cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vəli Əliyev (tarixçi)
Elmi fəaliyyəti
V.Əliyev Azərbaycanın tarixi və arxeologiyası sahəsində 300-ə yaxın elmi əsərin, o cümlədən 9 monoqrafiya və kitabın müəllifidir. Onun Azərbaycanın qədim tarixinin arxeoloji tədqiqi sahəsinə həsr olunmuş "Azərbaycanın tunc dövrü boyalı qablar mədəniyyəti", "Qədim Naxçıvan", "Ağsunun tarixi səhifələri", "Naxçıvan Azərbaycanın tarixi diyarıdır", "Gəmiqaya", "Naxçıvanın Qədim qala şəhərləri", "Qədim Qarabağ" kitabları və digər bu kimi əsərləri elmi ictimaiyyətin dərin rəğbətini qazanmışdır.
Vəli Əliyev Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun "Naxçıvan Muxtar Respublikasının maddi mədəniyyəti" mövzusunun əsas tədqiqatçısı və Naxçıvan arxeoloji ekspedisiyasının rəhbəridir. O, Naxçıvan arxeoloji ekspedisiyasına rəhbərlik edərək, bu ərazidə qədim və orta əsr abidələri üzrə elmi tədqiqat işləri aparmışdır.
Vəli Əliyev Azərbaycanın b.e. əvvəl II-I minillikləri əhatə edən qədim şəhər mədəniyyəti, ilk tunc dövrü Kür-Araz mədəniyyəti, orta tunc dövrü Boyalı qablar mədəniyyəti, Son Tunc və İlk Dəmir dövrü Xocalı-Gədəbəy mədəniyyəti, Cənubi Azərbaycanın Tunc dövrü mədəniyyətləri, qayaüstü təsvirlər və erkən piktoqrafik yazı mədəniyyəti, qədim tayfa ittifaqlarının dövlət qurumlarının təkamülü, Azərbaycan xalqının ilkin etnik formalaşması — etnogenezi, və s. mühüm problem məsələlər üzrə geniş planda elmi-tədqiqat işləri aparır. Vəli Əliyevin 1960-1980-ci illərdə apardığı gərgin və səmərəli axtarışlar sayəsində Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində 500-dən artıq yeni tarixi abidə aşkar edilmişdir.
Vəli Əliyevin Naxçıvan ərazisində eneolit, tunc, ilk dəmir, antik və orta əsrlər dövrü abidələrində apardığı tədqiqatlar nəticəsində əldə etdiyi elmi nailiyyətlər Azərbaycan, Qafqaz və Yaxın Şərq ölkələri arxeologiyasının öyrənilməsində mühüm əhəmiyyətə malikdir.
Vəli Əliyev Naxçıvançay vadisindəki Kültəpə adlı yaşayış yerlərində, Şərurda Ovçular təpəsi, Sədərək, Xələc, Maxta, Daşarx və b. Eneolit-tunc dövrü abidələrində apardığı arxeoloji tədqiqatlarda əldə etdiyi faktiki materiallara əsaslanaraq Azərbaycanda, bütövlükdə Qafqazda, Ön Asiyada – Anadoluda, Suriyada və Fələstində e.ə. IV-III minilliklərdə geniş yayılmış Kür-Araz mədəniyyətinin qədim Naxçıvanda, Qarabağda və Urmuda yerli oturaq əkinçi-maldar tayfaların eneolit mədəniyyəti əsasında təkamül tapdığını müəyyən etmişdir.
Azərbaycanın erkən şəhər mədəniyyət abidələrinin tədqiqi Vəli Əliyevin adı ilə bağlı olub, onun ən dəyərli elmi nailiyyətidir. O, Naxçıvandakı II Kültəpə (Babək), Oğlanqala, Şahtaxtı-Govurqala, Qazançı qalası, Gilan-Plovtəpə ilkin şəhər mərkəzlərində, Naxçıvan şəhərinin Tunc dövrü nekropolunda, Çalxanqala, Vayxır-Govurqala, Əznəburd və digər qədim qala-şəhər abidələrində müdafiə istehkamlarında apardığı arxeoloji tədqiqatlar əsasında Azərbaycanda e.ə. III-II minilliklərdə iri tayfa ittifaqlarına – erkən dövlət qurumlarına məxsus qədim şəhər mərkəzlərinin yarandığını sübut etmişdir.
AMEA-nın müxbir üzvü Vəli Əliyev Ordubad rayonu ərazisində Qapıcıq-Gəmiqaya zirvəsinin cənubunda, dəniz səviyyəsindən 3500–3700 m. yüksəklikdə qədim Boyalı Qablar mədəniyyətinin qayaüstü təsvirlərini – petroqlifləri (e.ə. IV-I minilliklər) aşkara çıxarıb tədqiq etmişdir.
Onun rəhbərliyi ilə 2 elmlər doktoru və 15 fəlsəfə doktoru hazırlanmışdır.
Xöşkdəhnə (Astara, İran)
Xöşkədəhnə — İranın Gilan ostanının Astara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,124 nəfər yaşayır (279 ailə).
Xulna
təxminən 1.022 milyon nəfər əhalisi vardı.
Xulna Rupşa və Bhairab çaylarında bir limandır. Banqladeş sənayesinin bir mərkəzi, bir çox milli şirkətə sahibdir. Xulnada ,Mongla limanı (ölkənin ikinci ən böyük dəniz limanı) xidmət göstərir və bura Banqladeş Hərbi Dəniz Qüvvələrinin iki əsas dəniz-komandanlıq mərkəzlərindən biridir.
Xulna, dünyanın ən böyük manqrov meşəsi və Benqal pələnginin evi olan Sundarbanın qapısı hesab olunur. Bura YUNESKO-nun Dünya İrsinə daxil olan Baqerhat Məscid şəhərinin şimalındadır.
Tarixi
Xulna, qədim Vanqa və Samatata krallıqlarının bir hissəsi idi. Bölgənin əvvəlki adı Cəlalabad idi.
14 əsrdə Şəmsəddin Firoz Şah şəhərə gələn ilk müsəlman hökmdar idi. Şəmsəddin İlyas Şahın dövründə müsəlman məskənləri artdı və bir çox məscid və ziyarətgahlar quruldu.
Müsəlman, müqəddəs Xan Cahan Əli 15-ci əsrdə bu ərazini Qauda kralından cagir (dövrün torpaq mülkiyyət forması) olaraq alır. Əli 1459-cu ildə ölümünə qədər suverenlik hüququndan tam istifadə etdi.
Əlinin ölümündən sonra şəhər yenidən Benqal Sultanlığının bir hissəsi oldu. 16-cı əsrdə Daud Xan Karraninin hakimiyyəti dövründə Vikramaditya (Karrani'nin baş vəzirlərindən biri) Moğollarla döyüşərkən Benqalın cənubunda, o cümlədən Xulnada ərazi əldə etdi. Vikramaditya, paytaxtı İsvaripurda (müasir Cessur ) olan suveren bir səltənət qurdu. Vikramaditya 1611-ci ildə Moğol imperatoru Əkbərin hind generalı Man I Sinh tərəfindən məğlub edildi.
Xulna,1793-cü ildə İngilis Ost-Hind Şirkəti nizamatı (yerli qaydanı) ləğv edib şəhəri idarə edənə qədər Benqalın muxtar hökmdarları hakimiyyəti altında qaldı.
Şəhər 1842-ci ildə Cessur mahalının bir hissəsi oldu və 1882-ci ildə Xulna rayonunun qərargahına çevrildi.
Coğrafiyası
Xulna, Banqladeşin Dəkkə və Çittaqonqdan sonra üçüncü ən böyük şəhəridir. Şəhər ölkənin cənub-qərb hissəsində, Rupşa və Bhairab çaylarında, 59,57 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir. Şəhər dünyanın ən böyük çay deltası olan Qanq deltasının bir hissəsidir. Dünyanın ən böyük manqrov meşəsi olan Sundarban deltanın cənub hissəsindədir. Xulna rayonun şimal hissəsindədir və Mayur çayı paytaxt ərazisinin qərb sərhədindən axır.
