cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rammstein
Herzeleid (1995–97)
Amerikalı rejissor David Lynchin böyük pərəstişkarı olan qrup videolarını çəkməsi üçün Lynchə albomlarını göndərirlər. Albomdan çox təsirləndiyini söyləyən Lynch, zamanı olmadığı üçün təklifi nəzakətlə geri çevirir. Ancaq hər filminin soundtrack albomuna girəcək parçaları şəxsən özü seçən Lynch, Rammsteinin iki parçasını (Rammstein, Heirate Mich) "Lost Highway" filmində və soundtrek albomunda istifadə etməyə qərar verir. Soundtrek albomu üçün Rammstein parçasına da bir video çəkilir və Amerika daxil olmaqla dünyadakı bütün musiqi kanallarında göstərilməyə başlayır. David Lynch-in bu seçimi, dünyanı qucaqlamaq üzrə olan Rammstein fırtınasına sürət verir.
Rammstein səhnədə ilk işıq nümayişini Gert Hof məsuliyyətində Berlin Arenada ildönümü konsertində istifadə edər. Bu konsertdə ayrıca "Moby və Bobo" və "Berlin Universitet Orkestri" da iştirak edir. İşıqla mükəmməl uyğunlaşma təmin edən Rammstein musiqisi, daha sonrakı konsertlərində alov və işıqla inanılmaz hala gələcəkdi.
Sehnsucht və Live Aus Berlin (1997–2000)
Yeni albomları Sehnsucht noyabr 1996-cı ildə tamamlanır və albomun ilk sinqlı "Engel" 1 aprel 1997-ci ildə nəşr olunur. Siyahılara 12-ci yerdən daxil olan, Bobo-nun da vokalıyla yoldaşlıq etdiyi musiqi parçası iyun ayında 250.000 satış rəqəmini aşıb üçüncülüyə çatır. Daha sonra 21 iyul 1997-ci ildə ikinci single-ı Du Hast nəşr olunar və Avqust ayında siyahılarda beşinci sıraya yerləşər. İkinci Rammstein albomu Sehnsucht isə 22 avqust 1997-də nəşr olunar. Albom yalnız iki həftə sonunda siyahılarda 1-ci yerdə qərarlaşır. Bu şəkildə Herzeleid albomu və Sehnsucht albomundan nəşr olunan iki mahnı- "Engel" və "Du Hast" ilə birlikdə "Almaniya Top 20 siyahısı"nda eyni anda dörd Rammstein əsəri yer alır. 15 noyabr 1997-ci ildə ilk Avropa turnesine çıxan qrup 8 ölkədə cəmi 10 konsert verir.
Rammstein 22 Sentyabr 1998-ci ildə Korn, Ice Cube, Orgy, və Limp Bizkit-lə iştirak etdiyi "Family Values" ​​turuna qatılaraq Amerikada da müəyyən bir fanat kütləsi qazanır. 12 noyabr 1998-ci ildə isə Rammstein ən yaxşı Rok Performansı branşında "MTV Avropa Musiqi Mükafatları"nda namizəd göstərilir. Fevral 1999-da 42. Grammy mükafatlarında Ən yaxşı Metal Performansı branşında namizəd göstərilən qrup Aprel 1999-cu ildə Ən Müvəffəqiyyətli Alman Qrup branşında "Echo" mükafatına layiq görülür.
Mutter (2001-2002)
2 Aprel 2001-ci ildə qrup fəaliyətə keçir və 3-cü studiya albomu Mutter-i buraxırlar. Bu albomdan çıxan üçüncü mahnı "Ich Will" üçün qrup 8 noyabr 2001-ci ildə "MTV Avropa Musiqi Mükafatları"nda inanılmaz bir canlı performans həyata keçirir. Oktyabr 2002-ci ildə isə Rammstein "xXx" filminin dərhal girişində "Feuer Frei" parçasıyla yer alır.
Ardından qrup daxili problemlərlə məşğul olmağa başlayır. Dağılma qərarının eşiyinə gələn qrup 1 il ayrı qalma qərarı alar, çünki Rammstein-in digər qruplardan fərqli bir tərəfi də üzvlərin iş yoldaşı olmamalarıdır. Bir ilin sonunda qrup təkrar bir yerə gəlir, qrup daxildə olan soyuqluqları aradan götürür. Onsuz da qrup ortada olmayanda da qrup üzvləri yaxşı yoldaş idi. Məsələn, Oliver bir reportajında ​​belə deyir:
Reise, Reise (2003–2005)
Maraqla gözlənilən dördüncü studiya albomları olan Reise, Reise-nı 27 Sentyabr 2004-də yayımlayırlar. İlk single "Mein Teil" ehtiva etdiyi gerçək adamyeyən hekayəsiylə bir dəfə daha bütün diqqətlərin Rammstein-in üzərinə çəkilməsinə səbəb olur. İkinci single Amerikada isə Rammstein o günə qədər heç etmədiyi bir şeyi edir və siyasi bir mahnı yazır. Paul Landers bu mövzuyla əlaqədar bir reportajında ​​belə deyir:
"Biz qəti bir mesajı olan bir qrup deyilik, lakin burda bir istisna etmək məcburiyyətindəydik, çünki biz albomu hazırlayarkən Amerika bizi çox narahat etməyə başlamışdı."
Rosenrot (2005–2006)
Qrup sıradakı albomun müjdəsini verir. 28 Oktyabr 2005-ci ildə çıxaracaqları albomun adı Rosenrot olur. Bu qədər qısa bir zaman sonra yeni albomun çıxmasının səbəbi isə parçaların onsuzda hazır olmasıdır. Reise, Reise albomunun işləri əsnasında ortaya o qədər çox parça çıxır ki, qrup alboma girməyən parçaların itməsini istəmir və bunlarla birlikdə 4 yeni parça daha hazırlayaraq, əvvəl adının Reise, Reise olaraq eşitdirildiyi, lakin daha sonra dəyişdirildiyi Rosenrot albomunu çıxarmağa qərar verir. 3 Noyabr 2005-ci ildə ən yaxşı Alman Qrup Mükafatını "MTV Musiqi Mükafatları"nda alan qrup ayrıca "Grammy Mükafatları"na ikinci dəfə Ən Yaxşı Metal Performansı branşında "Mein Teil" ilə namizəd göstərilir. Yenə dərhal ardından 12 Mart 2006-cı ildə Ən Yaxşı Rock / Alternative kateqoriyasında bir dəfə daha "Echo" mükafatı qazanırlar.
Dünya miqyasında 10 milyondan çox kopiya satan Rammstein, industrial metal-ın vacibli özəllikərini tam olaraq yerinə yetirdiyi üçün hər zaman dinləyicisinə lazım olan atmosferi, enerjini və tərzlərindəki ürəkliliyi çatdırır. Industrial metal, təcrübi və elektron bir infrastruktura sahib industrial musiqi tərzinin əksinə elektro gitara, sıx bir musiqi və iti riffləri ehtiva edir. Metal musiqinin aqressiv quruluşunu, qaranlıq mahnı sözlərini əks etdirməyi də laqeyd yanaşmır. Əslində qrup mahnı sözlərinin şərh haqqında çox çətinliklər görmüşdür. Paul-un də ifadə etdiyi kimi: Amerika çıxmaq şərtiylə, digər mahnılarında heç bir zaman qəti bir şeyi ifadə olunmur; daha naməlum olan bəzi şeylər isə insanlara öz düşüncələrini tətbiq etməsinə imkan vermir; qəti bir fikir ortaya qoyduğunuz zaman, xəyallar üçün kafi boşluq qalmır.
Bu gün industrial musiqinin ən güclü adı Rammstein-dir. Əslində bunun səbəbləri əslində çox da konkret deyil. İlk baxışda konkret görünən tək səbəb tamamilə orijinal, fərqli olmalarıdır. Ən böyük fərqləri isə Alman olmalarıdır. Bəlkə də heç bir musiqi növünə yaraşmayan almanca dili, Rammstein-in musiqisinin sanki təməl daşlarından biridir. Alman olmaları musiqilərinin qaranlıq istiqamətinə də yer alır. Alman vətəndaşlarının kimsəsizlik problemi son bir əsrdir hər cür Alman sənət axınını formalaşdıran bir faktordur. Rammstein üzvlərinin də bu atmosferdən nəsibini alması əsərlərinin tünd və aqressiv istiqamətini, sərt və soyuq tərəflərini digər qruplardan daha iti hala gətirir. Amerikan qruplarının hirsli səhnə şoularının yanında Rammsteinin səhnə şoularının daha gerçək dayanması bəlkə də bunun bir nəticəsi kimi deyə bilərik.
