cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Corc Herbert
Lord Carnarvon (əsl adı V Carnarvon Qrafı George Edward), 1906-1922-ci illər arasında Howard Carter ilə Thebesdə tədqiqat aparmış, XII və XVIII sülalələrdən olan kralların qəbirlərinin, xüsusən Tutanxamon türbəsinin üzə çıxarılmasına töhfə vermişdir (Noyabr 1922). Fironun məzarı açıldıqdan sonra Carter ilə mübahisə etmiş və İngiltərəyə qayıtmış, səhhəti pisləşdikdən sonra Qahirəyə dönmüş və qaldığı oteldə ölmüşdür. Bundan sonra firon Tutanxamonu məzarında narahat edənlərin lənətlənəcəyi mifi güclənmişdir.
Yanıqpəyə (Qaraqoyunlu)
YANIX PƏYƏ (1978-ci ildən MEŞƏKƏND, 1991-ci ildən ANTARAMEQ) - Qаrаqоyunlu mahalında kənd. İndiki adı Antaramec.
Haqqında
YANIX PƏYƏ (1978-ci ildən MEŞƏKƏND, 1991-ci ildən ANTARAMEQ) Ermənistan SSR-in Mixaylovka – Çəmbərək rayonunda, rayon mərkəzindən 33 km şimal-qərbdə azərbaycanlılar yaşamış kənd. 1931-ci ildə burada 197 nəfər azərbaycanlı yaşayıb. 1988-ci ildə ermənilər tərəfindən törədilən soyqırım siyasəti nəticəsində azərbaycanlılar qovulmuşlar.
Tarixi
Yanıqpəyə kəndi Qafqaz və Zaqafqaziya diyarı idarəsinin dəyişdirilməsi haqqında 1867-ci il 9 dekabr tarixli çar fərmanı əsasında yaradılmış Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasına aid olmuşdur. 1918-ci ildən 1920-ci ilə qədər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ərazisi daxilində mövcud olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Qazax qəzasında hərbi inqilab komitəsi yaradıldı. Ermənistanda sovet hökuməti qurulduqdan (1920, 29 noyabr) sonra Qazax qəzası ərazisinin 44,5%-i, o cümlədən 1874-cü il inzibati bölgüsünə görə Azasu, Qaradaş, Qılınc kənd, Uzuntala, Baranin, Qalaçı, Kötikənd, Qoşqotan Külpi, Yeni Dilican, Köhnə Dilican, Karvansara, Qaraqoyunlu, Polad-Ayrım, Xaştar, Başkənd, Küləli, Mixaylovsk, Tatlıkənd, Tovuzqala kəndləri Ermənistanın tərkibində qaldı. Qazax qəzasının Azərbaycanın tərkibində qalan torpaqlarında Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy, Şamxor rayonları, Ermənistana verilmiş torpaqlarda isə Karvansara (İcevan), Çəmbərək (Krasnoselsk), Şəmşəddil, Dilican rayonları yaradıldı.
Görkəmli şəxsiyyətləri
Qafar Ramazanov - dosent
Sən Anlat Qara dəniz
Sən Anlat Qara dəniz, Sineqraf imzalı olan, ilk bölümü 24 yanvar 2018-ci ildə yayımlanan, prodüseri Osman Yavaş, ssenari müəllifi Nehir Erdem, Ayşe Ferda Eryılmaz və Erkan Birgören, baş rollarda Ulaş Tuna Astepe, İrem Helvacıoğlu və Mehmet Ali Nuroğlunun yer aldığı Türkiyə istehsalı olan dram televiziya serialıdır. 3 sezondan ibarət olan serial 13 noyabr 2019-cu ildə yayımlanan 64-cü bölümü ilə sona çatdı.
Aktyorlar və Personajlar
Bitilirən Personajlar
Munis Müzəffər
Əbülhəsən Munis Kuşuri, həmçinin Müzəffər və Xədim  soyadları ilə də bilinir — 908-ci ildən 933-cü ildə ölümünə qədər Abbasilər xilafətinin ordusunun baş komandanı, 928-ci ildən xilafətin faktiki diktatoru.
Əslən bizanslı yunan xədim və kölə olan Munis 880-ci illərdə gələcək xəlifə Mötəzid yanında hərbi xidmətə girmişdir. Yüksək rütbələr əldə edən Munis 901-ci ildə məhkəmə intriqalarında iştirakının nəticəsi olaraq qəfil rüsvay olmuşdur. O, növbəti yeddi ili Məkkə valisi kimi faktiki sürgündə keçirmiş, lakin 908-ci ildə xəlifə Müqtədir tərəfindən geri çağırılmışdır. Munis xəlifə Müqtədiri 908-ci ilin dekabrında baş tutan saray çevrilişində xilas etməklə fərqlənmişdir. O, xəlifə və xəlifənin anası Şəğəbin dəstəyi ilə xəlifə ordusunun baş komandanı olmuş və bu rolda Bizans imperiyasına qarşı bir neçə ekspedisiyada xidmət etmiş, 927-ci ildə Bağdadı qərmətilərdən xilas etmiş, 915-ci və 920-ci illərdə Fatimilər xilafətinin Misirdən iki yürüşünü dəf etmişdir.
Eldar Şirinov
Eldar Şirinov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Eldar Bağır oğlu Şirinov 2001-ci il iyulun 12-də Göyçay rayonunda anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Eldar Şirinov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Eldar Şirinov oktyabrın 6-da şəhid olub. Göyçay rayonunda dəfn olunub.
Xalyazion
Xalyazion(qəd. yun. χαλάζιον (tələffüzü - xalazion) — düyün) — göz qapağındakı kirpik kisəsinin və ya piy vəzisinin kəskin irinli iltihabıdır.
Xəstəlik əksər hallarda immuniteti zəifləmiş olan insanlarda (adətən uşaqlarda) və ya badamcıqlarının, burunun əlavə boşluqlarının iltihabı, dişlərdə olan xəstəliklər, qurd invaziyaları, şəkərli diabet və s. xəstəliklər fonunda baş verir.
Simptomları
Xəstəlik ilkin olaraq göz qapağı kənarında ağrılı nöqtənin əmələ gəlməsi ilə başlayır. Sonra onun ətrafında şişkinlik və qızartı əmələ gəlir və göz qapağı şişir. 2-3 gündən sonra göz qapağı kənarındakı şişkinlik sahəsində sarı rəngli irinli “başcıq” əmələ gəlir və o deşildikdən sonra içərisindən irin xaric olur. Əgər göz qapağında eyni zamanda əmələ gəlmiş bir neçə itdirsəyinin birləşməsi baş verərsə, xəstənin ümumi vəziyyəti ağırlaşır. Bu zaman xəstədə temperaturun yüksəlməsi, çənəaltı və qulaqaltı limfa vəzilərinin böyüməsi kimi əlamətlər də yarana bilər. Bu halda mütləq həkim-oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır. Müalicə antibiotiklərin köməyilə aparılır. İtdirsəyi tez-tez əmələ gəldiqdə mütləq həkim-immunoloqa müraciət etmək lazımdır. Bir neçə gündən sonra itdirsəyi adətən keçib gedir.
Bəzən də elə olur ki, itdirsəyi keçib getməyin əvəzinə göz qapağının içərisində kiçik şiş kimi qalır. Buna xalyazion deyilir. Xalyazion ağrımır, lakin kosmetik qüsura gətirib çıxarır. Xalyazion çətinliklə müalicə olunur. Buna görə də o əmələ gələn kimi dərhal həkim-oftalmoloqa (göz həkimi) müraciət etmək lazımdır.
