cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ədhəm Yusubov
Bioqrafiya
1976-1982-ci illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının VI və VII qurultaylarında «Dekorativ-tətbiqi sənət» bölmesinin sədri, idarə ve rəyasət heyətinə, respublika, ümumittifaq sərgi komissiyasına üzv seçilmişdir. Bu müddət ərzində onun dekorativ-tətbiqi sənətin səviyyəsinin yüksəlməsində xüsusi rolu olmuşdur. Respublikada, ümumittifaq və xarici ölkələrdə keçirilən sərgilərdə, beynəlxalq simpoziumlarda, İtaliya və Çexoslovakiyada keçirilən bienallarda Azərbaycan dekorativ-tətbiqi sənət ustalarının əsərləri böyük uğurla nümayiş etdirilmişdir.
1985-ci ildə Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin və Rəssamlar İttifaqının birgə səyi nəticəsində S.Bəhlulzadə adına sərgi qalereyasında açılmış 1- ci Respublika «Dekorativ-tətbiqi sənət» sərgisinin təşəbbüskarı olaraq, sərginin təşkili və təbliğində mühüm işlər görmüşdür. Bu sərgi Bakı və Moskva sənətşünaslar tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. 1972-ci ildə «Üçlük» 300x400 sm qobeleni 1974-cü ildə Riqa şəhərində 2-ci ümumittifaq sərgidə, 1970-ci ildə «Abşeron» 160x250 sm, 1971-ci ildə «Bayraqlar» 160x160, 1975-ci ildə «Bahar yelkənləri» 160x200 sm, «Triumf» 220x400 sm, 1976-cı ildə «Üzümlük» 180x250 sm, 1989-cu ildə «Təəssurat» 250x300 sm, 1982-ci ildə «Qaynaqlar» 150x300 sm, «Məhsul yığımı» 250x500 sm, 1988-ci ildə «Folklor» 450x250 sm və başqa əsərləri bir çox sərgilərdə nümayiş etdirilmişdir.
1972-ci ildə «Üçlük» 300x400 sm qobeleni 1974-cü ildə Riqa şəhərində 2-ci ümumittifaq sərgidə, 1970-ci ildə «Abşeron» 160x250 sm, 1971-ci ildə «Bayraqlar» 160x160, 1975-ci ildə «Bahar yelkənləri» 160x200 sm, «Triumf» 220x400 sm, 1976-cı ildə «Üzümlük» 180x250 sm, 1989-cu ildə «Təəssurat» 250x300 sm, 1982-ci ildə «Qaynaqlar» 150x300 sm, «Məhsul yığımı» 250x500 sm, 1988-ci ildə «Folklor» 450x250 sm və başqa əsərləri bir çox sərgilərdə nümayiş etdirilmişdir. 1982-ci ildən M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutunun rəssamlıq fakültəsində pedaqoji fəaliyyətə başlayan Ə.S.Yusubov, 1994-cü ildə fəaliyyətinə ehtiyac duyulan bədii toxuculuq bölməsinin yaradılmasında fəal iştirak etmişdir. 2001-ci ildən isə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında «Dekorativ-tətbiqi sənət» kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışaraq, təhsil prosesinin təşkilində və yüksək səviyyəli kadrların hazırlanmasında xüsusi rol oynayır.
05. 04. 2006-cı ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının yaradılmasnın beş illiyinə həsr olunmuş qobelen sərgisinin açılışı bir daha Azərbaycanda qobelen sənətinin inkişaf və tərəqqisinin bariz nümunəsi oldu. Sərgi tələbə və müəllimlərin son beş ildə əldə etdikləri nailiyyətlərin nümayişi və hesabatı idi.
Bakı beş dəniz limanıdır (film, 1967)
Bakı beş dəniz limanıdır qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Vasif Babayev tərəfindən 1967-ci ildə çəkilmişdir. Bakı Televiziya Studiyası nda istehsal edilmişdir. Film Bakı limanı, onun bütün dünya ilə su əlaqələri, uzaq səfərlərə çıxan Bakı gəmiləri haqqında bəhs edir.
Məzmun
Film Bakı limanı, onun bütün dünya ilə su əlaqələri, uzaq səfərlərə çıxan Bakı gəmiləri haqqında bəhs edir.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1967-ci ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
İsmayıl bəy Qutqaşınlı
Qutqaşınlı İsmayıl bəy Sultan Nəsrullah oğlu — Azərbaycan yazıçısı və Rusiya İmperiyasının hərbi xadimi, Rusiya imperator ordusunun general-mayoru və Müqəddəs Georgi ordenini qazanan ilk azərbaycanlı.
Həyatı
İsmayıl bəy Qutqaşınlı 27 yanvar 1806-cı ildə Qurban bayramında, keçmiş Qutqaşın mahalında (indiki Qəbələ) anadan olmuşdur. Adı da bu bayrama görə verilmişdir.
O, 1822-ci ildə rus ordusunda xidmətə başlamışdır.Peterburqda dörd il orada kadet məktəbində oxumuşdur.1822-ci ildə bu məktəbi bitirib, Əlahiddə Qafqaz Korpusu tərkibindəki Gürcüstan qrenadyor alayında sıravi əsgər kimi hərbi xidmətə başlamışdır.
İsmayıl bəy Rusiya-İran (1826–1828) və Rusiya-Türkiyə (1827–1829) müharibələrdən iştirak etmiş, döyüşlərdə fərqləndiyinə görə ordenlərə layiq görülmüşdür. Müharibələr qurtardıqdan sonra o, hərbi xidmətini davam etdirmiş, vəzifəsi ilə əlaqədar bir müddət Varşavada yaşamışdır. O hərbi işi dərindən öyrənmiş, sıravi əsgərlikdən general-mayor rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 1841-ci ildə İ.Qutqaşınlı istefaya çıxmış və öz vətənə qayıdaraq, Qutqaşın və Şamaxıda yaşamış, dərs demişdir.Rus ordusunda 25 illik xidmətdən sonra İsmayıl bəy 1847-ci ildən Şamaxıda "Bəy kommissiyası"nda işləmişdir.
İ.Qutqaşınlı 1852-ci ildə Məkkəyə-Həcc ziyarətinə getmiş, qayıdandan sonra Şamaxıda və Qutqaşında yaşamışdır. Elə həmin ildə general-mayor rütbəsinə yüksəlmişdir. O, 1861-ci ildə Ağdaş mahalında karvansarada yemək yeyərkən Rusiyanin əli ilə ermənilər tərəfindən suyuna zəhər qatılmaqla həyat yoldaşı Tutu xanım Bikə ilə birgə həyatına son qoyulmuşdur. Belə ehtima olunur ki, 1854-cü ildə ona ümvanlanmış, Anadolu ordusunun baş komandanı Mustafa Zərif Paşadan Azərbaycan və Dağıstanda üsyanlar təşkil etməyə çağıran məktub erməni M.T.Loris-Məlikovun əlinə düşmüşdür. Nəticədə İ.Qutqaşınlı 1855-ci ildən nəzarət altında alınmışdır. İsmayıl bəy Qutqaşınlı xanımı Tutu Bikə ilə yanaşı Qəbələdəki Soltanbaba qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Böyük maarifçi
İsmayıl bəy Qutqaşınlı uşaqlıq və gənclik illərində dini təhsil almış, ərəb, fars dillərini öyrənmiş, klassik Azərbaycan və Şərq ədəbiyyatı ilə yaxından tanış olmuşdur. Xidmət illərində İ. Qutqaşınlı bir sıra mütərəqqi rus ziyalıları ilə dostluq əlaqəsi yaratmış, rus və Qərbi Avropa mədəniyyətlərinin nailiyyətlərinə yiyələnmiş, dövrünün ən savadlı Azərbaycan ziyalılarından biri olmuşdur. Eyni zamanda o, Azərbaycanın böyük marifçi alimləri — Mirzə Fətəli Axundzadə, Qasım bəy Zakir, Abbasqulu ağa Bakıxanov və başqaları ilə yaxından dostluq etmişdir. Bu şəxslər Azərbaycan ədəbiyyatında "Paqonlu maarifçilər" adı ilə məşhurdurlar. İsmayıl bəy Qutqaşınlı 1852-ci ildə arvadı ilə Yaxın Şərq ölkələrinə səyahətə getmişdir.
