cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IS-LM modeli
Faiz dərəcəsi, İnvestisiya və IS əyrisi
Şəkil 7-c panelində göstərildiyi kimi IS əyrisi faiz dərəcsi ilə gəlir səviyyəsi arasındakı əlaqəni əks etdirir. Əslində IS əyrisi r ilə I arasındakı əlaqə ilə I və Y arasındakı əlaqəni özündə birləşdirməkdədir. IS əyrisi üzərindəki hər nöqtə mal və əmtəə bazarındakı tarazlığı təmsil edir və əyri gəlir səviyyəsinin faiz dərəcəsindən necə asılı olduğunu əks etdirir. Faiz dərcəsindəki artımın investisiyaların, dolayısı ilə gəlir səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə nəticələndiyinə görə IS əyrisi aşağıya doğru meyllidir.
Fiskal siyasətin IS əyrisinə təsiri
IS əyrisi verilmiş faiz dərəcəsində əmtəə və xidmətlər bazarını tarazlığa gətirən gəlir səviyyəsini əks etdirir. Amma gəlir səviyyəsi həm də, dövlət xərclərindən və vergilərdən də asılıdır. IS əyrisi sabit fiskal siyasət üçün çəkilir. Yəni dövlət xərcləri və vergilər sabit tutulur. Fiskal siyasət dəyişdikdə isə IS əyrisi öz yerin dəyişir.
Şəkil 8-də dövlət xərclərinin ΔG-lik artım IS əyrisini necə sürüşdürdüyünü görmək mümkündür. Bu şəkil sabit r faiz dərəcəsində dövlətin xərcləri artırmaq qərarının əmtəə bazarına necə təsir etdiyini göstərir. Dövlət xərclərinin artması planlanan xərclərində artırdığı üçün tarazlıq səviyyəsindəki milli gəliri – <MATH>Y_1</MATH> daha yüksək səviyyəli <MATH>Y_2</MATH> -yə keçir.
Vergilərdəki bir azalma da eyni dərəcədə IS əyrisinin sürüşməsinə səbəb olur.
LM əyrisi
LM əyrisi — pul bazarında faiz dərəcəsi ilə gəlir səviyyəsi arasındakı əlaqəni əks etdirən əyridir.
Bu əlaqəni izah etmək üçün ilk növbədə likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsindən istifadə edilir.
Likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsi
Con Menyard Keyns öz nəzəriyyəsində faiz dərəcəsinin necə müəyyən olunduğunu göstərib. Bu yanaşma likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsi kimidə qəbul edilir. Çünki faiz dərəcəsi iqtisadiyyatda ən likvid olan element – pulun tələbi və təklifini tarazlaşdırmaq üçün istifadə edilir. Gəlir xərcləmə modeli IS əyrisi üçün bünövrə olduğu kimi, likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsi də LM əyrisi üçün əsasdır.
Pul təklifi
Nəzəriyyəni formalaşdırmaq üçün ilk növbədə real pul balansındakı təklifə nəzər yetirək. Əgər pul təklifi M, qiymət səviyyəsi isə P olarsa, M/P real pul balansında təklifin həcmini əks etdirir. Likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsi sabit bir pul balansı təkilifi olduğunu iddia edir. Bu baxımdan pul təklifini aşağıdakı kimi ifadə edə bilərik
<MATH> (M/P)^s = M/P</MATH>
Pul təklifi M, xarici bir dəyişkəndir və mərkəzi bank tərəfindən müəyyənləşir. Qiymət səviyyəsi isə bu modeldə sabit götürülür (Çünki, IS-LM modelindəki əsas məqsəd qiymətlərin sabit olduğu qısamüddətli dövrdəki prosesləri anlamaqdır). Bu fərziyələr real pul balansındakı təklifin sabit olduğunu və faiz dərəcəsinə bağlı olmadığını göstərir. Bu səbəbdən pul təklifi əyrisi Şəkil 9-də göstərildiyi kimi şaqulidir.
Pula olan tələb
İndi isə real pul balansındakı tələbə diqqət yetirək. Likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsi faiz dərəcəsinin ev təsərrüfatlarının əlində saxlayacağı pulun miqdarını müəyyənləşdirən amillərdən biri olduğunu irəli sürür. Belə ki, bir şəxs pulunu banka qoyduğu zaman əldə edəcəyi mənfəət faiz dərəcəsindən asılıdır. Faiz dərəcəsi nə qədər yüksək olarsa, pulu bankda saxlamaq o qədər mənfəətlidir. Digər tərəfdən, pulu əldə saxlayıb, istənilən zaman onu istifadə etmək istəyərsə, bu zaman o pulu banka qoyub əldə edəcəyi faiz həcmində mənfəəti itirəcəkdir. Bu baxımdan faiz dərəcəsi pulu əldə saxlamağın fürsət xərcidir. Nəticə olaraq, faiz dərəcəsi artdıqca insanlar pul vəsaitinin daha az miqdarını əllərində saxlamağa üstünlük verəcəklər. Yuxarıda qeyd etdiklərimizə əsasən, real pul balansındakı tələbi aşağıdakı kimi göstərə bilərik
<MATH> (M/P)^D= L(r) </MATH>
Yuxarıdakı düsturda L funksiyası tələb edilən pulun miqdarının faiz dərəcəsindən asılı olduğunu göstərir. Şəkil 9-dakı tələb əyrisi aşağıya doğru meyllidir, çünki, yüksək faiz dərəcəsi tələb olunan pulun miqdarını aşağı endirəcəkdir.
Tarazlıq
Bəs faiz dərəcəsi pul tələbi və pul təklifi üçün bu tarazlıq nöqtəsinə necə gəlir? Bunun cavabı insanların öz sərvətlərini harada saxlamaqla bağlı qərarları ilə bağlıdır. Fərz edək ki, faiz dərəcəsi tarazlıq nöqtəsindən yuxarıdadır. Belə olduqda insanlar əllərindəki gəlir gətirməyən pulu banklarda saxlamağa daha meylli olacaqlar. Depozitlərə pul axının artması nəticəsində Banklar faiz dərəcələrini aşağı endirməkdə maraqlı olacaqlar. Nəticədə faiz dərəcəsi tarazlıq nöqtəsinə enəcək. Əks halda, faiz dərəcələri tarazlıq nöqtəsindən aşağıdırsa, banklar depozitlərinin həcmini artırmaq üçün faiz dərəcəsini artıracaqlar. Nəticə isə eyni olacaq.
İndi isə faiz dərəcəsinin pul təklifindəki dəyişikliklərə neçə reaksiya göstərdiyinə nəzər yetirək. Fərz edək ki, mərkəzi bank birdən-birə pul təklifini aşağı endirdi. M-dəki azalma M/P nisbətini də aşağı endirər. Çünki, modelə əsasən, P sabitdir. Belə olarsa, real pul balansındakı təklif Şəkil 10-da olduğu kimi sola sürüşər. Tazarlıq faiz dərəcəsi r_1-dən r_2-yə yüksələr və yüksək faiz dərəcəsi bir az əvvəl qeyd edilən kimi insanların əllərində daha kiçik miqdarda pul saxlamaqlarına gətirib çıxarar. Əgər Mərkəzi Bank pul təklifini artırsaydı, bunun əksi baş verərdi. Beləliklə, likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsinə əsasən, pul təklifindəki azalma faiz dərəcəsini artırar, təklifdəki artma isə faiz dərəcələrini azaldar.
LM əyrisinin qurulması
Faiz dərəcəsinin pul bazarında necə əmələ gəldiyini əks etdirmək üçün istifadə etdiyimiz likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsini indi LM əyrisi formalaşdırmaq üçün də istifadə edə bilərik.
