cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirşəkərli (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 376 nəfər yaşayır (97 ailə).
Tsyan Tsemin
Tsyan Tsemin — Çin Kommunist Partiyasıın 8-ci Baş naziri.
Araz Əzimov
Araz Böyükağa oğlu Əzimov — Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin müavini, diplomat.
Həyatı
Araz Əzimov 1962-ci il iyunun 13-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Sovet ordusunun tərkibində Əfqanıstanda xidmət etmişdir. 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir. 1984–1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətində işləmişdir. 1989–1990-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin informasiya şöbəsində 2-ci katib, 1990–1991-ci illərdə 1-ci katib, 1991–1992-ci illərdə müdir müavini, 1992–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Beynəlxalq təşkilatlar idarəsinin rəisi olmuşdur.
1994-cü ildən indiyə kimi Azərbaycan Xarici İşlər Nazirinin müavinidir. 2019-cu ilin iyul ayında Araz Əzimov 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub. Fövqəladə və səlahiyyətli səfir diplomatik rütbəsi vardır.
İngilis, fars, rus və türk dillərini bilir.
Evlidir, iki oğul atasıdır.
Babadağ aşırımı
Babadağ aşırımı – Azərbaycan Respublikasının Quba və İsmayıllı rayonları sərhədində dağ keçidi. Baş Qafqaz silsiləsinin cənub-şərqində eyniadlı dağın yamacındadır. Hündürlüyü 3380 metrdir. Qaraçay və Girdimançayın hövzələrini birləşdirən yol bu aşırımdan keçir.
Sarışgöl
Sarışgöl — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonununda göl. Şirin sulu axarlı göldü. Zardaxaç kəndi yaxınlığında, 1400 m. yüksəklikdə yerləşir. Hidronim sarışln (rəng) və göl sözlərindən düzəlib, “suyu sarı rəngə çalan göl” mənasındadır.
Kamil Vəzirov
Kamil Səfərəli oğlu Vəzirov — Azərbaycan qarmon ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti.
Həyat və fəaliyyəti
Kamil Vəzirov 1949-cu il sentyabr ayının 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirərək o, 1964–1968-ci illərdə A. Zeynallı adına Musiqi Məktəbinin instrumental ifaçılıq şöbəsində,1972–1977-ci illərdə M. Əliyev adına İncəsənət İnstitutunun Mədəni-maarif fakültəsində təhsil almışdır.
Görkəmli müğənni, SSRİ Xalq artisti Rəşid Behbudovun dəvəti ilə Kamil Vəzirov 1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrına solist kimi qəbul olunmuş və 2014-cü ilədək burada fəaliyyət göstərmişdir. O, kollektivlə birgə dünyanın bir çox ölkələrində -Böyük Britaniya, Fransa, Rusiya, Almaniya, Avstriya, İsveç, Çin,Meksika, Nepal, Pakistan, Hindistan, İsveçrə, Danimarka, Ukrayna,Türkiyə, İran, Gürcüstanda Azərbaycan incəsənətini layiqincə təbliğ etmiş, milli musiqimizə geniş şöhrət qazandırmışdır.
Gözəl ifaçı bir çox xarici dövlətlərdə təşkil olunan Azərbaycan Mədəniyyət Günlərində, Beynəlxalq miqyaslı tədbirlərdə, habelə Hannover şəhərində keçirilən "Expo-2000" ümumdünya sərgisində çıxış etmişdir.
Qardaşı da həmçinin musiqiçi, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Ədalət Vəzirov idi.
Ailəsi
Evlidir, 3 oğlu,1 qızı, 8 nəvəsi var.
Qala (Nəmin)
Qala — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 42 nəfər yaşayır (11 ailə).
Həsən Türkmani
Həsən Türkməni — (حسن توركماني ‎; 1 yanvar 1935, Hələb — 18 iyul 2012, Dəməşq) — Suriyalı dövlət xadimi. 12 may 2004-cü ildən 3 iyun 2009-cu ilədək Suriyanın Müdafiə Naziri
Hərbi təhsili
O, hərbi təhsili aldıqdan sonra 1954-cü ildə səhra artilleriyası leytenantı rütbəsində  Suriya ordusunda xidmətə başlamışdır.1955-ci ildə Hüms Hərbi Akademiyasında səhra zabiti, 1963-cü ildə Mexanikləşdirilmiş Atıcı və Batalyon Kursunu bitirmişdir.1965-ci ildə Almaniya Demokratik Respublikasında Ali Zabit kursunu bitirən Həsən Türkməni bu sahədə 1969-cu ildə Qahirədə hərbi elmlər üzrə magistr,1972-ci ildə hərb elmləri üzrə doktor dərəcələrini almışdır.
Hərbi və siyasi fəaliyyəti
Türkməni 1973-cü ildə 4-cü ərəb-İsrail müharibəsi zamanı 9 mexanikləşdirilmiş diviziyaya başçılıq etmişdir. 1978-ci ildə o general-mayor hərbi rütbəsinə yüksəldi.
2002-ci ilin yanvarında H.Türkməni Əli Aslanı əvəz edib Suriya ordusunun qərargah rəisi təyin edilmişdi. Onun sünni müsəlman olmasına ələvilərin üstünlük təşkil etdiyi Suriya ordusunda dini qrupların hüquq bərabərliyinin bərpasına addım kimi baxılırdı.Həsən Türkməni 12 may 2004-cü ildə Mustafa Tlasanı əvəz edib Suriyanın müdafiə naziri oldu.
2009-cu ilin iyununda onu Mahmud Əli Həbib əvəz etdi. 3 iyun 2009-cu il Suriya prezidenti Başar əl-Əsəd Həsən Türkmənini vitse-prezidentin köməkçisi təyin etdi. Türkməni həmçinin vitse-prezident Şaraa Farukasın hərbi məsləhətçisi idi.
Ölümü
Həsən Türkməni 18 iyul 2012-ci il Dəməşqin şimal-qərbində Suriyanın Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin binasına hücum zamanı onun müavini Asif Şövkət və Müdafiə Naziri Daud Racixa ilə birlikdə həlak oldu. Həsən Türkməni hücumdan sonra alınmış yaralanmalardan öldü.
Həmçinin bax
Hafiz Əsəd
Təbrizli (Lerik)
Tərbizli  — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 176 nəfərdir. Kənd əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir.
Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsi vaxtı ilə Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərindən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığına görə belə adlandırılmışdır. Oykonim Təbriz və -li (mənsubiyyət bildirən şəkilçi) komponentlərindən düzəldilmişdir.
Müqəddəm (Urmiya)
Müqəddəm - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 5547
NGC 5547, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fransisk (Savoyya hersoqu)
Fransisk  — Savoyya hersoqu. Atası Savoyya hersoqu Viktor Amadeus, anası isə Fransa kralı IV Henri nin qızı Kristina dır.
Atasının ani vəfatının ardından, hələ 5 yaşında ikən Savoyya hersoqu, anası isə taxt naibəsi elan olundu. Ancaq cəmi bir il sonra qızdırmalı xəstəlik səbəbilə öldüyü qeyd edilir. Ölümündən sonra taxta 4 yaşlı kiçik qardaşı Çarlz Emanuel çıxdı və anası naibəliyə davam etdi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Sonjyo
Sonjyo  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01409.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 410 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 75 km şərqdə və Burk-an-Bres şəhərindən 45 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 130 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 66 yaşında (15-64 yaş arasında) 54 nəfər iqtisadi cəhətdən, 12 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 81,8%, 1999-cu ildə 63.0%). 54 fəal sakindən 48 nəfər (27 kişi və 21 qadın) işləyir, 6 nəfər işsizdir (3 kişi və 3 qadın). 12 hərəkətsiz 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 6 nəfər təqaüdçü, 2 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
İraq müharibəsi (2003-2011)
İraq müharibəsi (20 mart 2003 - 18 dekabr 2011)- hərbi konflikt, ABŞ və onun müttəfiqlərinin İraqa Səddam Hüseyn rejmini devirmək məqsədi ilə müdaxiləsi.
