cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mozqaraçanlı
Tarixi
Mozqaraçanlı kəndi Moz çayının (Tutqunçayın qolu) sahilində, dağətəyi ərazidədir. Alaqaya yaxınlığında olduğuna görə tam adı Qaracanlı Alaqaya olmuşdur. Keçmişdə maldarlıqla məşğul olmuş qaracanlı elinin adındandır.
Türkmən (etnonim)
Mədəniyyəti
thumb|Ənənəvi geyimdə olan səlcuqi kişi və qadını təsvir edən mum işi. Yaqutiyyə mədrəsəsi, [[Ərzurum, Türkiyə.]]
Orta əsr türkmən mədəniyyəti daha çox köçəri ünsürlərin mühüm rol oynadığı oğuz mədəniyyətinin davamı idi. İslamı qəbul etdikdən sonra türkmənlər oğuz mədəniyyətində adi hala gəlmiş şərab içmək kimi bir sıra ənənəvi adətlərini dəyişməli olmuşdular. Buna baxmayaraq, islamla birlikdə çoxarvadlılıq türkmənlərin həyat tərzinə daxil olmuşdur, baxmayaraq ki, əvvəllər oğuzlarda təkkəbinlilik üstünlük təşkil edirdi və oğuz qadınları ailə işlərində fəal rol oynayırdılar.
Dini
Türkmənlər Kiçik Asiyada məskunlaşanda onların islama bağlılığı istənilən milli şüuru əvəz etmiş və ənənəvi dəyərlərini dəyişmişdir. İslam dini türkmənlərin kimliyində və mədəni həyatında mühüm rol oynamışdır. Bundan başqa, oğuz türkləri Mərkəzi Asiyada Samanilər dövründə böyük əksəriyyəti islamı qəbul etdikdən sonra türkmənlər kimi tanınmağa başlamışdılar. Türkmənlər Asiya çöllərindən İran dünyasına ilk dəfə daxil olan vaxtlarda onların böyük əksəriyyəti müsəlman olsa da, hələ də animist, totemist, şamanist və zərdüşti inanclarına sahib idilər. Bu türkmənlər yeni din olan islamı qəbul edərkən öz inanc və ayinlərini qoruyub saxlamışdılar. X əsrə qədər türkmənlər əsasən müsəlman idilər, tək bir din və məqsədə bağlı qalmışdılar. Onlar daha sonra islamın sünni və şiə məzhəblərinə bölünmüşdülər. Bununla belə, onlar hələ də oturaq dövlətlərinin pik illərində köçəri mədəniyyətinin elementlərini qoruyub saxlaya bilmişdilər. Çöl mədəniyyətinin təsirləri türkmən nikahlarında da özünü büruzə verirdi. Böyük Səlcuq sultanı Toğrul köhnə oğuz adətinə uyğun olaraq mərhum qardaşı Çağrı bəyin dul qalmış həyat yoldaşı ilə evlənmişdir ki, bu da islamda nifrət edilən bir adətdir.
Orta əsr türkmənləri əvvəllər xristian olan torpaqlarının, xüsusilə Bizans Anadolusu və Qafqazın böyük bir qismini zəbt etməklə islamın genişlənməsinə mühüm töhfə vermişdilər.
Dili
left|thumb|250x250px|İndiki dövrdə [[Oğuz dilləri|oğuz dillərinin danışıldığı əraziləri göstərən xəritə.]]
Türkmənlər ilk növbədə türk dillərinin oğuz qoluna aid olan və ya mənsub olan dillərdə danışırdılar ki, bunlara səlcuqi, Qədim Anadolu türkcəsi və Osmanlı türkcəsi kimi dil və dialektlər daxildir. Oğuz türklərinin epik hekayələrindən ibarət "Kitabi-Dədə Qorqud" orta əsr türkmənlərinin danışdıqları dilin önəmli nümunəsidir. Bu, qarışıq xarakter daşıyır və qədim oğuz türkcəsindən İran Azərbaycanında danışılan erkən müasir türkcəyə keçid dövrünün canlı xüsusiyyətlərini əks etdirir. Uyğur dilində olan orfoqrafik, leksik və qrammatik strukturlara ilkin olaraq Mərkəzi Asiyanın bəzi yerlərində yaşayan oğuz türklərinin danışıqlarında rast gəlinirdi.
"Oğuz-türkmən" kimi tanınan ilk dil materialı orta əsr türk alimi Mahmud Kaşğari tərəfindən XI əsrdə yazdığı "Divanü Lüğat-it-Türk" (Türk dilləri lüğəti) adlı əsərində verilmişdir. Kaşğari ilk növbədə "türkmən" termini ilə bağlı öz anlayışını təqdim etməyə çalışmışdır: "Türkmənlər. Onlar Oğuzlardır", "Oğuzlar. Türklərin bir tayfası; Türkmənlərdir". Müəllif oğuz türkmənlərinin dilinin fonetik, leksik və qrammatik xüsusiyyətlərini də misal çəkmiş, onları "oğuz", "oğuz-türkmən", "türkmən-oğuz" və ya sadəcə olaraq "türkmən" terminləri altında təqdim etmişdir. Kaşğari həmçinin, oğuz-türkmən dilində bir neçə dialekt müəyyən etmiş və müəyyən dialekt fərqlərini ortaya çıxaran bir neçə nümunə göstərmişdir.
Qədim Aanadolu türkcəsi XI əsrdə regiona köçən səlcuqi türkmənləri tərəfindən Anadoluda formalaşmışdır və XV əsrə qədər ərazidə yaşayan türkmənlərin əsas danışıq dili olmuşdur. Bu, Osmanlı dili ilə yanaşı türk dillərinin oğuz qrupuna daxil olan məlum qədim dillərdən biridir. Bu, türk və ya Azərbaycan dilləri kimi qərbi oğuz dillərinə yox, müasir türkmən və Xorasan türkcəsi kimi şərqi oğuz dillərinə xas olan müəyyən xüsusiyyətlər nümayiş etdirir. "Bol-" şəkilçisi kimi Qədim Anadolu türkcəsinə xas xüsusiyyətlər müasir türkmən dilində və Xorasan türkcəsində də mövcuddur, lakin bu, müasir türkcədə "ol-" formasındadır.
Ədəbiyyatı
right|thumb|244x244px|"[[Kitabi-Dədə Qorqud"un Günbəd əlyazmasının üz qabığı.]]
"Kitabi-Dədə Qorqud" oğuz türklərinin şahəsəri hesab olunur. Son orta əsrlərdə yaranan digər görkəmli ədəbiyyat nümunələri arasında azərbaycanlıların, Anadolu türklərinin və Türkmənistan türkmənlərinim ədəbiyyat tarixinə daxil olan "Oğuznamə", "Battalnamə", "Danişməndnamə" və "Koroğlu" dastanları da vardır.
Oxmatov döyüşü
Oxmatov döyüşü veya Ochmatów müharibəsi (Polyakca: Ochmatów) 30 yanvar 1644-cü ildə baş vermiş Reç Pospolita generalı Stanisław Koniecpolski rəhbərliyindəki Polşa qoşunları ilə Toğay bəyin rəhbərlik etdiyi Krım tatarları arasındakı döyüşdür. Koneçpolski Oxmatov yaxınlığında Krımlı komandir Toğay bəyin qoşunlarına ağır zərbə vurmuşdur.
