cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Səyavuş Hüseynli
Televiziya fəaliyyəti
Quruluşçu rejissor, ideya müəllifi və rəhbəri olduğu televiziya layihələri:
Cığatay xan
Çağatay Xan (, Farsca: چغتاى خان Chaghatāī khān; d. 1183 – ö. 1242) — Moğol şahzadəsi və Çingiz Xan ın ikinci oğlu.
Qardaşlarıyla birlikdə atasının Çin (1211-1215) və Xarəzm (1219-1224) səfərlərinə qatıldı. Xarəzmşahlar dövləti paytaxtı Ürgəncin ələ keçirilməsində əhəmiyyətli rol oynadı (1221). Monqollara məğlub olaraq Hindistana qaçan Cəlaləddin Xarəzmşahı təqib etməyə göndərildi.
Çingiz tərəfindən Quru Hıtayın torpaqları verildisə Mavəraünnəhirdən Şərqi Türkistana qədər uzanan bölgədə olan şəhərlər İmperatorluğun mərkəz rəhbərliyinə bağlı qalmış və Ögeday tərəfindən təyin edilən qubernatorlar tərəfindən idarə olunmuşdu. Qardaşı Ögedayın ölümündən (1241) qısa müddət sonra öldü. Ölümündən sonra qurulan dövlətə Çağatay xanlığı adı verilmişdi.
Velella velella
(Velella velella) — cinsinə aid heyvan növü.
Penstemon azureus
(Penstemon azureus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anatomik teatr
300 px|right Anatomik teatr — Anatomiya tədrisi üçün istifadə olunan, amfiteatr şəklində salon. Salonun ortasında, insan və ya heyvan bədənlərinin, əməliyyat olunduğu masa var. Salonların amfiteatr şəklində olması, əməliyyatı daha yaxşı və yuxarıdan izləyə bilmək üçündür.
İlk anatomik teatr 1594-cü ildə Padua Üniversitetində inşa edilmişdir.
Əli Volkan
Əli Volkan (1887, Nardaran - 1981, İstanbul, Türkiyə) — Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının nümayəndələrindən biri, folklorçu.
Həyatı
Əli Volkan 1887-ci ildə Nardaran kəndində dünyaya gəlmişdir. Kiçik yaşlarından bədii yaradıcılıqla ardıcıl məşğul olmuşdur. Azərbaycanda Xalq Cümhuriyyətinin elan edilməsini böyük coşqunluqla, ruh yüksəkliyi ilə qarşılamış, duyğularını şerlərində ifadə etmişdir. Gəncə alayında hərbi xidməti borcunu yerinə yetirmişdir. Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra şeirlərini Əli Usta təxəllüsü ilə dərc etdirmişdir. Türkiyədə milli ruhlu şerləri siyasi mühacirətin nəşr etdiyi dərgilərdə çıxmışdır. Bu şerlərdə Azərbaycanın müstəqil dövlət olacağına dərin inam əksini tapmışdır. Azərbaycan bayatıları kitabını tərtib və nəşr etdirmişdir.
NGC 2004
NGC 2004, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası dır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən 22.86 sm (9 düymə) ölçülü vasitəsilə  ildə kəşf edilmişdir.
Gəndəlaş
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Cinsin tərkibinə Şimal yarımkürəsində, eləcə də Avstraliyada geniş yayılmış 25-ə yaxın kol, çox da böyük olmayan ağac və nadir çoxillik ot bitki növləri daxildir.
Növləri
[[SS 2 (*
Barapazavr
Barapazavr — Saurischia dəstəsinə, Vulcanodontidae fəsiləsinə aid dinozavr. Yura dövründə (189–176 milyon il önçə) hazıki Asiya materiki ərazisində yayılmışdır. Onların qalıqları əsasən Hindistanda aşkarlanmışdır. İlk dəfə paleontoloq Jain və onun həmkarı tərəfindən 1975-ci ildə ətraflı məlumat vermişlər. Bu cinsə bir növ daxildir— B. tagorei.
Yohans Brams
Yohans Brams — alman bəstəkarı və pianoçusu, romantizm dövrünün əsas nümayəndələrindən biri. Hambuqda anadan olmuş, sonralar Vyanada, Avstriyada məskunlaşmışdır.
Həyatı
Atası Yohan Yakob Brams vaxtilə Hamburqa Şlezviq-Holşteyndən şəhər musiqiçisi olmaq arzusu ilə gəlmişdir. O bir neçə musiqi aləti üzrə mütəxəssis olmuş, lakin yaşayışını truba və ikili bas alətlərində ifa etməklə təmin etmişdir. Yohan Yakob özündən on yeddi yaş böyük olan Yohanna Henrika Kristiane Nissen adlı dərzi qadınla evlənmişdir. Onlar əvvəlcə şəhər tərsanələri yaxınlığında, Hamburqun Ganveyrtel adlanan hissəsində, daha sonra şəhərin şimal perimetrində yerləşən İçəri Alster bölgəsində, Dammtoval məhəlləsindəki kiçik bir evdə məskunlaşırlar.
Oğluna ilk musiqi təhsilini də elə Yohan Yakob verir. Brams yeddi yaşından etibarən Otto Fridrix Villibald Köselldən pianoçuluq sənətini öyrənir. Brams ilkin yaşlarında böyük istedada malik olduğunu nümayiş etdirir, restoran və teatrlarda çıxış etməklə, eləcə də fərdi dərslər verməklə ailəsinin elə də çox olamayan gəlirlərinə öz töhfəsini verməyə başlayır.
Brams bir müddət violonçeldə də ifa etməyi öyrənir, lakin dərs aldığı müəllimi onun alətini götürüb qaçır. Otto Kösseldən aldığı erkən piano dərslərini Vyanada İgnaz Seyfrid (Motsartın tələbəsi) və Karl von Bokletlə (Şubertin yaxın dostu) bir oxumuş Eduard Marksenlə davam etdirir. Gənc Brams bu dövrdə Hamburqda bir neçə açıq konsert verməsinə baxmayaraq, tanınmış bir pianinoçu kimi yalnız on doqquz yaşında etdiyi konseert turnesindən sonra tanınır. Sonrakı illərdə Brams tez-tez öz əsərlərində solist, müşayətçi və ya kamera musqiliərində iştirakçı kimi iştirak edir. O 1859-cu il Piano Konserti No. 1 və 1881-ci il Piano konserrti No.2 əsərlərinin hər ikisnin premyerasında solit kimi çıxış edir. O erkən yaşlarında dirijorluq etməyə də başlayır və sonrlar həm xor, həm də orkestra üçün mahir dirijor kimi tanılnır.
Brams bəstəkarlığa çox erkən yaşlarından başlamış, lakin sonradan o dövrdə yazdığı əsərlərinin əksəriyyətini məhv etmişdir. Məsələn, Marksenin memuarlarında Bramsın 11 yaşında bəstələdiyi piano sonatası haqqında danışılır. Bəstələdiyi əsərlərə macar skipkaçısı Eduard Remenvi ilə 1853-cü ilin aprel ayında çıxdığı turneyə qədər bir o qədər böyük alqış qazanmır. Bu turne zamanı Brams Hanoverdə Jozef Hoakimlə tanış olur. Sonradan Veymar sarayına yollanır və burada Franz List, Piter Kornelius, Hoakim Raff kimi musiqiçilərlə tanış olur. Bramsın Lisztlə tanışlığının (bu tanışlıq zamanı Liszt Bramsın Şerzo Op. 4 əsərini ifa etmişdir) şahidlərindən bəzilərinə, məsələn, Remenyiyə görə o Bramsın Lisztin B minorda sontasını ürəkədən alqışlamadığına dərindən sarsılmış və ondan ayrılmışdır (Brahmsın yenicə bəstələnmiş əsəri ifası zamanı yuxulaması deyilir).
