cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dərəşorlu
Tirələri
Bayat, Aslanlı, Nədirli, Musullu, Qırıxlı, Arıxlı, Səkkiz, Qarakeçili, Osmanlı, Qaraqanlı, Nəfər, Canbazlı, İmanlı, Tələbazlı, Sadıqlı, Qurd, Qırmızı, Məqsudlu, Bolverdi, Hacı Məmmədli, Hacı Dəvəli, Kasataraş, Ceyranlı, Xeyratlı, Nərrəli, Vənda, Ayazkıxalı, Bağırkıxalı, Bəhramkıxalı, Taherkıxalı, Mehdikıxalı, Hümmətəlikıxalı, Çarığlı, Qaracullu, Qabızlı, Dönəli, Döndülü, Rekke, Ahənqər, Çardəçirik, Çarbunuça, Gərməsirli, Kurranlı, Kurbeguş, Vəzirxanlı, Göyçəli, Dərzi və Gülablı tirələri türk mənşəlidirlər və türkcə danışırlar. Onlardan başqa mənşəcə türk olmayan və Ağa Məhəmməd şah Qacarın hakimiyyəti zamanı siyasi təqibdən qurtulmaq üçün Dərəşorlu tayfasına qatılmış və tədricən türkləşmiş Lək, Buger, Zengene və Zərgər adlı tirələr də vardır və onlar da türkcə danışırlar.
Əli Fuad Cəbəsoy
Əli Fuad Paşa — Türkiyənin dövlət, hərbi və siyasi xadimi.
Həyatı
Əli Fuad Paşa Ali hərbi təhsil almış, Balkan müharibələrində (1912–13) və Birinci dünya müharibəsində (1914–18) iştirak etmişdir. Kazım Qara Bəkir paşa, Bəkir Sami bəy və digər türk milli azadlıq mücadiləsi xadimləri ilə birlikdə Mustafa Kamal Atatürkün 1919-cu il iyunun 20-də bəyan etdiyi Amasya təlimatını imzalamışdı. 1920-ci il aprelin 23-də Ankarada işə başlamış Türkiyə Böyük Millət Məclisi (TBMM) hökumətinin Moskvadakı ilk fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuş və 1921-ci il fevralın 18-də Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası (RSFSR) hökuməti ilə danışıqlar aparmaq üçün göndərilmiş Türkiyə nümayəndə heyəti ilə birlikdə Moskvaya gəlmişdir; fevral-mart aylarında Yusif Kamal bəy və doktor Riza Nuru bəylə birlikdə Moskvada RSFSR xarici işlər naziri Georgi Çiçerinlə, Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin üzvü C.Qorxmazovla danışıqlar aparmışdır. Əli Fuad paşa Moskva konfransında Azərbaycanın himayəsi altında Naxçıvana muxtariyyət verilməsi məsələsinin uğurla həll edilməsi sahəsində gərgin və səmərəli diplomatik fəaliyyət göstərmişdir. Danışıqlarda məhz Türkiyə diplomatlarının, o sıradan da Əli Fuad paşanın səyləri sayəsində "Dostluq və qardaşlıq haqqında" RSFSR-Türkiyə müqaviləsinin (Moskva, 16 mart 1921-ci il) 3-cü maddəsinə və 1 (V) əlavəsinə əsasən, Naxçıvan vilayətinə Azərbaycanın himayəsi altında muxtariyyət verilməsi razılaşdırıldı. Əli Fuad paşa sonralar millət vəkili, 1948-ci ildə isə TBMM başqanı seçilmiş və Türkiyə Cümhuriyyətinin daxili və xarici siyasətinin işlənib hazırlanmasında fəal rol oynamışdır. 1960-cı illərdən elmi fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. "Sinif yoldaşım Atatürk", "Moskva xatirələri" və sair əsərlərin müəllifidir.
Fibiger krateri
Fibiger krateri — Ayın görünməyən tərəfindəki Şimal qütbü sahəsində yerləşən zərbə krateri. Krater öz adını danimarkalı mikrobioloq olan Yohannes Qrib Fibigerin şərəfinə almışdır və 22 yanvar 2009-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir.
Kraterin təsviri
300px|thumb|right|Lunar Orbiter – IV zondunun çəkdiyi fotoşəkil Fibiger kraterinə ən yaxın yerləşən krater Berd krateridir və onun şimal-şərq hissəsini örtür. Kiçik kasaşəkilli Erlanger krateri isə şimal-qərbdə yerləşir. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları 86.14°N, 37.13°W, dərinliyi 21,1 km, dərinliyi isə 1,7 km-dir.
Utqaçı
Utqaçı Xan - türk və altay mifologiyasında qurban ilahı. Utkuçı da deyilir. Qurbanları Ülgenə çatdırar. Səmada yaşayır. Ülgene ən yaxın tanrıdır. Şamanlar trans halındaykən gətirdiyi qurbanı alaraq Ülgenə aparar. Çünki şaman ən çox Altınqazıx (Qütb) ulduzuna qədər çata bilər. Geri dönən şamana isə qaz (ehtimalla fikri ilham) hədiyyə edər. Şaman bu qəza minərək geri dönər.
Etimologiya
(Ut) kökündən törəmişdir. Gülərüzlü, qazanan deməkdir. Utmaq (qazanmaq), utqu (zəfər) sözləriylə eyni kökdən gəlir. Monqolcada Uta/Utaga tüstünün tütmesi deməkdir ki, qurbanı yaxan atəşin nəticəsində çıxan dumanla əlaqəlidir. Yenə bu dildə Utga/Utkanın sözcüyü duyğu kimi mənalar ifadə edir.
Vitis girdiana
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Othonna dentata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Maska (informatika)
thumb
Maskanın qoyulması, maskanın və verilənlərin qiymətinin münasibətini göstərən aşağıdakı məntiqi operatorlar vasitəsilə yerinə yetirilir:
Məsələn, 00111111 maskası VƏYA operatoru ilə birlikdə istifadə olunduqda verilənlər qiymətində iki yuxarı biti silir, ancaq qalan bitlərə təsir etmir. Bax: LOGIC OPERATOR, MASK BIT.
Rəsm proqramlarında: altda olan bir obyektin görünüşünə nəzarət etmək üçün üzərində dəlik olan obyektin yaradılması.
Oqtay Hacıyev
Oqtay Hacıyev — Azərbaycan Televiziyasının Xalq Çalğı Alətləri Orkestrinin solisti, Xan Şuşinskinin sonuncu tələbəsi, Azərbaycan Dövlət Televiziyası və Radiosunun C. Cahangirov adına xorunun ali dərəcəli tenor ifaçısı, solist və konsermeyster.
Həyatı
22 aprel 2022-ci ildə Bakıda vəfat edib.
Əlahiddə Azərbaycan Korpusu
Əlahiddə Azərbaycan Korpusu — Müsəlman korpusunun bazasında yaradılmış hərbi birlik; müstəqil ordu quruculuğunun ilkin mərhələsi. Həmin mərhələnin səciyyəvi xüsusiyyəti çox mürəkkəb hərbi-siyasi şəraitdə aparılan ordu quruculuğuna türk hərbçilərinin rəhbərlik etməsi idi.
Yaranması
Əsası 1917-ci ilin dekabrında qoyulmuş Müsəlman korpusu Zaqafqaziya komissarlığının ordu strukturu kimi formalaşmağa başlamışdı. 1918-ci il iyunun 26-da Azərbaycan Hökuməti Müsəlman korpusunu Əlahiddə Azərbaycan korpusu adlandırmaqla özünün bu hərbi struktura sahibliyini hüquqi cəhətdən təsdiqlədi. Hökumətin həmin tarixli başqa bir qərarı ilə ƏAK qərargahının ştatında qismən dəyişiklik edildi və korpus komandirinin yanında diviziya səlahiy-yətində xüsusi tapşırıqlar üçün general vəzifəsi təsis edildi.
