cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türkiyə Türk tarixi tezisi
Yazılması
Atatürk tarixə çox əhəmiyyət veridyi üçün Türk Tarix Qurumunun qurulmasına rəhbərlik etmişdi. 1930-cu ildə Afət İnan, Tevfik Bıyıklıoğlu, Samih Rıfat, Yusif Akçura, Rəşid Qalib, Həsən Cəmil Çambel, Sədri Maqsudi Arsal, Şəmsəddin Günaltay, Vasif Çinar və Yusif Ziya Özər "qərbli tarixçilər tərəfindən yazılmamış" türk tarixini araşdırmaq üçün işə başladılar. 1930-cu ildə Türk tarixinin əsas xətləri adlı 606 səhifəlik əsər hazırlandı. 606 səhifəlik bu əsər sadəcə bir ümumi rəy idi. 100 ədəd çap edilərək ölkə miqyasında elm adamlarına verilərək, oxuduldu. İlk kitab elm adamları tərəfindən incələndi, mübahisə edildi və bəzi düzəldilmələr edildi. 1931-ci ildə 87 səhifəlik ikinci kitab Türk tarixinin əsas cizgiləri- giriş bölümü hazırlandı. 4 cildlik bu əsər bu dəfə 30.000 ədəd çap edildi. 4 cildlik əsər 1931-1941-ci illər dövründə məktəblərdə tarix dərslərində oxuduldu. 1935-ci ildə Atatürk, Afət İnan və Həsən Cəmil Çambelə yeni bir araşdırma proqramı diktə etdi. Tarix mövzularında araşdırma edəcək elm adamlarının yetişdirilməsi məqsədilə, 1935-ci ildə, Dil Tarix-Coğrafiya fakültəsi quruldu. 1937-ci ildə İkinci Türk Tarix Konqresi toplandı. Bu konqresə xarici elm adamları da dəvət edilmişdi.
Müdafiə etdiyi tezislər
Ön sözündən də başa düşüldüyü kimi, 4 cildlik tarix türklərin mədəniyyətə qatqılarını ortaya çıxarmağı məqsəd kimi qəbul etmişdi. Avropa mədəniyyətinin köçlər nəticəsində Asiyadan gələn insanlar tərəfindən yaradıldığını, yunan elm, sənət və fəlsəfəsinin  əksər hissəsinin də Anadoluda olduğunu müdafiə edir.
Türk tarix tezisi ağ irqin kökünün Orta Asiya olduğu hipotezini əsas olaraq qəbul etmişdir. Buna görə müxtəlif vaxtlarda, müxtəlif köç dalğaları halında Orta Asiyadan dünyaya yayılan türklərin də atası olan xalqlar, dünya mədəniyyətlərinin mühüm bir qismini qurmuşdur. İrqlərdən bəhs edərkə müəyyən bir irqin üstünlüyünü müdafiə etmir. Köçlər nəticəsində irqlərin bir-birlərinə qarışdığını izah edir.
Türk tarix tezisində XIX əsrin sonunda və XX əsrin əvvəllərində edilmiş araşdırmalar əsas götürülərək, Türkiyə üçün milli bir tarix şərhi ortaya qoyulmuşdu. Tarixdə olmuş və mədəniyyətlər yaratmış bəzi qövmlərin türk olduğu müdafiə edilir. Tarixdən əvvəl mədəniyyət izlərinə rast gəlinməmiş bölgələrə mədəniyyətin, türklərin də dünyaya yayılmış olduğu Orta Asiyadan yayıldığı fikri müdafiə edilmişdir.
Türk tarix tezisinə görə e.ə. 3000 ilə e.ə 1200-cü illər arasında Orta Asiyadan torpaqlarını tərk edib Aralıq dənizi hövzəsinə yayılan braxikefallar türklərin atalarıdır. Dünya mədəniyyətinin başlanğıcını yunan mədəniyyətinə bağlamaq səhvdir. Hititlər Anadoluda yaşamış yunan mədəniyyətindən daha köhnə bir mədəniyyətdir. Etruskların İtaliyaya Anadoludan getmiş olduqları dəqiqdir. Orta Asiyadan yayılan köç dalğaları Avropaya da yayılmış və geridə qalmış qitəyə sıra ilə cilalı daş, bakır, tunc və dəmir dövrü sənətlərini aparmışlar. Bir Asiya qövmü olan Keltlər köç yollarında mühüm izlər bıraxmışlar. Liqurlar, Kimmerlər isə Keltlərdən əvvəl Avropa qitəsində Krım və Danimarkaya qədər getmişlər. e.ə. 2000 ilinə qədər Avropada cilalı daşlar tapılmamişkən, bu tarixdə bürünc alətlər birdənbirə çoxaldığı qazıntılarda təsbit edilmişdi. Bürünc mədəninin qaynağı qalay mədəni Asiyada xeyli sayda olarkən, Avropada sadəcə incə bir damar şəklində yalnız Fransada var idi.
Mustafa Kamal Atatürk 1928-1930-cu illər arasında Türk Tarix tezisinin yaradılmasında tarixçilərə rəhbərlik etmişdir. Atatürkün "Anadolu 7 min illik türk yurdudur" sözü onun Anadoludakı türk varlığının Malazgird döyüşündən çox əvvəllərə dayandığına olan inancını göstərməkdədir.
Ortaya qoyulan məlumatlarda köhnə Orta Asiya türk tərzi yaşamın Anadoluda da var olduğu ortaya çıxarılaraq tarixi dövr ərzində dərinləşirilməsinə işarət edilir.
Akademik tənqidlər
Atatürkün hazırlanmasına rəhbərlik etdiyi Türk tarixinin əsas xətləri kitabını yazanlardan olan Fuad Köprülü, 1940-cı ildə yazdığı bir yazıda özünün də yazılmasında iştirak etdiyi əsəri Avropa tarixçiliyinin türklər əleyhinə yazılmış təməlsiz və düzgün olmayan düşüncələrinə qarşı olaraq meydana çıxan romantik nasionalist bir tarix anlayışı olduğunu bildirmişdir.
Romantik millətçilik tənqidi Atatürkün yazılmasını təşviq etdiyi tarix tezisində dünya mədəniyyət tarixinin köklərinin sadəcə hind-Avropa dillərində danışan cəmiyyətlərə aid edilməsinə, türkləri sarı irqə mənsub barbarlar olaraq göstərilməsinə qarşı olaraq ortaya qoyulmuşdu. Dünyadakı bütün dillərin kökünün türk dilinin kökü ilə ortaq olduğu fikrində olduğu kimi Günəş Dil nəzəriyyəsində də dilə gətirilən əks-təsirəl və romantik millətçi düşüncələri içində birləşdirməkdə idi.
Türkçü elm adamı Zəki Vəlidi Toğan 1932-ci ildə, I Türk Tarix Konqresində tibb doktoru Rəşid Qalibin təqdim etdiyi bəyannaməni Orta Asiyanın tarixdə bir daxili dəniz olduğunu bildirməsi səbəbiylə tənqid etdi. Bundan sonra Türkiyəni tərk edərək Almaniyaya getdi, 1939-cü ildə təkrar Türk Milli Təhsil naziri tərəfindən Türkiyəyə dəvət edilincəyə qədər də dönmədi. Akademik araşdırmalarına Almaniya və Avstriyada davam etdirdi.