Fərz edək ki, iqtisadiyyatda gəlir səviyyəsi (Y) artıb. Bu real pul balansına necə təsir edəcək? Gəliri artdığı zaman əhali daha çox xərcləyər ki, bu da onların pula olan tələbini artırar. Nəticə etibarı ilə gəlirin artması pul tələbini artırır. Bunu düstur şəklində aşağıdakı kimi göstərə bilərik
<MATH>(M/P)^d = L(r, Y)</MATH>
Tələb edilən pulun miqdarı faiz dərəcəsi ilə tərs, gəlir ilə düz mütənasibdir.
Likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsinə əsasən, gəlir səviyyəsi dəyişdikdə tarazlıq faiz dərəcəsinə nə olacağını görə bilərik.
Şəkil 11-də gəlirin <MATH>Y_1</MATH>-dən <MATH>Y_2</MATH>-yə dəyişməsi əks olunub. Bir az əvvəl qeyd edilən kimi, gəlir artarsa, pula olan tələb də artacaq ki, bu da faiz dərəcəsini <MATH>r_1</MATH>dən <MATH>r_2</MATH>-yə qaldıracaq (Bax Şəkil 11 panel A). Likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsinə görə, gəlirin artması yüksək faiz dərəcəsinə səbəb olur.
Şəkil 11 panel B-dəki LM əyrisi gəlir səviyyəsi ilə faiz dərəcəsi arasındakı bu əlaqəni göstərir. LM əyrisindəki hər nöqtə pul bazarındakı tarazlığı təmsil edir və əyri tarazlıq faiz dərəcəsinin gəlir səviyyəsi ilə bağlı olduğunu göstərir. Gəlir səviyyəsi yüksəldikcə real pul balansındakı tələb də bir o qədər artar və tarazlı faiz dərəcəsi də bir o qədər artar. Bu səbəbdən LM əyrisi yuxarıya doğru meyllidir.
Pul siyasəti LM əyrisini necə sürüşdürür?
LM əyrisi, verilmiş gəlir səviyyəsi üçün pul bazarını tarazlığa gətirən faiz dərəcəsini müəyyən edir. Amma əvvəldə qeyd edildiyi kimi, tarazlıq faiz dərəcəsi eyni zmaanda <MATH>M/P</MATH> real pul balansındakı təklifdən də asılıdır. LM əyrisini sabit real pul balansındakı təklifinə uyğun olaraq çəkilib. Əgər real pul balansı dəyişərsə, məsələn Mərkəzi Bank pul təklifini dəyişərdirərsə, LM əyrisi sürüşər
Monetar siyasətdəki dəyişikliklərin LM əyrisini necə sürüşdürdüyünü başa düşmək üçün likvidlik üstünlükverməsi nəzəriyyəsindən istifadə edilməlidir. Fərz edək ki, Mərkəzi Bank Pul tələbini M1dən M2-yə qədər azaldıb. Bu real pul balansındakı təklifi <MATH>M_1 /P</MATH>-dən <MATH>M_2 /P</MATH>-yə qədər düşməsinə səbəb olacaq. Şəkil 12-də bunun necə nəticələnəcəyini görə bilərik. Gəlir səviyysəsi və dolayı yollar pula olan tələb sabit olduqda pul təklifindəki azalma bazarı tarazlaşdıran faiz dərəcəsini qaldırar. Beləliklə, LM əyrisi sola doğru sürüşər.
Nəticə etibarı ilə, real pul balansındakı təklifin artması LM əyrisini sağa, azalması isə sola sürüşdürür.
Qısa müddətli dövrdə tarazlıq
IS-LM modelinin iki tənliyi aşağıdakı kimidir :
M/P=L(r,Y)
Bu model fiskal siyasətin alətlərini (G və T) və monetar siyasəti (M), eləcə də qiymət səviyyəsini xarici dəyişələr kimi qəbul edir. Bu dəyişkənlər sabit qaldıqda, IS əyrisi əmtəə bazarında, LM əyrisi isə pul bazarında faiz dərəcəsi (r) ilə milli gəlirin (Y) arasındakı əlaqəni əks etdirir. Bu iki əyri Şəkil 13-də birlikdə əks etdirilib.
İqtisadi tərəddüdlərin izahı
IS və LM əyrilərinin kəsişdiyi nöqtə ÜDM-in səviyyəsini müəyyənləşdirir. Bu əyrilərdən biri yerini dəyişərsə, iqtisadiyyatdakı qısamüddətli tarazlıq da dəyişir və milli gəlirdə tərəddüdlər baş verir.
IS əyrisinin hərəkəti
Şəkildən də görünür ki, dövlət xərclərinin artması IS əyrisini sağa doğru sürüşdürmüşdür. Tarazlıq nöqtəsi isə LM əyrisi üzərində hərəkət edərək, yeni mövqeyinə çatmışdır. Beləliklə, milli gəlir Y_1-dən Y_2-yə faiz dərəcəsi isə r_1dən r_2-yə qədər yülşəlmişdir.
Vergilərin azalması da IS əyrisini ΔT x MPC/(1-MPC) qədər sağa sürüşəcək və oxşar nəticə alınacaqdır.
LM əyrisinin hərəkəti
LM əyrisinin öz yerini dəyişməsinə əsasən real pul balansındakı dəyişikliklər səbəb olur. M-dəki artım real pul balansı M/P-ni də artırır. Belə olduqda Şəkil 10-da göstərildiyinin əksi olaraq LM əyrisi sağa hərəkət edəcək(Bax: Şəkil 15).
Şəkildən də görünür ki, LM əyrisi sağa doğru sürüşmüş və tarazlıq nöqtəsi IS əyrisi üzərində hərəkət edərək yeni mövqeyinə çatmışdır. Beləliklə milli gəlir <MATH>Y_1</MATH>-dən <MATH>Y_2</MATH>-yə qədər yüksəlmiş, faiz dərəcəsi isə r_1-dən r_2-yə qədər azalmışdır.
LM əyrisinin yerinin dəyişməsinə səbəb olan amillərədn biri də qiymətlərin səviyyəsindəki dəyişikliklərdir ki, bu mövzunu növbəti başlıq altında nəzərdən keçirmək daha məqsədəuyğundur.
IS-LM modelindən Məcmu tələb əyrisinə keçid
IS-LM əyrisi əmtəə və pul bazarında tarazlığın necə əldə edildiyini və faiz dərəcəsi ilə ÜDM arasındakı əlaqəni əks etdirir. Bu tarazlıq qiymətlərin sabit olduğu vəziyyət üçün nəzərdə tutulub. Qiymətlərin dəyişməsi real pul balansının və LM əyrisinin yerini dəyişməsinə səbəb olur. Sözügüdən dəyişiklik milli gəlirin həcmindəki tərəddüdlərə gətirib çıxarır. Nəticə etibarı ilə IS-LM modeli milli gəlirin qiymət dəyişikliklərinə necə reaksiya verdiyini izah etməyə və bu iki göstərici arasındakı əlaqəni əks etdirən Məcmu tələb əyrisini formalaşdırmağa imkan verir.
Şəkil 16-ın A panelində qiymət səviyyəsindəki artımın LM əyrisini necə sürüşdürdüyü göstərilib. Qiymət səviyyəsinin artması LM əyrisini sola doğru hərəkət etdirir və milli gəlirin həcmi <MATH>Y_1</MATH>-dən <MATH>Y_2</MATH>-yə doğru geriləyir. Görünür ki, qiymət səviyyəsi və milli gəlir tərs-mütansibdir. Bu səbəbdən Şəkil 16-ın B panelində təsvir edilən Məcmu tələb əyrisi (AD) aşağıya doğru meyllidir.
Məcmu tələb əyrisinin sürüşməsinin IS-LM modelində izahı
Məcmu tələb (AD) qiymət səviyyəsi ilə milli gəlir arasındakı əlaqəni əks etdirir. Bu səbəbdən qiymət səviyyəsindəki dəyişiklik istisna olmaqla IS və LM əyrilərinin yerini dəyişməsinə səbəb olan hər hansı bir dəyişiklik AD əyrisinin də yerini dəyişəcək.
