cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əlizadə Əsgərli
Ədəbi(elmi-nəzəri) və publisistik fəaliyyəti
XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının aktual problemləri ilə məşğul olur. 1995-ci ildən Azərbaycan ədəbiyyatının milli-ideoloji məsələləri, türkçülük, azərbaycançılıq və istiqlalçılıq məfkurəsinin elmi-nəzəri tədqiqi istiqamətində araşdırmalar aparır. Xəlil Rza Ulutürk ədəbi irsinin ardıcıl tədqiqatçısıdır. Eyni zamanda, Hüseyn Cavid, Məhəmməd Hadi, Əhməd Cavad, Cəfər Cabbarlı, Səməd Vurğun, Osman Sarıvəlli, Mikayıl Müşfiq, Əkrəm Cəfər, Bəkir Nəbiyev, Mir Cəlal Paşayev, Bəxtiyar Vahabzadə, Məmməd Araz, Nəbi Xəzri, İlyas Əfəndiyev, Söhrab Tahir, Cabir Novruz və başqaları haqqında tədqiqatların müəllifidir.
Ədəbiyyat nəzəriyyəsi sahəsində ədəbi metod, ədəbi məktəb və ədəbi cərəyanlar, heca vəzni, sərbəst şeir və ədəbi janrlar, bədii təsvir və ifadə vasitələri, habelə, ahəng və intonasiyaya aid məqalələr çap etdirib.
Ə.B.Əsgərli 1980-ci illərdən publisistika fəaliyyəti ilə məşğuldur. Respublikanın dövri mətbuatında ictimai-siyasi və ədəbi məqalələri çap olunur.
2017-ci ildən AMEA-nın "Ədəbiyyat məcmuəsi" jurnalı redaksiya heyətinin üzvüdür.
Tərtibçi və redaktor kimi fəaliyyəti
Dövlət Sərəncamları ilə Xəlil Rza Ulutürkün 2 və 5 cildlik seçilmiş əsərlərini nəşrə hazırlayıb.
Xarici keçidlər
http://elibrary.bsu.az/yenii%5Cyeni_kitablar%5C1413998591.pdf
http://www.azyb.net/cgi-bin/jurn/main.cgi?id=2586
Kvant nöqtəsi
Kvant nöqtəsi kifayət qədər kiçik olmalıdır ki, kvant effektləri özünü göstərsin. Bunun üçün enerji səviyyələri arasındakı fərq kinetik enerjidən yetərincə böyük olmalıdır:
Xarici keçidlər
Nanocristal
16 fevral
1901–cari
thumb|[[The Weeknd]]
thumb|[[Zivər bəy Əhmədbəyov]]
İrinarx Zavalişin
İrinarx İvanoviç Zavalişin (1769–1821)—Rusiya hərbçisi, şair, yazıçı.
Həyatı
İrinarx İvanoviç Zavalişin peşəkar hərbçi olmuş, tanınmış rus sərkərdəsi ən yaxın silahdaşlarından sayılırdı. O, Polşada quru qoşunlarının əməliyyatlarında, İsveçə qarşı hərbi-dəniz əməliyyatlarında, Hollandiyaya hərbi-dəniz reydində, Norman adalarına dəniz səfərində iştirak etmiş, ordu və donanmanın birləşmiş əməliyyatlarının keçirilməsində böyük təcrübəyə maliik idi. İ. Zavalişin 1803-cü ildə "Həştərxan hərbi rəisi, eləcə də Xəzər dənizindən Qara dənizə qədər Qafqaz xəttinin müfəttişi, Həştərxan kazak qoşunlarının rəisi, regionun bütün hərbi və dəniz qüvvələrinin komandanı" təyin edilmiş, Həştərxan qarnizon alayının şefi vəzifəsinə təsdiq olunmuşdur. Kapitan-leytenanr İ. Veselaqo dəniz hissəsi üzrə, podpolkovnik A. Asayev quru əməliyyatlar üzrə Zavalişinin müavinləri təyin edilmişdirlər. Donanmaya daxil olan hər bir hərbi gəminin öz topları var idi, ticarət gəmilərinə isə əıavə toplar qoyulmuşdu. Lakin Bakının qalası divarlarının qalınlığını nəzərə alaraq xüsusi mühasirə toplarının gətirilməsi sifariş olundu. Sarisından və Qazandan iki ədəd mortir topu yalnız may ayında Həştərxana gətirildiyindən, əməliyyatın başlanması yubadılırdı. Desant qüvvələri Qazan muşketyor alayının altı bölüyü, 16-cı yeger alayının dörd bölüyü və 4 səhra topundan ibarət idi. Nəhayət, iyunun 23-də rus eskadrası dənizə çıxdı.
İyulun 2-də Xəzər donanması İran sahilinə yaxınlaşdı, qısamüddətli döyüşdən sonra Ənzəli limanını zəbt etdi. İyulun 4-də desant üç saat davam edən döyüşdən sonra Pəri-Bazar şəhərini tutdu, buradan Sisianovun məktubunu Fətəli şaha göndərdi və Rəşt istiqamətində irəliləməyə başladı. İyulun 5-də Rəştin girəcəyində baş vermiş döyüşdə rus qoşunları güclü müqavimətlə rastlaşdıqlarını görərək geri çəkilməyə başladılar. Onlar bütün atlarını, bir topu itirmiş, canlı qüvvədə də itkilər vermişlər. Zavalişin Ənzəlidə möhkəmlənməyi planlaşdırırdı, lakin iyulun 8-də Pəri-Bazara 8 minlik İran süvari dəstəsi yaxınlaşdıqda, o, bütün qüvvələrini gəmilərə mindirib şəhəri tərk etməli oldu. Ölkənin hərbi imicinə xələl gətirməmək üçün məğlubiyyət qabardılmır, hətta İ. Zavalişinə Müqəddəs Anna ordeninin 1-ci dərəcəsi (almazlarla bəzədilmiş), podpolkovnik A. Asayevə Müqəddəs Georgi ordeninin 4-cü dərəcəsi təqdim olunmuşdur. Bununla belə, məğlubiyyət İ. Zavalişinin karyerasına mənfi təsir göstərmişdir. Bir müddət kölgədə qaıdıqdan sonra o, vəzifələrdən azad edilir, hərbi xidməti tərk edir, 1808-ci ildə isə nəqliyyat nazirliyinə işə götürülür, əyalət şəhərlərində (Tver, Simbirsk) yaşamağa məcbur olur. Suvorovun ən yaxın silahdaşı, peşəkar hərbçi üçün bu böyük zərbə idi.
İyunun 23-də donanma Ənzəli limanına çatdı. Desant çıxarmaq və Rəşti tutmaq üçün göstərilən uğursuz cəhtdən sonra rus eskadrası avqustun 12-də Bakı rayonuna yaxınlaşdı. Qalanın təslim edilməsi barədə danışıqlar başlandı. Zavalişin rədd cavabı alaraq avqustun 15-də qalanı atəşə tutmağa, avqustun 22-də isə şəhəri mühasirəyə almağa başladı. Avqustun 29-dək xanlığın mühüm strateji məntəqələri tutuldu. İranla əlaqə saxlayan Bakı hakimi Hüseynqulu xan kömək üçün şah sarayına müraciət etdi. İran tarixçisi Nəsir Nəcminin məlumatına görə, Abbas Mirzə Urmiyalı Əsgər xana Bakı xanına kömək üçün qoşunlarla birlikdə dərhal yola düşməyi əmr etdi. Qubalı Şeyxəli xan da Hüseynqulu xana köməklik etməyə hazırlaşırdı. General Zavalişin Bakıya — Hüseynqulu xana Urmiya və Qubadan köməyin yaxınlaşmasından qorxaraq qalanı ələ keçirmədən Lənkəran yaxınlığındakı Sara adasına çəkildi. 1806-cı il fevralın əvvəllərində Sisianov artilleriyası olan böyük qoşun dəstəsi ilə Bakının iki kilometrliyində general Zavalişinin desant dəstəsi ilə birləşdi və Naxırbulaqda düşərgə saldı. Sisianov qalanın təslm edilməsini tələb etdi.
