cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dovşan Peter (film, 2018)
Dovşan Peter (ing. — Peter Rabbit) — əsas qəhrəman eyni adlı personaj olan 2018-ci il istehsalı olan 3D animasiya-komediya filmidir.
Mövzu
Dovşan Peter 3 bacısı və kuzeni Berjamin ilə birlikdə yaşayır. Günlərini Mkqreqorun bağından meyvə-tərəvəz oğuramaqla keçirirlər. Qalan vaxtlarını isə yaxınlıqda yaşayan, dovşanların və təbiətin şəkillərini çəkən Bi ilə keçirirlər. Peterin atası Mkqreqor tərəfindən öldürüldükdən və anası öldükdən sonra Bi dovşanlara analıq etməyi öz üzərinə götürür. Bir gün Peteri tutmaq istəyən Mkqreqor ürək tutmasından ölür. Dovşan Peter isə iddia edir ki, Mkqriqoru o öldürüb. Mkqreqor öləndən sonra Peter bütün heyvanları evə dəvət edir və heyvanlar evi ələ keçirir.
Bu sırada Mkqriqorun gərgin, idarə etəyi sevən Londonda yaşayan böyük qardaşı oğlu Tomas oyuncaq firmasında işləyir və müdir köməkçisi vəzifəsinə yüksələcəyini gözləyir. İşə o qədər bağlıdır ki, əmisinin ölümünü soyuqqanlılıqla qəbullanır. Müdir köməkçisi vəzifəsi isə onun yox, müdir qohumunun təyin olunduğunu eşidəndə özünü itirir və ətrafı dağıtmağa başlayır. Buna görə də işdən qovulur. Tomas öyrənir ki, əmisinin mülkü ona miras qalır. O qərar verir ki, bu mülkü dəyərləndirməklə öz oyuncaq mağazasını aça bilər. Buna görə də Binin etirazlarına rəğmən heyvanları bağçadan uzaq tutmaq üçün çəpəri yüksəltdi. Peter və Benjamin bağçaya tərəvəz oğurlamaq üçün bağçaya girəndə Benjamini tutur və onu suya boğmaz istəyir. Amma Petergil onu qurtarır.
Tomas və Bi aşiq olurlar. Bununla belə Tomas və Peter bir-birlərinə "müharibə" elan edirlər. Tomas dovşanlar üçün partlayıcı tələlər qurur.
Hamlet Hüseynov
Hamlet Abdulhəsən oğlu Hüseynov (9 may 1932, Salyan rayonu; 2 mart 2023, Bakı şəhəri) — Polkovnik, Birinci Qarabağ müharibəsində Gədəbəyin müdafisəsinin əsas təşkilatçılarından olmuş və Başkənd əməliyyatını həyata keçirmişdir.
Həyatı
Hamlet Hüseynov 1932-ci il mayın 9-da Salyan rayonunda anadan olmuşdur. O zaman kiçik Hamlet Hüseynovlar nəslində hərbçilər sülaləsinin əsasını qoymuş əmisi, İkinci dünya müharibəsinin qəhrəmanı, rus-fin savaşının polk komandiri, Qırmızı Bayraq ordenli polkovnik Əlinağı Hüseynovun ibrətamiz ömür yolu ilə yeniyetmə çağlarından həmişə öyünürdü. Tale elə gətirdi, sovet dönəmində o da polkovnik rütbəsinədək yüksəldi, Azərbaycanın bir sıra bölgələrində — Gədəbəydə, Tovuzda, Sumqayıtda, Bakının Nəsimi rayonunda hərbi komissarlıqlara rəhbərlik etdi, respublika hərbi komissarının müavini oldu. Polkovnik Hamlet Hüseynovun xatirələrindən: "Nəslimizi Şirvandan konkret surətdə hansı güclü zəlzələ perik salıb, heç kəs bilmir. Bunu mən atam Məşədi Əbdülhəsəndən, o da ata-babalarından öyrənib. 1942-ci ildə bizim ailə İsmayıllıya köçdü. Mən orta məktəbi zəngin, əsrarəngiz təbiətə malik İsmayıllı rayonunda bitirdim və 1950-ci ildə tərəddüd etmədən Bakı Piyada Hərbi Məktəbini seçdim. Daha sonra Gəncədə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda ali təhsil alsam da, hərbi sahə saqqızımı oğurladı. Çünki Hüseynovların bir neçə nümayəndəsi — Qüdrət Hüseynov, İzzət Hüseynov, Məmmədhəsən Hüseynov, polkovnik Əlinağı Hüseynov və başqaları yenicə başa çatan sovet-alman müharibəsində rəşadət göstərmişdilər. Salyanda, İsmayıllıda bunu hamı bilir, nəslimizin hərbçi məharətini yüksək qiymətləndirirdilər. Bu, həm şərəf idi, həm də məsuliyyət. Və beləliklə, bu yolu sevə-sevə davam etdirdim, sələflərimə oxşamağa çalışdım". O, Sumqayıt şəhəri daxil Azərbaycanın bir sıra bölgələrində – hərbi komissarlıqlara rəhbərlik edib. Həmçinin Azərbaycan Respublikasının hərbi komissarının 1-ci müavini, Ordu korpusunun komandiri vəzifələrində çalışıb. Hamlet Hüseynov 2023-cü il 3 mart tarixində 91 yaşında dünyasını dəyişmişdir.
Hərbi fəaliyyəti
Birinci Qarabağ müharibəsində Gədəbəyin müdafisəsinin əsas təşkilatçılarından olan və Başkənd əməliyyatını həyata keçirən polkovnik Hamlet Hüseynov Azərbaycanın bir sıra bölgələrində: Gədəbəy, Tovuz, Sumqayıt, Bakının Nəsimi rayonunda hərbi komissarlıqlara rəhbərlik etmiş, Azərbaycan Respublikasının hərbi komissarınin 1-ci müavini, Ordu korpusunun komandiri vəzifələrində çalışıb. thumb 1962–1964-cü illərde Gədəbəydə, 1964–1970-ci illerdə isə Tovuzda hərbi komissar kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bundan sonra dörd il Sumqayıt şəhərinin, beş il isə Bakının Nəsimi rayonunun hərbi komissarı olmuşdur. Nəhayət, 1979-cu ilin oktyabrından 1986-cı ilin iyun ayına kimi Azərbaycan Respublikası Hərbi Komissarlığında I hissənin rəisi, Respublika Hərbi komissarının müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1986-cı ilde hemin vezifədən ehtiyata buraxılmışdır. 36 illik hərbi heyat yolu belə olmuşdur.
Təltifləri
İki dəfə Azerbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı ilə, həmçinin SSRİ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən II medalla, 1982-ci ildə ise SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyeti tərəfindən Qırmızı Ulduz ordeni ile təltif olunmuşdur. 1962–1980-ci illərdə Respublikanın müxtəlif rayon ve şəhər sovetinin deputatı seçilmişdir.
İstinadlar
Məşhur polkovnik Hamlet Hüseynov vəfat etdi.
"Polkovnikin Andı", Müzəffər Məlikməmmədov, 1998
"Salyanın Tanınmış Ziyalıları", İbrahim Hüseynov, 2007
Esperanto dilli Vikipediya
Esperanto dilli Vikipediya ( və ya Esperanta Vikipedio) — Baskca Vikipediya ilə birlikdə 11 May 2001-ci ildə  başlanan, Vikipediyanın Esperanto dilində bölməsidir. 2016-cı ilin iyun ayına olan 280.000-dən çox məqalə sayı ilə məqalələrin sayına görə 32-ci ən böyük Vikipediya olmaqla yanaşı süni dildə qurulmuş ən böyük Vikipediya bölməsidir.