Fəaliyyəti
Müsəlman korpusu ƏAK adlandırılandan sonra korpus komandirinin əmri ilə hissələrdə və hərbi müəssisələrdə yeni möhürlərin tətbiq edilməsinə başlandı. Müsəlman korpusunun möhürlərində rus qoşun hissələri möhürlərindəki ikibaşlı qartal təsviri var idi, dövrəsində isə hissənin adı və nömrəsi yazılmışdı. Yeni möhürlər gümüş manatlıq ölçü-sündə, ortasında səkkizguşəli ulduz və aypara təsviri olmalı, yuxarı kənarı boyunca isə həm rusca, həm də azərbaycanca hissənin adı və nömrəsi yazılmalı idi.
Korpusun strukturlarının da yenidən qurulmasına başlandı. Sənədlər ƏAK tərkibində diviziya qərargahlarının ləğv olunduğunu göstərir. Qafqaz İslam Ordusu komandanının 1918-ci il 13- avqust tarixli əmri ilə ƏAK-ın qərargahı da, müvəqqəti olaraq, ləğv olundu, onun tərkibinə daxil olan hissələr birbaşa Qafqaz İslam Ordusu komandanlığına tabe edildi. ƏAK-ın ləğvi ilə onun sıralarında fəaliyyət göstərən zabitlər də xidmətdən kənarlaşdırıldı, hissələrdə yazışmanın Azərbaycan dilində aparılması məcburi şərt kimi irəli sürüldü.
1918-ci il sentyabrın 2-ci yarısında ƏAK-m qərargahı bərpa edildi. General-leytenant Əliağa Şıxlinski korpusun komandiri, polkovnik Həbib bəy Səlimov isə qərargah rəisi idi. İlkin olaraq, ƏAK-ın tərkibində iki piyada diviziyası formalaşdırıldı. 1-ci diviziyanm komandiri polkovnik (albay) Cəmil Cahid bəy, 2-ci diviziyanın komandiri isə Qafqaz İslam Ordusunun qərargah rəisi olmuş Nazim bəy təyin edildi. Hər diviziya üç piyada alayından ibaret idi. 1918 il oktyabnn ortalarmda 1-ci diviziyanm tərkibində üç süvari alayı, bir sərhəd və bir topçu alaylan var idi. Qafqaz İslam Ordusu komandanmm tabeliyində 4-cü Azərbaycan süvari alayınm da formalaşdırılmasma başlanmışdı. Bununla yanaşı Əlahiddə Azərbaycan korpusunun tabeliyində 1-ci ağır topçu taboru, 1-ci qaubitsa taboru, teleqraf taboru, dəmir yol taboru və təyyarə dəstəsi də var idi.
1918-ci il noyabrın əvvəllərində hərbi nazirlik bərpa edildikdən sonra, ƏAK-ın mövcudluğu formal xarakter aldı. Qoşun hissələrinin təşkilinə və fəaliyyətinə rəhbərlik bütünlüklə hərbi nazirliyin əlində cəmləşdirildi. 1918-ci il noyabrın 15-də ƏAK-ın qərargah rəisi Həbib bəy Səlimov Ümumi qərargahın rəisi təyin edildi. ƏAK-ın komandiri Ə.Şıxlinski isə 1918 il dekabrın 29-da hərbi nazirin müavini təyin olundu. Korpusun qərargah zabitlərinin bir çoxu yeni vəzifələrə təyin edildilər. Nazirlər Şurasının 1919-cu il 2 yanvar tarixli qərarı ilə Əlahiddə Azərbaycan korpusu ləğv olundu. Onun qərargahında xidmət edən zabitlər hərbi nazirliyin aparatına və qoşun hissələrinə göndərildilər.
Pərənd
Pərənd — İranın Tehran ostanınında yeni şəhər. Rubatkərim şəhərinin 10 km qərbində və Tehranın 35 km cənub qərbində yerləşir.
Əgər sən romantikanın ünvanını axtarırsansa... (film, 1981)
Məzmun
Kinolent Azərbaycan tələbələrinin komsomolun çağırışı ilə Arxangelsk vilayətində tələbə inşaat dəstələrində tikintidə çalışmalarından danışır.
Demidov
Demidov — Rusiyada şəhər.
Vatnsnes yarımadası
Vatnsnes (Vatnsnes) — İslandiyanın şimalında, Nordyorland regionu ərazisinə yerləşir. Xunafloui körfəzinin daxilinə doğru uzanır.
Qərbdən Mid-fiord, şərqdən isə Xuna-fiord ilə əhatələnir. Yarımadanın qərb hissəsində Xvammstanqi şəhəri yerləşir. Sonucunda isə Hindisvik kəndi mövcuddur.
thumb|left|Xviutserkyor qayası
Yarımada da Xoup laqunu yerləşir.
Othonna pinnata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şirinşəhr
Şirinşəhr — İranın Xuzistan ostanında və Əhvaz şəhərinin yaxınlıqında yeni şəhər.
Vitis hui
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Euseius victoriensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Usan
Usan Xan - türk, monqol və altay mifologiyasında su ilahı. Uhan Xan da deyilir. Yer üzündəki suları və su qaynaqlarını, bulaqları, mənbələri qoruyur. Suların bollaşmasını təmin edər. Qalxanı sudandır. Getdiyi yerlərdən sular fışqırar. Rəngi qırmızıdır. Monqolların 99 cənub tanrısının nümayəndəsidir. (Tatay Xan isə 77 şimali tanrısının nümayəndəsidir.)
Loson xan
Monqol və buryat mifologiyasında su tanrısıdır. Usan Xanın əmrindəki bir varlıqdır. Lus adlı su ruhları özünə bağlıdır.
Etimologiya
(Us) kökündən törəmişdir. Ağıl, müdriklik, ənginlik mənaları vardır. Monqolcada Us/Usan/Usun, Buryatcada Uha sözləri su mənasını verər.
Əhalinin siyahıya alınması (film, 1937)
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Vitis jaegeriana
(Vitis jaegeriana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Radio tezliyi
Radio tezliyi (en.radio frequency) – tezliyi 10 kHs-dən 3000 GHs’ə kimi və uyğun olaraq dalğa uzunluğu 30 km-dən 1 mm-dək olan elektromaqnit spektinin diapazonudur. thumb|right
Othonna digitata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Əksinqilabla Mübarizə Təşkilatı
Əksinqilabla Mübarizə Təşkilatı — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Dövlət Müdafiə Komitəsi ilə eyni vaxtda (1919-cu il, 11 iyun) və ona tabe qurum kimi yaradılmış əks-kəşfiyyat orqanı.