Yuzef Qədimov
Yuzef İslam oğlu Qədimov — "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı", Əməkdar mühəndis və memar, Prezident təqaüdçüsü, "Şöhrət" ordenli, Şərq Ölkələrinin Beynəlxalq Arxitektura Akademiyasının üzvü.
Həyatı
Yuzef Qədimov 1928-ci ildə anadan olub.
1953-cü ildə Moskva Arxitektura İnstitutunu bitirib. Həmin ildən Azərbaycan Dövlət Layihə İnstitutunda arxitektor və baş arxitektor vəzifələrində işləyib.
1984–1989-cu illərdə Bakı Yaşayış Evlərinin Layihələndirmə İnstitutunun baş memarı işləyib. Bu müddətdə Y. Qədimov H. Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksinin, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin binasının, Azərbaycanın Partiya Arxivi və Partiya Tarixi İnstitutunun binasının, Nəsimi Rayon Partiya Komitəsinin, Aktyor Evinin, "Bakı Soveti" stansiyasının layihə müəllifi və memarı olub.
Eyni zamanda o, Bakıda Cəfər Cabbarlının, Hüseyn Cavidin, Nəriman Nərimanovun abidələrinin, Ağdamda Natəvanın qəbirüstü abidəsinin, Qazax rayonunun Şıxlı kəndində Vidadinin, Şuşada Vaqifin abidəsinin müəllifi və memarı olub.
Yuzef İslam oğlu Qədimov 25 dekabr 2007-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Yuzef Qədimov 2012-ci il yanvarın 8-də 84 yaşında dünyasını dəyişib.
Boris Gelfand
Boris Abramoviç Gelfand (24 iyun 1968) — SSRİ və İsrail şahmatçısı, qrosmeyster. 6 dəfə dünya çempionluğuna namizəd (1991, 1994-1995, 2002, 2007, 2011, 2013), 2009-cu ildə "Şahmat Dünya Kuboku"nun və 2011-ci ildə Dünya Şahmat Namizədlər Turnirinin qalibi olub. Bunlar onu 2012-də Dünya Çempionluğuna iddiaçı edir. Vişvanatan Anandla oyunlar 6-6 nəticələnir. Qelfand həlledici sürətli (rapid) taybreakdə 3-1 uduzur. Qelfand 11-ci Şahmat Olimpiadasında iştirak edib və 1990 yanvarından bu yana FİDE-nin reytinq siyahısında top 25 oyunçu arasındadır.
Erkən illər
Boris Gelfand 24 iyub 1968-ci ildə Minskdə, Belarusiya SSR-də anadan olub. Valideynləri- Abram və Nella mühəndis olublar. Atası 5 yaşı olanda ona Averbakh və Beilin-nin Şahmat krallığına səyahət (Journey to the Chess Kingdom) kitabını aldı. Onun ilk məşqiçisi 1974-dən 1979-a kimi Eduard Zelkind olub. Ondan sonra o iki il Tamara Golovey yanında və 12 yaşında IM (international master) Albert Kapengut yanında hazırlaşıb. 1980-83-cü illərdə Tiqran Petrosyan məktəbində iştirak edib.
Erkən uğurlarına Sokolski Xatirə turnirinində qalib olması və ardıcıl olaraq Belarusiya Şahmat Çempionluğu (1984-1985) daxildir. 1985-ci ildə SSRİ Gənclər Çempionatının qalibi oldu və 11 oyundan 9 xal topladı. 1986-cı ildə Minsk Beynəlxalqda ikinci yerə çıxdı birinci yerə isə Yuri Balaşov.
Dmitri Karakozov
Karakozovun [[İlya Repin tərəfindən çəkilmiş portreti. (1866)|thumb|left]]
Roje Marten dü Qar
Roje Marten dü Qar — fransız yazıçı, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı lauretaı (1937).
Həyatı
Fransız yazıçısı Roje Marten dü Qar Paris yaxınlığındakı Nöyi-sür-Sen qəsəbəsində, nəsil şəcərəsi ilkin orta əsrlərə gedib çıxan aristokrat ailəsində doğulmuşdu. Bədii yaradıcılığa meyli məktəb illərindən başlamışdı.
Valideynləri on bir yaşında ikən Marten dü Qarı Ekol Fenelon adlı katolik liseyinə göndərmişdilər. Burada o fransız neoatomizminin liderlərindən olan Marsel Eberin təsiri altına düşmüşdü. Bu təlimin tərəfdarları müasir elmi və fəlsəfi fikrin inkişafı müstəvisində kilsə ehkamlarına yenidən baxılmasının tərəfdarı kimi çıxış edir və fərqli baxışlarına görə küfrdə təqsirləndirilirdilər. Marten dü Qar bir müddət sonra katolisizmdən uzaqlaşsa da, Marsel Eberlə əlaqələrini kəsməmişdi.
Aristokrat gənc təhsilinə çox başısoyuq yanaşdığından atası onu professor Lui Mellerionun yanına göndərməyə məcbur olmuşdu. Burada rastlaşdığı intellektual mühit və aramsız mütaliə tələbi gənc Martində zəhmətə məhəbbət hissi və özünün dediyi kimi, "tədqiqatçılıq damarı" üzə çıxarmışdı.
Lev Tolstoyun "Hərb və sülh" epopeyasını 17 yaşında oxuyan Marten dü Qar bütün həyatı boyu belə bir monumental əsər yaratmaq fikri ilə yaşamışdı. Bir il Sorbonna universitetinin məşğələlərinə davam etdikdən sonra o, arxivşünaslıq və paleoqrafiya ixtisası verən Ekol de Şartı bitirmişdi. Məhz bu məktəbi seçməsinin səbəbləri bilinməsə də, spesifik bilikləri tarixi romanlar yazmasına təsirsiz qalmamışdı.
Ali təhsilini başa vuran Marten dü Qar evlənib Paris sakini olsa da, kənd müəllimi haqqında böyük bir roman yazmaq niyyəti düşüncəsinə hakim kəsilmişdi. Bədii nümunə kimi Tolstoyun əsərlərini seçmişdi, prototip isə müəllimi Eber olacaqdı. Lakin il yarımlıq əziyyətdən sonra Marten dü Qar bu işin öhdəsindən gələ bilməyəcəyini anladı. İlk uğursuzluğu onda gələcəyinə və yaradıcılıq imkanlarına ciddi şübhə yaratdı. Maraqlıdır ki, 1908-ci ilin yazında, belə bir bədbin şəraitdə Marten dü Qar, birnəfəsə "Yaranış" romanını tamamlamış və öz hesabına çap etdirmişdi. Roman qeyri-adi əsər yaratmaq istəyən, lakin uğursuzluğa düçar olan yazıçının sənət əzablarından və axtarışlarından bəhs edirdi.
"Maris" (1913) adlı növbəti romanı ilə Marten dü Qar özü də uğursuzluğa düçar olan başıbəlalı qəhrəmanının vəziyyətinə düşdü. Lakin ədalət naminə qeyd edilməlidir ki, fransız yazıçı yaradıcılığına ciddi meyarlarla yanaşırdı. Nə qədər çətin olsa da, xoşuna gəlməyən əlyazmalarını yandırmağı bacarırdı. "Maris"in uğursuzluğu onu ruhdan salmadı. Təxminən 15 il əvvəl fransız cəmiyyətini lərzəyə gətirən "Dreyfus işi" ilə bağlı "Jan Barua" romanını (1913) yazdı və ədəbi istedaddan məhrum olmadığını sübuta yetirdi. Müəllif bu əsərində ilk dəfə bədii təxəyyülün məhsulu olan dialoqları sırf tarixi arayışlarla sintez etməyi bacarmışdı.
