cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konstantinopol divarları
Anadolu və Rumeli hasarları
Anadolu və Rumeli əkiz hasarları Boğazın ən dar nöqtəsindədir və İstanbulun şimalına qədər uzanır. Osmanlılar tərəfindən həyati əhəmiyyətli su yolu olan Boğazdakı trafikə nəzarət etmək və İstanbula son son hücuma hazırlaşmaq üçün tikilmişdirlər. Anadolu Hasarı əvvəlcə Akçehisar və Güzelcehisar adlanırdı. 1395-ci ildə Sultan I Bəyazid tərəfindən tikdirilmişdir. Əvvəlcə 25 metr hündürlüyündə idi. Təxminən beşbucaqlı müşahidə qülləsi divarla əhatə olunmuşdu. Daha geniş və daha mürəkkəb olan Rumeli Hasarı 1452-ci ildə Sultan II Məhəmməd tərəfindən inşa etdirilmişdir. Üç böyük və bir kiçik qüllədən ibarətdir. Toplar 13 kiçik müşahidə qülləsi ilə möhkəmləndirilmiş divarla birlikdə əsas qalaya quraşdırılmışdır. Hasar, Osmanlıya boğazdan keçən gəmilərə nəzarət etməsinə imkan verirdi. Bu rol onun orijinal adını açıq şəkildə ortaya çıxarirdı: boğazın kəsicisi (cutter of the strait). Konstantinopolun zəbt edilməsindən sonra qala, gömrük nəzarət məntəqəsi və xüsusən də imperiya ilə müharibə edən səfirliklər üçün həbsxana yeri rolunu oynamışdır. 1509-cu ildəki genişmiqyaslı zəlzələdən sonra təmir edilmiş və XIX əsrin sonlarına qədər mütəmadi olaraq istifadə edilmişdir.
Altınkapı və Yeddiqüllə hasarı
thumb|200px|Yeddiqüllə qalası 1827
Qızıl qapı (Altınkapı) və ya Qızıl rəngli qapı (Yaldızlıkapı) (Müasir Yunanca: Χρυσεία Πύλη, Rom: Chryseia Pylē; Latın: Porta Aurea; İngiliscə: Golden Gate) İstanbulun qurudan müdafiə divarlarının Yeddiqüllə hissəsindəki zəfər yürüşlərindən sonrakı zəfər alaylarının başında imperatorların şəhərə girdiyi əsas mərasim qapısıdır. Qərbdən Trakya istiqamətində uzanan Via Egnatia adlanan şəhərlərarası yol bu qapıya çatır və adı cəkikəny qapıdan keçdikdən sonra şəhərdəki Mese adlı əsas küçə ilə Ayasofya qarşısındakı Augustaion adlı meydana çatırdı. II Theodosian dövründə Şərqdəki Praetorian Prefecture olan Anthemius tərəfindən paytaxtın divarlarını yenidən möhkəmləndirməyə cəhd göstərildi və bununla birlikdə Via Egnatianın genişləndirilmiş şəhər sahəsinin girişində bir qapı inşa edilmişdir. Bu qapı, ərazinin yüksək bir nöqtəsində yerləşməsi səbəbindən əhəmiyyətini artırır və sonrakı illərdə şəhərin əsas qapısına çevrilir, xüsusən də imperatorun şəhərə giriş mərasimlərində istifadə etdiyi əsas qapı halına gəlir. Ioannes Primikeriosun 425-ci ildəki qələbəsindən sonra binaya adını verən qızıl rəngli qapı qanadları quraşdırıldı. Qapının üstündə Theodosiusun heykəlləri, Nike və fil qoşqulu bir araba var idi. Qapı girişinin üstündə qızıl üzlüklü tunc hərflərdən yazılar mövcuddur.
Qapının arxasındakı ilk qalanın inşasına I İoannisin dövründə başlanılmış və I Manuilin dövründə tamamlanmışdır. Qalanın beş qülləsi var idi. Bu səbəbdən beşbucaq adlandırılmışdır. Dördüncü Səlib yürüşü zamanı şəhərin düşmən əlinə keçməsindən sonra məhv edilmişdir. Yenidən 1350-ci ildə VI İoannis dövründə tikilmişdir. Yeni qala beş ədəd səkkiz tərəfli bürcdən ibarət idi və qızıl qapının iki mərmər qülləsi ilə birlikdə ümumilikdə yeddi, məlum olan yeddi bürc meydana gəlirdi. Lakin 1391-ci ildə V İoannis, qalanı təməlindən Sultan I Bəyazid tərəfindən gələn təhdidlər nəticəsində dağıtmaq məcburiyyətində qaldı, əks təqdirdə Osmanlıların əlində əsir olan oğlu Manuilin kor ediləcəyi ilə təhdid edilirdi. İmperator VII İoannis qalanı bərpa etməyə çalışdı, lakin bu dəfə Sultan II Murad tərəfindən törədilən maneələrlə qarşılaşır. Osmanlı imperiyası tərəfindən Konstantinopolun son zəbtindən sonra Sultan II Məhəmməd onu 1457-ci ildə yeddi bürclə yenidən yeddi bürcdən ibarət bir qala olaraq inşa etdirmişdir. Qala Osmanlı dövründə xəzinə idarəsi və dövlət adamlarının həbsxana yeri kimi istifadə edilmişdir. Bunlar arasında ən diqqət çəkən məhbus Gənc Osman (II Osman) idi. Burada əsir şəklində saxlanılır və 1622-ci ildə yeniçərilər tərəfindən edam edilmişdir.
Braziliya–Türkiyə münasibətləri
Türkiyə—Braziliya münasibətləri — Türkiyə və Braziliya arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Ölkələrin hər ikisi Ümumdünya Ticarət Təşkilatının üzvüdür.
Tarixi
Braziliya İmperiyası Amerikada (ABŞ-dən sonra) Osmanlı İmperiyası ilə müqavilə imzalayan ikinci dövlət olur. 5 fevral 1858-ci ildə ölkələr on bir maddədən ibarət olan və Osmanlının digər xristian güclərinə təslim olma anlaşmasına bənzər Ticarət və Dənizçilik Müqaviləsini imzaladılar. Bundan sonra Braziliya Osmanlı İmperiyasında dörd konsulluq açır: Qahirə, Yaffa, Tir və Tanta. Osmanlıların Braziliyada iki konsulluğu var idi: Rio-de-Janeiro və San-Paulo. 1909-cu ildən sonra Braziliya İstanbul və Beyrutda da konsulluqlar qurmağa çalışır. Lakin Osmanlı buna imkan vermir. Ölkələr arasında əməkdaşlığın inkişafı nəticəsində, əsasən Suriyadan olan 100 mindən çox Osmanlı vətəndaşı qəhvə əkinləri sahəsində işləmək üçün Braziliyaya mühacirət edir. XIX əsrin sonlarından bəri Braziliyada Osmanlı İmperiyasından gələn mühacirlər üçün ərəb dilində iyirmi qəzet çıxır. Bir qayda olaraq, ölkələr arasındakı münasibətlərə təzyiq göstərən Osmanlı əleyhinə bir redaksiya mövqeyi tutulur.
1926-cı ildə Braziliya Türkiyəni rəsmən tanıyır və 8 sentyabr 1927-ci ildə yeni bir dostluq müqaviləsi imzalayır. 1930-cu ildə ölkələr bir-birlərinin paytaxtlarında səfirlik açır. 1933-cü ildə iki ölkə arasında ticarət müqaviləsi imzalanır.
2010-cu ilin may ayında Braziliya və Türkiyə İranla nüvə proqramı ilə bağlı diplomatik böhranın qismən həllinə yönəlmiş üçtərəfli bir müqavilə imzaladılar. 2012-ci ildə Türkiyənin Müdafiə Naziri İsmət Yıldız Braziliyaya gəlir və burada Braziliya Müdafiə Naziri Selsu Amorim ilə görüşür. Tərəflər hərbi texnika istehsalı məsələsini müzakirə edir. Səfər zamanı hərbi sahədə təcrübə mübadiləsinə dair müqavilə imzalanır.