IS əyrisinin hərəkətinin AD əyrisinə təsiri
Fərz edək ki, dövlət xərclərindəki artım (və ya vergilərdəki azalma) IS əyrisini sağa hərəkət etdirib. Şəkil 17-in A panelində göründüyü kimi bu milli gəliri <MATH>Y_1</MATH>-dən <MATH>Y_2</MATH>-yə qədər yüksəldir. Nəticədə verilmiş qiymət səviyyəsində (P) daha çox məhsul istehsal olunur. Bu da AD əyrisinin sağa doru sürüşməsi ilə nəticələnir (Bax: Şəkil 17 panel B).
Əksi olduqda isə, məsələn dövlət xərclərinin azalması (və ya vergilərin artırılması) IS və dolayı olaraq AD əyrisini sola doğru hərəkət etdirəcək.
LM əyrisinin hərəkətinin AD əyrisinə təsiri
Fərz edək ki, mərkəzi bank genişləndirici pul siyasəti həyata keçrir və iqtisadiyyatdakı pul miqdarını artırır. M artdığından real pul balansı M/P-də yüksələcək ki, bu da LM əyrisini sağa hərəkət etməsinə səbəb olacaq. Şəkil 18-in A panelində göründüyü kimi bu milli gəliri <MATH>Y_1</MATH>-dən <MATH>Y_2</MATH>-yə qədər yüksəldir. Nəticədə verilmiş qiymət səviyyəsində (P) daha çox məhsul istehsal olunur. Bu da AD əyrisinin sağa doru sürüşməsi ilə nəticələnir (Bax: Şəkil 18 panel B).
Əksi olduqda isə, yəni mərkəzi bank sərt pul siyasəti yeridib, iqtisadiyyatdakı pulun miqdarını azaldarsa, LM və dolayı olaraq AD əyrisini sola doğru hərəkət etdəcək.
Sərvət və ya Piqu effekti
Qiymət səviyyəsindəki dəyişikliklər real pul balansına təsir etdiyi üçün LM əyrisini hərəkət etirir. Bəs bu dəyişikliyin IS əyrisinə də təsir edir mi?
Fərz edək ki, qiymətlərin səviyyəsi aşağı enib. Şəkil 19-un B panelində göstərildiyi kimi real pul balansında artım baş verdiyi üçün <MATH>LM_1</MATH> əyrisi <MATH>LM_2</MATH> əyrisinə doğru sürüşəcəkvə tarazlıq nöqtəsi A-dan B-yə, milli gəlir isə <MATH>Y_2</MATH>-dən <MATH>Y_2</MATH>-yə keçəcək. Nəticədə Şəkil 19-un C panelində göstərildiyi kimi <MATH>AD_1</MATH> əyrisi formalaşacaq.
Amma burada bir məsələyə də diqqət yetirmək lazımdır. Belə ki, əgər qiymətlərin səviyyəsi aşağı enərsə, pulun alıcılıq qabiliyyəti daha artacaq ki, əhalinin gəliri deflyasiya hesabına artacaq. İstehlak funksiyasına əsasən, əhalinin gəlirinin artması onun istehlakını da artıracaq:
C=c(Y-T)= C_0 + MPCxY –MPCxT
Buradan görünür ki, deflyasiya hesabına əhalini gəlirinin ΔY qədər artması, onun xərclərini MPC x ΔY qədər artıracaq. İqtisadiyyatda bu artıma Piqunun sərvət effekti deyilir.
Başqa sözlə, Sərvət və ya Piqu effekti (ing. Wealth or Pique effekt)- qiymətlərin səviyyəsinin dəyişməsinin istehlakın həcminə təsirini əks etdirir.
Qiymətlərin həcminin aşağı enməsi istehlakı (C), istehlakın artması planlanan xərcləri (E) artırır (Bax Şəkil 19 panel A) ki, bu da IS əyrisinin sağa sürüşməsi ilə nəticələnir. Şəkil 19-nin B panelində göstərildiyi IS_1 əyrisi IS_2 əyrisinə keçəcək ki, bu da ilk tarazlıq nöqtəsi A-nın B-yə deyil, C-yə keçməsinə səbəb olacaq. Bu halda yeni qiymət səviyyəsində (P_2) milli gəlirin həcmi Y_3-ə bərabər olacaq. Nəticədə daha yastı AD_2 əyrisi formalaşacaq.
Albumin
Albumin — bitki və heyvanlardakı suda həll ola bilmək qabiliyyətinə malik zülallardır.
Albuminin ən tanınmış tipi zərdab albuminidir. Bu, adətən, qanda və ya zərdabda tapılır.
Zərdab albumini ən bol qan plazması zülalıdır və qaraciyərdə istehsal edilir.
Zərdab albuminləri qan kupesinin oncotic təzyiqini saxlamaq ilə qanın həcmini tənzimləməkdə vacibdir.
Aşağı albuminə qaraciyər xəstəliyi ilə nefrotik sindrom, yanıqlar, zülal itirən enteropathy, malabsorption, doyunca yeməmək, sonuncu hamiləlik, hazırlama, genetik dəyişmələr (növ müxtəliflikləri) və pisniyyətliliklə səbəb oluna bilər.
Yüksək albuminə susuzlaşdırma ilə demək olar ki həmişə səbəb olunur.
Azərbaycanda voleybol
Azərbaycanda voleybol — həmişə ən böyük rəğbət bəslənilən idman növü olmuşdur. Xüsusilə də qadın voleybolu Azərbaycanda çox böyük inkişaf yolu keçmişdir.
SSRİ-nin tərkibində Azərbaycan voleybolu
Bakı voleybolu 1932-ci ildən etibarən daha sürətlə inkişaf etməyə başladı. Şəhərin ilk birinciliyi məhz bu vaxt keçirilmişdir. İlk qalib adını dəmiryolçuların kişilərdən və qadınlardan ibarət komandaları qazanmışlar. O vaxtdan Bakının yığma kollektivlərinin oyunçuları Azərbaycanda və hətta SSRİ-də kifayət qədər şöhrət qazanmışlar. Bakı voleybolunun ilk nümayəndələrindən bir neçəsi bunlardır: M.Lyoqonki (o Bakıda voleybol üzrə ilk idman ustası olmuşdur), M.Pererva, O.Rusanov, V.Simakov, N.Yurasov, L.Vasilyev, A.Fomina, Q və M. Urbanoviçlər, M.Sluçenkova, V.Savkina, Q.Qaneker.
1928-ci ildə Moskvada SSRİ xalqlarının I spartakiadasından sonra A.Potaşkinin rəhbərliyi ilə voleybolun vahid oyun qaydaları işlənilib hazırlandı və təsdiq edildi. 1932-ci ildə Bakıda ilk dəfə olaraq təzə qaydalara əsasən şəhər birinciliyi keçirildi. Yarışlarda "Jeldor", "Qornyak", "Kommunalnik", "Dinamo", "Moryak", "AZNİ" komandaları iştirak edirdilər. "Jeldor" komandası uğurla çıxış edərək I yeri tutmuşdur.
1934-cü ildə Tbilisidə Zaqafqaziya respublikaları birinciliyi keçirilmişdir. Bakının qadınlardan və kişilərdən ibarət yığma komandaları bu yarışlarda qalib gələrək Ümumittifaq oyunlarda iştirak etmək hüququ qazanmışlar. Moskvada keçirilən bu yarışlarda qadınlardan ibarət yığma komanda 2-ci, kişilərdən ibarət komanda isə 4-cü yeri tutmuşdur. Üçüncü Ümumittifaq voleybol bayramı 1935-ci ildə Azərbaycan paytaxtında keçirilmişdir. Hər iki komandamız inamlı oyun nümayiş etdirərək 3-cü yeri tutmuşdur. 1950-ci illərin ortalarında təcrübəli məşqçilər Ş.Şamxalov, O.Kiblitski və başqalarının başçılıq etdikləri komandalarda çoxlu sayda təcrübəli oyunçular yetişmişdir. Anatoli Makaqonov, Roman Eydelman, Nəsən Ələkbərov, Yaşar Abbasov, Oqtay Ağayev, Xəyyam Zülfüqarov, Feliks Məmmədov, Telman Səfərov, Gennadi Rudnov, Ramiz Xismətov, qadınlardan Nelli Lukanina, Tamara Tixonina, Olimpiada Tişşenko Bakı voleybolunun yetirmələridir. Onların çoxu olkə yığma komandasına dəvət edilmiş, Avropa və dünya çempionatlarında müvəffəqiyyətlə çıxış etmişlər. Həmin idmançılardan Anatoli Makaqonovu, Oqtay Ağayevi, İqor Dyaçkovu, Tamara Tixoninanı, Elmira Gerasimenkonu, İnna Rıskalı, Vera Lantratovanı göstərmək olar.
