cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sim nəzəriyyəsi
Ümumi baxış
thumb| Sim nəzəriyyəsi üçün başlanğıc nöqtəsi təməl hissəciklər fizikasının nöqtə kimi hissəciklər də simləri deyilən tək ölçülü cismlər olaraq qurula bilir fikridir. Sim nəzəriyyəsinə görə, simlərin bir çox istiqamətdən sallantı ola bilər. Sim, radiusu daha böyük məsafəli ölçəklərdə, hər sallantı rejimi, kütlə, yük və sim dinamiklərini tərəfindən təyin olunan digər xüsusiyyətləri ilə, hissəciyin fərqli bir növünə gətirib çıxarmaqdadır. Hissəcik emissiya və sovurmaya qarşılıq isə simlərin bölmə və rekombinasiya hissəciklər arasındakı qarşılıqlı təsirə səbəb olur verən, partikul emissiya və sovurma qarşılıq gəlməkdədir. Simlərin titrəşmə rejimləri üçün bir bənzətmə birdən çox fərqli musiqi notları olan bir gitara teli əsəridir. Bu bənzətmədə, fərqli qeydlər fərqli hissəciklərə qarşılıq gəlməkdədir.
Sim nəzəriyyəsi olaraq, sim tullantı rejimləri biri kütləsiz, spin- 2 hissəcik qarşılıq gəlir. Cazibə qüvvəsinin xüsusiyyətlərə sahib olan bir qüvvət vasitəçiliyi ilə belə bir hissəcik qüvvə olaraq adlandırılır. Sim nəzəriyyəsi bir riyazi tutarlı bir kvant mexaniki nəzəriyyə olduğuna inanıldığından, bu graviton vəziyyətləri varlığı, sim nəzəriyyəsi bir kvant cazibə nəzəriyyəsidir mənasını verər.
Sim nəzəriyyəsi tam bir dövr yaratmaq üçün iki ayrı uca sahib həm açıq simlər və həm də dairəvi simlər ehtiva edir. Simlər iki forma da fərqli hissəcik növləri verən, bir az fərqli formalarda davranırlar. Məsələn, bütün sim nəzəriyyələrində graviton sim rejimləri bağlıdır, ancaq açıq simlərə yalnız foton olaraq bilinən hissəciklərə qarşılıq gələ bilər. Açıq bir simin iki ucu hər zaman qarşı-qarşıya gələ bilər və dairəvi bir sim yaradıb bağlana bilər bu səbəblə hər sim nəzəriyyəsi bağlı simlər ehtiva edir.
İlk sim modeli, bozonik sim bozonları olaraq bilinən hissəciklər ancaq bu sinifə daxildir. Bu model, kifayət qədər aşağı enerjilərdə ehtiva edən bir kvant cazibə nəzəriyyəsi, (əgər açıq simlər də daxildirsə) bu foton kimi miqyaslı bozonları açıqlayır. Ancaq, bu modelin problemləri vardır. Nə ən əhəmiyyətli olan nəzəriyyə təməl bir qeyri-sabitlik olmasıdır, özünün kosmos-zamanın (ən azı qismən) çürüməsinə səbəb olduğuna inanılır. Adından da aydın olacağı kimi əlavə olaraq, hissəciklər spektri ancaq bozonları, foton kimi, xüsusi davranış qaydalarına uyğun gələn hissəcikləri daxildir. Kobudca desək, bozonlarda radiasiya komponentləri var, ancaq bu fermiyonlardan edilmiş bir maddə, supersimmetriya icadı bir sim nəzəriyyəsi necə araşdırılacağı bozonları və fermiyonlar arasında riyazi bir əlaqə səbəbiylə fermiyonlar ola bilər. Fermiyonik titrəşmələr ehtiva edən sim nəzəriyyələri indi supersim nəzəriyyələri olaraq bilinir, bir neçə növ təsvir edilmişdir, amma indi M - nəzəriyyəsi adı verilən sərhədləri fərqli bir nəzəriyyə olduğu düşünülməkdədir.
Sim nəzəriyyəsi cazibə qüvvəsi də daxil olmaq üzrə əsas təsirlərdən bu yana hamısını ehtiva edir. Bir çox fizik deyir ki tamamilə bizim kainatı açıqlayan bu hər şeyin bir nəzəriyyəsi olacağını ümid edirik. Sim nəzəriyyəsinin aktiv tədqiqat hədəflərindən biri, qaranlıq maddə və kosmik inflyasiya məqbul bir mexanizm ehtiva edən, kiçik bir kosmik sabit ilə, standart model ilə kəmiyyət eynidir nəzəriyyəsinə bir həll tapmaqdır. Hələ nə belə bir sim nəzəriyyəsi vardır, nə də nəzəriyyə detalları nə qədər azad seçmək imkanı verdiyi bilinməməkdədir.
Sim nəzəriyyəsinin çətinliklərdən biri hələ hər şərtdə təmin edici tam nəzəriyyə tərifinin var olmamasıdır. Simlərin saçılması ən irəli səviyyəli petrubasiya nəzəriyyəsinin texnikaları istifadə edilərək müəyyən edilir, ancaq nonperturbativ sim nəzəriyyəsini təsvir etmək üçün necə ümumilik olacağı bilinmir. Bundan əlavə sim nəzəriyyəsi, bizim kainatın xüsusiyyətlərini təyin edən kosmos-zaman konfiqurasiya vakuum vəziyyəti seçər hər hansı bir qanunun var olub olmadığı mövzusunda açıq deyil.
Bakı oğrusu (film, 1997)
Bakı oğrusu tammetrajlı bədii filmi rejissor Anar Nağılbaz tərəfindən 1997-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. "Virtuoz" TRK v' "Canlı Klip" şou t.-nin istehsalıdır. Filmdə həbsxanadan yeni çıxan Anar (Anar Nağılbaz) dostu Əhməd (Əhməd Salahov) tərəfindən xəyanətə uğrayır və başa düşür ki, həbsxana azadlıqdan daha ədalətliymiş. Belə vəziyyət filmin qəhrəmanının özünün məhvinə gətirib çıxarır. Əsas rolları Anar Nağılbaz, Əhməd Salahov və Validə ifa edirlər.
Məzmun
Filmdə həbsxanadan yeni çıxan Anar (Anar Nağılbaz) dostu Əhməd (Əhməd Salahov) tərəfindən xəyanətə uğrayır və başa düşür ki, həbsxana azadlıqdan daha ədalətliymiş. Belə vəziyyət filmin qəhrəmanının özünün məhvinə gətirib çıxarır.
Film haqqında
Filmdəki hadisələrin çoxu həqiqətdə baş vermişdir.
Film üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Anar Nağılbaz Rejissor: Anar Nağılbaz Operator: Ayaz Qocayev Bəstəkar: Anar Nağılbaz Montaj: Yafət Xeyirov
Rollarda
Anar Nağılbaz — Anar Əhməd Salahov — Əhməd Validə — Elnarə Telman Adıgözəlov — əcnəbi Arif Quliyev — molla
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1997-ci ilin Azərbaycan filmləri 1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Nikolay Rtişev
Rtişev Nikolay Fyodoroviç(1754 — 8 yanvar 1835)—general-leytenant. 1812-1816-cı illərdə Qafqaz xəttində və Gürcüstandakı rus qoşunlarının baş komandanı olmuşdu.
