cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kompüter
Tarixi
İnformatikanın əsas tərkib hissəsi olan kompüter texnikası kompüterlərin yaranması və inkişaf mərhələlərini, təsnifatını və arxitekturasını, aparat və proqram vasitələrini əhatə etdiyinə görə İnformatikanın inkişaf tarixi də kompüter texnikasının inkişaf tarixinə Blez Paskal (Fransa) 1642-ci ildə cəmləyici maşın hazırlamışdır. 1673-cü ildə Qotfrid Leybnits (Almaniya) hesab əməllərini yerinə yetirən mexaniki arifmometr yaratmışdır. 1830-cu ildə Çarlz Bebic (İngiltərə) proqramla işləyən hesablama maşını (analitik maşın) yaratmağa cəhd göstərmişdır. Bebicin ideyaları sonralar universal kompüterlərin yaradılmasının əsasını qoymuşdur. 1930-cu ildə Alan Türinq (İngiltərə) və E. Post (ABŞ) tərəfindən universal kompüterlərin yaradılmasının nəzəri əsasları inkişaf etdirilmişdir.
Müasir kompüterlərin əsas iş prinsipləri XX əsr in 40-cı illərində Amerika alimləri Con fon Neyman, Q. Qoldsteyn və A. Beris tərəfindən verilmişdir. Həmin prinsiplər 1946-cı ildə ABŞ-də ENİAK adlı universal kompüterin yaradılması ilə həyata keçirilmişdir. Bu tarix müasir kompüter texnikasının yaranma tarixi hesab olunmuşdur. Elə həmin vaxtdan etibarən kompüter texnikası və texnologiyası yüksək sürətlə inkişaf etməyə başlamış və aşağıdakı mərhələlərdən keçmişdir:
thumb|[[İntel 80486DX2 mikroprosessorunun inteqral sxemi (real ölçüsü: 12×6.75 mm)]] Müasir hesablama maşınlarını əsasən üç böyük sinifə bölmək olar:
Superkompüter – çox prosessorlu hesablama sistemidir. İlk superkompüter amerikalı elektronçu-mühəndis Seymur Krey tərəfindən 1975-ci ildə yaradılmışdır. Kompüterlərin məhsuldarlığı ədədlər (sürüşkən vergüllü) üzərində bir saniyədə aparılan hesab əməliyyatlarının sayı ilə ölçülür. Superkompüterlərin məhsuldarlığı sürüşkən vergüllü ədədlər üzərində saniyədə yerinə yetirilən trilyon əməliyyatlarla ölçülür. Superkompüterlərdən aerodinamika, seysmologiya, nüvə fizikasında və digər elm sahələrində meydana çıxan mürəkkəb məsələlərin həllində geniş istifadə olunur. Superkompüterlərdə çoxsaylı mikroprosessorların paralel işləməsi nəticəsində yüksək məhsuldarlığı əldə etmək olur. Superkompüterlərin qiyməti təqribən 10 milyon dollarlarla ölçülür.
Meynfreym – ümumi məqsədli universal elektron-hesablama maşınıdır. 70-ci illərdə dünya kompüter parkının böyük hissəsini meynfreym kompüterləri təşkil edirdi. Fərdi kompüterin inkişafı ilə əlaqədar olaraq meynfreymlərin tətbiq sahələri azalmağa başladı. Buna baxmayaraq bu kompüterlərdən müdafiə, maliyyə və sənaye sahələrində geniş istifadə olunur. Meynfreym kompüterləri böyük, mürəkkəb hesablamalar aparmaqla yanaşı özünə çoxlu sayda terminal birləşdirir. Təyyarə və qatarlara sərnişin biletlərinin satışını mərkəzləşdirilmiş qaydada həyata keçirən hesablama sistemlərində meynfreymlərdən istifadə olunur. Meynfreym kompüterləri əsasən İBM firmasında istehsal olunur. Bu cür kompüterlərin qiyməti 1 milyon dollar dəyərində olur. Hal-hazırda istifadə olunan 16–32 mikroprosessorlu server kompüterlər meynfreym kompüterlərin sələfləri sayılır.
Mini–EHM – ölçüləri və hesablama məhsuldarlığı meynfrem kompüterlərə nəzərən kiçik olan kompüterlər 1965–1980-ci illərdə mini-EHM adlanırdı. Hal-hazıda mini-EHM dedikdə fərdi kompüterlər nəzərdə tutulur. Fərdi kompüterlərin kütləvi istehsalına 1981-ci ildən başlanmışdır.
Quruluşu
Kompüter aşağıdakı qurğulardan təşkil olunmuşdur:
Əlavə qurğular (periferiya qurğuları):
Kompüterlər portativ variantda da istehsal olunur – "bloknot" (notebook). Burada sistem bloku, monitor və klaviatura bir korpusda qurulur: sistem bloku klaviaturanın altında, monitor isə klaviaturaya qapaq şəklində hazırlanır.
Sistem bloku
Kompüterin sistem bloku sistem platası (ana plata) və ona qoşulmuş aşağıdakı hissələrdən təşkil olunmuşdur:
Mərkəzi mikroprosessor – proqramları icra edən qurğudur. Prosessorun sürəti bir saniyədə onun yerinə yetirə biləcək əməliyyatların sayı ilə təyin edilir. Bu, bir çox amildən asılıdır. Onlardan takt tezliyini, bit sayını və mikroprosessorun arxitekturasını göstərmək olar.
Yaddaş qurğuları
İnformasiyanı yadda saxlamaq üçün yaddaş qurğularından istifadə olunur. Yaddaş qurğuları funksiyalarına görə müxtəlif olurlar:
Kompüterin proqram təminatı
Fərdi kompüterin proqram təminatı – təlimatlar yığımından ibarət olub, kompüteri idarə edir və onun köməyi ilə lazım olan məsələni həll edir. Proqram təminatı iki hissəyə bölünür: ümumi və tətbiqi. Ümumi proqram təminatı hesablama sisteminin resurslarının düzgün bölünməsini və istifadə edilməsini təmin edir. Tətbiqi proqram təminatı özündə istifadəçinin tətbiqi proqramlar paketini birləşdirir. Bu proqramlar paketində istifadəçinin konkret məsələsini həll edə biləcək proqramlar olur.
Ümumi proqram təminatının tərkibinə aşağıdakı proqramlar daxildir.
Yanıqlı türbələri
Yanıqlı türbələri — Tovuz rayonu Yanıqlı kəndində yerləşən və üç türbədən ibarət abidələr kompleksidir. Türbələrdən ikisi kvadrat, biri isə səkkizguşəli formaya malikdir. Türbələrin XVII əsrdə inşa edilməsi güman edilir. Türbələrin inşası zamanı çaydaşı və bişmiş kərpic istifadə olunmuşdur.
Tarixi
Yanıqlı türbələrinin XVII əsrdə inşa edildiyi güman edilir. Ə. Salamzadənin fikincə türbələrin memarlıq xüsusiyyətləri onların da, yaxınlıqdakı Şah Abbas məscidi kimi Səfəvi memarlığı nümunəsi olduqlarını göstərir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Türbələrdən ikisi kvadrat, biri isə səkkizguşəli formadadır. Hər üç türbə dövrümüzə yarıdağılmış vəziyyətdə çatmışdır. Səkkizguşəli türbə daha yaxşı qorunduğundan onun memarlıq xüsusiyyətləri daha aydın görünməkdədir. Həmin türbənin daxili divarları nişlərlə işlənmiş, xarici divarları isə düz saxlanılmışdır. Bu türbənin əsas xüsusiyyəti onun işıq istiqamətlərinə yönəlmiş dörd qapıya malik olmasıdır.
Türbələrin təməli çaydaşından hörülsə də, divarların inşası zamanı bişmiş qırmızı kərpiclər istifadə edilmişdir.