1955-ci ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət voleybol komandası uğurla çıxış edərək yüksək liqada oynamaq hüququ qazanmışdır. Ümumiyyətlə Azərbaycan voleybolçuları üçün ən uğurlu il 1957-ci il sayılır. Həmin il Zaqafqaziyanın VIII spartakiadasında Azərbaycanın qadınlardan və kişilərdən ibarət yığma komandaları uğurla çıxış edərək 1-ci yeri tutmuşdur. 1957-ci ildə isə Böyük Oktyabr inqilabının 40 illiyinə həsr olunmuş kubok yarışlarında kişilərdən ibarət komanda bütün rəqiblərinə qalib gələrək 1-ci yeri tutmuşdur. Komandanın heyətində Anatoli Makaqonov, Yaşar Abbasov, Roman Eydelman, Gennadi Rudnov, Xəyyam Zülfüqarov, Oqtay Ağayev, Həsən Ələkbərov, Tofiq Kazımov, Feliks Məmmədov, Fazil Rzayev kimi təcrübəli idmançılar çıxış etmişlər. 1960-cı ildə Azərbaycan voleybolunda İnna Rıskal parlamağa başladı. O, gözəl və yadda qalan oyunu ilə öz adını Olimpiya və idman tarixinə əbədi yazanlardan biridir. XX əsrin ən güclü üç qadın voleybolçusu sırasında İnnanın da adı vardır. Belə ki, Beynəlxalq Voleybol Federasiyasının keçirdiyi sorğuya əsasən İnna Rıskal qadınlar arasında XX əsrin ən güclü üç voleybolçusu arasında ikinci olmuşdur.
Neftçi klubunun yaradılışı
1962-ci ildə "Məhsul" və "Neftçi" komandalarının heyətlərindən vahid bir komanda "Neftçi" yaradılır. 1965-ci il qadınlardan ibarət komanda üçün dönüş ili olmuşdur. Həmkarlar İttifaqlarının VIII Ümumittifaq Spartakiadasında komanda Ukrayna komandasına qalib gələrək 1-ci yeri tutmuş, kişilərdən ibarət komanda isə 3-cü yeri tutmuşdur. 1972-ci ildə təcrübəli məşqçi Feliks Məmmədov "Neftçi" komandasına baş məşqçi təyin olunur və komanda həmin il SSRİ çempionatında 3-cü yerlə kifayətlənir. Təəssüf ki, 1972-ci ildə "Neftçi" komandasının qazandığı bürünc medallar sonuncu oldu. Belə ki, komanda 1973-1978-ci illər ərzində o qədər də yüksək oyun nümayiş etdirməmiş və 1979-cu ildə Yüksək Liqanı tərk edərək I liqaya keçmişdir.
Faiq Qarayevlə gələn inqilab
right|230px|thumb|[[Faiq Qarayev]] 1986-cı ildə Faiq Qarayev komandanı qəbul edərkən çoxları bu gənc məşqçinin institutu yenicə qurtardığını nəzərə alaraq təcrübəsiz olduğunu zənn edirdi.
O, zaman elə hesab edirdilər ki, gənc kollektiv heç birinci dəstədə də qala bilməyəcək. Lakin məşqçi tez bir zamanda səmimi bir komanda yaratdı və qızların qarşısında çətin bir vəzifə, kollektivdə əsl işgüzar əfval-ruhiyyə yaratmaq vəzifəsi qoydu.
BMKZ komandası 1987-ci ildə ölkə çempionatının I liqasında uğurla çıxış edərək 1-ci yeri tutdu. Lakin keçid turnirində güclülər dəstəsinin komandalarına məğlub olaraq güclülər dəstəsinə çıxmaq hüququndan məhrum oldu.
Nəhayət on illik fasilədən sonra, yəni 1988-ci ildə Faiq Qarayevin rəhbərliyi altında BMKZ ("Neftçi") voleybolçuları birinci dəstənin ən yaxşı komandaları arasında yarışların başa çatmasına bir tur qalmış qalib adını özlərinə təmin etmiş və gələn mövsümdən etibarən güclülər dəstəsində çıxış etmək hüququ qazanmışlar. 1990-cı ildə komanda SSRİ çempionatının bürünc medalını qazanmışdır. Bir neçə il ərzində yüksək sürətlə I liqadan fəxri kürsüyədək yol keçən qadın komandamız yenidən ölkənin ən güclü kollektivləri sırasına daxil olmuşlar.
Artıq SSRİ-nin getdikcə dagılması ilə əlaqədar ölkə çempionatı və kubok yarışları dayanmaq məcburiyyətində idi.
Belə ki, 1991-ci ildə keçirilmiş ölkə kuboku yarışları SSRİ məkanında sonuncu idi. Xoş bir təsadüfdür ki, məhz BMKZ voleybolçuları həmin kubokun sonuncu sahibi oldular və Azərbaycan voleybolu tarixində ilk dəfə olaraq belə bir fəxri kürsüyə yüksəldilər.
Marumi Yamazaki
Marumi Yamazaki (d. 9 iyun 1990) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Azərbaycanda voleybol
Müstəqillik illərində ilk uğurlarımız
Azərbaycan Respublikası 1992-ci ildə müstəqillik əldə etdikdən sonra beynəlxalq miqyaslı yarışlarda öz milli komandası ilə çıxış etməyə başladı. 1992-ci ildə yaranan Azərbaycan Voleybol Federasiyası elə həmin ildən etibarən Beynəlxalq Voleybol Federasiyasına (FIVB) və Avropa Voleybol Federasiyasına (CEV), 2005-ci ildə isə Şərqi Avropa Voleybol Zonal Assosiasiyasına (EEVZA) daxil olmuşdur.
Marumi Yamazaki
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 4 oyun keçirib.
Azərbaycanda voleybol
Müstəqillik illərində ilk uğurlarımız
1997-2000-ci illər ərzində Azərbaycan voleybol komandaları Avropa Voleybol Konfederasiyasının qərarına əsasən rəsmi beynəlxalq yarışlarda iştirak etməkdən məhrum edilmişlər. Yalnız 4 illik fasilədən sonra - 2001-ci ildən etibarən komandalar yenidən beynəlxalq yarışlara buraxılmışlar.
Nəhayət 2000-ci ildə Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin Prezidenti İlham Əliyev Türkiyədə işləyən tanınmış məşqçi Faiq Qarayevi vətənə dəvət edərək onu ölkədə voleybolun inkişaf etdirilməsi işinə qoşulmağa çağırdı.
Tarixi uğurların başlanğıcı
300px|thumb|right|Voleybolumuzun qazandığı mükafatlardan bir neçəsi Vətənə dönən Faiq Qarayev dərhal qadınlardan ibarət milli yığma komandaya və "Azərreyl" voleybol klubuna baş məşqçi təyin olunur. 2002-ci ildə "Azərreyl" Voleybol Klubu Avropa "Top Komandalar" kubokunu qazanmaqla müstəqil Azərbaycanın idman tarixində komanda idman növləri üzrə kuboka yiyələnən ilk komanda oldu.
2004-cü ildə isə "Azərreyl" Voleybol Klubu Avropa Çempionlar Liqasının "Dördlər Finalı"nda iştirak etmişdir.