Yaradıçılığı
Böyük ədib iki dəfə müqəddəs Həcc ziyarətində olmuşdur. Bu səyahəti ilə əlaqədar 1967-ci ildə çap olunmuş "Səfərnamə" adlı yol qeydlərini yazmışdır. Əsər Qutqaşınlının getdiyi yolun coğrafiyasının öyrənilməsində böyük əhəmiyyət daşıyır. Hazırda bu əsərin cəmi 126 səhifəsi tapılmışdır. İsmayıl bəy istefaya çıxdıqdan sonra Azərbaycan xalqının maariflənməsində və oyanmasında aktiv fəalliyyətə başlamışdır. Sözsüz ki, bu da çar hökumətinin maraqlarına cavab vermirdi. Ona görə də Qutqaşınlını tezliklə aradan götürmək üçün planlar cızılırdı.
İsmayıl bəy Qutqaşınlı Azərbaycan ədəbiyyatına müasir nəsr, hekayə janrını gətirən yazıçıdır. Qutqaşınlı yaradıcılığının şah əsəri "Rəşid bəy və Səadət xanım" əsəridir. Əsər fransız dilindədir və Varşavada çap olunub. Bu əsərdə iki zadəgan ailəyə məxsus olan gənclərin məhəbbətindən bəhs edilir. Bundan başqa bəzi mənbələrə görə Qutqaşınlının "Tutu" adlı əsəri də olmuşdur. Ancaq bu əsər itirilmiş və günümüzə gəlib çatmamışdır.
Bundan başqa İ.Qutqaşınlı "Miskin" təxəllüsü ilə şeirlər də yazmışdır. Təəssüf ki, onun əlyazmaları 1930-cu illərdə repressiya dövründə məhv edildiyindən bizə gəlib çatmayıb. Ancaq ona aid olması iddia edilən və 1973-cü ildə aşkarlanan, 1999-cu ilin aprelin 22-də Qəbələdə "Qəbələ" qəzetində nəşr edilən "İki quşun söhbəti" adlı şeir də var. Bu məsələ hələ ki mübahisə mövzusudur.
Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi
İsmayıl bəy Qutqaşınlının adı Azərbaycan xalqının qəlbində daim yaşayır. Qəbələ şəhərinin mərkəzi küçələrindən birinə İsmayıl bəy Qutqaşınlının adı verilmişdir. Eyni zamanda Qəbələdə ədibin heykəli ucaldılmış, xatirə-ev muzeyi yaradılmışdır. Bakının Yasamal rayonundakı mərkəzi küçələrindən birinə də Qutqaşınlının adı verilmişdir.
Həmişəyaşıl sərv
Yabanı halda Kiçik Asiya, İran, Kipr, Krit və Rodos adalarında yayılmşdır. Hündürlüyü 30 m olan düzqamətli gövdəyə malik, üfüqi formalı, enli-piramidal çətirli ağacdır. İynəyarpaqları xırda, uzunsov-rombşəkillidir, xaçşəkilli yerləşir və zoğlara sıx bitişmişdir. Boz-qonur, yumru qozaların diametri 3 sm-ə çatır, qısa budaqlardan sallanır. Toxumları qırmızı-qonur, ensiz qanadlıdır, hər qabıq altında 20 ədədə qədərdir. Xüsusilə cavan bitkilər tez böyüyür, 100 yaşında maksimum hündürlüyə çatır.
Kölgəyə davamlıdır. Şəhərin əlverişsiz şəraitinə, uzunmüddətli quraqlığa dözür. Torpağa az tələbkardır, daşlıq və əhəngli, quru və az duzlu, dərin və təzə torpaqlara adavamlı, çox rütubətli torpaqlara isə davamsızdır. Budanmanı yaxşı keçirir. 5-6 yaşından toxum verməyə başlayır. Dekorativ xüsusiyyətlərə malik olmasına görə qədimdən bağ-park incəsənətində geniş istifadə edilir. Abşeronun sərt şaxtalarına davamlıdır. Onun tünd-yaşıl rəngli olması memarlıq cəhətdən park landşaftında özünəməxsus yer tutur. Bu forma böyük qrup və massivlərdə, budanmış divarların ətrafında istifadə edilir. Mədəni şəraitdə 1778-ci ildən becərilir. Tərkibində terpen karbohidrogenləri və onların əlavələri vardır. Əsəb sistemi gərginliyini və yorğunluğu aradan qaldırmaq üçün aromaterapiyada istifadə edilir. Toxumlarla və ya uc qələmləri ilə çoxaldılır.
Artemisia scotina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia scotina Artemisia scotina
Amblyseiella denmarki
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Khami
Khami (həmçinin Kham, Kam və ya Kami) — Zimbabvenin Bulavayo şəhərindən 22 kilometr qərbdə yerləşən şəhər dağıntıları. Bir zamanlar Torva sülaləsinin idarə etdiyi Butua Krallığının paytaxtı idi. Ərazi indi milli bir abidədir və 1986-cı ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Kontekst
Bu gün görünən yaşayış məskəni, eramızın 13-cü əsrində Böyük Zimbabvedə meydana gələn memarlıq formasının inkişafı və yerli Kopye mədəniyyətidir. Khami qurulduğu mühiti tanıdan bir yeniliyi qeyd edir.
Çay sahilində yerləşənə Khami ətrafındakı ərazilər isti və malyariya problemi ilə üzləşmişdir. Khamidə tapılan daş (laminar qranit) Zimbabvenin digər ərazilərindəki daşdan (biotit) fərqli idi. Dolerit qarışığı olan bu daşı sındırmaq çətindi və bundan formasız bina daşı istehsal edilirdi. Bu karxanalarda istehsal olunan daşın 60%-dən çoxunun bina keyfiyyəti olmayacağını təxmin etmək olar. Beləliklə, tikinti blokları forma almağa ehtiyac duydu, lakin bundan sonra da daşlar sərbəst dayanan quru daş divarları tikmək üçün uyğun deyildi. Nəticədə inşaatçılar yenilik etdi və əvəzinə istinad divarları istehsal etdilər. Bu həmçinin, yaşayış yerlərində qalan şanslı sakinlər üçün malyariya problemini də aradan qaldırdı.
Böyük Zimbabvedən fərqli olaraq, Khamidəki bəzi divarlarda ən azı dörd nəfərin qaldıra bildiyi nəhəng bloklarla inşa edilmiş bünövrə var. Qazıntılar xüsusilə kralın işğal etdiyi Təpə Kompleksində yaxşı planlaşdırılmış binaları üzə çıxardı. Kompleks əvvəlcə kobud divarlı terraslar yaradılaraq tikilib. Bu sabit divarlar daha sonra daş blokların keyfiyyətli divarları ilə örtülmüşdür. Terraslar çökmə təhlükəsinə səbəb olmamaq üçün içəriyə söykənmişdi. İçəriyə söykənərək yaradılan terraslar, yüksək və dik divarları boyunca gəzən mühafizəçilər üçün taxta dirəklərə sahib idi.
Bir May (Uçalı)
Bir May — Başqırdıstan Respublikası nın Uçalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Səfər kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Şarlotta York Qoldenblatt
Şarlotta York Qoldenblatt  – Kendis Buşnellin “Böyük şəhərdə seks” romanının, eyni zamanda HBO telekanalının həmin roman əsasında çəkdiyi “Böyük şəhərdə seks” serialı, “Böyük şəhərdə seks”, “Böyük şəhərdə seks 2” filmlərinin baş qəhrəmanıdır. Bu obraz aktrisa Kristin Devis tərəfindən canlandırılmışdır. Bu roluna görə Devis Ekran Aktyorları Gildiyasının Mükafatına layiq görülmüşdür.