Koakim Raff Brahmsa Robert Şuaman haqqında təqdimat məktubu təqdim edir və Brahms Raynlanddıki tamaşalardan sonra qatarlarla Düsseldorfa yollanır vı burada Şuamn ailısi tərəfinədn qonaqpərvərlilə qarçılanır. Şuman 20 yaşlı gəncin istedadına heyran qalır və Neue Zeitschrift für Musik jurnalının 1853-cü il, 28 oktyarb tarixli sayında Brahms haqqında yüksı fikirlər ısk olunmuş "Neue Bahnen" ("Yeni Cığırlar" ) adlı məqalə nəşr etdirir. Şumanın gənc bəstəkar haqqında bu qədər yüksək fikirdə olması musiqi dairələrində şübhı ilə qarçıkanır və yıqin ki, Brahmzın öz əsərlərini təkmilləşdirməyəy sövq etmişdir. Düsseldorfda luğu müddətdə Brahms Şüman və Albert Ditrixlə Hoakim üçün sonata yazılışına qoşulur. Bu sonata F-A-E sonatası kimi tanılnır. Brahms Şumanın həyat yoldaşı, bəstəkar və öpoianoçu Klaraya yaxında bağlanır və onunla ömrüboyu davam edəcək ehtiraslı, lakin ehtimal ki, platonik münasibətlərədə buluur. Brahms bir neçə qadınlara qarşı ciddi fikirlərədə olmasına və 1859-cü ildə Göttingendə Aqate von Sibold adlı xanımla nişanlanmasına baxmayaraq ömrü boyu evlənməmişdir. Şumanın 1854-cü ildə özünə sui-qəsd etmısi cəhdindən və dərhal ruhi sanatoriyaya köcürmülməsindən sonra Klara və yoldaşçı ilə əsas vasitəçi rolunu oynayır və faktiki olaraq Şumanlae evinin yiyəsinıə çevrilri.
1856-cı ildə Şumanın ölümündən sonra Bramhs vaxtını Hambuq və Detmold knayazlığı arasında keçirməli olur. 1862-ci ildə isə ilk dəfə Vyanaya gedir, qışı burada keçirir və 1863-cü ildə Vyana Singakademie-da dirijor təyin olunur. Bu vəzifədən növbət il imtina etmısinə və başqa yerdə iş axtarmasıan baxmayaraq Brhams tədricən Vyanada məskunlaşmağa başlayır. 1872-1875-ci illər aralığında Brahms Vyana Gesellscahft der Musikfreundenin təşkil etdiyi konsertlərin dirijoru təyin olunur və bundan sonra başqa rəsmi vəzfivə qəbul etmir. O 1877-ci ildə Kembridz ünuversitetindən təklif olunan fəxri doktorluq dərəcəsindən də imtina edir. Lakin 1879-cu ildə Breslau universitetinin eyni tklifini qəbul edir və cavabında Academic Festival Overturasını bəstələyit.
Brahms 1850 və 1960-cı illərdə davamlı şəkildə əsərlər yazır, lakin əsərləri tənqidi fikirlər də formalaşdırır. Piano konserti No. 1 ilkin tamaşalar zamanı pis qarçılanır. Onun əsərləri yeni alman musiqi məktıbləri tərəfindıən dəbdən düşmüş kimi qarçılanır. Bu məktəblərin başlıca simaları Liszt və Riçard Vagner idi. Brahmz əslində Vagnerin bəzi əsərlərini çox bəyənmiş və Liszti də dahi pianoçi kimi qəbul edirdi. Lakin bu iki mıktəb arasındakı konflitlər bütün Avropa musiqi həyatını çuğlayıər və tarixə Romantiklərin Müharibsi kimi düşür. Brahmsın tərəfdarları arasında Klara Şuman, nüfuzlu musiqi tənqidçisi Eduard Hanzlik, Vyananın aparıcı cərrahı Teodor bilroz kimi cəmiyyətin tanınmlş simaları var idi. 1860-cı ildə Brahms musiqidə bəzi ifrat hərəkətlərər qarşı etiraz aksiyası keçirmıyə cəhd gösətrir. Yasnız üç imza ilə dəstəklənmiş manifest uğursuzluğa düçar olur və Brahms bir daha ictimai polemikaya baş qoşmur.
1868-ci il Ein deutsches Requeim əsərinin Bremen premyerası Brahmsın Avropa nüfuzunu möyyən edir və Şumanın onun barədəd söylədiklərini tam təsdiqləyir. Məhz bu uğur Bramsa bir çox yarımçıq qalmış ıəsərlərini də – Rinaldo kantatası, ilk simli kvarteti, üçüncü pinano kvareti, və birinki simfoniyasını tamamlamağa stimul verirr. 1860-ci ilərin əvvələrində baçladığı bu smfoniya yalnız 1876-cı ildə peyda olur. Bundan sonra Brahms 1877, 1883 və 1885-ci illərdə npvbəti üç simfoniyasını yazır. 1881-ci ildə Bramhs yeni orkestr üçün əsərini dirijoru Hanz von Bülov olan Meyningen hersoqunun saray orkestrində ısnaqdan keçirir.
Brahms tez-tez səyahətə çıxmağı sevərdi. 1878-ci ildən etibarən o İtaliyaya səfərlər edir və yayı keçirmık üçün səfalı yerlər axtarışına şıvardı. O piyada gəzməyi sevər və açəq havada daha aydın düşınduyu üçün vaxtının çıxunu bel gəzintilırəd keşçiririd.
1889-cu ildə Amerika ixtiraçısı Tomas Edisonun nüməyındısi olman Teo Vangerman bəstəkara baş şıkir və ona əsərlərindən birinin səsinin eksperemental yazılmasını təklif edir. Brams öznünü birinci Macar rəqsinin qısa formasını pianinoda ifa edir. Bu ilk səsyamalardan biri kimi tarikxə düşçür və əsərə giriş verən səs açıq-ayıdn eşidirlir. Lakin pinao ifası bir o qıdıər də yaxşı eşidilmir. Tədqiqatçılar əsərə təqdimat verən sısin Vangermanna yoxsa Bramsa məxsusluöu barədə yekiun qərara gılə bimirlər.
1890-cı ildə 57 yaşlı Bramhs bəsətkərlıdan uzaqlaşmaq qərarına gəlir. Bununla belə, o fikrində tam qətiyyətl dura bilmir və ölümünə bir neşı il qalmış birneşə tanımış əsərlər yazır. Bramsın Meyningen orkestrinin klrinet ifaçısı Riçard Mühfeldə olan hörməti onun Klarinet Trioyasu Op. 114, Klarinet Kvinteti Op.115 (1891) və iki Klarinet Sonatası Op. 120 (1894) bəstələməsi ilə nəticələnir. O həmçinin bu dövrdə silsiləli pinano parçaları da – Opp. 116–119, və Vier ernste Gesange (Dörd Ciddi Mahnı) (1896) yazır. Sonuncu əsərini bitirən zaman Bramhs xərçəng xəstəliyinə tutulur. Bəıstəkarın səhhəti getdikcə pilsəşir və Brams 1897-ci ilin 3 aprel tarixində dünyasını dəyişir. Yohans Brahms Vyananın Zentralfriedhof qəbristanlığında dəfn olunur.
Dinləyiçilərinin əksəriyyəti Bramhsı Romantik Dövr musiqsinin son bürcü kimi qəbul etsələrədə, əlsində o əsərlərində daha çox klassik musuqu forma və ənanəlrinə riayət edirdi. Odur ki, əksər pərəstişçkarları bəstəkarı ənənəvi musiqu formalarının və "xalis musiqi" nin müdafiçsii kmi göprürdülər. Bramhs simfoniyaları atiki olaraq ölməkəd olan bu anrı dirçıldir və Gustav Mahler və Jan Sibeluis kimi bəstəkalrı da ilhamlandırır.
Baxmayarqq Bramhs ömrüboyu Vagnerin qəti əleyhdarı kimi tanınır, Bramsı irticaçı kimi xarakterizə etmık taamilə yalnışdır. O həm geriyə, həm də irləi baxan bəstəkar olmuşdur, əsərlərindıki harmoniya və ifadəlik Arnold Şpnberqin 1933-cü il məqalısində onu belə təqdime tmsəinə səbə olacaqdlr. :" Brahms- Mütərrəqipərvər". Bu məqalə XX əsrdə Bramhs yaradıcılığıa yenidən qiymıt verilmısinə zəmin yaradır.