Paşaeli yarımadası
Paşaeli (Bosfor yarımadası; ) — Türkiyənin avropa hissəsində Qara dəniz və Mərmərə dənizi arasında yerləşir. Şərqində Bosfor boğazı yerləşir. Balkan yarımadasının şərq qutaracağını təşkil edir.
Yarımadanın uzunluğu 100 km, eni — 60 km. Ərazisi əsasən təpəli düzənliklərdən ibarətdir və ən hündür nöqtəsi İstranca dağıdır (484 m). Yarımada qurusubtropik iqlimə malik olaraq nadir Palıd və Fıstıq və Həmişəyaşıl bitkilər üstünlük təşkil edən meşələrə malikdir. Bölgədə Qarğıdalı, Şəkər çuğunduru, Tütün və sitrus bitkiləri əkilir. Yarımada İstanbulun şimal-şərqində yerləşir.
Körpə gəzintidə (film, 1994)
"Körpə gəzintidə" — rejissor Petrik Rid Consonun filmi.
Məzmun
Üç uğursuz quldur varlı ailədən olan doqquz aylıq bir körpəni qaçırırlar. Onlar körpənin əvəzində onun valideynlərindən yüksək məbləğdə pul tələb edirlər. Amma uşaq oğruları həmişə uğursuzluqlarla üz-üzə gəlirlər. Körpə onların əlindən iməkləyə-iməkləyə "qaçır". Oğrular uşağın yoxluğundan xəbər tutan kimi onun ardınca düşür, onu yenidən tutmağa çalışırlar. Bu yerdə balaca körpə Binkin qeyri-adi, maraqlı və şən macəraları başlayır. O, dayəsinin ona oxuduğu şəkilli kitabın qəhrəmanı körpə Bunun səyahət etdiyi yerlərə gedir. Bundan xəbər tutan dayə kitaba əsasən uşağın harada olduğunu bilir. Bununla da ailə uşağı tapır. Uğursuz uşaq oğruları isə həbs olunurlar.
Oxmatov
Bu kənd (və ya ətrafı) XVII əsrdə iki böyük müharibənin yeri olmuşdur: Oxmatov döyüşü (1644) və Oxmatov döyüşü (1655).
Azərbaycan dili dialektlərində fonetik hadisə və qanunlar
Ahəng qanunu
Şivələrdə ahəng qanunu ədəbi dilə nisbətən bir o qədər də möhkəm deyildir. Ayrı-ayrı şivələrdə ahəng qanununa eyni dərəcədə riayət olunmur. Saitlər ahənginin saxlanması və pozulması baxımından baxımından şivələr üç qrupa bölünür:
1.Ahəng qanununa ciddi riayət olunan şivələr
2.Ahəng qanununun tez-tez pozulduğu şivələr
3.Ahəng qanunu bəzi hallarda pozulan şivələr
Ahəng qanununa ciddi riayət olunan şivələr
Bu qrupa Qazax, Qarabağ və Gəncə şivələri daxildir. Qazax və Qarabağ şivələrində dodaq ahəngi də ədəbi dilimizə nisbətən inkişaf etmişdir. Ədəbi dildə damaq ahənginə əsasən iki variantda işlənən şəkilçilərin Qazax və Qarabağ şivələrində dodaq variantları da özünü göstərir: otlayırdı (ədəbi dil) – otdordu (Qazax) – otduyurdu (Qarabağ). Ədəbi dildə ahəng qanununa tabe olmayaraq, sözün əvvəlində i səsi işləndiyi halda, Qazax, Gəncə və Qarabağın bəzi şivələrində ı səsi ilə işlənir: ışıx, ılxı, ıldırım.
Ahəng qanununun tez-tez pozulduğu şivələr
Buraya Quba, Bakı, Şəki, Zaqatala, Qax, Ordubad, Culfa, Lənkəran və Təbriz şivələri aiddir. Bu şivələr də ahəng qanunu həm söz köklərində, həm də şəkilçilərdə pozulur. İncə saitli sözlərə qalın saitli şəkilçilər qoşulur: gidax, gəlmax, günnux, dedıx və s. Bakı şivəsində əksər hallarda qalın saitli sözlərə incə saitli şəkiləilər əlavə olunur: alaceg, almeg, almani və s.
Ahəng qanunu bəzi hallarda pozulan şivələr
Bu qrupa Şamaxı, Naxçıvan və Muğan şivələri daxildir. Ahəng qanununun pozulma məqamları:
Şivələrlə dodaq ahəngi damaq ahəngi ilə müqayisədə zəifdir. Lakin qərb şivələrində, xüsusilə Qazax şivəsində açıq dodaq saitlərinin ardıcıllığı gözlənilir. Bu hadisəyə daha çox sözün iki hecasında riayət olunur. Qazax şivəsində açıq dodaq saitlərinin ardıcıllığı iki şəkildə təzahür edir:
1) Açıq dodaq saitlərinin ardıcıllığı: olmor, yoxlo:r, ötö:r, köçmör və s.
2) Açıq və qapalı dodaq saitlərin ardıcıllığı: quror, düşör, tutordu.
Bakı şivəsində bəzən açıq dodaq saitlərinin ardıcıllığına rast gəlinir: bobon öydödü? Dodaq ahənginin pozulma məqamları:
Şivələrdə damaq ahəngi qüvvətlidir. Lakin bəzi şivələrdə damaq ahənginin pozulması halları da mövcuddur:
Assimilyasiya
1) İrəli assimilyasiya;
2) Geri assimilyasiya.
Geri assimilyasiya
Geri assimilyasiyada isə bir səs özündən əvvəl gələn səsi ya tamamilə öz məxrəcinə uyğunlaşdırır və ya başqa səsə çevirir. Əsas tipləri bunlardır:
Dissimilyasiya
Dissimilyasiya hadisəsinə görə eyni cinsdən olan iki səsdən biri başqa (fərqli) səslə əvəz olunur və ya düşür. Dissimilyasiya da təsir istiqamətinə görə iki növü olur:
1) İrəli dissimilyasiyada;
2) Geri dissimilyasiyada.
Daşbənd (Bukan)
Daşbənd - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,801 nəfər yaşayır (353 ailə).
NGC 6639
NGC 6639, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qalxan bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan dili dialektlərində fonetik hadisə və qanunlar
İrəli dissimilyasiya
İrəli dissimilyasiyada eynicinsli səslərdən ikincisi başqa səsə çevrilir. Əsas tipləri bunlardır:
Geri dissimilyasiya
Geri dissimilyasiyada eyni cinsli səslərdən birincisi başqa səslə əvəz olunur:
Yerdəyişmə (Metateza)
Yerdəyişmə də şivələrə xas olan fonetik hadisələrdəndir. Bu hadisə şivələrdə iki şəkildə özünü göstərir:
1) yanaşı yerdəyişmə;
Yanaşı yerdəyişmə
Yanaşı yerdəyişmədə qonşu səslər dəyişir. Əsas tipləri bunlardır:
Yanaşı olmayan yerdəyişmə
Yanaşı olmayan yerdəyişmə də müxtəlif mövqeli səslər dəyişilir. Aşağıdakı tipləri yayılmışdır:
Səs artımı (Proteza)
Səs artımı hadisəsinə şivələrdə tez-tez rast gəlinir. Bu hadisə həm saitləri, həm də samitləri əhatə etməklə sözün bütün mövqelərində özünü göstərir.