Məlumat
Şarlotta York Dr. Stefan Foster York və Sandra Uaythed Yorkun övladıdır. Smit Kollecində təhsil almış Şarlotta ixtisasca art-dilerdi. Smit Kollecində təhsil aldığı dövrdə “Heven Uizli Hous”da yaşayan Şarlotta, Kollec Respublikaçıları və Kappa Kappa Gammanın üzvü olmuşdur (lakin, əslində Smit Kollecində qadın klubları yoxdur). Rəfiqələr arasında Şarlotta ən konservativ və ənənələrə bağlı olanıdır, ehtirasdan daha çox emosional sevgiyə üstünlük verir, romantik ideallara inanır və həmişə “parlaq zirehli cəngavər” axtarışındadır. “Qaydalar” kitabına əsasən münasibətlərə daha sadə və liberal (Samanta ilə müqayisədə) yanaşır.
Konservativ mövqeyinə baxmayaraq, Şarlotta, bəzən, seksual baxımdan daha azad olan (çirkli söhbətlər və oral seksi çəkinmədən müzakirə edən) rəfiqələrini də təəccübləndirəcək qədər güzəştli də ola bilir. O, birinci həyat yoldaşı Trey MakDuqalla evləndikdən qısa müddət sonra karyerasına fasilə verir, lakin övlada sahib olmaqda yaranan problemlər və həyat yoldaşının anası ilə pis münasibətlərinə görə onlar ayrılırlar. Şarlotta evlilik müqaviləsinə uyğun olaraq, boşanmadan sonra Park Avenyudakı evi alır ki, bu da, Treyin anası Banni ilə münaqişəyə səbəb olur. Bundan sonra Şarlotta boşanma üzrə vəkili olan Harri Qoldenblatt ilə münasibət qurur. Harri ilə evlənə bilmək üçün İudaizmi qəbul edir (Harri yəhudidir) və bu baxımdan özünü Elizabet Teylor ilə müqayisə edir, Harri ilə evləndikdən sonra itinin adını Elizabet Teylor qoyur. Serialın final mövsümündə Şarlotta və Harri Çindən Lili adlı uşaq övladlığa götürürlər. “Böyük şəhərdə seks” filmində Şarlotta və Harrinin Rouz adlı bioloji övladı olur. Serialın altıncı mövsümünün səkkizinci seriyasında “The New York Times”da Şarlotta və Harrinin evlənməsi haqqında xəbər verilərkən Şarlottanın yazıçı və moda jurnalının redaktoru olduğu qeyd edilsə də, bu fakt hansısa başqa seriyada və ya filmlərdə qeyd edilmir. Ola bilsin ki, redaktorlar bu səhnədə üçüncü mövsümdə Mr. Biq və Nataşanın evlənməsi haqqında elanla qarışıqlıq salıblar.
Keçmişi və şəxsiyyəti
Dörd rəfiqə arasında ən sadəlövhü olan Şarlotta, “sevgi hər şeyə qalib gələ bilər” fikrinə sadiqliyini qoruyur. Bu xüsusiyyəti onun Kerri Bredşou tərəfindən fikirləşilmiş “Park Avenyu Poliannası” ləqəbində də özünü göstərir. Rəfiqələri onun sevgi və həyata olan optimist münasibətinə heyrandırlar və Kerri kitablarından birini Şarlottaya həsr edir. Şarlotta tez-tez hər şeyin yolunda olmasını yoxlamaq üçün narahatlıq keçirir, lakin baş verən hər şeyə optimist yanaşır. Dostlarına qarşı xüsusi münasibəti olan Şarlotta, həmişə onların yanında olduğunu deyir. Konservativ baxışlarına görə, o, bəzən liberal baxışlı Samanta ilə toqquşur, Samantanın Şarlottanın qardaşı ilə sekslə məşğul olması onu qəzəbləndirir və o, Samantaya deyir: ''“Məgər sənin vaginan Nyur York şəhərinin bələdçisidir? Ora şəhərin ən qaynar yeridir və həmişə açıqdır!”'' Lakin bu davranışından sonra, o, ənənəvi incə xasiyyətini nümayiş etdirərək bir səbət maffinlə Samantadan üzr istəyir.
Romantikaya olan inancına görə Şarlotta toydan əvvəl Treylə sekslə məşğul olmur. Lakin toy gecəsi Treyin diqqətini çəkməyə çalışarkən Şarlotta problem olduğunu anlayır və Treyin impotent olduğunu müəyyənləşdirir. Sonradan o başa düşür ki, əsas problem Treyin Şarlotta ilə yata bilməməsindədir və cütlük bu problemi həll edə bilmək üçün bir çox üsullardan istifadə edir. O, dostlarına qarşı çox loyaldır (birinci filmdə Mr. Biqin altar qarşısında Kerrini tək qoymasından sonra ona nifrət etdiyini deyir və lənətləyir) və nigahın müqəddəsliyinə inanır (rəfiqələr arasında yalnız Şarlotta Kerrini Mr.Biqə sadiq olmadığına görə tənqid edir).
Şarlottanın daha sonra Harri Qoldenblattla münasibəti olur. Harri onu cəlb etməsə də, aralarında seks baş verir və Şarlotta bunu “həyatımın ən yaxşı seksi” adlandırır. Harrini arzuladığı ideal kişi formasına salmağa çalışsa da, sonradan bununla ona əziyyət verdiyini başa düşərək fikrini dəyişir. Sonradan İudaizmi qəbul edən Şarlotta Harri üçün nahar hazırlayır və Harri ona evlilik təklif edir. Şarlotta Harrini olduğu kimi qəbul edir və onlar xoşbəxt ailə qururlar. Serialda bəlli olur ki, Şarlotta gənclik dövründən bir çox sosial aksiyalarda iştirak edib, bal kraliçası, yeniyetmə model olub. Şarlotta Ağ anqlo-sakson protestantlar cəmiyyətinin üzvü olsa da, sonradan İudaizmi qəbul edir. O, həm də Kappa Kappa Gamma qızlar cəmiyyətinin üzvüdür.
Trey MakDuqal
Trey MakDuqal (Kayl Maklahlen) hündür boylu, yaraşıqlı və zadəhan ailədən olan həkimdir. Onun anası Banni Şarlottanı oğlu ilə münasibətlərdə özünə rəqib görür. Trey və Şarlotta romantik, xoşbəxt münasibət arzusu ilə evlənsələr də, sonradan seks zamanı aralarında problem olması aydın olur. Şarlotta uşaq sahibi olmaq istəsə də, Trey buna qarşı çıxır və beləcə onların nigahı pozulur.
Harri Qoldenblatt
Harri Qoldenblatt (Evan Hendler) Şarlottanın ikinci həyat yoldaşıdır. O, əvvəlcə Treylə boşanma işində Şarlottanın vəkili olur və münasibətləri də məhz burdan başlayır. Harri Şarlottanın ideal kişi standartlarına tam zidd olsa da, onların arasında ehtiraslı seks yaşanır. Şarlotta Harrini öz istəklərinə uyğun dəyişməyə çalışsa da, buna nail olmur və onu olduğu kimi qəbul etmək qərarına gəlir. Şarlotta və Harri uşaq sahibi olmağı arzulasalar da, övladları olmur. Buna görə də Çindən Lili adlı uşağı övladlığa götürürlər. Sonradan onların Rouz adlı övladları doğulur.
Böyük şəhərdə seks
Filmin başlanğıcında Şarlottanın Harri və Lili ilə birgə Nyu Yorkda xoşbəxt yaşadığı görsədilir. Kerri və Mr. Biqin toyu pozulduqdan sonra Şarlotta Kerri ilə (həm də Samanta və Miranda) birlikdə onların bal ayında dincəlməli olduqları otelə gedirlər. Rəfiqələrindən fərqli olaraq Mexikoda həddən artıq ehtiyatlı davranan Şarlotta meyvə və özü ilə birgə gətirdiyi qidalardan başqa heç nə yemir. Başqa bir övlad götürdükdən sonra, Şarlotta öyrənir ki, hamilədir və bu ailənin sevincinə səbəb olur. Şarlotta düşünür ki, istədiyi hər şey həyata keçir və “həddən artıq xoşbəxt olduğuna görə qorxur”. Filmdə həm də bəlli olur ki, Şarlotta həmişə Mr. Biq və Kerrinin birlikdə olacağına inanır, küçədə Mr. Biqlə qarşılaşdığında isə Şarlotta ona “səni tanıdığım günə lənət olsun” deyir. Bundan sonra Şarlottanın qəfil doğumu başlayır, Mr. Biq onu xəstxanaya aparır və doğum bitənə kimi gözləyir.
