamsın "The Million Dollar Mermaid: An Autobiography" adlı avtobioqrafiyası nəşr edilmişdir.
Özvətən
Özvətən — Kayseri ilinin ilçəsi.
Qəribə şeylər (teleserial, 2016)
Qəribə Şeylər - Daffer qardaşları tərəfindən Netflix platforması üçün yaradılmış ABŞ elmi fantastika və qorxu teleserialı. Daffer qardaşları Şon Levi və Den Kohenlə birlikdə serialın icraçı prodüserləridirlər. Serialın birinci mövsümünün əsas rollarında Vaynona Rayder, Devid Harbor, Finn Vulfhard, Milli Bobbi Braun, Qeyten Matarazzo, Kaleb Maklaflin, Nataliya Dayer, Çarli Hiton, Kara Buono və Mettyu Modayn, köməkçi rollarında Noa Şnapp və Co Kiri çıxış edirlər. İkinci mövsümdən etibarən Şnapp və Kiri əsas rol ifaçıları olmuş, Deykr Montqomeri, Şon Astin və Pol Rayzer da onlara qoşulmuşdur. Praya Feryuson isə ikinci mövsümdə köməkçi rolda oynamışdır. Üçüncü mövsümdə Mayya Houk da aktyor heyətinə qatılmış, Ferqyuson əsas rol ifaçısı olmuşdur.
Alectryon excelsus
(Alectryon excelsus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qəribə şeylər (teleserial, 2016)
Birinci mövsüm 1983-cü ilin noyabrında İndiana ştatının uydurma Houkins qəsəbəsində başlayır. Qəsəbə ətrafında baş verən fövqəltəbii hadisələrdən sonra itən bir gənc oğlanın axtarışları başlanır, eyni zamanda psixokinetik güclərə malik olan müəmmalı qız ortaya çıxır. Qız oğlanın dostları ilə dostlaşır və onu axtarmağa kömək edir. İkinci mövsüm 1 il sonra - 1984-cü ilin oktyabrında baş verir və itmiş oğlanın normal vəziyyətə qaytarılması cəhdləri və yeni təhlükədən bəhs edir. Üçüncü mövsüm 1985-ci ilin iyulunda baş verir.
Daffer qardaşı serialı tədqiqat dramı ilə fövqəltəbii elementləri birləşdirərək yaratmışdırlar. Hekayəni 1980-ci illər üçün yaradıblar və həmin onilliyin populyar mədəniyyətini əks etdirməyə çalışıblar. Serialın yaradılması zamanı Stiven Spilberqin, Con Karpenterin, Stiven Kinqin əsərlərindən, eləcə də, bir neçə film, anime və video oyundan təsirlənilmişdir.
Səkkiz seriyadan ibarət birinci mövsüm 15 iyul 2016-cı ildə Netflix-də buraxılmışdır. Serial personajlaşdırmaya, hekayə axışına, atmoferasına, rolların ifa edilməsin, musiqisinə, rejissorluğuna, ssenarisinə görə bəyənilmişdir. Doqquz seriyadan ibarət ikinci mövsüm 27 oktyabr 2017-ci ildə buraxılmışdır. Səkkiz seriyalıq üçüncü mövsümün buraxılma tarixi isə 4 iyul 2019-cu ildir. Daffer qardaşlarının sözlərinə görə serial dördüncü və ya beşinci mövsümdən sonra bitəcəkdir. Serial Ən yaxşı dram serialı nominasiyası daxil olmaqla 31 dəfə Praym-taym Emmi mükafatı və 4 dəfə Qızıl qlobus mükafatı laureatı olmuşdur. 2016-cı ildə "Dram serialında aktyor heyəti tərəfindən ən yaxşı performans üçün Ekran Aktyorları Gildiyası mükafatı"na layiq görülmüşdür.
Məzmun
Hadisələr 1980-ci illərdə İndiana ştatında yerləşən uydurma Houkins qəsəbəsində baş verir. Yaxınlıqda yerləşən Houkins Milli Laboratoriyası zahirən ABŞ Enerji Departamenti üçün elmi tədqiqatlar aparsa da, əslində, paranormal və fövqəltəbii təcrübələr aparır və təcrübələrinə insanlar da daxil edir. Lakin istəmədən "Tərs dünya" adlı alternativ ölçüyə portal açırlar. Portalın açılmasından sonra Houkinsə müəmmalı fəlakətlər seriyası başlayır.