Həyatı
Nikolay Fyodoroviç Rtişev mənşəcə zadəgan ailəsindəndir. 1754-cü ildə anadan olmuşdu.
XIX əsrdə Rusiyanın Azərbaycanı işğal etməsi və burada rusların məskunlaşması Azərbaycanda pravoslavlığın yayılmasına təkan vermişdir. Bakı və Azərbaycanın digər bölgələrində məskunlaşan rus əhalisinin əksəriyyəti hərbçi və məmur ailələrindən ibarət idi. Onların dini tələbatının ödənilməsi və çar Rusiyasının Azərbaycanda mövqeyinin gücləndirilməsi məqsədilə pravoslav kilsələri və dua evləri inşa edilmişdir. Bu sahədə ilk addım 1815-ci il yanvarın 1-də Şamaxı quberniyasının general-qubernatoru N.F.Rtişev tərəfindən atılmışdır. Onun sərəncamı ilə Bakıda ilk rus pravoslav kilsəsi ucaldılmışdır. Məbədin tikintisi üçün xristianlardan ianə yığılmış və sadə dindarlar hamılıqla bu işə cəlb olunmuşdur. Bu kilsəyə "Müqəddəs Nikolay" adı verilmiş, Tiflisdən olan David İvanov keşiş təyin edilmişdir.
Nikolay Rtişev 8 yanvar 1835-ci ildə Rusiya imperiyasının mərkəzi Sankt-Peterburq şəhərində vəfat etmişdi.
Ağaəli Yusifov
Həyatı
Ağaəli Yusifov 1997-ci il sentyabrın 8-də Xəzər rayonunun Mərdəkan qəsəbəsində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Ağaəli Yusifov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ağaəli Yusifov oktyabrın 20-də Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub. Xəzər rayonunun Mərdəkan qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ağaəli Yusifov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ağaəli Yusifov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Çarli Çaplinin filmoqrafiyası
İngilis aktyoru, komiki və rejissoru Çarli Çaplinin (1889–1977) çəkdiyi filmlər üzərində işlədiyi dövr 1914–1967-ci illəri əhatə edir. O, kinoda çalışdığı ilk illər ərzində ifa etdiyi avara obrazı ilə bütün dünyada tamaşaçılar tərəfindən bütləşdirilərək şöhrət qazandı. 1910-cu və 1920-ci illərdə onu planetin ən tanınmış siması hesab edirdilər.
Çaplin Londonda anadan olmuş və doqquz yaşından etibarən səhnəyə çıxmışdır. 1913-cü ildə Fred Karnonun komediya qrupu ilə ABŞ qastrolunda olarkən, Çaplin Mak Sennetin Keystone film company studiyası ilə müqavilə bağlayır. O, Keystone-da çalışdığı zaman ssenarilər yazmağa və baş rolda özünün çəkildiyi bir neçə film çəkməyə başlayır. 1915-ci ildə Çaplin Essanay Film Manufacturing Company, bir ildən sonra isə Mutual Film Corporation şirkətlərilə müqavilə imzalayır. 1918-ci ildə Çaplin əvvəlcə First National studiyasında, daha sonra isə Meri Pikford, Duqlas Ferbenks və Devid Uork Qriffitlə birgə yatadığı United Artists şirkətində şəxsi filmlərini ərsəyə gətirməyə başlayır. 1940-cı illərin sonu, 1950-ci illərin əvvəlində Çaplin kommunizm tərəfdarı olması ittihamı irəli sürülsə də, özü bu məsələni inkar edib. O, Britaniya vətəndaşı olaraq qalmışdı. 1952-ci ildə "Səhnə işıqları" filminin premyerasında iştirak etmək üçün İngiltərəyə gedərkən, onun ABŞ ərazisinə daxil olmaq icazəsi ləğv olunur. Buna görə də Çaplin ömrünün sonuna qədər İsveçrədə məskunlaşır. Rejissor özünün son iki filmini İngiltərədə çəkir.
Çaplin yaradıcılığı ərzində Kinematoqrafik sənətlər və elmlər Akademiyası tərəfindən üç mükafata layiq görülüb. 16 may 1929-cu ildə təşkil olunmuş ilk Akademiya Mükafatlarının təqdimetmə mərasimində o, "Sirk" (1928) filminə görə əvvəlcə Ən yaxşı aktyor və Ən yaxşı rejissor nominasiyasiyasında Oskar mükafatına namizəd göstərilmişdi, lakin Akademiya hər iki namizədliyi aradan qaldırır və əvəzində Çaplin ssenari, rejissorluq, prodüserlik və aktyorluğa görə Fəxri Oskar Mükafatına layiq görülür. 1972-ci ildə onun bütün kino nailiyyətlərinə həsr olunmuş növbəti fəxri mükafatı qəbul etmək üçün təxminən iyirmi il sonra ABŞ-yə qayıtmışdır. Bir il sonra isə "Səhnə işıqları" filminin musiqisi Ən yaxşı musiqiyə görə Oskar mükafatına layiq görülür, lakin "Səhnə işıqları" filmi 1972-ci ilə qədər 20 il müddətində Los-Anceles ərazisinə buraxılmır və Oskar mükafatına təqdim olunmaq üçün münasib hesab edilmirdi. Çaplin 1940-cı ildə "Böyük diktator" filmi ilə Ən yaxşı aktyor və Ən yaxşı orijinal ssenari nominasiyalarında Oskar mükafatına namizəd olub. 1942-ci ildə Çaplin "Qızıl hərisliyi" filminin yeni versiyasını hazırlayır və 1925-ci ildə çəkilmiş səssiz filmə musiqi yazılışını həyata keçirir. "Qızıl hərisliyi" filmi Dram və ya komediya filmində Ən yaxşı musiqiyə görə Oskar mükafatına namizəd olub. Çaplinin bu mükafata sonuncu namizədliyi 1947-ci ildə "Müsyö Verdu" filminin ssenarisinə görə olub.
2011-ci ilin nəticələrinə görə Çaplinin baş rolu ifa etdiyi 6 film Amerika Filmlərin Milli Reyestrinə daxil edilmişdir: "İmmiqrant" (1917), "Uşaq" (1921), "Qızıl hərisliyi" (1925), "Böyük şəhərin işıqları" (1931), "Yeni zamanlar" (1936) və "Böyük diktator" (1940). Seçilən filmlər sırasında Çaplinin kiçik rolda göründüyü "Şou adamları" (1928) filmi də yer alır. Çarli Çaplin kinematoqrafdakı xidmətlərinə görə Şöhrət xiyabanında ulduza malikdir.
Rəsmi filmləri
Çaplin 1964-cü ildə "Mənim tərcümeyi-halım" adlı kitabında rəsmi filmoqrafiyasını çap etmişdir. Filmoqrafiya 1914-cü ildən başlayaraq, 80 kinofilmi əhatə edir. Daha ətraflı məlumata isə, Devid Robinsonun 1985-ci ildə çıxan və özündə 81-ci qeyd kimi rejissorun sonuncu filmi "Honkonqlu qrafinya"nı (1967) əks etdirən "Çaplin: Həyatı və sənəti" bioqrafik kitabında rast gəlmək olar. 2010-cu ildə yeni kəşf olunan 82-ci "Oğru ovçusu" filmi də siyahıya əlavə edilir. Keystone-un erkən istehsal etdiyi işlərdən olan bu film, o zamana qədər itmiş hesab edilirdi.