Mənşəyi və təsiri
Amerikan Esperantisti Chuck Smith Esperantoca Vikipediyanın qurucusu sayılır. O 15 noyabr 2001-ci ildən başlayaraq üç həftə ərazində Ensiklopediya Kalblanda'nın Stefano Kalb tərfindən yaradılmış 139 məqaləsini daxil edərək yeni ensiklopediyanın başlanğıcını qoydu. Daha sonra, Avropa ölkələrində esperanto dilində danışanlar arasında Vikipediyanı populyarlaşdırmaq məqsədi ilə Avropaya səyahət etdi. Noyabr 2002-ci ildə Dobrjixobitse (Çexiya) da keçirilən Esperantonun Elm və Texnologiyada Tətbiqi üzrə 10-cu Konfransda Vikipediya haqqında bir danışma etdi.
Esperanto dilli Vikipediyanın keyfiyyəti
2018-ci ilin iyul ayına olan məlumata görə, Esperanto Vikipediyasında 287 seçilmiş məqalə və 206 yaxşı məqalə  var. Həftəlik icma işlərinə baxımsız məqalələri və ön səhifədəki keyfiyyətli məqalələri inkişaf etdirmək məqsədli keçirilən "Həftənin əməkdaşlığı" (kunlaboraĵo de la semajno) daxildir. Esperanto cəmiyyəti MetaVikinin təşkil edtidyi "Həftənin Tərcüməsi" layihəsinin tez-tez iştirakçısıdır.
2012-ci ilin fevral ayına olan məlumata əsasən Esperanto Vikipediyası 100.000-dən çox məqaləsi ilə Vikipedialar arasında bu dili danışanların sayına nisbətən 5-ci, ümumi olaraq isə 11-ci yeri tutdu. Bu rəqəmlər Ethnologue-nin 2.000.000 Esperanto spikerinin qiymətləndirməsinə əsaslandı.
Redaktorlarının coğrafi yayılması səbəbindən (sağdakı qutuya baxın), Esperantoca Vikipediyada redaktorlarının mənşəyi müxtəlifdir.
13 Avqust 2014-cü ildə Esperanto dilli Vikipediyadakı çəqalələrin sayı 200.000-ə çatdı.
Esperanto cəmiyyəti daxilindəki qeyri-müəyyənlik
Layihəyə öyrənənlər və bütün səviyyədəki digər esperantistlər ilə birlikdə çox təcrübəli esperantistlər və yerli esperantistlər qoşulmuşlar. Bunlar arasında Esperanto Akademiyasının üzvləri Qerrit Barvelinq, Con Vells və görkəmli bir esperanto qramatisti və esperanto lüğəti haqqında Akademiyanın bölmə müdiri Bertilo Vennerqren də var.
Esperanto dilli Vikipediya bir çox Esperanto xəbər mediasında, o cümlədən Radio Polonia-da radio reportajı və Esperanto, Kontakto, Libera Folio və Raporto.info saytlarındakı məqalələrdə yer almışdır. 2011-ci ildə ensiklopediyanın 10-cu ildönümünü qeyd etmək üçün təşkil olunan Esperanto Vikimaniya, ev sahibi Çexiya və Pardubitse regionu tərəfindən subsidiya aldı və Çex Televiziyası tərəfindən qeydə alındı.
Universal Esperanto Dərnəyi kimi Esperanto təşkilatları Vikipedio'ya töhfə vermirlər, ancaq Vikipedio təqdimatları və təlimləri üçün Esperanto konqreslərində otaq təmin etməklə bunu dəstəkləyirlər. 2008-ci ilin yayında Rotterdamda keçirilən Dünya Esperanto Konqresində iki Vikipediya görüşü və Esperantoloji Konfransı keçirildi. 2013-cü ilin aprel ayında ELiSo (Esperanto və Azad Bilik) ilk Vikimedia istifadəçi qruplarından biri kimi quruldu.
Esperanto dilli Vikipediya cəmiyyəti 40 səhifəlik "Vikipediya: Praktik Əl kitabı" (Vikipedio: Praktika Manlibro) hazırladı və onlayn və konvensiyalarda satıldı. Təlimat yeni Vikipediyaçılara Esperanto Vikipediyasında necə redaktə etmək barədə məsləhət və məlumat vermək məqsədi daşıyır. Hal hazırda ikinci çapındadır.
Miracal
Miracal - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şahindej şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 205 nəfər yaşayır (41 ailə)
Hudzon körfəzi
Hudzon körfəzi — Şimal Buzlu okeanın akvatoriyasına daxil olan və birbaşa boğaz vatəsi ilə Atlantik okeana çıxışı olan körfəzdir (Faktiki olaraq isə Hudzon daxili dənizdir). Körfəz Kanadanın Kvebek, Ontario, Manitoba və Nunavut vilayətlərinin ərazisi ilə hüdudlanır. Labrador dənizi ilə Hudzon boğazı vastəsilə birləşir, Şimal Buzlu okean ilə Foks körfəzi vastəsilə birləşir. Körfəzin sahəsi 1,23 milyon km² təşkil edir.
Dərinliyi 258 metrdir. Oktyabrdan iyul ayına qədər buzla örtülü olur. Sularında Terka, Kambala və seld kimi balıqlar tutulur. Suiti bölgə üçün əhəmiyyətlidir. Əsas limanları Çörçil və Port-Nelsondur.
Körfəzin daxilində bir sıra adalar vardır: Sauthempton (ada), Kots, Mansel, Nottinqem, Solsberi, Lonq-Aylend, Belçer adaları, Ottava adaları, Sliper adaları.
Korfəzə axan ən iri çaylar: Telon, Çörçil, Nelson, Severn, Uinisk, Xeys, Kaskattama, Ketl, Niskibi, Ta-Ann, Tleviaza, Karibu, Sil, Nastapoka, Ptit-Balen, Qrand-Balen, Kоqаluk, Pоvоnqnituk.
Geologiya
Körfəz b.e.ə 6200 il iqlim dəyişikliyi nəticəsində nəhəng buz gölünün çökəkliyə dolması nəticəsində meydana gəlmişdir. Bununla belə dəqiq tarix mübahisə doğurur.
Tarixi
thumb|left| Hudzon körfəzinə təşkil edilən ekspedusiyaların əsas istiqamətləri
Körfəzə ilk daxil olan avropalı Sebastyan Kabot olmuşdur. O, 1506—1509-ci illərdə Hindistana gedən Şimal-Qərb keçidini tapmaq məqsədi ilə bölgəyə ekspedisiya təşkil etmişdir. 1610-ci ildə ingilis dənizçi Henri Hudzon körfəzin şərq sahillərini tətqiq etmişdir. Bu səbəbdən körfəzin bu sahili onun şərəfinə adlandırılmışdır. Hudzon məhz körfəzin bu hissəsində üsyan qaldırmış heyət üzvləri tərəfindən tərk edilmişdir. Bu hadisədən sonra onun haqqında heç bir məlumat yoxdur. 1612—1613-ci illərdə körfəzin qərb sahillərini Tomas Battonun təşkil etdiyi ekspedisiya tətqiq edir. Onun eskpedisiyası körfəzdə yerləşən bir sıra coğrafi obyektlərin açılışını etmiş və onları adlandırmışdır. 1631-ci ildə körfəzin örgənilməsi üçün Tomas Ceyms böyük tətqiqat işləri aparır. Körfəzin cənub-şərq hissəsi onun şərəfinə adlandırılır. 1631 ildə əraziyə ekspedisiya təşkil edən Lyuk Foks həlak olmuşdur. 1670-ci ildə körfəz Hudzon körfəz Kompaniyası tərəfindən daha ətraflı tətqiq edilir.
Gyrosigma attenuatum
Elmi adı
Gyrosigma attenuatum (Kütz.) Cleve
Sinonimləri
Pleurosigma attenuatum (Kütz.) W. Sm.
Ekologiyası
Epifit, mollyusk çanaqlarının səthində, epipelit, şirin və şortəhər sularda, oliqohalob-indifferent (Sa), alkalifil (pH), β-mezosaprob (S).