Söz əvvəlində saitlərin artımı
Söz əvvəlində saitlərin artımı (proteza). Bu hadisə alınma sözlərdə st, sk, sp, şk, ş, r, l səslərindən əvvəl baş verir: Alınma sözlərdə st, sk, sp, şk səslərindən əvvəl qapalı saitlərin artımı Azərbaycan dilində söz əvvəlində iki kar samitin yanaşı işlənməməsi və st, sk, sp, şk, r samitləri ilə başlayan heca tiplərinin olmaması ilə bağlıdır:
Söz əvvəlində samitlərin artımı
Söz əvvəlində samitlərin artımı:
1) y səsinin artımı (Zaqatala, Qax, Naxçıvan, Qazax) şivələrdə qapalı saitlərdən və açıq a səsindən əvvəl müşahidə olunur: yeniş (Naxçıvan), yıldız, yıldırım, yılxı, yuca, yüzük (Zaqatala, Qax), yaloy/ yalov ( Qazax) və s.
2) h səsinin artımı əksər şivələrdə, xüsusilə də Zaqatala və Qax şivələrində nəzərə çarpır: haçar hindi, hasan (əksər şivələrdə), herik, ho, hoны//huna, həmək (Zaqatala, Qax).
Söz ortasında sait artımı
Söz ortasında sait artımı (epenteza). Şivələrdə alınma sözlərdə iki samit arasına sait artımı nəzərə çarpır:
Söz ortasında samitlərin artımı
Söz ortasında samitlərin artımı:
Söz sonunda saitlərin artımı
Söz sonunda saitlərin artımı. Şivələrdə bu hadisəyə az hallarda sonor səslərdən sonra rast gəlinir: həmi, qədərə, metrə, indiyənətənə.
Söz sonunda samitlərin artımı
Söz sonunda samitlərin artımı.
Səslərin düşümü (Eliziya)
Səslərin düşümü hadisəsi də sözün əvvəlində, ortasında və sonunda müşahidə olunur.
Saitlərin düşümü
Saitlərin düşümü hadisəsi vurğusuzluqla bağlı və sözlərin birləşməsi nəticəsin- də meydana çıxır: Smail, xəznə, qəhrman oğlun, oğla, qayya, quyya, Əlquli, qaroğlan.
Samitlərin düşümü
Samitlərin düşümü:
Samitlərin qoşalaşması
Söz köklərində samitlərin qoşalaşması türk dillərinə xas olan fonetik hadisələrdəndir. Bu hadisə Azərbaycan şivələrində həm kar, həm də cingiltili samitləri əhatə edir:
TPMA metodu
Səlahiyyətlərin ötürülməsi ilə çoxsaylı giriş və ya markerin ötürülməsi metodunun alqoritmi şəkildə verilmişdir thumb Markerin ötürülməsi metodu – mühitə giriş metodudur və məlumatın ötürülməsinə icazə verilməsi üçün, bir işçi stansiyadan digər işçi stansiyasına marker ötürülür. Markeri alan işçi stasiya məlumat göndərə bilər və bunun üçün məlumat markerə qoşularaq şəbəkəyə ötürülür. Bu zaman marker məlumatı şəbəkədə daşıyır. Məlumatı göndərən və qəbul edən stansiyalar arasındakı bütün stansiyalar bu məlumatı görür, lakin onu ancaq təyinat stansiya qəbul edir. Bu zaman o yeni marker yaradır.
Marker (token) və ya səlahiyyət – verilənlərin ötürülməsinə başlamağa imkan verən unikal bitlər kombinasiyasıdır.
Hər bir qovşaq özündən əvvəlki qovşaqdan paketi qəbul edir, siqnalların səviyyəsini nominal səviyyəyə qədər bərpa edir və növbəti qovşağa göndərir. Göndərilən paket verilənlərə malik ola bilər və ya marker ola bilər. İşçi stansiyaya paket göndərmək lazım gəldikdə onun şəbəkə platası markerin daxil olmasını gözləyir, sonra onu müvafiq səviyyənin protokolu üzrə formatlaşdırılmış verilənlərdən ibarət olan paketə çevrir və sonra lokal şəbəkəyə göndərir, paket lokal şəbəkədə ünvana çatana qədər işçi stansiyalarının şəbəkə plataları arasında yayılır. Alan işçi stansiya paketin alınmasını təsdiq etmək üçün ona müəyyən bitlər əlavə edir və lokal şəbəkəyə qaytarır. Bundan sonra paket göndərən tərəfə qayıdır və paketin səhvsiz göndərildiyini yoxladıqdan sonra, qovşaq lokal şəbəkəni boşaldır və yeni marker daxil edir. Beləliklə marker ötürməsi olan lokal şəbəkələrdə konfliklərin baş verməsi mümkün deyil. Markerin ötürülməsi metodu əsasən həlqəvari topolgiyalı lokal şəbəkələrdə istifadə edilir.
Üstünlüyü
- şəbəkədə verilənlər blokunun müəyyən vaxt ərzində çatdırılmasına zəmanət verir; - verilənlərin ötürülməsinə müxtəlif prioritetlərin verilməsi imkanının olması.
çatışmazlığı
- şəbəkədə markerin itməsi, həmçinin bir neçə markerin yaranması mümkündür və bu zaman şəbəkə işini dayandırır; - yeni işçi stansiyanın qoşulması və ləğv olunması bütün sistemin ünvanının dəyişməsinə səbəb olur.
Ədəbiyyat
Şıxəliyev R.H. "Şəbəkə texnologiyaları. Mühazirələr kursu" Dərslik. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2017, 143 səh.
Qanun naminə (film, 1968)
Qanun naminə — Yazıçı Süleyman Rəhimov "Mehman" əsəri əsasında Rejissor Muxtar Dadaşovun çəkdiyi film.
Məzmun
Kinolentdəki hadisələr 1930-cu illərdə Azərbaycan rayonlarının birində cərəyan edir, o dövrün hüquq-mühafizə orqanlarının gərgin fəaliyyətindən danışır. Rayonların birinə işləməyə gəlmiş prokuror(Bimbolat Vatayev) qatı cinayətlər törədənlərə qarşı mübarizədə öz həyatını qurban verməli olur.
Film haqqında
Film rejissor Muxtar Dadaşovun bədii kinoda ilk müstəqil işidir.
Film yazıçı Süleyman Rəhimovun "Mehman" povestinin motivləri əsasında ekranlaşdırılmışdır.
Sema Peyman
Həyat və karyera
Sənətçi 3 fevral 1960-cı ildə İstanbulda çox köhnə Qara dəniz ailəsinin qızı olaraq anadan olub. Peyman toxuculuq sənayesində çalışaraq, uşaqlıqdan rəssamlıqla maraq və istedadını üstələyərək, bəzi rəssamlardan aldığı xüsusi hazırlıqdan sonra, 1993-cü ildən impressionist üslubunda işləməklə peşəkar mənada rəssamlıq sənətinə keçmişdi.
