cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ruslan Polovinko
Milli Qəhrəman
Ukraynanın Xarkov vilayətinin Zmiyev şəhərində dəfn edilib.
Cəmilə Atayeva
Cəmilə Atayeva — Azərbaycan aktrisası.
Həyatı
Cəmilə Şamil qızı Atayeva 1946-cı ildə Bakıda anadan olub.
Xoreoqrafiya məktəbini bitirib.
1962-ci ildən səhnədədir. Bir qədər Opera və Balet Teatrında çalışdıqdan sonra Musiqili Komediya Teatrının aparıcı solisti olub.
Hazırda Nizami kinoteatrında nəzarətçi işləyir.
Elmi-texniki tərəqqi
thumb|Baykonur kosmodromunda müasir raket
Arenaria bolosii
(Arenaria bolosii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Elmi-texniki tərəqqi
Elmi-texniki tərəqqi – 1)elmin nailiyyətlərindən istifadə etməklə istehsalın texniki səviyyəsinin yüksəldilməsi; 2)istehsal proseslərinin səmərəliliyinin və keyfiyyətinin yüksəldilməsi, insanların tələbatlarının daha yaxşı ödənilməsi məqsədilə təsərrüfatda, istehsalda elm və texnikanın, texnologiyanın ən yeni nailiyyətlərinin tətbiqi.
Elmi-texniki informasiya – elmi, elmi-texniki, istehsalat və sosial-ictimai fəaliyyət nəticəsində yaradılan sənədlərə və faktlara dair informasiyalar. “İnformasiya texnologiyası” termininin mənası 1970-ci illərin sonuna yaxın –informasiyanın emalı üçün müasir elektron texnikasından istifadə olunduğu zamandan müəyyən oldu. İnformasiya texnologiyası bütün hesablama və rabitə texnikasını, qismən məişət elektronikasını, televiziya və radio verilişlərini əhatə edir. O, sənayedə, idarəetmədə, ticarətdə, təhsildə, tibbdə və hərbi sahədə öz tətbiqlərini tapır.İnformasiya texnologiyası nəzəri olaraq tətbiqi elmdir, praktiki olaraq verilənlərin konkret texniki emal sistemlərinin təşkili və layihələndirilməsi üzrə mühəndis fəaliyyətidir. Nəzəri olaraq İT - nin mənbələri aşağıdakılardır: İnformasiya texnologiyasında tədqiqat obyekti mexaniki və proqram vasitələri deyil, insan fəaliyyətidir, yəni onun insan – kompüter – sosial mühit sistemində təsirləridir. Söhbət insanmaşın sistemləri modellərinin təşkilindən və çevrilməsindən gedir. Bu modellərdə təşkil, istifadə və təkmilləşmə üzrə fəaliyyət birləşir və ayrılmaz surətdə qarşılıqlı əlaqədədir.
Cahan Məmmədov
Cahan Məmmədov — 1993–2005-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirinin  müavini, "Şərəf nişanı" ordeni təltifçisi.
Həyat və fəaliyyəti
1949-cu ildə Tovuz rayonunda anadan olub. 1970-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Xalq təsərrüfatının planlaşdırması, iqtisadiyyatı və təşkili fakültəsinə daxil olub, həmin institutu 1975-ci ildə bitirərək, iqtisadçı ixtisasını almışdır. Çoxsaylı məqalələri, dərslik və dərs vəsaitləri çapdan çıxmışdır.
TBC Bank
TBC Bank adı, kökünü 1992-ci ildən bəri əsl adı olan Tbilisi Biznes Mərkəzi ilə əlaqələndirir. Hal-hazırda TBC bankın rəsmi adı olaraq qeyd olunur, beləki orijinal adın qısaldılması deyildir. London Fond Birjasında siyahılanmış və FTSE 250 İndeksinin tərkib hissəsidir.
Tarixi
TBC Bank 1992-ci ildən başlayaraq iki gürcü iş adamı Mamuka Khazaradze və Badri Japaridze, digər gürcü tərəfdaşları ilə birlikdə TBC olaraq qısaldılmış Tiflis Biznes Mərkəzini qurdular. 1990-cı illərin əvvəllərində Gürcüstan da bankın yaradılması üçün tələb olunan 500 ABŞ dollar məbləğində ilkin kapital ı ilə bankı qurdular. Banka 20 yanvar 1993-cü ildə NBG (85 №-li Baş bank lisenziyası) lisenziyası verildi və 1993-cü ilin mayında beynəlxalq əməliyyatlar aparmaq üçün başqa bir lisenziya verildi.
1995-ci ildə bank bir filialı və 29 işçisi ilə fəaliyyət göstərirdi, ümumi aktivləri 1.4 milyon dollar təşkil edir. 1993-cü ildə banka qoşulan Vaxtanq Butskhrikidze, 1995-ci ildə TBC-nin Baş İcraçı Direktoru (CEO) vəzifəsinə təyin edildi və təyin edildiyi gündən bu vəzifədə qaldı.
11 İyun 2014 tarixində London Fond Birjası, Qlobal Depozit Girişləri (GDR) siyahısından sonra TBC Bankı Əsas Bazarda qarşıladı. Bank IPO-da 239 milyon dollar toplamış, 640 milyon dollar bazar dəyəri qazanmışdır. TBC Bank İPO, eyni zamanda, Gürcüstan dakı ən böyük IPO və EMEA bölgəsindən ən böyük beynəlxalq ofeksion IPO oldu.
Əməliyyatlar
right|thumb|270x270px| TBC Bank, Tbilisi right|thumb|270x270px| TBC Bank, [[Kutaisi ]]
TBC Lizinqi
TBC Bank, 2004-cü ilin yanvar ayında ümumi aktivləri 0,5 milyon GEL olan və qərargahı Tblisi də ( Gürcüstan) yerləşən TBC Lizinq ASC-ni təsis etdi. Bank hazırda TBC Lizinqdə 89.5% səhm payına sahibdir, qalan hissəsi AYİB-də saxlanılır.
TBC Kredit
TBC Bank 2007-ci ilin sonlarında TBC Kreditin 75.0% -lik iştirak payını əldə etdi. Şirkət əvvəllər 1999-cu ildən bəri Azərbaycan da Mikro və KOM (MSME) maliyyə xidmətləri bazarında fəaliyyət göstərən SOA Kredit adlı bank olmayan kredit təşkilatı kimi tanınırdı.
TBC İnvest
2011-ci ilin əvvəlində qurulan TBC İnvest, TBC Bankın səhmdarl olduğu törəmə şirkətidir. İsrail bazarında İsrail müştəriləri ilə TBC Bank arasında vasitəçi olaraq fəaliyyət göstərir.
Sosial Məsuliyyət
Bankın sosial məsuliyyət layihələri çərçivəsində TBC Bank, 2008-ci ildə Gürcüstanda müharibə qurbanlarına kömək məqsədilə TBC Fondunu təsis etdi. Bank, 5 milyon GEL ilə TBC Fondunu yaratdı və qısa müddətdən sonra proqramları üçün əlavə 3 milyon GEL topladı.
TBC Bank, 2003-cü ildən bəri ilin ən yaxşı ədəbiyyat əsərlərini mükafatlandırmaq məqsədi ilə illik ədəbiyyat mükafatı olan SABA-nı təsis etdi.
Aşqabad Dövlәt Azәrbayсan Musiqili Teatrı
Aşqabad Dövlət Azərbaycan Musiqili Teatrı — Türkmənistanda teatr.
1921-ci ildə "Ərəblinski teatrı truppası" və "Beş nömrəli müsəlman truppası"nın əsasında yaradılmış, 1932-ci ilədək həvəskarlar dərnəyi, 1932—1940-cı illərdə Dövlət teatrı kimi "Azərbaycan Millətlər Teatrı", "Türk Dram Teatrı", "Aşqabad Dövlət Azərbaycan Musiqili Teatrı" adları ilə fəaliyyət göstərmişdir. Repertuarında Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun" musiqili komediyaları, "Əsli və Kərəm" və "Koroğlu" operaları əsas yer tutmuşdur.