Bununla yanaşı qadınlardan ibarət Milli yığma komanda da qitə və dünya birinciliklərində Azərbaycanı layiqincə təmsil edmişdir.
Milli komanda 2005-ci ildə Avropa "Qran-Pri" turnirinin qalibi olmuş və Xorvatiyada keçirilən Avropa Çempionatında 4-cü yeri tutmuşdur.
Beynəlxalq yarışlarla yanaşı olaraq, Federasiya Azərbaycan Çempionatının keçirilməsi istiqamətində də müvafiq işlər aparmışdır.
Belə ki, 2001-ci ildən etibarən kişilər və qadınlar arasında Liqalar üzrə Azərbaycan Çempionatı keçirilir.
Bu müddət ərzində Azərbaycanda uşaq voleybolunun inkişafına qayğı göstərilmiş və Liqalarda iştrak edən klub və komandaların nəzdində uşaq bölmələri yaradılmışdır.
Həmçinin Azərbaycanı Avropa kubok yarışlarında təmsil edən klubların sayı da getdikcə artmaqdadır. Hazırda Azərbaycanda Avropa Voleybol Konfederasiyasının qərarı ilə Voleybol Akademiyasının yaradılması istiqamətində müvafiq işlər aparılır.
Coxcoxu-Yuryaqe çayı
Əsas xüsusiyyətləri
Yakutiyanın Jiqan rayonunun çayıdır. Çayın uzunluğu 18 km -dir. Velikan kanalına tökülür hansı ki, oda öz növbəsində 534 km yüksəklikdən Lena çayına tökülür. Kurunq-Bısır çayının sağ qoludur.
Rəsmi məlumat
Rusiyanın su reyestr xidmətinin məlumatlarına görə
Zərvanilik
Zərvanilik
Eramızın III-IV əsrlərində Azərbaycanda zərvanilik fəlsəfi məktəbi yaranmağa başlamışdır. Bu məktəb Yaxm və Orta Şərq ölkələrində inkişaf etmişdir. İslamdan sonrakı dövrdə həmin məktəb dəhrizm adı ilə məşhurlaşmışdır. Zərdüştilik dualizm ilə fərqləndiyi Jıalda, zərvanilik monizmə meyil edir, sonsuz zamanı (zarvana akaranata) bütün varlığm ilk başlanğıcı hesab edirdi. Zarvanist fəlsəfi əqli mühakimələrin səciyyəvi xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bu təlim zaman və məkanm əbədiliyini təsdiqləyir, təbii qanunauyğunluqları, dünyanin - minerallann, cisimlərin və canlı varlıqlann ilk başlanğıcdan təbii yolla yaranmasmı etiraf edirdi. Dəhrilər dünyanm əbədiliyini etiraf edirdilər.
MƏNbə:Mehdiyev R.Ə. Fəlsəfə. Dərs vəsaiti. Bakı, "Şərq-Qərb", 2010, 360 səh. Rusca ikind nəşrindən tərcümə
Vantrol (Yuxarı Provans Alpları)
Vantrol  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Tyurye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04234.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 229 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 137 nəfər (15-64 yaş) arasında 115 nəfər iqtisadi fəal, 22 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 83.9%, 1999-cu ildə 69.5%). Fəal 115 nəfərdən 101 nəfər (52 kişi və 49 qadın) işləyir, 14 nəfər işsizdir (7 kişi və 7 qadın). 22 hərəkətsiz 6 nəfər şagird və ya tələbə, 9 nəfər təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Etrusk dini
Etrusk mifologiyası
Etrusk əfsanəsinə görə, əvvəllər köçəri yaşamla keçinən etrusklar bir gecə ulduzdan qopan işığın yerə düşdüyünü görürlər. Zərbə ilə yerə dəyən işıq parçalanıb kiçik gümüş güzgülərə çevrilir. Etrusklar həmin yeri qazırlar, oradan uşaq görkəmində, lakin saçı ağarmış möcüzəli bir adam çıxır. Taq (Taqes)adlanan və gələcəkdən xəbər verən bu müdrik etrusklaraçox şey öyrədir.İtalyada ilk sikkələrin basılması da əvəzolunmaz görücü Taqın məsləhəti ilə gerçəkləşir. Taq çıxan yerdə etrusklar Tarkvini adlı şəhəri salınır.Dini və siyasi mərkəzə çevrilən bu şəhər Roma yaranandan sonra ona tabe olur. Tarixdən bəllidir ki, dəmir çağının başlandığı dövrdə bir çox xalqlarda mifik qəhrəmanlar sırasından peyğəmbər obrazı yaratma meyli artmışdı. Bu çağda etrusk kahinləri də Taq adlı birindən tanrı elçisi kimi danışırlırdı.
Tanrılar
Etrusk dünya görüşündə dini baxışlar ilə sosial qurumların arasında bir uyğunluq vardı. Toplumun müstəqil qəbul edə bilən səlahiyyətli vahid hökmdarı olmadığı kimi, etrusk panteonları sistemində də baş tanrı Tin yalnız böyük tanrılar şurasına başçılıq edir, vacib məsələlərin həllini tapmaqda yardımcı olurdu. Tinin mahiyəti romalıların Yupier tanrısında təcəssüm edirdi. Həmçinin, Tin yunanlıların Zevsilə müqayisə olunur. Etrusk panteonları sırasında Tin ilə yanaşı Uni və Minerva adlı tanrıçalar da yetkili sayılırdı. Göydəki bu üçlük kimi Yeraltı dünyanın da öz tanrıları vardı.Əsas fəaliyyəti yeraltı dünyada ölənlərin ruhunu daşımaqda olan Turms, burada əsas yeri tutan Aita, romalıların Bakx adlı tanrısının qarşılığı Fersifay və müxtəlif demonlar bəllidir.
Demonlar
Yeraltı dünya demonlarından Xarontesin vəzifəsi ölənləəri o biri dünyaya aparmaqdır.Bu demonların adı daha çox Xaru, Xarun(Karun) şəklində yazılır.Fransua basırığından tapılan freska üzərində Xarunun əlində böyük çəkic vardır. Ümumiyyətlə, etrusk ənənələrində ölənin alnına kiçik bir çəkiclə toxunmaq adəti vardı və bu ritualı kahinlər də icra edirmiş. Bu ritual Vatikanda hələ də davam edir, pontifi öləndə kiçk gümüş çəkici alnın atoxundururlar. Ölülər diyarında qorxunc demonlardan biri Tuqulqa (Tuxulka) adını daşıyır. Bu qorxunc demon əlində ilan yırtıcı quş görkəmində bir yaratıq olduğu düşünülür. Etrusklarda ölən adamın ruhu (qutu) ilə bağlı inanclar var. Yeraltı dünyada kiçik boylu adam fiqurunda təsvir olunan ruhlar bəzən fantastik heyvan( barsla atın qarışığı ) və ya at üzərində yüyəni əlində tutmuş qanadlı mələk Vant tərəfindən Ölülər diyarına sahiblərindən sayılır.
Qrossheym armudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Kritik təhlükə həddində olanlar" kateqoriyasına aiddir – CR A4 cd; C1. Azərbaycanın nadir növüdür. Qafqaz endemikdir.
Qısa morfoloji təsviri
16 m-ə qədər boyunda ovalvari və ya uzunsov çətirli ağacdır. Yarpaqları yumurtavari və ya ellipsvari, iti dişli, uc tərəfi adətən uzunsov itidir, kənarları xırda dişlidir; 8-10 sm uzunluğunda, 4-5 sm enindədir; üstdən çılpaq və parıldayan, alt hissədən tutqun rənglidir; saplağı nazik, 10 sm-ə qədər uzunluğundadır. Meyvələri xırdadır, eni və uzunu 2-2,5 sm, kürəvari və ya oval-kürəvaridir, çətirşəkilli qalxancığa toplanmışdır; onların saplağı meyvədən 2-3 dəfə uzundur.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Aprel ayında çiçəkləyir. Meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir. Tozlanması — entomofildir. Toxumla və kök pöhrələri ilə çoxalır. Yuxarı dağ qurşağında palıd meşələrindəki talalarda rast gəlinir. Qiymətli qida bitkisidir.
