cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Komor adaları
Tarix
Böyük Komorda 1875-ci ildə Sultan Əhmədin yerinə keçən nəvəsi Seyyid Əli fransızlara yanaşmaq və onların himayədarlığı qəbul etmək məcburiyyətində qaldı. Fransızlar Anjuan adasını da 1886-cı ildə Sultan III Abdullahın hakimiyyətidə oldu vaxt özdərinə tabe etdilər. Beləcə, bütün Komor Adaları Fransız hakimiyyətinə keçmiş oldu.
Aşağı Seyidəhmədli
Əhalisi
Kənddə 1990-cı ilə olan məlumata görə 1500-1600 nəfər sakin yaşayırdı.
Komor adaları
Tarix
Adalardakı ənənəvi sultanlıq (əmirlik) Fransız hakimiyyəti altında 1912-ci ildə qədər davam etdi. Fransızlar 1912-ci ildə bütün yerli rəhbərlikləri və İslami tətbiqləri ortadan qaldırdılar və Komor adalarını yenə öz hakimiyyətlərində olan Madagaskara tabe etdilər. II Dünya Müharibəsindən sonra Kamor adaları Müsəlmanları müstəqillik uğrunda mübarizələrini sürətləndirdilər və bu məqsədlə Tanzaniyada bəzi təşkilatlar yaratdılar. Bu təşkilatlar sonra Kamor adaları Milli Qurtuluş Hərəkatında birləşərək güclü fəaliyyət başladılar.
Aşağı Seyidəhmədli
İqtisadiyyatı
Aşağı Seyidəhmədli kəndində texniki üzümçülüyə əlverişli iqlim olduğundan sovet dövründə yer altı saxlama yerləri olan spirt zavodu yerləşirdi.
Lorena Miranda
Karyerası
Lorena Miranda, İspaniya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə ABŞ yığmasına 5:8 hesabı ilə məğlub olan İspaniya yığması, London Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.
Komor adaları
Tarix
Fransa 1974-cü ildə adaların gələcəyi ilə bağlı referendum keçirmək məcburiyyətində qaldı. Açıqlanan nəticələrə görə Mayotte Adası xalqının 65%-i Fransız idarəsinin davamını, digər adalardakı xalqın isə 95%-i müstəqilliyi istəmişdi. Fransa 1 yanvar 1976-ci ildə Mayotta Adasından başqa adaların müstəqilliyini qəbul etdi. Ancaq maraqlıdır ki, qurulan müstəqil respublikanın başçılığına bir qərb heyranı olan Əli Suveylih keçirildi.
Ali Suveylih ölkəsini müasirləşdirmə iddiası ilə İslami sıxışdıraraq aradan qaldırmaq kimi bəzi islahatlar həyata keçirmək surətilə Fransız işğalçılarının bacara bilmədiklərini həyata keçirməyə səy göstərdi. Ancaq 1978-ci ildə Əhməd Abdullah tərəfindən çevriliş etdilərək Ali Suveylih vəzifədən uzaqlaşdırıldı. Yeni başçı oktyabr 1978-ci ildə konstitusiyanı dəyişdirərək dövlətin rəsmi adını Komorlar Federativ İslam Respublikası etdi. Əhməd Abdullah da Fransa ilə yaxşı dolanmağa diqqət göstərməsinə və İslamlaşdırma fəaliyyətini yalnız xalqı özünə bağlamaq üçün istifadə etməsinə baxmayaraq qərblilərin dəstəklədiyi muzdlu əsgərlər tərəfindən özünə qarşı bir neçə dəfə uğursuz çevriliş cəhti edildi. Qərb Əhməd Abdullahın ölkənin İslamlaşdırılmasına əhəmiyyət verməsindən narahat olurdular. Əhməd Abdullah noyabr 1989-cu ildə bir sui-qəsd nəticəsində öldürüldü və yerinə Səid Məhəmməd Cuhar keçirildi.
Dövlət quruluşu
Respublika. 2001-ci ilin konstitusiyasina görə prezident 5 il müddəətinə seçilir, namizədlər növbə ilə 3 adadan birindən seçilir. 26.05.2001-26.05.2006 illərdə və 26.05.2016 tarixindən Nqazidja (Qrand Komor) adasından Azali Assoumani, 26.05.2006-26.05.2011 illərdə Ndzvani (Anjuan) adasından Ahmed Abdallah Mohamed Sambi, 26.05.2011-26.05.2016 illərdə Mvali (Moheli) adasından Ikililou Dhoinine olub.
Komor Adalarının ordusu 500 nəfərdən ibarət daimi ordu və polisdən və həmçinin 500 nəfərdən təşkil onunmuş Silahlı Qüvvələrdən ibarətdir. Su və Hava təhlükəsizliyinə müqavilə əsasında Fransa məhsuliyyət daşıyır.
Əhalisi
Əhalisi 806 153 nəfərdir. (iyul 2016-ci il) (Mayotta (Maore) adası ilə birlikdə 1 050 000 nəfərdən çoxdur.)
2012-ci il siyahıyaalmasina görə 724 294 nəfərdir. (Mayotta (Maore) adası ilə birlikdə təxmini 936 900 nəfər)
Uzun ömürlülük - kişilərdə 61, qadınlar üçün 66 ildir.
Microsoft Advertising
Bing Ads (daha əvvəl bilinən adıyla Microsoft adCenter və MSN adCenter), Microsoft Networkun reklam işləri məşğul olan bir qoludur. Pay per click üsulu ilə işləyən Bing Ads bu xüsusiyyəti ilə Google AdSenseə oxşayır.
Komor adaları
Əhalisi
Etnik tərkibi - antaloatra (metis Afro Ərəb Malaqas mənşəli) - 95%-də çoxu, Makua (Zənci Bantu) - 1.5%, Ərəblər - 0,5%, Malagaslar - 0,5% və həmçinin: farslar, fransızlar və hindistanlilardan - (0,2%) ibarətdir.
Rəsmi dövlət dili Ərəb və Fransizdir. Əhalinin böyük əksəriyyəti Komor dilində danişir(suaxili və ərəb dilini qarışığı olan dildir.)
Din - əsasən sünni müsəlmanlar, az sayda şiə müsəlmanlar, fransız və Malagas əhali - xristian katolikdir.
Kişilərin 63%-i, qadınların 39%-i oxuyub yaza bilir.(2003)
Əhalini 28% şəhərlərdə yaşayır.
İqtisadiyyat
Komor inkişaf etməkdə olan bir iqtisadiyyata malikdir. Ölkədə həyat standartları yüksək olan insanlar çox deyil. Heyvandarlıqla yanaşı taxıl, kartof və ədviyyat da istehsal edilir.
Qorqan (Füzuli)
Qorqan — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Qorqan fars sözüdür və canavarlar mənasını daşıyır.
