cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vasili Adodurov
Həyatı
Vasili Adodurov 15 mart 1709-cu ildə Rusiya imperiyasında, Novqorod şəhərində əsilzadə ailəsində anadan olmuşdur. O, 1723–1726-cı illərdə Moskva Akademiyasında (1775-ci ildən Slavyan-Yunan-Latın Akademiyasında), sonra Akademik Universitetdə (1731-ci ildən tərcüməçi) təhsil almışdır. Adodurov Qotlib Bayerin elmi əsərlərini alman dilindən tərcümə etmişdir (Gerhard Millerin redaktorluğu ilə nəşr edilmişdir); Leonard Eylerin rəhbərliyi altında riyaziyyatı öyrənmişdir. O, 1-dən hər hansı bir seçilmişə ardıcıl olaraq alınan natural ədədlərin kublarının cəminin bu eyni ədədlərin cəminin kvadratına tam bərabər olduğu bir teorem tərtib etmişdir [13 + 23 + 33 + ... = (1 + 2 + 3 + ...)2]. Adodurov 1731-ci ildə Erenreyx Veys­ma­nın alman-latın-rus lüğəti haqqında qısa bir esse tərtib etmişdir (rus dilində yazılmışdır; 1750-ci ildə M. Qröninq tərəfindən isveç dilində nəşr edilmişdir). O, 1733-cü ildən ali riyaziyyat kafedrasının adyunkturasıdır. Adodurov Eylerin əsərlərini tərcümə etmişdir (Arifmetika üçün qısa bələdçi, 1740; İnteqral hesablama haqqında diskurs, nəşr olunmamışdır). O, 1735-ci ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının "baş verən tərcümələrdə pis dilin düzəldilməsi" iclasının üzvü olmuşdur. Adodurov 1736-cı ildən Mixail Lomonosovun da olduğu Akademik Universitetin tələbələrinin təhsili və təlimi ilə məşğul olmuşdur. O, 1737-1741-ci illərdə fizika kafedrasında adyunkt olmuşdur. Adodurov Georq Kraftın "Sadə və mürəkkəb maşınların biliyinə qısa bələdçi" əsərini tərcümə etmişdir (1739). O, 1739-cu ildə kabinet katibinin tərcüməçisi Artemi Volınski, onun işi üzrə 1740-cı ildə istintaq altında idi və azad edilmişdir. Adodurov 1741-ci ildən heroldmeyster ofisinin eksperti, 1753-1755-ci illərdə heroldmeyster olmuşdur. O, gerblərin hazırlanmasında iştirak etmiş, layihələr yaratmış və zadəgan ailələrinin gerblərini şəxsən çəkmişdir. Adodurov heraldika, şəcərə və tarixə aid kitablar toplamışdır.
İrsi
Adodurovun anadan olmasının 300 illiyində Heraldik Rəssamlar Gildiyası "Adodurov" mükafatını təsis etmişdir. Mükafat Rusiya heraldika tarixində heraldika və herbalizm sahəsində xidmətlərini tanıyan ilk peşəkar mükafat olmuşdur.
2100-cü illər
2100-cü illər — Qriqori təqvimində 2100-cü il yanvarın 1-də başlayan və 2109-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir.
Ədəbiyyat
• 4
Kino və televiziya
• 4
Musiqi
• 4
İdman
• 4
Siyasətçilər
• 4
Gəcin (Bostanabad)
Gəcin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 19 nəfər yaşayır (6 ailə).
Sanak adaları
Qrupun ən böyük adası Sanakdır. Ən kiçik adası isə Katon adasıdır. Qrupa həmçinin kiçik Long adaları (Sanakın qərbində), Elma (Sanak və Katon arasında) və bir sıra çox kiçik adalar və riflər daxildir.
Adalar qrupunun ümumi sahəsi 157,617 km²-dir
Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzi
Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzi – 23 may 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin İlham Əliyevin sərəncamı ilə yaradılmış, Azərbaycan dövlət dilindən düzgün istifadə, ölkədə dil və tərcümə sahəsinin mərkəzləşdirilmiş qaydada təşkili və tənzimlənməsi işini həyata keçirən dövlət qurumu.
Tarixi
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 23 may 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə yaradılmışdır.
Haqqında
Mərkəzin fəaliyyətinin məqsədi dövlət dilindən düzgün istifadə və tərcümə işinin mərkəzləşdirilmiş qaydada təşkili və tənzimlənməsindən, Azərbaycan ədəbiyyatının beynəlxalq aləmdə, xarici ədəbiyyatın Azərbaycanda tanıdılmasından və təbliğindən ibarətdir.
Mərkəzin fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır:
Güləhin (Bostanabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 197 nəfər yaşayır (49 ailə).
Gəncə bulvarı
Gəncə bulvarı — Gəncə şəhərində yerləşən park-bulvar kompleksi.
Bulvar haqqında
Bulvarın inşasına 2014-cü ildə başlanılmış və 2017-ci ilin fevral ayının 17-də açılışı baş tutmuşdur. Kompleksin uzunluğu 1,2 kilometrdir. Ümumi sahəsi 34 hektardır. Burada 15 fəvvarə və müxtəlif kompozisiyalı 10 heykəl quraşdırılmışdır. Gəncəçayın məcrasının hər iki tərəfində betondan ümumi uzunluğu 2,4 kilometr olan istinad divarı tikilmişdir.
Çingiz xanın ağ buludu
Çingiz xanın ağ buludu — Çingiz Aytmatovun yazdığı kitab.
Haqqında
Povestdə totalitar dövlət marağı, һökmdar һökmü ilə əbədi bəşəri dəyərlər – insan taleyi, adi adamların böyük sevgisi üz-üzə qoyulur. Bu qarşıdurmada sevməyə və öz sevgisinin cəzasını çəkməyə məһkum olunmuş insanlığın tarixi dəһşətli bir faciə kimi qavranılır.
Abdullah kəndi (Maku)
Abdullah kəndi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 22 nəfər yaşayır (4 ailə).
NGC 5553
NGC 5553, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Lixtenşteyn 2012 Yeniyetmələrin Qış Olimpiya Oyunlarında
Lixtenşteyn — 2012-ci ildə Avstriyada baş tutan Yeniyetmələrin I Qış Olimpiya Oyunlarında. Lixtenşteyn Yeniyetmələrin I Qış Olimpiya Oyunlarında 2 idmançı ilə 2 idman növündə təmsil olundu.
35x35px Dağ xizəyi
Oğlanlar
Qızmar günəş altında
"Qızmar günəş altında" — kinorejissor Lətif Səfərovun filmi.
Məzmun
Kinopovestdə şəhərdən kəndə işləməyə gəlmiş gənc həkim Aydının (Əkbər Fərzəliyev) fədakar əməyindən bəhs olunur. Qısa ezamiyyətə gəlmiş Aydın özünün həkimlik borcunu burada, sadə insanların arasında qalmaqda görür.
Filmi səsləndirənlər
Sofa Bəsirzadə]] — Gülpəri (Sürəyya Qasımova) (titrlərdə yoxdur)
Eldəniz Qasımov
Eldəniz Şahbaz oğlu Qasımov — Azərbaycanlı şəhid.
Hərbi xidməti
1991-ci ildə ordu sıralarına çağrılmışdır. Əvvəlcə Bakı şəhərində qulluq etmiş, sonra isə könüllü olaraq Gədəbəy bölgəsinə gəlmişdir. 18 iyun 1992-ci ildə Gədəbəy bölgəsində Azərbaycan Respublikasının Suverenliyi uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur.
Cavid Təhməzov
Cavid Əvəz oğlu Təhməzov — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Cavid Təhməzov 1994-cü ilin iyun ayının 25-i Yevlax şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
O, kəşfiyyat bölüyünün tərkibində Talış kənd istiqamətində 482 yüksəkliyinin azad edilməsi uğrunda gedən döyüşdə iştirak edib və şəhadətə yüksəlib. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Təhməzov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi. [Azərbaycan]]ın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Təhməzov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Güllücə (Bostanabad)
Güllücə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 84 nəfər yaşayır (19 ailə).