Liebe Ist Für Alle Da (2007-ci ildən)
Qrup, albom işlərinə 2007-ci ildə başlayır və 16 Oktyabr 2009-cu ildən satışa çıxarılır. Albom üçün "Pussy" adlı unikallığı çıxardılar. Bu mahnıya çəkdikləri klipdə qrup üzvlərinin qadınlar ilə açıq bir şəkildə cinsi əlaqəyə girdikləri görülür. Ancaq klip yalnız internetdə yayımlanır, televiziyada deyil. Albomun ikinci mahnısı "Ich Tu Dir Weh" mahnı sözlərinin qadına şiddət tətbiqə təşviq etdiyi səbəbiylə Almaniyada keçici bir müddətə senzuraya məruz qalır. Hal-hazırda bu qadağan təxirə alınmışdır.
Mübahisələr
Rammstein musiqisiylə birlikdə bir çox da qınaq obyekti olmuşdur. Qrup 1999-cu ilin iyununda maye çıxaran bir dildonu canlı performanslarında istifadə ediyi üçün Amerikada bir gün həbs cəzası almışdır. Almaniyada isə qrup militarizmi və neonasizmə yaxın dayandıqları üçün tənqid edilmişdir. Qrup bunu rədd edərək "Links 2 3 4" mahnısını yazmışlar. Bu mahnı ilə ictimai demokrat siyasətçi Oskar Lafontaine-ə ismarış göndərmişdilər.
Qrup 1999-cu ildə Columbine məktəbindəki qırğın ilə əlaqələndirilmişdir. Qırğını reallaşdıran iki şagirdin də Rammstein pərəstişkarı olduğu ortaya çıxır. Rammstein günahlandırmalar üzündən şiddətə qarşı olduqlarını ifadə edir.
Belarus Dövlət Başçısı tərəfindən Xalq Düşməni olaraq adlandırılmışdır. Lakin bu Rammstein-in Minsk konsertinə təsir göstərmir. Rammstein-in videoları da başqa bir müzakirə mövzusudur. Almaniyada yaşanan adamyeyənlik iddiasına ismarış göndərən "Mein Teil" (Mənim Parçam) klipi reaksiyaya səbəb olur. Hadisəyə görə bir alman adamyeyən qəzetə "18-30 yaş arasında yeyiləcək insan axtarılır" deyə elan verir. Ardından bu hadisə gerçək olur və böyük əks-səda oyandırır. Rammstein də bu hadisəni mahnısında izah edər. Hadisənin qəhrəmanı Rammstein-ə şəxsiyyət haqqları üzündən iddia açaraq pul qazanır. Qrupun "Mann gegen Mann" (Adam adama qarşı) klipi də çılpaqlıq üzündən senzuralanmış və Almaniyada saat 10-dan sonra yayınlanmasına icazə verilmişdir.
Sorbus mougeotii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pakistanda dövlət çevrilişi (1958)
Pakistandakı dövlət çevrilişi (1958) — Pakistan Prezidenti İskəndər Mirzənin Pakistan Konstitusiyasını ləğv etdiyi və hərbi vəziyyət elan edildiyi və Oktyabrın 27-də, Mirzənin özü Pakistan Ordusunun Baş Komandanı General Ayub Khan tərəfindən devrildiyi dövrdə baş verən hadisələrə aiddir.1956 ilə 1958 arasında bir sıra Baş Nazirlər var idi və bu, general Eyyub Xanın sabitliyin bərpası üçün ordunun nəzarətə götürməsini düşündüyü bir mərhələyə çatdı. Şərqi Pakistan siyasətçiləri gərginliyi artıran mərkəzi hökumətin fəaliyyətində daha çox söz istədi. İskəndər Mirzə bir çox aparıcı siyasətçinin dəstəyini itirmiş və Şüxrəvərdinin Benqal və Pəncab siyasi rəhbərliyini özünə birləşdirmək planından narahat idi. Buna görə kömək üçün Əyyub xana və əsgərə müraciət etmişdi.
Bulbophyllum jamaicense
(Bulbophyllum jamaicense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
"Kosmosun öyrənilməsində xidmətlərinə görə" medalı
"Kosmosun öyrənilməsində Xidmətlərinə Görə" medalı medalı Rusiya Federasiyasının dövlət mükafatı.
Mükafatın tarixi
Medalı "Rusiya Federasiyasının dövlət mükafat sisteminin təkmilləşdirilməsi üzrə tədbirlər Haqqında" 7 sentyabr 2010-ci il tarixli 1099 saylı "kosmosun öyrənilməsində Xidmətlərinə Görə" Rusiya Federasiyası Prezidentinin Fərmanı İlə təsis edilib. Eyni sərəncamla medalı haqqında Əsasnamə və onun təsviri təsdiq edilib. Rusiya Federasiyası Prezidentinin fərmanı ilə 16 dekabr 2011-ci il tarixli 1631 saylı medalının əsasnaməsi və təsviri olan medal miniatür surəti nəzərdə tutulmuş əlavələr edilib.
Enesidemus
Enesidemus, Aenesidemus (yun. Αἰνησίδημος, m. ö. I, ya da m. I yüzilliklər) — Qədim Roma dövrünün filosofu, skeptisizm məktəbinin ardıcılı. Onun soyu Krit adasından idi, ancaq həyatı İskəndəriyyədə keçmişdir.
Fəlsəfəsi
Enesidemus bir neçə kitabın müəllifi olmuşdur. Onlardan ən tanınmışı “Pirronun sözləri” (yun. Πυρρώνειοι λóγοι) adlanır. Bu kitabda o, bir neçə maraqlı məsələlərə toxunmuşdur. Məsələn, o, səbəblərin olub-olmaması haqqında düşünürdü. Onun fikrincə səbəb anlayışı ziddiyyətlidir. Ətrafımıza nəzər saldıqda təbiətdə bir-birinin yaranmasına səbəb olan müəyyən olayların baş verməsini müşahidə edirik. Hər bir hərəkət onu doğan səbəbdən öncə yaranır. Belədirsə, onda səbəb hərəkətlə eynilik təşkil edir ya yox? Edirsə, onda səbəb və hərəkət bir-birindən ayrı anlayışlar deyildirlər. Əgər onlar eynilik təşkil etmirlərsə, onda deməli səbəb hərəkəti ortaya çıxara bilməz, çünki onların təbiətləri fərqlidir.
Troposlar
Enesidemus skeptisizmə dair “tropos”lar (yun. τρόπος) adlanan dəlillərini açıqlamışdır və onların sayı ondur : Gələcəkdə Aqrippa Enesidemusn 10 troposuna daha beşini əlavə etmişdir.
Xarici bağlantılar
[http://www.iep.utm.edu/aeneside/ "Aenesidemus". Internet Encyclopedia of Philosophy.]
Sorbus multicrenata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sülü bəy Zülqədər
Sülü Şaban bəy Qaraca bəy oğlu Zülqədər (,, , Şaban Süli Bey, Süli Bey, Sevli Bey) — hökmdar, XIV yüzillik.