Tarixi
1870-ci ildə praporşik Almurad bəy Məmmədhüseyn oğlu qohum-əqrəbası ilə bu yurda köçdü. XIX əsrin sonlarında Qorqan qışlağının yiyəsi praporşik Cümşüd bəy Almurad bəy oğlu idi. Qoqan kəndi sovet dövründə həm ayrıca kolxoz, həm də sovxoz kimi fəaliyyət göstərib. Yuxarı Seyidəhmətli, Qorqan və Aşağı Aybasanlıdan ibarət "Mübariz" kolxozu yaradılmışdı. Daha sonra isə əhalinin təkidi ilə "Mübariz" kolxozu iki yerə parçalandı və Qorqanla Aşağı Aybasanlı kəndlərində "Moskva" kolxozu quruldu. İlk sədr Şahalı Vəliyev seçildi. Sonralar həmin kolxoz yenə də ləğv olundu və "Mübariz" kolxozu ilə birləşdirildi. 1992-ci ildə isə bir daha son dəfə ayrıldı və "Qələbə" kolxozu yaradıldı. Kənd camaatı öz xeyirxalqlıgı və qonaqpərvərliyi ilə həmişə rayonda seçilib. Qorqan kəndinin gəncləri də Qarabağ müharibəsi zamanı öz igidliyi ilə fərqləniblər. Qarabağ müharibəsində şəhid olanlardan Murad Almuradovu, Tacəddin Aslanovu və Mais Hüseynovu göstərmək olar.
2020-ci il noyabrın 7-də Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edildi.
Toponimikası
Qorqan oyk. Füzuli r-nunun Seyidəhmədli i.ə.v.-də kənd. Düzənlik ərazidədir. Bəzi alimlərin fikrincə, oykonim monqolların tərkibindəki kurkan/kurikan türk tayfasının adını əks etdirir.
Mədəniyyəti
Qorqan kəndinin coxlu sayda müsiqiçiləri vardır. Bunlardan Raqub Tağıyev, Mərkəz Abıyev, Sevindik Həsənov, Rasim Nəsirov, Osman Rüstəmov, rəhmətlik Aşır Tağıyev, Güloğlan Qarayev, Rza Rzayev və Xəyal Əvəzlini göstərmək olar.
Əhalisi
Kənd işğal olmamışdan əvvəl 850 nəfər əhalisi olub.
İqtisadiyyatı
Üzümçülük, dənli bitkilərin əkilməsi, heyvandarlıq və quşçuluq.
Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamlarının siyahısı
thumb|right|250px|"Xalq rəssamı" fəxri adının döş nişanı
2000
18 dekabr 2000-ci ildən
2002
30 may 2002-ci ildən
2005
28 dekabr 2005-ci ildən
2007
1 avqust 2007-ci ildən
2013
25 iyun 2013-cü ildən
2015
30 dekabr 2015-ci ildən
2018
27 may 2018-ci ildən
2021
16 oktyabr 2021-ci ildən
İsaak Başevis-Zinger
İsaak (İtsxok, Ayzek) Başevis-Zinger ( — İtsxok Başevis (hərfi tərcüməsi "Şevanın qızı" — yazıçının anasının adı), əsl soyadı Zinger, ; ) — yəhudi əsilli ABŞ yazıçısı, korrektor, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1978).
Həyatı
Polşa yəhudisi İsaak Başevis-Zinger əsərlərini idişdə yazsa da, çox güman ki, həyatının böyük bir hissəsini ABŞ-də yaşadığına görə ədəbi aləmdə daha çox amerikan yazıçısı kimi tanınır. Onun uşaqlıq illəri Varşavanın yəhudi məhəlləsində keçmişdi. Atası ravvin olduğundan oğlunun təlim-tərbiyəsinin ortodoks yəhudi prinsipləri əsasında aparılmasına xüsusi diqqət yetirmişdi. Kiçik Zinger bir tərəfdən yəhudi qanunlarını, iudey və aramey mətnlərini əzbərləməli olmuş, o biri tərəfdən isə elmi kitablar və rus klassiklərinin əsərlərini oxumuşdu. Kənddə keçirdiyi yay ayları isə gələcək yazıçının soydaşlarının həyat və məişəti ilə yaxından tanış olmasına, özünün dediyi kimi, "yəhudi tarixinin içərisində" yaşamasına imkan yaratmışdı.
Atasının ravvin kimi görmək istədiyi İsaak Zinger bir müddət Varşavadakı yəhudi ruhani seminariyasında təhsil almışdı. Lakin sonra fikrini dəyişmiş və "Ədəbi vərəqlər" adlı yəhudi jurnalında çalışmağa başlamışdı. İlk hekayələri bu jurnalda çap edilmişdi. O, özünə Başevis (rusca Başevis – yəni anasının adı ilə Baştebanın oğlu) təxəllüsünü götürmüşdü. Kiçik hekayələr yazmaqla yanaşı İsaak Başevis alman dilindən idişə bədii tərcümələrlə də məşğul olurdu.
Yazıçı kimi daha tez tanınan böyük qardaşı İzrail Coşua Zingerin Nyu-Yorka, "Jewish Daily Forward" qəzetinə dəvət olunması İsaakın da həyatına təsirsiz ötüşməmişdi. Doğrudur, o daha bir müddət Varşavada yaşamış, "Qlobus" adlı yəhudi ədəbi dərgisinin redaktor müavini işləmişdi. Jurnal variantı 1934-cü ildə çıxan "Şeytan Qorayda" romanı da onun Polşa dövrü yaradıcılığının məhsuludur. Əsərdə XVII əsrdəki xasidi yəhudilərinin yaşamı öz əksini tapmışdı.
30-cu illər İsaak Başevisin həyatının çətin dövrü idi. Yazıçının əqidəcə kommunist olan ilk arvadı oğlunu da götürərək SSRİ-yə mühacirət etmişdi. Avropada antisemitizmin güclənməsi yəhudilərə yaxşı heç nə vəd etmirdi. Belə şəraitdə böyük qardaşının dəvətini qəbul edən İsaak Başevis 1935-ci ildə ABŞ-yə, Nyu-Yorka köçmüşdü. Lakin yeni vətənində təxminən on il əsl yaradıcılıq böhranı keçirmiş, ortaya hər hansı yeni əsər qoya bilməmişdi. Buna bir tərəfdən yoxsulluq və meqapolis həyatına öyrənməməsi, o biri tərəfdən isə yeganə ümid yeri saydığı qardaşı Coşuanın (1893–1944) vaxtsız vəfatı səbəb olmuşdu. Yeri gəlmişkən, İsaak və Coşuanın bacısı Ester Kreytman (1891–1954) da idişdə yazıb-yaradan yazıçı kimi Belçika yəhudilərinin ədəbiyyat tarixinə daxil olmuşdu.
Çətinliklərə baxmayaraq Zinger 1943-cü ildə ABŞ vətəndaşlığı almış, iki il sonra isə böhran dövrünü arxada qoyaraq yenidən yazmağa başlamışdı. Onun Polşa yəhudilərinin alman işğalı nəticəsində məruz qaldırqları mənəvi sarsıntılardan bəhs edən iki cildlik "Moskatlar ailəsi" romanı yalnız 1950-ci ildə işıq üzü görmüşdü. "Malikanə" adlandırdığı digər iki cildlik romanında (1967–1969) isə İsaak Zinger yəhudilərin patriarxal həyatdan ayrılaraq böyük sənaye şəhərlərində yerləşmələrini geniş sosial və məişət lövhələri fonunda əks etdirməyə çalışmışdı.