Yayılması
Böyük Qafqaz: Şəki-Zaqatala bölgəsinin çayları və axınları – Kür Dağarası Çökəkliyi: Mingəçevir su anbarı
Məsuyə (Sulduz)
Məsuyə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 682 nəfər yaşayır (102 ailə).
Turan Məhərrəmov
Turan Məhərrəmov (tam adı: Turan Tərlan oğlu Məhərrəmov); 27 may 2001, Zaqatala, Azərbaycan — 13 sentyabr 2022) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi iştirakçısı, 2022-ci il sentyabr ayında Azərbaycanla Ermənistan arasında sərhəd toqquşması zamanı şəhid olmuşdur.
Həyatı
Turan Məhərrəmov Tərlan oğlu 2001-ci il 27 may tarixində Zaqatala rayon Qımır kəndində anadan olub. 2007–2018-ci illərdə Zaqatala rayon Qımır kəndində orta təhsil alıb. Uşaq vaxtlarında idmanla məşğul olmuş, 2018-ci ildə Mübariz İbrahimovun xatirəsinə həsr olunmuş açıq kubokda 2-ci yerə layiq görülmüşdür.
Roza Eynula
Roza Kamal qızı Eynula və ya Eynullayeva (doğ. 10 sentyabr 1987, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan əsilli Cənubi Koreya şahmatçısı. Qadınlar arasında FİDE ustası.
Turan Məhərrəmov
Hərbi xidməti
2019-cu ildə həqiqi hərbi xidmətə çağrılmış, ilk olaraq Cəlilabadda xüsusi təyinatlı birqadada, daha sonra Yaşmada yerləşən hərbi hissədə xidmət etmişdir. Xüsusi təyinatlı qüvvələrdə müddətdən artıq xidmət edən Turan Məhərrəmov 2020-ci ildə Vətən müharibəsində iştirak etmiş Cəbrayıl, Füzuli, Şuşa və Kəlbəcərin alınmasında fərqlənməyə görə və "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medallarına layiq görülmüşdür. Turan Məhərrəmov 2022-ci il 13 sentyabr tarixində Azərbaycanla Ermənistan arasında baş verən sərhəd toqquşması zamanı düşmən mövqelərinə hücum edərkən şəhid olmuşdur. Zaqatala rayon Qımır kəndində dəfn olunub. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına öz istəyi ilə qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 05.11.2022-ci il tarixli sərəncamına əsasən Turan Məhərrəmov ölümündən sonra "Vətən uğrunda medalı" və "Rəşadət ordeni" ilə təltif olunub.
Roza Eynula
Həyatı
Roza Eynula 10 sentyabr 1987-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 14 yaşlı qızlar arasında Azərbaycan çempionudur. 1998-2000-ci illər aralığında qızlardan ibarət Azərbaycan yığmasının üzvü olub. Sonralar ABŞ-yə köçüb və bu ölkəni təmsil etməyə başlayıb. 16 yaşında olarkən 21 yaşlı qızlar arasında ABŞ çempionu olub.
Hazırda Cənubi Koreyada yaşayır və bu ölkəni təmsil edir. 2018-ci ildə Gürcüstanın Batumi şəhərində keçirilmiş 43-cü Ümumdünya Şahmat Olimpiadasında qadınlardan ibarət Cənubi Koreya yığmasının heyətində ikinci lövhədə çıxış edib.
NGC 2448
NGC 2448, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Göyərtə bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Momlu (Sulduz)
Momlu - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 362 nəfər yaşayır (69 ailə).
Amsterdam müqaviləsi
Amsterdam müqaviləsi 1997-ci il 2 oktyabr tarixində Avropa Parlamentinin sədri Xose Mariya Gil-Roblesin iştirakı ilə Niderland Krallığının Amsterdam şəhərində imzalanıb. Müqavilə 1999-cu ildə bütün üzv dövlətlər tərəfindən ratifikasiya olunaraq qüvvəyə minib.
1999-cu ilin may ayında qüvvəyə minməsi ilə Avropa İttifaqının qərar qəbulu proseduru sadələşdirilmiş və əhatə dairəsi genişləndirilmişdir. Amsterdam müqaviləsi Maastrix müqaviləsinin maddələrini şərh etməklə yanaşı, müqavilədəki əsaslı dəyişikliklər həm də Aİ-ni gələcək genişlənmə prosesinə hazırlamaq məqsədi daşıyırdı.
Müqavilədən qazanclı çıxan əsas Avropa İttifaqı orqanı Parlament oldu. Belə ki, artıq Avropa Parlamenti Avropa Komissiyasının prezidentinin təyin etmək hüququ var idi. Maastrix müqaviləsi ilə yaradılmış "3 sütün sistemi"nin (eng: three pillars system) 3-cü sütunundakı bir çox məsələlərə düzəlişlər edilmişdi. Həmçinin Avropa İttifaqı vətəndaşlığı da əsas müzakirə mövzularından biri idi.
Amsterdam müqaviləsinin gətirdiyi əsas yenilik isə Ümumi Xarici və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndə (eng: High Representative for CFSP) vəzifəsinin yaradılması oldu. İlk Ali Nümayəndə Xovier Solama idi.
Aİ hökumətləri 5 il ərzində aşağıdakı tədbirləri görməlidir:
Müqavilə Avropa İttifaqı qarşısında aşağıdakı öhdəlikləri qoyurdu:
Co Mantenya
Co Mantenya — italyan əsilli ABŞ aktyoru, ssenarist, prodüser və rejissor. O, daha çox “Xaç atası 3”, “Körpə gəzintidə”, “Parislə vida” filmlərindəki rolları, “Criminal Minds” serialında David Rossi rolu və “Simpsonlar” serialında Fat Tonini səsləndirməsi ilə tanınır.
Həyatı
Co Mantenya Çikaqoda anadan olub. Öz təbirincə desək, o, hələ orta məktəbdə oxuyarkən, West Side Story musiqili filmində rol almaq üçün imtahan verərkən kim olacağını bilmiş, amma o zaman bunu başa düşməmişdir. Onun aktyorluq debütü heç də az məşhur olmayan bir serialda ("Saç") baş verdi.
Mixail Avdeyev (həkim)
Mixail İvanoviç Avdeyev — SSRİ hərbi həkimi və pedaqoqu, tibb xidməti polkovniki, tibb elmləri doktoru, professor, SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının müxbir üzvü (1957). RSFSR əməkdar elm xadimi (1962).
Həyatı
1918-ci ildə 1-ci Moskva Tələbə Valideynləri Cəmiyyətinin gimnaziyasını bitirmiş və 1-ci Moskva Dövlət Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olmuşdur. 1919-cu ilin fevralından 1921-ci ilin yazına qədər Yermakov xəstəxanasında tibb qardaşı kimi çalışmışdır. 1920-ci ildə Moskva Hərbi Sanitariya Dezinfeksiya Dəstəsində tibb qardaşı olmuşdur.
O, 1923-cü ildə universiteti bitirdikdən sonra məhkəmə-tibb kafedrasına fövqəladə elmi işçi kimi qalmışdır. 1923-cü ildən 1941-ci ilə qədər fasilələrlə Moskva şəhər məhkəmə tibbi ekspertizasında şəhər məhkəmə-tibb eksperti vəzifəsində yarımştat işləmişdir. 1924-cü ilin fevralında Qızıl Ordu sıralarına çağırılaraq Türküstan Cəbhəsinə göndərilib, orada basmaçılarla döyüşlərdə iştirak etmişdir. 1925-ci ildə Türküstan atıcı alayının kiçik həkimi olmuşdur. 1925-ci ilin dekabrında alayın baş həkimi vəzifəsindən ordudan tərxis olunmuşdur.