Müharibə əvvəli geosiyasi vəziyyət
thumbnail|right|300px|"Səhrada tufan" əməliyyatı 1991-ci il 17 yanvar 1980–1988-ci illər İranla müharibədən sonra iqtisadi cəhətdən zəifləməsinə baxmayaraq, İraq 1990-cı ilin 2 avqustunda qonşu Küveytə qarşı hərbi təcavüzə başlayır. İraq hökuməti sübut etməyə çalışmışdır ki, Osmanlı imperiyası dövründə Küveyt Bəsrə vilayətinin bir hissəsi kimi İraqın tərkibində olmuş sonralar isə zorla ingilis müstəmləkəçiləri tərəfindən Bəsrə vilayətindən qoparılmışdır. BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası İraqa zəbt etdiyi ərazidən öz qoşunlarını geri çəkmək üçün 1991-ci ilin 15 yanvarına qədər vaxt vermişdir. Bir gün sonra, daha doğrusu, yanvarın 16-dan 17-nə keçən gecə şərti adı " "Səhrada tufan" " əməliyyatı ilə tərkibi əsasən ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və bəzi ərəb ölkələrinin qoşunlarından ibarət çoxmillətli hərbi qoşun kontingenti Küveytin ərazisinə daxil olub İraqla müharibəyə başlayır və qısa müddət ərzində Küveyt ərazisi İraq qoşunlarından təmizlənir. Bununla "ürəyi soyumayan" BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası İraqa qarşı daha sərt tədbirlərə əl atır və müxtəlif sanksiyalar tətbiq etməyə başlayır. Başqa sözlə desək İraqdan hər cür xammal və hazır məhsulun çıxarılmasına ilk növbədə neftin və təbii qazın ixracına, eləcə də ərzaq və dərman məmulatları istisna olmaqla İraqa xammalın, hazır məhsulların, xüsusilə hərb sənayesinə kömək edəcək məmulatların idxalına qadağa qoyulur. 1998-ci ilin dekabrında ABŞ və Böyük Britaniya hərbi hava və hərbi dəniz qüvvəlləri İraqı, ilk növbədə Bağdadı raket atəşinə tutur. ABŞ rəhbərliyindəki müttəfiq qüvvələr 1993, 1996, 1998 və 2001 illərdə İraqa qarşı hava hücumları, sonra tətbiq olunan BMT embarqosu 1996-cı ildə başlayan qida qarşılığı Neft proqramı ilə yumşaldıldı. ABŞ-nin İraqa mümkün ola biləçək hərbi müdaxiləsi haqqında ilkin ehtimallar Kütləvi informasiya vasitələrində 2001-ci il 11 sentyabr hadisələrindən sonra peyda olmağa başladı. Kütləvi informasiya vasitələrinin məlumatına əsasən, Böyük Britaniyanın baş naziri Toni Bler hələ 2002-ci ilin aprelində ölkənin gələcək müharəbədə iştiraktına razılıq vermişdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Monitorinq, Yoxlama və Təftiş Komissiyası İraqda müharibə başlayanadək kütləvi qırğın silahlarının istehsalı ilə bağlı axtarış aparsa da, onun istehasılı ilə bağlı heç bir iz tapmadı. Amerikan Vətəndaş Məsuliyyəti Mərkəzi Müstəqil Jurnalistlər Fondu ilə birgə tədqiqat apararaq, 2001-ci ilin sentaybr ayından 2003-cü ilin sentyabr ayınadək ABŞ hökumətinin İraqla bağlı 935 yalan məlumat verdiyini hesablamışlar. 260 yalan bəyanat verməklə prezident Corc Buş bu siyahıya başçılıq edir. Bu bəyanatlardan 232-si Səddam Hüseynin kütləvi qırğın silahına malik olmasıyla bağlı olub, 28-i isə İraqın "Əl-Qaidə ilə əlaqələri haqqındadır.
Müharibənin başlanma səbəbləri
Ölkədə atom silahının olmasını və hökumətin rəsmi dairələrinin beynəlxalq terrorizmə dəstək verməsini bəhanə edərək ABŞ və onun tərəfdarları öz hərbi hava qüvvəllərini İraqa göndərir. Əslində məqsəd İraq neftinə sahib olmaq və rəsmi Vaşinqtonun istəklərinə məhəl qoymayan Səddam Hüseyn hökumətini devirmək idi. Bəzi mənbələrə əsasən, İsrailin varlığını və təhlükəsizliyini qorumaq da işğal məqsədləri arasında var idi. ABŞ-nin İraqa müdaxiləsinin sırf neft üçün olması haqqında məlumatlar ABŞ tərəfindən yayılmış bir qəsdli plan kimi də sayılır. İraq müharibəsinin iqtisadi-siyasi tərəfdən neft amili ilə əlaqələndirdikdə, məsələnin ideoloji tərəfini anlamaq çətinləşir. İngiltərəli məşhur jurnalist Robert Fisk heç də təsadüfən İraq savaşını səlib yürüşlərinə (xaç yürüşlərinə) bənzətməyib, bu bənzətmədə bir çox reallıqlar üzə çıxır. Robert Fisk in məlumatına əsasən,İraq müharibəsində iştirak edən xristiyan döyüşçülər bütün Xaç yürüşlərində iştirak edən xristiyanların sayında daha çoxdur. Səddam zamanında İraq : Müharibədən əvvəl dini münaqişələrin qızışdırılması, kürd birləşmələrinin demokratiya yalanıyla ayağa qaldırılması bu müharibəyə geyindirilən neft donundan çıxardaraq, ideoloji cəhətlərini də açıq-aşkar göstərir. Belə ki,şəxsən Corc Buşun "Bu bir xaç savaşıdır" açıqlaması "NeoConların"(Mühafizəkarlar) savaşa dini çalarlar qatmasının ən açıq isbatıdır.
ABŞ-nin "sülh silahları"
ABŞ müharibəyə 300 min əsgəri səfərbər etmişdir. İngiltərə hökuməti isə 47 min əsgərlə müharibəyə qoşulmuşdur. Hərbi əməliyyatlarda Koalisiya qüvvələrinin 700-dən çox hərbi təyyarəsi, strateji bombalayıcı təyyarələr: В-52Н,В-2А, taktiki qırıcı təyyarələr:,-15, F-16, F-117A, hücum təyyarələri: А-10А,yanacaq dolduran təyyarələr: КС-135, КС-10, xüsusi əməliyyat təyyarələri : АС-130 və s. istifadə olunmuşdur. "Tornado-GR.4", "Yaguar", "Puma", "Tristar", E-3D "Sentri", "Kanberra" və s. təyyarə və vertolyotlar Küveyt, Səudiyyə Ərəbistan, Oman, İordaniya, Qətər aviabazalarında yerləşdirilmişdi. Wikileaks saytının yaradıcısı Culian Assanj 2010-cu ildə "Reuters" media agentliyinin jurnalistlərinin 2007-ci ildə NATO vertolyotları tərəfindən güllələnməsinin video materiallarının nümayiş etdirdikdən sonra, Assanj "dünyanın ən demokratik dövlətinin" qəzəbindən gizlənməyə məcbur olmuşdur. Wikileaksdlə dərc olunan məlumatlara əsasən, ABŞ 2386 ədəd yaxın məsafəli kimyəvi silah, beynəlxalq hüquq normalarına görə qadağan olunmuş ağ fosfor, zəhərli qaz bombaları, sinir sisteminə təsir edən, paralic yaradan sarin maddəsindən və bir çox digər kimyəvi silahlardan istifadə etmişlər. Amerika Quru Qoşunları Artilleriya xidmətinin başçısı, polkovnik Ceyms Nouton çıxışında qeyd etmişdir ki, İraqla mübarizədə az zənginləşdirilmiş urandan da istifadə olunacaq. Bu tip bəyanatla müharibə öncəsi Pentaqon rəsmiləri də çıxışlar etmişlər.