Birinci mövsüm 1983-cü ilin noyabrında Uil Bayersin Tərs dünyadan gələn bir məxluq tərəfindən qaçırılması ilə başlayır. Anastı Coys və qəsəbənin polis şefi Cim Hopper Uilli axtarmağa başlayırlar. Eyni zamanda psixokinetik güclərə malik On bir adlı qız laboratoriyadan qaçır və Uillin dostları - Mayk, Dastin və Lukasa Uilli tapmaqda kömək etməyə başlayır.
İkinci mövsüm 1 il sonra - 1984-cü ilin oktyabrında baş verir. Uill xilas edilsə də, hadisənin bəzi effektlərini hiss etməyə davam edir. Tərs dünyadan bəzi məxluqların onun bədəninə daxil olduğu kəşf olunandan sonra dostları və ailəsi Tərs dünya kainatının daha böyük təhdid doğurduğunu dərk edirlər.
Haşiyəli parabüzən
Haşiyəli parabüzən — Mənənələrlə qidalanır.
Biologiyası
Mənənələrlə qidalanır. Sutkalıq aktivliyi izlənərkən aydın olmuşdur ki, əsasən səhərlər və axşamçağılar dah fəal olurlar. İsti yay günlərində sükunət halı keçirirlər. Qanadüstlüyü qara olub, əsasən hər tərəfdə 2 bütöv və çiyninə yaxın hissədə bir ədəd yarımçıq sarı nöqtələri var. Böyüklüyü 3-3,5 mm-dir. Bığcığı buğumlu olub, uc hissəsi toppuzvaridir. Baş hissə sarımtıl olub, gözlər aydın nəzərə çarpır.
Yayılması
Qərbi Avropada, Kiçik Asiyada, İranda, (Mərənd) və Qafqazda yayılmışdır.
Cənub fır nematodu
Cənub fır nematodu Dəyirmi qurdlar tipinin Nematodlar sinfinə aid olan növ.
Xarici quruluşu
Erkəklər çoc kiçikdirlər, qurdabənzərdir, dişilər isə armudabənzər formadadır. Zərər vuran əsasən dişilərdir, çünki çoxalmadan sonra erkəklər torpağa keçirlər. Fır nematodunun dişilərində çox vaxt partenogenez müşahidə olunur. .
Həyat tərzi
Parazit həyat tərzi keçirirlər. Cənub fır nematodu bir çox bitkilərin adi kök parazitidir. O tərəvəzçiliyə daha çox ziyan vurur. Fır nematodu kəskin cinsi dimorfizmi ilə fərqlənir: erkələrdə bədən nematod formasındadır, hərəkətsiz dişilər kök toxumalarında armudvari olurlar. Əsas dişilər ziyan verir, erkəklər isə inkişafını başa çatdırıb torpağa düşür və qidalanmırlar. Bundan əlavə fır nematodlarında patogenez yolla çoxalma geniş yayılmışdır. Sahib bitkinin köklərində nematodlar şişlər – fırlar əmələ gətirirlər; onların içərisində parazitlərin özləri yerləşir. Dişilər yumurta qoyur. Yumurtaar xüsusi vəzilərin inkişafı ilə bir-birinə yapışır və qurdun arxa hissəsində yumurta kisəsi (ootek) formalaşır. İnkişaf edən sürfələr torpağa düşür və qonşu bitkiləri yoluxdurur. Əlvrişli şəraitdə bir-birinin ardınca fasiləasiz nəsillər davam edir ki, bu da köklərin kəskin zədələnməsinə səbəb olur. Fır nematodlarından məhsul itkisi 40–60%-ə çatır. Parniklərdə onlarla mübarizə aparmaq üçün kimyəvi preparatlar və yüksək temeperaturdan istifadə olunur (torpağın buxarla işlənməsi). Açıq torpaqda zədələnə bilməyən bitkilərin əlavə etməklə növbəli əkin tətbiq edilir. .
Yayılması
Cənubda açıq torpaqda rast gəlinir (Orta Asiya, Qafqaz, Ukrayna). Şimalda isə ancaq parniklərdə olur və əsasən xiyar, pomidoru zədələyir.