Triniti adası
Triniti adası — Palmera arxipelaqına daxil olan ada.
Antarktik yarımadasından qərbdə, Hosizn adasından 37 km şərqdə yerləşir. Adanın uzunluğu 24 km, eni isə 10 km təşkil edir. Adanın sahəsi 208 km² təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi 1119 metrdir.
Otto Nordenşeld tərəfindən İsveç Antarktika ekspedisiyası zamanı (1901—1904) Edvard Bransfild tərəfindən «Triniti Topağının» kəşf olunması şərəfinə adlandırılmışdır.
Adanın qayalıq hissəsi 50 ha təşkil edir ki, bu da cənub-qərbdə yerləşir. Bu hissə mühüm oenitoloji ərazidir. Burada 200 baş Antarktika mavigöz baklanını yuva qurur. Üstəlik adada Antarktika pinqvinlərinin böyük koloniyası vardır. Ornitoloji bölgələrdən biridə Uollaston burnudur.
Kompüter terminalı
right|thumb Kompüter terminalı — verilənləri kompüterə daxil etmək və alınan nəticələri çıxışa vermək üçün elektron, yaxud elektromexaniki qurğu (adətən, monitor klaviatura ilə). İlk terminallar teletayp makinaları idi. İndi də çox iri kompüter sistemlərində fərdi kompüterlərdən terminal kimi istifadə olunur.
Yem noxudu
–  cinsinə aid bitki növü.
Kompüter terminalı
Terminal emulyasiyası – kommunikasiya proqramı vasitələri ilə istifadə olunan terminaldan fərqli terminalın mübadilə protokolunun və komandalarının təqlid edilməsi. Fərdi kompüterləri meynfreymlərə qoşmaq üçün də istifadə olunur.
Terminalla iş seansı – terminaldan bilavasitə istifadəyə sərf olunan zaman.
Sonlandırmaq – prosesin, yaxud proqramın sona çatması. Sonlandırma normal da ola bilər, qəzalı da. İkinci hal istifadəçinin komandası, aparat və ya proqram təminatında olan xətalar səbəbindən baş verə bilər.
Rezident proqram – MS-DOS əməliyyat sistemində: icra olunmadıqda (işini sona çatdırdıqda) da yaddaşa yüklənmiş qalan proqram. Bu, başqa proqramların müəyyən məsələləri yerinə yetirərkən ona tez müraciət etmələri üçün önəmlidir.
İqor İlyinski
İqor Vladimiroviç İlyinski (24 iyul 1901—13 yanvar 1987) — sovet aktyoru, teatr və kino rejissoru. SSRİ Xalq Artisti (1949). Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü (1960). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1974). Lenin mükafatı laureatı (1980). Üç dəfə Stalin mükafatı laureatı (1941, 1942, 1951).
Cersi funtu
thumb|right|250px|5 Cersi funtu thumb|right|250px|5 Cersi funtu (arxa tərəfi) Cersi funtu  — Cersinin pul vahidi. 2010-cu ildən əskinazlarda yazılar ingilis (funtlarda) və fransız dillərində (livrdə) göstərilir.
Cersi funtu funt sterlinqə 1:1 nisbəti ilə bağlıdır. Adada Cersi vayutası ilə yanaçı, Böyük Britaniya funtu və Böyük Britaniyananın regional valyutaları da qəbul edilir. Böyük Britaniyanın digər ərazilərində cersi funtu ödəniş vasitəsi kimi hesab edilməsə də ödənişə qəbul edilir. Bu valyuta üçün ISO 4217 standartı ayrıca kod nəzərdə ututmasa da lazım gəldikdə JEP abbveraturasından istifadə edilir.
Əskinaz və sikkələr
Dövriyyədə 1/2 (1981-ci ildə ləöv edilib), 1, 2 pens (1971-ci ildən), 5, 10 pens (1968-ci ildən), 20 pens (1982-ci ildən), 50 pens (1969-cu ildən), 1 funt (1982-ci ildən), 2 funt (1998-ci ildən) sikkələr var. Axırıncı ikisi nadir tapılı. thumb|right|250px|1/13 şillinq sikkəsi 1851, Cersi, Kraliça [[Viktoriya dövrü|Viktoriya.]]
1831-ci ilədəkadanın bütün kilsələri öz əskinazını buraxa bilərdi. 1831-ci ildən 1 və 5 yerli funtlar buraxılmağa başlandı. İkinci dünya müharibəsində Almaniya tərəfindən işğal edildikdən sonra yeni əskinazlar buraxıldı. 1963-cü ildə ilk dəfə seriyalı əskinazlar buraxıldı. Bütün əskinazların üz tərəfində kraliça II Elizabetin portreti verilib. Əskinazlrda qoruma nişanı kimi cersi inəyi verilir.
Əskinazların arxa tərəfindəki təsvirlər
1 funtluq xatirə əskinazları da buraxılıb.
1 iyun 2012-ci ildə II Elizabetin brilyant yubileyinə həsr edilmiş xüsusi. yubiley əskinazı buraxıldı. Əskinaz məhdud sayda kraliçanın hakimiyyətinin tarixi dövrlərini əks etdirən xüsusi folderdə buraxılıb. Əsas rəngləri:bənövşəyi, narıncı və mavidir.
Epistolyar roman
thumb|Afra Benin "Zadəganla bacısının sevgi məktubları" (1684) romanının ilk nəşrinin titul vərəqi
Epistolyar roman – [yun. epistole – məktub] ictimai xadimlərin və ya ayrı-ayrı şəxslərin mətbuatda dərc edilərək, ədəbiyyata və ictimai həyata daxil olmuş məktubları. Məktub formasında yazılmış elmi, ədəbi və publisist əsərlər də epistolyar ədəbiyyata aid edilir.
Epistolyar – 1)məktub şəklində yazılmış; 2)bir yazıçının, mütəfəkkirin, şairin məktublar məcmusu.
Mamidoil Jetoil
thumb|Mamidakis ailəsinə məxsus yanacaqdoldurma məntəqələrindən biri (2007-ci il) "Mamidoil Jetoil" — Yunanıstanın neft şirkəti Yunanıstanın ən uzunömürlü və böyük şirkətlərindən biridir.
1968-ci ildə yaradılmış "Mamidoil Jetoil" şirkəti Yunanıstan və Balkan ölkələrində neft məhsullarının saxlanılması, daşınması və ticarəti ilə məşğul olmuşdur. Şirkətin "JETOIL" brendi ilə 600 yanacaqdoldurma məntəqəsi olmuşdur. Eyni zamanda törəmə müəssisələri vasitəsi ilə Albaniya, Bolqarıstan, Serbiya və Kosovoya sərmayə yatırmışdır.
Şirkətin böyük problemləri 2015-ci ildə başlamışdır. Nəticədə Yunanıstanın cənubundakı biznesi satılmışdır. 2015-ci il iyun ayının əvvəlində şirkət iflasa uğradığının elan olunması üçün ərizə vermişdir. Şirkətinin 2015-ci ilin sonuna kreditorlara və dövlətə 314 milyon avro borcu olmuşdur. Müştərilərin isə şirkətə 174 milyon avro borcu olmuşdur. Şirkətinin sahibi olan 84 yaşlı Kiriakos Mamidakis şirkəti iflasa uğradığı üçün 2016-cı ildə Krit adasındakı evində intihar etmişdir.
Abbas ibn Firnas
Abbas ibn Firnas və ya Abbas Abu Al-Qasim ibn Firnas (d.810 – ö.887) — müsəlman bərbər-əndəlus intellektualı, ixtiraçısı, fizik və mühəndisi. . Həm də musiqiçi və şair olmuşdur.
Həyatı və fəaliyyəti
Bərbər mənşəli Firnas Əndəlusun İzn-Rand-Onda məntəqəsində (Ronda, İspaniya) anadan olmuş və Kordova əmirliyində yaşamışdır.