"Sirk" filmi (1928) də daxil olmaqla, Çaplinin bir çox filmləri səssizdir. Buna baxmayaraq, onların bəzilərinə saundtreklər əlavə olunaraq yenidən işlənib. "Böyük şəhərin işıqları" (1931) və "Yeni zamanlar" (1936) filmləri ilk buraxılışda səssiz olublar, lakin sonradan bu ekran əsərlərinə saundtreklər, musiqi və səs effektləri, həmçinin sonuncu filmə danışıq əlavə edilmişdi. Çaplinin sonuncu beş filmi səsli çəkilmişdir. "Honkonqlu qrafinya" filmi istisna olmaqla, onun bütün filmləri 35 mm-lik ağ-qara kinolentə çəkilmişdir.
Rejissorun filmləri haqqında məlumatlar, onların təqdimat tarixi, obrazların adı və xülasələr Devid Robinsonun kitabı ilə yanaşı, Cerald D. Makdonald, Maykl Konvey və Mark Riççinin yazdığı "Çarli Çaplinin filmləri" (1965) kitabında da yer almışdır.
Keystone
Çaplin Keystone Studios-un 36 filmində iştirak edib. Bütün filmlərin prodüseri Mak Sennetdir.
Essanay
Çaplin Essanay Film Manufacturing Company studiyasında 15 filmin rejissoru, ssenari müəllifi və aktyoru olub. Bütün bu filmlərin prodüseri Cess Robbinsdir.
Mutual
Mutual Film Corporation şirkətində ssenari müəllifi, prodüser, rejissor və aktyor kimi iştirak etdiyi 12 film çəkib. Şirkətin istehsal etdiyi bütün filmlər iki hissədən ibarət metraja malikdir. 1932-ci ildə Van Beuren Studios şirkətinin təsisçisi Emedi Van Büren 10,000 $ müqabilində Çaplinin Mutual şirkətində çəkdiyi bütün 12 filmi alır. Həmin filmlərə Cin Rodemik və Vinston Şarplsın musiqiləri və səs effektləri əlavə olunur. Həmçinin filmlər RKO Radio Pictures tərəfindən ikinci dəfə istehsala cəlb olunur.
First National
1918–1923-cü illəri əhatə edən bu dövrdə Çaplin 9 filmin ssenari müəllifi, prodüseri, rejissoru və baş rolun ifaçısı kimi çıxış edir. Bu filmlər First National tərəfindən istehsal olunmuşdur.
British productions
1952-ci ildə "Səhnə işıqları" filminin premyerası üçün İngiltərəyə yola düşən Çaplin öyrənir ki, onun Amerikaya qayıdışı üçün icazə ləğv edilib. Bunun nəticəsində rejissorun son iki filmi İngiltərədə çəkildi.
Digər filmlər
Çaplinin rəsmi qəbul olunmuş 82 filmindən əlavə bəzi tamamlanmamış işləri də var. O, özünün epizodik gəliş səhnələrini lentə almış və bir neçə sonradan toplanma filmlərdə görünmüşdür.
Toplanmış filmlər
Keystone, Essanay və Mutual şirkətlərində çəkilən bir çox filmlər Çaplinin həmin studiyalardan gedişindən sonra buraxıldığı üçün onun müəlliflik hüququnu özündə əks etdirmir. Bu tam müfəssəl siyahı olmasa da, geniş təqdimatı olan həmin filmlərin ən tanınmışları hesab olunur. Nəticə etibarilə rejissor First National şirkətində çəkdiyi qısametrajlı filmləri 1959-cu və 1975-ci illərdə yenidən işləyib.
Epizodik rollar
Şəxsi istehsalı olan "Parisli qadın" (1923) və "Honkonqlu qrafinya" (1967) filmlərindəki kiçik rollarla yanaşı, aşağıdakı bir neçə epizodik rolları da ifa etmişdir.
Çahardivar (Bükan)
Çahardivar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 170 nəfər yaşayır (31 ailə).
Yuxarı Vərqə (Çaroymaq)
Yuxarı Vərqə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 448 nəfər yaşayır (84 ailə).
Dərə Girdələ (Bükan)
Dərə Girdələ - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 140 nəfər yaşayır (26 ailə).
Alakin (Çaroymaq)
Alakin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 140 nəfər yaşayır (24 ailə).
NGC 7585
NGC 7585, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Adolf Eyxler
Adolf Eyxler (Adolf Vilhelmoviç Eyxler (Eichler), d. 8 noyabr 1869 — ö. 5 fevral 1911) — alman memarı. Azərbaycan almanları icmasına məxsus Lüteran kilsəsini (Kirxa) 1896–1899-cu illərdə Adolf Eyxler inşa etmişdir.
Ailəsi və uşaqlığı
Adolf Eyxler 8 noyabr 1869-cu uldə anası Yelena-Yelizaveta Qovorkonun ata yurdunda, Rusiyanın Oryol şəhərində anadan olmuşdur. Atası Vilhelm Eduard Eyxler 1864-cü ildə Bakıya gəlmişdir. Böyük bacısı Vilhelmina-Yelizaveta 1866-cı ildə, kiçik bacısı Viktoriya-Leontina 1870-ci ildə Bakıda anadan olmuşlar.
Atası Vilhelm Eduard məşhur kimya və farmasiya magistri sayılırdı. 1888-ci ildə Neft sənayeçiləri birliyi kerosinin keyfiyyətinə nəzarət etməyi ona həvalə etmişdi. Təbiətsevər şəxs olan Vilhelm Eduard, demək olar ki, ancaq öz şəxsi vəsaitləri hesabına 1878-ci ildə Mixaylov (Qubernator) bağını abadlaşdırmışdı.
Vilhelm Eduard həm də yeni bitki növləri kəşf etmiş və alman botanika jurnalında onlar haqqında məqalələr yazmışdı. Alimlər həmin bitkiləri onun şərəfinə Tulipa Eichleri və Bulbucodium Eichleri adlandırmışdılar.
Onun oğlu Adolfun həyatında əmisi Karl Eduard böyük rol oynamışdır. Kar Eduardın Quberniya (indiki Nizami) küçəsində yerləşən apteki xalq arasında məşhur idi. Dindar adam olan Karl Eduard 1877-ci ildə Lüteran Cəmiyyətinin Kilsə şurasının üzvü seçilmişdir.
Şəxsi həyatı
24 iyul 1907-ci ildə Adolf Eyxler katolik məzhəbə aid 24 yaşlı Lidiya-Eleonora Nagel ilə evlənir. 1908-ci ildə onların ilk uşağı- İren, 1910-cu ildə Korneliya dünyaya gəlir.
5 fevral 1911-ci il tarixində səhər saat 5-də Eyxlerlərin mənzilində atəş səsi eşidildi. Ertəsi gün bütün qəzetlər Adolf Eyxlerin intiharından yazır və özlərindən müxtəlif təfərrüatlar uydururdular. İntiharın motivləri daha sonra bəlli oldu. Adolf Eyxler çiçək xəstəliyindən əziyyət çəkirdi və əzablara dözməyərək intihar etmişdi. Həmin gün həyat yoldaşı və difteriya ilə xəstələnmiş uşaqlar Adolfun qaynatasıgildə idilər.
Onun ən yaxın rəisi mühəndis Məmməd Hacınski Eyxleri nümunəvi işçi kimi xarakterizə edərək demişdi ki, intiharın səbəblərini onun işgüzar fəaliyyətində axtarmaq yersizdir. Şəhərdə tikinti işləri aparan iri podratçı Hacı Qasımov deyirdi ki, 20 illik fəaliyyəti dövründə yüzlərlə memar və mühəndislə qarşılaşsa da, Adolf Eyxler kimi dürüst, hətta ifrat dürüst adamla qarşılaşmamışdı.