2015-ci ilin iyununda Braziliya Erməni Soyqırımını tanıdıqdan sonra ölkələr arasındakı münasibətlər gərginləşir və Türkiyə qısa müddət sonra səfirini Braziliyadan geri çağırır.
Depersonalizasiya
Depersonalizasiya — psixoloji xəstəlik növü.
Bu zaman insan sanki öz şəxsiyyətindən və bədənindən ayrılır, qıraqdan öz hərəkətlərini müşahidə edir və hesab edir ki, bu onun özü deyil və ona müdaxilə edə bilməz. Bəzən xəstə özünü robot və ya kompüter oyununun personajı kimi qəbul edir. Depersonalizasiyaya səbəb olan keçmişdə keçirilən travma və ya beyin şişi belə ola bilər.
Ərəb Şamilov
Ərəb Şamoyeviç Şamilov, ədəbi təxəllüsü ilə Ərəbe Şamo — kürd əsilli SSRİ yazıçısı.
Cəmilə (roman)
Cəmilə — Orxan Kamalın yazdığı roman.
Məzmun
Çox gənc yaşlarında həyat mübarizəsi ilə qarşılaşan Orxan Kamal ürəyində iz buraxan hər şeyi ədəbiyyata köçürüb. Yaşadıqları, şahidi olduqları, müşahidə etdikləri qələminin ucunda hekayəyə, romana, tamaşaya, şeirə çevrildi. O, həyatı çox sadə dildə təsvir etsə də, sanki ustad rəssamın fırçası ilə çəkirdi. Halbuki o, ağrı-acı, çarəsizlik və yoxsulluğu təsvir edərkən belə, misraları arasında həmişə yaşamaq sevinci, ümid var idi. "Cəmilə" Orxan Kamalın həyatından sətirləri aşıb-daşdıran bir romandır. Arxa planda 1934-cü ildə Adanada bir kasıb fəhlə məhəlləsi və işçilərin dolanışıq mübarizəsi izah edilir; Bosniyalı gözəl qız, fəhlə Cəmilə ilə ayda 24 lirə 95 kuruş cəza alan Katib Necatinin sevgi hekayəsi. Orxan Kamal öz qəhrəmanlarını və yaşadıqları mühiti özünəməxsus realizmi ilə təsvir edərkən, cəmiyyətin bütün yoxsulluğuna, düşmənçiliyinə, prinsipsizliyinə, duyarsızlığına qarşı insanları ayaqda tutan həmrəylik və dostluq bağlarının möhkəmliyini vurğulayır.
Duxa türkləri
Duxa türkləri — Türk etnosunun ən qədim izlərini özündə barındıran, hal-hazırda dili və kültürü məhvolma təhlükəsi ilə üzləşən, “maral adamlar” deyə tanınan duxalar təxminən 500 nəfərdən ibarət yarımköçəri türklərdir. Duxalar Monqolustanın şimalında Tuva Respublikası ilə həmsərhəd olan Xövsgöl əyalətinin Tsaaqan-Nuur bölgəsində yaşayırlar. Onların bir qismi Xövsgöl əyalətinin şimalında, bir qismi Tsaaqannur qəsəbəsində və bir qismi isə tayqalarla əhatələnmiş meşəlik bölgələrdə yaşayırlar.
Peruvian Hava Yolları reys 112
Hava Yolları reys 112, Peruda baş vermiş aviasiya olayı. 28 mart 2017-ci ildə ölkə daxili uçuş həyata keçirən təyyarə enmə zamanı eniş zolağından kənara çıxıb və nəticədə təyyarənin arxa hissəsi yanmağa başlayıb. Təyyarədə olan 141 nəfərdən 39-u xəsarət alıb.
Yunus Bikbov
Bioqrafiyası
1883-cü ildə Orenburq quberniyasının Orsky rayonunun 2-ci volostunun Abulyais kəndində (indiki Başqırdıstanın Ziançurinski rayonu) anadan olmuşdur.
Yunus ibtidai təhsilini kəndindəki mədrəsədə almış, daha sonra rus məktəbində oxumuşdur. Məktəbdən sonra Orenburq gimnaziyasına daxil olmuşdur. Burada yerli Sosial Demokrat dairəsinin, daha sonra Sosialist İnqilab Partiyasının üzvü olmuşdur.
Mərkəzi Sovet hakimiyyəti orqanları ilə saziş imzalandıqdan sonra Muxtar Başqırd Sovet Respublikasının Xalq Ədalət Komissarı seçildi. Muxtar Başqırd Sovet respublikasının hüquqlarının məhdudlaşdırılması və Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və RSFSR Xalq Komissarları Sovetinin 1920-ci il may sazişdəki maddələrinin pozulmasına dair fərmanından sonra Başqırd hökumətinin üzvləri kollektiv şəkildə istefa etdilər.
18 may 1930-cu ildə OGPU-nun qərarı ilə 5 il həbs cəzasına məhkum edildi və Ağ dəniz-Baltik kanalının tikintisinə göndərildi. Geri qayıtdıqdan sonra əvvəlcə məktəbdə, sonra universitetdə müəllim işlədiyi Daşkənddə yaşamağa yollanır. 1938-ci ildə yenidən saxta ittihamlarla mühakimə olundu və 8 il həbs cəzası ilə Qazaxıstana göndərildi. 1942-ci ildə vəfat etdi.
Antonio Tayani
Antonio Tayani (4 avqust 1953-cü il, Roma — İtaliya və Avropa siyasətçisi, 2008—2010-ci iilərdə nəqliyyat üzrə, 9 fevral 2010-cu ildən 31 oktyabr 2014-cü ilədək sənaye və sahibkarlıq üzrə Avropa komissarı. Həmçinin Avropa komissiyası sədr müavinlərindən biridir.
Tuyevik
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Kişilər Marsdan, qadınlar Veneradandır
Kişilər marsdan, qadınlar veneradandır — 1992-ci ilin mayında nəşr olunan Con Qrey tərəfindən məşhur psixologiya kitabıdır. Bir çox dillərdə nəşr olundu və bestseller oldu. Tənqidçilər kitabın insan psixologiyasını stereotiplərə endirdiyinə diqqət çəkirlər.
Məzmun
“Kişilər Marsdan, qadınlar Veneradandır” kitabı öz növbəsində bir neçə tematik hissəyə bölünmüş giriş və 13 fəsildən ibarətdir. Kitabın girişi sözün əsl mənasında Con Qreyin vəhyidir. Müəllif həyat yoldaşı ilə münasibətlərində ailə həyatının çətin dövrlərindən birində - qızlarının dünyaya gəlməsi zamanı baş verən əhvalatı danışır. Müəllifin fikrincə, məhz onun girişdə təsvir etdiyi hal onun qadın və kişilər arasındakı fərqlər haqqında 7 illik tədqiqatına başlamasına səbəb olub və nəticədə “Kişilər Marsdandır, qadınlar Veneradandır" . Kişilər Marsdan, Qadınlar Veneradandır bu fərqləri dolğun şəkildə ortaya qoyur, cinslərin münasibətlərində yaranan əksər münaqişələrin əsl səbəblərini izah edir, kişi və qadınların bir-birlərinə tamamilə yeni şəkildə baxmasına kömək edir. Ailəsi, sevilən birisi və ya işgüzar tərəfdaşları ilə münasibətlərdəki problemlərdən və anlaşılmazlıqlardan xilas olmaq, eləcə də tamamilə istənilən vəziyyətdə onlarla ümumi dil tapmağı öyrənmək.
Populyarlıq
Kitab 15 milyon nüsxədən çox satıldı və CNN-in hesabatına görə, 1990-cı illərin "ən yüksək reytinqli qeyri-bədii əsəri" idi. Kitab hər bir cinsin fərqli meyllərinə əsaslanan münasibətlərdəki problemlər üçün "məşhur paradiqma" halına gəldi və reklam filmləri, audio və video lentlər, həftəsonu seminarları, mövzulu tətillər, bir nəfərlik Broadvay şousu, TV sitcom və təklif olunan bir film yaratdı. 20th Century Fox ilə film mövzusu. Kitab 2006-cı ildə Fransada uğurlu səhnə şousuna çevrildi və burada altı ildir Parisdə nümayiş etdirildi. Hal-hazırda İngiltərədə turnedə olan ingilis versiyası var.