İqlim
Yaz aylarında şəhər rütubətli və qışda mülayimdir. Xulnanın illik orta temperaturu 26.3 °C, aylıq orta temperaturu Yanvar ayında 12.4 °C Mayda isə 34.3 °C-dir. İllik orta yağıntının miqdarı 1809.4 mm-dir və bunun təxminən 87 faizi May-Oktyabr ayları arasında düşür.
İdarəetmə
Xulna Bələdiyyə Şurası 12 dekabr 1884-cü ildə qurulmuş və 1984-cü ildə bələdiyyə korporasiyası və 1990-cı ildə şəhər korporasiyası olmuşdur. Xulna Şəhər Korporasiyası, şəhərin 31 palatasını idarə edən, seçilmiş bir bələdiyyə başçısı tərəfindən idarə olunan bir özünü idarəetmə bir korporasiyadır.
Khulna Böyükşəhər Polis İdarəsi (KMP) qanun və qaydanı qoruyur və paytaxt ərazisindəki nəqliyyat axınını tənzimləyir. Səkkiz polis bölməsi vardır. Böyükşəhər Magistrat Məhkəməsi (CMM) şəhərin qanuni problemlərinə qərar verir. Khulna İnkişaf İdarəsi (KDA) şəhərin inkişafını planlaşdırır və əlaqələndirir. Khulna Su Təchizatı və Kanalizasiya İdarəsi (KWASA) KCC-ni paralelləşdirir.
Demoqrafiya
2011-ci il siyahıyaalınmasında Xulnanın 663,342 nəfər əhalisi var idi. 2014-cü ildə isə şəhər və onun paytaxt bölgəsi, 1.022 milyon nəfərlik bir əhaliyə sahib idi. Şəhərin savadlılıq səviyyəsi 59,1 faizdir, bu ölkə üzrə orta göstəricidən 56.5 faiz yüksəkdir.
İqtisadiyyat
Xulna, Banqladeşin üçüncü ən böyük iqtisadi mərkəzidir. Monqla limanından şimalda müxtəlif yüngül və ağır sənaye sahələri var. Əsas sektorlar cut, kimyəvi maddələr, balıq və dəniz məhsulları qablaşdırılması, qida emalı, şəkər dəyirmanı, elektrik enerjisi istehsalı və gəmi istehsalıdır. Şəhərin ticarəti, Lisenziyalı Ölçülər Şöbəsi (LMD) və bu sahənin sertifikatlaşdırma, attestasiya və təbliğat şöbələri vasitəsilə tənzimləyir. Bölgədə xarici sərmayə cəlb edən azad ticarət zonası var. Şəhərdə bir sıra milli şirkətlərin, o cümlədən "MM Ispahani Limited", "BEXIMCO", "James Finlay Bangladesh", "Summit Power" və "Abul Khair Group"-un filialları yerləşir.
Yol
thumb|Rupşa çayı üzərində Xan Cahan Əli körpüsü Rikşalar, bir nəqliyyat növü olaraq qısa səyahətlər üçün Xulnada ən məşhur ictimai nəqliyyat vasitəsidir və avtobus kimi fəaliyyət göstərən irihəcmli rikaşalara da yayqındır. Motosikllər orta təbəqə arasında populyardır və varlı insanlar xüsusi avtomobilə üstünlük verirlər.
N7 magistral yolu Xulnanı Banqladeşin qalan hissəsi ilə birləşdirir.
Dəmir yolu
Khulna dəmiryoul stansiyası - şəhərin əsas stansiyasıdır. Banqladeş Dəmiryolu altı şəhər arasında qatarların fəaliyyət göstərdiyi əsas dəmir yoludur. Xulnada daha dörd dəmir yolu stansiyası var və daha iki dəmiryolu layihə çərçivəsində inşa edilir.
Hava yolu
Xan Cahan Əli Hava Limanının inşası hələ də davam edir. Şəhər mərkəzindən 71 km şimalda yerləşən Cessor Hava limanı bölgənin yeganə hava limanıdır.
Su nəqliyyatı
Sərnişin buraxılışı və yük xidmətləri üçün Xulnadakı Banqladeş Daxili Su Nəqliyyatı Təşkilatı,Dəkkəyə ekspress xidməti ilə fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Xulnanın bir sıra təhsil müəssisələri var. 1902-ci ildə qurulan Bracalal Kolleci, şəhərin ən qədim ali təhsil müəssisəsidir. Xulna Universiteti, Banqladeşdə tələbə siyasətinin qadağan olunduğu yeganə dövlət universitetidir.Xulna Mühəndislik və Texnologiya Universiteti (KUET), Xulna Kənd Təsərrüfatı Universiteti (KAU) və Xulna Tibb Kolleci (KMC) də şəhərdə fəaliyyət göstərir. Şimali Qərb Universiteti, Banqladeş (NWU) və Şimali Biznes və Texnologiya Universiteti (NUBT) isə şəhərdəki özəl qurumlardır.
İdman
Kriket və futbol, Xulnanın ən populyar iki idman növüdür və Khulna Division kriket komandası şəhərdə öz sahəsinə sahibdir. Khulna Abahani Club 2008-2009 Banqladeş Premyer Liqası mövsümündə ayrılmazdan əvvəl bir neçə mövsüm Banqladeş Futbol Premyer Liqasında oynamışdır.
Şeyx Əbu Nasir stadionu, şəhərin yeganə beynəlxalq idman məkanıdır ( test kriketi, Bir günlük beynəlxalq və iyirmi beynəlxalq oyuna ev sahibliyi edir). Bura 21 Noyabr 2012 tarixində Banqladeşdə yeddinci test-kriket məkanı oldu; eyni zamanda bir sıra Banqladeş Premyer Liqa oyunlarına ev sahibliyi edir. Xulna Rayon Stadionu digər yerli idman və mədəni tədbirlərə ev sahibliyi edir.
Turizm
Bagerhat məscid şəhəri, Xulnanın cənub-şərqindən təxminən 15 mi məsafədə yerləşən Baqerhat şəhərinin ətrafında əvvəllər itirilmiş bir şəhərdir. Bura həm də Ümumdünya irsinə daxildir.
1998-ci ildə qurulan Xulna Dairəsi muzeyi, şəhərin yeganə muzeyidir. Bura Banqladeş Arxeologiya İdarəsi tərəfindən qurulub.
NGC 1369
NGC 1369, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 15.75 sm (6.2 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şabanlılar
Şabanlılar — türk tayfası.
Tarixi
Kəngərli tayfasından olmuşlar. XVIII-XIX əsrin ortalarına aid bəzi mənbələrdə Naxçıvan mahalında yaşayan kəngər mənşəli qol və tirələr arasında şabanlı nəslinin də adı çəkilir.
Aromatik birləşmələr
200px|thumb|right|Benzol Aromatik birləşmələr — tsiklik orqanik quruluşa malik və özündə aromatik karbohidrogenləri birləşdirən birləşmələrə deyilir. Aromatik -sözünün mənası ətirli deməkdir. Əvvəllər bu birləşmələr az öyrənilmişdir və məlum nümayəndələrinin iyi xoş olduğu üçün onlara aromatik (ətirli) birləşmələr adı verilmişdir. Sonralar məlum olmuşdur ki, onların içərisində pis iyli, hətta iysiz maddələr də rast gəlinir.
Quruluşu
Quruluşlarına görə aromatik birləşmələr benzol və onun müxtəlif törəmələrindən ibarət olduğu üçün, onların düzgün adı benzol birləşmələri olmalıdır. Tətkiblərində bir və ya bir neçə benzol nüvəsi ola bildiyi üçün onları birnüvəli və çox nüvəli aromatik birləşmələr adı ilə kik hissəyə ayırırlar.