Həyatı
Xəlil bəyin öldürülməsindən sonra bəyliyin basına kiçik qardaşı Süli bəy keçdi. Bu sırada Misirdə olan Osman bəy və İbrahim bəy Sultan Bərkuk tərəfindən tutuldular. Zülqədərlilərin toplanmasını istəməyən Sultan Bərkuk, Süli bəyin başa keçdiyini xəbər alar-almaz Həmadaki qüvvələrinə Süli bəyin üstünə yürüş etmələrini əmr etdi. Süli bəy Maraş üzərindən Əlbistana gələn bu qüvvələr ilə Göksun yaylağında qarşılaşdı. Baş verzn çarpışmada məmlük qüvvələri yenildilər. Bu savaşda Həma və Besni valiləri də öldürüldü. Bu xəbər üzərinə Süli bəyin qarşısına rəqib olaraq çıxarılmaq üçün Qahirədə tutuqlu olan qardaşları İbrahim bzy və Osman bəy sərbəst buraxıldı. Bu qardaşlardan Osman bəy Süli bəyə itaət etdi. İbrahim bəy isə bir müddət mücadilə etdisə də, müvəffəq olmadı. Bunun üzərinə Sultan Bərkuk, Süli bəyin qarşısına bu dəfə Xəlil bəyin qatili Yağmuroğlu İbrahim bəyi çıxardı. Ancaq İbrahim bəy də Maraş önlərində baş verən savaşda Zülqədərlilərə yenildi (1387).
Sultan Bərkuk Süli bəyi məğlub edə bilməyincə onun bəylik fərmanını təsdiq etmek məcburiyyətində qaldı.
Süli bəyin səltənətinin ilk illərində qarşısına bir rəqib daha çıxdı. Bu dəfə qardaşıoğlu Nasirəddin Məhəmməd bəy Xəlil bəy oğlu, məmlüklərdən də yardım alaraq əmisinə qarşı çıxdı. Məmlük əmirlərindən Sis naibi Sungur bəy ilə birləşən Məhəmməd bəy 1388-ci ildə əmisi Süli bəyi məğlubiyətə uğratdı. Bu savaşda məmlük sultanına cəbhə almış olan Malatya naibi Mintaş, Süli bəyin yanında yer aldı. Aldığı bu məğlubiyyətdən sonra Dəvəli qalasına çəkilən Süli bəy; Yel Buğa, Mintaş və diğer Türk-Məmlük əmirlərinin Sultan Bərkuka qarşı giriştiyi üsyanda təsirli oldu. Süli bəyin üsyançı bəylərə verdiyi zülqədərli qüvvələri Qeysəri üzərinə yürüş edəkən qardaşıoglu Məhəmməd bəy və əmrindəkilər isə Bərkukun yanında savaşırdılar.
Nəticədə Yel Buğa və Mintaş əmrindəki üsyançı qüvvələr Sultan Bərkuku taxtdan endirdilər. Ancaq bu səfər özləri mücadiləyə başladılar və Yel Buğanı məğlub edən Mintaş özünü lələ olaraq elan etdi. Fəqət çox keçmədən Bərkuk, Mintaşa qarşı təkrar üstünlük quraraq səltənətini yenidən eldə etdi. Süli bəy və Mintaş təkrar bir araya gələrək məmlük ərazisində yağma və təxribat aparmağa davam etdilər. Bunlar Ayntəb şəhərini ələ keçirdilər.
Bu tarixlərdə Əmir Teymur Şərqi Anadolu səfərine çıxmışdı. Süli bəy ona elçilər göndərərək itaətini ərz etdi. Süli bəy ayrıca Əmir Teymuru Suriya üzərinə bir səfər etməyə şövq etdi (1394). Zülqədəroğlu Süli bəyin bu hərəkətindən xəbərdar olan Məmlük sultani Bərkuk böyük bir ordu hazırlayaraq Zülqədərlilərin üzərinə göndərdi (1395). Hələb valisi əmrindəki bu məmlük qüvvələri Süli bəyi ağır bir məğlubiyyətə uğratdı. Canını gücle qurtaran Süli bəy bütün məiyyətini itirdi. Bu zəfərə də qane olmayan Bərkuk, daha öncələri Qaraca bəy və Xəlil bəyə etdiyi kimi Süli bəyə də bir sui-qəsd hazırlatdıraraq onu da 1398-ci ilin martında öldürtdü.
Ruyş ilanbaşı
Ruyş ilanbaşı — (lat. Dracocephalum ruyschiana)
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi bir və ya bir neçə, nazik, sadə və ya budaqlı, hündürlüyü 20–45 sm, qısatüklü və ya demək olar ki çılpaqdır. Yarpaqları oturaq, xətti-lansetvari və ya xəttvari, üstdən tünd yaşıl, altdan daha açıq rəngdədir. Köbələri azçiçəklidir, gövdənin təpəsində uzunsov başcıqlı çiçəkbirliyi şəklində yığılmışdır, çiçəkləri demək olar ki, oturaqdır. Kasacıqları 7–12 mm, qısatüklü, çox vaxt bənövşəyidir. Tacı 2–2,5 sm, əlvan bənövşəyi və ya bənövşəyi-göy rəngdə, xaricdən qısa tüklüdür. Toxumcaları 3 mm uzunluqda, hamar yumurtavari, küt üçtinli, demək olar ki, qara rəngdədir.
Yayılması
BQ Quba sahəsinin rayonlarında orta dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Dağ çəmənlərində bitir.
Sedum stenopetalum
(Sedum stenopetalum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tatyana Jırkova
Karyera
Tatyana Yorevna Jırkova 28 avqust 1970 ildə Tyonqyolyo kəndində anadan olmuşdur. Məktəbə qədər babasının yanında Tumul kəndində yaşamışdlr. İlk təhsilini isə Pavlov orta məktəbində almışdır.
Beşinci sinifdə oxuyarkən məktəbin xizək üzrə bölməsinə yazılmışdır. Burada onun ilk müəllimi Anatoli Nikitiç Osipov olur. Tatyana məhz onu idman dünyasına gəlməsinin əsas səbəbkarı hesab edir.
Tatyana 2002-ci ildə Belçikanın Torhaut şəhərində keçirilən 100 metr məsafəyə qaçışda birinci yeri tutur (7:37). Hollandiyanın Vinshoten şəhərində 2004-ci ildə keçirilən avropa çempionatında 7:10.31 (Avropa rekordu) vaxtla Avropa çempionu olur. 2008-ci ildə İtaliyanın Etrusk şəhərində 7:23.33, 2003-ci ildə isə Rusiyanın Çernoqolovka şəhərində keçirilən Avropa çempionatında 7:19.51 (Avropa rekordu) Avropa çempionu olur.
«The Comrades]» ümum planet yarışmasında 2005-ci ildə Cənubi Afrikada keçirilən yarışmada bütün yarışmanın 95 illik tarixində ikinci nəticəni göstərərək qalib olur (89 km, 5:58.50). «İki okean» yarışmasında 2006-cı ildə 56 kilometrlik məsafədə birinci yeri tutur (Cənubi Afrika).
2009-cu ildə keçirilən «The Comrades» yarışmasında bürünc medal qazanmışdır.
Rusiyanın əməkdar idman xadimi, Rusiya Federasiyasının əməkdar bədəntərbiyəsi və idman xadimi, Dollu və Meqino-Karqslas uluslarının fəxri sakinidir. Onun adı «Rusiyanın ən yaxşı» insanları kitabına daxil edilmişdir.
«Saxanın Rusiya tərkibində 370 illiyi» ilə əlaqədar təsis olunan mükafatın laureatı. «Saxa Respublikası günü» üçün təsis olunan mükafatın sahibi. Rusiya Federasiyası Prezidentinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür. Rusiya Federasiyasının 2000, 2004, 2006, 2008 illər ərzində ilin idmançısı seçilmişdir.
Yakutiya MSSR ərazisində 1986-cı ildə keçirilən yarışmada qalib gəlir. Yakutiya xalqlarının yarışmasında 1996, 2000, 2003, 2006 illərdə qalib gəlir. Mançaar spartakiyadasında, kınd təsərrüfatı oyunlarnın qalibi olmuşdur.
2012-ci ilin sentyabrında öz idman karyerasını bitirmişdir.
Çulpan
Çulpan - türk mifologiyasında planetlər tanrısı. Digər adları Colman, Çolbun, Çolmun, Çulban, Çolman və monqol dilində Solbon, Solbun, Sulbandır. Planetləri idarə edər və bir-birləriylə çarpışmadan hərəkət etmələrini təmin edər. Adı səmadakı ən parlaq planetlərdən birinə verilmişdir (Venera). Türklərdə qadın cinsində olaraq qəbul edilmişdir. Esege Xanın oğludur. Bir söz bənzərliyi səbəbiylə səhv olaraq "Çoban Uldızı" deyildiyi də olar. Bir başqa görüşə görə də çobanların bu ulduzu istiqamət tapmaqda istifadə etdiyi və bu səbəblə də Çolpanın eyni zamanda bir çoban tanrısı olmasıdır. Çoban qılığında dağlarda gəzdiyi fikri əfsanələrdə əksini tapmışdır.