1937-ci ildə məhz "Tibo ailəsi" epopeyası fransız yazıçısını ədəbiyyat nobelçiləri sırasına daxil etdi. Mükafat ona "bütünlükdə insanın, eləcə də müasir həyatın mühüm cəhətlərinin təsvirində həqiqətə sədaqətinə və bədii qüdrətinə görə" verilmişdi. Yazıçı Nobel mühazirəsində XX əsrin özünəməxsusluqlarından saydığı ehkamçılığa qarşı çıxmış, yaradıcılığının təkcə ədəbiyyata deyil, həm də insanların xoş münasibətlərinə və sülh işinə xidmət etməsini arzulamışdı.
Marten dü Qar oxucunu mövzu rəngarəngliyi və gözlənilməzliyi ilə təəccübləndirməyi bacaran sənətkarlardan idi. Onun "Afrika etirafı" (1931) romanı ailədə qan qarışdırılması probleminə həsr edilmişdi. "Susqun" (1932) pyesində müəllif homoseksualizm problemlərinə marağını ifadə etmişdi. Yaradıcılığı üçün səciyyəvi olmayan sinizm ruhlu, sarkastik "Köhnə Fransa" romanı (1933) ilə kəndin problemlərini bədii fikrin gündəliyinə gətirirdi. 1940-cı ildən həyatının sonuna qədər o, çoxcildlik "Polkovnik-leytenant Momorun gündəlikləri" əsəri üzərində işləmişdi.
Şəxsi həyatda Marten dü Qar müasirlərinin yekdil rəyinə görə, son dərəcə qapalı, qaraqabaq və ünsiyyətdən qaçan adam idi. Özü ilə bağlı danışmağı xoşlamayan fransız müəllifinin qəti qənaətinə görə əsl yazıçı haqqında hər kəsdən və hər şeydən öncə onun əsərləri danışmalıdır.
Salahlı Kəngərli
Salahlı Kəngərli — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Boyəhmədli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Ağdam rayonunun Salahlı Kəngərli kəndi rayon mərkəzi Ağdam şəhərindən 17 km. şimalda, Xaçın çayının sol sahilində, Ağdam – Ağdərə yolundan 3 km. şərqdə, Qarabağ düzündə yerləşir. Salahlı Kəngərli kəndi şimal-qərbdən Boyəhmədli kəndi, qərbdən isə Qızıl Kəngərli kəndi ilə qonşudur. Kəngərli ellərinin hamısı oğuz türklərinin peçeneq qolundan (kanqarlar) olsalar da, müxtəlif tirələrdəndilər və bu da çox vaxt onların məskunlaşdıqları ərazi adlarında (oykonimlərdə) özünü büruzə verir. Salahlı Kəngərli kəndinin camaatı kəngərli türk tayfasınln salahlı tirəsindəndi və kəndin adı da bunu ifadə edir – Salahlı Kəngərli. Kəngərlilər Azərbaycanın, əsasən, Naxçıvan bölgəsində yaşasalar da, digər bölgələrdə, məsələn, Qazaxda, Borçalıda, Qarabağda da məskunlaşıblar. O səbəbdən də Azərbaycanda çoxlu Kəngərli kəndi var; tək elə Ağdam rayonu ərazisində üç Kəngərli kəndi var: Salahlı Kəngərli, Qızıllı Kəngərli və Kəngərli (bu kəndə Pirhəsən Kəngərlisi də deyirlər). Nəzərə alınsa ki, Şirvanlı və Qaraqaşlı (bu kəndi Qaraağaclı da adlandırırlar) kəndləri də əvvəllər (1963-cü ilə qədərki dövrdə) Kəngərli adlanıb, onda demək olar ki, Ağdam rayonunda beş Kəngərli kəndi var.
1930-cu ilə qədərki dövrdə Salahlı Kəngərli kəndi Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir qəzasının tərkibində olub.
Kənd 1993-cü il iyun ayının 26-da Ermənistan ordusu tərəfindən işğal olunub. Salahlı Kəngərli kəndi II Qarabağ Müharibəsi nəticəsində 20 noyabr 2020-ci il tarixdə Müzəffər Azərbaycan Ordusu tərəfindən azad edilib.
Toponimikası
Salahlı orta əsrlərdə Qazax-Borçalı bölgəsində yaşamış bir elin adıdır. Nadir şah bu bölgəni Gəncə bəylərbəyindən hakimi — əslən Qacar tayfasından olan Ziyadoğullardan alıb Gürcüstana verdiyinə oradan 1759-cu ildə Qarabağa köçüb gəlmiş ellərdən (Cinli, Qarabağlı Kəngərli, Səfikürd, Boyəhmədli, Qızılhacılı və b.) biri də Salahlı idi. Salahlı tayfasının adı isə mənşəcə qədim türk mənşəli hunların Sal elinin adı ilə bağlıdır. (Azərbaycanda və Ermənistanda Salyan və Sallı, Gürcüstanda Sameti toponimlərini xatırlayın) Salahlı- Kəngərli "Salahlı kəndi yaxınlığında Kəngərli kəndi) mənasındadır. Molla Pənah Vaqif də bu eldən idi.
Mədəniyyət
Erməni işğalına qədərki dövrdə Salahlı Kəngərli kəndi abad və gözəl bir kənd idi; orada səkkizillik məktəb, kitabxana, klub, tibb məntəqəsi, müxtəlif ticarət-iaşə obyektləri var idi. Kəndin şimal-qərbində, üç qonşu kəndin (Boyəhmədli, Salahlı Kəngərli və Qızıllı Kəngərli) arasında qalan ərazidə Boyəmədli kurqanları (80-ə yaxın kurqan – ilk tunc dövrü) var.
Əhali
1993-cü ildə (işğala qədərki dövrdə) Salahlı Kəngərli kəndində 542 nəfər əhali yaşayırdı. Əhalinin əsas məşquliyyəti maldarlıq, taxılçılıq, bağçılıq və üzümçülük olub. Kənd ermənistan ordusu tərəfindən işğal edildikdən sonra orada bir nəfər də azərbaycanlı qalmayıb. Erməni vandalları kənddəki bütün yaşayış evlərini və digər binaların hamısını yandırıb, uçurub-dağıdaraq yerlə yeksan ediblər, hətta meyvə ağaclarını da kəsiblər, ya da kökündən çıxardıb aparıblar.
Asimmetrik dağlar
Asimmetrik dağlar- qarşı-qarşıya duran yamacları müxtəlif diklikdə olmnası ilə səciyyələnir.Asimmetriklik müxtəlif səbəbdən yarana bilər. a) tektonik; b) iqlim; c) yamacların səmtliyinin müxtəlifliyi və s.
Süni kəllə deformasiyası
thumb|200px|[[Naska mədəniyyəti|Ön Naska kəlləsi eramızdan əvvəl təqribən 200-100-cü illər]] Süni kəllə deformasiyası insan kəlləsinin məqsədli şəkildə deformasiyaya uğradıldığı bədən modifikasiyasıdır. Bu uşaq kəlləsinə qüvvə ilə təsir edərək onun normal böyüməsinin qarşısını almaqla edilir. Yastı, uzadılmış (iki odun arasında bağlanaraq), yuvarlaqlaşdırılmış (parçada bağlanaraq) və konus formasında olur. Əsasən, bu əməliyyat uşaq üzərində aparılır. Çünki bu vaxt kəllə elastik olur. Başın bağlanması təqribən doğumdan bir ay sonra başlayır və təqribən 6 ay davam edir.
Tarixi
thumb|300px|right|Paul Keynin rəsmi. Çinuk uşağı başın düzləşdirilməsi prosesində və yetkin adam prosesdən sonra Məqsədli şəkildə edilən kəllə deformasiyası coğrafi mövqeylərinə və mövcud olduqları dövrlərə görə fərqlənən bir çox mədəniyyətlərdə təcrübədən keçirilib və bu təcrübə hələ də Vanuatu kimi bəzi yerlərdə müşahidə edilir.