Yaradılması
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandığı ilk günlərdən böyük təhlükələrlə qarşılaşmalı oldu. Belə ki, müxtəlif dövlətlər mühüm geosiyasi bölgədə yerləşən Azərbaycanı özünün nüfüz dairəsinə salmaq məqsədilə açıq mübarizə aparırdılar. Ən böyük təhlükə mənbələri "vahid və bölünməz Rusiya" uğrunda mübarizə aparan Denikin ordusu və "Böyük Ermənistan" yaratmaq xülyası ilə azərbaycanlılara qarşı tarixdə görünməmiş vəhşiliklər və soyqırımları törədən daşnaklar və daşnak Ermənistanı idi. Bu qüvvələrin hər biri Azərbaycanda, xüsusilə də Bakıda geniş təxribatlar törədir, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin möhkəmlənməsinə, ölkədə qayda-qanun yaradılmasına mane olmağa çalışırdılar. Denikin qüvvələri Şimali Qafqazı tutduqdan sonra Azərbaycan üçün daha böyük təhlükə yarandı. 1919-cu il fevralın 18-də Parlamentin iclasında çıxış edən Fətəli xan Xoyski Azərbaycanda, xüsusilə də Bakıda general Prjevalskinin rəhbərliyi ilə Denikinə yardım göstərən qüvvələrin gizli surətdə silahlı hərbi dəstələr təşkil etdiklərini, ağqvardiyaçılar üçün əsgər yazılışı aparıldığını bildirdi. Denikin qüvvələrinin 1919-cu il mayın axırlarında Dərbəndi tutması nəinki Azərbaycanı, həmçinin bütün Cənubi Qafqazı böyük təhlükə qarşısında qoydu. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin 1919-cu il iyunun 9-da keçirilən iclasında Parlamentin tövsiyəsi ilə dövlətin müdafiəsi üçün xüsusi orqan - 5 nəfər hökumət üzvündən (baş nazir, hərbi, xarici işlər, yollar və ədliyyə nazirləri) ibarət Dövlət Müdafiə Komitəsinin yaradılması qərara alındı.
Azərbaycanda təxribatlara qarşı xüsusi mübarizə strukturunun - Əks-inqilabla Mübarizə Təşkilatının yaradılması da bununla eyni vaxta təsadüf edir. Azərbaycanda əks-kəşfiyyat işi ilə hələ 1919-cu ilin yanvarından hərbi kəşfiyyat məşğul olurdu. Həmin il martın 26-da hərbi nazir Səməd bəy Mehmandarovun əmri ilə Baş qərargahın Baş idarəsi yaradıldı. Baş idarənin strukturunda isə 4 bölmədən ibarət general-kvartirmeyster idarəsi yaradılması nəzərdə tutulurdu. İdarəyə daxil olan 4 bölmədən biri kəşfiyyat və əks-kəşfıyyat bölməsi idi. ƏMT-na gəlincə, qurumun formalaşdırılması parlamentin "Müsavat" fraksiyasının üzvü Məmmədbağır bəy Şeyxzamanlıya həvalə edilmiş, onun müavini isə sonralar dəmiryol teleqrafının rəisi Hacı bəy Seyidbəyov tərəfindən qətlə yetirilmiş hümmətçi Mir Fəttah Musəvi təyin olunmuşdu. M.Şeyxzamanlı təşkilata həmin il avqustun 20-dək başçılıq etmiş, istefa verdikdən sonra yerinə qardaşı Nağı bəy Şeyxzamanlı təyin edilmişdi. 1919 il noyabrın 19-dan qurum başçısının müavini Mahmud bəy Səfikürdski idi.
Strukturu
İlk vaxtlar ƏMT–na əməkdaşların qəbulunda partiya prinsipi əsas götürülürdü. Belə ki, ƏMT əməkdaşlarının üçdə ikisi “Müsavat”, üçdə biri isə “Hümmət” partiyasından olmalı idi. Eyni zamanda, təşkilatın rəhbərinin Müsavatdan, müavininin isə Hümmətdən təyin edilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Təşkilatın ilk rəisi Müsavat partiyasının, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentininn və onun aqrar komissiyasının üzvü Məmmədbasğır bəy Şeyxzamanlı təyin edilmişdi. Rəis müavini isə Hümmət partiyasının üzvü Mir Fəttah Musəvi təyin edildi. Şübhəsiz ki, bu prinsip ölkənin təhlükəsizliyini təmin edən təşkilatın işinə mənfi təsir göstərirdi. ƏMT denikinçilərə, erməni-daşnak casuslarına və digər təxribatçılara qarşı sərbəst mübarizə apara bilirdi. Lakin təşkilatın əməkdaşları bolşeviklərə qarşı mübarizədə çətin problemlərlə üzləşirdi. ƏMT-da işləyəm 17 nəfər hümmətçi əməkdaş, baş Musəvi olmaqla, bolşeviklərin ölkə daxilindəki fəaliyyətinə qarşı mübarizəyə açıq və ya gizli şəkildə mane olurdular. M.Musəvi dəmiryol teleqrafının rəisi Hacı bəy Seyidbəyov tərəfindən öldürüldükdən sonra (1919, 5 sentyabr) rəis müavini vəzifəsinə Mahmud bəy Səfikürdiski təyin edildi (1919, 19 noyabr). Məmmədbağır bəy Şeyxzamanlı 1919-cu ilin, avqustun 20-də vəzifəsindən istefa verdi. Elə həmin gün onun qardaşı Nağı bəy Şeyxzamanlı ƏMT-nin yeni rəisi təyin olundu.
Tərkibi
ƏMT-da azərbaycanlılarla yanaşı, türklər, ruslar, ukraynalılar və gürcülər də işləyirdilər. Ermənilər bu təşkilatda işə götürülmürdülər. 1919-cu il, oktyabrın 26-da Dövlət Müdafiə Komitəsi bolşeviklərlə mübarizəni gücləndirmək üçün Bakı möhkəmləndirilmiş rayonunun səlahiyyətlərini genişləndirmiş, keçikçi, axtarış polislərini, eləcə də ƏMT-ni də onun rəisinə tabe etdirmişdi. Bolşevizmlə mübarizə yalnız bundan sonra ƏMT-nin fəaliyyətində əsas yeri tutmağa başladı. ƏMT digər orqanlarla birlikdə bu sahədə çoxlu sayda uğurlu əməliyyatlar aparmışdı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər Şurasının 6 mart, 1920-ci il tarixli qərarı ilə fəaliyyətini dayandırmışdır.
Fəaliyyəti
Təşkilatın əməkdaşları arasında müxtəlif partiya və siyasi cərəyanların nümayəndələri var idi. Onun agentləri sırasında Lavrenti Beriya da olmuşdur. Təşkilatın arxiv sənədlərindən, ayrı-ayrı şəxslərə göndərilmiş məktublardan aydın olur ki, Bakıda Denikin ordusunun casusları ilə erməni-daşnak casusları sıx əlaqədə işləmiş, geniş casusluq şəbəkəsi yarada bilmişdilər. Denikin ordusunun Azərbaycana qarşı təxribatı ilə əlaqədar ƏMT-nin saxladığı və həbs etdiyi şəxslərin əksəriyyəti ermənilər idi.
ƏMT rəhbərinin müavini M.F.Musəvinin 1919-cu il avqustun 7-də tərtib etdiyi protokoldan aydın olur ki, onun həbsə aldığı Yevgeni Rojdestvenski soyadlı zabit ingilis komandanlığında Denikinin nümayəndəsi polkovnik Lazarevin yanında işləyir, Azərbaycan ordusunun sayı və mövqeləri barədə məlumatlar toplayır. O, çoxlu erməni zabitlərinin də onlarla birlikdə işlədiyini bildirir. Denikinçilər Bakıda təbliğat aparmaq, təxribatlar törətmək üçün bütün vasitələrdən istifadə edirdilər. Onlar Bakıda yerləşən müxtəlif səhmdar cəmiyyətlərinin, firma və müəssisələrin köməyindən bəhrələnir, həmin təşkilatlarda öz agentlərini yerləşdirirdilər. 1919 il dekabrın 16-da M.Şeyxzamanlı Azərbaycandakı ingilis nümayəndəsi polkovnik Stoksa məktubla bildirirdi ki, Cənubi Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Komandanlığının təbliğat şöbəsi tərəfindən hazırlanmış intibahnamələrin mətni və qəzetlər olan zərflər Bakı şəhərində "Qafqaz və Merkuri", "Samolyot" cəmiyyətlərinə "işgüzar kağızlar" adı ilə göndərilirdi. Denikinçilərin və daşnakların Bakıda və Azərbaycanın digər bölgələrində törətdikləri təxribatlar haqqında arxiv sənədlərində xeyli məlumatlar toplanmışdır.