Tançolpan
Tançolpan xanım - türk və altay mifologiyasında meşə tanrıçası. Çulpan ilə əlaqəli bir ruhdur. Meşə tanrısının qızı və ya nəvəsi olaraq bilinər. Çiyininə yaşıl şal örtər. Küləkdən daha yüngül bir paltarı vardır və bütün bədəni görünür. Başında çiçəklərdən bir çələng vardır. Şən bir gənc qızdır. Şəfəqde gəzər və Çulpan ilə də qohumdur. Macarların şəfəq tanrıçası "Hajnal Anyácska"yı ağıla gətirir. Söz, Tan (şəfəq) və Çulpan sözlərinin mürəkkəb halıdır. Türkcədə Venera planetinə məşhur olaraq "Tan Çulpanı (Tan Çolpanı)" deyilməkdədir, bu səbəbdən bu tanrıça əslində monqollarda kişi olan Çolpanın, türk mədəniyyətində dişi olaraq qəbul edilməsinin bir nəticəsidir.
Etimologiya
(Çöl/Çul/Sol/Sul) kökündən törəmişdir. Qədim monqolca Solbun (göy cisimi) sözü ilə əlaqəlidir.
MRNT
thumb
mRNT və ya məlumat RNT-si və ya məlumat RNT canlı hüceyrələrdə zülal sintezi üçün lazım olan informasiyanı DNT'dən alaraq ribosoma daşıyan RNT tipidir. mRNT RNT polimeraza fermenti tərəfindən istehsal olunur. Hər bir zülal tipi üçün spesifik mRNT var. DNT-dəki koda görə yaradılan olunan mRNT üzərində daşınan üçlü nukleotid qurupuna kodon deyilir. Hər kodon bir aminturşu kodlayır. mRNT üzərində ən çox 64 növ kodon yerləşir. Bir mRNT təkrar-təkrar istifadə oluna bilir və ömrünü bitirdikdən sonra sonra parçalanır. mRNT, hüceyrədə ən az miqdarda olan RNT növüdür. Hüceyrədəki RNT-lərın təxmini olaraq 5% təşkil edir.
Erigeron uintahensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sorbus oligodonta
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Faiz
right|50x50px Faiz — ədədin yüzdə bir hissəsi, "%" ilə işarə olunur. Riyaziyyatın mühüm anlayışlarından biridir. Sözün özü mənşəcə latın sözü olub (per centum), mənası "yüzdə" deməkdir. 1885-ci ildə Parisdə Matye de la Porta "Kommersiya hesabına rəhbərlik" kitabını nəşr edir. Həmin kitabda faiz hissəsindən danışılır ki, bu da "cto" kimi işlənirdi (cento-nun qısaldılmış forması) və nəşriyyatçı çap xətası nəticəsində bu sözü "%" kimi yazmışdır. O zamandan da faiz işarəsi kimi bu cür istifadə olunmağa başlanılmışdı.
Deymos (Mars)
Deymos — Günəş sistemində Mars planetinin peykidir.
Faiz
Müəyyənləşməsi
0,35 = 0,35 • 100% = 35%; 2,3 = 2,3 • 100% = 230% və s.
Deymos (Mars)
Kəşfi
1877-ci ildə Amerika astronomu A. Holl kəşf etmişdir. İlk dəfə yaxın məsafədən şəklini 1977-ci ildə “Vikinq-1” KA çəkmişdir.
Xüsusiyyətləri
Planetin mərkəzindən orta məsafəsi 23,5 min km, dolanma dövrü 30 saat 21 dəqiqədir. Deymos düzgün olmayan formaya malikdir və bəzi asteroidlərin maddəsinə oxşayan dağ süxurunun və buzun karbonla zəngin qatışığından ibarətdir. Deymosun səthi dayaz kraterlərlə doldurulmuş (iki ən böyük kraterinin diametri təqr. 2 km-dir) və reqolitlə –xırda tozlu layla ör tülmüşdür. Deymosun ölçüsü 15×12,2×11 km, kütləsi təqribən 1,8×1015 kq. Bu parametrlər Deymosu asteroid hesab etməyə əsas verir. Onun orbiti Yupiterin təsiri ilə elə dəyişmişdir ki, sonralar Marsa yaxın keç dik də Deymos planetin cazibə sahəsi ilə tutulmuşdur. Digər nəzəriyyəyə görə Deymos Marsla ümumimənşəlidir. Axırıncı fikir Deymosun orbitinin praktik olaraq Marsın ekvator müstəvisində yerləşməsinə (meyli təxminən 2°) əsaslanır. Mars Deymosda güclü qabarmalar törədir və nəticədə Deymosun ox ətrafında fırlanması və orbit üzrə dolanması rezonansda olur, yəni peyk Marsa həmişə bir tərəfi ilə çevrilir. Marsdan müşahidə etdikdə Deymosun bucaq diametri təqr. 2 ״-dir və sıfır ulduz ölçülü parlaq ulduz kimi görünür.
Faiz
Müəyyənləşməsi
5% — 5: 100 = 0,05;
2,7–2,7: 100 = 0,027;
6700–6700: 100 = 67
Sedum ternatum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adalar arası dəniz
Adalar arası dəniz — halqavari şəkildə adalarla ( və ya qayalıqlarla) əhatələnmiş və okeanın digər hissələrindən ayrılmış dənizlərə deyilir.
Adalar arası dənizlərin böyük qismi Malay arxipelaqına daxil adaların arasında yerləşir. Adalar arası dənizlər: Filippin dənizi, Yava dənizi, Banda dənizi, Sulavesi dənizi, Solomon dənizi, Daxili Yapon dənizi, Aki dənizi, Sulu dənizi, Bismark dənizi, Halmahera dənizi, Mindanao dənizi, Koro dənizi, İrland dənizi və s.
Geostruktur baxımından çağdaş Geosinknal bölgələrdə yerləşir.
Vunqtau
Vunqtau (Vũng Tàu) — Vyetnamın Baria-Vunqtau əyalətində şəhər. Hanoydan 1200 km cənubda yerləşir.
Əhalisi 240 min nəfər (2002), sahəsi 140 km²-dir. Baria-Vunqtau əyalətinin inzibati mərkəzi. Şəhərdə hava limanı var. Vyetnamın neft sənayesi mərkəzidir.
1988-ci ildə "Azərbaycanfilm" Kinostudiyası tərəfindən Bakı və Vunqtaunun dostluğu haqqında "Ağ pələnglə görüş" filmi çəkilmişdir.
Bakının Xətai rayonunda Vunqtau küçəsi var.
Bulbophyllum jiewhoei
(Bulbophyllum jiewhoei) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sorbus parumlobata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Avstriya ilanbaşı
Avstriya ilanbaşı —
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi bir və ya bir neçə, hündürlüyü 20–50 sm, tüklü, aşağı hissəsi bənövşəyi rənglidir. Qısa saplaqlı yarpaqları 3–7 xəttvari küt hissəyə bölünmüşdür, qısa yan budaqlarının yarpaqları ucları biz olan 3 hissəyə bölünmüşdür və ya bütövdür. Köbələri azçiçəklidir, bəziləri gövdənin təpəsində başcıqlı çiçəkqrupu şəklində yığılmışdır. Kasacığı 10–13 mm, uzuntüklü, bənövşəyidir. Tacı 3–4 sm, tünd bənövşəyi, xaricdən seyrək tüklüdür. Toxumcaları 3 mm uzunluqda, qabırğacıqları qanadabənzər şəkildə enlənmişdir.
Yayılması
BQ Quba sahəsinin rayonlarında subalp qurşağında yayılmışdır. Çəmənlərdə, dağ çəmənlərində bitir.
Exolokasiya
Exolokasiya – əşyalardan əks olunan səs dalğalarının və ya radiodalğaların qeydə alınması, onların yerinin, forma və ölçülərinin təyin edilməsi.