Turançıların tənqidləri
Turançı fikirlərə sahib şəxslər Türk Tarix tezisni tənqid etmişlər. Turançılara görə Türk Tarix tezisi reallıqdan uzaq və qeyri-elmidir. Çünki Turançı fikirlərə görə Orta Asiya türklərin ana yurdu idi. Orada yaşayan türk xaqlarını əsir irqdaşları olaraq qəbul edirdilər. Rza Nur Türk tarixi adlı əsərində Orta Asiyadakı əsir türkləri qurtarma amalını izah etmişdir. Rza Nura görə Çin, İran və Rusiyadakı əsir türklərin qurtarılması lazım idi. Turançılar o dövrdə irqlərin üstündə türk irqi qavramını mənimsəmişlərdi. Türklük qavramını döyüş, döyüşçü, alp qavramı üzərində inkişaf etdirirdilər. Türk tarix tezisində turançı görüşün müdafiə etdiyi dəyərlərə istinad edilmir. Köhnə Anadolu mədəniyyətlərinin türklər ilə əlaqələrini araşdırmağa çalışan romantik bir axın olan türk tarix tezisı, turançılıq axımının irəlidə gələnlərindən Nihal Atsız tərəfindən elmi reallıqdan uzaq olmaqda ittiham edilmişdi. Türk tarix tezisində hetlərin, şumerlərin, hətta yunan mədəniyyətinin Orta Asiyadan dünyaya yayılmış bir mədəniyyətin davamı olduğu izah edilməyə çalışılmışdı. Bu vəziyyətdə təbii olaraq dilləri də türklərin qədim dilləri ilə ortaq olmalı idi. Nihal Atsız, türk tarix tezisini qeyri-elmi olması və reallıqdan uzaq olması səbəbilə tənqid etmişdir, ona görə türklər Orta Asiyalı bir irqdir və Anadolu mədəniyyətlərini türklərlə əlaqələndirmə cəhdləri səhvdur.
Mədəniyyəti irəli çıxaran Türk tarix tezisi irq təməlini müdafiə edən turançı düşüncə ilə tərs düşməkdədir. Türk tarix tezisində millət anlayışı bir irq aidiyyatına dayandırılmaz, onun yerinə mədəniyyətləri əsas alır. Atatürk Afət İnanın 1930-cu ildə hazırladığı Mədəni Bilgilər adlı kitabındakı irq aidiyyatına olan hissəni çıxararaq millət  anlayışını birbaşa dil, kültür və məqsəd birliyi ilə bir-birinə bağlı vətəndaşların siyasi və toplumsal quruluşu şəklində düzəltmişdir.
Türk tarixi tezisinə görə Anadolu tarix boyunca köçlər almış, lakin heç köç olmamışdır. Türklər də bura gələn qövmlərdəndir və buradakı mədəniyyətlər, insan toplumları ilə qarışmışdır. Əslində də bu torpaqlarda keçmişdə yaşamış qövmlər dünya mədəniyyətlərinin mənbəyidir və masir Anadolu türk mədəniyyəti də bu mədəniyyətin davamıdır. Bu səbəblə türk milləti hetlər, urartluların təbi varisləridirlər.
Kamalist inqilabın tarix tezisi içərisində yer verilməsə də, Meksika səfiri Tahsin Mayatepekin Atatürkə təqdim etdiyi Mayaların dili, mədəniyyəti və tarixi ilə əlaqəli məruzələrin bəzilərinin tapılması ilə bağlı olaraq, Atatürkün Türk tarix tezisində dilə gətirilən köç hərəkətləri və itkin qitə Mu əfsanəsi arasında bir bağlantı olduğunu düşündüyü irəli sürülmüşdür.
Türk tarix tezisinə elmi əsasdan yoxsunluq və millətçilik günahlandırmaları səbəbiylə yaranan tənqidlərin şişirdilməsi, türklərin tarixi ilə maraqlanan araşdırmaçıların ibtidai millətçilik və irqçilik kimi ittihamlarla üzləşməsi lazım olmuşdur.
1990-ci illərin əvvəllərində bəzi tarixçilər Türk Tarix tezisinin türk tarixini ucaltmaq məqsədiylə yazıldığını və həddindən çox şişirdildiyini, elmi tərəfsizlikdən uzaq rəsmi dövlət ideologiyası olduğunu, kürdləri görməzdən gəldiyini deyərək tənqid etdilər.
Tarixə qatqıları
Bu tezisin Türkiyədə tarix elminin inkişafına qatqıları da olmuşdur. Anadolu mədəniyyətləri ilə türk tarixi arasında əlaqələrin araşdırılmasını istəyən Atatürkün arxeoloji qazıntıları, tarixin araşdırılmasını təşviq etməsi, bu mövzuda elm adamları yetişdirmə cəhdləri, tarix mövzusunda ciddi araşdırmalar edilməsinə başlanğıc-dayaq nöqtəsi olmuşdur. Atatürk 1 noyabr 1936-cı ildə TBMM açılış nitqində Alacahöyükdə edilən qazıntılarda tapılan əsərlərin 500 illik türk tarixinin öyrənilməsinə işiq tutacağını açıqlamışdır. Bunun nəticəsində türk arxeoloqların apardığı qazıntılardan əldə edilən arxeolojik tapıntılar Hetlər ilə əlaqəli yeni tapıntıların ortaya çıxmasına, bilinənlərin yenidən yazılmasına səbəb oldu. Dil və Tarix-Coğrafiya fakültəsi quruldu. Mixi yazını oxuya bilən elm adamları yetişdi. Minlərlə Het daş kitabəsi oxundu. Arxeoloji tapıntılar muzeyləri açıldı. Atatürkün elmə marağını görən Albert Eynşteyn nasistlərin qovduğu elm adamlarını Türkiyəyə yönəltmişdir. Bunun nəticəsində buraya gəlib yaşayan kitabxanaçıdan professorlara qədər — yüzlərlə şəxs türk universitetlərinin inkişaf etdirilməsi müddətinə böyük yardımlar etmişlər.
I Aleksandr (Yuqoslaviya kralı)
I Aleksandr Qarageorgiyeviç , həmçinin Birləşdirici Aleksandr (Александар Ујединитељ; ) — 1921–1934-cü illərdə Yuqoslaviya kralı. 1912–1913-cü illər Balkan müharibələri zamanı 1-ci serb ordusuna başçılıq etmiş, Birinci Dünya müharibəsində serb ordusunun baş komandanı olmuşdur. Xarici siyasətdə Fransaya arxalanırdı. Marseldə faşistpərəst xorvat və Makedoniya sui-qəsdciləri tərəfindən öldürülmuşdür.
Ağa Xan Fondu
Ağa Xan Fondu (AXF)- 1967-ci ildə Şiə İsmaili müsəlmanlarının 49-cu irsi imamı Ağa Xan IV Şah Kərim Əl Hüseyni tərəfindən təsis edilmiş özəl, qeyri-kommersiya beynəlxalq inkişaf agentliyidir. AXF Cənubi və Mərkəzi Asiyanın, Şərqi və Qərbi Afrikanın və Yaxın Şərqin ən yoxsul bölgələrində yoxsulluq, aclıq, savadlılıq və sağlamlıq problemlərinin uzunmüddətli həllini təmin etmək məqsədi daşıyır. Bu bölgələrdə dağlıq, sahilyanı və təbii resursları olmayan ərazilərdə yaşayan kənd icmalarının ehtiyaclarına xüsusi diqqət yetirilir. Fondun fəaliyyəti ümumilikdə Ağa Xan İnkişaf Şəbəkəsinin (AXİK) digər qardaş agentliklərinin işini dəstəkləyir. Bu agentliklər öz ixtisas sahələrinə (ətraf mühit, mədəniyyət, mikromaliyyə, səhiyyə, təhsil, memarlıq, kənd yerlərinin inkişafı) aid olan müxtəlif yurisdiksiyaları rəhbər tutsalar da, onların fəaliyyətləri çox vaxt Şəbəkəyə ümumi təsiri "çoxaltmaq" üçün bir-biri ilə əlaqələndirilir. AXF öz proqramlarını həyata keçirdiyi 14 ölkədə həyat keyfiyyətinin davamlı yaxşılaşmasına nail olmaq üçün yerli, milli və beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq edir. Fondun baş ofisi İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşir.
