cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İzmir sui-qəsdi
Ankara məhkəmələri
İkinci məhkəməni təşkil etmək üçün 16 iyulda İzmirdən yola çıxan İstiqlal məhkəməsi heyəti ertəsi gün Ankaraya çatdı. 21 iyun günü başlayan müttəhimlərin ilk hazırlıq sorğuları 31 iyulda tamamlanmış, 28 iyul günü Dənizlidən Ankaraya gəlmək üçün yola çıxdığını bildirən Nəcib Əl bəyin iddianaməsi isə 31 iyul günü tamamlanmışdı. Ankara məhkəmələrində qərara alınan köhnə köhnə İttihadçıların mühakimə edilməsi 2 avqustda köhnə Məclis Əncümənlər Binasında başladı. İddianaməyə görə su-qəsd kin və nifrətdən əlavə, hökuməti devirib iqtidarı ələ keçirmək məqsədilə gizli bir komitə tərəfindən də dəstəklənmiş, sözü gedən gizli komitə üzvlərini bəzi Tərəqqipərvər Cümhuriyyət Firqəsi mənsubları və Tərəqqi Cəmiyyətinin köhnə idarəçilərinin bir qismi təşkil etmiş və komitənin rəhbərliyini isə Qara Kamal bəy etmişdir.
İzmir məhkəmələrindəki dindirmələr
Sorğulamalar Tələt bəy ilə başladı. Tələt bəy İttihad və Tərəqqi cəmiyyəti üzvü olduğunu, ancaq cəmiyyətin hökumət və iqtisadi mövzulardakı işlərinə qarışmadığını bildirdi. Daha sonra sıra ilə İttihad və Tərəqi cəmiyyəti baş katibi Mithat Şükrü bəy, polis müdiri Əzmi bəy, köhnə Xarici İşlər naziri Əhməd Nəsimi bəy, doktor Hüseynzadə Əli bəy, Eyüb Səbri bəy, doktor Rəsuhi bəy və Həmdi Baba sorğuya çəkildi. thumb|Milliyət qəzetinin 14 iyul 1926-cı il tarixli sayının ilk səhifəsində yer alan [[İzmir məhkəmələrinin nəticələri ilə bağlı xəbər. ]] İttihad və Tərəqqi cəmiyyətinin 8 ay boyunca katibliyini edən Doktor Nazim bəy bu dövrdə xalq tərəfindən edilən maddi yardımların aqibətinin necə olduğunu bilmədiyini və I Dünya müharibəsindən sonra Krıma, oradan da Almaniyaya qaçaraq İslam İnqilabları cəmiyyətinin quruluşunda yer aldığını bildirdi. Mustafa Kamal Atatürkə müxalif bir fikri olmadığından hər hansı bir siyasi partiya qurma düşüncəsinin olmadığını və sui-qəsdlə heç bir əlaqəsinin olmadığını da sorğusuna əlavə etdi. Cavid bəy sorğusunda Qara Kamal bəy və İsmayıl Canbulat ilə görüşdüyünü, Qara Kamal bəyin Mustafa Kamal ilə görüşməsindən sonra öz evində İttihadçılarla iclas keçirdiyini və bu iclasın mövzusunun konstitutsiya dəyişikliyi olduğunu, gizli məqsədlərinin olmadığını bildirdi. Hüseyn Cahid bəyin evindəki iclasa qatıldığını və bu iclasın gizli məqsədinin olmadığını, Tərəqqipərvər Cümhuriyyəti firqəsinin quruluşunda özünün İstanbul millətvəkili namizədi olaraq partiyaya çağırıldığını, ancaq bunu özünün qəbul etmədiyini dedi.
Ankara məhkəmələrindəki müdafiələr
Müttəhimlərin müdafiələri 25 avqust günü edildi. Bir çox şübhəli soröulamalar zamanı dediklərindən fərqli müdafiə təşkil etmədilər. Xaricdə olduğundan sorğulaması və müdafiəsi edilməyən Rauf bəy 12 oktyabrda TBMM rəhbərliyinə göndərdiyi məktubda millətvəkili olduğuna görə toxunulmazlığı qaldırılmadıqca onun haqqında məhkəmə işinin aparılmasının mümkün olmadığını və xaricdə olduğu üçün sui-qəsdlə heç bir əlaqəsinin olmadığını bildirdi.
Cavid bəy müdafiəsində maliyyə naziri olduğu dövrdə dövlətin I Dünya müharibəsinə girməsini istəmədiyini, etdiyi bir necə prosedurla hökumət büdcəsini rahatlatdığını, Qurtuluş müharibəsinə qatılmaq istəsə də bunun qəbul edilmədiyini və sui-qəsd planı ilə heç bir əlaqəsinin olmadığını bildirdi. Nail bəy ölkənin və millətin zərərinə heç bir şey etmədiyini və sui-qəsd cəhdindən xəbəri olmadığını dedi. Doktor Nazim bəy Almaniyada quruluşunda iştirak etdiyi İslam İnqilabları cəmiyyəti ilə Qurtuluş müharibəsini dəstəklədiyini bildirərkən, özünün Anadoluya gəlməsinin Ənvər paşa tərəfindən əngəlləndiyini, Cavid bəyin evindəki toplantılara Mustafa Kamal Atatürkün icazəi olduğunu düşünərək qatıldığını, Şükrü bəy İsmayıl Canbulat və Qara Kamal bəyi iki ildir görmədiyini və sui-qəsdlə heç bir əlaqəsinin olmadığını bildirərək, müdafiəsini etdi. Hilmi bəy isə TBMM-dən ayrılmasının ardından siyasəti buraxıb ticarətlə məşğul olduğunu, Qara Kamal bəy ilə isə uzun müddətdir görüşmədiyini, sui-qəsd xəbərini ilk olara qəzetdən oxuduğunu dedi.
Cavid bəyin məhkəməsi davam edərkən İzmirdəki məhkəmələrdə qiyabi olaraq haqqında edam hökmü verilən Əbdülqədir bəy Bolqarıstana qaçmaq istəyərkən həbs edildi və Ankaradakı məhkəmələrdə mühakimə edildi. Qaçmasında ona kimlərin kömək etdiyini və necə qaçdığını deyən və Tərəqqipərvər Cümhuriyyət firqəsini dəstəklədiyini bildirən Əbdülqədir bəy ilk məhkəmə iclası 29 avqustda edilmişdi. 31 avqustda isə məhkəmə hökuməti devirərək, prezidenti öldürmək və iqtidarı ələ keçirmək ittihamı ilə onun haqqında edam hökmü çıxardı.
Ankara məhkəmələrinin nəticələri
thumb|Edam edilmiş Laz İsmayıl. 26 avqust günü oxunan məhkəmənin qərarına görə İstiqlaliyyət müharibəsindən sonra iqtidarı ələ keçirmə məqsədində olan Cavid bəyin evində Lozanna Sülh Konfransı zamanı edilən iclasların məqsədi köhnə İttihad və Tərəqqi cəmiyyəti üzvlərinin millətvəkili olaraq məclisə girməsi, bunun reallaşmaması zamanı isə köhnə cəmiyyəti qurmaq idi. Bunlar uğursuzluqla nəticələndikdə isə Rauf bəyin də vasitəçiliyi ilə Xalq Firqəsinin bölünməsi üçün cəhdlər edəcək və Tərəqqipərvər Cümhuriyyət firqəsinin qurulması üçün uyğun zəmin yaradılaraq iqtidar ələ keçiriləcəkdi. Qərardan 4 edam, 6 sürgün, iki həbs cəzası çıxarkən, digər müttəhimlərin bəraətinə qərar verildi. Edama məhkum edilən 4 nəfərin cəzası 26 avqust gecəsi Cəbəçidəki həbsxanasının önündə yerinə yetirildi. Edam edilənlər həbsxananın qarşısında dəfn edildilər. Ankarada edilən məhkəmələrdə həbs edilənlər və haqlarında çıxarılan qərarlar aşağıdakı kimidir:
Bəraətinə qərar verilənlər
Sonra baş verənlər
thumb|Edam edilmiş Gürcü Yusif. Məhkəmələr nəticəsində Rüşdü paşa xariicndəki bütün paşalar bəraət aldı. Bu paşalar təkrar orduya dönmədi və 27 yanvar 1927-ci ildə təqaüdə göndərildikləri onlara bildirildi. 10 illik sürgün cəzasına məhkum edilən, ancaq qərar zamanı xaricdə olan və ölkəyə 5 iyul 1935-ci ildə dönən Rauf bəyin cəzası 22 oktyabr tarixində Cümhuriyyət Xalq partiyası birinci katib vəkili və baş nazir Rəfiq Saydamın imzası ilə yayımlanan bəyanatla əfv edildi. Rauf bəy Kastamonu millətvəkili seçildi. 23 iyul 1943-cü ildə Apelyasiya məhkəməsinə etdiyi müraciətdən sonra İzmir sui-qəsdi məhkəməsi sənədlərinin də incələnməsi ilə məhkəməsi keçirildi. Ona köhnə xidmətlərindən ötrü pensiya da ayrıldı və beləcə sui-qəsd məhkəməsi ilə əlaqəsi tamamən kəsilmiş oldu.