Məqsədli şəkildə edilən insan kəlləsi deformasiyasının yazılı tarixdən əvvəl mövcud olduğu fikirləşilir. İlk nümunələrə İraqdakı Şanidar mağarasından olan ön Neolit Homo sapiens (eramızdan əvvəl IX minillik) tərkib hissəsi daxildir  və həmçinin Cənub-qərbi Asiyadakı neolit insanları arasında da müşahidə edilib. . İlk əvvəl Şanidar mağarasının neandertal tərkib hissəsində tapılmış neandertal kəllələrinin on min illərcə edilən təcrübələrin ən qədimi olduğu və süni şəkildə formasının dəyişdirildiyi fikirləşilirdi, ancaq daha sonra bunun doğru olmadığı sübut edildi. Şanidar 5-in kəllə qalıqları 1999-cu ildə antropoloji komanda tərəfindən yenidən quraşdırıldı. Burada kəşf edildi ki, kəllənin ilk quraşdırılması səhvdir. Nəticə kimi komanda qeyd etdi ki, "biz bundan belə hesab edə bilmərik ki, süni kəllə deformasiyası bu nümunəyə aid edilə bilər".
Kəllə deformasiyasının ilk dəfə yazılı şəkildə qeydə alınması eramızdan əvvəl 400-cü ilə təsadüf edir və Hippokrat tərəfindən Makrofali və ya Uzun başlıların təsvir edilməsidir. Onlar adlarını kəllə deformasiyası təcrübələrindən alırlar.
Köhnə dünyada hunlar oxşar kəllə deformasiyası təcrübəsinə malik olmaqları ilə bilinirdilər və Qədim yunan və Roma dünyasının son dövründə (b. e. 300-600) alanlar, hunlar tərəfindən idarə edilən şərqi alman qəbilələri, gepidlər, ostrogotlar, Heruli, Ruqi və burqonlular bu adəti mənimsəmişdilər. Qərbi alman qəbilələrində süni kəllə deformasiyaları nadir hallarda rast gəlinir.
Serik Primbetov
Serik Primbetov (d. 17 sentyabr 1948, Qazaxıstan SSR, SSRİ) — Qazaxıstanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2013-cü ilə qədər )
Süni kəllə deformasiyası
Tarixi
Amerikada maya, ink və Şimali Amerika yerlilərinin müəyyən qəbilələrində bu adət müşahidə edilir. Şimali Amerikaya, xüsusilə şimal-qərbin çinuk qəbilələri və cənub-şərqin çoktaularına bu təcrübə məlum idi. Düzbaş hindilər kimi bilinən Şimali Amerika qrupunda başın hamarlaşdırılması görünməyib, ancaq başlarını yuvarlaqlaşdırmaq üçün kəllə modifikisiyasını istifadə edən ayrı saliş xalqlarından fərqli olaraq düzbaş hindilər adı onlara verilib. Çoktau, çehalis və nuksak hindilərinin də daxil olduğu başqa qəbilələr uşağın başının bağlanması yolu ilə başın düzləşdirilməsini təcrübədən keçiriblər.
Baham adalarının Lukayan xalqı bu adəti tətbiq edib. Süni kəllə deformasiyası Avstraliya aborigenləri arasında da bilinirdi.
1896-cı ildə bəşəriyyətin tarixi kitabında Fridrix Ratsel qeyd edir ki, kəllənin deformasiyası (həm düzləşdirərək, həm də təpəyə doğru gərərək) Taiti, Samoa, Havay və Paumotu qrupu kimi təcrid olunmuş yerlərdə tapılıb və bu ən çox kəllənin qəribə şəkildə sıxıldığı Yeni Hebraydlardakı Mallikolloda (hal-hazırda Malakula, Vanuatu) tapılıb.
Tuluza ərazisində belə kəllə deformasiyaları aralıqlarla XX əsrin əvvəllərinə qədər mövcud olub. Ancaq bunun bəzi erkən Avropa mədəniyyətləri kimi qəsdən edilməsi yerinə Tuluzadakı deformasiya fransız kəndliləri arasında bandeau olaraq bilinən qədim tibbi təcrübənin arzuedilməyən nəticəsi idi. Bandeau təcrübəsində körpənin başı doğumdan sonra baş verə biləcək hər hansı bir təsirdən və ya hadisədən qorumaq üçün sıx bükülür və örtülür. Əslində deformasiyanın erkən müasir dövr müşahidələrinin çoxu bunu kəndli uşaqları yazıq vəziyyətə gətirəcək bir şəkildə qeydə alınıb və bu kəndli uşaqları qədim Avropa ənənələri davam etdiyi üçün ağıldan kəm hesab edilirdilər.
Metodlar və növlər
Deformasiya adətən doğumdan sonra başlayır və növbəti iki il istənilən forma əldə edilənə qədər və ya uşaq aparatdan imtina edənə qədər proses davam edir.
Kəllə deformasiyasının xüsusi qurulmuş bir sistemi yoxdur. Bir çox alimlər öz sistemlərini inkişaf etdiriblər, ancaq onlar bütün formaların olduğu sadə sistem də razılaşa bilməyiblər.
Avropa və Asiyada Jirov tərəfindən süni kəllə deformasiyasının üç əsas növü müəyyən edilib :
Səbəbləri
Kəllə deformasiyası hansı qrupa mənsub olmağı bildirmək və ya sosial statusu göstərmək üçün yerinə yetirilə bilərdi. Bu Maya cəmiyyətində önəmli rol oynaya bilərdi. Süni kəllə deformasiyasının məqsədi estetik cəhətdən daha cəlbedici olan və ya rəmzlərlə əlaqələndirilən kəllə forması yaratmaq ola bilər.
Sağlamlığa təsirləri
Peru nümunələrində süni şəkildə deformasiyaya uğramış kəllələr və normal kəllələr arasında beyinin xüsusi bir statistik fərqi yoxdur.
Edviq
Edviq (İdviq; ; ) — Uesseks sülaləsindən olan İngiltərə kralı. Kral I Edmundun birinci həyat yoldaşı Elfqitadan olan böyük oğlu.
Edviq 14 yaşında İngiltərənin kralı elan olunmuş, kral elan olunduqdan sonra dayısı Edredin əsas məsləhətçisi olan Abbat Dunstanı sürgün etdirmişdir.
Dunstanın sürgünü və Edviqın ölümü
Dunstan ilə Edviq arasında mübahisə Edviqın tacqoyma mərasimində baş vermişdi. Belə ki, qonaqlar onun şərəfinə badələr qaldıranda Edviq gələcək həyat yoldaşı Elqiva ilə birlikdə mərasimi tərk etmişdi. Dunstanın əmri ilə Edviq güclə mərasimə gətirilmişdi. Buna cavab olaraq Edviq Dunstanı dövlət maliyyəsini xərcləməkdə təqsirləndirərək sürgün etdirmişdir.
Dunstanı sürgün etməklə Edviq Dunstanın tərəfdaşlarını özünə düşmən etdi. 958-ci ildə Mersiya və Nortumbriya zadəganları Edviqın balaca qardaşı Edqarı kral elan etdilər. Daha sonra Edviqı həyat yoldaşı Elqiva ilə boşanmağa məcbur etdilər və onu İrlandiyaya sürgün etdilər.
Edviq 1 oktyabr 959-cu ildə naməlum səbəblər nəticəsində ölmüşdür.
Stefan Xalturin
Stefan Xalturin — rus inqilabçısı, "Narodnaya volya" təşkilatının üzvü. 1880-cı ildə II Aleksandra qarşı təşkil etdiyi sui-qəsd ilə tanınmışdır.
Dendrobium loddigesii
(Dendrobium loddigesii) —  Laos, Vyetnam və Çindən gələn miniatürdən kiçik ölçülü, istidən soyuqdan böyüyən epifit , litofit və ya yerüstü. Rütubətli, mamırlı, qarışıq və iynəyarpaqlı meşələrdə 1000-1500 metr yüksəkliklərdə, qışı quraq, yaz və yayı rütubətli olan ərazilərdə rast gəlinir. Bitki köklü, asqılı, alt-üst, zolaqlı, bir neçə düyünlü, ağ qabıqlı, alternativ, ətli, uzunsov, iti yarpaqları olan gövdələrə malikdir.