İbn Firnas Əl-Maqata adlanan su saatı və bir neçə metronom düzəltmiş, rəngsiz şüşə istehsalı texnologiyasını hazırlamış, müxtəlif şüşə planisferlər ixtira etmişdi. O həm də müxtəlif linzalar (“oxuma daşları”) hazırlamış, planetlərin və ulduzların hərəkətini əyani şəkildə göstərən üzüklər zənciri düzəltmişdi. İbn Firnas tərəfindən dağ büllurunun emalı prosesinin təkmilləşdirilməsi nəticəsində, artıq bu büllurun emal üçün Misirə göndərilməsinə ehtiyac qalmadı.
Öz evində alim xüsusi otaqda ulduz, bulud və ildırım modellərini quraşdırmışdı və bütün bu modellər zirzəmidə olan xüsusi mexanizmlərin köməyi ilə hərəkətə gətirilirdi.
Aviasiya
Mərakeşli tarixçi Əhməd Məhəmməd əl-Məqqari yazır ki, ibn Firnas hazırladığı deltaplanabənzər aparatı özünə bərkitməklə uçmağa səy göstərmiş, “bir qədər uçduqdan sonra enməyə başlamış və enmə zamanı xəsarət almışdı” və söyləmişdi ki, aparataın quyruq hissəsi olmadığından o uğursuz eniş etmişdir. Bu hadisənin 875-ci ildə baş verməsi güman edilir. Əl-Məqqari bu epizodla bağlı IX əsrdə yaşamış kordovalı saray şairi Mömin ibn Səidə istinad edir.
Armen Firman
İddia edilir ki, 852-ci ildə Armen Firman çətirə oxşar paraşütəbənzər predmeti sınayaraq məscidin minarəsindən tullanmışdı və ibn Firnas da bunu müşahidə edənlərdən biri olmuşdur. Başqa bir mənbə isə bu cəhdi də ibn Firnasa aid edir.
Xatirəsi
Aydakı kraterlərdən biri İbn Firnasın şərəfinə adlandırılmışdır.
Kaoma
Kaoma - Fransadan olan musiqi qrupdur.
Tarixi
"Kaoma" musiqi qrupu 1989-cu ildə Fransada yaranmışdır. Musiqi heyətləri Latın Amerikası ölkələrindən təşkil olunmuşdur. Onların 1989-cu ildə ifa etdikləri "Lambada" mahnılası böyük populyarlıq qazanmışdı. Bu mahnı bütün ölkələrin hit paradı olmuşdur. 1998-ci ildə musiqi heyətləri ayrılmışlar. 2006-ci ildə onlar yenidən birləşmişlər.
Kuzinellus loricatus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Eduard İzotov
Eduard İzotov — SSRİ film aktyoru.
Həyatı
Eduard Konstantinoviç İzotov 11 noyabr 1936-cı ildə anadan olub. GİTİS-də təhsil alıb. 1959-cu ildən filmlərə çəkilməyə başlayıb. Tamaşaçılar onu daha çox "Morozko" filmindəki roluna görə tanıyıb. Rusiyanın əməkdar artisti (1999) Eduard İzotov 8 mart 2003-cü ildə vəfat edib.
Anthemis cotula
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Entuziast
Entuziast – bütün qüvvəsi ilə, böyük şövq və həvəslə işləyən adam. Məsələn, bütün qüvvə və həvəsini bir işə verən, bir şeyin coşğun pərəstişkarı olan adam.
Qızılağac (film, 1979)
Məzmun
Sənədli televiziya filmi Lənkərandakı məşhur Qızılağac qoruğu haqqında danışır.
Orkestr
thumbnail|Orkestr Orkestr — müxtəlif alətlərdə çalan, musiqi əsərləri birgə ifa edən musiqiçilər kollektivi.
Tarixçə
1920-ci il iyul ayında N. Nərimanovun və Xalq Maarif Komissarı D. Bünyadzadənin imzası ilə çıxmış Azərbaycanda müstəqil simfonik orkestri yaranması haqda dekretdə göstərilirdi ki, yeni yaradılmış orkestrdə respublikanın aparıcı musiqiçiləri toplanır. Tez bir zamanda orkestr Qlinkanın, Çaykovskinin, Musorskinin, Rimski- Korsakovun, Motsartın, Bethovenin, Şubertin, Berliozun, Mendelsonun, Vaqnerin, Listin və başqa bəstəkarların əsərlərini yüksək səviyyədə, peşəkarlıqla ifa edirdi.
Orkestrin növləri
thumb|Simfonik orkestr Tərkibinə daxil olan alətlər qrupuna, ifaçıların sayına görə fərqlənir:
Əfqanıstan türkmənləri
Əfqanıstan türkmənləri — Əfqanıstanın Əfqan Türkistanı və ya Cənubi Türkistan deyilən hissəsində çoxu Türkmənistan sərhədinə yaxın, bir hissəsi isə  İran (Məşhəd) sərhədində yaşayan türkmənlərin bir qolu olan türk xalqı. Sünni müsalman olub Əfqan özbəklərindən sonra Əfqanıstan türklərini təşkil edən ikinci böyük xalqdır. Özbəklərdən fərqli olaraq oturaq yox, köçəridirlər və heyvandarlıqla məşğul olurlar. 1885-ci ildə Rusiya və Əfqanıstan arasında sərhəd təyinindən sonra Türkmənistan türkmənləri ilə Xorasan türkmənləri ayırılmışlardır. Əfqanıstan türkmənlərinin əsas uruqları Ersarı, Çavdır, Yamut, Göklən, Təkə, Sarıq, Salur və Abdal uruqlarıdır. Ən böyükləri isə Ersarı uruğudur.
Arenaria ciliata
(Arenaria ciliata) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əfqanıstan türkmənləri
Əhali
1990-cı illərdə əhali sayı 200000 nəfər olmuşdur. Hal-hazırda əhali sayı təxmini olaraq [tel:600000 -1000000 600000 -1000000] nəfər təşkil edir. Əfqanıstanda olan əhalinin siyahıya alınması zamanı türkmənlərin yaşadığı bəzi kənd və qəsəbələr saya daxil edilməmişdir və demək olar ki, türkmən qadınlarının heç biri siyahıya alınmamışdır. Bunlarla birlikdə Əfqanıstan türkmənlərinin sayı 3 milyon olaraq təxmin edilir.
Qrupları
İsveçli diplomat və türkoloq Gunnar Jarring Əfqanıstan türkmənlərini beş qrupa ayırmışdır. 1930-cu illərdə SSRİ-dən köç etmiş türkmənlər isə Anhoya yerləşmişdir və ticarətlə məşğul olurlar.
Dil
Türkməncə əsər Türkmənistandan sonra ən çox Əfqanıstanda qələmə alınmışdır. Lakin Əfqanıstanda yazılan bu əsərlərdə standart Türkmənistan türkməncəsində görülməyən bir çox şəkilçi fərqləri var. Bu şəkilçilərin çoxu Oğuz qrupu türk yazı dillərində görülməyən şəkilçilər olub Çağatay-Özbək yazı dili qoluna aid xüsusisyyətlərdir.
Kostyol
250 px|right|thumb|Qdansk kostyolu Kostyol (,, , , — "kilsə", latın dilindən olan  "fort, fortifikasiya" sözündən gəlir) — slovak, çex, polyak və Ukrayna dilində xristian məbədinə verilən ad. Bununla belə, polyak, slovak, Ukrayna və Belarus dillərində "kostyol" sözü "pravoslav kilsə" mənasında istifadə olunmur, çex dilində isə bu söz bütün xristian məbədlərinə aid edilə bilər. Rus ədəbiyyatında "kostyol" sözü tez-tez Polşa katolik məbədi mənasını daşıyır. Kostyollar, əsasən, barokko, az halda qotika və roman üslubunda olur.