Müalicəsi
Formalaşmaqda olan irinciyin səthinə nöqtəvi şəkildə brilliyant yaşılı (“zelyonka”), yod və ya spirt vurmaq olar. Diqqətli olun ki, antiseptik gözə düşməsin!
İrin əmələ qəldiqdə göz nahiyyəsinə isti bir şeyin (qrelka, içərisi isti qum və ya duz ilə doldurulmuş kisəcik) qoyulması yaxşı effekt verir. Dərman məhlulu ilə isladılmış pampıq və ya tənzif qoyulması məslət görülmür! '''Heç bir halda irinciyi sıxmaq və ya deşmək olmaz! Bu halda infeksiya gözə yayıla bilər!'''
İtdirsəyi müalicəsi zamanı adətən tetrasiklin və ya eritromisin məlhəmindən, 20%-li sulfasil-natrium (albusid) və ya digər müasir göz damcılarından istifadə olunur.
İlkin olaraq xalyazionu quru istilik, göz damcıları və xüsusi məlhəmlərlə müalicə etmək olar. Fizioterapiya üsullarından da istifadə oluna bilər. Bu üsullar nəticə vermədiyi halda xüsusı iltihab əleyhinə olan preparatlar istifadə olunur. Bu preparatlar xalyazionun içərisinə nazik iynə ilə yeridilir və xalyazion tədricən çəkilir.
Bu üsul da hər zaman xalyazionun tam çəkilməsi ilə nəticələnmir. Bu halda cərrahi əməliyyat aparılır. Əməliyyat bir neçə dəqiqə davam edir. Hal-hazırda bu əməliyyat lazerin köməyilə də aparılır. Lazerin vasitəsilə aparılan əməliyyat daha az travmatik olur və bu zaman tikiş qoyulmur.
Xalyazion yenidən əmələ gələ bilər. Onun əmələ gəlməsinə bir çox faktorlar təkan verir  – soyuqlama, immunitetin zəifləməsi, kontakt linzaların taxılması, şəkərli diabet, yağlı dəri, qiqiyenik qaydalarına tam riayət edilməməsi və s.
Xalyazion tez-tez əmələ gəlirsə mütləq immun sisteminizi möhkəmləndirin. Bunun üçün vitamin-mineral kopleksləri qəbul etmək, açıq havada gəzmək, yaxşı qıdalanmaq lazımdır.
İlkin Zülfüqarov
Həyatı
İlkin Zülfüqarov 1989-cu il avqustun 8-də Ağsu rayonunun Gursulu kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik giziri olan İlkin Zülfüqarov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İlkin Zülfüqarov sentyabrın 30-da Cəbrayıl döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlkin Zülfüqarov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlkin Zülfüqarov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlkin Zülfüqarov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlkin Zülfüqarov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Gərgər (Adıyaman)
thumbnail|250px|Adıyaman ilçəsi
Ərazi
Gərgər ilçəsinin ərazisi 702 km² sahəni əhatə edir. İlçə tərkibinə Gərgər qəsəbə bələdiyyəsi və 45 kənd daxildir. Gərgər qəsəbə bələdiyyəsi beş (Fatih, Kələşan, Mərkəz, Seyidmahmud və Yeniməhəllə) məhəllədən ibarətdir. Gərgər bələdiyyəsinin məhəllələri və ilçənin tərkibindəki kəndlər muxtarlar tərəfindən idarə edilirlər.
Məhcur Şirvani
Məhcur Şirvani — Azərbaycan şairi.
Həyatı
Firidunbəy Köçərli “Azərbaycan ədəbiyyatı materialları” əsərində onun “Gəl, vəqtidir” rədifli tərcibəndini çap etdirib.
Ədəbiyyatşünaslıqda “Qisseyi-Şirzad” poemasının Məhcur Şirvaniyə məxsus olması haqqında fikir vardır.
Sabit Şəqaqi
Sabit Şəqaqi — Azərbaycan şairi
Yasamal gölü
Yasamal gölü — Azərbaycan ərazisində göl.
Haqqında
Yasamal-1 gölünün ətrafında bir sıra abadlaşdırma və yaşıllaşdırma işləri görülüb, gölə axıdılan məişət-kommunal çirkab sularının qarşısı alınıb. Görülən işlər bilavasitə gölün ekoloji vəziyyətinə müsbət təsirini göstərib. Belə ki, gölün oksigen rejmi tam bərpa olunub və suda həll olmuş oksigenin konsentrasiyası yüksəlib, onun biokimyəvi sərfi digər göllər ilə müqayisədə kəskin şəkildə azalıb.
Göl suyunun minerallaşmasına görə Yasamal-1 gölü şortəhər sulu göllər qrupuna aiddir. Əsas ionların konsentrasiyası təbii fon daxilində tərəddüd edir və sanitar normanı aşmır. Suyun spesifik çirkləndiricilərndən ancaq fenollar və misin miqdarı normanı bir qədər aşır, bu da onların uzun illər ərzində gölün dibində toplanması və yenidən suyun üst qatlarına qalxması ilə əlaqədardır (təkrar çirklənmə prosesləri).
Ekoloji irqçilik
Ekoloji irqçilik — irqi kontekstdə ətraf mühitdə və siyasətdə özünü göstərən ekoloji ədalətsizlikdir.
Tarix
Bu termin 1982-ci ildə Şimali Karolina ştatının Uorren dairəsindəki bir şəhərindəki təhlükəli Poliklorlu bifenilləri atdıqdan sonra Birləşmiş Məsih Kilsəsinin İrqi Ədalət Komissiyasının o vaxtkı icraçı direktoru Benjamin Çavis tərəfindən istifadə edilmişdir. Şimali Karolinada bu iş üzrə Birləşmiş Məsih Kilsəsi və Birləşmiş Ştatların Baş Mühasibat Ofisinin hesabatları ictimaiyyətin diqqətini təhlükəli tullantıların utilizasiya sahələri ilə yoxsul ərazilər arasında sıx əlaqəyə cəlb edir. Erkən ekoloji irqçilik fəalları Çavis və Robert Bullard ekoloji irqçiliyə səbəb olan hökumət və korporativ siyasətlərdən qaynaqlanan institusional irqçiliyə işarə etdirlər. Qırmızı planlama, rayonlaşdırma və rəng korluğuna uyğunlaşma planlaması kimi təcrübələr və sakinlərin aşağı sosial-iqtisadi vəziyyəti, habelə siyasi təmsilçilik və hərəkətliliyin olmaması da daxil olmaqla amillər ekoloji irqçiliyə kömək edir.
Ekoloji irqçilik bir neçə yolla izah edilə bilər və əksər hallarda dörd unikal modeli əhatə edir. Birincisi təhlükəli tullantılara məruz qalmadır. Bunu həm də icmanın daşqın kimi məsələlərə qarşı nə qədər həssas olduğunu hesablamaqla müəyyən etmək olar. İçməli suyun mövcudluğu ekoloji ədalətin qiymətləndirilməsinə də kömək edə bilər. Nəhayət ayrı-seçkilik əsaslı tullantıların idarə edilməsi proqramı da ekoloji ədalətsizlik halı sayıla bilər. Bəzi sosioloqlar ekoloji irqçiliyin bəzi səbəblərinin qəsdən olduğunu iddia edirlər. Buna misal olaraq təhlükəli tullantıların az məskunlaşan/əlverişsiz ərazilərə atılması göstərilir. Bu tip irqçilik qəsdən səbəblərlə yanaşı, struktur və institusional elementlərdən də yarana bilər. Çavis ekoloji irqçiliyin beş kateqoriyasını müəyyənləşdirir. Birincisi ekoloji siyasətin müəyyən edilməsində bunu irqi ayrı-seçkilik adlandırır. Hansı ki, zəhərli tullantıların əlvan ərazilərə qəsdən atılmasında özünü göstərir. Çavis bunu azlıq icmalarında təhlükəli zəhərlərin və çirkləndiricilərin rəsmi sanksiyasını da adlandırmışdır. Nəhayət o, bunu rəngli insanların ətraf mühit təşkilatlarında liderlikdən kənarlaşdırılma tarixi adlandırır. Robert Bullard kimi digər fəalların da bu terminlə bağlı öz tərifləri var idi.