Kitabın tənqidi
Kitab insan psixologiyasını stereotiplərə yerləşdirməyə görə tənqid edilmişdir. Stony Brook Universitetinin sosiologiya professoru Maykl Kimmel Qreyin kitabında təklif etdiyinin əksinə olaraq, kişi və qadınların əsaslı şəkildə fərqli olmadığını iddia edir. Kimmelin 2008-ci ildə Vermontdakı Middlebury Kollecində "Venera, Mars və ya Planet Yer? Yeni Minillikdə Qadınlar və Kişilər" adlı mühazirəsində Kimmel iddia edir ki, kişilər və qadınlar arasında qəbul edilən fərqlər son nəticədə sosial quruluşdur sosial və siyasi cəhətdən, kişi və qadın eyni şeyi istəyirlər. 2002-ci ildə müəllif Julia T. Wood, Kişilər Marsdan, Qadınlar Veneradan olan cinslərin təsvirinə tənqidi cavab nəşr etdi. 2003-cü ildə nəşr olunan The Essential Difference kitabının birinci fəslində Simon Baron-Cohen deyir: "Kişilərin Marsdan, qadınların isə Veneradan olması fikri iki cins arasındakı fərqləri həddindən artıq hədsiz olaraq göstərir. İki cins fərqlidir, lakin fərqli deyil. o qədər fərqlidir ki, biz bir-birimizi başa düşə bilmirik." 2004-cü ildə Purdue Universitetinin ünsiyyət professoru Erina MacGeorge, anketlər və müsahibələrdən istifadə edərək apardığı araşdırmalara əsaslanaraq, kişi və qadınların o qədər də fərqli olmadığını və "Con Gray-in kitabları kimi kitablar" dedi. Kişilər Marsdan, Qadınlar Veneradandır və Deborah Tannenin "Siz Sadəcə Anlamırsınız" əsərlərində kişilərə deyin ki, kişi olmaq hissləri rədd etmək və problemləri azaltmaq deməkdir (kitabı oxuyan bir çox kişilərin özləri bununla razılaşmır). Kişilərin çoxu bunu etmir, və bu nə kişilər, nə də qadınlar üçün yaxşı deyil ." Bobbi Carothers və Harry Reis tərəfindən 13,000-dən çox insanın iştirak etdiyi bir araşdırma aşkar etdi ki, əksər psixoloji xüsusiyyətlər və ya meyllər, o cümlədən Big Five şəxsiyyət xüsusiyyətləri, eləcə də təsadüfi cinsi əlaqəyə olan istək səviyyəsi kimi cinsi əlaqəli suallar, şəxsiyyət xüsusiyyətləri və üstünlüklərinin böyük əksəriyyətində kişi və qadınlar arasında taksonomik fərq . Cinslərə görə orta göstəricilərdə fərqlərin olmasına baxmayaraq, bölgülər o qədər üst-üstə düşürdü ki, taksonomik fərq mənalı deyildi. Beləliklə, Kişilər Marsdandır, Qadınlar Veneradandır kimi pop psixologiya başlıqlarının iddialarının əksinə olaraq, kişi və qadınların münasibətləri haqqında keyfiyyətcə fərqli düşünmələri həqiqətə uyğun deyil." Fiziki atributlarda və fiziki gücün ölçülməsində nəzərəçarpacaq taksonomik fərqlər var idi.
Svetlana Abrosimova
Svetlana Oleqovna Abrosimova - 9 iyul 1980-ci ildə anadan olub, kollecdə, olimpiadada və peşəkar liqalarda çıxış etmiş rusiyalı basketbolçudur. Ən son Qadınlar Milli Basketbol Assosiasiyasında (WNBA) Seattle Storm üçün oynamışdır. Onu adətən "Svet" və ya "Sveta" ləqəbi ilə çağırırlar.
Haqqında
Abrosimova Leninqradda, Rusiya SFSR, Sovet İttifaqında (indiki Sankt-Peterburq, Rusiya) Oleq və Lüdmilla Abrosimovların ailəsində anadan olub. Atası Oleq gəmiqayırma zavodunda qaynaqçı işləyir, böyük bacısı Tatyana isə peşəkar bal rəqqasəsi idi. Məktəbdə oxuyarkən o, o vaxtkı Sovet Olimpiya komandası üçün hazırlanıb. O, hər oyunda orta hesabla 18 xal, altı ribaund və üç asistlə 1996-cı il Avropa Basketbol Çempionatının (həmçinin Eurobasket kimi tanınır) ən dəyərli oyunçusu olaraq seçildi. O, həmçinin 1995 və 1996-cı illərdə Avropa Çempionatını qazanan bütün ulduzlu komandaların üzvü idi.
Abrosimova 2000-ci il Yay Olimpiya Oyunlarında altıncı yeri tutan və 1998-ci ildə Basketbol üzrə Dünya Çempionatında gümüş medal qazanan Rusiya milli basketbol komandasının üzvü idi.
Karyerası
Konnektikut Universitetində birinci kurs mövsümündə (1997-1998) Abrosimovanın komandası adi mövsümdə yalnız Tennessi və Rutgersə uduzaraq 30 oyunda 28 qələbə və 2 məğlubiyyətlə sezonu yekunlaşdırdılar. Komanda turnir çempionatında Rutgers-i məğlub edərək Rutgers-ə uduzmalarının qisasını alaraq Böyük Şərq turnirinin qalibi oldular. Növbəti mövsümdə komanda ilk üç NCAA oyununda qalib gəldi, lakin Abrosimova NC State ilə regional final oyununda zədələndi və komanda məğlubiyyətlərlə mövsümünü başa vurdu.
2000-ci ildə Milli Kollec Atletika Assosiasiyası milli kollec titulunu ehtiva edən görkəmli bir kollegial karyeradan sonra Abrosimova, ayağın zədələnməsinə baxmayaraq, 2001-ci ildə Qadın Milli Basketbol Assosiasiyası layihəsi zamanı Minnesota Lynx tərəfindən ilk turda əsas heyətə seçildi. Svetlana Konnektikut Universitetinin qadın basketbolu "Huskies of Honor" tanınma proqramına qəbul edilənlərin ilk sinfinin (2006) üzvü idi. Karyerasında UConn-da olarkən 3 dəfə Kodak birincisi All-American komandası idi. Bununla belə, UConn 29 dekabr 2011-ci ildə 2001-02 komandasını Fəxri Huskies sırasına daxil etdi.
Milli karyerası
Hələ kollecdə oxuyarkən, Abrosimova 2000-ci il Yay Olimpiya Oyunlarında doğma Rusiya Olimpiya komandasında oynadı və onun komandası altıncı yeri tutdu. 2008-ci il Olimpiadasında bürünc medal qazandı.
Yenilik
Yenilik — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Partlayan Baş sindromu
Bu vəziyyətin yaranmasının bir neçə səbəbi ola bilər, lakin ən çox rast gəlinən səbəb yüksəs və daimi səslərin təsiri nəticəsində orta qulağın mikrotravmasıdır. Əsasən bu xəstəlikdən DJ-lər əziyyət çəkir. Oyaqkən və yatarkən belə xəstələr qulaqlarında dözülməz səslər eşidirlər. "Səs o qədər yüksəsdir ki, sanki məni öldürəcək" – deyərək şikayətlənirlər. Əlbəttə ki, bu səslərdən heç kim ölmür, ancaq səslər həmin şəxsin psixikasını çox ciddi şəkildə korlayır.
Ayaqyalınlar üsyanı
250px|thumb|right|Ayaqyalınlar üsyanı və Normandiya Parlamentinin qadağan edilməsi haqqında memuar. Müəllif: Biqo de Monvil.