Aromatik birləşmələrin fiziki xassələri
Aromatik karbohidrogenlərin əksəriyyəti maye halda, kəskin iyli maddələrdir. Fiziki xassələrinə görə alifatik karbohidrogenlərə oxşayırlar. Aromatik birləşmələrin sıxlığı və şüasındırma əmsalları müvafiq alifatik karbohidrogenlərə oxşayır. Bir-biri ilə izomer olan ksilolların da metil qruplarının vəziyyəti dəyişdikcə qaynama temperaturları da dəyişir. Metil radikalları nüvədə bir-birinə yaxınlaşdıqca birləşmələrin qaynama temperaturları artır. Aromatik birləşmələr praktiki olaraq suda həll olmurlar. Üzvi həlledicilərdə yaxşı həll olurlar. Onlar konserogen maddələrdir.
İzomerləri və adlandırılması
Aromatik birləşmələrin ən sadə nümayəndəsi benzoldur. Benzolda bir hidrogen metil qrupu ilə əvəz olunduqda toluol və ya metilbenzol əmələ gəlir. Benzolda iki və daha çox hidrogeni və ya toluolun hidrogenlərini metil qrupu ilə əvəz etməklə benzolun başqa homoloqlarını almaq olur.
Alınması
Daş kömür qatranı almaq üçün daş kömürü quru distillə edirlər. Bu məqsədlə daş kömürü 1100-1300oS temperaturda qapalı retortalarda qızdırır və alınan buxarı soyudub, toplayırlar. Nəticədə işıq qazı, ammonyak suyu və qatran alırlar. Retortada bərk qalıq - koks qalır.
Nüvələri komdensləşmiş aromatik birləşmələr
Nüvələri kondensləşmiş aromatik birləşmələrdə iki həlqənin ortaq karbon atomu olur. Bizi nüvəsi kondensləşmiş olan ən sadə aromatik birləşmə naftalin maraqlandırır. Hükkel qaydasına görə, naftalin 10π-(n=2, (4n+2)=10) elektron olan aromatik birləşmələrdir. O vahid delokalizə olunmuş π-elektron sisteminə malik və bütün karbon atomları bir müstəvi üzərindədir. Bu şərtləri aşağıdakı kondensləşmiş aromatik birləşmələr də ödəyir: Benzol kimi kondensləşmiş aromatik birləşmələr davamlıdırlar. Kimya nöqteyi-nəzərindən onlar aromatik xassəyə malik olub, əsasən elektrofil əvəzləmə reaksiyalarına (SE) daxil olurlar. Onlarda bu tip reaksiyalar benzola nisbətən asan gedir və hətta katalizator-Luis turşusu tələb olunmur. Naftalində əvəzlənmə əksər halda α-, antrasendə isə γ- vəziyyətində gedir.
Məzəli sima (film, 1957)
"Məzəli sima" — rejissor Stenli Donenin filmi.
Məzmun
"Quality" qadın jurnalının redaktoru Meqqi Preskott və onun bir nömrəli fotoqrafı Dik Eyvern jurnalın üz qabığı üçün yeni sima axtarırlar. Elə bir sima ki, bütün moda dünyasını alt-üst eləsin. Onlar qadını təkcə gözəl kimi yox, həm də intellektual kimi göstərmək istəyirlər. Bunun üçün jurnalın heyəti kiçik kitab mağazasına gedir və fotoları orada çəkməyə başlayırlar. Orada satıcı Coya rast gələn Dik başa düşür ki, onun çox şən və məzəli siması var. Gələcəyin gözəllik etalonu. Co isə kitab mağazasına icazəsiz soxulanları əvvəl dəli hesab edir, lakin sonra onların Parisə çəkilişə getmək təkliflərinə razılaşdı. Getməyinə əsas səbəb isə onun kumiri professor Flosterin orada mühazirələr təşkil etməsidir. Kampaniya Parisə yollanır, amma onlar orada işləməyin necə çətin olduğunu yaddan çıxarırlar. Axı ora sevgililər şəhəridir…
Harbin Z-19
Harbin Z-19 — Çin istehsalı olan kəşfiyyat və hücum helikopteridir. Maksimum çəkisi 4.5 ton olan helikopter sürət, qalxış gücü və uçuş qabiliyyəti baxımından böyük əhəmiyyətdə avantaj verir. Helikopter əsasən zirehli texnikalara qarşı istifadə olunmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Helikopterin hazırlanmasında “Bell AH-1 Cobra” helikopteri əsas götürülmüşdür. İndiyədək 120 dən artıq Harbin Z-19 helikopteri istehsal edilmişdir. İlk uçuşu 2011-ci ildə olmuşdur. 2012-ci ildən xidmətə qəbul olunmuşdur.
Taktiki-texniki xüsusiyyətləri
thumb|Harbin Z-19 helikopteri Zhuhai Aviaşousunda yuxarıdan aşağıya doğru manevr edərkən
Uzunluğu: 12 metr
Hündürlüyü: 4.01 metr
Boş ağırlığı: 2350 kq
Yük ilə birlikdə ağırlığı: 4250 kq
Maksimum sürəti: 280 km/saat
Maksimum uçuş məsafəsi: 700 km
Dözümlülüyü: 4 saat
Silahları: 8x TY-90 hava döyüşü raketi, 8x HJ-8 və ya digər anti-tank/hava-səth/raket əleyhinə raketlər.
Ekipaj üzvləri: 2 nəfər
İstehsal tarixi: 2011
İstehsalçı ölkə: Çin
Rovan Univerisiteti
Rovan Univerisiteti — Nyu Cersi ştatının Glassboro şəhərindəki universitet.
LookSport
«LookSport» (keçmiş adı ilə Look TV) — 14 fevral 2012-ci ildən yayımlanan Rumıniya özəl telekanalı. Telekanalda tok-şoular, sənədli filmlər və futbol oyunları (Liqa I və Liqa Kuboku görüşləri də daxil olmaqla) yayımlanır. Telekanalın sahibi həmçinin «LookPlus» telekanalının sahibi olan, «Transilvania Media Group» şirkətinin rəhbəri, iş adamı Arpad Paşkanidir. Telekanal iki stansiyaya; 2014-cü ilin mart ayında « Intel Sky Broadcasting LTD» şirkətinə, 2017-ci ilin sentyabr ayında isə «Clever Media Network SRL» şirkətinə satılmışdır. Hal-hazırda kanalın sahibi Adrian Tomşadır.
Yüksək dəqiqlik
100px|left LookSport yüksək dəqiqlikli televiziya sisteminə keçərək, LookSport HD adı ilə yayımına davam edir.
Rovan Univerisiteti
Univerisitetin tarixi
Məktəb 1923-cü ildə Glassboro Normal School adı altında, ilk və orta dərəcəli dövlət məktəblərində fəaliyyət göstərəcək müəllim  yetişdirmək məqsədi ilə qurulmuşdur. Təhsilə 200-ə qədər şagirdlə başlayan məktb, 1930-cu ildə Nyu-Cersi Əyalət Müəllim Kolleci, 1958-ci ildə də Glassboro Dövlət Kolleci adını aldı. 1960'lara gəlindikdə məktəb özəlliklə təhsil fakültəsi ilə ölkə ərazisində bir ad sahibi olmağa başladı. 1970'lərdə biznes, xəbərləşmə və rabitə, gözəl sənətlər, fənn-ədəbiyyat kimi yeni bölmələr əlavə olunaraq daha geniş əhatəli bir təhsil qurumu halına gəldi.Ancaq məktəbin talehi 1992-ci ildə edilən bir ianə sayəsində dəyişdi.Cənub Nyu-Cersi mərkəzli "Inductotherm" adlı şirkətin qurucusu- Henry Rovan və yoldaşı Betty, məktəbə 100 milyon dollarlıq ianə etdiklərini açıqladılar. Bu miqdar o zamana qədər bir dövlət məktəbi üçün edilən ən böyük ianə idi.İanənin 2 şərti vardı: Bir mühəndislik fakültəsi qurulması (ki o zamana qədar cənub Nyu-Cersidə mühəndislik təhsili verən bir məktəb yox idi) və dünya ərazisində "Inductotherm" şirkətinin bütün işçilərinə təqaüdlə oxuma imkanı verilməsi. Henry Rovan'ın belə bir təlebi olmamasına rəğmən məktəbin adı öncə 1992-ci ildə "Nyu-Cersi Rovan Kolleci" (Rowan College of New Jersey) olaraq dəyişdirildi. Bu ianə sayəsində açılan mühəndislik fakültəsi sayəsində məktəb Nyu-Cersi Ali təhsil Qurumu'nun təsdiqi ilə universitet statusu almağa haqq qazandı və 21 Mart 1997-ci ildə adını "Rovan Univerisiteti" olaraq dəyişdirdi.