Brams o zaman bəstəkalrıqda imtain edir ki, artıq tonal musqi anlayışı ifarat dərəcəyə qədər uzadılır və rposess Bramsın zərində tonal musi qanunlarının dağılmasına gıətirib çıxaracadı. Lakin o özü bəstəkarlıqdan imtina etmsıinı baxmayaraq Arold Şönberqin müəllimi Alekandr Zemlinskiyə böyük dəstək vermidşir. Zemlinskinin təlıəbəsi Şönberqin D maorda Kvaretet əsərini iki hərəkıtinin Bramsa gpstrmısi Bramda müıllifı qarşı rığbt hissi oyatmıdşlr.
Əsərləri
Brams orkestra üçün iki serenada, dprd simfoniya, iki paino konserti, skipka üçün konsert, skipla və violençel üçün ikili konsert, bir cüt orkestra overturası- Akademik Festival overtursı və Fıacivə Overtura bəstələmişdir.
Ein deutsches Requem (" Alman Rekviyemi") adlı böyük xor əsəri Bramsızn Lüteran İncilindən seşdiyi mətnlər ıəsasında yazılmışdır. Bu əsər Bramsızn həyatının üç əsas mərhələsində yazılmışdır. İkinic hərəkətin ilkin versiyası 1854-cü ildə Robert Şumanın özünı qəsd etmısindən bir q\d\r sonra yazılmış, bir qədər sonra tamamlanmış və ilk piano konsertlərində ifa olunmuçdur. Rekvyemin böyük bir hissəsi Brahmsın anasının ölümündın sonra, yəni 1865-ci ildın sonra bəstələnmişdir. Əsərin 1868-ci il rəsmi premyerasından sonra isə beşinci hərəkət əlavə edilmiş. Əsərin atamalanmş versiyası 1869-cu ildə işlq üzü görmuşdur.
Brahmsın variyasiya formasında yazdlğl əsərıərindən Handelin leytmotivləri əsasında Variyasıia və Fugalar, Paganini Variyasiyaları, Jozef Haydnın leytmotivləri əsasında Variyasiyaları aiddir. Dördüncü simfoniyasının (Op. 98) sonuncu hərəkıti də variyasiyalar seriyasıdır.
Kamera əsərlərinə isə üç simli kvarteti, iki simli kvanteti, iki simli seksteti, o cümləədn larinet kvantiteti, klarinet triyosu, trubin triyosu, piano kvinteti, üç piano kvarteti və üç piano tryoları daxildir. O bir neçə piano sonatası, o cümlədədn üçü skripka üçün, ikisi violençel üçün vı iksii klrinet üçün olmaqla bir neçə intrumental sonatalar da bəstələmişdir. Onun solo piano üçün əsərləri erkən poinao sonatalrı və balladlarıddan başlayıb xarakter paşalarıan qədər dəyişir. Bramhs 200-ə yaxın mahnı da bəstələmiş və Şubert və Şuamnla birgə ən böyük Leyder bəstəkalradan sayılır. Ölümündən az öncə yazdığı orqan üçün xoral preludaları orqan ifaçılarının repertuarlarının əhəmiyyətli hissəsinə çevrilmişdir.
Bramhs heç vaxt opera yazmamışdır. O bir qayda olaraq "mütləq musiqi" üslubuna üstünlük vermişdir.
Bramhs bir qayda olaraq böyük, mürrəkbə təribatlı, ciddi musiqi bəstəkarı kimi tanınsa da , ən məşhur əsərlərinin bəziləri əslində məişət miqyaslı, kişik və populyar olmaq niyyətli olmuşdur. Bunlara Macar rəqslərində bəzi musiqi parçalarının yeni qiruluşu, piano duetlıər üçün Valtzları Op. 39, vokal kvartet və paino üçün Liebeslieder Üaltzes və bir çox mahnıları, Üiegenlied Op. 49 no. 4 addir. Sonuncu dostu Berta Faberin oğlunun ad gününə hədiyə olaraq yazılmış və Bramhsın laylayı kimi tanınnır.
Bramhs digər romantik dövr bəstəkalrından daha çox Bethovenə pərətiş edirdi. Bramsın evində Bethovenin mərmərədn olan büstü Bramsın işlədiyi masa üzərinə baxırdı. Onun bəzi əsəlri Bethovenin imitasiyasıdır. Belə ki, Bramsın birinci simfoniyasının başlanğıcı Bethovenin Hammerklvier sontasının açılış hissısinı çox bənzəyir. Bundan başqa birinci simfoniyaınn yekun parçasının leymotivi da Bethovenin doqquzuncu simfoniyasının finalınıən leymotivinı xatirladır (Sonunu oxşarlıq barədə Bramsa xatırlatma olduqda, Brams cavabında istınilın axmağın bunu görə bilmıəsini bildirmişdir).
Ein deutsches Requiem əsərini qismən anasının 1865-ci ildə vəfatından təsirlənərək yazmışdır. Lakin bu əsərdə 1854-cü ildə başladıöğı, lakin Şumanın özünə qəsdinədn sonra kənara qoyduğu simfoniyasından parçaları da özündə birləşdirir. O Rekviyemin Şumana məxsus olduöğunu da yazmışdır.
Bramhsın klassik musuqiyə olan məhəbbəti onun janr seçimində də əsk olunur. O klassik musiqnin sonta, simfoniya və konsert formalrını üstün tutur və tez-tez sontata formasında hərəkətlət bəstələtyiridi. Hətçənd Bramhs ın çox "Klassik" Romantik bəstəkar sayılıy, bu heş də onun bütün ısərırində öz əskini tapmır. Bu damğa ona Riçard Vagmerin baçılığı ilə "Yeni Alamn musiqisi" məktəbi ilə qarçıdurmasından yaranmışdır. Və əslində bu qarşıdurma heçş də bəstəkalrın özləri tərəfindən deyil, ardıcılları təırəfinən şiddətləndirilmişdir. Baxmayaraq ki Vagner Bramsın artamaqda olan məşhurluğu səbədindən onun qəti əleydarına çevrilri, lakin o Bramsın Handelin leytmotivləri üzərində yazdığı Variyasiyaları qəbul etmişdir. Brmahs pzü də bir çox məbnəblərə görə Vagner bir çox əsərlərinə dərin rəğbət hissi bısləyirdi.
Erkən Ronatik dövrü bəstəkallırını da Brams yaradıcılığında böyük təsiri olmuşdur. Ələxsus oona gənc yaşlarında kömə etmiş Şumanın təsiri xüsusii qeyd olunmalıdır. Bramhs tez-tez Robert və Klara Şumsanla göprüçır və bu görüçşlərədə dahi b\st\əkalrlın musiqilərini ifa edirdilər. 1862-63-cü illdərəd Vyanaya səfəri zamanı Brmahs Şubert musiqi ilə tanış olurvə Şubert onda bpyük maraq oyadır. Sonuncunun Bramhsa təsiri iki piano kvareti Op. 25, və Piano Kvintetndən (somuncu əsər Şubertin Simli Kvinteti və piano üçün dörd əlli Grand Duo-su) sezilir. Şopen və Mendelssonun Bramhsa təsiri barədə daha az sübut var. Bununla belə əsərlərinin bəziləırində bu bəstəkarlalrın əsələrinə yaxınlaşmanı gprmək olar. Məsələn, Bramsın Skertso Op.4 əsəri Şopenin B-bemol minrda eyniadlı əsərini xatırladır. F minorda piano sonatası Op. 5 sərindəki skertso hərəkəti isə Mendellsonun C minorda piano triyosunun sonluğunu xatırladır.
Xalq musiqinin də Brams yaradıcılığında özünəməxsus təsiri olmuşdur. Bramhs 144 alman xalq mahnılarında müraciət etmişdir. Əəsrlərində biq qayda olaraq folklor mövzulara mürəciet etmi.ş və alaman kındli həyatını təsvur etmişdir.