Sonrakı illərdə o, öz bədii karyerasını davam etdirərək, yeni əsərlər hazırlamaqda davam edən, realist üsluba keçərək Kuşadasına, İzmirə, Kappadokiyaya və İstanbula gedən rəssamların sərgilərini təşkil etdi. At, pişik, it temalı ev heyvanlarının fotoşəkilləri, sənətkarın əsərlərində tərtib etdiyi, bəzən insanların şəkillərinə diqqət çəkir.
O, iş adamı və turist Rasi Peymanla evlidir və uşaqları yoxdur.
Yeddi dəniz Edinburqu
Yaşayış məskəni adanın britaniyalıların işğalından sonra salınıb. 1867-ci ildə kraliça Viktoriyanın ikinci oğlu, Edinburq hersoqu şahzadə Alfredin "Qaleteyq" freqatının kapitanı kimi səfərinin şərəfinə adlandırılıb. İkinci dünya müharibəsinin sonuna qədər adada hərbi qarnizon yerləşib.
1961-ci ildə vulkan püskürməsi qəsəbəni, balıq fabrikini və kartof sahələrini dağıdıb, bu səbəbdən də əhali adadan köçürülüb. Tədricən əhali geri qayıdıb, fabrik və qəsəbə isə 1963-cü ildə tam bərpa edilib.
Qəsəbədə cəmi bir liman var. Ora bir neçə ayda bir dəfə Keyptaundan Ceymstauna (Müqəddəs Yelena adası) və oradan da Corctauna gedən gəmi daxil olur.
Edinburqdan ən yaxın yaşayış məntəqəsinə dənizlə yol 1850 kilometrdir və bu dünyada sivilizasiyadan ən uzaq qəsəbə sayılır.
Fonetik təhlil
Fonetik təhlil — Sözün müvafiq səs və hərf tərkibini, heca, vurğu məsələlərini, ahəng qanununun pozulub-pozulmadığını müəyyənləşdirmə.
Metodologiyası
Fonetik təhlil aşağıdakı kimi aparılır:
Fonetik təhlil zamanı sözdəki səslərin növlərə görə (samit və sait ) təhlili onun tələffüz şəkli, ahəng qanunu, heca və vurğusu isə yazılı forması üzərində aparılır. Fonetik təhlil sözlərin yazılışı əsasında deyil,tələffüzü əsasında aparılır.Təhlil zamanı sözdəki vurğu sözün hecalarının birinin digərinə nisbətən qüvvətli olan hecasının üzərinə düşür.Vurğu yazıda hecanın üzərində apostrof ilə(') işarə olunur.
Qalaqlamaq
[n] — cingiltili sonor samitdir, kar qarşılığı yoxdur;
[e] — incə, açıq, dodaqlanmayan saitdir;
[f] — kar samitdir, cingiltili qarşılığı [v] samitidir;
[t]- kar samitdir,cingiltili qarşılığı [d] samitidir;
[ç] — kar samitdir, cingiltili qarşılığı [c] samitidir;
[i] — incə, qapalı, dodaqlanmayan saitdir; Sözün hecaları: neft — çi, vurğusu ikinci hecanın üzərinə düşür.
[u] — qalın, qapalı, dodaqlanan saitdir;
[s] — kar samitdir, cıngiltili qarşılığı [z] samitidir;
[d] — cingiltili samitdir,kar qarşılığı [t] samitidir; Sözün hecaları: us-ta, vurğusu ikinci hecanın üzərinə düşür.
[a] — qalın, açıq, dodaqlanmayan saitdir;
[m] — cingiltili sonor samitdir, kar qarşılığı yoxdur;
[ə] — incə, açıq, dodaqlanmayan saitdir;
[y] — cingiltili samitdir, kar qarşılığı [x'] samitidir;
[n] — cingiltili sonor samitdir, kar qarşılığı yoxdur.
Sözün hecaları: mü-əy-yən, vurğusu sonuncu hecanın üzərinə düşür.
Ədəbiyyat
Dəmirçizadə Ə. Müasir Azərbaycan dili. I hissə. Fonetika, orfoepiya, orfoqrafiya, Şərq-Qərb nəşriyyatı, Bakı-2007, səh.
İrakli Metaksa
İrakli Metaksa — dövlət xadimi, 26 Bakı komissarından biri, bolşevik.
Həyatı
left|thumb|250px|İrakli Metaksa pilotlarla birlikdə İrakli Metaksa 1889-cu ildə Batumidə, Pont yunanlarının ailəsində anadan olmuşdu. Ailəsi əslən Yunanıstanın qərbində yerləşən Kefaloniya adasının Metaksata kəndindən idi. Gimnaziyada oxuyarkən onda inqilabi düşüncələr formalaşmış, polis təqibindən qurtulmaq üçün bir müddət Odessada yaşamışdı. 1908-ci ildə Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasına qoşulmuş, Tbilisi, Krım və Uralda inqilabi fəaliyyətdə olmuşdur. 1913-cü ildə Bakıya köçmüşdür. Natiqlik qabiliyyəti yüksək inkişaf etmiş biri idi. Restoran və otel işçiləri həmkarlar birliyinin katibi seçilmişdi. 1917-ci ildə yaranan Bakı kommunasında Stepan Şaumyanın və Prokofi Caparidzenin şəxsi cangüdəni olmuş, bankların milliləşməsi ilə məşğul olmuşdu. İrakli Metaksa 1918-ci ildə ingilislər tərəfindən başı kəsilərək edam olunub.
Batur Emin Akyel
Batur Emin Akyel- Türkiyəli yazar, rejissor və prodüsser. 30.09.1976-cı ildə Türkiyənin Dənizli şəhərində doğulub.
Qalaxaləsə (Marağa)
Qalaxaləsə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Batur Emin Akyel
Həyatı
Batur Emin Akyel 30 sentyabr 1976-cı ildə Türkiyənin Dənizli şəhərində anadan olub. İbtidai, orta və lisey təhsilini Aydın vilayətinin Nazilli şəhərində alıb. 1999-cu ildə Ege Universitetində radio-televiziya və kino ixtisası üzrə təhsil alıb. Təhsil aldığı dövrdə İstanbula gələn Batur Emin Akyel başda Osman Sınav olmaqla bir çox yönətmənlərin yanında çalışaraq rejissor ixtisasına yiyələnib.
Qalaxaləsə (Marağa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 623 nəfər yaşayır (161 ailə).
Batur Emin Akyel
Həyatı
O, peşəkar karyerasına 1996-cı ildə rejissor assisenti kimi başlayaraq, sonralar ikinci rejissor, ssenarist, redaktor, pradyüser kimi bir çox layihələrdə çalışıb. 2000-2013-cü illərdə Koliba Film şirkətində baş direktor olaraq çalışıb.
