cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albert Eynşteynin dini və fəlsəfi görüşləri
Axirət həyatına inam
Eynşteyn, əbədi mükafat və cəza sisteminə aid olduğu kimi, İbrahimin Cənnət və Cəhənnəm anlayışına qarşı idi. 1915-ci ildə İsveçrəli fizik Edgar Meyerə yazdığı məktubda Eynşteyn yazırdı: "Allah yalnız çox təəssüf hissi ilə görürəm ki, Allah bu qədər övladını çoxsaylı axmaqlıqlarına görə cəzalandırır, bunun üçün yalnız Özü məsul ola bilər; mənim fikrimcə yalnız mövcudluq Onu üzrləyə bilməz." O, həmçinin dedi: "Yaratdığı obyektləri mükafatlandıran və cəzalandıran, məqsədlərimiz özümüzə nümunə olan bir Tanrı, bir sözlə, insan çatışmazlığının əksini tapan bir Tanrı təsəvvür edə bilmirəm. İnsanın bədəninin ölümündən sağ çıxmasına inana bilmərəm, baxmayaraq ki, zəif ruhlar qorxu və ya gülünc mənfiliklər vasitəsilə bu cür düşüncələri gizlədirlər."
Eynşteynin İbrahim sonrakı həyatı ilə yaşadığı gərginliyin bir hissəsi, determinizm inancı və azad iradəsini rədd etməsi idi. Eynşteyn, "Səbəbiyyət qanununun universal işləməsinə tam əmin olan insan, hadisələrin gedişatına müdaxilə edən bir varlıq haqqında bir an belə düşünə bilməz. Yəni səbəbkarlıq fərziyyəsini həqiqətən ciddi qəbul edərsə. Qorxu dini üçün heç bir faydası yoxdur, eyni zamanda sosial və ya mənəvi din üçün də azdır. Mükafatlandıran və cəzalandıran bir Allah, insanın hərəkətlərinin zərurilik, xarici və daxili olması ilə təyin olunduğunun sadə səbəbi ilə ağlasığmazdır. Beləliklə, Allahın gözü qarşısında məsuliyyət daşımır, cansız bir cisimdən başqa hərəkət etdiyi hərəkətlərə cavabdehdir. vasitəsilə."
1930-cu ildə Eynşteyn inancları haqqında The New York Times jurnalında geniş müzakirə olunan bir məqaləsini nəşr etdi. Eynşteyn "Din və Elm" başlığı ilə dini inancı inkişaf etdirən üç insan impulsunu fərqləndirdi: qorxu, sosial və ya mənəvi narahatlıqlar və kosmik bir dini hiss. Bir ibtidai anlaşma səbəbiyyət səbəbləri qorxun və qorxulu özlərini eyni fövqəltəbii insanlar uydurursunuz. Sevgi və dəstək istəyi bir ali varlıq üçün sosial və mənəvi bir ehtiyac yaradır; hər iki üslubda Tanrı antropomorfik anlayışı var. Eynşteynin ən yetkin hesab etdiyi üçüncü üslub dərin qorxu və sirr mənşəyindən yaranır. Dedi, fərd "özünü təbiətdə ortaya qoyan lütf və ecazkar bir nizam hiss edir ... və kainatı tək əhəmiyyətli bir bütöv olaraq hiss etmək istəyir." Eynşteyn, elmə dini inancın ilk iki üslubunun antaqonisti olaraq baxdı, ancaq üçüncüsündə ortaq olaraq. Dedi ki, "din və elm sahələri bir-birindən aydın şəkildə ayrılsa da," güclü qarşılıqlı münasibətlər və asılılıqlar "dini sferadan qaynaqlanır. Davam etdi: "Dini cəhətdən maariflənmiş bir insan, ən yaxşı bacarığına görə özünü eqoist istəklərinin qulağından azad edən və super şəxsi olduqları üçün qucaqladığı düşüncələr, hisslər və istəklərlə məşğul olan biri kimi görünür. dəyəri. Mənə elə gəlir ki, vacib olan bu fövqəltəbii məzmunun qüvvəsidir ... bu məzmunu İlahi varlıq ilə birləşdirməyə hər hansı bir cəhd edilməməsindən asılı olmayaraq, əks halda Budda və Spinozanı dini şəxsiyyət saymaq mümkün olmazdı. Buna görə bir dindar, rasional təməl tələb etməyən və ehtiyac duymayan o həddən artıq şəxsi əşyaların və məqsədlərin əhəmiyyətinə şübhə etmədiyi mənasında dindardır. . .  Bu mənada din bəşəriyyətin bu dəyərləri və hədəfləri aydın və tamamilə şüurlu bilməsi, daim güclənmələri və təsirlərini genişləndirmələri üçün qədim bir səydir. Bu təriflərə görə din və elm düşünsə, aralarında bir qarşıdurma mümkünsüz görünür. Elm yalnız nəyin olacağını, ancaq nəyin olmamasını müəyyən edə bilər. .." Səbəbiyyət anlayışı Eynşteynin etik inancları üçün əsas idi. Eynşteynin fikrincə, "təbii hadisələrə müdaxilə edən bir şəxsi Tanrı doktrinası əsla elm tərəfindən təkzib edilə bilməz", çünki din həmişə elmin izah edə bilmədiyi sahələrə sığınacaqdır. Eynşteynin "etik rifah uğrunda mübarizədə din müəllimlərinin fərdi Tanrı doktrinasından imtina etməsi, yəni qorxu və ümid mənbəyindən imtina etməsi" və "Yaxşı, yaxşı Doğrudur və bəşəriyyətdəki Gözəldir. "
Asfalten
Asfaltenlər — neftin tərkibində olan ən irimolekullu maddələr olub molekul kütlələri 1600 - 6000-dir. Onlar, ağır və qətranlı neftlərdə daha çoxdur. Elementar tərkibinə görə neft qətranlarına yaxındır, tərkibində 80-86% karbon, 0-9% kükürd, 1-9% oksigen və 2%-ə yaxın azot olur. Güman edilir ki, A. neft qatranlarının kondensasiyasından əmələ gəlir. A. tünd qonur, yaxud qara rəngdə neytral xassəli amorf maddələrdir, qızdırıldıqda ərimir, 300 C-dən yuxarı temperaturda parçalanaraq qaz və çətin yanan koksa çevrilir. Sənayedə asfaltenləri neftdən maye propanla çıxarırlar.