Bramhsın dini görüşləri barədəd qəti bir fikir olmasa da, onun əsərləində İncilin tısiri açıq-yadln hiss olunur. O İncili, ələlxüsus Lüterin təscümıs etdiyi versiynı oxumağı çox sevirdi. Onun "Rekviyem"i humansit ideyanı çatırmaq üçün İncil mətnlərinə istinad edir. Burada bəstəkar diqqəti ölülərər deyil dirilərər yönəldir. Tətdiqatçı Valter Niman deyir:" Bramsın yaradıcılıq fəaliyyətinə alman folklor inciləri ilə başlayıb İncil kəlamları ilə bitirmısi bəçəriyyətin bu bpyük oğlunun əsl dini məsləyini gösətriir". Bəzilər isə onun dini inaclara sadiq olub olmaması faktindan çox onun daha mələyinin çox mədəni tərəflərinin musiqisində ıksini tapdığını söpyləyir.
Gələcək nəsillərə təsiri
Bramhs musiqisi pərəstişkarları onu Bax, Motsart və Bethoven kimi bəstəkarlarla bir səviyyədə tuturlar. Onun ən böyük musiqi nailiyyətləri Rixard Vaqnerin daxili keyfiyyəti ilə Motsart məlahəti və klassik harmoniyasını sintez etmık olmuşdur. O eynilə simfonik və kamera musiqsində də fərqlənir. Bramasın "klassikləşdirən" və köəhnə üslübda işləyəyn Romantik bəstəkar olması, öpzündən sonra ardıcıl qoymaması və nəhayət klassik musiqni bir növ yekunlaşdıran və onu son nöğqtəsinə gətirən bəstəkar kimi xarakterizə olunması düzgün olmadı. Onun harmonik eksperimentləri bəzən Vagnerinki qədər cəsarətlidir.
Brams şəxsiyyəti bir qayda olaraq Motsart və Bethoven kimi bəstəkarlaın həyatları kmi hdisəlrələ əzngin olamış və bu səbədən Brams adları çəkilıən bu bəstəkalra kimi eyni mşhurluq qazanamaıdır. Onun həyatı (hadisələrlə zəngin olamayan) barədə heç bir flm çekilmımiş, heç buna cıhd də edilməmişdir. O da deyilməlidir ki, Brams hər şçeydən əvvəl öz həyatını tamamilə sənətinə həsr etmiş bir şəxsiyyət olmuşdur.
Denis Arnold özünün Yeni Oksford Musiqi soraq kiatbçasında Bramhs haqqında fikrilərini belə eifadə edir: "Bramsın musiqiçilər arasında hörmıti onun sənətkarlıq keyfiyyətləri ilə əlaqədardır. Brams musiqisinin cəlbedici cəhəti onun göz qabağında amma eynilə təbətindəki soyuqluğun arxasında gizlənən emosiyaların dərinliyinıddir."
Şəxsiyyəti
Bethoven kimi Brams da təbiəti çox sevər və tez-tez Vyana ətrafindakı meşələrə gəzintiyə çıxardı. O evə qayidanda uşaqlarına çirnilər almağı da unutmazdı. Böyüklərər Brams qaba və iztehzalı davranırdı. Tələbəsi olmuş Qustav Yenner müəllimi haqqında bunlarl yazırdı:" Bamxmayaraq tək-tük adam onun kimi mehriban ola bilərdi, bunnla belə o ünməcaz adam kimi tanınırdı". Vyana mətbuatında onun "Qırmızıə Kirpi" adlı sevimli qəlyanaltısına gündılik səfərləri və xüsusilə onun əllərini arxayasıına çarpazlayaraq gıxzmısinı fikir verirdi. Onunla dostluq edən şəxslər bəstəkara sadiq qal və bəstəkar də eyni sıdaıqt və səxavətlə onlara borcunu dostluq ödəyiridi. Yaradıclıq üslublarının tamilə fərqli olmasına bxamyaraq Brams Yohhan Staus İİ ilə möhkəm dost idi. Bramsh hətta ölümündən əvvəl 1897-ci ildə Ştrausun Die Göttin der Vernunft operretasının Vyananın Theater an der Üien teatrında keçirilən premyerasına getmək üçün xəstəliyi ilə mübariə dıə aparmışdlır. Bramsın Ştrausa verə biləcəyi əın bpyük qiyımət onun Mavi Dunay valtzını yaza bilməsinə görı hər şçeyi qurban verı bilmısini demısi olmuşdur. Bu dövrə aid edilıən və Bramsın Ştrasula tanışlığı ərəfəfinsə adi olan lətifəlri birinidə Ştrasun arvadı Adelenin Brmasdan avtoqraf istəməsi və əvəzində Bramsın "Mavi Dunay" valtzından ibir-iki not yazması, daha sonra aşağıdakı sözləri yazmasıdır:"Əfsus! Amma Brams yazmayıb".
1860-cı illərədn etibarən əsələri böyük uğurla satılır və bəstəlaraka öbyük maliyyə vəsaitit üazandırır. Bununla belə Brams sadə həyat tərzinı üstünluk verir, üç otaqlı sadə evdə bir təsərüfat müdirısi ilə yaşayır. O pulunun çoxunu qohumlarıan paylayır və gənc bəstəkarlara anonim şəkildə maliyyə dəstəyi verirdi.
Brams mütləq mükkəmmlçi idi. O erkıən illırədə yazdığı bir çox əsərlrini- Remenyi və skipkaçı Ferdinand Davidlə birgı ifa etdiyi Skrpka üçün Sonatası da daxil olaqla məhv etmişdir. Bir neçə dəfə isə 1873-cü ildə birinci somfoniyasının rəsmi yazılmasıdan öncə isə 20-dən artıq simli kvartetini də məhv etdiyin bildimişdirş. Bir neçə illər ərzində D minorda Simfoniya üçün orijinal layihısini pinao konsertlərinə çevirmişdir. Detalara aludəçiliyinə bir başqa misal Birinic simfoniyasına 1861-ci idlən 1876-ci ilə qədər on beş ilə qədər bir vaxt sərf etmısidir.Əsərin ilk tamaşalarıdna sonra da o bızi asta hərəətləti məhv etmişdir. Bramhsın pedantist mövqeyinə təsir etmiş başqa bir amil isə Şuamn olmuşdur. Şuman vaxtilə Bramhs haqqında çox yöksək fiilərd olmuş, onu Bethoven səviyyıəinsdə ola biləcək bəstəkar kimi qələmə vermiş və Brams da bu zirbəyə çatmağı qərarlaşdlrmışdılr. Şumanın bu fikirləri çətin Bramsın öznəinamını artıra bilir və bu onun birinci simfoniyasının gecikmısinə səbəb ola bilrərd. Bununla belə Klara Şuman Bramsın Birinci simfoniyasının bəstəkatəın əsl təbiətini əks etdirmədiyini bildimişdir. O bildirir ki, son gur hərəkət "olduqca tınınıli alınmıdır". Lakin o müasir dövrdə tətdqiqatçıların Bramsın ın gümrah əsərlərindən biri hesab etdiyi İkinici simfoniyanı qəbul etmıədkıdn boyun qaçırmışdır.Digr müasirləri isə, əksinə birinci hərəkəti olduqca qaranlıq hesab etmiş və Reynhold Brinkman Simfoniya No. 2-nu tədqiq edərkən XİX əsr qəmli ideyayalla əlaqədar olaraq Bramsən bəstəkar və dirijor Vinsenz Laxnerə yazdığıməktibu möəyyən etmidir. Bu məktibda Brams təbiətinin tutqun trflərini etiraf edir və bunun əks olunduğu hərəkat b\rədəd detal çaıqlamar veriri.
Türk marşı
thumb|300x300px| Türk marşının [[not ları ]] Türk marşı (orijinal adı: Rondo alla Turca ) Volfqanq Amadey Motsart ın bəstəsidir.
Türklər in Avropa da heyranlıq yaratdıqları illərdə Mehtər marşı ndan ilhamlanan Motsart, 1783-cü il də 11 nömrəli piano sonata sının üçüncü hissəsində "Rondo alla Turca"nı (Türk marşı) bəstələdi. Bu bəstə hələ də, Türkiyə Respublikası nın bütün xüsusi dəvətlərində, həmçinin ölkə təqdimatında istifadə edilməkdədir.