Universitetin Demokratik Strukturu
2007-ci ilin yarım ili etibarı ilə Univerisitetin yeddi fakültəsində toplam 10,091 tələbə təhsil görməkdədir. Bunların 8918'i bakalavr tələbəsi, 1179'u isə aspirant və doktorant tələbələrindən ibarətdir. Universitetin təhsil və gözəl sənətlər bölmələrinin tanınması səbəbi ilə qız  tələbə sayı(5562), oğlan tələbə sayından daha çoxdur. Etnik olaraq tələbələrin 78.3%-i Qafqazlı, 8.4%-i qara dərili, 6.6%-i  latın və 3.2%-i isə Asiyalıdır. Cənub Nyu-Cersi bölgəsində yaşayan və nüfuzu getdikcə artan Türklər sayəsində universitetin Türk tələbə sayında son illərdə artım olmuşdur. Univerisitedə biri Elektrik, elektronik ve Kompüter mühəndisliyi, biri Riyaziyyat, biri maliyyə , biri də marketinq sahələrində fəaliyyət göstərən 4 Türk əsilli müəllim mövcuddur. Toplam müəllim sayı 617 olub, bunların 78.6%-i daimi işçilərdir. Universitet toplam 1759 işçisi ilə bölgənin ən böyük iş ilə təmin edən yeri vəziyyətindədir.
Universitetin keyfiyyəti və reputasiyası
Univerisitetin keyfiyyəti və reputasiyası "Campbell Library", Əsas kitabxana Universitetinin yüksələn keyfiyyəti və bacarıq qrafiki digər bir çox qurum, dərgi və dəyərləndirmə quruluşları tərəfindən dəyərləndirilmişdir. Belə ki, 2008 akademik ili üçün "U.S. News & World Report" dərgisi, Amerika'nın Ən Yaxşı Məktəbləri siyahısında, Amerika'dakı minlərcə məktəblər arasında Rovan'ı 28-ci sırada göstərmişdir. Eyni jurnal Mühəndislik Fakültəsi'ni də, yenə məktəblər arasında ABŞ'ın ən yaxşı 16-cı Mühəndislik Fakültəsi olaraq seçmişdir. Bənzər şəkildə "Kiplinger" jurnalı Rovan Univerisiteti ödənən təhsil haqqının qarşılığının ən yaxşı. şəkildə verilməsi üzrə 100 dövlət universitetindən biri ("100 Best Buys in Public Colleges and Universities") olaraq göstərilmişdir.
Universitetin qəbul dərəcəsi
Univerisitetin qəbul dərəcəsi 2009-cu tədris ilində Rovan, qəbul olmaq istəyən şagirdlərin 57%-i qəbul olmuşdur.
Universitetin böyüməsi
Qərb kampusu Donald Fariş'in liderliyində univerisitet gələcəyə dair planlar edib, bu məqsədlə günümüzdə 3 km qərbdə, indiki toplam universitet sahəsinin 2.5 misli böyüklüyündə bir ərazi satın almışdır. Qərb Kampusu adı verilən bu ərazi'yə yeni tələbə yataqxanaları, atletik və idman təsisləri ve texnologiya parkları salınması planlaşdırılır.
Cənubi Nyu-Cersi Texnologiya Parkı Araşdırma,təkminləşdirmə yeni texnologiyaların ixtirası və yeni kiçik və orta ölçülü şirkətlərin qurulmasına dəstək olması məqsədi ilə 2006-cı ildə təməli qoyulan Cənubi Nyu-Cersi Texnologiya parkı 20 noyabr 2008-ci il tarixində "Vayback Machine" hesabında arxivləndi və Cənubi Nyu-Cersi Texnologiya Parkı(South Jersey Technology Park - SJTP) 2008-ci ilin ilk yarısında açıldı. SJTP'nın ilk binası, binanın tikilməsinə 1 milyon dollar ianə edən Samuel H Jones'nın adını daşıyır. Binanın birinci qatı Rohrer Finans Fakültəsi 7 sentyabr 2008-ci il tarixində "Vayback Machine" hesabında arxivləndi. Və Mühəndislik Fakültəsi 8 noyabr 2008-ci il tarixində "Vayback Machine" hesabında arxivləndi. İkinci qatı isə Tədris Bilgi və Resurs mərkəzi tərəfindən istifadə edilir.
Rovan Univerisiteti Cooper Tibb Fakültəsi 26 iyun 2009-cu il tarixində Rovan Univerisiteti ilə Camden'dəki Cooper Universitet xəstəxanası birləşərək Cənubi Nyu-Cersidəki ilk tibb fakültəsini ortaq qurmağı qərara aldılar. Bu yeni məktəb Rovan Univerisiteti Cooper Tibb fakültəsi 22 noyabr 2010-cu il tarixində "Vayback Machine" hesabında arxivləndi. Ancaq UMDNJ'nın maddi sıxıntıları və Cooper'ın UMDNJ ilə bərabərliyindən razı olmaması sebebiyle Nyu-Cersi qubernatoru Jon Corzinin Rovan'ın daxilində olmağına qərar verdi.
Fakültələr
7 fakültə var:
Porfiriy Baxmetyev
Porfiriy Baxmetyev  — rus və bolqar mənşəli fizik və eksperimental bioloq.
Bioqrafiyası
thumb|left|Porfiriy Baxmetyev, 1912-ci il Valideynlər yerli torpaq sahibinin kasıb insanları idilər, lakin 1861-ci il islahatlarından əvvəl də özlərini sərbəstlikdən azad etdilər. Ata torpaq sahibi və içki zavodunun sahibi oldu. 1879-cu ildə Volsk şəhərindəki şəhər məktəbini bitirdikdən sonra İsveçrənin Sürix Universitetinə daxil oldu, çünki o illərdə həqiqi məktəb məzunları Rusiya universitetlərinə qəbul olunmadılar. 1884-cü ildə universiteti bitirdikdən sonra müəllim qalmağa dəvət edildi. Gəzən elektrik cərəyanlarına dair tezis yazmışdır. Vaxtında yenilənməyən xarici pasporta görə alim Rusiyaya qayıda bilmədi.
Aleksandr Belldən bir məsafəyə səslərin ötürülməsi cihazı ilə tanış olduqdan sonra hərəkətli bir görüntüyü məsafəyə ötürmək üçün bir cihaz inkişaf etdirməyə başladı. 1880-ci ildə televiziya prinsipini formalaşdırdı — görüntü ayrı elementlərə ayrılmalı, elementlər ardıcıl olaraq ötürülməli və tək bir bütöv hala gətirilməli — və "telefotoqraf" (şəkillərin ötürülməsi üçün bir cihaz) adlandırdığı bir məsafədən televiziya sistemi hazırladı.), lakin maliyyə çatışmazlığı və hissələrin çatışmazlığı səbəbindən bənzərsiz bir inkişafın dizayn edilməsi mümkün deyildi.
1890-cı ildə Bolqarıstan hökumətindən Sofiya Universitetində eksperimental fizika kafedrasına qəbul üçün dəvət aldı (1895-ci ildən - professor).
