cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İbn Sina
Vəhy haqqında
Peyğəmbərlər vəhy vasitəsilə aldıqları ilahi bilikləri sadə xalq kütlələrinə onların başa düşdükləri üslubda çatdırırlar. Çatdırma zamanı elə müraciət forması və dil üslubu seçilməlidir ki, sadə xalq ilahi biliyi başa düşə bilsin. Bu mövzuya toxunan İbn Sina üçüncü məsələ – dini biliyin ifadə olunduğu maddi qabıq, yəni dinin dili (lisan əş-şəriət) məsələsindən söz açır. Bu məsələnin əsas məzmunu ondan ibarətdir ki, dini biliklər xalqın başa düşəcəyi dildə nazil edilmişdir və bu dil bənzətmələr və rəmzləşdirmələrdən (ət-təşbih və ət-təmsil) ibarətdir. Allah və atributları, axirət həyatı kimi irrasional mahiyyətlər haqqında dolğun təsəvvür yaratmaq üçün bu mahiyyətləri insanlara məlum əşyalara bənzətmək, rəmzləşdirmək lazımdır. Allahın qüdrəti və əzəmətini, axirətlə əlaqədar məfhumları, o cümlədən əzab və mükafat anlayışlarını insanların başa düşəcəyi bənzətmələrlə təsvir etmək insan zəkasının qavranılması qeyri-mümkün irrasional (qeybi) məsələləri dərk etməsi üçündür. Həmçinin irrasional olanın rasional – rəmzi izahı ona görə lazımdır ki, metafiziki qeybi mahiyyətləri insanlara olduğu kimi çatdırmaq qeyri-mümkündür. Dini mətnlərdə Allahın mövcudluğu simvolik olaraq kainatdakı kamillik və dəqiqliklə əlaqələndirilsə də, Onun substansiyası heç bir halda izah edilməyib. Amma insan Allaha iman gətirməklə ilahi substansiyaya da inanmış olur. Həmçinin dini mətnlər axirətdə mükafatlandırılma və əzaba dair çoxlu bənzətmə və rəmzi ifadələrlə zəngindir. Əgər bu məsələlər olduğu kimi insanlara çatdırılsaydı, ağıl onları dərk edə bilməzdi. Məhz bu səbəbdən din bənzətmə və rəmzləşdirmə üslubundan istifadə etməklə, insanların ilahi həqiqətləri qavramasını təmin edib.
Qiymətli kağız
Veksel
Bu növbəti hallarda baş verir:
İbn Sina
Vəhy haqqında
İrrasional mahiyyət daşıyan məsələlərin dini mətnlərdə rasional ifadəsi, əslində, onu göstərir ki, "ilahi" biliklər öz maddi qabığında bütövlüklə əks olunmayıb; rəmz və bənzətmələr ali mahiyyətin təzahürüdür. Bu səbəbdən ilahi biliklərin dilini zahirən, olduğu kimi qəbul etmək doğru deyildir. Elə isə din dilinin izahına – tə`vilinə ehtiyac yaranır.
Qiymətli kağız
Veksel
Tətbiq sferasından asılı olaraq veksel iki formada tərtib olunur: sadə(solo) və ötürülmə ( tratta) veksel. Sadə (solo) veksel verilirsə, bu halda vekseldə alıcı,satıcı,məbləğ,müddət və yer göstərilir. Ötürülmə ( tratta) veksel tərtib olunarkən burada bir neçə fiziki və hüquqi şəxslər iştirak edə bilərlər.Ötürülmə vekselı vekselverənin yazılı təklifi, trassant adlanaraq ,başqa şəxsə borclana, veksel qəbuledənə, trassat adlanana, üçüncü şəxsə təqdim edənə, remitent adlanana məlum məbləğin verilməsi haqqında sənəddir.
Bank veksellərlə əməliyyatları öz adından, lakin müştərinin marağını nəzərə almaqla aparır. Müştəridən müəyyən ödəniş -komission, bunun ölçüsü müştəri ilə bank arasında bağlanan müqavilədə təyin olunur.
İbn Sina
Din-fəlsəfə problemi
İbn Sinaya görə, dinlə fəlsəfənin uyğunluğu iki məsələdə mümkündür: a) mövzu və məqsədlərdə oxşarlıq; b) həqiqəti ifadə. Yəni, din və fəlsəfə istifadə olunan üsullara görə bir-birindən fərqlənsə də, eyni mövzudan bəhs edir, eyni məqsədə can atırlar. İbn Sinanın "Risalə ət-təbiiyyat" (Təbiət elmləri haqqında traktat) adlanan traktatının "Üyun əl-hikmət" (Hikmətin (fəlsəfənin) mənbələri) fəslində fəlsəfəyə belə bir tərif verilmişdir: "Hikmət (fəlsəfə) şeylərin mümkün təsəvvürü, nəzəri və əməli həqiqətlərin təsdiqi ilə insan nəfsinin kamilləşməsidir". Filosofun "əş-Şifa" adlanan başqa əsərinin müqəddiməsində deyilir ki, fəlsəfə "öz imkanları çərçivəsində insan oğlunun varlıqların mahiyyətini öyrənməsi"dir. "Risalə fi əqsam əl-ülum əl-əqliyyə" (Rasional elmlərin növləri haqqında traktat) adlanan kitabın "Hikmətin mahiyyəti" fəslində İbn Sina fəlsəfə haqqında yazmışdı: "Hikmət nəfsin şərəflənib kamilləşməsi, dərk olunan aləmə çevrilməsi və axirətdəki uzaq xoşbəxtliyə hazırlaşması üçün insanın hər bir varlıq haqqında mümkün qədər düşünməsidir". O da maraqlıdır ki, İbn Sina Aristotel fəlsəfəsinin təsiri ilə fəlsəfəni metafizika (əl-fəlsəfə əl-üla) ilə eyniləşdirmiş, "ən üstün olanı (Allahı) öyrənən fəzilətli bilik" adlandırmışdır. Bu tərifdən məlum olur ki, metafizika və ya Zəruri Varlıq fəlsəfənin mövzusunu təşkil edir. Buna görə də İbn Sina fəlsəfənin mövzusu olaraq Allahın və mücərrəd varlıqların mövcudluğunu isbatlamaq, bütün varlıq kateqoriyalarının Allahla əlaqəsini ontoloji cəhətdən izah etmək, insanın kainatdakı məqamını müəyyənləşdirməkdir.
Qeyd olunanların xülasəsi budur ki, İbn Sina yaradıcılığında dinlə fəlsəfə arasında fəlsəfi nöqteyi-nəzərdən körpü yaradılmağa cəhd göstərilmişdir. Din və fəlsəfə vahid həqiqəti tədqiq edən ayrı-ayrı sahələrdir. Onların bir-birinə uyğunluğu ona görə mümkündür ki, həm məqsəd və məzmun, həm də həqiqəti ifadə baxımından oxşardırlar. İbn Sina bir sıra qeyb məsələlərini rasional cəhətdən izah etsə də, bəzi dini anlayışların fəlsəfi məfhumlardan daha ali mahiyyətə sahib olduğunu bildirmişdir. Məsələn, Farabidən fərqli olaraq, İbn Sinaya görə, peyğəmbərlər filosoflardan üstündürlər. Bu üstünlük peyğəmbərlərə xas üç xüsusiyyətlə əlaqədardır: a) üstün düşünmə bacarığı; b) xüsusi təxəyyül bacarığı; c) möcüzəgöstərmə. Bununla yanaşı, İbn Sina dörd məsələdə dinlə fəlsəfənin bir-birinə zidd olmağını iddia etmişdir.
Qiyamət günü cismən dirilib-dirilməmə məsələsinə dair fikirləri bir o qədər qarmaqarışıqdır. Onun yaradıcılığında ruhun ölməzliyi məsələsinə toxunulsa da, heç bir əsərində Qiyamət günü ruhun bədənə qayıtması haqqında danışılmır. Bir iddiaya görə, İbn Sina "Risalə əl-əhaviyyə" əsərində cismən dirilməni inkar etmişdir. Amma bəzi tədqiqatçılar (Əli Bulac və s.) bildirirlər ki, peyğəmbərlik və vəhyin ecazkarlığı məsələlərinin qızğın müdafiəçisi sayılan İbn Sinanın dinin etiqad prinsiplərindən birini – "bədənlə həşr" prinsipini inkar etməsi ağıla batmır. İbn Sinanın peyğəmbərlik məsələsinə baxışı rasionaldır. O, peyğəmbərlik (vəhy alma) qurumunu özünəməxsus tərzdə – rasional formada izah etməyə cəhd göstərmişdir. Düzdür, İbn Sina peyğəmbəri filosofdan üstün şəxs hesab edir, amma peyğəmbərlik institutunun rasional izahına can atmaqla ənənəvi yanaşmaya qarşı çıxır, rasional şərhlərlə ilahi aləmə nüfuz etməyə çalışır.