Çiçəkləmə
Uzunömürlü, ətirli çiçəklər qışdan yaza qədər yarpaqsız qamışların düyünlərindən yaranan qısa, 7,5 sm uzunluğa qədər tək çiçəkli çiçəklərdə olur. Çiçəyin ölçüsü adətən təxminən 2 sm [təxminən 5 sm] olur. Ləçəklərin rəngi yasəmən, çanakçalar bənövşəyi, dodaqları isə qırmızımtıl narıncıdır.
Senecio reitzianus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vaqif Hüseynov (dövlət xadimi, 1947)
Vaqif Aslan oğlu Hüseynov — İqtisad elmləri namizədi, Saatlı rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı (2005–2008).
Həyatı
1966-cı ildə D.Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı instituna daxil olub. 1971-ci ildə xalq təsərrüfatının planlaşdırılması üzrə iqtisadçı ixtisasına yiyələnib.
Bakı İdman malları fabrikində sıravi işçidən direktor müavini vəzifəsinədək yüksəlib.
1996-cı ilin oktyabrndan Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatının Nümunəvi Özəl Təsərrüfatlarının Formalaşmasına Yardım Layihəsini Həyata keçirən mərkəzin işçi orqanına rəhbərlik etmişdir. 1999-cu ildən isə o Kənd Təsərrüfatında Özəl bölmənin inkişafına Yardım agentliyinin rəhbəri vəzifəsini icra etmişdir.
13 dekabr 2005-ci ildə prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Vaqif Aslan oğlu Hüseynov Saatlı rayon İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.
25 aprel 2008-ci ildə prezident İlham Əliyevin 2775 saylı sərəncamı ilə V.A.Hüseynov Saatlı Rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.
Perilla
(Perilla) - fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Əhəmiyyəti
Perilla toxumlarında 40-54% tez quruyan (yod ədədi 181-206) texniki yağ və 28 %-ə qədər zülal vardır.Perilla yağının quruma qabiliyyəti kətan yağına nisbətən yüksək-dir. Ona görə də boya və lakların hazırlanmasında istifadə edilir. Tətbiq olunduğu sahədə elastiklik yaradır və çatlar əmələ gətirmir. Perilla yağı aviasiya, gəmiqayırma, avtomobil, elektrotexnika, poliqrafiya və b. sənaye sahələrində işlədilir. Perilla yağı çox yaxşı izolyasiya xüsusiyyətinə malikdir. Perilla yağı hopdurulmuş parça və kağızdan sukeçirməyən plaş və başqa şeylər hazırlanmasında istifadə edilir. Perilla yağı əczaçılıqda və işıqlandırmada lampa yanacağı kimi (his vermədiyinə görə) istifadə edilir. Çində, Yaponiyada və Koreya yarımadasında perilla yağı təmizləndikdən sonra qida kimi istifadə edilir.Perilla jmıxının tərkibində 37%-ə qədər zülal vardır. O heyvandarlıqda qiymətli konsentrat yem kimi istifadə edilir. Yarpaqlarından alınan efir yağlarından qənnadı sənayesində (Yaponiyada) istifadə edilir. Yarpaqları təzə halda salatlarda istifadə edilir. Yaxşı bal verən bitkidir.
Tarixi, becərilmə rayonları və məhsuldarlığı
Perilla şərqi Asiya mənşəlidir. Onun ən çox yabanı növləri burada yayılmışdır. Perilla ən çox Yaponiyada, Cində və Koreya yarımadasında yayılmışdır. Rusiyada perilla səpinləri birinci dəfə uzaq Şərqdə aparılmışdır. 1926-ci ildən isə onu Ukrayna və şimali Qafqazda öyrənməyə başlamışlar. Perilla çoxda böyük olmayan sahələrdə Primorski diyarında da becərilir. Toxum məhsuldarlığı 0,8 - 1 ,5 ton /ha -dır.
Növləri
[[SS 2 (*
Qulan
Qulan (Equus hemionus) — atlar fəsiləsini cinsinə aid otyeyən təkdırnaqlı məməli heyvan. Xarici görünüş baxımından eşşəyə bənzəsədə onda at əlamətləri vardır. Qulanlar Afrika eşşəklərindən fərqli olaraq heç zaman əhlilləşdirilməmişdir.
Xüsusiyyətləri
Növ olaraq 1775-ci ildə qeydə alınmışdır. Onklar ilk dəfə olaraq pleytosen dövründə Mərkəzi Asiya ərazisində yayılmışdır. Onların qalıqlarına Şimali Qafqazdan tutmuş Yaponiyaya və Arktik Sibir zonası (Böyük Beqiçev adası) ərazisinə qədərki bölgədə rastlamaq mümkündür. Qulanın bədən uzunluğu 175—200 sm, quyruğunun uzunluğu 40 sm, hündürlüyü 125 sm, çəkisi 120—300 kq təşkil edir. Bu göstəricilərlə qulan adi ev eşşəyindən böyükdür. Erkəklərlə dişilər arasında fərq olduqca azdır. Ev atından başının nisbətən əzələli olması, uzun qulaqları (17 - 25 sm) və daha nazik ayaqlarının olması ilə seçilir. Yay ayları qışa nisbətdə daha qısa tüklərə sahib olur. Qoyunun yuxarı hissəsində uzun tüklərə sahib xəz vardır. Quyruğu qısadır. Sonucunda uzun tüklərə sahibdir.
Ümumi bədəni, boynu tünd sarı rəngə sahibdir. Bədənində qırmızı-qəhvəyi ləkələr vardır. Belinin tən ortası ilə və quyruğu ilə tünd xətt keçir. Qarın nahiyəsi, başın sonucu, boyun açıq rəngdədir və ya demək olar ki, ağdır.
Yayılması
XIX əsrdə qulanlar Qazaxıstan, Türkmənistan, Özbəkistan ərazilərində, XX əsrdə isə Türkmənistanın cənubunda və Qazaxıstanın şərqində, nadir halda Monqolstanda, Zabaykalın cənub-şərqində rastlanırdı.
Hazırda Türkmənistanın cənub-şərqində Badxız qoruğuda (700 baş) yaşayır.
1953-cü ildə Aral dənizində yerləşən Barsakelmes adasına Badxız qoruğundan 120—140 baş qulan gətirilmişdir. 1982-ci ildə Aral dənizinin quruması ilə qulanlar Betpak-Dala səhra istiqamətinə köç etdişlər. 1990-cı illərdə adanın materikə birləşməsi ilə adada qalan bütün qulanlar şirin su arxasınca ərazini tərk etmişlər. 2005-ci ildə Kaskakulanda 179 baş qulan yayılmışdır.
Türkmənistanda Kaplankır qoruğunda və Mean çayı ilə Çaaça çayı arasında az sayda olsa belə yayılmışdır. Qazaxıstanın Altı-Əməl Milli Parkı ərazisində Qulanların sayı 2690 başdır. Brada hər 1000 ha əraziyə 8,8 qulan düşür. Ukraynanın Askaniya-Noya qoruğu və Biryoçiy adasında 150 baş qulan vardır.
Qulan hazırda İran, Əfqanıstan, Monqolustan, Çin ərazilərində yayılmışdır. Qolosen dövründə Rumıniyanın qərb ərazilərində yayılmışdılar.
Həyat tərzi və insan üçün əhəmiyyəti
Əsasən quru yarımsəhra və səhra ərazilərində yayılmışdır. Türkmənistanda 300—600 metr hündürlüyü olan ərazilərdə belə rastlanırlar. Çinin quru çöllərində və daşlı səhralarında müşahidə edilirlər.