Rusiyanın Xəzərdəki silah-sursat dolu 27 hərb gəmisinin Azərbaycan tərəfinə təhvil verilməsi və onların Azərbaycan bayrağı altında üzməsi probleminini həlli ilə bağlı aparılan danışıqlarda ƏMT-nin rəhbərliyi fəal rol oynamışdı. ƏMT öz fəaliyyətini “Azərbaycan Respublikası əks-kəşfiyyat xidmətinin hüquq və vəzifələri haqqında” Əsasnaməyə uyğun qurmuşdu. 22 maddədən ibarət olan Əsasnamədə əks-kəşfiyyat xidmətinin hüquq və vəzifələri göstərilmişdi. Bakı və onun ətrafında təşkilatın 8 rayon bölməsi təsis edilmişdi. Rayon bölmələrinə ƏMT-nin mərkəzi aparatının əməkdaşları rəhbərlik edirdilər. Lənkəran şəhərində ƏMT-nin agenti fəaliyyət göstərirdi.
Ləğvi
1920-ci ilin martında ƏMT ləğv olundu.
Namizəd açar
Namizəd açar (candidate key)– verilənlər bazası cədvəlinin müəyyən əlaqələr sətrinin unikal idenfikatoru (tanıdıcısı). Namizəd açar həm sadə (bir atribut halında), həm də mürəkkəb (iki və daha artıq atribut halında) ola bilər. Tərifə görə, hər bir əlaqənin (münasibətin) heç olmazsa bir namizəd açarı olur. Əgər namizəd açar təkdirsə, onda o verilmiş münasibət üçün avtomatik olaraq ilkin açar olur. Əgər namizəd açar bir neçədirsə, istifadəçi onlardan birini ilkin açar kimi göstərməlidir. İlkin kimi göstərilməyən hər bir açar alternativ açar olur.
Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Xarici keçidlər
Candidate Key
Candidate Key in DBMS
Çəpli
Çəpli — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Çəpli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Dayıxın
Dayıxın xanım — türk və altay mifologiyasında körpə tanrıçası. Tayıkın olaraq da deyilir. Uşağın yuxusunda gülməsi, Dayıxının onunla oynadığını göstərir. Uşaqları qoruyur. Yeni getməyə hazırlanan uşaqların "Day dayanması" da bu tanrıça ilə əlaqədardır. Atların balalarına "Tay" deyilməsi ilə də əlaqəlidir.
Etimologiya
(Day/Yay/Zay) kökündən törəmişdir. Yaratmaq mənası ehtiva edər.
Euseius vignus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ştaynfurt
Ştaynfurt — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya torpağının Münster inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 111.42 km2, əhalisi 34476 nəfərdir (2006).
An Yun-Hva
An Yun-Hva (d. 20 fevral 1981) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Othonna plantaginea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Euseius vitrum
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Hələb qalası
thumb|right|300px|Hələb qalası Hələb qalası (قلعة حلب‎) — Suriyanın Hələb şəhərində, möhkəmləndirilmiş böyük orta əsr sarayı. Dünyanın ən qədim və ən böyük qalalarından biri sayılır. Qala təpəsinin istifadəsi e.ə.3000-cü illərə əsaslanır. Sonradan Yunan, Bizans, Əyyubi, Məmlük və Osmanlı mədəniyyətləri tərəfindən zəbt edilmişdir. Tikilinin çoxu Əyyubi dövrünə əsaslandığı güman edilir. 2000-ci illərdə Aga Khan Trust for Culture ilə Aleppo Archeological Society tərəfindən hərtərəfli bərpa işi aparılmışdır. Şəhərə hakim olan qala, 1986-cı ildən YUNESKO-nun Dünya İrs Siyahısındadır.
Pedro Laskurain
Pedro Laskurain (tam adı: Pedro José Domingo de la Calzada Manuel María Lascuráin Paredes; ) — Meksikanın 34-cü prezidenti. Tarixdə ən qısa müddət prezident vəzifəsini tutaraq "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na düşmüşdür. Müxtəlif mənbələrdə prezidentlik müddətinin 15–56 dəqiqə arasında davam etdiyi göstərilir.
Həyatı
8 may 1856-cı ildə Mexikoda anadan olmuşdur.
21 iyul 1952-ci ildə Mexikoda vəfat etmişdir.
Prezidentliyi
19 fevral 1913-cü ildə ölkədə Fransisko Madero İqnasio devrildikdən sonra konstitusiyaya görə vitse-prezident vəzifəsindəki şəxs də olmadığından, bu post xarici işlər naziri Pedro Laskurainə və təxminən 1 saat sonra isə Laskurainin razılığı ilə daxili işlər naziri Viktoriano Uertaya keçmişdir.
Göl iyəsi
Etimologiya
(Göl/Köl) kökündən törəmişdir. Sərinlik, kuytuluk kimi mənaları vardır.
Othonna divaricata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Battaxtax-Arıta
Battaxtax-Arıta — Anabar çayınin yatağında yerləşən elədə böyük olmayan ada. İnzibati cəhətdən Yakutiya ərazisində yerləşir.
Əhalinin siyahıya alınması (film, 1978)
Məzmun
Kinolentdə respublikamızda əhalinin siyahıya alınmasına hazırlıqla əlaqədar görülən tədbirlər haqqında danışılır.
Battaxtax-Arıta
Ada çayın aşağı axarında yerləşir. Uzunsov formaya malik olan ada, şimal-şərqdən cənub-qərbə uzanır. Səthi hamardır. Şərq sahilləri uçurumludur.
Əhalinin siyahıya alınması (film, 1978)
Film haqqında
Film Azərbaycan Nazirləri Soveti yanında Mərkəzi Statistika İdarəsinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Evelin Ebhomien
Evelin Ebhomien (1 yanvar 1981) — Nigeriyalı qadın ağır atlet. 58 kq çəki dərəcəsində yarışır və beynəlxalq yarışlarda Nigeriyanı təmsil edir. Evelin Ebhomien 2000 Yay Olimpiya Oyunlarında 58 kq çəki dərəcəsində iştirak etmişdir. O, dünya çempionatlarında daiştirak etmişdir. Son dəfə 1999 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatında mübarizə aparmışdır.
Sooronbay Jeenbekov
Sooronbay Şərif oğlu Ceenbekov (Сооронбай Шарип уулу Жээнбеков) — Qırğızıstanlı siyasətçi və dövlət xadimi, Respublikanın 18-ci Baş Naziri və 5-ci Prezidenti. Qırğızıstanda 2017-ci ilin oktyabr ayında keçirilmiş prezident seçkilərində Sosial Demokrat Partiyasının namizədi kimi iştirak etmiş və Prezident seçilmişdir. 2016-cı ilin aprel ayından, 2017-ci ilin avqust ayına qədər ölkənin Baş Naziri vəzifəsini icra etmişdir. Jeenbekov 15 oktyabr 2020-ci ildə prezident vəzifəsindən istefa etdi.
Sezariya Evora
Sezariya Evora — Kabo-Verdeli məşhur müğənni. Fadu, morna və modinya üslublarında oxuduğu mahnılarla məşhurdur. Səhnədə və həyatda daim ayaqyalın gəzdiyi üçün pərəstişkarları tərəfindən "Ayaqyalın diva" və morna üslubunun ən mahir ifaçılarından biri olduğu üçün "Mornanın kraliçası" ləqəblərinə layiq görülmüşdür.
Euseius vulgaris
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Voroşil Qukasyan
Voroşil Levon oğlu Qukasyan — udi əsilli Azərbaycan dilçisi, türkoloq, qafqazşünas, udi dili və alban əlifbası üzrə mütəxəssis, filologiya elmləri doktoru (1973).