Şarlottanın toru (film, 2006)
Şarlottanın toru — kompüter qrafikası ilə çəkilmiş bədii uşaq filmidir. İlk nümayişi 15 dekabr 2006-ci ildə baş tutmuşdur. E.B.Vaytın eyniadlı romanının ekranlaşdırmasıdır. Filmin şüarı belədir: "Kömək yuxarıdan gəlir". Dakota Faninq, Kevin Anderson, Byu Brices, Dominik Skot Key, Culiya Roberts, Stiv Buşemi, Con Kliz və Opra Uinfri filmdə rol almışlar.
Məzmun
Donuz balası xudmani bir tövlədə digər heyvan yoldaşları ilə yaşayır. Lakin Milad bayramı yaxınlaşdıqca onun narahatçılığı da artır. Çünki o kolbasa və ya qızartma olmaq istəmir. Bəs nə etməli? Hansı heyvandan kömək istəməli? Belə bir vaxtda Şarlotta adlı hörümçək onun köməyinə çatır, tövlədə möcüzə baş verir.
Kərrar Mikayılov
Kərrar Qədir oğlu Mikayılov   — maarif xadimi, müəllim.
Həyatı
Kərrar Mikayılov 1910-cü ildə Şuşa qəzasının Muradbəyli (indiki Ağdam rayonunun Muradbəyli kəndi) kəndində anadan olmuşdur. Ağdamda orta məktəbi bitirdikdən sonra (1928) Quzanlı kəndində ibtidai məktəbdə müəllim, Ağcabədi və Ağdam məktəblərində müəllim, məktəb direktoru (1930-37), müəllim kadrları hazırlayan texnikumda müəllim, direktor (1937-1939), Ağdam Pedaqoji Texnikumunda müəllim (1939-56), Ağdam 1 nömrəli orta məktəbdə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi (1956-1971), Göytəpə kənd orta məktəbində müəllim (1971-1980) vəzifələrində işləmişdir. 52 ildən çox pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir.
Kərrar Mikayılov Lenin və Oktyabr İnqilabı ordenləri ilə təltif olunmuşdur. O, dəfələrlə Ağdam şəhər Sovetinə deputat, Azərbaycan və SSRİ müəllimlər qurultaylarının nümayəndəsi seçilmişdir.
Kərrar Mikayılov 8 mart 1980 ildə Ağdamda vəfat etmişdir.
biologiya elmləri doktoru, professor Tofiq Mikayılov, coğrafiya elmləri doktoru, professor Nadir Mikayılov Kərrar Mikayılovun oğlanlarıdırlar.
Fransua Bernar Şarmua
Fransua Bernar Şarmua — fransız şərqşünası. Nizaminin "İsgəndərnamə"sini fransızcaya tərcümə etmişdir.
Həyatı
Fransua Bernar Şarmua 14 may 1793-cü ildə anadan olmuşdur. Parisdə hüquq və ərəb dilini öyrənmişdi. İlk müəllimi Antuan İsaak Silvestr de Sasi olmuşdu. Sonra fars dilini öyrənib, Peterburq universitetində çalışmışdır.
Fransua Bernar Şarmua 1829-cu ildə Nizami Gəncəvinin "İsgəndərnamə"sindən fraqmentləri tərcümə etmişdir.
Fransua Bernar Şarmua 9 dekabr 1868-ci ildə vəfat etmişdir.
Əbdülmalik ibn Abdullah Cüveyni
Həyatı
O, Abdulməlik bin Əbi Muhəmməd Abdillah bin Yusuf bin Abdillah bin Yusuf bin Muhəmməd bin Həyəveyh əl-Cuveyni, ən-Neysəburi, əş-Şafidir. Əbu-l-Məali, İmamu-l-Hərameyn, zamanının nadiri, imamı, fəqihi və üsulçusudur. Şafi üləmasındandır. Şafi məzhəbinə dair fiqh kitablarında “İmam” zikr olunduqda o qəsd olunur. Hicri 419-cu ildə dünyaya gəlib. Atası Əbu Muhəmməd əl-Cuveyni də dövrünün fəqihlərindən və fəzilət sahiblərindən idi.