Şıxımlı (Kürdəmir)
Şıxımlı — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Şıxımlı oyk. Kürdəmir rayonunun Atakişili i.ə.v.-də kənd. Şirvan düzündədir. əsl adı Şıxümmülüdür. Oykonim Şıxiimmü (qəbir pirin adı) va -lü (mənsub. bildirir) komponəntlarindən düzəlib, kənddəki eyniadlı pirin adı ilə adlandırılıb. Pirin adı isə şıx (şəyx) və ümmii (ər. "ana”) sözlərindən düzəlib, "şeyxin anası” deməkdir. Dəyilənə görə, bu pir keçmişdə mömin və ara həkimi olmuş aslan səyid hesab olunan bir qadının məzarıdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Şıxımlı kəndi rayon mərkəzindən 2 km aralida Kürdəmir-Axsu yolunun ustundə yerləşir. Kürdəmirin digər Atakişili, Şahsevən, Qaraqocallı, Mürtülü və Xırdapay kəndləri ilə qonşudur.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 2031 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir. Kənddə 1 məktəb, 1 məscid, tibb məntəqəsi, poçt, ATS, çörəkbişirmə sexi, daş sexi, dəyirman, 2 şadlıq sarayı, restoran və s. iaşə obyektləri yerləşir. ETSN tərəfindən kəndi təmiz içməli su ilə təmin etmək üçün təmizləyici qurğu tikilmişdir. Kənd əhalisi əsasən təsərrüfat və ticarətlə məşğul olur. Kəndin qaz təminati vardir.
Senecio perezii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
20 yanvar (film, 1990)
20 yanvar sənədli filmi rejissor Cahangir Zeynallı tərəfindən 1990-cı ildə çəkilmişdir. Filmdə 20 yanvarda Azərbaycanda baş verən qanlı hadisələrdən söhbət gedir.
Məzmun
Filmdə 20 yanvarda Azərbaycanda baş verən qanlı hadisələrdən söhbət gedir.
Filmin üzərində işləyən
Rejissor: Cahangir Zeynallı
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1990-cı ilin Azərbaycan filmləri 1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Mənbə
Cahangir Zeynallı
İnquri çayı
İnquri çayı - Cənubi Qafqazın ən böyük çaylarından biri. Uzunluğu 213 km, hövzəsinin sahəsi 4060 km². Mənbəyini Böyük Qafqaz dağlarından götürür, Gürcüstan və Abxaziya sərhədində axır və Qara dənizə tökülür.
Ehtiras
thumb| Rəssam Frederik Qudollun "Ehtiraslı görüş" əsəri
Ehtiras — qüvvətli və davamlı emosional hal. Ehtiras insanı daim müəyyən məqsədə, müəyyən obyektə təhrik edən fəal qüvvədir. Ehtiraslar müsbət və mənfi olur. Məsələn, elmə, incəsənətə, ixtiraçılığa, ixtisasa, saf məhəbbətə olan ehtiras müsbət, spirtli içkilərə, qumara, varlanmağa olan ehtiras mənfidir. Müsbət ehtiraslar insanı ictimai əhəmiyyətli böyük yaradıcılıq fəaliyyətinə sövq edir.
Hiperion (mifologiya)
Hyperion (, ὑπέρ hiper "yuxarı" və ἰών ion "gedən") – yunan mifologiyasında Uran və Geyanın oğlu, işıq tanrısı, 12 əsas titandan biri, Teyanın əri, günəş tanrısı Heliosun, ay ilahəsi Selenanın və dan şəfəqi Eosun atası.
Rioni çayı
Rioni - Cənubi Qafqazın ən böyük çaylarından biri. Qədim dövrdə Fazis adı ilə tanınırdı. Svan dilində rien - böyük çay deməkdir. Uzunluğu 327 km, hövzəsinin sahəsi 13400 km²-dır. 327 km olmaqla, uzunluğuna görə Gürcüstanda üçüncü ən böyük çaydır. Böyük Qafqaz dağlarında mənbəyini götürür, Kolxida vadisi boyunca axaraq Poti şəhərindən Qara dənizə tökülür. Üzərində Rioni SES tikilib.
Yılançıqbaş (Şaran)
Yılançıqbaş — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Miçurinsk kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlar (95%) üstünlük təşkil edir.
Quercus myrsinifolia
(Quercus myrsinifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Inga sarayacuensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fəlsəfi antropologiya
Fəlsəfi antropologiya — geniş mənada — insanın təbiəti və mahiyyəti haqda fəlsəfi təlim, dar mənada — XX əsrin birinci yarısında Qərbi Avropa, xüsusilə alman fəlsəfəsində yaranmış istiqamət. Bu istiqamət Dilteyin həyat fəlsəsi, Qusserlin fenomenologiya ideyalarından irəli gələn, müxtəlif elmlərin — psixologiya, biologiya, etologiya, sosiologiya, həmçinin dinin və başqa sahələrin insan haqda məlumatlarının istifadəsinə əsaslanır.
Yaranması
XX əsrin birinci yarısında Qərb fəlsəfəsi diqqətini insana doğru çevirdi. İnsan problemi ilə bu və ya digər dərəcədə məşğul olan, həmin problemi əks etdirən çoxsaylı fəlsəfi konsepsiyalar ümumi fəlsəfəyə antropologiya adı altında birləşir. Bu terminin əsas mənası fəlsəfi fikrin insanın təbiətini və imkanlarını dərindən anlamaqla əlaqədardır. Hələ 1929– cu ildə Martin Haydegger "Kant və metafizika problemləri" adlı əsərində Kantın məşhur "Mən nəyi bilirəm?", "Mən nə etməliyəm?" və "Mən nəyə güvənə bilərəm?" fikirlərinin yeni yozumunu verməyə çalışmışdır. Öz məcmusuna görə, "insan nədir" ümumiləşdirici fikrinə aparıb çıxarırdı. Əslində, fəlsəfi antropologiya üçün başlıca vəzifə insan idrakının, fəaliyyətinin və etiqadının predmetinə yeni traktovka ilə yanaşmaqdır. Müasir şəraitdə vacib olan odur ki, biz necə dərk edirik, necə fəaliyyət göstərir və necə etiqad edirik?
Fəlsəfi antropologiya tərəfindən tədqiq olunan konsepsiyalar şərti olaraq iki qrupa bölünür — subyektiv–antropoloji və obyektiv–ontoloji.
Birinci qrupa, insanın və dünyanın varlığını insanın özündən, subyektiv "Mən"dən asılı edən təlimlər daxildir. Bu zaman insana avtonom bir canlı kimi, obyektiv şərait və normalardan asılı olmayan varlıq kimi baxılır. Bu konsepsiyaya görə, insan azadlığının həqiqi əsasları kimi əqli– idraki fəaliyyətin daxili səbəblərdən törəyən ruhani–mənəvi qüvvələr, təhtəlşüur–irrasional və iradi impulslar başlıca amillərdir.
Fəlsəfi antropoloqlar
Öz fikirləri, müddəaları və prinsiplərinə görə fəlsəfi antropologiya cərəyanının nümayəndələri fizikalistlərə, sosiobioloqlara və strukturalistlərə bölünür.
Birincilərin baxışlarının əsasını dünyanın fizika mənzərəsi, fiziki inkişaf qanunlarının dərk edilməsinə oriyentasiya təşkil edir (U.Kuayn, C.C.Smart, C.Armstronq). Sosiobioloq­lar insanın davranışı haqqında təsəvvürləri bioloji qanunlarla əlaqələndirirlər (K.Lorens, Vilson, R.Qrivers, R.Aleksander). Struk­turalistlərin fikrincə, həqiqi mənada tarix yoxdur. İctimai həyat və insanın özü müvafiq bütövlüyün ancaq konkret ifadəsidi. Ona görə də insan azadlığı yoxdur. Bu azadlıq rol və funksiyalarla əvəz olunmuşdur (K. Levi–Stross, M.Fuk, J.Derrida). 1970–ci illərdə fəlsəfi antropologiya problematikasının dəyişilməsi müşahidə edilir. Bu da özlüyündə insanın fəlsəfi–antropoloji izahının konkret elmi bazasının genişləndirilməsi ilə əlaqədar idi.