Komandanlıq
thumbnail|left|100pxTommi Frenks İraqa müdaxilə zamanı koalisiya qüvvələrinin qərəgahı Doha şəhərində (Qətər) idi. ABŞ hərbi qüvvələrinə ABŞ-nin Mərkəzi Komandanlığının generalı Tommi Frenks başçılıq edirdi. 2003-cü ilin iyulunda onu Con Filip Abizaid əvəz etdi. O, 2007-ci ilin 16 martında Vilyam Fellon tərəfindən əvəz olundu.
thumbnail|right|100px|Rikardo Sançez
Koalisiya qüvvələrinə başçılıq:
Hərbi əməliyyatların gedişi
thumbnail|left|150px|[[Səddam Hüseynin Bağdaddakı heykəlinin uçurdulması. 9 aprel 2003-cü il]] 20 mart 2003-cü ildə Amerikan raketləri səhər vaxtı Bağdada düşməyə başladı. Ardınca gələn günlərdə İngilis və Amerikan quru qoşunları ölkənin cənubundan daxil oldu. 9 aprel 2003-cü ildə ABŞ silahlıları Bağdadın mərkəzinə doğru iləliləməyə başladı. Səddam Hüseynin şəhər üzərindəki hakimiyyəti dağıdıldı. Kürd fədai dəstələri və Amerikalı əsgərlər şimaldakı Kərkük ve Mosul şəhərlərini ələ keçirdilər. Paytaxtda və bir çox iri şəhərlərdə qətl və qarət halları dəfələrlə artdı. İyul ayında ABŞ hökuməti devrilmiş İraq rejiminin üzvlərindən 55 əhəmiyyətli şəxsi tutmaq istədiyini elan etdi. Keçmiş Baş nazirin müavini Tariq Əziz tutuldu thumbnail|150px|[[Pol Bremer İraq Koalisiya Şurasının I Sədri 12 may 2003-cü il-28 iyul 2004-cü il]] Aprel ayında Səddam Hüseyinin oğulları Uday ve Kusay Mosulda təşkil olunan silahlı basqında öldürüldü. 2003-cü ilin oktyabr ayında Qızıl Xaç mərkəzinin də aralarında olduğu bir çox sivil mərkəz bombardman edildi. Noyabr 2003-cü ildə İraqda təhlükəli vəziyyət daha da katostrofik forma almağa başladı. 1 may 2003-cü ildə ABŞ prezidenti C. Buş müharibənin başa çatmasını elan etməsindən 6 ay keçməsini baxmayaraq, İraqda müharibə sonrası ölən əsgər sayı müharibə vaxtı ölənlərdən çox idi. 15 noyabr tarixində İdarəetmə komissiyası ölkədə hakimiyyəti İraqlılara təhvil verməklə bağlı bir təqvim elan olundu. 2003-cü il 14 dekabrında Səddam Hüseynin tutulduğu dünyaya elan edildi. Müharibənin ən asan tərəfi Səddam Hüseynin devrilməsi oldu, bundan dərhal sonra bu vaxtadək İraqda mövcud olan dövlət quruluşu çökdü. İraq Müvəqqəti Koalisiya Şurasının I Sədri elan edilən Pol Bremer 12 may 2003-cü ildən 28 iyul 2004-cü ilədək İraqın idarəedici hakimiyyətinin başçısı oldu. O, İraqda bir növ Prezident vəzifəsini yerinə yetirirdi.
Partizan mübarizəsi
2003-cü ilin 19 martından 4 aprelinə kimi (nə qədər ki Hərbi Hava Qüvvələri Bağdadda mərkəzləşmiş şəkildə idarə olunurdu) müxtəlif informasiya agentliklərin məlumatına əsasən, gündə 3–5 arası Amerika təyyarəsi vurulurdu. Xarici jurnalistlərin hərbi əməliyyatlar zamanı məhdudlaşdırılmış fəaliyyətini də nəzərə alsaq belə çıxır ki, Bağdad və ətrafında vurulan təyyarələrin sayı daha çox ola bilər. 15 aprel 2003-cü ildən, yəni İraqın böyük şəhərlərində nəzarət tam bərqərar olduqdan sonra işgalçılara qarşı üsyançıların mübarizəsi başladı. Üsyanların baş vermə tezliyi ABŞ ordusunun rahatlığını pozmuşdu. Əgər 2003-cü ilin may-iyun aylarında çıxışlar az idisə, artıq növbəti aylarda bu təşkil olunmuş tam bir struktura malik İraq hərakatına çevrilmişdi. thumbnail|right|250px|İraq partizanları İraq anti-amerika hərakatının yaranması və təşkilatlanması ABŞ-nin ordakı hərbi qüvvələri tərəfindən tamamilə maniəsiz şəkildə qarşılandı. Amerika generalları müharibə bitən kimi atılmış silahları toplamaqdansa və ya silahları insanlardan müsadirə etməkdənsə antik əşyaların və əlyazmaların qarətinə girişdilər. Öz soygunçuluğunu gizlətmək üçün isə həbsxanalardan cinayətkarları buraxıb tam bir xaos yaratdılar. Təbii ki belə halda heç bir sabit işğalçı rejimdən söhbət gedə bilməzdi. Əgər 2003-cü ilin may-iyun aylarında İraqda 20 dəfə atışmalar olurdusa, yayın sonunda bunun sayı iki dəfəyə qalxdı. 2003-cü ilin payızında isə sutkada 200 dəfə hücum olurdu.
Partizan dəstələri əvvəllər koalisiya qüvvələrinin əsgərlərinə hücum çəkirdilər, buna görə koalisiya əsgərləri bazalara çəkidilər. Bundan sonra partizanlar koalisiya qüvvələrinə xidmət edən iraqlılara və yükmaşınlarını hədəfə almağa başladılar. Beynəlxalq təşkilatların İraqdakı mərkəzlərinə, xarici ölkələrin səfirliklərinə hücümlarda təşkil olunmuşdu. 2003-cü ilin avqustundan etibarən bomba yüklü maşınlarla hücum əsas hərakat forması olmuşdur. 2004-cü ilin aprel-avqust aylarında partizan hərəkatı yeni bir mərhələyə keçdi. Müqtəda əs-Sədrin liderliyində şiə ərəblərin qatıldığı Koalisiya qüvvələrinə qarşı ikinci cəbhə açıldı. Hərəkat gizli partizan hərəkatından açıq əsgəri mübarizə və çaxnaşmalara çevrildi. 2007–2008-ci illərdə sayıları 25–40min nəfər hesab olunan partizanlar əsasən, keçmiş rejimin tərəfdaşları, yerli siyasi birliklərin üzvləri, mütəşəkkil cinayətkar dəstələrin üzvləri idilər. Antoni Cordesmanın 2007 təxmininə gorə İraqda 15 –25 min partizan mövcuddur.
2004-cü il hərbi əməliyyatlar
2003-cü ilin sonuna doğru İraq şiələrinin dini və siyasi liderləri ümumi seçkilərin keçirilməsi və hakimiyyətin seçilmiş hökumətə təhvil verilməsi tələbi ilə çıxış etdilər. Şiələr bu yolla uzun illər boyu S.Hüseynin hakimiyyəti dövründə sünni azlığının əlində olan hakimiyyəti əla almaq istıyirdilər. Onların tələbləri Müvəqqəti Koalisiyanın planları ilə fərqlənirdi. ABŞ-nin mövqeyi şiələr arasında narazılıq yaratdı. Şiələrin ən radikal nümayəndələrindən biri İslam dünyası əsasında plüralist demokratik İslam dövlətinin qurulması üçün xarici qoşunların çıxarılması üçün çalışan molla Müqtəda əs-Sədr idi. 2004-cü ilin fevral-mart aylarında İraqda müvəqqəti sakitlik yarandı.