Daha sonra o karyerasını özünün yaratdığı İqlim Film və CABIN Creative Agency-Events –də davam etdirmişdir. Kırşehir Ahi Evran Universiteti, Elazığdakı Fırat Universiteti, İstanbuldakı Özəl Üsküdar Universitetləri kimi ali təhsil ocaqlarında təcrübə- seminar proqramlarında iştirak edib. 2018-ci ilin noyabrında Azərbaycanın ilk Turizm və Biznes kanalı olan Qafqaz TV-nin dəvəti ilə Bakıya gələn Batur Emin Akyel burda  rejissoru olduğu “Məddah” filminin göstərisində iştirak edib.
Qafqaz TV-nin direktoru, yaradıcı yönətmən Eltən Qədimbəylinin müəllifi olduğu “Çöldə Yaşam Öyüdləri” verilişinin qonağı olub və bu verilişdə öz uğur açarını paylaşıb.
Bakıda yaşayır, ailəlidir, 2 övladı var.
Filmoqrafiyası
TV karyerası zamanı çəkilişlərində iştirak etdiyi  600 bölümdən çox serialların bir hissəsi, başda Türkiyə olmaqla əllidən çox ölkədə yayımlanaraq uğur qazanıb.
Filmlərdə
Prodüsseri olduğu film:
Yazarı olduğu filmlər:
Vali (2009)
Məddah (2013)
Rejissoru olduğu filmlər
Mənbələr
1.     http://www.kameraarkasi.org/yonetmenler/batueminakyel.html
2.     https://cz-news.net/news/batur+emin+akyel
4.     https://mywed.com/ru/photographer/Cabin/
5.     https://www.intersinema.com/batur-emin-akyel-filmleri/
6.     https://www.trthaber.com/haber/kultur-sanat/8-yeni-film-vizyonda-122401.html
7. Batur Emin Akyel - IMBD
Dəməşq döyüşü (2012)
Dəməşq döyüşü — Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı, 15 iyul 2012-ci ildə Suriyanın paytaxtı Dəməşqə başlayan döyüş. Döyüşün kim tərəfindən başladığı məlum deyil. Müəyyən mənbələrə görə, yüzlərlə üsyançı şəhərə qonşu rayonlardan soxulmuşdur. Müxalifət bundan sonra Dəməşqi ələ keçirmək üçün kütləvi hücuma keçmişdir. Digər mənbələr hökumət qoşunlarının təşəbbüsü ələ keçirmək və hərbi üstünlük əldə etmək üçün ilk hücuma keçdiyini bildirmişdilər. Üsyançılara yaxın mənbələr sızdırılmış döyüş planına görə, əməliyyatın vaxtından əvvəl başladığını qeyd etmişdir.
Paytaxtın bir neçə rayonunu ələ keçirən üsyançıların ilkin hücumları uğurlu olmuşdur. Şəhərin mərkəzində bombalı hücumda 4 yüksək rütbəli hökumət üzvünün həlak olmasından sonra hökumət qoşunlarının şiddətli əks-hücumları nəticəsində müxalifət qüvvələri geri çəkilməyə məcbur qalmışdır. 3 həftə davam edən döyüşlərdən sonra paytaxt yenidən faktiki olaraq rejim qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. Döyüşlər zamanı Dəməşqin mərkəzində geniş miqyasda tanklar və helikopterlərdən istifadə edilmişdir. Şəhərin bəzi hissələri xarabalığa çevrilmişdir.
Şona dili
Şona dili — Bantu dillərindəndir ki, Zimbabve və Zambiyanın cənubunda, Şonalar tərəfindən danışılır. Zezuru, Karanqa, Manyika, Ndau və Korekore bu dilin dialektləridir.
Azov rayonu
Azov rayonu — Rusiya Federasiyasında, Rostov vilayətində inzibati-ərazi vahidi. Rayon mərkəzi Azov şəhəri rayon tərkibinə daxil deyil.
Coğrafiyası
Azov rayonu Rostov vilayətinin cənub-qərb hissəsində, Taqanrok körfəzinin Cənub sahilində yerləşir. Don çayının deltasında yerləşən rayonun sahəsi — 2966,0 km²-dir. Rayon ərazisi fərqli landşaft formaları ilə zəngindir. Ərazidə cənubi rus çölü, sahil rayonu, don deltasının qoruq ərazisi diqqəti cəlb edir. 1884-cü ildə rayon ərazisində Aleksandrovski meşəsi salınmışdır.
Tarixi
XVIII əsrin sonu, XIX əsrin əvvəllərində Azov dənizi sahilləri sürrətlə məskunlaşmağa başladı. Bölgə əhalisi əsasən Ukraynadan və Rusiyanın Mərkəzi quberniyasından gələnlərin hesabına artırdı. Çöl ərazilərində qısa zamanda çoxlu kəndlər və xutorlar formalaşdı.
XIX əsrin ikinci yarısında Azov ərazilərind xalqçılıq geniş vüsət almışdır. 1905-ci il inqılabı zamanında Azov sahili ərazilərdə kəndli üsyanları geniş yayılmışdır. Azov ətrafında ağ qvardiyaçıların tam darmadağın edilməsi 1 mart 1920-ci ildə baş tutdu. Bölgədə sovet hakimiyyəti bərqərar oldu.
1928-ci ildə Azov rayonu ərazisində ilk Şimali Qafqaz maşın-traktor stansiyası yaradıldı (Aleksandrovskaya MTC).
Əhalisi
2021-ci ilin siyahıya alınmasına görə rayon əhalisinin sayı 98 338 nəfərdir. Ərazidə 20 yaxın millətin nümayəndələri yaşayır. Rayon ərazisində 99 yaşayış məntəqəsi var. Bunlar 18 kənd məskunlaşma formasının tərkibinə daxildir.
İqtisadiyyatı
Azov rayonu ərazisində bir neçə sənaye müəssisələri mövcuddur. Bunlardan ən böyüyü — "Coca-Cola Eyç Bi Si Evraziyadır". Burda alkoqollsuz içkilər istehsal olunur.
İvan Malıqin
İvan Malıqin — dövlət xadimi, 26 Bakı komissarından biri.
Azov rayonu
Nəqliyyatı
Azov rayonu ərazisindən dövlət əhəmiyyətli nəqliyyat xəttləri keçir. Bunlardan ən əsası M4 dəmir yol və avtomovil magistiralıdır. Bu magistiral Rusiyanın Avropa hissəsini Şimali Qafqazla birləşdirir.Digər vacib magistirallar: Bataysk-Yeysk və Azov — Starominsk -Krasnodar.
Görməli yerləri
Rayon ərazisində kompleks təbət abidələrinin yerləşdiyi Don təbiət parkı fəaliyyət göstərir. Park iki hissədən ibarətdir: Delta Don və xüsusi qorunan ərazi — Levoberejniy yasaqlığı. Ərazidə həmçinin regional əhəmiyyətə malik olan mədədiyyət obyektləri yerləşir.
İvan Malıqin
Həyatı
1917-ci ildə yaranan Bakı kommunasında Qafqaz ordusunun hərbi-inqilab komitəsinin sədri İvan Malıqin 1918-ci ildə ingilislər tərəfindən güllələnib.
Yuxarı Qaranaz (Marağa)
Yuxarı Qaranaz — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Tahirə Həsənzadə
Tahirə Dadaş qızı Həsənzadə — Azərbaycan tarixçisi, mənbəşünas tədqiqatçı alim, AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun baş elmi işçisi, tarix üzrə elmlər doktoru.