Fokus sahəsi
Fondun yeddi əsas istiqaməti var: erkən uşaqlıq inkişafı, təhsil, səhiyyə və qidalanma, kənd təsərrüfatı və ərzaq təhlükəsizliyi, vətəndaş cəmiyyəti, biznes və sahibkarlıq və iqlimə davamlılıq. O, mürəkkəb problemlərə innovativ yanaşmalar axtararaq müxtəlif regionlarda uyğunlaşa bilən və təkrarlana bilən həlləri müəyyən etməyə çalışır. Fondun müraciət etdiyi digər seqmentlərə insan resurslarının inkişafı, icmanın iştirakı, gender və inkişaf daxildir.
Maliyyələşdirmə
Ağa Xan müntəzəm olaraq Fondun idarə olunması üçün maliyyə vəsaiti ayırır və həmçinin fondun kapitalına öz ianələrini verir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qlobal Məsələlər Kanada, USAİD, Böyük Britaniyanın FCDO, Almaniya Federal Xarici İşlər Nazirliyi, Française de Developpment Agentliyi və başqalarından hökumət, korporativ və özəl sektor tərəfdaşları tərəfindən verilən qrantlar mühüm maliyyə mənbəyini təşkil edir. İsmaili icması könüllülər, vaxt və peşəkar xidmətlər, eləcə də maliyyə resursları baxımından öz töhfəsini verir.
Mükafatları
Fondun işinə görə digər mükafatlara Ağa Xan Kənd Dəstəyi Proqramı (AKRSP) üçün Qlobal İnkişaf Şəbəkəsinin 2005-ci ilin Ən İnnovativ İnkişaf Layihəsi Mükafatı daxildir. AKRSP uğurla təkrarlandı və Pakistanda Kənd Dəstəyi Proqramları Şəbəkəsinin yaradılmasına səbəb oldu.
Coğrafi diqqət
Ağa Xan Fondu dünyanın 17 ölkəsində fəaliyyət göstərir və bu ölkələrdən 14-də öz proqramlarını həyata keçirir. Bu ölkələrə Şərqi Afrika (Keniya, Madaqaskar, Mozambik, Tanzaniya və Uqanda), Mərkəzi və Cənubi Asiya (Əfqanıstan, Hindistan, Qırğızıstan, Pakistan və Tacikistan), Yaxın Şərq (Misir və Suriya) və Avropa (Portuqaliya) daxildir. Fondun Kanada, İsveçrə, Böyük Britaniya və ABŞ-da vəsait toplama və texniki dəstək ofisləri var.
Oltan qalası
Ültan qalası Cənubi Azərbaycanın Ərdəbil ostanı quzeyində, Muğanın Parsabad şəhəri yaxınlığında qədim qalanın adıdır.
Frans Hals
Frans Hals — holland rəssam, holland rəssamlığının qızıl dövrünün nümayəndəsi.
Oltan qalası
Oltan qalası Muğanın içində Araz çayının kənarında yerləşir və qədim Oltan kəndinin Yaxınlıqında olur. Bu qala ilk dəfə parfiyalılar tərəfindən yaradılmış. Tamamilə elmi fərziyyələrə görə, qala binalarının əksəriyyəti hələ də torpağın altında basdırılır.
Üçtikanlı tikanbalığı
Üçtikanlı tikanbalığı— -Tikanbalığıkimilər fəsiləsinin Qasterosteus cinsinin nümayəndəsidir.
Frans Hals
Yaradıcılığı
Hals daha çox üç dəfə çəkdiyi Piter van den Broeke və İsaak Massa kimi varlı vətəndaşların portretləri ilə məşhurdur. O, həmçinin yerli vətəndaş mühafizəçiləri və yerli xəstəxanaların regentləri üçün böyük qrup portretləri çəkmişdir. O, radikal şəkildə azad yanaşma ilə realizm tətbiq edən rəssam idi. Onun rəsmləri cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini təsvir edir: zabitlərin, gildiyaların, bələdiyyə başçılarından tutmuş katiblərə qədər yerli şura üzvlərinin, səyyar oyunçu və müğənnilərin, cənabların, balıq arvadlarının və meyxana qəhrəmanlarının ziyafətləri və ya yığıncaqları. 1627-ci ildə Müqəddəs Adrian Milis Şirkətinin Zabitlərinin Ziyafəti kimi qrup portretlərində Hals hər bir personajı fərqli şəkildə çəkir, sifətlər ideallaşdırılmır və aydın şəkildə seçilir, şəxsiyyətlər müxtəlif pozalarda və üz ifadələrində aşkarlanır.
Üçtikanlı tikanbalığı
Yayılması
Atlantik və Sakit okeanların şimal hissələrində geniş yayılmışdır. Murmansk yaxınlığında, Ağ dənizdə rast gəlinir. İlk dəfə Xəzər dənizində tikanbalığıkimilər sinfinə daxil olan üçiynəli tikanbalığına 1984-cü ildə təsadüf olunub və bundan sonra az müddət ərzində o, Orta və Cənubi Xəzərdə, həm də Dəvəçi limanında geniş yayılıb.
Sənin sevdiyin musiqi
Sənin sevdiyin musiqi — 2019-cu ildə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında çəkilmiş qısametrajlı bədii film.
Üçtikanlı tikanbalığı
Morfoloji əlamətləri
Çılpaq bədənli,xırda balıqlardır, uzunluğu 5-6, az hallarda 10 sm-ə çatır. Dəvəçi limanında tədqiq olunmuş üçiynəli tikanbalığının uzunluğu 4,5-6,1 sm, kütləsi 1,4-4,3 q olmuşdur.Bel üzgəcinin qarşısında 3 sərbəst tikan vardır.Qarın üzgəcləri də tikan şəklindədir.
Sənin sevdiyin musiqi
Film haqqında
25 iyun 2019-cu ildə Nizami Kino Mərkəzində “Azərbaycan mədəniyyəti ekranda” adlı kino proqramı çərçivəsində “Gənclərin qısa filmləri” axşamı təşkil olunmuşdur. Tədbirdə gənc rejissorların son illərdə dövlət sifarişi ilə çəkdikləri və beynəlxalq festivallarda uğur qazanmış dörd filmi nümayiş etdirilmişdir. Bu filmlər arasında rejissor Ceyhun Türksoyun "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında ekranlaşdırılmış “Sənin sevdiyin musiqi” yer almışdır.
Üçtikanlı tikanbalığı
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Yaşayış yeri Dəvəçi limanı,Orta və Cənubi Xəzərin şərq və qərb sahilləridir.Tikanbalıqları xırda xərçəngkimilər, həşarat sürfəsi, dibdə yaşayan orqanizmlər və başqa balıqların kürü və sürfələri ilə qidalanırlar. Müşahidə yolu ilə müəyyən edilmişdir ki, bir ədəd tikanbalığı 5 saat ərzində uzunluğu 6 mm olan 74 ədəd enlibaş balıq körpəsi yemişdir.Üçtikanlı tikanbalığı qısa ömürlüdür, 3-4 il yaşayır.
Sənin sevdiyin musiqi
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Elçin Muradov, Nicat Dadaşov
Melissa Brannenin itkin düşməsi
Melissa Brannenin itkin düşməsi — 3 dekabr 1989-cu ildə Virciniya ştatının Lortondakı Woodside mənzillərində baş vermiş hadisə. O, kompleksdə yaşayan Maykl Brannen və Temmi Brannenin beş yaşlı qızı idi. Kompleksdə sakinlər üçün təşkil olunan ziyafətdə iştirak edərkən yoxa çıxdı. Kompleksdə hər işi bacaran Kaleb Daniel Hyuz pislik etmək məqsədilə qaçırmaqda ittiham olundu və 50 il həbs cəzasına məhkum edildi. Onun cəsədi heç vaxt tapılmadı və heç vaxt öldüyü sübuta yetirilmədi.
