cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kabarda
XVI–XVII əsrlər
XVI əsrdə çərkəzlər və xüsusən də Kabarda Osmanlı imperatorluğunun və onun vassalı Krım xanlığının təsir dairəsinə girdi. Rusiya tarixi, XVI əsrdə Kabarda və Moskva knyazlığının Krım xanlığının üstün qüvvələri tərəfindən eyni hərbi təzyiqə məruz qaldığını göstərir. Nəticədə ortaq düşmənlə mübarizə aparmaq üçün güclərin birləşdirməsi planları var idi. Buna görə də 1561-ci ildə IV İvan Qroznı məşhur Kabarda şahzadəsi Temryuk İdarovun qızı — İdare Quaşeni ilə evləndi və Moskvada vəftiz olunduqdan sonra kraliça Mariya oldu.
İdarovların müxtəlif nəsilləri rus xidməti sistemində çalışdılar, onlara "Çerkasski" soyadı verildi. Onlar bəzi rus və polyak knyazlıq soyadlarının əsasını qoydular.
Daxili proseslər
XVII əsrin əvvəllərində Kabarda İnalidovları 3 ada: Kaytukinlər(Къейтыкъуейхэ), İdarovlar (Идархэ) və Tlostanovlar (Лъэустэнейхэ) bölündülər.
XVII əsrin ortalarına qədər Kaytukinlər, İdarovları aşağı Terekə (Sunçaleyev-Çərkəz knyazlığı) və Tlostanovları Terek-Sunjaya qədər sıxışdırdı. Kaytukinlərin nəzarət etdiyi ərazi xarici mənbələrdə "Kiçik Kabarda" dan fərqli olaraq "Böyük Kabarda" (və ya "Üst Kabarda") adını aldı. Müəlliflər heç vaxt siyasi bütövlük təşkil etməyən knyazlıqlar: Talostani və Cilyaxstanı Böyük Kabardanın tərkibində qeyd edirdilər. Sovet hakimiyyətinin qurulması zamanı, Kiçik Kabardanın qalan hissəsi, 1935-ci ildə Terek Dairəsi olaraq adlandırılan Kiçik Kabarda Bölgəsi olaraq Kabarda-Balkar Muxtar Vilayətinə birləşdirildi.
XVII əsrin ikinci yarısında Böyük Kabarda, üç (daha sonra dörd) qardaşın knyazlığı arasında bölündü: Atajukinlər (Хьэтӏохъущыкъуейхэ), Misostovlar (Мысостхэ) və Cambbulatovlar (Джамботхэ), digəri XVIII əsrdə Kaytukinlər (Къейтыкъуейхэ) və Bekmurzinlər (Бэчмырзэхэ) olaraq bölündü.
XVIII–XIX əsrlər
1708-ci ildə Kabardalılar Krım xanlığının qoşunları üzərində Kancal döyüşündə qələbə qazandılar, bundan sonra Krımın Kabardaya basqınları sona çatdı.
XVII əsrin sonlarında Kabarda geniş əraziləri işğal etdi. Zaqafqaziyanın ən əhəmiyyətli yolları onun ərazisindən keçirdi. Rus tarixçisi V.A. Potto, "Kabardanın təsiri çox böyük idi,ətrafdakı insanların geyimlərində, silahlarında, davranışlarında və adətlərində bu öz əksini tapırdı. "Geyinmişdi …" və ya "Kabardlı kimi sürür" ifadəsi qonşu xalqların dodaqlarında ən böyük tərif olaraq səslənirdi." Onların Qafqaza təsiri çox böyük idi … ".
Ancaq 1763-cü ildə Rusiya imperiyası Kabarda ərazisində Mozdok qalasının inşasına başladı. Böyük Kabardanın 1764-cü ildə İmperatoriçə II Yekaterina tərəfindən qəbul edilən səfirliyi qala tikintisinin dayandırılmasını tələb etsə də rədd edildi. Çar hökuməti Türkiyə ilə Adrianopol müqaviləsinin maddələrinə istinad edərək Çərkəz torpaqlarına olan hüquqlarını elan etdi.
1778-ci ildə Kabardiya knyazlarının narazılığı Kabarda ərazisində Rusiyanın mövcudluğuna qarşı ilk böyük üsyanda ifadə edildi. Elə həmin il üsyan Kabarda xalqını məhv edən Kabardaya böyük təzminat verən general İ.V.Yakobi tərəfindən yatırıldı. right|thumb|200px|Çar Aleksey Mixayloviçin "Titulyarnik" Kabardiya titul gerbi Kabarda ərazisindəki ən böyük hərbi əməliyyatlar 1794 və 1804-cü illərdə aparılıb. İkincisi Kabardiya xalqına xüsusilə güclü zərbə vurdu. Hərbi zülm və torpağın ələ keçirilməsi, Kabarda xalqının 1810-cu ildə yenidən üsyan qaldırmasına səbəb oldu. Üsyan, general Bulqakovun yeni cəza ekspedisiyası tərəfindən yatırıldı. Eyni zamanda, 1811-ci ildə ən böyük zərbə taundan sonra demək olar ki, əhalisi tükənən Kiçik Kabardaya vuruldu. Bulqakovun cəza ekspedisiyası 200 kəndi və 9585 yaşayış evini yandırdı. 1822-ci ildə general A.P.Yermolov sonuncu dəfə üsyan qaldıran Kabardaya hücum etdi.
Vəba epidemiyalarından və əhalinin əhəmiyyətli bir hissəsinin Çeçenistana və Qərbi Çərkəzə getməsindən zəifləyən Kabarda nəhayət zəiflədi.
1825-ci ildə Kabarda nəhayət Rusiya imperatorluğunun tərkibinə daxil edildi. Lakin, Kabardalıların bir hissəsi Trans-Kuban bölgəsində "Xəjretova Kabarda" ("Qaçaq Kabarda") təşkil edərək rus qoşunlarına qarşı hərbi müqavimətini davam etdirdilər. Üsyançıların bir qismi müharibənin o zaman yalnız güc qazandığı yerlər olan Çeçenistana və Dağıstana köçdü. Qafqaz müharibəsinin son mərhələsində və rəsmi sona çatmasından sonra (1861–1867), genişmiqyaslı Çərkəz mühacirliyi dövründə yüz minlərlə çərkəz Osmanlı imperatorluğuna sürgün edildi.
Kabarda, Rusiya imperatorluğunun tərkibinə daxil edildikdən sonra Terek vilayəti Kabarda (sonradan Nalçik) rayonu adlandırılmağa başladı.
Müasir tarixi
SSRİ-nin yaranması ilə Kabarda ərazisi Kabarda-Balkar Muxtar Dairəsinin, sonra Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibinə daxil oldu. 1944–1957-ci illərdə Balkar xalqına qarşı repressiyalar və deportasiya səbəbindən KB MSSR-in adı Kabardiya MSSR (və qısa olaraq Kabarda adlanırdı) olaraq dəyişdirildi.
Suverenlik paradı və SSRİ-nin dağılması zamanı Kabarda-Balkariyanı parçalamaq və Kabardanı həmçinin Adıgey xalqı ilə birlikdə — Adıgey və Çərkəzlə birləşmək ümidi ilə ayrıca respublika elan etmək cəhdləri oldu. Lakin bölünməsi məsələsi qanuniləşdirilmədi və Kabarda Kabarda-Balkar Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində qaldı (1992-ci ildən Kabarda-Balkariya Respublikası).
İstiqamət bucaqları (naviqasiya)
thumbnail|right|300px|İstiqamət bucaqları arasında olan əlaqə İstiqamət bucağı — Meridianla verilən xətt (istiqamət) arasında qalan bucağı ifadə edir. İstiqamət bucağı üçdür- azimut, rumb və direksion bucaq.