Yəhudi əsilli digər Nobel mükafatı laureatı Sol Bellou Zingerin əsərlərinin tərcüməçisini öz üzərinə götürəndən sonra yazıçının yaradıcılığına maraq artmış, romanları nüfuzlu amerikan nəşrlərində özünə yer tapmağa başlamışdı. Məhsuldar yazıçı kimi tanınan Zinger 50–60-cı illərdə çoxsaylı hekayələr, bir neçə roman, dörd cildlik avtobioqrafiya və uşaqlar üçün ondan çox kitab nəşr etdirmişdi. Onun orta əsrlər Polşa yəhudilərinin həyatından bəhs edən "Kölə" romanı (1962) Amerikada bestsellerə çevrilmişdi. Məhəbbət mövzusundakı "Şoşa" romanı (1978) isə yazıçının şöhrətini daha da artırmışdı. 1964-cü ildə İsaak Başevis Amerikanın qeyri-ingilis dilli yazıçıları arasında ilk olaraq Milli Ədəbiyyat və İncəsənət institutunun fəxri üzvü seçilmişdi. Beş il sonra isə yazıçı uşaq ədəbiyyatı üzrə milli kitab mükafatını qazanmışdı.
İsaak Zinger "mənşəyi baxımından polyak-yəhudi mədəni ənənələrinə gedib çıxan və insanlar üçün əbədi problemləri diqqət mərkəzinə çəkən emosional təhkiyə ustalığına görə" 1978-ci ildə Nobel mükafatına layiq görüldü. İsveç Akademiyasının üzvü Lare Yyulensten təqdimat nitqində onu "tayı-bərabəri olmayan hekayəçi, mahir üslub ustası və söz sehrkarı" adlandırmışdı. Zingerin namizədliyi nəzərdən keçirilərkən onun orta əsr yəhudi həyatından bəhs edən və öz orijinallığı ilə seçilən əsərlərinə daha çox önəm verilmişdi.
Laureat Nobel mühazirəsində layiq görüldüyü mükafatı özünə və yaradıcılığına deyil, mühacirətin, torpaqsızlığın, sərhədsizliyin dili olan, özündə hərbi söz və terminləri ehtiva etməyən müasir yəhudi dilinə — idişə verildiyini bildirmişdi. O, yazıb-yaratdığı dili qorxudulmuş, lakin gələcəyə ümid və inamını heç zaman itirməyən insanın dili kimi dəyərləndirmişdi.
Üslubuna və yaradıcılığının mifoloji köklərinə görə bir sıra amerikan tənqidçiləri İsaak Zingeri Frans Kafka və Xorxe Luis Borxeslə müqayisə edirlər. Nobel laureatı olandan bir neçə il sonra verdiyi müsahibələrin birində yazıçı demişdi: "Uşaq vaxtı müxtəlif uydurma əhvalatlar danışanda mənə yalançı deyirdilər. İndi isə məni yazıçı adlandırırlar. Əlbəttə, bu irəliyə doğru mühüm addımdır. Lakin arada heç bir fərq yoxdur".
Nəşr olunmuş əsərləri
Qeyd: Nəşrolunma vaxtı əsərlərin yəhudi dilində orijinalının yazılıdığı tarixə deyil, ingilis dilində tərcümələrin nəşri tarixinə istinad edir. Bu tərcümələr 10–20 il ərzində edilib.
Sumqayıt (film, 1971)
Məzmun
"SSRİ-də 10 dəqiqə" seriyasından olan bu film kimyaçılar və metallurqlar şəhəri, alimlər şəhəri haqqındadır.
Qarabağ müharibəsində şəhid olan Axısxa türklərinin siyahısı
Axısqa türkləri (gürcücə მაჰმადიანი მესხები Mahmadiani meskhebi və ya თურქი მესხები T’urk’i meskhebi, türkcə:Mesheti Türkleri, Ahıska Türkleri, ingiliscə: Meskhetian Turks) — Qazaxıstan da, Özbəkistanda, Azərbaycan Respublikasında, Qırğızıstanda, Rusiya Federasiyasında, Türkiyədə  bəzən kompakt halda, digər yerlərdə dağınıq şəkildə yaşayan türk xalqlarından  biri. Çox zaman onları Mesxeti türkləri də adlandırırlar. Dilləri Azərbaycan dilinə, Türk dilindən (Türkiyə türkcəsindən) daha yaxındır.
Sumqayıt (film, 1971)
Məzmun
Sumqayıt SSRİ-dən çox-çox uzaqlarda da tanınır. O, şəhərdə baş verən böyük dəyişiklikləri şərh edir.
Qarabağ müharibəsində şəhid olan Axısxa türklərinin siyahısı
Tarix boyu etnik yaşayış yerləri Gürcüstanın Məhsəti bölgəsi olmuşdur. 1944-ci ildə Axısqa türkləri Stalin repressiyasının qurbanı olmuş, axısqalılar kütləvi şəkildə öz doğma yerlərindən deportasiya olunmuşdur.
31 iyul 1944-cü ildə SSRİ Dövlət Müdafiə Komitəsinin "№ 6279"  qərarı ilə (14 noyabr 1944-cü ildə icra edildi) 90 538 Axısqa türkü  məcburi şəkildə Gürcüstandan Qazaxıstan (40 min nəfər), Özbəkistan (30 min nəfər) və Qırğızıstanın (20 min nəfərdən çox) çöllərinə köçürülmüşdür.
1999 – cu idə aparılmış siyahıya almaya əsasən Azərbaycanda 43.454 nəfər, eyni ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən isə Qırğızıstanda 33.327 nəfər , Qazaxıstanda 2.761 nəfər Axısqa türkü yaşayır.
2002-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Rusiya Federasiyasında 3.257 nəfər, Ukraynada 2001 -ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən isə 336 nəfər Axısqa türkü yaşayır.
Azərbaycanda yaşayan Axısqa türkləri Qarabağ müharibəsi zamanı döyüşlərdə də aktiv şəkildə iştirak etmişdir.
Girovluqda olanlar
Qarabağ müharibəsi zamanı 50 nəfər Axısxa türkü erməni əsirliyindən qayıtsa da, 12 nəfər hələ də əsirlikdədir.
Emin Cəbrayılov
Emin Cəbrayılov (17 yanvar 1978) — Azərbaycanı təmsil edən suya tullanan.
Həyatı
Emin Cəbrayılov 1978-ci il yanvarın 17-də anadan olub.
Karyerası
Emin Cəbrayılov Azərbaycanı 1996-cı ildə Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə platformadan tullanma turnirində 294.94 xal topladı və 27-ci pillənin sahibi olub.
Daha sonra Emin Cəbrayılov Azərbaycanı 2020-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə platformadan tullanma turnirnində 334.74 xal topladı və 26-cı pillənin sahibi olub.
Adi maskalı göydimdik
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Homalium travancoricum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qafqaz ayısı
Qafqaz ayısı (Ursus aectos suacasicus). Ayılarda boğazlıq müddəti 250 gündür. Onlar iyun ayında cütləşir və mart ayında dala doğurlar. Balalarının sayı 2-3 baş olur. Böyük və kiçik Qafqaz dağlarında, Talış meşələrində yaşayırlar. Dağda yaşayan ayılar avqusta qədər yaylaqlarda, oktyabrdan sonra isə meşələrin aşağı ətəklərində yaşayırlar.
Ayının ən çox sevdiyi qida zoğal, armud, qoz, fındıq, şabalıd, fıstıq, palıd qozası və s. meyvələrdir. Dağ şəraitində yaşayan ayılar dekabr ayından mart ayına qədər yuvalarda yatırlar. Ayı ac qaldıqda müxtəlif növ kənd təsərrüfatı heyvanlarına hücum edir. Bundan başqa ölmüş heyvanların iylənmiş leşini də yeyirlər. Ayının xəzi qiymətli sayılır və bəzi insanlar onun ətini yeyirlər.