Elmi atası Əbu Muhəmməd əl-Cuveyni, İskaf əl-İsfəraini, Əbu Abdillah əl-Xabbazi, Əbu Nəim əl-İsfahani, Xorasanda şafilərin şeyxi olan Qazi Hüseyn əl-Mərvəzidən və bir çox üləmadan almışdır.
Tələbələri arasında Hüccətul İslam Əbul-Həmid əl-Ğazali, İbnul-Muzəffər ən-Neysəburi, əl-Hərrasi, İbnul-Quşeyri və başqa bir çox fəzilətli zatlar yer alır.
Əsərləri arasında şafi məzhəbinin üsulu barəsində yazılmış “əl-Burhan”, “ət-Təlxis”,”əl-Varaqat”, məzhəbin fiqhi barəsində yazılmış və məzhəbə ən çox xidmət etmiş kitablar siyahısında olan “Nihayətu-l-Mətləb” kitabı, həmçinin başqa sahələrdə də bir çox əsərləri mövcuddur.
Əbu İshaq əş-Şirazi buyurur: “Bu imamdan faydalanın, o zamanın bəzəyidir”. Əbu Osman əs-Sabuni demişdir: “Allah pislikləri bu imamdan uzaqlaşdırmışdır” İmam Zəhəbi buyurur: “Böyük imam, şafilərin şeyxidir.” Əbu-l-Həsən əl-Bəxarzi buyurur: “Fiqhi əş-Şafinin fiqhi, ədəbiyyatı əl-Əsmainin ədəbiyyatı, gözəl vəzi əl-Həsənu-l-Bəsrinin vəzidir.”
İmam hicri 478-ci ildə vəfat etmişdir.
Taşlıyılqa (Baltas)
Taşlıyılqa — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd, Nijnekarışev kənd şurası nın tərkibindədir. 2010-cu ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndin əhalisi 105 nəfərdir.
Etimologiya
Kəndin adı yaxınlığında yerləşən Taşlıyılqa hidronim indən gəlir.
Tarixi
Kənd 1735-ci ildə marilər in qəbulu üzrə, Sibir yolunun Tanıp Volostu ndakı başqırd əmlak torpaqları üstündə qurulmuşdur. 1746-cı ildə eyni şərtlərdə yeni mari qrupları buraya köçmüşdür. 1865-ci ildə 31 evdə 187 nəfər yaşayırdı. Kəndin təsərrüfatı arıçılıq idi. 1906-cı ildə bir boyaqçı mağazası açılmışdır.
Coğrafi mövqe
Kənd, rayon mərkəzindən 14 kilometr, ən yaxın dəmiryolu stansiyası ndan isə 51 kilometr uzaqlıqdadır.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə marilər (84%) üstünlük təşkil edir.
İnfrastruktur
Kəndin əhalisi "Luç" ASC-də işləyir. Kənddə bir ibtidai məktəb var.
Sərraf Qasım
Uşaqlıq illəri
Rüstəmli Sərraf Qasım Əyyub oğlu (əvvəlki adı: Rüstəmov Qasım Əyyub oğlu) 31 dekabr 1939-cu il tarixdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunun Aşağı Qışlaq kəndində zəhmətkeş bir kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Şahbuz rayonunda məskunlaşmış yerli Azərbaycan tayfalarından biri sayılan "Hacı Əhmədlilər" tayfasına mənsub olan Sərraf Qasım, uşaqlıq və yeniyetməlik illərini öz doğma kəndində ailəsinin yanında yaşamışdır. Sərraf Qasım 8 yaşına çatanda atasını itirmiş və bundan sonra o, yetkinlik yaşına çatanadək anasının və böyük qardaşı Müslümün himayəsində böyümüşdür.
Təhsili
thumb|left|250px|Məzunluq vinetkası, 1962–1967. Sərraf Qasım 1947–1955-ci illərdə Aşağı Qışlaq kənd orta məktəbində (1–8-ci siniflərdə), 1955–1957-ci illərdə isə Kolanı kənd orta məktəbində (9–10-cu siniflərdə) təhsil almış və 10 illik orta məktəb təhsilini müvəffəqiyyətlə başa çatdırmışdır. 1959–1961-ci illərdə Naxçıvan Kənd Təsərrüfatı Texnikumunun heyvandarlıq ixtisasında təhsil almışdır.