Sənin sevdiyin musiqi
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Ceyhun Türksoy
Üçtikanlı tikanbalığı
Çoxalması
Bir yaşında cinsi yetişkənliyə çatır. Kürü tökmə aprel ayından iyul ayınadək davam edir.Kürütökmə prosesi olduqca maraqlı keçir. Erkəklər su bitkilərindən xüsusi girişi və çıxışı olan yuva düzəldirlər. Dişi balıqlar öz kürülərini həmin yuvaya tökür və kürüdən sürfələr çıxanadək yuvanı qoruyurlar.
Aşağı Tit (Sərdəşt)
Aşağı Tit - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Asəf Zamanov
Asəf Zamanov (tam adı: Asəf Dağbəyi oğlu Zamanov; ) — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Elm və İnnovasiyalar üzrə prorektoru, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, deformasiya olunan bərk cisim mexanikası sahəsində tanınmış mütəxəssis.
Üçtikanlı tikanbalığı
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Ondan təbabətdə istifadə olunan müalicə əhəmiyyətli yağ, quşçuluq və heyvandarlıq təsərrüfatları üçün un istehsal olunur.Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur.
Aşağı Tit (Sərdəşt)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Asəf Zamanov
Həyatı
Asəf Zamanov 10 may 1957-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunda anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsini bitirmişdir. 1978-79-cu tədris ilində Moskva Dövlət Universitetinin hesablama riyaziyyatı və kibernetika fakültəsində təhsil almış, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, professor A.S.İlinskinin rəhbərliyi ilə diplom işini yerinə yetirmişdir. 1979-cu ildən AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda fəaliyyətə başlamışdır.
Sənin sevdiyin musiqi
Filmin üzərində işləyənlər
Operator: Ruslan Ağazadə
Asəf Zamanov
Həyatı
1994-cü ildən 1997-ci ilə qədər AMEA Rəyasət Heyətinin fizika-riyaziyyat və texnika elmləri bölməsinin elmi katibi vəzifəsində işləmişdir.
1997-ci ildən 2007-ci ilə qədər Təhsil Nazirliyinin Elm İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir. Eyni zamanda, 2000–2001-ci illərdə Təhsil Problemləri İnstitutunun ilk direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
2007–2016 cı illərdə Bakı Pedaqoji Kadrların İxtisasartırma və Yenidənhazırlanma İnstitutunun (Təhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutu) rektoru vəzifəsində çalışmışdır. Azərbaycanda Sosial iş ixtisası üzrə ilk dəfə 16 nəfər mütəxəssis professor Asəf Zamanovun rəhbərliyi ilə BPKİYİ-də hazırlanmışdır.
2015–2016-cı illərdə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun rektoru vəzifəsini icra etmişdir.
18 mart 2016-cı il tarixdən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Elm və innovasiyalar üzrə prorektorudur.
2014-cü ildən Bakı şəhər Binəqədi rayon Ziyalılar Cəmiyyətinin sədridir.
Ailəsi
Ailəlidir, 4 övladı var.
Elmi fəaliyyəti
110-dan çox elmi əsərin (30-dan çox məqalə SCI jurnallarda); 1 monoqrafiyanın ("Колебания пластин из композитного материала с искривленными структурами", Баку, Элм, 2011, 190 стр.); "Riyaziyyat" Texniki ali məktəblər üçün (Bakı, "Azərbaycan Nəşriyyatı", 2006,568 səh.) dərsliyinin və "Sosial işin əsasları" (Bakı, "Təhsil işçiləri mətbəəsi" MMC, 2015, 452 səh.) dərsliyinin, həmçinin 5 dərs vəsaitinin və s. müəllifidir. Əsərlərinin xeyli hissəsi nüfuzlu beynəlxalq elmi jurnallarında çap olunmuşdur. Rusiyada, Ukraynada, Özbəkistanda, Latviyada, Almaniyada, Fransada, ABŞ-da, İtaliyada, İsveçdə, İspaniyada, Cənubi Koreyada, Sinqapurda, Türkiyədə, İranda, Gürcüstanda elm və təhsil sahəsində keçirilən beynəlxalq konfranslarda, simpoziumlarda elmi məruzələrlə çıxış etmiş, konfransların elmi bölmələrinə rəhbərlik etmişdir. Elmi rəhbərliyi ilə 9 fəlsəfə doktorluğu dissertasiyası hazırlanmış və müdafiə edilmişdir. Bir neçə monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaitlərinin elmi redaktoru, dissertasiya işlərinin isə opponenti olmuşdur.
Sənin sevdiyin musiqi
Filmin üzərində işləyənlər
Rəssam: Zemfira Novruzova
Melissa Brannenin itkin düşməsi
Onun itkin düşmə hekayəsindən "The FBİ Files"-ın ilk mövsümünün 8-ci epizodunda bəhs olundu. Həmçinin "Forensic Files" televiziya proqramının 4-cü sezonunun 5-ci epizodunda göründü.
İtkin düşməsi
3 dekabr 1989-cu ildə Temmi Brannenin qızı Melissa ilə birlikdə yaşadığı mənzil kompleksində təxminən 100 qonağın olduğu Milad şənliyi təşkil olundu. Şənlikdən çıxarkən Melissa bir az çips almaq üçün geri qayıtdı və bir daha geri gəlmədi. O, tapılmayanda foul oyunundan şübhələnildi. Axtarış demək olar ki, dərhal başladı və 300-dən çox könüllü iştirak etdi.
İstintaq
Kaleb Daniel həmin axşam şahid ifadələri nəticəsində birinci dərəcəli şübhəli olaraq bilindi. Bir çox qadın Kaleb Danielin şənlik zamanı onlara qarşı cinsi təkliflər etdiyini və başqaları Melissanın daxil olduğu ziyafətdə uşaqlara qeyri-adi dərəcədə diqqət göstərdiyini bildirdilər. Polis gecə saatlarında Hyuzun həyat yoldaşının polislə əməkdaşlıq etdiyi mənzili ziyarət etdi. Hyuzun yoxa çıxdığı vaxt geyindiyi paltarların hamısı, ayaqqabıları, kəməri və böyük bir bıçaq üçün qabı paltaryuyan maşınında tapıldı. Bunlar eəvə gələndə Hyuz tərəfindən dərhal yuyulmaq üçün oraya qoylumuşdu. Polis sübut kimi onları ələ keçirdi. Polis, həmçinin Hyuzun sahib olduğu Honda Civic salon avtomobilini götürdü və sərnişin yerini lif sübutları üçün araşdırdı.
Liflər nəqliyyat vasitəsinin ön oturacağında götürülmüşdür. Qurbanın J. C. Pennidən satın alınan Big Bird paltarı geyindiyi bildirildi. Müstəntiqlər eyni paltarı əldə etdilər və onun lifləri Hyuzun avtomobilinin oturacağında olanlarla müqayisə edildi. Paltar və maşındakı liflər arasında bir uyğunluq tapıldı. Həmçinin şənlikdə Temmi tərəfindən geyinilən xəz kürkdən bir neçə saç tapıldı. Bu sübut qurbanın axşam saatlarında sərnişin oturacağında oturma ehtimalına işarə etdi.