Shanghai Disneyland Hotel
Yemək
Otelə çoxsaylı restoranlar, Lümyerin Mətbəxi (Disneyin  Beauty and the Beast Franşizi əsasında), Ballet Kafe, Bakkus Salonu və o cümlədən Avrora daxildir.
Bikeş (Baymak)
Bikeş — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Bikeş kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Şuqur çayının sahilində yerləşir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (68%), başqırdlar (27%) üstünlük təşkil edir.
Montelyupix həbsxanası
Montelyupix həbsxanası — (Więzienie Montelupich) Yerləşdiyi prospektin adı ilə ("Montelupi ailəsinin küçəsi")olan Montelyupix həbsxanası, II Dünya Müharibəsində Gestapo tərəfindən istifadə edilən XX əsrin əvvəllərindən Krakovdakı tarixi bir həbsxana. "İşğal olunmuş Polşadakı ən dəhşətli nasist həbsxanalarından biri" olaraq qəbul edilir. Gestapo müəssisəni 1941-ci il martın sonunda Alman Sicherheitspolizei—dən aldı. Montelyupix Həbsxanasına nəzarət etmək üçün məsul olan nasist məmurlarından biri də Lyudviq Han idi.
1939-cu il tarixli fotoşəkildə, həbsxananın (qapının) qapısındakı lövhə üzərindəki yazıda "Sicherheits-Polizei-Gefängnis Montelupich" yazısı oxunsa da, "Montelyupix Həbsxanası" adı adi populyar konvensiyaya əsaslanaraq indi o formada tarixə keçsə belə ciddi şəkildə qeyri-rəsmi olaraq verilir. Montelyupix istintaqı birinci instansiya həbsxanası idi,Nasistlər tərəfindən 1939-cu ildə Krakov Professorlarının Həbsi adlandırılan Yagellon Universitetindən Polşa professorlarını həbs etmək üçün istifadə edilən Polşa ziyalılarının aradan qaldırılması üçün bir əməliyyat idi. 1944-cü ilin yanvarında Montelyupixdən olan 232 məhkum Pelkiniededə bir nasist atəş qrupu tərəfindən edam edildi. 1944-cü ilin yanvar ayının sonu və ya fevral ayının əvvəlində Vilhelm Koppe Hans Frankın uğursuz cəhdi üçün qisas olaraq 100 Montelyupix məhbusunun edam edilməsi haqqında əmr verdi. Krakov yaxınlığındakı Volya Filipovska adlanan ərazidə 42 girovun, 23 noyabr 1943-cü ildə atəş açan dəstənin qarşısında yerindəcə həlak olan bütün Montelyupix məhbuslarının edamını xatırladan bir abidə var.
II Dünya Müharibəsindən sonra Montelyupix SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığının(NKVD)və Polşa İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyinin Ev Ordusunun Polşa əsgərlərinəişgəncə verərək, öldürdüyü Sovet həbsxanasına çevirdi. Hazırda bina 158 həbsxana kamerası və əlavə 22 kameralı həbsxana xəstəxanası olan kişilər və qadınlar üçün müvəqqəti həbs yeridir.
Əmlakın tarixi
Həbsxananın yerləşdiyi bina əvvəlcə məqsədinə görə inşa edilmədi, əksinə, Polşada ilk poçt xidmətini Sigismund III Vas üçün təqdim edən İtalyan Montelyupi ailəsi tərəfindən 1556-cı ildə İtalyan İntibah üslubunda yenidən qurulmuş bir tarixi bir əmlak idi. Kamienika Montelyupix (italyan dilində Palazzo Montelyupi) kimi tanınan Krakov malikanə evi, adını verdiyi küçənin 7 nömrəli yerində, 1558-ci ildə buradan Venesiyaya yola düşən Polşadakı ilk beynəlxalq poçt məşqçisinin başlanğıc nöqtəsi idi. Krakovdakı Yaluya Kurek Parkı əvvəllər palazzo Montelyupinin saray bağı idi.
Mövcud vəziyyəti
Həbsxana Polşada 21 aprel 1988-ci ildə asılaraq edam cəzasının son tətbiq olunduğu yer idi.
Rəsmi olaraq həm tarixi abidə, həm də şəhid məkanı kimi tanınmasına baxmayaraq, bu günə qədər Polşa Ədliyyə Nazirliyinin bir hissəsi olan Polşa Həbsxanaları İdarəsi (Służba Więzienna) tərəfindən həbsxana və adi islah müəssisəsinin birləşməsi kimi fəaliyyətə davam edir. Hal-hazırkı rəsmi adı Areszt Śledczy w Krakowie adlanır. 2008-ci ildə Rumıniyalı məhbusun Klaudiu Krulik (1975–2008),insan hüquqları qrupları tərəfindən ölümündə qınanan bir hadisə (Oslo İnsan Hüquqları Evi Fondu, Norveç)bu, Rumıniyanın Xarici İşlər Naziri Adrian Kioroianunun istefası ilə əlaqədar aydın olduğu kimi, bu obyektin qəddar tarixi bugünə qədər davam edir.
Vinsent A. Lapomarda Nasist terroru haqqında kitabında bunu yazır"18 avqust 1986-cı ildə Krakovda olduğum zaman Montelyupi küçəsində Montelyupix ilə əlaqədar soruşduqda, mən kənardan baxa bildim və öyrəndim ki, bu gün də işləyərkən nasist işğalı zamanı yaydığı pis nüfuzu itirməyib".
Müharibədən sonra Montelyupixdə edam olunan 4 nasist müharibəsi cinayətkarı
thumb|350px| İlk Auşvitz [[məhkəmə|məhkəməsi Krakov, Noyabr — Dekabr 1947-ci il ]] 24 yanvar 1948-ci ildə Bir Auşvitz Məhkəməsində çıxarılan edam hökmləri nəticəsində iyirmi bir Nasist Alman müharibəsi cinayətkarı, o cümlədən iki qadın Montelyupix Həbsxanasında asıldı. Onların adları digər tarixlərdə Montelyupixdə edam edilən nasist müharibəsi cinayətkarlarının adları ilə birlikdə aşağıda verilmişdir.
Tüklü (Anadolu) palıd
Ümumi yayılması:
Qafqaz (Gürcüstan), Qərbi Avropa, Rusiya (Krım), İran və Türkiyədə təbii arealı vardır.
Valentinian sülaləsi
Valentinian sülaləsi — I Valentinian tərəfindən 364-cü ildə əsası qoyulmuş Roma imperator sülallələrindən biri. II Valentinian Qərbi Roma imperiyasının II Valent isə Şərqi Roma imperiyasının imperatoru olmuşdur. Sülaləyə cəmi dörd imperator daxildir. Qərbi Roma imperatorları: Şərqi Roma imperatorları:
Tüklü (Anadolu) palıd
Statusu:
Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.
Bitdiyi yer:
Dağ yamaclarında qarışıq meşələrdə çay sahillərindən kənarda əhəngli daşlıq yamaclarda rast gəlinir.
Təbii ehtiyatı:
Arealı genişdir,ancaq fərdərin populyasiyada yerləşməsi seyrəkdir.