Coğrafi, maqnit və ox meridianı
Ərazidə hərəkət edərkən, hərəkətin istiqamətini hər hansı əsas qəbul edilmiş xəttə nisbətən təyin etmək lazım gəlir. Adətən əsas xətt meridian istiqamətində götürülür. Üç cür meridian var:
Coğrafi meridian Yerin coğrafi qütüblərindən, maqnit meridianı Yerin maqnit qütüblərindən, ox meridianı isə 6°-lik zonanın ortasından keçir. Yerin coğrafi və maqnit qütübləri üst-üstə düşmədiyi üçün, həqiqi və maqnit meridianıları kəsişərək bucaq əmələ gətirir.
İnhiraf və meridianların yaxınlaşma bucağı
Həqiqi və maqnit meridianı arasında kı bucağa inhiraf bucağı deyilir. İnhiraf bucağı β hərfi ilə işarə olunur. İnhiraf bucağının qiyməti Yer kürəsinin ayrı-ayrı məntəqələrində xeyli müxtəlifdir. Ona görə də hər bir topoqrafik xəritə vərəqi üçün inhiraf və meridianların yaxınlaşam bucağının qiyməti vərəqin çərçivəsinin aşağı sol küncündə verilən sxemdə yazılır.
Həqiqi meridianla zonanaın ox meridianı da üst-üstə düşmür və onların arasında bucaq əmələ gəlir. Bu bucağa meridianların yaxınlaşma bucağı deyilir. O, δ hərfi ilə işarə olunur. Meridianların yaxınlaşma bucağı ərazinin coğrafi en dairəsindən asılı olaraq 0-3° arasında dəyişir. Bu bucağın qiyməti ekvatorda 0°, orta en dairəsində 1,5°, Yerin qütblərində isə 3° olur.
Azimut bucaq
Meridianın şimal istiqaməti ilə verilən cismə olan istiqamət arasında qalan və saat əqrəbinin hərəkəti üzrə ölçülən bucağa azımut bucağı deyilir. Azimutun qiyməti 0-360° arasında dəyişir. Həqiqi meridiandan ölçülən bucağa həqiqi azimut(A), maqnit meridianından ölçülən bucağa maqnit azimutu (Am) deyilir. Maqnit azimutu kompas və bussol vasitəsilə ölçülür. Kompasın və bussolun maqnitləşdirilmiş əqrəbi həmişə maqnit meridianı istiqamətində olur. Topoqrafik xəritədə xətlərin həqiqi azimutunu və direksion bucağını təyin edirlər. Direksion və azimut bucaq topqrafik xəritədə transportir vasitəsilə ölçülür.
Direksion bucaq
Ox meridianından ( və ya ona paralel olan kilometr şəbəkəsinin şaquli xəttindən) başlayaraq azimut kimi ölçülən bucağa direksion bucaq deyilir. Azərbaycan ərazisində həqiqi azimutla direksion bucağın fərqi 1,5°-dən çox deyildir. Ona görə bəzi təcrübü işlər zamanı bu bucaqların fərqini nəzərə almırlar.
Rumb bucaq
Meteorologiyada, gəmiçilikdə və yer quruluşunda azimutla yanaşı rumdan da istifadə edirlər. Meridianın yaxın istiqaməti ilə verilən istqamət arasında qalan iti bucağa rumb deyilir. Rumb r hərfi ilə işarə olunur. Azimut və direksion bucaq, ancaq meridianın şimal istiqamətindən başlayaraq saat əqrəbinin hərəkəti üzrə ölçüldüyü halda, rumb meridianın həm şimal və həm də cənub istiqamətindən başlayaraq şərqə və qərbə doğru ölçülür. Rumbun dərəcə qiyməti heç vaxt 90°-dən böyük olmur. Üfüq dörd 90°-lik rübdən ibarətdir. Ona görə də rumbun dərəcə qiymətinin qarşısında onun yerləşdiyi rübün adı yazılır. Məsələn: rumb CQ : 40°30’. Bu onu göstərir ki, rumb III rübdədir və o, cənubdan qərbə doğru ölçülmüşdür. Azimutla rumb arasında olan əlaqəni cədvəl şəklində göstərmək olar:
Səid Baduyev
Bioqrafiyası
Said Baduyev 1904-cü ildə Qroznı şəhərində (Çeçenistan) bir tacir ailəsində anadan olmuşdur. O, uşaq ikən yetim qalır. Said Baduyevin atası Süleyman Urus-Martanda dünyaya gəlir. Süleyman Rus-yapon müharibəsinə qatılır və 1914-cü ildə Petroqradda müharibədə aldığı yaralardan dünyasını dəyişir. Anası Ukayev Zaybat Starıye Atağı kəndindəndir. Səid Baduyev Qroznı real məktəbində oxumuşdur. Təhsil haqqını ödəmək üçün pul çatışmazlığı səbəbindən o, məkdəbdən xaric edilir. 1922-ci ildə Vladiqafqazdakı kooperativ kurslarını bitirir. 1938-ci ildə repressiyaya məruz qalır. Ölümündən sonra reabilitasiya edilir.
Yaradıcılığı
Baduyevin ilk əsərləri 1927-ci ildə nəşr edilmişdir. 1920-ci illərin sonu 1930-cu illərin əvvəllərində "Quyu", "Beşto", "Odlu dağ" hekayələrini, hekayələr toplusu olan "Adatı", "Aclıq" hekayəsi, "Həmişə molla bayram deyil" pyesi kimi əsrlərini yazır. Müəllif bu əsərlərində dini xurafatları və feodalizmin qalıqlarını tənqid edir, dağlıların Oktyabr inqilabından əvvəlki həyatını təsvir edir. Baduyev "Petimat" şeirində qadınların azadlığı məsələsini qaldırır. "Qırmızı Qala" (Rusiyadakı Vətəndaş müharibəsi haqqında), "Tsebanın evlənməsi", "Qızıl göl", "Siyasi Şöbə" pyeslərini də yazır. "Bağçamız" şeirlər toplusunu da xüsusi seçilir. Vətənpərvər, müharibə əleyhinə motivlər Baduyevin yaradıcılığındakı inqilabi qəhrəmanlıqlarla ayrılmaz şəkildə bağlıdır.
30-cu illərin birinci yarısında Səid Baduyev üç şeir toplusu nəşr etdirir. Onlara daxil olan əsərlər böyük maraq doğurur.
Çeçen sovet ədəbiyyatının banisi Səid Baduyevin yaradıcılıq yolu on ildən bir az çox davam edir, lakin bu müddət ərzində bir çox pyes, bir roman, bir çox hekayə, şeir yazmağı bacarır.
1934-cü ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü olmuşdur. Bir çox əsərləri Xanbaba Nurədilov adına Çeçenistan Dövlət Dram Teatrında səhnələşdirilmişdir.
Əli Babayev (leytenant)
Əli Həsən oğlu Babayev (14 yanvar 1997, Danyeri, Şərur rayonu, Naxçıvan Muxtar Respublikası, Azərbaycan – 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
İtirilmiş cənnət
"İtirilmiş cənnət" — Con Miltonun ilk dəfə 1667-ci ildə nəşr edilmiş epik poeması. 1674-cü il nəşrində poema on iki nəğmə və bu nəğmələri təşkil edən on bir min misradan ibarət idi. 1658–1667-ci illərdə yaradılan bu əsərin ideyası puritan dini incəsənəti ilə bağlı idi. Şeirdə ilk insan Adəmin hekayəsi boş beytlə təsvir edilmişdir.