Qızıl gül olmayaydı... (film, 1965)
Məzmun
Biri vardı, biri yoxdu... Yox, bu nağıl deyil, əsil həqiqətdir. Acı bir həqiqət! Gözəl xəyallar, puça çıxmış ümidlər, acı peşimançılıq və nakam məhəbbət haqqında bir həqiqət... Bu, Odlar yurdunun oğlu Mikayıl Müşfiqdir. Azərbaycanın xalq şairi Rəsul Rza gənclik dostu, vaxtsız həlak olmuş şair haqqında öz söhbətinə belə başlayır. Gecə qapım döyüldü Görəsən kimdir gələn? - Kimsən? - Mən Açdım qapını Baxdım Baxdım... Müşfiq cəmi 29 il ömür sürsə də, Azərbaycan ədəbiyyatında silinməz iz buraxmışdır. O öz yaradıcılığında lirika ilə pafosu incə məhəbbətlə vəhdət şəklində tərənnüm edən qüdrətli bir şair, Şərq şerinin zirvələrinə qalxmış bir sənətkar idi. Müşfiqin xatirəsi əbədi yaşayacaq. Çünki onun şerləri əbədidir.
Müəlliflər filmdə bu barədə şairin həyat və yaradıcılığı, faciəli ölümü haqqında söhbət açırlar.
Film haqqında
Film Rəsul Rzanın eyniadlı poeması əsasında çəkilmişdir.
Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyası
Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyası (GMEA) Gürcüstanın elmini öyrənən bir cəmiyyətidir. 1990-cı ilin noyabr ayına qədər Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyası adlandırıldı. Akademiya Gürcüstanda elmi tədqiqat işlərini əlaqələndirir və xarici ölkələrin akademiyaları və elmi mərkəzləri ilə əlaqələri inkişaf etdirir.
Tarixi
GMEA 1941-ci ilin fevral ayında Tiflisdə yaradıldı. Akademiyanın qurucusu akademikləri Giorgi Akhvlediani (dilçilik), İvane Beritaşvili (fiziologiya), Arnold Çikobava (İbero-Qafqaz dilləri), Giorgi Chubinashvili (incəsənət), Simon Janashia (tarix), Alexander Janelidze (geologiya), Korneli Kekelidze (filologiya), Niko Ketsxoveli (botanika), Tarasi Kvaratsxeliya (subtropik mədəniyyətlər), Niko Muskhelishvili (riyaziyyat, mexanika; Akademiyanın ilk prezidenti), İlia Vekua (riyaziyyat; Akademiyanın ikinci prezidenti), Akaki Shanidze (dilçilik), Alexander Tvalchrelidze (mineralogiya), Dimitri Uznadze (psixologiya), Kiriak Zavriev (konstruktiv mexanika) və Philip Zaitsev (zoologiya) idi.
Mövcud üzvlər
Bu gün Akademiyanın üzvləri arasında tanınmış elm adamları Tamaz Qamkrelidze (dilçilik), David Muskhelishvili (tarix), Revaz Qamkrelidze (riyaziyyat), Simon Xeçinaşvili (med.), George Nakhutsrishvili (botanika), Vladimer Papava (iqtisadiyyat), David Lordkipanidze (paleeoantropologiya) və s. var.
Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının prezidentləri: Niko Muskhelishvili (1941–1972), İlia Vekua (1972–1977), Yevgeni Xaradze (1977–1986), Albert Tavxelidze (1986–2005) və Tamaz V. Gamkrelidze (2005–2013). 2013-cü ilin fevral ayından bəri Akademiyanın prezidenti akademik Giorgi Kvesitadzedir.
Gürcüstanın riyaziyyat, fizika, psixologiya, fəlsəfə, fiziologiya, botanika, şərqşünaslıq, dilçilik, tarix, arxeologiya, etnoqrafiya və paleobiologiya elmi məktəbləri dünya şöhrəti qazandı.
GMEA Beynəlxalq Elm Şurasının Milli Elmi Birliyidir (ICSU, Fransa).
Epoxa
Epoxa ( — «dayanacaq») — təbiətdə, cəmiyyətdə, elmdə, incəsənətdə və s. sahələrdə mühüm fərqləndirici xüsusiyyətləri ilə səciyyələnən müəyyən dövr; inkişafda keyfiyyətcə yeni dövr. Tarixdə bu dövr dən az bir vaxtdır; məsələn, İntibah dövrü.
Epoxial ( – «duracaq») – dövr təşkil edən, çox mühüm, çox əhəmiyyətli, çox böyük.
Ağdaş Dram Teatrı
Ağdaş Dram Teatrı — Nəcəf bəy Vəzirov adına Ağdaşda fəaliyyət göstərmiş Dövlət Dram Teatrı.
Tarixi
1939-cu ilin sonlarında yaradılıb və Nəcəf bəy Vəzirovun adı verilib. İlk tamaşası 1 yanvar 1940-cı ildə Sabit Rəhmanın "Toy" komediyası olub. Bundan sonra Üzeyir Hacıbəyovun Leyli və Məcnun operası səhnəyə qoyulmuşdur. Teatrın bədii rəhbəri ayrı-ayrı vaxtlarda Məmmədəli Qasımov, Cəlil Bağdadbəyov, Yusif Yulduz, Ağəli Dadaşov və İbrahim Qaradağlı olublar. Rəssamlar Bəhram Əfəndiyev, Tələt Şaxtaxtinski, Əsgər Abbasov, Gülməmməd Əliyev, İvan Qorbunov müxtəlif tamaşalara səhnə tərtibatı veriblər. Musiqi hissə müdiri müxtəlif vaxtlarda Əhməd Ağdamski və Əkrəm Əfəndiyev idi. Truppanın üzvləri: Məmmədəli Qasımov, Ümid İsrafilov, Arif Hacıyev, Rasim Səmədov, Əbülqasım Məmmədov, Cəmil İmanov, Ağaisa Məmmədov, Habil Məmmədov, Məhərrəm Novruzov, Qafar İsgəndərov, Rza Nadirov, Ağaibrahim Əzizov, Mustafa Süleymanov, Bəhram Çələbiyev, Böyükağa Abbasov, Məmmədtağı Cəfərov, Yəhya Əhədzadə, Habil İsmayılov, Qəzənfər İsmayılov, Rasim Səmədov, Rəhimə Tağıyeva, Rübabə İmanova, Şərqiyə Pepinova, Səfurə Həsənzadə, Tamara Abbasova, Şəfiqə Hüseynova, Şərqiyə Həsənova, Lyuba İmanova, Yelena Çtanova, Olya Nadirova, Marusya Hacıyeva, Rəhilə Tağıyeva, Cəmilə Bədirli.
Xalq artistlərindən kaman ustası Habil Əliyev (musiqi dəstəsində) və Gəncə Teatrının aparıcı sənətkarlarından olan Sədayə Mustafayeva bir müddət bu kollektivdə çalışıblar. Rejissor və aktyor İbrahim Qaryağdı 17 iyun 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb.
Teatrın repertuarı
Teatrın əsas repertuarı: "Müsibəti-Fəxrəddin" (Nəcəf bəy Vəzirov), "Dağılan tifaq" (Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), "Vaqif", "Fərhad və Şirin" (Səməd Vurğun), "Ölülər" (Cəlil Məmmədquluzadə), "Almaz", "Sevil", "Oqtay Eloğlu", "Od gəlini" (Cəfər Cabbarlı), "Toy", "Aşnalar", "Xoşbəxtlər" (Sabit Rəhman), "Eşq və intiqam" (Süleyman Sani Axundov), "Partizanlar" (İdris Zamanlı), "Həyat", "Məhəbbət" (Mirzə İbrahimov), "İki cəbhə" (Əzizağa Məmmədov), "Qaçaq Nəbi" (Süleyman Rüstəm), "Şöhrət" (Mehdi Hüseyn), "Arsenal" (Qurban Musayev), "Qız qalası" (Rza Şahvələd), "Qatır Məmməd" (Zeynal Xəlil), "Kür sahilində" (Həsən Qasımov), "Köhnə dostlar" (Leonid Malyugin), "Tələbələrin kələyi" (Brandon Tomas) və s.
Musiqili tamaşalardan: "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "Arşın mal alan", "Ər və arvad", "Məşədi İbad" (Üzeyir Hacıbəyov), "Evliykən subay", "Aşıq Qərib" (Zülfüqar Hacıbəyov), "Beş manatlıq gəlin" (Məmməd Səid Ordubadi və Səid Rüstəmov), "Gözün aydın" (Məhəmməd Əlizadə və Fikrət Əmirov), "Durna" (Süleyman Rüstəm və Səid Rüstəmov);.