Yarımnövləri
Qulanın yarımnövləri arasında müəyyən fərqlər vardır. Qədim elmi araşdırmalarda qulanların 7 yarımnövü müəyyəy edilir. Onlar özünə məxsus xüsusiyyətləri ilə seçilir. Ancaq buna baxmayaraq bir növə aid edilirlər.
thumb|left|300px|Kianq (Equus kiang holdereri) Kianq qulanların ən iri yarımnövüdür. Onun hündürlüyü 140 sm,çəkisi isə 400 kq təşkil edir. Onların rəngi qırmızı-qəhvəyidir. Onlara əsasən Himalayın cənub ətəklərində və Tibet yaylasında yayılmışlar. Onlar suda üzməyi xoşlayır və 5.5 km hündürlüyü olan əraziləri üstün tuturlar. Uzun zaman dünyanın Pekin zooparkından başqa heç bir zooparkında olmamışdır. 1957-ci ildə Nemo və Nedo adlı iki kianq Riqa zooparkına verilmişdir. Bu canlılar 27 il yaşamışlar. Onlrdan 72 kianq törəmişdir. Hazırda dünyanın Moskva, Riqa, Pekin, Berlin və San-Diyeqo şəhərlərindəki zooparklarda göprmək mümkündür.
Zooloqların fikirinə görə onaqr və türkməən qulanı eyni yarımnövdür. Ancaq molukulyar və genetik araşdırmalar bunun əksini göstərmişdir. Bəzən isə Qobi qulanı deyilən bir yarımnöv belə ayrılır (E. h. luteus).
Qərb arealında qulanla yanaşı vəhşi eşşək müşahidə edilirdi. Hazırda bu iki növ bölgədən yoxa çıxmışdır. Yarımsəhrada yayılan qulan ot la qidalanır. O su mənbəyinə yaxın yayılır. Səbəb isə sussuzluğa davamsız olmasıdır.
Əhliləşdirilməsi
Müasir dönəmdə aparılan araşdırmalar onu göstərirki bütün ev eşşəkləri genetik baxımdan Afrika eşşəyinin törəmələridir. Bəzi fərziyələr vrdır ki, Akkadlar və şumerlər qulanları əhliləşdirə bilmişlər. Son dövrlərdə bu canlıların ənlilləşdirilməsi mümkün olmamışdır. Tel-Brak şəhəıri ərazisində afrika eşşəyi ilə qulanların qarışığına aid sümüklər aşkar edilmişdir. Hazırda təbii şəraitdə çöl qulanları insana öyrəşir. Ancaq əhliləşmir.
Monqolustanda belə düşünülür ki, qulanlar əhliləşmiyən canlılardır. Onların adı monqol dilində olan «xulan» sözündən əmələ gəlmişdir. Mənası «məğlubedilməz, cəld, diribaş» anlamındadır.
Peyton List
Peyton Roi List — ABŞ aktrisası və modeli.
Həyatı
8 avqust 1986-cı ildə ABŞ-də, Baltimorda anadan olmuşdur. Aktrisa və modeldir.2001 və 2005-ci illərdə operada oynayıb.
Ağbulaq (Şahbuz)
Ağbulaq (əvvəlki adı: Gecəzur) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunun Gömür kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Gecəzur kəndi Ağbulaq kəndi adlandırılmışdır.
Əhalisi
İvan İvanoviç Şopenin rəhbərliyi 1829-cu ilin aprel ayında başladılmış və 1832-ci ilin may ayında sona çatdırılmış əhalinin kameral siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən Erməni vilayətinin Naxçıvan əyalətinin Naxçıvan mahalında yerləşən Gecəzur kəndində 13 evdə 30 nəfəri kişilər 24 nəfəri isə qadınlar olmaqla 54 nəfər erməni (10 fevral 1828-ci ildə bağlanılmış Türkmənçay müqaviləsinin XV bəndinə əsasən 16 mart 1828-ci ildə Qacar dövlətindən köçürülmüşdülər) yaşayırdı. Əhalisi 536 nəfərdir (2009).
Boris Balaz
Boris Balaz (20 noyabr 1997) — Slovakiyalı oxatan. Boris Balaz Slovakiyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Kan Yuvey
thumb|200px|Kan Yuvey
Kan Yuvey (çin dili|康有為|康有为|Kāng Yǒuwéi) 19 mart 1858-ci il — 31 mart 1927-ci il) — Çin filosofu, Tzin dövrünün islahatçısı, kalliqraf.
Yunanıstanda cinayət
Mütəşəkkil cinayətkarlıq
Yunanıstanda mütəşəkkil cinayətkarlıq artmaqda davam edir. Daxili, habelə xarici cinayətkar dəstələri yunan cəmiyyətində yaxşı kök salmış hesab olunur. Ənənəvi olaraq, mütəşəkkil cinayətkarlıqla əlaqəli adamlar "gecə insanları" kimi tanınırlar (άνθρωποι της νύχτας). Xarici cinayətkar qruplardan Alban mafiyası ən yayğındır. Yunanıstanda, Albaniyalı cinayətkar qrupların fəaliyyəti narkotik maddə ticarəti, insan alveri, qəsb və soyğunçuluqdan ibarətdir. Albaniyalı cinayətkar qruplar tez-tez Yunanıstana, xüsusən də Yaxın Şərq və Pakistanlı biznesmenləri və digər immiqrantları alır və Qərbi Afinanın işçi rayonlarında bir çox gecə klublarına nəzarət edir. Rus qrupları az saydadır, ancaq çox ağır silahlı və təhlükəli, silah qaçaqmalçılığı, qəsb və siqaret qaçaqmalçılığı ilə məşğul olurlar. Aşağı səviyyəli Rumıniya və Moldaviya qrupları oğurluq və insan alveri ilə məşğul olurlar. Yerli, etnik Yunan cinayət təşkilatları Alban qrupları ilə ən güclü və siyasi cəhətdən əməkdaşlıq edir və tez-tez Albanları cangüdən və ya qatil kimi işə götürürlər. Yunanıstan mafiyası qanunsuz biznesin qorunması, narkotik maddələrin oğurlanması və idxalı ilə, ölkədə korrupsiyanın artmasından faydalanıblar. kokain və heroin ölkəyə gəmilərlə gətirilir: gəmiqayırma sənayesində yunan mafiyasının nümayəndələri var.
Əmlak cinayətləri
2011-ci ildən etibarən Yunanıstanda iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi ilə əlaqədar olaraq, əmlakla əlaqədar cinayətlərin artması müşahidə olundu. 2005-ci ildə 50,000 bank və evlərin soyğunçuluq hadisəsi qeyd olunmuş, 2009-cu ildə isə 80,000 soyğunçuluq hadisəsi baş vermişdir. Əmlak cinayətlərinin artması xüsusi təhlükəsizlik şirkətləri üçün iş miqdarının artmasına səbəb olmuşdur. Buna baxmayaraq, cinayət dərəcəsi hələ də Qərbi Avropada ən aşağı səviyyədədir. 2016-cı ildə, Yunanıstan polisi, Yunanıstan tarixində ölkənin ən iri və ölkədə 2 minə yaxın evin oğurlanmasında iştirak edən böyük cinayətkar dəstəni müvəffəqiyyətlə dağıtdı və bu əməliyyata ən azı  min polis və 37 hakim qatılmışdı.
İmmiqrant cinayətləri
Yunanıstan polisi, qonşu Albaniyadan və Bolqarıstandan ölkəyə daxil olan silahlı dəstələrin, çox sayda adamın banklardan pul götürdüklərini və evlərində saxladığı barədə məlumatları əldə etdiklərini bildirdi. 2012-ci ildə Yunanıstanda 1 milyondan çox qaçaq immiqrant var. 2012-ci ildəki Paros təcavüzü kimi immiqrant cinayət hadisələri ümummilli etiraza səbəb olmuşdur. Son bir neçə il ərzində Yunanıstana qanunsuz miqrasiya sürətlə artmışdır. İspaniya və İtaliyanın sərt immiqrasiya siyasəti və onların qonşu Afrika ölkələri ilə qaçaq immiqrasiya ilə mübarizə razılaşmaları Yunanıstana qarşı Afrika köçəri axınlarının istiqamətini dəyişdi. Eyni zamanda, Asiyadan və Orta Şərqdən - əsasən Pakistan, Əfqanıstan, İraq və Banqladeşdən immiqrantların axını artmışdır. 2010-cu ildə Yunanıstanda "qeyri-qanuni daxil olma və ya qalmağa" görə 132.524 nəfər həbs olunub, 2006-cı ildə bu göstərici 95.239 nəfər idi. Tutulanların təxminən yarısı (52,469) dərhal deportasiya edildi, əksəriyyəti Albanlardır.