Qars qəsri
Qars qəsri — Türkiyənin Qars şəhərində yerləşən keçmiş istehkam.
Qəsr 1153-cü ildə Sultan Məlik II İzzəddin Saltukun sifarişi ilə Firuz Akay tərəfindən inşa edilmişdir. Şəhəri əhatə edən xarici divarlar XII əsrdə inşa edilmişdir. 1386-cı ildə Teymur tərəfindən dağıdılmış qəsr 1579-cu ildə Osmanlı sultanı III Muradın əmri ilə Qarsa gələn Lələ Mustafa Paşa tərəfindən yenidən inşa edilmişdir.
Osmanlı mənbələrində qəsrin yüz min əsgər və işçinin köməyi ilə yenidən qurulduğu deyilir. Qəsr 1606-cı ildə Səfəvi şahı I Abbas tərəfindən dağıdılmış və 1616 və 1636-cı illərdə iki dəfə bərpa edilərək yeni elementlər əlavə edilmişdir. 1877-1878 Osmanlı-Rus müharibəsindən sonra ruslar tərəfindən işğal edilən qəsr çox zərər gördü və 40 illik işğaldan sonra qismən dəyişdirildi. Qars qəsrinin divarları bazalt hörgüdən hazırlanmışdır.
Tərtibat
Qəsr daxili və xarici qəsr olmaqla iki hissədən ibarət olmuşdur. Xarici divarlar beş qatdan ibarət idi. Bundan əlavə, qarşısında dərin xəndəklər düzülmüşdü. Əsas qəsr şərqə baxırdı.
Xarici qala divarlarının planlaşdırılması mükəmməl dördbucaqlı deyil. Qəsr 22 gözətçi qülləsi ilə dəstəklənsə də, onlardan yalnız yeddisi bu günə qədər gəlib çatmışdır.
Daxili qəsrin şərq-qərb istiqamətində uzunluğu 250 m, şimal-cənub istiqamətində uzunluğu isə təxminən 90 m-dir. Qəsrin dörd qapısı var: qərbdə "Su qapısı" və ya "Çeribaşı qapısı", cənubda "Kağızman qapısı" və ya "Orta qapı", şərqdə isə "Bəhram qapı". Şimalda yerləşən əsas qapı qəsrin qarşısındakı uçuruma açılır.
Qəsr bu gün Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən idarə olunur.
Mədəni tədbirlər
Qəsr 2005-ci ildə türk pop müğənnisi Sezen Aksunun 25 minə yaxın insanın iştirak etdiyi musiqi konsertinə ev sahibliyi edib.
2011-ci ilin Ramazan ayında qəsrdə ilk dəfə Mövləvi Səma mərasimi keçirilmişdir.
Ləmirməhəllə (Astara, İran)
Ləmirməhəllə — İranın Gilan ostanının Astara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 296 nəfər yaşayır (74 ailə).
Azotlu üzvi birləşmələr
Azotlu üzvi birləşmələr - azot tərkibli birləşmələrə deyilir. Azotlu üzvi birləşmələr mühüm birləşmələrdən biridir.
İzmir marşı
İzmir marşı — türk ordusunun Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi ndə İzmirə girişindən bəhs edən marş. Musiqisinin kimə məxsus olması müzakirəlidir.
Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi
Haqqında
Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi 2018-ci ilin noyabr ayında Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun nəzdində fəaliyyətə başlamışdır.
İzmir marşı
Sözləri
İzmirin dağlarında çiçəklər açar (2x)
Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi
Haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 1 oktyabr 2019-cu il tarixli Sərəncamına əsasən, Azərbaycan Respublikasının şəhər və rayonlarında yaşayan gənc vətəndaşların dövlət gənclər siyasətinin tələblərinə uyğun şəkildə hərtərəfli inkişafının təmin olunması məqsədilə ölkənin şəhər və rayonlarında Heydər Əliyev Mərkəzlərində Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzinin nümayəndəliklərinin yaradılması və fəaliyyətinin təmin edilməsi qərara alınmışdır.
İzmir marşı
Sözləri
Altın günəş orda sırmalar saçar (2x)
Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi
Haqqında
Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun fəaliyyətinin dəstəklənməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Sərəncamına əsasən yaradılan nümayəndəliklərin fəaliyyəti dövlət gənclər siyasətinin tələblərinə uyğun olaraq, gənclərin hərtərəfli inkişafının təmin olunması, habelə ümummilli lider Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsini, azərbaycançılıq məfkurəsini gənc nəslin daha dərindən mənimsəməsi işinə töhfə verməkdən ibarətdir. Yeni yaradılan nümayəndəliklərdə gənclərin əlavə bilik və bacarıqlara yiyələnməsi üçün müxtəlif peşə təlimləri və ustad dərsləri, təhsil və təcrübə proqramları, görüşlər, seminarlar, intellektual oyunlar və digər tədbirlər təşkil olunacaq. Nümayəndəliklər vasitəsilə regionda yaşayan gənclər dövlət tərəfindən onlar üçün yaradılan imkanlar barədə məlumat və məsləhət almaq, həmçinin müxtəlif proqramlara müraciət və onlarda iştirak etmək imkanı qazanacaqlar.
İzmir marşı
Sözləri
Bozulmuş düşmənlər həp yel kimi qaçar (2x)
Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi
Haqqında
Ölkəmizin şəhər və rayonlarında gənclər üçün inşa edilmiş infrastruktur obyektlərinin təyinatı üzrə və səmərəli fəaliyyətinin, regionlarda yaşayan gənclərin dövlət tərəfindən onlar üçün yaradılmış şəraitdən tam şəkildə yararlanmasının təmin edilməsi ilə bağlı dövlət başçısının verdiyi göstərişə uyğun olaraq, artıq 46 şəhər və rayonda Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzlərinin nümayəndəlikləri fəaliyyətə başlayıb. Bu ilin sonunadək isə ölkənin bütün şəhər və rayonlarda mövcud Heydər Əliyev mərkəzlərində də Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzinin nümayəndəlikləri yaradılacaq.
İzmir marşı
Sözləri
Yaşa, Mustafa Kemal paşa, yaşa
Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi
Sərəncam
Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun fəaliyyətinin dəstəklənməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı 01 oktyabr 2019, 17:50 Azərbaycan Respublikasının şəhər və rayonlarında yaşayan gənc vətəndaşların dövlət gənclər siyasətinin tələblərinə uyğun şəkildə hərtərəfli inkişafının təmin olunması, habelə Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsini, azərbaycançılıq məfkurəsini gənc nəslin daha dərindən mənimsəməsi işinə töhfə verilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:
İzmir marşı
Sözləri
Adın yazılacaq cəvahir daşa
Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi
Əlaqə vasitələri
Əlaqə nömrələri : +994 12 597 56 30; +994 70 440 51 43; +994 55 375 59 91;
İzmir marşı
Sözləri
Yaşa, Mustafa Kemal pasa, yaşa
Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi
İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun fəaliyyətinin dəstəklənməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı https://president.az/articles/34328
İzmir marşı
Sözləri
Türkün sancağını önə qoydular (2x)
Şanlı zəfərlərlə düşməni boğdular (2x)
Qədər belə imiş, ey qərib ana
İzmirin dağlarında oturdum qaldım
Şəhid olanları dəftərə yazdım (2x)
Yetim balaları bağrıma basdım (2x)
Qanım fəda olsun gözəl vətənə
Türk oğluyam mən ölmək istərəm (2x)
Torpaq tikan olsa, yatağım yerim (2x)
Allahında utansın dönənlər geri (2x)
Adın yazılacaq cəvahir daşa (2x)
Zarmanduxt
Zarmanduxt — 370–374-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş arşakuni sülaləsindən olan Ermənistan Kralı Papın həyat yoldaşı. O, 378-ci ildən 386–387-ci illərə qədər hökmdarlıq edən oğulları, həmkarlar III Arşak və II Voloqas (Vaqarşak) zəiflədikdə Ermənistanın regenti idi.