Lüdviq van Bethoven in də "Türk marşı" adında əsəri vardır.
2014-cü il də Macarıstan Milli Kitabxanası nın arxiv ində 11-ci La Major piano sonata sının 4 səhifəlik orijinal nüsxəsi arasında Türkiyə Respublikası nın Türk marşının bir hissəsi də var.
Türk rep sənətçisi Cəza, 2012-ci il də sonata nın üçüncü hissəsinə türkcə sözlər yazdı və bu parçaya klip çəkildi.
San-Marinoda COVID-19 pandemiyası
San-Marinoda Koronavirus pandemiyası 27 fevral 2020-ci ildə yayılmışdı. Hal-hazırda 151 nəfər yoluxub, 4 nəfər sağalıb,14 nəfər ölüb bu virusa görə.
Gedişat
27 fevral 2020-ci ildə İtaliyadan gələn qoca bir kişinin koronavirusa yoluxduğu təsdiq edildi. O, İtaliyada bu virus təhlükəsinə görə xəstəxanaya yerləşdirilmiş və sonra San Marinoya gətirilmişdir.
Qrenlandiyada COVID-19 pandemiyası
Qrenlandiyaya Koronavirus 16 martda gəlmişdi.Hal-hazırda ölüm və sağalma qeydə alınmayıb və 2 nəfər bu virusa yoluxub.
San-Marinoda COVID-19 pandemiyası
Gedişat
1 martda artıq 7 nəfər xəstələnmişdi və San Marinolu olan 88 yaşlı bir kişi vəfat etmişdi.
Alfredia
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
San-Marinoda COVID-19 pandemiyası
Gedişat
8 martda 36 nəfər xəstələndi.
Qrenlandiyada COVID-19 pandemiyası
Gedişat
Danimarkadan gələn bir Qrenlandiyalı 16 martda ölkəsinə dönmüş və koronavirus olduğu aşkar edilmişdi. Həmin xəstə hal-hazırda Nuukda ev təcridxanasındadır.
Ali təhsil
Ali təhsil — 1)elm, texnika və mədəniyyətin müasir nailiyyətlərindən yaradıcı şəkildə istifadə etməklə hazırlıq yönümlü nəzəri və əməli məsələlərin həllinə imkan verən sistemləşdirilmiş bilik və təcrübi vərdişlərin məcmusu. Ali təhsil termini ali təhsil müəssisələrində elm və mədəniyyətin müxtəlif sahələri üçün yüksək ixtisaslı kadrlar hazırlanması mənasında da işlədilir; 2)ümumi təhsil və elmi-siyasi bilik verən ən yüksək təhsil.
Qrenlandiyada COVID-19 pandemiyası
Gedişat
18 martda isə həmin xəstənin ailəsindən bir nəfərdə koronavirus aşkar edildi.
San-Marinoda COVID-19 pandemiyası
Gedişat
11 martda bu say 66-ya çatdı və 3 nəfər vəfat etdi.
Porpitidae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
San-Marinoda COVID-19 pandemiyası
Gedişat
12 martda 67 nəfər xəstələndi və 5 nəfər vəfat etdi.
14 martda hökumət 12 aprelə qədər karantin elan etdi.
18 martda Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi ləğv edildi. O vaxt San-Marinonu müğənni Senhit təmsil etməliydi.
Ali təhsil
Üç pilləli təhsil sitemində orta təhsil və orta ixtisas təhsilindən sonra gələn ali ixtisas təhsili. Məzuna ixtisası üzrə nəzəri və peşəkar biliklər verir. Orta təhsildən fərqli olaraq ali təhsil ümumi təhsil sayılmır və iddiaçılar müsabiqə əsaında daha az sayda yerə qəbul edilir.
Dərəcik (Xudafərin)
Dərəcik - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 106 nəfər yaşayır (31 ailə).
Ali təhsil
Ali təhsilli
Ali təhsilli - ali məktəb bitirmiş.
Ali təhsil müəssisəsi
Ali təhsil ali məktəblərdə — universitetlərdə, akademiyalarda, institutlarda və kolleclərdə verilir. Müxtəlif ölkələrdə fərqli adları ola bilər.
Ədəbiyyat
Əliquliyev R.M., Şükürlü S.F., Kazımova S.İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
Penstemon barbatus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ağ maddə
200px|thumb|right|Boz maddə 200px|thumb|right|Ağ fosfor 200px|thumb|right|Onurğa beyni Narkotik (və ya "Ağ ölüm") yunan "narke" sözündən götürülüb, yunan dilindən tərcümədə "yuxu" deməkdir.
Narkotik maddələr ilk öncə tibbdə istifadə olunmağa başlamışdır. Bu elə bir maddədir ki, insanın düşüncəsinə təsir edir və müəyyən mənada beyni tənzimləyir.Bu tənzimləmə hər cür psixoloji və fiziki defektlərlə nəticələnə bilər. Bu o deməkdir ki, narkotik maddələr hisləri, əhval-ruhiyyəni, düşüncəni dəyişməyə qadirdir.
Narkotik bitkilər (yun. narke – donub qalma, quruyub qalma, mat qalma) – tərkibində mərkəzi sinir sistemini qıcıqlandıran, tədricən onun fəaliyyətini zəiflədici maddə olan bitkilər.
Bir sıra Narkotik bitkilərdən tibdə ağrıkəsən dərman kimi istifadə edilir. Narkotik bitkilərdə təsiredici maddə alkoloidlərdir; Narkotik bitkilərdən alınan preparatlardan çox istifadə etdikdə narkomaniya baş verir.Narkotik bitkilərin əksəriyyəti ali bitkilərə aiddir.Narkotik bitkilərin çoxuna Cənubi və Şimali Amerikanın, Mərkəzi Asiyanın tropiklərində təsadüf olunur.
Ağ maddə: onurğa beyninin xarici səthində olan boylama ön-yan və dal-yan şırımlar vasitəsilə üç hissəyə: ön, yan və dal ciyələrə – lat. funiculi anterior, lateralis et posterior bölünmüşdür.Bunlar onurğa beynini beyinlə birləşdirən qalxan (hissi ya afferent) və enən (hərəki ya efferent) liflərdən və onurğa beyninin seqmentlərini bir-birilə birləşdirən qısa assosiatik liflərdən ibarət olub, müxtəlif vəzifə daşıyır və onurğa beyninin aparıcı yollarını təşkil edir.Ön ciyələr bir-birilə ön bitişmə – lat. commissura alba vasitəsilə birləşmişdir; bu bitişmə ön ciyə liflərinin orta xətdə çarpazlaşması nəticəsində əmələ gəlmiş və özü də ön boz bitişməyə ön tərəfdən söykənmişdir.Ön ciyələr bir-birilə ön bitişmə – lat. commissura alba vasitəsilə birləşmişdir; bu bitişmə ön ciyə liflərinin orta xətdə çarpazlaşması nəticəsində əmələ gəlmiş və özü də ön boz bitişməyə ön tərəfdən söykənmişdir.