2010 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi
2010 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi 8-ci baş tutan ənənəvi Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsidir. Müsabiqə 20 noyabr 2010-cu il tarixində Belarusun paytaxtı Minsk şəhərində keçirilmişdir. Bu Belarusun müsabiqəyə ikinci (2005) ev sahibliyi olmuşdur. Müsabiqədə 14 ölkə iştirak etmişdir. Bu ölkələrdən Moldova müsabiqəyə ilk dəfə qatılmışdır. Latviya 4 illik və Litva isə 1 illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri dönmüşdür. Lakin 2009-cu ildə müsabiqədə iştirak edən Kipr və Rumıniya 2010 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirakdan imtina etmişdir.
Minskdə keçirilən 2010 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində "Mama" mahnısı ilə Ermənistan təmsilçisi Vladimir Arzumanyan qalib gəlmişdir.
Kuzinellus meritus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ələsgər Abdullayev
Ələsgər Abdullayev və ya Şəkili Ələsgər — Azərbaycan xanəndəsi.
Həyatı
Ələsgər Abdullayev 1866-cı ildə Şəkidə anadan olmuşdur. Uşaq yaşlarından bənnalıq edərək pul qazanmışdır. Keştazlı Həşim Şəkidə olarkən təsadüfən Ə. Abdullayevlə tanış olur. O, Şəkidə olduğu müddətdə ona muğam dərsləri keçmiş, xanəndə kimi formalaşmasında böyük rol oynamışdır. Ə. Abdullayevin digər müəllimi həvəskar xanəndə Bakı taciri Ağa Səid oğlu Ağabala olub.
Şəkili Ələsgər 1902–1903-cü illərdə Bakıda keçirilən 1-ci, 2-ci və 3-cü "Şərq konsertləri"-ndə iştirak etmiş, "Çahargah", "Şüştər", "Bayatı-Şiraz" muğamlarını ifa etmiştir. O, eyni zamanda Bakıda verilən teatr tamaşalarının fasilələrində, "Nicat" cəmiyyətinin təşkil etdiyi "Şərq gecələri"-ndə yaxından iştirak edib.
1912–1918-ci illərdə Orta Asiya, İran və Türkiyənin müxtəlif şəhərlərində Ə. Abdullayevin konsertləri baş tutmuşdur. İran məclislərinin birində ifasına görə şah tərəfindən medalla mükafatlandırılmışdır.
Ələsgər Abdullayev 1913–1914-cü illərdə "Sport-Rekord" və "Ekstrafon" səhmdarlar cəmiyyətləri tərəfindən Tiflis və Kiyev şəhərlərinə dəvət olunmuşdur. O, tarzənlərdən Qurban Pirimovun, Tevosun, kamançada isə Saşa Oqanezaşvili və Moses Quliyansın müşayiətləri ilə "Çahargah", "Rast", "Mahur–Hindi", "Zabul-Segah", "Rahab", "Şüştər", "Hasar" və s. muğamları, bir sıra Azərbaycan, gürcü və erməni mahnılarını vala yazdırır. Uzun illər tarzən Şirin Axundovun müşayiəti ilə çıxış etmişdir. Ələsgər "Rahab" oxumaqda xüsusilə məşhur idi. Azərbaycan musiqi tarixində xanəndə Dəli İsmayıldan sonra Ələsgər "Rahab" oxumaqda birinci sayılırdı.
Ə. Abdullayev Cabbar Qaryağdıoğlu ilə birlikdə həkim İoanesyanın təşkil etdiyi birinci Şərq orkestrinin tərkibində Bakı zəhmətkeşləri qarşısında çıxış etmişdi. Bundan əlavə o, tarzən Qurban Pirimov və kamançaçı Armenak Şuşinski ilə birlikdə Bakının yay klublarında, "Şərq musiqisi gecələri"-ndə ifa edib. Xanəndə Azərbaycan radiosunun musiqi verilişlərində də yaxından iştirak etmişdi.
Şəkili Ələsgər 1 aprel 1929-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Əliheydər Orucov
Orucov Əliheydər Əliabbas oğlu (d. 25 noyabr 1905, Quba- ö. 27 oktyabr 1987, Bakı ) — filologiya elmləri doktoru, professor (1966). Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1968), Azərbaycan SSR EA Rəyasət Heyəti yanında Terminologiya Komitəsi sədrinin müavini işləmişdir.
Həyatı
Orucov Əliheydər Əliabbas oğlu noyabrın 25-i 1905-ci ildə Quba şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Quba şəhərində alan Ə.Orucov, 1922-ci ildə Bakı şəhərinə gəlmiş və burada əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1923-1926-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində təhsil almış, 1926-cı ildə oranı bitirmişdir. Həmin dövrdə o, "Gənc İşçi" qəzetində məsul katib vəzifəsində çalışmışdır. Görkəmli alim 1931-1933-cü illərdə Moskva şəhərində Redaksiya-Nəşriyyat İnstitutunda təhsil almışdır. Ə.Orucov 1940-cı ildə ekstern olaraq S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. Ə.Orucov 1947-ci ildə «İlk Azərbaycan qəzeti «Əkinçi»nin dili» mövzusunda namizədlik, 1962-ci ildə “Azərbaycan dilinin izahlı lüğətinin nəzəri əsasları” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1966-ci ildə professor elmi adını almış, 1968-cil ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.
O, ictimai siyasi xadim, Azərbaycan Demokratik Respublikası parlamentinin sədr müavini Həsən bəy Ağayevin kiçik qızı Nəzakət xanım Ağayeva ailə həyatı qurmuş, cütlüyün bu evlilikdən 1942-ci ildə Elxan adlı övladları dünyaya gəlmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Azərbayc­an Döv­lət Universite­tinin Filolo­giya fakültə­sində təh­sil aldığı illərdə Əliheydər Orucov «Gənc İşçi» qəzetinin məsul ka­tibi, 1926-1931-ci il­lər­də Azər­bay­can Döv­lət Nəş­­­riy­yatının Gənc­lər ədə­biy­ya­tı şö­­bə­­sinin mü­di­ri vəzifələrində çalış­mış­dır.
1940-cı ildən sonrakı dövrü Ə.Orucovun elmi-əməli fəaliyyətinin lüğətçilik dövrü adlandır olar. lüğətçilik fəaliyyətinə Ruhulla Axundovun rəhbərliyi ilə başlamış, sonra isə görkəmli akademik Heydər Hüseynovun bilavasitə başçılığı altında işlərini davam etdirmişdir. O, 1940-cı ildən baş­la­ya­­raq Azər­bay­can Elmi Tədqiqat Lü­ğət­­çilik İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsinə qə­­bul olun­muş, 1942-ci ildə isə baş elmi işçi və­zi­fə­si­nə yüksəlmişdir. 1944-cü ildən baş­la­ya­raq lü­ğətlər şöbəsinin mü­di­ri və­zi­fə­sin­də işləmişdir.
O, 1940-1946-cı illərdə Heydər Hüseynov və Yusif Mirbabayevlə birlikdə dördcildlik "Rusca-azərbaycanca lüğət"in tərtibçilərindən biri olmuşdur. Həmin lüğətə görə Ə.Orucov akademik H.Hüseynov və tanınmış filoloq Y.Mirbabayevlə birlikdə 1948-ci ildə Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.
Mükəmməl lüğət sayılan dördcildlik "Rusca-azərbaycanca lüğət" öz dövründə elmi ictimaiyyət tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanmış və yüksək qiymətləndirilmişdir.
Ə.Orucov, "Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti"nin A-Q hərflərini əhatə edən I cildinin tərtibi üzərində 14 il işləmişdir. Gərgin və uzun elmi tədqiqat nəticəsində yaranmış "Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti" lüğətçilərin və leksikoqrafların fikrincə, türkdilli xalqların izahlı lüğətlərinin yaranması yolunda atılan ilk addım və gözəl bir nümunədir.
Vəfatı
Əliheydər Oru­cov 27 oktyabr 1987-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Mükafatları
Ə.Orucov müxtəlif vaxtlarda medal və fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur.