Böyük şəhərdə seks 2
İkinci filmdə Şarlotta iki övladı olan xoşbəxt və zəngin muzey bələdçisidir və həmişə dostlarına yardım eləməyə hazırdır. Lakin o, uşaqlarına yaxşı ana olmağa çalışır və Harrinin dayə ilə münasibət qurmasından ehtiyat edir. Daha sonra Şarlotta rəfiqələri ilə birgə Əbu-Dabiyə gedir, lakin burada da analıq hisslərindən azad olaraq dincələ bilmir.
Miranda ilə otelin şəxsi barında içərək söhbət etməsindən sonra analıq hissi ilə bağlı stressli hisslərdən uzaqlaşan Şarlottanın, dayə Erinin lezbiyan olmasını öyrənməsindən sonra Harri ilə bağlı narahatlığına da son qoyulur. Bundan sonra ailəsindən istirahət etmək üçün, Şarlotta, hərdən Kerrinin köhnə evindən istifadə edir.
Kolvill boğazı
Kolvill boğazı - Sakit okeanı ilə Xaurak körfəzini birləşdirir. Burada üç boğazdan biridir (ikisi isə Celliko boğazı və Kredok boğazı). Boğaz Okslendən şimal-şərqdə yerləşir. Kolvill boğazı Qreyt-Barrier adasını Şimali adasından ayırır. Boğazın ən dərin yeri 120 m təşkil edir. Boğazın eni 100 km, uzunluğu isə 150 km-dir. Suları balıq və dəniz məhsulları ilə zəngindir.
Akonkaqua
Akonkaqua — Argentinanın Mendoza əyalətində, And sıra dağlarında yerləşən zirvə. Dağ Asiyanın hüdudlarından kənarda yerləşən ən hündür zirvədir. Akonkaqua 6,960.8 m hündürlüyü ilə Cənub və Qərb yarımkürəsinin ən hündür dağıdır. Dağ yeddi qitədən Yeddi Zirvə adlanan dağlardan biridir.
Etimalogiyası
Dağın adının mənşəyi mübahisəlidir: Argentinada yaşayan mapudunqunların dilində Aconca-Hue "başqa tərəfdən gəlir" deməkdir, Keçua dilində Ackon Cahuak "daş keşikçi" və ya Anco Cahuac Ağ keşikçi, Aymara dilində isə Janq'u Q'awa "ağ yarğan" mənasını verir.
Alpinizm
Alpinizm baxımından, Akonkaqua, şimaldan normal marşrutla dırmandıqda texniki cəhətdən asan bir dağdır. Akonkaqua, şübhəsiz ki, dünyada ən yüksək texniki kömək ehtiyac olmayan dağdır, çünki şimal marşrutu boyu demək olar ki heç bir texniki vasitə tələb etmir. Hündürlükdən təsirlər şiddətli olsa da (atmosfer təzyiqi zirvədəki dəniz səviyyəsinin 40%-ni təşkil edir), əlavə oksigen çox zaman istifadə edilmir. Hündürlük xəstəliyi əksər alpinistlərə, iqlimləşmə dərəcəsindən asılı olaraq müəyyən dərəcədə təsir edəcəkdir. Normal dırmanma texniki cəhətdən asan olsa da, hər il bu dağda çox sayda itki olur (təkcə 2009-cu ilin yanvarında beş alpinist həlak oldu). Bu, cəhd edən alpinistlərin çoxluğuna və bir çox alpinistin bu dağdakı həqiqi problem olan yüksəlmə və soyuq havanın obyektiv risklərini qiymətləndirməmələri ilə əlaqədardır. Zirvəyə yaxın hava şəraitini nəzərə alsaq, soyuq hava xəsarətləri çox rast gəlinir.
Tarixi
Akonkaqua zirvəsinə bir avropalı tərəfindən çatmaq üçün ilk cəhd, 1883-cü ildə Alman geoloq və kəşfiyyatçı Paul Güssfeldtin başçılıq etdiyi bir partiya tərəfindən edildi. O dağdakı xəzinə hekayəsi ilə hambalları şirnikləndirərək, Rio vulkanı vasitəsi ilə dağa yanaşdı, şimal-qərb silsiləsi ilə zirvəyə iki cəhd etdi və 6500 m yüksəkliyə qədər çatdı. Onun istifadə etdiyi marşrut indi dağa qalxan normal yoldur.
İlk qeyd edilən zirvə fəthi 1897-ci ildə İngilis alpinist Edvard FitzGeraldın başçılıq etdiyi bir Avropa ekspedisiyası tərəfindən edildi. FitzGerald 1896-cı il dekabr-1897-ci il tarixləri arasındakı səkkiz cəhddən heç birində zirvəyə özü çata bilmədi, lakin ekspedisiyanın bələdçisi Matthias Zurbriggen yanvarın 14-də zirvəyə çatdı. Son cəhddən bir ay sonra, digər iki ekspedisiya üzvü, Stuart Vines və Nikola Lanti, 13 fevralda zirvəyə çatmağa nail oldu.
Təhlükələr
Təqribən 7,000 m-ə yaxın hündürlüyü ilə Akonkaqua Asiyadan kənarda ən yüksək zirvədir. Buranın Cənubi Amerikadakı bütün dağlar içində ən yüksək ölüm nisbətinə- ildə üç dəfə; sahib olduğu güman edilir. Məhz buna görə Akonkaqua "Ölüm dağı" ləqəbini qazanmışdır. Qeydlər başlayandan bəri Akonkaquada 100-dən çox insan öldü.
Dağ ətrafındakı insan tullantılarının qeyri-düzgün şəkildə atılması səbəbindən sağlamlığa həm heyvanlar, həm də insanlar üçün əhəmiyyətli təhlükələr var. İçmək üçün yalnız qaynadılmış və ya kimyəvi təmizlənmiş su qəbul edilir. Bundan əlavə, ekoloji təmiz tualetlər yalnız mütəşəkkil bir ekspedisiya üzvləri üçün mövcuddur. Hal hazırda iki baza düşərgəsindən, 120 bareldən çox tullantı (təxminən 22,500 kq) hər mövsüm vertolyotla daşınır. Bundan əlavə, fərdi alpinistlər bu tualetlərdən istifadə etməzdən əvvəl bir ödəniş etməlidirlər. Bəzi böyük təşkilatçılar 100 ABŞ dolları, bəziləri gündə 5 ABŞ dolları və ya bütün qalmaq üçün 10 ABŞ dolları qədər bir qiymət verməli olur.
Aksi
Aksi, Akti - Yunanıstanın qərb sahilində, Arta körfəzindən İon dənizinə çıxan yerdə  yerləşən burun. B.e.ə 31-ci il sentyabrın 2-də Oktavian (Avqust) Aksi yaxınlığında Antoni və Kleopatranın donanmasını məğlub etmişdir.
Ağa İsmayıl Zəbih
Ağa İsmayıl Zəbih — XIX əsr Azərbaycan şairi.
Həyatı
Görkəmli ədəbiyyatşünas Firudin bəy Köçərli yazır: Ağa İsmayıl Zəbih Gəncənin adlı şairlərindən birisi hesab olunur. Ağaismayıl "Zəbih" təxəllüsünü götürməkliyə səbəb Həzrət İsmayıl ilə bir isimdə (adaş) olmağıdır. Çün Həzrət İsmayıl həqq-taalanın əmri ilə Mina dağına atası İbrahim Xəlilullah tərəfindən zibh olunmaq üçün aparılmışdı, o münasibətlə Ağaismayıl dəxi özü üçün "Zəbih" təxəllüsünü intixab etmişdir.