O, əvvəlki iş yerinə Moskva Dövlət Universitetinin Məhkəmə-tibb kafedrasına qayıtmışdır. 1926–1929-cu illərdə aspirant, 1929–1931-ci illərdə kafedranın ştatdankənar assistenti olmuşdur. 1930-cu ildən 1940-cı ilə qədər Moskva Hüquq İnstitutunda məhkəmə tibb kursu oxumuşdur. 1936-cı ildən Ümumittifaq Hüquq Akademiyasında, Hərbi Hüquq Akademiyasına çevrilmiş hərbi fakültədə dərs demişdir. O, 1954-cü ilə qədər akademiyada professor, sonra kriminalistika və məhkəmə tibb kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
1943–1970-ci illərdə Qızıl Ordunun və SSRİ Müdafiə Nazirliyinin baş məhkəmə eksperti, SSRİ Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Məhkəmə Ekspertiza Laboratoriyasının rəisi olmuşdur. 1947–1967-ci illərdə DTK-nın Ali Məktəbində dərs demişdir. 19 aprel 1957-ci ildə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.
Elçin İmanov (şəhid)
Elçin İmanov — 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra 20 Yanvar Şəhidi fəxri adı verilmişdir.
Salyan şəhərindəki yaşadığı küçə və təhsil aldığı Şirvan şəhər 10 saylı orta məktəb onun adını daşıyır. Salyan Tarix – diyarşünaslıq muzeyində " ELÇİN guşəsi " açılıb. 1996-cı il yanvarın 16 – da Tibb Universitetinin əsas korpusunun qarşısında " Şəhidlər bulağı " kompleksi açılıb. Bununla altı şəhidin xatirəsini əbədiləşdirən Tibb Universiteti Elçinin şəklini birinci yerdə asıb. Müsahibə zamanı o da məlum oldu ki, Elçinin qısa , lakin şərəfli ömrü Rafiq Səməndərin " Şəhidlər " kitabında öz əksini tapıb. Şair Oktay Rza " Elçin – türbəsi ", Ağacavad Əlizadə " Mənim əvəzimə " , Malik Qədimov " Ağı – bayatılar " adlı şeirlərini onun xatirəsinə ittihaf edib.
ALLAH cəmi ŞƏHİDLƏRİMİZƏ RƏHMƏT ELƏSİN, AMİN !
Həyatı
Elçin İmanov 1967-ci ilin 12 avqust tarixində anadan olub.
1974-cü il Əli Bayramlı(indiki Şirvan) şəhər 10 nömrəli orta məktəbin 1-ci sinfinə gedib.
1984-cü ildə orta məktəbi bitirib Azərbaycan Tibb Universitetinin stomatologiya fakültəsinə qəbul oldu.
Azərbaycan Tibb Universitetinin stomatologiya fakültəsinin 4-cü kurs tələbəsi idi. Yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Elçin tələbə yoldaşları ilə leytenant Şmidt adına zavodun mədəniyyət evinin qarşısında olub. Əsgərlər silahsız adamlara atəş açmağa başlayanda o yaralanmış, yoldaşları onu 4 nömrəli xəstəxanaya aparmışlar. Elçinin qardaşı Fuad da onunla birlikdə olub. Elçin cərrahiyyə stoluna çatmamış həlak olub. Elçin İmanov Salyanda dəfn edilib. Qardaşı Fuadın dediklərindən: Yollarda barrikadalar qurmaq istəyənlərin, həmçinin bizim məqsədimiz heç də mərkəzi hakimiyyətin dediyi kimi mövcud quruluşu yıxmaq olmayıb. Bütün demokratik ölkələrdə olduğu kimi piketlər düzəltmək də nümayişlər keçirmək kimi etiraz formasıdır. Bəli, biz etiraz edirdik. Həm mərkəzi hakimiyyətə, həm də respublikanın başında duran rəhbər işçilərə. Moskva isə bizim dinc, suverenlik tələb edən, demokratiya tərəfdarı olan xalqımıza divan tutdu. Mən bunu heç vaxt bağışlamayacağam. Anası Zemfira xanımın, dedikləri :
– " Onunla son görüşümüz yanvarın 7-si oldu . Qardaşı Fuad da tələbəydi . Hər həftəsonu evə biri gəlirdi . Yanvarın 19-u Elçinin növbəsiydi, amma gözümüz yollarda qaldı . Elçinin yerinə qapımızı onun ölüm xəbəri döydü . Artıq , neçə ildir ki , Elçin aramızda yoxdur . Yeganə təsəllim oğlum Fuad və oğlumun adını daşıyan balaca nəvəmdir . "
Müharibə artisti
thumb|"Xəndəklərdə bahar. Ric-Vud. 1917-ci il". Müəllif: [[Pol Neş (rəssam)|Pol Neş.]] Müharibə artisti — müharibə təcrübəsini sənədləşdirmək üçün hökumət və ya bir nəşr tərəfindən işə götürülmüş incəsənət xadimi. Müharibə artistləri müharibənin yazılı mənbələrdə və ya digər müharibə qeydlərində tez-tez rast gəlinməyən vizual və hissi aspektlərini araşdırırlar.
Müharibə artistləri fotoqraf, kinorejissor, yazıçı, aktyor, müğənni, rəssam ola bilər. Müharibə artistləri əksər halda arxa cəbhədə olurlar, amma bəzi hallarda ön cəbhədə də olurlar.
Abbasəli Nəzərəliyev
Abbasəli QaraGöz oğlu Nəzərəliyev - 20 yanvar şəhidi.
1962-cu ildə 25 noyabrda Babək rayonunun Əliabad kəndində anadan olub.Tikintidə dülgər işləyib. Şövkət adında bir qızı qaldı. Yanvarın 18—19-da kəndin müdafiəsində iştirak edib. 19-u gecə Qaraburun postunda İdris Məmmədovun qətlə yetirilməsi xəbəri Abbasəlini də sarsıdıb. Onun arxasınca gedib. Yolda ona da güllə dəyib. Dostunun dadına çatmamış Abbasəli də həlak olur.Abbasəli Nəzərəliyevin adı Babək rayonundakı Əliabad kənd məktəbinə verilmiş, "İzmir" kooperativi barelyefini düzəldib məktəbin qarşısına vurmuşdur.Anadan olduğu və yaşadığı Əliabad kəndində dəfn edilmişdir.
Oxsar (Sulduz)
Oxsar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 195 nəfər yaşayır (48 ailə).
İlgiz Aytmatov
İlgiz Törökül oğlu Aytmatov — SSRİ və Qırğızıstan alimi, texnika elmləri doktoru (1985), professor (1991), Qırğızıstan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki (1989). Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının və bir sıra digər akademiyaların üzvü. Elm və texnika sahəsində SSRİ (1989) və Qırğızıstan SSR Dövlət mükafatları laureatı. Qırğızıstan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti (1990–1993) və Qırğızıstan Milli Elmlər Akademiyasının Süxurların Fizikası və Mexanikası İnstitutunun direktoru, 2005-ci ildən bu institutun direktorluğunun müşaviri. Bişkekin fəxri sakini.
Trentino-Alto Adice
Trentino-Alto Adice və ya Trentino-Cənubi Tirol (, 1972-ci ilə kimi ) — İtaliya muxtar vilayətlərindən biri. 1972-ci ildən əsas inzibati idarə funksiyası 2 muxtar əyalətə verilərək bölünmüşdür: Boltsano-Botsen-Cənubi-Tirol və Trento.
Fiziki coğrafi mövqeyi
Trentino-Alto Adice muxtar qrumunun ərazisi şimaldan Alp sıra dağları vasitəsilə Avstriya, qərbdən İsveçrə və İtaliyanın Lombardiya regionu ilə, cənub-şərqdən isə Veneto regionu ilə həmsərhəddir.
NGC 6329
NGC 6329, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dünya Badminton Federasiyası
Dünya Badminton Federasiyası Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən tanınan badminton idmanının beynəlxalq idarəetmə orqanıdır.