Müstəntiqlər Hyuzun Melissanı öldürdüyünə az qala əmin idilər. Virciniya qanunu qətl ittihamı üçün qurbanının cəsədini tələb etməsə də, lakin qanun prokurorlardan qətlin yerini müəyyənləşdirməsini tələb edir. Bu dəlil olmadığına görə Hyuz Melissanı pis niyyətlə oğurlamaqda ittiham olundu. Hyuz 8 mart 1991-ci ildə Melissanı oğurlamaqda ittiham olundu və 50 il həbs cəzasına məhkum edildi.
Brannenin işi ilə əlaqəsi olmayan iki nəfər 75.000 dollar fidyə tələbi ilə pul tələb etməyə çalışdılar. Adamlar fidyəni toplayarkən həbs olundular. Onlar 7 il 8 ay və 3 il 10 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edildilər.
Nəticə
1995-ci ildə enerji şirkətinin işçisi göldə qırmızı parça tapdıqdan sonra göldə axtarışa başlanıldı. Lakin cəsədlə bağlı heç bir dəlil tapılmadı.
Təxminən Melissanın itkin düşməsindən 8 il sonra anası yenidən evləndi. Baxmayaraq ki, o, ikinci həyat yoldaşının soyadını götürdü, lakin Brannen adını siyahılarda saxladı ki, qızı sağ olduğu halda onunla əlaqə qura bilsin. O, ikinci həyat yoldaşı ilə onun 4 uşağını böyütdü.
Kaleb Daniel Hyuz 2 avqust 2019-cu ildə 50 illik cəzasının 28 ilini çəkərək sərbəst buraxıldı.
NGC 4587
NGC 4587, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 30.48 sm (12 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Adəmilər
thumb|350px|[[Amsterdam|Amsterdam şəhərinin bir meydanında neoadəmilərin həbs edilməsi.]]
Adəmilər — Adəmin yaradılış zamanı içində olduğu məsumluq vəziyyətinə qayıdış haqqında xristian bidət təliminin davamçıları. Onlar məclislərinə çılpaq şəkildə gəlir, ailə və evlilik anlayışlarını rədd edir, təbiətin günahsız olduğunu iddia edirdilər. Sodomit nudist icmalar II əsrdə Şimali Afrika qnostikləri arasında, XIV–XV əsrlərdə Bolqarıstanda, Husçular hərəkatı dövründə Çexiyada geniş yayılmışdır.
Yuxarı Zərdəkan (Sərdəşt)
Yuxarı Zərdəkan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Alburnoides rossicus
Alburnoides rossicus — Çəkiyəbənzərlər dəstəsinə, Alburnoides cinsinə daxil olan növ Əvvəllər Alburnoides bipunctatusa aid bir yarımnöv olaraq hesab edilirdi.
Uzunluğu 13 sm, çəkisi 9,2 q olan balkıqdır. Bədəni enli, başı isə balacadır. Gümüşü rəngli, orta ölçülü, asanlıqla düşən pulcuqlara sahibdir.
İti axan çayları üstün tuturlar. Əsdasən suyun üzərində üzürlər. Həşəratlar, kiçik xərçəngkimilər, yosunlarla qidalanırlar.
AzPress İnformasiya Agentliyi
AzPress Informasiya Agentliyi — Azərbaycanın 2006-cı ildə yaradılmış informasiya agentliyidir. Agentliyin təsisçi-redaktoru fotojurnalist Rasim Sadıxovdur.
Galvan (Nəqədə)
Galvan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
AzPress İnformasiya Agentliyi
Tarixi
AzPress İnformasiya Agentliyi 2006-cı ildə fotojurnalist Rasim Sadıxov tərəfindən təsis edilmişdir. Rasim Sadıxovun 13 il öncə təsis etdiyi "AzPress" İnformasiya Agentliyi qısa vaxtda oxucularda, tamaşaçılarda böyük maraq yaratdı. Bütün bu illərdə bu informasiya agentliyi Azərbaycan Dövləti və dövlətçiliyi üçün çox böyük işlər görüb. Bu illər ərzində agentlik bir çox mükafatlara layiq görülüb. Bu informasiya agentliyi məhz Rasim Sadıxovun böyük zəhmətinin sayəsində Azərbaycan həqiqətlərini tez və operativ formada dünya oxucularına və tamaşaçılarına çatdıran agentliklərdən biridir. Həm də özünün maraqlı informasiyalarına, orijinal videolarına görə ən çox oxunan və baxılan agentliklərdən biridir AzPress İnformasiya Agentliyi. Bütün bunlar da bir daha jurnalist kimi Rasim Sadıxovun əsl peşəkarlığının bir sübutudur.
Galvan (Nəqədə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 633 nəfər yaşayır (98 ailə).
AzPress İnformasiya Agentliyi
İstinadlar
1. AzPress Informasiya Agentliyinin Azərbaycan Respublikasının prezidenti, cənab İlham Əliyevin ulu öndər Heydər Əliyevin vəfatının 15-ci ildönümü ilə bağlı fəxri xiyabana ziyarəti barədə reportajı
Xarici keçidlər
http://www.azpress.az
Nayt adası
Nayt adası — Alyaska körfəzində, Şahzadə Vilhelm boğazının girişində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən ABŞ-nin Alyaska Valdez-Kordova siyahıyaalma bölgəsinə aiddir.
Montaqyo adasının şimalında yerləşir. Nayt adasının sahəsi 277,2 km²-dir. Bu göstərici ilə ABŞ-nin 54-cü ən böyük adasıdır. Daimi yaşayışı yoxdur. Adanın çox hissəsi Çuqaç milli meşəsinin bir hissəsidir. Adanın şimal və şərq sahilləri 1989-cu ildə Ekson Valdez neft sızması nəticəsində ağır şəkildə çirklənmişdir.
Adoniram
thumb|right|180px|Adoniramın daşqalaq edilməsi. Müəllif: [[İohann Kristof Vaygel. 1695-ci il.]] Adoniram (mənası – "Rəbbim ucaldıb") və ya Adoram (mənası – "Rəbb ucaldıb") — Birləşmiş İsrail krallığında vergiyığan. O, qırx ildən artıq müddət bu vəzifədə çalışmışdır. Adoniram Davud padşahının padşahlığının son illərindən Rovoamın padşahlıq dövrünə qədər xidmət etmişdir. O, Süleyman padşahın məbədinin tikintisi zamanı odunçuların işə götürülməsinə rəhbərlik edirdi. İncildəki məlumata görə, Rovoam onu ​​vergi toplamaq üçün göndərəndə İsrail xalqı onu daşqalaq edib öldürmüşdür.
Elmir Vəliyev
Elmir Məmmədqulu oğlu Vəliyev (12 aprel 1986; Füzuli rayonu, Azərbaycan SSR — 31 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elmir Vəliyev 1986-cı il aprelində 12-də Füzuli rayonunun Kərimbəyli kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Elmir Vəliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Hadrut qəsəbəsinin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elmir Vəliyev oktyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Füzuli rayonunun Kərimbəyli kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmir Vəliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmir Vəliyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmir Vəliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
E.ə. XIII əsr
Hadisələr
Tarixdə ilk yazılı müqavilə E.ə XIII əsrin I yarısında Misir fironu II Ramzes Het tayfaları üzərinə yürüş edib Het tayfalarını məğlub edir.Tarixdə ilk müqavilə imzalanır.Bu müqavilədə Qədim Misir Fələstin,Finikiya və Suriyanın cənubunu yenidən Misirin hakimiyyəti altına keçirir.
Yuri Boqolyubski
Yuri Andreyeviç və ya Giorgi, müasir ədəbiyyatda Yuri Boqolyubski  — 1172–1175-ci illərdə Novqorod knyazı, Tamaranın əri. Andrey Boqolyubskinin kiçik oğlu olmuşdur.