Sui-qəsdin 30-cu ilinə yaxın tarixlərdə — 1956-cı ilin avqustunda qəzetlərdə yerləşdirilən bir elanla məhkəmə nəticəsində Ankarada edam edilən Nail bəy, Cavid bəy, Hilmi bəyin ruhlarına ithaf edilməklə 25 avqust 1956-cı ildə İstanbuldakı Şişli məscidində günorta namazından sonra dua oxunulacağı elan edildi. Bunu təşkil edən isə Nail bəyin oğlu Nadir Nail Keçili idi. Dua oxunmasından sonra məscidin qarşısında jurnalistlərə müsahibə verən köhnə İttihad və Tərəqqi cəmiyyəti üzvlərindən Fəxri Can Rauf Orbayın istintaqla əlaqəsinin kəsilməsini nəzərdə tutaraq, digər müttəhimlərin də mühakimələrində buna bənzər xətaların ola biləcəyini bildirdi. edam edilənlərin ailələrini də təmsil etdiyini və yenidən məhkəmə tələbi etmək istədiklərini deyən Fəxri Can edam edilənlərin cənazələrini isə haqq etdikləri yer olan Hürriyət-i Əbədiyyə təpəsinə gətirəcəklərini əlavə etdi. Açıqlamanın edildiyi günlərdə bu hadisə dövrün mətbuatında çox yer alsa da, sonradan öz əhəmiyyətini itirdi. Açıqlamanı edənlər isə heç nə etmədilər.
Populyar mədəniyyətdə yeri
1969-cu ildə Kamal Tahir tərəfindən yazılan Qurd Qanunu adlıromanda sui-qəsd cəhdinin arxa planı İttihad və Tərəqqi cəmiyyəti üzvlərinin gözündən izah edilməkdədir. 3 hissədən ibarət olan kitabın bu hissələri Əbdülqədir bəy (kitabda Əbdülkərim bəy olaraq keçir), Qara Kamal bəy və Qara Kamal bəyin uşaqlıq dostu Emin bəy tərəfindən anladılmaqdadır. Türkiyədə 1992-ci ildə roman əsasında eyni adlı film, 2012-ci ildə isə eyni adlı serial çəkilmişdir.
Bavar 373
Bavar 373 (farsca: باور -۳۷۳, “inanmaq” deməkdir) — İranın 2016-cı ilin avqust ayında təqdim edilmiş uzun mənzilli yer-hava tipli mobil ballistik raket sistemidir. İran bunu S-300 raket sisteminə rəqib kimi tanıdır. İran Müdafiə Nazirliyi tərəfindən adları açıqlanmış yerli istehsalçılar və universitetlərlə əməkdaşlıq nəticəsində istehsal olunmuşdur.
Sistem 22 avqust 2019-cu il tarixində İran Prezidenti Həsən Ruhaninin qatıldığı mərasimdə rəsmi olaraq açıqlandı  və eyni gün arsenala qəbul edilmişdir.
Tarixi
Sonra sistemin adının Bavar 373 olacağı bilindi. Bavar “inanmaq” deməkdir və 373 Əbcəd hesabı ilə Məhəmməd peyğəmbərin adıdır. Xatəmül-Ənbiya bazasının komandiri Fərzad İsmaili İran mediasına bunları demişdir: Bu sistemin inkişafı S-300 müqaviləsinin ləğvi ortaya çıxması və İran heyətinin hələ də Rusiyada bu mövzuda təhsil aldığı dövrdə, ali lider Ayətullah Xameneinin birbaşa göstərişi ilə başlamışdır. Layihənin prototip dizayn mərhələsində olduğunu və S-300-ün zəif tərəflərindən təsirlənməyəcəyini söyləmişdir. Aşkarlama və radarlar sahəsində çox yaxşı bir nöqtəyə çatdıqlarını və müdafiə nazirliyinin hər biri fərqli bir mənzik və yüksəklik üçün iki və ya üç raket üzərində çalışdıqlarını söylədi. Dizaynın tamamlandığını, bütün hissələrinin ölkə daxilində istehsal ediləcəyini və düşmən təyyarələrini aşkarlayıb müdaxilə edə biləcəyini söylədi. İran hərbi mənbələrinə görə, sistem S-300P sinifindən daha qabiliyyətlidir.
İlk prototip 22 noyabr 2011-ci ildə hazırlanmışdır. İran sistemin müdafiə nazirliyi, yerli sənaye və bəzi İran universitetləri tərəfindən hazırlanıb qurulduğunu elan etdi. İsmaili, İranın artıq S-300 haqqında düşünmədiyini, çünki Bavar-373-ün daha çox bacarıqlı olduğunu söyləmişdir. İran mənbələri göstərir ki, Bavar 373 mobil olacaq və hər mobil yük maşınının buraxıcı qurğusuna dörd raket quraşdırılmışdır.
İsmaili 2014-cü ilin fevral ayında proqnozunu yenilədi və sistemin 2015-ci ilin sonuna hazır olacağını bildirdi.
21 avqust 2016-cı ildə İran Bavar-373-ün komponentlərini açıqladı. Janes International-a görə: “21 avqustda sərgilənən Bavar-373, mərhələli serialı radarların inkişaf etdirilmə qabiliyyətinə geniş sərmayələr yatırılmasını özündə əks etdirən unikal İran sistemidir”. Sistem, S-300 kimi sistemdə istifadə edilən soyuq buraxma sistemindən fərqli olaraq, isti bir buraxma sistemi təklif edən detalları olan şaquli, düzbucaqlı bir başlama konteyneri göstərir.
16 avqust 2019-cu ildə İranlı MOD, Bavar 373-ün İran Silahlı Qüvvələrinə təhvil verilməyə hazır olduğunu bildirdi. 22 avqust 2019-cu ildə İran, Prezident Həsən Ruhani, Müdafiə naziri Briqada generalı Əmir Hatəmi və digər yüksək səviyyəli hərbi məmurların iştirakı ilə Bavar-373-ü dünyaya təqdim etdi. İranın dövlət nəzarəti altında fəaliyyət göstərən media qurumlarının verdiyi məlumata görə, “raketdən müdafiə sistemi ABŞ-nin Patriot sistemindən və rusiyalı həmkarı S-300-dən daha yaxşı” olduğunu və “sistemin Rusiyanın S-300 raket sisteminə rəqibdir”, həmçinin qırx il əvvəl yaradılma və inkişaf etdirilmə layihəsinə start verilmiş Rusiyanın S-400 və S-500 raketdən müdafiə sistemlərinin səviyyəsinə mərhələli surətdə çatdırılacağı da bildirilmişdir. İranın müdafiə nazirinin sözlərinə görə, Bavar-373 “hədəfləri və ya təyyarələri 300 km-dən artıq məsafədən aşkar edə, 250 km məsafədən kilidlənə və 200 km-də məhv edə bilər”
Dizayn
thumb|Səyyad-4 raketi
2015-ci ilin aprel ayında İran, hava hücumundan müdafiənin bütün mənbələrindən, o cümlədən passiv və aktiv hərbi radarlardan (məsələn, Mersad) məlumat toplaya bilən Fakour komanda və ağıllı idarəetmə sistemi daxil olmaqla, Bavarın alt sistemlərini təqdim etdi. Bura raket sistemləri, komandanlıq və idarəetmə sistemləri daxildir.
