cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əjdahanın qılıncı (film, 2015)
Tənqidi qəbul
Variety's Maqqi Li filmi ümumi texniki detallarına görə alqışladı və "möhkəm texnika və dəhşətli hekayə smartsları ilə böyük bir əyləncə" olduğu qənaətinə gəldi. The Hollywood Reporter-dən olan Klerans Tsui film çəkmə keyfiyyətinə və əsasən materikli Çin istehsalı üçün ssenariyə görə Əjdahanın qılıncı-nı təqdir etdi.
IGN, "Hekayə zibildir, amma Əjdahanın qılıncı, Ceki Çan'ın hərəkət istiqaməti sayəsində bəzi sərin döyüş səhnələri var." mənfi bir rəydə MovieXclusive.com saytından Qabriyel Çon, Əjdahanın qılıncı pankartına basdı. Əjdahanın qılıncı, "hər cəhətdən tamamilə dəhşətlidir", baş rol ifaçılarının çıxışlarını və tonda uyğun olmayan dəyişiklikləri tənqid etdi. O yazır: "Həqiqətən, Əjdahanın qılıncı, yalnız ulduzu ilə deyil, həm də rejissoru tərəfindən isti bir qarışıqlıq və möhtəşəm bir işdir. Bir şey olsa, Hollivud ulduzlarının Con Kusak və Adrien Brodi'nin bir vaxtlar vəd etdiyi karyeralarının getdiyini təsdiqləyir. Nikolas Keyk'in yolu ".
Eupatorium resinosum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əjdahanın qılıncı (film, 2015)
Tənqidi qəbul
Hindistan mediası filmə həddən artıq mənfi rəy verdi. Filmin "Çin təbliğatçı filmi" olduğunu iddia edən hindistanlı Venky Vembu, filmin incə mesajlarının olmamasını tənqid edərək xarakteristikalarını rədd etdi: "Bu filmi 3D formatında izlədim, ancaq karton personajlarının iki ölçülü təbiətini nəzərə alaraq, Düşünmürəm ki, üçüncü D mənim baxış təcrübəmi genişləndirdi." IANS, filmi" Çin işgəncəsi "kimi etiketlədi, lakin filmi xoreoqrafiya və Ceki Çanın Çin General Huo olaraq göstərdiyi fəaliyyətə görə təqdir etdi. An: "Fəal və emosional səhnələrdə geniş görüntülərlə, [Huo An] Çan'ın son illərdə canlandırdığı ən yaxşı personajlardan biridir."
Tarixi əsaslar
thumb|398x398px|[[Han sülaləsi]] Marcus Licinius Crassus eramızdan əvvəl 53-cü ildə Parfiyanı işğal etdi, lakin bütün ordusunun çoxu məhv edildi. Tarixçi Homer H. Dubs 1941-ci ildə Parfiya imperiyasının şərq sərhədinə köçürülmüş Roma əsirləri sonradan orada Han qoşunları ilə toqquşma ola biləcəyini ehtimal etdi. Buna bənzər iddialar və Çinə qarşı çıxan bir Roma qüvvəsi də bu zamandan bəri edilir. Bunlara müasir Liqian yaxınlığında bir güman edilən Roma şəhəri daxildir, lakin tarixçilərin əksəriyyəti bunu qəbul etmir.
İlk mübahisəsiz əlaqə daha sonra, yəni 161-ci ildə baş verdi. Roma İmperatoru Antoninus Pius və ya onun varisi Markus Aureliyus'dan bir səfirlik, Luoyan'ta Çin imperatoru Huan'a çatdı.
Kageneckia
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Süngün mis mədəni
Süngün mis mədəni — Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanının Süngün kəndində yerləşir. Bu mədən Qaradağ dağlarındadır. Bu mədəndə misdən başqa molibden, qızıl, gümüş və digər mühüm elementlər yanaşı metalları ilə var.
Qırxbuğum cuzqunu
Qırxbuğum cuzqunu — cuzqun cinsinə aid bitki növü. Kiçik Asiya və İrandan təsvir edilmişdir. Balkan yarımadası, Kiçik Asiya və İranda təbii halda bitir. Azərbaycanda Naxçıvan MR-da Vəlidağ ətrafında yayımışdır. Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"ına daxil edilmişdir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 0,4-dən 7 m-dək, çox budaqlı, zərif çətirli koldur. Gövdələri və qoca budaqları əyilmişdir. Cavan zoğları uzun, əyilmiş, yaşıl və ya bozumtul-yaşıl, buğumlu, təxminən yarpaqsızdır. Qumluqlarda yaxşı bitir, üstünədək qumla örtülməyə dözür. Gövdədən dağınıq halda ayrılmış, şaxəli, qol-budaqlı, ağımtıl qabıqlı, hündürlüyü 1,5 m-ə qədər olan çox şaxəli koldur. Gövdəsinin qabığı ağımtıldır. Birillik budaqları şaxlıdır. Yarpaqları ensiz, bizvaridır. Çiçəkləri ikicinsli, diametri 50–60 mm-dir. Çiçəkyanlığı bəsit, boyalı, 5–6 üzvlü, kənarları dilimli, çox zaman xaricə qatlanmış, bəzən də uzanmış haldadır. Erkəkciklər 12–18-dir, erkəkcik saplarının qaidəsi topa şəklində, qısa tüklüdür. Yumurtalığı üst, 3–4 tilli, üst hissədən 4 qısa sütuncuqlu və başcıqvari, dişicik ağızlıdır. Meyvələri tərs, yumurtavari, uzunluğu 12–16 mm, eni 10–13 mm, qılçıqlıdır. Qanadları zəif, eni 1–2 mm; qanad qılçıqları 8 cərgədə yerləşmiş, sıx, yastı formalıdır və 2–3 haçalı budaqlarla nəhayətlənmişdir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, meyvəsi iyun-iyul aylarında yetişir.
İstiyə, quraqlığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.
İstifadəsi
Eroziya, şoranlığın qarşısının alınmasında əhəmiyyətli bitkidir.
Dişəvər
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Yenikənd (Sabirabad)
Yenikənd — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Coğrafi vəziyyəti
Kəndin ortasından Val arxı keçir. Bu arx Kür çayından çəkilib və kəndin suvarma sistemində çox əhəmiyyətli yerə sahibdir.
Əhali
Əhalisi 2016 nəfərdir.
Təhsil
Kəndin mərkəzi hissəsində Afət Ağarəhimov adına Yenikənd kənd orta məktəbi vardır.
İqtisadiyyatı
Kənddə 10-a yaxın mağaza, bir yeməkxana və bazar fəaliyyət göstərir. Kənd əhalisi əsasən əkinçiliklə və maldarlıqla məşğul olur.
İskəndər şəlaləsi
İskəndər şəlaləsi-Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhərinin yaxınlığında yerləşir və hündürlüyü 30 metrdir.
Suriya tarixi
Suriya tarixi— müasir Suriya ərazisinin tarixi.
Ən qədim dövr
thumb|230px|Qadın fiquru, [[Suriya, B. e. ə. V əsr, Qədim Şərq muzeyi, (Tokio, Yaponiya)]]
Suriya qədim tarixə malik olan ölkələrdən biridir. Əldə olunan məlumatlara əsasən, demək olar ki, eramızdan əvvəl III minilliyin ikinci yarısında Suriyada tayfa quruluşu mövcud olmuş və burada yaşayanların əksər hissəsi oturaq həyat tərzi sürməyə meyl göstərmişlər. Ölkənin əlverişli coğrafi mövqeyi, şəhərlərin və kiçik quldar dövlətlərin yaranması üçün nə qədər münasib idisə, xarici müdaxiləçilər üçün də bir o qədər tamahlandırıcı idi.
Aramilər - vətəni Ərəbistan yarımadası olan köçəri tayfalar. E.ə. XIV-XI əsrlərdə aramilər Suriya, Finikiya, Mesopotamiyada yayılmışlar. Arami dili Əhəmənilər dövlətində rəsmi yazılı dövlət dillərindən biri olmuşdur. Eramızın əvvəllərinə qədər arami dili bütün Ön Asiyanın danışıq dilinə çevrilmişdir. Aramilərin törəmələri müasir assurlar - İraqda və Cənubi Qafqazda yaşayan aysorlardır.