Zəbih mühacirətən xeyli müddət Təbrizdə iqamət edib, orada ticarət əmrinə məşğul olarmış və bir vaxtı orada tacirbaşılıq mənsəbinə dəxi yetişibdir. Dünyagörmüş və işaşıran bir vücud imiş. Bəzi rəvayətə görə, sonradan yenə Gəncəyə müraciət edib və burada hicrətin 1285-ci ili təxminən 70 yaşında vəfat edibdir. Amma səhihi budur ki, mərhum Ağaismayıl vətəninə müraciət etməyib, Təbriz şəhərində vəfat edibdir.
Zəbih xoşxülq və pürsavad bir vücud imiş. Fars şairlərinin əsərlərindən ittilan-kamili var imiş. Türk və fars dillərində müxtəlif şer və qəzəlləri vardır. Bundan əlavə Zəbih ziyadə xoşnəvis imiş. Farsca divanı vardır, heyfa ki, ələ keçmədi. Məktəbdar Mirzə Sadıq "Fani" təxəllüslə Zəbihin arasında irsal-mərsul və təatiyi-əfkar vüqua gəlirmiş. Өz nəvəsi Xəlili təlim və tərbiyə üçün ilk dəfə məktəbə göndərdiyi vaxt Mirzə Sadığa yazdığı "Tövsiyənamə"dən bir-iki beyti əhibbalarının xatirində qalıbdır.
Ağa İsmayıl Zəbihin hər qisim şerü kəlamları çox isə də, heyfa ki, ələ düşənləri az oldu. Onlardan bir neçəsi burada təb olunur.
Yaradıcılığı
Ağaismayıl Zəbih bu müxəmməsində Molla Pənah Vaqif kimi öz əsərində yaşayan adamların rəzil əxlaqından və çirkin övsafından söz açıb onların bivəfa və biar, biqeyrət, mühil və yalançı olmaqlarını, haqqı inkar edib, dini-mübini-Mustafadan uzaq düşməklərini, rus zakonunu şəriət qanununa tərcih etməkləriini, dostluğun əvvəlinci şərti məqamında olan sidqü dəyanətdən bibəhrə olmaqlarını gözəl və mövzun şerlər vasitəsilə bir-bir zikr qılır, əhli-zəmanədən üz çöndərir və Əliyyül-Mürtəzaya və onun evladına pənah aparıb həşr günündə onlardan kömək diləyir.
Zəbihin bu kəlamında olan bir bənd "Molla Nəsrəddin" curnalında sabiqdə çap olunmuş "Cəhənnəm məktubu"nu yada salır ki, şeytan zəmanə adamlarından şikayət edib deyir: "Nahaq yerə məni müttəhim edib hər məqamü məkanda mənə lənət oxuyursunuz. Neçə vaxt idi ki, mən Firəngistana getmişdim və mənim vücudum burada olmadığı halda Adəm atanın övladı o qədər fəsad və şərarət törətdi ki, o qədər görülməmiş işlər tutdu ki, onlar mənim heç xəyalımdan da keçməzdi". Sonradan şeytan Adəm atanın övladı tutduğu fəsad əməlləri bir-bir zikr edib deyir: "Өzünüz insaf edib söyləyin, bu işlər mənim əməlimdir, yoxsa sizin öz işlərinizdir?"
Zəbih dəxi öz şəhərinin əhlindən şikayət edib deyir: Adlarını müsəlman qoyan neçə kəslər vardır ki, şeytənətdən başqa bir fikir və peşələri yoxdur. Onların xəyalı və tamam səyləri ancaq adamların arasında fitnəvü fəsad salmaqdır. Belə adamları iblis gördükdə öz balalarına deyir: Balalarım, daha siz bu şəhərə getməyin, buranın əhli şeytan istəməz. Bunlar özü hər qisim fəsad və şərarət törətməkdə bibədəl və mahirdirlər...."
Bizim elmü mərifətdən bibəhrə olan əhlin şeytandan artıq fitnəkar, şərir və fasid olmağını binəzir şairimiz Abbas ağa Qaibov "Nazir" təxəllüs təzə yazdığı "Molla və şeytan" ünvanlı hekayəsində gözəl vəch ilə bəyan edibdir. Bu hekayənin barəsində öz məqamında danışılacaqdır.
Baccharis huairacajensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ağa İsmayıl Zəbih
Yaradıcılığı
Mərhum Zəbihin bu kəlamı mövzun və pürməzmun kəlamlardan birisidir. Burada şair müasiri Nəbati kimi, Şəms Təbrizi əleyhirrəhməyə təqlid və təbəiyyət izhar edərək könlünün müxtəlif hallarını və onda vaxtbəvaxt vüqua gələn arzu və təmənnaları şərh qılır. Zəbih gəhi xaki-məzəllətdə Mənsur tək aramyab olur və gahi Keyxosrov və Cəmşid tək təxtü taci-Kəyan tələb edir; gahi dərvişsifət azadəlik xahiş eləyir və gahi Ərdəşir Babəkan kimi cahü calal şövqünə düşür; gəh azəri, gəh qibti və gəh müsəlman olmaq fikrinə düşür; gəhi yerin altında zəm olunan qızıl öküzdən və zorba balıqdan söz açıb seyri-səfayi-asiman tələb edir; gəh bərzəxi və kahi də behişti-bərində hur, cinan təmənnalarına düşür və habelə şairin meylü könlü min cürə müxtəlif halətlərə düşüb cənnət və cəhənnəm misallı bir-birinə zidd, bərəks şeylər və təmənnalar arzu eləyir. Bu qisim rəngarəng halətlər ancaq həqiqi şair misilli qeyri-adi və ziyadə əsaslı vücudların təbiət va məzaclarında müşahidə oluna bilər.
Zəbih öz hali-dilini və müxtəlif təmənnalarını zikr etdikdən sonra zahidi-zahirpərəstin vəsfi-halına şüru edib deyir: Ey zahid, mənə tən etmə, sənin zöhdün həqiqi deyil, riyaidir. Siz zahidlər rümuzi-eşqə vaqif deyilsiniz, xərabət əhlinin eşqini zahirpərəst müfti və vaiz bilə bilməz. Bu yolu göstərmək üçün piri-muran lazımdır. Əgər sizdən təriqət məsələsindən sual olunsa, nəcasət fəslini söylərsiniz və həqiqət kəlməsinin mənasını dərk etməklə əcz göstərib, lal olub qalarsınız. Zira bu kəlməni şərhü bəyan etməyə başqa fəsahət və təlaqəti-lisan gərəkdir. O da ki, siz firqədə yoxdur.
Bu kəlamın axırkı beytində şair Azərbaycan vilayətini təmənna edib, sakin olduğu şəhərin qilü qalından şikayət edir: Bu şəhrin qilü qalından qübari-qəm tutub könlüm, Uçub könlüm quşu hər ləhzə Azərbaycan istər. Burada Zəbih şikayət elədiyi şəhər yəqin ki, Gəncə şəhəridir. Aşağıda yazılan müxəmməsi-müstəzadında əgərçi şair bir növ Gəncəni başdan tərif və tövsif qılır, vəli onun əhalisinin eybü qüsuruna dəxi pərdə çəkmir, onları da nazik işarələr ilə göstərir və bundan masəva əsil Azərbaycan ki, Zəbihin könül quşu uçub onun tərəfinə meyl edir, qədim əsrdən İran dövlətinə tabe vəsi bir vilayətdir ki, onun mərkəzi Təbriz şəhəridir. Hər halda şair uzun müddət sakin olduğu şəhər əhlindən rəncidə və dilgir olub, başqa bir məhələ köçməyi arzu edir. Bu məhəl vətəni-məlufu Gəncədirmi, yoxsa Təbrizdirmi, allah bilir.