Xülasə, İbn Sinanın fəlsəfi təlimində din və fəlsəfə problemi əhəmiyyətli yer tutur. Yaradıcılığı ilə tanışlıq bunu deməyə əsas verir ki, İbn Sina dinin Allah, peyğəmbərlik və axirət məsələlərinə səmimi qəlbdən iman gətirmiş şəxsiyyətdir. Amma fəlsəfə vurğunu İbn Sinanı ultrarasionalist hesab edən müəlliflərlə (İbrahim Agah, Nəcib Taylan və s.) yanaşı, onun rasionallığına ehtiyatla yanaşan tədqiqatçılar da (Bilal Koşpinar və s.) vardır. 131 olan İbn Sina din və fəlsəfə probleminə münasibətdə ənənədən kənara çıxmış, irrasional məsələləri rasional üsullarla izah etmiş, vəhy kimi fövqəltəbii hadisəni "fəal ağıl"la əlaqələndirmiş, ilahi kreasionizm təliminə yenidən nəzər salmış, müsəlman ilahiyyatçıları tərəfi ndən rədd edilən "feyz-südür" təlimini yaratmışdır. Bütün bunlara baxmayaraq, İbn Sina islama sadiq fi losofdur. Ən azından, onun tərəfi ndən bərahimilərin peyğəmbərliyi inkar edən iddialarını puça çıxaran "rəddiyyə"lərin yazılması faktı bunu sübut edir.
Zamanın və məkanın fəlsəfəsi
thumb|250px|[[Tisian, „Zamanın alleqoriyası" - Keçmişin, çağdaşın və gələcəyin münasibətlərinin alleqorik təsviri. Burada keçmiş sola, gələcək sağa, çağdaş yaşlı kişi düz baxır.]]
Zaman fəlsəfədə baş verən hadisələrin ardıcıllığının insan tərəfindən dərk edilməsidir. Bu dəyişikliklər "zamanın istiqamətini" əsaslandırırlar. Zamanın mövcudluğunu Platon, Aristotel, Avqust, Leybnits, Kant kimi dahi filosoflar müxtəlif şəkildə təsvir etmişlər.
Gündəlik həyatdan məlumdur ki, zaman dərk oluna bilməyən obyektlərdən asılı olmayaraq da mövcuddur. Buna görə də, zamanın təsvirində həmişə belə bir sual ortaya çıxırdı ki, zaman insanların düşüncəsində xüsusi baxış formalaşdıqdan sonra mövcud olmuş, ya da ondan asılı olmayaraq obyektiv, bərabərformalı və mütləq mövcuddur. Bu sualın cavabı əsrlər boyu fəlsəfənin, teologiyanın və mistikanın əsas mövzusu olmuşdur. Son zamanlarda fizika, astronomiya, neurologiya, xronopsixologiya və başqa elm sahələri də zamanın tədqiqində öz töhfələrini vermişlər.
Zamanın mövcudluğu öz-özlüyündə problem yaradır, çünki, mövcudluq anlayışının vaxtla əlaqələndirilməsi çətindir. İnsan beynində aparılan son tədqiqatlar, molekulyar biologiya və psixologiya göstərmişdir ki, insanda dərketmə, düşünmə, yadasalma, vaxt hissi və şüur bir-biri ilə o dərəcədə sıx bağlıdır ki, onlar adi halda bir-birindən ayrıla bilməzlər. Zaman, düşüncə və insan şüuru birlikdə fəaliyyət göstərirlər. Obyektiv zamanın təsviri belə olan halda yaddaşa, təhlükəsizliyə və ardıcıllığa əsaslanan bir identifikasiyaya gətirilir. Bu baxış keçmişdə Kant və orta şərq alimlərinin tərəfindən uzun müddət öyrədilmişdir.
Bütün hadisələr bizə müəyyən sıra ilə göstərildiyi üçün zamanın həmişə irəli doğru axdığını düşünürük. Məsələn, bir xizəkçi həmişə dağdan aşağı doğru sürüşür, yuxarı doğru sürüşmür və ya su damlası su yığınından yuxarı doğru qalxmır, həmişə aşağı doğru düşür. Bu vəziyyətdə xizəkçinin yuxarıdakı vəziyyəti keçmiş, aşağıya çatdığı vəziyyəti isə gələcəkdir. Halbuki əgər yaddaşımızdakı məlumatlar, bir filmin əvvələ yığılması kimi tərsinə doğru göstərilsə, bizim üçün gələcək, yəni aşağıdakı vəziyyəti keçmiş, yuxarıdakı vəziyyəti isə gələcək olar.
Gerçəkdə isə zamanın necə axdığını, ya da axıb axmadığını əsla bilmirik. Bu da zamanın mütləq gerçək olmadığını, yalnız qavrayış forması olduğunu göstərir.
Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsinə görə, "zaman mütləq deyil, onu ölçdüyümüz hadisələr silsiləsindən müstəqil varlığı yoxdur."
Yuxularımız, zamanın nisbiliyinin başa düşülməsi baxımından olduqca əhəmiyyətlidir. Biz yuxumuzda günlərlə davam etdiyini düşündüyümüz hadisələr yaşadığımız halda, əslində yalnız bir neçə dəqiqə, hətta bir neçə saniyə davam edən yuxu görürük.
Fərqli şərtlərdə, insanların eyni zaman bölümünü, daha uzun və ya daha qısa hiss etmələri də bunun bir nümunəsidir. Məsələn, əməliyyatdakı qardaşının çıxmasını gözləyən insan üçün, bir saat bir neçə saat keçmiş kimi uzun gələ bilər. Ancaq eyni insan çox zövq aldığı bir iş görərkən, bir saatın necə keçdiyindən heç xəbəri olmaya bilər.
Bunu Eynşteynin bir nümunəsi ilə açıqlayaq. Bu nümunəyə görə əkiz qardaşlardan biri Dünyada qalıb digəri işıq sürətinə yaxın sürətdə kosmosa səyahətə çıxarsa, kosmosa gedən insan, geri qayıtdığında əkiz qardaşını özündən daha yaşlı görəcək. Bunun səbəbi kosmosda səyahət edən qardaş üçün zamanın daha yavaş keçməsidir. Eyni nümunə, işıq sürətinin yüzdə doxsan doqquzuna yaxın sürətlə hərəkət edən raketlə, kosmosda səfər edən ata və Dünyada qalan oğlu üçün də düşünülə bilər. Eynşteynə görə "Əgər atanın yaşı 27, oğulunun yaşı 3 olsa, 30 dünya ili sonra ata dünyaya qayıtdığında oğul 33 yaşında, ata isə 30 yaşında olacaq." (Paul Strathern, Einstein və Nisbilik Nəzəriyyəsi, 1997, s. 57)
Zamanın nisbi olması, saatın yavaşlaması və ya sürətlənməsi demək deyil; bütün maddi sistemin atom altı səviyyəsindəki zərrəciklərə qədər fərqli sürətlərdə fəaliyyət göstərməsi mənasına gəlir. Zamanın qısaldığı mühitdə insan bədənindəki ürək döyüntüləri, hüceyrələrin bölünməsi, beyinin fəaliyyəti daha ağır işləyir. Bu halda insan zamanın yavaşlamasını heç fərq etmədən gündəlik həyatını davam etdirir.
Zamanın mütləq gerçək deyil, nisbi qavrayış olduğu müasir elmin gəldiyi son nəticələrdəndir. Elmin 20-ci əsrdə kəşf etdiyi və dərin riyazi xarakter daşıyan bu gerçəyin təbii ki, elmi deyil, hissi mənada Quranda izləri var. Oxşar, amma elmi səviyyədə fikirlər orta əsrlər islam filosoflarının əsərlərində inkişaf etdirilmişdir.