Bioloji xüsusiyyətləri:
Təbiətdə hündürlüyü 10 m-ədək olan, yarpağı tökülən, çox vaxt əyilmiş gövdəli, enli, çətirşəkilli çətirli kiçik ağacdır. Zoğları sarımtıl-boz tükcüklərlə sıx örtülmüş, tumurcuqları küt, oval, tükcüklü-pulcuqludur. Qabığı bozumtul-qara, dərin şaquli yarıqlıdır. Yarpaqlarının uzunluğu 5-10 sm, eni 6 sm-ədək, lələkvari-qanadlı, 4-8 cüt küt və ya ucu biz, iri dişli qanadları çox vaxt formaca dəyişir. Yar-pağın kənarları tükcüklü və bir az burulmuşdur. Cavan yarpaqları hər iki tərəfdən sıx tükcüklüdür. Tozluq çiçək qrupları sıx tükcüklü, uzunluğu 15 sm-ədək; dişicik çiçəkləri oturaq, 1-5 ədəddir. Qozaları oturaq və ya qısa meyvə saplağında yerləşir; uzunluğu 2-2,5 sm, diametri 2 sm-ədək olan yarımşarşəkilli kasaya daxil olmuşdur. Kasanın pulcuqları orta və yuxarı hissələrdə möhkəm yapışmış, aşağıda bir az əyilmiş, boz tükcüklü, qonur, çılpaq ucludur. Mart ayında çiçəkləyir, oktyabr ayında isə toxumları yetişir.
Çoxalması:
Təbiətdə toxumla çoxalır.
Zəruri qoruma tədbirləri:
Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilməsi tövsiyə olunur.
Məlumat mənbələri:
Деревья и кустарники СССР. т.2. 1951; Флора Азербайджана. т.3. 1952; Azərbaycanın ağac və kolları. II cild. 1964; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”. 1989; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008; Naxçıvan Muxtar Respublikası florasının taksonomik spektri. 2008; Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması. 2011.
İstinadlar
1."Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.
2.“Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.
Sumqayıt (film, 1975)
Məzmun
Sumqayıt... 25 il bundan əvvəl Xəzərin sahilində bünövrəsi qoyulan bu şəhər indi Azərbaycanın ən iri sənaye mərkəzlərindən biridir. Sumqayıt Sintetik Kauçuk Zavodu, Kimya Kombinatı, Alüminium Zavodu, Toxuculuq Fabriki, yeni mikrorayonlar. Filmdə Sumqayıt şəhəri və onun sakinləri barədə söhbət açılır.
Ağçaqala (Savə)
Ağçaqala — İranın Mərkəzi ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Savə şəhristanının Növbəran bölgəsinin Bəyat kəndistanında, Növbəran qəsəbəsindən 24 km cənub-qərbdə, Qaraçay çayının sahilindədir.
Dieqo-Ramires adaları
Dieqo-Ramires adaları — Adaların ümumi sahəsi 1 km²-dən çoxdur. Horn burnundan cənub qərbdə yerləşir. Şimalda cənuba adalar 8 km məsafədə yerləşir.
Coğrafiya
thumb|left|250px|Dieqo-Ramires adaları. Arxipelaqın ən böyük adası Bortolomedir. Böyüklüyünə görə ikinci böyük adası Qonsalo adasıdır. Bölgədən keçən gəmilərin çoxu adaların yaxınlığındsn keçir.
İqlimi
Adaların iqlimi rütübətli və yağışlıdır. Orta aylıq temperaturu +3,2°S (iyul-avqust) +7,5 °S (yanvar-fevral), orta +5,2 °S. Yayda 94 mm (oktyabr) - 137 mm (mart), ümumən isə 1368 mm olur. Yayda əsasən yağıntılar yağış, qışda isə qar halında düşür.
Tarixi
Adalar 12 fevral 1619 ci ildə Nodal qardaşları tərəfindən kəşf edilmişdir. Adalar Dieqo Ramires Arelyanonun şərəfinə adlandırılmışdır. 156 il ərzində adalar Cənubi Sandviç adaları ilə birlikdə Dünyanın ən cənub əraziləri hesab edilmişdir.
Amerikanın cənub nöqtəsi
Bəzən Amerikanın cənub torpağı hesab edilir. Bu nöqtə Aqila adası hesab edilir. Bununla belə bəzən Cənubi Sandviç adaları Cənubi Amerikanın bir hissəsi hesab edilsədə geoloji, coğrafi və iqlim baxımından Antarktidaya aid edilir. Cənubi Amerikanın cənub nöqtəsi bu zaman Tule adası hesab edilir.
Çim
thumb|right|250px|Çim
Çim — otlağın üst qatı.
Əsasən çöl və çəmən ot bitkiləri ilə örtülmüş zəminin üst qatı. Daha çox çöldə, dağ yamaclarında və meşəli çəmənliklərdə olur.
Rəngi adətən tünd-yaşıldır, strukturu kəsəkli-dənəvər və ya lilli olur. Gücü 3 sm dən çoxdursa, onu, zəminlərin təsnifatında Ad indeksli müstəqil üfuqa ayırılar. O bərkdir və, həcminin yarısından çoxuna canlı bitkilərin kökləri şəbəkəsi işləmişdir. Onu müəyyən edən əlamətlərdən biri odur ki, əgər otların saplarından dartılsa, onda onun üst təbəqəsi qalan zəmindən ayrılır. Əvvəllər yaşayış yerləri üçün və müdafiə istehkamlarında geniş istifadə olunurdu.
Müasir vaxtda stadionların, parkların və yaşıllıq zonalarının salınmasından sitifadə olunur.
Maksim
Maksim — Erkən dövr xristian din xadimi, Kilsə atası
Həyatı
580-ci ildə Konstantinopolda (İstanbul) dünyaya gəlmiş məşhur xristian ilahiyyatçısının həyatı haqqında az məlumat vardır. 50 yaşında monastıra gedən və Xrizopolis monastırının başçısı vəzifəsinədək yülsələn Maksim təxminən 640-cı ildə Karfagen şəhərinə köçərək, yaradıcılıq fəaliyyətinə başlamış, qısa müddətdə yerli əhali tərəfindən hörmətlə qarşılanaraq dini liderə çevrilmişdir.
Bu dövrdə Bizans İmperiyasında monofizit (İsanın yalnız ilahi xarakterə malik olduğu barədə dini görüş) və diofizitlər (İsanın həm ilahi, həm də insani xarakterə malik olduğu barədə dini görüş) arasında dini mübahisələr yaranmışdı. Onları bir cəbhədə birləşdirməyə çalışan imperator İrakli diofizitliyi İmperiyanın rəsmi doktrinasına çevirməyə cəhd göstərirmişdir. Elə həmin dövrdə Roma Papası ilə Konstantinopol patriarxı arasında dini mövzuda baş vermiş münaqişə nəticəsində hər iki kilsə bir-birindən ayrılmışdır. Məsələnin ciddiliyi imperator Konstantı bu haqda mübahisələrə qadağa qoyan tipos (xristian iman əsaslarını izah edən qanunnamə) hazırlamağa məcbur etmişdi.