Turda dərəsi
Turda dərəsi (Cheile Turzii, Tordai-hasadék) ― Rumıniyanın Transilvaniya bölgəsində yerləşən dərə. Kluj-Napoka şəhərindən 15 km cənub-şərqdə, Turda şəhərindən isə 6 km qərbdədir. Turda dərəsi qorunan təbiət ərazisidir.
Coğrafiyası
Kanyon formalı bu dərə yura yaşlı əhəng daşlarınındağ süxurlarının eroziyası nəticəsində formalaşmışdır. Dərədə əsas çay Haştade çayıdır. Dərə uzunluğu 2,9 km-dir. Dərə divarlarının hündürlüyü bəzən 200-300 metr arasında dəyişir. Tura dərəsinin ümumi sahəsi 324 hektardır. Turda dərəsində Rumıniyanın ən zəngin və əsrarəngiz karst landşaftı formalaşıb. Bu bölgə həm də zəngin bitki və heyvanat aləminə malikdir. Bəzi növlər nəsli kəsilmək üzərdir. Məsələn yabanı sarımsaq və bir neçə qartal növü. Ərazi neolit dövründən insan məskəni olmuşdur.
Faunası
67 quş növü var. Kəpənəklər (Eublema, Heterogynis, Dysauxes, Phsybalopterix və s.) geniş yayılıb. Balıq və amfibiyara da üstünlük təşkil edir. Məməli heyvanlardan tülkü, gəlincik, dələ, çöl donuzu və s. misal göstərmək olar.
Mağaraları
Qoruq ərazisində 60 yaxın mağara mövcuddur. Mağaraların hamısı kiçik ölçüdədir. Ən böyüyünün uzunluğu 120 metrdir.
Görməli yerləri
Turda dərəsi yaxınlığında digər iki kanoyon yerləşir: Cheile Turului və Cheile Borzești. Həmçinin ərazidə populyar olan Ciucaș şəlaləsi burada yerləşir. Turda dərəsi Rumıniyanda qayaya dırmanma idmanı həvəskarlarının sevimli yeridir. Bölgə 1938-ci ildən qorunan ərazi elan edilmişdir. Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyinin IV katerqoriyasına daxildir.
Tənzimat islahatları
Tənzimat ( تنظيمات‎ — "tənzimləmə", "yoluna qoyma") — İlk Osmanlı Konstitusiyasının qəbul edildiyi 1876-cı ilə qədər, 1839-cu ildən Osmanlı İmperiyasında modernləşmə islahatlarının ədəbiyyatda qəbul edilmiş adı (və onların həyata keçirilməsi dövrü). İslahatların təməl prinsipləri taxta çıxdıqdan sonra Sultan Əbdül-Məcid tərəfindən 1839-cu il noyabrın 3-də nəşr olunan "Gülxanə xətt-i Şərif"də təsbit edilmişdir. Əvvəlki islahatlardan fərqli olaraq Tanzimatda əsas yeri hərbi deyil, sosial-iqtisadi dəyişikliklər tuturdu. İslahat təşəbbüsü, "Gülxanə xətt-i Şərifin" müəllifi olan Mustafa Rəşid paşa rəhbərliyi ilə mütərəqqi bir bürokratiya qrupuna aid idi. O, bir neçə il İngiltərə və Fransada səfir, sonra isə Xarici İşlər Naziri postunu tutmuşdur. Onun rəhbərliyi ilə mərkəzi hakimiyyəti gücləndirmək, Balkanlarda azadlıq hərəkatının qarşısını almaq və mövcud sistemi Qərbi Avropa həyatının normalarına uyğunlaşdıraraq ölkənin Avropa güclərindən asılılığını zəiflətmək üçün yeni islahatlar planı hazırlanmışdır.
İslahatdan əvvəlki tarix və onu doğuran əsas şərtlər
XIX əsrin I yarısında ölkədə xarici kapitalın ağalığı türk ticarət və sənaye burjuaziyasını çox pis bir vəziyyətə salmışdı. Xarici kapitalistlər öz iqtisadi üstünlüyü və kapitulyasiya hüquqlarından istifadə edərək hazır sənaye məhsullarının idxalını və kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracını öz əllərində cəmləşdirmişdilər. Osmanlının kapitalist dövlətlərinin xammal bazasına çevrilməsi prosesi güclənirdi. Osmanlının iqtisadiyyatı getdikcə daha çox birtərəfli şəkildə inkişaf edirdi. Beləliklə, XIX əsrin 30-50-ci illərində Osmanlının həm siyasi, həm iqtisadi cəhətdən Avropanın iri dövlətlərinin, başlıca olaraq İngiltərə və Fransanın müstəmləkəsinə çevrilməsi üçün zəmin yaranmışdı. Osmanlı dövlətinin geriliyini başa düşən mütərəqqi qüvvələr islahatların keçirilməsini istəyirdilər. Onlar bu yolla Avropa dövlətlərinin Osmanlı dövlətinin daxili işlərinə qarışmasının qarşısını almaq, daxili böhranı zəiflətmək niyyətində idilər. Həmçinin Balkan və Yaxın Şərqə iddiası olan böyük dövlətlər hər an Osmanlının zəifləməsini gözləyirdilər. Üstəlik ucqarlarda olan yerli feodallarda seperatizmə meyl edirdilər. Eyni zamanda, imperiyada siyasi böhranda davam edirdi və bu böhranın ən parlaq təzahürü XIX əsrin 20-30-cu illərində oldu. Müasir Balkanların bir hissəsini və Yunanıstan ərazilərini itirən Osmanlı Misir və kürd tayfalarının çıxışlarını güclə yatırdı. 250px|thumb|left|Xoca Mustafa Rəşid Paşa Artıq XIX əsrin birinci yarısında, xüsusən Avropadakı sənaye inqilabının başa çatmasından sonra həm Asiya, həm də Avropa ölkələrində şəhər sənətkarlığının fəaliyyət göstərməsi üçün şərait kəskin şəkildə pisləşdi. Bir çox sənətkar sex və müəssisələri bazara daha ucuz və keyfiyyətli Avropa malları girməsi səbəbindən iflasa uğradı. Anadoluda ən inkişaf etmiş istehsal sahələri - pambıq, parça, ipək, metal emal mərkəzləri - Bursa, Ankara, Diyarbəkir, Amasya, Tokat xüsusilə bunun ağır nəticələrini hiss etdi. Belə ki, XIX əsrin ilk 40 ilində Bursa və Diyarbəkirdə parça istehsalı 10 dəfə azaldı. Əsas ixrac olunan malların istehsalı kəskin şəkildə azaldı: ipək parçalar, yun, işlənməmiş dəri, yağlı bitkilər, təbii boyalar, zeytun yağı, tütün, taxıl, qoz-fındıq, həmçinin tiryək. 250px|thumb|right|Mehmet Əmin Əli Paşa Rus səyyahı M.P.Vronçenko XIX əsrin 30-cu illərində Kiçik Asiyanın iqtisadi vəziyyətini diqqətlə araşdıraraq qeyd edirdi ki, Ankaradakı yun əyirmə cihazlarının sayı 2000-dən 100-ə qədər azalmışdır. Çünki Avropanın istehsalı olan Anqora yun məhsullarının dəyəri xeyli ucuz başa gəlirdi. Bu sahələrin böhrana düşməsi kənd təsərrüfatına da təsir göstərirdi. Düzdü kənd təsərrüfatı malları rəqabətə davamlı idi, lakin əsas ixrac məhsullarının istehsalının azalması onu da böhrana sürükləyirdi. Əhalinin 90%-nin kənd təsərrüfatında çalışdığını nəzərə alsaq bunun necə acı nəticələr doğurduğunun şahidi olarıq.