Xətmi-kəlamda şair məhərrəm ayında İrandan gələn əqrəbsənət və marsirət vaiz və mərsiyəxanları zikr edib, onların tamahkarlığından və biçarə fəhlələri, dərvişləri, əfsungərləri, dəllək və camədarları soyub çapovulçuluq edən nabəkar konsul nayiblərinin zülmü cövründən dadü fəryad edir. Bundan məlum olunur ki, İranın viran olmağı və onda əlan müşahidə olunan binizamlıq və ədalətsizlik xeyli zaman bundan müqəddəm başlanıbdır. Mərhum Zəbihin bu şeri müstəzadı "Molla Nəsrəddin" curnalına ən münasib və onun məsləkinə yaraşan mənzumələrdən birisidir.
Zəbih öz əsrinin Mirzə Ələkbər Sabiri olub. Əfsus ki, onun da qədri bilinməyibdir və əşarına rəvac verən olmayıbdır.
Arkerit
Arkerit — Civə ilə gümüş xəlitəsinin birləşməsindən əmələ gələn təbii mineraldır. Arkerit gümüşlə örtülmüş amalqamadan ibarət olan, 87%-i gümüşdən və 13%-i civədən təşkil olunmuş çox nadir mineraldır. Arkerit dünyada yalnız dörd yaşayış məntəqəsində yayılmışdır. Bunların ikisi Çilidə, ikisi isə Kanadanın Britaniya Kolumbiyasında yerləşir. Arkerit digər adları argental civə, civəli gümüş və gümüş amalqamasıdır.
Amblyseiella rusticana
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Sedan döyüşü
Döyüşün gedişi
Avqustun 23-də marşal M.E. Mak-Maqonun komandanlığı altında Şalon ordusu(120 min adam, 393 top, 76 mitralyez), Mez qalasında pruslar tərəfindən mühasiyərə alınmış A. Bazenin Reyn ordusunun mühasirəsini qaldırmaq üçün, cəmləşdiyi Reyms şəhəri rayonundan çıxdı. Mak-Maqon, Şalona və Paris üzərinə hərəkət edən(ümumi sayları 224 min adam və 813 top olan) 3-cü və 4 -cü alman ordularından Sedanı keçməklə yan ötmək istəyirdi. Mak-Maqonun ordusunun yola çıxdığından xəbər tutaraq, alman qoşunlarının faktiki komandanı, baş qərargah rəisi X.Moltke(formal olaraq qoşunlara prus kralı I Vilhelm başçılıq edirdi)onları, rəqibin ordularının birləşməsini qarşılamaq, Şalon ordusunu Belçika sərhədinə sıxmaq və darmadağın etmək üçün Verden, Bar-le-Dük xəttindən Sedana çevirdi.
Fransızların məğlubiyəti
29 - 30 avqustda Şalon ordusu Möz çayını keçdi və 31 avqustun axşamına kimi, Mezyerdən keçərək Reymsə yürüşü davam etmək üçün Sedan yanında iki günlük dincəlməyə dayandılar. Moltke Mak-Maqonun hərəkətsizliyindən yararlandı, və alman orduları sentyabrın 1-nə keçən gecə cinahların yanından keçmə manevri ilə Şalon ordusunu mühasirəyə aldılar. Səhər başlayan döyüş gün bitənə kimi fransızların tam məğlubiyəti ilə bitdi. Fransız qoşunlarının qalıqları mühasirədən çıxmaq cəhdi etsələr də alınmadı(121 eskadrondan ancaq 20 çıxa bildi). 2 sentyabrda Şalon ordusu təslim oldu. Franszıların Sedan yanında 17 min ölü və yaralı, 103 min əsir itki verdilər. Almanlar 9 min adam itirdilər. Şalon ordusunun təslim olması Fransada ikinci imperiyanın süqutunu tezləşdirdi. 4 sentyabrda Parisdə üsyan başladı, ölkədə respublika elan olundu.
Çiçəkli Baxışqala (Urmiya)
Çiçəkli Baxışqala - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Ətraf bölgəsinin Nazlı kəndistanında, Urmiya şəhərindən 10 km şimal-şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 438 nəfər yaşayır (118 ailə).
De vogels van Holland
De vogels van Holland — Niderlandın 1956-cı ildə Avroviziyada təmsil olunduğu mahnı. Yetti Parl niderland dilində ifa etmişdir. Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ifa edilən ilk mahnı olub. 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin səsvermə nəticələri açıqlanmadığı üçün bu mahnının topladığı xal və tutduğu yer məlum deyil. Mahnının musiqisi Cor Lemayreyə, sözləri isə Anni Şmidtə məxsusdur.
Fərəc Fərəcov (memar)
Fərəcov Fərəc Səttar oğlu — Azərbaycan SSR Əməkdar memarı.
Novyal
Novyal  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Marsiyak-Vallon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12171.
Kommuna təxminən Paris dən 490  km cənubda, Tuluza şəhərindən 130  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 23  km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 552 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 318 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 251 nəfər iqtisadi fəal, 67 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 78.9%, 1999-cu ildə bu 69.3%) olmuşdur. Fəal olan 251 nəfərdən 243 nəfər (130 kişi və 113 qadın) işləyir, 8 nəfər işsizdir (4 kişi və 4 qadın). Fəal olmayan 67 nəfər arasında 22 nəfər şagird və ya tələbə, 26 nəfər təqaüdçü, 19 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Say Tvombli
Say Tvombli ; 25 aprel 1928 - 5 iyul 2011)—ABŞ rəssamı, heykəltəraşı.
Həyatı
Say Tvombli 1928- ci il aprel ayının 25-də ABŞ-nin Virciniya ştatında anadan olmuşdu. 1947 -1949-cu illərdə Bostonda oxumuşdu.Frans Klaynın şagirdlərindəndir.
Amerika abstraktsionisti Say Tvombli özünəməxsus üsluba malikdir. Onun 1970-ci ildə çəkdiyi əsər 69.6 milyon dollara satılıb.
Vəfatı
Say Tvombli 2011-ci ilin 5 iyul tarixində Romada vəfat etmişdir.
Subaru
Subaru, "Fuji Heavy Industries" tərəfindən 1953-cü ildə yaradılan Yapon avtomobil istehsalçısıdır. Subarunun yaradıcısı olan "Fuji Heavy Industries" şirkəti indi Toyota ilə dost şirkətdir. Toyota "Fuji Heavy Industries"-in 16.5% səhmini satın alıb.
Li Mi-Yon (həndbolçu, 1969)
Li Mi-Yon (d. 28 yanvar 1969) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Li Mi-Yon Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1992-ci ildə İspaniyanın Barselona şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasını 22:28 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, Barselona Olimpiadasını 1-ci yerdə başa vurdu və qızıl medal qazandı.
Artemisia semiarida
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia semiarida Artemisia semiarida
Eşq və ölüm (balet)
Eşq və ölüm — bəstəkar Polad Bülbüloğlunun Dədə Qorqud dastanının motivləri əsasında yaratdığı balet. İlk dəfə 2005-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında Vyana Balet Akademiyasının professoru, baletmeyster Vakil Usmanov tərəfindən səhnəyə qoyulub. Elə 2005-ci ildə Akademik Opera və Balet Teatrının balet truppası həmin tamaşanı Mariinski adına Sankt-Peterburq Akademik Opera və Balet Teatrında, daha sonra Moskvada Böyük Teatrın səhnəsində nümayiş etdirilib. 2010-cu ildə isə xoreoqraf Nadejda Malıqinanın təşəbbüsü ilə “Eşq və ölüm” baleti Yekaterinburq Dövlət Opera və Balet Teatrında səhnəyə qoyulub. 2011-ci ildə Yekaterinburq teatrı bu tamaşanı Dövlət Akademik Böyük Teatrının səhnəsində, sonra isə Türkiyənin Ankara şəhərində göstərib. Ümumiyyətlə, bu baletdən ayrı-ayrı musiqi parçaları hər il keçirilən Münhen opera sənəti festivalında musiqi rəhbəri Korneliya Kerssenbrofkun idarəsi ilə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının simfonik orkestri tərəfindən ifa olunur.