Həyatı
Onun mənşəyi haqqında çox az şey məlumdur, çünki bu dövrə aid tarixi mənbələr onun Pap ilə evlənmədən əvvəlki həyatı haqqında heç bir məlumat vermir. Zarmanduxtun Ermənistan Kralı ilə evlənməsi üçün o, müəyyən sosial statusa malik zadəgan qadın olmalı və ola bilsin ki, hansısa aristokratik və siyasi nüfuza malik olan bir ailədən gəlmişdi. Ehtimal var ki, Zarmanduxt naxararın qızı olub və onun atası II Arşakın (350–368-ci illər) padşahlığı dövründə Papla nişanlamış ola bilərdi.
Ermənistan Kraliçası fəaliyyəti
Zarmanduxt və Pap sonuncunun hakimiyyəti dövründə naməlum bir tarixdə evləndilər. O, Papdan III Arşak və Voloqas adlı iki oğul doğdu. Onun Pap ilə münasibətləri haqqında çox az şey məlumdur. 374-cü ildə Papın öldürülməsindən sonra Roma İmperatoru Valent Papın qardaşı oğlu Varasdatı (Varazdatı) erməni taxtını tutmaq üçün göndərmişdi, çünki Zarmanduxtun Papla olan oğulları hökmranlıq etmək üçün çox gənc idilər. Varasdat əqli və fiziki qabiliyyətləri ilə çox məşhur olan bir gənc idi və naməlum müddət ərzində Romada yaşamışdı. Varasdat ailəsi Roma tərəfdarı olan sparapet Muşeq I Mamikonyanın tabeliyində hökmranlıq etməyə başladı.
Hakimiyyəti
378-ci ildə Varasdatın uğursuz hakimiyyəti və onun regenti Muşeq Mamikonyanın öldürülməsi ilə sonuncunun qardaşı Manuel Mamikonyan mərhum qardaşının sparapet vəzifəsini doldurdu. Erməni padşahına qəzəblənən Manuel Varasdatı hərbi qüvvə ilə Ermənistandan qovub Romaya qaytardı. Manuel Zarmanduxtun nominal regensiyası altında III Arşak və Voloqası Ermənistanın həmkarları kimi taxta qaldırdı. Manuel ölkənin ən güclü adamı və faktiki olaraq Ermənistanın regenti idi.
Manuel Zarmanduxta kraliça titulu vermişdi və o, yüksələn statusuna görə Ermənistanda ən yüksək mükafatlara layiq görülmüşdü. 383-cü ildə Sasani şahı III Şapur Manuelə və erməni aristokratiyasının müxtəlif üzvlərinə müxtəlif kral hədiyyələri göndərmişdi. Buraya Zarmanduxt üçün padşah bayraqlı mantiya üzərində bir tac və Suren Mərzbanın komandanlıq etdiyi süvari ordusu daxildir. Manuel romalılara və Sasanilərin hakim monarxlarına qarşı neytral qaldı. Bu andan sonra Zarmanduxt haqqında daha heç nə məlum deyil və onun ölüm tarixi də məlum deyil.
İncəsənətdə
• Zarmanduxt, 19-cu əsrin Anadolu erməni dramaturqu, aktyoru və redaktoru, Sarqis Mirzəyan kimi də tanınan Sarqis Vanadetsinin 1857-ci ildə yazdığı "Ermənistanın hamisi böyük Nerses faciəsində" romanındakı personajdır.
Pomidor kababı
thumb|Pomidor kababı Pomidor kababı — kabab kimi bişirilmiş pomidor. Ət məhsullarından hazırlanmış kababların yanında qarnir kimi verilir. Həzm prosesinin sürətlənməsinə təsir göstərir.
Hazırlanması
Bunun üçün bərk və yetişmiş pomidorlar seçilir. Yuyulur, yan tərəfdən şişə taxılır və manqalda qızardılır. Qızardılma zamanı şişdəki pomidorlara duzlu su çilənir.
İstifadə
Süfrəyə verilən zaman üstünə duz, göyərti səpilir.
Samuel Teylor Koldric
Samuel Teylor Koldric —ingilis şairi.
Həyatı
1772-ci ildə dünyaya gələn Samuel Teylor Koleric, ailəsindəki 10 uşağın ən kiçiyi idi. Böyük qardaşlarının ona verdiyi əziyyətlərdən kitablara sığınaraq xilas olmağı bacarmışdı. Mütaliə onun yeganə dostu və xilaskarı idi. 1781-ci ildə atası öldükdən sonra onu Londondakı məktəblərdən birinə göndərdilər və Koldricin uşaqlığı Londonda keçir. Olduqca istedadlı uşaq olan Koleric məktəbi tamamladıqdan sonra təqaüd qazanaraq Kembricdə “Jesus College”-də təhsilini tamamlayır və 1791-ci ildə 19 yaşında universitetdə təhsil almağa başlayır. Bu, onun kimi aşağı təbəqədən olan bir gənc üçün böyük şans idi. Amma Koleric bu fürsəti dəyərləndirə bilmədi. Qumar və alkoqolizmə qurşanan şair, iki il sonra Kembric kimi məşhur universiteti atır və sərgərdan bir həyata başlayır. Bir müddət sonra isə, ümumiyyətlə yoxa çıxan Kolericdən uzun müddət heç bir səs-soraq gəlmir. Ailəsi onu tapanda Koleric orduya yazılmışdı.
Silas Tomkin Komberbaçe – bu şairin ordudakı saxta adı idi. Ata belə minməyi bacarmayan şair əsgərlər və zabitlər üçün sevgi məktubları yazmaqla xidmətini davam etdirirdi. Yazarlığın gətirdiyi şöhrəti orduda dadan Kolericin böyük qardaşları onu ordudan ayırmaq üçün təzminatı ödədikdən sonra, ordudan tərxis olunur. Universitetə geri dönən Koleric Uilyam Vortsvordun şeirləri ilə tanış olur və çox təsirlənir. Artıq at minməsinə ehtiyac olmayan bir peşə seçmişdi özü üçün: Şair olacaqdı!
Bütün asılılıqlara, alkoqol və narkotikin təsirinə baxmayaraq Koldric 1797-ci ildə epik şeiri olan “Kubilay xan”ı qələmə alır. Yüksək dozada morfinin təsirində olan şair yazdığı şeiri bəyənmir və depressiyaya düşür. 1816-cı ildə Koldric həmin şeiri Lord Corc Bayrona oxuyur. Bayron şeiri yüksək qimətləndirir və şeirin morfinin təsiri altında yazılması ilə bağlı kiçik bir ön sözlə birlikdə əsəri çap etdirir. 18 il müəllif tərəfindən bəyənilmədiyi üçün arxivdə qalan “Kubilay xan” romantik şeirin qiymətli incilərindən biri hesab edilir və ingilis şeir antologiyalarına salınır və sevilir.
Koldric narkotikdən ilham alsa da, dəfələrlə morfin istifadə etdikdən sonra çıxdığı səyahətlərdə həyati təhlükələr yaşamışdı. Məsələn, 8 gün dayanmadan yeriyən Koldric ayılanda evindən 400 km uzaqda olduğunu başa düşmüşdü. Bir dəfə yoxa çıxdıqdan sonra, polis parkda yaxasında Koldric yazılmış bir cəsəd tapır. Yaxınları şairin ölümünü düşünməyə başlarkən, o, qəfildən ortaya çıxır və hamını heyrətləndirir; şair sağlam olsa da, əynində heç bir paltarı yox idi. Paltarları bir əyyaş tərəfindən oğurlanmış, sonra həmin əyyaş parkda ölmüşdü. Narkotik onun bütün həyatını məhv etmişdi.