Ekoloji irqçiliyin tanınması 1970 və 1980-ci illərdə ABŞ-da başlayan ekoloji ədalət ictimai hərəkatına səbəb olur. Baxmayaraq ki, ekoloji irqçilik tarixən ekoloji ədalət hərəkatı ilə əlaqələndirilir, illər keçdikcə bu termin ekoloji ədalət hərəkatından getdikcə daha çox ayrılır. Ekoloji irqçilik hallarına cavab olaraq, təşkilatlar və kampaniyalar siyasətin hazırlanmasında daha çox ekoloji irqçiliyə diqqət yetirməyə və siyasətin işlənib hazırlanmasında azlıqların iştirakının vacibliyini vurğulamağa başlayırlar. Ekoloji irqçilik ABŞ-da icad edilsə də, beynəlxalq səviyyədə də baş verir. Nümunələr arasında ekoloji siyasətləri və təhlükəsizlik tədbirləri (çirklənməyə qarşı sığınacaqlar) zəif olan qlobal cənubda yoxsul ölkələrə təhlükəli tullantıların ixracı daxildir. Böyük korporasiyalara müqavimət göstərmək üçün sosial-iqtisadi və siyasi vasitələrə malik olmayan marginallaşmış icmalar insanlar üçün zərərli və bəzən ölümcül olan ekoloji cəhətdən irqçi təcrübələr riski altındadır. İqtisadi statuslar və siyasi mövqelər insan mühitini müəyyən etdiyi üçün ekoloji məsələlərin nəzərdən keçirilməsində həlledici amillərdir. Belə imtiyazları olmayan insanlar adətən ekoloji problemlərdən əziyyət çəkirlər.
Ekoloji irqçilik milli sərhədləri aşır və bu terminin işləndiyi ABŞ-dən kənarda baş vermiş ekoloji irqçilik kontekstində aşağıda müzakirə olunur.
İlkin şərtlər
ABŞ-da irq, gəlir və çirkləndiricilərə məruz qalma riski arasında əlaqəni göstərən ilk hesabat afroamerikalıya zəhərli tullantıların atılmasına cavab olaraq 1971-ci ildə Ətraf Mühitin Keyfiyyəti Şurasının “Prezidentə illik hesabatı” olmuşdur. Şimali Karolina ştatının Uorren qraflığında keçirilən etirazlardan sonra ABŞ-nin Baş Mühasibat İdarəsi 1983-cü ildə bu işə dair hesabat dərc edir və Birləşmiş Məsih Kilsəsi araşdırma aparan hesabatı araşdırır. 1987-ci ildə təhlükəli tullantı obyektlərinin irqi və utilizasiyası arasında əlaqəni izləyən konsepsiya. Beləliklə, Uorren qraflığında keçirilən etiraz azlığı ətraf mühitin irqçilik hallarına toxunaraq, ətraf mühitə qarşı ədalət hərəkatında iştirak etməyə təhrik etməkdə böyük inkişaf idi. O zaman Birləşmiş Məsih Kilsəsinin İrqi Ədalət Komissiyasının icraçı direktoru olan fəal Benjamin Çavis bu işə cavab olaraq “ekoloji irqçilik 1982” ifadəsini işlədir. Şimali Karolina ştatının Uorren dairəsində ekoloji irqçiliklə bağlı təməlqoyma hesabatlarından başlayaraq, ekoloji irqçilik və ədalətsizlik hallarına dair araşdırmaların və hesabatların yığılması ABŞ-da ictimaiyyətin diqqətini artırır və nəticədə Prezident Bill Klintonun 1994-cü il tarixli 12898 saylı İcra Qanununa gətirib çıxarır. Bu siyasi müstəvidə, xüsusən də ağların üstünlük təşkil etdiyi ekoloji hərəkat daxilində ekoloji ədalətsizliklə mübarizədə tarixi bir addım idi. Akt agentlikləri ekoloji ədaləti idarə edən strategiya hazırlamağa yönəltsə də, bu günə qədər bütün federal qurumlar bu əmrə əməl etməyiblər. Konqres heç vaxt Klintonun İcra Sərəncamı Qanununu təşkil edən qanun layihəsini qəbul etməmişdir. Bununla belə, Qanunun effektivliyi əsasən onun dövlətlərə təsirində qeyd olunur. Qanunun qəbulu dövlətləri hərəkətə keçirir, çünki bir çox dövlətlər öz müvafiq departamentlərindən dövlət və ya yerli səviyyədə törədilən ekoloji ədalətsizlikləri müəyyən edəcək və düzəldəcək siyasət və proqramlar hazırlamağı tələb etməyə başlamışlar.
2005-ci ildə Corc Buşun rəhbərliyi altında irqçilik müddəasını Qanundan çıxarmağa cəhd edilir. Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi administratoru Steven Conson, bütün insanlar üçün hökumət siyasəti ilə əlverişsiz ola biləcək aşağı gəlirli icmaları və azlıqları qorumaqdan kənara çıxmaq üçün Qanunun məqsədini yenidən müəyyən etmək istəyir. Prezident Barak Obamanın Lisa Ceksonu Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi administratoru vəzifəsinə təyin etməsi və 12898 saylı Anlaşma Memorandumunun və İcra Qanununun verilməsi ekoloji ədalət üçün zəmin yaradır. Ekoloji irqçiliyə qarşı mübarizə Prezident Donald Trampın seçilməsi ilə bəzi uğursuzluqlarla üzləşir. Tramp administrasiyası siyasi təmsilçiliyi olmayan bir çox icmaları həssas vəziyyətə salan qaydaların geri çəkilməsi ilə müşayiət olunan Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi maliyyələşdirməsinin məcburi kəsilməsini həyata keçirir. Ekoloji irqçilik ABŞ-da icad edilmişdir, lakin beynəlxalq səviyyədə Qlobal Şimal və Qlobal Cənub ölkələri arasında və müxtəlif qitələrdəki müxtəlif irqlər və etnik qruplar arasında mövcuddur. Qlobal Şimaldakı korporasiyalar tez-tez Birləşmiş Ştatlarda qadağan edilmiş təhlükəli kimyəvi maddələr istehsal edir və onları inkişaf etməkdə olan ölkələrə ixrac edir və ya tullantıları daha az sərt ekoloji qanunları olan ölkələrə göndərirlər. ABŞ-nin ekoloji irqçiliyə yanaşması bərabər rəftarın təmin edilməsi üçün irqə və strukturlara əsaslanan ayrıseçkiliyi vurğulasa da, Avropanın ekoloji irqçiliyə yanaşması bərabərsizliyə səbəb olan sosial şəraitin dəyişdirilməsinə diqqət yetirir. İnkişaf etməkdə olan ölkələr ekoloji zorakılığa qarşı xüsusilə həssasdırlar, çünki onlara göndərilən zəhərli tullantıları lazımı qaydada utilizasiya etmək üçün onların inzibati imkanları və ya texniki bilikləri yoxdur. İnkişaf etmiş ölkələrin qəbul etdiyi “mənim həyətimdə deyil” mövqeyi Keniya prezidenti Daniel Arap Moi tərəfindən irəli sürülən “zibil imperializmi”nin yaranmasına səbəb olmuşdur.