Vəzifəsi
Fəlsəfi antropologiya üçün başlıca vəzifə insan idrakının, fəaliyyətinin və etiqadının predmetinə yeni traktovka ilə yanaşmaqdır. Müasir şəraitdə vacib olan odur ki, biz necə dərk edirik, necə fəaliyyət göstərir və necə etiqad edirik.
Future Diary
Future Diary və ya Yaponiyada tanınan adı ilə — Sakae Esuno tərəfindən yazılmış və çəkilmiş manqa seriyası. Manqa seriyası gələcəkdə baş verəcək hadisələr haqqında xəbər verən gündəliklərə malik 12 şəxsin tanrı olmaq üçün qatıldıqları ölüm oyunundan bəhs edir. Manqa seriyası 2006-cı ilin yanvarından 2010-cu ilin dekabrına kimi Kadokawa Shoten nəşriyyatının "Monthly Shōnen Ace" jurnalında nəşr olunmuşdur. Yaponiyada 12 tankobon cildi çap edilmişdir. Manqa Tokyopop tərəfindən Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırılmışdır. Tokyopop manqanın 10 cildini Şimali Amerikada nəşr etdirmişdir, lakin manqanı nəşr etməyi dayandırdığından son iki cild çapdan çıxmamışdır. Pilot anime seriyası 2010-cu ilin dekabrında manqanın 11-ci cildi ilə birlikdə buraxılmışdır. Asread studiyası tərəfindən istehsal olunmuş 26 seriyadan ibarət anime serialı Yaponiyada 2011-ci ilin oktyabrından 2012-ci ilin aprelinə kimi yayımlanmışdır. Funimation animeni Şimali Amerika regionu üçün lisenziyalaşdırmışdır. 2012-ci ilin aprel-iyun aylarında isə 11 seriyadan ibarət dorama efirə buraxılmışdır.
Məzmun
Yukiteru "Yuki" Amano vaxtının çoxunu mobil telefonuna gündəliyini yazmaqla və xəyalında uydurduğu dostları — zaman və məkan tanrısı Deus Ex Machina və onun xidmətçisi Murmurla söhbət etməklə keçirən tənha şagirddir. Bir gün Deus Ex Machina hansısa bir oyundan bəhs edərək Yukiyə xüsusi gündəlik verir. Qəribəsi odur ki, yeni gündəlik Yukiterunun növbəti 90 gündə yazacağı şeyləri artıq yazır və bununla da Yukiteruya bir növ gələcəkdən xəbər verir. Deus Yukiyə başa salır ki, onunla birlikdə daha 11 nəfərin belə gündəliyi var. Hər gündəlik sahibindən asılı olaraq ayrı xüsusiyyətə və formaya malikdir. Deus bildirir ki, o və digər 11 nəfər yeni zaman və məkan tanrısı olmaq üçün keçirilən ölüm oyununda iştirak edir. Ölüm oyunun qaydaları sadədir: gündəlik sahibləri bir-birilərini tapmalı və öldürməlidirlər. Sonda sağ qalmış bir gündəlik sahibi 90 gün sonra baş verəcək qiyaməti dayandıra və yeni tanrı ola bilər.
Yuki əvvəlcə oyunda qalib gəlməyə həvəsli olmur. Lakin Deus digər iştirakçıları məlumatlandırır ki, 1-ci gündəlik sahibi, yəni Yuki oyunun favoritlərindən biridir. Yuki onu həddən artıq sevən və qorumağa çalışan, sinif yoldaşı və 2-ci gündəlik sahibi olan Yuno Qasay ilə komanda olmağa məcbur olur. Yuki Yunonun onu qoruması üçün özünü qeyri-səmimi aparır, lakin başa düşür ki, Yuno psixopatik şəxsiyyətə malikdir, Yuki üçün təhlükə hesab etdiyi hər şeyi ortadan qaldırmaq fikrindədir. Yuno Yukiyə deyir ki, onun gündəliyinə görə oyunun son və 90-cı günü onlar üçün "Xoşbəxt sonluq" olacaq. Yunonun anormallığına və Yukidən nəsə gizlətdiyi açıq-aydın olduğu görünməsinə baxmayaraq, oyunun gedişatında Yunonun Yukiyə olan məhəbbətinin səmimi olduğu gün üzünə çıxır. Hətta Yuki digər gündəlik sahiblərinə güvənə bilməyəcəyini öyrəndiyində belə, Yunoya güvənməyə davam edir. Çünki Yunonun Yukiyə qarşı hisləri həqiqidir və Yuki sağ qalmaq üçün təkbaşına döyüşə bilməz.
Oyunun gedişatında Yukinin valideynlərinin ölməsi hər şeyi dəyişdirir. Yunodan tanrı olacağı təqdirdə valideynlərini, hətta istənilən şəxsi həyata geri qaytara biləcəyini öyrənəndən sonra Yuki insafsız, manipulativ terroristə çevrilir, digər gündəlik sahiblərini öldürmək üçün günahsız insanları tərəddüd etmədən öldürməyə başlayır. Yukinin bu hərəkətləri dostlarını, xüsusilə Yunonun nəsə gizlətdiyindən şübhələnən detektiv Aru Akiseni şoka salır. Yuno və Yuki son gündəlik sahibləri qalanda Yukinin dostlarını onları dayandırmağa çalışırlar. Aru Yukiyə xəbərdarlıq edir ki, Yuno onu aldadır və onun gizli niyyəti var. Həqiqəti qəbul etməyən və Yunonun əmirlərinə qulaq asan Yuki dostlarını daha sonra yenidən həyata geri qaytaracağını düşünərək onları həvəsiz öldürür. Aru Yukini xəbərdar etmək üçün etdiyi son ümidsiz cəhddə həyatını qurban edərək Yukiyə Yunonun əsl şəxsiyyəti haqqında ipucu verə bilir.
"Xoşbəxt sonluq" yaxınlaşdıqca Yuki Arunun son anda verdiyi ipucu haqqında fikirləşməyə başlayır. Yuki Yuno ilə ilk dəfə cinsi əlaqədə olduqdan və Yunonu öldürməkdənsə, ikisinin eyni anda intihar etməsini təklif etdikdən sonra Arunun ipucusu haqqında da söz açır. Bu zaman Yuno qəfildən Yukini balta ilə öldürməyə çalışır, Yuki bu gözlənilməz hərəkətdən çaşmış qalmış vəziyyətdə qaçmağa başlayır. Bu zaman Yukinin dadına Murmur yetişir. Murmur ona başa salır ki, onun əslində yaşadığı dünya ikinci dünyadır. Hazırda onu öldürməyə çalışan Yuno birinci dünyanın Yunosudur və əvvəlki — birinci dünyada baş tutan ilk ölüm oyununda qalib gəlibmiş və tanrı olubmuş. Murmur isə onun xidmətçisinə çevrilibmiş. Birinci dünyanın Yunosu tanrı olduqdan sonra Yukini diriltməyə çalışmış, lakin tanrı olduqda belə insanları dirildə bilməyəcəyini anladıqdan sonra Yuki ilə yenidən bu oyunu oynamaq üçün keçmişə — ikinci dünyaya gəlmişdir. İkinci dünya ikinci dünyanın Yunosunu öldürərək onun yerinə keçmiş və özünü ikinci dünyanın Yunosu kimi göstərmişdir. Eyni zamanda birinci dünyanın Murmuru da ikinci dünyanın Murmurunun yerinə keçmişdir.