Terror hadisələri
200px|thumbnail|right|[[Bağdad 2003-cü il 19 avqust BMT-nin Bağdad qərargahındakı terror aktı]] Mübarizənin bir digər forması terror aktlarının təşkil edilməsi oldu.bunlardan ən ilki 2003-cü ilin avqustun 7-də İordaniya səfirliyinin partladılması oldu. Bu terror aktını "Əl-Qaidə"nin rəhbəri Əbu Musab əl-Zərkavi götürür. Suiqəsdçi terrorist minalanmış maşını səfirlik binasının qarşısında partlatması nəticəsində 19 bəfər həlak olmuşdur. ,
Terroristlərin sonrakı məqsədləri BMT-nin Bağdaddakı qərargahının partladılması dururdu. 2003-cü il 19 avqustda 22 nəfərin ölümü ilə nəticələnən terror hadisəsində BMT-nin İraq missiyasının sədri Serjio Vieyra di Mello da həlak olanlar arasında idi. Müharibə dövrü bu zamana qədərki ən iri terror hadisəsi İtalyan ordusunun Nasiriyyə bazasına edilmiş terror hadisəsi sayılır. 2004-cü il 2 mart — hücum və partlayış silsiləsi (aralarında sui-qəsd partlayış hadusəsi də var), Kərbəlada zəvvarlara qarşı şiə Aşura matəmi zamanı törədilib. 115–121 nəfər həlak olan ,200-dən çox yaralı. 2004-cü il 2 mart — Bağdadda şiələrin Aşura matəmi zamanı sui-qəsdçi-terrorist tərəfindən partayış törədilib. 70 nəfərə yaxın həlak olan.
2005-cil yanvarında Seçki ərəfəsində sunni əhalinin yaşadığı ərazilərdə seçkilər əleyhinə baykot edilsə də, seçki baş tutdu. Bu dövr terrorçular öz sıralarını doldurmaq üçün, əsasən Suriya sərhədini keçib gələn döyüşçüləri öz aralarına qəbul edirdilər. Seçkilərdən sonra may ayınadək davam edən səssizlik terror aktları ilə kəsildi. 2005-ci il 28 fevral — sui-qəsdçi-terrorist minalanmış maşını Hilla şəhər şurasının qarşısında işsizlər ordusunun arasında partladıb. 130 nəfərə yaxın həlak olan, 130–150 yaralı. 2 mart İraqda ümumi hüzn günü elan edilmişdi. 2005-ci il 10 mart — sui-qəsdçi-terrorist özünü Mosulda məsciddə partlatdı. 50–51 həlak olan, 80–100 yaralı. , 2005-ci il 4 may — sui-qəsdçi-terrorist İraq polisi üçün yığım mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən kürd Ərbilə paryiyasının binası qarşısında özünü partladıb. 45–60nəfər həlak olan, 100-dən çox yaralı. , 2005-ci il 16 iyul — sui-qəsdçi-terrorist özünü Musaib bazarında partladaraq, bununla yaxınlıqdan keçən benzin daşıyan tankerin də partlayışına səbəb oldu. 98 həlak olan, 150-dən çox yaralı. 150-dən çox mağaza və dükan məhv edilib, 37 maşın (onlardan 13- dövlət orqanlarına məxsusdur). 2005-ci il 14 sentyabr — sui-qəsdçi-terrorist minalanmış avtobusu (Bağdad) Məşğulluq idarəsinin qarşısında partladıb. 111–114 həlak olan, 160 yaralı. Bu mövzu ilə bağlı daha dolğun məlumatı göstərilən məqalədən almaq olar. ru:Список крупнейших терактов в ходе Иракской войны
Seçkilər (2005)
İraqda 30 yanvar 2005-ci il tarixi parlament seçkiləri təşkil olundu. 5200 seçki məntəqəsində 9 saat ərzində seçkilər keçirilmişdir. Rəsmi mənbələrə əsasən, 8,55 milyon seçki bulleteni həqiqi hesab edilmiş, bu seçki hüququ olan əhalinin 58%-dir. İraqlılar Milli Asambleyanın 275 üzvüunə səs vermişdilər. Seçilənlər öz növbəsində prezidenti, onun müavinlərini seçməli və gələcək Konstitusiyanın layihəsini hazırlamalı idilər. 2005-ci il 13 fevralda elan edilən nəticələr: Bəzi mənbələrə əsasən, 2% seçiçi – 150000 min nəfər Qazi Əl-Yavərə səs vermişlər
Parlamentdə yerlərin bölgüsü
2005-ci il dekabrın 15-də İraq parlamentinə yenidən seçkilər başlandıqdan dərhal sonra Bağdadın mərkəzi basqına məruz qalmışdır. Polis nümayəndələrinin məlumatına görə, seçki məntəqələri açıldıqdan bir neçə dəqiqə sonra İraq paytaxtının "yaşıl zona" adlı yaxşı möhkəmləndirilmiş rayonu minomyot atəşinə məruz qalmışdır. Bu rayonda hökumət idarələri və xarici dövlətlərin səfirlikləri yerləşir. Dekabrın 15-də iraqlılar yeni parlamentin – Milli Assambleyanın deputatlarını seçməlidirlər. Şiələr və sünnilər səsvermə ərəfəsində öz tərəfdarlarını seçkiləri boykot etməməyə çağırmışlar. Eyni zamanda, "İraqda əl-Qaidə əl-cihad" qruplaşmasına seçkilər günü həmlə və basqınlardan çəkinmək xahişi ilə çağırış səsləndirilmişdir. , Səsvermə günü 40 nəfərin terror qurbanı olduğu məlumdur.
Dekabrın 15-də keçirilən parlament seçkilərinin nəticəsi ilə artıq İraqda daimi parlament yaradılmalı idi. Bu seçkilərdə də Birləşmiş İraq İttifaqı üstünlüyü ələ aldı. Onlar 128 deputatla parlamentdə təmsil olundular. Sunni partiyalar 58 deputat yeri, kurd partiyalar 53 deputat yernini tuta bildilər.
Vətəndaş müharibəsi (2006)
Son illər sünni hərbi qruplaşmaları, o cümlədən Bəəs partiyasının keçmiş fəalları və S.Hüseyn ordusunun zabitləri, habelə müxtəlif terrorçu strukturlar şiələrin başçılıq etdiyi Heydər əl-Abadi hökuməti ilə yeni mübarizə metodlarına əl atmağa başlamışlar. Ekstremist qruplaşmalar (məsələn, "İraq və Şam İslam Dövləti") "əl-Qaidə" ilə sıx əlaqədədir. Sünni birləşmələrinin məqsədi hakim şiə koalisiyasını devirməkdir. Yaraqlılara bəzi Ərəbistan monarxiyaları və ilk növbədə Səudiyyə Ərəbistanı dəstək verir. Belə ki, Səudiyyə Ərəbistanı sünni qruplaşmalarını pul, silah və təlimçilərlə təchiz edir. İraqda şiə siyasi qüvvələrin hakimiyyətı gəlməsi İslamın iki müxtəlif əsas təriqət nümayəndəsi olan İraqlılar arasında əhəmiyyətli dərəcədə gərgin münasibətlər yaratdı. Baxmayaraq ki, Sunnilər dini azlıq idilər, onlar ənənəvi olaraqölkənin siyasin elitasının əsasını təşkil edirdilər (Səddam Hüseyn özü də sunni idi). Vəziyyətin dəyişməsi, şiə və kürdlərin siyasi təşəbbüsü ələ alması və İraq ərazisində öz suveren dövlətini elan etməsinin reallığı fikri sünni icmasının qorxudurdu. Şiə və kürd icmalar öz dövlətlərini yaratsaydılar, ölkə hissələrə parçalanaçaq və demək olar ki, bütün əsas neft yataqlarının itirəcəkdi. Bu vaxta qədər sünni və şiə silahlı qrupların İraqdakı xarici qüvvələrə qarşı döyüşürdülərsə, 2006-cı ildən beynəlxalq koalisiya qüvvələrinə qarşı mübarizə ikinçi plana çəkildi.