Fosfor (P) – (yunanca "İşıqdaşıyan") D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 15-ci element. Ağ fosfor zəhərlidir. Onu qızdırdıqda qırmızı fosfora çevrilir.Ağ fosfor 1669-cu ildə Hamburqlu ehtiyat əsgər Xenninq Brand tərəfindən kəşf olunmuşdur.. Belə ki, insan bədənindən qızıl əldə etmək arzusuna düşən Xenninq bu məqsədlə sidikdən istifadə etməyə başlayır. Bu siqnallar ağ maddənin çox hissəsini təşkil edən miyelinli aksonlar vasitəsilə boz maddəyə çatır. Bir neçə gün saxladıqdan sonra sidiyi kolbada yüksək temperaturda qaynadır, pasta halına düşən maddəni yenidən qaynadır və nəticədə bəyaz rəngli maddəciklər görür.Asanlıqla yanan və demək olar ki, soyuq yanan bu maddə onu heyrətləndirir. Beləliklə, "4 ünsür" (hava, od, su, torpaq) nəzəriyyəsinə güclü zərbə olan ilk element kəşf olunmuş olur.Ağ fosfor havada oksidləşərək qaranlıqda yaşıl işıq verir.O, fosfat turşusu və qırmızı fosfor istehsalında, üzvi sintezdə reagent kimi, ərintiləri turşulaşdırıcı, yandırıcı vasitə kimi istifadə olunur. Ağ fosfor olduqca zəhərlidir. Həyat üçün təhlükəli olan dozası 50 mq-dır. Ağ fosfor ilə xroniki zədələnmələr çəkinin azalmasına və sümüklərdə dəyişmələrə səbəb olur. Ağ fosfor molekulyar qəfəsə malikdir və onun qovşaqlarında fosfor atomları yerləşir. Fosfor (P) – kalsium kimi sümüyün tərkibində rast gəlir.O, həmçinin sinir toхumalarında da olur .Karbohidrat, zülal və yağların həzmində iştirak edir. Fosforun əsas mənbəyi heyvan mənşəli ərzaq məhsulları hesab edilir. Boz maddə: Boz maddə, sinir hüceyrələrinin cisimlərindən meydana gələn onurğa beyninin qaranlıq, kəpənək şəklində bölgəsidir.Əsasən sinir cisimlərindən və bədənlərindən (nüvələrindən) ibarət olan mərkəzi sinir sisteminin bir hissəsidir.Boz maddə insan beyninin təxminən 40% -ni tutur. Qalan 60% -i ağ maddədən ibarətdir. Bununla birlikdə, boz maddə beyin oksigeninin% 94'ünü istehlak edir.Beyin növlərdə filogenetik olaraq irəliləyir və insanlarda maksimum inkişafına çatır.Beyin qabığımızın ən xarici təbəqəsi və ya səthi ən yeni və ən mürəkkəb sahədir.Bu, boz rəngli bir təbəqə ilə örtülmüşdür.Məlum olub ki, heyvan nə qədər böyükdürsə, maddə o qədər mürəkkəbdir və daha çox qarışıqlığa malikdir.Bu boz maddənin altında ağ maddənin miyelinli aksonları var. Boz maddə beynin motor nəzarəti, duyğu qavrayışı (görmə, eşitmə), yaddaş, duyğular, dil, qərar vermə və özünü idarəetmə ilə əlaqəli bölgələrində olur.Boz maddə beyində və onurğa beyindəki məlumatların işlənməsinə və şərhinə xidmət edir. Boz maddədən hazırlanan strukturlar, duyğu orqanlarından və ya digər boz maddə sahələrindən məlumatları işləyir. Beləliklə, ağ və boz maddə birlikdə işləyir.Əlavə olaraq, boz maddə sinir hüceyrələrinizdəki motor siqnallarını stimullara reaksiya verməyə səbəb olur.Məlumatların sürətli ötürülməsi ilə əlaqəli olan ağ maddədir.
Paviya
Paviya — İtaliyanın Lombardiya regionunda şəhər.
Əhalisi
Paviyanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Çobanilər
Çobanilər — XIV əsrdə Azərbaycanda və İranda hakimiyyət uğrunda mübarizə aparmış monqol sülaləsi.
Siyasi tarixi
Elxanlı İmperiyasının son zamanlarında hakimiyyət uğrunda mübarizələr nəticəsində Çobanilər sülaləsi hakimiyyəti ələ keçirib dövləti Elxanlılar adına bir müddət idarə etdi. Çobanilər sülaləsi türk-monqol mənşəli olduğu tahmin edilən "Sulduz" boyundandı.
Dövləti hələ Əbu Səidin dövründə güclənmiş Əmir Çobanın varisləri Çobanilər bir müddət idarə edirdilər, lakin 1357-ci ildə Qızıl Orda xanı Canıbəy (1341–1357) Şirvanşah Kavusla (1345–1372) birləşərək Təbrizi ələ keçirir. Beləliklə, Hülakü dövlətinin mövcudluğuna son qoyulur. Hülakü dövlətinin əvəzinə Cəlarilər dövləti (1336–1432) meydana gəlir. Dövlətin mərkəzi Azərbaycan, baş şəhəri isə Təbriz idi. Nəticədə Hülakülər dövlətinin ərazisində qoşa və çoxpadşahlılıq meydana çıxdı. Sonralar Hülakü səltənətini mühafizə etmək bəhanəsi ilə aparılan mübarizələrdə Çobanilər, Cəlairlər və Xorasan əmirlərinin başçılıq etdikləri feodal qrupları daha fəal iştirak etdilər.
Antomeduzalar
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Aliella
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Daşarası (Xudafərin)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 41 nəfər yaşayır (10 ailə).
NGC 135
NGC 135 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
İsrafil bəy Yadigarov (general-leytenant)
İsrafil bəy Mustafa bəy oğlu Yadigarov — Rusiya Çar Ordusunda xidmət etmiş Azərbaycanlı əsilli ilk yüksəkrütbəli hərbçi, general-leytenant. Yadigarlı Qarapapaq sülaləsinə mənsub Borçalı ağası.
Həyatı
İsrafil bəy Mustafa bəy oğlu Yadigarov 1815-ci il dekabrın 15-də, Borçalı qəzasının Təkəli kəndində Qarapapaq sülaləsi olan Yadigarlı ailəsində dünyaya gəlib.
Təhsili
1825-ci ildən 1830-cu ilədək Qaçağan kəndindəki Kərbəlayi Hüseyin Mikayılın dini məktəbində ilk təhsili alıb 1831-ci Tiflisdə rus gimnaziyasında təhsil alan İsrafil bəy Yadigarov 1834-cü il sentyabrın 1-də Zaqafqaziya bəylərindən təşkil olunmuş Müsəlman Süvari alayına könüllü qəbul olunub. Bir il sonra praporşik olan İsrafil bəyə 1839-cu il dekabrın 23-də dağlılara qarşı döyüşlərdə fərqləndiyinə görə podporuçik rütbəsi verilib. Əlahiddə Qafqaz korpusunun qərargahında xidmətini davam etdirib.
Hərbi karyerası
1841-ci il yanvarın 2-də Əlahəzrət İmperatorun şəxsi təşəbbüsü ilə təşkil olunmuş Müsəlman Süvari alayına təyin olunub. Üç il sonra (1846-cı il) ştabs-rotmistri, 1849-cu il aprelin 3-də rotmistr rütbəsi alan İsrafil bəy üsyan etmiş macarlara qarşı döyüşlərdə iştirak edir. 1851-ci il yanvarın 29-da podpolkovnik İsrafil bəy Peterburqdan Tiflisə qayıdır, Əlahiddə Qafqaz süvari korpusunda xidmətini davam etdirir. 1853-cü ildə Krım müharibəsi başlananda podpolkovnik İsrafil bəy Yadigarov azərbaycanlılardan ibarət min nəfərlik süvari Müsəlman briqadası komandirinin müavini olub. Bir il sonra borçalılardan ibarət könüllü yığma "ovçu" döyüşçülər təşkil edən İsrafil bəy ordunun tərkibində ikinci süvari Azərbaycan alayı yaradıb.
1854-cü il avqustun 19-da döyüşən ordu komandanı Əlahiddə Qafqaz korpusunun komandirinə göndərdiyi bir məlumatda yazırdı: "Bu gün möhkəm və dəhşətli bir hücum oldu. Düşmən müdafiə olunmağa cəhd göstərirdi. Lakin onlar polkovnik İsrafil bəy Yadigarovun süvarilərinin hücumuna davam gətirə bilmədilər. Düşmənin sol cinahı yarıldı. Draqunlar, kazaklar, ikinci Azərbaycan süvariləri və gürcü drujinası sürətlə irəli atılıb onları döyüş səhnəsindən sildilər". Arxiv sənədləri göstərir ki, 1855-ci ilin iyul ayında polkovnik İsrafil bəy Yadigarov Şəki və Şamaxı könüllülərindən təşkil etdiyi süvari alayla Qars üzərinə olan qəti hücumda bir neçə dəfə fəal döyüşlər aparıb. Bu döyüşlərdə qeyri-adi qəhrəmanlığa görə təltif olunan 350-dən çox azərbaycanlı arasında polkovnik İsrafil bəy Yadigarov da var.