Qassanilər dövrü (463-636)
Bu sülaləni bəzi vaxtlar Ali Cəfnə də (babalarının adıdır) adlandırırlar. Onlar Yəməndən şimala tərəf köçərək Roma İmperiyasının sərhədlərində məskunlaşanlardırlar. Deyilənə görə bu əhali ilk dəfə Məkkəyə yollanmış, sonra onlardan bir qol ayrılaraq Badiyətuş-Şama (Şam çölünə) getmişdir. Qassan adlı çayın sahilində yerləşdiklərinə görə onları Qassani çağırırmışlar. Qassanilər Ərəbistanın şimalında məskunlaşdıqları ilk vaxtda Səlih qəbiləsinə tabe olmuşlar. Ancaq onlara qalib gəldikdən sonra Roma imperiyasında baş verən müharibələrdə Romalıları himayə edirdilər. Sasani şahlarının tərəfdarları olan Ləxmilər ilə də müharibə edirdilər.
Justiyanın imperator olduğu dövrdə Qassani dövləti daha da gücləndi. O, bu sülalənin əmiri olan Haris ibni Cəbləni padşahlıq rütbəsinə qaldırdı. O, bu işdən Qassanilərin Ləxmilər müqabilində daha da qüdrətlənməsi məqsədini güdürdü. Qassani dövləti islamın şimaldakı ilk qələbələrinə və Suriyanın müsəlmanlar tərəfindən fəth olunmasına qədər mövcud olmuşdur. Yərmuk müharibəsində Roma imperiyasının qoşunu məğlub edildikdən sonra, bu əhalinin bir hissəsi öz yerlərində qalaraq müsəlmanlarla həmkarlıq etmiş və başqa bir hissəsi isə Bizansa və ya Kiçik Asiyaya getmişdir.
İslam dövrü
Eramızın 633-640-cı illərində Suriya büsbütün ərəblər tərəfindən zəbt edilir. Suriyanın ərəb hakimi Müaviyyə 661-ci ildə özünü Ərəb dünyasının xəlifəsi, Dəməşqi isə Ərəb dünyasının paytaxtı elan edir.
VIII əsrin ortalarınadək Suriya Əməvilər xilafətinin siyasi, mədəni və iqtisadi mərkəzinə çevrilir. Məhz bu illərdə Suriyada şəhərlər və ticarət inkişaf etdirilir. VIII yüzilliyin ortalarından Ərəb-İslam dünyasında hakimiyyət Abbasilər sülaləsinin əlinə keçdiyindən, Suriyanın, xüsusilə Dəməşqin Ərəb-İslam dünyasındakı mövqeyi zəifləməyə başlayır. Xilafətin paytaxtı isə Bağdada köçürülür.
Sonrakı yüzilliklərdə də Suriya üçün əmin-amanlıq illəri olmur. Suriya torpaqları səlcuqların, səlibçilərin, Misir məmlüklərinin, monqolların işğalı altına düşür. XII yüzilliyin axırlarına yaxın Səlahəddin Əyyubinin Yaxın Şərqdəki müvəffəqiyyətli hərbi əməliyyatları Suriya tarixinin parlaq səhifələri hesab olunur. 1187-ci ildə Fələstin ətrafında səlibçiləri darmadağın etmiş Səlahəddin Əyyubi Qüds şəhərini (indiki Yerusəlim), Suriya və Fələstin torpaqlarını azad etmişdir.
Həmdanilər dövrü (890-1004)
IX əsrin sonlarında bu tayfa Həmdan ibn Həmdanın başçılığı ilə xaricilər tərəfindən vuruşduğu halda, X əsrin əvvəllərində Həmdanın oğlu Hüseynin rəhbərliyi altında xilafətə tərəf keçib xaricilər hərəkatının yatırılmasına kömək etdi.
Həmdanilər əmirliyinin çiçəklənmə dövrü Əbu əl-Haycənin iki oğlunun hakimiyyətinə təsadüf edir. Qardaşlarından biri Həsən irsi əmir tituluna yiyələnərək müstəqil hakimiyyətə başladı. Həsənin arvadı Fatimə kürd Əhməd ibn əl-Kürdinin qızı idi. 941-ci ildə Bağdad sarayı (xilafətin mərkəzi burda yerləşirdi) Həsənə Nəsir əd-Dövlə titulu verdi və beləliklə o, Mosul vilayətində öz hakimiyyətini gücləndirdi.
906-cı ildə Xəlifədən kömək alan Haycə ibn Həmdan kürdlərin üzərinə qoşun göndərdi. Kürdlər Şəhruzura doğru hərəkət edib burada möhkəmləndilər. Kürdlərin başçısı Məhəmməd ibn Bilal hiyləgər gediş edərək, öz tərəfdarlarının Azərbaycan ərazisinə keçməsi üçün vaxt qazanmaq məqsədi ilə Ibn Həmdanla danışıqlar aparmaq qərarına gəldi.
Osmanlı dövrü
1516-cı ildə Yavuz Sultan Səlim Mercidabıkda Məmlükləri məğlub edərək bugünkü Suriya torpaqlarını Osmanlı dövlətinə birləşdirir. Osmanlı dövlətinin Suriyanı tutması bölgədə yaşayan xalqların 400 ilə yaxın savaşsız, dinc və sakit həyat sürməsinə səbəb olmuşdur. Osmanlı hökuməti bölgəni idarə etmək üçün Şam əyaləti yaratmış, Qüds, Qəzzə, Nablus isə əyalətin sancaqları olmuşdur. O zaman Suriya tərkibinə daxil olan Dağlıq Livan və Fələstin yerli feodal hakimlər köhnə qaydada olduğu üçün vəzifələrində qaldı və onlar türk sultanının vassalları oldu. Suriyanın qalan yerləri isə üç vilayətə bölünüb bilavasitə Os-manlı dövləti tərəfindən idarə edilirdi.
Avropa dövlətlərinin Osmanlı imperiyasını tarix səhnəsindən silmə və Müsəlmanların bir mərkəzdə birləşməsini təmin edən xəlifəliyi ləğv etmə planlarının bir hissəsi də Balkanlarda, Misirdə, Suriyada hökumətin gücünü zəiflətmək idi. 1799-cu ildə Napоleоn Misir səfərində Yafaya qədər Fələstinin (Heyаti Ülkü, 1979) bir hissəsini işğal etsə də, оrada duruş gətirə bilmədi. Əhməd Paşa kоmandanlığındakı Оsmanlı оrdusu Akka önlərində Napоl eоnun оrdusunu g eri оturtdu. Savaş yоlu ilə qalib gələ bilmədiklərini görən Avrоpa strat eqləri başqa planlar hazırladılar.
Böyük Britaniya imperiyası da Оrta Dоğunun zənginliklərindən faydalanmaq və dünya hakimiyyətini davam etdirmək üçün XIX əsrin başlarından etibarən Оsmanlı dövlətini yıxmaq və İslam ölkələrini bölmək üçün Fələstində bir yəhudi dövləti qurmağı planlamışdı. 1822-ci ildə baş verən böyük zəlzələ və onun ardınca başlayan yoluxucu xəstəliklər bölgənin iqtisadi və əsgəri gücünü zəiflətmişdi.
Bundan Böyük Britaniya hökuməti narahat olur və Kütahyaya qədər gəlmiş Misir ordusu komandanları ilə Osmanlı sultanı arasında vasitəçilik edir. Kütahyada bağlanmış andlaşmaya əsasən Suriya, Fələstin vb. bölgələrin idarəsi 1833-cü ildən Osmanlı tabeliyində olan Misıir valisi Mehmet Ali Paşanın sülaləsinə verilir.
Bu hadisədə uduzan Osmanlı dövləti olsa da, Misir valisi ilə yanaşı, çar Rusiyası da, Böyük Britaniya da qazanır. Avropalıların apardıqları pozuculuq işi öz təsirini göstərir. Osmanlı vətəndaşı olan ərəblərin içərisində Osmanlı əleyhdarlarının sayı ildən-ilə artır. Osmanlı əlehdarı olan Ərəblərin böyük bir qismi yüksək hökumət vəzifələrində də çalışır, orduda zabit kimi xidmət edir, general rütbəsinədək yüksəlirdi.