Bütün bu səbəblərdən dolayı Sultan II Mahmud hakimiyyətinin son illərində islahatlar keçirməyə başladı, belə ki o, imperiyanın ciddi bir islahata ehtiyacı olduğunu yaxşı anlayırdı. Sultan Rumeli və Anadolu feodallarının separatizminə qarşı mübarizə aparırdı. 1822-ci ildə Yanin paşası Əli paşanın müqavimətini qırdıqdan sonra Avropa və Kiçik Asiyadakı ayan və dərəbəylərin özbaşınalığına son qoyuldu (Qaraosmanoğlu, Çapanoğlu). Bu islahatlar arasında hərbi-len sisteminin ləğv edilməsi mühüm yer tuturdu. 1834-cü ildə sultan hərbi-len sistemini ləğv etdi. Len sahiblərinin ixtiyarında bu vaxtadək qalmış olan timar və ziyamətlər alınıb, dövlət torpaq fonduna qatıldı. Len sahibliyi hüququ haqqında sultandan fərmanı alanlara, alınan torpaq əvəzində dövlət qiymətilə pul təyin edildi. Qalan len sahiblərinin torpaqları pulsuz alındı. Alınan torpaqlar, çoxdan bəri bu yerləri becərən kəndlilərin istifadəsində saxlanıldı. Əvvəlki hərbi-len torpaqlarında çalışan kəndlilər, torpaqdan istifadəyə görə dövlətə vergi verməli idilər. Bu halda, kəndlilər həmin torpaqların sahibkarları deyil, ömürlük istifadə üçün torpağa sahib olmuş kəndli kimi qəbul olunurdular. Müsadirə edilən boş yerlərin xeyli hissəsi isə satışa buraxıldı və şəhər varlıları, sultan məmurları tərəfindən dəyər-dəyməzinə pulla alındı. Bu islahat, feodal münasibətlərinin yarımfeodal əlaqələrlə əvəz olunmasına səbəb oldu ki, bu da kənd təsərrüfatının inkişafı üçün bəzi imkanlar yaratdı. Lakin bu islahat da axıra kimi davam etdirilmədi. Hərbi-len sistemi dövründəki yardarlıq sistemi islahatdan sonra da qalırdı. Əvvəlki kimi kapitalist inkişafına mane olan bir faktor qalmaqda idi ki, bu da şəxsi mülkiyyətin təmin olunmaması idi.
Hərbi-len sisteminin ləğv edilməsi inzibati sahədə də islahatlar keçirilməsinə səbəb oldu, çünki Osmanlı imperiyasında inzibati quruluşun əsasını da hərbi-len sistemi təşkil edirdi. 1834-cü ildə yeni inzibati islahata görə bütün ölkə ərazi əlaməti əsasında vilayətlərə və sancaqlara (mahallara) bölündü.
Başqa islahatlar içərisində, 1836-cı ildə gömrük sisteminin vahid şəklə salınmasını, taxıl və yun satın almaq sahəsində dövlət inhisarının 1838-ci ildə ləğv edil­məsini, 1836-1837-ci illərdə Xarici işlər, Daxili işlər, Maliyyə Nazirliklərinin, Hərbi Nazirliyin yaradılmasını, Paris, Vyana, London və Berlində səfirliklərin açılmasını da göstərmək olar. 1826-cı ildə İstanbulda hərbi-tibb məktəbi açıldı. 1832-ci ildə isə türk dilində ilk qəzet “Təqvimi-vəqai”(Hadisələrin gündəliyi) nəşr edildi.
Hətta məmurların zahiri görünüşünü müəyyən edən fərmanlar verildi. Şəhər əhalisinin xarici görünüşündə də Avropa təsiri özünü göstərməyə başlayır.
Yeni etapda islahatlar keçirilməsinin əsas təşəbbüskarı XIX əsrin I yarısında Türkiyənin böyük dövlət xadimi Mustafa Rəşid Paşa idi.1834-cü ilin iyununda o, Türkiyənin elçisi kimi Parisə göndərildi. 1836-cı ildə o, Londona səfir təyin edildi.
Baş vəzirin səlahiyyətlərinin azaldılması və onun işlərinin nazirlərə paylanılması sarayın qüvvətlənməsi ilə nəticələndi. Əhalinin siyahıya alınması aparıldı, təhsil sahəsində ciddi qərarlar qəbul olundu, hərbi məktəblər açıldı.
1837-ci ilin iyununda Mustafa Rəşid bəy xarici işlər naziri təyin olundu və paşa titulu aldı. Londondan İstanbula qayıdan Mustafa Rəşid Paşa belə fikirdə idi ki, yalnız Türkiyəni Qərbi Avropa həyat normalarına yaxınlaşdıran islahatlar, uzunsürən iqtisadi və siyasi böhranın öhdəsindən gəlməyə imkan verər, Avropa ölkələrində Türkiyənin avtoritetini qaldırar. II Mahmudun razılığını alan Rəşid paşa islahatlar haqqında fərmanın hazırlanmasına başladı.İslahatların hazırlanması ilə 1838-ci ildə yaranmış xüsusi islahatlar üzrə şura İctimai Faydalı İşlər Şurası məşğul olurdu. Lakin II Mahmud islahatlarını tamamlaya bilmədi, o, 1839-cu ildə vəfat etdi və hakimiyyətə Mahmudun böyük oğlu Əbdül-Məcid gəldi. Əbdül Məcid hakimiyyətə gəldikdən sonra islahatlar haqqında qərar yerinə yetirilmədi. Tezliklə Rəşid paşa Əbdül Məcidin razılığı ilə islahatlar layihəsi üzərində işini davam etdirdi. 4 ay sonra xətti -şərif layihəsi artıq hazır idi.
İslahatların gedişi
Tarixşünaslıqda bu islahatlar şərti olaraq iki dövrə bölünür:
Gülxanə xətt-i Şərifi
1839-cu ildə hakimiyyətə gələn Sultan Əbdül-Məcid Türkiyə tarixində tənzimat padşahı kimi tanınır. Belə ki, 1839-cu il noyabrın 3-də Musatafa Rəşid Paşanın komissiyası tərəfindən sultanın ali fərmanı elan edildi. Bu fərman Gülxana sarayında oxunduğu üçün “Gülxana fərmanı” adlandı. Fərmanda Osmanlı imperiyasının əhalisinin həyat, şərəf və əmlak təhlükəsizliyinin təmini elan edilirdi. “Gülxana fərmanı” xristian xalqların hüququnu daha da genişləndirdi. Tənzimat dövründə xristian təbəələr dövlətə qarşı fəaliyyətlərini daha da gücləndirdilər. İkinci ən vacib məsələ vergi məsələsi idi. Vergi hər kəsin bacarığına görə müəyyən edilməli və bundan artıq alınmamamlı idi. 1840-cı ildə vergi toplanması tamamilə qaydaya salındı. Belə ki, vergi toplama işi valilərin və mültəzimlərin əlindən alınaraq maaşlı xüsusi maliyyə məmurlarının əlinə keçdi. Valilər isə yalnız asayiş və hərbi işlərlə məşğul olmalı idilər. Toplanan pullar birbaşa xəzinəyə təhvil verilməli idi. İltizam sistemi ləğv edildi. Orduya çağırış qaydaya salınmalı idi. Hərbi xidmət müddəti azaldılmalı idi. Dini etiqadından asılı olmayaraq imperiyada yaşayan bütün zümrələr hüquq və vəzifə cəhətdən tam bərabər elan edildi. Bu islahatlar bir tərəfdən Sultan Mahmud islahatlarının davamı, digər tərəfdən isə yeni islahatların başlanğıcını qoydu. Türkiyə tarixşünaslığında buna “tənzimati xeyriyyə” deyilir. 1843-cü ildə verilən yeni islahatla ordunun yeni quruluşu müəyyən edildi. Orduda xidmət müddəti 15 ildən 5 ilə endirildi. Hüquq sahəsində də islahatlar keçirildi. 1840-cı ildə cəza qanunnaməsi çıxdı. Hüquq sahəsində aparılan islahatlarda əsasən fransız hüququndan bəhrələnmişdilər. Bütün osmanlıların qanun qarşısında bərabər olması vurğulanırdı. “Tənzimati-xeyriyyə” Mustafa Rəşid Paşa tərəfindən hazırlanmışdı. O, mütərəqqi fikirli bir şəxs idi, lakin çox təəssüf ki, fərmandan qısa bir müddət sonra paşa vəzifədən kənarlaşdırıldı. Çünki onunla eyni ideya və məqsəddə olan adamlar çox az idi. “Tənzimati-xeyriyyə” demək olar ki, İstanbulda yerləşən bütün xarici ölkə səfirliklərinə göndərilmişdi. Bütün məhdud cəhətlərinə və tam tətbiq olunmamasına baxmayaraq bu islahatlar burjua səciyyəsi daşıyırdı, birbaşa ölkənin inkişafına xidmət edirdi.