Quranda başqa ayələrdə isə fərqli ölçülərdə zamanın daha fərqli sürətlə  keçdiyi xəbər verilir. Məsələn Allah qatındakı bir günün insanların min ilinə bərabər olduğu ifadə edilir. (Həcc Surəsi, 47) Bu mövzu ilə əlaqədar digər ayələr belədir:
Mələklər və ruh (Cəbrail) Onun dərgahına (dünya ilə müqayisədə) müddəti əlli min il olan bir gündə qalxarlar. (Məaric Surəsi, 4)
O, göydən yerə qədər olan bütün işləri idarə  edir. Sonra (həmin işlər) sizin saydığınızın (dünya ilinin) min ilinə bərabər olan bir gündə ona doğru yüksələr. (Səcdə Surəsi, 5)
"Keçmiş" anlayışı yaddaşımızdakı məlumatlara görə formalaşır
Bizə verilən təlqinə görə, keçmiş, bu an və gələcək kimi hissələrə ayrılmış zaman dilimlərini yaşadığımızı zənn edirik. Halbuki, "keçmiş" anlayışına sahib olmağımızın yeganə səbəbi yaddaşımıza bəzi hadisələrin verilməsidir. Gələcəklə əlaqədar hadisələr isə yaddaşımızda yoxdur. Buna görə də biz hələ xəbərdar olmadığımız bu hadisələri "yaşanacaq", "gələcəkdə meydana gələcək" hadisələr kimi qəbul edirik. Halbuki keçmiş bizim üçün yaşanmış, təcrübə edilmiş, görülmüş hadisələr oduğu qədər gələcək də eyni şəkildə yaşanmışdır. Ancaq bu hadisələr bizim yaddaşımıza verilmədiyi üçün bunları bilmirik.
Dini baxış
Bəzi insanlar, "necə olsa qədərimdə nə varsa o olacaq, o zaman mənim heç bir şey etməyimə ehtiyac yoxdur" deyərək yanlış qədər anlayışı qəbul edirlər. Yaşadıqlarımızın qədərimizdə müəyyən olduğu həqiqətdir. Biz daha o hadisəni yaşamadan əvvəl o hadisə Allah qatında yaşanmışdır və məlumatı da bütün təfərrüatı ilə Allah qatındakı Lövhü Məhfuz adlı kitabda yazılıdır. Ancaq, Allah hər insana sanki hadisələri dəyişdirməyə, öz qərar və seçiminə görə hərəkət etməyə imkanı varmış kimi bir hiss verir. Məsələn insan, su içmək istədiyində bunun üçün "qədərimdə varsa içərəm" deyərək oturub gözləməz. Bunun üçün qalxar, stəkanı götürər və suyu içər. Həqiqətən də qədərində təsbit edilmiş stəkanda, təsbit edilmiş miqdarda su içər. Ancaq, bunları edərkən öz iradəsi və istəyi ilə etdiyinə dair hiss duyar. Və həyatı boyunca bu hissi hər etdiyi işdə yaşayar. Bir xəstəliyi olduğunu öyrənən təslimiyyətli insan, bunun qədərində olduğunu bildiyi üçün hədsiz təvəkküllü davranar. "Allah bunu qədərimdə yaratdığına görə, mütləq böyük bir xeyr var" deyə düşünər. Amma "hər nə olsa qədərimdə sağalmaq varsa sağalaram" deyərək tədbir görmədən gözləməz. Əksinə, ola biləcək bütün tədbirləri görər. Həkimə gedər, qidalanmağına diqqət yetirər, dərman qəbul edər. Ancaq getdiyi həkimin, həkimin tətbiq etdiyi müalicənin, dərmanların, bunların öz üzərində nə qədər təsirli olacağının, sağalıb sağalmayacağının, qısası hər incəliyin qədərində olduğunu unutmaz. Quranda, insanların yaşadıqları hər şeyin əvvəlcədən bir kitabda yazılı olduğu belə bildirilir:
Yer üzündə baş verən və sizin öz başınıza gələn elə  bir müsibət yoxdur ki, Biz onu yaratmamışdan əvvəl o, bir kitabda (lövhi-məhfuzda) yazılmamış olsun. Bu, Allah üçün çox asandır! Bu sizin əlinizdən çıxana kədərlənməməyiniz və sizə də verilənə sevinib qürrələnməməyiniz üçündür. Allah özünü bəyənən, (özü ilə) fəxr edən heç bir kəsi sevməz! (Hədid Surəsi, 22-23)
Buna görə də qədərə iman edən bir insan başına gələn heç bir hadisədən ötəri kədərlənməz, ümidsizliyə qapılmaz. Əksinə çox təvəkküllü, təslimiyyətli davranar və daim rahat olar. İnsanın qarşılaşdığı çətinliklər də, əldə etdiyi müvəffəqiyyət və zənginliklər də, dini baxımdan, Allahın təqdiri nəticəsində baş verir.
"Bu qəm qüssədən sonra Allah sizə rahatlıq üçün xəfif bir uyğu göndərdi. O sizin bir qisminizi bürüdü. O biri qisminiz isə ancaq öz canlarının harayına qalaraq: "Bu işdə bizim üçün bir şey (xeyir) varmı?" - deyə Allaha qarşı haqsız yerə, cahiliyyətə xas olan düşüncələrə qapıldılar. Onlara de: "Əlbəttə, bütün işlər Allaha məxsusdur (Allahın əlindədir)". Onlar sənə açıb bildirmədikləri şeyləri öz ürəklərində gizlədərək: "Əgər bu işdə bizim üçün bir şey (bir qələbə) olsaydı, elə buradaca öldürülməzdik", - deyirlər. De: "Əgər siz evlərinizdə olsaydınız belə, alınlarına ölüm yazılmış kəslər yenə çıxıb əbədi yatacaqları (öləcəkləri) yerlərə gedərdilər ki, Allah (bununla) sizin ürəklərinizdə olanları (səmimiyyət və ikiüzlülüyü) yoxlayıb aşkara çıxartsın və qəlblərinizdə olanları (niyyətlərinizi) təmizləsin. Allah ürəklərdə olanları biləndir!" (Ali-İmran Surəsi, 154)
Ayədə də görüldüyü kimi, bir insan ölməmək üçün xeyr və ibadət olan bir işdən qaçsa belə əgər ölüm yazılmışsa onsuzda öləcək. Hətta, ölümdən qaçmaq üçün istifadə etdiyi yollar və üsullar da qədərində müəyyəndir və hər insan qədərindəki hadisəni yaşayacaq. Allah, bu ayədə də insanlara qədərlərində yaratdığı hadisələrin məqsədinin onları sınamaq və onların ürəklərini təmizləmək olduğunu ifadə edir.
Qəmər Surəsinin aşağıdakı ayələrində isə insanın hər etdiyinin sətir-sətir yazılı  olduğu bildirilir, cənnət xalqının yaşadıqları isə  yaşanmış hadisələr olaraq izah edilir. Daha əvvəl də ifadə edildiyi kimi, cənnətdəki gerçək həyat bizim üçün gələcəkdir. Ancaq, cənnətdə olanların həyatları, söhbətləri, ziyafətləri bu anda Allahın hifzində var. Biz doğulmadan əvvəl də bütün insanlığın dünyadakı və axirətdəki gələcəyi Allah qatında bir an içində yaşanmışdır və Allahın hifzində mühafizə edilir:
Onların etdiyi hər şey (əməllərinin yazıldığı) dəftərlərdədir!
Kiçik, böyük hər şey sətir sətir (yazılı)dır.
Şübhəsiz ki, müttəqilər (axirətdə) cənnət bağlarında və çaylar kənarındadırlar.
(Heç bir yersiz söhbətə və  günaha təhrik olunmayan) haqq məclisində, qadir hökmdarın (Allahın) hüzurundadırlar. (Qəmər Surəsi, 52-55)
Qeyd: bu və bundan sonrakı ayələr Qurani-Kərimin ərəbcə orijinalındakı zaman formasındadır. Burada Ali Bulaçın Qurani Kərimin Türkcə Məalından istifadə edilmişdir.