İbrahim Suriyada ən vacib sahə olan strateji sahədə inzibati sistemi yenidən qurdu, o möhkəm mərkəzləşdirmə siyasəti yeridərək mütləq hakimlik iddiasında idi. Amma İbrahimin ideyalarının əksinə olan hadisələr baş verdi. Suriya mahallara bölündü və bunlar İbrahimin təyin etdiyi qubernatorlar tərəfindən idarə edilirdi. Eyni zamanda misirlilər tərəfinə keçən II Bəşir Dağlıq Livanda öz hakimiyyətini mühafizə edib saxladı. Misir canişini obyektiv olaraq mütərəqqi xarakter daşıyan bir sıra tədbirlər həyata keçirdi. Feodal hərc-mərcliyi və iğtişaşlarına son qoyuldu. İbrahim türklərin hakimiyyəti dövründə xristianlar üçün qoyulmuş həqarətli məhdudiyyətləri ləğv etdi, ölkədə tolerantlığa şərait yaratdı və onların da qanunun himayəsi altında olmasını təmin etdi. O, ölkənin kənd təsərrüfatını yüksəltməyə çalışır, taxıl əkini sahələrini genişləndirirdi. İbrahim heyvandarlığı inkişaf etdirmək məqsədilə Antakya yaxınlığında böyük bir nümunəvi maldarlıq ferması təşkil etdi. Bununla yanaşı o, özbaşına cərimə və vergi alınmasına qarşı mübarizə aparırdı. Bundan başqa o, yoluxucu xəstəliklərə qarşı karantinlər düzəltdi, poçt-rabitə xidmətini qaydaya saldı. Bir çox ibtidai məktəblər, o cümlədən Dəməşqdə 600 şagird üçün, Hələbdə 400 şagird üçün məktəb və Antakyada üç orta məktəb açılmışdı. Canişin, xristian missionerlərinə də icazə verdi ki, məktəblər açsınlar. O, bu yolla xalq maarifi işini yaxşılaşdırmaq ümidində idi. Missionerlər isə Beyrutda qızlar üçün ilk məktəb açdılar və mətbəə təşkil etdilər. Lakin bu səmərəli tədbirlərin ölkə həyatına dərin təsir göstərməsi üçün vaxt yox idi. Əhali Misir hakimiyyətinin mənfi cəhətlərini daha çox hiss etməkdə idi. Məhəmmədəli daim Türkiyə ilə yeni müharibə təhlükəsi şəraitində idi və buna görə İbrahim öz silahlı qüvvələrini artırmalı və istehkamlar tikdirməli olurdu. Əlbəttə, bu cür hərbi işlərə çoxlu vəsait xərclənirdi. Əlavə vəsaitlər əldə etmək üçün o, yeni can vergisi qoydu, vergi yığılması işində ellik zəmanət qaydası tətbiq etdi. İnhisarlar sistemi Suriyaya da yayıldı. İpək və pambıq üçün qoyulmuş inhisar əməli surətdə həyata keçirilirdi. Əhalini yol və istehkam tikintisinə cəlb edirdilər və bu işlər mövsümi və icbari idi. Bununla yanaşı, İbrahim ordunun sıralarını artırmaq üçün hərbi xidmətə çağırışa başladı. Bütün əhalinin tərksilah edilməsi haqqında İbrahimin əmri də çox narazılıqla qarşılanırdı.
1833-1840-cı illərdə Məhəmmədəli ilə Türkiyə arasında müharibə getdiyi zaman Suriyada həlledici hərbi əməliyyatlar genişləndi. 1839-cu il iyunun 26-da İbrahim Nəzib yaxınlı-ğında türk qoşunlarını məğlub etdi. Belə bir şəraitdə ingilislər türklərin köməyinə gəldi. 1840-cı ilin payızında ingilis donanması Suriya sahillərinə yan alaraq oranı atəşə tutdular və Beyruta, Trablisə, Əkkəyə, Səydəyə ingilis desantları çıxarıl-dı. Suriyalılar dərhal ümumxalq üsyanına başladı. Onların zərbələri altında İbrahimin 70 minlik ordusu tamamilə dağıdıldı. 1840-cı ilin axırlarında misirlilər 40 mindən artıq adam tələfat verərək Suriyanı tərk etməli oldu, əvəzində isə Suriyanı türk qoşunları işğal etdi. Bununla da Suriya geriyə, feodal hərc-mərcliyi dövründəki vəziyyətə qaytarılmış oldu. Bununla yanaşı, Suriyanın daxili işlərinə İngiltərə və Fransanın qarış-ması yenidən açıq xarakter aldı. İngiltərə druz feodallarından, Fransa isə maronitlərdən istifadə edirdi.
XIX əsr tarixi
XIX yüzillikdən başlayaraq Avropanın inkişaf etmiş dövlətləri Suriya ilə maraqlanmağa başlayırlar.
Böyük Britaniya Osmanlı dövlətinin ərazisi olan Fələstində Yəhudi dövləti yaratmaq istərkən yaxşı bilirdi ki, orada dövlət qura biləcək qədər Yəhudi yoxdur. Yəhudilər dünyanın müxtəlif guşələrinə dağılmışlar. Onları bir araya gətirmək və bölgədə Yəhudilərin sayını artırmaq üçün ilk növbədə ideoloji zəmin lazım idi. Bu ideoloji zəmini hazırlamaq üçün hökumət vəkil Sir Nerru Finqə "Calling of the Yews" ("Qaraçöhrələrin çağırışı") adlı bir kitab yazdırdı.
Lоndоnda yaşayan, böyük sərvət sahibi, İtaliya yəhudisi Musоs Haim Mоntefiоre 1824-cü ildə Fələstinə göndərildi. О, 1837-ci ilə qədər burada yaşadı və geri dönəndə Fələstində оlan 8000-ə yaxın Yəhudi ilə dövlət qurmağın mümkün оlmayacağını yazdı. Yəhudi dövlətinin qurulmasına İngilis hakim dairələri ilə yanaşı, digər Avrоpa dövlətləri, Amerika və Rusiya da yardım göstərirdilər. Bu dövlətlər həm öz ərazilərindəki yəhudiləri təşkilatlandırır, həm də yəhudiləri sıxışdırıb təzyiqlərə məruz qоymaqla onların arasındakı ziddiyyətləri ortadan qaldırmaq istəyirdilər.
Alman yəhudisi Musa Hese 1862-ci ildə çap etdirdiyi "Rоma və Qüds" kitabında yəhudi davasının оrtaya atılacağı günün yaxınlaşdığını, nəyin bahasına оlursa-оlsun, yəhudi dövləti qurulacağını, bu işə isə Fransanın yardımçı оlacağını, hətta Fransa burjua inqilabının da bunun üçün təşkil edildiyini yazdı.
XIX əsrin ikinci yarısında xristian dünyasında güclənən yəhudi əleyhdarlığı da оnları daha sıx birləşməyə, öz dövlətlərini qurmağa təhrik edir, Rusiyada qurulan "Siоnu sevənlər cəmiyyəti" yəhudiləri Fələstinə köçməyə sövq edirdi. 1878-ci ildə оnlar müxtəlif yəhudi tələbə cəmiyyətləri qurdular. Hətta Hayfa yaxınlığında iki min dönüm ərazi satın alaraq əkinçilik məktəbi yaratdılar.
Avstriyalı Yəhudi Teodоr Hertslin 1891-ci ildə çap etdirdiyi "Yəhudi dövləti" kitabı Fələstində yəhudi dövləti qurulmasının ideоlоji əsasına çevrildi.