Həyatı
Voroşil Qukasyan 1932-ci ildə Qəbələ rayonunun Nic kəndində udi ailəsində anadan olub. Bakı Dövlət Universitetini bitirib. Azərbaycan SSRİ Elmlər Akademiyasında çalışıb. 1965-ci ildə "Udi dilinin Nic dialektinin fonetik və morfoloji özəllikləri" mövzusunda namizədlik işini müdafiə edib. 1973-cü ildə "Azərbaycan və udi dilləri arasında əlaqələr" mövzusunda Dilçilik İnstitutunda doktorluq işini müdafiə edib. 1974-cü ildə dərc etdiyi "Udicə-Azərbaycanca-Rusca lüğət" indiyə kimi çağdaş udi dilinin hər iki dialektinin (Nic və Vartaşen) yeganə və ən böyük toplusu olaraq qalır. Ən son elmi işi V. İ. Aslanovla birgə yazdığı "Исследования по истории азербайджанского языка дописьменного периода" (1986) kitabı olub.
Elmi işlərinin çoxunu "Q.Voroşil" kimi imzalayırdı.
Nic kəndində torpağa basdırılıb.
Ba Min-Hi
Ba Min-Hi (d. 11 iyul 1988) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Ba Min-Hi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Macarıstan yığmasını 28:33 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu və bürünc medal qazandı.
Kolayır (Samux)
Kolayır — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Kolayır kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 iyun 2008-ci il tarixli, 644-IIIQ saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Kolayır kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Kolayır kəndi Samux qəsəbəsi ilə birləşdirilmiş, Kolayır kəndi və Kolayır kənd inzibati ərazi dairəsi Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrindən çıxarılmışdır.
Doydu
Doydu - türk və altay mifologiyalarında nəhəng Ölüm Balığı. Toydu Balıq olaraq da bilinir. Yeraltındaki böyük dənizdə yaşadığına inanılan əfsanəvi nəhəng balıq. Ağzı gırtlağının altında, gözü isə peysərindədir. Bel sümüyü tərs çevrilmişdir. Zəncirlərlə bağlı tutular. Baş və bədənini oynatınca zəlzələlər olur, tufanlar qopar. Ker Balıq da deyilir. Adı Abra və Yutpa ilə birlikdə xatırlanar.
Etimologiya
(Doy/Toy) kökündən törəmişdir. Yemek, udmaq mənalarını ehtiva edər. Doymaq feli də bu köktendir. Doydu bəzi dillərdə yer üzü deməkdir. Bu məzmunda Yer Balığı və ya yer üzünü daşıyan balıqdır.
Tibet
1950-ci ildə Çin tərəfindən işğal edildikdən sonra Tibet xarici vətəndaşlar üçün qapalı məkan olub. Yalnız 1984-cü ildə Çin mərkəzi hökumətinin icazəsindən sonra bura səyahət etmək imkanı yaranıb. Tibetin ərazisinə yalnız Çin hökumətinin nəzarəti altında turistik qrupların tərkibində daxil olmaq olar. Paytaxtı Lxasa şəhəridir. Şəhər VII əsrdə şahzadə Sronçzen Qamponun əmri ilə Tibetin rəsmi paytaxtına çevrilmişdir. Sonralar Lxasa paytaxt statusunu itirmiş və yalnız 1642-ci ildə Beşinci Dalay Lamanın əmri ilə yenidən paytaxt olmuşdur.
Mətbəxi
Tibetdə ənənəvi içki – "düyü şərabıdır". Onun hazırlanması üçün qaynadılmış düyüyə xüsusi ədviyyatlar əlavə edilir, bir həftə saxlandıqdan sonra süzülür və nəticədə, cüzi spirtli ekzotik içki əldə olunur.
Tibet çayı digər çaylardan öz qeyri-adi dadı ilə fərqlənir.
Tibetin tanınmış tsampa yeməyi arpa unu, yağ, çay və ya arpa pivəsindən hazırlanır.
Təbabəti
Tibet təbabəti barədə məlumat XI əsrdə yazılmış və XVII əsrdə tərcümə olunmuş "Cud Şi" əsərində toplanıb. Burada əsas diqqət xəstəliyin müalicəsinə və uzunömürlülüyə ayrılır. Bəzi bölmələr yuxu, yemək, xəstəliklərin yaranma səbəbinə, hamiləlik, cinsi həyat və düzgün həyatın qaydalarına həsr olunub.
2017-ci il dekabr ayında vəfat edənlər
2017-ci il dekabr ayında vəfat edənlərin siyahısı.
Naz Aydəmir
Naz Aydemir – Türkiyə milli voleybol komandasının əsas toppaylayıcısı. Red Bull şirkətinin Türkiyədə reklam müqaviləsi imzaladığı 7 idmançıdan biridir. Türkiyə milli komandasının və Qalatasarayın basketbolçusu Cenk Akyolun həyat yoldaşıdır. Həmçinin voleybolçu dünyaca məşhur alman futbolçu İlkay Gündoğanla da qohumdur.
Karyerası
Eczacıbaşının aşağı yaş qruplarında başladığı voleybol karyerasına on beş yaşında yüksəldiyi Eczacıbaşı A (əsas) komandası ilə davam etdi. Cəmi on beş yaşında peşəkar karyerasına başlayan voleybolçu 2005-06 sezonunda Türkiyə Qadınlararası Voleybol Çempionatının qalibi və bunu bacara bilən ən gənc türk voleybolçu oldu. Buradakı çıxışıyla 2008 Pekin Olimpiya Oyunlarının seçmə mərhələsində çıxış edən Türkiyə millisinin heyətinə ilk dəfə çağrılan voleybolçu seçmə mərhələdəki oyunu ilə millidəki yerini də möhkəmləndirdi. Həmin il gənclərin Avropa çempionatında "Ən dəyərli oyunçu" mükafatını qazanır və göstərdiyi oyunla Türkiyənin aparıcı voleybol klublarının diqqətini çəkməyə başlayırdı.
2009-10 sezonunu Fənərbaxçada keçirən Naz burada CEV Çempionlar Liqasının ikinciliyini qazanmışdır. Bunun yanında Türkiyə çempionatını, kubokunu və superkubokunu da qalibi ola bilmişdir. Fənərbaxçada karyerasının zirvəsinə çıxan voleybolçu yenidən Türkiyə çempionluğu və kubokunu qazanır. Ancaq onun üçün daha əlamətdar olan həmin il Türkiyədə ən yaxşı ötürücü olması idi. Bununla da yetinməyən Akyol həmin il kulublar arasında dünya çempionatının qızıl medalını da qazanam bilmişdir.
Vakıfbanka trasnfer olunduqdan sonra 2011-2012 sezonunda beş kubok birdən qaldırmışdır. Bunlar müvafiq olaraq, Türkiyə Qadınlararası Voleybol Çempionatı, Türkiyə kuboku və superkuboku, CEV Çempionlar Liqası və "Kulublar arası Dünya Çempionatı"dır.
2012-ci ilin yayında karyerasında ilk dəfə olaraq Olimpiya oyunlarında iştirak etmişdir. Londonda doqquzun yeri tutan Türkiyə milli komandasının ən yaxşı oyunçularından biri də Naz Aydemir olmuşdur.
Othonna pluridentata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Holosen
Holosen – geoloji epoxa lardan biridir. Pleystosen dən sonra gəlir və təxminən 11.7 min il əvvəldən bu günə qədər olan dövrü əhatə edir. "Resent" (adətən böyük hərflə) termini tez-tez "Holosen" terminin dəqiq sinonimi kimi istifadə olunurdu, baxmayaraq ki, bu cür istifadə 21-ci əsrdə işlənmir. Holosen Dördüncü dövrün bir hissəsidir. Onun adı yunan dili ndəki ὅλος (holos, tam və ya bütöv) və καινός (kainos, yeni) sözlərindən götürülüb, mənası "ən yeni" deməkdir. O hazırkı mülayim dövr ilə müəyyən olunmuşdur (Dəniz İzotopları mərhələsi kimi tanınır).