Belə bir gərgin durumda şəxsi mövqeyə malik Maksim fikirlərini yaymaq üçün Romaya səfərə yollanmışdı. Beləliklə, 649-cu ildə Romada Lateran Kilsə Məclisinin qərarı ilə imperatorun bu "Tipos"u rədd edilmişdi. Bu məclisdə Maksimin mövqeyi mühüm rol oynamışdır. Bizans İmperatoru bu hadisələrlə əlaqədar Roma Papası I Martini və Maksimi həbs etdirmişdir. Maksim imperatora nifrət bəsləməklə ittiham olunmuşdur. Heç bir çətinliyə baxmayaraq, Maksim "Tipos"u rədd etmək fikrindən daşınmamışdır. Uzun məhkəmələrdən sonra o, iki tələbəsilə birlikdə 662-ci ildə anafema olunmuş (xristian dinindən çıxarılmışdı), həmçinin dilinin qoparılmasına və sürgün edilməsinə qərar verilmişdir. Onun müasir Gürcüstan ərazisinə (Batumiyə) sürgün edildiyi və 662-ci ildə burada dünyasını dəyişdiyi barədə fikirlər mövcuddur.
Yaradıcılığı
Yaradıcılığında, əsasən, neaplatonizmin təsiri hiss olunur. İlahiyyatçının Plotin və Proklun əsərlərindən bəhrələndiyini də söyləmək mümkündür. Maksimin fikrincə, insan Tanrı obrazı şəklində yaradılmışdır və xilas yolu Tanrı ilə birləşməkdədir. Həmçinin, dünyada mövcud olan hər şey Tanrıda da mövcuddur. Maksimə görə, Tanrı dünyanı öz ilahi istəyi ilə yaratmışdır. Dünyada şər deyilən məfhum yoxdur. Hər Tanrı məxluqunun müstəqil iradəsi vardır. İsa Məsih bəşəriyyəti xilas etmək üçün insan iradəsinə sahib olaraq dünyaya gəlmişdir. Onun tək ilahi deyil, insani iradəsi də olmuşdur, bunsuz o, tam mənası ilə Xilaskar ola bilməzdi.
Maksim xristian ilahiyyatında mühüm yer tutan "Loqos" məfhumuna da xüsusi diqqət ayırmışdır. Onun fikrincə, Loqos hər canlıya aid olunur, lakin bir-birindən fərqlənir. Həmçinin, Tanrı padşahlığı ideyası da onun əsərlərində ətraflı incələnmişdir. Burada bütün varlıqların Tanrıya yönəldiyi qeyd olunmuş, həyatının anlamının bu hadisədə olduğu bildirilmişdir. Maksim Tanrının bütün mıxluqları əks formada yaratdığını yazmış, bu əksliklərdə düşmənçiliyin deyil, harmoniyanın gizləndiyini vurğulamışdır. Onun fikrincə, insan ilkin günah işlədərkən, öz azadlığından sui-istifadə etmiş, lakin İsa Məsihin dünyaya gəlişi səbəbilə xilas olunma ümidi qazanmışdır.
Maksim asketizmi (nəfsani ehtiyacların tamamilə boğulmasını təbliğ edən görüş, tərkidünyalıq) təbliğ edərək, onun Xristianlığın əsası olduğu barədə fikirlər səsləndirmişdir. O, xristian həyatının dünyadan təcrid olduğu fikrini irəli sürmüş, bu əsasla da, nikahı rədd etmişdir.
Xanabert qalası
Xanabert qalası və ya Xoxanabert — Kəlbəcər rayonunun Vəngli kəndində, Gəncəsər monastırının cənub tərəfində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Qala, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli abidə kimi dövlət qeydiyyatına alınmışdır.
Tarixi
XIII əsrdə Həsən Cəlal Gəncəsər monastırının inşa edildiyi təpənin qarşısında yerləşən təpənin zirvəsini qala divarları ilə əhatə edərək güclü müdafiə sistemi yaratmışdır. Keçaris monastırının bərpa edilməsi münasibəti ilə XIII əsrdə yazılmış kitabədə Həsən Cəlal özünü “Xoxanabert qalasının hakimi” adlandırır. Xanabert qalasının hakimləri eyni zamanda ətraf ərazilərdəki Qaxaç, Çiləbörd və digər qalalara da sahib olurdular. Xoxanabert qalası hökmdar iqamətgahı hesab edildiyindən Xaçın knyazları da özlərini “Xoxanabert hakimi” adlandırırdılar.
Gəncəsər monastırı ətrafında inşa edilmiş bu qalalar, monastır və ətraf ərazilər üçün təhlükə yarandığı halda güclü müdafiə qalxanı yaradırdılar. Kirakos Qandzaketsi məlumat verir ki, ''“... monqolların birinci yürüşü zamanı Həsən Cəlal bütün Xaçın əhalisini fars dilində Xoxanaberd adlandırılmış qalada gizlətmişdi. Monqollar onu mühasirəyə almaq üçün gəldikdə gördülər ki, bu qalaları almaq mümkün deyil, buna görə də dostluq müqaviləsi bağlamağı təklif etdilər.”''
Yerli əhali qalanı Tarxan qalası adlandırır. Rəvayətə görə, qala Həsən Cəlalın qızı Ruzan xatunun yay iqamətgahı olmuşdur.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Qala divarları dağın zirvəsində kifayət qədər geniş bir ərazini əhatə edir. Qalanın xarabalıqları arasında pilləkən hissəsi yaxşı saxlanmış yarımdağılı vəziyyətdə olan tikili xüsusilə seçilir. Qala divarlarından təxminən 30 metr aralıda böyük qayanın üstündə düzbucaqlı plana malik hündür tikilinin qalıqları dövrümüzə çatmışdır. Ehtimal ki, o, müşahidə qülləsinin qalıqlarıdır.
Homalium undulatum
(Homalium undulatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
II Fridrix (Prussiya kralı)
II Fridrix və ya Böyük Fridrix (Friedrich II., Friedrich der Große, Alter Fritz; d. 24 yanvar 1712 – ö. 17 avqust 1786) — Prussiya kralı.