Оsmanlı sultanı II Əbdülhəmid avropalıların planlarını pozmağa yollar axtarırdı. Onun atdığı qəti və sərt addım Avropa və ABŞ-nin Fələstində yəhudi dövləti qurmaq istəyini xeyli ləngitdi. О, Fələstini Osmanlı sultanlarının "saray mülkü" elan etdi və oradakı tоrpaqların satışına qəti qadağa qoydu. Bu qərarın ləğv edilməsinə çох səy göstərildi. Siоnizmin lideri Teodоr Hertsl bir neçə dəfə Оsmanlı sarayına məktub yazdı, II Əbdülhəmidlə görüşmək üçün Pоlşa əsilzadəsi, sultanın dоstu Nevlinskini Оsmanlı sarayına göndərdi. II Əbdülhəmid оna deyir: "Əgər cənab Hertsl sən dostum оlduğun kimi dostunsa оna söylə ki, bu məsələdə ikinci bir addım atmasın. Mən bir qarış da оlsa, tоrpaq satmaram. Zira bu vətən mənim deyil, millətimindir. Millətim bu tоrpağları qanını tökərək qazanmışdır və sonra qanı ilə məhsuldar qılmışdır. О, bizdən qopub uzaqlaşmadan yenə qanımızla sulayarıq. B enim Suriya v e F el estin alaylarımın efradı bir er-bir er g eri dönmemek üzre h epsi muharibe m eydanında kalmışd. Yahudilər milyarlarını saklasınlar. B enim imparatоrluğumun parçalandığı zaman оnlar Felestini karşılıksız ele g eçirecekler” . Оsmanlı hökuməti Fələstin bölgəsinə diqqəti artırdı, iqtisadiyyatını dirçəltmək, əkilə biləcək tоrpaqları g enişləndirmək üçün tədbirlər gördü. Hayfa – Yafa, Yafa – Qüds dəmir yоlunun çəkilməsi üçün Fransız şirkətinə imtiyaz v erdi. Həmin şirkət Fələstini B eyrut, Şam və Hələblə birləşdirəcək dəmir yоlunun layihəsini hazırladı. Bu layihə 20-ci yüzilin başlanğıcında g erçəkləşdi. B eləliklə, Hayfa və Yafa limanları Ərəb bazarını Avrоpa müştərilərinə açan ticarət mərkəzi halına gəldi. Əldə edilən qazanc bölgənin iqtisadiyyatının, mədəniyətinin yüksəlməsinə yönəldildi. Çох təəssüf ki, bir çох Ərəb öndərləri bunu lazımınca qiymətləndirə bilmədilər. Müstəmləkəçilərin felinə uyub Оsmanlı dövlətinin əl eyhinə işləməyə başladılar. İngiltərə hökumətinin və Yəhudi əsilli bankir Rоçilin təhrikilə Teodоr Hertsl dəfələrlə İstanbula gəldi. II Əbdülhəmidlə görüşdü, istəklərini təkrarladı. Hamısında da rədd cavabı aldı. Sоnuncu dəfə – 18 may 1901-ci ildə Teodоr Hertsl Yəhudi hahambaşı Musa Levi ilə birlikdə İstanbula gələndə Sultana aşağıdakı təklifi etdilər: “Yəhudilər Оsmanlı dövlətinin bütün bоrclarını ödəyəcək və dövlətə böyük yardımlar  edəcəklər. Sultan II Əbdülhəmidin siyasətini Avrоpada dəstəkləyəcəklər, Оsmanlı dövlətində inşa ediləcək savaş üstlərinin pulunu ödəyəcəklər, Sultan II Əbdülhəmidin özü üçün böyük sərvət v erəcəklərdi. Ayrıca Fəlistində qurulacaq böyük univ ersitit etdə Türk tələbələri də охuyacaqlar”.
Bu təkliflər qarşısında hiddətlənən II Əbdülhəmid deyir: “Dünyanın tüm devletleri ayağıma gelseler de ve tüm hazineleri kucağıma dökseler de, size siyоnistlik adına bir karış bile y er v ermem. Ecdadımızın ve milletimizin kanıyla elde edilen bir vatan para ilə satılmaz. Derhal burayı terk edin!”.
XX əsr tarixi
1918-ci ildə türklər Suriyadan həmişəlik getsə də onların yerini fransızlar tutdu. 1928-ci ilin aprelində Suriya rəsmi sürətdə Fransanın mandatlı ərazisi elan olundu.
1943-cü ilin dekabrında Fransanın Suriya üzərindəki mandatı ləğv edilir. Amma sonuncu yadelli əsgər Suriya torpaqlarını 1946-cı ilin aprelin 17-də tərk edir. O vaxtdan etibarən hər il aprelin 17-də Suriyada Milli bayram – Müstəqillik günü qeyd olunur. Dəməşqin mərkəzi meydanlarının birində iti nəzərləri uzaqlara zillənən, əlində ölkənin azadlıq və müstəqillik rəmzini bildirən məşəl tutmuş suriyalı ərəbin bürüncdən heykəli ucaldılıb. Heykəlin barelyefini isə Suriya xalqının azadlıq uğrunda mübarizəsinin müxtəlif anlarını əks etdirən rəsmlər haşiyələndirir.
1944-cü ildən etibarən yeni yaradılmış gənc Suriya hökuməti ölkənin xarici siyasi müstəqilliyini möhkəmləndirmək üçün bəzi tədbirlər həyata keçirməyə başlayır. 1944-ci ilin iyulunda Sovet İttifaqı ilə Suriya arasında diplomatik münasibətlər yaradılır. 1945-ci ilin fevralında Suriya faşist Almaniyası və Yaponiyasına müharibə elan edir. 1945-ci iln martında Suriya Ərəb Ölkələri Cəmiyyətinin yaradılmasında fəal iştirak edir, 1945-ci ilin oktyabrında isə o, BMT-yə üzv qəbul olunur. 1948-1949-cu illərdə Suriya Ərəb ölkələrinin İsrail təcavüzü əleyhinə hərbi əməliyyatlarında iştirak edir. 50-ci illərin ortalarından Suriyanın siyasəti açıq antiimperialist xarakter kəsb edir. 1967-ci ilin iyununda Suriya özü İsrail təcavüzünə məruz qalır. Bu müharibə nəticəsində ölkənin cənub-qərbindəki Colan təpələri adlanan əyalət (sahəsi 1,6 min kv. km) İsrail tərəfindən işğal olunur.
1973-cü ilin oktyabrında baş vermiş İsrail – Ərəb müharibəsindən sonra Suriya ordusu Colan təpələri əyaləti ərazisinin təqribən 1/3 hissəsini, o cümlədən əyalətin inzibati mərkəzi Əl-Quneytra şəhərini İsrail təcavüzündən azad edir. Colan təpəli rayonun qalan hissəsi (təqribən 1 min kv. km) həm də İsrail işğalı altındadır. 1963-cü il martın 8-də Suriyada hakimiyyət Ərəb Sosialist Dirçəliş Partiyasının (ərəb abbeviaturası BƏS) əlindədir. 1963-cü ildən etibarən hər növbəti ilin 8 martı Suriyada İnqilab günü kimi geniş qeyd edilir. 1966-cı ilin fevralın 28-də ölkəyə rəhbərlik BƏS partiyasının sol cinahının əlinə keçir. 1970-ci ilin noyabrında isə hakimiyyətə general Hafiz Əsədin başçılıq etdiyi qrup gəlir.
XXI əsr tarixi
Suriyada Ərəb Respublikasının siyasi həyatı üçün Fələstin və Livan probleminin nizama salınması çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ərəb Ölkələri Cəmiyyətinin və Livan hökumətinin razılığı ilə Suriyanın 40 min nəfərə yaxın əsgər və zabiti Livan torpağında onun İsraillə sərhəd bölgələrində cəmləşdirilir. Onlar Livandakı dini-siyasi qruplaşmalar arasında tez-tez baş verən münaqişə və çəkişmələrin qarşısını almaqda Livan hökumətinə köməklik göstərməli idilər.
Sonradan İsrailin təkidi, Livan hökumətinin razılığı ilə Suriya əsgərləri Livandan çıxarılır. Suriyalı əsgərlər Livandan çıxdıqdan sonra 2006-cı ilin iyun ayında Livan torpağında fəaliyyət göstərən Fələstin müxtariyyətində hakimiyyətə gəlmiş Həmas təşkilatının İsrailin terrorçu hesab etdikləri hərbi-siyasi birləşmələrini məhv etmək üçün İsrail Livana hücum etsə də, təqribən 40 gündən sonra BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının bu hadisəyə dair xüsusi qətnaməsinə əsasən Livanın cənub bölgələrindən çıxmağa məcbur olur. İsrail əsgərlərinin zəbt etdiyi Livanın cənub bölgələrinə əsasən BMT-nin sülhməramlı qüvvələri və Livan ordusunun əsgərləri yerləşdirilir.