Əli Babayev (leytenant)
Həyatı
Əli Babayev 1997-ci il noyabrın 14-də Şərur rayonunun Danyeri kəndində anadan olmuşdur. 2004-cü ildə Şərur rayon Danyeri kənd tam orta məktəbinə daxil olmuşdur.
Hərbi xidməti
2012-ci ildə Naxçıvandakı Heydər Əliyev adına Hərbi məktəbə daxil olmuşdur. 2016-cı ildə həmin məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. 2016-cı ildə Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbə daxil olmuşdur. 2020-ci ilin iyul ayında leytenant rütbəsi almışdır. 27 sentyabr Vətən müharibəsi başlayan zaman ilk hərbi dəstədə iştirak etmiş və müharibənin ilk günü həlak olmuşdur.
İtirilmiş cənnət
Milton həmçinin, əsərini davamını "Qaytarılmış cənnət" poeması ilə gətirmişdir. Hər iki poema həm bibliya tarixini, həm də XVII əsrdə İngiltərədəki təlatümlü siyasi həyatı və müəllifin şəxsi taleyini əks etdirdiyi güman edilir.
Məzmun
Poemanı 1640-cı illərin inqilabi hadisələri ilə qismən paraleldir. Şair bibliya əfsanələri vasitəsilə böyük ümumiləşdirmələr aparır, bəşəriyyətin çətin, əzablı yollarla inkişafa, tərəqqiyə doğru getdiyini təsdiq edir. Poema allaha qarşı üsyan etmiş mələklərin məğlu-biyyətinin təsviri ilə bağlayır. Başda iblis olmaqla üsyankar mələklər göylərin nüfuzuna qarşı çıxmışlar. İndi isə döyüşdə məğlub olduqlarına görə həmişəlik göyləri tərk etməli, cəhənnəmin od-alovları içərisində yaşamalıdırlar. Lakin İblis və onun dostları burda da özlərini məğlub saymır, ilahi nüfuza qarşı mübarizəni davam etdirməyə çalışırlar. İblis öz zərbəsini allahın yaratdığı ən yaxşı nə varsa ona, ilk insanların yaşadığı dünyaya qarşı yönəltmək istəyir. İblis daha çox ona çalışır ki, ilk insanları allahın əlindən alsın, onları öz qiyamçı, məğrur təbiətinə tabe etsin. Allah Adəm və Həvvaya İblisin niyyətindən danışır, onları ehtiyatlılığa çağırır. Onun elçisi Rəfael isə İblisin üsyanı və məğlubiyyətindən söhbət açır, onları müti olmağa öyrədir. İblis Həvvanı aldadıb yoldan çıxara bilir, o, allahın qoyduğu qadağanı pozur, xeyir və şəri dərk etmə ağacının meyvəsindən dərib yeyir. Adəm də onun kimi edir, o da idrak ağacının meyvəsindən yeyir. Lakin o, İblisə aldandığı üçün deyil, rəfiqəsini tək qoymamaq, onun alacağı cəzaya şərik olmaq xatirinə belə edir. İlahi məhkəmənin qərarı ilə Adəm və Həvva cənnətdən qovulur, adi öləri insanlara çevrilirlər, həyatın əzab və işgəncələrinə məruz qalırlar. Allahın nökərləri Adəm və Həvvanı cənnətdən qovmazdan əvvəl allahın göstərişi ilə mələklərdən olan Mikayıl Adəmə bəşəriyyətin gələcəyini göstərir. Məqsəd isə onu ruhlandırmaq və xilas yolunu göstərməkdədir. Adəmin gözü qarşısından bəşər tarixinin geniş və dəhşətli mənzərələri gəlib keçir. Xalqların sevincləri, müsi-bətləri, müharibələrin törətdiyi fəlakətlər günahlardan keçərək müdrikləşmiş Adəmin gözü önündən keçir. İnsan həyatının rəngarəng mənzərələrini yaradan şair əməyi xüsusi məhəbbətlə təsvir edir. Bu hissələrə şən, nikbin bir əhvali-ruhiyyə hakimdir. Mikayıl Adəmi başa salır ki, bəşər nəsli gələcəkdə öz ulu babasının günahını yuyacaqdır. Guya bu günahlardan təmizlənmə xristianlıq təliminin yayılması ilə gələcək, insanlara mənəvi kamillik yolunu, həqiqi cənnətin yolunu göstərəcək. Poema Adəm və Həvvanın cənnətdən qovulması səhnəsinin təsviri ilə tamamlanır. Onlar əl-ələ tutaraq Ədəmdən uzaqlaşırlar. Ədəm üzərində alov və tüstü dilləri ucalır. Adəm və Həvvanı qarşıda sakit cənnət həyatı deyil, bəşər nəslinin çətinlikləri, məhrumiyyətlərlə dolu tarixi gözləyir.
Əli Babayev (leytenant)
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Babayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
İtirilmiş cənnət
İrsi
"İtirilmiş cənnət" poeması nəinki öz dövründə, həm də sonrakı əsrlərdə İngiltərədə və onun xaricində böyük maraq doğurmuş, dünya ədəbiyyatının ən əhəmiyyətli abidələrindən biri kimi qiymətləndirilmişdir.
Əli Babayev (leytenant)
Hərbi xidməti
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Əli Babayev ölümündən sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
Vasif Süleymanov
Həyatı
Vasif Akif oğlu Süleymanov 2002-ci il fevralın 24-də Qəbələ rayonunun Bum qəsəbəsində anadan olub. İki bacının bir qardaşı idi. Orta məktəbi Bum qəsəbəsində İkram Umarov adına orta məktəbində oxumuşdu. 9-cu sinifdən Qəbələ otelçilik üzrə peşə məktəbinə daxil olmuşdu. 2 il oxuduqdan sonra 6 ay "Riverside" otelində aşpazlıq edib. Həqiqi hərbi xidmətə 2020-ci il mayın 8-də getmişdi. Bir müddət Gəncədə xidmət etdikdən sonra Cəlilabad rayonunun Göytəpə şəhərində xidmət etmişdi.
İkinci Qarabağ Müharibəsində iştirakı
İkinci Qarabağ müharibəsi başlayan ilk gündən döyüşlərdə iştirak edib. 2020-ci il oktyabırın 6-da Füzuli rayonunda şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Komandirini xilas edərkən başından və sinəsindən aldığı qəlpə yarasından şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır. 2020-ci il oktyabrın 7-də Qəbələ rayonunun Bum qəsəbəsində dəfn edilmişdir.
Siyavuş bəy (qullar ağası)
Başıaçuğı nisbi (vəfatı 1650/51 və ya 1655) ilə də tanınan Siyavuş bəy — Səfəvi hərbi komandiri, rəsmisi və gürcü mənşəli qulam.
Mübariz Cəfərov
Mübariz Qulu oğlu Cəfərov (5 noyabr 1983; Goranboy, Azərbaycan — 19 oktyabr 2020; Ağdərə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin MAXE hərbi qulluqçusu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Mübariz Cəfərov 5 noyabr 1983-cü ildə Goranboy rayonunda doğulub.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Mübariz Cəfərov Ağdərə döyüşlərində savaşıb. 19 oktyabr 2020-ci il tarixində Ağdərə istiqamətində artilleriya mərmisinin partlaması nəticəsində aldığı qəlpə yarasından şəhid olub. Goranboy rayonunda torpağa tapşırılıb.