Ayaqyalınlar üsyanı — 1639-cu ildə Fransanın Normandiya regionunda böyük xalq üsyanı. Başçıları yarıəfsanəvi Ayaqyalın Jan idi. Üsyana çox ağır vergilər və ümumiyyətlə, feodal zülmü səbəb olmuşdu. "Ayaqyalınlar"ın ictimai və siyasi ideologiyası dəqiq deyildi. Yoxsul şəhər əhalisi və kəndlilərdən ibarət üsyançılar dövlət vergilərindən boyun qaçırır, varlıların mülklərini, vergi idarələrini dağıdırdılar. "Ayaqyalınlar" Normandiyanı tutmuşdular. Üsyan Fransanın bir çox əyalətində geniş əks-səda doğurmuşdu. Üsyanı hökumət qoşunu yatırmışdır.
Azərbaycanın təbiət abidələri
300px|thumb|right|Azərbaycanın dövlət qoruqları, Dövlət Təbiət Yasaqlıqları və Milli Parkların xəritəsi Azərbaycanın, eləcə də Qafqazın bütöv ərazisi subtropik zonada yerləşir və bu da iqlimin bəzi tiplərinin və yarım tiplərinin formalaşmasına təsir edir. Planetdə mövcud olan 11 iqlim tipindən 9-u çoxda geniş ərazisi olmayan Azərbaycanda (86,6 min km2 ) yerləşir. Relyef forması ziddiyyətliliyi ilə xarakterizə olunur: O 28 km dünya okeanı səviyyəsindən 4466 km (Bazardüzü zirvəsi) mütləq hündürlüyədək dəyişir. Ölkənin bir hissəsində yaşı 500 milyon ili aşan dağ süxurları, o biri yerdə dünən yaranan cavan çöküntülər diqqət çəkir.
Dağların hündürlüyünün yüksəkliyə doğru artımı relyefin formalaşmasına səbəb olur və bu da coğrafi zonaların dəyişikliyini yaxşı ifadə edir. Əlaqələr, qarşılıqlı təsir, iqlim tipləri və yarım tiplərinin qarşılıqlı təsirləri, yamacların quruluşu və ərazidə üstünlük təşkil edən küləklərin istiqaməti təbii relyef formasının əmələ gəlməsinə səbəb olur. Azərbaycan təbiətinin unikal gözəlliyi və onun ətraf mühiti turistlərin diqqətini cəlb edir.
Azərbaycanın təbii abidələri aşağıdakı qruplara bölünür:
Geoloji abidələr
thumb|left|[[Əlincə dağı. Culfa rayonu]] Azərbaycan Respublikasının ərazisi və Qafqazın bütün ərazisi Alp qırışıqlığı zonasındadır və mürəkkəb tektonik quruluşa malikdir. Son 13-15 min illər ərzində Azərbaycan Respublikasının ərazisində mövcud olan geoloji-geomorfoloji prosesləri iqlim şəraiti və dənizin çəkilməsi unikal relyef formasını yaratmışdır. Bütün dövrlərdə dağ süxurlarının yaşı (Alt paleolit dövründən indiyədək) insanların diqqətini cəlb etmişdir. Azərbaycan ərazisində olan tərkibi metomorfizləşən kristal şistlərdən ibarət olan ən qədim süxurlar aşağı paleozoy dövrünə aid olan yataqlardadır. Azərbaycan ərazisi Paleontoloji və mineroloji abidələrə görə çox zəngindir. Azərbaycanın dağ süxurlarının yaş fərqliliyi 570 milyon illərdən (şist, qneys) son dövr dəniz yataqlarının yaşına kimi dəyişir (əhəngdaşı, palçıq, qum, çınqıl və s.) Tovuz, Yardımlı və Cəlilabad regionlarında Erkən Kembri və Kembri dövrünə aid yataqlar və Xəzər sahilində yerləşən dəniz yataqları turizm baxımdan çox əhəmiyyətlidir. Sarmat yataqları da unikal geoloji abidələr sırasındadır və onlar 3600 m mütləq hündürlükdə qorunmuş və bəzi yerlərdə ayrıca qalıq formalarında da tapıla bilir. Eyni yataqlardan Qafqazın başqa yerlərində də rast gəlinir. Şahdağda onların yayıldığı ərazilərin qorunması məqsədəuyğun olardı.
Geoloji-geomorfoloji abidələr
thumb|left| Dünyada ən hündür palçıq vulkanı [[Torağay palçıq vulkanı|Torağay]] thumb|right|[[Kəpəz dağı]] Quraqlıq-eroziya-denudasiya kimi relyef yaradan proseslərin nəticəsində qədim relyef formaları üzərində dağlar, təpələr və müxtəlif qayalar formalaşdı. Onların əksəriyyəti intruziv süxurlardan ibarətdir (İlandağ, Naxacar, Əlincə). Bəzi ərazilərdə Devon dövrünün qədim kristal süxurlarından üzə çıxır (Dəhnə, Sarıdağ, Vəlidağ). Pliosen dövrünün süxurlarına Ambizlər qalıq dağlarında, Qobustanda Quşqayasında rast gəlinir. Cənub-şərqi Qafqazda təbaşir dövrünün Lusitan əhəngdaşlarından ibarət olan Dibrar növünün qayaları var. Bütövlükdə onlar kəskin qayalar ilə ifadə edilir. Burada keçmişdə müdafiə məqsədilə tikilmiş qalaların qalıqları turist və alpinistlərin diqqətini cəlb edir (Çıraqqala, Şexubqala və s.); Onların bəziləri Şabran (Çıraqqala) və İsmayıllı (Talıstan) rayonlarında yerləşir. Kəpəz dağı Yura dövrünün əhəngdaşlarından ibarətdir.
Dağəmələgəlmə proseslərinin təsiri altında yaranan relyef formaları zaman və məkan baxımından müxtəlif dəyişikliyə uğrayır. Çay vadilərinin izləri allüvium, allüvium-prolüvium ( suayrıcı, Xızı kəndinin yaxınlığında Tuğçayın mənbəyində yerləşir, Kiş çayın hövzəsində Meşəbaşı, Suvagil kəndindən şərqə doğru Muxaxçay hövzəsində, Əlişçay vadisinin sağ yamacındakı suayrıcıda yerləşir) və allüvium-fluvioloji yataqlardan (Kəm moreni və konqlomeratlar) ibarətdir. Çay terrraslarının deformasiyaya uğramış əraziləri, Böyük Suval və Kələki yamaclarının düzənliklərində qədim dreyf konuslarının terraslarıda diqqət çəkən relyef formalarındandır.
Neogen dövründən fəaliyyətdə olan palçıq vulkanları Azərbaycanın unikal geoloji abidələri hesab edilir. Palçıq vulkanları həm quruda, həm də dənizdə mövcuddur. Palçıq vulkanları hündürlüyü 1 km-dən artıq olan qaz alovu və palçıq daş brekçiyasının atılması ilə püskürür. Qara tüstüyə bürünmüş alovlu dillər qorxu təəssüratı yaradır. Hətta palçıq vulkanlarının püskürməsindən sonra palçıq brekçiya axını yamacda alovlu lava axınını xatırladır. Azərabaycanda mövcud olan bəzi palçıq vulkanları:
Hidrogeoloji abidələr
Mineral bulaqlar hidrogeoloji abidələrə aid olunur. Onlar Azərbaycanın ərazisində geniş yayılıb. Kimyəvi tərkibinə görə mineral bulaq mənbələrin 10-dan çox növü aşkar olunmuşdur: Hidrokarbonatlı, hidrokarbonat-xloridlı, hidrokarbonat –xlorid-sulfatlı, hidrokarbonat-sulfatlı, xlorid-hidrokarbonatlı, sulfat-xloridli və s. Bunlardan başqa, qeyri müəyyən kimyəvi tərkibə malik bəzi mənbələr var. Mənbələrin boşalması gün ərzində 10-dan 100 min litrə çatır. 30-dan çox mənbənin su temperaturu + 20 °C-dən +70 °C-yə çatır. Bu mənbələrin suları mədə-bağırsaq, dəri, ürək-damar, revmatizm xəstəliklərinin müalicəsi üçün istifadə edilir. Onlar arasında tibbi əhəmiyyətə malik mineral mənbələr var:
Hidroloji abidələr
250px|thumb|right|Qoçyataq şəlaləsi. [[İlisu kəndi]] 250px|thumb|right|[[Göygöl gölü]] Azərbaycan ərazisində əsasən dağ çayları üstünlük təşkil edir. Çayların yuxarı və aşağı axınlarının arasında hündürlük fərqi bəzən 2000-3000 metrə çatır və çayın mənbəyindən mənsəbinə qədər məsafə 15–20 km-dən 30 km-ə qədərdir. Məhz buna görə də dərin dərələr boyunca axan sürətli çaylar özünə məxsus relyef formaları yaradır. Qusarçay, Qudyalçay, Kişçay, Kürmükçay, Tərtərçay, Zəyəmçay, Naxçıvançay, Lənkərançay və digər çaylar çox cəlbedici gözəlliyə malikdir və bir çoxunda şəlalələr vardır. Azərbaycanda 2 növ şəlalələr mövcuddur: daimi və müvəqqəti şəlalələr. Onlardan ən hündür, bolsulu və əsrarəngiz gözəlliyə malik olanları bunlardı: Hidroloji abidələrdən göllər daha çox maraqlıdır. Azərbaycan ərazisində 7 tip göl müşahidə edilsədə onlardan bəzilər öz forma və gözəlliyi ilə diqqəti cəlb edir.