1848-ci ildə Rəşid paşanın təşəbbüsü ilə İmperiya bankı yaradıldı, lakin uzunömürlü olmadı. 1850-ci ildə fransız ticarət məcəlləsi nümunəsində türk ticarət qanun məcəlləsi qəbul edildi. 250px|thumb|right|Xətti-Şərif "Gülxanə xətt-i Şərifi"n davamı olaraq 1864-cü ildə vilayətlər haqqında qanun, 1858-ci ildə - cinayət və torpaq, 1869-cu ildə - mülki məcəllələr (baxmayaraq ki, bunlar əsasən köhnə şəriət normalarının toplusu idi) qəbul edildi. 1858-ci ildə iqta sisteminin ləğvindən sonra inkişaf edən torpaq münasibətlərinı özündə əks etdirən torpaq qanunu qəbul edildi. Torpaqların böyük əksəriyyəti dövlətə məxsus idi və ya vəqf torpaqları adlanırdı. Belə torpaqlar əsasən icarəyə verilirdi. Onlar nə satıla, nə girov qoyula, nə də bağışlana bilərdi. Belə torpaqların varisliyi də məhdud şəkildə idi. Osmanlı dövlətində torpaq mülkiyyəti aşağıdakı kimi idi:
1857-ci ilin dekabrında Şeyxülislam, ali ədliyyə şurasının təsdiqi ilə dünyadan köçmüş varisləri olmayan "Miri" torpaq sahibi qadın və kişilərin mülkiyyətlərinin dəyəri ödənilmək şərti ilə onları əldə etmək istəyən insanların dairəsinin genişləndirilməsi haqqında qərar qəbul etdi. Belə torpaqları ilk növbədə mərhumun atasına və ya anasına pulsuz verilməsinə qərar verildi. Əgər onlar yox idilərsə, müəyyən bir ardıcıllıqla mülkiyyət satışa qoyulurdu. Vərəsələrin dairəsinin genişləndirilməsi ilə bağlı qərarlar 1858-ci il tarixli Torpaq Qanununa daxil edildi. 1858-ci ilin 25 fevralında bu sərəncam Miri torpaqlarına da şamil olundu. Həmin qanundan etibarən vəqiflər, nizamlanmış sənədlərlə Sultan Vəqifləri kimi tanınmağa başladı. 1839-1858-ci illərin aqrar münasibətlərə aid yenilikləri 1858-ci il aqrar qanuna hazırlıq idi. Qanunun hazırlanması xüsusi müvəqqəti komissiyaya həvalə edildi. I Süleyman Qanuni dövründən başlayaraq bütün torpaq qanunlarına və Şeyxülislamların torpaq mülkiyyəti ilə əlaqəli bütün fətvalarına baxıldı. 1858-ci ilin aprelin 21-də layihə Tənzimat Şurasına, sonra isə Şeyxülislam və böyük vəzir tərəfindən təsdiqlənmək üçün təqdim edildi. Sultanın təsdiqindən sonra qanun nəhayət 1858-ci il iyunu 6-da qüvvəyə mindi. Torpaq Qanununda Miri və Vəqflərin ixtiyarına verilmiş torpaqların istifadəsi tənzimlənirdi. Mülkü torpaq formasının yalnız adı çəkilirdi, çünki bu əmlaka sahib olmaq şəriət qanunları ilə tənzimlənirdi. Ənənəvi Osmanlı təsnifatına uyğun olaraq dövlətdə mövcud olan torpaq mülkiyyəti beş kateqoriyaya bölünürdü: ''# Mülk torpaqları (məmlukə)
Torpaq qanunu mühafizəkarlığı ilə diqqəti çəkirdi. Hər kəs istədiyi kimi torpaqdan istifadə edə bilməzdi. Məsələn torpaq sahəsində kərpic kəsmək qadağan edilirdi. Belə torpaqlarda mərhumun dəfn edilməsi qadağan edilirdi. Məmurun rəsmi icazəsi olmadan ağac əkmək və ya bağ salmaq mümkün deyildi. 1858-ci il qanununa əsasən torpaqların pulsuz bağışlanması və ya satılması yalnız müvafiq dövlət məmurunun icazəsi ilə mümkün idi. Lakin torpaq sahəsinin sahibinin mülkiyyətini idarə etmək imkanları xeyli genişləndi. O, torpaq sahəsini icarəyə verə, onun üçün kredit götürə və ya girov kimi qoya bilərdi. 1858-ci il qanununa əsasən kəndlilərin torpaq üzərində hüquqları genişlənsə də, onlara mülkiyyət hüququ verilmədi.
Torpaq üzərində mülkiyyət hüququ dövlətin ixtiyarında qaldı, Miri torpaqlarının istifadəsində feodal məhdudiyyətləri qorunurdu. Türk kənd təsərrüfatı məhsullarına əsasən xaricdə artan tələbatla əlaqədar olaraq təsərrüfatda çiftliklər getdikcə daha çox yayılmağa başladı. Sosial-iqtisadi mənada çiftlik dövlət torpaq mülkiyyəti və fərdi torpaq mülkiyyəti formalarının inkişafının ümumi obyektiv prosesinin konkret tarixi təzahürüdür. Çiftlik torpaq mülkiyyəti Osmanlı feodalizminin parçalanma dövrünə xas olan torpaq mülkiyyətinin yeni inkişaf etmiş bir formasıdır. Bu şərtlərdəki çiftlik kənd təsərrüfatında və bütövlükdə Türkiyədə sosial-iqtisadi münasibətlərdə mütərəqqi bir amil idi. Tanzimat illərində vergi siyasəti "Xətt-i-humayun"un nəşrindən 15 il keçdikdən sonra aşarın ticarətdən kənarlaşdırması proseduru ilə nəticəsini göstərdi. Onun birbaşa dövlət tərəfindən yığılması, aşarın verilməsi üçün dövlət tərəfindən tenderlərin təşkili qaydası, məhsuldan asılı olaraq fermerlər tərəfindən aşar yığılması qaydası və s. müəyyənləşdirildi. Lakin qətnamənin özündə də bu sistemin ləğvi barədə bir söz belə yox idi.
Qaçınma zonası
thumb|Süd yolu Yerdəki müşahidəçilər üçün Qaçınma Zonası yaradır. Qaçınma zonası səmanın Bizim Qalaktika tərəfindən gizlənmiş hissəsidir. Qaçınma zonası Süd yolunun Qalaktika mütəvisindən hər iki tərəfdə təxminən 10°-dir. 1878-ci ildə İngilis astronomu Riçard Proktor öz məqaləsində Con Hersşelin Dumanlıqların Ümumi Kataloqundakı "dumanlıq" ifadəsinə əsaslanaraq Qaçınma zonasını Bir neçə Dumanlığın Zonası olaraq qeyd etmişdi.
Arxa fon
Yerdən müşahidə zamanı Süd Yolunun müstəvisindəki( qalaktika müstəvisi) sönən rəqslər, kosmik toz və ulduzlar vizual oblastda  ekstraqalaktik səmanın təxminən 20%-inin görünməsinə mane olur. Nəticədə optik qalaktik kataloqlar adətən qalaktika müstəvisi ətrafında əskikdir.