Çester, Pensilvaniya
Çester Pennsilvaniya "rəngli yoxsul icmalarda ekoloji təhlükələrin qeyri-mütənasib paylanmasını formalaşdıran sosial, siyasi və iqtisadi qüvvələrə" istinad edir. Çesterin Delaver dairəsində, Çester istisna olmaqla, 91% ağ olan 500.000 ərazidə yerləşir. Bununla belə, Çester 65% afroamerikalıdır və Delaver qraflığında ən yüksək azlıq əhalisi və yoxsulluq səviyyəsinə malik olan şəhərdir və qeyri-mütənasib miqdarda ekoloji risk və təhlükələrin alıcısıdır. Çesterdə tullantıların idarə edilməsi üzrə beş əsas obyekt, o cümlədən yandırma zavodu, tibbi tullantıların yandırılması və tullantıların təmizlənməsi zavodu var. Çesterdəki bu tullantıların ümumi gücü ildə 2 milyon ton, Delaver dairəsinin qalan hissəsinin isə ildə cəmi 1400 ton tutumu var. Çesterin tullantıların utilizasiyası yerlərindən biri bütün ştatdan və ətraf ştatlardan gələn bütün məişət tullantılarını yandıran Westinghouse Yandırma Zavodudur. Bu çoxsaylı təkrar emal zavodları Çester vətəndaşları üçün çox ciddi sağlamlıq riskləri yaradır, çünki ərazidə xərçəng nisbəti Pensilvaniyanın hər yerindən 2,5 dəfə yüksəkdir. Ölüm nisbəti Delaverin qalan hissəsindən 40% yüksəkdir.
Luiziana kimya dəhlizi
Kiçik afroamerika Diamond icması yaxınlıqdakı neft emalı zavodundan illərlə zəhərli emissiyalardan sonra qaz şirkəti Shellə qarşı məhkəmə iddiası qaldırdı. Shell sakinlərə məxsus olan evləri almağı təklif edir, lakin əmlakın dəyəri o qədər aşağı gğöstərilir ki, sakinlər satışdan əldə olunan gəlirlə yeni ev ala bilməzdilər. Nəhayət etiraz aksiyaları keçirdikdən və məsələni ictimailəşdirdikdən sonra şirkət sakinlərin köçürülməsinə razılıq verir.
Avropa
Zəhərli tullantıların Qlobal Cənub ölkələrinə ixracı beynəlxalq səviyyədə baş verən ekoloji irqçiliyin bir formasıdır. İddia edilən bir işdə, Fransanın təyyarədaşıyan gəmisi Klemensonun tərkibindəki zəhərli maddələrin dəqiq sənədlərinin olmaması səbəbindən Hindistanın gəmi utelizasiya zavodu olan Alanqaya daxil olması qadağan edilib. Fransa Prezidenti Jak Şirak nəhayət, tərkibində asbest və Poliklorlu bifenillər kimi tonlarla təhlükəli material olan daşıyıcıya Fransaya qayıtmağı əmr etmişdir.
Böyük Britaniyada ekoloji irqçilik (yaxud da iqlim irqçiliyi) 2015-ci ildə Wrethed of the Earth müraciət məktubu və 2016-cı ildə Black Lives Matter kimi çoxsaylı hərəkətlərlə tükəndirilmişdir.
Hollandiyada 2017-ci ildə Amsterdam və Rotterdam limanından Afrikaya çirkli dizel yanacağının daşınması ilə bağlı irqçilik əleyhinə kampaniya başladılıb. Dizelin tərkibində Avropa qanunvericiliyinin icazə verdiyindən 100 dəfə çox kükürd var idi. O, həyatın daha az qorunduğu və çirklənmənin daha az tənzimləndiyi Afrika ölkələrinə göndərilib.
Quyyuy, Çin
1990-cı illərin ortalarından təxminən 2001-ci ilə qədər ABŞ-nin qərbində təkrar emal üçün toplanan elektronikanın 50-80 faizi xaricə, ilk növbədə Çin və Cənub-Şərqi Asiyaya sökülmək üçün ixrac edildiyi təxmin edilir.[82][83] Qırıntıların bu şəkildə təkrar emalı kifayət qədər sərfəlidir və böyük əmək sərfi, görülən işin ucuzluğu və ekoloji qanunların zəif olması səbəbindən üstünlük təşkil edir ..
Quyyuyda çay sahillərinin yaxınlığında atılmış kompüter komponentlərinin yığınları və yerli su təchizatını çirkləndirən kadmium, mis, qurğuşun, biokimyəvi lövhə kimi birləşmələri olan ən böyük elektron tullantıların təkrar emalı sahələrindən biridir. Bazel Fəaliyyət Şəbəkəsi tərəfindən 2001-ci ildə Lianszyan çayından götürülmüş su nümunələrində ÜST-nin təhlükəsizlik standartlarından 190 dəfə yüksək qurğuşun var idi. Çirklənmiş içməli suya baxmayaraq, içməli suyun baha olması səbəbindən sakinlər çirklənmiş sudan istifadə etməyə davam edirlər. Son məlumatlara görə, Çinin Quyyuy şəhərindəki elektron tullantı mərkəzindəki uşaqların təxminən 80 faizi qurğuşun zəhərlənməsindən əziyyət çəkir. Elektron tullantıların atıldığı yer kimi istifadə edilməzdən əvvəl Quyyuy əhalisinin çoxu kənd təsərrüfatından dolanışığını təmin edən kəndlilərdən ibarət idi.[88] Lakin metal qırıntıları sənayesində daha gəlirli bir iş üçün kənd təsərrüfatı tərk edilmişdir. “Qərb mətbuatına, Çin universitetlərindən və qeyri-hökumət təşkilatlarından olan tədqiqatçıların fikrincə, bu işçilərin kəndlərindəki şərait o qədər pisdir ki, hətta Quyyuydakı ibtidai elektron qırıntı sənayesi yaxşılaşdırılmış gəlirlər təklif edir.”
Ekvador
Ətraf mühitin mühafizəsi qanunlarının olmaması səbəbindən Ekvador kimi inkişaf etməkdə olan ölkələr ətraf mühitin çirklənməsinə məruz qalır, bəzən sağlamlıq problemlərinə, kənd təsərrüfatının itirilməsinə və yoxsulluğa səbəb olur. 1993-cü ildə aşağıdakı yerli xalqların daxil olduğu 30.000 ekvadorlu (Kofan, Sion, Vaorani və Kecua) Lleqo Aqrio yatağında neft hasilatı fəaliyyəti nəticəsində ətraf mühitə dəymiş ziyana görə Texas Neft Şirkətini məhkəməyə verir. Neft yataqlarına nəzarəti Ekvador neft şirkətinə verməklə, Texaco öz təhlükəli tullantılarını lazımı qaydada utilizasiya etməmiş, ekosistemə böyük ziyan vurmuş və icmalara zərər vermişdir.
Hasi-Bəhbəh
Hasi-Bəhbəh — Əlcəzairin şimalında, Cəlfa vilayətinin ərazisində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.