Faunastik abidələr
thumb|right|[[Xəzər suitisi]] Azərbaycan təbiətinin müxtəlifliyi heyvanlar aləminin də müxtəlif olmasına səbəb olmuşdur. Uzaq geoloji keçmişdən başlamış bu günə qədər heyvanlar aləmi ciddi dəyişikliklərə uğramış, Qafqaz, eləcə də ona qonşu olan İran, Orta Asiya, Aralıq dənizi ətrafı və başqa ərazilərdəki bəzi heyvan növlərinin miqrasiyası hesabına zənginləşmişdir.
Xəzər danizi sahil zonalarında, qamışlı bataqlıq və göllərdə çöl donuzu, qamış pişiyi, dovşan, tülkü, quşlardan iri qırmızı anqut, kiçik ağ vağ sultan toyuğu və s. yaşayır. Tuqay meşələrinin özünəməxsus heyvanlar aləmi vardır. Burda porsuq, kirpi, yarasa, ağacdələn, bayquş, ququ quşu, çalağan və s. geniş yayılıb.
Yarımsəhra və quru çöl təbiətli düzlərdə ceyran, cüyür nəyin ki ölkəmizin, həmçinin qafqazın nadır incilərindən hesab olunur. Düzənlik meşə və dağətəyi kolluqlarda (Şollar düzü, Alazan-Əyriçay çökəkliyi və s) ayı, cüyür, dovşan, vaşaq, vəhşi pişik, süleysin, sincab, yereşən yaşayır. Dağ meşələrində Qafqaz maralı, cüyür, qarapaça, Dağıstan dağ keçisi, ayı, vaşaq, daşlıq dələsi geniş yayılıb.
İlin mart-aprel və oktyabr-noyabr aylarında Abşeron arxipelaqı adalarına qədər gələn Xəzər suitisi Dünya okeanının ən kiçik suitisi kimi "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na daxil edilmişdir. Eləcədə qağayılar, qaz, ördək, qutan və başqa quşlar bölgənin daimi sakinlərindəndir. Dənizdə nərə, bölgə, uzunburun, qızıl balıq, Xəzər siyənəyi, xəşəm, kütüm, sazan, ilanbalığı üstünlük təşkil edir. Kür çayının özünəməxsus 30-dan artıq balıq növü var. (Kür qumlaqcası, mursa və s)
NGC 600
NGC 600, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Heyvanlar diyarı
Heyvanlar diyarı və ya Zoopolis — 2016-cı ildə "Walt Disney Animation Studios" tərəfindən istehsal olunmuş 3D animasiya filmi. Cizgi filmi Disneyin 55-ci bədii filmidir. Sirr, cinayət, macəra, komediya və ailə janrındadır.
Filmin əsas məzmununda: polis olmaq istəyən bir dovşanın xəyallarının arxasınca getməsini və xəyalına çatdıqdan sonra uğradığı xəyal qırıqlığını, amma buna baxmayaraq, işini etmək üçün əlindən gələni etdiyini görürük.
Rejissorluğu Byron Howard ve Rich Moore tərəfindən hazırlanan filmin səsləndirməsində Jennifer Gudvin, Cason Batmen, Idris Elba, Ceny Sleyt, Nayt Torens, Bonie Hunt, Don Layk, Tommy Çong, J.K.Simmons, Oktavia Spenser, Alan Tudyk ve Şakira yer almaktadır.
Personajlar
Cizgi filmin personajları və onları səsləndirənlər: Judi Hops — Jennifer Gudvin; Nik Vayld — Cason Batmen; Gazella — Şakira; Idris Elba — Bogo; Oktavia Spenser — Xanım Oterton; Bonie Hunt — Bonie Hops; J.K.Simmons — Mayor Lionhert; Nayt Torens — Klavhaus; Ceny Sleyt — Assistant mayor Bellveter; Alan Tudyk — Duyk Veslton; Tomy Çyong — Yaks; Don Layk — Stu Hops;
Mümkün davamı
2016-cı ilin iyununda Howard və Moore "Heyvanlar diyarı" filminin davamı ehtimalı haqqında danışıqlar aparırdılar.
Televiziya
12 Noyabr 2021-ci ildə Disney serialın 2022-ci ildə buraxılacağını təsdiqlədi və həmçinin filmin daha əvvəl serialda olması təsdiqlənməmiş personajların daxil olduğu ilk görünüş tizer şəklini yayımladı. Serial Trent Correy və Josie Trinidad tərəfindən idarə olunacaq.
Mahnılar
Cizgi filmin mahnıları Miçel Jiaçino tərəfindən bəstələndi. Şakira, Gazelle roluna "Try Everyting" adlı mahnısı da əlavə etdi.
Bərəkətli torpaqlar üzərində (roman)
Bərəkətli torpaqlar üzərində — Orxan Kamalın 1954-cü ildə yazdığı roman.
Məzmun
Romanda pul qazanmaq ümidi ilə kəndi tərk edərək şəhərə köç edən üç dostun, yəni Yusif, kösə Həsən və pəhlivan Əlinin yaşadıqlarından bəhs edilir. Orxan Kamal roman haqqında, "Bu kitab öz bilgim və ədəb-ərkanım xaricində, pis iş şəraitində, bir tikə çörək üçün zəhər kimi ömür sürən insanların topladığı materiallarla yaradılmışdır. Müxtəlif kaptanları, ustaları, ustad köməkçilərini yığıb səhərə qədər oxudum, qulaq asdılar. "Bağışlayın" dedilər, "bu qədərdir. Bütün dedikləriniz doğrudur. Hətta yarımçıqdır. Çukurovanın bərəkətli torpaqlarında sizi insan edən şeylər olur.
Roman 1979-cu ildə Erden Kıral tərəfindən filmə uyğunlaşdırılmışdır.
Vaksinasiya
Vaksinasiya tarixin ən əhəmiyyətli tibbi inkişaflarından biridir. Vaksinasiyanın həyatı təhdid edən yoluxucu xəstəliklərə nəzarət və onları aradan qaldırmaq üçün təsirli, təhlükəsiz və qənaətcil bir vasitə olduğu sübut edilmişdir. Vaksinasiya hər il təxminən 2–3 milyon insanın həyatını xilas edir. Ancaq peyvənd yolu ilə kollektiv immunitetə nail olmaq üçün əhalinin vaksinasiyası əhatə dairəsinin müəyyən bir xəstəliyə xas olan həddən yuxarı olması vacibdir. Vaksinasiyanın əhəmiyyətli bir uğuru, SSRİ -nin 1958-ci ildə təklif etdiyi və 1979-cu ildə uğurla başa çatan beynəlxalq proqramın köməyi ilə dünyada çiçək xəstəliyinin tamamilə yox edilməsidir. Çiçək xəstəliyi əsrlər boyu bəşəriyyəti dəhşətə gətirib və təkcə XX əsrdə 300 milyondan çox insanın həyatına son qoyub. Nəticədə, dünyanın əksər ölkələrində vaksinasiya hökumətin prioritetinə çevrildi.