Rəsul inkişaf etmiş rabitə sistemi, məlumatları kodlaşdırmaq, ölkənin infrastrukturunu birləşdirmək və radar məlumatlarını döyüş yerlərindən komandanlıq mərkəzlərinə ötürmək üçündür.
Bavar-373, iki düzbucaqlı buraxma qurğularında olan Səyyad-4 raketindən istifadə edəcəkdir. Bu raket haqqında rəsmi məlumat verilmədi, ancaq xəbər fotolarından görünür ki, Səyyad-4 qanadlarda və idarəetmə səthlərində Səyyad-3-ə bənzəyir, lakin ön tərəfdən yüngül şəkildə dəyişikliyə uğrayır.
Səyyad-4 raketləri olan bidonlar Zoljanah 10×10 markalı yük avtomobilində daşınacaqdır.
Bavar-373, ZAFAR ağır yük maşınına quraşdırılmış orta və uzun məsafələrdə yerləşən aerodinamik hədəfləri və ballistik raketləri izləmək üçün mərhələli bir sıra radarlardan istifadə edir. Bavar-373-də istifadə olunan radarlardan biri hədəfləri müəyyənləşdirmək üçün qeyri-səlis məntiq metodlarından istifadə edən 450 km mənzilli mərhələli bir serialı radarı olan Merajdır (Yüksəliş). Meraj eyni vaxtda 200-ə qədər hədəfi izləyə bilər. .
Uzaq mənzilli hava hücumundan müdafiə sistemi 100-ə qədər hədəfi aşkarlamaq, 60-ını izləmək və eyni vaxtda altı hədəf ilə məşğul olmaq iqtidarındadır.
İdarəetmə mədəniyyəti
İdarəetmə mədəniyyəti – şəxsiyyətin kamilləşməsi üçün insan münasibətləri hormoniyasına nail olunması üçün insanların və dövlətlərin həyat keyfiyyəti və rifahına nail olunması üçün bir əsasdır. Bu, həmçinin, yerdən kosmosa bir baxış və bəşəriyyətin inkişafının sonsuz imkanlarının yeni görünüşüdür.
Erediviziya bombardirləri siyahısı
Bu, hər mövsüm üzrə Hollandiya Eredivize Liqası bombardirləri siyahısıdır. 1956/57 Mövsümündən başlayaraq hər il çempionatın ən sərrast oyunçusunun adı elan edilir. İlk dəfə bu adı "PSV Eyndhoven" klubunun oyunçusu olmuş Koen Dillen qazanmışdır. Bu adı ən çox Rud Gels, 5 dəfə qazanmışdır.
Memar
thumb|150px|Memar layihə zamanı, 1893 Memar ― binaların və başqa tiklilərin texniki, iqtisadi, funksional və görünüşü baxımından planlaşdırılması və tikilməsi işlərini yerinə yetirən şəxs.
Memarlıq sənətinə ənənəvi olaraq böyük önəm verilmişdir. Onlar keçmişdə tikililərin layihələndirilməsindən tutmuş işlərin yerinə yetirilməsinə kimi rəhbərliyi bir nəfərdə cəmləyən dövlətə yaxın şəxsiyyətlər idilər. Müxtəlif dövrlərdən asılı olaraq onların iş istiqamətləri də müxtəlif olmuşdur. Məsələn, Roma imperiyası dövründə onların çoxu hərbi tikililər üçün çalışmışlar (məs.Vitruvi). Zaman keçdikcə memarlar daha çox gözəl binaların salınması ilə məşğul olmuşlar (məs. Əcəmi Naxçıvani). Renessans dövründə memarların məşğul olduqları sahələrə heykəltaraşlıq da daxil olmuşdur. Memar olmaq üçün universitetlərin 4 illik təhsil verən "Memarlıq" ixtisası üzrə pilləni bitirmək zəruridir. İctimai qurumlarda işləmək üçün "İctimai kadrların seçimi imtahanı"nın keçirilməsi zəruridir. Eyni zamanda, bir şərt var ki, onlar ictimai hüquqlardan məhrum edilməməli və dövlətin təhlükəsizliyinə qarşı cinayət törətməməlidirlər.
Xarici keçidlər
Memarlıq haqqında
NGC 7356
NGC 7356, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Viller-an-Arti
Viller-an-Arti — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Manö-an-Veksen. Əhalisi — 426 nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 55 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 26 km qərbdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Rus Pravoslav kilsəsi (Qazax)
Rus Pravoslav kilsəsi — Kilsə binası Qazaxda yerləşir. 350px|thumb|right|Rus Pravoslav Kilsəsi Qazax şəhərində yerləşən tarixi abidələrdən biri də rus provaslav kilsəsidir. Kilsə layihəsini 1888-ci ildə Yelizabetpol qubernatoru şəxsən nəzarətdən keçirmiş və öz imzası ilə təsdiq etmişdir. 1897-ci il tarixinə olan məlumatına əsasən Qazax şəhərində rus əhalisinin sayı 200 nəfər təşkil edirdi və kilsə bu əhali üçün nəzərdə tutulmuşdur. Rus pravoslav kilsə 1897–1905-ci illərdə inşa edilib. Abidə qırmızı kərpicdən hörülüb və üzərində kərpicdən naxışlar var. Binanın divar sütunlarının qalınlığı təxminən 40–50 sm ölçüyə malikdir.
Avropa Zirvəsi
Avropa Zirvəsi — Avropa Birliyinə üzv ölkələrin dövlət və hökumət başçılarıyla Avropa Komissiyası Başçısını qurulmuş olduğu 1974-cü ildən bəri ildə ən azı iki dəfə bir araya gətirir. Avropa Dövlət və Hökumət Başçıları Şurası, Avropa İttifaqı Liderlərinin Sammiti və ya sadəcə olaraq Avropa Şurası (ingiliscə: European Council) Avropa İttifaqının ən yüksək siyasi qurumudur. İngilis dilində Avropa Şurası adlandırılan və yalnız Avropa Birliyinə üzv dövlətlərlə əlaqəli olan bu qurumu qırx yeddi üzvü olan Avropa Şurası ilə qarışdırmaq olmaz. Sammit Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin dövlət və ya hökumət başçılarının və Avropa Komissiyasının sədrinin iştirakı ilə keçirilir. Sammitə Avropa İttifaqı Şurasının sədri sədrlik edir.
Avropa Dövlət və Hökumət Başçıları Şurasının qanunvericilik və icraedici səlahiyyətləri yoxdur, lakin Avropa İttifaqının mühüm məsələləri ilə məşğul olur. Sammit ildə ən azı iki dəfə toplanır. İclaslar ümumiyyətlə Belçikanın paytaxtı Brüsseldə, eyni zamanda Avropa İttifaqı Nazirlər Şurasının qərargahı olan Justus Lipsius binasında keçirilir.
Tarix
Zirvə görüşləri 1974-cü ildə rəsmiləşdi və o vaxtkı Fransa prezidenti Valeri Jiskar d'Estenqin tövsiyəsi əsasında onların müntəzəm keçirilməsi qərara alındı. O, 1987-ci ildə Vahid Avropa Aktının imzalanması ilə qüvvəyə minib və Maastrixt Müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş rola malikdir. Əvvəlcə ildə cəmi iki sammit keçirilirdisə, indi bu rəqəm dörddür. Dövrdə sədrlik edən hər bir ölkə bu görüşlərə iki dəfə ev sahibliyi edir. Adi sammitlərlə yanaşı, xüsusi və ya fövqəladə sammitlər də təşkil edilə bilər.