Birinci dünyanın Murmuru izahatını bitirdikdən sonra Yuno başa salır ki, hər ikisinin ölməsi mənasızdır. Əgər Yuki onu öldürməyəcəksə, onda əvvəl-axır Yuno onu öldürməli olacaq. Yunonun əsl niyyəti Yukini öldürmək, yenidən tanrı olmaq, yenidən keçmişə — üçüncü dünyaya qayıdıb Yuki ilə yenidən bu oyunu oynamaqdır. Yuno Yukini az qala öldürəcək ikən, ölmüş hesab olunan 9-cu gündəlik sahibi Minene Uryuu qəfildən peyda olaraq Yukini xilas edir. Yuno və Murmur onları tərk edərək üçüncü dünyaya gedirlər, lakin Yuki və Minene onların arxasınca gələ bilirlər. Minene başa salır ki, ikinci dünyada Deus Murmurun və Yunonun paralel dünyalardan olduqlarından şübhələnibmiş, onların oyunu korlamaqlarının qarşısını almaq üçün Mineneyə öz gücünün bir hissəsini veribmiş və onu ölü kimi göstəribmiş. Üçüncü dünyaya çatanda başa düşürlər ki, hazırda oyunun başlamasına iki il var. Minene əvvəlki dünyalarda gündəlik sahiblərinin başına gələn bədbəxt hadisələrin qarşısını alır. Bunun nəticəsində üçüncü dünyanın Yunosu başa düşür ki, onun valideynləri onu qorumaq istəyirlər. Yuki birinci dünyanın Yunosunu üçüncü dünyanın Yunosunu öldürməməyə razı salır. Yuki ondan onu öldürməsini və dünyasına qayıdaraq özü üçün daha yaxşı dünya yaratmasını istəyir. Lakin Yukiyə olan sevgisinə görə Yuno Yukini öldürə bilmir və əvəzində özünü öldürür. Oyun başa çatır və Yuki ikinci dünyanın yeni tanrısı olur.
Yeni statusuna və güclərinə baxmayaraq Yuki Yunonun ölümünə çox üzülür, gündəliyindəki "Yuno öldü" cümləsinə gözlərini zilləyir. Yuki ikinci dünyanın Murmuru ilə öz post-apokaliptik kainatının boşluğundan 10.000 il keçirir. Üçüncü dünyanın Yunosunda isə Yuki haqqında xatirələr canlanmağa başlayır. Birinci dünyanın Murmurunun köməyi ilə Yuno birinci dünyanın Yunosunun xatirələrinə sahib olur və Yukini sevdiyini xatırlayır. Yuno bir neçə cəhddən sonra boşluqda yaşayan Yukini tapıb üçüncü dünyaya dəvət edir. Deus onları öz varisləri kimi təyin edir. Yuno və Yuki üçüncü dünyada xoşbəxt şəkildə yaşamağa başlayırlar.
Manqa
"Future Diary" Sakae Esuno tərəfindən yazılmış və çəkilmiş manqa seriyasıdır. Manqa 26 yanvar 2006-cı ildən 25 dekabr 2010-cu ilə kimi Kadokawa Shoten nəşriyyatının "Shōnen Ace" jurnalında nəşr olunmuşdur. Kadokawa Shoten manqanın fəsillərini 12 cilddə, yan hekayə manqaları olan "Future Diary: Mosaic" və "Future Diary: Paradox" manqalarının hərəsini 1 cilddə toplamışdır. Tokyopop manqanı Şimali Amerika regionu üçün lisenziyalaşdırmışdır, lakin 10 cildini nəşr etdikdən sonra 31 may 2011-ci ildə nəşri dayandırmışdır. "Shōnen Ace" jurnalının 26 mart 2013-cü ildə satılmış may 2013 buraxılışında nəşr olunmuşdur. "Future Diary: Redial" manqanın tək cildi 2013-cü ilin iyulunda çapdan çıxmışdır.
Anime
Asread studiyası tərəfindən Naoto Hosodanın rejissorluğu ilə çəkilən anime serialı 10 oktyabr 2011-ci ildə yayımlanmağa başlamışdır. Personajları Eyci Hirayama və Ruriko Vanabe dizayn etmişdirlər. Səkkiz dəqiqəlik pilot seriyası manqanın 11-ci cildinin məhdud nəşri ilə birlikdə 9 dekabr 2010-cu ildə yayımlanmışdır. Anime serialı üçün 4 mahnıdan istifadə olunmuşdur: iki açılış və iki bağlanış mahnısı. İlk 14 seriyada açılış mahnısı kimi Yosey Teykoku tərəfindən ifa olunan mahnısı, bağlanış mahnısı kimi Faylan tərəfindən ifa olunan "Blood Teller"  mahnısı səsləndirilmişdir. 15-ci seriyadan etibarən açılış mahnısı Faylan tərəfindən ifa olunan "Dead End" mahnısı, bağlanış mahnısı isə Yosey Teykoku tərəfindən ifa olunan "Filament"   mahnısı olmuşdur. Pilot seriyası üçün istifa olunmuş əsas mahnısı Yosey Teykokunun "The Creator" mahnısıdır. Funimation anime serialını Şimali Amerika regionu üçün lisenziyalaşdırmış və Niconico vasitəsilə yayımlamışdır.
"Future Diary: Redial" adlı OVA seriyası anime serialında baş verənlər üçün epiloq rolunu oynayır. OVA seriyası 19 iyun 2013-cü ildə Niconico-da xüsusi olaraq yayımlanmışdır. OVA seriyası eyniadlı manqa cildi ilə birlikdə buraxılmışdır. OVA seriyasının açılış mahnısı Yosey Teykoku tərəfindən ifa olunan mahnısı, bağlanış mahnısı Faylan tərəfindən ifa olunan "Happy End"  mahnısıdır.
Vizual roman
Kadokawa Shoten manqa əsasında adlı vizual roman istehsal etmişdir. Vizual roman Yaponiyada 28 yanvar 2010-cu ildə buraxılmışdır. Oyunun yeni qrafiklərə və stilə malik, personajları animedəki seyyuular tərəfindən səsləndirilmiş yeni versiyası 26 aprel 2012-ci ildə satışa buraxılmışdır.
Dorama
21 aprel 2012-ci ildən 30 iyun 2012-ci ilə kimi Fuji TV-də 11 seriyadan ibarət dorama yayımlanmışdır. Doramanın anime və manqadan fərqlənən orijinal süjet xətti var.
Qəbul
2008-ci ilin noyabrının ortalarında "Future Diary" manqasının yeddinci cildi Yaponiyada ən yaxşı satan 21-ci kitab olmuşdur. Növbəti həftə ilk otuzluqdakı yerini qorusa da, 25-ci yerə düşmüşdür. 2012-ci ilin aprelinə qədər manqanın Yaponiyada 4 milyondan çox nüsxəsi satılmışdır.
Gülcahan Güləhmədova-Martınova
Gülcahan Şüaulla qızı Güləhmədova-Martınova — Azərbaycanın ilk peşəkar qadın teatr rejissoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1981), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1972), Bakı Musiqi Akademiyasının professoru.
Həyatı
İlk azərbaycanlı qadın rejissorlardan biri olan Gülcahan Şüaulla qızı Güləhmədova-Martınova 1925-ci il iyunun 23-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1947–1952-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun rejissorluq fakültəsində təhsil almışdır. Onun müəlllimi Mehdi Məmmədov olmuşdur. 1952-ci ildə təyinatını Rus Dram Teatrına alan Gülcahan xanım orada Stepanov-Kolosov, Saxarov, Məhərrəm Haşımov kimi rejissorlarla işləməyə başlamışdır.