Məzmun
''Hər bir sənətkarın elə bir əsəri vardır ki, onun yaradıcılığının ən yüksək notuna çevirlir və həmin sənətkarın dünyagörüşü, istəkləri, fikirləri və işlərini özündə toplayır. Mənim bəstəkarlıq bioqrafiyamda belə mənalı və əhəmiyyətli addım yeni baletin yaranması oldu. Burada mən musiqi, plastika və rəqsin dili ilə azərbaycanlıların mənəvi dünyasını nümayiş etdirməyə çalışmışam. Şərq melizmlərinin ətri, qədim Azərbaycan musiqi alətlərinin tembr boyaları və ritmləri, milli rəqs janrına aid şəkil və hərəkətləri ilə zəngin olan musiqi bir tərəfdən Qərb simfonizmi, digər tərəfdən isə müasir dövrün səhnə yenilikləri ilə ahəngdar vəhdət təşkil edir.''
Polad Bülbül oğlu
'''Müasir dövrümüzdə fəaliyyət göstərən görkəmli bəstəkarlarımızdan biri də Polad Bülbül oğludur. O, öz original dəst-xəti ilə seçilən bəstəkardır. Belə ki, çoxlu sayda gözəl mahnıların müəllifi kimi tanınan Polad Bülbül oğlu həmçinin, iri həmcli əsərlər ilə çıxış edərək simfonik təfəkkürlü bəstəkar da olmasını bir daha sübut edir.'''
“Eşq və Ölüm” baleti ilə Polad Bülbül oğlu rus balet ənənələrinin ( P.Çaykovski, S.Prokofyev, İ.Stravinski) və Azərbaycan klassik balet ənənələrinin (Q.Qarayev, F.Əmirov, A.Məlikov) davamçısı kimi çıxış etmişdir və bu baletilə o, doğrudan da çox böyük peşəkarlıqla simfonik musiqi yazmağa qadir bir bəstəkar olduğunu təsdiq etdi.
Polad Bülbül oğlu bu balet üzərində iki il işləmişdir. Bəstəkar baletin yaranması haqqında belə qeyd edir: “Azərbaycanda xalqımızın və bütün türk dünyasının görkəmli dastanı – “Kitabi – Dədə Qorqud” dastanının 1300 illiyi qeyd edilirdi…. Mən də bununla əlaqədar samballı bir əsər yaratmaq fikrində idim. Bizim sənətimizdə əsas odur ki, bu ideyanı fikirləşib hiss edəsən, qalanları isə artıq bəstəkarlıq texnikasına həvalə edilməlidir”.
Əsərin novatorluğu ilk əvvəl sujetin seçimi ilə bağlıdır. P.Bülbül oğlu burada ilk dəfə olaraq “Kitabi – Dədə – Qorqud” dastanının sujetinə müraciət edərək, dastanın mövzusunu iri həcmli musiqili – səhnə əsərinə çevirmişdir. Qeyd etdiyimiz kimi, “Eşq və ölüm” baleti məşhur “Kitabi – Dədə Qorqud” dastanının motivləri əsasında qələmə alınıb, həyat və ölüm, əbədi məhəbbət, dostluq, xəyanət kimi əbədi mövzulardan bəhs edir. Baletin məzmunu belədir: Azər və Baycan adlı qəhrəmanlar biri-birilərini sevirlər, amma Yalıncıq adlı personaj da qıza biganə deyil. Oğlanlar qızın sevgisi uğrunda döyüşürlər. Baycan sonda Azəri seçir. Amma onların səadəti çox sürmür. Ölkəyə yağılar daxil olur və nakam sevgi yaşayanYalıncıq xəyanətə əl atır. Azər və Baycan əsir düşürlər və ən sonda ölürlər.
“Eşq və Ölüm” baleti bir tərəfdən milli məzmundaşısa da, digər tərəfdən əsl sənət sərhəd tanımadığı kimi dünyəvi xarakter daşıyır. Yəni, burada olan iki gənc qəhrəmanın biri-birinə olan məhəbbəti bütün dünya xalqları üçün doğmadır.
Həmçinin, qeyd etmək istərdim ki, baletdə eşq və ölüm simvolik personajlardır. Sevgiləri naminə öz həyatlarını qurban vermiş iki gəncin faciəvi hekayəsində məhəbbət qalib gəlir. Əsas qəhrəmanların yəni, Azər və Baycanın sevgisinin qələbə çalması həmçinin, Azərbaycan dövlətinin hər zaman qələbə çalaraq yaşaması anlamına gəlir.
Baletin musiqisi parlaq və işıqlıdır. Burada müxtəlif anlar tərənnüm olunmuşdur: Milli köklərimizlə bağlı olan qeyri-adi melodizm və gözəl orkestrləşdirmə bəstəkar yaradıcılığının güclü tərəfini tərənnüm edir. Baletin kompozisiyasında 3 əsas musiqili-dramaturji plan vardır: Proloqda “eşq” və “ölüm” obraz-sferası qarşı-qarşıya qoyulur. Həmçinin, proloq ekspozisiya xarakteri daşıyaraq Azər obrazının təsvirinə xidmət edir.
Baletin I pərdəsində Oğuz elinin təsvirinə geniş yer verilir. Bu əsasən ikinci səhnə – yəni, kütləvi səhnə olan “Oğuz obası” səhnəsi və üçüncü səhnə – “Yallı”da öz əksini tapır. “Yallı” səhnəsində bəstəkar xalq oyun-rəqs janrımıza aid edilən Yallı melodiyasından istifadə etmişdir. Bu səhnənin musiqisində formayaradıcı amil kimi Yallı oyun-rəqsinin üç hissəli forması səciyyəvi rol oynayır.
Baletin “Adajio” səhnəsində əsərin iki əsas qəhrəmanı olan – Azər və Baycanın dueti verilir. Birinci duet – əsasən qəhrəmanların şıltaq xarakterinin təsviridir. İkinci duetdə isə, qəhrəmanların biri-birinə olan saf məhəbbət hissləri təcəssümünü tapır.
İkinci pərdə “Eşq və Ölüm” baletinin kulminasiyası hesab olunur. Burada nəinki drammatik, həmçinin, lirik-psixoloji xətt zirvəyə çatır və bu da ikili kulminasiyaya gətirib çıxarır.
Baletin ən yadda qalan surətlərindən biri də qara geyimli və ağ sifətli ölümdür. Burada ölüm obrazı fəlsəfi xətti təşkil edir. “Ölüm” mənfi obrazlara üstünlük verərək onlarla münasibət qurur. Əsərdə olan müsbət qəhrəmanlar isə “Ölüm”lə sonuncu səhnəyədək uğurla mübarizə aparırlar. “Oğuz igidləri” səhnəsində uçan qarğaların qara kölgələri qəhrəmanların cansız vücudları üzərində əksini tapır və bu da tamaşaçılara zəhmli-tükürpədici anlar yaşadır.
“Ölüm” obrazının musiqi materialı, melodika və orkestrləşməsi əsər boyu dəyişilməz olaraq qalır və hər dəfə səslənərkən daha qəddar boyalar alır. Bu obrazın musiqi materialı dinamik hərəkətlidir və sonsuz sayda dəyişkən tonuslu və ekspressiv epizodlardan  təşkil olunmuşdur. Bu əsərin bir önəmli ideyasını dinləyicilərin diqqətinə çatdırır: “Ölüm qaçılmazdır, lakin, məhəbbət əbədidir”.
P.Bülbüloğlu “Eşq və ölüm” baletində leytmotiv metodundan geniş istifadə etmişdir. Bu leytmövzularda bəstəkar Azərbaycan muğamlarından istifadə etmişdir. Üstünlük Bayatı-Şiraz muğamına verilmişdir və əsas qəhrəmanların çıxışında bu leytmövzu keçir. Məsələn: 1-ci pərdənin ilk nömrəsində Azərin daşdan doğulması, Azərin əsirliyə getməsi, Azərin Şirxanla döyüşü, “Məlik və Baycan” səhnəsində və s.