Allah qatında zamanın tək bir an olduğunu, Allah üçün keçmiş və gələcəyin olmadığını Quranda istifadə edilən üslubdan da anlaşılır. Görüldüyü kimi bizim üçün gələcək zamanda olacaq bəzi hadisələr, Quranda çoxdan olub bitmiş hadisələr kimi izah edilir. Çünki Allah keçmişi də gələcəyi də, bir an olaraq zatən yaratmışdır. Bu səbəblə gələcəkdə olacağı izah edilən bir hadisə onsuz da olub bitmişdir. Amma biz görmədiyimiz üçün onu gələcək zənn edirik. Məsələn, axirətdə insanların verəcəkləri hesabatın bildirildiyi ayələr, çoxdan olub bitmiş hadisə kimi izah edilir:
Sur üfürüldü, Allahın göylərdə və yerdə olan istədiyi kimsələrdən başqa, dərhal hamı  yıxılıb öldü. Sonra bir daha ona üfürüldü, artıq onlar ayağa qalxmış vəziyyətdə müşahidə edirlər.
Yer öz Rəbbinin nuru ilə işıqlandı, kitab qoyuldu, peyğəmbərlər və şahidlər gətirildi, onlar arasında ədalətlə hökm verildi...
Kafirlər dəstə-dəstə Cəhənnəmə sürükləndilər...
Rəbbindən qorxanlar da dəstə-dəstə Cənnətə sövq edildilər...
Cud Lou
thumb|Cud Lou Devid Cud Lou Heyvort ( — Cud Lou; 29.12.1972) — Britaniya film və teatr aktyoru. Ən məşhur uğurları "İstedadlı cənab Ripley" filmində (Ən Yaxşı ikinci dərəcəli kişi rolu üçün 1999-cu ildə, BAFTA mükafatı), "Soyuq Dağ" filmindəki baş roluna görə ("Oskar" və "Qızıl Qlobus"a namizəd, 2003-cü il), "Yaxınlıq" filminə görə (2004), və "Şerlok Holms" filmində ikinci dərəcəli kişi aktyoru roluna görə (2009) "Saturn" mükafatına namizəd olmuşdur.
Zamanın və məkanın fəlsəfəsi
Dini baxış
(Zumər Surəsi, 68-73)
Cud Lou
Həyatı
Cud Lou 1972-ci il dekabrın 29-u Lewisham, cənubi Londonda anadan olmuşdur. O, ailənin ikinci uşağıdır. Anası Margaret Anne və atası Peter Robert Law məktəbdə müəllim işləmişlər. Nataşa adlı bir bacısı var.
Zamanın və məkanın fəlsəfəsi
Dini baxış
Yuxarıdakı ayələrdə, ölümümüzdən sonra yaşanacaq hadisələr, yaşanmış və  bitmiş hadisələr kimi izah edilir. Çünki Allah, bizim tabe olduğumuz nisbi zaman ölçüsünə tabe deyil. Allah bütün hadisələri zamansızlıqla təqdir etmiş, insanlar bunları etmiş, bütün bu hadisələr yaşanmış və nəticələnmişdir. Kiçik böyük hər cür hadisənin, Allahın məlumatı daxilində həyata keçdiyi və bir kitabda yazıldığı ayədə xəbər verilir:
Cud Lou
Həyatı
Jude adı ona "The Beatles" qrupunun "Hey, Jude" mahnısındakı qəhrəmanın şərəfinə verilib. Cud 14 yaşına qədər Londondakı adi məktəblərin birində oxuyub. Ancaq yeniyetmə dövründə yaşıdları onu ələ saldığına görə valideynləri onu Dalviçdəki özəl məktəbə keçiriblər. Ancaq Cud məktəbdə oxumaq yox, aktyor olmaq istəyirdi. Valideynləri də oğullarının bu seçimindən qətiyyən narazı deyildilər. Əksinə, onlar teatrı sevirdilər və Cudun lap balacalıqdan səhnəyə can atmasını alqışlayır, onu ruhlandırırdılar. Gələcək aktyor ilk rolunu altı yaşında uşaq tamaşasında oynamış, 12 yaşında isə artıq Milli Musiqili Gənclər Teatrının üzvü olmuşdu.
Zamanın və məkanın fəlsəfəsi
Dini baxış
Sən nə iş görsən, Qurandan nə oxusan, nə iş görsəniz, onlara daldığınız (onları etdiyiniz) zaman Biz sizə şahid olarıq. Yerdə və göydə zərrə qədər bir şey sənin Rəbbindən gizli qalmaz. Ondan daha böyük, daha kiçik elə bir şey də yoxdur ki, açıq-aydın kitabda (lövhi-məhfuzda) olmasın! (Yunus Surəsi, 61)
Cud Lou
Həyatı
Aktrisa Seydi Frost ilə Şoppinq adlı filmdə tanış olan Cud 1997-ci il sentyabrın ikisində onunla ailə həyatı qurmuş, 2003-cü ildə isə ayrılmışlar. Bu evlilikdən onun üç uşağı var.
Aktyor həyatı
1986-cı ilə Lou yeniyetmələr üçün hazırlanan "Cib xərcliyi" telekomediyasında sketçlərin birində debütünü eləyir. 17 yaşında isə "Qlosterli dərzi" telefilmində mehtər rolunu oynayır. Elə həmin il də Dalviçdəki məktəbi atıb, Mançesterə yollanır. Onu, "Ailə" adlı serialda islaholunmaz yeniyetmə Neytan Tompson roluna dəvət eləmişdilər. Növbəti iki ildə isə gənc Cud artıq "Piqmalion" tamaşası ilə qastrollara gedirdi.
1992-ci ildə Lou ilk dəfə kinoya dəvət alır, Britaniya Kinematoqrafiya İnstitutunun bir layihəsi çərçivəsində "The Crane" adlı qısametrajlı filmə çəkilir. Bundan sonra çəkildiyi filmlər uğursuz olduğuna görə Lou özünü bütünlüklə teatra həsr eləmək qərarına gəlir. 1994-cü ildə "Pis valideynlər" tamaşasında səhnəyə çılpaq çıxır və Lourens Oluvye mükafatını qazanır. Bir ildən sonra oynadığı "Qeyri-təvazökarlıq" tamaşası ilə Brodveyə yollanan Cud burda Ketlin Ternerlə tərəf müqabili olur. Tamaşa ABŞda böyük uğur qazanır, Lou "İen Charotsiton" və "Tony" mükafatlarına nominant olur, Hollivuda dəvət alır. Beləcə, onun enişli-yoxuşlu Hollivud macərası başlayır. Aktyor bir-birinin ardınca "Səni sevirəm, səni sevmirəm" melodramında, "Meyl" dramında, Oskar Vayldın bioqrafik romanı əsasında ekranlaşdırılan "Vayld", filmində çəkilir, İtan Houk və Uma Turmanla "Qattaka" trillerində tərəf müqabili olur, lakin bu filmlərin heç biri ona uğur gətirmir.
1997-ci ildə "Şoppinq" filmində tanış olduğu aktrisa Seydi Frostla evlənən Lou, elə həmin ilə həyat yoldaşı və bir neçə həmkarı ilə birlikdə "Natural Nylon" adlı kino şirkəti yaradır. 2004-cü ilə qədər fəaliyyət göstərən şirkət, əsasən, filmlərin prodüserliyi ilə məşğul olur.
Nəhayət, uğur
1999-cu ildə ekranlara "İstedadlı mister Ripli" filmi çıxır. Aktyor burda tüfeyli həyat sürən varlı gəncin obrazını yaratmışdı. 40 milyon büdcə ilə çəkilən film prokatda istehsalçılarına iki dəfə artıq gəlir, aktyorlara isə dünya şöhrəti gətirir. Tənqidçilər Cudun oyununa heyran qalmışdılar. Bu roluna görə o, "ikinci planda ən yaxşı aktyor" nominasiyasında "Oskar" və "Qızıl qlobus" mükafatlarına namizəd olur. Növbəti illərdə Law bir-birinin ardınca altı filmdə işləyir. Filmlərin bəziləri uğurlu, bəziləri uğursuz alınsa da, Cud Lou Hollivudda sevilən aktyorlardan birinə çevrilir.