Tənzimat islahatları
Gülxanə xətt-i Şərifi
Ölkələrin büdcəsini formalaşdırdığı üçün vergilər məsələsinə çox diqqət yetirildi. İslahatçılar hesab edir ki, vergi daxilolmalarının uçotu və nəzarəti yaxşılaşdırılmalıdı. Bu da başa düşüləndir. Belə ki, bəzi əyalətlər vergi ödəməkdən imtina edir, digər bölgələrdə isə ödəmə sistemi real büdcə gəlirlərini minimuma endirirdi. Hökumət satınalma sistemini, fövqəladə vergiləri ləğv edir, müsəlman olmayanlardan vergi yığımını asanlaşdırmağa çalışırdı. Ancaq bir çox qaydalar yerlərdə tətbiq edilmədi. Belə ki, əyalətlərdə olan dəlallar qazanclarını itirmək istəmirdilər və bunun üçün qanunu pozmaqdan belə çəkinmirdilər. Ödəniş sistemi ilə mübarizə islahatçıların məğlubiyyəti ilə başa çatdı. Paşalar, iltizamçılar, sələmçilər, ruhanilər və başqa irticaçılar əyalətlərdə islahatların həyata keçiril­məsini, xüsusilə pozurdular. Bir sıra hallarda əhalini məcbur edirdilər ki, həm iltizamçılara, həm də hökumət agentlərinə vergi versin. Bunun nəticəsində ölkənin müxtəlif yerlərində üsyanlar baş verirdi. Bu üsyanlar sultanın Gülxanə islahatlarını həyata keçirmək şüarı altında gedirdi. Bu üsyanlar Bolqarıstanda, Makedoniyada, Kritdə və Kiprdə baş vermişdi.
Qaçınma zonası
Müasir inkişaflar
Son illərdə bir çox layihələr Qaçınma zonasının yaratdığı bilik boşluğunu doldurmağa yönəlmişdir. Qalaktikamızdakı qaz və toz optik dalğa uzunluğunda udulmaya səbəb olur və buda ön plandakı ulduzların arxa fondakı qalaktikalarla qarışdırılmasına gətirib çıxarır. Eyni zamanda, dalğaların sönməsi effekti infraqırmızı oblast kimi uzun dalğa uzunluqlarında xarakterikdir və Süd yolu radiodalğa oblastında effektiv şəkildə şəffafdır. İRAS və 2MASS kimi infraqırmızı oblastda  müşahidlər ekstraqalaktik səmanın daha tam təsvirini verdi. İki böyük qonşu qalaktikada Maffei 1 və Maffei 2 qalaktikalarında Qaçınma zonası Paolo Maffei tərəfindən 1968-ci ildə infraqırmızı oblasta müşahidələr zamanı aşkar edilmişdir.
Tənzimat islahatları
Gülxanə xətt-i Şərifi
60-cı illərdə sex qaydaları ləğv edildi ki, bu da kapitalizmin inkişafı yolunda daha bir vacib addım idi.
Hərbi islahat
Tanzimat çərçivəsində hərbi islahatlar da aparıldı. Ölkədə müsəlmanlar, habelə qeyri-müsəlmanlar üçün məcbiri hərbi xidmət tətbiq olundu (Dənizdə xidmət istisna olmaqla, qeyri-müsəlmanlar demək olarki, orduya çağırılmırdılar), hərbi xidmət müddəti 15 ildən 5-7 ilə (sonra isə 4 il) yendirildi. İmperiya ordusu nizamlı və müasir hala gəldi. Həm də hərbi islahatlar çərçivəsində orduda yeni daha rahat və müasir hərbi geyim forması tətbiq edildi.
Təhsil islahatı
250px|thumb|right|Tənzimat dövründə yaradılmış Qalatasaray litseyi. 40-cı illərdə başlayan dünyəvi məktəblərin açılışı davam edirdi - ibtidai, orta və ali. Dünyəvi məktəblərə rəhbərlik etmək üçün təhsil nazirliyi yaradılmışdı. 60-cı illərin ortalarında dünyəvi ibtidai məktəblərdə 660 min şagird təhsil alırdı. Orta məktəblər sayı isə heç 50-yə çatmırdı. Eyni zamanda məscidlərin nəzdindəki bütün məktəblər qorunub saxlanıldı, dünyəvi ibtidai məktəblərdə isə dinin tədrisinə təhsil ilinin yarısı ayrılmışdı. Məktəblərə faktiki nəzarət ruhanilərin ixtiyarında qaldı. 1869-cu ildə Türk məktəblərində üç və dörd illik ümumi təhsilin tətbiqini nəzərdə tutan qanun qəbul edildi.
Dini və milli məsələlər
Dini qərar 1856-cı ildə qəbul edildi. Qərar müsəlmanların və qeyri-müsəlmanların hüquqlarında tam bərabərlik elan etdi. İlkin islahat layihəsi yalnız islam normaları və hüquqlarının dominant rolunu qanuniləşdirməklə qeyri-müsəlmanların hüquqlarının qismən bərabərliyini əhatə edirdi. Lakin sonradan hökumət dini sahədə yumuşalmaya getməyi qərara aldı. Amma qeyri-müsəlmanların hüquqi bərabərsizliyi məsələsi tam həll edilmədi. Qərar elə kağız üzərində qaldı.
Fələstində torpaq islahatı torpaq bazarının yaranmasına səbəb oldu. Bu Rusiyadan və digər ölkələrdən olan bir sıra yəhudilərin fəal şəkildə torpaq almağa və sonra oraya yerləşməyə kömək etdi. Gələcəkdə bu siyasət yəhudilərin, o cümlədən bütün Türkiyədə məskunlaşmasına imkan verdi. Belə ticarət və torpaqların yenidən satılması da büdcəyə vergi daxilolmalarının artmasına səbəb oldu.
İslahatların nəticələri
250px|thumb|right|1876-cı il Osmanlı Konstitutsiyası İslahat layihəsi sultan hakimiyyətini köklü şəkildə sarsıtmadan xeyli məhdudlaşdırırdı. İmperiya tarixində ilk dəfə olaraq sultan öz vədinə sadiq qalacağına dair əyanların və üləmaların qarşısında and içməli idi. Sonra isə özü üləmalardan və əyanlardan belə bir and qəbul etməli idi. Sultanın nümayişkaranə şəkildə edam və əmlakı müsadirə etmək hüququndan imtina etməsi, əslində ilk növbədə Rəşid paşanın qələbəsi idi. Fərman eyni zamanda rüşvətxorluq və vəzifə satışını qəti qadağan edir və buna görə ağır cəza tədbiri müəyyən edirdi. Xətt şərif yeni qaydaya qarşı çıxan hər bir kəsin cəzalandırılacağı xəbərdarlığı ilə bitirdi. Bu Rəşid paşanın hüquq, inzibati quruluş, maarif, maliyyə, hərbi işlər və s. sahəsində həyata keçirmək istədiyi islahatların bir hissəsi idi. İslahatların həyata keçməsi Osmanlı dövlətinin inkişafına imkan yaratmış olacaqdı. Ona görə də Avropa dövlətləri tələb etdikləri yeniliklərin həyata keçirilməsində maraqlı deyildilər. Bu səbəbdən də, islahatların reallaşmasına hər vasitə ilə mane olurdular. Hakimiyyətdə köhnə qayda ilə fəaliyyət göstərmək istəyən qüvvələr də islahatlara müqavimət göstərirdilər. Tənzimat imperiyanı tənəzzül və süqutdan xilas edə bilmədi. Ən əvvəl ona görə ki, kifayət qədər güclü şəkildə formalaşmış sosial təbəqə yox idi. Rəşid paşanın islahatları müəyyən dərəcədə ölkədə ictimai həyatın canlanmasına, ziyalılar arasında vətənpərvərlik əhval-ruhiyyəsinin yüksəlməsinə, yeni ədəbiyyatın və poeziyanın yaranmasına, xalq təhsili işinin yaxşılaşmasına səbəb olsa da, qanunvericiliyin üst qatına toxunur, dövlət və ictimai quruluşun həlledici tərəflərinə heç toxunmurdu. Qanunların verilməsi ilə, ləğv edilməsi bir olurdu. İltizam sistemi qalmaqda idi. Əmlak və həyatın təminatı yalnız kağız üzərində idi. Qeyri-müsəlmanların hüquqi bərabərsizliyi də qalmaqda idi. Tənzimat Avropa dövlətləri tərəfindən etirazla qarşılandı. İngiltərə və Fransa belə göstərirdilər ki, Türkiyədə islahatlar tərəfdarıdırlar. Lakin onlar tən­zimatı ona görə dəstəkləyirdilər ki, tənzimat rus-türk ziddiyyətlərinin dərinləş­məsinə yardım edirdi, həm də qeyri-müsəlmanların hüquqi cəhətdən müsəlman­larla bərabərləşdirilməsi xarici kapitala yeni güzəştlər, imtiyazlar vəd edirdi.