Ekoloji irqçilik
Niger deltası, Nigeriya
Nigeriyada, Niger deltası yaxınlığında neft dağılmaları, zəhərli tullantıların yandırılması və şəhər havasının çirklənməsi daha çox inkişaf etmiş ərazilərdə problemlərdir. 1990-cı illərin əvvəllərində Nigeriya adambaşına düşən 0,84 metrik ton səviyyəsi ilə 96,500 kiloton təşkil edən dünyada ən yüksək karbon qazı emissiyasına malik 50 ölkə arasında idi. 2008-ci ildə BMT Nigeriyanın karbon qazı emissiyasının 95,194 kiloton olduğunu bildirir.
Hasi-Bəhbəh
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, Atlas dağlıq ərazisində, dəniz səviyyəsindən 900 metr yüksəklikdə yerləşir.
Ekoloji irqçilik
Niger deltası, Nigeriya
Neftlə zəngin Nigeriya deltası bölgəsinin yerlisi olan Oqoni xalqına dəstək üçün çoxsaylı veb səhifələr qurulmuşdur. Saytlar Shell Oil-in qazmasının fəlakətli ekoloji və iqtisadi nəticələrinə etiraz etmək, Shell Oil-u boykot etməyə çağırmaq, Nigeriya hökuməti və Shell tərəfindən insan haqları pozuntularını pisləmək üçün istifadə edilmişdir. 1995-ci ilin noyabrında Nigeriya hökuməti tərəfindən Oqoni xalqının sağ qalması üçün qeyri-zorakılıq hərəkatı qurucu üzvü olan Ken Saro-Viva da daxil olmaqla doqquz Oqoni fəalının edam edilməsindən sonra internetdən beynəlxalq müraciət formalaşdırmaq üçün istifadə sürətlə artır.
Ekoloji irqçiliklə mübarizə
Ekoloji irqçiliyin yayılmasını avropalıların gəlişindən və yerli amerikalıların miqrasiyasından təxminən 500 il əvvəl izləmək olar. Bununla belə, Ətraf Mühitin Mühafizəsi Hərəkatı və Mülki Hüquqlar Hərəkatı ilə bu növ irqçiliyi eyni vaxtda kök salaraq nisbətən yeni görünür. Vətəndaş hüquqları hərəkatı, siyasi fəaliyyətlə bağlı narahatlıqları gücləndirməklə və artırmaqla insanları səfərbər etməkdə öz təsirini göstərmişdir. Hərəkat mülki və ekoloji hüquqları birləşdirir. Buna baxmayaraq, Sierra Club kimi ətraf mühit təşkilatları, ehtimal ki, sosial problemin həllində texniki dəstəyi riskə atmaq istəmədiklərinə görə, Uorren dairəsi işi kimi işlərdən uzaqlaşmışlarEileen Maura; McGurty. From NIMBY to Civil Rights: The Origins of the Environmental Justice Movement // Environmental History : journal. — 1997. — Vol. 2, no. 3. — P. 301—323. — doi:10.2307/3985352..
Fəallar “daha ədalətli və vətəndaşa əsaslanan ədalət anlayışlarına” çağırıblar. Ətraf Mühit üzrə Ədalət Hərəkatı və İqlim Ədalət Hərəkatı marginallaşmış əhalinin iqlim dəyişikliyinə və çirklənməyə qarşı qeyri-mütənasib şəkildə həssas olmaması üçün maarifləndirmə və dəyişiklik etməklə ekoloji irqçiliklə mübarizə aparmaq məqsədi daşıyır. ABŞ-da dəyişikliklər federal səviyyədə edilməli və qanunlar qəbul edildikdən sonra qüvvəyə minməlidir. Bunun üçün təkcə dövlət və yerli qurumların deyil, yerli təşkilatların da iştirakı lazımdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit və İnkişaf Konfransına görə, mümkün həll yollarından biri ehtiyat prinsipidir ki, “ciddi və ya geri dönməz zərər təhlükəsi olduqda, tam elmi əminliyin olmaması xərcləri gecikdirmək üçün səbəb kimi istifadə edilməməlidir”. Bu prinsipə uyğun olaraq, potensial təhlükəli hərəkətin təşəbbüskarı bu hərəkətin təhlükəsizliyini nümayiş etdirməyə borcludur. Ekoloji ədalət fəalları həmçinin ümumi yükü azalda biləcək tullantıları azaltmağın vacibliyini vurğulayırlar.
Etnik və ya irqi azlıq icmaları həmrəyliyə, dəstəyə və kütləvi fəallıq üçün lazım olan sosial kapitalın konsentrasiyasına töhfə verə bilər. İcmalarında ətraf mühitin çirklənməsi təhlükəsinə məruz qalmaqdan yorulan vətəndaşlar mütəşəkkil etirazlar, məhkəmə aksiyaları, yürüşlər, vətəndaş itaətsizliyi və digər hərəkətlərlə hakimiyyət orqanlarına qarşı çıxırlar.
İrqi azlıqlar çox vaxt siyasətdən və şəhərsalma planından kənarlaşdırılır (məsələn, dəniz səviyyəsinin qalxması üçün uyğunlaşma planı), ona görə də gələcəkdə bu xaric edilmiş qruplara təsir edə biləcək siyasətlər hazırlanarkən problemin müxtəlif aspektləri nəzərə alınmır. Ümumilikdə Afrika-Amerika icmalarının siyasi iştirakı sağlamlıq və ölüm risklərinin azalması ilə əlaqələndirilir. Böyük şirkətlərlə işləmək üçün digər strategiyalara ictimai dinləmələr, dövlət və yerli tərəfdarların seçilməsi, şirkət nümayəndələri ilə görüşlər və ictimaiyyətin məlumatlılığını və hesabatlılığını artırmaq üçün digər səylər daxildir.
Bu qlobal problemi həll edərkən fəallar maarifləndirmək və hərəkətə keçmək üçün müxtəlif sosial mediaya müraciət edirlər. İrqi və ekoloji tarazlığın qovuşduğu sektorlararası kütləvi hərəkatlar arasında səfərbərlik və kommunikasiya effektiv olduğunu sübut edir. Hərəkət digər platformalar arasında Twitter, Facebook, Instagram və Snapchat-ın köməyi ilə sürət qazanır. Hərəkəti Keystone XL boru kəmərinə qarşı çıxan və etiraza görə həbs olunmaq da daxil olmaqla, öz təcrübələrini bölüşən Shailene Woodley kimi məşhurlar da dəstəkləyir. Sosial şəbəkələr sosial ədalət problemlərindən təkcə internetdə deyil, həm də dünyanın hər yerindən olan fəallar arasında real həyatda danışmağı asanlaşdırıb.
Hasi-Bəhbəh
Əhalisi
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, əhalinin sayı 86,421 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:
Nəqliyyat
Transsəhra magistralı şəhərdən keçir. Ən yaxın mülki hava limanı Bu-Sadə şəhərində yerləşir.