Bu sammitlər bir çoxları tərəfindən Avropa İttifaqının tarixində dönüş nöqtəsi olan hadisələrin baş verdiyi yerlər kimi görünür. Misal üçün:
●1969, Haaqa: İlk genişlənmə qərarı
●1974, Paris: Liderlər sammitinin rəsmi yaradılması
●1985, Milan: Vahid Avropa Aktının əsaslarının qoyulması
●1991, Maastrixt: Maastrixt müqaviləsi üzrə saziş
●1998, Brüssel: Bəzi üzv dövlətlər avronu ümumi valyuta kimi qəbul edirlər
●1999; Köln: Hərbi hissələrin yaradılması
●1999, Tampere: İnstitusional innovasiyalar
●2000, Lissabon: Lissabon Strategiyasının Müəyyənləşdirilməsi
●2002, Kopenhagen: Böyümək qərarı
●2007, Lissabon: Lissabon müqaviləsinin imzalanması
Səlahiyyətlər və funksiyalar
Avropa Dövlət və Hökumət Başçıları Şurası Avropa İttifaqının bir çox müqavilələrində “ittifaqın inkişafı üçün lazımi yardımı göstərəcək” bölmə kimi qeyd edilsə də, Avropa İttifaqının rəsmi qurumlarından biri deyil. Avropa Birliyinin xarici siyasəti Avropa Sammitlərində müəyyən edilir və buna görə də Avropa inteqrasiyasının mühərriki kimi müəyyən edilir. Bunu edərkən heç bir rəsmi əsası olmayan qurumun təsiri ondan ibarətdir ki, Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin dövlət və hökumət başçılarından ibarətdir.
Milli liderlərdən ibarət olduğu üçün üzv dövlətlərin icraedici səlahiyyətlərini bir araya gətirən sammit, Avropa Birliyindən kənarda, eləcə də ümumi xarici və təhlükəsizlik siyasəti və təhlükəsizlik qüvvələri və ədliyyə sahəsində əməkdaşlıq proqramlarında effektiv gücə malikdir.
Liderlər zirvəsi tez-tez konkret liderin olmaması, strukturun zəif olması, ildə 4 dəfə iki günlük toplantı keçirməsi və heyətin olmaması kimi tənqidlərə məruz qalır.
Tərkibi
Avropa Şurası üzv dövlətlərin dövlət və ya hökumət başçılarından, öz Prezidenti və Komissiya sədrindən (hər ikisi səsvermə hüququna malik olmayan) ibarətdir. İclaslarda mütəmadi olaraq milli xarici işlər naziri də iştirak edirdi, Komissiya sədri də komissiyanın digər üzvü ilə müşayiət olunurdu. Lakin Lissabon Müqaviləsindən sonra bu, dayandırılmışdır, çünki yeni Üzv Dövlətlərin Birliyə ardıcıl qoşulmasından sonra qurumun ölçüsü bir qədər böyük olmuşdur. İclaslara tələb olunduqda Avropa Mərkəzi Bankının prezidenti kimi digər dəvətlilər də daxil ola bilər. Şuranın Baş katibi iclasda iştirak edir və təşkilati məsələlərə, o cümlədən protokollara cavabdehdir. Avropa Parlamentinin sədri də danışıqlar başlamazdan əvvəl Avropa Parlamentinin mövqeyini açıqlayan açılış nitqi ilə iştirak edir.
Bundan əlavə, danışıqlarda pərdə arxasında işləyən çoxlu sayda digər insanlar iştirak edir. Bununla belə, mesajları ötürmək üçün hər ştatdan iki nümayəndə istisna olmaqla, bu insanların əksəriyyəti konfrans otağına buraxılmır. Bir düyməni basmaqla üzvlər bitişik otaqda yerləşən “Antici Group” vasitəsilə daimi nümayəndədən məsləhət almaq üçün də zəng edə bilərlər. Qrup məlumat və sorğuları çatdıran diplomatlar və köməkçilərdən ibarətdir. Üzvlərə öz dillərində danışmağa icazə verildiyi üçün görüşlər üçün tərcüməçilər də tələb olunur.
Avrozona sammitləri
2010 və 2011-ci illərdə Avro zonasına üzv ölkələrin dövlət və ya hökumət başçılarının bir sıra xüsusi görüşləri Dövlət Borc böhranını müzakirə etmək üçün keçirilmişdir. 2011-ci ilin oktyabrında razılığa gəldilər ki, onlar ildə iki dəfə müntəzəm görüşməlidirlər. Bu, bir qayda olaraq, Avropa Şurasının iclasının sonunda və eyni formata uyğun olaraq (Avropa Şurasının sədri və Komissiyanın sədri də daxil olmaqla) olacaq, lakin adətən avrozonanın üzv dövlətlərinin dövlət və ya hökumət başçıları ilə məhdudlaşır.
Siyasi ittifaqlar
Avropa Şurasının demək olar ki, bütün üzvləri milli səviyyədə siyasi partiyanın üzvləridir və onların əksəriyyəti Avropa səviyyəsində siyasi partiyanın və ya Avropanı Yenilə kimi digər ittifaqların üzvləridir. Bunlar tez-tez Avropa Şurası üzvlərinin iclaslarından əvvəl görüşlərini keçirirlər. Bununla belə, Avropa Şurası siyasi ittifaqlardan daha çox Aİ dövlətlərini təmsil etməkdən ibarətdir və qərarlar ümumiyyətlə bu xətlər üzrə qəbul edilir, baxmayaraq ki, ideoloji uyğunluq onların siyasi razılaşmalarını və təyinat seçimlərini (məsələn, prezident kimi) rəngləndirə bilər.
Qaratəpə-Aslandaş Milli Parkı
Qaratəpə-Aslandaş Milli Parkı ― Türkiyənin cənubunda yerləşən, 1958-ci ildə qurulmuş milli park. Su anbarının sahilində yerləşən bu ərazidə arxeoloji açıq hava muzeyi var.
Milli park ərazidəki əhəmiyyətli arxeoloji tapıntıların aşkarlanmasından sonra ölkənin bu tipli ikinci qorunan ərazisi olaraq 28 sentyabr 1958-ci ildə qurulmuşdur.
Yer
Qaratəpə-Aslandaş Milli Parkı Osmaniyyə ilinin Kadirli və Düziçi bölgələrindədir. Qorunan ərazi Osmaniyyənin 30 km şimalında və Kadirlinin 22 km cənub-şərqində yerləşir. Ən yaxın hava limanı 125 km məsafədə yeləşən Adana Şakirpaşa Hava Limanıdır.
Coğrafiya
Milli park Tavr dağlarının ətəkləri ilə Ceyhan çayının keçdiyi Çukurova düzənliyi arasındakı ərazidə yerləşir. Park bit hissəsi Aslantaş bəndinin yaratdığı su anbarının sahilindədir. Ceyhan çayının qolları olan və Aslantaş su anbarına tökülən Hillik, Kırağı, Kışla və Kaplan çayları qorunan ərazinin sərhədlərıni təşkil edir.
Milli parkın dəniz səviyyəsindən ortalama hündürlüyü 65 - 538 m arasında dəyişir.
Bundan başqa ərazidə İncirlitəpə (377 m), Kalitəpə (345 m), Karadağtəpə (492 m), Qarzədətəpə (479 m), Gavurtaştəpə (401 m), Bocayücetəpə (338 m), Kartəpə (538 m) kimi görkəmli təpələr də daxil olmaqla hündür nöqtələr var.
Açıq hava muzeyi
Açıq səma altındakı muzey arxeoloji bir məkandır və neo-hititlərin 8-ci əsrdən qalma qədim divarlı yaşayış məskənini nümayiş etdirir. 1946–1952-ci illər arasında aşkarlanmış istehkamın içindəki əsərlər, daş heykəllər və qabartmalar əvvəlki yerindəcə qalır. Əraziyə adını daş üzərindəki aslan heykəlləri vermişdir.
Flora
Milli park Aralıq dənizi iqliminin bir çox tipik flora növünə ev sahibliyi edir. Parkdakı meşələri Pinus brutia və palıd (Quercus) təşkil edir. Digər bitkilərə Pistacia terebinthus və sumaq (Rhus) daxildir. Milli parkın piknik sahələrində Sciadopitys, qoz ağacı (Juglans), çinar (Platanus), Morus, ballınanə və hortenziya (Hydrangea) əkilmişdir.