Fəaliyyəti
1740-ci ildə 1 fridrix Vilhelmin vəfatından sonra oğlu II Fridrix (1740-1786) gəldi. II Fridrixin dövrü Prussiya krallığında “maarifçi-mütləqiyyət dövrü” adlanır. Hakimiyyətə gələn II Fridrix:
II Fridrixin qarşısında 3 məsələ dururdu.İlk olaraq Avstriyada hakimiyyət dəyişikliyi ilə yaranmış məsələdən başladı. Mariya hakimiyyətə gəldikdən dərhal sonra II Fridrix bildirdi ki, Sileziya Prussiyaya verilməli idi. Buna 1686-cı il sazişini əsas gətirdi. Ancaq bunun müqabilində Mariya Terezanı Avstriya hökmdarı kimi tanıyacaqdı. 1740- 1748-ci illərdə tarixdə Avstriya irsi uğrunda müharibə adlanan müharibə baş verdi. 1740-1742-ci illərdə Avstriya ilə apardığı müharibədə Sileziyanın bir hissəsini ələ keçirdi. 11 iyun 1742-ci ildə Breslau müqaviləsi imzalandı. Prussiya müharibəni dayandırdı. 2 il keçdikdən sonra Avstriyanın müharibədə üstünlük əldə etdiyini yəqin edən kimi 1744-cü ildə yenidən onunla müharibə başladı. Bununla da 1744-1745-ci illərdə ikinci Sileziya müharibəsi başlandı. Prussiya qalib gəldi. 25 dekabr 1745-ci il Drezden müqaviləsi ilə reslau müqaviləsinin şərtləri təsdiq olundu. Bütün Sileziya Prussiyaya keçirdi. II Fridrix isə Mariya-Tereziyanın əri I Frantsı imperator kimi tanıyırdı. 1748-ci ildə imzalanmış Aahen yekun sülh müqaviləsində bu bir daha təsdiqlənmiş oldu. Beləliklə, Prussiya bu müharibədən ərazisini genişləndirmiş dövlət kimi çıxdı. 1756-1763-cü illəri əhatə edən 7 illik müharibə başlandı. 1756-ci ildə İngiltərə və Prussiya arasında Uaytholl müqaviləsi bağlandı. Bu müharibədə o Polşanın vassal vəziyyətinə salmağı, tutacağı Saksoniyanı Çexiyiya dəyişəcəyini, Kurlandiyada öz qardaşı Henrix Hohensollerni oturtmaq qərarına gəlmişdi. Ingiltərənin böyük quru qoşunu yox idi, ona görə də quru əməliyyatlarında Prussiya özü təkbaşına mübarizə aparmışdı. 1762-ci ildə imzalanmış ilkin barışığa və 10 fevral 1763-cü il Paris sülh müqaviləsinə görə Prussiya öz ərazisinin bütövlüyünü qoruyub saxlaya bildi. 1763-cü il fevralın 15-də Prussiyanın Avstriya və Saksoniya ilə imzaladığı Hubertusburq sülh müqaviləsinə görə Prussiyanın Sileziya və Pfalts qraflığını ələ keçirməsi təsdiq edildi. 1772-ci ildə Polşanın birinci bölüşdürülməsi nəticəsində Prussiya ərazisi şərqə doğru genişləndi. 1778-1779-cu illərdə Bavariya irsi uğrunda müharibə apardı. Əslində bir neçə kiçik toqquşmadan başqa hər hansı döyüş baş verməmişdi. Onun hakimiyyətinin sonlarında ölkə ərazisi 118 min kvadrat km-dən 194 min kvadrat km-ə, əhalisi isə 2,2 mln-dan 5, 4 mln-a kimi artdı.
Beyləqan ərazi özünümüdafiə batalyonu
Yaranması
Beyləqan Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti ilə həmsərhəd olmasa da, həmin ərazilərə yaxınlığı ilə seçilir. Qarabağ münaqişəsinin ilk vaxtlarında XX əsrin 80-cı illərinin sonunda Beyləqan əhalisi, xüsusilə gənc nəsil könüllü qaydada döyüş bölgələrinə Zəngilan, Qubadlı, Füzuli, Cəbrayıl, Ağdam, Laçınlarına üz tutur, orada yerli əhalinin özünümüdafiə dəstələrinə yardım edirlər.
1991-ci ilin oktyabr ayından etibarən respublikada milli müdafiə batalyonlarının yaradılmasına başlanılır. O dövrdə ancaq Dağlıq Qarabağ və Ermənistanla sərhəd rayonlarda özünümüdafiə batalyonların yardılmasına icazə verilir. Bu səbəblə Beyləqan kimi münaqişə ocağından nisbətən aralı rayonda batalyonun yaradılmasına Müdafiə Nazirliyi əmr verməmişdi. Lakin rayon rəhbərliyi, hərbi komissarlıq, xüsusilə rayon gəncləri belə bir batalyonun yaradılmasını arzulayır.
1991-ci ilin payızından etibarən Beyləqan əhalisi müdafiə məqsədilə lazımi hazırlıqlara başlayır, rayon ərazisində olan idarə, müəssisə və təşkilatlar yerli əhali ilə birlikdə batalyonların yaradılmasında iştirak edir, vəsait toplanır. 1991-ci ilin sonlarında Müdafiə Nazirliyinin nümayəndələri tez-tez Beyləqan rayonunda olur, rayon rəhbərliyi və hərbi komissarlığın nümayəndələri hər dəfə onlarla görüşdükdə rayonda könüllülərdən ibarət özünümüdafiə batalyonun yaradılması firkini irəli sürür və batalyon yaratmağa hazır olduqlarını bildirirlər. Həmin vaxtlarda rayon əhalisi 2 milyon 843 min manat pul toplamış və hərbi lavazimat əldə etmişdi.
1991-ci ilin noyabr ayında rayon hərbi komissarlığı komissar Məhəmməd Qədirovun rəhbərliyi ilə sovet ordusu sıralarında xidmət etmiş və ali təhsil aldıqları dövrdə zabit rütbəsi almış, ehtiyatda olanların çağırışını keçirir. 400-500 nəfər ehtiyatda olan zabit toplanılır, onlarla söhbət aparılır. 1991-cı ilin dekabrında daha bir toplantı keçirilir. Toplantıda özünümüdafiə batalyonun yaradılması və onun dislokasiya yeri müəyyənləşdirilir. Dislokasiya üçün Birinci Şahsevən (Daşburun dəmiryol stansiyası) kəndi yaxınlığında yerləşən PMK-15 (SMD) adlanan yaşayış məntəqəsi seçilir. Burada əvvəllər kiçik hərbi hissə olmuş, sonra həbsxanaya çevrilmiş, daha sonra texniki peşə məktəbi kimi fəaliyyət göstərmişdi. Rayon rəhbərliyi idarə və müəssisələrin köməyi və hərbi komissarlığın yaxından iştirakı ilə həmin ərazidə təmir-tikinti işləri görülür və bina tam yararlı hala gətirilir. 1992-ci ilin yanvarında məntəqə hazır olur.
1992-ci ilin yanvarında könüllülük əsasında və çağırışla Beyləqan rayonu gəncləri ərazi özünümüdafiə batalyonuna yığılır, batalyonun heyətinin toplanması işləri aparılır, təlimlər keçirilir. İşlər tamamlanandan sonra Beyləqan rayon hərbi komissarı mayor Məhəmməd Qədirovun təsdiq etdiyi ərazi özünümüdafiə batalyonunun ştatı 17 yanvar 1992-ci il tarixində Müdafiə Nazirliyinə göndərilir və ayın sonunda batalyonun ştatı nazirlik tərəfindən təsdiq edilir, beləliklə də batalyon 849 saylı hərbi hissə kimi fəaliyətə başlayır.
Qış sarayının Hərbi qalereyası
Hərbi Qalereya - Sankt-Peterburqdakı Qış sarayındakı qalereyalardan biridir. Qalereya 1812-ci il Vətən müharibəsində iştirak etmiş 332 rus generalının portretindən təşkil olunmuşdur. Portretlərin müəllifləri ingilis rəssamı Corc Dou, onun assisentləri Aleksandr Polyakov və Vilhelm Avqust Qolikedir.
1830-cu illərdə Dou, Polyakov və Qolike tərəfindən işlənmiş portretlərdən başqa qalereyada imperator I Aleksandr, onun müttəfiqləri Prussiya kralı III Fridrix Vilhelm, Avstriya imperatoru II Fransın da at üzərində iri portretləri asılmışdır. Həmin üç portretdən ilk ikisi Berlin saray rəssamı Frans Krüger, üçüncüsü isə Peter Kraft tərəfindən çəkilmişdir.
Sovet dövründə qalereya, 1827-ci ildə veteranlar evinin mühafizəsi üçün yaradılmış xüsusi hərbiçilər birləşməsi qrenaderlərdən dördünün portreti ilə tamamlanmışdır. Bu portretlərin də müəllifi Corc Doudur. Sonradan qalereyada Peter fon Qessin iki əsəri də asılmışdır:"Borodino döyüşü" və "Fransızların Berezina çayı ilə geri çəkilməsi".