Albert Eynşteynin dini və fəlsəfi görüşləri
Axirət həyatına inam
1936-cı ildə Eynşteyn altıncı sinifdə bir gənc qızdan məktub aldı. Elm adamları dua edirsə, müəlliminin təşəbbüsü ilə ondan soruşdu. Eynşteyn bacardığı ən sadə şəkildə cavab verdi:
Elmi araşdırmalar, baş verənlərin hamısı təbiət qanunları ilə müəyyən olunduğuna və buna görə də insanların hərəkətlərinə əsaslandığı fikrinə əsaslanır. Bu səbəbdən bir tədqiqatçı alim hadisələrin dua ilə, yəni fövqəltəbii varlığa yönəldilmiş bir istəklə təsirlənə biləcəyinə inanmağa çətinlik çəkməz. Ancaq etiraf etmək lazımdır ki, bu qanunlar barədə həqiqi bilgilərimiz yalnız qüsursuz və parçalanmışdır, beləliklə, əslində təbiətdəki əsas hərtərəfli qanunların varlığına inam da bir növ imana əsaslanır. Eynilə bu inam elmi tədqiqatların uğuru ilə əsaslı şəkildə təsdiqlənmişdir. Ancaq digər tərəfdən, elmin arxasında ciddi iştirak edən hər kəs bir ruhun kainatın qanunlarında - insanın ruhundan olduqca üstün bir ruh olduğuna və bizim qarşımızda durduğuna əmin olur. təvazökar güclər təvazökarlıq hiss etməlidirlər. Bu yolla elmin arxasınca getmək daha sadəlövh birinin dindarlığından tamamilə fərqli olan xüsusi bir növ dini hisslərə səbəb olur. ”
Eynşteyn özünü aşağıdakı mənada "dindar dindar" kimi xarakterizə etdi: "Yaşaya biləcəyimiz ən gözəl duyğu mistikdir. Bütün həqiqi sənət və elmin gücüdür. Bu emosiya qəribəsi olan, artıq təəccüblənə bilməyən və ölən kimi yaxşıdır. Bizim üçün keçilməz olanın həqiqətən ən yüksək hikmət və ən parlaq gözəllik kimi özünü göstərən, darıxdırıcı fakültələrimizi yalnız ən ibtidai formalarında - bu bilik, bu duyğu əsl dindarlığın mərkəzində dərk edə biləcəyini bilmək. Bu mənada və yalnız bu mənada mən dindar dindarların rütbəsinə aidəm. "
Eynşteyn öz inanc sistemini tez-tez "kosmik din" adlandırır və 1954-cü ildə bu mövzuda bir eponim məqalənin müəllifidir, sonra 1955-ci ildə onun " Fikirlər və mülahizələr" kitabıdır. İnanc sistemi, davranışlarına görə insanları mükafatlandıran və cəzalandıran bir fərdi Tanrıdan məhrum olan "bütün təbiətdə və ideya dünyasında özünü büruzə verən möcüzəvi bir nizamı" tanıdı. Elm və din arasındakı qarşıdurmanı rədd etdi və kosmik dinin elm üçün zəruri olduğunu bildirdi. Eynşteyn üçün "dinsiz elm laldır, elm olmadan din kordur." O, William Hermanns-a verdiyi müsahibədə “Tanrı bir sirrdir. Ancaq başa düşülən bir sirr. Təbiət qanunlarına əməl etdiyim zaman qorxmaqdan başqa bir şeyim yoxdur. Qanunverici olmadan qanunlar yoxdur, amma bu qanunverici necə görünür? Şübhəsiz ki, böyüdülmüş bir insan kimi deyil. " Bir təbəssümlə əlavə etdi: "Bir neçə əsr əvvəl yandırılsam və ya asılsaydım. Buna baxmayaraq, yaxşı münasibətdə olardım. " Eynşteyn təbiətin sirlərinin rasional kəşfi dini bir hərəkət olduğu kosmik din üçün bir teologiya hazırladı. Onun dini və fəlsəfəsi elmi kəşfləri ilə eyni paketin ayrılmaz hissələri idi.
Yəhudi kimliyi
Bir məktub Eric Gutkind yanvar 1954 3-ci il tarixli, Einstein "Mənim üçün, Alman yazırdı Yəhudi din bütün başqaları kimi ən uşaq superstitions bir təcəssüm edir. Mən məmnuniyyətlə mənsub olduğum və zehni ilə dərin bir yaxınlığım olan yəhudi xalqının mənim üçün bütün digər insanlardan fərqli bir keyfiyyəti yoxdur. Təcrübəmə gəldikdə, onlar digər insan qruplarından da yaxşı deyillər, baxmayaraq ki, gücləri çatışmazlığı ilə ən pis xərçəngdən qorunurlar. Əks təqdirdə onlar haqqında " seçilmiş " bir şey görə bilmirəm. "
" Time " jurnalının George Sylvester Viereck ilə verdiyi müsahibədə Eynşteyn xristianlıqla bağlı hisslərindən danışdı. Almaniyada anadan olan Viereck Milli Sosializmi dəstəkləyib, lakin o, semitik deyildi. Eynşteyn kimi o da pasifist idi. Müsahibə zamanı Eynşteynə Vierekin yəhudi olmadığı bildirildi lakin Vierek'in "yəhudinin psixi uyğunlaşması" olduğunu, Eynşteynin onunla "maneəsiz" görüşməsini təmin etdiyini bildirdi. Viereck Eynşteynin özünü alman və ya yəhudi hesab edib-etmədiyini soruşmaqla başladı, buna Eynşteyn "Hər ikisi olmaq mümkündür" cavabını verdi. Viereck müsahibədə Eynşteynin yəhudilərin mənimsəməyə cəhd edib etməməsini istəməsini istədi və buna cavab olaraq Eynşteyn "Biz yəhudilər uyğunlaşmaq üçün xəyallarımızı qurban verməyə çox hazırıq" cavabını verdi. Eynşteyndən sonra xristianlığın nə dərəcədə təsirləndiyi soruşuldu. “Uşaq ikən həm İncildə, həm də Talmudda təlim aldım. Mən bir yəhudiyəm, amma Nazarenin parlaq siması məni valeh edir. " Bundan sonra Eynşteyndən İsanın tarixi varlığını qəbul edib etmədiyini soruşdular, cavabında dedi: "Şübhəsiz! Heç kim İncilləri İsanın həqiqi varlığını hiss etmədən oxuya bilməz. Onun şəxsiyyəti hər sözdə pulsasiya edir. Heç bir mif belə həyatla dolu deyil. ”
Hollandiyalı şair Willem Frederik Hermans Einstein ilə söhbətində vurğuladı: "İsanın özü olduğunu söylədiyinə ciddi şübhə edirəm, çünki o, bu böyük əmri pozmaq üçün çox yəhudi idi: İsraili dinlə, Əbədi Allahımızdır və İki və ya üç deyil, birdir! " Eynşteyn fəryad etdi: "Bəzən düşünürəm ki, İsa heç yaşamamışdı. Heç bir ad hakimiyyət uğrunda belə sui-istifadə edilmədi! ” 1934-cü ildə yazdığı <i id="mwATA">"Dünyanı gördüyüm kimi dünya"</i> kitabında o, inandığını ifadə etdi: "İsa Məsihin bütün sonrakı əlavələr, xüsusən kahinlər tərəfindən öyrədildiyi kimi Peyğəmbərlərin Yəhudiliyini və Xristianlığı təmizlədiyi təqdirdə, bir təlim var. bəşəriyyətin bütün sosial xəstəliklərini müalicə etməyə qadirdir. " Daha sonra 1943-cü ildə edilən bir reportajda Eynşteyn əlavə etdi: "İsadan daha böyük işlər görə biləcəyimiz çox mümkündür, çünki onun haqqında Müqəddəs Kitabda yazılanlar poetik şəkildə bəzədilmişdir."
Eynşteyn Allahın Krallığı anlayışını ən yaxşı insanlara istinad olaraq şərh etdi. "Mən həmişə İsa Allahın Padşahlığını nəzərdə tutduğuna inanırdım, kiçik bir qrupu zamanla intellektual və etik dəyərli insanlar arasında dağılmışdı."
Ömrünün son ilində "Yəhudi olmasaydım, Quaker olardım" dedi.
Xristian kilsələrinin görüşləri
Münhendəki yeganə yəhudi məktəbi 1872-ci ildə tələbə ehtiyacı üçün bağlandı və alternativ olmadıqda Eynşteyn katolik ibtidai məktəbində iştirak etdi. Evdə də yəhudi dini təhsili aldı, ancaq "bütün dinlərin səmimiliyini" qavradığından iki din arasındakı bölünmə görmədi. Eynşteyn, İbrani Müqəddəs Kitab hekayələri və İsanın ehtirası ilə eyni dərəcədə təsirləndi. Bioqraf Uolter İsaaksonun dediyinə görə Eynşteyn məktəbdə aldığı katolik din kurslarından olduqca həzz alırdı. Onun məktəbindəki müəllimlər sərbəst və ümumiyyətlə tələbələrin dinləri arasında heç bir fərq qoymadılar, baxmayaraq ki, bəziləri fitri, lakin mülayim bir antisemitizmə sahib idi. Daha sonra Eynşteyn onu çox sevən bir müəllimlə əlaqəli bir hadisəni xatırlatdı: "Bir gün o müəllim dərsə uzun dırnaq gətirdi və şagirdlərə Məsihin yəhudilər tərəfindən Xaça mismarlandığını söylədi" və "Uşaqlar arasında ibtidai məktəbdə antisemitizm yayılmışdı. . . Məktəbdən evə gedərkən fiziki hücumlar və təhqirlər tez-tez olurdu, lakin çox hissəsi çox da acınacaqlı deyildi. " Eynşteyn qeyd etdi: "Bu, katolik məktəbində idi; digər Prussiya məktəblərində antisemitizm nə qədər pis olmalıdır, yalnız təsəvvür edə bilərsiniz." Daha sonra həyatda xatırladacaq ki, "Atalar dini, Münhendə dini təlimlər zamanı və sinaqoqda rastlaşdığım kimi, məni cəlb etmək əvəzinə dağıdıb."