Haqqında
1934-cü ildə doqquz üzvün (Danimarka, Fransa, Uels, Hollandiya, İngiltərə, İrlandiya, Şotlandiya, Kanada və Yeni Zelandiya) iştirakı ilə Beynəlxalq Badminton Federasiyası (IBF) kimi qurulan DBF-nin hazırda 176 üzvü var. 24 sentyabr 2006-cı il tarixində Madriddə keçirilən Fövqəladə Baş Assambleyada ad dəyişikliyi qərara alınmış və hazırkı ad seçilmişdir.
Yarandığı gündən Böyük Britaniyanın Çeltenhem şəhərində yerləşən federasiyanın baş qərargahı 1 oktyabr 2005-ci ildə Malayziyanın paytaxtı Kuala-Lumpura köçürülüb. DBF-nin hazırkı prezidenti Poul-Erik Hoyer Larsendir.
Xatranovun villası (Rostov-na-Donu)
Xartanovun villası — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən bina. Bina regional əhəmiyyətli tarixi və mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bina 1890-cı illərdə mühəndis Arsen Oqanesoviç Ter-Akopov tərəfindən inşa edilmişdir.
Dünya Badminton Federasiyası
Qitə federasiyaları
DBF badmintonu bütün dünyada yaymaq və inkişaf etdirmək üçün regional idarəetmə orqanları ilə əməkdaşlıq edir. Regional idarəetmə orqanları bunlardır:
Xatranovun villası (Rostov-na-Donu)
Adres: Rostov-na-Donu, I Sovetskaya, 42.
Tarixi
1912-ci ildə binanın sahibi Qavriil Vasileviç Mazaev olmuşdur. Bu zaman binanın sahibi 17 500 rubl olmuşdur. Mazaevlərin ümumi mülklərinin həcmi 1 milyon olaraq qiymətləndirilirdi.
Sovet hakimiyəti illərində bina bina milliləşdirilmişdir. İkinci Dünya müharibəsinin gedişində bölgənin almanlar tərəfindən işğalından sonra burada gestapo yerləşirdi. Şəhər işğaldan azad edildikdən sonra burada qospital yerləşirdi. Müharibədən sonra bura hərbi məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. 1980-ci ildən burada dövlət hərbi sanitar-epidemioloji bölmə yerləşir.
Arxitektura
Xatranovun binası kərpiçdən inşa edilmişdir. Üzəri qara suvaqla üzlənmişdir. Fasadı assimetrikdir. Əsas girişi binanın solunda yerlışir. Binanın fasadı üç eənglə boyanmışdır. Dekor elementləri ağ rəngdədir. Binanın ikinci mərtəbəsinə mərmər pilləkən qalxır. Parad zalı ağac dekorları ilə işlənmişdir.
Ərəbşah (Takab)
Ərəbşah - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 538 nəfər yaşayır (104 ailə)
Həvəskar radiorabitə
thumb|Beynəlxalq Radiohəvəskar hərəkatının emblemi thumb|Radiohəvəskar stansiyası
alt=Radiohəvəskar rabitə zamanı|thumb|Radiohəvəskar rabitə zamanı
Həvəskar radiorabitə – texniki bir xobbidir, qeyri professional operatorlar arasında, onlar üçün xüsusi ayrılmış radiotezliklərdə, radiorabitə keçirmək, texniki araşdırmalar aparmaq, özünü bu sahədə təkmilləşdirmək, və bundan heç bir maddi qazanc əldə etməmək və s. Bu xobbi ilə dünyada milyonlarla insan məşqul olur. Onları həmdə radiohəvəskar adlandırırlar.
Tarixçəsi
Bizim ölkədə ilk radiohəvəskarlar keçən əsrin 20-illərində fəaliyyətə başlamışdılar. Hal hazırda ölkəmizdə 70-ə yaxın radiohəvəskar var. Onlar ölkəmizi beynəlxalq radiohəvəskar radiotezliklərində, təmsil edirlər. Bu xobbi eyni zaman həmdə bir idman növüdür. Hər il minlərlə radiohəvəskar yüksək nəticə qazanmaq üçün, öz radiostansiyaları qarşısında çalışırlar. Keçən əsrin 60-80 illərdə yerli radiohəvəskarın sayı 200-ə çatmışdı. Bakıda, Sumqayıtda, Gəncədə, Kürdəmirdə bir neçə radioklub və kollektiv stansiyalar fəaliyyət göstərirdi. Hal hazırda cəmi iki kollektiv stansiya fəaliyyət göstərir-Bakı mərkəzi radioklub (4K0HQ) və Gəncə kollektiv stansiyası(4K2GG).
Təşkilat
Radiohəvəskar ona verilən lisenziya(icazə) əsasında efirə çıxır və efirə çıxarkən, ona verilən çağrı işarəsindən istifadə edir. Lisenziyanı ölkənin adiəti orqanı verir. Lisenziyanı almaq üçün,efirdə işləmək qaydaları imtahanı vermək lazımdır, bəzi halda Morze əlifbasının biliyinidə nümaiş etmək lazımdı.
Türkiyə 1-ci Liqası
1. Liqa və ya sponsorluq müqaviləsinə əsasən '''Sport Toto 1. Liqa''', Türkiyədə ikinci səviyyə futbol liqasıdır.
Həvəskar radiorabitə
Həvəskar radiorabitə üçün ayrılmış diapazonlar
Beynəlxalq Radiohəvəskar İttifaqının planına görə, 1-ci Regionun radiohəvəskarlarına ayrılıran diapazonlar aşağıda göstərilir. DRİ(Dövlət Radiotezliklər İdarəsi) Azərbaycan Respulikasında radiohəvəskarların diapazonlarda işləmək icazəsin təyin edir.
Türkiyə 1-ci Liqası
1. Liqa ümumilikdə 19 komandanın iştirakı ilə mövsüm ərzində keçirilir. İki dövrəli liqa metodunun tətbiq olunduğu liqada mübarizə aparan hər bir komanda mövsümdə iki dəfə rəqibləri ilə qarşılaşacaq. Mövsümün sonunda liqanın ilk iki pilləsində qərarlaşan komandalar Super Liqaya yüksəlecek, liqanı 3-cü yerdə başa vuran komanda birbaşa pley-off finalına çıxdı, komandalar isə 4-cü, 5-ci, 6-cı və 7-ci yerlər Super Liqa səviyyəsinə yüksəlmək üçün onlar bir-biri ilə oynayırlar. Son dörd sıralamada yer alan komandalar 2. Liqadan onlar aşağıdır. Bundan başqa, Super Liqada son dörd pillədə qərarlaşan komandalar və II Liqadan yüksələn üç komanda I Liqada mübarizə aparır. Avqust və may ayları daxil olmaqla cəmi doqquz ay davam edir. 38 həftə və 306 matçdan ibarət olan 1-ci Liqada matçlar həftə içi və həftə sonları oynanılır.
Həvəskar radiorabitə
Həvəskar radiorabitə üçün ayrılmış diapazonlar
Uzun dalğalar Diapazon 136KHz (2,2 km): 135,7-137,8KHz.
Orta dalğalar Diapazon 472—479 KHz (630 m). Azərbaycanda hələ icazə verilmir.
Qisa dalğalar Diapazonlar
Ultraqisa dalğalar
"Mülki diapazonların"- (CB, LPD, PMR) həvəskar rabitəilə əlaqəsi yoxdur.
Monster High
2010-cu ilin iyulunda Mattel tərəfindən buraxılmışdır.Onlar Kellee Riley tərəfindən yaradılmışdır və illüstrasiyalar isə Qarrett Sander tərəfindən yaradılıb.
Kitab seriyası,Lisi Harisson tərəfindən yazılmışdır.Əsərin xətt serialı da hazırlanıb.Əsərdə məşhur canavarların uşaqlarının getdiyi bir məktəb olan Monster Highda yaşanan macəralar izah edilir.