Davamçıları
Ə.Orucov görkəmli lüğətçilər Soltanməcid Qənizadə, Ruhulla Axundov, Heydər Hüseynov, Yusif Mirbabayev və başqa alimlərin yolunu və ənənələrini şərəflə davam etdirmiş və öz davamçılarını da yetişdirmişdir. Onun rəhbərliyi altında Nərgiz Rəhimzadə, Zərrintac Tağıyeva, Müzahirə Paşayeva, Gəray Yusifov, Şərqiyə Paşayeva, Nigar Xəlifəzadə, Nadir Məmmədli və digər lüğətçi mütəxəssislər yetişmişdir.
Bezu teoremi
Bezu teoremi — f(x) çoxhədlisini (x-a) ikihədlisinə bölünməsindən alınan qalıq haqqında teorem.
Teorem: çoxhədlisinin (x-a) ikihədlisinə bölünməsindən alınan qalıq bu çoxhədlinin x=a olduqda aldığı qiymətə bərabərdir. Bezu teoremi onu ilk dəfə isbat etmiş fransız riyaziyyatçısı Eyten Bezunun (1730-1783) şərəfinə adlandırılmışdır.
Corcadze
Corcadze — Qafqaz Albaniyası mənşəli, gürcü əsilzadə ailəsi.
Başqırd üsyanı (1755 - 1756)
Üsyanın səbəbləri
1740-cı il üsyanının yatırılmasından sonra başqırd xalqı zəiflədi, ama silahı yerə qoymadı. Yaxınlarının və qohumlarının edam və  işgəncə səhnələri, hərbçilərin özbaşınalığı, talanları, yanğınlar xalqın yaddaşında   qalmışdı. Ciddi rejim tətbiq olunurdu: başqırdlara odlu silah gəzdirmək qadağan olunmuşdu, əgər kimdəsə silah tapılsaydı o adamın atlarını alıb xəbərçiyə verirdilər; bütün kəndlərdə dəmirçixanalar bağlanmışdı, heç bir başqır öz kəndindən xüsusi icazə olmadan uzaqlaşa bilməzdi; bütün bunlardan əlavə ağır vergilər tətbiq olunurdu. Sonuncu damla duza qoyulan inhisar oldu. Bu vaxta qədər başqırlar duzu göllərdən tədarük edirdilər, lakin hökumət duz inhisarının xəzinəyə vergilərdən daha çox gəlir gətirəcəyini düşünürdü. 1754-cü ilin fərmanına görə yasağ xəracı ləğv olundu, onun əvəzinə başqırdlar duzu puduna 36 kopeyka ödəmək şərti ilə dövlət mağazalarından almalı idilər.
Üsyan hazırlığı
Başqırdlar etiraz etməyə başladılar və duz inhisarından imtina etdilər. Üsyan təhlükəsi yarandı. Bütün vədlərə və cəza təhdidlərinə  baxmayaraq başqırdları fərmana tabe etmək  cəhdi baş tutmadı. 1755-ci ildə başqırdların üsyanı başladı. Bu üsyana Batırşa adı ilə tanınan Abdulla Məzgildin adlı molla başçılıq edirdi. Batırşa ilk təhsilini Kama nahiyəsinin İlşa kəndinin mollasından almışdı. Görünür sonralar Batırşa çox oxumuş və hərtərəfli dünyagörüşə malik ziyalı olmuşdu. O natiqliyi, elmi və ağlı ilə seçilirdi. Onu bütün Başqırdıstan tanıyırdı. Kənddən kəndə gəzərək o dini ayinləri yerinə yetirir və alovlu çıxışlar edirdi. Onu dinləmək üçün böyük insan kütləsi toplanırdı. O başqırdları xarisi istilaçıların zülmündən qurtulmağa çağırırdı.
Üsyanın alovlanmasını və bir çox başqırdın silaha sarılmasına hazır olmasını görən Batırşa rus çarizminin müstəmləkə siyasətini kəskin tənqid etməyə başlayır. Bütün Başqırd elindən onun yanına məslətələr üçün gəlirlər. O hamıya hazır olmağı, hər şeyə göz qoymağı və vaxt yetişənə kimi hər şeyi gizli  saxlamağı  məsləhət görürdü.
Batırşa Orenburq və ona bitişik quberniyaların əhalisinin Rusiyaya düşmən münasibətini bilirdi və onları kafirlərlə mübarizə bayrağı altında birləşdirmək və müstəqil müsəlman dövləti yaratmaq niyyətində idi. Üsyandan üç il əvvəl onun yanına Kazan tatarlarının səfiri gəlmiş və tatarların üsyana qatılacaqlarını demişdi.
Hərəkət zamanının yetişdiyini görən Batırşa əhaliyə alovlu və ehtiraslı çağırış edir. Bu çağırışda başqırdların indiki durumu ilə onların keçmiş azad durumu müqayisə olunur, və qurtulmaq üçün müharibəyə qalxmağın zərurətindən danışırdı. Onun çağırışı evdən evə gəzir və tezliklə bütün Başqırd eli üsyana hazır olur. Üsyanın başlanması 10 iyul 1755-ci ilə təyin olunur.
Çar inzibati idarəçiliyinin məsul məmuru Neplüyev hazırlanan üsyan haqqında bəzi məlumatlar alsalar da onun başlanmasına inanmırdılar.
Üsyanın başlaması
Lakin üsyan təyin olunmuş vaxtdan iki ay əvvəl başlayır. Üsyana bilvasitə bəhanə Burzyan nahiyəsinin Noqay yolunun başqırdlarının farfor zavodu üçün gil yatağı axtaran Braqinin düşərgəsinə hucumu oldu. Braqini öldürərək 100 nəfərdn ibarət dəstə öz ailələri və mülkiyəti ilə birlikdə Yaiki(Ural çayıı) keçərək Qazax  çölünə üz tutdular. Onların ardınca podpolkovnik İsakovun başçılığı ilə dəstə göndərildi, lakin ölü və yaralı olmaqla 50 nəfər itirərək darmadağın edildi. Başqırdlar yerli inzibati idarəçiləri və onlara xidmət edən başqırdları qovub öldürməyə başlayırlar.
Noqay yolundan gərgin xəbərlər almağa başlayan Neplüyev senata üsyan barədə məktub göndərir. Qısa zaman kəsiyində üsyan br çox: Usrqet, Tünqaur, Çakmın-Qıpçaq və başqa nahiyələri bürüyür. Bir çox yerdə müstəqil dəstələr yaranır. Dəsətələr başçılıq edənlər bilirdilər ki məğlub olsalar rus inzibatçılığının nizamnaməsinə görə onlara aman olmayacağdı. Belə dəstələrdən biri Saltıkov və Tiyaumbetin başçılığı altında Şuvalovun misəritmə zavoduna basqın edir. Zavodda olan rusların müdafiyəsi üçün kapitan Şkopskinin başçılığı ilə dəstə göndərilir, lakin üsyançılar onları dərədə mühasirəyə salır və məhv edirlər.
Üsyanın genişlənməsi
Üsyançılar rusların yerləşdiyi zavodlara, qalalara və kəndlərə hucum edir. Üsyanın uğrusuz olması ehtimalını nəzərə alaraq üsyançılar qazax çölünə uz tutmağı nəzərdə tuturular, bu barədə onlar 1754-cü ildə Orta juzun xanı Abılay xanla əvvəlcədən sövdələşirlər. Neplüyev üsyanın yatırılması üçün təcili tədbirlərə əl atır. Onun əlinin altında 24 minlik qoşun vardı. Bütün qalalarda müharibə vəziyəti elan olunur, Başqırd elinin içərilərinə: Moskva, Revel və Troitsk alayları, 1000 nəfər yaitsk, 1000 nəfər Don kazakı və 1000 kalmık  göndərilir.