Tənzimat eyni zamanda, qeyri-türk əhali üçün də bəhrəsiz oldu. 1848-ci ildə Avropada baş vermiş inqilab Balkanlara öz təsirini göstərdi. Moldova və Valaxiyada üsyan baş verdi. Bu üsyan çar və sultan qoşunları tərəfindən yatırıldı. Lakin Porta bununla heç bir şey əldə etmədi, knyazlıqlarda Rusiyanın nü­fuzu gücləndi. Bolqarıstanda milli ideyalar geniş yayılmağa başladı, müstəqil­liyə meyl gücləndi. Bosniyada ciddi iğtişaşlar baş verdi. Serbiya faktiki olaraq Osmanlı dövlətindən ayrılmışdı. Çernoqoriya müqavimət göstərməkdə davam edirdi. Ərəb əyalətlərində də mərkəzi hökumətə qarşı mübarizə güclənmişdi.
Lakin islahatların müsbət nəticəsi də az deyildi. Belə ki, tənzimat dövründə kənd təsərrüfatında ciddi artım müşahidə olundu. Bunun dolayısı sübutu ölkədə toplanan aşar vergisinin ümumi məbləğinin miqdarının artmasıdır. 1848-1876-cı illər ərzində bu vergi üzrə dövlət xəzinəsinə daxil olan gəlirlər 194,8 milyondan 743,6 milyon quruşa qədər çoxalaraq demək olar ki, 4 dəfə artmışdır. Eyni zamanda, 1863-1872-ci illərdə idxalın dəyəri ixracatın dəyərini hər il orta hesabla 27 milyon ton üstələyirdi. İmperiyanın xarici ticarət kəsiri xarici kreditlər hesabına örtülürdü və ölkənin Avropa kapitalından iqtisadi və maliyyə asılılığını gücləndirirdi.
Osmanlı imperiyası iqtisadi müstəqilliyini tamam itirmişdi. Krım müharibəsindən sonra türk islahatçılar ölkədə davam edən islahatlar üçün maliyyə bazası təmin etməyə çalışırdılar və imperiyanın maliyyə və vergi sistemlərində yenidənqurmanı davam etdirirdilər. Tanzimatın islahatları ruhunda yeni maliyyə qurumları yaradılırdı və əhalidən ənənəvi vergi yığımının sadələşdirilməsi üçün səylər göstərilirdi. Osmanlı vergi sisteminin geriliyinə baxmayaraq, 50-60-cı illərdə imperiyanın iqtisadi həyatında ümumi canlanma dövlət xəzinəsinə vergi daxilolmalarının əhəmiyyətli dərəcədə artmasını təmin etdi. 1857-1871-ci illər arasında dövlət gəlirlərinin ümumi miqdarı demək olar ki, iki dəfə artdı - 1038 milyondan 1920 milyon quruşa qədər. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, ölkənin xarici borcları durmadan artırdı. 1854-cü ildə xarici borc 75 milyon frank, 1863-cü ildə 200 milyon frank idisə, 1874-cü ildə artıq 1 milyard franka çatmışdı. 1875-ci ilin oktyabrında Türkiyə hökuməti daxili borcu tələb olunan miqdarda ödəyə bilmədiyini elan etməyə məcbur oldu. Osmanlı dövləti özünü rəsmi müflis elan etdi. 250px|thumb|right|1908-ci il Osmanlı açıqcası. Gənc türklər inqilabından sonra Osmanlı konstitusiyasının bərpa edilməsi. Edilən köklü dəyişikliklərə baxmayaraq, bir çox islahatlar yalnız kağız üzərində qaldı, digərləri isə yarımçıq çəkildə icra edildi. Osmanlı cəmiyyəti təcili olaraq bir islahatlar paketinə ehtiyac duyurdu. Əslində korrupsiyaya və imperiyanın parçalanması təhlükəsinin qarşısını almaq üçün tədbirlər görmək əvəzinə Sultan yumuşaq islahatlara getdi. 1870-ci illərə qədər Türkiyə cəmiyyəti islahatların ilk nəticələrini görməyə başladı. Cəmiyyət yeni islahatlar tələb etməyə başladı. Amma yeni müsbət dəyişikliklər Osmanlı İmperatorluğunun əvvəlki gücünü və şöhrətini qaytara bilməzdi. Maliyyə sahəsində olan müsbət dəyişiklikləri (məsələn, dövlət xəzinə gəlirlərinin böyüməsi) Avropa gücləri imperiyadan böyük miqdarda kredit ödəmək üçün fəal istifadə etdi.
Ölkənin inkişafına və islahatların həyata keçirilməsinə mane olan bir çox səbəb var idi:
İqtisadi islahatlar
250px|thumb|right|Osmanlı Lirəsi. 5 lirə (500 quruş)
Siyasi islahatlar
250px|thumb|right|Osmanlı parlamentinin açılışı, 1877-ci il.
Sosial islahatlar
250px|thumb|right|Osmanlı İmperiyası bayrağı
Hərbi islahatlar
250px|thumb|right|Sultan Əbdüləziz hərbi donanmanın yenidənqurulması əmrini vermişdir.
Pont-Aven məktəbi
Pont-Aven məktəbi — XIX əsrin ikinci yarısında Bretan regionun Pont-Aven şəhərində istifadə olunan rəssamların işinə istinad etmək üçün istifadə olunan kollektiv müddədir. Müddəti məktəbdən çıxmağından çox vaxt keçdi və 1850-ci illərdən bu yana Pont-Avendə olan bədii koloniyaya və 1880-ci illərin sonlarında və 1890-cı ilin əvvəllərində Pont-Avendə işləyən Pol Qoqen ətraf mühit rəssamlarına istinad edir.
Rəssamlar 1850-ci illərdən etibarən Pont-Avenin ətrafında rəsm çəkməyə başladılar; Şəhər yay tətili üçün məşhur olmuşdur. 1880-ci illərdən bəri yalnız Fransızlar deyil, xarici sənətkarlar, xüsusilə də amerikalılar, İngilislər və Polşa, burada qalırdılar. Pont-Avendə sənət qalereyaları yaradılmış və rəsm düzəldilmişdir. Bələdiyyə səlahiyyətliləri, sənətçilərin axını təşviq etdi və xüsusilə 22 saat qədər içki satışına icazə verdi.
Pont-Avendə işləyən rəssamlar
thumb|right|[[Pol Serüzye, "Leta çayı üzərində" (1892), Orse muzeyi]]
Hafiz (Bostanabad)
Hafiz — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 185 nəfər yaşayır (41 ailə).
Pont-Aven
Pont-Aven  — Fransanın şəhər kommunası.
Tarixi və coğrafiyası
Pont-Aven şəhəri Fransanın şimal-qərbində, Bretan regionun Finister departamentində yerləşir. Aven çayının Atlantik okeanına birləşməsi ilə, Kornual tarixi ərazisində yerləşir. Kommuna sahəsi — 28,63 km². Əhalisi təxminən 3000 nəfərdir (2007-ci ilin məlumatları).