Ekoloji irqçilik
Siyasət və beynəlxalq müqavilələr
Təhlükəli tullantıların üçüncü dünya ölkələrinə ixracı da artan problemdir. 1989-1994-cü illər arasında İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı ölkələrindən İƏİT-a daxil olmayan ölkələrə təxminən 2611 metrik ton təhlükəli tullantı ixrac edilmişdir. Təhlükəli tullantıların sərhədlərinə artan ixracına cavab olaraq iki beynəlxalq müqavilə qəbul edilmişdir. Afrika Birliyi Təşkilatı 1989-cu ilin martında qəbul edilmiş Bazel konvensiyasında təhlükəli tullantıların transsərhəd daşınmasına tam qadağa qoyulmamasından narahatdır. Onların narahatlığına cavab olaraq, 30 yanvar 1991-ci ildə Ətraf Mühit və Davamlı İnkişaf üzrə Pan Afrika Konfransı bütün təhlükəli tullantıların Afrikaya daxil olmasını qadağan edən və onların qitədə hərəkətini məhdudlaşdıran Bamako Konvensiyasını qəbul edir. 1988-ci ildə Afrika Birliyi Təşkilatı zəhərli tullantıların atılmasını “Afrika və Afrika xalqına qarşı cinayət” edən qətnamə imzalayır. Qısa müddətdən sonra Qərbi Afrika Dövlətlərinin İqtisadi Birliyi zəhərli tullantıları atarkən tutulanlar üçün ömürlük həbs kimi cəzaları nəzərdə tutan qətnamə qəbul edir.[121]
Qloballaşma və millətlərarası müqavilələrin sayının artması şəraitində ekoloji irqçilik halları üçün imkanlar açılır. Məsələn, 1994-cü ildə Şimali Amerika Azad Ticarət Müqaviləsi Amerika fabriklərini Meksikaya cəlb edir, burada zəhərli tullantılar Colonia Chilpancingo icmasında qalır və fəallar Meksika hökumətini tullantıları təmizləməyə çağırana qədər təmizlənməmişlər.
ABŞ-da ekoloji ədalət hərəkatı məhkəmə işlərində ekoloji irqçiliklə mübarizə aparmaq üçün 1964-cü il Mülki Hüquqlar Aktından istifadə edir. Məsələn, Mülki Hüquqlar Aktı 1994-cü ildə Los-Anceles qraflığının yoxsul sakinlərinə xidmət göstərməyən Los-Anceles County Metropolitan Transit Authority-yə qarşı məhkəmə iddiasında istifadə edilmişdir. Kanadada, Yeni Şotlandiya Qanunvericilik Aktında 111 saylı Bill-in qəbulu ilə ekoloji irqçiliklə irəliləyiş əldə edilmişdir.
Los-Anceles və Lonq-Biç limanları ətrafındakı havanın ölümcül dizel yanacağı çirklənməsinə cavab olaraq, 2006-cı ildə San Pedro Körfəz Limanlarının Təmiz Hava Fəaliyyət Planı qəbul edilmişdir. Limanların yaratdığı çirklənməni azaltmaq üçün fəaliyyət planı yaradılmışdır; xüsusilə, təklif qüvvəyə mindikdən sonra çirklənmənin 45% azaldılmasını tələb eedilir.[123] Planın məqsədinin başqa bir səviyyəsi yük maşınlarının ətraf mühitə mənfi təsirini orijinal Təmiz Yük Maşınları Proqramı planları vasitəsilə azaltmaq idi, bu planlar liman kənarında yüklərin istifadəsinin azaldılmasını və bunun əvəzinə dəmir yolu kimi daha təmiz seçimləri tələb edirdi.
FİFA Dünya Kuboku Bütün Zamanların Komandası
FİFA Bütün Zamanların Komandası xəyali heyəti 1994-cü ildə FİFA tərəfindən dərc edilmişdir. Buraya on bir futbolçu daxildir ki, bunlardan biri qapıçı, dördü müdafiəçi, üçü yarımmüdafiəçi, üçü isə hücumçudur.
Pavel Maykov
Pavel Sergeyeviç Maykov  (doğ. 15 oktyabr 1975, Mıtişi) — rus aktyor və teleaparıcı, 2008-ci ildən bəri müğənni və müsiqiçi, "ButterBrodsky", "7 faiz" və "Maqrit" musiqi qruplarının yaradıcısı.
Həyatı
Pavel Sergeyeviç Maykov 1975-ci ilin 15 oktyabr tarixində Moskva əyalətində yerləşən Mıtişi şəhərində rəssam və sürücü ailəsində dünyaya göz açmışdır. . 1982-ci ildən 1992-ci ilə qədər Kievdə yaşamışdır. Kievdə yerləşən 26 № -li musiqi məktəbinin skripka və fortepiano sinfini bitirmişdir.
1992-ci ildə 1 №-li orta məktəbi bitirərək Rusiya teatr sənəti institutunun (QİTİS) "dram teatr aktyorluğu" fakultəsində Pavel Xomskinin sinfinə daxil olmuşdur. 1998-ci ildə təhsilini orada başa vurmuşdur. Diplom tamaşasında məşhur ingilis dramaturqu Uilyam Şekspirin "İki veronalı" pyesində baş qəhrəmanlardan biri olan - mənfi obraz olan Proteyi oynamışdır.
1998-1999-cu illərdə Moskva dövlət dram teatrı "Sfera"da aktyor kimi fəaliyyət göstərmiş, orada "Vestsayt əhvalatı" tamaşasında Rif rolunu oynamışdır. Sonra Sergey Arçibaşevin teatrında işləmişdir. .
1999-cu ildə "Metro" müziklin kastinqlərinə qatılmış və nəticədə baş rol olan musiqiçi İvanı oynamışdır. Müziklin premyerası 1999-cu ilin 22 oktyabrında baş tutmuşdur.
2000-ci ildə "Sergey Vinoqradovun teatr kompaniyası"nda "Günlərin köpüyü" tamaşasında oynamışdır.».
2000-ci ildən 2005-ci ilə qədər Mossovet adına Dövlət Akademik teatrında artist kimi çalışmışdır. 2000-ci ildən orada "İsa Məsih - superulduz" müziklində [[Simon Zilot rolunu, 2001-ci ildə "Tərsinə" tamaşasında Oğru-bülbül rolunu oynamışdır.
Sonradan Pфvel Maykov kino sahəsində məhsuldarlığı ilə seçilməyə başlayır. Onun aktyor rolları arasında "Kursantlar" (2004) teleserialında hərbi kəşfiyyatçı Kojini, 8 seriyalı "Çıxma oyunu"(2004) telefilmdə keçmiş xüsusi təyinatlı, mehriban kloun olan Dmitri Rusakovu, "Xidməti olmayan tapşırıq" (2004) filmində leytenant Serba, "Yeni il ləğv olunur" (2004) filmində əməliyyatçı Dmitri Stoçkovu, məşhur "Əsgərlər" serialında kapitan Pavel Naumoviç Kudaşovu, "Yaza qədər 9 gün" (2007) filmində baş rol olan xüsusi təyinatlı zabit İlyanı, "Desant elə desantdır"(2010) teleserialında baş rol Andrey Vesnini, "Əjdaha sindromu" (2012) teleserialında oftalmoloq Denisi, "Xəyanətlər" (2015) serialında uşaq həkimi Qleb Oleqoviçi canlandırmışdır.
Rejissor qismində isə bu tamaşaları səhnəyə qoymuşdur: polyak dramaturq Slavomir Mrojekin "Sağ qalmaq və ya Salda" pyesini "Yeni incəsənət" alı Teatr-konsert mərkəzində; Çaykovski adına konsert zalında "İçəridə" tamaşasını; Aleksandr Vampilovun "Metranpajla bağlı əhvalat" və "Mələklə 20 dəqiqə" əsərləri əsasında "Şans" Beynəlxalq teatr mərkəzində oynanılan "İki otaq" tamaşası; "Teatr marafon"unda Vladimir Nabokovun "Valsın ixtirası" pyesi olmuşdur. Premyeralı tamaşalar 2015-ci il 6 oktyabrda Serpuxovka Teatriumunda və 2015-ci il 7 oktyabrda Rusiya Akademik Gənclər Teatrında baş tutmuşdur.