Eynşteyn bir neçə dəfə görüşmüş və Leuven Katolik Universitetindən olan Belçikalı keşiş alim Georges Lemaître ilə əməkdaşlıq etmişdir. Fr Lemaitre, Eynşteynin ümumi nisbiilik nəzəriyyəsini kosmologiyaya tətbiq etməkdə kosmosun mənşəli böyük partlayış nəzəriyyəsinin ilk təbliğatçısı və kəşfiyyatçısı kimi tanınır. Eynşteyn Belçika Kralından aldığı 1934-cü il Francqui mükafatı üçün Lemaitre'yi təklif etdi.
11 Noyabr 1950-ci ildə İnqilab Brooklyndən olan Kornelius Qrinvey Eynşteynə məktub yazdı ki, bu da Kilsəsi ilə bağlı söylədiyi fikirləri sitat gətirdi. Eynşteyn cavab verdi: "Ancaq bir az utandım. Verdiyiniz ifadənin sözləri mənim özümə aid deyil. Almaniyada Hitler hakimiyyətə gəldikdən qısa müddət sonra bir qəzet adamı ilə bu mövzularda şifahi söhbət etdim. O vaxtdan bəri mənim iradlarım işlənib hazırlanmışdır və tanınmaz dərəcədə şişirdilmişdir. Vicdanımla göndərdiyim ifadəni öz adım kimi yaza bilmirəm. Məsələ məni daha da utandırır, çünki mən də rəsmi şəxslərin tarixi boyunca öz fəaliyyətim və xüsusən siyasi fəaliyyətimlə bağlı çox tənqidiəm. Beləliklə, mənim əvvəlki sözlərim, həqiqi sözlərimə qədər azaldılsa da (ətraflı xatırlamıram) ümumi münasibətim barədə yanlış təəssürat verir. "
2008-ci ildə Antik Roadshow televiziya proqramı Eynşteynin 1943-cü ildə yazdığı məktubu təsdiqləyən əlyazma mütəxəssisi Catherine Williamson-u ekranda göstərdi ki, o, Time jurnalının onun sitatına "təxminən uyğun bir bəyanat verdiyini" təsdiqləyir. Ancaq Eynşteyn davam etdi: "Mən bu ifadəni nasist rejiminin ilk illərində - 1940-cı ildən çox əvvəl söylədim və ifadələrim bir az daha mülayim oldu."
William Hermanns söhbətləri
Eynşteynin William Hermanns ilə etdiyi söhbətlər 34 illik yazışmalar üzərində qeyd edildi. Danışıqlarda Eynşteyn ümumilikdə xristian kilsələri və xüsusilə Katolik Kilsəsi haqqında müxtəlif açıqlamalar verir: “Katolik Kilsəsinin tarixini öyrənəndə Mərkəz Partiyasına etibar etməzdin. Hitler Rusiyada bolşevikləri qıracağına söz vermədi? Kilsə katolik əsgərlərinə faşistlərlə birlikdə getməyə xeyir-dua verəcəkdir "(Mart 1930). “Vatikanın hakimiyyətə gələcəyi təqdirdə Hitlerə dəstək verəcəyini proqnozlaşdırıram. Dövlət, Kilsəyə vəftiz etməyi və kütlələrə təlimat verməyə imkan verdiyi müddətdən etibarən, Konstantin həmişə avtoritar dövlətə üstünlük verdi ". "Buna görə tarixdə tez-tez yəhudilər İspaniya, Almaniya və ya Rusiyada istər ədalət, istər islahat təşəbbüskarı olmuşlar. Tezliklə Kilsənin xeyir-dua aldıqları 'dostlarından' daha çox öz işlərini gördülər '(Avqust 1943).
“Ancaq məni sarsıtdıran şey Katolik Kilsəsinin səssiz olmasıdır. 'Katolik Kilsəsi bu səssizliyə görə pul ödəyəcək' demək üçün bir peyğəmbər olmaq lazım deyil. . . Mən demirəm ki, 2000 il ərzində kilsənin açılmayan cinayətləri həmişə Vatikanın xeyir-duası idi, amma iman gətirənlərə bu fikirlə peyvənd etdi: Bizdə həqiqi Allah var və yəhudilər onu çarmıxa çəkdilər. ' Kilsə on əmrdə deyildiyi halda, sevgi yerinə nifrət səpdi: "Öldürməməlisən" (Avqust 1943). "Bir neçə istisna olmaqla, Roma Katolik Kilsəsi, dogma və ritualın əhəmiyyətini vurğulayaraq, ideyalarını cənnətə çatdırmağın yeganə yoludur. Yaxşı və ya pis olduğumu eşitmək üçün Kilsəyə getməyimə ehtiyac yoxdur; ürəyim bunu deyir ”(Avqust 1943). "Mən gənclikdə Kilsənin fərdi Tanrı doktrinasını implantasiya etməyi sevmirəm, çünki bu kilsə son 2000 ildə belə qeyri-insani davranırdı. . . Kilsənin yəhudilərə və sonra müsəlmanlara qarşı göstərdikləri nifrətə, cinayətləri ilə xaçlı yürüşlərinə, istintaqın yanan hissələrinə, yəhudilər və polyaklar öz qəbirlərini qazıb öldürülərkən Hitlerin hərəkətlərinə səmimi razılıq verdiyini düşünün. Hitlerin qurbangah uşağı olduğu deyilir! " (Avqust 1943).
"Bəli" Eynşteyn çox həvəslə cavab verdi: "Hitler ilə Konkordat arxasında olan Kardinal Pacelli (gələcək Papa Pius XII ) tərəfindən sübut olunduğu həqiqətən insan. Nə vaxtdan bəri eyni anda Məsih və Şeytanla saziş bağlamaq olar? " (Avqust 1943). "Kilsə həmişə özünü gücdə olanlara satdı və toxunulmazlığı müqabilində hər hansı bir sövdələşməyə razılıq verdi." (Avqust 1943) "Mənə Kilsələrə məsləhət verməyə icazə verildilərsə," Eynşteyn davam etdi, "Mən onlara öz aralarında dönüşmədən başlamağı və güc siyasətini oynamağı dayandırmağı söylədim. İspaniyada, Cənubi Amerikada və Rusiyada hansı kütləvi səfalətə səbəb olduqlarını düşünün. " (Sentyabr 1948).
Katolik bir dindara cavab olaraq "Kilsənin kommunizmin yeganə rəqibi olduğunu bildirmədinizmi?" Eynşteyn cavab verdi: "Kilsə [ sic ] nəhayət Milli Sosializmin də güclü bir rəqibinə çevrildiyini vurğulamaq lazım deyil." Eynşteynin katibi Helen Dukas, "Doktor Eynşteyn yalnız katolik kilsəsini deyil, bütün kilsələri nəzərdə tuturdu." Dönüşçü, ailə üzvlərinin nasistlər tərəfindən qazlandığını söylədikdə, Eynşteyn cavab verdi ki, "o da özünü günahkar hiss etdi. (Sentyabr 1948)
1954-cü ildə daha dəqiq cavablar soruşulduqda Eynşteyn cavab verdi: "Allah haqqında, Kilsənin səlahiyyətinə əsaslanan heç bir konsepsiyanı qəbul edə bilmərəm. [. . . ] Xatırlaya biləcəyim qədər kütləvi təlatümdən həzz aldım. Həyat qorxusuna, ölüm qorxusuna, kor imana inanmıram. Şəxsi tanrı olmadığını sizə sübut edə bilmərəm, amma onun haqqında danışsaydım, yalançı olaram. Yaxşılığı mükafatlandıran və pisliyi cəzalandıran ilahiyyat Tanrısına inanmıram. Allahım buna əhəmiyyət verən qanunlar yaratdı. Onun kainatı arzuolunan düşüncə ilə yox, dəyişməz qanunlarla idarə olunur. " Bu görüşdə iştirak edən Həyat Jurnalı William Miller Eynşteynin "canlı müqəddəs" kimi göründüyünü və "mələk laqeydliyi" ilə danışdığını təsvir etdi. /
Fəlsəfi inanclar
Eynşteyn inanırdı ki, təbiəti dərk etmək istəyərkən təbiət elmləri ilə həm fəlsəfi araşdırma, həm də araşdırma ilə məşğul olmaq lazımdır.