Mükafat və təltifləri
Krım müharibəsi dövründə Qafqaz milli hərbi xadimləri içərisindən çıxmış hərbi rəisləri Rusiyanın şöhrətli hərbi xadimləri ilə yanaşı qoysaq, səhv etmərik. Onlara azərbaycanlı general İsmayıl bəy Qutqaşınlı, podpolkovnik Mənsur ağa Vəkilov, polkovnik İsrafil bəy Yadigarov, general-leytenant Fərəc bəy Ağayev, general Həsən bəy Ağalarov, kabardin polkovniki Sultan Qazi Gərayi, osetin polkovniki Kondukov, Dudarov və başqalarını aid etmək olar.
Nizami orduda əla xidmətlərinə görə 1866-cı il noyabrın 8-də İsrafil bəy Yadigarova general-mayor rütbəsi verilir. 1877-ci il iyunun 6-da döyüşən ordu korpusunun tərkibində Qafqaz-Türkiyə sərhədlərinə ezam olunan general İsrafil bəyin süvari korpusu İqdır, Sərdarabad, Arpaçay, Kürəkdərə və Qars uğrunda döyüşlərdə qəhrəmanlıq nümunəsi göstərir.
Nizami orduda əlli illik xidmətlərinə görə İsrafil bəy Yadigarov 1883-cü il aprelin 14-də general-leytenant rütbəsi alır. Həmin il istefaya çıxır, ona aldığı maaş saxlanılmaqla ömrünün axırına kimi general formasını gəzdirmək hüququ da verilir. Rusiya Mərkəzi Hərbi Tarix Arxivindən aldığımız rəsmi sənəddə general-leytenant İsrafil bəy Mustafa bəy oğlu Yadigarova məxsus "Xidmət dəftərçəsi"ndə onun döyüş yolu, ailə vəziyyəti, təltif olunduğu orden və medallar təfsilatı ilə göstərilib.
Sənəddə qeyd olunur ki, şərəfli bəylər nəslindən olan İsrafil bəy Gürcüstanın Tiflis quberniyasının zadəgan ailəsindəndir. Dini müsəlmandır. İsrafil bəy ilk dəfə 1848-ci ildə üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Anna", 1854-cü ildə ikinci dərəcəli "Müqəddəs Anna", 1856-cı ildə ikinci dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" (imperator tacının təsviri ilə birgə), 1859-cu ildə ikinci dərəcəli "Müqəddəs Anna" (imperator tacının təsviri və qılıncla birgə), 1860-cı ildə "İyirmi illik qüsursuz xidmətinə görə" medalı ilə, 1863-cü ildə müsəlmanlar üçün təsis olunmuş dördüncü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir", 1869-cu ildə üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir", 1877-ci ildə müsəlmanlar üçün təsis olunmuş birinci dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordenləri ilə və üstü "İgidliyə görə" yazılı gümüş, Krım müharibəsindəki qəhrəmanlığına görə açıq rəngli xatirə medalları ilə təltif olunmuşdur.
Ailə tərkibi
Generalın həyat yoldaşı rotmistr İsmayıl bəy Vəzirovun qızı Səidə xanımdır. General-leytenant İsrafil bəy 7 övlad atası olub. Birinci oğlu Rəhim bəy 1845-ci il oktyabrın 10-da, Kərim bəy 1854-cü il yanvarın 21-də, Məmməd bəy 1855-ci il avqustun 25-də, Həsən bəy və Hüseyn bəy 1856-cı il oktyabrın 8-də (əkiz olublar), Səkinə xanım 1843-cü il martın 27-də, Xeyranisə xanım 1850-ci il dekabrın 23-də anadan olublar. Həyat yoldaşı və uşaqları islam dininə etiqad ediblər.
İstefaya çıxan general-leytenant İsrafil bəy ömrünün sonuna kimi Tiflis quberniyasında ikinci şöbənin barışdırıcı münsifi, yəni kəndlilərlə mülkədarlar arasında törəyən torpaq mübahisələrini qaydaya salan şöbənin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.
General İsrafil bəy 1884-cü il fevralın 6-da vəfat etmişdir. Həmin il "Kavkaz" qəzeti (N 99) belə bir elan vermişdir: "İstefada olan general-leytenant İsrafil bəy Yadigarov fevralın 6-da vəfat etmişdir. Oğlanları yaxın qohum və tanışlardan xahiş edir ki, fevralın 8-də saat 12-də dəfndə iştirak etsinlər. Cənazə generalın Vorontsov küçəsindəki şəxsi mülkündən götürüləcək. Dəfn Tiflisdəki müsəlman qəbiristanlığında olacaq".
Penstemon barnebyi
(Penstemon barnebyi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Onogurlar
Onogurlar, Macarların, Bolqarların və Uyğurların bir qisiminin mənşəyini meydana gətirən Hiungu konfederasiyası içərisində iştirak etmiş Türkcə danışan bir qövm. Macarların, Bolqarların və Uyğurların bir qisminin mənşəyini meydana gətirən Onogur, Hiungulara bağlı birliklərdən biri olaraq ana yurdları Tanrı dağlarının qərbi ilə Eli çayı arasındakı bölgə idi. Onogurlara aid ilk məlumatlar 461–465 illəri arasında Qərbi Sibir qövmləri arasında baş verən köç hadisəsi ilə əlaqədardır. Hiungnular çökdükdən sonra, Altay dağları ilə Ural dağları arasında müstəqil fəaliyyətlərə giriş idilər. Sabir/Sabar köçləriylə fəaliyyətlərini itirdilər.
a. Bir qisimi Ugor xalqlari ilə birləşərək bugünkü Macarları meydana gətirdilər və Avropaya köçdülər. b. Bir qisimi Qaradənizin şimalında Bolqar boyunu meydana gətirdilər. c. Bir qisimi də Uyğur içində qaldılar.
Trevizo
Trevizo — İtaliyanın Veneto regionunda şəhər.
Obelia dichotoma
(Obelia dichotoma) — cinsinə aid heyvan növü.
Penstemon bicolor
(Penstemon bicolor) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Allagopappus
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Aşağıdakı növləri var:
İmarət (Xudafərin)
İmarət - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 151 nəfər yaşayır (37 ailə).
Valentina Tereşkova
Valentina Vladimirovna Tereşkova — sovet kosmonavtı, dünyada ilk qadın kosmonavt, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, general-mayor.
19 iyun 1963-cü ildə "Vostok 6" gəmisi ilə 71 saat ərzində dünyanın ətrafında 48 dəfə dövr etmişdir.
4 dekabr 2011-ci ildə "Vahid Rusiya" partiyasından deputat seçilmişdir. Belə ki, Rusiyanın Yaroslav vilayətinin qubernatoru "Vahid Rusiya" partiyasının bölgə siyahısına rəhbərlik edən Sergey Vaxrukov dövlət dumasına altıncı çağırışda öz istəyi ilə mandatından imtina etmişdir. Nəticədə siyahıda ikinci yerdə duran Tereşkova onun yerinə keçib.
2011-ci ildə Yaroslavl regional siyahısı üzrə Vahid Rusiya partiyasından Rusiya Dövlət Dumasına deputat seçilib. Tereşkova Yelena Mizulina, İrina Yarovaya və Andrey Skoç  ilə birlikdə xristian dəyərlərinin müdafiəsi üzrə fraksiyalararası deputat qrupunun üzvüdür; bu vəzifədə o, Rusiya Konstitusiyasına düzəlişlərin edilməsini dəstəklədi, ona görə "Pravoslavlıq Rusiyanın milli-mədəni kimliyinin əsasıdır". 21 dekabr 2011-ci ildən Dövlət Dumasının Federal Quruluş və Yerli Özünüidarəetmə Komitəsi sədrinin müavini təyin olunmuşdur.