1808-ci ildə arvadından ayrılan Koldricə, iki il sonra növbəti zərbəni Vordsvort vurur. 1810-cu ildə bu böyük dostluq sona çatır. 1813-cü ildə yüksək dozadan sonra səhhəti pisləşən Koldric Bristolda bir klinikada müalicəyə başlayır. 1814-cü ildə dostlarından birinə yazırdı: “Çarmıxa gərildim, öldüm, dəfn edildim. Cənnətə yüksəldim və indi mərhələ-mərhələ yenidən doğuluram…”
Klinikada müalicəsi uğursuz olsa da, 1826-cı ildə yenidən müalicəyə cəhd edir. Amma bu asılılıqdan xilas olmaq mümkün deyildi. Ailəsindən ayrılmağı, dostlarının tərk etməyi Koldrici çökdürmüşdü. Morfin asılılığından xilas olmayan şair, 1834-cü ildə ürəyində yaranan problemlər səbəbindən dünyasını dəyişir.
Teo Ceyms
Teo Ceyms (doğum adı: Teodor Peter Ceym Kinnaird Taptiklis ; ) — ingilis kino və televiziya aktyoru.
Şəxsi həyatı
Ceyms 2016-cı ilin iyun ayında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı ilə birlikdə Yunanıstana getmiş və burada suriyalı qaçqınlarla görüşmüş və onların vəziyyəti haqqında məlumat almışdır. O, bundan sonra qaçqınların hüquqlarının tərəfdarı olmuş və Suriya vətəndaş müharibəsi nəticəsində didərgin düşmüş insanlara daha çox humanitar yardım göstərilməsinə çağırmışdır.
NGC 4255
NGC 4255, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 34.29 sm (13.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qala (Astara, İran)
Qala — İranın Gilan ostanının Astara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 366 nəfər yaşayır (83 ailə).
İvan Qroznı və oğlu İvan 16 noyabr 1581-ci ildə
Hadisə və onun səbəbləri
3 iyul 1583 və yaxud 16 noyabr 1581-ci ildə (bəzi tarixçilər güman edirlər ki, hadisə 1581-ci ilin noyabrında baş verib, digər tədqiqatçılar 1582-ci ilin noyabr ayına istinad edirlər) Çar palatalarında bu vaxta qədər Avropanın heç bir hakim sülaləsi arasında görünməyən XVI əsrin ən müəmmalı qətl hadisəsi baş verir. İvan Qroznı emosiyalarını cilovlaya bilməyərək, var gücü ilə öz əsasını oğlu çareviç İvanın gicgahına vurur. Zərbə güclü və dəqiq idi - yazıq şahzadə yerindəcə dünyasını dəyişir. Deyilənlərə görə, İvan Qroznı baş verənlər barədə çox həyəcan keçirirdi, axı bu onun böyük və ən sevimli oğlu idi. İkinci oğlu ölkəni idarə etmək üçün elə əvvəlcədən hazır deyildi. Yeri gəlmişkən, ötən bu andan yəni 450 ildən artıq bir müddət ərzində, hadisə barədə bir neçə maraqlı versiya yaranmışdı.
'Birinci versiya. Siyasətlə bağlı'. Şahzadə Livoniya müharibəsi zamanı aparılan hərbi əməliyyatlar ilə bağlı öz narazılığını bildirdiyinə görə əl çubuğu ilə gicgahına zərbə almışdı. Livoniya ordeni ilə müharibə 1561-ci ildə başlanmış və 1583-cü ildə başa çatmışdı. İki dövlət arasında yaranmış bu sülh, sonra məlum olduğu kimi, Rusiyanın ərazi itkiləri ilə nəticələndi (İvanqorod, Yam və Koporye şəhərləri İsveç krallığının ərazisinə keçmişdi). Ola bilər ki, şahzadənin konkret olaraq bu savaş və ərazi itkisi barədə dediyi hansısa bir söz, onun qüdrətli atasını lap azğınlaşdırdı. Bu ehtimalı istisna etmək olmaz. Məsələ ondadır ki, may ayında tarixə Plüss müqaviləsi kimi daxil olmuş danışıqların birinci mərhələsi keçirilmişdi. Bunun nəticəsində, iki ay müddətinə (iyun-iyul) barışıq imzalanmışdı. Avqust ayında danışıqların ikinci mərhələsinin keçirilməsi nəzərdə tutulurdu, buna qədər isə Rusiya düşmənçilik edən tərəfə hansı ərazilərin verilməsi barədə dəqiq seçim etməli idi (həmin dövrdə İsveç öz şərtlərini hər kəsə diktə edirdi). Çox güman ki, bunları bilən şahzadədə rus xalqı və vətəni üçün qürur hissi və düşman skandivlara bir qarış torpağı verməmək istəyi yaranmışdı. Üstəlik, bir il əvvəl Rusiya qonşu Polşa krallığı ilə rüsvayçı sülh müqaviləsini imzalayaraq, öz tərəfindən Livoniya ərazilərinə olan bütün hüquqlardan imtina etmişdi. Gələcək varisin bu cür inadcıllığı İvan Qroznını özündən çıxarır. Oğul İvan, atasına olan sədaqətini israrla təkrar edir, lakin müharibə ilə əlaqədar olaraq, Pskov şəhərinin azad edilməsinin ən əsas məqsəd olduğunu bildirir. Oğlunun bu mövqeyinə acıqlanan ata İvan, əsası ilə oğlunun başına vurur. Hadisəyə şahid olan baş nazir Boris Qodunov, araya girməyə çalışmış və özü də çardan bir zərbə almışdı. Bütün bunlar tarixçilər tərəfindən fərziyyə kimi qəbul olunur və bu versiyanın həqiqətən də baş verməsi yalnız şahzadənin 1583-cü ilə qədər sağ-salamat yaşaması təqdirində mümkün ola bilərdi.
'İkinci versiya. Məişətlə bağlı'. Necə deyərlər, ot kökü üstə bitər. Çar İoann Vasilyeviç yalnız rəsmi nikahla azı yeddi dəfə evli idi. Gənc şahzadə də atasından geri qalmamağa çalışırdı. Onun birinci həyat yoldaşı Daburovun qızı Yevdokiya Boqdanova idi ki, uğursuz nigahdan sonra saçları kəsilərək monastıra yerləşdirilmişdi, ikinci həyat yoldaşı isə, Solovovun qızı Feodosiya idi ki, onun da taleyi oxşar olmuşdu. 1583-cü ildə isə o, Şeremetyevlərin kiçik qızı Yelena ilə evlənir. Deyilənlərə görə, bir gün səhər çar şahzadə İvanın arvadı ilə sarayda qarşılaşır və onun xarici görünüşünü görüb çox gəzəblənir. Hamilə Yelenanın beli kəmərlə bağlanmamışdı, ərli qadının yaxasıaçıq gəzməsi çar sarayında yaraşılmaz bir hərəkət idi. Bu biabırçılığı görən İvan Qroznı, gəlinə bir neçə möhkəm şillə vurdu. Zərbədən Yelena yerə yıxılır və artıq növbəti gecə o öz uşağını itirir. Oğul, çox güman ki, həyat yoldaşını müdafiə edən zaman gicgaha zərbə alır. İtaliyalı tarixçi Antonio Possevino özünün "Rusiya haqqında tarixi əsərlər" kitabında bu hadisə barədə bunları yazmışdı:
İvan İvanoviçin məzarlığı açılan zaman tapılmış kəllə sümüyü parçalanma üzündən çox pis vəziyyətdə idi. Bu səbəbdən də, İvan Qroznının və Fyodor İoannoviçin heykəltəraşlıq portretlərini yaradan antropoloq Mixail Gerasimov şahzadə İvanın kəlləsini rekonstruksiya edə bilməmişdir.