Rəşad Nadirov (polkovnik-leytenant)
Rəşad Soltanağa oğlu Nadirov — pilot, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı. Vətən müharibəsinin iştirakçısı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Həyatı
Rəşad Nadirov 13 iyun 1982-ci ildə Bakı şəhərində doğulub. Əslən Masallı rayonunun Əhmədli kəndindəndir. Atası mühəndis, anası evdar qadın olub. Ailədə 4 qardaş 1 bacı olmaqla Rəşad ailənin kiçik övladıdır.
Ailəlidir, iki qızı var.
Təhsili
Bakının Nizami rayonundakı 129 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb. Heydər Əliyev adına Ali Hərbi təyyarəçilik məktəbinə qəbul olub. Həmin məktəbin raket və kosmonavtika texnikasının uçuş istismarı fakültəsinin məzunu olub. Təhsilini bitirdikdən sonra hərbi hissədə təyyarəçi-operator kimi xidmətə başlayıb. Mi-24 tipli döyüş-nəqliyyat vertolyotunda pilot olub. Akademiyadan kapitan rütbəsində məzun olub. Sonra Mi-24 eskadriliyasının komandiri kimi xidmətə davam edib.
2016-cı ilin avqust ayında növbəti ali təhsil almaq üçün Almaniya Federasiyasının Köln şəhərində birləşmiş dillər məktəbində 1 il, 2017-ci ildə isə Almaniyanın generallar-admirallar baş qərargah kursunda ali təhsil alıb.
Bir çox Avropa ölkələrində Almaniya, Avstriya, İngiltərə, Belçikada təlimlərdə iştirak edib.
İngilis, türk, rus və alman dillərini bilir.
Mübariz Cəfərov
Hərbi xidmətləri
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mübariz Cəfərov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Rəşad Nadirov (polkovnik-leytenant)
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 9 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşad Nadirova "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Gecəgörmə cihazı
thumb|25-ci piyada diviziyasının amerikan pulemyotçusunun gecə görmə cihazından görüntüsü (M249 Para pulemyotunda ) - Elcan optik nişangahı, döyüşçünün gecəgörmə cihazı dəbilqəyə bərkidilmiş və qatlanmışdır). Gecəgörmə cihazı — obyektlәri onların mәxsusi vә ya әks etdirdiyi istilik (infraqırmızı – İQ) şüalanmasına görә qaranlıqda, yaxud zәif işıqlandırılmış şәraitdә tapmaq vә müşahidә etmәk üçün cihaz. İş prinsipi obyektin İQ şüalardakı tәsvirinin görünәn tәsvirә çevrilmәsinә әsaslanır. Gecəgörmə cihazlarının әsasını İQ şüaların qәbuledicisi, güclәndirici vә tәsvirin vizuallaşdırılma qurğusu funksiyalarını yerinә yetirәn fotoelektron cihaz tәşkil edir. Mәnbәdәn (işıqlanan gecә sәması, ulduzlar, ay vә s.) gәlәn şüalar obyektdәn әks olunaraq gecəgörmə cihazının obyektivinә düşür vә obyektin gözlә görünmәyәn tәsvirini (“portretini”) yaradır; bu “portret” qәbuledicidә görünәn tәsvirә çevrilir. Passiv (tәbii gecә işığında işlәyir) vә aktiv (adәtәn, İQ diapazona yaxın işıqlandırma ilә işlәyir) gecəgörmə cihazları olur. Elektron-optik çevirici vә ya onun analoqu – fotohәssas inteqral sxem әsasında hazırlanan gecəgörmə cihazları daha geniş yayılmışdır. Konstruktiv cәhәtdәn gecəgörmə cihazları monokl, binokl, müxtәlif silahların nişangahı, eynәklәr, hәmçinin fotokamera vә videokamera şәklindә hazırlanır; enerji mәnbәyi kimi akkumulyatorlar işlәdilir. Bütün gecəgörmə cihazları tozdan vә nәmdәn qoruyan hermetik zәrbәyәdavamlı gövdәyә malikdir. Gecəgörmə cihazları, әsasәn, hәrbi vә kәşfiyyat aparatlarında, hәmçinin ov, xilasetmә әmәliyyatları, gecә foto vә video çәkilişlәri, görünmә dәrәcәsi aşağı olan şәraitlәrdә gәmi vә avtomobillәrin idarә olunması zamanı tәtbiq edilir.
Mənbə
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Simulidlər
Quruluşu
Simulidlər uzun bığcıqlı ikiqanadlılar (Nematocera) olub, bədən ölçüləri çox kiçikdir. Xarici görünüşcə milçəyə oxşayırlar. Baş ön tərəfdən yuvarlaqdır, azacıq döşə doğru əyilmişdir. Bığcıqları 9-11 buğmludur. Gözləi mürəkkəb, nisbətən iri, tüksüzdür, dişi fərdlərdə gözlər alın zolağı ilə ayrılır. Ağızın ətrafındakı hiss çıxıntıları 4 buğumludur. Xortumu qısadır və ağız aparatı sancıcı-sorucu tipdədir. Bel tərəfi bir qədər qabarıqdır, gümüşü rəngli qısa tükcüklərlə örtülmüşdür. Qanadları enli və qısadır. Qarın hissə oval şəkillidir və 10 seqmentdən ibarətdir. Qarını örtən tükcüklərin rəngi ayrı-ayrı növlərdə müxtəlifdir.
Həyat tərzi
Simulidlər kənd təsərrüfatı heyvanlarından –tükləri seyrək və dəriləri qara rəngdə olduğu üçün ən çox camışlara və atlara, az hallarda qaramala, eşşəklərə, qoyunlara, donuzlara və quşlara hücum edirlər. Simulide milçəkləri heyvanların qanını sorarkən qanın tez laxtalanmaması üçün sancdığı yerə xortumu vasitəsilə tüpürcək ifraz edirlər. Sancdıqları yer qaşınır və şişir. Çoxlu sancma nəticəsində bədənin temperaturu qalxır, daxili orqanlarda qansızma və şiş əmələ gəlir ki, bu da ölümlə nəticələnə bilər.
İnkişafı
Simulidlərin dişi fərdlərinin inkişafı erkək fərdlərə nisbətən bir neçə gün əvvəl tamamlanır. Dişi fərdlər bir neçə gündən sonra mayalanırlar. Ehtimal olunur ki, dişi fərdlərin mayalanması havada baş verir. Simulidlərin qanla qidalanmayan növləri mayalanandan bir müddət sonra yumurta qoymağa başlayır. Qansora dişi fərdlər isə mayalandıqdan sonra heyvanların qanını sormağa başlayır. Dişi milçək ömründə bir dəfə yumurta qoyur. Qoyulmuş yumurtaıların sayı milyonlarla hesablanır. Simulidlərin yumurtası oval formalı olub,bir tərəfdən basıqdır. Yumurtalar yapışqana bənzər maddə ilə bir- birinə və substrata yapışır.
Sürfə
Simulide milçəklərinin sürfələri qurda bənzəyir. Ön döş və bədənin qurtaracaq hissəsi çox yoğunlaşmışdır. Baş hissə bədəndən aydın seçilir. Bütün başqa milçək qruplarından fərqli olaraq, simulide sürfələrinin başı yelpiyəbənzər bir cüt orqanla təchiz olunmuşdur. Bu orqanın vəzifəsi yelpik şəklində açılaraq, qidanı tutmaqda sürfəyə kömək etməkdir. Sürfələr əsasən oturaq həyat tərzi keçirir, detritlə, yosunlarla və üzvi qidalarla qidalanırlar. Simulide milçəklərinin sürfələri yalnız axar sularda yaşayırlar. Sürfələri oksigenlə zəngin olan axar sularda yaşamağa uyğunlaşmışdır.Temperaturu 00C-dən aşağı və 30-350C-dən yuxarı olan axar sularda sürfələrin həyat fəaliyyəti dayanaraq tələf olur.