Cud Lou əsl ingilis centlmeni kimi hər zaman təmkinini qoruyur, şöhrət ardınca qaçmır, rolları böyük-kiçikliyinə, qonorarına görə seçmir. Təklif olunan layihədə onun üçün ən vacibi rejissordu: "Mən sinopsisləri oxumuram, mənim üçün xüsusi ssenari yazmalarını da istəmirəm. Hərçənd ssenaridən tam xəbərsiz olmaq da mümkün deyil. Düzünü desəm, mənim üçün ən vacibi rejissorla görüşməkdi. Əgər filmin rejissorunu tanımasam, kimin çəkdiyini dəqiq bilməsəm, ssenarini heç oxumuram. Məsələn, Stiven Soderberqin "Yan təsir" filmində belə olmuşdu. Mən dərhal çəkilməyə razılaşdım, xüsusən də, onun kinoda son işi olduğunu biləndən sonra. Ümumiyyətlə, o filmdə məni narahat eləyən bircə nüans vardı – Hiçkoksayağı triller olması. Mən hara, həkim, özü də psixoterapevt hara? Siz allah, düzünü deyin, doktor Cud Lounun yanına kim gələr, kim ona güvənər?"
Şəxsi həyatı
Cud Lou paparassilərin sevimli hədəflərindən biridir. Hətta bir neçə il əvvəl Scotland-Yard Britaniyanın məşhur tabloidlərindən birinin Lounun telefonlarını dinlədiyini müəyyənləşdirmiş, aktyor da həmin jurnala böyük təzminat davası açmış, məhkəmədə qalib gələrək jurnalı müflis etdirmişdi. Buna rəğmən, paparassilər ondan əl çəkmirlər. Məhz, onların sayəsində Lou sevgililərini əlcək kimi dəyişən kişi statusu qazanıb. Az qala, salam verdiyi hər qadın Lounun növbəti sevgilisi kimi təqdim olunur.
Ancaq hər şey göründüyü, daha doğrusu, göstərildiyi kimi deyil. Lounun 44 illik həyatında öz dediyinə görə vur-tut dörd-beş qadınla münasibəti olub. Münasibətin ciddilik dərəcəsini nəzərə alsaq, bu rəqəmi ikiyə də endirmək mümkündü.
Cud Lou ilk (və yeganə) həyat yoldaşı, aktrisa Seydi Frost ilk çəkildiyi filmin çəkiliş meydançasında tanış olmuşdu. Tamaşaçılar Seydini Brem Stokerin "Drakula" əsərinin eyni adlı filmindəki Lyusi Vestern rolu ilə tanıyırlar. Lou ilə Frost tanış olanda aktrisa evli və uşaqlı idi. Ancaq Cudla biri-birilərinə elə vurulmuşdular ki, Seydi boşanıb ona ərə getməyə razılıq verir. Cütlüyün toyu Temzada üzən bərədə baş tutur. Aktyor, sevgilisinin şətəfinə əlinə "Seksi Sadie" döyməsi vurdurur. Seydi və Cudun Rafferti adlı oğlu, Ayris adlı qızı doğulur. Lou özünü tamamilə məişət qayğılarına və uşaqlarının tərbiyəsinə həsr eləyir. Münasibətlərindəki romantikanı qorumaq məqsədilə cütlük, məzuniyyətlərini ekzotik adalarda keçirir, tez-tez romantik görüşlər təşkil edirlər. Ancaq onların münasibəti tezliklə korlanmağa, romantika yox olmağa başlayır. Seydinin xasiyyətini dəyişən üçüncü hamiləliyi, Lounun ona daha az diqqət ayırması aralarındakı anlaşılmazlığı, soyuqluğu gücləndirir. Cud artıq sevgilsini tanımırdı – mehriban Seydinin yerinə indi o, hər gün əsəbi, hər şeydən inciyən bir qadınla ünsiyyətdə olurdu. Elə həmin vaxt aktyora "Soyuq dağ" filmində rol təklif olunur və o, çəkilişlər üçün Rumıniyaya gedir. Tezliklə onların ikinci oğlu dünyaya gəlir, ancaq körpə onların nikahını xilas edə bilmir. Seydi ağır depressiya keçirir, həmin vaxt Lounun, "Soyuq dağ" filmində tərəf müqabili olduğu Nikol Kidmanla sevgi münasibətləri haqqında çıxan xəbərlər isə onun vəziyyətini daha da ağırlaşdırır.
Balaca qızları Ayrisin nəzarətsiz qalıb ekstazi həbləri içərək zəhərlənməsi isə bu münasibətə son nöqtəni qoyur. Boşanma zamanı Cud Lou arvadına 18 milyon dollar və London kənarındakı evi verir.
Aktyorun ikinci böyük məhəbbəti amerikalı aktrisa Sienna Miller olur. Seydi kimi onunla da münasibətləri çəkiliş meydançasında – ("Alfi") başlamışdı. Sienna və Lou cütlüyü Hollivudun ən nümunəvi aşiqlərindən sayılır, hər kəs onların evlənəcəyi günü gözləyirdi, amma necə deyərlər, sən saydığını say, gör fələk nə sayır… Sienna sevgilisinin, uşaqlarının dayəsi ilə yatdığını öyrənir və cütlük ayrılır. Aktyor əvvəlcə bu kiçik macərasını inkar eləsə də, sonradan keçmiş arvadı, uşaqları da daxil olmaqla hər kəsdən üzr istəyir.
Ancaq bir müddət sonra başqa bir qadından- model və aktrisadan qızı olduğu xəbəri yayılır. Üstəlik Lou dördüncü dəfə ata olduğu barədə xəbəri qadından yox, jurnallardan öyrənir. Aktrisa uşağı birinci atasına deyil, fotoqraflara göstərir, daha doğrusu, körpənin fotosunu onlara satır.
Bütün bu qalmaqallar səngiyəndən sonra – 2009-cu ildə Sienna Miller və Cud Lou yenidən görüşməyə başlasalar da, bu dəfə münasibətləri qısaömürlü olur və onlar tezliklə ayrılırlar.
Paleosen
Paleosen ( - "qədim" +  - "yeni") - Paleogen dövrünün və bütün Kaynozoy dövrünün ilk epoxası. 66,0 milyon il əvvəldən 56,0 milyon il əvvələ qədər olan dövrü əhatə edir. Paleosendən sonra Eosen gəlir.
Paleosen, dinozavrlar da daxil olmaqla, canlı orqanizmlərin 75% -ni məhv edən Təbaşir-Paleogen yox olma dövrü ilə başladı. Dövrün sonu Paleosen-Eosen termal maksimumu ilə üst-üstə düşür, böyük iqlim hadisəsi zamanı təxminən 2,5-4,5 trilyon ton karbon atmosferə və okeana daxil olur və bu, temperaturun qlobal artmasına və okeanların turşulaşmasına səbəb olur.
Paleosendə şimal yarımkürəsinin qitələri bir neçə quru körpü ilə birləşirdi. Eləcə də Cənubi Amerika, Antarktida və Avstraliya hələ tam ayrılmamışdı. Qayalı dağlar yüksəlməyə davam edirdi. Hindistan plitəsi Asiya ilə toqquşmağa başladı.
Təbaşir və Paleogen dövrlərinin kəsiyində olan məhv olmalar fauna və florada əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb oldu. Paleosen dövrünün orta qlobal temperaturu təxminən 24-25 °C idi (sonradan 12 °C-ə düşdü). Meşələr Yer kürəsinin hər yerində, o cümlədən qütb bölgələrində (məsələn, Elsmir adasında) böyüdü. Paleosen dövrünün birinci yarısında fəlakətin nəticələri hələ də öz təsirini göstərirdi və fauna kiçik məməlilər və ümumiyyətlə, xırda heyvanlarla təmsil olunurdu; növ zənginliyi təbaşir dövrü ilə müqayisədə aşağı idi. Böyük ot yeyən heyvanların olmaması səbəbindən meşə örtüyü kifayət qədər sıx idi. Paleosen məməlilərin çiçəklənmə dövrü idi. Bu zaman məlum olan ən qədim plasenta və kisəlilər yaşayırdı. Dənizlərdə, həm açıq dənizdə, həm də rif biomlarında şüaüzgəcli balıqlar üstünlük təşkil etməyə başladı.