Yuxarı Qaranaz (Marağa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 120 nəfər yaşayır (31 ailə).
Tahirə Həsənzadə
Həyatı və elmi fəaliyyəti
T.Həsənzadə elmi-tədqiqat müəssisəsinə gəlişinin ilk günündən bu zəngin xəzinədəki əlyazmalar, əski çap kitabları, tarixi-etnoqrafik sənədlər və əski əlifbada dərc olunmuş dövri mətbuatı, kitab və mətbuat tarixini araşdırmaqla Azərbaycan tarixşünaslıq elmi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən, indiyədək araşdırılmamış yazılı mənbələri öyrənməyə başlamışdır. O, uzun illər gərgin elmi fəaliyyətilə dörd monoqrafiya, üç tərcümə əsəri, bir kataloq və üç əski əlifbadan mətni taransfoneliterasiya edilmiş əsərin, 120-dən artıq elmi və elmi-publisistik məqalənin müəllifidir.
Tarixçi alim yazılı mənbələr üzərində uzunmüddətli gərgin əməyinin nəticəsi olaraq 1994-cü ildə Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun Müdafiə Şurasında "Məhəmmədhəsən xan Etimadüssəltənənin ictimai-siyasi fəaliyyəti" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, 2012-ci ildə isə Bakı Dövlət Universiteti Tarix fakültəsi nəzdindəki Birdəfəlik Müdafiə Şurasında "XVIII-XIX əsrlər Əfşarlar və Qacarlar dövrünün görkəmli Azərbaycan türkləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
T.Həsənzadənin elmi araşdırmalarında Əfşarlar və Qacarlar hakimiyyəti dövrünün görkəmli ictimai-siyasi xadimlərinin həyat və fəaliyyətlərinin mənbələr əsasında işıqlandırılması başlıca yer tutur. O, tədqiqatlarında farsdilli mənbələrə müraciət etməklə Azərbaycan tarixini araşdırmaq baxımından, indiyədək az öyrənilmiş, hər iki sülalənin hakimiyyəti illərində türk əsilli dövlət xadimləri, sərkərdələr, diplomatlar və s. haqqında geniş məlumat verir. Həmin dövrlərə aid yazdığı "XVIII-XIX əsrlərdə İranda yaşamış azərbaycanlı ictimai-siyasi xadimlər" (2007) və "XVIII-XIX əsr Əfşarlar və Qacarlar dövrünün görkəmli Azərbaycan türkləri" (2014) monoqrafiyalarını iranlı alim Mehdi Bamdadın "Tarixi-ricali-İran" adlı beşcildlik əsəri əsasında qələmə almışdır. Müəllif, Mehdi Bamdadın əsərindən faydalanmaqla Azərbaycan tarix elminə aid, eyni zamanda mütəxəssislər üçün olduqca qiymətli hissələri seçib üzərində elmi təhlilər aparmaqla monoqrafik tədqiqat əsərlərini elmi tədavülə daxil etmişdir. Bu kitablar XVIII–XIX əsrlərlə əlaqəli araşdırma aparan tarixçi mütəxəssislərin və ali məktəblərin tarix üzrə təhsil alan tələbələrinin tez-tez istinad etdiyi mötəbər mənblərdir.
T.Həsənzadənin elmi fəaliyyəti mənbəşünas alim kimi geniş və hərsahəlidir. O, Əlyazmalar İnstitutu xəziinəsində nəşr tarixi yüz ildən yuxarı olan, elmi və tarixi cəhətdən dəyəri əlyazma kitablarından az olmayan farsdilli əski çap kitablarının elmi-paleoqrafik təsvirini etməklə "Farsdilli əski çap kitablarının kataloqu"nu nəşr etdirmişdir (2009). Tarixçi alimin kitabları kimi yazmış olduğu hər bir məqaləsində də Azərbaybcan elm tarixi üçün çox vacib olan yeni elmi faktlar araşdırılaraq üzə çıxarılmışdır. Tədqiqatçının Azərbaycan kitabşünaslığı və nəşriyyat tarixini öyrənmək baxımından əhəmiyyətli olan "Mətbəələrin cögrafiyası" adlı məqaləsində XVI əsrin sonundan başlayaraq, XX əsrədək xaricdə və ölkəmizdə nəşr oplunmuş Azərbaycan əski çap kitablarının nəşr tarixi, yeri, mətbəələri haqqında bəhs olunmuşdur.
Aram Kostandyan
Aram Kostandyan — dövlət xadimi, 26 Bakı komissarından biri.
Həyatı
1917-ci ildə yaranan Bakı kommunasında Kavkaz ordusunun hərbi-inqilab komitəsinin sədri.
Aram Kostandyan 1918-ci ildə ingilislər tərəfindən güllələnib.
Vilhelm Kinsl
Vilhelm Kinsl — Avstriya bəstəkarı, dirijor u və musiqişünası.
Həyatı
Kinsl Praqa şəhəri ndə ikən Kreysi onu Festşpilhaus a Rixard Vaqner in «Nibelunq üzüyü» əsərini dinləməyə aparmışdır. Bu, Kinsl üçün əhəmiyyətli bir ilham mənbəyinə çevrilmişdir. O, bu əsəri o qədər sevmişdir ki, Hausegger və Fridrix Hofmann ilə birlikdə "Qraz Riçard Vaqner Assosiasiya"nı təsis etmişdir.
NGC 5619B
NGC 5619B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış NGC kataloğunda bulunan IC cismidir. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Vilhelm Kinsl
Həyatı
1879-ci ildə Kinsl pianist və dirijor kimi Avropa üzrə qastrol səfərinə çıxmışdır. 1883-cü ildə o, "Alman Operası"nın direktoru olmuşdur, ancaq 1886-cı ildə Qrats şəhərinə geri qayıtmış və Ştriya Musiqi Klubu və Konservatoriya üzrə Vəzifələrə rəhbərlik etmişdir.
1894-cü lldə Kinsl üçüncü və ən məşhur opera əsərini bəstələmişdir. Bu, «Evangelist» idi, ancaq bu əsər Kinslın 1897-ci ildə bəstələdiyi «Don Kixot»  əsərinin uğuru ilə rəqabət apara bilməmişdi. Bu cür şöhrətə yalnız Kinslın 1911-ci ildə bəstələdiyi «İnək adam» (Der Kuhreigen) əsəri çata bilmişdi ki, bu da qısa müddətli idi. 1917-ci ildə o, Vyana şəhərinə köçmüşdür. 1919-cu ildə onun birinci həyat yoldaşı Lili Hok vəfat etmişdir. Kinsl 1921-ci ildə Henni Bauer ilə evlənmişdir.
Birinci Dünya müharibəsi ndən sonra o, Karl Renner tərəfindən yazılan "Alman Avstriyası, sənin heyrətamiz ölkən" poeması üçün melodiya bəstələmişdir. Bu, 1929-cu ilə qədər Avstriya Respublikası nın qeyri-rəsmi dövlət himninə çevrilmişdir. Kinsl 1926-cı ildən sonra böyükhəcmli əsərlər yazmaqdan imtina etmiş, 1936-cı ildə isə səhhəti ilə bağlı yaşadığı problemlərə görə bəstəkarlığı birdəfəlik tərk etmişdir.