Vüqar Qaradağlı
Vüqar Aydın oğlu Qaradağlı — müəllim, alim, jurnalist, BDU-nun dosenti, Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2010).
Həyatı
Vüqar Qaradağlı 1966-cı il noyabrın 24-də Bakıda anadan olub. 1983-cü ildə orta məktəbi, 1990-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb dili şöbəsini bitirib. 1985–1987-ci illərdə hərbi xidmətdə olub.
Əmək fəaliyyətinə Bakı Dövlət Universitetindən başlayıb. Bu universitetin baş laborantı (noyabr, 1990 – may, 1991), tədris hissəsinin böyük inspektoru (1991, may – oktyabr, 1992), Ərəb filologiyası kafedrasının müəllimi (oktyabr, 1992 – mart, 1994), Baş müəllimi (mart, 1994 – dekabr, 2006) vəzifələrində çalışıb. 1994-cü ilin fevralından 1999-cu ilin sentyabr ayınadək BDU-nun İlahiyyat fakültəsinin ilk dekan müavini işləyib. 2006-cı ilin dekabrından Bakı Dövlət Universitetinin Ərəb filologiyası kafedrasının dosentidir. 2012–2017-ci illərdə Azad Azərbaycan MTRK-nın prezidenti olub.
2022-ci ilin fevral ayından Ərəb filologiyası kafedrasının müdiridir. Filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur.
Ailəsi
Ailəlidir, 2 övladı var.
Aydın Qaradağlı ilə Gültəkin Cabbarlının övladıdır. Həsənəliağa xan Qaradağskinin nəticəsidir.
Fəaliyyəti
1991–2011 Qurani-Kərimin Ziya Bünyadovla Vasim Məmmədəliyevin tərcüməsində Azərbaycan dilində çapdan çıxmış 12 nəşrinin redaktorudur.
2007, 1882 və 1888-ci illərdə A. O. Çernyayevski ilə S. H. Vəlibəyovun müəllifliyi ilə çıxmış "Vətən dili" kitabının əski əlifbadan transfoneliterasiyasının, ön söz, qeyd və cədvəllər, şərhlərin müəllifidir (92,5 çap vərəqi).
2012 "Qurani-Kərim: latın qrafikası ilə fonetik transkripsiyası (təcvidli, vurğulu)" kitabının müəllifidir (40 çap vərəqi).
Elmi-pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı media sahəsində də mühüm işlərdə çalışıb. 1999-cu il mayın 5-dən işıq üzü görən "Bizim əsr" və elə həmin il iyunun 4-dən nəşrə başlayan "Naş vek" qəzetlərinin baş redaktoru olub. 1999-cu ildən efirə çıxan "Radio Lider"in və 2000-ci il sentyabrın 1-dən fəaliyyətə başlayan "Lider" televiziyasının daxil olduqları "Media-Holdinq"in baş direktoru işləyib (2006-cı il sentyabrın 1-dək). "Mərkəz" qəzetinin baş redaktoru olub (2008-ci ilin noyabr ayından 2010-cu ilin oktyabrınadək). 2012-ci il mayın 14-dən 2017-ci il sentyabrın 26-dək Azad Azərbaycan Müstəqil Teleradio Kompaniyasının prezidenti olub. Azərbaycanda ilk klassik musiqi televiziya kanalının (ATV-Vivaçe) yaradıcısıdır.
2018, 1882 və 1888-ci illərdə A. O. Çernyayevski ilə S. H. Vəlibəyovun müəllifliyi ilə çıxmış "Vətən dili" kitabının əski əlifbadan transfoneliterasiyasının, ön söz, qeyd və cədvəllər, şərhlərin müəllifidir (II nəşr. 143,5 çap vərəqi).
2022, 1882 və 1888-ci illərdə A. O. Çernyayevski ilə S. H. Vəlibəyovun müəllifliyi ilə çıxmış "Vətən dili" kitabının əski əlifbadan transfoneliterasiyasının, giriş sözü, şərhlərin müəllifidir (III nəşr. 15,5 çap vərəqi).
Dendrobium lituiflorum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anadır çayı
Anadır (Yukagir dili Онандырь), (Çukot dili Йъаайваам) — Rusiyanın uzaq şimal-şərq dutaracağında yerləşir. Rusiyanın Çukot Muxtar Dairəsinin Anadır rayonu ərazisindən axır.
Tarixi məlumat
1648-ci ildə Semyon Dejnyov Anadırın mənsəbində qışlamışdır. Sonradan ərazi Çukçalarla tiçari əlaqə quran taçirlərin əsas qışlaq yerinə çevrilmişdir.
Çay haqqında ilk yazılı məlumatı Mixail Staduxin vermişdir. Sonradan isə Anadır çayını Dmitri Laptev araşdırmışdır. 1913-ci ildə P.İ Polevin ekspedisiyası zamanı Anadır çayının mənbəyi aşkarlanır. Hövzəsinin sahəsi və ona tökülən əsas qollar müəyyənləşir. Hövzənin xəritəsi tərtib edilir.
Adlanması
Yukagir dilində enu-en → anu-an → anu-on — «çay» mənasını verir. Çukot adı isə olan — Yaayvaam, yay — «qağayı», vam — «çay» anlamında işlədilir. Ola bilsin ki, Yaayvaam adı Kerek dilində olan Yaаyveyem sözündən əmələ gəlib.
Hidroqrafiyası
Çayın uzunluğu 1150 km təşkil edir. Başlanğıçını Anadır dağlıqlarının mərkəz hissəsindən götürür. Çay Anadır körfəzinin daxilində yerləşən Onemen körfəzinə tökülür. Yuxarı axarlarda enzis və dərin yataqla axsada aşağı axarlarda isə düxənlikdən axdığında yataq genişlənir və dərinlik azalır. Mənsəbə yaxın eni 7 km təşkil edir.
Hövzəsi
Hövzəsinin sahəsi — 191000 km² təşkil edir. Hövzənin təbii sərhədləri qərbdə və şimal-qərbdə Anadır və Kolıma dağları, şimal və şimal-şərqə Çukot dağları, cənubdan Koryak dağları, cənub-qərbdə isə Çuvan və Penjins silsilələri ilə əhatələnir. Anadır hövzəsində 23595 göl vardır. Onların ümumi sahələri 3231 km² təşkil edir. Hövzəsinfə ən iri göl Krasnoye gölüdür.
İqlim şəraiti
Qışda havanın temteraturu -9° S təşkil edir. Sərt qış günləri -45°S-dən -61°S ola bilir. Yay günləri 14 °S olur. Hətta temperatur 32—33 °S təşkil etdiyi anlar vardır. Artıq sentyabrın sonlarında şaxtalar başlayır. Şaxtasız dönəm cəmi 50-75 gün davam edir. İllik yağıntının miqdarı 330–400 mm təşkil edir.
Sahil florası
Sahil boyunca tundra bitkiləri yayılmışdır. Xüsusilə mamır və şibyələr daha geniş sahə turur. Sahillərində meşə demək olar ki yoxdur. Nadir hallarda Qara şam və Söyüdkimilər kimi bitkilərdə yuxarı axarlarda rast gəlinir.
Faunası
Su canlıları ilə zəngindir. Sularında 27 növ balıq yaşayır.
Əli Süleymanov
Süleymanov Əli Vəli oğlu — İkinci dünya müharibəsi iştirakçısı.