Tədqiqat tarixi
Paleoseni Eosendən  1874-cü ildə ayırmışdılar. Bu alman paleobotanisti Vilhelm Şimper in xidməti olmuşdur.
Paleontoloqlar Paleosen dövrünü üç dövrə bölürlər. Danimarka 66-dan 61,6 milyon il əvvəl, Zelandiya 61,6-dan 59,2 və Tanet 59,2-dən 56 milyon il əvvə. Paleosen həm də Paleosen-Eosen temperaturunun maksimumu ilə başlayan məhv olma ilə başa çatdı, atmosferə və okeanlara karbon emissiyası səbəbindən okeanın turşulaşması baş verdi, foraminiferlərin 50% -ə qədəri yox oldu, bu, 55,8 milyon il əvvəl baş verdi.
Paleocoğrafiya
alt=A diagram of the Pacific Plate being subducted under the North American Plate|thumb|300x300px| [[Şimali Amerika plitəsi|Şimali Amerika plitəsinin altında okean yer qabığının subduksiyası nəticəsində yaranan dağ əmələgəlməsi]] Paleosendə qitələr hələ indiki mövqelərində deyildilər. Şimal yarımkürəsində Lavrasiyanın keçmiş hissələri (Şimali Amerika və Avrasiya) bəzən 65,5 ilə 58 milyon il əvvəl quru istmusları - Beringiya ilə bağlanırdı. 71-63 milyon il əvvəl Qrenlandiya ilə Skandinaviya arasında De Geer istmusu da var idi. Şimali Amerika da Qrenlandiya vasitəsilə (57-55,8 milyon il əvvəl) və Avropa ilə Asiyanı birləşdirən Turqay yolu ilə Qərbi Avropaya bağlanırdı.
İqlim
Paleosen dövrünün iqlimi Təbaşir dövründəki kimi idi - qütblər istisna olmaqla, bütün planetdə tropik və subtropik, indiki Antarktida və Arktika yerində isə mülayim bir iqlim var idi, buz yox idi. Orta qlobal temperatur 24-25°C-dir, müqayisə üçün qeyd edək ki, 1951-1980-ci illər arasında orta qlobal temperatur 14°C olub.
Okeanın dərin qatlarının qlobal temperaturu 8-12 °C, müasir dövrdə isə temperatur 0-3 °C arasındadır. Karbon dioksid səviyyələri orta hesabla 352 ppm olub, ABŞ-ın Kolorado ştatı üçün orta göstəricidir. Planetin orta göstəricisi 616 ppm idi. Orta sərin iqlim - Antarktida, Avstraliya, Cənubi Amerika - onun cənub hissəsi, bu gün bu iqlim ABŞ, Kanadadadır. Şərqi Sibir və Avropa mülayim isti iqlimə malik idi. Cənubi Amerika, Şimali və Cənubi Afrika, Cənubi Hindistan, Mezoamerika, Çin - quraqlıq iqlim, Cənubi Amerikanın şimalı, Mərkəzi Afrika, Şimali Hindistan, Mərkəzi Sibir, Aralıq dənizi - tropik iqlim idi.
Pangeya super qitəsinin son parçalanma mərhələsi erkən Kaynozoyda baş verdi. Şimali Amerika və Qrenlandiya, Atlantik okeanını genişləndirərək Avrasiyadan ayrılmağa davam etdi. Atlantik okeanı yüksələrkən, Afrika və Avrasiyanın yaxınlaşması səbəbindən qədim Tetis okeanı bağlanırdı. Şimali Amerika və Cənubi Amerika neogenin ikinci yarısına qədər ekvator dənizləri ilə ayrıldı. Afrika, Cənubi Amerika, Antarktida və Avstraliya bir-birindən ayrılmağa davam etdi. Hindistan yarımadası Asiyaya doğru sürüşməyə başladı, nəticədə tektonik toqquşma və Himalay dağlarının meydana gəlməsi ilə nəticələndi.
Məryəm Şabanova
Məryəm Şabanova (d. 2 iyun 1985, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı müğənni, 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində milli seçimin finalçısı.
Karyerası
Məryəm 1985-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Yəhudi əsillidir. Uşaqlıqdan musiqi ilə məşğul olub. Orta musiqi təhsili vardır. 2002-ci ildə orta təhsilini bitirdikdən sonra musiqi ilə məşğul olmağa başlamışdır.
2009-cu ildə Məryəm Azərbaycanı 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək üçün milli seçim turlarına qoşulur. 2 fevralda keçirilən yarımfinal mərhələsində Məryəm Şabanova uğurla çıxış edir və Azad Şabanovu, Elli Miçiyevanı və Ülviyyə Rəhimovanı geridə qoyaraq Safura Əlizadə və Milk & Kisses qrupu ilə birlikdə finala keçir. Lakin final mərhələsində Məryəm qələbə qazana bilmir və həmin il Azərbaycanı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Safura Əlizadə təmsil edir. Daha sonradan 2010-cu ilin aprel ayında Məryəm Şabanova Rusiyanın tanınmış müğənnisi Qriqori Leps üçün mahnı bəstələyir. Hal-hazırda Məryəm musiqi karyerasına davam edir.
Qambay Vəzirov
Qambay Məmməd oğlu Vəzirov (19 avqust 1899, Naxçıvan, İrəvan quberniyası) — 13 oktyabr 1937) — hərbi xadim, diviziya komandiri, general-mayor. Repressiya qurbanı.
Həyatı
İlk (yeddiillik) təhsilini İrəvan gimnaziyasında almışdır. 1918-ci ildə altı ay Türkiyədə işləmişdir. 1919-cu ildən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusunda xidmət etmişdir. Hərbiyyə məktəbini bitirdikdən sonra 1920-1922-ci illərdə Qazaxda, Cəbrayılda və Qarabağda sovet hakimiyyətinə qarşı çıxan daşnaklarla vuruşmuşdur.
Hərbi təhsili
Vəzirov 1922-ci ildə Moskvaya Frunze adına Hərbi Akademiyaya göndərilmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra 1925-ci ilin avqustunda Azərbaycan Birləşmiş Hərbi Məktəbinin rəisi təyin olunmuş və burada işlədiyi iki ildə özünü təşəbbüskar komandir və qayğıkeş müəllim kimi göstərmişdir.
Döyüş yolu
1927-ci ildə Zaqafqaziya milli hərbi məktəbləri birləşdirildikdən sonra Vəzirov 3-cü Qafqaz atıcı diviziyasının, 1928-ci ildə isə Azərbaycan atıcı diviziyasının qərargah rəisi təyin edilmişdir. Azərbaycan atıcı diviziyası onun rəhbərliyi ilə 1929-cu ilin avqust-sentyabrında Əlahiddə Qafqaz ordusunun ilk manevrlərində uğurla iştirak etmişdi.
Vəzirov nümunəvi döyüş komandiri kimi, 1930-1932-ci illərdə Belorusiya hərbi dairəsi 111-ci atıcı alayının komandiri, eyni zamanda, Jizdra şəhər qarnizonunun rəisi vəzifələrində çalışmışdı. 1932-ci ildə o, Azərbaycan atıcı diviziyasının komandiri və komissarı təyin edilmiş, bilik və təcrübəsini respublikada hərbi kadrların hazırlanmasına həsr etmiş, "Qırmızı Ulduz" ordeni ilə təltif olunmuşdu.
Ölüm səbəbi
1937-ci ilin iyununda terrorçu-əksinqilabi milli təşkilatın rəhbəri olmasına dair saxta ittihamlar əsasında həbs edilərək, güllələnmişdir. SSRİ Ali Məhkəməsinin hərbi kollegiyasının 1956-cı il 28 iyul tarixli qərarı ilə Vəzirova ölümündən sonra bəraət verilmişdir.
Uacet
Uto ya Uacet — Qədim Misirə aid Nil deltasında yerləşmiş qədim Buto şəhərinin və ümumiyyətlə Aşağı Misirin hökmdarlarının mühafizəkarı gözlüklü ilan - kobra cildində ilahə. Qədim əfsanəyə görə papirusrəngli ilahə İsidaya Horu Setdən xilas edərkən Nilin delta bataqlığında gizlədilməsində ona kömək etmiş və Horu bəsləmişdir. Buna uyğun yunan mfologiyasındakı rəvayət isə Leto ilə bağlıdır. Leto ( miken yazılarında ra-to ) - yunan mifologiyasında titan ilahə, Koy və Febanın qızı, Zevsin Heranın qorxusundan atmış olduğu sevgilisi (arvadı), ekizlərin Apollon və Artemidanın anası.