Siyasi görüşləri
1933-cü ildə Kinsl Adolf Hitler in hakimiyyətini dəstəklədiyini açıqlamışdır. O, böyük bir nasist tərəfdarı idi. Kinsl Adolf Hitleri "dünya xalqlarını idarə etməyə layiq" olan "vüqarlı" və "əzəmətli" bir fiqur olaraq təsvir etmişdir.
Ölümü və irsi
Kinsl 3 oktyabr 1941-ci ildə, 84 yaşında ikən Vyana şəhərində vəfat etmişdir. Onun meyiti Vyana Mərkəzi Qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Nasist hakimiyyət dövründə onun irsi qorunub-saxlanılmışdı, ancaq Avstriya da demokratik hakimiyyətin təsis edilməsindən sonra bunun əksə gerçəkləşmişdir. Buna baxmayaraq, 2007-ci ildə Avstriyada buraxılan bir poçt markası Kinsla həsr olunmuşdur. Onun Vyana şəhərindəki evində xatirə lövhəsi var idi.
Mkrtiç Beşiktaşlyan
Mkrtiç Beşiktaşliyan — Konstantinopoldan olan Osmanlı erməni şairi, dramaturqu və pedaqoqu. Erməni ədəbiyyatında romantizm cərəyanının əsas nümayəndələrindən biri hesab edilir. Onun yaradıcılığı sonrakı erməni müəllifləri üzərində böyük təsir göstərmişdir.
Sen-Loran-dü-Maroni (rayon)
Sen-Loran-dü-Maroni  — Fransanın Fransa Qvianası regionun rayonlarından biri. Departamenti — Fransa Qvianası. Suprefektura — Sen-Loran-dü-Maroni. Rayon əhalisi 2011-ci ildə 78 849 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 1,9 nəf / km². Rayon sahəsi — 40 945 km².
Aşağı Qaranaz (Marağa)
Aşağı Qaranaz — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 90 nəfər yaşayır (23 ailə).
Mahsun Bağırzadə
Mahsun Zahir oğlu Bağırzadə (30 iyul 1998; Xanbulan, Lənkəran rayonu, Azərbaycan — 21 oktyabr 2020; Qubadlı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Toğay bəy
Toğay bəy (krımca Toğay bəy, Polyakca Tuhaj-bej, Ukraynca Тугай-бей, Rusca Тугай-бей ) — Krım tatarlarının əhəmiyyətli hərbi liderlərindən və siyasətçilərindən biri, Tugay bəy adı ilə də tanınmışdı.
thumb|200px|Toğay bəy, Jan Matejko tərəfindən [[1885-ci ildə çəkilmiş yağlı boya rəsimdən bir parça, hal-hazırda Varşava Milli Muzeyində nümayiş etdirilir.]]
Həyatı
Toğay, Krımın əhəmiyyətli ailələrindən olan Arğınlar ailəsindən gəlir və tam adı Arğın Doğan Toğaydır. Bəy titulunu Or Qapı (Perekop) sancağının başına keçərkən almışdır. Bu sancaq Krım xanlığı üçün çox vacib idi, çünki Krım yarımadasının bərzəxi olan Perekop bərzəxi burada yerləşirdi və müdafiəsi vacib olan bir yer idi.
Mahsun Bağırzadə
Hərbi xidməti
Mahsun Bağırzadə 30 iyul 2016-cı ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Lənkəran şəhəri üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Ağdam rayonunda, Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət etmişdir. 10 yanvar 2018-ci ildə hərbi xidmətdən tərxis olunaraq mülki fəaliyyətə davam etmişdir.
Toğay bəy
Həyatı
1648-ci ildə kazakların Reç Pospolitaya qarşı Hmelnitski üsyanında Boqdan Xmelnitskiyə kömək etmək üçün (təxminən 6000 - 20000 nəfər arasında) bir ordu gətirmişdir. Oradakı müxtəlif vacib döyüşlərdə vuruşmuş və sonda Beresteczko döyüşündə öldürülmüşdür.
Mahsun Bağırzadə
Hərbi xidməti
2020-ci ilin 14 iyul tarixində Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra səfərbərlik başlamış, Mahsun Bağırzadə səfərbər olunmuşdur. 21 sentyabr 2020-ci ildə hərbi təlim toplantılarına çağırılmışdır.
Toğay bəy
Həyatı
Polşa yazıçısı Henrik Senkeviç tərəfindən yazılmış roman və həmin romanın motivləri əsasında çəkilmiş film olan Odla və qılınclada təsvir edilmişdir. Filmdə Daniel Olbrychski tərəfindən canlandırılmışdır.
Mahsun Bağırzadə
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Mahsun Bağırzadə 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü atıcı olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Cəbrayılın, Zəngilanın və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Mahsun Bağırzadə 21 oktyabr 2020-ci ildə Qubadlı rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Bir müddət sonra, həmin ilin 4 noyabr tarixində doğulduğu Lənkəran rayonunun Xanbulan kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mahsun Bağırzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mahsun Bağırzadə ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mahsun Bağırzadə ​ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Telman Zeynalov
Telman Heydər oğlu Zeynalov — Azərbaycan heykəltəraşı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (1992) Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1978), "Humay" mükafatı laureatı (2001), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (2002).
Həyatı
Telman Heydər oğlu Zeynalov 20 oktyabr 1931-ci ildə Bakıda anadan olub. Valideynləri Heydər Ələkbər oğlu Zeynalov və Dürrə Əsəd qızı Zeynalovadır. 1939–1947-ci illərdə Bakıdakı 6 saylı orta məktəbdə oxuyub, 1948-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət məktəbinin heykəltaraşlıq bölməsinə qəbul olub. 1951-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb. 1956–1962-ci illərdə V. İ. Muxina adına Leninqrad ali incəsənət-sənaye məktəbində (indiki Ştiqlits adına Sankt-Peterburq Rəssamlıq Akademiyası) heykəltaraşlıq ixtisası üzrə təhsil alıb. 1957-ci ildən respublika, ümumittifaq və beynəlxalq sərgilərdə iştirak edib, 1965-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqına üzv olub. 1977–1991-ci illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı yanında heykəltaraşlıq üzrə bədii şuranın sədri, 1982 və 1987-ci illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının İdarə Heyətinə üzv seçilib.
Apanasenkovski rayonu
Apanasenkovski rayonu — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Divnoye kəndidir.
Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının şimalında yerləşir. Kalmıkiya Respublikası ilə sərhədi Manıç çayı boyunca uzanır. Relyefi düzənlikdir, hündürlüyü təxminən 100 metrdir. Buradakı yüksəkliklər Kuma-Manıç çökəkliyi boyunda yerləşir. Manıç gölü unikal quşların yaşadığı ərtazidir.
Apanasenkovski rayonu riskli əkinçilik deyilən bölgə olan Stavropol diyarının ən quraq bölgələrindən biridir. İqlimi kəskin kontinentaldır. Yaz aylarında, iyulun ikinci yarısı və avqustun ilk yarısı arasında temperatur +25 ilə +40 dərəcə arasında dəyişir. Qışda mənfi 3-5 dərəcəyə qədər enir. Şiddətli şaxta çox nadirdir, 10-15 dərəcəni aşmır. Şabalıdı və açıq şabalıdı torpaqlar üstünlük təşkil edir.