Adolf Eyxler şəhərin dağlıq hissəsində yerləşən lüteran qəbristanlığında dəfn edildi. 1928-ci ildə həmin qəbristanlıq ləğv edildi. İndi həmin yerdə türk məscidi yerləşir.
Fəaliyyəti
thumb|2017-ci ildə buraxılmış [[Azərbaycan poçt markası]] right|250px|thumb|[[Bakıda Eyxlerin layihəsi əsasında inşa edilmiş "Xilaskar kilsəsi".]] Peterburqda təhsil alan Adolf Eyxler XIX əsrin 90-cı illərindən memar kimi fəaliyyətə başlamışdır (1892–1911-ci illərdə sahə memarı). 1892-ci ilin əvvəlində o Suraxanı (indiki D. Əliyeva) küçəsində tikiləcək birmərtəbəli məktəbin binasını layihələşdirmişdir.
1896-cı ildə isə Eyxlerin layihəsi üzrə Kirxanın tikintisi başladı və tikinti 1899-cu ildə tamamlandı. Bu layihədən sonra Eyxler şəhər memarı kimi fəaliyyətə başladı: məktəblərin və yaşayış evlərinin tikintisi, sanitar tələblərə cavab verməyən karvansarayların bağlanması, zibilin yandırılmasına nəzarət və s.
1904-cü ildə Adolf Eyxler şəhərin mərkəzi hissəsinin ikinci sahəsinin memarı təyin edilir. 1908-ci ildə isə onu birinci sahəyə köçürüb 150 rubl da əmək haqqı təyin edirlər.
Xeyriyyə tədbirlərində fəal iştirak edən Adolf Eyxler 1904-cü ildə təmənnasız olaraq 2-ci Qanlı təpə (indiki A. Bünyatov) və Maqazin (indiki Süleyman Rüstəm) küçələrinin kəsişməsində yerləşəcək uşaq evinin layihəsini hazırlayır.
Adolf Eyxlerin Bakıda layihələşdirdiyi binalar:
Topaçiçək qoyunqulağı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yayılması
Böyük Qafqazın qərbindəki rayonlarda orta dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Meşə talalarında, kolluqlarda, dağ çəmənlərində, qayaların üzərində, axınların və dağ çaylarının kənarlarında bitir.
Qaraçuxur
Qaraçuxur – Bakının Suraxanı rayonunda qəsəbə.
Tarixi
1923-cü ildən Kaqanoviç qəsəbəsi, 1939-cu ilin dekabr ayından isə Kaqanoviç rayonu adlandırılmışdır. 26 sentyabr 1955-ci ildə Bakı şəhəri Orconikidze rayonunun tərkibinə verilmiş və yenidən Kaqanoviç qəsəbəsi adlandırılmışdır. 31 avqust 1957-ci ildə Qaraçuxur qəsəbəsi adlandırılmış, 26 may 1964-cü ildə isə bu ad Serebrovski adı ilə əvəz olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 29 aprel 1992-ci il tarixli qərarı ilə qəsəbə yenidən Qaraçuxur adlandırılmışdır.
Əhalisi
Qaraçuxur qəsəbəsinin əhalisi 87349 nəfər təşkil edir, bunlardan 46300 nəfəri Yeni Günəşli yaşayış sahəsində yaşayır. Məcburi köçkünlərin sayı – 8517 nəfərdir (1960 ailə).
Şəhid adları ilə adlandırılmış küçələr
thumb
Steven dovşankələmi
Steven dovşankələmi - (lat. Sedum stevenianum)
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Kökümsovu nazik, çox budaqlanandır. Gövdəsi incə, qırmızıtəhər, hündürlüyü 6 sm-ə qədər, sərilən, sürünən və ya qalxandır. Yarpaqları qarşı-qarşıya düzülən, oturaq, 3–7 mm uzunluqda, 4 mm-ə qədər enində, qısa saplaqlı, oval və ya tərsyumurtavari və ya belvari, tamkənarlı, nadir hallarda qırmızımtıldır. Çiçəkqrupu az çiçəkli, 3-5 çiçəkli, bəzən təkdir. Ləçəkləri 5–6 mm uzunluqda, uzunsov-lansetvari, çəhrayı və ya tünd fırfır rənglidir. Erkəkcik 10 ədəd, tozluqları fırfır rəngli, tacdan qısadır.
Yayılması
BQ qərbi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında subalp və alp qurşaqlarında yayılmışdır. Çınqıllı yamaclarda, qaya töküntülərində və çatlarında bitir.
Tarix Həsənov
Tarix Şücayət oğlu Həsənov (30 yanvar 1986; Göygöl rayonu, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tarix Həsənov 1986-cı il yanvarın 30-da Göygöl rayonunun Çaykənd kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş əsgəri olan Tarix Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Tarix Həsənov sentyabrın 27-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Uzun müddət nəşi tapıla bilməyib. 28 yanvar 2021-ci ildə Göygöl şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tarix Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
NGC 5434A
NGC 5434A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bolqarıstan Silahlı Qüvvələri
Bolqarıstan Silahlı Qüvvələri —Bolqarıstanı xaricdən gələ biləcək hərbi təhdidlərə qarşı qorumaqda vəzifəli silahlı qüvvələrdir. Bolqarıstan prezidenti Silahlı Qüvvələrin Baş Komandanıdır. Hərbi komandanın Baş qərargah altına alınmasına baxmayaraq, Müdafiə Nazirliyi siyasi rəhbərliyə görə məsuliyyət daşıyır. Quru qüvvələri, Donanma və Hava Qüvvələri kimi 3 növə ayrılır.
Tarix boyunca ordu, ölkəni müdafiə etməkdə mühüm rol oynamışdır. 1878-ci ildə müstəqilliyini qazanmasından sonra, Bolqarıstan regional bir hərbi güc qüvvəsi halına gəldi və bir çox böyük savaşalara qatıldı – Serb-Bolqar müharibəsi (1885), Birinci Balkan müharibəsi (1912–13), İkinci Balkan müharibəsi (1913), I Dünya Müharibəsi (1915–1918) və II İkinci Dünya Müharibəsi (1941–1944). Ordu bu döyüşlərdə böyük təcrübə qazanmışdı. Sırasında 1988-ci ildə Soyuq Müharibəsi zamanı Bolqarıstan Xalq Respublikasının, Varşava Paktında təxminən 152.000 hərbçisi var idi. Ölkədə Kommunist rejimin dağılmasından sonra ordunun mövcudluğu sürətlə aşağıya salındı. Bolqarıstan 2004-cü ildə Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatına qatıldı və hal-hazırda üç ölkədə ümumi 776 hərbçisi var.
Kani Pənkə Qacer (Bükan)
Kani Pənkə Qacer - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kani Rəş (Bükan)
Kani Rəş - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Haşiabad (Bükan)
Haşiabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 141 nəfər yaşayır (24 ailə).
Qay Svetoni Trankvill
Qay Svetoni Trankvill (Gaius Suetonius Tranquillus; ) – Qədim Roma tarixçi və yazıçısı, ensiklopedist-alim, imperator Adrianın şəxsi katibi. Latın dilində yazdığı "On iki sezarın həyatı" adlı bioqrafik məcmuəsi Qədim Roma tarixi üzrə mühüm mənbələrdəndir. Svetoninin digər əsərləri fraqmental şəkildə saxlanmışdır.