Pup
Puplar sürfənin hördüyü xüsusi baramanın içərisində yerləşir. Baramanın ön tərəfi açıq olur. pupun üzəri xırda tükcüklərlə örtülmüşdür. Pupun döş hissəsində milçəyin ayaqları və qanadları bükülmüş vəziyyətdə görünür. Simulidlərin pupları hərəkət etmir və qidalanmır.
Qaytarılmış cənnət
"Qaytarılmış cənnət" — Con Miltonun ilk dəfə 1671-ci ildə nəşr olunan poeması. Bu poema sonrakı dövrlərdə "İtirilmiş cənnət" poemasına yazılmış bir son söz kimi qarşılanmışdır. "Qaytarılmış cənnət" poeması 4 nəğmə və iki min misradan ibarət idi.
Məzmun
"Qaytarılmış cənnət" poemasında İblisin İsanı aldada bilməməsi haqqındakı xristian əfsanəsi nəzmə çəkilmişdir. Miltonun il poemasına xas olan üsyankarlıq ruhu, "nüfuza qarşı üsyanın təntənəsi" burada yoxdur. Adəm və Həvva aldanıb yoldan çıxırsa, günah edirsə, onların varisi olan İsa mərdanəliyi və dəyanəti ilə İblisə qalib gəlir, bəşəriyyəti cəhənnəm əzablarından qurtarır.
Keşiştəpə
Keşiştəpə — Laçın rayonu ərazisinin şimalında dağ. Şəlvə kəndindən Şərqdə yerləşir. Hündürlüyü 2292 m. Oronim keşiş (xristian ruhanisi) və təpə komponentlərindən düzəlib, ərazidəki keşiş komponentli yaşayış məntəqələrinin adı ilə bağlı yaranmışdır.
Xəbər
Xəbər — Bir iş, hadisə və s. haqqında məlumat.
NGC 5151
NGC 5151, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Elektron-optik çevirici
thumb|Elektron-optik çeviricinin köməyilə təsvirin gücləndirilməsi Elektron-optik çevirici — vakuum fotoelektron cihazı; obyektin gözlə görünməyən təsvirinin (infraqırmızı, ultrabənövşəyi və ya rentgen şüalarında) görünən təsvirə çevrilməsi, yaxud görünən təsvirin parlaqlığının artırılması üçün istifadə edilir. Sadə elektron-optik çevirici elektron dəstəsi yaradan elektrodlar, yarımşəffaf fotokatod və katod-lüminessent ekrandan ibarətdir. Fotokatoddan çıxan elektronlar elektrik sahəsi tərəfindən sürətləndirilir və lüminessensiya yaradaraq ekranda fokuslanır; nəticədə ekranda obyektin görünən (ikinci) təsviri alınır. Optik təsvirin parlaqlığının gücləndirilməsi elektronların əlavə sürətləndirilməsi, yaxud elektron təsvirin sıxılması yolu ilə əldə edilir. Elektron-optik çevirici spektroskopiya, tibb, mikrobiologiya, astronomiya və s. sahələrdə optik və mikroskopik tədqiqatlar zamanı parlaqlığı az olan və zəif işıqlandırılan obyektləri müşahidə etmək, həmçinin qaranlıqda obyektləri infraqırmızı şüalarla işıqlandıraraq görmək üçün tətbiq olunur. Çox sürətlə gedən proseslərin qeydiyyatı üçün də elektron-optik çeviricilər yaradılmışdır.
Mənbə
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Kiçik İşıqlı
Kiçik İşıqlı — Laçın rayonu ərazisində dağ. Dağ Qarabağ yaylasındadır. Ermənistanla sərhədin yaxınlığında, Böyük İşıqlı dağından şimaldadır. Hündürlüyü 3455 m. Böyük İşıqlı dağından (3552 m.) nisbətən alcaq olduğu üçün belə adlandırılmışdır.
Mahir Hacıyev
Hacıyev Mahir Həmzə oğlu — Heyvandarlıq Elmi-Tədqiqat İnstitutunun direktoru, (20 oktyabr 2017-ci ildən) və Ümümdünya Quşçuluq Elmi Assosiasiyanın Azərbaycan bölməsinin sədri (2010-cu ildən-hal-hazırda). Aqrar elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
Həyatı
Hacıyev Mahir Həmzə oğlu 1969-cu il, fevralın 25-də Gəncə şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. 1976-1986-cı illərdə Gəncə şəhəri 4 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1986-1993-ci illərdə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının zoomühəndislik fakultəsində təhsil almış və oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1987-1989-cu illərdə hərbi xidmətdə olmuş və sonra isə təhsilini davam etdirib.
1993-cü ildə AKTA-nın zoomühəndislik fakultəsini bitirərək Dövlət İmtahan Komissiyasının və Fakultə Elmi Şurasının qərarı əsasında aspiranturaya daxil olmağa tövsiyə alıb.
2003-cü ildə “Azəbaycanda sənaye üsulu ilə yumurta istehsalı elementlərinin təkmil¬ləşdirilməsi.” mövzusunda dissertasiya işini yerinə yetirmiş və kənd təsərrüfatı elmləri namizədi elmi adı almışdır.
2008-ci ildən Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin dosentidir.
Beynəlxalq seminar, simpozium və konfranslarda iştirakı
1998-cu il, Bakı, Azərbaycan seleksiyaçılar cəmiyyətinin VII qurultayı 1999-cu il, 3-6 mart, Gəncə,ATİ Beynəlxalq elmi-texniki konfrans 2003-cü il, 24-26 oltyabr, Gəncə, Beynəlxalq Gəncə-Kars baytarlıq simpoziumu 2004-cü il, 6-7 may, Gəncə, Beynəlxalq elmi simpozium 2006-ci il, 5-6 avqust, Bakı, 1-ci Beynalxalq Elmi Konfrans”Biomüxtəlifliyin Genetik ehtiyatları” AMEАQEİ. 2006-cı il, 6-8 sentyabr, Gürcüstan, “ South Caucasian Workshop on Concepts in Animal Welfare 2007-ci il, 20-25 sentyabr, Vitebsk, Belorusiya, Beynəlxalq elmi konfrans 2009-cu il 22sentyabr 2 oktyabr, Avstriya, Treninq kurs, (Advanced molekular diagnosis and characterization of influenza A (H5N1) and (H1N1)) 2012-ci il 06-11/02, Türkiyə, Erzurum, Atatürk Universiteti 2013-ci il 5-7/12, Türkiyə, Van, 100-il Universiteti 2013-ci il 21-25 oktyabr. Türkiyə, Antaliya, The International Congress on Advancements in Poultry Productions in The Middle East and African States held in Antalya, Turkey 2014-cü il 28-30/04 Türkiyə, İstanbul, İnternational VETistanbul Group Congress 2014 held in Istanbul University Faculty of Veterinary Medicine on 28-30 april 2014 in İstanbul, Turkey. 2018-ci il 23-27 April 1st Multi-stakeholder Regional Meeting on Strategic Planning for Sustainable Livestock Development_Uman, Ukraine
Belçika maliyyə xidmətləri və bazarları idarəsi
Belçika Maliyyə Xidmətləri və Bazarları İdarəsi Belçikada maliyyə tənzimləyicisidir.
Mahir Hacıyev
Elmi fəaliyyəti
Hal hazırda “Azərbaycan şəraitində quş və yumurta istehsalı üsullarının yaxşılaşdırılması yolları” adlı doktorluq dissertasiyası üzərində çalışır.Hazırkı dövrə qədər 149-dək elmi məqalənin, o cümlədən: 32-dən artıq metodik göstərişin və dərs proqramlarının, 1 dərsliyin, 1 dərs vəsaitinin, 2 ixtiranın, 11-tövsiyənin və elmi məqalələrin müəllifidir.