Mayenn (rayon)
Mayenn  — Fransanın Luara torpağı regionun rayonlarından biri. Departamenti — Mayen. Suprefektura — Mayenn. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 88 701 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 42 nəf / km². Rayon sahəsi — 2094 km².
Kontr-admiral
thumb|100px|Kontr-admiral poqonu ([[Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri (1991–1999)]] thumb|100px|Kontr-admiral poqonu ([[Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri (2000–)]]
Kontr-admiral — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrində ali hərbi rütbə. Quru qoşunları və Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə general-mayor rütbəsidir.
Ayazaxtarma
Ayazaxtarma və ya Gicəkiaxtarma — Azərbaycanda palçıq vulkanı. Şamaxı rayonu ərazisində, Qobustanda, Gicəki dağındadır. Nisbi hündürlüyü 45–50 metrdir. Brekçiyanın sahəsinə (3,100 hektar) və həcminə görə Ayazaxtarma Azərbaycanda ən iri palçıq vulkanlarındandır.
Arxitektor Kulikovun binası (Novoçerkassk)
Arxitektor Kulikovun binası — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina Novoçekassk şəhəri Prosveşeniya küçəsi, ev 139 ünvanında yerləşir. Bina Modern stildə inşa edilmişdir. Bina Rusiya Federasiyasının regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Binanın mərkəzi hissəsinin yuxarısında mansard yerləşir. Əsas girişin üzərində eyvan vardır. Baş girişin hər iki tərəfində bir pəncərə yerləşir.
Tarixi
Bina Novoçerkassk şəhərində XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina Prosveşeniya küçəsi ev 139 ünvanında yerləşən arxitektor Kulikov tərəfindən inşa edilmişdir. O zamanlar bina Nikolayevski prosoektində yerləşirdi. Tikinti zamanı istifadə edilən əsas tikinti materialı kərpiç idi. Binanın əsas özəllikləri onun iri pəncələrələ sahib olmasıdır. Üstəlik ətrafı dekorla işlənmişdir. Onlar qəliz karnizlərə sahibdir. Daş üzlülər mühəccərlərlə eni stilə sahib olduğundan vahid tondem təşkil edir. Binanın bu tip elementləri tədricən sökülür. Bu səbəbdən binanın rekonstruksiyaya ehtiyacı vardır. 1906-cı ildə V. N. Kulikov Rəssamlar akademiyasından icazə aldıqdan sonra binada rəssamlıq məktəbi təşkil etmişdir. Bir müddət sonra bina şəhərin mədəni mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. 1992-ci ildə bina arxitektur və mədəni irscsitahısına daxil edilmişdir.
Yıldız Texniki Universitetinin İqtisadi və inzibati elmlər fakültəsi
İqtisadi və İnzibati Elmlər fakültəsi — Yıldız Texniki Universitetinə bağlı fakültə. 1992-ci ildən 2015-ci ilədək Yıldız Texnik Universitetinin Ulduz şəhərciyində, daha sonra isə Davutpaşa şəhərciyində fəaliyyət göstərən fakültənin hədəfi sosial elmlər sahəsində, elmi tədqiqat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə rəhbərlik edən, milli və beynəlxalq təhsil standartlarına uyğun olaraq özəl və dövlət sektorunun ehtiyac duyacağı, cəmiyyəti və iqtisadi prosesləri müşahidə edə bilən, vacib araşdırma və nəşrlərdə aparıcı rol oynayacaq təşəbbüskar, yenilikçi və məsuliyyətli şəxsiyyətlər yetişdirməkdir.
Universitetin İqtisadi və İnzibati Elmlər fakültəsi İstanbulun Əsənlər rayonunda yer alan Davutpaşa şəhərciyində yerləşir. Məsafədən asılı olmayaraq metro ilə yanaşı avtobus və rinqlər vasitəsilə də İstanbulun bir çox nöqtələrindən rahat nəqliyyat təmin edilir.
Tarixçə
1992-ci ildə Yıldız Texniki Universiteti nəzdində yaradılan İqtisadi və İnzibati Elmlər fakültəsi, fəaliyyətinə 1993-1994 tədris ilində İqtisadiyyat ixtisası ilə başlamış, 1996-1997 tədris ilində Biznesin İdarə Edilməsi, 1999-2000 tədris ilində isə Siyasi Elmlər və Beynəlxalq Münasibətlər ixtisası ilə davam etmişdir. 2014-2015 tədris ilində İqtisadiyyat, 2018-2019 tədris ilində isə Biznesin idarə Edilməsi ixtisası ingiliscə proqramlarına tələbə qəbuluna başlamışdır. Siyasi Elmlər və Beynəlxalq Münasibətlər ixtisası isə 30% İngilis dili proqramı ilə tədrisi davam etdirilir. Hər üç ixtisas da bakalavr təhsili ilə yanaşı magistratura proqramları üzrə də təhsil verir.
Ulduz şəhərciyi Çuxursaray binasında fəaliyyətə başlayan İqtisadi və İnzibati Elmlər fakültəsi, daha sonra fəaliyyətini Ulduz Sarayı Yavərlər korpusunda davam etdirmişdir. 2015-2016 tədris ilindən etibarən fakültə Davutpaşa şəhərciyində yerləşən yeni inşa edilmiş müasir binasında tədrisə başlamışdır. Hal-hazırda 3 ixtisas ilə tədrisini davam etdirən İqtisadi və İnzibati Elmlər fakültəsi, gələcək illərdə də müasir tələblərə uyğun olaraq yeni ixtisas kvotalarının açılacağını bildirmişdir.
İqtisadiyyat
1992-ci ildə yaradılmış İqtisadi və İnzibati Elmlər fakültəsinin ilk ixtisası İqtisadiyyat olmuşdur. 1993-1994 tədris ili ilə təhsilə başlayan ixtisas, 1997-ci ildə ilk məzunlarını vermişdir. İqtisadiyyat bakalavr proqramı dörd şöbə çərçivəsində həyata keçirilir: Bundan əlavə, iqtisadiyyat şöbəsi, Yıldız Texniki Universiteti Sosial Elmlər İnstitutunda magistratura və doktorantura proqramlarını da davam etdirir. İxtisas, sosial və riyazi aspektləri güclü olan, iqtisadi problemləri konseptuallaşdıran və təhlil edən, səbəb-nəticə əlaqələri quran və analitik düşünən tələbələr yetişdirməyi daim hədəfləyir. İqtisadiyyat elmləri üzrə Türkiyənin ən seçilən ixtisaslarından biridir. İqtisadiyyat şöbəsinin dekanı Fazıl Qayıqçı, dekan köməkçisi isə Tunç Durmaz və Hasan Ağan Qaradumandır.
Biznesin İdarə Edilməsi
1996-cı ildə İqtisadi və İnzibati Elmlər fakültəsinin ikinci ixtisası olaraq yaradılmış Biznesin İdarə Edilməsi, özəl və dövlət sektorunun ehtiyac duyduğu ümumbəşəri dəyərlərlə təchiz olunmuş, öyrənməyi hədəfləyən, analiz və sintez etməyi bacaran, yaradıcı, təşəbbüskar, tədqiqatçı, risklərə qarşı daim hazırlıqlı, cəmiyyətə və ətraf mühitə məsuliyyətli, ünsiyyət və koordinasiya bacarıqlarından istifadə etməyi bacaran, müəssisənin daxili və xarici əlaqələrində qalıcı istiqamətləri verəcək peşəkarlar, sahibkarlar və idarəçilər yetişdirməyi hədəfləyir. İxtisasın tədris fəaliyyəti və akademik araşdırmaları 7 şöbə çərçivəsində həyata keçirilir: Həmçinin, Biznesin İdarə Edilməsi ixtisası bakalavr təhsili ilə yanaşı, magistratura proqramı da təklif edir. Biznesin İdarə Edilməsi üzrə şöbənin dekanı Salih Durer, dekan köməkçisi isə Halil Emre Akbaş və Beyza Ahlatçıoğludur.