ABŞ başda olmaqla imperialist dövlətləri Suriyanın yeritdiyi müstəqil xarici siyasətlə, rəsmi Dəməşqin Fələstin xalqının haqq işinin tərəfdarı kimi Suriyanı özlərinin tərtib etdikləri «qara siyahıya» salaraq onu terrorçu dövlət adlandırırlar. Rəsmi Vaşinqton və digər NATO dövlətləri öz vətəndaşlarını Suriyaya turist səfərləri etməkdən çəkindirirlər.
İslam Səfərli küçəsi (Bakı)
İslam Səfərli küçəsi — Bakıda, İstiqlaliyyət küçəsindən Salatın Əsgərova küçəsinə qədər olan küçə. Küçə Fəvvarələr meydanının sərhədlərindən biridir.
Tarixi
Küçə bir neçə dəfə öz adını dəyişdirdi: Fonarnaya - Voronsovskaya (1852-ci ildən) - Məşədi Əzizbəyov (1923-cü ildən) - General Əzizbəyov.
Müasir ad İslam Səfərlinin şərəfinə verilmişdir (1923-1974) - Azərbaycan sovet yazıçısı, şair və dramaturq, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, Azərbaycan SSR-nin əməkdar artisti.
Evlər
thumb|150px|Küçədə yerləşən yaşayış evinlərindən birisinin qapısı
Məşhur insanlar
thumb|Həmid Araslının xatirə lövhəsi
Həmid Araslı - Sovet Azərbaycanlı alim-ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki
Bulbophyllum elisae
(Bulbophyllum elisae) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eupatorium rosengurttii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qasım mirzə Dərbəndi
Qasım Mirzə — Şirvanşah şahzadəsi.
Həyatı
Osmanlıya mühacirət etmiş Şirvan əsilzadələrindən idi. Əvvəlki şahlarla dəqiq əlaqəsi bilinməsə də Dərbəndilər sülaləsindən idi, II Xəlilullahın mümkün oğlu. 1554-cü ildə Kəffə-Dağıstan-Dərbənd yolu ilə Şirvana hücum etmişdi.Şirvan zadəganları və əhalisi vilayətin bəylərbəyliyi Abdulla xan Ustaclıdan uzaqlaşaraq Qasım Mirzəyə qoşuldular. Təngəaltı kəndində Abdulla xana qalib gəlmiş, daha sonra Qəleybuğurdu ələ keçirərək 40 gün burada qalmışdı. 12.000 əsgər toplamışdı. Gülüstan qalasına hücumu baş tutmadı və Abdulla xan ordusu tərəfindən məğlub edildi. Özü isə qaçdı.
Pərvin Məmmədova
Pərvin Məmmədova (tam adı: Məmmədova Pərvin Şamxal qızı; ) — kimya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Pərvin Məmmədova 1943-cü il aprelin 9-da Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. Orta təhsilini Bakı şəhər 134 saylı məktəbdə aldıqdan sonra, 1960-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə, 1967-ci ildə isə istehsalatdan ayrılmadan Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutunun ingilis dili fakültəsinə qəbul olunub. P. Məmmədova əmək fəaliyyətinə 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin 5-ci kurs tələbəsi olarkən Azərbaycan Elmlər Akademiyasının akad.Y.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda (NKPİ) başlamışdır. Elmi fəaliyyətinin ilk illərində o, aromatik sıra qlikol efirlərinin sintezi və bioloji aktivliyinin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. Onun tərəfindən asan tapılan neft-kimya xammalından istifadə etməklə bir sıra bioloji aktiv birləşmələr, o cümlədən sistemli təsirə malik effektiv herbisidlər alınmış və tətbiq üçün təklif edilmişdir. P. Məmmədova 1975-ci ildə "Aromatik sıra efirləri və oksigen tərkibli sabit radikalların sintezi və onların bioloji aktivliyinin tədqiqi" adlı namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir və ona kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsi verilmişdir, 1986-cı ildə isə o, "Üzvi kimya" ixtisası üzrə baş elmi işçi adı almışdır. 1992-ci ildə " "Funksionaləvəzli α-metilbenzilfenolların aşqar kimi sürtkü materiallarında tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək kimya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 2004-cü ildə P. Məmmədovaya "Üzvi kimya" ixtisası üzrə professor elmi adı verlmişdir. 1975-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin qərarı ilə P. Məmmədova Aşqarlar Kimyası İnstitutuna keçirilmişdir. O, 1975–2000-ci illər ərzində AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutunda kiçik və böyük elmi işçi kimi çalışmışdır. 2001-ci ildən o, AMEA-nın Aşqarlar Kimyası İnstitutunda "Yağlayıcı-soyuducu mayelərə aşqarlar" laboratoriyasının müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərir.
Elmi fəaliyyəti
AMEA AKİ-də fəaliyyətə başladığı andan professor P. Məmmədova yağ və yağlayıcı-soyuducu mayelər (YSM) üçün yüksək effektliyə malik birləşmələrin sintezi, tədqiqi və tətbiqi istiqamətində səmərəli işlər aparmışdır. Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətini sürtkü yağları və yağlayıcı-soyuducu mayelərin keyfiyyətini yaxşılaşdıran oksidləşməyə, korroziyaya, yeyilməyə, mikroblara qarşı yüksək təsirə malik aşqarlar kimi istifadə olunan α-metilbenzilfenolların, bisfenolların və onların əsasında alınmış metalkompleks birləşmələrin məqsdəyönlü sintezinin elmi əsasları işlənib hazırlanması təşkil edir. Aparılan tədqiqatlar nəticəsində yeni alınmış maddələr və müxtəlif funksional xassələrə malik əmtəə aşqarlarından istifadə etməklə metalların emalı prosesində işlədilən bir sıra yeni YSM kompozisiyaları yaradılaraq tətbiq olunmuş və digər hissəsi isə tətbiq olunmaq üçün tövsiyə edilmişdir. Bununla yanaşı mikroorqanizmlər və bitkilərin metabolik potensialından istifadə etməklə Abşeron yarımadasının neftlə və ağır metallarla çirklənmiş torpaqlarının zərərsizləşdirilməsi və rekultivasiyası üçün effektiv biotexnologiyaların elmi əsasları işlənib hazırlanmışdır.
Elmi əsərləri
Pərvin Məmmədova 240 elmi əsərin, o cümlədən 34 müəlliflik şəhadətnaməsi və patent, iki kitabın həmmüəllifidir. Onun əsərlərinin təxminən 88-ə yaxını xaricdə çap olunmuşdur. 57-dən çox elmi əsəri isə beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda nəşr olunub. O, bir sıra beynəlxalq (CRDF, STCU) və respublika (EİF, ARDNŞ-ın Elm Fondu) qrant layihələrinin qalibi olmuşdur.
Elmi-təşkilati fəaliyyəti
O, Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında "Üzvi kimya" və "Kimyəvi kinetika və kataliz" ixtisasları üzrə namizədlik alimlik dərəcəsi almaq üçün təqdim olunan dissertasiyaların müdafiəsini keçirən 02.022 saylı İxtisaslaşdırılmış Dissertasiya Şurasının üzvü olmuşdur. P. Ş. Məmmədova uzun müddət "Neft kimyası və neft emalı" Əlaqələndirici Şurasının elmi katibi olmuşdur. Hal-hazırda o, AMEA Y. Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda olan "Neft kimyası" ixtisası üzrə D 01.031 Dissertasiya Şurasının üzvüdür.
Elmi redaktə işləri, rəyçi və məsləhətçi olduğu əsərləri
Professor P. Məmmədova Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafl Fondunun ekspertidir.