Zoğlu dovşankələmi
Zoğlu dovşankələmi — (lat. Sedum stoloniferum)
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillikdir. Kökümsovu uzun, sürünən, milşəkillidir. Gövdəsi düz və ya qalxankimi, hündürlüyü 10–20 (30) sm, aşağı hissədə bəzən sərilən və ya sürünən, çılpaq və qırmızımtıl rənglidir. Yarpaqları qarşıqarşıya düzülmüş, çılpaq, qısa saplaqlı və ya saplaqvari daralmış, kənarları tam və ya çox vaxt küt və ya dairəvi-dişli, 5–17 (20) mm uzunluqda, 10 mm-ə qədər enində, kənarları çox dar ağ haşiyəlidir. Çiçəkqrupu çətirvari, meyvə verən zaman qırmızımtıl rənglidir. Çiçəkləri demək olar ki, oturaq və ya saplaqlıdır. Ləçəkləri 5–8 mm uzunluqda, lansetvari-xətli, kütvari sivriləşmiş, çəhrayı rənglidir. Erkəkciklər 10 sayda, 2 dəfə ləçəklərdən qısa, tozluqları tünd və ya qaratəhər fırfır rənglidir. Meyvəcikləri uzunsov-ulduzşəkillidir, 5–6 mm uzunluqda, yumurtavari-uzunsov, buruncuğu var və qarın hissəsində 2 qabarıqlığı var.
Yayılması
BQ qərbi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Meşədə və kolluqlarda, qayaların üzərində bitir.
Yuri Alvear
Yuri Alvear (d. 29 mart, 1986) — Kolumbiyalı qadın cüdoçu. Cüdo üzrə 3 dəfə dünya çempionu olmuşdur.
Həyatı
Yuri Alvear Kolumbiyanın üçüncü ən böyük şəhəri olan Jamundi şəhərində anadan olub. Onun atası Arnuy inşaatçı, anası Miryam isə evdar qadın idi. Gəncliyində o, su polosu, voleybol, həndbol, atletika kimi iştirak etdiyi hər cür idman növündə çox istedadlı idi. Litomer məktəbinin cüdo məşqçisi Ruperto Guanna cüdo komandası üçün 14 yaşında bir qız axtarırdı. Beləliklə Yuri Alvear cüdoçu oldu. Yurinin ən yaxşı rəfiqəsi qadın cüdoçu Anni Kortez idi. 2010-cu il Pan-Amerikan Cüdo Çempionatından iki həftə əvvəl o, sol dizində ağrı hiss etdi. O, həkimə getdi və o ACL yırtığını tapdı.
Cüdo karyerası
2006-cı ildə Mərkəzi Amerika və Karib oyunlarının 57 kq-dək bölməsinin bürünc medalını qazanıb.
2008-ci ildə Pekindəki Olimpiya Oyunlarına qatıldı və burada 7-ci yeri tutdu. Əsas çəkilişdə Kubalı Anays Hernándezə məğlub oldu və daha sonra İspaniyadan Leire Iglesias'a qarşı çox yaxın bir matçda medalı itirdi.
2009-cu ildə Rotterdamda Dünya Çempionatını qazandı. Finalda Macarıstanlı Anett Mezzaros üzərində qalib gəldi və 1984-cü ildə Nataşa Hernandez (Venesuela) və Daniela Krukover (Argentina) ilə birlikdə 2003-cü ildə ünvan qazanaraq üçüncü yerə layiq görülmüşdü.
2012-ci ildə Londondakı Olimpiya Oyunlarında bürünc medal qazanaraq, Çinli Chen Feiyi məğlub etdi. Bu, Cüdo üzrə Kolumbiya üçün ilk Olimpiya medal oldu.
Adı bükmə. Quba paxlavası (film, 2015)
'Adı bükmə. Quba paxlavası' filmi rejissor Xürrəm Sultan tərəfindən 2015-ci ildə çəkilmişdir. Film İctimai televiziyada istehsal edilmişdir. Film məşhur Quba şirniyyatı olan bükmənin hazırlanma qaydasından bəhs edir.
Məzmun
Azərbaycanın Quba rayonu yalnız səfalı yerləri ilə ad qazanmayıb. Regionun özünəməxsus şirniyyatları olan paxlava və bükmə də Qubanın simvollarına çevrilib. Film məşhur Quba şirniyyatı olan bükmənin hazırlanma qaydasından bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Xürrəm Sultan Operator: Fərmayıl İsmayılov Prodüser: Aynurə Səyidzadə
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2015-ci ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
NGC 3471
NGC 3471, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kükə (Bükan)
Kükə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 173 nəfər yaşayır (29 ailə).
Aleksey Yermolov
Yermolov Aleksey Petroviç (köhnə təqvimlə 24 may (4 iyun) 1777, Moskva — 11 aprel (23 aprel) 1861, Moskva) — Rusiya hərbi xadimi, Qafqaz komandanı.
Həyatı
Aleksey Yermolov 1777-ci ildə anadan olmuşdur. 1812-ci il Vətən müharibəsinin qəhrəmanlarından biri kimi tanınmışdır. Qafqazdakı rus qoşunlarının baş komandanı olmuşdur. Burada Sərdar Yermolov adı ilə məşhurlaşmışdı. Qafqazın müsəlman xalqlarının, xüsusilə Azərbaycanın qəddar düşməninə çevrilmişdi. Şəki (1819), Şəmşəddil və Qazax sultanlıqları (1819), Şirvan (1820), Qarabağ (1822) və Talış (1826) xanlıqları ləğv edilmişdi. Diplomatik fəaliyyətdə də kobudluğu və özbaşınalığı ilə fərqlənirdi. O, əvvəlcə Rusiya elçiliyinin rəhbəri kimi İranla münasibətləri kəskinləşdirmiş, 1826–1828-ci illər rus-İran müharibəsinin günahkarlarından olmuşdur. Bütün bunlardan başqa Yermolov dekabristlərin ideallarına xəyanət etmiş, Qafqaz ordusunun çara andiçmə mərasimini keçirmiş, sonadək sədaqətli monarxist olmuşdu. A. S. Puşkin onun Qafqazdakı fəaliyyətini belə ―vəsf etmişdi:
Смирись, Кавказ, идет Ермолов И, испуганный трудами Бури боевой, Их ведет, грозя очами, Генерал седой
A. Yermolov 1861-ci ildə 84 yaşında ölmüşdü.
Ləsə Gülan (Bükan)
Ləsə Gülan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 115 nəfər yaşayır (16 ailə).
Antoni Martial
Anthony Joran Martial — İngiltərənin Mançester Yunayted klubunda və Fransa milli yığmasında hücumçu mövqeyində çıxış edən fransız futbolçudur. O, Avropada 21 yaş altı ən yaxşı gənc futbolçuya təqdim olunan 2015 "Golden Boy" mükafatının sahibidir.