Gülcahan Güləhmədova-Martınova 20 yanvar 2018-ci ildə ildə 92 yaşında vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Gülcahan Güləhmədova 1952–1982-ci illərdə Səməd Vurğun adına Rus Dram teatrında quruluşçu rejissor olmuşdur. Onun ilk quruluş verdiyi tamaşa Viktor Rozevin "Şadlıq sorağında" tamaşası idi. 30 il ərzində Gülcahan xanım teatrda 70-ə yaxın tamaşanın qurulşçu rejissorluğunu etmişir. Ən yaxşı tamaşaları: "Mariya Stüart" (1965, F. Şiller), "Sirano de Berjcrak" (1965, E. Rostan), "Sən həmişə mənimləsən" (1967, İ. Əfəndiycv), "Antiqona" (1968, J. Anuy), "Varşava melodiyası" (1969, L. Zorin), "Həmişə təmizlikdə" (1970, E. Braginski və E. Ryazanov), "Komandorun addımları" (1971, V. Korostılyov), "Sakit üfüqlərdə" (1975, B. Vasilyev), "Şəhərin yay günləri" (1978, Anar), "Əldən düşmüş at" (1979, F. Saqan), "On üçüncü sədr" (1981, A. Abdullin) və s. hesab edilir.
1982-ci ildə rejissor teatrdan uzaqlaşır və həmin ildən Opera Studiyasında çalışmağa başlayır. Gülcahan Güləhmədova həmçinin Bakı Musiqi Akademiyasında vokal kafedrasının müdiri vəzifəsində də çalışmışdır. Onun tələbələri arasında "Qran-pri" laureatı, La Skala teatrının solisti, çoxsaylı musabiqələrin laureatları və diplomantları, Xalq və Əməkdar artistlər, Respublika və xarici opera teatrlarının (Almaniya, Türkiyə, Misir, Fransa, Boliviya) solistləri vardır.
Sabit cərəyan
thumb|right|200px|{{legend|#FF0000|Sabit cərəyan}} {{legend|#32CD32|Dəyişən cərəyan}} {{legend|#004DFF|Pulsasiyalanmış cərəyan}} {{legend|#C0C0C0|Əsassız olaraq dəyişən cərəyan}} Sabit cərəyan – zamandan asılı olaraq naqildəki cərəyanın həm qiyməti, həm də istiqaməti periodik dəyişməyən cərəyan. Dəyişməyən cərəyanın ilk mənbəyi kimyəvi cərəyanın mənbəyidir: qalvanik elementlər və akkumlyatorlar. Dəyişməyən cərəyandan hal-hazırda texnikanın müxtəlif sahələrində, o cümlədən, katalizator prosesində, qalvanizasiyada və bir çox sahələrdə istifadə olunur.
Əgər naqilin enkəsiyinin sahəsindən Saniyədə bir Klon elektrik yükü axırsa,naqildəki cərəyan bir Amperə bərabər olur
Reymond Robinzon (Yaşıl adam)
Reymond "Rey" Robinzon (29 oktyabr, 1910 – 11 iyun, 1985) — Qərbi Pensilvaniya bölgəsində şəhər əfsanəsinə çevrilmiş, çox ciddi şəkildə eybəcər üz formasına malik şəxs. Uşaq olarkən elektrik xətlərinə toxunması nəticəsində, ağır zədələnməsilə o, artıq cəmiyyət arasına çıxa bilməmiş və daim insanların ondan qorxmasından ehtiyat etmişdir. Yerli vətəndaşların demək olar ki, hər biri qapalı həyat tərzinə uyğunlaşmış Robinzonla görüşmək istəmiş, ona "Yaşıl adam" və "Üzsüz Çarli" ləqəblərini qoşmuşdurlar.
Xəsarət alması
Biver şəlaləsi yaxınlığındakı Morado körpüsü üzərindəki quş yuvasına baxmağa cəhd edərkən, 8 yaşlı Robinzonun başına bədbəxt hadisə gəlmişdir. Trolleybusun hərəkəti üçünü nərərdə tutulmuş körpü üzərindəki 1.200 və 22.000 voltluq elektrik naqillərinə toxunması nəticəsində, o, ölümcül şəkildə yaralanmışdır. Bu hadisədən bir müddət əvvəl həmin yerdə bu tip hadisə zamanı özündən 1 yaş kiçik uşaq vəfat etmişdir. Robinzonun sağ qalmasına ümid edilməsə də, gözlərini, burnunu, qulağını və bir əlini itirməsi şərtilə o yaşadı.
Buzqov nekropolu
Buzqov nekropolu — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Yuxarı Buzqov kəndi yaxınlığında tunc dövrünə aid abidə.
Reymond Robinzon (Yaşıl adam)
Sonrakı həyatı
Robinzon sonrakı həyatında Pensilvaniya ştatının Koppel şəhərində öz qohumları ilə yaşamışdır. O, ayaqaltı, pulqabı və kəmərlər düzəldib satmaqla pul qazanırdı. Görünüşnə görə gün ərzində nadir hallarda evdən çıxırdı. Yolboyu gəzintiyə çıxarkən onu axtarmaq üçün mütəmadi olaraq yerli əhalidən ibarət quruplar toplanırdı. Robinzon adətən hər şeyi bilməyə çalışan qonşularından gizlənir, lakin bəzən pivə və yaxud siqaret almaq üçün onlarla qısa söhbətlər edir, ya da şəkil çəkdirirdi. Onu görənlərin bəziləri dostcasına münasibət göstərir, bəziləri isə kobud davranırdılar. Lakin, heç kim onu gecə gəzintisinə çıxmağına mane ola bilməmişdir. Robinzon ömrünün son illərinə kimi gecə gəzintilərinə davam etmişdir. O hətta bir neçə dəfə avtomobil qəzasına da düşmüşdür. Ömrünün sonlarına yaxın gəzintiyə çıxmağa da ara vermişdi. Robinzon 1985-ci ildə, 74 yaşında olarkən Biver Geriatrik Mərkəzində vəfat ermişdir.
Buzqov nekropolu
Haqqında
Buzqov nekropolu daş qutu tipli qəbirlərdən ibarətdir. Qəbirlər əsasən şimaldan qərbə, bəziləri isə şimaldan cənuba istiqamətləndirilmişdir. Qəbirlərin yan tərəflərində 2 və ya 3, ayaq və baş tərəflərində isə 1, bəzən 2 iri sal daş vardır. Aşkar olunmuş materiallar boz rəngli gil məmulatından və monoxrom boyalı qablardan ibarətdir. Abidə e.ə. 2-ci minilliyə aiddir.
Budapeşt əməliyyatı
Budapeşt əməliyyatı (1944-1945) - Böyük Vətən müharibəsində (1941-1945) sovet qoşunlarının (2-ci Ukrayna cəbhəsi, komandan - marşal R.Y.Malinovski, 3-cü Ukrayna cəbhəsi qoşunlarının bir hissəsi, komandan - marşal F.İ.Tolbuxin), Dunay hərbi donanması (kontr-admiral G.N. Xolostyakov) ilə birgə keçirdiyi strateji hücum hadise Macarıstan
Haqqında
Budapeşt əməliyyatı düşmən qruplaşmasını darmadağın etmək və Macarıstanı Almaniya tərəfində müharibədən çıxarmaq məqsədilə aparılmışdı. 2-ci Ukrayna cəbhəsi qoşunlarına (cəmi 760 min nəfər, 9 min top və minaatan, 868 tank və özügedən artilleriya qurğusu, 1.3 min təyyarə) qarşı Almaniyanın "Cənub" rduları qrupu (general-polkovnik G.Frişner, dekabrın 23-dən piyada qoşun generalı O.Vener; 510 min nəfər, təqribən 4,2 min top və minaatan, təqribən 800 tank və hücum topu, 500 təyyarə) dayanmışdı. 1944-cü il oktyabrın 29-da sovet qoşunlar qəflətən hücuma keçdi. Noyabrın 2-də onlar artıq Budapeştin 15 km.-liyində idilər, lakin 2-ci Ukrayna cəbhəsi qoşunları şəhəri ələ keçirə bilmədi. Buna görə də, dekabrın 20-dən 3-cü Ukrayna cəbhəsi qoşunlarının bir hissəsi bu vəzifənin yerinə yetirilməsinə cəlb edildi. Dekabrın 26-da hər iki cəbhənin qoşunları düşmənin Budapeşt qruplaşmasının (təqribən 10 diviziya) mühasirəyə alınmasını başa çatdıraraq Esterqom rayonunda birləşdilər. Sonra mühasirəyə alınmış 188 minlik qruplaşma darmadağın edildi. 1945-ci il fevralın 13-də isə Budapeşt tutuldu. Müharibənin nəticəsi Macarıstanın Almaniya tərəfində müharibədən çıxması oldu. Almaniya komandanlığı öz qoşunlarının Yuqoslaviyadan çıxarılmasını sürətləndirdi.