Yayılması
Lənkəran ovalığı (Astara rayonu — Anbobu kəndi; Lənkəran rayonu — Daşdatük və Xanbulan kəndləri) və Lənkəranın dağlıq hissəsi (Lerik rayonu).
Sayı və tendensiyası
İtmə təhlükəsi altında olan yeganə lokaliteti mövcuddur, populyasiyanın sayı sürətlə azalır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yetişmədən əvvəl gəmiricilər və quşlar tərəfindən yeyilir. Mal-qara otarılması təbii bərpanı çətinləşdirir.
Mühafizə tədbirləri
Hirkan Milli Parkında mühafizə olunur.
Sonic & Knuckles (video oyun, 1994)
Sonic & Knuckles — Sonic Team oyun şirkəti tərəfindən 1994-cü ildə yaradılan macəra oyunudur.
Müvəqqəti işlər vəkili
Müvəqqəti işlər vəkili (Fransızca: chargé d'affaires) əsasən müxtəlif səbəblərdən səfir göndərilməyən və ya göndərilə bilməyən ölkələrlə diplomatik əlaqələri idarə etmək üçün vəzifələndirilən və ya missiya liderinin yoxluğunda ona vəkalət eden diplomatdır.
Müvəqqəti işlər vəkilinin statusu 1961-ci ildə Vyanada imzalanan Diplomatik Əlaqələr üzrə Vyana Konvensiyasında müəyyən edilib.
Vaqif Sadıqov (diplomat)
Vaqif Sadıqov — diplomat, Azərbaycan Respublikasının Belçikada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.
Həyatı
Xarici dillərdən ingilis, rus, fransız, alman dillərini bilir.
Yer sakinləri (film, 2005)
Yer sakinləri — 2005-ci ilin ABŞ istehsalı olan sənədli filmi. Filmdə heyvanların insan tərəfindən istismarı problemləri qaldırılır. Filmin rejissoru amerikalı Şon Monsondur. Filmi amerikalı aktyor Xoakin Feniks səsləndirib, musiqisi Riçard Mellvil Holl tərəfindən yazılıb.
Film bir növün digər növü diskriminasiya edilməsi məsələsini qaldıraraq bu problemi irqi ayrı-seçkilik və seksizm kimi diskriminasiya növləri ilə müqayisə edir. adlanan bu cür diskriminasıyanın nümunələri kimi insanın heyvanları sənayenin müxtəlif sahələrində istismarından danışılır (qida, geyim, əyləncə, elm və s.). Filmdə zoomağazalardan, evsiz heyvanlar üçün sığınacaqlardan, quşçuluq fabrikalarından, donuz və inək fermalarından, dəri və xəz istehsalı və satışı yerlərindən, idman və əyləncə tədbirlərindən və tədqiqat laboratoriyalarından kadrlar nümayiş etdirilir. Filmin əsas hissəsini heyvanlara qarşı zorrakılığı, o cümlədən heyvanların öldürülməsini əks etdirən sənədli kadrlar təşkil edir. Rejissor Şon Monsonun sözlərinə görə filmin 2/3 hissəsi gizli kameralar vasitəsi ilə çəkilib.
Filmə maraq bir də 2020-ci ilin iyul ayında oyanıb. Belə ki, iyulun 21-də Ukraynanın Lutsk şəhərində Maksim Krivoş adlı şəxs sərnişinlərlə dolu avtobusu qaçıraraq, dövlət başçısından vətəndaşları "Yer sakinləri" filminə baxmağa çağırmağı tələb edib. Prezident Vladimir Zelenski bu tələbə əməl edib və sosial media hesabında yaydığı videomüraciətdə deyib: "2005-ci ilin "Yer sakinləri" filmi, hamı baxsın". Bundan sonra terrorçu girovları azad edib və təslim olub.
Yuka Kado
Yuka Kado (d. 19 iyun 1990) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 3 oyun keçirib.
Venern gölü
Venern gölü — İsveçdə Vastra Göteland və Varmland rayonları arasında yerləşən göl. Ladoqa və Oneqa göllərindən sonra Avropanın ən böyük üçüncü gölüdür.
Tarixi
Geoloji olaraq göl 10.000 il əvvəl buz dövrü nəticəsində əmələ gəlmişdir. Buzlar əridiyindən göl həmin dövrdəki İsveç torpaqlarında Botni körfəzi ilə Katteqat arasında boğaz funksiyasını daşıyırdı. Növbəti illərdə göl kiçildi. Göldə başqa heç bir yerdə rast gəlinməyən buz dövründən qalma növlər də yaşamaqdadır.
Coğrafiyası
Gölün sahəsi 5.655 km2-dir. Dəniz səviyyəsindən 44 m yüksəklikdədir və orta dərinliyi 27 m-dir. Ən dərin yeri 106 metrdir. Gölün orta hissəsindəki Dyoro adalarına milli park statusu verilmişdir. Gölün cənub-qərbində yerləşən Kinnekulle dağı vacib turizm qaynağıdır. Yüksəkliyi 270 m olan bu dağdan bütün gölü görmək mümükündür.
Canlılar
Göldə yaşayan ən əhəmiyyətli balıq növü Osmerusdur. Hər ha-ya 2.600 balıq düşür. Burada yaşayan başqa balıq növü isə qızılbalıqdır, ağırlıqları 15 kq-ya çata bilir. Dünyanın ən ağır qızılbalığı da Venern gölündə tutulmuşdur. Gölün sahilində yaşayan əsas quş növü isə qağayılardır.
Vaqif Novruzov (nazir)
Novruzov Vaqif Yusif oğlu —  Azərbaycanın daxili işlər naziri (1993-1994).
Həyatı
Vaqif Novruzov 1984-cü ildən polkovnik rütbəsi alıb. 1991-ci ilə qədər Daxili İşlər Nazirliyində 6-cı İdarənin rəisi olub. 1991-ci il fevral ayının 4-də SSRİ prezidenti Qorbaçov fərmanı ilə bütün respublikaların 6-cı idarələri keçirildi. SSRİ-nin 6-cı Baş İdarəsinin tərkibinə və məhz o vaxt Vaqif Novruzov SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin kollegiyasında 6-cı Baş İdarənin idarə rəisi təsdiq edilmişdir.
SSRİ-nin saxlanması ilə bağlı Azərbaycan Ali Sovetində referendum keçirilməsi məsələsi səsə qoyularkən həmin vəzifədə olan Vaqif Novruzov əleyhinə səs vermişdir.
Fəaliyyəti
Novruzov Vaqif Yusif oğlu 3 iyul 1993-cü ildə Azərbaycanın daxili işlər naziri təyin edilmişdir. V.Novruzov 1994-cü ilin aprelin 29-da vəzifəsini təhvil verib.
Abdulla Allahverdiyev
Abdulla Museyib oğlu Allahverdiyev — Azərbaycan sabiq daxili işlər naziri,  Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin sabiq rəisi.
Həyatı
Abdulla Museyib oğlu Allahverdiyev 23 may 1941-ci il tarixində Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasının Odessa şəhərində doğulmuşdur. O, 1958-ci ildə Dağ Kəsəmən kənd orta məktəbində, daha sonra isə Azərbaycan Politexnik İnustitunun Avtomobil nəqliyyatının istismarı fakültəsində təhsil almışdır.
Abdullah Allahverdiyev 1981–1983-cü illərdə Moskvada SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyasında təhsil almış, oranı fərqlənmə ilə bitirərək hüquqşünas ixtisası və milis podpolkovniki rütbəsi almışdır. O, Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbinin rəisi, sonra idarə rəisi vəzifəsində işləmişdir.