Akustik exolokasiya, radioekolokasiya və hidroekolokasiya formaları mövcuddur. Bəzi həşərat və quşlarda, yarasa, delfin, suiti, balina və s.-də canlı exolokasiya var. Exolokasiya heyvanların səmti bilməsi, maneələrdən qorunması, həmçinin qida axtarması üçün vacibdir. Yarasa və delfinin exolokatoru ətraflı tədqiq edilmişdir.
Exolokasiya prinsipi ilə işləyən texniki qurğular, sualtı qayıqların yerini öyrənməkdə, minalanmış sahələri tapmaqda, dəniz və okean dibi relyeflərinin tədqiqində geniş tətbiq olunur. Lakin, texniki exolokasiya qurğuların həssaslığına görə canlıların exolokasiyasından geri qalır.
Erigeron uliginosus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şəbəkə gərginliyi
Elektrik enerji təchizatının iki prinsipial xüsusiyyəti var: gərginlik və tezlik. Cənubi Amerika və Avstraliyanın, Asiyanın, Afrikanın böyük hissəsində, Avropada 230 V gərginlik və 50 Hs tezlik istifadə edilir. Şimali Amerikada isə 120 V gərginlik və 60 Hs tezlik istifadə olunur. Digər gərginliklər də mövcuddur və bəzi ölkələrdə 230 V gərginlik və ancaq 60 Hs tezlik istifadə olunur.
Fəsil
Astronomik mövsümlər - gündönümündən (yay və qış) və gecə-gündüzün bərabərləşməsinə uyğun bölünür.
Fenologiya - mövsümlərin müddəti təbiət hadisələrinə uyğun olaraq bölünür (təbiətdə iqlimin mövsümi dəyişikliyinə uyğun).
Təqvim üzrə mövsümlər
Fəsilləri dövrü belədir : qış payız yaz yay .İlin fəsilləri belə dövr edir: Qış Payız Yaz Yay .Orta en dairələrində il formal olaraq təqribən 4 bərabər hissəyə bölünür. Şimal yarımkürəsinin əksər ölkələrində fəsillərin başlanma və bitmə vaxtı aşağıdakı kimi qəbul edilib:
Cənub yarımkürəsində isə bu, aşağıdakı kimi qəbul edilir:
Aşağı Xuc
Aşağı Xuc – Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Digah-Xucbala bələdiyyəsinin tərkibindədir.
Toponimikası
Aşağı Xuc oyk, mür. Quba r-nunun Xucbala i.ə.v.-də kənd. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Orta Xuc kəndinə məxsus qışlaq yerində bina edilmişdir. Toponimi, əsasən mənşəcə qıpçaqlardan olan kuç tayfasının adı ilə əlaqələndirirlər. Oykonimin birinci komponenti yaşayış məntəqəsini eyniadlı digər iki kənddən fərqləndirmyə xidmət edir.
İlan zəhəri
İlan zəhəri — bəzi ilanların tüpürcək vəzilərinin zəhərli ifrazatı. İlan zəhəri rəngsiz, sarımtıl, yaxud yaşıla bənzər duru mayedir. İlan zəhəri müalicə əhəmiyyətlidir.
Sorbus × thuringiaca
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İlan zəhəri
İlan zəhərini qurudulmuş halda 23-ilə qədər saxlamaq olur. Zəhərli ilanlar mühafizə olunur. Abşeron yarımadası Şahidli burnunda 3 min gürzə saxlanan qoruq var.
Azərbaycanda 23 ilan növü mövcuddur. İlanlar, siçan, ilbiz, həşərat, quş yumurtası və s. ilə qidalanır.
Sempervivum calcareum
(Sempervivum calcareum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Plazmid
thumb|269x269px|Plazmidin quruluşu.
Plazmid, öz özünü kopyalaya bilən, xomosom dan ayrı bir DNT hissəsidir. Tipik olaraq dairəvi və cüt sarmallıdır. Ümumiyyətlə bakteriya larda, bəzən eukariotlar da da tapılır. Bir hüceyrədə böyük bir plazmidin bir surəti, daha kiçik boy plazmidlərin isə yüzlərlə kopyası ola bilər. Hətta, yüksək kopya sayına sahib olması məqsədi ilə seçməyə məruz qalmış bəzi süni plazmidlərin minlərlə nüsxəsinə rast gəlmək olur. Çoxu plazmid içində olduqları bakteriyaya selektif üstünlük təmin edən, bakteriyanı bir antibiotikə müqavimətli etmək kimi xüsusiyyətlər təmin edən genlər və ya gen qrupları daşıyırlar. Hər plazmid xromosom dan müstəqil olaraq kopyalanmasını təmin edən, bir DNT qovluğuna malikdir.
Plazmid termini Amerikalı molekulyar bioloq Coşua Lederberq tərəfindən 1952-ci ildə ilk dəfə istifadə edilmişdir.
Payız
thumb|300px|Payız mənzərəsi
Payız vəya güz — ilin dörd fəslindən biri.
Mahmud bəy Vəlibəyov
Mahmud bəy Həsənəli bəy oğlu Vəlibəyov – Sankt-Peterburq Universitetinin məzunu, notarius.
Həyatı
Mahmud bəy Həsənəli bəy oğlu 1884-cü ildə Cavanşir qəzasının Xocalı kəndində anadan olmuşdu. Şuşa şəhər real məktəbini, sonra gimnaziyanı bitirmişdi. 1908-ci ildə Sankt-Peterburq Universitetinin hüquq fakultəsinə daxil olmuşdu. 1914-cü ildə buranı tamamladiqdan sonra, Azərbaycana qayıtmış və Bakı şəhərində notarius vəzifəsində iş fəaliyyəyinə başlamışdı. Azərbaycanın ilk notariusudur. Mahmud bəy 1946-cı ildə vəfat edib.
Ailəsi
Mahmud bəy Məhbubə xanım Mirzə Kərim bəy qızı Hacıyeva ilə ailə qurmuşdu. Həsənəli bəy, Hüseyn bəy, Vəli bəy, Rüstəm bəy adlı oğulları vardı.
Puşkin dağnanəsi
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik, kökümsovu nazik uzun bitkidir. Gövdəsi çoxsaylı, nazik, çox budaqlı, sərilən və ya qalxan, çox xırda buruqvari tüklü, çox vaxt qırmızımtıl və ya bənövşəyitəhər rəngli, uzunluğu 12 sm-ə qədər olan bitkidir. Yarpaqları qısa saplaqlı, xırda, 4-8 mm uzunluqda, yumurtavari, enli yumurtavari və ya yumru, küt və ya birdən ucu az sivri, əsasında az daralan və ya yumrutəhər, tamkənarlı və ya yuxarı hissədə seyrək dişli, hər iki tərəfdən çılpaq və ya zəif və qısa tüklüdür. Çiçəkqrupu başcıqlı, şarvari, ağtəhər, 1-1,5 sm diametrdədir. Çiçək çox qısa saplaqda, kasacıq 5-6 mm uzunluqda, dar boruvari; sıx uzun ağtüklüdür. Tacı 6-7 mm uzunluqda, bənövşəyi rənglidir.
Yayılması
BQ Quba sahəsinin rayonlarında subalp və alp qurşağında yayılmışdır. Qayalı-daşlı və daşlı töküntülərdə bitir.
Sorbus pseudofennica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aviçi
Avicii və ya Tim Bergling — Stokholm, İsveçdən olan məşhur DJ və mahnı prodüseri idi. Avicii 2010-cu ildə «My Feelings for You», «Seek Bromance», «Blessed» və «Levels» adlı single'lara görə məşhurlaşdı. Forbes jurnalına əsasən Avicii ən yüksən qonorar alan DJ-dən biri idi, onun illik gəliri 7 mln. dollar idi.