BMT-nin Baş katıbi Kofi Annan xəbərdarlıq etmişdir ki, İraq vətəndaş müharibəsi ərəfəsindədir. O demişdir: "Əgər vəziyyətin pisləşməsi prosesini dayandırmaq üçün təcili və qəti tədbirlər görməsək, onda, İraqda baş verənləri nəzərə almaqla, bütün bunlara biz də cəlb oluna bilərik. Mahiyyət etibarilə biz, əslində, elə cəlb olunmuşuq". K.Annan iki il əvvəl ABŞ-nin İraqa hərbi müdaxiləsini qanunsuz adlandırmışdı, çünki bu müdaxilə BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasından yan keçmişdi. Onun iradı Vaşinqtonun kəskin narazılığına səbəb olmuşdu. Baş katib bu ilin sentyabrında laqeydliyin və zorakılığın indiki meyillərinin saxlanılacağı halda İraqda əsil vətəndaş müharibəsinin başlanacağı barədə xəbərdarlıq etmişdir. O bildirmişdir ki, Yaxın Şərq ölkələrinin liderləri arasında çoxmillətli qüvvələrin İraqda qalıb-qalmaması məsələsində fikir ayrılığı mövcuddur.
2006-cı ilin yanvar ayında "Ceyş ət-Taifa Əl-Mənsur", "Ceyş Əhli-Sünnə vəl-Camaa", "Ceyş əl-fatihin", "Cund əs-Səhabə" kimi kiçik qruplarla birləşən qruplaşma "Mücahidun Şura Konseyi" adını aldı.
İraq müharibəsinin qızğın dövründə Anbar, Ninəvə, Diyalə, Babil, Kərkük və Səlahəddin bölgələrində aktivlik göstərən qruplaşma üzvləri 2006-cı ilin 15 oktyabr tarixində paytaxtı Baquba şəhəri olan "İraq İslam Dövləti" adlı dövlət elan etdi. Bu tarixdən etibarən "Mücahidun Şura Konseyi" adı altında toplaşan qruplaşmaların keçirdiyi əməliyyatlar "İraq İslam Dövləti" adıyla keçirilməyə başladı.
"Böyük Dalğa" (2007)
Corc Buş 2007-ci il 10 yanvar-da ABŞ-nin İraqdakı yeni strategiyasını elan etdi. Qeyri-rəsmi olaraq "Yeni yolla irəli" adını alan xətt Böyük Dalğa adı ilə məşhurdu.
Mehdi ordusu və "Əl-Qaidə" (2008)
Əl-Qaidə — Üsamə bin Ladenin keçmiş lideri olduğu terror təşkilatı. 1989-cu ildə yaranmışdır. 2009-cu ildə Londonda nəşr olunan "El Kuds El Arabi" qəzetinin baş redaktoru Abdulbari Atvan bununla bağlı çox maraqlı məqalə yazıb. Bu məqalə dünyanın, o cümlədən Qərbin bir çox nüfuzlu nəşrlərində tərcümə edilərək yerləşdirilib.
Müqtəda əs-Sədr İraqın Ali dini liderləri Əli əs-Sistani və Əbdüləziz əl-Hakimlə yanaşı, ölkənin ən xarizmatik dini və siyasi fiqurlarından biridir. Əs-Sədrin Əbdülməcid əl-Xoyi ilə münasibətləri IV Raşidi xəlifə Əlinin Nəcəf şəhərində yerləşən məqbərəsində idarəçiliyi ələ almaq üstündə meydana gəlmişdi. Belə ki, sözügedən məqbərə şiə zəvvarların başlıca ziyarət etdiyi məkanlardan biri sayılırdı ki, bu da öz növbəsində külli miqdarda gəlir demək idi. Müqtədanın Əli əs-Sistani ilə də münasibətləri yaxşı deyildi. Belə ki, əs-Sistani Kərbəla şəhərində xüsusi nüfuza sahib idi və şəhərə "nəzarət edirdi". Müqtəda isə burada da pay sahibi olmaq niyyətini gizlətmirdi. Bunun nəticəsində 2003-cü ilin oktyabrında əs-Sədr tərəfdarları Kərbəla şəhərində nəzarəti ələ almağa çalışır. Ancaq Müqtədanın Mehdi Ordusu əs-Sistaninin "Bədr Ordusu"nun güclü müqaviməti ilə qarşılaşır. Yaranan gərginlik nətəcəsində "Mehdi Ordusu məğlub olur və xeyli itki verir. M. əs-Sədr Mehdi Ordusu nun 2003-cü ildən başlayan formalaşma işini başa çatdırmışdı. Artıq 2004-cü ildə ordudakı əsgərlərin sayı 10 min nəfərə çatırdı. Mehdi Ordusu Bağdadda və İraqın cənubunda şiələrin daha çox yaşadığı əyalətlərdə koalisiya qüvvələrinə qarşı silahlı mübarizəyə başlayır. 04-cü il iyun ayının 4-də Mehdi Ordusu ilə koalisiya qüvvələri arasında imzalanan müqavilədən sonra Müqtəda Nəcəf şəhərində cəmləşən digər şəhərlərdən olan tərədarlarına evlərinə yollanmaları barədə göstəriş verir. O tərəfdarlarına İraq təhlükəsizlik qüvvələrinə hücum etməyi qadağan edir və siyasi partiya yaratmaq niyyətini gizlətmir. Bununla da M.əs-Sədr 2005-ci ildə keçiriləcək seçkilərdə iştirak etməyə çalışır. Müvəqqəti hökumətin prezidenti Qazi əl-Yavər Mehdi Ordusu nun silahsızlaşdırılacağı təqdirdə Müqtədanın ölkədəki siyasi proselərə qoşula biləcəyini bəyan edir. Ancaq Müqtəda əs-Sədr işğal davam etdiyi müdət ərzində siyasi fəaliyyətə qo.ulmayacağını bildirir.
İraqdakı şiə döyüşçülərinin lideri Müqtəda əs-Sədr 2008-ci il avqustun 28-də özünün hərbiləşdirilmiş təşkilatı olan Mehdi Ordusu nun fəaliyyətinin dayandırıldığını elan edib. Ehtimallara görə, onun ardıcılları bundan sonra fəaliyyətlərini, əsasən, təhsil, din və sosial siyasət istiqamətində quracaqlar. Qeyd edək ki, bir qədər əvvəl Əs-Sədrin öz qrupunun fəaliyyət istiqamətini dəyişərək, siyasi təşkilata çevirmək və silahlı mübarizədən əl çəkmək niyyəti barədə məlumat yayılmışdı. Bundan başqa, Müqtədəda əs-Sədr əvvəllər də İraq hakimiyyətinə sülh bağlamağı təklif edib. Xatırladaq ki, 2008-ci ilin iyun ayında Mehdi Ordusu şiə döyüşçülərinin İraqın cənubundakı əsas dayaq nöqtələrindən olan Amara şəhərini döyüşsüz təhvil verib.
"Yeni Şəfəq" əməliyyatı və müharibənin başa çatması
Birləşmiş Ştatların İraqdakı səfiri Rayan Kroker Amerika hərbi qüvvələrinin İraqda qalmaları barədə hökumətin təhlükəsizlik paktını qəbul etməsini tarixi bir sənəd adlandırıb. Səfir sənədə İraqın xarici işlər naziri Xoşyar Zebari ilə imza atdıqdan sonra bu bəyanatı verib. Cənab Kroker deyib ki, təhlükəsizlik paktı İraqla Birləşmiş Ştatlar arasındakı münasibətlər üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Sənəd Amerika hərbi qüvvələrinin 2011-ci ilin axırına qədər İraqda qalmasını təsbit edir.
Avqustun 31-də ABŞ prezidenti Barak Obama Ağ Evdə etdiyi çıxışında İraqda hərbi əməliyyatların sona çatdığını elan edib.