Belçika maliyyə xidmətləri və bazarları idarəsi
Tarixi
Belçika Maliyyə Xidmətləri və Bazarları İdarəsi 1 aprel 2011-ci il tarixində maliyyə bazarları üçün məsuliyyəti bölüşdüyü "Əkiz zirvələr" adlanan model altında Belçikada yeni inteqrasiya olunmuş maliyyə tənzimləyicisi kimi Bank, Maliyyə və Bazarlar Komissiyasını əvəz etməklə Belçika Mərkəzi Bankı yaradılmışdır.
Mahir Hacıyev
Digər fəaliyyəti
2000-2013-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin Yeni Azərbaycan Partiyasının ərazi ilk partiya təşkilatının sədri vəzifəsində olmuşdur.
Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.
Superion materiallar
Superionlar bərk elektrolitlər sinfinə aid olan yüksək keçiriciliyə malik ion birləşmələridir. Bu maddələr otaq temperaturunda maye elektrolitlərin və ya ərimiş duzların keçiriciliyinə bərabər yüksək elektrik keçiriciliyinə malikdirlər (10−1 — 10−3 Ом−1.см−1), buna səbəb ionların kristallik qəfəsdə yerdəyişməsinin mümkünlüyüdür. Ion keçiriciliyi bu birləçmələrdə müxtəlif- bir, iki, üç valentli kationların (Ag+, Cu+, Li+, Na+, K+, Rb+, Tl+, Cs+, Ca2+, Zn2+, Mg2+, Pb2+, Al3+, Sc3+, Ce3+, Eu3+) və anionların (F-, Cl-, Br-, O2-, S2-) yerdəyişməsi ilə baş verir. Bu materiallar arasında bəzən yük daşimaqda aktiv olan iki və üc növ ionlar, hətta qarışıq- ion və elektron keçiriciliyi mövcuddur. Superin kristalların kristallik qəfəsində bir və ya bir neçə növ atomlar üçün uzaq nizamlılıq pozulmuş olur, ona görə də bu birləşmələrin kristal qəfəsi defektli sayılır. Bununla yanaşı, qəfəsdə olan daha energetik kimyəvi əlaqəli digər atomlar üçün bu nizamlılıq gözlənilir, bu alt qəfəs — sərt alt qəfəs adlanır. Superion halına gətirib çıxaran defektlərin xarakterindən asılı olaraq 3 tip superion materiallar mövcuddur: I tip kristallar alt qəfəslərdən birində nizamlılığın pozulması mövcud olan kimyəvi tərkibi isə stabil qalan maddələrhesab olunur. Belə materiallara misal AgI göstərilə bilər. Bu maddələrin kristal qəfəsində nizamlılığın pozulması Ag alt qəfəsində baş verir. AgI kristallarının 1470С qızması zamanı ilk dəfə olaraq ion keçiriciliyinin kəskin (bir neçə min dəfə) artdığı müşahidə olunur. II tip superion maddələr o maddələrdi ki, bunlarda hər hansı bir alt qəfəsin pozulması qəfəsə böyük qatılıqda aşqarların daxil edilməsi ilə mümkün olur. Belə maddələrə tərkibində müxtəlif valentlik halında olan olan metalların oksidlərinin bərk məhlulları aid edilə bilər. Belə maddələrə misal kimi dəmir oksidləri qarışıqlarını (Fe0+Fe2O3) göstərmək olar. III tip superion materiallar tərkibində qəfəsə xüsusi olaraq yeridilmiş və böyük yüyürüklüyə malik aşqar ionları olan maddələrdir. Superion halının yaranması mexanizmi sonacan tam öyrənilməsə də yüksək keçiriciliyə malik superion keçirici maddələr artıq tətbiqini tapmışdır. Bu maddələr əsasən bərk elektrolitlər kimi istifadə olunur. Mövcud superion keçiricilər arasında Li+və Na+ kationları əsasında yaradılmış ion keçiriciləri daha perispektivlidir, onlar enerji cəhətdən daha sərfəli sayılırlar. Superion keçiricilərin texnologiyasının üstün cəhətlərindən biri də onların monokristal, polikristal, keramika və nazik təbəqələr formasında hazırlanmasının mümkünlüyüdür. Hazırda superion materiallar əsasında böyük tutumlu kondensatorların yaradılması üzrə işlər aparılır. Bu işlər tamamlanan zaman kiçik ölçülü və böyük tutuma malik elektrik kondensatorların yaradılması mümkün olacaqdır.
İstinadlar
http://dic.academic.ru/dic.nsf/es/89464/%D0%A1%D0%A3%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%9A%D0%9
UEFA Avro 1968 (seçmə mərhələsi, 3-cü qrup)
UEFA Avro 1968-in seçmə mərhələsinin 3-cü qrupunda Avstriya, Yunanıstan, SSRİ və Finlandiya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin 1/4 mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan SSRİ millisi qazanmışdır.
Oyunların nəticələri
Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır
Sübhan Məmmədli
Sübhan Səbuhi oğlu Məmmədli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Sübhan Məmmədli 1994-cü il avqustun 12-də Kəngərli rayonunun Xıncab kəndində anadan olmuşdur. 2000–2009-cu illərdə Xıncab tam orta məktəbində, 2009–2012-ci illərdə Heydər Əliyev Adına Hərbi Liseydə təhsil alıb. 2012–2016-cı illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində ali hərbi təhsil alıb. Evli idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sübhan Məmmədli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sübhan Məmmədli ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İsrailin on iki qəbiləsi
İsrailin on iki qəbiləsi (, Šīḇṭēy Yīsrāʾēl; mənası – "İsrailin qəbilələri") — yəhudi müqəddəs kitablarına görə, Bibliyada adı çəkilən, İsrail kimi də tanınan patriarx Yaqubun nəslinin davamçıları arvadları Ləya və Rəhilədən, kənizləri Bəlhə və Zülfədən olan on iki oğlunun qurduğu, birlikdə İsrail xalqını təşkil edən qəbilələr. Müasir elmdə İsrailin on iki qəbiləsinin tarixən mövcud olub-olmamasına şübhə ilə yanaşılır. Onlara görə, 12 rəqəmindən istifadənin milli yaradılış mifinin bir hissəsi kimi simvolik bir ənənəni ifadə etməsi ehtimalı daha yüksəkdir.
Övladlar və qəbilələr
"Qanunun təkrarı 27:12–13"də on iki qəbilənin adları hallanır:
Bölüşdürülən torpaq
"Yuşə 13-19"a əsasən, İsrail torpağı İsrailin on iki qəbiləsinə uyğun olaraq on iki hissəyə bölünmüşdü. Bununla belə, torpaq alan qəbilələr Bibliyadakı qəbilələrdən fərqlənirdi. Lavi qəbiləsinin torpaq mülkiyyəti yox idi, lakin onların idarəsi altında altı sığınacaq şəhəri və Yerusəlim məbədi var idi. Yusif qəbiləsi üçün torpaq sahəsi yox idi, lakin Yusifin iki oğlu Əfraim və Mənəssə atalarının torpaq payını almışdılar.