Bioqrafiya
Tim Bergling 1989-cu ildə Stokholm şəhərində anadan olmuşdu. Öz karyerasını Lazy Jones adlı videooyun üçün musiqi remixinin etməsi ilə başlamışdı, sonralar o öz «Lazy Lace» adlı trekini yazmışdı. Onun musiqisinə əsasən Basshunter, Lyuk Leydbek, Stiv Anjello, Tocadisco, Daft Punk, Erik Pridz və Aksvell kimi ifaçılar təsir göstərmişdilər. Pit Tonqun Fast Trax adlı proqramında qələbə qazandıqdan sonra Tim bir çox şirkətlərdən təklif aldı və 2008-ci ildə «Manman» adlı trek buraxdı. Həmin ilin may ayında o At Night Management və Vicious Grooves qrup-şirkətləri ilə kontrakt bağladı.
Ölümü
20 aprel 2018-ci ildə, Oman'ın Məsqət şəhərində evində ölü olaraq tapılmışdır. Ailəsi 26 aprel tarixində məşhur Dj'in ölüm səbəbinin intihar olduğunu açıqladı.
Single'lar
* Psevdonim Tim Berg.
** Psevdonim Tom Hangs.
Bulbophyllum inquirendum
(Bulbophyllum inquirendum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qabaqcadan görmək
Qabaqcadan görmək ya Proqnozlaşdırma (İngiliscə. Forecasting) keçmiş və indiki verilərinin istiqamət və gedişini analizi (data trend analysis) əsasında gələcək haqda öncədən faktlı və məntiqli xəbər vermək prosesidir. Bir adi örnək, gələcək müəyyənləşmiş günlərdə faiz dəyişənin təxminidir. Öncədən Demək (Prediction) isə Qabaqcadan görməklə eynidir, ancaq daha ümumi sözdür. İkisi də formal statistik metodlarında olan Zaman Seriləri, keçmə-bloklu (cross-sectional), uzunasına rəqəmlər (longitudinal data), ya alternativ az formal qərar çıxarmaq metodlarını işlədirlər. Bu istifadə çeşidli sahələr arasındda fərqli ola bilər: misal üçün, hidrologiya'da, "Qabaqcadan görmə" (forecasting) və "Ön görü" (forecast) müəyyənləşmiş gələcək zamanlardakı dəyərlərin qiymətləndirilməsi için saxlanılır, halbuki "Öncədən Demək" (Prediction) ibarəti, uzun bir dönəmdə sel axımlarınının neçə dəfə baş verməsi kimi, daha çox ümumi təxminlərə işlənir.
Risk və qeyri-müəyyənlik (bilinməzlik) Qabaqcadan görmə və öncədən deməyin ən önəmli və ayrılmaz bölümüdür; ümumən qabaqcadan görməyin doğru bir təxmin olacağına yaxşı bir dərəcələndirmək qayda və praktika sayılır. Hər halda, məlumat və verilən sayılar (data) diqqətli təxmin etmək içun həməşə güncəlməlidirlər.
Sayılı yollar Keyfiyyətli yollar qarşısında
Keyfiyyətli öngörü yolları istehlakçıların düşüncə və qərarı əsasında və subyektiv dirlər. Onlar keçmiş verilər(data) əldə olmasalar uyğundurlar. Onları adətən orta və ya uzun mənzilli qərarlarda işlətmək olar. Keyfiyyətli öngörü yollarından neçə örnək:
Sayılı qabaqcadan görmə modelləri indiki və keçmiş verilər(data)dən gələcək veriləri (data`nı) əldə etmək için işlənirlər. O modellər keçmiş sayılı verilər(datalar) əldə olanda, və başqa tərəfdən gələcəkdə keçmiş kimi məntiqi tikrar olacaq ülgülər və qalibləri yerində qalanda, uyğundurlar. Bu modelləri ümumən qıssa və ya orta mənzilli qərarlarda işlətmək olar. Sayılı öngörü yollarından neçə örnək:
Orta yanaşma
keçmişdəki faktlar olaraq
Sadə yanaşma
Sadə öngörmə (Naïve forecasts) yanaşması ən səmərli (İng. cost-effective) qabaqcadan görmə modelidir, və daha mürəkkəb modellər qarşısında, daha yaxşı bir bençmark hazırlayabilər. Zaman seriləri verilərində (datasında), sadə yanaşmanı istifadə etmək son muşahidə olunmuş dəyərlər ilə eyni olan öngörüləri ortaya çıxardır. Bu metod öncədən dəqiqliklə və güvənlə deməyi çətin olan iqtisadi və maliyyə zaman serilərinə yaxşı iş verir. Zaman seriləri mövsümlü olurlarsa, son mövsümdəki dəyərlərlə bərabər olan sayıları əldə edən mövsümlü sadə yanaşma daha uyğun olabilər. Sadə metod sürükləmə (Drift) kimi də işlənəbilər ki onda son muşahidə yə ilk muşahidədən son muşahidəyə qədər orta dəyişikləri artırılacaq. Zaman seriləri işarələr sistemində:
Sürükləmə Yolu (Drift method)
Sadə metodda bir variasiya (dəyişiklik) öngörməyə artma zamanda çoxalmaq ya azalmaq icazəsi verir; elə ki artma zamanda dəyişmə miqdarı (sürükləmə ya drift adlanır) keçmiş verilərdə (data`da) orta ədədinin dəyişməsini göstərməyə imkan yaradır. Buna görə, T+h zamanı üçün öngörü aşağıdakı formulayla hisablanır:
Bu ekvivalent ilk və son müşahidə arasında bir xətt çəkərək, gələcəyə doğru aparır (extrapolate).
Mövsümlü sadə yanaşma
Mövsümlü sadə yanaşma xüsusən yüksək mövsümsəl səviyyəli verilərdə (data`da) faydalıdır.
Zaman seriləri yolları
Zaman seriləri metodları keçmiş veriləri (data`nı) gələcək nəticələrinin qiymətləndirilməsinin əsası olaraq işlədirlər.
Səbəbli / ekonometrik qabaqcadan görmə yolları
Bir sayı qabaqcadan görmə yolları əsas faktorları müəyyənləşdirməyə çalışırlar ki öngörmə dəyişənə (variable) təsir edəbilsinlər. Örnək üçün, iqlim modellərinə görə məlumat əldə olursa, çətir satışına bir öngörmə modelini düzəldib və onu yaxşılatmaq olar. Qabaqcadan görmə modelləri müntəzəm mövsüm varyasyonlarını tez-tez nəzərə alırlar. İqlimdən əlavə, belə varyasyonları tətillər və gömrüklərdə isə işlətmək olar: örnək üçün, futbol mövsümü zamanında kollec futbol geyim satışı, mövsüm sona çatandan öncə çox olacaq. Səbəbli qabaqcadan görmədə istifadə olunan bir neçə qeyri-rəsmi yol, sərt alqoritmlər işlətmirlər(qaynaq?), ama onun yerinə qabaqcadan görən hökm (the judgment of the forecaster) işlədirlər. Bir sayı qabaqcadan görmələr keçmiş münasibətlər və dəyişənlər(variables) arasını nəzərə alırlar: Bir dəyişən, örnək üçün, bir başqa dəyişən ilə üzün bir müddətdə təxminən xətti ilişkidə olursa, mütləq əlaqələr səbəblərini dərk etmədən, belə bir əlaqəni gələcək üçün təxmin etməyi uyğun ola bilər. Səbəbli yollar bunları ehtiva edir:
Quantitative forecasting models are often judged against each other by comparing their in-sample or out-of-sample mean square error, although some researchers have advised against this.[5]
Qabaqcadan görməyin dəqiqlik və doğruluyu
Səhvlər məhdudiyyətləri
Çaun körfəzi
Çaun körfəzi — Çukotka Muxtar Dairəsi ərazisində yerləşən körfəz. Şərqi Sibir dənizinin şərqində yerləşir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Çukot Muxtar Dairəsinin Çaun rayonu ərazisində yerləşir.
Sahilində mühüm Arktika limanı olan Pevek limanı yerləşir. Həmcinin qəsəbə hava limanına sahibdir. Qış ayları Pevekdən Baranixaya yol gedir.
Tarixi məlumat
Körfəz 1646-ci ildə İsa Neçaev tərəfindən təşkil edilən rus ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir. 1762-ci ildə Çaun buxtasını Nikita Pavloviç Şalaurov ziyarət edir və körfəzin xəritəsini tərtib edir. Körfəzin adı yukagirlərdən götürülmüşdür. Yukagirlərdə olan Çovan sözündən götürülmüş mənası «dəniz»-dir.
Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri
Körfəz dənizlə üç böğazla birləşir: Kiçik Çaun boğazı (Ayon adasının qərbində), Srednı (Ayon adası ilə Böyük Routan adası arasında) və Pevek (Böyük Routan adasımın şərqi). Şərqdən Şelaqski burnu ilə əhatələnir. Qərb sahilləri hamar şərq sahilləri isə hisbətən hündürdür.Körfəzin uzunluğu 150 km, eni 100 km, dərinliyi isə 20 metri keçmir. Boğazlarda isə dərinlik 31 metri keçmir.
Yayda dəniz axınları şimal enliklərindən gətirdiyi buzları körfəzin girəcəyində toplaylır. Burada Lionski buz massivini əmələ gətirir.
Körfəzə çoxlu sayda kiçik çaylar yökülür: Pootaypıvaam, Mlelıın, Teyukuul, İçuveem, Palyavazan, Çaun, Puçeveem, Levyuveem, Kremyanka, Ittıkulveem, Emıkkıvyan, Rakvazan və d. çaylar. İçuveem sisteminə Orta İçuveem və Kaatır çayları daxildir. Sahilində yerləşən burunlar:Qorbatıy, Naqlyonqın, Turırıv, Mlelıın. Körfəzdə yerləşən adalar:Mosey, Ayon, Routan adaları (Kiçik Routan və Böyük Routan). Çaun, Pevek və Srednıy boğazları ilə Şərqi Sibir dənizi ilə birləşir. Pevek boğazı Routan adaları ilə Pevek yarımadası arasında yerləşir. Uzunluğu 14 km, eni 4 km, orta dərinlik 14–25 m, ən dayaz yeri 31 metr təşkil edir. Kiçik Çaun boğazı isə dayaz boğazdır. Boğazın qərbində Mosey adası, şərqində isə kiçik adalar vardır. Sahilləri dayazdır, lilli və qumsal burunlarla zəgindir. Qışda ərazidən Pevek-Ayron yolu keçir. Dərinliyi 6 m-dir
Antropoloji təsir
Körfəzin şimal-şərq hissəsində insanın antropogen təsiri hiss edilir. Ekosistem təmizlənməyən tullantıların təsirinə məruz qalır.
Erigeron umbrosus
Erigeron umbrosus Erigeron umbrosus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bağçalı (Quba)
Toponimikası
Bağçalı oyk., düz. Quba r-nunun Rustov i.ə.v.-də kənd. Keçmiş adı Bağçalı Qışlaq olmuşdur. Kəndin ərazisi Rustov kəndinin keçmiş məhəllələrindən biridir. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsinin əsl adı Bağça Əlidir. XIX əsrin əvvəllərində İsmayıllı r-nunun Lahıc kəndindən gəlmiş Əli adlı şəxsin ailəsinin orada məskunlaşması əsasında yaranmışdır. Lakin aparılan araşdırmalar Bağçalı toponiminin etnotoponim olduğunu söyləyir. 1933-cü ildə r-nun Talabı i.ə.v.-də Bağçaqaraxan, 1917-ci ildə Nuxa qəzasının Qaxmux bölgəsində Bağçalı kəndləri qeydə alınmışdır. Mənbələrdə bu oykonimin Baxşalı variantı da nəzərə çarpır.
Sorbus pseudomeinichii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aşıq Pəri Məclisi
thumb|[[Aşıq Pərinin portreti. (Rəssam: Altay Hacıyev)]] Aşıq Pəri Məclisi — 1984-cü ildə yaranan, qadın aşıq və şairələrin ədəbi birliyi. Yaradıcısı və ilk sədri Azərbaycanın Əməkdar Mədəniyyət işçisi Narınc Xatun olmuşdur. Aşıq yaradıcılığının inkişafına xidmət edən məclis XIX əsr Azərbaycan aşıq-şairi Aşıq Pərinin adını daşıyır. Məclisin hazırkı rəhbəri Pərvanə Zəngəzurludur.
Haqqında
Məclis 1984-cü ildə IV aşıqlar qurultayından dərhal sonra, xalq şairi Hüseyn Arif və yazıçı Əzizə Cəfərzadənin dəstəyi ilə şairə Narınc Xatunun çox böyük fədakarlığı sayəsində yaranmışıdır. Belə ki, Narınc Xatun Borçalıda bir məclisdə olarkən Aşıq Sona Hamamlı (1918-1988) bir Zarıncı havası çalır. Narınc Xatun belə bir sənətkar xanımın ifasını gördükdən sonra düşünür ki bir təşkilat yaratmaq və istedadlı xanım aşıqları orada cəm etmək lazımdır.
Aşıq Pəri Məclisi Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında 22 sentyabr 1984-cü il tarixdə təsis olunmuşdur. Məclisin şöhrəti qısa müddət ərzində Gürcüstan, Dağıstan, İran, Türkiyə və İraqda da yayılmağa başladı. Məclisin üzvləri folklor-musiqi festivallarında iştirak etmək üçün bir çox xarici ölkələrə dəvət olundular.
Azərbaycan Dövlət Televiziyası vasitəsilə Aşıq Pəri Məclisi 1984-cü ildən 2006-cı ilin yayına qədər fasiləsiz olaraq efir fəaliyyəti göstərmişdir. Hal-hazırda Dünya TV-də "Aşıq Pəri İnciləri" adı ilə veriliş yayımlanır.
2015–2022-ci illərdə Güllü Eldar Tomarlı məclisin mətbuat katibi, sədr müavini və bədii rəhbəri olmuşdur.
2011-ci ildən hal-hazıradək Aşıq Pəri Məclisinin rəhbəri Pərvanə Zəngəzurludur.
Keçirdiyi tədbirlər
Aşıq Pəri Məclisinin 1989-cu ildə 5 illiyi, 1994-cü ildə 10 illiyi Dövlət Filarmoniyasında, Aşıq Pərinin 180 illiyi, Narınc Xatunun 70 və 75 illiyi Rəşid Behbudov adına Mahnı Teatrında yüksək səviyyədə qeyd olunmuş və Azərbaycan televiziyasında yayımlanmışdır.
Aşıq Pəri Məclisi 2015-ci il Noyabr ayında R. Behbudov adına dövlət mahnı teatrında Narınc Xatunun xatirəsinə həsr olunmuş konsert proqramı, 2019-cu il may — R. Behbudov adına mahnı teatrında "Aşıq Pəri Sazın-Sözün Zirvəsində" adlı konserti, 10 iyul 2019-cu il Heydər Əliyev adına Respublika sarayında konsert, 2 iyul 2019 — "Aşıq Pəri Məclisi" və "Azərbaycanın Aşıqlar Birliyi"nin birgə təşkil etdiyi konsert proqramı, 26 noyabr 2019-cu il R. Behbudov adına mahnı teatrında "Kəlağayı günü"nə həsr olunmuş konsert, Dekbar 2019 — Muğam mərkəzində Narınc Xatunun xatirəsinə həsr olunmuş konsert, 25 noyabr 2022-ci il R. Behbudov adına mahnı teatrında "Kəlağayımız, əsrlərin yadigarı" adlı konsert proqramları keçirmişdir.
Sorbus pseudothuringiaca
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aka Morçiladze
Aka Morçiladze (10 noyabr 1966, Tbilisi) — gürcü yazıçı.
Həyatı
Aka Morçiladze 1966-cı ildə anadan olub, əsərləri bir çox Avropa dillərinə tərcümə olunub. Hl-hazırda Londonda yaşayır. "Madatov adasına gediş və dönüş" postmodern üslubda yazılmış müəllifin ən məşhur romanlarından biridir. Əsərdə azərbaycanlılar və Bakıyla bağlı maraqlı süjetlər var. Ümumən, Aka Morçiladzenin şəxsində çağdaş gürcü ədəbiyyatı ilə tanış olmaq bizim oxucular üçün maraqlı olacaq. İki qonşu ölkənin bugün ədəbiyyatını dəyərləndirmək baxımından bu roman xarakterikdir.