Fransanın Les Ulis klubunun aşağı yaş qruplarında çıxış etdikdən sonra, peşəkar futbolçu karyerasına Olimpik Lion klubunda başlamış və 2013-cü ildə 6 milyon avro qarşılığında Monako klubuna transfer olmuşdur. Burada iki il çıxış etdikdən sonra isə 2015-ci ildə 36 milyon funt-sterlinq (bonuslarla birlikdə 57.6 milyon funt-sterlinq) qarşılığında İngiltərənin Mançester Yunayted klubuna transfer olmuşdur. Martial Mançester Yunayted forması ilə çıxdığı ilk görüşdə qol vurmağı bacarmış və Premyer Liqada çıxış etdiyi ilk ayda "Ayın futbolçusu" mükafatına layiq görülmüşdür.
Antoni Martial Fransa milli yığması ilə ilk oyununa 2015-ci ildə çıxmış və milli komandanın heyətində UEFA Avro 2016 turnirində iştirak etmişdir.
Milli yığma
Martial Fransanın fərqli yaş kateqoriyalarında çıxış etdi və bu dövrdə 58 oyunda 25 qol vurmağı bacardı. 26 avqust 2015-ci il tarixində isə Portuqaliya və Serbiya komandalarına qarşı baş tutacaq yoldaşlıq görüşlərində iştirak etmək üçün milli yığmaya dəvət aldı. Milli yığma forması ilə 4 sentyabr 2015-ci ildə Lissabon şəhərinin Estadio Xose Alvalade stadionunda çıxdığı ilk görüşdə Kərim Benzemanın yerinə sonradan daxil oldu və Fransa bu görüşdə 1-0 hesabı ilə qələbə qazandı. 11 oktyabr 2015-ci il tarixində isə 2-1 qalib gəldikləri Danimarka qarşılaşmasında millinin heyətində ilk dəfə start heyətdə meydana daxil oldu və bir məhsuldar ötürmə ilə yadda qaldı.
Klub
Son yeniləmə:21 sentyabr 2017
Milli komanda
Son yeniləmə:10 oktyabr 2016
Milli komandada qollar
Son yeniləmə:10 oktyabr 2016
Klub
Mançester Yunayted
Beynəlxalq
Fransa
Mehdi Ənsari
Mehdi Ənsari (29 oktyabr 1994) — İranlı üzgüçü. Mehdi Ənsari İranı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Mehdi Ənsari birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 50 m kəpənək stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 25.02 saniyəlik nəticəsi ilə 89 üzgüçü arasında 46-cı oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Qacer (Bükan)
Qacer - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 417 nəfər yaşayır (65 ailə).
Der Adler
Der Adler (mənaca "Qartal") qəzeti Üçüncü Reyxin təbiğat xarakterli nəşrlərindən biri idi və Şerl Verlaq tərəfindən ay ərzində 2 dəfə nəşr edilirdi. 1939-cu ilin avqust ayından etibarən lüftvaffe ali komandanlığının dəstəyi ilə Şerl Verlaq tərəfindən yaradılmışdır. 1939-cu ildən 1944-cü ilədək qəzetin ümumilikdə 146 nömrəsi çap edilmişdir.
Gülcətəpə (Bükan)
Gülcətəpə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Finiks (Arizona)
Finiks — ABŞ-nin Arizona ştatının paytaxtı və iri şəhəri. 2010-cu il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,445,632 nəfərdən ibarət idi.
NGC 7386
NGC 7386, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Robinzon Kruzo
Robinzon Kruzo—Daniel Defonun 1719-cu ildə yazdığı romanı. Əsərdə adam yaşamayan adaya düşən insanın təbiət qüvvələrinə qarşı mübarizə əzmi, iradə möhkəmliyi, dözümlülüyü, yaradıcı əməyi təsvir edilir. O adada 28 il yaşayır və kömək ettiyi insanların köməyi ilə 28 il qaldığı adadan xilas olur. Roman bir çox dilə, o cümlədən 1909-cu ildə Abdulla Şaiq tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir. Roman 1958-ci ildə Bakıda "Robinzon Kruzonun həyatı" kimi də nəşr olunmuşdur.
Bəzi iddialara görə Daniel Defo Aleksandr Selkirk adlı şotland bir dənizçinin Robinzon Kruzo adasında 4 il 4 ay tək və tənha yaşamasından təsirlənmiş və daha sonra bu əsəri yazmışdır. Robinzon Kruzo Daniel Defonun ən məşhur əsəridir.
Baltacı Araz
Baltacı Araz və ya Məhəmməd Məhəmmədəli oğlu (23 oktyabr 1953, Mərənd, Cənubi Azərbaycan - 25 iyun 2012, Münster, Almaniya) — azərbaycanlı şair.
Həyatı
Baltacı Araz adı ilə tanınan Məhəmməd Məhəmmədəli oğlu 1953-cü il oktyabr ayının 23-də Cənubi Azərbaycanın, Mərənd bülgəsində yerləşən Yuxarı Dizə kəndində dünyaya gəlmişdir. Orta təhsilini doğma Mərənd şəhərində başa çatdırdıqdan sonra 1975-1979-cu illərdə İstanbulun Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universitetində ali təhsil almışdır.
1979–cu ildə ana yurduna döndükdən sonra solçu təşkilatın üzvü kimi əvvəlcə şah rejiminə, sonralar isə islam hakimiyyətinə qarşı mubarizə apardığı illərdə eyni zamanda ədəbi çalışmaları ilə də məşğul olmuşdur. Həmin illərdə ilk şeirləri Tehranda yayılan "Yoldaş" dərgisində işıq üzü görmüşdür.
1990-cı ildə ölüm təhlükəsi qarşısında ana yurdu Mərəndi tərk etmək məcburiyyətində qalmış, Almaniyaya sığınaraq siyasi fəaliyyətini burada davam etdirmişdir.
Baltaçı Araz öz məqalə və şeirlərində Pəhləvi sülaləsi zamanı, eləcə də həmin təfəkkürün davamı olan bugünkü Iran İslam Respublikasında fars şovinizminin hegemonluğu və basqısı altında milli və dini zülmə məruz qalmış Azərbaycanın və Azərbaycan Türklərinin problemlərini, tapdalanmış doğal haqlarını dilə gətirmiş, yazdığı əsərlərində Azərbaycanın özgürlük məfkurəsinin bilimsəl, fəlsəfi, siyasi, hüquqi, iqtisadi, ... əsaslarının nəzəri təhlilini vermişdir.
Şair yaradıcılığında parçalanmış bir xalqın ana yurdundan danışır. Güney ilə Quzey Azərbaycanın bütövləşməsi haqqında düçüncəsini ortaya qoyur. Şair yazır: "Otay ilə butay vahid bir candır, Adı odlar yurdu AZƏRBAYCANdır!"
Şair "O tay, bu tay Vətəndir" adlı əsərində oxucuya bütöv Azərbaycan ideyasını aşılayır, millətimizin siyasi və milli baxımdan şüurlanması işinə öz payını verir. O, bu əsərini xalqımızın bütöv Azərbaycan arzusunu, istəyini yansıdan və yurdsevər ürəklərdə bütöv Azərbaycan bayrağını dalğalandıran Gülüstan poemasının yaradıcısı olan unudulmaz xalq şairimiz Bəxtiyar Vahabzadəyə ithaf etmişdir.