Bu, əslində əməliyyatların dayandırılmasının formal elanıdır. ABŞ ordusu İraqda döyüşü hələ avqustun 7-dən dayandırıb, təhlükəsizliyə nəzarəti bu ölkənin ordusuna vermişdi.
Pentaqon 2010-cu il sentyabr ayında İraqda "Yeni şəfəq" adlı layihəni həyata keçirməyə başlayır. 2011-ci ilin sonunadək İraq ərazisində 50 min nəfərdən ibarət altı hərbi qoşun birləşməsi qalacaq. İraqda qalan əsgərlər İraq hərbçilərinə və polislərinə məsləhətlər verəcəklər. Amerikalılar silah daşısalar da, ondan yalnız müdafiə məqsədilə və ya İraq hökumətinin birbaşa əmrilə istifadə edəcəklər. Bundan başqa, İraqda ekstremistlərin ləğvilə məşğul olacaq ABŞ-nin xüsusi təyinatlı qüvvələri də qalacaq. Sual oluna bilər: ABŞ-nin həyata keçirdiyi "Şok və titrəmə" əməliyyatı hansı nəticələrlə yekunlaşdı? Hərbi əməliyyatın məqsədi kütləvi qırğın silahlarının İraqda aşkar edilməsi olmuşdu. Rəsmi Vaşinqton iddia etmişdi ki, keçmiş diktator Səddam Hüseyn gizli laboratoriyalarda kütləvi qırğın silahları istehsal edir. Lakin çoxsaylı axtarışlar nəticəsiz başa çatdı və İraqda ABŞ-ni narahat edən silahlar tapılmadı. Bundan sonra ABŞ hökuməti İraqda hakimiyyəti devirməklə ölkədə sabit demokratik rejimin yaradılmasının zəruri olduğunu açıqlamışdı. Səddam Hüseyn devrildi və ölkə ABŞ və müttəfiqlərinin nəzarəti altına keçdi. Lakin ötən müddət ərzində İraqda ABŞ-nin arzuladığı demokratik rejim yaranmadı. 2005-ci ildə terror aksiyaları altında keçirilən ilk parlament seçkiləri siyasi sistemin möhkəmlənməsinə yox, partiyalararası mübahisə və münaqişələrə gətirib çıxardı.
Koalisiya qüvvələri
200px|thumbnail|right|İraq müharibəsinə əsgər göndərmiş ölkələrin xəritəsi. 2006-cı il 6 mart tarixinə aid məlumat
BMT qüvvələri
avqust 2003-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurası UNAMI missiyasının (United Nations Assistance Mission for Iraq) yaradılması haqqında 1500 n-li qətnamə qəbul edib. 2004-cü ilin yanvarından Bağdadda BMT missiyasını Fici hərbi hissələri həyata keçirir. BMT-nin bayrağı altında 2005–2008-ci illərdə Gürcüstandan bir batalyon və Cənubi Koreyadan bir briqada xidmət etmişdir.
İraq ordusu
İraq ordusu zəif olmasa da müharibədə məğlub olmuşdu. Bu bir çox faktorlardan asılı idi. Əvvala, Yaxın Şərqin bir çox dövlət orduları kimi İraq ordusu da daha çox daxili münaqişələri, daxildə yaran biləcək iğtişaşları yatırmaq üçün təlim görmüşdü (bunu tarixi proseslər sübut edir), xarici düşmənlərlə mübarizədə onlar taktiki cəhətdən zəif idilər.
Koalisiya qüvvələrinin itkiləri
Müharibənin əvvəlində müharibənin ABŞ iqtisadiyyatına zərəri maksimum 150 milyard dollar hesablanmışdır. Lakin bu rəqəm müharibə ərzində 3 trilyon dollara çatmışdır. 1trilyon dollarlıq zərəri ödəmək 15–20 illik İraq nefti həcmində hesablanır. Sadəcə bu rəqəmlər müharibənin miqyasını və dəhşətini göstərməyə kifayətdir.
Koalisiya qüvvələrinin ilk illərdə itkiləri
Sesamoid sümük
Sesamoid sümük (/ˈsɛsəmɔɪd/) — anatomiyada vətər və ya əzələ içərisində yerləşmiş sümük.
İraq müharibəsi (2003-2011)
Koalisiya qüvvələrinin itkiləri
Təkcə 2006-cı ilin sonuna ABŞ-yə 530-dan çox M1 "Avrams" tankı, 700 BMP "Bredli", 160 BTR M113, 220 BREM M88, 450 yük maşını, 1000-dən çox "Hammer" İraqdan təmir üçün yollanılmışdı.
Sesamoid sümük
Adı yunanca "küncüt toxumu" sözündən götürülmüşdür və səsamoidlərin əksəriyyətinin kiçik ölçüsünü göstərir. Çox vaxt bu sümüklər gərginliyə cavab olaraq əmələ gəlir, lakin anatomik quruluş kimi də mövcud ola bilərlər.
İraq müharibəsi (2003-2011)
Koalisiya qüvvələrinin itkiləri
Həmçinin bu 9 ildə ABŞ 4 500 (bəzi mənbələrdə 6 000) əsgərini də həlak olub.
Sesamoid sümük
Diz qapağı bədəndəki ən böyük sesamoid sümükdür. Sesamoid əzələlər vətərlərin sürüşməsi üçün hamar bir səth təmin edir, vətərlərin əzələ qüvvələrini ötürmə qabiliyyətini artırır.
İraq müharibəsi (2003-2011)
Koalisiya qüvvələrinin itkiləri
İraqda koalisiya qüvvələri ümumilikdə 4 628 əsgəri həlak olub, ən azı 31 327 əsgər isə yaralanıb
Sesamoid sümük
Strukturu
thumb|220px|Əlin sesamoid sümüklərinin yayılması, quruluşu və yerləri.
İraq müharibəsi (2003-2011)
Koalisiya qüvvələrinin itkiləri
İraqda 2003-cü ildən bu günədək davam edən hərbi əməliyyatlarda koalisiya qüvvələri ümumilikdə 4 628 əsgəri həlak olub, ən azı 31 327 əsgər isə yaralanıb. Koalisiya qüvvələrinin İraqdakı itkisi 2001-ci ildən bu günədək Əfqanıstandakı itkilərdən 3,9 dəfə çox olub.
İraqda müharibə dövründə ABŞ 4 311, İngiltərə 179, İtaliya 33, Polşa 22, Ukrayna 18, Bolqarıstan 13, İspaniya 11, Danimarka 7, Gürcüstan 5, Salvador 5, Slovakiya 4, Rumıniya və Latviya hər biri 3, Niderland, Estoniya, Avstraliya və Tailand hər biri 2, Azərbaycan, Çexiya, Fici, Macarıstan, Qazaxıstan, Cənubi Koreya isə hər biri 1 hərbçisini itirib.
Sesamoid sümük
Ümumi variantları
thumb|200px|Ayağın rentgenoqrafiyası. Sesamoid sümükləri göstərir.
İraq müharibəsi (2003-2011)
İraqın itkiləri
Səddam rejiminin dağılmasından sonrakı 3 il yarım müddətdə hərəkatçıların əlindən 150 min insan həlak olub. Bu müddət ərzində yaralanan İraqlı 450 min nəfər hesablanır. Bunanla bele İraq Səhiyyə Nazirliyi bu rəqəmlərin nəyə əsasən hesablandığını xəbər vermir.
Sesamoid sümük
Heyvanlarda
At anatomiyasında sesamoid termini adətən arxa və ön ayaqların metakarpofalangeal və metatarsofalangeal oynaqlarının arxasında yerləşən iki səsamoid sümüyünə aiddir. Onları proksimal sesamoid sümüklər, navikulyar isə distal sesamoid sümükləri adlandırmaq lazımdır.