Gənc yaşlarından fəlsəfəyə marağı var idi. Eynşteyn özü haqqında demişdir: “Bir gənc olaraq məzmunu bütün dünyaya, xüsusən də fəlsəfi kitablara aid kitablara üstünlük verdim. Schopenhauer, David Hume, Mach, müəyyən dərəcədə Kant, Platon, Aristotel. "
Elm və fəlsəfə əlaqəsi
Eynşteyn inanırdı ki, epistemologiya və elm "bir-birindən asılıdır. Elmlə təmas etmədən epistemologiya boş bir sxemə çevrilir. Epistemologiyasız elm, ümumiyyətlə düşündüyü kimi, primitiv və qarışıqdır. "
Azad iradə
Spinoza kimi, Eynşteyn də insan davranışının səbəbiyyət qanunları ilə tamamilə təyin olunduğuna inanan sərt determinist idi. Bu səbəblə o, Niels Bohr-a məşhur olaraq söyləyən kvant nəzəriyyəsinin təsadüf aspektindən imtina etdi: "Allah kainatla zar oynamır". Fizik Maks Borna göndərilən məktublarda Eynşteyn səbəb əlaqələrinə inamını ortaya qoydu: "Siz zar oynayan bir Allaha inanırsınız və mən obyektiv mövcud olan və mən olduqca spekulyativ bir şəkildə ələ keçirməyə çalışdığım bir dünyada tam qanun və qaydada yaşayıram. Qəti şəkildə inanıram, amma ümid edirəm ki, kimsə tapmaq üçün çox olduğundan daha real bir yol, daha doğrusu daha mənalı bir əsas tapacaqdır. Kvant nəzəriyyəsinin hətta böyük başlanğıc uğuru məni təməl zar oyununa inandırmır, baxmayaraq ki, bəzi gənc həmkarlarımızın bunu qocalmanın nəticəsi kimi şərh etdiklərini yaxşı bilirəm." Eynşteynin 'inama' və bunun determinizmlə necə əlaqəli olduğuna vurğu, ömür-gün yoldaşlarından biri olan Michele Bessonun ölüm xəbərinə cavab olaraq başsağlığı məktubunda göstərilmişdir. Eynşteyn ailəyə yazırdı: “İndi bu qəribə dünyadan məndən bir az qabağa getdi. Bu heç nəyi ifadə etmir. İnanclı fiziklər üçün bizim keçmişimiz, bu günümüz və gələcəyimiz arasındakı fərq yalnız inadkar davamlı bir illüziyadır. "
Eynşteyn filosof Spinozanın panteizmin determinist versiyası ilə bir cazibə qəbul etdi. Amerikalı filosof Çarlz Hartshorne, özünün azad iradə panenteizmi inancı ilə determinist fikirləri ayırmaq istəyərək, Spinozanın panteizmin determinist versiyasına bənzər mövqe tutanların fikirlərini ayırd etmək üçün " Klassik panteizm " tipologiyasından istifadə etmişdir.
O, həmçinin bir idi incompatibilist, 1932-ci ildə o, bunları söylədi: "Azad iradəyə inanmıram. Schopenhauer'in sözləri: 'İnsan istədiyi şeyi edə bilər, amma istədiyini edə bilməz' həyatım boyu bütün hallarda məni müşayiət edir və başqalarının hərəkətləri ilə barışar, hətta mənə çox acı verər. Azad iradənin olmaması barədə məlumatlılıq məni həm özümü, həm də yoldaşlarımı hərəkətli və qərar verən şəxs kimi çox ciddi qəbul etməkdən və huşumu itirməkdən saxlayır." Bununla belə, Eynşteyn, müəyyən bir insanın həyatının mənalı olub-olmamasının, insanın digər insanların həyatına münasibətdə öz həyatını necə təsəvvür etməsindən asılı olduğunu söyləyir. Bu mövzuda ibtidai insan həyatı tamamilə instinktiv ehtiyacların təmin edilməsinə həsr olunmuş bir insandır. Eynşteyn təməl ehtiyacların təmin edilməsinin qanuni və əvəzedilməz bir məqsəd olduğunu qəbul etsə də, buna baxmayaraq onu ibtidai məqsəd hesab edir. Einstein görə kainatın ilə birlik dövlət pərişanlıq (eqoizm) onun ilkin və uşaq dövlət insan ruh keçid, azadlıqların dörd növ həyata tələb edir: zaman özünü azadlıq, ifadə azadlığı, azadlıq və müstəqillik azadlığı.
Humanizm və mənəvi fəlsəfə
Eynşteyn dünyəvi bir humanist və Etik Mədəniyyət hərəkatının tərəfdarı idi. Nyu-Yorkun Birinci Humanist Cəmiyyətinin məsləhət heyətində xidmət etmişdir. New York Etik Mədəniyyət Cəmiyyətinin yetmiş beşinci ildönümü üçün, Etik Mədəniyyət İdeyasının, dini idealizmdə ən dəyərli və davamlı olan şəxsi konsepsiyasını təcəssüm etdirdiyini bildirdi. O, "etik mədəniyyət olmadan" insanlıq üçün bir qurtuluş yoxdur "dedi. O, İngilis humanist təşkilatının Rasionalist Mətbuat Dərnəyinin fəxri üzvü idi və ölən gün masasında olan maddələr arasında jurnal vardı.