Holosen həmçinin insanın artımını və Yer dəki növlərə təsirini, o cümlədən əsas sivilizasiyaların inkişaf tarixini əhatə edir.
İcmal
Beynəxalq Stratiqrafia Komissiyası tərəfindən Holosenin təxminən 11.7 min il əvvəl başladığı qəbul olunmuşdur. O Pleystosen və gec buzlaşma dövrü ndən (gec buzlaşma dövrünə Şimali Amerikada Viskosinan, Avropa da Veiçselia , Böyük Britaniya da Devensia , Çili də Llanuihue və Yeni Zellandiya da Otria daxil edilir) sonra gəlir.
Holosen əsas iqlim dəyişgənliyinə əsasən beş vaxt interalına və ya xronozona ya bölünür :
• Preboreal (10 ka–9 ka)
• Boreal (9 ka–8 ka)
Kart oxuyucusu
thumb|Kart oxuyucusu Kart oxuyucusu (card reader) – informasiyanı kartdan oxuyub kompüterə daxil edən qurğu. Maqnit kart oxuyucusu, əsasən kimliyin müəyyənləşdirilməsi (identifikasiya) məqsədilə istifadə olunan plastik kartlar (məsələn, kredit kartı) üzərində maqnit üsulu ilə iki cığır şəklində kodlaşdırılmış informasiyanı oxuyur. Verilənləri perfokartlardan oxuyan kart oxuyucusu isə hazırda istifadədən çıxarılıb.
Holosen
İcmal
• Atlantik (8 ka–5 ka)
Kart oxuyucusu
Xarici keçidlər
Card reader
Holosen
İcmal
• Subboreal (5 ka–2.5 ka)
• Subatlantik (2.5 ka–indiyə qədər)
~ Qeyd: "ka" mənası "min il"-dir.
Azərbaycanda
Holosen çöküntü ləri bötöv örtük şəklində Kür-Araz və Samur-Dəvəçi ovalıqlarını örtür və Azərbaycanın başqa regionlarında da geniş yayılmışdır. Onlar Üst Xvalın, Yeni Xəzər və Müasir çöküntülərə bölünür.
Uçan naməlum obyekt
thumb Uçan naməlum obyektlər (abbr. UNO) və ya ingiliscə UFO — elmə məlum meteoroloji və ya astroloji hallarla bağlı olmayan, həmçinin təbii xarakter daşımayıb, mistifikasiya faktı aşkar edilməyən qeyri-adi obyektlərdir.
Holosen
Azərbaycanda
• Üst Xvalın horizontu. Bu horizontun çöküntüləri dəniz və kontinental fasiyada rast gəlinir. Dəniz çöküntüləri əsasən Xəzər in sahilyanı zonasında və Kür depressiyası nda yayılmışdır. Kür depressiyası nın şərq hissəində və Pirsaat, Bəndovan, Hamadağ, Qaraçala, Mişovdağ, Xıdırlı, Babazənən və Kçik Hərami antiklinal qalxımında geniş sahələri tutur.
• Yeni Xəzər horizontu. Bu horizontun dəniz çöküntüləri Xəzərin ensiz sahil zolağında, Kür depressiyasında isə daha geniş sahədə – qərbdə Şirvan, cənub-qərbdə isə Biləsuvar rayonuna qədər yayılmışdır.
Uçan naməlum obyekt
Üzən naməlum obyektlər
Səmadan başqa su hövzələrində — dəniz və okeanlarda müşahidə olunması onların üzən obyektlərə də malik olmasını təsdiqləyir. Dünyanın çox hissəsinin su olduğundan və əldə edilən sübutlardan başa düşmək olar ki, UNO-lar planetdə heç kimə görünmədən gəlib-getmək üçün su yollarından da istifadə edirlər. Bu cisimlərə ÜNO-lar (Üzən naməlum obyektlər) adını veririk. Heç də çoxumuz bunu bilməsə də onlara dair çoxlu raportlar mövcuddur.
Holosen
Azərbaycanda
• Müasir dəniz çöküntüləri. Xəzərin dibini demək olar ki, tamamilə örtür və sahil boyu ensiz (100-500 m) haşiyə təşkil edir.
İqlim
thumb|303x303px|Holosende temperatur dəyişkənliyi
Uçan naməlum obyekt
Üzən naməlum obyektlər
"Bu bölgədə başqa hər hansı bir yerdə rast gəlinən müşahidələr daha çoxdur. Yaxın zamanlarda bölgədə, təyyarə olmadıqları müəyyənləşdirilən hava cisimləri və dənizaltı gəmi olmadığı müəyyənləşdirilən cisimlər müşahidə olunmuşdur."
NÜO müşahidələrinin keçmişi çox əvvəldən – 1800-cü illərə qədər uzanır. 1800-cü illərin ortalarında tez-tez görülməyə başlayan NÜO-lar, 1845-ci ildə Türkiyədə Antalyada, 1875-ci ildə Meksikada, 1879–1890-cı illərdə Basra körfəzində — Çin dənizində ortaya çıxıblar. XX yüzillikdə NUO müşahidələrinə dair məlumatların artmasıyla birikdə, dənizlərdəki bu qeyri–adi cisimlərə dair müşahidələr də artmışdır.
30 iyun 1967-ci ildə bir Argentina gəmisi olan Navieroda olan bir qrup insan, dənizdə silindr şəklində bir cismin üzdüyünü görürlər. Təxminən 33 metr uzunluğundakı bu cisim mavi-ağ işıq saçırdı. Cismin heç bir səs çıxartmaması və suda sürətlə hərəkət etməsinə baxmayaraq dalğa yaratmaması müşahidəçiləri çox təəccübləndirmişdi. İnsanlar əsrarəngiz dəniz cismini seyr edərkən, cisim birdən-birə yönünü Navieroya doğru çevirmiş, sürətlənərək gəmiylə toqquşmasına tamamilə cüzi məsafə qaldıqda suya baş vurub gözdən itmişdi.
1972-ci ilin avqust, sentyabr, oktyabr ayları ərzində Karib Dənizindəki adalardan tez-tez NUO və NÜO müşahidə raportları gəlmişdir. 1974-cü ildə tez-tez təkrarlanan bu müşahidələr, bizə Veneseullada bir sualtı NÜO-nun idarə edildiyi bir mərkəz olduğunu düşünməyə əsas verir. 26 iyul 1980-ci ildə, Braziliya gəmisi "Caioba-Seahorse" ilə səyahət edən dənizçilər, suda üzən, təxminən 10 metr diametrdə yuvarlaq, boz rəngli bir cisim gördülər. Elə bu halda üfüqdə parlaq bir işıq əmələ gəldi və gəmiyə doğru yaxınlaşmağa başladı. İşıq gəminin yanındakı boz rəngli cismə yaxınlaşarkən gəmidəki bütün texnikada problemlər əmələ gəldi. Boz cisim yaşıl, qırmızı, mavi və sarı ışıqlarla aydın sezilirdi. Yaxınlaşdıqca çox parlaq, disk şəklində bir cisim olduğu görünən bu işıq, dənizin altına baş vuraraq metalik NÜO-ya doğru yönəldi və onunla birləşdi. Bundan sonra bu iki cisim birlikdə su üzərinə çıxdılar və bir müddət burada durdular və bunu ardınca da böyük bir sürətlə göy üzünə yüksələrək gözdən itdilər.