Həyatı
Andrey Boqolyubskinin kiçik oğlu olmuşdur. Ola bilsin ki, bir sıra salnamələrdə 1169-cu ildə Kiyevə yürüşün iştirakçıları sırasında adı çəkilmişdir. O, Novqorodda hökmranlıq etmək üçün yerli əhalinin xahişi ilə atası tərəfindən azad edilmişdir. O, 1173-cü ildə novqorodlular, rostovlular və suzdallılar ilə birlikdə Kiyevi tutan Smolensk Rostislaviçlərinin yanına getmişdir. 1174-cü ildə Andrey öldürüləndən sonra novqorodlular Suzdal torpağına gedən Giorgini özlərindən uzaqlaşmışdırdılar. Qardaşı Vsevolod onu 1176-cı ildə Vladimirdən qovmuşdur və bundan sonra rus salnamələrində onun haqqında heç bir məlumat verilməmişdir. Gürcü salnamələrində deyilir ki, Giorgi Gürcüstan çariçası Tamaranın birinci əri olmuşdur. Tamar onu Sodomun günahına görə Gürcüstandan qovmuşdur. O, dəfələrlə Gürcüstanı işğal etməyə çalışmış, lakin uğursuz olmuşdur.
Mirzə Qəniyev
Mirzə Qəniyev - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra 20 Yanvar Şəhidi fəxri adı verilmişdir.
Mirzə Qəniyev 13 sentyabr 1958-ci ildə Bakıda anadan olub. Bakı su kəmərləri idarəsində çilingər işləyib. Bir uşaq atası idi. Uşaq 1989-cu il noyabrın 8-də anadan olub. Mərhum yanvarın 19-da gecə evdən çıxıb. Şəhərin mərkəzinə getmək istəyirmiş. Hadisədənə sonra sağ qalan Mirzə Qəniyev bir ay müalicə olunub. 19 fevral tarixində Semaşko adına xəstəxanada vəfat edib. Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Salyan qazarmasının yanına çatanda gördük ki, yolun hər iki tərəfində iki tank dayanıb, tankların yanında isə hərbçilər. Maşın onlara yaxınlaşanda heç bir xəbərdarlıq olmadan atəş açdılar. Sürücü yaralandı. Geri qayıtmağa imkan yox idi. O, maşını bir az da irəli sürdü. Yenə atəş açıldı. Hiss etdim ki, kürəyimdən yaralanmışam. Maşın səkiyə çıxıb dayandı. Bu zaman mən ayağımdan yaralandım. Əsgərlər bizi maşından sürüyüb yerə saldılar. Bizi təpikləyirdilər. Bir azdan təcili yardım maşını gəldi. Hərbçilər bizi vermək istəmirdilər. Həkimlə hərbçilər mübahisə etdi. Çətinliklə bizi götürdülər.
Aleksandr Yagellon
Aleksandr Yagellon — 1492–1506-cı illərdə Böyuk Litva knyazı, 1501–1506-cı illərdə Polşa kralı. 1505-ci ildə maqnatların xeyrinə kral hakimiyyətini məhdudlaşdıran qanunlar məcəlləsini – Radom konstitusiyasını tətbiq etmişdir. Aleksandr Yagellon 1492–1494-cü və 1500–1503-cü illərdə Rusiya ilə muharibələrdə məğlub olmuş, Litvanın əvvəllər zəbt etdiyi rus torpaqlarını Moskvaya qaytarmışdır.
Asb Mirzə (Sərdəşt)
Asb Mirzə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 111 nəfər yaşayır (24 ailə).
Mixail Mixaylov
{{Futbolçu |adı             = Mixail Mixaylov |tam adı         = Mixail Leonodoviç Mixaylov |ləqəbi          = |şəkil           = Mykhaylo Mykhaylov.JPG |şəklin ölçüsü   = 210px |şəklin izahı   = |doğum tarixi    = 6.7.1959 |doğum yeri      = Alexovşina, Leninqrad vilayəti, RSFSR, SSRİ |vətəndaşlığı     = {{USSR}} → {{UKR}} |boyu            = 185 |çəkisi          = |əsas ayağı      = |mövqeyi         = Qapıçı |indiki klubu    = {{bayraq|Ukrayna}} Dinamo Kiyev |vəzifəsi         = Qapıçılarla işləyən məşqçi |nömrəsi         = |gənclər klubları = {{futbol karyerası }} |klublar = {{futbol karyerası }} |milli yığma = {{futbol karyerası}} |məşqçisi olduğu klublar = {{futbol karyerası |medallar = |vikianbar = Mykhaylo Mykhaylov }} Mixail Mixaylov (d. 6 iyul 1959, Alexovşina, Leninqrad vilayəti, RSFSR, SSRİ) — sovet futbolçusu, qapıçı. Beynəlxalq dərəcəli SSRİ idman ustası (1986). SSRİ əməkdar idman ustası (1986).
Həyatı
Mixail Mixaylov "Zvezda" futbol məktəbinin yetirməsidir. İlk məşqçisi Viktor Tretyakov olub.
Karyerasının əvvəlində "Zvezda" (1977-1978) və "Dnepr" (1979-1980) klublarında çıxış edib.
1980-ci ilin iyulunda Kiyev "Dinamo"suna dəvət olunub. "Dinamo"nun əsas qapıçısı Viktor Çanovun zədələnməsindən sonra klubun heyətində yerini möhkəmlədib və komandanın əsas qapıçısına çevrilib. 1988-ci ildə Bakının "Neftçi" klubuna keçib.
1989-cu ildə bir mövsüm "Şaxtyor Donetsk" komandasında çıxış edib. Karyerasını 1993-cü ildə Yunanıstanın "Apollon Smirnis" klubunda başa vurub.
1993-cü ildən qapıçılarla işləyən məşqçidir.
Qobi gönlücəsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Əfqanıstan, Çin, Hindistan, Monqolustan, Pakistan və Rusiyada yayılmışdır. Rus zooloqu professor Nikolay Alekseyeviç Bobrinski ilk dəfə 1926-cı ildə Qobi səhrasında Altay dağlarından gələn bu heyvan nümunəsini təsvir etmişdir.
Təsviri
Bu yarasa bədən uzunluğu 57 ilə 65 mm arasında dəyişən, qolunun uzunluğu isə 38 ilə 42 mm arasında dəyişən olduqca kiçik bir hamarburunlar yarasası növüdür. Arxa hissəsində xəz qırmızı-sarı, tüklərinin dibi tünd qəhvəyi, içəri hissələrindəki xəz qəhvəyi ağ rəngdədir. Yarasanın üst çənəsinin daxili kəsici dişləri xarici hissədəki dişlərə nisbətən daha yüksəkdir.
Yayılması və yaşayış mühiti
Orta Asiyaya məxsus yerli heyvan növüdür. Bu yarasa növü Qazaxıstan, Əfqanıstan, Şimali Hindistan, Monqolustan və Cənubi Sibirdəki Tuvadan keçərək Şimali İrana qədər, Əlburz dağlarından Çinin şərqinə qədər yayılmışdır. Tipik olaraq səhra, yarımsəhra və dağ bölgələrində yaşayır. Məskunlaşma xarakteristikası kölgəli sahələrdir. Yarasa qayalardakı yarıqları və ya köhnə binaların daxili hissələrini, bəzən də mağaraların xarici hissələrini seçərək tək və ya kiçik qruplarda böyüyə bilər. Yalnız ağaclarda məskunlaşmır.
Ekologiya
Bu yarasa növü az araşdırılmışdır. Digər hamarburun yarasalar kimi, bir böcəkyeyəndir və qidalarına kəpənəklər də daxil edə biləcəyi düşünülür. Gecələr yırtıcı quşlar tərəfindən ovlandığı fərz edilir.
NGC 6607
NGC 6607, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Eduard Bulver-Litton
Eduard Bulver-Litton (25.5.1803, London –18.1.1873, Devonşir qraflığı, Torki) — ingilis yazıçısı, siyasi xadim.