Doktorantura məsləhətçisi
Doktorantura məsləhətçisi (həmçinin dissertasiya rəhbəri, dissertasiya məsləhətçisi və ya doktorantura nəzarətçisi) universitetin professor-müəllim heyətinin üzvü olub, əsas vəzifəsi doktoranturada təhsil almaq istəyən aspirantlara rəhbərlik etmək, onlara kurs seçimində köməklik etmək, tələbələrin seçimini formalaşdırmaq, təkmilləşdirmək və istiqamət verməkdir. Tələbələr ümumiyyətlə öz fənləri üzrə maraqlarına, seçilmiş məzun fakültə üzvləri ilə yaxından işləmək istəyinə və bu fakültələrin onlarla işləmək istəyinə əsasən məsləhətçi seçirlər.
Filikudi
Filikudi — Tirren dənizində İtaliyaya məxsus, Siciliyanın şimal şərqində yerləşmiş kiçik vulkanik ada. Lipari adalarının daxildir. İnzibati cəhətdən Messina əyalətindəki Lipari bələdiyyəsinə aiddir. Adanın sahəsi 9,45 km², əhalisi 235 nəfərdir (2001). Ən yaxın ada Alikudidir. Filikudidən əxminən 20 km qərbdə yerləşir. Ondan şərqində Salina adası var.
Coğrafiya
Adanın sahəsi 9,49 km²-dir. Adanın ən yüksək nöqtəsi Monte Fossa Felcidir (773 m). 74 m hündürlüyü olan La Kanna qayası adanın sahillərində dənizdə yerləşir. Adada bir neçə kənd var, ən böyüyü Pekorini Mare və Valdciesadır. 1997-ci ildə adanın ərazisinin təxminən dörddə üçü (7 km²) qoruğa çevrilmişdir.
Tarix
Adanın adı "Finikiyalı" mənasını verən yunancada Phoenicusadan törəmişdir. Digər Lipari adaları kimi, burada da neolit dövründə məskunlaşma olmuş, sonra uzun müddət yaşayış olmamışdır. Yunan, Roma və Bizans varlığının izləri mövcuddur.
Yaxşı gündə, pis gündə (teleserial, 2020)
"Yaxşı gündə, pis gündə" serialı — Barış Ərçətinin reijssorluğunu etdiyi, Aksel Bonfil və Pelin Karamehmetoğlunun ssenarisini birgə qələmə aldıqları 2020 Türkiyə komediya serialıdır.
Məzmunu
Leyla (Elçin Sangu) sevdiyi adamla evlənəcəyi gün şadlıq sarayında tərk edilməyinin acısını yaşayır. Hələ bu bəs deyilmiş kimi, Leyla sevdiyi Sarpın (Mehmet Ozan Dolunay) Melisa (Yasəmən Allen) ilə olan evliliyini də planlaşdırmaq məcburiyyətində qalır.
Fokus-qrup
Haqqında
Əsasən keyfiyyət tədqiqatları aparanlar tərəfindən istifadə edilən fokus qrupda əsas məqsəd iştirakçıların mövzu barədə rəylərini və məsələlərə baxışlarını kollektiv müzakirə mühitində öyrənməkdir. Tədqiqatçıya lazım olan informasiya iştirakçıların qarşılıqlı müzakirə və söhbəti əsasında əldə edilir. Fokus qrup insanların şəxsi fikir, təcrübə, rəy, narahatlıq və arzularını öyrənmək üçün faydalı tədqiqat metodudur. Burada respondentlərin birbaşa iştirakı ilə tədqiqatçı tərəfindən müəyyən edilmiş spesifik mövzular qrup halında müzakirə olunur. Fokus qrup müzakirəsi müxtəlif mövzular üzrə aparıla bilər. Mövzular kimi fokus qrupun məqsədləri də müxtəlif ola bilər.
Tarixi
Fokus qrup informasiya toplamaq metodu kimi XX əsrin əvvəllərində yaransa da, əsasən 1990-cı illərdən etibarən sürətlə yayılmağa başlayıb. Fokus qrupları ilk dəfə 1940-cı illərdə radio studiyaları ilə əlaqəli bazar araşdırmaları kontekstində bir tədqiqat metodu kimi meydana gəlmişdir. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Robert K. Merton təbliğatın effektivliyini fokus qruplarından istifadə etməklə təhlil etməyə başladı. Daha sonra Merton Tətbiqi Sosial Araşdırmalar Bürosu üçün fokus qruplar təşkil etdi. Sosioloqlar tərəfindən fokus qrupların istifadəsi 1980-ci illərdə Mertonun bu metod barədə bir hesabat dərc etdikdən sonra populyarlıq qazandı.
Onlayn fokus qrup
Fokus qrupları, əsasən, üz-üzə həyata keçirilir, lakin yeni texnologiyaların inkişafı tədqiqatçılara onlayn olaraq keyfiyyətli araşdırmalar aparmağa imkan verdi. Sinxron və asinxron olan iki növ onlayn metod ortaya çıxdı. Sinxron metodlar tədqiqatçılara canlı müzakirələr aparmağa imkan verir. Sinxron onlayn fokus qruplarla bağlı problemlər arasında bütün iştirakçılar üçün əlverişli vaxt qənaətinə gəlmə problemi və bəzi iştirakçılar üçün əlçatmazlığın mövcud olmasıdır. Asinxron fokus qrup forumlar və e-poçt siyahıları kimi onlayn ünsiyyət vasitəsilə həyata keçirilir. Asinxron onlayn fokus qrupların da özünəməxsus bir sıra çatışmazlıqları var.
Həyata keçirilməsi
Əvvəla, müzakirənin keçiriləcəyi məkan müzakirənin gedişatı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. İştirakçıların sayına uyğun olaraq müvafiq ölçülü konfrans zalı, yaxud müəssisə daxilindəki ofis kimi məkan seçilə bilər. İştirakçıların əyləşəcəyi oturacaqlar elə düzülməlidir ki, hər kəs biri-birini görə, rahat söhbət apara bilsin. Müzakirədə istifadə ediləcək köməkçi vasitələr, habelə müzakirənin qeydə alınmasında istifadə ediləcək texnoloji avadanlıq və cihazlar (diktofon, videokamera və s.) təmin edilməlidir. Əsas hissəyə keçməmişdən öncə iştirakçılara müəyyən sosio-demoqrafik göstəriciləri barədə məlumat almaq üçün anket verilə bilər. Bu anketdə iştirakçıların yaşı, əməkhaqqı intervalı və təhsil kvalifikasiyası yer ala bilər ki, bu da tadqiqatçıya iştirakçıların fikirləri ilə onların həyat təcrübəsi arasında əlaqə yaratmağa bir xeyli kömək ola bilər. İştirakçılara qələm və vərəq verilməlidir ki, onlar müzakirə vaxtı ortaya çıxan məsələlərlə bağlı fikirlərini qeyd etsinlər. Tədqiqatçı əvvəlcədən müəyyən olunan suallarla müzakirəni müəyyən istiqamətə yönəltsə də, lazım gəldikdə planlaşdırılmayan suallardan da istifadə etmək imkanı mövcuddur. Sualların tipi açıq olub, sayı mövzudan və məqsəddən asılı olaraq 2 ilə 10 arası dəyişaə bilsə də, bəzən daha çox ola bilər. Müzakirə vaxtı lövhədən istifadə etmək də məsləhət görülür.
Üstün cəhətləri
Fokus qrup çoxsaylı insanların qısa müddət ərzində bir məkan daxilində fikirlərini öyrənmək üçün sərfəli və əlverişlidir. Bununla yanaşı, qarşılıqlı söhbət vaxtı iştirakçılar tədqiqatçının öncədən düşünmədiyi, lakin maraq kəsb edən fikirlərini səsləndirə bilərlər. Eləcə də iştirakçılar unutduqları, yaxud haqqında danışmağı düşünmədikləri məsələlər barədə digərlərindən eşidə, həmin məsələ barədə danışmağa qərar verə bilərlər. Həmçinin qarşılıqlı müzakirənin aparıldığı şəraitdə respondentlərin yalan danışmaq imkanları da müəyyən mənada məhdudlaşır. Son olaraq, kiçik icmanın, yaxud qrupun fikirlərini öyrənmək üçün xüsusilə münasibdir.