Qeyd etdiyimiz leytmotivlər əsərdə əsas leytmotiv rolunu oynayır. Baletdə dramaturji inkişaf prosesində bu leytmotivlər qarşılaşdırılır və dəyişikliklərə uğrayır. Həmçinin, bəstəkar “Eşq və ölüm” baletində lirik qadın obrazı olan Baycanın təsviri zamanı leytmotiv kompleksindən istifadə etmişdir. Buna misal olaraq biz birinci məhəbbət mövzusunu göstərə bilərik. Bu original mövzu gözəl və mahnıvari melodiyası ilə seçilir:
“Eşq və ölüm” baletinin demək olar ki, bütün tamaşaları uğurlu olmuş və ilk tamaşasından artıq dinləyicilər tərəfindən sevilmişdir. Baletin ilk tamaşası bildiyimiz kimi, 2005-ci ildə Azərbaycan  Dövlət Akademik  Opera və Balet  teatrında baş tutmuş və  Vyana Balet Akademiyasının professoru, baletmeyster Vakil Usmanov tərəfindən səhnələşdirilmişdir. Elə həmin ildə Akademik Opera və Balet teatrının balet truppası bu baleti  Mariinski  adına Sankt-Peterburq Akademik Opera və Balet teatrında, daha sonra Moskvada «Большой» teatrın səhnəsində nümayiş etdirir. 2010-cu ildə isə xoreoqraf Nadejda Malıqinanın təşəbbüsü ilə “Eşq və ölüm” baleti Yekaterinburq Dövlət Opera və Balet teatrında səhnəyə qoyulur. 2011-ci ildə Yekaterinburq teatrı bu tamaşanı «Большой» teatrın səhnəsində, sonra isə Türkiyənin Ankara şəhərində nümayiş etdirir. Qeyd edək ki, 2015-ci ildə Bakıda Akademik Opera və Balet teatrında “Eşq və Ölüm” baletinin bəstəkarın 70 illik yubileyi ilə əlaqədar artıq bir yeni quruluşda premyerası baştutmuşdur. Bundan əlavə, bu baletdən ayrı-ayrı musiqi parçaları isə hər il keçirilən Münhen opera sənəti festivalında musiqi rəhbəri Korneliya Kerssenbrofkun idarəsi ilə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet teatrının simfonik orkestri tərəfindən ifa olunur. Bu da baletin həm musiqisinin, həm ideya konsepsiyasının necə orijinal olmasını bir daha sübut edir.
Aydan BABAYEVA
Azərbaycan Milli Konservatoriyasının magistrantı və AMK-nın nəzdində “Elmi tədqiqat laboratoriyası”nın əməkdaşı.
İstinadlar
Saytoqrafiya:
http://www.dissonanze.az/2016/04/01/polad-bulbul-oglunun-esq-v%C9%99-olum-baletinin-musiqi-uslubu-ve-obrazlar-alemi/
Bakı bolşevikləri (film, 1940)
Bakı bolşevikləri qısametrajlı sənədli filmi rejissor M. Slavinskaya tərəfindən 1940-cı ildə çəkilmişdir. Azərfilm və MSFSdə istehsal edilmişdir. Bakı bolşeviklərinin sovet hakimiyyəti uğrunda çar hökumətinə qarşı apardığı mübarizə filmin əsasını təşkil edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: N. Safronov Rejissor: M. Slavinskaya Operator: Vladimir Yeremeyev, Əlibala Ələkbərov, Vladimir Zbudski, L. Martirosov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1940-cı ilin Azərbaycan filmləri 1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
İneke Botter
İneke Botter – Bakcell-in baş direktoru.
1991-ci ildə İneke Botter ilk mobil telekommunikasiya şəbəkəsi olan KPN üçün Ukrainian Mobile Communications şirkəti üçün lisenziya almaq məqsədilə Ukraynanın Kiyev şəhərinə gəlmişdir. 1992-ci ildə o, Macarıstanın Budapeşt şəhərinə gələrək, Pannon GSM-də Hüquq və Təchizat üzrə direktor vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. Macarıstanda iki il işlədikdən sonra o, İsveçrədə KPN-in birgə müəssisəsi olan UniSource Mobile şirkətində işə başlayaraq, müxtəlif ölkələrdə Biznesin İnkişafı sahəsində fəaliyyətlə məşğul olmağa başlamışdır.
1995-ci ildə xanım Botter Mobil Kommunikasiyalar şöbəsinin rəhbəri kimi Czech Telecom şirkətinə işə qəbul olunmuşdur və 1998-ci ilin əvvəlinədək Praqada işləmişdir. Daha sonra o zaman Honq Konqun Hutchison Whampoa şirkətinə məxsus Orange şirkətində fəaliyyətə başlamışdır. O, 1999-cu ilin sonunadək Orange Switzerland şirkətində Şəbəkənin genişləndirilməsi üzrə Baş menecer kimi çalışmışdır.
2000-ci ildə Botter Amsterdamda Versatel Telecom NV şirkətində Naqilsiz Rabitə üzrə icraçı direktor vəzifəsində çalışmaq üçün Niderlanda geri dönmüş və eyni zamanda Orange şirkətinin müxtəlif kompaniyalarında İdarə heyətinin üzvü vəzifəsində çalışmışdır. 2001-ci ildə o, İsveçin Stokholm şəhərinə gələrək 3 il Hutchison şirkətinin digər yeni layihəsində Texniki və Əməliyyat üzrə Direktor vəzifəsini tutmuşdur.
O, Kosovonun Pristina şəhərində BMT-nin Kosovo Poçt və Telekommunikasiya (Post and Telecommunications Kosovo – PTK) şöbəsinin müdiri kimi çalışmış və sonra Livana gedərək, 2004-cü ilin ortalarından Livan dövləti ilə idarəçilik haqqında müqavilənin müddəti bitənədək, yəni 2008-ci ilədək FDT tərəfindən idarə olunan Alfa şirkətində İcraçı Direktor vəzifəsində çalışmışdır.
İnsanın tənəffüs sistemi
thumb|200px|right
Tənəffüs sayəsində bədənin bütün toxuma və orqanları fasiləsiz sürətdə oksigenlə təmin olunur və maddələr mübadiləsi prosesində yaranan karbon qazı orqanizmdən uzaqlaşdırılır.
Tənəffüs orqanları müdafiə funksiyası daşıyır. Havadaşıyıcı yolların üzəri tərkibinə külli miqdarda xüsusi hüceyrələr və vəzlər daxil olan selikli qişa ilə örtülmüşdür. Onların ayırdığı selik tənəffüs yollarının səthini nəmləndirir. Bu selik maddəsi bakteriosid təbiətli olub, tərkibinə lizosomlar daxildir. Lizosomlar bakteriyaların çoxalmasını zəiflədir və ya onlara öldürücü təsir göstərir.
Türkmənistan Demokrat Partiyası
Türkmənistan Demokrat Partiyası — Türkmənistanda yeganə siyasi partiya.
İnsanın tənəffüs sistemi
Tənəffüs prosesinin gedişi bir neçə mərhələyə ayrılır: xarici mühitlə tənəffüs orqanları arasında gedən qazlar mübadiləsinə; ağciyər tənəffüsü və ya ağciyər kapilyarlarındakı qanla alveolların havası arasındakı mübadiləyə; qazların qanla daşınmasına; toxumalarda gedən qazlar mübadiləsinə  toxuma və onlara gətirilən arterial qan arasında gedən mübadiləyə; hüceyrə tənəffüsünə  hüceyrənin oksigenə olan tələbatının ödənilməsinə və karbon qazının çıxarılmasına. Xarici mühit və tənəffüs orqanları arasında gedən qazlar mübadiləsi xarici tənəffüs adlanır. Xarici tənəffüslə yanaşı, toxuma və qan arasında gedən qazlar mübadiləsi daxili tənəffüs adlanır.
Türkmənistan Demokrat Partiyası
1991-ci ildə Türkmənistanın müstəqillik əldə etməsindən sonra bu ölkədə yeganə siyasi partiya Türkmənistan Demokrat Partiyasıdır. Vaxtilə Saparmurad Niyazov tərəfindən yaradılmış partiyaya ömrünün sonunadək Türkmənbaşı özü rəhbərlik edib. Onun ölümündən sonra isə partiyaya hazırkı prezident Qurbanqulu Berdıməhəmmədov sədrlik edir.