Çor
Çor – türk xalq mədəniyyətində Cin deməkdir. Çer, Çur, Şor, Şar, Çora, Çura şəklində də ifadə edilir. Monqolcada Çotgor, Çutgur, Çutkur, Çetger, Çetker, Çidkür, Südkür, Sötkör deyilər. Gözlə görülə bilməyən, oddan yaradılmış varlıq.
Xüsusiyyətləri
Anadoluda cin çarpmış və ruhi xəstə mənasında çorlu təbiri istifadə edilər. Xeyir və ya şər olanları mövcuddur. Hər yerdə ola bilər, lakin gözə görünməzlər. Qoruyucu ruh deyildirlər. Ağac altı, qaranlıq kuytular, örenden, yıxıq evlər, su sahilləri, körpü altı kimi təbiətin sərhədi olan yerlərdə yaşamaları onların tilsimli və qaranlıq güclərlə olan marağını daha ilk başda ortaya qoyar. Dəmirdən qorxarlar. Bəismillah demək onları uzaqlaşdırır. (Bismillah İslamın təsiri ilə gəlmiş bir ünsürdür.) Cinlərin başlarındakı qalpaq və ya papaq ələ keçirildiyində o cin ölər. Ölmədən əvvəl də görünməzliyini itirər. Çünki görünməzliyi təmin edən başındakı qalpaqdır. Yeri gəlmişkən qeyd etmək lazımdır ki, nağıl və dastanlarda sehrli börkünü geyərək görünməz olan qəhrəmanlar vardır. Bu başlıqların cinlərdən ələ keçirilmiş olması ehtimalı yüksəkdir. İlan və quş görünüşündə olanları vardır. Qılıqdan qılığa girə bilərlər. Çor vurması, çor çarpması, çor dəyməsi kimi deyimlər cinlərə bağlı xəstəlikləri ifadə edər. Ən çox da ağız əyilməsi, qismən iflic və ya yaddaş itkisi bu hadisələ bağlantılandırılır. Çor bəzən də ruhi xəstəlik mənasını verər. Bıçura deyilən bir növü evlərdə və zirzəmilərdə yaşayır. Qadın qılığına girər. Arçura adı verilən başqa bir növü isə meşələrdə gəzər. Çötrög monqolcada da şeytan deməkdir. Oyun oynamağı sevər. Onun oyun istəyini qəbul edən olsa, öldürənə qədər qıdıqlayar.
Yakut dilində, pis ruh mənasını verən "Çuğort" sözü var. Araşdırmalara görə, türk dillərindəki "Çor" sözü (və onun başqa bir söyleyiş forması olan "Çər"), Rus dilindəki "Çərt" sözü ilə də müqayisə edilir. Rusca "Çert", "cəhənnəmdə yaşayan, pis qüvvələri təmsil edən fövqəltəbii varlıq, Şeytan və İblis" mənasını verər. Belaruscada istifadə edilən "Cort" sözü də yenə eyni mənanı ehtiva edər.
Çorabaş
Çorabaş - türk və altay xalq inancında, doxsan qoyun dərisindən kürkü və səksən qoyun dərisindən börkü (şapkası) olduğuna inanılan cindir.
Çərtəgri
Çərtəgri - türk və altay xalq inancında şeytan anlayışını qarşılayar. Çorların ən təhlükəli və ən pisləridir. İnsanlara ağır zərərlər verə bilərlər. Qorxunc və güclü qabiliyyətləri vardır.
Çoraman
Çoraman, cinlərlə məşğul olan şəxslərə deyilir. Çoramun və ya Şoramun olaraq da ifadə edilər. Cin çıxarıcı, cinci müəllim. Digər dünyaya aid varlıqların yarım, əskik, tək orqanlı olmaları səbəbiylə onlarla məşğul olan bu cür insanların da, fikrən və ya bədənlə yarım olduqları və ya gələcəkdə ola biləcəkləri inancı məşhurdur. Bu anlayış çarpılma, çarpıq, çarpılmış kimi sözlərlə ifadə olunur. Bu varlıqlarla məşğul olmaq təhlükəlidir.
Etimologiya
(Çor/Şor) kökündən törəmişdir. Xəstəlik və gözlə görülməmə mənası daşıyır. Müxtəlif dillərdə fərqli oxunuşları mövcuddur. Ərəbcə şər ilə bir əlaqəsi yoxdur. Yalnız bir oxşarlıqdır. Monqolcada çötrög, şeytan deməkdir.
Yaz
thumb|250px|right|Yaz fəslində ağacların çoxu çiçəklənir.
Yaz yaxud bahar - ilin 4 fəslindən biri. Şimali yarım kürədən mart və iyun
Yazda ağaclar çiçək açır, hava istiliyi artmağa başlayır. Bu mövsümdə qar əriməsi və bol miqdarda yağışların yağması ilə su yataqları olan dərələr, göllər, Gölməçə və anbarlar su ilə dolar. Baharın xəbərçisi çiçəklərdir. Xüsusilə bu mövsümdə yerli hava depresiyanı alaraq meydana gələn hava dəyişikliklərində xalq arasında Qırx İkindi adı verilən leysan yağışları başlar. Bu yağışlarla şiddətli göy gurultusu, ildırım düşməsi, dolu təhlükəsi və sel fəlakətləri də görülər. Bəzən bu yağışlar cütçülərə çox zərər verər. İnsanlar üzərində də sağlamlıq baxımından mənfi təsirləri ola bilər. Yorğunluq, halsızlıq yazın insanlar üzərindəki mənfi təsirlərindəndir. Bu vəziyyətə tibb dilində qısaca bahar yorğunluğu deyilir.
Sempervivum tectorum
(Sempervivum tectorum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Həsənəli bəy Vəlibəyov
Həsənəli bəy Vəli bəy oğlu Vəlibəyov — Qarabağda quberniya katibi, dövlət məmuru.
Ailəsi
Həsənəli bəy Bilqeyis xanım Əhməd bəy qızı Haqverdiyeva  ilə ailə qurmuşdu. Mahmud bəy adlı oğlu, Saray xanım, Sayalı xanım, Tərlan xanım və Alagöz xanım adlı qızları vardı.
Bulbophyllum inornatum
(Bulbophyllum inornatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sterlitamak rayonu
Sterlitamak rayonu (Стәрлетамаҡ районы) — Rusiya Federasiyası, Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Sterlitamak şəhəridir (rayon ərazisinə daxil deyildir.)
Sabir Əliyev (xanəndə)
Sabir Məhərrəm oğlu Əliyev — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının muğam bölməsinin solisti, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (2017).
Sterlitamak rayonu
Coğrafiyası
Rayonun inzibati ərazisi 2221.6 km²-dir. Rayon ərazisi Pribelskaya təpəli düzənliyində yerləşir. Yeraltı ehtiyyatlardan neft, natrium xlorid, əhəng daşı, sement gili, gips, odadavamlı gil, plitələr üçün gil, genişlənmiş gil, kərpic xammalı, qum və çınqıl, aqronom filizləri ilə təmsil olunur. İqlimi mülayim kontinental, isti və qurudur. Hidroqrafik şəbəkə Aqidel çayı və onun qolları Aşkadar, Sterl, Kuqanak ilə meydana gəlir. Çay düzənliyində rayon ərazisinin 5,1% -ni tutan palıd, cökə və qarağat qarışığı olan yamac meşələri yayılmışdır. Qara və tünd boz meşə torpaqları geniş yayılmışdır.
Tarixi
Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi Rəyasət Heyətinin qərarına əsasən kantonlara bölünmə ləğv edildikdə, rayon 20 avqust 1930-cu ildə qurulur.
Sabir Əliyev (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
1967–1972-ci illərdə A.Zeynallı adına Bakı Musiqi texnikumunun muğam şöbəsində, 1981–1986-cı illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil almışdır.
Sterlitamak rayonu
Əhalisi
Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozuna görə :
Sabir Əliyev (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
1968-ci ildə tələbə ikən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrına dəvət edilmiş və 50 ildən artıq bu teatrın muğam bölməsinin solisti olmuşdur.
Sterlitamak rayonu
Əhalisi
2024 - 47,25 min nəfər.