Siyasi Elmlər və Beynəlxalq Münasibətlər
İqtisadi və İnzibati Elmlər fakültəsinin üç ixtisasından biri olan Siyasi Elmlər və Beynəlxalq Münasibətlər, 1999-cu ildə yaradılmış və 2000-ci ildən tədris fəaliyyətini davam etdirməkdədir. İxtisasın əsas məqsədi, gələcəyin siyasətçilərinə aktual məlumatlar vermək, beynəlxalq sistemin tarixini, mövcud fəaliyyətini və qanunvericilik bazasını öyrətmək, tənqidi və analitik təfəkkür inkişaf etdirərək, bu sahədə ekspertlər yetişdirməkdir. İxtisasın tədrisi 2 şöbə çərçivəsində həyata keçirilir: Mütəmadi olaraq yenilənən tədris planı başda Türkiyənin beynəlxalq sistemdəki yeri, şaxələndirici xarici əlaqələri olmaq üzərə geniş dünyəvi spektri əhatə edir. Siyasi Elmlər və Beynəlxalq Münasibətlər ixtisası bakalavr təhsili ilə yanaşı, magistratura proqramı da təklif edir. Siyasi Elmlər və Beynəlxalq Münasibətlər üzrə şöbənin dekanı Mehmet Akif Okur, dekan köməkçisi isə Laçın İdil Öztığ və Türkan Ayda Gürkan Ərsandır.
Özbəkistan–Türkiyə münasibətləri
Türkiyə—Özbəkistan münasibətləri — Türkiyə və Özbəkistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər.
David Navara
David Navara (, 27 mart 1985, Praqa, Çexoslovakiya) — Çex şahmatçısı, qrosmeyster (2002).
Özbəkistan–Türkiyə münasibətləri
Tarix
1992-ci ilin aprelində Türkiyə Özbəkistan Respublikasının müstəqilliyini tanıyır və bu dövlətlə diplomatik əlaqələr qurulur. Hələ 1991-ci ildə Özbəkistan Prezidenti İslam Kərimov Türkiyəyə səfər edir. Növbəti rəsmi səfərlər 1994-cü ilin iyununda və 1994-cü ilin noyabrında reallaşır. 1998-ci ilin oktyabrında Kərimov 1919-1923-cü illərin Qurtuluş Müharibəsində Türkiyənin qələbəsinin elan edilməsinin 75-ci ildönümü münasibətilə təşkil olunan şənliklərdə iştirak edir. Bu səfər zamanı iki dövlətin liderləri arasında danışıqlar aparılır və nəticədə Türkiyə ilə Özbəkistan arasında münasibətlər üçün müqavilə bazası qurulur. Xüsusilə "Əbədi dostluq və əməkdaşlıq" haqqında müqavilə, ticarət, elmi-texniki, hərbi sahələr, terrorizm və narkotik qaçaqmalçılığı ilə mübarizə ilə bağlı digər sənədlər imzalanır. Ümumilikdə 78 müqavilə imzalanmışdır.
David Navara
2007-ci il aprel ayının FİDE reytinq siyahısında 2720 əmsalı ilə dünyada 14-cü, Çexiyada isə ən yüksək əmsallı oyunçu olmuşdur. 2015-ci il mayına olan göstəricilərə əsasənə isə o, şəxsi əmsalını 2751 qədər yüksəldə bilmişdir.
Şahmat karyerası
Navara 2004, 2005, 2010, 2012, 2013 və 2014-cü illərdə Çexiya Çempionu olmuşdur. 2005-ci ildə Navara Dünya Kubokunda iştirak etmiş, birinci raundda Predrag Nikolić tərəfindən məğlub edilmişdir. O, 2006-cı il 37-ci Şahmat Olimpiadasında olduqca uğurlu çıxış edərək Dünya səviyyəli oyunçulara qarşı 12 oyundan 8.5 xal toplamışdır. 2007-ci ildə Navara Veyk-an-Zee turnirinə dəvət alaraq Alexander Morozevichi əvəz etmişdir. Təşkilatçılar tərəfində Navara Express adlandırılan oyunçu, 13 oyundan 6.5 xal toplayaraq (+3−3=7) yarışı 7-ci başa vurmuşdur. 2007-ci ilin noyabrında Navara Dünya Kubokunda iştirak etdi. O, birinci raundda ABŞ-dən olan Ivanovu məğlub etdi, lakin ikinci raundun taybreykində Rublevsky tərəfindən məğlub edildi. 2008-ci ildə Navara 5.5/13 (+2-4=7) nəticə ilə Baku Grand Prix turnirində iştirak etmişdir. Navara 2011-ci ildə Dünya Kubokunda iştirak etmiş və yarışın yarımfinalında Aleksandr Qrişçuka məğlub olmuşdur. Sonuncu Avropa Çempionatında isə o, ikinci yeri tutmuşdur.
Özbəkistan–Türkiyə münasibətləri
Tarix
1990 və 2000-ci illərdə Türkiyə Özbəkistan müxalifətinin nümayəndələri ilə yaxından işləyirdi ki, bu da uzun müddət iki ölkə arasındakı münasibətlərin normal inkişafına mane olur.
Ticarət
2017-ci ildə iki ölkə arasındakı ticarət dövriyyəsi 1.5 milyard dollara qədər böyüyür. 2018-ci ilin birinci rübündə Özbəkistan-Türkiyə ticarət dövriyyəsinin göstəriciləri 400 milyon dollar təşkil edir. Əvvəlki rüblə müqayisədə bu 20 % artım deməkdir. Özbəkistan əsasən rəngli metal, neft məhsulları, meyvə və tərəvəz və azot gübrələri, Türkiyə isə mexaniki və elektron avadanlıqlar, əczaçılıq məhsulları, kimyəvi və tekstil məhsulları ixrac edir.
Mədəniyyət
Özbəkistan və Türkiyə arasında mədəniyyət sahəsində əməkdaşlıq Mədəniyyət, Təhsil, Səhiyyə, İdman və Turizm Sahələrində Əməkdaşlıq Sazişi (19 dekabr 1991-ci il) və Mədəniyyət Əməkdaşlıq Sazişi (22 iyul 1993-cü il) ilə tənzimlənir. 1993-cü ildə Türkiyədə Özbəkistanın Mədəniyyət Günləri keçirilir. Bu günlərdə altmış Özbəkistan mədəniyyət və incəsənət işçisi iştirak edir. 1994-cü ildə 48 türk sənət təmsilçisindən ibarət bir qrup "Türk dünyasının mədəniyyət günü" çərçivəsində Özbəkistanı ziyarət edir. Türk musiqiçi və müğənniləri Səmərqənddə keçirilən Şərq Təranələri beynəlxalq musiqi festivalında müntəzəm olaraq iştirak edir.
Hərbi əməkdaşlıq
2012-ci ildən sonra Özbəkistan KTMT-dən çıxdıqda, ölkə Türkiyə Respublikası ilə hərbi əməkdaşlıq qurmağa başlayır. Xüsusilə 2017-ci ildə Özbəkistan Silahlı Qüvvələri EJDER 4x4 tipli bir neçə türk zirehli maşını satın alır.
Təsərrüfat
Türkiyə və Özbəkistan iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində əməkdaşlıqlarını səmərəli şəkildə inkişaf etdirirlər. Xüsusilə Türkiyə tərəfi Aral dənizi ətrafında meşələrin salınması və genişləndirilməsi layihəsinə dəstəyini bildirir. Türkiyə Daşkəndə MB Trac 1100 Mercedes traktorundan 2 ehtiyat hissə və müxtəlif texniki avadanlıq bağışlamışdır.
General-mayor
General-mayor  — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində ali hərbi rütbə. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə kontr-admiral rütbəsidir.