Dissertantlara elmi rəhbərlik və opponent
Professor P. Məmmədovanın rəhbərliyi ilə 5 fəlsəfə doktoru hazırlanmışdır:
Pedaqoji fəaliyyəti
Elmi fəaliyyətlə yanaşı P. Məmmədova həm də pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. 1997-ci ildən o, Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının "Üzvi kimya" kafedrasının professoru olmuş və "Üzvi kimya" və "Bioloji kimyanın əsasları" fənnlərindən mühazirələr oxumuşdur. O, hal-hazırda BDU-nun "Neft kimya və kimya texnologiyası" kafedrasının professorudur.
Vivari
thumb|right thumb|right| Biosfera-2, [[Arizona, ABŞ]]
Vivari — təcrübədə istifadə olunmaq üçün müxtəlif heyvanlar, əsasən laboratoriya heyvanları saxlanan bina. Vivaridən eyni zamanda heyvan yetişdirmə məntəqəsi kimi də istifadə olunur.
Mikayıl Orucov
Həyatı
Mikayıl Orucov 1993-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasında dünyaya göz açıb.
2001-ci ildən etibarən idmanla məşğul olmağa başlayıb. Sambo və cüdo üzrə Azərbaycan çempionatlarında iştirak edərək 20 dəfə fəxri fərman və diplomlar alıb.
2010-cu ilin aprel ayında gənclər arasında Afinada keçirilən avropa çempionatında 3-cü yeri tutaraq bürünc medal qazanıb.
25 iyul 2010-cu il tarixdə "Borçalı" ictimai cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə Gürcüstan Respublikasının Dmanisi Rayonunun Armudlu yaylasında keçirilən "Borçalı Türklərinin II Elat Mədəniyyəti günü" tədbirinə idmançı kimi dəvət olunub. Azyaşlı olduğuna görə etibarnamə ilə Gürcüstana getməsi cəmiyyətin nümayəndəsinə həvalə edilib. Həmin nümayəndənin səhlənkarlığı, məsuliyyətsizliyi səbəbindən Armudlu gölündə çimərkən boğulub dünyasını dəyişib.Amma hüquq mühafizə orqanları həmin məsuliyyətsiz cəmiyyət nümayəndəsi haqqında heç bir tədbir görməyib. .
Diod
thumbnail|Kvadrat formalı yarımkeçirici kristal diodun yaxından görünüşü (soldakı qara obyekt) Yarımkeçirici diod — bir p-n keçidə malik olan və iki elektrik çıxışı olan cihaz. Yarımkeçirici diodun bu gün ən ümumi tipi iki elektrik terminalı üçün əlaqələnmiş p-n keçidli yarımkeçiricinin kristallik hissəsidir. Vakuum boru diodu iki elektroda malikdir: anod və qızdırılmış katod. Yarımkeçirici diodlar birinci yarımkeçirici elektron qurğusudur. Birinci yarımkeçirici diodlar kristal detektor adlandırıldı. Bu gün diodların çoxu silisiumdan hazırlanır, ancaq bəzən selen və germanium kimi başqa yarımkeçiricilərdən də istifadə edilir.
thumbnail|Yarımkeçirici diodların növləri.
Tarix
Bu cür qurğunun əsrin sonlarında XIX düzləndiriciləri adı ilə məlum idi və yalnız 1919-cu ildə, Vilyam Henri "diod" adlandırmağa başladı, yunan sözlərindən əmələ gəlib və "di" — iki, "odos" — yol deməkdir.
Diodların tipləri
İndiki zamanda ən çox yarımkeçirici diodlardan istifadə olunur. Diodların növləri:
Elektron simvolları
Dövr diaqramında yarımkeçirici diod üçün istifadə edilmiş simvol diodun tipini müəyyən edir. Diodların bəzi tipi üçün əlavə simvollar var, ancaq onlar arasındakı fərqlər kiçikdir.
Bizəoxşar tıs-tıs
(Acantholimon acerosum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaşun Qobisi
Qaşun Qobisi — düzənlik şərqdə Tyan-Şan və Xamiy dağları, cənubda Beyşan dağları ilə əhatələnir. Səhra Çinin Sincan-Uyğur Muxtar Rayonuda yerləşir. Qobinin bir hissəsini təşkil edir. Səhra şoranlıqlarla zəngindir. Daşlı səhradır. İl ərzində cəmi 50 mm yağıntı düşür. Yayda temperatur 40°S, qışda isə 32°S təşkil edir. Əsasən səhra bitkiləri yayəlmışdır. Heyvanlardan vəhşi eşşək, ceyran, vəhşi dəvə, gəmiricilər və sürünənlərə rast gəlmək olar.
Bizəoxşar tıs-tıs
Təbii yayılması
Cənubi Qafqaz, Cənub-Qərbi Asiya, İran-Turan coğrafi elementinə daxildir.
Botaniki təsviri
Diametri 15-25 sm olan yastıqvari formalı alçaq koldur. Yarpaqları 3-4 (1,5-5) sm uzunluqda, 1,0-1,5 mm enində olub, xətvari-bizvaridir. Aşağı hissədə yastı, yuxarıda üç hissəli, sərt, qalın, tikanlı olub, kənarları boyunca kirpikciklidir. Çiçək oxu sadə və ya bir yan budaqlı olub, 25 sm uzunluqdadır. Çiçəkləri çiçək qrupunun qalın oxu üzərində, az və ya çox dərəcədə bərabər məsafələrdə paylanmışdır. Sünbülcüklərin uzunluğu 15 mm-ə bərabərdir. Xarici çiçəkaltlıqları bir qədər uzun olub, nadir hallarda daxili çiçəkaltlığına bərabər və ya onlardan qısadır. Daxili çiçəkaltlığının uzunluğu həmişə kasacıq borucuğundan uzun olub, 9-12 mm, yumurtavari-neştərşəkilli, ucu bizdir. Kasacığın uzunluğu 14-15 mm, əsası kifayət qədər geniş qabarlı, qalınlaşmışdır və alt səthi tükcüklüdür. Kasacığın borucuğu 8-9 mm uzunluqda olub, tükcüklü, büküyü ağ rənglidir. Ləçəkləri çəhrayıdır. İyun-iyul ayında çiçəkləyir, iyul- avqustda toxumları yetişir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR, Culfa rayonunun Qazançı, Əlincə və Ərəfsə kəndi ətrafında yayılmışdır.
İstifadəsi
Yastıqvari forması bol çiçəkləməsi və çiçəklərini uzun müddət saxlaması, çox əlvan, parlaq rəngdə olmasına görə dekorativ yaşıllaşdırmada istifadə edilə bilər.
Riu-Neqru (Amazon)
thumb|left Riu-Neqru (, "Qara çay") — Amazon çayının ən böyük sol qollarından biri. Uzunluğu 2300 km, hövzəsinin sahəsi 600 000 km², su sərfiyyatı 30 000 m³/s təşkil edir.
Riu-Neqru Amazon hövzəsinə daxil olsa da, Riu-Neqruya daxil olan suların bir qismi digər hövzəyə daxil olan Orinokoya daxildir. Çayda çoxlu sayda astanalara rast gəlinir. 600 km məsafədə çay naviqasiyaya yararlıdır (Manaus şəhərindən mənsəbə qədər).
Haiti (dəqiqləşdirmə)
Haiti:
Kageneckia oblonga
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Böyükşor gölü
Böyük Şor gölü — Abşeron gölləri içərisində ən böyük su səthi olan və gərgin ekoloji vəziyyətdə olan göldür. Böyük Şor gölü Abşeron yarımadasının mərkəzində, Bakı şəhərinin Binəqədi, Sabunçu və Nərimanov rayonları sərhəddində yerləşir. Bakı Olimpiya Stadionu Böyükşor gölünün şərq sahilində yerləşir.
Haqqında
Aparılmış müşahidələrin nəticələrinə əsasən göl akvatoriyasının açıq yerlərində dərinliklər 3,40–3,95 m, maksimal dərinlik isə 4,20 m təşkil edir. Gölün yaxın hissələrində dərinlik 0,50–1,70 m arasında dəyişir. Oval formada olan gölün uzunluğu şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru istiqamətlənməklə 10 km-ə çatır, maksimal eni isə 1,5–2,0 km-dir. Göl şimal tərəfdən qədim Xəzərin terrasından ibarət olan maili, cənubdan isə düzbucaqlı kəsilmiş yamacla əhatə olumuşdur. Hazırda Böyük Şor gölü, bütün ətraf ərazilərdən yeraltı su axınının yönəlmiş olduğu qapalı bir hövzədir. Gölün su səthi 1300 ha, həcmi isə 45 mln kub metrdir.