Həyatı
Kembricdə Triniti-kollecdə oxumuşdur. 1831–41-ci illərdə viqlər və 1852-ci ildən Torilər partiyasından parlamentin üzvü; İngiltərə lordu, per (1866) olmuşdur. 1820-ci ildən Corc Bayronun təsiri ilə şeir yazmağa başlamışdır.
Fəaliyyəti
"Folklend" adlı ilk romanı 1827-ci ildə çap edilmişdir. "Pelem, yaxud Centlmenin sərgüzəştləri" (1828) macəra-satirik romanı ilə şöhrət qazanmışdır. 30-a yaxın roman yazmışdır. "Yucin Eram" (1832) romanı və "Pompeyin son günləri" (1834), "Riensi, yaxud Sonuncu Roma tribunu" (1835), "Harold, yaxud Saksların sonuncu kralı" (1848) tarixi romanları daha məşhurdur. Elmi rasionalizmi (o cümlədən Çalz Darvinin nəzəriyyəsini) inkar etmiş, təxəyyülün gücünə və okkultizm təcrübəsinə inanmışdır ("Zanoni", 1842, "Qəribə əhvalat", 1862 romanları). Bulver-Litton detektiv janrının ("Pol Klifford", 1830), həmçinin roman-antiutopiyanın ("Gələcək irq", 1870) əsasını qoyanlardan biri olmuşdur. "Rişelye, yaxud Sui-qəsd" (1839), "Pul" (1840) və s. tarixi pyes və melodramların müəllifidir. Bulver-Littonun yaradıcılığının Çarlz Dikkens, U. Kollinz, E.Po, N. Qotorn və F.M. Dostoyevskiyə təsiri olmuşdur.
Chroicocephalus ridibundus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xüsusiyyətləri
Böyüklükləri 38–44 sm, qanad açıqlıqları 94–105 sm qədərdir. Yay fəslindəki yetkin quşların şokolad rəngli bir başı, açıq boz bədəni, qara uclu ilk qanad tükləri və qırmızı dimdik və ayaqları vardır. Yetkinliyə çatması 2 il çəkir. İlk il quşlarının quyruq ucunda qara zolaqlar vэ qanadlarda tünd sahələr görülür.
Ekologiyası
Koloniyalar halında böyük qamış yataqları və ya bataqlıqlarda və adalarla göllərdə yaşayırlar, yerdə yuva qururlar. Açıq dəniz quşları deyillər.
Qidalanma
Şəhərlərdə zibil qarışdırır və ya onurğasız heyvanları ovlayırlar.
Əliyusif Qocamanov
Əliyusif Qocamanov - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra 20 Yanvar Şəhidi fəxri adı verilmişdir.
Əliyusif Qocamanov 1933-cü il 1 iyunda Bakıda anadan olub. Naxçıvan mehmanxanasındakı qəzet köşkündə satıcı, Kasparda isə matros işləyib. Üç övladı var. Mərhum o gecə güllə səsinə küçəyə çıxıb. Xəzər kinoteatrının yanında ürəyindən yaralanıb. Semaşko adına xəstəxanaya gətirilib. Qohumları meyidini yanvarın 20-də mərkəzi ölüxanadan tapıb. Pirşağıda dəfn edilib.
Pseudastur
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Zaman səyahəti
Zaman səyahəti — zaman daxilində müəyyən nöqtələr arasında soxulcan dəliyi kimi vasitələrlə hərəkət etmək düşüncəsi. Zaman səyahəti haqda fəlsəfə və fantastika sahələrində daha çox danışılır.
Nəzəriyyə
thumb|224x224px|[[Herbert Uells|Herbert Uellsin Zaman maşını kitabının ilk səhifəsi]] Bəzi nəzəriyyələr xüsusilə, "xüsusi və ümumi nisbilik" nəzəriyyələri müvafiq məkan və zaman həndəsələri vasitəsilə zamanda keçmişə və yaxud gələcəyə getməyin mümkün olduğunu irəli sürür. Fiziklər texniki məqalələrdə əsasən zamanda "hərəkət etmək" və ya "səyahət etmək" ifadələrindən istifadə etmirlər.
Nisbilik nəzəriyyələrinə əsasən, əgər bir insan Yerdən uzaqlaşıb nisbi sürətdə geri qayıdarsa, həmin insan üçün Yerdə daha çox vaxt keçmiş olar. Buna əsasən də "gələcəyə səyahət"in mümkün olduğu düşünülür.
"Baba padoksu"nda isə bu deyilir:
Zaman turizmi
Stiven Hokinq gələcəkdə turistlərin olmamasının zamanda səyahətin varlığına qarşı bir ziddiyət olduğunu irəli sürmüşdür. Bu paradoks "Fermi paradoksu"nun başqa növ formasıdır. Amma bu paradoks zaman səyahətinin fiziki cəhətdən mümkün olduğunu sübut etmir. Çünki zaman səyahəti fiziki cəhətdən mümkün ola bilər, amma indiyə kimi istifadə edilə biləcək formada olmayıb. Zaman səyahəti inkişaf etmiş olsa belə, Hokinq başqa bir yerdə zaman səyahətinin ancaq düzgün istiqamətə yönləndirilmiş kosmos zamanınında baş verə biləcəyini və əgər gələcəyə qədər belə bir kosmos zamanı yaratmasaq zaman sərnişinlərinin o tarixdən keçmişə səyahət edə bilməyəcəklərini bildirmişdir. Bu halda biz zaman maşını ixtira edildiyi vaxta çatana qədər zaman sərnişinlərini görə bilməyəcəyik.
Karl Saqan isə zaman sərnişinlərinin indiki vaxtda olduğunu amma özlərinin zaman sərnişinləri olduqlarını demədikləri ehtimalını və yaxud zaman sərnişinləri olduqlarının fərqinə varmadığımızı iddia etmişdir. Bu halda zaman sərnişinləri bilməyərəkdən bəzi hadisələri dəyişə bilər və beləcə mövcud olan keçmiş hadisələr də dəyişilər.
Ümumi nisbilik
Ümumi nisbilik nəzəriyyəsinə əsasən bəzi qeyri-adi vəziyyətlərdə keçmişə səyahətin mümkün olduğu deyilir. Fiziklər kvant mexanikasını ümumi nisbilik ilə tam birləşdirən kvant cazibə nəzəriyyəsi olmadan mövzu ilə bağlı qəti qərara gələ bilməyiblər.
Fizikada keçmişə səyahət
Zaman daxilində keçmişə səyahət nəzəri olaraq aşağıdakı üsullarla edilə bilər:
İşıqdan daha sürətli səyahət (FTL)
Əgər bir insan hansısa bir məlumatı və ya əşyanı işıqdan daha sürətli bir nöqtədən digər nöqtəyə apara bilsə, nisbilik nəzəriyyəsinə əsasən işarənin və ya əşyanın zamanda geriyə hərəkət etdiyi çərçivə yaranar.
Soxulcan dəliyi
Albert Eynşteyn tərəfindən irəli sürülmüş kosmos zamanın nöqtə dizaynı və zamanda bir qısa yol olan nəzəri topolojik bir xüsusiyyətdir.
Fizikada gələcəyə səyahət
İnsanın "gələcəyə səhayət" edə bilməsi üçün müəyyən məhdud üsullar mövcuddur:
Bunlardan başqa qış yuxusu vasitəsi ilə də gələcəyi görməyin mümkün ola biləcəyi düşünülür. thumb|189x189px|Zamanın genişləməsi
Zamanın genişləməsi
Zaman genişləməsi Eynşteynin ümumi və xüsusi nisbilik nəzəriyyələri tərəfindən qəbul edilir. Bu nəzəriyyəyə əsasən izləyiciyə görə sürətlə hərəkət edən cisimlərin onlar üçün vaxtın daha yavaş keçdiyi düşünülür.