Fironlar öz hakimiyyətlərinin mənbəyini, döyüşlərdə məğlubedilməzliklərini Aşağı Misirin mühafizəçisi Uacetin mərhəmətində görürlərmiş. Bu məqsədlə də Misir hökmdarları onun əksini baş örtüyünün alın hissəsində daşıyarmışlar.
Senecio pseudaspericaulis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Stefen Karpenter
Stephen Carpenter — ABŞ gitaraçısı. Deftones musiqi qrupunun üzvüdür. Daim original rifflər tapmağa diqqət göstərən Stephen Carpenter köhnə thrash qruplarından təsirlənir. Bu gün sevdiyi qruplar isə Meshuggah və Fear Factory tərzli qruplardır. Stephen Carpenterin ayrıca Fear Factory və Cypress Hill üzvlərindən ibarət olan Kush adlı bir əlavə proyekti var. İfa etdiyi ilk mahnı Round and Round (Ratt), birlikdə ifa etdiyi ilk qruplar isə Metallica, S.O.D., Anthrax olub.
Eucalyptus amplifolia
(Eucalyptus amplifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Malta Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
Malta Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində 2003-cü ildən bəri iştirak edir. Ölkə müsabiqədə iştirak etdiyi illər ərzində iki dəfə qalibiyyət əldə edib. Malta adası uşaq Avroviziyasında ilk qələbəsini 2013-cü ildə Qaya Kaukinin ifa etdiyi "The Start" adlı mahnı ilə qazanıb. Müsabiqədə ikinci qələbəsini isə Malta 2015-ci ildə Destini Çukunyerenin ifa etdiyi "Not My Soul" adlı mahnı ilə qazanmışdır.
Təmsilçilər
{{legend|gold|Qalib}} {{legend|silver|İkinci yer}} {{legend|#cc9966|Üçüncü yer}} {{legend|#FE8080|Sonuncu yer}}
Petrozavodsk
Petrozavodsk — Rusiya Federasiyasının Kareliya Respublikasında şəhər.
J-Hope
J-Hope — Əsl adı Jung Ho-Seok, səhnə adı J-Hope , Cənubi Koreyalı rəqqas , repper , bəstəkar.2013-cü ildə Big Hit Entertainment (Hybe Corporation) tərəfindən yaradılan BTS-in əsas rəqqası,repperi və alt vokalıdır.
J-Hope 2018-ci ildə özünün ilk solo mixtapı olan Hope World-ü buraxdı. Albom tənqidçilər tərəfindən müsbət qarşılandı və ABŞ-də Billboard 200-də 38-ci yerə yüksəldi və onu o zamankı reytinqə əsasən dünyada ən yüksək siyahıya düşən solo Koreyalı sənətçi etdi. O, 2019-cu ildə müğənni Becky G-nin iştirak etdiyi "Chicken Noodle Soup" adlı sinqlı qrafikdə 81-ci yerdə debüt etdiyi zaman solist kimi Billboard Hot 100-ə daxil olan ilk BTS üzvü oldu. 2022-ci ildə J-Hope debüt studiya albomu "Jack in the Box"-u buraxdı.
İlk illər
Jung Ho-seok (Hanqıl: 정호석) 18 fevral 1994-cü ildə Cənubi Koreyanın (Gwangju) Qvancu şəhərində anadan olub, burada valideynləri və böyük bacısı ilə yaşamışdır.BTS ilə debut etməzdən əvvəl yeraltı rəqs komandası Neuron-un bir hissəsi olmuş və Big Hit Entertainment ilə müqavilə imzaladığı 4-cü sinifdən 9-cu sinifədək altı il Qvancu Musiqi Akademiyasında rəqs dərsləri almışdır.J-Hope debutdan əvvəl rəqs bacarıqları ilə nisbətən yaxşı tanınırdı. O,2008-ci ildə milli rəqs yarışmasında birinci yer də daxil olmaqla bir neçə yerli rəqs mükafatı qazandı. Rəqs etmək bacarığı nəticədə ona bir idol təcrübəçisi kimi mahnı oxumağa və seçməyə marağının inkişafına kömək etdi. Stajyer olaraq J-Hope, (Jo Kwon) Co kvon-un 2012-ci ildə çıxardığı "Animal" mahnısında repçi olaraq iştirak etdi.
BTS
13 noyabr 2013-cü ildə J-Hope, "BTS"-in üzvü olaraq Mnet-in M! Countdown-da ilk albomu 2 Cool 4 Skool-dan "No More Dream" parçası ilə ilk dəfə musiqi karyerasına başladı.RM və Suga-dan sonra stajyer olaraq qrupa qoşulan üçüncü üzv idi.J-Hope hər albomdakı BTS (musiqi qrupu)-in diskoqrafiyasının yaradılması prosesində iştirak edir.14 iyun 2019-cu ildə J-Hope, BTS (musiqi qrupu) üzvü V və Zara Larsson ilə birlikdə mobil oyun BTS World üçün "A Brand New Day" adlı bir soundtrack üzərində əməkdaşlıq etdi.
Solo karyera
2019-cu il 27 sentyabrda J-Hope, Amerikalı müğənni Becky G.-nin iştirakı ilə "Chicken Noodle Soup" adlı mahnı çıxardı.Trek, Billboard Hot 100-də 81-də ilk dəfə çıxdı, 4 oktyabrda sona çatan həftə üçün 9.7 milyon yayım və 11.000 yükləmə ilə J-Hope, xaricində solo sənətçi olaraq Hot 100-də iştirak edən ilk BTS üzvü oldu, cədvəldə yer alan üçüncü Koreyalı solo sənətçi (Psy və CL-dən sonra) və ümumilikdə bunu edən altıncı Koreyalı sənətçi oldu. "Chicken Noodle Soup" ilə Dünya Rəqəmsal Mahnılar cədvəlində 1-ci sırada yer aldı və J-Hope-un 2018-ci ilin "Daydream" mahnısından sonra buna nail olan ikinci mahnısıdır.
14 iyun 2022-ci ildə Hybe J-Hope-u BTS-in solo sənətçi kimi promosyonlara başlayan ilk üzvü elan etdi.İyulun 15-də yayımlanan Jack in the Box debüt solo albomundan əvvəl iyulun 1-də aparıcı sinql "More" idi.J-Hope iyulun 31-də Lollapaloozada festivalın son gününün baş rolunu oynadı. O, Amerika Birləşmiş Ştatlarının böyük musiqi festivalında əsas səhnəyə başçılıq edən ilk Cənubi Koreyalı sənətçidir.Sentyabr ayında J-Hope Crush-un "Rush Hour" adlı sinqlında çıxış etdi. O, MAMA Mükafatlarında İlin Artisti və İlin Mahnısı daxil olmaqla altı mükafata namizəd oldu və 30 noyabrda tədbirin ikinci günündə baş layner olaraq şouda solo performansı ilə debüt etdi. O, həmçinin dekabrın 31-də "Dick Clark's New Year's Rockin' Eve" tamaşasında solo performans debüt etdi.
J-Hope-un debüt albomunun hazırlanması və Lollapalooza-da çıxışını əks etdirən "J-Hope in the Box" adlı sənədli film 2023-cü ilin fevralında Weverse və Disney+-da qlobal yayım üçün buraxıldı. O, eyni zamanda Louis Vuitton üçün brend səfiri elan edildi.J-Hope amerikalı reper J. Cole ilə "On the Street" adlı əməkdaşlıq sinqlını martın 3-də buraxdı. O, BTS-in 37 nömrəli debütündən sonra UK Singles Chart-da ilk 40-a daxil olan ilk üzvü oldu və o zaman qrafikin tarixində ən yüksək qrafikə malik Koreyalı solist kimi yeni rekorda imza atdı. O, həmçinin ABŞ-ın Hot 100-də 60-cı yerdə ən yüksək zirvəsini qazandı.