İstirahət
Milli park ziyarətçilər üçün hər gün açıqdır. İstirahət üçün açıq hava fəaliyyəti kimi təklif olunan imkanlar gəzinti, pinik və düşərgədir. Düşərgəyə yalnız təyin olunmuş piknik yerlərində icazə verilir. Qonaqların qalması üçün nəzərdə tutulmuş evlər Kadirli və Osmaniyyədə mövcuddur.
Mahmudabad (Kəleybər)
Mahmudabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 100 nəfər yaşayır (18 ailə).
Təzəkənd-i Rzaabad (Ərdəbil)
Təzəkənd-i Rzaabad — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 141 nəfər yaşayır (35 ailə).
Finlandiyanın vilayətləri
Finlandiya fin dilində maakunta, isveç dilində landskap adlanan 19 vilayətdən ibarətdir. Vilayətlər vilayət bələdiyyələri üçün əməkdaşlıq edən forumlar kimi xidmət göstərən regional şuralar tərəfindən idarə olunur. Vilayətlərin əsas vəzifələri regional planlamanı aparmaq və təhsil və təşəbbüsü inkişaf etdirməkdir. Əlavə olaraq, ictimai sağlamlıq xidmətləri də həmçinin vilayət səviyyəsində təşkil olunur. Hal-hazırda şura üçün ümumi seçkilər baş tutan yeganə vilayət Kaynuudur. Digər vilayətlərin məclisi bələdiyyə şuraları tərəfindən seçilir. Hər bələdiyyə öz əhalisinin sayına uyğun nümayəndəni məclisə göndərir. Regional şuraların məsuliyyətində olan bələdiyyələr arasındakı əməkdaşlığa əlavə olaraq, Finlandiyada təşəbbüskarlıq, meşəçilik, balıqçılıq, kənd təsərrüfatı və əmək işlərinin yerli idarəçiliyinə görə məsuliyyət daşıyan 15 İqtisadi İnkişaf, Nəqliyyat və Çevrə Mərkəzi(Fin dilində elinkeino-, liikenne- ja ympäristökeskus, qısaca ely-keskus) fəaliyyət göstərir. Onların hər biri Finlandiyanın bir və ya bir neçə vilayətinə nəzarət edir və içərisində İqtisadiyyat və Məşğulluq, Nəqliyyat və Rabitə və Çevrə nazirliklərinin ofisi yerləşir. Finlandiya Müdafiə Qüvvələrinin regional ofisləri regional müdafiə hazırlıqlarından və vilayət içərisindəki çağırışların idarəsindən məsuliyyət daşıyır.
Regionlar
494x494px|left
Avropa Şurası
Avropa Şurası — qitənin insan hüquqlarını müdafiə edən aparıcı beynəlxalq təşkilatıdır. Avropa İttifaqının 27 üzv dövlətləri daxil olmaqla 46 üzv dövlətdən ibarətdir. Avropa Şurasının bütün üzv dövlətləri insan hüquqları, demokratiya və qanunun aliliyini qorumağı nəzərdə tutan Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasını imzalamışdır. Avropa Şurasının qərargahı Fransanın Strasburq şəhərindədir.
İngilis və Fransız dilləri iki rəsmi dildir.
Şuranın orqanları
Avropa Şurasının aşağıdakı strukturları vardır:
Şuraya üzv dövlətlər Avropa İnsan Haqları Konvensiyasına və İşgəncələrin Qarşısının Alınması üzrə Avropa Konvensiyasına riayət etməlidirlər. Hər iki sənəd üzrə müdafiə mexanizmi mövcüddür:
Digər vacib Şura orqanları bunlardır:
İdarəçilər
İdarəetmə ilə əlaqəli mövzular Əmək və Sosial İşlər Nazirləri tərəfindən həll edilir; ümumi siyasi problemlər, Xarici işlər və Birliyi maraqlandıran əsas məsələlər Xarici İşlər Nazirlərinin hüquqları çərçivəsindədir. Şuranın mərkəzi Brüsseldədir; ancaq bəzi iclaslar Lüksemburqda keçirilir.
İşi
Avropanın gələcəyi ilə bağlı ən vacib qərarlar Şura tərəfindən verilir. Şura, bundan başqa, Avropa Parlamenti ilə birlikdə Avropa Birliyinin illik büdcəsini təsbit edir və AB adına beynəlxalq anlaşmalar imzalayır. Ortaq xarici siyasətlərin və təhlükəsizlik mövzuları qarşısında alınacaq qərarların əsas xətlərini müəyyən edir. Şura başçılığını hər Üzv Dövlət altı aylıq müddətə sırayla öz üzərinə götürür. Üzv Dövlətlərin Birlik nəzdindəki Səfirlərindən ibarət olan Daimi Təmsilçilər Komitəsi (Coreper) Şuranın işləri üçün lazım olan hazırlıqları eləyir və müəyyən hazırlıqları etmək və ya xüsusi mövzuları araşdırmaqla vəzifələndirilmiş komitələr təşkil edərək Şuranın təlimatlarını yerinə yetirir. Avropa Birliyi Anlaşmasında Birliyin fəaliyyətləri üç qrupa bölünür. (Birlik fəaliyyətləri, ortaq xarici siyasət və təhlükəsizlik siyasəti, ədalət və daxili işlər) Şura hökumətlərarası əməkdaşlığa dair iki sahədə əsas rol oynayır: Ortaq xarici siyasət və təhlükəsizlik siyasəti çərçivəsində ortaq vəziyyətləri tərif edir və ortaq qərarlar alır. Bu tədbirlərin tətbiq olunmasından da Birliyin təmsilçisi adından Şura Hakimiyyəti cavabdehdir. Şuranın məhkəmə və daxili işlər sahəsindəki əsas vəzifəsi ortaq hərəkətləri müəyyən etmək və Üzv Dövlətlərin imzalayacağı sazişləri hazırlamaq və təklif etməkdir. Avropa Birliyinin fəaliyyətlərinə bağlı olaraq son zamanlardakı bəzi inkişaflar (Vahid Sənəd, Birlik Anlaşması) nəticəsində şərti çoxluq əsasında səsvermə qaydası tətbiq olunsa da, vergiləndirmə kimi bəzi mövzularda hələ də yekdilliklə qərar alınması lazımdır. Şərti çoxluq üçün 87 səsdən 62-sinin qərarın lehinə olması və bu 62 səsin ən azı 10 dövlət tərəfindən verilməsi lazımdır. Şərti çoxluq qaydasına görə keçirilən səsvermələrdə Almaniya, Fransa, İtaliya və Birləşmiş Krallığın hərəyə 10 səsi, İspaniyanın 8 səsi, Belçika, Yunanıstan, Hollandiya və Portuqaliyanın hərəyə 5 səsi, Avstriya və İsveçin hərəyə 4 səsi, Danimarka, İrlandiya və Finlandiyanın hərəyə 3 səsi, Lüksemburqun isə 2 səsi vardır. Ancaq Şuranın Komissiya təkliflərini dəyişdirə bilməsi, ya da Parlamentin təklif etdiyi və Komissiyanın qəbul etdiyi dəyişiklikləri ləğv etməsi üçün yekdil səsvermə olmalıdır. Ortaq xarici siyasət və təhlükəsizlik siyasəti ilə ədalət və daxili işlər sahələrində Anlaşmada Şuraya bu mövzuda əksinə qərar alma haqqı verilmədiyi hallarda səs birliyi məcburidir. right|thumb|Azərbaycan Respublikasının Avropa Şurasına qoşulmağının 10 illiyi münasibətilə buraxılmış poçt markası 24 yanvar 1992 — Azərbaycan parlamenti "xüsusi dəvət edilmiş qonaq" statusu almaq üçün Avropa Şurasına müraciət edib. Avropa Şurası Parlament Assambleyası 1996-cı ildə Azərbaycana "xüsusi dəvət edilmiş qonaq" statusu verdi.
20 yanvar 1998 — Prezident Heydər Əliyev "Azərbaycan Respublikası ilə Avropa Şurası arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi və Azərbaycan Respublikasının Avropada mənafelərinin müdafiə edilməsi sahəsində tədbirlər haqqında" sərəncam imzalayıb.