NÜO-lar sadəcə okeandamı görülməkdədir? Xeyr, çaylarda, hətta göllərdə müşahidə edilən bu tip əsrarəngiz cisimlərə aid məlumatlar vardır. 30 aprel 1976-cı ildə nəməlum bir cisim İsveçdəki donmuş Silijan çayının buzlarını böyük bir güclə qıraraq su üzərinə çıxmışdır. Buzun qalınlığının 20 sm olmasına baxmayaraq, şahidlər cismin ancaq 9 metr uzunluğunda olduğunu bildiriblər. Bəhs edilən NÜO suyun dibindən gəlmiş; buzlaşmış sahəyə doğru təxminən 100 km/saat sürətlə yaxınlaşaraq 800 metr uzunluğunda və 4 metr genişliyində bir kanal açmışdır. Bu cisim sonra heç bir zədə almadan göy üzünə qalxmış və gözdən itmişdir.
Yadplanetlilər onları öyrənən alimləri öldürür?
Yadplanetlilər sahəsində araşdırma ilə məşğul olan alimlər müəmmalı şəkildə dünyalarını dəyişirlər.
İlk belə hal 1986-cı ildə baş verib. Uçan naməlum obyektlərin araşdırılması ilə məşğul olan professor Arşad Şarif müəmmalı şəkildə "intihar" edib. Lakin onun intihar etmək üçün yaşadığı yerdən 100 kilometr uzağa getməsinin səbəblərini heç kim müəyyənləşdirə bilməyib. Bundan cəmi bir neçə gün sonra Londonda eyni işlə məşğul olan daha bir professor — Vimal Dazibay da təxminən 100 kilometr məsafə qət edərək, özünü körpüdən atıb.
Araşdırmalar göstərib ki, bu müəmmalı ölümlər yeganə deyil. UNO sahəsində araşdırma aparan bir çox alimlərin taleyinə nəzər saldıqda həqiqətən təəccüblənməmək olmur:
Ümumilikdə UNO sahəsində araşdırma aparan və müəmmalı şəkildə dünyasını dəyişən alimlərin sayı 23-dür. Görəsən bu həqiqətən təsadüfdürmü?
İşarələri
İlk meydana gəldikləri dövrdə işarələrin sadə olmaqlarına baxmayaraq, indiki dövrdəki "əkin çevrələri" riyazi baxımdan qüsursuz qrafikləri özündə birləşdirən spirallar şəklində ortaya çıxırlar. Şəkillər zamanala geometrik, riyazi və qrafiki baxımdan mürəkkəbləşmişdir.
Əkin çevrələrinin xüsusi cəhəti odur ki, əkinlər yerə yatmış vəziyyətdədir, yerdən 1 qarış yüksəklikdədir, onlar qətiyyən qırılmamışdır və bu halda böyüməyə də davam edə bilirlər. Bu özü çevrələrin insanlar tərəfindən düzəldilmədiyinə sübut kimi göstərilir, çünki insanların düzəltdiyi çevrələrdə riyazi xətaların sayı-hesabı olmamaqla yanaşı, əkinlər də qırılmış, zədələnmiş olurlar. Bəzi çevrələrdə isə əkin bitkiləri inanılmaz nizamla hörülmüşdür.
Əkin çevrələrinin keçmişi 1670-ci illərədək uzansa da, varlıqlarına aid sübutlar son zamanlarda əldə edilməyə başlamışdır. Qeydə alınan ilk əkin çevrəsi 1966-cı ildə İngiltərənin Hertfordshire qəsəbəsi sakinləri tərəfindən görülmüşdür. 1972-ci ildə Warminister bölgəsində əvvəlcə bir UNO (Uçan naməlum obyekt) görülmüş, daha sonra buğda tarlasında əsrarəngiz şəkillər tapılmışdır. 1976-cı ildə Langenburglu Edwin Fuhr, tarlası üzərində uçan qübbə şəkilli obyektlər görmüş, elə o gecə, tarlasını araşdırarkən burada 4 əkin çevrəsi ilə rastlaşır. 3 gün ərzində o UNO-ları görmüş və çevrələrin sayı da müvafiq olaraq artmış, 7-yə çatmışdır.
1994-cü ildə Stonehengenin üzərində uçan və yerdə heç bir qeyri-adi şeyə rast gəlməmiş bir pilot təxminən 45 dəqiqə sonra eyni yerdən keçərkən Stonehengenin cənubunda olduqca geniş və geometrik baxımdan qüsursuz, qrafika baxımdan əsrarəngiz bir əkin çevrəsi ortaya çıxdığını görmüşdür. Birdən-birə ortaya çıxan 134 metrlik bu "əsər" bunun insan gücü və qabiliyyəti tərəfindən yaradılması ehtimalını olduqca zəiflətsə də, bəzi qruplar tərəfindən gecələr belə çevrələrin yaradılması cəhdinin aşkarlanması insanlarda suallar doğurur.
Milyon daşı
thumb|Milyon daşına aid qalıq
Milyon daşı (Yunanca:Μίλ(λ)ιον / Milion), — İstanbulda Şərqi Roma dövründən qalma bir əsərdir.
Yeri
İstanbulun Fatih (əvvəllər Eminönü idi) ilçəsinin Cağaloğlu səmtində yerləşən Aya Sofya məscidi qarşısında Sultanəhməd meydanının şimal-qərb küncündə Yerebatan sarnıcının girişinin yaxınlığında, tramvay yolunun yanında yerləşir.
Tarixi
Milyon ilk inşa edildiyində dörd istiqamətə baxan bir qapı və bu nöqtədə kəsişən yolların üzərinə yüksələn, dörd sütun üzərinə oturmuş bir qübbədən meydana gəlməkdə idi. Tetrapylon arxitektura adı ilə xatırlanan bu strukturlar Roma mədəniyyətinin əhəmiyyətli elementlərindən biri idi. Milyon abidəsinin və qübbəsinin üzərində bir çox Bizans dövrünə aid heykəl və qabartma var idi və bu abidənin ehtişamını çox daha çox artırmaqdaydı.
XVI əsrdə İstanbula su daşıyan kəmərlərin genişləndirilməsi işləri əsnasında yıxılıb, ortadan itməyə başladığı təxmin edilməkdədir.
Başar Kömür
Başar Kömür — Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin sədr müavini, Azərbaycan Tədqiqatları jurnalının sponsuru.
Həyatı
Başar Kömur 1952-ci il yanvarın 1-də Türkiyənin Hatay ilinin Ərzin şəhərində anadan olub. 1993-cü ildən Mayns şəhərində təsis olunmuş Mayns Azərbaycan Cəmiyyətinin sədridir. 2001-ci ildə Dunya azərbaycanlılarının I qurultayının numayəndəsi olub. 2004-cü ildə yaranmış Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin İdarə Heyətinin üzvü seçilib. 2005-ci ilin may ayında Türkiyənin İsgəndərun şəhərində fəaliyyətə başlamış Türkiyə Azərbaycan Federasiyasının Təşəbbüs qrupunun üzvüdür. 2005-ci ildə Türkiyənin Xattay vilayətinin şəhər bələdiyyələri ilə Azərbaycan şəhərləri arası Dostluq və Əməkdaşlıq müqavilələrinin bağlanmasının təşəbbüskarı olub və həmin vilayətin şəhər bələdiyyələrinin sədrlərinin Azərbaycana səfərlərini təşkil edib. Səfər çərcivəsində, bir qrup bələdiyyə sədrləri Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevlə görüşüblər. 2010-2012-ci illər ərzində Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin sədri olub. NATO statusu altında olan Amerika ordusunun Sosial-Fəaliyyət Mərkəzində məsləhətci olaraq çalışır və Avropanın Dövlətə Çalışan Sindikatlarının İdarə Heyətinin üzvüdür.
Mükafatları
2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası prezidentinin sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə gorə "Tərəqqi" medalı, 2011-ci il iyulun 4-də isə xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsi sahəsindəki xidmətlərinə görə "Dostluq" ordeni ilə təltif edilib.