Şair Baltaçı Arazın digər önəmli əsəri "Uyqarlaş" adlı kitabıdır. Şair bu əsərində insanları uyqar, mədəni və çağdaş olmağa, öz haqlarını tanıyıb qorumağa çağırır.O, Azərbaycan Türk xalqını İslamın gerici ehkamlarına, irqçi Firdovsisayağı baxışlara uymamağa səsləyir. O, qadın haqqında dargörüşlü baxışları, Türk kültürünə və ictimaiyyətinə aşılanmış irticaçı və geridəgalmış düşüncəni tanıdır, çağdaş insana yaraşan baxışlarını ortaya qoyur. Onun fikrincə, qadın azadlığı hər ülkədə onun mədəniyyəti və insan haqlarını tanımaq ölçüsüdür. Şair deyirdi, azad ana azad övlad yetişdirər, insansevərliyi və özgürlüyü onun ruhuna aşılıyar. Azad ruhlu insan kölə olmaz, kölə etməz və hər zaman öz haqqını arayıb alar.
Baltaçı Araz ömrünün sonunadək Güney Azərbaycanın özgürlüyü, eləcə də erməni daşnakları tərəfindən işqal olunmuş Qarabağın azadlığı uğrunda qələmi ilə mubarizə aparmışdır. Bu məsələlər haqqında hazırladığı "Təbriz ilə Qarabağımızı kim qurtaracaq?" adlı kitabında o taylı-bu taylı soydaşlarımızın ortaq dərdi – işğalda olan torpaqlarımızı düşünmək və birgə çıxış yolu ilə bağlı düşüncə və fikirlərini yazmışdır.
Ürəyi xalqla döyünən şairimiz ömrünün son dəqiqələrində Azərbaycana həsr etdiyi növbəti şeirini yazarkən 2012-ci il iyunun 25-də, səhər saat 5:00-da ürək infaktı geçirərək dünyasını dəyişmişdir. Şair 2012-ci il iyunun 28-də Almanıyanın Münster şəhərindəki Lauheide məzarlığında torpağa tapışırılıb. Yurdsevər Güney Azərbaycanın istiqlal şairi Baltacı Arazdan aşağıdakı əsərlər yadigar qalmışdır: Şair öz səmərəli yaşamını sevdiyi vətəninin və xalqının azadlığı yolunda ərmağan qoymuşdur. Onun əsərləri 2004-cü ildən etibarən Azadtribun və Solgunaz internet sitələrində yayımlanmaqdadır.
Yaradıcılığı
<ul> <li>1 - Uyqarlaş!</li> <li>2 - Otay, Butay Vətəndir </li> <li>3 - Tebriz ile Qarabaghı kim qurtaracaq?</li>
<li>  !اویقارلاش </li> <li> اوتای، بوتای وطندیر </li> <li> آذربايجانی ايستيقلال قورتارار </li> <li> آذربایجان حاملهً انقلاب است </li> </ul>
Detroyt
Detroyt — əhalisinin sayına görə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Miçiqan ştatının ən böyük şəhəri, ABŞ-Kanada dövlət sərhədində yerləşən ən böyük şəhər. 2016-cı il hesablamalarına görə əhalisi 672,795 nəfər təşkil edir ki, bu da Detroytu əhalisinin sayına görə ABŞ-nin 23-cü ən böyük şəhəri edir. Metro Detroyt adı ilə tanınan metropolis ərazisində 4.3 milyon nəfər yaşayır.
Tarixi
Detroyt şəhərinin əsası 24 iyul 1701-ci ildə fransız səyahətçi Antuan Lome de Lamot Kadilyak tərəfindən qoyulmuşdur. XIX əsrdə Böyük göllər regionunda mühüm sənaye qovşağına çevrilmişdir. XX əsrin əvvəllərindən etibarən avtomobil sənayesinin inkişaf etməyə başlaması nəticəsində şəhər iqtisadiyyatı sürətlə inkişaf etməyə başlamışdır. Lakin, sənayenin yenidən qurulması prosesi başladıqdan sonra avtomobil sənayesi zəifləməyə başlamışdır ki, bu da Detroyt əhalisinin sayının get-gedə azalması ilə nəticələnmişdir. 1950-ci ildə 1.85 milyon nəfərlə özünün pik həddinə çatan əhali sayı bu tarixdən etibarən indiyə qədər təqribən 60 faiz azalmışdır. 2013-cü ildə Detroytda müflisləşmə baş versə də, 2014-cü ilin dekabrında bunun qarşısı uğurla alınmış və hökumət şəhərin maliyyəsinə nəzarəti yenidən ələ ala bilmişdir.
2015-ci ildə Detroyt şəhəri UNESCO tərəfindən "Dizayn şəhəri" adına layiq görülmüşdür. Detroyt bu ada layiq görülmüş ilk ABŞ şəhəri olaraq tarixə keçmişdir.
Seyidabad-i Qacer (Bükan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 236 nəfər yaşayır (43 ailə).
Kolumbus (Ohayo)
Kolumbus — ABŞ-nin Ohayo ştatının paytaxtı və ən iri şəhəri.Kolumbus ABŞ-nin 16-cı ən iri şəhəridir.
Barıkov burnu
Barıkov burnu (Ылвылю) — Berinq dənizinin Anadır körfəzi suları yuyulan burun. Uqlovaya buxtasının ucqar şimal çıxışını təkil edir. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir.
Burun 1886-cı ildə burunda araşdırma işləri aparmış Kreyserin ekipajı olmuş miçman Fyodr Barikovun şərəfinə adlandırılmışdır.
Çukot dilində Ылвылю — «Vəhşı maral» mənasınında işlədilir. 5 km cənub-qərbində Berinq limanı yereləşir. Qayalıqda dəniz quşları yuva qurur.
Barıkov burnunda gələcəkdə daş kömürün hasilatı məqsədi ilə dərin bir limanın inşası planlaşdırılır.
Lüdviq Vitgenşteyn
Lüdviq Vitgenşteyn — Avstriya filosofu, analitik fəlsəfənin banilərindən və XX əsrin ən parlaq filosoflarından biri. Bəziləri onu İmmanuel Kantdan sonra günümüzə qədərki dövrün ən böyük filosofu hesab edir.
Vitgenşteyn qərb fəlsəfəsində iki inqilabi yeniliyin müəllifi kimi tanınır. Bunlardan birincisi onun "Məntiqi-fəlsəfi traktat" əsərinin Vyana dərnəyinə təsiri və nəticədə məntiqi pozitivizmin yaranması, ikincisi isə dilin təbiəti və quruluşuna dair "Fəlsəfi tədqiqatlar" əsəri ilə bağlıdır.
Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.
Həyatı
Vitgenşteyn 1889-cu ilin 26 aprelində Vyanada yəhudi mənşəli avstriyalı poladtökmə sənayesi maqnatı Karl Vitgenşteynin ailəsində dünyaya gəlmişdir. Ata babası German Xristian Vitgenşteyn yəhudi olmuş, lakin Saksoniyadan Vyanaya köçdükdən sonra protestantlığı qəbul etmişdir.
Mühəndis sənətini öyrənməyə başlayan Vitgenşteyn sonralar onun marağını uçan aparatların quraşdırlımasından fəlsəfi problemlərin riyazi əsasda tədqiqinə yönəldəcək Qotlab Freqenin işləri ilə maraqlanmağa başlayır. Bəzi məlumatlara görə Vitgentşteyn bir neçə dəfə Freqe ilə görüşür və sonuncu ona Vitgenşteynin məşğul olduğu mövzulara dair Rasselin əsərləri ilə maraqlanmağı tövsiyə edir. 1911-ci ildə Vitgenşteyn Kembricə yollanır və o burada Rasselin tələbəsi, köməkçisi və dostuna çevrilir.