İslamda
Quranda Musanın qövmünün on iki qəbiləyə bölündüyü bildirilir. Əraf surəsinin 160-cı ayəsində yazılmışdır (Əlixan Musayevin tərcüməsi):
Xocalıya ədalət (kampaniya)
"Xocalıya ədalət" beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyası  — Xocalı soyqırımı haqqında həqiqətin dünyada bilinməsi, bu faciənin Azərbaycan xalqına qarşı soyqırımı aktı kimi tanınması üçün həyata keçirilən məqsədyönlü fəaliyyət istiqamətlərindən biri.
thumb|right|200px|Xocalı soyqırımının 20-ci ildönümü ilə əlaqədar [[Bakıda ümumxalq yürüşü]]
Haqqında
"Xocalıya ədalət" beynəlxalq kampaniyası 2008-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, İslam Konfransı Gənclər Forumunun mədəniyyətlərarası dialoq üzrə baş əlaqələndiricisi Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə başlanmışdır. thumb|left|Azərbaycan poçt markası, 2017 Kampaniya Xocalı soyqırımı, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tarixi səbəbləri və nəticələri, həmçinin Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ regionu və  digər ərazilərindən qeyd-şərtsiz və dərhal çıxarılmasının zəruriliyi ilə bağlı beynəlxalq maarifləndirmənin artırılması məqsədini daşıyır. Kampaniyanın fəaliyyəti həmçinin Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin yad edilməsi, sağ qalmış ailələrə dəstək göstərilməsi, bu hadisələrin yaddaşlarda yaşaması, xüsusən də gənc nəsil tərəfindən unudulmamasına yönəlmişdir.
Kampaniya qlobal səviyyədə fəaliyyət göstərmək və öz müraciətlərini çatdırmaq üçün müxtəlif kommunikasiya vasitələri və resurslarından, o cümlədən media, internet və canlı tədbirlərdən fəal şəkildə istifadə edir. Kampaniya çərçivəsində təşkil edilən tədbirlərdə əsas diqqət kütləvi qırğınlara, etnik təmizləmə və irqi, etnik və ya dini ayrı-seçkilik hallarına qarşı güclü müqaviməti nümayiş etdirməyə, Xocalı soyqırımı qurbanları ilə həmrəyliyi ifadə etməyə və Xocalıda azərbaycanlı lara qarşı törədilmiş cinayətlərə görə cəzasızlıq halları ilə mübarizəyə yönəlmişdir. Kampaniya bir çox ölkələrdə səmərəli şəkildə fəaliyyət göstərir və hazırkı tarixdə 120 mindən çox şəxs və 115 təşkilat onun fəaliyyətini dəstəkləyir. Sosial şəbəkə lər, sərgi lər, toplantılar, müsabiqə lər, konfranslar, seminarlar və digər oxşar tədbirlər kampaniyanın məqsədlərinə çatmaq üçün istifadə olunan digər səmərəli vasitələri təşkil edir.
Kampaniyanın strateji məqsədləri
2.Ermənistan hökuməti tərəfindən Xocalı soyqırımına görə rəsmi üzr istənilməsi, bu hadisələrin bir daha törədilməyəcəyinə təminatın verilməsi və vurulmuş ziyana (maddi və mənəvi) görə tam olaraq kompensasiya nın ödənilməsi
4.Xocalı soyqırımı, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tarixi, səbəbləri və nəticələri və Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal altında olan ərazilərindən tez bir zamanda və heç bir qeyd-şərt olmadan çıxarılmasının zəruriliyi barədə dünya ictimaiyyətinin məlumatlılığının artırılması;
5.Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin yad edilməsi, sağ qalmış ailələrə dəstək göstərilməsi, bu hadisələrin yaddaşlarda yaşaması xüsusən də gənc nəsil tərəfindən unudulmaması.
thumbnail|800px|center|Justice for Khojaly
NGC 2247
NGC 2247, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. RN tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Soyombo (simvol)
thumb|Soyombo Soyombo damğası — Monqol xalqlarının ortaq damğası.
= Monqol İmperiyasının və Yuan sülaləsinin soyombolu bayraqları =
Təklə-Muğanlı
Təklə-Muğanlı—Qarabağda yaşayan Dəmirçihəsənli elinin qolu.
Tarixi
Təklə-Muğanlı camaatınının Gürcüstan ağzından, Dəmirçihəsənli nahiyəsindən gəldiyi haqqında fərziyə var. Təklə-Muğanlı oymağı bir nеçə obadan idi. Dəmirçihəsənli mahalında XIX yüzilin önlərində Muğanlı adlı bir nеçə oba vardı. Bunların biri Birinci Muğanlı, ikincisi isə İkinci Muğanlı adlanırdı. Birinci Muğanlı obasına Kərbəlayı Allahyar bəy və qardaşları Qəmbər bəy, Qasım bəy və Həsən bəy başçılıq еdirdilər. İkinci Muğanlı obasına isə Məmmədəli bəy, Hüsеyn bəy və başqaları rəhbərlik еdirdilər. Üçüncü Muğanlı obasına isə Məmmədqulu bəy Hacı Mustafa bəy oğlunun idarəsində idi. Tahir bəyin oğulları da obaya başçılıq еdirdilər.
Təklə-Muğanlı camaatı: nurəhmədli, təmişli, allahmədətli, əxicanlı, bayramlı, təhmirazlı, oruclu, əliyеtməzli oymaqlarından ibarət idi.
Barış və Demokratiya Partiyası
Barış və Demokratiya Partiyası və ya Sülh və Demokratiya Partiyası (,, BDP) — Türkiyədə kürd siyasi partiyası. 2008–2014-cü illərdə fəaliyyət göstərmişdir.
Tarixi
BDP 2008-ci ildə Kürdüstan Fəhlə Partiyası (PKK) ilə əlaqəsi olduğu iddiası ilə bağlanan Demokratik Cəmiyyət Partiyasının (DTP) yerinə keçmişdi. BDP həmsədrləri Səlahəddin Dəmirtaş və Gültan Kışanak olmuşdur. Onun nümayəndələrinin üçdə biri ələvi idi.
30 mart 2014-cü il bələdiyyə seçkilərindən sonra Bərivan Əlif Qılınc Türkiyənin 17,000 əhalisi olan Kocaköy qəsəbəsinin həmsədri olmuşdur. Qılınc bələdiyyə sədri vəzifəsini keçmiş imam olan Əffüllah Qarla paylaşmışdır. BDP partiyasının qaydalarına əsasən, qadınların siyasətdə iştirakını təşviq etmək üçün bütün yüksək vəzifələr kişi və qadın arasında bölünürdü.
Azlıq haqları və feminizmi dəstəkləyən Xalqların Demokratik Partiyası (HDP) BDP-yə qardaş partiya kimi çıxış etmişdir. 2014-cü il bələdiyyə seçkilərində HDP BDP ilə paralel olaraq mübarizə aparmış, BDP Türkiyənin kürdlərin çoxluq təşkil etdiyi cənub-şərqində, HDP isə BDP-nin öz namizədlərini irəli sürdüyü Mersin vilayəti və Konya vilayəti istisna olmaqla, ölkənin qalan hissəsində yarışmışdır.
Yerli seçkilərdən sonra iki partiya yenidən ortaq strukturda təşkil olunmuşdur. 28 aprel 2014-cü ildə BDP-nin bütün parlament heyəti HDP-yə qoşulmuş, BDP isə yalnız yerli idarəetmə səviyyəsində təmsilçilərə təyin edilmişdir.
Partiyanın 11 iyul 2014-cü il tarixində keçirilən 3-cü Qurultayında adı Demokratik Regionlar Partiyası olaraq dəyişdirilmişdir. Burada yeni struktur qəbul edilmiş, partiyanın fəaliyyəti yerli hökumət səviyyəsində məhdudlaşdırılmışdır.