17 yanvar 2001 — Avropa Şurası Nazirlər Komitəsi Azərbaycanın təşkilata tamhüquqlu üzv qəbul olunması haqqında qərar qəbul edib.
25 yanvar 2001 — Azərbaycan Avropa Şurasına tamhüquqlu üzv olub. Strasburqda, Avropa Şurasının mənzil-qərargahının qarşısındakı flaqştoka Azərbaycanın bayrağı qaldırılıb. Mərasimdə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev iştirak edib.
Avropa Şurasının üzvləri
right|thumb|Avropa Şurasının üzvləri 2022-ci ildə Avropa Şurasının üzvlərinin sayı 46 dövlətdir.
Təzəkənd-i Şərifabad (Ərdəbil)
Təzəkənd-i Şərifabad — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 735 nəfər yaşayır (145 ailə).
NGC 2626
NGC 2626, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Yelkən bürcü istiqamətində yerləşir. EN+RN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ukrayna Prezident seçkiləri (2019)
27 dekabr 2018-ci ildə Ukraynanın Mərkəzi Seçki Komissiyasının iclasında qəbul edilmiş qərara əsasən 2018-ci ilin 31 dekabrında prezident seçkiləri kampaniyasının başlanacağını elan edilib. Kampaniya 90 gün – 2019-cu ilin 31 martına qədər davam edəcək. Həmin gün isə səsvermə keçiriləcək.
Prezidentliyə namizədlərin irəli sürülməsi və sənədlərin qəbuluna fevralın 3-ədək vaxt verilib. Fevralın 8-də qeydiyyat prosesi başa çatacaq. Sonra MSK prezident postuna iddiaçıların son siyahısını elan edəcək. Əgər namizədlərdən heç biri 50 faizdən çox səs toplamasa, aprelin 21-də seçkilərin ikinci turu keçiriləcək.
Endokrinologiya
Endokrinologiya (endokrin + ologiya) — endokrin sistemi, onun xəstəlikləri və hormonlar kimi tanınan spesifik ifrazatları ilə məşğul olan biologiya və tibb sahəsi. Endokrinologiya tibbin ən gənc və sürətlə inkişaf edən sahələrindən biridir və endokrin sistemdəki pozuntularla əlaqəli xəstəliklərin müalicəsi ilə məşğul olur. O, həmçinin inkişaf hadisələrinin inteqrasiyası ilə əlaqələndirilir: yayılma, böyümə və differensiasiya, həmçinin maddələr mübadiləsinin psixoloji və ya davranış fəaliyyəti, böyümə və inkişaf, toxuma funksiyası, yuxu, həzm, tənəffüs, ifrazat, əhvali-ruhiyyə, stress, laktasiya, hərəkət, reproduksiya və hormonların yaratdığı duyğu qavrayışı.
Endokrin sistemi bədənin müxtəlif yerlərində yerləşən və hormonları kanal sisteminə deyil, birbaşa qana buraxan bir neçə vəzidən ibarətdir. Buna görə də onlar daxili sekresiya vəziləri hesab olunur. Hormonların bir çox müxtəlif funksiyaları və fəaliyyət üsulları var — bir hormon müxtəlif hədəf orqanlara bir neçə təsir göstərə bilər və əksinə, bir hədəf orqan birdən çox hormondan təsirlənə bilər.
Endokrinologiyanın bölmələrindən biri sayılan diabetologiya — şəkərli diabet və onun ağırlaşmalarının yaranması, inkişafı, gedişi, diaqnostikası, müalicəsi və profilaktika proseslərini öyrənir.
Endokrin sistemi
Endokrinologiya insan orqanizminin endokrin sistemini öyrənir. Bu hormon ifraz edən vəzilər sistemidir. Hormonlar orqanizmdə müxtəlif orqan sistemlərinin fəaliyyətinə təsir edən kimyəvi maddələrdir. Nümunələrə tiroid hormonu, boy hormonu və insulin daxildir. Endokrin sistemi bir sıra əks əlaqə mexanizmlərini əhatə edir, belə ki, tez-tez bir hormon (məsələn, tiroid stimullaşdırıcı hormon) başqa bir ikincili hormonun (məsələn, tiroid hormonu) hərəkətini və ya sərbəst buraxılmasını idarə edir. Əgər ikinci dərəcəli hormon çox olarsa, o, homeostazı saxlayaraq, əsas hormona mənfi təsir göstərə bilər. Bu tərif əksər "klassik" hormonlar üçün doğrudur, lakin parakrin mexanizmlər (bir toxuma və ya orqan daxilindəki hüceyrələr arasında kimyəvi əlaqə), avtokrin siqnallar (eyni hüceyrəyə təsir edən kimyəvi maddə) və intrakrin siqnallar (daxili təsir göstərən kimyəvi maddə) özünü göstərir. Neyroendokrin siqnal neyrosekretor neyron tərəfindən qana buraxılan "klassik" hormondur.
Endokrinologiya problemləri tibbin demək olar ki, bütün sahələrinə təsir edir və kardiologiya, onkologiya, oftalmologiya, qastroenterologiya, nefrologiya, urologiya, nevrologiya, ginekologiya ilə sıx bağlılıdır.
Avropa Komissiyası
thumb|Avropa Komissiyası Avropa Komissiyası — Avropa Birliyi siyasətinin planlaşdırıcısı və koordinatorudur. Qanun təklifləri hazırlayır, Parlament və Şuraya təqdim edir. Birliyin hərəkətverici orqanı olaraq Parlament və Şura tərəfindən hazırlanan büdcə və proqramları tətbiq etmək vəzifəsini daşıyır. Birlik müqavilələrinin qoruyucusudur və Ədalət Divanı ilə birlikdə birlik hüququnun doğru tətbiq edilməsini təmin edir.
Beynəlxalq platformada və beynəlxalq müqavilələrin müzakirələrində, xüsusilə ticarət və əməkdaşlıq sahələrində Birliyi təmsil edir. Avropa Komissiyası 1994-cü ildə Şuraya 558 təklif və eskiz ilə 272 bildiriş, memorandum və hesabat təqdim etmişdir. Bu sənədlər siyasət, idarəetmə, iqtisadiyyat və cəmiyyət üzvlərilə sıx fikir alış-verişi nəticəsində əldə edilmiş məhsullardır. Komissiya üzvləri vəzifələrini yerinə yetirərkən öz milli hökumətlərindən tamamilə azad olaraq davranmaq və sadəcə Avropa Birliyinin xeyrinə işlər görməklə mükəlləfiyyətlidirlər.
Amuqin (Ərdəbil)
Amuqin — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Avropa Komissiyası
Qanunvericilik müddətini başlatmaq mövzusunda tək hüquq sahibidir və yeni bir Avropa konstitusiyasının qəbulu müddətinin hər mərhələsinə təsir etmə gücünə və hüququna sahibdir. Hökumətlərarası əməkdaşlıq sahəsində Üzv Dövlətlər kimi təklif etmə haqqına sahibdir. 18 Noyabr 2004-cü ildə Avropa Parlamentində keçirilən inam səsverməsindən sonra Barrosonun başçılığı altındakı 25 üzvlü yeni Avropa Komissiyası 22 Noyabrda işə başladı. Barrosonun başçılığı altındakı Avropa Komissiyası 5 il vəzifədə qalacaq. Başçı və Komissiya üzvləri üzv ölkə hökumətləri tərəfindən ortaq uzlaşmayla təyin olunurlar və ancaq Avropa Parlamenti tərəfindən işdən azad edilirlər. Komissiyanın idarəyə aid personalının çoxu (Komissiya mərkəzinin yerləşdiyi) Brüsseldə, bir qismi isə Lüksemburqda işləyir.
Endokrinologiya
Aminlər
Noradrenalin, epinefrin və dopamin (katekolaminlər) kimi aminlər tək aminturşularından, (bu halda tirozindən) əldə edilir. 3,5,3'-triiodotironin (T3) və 3,5,3',5'-tetraiodotironin (tiroksin, T4) kimi tiroid hormonları bu sinfin bir hissəsini təşkil edir, çünki onlar iki yodlaşdırılmış tirozin aminosunun birləşməsindən əmələ gəlirlər.