Bu vaxtdan 1951-ci ilə kimi Vitgenşteyn yeni dil fəlsəfəsini işləyib hazırlayır. Bu dövrə aid ən mühüm əsəri "Fəlsəfi tədqiqatlar" olur.
Ümumiyyərlə isə filosofun fəaliyyəti iki başlıca mərhələyə bölünür. Traktatla təmsil olunan ilkin dövr, "Fəlsəfi tədqiqatlar "la, eləcə də "Mavi" və "Qəhvəyi kitablar" la təmsil olunan son mərhələ.
Məntiqi-fəlsəfi traktat
thumb|right|1914-ci il tarixli əlyazma [[Kembric, Triniti Kolleci]] Quruluşca "Məntiqi-fəlsəfi traktat" izahlı cümlələrdən ibarət şaxəli sistemlə müşayət olunan yeddi aforizmdən ibarətdir. Tərkibcə əsər əsas fəlsəfi problemləri dünya və dil nöqteyi nəzərindən izah edən nəzəriyyədən ibarətdir:
Pavel İzbiskiuk
Karyerası
Pavel İzbiskiuk birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 50 m kəpənək stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 24.80 saniyəlik nəticəsi ilə 89 üzgüçü arasında 45-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Telman Abdinov
Telman Abdinov — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar rəssamı (2002).
Həyatı
Telman Manaf oğlu Abdinov 1954-cü ildə Şahbuz rayonunun Külüs kəndində anadan olub. 1978-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib. SSRİ Rəssamlar İttifaqı və Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür (1988). Boya, qrafika janrlarında əsərlərin müəllifidir. Bir çox xarici ölkələrdə sərgiləri təşkil olunub.
Yaradıcılığında portret və mənzərə janrı mühüm yer tutur. 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar rəssamı adına layiq görülüb.
Kaan Ayar
Karyerası
Kaan Ayar birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 50 m kəpənək stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 24.73 saniyəlik nəticəsi ilə 89 üzgüçü arasında 44-cü oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Şəhrikənd (Bükan)
Şəhrikənd - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 694 nəfər yaşayır (117 ailə).
Sərbağça (Bükan)
Sərbağça - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 52 nəfər yaşayır (10 ailə).
İriçiçəkli poruq
İriçiçəkli poruq (lat. Stachys macrantha) — cinsinə aid bitki növü.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi düz və ya yüksələn, yumşaq uzun aşağı yönəlmiş tükcüklü, (10) 20-50 (75) sm hündürlükdədir. Yarpaqları yumurtavari və uzunsov-yumurtavari, küt, qaidəsində ürəkvari, kənarları küt iri mişarvari və ya iri kütdişli, üst hissəsində seyrək, aşağı hissəsində sıx uzun tüklü; gövdəətrafı yarpaqlar uzun saplaqlı, yuxarı yarpaqlar oturaqdır. Çiçək köbəsi çox çiçəklidir. Tac olduqca iri, 3,5 mm-ə qədər uzunluqda, çəhrayı və ya fırfır, nadir hallarda ağ rənglidir.
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında yuxarı meşə, subalp və alp qurşağında yayılmışdır. Çəmənlərdə bitir.
Təpi (Bükan)
Təpi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Beyşehir gölü
Beyşehir — Türkiyənin cənub-qərbində, Isparta və Konya illərində yerləşən böyük şirin sulu göl. Tavr dağlarının cənubunda, tektonik çökəklikdə formalaşmışdır. Su toplayıcı hövzəsinin sahəsi 4200 km²-dir. Sahəsi 650 km², uzunluğu 45 km, eni siə 20 km-dir. Ən ensiz hissəsi Hayran və Akburun kəndləri arasındadır - 14 km. Göl bölgənin əsas şəhəri olan Beyşeherinin adını daşıyır. Beyşehir Türkiyənin sahəsinə görə ikinci ən böyük şirin sulu gölüdür. Konya ilinə 523 km², Isparta ilinə isə 130 km²-lik sahə aiddir. Ehtimal olunur göl 10.000–7.000 il əvvəl, iqlim istiləşməsi nəticəsində formalaşmışdır.
Ümumi məlumat
Gölün cənub və şimal sahilləri dayaz suludur. Göl ərazisini hündürlüyü 2000 metrdən yüksək dağ zirvələri əhatə edir. Beyşehir gölünün maksimal dərinliyi 10 metrdir. Ancaq fərqli fərqli mənbələrdə 12,13,15 metr göstərilir. Beyşehirdən çıxan Uluarx adlı çay 60 km axdıqdan sonra Suğla gölünə tökülür. Beyşehirin suyundan suvarma üçün istifadə olunur. Suyun səviyyəsi və sahəsi mövsüm və il üzrə dəyişir. Göldə müxtəlif ölçülü 32 ada var. Su səviyyəsinin dəyişməsi ilə yanaşı, orada yerləşən adaların da sayı dəyişir.
1960-1990-cı illərdəki müşahidələrə əsasən gölün ən aşağı səviyyəsi 1975-ci ilin oktyabr ayında - dəniz səviyyəsindən 1121.96 m yüksəklikdə olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Gölün sahəsi 64,500 hektar idi. Eyni müşahidə dövrü üçün ən yüksək suyun səviyyəsi 1981-ci ilin martında - 1125,50 metr olmuşdur. Həmin vaxt gölün sahəsi 74,600 hektara çatmışdır.
Beyşehir gölü bir çox fərqli quş növlərinin məkanıdır. Ətraf əraziləri ilə birgə Beyşehir Gölü Milli Parkı yaradılmışdır. Göl suyunda adi çəki, aynalı çəki, durna, xanı və s. balıqlar var. Göl ətrafə ərazilərdə böyük çöl donuzu sürülərinə rast gəlinir.
Göldə yerləşən adada Bizans imperiyasına məxsus monastırın qalıqları mövcuddur.
Giləmərzə
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik, qısa tüklü bitkidir. Gövdəsi düz, yatan və ya bir qədər qalxan çoxbudaqlı, hündürlüyü 15-30 sm-dir. Yarpaqları qısa saplaqlı, 1-2 sm uzunluqda, 5-10 mm enində, oval və ya yumurtavari, ucları küt, qıraqları azacıq dişciklidir. Çiçəkqrupu çoxsaylı, diametri 10-15 mm olan çoxçiçəkli çiçək köbələrindən ibarətdir. Kasacığı ikidodaqlı, xaricdən tüklüdür. Tacı 5-7 mm uzunluqda, kasacıqdan iki dəfə uzun, əlvan çəhrayı rənglidir. Fındıqcıqları xırda, 0,5 mm uzunluqda, yumrudur.
Arealı
Giləmərzə növü Makaroneziya, Avropa, Efiopiya, eləcə də Aralıq dənizi sahillərindən İrana qədər yayılmışdır.
Azərbaycanda Böyük Qafqazın şərqi, Quba sahəsinin rayonlarında arandan aşağı dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Rütubətli yerlərdə və bataqlıq ərazilərdə bitir.
Ənuşə Ənsari
Ənuşə Ənsari ( — Anušeh Ansâri, ; 12 sentyabr 1966-cı il, Məşhəd, İran) — İran əsilli ABŞ vətəndaşı, alim. Prodea systems, Inc.( ABŞ ) şirkətinin yaradıcısı və rəhbəri. 18 sentyabr 2006-cı ildə ilk turist kosmonavt müsəlman qadın oldu.
Təraqə (Bükan)
Təraqə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.