Eynşteyn, Allahın cəzası ilə əlaqədar olaraq, "Yaratdığı obyektləri mükafatlandıran və cəzalandıran, məqsədlərimiz özümüzə nümunə olan bir Tanrı, bir sözlə, insan qüsurlarının əksini tapan bir Tanrı təsəvvür edə bilmirəm. İnsanın bədəninin ölümündən sağ çıxmasına inana bilmərəm, baxmayaraq ki, zəif ruhlar qorxu və ya gülünc eqoizm ilə bu cür düşüncələri gizlədirlər. " "Mükafatlandıran və cəzalandıran bir Allah, insanın etdiyi hərəkətlərin zəruri, xarici və daxili olması ilə təyin olunduğu sadə səbəbə görə ağlasığmazdır. Beləliklə, Allahın gözü qarşısında cavabdeh ola bilməz, cansız cisimdən başqa hər hansı birinin hərəkətləri cavabdehdir. keçir. Buna görə elm əxlaqı pozmaqda ittiham olunur, lakin ittiham ədalətsizdir. Kişinin etik davranışı simpatiya, təhsil və sosial əlaqələrə və ehtiyaclara təsirli olmalıdır; heç bir dini əsas lazım deyildir. Ölümdən sonra cəza qorxusu və mükafat ümidi ilə təmkinli olsaydı, insan həqiqətən də kasıb bir şəkildə olardı. Buna görə kilsələrin nə üçün həmişə elmlə mübarizə apardıqlarını və dindarlarını təqib etdiyini görmək asandır. "
Etikanın əhəmiyyəti barədə “İnsanların ən vacib cəhəti hərəkətlərimizdə əxlaqa səy göstərməsidir. Daxili balansımız və hətta varlığımız da ondan asılıdır. Yalnız hərəkətlərimizdəki əxlaq həyata gözəllik və ləyaqət verə bilər. Bunu canlı qüvvə halına gətirmək və aydın şüura çatdırmaq bəlkə də təhsilin ən vacib vəzifəsidir. Əxlaqın təməli mifdən asılı olmamalı və ya hər hansı bir orqana bağlanmamalı, mif və ya hakimiyyətin legitimliyi ilə bağlı şübhə etməməli, sağlam düşüncə və hərəkətin əsasını qoymamalıdır. " "İnsanın ölümündən sonra cəzadan qorxaraq gündəlik hərəkətlərində təmkinli olmağına və ya yalnız bu şəkildə öləndən sonra mükafatlandırılacağına görə şeylər etməsinə inanmıram. Bunun mənası yoxdur. İnsanın həyatı boyunca düzgün rəhbərlik etikaya verdiyi ağırlıq və başqalarına verdiyi diqqət miqdarı olmalıdır. " "Mən fərdlərin hərəkətlərinə birbaşa təsir edən və ya birbaşa öz yaradılışının məxluqları barədə mühakimə yürüdə biləcək şəxsi Tanrı tanımıram. Mexanik səbəbkarlığın müasir elm tərəfindən müəyyən dərəcədə şübhə altına alınmasına baxmayaraq bunu edə bilmərəm. Dindarlığım, zəif və keçici anlayışımızla gerçəkliyi dərk edə biləcəyimizi kiçik bir şeydə ortaya qoyan sonsuz üstün ruhun təvazökar bir heyranlığından ibarətdir. Əxlaq ən böyük əhəmiyyətə malikdir, lakin Allah üçün deyil, bizim üçün. "
Transsendental idealizm
Eynşteyn hesab edirdi ki, Kantın "kosmosun obyektivliyini inkar etmək (...) çətin ki, ciddi qəbul olunsun". O da inanırdı ki, “Kant bu gün bizə məlum olanı təbii nizamdan bilsəydi, əminəm ki, öz fəlsəfi nəticələrini əsaslı şəkildə yenidən nəzərdən keçirərdi. Kant quruluşunu Kepler və Nyutonun dünyagörüşünün təməlləri üzərində qurdu. İndi təməl söküldükdən sonra quruluş dayanmır. "
David Hume
Eynşteyn David Hume fəlsəfəsinin pərəstişkarı idi; 1944-cü ildə "Hume'nin kitablarını oxuyursa, heyrətlənir ki, ondan sonrakı çox və bəzən çox hörmətli filosoflar bu qədər qaranlıq yaza bilirlər və hətta bunun üçün minnətdar oxucu tapa bilirlər. Hume, özündən sonra gələn ən yaxşı filosofların inkişafına daim təsir göstərmişdir. "
İmanuel Kant
Bəzi mənbələr Eynşteynin 16 Kritikada üç Tənqidini oxuduğunu və Kantı yeniyetmə kimi öyrəndiyini iddia edirlər. Lakin Philip Stamp bunun bəzi iddialarına zidd olduğunu bildirir. 1949-cu ildə Eynşteyn dedi ki, "Kantian ənənəsində böyüməmiş, lakin bu gün olduqca açıq, yalnız çox gec olan səhvlərlə yanaşı, doktrinasında tapıla biləcək həqiqətən dəyərli olanı başa düşmüşdür".
Eynşteynin 1918-ci ildə Maks Borna yazdığı məktublardan birində Kant-da bu "həqiqətən dəyərli" kəşf etməyə başladığını söylədi: " Kant'ın Prolegomena'nı oxuyuram, başqa şeylər arasında da və bu qədər böyük təklifçi qüvvəni dərk etməyə başlamışam. yoldaşdan çıxdı və hələ də edir. Ona yalnız sintetik <i id="mwAhw">bir priori</i> mühakiməsinin mövcudluğunu qəbul etdikdən sonra tələyə düşdünüz. Hər halda, sələfi Hume'in işi qədər yaxşı olmasa da, onu oxumaq çox xoşdur. Hume də çox uzaq bir quruluşçu instinktə sahib idi. "
Eynşteyn Kant fəlsəfəsinin əhəmiyyətini belə izah etdi:
Yum, vacib hesab etməli olduğumuz məsələn, məsələn, səbəb bağlantısı kimi hissləri bizə verdiyi materialdan əldə edə bilmədiyini gördü. Bu anlayış onu hər cür biliklərə şübhə ilə yanaşdı. İnsan əmin bir bilik əldə etmək üçün çox istəklidir. Buna görə Hume'nin açıq mesajı sarsıdıcı görünür: vərdiş vasitəsi ilə biliklərimizin yeganə mənbəyi olan həssas xammal bizi inama və gözləntiyə apara bilər, ancaq biliyə yox, qanuni münasibətləri anlamağa da azdır. Sonra Kant səhnəyə qoyduğu şəklində əlçatmaz olsa da, Humun dilemmasının həlli istiqamətində bir addım olduğunu ifadə etdi: əgər mütləq əmin olduğumuz bilik varsa, bunun özü də əsaslandırılmalıdır.
Artur Şopenhauer
Spatially ayrılmış sistemlərinin müstəqilliyi haqqında Schopenhauer fikirlərini Eynşteyn təsir bir dahi onu çağırıb. Onların fikrincə, yerdəki fərqin sadəcə iki sistemin fərqli olması üçün iki dövlətin digərinin vəziyyətindən asılı olmayaraq öz həqiqi fiziki vəziyyətinə sahib olması kifayətdir.
Eynşteynin Berlində apardığı araşdırmada divara üç rəqəm asılmışdı: Faraday, Maksvell və Şopenhauer. Eynşteyn Schopenhauer-in onun üçün şəxsi əhəmiyyətinə aid olaraq, Şopenhauerin sözlərini "həyatın çətinlikləri qarşısında davamlı təsəlli, özümün və başqalarının dözümlü bir qaynağı" olaraq xarakterizə etdi. Şopenhauerin əsərləri pessimistliyi ilə tanınsa da, Konrad Wachsmann xatırlayaraq "O, tez-tez yaxşı bükülmüş Şopenhauer cildlərindən biri ilə otururdu və orada oturanda sanki rahat və şən bir işlə məşğul olurdu. "
Ernst Mach
Eynşteyn, fəlsəfi əsəri olmasa da, Ernst Machın elmi işini bəyəndi. Dedi ki, "Mach çox acınacaqlı bir filosof olduğu qədər yaxşı bir mexaniki alim idi".
Kraliça Annanın yay sarayı
Kraliça Annanın Yay sarayı və ya Belveder sarayı – İntibah dövrünə aid saray; Praqa qəsrinin yaxınlığındakı Kral bağında yerləşir. Saray 1538—1565-ci illərdə inşa olunmuşdur.
Sarayın xüsusiyyətləri
İntibah üslubundakı Yay sarayı Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinandın əmri ilə 1538-1565-ci illərdə inşa edilmiş və ondan daha öncə yaradılan Kral bağlarının bir hissəsinə çevrilmişdi. Saray onun həyat yoldaşı Anna Yagellonkaya hədiyyə kimi bağışlanmışdır. Lakin sevimli həyat yoldaşı 1547-ci ildə, özünün on beşinci uşağını doğarkən ölmüşdür və bu da Ferdinandın hədsiz qəm-qüssəsinə səbəb olmuşdur. İmperatorun özü isə 1541-ci ildə baş vermiş yanğın səbəbindən, Praqa şəhərini tərk etmək məcburiyyətində qalır və sarayın tamamlanmasını görə bilmir. Həmçinin, son tədqiqat araşdırmaları onun göstərir ki, binanı bəzəyən çoxsaylı relyeflər və onların mifoloji mövzusu o zaman hakim olmuş avtoritar hakimiyyəti, yəni Mərkəzi Avropada uzun illər hökm sürmüş Habsburq sülaləsininin güc və qüvvətini nümayiş etdirirdi. Bununla belə, bu cür mövzunu hökmdarın şəxsi həyat yoldaşı üçün nəzərdə tutulmuş bir tikintidə deyil, daha çox reprezentativ məqsədlərlə istifadə edildiyini təxmin etmək olar.