Abdullah Allahverdiyev 1988–1990-cı illərdə Bakı Şəhər Milis İdarəsinin rəis müavini, 1990–1991-ci illərdə isə nazirliyin hərbi səfərbərlik şöbəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1992-ci ildən isə Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Abdullah Allahverdiyevə 1989-cu ildə polkovnik, 1992-ci ildə isə general-mayor rütbəsi verilmişdir.
Abdulla Allahverdiyev 1993-cü ilin aprelin 16-dan iyunun 17-dək Azərbaycanın daxili işlər naziri vəzifəsini daşımışdır. Ondan sonra Rövşən Cavadov daxili işlər naziri vəzifəsini icra etmişdir.
Abdulla Allahverdiyev 14 aprel 2023-cü il tarixində Türkiyədə müalicə aldığı xəstəxanada ölmüşdür.
Abdulla Allahverdiyev Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Müseyib Allahverdiyevin oğludur.
Müammər Aksoy
Müammər Aksoy — Hüquqçu və siyasət adamı. 1961 Konstitusiyasını hazırlayan komissiyanın spikerliyini etmişdir. Millət vəkili Numan Aksoyun oğuludur. 1990-cı ildə, faili məchul bir cinayət nəticəsi öldürülmüşdür.
İbradılı Hacı Musazadə Numan Aksoy və Nadirə Aksoyun oğuludur. Qardaşları Prof. Dr. Müzəffər Aksoy, Nilufər Pəhləvanlı, Dr. Fikrət Aksoy və Sevəm Batukandır. Ülkə Aksoy ilə evli olan Müammər Aksoy, İşıq və Təmizlən adında iki oğul ilə Əsli, Müammər Can Aksoy və İlke Aksoy adlı üç nəvəyə malikdir. Bütün dərslərindən tam qeyd edərək 1939-da Ankara Universiteti Hüquq Fakültəsini bitirdikdən sonra Zürih Universiteti Hüquq və Dövlət Elmləri Fakültəsində doktorluq müdafiə etdi. Türkiyəyə döndükdən sonra İstanbul Universitetində assistentlik və Ankara Universitetində təhsil üzvlüyü etdi. 1957-ci ildə universitet qanununda edilən dəyişikliklərin universitetlərin avtonomluğuna zərər verdiyi səbəbiylə universitetdən ayrılaraq Cümhuriyyət Xalq Partiyasına girdi.
27 May 1960 sonrasında yenidən universitetə döndü və Siyasi Məlumatlar Fakültəsində professor oldu. Qurucu Məclis Antaliya Eli Nümayəndəliyi (6 Yanvar 1961–25 Oktyabr 1961) ilə 1961 Konstitusiyasının hazırlanmasında komissiya spikerliyi etdi. CHP partiya məclisi üzvlüyü vəzifələrini icra etdi. 12 Mart 1971 Qeydindən sonra həbs olundu, lakin mühakimə etmə nəticəsində ağlanıldı. 1977də CHP İstanbul millət vəkili olaraq məclisə girdi. Avropa Şurası Türkiyə nümayəndəliyi və Türk Hüquq Təşkilatı başçılığı vəzifələrini icra etdi. 12 Sentyabr 1980dən sonra Ankara Barı başçılığına seçildi.
1989da Hifzi Vəldət Vəlidədəoğlu, Bahri Savcı, Münci Qapanı və Dəniz Üçok kimi ziyalılarla birlikdə Atatürkçü Düşüncə Dərnəyini qurdu. 31 Yanvar 1990 günü Ankara Bahçelievlerdəki evinin qarşısında güllələnərək öldürüldü. Cənazəsi 3 Fevral günü Ankara Maltəpə Məscididən qaldırılaraq Cəbəci Müasir Qəbiristanlığında torpağa verildi. Ankara Universiteti Ünsiyyət Fakültəsində bir dərsliyə adı verilmişdir.
Balaca bulaqotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir, Qafqazın endemik növüdür.
Venera, Kupid, Folli və Zaman (Bronzino)
Venera, Kupid, Folli və Zaman (həmçinin Venera və Kupidin rəmzi, Veneranın Triumfu) — 1540 - 1545-ci illərdə florensiyalı Anyolo Branzinonun çəkdiyi alleqorik rəsm əsəri. Əsər hazırda Londonda, Milli Qalereyada sərgilənir.
Balaca bulaqotu
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvəverməsi iyul-avqust aylarında baş verir. Kserofit bitkidir. Alp qurşağında daşlı qayalarda rast gəlinir.
Safed
thumb|Safeddəki Osmanlı qalası thumb|1908-ci ildə Safeddəki Müsəlman məhəlləsi
Balaca bulaqotu
Yayılması
Böyük Qafqazın bütün rayonları, Kiçik Qafqazın şimal və mərkəzi hissələri. Daşlı qayalarda bitir. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş nadir növdür.
Safed
Safed — İsraildə, şimal bölgəsində olan bir şəhər.
Tarixi
Yəhudiliyin dörd müqəddəs şəhərindən biridir və Kobudla təriqətinin mərkəzidir.
Balaca bulaqotu
Məhdudlaşdırıcı amillər
Əsasən alp qurşağının bitkisi olduğundan və qısa vegetativ dövrünə malik olduğundan ətraf mühit amillərinə çox həssasdır.
Malmö Arena
Malmö Arena — İsveçin Malmö şəhərində yerləşən çoxməqsədli bağlı arena. 15500 tamaşaçı tutumuna malikdir.
Balaca bulaqotu
Mühafizə tədbirləri
Yayıldığı ərazilərin mütəmadi monitorinqinin aparılması, toxumla rahat çoxaldığından toxum ehtiyatının yığılması və toxumbankında saxlanması təklif olunur.
Safed
Tarixi
Bundan başqa 900 metrin üzərindəki rakımı sayəsində, mülayim yayları və qarlı qışları ilə məşhur bir tətil məkanıdır.
Əhalisi
2003-cü ilə olan əhalisi 26.600-dür.
Malmö Arena
Arenanın tikilməsinə 10 yanvar 2007-ci il tarixində başlanılıb, 6 noyabr 2008-ci il tarixində arena açılıb. Melodifestivalen İsveçin milli mahnı müsabiqəsinin yarımfinalları 2009, 2010, 2011 və 2012-ci illərdədə Malmö Arenada keçirilib. Həmçinin 2011-ci ildə kişilər arasında dünya həndbol çempionatı da bu arenada baş tutub. Malmö Arena 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsine ev sahibliyi edib.
Venera, Kupid, Folli və Zaman (Bronzino)
1546-cı il ərəfəsində Bronzinoya Venera, Kupid, Folli və Zaman mövzusunda bir əsər yaratmaq tapşırığı verilir. O, bu işdə qərarlılıq göstərə bilmirdi. Çünki mövzu çox çətin, erotik, qaranlıq keyfiyyətlərə malik obrazların yer aldığı və ən əsası onun ustadı Pontoromonun və elə rəssamın öz yaradıcılığnın da aid olduğu Manyerist məktəblə bağlı idi.
Əsərin Toskaniyanın böyük hersoqu I Kozimo və ya Fransisko Salviati tərəfindən Fransa kralı I Fransiskə hədiyyə vermək üçün sifariş edildiyi güman edilir. Corcio Vazari əsərin I Fransiskə hədiyyə edildiyini yazır, lakin kim tərəfindən hədiyyə edildiyini göstərmir. O zaman erotik səhnələrlə zəngin əsərlərə həm məşhur Mediçilər sülaləsi nümayəndələrinin, həm də Fransa aristokratiyasının böyük marağı var idi. Əsərdə olan faktura və sərvətə diqqət ytirilərsə, bu Brozinonun hansısa zadəgan tərəfindən himayə edilməsini deməyə əsas verir. Əsərdə Venera obrazı lüks bir şəraitdə çox qiymətli bir detal kimi təqdim edilib. thumb|left|150px|Venera və Kupid detalı Əsərin klaustrofobik ön planında yer alan obrazların bir neçəsinin kimliyi uzun elmi mübahisələrə səbəb olmuşdur. Əsərdə əsas nəzərə çatdırılan mövzuların şəhvət, hiylə və qısqanclıq olduğu izlənməkdədir. İlk dövrlərdə əsər daha çox "Veneranın triumfu" adlandırılırdı. Lakin əsərə verilmiş bu adın dəqiq nə anlam daşıdığını anlamaq çətindir. Əsərdə Kupid öz anası Veneranın yanında, onların sağında isə çılpaq Putto təsvir edilib. Tabloda bütün obrazlar tipik manyerist janr üslubunda təsvir edilib.