Sədra
Sədra — İranın Fars ostanında və Şiraz şəhərinin yaxınlıqında yeni şəhər.
Ponninin oğlu (film, 2021)
Ponninin oğlu (orjinal:Ponniyin Selvan) — Mani Ratnam tərəfindən 2021-ci ildə ekranlaşdırılacaq tamildilli Hindistan filmidir.Baş rolu Ayşvariya Ray və Vikram oynayır.Bu filmin Ayşvariya Rayın bu illərdə ən yaxşı nəticələrindən biri olacağı iddia edilir.Filmin çəkilişləri bu il başlayıb.2021-ci ilin aprelində ilk baxış tarixinin olacağı planlaşdırılır.Film məşhur yazıçı Kalki Krişnamurtinin eyniadlı əsərinin motivləri əsasında çəkilib.Əsər 2300 səhifədir.
Filmdən əvvəl
Roman 1951-1954-cü illərdə yazılmışdır.Kitab 2300 səhifə olduğuna görə böyük səs gətirmişdir.Hələ də Hindistan klassikası olaraq qalmışdır.Çox tanınan romana 1958-ci ildə "Ponninin oğlu" adlı film çəkməliymişlər.Rejissor Ramaçandaran filmə Sanqam filmindən tanınan Vicayantimalanı dəvət edir.Lakin,Ramaçandaran ağır qəzaya düşür və o,filmi davam etdirə bilmir.
2008-ci ildə eyniadlı cizgi film çəkməyi qərara alırlar.2015-ci ildə axır ki,cizgi filmi çəkilir. thumb|308x308px|Ponninin oğlu filmində rolların soy ağacı thumb|311x311px|Ponninin oğlu filminin çəkilişlərinə hazırlaşarkən Ayşvariya Ray,London,Madam Tüsso İndi isə 2021-ci ildə bu filmin çəkilib bitiriləcəyi planlaşdırılır.
Məzmun
Film fantastik filmdir.Çola İmperiyasının başına gələn bəlalar və Ponni şəhərinin oğluna çevrilən Hökmdarın bəlalara dözməsindən bəhs edir.Bu vaxt ona kömək edən arvadı olur.Bir neçə dəfə o,təhlükəli işlər edir,döyüşlərdə yaralanır,lakin,ilahi güc onu sağaldır.Bu film Çola İmperiyasının başlamasından dağılma təhlükəsinə qədər hər şeyindən bəhs edir.Axırda Hökmdar ölümcül zərbə alır,lakin,ilahi güc bitdiyi vaxtda ona yenidən daxil olur və o,Çolanı dağılma təhlükəsindən qurtarır.Daha ətraflı Ponninin oğlu romanı barədə yaradılan səhifədə oxuya bilərsiniz.
Film haqqında
2010-cu ildə bu romanın motivləri əsasında ssenari yazılıb.Filmin çəkiləcəyi 2019-cu ildə qərara alınıb.3 fevral 2020-ci ildən çəkilişlər başlayıb.Mari Ratnam filmdə Arulmoji Varma rolunu canlandırıb.Filmin dizaynı və qadın aktrisaların seçilməsində Mari Ratnama Priyanka Çopra kömək edib.Vikram Hökmdar rolunu canlandıracağı üçün saçlarını uzadıb.Ayşvariya Rayın rolunu Çopra oynamalıymış.Lakin,Çopra roldan imtina edib və rolu Raya verib.Ray hələ də rolunu məharətlə oynamaqdadır.
Film heyəti və əlavə məlumatlar
Rejissor:Mari Ratnam
Əsərin müəllifi:Kalki Krişnamurti
Ssenari müəllifi:Mari Ratnam,Elango Kumaravel
İstehsalçı:Aliracah Subaskaran
Bəstəkar:A.R.Rahman
Kinematoqrafçı:Ravi Varman
Redaktor:Srikar Prasad
Şirkət:Madras Talkies
İlk baxış tarixi:2021,aprel
Varendorf
Varendorf — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya torpağının Münster inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 176.75 km2, əhalisi 38609 nəfərdir (2006).
Ponninin oğlu (film, 2021)
Film heyəti və əlavə məlumatlar
Ölkə:Hindistan
Dil:Tamil
Rollarda:
Karthi
Jayam Ravi
Trisha krishnan
Aishwarya Rai Bachchan
Vikram
Ayşvariya Lakşmi
Aditi Rao Heydəri
Sobhita Zulipala
Aşvin Kakumanu
Cayaram
Sarathkumar
Prabhu
Kişore
Riyaz xan Lal
Rəhman Mohan Raman
Arcun Çidambaram
Əks-səda (film, 1987)
Məzmun
Film 70-ci illərin axırlarında parlaq istedadları ilə ürəklərdə işıqlı ümidlər doğurmuş dörd istedadlı, həvəskar müğənninin aqibətindən, sonrakı taleyindən, istedada qayğı əvəzinə laqeydliyin acı nəticələrindən söhbət açır.
Fovo boğazı
Fovo boğazı. Yeni Zelandiya adalarına aid olan Styuart və Cənub adalarını ayırır. Sakit okean və Tasman dənizini isə birləşdirir. Boğazın şimal hissəsində üç buxta var: Te Uaceuae, Oreti Biç, Taumauc-Bey. Burada iri olmayan Bloff qəsəbəsi yerləşir. Boğazda Solender, Puapuke və Styuarart adaları vardır. Uzunluğu 130 km olaraq Puapuke adası ilə Styuart adası arasında yerləşir. Eni isə 14 – 50 km arası dəyişir. Ən dərin yeri 120 m-dir. Suyun istiqaməti qərbdən şərqədir. Axınların gücü 3 dəniz milinə çatır. Dənizdə güclü dalğalar və tufanlar baş verir. Boğaz kontinental şelf sərhədində yerləşir.
Tarixi
Boğazın şərq hissəsi ilk dəfə Ceyms Kuk tərəfindən aşkarlanır. Bu hadisə 1770-ci ilin 6 martında baş verir. O, boğazı üzüb keçmədiyindən Syuart adasını yarmada bilir. Onu ilk dəfə üzüb keçən amerikalı kapitan Ouen Folger Şmit olur. O, suiti ovu üçün əlverişli yer axtararkən boğazı aşkarlayır (1804). Kapitan boğazı Şmit adlandırır. Sidneyə qayıtdıqdan sonra kəşfi barədə Yeni Cənubi Uels qubernatorunu məlumatlandırır və boğazın xəritəsini ona təqdim edir. Bir müddət sonra bölgədə suitinə qoyulan qadağa kəşfi yaddan çıxarır. Boğazı bəzən Fovarita adlandırırdılar. Səbəb isə bu adın Şmitin gəmisinin adı olmasıdır. 1809-cu ildə boğaz haqqında məlumat dərc edilir. Elə həmin ildən boğazın adı Fovo adlandırılır. Bu isə Yeni Cənubi Uels qubernatoru Cozef Fovonun şərəfinə adlandırılır. Bir müddət balina ovu yeri kimi məşhurlaşır. XIX əsrin sonunda isə Balina ovuna son verilir. Burada dəniz məhsuları tədarük edilir.
Euseius wyebo
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Skarlatin
Skarlatin və ya qızılazar — kəskin antroponoz infeksion xəstəlikdir. Xəstəliyin törədicisi A qrupuna mənsub beta hemolitik streptokoklardır. Streptokokların ekzotoksinin təsiri nəticəsində orqanizmin ümumi intoksikasiyasına səbəb olur. Streptokok infeksiyası insanda antibakterial və antitoksiki immunitetin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Xəstəliyi keçirmiş insanlarda davamlı antitoksiki immunitet yaranır.