Tikinti xronologiyası
Sarayın tikintisi 1538-ci ilin aprel ayında, italyan memarı Covanni Spatsio və italyan bənna və heykəltəraşı Paolo della Stellanın iştirakı ilə başlamışdır. Della Stella öz həmvətənini tədricən sıxışdırıb aradan qaldırmışdır. Başlanğıcda Spatsionun yerinə tövsiyə olunmuş Covanni Maria Aostalli seçilmişdir, lakin çox keçməsən bütün tikinti işi üzrə rəhbərlik vəzifəsinə Stella şəxsən nəzarət etməyə başlamışdır. Onun 1552-ci ildə ölümündən sonra isə, boş qalmış rəhbər və nəzarətçi vəzifəsinə cənubi Almaniyadan olan memar Hans Tirol təyin olunmuşdur. 1556-cı ildən sonra isə, binanın tamamlanma işlərini Bonifasiy Volmut öz üzərinə götürmüşdür. Saray günümüzdə İtaliya xaricində intibah üslubunda inşa olunmuş ən gözəl binalardan biri, ümumilikdə isə bütün Çexiya ərazisində bu üslubda tikilmiş ilk tikililərdən hesab olunur. Yay sarayının ətrafında nəhəng əraziyə yayılmış Kral bağında ekzotik növlü nadir ağaclar yetişdirilir. Həmçinin burada o dövrlərdə nadir olan güllər də əkilirdi. Onların içərisində Osmanlı sultanı tərəfindən imperator II Rudolfa hədiyyə olunmuş dağlaləsi və zanbaq güllərinin soğanaqları əkilmişdir.
Sonrakı taleyi
Yay sarayında II Rudolf özünün kolleksiyasını saxlayırdı. Binanın odaları rəsədxanaya çevrilmiş və bütün lazımi əşyalarla təchiz edilmişdir. Məhz burada astronomlar Tixo Brahe və İohann Kepler öz müşahidələrini aparırdılar. Rəsədxananı çox vaxt imperatorun özü ziyarət edirdi. Lakin çox keçmədən imperator öz titulunu itirir və 1612-ci ildə sarayda olarkən qəflətən həlak olur. Onun ölümündən sonra, saray tədricən yararsız vəziyyətə düşür.
1648-ci ildə İsveçlilər tərəfindən təşkil edilən hücum zamanı Yay sarayı talan edilir, o cümlədən heykəltəraşlıq nümunələrin əksəriyyəti oğurlanır. Həmçinin, bağçada yetişdirilən güllər də yandırılaraq məhv edilir.
İmperator II İosifin hakimiyyəti dövründə, sarayın interyeri tamamilə korlanmışdı. XVIII əsrin sonunda Praqa şəhəri Avstriya ordusu tərəfindən işğal olunarkən, sarayda artilleriya laboratoriyası yerləşdirilməsi üçün orduya təhvil verilmişdi.
1836-cı ildə qraf Karel Çotek bütün isveçli əsgərləri saraydan qovur və memarlar Bernard Qruber və Peter Nobile dərhal binanı bərpa etməyə başlayırlar. Onlar sarayı bərpa edərək, onu "Vətənpərvər İncəsənət Dostlarına" həsr olunmuş şəkil qalereyasına çevirdilər. Ümumilikdə, saray geniş yenidənqurma işlərinə məruz qalmışdır; bina kəskin şəkildə interyer və qismən eksteryerdə görünüşünü dəyişir. İlk növbədə künc salonun yerində böyük bir pilləkən inşa olunmuşdur. Akademiyanın direktoru Kristian Ruben tərəfindən Çexiya tarixinin ən vacib hadisələrini əks etdirən çoxlu rəsm əsərləri tərtib edilmişdir. Həmin əsərlər sarayın əsas zalını bəzəmişdir.
1989-cu ildə həyata keçirilən yenidən qurma işləri zamanı dam örtüyündə yanğın hadisəsi baş vermişdir. Yanğın nəticəsində, damın örtüyünə zərər dəymişdir.
Hal-hazırda Yay sarayı daha çox incəsənət sərgiləri üçün istifadə olunur. Bəzən də bura Çex Respublikasının Prezidenti tərəfindən keçirilən rəsmi tədbirlərə xidmət göstərir. Bütün Kral bağları kimi, diqqətəlayiq saray da aprel ayından oktyabra kimi ziyarət üçün açıqdır.
Memarlıq
Memarlıq baxımından saray "villa-suburban" sayılır və keçmiş zamanlarda "lusthaus" (əyləncə evi) və ya "letohrádek" adlanırdı. Böyük bağın bir hissəsi olan bina, həmçinin saray mərasimləri üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bununla belə, bura heç bir zaman yaşayış üçün uyğunlaşdırılmamışdır. Yay Sarayı qapalı Kral bağının bir hissəsi idi.
Düzbucaqlı iki mərtəbəli binanın hər tərəfindən tağlı arkada əhatə edir. Həmin arkadanın tağlarında qeyd olunan rekyeflər yerləşir. Qabartmalı, bir az ornamental və bədii dekorasiya həmçinin sütun kürsülüyünə və qalereyanın friz karnizinə yerləşdirilmiş və qapı və pəncərələrin üzərində quraşdırılmış supraporta elementlərinin bir hissəsinə çevrilmişdir.
Paolo della Stella saraya təmtəraqlı görünüş vermək üçün heç bir şeyə qənaət etmirdi. O tanış bənnalar ilə birlikdə qalereyanın arkadasında çoxlu relyeflər yaratmışdı. Ornament və fiqurlarla bəzədilmiş gözəl bordür, toskan kapitellərlə tamamlanan xarici qalereyanın 36 sütunu Belvederin qonaqlarına xüsusi bir zövq hissi bağışlayır.
Oxuyan fontan
Oxuyan fontan Yay sarayının qarşısındakı parterli renessans bağının tam mərkəzində yerləşir. Bürünc fontan saray rəssamı F.Terzionun eskiz və modelləri əsasında, 1564-68-ci illərdə Brnolu zəng və silah tökməçisi, usta Tomaş Yaroş tərəfindən hazırlanmışdır. Əvvəlki daş hovuzun yerinə fontan 1586-cı ildə quraşdırılmışdı. Onun bu cür adlandırılmasının əsas səbəbi, metal kasalara düşən su damcılarının melodik səslər çıxartması ilə əlagələndirilir. Zəng ustasının universal istedadı burada da özünü göstərdi. Fontanın mərkəzində çoban təsvir edilmişdi - bu yunan meşə və bulaqlarının qoruyucusu "Pan" tanrısının rəmzidir. Fontanın yuxarı hissəsində, musiqiçi fiquru quraşdırılmışdı. Fontanın "musiqisini" daha yaxşı dinləmək üçün aşağı kasanın yanında əyləşmək lazımdır.
Quş koloniyası
thumb|[[Kral pinqvini koloniyası]] Quş koloniyası — Dəniz quşlarının sahil ərazilərinə yaxın ərazilərdə təşkil etdikləri kütləvi yuvalama ərazisidir. Dəniz quşları arasında Təmizçilər, Qağayılar, Çovdarçıkimilər, Fırtınaquşukimilər, Qarabatdaq, Ördəklər, Oluşalar və pinqvinlər üstünlük təşkil edir. Onlar əsas sahilə yaxın qayalıqlarda və bəzəndə qumluqlarda yuva qururlar. Xüsusi ilə qütb enliklərdə yerləşən adalarda bu koloniyaların həcmi dahada böyükdür.