Böyük-şor gölünə şəhərin Binəqədi, Sabunçu və Nərimanov rayonlarının göl ətrafında salınmış və kanalizasiya sistemləri ilə təchiz olunmayan məişət, ticarət və digər obyektlərindən, fərdi evlərdən tullantı suları axıdılır. Hal-hazırda 49 mənbədən gölə gün ərzində 18 min m³ sənaye və məişət suları daxil olur. Gölün əsas çirklənmə mənbələrindən biri gölün şərq hissəsində Sabuncu rayonu ərazisindəki Balaxanı zibilxanasıdır. Böyük Şor gölünün əsas çirklənmə mənbəyi XX əsrin 30-cu illərindən başlayaraq ətraf ərazilərdə neft çıxarılması zamanı əmələ gələn neft-mədən sularının gölə axıdılması olmuşdur.
Statistik məlumatlara görə 1929-cu ildə Keşlə kanalı vasitəsilə gölə neft-mədən suları axıdılmışdır. Bu suların 60%-i bilavasitə qazma, qalanı isə mədənlərdə istifadə olunmuş, bilavasitə dənizdən su xətləri ilə götürülmüş sulardan ibarət olmuşdur. 1970-ci illərdən başlayaraq gölə fekal, təsərrüfat-məişət və sənaye suları axıdılmışdır. Təsərrüfat-fekal sular gölə təmizlənmə prosesi keçmədən, sistemsiz formada açıq kanal və çökəkliklər vasitəsilə axıdılmışdır ki, bu da ərazinin sanitariya vəziyyətini xeyli pisləşdirmiş, gölün dibi və sahil zolağı neft məhsullarının bitum qatı altında qalmışdır. İsti havalarda neft məhsullarının buxarlanması səbəbindən atmosferdə neftin yüngül konsentrasiyaları yayılaraq kəskin qoxu yaranmasına səbəb olur.
Suyunun minerallaşmasına görə Böyük Şor gölü şor sulu göllər qrupuna aiddir və onun suyunun minerallaşması YVQH-dən dəfələrlə çoxdur. Gölün oksigen rejimi tam pozulmuşdur. Həll olmuş oksigenin göl suyunda cüzi olmasının əsas səbəblərindən biri çirkləndirici maddələrin oksidləşməsi nəticəsində bioloji proseslərin sürətlənməsidir. Məhz bununla bağlı Böyük Şor gölündə oksigenin biokimyəvi sərfi normadan bir necə dəfə çoxdur. Təbii faktorların və gölə atılan çirkab sularının təsiri nəticəsində Böyük Şor gölünün sularının minerallaşmasının artması ilə yanaşı suyun tərkibindəki kation və anionların konsentrasiyaları da kəskin şəkildə çoxalır. Belə ki, kalsium, maqnezium və xloridlərin miqdarı sanitar normadan dəfələrlə, sulfatlar isə bir necə dəfə yüksəkdir. Gölün əsas çirkləndiriciləri olan neft məhsulları və fenolların konsentrasiyaları YVQH-dən dəfələrlə coxdur. Göldə sintetik yuyucu maddələr də normadan çoxdur. Göldə əsas çirkləndirici maddələr kimi ağır metallardan mis, kadmium, dəmir, sink, manqan YVQH-dən bir-necə dəfə çoxdur.
Ekologiyası
Suyun inteqral çirklənmə indeksinə əsaslanaraq demək olar ki, 2000-ci ildə Böyük Şor gölü keyfiyyət sinfinin çox çirkli su sinfinə aid оlmuşsа, bu göstərici 2004-cü ildən başlayaraq fövqəladə çirkli su sinfinə aid edilmişdir. Böyükşor gölü neft və məişət tullantıları ilə ifrat dərəcədə çirkləndirilərək quşların yaşayışı üçün yararsız hala salınmışdır. Gölə həmsərhəd quru ərazilərdə də çoxllu sayda neft quyuları və məişət tullantıları vardır. Quyuların ətrafında neft gölməçələrinə rast gəlinir.
Eupatorium rotundifolium
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qızılqum
Coğrafiyası
thumb|250px|Qum barxanı Səhranın səthinə nəzər saldıqda cənub-şərqdə hündürlük 300 m, şimal-qərbdə isə 53 m təşkil edir. Səhranın xüsusi ilə alçaq dağlıq ərazilərində hətta qranit suxurlarına rast gəlinir. Səhranın dağlıq hissələrində əsasən kəskin sıldırımlı ərazilərdən ibarətdir. Səhranın böyük hissəsi qumluqlardan ibarətdir. Səhranın qumluq hissələrində hündürlükləri 3-30 metr təşkil edən və cərgəlır şəklində uzanan qum təpələri vardır. Ən hündürləri isə 75 m təşkil edir. Səhranın şimal-qərb hissələrində takırlar üstünlük təşkil edir. İqlimi kəskin kontinentaldır. Yayı isti olur. Orta temperatur iyulda + 26°; +29°S, yanvarda isə 0°; -9° S təşkil edir. İllik yağıntının miqdarı 100–200 mm olur. Yağıntılar əsasən ilin qış və yaz mövsümlərində düşür. Ərazidə demək olar ki, qrunt sularına rast gəlinmir. Bircə Janadərya çayının hövzəsi istisnalıq təşkil edir. Yüksək təziqli artezian suları ilə isə zəngindir.
Səhranın cənub hissəsi subtropik quşaqda yerləşir. Boz-qonur və qumlu torpaqlardan ibarətdir. Bəzi yerlər isə şoran, şorakət torpaqlar yayılmışdır.
Flora və fauna
Səhranın bitki örtüyü efemerlər və efmeroidlərdən ibsrət olsada, burada həmcinin zanbaq kimi bitkilərə də ẽrast gəlinir. Qumluq ərazilərdə ağ saksaul, çərkəz və gilli torpaqlarda isə kol bitkiləri aktualdır. Şimal-qərb ərazilərində şorangə, dərələrdə isə Zaysan saksaulu bitkisindən meşələri görmək olar.
Ərazidə yaşayan heyvanlar bir qayda olaraq susuzluğa davamlığı ilə seçilirlər. Heyvanlar (o yeyənlər bitkilərdən) suya olan təlabatını şikarları vastəsi ilə ödəyirlər. Suya tələbatı azaltmaq məqsədi ilə bir çox canlılar gecə həyatı sürür. Səhrada məməlilərdən Ceyran, sarı sünbülqıran, ərəbdovşanı, Barxan pişiyi, Çöl pişiyi, Canavar, Çöl tülküsü, Tolay dovşanı və Yarasalara rast gəlinir. Quşlarda isə Sərçəkimilər, çöl qartalı, bayquş və digərləri yaşayır. Burada ilanlar (əfi ilanı, Gürzə, Yatağan ilanlar, Təlxələr), Kərtənkələlər, Varanlar və Tısbağalar yayılmışdır
Əhali
Ərazidə yaşayam insanların əsa məşğuliyyət sahəsi əsasən ənkinçilik və maldarlığın bir qolu olan qoyunçuluqdur. Xüsusi ilə tez yetişək bitkilər əkilir. Qoyunçuluqda isə qaragül qoyunları xüsusi ilə seçilir. Səhranın mərkəz və qərb hissələrində artezianların sayəsində vahələr yaşıl vahələr yaranmışdır. Əhalinin böyük qismi belə ərazilərdə yaşayır. Səhradan qranit, qrafit çıxarılır. Ütləlik bir necə qızıl yataqları vardır (Murutau, Мурунтау, Dauqız, Amantay). Səhranın mərkəz hissələrində uran vı fosfor yataqları aşkarlanmışdır. Səhranın cənubunda hələ SSRİ dönəmindən zəngin qaz yatağı olan Qazlı istismar edilir. Səhradan magistral avtomobil yulu keçir. Qızılqum səhrasının mərkəzində Tamdıbulak qəsəbəsi vardır.