Garıs Əyribənd
Garis Əyribənd (əvvəlki adı: Qarıs Əyribənd) — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Kürdəmir rayonunun Karrar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qarıs Əyribənd kəndi Garıs Əyribənd kəndi adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzündə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 719 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Kufi xətti
Kufi xətti ilə bir [[Quransəhifəsi, VII – IX əsrlər dolayları.|thumb|200px]] Müasir, digital mühitdə düzəldilmiş nisbilik daha iti bucaqlı bir Kufi yazısı nümunəsi.|thumb|200px Kufi xətti — Ərəb xətt növü. Kvadrat formada qədim ərəb hərfləri.
Tarixi
Kufi xətti – İslam dünyasının tanıdığı, qədim tarixə malik, ilk xətt növü kufi xətti VII əsrdə Hiyrə və Yəməndə meydana gəlmiş, sonralar ərəblərlə yanaşı iranlılar tərəfindən də geniş istifadə olunmağa başlanmışdır. Ərəb qrafikası ən qədim kufi xətti əsasında (adından bəlli olduğu kimi Kufə şəhərində) İmam Əli tərəfindən yaradılmışdır. İlk “Quran” nüsxələri də məhz bu xətlə yazılmışdır.
Kufi xətti özü birinci minilliyin sonlarına doğru zəngin inkişaf yolu keçmiş və müxtəlif şəkillər qazanmış, nəhayət, müvafiq nöqtələr qəbul etməklə təkmilləşmiş, sonrakı dövrlərdə onun yalnız nöqtəli şəklindən istifadə olunmuşdur.
VII-VIII əsrlərdə işlədilmiş və düz xətliliyi və bucaq xətləri ilə fərqlənən kufi şrifti islam aləmində yazının ən qədim və geniş yayılmış növü sayılır. Bu xəttin başqa bir şəkli kimi "çiçəkli kufi" diqqəti cəlb edir ki, həmin şriftlə yazarkən hərflərin cizgiləri stilizə edilmiş mürəkkəb nəbatat motivləri ilə müşayiət olunurdu.
Bəzi tədqiqatçılar IX-X əsrlərdə daha altı kanonik xətt növünün işlənib-hazırlandığını göstərdikləri halda, Azərbaycan alimi Həsən Zərinəzadə hələ VIII əsrin ikinci yarısında kufi xəttinin 12 şəklinin olduğu haqqında məlumat verir:
1) Tümar - məscid və binaların kitabələrində istifadə edilmişdir;
2) Sicillat - sonralar xəfi adlanan cizgiləri dolaşıq xətt növünün yaranmasında istifadə edilmişdir;
3) Ühud - əmr və sərəncamların yazılışında istifadə edilmişdir;
4 - 5) Müamərat və əmanat - order və sənədlərdə işlədilirdi;
Tuğra
II. Mahmud'un Tuğrası|framed Tuğra — Gerb, dövlət nişanı. Osmanlı dövlətində sultanın şəxsi imzası və möhürü kimi istifadə olunan ərəb hərfləri ilə yazılmış xəttatlıq nişanəsi.
Kufi xətti
Tarixi
6-9) Dibac, mədih, mürəssə, riyaş - bədii əsərlərin köçürülməsi zamanı xəttatlıqda istifadə edilirdi;
VIII əsrin sonlarında isə artıq 37 kufi xətti növü mövcud idi: cəlil, tümar, kufi, müamərat, qübar cilyə, müsəlsəl, civanihi, nəsəf, sülseyn, riyaşi, məcmu, müsahif, lölöyi, əşar, həvaşi, müqtərin, mənsur, müdmic, mühəddis, məmzuc, müqəvvid, məbsut, mürsəl, müxəffəf, müəlləq, ühud, qübar, müəlləf, fəssah, nimat, qirmə, divani, müxəllə, müəccəz, tuəman, siyaqət, müfəttə.
Azərbaycanda nöqtəsiz, nöqtəli və çiçəkli kufi xəttindən əsasən kitabələrin yazılışında istifadə edilmişdir. AMEA Əlyazmalar İnstitutunda nöqtəli kufi xətti ilə köçürülmüş yalnız bir əlyazma saxlanılır.
Müsəlmanların məsumiyyəti (film, 2012)
thumb|550px|right|Filmə qarşı etirazlar keçən ölkələrin Dünya həritəsində görünüşü{{legend|#ff0000|Sərt toqquşmalar}}{{legend|#ff8000|Əsas nümayişlər}}{{legend|#ffff00|Kiçik etirazlar}} Müsəlmanların məsumiyyəti - əvvəllər "Səhra mübarizləri" ilə "Bin Laden təqsirsizliyi"  adı ilə tanınan, 2012 istehsalı olan İslam əleyhdarı film. Film, İslam peyğəmbəri Məhəmməd haqqındadır. Filmin təqdimat videoları, ərəb dublaj ilə nəşr olundu və 11 sentyabr 2012 tarixində ABŞ-yə diplomatik məqsədlərlə edilən hücumlar əsnasında filmdən bəhs edildi. Bu hücumlardan biri Qahirə, Misirdəki Amerika Birləşmiş Ştatları səfirliyində qarışıqlıq idi.Digər hücumlar Benqazi, Liviyada və başda ABŞ konsulluğunda meydana gəldi.Səfir Kristofer Stevens daxil olmaq üzrə ABŞ diplomatik personaldan ən azı dörd nəfər və həmçinin on Liviya təhlükəsizlik zabitləri öldü.
Sinar
INSEE kodu — 38492. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 579 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 485 ilə 1005 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 115 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 28 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Əbdüssəməd Kambəxş
Əbdüssəməd Kamran mirzə oğlu Kambəxş — Azərbaycan Demokrat Firqəsi fəallarından biri.
Həyatı
Əbdüssəməd Kamran mirzə oğlu Kambəxş 1902-ci ildə Qəzvin şəhərində anadan olmuşdu. Qacar şahzadələrindəndir.
1953-cü ilin oktyabr ayında ADF-nin Azərbaycan SSR ərazisində yaradılmış təşkilatlarının konfransı keçirildi. Partiyanın 15 nəfərdən ibarət seçilmiş rəhbər orqanı özünü "ADF Mərkəzi Komitəsi" adlandırsa da, bütün partiyanı təmsil etmirdi. (Azərbaycan KP MK-nın sənədlərində əvvəlki kimi çox vaxt "ADF Komitəsi" işlədilirdi). MK üzvlüyünə aşağıdakılar daxil idi: Danişyan Qulam Yəhya oğlu (MK sədri), Kambəxş Əbdülsəməd Kamran oğlu (MK sədrinin müavini), Vilayi Mirrəhim Mirəbdüləli oğlu, Seyf Qazi Rəhim Əbdülhəsən oğlu, Çeşmazər (Eyvazov) Mirqasım Mikayıl oğlu, Cahanşahlı Nəsrulla Tağı oğlu, Ciddi Hüseyn Əhməd oğlu, Qiyami Zeynalabdin Əlinağı oğlu, Milaniyan Mövsüm Məmmədcəfər oğlu, Zatikyan Aram Astvasaturoviç, Resedi Əhməd Əli oğlu, Məmmədvənd Əbdülməcid Məmmədqulu oğlu, İbrahimi İrəc Qəni qızı, Baxşıyev Rahim Məmməd oğlu, Şəmidi (Məhərrəmov) Əli İsmayıl oğlu. Onlardan 5 nəfəri – Danişyan, Kambəxş, Vilayi, Seyf Qazi və Çeşmazər İcraiyyə bürosunu təşkil edirdi. 5 nəfərdən ibarət Təftiş komissiyası seçildi: Xoşginabi Fəthi Həmzəəli oğlu (sədr), Kəlaviş Əli İbrahim oğlu (katib), Agahi Əbdülhüseyn Məmmədtağı oğlu, İlhami Qulamrza Mehdi oğlu və Musəvi Tağı Məmmədəli oğlu.