Təqib
BDP 2009-cu ilin aprelindən 2011-ci ilin oktyabrına qədər 7,500-dən çox üzvünün saxlanıldığını və 3,000-dən çoxunun həbs edildiyini bildirmişdir.
İdeologiya
Partiya sədri PKK-nı tərksilah etməyə çağırmışdır. BDP Sosialist İnternasionalında müşahidəçi statusuna malik idi. BDP Türkiyənin Avropa Birliyinə üzvlüyünü, Türkiyədə eynicinsli nikahları, LGBT fərdləri qorumaq üçün ayrı-seçkiliyə qarşı qanunu dəstəkləmiş, həmçinin Türkiyə hökumətinin erməni soyqırımını tanımasını istəmişdir.
Pandemonium (İtirilmiş cənnət)
250px|thumb|right|"Pandemonium". 1841-ci ildə [[Con Martin (rəssam)|Con Martin tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəri.]]
Pandemonium — Con Miltonun "İtirilmiş cənnət" epik poemasında cəhənnəmin paytaxtı. "Pandemonium" yunan dilində "hamısı" və ya "hər biri" mənasını verən "παν" və "kiçik mələk" və ya "kiçik ruh" demək olan "δαιμόνιον" sözlərindən gəlir. Xristianlar ikinci sözü "kiçik cin", daha sonra isə "demon" kimi təfsir etmişdir.. Beləliklə, bu söz "Bütün demonlar" kimi tərcümə olunur, lakin "Παν-δαιμον-ειον", yəni "pandemoneyos" sözü "bütün iblislər yeri" kimi də şərh edilir.
Con Milton cəhənnəmin paytaxtının adını"İtirilmiş cənnət" əsərində birinci nəğmənin (1667) sonunda yaratmışdır. Burada Mamonanın təklifi ilə "Şeytanın və onun tərəfdaşlarının uca paytaxtı" tikilmişdir. Əvvəl cənnətdə sarayların dizayneri olmuş memar Mulsiber tərəfindən hazırlanmışdır. Roma dövründə Mulsiber tanrı Vulkanın başqa adı idi.
Yarxuşta
thumb|300px|Yarxuşta rəqsi. [[İrəvan.]]
Yarxuşta — erməni xalq və döyüş rəqsi. Yarxuşta indiki Türkiyənin Sason regionu ilə əlaqələndirilir. Rəqs daha geniş erməni "alqış rəqsləri" (ծափ-պարեր, tsap parer) kateqoriyasına aiddir. Rəqs cüt halında bir-birinə baxan kişilər tərəfindən icra edilir. Rəqsin əsas tərkibi iştirakçınların sürətlə bir-birlərinə yaxınlaşdıqda qarşı tərəfdəki rəqqasın ovucuna güclü bir şəkildə əl vurmasıdır.
Tarixi
Yarxuştanın kökü erkən orta əsrlərə təsadüf edir. Rəqs Moisey Kalankatlı, Favstos Bizand və Qriqor Magistrosun əsərlərində bəhs edilmişdir.
Yarxuşta ənənəvi olaraq ritualist məqsədlər və döyüş ruhunu artırmaq üçün erməni əsgərlər tərəfindən rəqs olunurdu.
Qlobigerinalar
Qlobigerinalar (Globigerinidea) –Foraminifer sinifinin dəstələrindən biri. Nümayəndələri spiral-konus, bəzən yastı spiral formalı çoxkameralı seekresion karbonat qabıqla təmsil olunmuşdur. Qabığın divarı məsaməlidir. Kameralar çox vaxt kürəvi olub üzərində çoxsaylı iynələr yerləşir. Plankton həyat tərzi keçirir. Öldükdən sonra qabıqlar dibə çökərək orqanogen-karbonat lilləri əmələ gətirir. Qlobigerinalar müasir dəniz və okeanlarda suyun üst qatlarında yaşayır və onların əmələ gətirdiyi karbonat lillərə 4000–5000 m-dək dərində rast gəlinir. Qabıqlar dibə çökdükcə çox vaxt pozulub həll olunur. Globigerina və ona yaxın olan cinslərin əmələ gətirdiyi çökmə süxurlar qlobigerina əhəngdaşları adlanır. Stratiqrafik əhəmiyyəti vardır. Yura – müasir.
Qlobigerina lili
Pelagik kalsium-karbonatlı lil; əsasən Globigerinidae ailəsinə mənsub plankton foraminifer qabıqları və onların qırıntılarından ibarətdir. Çox vaxt termin "foraminiferli çökmələr" terminin sinonimi kimi daha geniş mənada işlədilir. Bu isə düzgün deyil, çünki sonuncu çökmələrin tərkibində başqa foraminifer ailələləri (məsələn: Globorotaliidae) üstünlük təşkil edə bilər. Əvvəllər qranulometrik tərkibinə görə qlobigerina lili kimi ayrılan bir çox çökmələr alevrit və qumlara aiddir.
Baqerhat məscid şəhəri
Baqerhat məscid şəhəri — Banqladeşin cənubunda Qanq çayı ile Brahmaputra çayının kəsiştiyi yerdə XV əsidə qurulan qədimi şəhərdir.
Delhi Sultanı IV Məhəmməd Şahın hakimyəti illərində Cihan Əli adında bir əsgər tərəfindən "Xəlifə şəhəri" adı ilə müsəlman şəhəri kimi əsası qoyulan şəhər, 1459-da Cihan Əlinin ölümündən sonra meşələrə büründü. Həmin şəhərin 50 əsəri günümüzə gəlib çıxmışdır. Əsərlərin arasında ən məşhuru və ən gözəli Altmış Günbəzli məsciddir.
1985-də Ümumdünya irsi sıyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
Siyasi və dini səbəblərdən Dehli sultanlığının ucqar torpaqlarında islam şəhəri qurmaq üçün Delhi Sultanı Cihan Əliyə əmr verdi. Cihan Əlinin başcılığı ilə eyni formada 360 məscid,bir neçə dövlər binası, saray və su anbarı tikildi. Binaların tikilişində qırmızı kərpicə üstünlük verirdilər. Şəhər qurulduqdan sonra ömrünün sonuna kimi Baqerhatdan ayrılmayan Cihan Əli 1459-da vəfat edir. Cihan Əlinin qəbri üstündə Cihan Əli türbəsi tikilmişdir. Şəhərin yaxınlığında Cihan Əlinin yaxın dostu olan Piri Əlinin türbəsi vardır.
Altmış Günbəzli məscid
Altmış Günbəzli məscid (Shat Gambuj), Banqladeşin ən qədim məscidlərindən biridir. Bu səbəblədə "Tarixi məscid" kimi adlandırılır. Məscidin altmış günbəzini sütunlar saxlayır, yeddi əsas günbəzdə banqladeş dilində yazılar vardır. Məscid binası həm dini məhkəmə, həm mədrəsə, həm də namaz qılmaq (ibadət) üçün istifadə edilirdi. Məscid 1440 Əli Cihan tərəfindən qırmızı kərpicdən tikilmişdir. Məcid dört minarəlidir.
Doqquz Günbəzli məscid
Doqquz Günbəzli məscid XV əsrdə Cihan Əlinin qəbri yaxınlığında tikilmişdir. Məscidin səkkiz kiçik günbəzi və mərkəzdə bir böyük günbəzi vardır.
Muzey
Baqerhat şəhərində Banqladeşin arxeologiya şöbəsi və UNESCO birlikdə tarix muzeyinin əsasını qoydular. Muzey Altmış Günbəzli məscidin qarşısında yerləşir. Muzeydə Banqladeşin mühüm tarixi binalarının şəkilləri və arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış dəyərli əşyalar sərgi olunur.