Coca-Cola Cherry
Tarixi
Bir çox restoran, kinoteatr və apteklər içki 1985-ci ildə mağazalarda rəsmi olaraq təqdim edilməzdən çox əvvəl Koka-Kolaya albalı siropu əlavə edərək onun qeyri-rəsmi versiyasını təqdim etmişdilər. The Coca-Cola Company ilk dəfə 1982-ci ildə Tennessi ştatının Noksvill şəhərində keçirilən Ümumdünya Sərgisinə gələn tamaşaçılara digər dadlarla birlikdə Kola-nın rəsmi albalı dadlı versiyasını da təqdim edərək içkinin sınaqdan keçirməyə başladı. "Cherry Coke" 1985-ci ilin yayında ABŞ-də əsas istehsala daxil oldu. 2007-ci ilə qədər ABŞ-də və bəzi digər ölkələrdə Coca-Cola Cherry olaraq adlandırılan Cherry Coke, o dövrdə Coca-Cola-nın üçüncü variasiyası idi.
Beynəlxalq paylanma
Coca-Cola Cherry bir sıra müxtəlif ölkələrdə paylanmışdır. İçki hal-hazırda ABŞ-dən başqa İsveç, Albaniya, Çin, Ukrayna, Böyük Britaniya, İrlandiya Respublikası, Finlandiya, Almaniya, Belçika, Danimarka, Fransa, Macarıstan, Çexiya, Hollandiya, Polşa, Slovakiya, Xorvatiya, Latviya, Litva, Cənubi Afrika, Cənubi Koreya, Bolqarıstan, Yunanıstan, Rumıniya və Peruda mövcudur. İçki Yaponiyada da mövcuddur və burada hələ də "Cherry Coke" kimi tanınır. Coca-Cola Cherry Yeni Zelandiyada bəzi supermarketlərdə tapıla bilər (adətən Böyük Britaniya və ya ABŞ-dən gətirilir). Keçmişdə məhsul Argentina, Braziliya, Çili, Kosta Rika, Kolumbiya, Rusiya, İspaniya, Ukrayna, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Filippin və İsraildə də satışda mövcud olmuşdur.
Kani
Məhəmməd Kabuli və ya təxəllüsü ilə Kani — kürd şairi. Qacar dövlətində, Mərivan ətrafındakı Rişen kəndində anadan olmuşdur. O, doğulduqdan az sonra valideynlərini itirmişdir. Poeziyasının böyük hissəsini məzlum insanlara həsr etmişdir. Onun poeziyasının əsas mövzuları azadlıq, kürd mübarizəsi, qadın hüquqları, təbiət və sevgidir.
Mixail Avdeyev (siyasətçi)
Mixail Yuriyeviç Avdeyev — Rusiya siyasi xadimi. Rusiya Federasiyası Kommunist Partiyasından altıncı, yeddinci və səkkizinci çağırış Rusiya Federasiyası Dövlət Dumasının deputatı (2011–2016, 2018–ci ildən).
Qanun pozuntularına görə 27 Aİ ölkəsi, Birləşmiş Krallıq, ABŞ, Kanada, İsveçrə, Avstraliya, Yaponiya, Ukrayna, Yeni Zelandiya tərəfindən şəxsi sanksiyalara məruz qalmışdır.
Qanunvericilik fəaliyyəti
Avdeyev 2011-ci ildən 2019-cu ilə qədər VI və VII çağırış Dövlət Dumasının deputatı olduğu müddətdə 21 qanunvericilik təşəbbüsünün və federal qanun layihələrinə düzəlişlərin həmmüəllifi olmuşdur.
Beynəlxalq sanksiyalar
Rusiyanın hücumunu dəstəklədiyinə və Rusiya–Ukrayna müharibəsi zamanı Ukraynanın ərazi bütövlüyünün pozulmasına görə müxtəlif ölkələrin şəxsi beynəlxalq sanksiyaları altındadır. 23 fevral 2022-ci ildən Avropa İttifaqının bütün ölkələrinin sanksiyaları altındadır. 11 mart 2022-ci ildən Birləşmiş Krallığın sanksiyaları altındadır. 24 mart 2022-ci ildən Amerika Birləşmiş Ştatlarının sanksiyaları altındadır. 24 fevral 2022-ci ildən Kanada sanksiyaları altındadır. 25 fevral 2022-ci ildən İsveçrə sanksiyaları altındadır. 26 fevral 2022-ci ildən Avstraliya sanksiyaları altındadır. 12 aprel 2022-ci ildən Yaponiya sanksiyaları altındadır.
Aytvaras
Etimologiya
Versiyalardan birinə görə, Aytvaras sözü Litva dilində "sərsəri", "yelbeyin", "nadinc" mənasını verən "aiti" və "çox sürətli hərəkət" mənasını verən "vara" sözlərindən formalaşmışdır. Başqa bir versiyaya görə, bu ad "sakit" mənasında olan "aitauti" sözü ilə əlaqələndirilir, lakin bu versiya daha az qəbul edilmişdir. Digər adlara Altviksas, Damavikas, Qausinelis, Pisuxand, Tulixand, Koklikas, Pukis, Puuk, Spirukas, Atvaras, Jaltvikşas və s. aiddir.
Şahmuradlı (Əhər)
Şahmuradlı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 53 nəfər yaşayır (10 ailə).
Yelo Bank
Yelo Bank — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən kommersiya bankı. Bank həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərə xidmət göstərir. 28 ildən çoxdur ki, fəaliyyət göstərən Yelo Bank LUKOYL Azərbaycan ilə birgə əməkdaşlıq çərçivəsində bank sektorunda ilk özünəxidmət mərkəzini istifadəyə verib. "Caspian Energy Club" tərəfindən təşkil olunmuş "Caspian Business Award 2021" beynəlxalq mükafatının təqdimat mərasimində Yelo Bank "İlin bankı"ı seçilib. Bank həmçinin Capital Finance International (CFI.co) tərəfindən "Ən İnnovativ Korporativ Rebrendinq Strategiyası — Azərbaycan 2020" nominasiyası qalib seçilib.
Tarixçə
1994-cü ildən fəaliyyət göstərən Yelo Bank ilk olaraq "Ülpər" kommersiya bankı kimi fəaliyyətə başlayıb. Daha sonra 2002-ci ildə rebrending edərək "Nikoil Bank" adlandırılıb. 2019-cu ildə hazırda da istifadə olunan Yelo Bank adına rebrending edilib. Bankın yeni adı Yelo – ingilis sözü Yellow-nun (sarı) sadələşdirilmiş formasıdır. Yeni ad göstərilən bank xidmətlərinin fərqli bir yanaşmasını, rəngarəngliyini, rahatlığını simvolizə edir və "Parlaq Bankçılıq" şuarı altında həyata keçir.
Xidmət şəbəkəsi
Hazırda "Yelo Bank" ASC-nin 3-ü regionda olmaqla (Gəncə, Lənkəran, Bərdə) ümumilikdə 13 filialı var. . Bankın Baş ofisi Bakı şəhərində, Həsən bəy Zərdabi 81K ünvanında yerləşir. Bankda müştərilərə pərakəndə və biznes xidmətləri göstərilir, habelə mobil bankçılıq, internet bankçılıq, onlayn kredit, onlayn növbə sifarişi, onlayn ödəmə kimi məsafədən xidmətlər də mövcuddur.
Üzvlüklər
Yelo Bank aşağıdakı peşəkar təşkilat və sistemlərin üzvüdür:
Estoniyanın qorunan əraziləri
right|135x135px Estoniyanın qorunan əraziləri 21 aprel 2004-cü ildə Estoniya parlamenti tərəfindən qəbul edilmiş və 10 May 2004-cü ildə qüvvəyə minmiş Təbiəti Mühafizə Qanunu tənzimlənir.