Mühacirlərin yerləşdirildikləri yerlərdə 100 aşağı təşkilatı birləşdirən 20 rayon komitəsi fəaliyyət göstərirdi.
Krım dağları
Krım dağları, keçmişdə həmdə Tavr dağları adlanırdı — Krım yarımadasının cənub və cənub-şərq hissəsini əhatə edən dağ silsiləsi. Krım dağları üç silsiləyə bölünür. Dağların uzunluğu 160 km, eni isə 50 km təşkil edir. Dağların daxili silsiləsi 750 metr hündürlüyə malikdir. Maksimal hündürlüyü isə 1545 metr olan Roman-Koş dağı Babuqan yaylasında yerləşir.
İqlimi
Dağların iqlimi mülayim-sərin və rütubətlidir. Yağıntılar Aralıq dənizi iqliminə xasdır. Qış oktyabrın ortalarından martın sonlarına qədər davam edir. Zirvələrində qar örtüyü əmələ gəlir. Qar örtüyünün qalınlığı 1 metrə çata bilir. Yanvarda temperatur -10 °C ilə +10 °C arasında dəyişə bilir. Qar bəzən msy ayında belə düşür. Yay ayları dağlarda hava isti və qurudur. Bəzən yatda temperatur 0 °C qədər enə bilir. Bu səbəbdən duman müşahidə edilir. Hər sisilənin ətəkləri müxtəlif iqlim şəraitinə malikdir. Buna səbəb küləklərdir.
Qoruq və yasaqlıqlar
Krım təbiət qoruğu Krımın dağlıq hissəsinin mərkəzində Babuqan yaylasının yaxınlığında yerləşir. Bu Krımın ən böyük qoruğu olaraq 33397 ha əraziyə sahibdir.
Orlinov yasaqlığı 1979-cu ildə yabanı dərman bitkilərinin qorunması məqsədi ilə təşkil edilmişdir. Yasaqlıq keçmiş meşəçilik təsərrüfatının yerində təşkil edilmişdir. Burada Dazı, Sürünən kəklikotu, Qaraqınıq, Boymadərən və digər dərman bitkiləri yetişdirilir.
Fıstıq qoruğu 1947-ci ildə təiət qoruğu elan edilmişdir. Burada 614 ha meşə massivi vardır. Fıstıqdan başqa Göyrüş, Adi quşarmudu, Krım tozağacı, Yunan quşarmudu, Fındıq və s ağac bitkilərinə rast gəlmək olar. 1964-cü ildə qoruq ərazisində olan tozağacı bitkisi təbiət abidəsi elan edilmişdir. Bu ağacın 300 yaşı olması ehtimal edilir.
Çatırdağ qoruğu isə 1980-ci ildə təşkil edilmişdir. Hələ 1964-cü ildə təbiət abidəsi elan edilmişdi. Çatırdağda yerləşən karst məşhəlli kraterlər 250 metr diametrə və 60 metr dərinliyə malikdir. Burada 135 müxtəlif şaxta, mağara və dərin quyular aşkarlanmışdır.
Senecio pergamentaceus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Balatonfenveş
Balatonfenveş — Macarıstanın Şomod medyesində yerləşən kənd.
Vüqar Zifəroğlu
Vüqar Əliyev (tam adı: Vüqar Zifər oğlu Əliyev; ) — Filologiya elmləri doktoru və Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin dekanı.
Həyatı
Vüqar Əliyev 1978-ci il oktyabr ayının 12-də Bakı şəhərində anadan olub. 1995-ci ildə 190 № orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Dövlət Universiteti Beynəlxalq jurnalistika ixtisasına qəbul olub. Həmin ixtisas üzrə 1999-cu ildə fərqlənmə diplomu ilə bakalavr, 2001-ci ildə yüksək nəticələrlə magistr pillələrini bitirib. 1997-ci ildən mediada analitik və araşdırma məqalələri yayımlanır.
Dövri mətbuatda analitik və informativ janrlarda yazılmış 100-dən artıq məqalənin müəllifidir. Yaxın Şərq üzrə analitikyazıları Azərbaycanın bir çox aparıcı informasiya portalları və media orqanlarında mütəmadi şəkildə yayımlanır. Eyni zamanda müxtəlif televiziya kanallarına ekspert olaraq dəvət olunur. (Az TV, APA TV, ARB, Lider və s.)
2001-ci ildən BDU-nun Jurnalistika fakültəsində çalışırır. 2001–2004-cü illərdə jurnalistikanın nəzəriyyəsi və təcrübəsi kafedrasında, 2004–2006-cı illərdə isə beynəlxalq jurnalistika kafedrasında baş laborant vəzifəsində çalışmır. 2006-cı ildən Beynəlxalq jurnalistika kafedrasının müəllimi, 2011-ci ildən dosentidir. 2010–2017-ci illərdə "Jurnalistika" Elmi Tədqiqat Laboratoriyasını müdiri-aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 2017-ci ilin may ayından Jurnalistika fakültəsinin dekanıdır.
"Oğuz" Müstəqil Araşdırmaçılar Qrupunun təsisçisi, İdarə heyətinin sədridir.
Fəaliyyəti
2005-ci ildə jurnalistika ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyası, 2017-ci ildə junalistika ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. Filologiya elmləri doktorudur.
2010-cu ilin fevral ayının 4–6-da Rumıniyanın Buxarest şəhərində YUNİSEF-in xətti ilə keçirilmiş "Uşaq hüquqları və jurnalistika" praktik seminarının iştirakçısıdır. 2010-cu il dekabrın 2–5-də Lefkedə (K. K. T. C.) Beynəlxalq Avroasiya Ekonomik İlişkilər Dərnəyi və Lefke Avropa Universitetinin birgə təşkil etdikləri "XXI əsrdə Türk dünyası" beynəlxalq konfransında iştirak etmiş, "Ortaq Türk İnformasiya məkanının formalaşdırılması" mövzusunda çıxış etmişdir. Konfransda iştirak və çıxışıma görə Lefke Avropa Universitetinin rektoru tərəfindən təşəkkür bəlgəsi almışdır.
2003-cü ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər, İdman və Turizim Nazirliyinin keçirdiyi Gənc jurnalistlərin III Ümumrespublika müsabiqəsində "Elm və təhsil" nominasiyası üzrə "Qərbi Avropa dillərində türkizmlər" məqaləsinə görə I yerə laiq görülmüş, bununla əlaqədar fəxri fərmanla mükafatlandırılmışdır. 2005-ci ildə Azərbaycan Milli Mətbuatının 130 illiyi münasibətilə BDU Rektoru tərəfindən təşəkkür almışdır. 2011-ci ildə BDU rektoru tərəfindən "KİV-də BDU haqqında obyektiv, dolğun və davamlı məlumatların yayımlanmasına görə", 2014-cü ildə Heydər Əliyevin anadan olmasının 91-ci ildönümü ilə əlaqədar keçirilən mükafatlandırmada "ictimai fəaliyyəti"mə görə fəxri fərmanla təltif olunmuşdur.