Tarixi
Rayon 1924-cü ildə Stavropol quberniyasının Blaqodarnenski qəzasının volost və kəndlərindən qurulmuşdur. İnzibati mərkəz rayona orijinal ad verən Divnoye kəndi idi.
17 yanvar 1943-cü ildə Apanasenkovski rayonu alman faşist işğalçılarından azad edilir.
1 fevral 1963-cü ildə mövcud 15 kənd rayonu əvəzinə: Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Alexandrovski, Qeorqievski, İobilnenski, İpatovsky, Koçubeevskiy, Krasnoqvardeyski, Kurski, Levokumski, Mineralovodski, Petrovski, Prikumski və Şpakovski.
12 yanvar 1965-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti qərar verir :
16 mart 2020-ci il tarixindən etibarən Stavropol diyarının 31 yanvar 2020-ci il tarixli 3-kz qanununa əsasən, Apanasenkovski rayonunun bütün bələdiyyələri, onları vahid bələdiyyə forması Apanasenkovski bələdiyyə dairəsinə birləşdirməklə dəyişdirildi.
Ərazi vahidi öz statusunu qorumuşdur.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 15 743 kişi (47.60%) və 17.331 qadın (52.40%) yaşayırdı.
Rayonla əlaqəli insanlar
Pavel Kaşuba Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına Kiyevka kəndində layiq görülüb.
Sosialist Əməyi Qəhrəmanı fəxri adı almış rayon sakinləri: Pavel Baştovoy, Vasiliy Moroz, İ. Krasnikov, V. Fisenko, Y.Şevçenko.
Qışlaq-i Əmir (Marağa)
Qışlaq-i Əmir — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 44 nəfər yaşayır (12 ailə).
Fandom (veb-sayt)
Fandom – vikiləri pulsuz host etmək üçün yaradılmış xidmət. Fandom açıq kodlu proqram təminatı olan Mediaviki əsasında qurulub və yüz minlərlə vikidən ibarətdir. Vikiyanın əsası Cimmi Ueyls tərəfindən qoyulmuşdur. 2016-cı ilə kimi Wikia adlanmışdır.
Zamin Ağayev
Zamin Zülfiqar oğlu Ağayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Zamin Ağayev 11 may 2002-ci ildə Qobustan rayonunun Sündü kəndində doğulmuşdur. Subay idi.
Hərbi xidməti
Zamin Ağayev 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Zamin Ağayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Zamin Ağayev 21 oktyabr 2020-ci ildə Xocavənd rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
İta Ever
İta Ever — Sovet və Estoniya teatr və kino aktrisası. Estoniya SSR xalq artisti (1973). Mədəniyyət üzrə Estoniya Milli Mükafatı laureatı (2007).
Bioqrafiyası
İta Ever 1 aprel 1931-ci ildə Yarvamaa vilayətinin Payde şəhərində anadan olub.
İzləyicilər onu Aqata Kristinin romanı əsasında çəkilmiş "Qara dənizin sirri" filmindəki Miss Marpl kimi tanıyırlar.
Ailəsi
Estoniya teatr aktyoru və rejissoru Eyno Baskin ilə pozulmuş bir evliliyindən, hazırda rejissor olan Roman Baskin dünyaya gəir. Kino aktyoru İlmar Tammur, teatr aktyoru Qunnar Kilqas ilə evli olmuşdur.
Sırıc (Marağa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,271 nəfər yaşayır (333 ailə).
Aqnes Allen
Aqnes Allen — İngilis uşaq kitablarının müəllifidir. Britaniya adalarında evlərin tarixini izləyən məşhur bir kitab olan "Evinizin tarixi" kitabına görə 1949-cu ildə İngilis uşaq kitabları üçün Karneqi medalı qazandı. Karneqi medalını alan ikinci məşhur elmi kitab Allen və əri Cek tərəfindən çəkilmiş detallı rəsmlər idi.
Aqnes Allenin "Hekayələr" seriyası 1947-ci ildə "Kəndin nağılları" ilə başladı. Əsasən sosial tarix və sənət mövzusunda bir sıra kitablar yazdı. Bunlara Parlamentimizin tarixi (1949), Şosenin tarixi (1950) və Geyim tarixi (1955) daxildir. Tarixdəki Həyat adlı dörd kitabdan ibarət seriyası, əsrlər boyu tək bir aspektlə yanaşı müəyyən dövrlərə inteqrasiya olunmuş bir yanaşma tətbiq etdi
Yegiya Tıntesyan
Yegiya Tıntesyan (Եղիա Տնտեսյան; ) — Osmanlı ermənisi bəstəkar, musiqişünas, müəllim, naşir və ictimai xadim.
Həyatı
O, bir çox erməni kilsə himnlərinin melodiyalarını Avropa notalarına yazdırmış və nəşr etdirmişdir. Tıntesyan erməni osmosunun xazik qeydləri məsələlərinə dair əsərlərə malikdir. O, Avropa musiqi təhsili sisteminin və not yazılarının təbliğatçısı olmuşdur. Erməni xalq mahnılarını nəşr etdirmişdir. Bir neçə mahnının müəllifidir. Kilikiyada və Yerusəlimdə musiqi nəzəriyyəsi və kilsə müğənniliyini öyrənmişdir.
NGC 4617
NGC 4617, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Araz albalısı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Bitkinin vətəni Mərkəzi Çindir, buradan bitkinin bir adı da - çin albalısıdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1,5 m, nazik, çubuqvari, açıq, sarımtıl-boz zoğları olan, düz dayanan koldur. Yalançı zoğlarının uzunluğu 0,7 sm-dək, kənarları seyrək dişlidir. Saplaqların uzunluğu 3 mm-dəkdir. Yarpaq ayaları xətvari-lansetvari və ya ensiz lansetvari, mərkəzdə enli, uzunluğu 5-8 dəfə enindən artıq, çox vaxt əyilmiş, kənarları içəriyə qatlanmış və ya təxminən iki dəfə qatlanmış, ucu tədricən biz, bünövrəsində saplağa çevrilmiş, kənarları iti dişlidir. Çiçəkləri bəzən 1-2, çox vaxt 3-6 ədəd olur. Ləçəkləri əks-oval-belvari, qısa saplaqlı, küt, uzunluğu təxminən 0,5 sm və eni 0,3 sm-dir. Çəyirdəklərin uzunluğu təxminən 0,8 sm, yetişmişləri tükcüklüdür. Bioloji xüsusiyyətlərinə görə keçəli albalı adi albalı kimi asanlıqla gavalı, ərik, alça və şaftalıyla çarpazlaşır.
Ekologiyası
Soyuğa, rütubətə, günəşə davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda yayılmışdır.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir, bağlarda, parklarda genış şəkildə istifadə olunur.
Devid Fletçer
David John Fletcher MBE — zirehli müharibə tarixində, xüsusən də Birləşmiş Krallıqda ixtisaslaşmış ingilis hərbi tarixçisidir.