Əsərin mərkəzində dayanan iki əsas obrazın atributlarından asanlıqla Venera və Kupid olduğunu müəyyən etmək mümkündür. Məsələn, Venera bir əlində onun üçün xarakterik olan Paris Məhkəməsində əldə etdiyi qızıl almanı, digər əlində isə ox tutmuşdur. Hər iki obraz çılpaqdır və onlar parlaq ağ işıq şüasiyla aydınladılıb. Kupid öz anasının arxasında dayanıb və onu öpür. Təsvirdə ən qəribə cəhətlərdən biri Veneranın dilidir. O, Kupidin ağzının içinə girirmiş kimi görünür. Bu kiçik detal bütün əsərin ən çox mübahisə doğuran hissəsidir. Əsərdə Kupid bütün digər ənənə və təsvirlərin əksinə olaraq uşaq kimi deyil, Venerayla məhəbbətlə məşğul ola biləcək qədər böyük yaşda, Venera isə təxminən onunla eyni yaşlı gənc və gözəl qadın kimi təsvir edilmişdir. thumb|left|150px|Qoca qarı detalı Əsərdə Venera ayaqları bir qədər aralı təsvir edilmişdir ki, bu da ola bilsin kupid trəfindən təklif edilmiş cinsi əlaqə təklifinin qəbul edilməsinə işarədir. Göründüyü kimi Venera əlindəki oxu Kupidə tərəf tutmuşdur ki, bu da ola bilsin onların arasında sevgiyə nəzarət edilməsi anlamına gəlir. Sağdakı çılpaq oğlan obrazı cinsi əlaqə astanasında olan Venera və Kupidin üzərinə gül ləçəkləri atır ki, bu da axmaqlıq, zövq və zarafatın rəmzidir. Başqa bir detal, Kupidin əlinin Veneranın sinəsində olması o anlama gəlr ki, "Birini sevdiyiniz zaman əgər dürüst niyyətiniz varsa ehtiyyatlı olun, çünki kimi sevdiyinizi bilmirsiniz".
Puttonun arxasında təsvir edilmiş iri gövdəli, keçəl və saqqallı yaşlı kişi Vaxt babadır və o, sanki tablonun sol tərəfində əlində qum saatı tutmuş naməlum obrazın qolundan tutaraq onu zorla çəkib çıxarmaq istəyir. Yenə də əsərdə hansısa anlaşılmazlıq ortaya çıxır. Belə ki, Vaxt babanın bu hərəkəti nə səbəbə etməsini dəqiq anlamaq mümkün deyil.
Miraj 2000
Dasso "Miraj" 2000 (Dassault Mirage 2000) — 1970-ci ildə Dasso şirkəti tərəfindən hazırlanan dördüncü nəsil fransız çoxməqsədli qırıcısı. XX əsrin sonu XXI əsrin əvvəli Fransanın əsas hərbi təyyarəsi. Asiya, Avropa və Latın Amerikasının bir neçə ölkəsinin arsenalına daxildir. Miraj 2000 yığma konveyeri 2007-ci ildə son təyyarənin təhvil verilməsindən sonra dayandırılıb. Sonuncu Miraj 2000 23 noyabr 2000-ci ildə Yunanıstanın HHQ-nə verilmişdi. Fransanın HHQ Miraj 2000 təyyarəsini, 27 iyun 2006-cı ildə silahlanmaya qəbul olunan çoxməqsədli Dassault Rafale qırıcısı ilə əvəz etdilər.
İstifadəçilər
thumb|center|500px|Mirage 2000 istifadəçiləri
Xüsusiyyətləri (Miraj 2000)
right|400px
Şirin və Xosrov (Dəhləvi)
"Şirin və Xosrov" — Əmir Xosrov Dəhləvinin "Xəmsə" toplusuna daxil olan ikinci əsəridir.
Məzmunu
right|thumb|250px|Dehləvinin "Şirin və Xosrov" poemasından "Xosrov və Şirinin toylarında əylənməsi", [[1609, Səfəvilər imperiyası, Valters Sənət Muzeyi]] Dehləvinin “Şirin və Xosrov” poemasının məzmunu, poemanın tərkib hissələri təxminən Nizaminin “Xosrov və Şirin” poemasında olduğu kimidir. Əsərdə iştirak edən obrazlar, baş verən hadisələr də əsas etibarilə Nizami əsərində təsvir olunduğu kimidir. Hətta, bu əsəri bir növ iqtibas da adlandırmaq olar. Lakin, Dehləvi öz zövqüncə, eləcə də, dövrünün, mühitinin tələblərinə uyğun şəkildə əsərinin süjetində bəzi dəyişikliklər əmələ gətirmiş, poemada müəyyən epizodları artırıb-əksiltmişdir.
Şair çalışmışdır ki, əsərin məzmunu, onun ana xətti saray əhvali-ruhiyyəsinə, hakim təbəqənin amal və arzusuna uyğun gəlsin, hadisələri dövrünün zadəgan mühitinə uyğun bir tərzdə nəzmə çəksin. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən Dehləvi Nizami əsərində əsas qəhrəman olan Şirin obrazını ikinci yerə, şahzadə xosrov obrazını isə ön plana çəkmişdir. Digər tərəfdən də, Fərhadı adı bir zəhmətkeş kimi yox, Çin şahzadəsi, Çin xaqan nəslinə mənsub bir şəxs kimi təsvir tərənnüm etmişdir. Dehləvi adi və zəhmətkeş insan haqqında fikir söyləmək istəməmiş, əməkçi bir sənətkarı şahlar şahı Xosrova qarşı qoymaqdan çəkinməmişdir. Bu əhvali-ruhiyyə çox qabarıq şəkildə bütün əsər boyu özünü göstərir.
Əmir Xosrov bir saray şairi kimi hökmdarların tərəfini saxlamaq istəsə də, bəzən sətirarası saray mühitinin iç üzünü də açıb göstərmişdir. Xüsusilə Şapur haqqında mülahizələrinin bəzisində onun simasında tipik saray xadimlərinin yaltaq, şəxsiyyətsiz və buyruq qulu olduqlarını nümayiş etdirmişdir.
Nizami əsəri ilə məzmun fərqləri
Nizami əsərində Şirin heç vaxt Fərhada aşiq olmamış, ona bir sənətkar kimi hörmət etmişdir. Fərhad isə elə ilk baxışdan Şirinə vurulmuş, onun eşqinin əsiri olmuşdur. Əmir Xosrovun əsərində isə Fərhadla Şirin arasında əhd-peyman bağlandıqdan sonra, Fərhad Bisütunu yarmağa başlayır. Fərhadın dağ çapması səhnəsinə də Dehləvi tərəfindən bəzi xoşagələn epizodlar artırılmışdır.
Şirinin Fərhadın ölüm xəbərini eşitməsi, ona dəfn mərasimi təşkil etməsi, yas saxlaması və sair Nizami əsərində olduğu kimi verilsə də, epizodun sonu dəyişdirilmişdir. Əmir Xosrovun əsərində Fərhadın ölümündən sonra Şirin Xosrovdan qisas almaq qərarına gəlir. Şəkəri öldürmək məqsədi ilə Mahsaman adlı bir qadını İsfahana göndərir. Hazırlanan cinayət planı həyata keçirilir və Şəkər zəhərlənərək öldürülür.