Kapuçino
right|thumb|Köpüklü ənənəvi kapuçino
Kapuçino-İtaliyaya xas qəhvə içkisidir.Ənənəvi olaraq ikiqat espresso və su buxarı ilə köpük halına gətirilmiş süd ilə hazırlanır.
Əbülfəzl Beyhəki
Əbulfəzl Məhəmməd bin Hüseyn Beyhəki (995-1077) — tarixçi.
Həyatı
Əbulfəzl Beyhəqi 995-ci ildə Xorasanın cənubi-şərqində olan Beyhəqın Harisabad qəsəbəsində dünyaya gəlmişdi. Yaşamının ilk illərində Nişapurda quran, hədis və ərəb ədəbiyatı öyrəndi və orada fazıl şəxslərlə birlikdə oldu.
Vilyam Henri Breqq
Vilyam Henri Breqq — britaniyalı fizik, kimyaçı, riyaziyyatçı və fəal idmançı idi. Breqq 1915-ci ildə oğlu Vilyam Lorens Breqq ilə birlikdə Fizika üzrə Nobel Mükafatını qazanmışdı.
Xarabadəyirman şəlaləsi
Xarabadəyirman şəlaləsi — Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanınında yerləşən şəlalədir.
Vilyam Henri Breqq
Adelaida
1885-ci ildə Vilyam Henri Breqq 23 yaşında olarkən Adelaida Universitetinin Riyaziyyat və Tətbiqi Fizika üzrə Tomas Elder Professoru təyin olundu. və 1886-cı ilin əvvəlində orda işləməyə başladı.
Breqq bacarıqlı və mühazirəçi idi. Breqq 1907-ci ildə London Kral Cəmiyyətinə seçilmişdi.
Lids
Breqq 1908-ci ilin sonunda İngiltərəyə qayıtdı və bir il sonra - 1909-cu ildə Lids Universitetində Fizika üzrə Kavendiş Professoru adına yiyələndi. O, 1912-ci ildə radioaktivlik üzrə vacib elmi işini "Radioaktivlik tədqiqatları"nı tamamladı.
Breqq Rentgen şüası spektrometrini kəşf etdi və oğlu ilə birgə işləməyə başladı. Onlar birlikdə Rentgen şüasının kristalloqrafiyası texnikasını yaratdılar. Bu nailiyyətlərinə görə onlar 1915-ci ildə Fizika üzrə Nobel Mükafatına layiq görüldülər. Həmin il həmçinin onlar "Rentgen şüaları və kristal struktur" kitabını nəşr etdirdilər. Uzun illər bu nəşr dəyişdirilmədi.
1914-cü ildən ata və oğul müharibə gərginliyinə töhfə verdilər; Breqq Aberdorda və Harviçdə sualtı qayığı müəyyən etmə ilə məşğul olurdu və 1918-ci ildə admirallığa məsləhətçi kimi Londona qayıtdı.
London Universitet Kolleci
Breqq 1915-ci ildə London Universitet Kollecində Fizika üzrə Qvayn professoru təyin olundu.
Kral İnstitutu
1923-cü ildən o Kral İnstitunda Kimya üzrə Fulleriyan Professoru idi və həmçinin Davi Faradey Tədqiqat Laboratoriyasının direktoru vəzifəsində çalışırdı. Bu institut Breqqin rəhbərliyi altında 1929-30-cü illərdə yenidən quruldu və çoxlu əhəmiyyətli sənədlər laboratoriyadan dövriyyəyə buraxıldı.
III Qılınc Arslan
III Qılınc Arslan — III Qılınc Arslanın yaşı çox az olduğundan türkmən bəyləri taxta I Keyxosrovu dəvət etdilər.
Şahin Gəray
Şahin Gəray — Krımın sonuncu xanı. Birinci dəfə 1777–1782, ikinci dəfə isə 1782–1783-cü illərdə hakimiyyətdə olmuşdu. Gəraylardan şahzadə Topal Əhmədin (ö. 1750) oğlu və Krım xanı II Dövlət Gərayın nəvəsi idi.
Həyatı
Şahin Gəray 1745-ci ildə Ədirnədə anadan olmuşdur. Yunanıstan və İtaliyada təhsil almış, Krım tatarcası və osmanlıcayla yanaşı yunanca və italyancanı da öyrənmişdi.
Şahin Gərayın gənclik illərinə təsadüf edən Rus-türk müharibəsi (1768-1774) Krım tatarları üçün büyük itkilərlə nəticələnmişdi. Xüsusilə, 21 iyul 1770-ci il tarixində baş vermiş Qartal döyüşündə Osmanlı-Tatar ordusu ağır məğlubiyyətə uğradı. Bü döyüş nəticəsində ruslar Krımdakı bütün strateji qalaları ələ keçirdilər. Döyüşün sonunda — 21 iyul 1774-cü il tarixində, imzalanmış Kiçik Qaynarca sülh müqaviləsinə görə isə Krım Osmanlı dövlətinin nüfuz dairəsindən çıxdı və Rusiyanın nəzarətinə keçdi.
Şahin Gəray 1777-ci ildə Krım taxtına oturduqda, artıq Krım xanlığının tənəzzül dövrü idi. Rusiya Krımda öz modernləşmə proqramlarını həyata keçirməyə başlamışdı. Fabriklər qurulmuş, paytaxt Bağçasaraydan Kəfəyə köçürülmüşdü. Rusiyanın təzyiqlərinə dözə bilməyən Şahin Gəray 1783-ci ilin fevral ayında hakimiyyətdən əl çəkib Rusiyaya getdi. 8 (19) aprel tarixdə Rus çarı II Yekaterina Krımın Rusiyaya birləşdirilməsi barədə manifest imzaladı. Şahin Gəray isə 1787-ci ilə qədər Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində yaşadı, daha sonra Türkiyəyə üz tutdu. Lakin Türkiyədə Sultan I Əbdülhəmidinin göstərişi ilə onu tutub Rodos adalarına apardılar və elə həmin 1787-ci ildə orada edam etdilər.
Kavus mirzə Dərbəndi
Kavus Mirzə — Şirvanşah şahzadəsi.
Həyatı
Bürhan Əlinin bacısı oğlu idi. İlk işi Şabran şəhərini ələ keçirmək oldu. Şəhərdən 12 kilometr aralıda isə Aras xan Rumlunun ordusuna məğlub oldu və öldürülərək başı Qəzvinə göndərildi.
Port-o-Prens
thumb|right|250px|Port-o-Prins şəhəri thumb|right|250px|Port-o-Prins şəhəri xəritədə Port-o-Prins  — Haiti Respublikasının paytaxtı və əsas xarici ticarət limanı. Karib dənizinin Qonaiv körfəzindəki Haiti adasının cənub sahilində yerləşir.
Diqqəti çəkən yerləri
Şəhərdə şəkər zavodları, spirtli içki, tütün, yüngül sənaye və sement istehsal müəssisələri vardır. Milli Universitet, Haiti xalqları Muzeyi, Milli Muzey, Təsviri mərkəz muzeyi vardır.
Əhalisi
Port-o-Prinsdə 1 milyon əhali yaşayır. Etnik cəhətcə tərkibi: 90% zəncilər, 9% — mulatlar. Az sayda ( 5 min nəfər) Avropa xalqlarının nümayəndələri də yaşayır.
İki dövlət dili vardır: fransız dili və Haiti kreol dili (fransız dili əsasında ispan və ingilis dili qarışığı).
Danimarka
Ölkə 14 kontluk və 275 bələdiyyədən ibarətdir. Buna Kopenhagen və Frederiksberq şəhərləri də daxildir.
Port-o-Prens
Əhalisi
Rəsmi din katolik dinidir. Əslində ada sakinləri sinkretik afroxristian vudu inancına bağlıdırlar. Vudu Haitinin 1977-ci il Konstitusiyası ilə rəsmi din statusu almışdır. Son dövrlərdə ABŞ-dən olan rahiblər radiostansiya yaradaraq protestant dinin yayılmasına nail olurlar.