Avropa Komissiyası
Komissiya orqanlarındakı təqribən 30 Əsas Müdürlük və ona oxşar sahələrdə təxminən 16.000 işçi işləyir. Komissiyanın və digər qurumların fəaliyyət xərcləri Birliyin büdcəsinin 5 faizini keçmir.
Endokrinologiya
Peptid və proteinlər
Peptid hormonları və zülal hormonları 3-dən (tirotropin-relizinq hormonu vəziyyətində) 200-dən çox (follikul stimullaşdırıcı hormon vəziyyətində) amin turşusu qalıqlarından ibarətdir və hər mol üçün 31000 q-a qədər molekulyar çəkiyə malik ola bilər. Hipofiz vəzinin ifraz etdiyi bütün hormonlar peptid hormonlardır: adipositlərdən leptin, mədədən qrelin və mədəaltı vəzidən insulin olduğu kimi.
Olqa Boznanska
Olqa Boznanska (Olga Boznańska, 15 aprel 1865, Krakov — 26 oktyabr 1940, Paris) — polşalı rəssam.
Amuqin (Ərdəbil)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,318 nəfər yaşayır (265 ailə).
Endokrinologiya
Bir peşə kimi
Hər bir orqan sistemi hormonlar ifraz etsə də (beyin, ağciyər, ürək, bağırsaq, dəri və böyrəklər daxil olmaqla), endokrinologiyanın kliniki ixtisası ilk növbədə endokrin orqanlara, yəni əsas funksiyası hormon ifrazı olan orqanlara diqqət yetirir. Bu orqanlara hipofiz, qalxanabənzər vəzi, böyrəküstü vəzilər, yumurtalıqlar, yumurtalar və mədəaltı vəzi daxildir.
Olqa Boznanska
Həyatı və işi
Olqa Boznanska dəmir yolu mühəndisinin ailəsində anadan olmuşdur; atası polyak idi və anası bir fransız qadın idi. O, uşaqlıqdan rəsm çəkib, sənətşünaslardan Anton Piotrovski və Kazimir Poxvalskiydən dərs alıb. 1886-cı ildən 1990-cı ilə kimi Münhendə yaşayıb. Boznanska əsasən portretləri, natamam həyatlarını, mənzərələrini və janr səhnələrini boyadı. 1890-cı illərdə təhsilini bitirdikdən sonra gənc sənətkar öz əsərlərini - Münhen, Varşava, Berlin, Vyana şəhərlərində nümayiş etdirməyə başladı. Vyana sərgisində "Rəssam Paul Naumens portreti" adlı rəsm üçün Boznanska qızıl medal qazandı. 1896-cı ildə Paris Gözəl Sənətlər Cəmiyyətinin mükafatını aldı. 1898-ci ildə Boznanska, Polşa rəssamları "İncəsənət" Birliyinə qatıldı. Eyni ildə Parisə getdi. 1900-cü ildə Londona yeni qalereyada sərgidə qızıl medal qazandı və Paris Dünya Sərgisində mükafata layiq görüldü. Həmin il Boznanska uzun illərdir sıx əlaqədə olan sənətçi Jozef Çaykovski ilə ayrıldı. 1901-ci ildə Pittsburqda Boznanska əsərlərinin sərgisi keçirildi. 1907-ci ildə Karnegi Mellon Universiteti tərəfindən gümüş medal qazandı. 1912-ci ildə Boznanska, Klod Mone və Pyer-Ogüst Renuar ilə birlikdə, Pittsburqdakı bir sərgidə Fransanı təmsil edir. 1932-ci ildə sənətçi son dəfə Krakovda oldu. 1937-ci ildə Parisdəki Dünya Sərgisində, Qran-priyə layiq görüldü. 1938-ci il Venesiya Biennalesinin iştirakçısıdır. Montmorensi qəbiristanlığında basdırıldı.
Endokrinologiya
Bir peşə kimi
Endokrinoloq şəkərli diabet, hipertiroidizm və bir çox başqa endokrin sistem xəstəliklərinin müalicəsində ixtisaslaşmış həkimdir.
Olqa Boznanska
Seçilmiş əsərləri
thumb|"Yapon Çətirli Qadın" (1886)
Endokrinologiya
İşi
Endokrinologiyanın tibbi ixtisası müxtəlif simptomların və dəyişikliklərin diaqnostik qiymətləndirilməsini və bir və ya bir neçə hormonun çatışmazlığı və ya artıqlığı pozuntularının uzunmüddətli müalicəsini əhatə edir.
Olqa Boznanska
Seçilmiş əsərləri
thumb|
Endokrinologiya
İşi
Endokrin xəstəliklərin diaqnostikası və müalicəsində əksər ixtisaslara nisbətən daha çox laboratoriya müayinələrinə diqqət yetirilir. Bir çox xəstəliklər həyəcan/stimulyasiya və ya inhibə/basma testi ilə araşdırılır. Bu, endokrin orqanın funksiyasını yoxlamaq üçün stimullaşdırıcı agentin inyeksiyasını əhatə edə bilər. Sonra müvafiq hormonların və ya metabolitlərin dəyişikliklərini qiymətləndirmək üçün qan nümunəsi götürülür. Tədqiqatın məqsədini və məhdudiyyətlərini başa düşmək üçün endokrinoloqa klinik kimya və biokimya üzrə geniş bilik lazımdır.
Olqa Boznanska
Seçilmiş əsərləri
thumb|"Nənənin ad günü" (1889)
Endokrinologiya
İşi
Endokrinologiya praktikasının ikinci mühüm aspekti insan variasiyası ilə xəstəlik arasındakı fərqdir. Fiziki inkişafın atipik nümunələri və düzgün olmayan test nəticələri xəstəliyin göstəricisi kimi qiymətləndirilməlidir. Endokrin orqanların diaqnostik görüntüləri xəstəliyin göstəricisi ola bilən və ya olmaya bilən insidentaloma adlanan təsadüfi tapıntıları aşkar edə bilər.
Rafiq Əliyev (dinşünas)
Rafiq Yəhya oğlu Əliyev – "İRŞAD" İslam Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru, fəlsəfə elməri doktoru, Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin keçmiş sədri.
Endokrinologiya
İşi
Endokrinologiya həm xəstəliyə həm də insana qayğı göstərir. Endokrin xəstəliklərin əksəriyyəti ömürlük müalicə tələb edən xroniki xəstəliklərdir. Ən çox yayılan endokrin xəstəlikləri şəkərli diabet, hipotiroidizm və metabolik sindromdur. Şəkərli diabet, piylənmə və digər xroniki xəstəliklərin müalicəsi xəstəni şəxsi, sosial və molekulyar səviyyədə başa düşməyi tələb edir və həkim-xəstə münasibəti mühüm terapevtik proses ola bilər.
Olqa Boznanska
Seçilmiş əsərləri
thumb|"Rəssam Paul Naumens portreti" (1893)
Rafiq Əliyev (dinşünas)
Ailə vəziyyəti
Ailəlidir, iki övladı var.
Endokrinologiya
İşi
Xəstələrin müalicəsi ilə yanaşı, bir çox endokrinoloqlar klinik elm və tibbi tədqiqatlar, tədris və xəstəxana idarəçiliyi ilə məşğul olurlar.
Olqa Boznanska
Seçilmiş əsərləri
thumb|"Qız" (1894)
Endokrinologiya
Təhsili
Endokrinoloqlar daxili xəstəliklər və ya pediatriya üzrə mütəxəssislərdir. Reproduktiv endokrinoloqlar, həkim-ginekoloq təlimi keçdikdən sonra ilk növbədə mayalanma və menstrual funksiya ilə məşğul olurlar. Onların əksəriyyəti yerli təhsil sistemindən asılı olaraq bir neçə ilə terapevt, pediatr və ya ginekoloq kimi ixtisas alırlar. Məsələn Şimali Amerika endokrinoloqu üçün tipik təhsilə 4 illik kollec, 4 illik tibb fakültəsi, 3 illik rezidentura və 2 illik təcrubə daxildir. ABŞ-da endokrinoloqlar endokrinologiya, diabet və metabolizm üzrə Amerika Daxili Xəstəliklər Şurası (ADXŞ) və ya Amerika Osteopatik Daxili Xəstəliklər Şurası (AODXŞ) tərəfindən sertifikatlaşdırılmalıdır.