Quş koloniyalarının olduğu ərazilər: Şimal Torpağı, Yeni Sibir adaları, Kuril adaları, Aleut adaları, Kanada Arktik arxipelaqı, Odlu Torpaq, Kamçatka, Kola yarımadası, Qalapaqos adaları. Azərbaycanda bu tip koloniyaya Gil adasında rast gəlinir. Adada 10 000 baş olan qağayı koloniyası vardır
İnsanlar tərəfindən istifadə
Koloniyalarda quano, quş yumurtası və qiymətli quş lələkləri və tükü toplanılır. Üstəlik bu ərazilərdə kütləvi şəkildə quş ovlanılır.
Tumar
Tumar — türk, altay və orta asiya türk birlikləri xalq mədəniyyətində və xalq inancında tilsim. Tomar olaraq da deyilər. Bəzi xəstəlikləri, pislikləri və nəzəri uzaqlaşdırmaq üçün boya asılan və ya üstdə daşınan yazılı kağız. Ümumiyyətlə ola biləcək bir xəstəlikdən qorunmaq məqsədi ilə və ya müalicə üçün daşınar. Əksəriyyətlə üçbucaq formasındadır. Dəri, meşin, gümüş və qızıl örtüklər içinə qoyularaq boyuna asılır ya da qola ilişər. Dörd bucaqlı olan və xamaylı (xamayıl) adıyla bilinən növü bütün İslam dünyasında məşhur şəkildə istifadə edilir. Muskalara surə, ayə, hədis və ya bir dua yaxud da Allahın adları yazılar. Bundan başqa mələklərin, peyğəmbərlərin, hətta əfsanəvi şəxslərin adları və aydın olmaz sehrli sözlər, işarələr, ulduz işarələri, rəqəmlər, insan və heyvan şəkilləri ilə qəribə hərf şəkilləri belə yazılıb çəkilmişdir. İslam inancı isə köməyin yalnız Allahdan dilənməsi vurğulamışdır və tilsimlere çox da çox icazə verilməmişdir.
Etimologiya
(Tom/Tum) kökündən törəmişdir. Qıvrılmış kağız deməkdir. Yuvarlama, qıvırma mənaları monqolca, türkcə və tunguscada mövcuddur. Bundan başqa Tom/yom sözü müqəddəslik və taleh ifadə edər. Tunguscada Tomka/Tomko, monqolcada Tom/Tomu/Tomo sözləri yuvarlama, bükmə mənalarını ehtiva edər.
Termik neftçıxarma
Termik neftçıxarma - neft lay larına istilik (elektrik enerjisi, buxar, qızdırılımış su) verməklə neftin Yer səthinə qaldırılması üsulu. Termik neftçıxarmadan əsasən, kiçik təzyiqli və yüksək özlülüklü nefti olan layların işlənməsində istifadə olunur.
Tradewinds Hotel
Tradewinds Hotel — Amerikan Samoasının Ottevill şəhərində yerləşən lüks oteldir. Oteldə 20 akr məsafəni əhatə edən 104 nömrə, 43 komplekt və 8 böyük komplekt yerləşmişdir. Oteldə Amerika, Avropa, Sakit Okean və Asiya mətbəxinə aid kulinariya Samoada məşhur olan Ekvator adlı restoran tərəfindən verilir.
Mehmanxana 2009-cu ildə Miss Ada Kraliça Gözəllik Müsabiqəsi keçirilib.
Ərəbyatağı (dağ)
Ərəbyatağı-Cəbrayıl rayonunda sıra dağlar.
Toponimikası
Cəbrayıl rayonunun cənubunda, Göyərçin Veysəlli kəndindən qərbdə sıra dağlar. Oronim ərəb etnonimindən və yataq (mal-qaranın saxlanması üçün müxtəlif tikililəri olan sahə) sözünün birləşməsindən yaranmışdır. Güman edilir ki, dağdakı tikililərdən ərəb mənşəli ailələr yataq kimi istifadə etmişlər.
Həmçinin bax
Cəbrayıl rayonu
Əncirli döş
Xarici keçid
cəbrayıl-rayonu
Azərbaycan ədliyyə nazirlərinin siyahısı
Azərbaycan ədliyyə nazirlərinin siyahısı — 28 may 1918-ci ildən sonra ölkədə respublika quruluşu təyin edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın ədliyyə nazirləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycanın ədliyyə nazirləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.
İmadəddin Mahmud Gavan
Xacə İmadəddin Mahmud Qavan (?-?) — Ədib, siyasətçi, sərkərdə.
Bad Kissingen
Bad Kissingen  — Almaniyada, Bavariya federal torpağında şəhər, rayon mərkəzi, kurort mərkəzi.
Abenberq
Abenberq — Almaniyada, Bavariya federal torpağında şəhər.
Anar Niftəliyev
Niftəliyev Anar Mahmud oğlu — Azərbaycan jurnalisti, Axar.az saytının baş redaktoru.
Həyatı
Anar Niftəliyev 7 noyabr 1973-cü ildə Şamaxıda anadan olub. 1990-cı ildə Bakı şəhəri 25 saylı orta məktəbi, 1995-ci ildə isə Bakı Dövlət Unversitetinin Filologiya fakültəsini bitirib. AMEA Ədəbiyyat İnstutunun aspiranturasında təhsil alıb. Müxtəlif vaxtlarda Azərbaycan Dövlət Televiziyasında, Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyində, "Xalq qəzeti", "Millətin səsi", "Azadlıq" və s. qəzetlərdə işləyib. Hazırda "Axar.az" xəbər portalının baş redaktorudur.
2002-ci ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvüdür.
17 elmi məqaləsi elmi dərgilərdə dərc olunub. Bir kitab müəllifidir.
Ailəsi
Anar Niftəliyev tənqidçi Elnarə Tofiqqızı ilə ailə qurub. 2013-cü il sentyabrın 20-də Elnarə Tofiqqızı cərrahiyyə əməliyyatı zamanı həkim səhlənkarlığından dünyasını dəyişib. O, Bakı Slavyan Universitetinin Yaradıcılıq fakültəsinin dekanı idi.
Deyrançay
Toponimikası
Çay başlandığı yerin adı ilə adlandırılmışdır. Deyri-muğan (zərdüştilərin və atəşpərəstlərin ibadət yeri) sözünün qısaldılmış forması olduğunu ehtimal etmək olar. Ərəb sözü olan deyr "monastır, kilsə", məcazi mənada "şərab satılan yer" mənalarında da işlənir.Tədqiqatçılar hidronimi "məbəd yeri" kimi izah edirlər.
Anar Niftəliyev
Ailəsi
İki qızı var.
Erythroxylum incrassatum
(Erythroxylum incrassatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kipircik
Kipircik və Gibircik - Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeçiliyində kənd.
Etimologiyası
Kəndin adı türk dilindəki sis (yarıq, quyu) və qala sözlərindəndir.
Fiziki-coğrafi mövqeyi
Kipircik kəndi avtomobil yolu kənarında, dəniz səviyəsindən 620 m yüksəkdə yerləşir.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 1870-ci ildə 9 ailədə 60 nəfər, 1918-ci ildə 178 nəfər, 1926-ci ildə 30 ailədə 172 nəfər, 2002-ci ildə 181 nəfər, 2006-ci ildə 134 ailədə 513 nəfər olmuşdur.
Abensberq
Abensberq — Almaniyada, Aşağı Bavariyada, Kelhaym rayonunda şəhər.
Sahibə Qafarova
Həyatı
Şəmkir şəhərində anadan olub. M. F. Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitunun Rus dili və ədəbiyyatı fakültəsini (Bakı Slavyan Universiteti) və Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitunun İngilis filologiyası fakültəsini fərqlənmə diplomları ilə bitirib. Rus və ingilis dillərini bilir. Ailəlidir, 2 övladı var.
1978–1981-ci illərdə Şəmkir şəhərində orta məktəblərdə müəllim işləyib.
1981–2020-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunun (Bakı Slavyan Universiteti) laborantı, müəllimi, baş müəllimi, dosenti, professoru, Qərb Universitetinin Qərb dilləri fakültəsinin dekanı, Bakı Slavyan Universitetinin Avropa dilləri kafedrasının müdiri vəzifələrində çalışıb.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
2004–2020-ci illərdə Bakı Slavyan Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektor vəzifəsində (2010–2020-ci illərdə ictimai əsaslarla) işləyib.