1962-ci ildə isə Gəncədə yerləşən Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin) heyvandarlıq fakültəsinə qəbul olunmuş, 1967-ci ildə tam ali təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vuraraq, zootexnika ixtisası üzrə alimlik dərəcəsi əldə etmişdir. Sərraf Qasım bir çox digər rəsmi ixtisasartırma, təkmilləşdirmə və idarəçilik kurslarında da iştirak edərək, həmin kursları müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur. Sərraf Qasım, Gəncədə təhsil aldığı dövrdə orada tanış olduğu müxtəlif sənət adamlarından, ustadlardan və alimlərdən öz rəsmi ixtisası ilə yanaşı, həm saz-söz sənətini, həm də elmi, ədəbi, dini və ictimai bilikləri dərindən öyrənmişdir. Beləliklə də Gəncə mühiti Sərraf Qasımın hərtərəfli savadlı bir alim və əsl bir saz-söz sənətkarı kimi yetişməsinə səbəb olmuşdur.
Əmək fəaliyyəti
Sərraf Qasım ali təhsilini başa vurduqdan sonra 1967–1970-ci illərdə ali təhsilli bir mütəxəssis kimi Sabirabad rayonuna təyinat alaraq üç ilə yaxın orada işləmişdir.
1974–1991-ci illərdə Şahbuz rayonunun Lenin adına Sovxozunda müxtəlif illərdə həm bir baş mütəxəssis kimi, həm də rəhbər vəzifələrdə fəaliyyət göstərmiş, o cümlədən bir neçə il ərzində bu Sovxozun direktor müavini və direktoru olmuşdur.
Sərraf Qasım Naxçıvana qayıtdıqdan sonra öz rəsmi əmək fəaliyyəti ilə yanaşı, könüllü şəkildə aşıq-saz sənətini təbliğ etməyə və bu sənəti başqalarına öyrətməyə başlamış və bu sahədə çox ciddi və genişmiqyaslı xidmətlər göstərmişdir.
Nəhayət, Sərraf Qasım 1996-cı ildə Şahbuz Rayon Kolanı Uşaq Musiqi Məktəbinin tərkibində öz səbəbkarlığı ilə yaranan Saz Məktəbində (saz şöbəsində) bir saz müəllimi kimi işə götürülmüş və bundan sonra o, bir rəsmi saz müəllimi kimi əmək fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Sərraf Qasım 2001-ci ildə bu Saz Məktəbindən təqaüdə çıxaraq, ömrünün sonuna kimi öz doğma kəndində yaşamış və ədəbi-bədii yaradıcılıq fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Təltifləri
Sərraf Qasım ləyaqətli əmək fəaliyyəti ilə məşğul olduğuna görə bir çox dövlət mükafatlarına və tərifnamələrə layiq görülmüş, o cümlədən aşağıdakı döş nişanları ilə təltif olunmuşdur:
Ailə həyatı
Sərraf Qasım 1975-ci ildə öz qohumu və həmkəndlisi olan İbrahimova (Rüstəmova) Pakizə İbrahim qızı ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna kimi səadətli bir ailə həyatı yaşamışdır. Sərraf Qasım və Pakizə xanım bu ailə həyatından 2 oğul və 1 qız övladı, eləcə də 8 nəvə sahibi olmuşlar. Sərraf Qasım öz atası, anası və əmisinin adlarını öz övladlarına qoymuşdur. Sərraf Qasımın övladları və nəvələrinin adları aşağıdakılardan ibarətdir:
Mənəvi həyatı
Sərraf Qasım mənəviyyat aləminə sıx bağlı olan və dini vəzifələrini tam şəkildə yerinə yetirən arif, abid və mömin bir insan olmuşdur.
El arasında "haqq aşığı" və "haqq adamı", "haqq şairi" və "Əhli-beyt şairi kimi" tanınan Sərraf Qasımın poeziya yaradıcılığında dini mövzulara, mərsiyələrə, nəsihətamiz və ibrətamiz şeirlərə böyük üstünlük verilmişdir.
Sərraf Qasım çox təvazökar bir insan olmuş və çox sadə bir həyat yaşamışdır. Həddindən artıq təvazökar bir insan olan Sərraf Qasım, məhz bu səbəbə görə heç vaxt öz yaradıcılıq fəaliyyəti vasitəsilə şan-şöhrət əldə etməyə can atmamışdır.