Qış yuxusu
Yaşayan orqanizmlər üçün zaman qavrayışı canlının bədən istiliyinin və maddələr mübadiləsi sürətinin azaldığı qış yuxusu ilə sürətləndirilə bilər. Beləki canlı müəyyən müddət yaşamırmış kimi olacaq. Amma zaman öz axışında olacaq. Beləcə canlı müəyyən müddət sonra oyandıqda gələcəyə səyahət etmiş olacaq.
Araşdırmalar
Güman edilir ki, superkütləli cisimlər əvəzinə sirkulasiyalı lazerlər vasitəsilə zamanda səyahət etmək mümkündür. Bu fərziyyənin təcrübələr əsasında həyata keçildiyi iddia edilir.
Fəlsəfədə zaman səyahəti
Zaman səyahəti haqda çox sayda müxtəlif sahələrdə nəzəriyyələr irəli sürülmüşdür. Həmçinin Qədim Yunanıstanda və digər qədim dövrlərdə müxtəlif nəzəriyyələr irəli sürülmüşdür.
Fəlsəfədə zaman səyahəti haqda nəzəriyyələr irəli sürənlərə misal olaraq Kurt Hödel, Laurens Sklar, Tim Maudlin, David Levis və digər filosoflar göstərilə bilər.
Ziddiyətlərin uyğunlaşması nəzəriyyəsi
David Levis ziddiyətlərin uyğunlaşması nəzəriyyəsində belə deyir:
"İndi isə Timin dünyasında babasının 1955-ci ildə yox 1993-cü ildə öldüyünü düşünün. Bu vəziyyətdə uyğunlaşma mövcud ola bilməz. Beləki Tim babasını öldürə bilməz. Çünkü babası gənc olanda yox 1993-cü ildə ölmüşdür." Buna əsasən Levis iki fərqli nəticəyə gəlir:
Bəs Tim babasını öldürmək istəyəndə, ona nə mane olacaq? Levisə görə, güllənin qarşısına kiminsə çıxacağı və yaxud ən sadəsi, Timin banan qabığının üstünə basıb yerə yıxılacağını düşünür. Beləcə Timin babasını öldürməyinin qarşısını alacaq bir növ bəzi məntiqi kainat gecləri olacaqdır.
Xəyali fikirlər
Zaman səyahəti haqda müxtəlif insanlar tərəfindən irəli sürülmüş "xəyali fikirlər" də mövcuddur. Misal olaraq, daha çox rast gəldiyimiz elmi fantastika filmləri göstərilə bilər.
Bu janrda olan filmlərdə əsasən elmi cəhətdən sübut olunmamış müxtəlif növ zaman səyahətlərinin mümkün olduğu göstərilir.
Əsgər sinaqoqu (Rostov-na-Donu)
Əsgər sinaqoqu — Rusiyanın Rostov-na-Donu şəhərində yeganə aktiv sinaqoq. 1872-ci ildə tikilib. Sinaqoq 1905-ci il talanı zamanı yandı, lakin 1913–1914-cü illərdə bina bərpa edildi. 1935-ci ildə sinaqoq ibadət üçün bağlandı. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra bina yenidən yerli yəhudi icmasına təhvil verildi. Əsgər Sinaqoqu regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti statusuna malikdir.
Tarixi
1862-ci ildə təqaüdçü yəhudi əsgərlər Rostov-na-Donuda Yəhudi Dua Cəmiyyəti qurdular. 31 may 1862-ci ildə Dnepr hökuməti cəmiyyətə ibadət ayinləri üçün ayrıca bir otaq icarəyə verməyə icazə verdi. Sinaqoqunun layihəsi 4 iyun 1872-ci ildə Rosotov səlahiyyətliləri tərəfindən təsdiq edildi və həmin il bina tikildi. Bəzi məlumatlara görə, sinaqoqların inşası üçün pulu Rostov taciri İosif Markoviç Elitser bağışlamışdı. Sinaqoqun memarının Ernest Ernestoviç fon Şulman, tikinti podratçısısının isə Moisey Leontyeviç Qeronimus olduğu ehtimal edilir.
Sinaqoqun binası bir neçə dəfə yenidən qurulmuşdur. 1881-ci ildə, şərq hissəsində üç mərtəbəli bir kərpic bina tikildi. 1891-ci ildə sinaqoqun cənub divarına iki mərtəbəli bir bina da qoşuldu. Bianın birinci mərtəbəsində kasıb əsgər uşaqları üçün məktəb, ikinci mərtəbədə isə dua məktəbi yerləşirdi. Sinaqoq 1905-ci ildə yəhudi əleyhinə poqrom zamanı vurulan atəş nəticəsində ciddi ziyan gördü.Bina yalnız 1913–1914-cü illərdə lazımi vəsait toplananda bərpa edildi. Yenidənqurma layihəsinin müəllifi Peterburq memarı Yakov Germanoviç Gevirts idi. Sinaqoqda ibadət Pasxa günü 29 Mart 1914-cü ildə bərpa edildi.
1935-ci ildə sinaqoq ibadət üçün bağlandı.Binada kimya fabriki yerləşirdi. Müharibə illərində bu müəssisələr şəhərdən təxliyə edildi. 1943-cü ildə, Rostov-na-Donu sinaqoqu azad edildikdən sonra yenidən yəhudi icması tərəfindən alındı. Binanın yəhudi icması tərəfindən istifadəsinə rəsmi icazə 14 aprel 1945-ci ildə icazə verildi.
2005-ci ildə sinaqoqun əsaslı təmiri həyata keçirildi. 1940-cı illərdə dağıdılmış, Davud ulduzları ilə bəzənmiş künc günbəzi bərpa edildi. Yenidənqurma işləri ilin sonunadək başa çatdı və sinaqoq 26 dekabrda açıldı.
Memarlıq
Əsgər Sinaqoqunun memarlığı Modern və Şərq üslubunun elementlərinə malikdir. Binada kompleks konfiqurasiya planı var. Şəbəkənin yuxarı hissəsindəki zəif açıqlıqlar naxışlı, qotik gül ilə bəzədilmişdir. Sinaqoqun girşi tağlarla bəzədilib.
Namiq Qarayev
Həyatı
Qarayev Namiq Qarakişi oğlu 21.04.1979-cu il tarixdə Ucar rayonu Qazıqumlaq kəndində anadan olub.
Təhsili
1985–1996-cı illərdə Qazıqumlaq kənd 1 saylı orta məktəbində təhsil alıb.
Hərbi xidməti
01.10.2020-ci il tarixdə Kəlbəcər rayonu uğrunda aparılan döyüş əməliyyatları zamanı həlak olub.
Osuqi Sakae
Həyatı və fəaliyyəti
Osuqi Sakae 17 yanvar 1885-ci ildə Kaqava prefekturasının Maruqame şəhərində doğulmuşdur. O, orduda xidmət edən bir zabitin ilk uşağı idi. 14 yaşında Naqoya Hərbi Akademiyasına daxil olsa da, 1901-ci ildə əmrə itaətsizlik səbəbilə uzaqlaşdırılmışdır. Psixoloji müalicə aldıqdan sonra təhsilinə Tokioda davam etdirməyə başlamış və Hərbi Heyət Kollecində fransız dili təlimçisi olmuşdur. Bu dövrdə Kotoku Şusui və Sakay Toşihikonun solçu ideyaları ilə tanış olmuşdur. Onun diqqətini anarxizm yox, cəmiyyətin təbiət kimi daim dəyişdiyini iddia edən təkamülçü nəzəriyyələr cəlb etmişdi.