Kitabları
Dörd kitabın ("Ön və Orta Asiya Türklərinin tarixinə dair dörd anonim mənbə" (Bakı, 2003); "Xəsryəhudi-xəzər yazışması" (Bakı, 2009); "Sirr" (Bakı, 2013), "Azərbaycan hökmdarları: Səfəvilər" (Bakı, 2016)) və iki monoqrafiyanın ("Beynəlxalq jurnalistikada etik normalar və Azərbaycan mətbuatı" (Bakı, 2006); "Media imperiyası" (Bakı, 2012)) müəllifi, unudulmaz müəllim və ustal jurnalist Nəsir İmanquiyevin 100 illik yubileyinə həsr edilmiş Biblioqrafiyasının həmtərtibçisidir. İxtisasla bağlı 36 elmi məqalənin, 3 metodiki göctəricinin və dörd tədris proqramının müəllifidir.
Birinci Məşrutiyyət
Birinci Məşrutiyyət — Osmanlı İmperiyasında 1876-cı ildə II Əbdülhəmid tərəfindən elan edilən konstitusional idarəetmə forması.
Arxa plan
Osmanlı İmperiyasının iqtisadi problemləri 17-ci əsrdən etibarən torpaqların itirilməsi və davamlı büdcə kəsirləri verməsi ilə başlandı. Avropa dövlətləri ilə imzalanan sərbəst ticarət sövdələşmələriylə ölkəyə gələn mallardan aşağı gömrük vergiləri alınırdı. Bu həm dövlətin gəlirlərini azaltmış, həm də yerli sənayenin geriləməsinə səbəb olmuşdu. İqtisadi problemlərlə yanaşı, xüsusilə, 1789-cu il Fransız inqilabının təsiri ilə yayılan azad yönümlü düşüncələr və millətçilik axını Osmanlı İmperiyasını da bürüdü. Balkanlarda 19-cu əsrdə müstəqillik tələbilə etirazlar başlandı. Balkanlarda və Orta Şərqdə maraqların toqquşmasından əziyyət çəkən Avropa dövlətləri ilə Çar Rusiyası da zamanla bu hərəkatları dəstəklədilər. Osmanlı sərhədləri daxilində qeyri-müsəlman xalqların vəziyyətlərinin düzəldilməsi səbəbilə İmperiyanı islahatlar keçirməyə məcbur etdilər. 1839-cu ildəki Tənzimat Fərmanı ilə 1856-cı ildəki İslahat Fərmanının elanları bu şəraitdə reallaşdı.
İnkişafı
Digər yandan, 1860-cı illərdə bir aydın hərəkat olaraq Gənc Osmanlılar ortaya çıxdı. Namiq Kamal və Ziya Paşa kimi aydınlar Avropa ölkələrindəki konstitusiyalı monarxiyalardan təsirlənərək Osmanlı İmperiyasının da konstitusiya ilə idarə edilməsinin lazım olduğu fikrini müdafiə edirdilər. Osmanlı İmperiyası 1850-ci illərdən başlayaraq xarici borclar almağa başlamışdı və 1870-ci illərdə dövlət həm iqtisadi, həm də siyasi böhrana sürüklənmişdi. Bu böhran zamanında Mithat Paşa və dostları 30 May 1876-cı ildə Əbdüləzizi taxtından endirib, yerinə V Muradı keçirtdilər. V Murad aydınların və mütərəqqi dövlət adamlarının istədiyi islahatları etmək iqtidarında olmasına baxmayaraq, zehni sağlamlığının pozulduğu üçün taxtdan endirildi. Yerinə II Əbdülhəmid, məşrutiyyəti elan edəcəyi sözünü verərək taxta oturduldu.
Məşrutiyyətin elanı
II Əbdülhəmid taxta çıxanda Balkanlarda etirazlar başlamış, Çar Rusiyası Osmanlıya bir ultimatum vermişdi. Böyük Avropa dövlətləri İstanbulda keçirilən bir konfransda Balkan məsələsini müzakirə etmiş və Osmanlı İmperiyasından islahatlar aparmasını istəyirdi. II Əbdülhəmid siyasi bir manevrlə 23 Dekabr 1876-cı ildə "Qanun-i Əsasi"ni (konstitusiyanı) elan etdi. Beləliklə, məşrutə idarəetməsinə keçildi.
1876-cı il Konstitusiyası olaraq bilinən "Qanun-i Əsasi", əslində padşahın suverenlik haqlarına məhdudiyyət qoymurdu. İcra səlahiyyətini tam əlində saxlayan padşah, sədrəzəm və vəkilləri (nazirləri) istədiyi kimi təyin və vəzifədən azad edə bilirdi. Məclisin vəkillər üzərində yoxlama səlahiyyəti yox idi. Padşah, sülh və müharibə etmək, istəyərsə məclisi buraxmaq və yenidən seçkiyə aparmaq səlahiyyətinə sahib idi. Bundan başqa, padşahın "ictimati xeyir üçün" polis istintaqı nəticəsində sürgün etmə səlahiyyəti var idi. Hökmdara tanınan haqlara baxmayaraq, konstitusiya Avropa təsirinin Osmanlı bürokratiyasının bir hissəsində hansı səviyyəyə çatdığının göstəricisiydi.
Rejimin yeni orqanları
"Qanun-i Əsasi"yə uyğun olaraq, iki qanadlı bir parlament yaradıldı. Üzvləri seçim yoluyla təyin olunan məclisə Məclis-i Məbusan, üzvləri tapşırıq ilə təyin olunan məclisə də Məclis-i Ayan deyilirdi. İki məclisin yaratdığı parlament isə Məclis-i Ümumi adlandırılırdı. Məclis-i Ayanın başçısı və üzvləi birbaşa padşah tərəfindən təyin edilirdi. Konstitusiyaya görə Məclis-i Ümumi padşahın əmri ilə Noyabrda açılır, martın əvvəlində işlərini bitirirdi.
Sona çatması
Birinci Məşrutiyyət, II Əbdülhəmidin 1877-1878 Osmanlı-Rusiya Müharibəsindəki məğlubiyyəti əsas göstərərək, Məclis-i Məbusanı bağlaması ilə 1878-ci ildə başa çatmışdır.
Piruz Dilənçi
İsmayılfiruz Əli Baratəli oğlu — şair, tərcüməçi, siyasi xadim.
Həyatı
Piruz Dilənçi 1965-ci il mayın 16-da İranda, Tehran şəhərində anadan olmuşdur. Burada "Hatif" məktəbində ibtidai təhsil almışdır. 1983-cü ildə İsfəndiyar orta məktəbini bitirmişdir. 1983-1988-ci illərdə Tehran Texnologiya İnstitutunun yol və inşaat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir.
Ədəbi fəaliyyətə erkən başlamışdır. 14 yaşında ikən ilk kitabı Tehranda fars dilində kütləvi tirajla buraxılmışdır. Doğulduğu şəhərdə yaşadığı illərdə 7 kitabı fars və Azərbaycan dillərində işıq üzü görmüşdür. İranın Keyhan və Ettelaat kimi dünya səviyyəli mətbuat orqanlarında onlarla elmi, ədəbi, ictimai və siyasi məqalələri dərc edilmişdir. 17 yaşında ümumiran gəncləri arasında keçirilən ədəbi yarışda birinci yeri tutmaqla İranın nümunəvi gənci adına layiq görünmüşdür. Bir neçə il "Varlıq" jurnalı ilə əməkdaşlıq etmişdir. Ustad Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın şagirdlərindən biri kimi tanınır.
240px|left|thumb|Dahi Azərbaycan şairi ustad Şəhriyar və Piruz Dilənçi - Təbriz 1988