<gallery widths="90px" heights="250px" Fayl:16.AzLF-MG.png|thumb|100px|General-mayor poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (2000–) Fayl:16.AzAF-MG.png|thumb|100px|General-mayor poqonu (Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri) (2000–) Fayl:Azerbaijan Army OF-6 (1991-1999).gif|thumb|100px|General-mayor poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (1991–1999) Fayl:Azerbaijan Air force OF-6 (1991-1999).gif|thumb|100px|General-mayor poqonu (Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri) (1991–1999)
Elmi-tədqiqat institutu
Elmi-tədqiqat institutu – əsas fəaliyyəti fundamental və tətbiqi elmi tədqiqatlar və eksperimental araşdırmaların aparılmasından ibarət olan elmi müəssisə
Elmi tədqiqat institutu müstəqil ya müvafiq dövlət orqanının müəyyən etdiyi elmi təşkilatın, ali təhsil müəssisəsinin və digər qurumların nəzdində fəaliyyət göstərir. Elmi tədqiqat institutunun ali idarəetmə orqanı onun elmi şurasıdır. Elmi şura aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirir : — elmi tədqiqat institutunun strukturunu müəyyən edir — elmi tədqiqat institutunun strateji inkişaf vəzifələrini və hədəflərini müəyyənləşdirir — elmi tədqiqat müəssisəsinin ayrı-ayrı sahələr üzrə yerinə yetirilən elmi tədqiqat işlərinin nəticələrini müzakirə edir və qiymətləndirir — ali attestasiya orqanı qarşısında elmi adlar verilməsinə dair vəsatət qaldırır
Azərbaycanda müxtəlif sahələrdə elmi tədqiqat institutlari yaranib. Onlardan tibb, kənd təsərrüfatı, iqtisadiyyat və digər sahələrdə.
Monteneqro krallığı (1941–1944)
Tarixi
6 aprel 1941-ci ildə Yuqoslaviyanın Almaniya və İtaliya tərəfindən işğal edilməsindən və 17 aprel 1941-ci ildə Yuqoslaviya Krallığının qoşunlarının təslim olmasından sonra Monteneqro separatçılarının lideri Sekula Drleviç, Faşist İtaliyasının kollaborsionizm siyasətinə xidmət edən Monteneqro Müvəqqəti İdarə Komitəsini təsis edir. Komitə 5 may 1941-ci ildə dağılır. Bundan sonra İtaliya işğalını təbliğ etmək və Monteneqronun yarı müstəqil protektoratını qurmaq üçün Monteneqro Şurası təsis olunur. İtaliya hakimiyyəti, Monteneqronu yerli əhalinin daha sonra assimilyasiyası ilə yeni Böyük İtaliyaya daxil etməyi planlaşdırırdı. 1943-cü ilin sentyabr ayının sonunda Xorvatiya Ante Paveliç İtaliyanın Kotor vilayətini ilhaq edir (əvvəllər Monteneqrodan alınmış). 1943-cü ilin oktyabrında Drleviç Monteneqrodan qovulur. O, 1944-cü ildə Xorvatiyada sürgündə bir hökumət olaraq Monteneqro Dövlət Şurasını qurur.
İtaliya rəhbərliyinin ayrılmasından sonra Monteneqro Almaniyanın tam nəzarətinə verilir. Ölkədə qanlı partizan müharibəsi səngimir. Bu dövrdə on minlərlə vətəndaş işğalçılar tərəfindən öldürülür. 1944-cü ilin dekabrında Alman qoşunları Monteneqrodan çıxır və Yuqoslaviya Xalq Qurtuluş Ordusunun komandanı İosip Broz Tito sonradan sosialist halına gələn Yuqoslaviyanın nəzarəti altındakı ərazini geri qaytarır.
Monteneqro coğrafiyası
Müstəqil Monteneqro dövləti əvvəlcə müasir Monteneqroya bənzər sərhədlərə malik idi. Şimal-qərbdə Xorvatiya, şimal-şərqdə Serbiya və cənub-şərqdə Albaniya ilə sərhədlənirdi. 1942-ci ilin yazından sonra əvvəlcə Monteneqronun bir hissəsi elan edilən Sancak bölgəsinin əksəriyyəti Monteneqronun nəzarətindən çıxarılır. Bundan əlavə 1943-cü ilin sentyabrına qədər Kotor körfəzi İtaliya tərəfindən ilhaq edilir.
Silahlı qüvvələri
Monteneqroda İtaliya rəhbərliyi dövründə aşağıdakı qüvvələr var idi:
NGC 6606
NGC 6606, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Lira bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Alfred Veber
Alfred Veber  — Alman iqtisadçı və sosioloq. Böyük Maks Veber (1836 — 1897) və Helena Veberin (1844 — 1919) ikinci oğlu. Dünyaca məşhur sosioloq, tarixçi və iqtisadçı Maks Veberin kiçik qardaşı.
Uşaqlıq və gənclik illəri
Veber uşaqlıq və gənclik illərini 1869-cu ildə Veber ailəsinin köçdüyü Berlin ətrafındakı Şarlottenburqda keçirdi. 1888-ci ildə yetkinlik sertifikatı aldıqdan sonra əvvəl Bonnda sənət tarixi və arxeologiyasını, daha sonra 1889-cu ildə Tübingendə hüquq, 1890-1892-ci illərdə Berlində hüquq və xalq təsərrüfatını oxudu.
1895-ci ildə tarixi məktəbin xalq təsərrüfatında təmsilçisi Qüstav Şmoller rəhbərliyi altında doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdi. 1899-cu ildə dövlət elmləri və xalq təsərrüfatının tam doktoru (Habilitation) oldu və dosent vəzifəsini aldı.
Peşəkar fəaliyyəti
1904-1907-ci illərdə Praqa Alman Çarlz Universitetində adi xalq təsərrüfatı professoru vəzifəsini tutdu. Burada sosioloq və daha sonra Çexoslovakiyanın ilk dövlət prezidenti Tomas Masaryk ilə dostluq əlaqələri qurur. Veberin Praqa tələbələri arasında rəhbərliyi altında doktorluq dissertasiyasını müdafiə edən gələcək yazıçı Franz Kafka da var. Veberin "Rəsmi" (1910) esse Kafkanın bədii yaradıcılığına böyük təsir göstərmişdir.
1907-ci ildə Veber, Heydelberq Universitetində milli iqtisadiyyat professoru olmaq təklifini qəbul edir. Burada ömrünün sonuna qədər oxuyur və dərs verir (fasilələrlə 1914-1918-ci illərdə Birinci Dünya müharibəsi və 1933-1945-ci illərdə nasist rejimi dövründə). 1908-1933-cü illərdə adi iqtisadiyyat və maliyyə elmləri professoru (1926-cı ildən — sosiologiya) idi. 1945-1953-cü illərdə adi bir sosiologiya professoru idi. 1918-ci ildə publisist Teodor Volf Veber ilə birlikdə sol liberal Alman Demokrat Partiyasını qurdu.
Bu dövrdə, M. Veberin və həyat fəlsəfəsi nümayəndələrinin (Nitsşe, Berqson, Şpenqler, Diltey, Zimmel) birbaşa təsiri altında Veberin maraqları sosiologiya sahəsinə keçdi. Spengler kimi, Veber də "müasir dünya" haqqında bir elm yaratmağa çalışır, müasirlərinin özlərinin bu günü və gələcəyi barədə özlərini istiqamətləndirməsinə imkan verir. Lakin Spenglerdən fərqli olaraq, bunun fəlsəfə deyil, tarix sosiologiyası olması lazım olduğuna inamından gəlir. 1920-ci illərin əvvəllərində Veber tarix və mədəniyyət sosiologiyasının yaradılması üçün bir proqram hazırladı və yaxın qırx il ərzində onu çoxsaylı əsərlərində tətbiq etdi. Əslində tarix və mədəniyyət sosiologiyası bir növ həyat fəlsəfəsi, milli iqtisadi analiz, mədəniyyət və siyasət tarixinin sintezinə çevrilmişdir.