Vəziyətin olduqca ağır olduğunu nəzərə alaraq Neplüyevin sərəncamına  mərkəzdən daha üç alay: Penzadan Vladimir, Şatskdan  Həştərxan və Alatırskdan Azov alaylarını göndərilər. Kazan tatarlarının və Sibir xalqlarının üsyana qoşulacağından əndişələnən Hərbi kolleqiya Orenburq diyarına daha beş alay: Yaroslav əyalətindən Vyatsk və Sibir, Moskvadan Kursk, Kolomnadan Yaroslav və Kozlovdan Rostov alaylarını göndərir. Bütün Başqırdıstan dairəvi şəkildə mühasirəyə alınır. Üsyançılara yardın heç yerdən gəlmir. Ruslar isə Dondan 2000 kazakın gəlişini gözləyir. Saltıkov İvan və Uşakov Fedor Neplüyevə yardım üçün xüsusi məmurlar qismində  təyin olunur. Birincisinə Orenburq diyarındakı bütün qoşunların idarəsi həvalə olunur. Üsyanı istənilən vasitəlrələr yatırmaq əmrini alan qoşunlar başqırdlara qarşı əsl qətliam törətməyə başlayır. Kəndlər yandırılır, insanlar öldürülür və işgəncələrə məruz qalır.
Batırşanın tutulması üçün 1000 rubl xüsusi müjafat təyin olunur və hədiyələr vəd edilir. Üsyançılarla mübarizədə Neplüyev bütün vasitələrdən o cümlədən başqırd elitasını ələ almaq üçün rüşvətdən yararlanır. 1755-ci ilin sentyabrınd Neplüyevin xüsusi manifestinə görə üsyançı başqırdları tutub təhvil verənlərə mükafat təyin olunur, tutulanların arvad uşaqları isə onlara verilir. Onları qul kimi satmaq icazəsi verilir.
Üsyanın yatırılması
Hər tərəfdən rus qoşunları ilə əhatələnən 50 000 başqırd Yaikin(Uralın) o tərəfinə Qazax çölünə üz qoyur. Lakin burada onları pusqu gözləyir. Və burada başqırdlar qanına qəltan olunur. Yaik çayındakı keçidləri qoruyan qoşunlar, hər öldürülən başqırdın mülkiyətinin onu öldürənə keçəcəyini bilərək başqırdları amansızcasına qılıncdan keçirirlər. Burada olan yetkin başqırdların hamısı öldürülür, onların arvadları və uşaqları isə rus ordusunun əskərlərinə qənimət kimi verilir.
Başqırd elində qalanlar meşələrə və çətin keçilən dağlara çəkilir, lakin Neplüyev tərəfindən satın alınan “ağsaqqllar” onları hər yerdən tutub hökumətə təslim edirlər. Batırşa öz yaxın ətrafı ilə meşələrdə gizlənir. Qış yaxınlaşır. Onu tapmaq üçün onlarca casus dəstələri ova çıxır. 1756-ci ilin  avqustun  7-dən 8-ə keçən gecəsi Batırşa Ufadan 150 verst aralıqda olan  Osin yolunun Azika kəndinə gəlir. Onun bura gəlinin məqsədi naməlum qalır. Ola bilsin qalıq və soyuqlar onu bu addımı atmağa məcbur edir. Bir günlüyə o məsciddə gizlənir və oradan qaçarkən  Süleyman Devayev tərəfindən tutularaq Ufaya göndərilir. Ufadan Orenburqa Batırşanı 1756 cı ilin 23 avqistunda gizli, 100 nəfərlik konvoyla  gətirirlər. Qapalı arabada, gücləndirilimiş konvoyla Samara, Arzamas, Murom və Vladimir vasitəsi ilə Peterburqa gətirilir. Bir ilə yaxın istintaq gedir, və 1757-ci ildə Batırşanı Şlisselburq qalasına məhkum edirlər. Burada onu əli qandallı olaraq 5 illik ayrıca bir nəfərlik  qazamata  salırlar. Lakin Batırşanın sağ olmasını başqırdlar bilir və bu rus hökumətini çox narahat edirdi. Nəhayət onlar onu 24 iyun 1762-ci ildə Bolotnikovu öldürdükləri kimi “qaçışa cəhd zamanı” Şlisselburq qalasında  öldürürlər.
Birdmor buzlağı
Birdmor buzlağı, Antarktidada yerləşən bir buz kütləsidir. Vilyam Birdmorun şərəfinə Birdmor buzlağı adnlandırılıb.
Coğrafiyası
Lambert buzlağından sonra, uzunluğu 160 km-dən çox olan və 30 km-ə çatan genişliyi ilə dünyanın ən böyük buzlaqlarından biridir. Transantarktika dağlarından başlayaraq, Şekliton sahili üzərindən Ross buz sahəsinə qədər uzanır. Buzlaq bir "U" şəkilli vadidə yerləşir.
Mikania natalensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Etiket
Etiket – [fr.etiquette – mərasim, təşrifat] 1)ictimai yerdə, başqa şəxslərin yanında, onlarla ünsiyyətdə olduqda davranış qaydaları; 2)malın, eksponatın və s.-nin üstünə yapışdırılan, üzərində onun adını, qiymətini və digər parametrlərini göstərməklə malı müşayiət edən yarlıq; 3)monarxların saraylarında diplomatik dairələrdə və s.-də qəbul edilmiş davranış qaydaları; 4)hər hansı bir cəmiyyətdə qəbul edilmiş davranış və nəzakət forması; 5)özünü necə aparmaq barədə qoyulmuş ciddi və möhkəm qaydalar.
Kuzinellus neosentus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Hacı Muradın nəşinin oğurlanması
280px|thumb Hacı Muradın nəşinin oğurlanması — Azərbaycanın Qax rayonunda dəfn edilmiş Şeyx Şamilin naibi Hacı Muradın sümüklərinin oğurlanması hadisəsi. Hadisənin 31 may 2019-cu il tarixində baş verdiyi ehtimal edilir. Çıxarılmış qalıqlar, iyunun 2-də öz vətənində Dağıstanın Xunzax rayonunda dəfn edilməsi haqda məlumatlar yayılıb. Azərbaycanın rəsmi dövlət orqanları bununla bağlı bir bəyanat verməsələrdə, Hacı Muradın məzarının yanında təxminən 1 metrə yaxın daş döşəmənin sökülməsi, orada qazıntı aparılması iddianın əsassız olmadığını göstərir.
Təkrar dəfn
Hacı Murad 5 may 1852-ci ildə Qaxın Tanqıt kəndi yaxınlığında kazaklar tərəfindən mühasirəyə alınır. 11 saatlıq döyüşdən sonra Hacı Murad və silahdaşları öldürülür. Hacı Muradın başı kəsilərək Tiflisə canişin Y.Vorontsova göndərilir. Bir müddət Tiflis yanğınsöndürmə deposunda saxlanılan baş sonradan Çar I Nikolayın əmri ilə görkəmli rus anatomu və cərrahı N.N.Piroqova göndərilir. N.N.Piroqov tərəfindən mumiyalandıqdan sonra başı Sankt-Peterburq Hərbi-Tibb Akademiyasının muzeyində nümayiş etdirilir. Uzun illər Hacı Muradın kəlləsinin Azərbaycanda olan məzarında basdırılma məsələsi müzakirə olunur. Bunu asanlaşdırmaq üçün kəlləni Rusiya Federasiyasının muzey fondundan çıxarılır. Ancaq qohumların fikir ayrılığı səbəbiylə 2018-ci ilin əvvəllərində onun basdırılması baş tutmur. 2019-cu ilin yanvarında Hacı Muradın başını Dağıstana qaytarmaq və onu burada basdırmaq planları açıqlanır. İlkin olaraq bu haqda bəyanatı «Ədalətli Rusiya» Partiyasının lideri, Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Sergey Mironov bildirir. . 2019-cu ilin may ayının sonunda xəbərlər çıxdı ki, iyunun 2-də Hacı Muradın qalıqları Azərbaycanın Qax rayonundan gətirilərək Xunzax kəndində yenidən dəfn olunacaq. Bununla belə Xunzax rayon administrasiyası rəsmi olaraq bu məlumatın doğru olmadığını bəyan edir. Ancaq Hacı Muradın iddia edilən qalıqları 2 iyun 2019-cu ildə Xunzax rayonu ərazisində yenidən dəfn edilib.