Mühafizə olunan ərazilər
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:M%C3%A4nnikj%C3%A4rve_raba_tornist.jpg|thumb|Endla Təbiət Qoruğu Qanuna görə, qorunan ərazilərə insan fəaliyyəti ilə dəyişdirilməyən bir vəziyyətdə saxlanılan və ya təbii mühitin qorunub saxlanıldığı, bərpa edildiyi, tədqiq
edildiyi və ya tanıdıldığı yerlər və xüsusi tələblərə əsasən istifadə olunan ərazilər daxildir. Aşağıdakılar qorunan ərazilərdir:
§10.1-də göstərilir: Sahə Respublika Hökumətinin qərarı ilə mühafizə olunan ərazi və ya xüsusi mühafizə zonası kimi mühafizə altına verilir.
Milli parklar
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Matsalu_Keemu_bird_tower.jpg|right|thumb|250x250px|[[Matsalu Milli Parkındakı Keemu quş seyretmə qülləsi]]
Təbiəti mühafizə sahəsi
center|thumb|717x717px|Panqa uçurumu
Xüsusi idarəetmə zonası
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Seascape.jpg|right|thumb|250x250px|[[Estoniyanın şimal-qərb sahili, Növa yaxınlığında, Lyamemaa.]]
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Viru-raba-lahemaa-nature-park.jpg|center|thumb|700x700px|[[Lahemaa Milli Parkındakı viru bataqlığı]]
Biqfut
Biqfut və ya saskvoç — Şimali Amerikanın meşələrində məskunlaşdığı iddia edilən meymunabənzər bir canlıdır.
Xarici görünüşü
Biqfut, insanlar kimi dik yeriyən böyük bir primat görünüşünə malikdir. Bütün bədənində tüklər var ki, təsvir etdiklərinə görə qara, qəhvəyi və ya hətta qırmızımtıl qəhvəyi ola bilər. Onun boyu 1,83 m-dən 2,13 m-ə qədərdir və geniş çiyinləri və möhkəm quruluşu ilə təxminən 160 kq ağırlığındadır. Şahidlər deyirlər ki, onun kiçik sivri və aşağı başı var; bəzən kəllə sümüyünün üstündə təpədən söhbət gedir. Gözlər ümumiyyətlə kiçik və yüksək alın altında gizlənir.
İnsan ayağına bənzər nəhəng ayaq izləri ona adını verdi. Ekoloq Robert Michael Pyle onları bu cür təsvir edir: “Tırtıllar adətən 15-18 düym uzunluğunda olur. Onların beş barmağı, qoşa əzələsi və 18 və ya 21 sm uzunluğunda bir yay var. Geniş.
Onun çıxardığı səslər, qar adamı kimi yüksək tonlu qışqırıqlara, fitlərə və ya ciddi nəriltilərə bənzəyir, buna görə də bəzi kriptozooloqlar bunun Amerikaya Boğaz vasitəsilə gəlmiş yeti ilə əlaqəli bir növ ola biləcəyini iddia edirlər. Yerli Amerika xalqlarının əcdadları və müxtəlif heyvan növləri kimi, son buzlaşma zamanı Berinq. Onun vendiqo adlı mifik məxluqla əlaqəli ola biləcəyi də güman edilir.
Belarus Futbol Federasiyası
Belarus Futbol Federasiyası — Belarus futbolunun əsas idarəedici orqanı. Mərkəzi ofisi Minsk şəhərində yerləşir.
2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra, FİFA və Avropanın futbol üzrə rəhbər orqanı olan UEFA Belarus milli və klub komandalarını müvəqqəti olaraq beynəlxalq yarışlardan kənarlaşdırdı, lakin sonradan bu ləğv edildi və UEFA Belarusa beynəlxalq yarışlara ev sahibliyi etməyi qadağan etdi.
Tarix
1993-cü ildə federasiya UEFA-ya qoşulur və bu Belarus milli komandasının Avropa çempionatında və Belarus klublarının Avropa yarışlarında iştirakına icazə verimləsinə səbəb olur.
2021-ci ilin iyununda UEFA, Blarusda baş verən siyasi vəziyyətə görə Belarus Futbol Federasiyasının himayəsi altında hər hansısa tədbir və yarışların keçirilməsini dayandırır.
2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra, Belarusun Rusiyanı dəstəkləməsi səbəbindən FİFA və Avropanın futbol üzrə rəhbər orqanı olan UEFA Belarus milli və klub komandalarını müvəqqəti olaraq beynəlxalq yarışlardan kənarlaşdır, lakin sonradan bu ləğv edilir, ancaq UEFA Belarusa beynəlxalq yarışlara ev sahibliyi etməyi qadağasını qüvvədə saxlayır.
Fəaliyyəti
Belarusda futbol və futzal idmanlarının idarəedici orqanıdır. Federasiya Futbol üzrə Belarus Premyer Liqasını, Belarus Birinci Liqası, Belarus Superkuboku və Futzal üzrə Belarus Premyer Liqasını təşkil edir. O, Belarus milli futbol komandasının və Belarus qadınlardan ibarət milli futbol komandasının rəhbərliyini təyin etmək üçün məsuliyyət daşıyır.
Futzal üzrə Belarus milli komandası da bu Federasiya tərəfindən idarə olunur.
Georq Fabrisius
Georg Fabricius (doğum adı Georq Qoldşmit; ) — Alman intibahı dövründə Latın dilində yazan Protestant alman şairi, tarixçisi və arxeoloqu.
Həyatı
Fabricius Saksoniyanın Chemnitz şəhərində anadan olub və Leypsiq Universitetində təhsil alıb. Şagirdlərindən biri ilə İtaliyaya səyahət edərək, Romanın ən qədim abidələri haqqında ətraflı araşdırma apardı. O, nəticələrini “ Roma ” əsərində (1550) dərc etdirdi, burada köhnə şəhərin aşkar edilən hər bir qalıqları ilə qədim ədəbiyyatda onlara istinadlar arasında yazışmalar ətraflı şəkildə izlənilirdi. 1546-cı ildə Meissendəki Müqəddəs Afranın rektoru təyin edildi.
1549-cu ildə Fabrisius xüsusilə hüquqi mətnlərə diqqət yetirərək Roma yazılarının ilk qısa seçimini redaktə etdi. Bu, klassik epiqrafiya tarixində əsas məqam idi: ilk dəfə bir humanist çapda bu cür arxeoloji qalıqların hüquq intizamı üçün dəyərini açıq şəkildə nümayiş etdirdi və daşla həkk olunmuş mətnlərə əlyazmalarda qeyd olunanlar kimi etibarlı bir status verdi.
O, müqəddəs şeirlərində cüzi bir bütpərəstlik qoxusu ilə hər sözdən qaçmağa təlqin edirdi; və o, şairləri bütpərəst tanrılara eyham vurmaqda günahlandırdı.
Özü musiqiçi olmasa da, oxuduğu məktəbdə musiqiyə həvəs göstərirdi. Onun yazılarından bəziləri Martin Agricola, Johann Walter , Mattheus Le Maistre , Antonio Scandello , Johann Reusch və Wolfgang Figulus
kimi bəstəkarlar tərəfindən musiqiyə qoyulmuşdur.
Fabrisius Meissendə öldü.