Adı
Səhnə adı "J-Hope (제이 홉)", pərəstişkarları üçün ümidi təmsil etmək, eyni zamanda "BTS-in ümidi" olmaq arzusundan irəli gəlir.Bu həm də Pandoranın qutusu mifinə istinaddır, çünki qutu açıldıqdan və içindəki bütün pisliklər dünyaya buraxıldıqdan sonra yalnız ümid qalıb.
Sənətkarlıq və ictimai imic
J-Hope musiqisi və çıxışları üçün yüksək əhvali-ruhiyyə və enerjili bir tona sahib kimi təsvir edilmişdir. Onun "Hope World" mixtapı əyləncəli təbiətə və müxtəlif musiqi janrlarına, o cümlədən "synth-pop", "trap", "house", "alternativ hip-hop", "funk-soul" və "retro" elementlərə malik olaraq təsvir edilmişdir. The 405 tərəfindən nəşr olunan icmalda Emmad Usmani mixtape-in konsepsiyasını və istehsalını yüksək qiymətləndirərək, "J-Hope, layihənin 20 dəqiqəsi ərzində müstəsna yaradıcılıq, həqiqi şəxsiyyət və vahid istiqamət hissi nümayiş etdirir" yazaraq qeyd etdi. Xüsusən də baş mahnı "Daydream", bir idolun karyerasında üzləşdiyi çətinlikləri müzakirə etdiyinə, müxtəlif ədəbi istinadlara və ciddi mövzunun əyləncəli təqdimatına görə Billboard jurnalı tərəfindən təriflənmişdir.
J-Hope, Jül Vernin "Dəniz altındakı iyirmi min liqa" əsərinin sərgüzəşt xarakterini və onun üslubunun Hope World-dakı işinə təsir edənlər kimi Kyle, Amine və Joey Badassın əsərlərini misal gətirir. Sülh ideyası, həmçinin Time jurnalına verdiyi müsahibədə "Mənim musiqim vasitəsilə kiminsə şəxsi sülhünün bir hissəsi olmaq fantastik olardı" deyərək, onun lirikalarının çoxuna əsas verdi. "Müasir nəsli təmsil etmək" ideyası onun BTS musiqisi üzərində işinə də təsir edib.Duqlas Adamsın "Otostopçunun Qalaktikaya bələdçi" adlı elmi-fantastik seriyasına da istinad edilib.
2020-ci ilin yanvar ayında J-Hope Koreya Musiqi Müəllif Hüquqları Assosiasiyasının tamhüquqlu üzvü seçildi.
Təsir
2018-ci ildə o, qrupun digər üzvləri ilə birlikdə Cənubi Koreya prezidenti tərəfindən beşinci dərəcəli Hvaqvan Mədəniyyətinə görə ordeni ilə təltif edilib.O, 2018-ci ildə dünyada ən çox bəyənilən tvit "In My Feelings Challenge" adlı yazısını yayımlamışdı.
2021-ci ilin iyul ayında o, "davamlı inkişaf kimi gələcək nəsillər üçün qlobal gündəmə rəhbərlik etmək" və beynəlxalq ictimaiyyətdə "Cənubi Koreyanın diplomatik səylərini və qlobal mövqeyini genişləndirmək" məqsədi ilə BTS-in digər üzvləri ilə birlikdə Prezident Mun Çe-İn tərəfindən gələcək nəsillər və mədəniyyət üzrə xüsusi elçi təyin edildi.
Şəxsi həyatı
2016-cı ildə o, şəxsi istifadəsi üçün Cənubi Koreyada 1,6 milyon ABŞ dolları dəyərində dəbdəbəli mənzil alıb.2018-ci ildən etibarən qrup yoldaşları ilə Cənubi Koreyanın Seul şəhərində Hannam-don şəhərində yaşayır.2019-cu ilin mart ayında qrup yoldaşları RM və Suga ilə birlikdə Hanyang Kiber Universiteti-də Reklam və Media üzrə Biznesin İdarəedilməsi Magistr proqramına daxil oldu.
Hərbi xidmət
2020-ci ilin dekabrında Hərbi Xidmət Aktına edilən düzəlişlərdən sonra J-Hope 2021-ci ildə məcburi hərbi xidmətini 2022-ci ilin sonuna qədər avtomatik təxirə salmaq hüququ qazandı. 26 fevral 2023-cü ildə Big Hit J-Hope-un möhlət tələbinin ləğvi və hərbi xidmətə çağırılması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etdiyini bildirdi.Aprelin 1-də artıq xidmət tarixini aldıqdan sonra şirkət J-Hope-un gözlənilən hərbi xidmətə qəbulu haqqında rəsmi bildiriş dərc etdi; tarixi ictimaiyyətə açıqlanmadı. O, aprelin 18-də Qanqvon əyalətindəki Ordu A Diviziyasına Qəbul Təlim Mərkəzində həqiqi əsgər kimi xidmətə başlayıb.
İstinadlar
undefined
Çanaqqala şəhidləri abidəsi
Çanaqqala Şəhidləri Abidəsi - Çanaqqala ilçə sərhədləri daxilində Gelibolu yarımadasında, Dardanel boğazının ucunda, Morto Koyu qarşısındakı Hisarlık Təpə üstündə yerləşən abidə.
Çanaqqala Şəhidləri Abidəsi 1915-ci ildə Birinci Dünya müharibəsi zamanı Çanaqqala dyüşlərində həlak olan türk əsgərlərinin xatirəsinə inşa edilmişdir. Dörd sütun və bir qübbədən ibarət, 41,7 metr hündürlüyündə olan abidə Feridun Kip, İsmayıl Utkular və Doğan Ərginbaş tərəfindən dizayn edilmişdir. Abidənin təməli 19 aprel 1954-cü ildə qoyulmuş və 21 avqust 1960-ci ildə açılmışdır.
Ətrafında Mehmetçik Abidəsi, Türk Baxçası, Mustafa Kamal Çanaqqlada Abidəsi, Yaralı Əsgər Abidəsi, Məçhul Əsgər Qəbri və Türk Şəhidliyi var.
Arxa plan
Birinci Dünya müharibəsində Gelibolu yarımadası tarixin gördüyü ən qanlı savaşlardan birinə şahid oldu. İngilislərin 205 min, fransızların isə 47 min itki verdiyi müharibədə türklərdə itki məsələsində fərqli rəqəmlər ortaya çıxmışdır. Ordu komandanlığının Baş Prokurorluğa təqdim etdiyi itki sənədlərinə görə türklərin itki sayı ümumi 231.882-dir. İtki sayının çox olması səbəbilə ölən əsgərlərin dəfn edilməsi hər iki tərəf üçün ciddi problem olmuşdu. Dar ərazidə yığılan ölülər tək qəbirlərdə deyil, kütləvi qəbirlərdə dəfn edilmişdir.
İngilislər işğal dövründən başlayan qəbiristanlıq və abidə sayını Lozanna müqaviləsi zamanı 30-a qaldırdı. Yeni Zelandiyalılar 1919-cu ildən etibarın öz şəhidlik və abilərini inşa etməyə başladılar. Türk şəhidləri üçün isə uzun bir müddət Geliboluda bir abidə qoylumadı.
Türk şəhidləri üçün abidənin qoyulmasına yönəldilmiş yeganə konkret addım 1934-cü ildə Geliboluda ilk türk abidəsi olma xüsusiyyətini daşıyan və ərazidə toplanan daşların üst-üstə qoyulması ilə yaradılan Mehmet Çavuş Abidəsinin yenidən inşası oldu. Abidənin tikilişini Jandarma Er Məktəbi həyata keçirdi. Çanaqqala Şəhidlər Abidəsi tikilənə qədər türk nümayəndə heyətlərinin bütün rəsmi mərasimləri bu abidənin olduğu yerdə təşkil olundu. 250px|thumb|right| Abidənin tavan hissəsində mozaikadan Türk bayrağı təsvir olunmuşdu
Tarixçə
1943-cü ildə Milli Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Çanaqqala şəhidləri üçün bir abidə yarışması təşkil edildi. 1944-cü ildə müsabiqədə 37 layihə iştirak etdi. İstanbul Texniki Universitetində tələbə olan Feridun Kip, Doğan Erginbaş və İsmayıl Utkuların layihəsi yarışmada qalib gəldi. Lakin maliyyə çətinliyi səbəbindən layihə uzun müddət reallaşdırıla bilmədi.