2006–2007-ci illərdə ABŞ Dövlət Departamentinin "Fulbrayt Skolarşip" proqramı çərçivəsində Miçiqan Universitetinin Qadınlar və Gender Araşdırmaları İnstitutunda çalışıb.
2010–2020-ci illərdə dördüncü və beşinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olub.
2015–2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Ailə, qadın və uşaq komitəsinin sədr müavini vəzifəsində çalışıb.
2013–2015-ci illərdə Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Gender bərabərliyi və Rasizm və ksenofobiyaya qarşı alt komitələrinə rəhbərlik edib.
2015–2017 Avropa Şurası Parlament Assambleyasının "Zorakılıqdan azad qadınlar" parlament şəbəkənin siyasi əlaqələndiricisi, Qadınlara qarşı zorakılıqla mübarizə üzrə Baş məruzəçisi, Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Miqrasiya, qaçqınlar və məcburi köçkünlər komitəsinin Sədri vəzifəsində çalışıb, Büro üzvü olub.
2018–2020-ci illərdə Avronest Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri olub.
Hal-hazırda MDB-nin Parlamentlərarası Assambleyasında və Türkdilli Ölkələrin Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətlərinin rəhbəridir.
Bir sıra dərsliyin, dərs vəsaitinin və monoqrafiyanın, eləcə də 80-dan çox elmi məqalənin müəllifidir.
Mükafatları
2016-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə təhsil sahəsində xidmətlərinə görə, "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülüb.
Bela Tarr
Bela Tarr — macar rejissor, prodüser, ssenarist.
Həyatı
Bela Tarr 21 iyuçl 1955-ci ildə Macarıstanın cənubundakı Peç şəhərində doğulmuş, ancaq Budapeştdə böyümüşdür. Anası və atası kino sənəti ilə yaxından əlaqəli insanlar olmuşlar. Atası səhnə tərtibatçısı idi. Anası 50 ildən çox teatrda suflyor olaraq işləmişdir. Hələ uşaq yaşlarında anası ilə birlikdə Tolstoyun İvan İlyiçin ölümü adlı əsərinin film çəkilişləri üçün seçmələrə qatılmış və ilk rolunu da bu filmdə oynamışdır. Lakin onun aktyorluq fəaliyyəti çox uzun çəkmədi. Tarr Mikloş Yançonun "Canavarlar fəsili" filmi ilə aktyorluq karyerasına son qoydu. 16 yaşlarından film çəkəyə başlayan Tarr özündə olan həvəsi hələ o vaxtlardan kəşf etmişdi. Onun çəkdiyi qeyri-professional filmlərin mövzusu əsasən macar işçilərin və ya kasıb insanların həyatları idi. Çəkdiyi 8 mm-lik filmlərdən sonra macar hökumətə ona ali təhsilini davam etdirməyə icazə vermədi. Buna baxmayaraq karyerasına bu yöndə davam etdi.
Karyerası
Bela Tarrın karyerasında ilk uzunmetrajlı filmi 1977-ci ildə cəmi 22 yaşında olarkən çəkmişdir. Filmdəki aktyor və aktrisalar yerli əhalidən seçilmiş və rolları qarşılığında heç bir məvacib almamışdılar. Film 6 günə ərsəyə gəlmişdi. Ailə yuvası adlanan film 1979-cu ildə yayımlandı. Bir neçə kiçik dəyişikliklərdən sonra tərzini olduğu kimi davam etdirən Tarr bundan Kənardakılar və Prefabrik insanları  filmlərini çəkir. 1982-ci ildə Şekspirin Maqbet əsərinə çəkdiyi televiziya filmi sadəcə iki səhnədən ibarət idi. İlk səhnə 5, ikinci səhnə isə 67 dəqiqədir.
1984-cü ildə Tarr "Payız Almanaxı" filmini çəkir. İlk 4 uzunmetrajlı filmin ssenarisini özü yazan Bela Tarr "Payız Almanaxı" filmindən sonra macar yazar Laslo Krasnahorkayi ilə birlikdə Karhozat filminin ssenarisi üzərinsə çalışmağa başladı. Krasnahorkayinin "Şeytanın tanqosu" romanının filmə çevrilən layihəsi 7 ildən artıq bir zaman müddətində hazırlandı. 450 dəqiqəlik film 1994-cü ildə izləyiciyə təqdim edildi. "Şeytanın tanqosu" filmindən sonra 1995-ci ildə 35 dəqiqəlik "Düzənlikdə səfər" filmini tamamladı. Bu filmlə Tarr 5 il müddətində sənətə fasilə verdi. Yenidən 2000-ci ildə yaradıcılığını davam etdirən rejissor "Verçkmeyshter Harmoniyaları" filmini ərsəyə gətirdi. Bela Tarrın Gorc Simenonun eyni adlı romanı əsasında çəkilən "Londonlu adam" filmi 2005-ci ildə nümayiş etdirilməsi nəzərdə tutulsa da filmin yaradıcılarından biri olan Humbert Balsanın 10 fevral 2005-ci ildə vəfatı ilə bu proses təxirə salındı. Nəticədə filmin premyerası 2007-ci ildə Kann Film Festivalında baş tutdu və 2008-ci ildə bütün dünyada nümayiş etdirildi. Tarrın yaradıcılığının son filmi isə "Torino atı" adlı filmdir. 11 fevral 2011-ci ildə Almaniyada Berlin Beynəlxalq Film Festivalında nümayiş etdirilən film eyni zamanda bir neçə ölkədə yayımlandı. Tarr bu filmlə 2 böyük mükafata layiq görüldü.
I Yustinian
Fla`vi Pyotr Savva`ti Yusinia`n tarixdə daha çox I Yustinia`n yaxud Böyük Yustinia`n  kimi tanınan Yustinianlar sülaləsinə məxsus 527-565 ci illərdə Bizans imperatoru.
Yustinianın hakimiyyəti imperiyanın bərpası (renovatio imperii) ilə əlamətdardır. Onun generalı Belisarius, şimali Afrikada yerləşən Vandal krallığını fəth etdi və krallıq 534-cü ildə süqut etdi. Sonradan Belisarius, Narses və digər generallar Ostroqot krallığını zəbt edərək Dalmatiya, Siciliya, İtaliya və Romanı ostqotların yarım əsrdən çox hökmranlığından sonra imperiyaya qaytardılar. Prefekt Liberius İberiya yarımadasının cənubunu geri alaraq İspaniya əyalətini yaratdı. Bu yürüşlər qərbi Aralıq dənizi üzərində Roma nəzarətini bərpa etdi və İmperiyanın illik gəlirini bir milyon solididən çox artırdı. Yustinian hakimiyyəti dövründə Qara dənizin şərq sahilində, əvvəllər heç vaxt Roma hakimiyyəti altında olmamış Tzani xalqını da tabe etdi. O, şərqdə I Qubad dövründə, daha sonra isə yenə I Xosrovun dövründə Sasani imperiyası ilə müharibələr apardı: ikinci münaqişə qismən onun qərbdəki ambisiyalarına görə başladı.
Onun hakimiyyətinin əks-səda doğuran cəhəti bir çox müasir dövlətlərdə hələ də mülki hüququn əsasını təşkil edən Roma hüququnun, Mülki hüquq toplusunun (Corpus Juris Civilis) vahid şəkildə yenidən yazılması idi. Onun hakimiyyəti Bizans mədəniyyətinin çiçəkləndi və Ayasofya kimi memarlıq abidələri inşa edildi. O, Şərqi Pravoslav Kilsəsində "İmperator Müqəddəs Yustinian" adlanır. Onun bərpa fəaliyyətlərinə görə, Yustinian bəzən 20-ci əsrin ortalarında tarixşünaslıqda "Son Romalı" kimi tanınmışdı.