Monofizitizm
Monofizitízm (q. yun. μόνος — "yalnız bir, vahid" + φύσις — "təbiət, mahiyyət") — İsanın yalnız bir Tanrı təbiətinin olduğunu və onda insan təbiətinin olmadığını iddia edən xristian təriqətidir. Bu təlim xristianların çoxu tərəfindən rədd edilir.
Yaranması
V-ci yüzillikdə xristoloji çəkişmələr getdiyi zaman yaranmışdır. 444-cü Konstantinopol kilsələrindən birinin arximandriti (rahiblikdə olan keşişlərə verilən yüksək kilsə rütbəsidir) olan Evtihian (Eutychianus) İsada insani mahiyyəti inkar edərək, onda yalnız İlahi mahiyyətin olduğunu iddia edirdi. Onun fikrincə, İlahi və insani təbiət bir-birinə sığmaz. Onlar birləşsə insan təbiəti İlahi təbiətdə əriməlidir. Evtihian və onun tərəfdarlarını monofizit adlandırmışdılar. Ancaq Evtihianı Konstantinopolda yığılan yerli Kilsə Məclisi pisləmişdir.
Bununla iş bitməmişdir. Evtihianı iskəndəriyyəli yepiskop Dioskor (Dioscorus) dəstəkləyirdi. 449-cü ildə, onun təşəbbüsü ilə, Efesdə yeni Ekumenik Kilsə Məclisi yığıldı, ancaq sonra bu məclis rəsmi kilsə tərəfindən tanınmamışdır və “quldur” məclisi adlandırılmışdı. Bu məclisdə monofizitlər qələbə çalmışdılar.
Bu qələbəni rəsmi kilsə tanımamışdı və Evtihiana qarşı mübarizəyə başlamışdı. Ona qarşı çıxışlar edənlərin arasında Antioxiya yaxınlığında Kir şəhərinin yepiskopu olan Feodoret (Theodoret de Cyr) (393 - 466) seçilirdi. O əvvəllər Nestoriusun mövqeyini dəstəkləyərək, başqa keşişlərə qarşı çıxış etmişdir. Ancaq sonra o, barışdırıcı mövqe tutmuşdur. Feodoret Evtihiana qarşı “Dialoq” əsərini yazmış və onu pisləmişdir. Bu əsərdə o yazırdı: Beləliklə Feodoret İsada həm İlahi, həm də insani təbiəti tanıyırdı. O Məryəmı Tanrı anası kimi və Tanrının üçlükdən ibarət olmasını qəbul edirdi.
Kalkedon kilsə məclisi
Evtihiana və monofizitlərə qarşı hücumlar imperator II Feodosiusun ölümündən sonra daha da şiddətlənmişdi. Yeni imperator Markian (Marcianus), 451-ci ildə Xalkidon (indiki Kadıköy) şəhərində yeni Ekumenik Kilsə Məclisini çağırmışdı. Bu məclisdə İsanın həm İlahi, həm də insani təbiətə malik olması haqqında qərar qəbul edilmişdir. Bu təbiətlərin hər ikisi kamil və özünəməxsusdur. Onlar Üçlüyün ikinci üzvündə (yəni İsada) birləşmişdir. Xalkidonda qəbul edilmiş imanın əsası oros adlanır. Bu qərara görə İsada olan iki təbiətin bir-biri ilə münasibəti 2 cüt mənfi sözlə ifadə edilir:
1. “Birləşmədən, çevrilmədən, dəyişməz olaraq” (monofizitlərə qarşı).
2. “Bölünmədən, ayrılmadan” (nestorianlara qarşı).
Məclis sonrası olaylar
Ancaq Kalkedon məclisinin qərarı heç də hamını qane etməmişdir. Bir çox Şərq kilsəsi onu inkar etmişdi və monofizit düşüncəsinə üstünlük vermişdi. Feodosius adlı bir monofizit rahib, Kalkedondan qayıdaraq, Kilsə Məclisinin qərarlarına etiraz edərək, Fələstində üsyan qaldırmışdı. Üsyançılar Qüdsü ələ alıb qarətlərə məruz qoymuşdular. Üsyan yatırılandan sonra Feodosius Sinaya qaçmış və orada da üsyan qaldırılmışdı.
Sabitliyin pozulmasından ehtiyat edən papa I Leo monofizitlərlə barışıq axtarmaq məcburiyyətində qalmışdı. Ancaq buna baxmayaraq yepiskopların əksəriyyəti monofizitlərin əleyhinə çıxışlar edirdilər.
Monofizitlərin təqib olunması
Daha sonra isə, monofizitlik, Bizansa qarşı baş qaldıran çeşidli separatçı qrupların və millətlərin ideologiyasına çevrilmişdi. Buna görə də, 519-cu ildə, imperator I Yustianian bütün monofizit keşişləri vəzifələrindən azad edərək onlara qarşı təqiblərə başladı. Təqiblərdən xilas olmaq üçün monofizitlərin çoxu Misirə qaçdılar. Bu günə qədər qıpti (Misirdə), erməni, həbəş (Efiopiyada) kilsələri monofizit əqidəsində qalıblar.
Daha sonra, monofizitlər bir-neçə təriqətlərə bölünmüşdürlər. Məsələn Antioxiya patriarxı Severusun ardıcılları hesab edirdilər ki, İsanın bir təbiəti vardır, ancaq onun daxilində insani və İlahi keyfiyyətlər vardır. Öz dirçəlməsinə qədər İsanın bədəni insan bədəni idi, yəni o yeyirdi, içirdi və s.
Severusun ardıcıllarından fərqli olaraq, Halikarnas yepiskopu Yulianus (Julianus) ardıcılları (onları avtortodoketlər təriqəti adlandırırlar) hesab edirdilər ki, İsanın bədəni insan bədəni deyil. Onun yeyib-içməsi kimi insani keyfiyyətləri təbiətindən deyil, özünün istəyindən irəli gəlirdi.
Nəsil artırma
Nəsil artırma — bütün canlı orqanizmlərə xas olan özünə oxşarların təbii-təkrarı, həyat ardıcıllığı və fasiləsizliyini təmin edən xüsusiyyətdir. Nəsil artırmanın müxtəlif üsulları iki əsas bölgü təşkil edir: qeyri-cinsi və cinsi. Hüceyrəvi quruluşu olan orqanizmlərin nəsil artırmasının əsasında, üsullardan asılı olmayaraq, hüceyrənin bölünməsi dayanır.
Qeyri-cinsi nəsil artırma
Qeyri-cinsi nəsil artırma ən qədim və ən sadə nəsil artırma üsuludur və birhüceyrəli orqanizmlər arasında geniş yayılmışdır (bakteriyalar, аmöb, infuzorlar, göy-yaşıl yosunlar). Birhüceyrəli orqanizmlərin ən geniş yayılan çoxalma üsulu iki hissəyə bölünməklə iki ayrı-ayrı fərdlərin yaranmasıdır.
Çoxhüceyrəli orqanizmlərin arasında demək olar ki, bütün bitki və göbələklər qeyri-cinsi nəsil artırma qabiliyyətinə malikdirlər. Bu orqanizmlərin qeyri-cinsi artırma vegetativ üsulla və ya mikrosporlar vasitəsi ilə baş verir.
thumb|287x287px|right|Açılan çiçəyin əsas hissələri Buna misal olaraq bitki gülünü göstərmək olar, bu bitki gülü özünəməxsus funksiyası olan dörd hissədən təşkil tapmışdır: Bitkilərin mayalanma prosesi belə baş verir: Küləyin əsməsi nəticəsində tozluq kisələrini öz üzərində saxlayan nazik erkəkcik telləri hərəkət etməyə başlayır. Açılmış tozluq kisələri tozcuq dənəciklərini (sporları) aşağısı geniş olan dişiciyin üzərinə səpir. Tozcuq dənəcikləri dişicik ağzından  keçdikdən sonra gülün toxumluğunda dişi yumurtacıqlara  qarışıb gül toxumunu əmələ gətirir.