2005-2006-cı illərdə "NTV" kanalında Svetlana Bersenyova ilə birgə "Əsas yol", həmçinin "Panoptikum" və "Məni tap" verilişlərini aparmışdır. 2008-ci ildə Pavel Maykov aktyor Aleksey Sekirinlə birgə (bacısının keçmiş həyat yoldaşı) "7 faiz" musiqi qrupunun əsasını qoymuşdur. Layihənin təqdimatı 2010-cu il 29 apreldə "B2" adlı Moskva klubunda baş tutmuşdur.
2011-ci ildə «ButterBrodsky» qrupunun əsası qoyulmuşdur. Bu musiqi qrupunda mahnıların müəllifi və ifaçısı Pavel Maykovun özü olmuşdur. . Qrupun ilk mahnılarının sözləri İosif Brodski, Con Donn və Corc Bayronun şeirlərinə yazılmışdır. 2016-cı ilin 20 dekabrında "ButterBrodsky" qrupu fəaliyyətini dayandırmışdır. Bu barədə qrupun rəsmi səhifəsində xəbər verilmişdir. Lakin tez bir zaman sonra "Maqrit" qrupunu yaratmışdır. Bu qrupda heyət əvvəlkindən cüzi şəkildə fərqlənir.
Mənşəyi
Pavel rus şair Apollon Nikolayeviç Maykovun ana tərəfdən olan nəslindəndir. Apollon Nikolayeviç Pavelin ulu babası sayılır. Zadəgan nəsli olan Maykovlar nəslinin kökü rus kilsəsinin önəmli fiqurlarından biri olan Nil Sorski (əsl adı Nikolay Maykov) və onun qardaşı Andrey Maykonun adı ilə bağlıdır. Bu nəsildən həmçinin məşhur rəssam Vasili İvanoviç Maykov, onun qardaşı oğlu Appolon Aleksandroviç Maykov və başqaları çıxmışdır.
Zağlıq-i Süfla (Əhər)
Aşağı Zağlıq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Gəlirlik əyrisi
Gəlirlik əyrisi (Yield curve) - Müxtəlif öhdəlik müddəti olan istiqrazlar ilə onların gəlirlikləri arasında əlaqəni əks edən əyri. Ən çox izlənən gəlirlik əyrisi müxtəlif öhdəlik müddəti olan dövlət istiqrazları ilə onların gəlirlikləri arasında əlaqəni əks edən dövlət istiqrazlarının gəlirlik əyrisidir. Dövlət istiqrazlarının gəlirlik əyrisi bazardakı digər borc qiymətli kağızları üçün müqayisə bazası funksiyasını yerinə yetirir.
İranşünaslıq
İranşünaslıq – İran xalqlarının tarixi, ədəbiyyatı, incəsənəti və mədəniyyəti üzrə aparılan tədqiqatlara verilən ümumi ad. Şərqşünaslığın bir sahəsidir.
İranşünaslıq, müasir Fars dili və ədəbiyyatının konkret olaraq tədqiq olunduğu Farsşünaslıqdan daha geniş və fərqlidir. İranşünaslıq fənni təkcə Farsların deyil, həm də azərbaycanlılar, kürdlər, lurlar, giləkilər, talışlar, taciklər, puştunlar, Osetinlər, Bəluclar, İskitlər, Sarmatlar, Alanlar, Parfiyalılar, Soğdlar, Baktriyalılar, Xorazmlar, Mazandaranilər və s. kimi müxtəlif çağdaş və tarixi İran xalqlarının mədəniyyətində, tarixində, dilində və digər aspektlərində geniş cərəyanlara yönəlmişdir.
Hebe andersonii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Monteneqro 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
Monteneqro 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 2 idman növündə 3 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Artıq bu Monteneqronun 3-cü ardıcıl Qış Olimpiya yarışmasıdır.
30px Dağ xizəyi idmanı
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Monteneqro «B» kateqoriyası üzrə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır məxsusdur.
Allı (Əhər)
Allı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Pilotun elektron planşeti
Pilotun elektron planşeti — Təyyarə heyətinə elektron sənədlərə giriş imkanı təmin etmək, naviqasiya hesablamaları və digər köməkçi funksiyaları yerinə yetirmək üçün nəzərdə tutulmuş bir kompüter, məsələn, nəzarət kameralarından görüntülər çıxarmaq və s. EFB planşeti stasionar PC-nin ayrı sxeminin (sistem bloku / monitor) variantında və ya portativ planşet kompüterin variantında fərdi kompüterdir. EFB planşeti, çəkisi 20 kq və ya daha çox ola biləcək təyyarənin (Uçuş Əməliyyatı Təlimatı, Uçuş Təlimatı, naviqasiya tabloları, Minimum avadanlıq siyahısı və s.) sənədlərinə ehtiyacını aradan qaldırır. Elektron sənədlərlə işləmək sənədlər üzrə naviqasiya vasitələrindən (istinadlar, əlfəcinlər, axtarış)istifadə etməklə ənənəvi kağız sənədləşmə işləri ilə müqayisədə daha səmərəlidir. EFB planşetindəki mühəndis və naviqasiya hesablamalarının avtomatlaşdırılması, müxtəlif qrafiklər, cədvəllər (uçuş və enmə xüsusiyyətlərinin asılılığı, xarici şəraitdən yanacaq sərfiyyatı, düzəliş amilləri və s.) istifadə edərək ənənəvi çoxfaktorlu hesablamaların istifadəsindən imtina səbəbindən təyyarə heyətinə daha səmərəli işləməyə imkan verir. 280px|thumb|right|Boeing 787 kabinəsində quraşdırılmış EFB tabletləri
Allı (Əhər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 736 nəfər yaşayır (170 ailə).
Pilotun elektron planşeti
Aparat tətbiqi sinifləri
FAA AC 120–76C tövsiyə olunmuş dairəsinə əsasən, EFB planşetləri onların aparat satışından asılı olaraq üç sinfə bölünür:
Proqramın növləri
Tövsiyə olunan FAA AC 120–76C kompaniyasına görə EFB tabletlərində quraşdırılmış proqram təminatı üç növə bölünür:
Normativ baza
Hal-hazırda EFB-nin istismara verilməsi prosesində beynəlxalq standartlaşdırma mövcud deyil. Qarşılıqlı tanınma beynəlxalq təcrübəsindən sonra Rusiyada EFB-lərin təyyarələrdə istifadəsinin təsdiqlənməsi FAA Məlumat Dairəvi AC 120–76C-də göstərilən standartlara əsaslanır.
Aparat funksiyası
Aparat funksiyası – optik cihazların xassəsi; cihazın çıxışındakı kəmiyyətin qurğunun girişindəki həqiqi qiyməti ilə əlaqəsini müəyyən edən funksiya. Aparat funksiyası əsasən, teleskop, mikroskop və spektral cihazların xarakteristikası üçün istifadə edilir. Təsvir yaradan optik cihazın Aparat funksiyası cihazın yaratdığı nöqtəvi şüalanma mənbəyinin təsvirində işıqlanmanın paylanmasını göstərir. Aparat funksiyası obyektin təsvirində işıqlanmanın paylanması ilə elə həmin obyektin parlaqlığının paylanması arasında əlaqəni müəyyən etməyə imkan verir. Spektral cihazlarda Aparat funksiyası monoxromatik şüalanmanın müşahidəsi zamanı cihazın qeyd etdiyi spektrdən ibarətdir. İdeal optik cihaz nöqtəvi mənbəyi nöqtə şəklində təsvir edir və onun Aparat funksiyası bu nöqtədən başqa hər yerdə sıfra bərabər olur. Real cihazlarda isə difraksiya, aberrasiya və s. amillər nəticəsində nöqtəvi mənbəyin təsviri “yayılır” və ləkəşəkli alır. Real vəziyyətlərdə Aparat funksiyasının hesablanması çətin olduğu üçün onu eksperiment üsulu ilə təyin edirlər.