Birinci Bulqar dövləti
Dunay Bolqar Dövləti — Asparux xan tərəfindən qurulan Bulqar dövləti.
Qısa tarixi
Böyük Bulqar türk dövlətinin parçalanmasından sonra bulqarların bir hissəsi Kubrat xanın oğlu Asparux xanın başçılığı ilə 681-ci ildə Dunay çayı ətrafında öz dövlətlərini yaratdılar. 679-cu ildə bulqarlar Bizans İmperiyasına yürüş etdi. Bunun nəticəsində:
Bizans İmperiyası ilə Avarlar arasında qalan Bolqarlar, 681-ci ildə edilən razılaşma ilə Bizans İmperiyası tərəfindən rəsmi olaraq tanındı. Asparuxdan sonra yerinə oğulu Tervel xan keçdi. O, Bizans İmperiyası ilə dostluq müqaviləsi imzaladı.
Konstantinopolisin (bu günki İstanbul) bulqarlar ərəblər tərəfindən mühasirə edilməsində Bizans İmperiyasına kömək etdilər. VII əsrdən sonra Bizans İmperatorluğu ilə müqavilən pozuldu və bu onlar arasında müharibəyə səbəb oldu. Macarıstanı və Rumıniyanı ələ keçirdilər. 811-ci də Bizans Bizans İmperiyasını məğrubiyyətə uğratdılar. 813-cü ildə bu günki Ədirnəni alan Krum xan, 814-cü ildə Konstantinopolu mühasirəyə aldı, lakin o, mühasirə zamanı öldü. Yerinə oğlu Omurtaq xan keçdi. Omurtaq xanın dövründə Dunay Bolqar Xanlığı daha da gücləndi. I Boris (852–889-cu illər) dövründə, bulqarlar 864-cü ildə rəsmi olaraq xristianlığı qəbul etdilər. IX əsrin birinci yarısı Bulqar türk dövlətinin ən parlaq dövrü idi. Bu dövrdə yeni şəhərlər salındı, suvarma şəbəkələri yaradıldı. Şərqi Avropadakı yeganə duz mədənləri də bulqarlara məxsus idi.
Dövlətin süqutu
Sonrakı dövrlərdə slavyanlar bura köç etməyə başladılar. Zaman keçdikcə bura köçmüş slavyanların içərisində bulqarlar öz mənliklərini itirdilər və özləri də yavaş-yavaş slavyanlaşdılar. Bunun nəticəsi olaraq 864-cü ildə bulqarlar rəsmi olaraq xristianlığı qəbul etdilər. Bütün bu amillər dövləti zəiflətdi və 1018-ci ildə Dunay Bolqar Türk Dövləti süqut etdi.
Daşbaşı (Xudafərin)
Daşbaşı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 41 nəfər yaşayır (10 ailə).
Emin ağa Acalov
Emin ağa Acalov, Emin bəy Acalov, Emin Borçalı və ya Emin ağa Borçalı — Borçalı Qarapapaq Türk Cümhuriyyətinin qurucusu, Qars Milli İslam Şurası Ümumi Mərkəzinin başçısı, Qars Milli İslam Şurası Hökuməti başçısının müavini.
Həyatı
Emin ağa Borçalı 1868-ci ildə Borçalının Kəpənəkçi kəndində Hacallı nəslindən Ağanın ailəsində anadan olmuşdur. Həmin illər Borçalı mahalı Rusiya imperiyasının tərkibində idi və qəza statusunu almışdı.
Emin ağanın uşaqlığı Kəpənəkçi kəndində keçib. Uşaqlıqda 4 il dini təhsil almış, Quranı və ərəb əlifbasını öyrənmişdir. Yeniyetmə çağlarında gimnaziya təhsili alaraq rus dilini öyrənir. Sonra Ağbulaqda Meşə akademiyasını bitirir. Atasını erkən itirən Emin 17 yaşından atasından qalan təsərrüfatı idarə edir.
Emin ağa Borçalıda Novruz bayramı zamanı gənclər arasında keçrilən at yarışı zamanı birinci yerə çıxdığına görə gənc Emin ağanı Zaqafqaziya qubernatorunun yanına gətirirlər. Qubernator onu Telavi qəzasına xüsusi tapşırıqlar üzrə məmur təyin edir. Emin ağa burada 1 il işlədikdən sonra öz istəyilə işindən ayrılaraq Borçalıya qayıdır.
Bir müddət sonra burada atışmada yaralansa da, ona atəş açanlardan birini öldürüb, ikisini yaralayır. Təqib olunan Emin ağa istintaqdan qaçır və qaçaqılığa başlayır. Emin ağa və seçdiyi 7 nəfər seçərək qaçaqçılığa başlayır. Onlar Borçalı, Axısqa-Mesxeti (Axalkalaki, Bakuriani, Borjomi), İrəvan quberniyası, Gəncəbasar, Qars, İğdır, Ərdəhan, Ərzurum, Mərənd və Xoy ərazilərində qaçaqçılıq edir.
Bir neçə il qaçaqlıq edən Emin ağa Knyaz Tarxanovun Borçalı mahalına pristav təyin olunmasından sonra zamin müqabilində məhkəmə qərarı ilə əfv olunur.
1898-ci ildə öz nişanlısını qaçırdığına görə həmin il aprelin 18-də Tiflis məhkəmə palatası tərəfindən bütün hüquq və imtiyazları əlindən alınmaq şərti ilə Həştərxana sürgünə göndərilməsi qərara alınsa da, həmin dövrdə qaçırılan knyaz Orbelianinin atlarının geri qaytarılmasındakı roluna görə sürgün cəzası bir ay həbslə əvəz olunur. Həbsdən azad olduqdan sonra kəndi Kəpənəkçiyə qayıdan Emin ağa 1905-ci ilə kimi burada yaşayır.
1907-ci ildə ruslar Borçalıya ordu yeridib burada hərbi vəziyyət yaradırlar. Bu rejim 1912-ci ilə kimi davam edir. Emin ağanın dostu qaçaq Abdallı kor İsmayıl onunla birgə qaçaqçılığa başlamağa, digər dostu, keçmiş qaçaq sonra isə Osmanlı ordusunun minbaşısı Darvazlı Mehralı Paşa isə onu Osmanlı ordusunda xidmətə çağırır. Emin ağa hər iki təklifdən imtina edərək Borçalıda qalacağını bildirir.
17 dekabr 1917-ci ildə ermənilər qəfildən Borçalıya hücum edirlər. Sadaxlı, Ləmbəli, Dəmyə Gorarxlı, Saral, Ağammədli və s. kəndlərdə savaş daha şiddətli idi. Emin ağanın da iştirak etdiyi savaşda Borçalılar ermənilərə böyük itki verdirib geri çəkildilər. Həmin ilin 30 dekabrında Borçalının dağ Borçalı adlanan hissəsi Loru, Pəmbək və Cəlaloğlu rus hakimiyyəti tərəfindən neytral zonaya çevrilir və bir il sonra Ermənistana verilir.
1916–1917 ci illər arasında Emin ağanın Yekaterinfilddə məskunlaşmış almanlarla üç dəfə vuruşması olur və hər dəfə də onları darmadağın edir.
İngilislər Cənub-Qərbi Qafqaz Cümhuriyyəti hökumətinin 35 üzvünü 13 aprel 1919 tarixində həbs edərək, zirehli qatarda Gümrüyə, oradan da Batum yolu ilə Malta adasına sürgünə göndərdi.
Bir müddət Metex qalasında cəza çəkən Emin ağa oradan qaçır. Həbsxana rəisinin evinə gəlir, rəis onu Tiflisdən çıxma şərti ilə buraxır.
Borçalı Qarapapaq Türk Cümhuriyyətində
1917-ci ilin dekabrında Emin ağa, Borçalı Xeyriyyə Cəmiyyətinin sədri Qurbanəli əfəndi Xəlilzadə, Borçalının sünni qazısı Yusif əfəndi Allahyarzadə, həm şiə qazısı Şeyx Məhəmməd Əli ilə birgə Borçalı Qarapapaq Türk Cümhuriyyətinin yarandığını rəsmən elan edirlər.