İraq müharibəsi (2003-2011)
İraqın itkiləri
Buş öz çıxışlarında qeyd edirdi ki, 2003-cü ildən etibarən son 3 il ərzində 30 min sivil əhalinin həlak olduğunu qeyd etmişdir. İraq hökuməti bu rəqəmin 48 min olduğunu, qeyri-hökumət təşkilatları isə 128 mindən çox olduğunu qeyd edirlər. ABŞ Müdafiə Nazirliyinin verdiyi məlumata əsasən 2005-ci ilin mayından 2006-cı ilin iyununadək İraqda orta hesabla gün ərzində 117 sivil vətəndaş həlak olmuşdur.
Sesamoid sümük
Heyvanlarda
Bir çox ətyeyən heyvanların radial sesamoid sümükləri olmasına baxmayaraq, nəhəng panda və qırmızı panda müstəqil olaraq genişlənmiş radial sesamoid sümüyə sahib olmaq üçün evolyusiya keçirmişlər. Qırmızı panda bambuk yeməyə keçdikdə, böyüdülmüş sümük bambuku tutmağa kömək etdi.
İraq müharibəsi (2003-2011)
İraqın itkiləri
Hər ay 200 elə 300 vətəndaş bombalı hücumlarda ya da sui-qəsdlərdə həyatını itirir. Bu ədəd, məzhəb döyüşünün yaşandığı 2006-2007 illərində 3 min olurdu. İraq İnsan Haqqları Nazirliyinin məlumatlarına görə, 2009-cu il şiddət hadisələrində 4 min 68 vətəndaş öldü, 15 min 935i yaralandı. İraq İnsan Haqqları Nazirliyinin məlumatlarına görə, 2009-cu il şiddət hadisələrində 4 min 68 vətəndaş öldü, 15 min 935i yaralandı. Şiddət hadisələrinin sayındakı enişə baxmayaraq hər gün 15 qədər bu cür hadisə meydana gəlir. Məzhəb qarşıdurmaları səbəbiylə ən az 1,5 milyon İraqlı evlərini tərk edərək ölkə içində başqa bir bölgəyə daşınmaq məcburiyyətində qaldı.BM Mühacirlər Yüksək Komissarlığına qeydli mühacir sayı 207 min, ancaq xaricdə yaşayan İraqlıların cəminin 3 milyonu tapa biləcəyi ifadə edilir. Mart ayında edilən ümumi seçkidə 300 minə yaxın İraqlı səfirliklərdə səs verməyə qatıldı.Rəsmi məlumatlara görə, ölkədəki işsizlik nisbəti yüzdə 18, ancaq mütəxəssislər gerçək rəqəmin yüzdə 30a yaxın olduğunu düşünür. İşsizlik, xüsusilə qanuni bir dolanışıq qaynağı tapa bilmədiklərində silahlanaraq cinayətə yönələn gəncləri təsir edir.İraqdakı evlərin böyük hissəsinə gündə yalnız bir neçə saat elektrik verilir. Elektriklərin kəsilməsi İraqdakı ən böyük şikayət mövzularından biridir .İraqda 7 milyon adam yəni əhalinin yüzdə 23-ü kasıblıq sərhədinin altında yaşayır. İşğaldan əvvəl də ölkədəki əhəmiyyətli problemlərdən biri olan sui-istifadə, döyüşün yaratdığı xaosla birlikdə daha da artdı.
Sesamoid sümük
Heyvanlarda
Bu yaxınlarda pambıq siçovullarının genişlənmiş radial sesamoid sümüyü tədqiq edilmişdir. Onların böyüdülmüş radial sesamoid sümüyü və nəhəng panda sümüyü əlin qalan hissəsi ilə müqayisədə oxşar morfologiyaya və ölçüyə malikdir. Bu dəyişikliyinin səbəbi hələ də məlum deyil, lakin kiçik əşyaları və nazik budaqları tutmağa kömək etmək üçün ola bilər.
İraq müharibəsi (2003-2011)
İraqın itkiləri
Beynəlxalq Şəffaflıq Təşkilatının 2009-cu il Sui-istifadə hallarının Qəbul etmə İndeksində, İraq 180 ölkənin arasında 176. sırada yer aldı
Cəmiyyət: 10–18 yaşlarındakı İraqlı gənclərin 300 mindən bir az daha çoxu heç məktəbə getmir
Sesamoid sümük
Heyvanlarda
Köstəbəklərin ön pəncələri də böyüdülmüş, oraq formalı sesamoiddən ibarət bir prepolleksə malikdir.
İraq müharibəsi (2003-2011)
İraqın itkiləri
BM tərəfindən edilən bir anket, gənclərin yüzdə 62inin kompüter istifadə etmədiyini ortaya qoydu.
Eyni anketə görə, yenə gənclərin yüzdə 62i bir qız uşağının ailənin şərəfinə ləkə sürməsi vəziyyətində bir qohumu tərəfindən öldürülə biləcəyini düşünür. Yüzdə 92i də bir qadının işə getmədən əvvəl icazə istəməsi lazım olduğu mövzusunda həm fikir.
Xəstəxanalar: Sağlamlıq Nazirliyinə görə, yataq sayı 35 min olan İraqda bu ədədin 95 minə çıxarılması lazımdır.
Dullar və yetimlər: Bu mövzuda rəsmi bir məlumat olmamasına qarşı, səlahiyyətlilərə görə, ölkədəki dulların sayı ən az 1 milyon, yetimlərin sayı isə 3 milyon.
ABŞ-nin 9 ildə İraqa verdikləri:
Öldürülən günahsız iraq vətəndaşları: 1,2 milyondan çox (2003–2007). Ölkədən qaçan vətəndaşlar: 3,7 milyon (2003–2007). Ailə üzvlərindən ən azı birini itirən iraqlı sayı: 8–12 milyon.
Məlum olduğu kimi, ABŞ prezidenti Barak Obama İraq işğalının sona çatdığını bəyan etməsindən sonra İraqdakı ABŞ əsgərləri bu ölkəni tərk edərək, Küveyt ərazilərinə daxil oldular. Dünən (dekabrın 18-də) ABŞ-nin işğalçı ordusunun son hərbi karvanı da İraq ərazisini tərk etdi. Beləliklə, ABŞ-nin 9 illik İraq cinayətləri sona çatdı. Dünyanın əksər mətbu orqanları 9 ildə iraqda öldürülən dinc insanların sayının yüz mindən bir qədər çox olduğunu bildirir. Amma bir sıra beynəlxalq araşdırmalar bu göstəricinin reallıqdan 10 dəfə az olduğunu açıq-aşkar göstərir. Dünyanın nüfuzlu həftəlik tibbi jurnalı – "The Lancet" qeyd edir ki, təkcə 2003–2006-cı illərdə ABŞ və müttəfiqlər 654 min iraqlını qətlə yetirib. Jurnalın ilk hesabatı 29 oktyabr 2004-cü ildə nəşr edilmişdi. Həmin hesabatda 98 min (hesabatda deyilir ki, bu göstərici 194 minə qədər ola bilər) iraqlının öldüyü qeyd edilirdi. İkinci araşdırma 11 oktyabr 2006-cı ildə aparıldı. Bu dəfə 654 min (940 minə qədər ola bilər) iraqlının qətlə yetirildiyi sübut edildi.
İslam Times nəşriyyatı bir hesabatında qeyd edib ki, İraqda Amerikanın 7 il işğalçılıq siyasətini davam etdirməsi 7 milyon nəfərin didərgin düşməsinə, 8 milyon qadın və uşağın başsız qalmasına və yüz minlərlə nəfərin yaralanıb və həlak olmasına səbəb olmuşdur.
ABŞ 2003-cü ildə kütləvi qırğın silahların olması və kütləvi qırğın silahlarının istehsalını bəhanə edərək bu ölkəyə hücum etdi.
Bu hegemonçu qüvvə İraqda kütləvi qırğın silahlarını tapmasa da, 7 il müddətində bu ölkədə qaldı.