Bəzi Əsərləri
Terens (1548), Virgil (1551) və Horace (1555, apud H. Petrum) nəşrləri Roma (1550)
Poëmatum sacrorum libri xxv. (1560)
Poëtarum veterum ecclesiasticorum opera Christiana (1562)
De Re Poëtica libri sentyabr (1565)
Rerum Misnicarum libri sentyabr (1569)
Kainatın yaşı
thumb|262x262px|Korreksiya faktorunun qiyməti olan F iki kosmoloji parametrin funksiyası kimi göstərilib.: hazırkı fraksional sıxlıq - Ω<sub title="Cosmology">m və kosmoloji sabit sıxlıq - ΩΛ
Riyazi elm ilə məşğul olan hər kəs Kainatımızın təxminən 13.82 milyard il yaşında olduğunu biləcəklər. Müqayisə edilməsi üçün Günəş sisteminin yaşı 4.6 milyard il, Dünyanın yaşı 4.53 milyard il, canlılığın yaşı 3.9 milyard il, çoxhüceyrəli həyatın yaşı 1 milyard il, ilk onurğalıların yaşı 375 milyon il, ilk primatların yaşı 47 milyon il, ilk insansının yaşı 6 milyon il, ilk insan növünün (Homo sp.) yaşı 2 milyon il, növümüzün yaşı isə 200.000 ildir.
Ancaq Kainatın yaşının necə hesablandığı bir çoxlarının bilmədiyi bir mövzudur. Hər nə qədər yenə məşhur səviyyədə fizikayla maraqlanan biri, Kainatın yaşının hesablanmasında “qırmızıya sürüşmə” və ya “Kainatın genişlənmə sürəti” kimi anlayışlara müraciət etmiş olsalar da, bunların riyazi olaraq hesablanmasının necə istifadə edildiyini bir çox adam bilməyəcək.
İlk olaraq, Kainatın yaşını hesablaya bilmək üçün Kainatımızın genişlənməkdə olan bir quruluş sahib olduğunu qəbul etməliyik. Bu, əlimizdəki bütün müşahidələrlə uyğun bir iddiadır və Habbl qanunu, qalaktik çoxluqların bir-birindən uzaqlaşmış olmasını birbaşa isbatlamağımızı təmin edir. Ayrıca bu məlumat parçası, Kainatımızın keçmişdə bu günə nisbətən daha kiçik olduğunun göstəricisidir. Bu vacibdir, çünki hesablarımızı buna istinad etmək məcburiyyətindəyik.
Kainatın yaşını hesablaya bilmək üçün kainatın görünən genişlənmə sürətinin (bu anda qalaktika çoxluqlarının bir-birindən uzaqlaşma miqdarının) Kainatın tarixi boyunca sabit olduğunu güman edə bilərik. Əlbəttə ki, bu doğru deyil və belə bir fərziyyə hesabımıza bir miqdar səhv qatacaq, ancaq yenə də hesabları asanlaşdırması baxımından faydalı bir fərziyyə olduğunu deyə bilərik. Onsuz da görəcəyiniz kimi nəticəsi də elə ciddi dəyişməyəcəkdir.
Əgər ki qalaktika çoxluqlarının bir-birindən uzaqlaşma sürətini Kainatın genişlənmə sürəti olaraq qəbul etsək, qalaktikaların bir-birindən nə qədər müddət əvvəl ayrılmağa başladığını da hesablaya bilərik, çünki aralarında məsafəni də dəqiq olaraq bilirik. Bu da, ilk genişləmənin nə vaxt başladığını, bu səbəbdən Böyük Partlayışın nə zaman baş verdiyini və buna görə də Kainatın yaşını verəcək.
Əlbəttə ki, Kainatın genişlənmə sürəti, onun yaşına da birbaşa təsir edir. Əgər ki Kainat çox sürətli bir şəkildə genişləyirsə, günümüzdəki genişliyinə nisbi olaraq qısa bir müddətdə çata biləcək və buda gənc bir Kainat da yaşamış olduğumuza səbəb olacaqdır. Ancaq əgər ki genişlənmə nisbi olaraq yavaşdırsa,buda yəqin ki, çox yaşlı bir Kainat içərisində yaşayırıq deməkdir. Çünki indiki vaxtda müşahidə etdiyimiz qalaktikalar arası məsafələrin meydana gəlməsi üçün həddindən artıq uzun bir müddət lazım olacaqdır.
Habl Teleskopundan əldə etdiyimiz vizual məlumatlarla mütəxəsislər tərəfindən aparılan təhlillər sayəsində Kainatın genişlənmə sürətinin Habl Sabit (H0) ilə əlaqəli olduğunu bilirik. Bu sabit, bir-birindən uzaqlaşan qalaktikalardan birindən digərinə gələn işığın “qırmızıya sürüşmə” miqdarına bağlı olaraq müəyyənləşdirilir. Bu hadisə, müəyyən bir dalğa boyuna sahib olan işığın qət etdiyi yolun Kainatın genişlənməsi səbəbindən “uzanması”, buna görə də dalğanın sanki bir spagetti kimi uzanaraq tezliyinin düşməsi və buna görə də daha qırmızımtıl bir dalğa boyuna sürüşməsinə verilən addır. Bunun nə qədər sürətli yaşandığına bağlı olaraq, Kainatın genişlənmə sürətini təyin edə bilirik.
Habl Qanunundan istifadə edərək, Kainatın təxminən yaşını hesablamaq mümkündür. Deyək ki, müşahidə etdiyimiz iki qalaktika arasındakı məsafə “D” olsun. Bu ikisinin bir-birindən görünən uzaqlaşma sürəti “v” olsun. Bu vəziyyətdə, bu qalaktikalar bir zamanlar bir-birlərinə “dəyəcək qədər” yaxın məsafədə olduğu halda Kainatın genişlənməsi səbəbiylə indiki vaxtda bir-birlərindən “v” sürətiylə, “D” qədər uzaqlaşmışdırlar. Əgər ki sadə bir şəkildə D’ni, v’yə bölsək, bu uzaqlaşmağın hansı müddətdə yaşandığını təyin edə bilərik ki, bu da bizə Kainatın yaşını verəcəkdir. Bunu başa düşməyin ən asan bir yolu budur: Əgər ki Bakı ilə Balakən arasındakı 471 kilometrlik məsafəni saatda 100 kilometr ilə qət etdiyimizi biliriksə, bu vəziyyətdə 471’i 100-ə bölərək 4.71 saat müddətini əldə edə bilərik. Bax edəcəyimiz də eynilə budur. İndi, bildiklərimizi bir yerə gətirək:
t = D / v
Bu tənliyin bizə Kainatın yaşını verəcəyini demişdik. Bununla birlikdə, Habl Qanunu genişlənmə sürətinin Habl sabit ilə qalaktikalar-arası məsafə qədər olduğunu ifadə edir. Bunu belə ifadə edə bilərik:
v = H0 * D
Bu vəziyyətdə, bu ikinci tənliyi birinci tənliyə yerləşdirəcək olsaq, “D” deyişkəninin bir-birini sadələşdirdiyini görərik. Bu vəziyyətdə geriyə qalan budur:
t = 1 / H0
İndiki vaxtda müşahidə məlumatlarına əsaslanaraq əldə etdiyimiz ən yaxşı Habl sabiti megaparsek (30.800 katrilyon kilometr) başına və saniyə başına 73 kilometrdir (H0 = 73 km / s / Mpc). Burda megaparsek ilə kilometri sadələşdirsək, Habl sabitinin eyni zamanda belə də ifadə edilə biləcəyimizi görərik:
Bu vəziyyətdə, bu sabiti bir əvvəlki tənlikdə yerinə yazıb hesablamanı etsək, qarşımıza çıxan müddət 421.94 katrilyon saniyədir. Bu zaman miqdarını ilə çevirəcək olsaq:
qarşımıza çıxacaqdır.
Kənan Kalav
Kənan Kalav (. 20 noyabr 1961, Mardin, Türkiyə) — Türk kino və televiziya aktyoru, rejissor, ssenarist, Yeşilçam kinostudiyasının ən yaraşıqlı aktyorlarından biri.
Həyatı
Alman qadın Suzi xanım və Mardindən olan kimya professoru Cavad bəyin ailəsində dünyaya göz açıb. Alman-Türk liseyini bitirdikdən sonra Marmara üniversitetinə qəbul oldu. Orada turizm və otel təhsili aldı.