Əsərin yaradılması üçün zəmin
Qəhrəman problemi rus tarixi rəngkarlığında həmişə ən mühüm olub. Bununla belə, "qəhrəman" sözü ikili əhəmiyyət daşıyır: bir tərəfdən Qəhrəman - mənəvi dəyərləri özündə təcəssüm etdirən müsbət obrazdır, başqa tərəfdən isə, Qəhrəman - hansısa bir əsərin başlıca fəaliyyət göstərən şəxsidir. İvan Qroznının şəxsiyyəti rəssamları xüsusilə cəlb edirdi. Kimlər çar İvanın portretlərini bu günə qədər çəkməyib, kimlər onun keşməkeşli həyatının koloritli təfərrüatları araşdırmayıb! Hələ XIX əsrin 60-cı illərinin ortalarından başlayaraq, səyyarlar və akademik salonların iştirakçıları daim bu mövzu ilə rastlaşırdılar. Tanınmış sənətşünas N.M. Moleva hesab edir ki, А.К. Tolstoyun yazdığı dramatik trilogiyanın birinci hissəsi, rəssamlar arasında böyük ruh yüksəkliyinə səbəb olmuşdu. O qeyd edir ki, "onda ölən insanın əfsanəvi şəxsiyyəti bütün ehtirası və zəiflikləri ilə görmək cəhdi var. Ata, ər, qadın gözəlliyi və gəncliyinin daimi axtarışçısı, hətta dövlət işləri qarşısında belə daxili sakitlik tapa bilməyən bir insan məhz həmin anda aşkarlanır."
Özünün avtobioqrafik "Uzaq - yaxın" povestində İlya Repin xatırlayır ki, şəkil barədə mülahizə və düşüncələr onda 1881-ci ilin mart hadisələri ilə əlaqədar yaranmışdı (burada xalqiradəçisi İ.İ. Qrinevetski tərəfindən partladılan bomba və onun qəlpələrindən qətlə yetirilən çar II Aleksandr nəzərdə tutulur). Günlərin birində, Nikolay Rimski-Korsakovun konsertindən qayıdarkən rəssamın ağlına "İvan Qroznı və oğlu İvan" əsərini yazmaq gəlir. Rəssam daha sonralar bunu bu cür izah etmişdi: "Onun musiqi trilogiyası və oradakı məhəbbət, hakimiyyət və qisas məndə elə böyük təəssürat hissi oyatmışdır ki, həmin musiqi gücünə bərabər bir rəsm əsərini təsvir etmək istəyi məndə durmadan çoxalırdı". Saray palatası "XVII əsr boyarının evi" muzeyinin otaqlarından biri əsasında hazırlanmışdır, çarın kreslosu, güzgü və çareviçin kaftanı Silah palatasında naturadan işlənmiş, sandığı isə rəssam Rumyantsev uzeyində tapmışdır. Xalça və çareviçin kaftanı rəssamın yaradıcılığı üçün nadir olan canlılıqla təsvir edilmişdir. İzləyici sanki xalçanın tüklülüyünü və ipəyin yumşaqlığını hiss edə bilir.
Mütəxəssislər artıq çoxdan müəyyən ediblər ki, şərq nağılının birinə əsaslanan N.A. Rimski-Korsakovun "Antar" simfonik süitası İ. Repini ən heyrətləndirən əsərlərdən biridir. Antar əsərinin bəstəkar tərəfindən "Qisas" adlandırılmış hissəsi rəssamın könlünü daha da silkələmişdi. Rəssamın xəyallarındakı əsərin konkret kompozisiyası dərhal yaranmayıbdır. Əvvəlcə kətan üzərində karandaşla çəkilmiş, bir qədər qeyri-müəyyən və qeyri-dəqiq ideyanı özündə birləşdirən sadə və ümumi eskiz mövcud idi (Görüləcək işlərin bütün miqyasını təsəvvür etmək və gələcək çalışmalar üçün, rəssam burada, ön planda İvan Qroznı və onun oğlunun eskizlərini yaratmışdı). Ancaq əvvəlcə burada səs küyə görə içəri daxil olmuş paytaxt boyarlarının və otağın küncündə gördüklərindən şoka düşmüş qadının eskizləri yaradılmışdır. İ.Repin özü bu işdən narazı idi və artıq sonrakı eskiz variantında boyarlar və qadın yox olur; axı onların tabloda olması o qədər də önəmli deyil. Əlbəttə, həqiqətdə zəhmli çarın qışqırıqları, qorxmuş saray əhlinin çaşqınlığı, əllərini tanrıya uzatmış ana və dayələr və "Yara dərindir. Ümid yoxdur, məgər ki, möcüzə olmazsa" deyən saray həkimi bütün bu hadisədə iştirak etmişdilər. Müasirlər gələcək hadisələri təxminən belə təsvir edirdilər, lakin bu elə məhz "sonrakı hadisələrdir". Və rəssama aydın oldu ki, tabloda yalnız çar və onun oğlunu təsvir etmək lazımdır.
Lakin onları necə təsvir etmək olar? Psixoloji cəhətdən İvan Qroznı və onun oğlu İvanın iştirak etdikləri həmin faciənin bütün dərinliyini necə daha doğru çatdırmaq olar?. Sırf insani faciəni və hakimiyyətdən sui-istifadə faciəsini necə aşkar etmək olar? Böyük əsərlər kiçik səylər bahasına yaradılmır. Böyük tablonu çəkmək fikrinə düşən rəssam, tarixi mühiti tədqiq etməyə başlayır.
Şahzadənin kaftanı və döşəmədəki xalça müstəsna gözəl ustalıqla çəkilib. Tamaşaçı sanki hiss olunan dərəcədə xalçanın xovluluğunu, əyindəki xalatın isə ipək kimi yumşaqlığını hiss edir. Öz məhvedilməz tələbkarlığı ilə, Repin artıq hazır olan və bir qədər əvvəl özünün belə xoşuna gəldiyi şəkil parçalarını beş-on dəfə amansızcasına məhv edir, ya da yenidən düzəldirdi. O, sonralar etdiyi əziyyəti xatırlayaraq bunları demişdi: Üç il belə davam etdi. Bədii obrazların həlli yolunda ilk addımları Repin öz yeganə müəllimi Pavel Çistyakovun köməyi ilə etdi. Repin tez-tez professorun Tsarskoye Selodakı bağ evinə gedirdi və onun növbəti ziyarəti zamanı, Pavel Petroviç çarın prototipini tabloda təsvir etmək üçün yaxınlıqda yaşayan qocanı ona göstərdi. Daha sonralar rəssamın təsadüfən Liqov bazarında qarşılaşdığı qara fəhlənin üz cizgiləri əvvəlki çar obrazının səthinə yerləşdirilmişdi (etüd birbaşa açıq səma altında yazılmışdır). Artıq kətan üzərində aparılan iş zamanı, çarın başını çəkmək üçün rəssam Repinə rəssam Qriqori Myasoyedov və bəstəkar P.İ. Blaramberq poza vermişdilər. Şahzadə İvan roluna Repin yazıçı Vsevolod Qarşini dəvət etmişdi. ''Onda məhv olmağa məhkum insan sifəti var idi. Mənim şahzadəm üçün bu insan əsl tapıntı idi''. Rəssamın bu əsərlə mübarizəsi, ağır xəstəliyə düçar olmuş insanın ölüm-dirim mübarizəsinə bənzəyirdi. Sonralar İ.Y Repin bu barədə bunları demişdi: . Əsərin müzmununu İlya Repin Aleksandrov qəsəbəsindəki Çar sarayının alaqaranlıq palatalarına köçürür; məhz burada ata və oğlun qaçılmaz toqquşması baş vermişdi. Burada o, Qroznının yenicə törədilmiş cinayətin ilk dərketmə anını təsvir etmişdi. Rəssamı tarixi fakt yox, cinayətin psixoloji məqamı və motivasiyası maraqlandırırdı. Əbəs yerə İqor Qrabar qeyd etməmişdir ki, "Repinin bu cür uğur qazanmasının başlıca səbəbi, onun tarixi gerçəkliyin deyil, günahsız tökülmüş qanların bahasına yaranmış dəhşətli müasir gerçəkliyin kətanda təsvir olunması və insanlara nümayiş etdirməsidir".