Anadır çayı
Qolları
Anadır çayına çoxlu sayda çay tökülür. Onlar arasında uzunluğu 150–482 km olnan çaylarda vardır. Ən iri çayları: sağ — Yablon, Eropol, Mayn; sol — Çineyveem, Belaya, Tanyorer, Ubienka. Çayların uzunluğu 100 km təşkil edir.
Əhəmiyyəti
Sahillərində Markovo, Ust-Belaya, Snejnaya, Vaeqi, Kançalan kimi yaşayış məntəqələri vardır. 100 km² əraziyə cəmi iki nəfər adam düşür. 280px|right|thumb Çay Markovo kəndinə qədər gəmiçilik üçün yararlıdır. Naviqisiya 1 iyundan 15 setyabra qədər a©ıq olur. Mənsəbdən olan məsafə: Çay balıqçılıq üçün əlverişlidir. Hövzədən daş kömür çıxarılır, üstəlik qızıl ehtiyatları vardır.
Əli Süleymanov
Həyatı
1924-cü il avqustun 27-də Culfa rayonunun Dizə kəndində anadan olub. Həmin kənddə orta məktəbi qurtardıqdan sonra 1942-ci ildə Naxçıvan şəhərindəki Müəllimlər İnstitutuna daxil olur. İkinci Dünya Müharibəsi getdiyindən elə həmin ildə də hərbi xidmətə çağırılır.
Bu vaxt 18 yaşı yenicə tamam olan Ə.Süleymanov 1942-ci ilin dekabrında döyüşlərin birində yaralanaraq Tbilisidə hərbi hospitalda müalicə olunur. Burada müalicə olunan vaxt atasına göndərdiyi fotoşəkilin arxasında yazdığı sözlər qısa və lakonik olur: "Məni qələbə ilə gözləyin".
O bununla sağaldıqdan sonra yenidən cəbhə bölgəsinə gedəcəyini bildirir. Belə də olur, Ə.Süleymanov sağaldıqdan sonra yenidən cəbhə bölgəsinə yollanır. Bir sıra ağır döyüşlərdə iştirak edən Ə.Süleymanov Rumıniyanın Konstansa şəhərinin alman faşistlərindən azad edilməsində göstərdiyi şücaətə görə 1944-cü ilin avqust ayında medal və Fəxri Fərmanla təltif edilir.
Müharibə qurtardıqdan sonra doğma Dizə kəndinə qayıdan Ə.Süleymanov Naxçıvan şəhərindəki Müəllimlər İnstitutunda yarımçıq qalmış təhsilini başa vurur. Daha sonra isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirir.
Senecio cinerascens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əli Süleymanov
Həyatı
1946-cı ildə ailə həyatı quran Ə.Süleymanovun bu izdivacdan 4 övladı olur.
1947-1950-ci illərdə orta məktəbdə müəllim işləyən Ə.Süleymanov 1950-1988-ci illərdə Culfa şəhərindəki "İnturist" mehmanxanasının müdiri vəzifəsində işləyib.
Ə. Süleymanov 2000-ci il mart ayının 8-də vəfat edib.
Absarokit
Absarokit — Yellouston parkının effuziv süxurlar seriyasından olub, damar və axıntılar əmələ gətirən porfir və ya aydın kristallik əsasi tərkibli süxurlardır. Absarokit əsas kütləsində (şüşəlidən tam kristalliyədək) çoxlu miqdarda olivin və avgit pürüzləri iştirak edir, çöl şpatları isə olmur. Mineraloji tərkibi: sanidin (25%), avgit (25%), olivin (24%), plagioklaz (22%), filiz mineralları, apatit və biotit (3%). Absarokit şoşonit və banakitlərlə birlikdə vahid ümumi seriya əmələ gətirir.
Eldar Mahmudov
Həyatı
Eldar Mahmudov 1956-cı ildə Bakı şəhərində alim ailəsində anadan olmuşdur. Ata nəsli əslən Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kəngərli rayonunun Şahtaxtı kəndindəndir. 1978-ci ildə Dadaş Bünyadzadə adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun maliyyə-kredit, 1993-cü ildə isə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. SSRİ Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.
1980–2004-cü illərdə daxili işlər orqanlarında xidmət etmişdir. Bu dövrdə mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə, cinayət-axtarış strukturlarında çalışmışdır.
1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsində şöbə rəisi vəzifəsinə təyin edilmiş, bir müddətdən sonra həmin idarənin rəis müavini vəzifəsinə irəli çəkilmişdir.
1993–2003-cü illərdə Sovet dönəminin ən korrupsiyalaşmış orqanlardan biri hesab olunan "OBXSS"-in varisi olan İqtisadi Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinin və İqtisadi sahədə Əməliyyat-Əlaqələndirmə Bürosunun rəisi vəzifələrində işləmişdir. 2004-cü ilin əvvəlindən isə Narkotiklərlə Mübarizə Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Mötəbər beynəlxalq qurumların işində, o cümlədən dünyanın bir çox ölkələrində korrupsiyaya, terrorizmə, insan alverinə, narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə məsələlərinə həsr olunmuş konfranslarda, seminarlarda Azərbaycan Respublikasını təmsil etmişdir. Çoxsaylı beynəlxalq hüquqi sənədlərin, o cümlədən Korrupsiya ilə mübarizə haqqında BMT Konvensiyasının hazırlanmasında bilavasitə iştirak etmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 23 iyul 2004-cü il tarixli 320 nömrəli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Təhlükəsizlik naziri təyin olunmuş və general-mayor hərbi rütbəsi verilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 mart 2005-ci il tarixli sərəncamı ilə general-leytenant, 27 mart 2014-cü il tarixli sərəncamı ilə isə general-polkovnik ali hərbi rütbəsi verilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 oktyabr 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik naziri vəzifəsindən azad edilmişdir.
Eldar Mahmudovun rəhbərliyin altında MTN uğurları
Prezident İlham Əliyevə sui-qəsd cəhdinin qarşısı alınması
2012-ci ilin mayında Azərbaycanda keçirilən genişmiqyaslı əməliyyat nəticəsində prezident Əliyevin həyatına sui-qəsdin qarşısı alınıb, həmçinin Bakıda keçirilən “Eurovision 2012” mahnı müsabiqəsində planlaşdırılan terror vəhşiliyinin qarşısı alınıb.
Prezident Əliyevin həyatına sui-qəsdin qarşısı Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində baş verib və Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin qüvvələri təhlükəni zərərsizləşdirmək üçün qətiyyətli addımlar atıb. Transmilli terror qruplaşması, geniş yayılmış itkilərə səbəb olacaq əlamətdar yerləri hədəf alaraq, maksimum sayda qurbanı öldürmək və şikəst etmək üçün koordinasiyalı hücum planlaşdırmışdı.
Terrorçular nüfuzlu otelləri, dini mərkəzləri, ziyarət yerlərini və maksimum itki ilə nəticələnə biləcək digər yerləri hədəf almağı planlaşdırırdılar. Azərbaycanın bütün ərazisində hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları və inzibati mərkəzlər də yaxşı hazırlanmış və resursları olan terror qruplaşmasının hədəfinə çevrilib.
Kəşfiyyat məlumatları əsasında Eldar Mahmudovun rəhbərlik etdiyi Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi Azərbaycanın bir sıra şəhərlərində, o cümlədən Bakı, Gəncə və Suqayıtda, həmçinin terror hücumu təhlükəsi altında olan digər şəhərlərdə xüsusi genişmiqyaslı əməliyyatlar keçirib. Terrorçular xüsusi olaraq Bakıda keçirilən “Eurovision 2012” müsabiqəsini hədəfə almışdılar və bütün dünyanın diqqətini cəlb edəcək beynəlxalq vəhşilik törətməyə ümid edirdilər. Antiterror əməliyyatı nəticəsində mütəşəkkil dəstənin bədnam lideri Vüqar Padarov bir sıra digər terrorçularla birlikdə məhv edilib.