Çatışmazlıqları
Bu məlumat toplama metodu həssas mövzuların müzakirəsi üçün uyğun deyil. Birdən çox şəxsin eyni məkanda iştirakı ilə aparılan fokus qrup müzakirəsində qarşıya çıxan müəyyən etik məqamlar da var ki, məsələn, fokus qrup şəraitində məxfiliyin tam təminatı, demək olar ki, mümkün deyil. Azsaylı respondentlərin müzakirəni öz təsiri altına alması digər iştirakçıların danışmasına maneə törədə bilər. İştirakçılar təbii şəraitdə olmadığından davranış və rəylərini tədqiqatçı və qrupa uyğun formada dəyişdirə bilərlər ki, bu da əldə edilən məlumatların düzgünlük payını azaldır.
Presessiya
thumb|[[Giroskopun pressesiyası]]
Pressesiya, dönən bədənin dönmə oxunun istiqamətlənməsindəki dəyişiklikdir. Müvafiq istinad çərçivəsində bu, ilk Euler açısında bir dəyişiklik kimi təsvir edilə bilər, halbuki üçüncü Euler açısı rotasiya özünü müəyyən edir. Başqa sözlə, əgər bədənin dönmə oxu özünü ikinci bir oxa döndərsə, o bədənin ikinci oxa dair dəqiqlik verdiyi deyilir. İkinci Euler açısının dəyişdirilməsinə səbəb olan bir hərəkət nüqa deyilir. Fizikada iki növ preseksiya mövcuddur: torksuz və torkla bağlı.
Astronomiyada, təcəssüm astronomik bədən rotasiya və ya orbital parametrlər bir neçə yavaş dəyişikliklər hər hansı aiddir. Mühüm bir nümunə, Yerin fırlanma oxunun tənzimlənməsindəki sabit dəyişiklikdir.
Torksuz
Torksuz prekussiya bədənə heç bir xarici an (tork) tətbiq edilməsini nəzərdə tutur. Torksuz prekussiyada, açısal momentum sabitdir, ancaq bucaq sürəti vektoru zamanla istiqamətlənməni dəyişir. Bu mümkün bir şey, vaxt dəyişən ateriya anı və ya daha dəqiq bir vaxtda dəyişən inertiya matrisidir. Ətalət matrisi ayrı koordinat baltalarına (məsələn x, y, z) görə hesablanmış bir cismin atalet momentlərindən ibarətdir. Bir obyektin rotasiya əsas axını haqqında asimmetrik olması halında, hər bir koordinat istiqamətinə görə ətalət momenti zamanla dəyişəcək, burulma momentumunu qoruyur.
Simmetriya oxları ilə birləşdirilməmiş bir ox haqqında dönən bir disk kimi simmetriya oxları olan bir obyektin torksuz keçid dərəcəsi aşağıdakı kimi hesablana bilər: [1]
Torkun səbəbi
Torkun təcəssümü (gyroscopic precession) bir əyri obyektin (məsələn, bir gyroscope) oxu bir xarici tork tətbiq edildikdə kosmosda bir konuyu təsvir edən fenomendir. Fenomen tez-tez iplikçik oyuncaq üstündə görünür, lakin bütün fırlanan obyektlər prekesiya ola bilər. Dönmə sürəti və xarici torkun hündürlüyü sabit olarsa, spin ekseni kənar torkdan daxilən nəticələnəcək istiqamətə doğru açılarda hərəkət edəcəkdir. Bir oyuncaq üstü vəziyyətində, ağırlığı onun kütləvi mərkəzindən aşağı hərəkət edir və yerin normal qüvvəsi (reaksiya) dəstəklə əlaqə nöqtəsində onu itələyir. Bu iki qarşı qüvvələr bir üst torka səbəb olan bir tork çıxarır.
Rudolf Qanz
300px|thumb|Pianoçu, bəstəkar, dirijor, və musiqi tərbiyəçisi Rudolf Qanz öz pianosunda oturarkən, Lauzanne, İsveçrə, 1912-ci il (Rudolf Qanz Sənədləri, Nyuberri Kitabxanası). thumb|Rudolf Qanz 1916-cı ildə (Fort Uors Dövlət Kitabxanası Arxivləri)
Rudolf Qanz — İsveçrə əsilli Amerikan pianoçu, dirijor, bəstəkar və musiqi müəllimi.
Pianoçu və Dirijorluq karyerası
Qanz, "Sürix musiqi məktəbi" da Fredriç Hiqar ilə violonçel, Robert Freyund ilə pianonu öyrəndi. O həmçinin Lozanna Konservatoriyasında Çarles Blançet ilə kompozisiya dərsləri keçdi. 1897-dən 1898-ə kimi, Qanz Strasburqda Fritz Blyumer-dən fortepiano dərsləri, 1899-cu ildən 1900-cü ilə kimi Berlində Ferryukziyo Buzyoni və Heyinriç Urban-dan isə kompozisiya dərsləri aldı. 7 dekabr 1899-cu ildə Öz pianosunu düzəldərək Berlin Filarmonik Orkestrində və 14 aprel 1900-cü ildə Öz icraçılığı altında "Symphony No. 1 in E. In May"-ın dünya premyerasındakı orkestrı debüt etdi. Florenz Saqfiyld Berlinə səfər etmiş və Qanzı Çikaqo Musiqi Kollecinin fortepiano şöbəsinə dəvət etmişdir. Avqustda Qanz Çikaqo-ya köçmüşdür.
Qanz Fortepiano şöbəsinə qoşulmuş və 1900-cü ilin payızından başlayaraq 1905-ci ilin yazına qədər Çikaqo Musiqi Kollecinin idarə heyətinin bir üzvü olmuşdur. 20 Mart 1903-cü ildə Qanz, Amerikalı orkestrinin solisti olaraq Tiyodor Tomasın rəhbərlik etdiyi Çikaqo Simfonik Orkestri ilə Auditoriya Teatrında Vincentnin 1 nömrəli simfoniyasının ilk Çikaqo tamaşasında çıxış etdi. 5 Mart 1905-ci ildə, Musiqi Salonunda, "Gözəl Sənətlər" binasında (Çikaqo) bir Çikaqo iclasında Qanz, Maurayz Reyvlın musiqisini (Jeux d'eau (Ravel)) Amerikada ifa edən ilk pianoçu oldu (Harold Bauer 4 dekabr 1905-ci ildə Jeux d'eau-nun ilk Boston performansı).
Qanz 1905-ci ilin payızından 1908-ci ilin yazına qədər Nyu-Yorkda yaşadı və Şimali Amerika, Avropa və Kuba boyunca konsert turlarına başladı. 8 Noyabr 1907-ci ildə Nyu-Yorkdakı "Mendelssohn Hall'da Qanz, Maurayz Reyvlın "Oiseaux tristləri" və "Barque sur l'ocean" (Miroirs-dən, 1905) filminin Amerika premyerasını oynadı. 1908-ci ildə dərs və konsert vermək üçün Berlinə köçdü. O, Vincent d'Indy və Béla Bartókun ilk Berlin tamaşalarını və Maurayz Reyvlın və Con Elden Kapinterin ilk London tamaşalarında çaldı. Berlin şagirdləri arasında Çikaqo pianoçusu Eduard Cozef Kollinz, St. Luiz Leo C. Müller, Kansaz Siti pianoçular və daha sonra Qanzın köməkçisi Mollay Marqolayz, Norveçli pianoçu Nils Larsen və Amerikalı bəstəkarlar Çarlez Haubayl və Eduard Ballantayn var idi. 1913-cü ildə Ganz Uilti-Miqnon və Duo-Art, 1916-cı ildə Pathé üçün fortepiano əsərlərini yazmağa başladı. 1914-cü ildə Birinci Dünya Müharibəsinin başlanğıcında Qanz Nyu-York şəhərinə qayıtdı və Musiqi Sənəti İnstitutunda (daha sonra Culyard Məktəbində) dərs verdi.