YUNİSEF-in bildirdiyinə görə, 2006-cı ilədək İraqda işğalçı qüvvələrin iştirakı 5 milyon 700 min nəfərdən çox uşağın başsız qalmasına səbəb olmuşdur ki, ümumilikdə bu uşaqlar terror aktları kimi hadisələr ya törədilmiş partlayışlarda öz atalarını itiriblər. 2009-cu ildə BMT tərəfindən təqdim olunan hesablamalara uyğun olaraq 2009-cu ilin birinci altı ayına qədər İraqdakı başsız qadınların sayı 565 min nəfərə çatıb. Belə bir halda bu ölkədə kobudluqlar nəticəsində hər gün 400 uşaq yetim olur. Oğru dəstələri və yaraqlı qrupların təşkili, İraqın işğala məruz qalmasının digər mənfi nəticələrindən olmuşdur.
Yeni İraq strateqiyası
2015-ci ilin əvvəllərinə yaxın İraqda siyasi və hərbi qarşıdurma aşağıdakı istiqamətlərdə davam edirdi: sünni-şiə, kürd muxtariyyəti-mərkəzi hökumət, cihadçılar-hökumət qoşunları. Müxtəlif siyasi və dini əqidələrə qulluq edən ekstremist və terrorçu qruplaşmalar özlərinin təsir dairəsini genişləndirməyə çalışırlar. Toqquşmalar əsasən İraqın şimal, qərb və mərkəzi əyalətlərində gedir. Son 10 ildə 200 mindən çox insan həlak olmuş, bir neçə milyon isə qaçqın düşmüşdür. Xeyli karbohidrat ehtiyatına malik olan dövlət iqtisadiyyatın normal fəaliyyətini təmin edə, əhalinin həyat səviyyəsini qaldıra, ya da heç olmasa stabilləşdirə bilmir. Ölkədə elektrik enerjisinin verilməsində fasilələr baş verir, içməli su çatışmır, nəqliyyat stabil işləmir, kənd təsərrüfatında təkrar istehsal prosesi pozulmuşdur, işsizlik yüksək səviyyədədir, əhaliyə tibbi xidmətin göstərilməsi sahəsində də vəziyyət mürəkkəbdir. Büdcənin çox hissəsi əhaliyə birbaşa dəstək göstərilməsinə, o cümlədən ərzaq paylarının verilməsinə xərclənir. İraqda davam edən siyasi qeyri-stabillik, ölkədə lazımi qanunvericilik bazasının olmaması, təhlükəsizliyin təmin edilməsi məsələsində ciddi problemlərin olması, yerli bürokratiyanın özbaşınalığı bir çox xarici investorları ölkədə işləməkdən çəkindirir.
Daha uzaq perspektivdə ölkədə stabilliyin bərpa edilməsinə ölkənin inzibati-ərazi bölgüsündə aparılmalı olan islahatlar köməklik edə bilərdi. Dövlət hakimiyyətinin əks-mərkəzləşdirilməsi, regional idarəetmə orqanlarına yerlərdə sosial-iqtisadi inkişafın tənzimlənməsi üzrə daha mühüm funksiyaların verilməsi bu günün bir çox ziddiyyətlərini aradan qaldırmağa, mərkəz rəhbərliyi ilə region rəhbərləri arasında inamı gücləndirməyə kömək edərdi. Lakin H. əl-Abadi hökuməti federalizm əsaslarında real əksmərkəzləşməyə neqativ münasibət bəsləyir.
19 avqust 2010-cu ildə İraqdan tamamilə çəkildiyini deyən ABŞ-nin ölkədə hələ təxminən 50 min əsgəri var. ABŞ İraq dövlətindən icazə almadan istədiyi bölgədə əməliyyat etmə səlahiyyətini də əlində tutur. İraqda ABŞ-lı kapitalistlərə aid təxminən 9 min şirkət var və bu şirkətlər bazarda böyük paya sahibdir. Amerika şirkəti Blackwaterə aid 7 min sayda muzdlu əsgər də İraqdadır. ABŞ-nin İraqda 100-dən çox yaşayış məntəqəsi var. ABŞ əsgərləri də məntəqələrdə yaşayır. Məntəqələr şəhər mərkəzlərindən başqa şəhərə uzaq çöl sahələrində də var və ölkənin dörd bir tərəfini idarə altına almış vəziyyətdədir. Bundan başqa paytaxt Bağdadda da 8 ABŞ yaşayış məntəqəsi var. Bəsrə Körfəzindəki neft yataqlarının böyük qisminin yerləşdiyi Üm Kars Limanında olan Camp Bucca əsgəri məntəqəsi ABŞ-nin İraq neftini idarə etməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Kütləvi mədəniyyətdə yeri
Ədəbiyyatda bu savaşa "Three Trillion Dollar War" (3 Trilyon dollarlıq müharibə) adı verilib. thumbnail|right|[[:en:Joseph Stiglitz|Joseph Stiglitz və Linda Bilmesin "There trillion dollar war kitabı
Şatobrian (rayon)
Şatobrian  — Fransanın Luara torpağı regionun rayonlarından biri. Departamenti — Luar-Atlantik. Suprefektura — Şatobrian. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 115 198 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 54 nəf / km². Rayon sahəsi — 2148 km².
Real Madrid FK prezidentlərinin siyahısı
Real Madrid Futbol Klubu — İspaniyanın Madrid şəhərində yerləşən və İspaniyanın ən böyük futbol liqası olan La Liqada çempionat yarandığından bəri mübarizə aparan bir futbol klubudur.
Yarandığı gündən bəri klubun 16 fərqli prezidenti olub. Məhdud məsuliyyətli cəmiyyət olan klub Real Madrid FK-nın üzvlərinə məxsusdur və səsvermə yolu ilə prezident seçilir. Oyunçular və işçilərlə rəsmi olaraq müqavilələr imzalamaq da daxil olmaqla klubun ümumi rəhbərliyində prezidentin məsuliyyəti var. İspaniyada prezidentin rəqib komandanın prezidenti ilə birlikdə əsas komandanın iştirak etdiyi oyunları izləməsi adətdir.
Yarandığı gündən bəri Real Madrid, əksər Avropa futbol klublarından fərqli olaraq yalnız cəmiyyətlər adlanan üzvlərinə (hamısı ispanlardan ibarət olan) məxsusdur və onlar tərəfindən idarə olunur.
Santyaqo Bernabeu klubun ən uzun müddət işləyən prezidenti olaraq qalır (35 ilə yaxın, 1943–1978-ci illərdə). Bundan əlavə, Bernabeunun prezidentliyi dövründə klub ən çox kubok qazandı (32). 2000-ci ilin iyul ayında keçmiş futbolçusu Alfredo Di Stefano klubun fəxri prezidenti təyin edildi (ölümünə qədər).
Prezidentlərin siyahısı
thumb|right|170px|[[Santyaqo Bernabeu 34 il 264 gün klubun prezidenti olmuşdur]] thumb|right|170px|[[Florentino Peres klubun hazırkı prezidentidir]]
Albaniya U-21 milli futbol komandası
Albaniya U-21 milli futbol komandası — Albaniyanın 21 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandasıdır və Albaniya Futbol Assosiasiyası tərəfindən idarə olunur. Komanda iki ildən bir keçirilən 21 yaşadək futbolçular arasında Avropa çempionatında mübarizə aparır.
1976-cı ildə UEFA-nın yeniyetmələr arasında yarışlarını yenidən təşkil etdikdən sonra Albaniyanın 21 yaşadək futbolçulardan ibarət komandası formalaşdırıldı.
Tarixi
21 yaşadək futbolçulardan ibarət Albaniya milli komandası, Balkan Gənclər Çempionatının 1976–78 və 1981-ci il yarışlarında U-23 milli futbol komandasının davamçısı kimi iştirak etmiş, Rumıniya və Bolqarıstan milli komandalarına qarşı final oyunlarında qalib gəlmişdir. Xüsusilə 1978-ci ildə Rumıniya ilə final matçının cavab oyunu Albaniyanın 7–1 hesablı böyükhesablı qələbəsi ilə bitmişdir. Bu da Albaniyanın U-21 komandasının, indiyə qədər qeydə alınmış ən böyük hesablı qələbəsidir.