Olqa Boznanska
Seçilmiş əsərləri
thumb|Pani Digat portreti (1903)
Endokrinologiya
Xəstəliklər
Endokrinologiya endokrin sistemi xəstəliklərinin öyrənilməsini əhatə edir. Bu xəstəliklər çox az və ya çox hormon ifrazı, çox az və ya çox hormon fəaliyyəti və ya hormonun alınması problemləri ilə əlaqələndirilə bilər.
Olqa Boznanska
Seçilmiş əsərləri
thumb|Gənc qadın portreti» (1912)
thumb|"Bir Vaza ilə Həyat" (1918)
Endokrinologiya
Cəmiyyətlər və təşkilatlar
Endokrinologiya bir çox şərtləri və xəstəlikləri əhatə etdiyi üçün xəstələri və ictimaiyyəti təlimləndirən bir çox təşkilat və cəmiyyətlər var. Hormon fondu Endokrin Cəmiyyətinin ictimai təhsil şöbəsidir və endokrinlə əlaqəli bütün şərtlər haqqında məlumat verir. Endokrin sistemi xəstəlikləri ilə əlaqəli digər təhsil təşkilatlarına Amerika Diabet Assosiasiyası, İnsan İnkişafı Fondu, Amerika Menopoz Fondu və Amerika Tiroid Fondu daxildir.
Olqa Boznanska
Seçilmiş əsərləri
thumb|"Güllər" (1921)
Mükafatları
Fəxri Legion ordeni (1912)
Endokrinologiya
Cəmiyyətlər və təşkilatlar
Şimali Amerikada endokrinoloqlar üçün əsas peşəkar təşkilatlara Endokrin Cəmiyyəti,, Amerika Klinik Endokrinoloqlar Assosiasiyası, Amerika Diabet Assosiasiyası, Lauson Uilkins Pediatrik Endokrinologiya Cəmiyyəti və Amerika Tiroid Assosiasiyası daxildir.
Avropada Avropa Endokrinologiya Cəmiyyəti və Avropa Uşaq Endokrinologiyası Cəmiyyəti müvafiq olaraq böyüklər və uşaq endokrinologiyası sahələrində peşəkarları təmsil edən əsas təşkilatlardır.
Birləşmiş Krallıqda — Endokrinologiya Cəmiyyəti və Britaniya Uşaq Endokrinologiya və Diabet Cəmiyyəti əsas peşəkar təşkilatlardır.
Avropa Uşaq Endokrinologiya Cəmiyyəti yalnız uşaq endokrinologiyasına həsr olunmuş ən böyük beynəlxalq peşəkar birlikdir. Dünyada bir çox oxşar birliklər var.
Tarixi
thumb|150px|Arnold Bertold endokrinologiyanın qabaqcıllarından biri kimi tanınır. Endokrinologiyanın ilk tədqiqi Çində başlamışdır. Çinlilər eramızdan əvvəl 200-cü ilə qədər insan sidikindən cinsi və hipofiz hormonlarını təcrid edərək dərman məqsədləri üçün istifadə edirdilər. Onlar steroid hormonlarının sublimasiyası kimi bir çox mürəkkəb üsullardan istifadə edirdilər. Çin mətnlərində bildirilən başqa bir üsul — ən erkən 1110-cu ilə aid — hormonları çıxarmaq üçün saponinin (Gleditsia sinensis paxlasından) istifadə edildiyini göstərir, həmçinin gipsin (kalsium sulfat tərkibli) də istifadə edildiyi bilinir.
Müvafiq toxumaların və daxili sekresiya vəzilərinin əksəriyyəti erkən anatomistlər tərəfindən müəyyən edilsə də, Aristotel, Hippokrat, Lukresi, Selsus, Qalen, Freman və b. kimi qədim Yunan və Roma mütəfəkkirləri bioloji funksiya və xəstəliyin anlaşılması üçün daha humoral yanaşmaya üstünlük verirdilər. Bu nəzəriyyələr mikrob nəzəriyyəsini, fiziologiyasını və patologiyasını orqan əsaslarının meydana çıxmasına qədər təsirini saxlamışdır (XIX-cu əsrə qədər).
1849-cu ildə Arnold Bertold axtalanmış xoruzların pipiklərini inkişaf etdirmədiyini və açıq şəkildə erkək davranışı nümayiş etdirmədiyini qeyd etmişdir.
Qreyvs xəstəliyi 1835-ci ildə ekzoftalmoslu zob xəstəliyini təsvir edən İrlandiyalı həkim Robert Ceyms Qreyvsin şərəfinə adlandırılmışdır. 1849-cu ildə Addison xəstəliyini ilk dəfə Tomas Addison təsvir etmişdir. thumb|150px|Tomas Addison
1902-ci ildə Uilliam Bayliss və Ernest Starling təcrübə apararaq onikibarmaq bağırsağa daxil edilən turşunun hətta aralarındakı bütün sinir əlaqələri kəsildikdən sonra da mədəaltı vəzi ifrazatına səbəb olduğunu aşkar etdilər.
Josef von Mehring və Oskar Minkovski 1889-cu ildə mədəaltı vəzinin cərrahi yolla çıxarılmasının qanda şəkərin yüksəlməsinə, ardınca komaya və şəkərli diabet əlamətləri nəticələriylə ölümə səbəb olduğunu qeyd etmişdilər. 1922-ci ildə Banting və Best tərəfindən sübut olundu ki, mədəaltı vəzinin homogenləşdirilməsi və əldə edilən ekstraktın yeridilməsi bu vəziyyəti geri qaytarır.
Neyrohormonlar ilk dəfə 1921-ci ildə Otto Levi tərəfindən müəyyən edilmişdir. O, qurbağanın ürəyini (vagus siniri ilə innervasiya edilmiş) duzlu vannada inkubasiya etdi və bir müddət məhlulda saxladı. Sonra məhlul innervasiya olmadan ikinci ürəyin yuyulması üçün istifadə edildi. Birinci ürəkdə vagus sinirinin stimullaşdırılması zamanı hər iki ürəkdə mənfi inotrop (daralmaların amplitudası) və xronotrop (daralmaların tezliyi) aktivliyi müşahidə edilmişdir. Sonradan müəyyən edilmişdir ki, miotrop təsirə səbəb olan (əzələ gücləndiricisi) "vagus sinir maddəsi" (Levi adlandırdığı kimi) asetilkolin və norepinefrindir. Levi kəşfinə görə Nobel mükafatı almışdır.
Endokrinologiya sahəsində son işlər hormonların təsirini cəmləyən molekulyar mexanizmlərə yönəlmişdir. Belə işlərin ilk nümunəsi 1962-ci ildə Earl Satherland tərəfindən edilmişdir. Satherland hormonların hərəkətə səbəb olmaq üçün hüceyrələrə daxil olub-olmadığını və ya hüceyrələrdən kənarda qaldığını araşdırdı. O, fosforilaza fermentinin aktivləşdirilməsi yolu ilə qlikogeni qlükozaya çevirmək üçün qaraciyərdə fəaliyyət göstərən noradrenalin üzərində tədqiqatlar aparıb və Levi kimi endokrinologiya sahəsində qabaqcıl işlərinə görə "Nobel mükafatı" almışdır.
Norma John
Norma John — pianoçu Lasse Piirainen və vokalist Leena Tirronen tərəfindən təşkil olunmuş musiqi dueti. Leena daha öncə Finlandiyanın X Factor musiqi yarışmasında iştirak etmiş və üçüncü yeri qazanmışdır. Norma John "Blackbird" mahnısı ilə Finlandiyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. Onlar 9 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində səhnə almış və nəticədə 12-ci yerdə qərarlaşaraq, müsabiqənin finalına adlaya bilməmişdirlər.