Əsgərlər unudulanda ölürlər (film, 2018)
Əsgərlər unudulanda ölürlər — 2018-ci ildə Azərbaycanda istehsal olunmuş tammetrajlı sənədli film.
Texniki məsələlər
Jurnalist Arif Əliyevin "Yalama" povesti əsasında ekranlaşdırılmış bu film Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyinə həsr olunmuşdur.
Film ARB televiziya kanalının "Aranfilm" Kino Mərkəzində hazırlanmışdır.
Filmin çəkilişləri dörd ay davam etmişdir. Çəkilişlər Bakıda, Yalamada, Xaçmazda, habelə Gürcüstanda, Türkiyədə, Rusiyada aparılmışdır.
Məzmunu
Filmdə 1920-ci ildə Azərbaycana təcavüz etmiş 70 minlik XI Qırmızı Ordunun qarşısına birinci çıxan və son nəfəsinədək düşmən qarşısından çəkilməyən Yalama qarnizonunun 350 igid əsgərinin taleyindən bəhs edilir. Qarnizonun 350 əsgəri 70 minlik işğalçı ordunun zərbəsi qarşısında Yalama döyüşü zamanı iki saat duruş gətirmiş və son nəfəsinə qədər mövqeyindən çəkilməmişdir.
Musiqi
Bəstəkar Vaqif Gərayzadə film üçün orijinal musiqi bəstələyib. Belə ki, filmdə istifadə olunan mahnıların mətnləri şəhid əsgərlərin son məktublarında yazdıqları şeirlər əsasında tərtib olunmuşdur.
Təqdimatı
20 noyabr 2018-ci il tarixində Nizami Kino Mərkəzində filmin təqdimatı keçirilmişdir.
Təqdimatla bağlı ən üzücü hadisə 2019-cu ilin 2 aprel tarixində olmuşdur. Belə ki, həmin gün səhər saatlarında şəhərin Sülh küçəsində Qubaya rejissoru olduğu "Əsgərlər unudulanda ölürlər" filminin təqdimatına getməyə hazırlaşan Rövşən Almuradlının vəziyyəti qəflətən pisləşir. Əraziyə dərhal təcili tibbi yardım çağırılır. Lakin o, xəstəxanaya aparılarkən yolda dünyasını dəyişir.
NGC 538
NGC 538, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kürdəxanı gölü
Kürdəxanı gölü — Azərbaycan ərazisində göl.
Haqqında
Kürdəxanı gölünə ətraf qəsəbələrin məişət-təsərrüfat çirkab suları axıdılır. Göl suyunun minerallaşması YVQH-dən bir necə dəfə  yüksəkdir və bu göstəriciyə görə Kürdəxanı gölü şortəhər sulu göllər qrupuna aiddir. Anionlardan xloridlər YVQH-dən dəfələrlə coxdur. Kalsium, maqnezium və sulfatların konsentrasiyaları YVQH-dən yüksəkdir. Tədqiq olunan gölün oksigen rejimi pozulub və suda həll olmuş oksigenin miqdarı YVQH-dən aşağıdır, bu da əsasən göldə müşahidə olunan evtrofikasiya prosesi ilə bağlıdır.
Hasi-Ben-Abdullah
Hasi-Ben-Abdullah — Əlcəzairin şərqində, Uarqla vilayətində şəhər və kommuna. Sidi-Huiled dairəsinə daxildir.
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin mərkəzi hissəsinin qərbində, Böyük Səhranın şimali vahələrindən birinin ərazisində, Uarqla şəhərindən şimal-şərqdə, ölkənin paytaxtı Əlcəzair şəhərindən təxminən 558 kilometr cənub-şərqdə yerləşir.
Hasi-Ben-Abdullah kommunası Əyn-Bəda, Sidi-Huiled, Nəqusa, Əl-Həcirə və Haso-Məsud kommunaları ilə həmsərhəddir. Sahəsi 3060 km2-dir.
İqlim
Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində çox az yağıntı düşür (orta illik miqdarı 45 mm-dir). Orta illik temperatur 22,1 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvar) orta temperaturu 10,6°C, ən isti ay (iyul) 34°C-dir.
Xəlfə İbrahimov
Xəlfə İmamqulu oğlu İbrahimov — Azərbaycan Kommunist Partiyası Ağdaş Rayon, Bərdə Rayon, Qasım İsmayılov Rayon və Daşkəsən Rayon komitələrinin birinci, Şamaxı Rayon Komitəsinin ikinci katibi katibi, SSRİ Ali Sovetinin deputatı.
Həyatı
İbrahimov Xəlfə 1919-cu ildə Şamaxı qəzasının Sündü kəndində doğulmuşdur. Kənd məktəbini bitirdikdən sonra, təhsilini Şamaxı Pedaqoji məktəbində davam etdirmişdir. Təzəcə müəllimlik edirdi ki, Böyük Vətən müharibəsi başlayır. O, cəbhəyə yollanır. Cəbhədə ağır döyüşlərdə şücaətlər göstərir.
Xəlfə İbrahimov istehsalatdan ayrılmamaqla təhsilini davam etdirmişdir. O, əvvəl Azərbaycan Dövlət Universitetini, sonra isə Azərbaycan KP MK yanında Ali Partiya məktəbini bitirmişdir.
Xəlfə İbrahimov 1980-ci il fevral ayının 24-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Anası Bahar xanımın məsləhəti ilə Şüvəlan qəsəbəsində — Mir Mövsüm Ağanın qəbristanlığında dəfn edilmişdir.
Ailəsi
Kürdəmir Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Elxan İbrahimovun babasıdır.
Siyasi fəaliyyəti
Müharibədən qayıtdıqdan sonra, Xəlfə İbrahimov Mərəzə rayon maşın-traktor stansiyasında hərbi işlər üzrə komissar, sonra isə rayon PK-nin katibi vəzifəsində çalışmışdır.
Xəlfə İbrahimov əvvəl – 1959–1960 cı illərdə Şamaxı rayon PK-nın ikinci katibi, sonralar isə Daşkəsən, Qasım İsmayılov, Bərdə və Ağdaş rayon PK-nın birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır.
X.İbrahimov Azərbaycan KP MK üzvlüyünə namizəd və dəfələrlə Ali Sovetin deputatı seçilmişdir.
Mükafatları, təltifləri və fəxri adları
O dövlətin bir çox ali mükafatlarına ("Lenin", "Oktyabr inqilabı", "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenlərinə, onlarla fəxri fərmanlara) layiq görülmüşdür.
Əmrah Əliyev
Əmrah Ürfət oğlu Əliyev (4 iyul 1997; Tovuz rayonu, Azərbaycan — 8 noyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əmrah Əliyev 1997-ci il iyulun 4-də Tovuz rayonunun Dondar Quşçu kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Əmrah Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Hadrut qəsəbəsinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Əmrah Əliyev noyabrın 8-də Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub. Tovuz rayonunun Dondar Quşçu kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əmrah Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əmrah Əliyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.