Qalereyanın yerləşdiyi zal 1826-cı ilin iyun-noyabr aylarında memar Karl Rossinin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Sarayın əsas blokunda – Ağ zal və Böyük taxt zalının arasında, saray kilsəsinin yaxınlığında yerləşən zal bir neçə kiçik otağa bölünmüşdü. Zalın üç pəncərəli tavanı C. Skottinin eskizləri əsasında rəsmlərlə bəzədilmişdir. Zalın təntənəli açılış mərasimi 25 dekabr 1826-cı ildə baş tutmuşdur. Zalın açılışı zamanı portretlərin bir çoxu hələ hazır deyildi və hazır olmayan portretlərin yerinə yaşıl parça çəkilmiş çərçivələr asılmışdı ki, bu çərçivələrdə də portreti olacaq hərbçilərin adları yazılmışdı. Sonradan portretlər tamamlandıqca yerlərinə asılmışdır. Portretlərin əksəri naturadan çəkilmiş dünyasını dəyişmiş hərbçilərin portretləri isə onların əvvəlki portretləri əsasında işlənmişdir. Lakin 1812–ci il qəhrəmanlarından on üçünün portreti tapılmadığından, onların portretləri yerinə yaşıl atlaslı çərçivələr asılmışdır.
17 dekabr 1837-ci ildə Qış sarayında baş vermiş yanğın nəticəsində sarayın bütün otaqlarının, o cümlədən, Hərbi Qalereyasının urbanlaşması pozulmuşdur. Lakin portretlərdən heç biri zədələnməmişdir. Qalereyanın yeni görünüşü Vasili Stasovun cizgiləri əsasında işlənmişdir. Memarın keçmiş dizayna etdiyi bəzi dəyişikliklər qalereyaya daha təntənəli-ciddi və təsiredici görünüş vermişdir: Qalereyanın uzunluğu təxminən 6 metr arıtılmışdır, karnizlərin altında isə şinlər yerlərşdirilmişdir.
Hərbi Qalereyadakı portretlərin siyahısının formalaşdırılması
Qalereyada 1812-1814-cü illərdə Napoleon ordusuna qarşı müharibədə general rütbəsində mübarizə aparmış və ya müharibədən sonra göstərdiyi qəhrəmanlıqlara görə rütbə almış hərbçilərin portretləri asılmışdır. Baş Qərargahın İnspeksiya Departamenti Hərbi Qalereyaya dı düşməyə layiq olan hərbiçilərin ilkin siyahısını hazırlamışdı. 1819-cu ildə həmin siyahı Baş Qərargahda 18 (30) avqust 1814-cü ildə Hərbi Qalereyaya adı düşəcək generalların siyahısının attestasiya edilməsi üçün xüsusi olaraq yaradılmış komitəyə təqdim edilmişdi. 1820-ci ilin avqustunda attestasiya komitəsi öz işini tamamlamışdı. Lakin heç də Hərbi Qalereyaya adının düşməsi üçün bütün kriteriyalara cavab verən generallar bu şərəfə nail olmamışdır. Məsələn, general-mayor qraf M. A. Dmitriyev-Mamonovun namizəliyinə heç baxılmamışdır, çünki, attestasiya komitəsi onu formulyar siyahıya salmamışdı, Parisin alınmasına görə 1814-cü ildə general-mayor rütbəsi almış M. F. Arlovun namizədliyi isə naməlum səbəbdən attestasiya komitəsi tərəfindən rədd edilmişdi , P. P. Passek isə şəxsən imperator I Aleksandr tərəfindən səbəbi izah edilmədən siyahıdan çıxarılmışdır. Buna baxmayaraq, müharibə zamanı təchizat və tətbiqi məsələlər üzə cavabdeh olan, lakin aktiv hərbi əməliyyatlarda iştirak etməyən A. A. Arakçeyev siyahıya salınmışdı.
General-leytenant A. V. Sibirskinin Hərbi Qalereyaya daxil edilməsi 1822-ci ildə təsdiqlənmişdir. 1826-cı ildə qalereyanın açılışı zamanı onun portreti hələ hazır deyildi və yerində yaşıl parçalı çərçivə asılmışdı. 22 noyabr 1833-cü ildə İmperator sarayı naziri P. M. Volkonski imperator I Nikolayın əmrinə əsasən Sibirskinin portreti üzərində işin başlamamasını buyurmuşdu. Buna görə də boş çərçivə qalereyada saxlanılmışdı. 3 Yanvar 1836-cı ildə “Ən yüksək əmrə əsasən” hələ də çəkilməmiş A. V. Sibirskinin portretinin yerində A. B. Fokun portreti asılmışdır. Bir sıra tarixçilərin, məsələn, V. M. Qlinkanın fikrincə Sibirskinin adı, P. İ. Pestel, N. İ. Lorer və P. V. Avramov kimi dekabristlərlə işlədiyinə görə çıxarılmışdı. Tarixçi A. A. Podmazo isə qeyd edir ki, əgər imperator dekabristlərə “simpatiya”sına görə Krımskini cəzalandırmaq istəsəydi, bunun üçün on il gözləməzdi. Podmazonun fikrincə general-leytenantın adının Hərbi Qalereyadan çıxarılmasının səbəbi onun xəzinə pulunun həddən artıq xərclənməsinə görə məhkəməyə verilməsi olmuşdur.
Dekabristlər hərəkatının aktiv üzvlərindən biri, general-mayor S. Q. Volkonskinin adı Hərbi Qalereyada portreti asılacaq hərbiçilərin siyahısına salınmışdı. 1823-cü ildə çəkilmiş portret 7 sentyabr 1825-ci ildə Corc Dounun emalatxanasından imperator sarayının qofmarşalına verilmişdir. İddiaya görə, həmçinin tarixçilərin ümumi rəyinə əsasən, dekabristlərin üsyanının başlamasından sonra portret qalereyadan çıxarılmış, boş çərçivə isə parça ilə tamamlanmışdır. Lakin Hərbi Qalereyanın layihələşdirilməsinə 1826-cı ildə, Senat meydanındakı hadisələrdən bir neçə ay sonra başlanılmışdır. Hərbi Qalereyanın inşasına 1826-cı ildə başlanmışdır ki, həmin vaxt da Bolkonski artıq ölüm cəzasına məhkum edilmişdi (bu cəza iyirmi illik latorqa cəzası ilə əvəzlənmişdi). Əlbəttə ki, dövlət cinayətinin törədilməsində günahkar olan bir şəxsin portretini Vətən müharibəsi qəhrəmanları ilə bir sırada asmağı planlaşdırmazdılar. Çəkilmiş portret Qış sarayının zirzəmisində saxlanılmış və yalnız XX əsrdə aşkarlanmışdır ki, bu zaman da həm cəmiyyətdə, həm də hakimiyyətdə dekabristlərə münasibət dəyişmişdi. 1903-cü ildə Volkonskinin portreti qalereyada səhvən ''«Г. В. Грековъ 8й, Г. М.»'' yazılmış boş çərçivə yerinə asılmışdı.
Cədvəl 1
thumb|200px|center| [[I Aleksandrın portreti, Krüqerin işi olan bu əsər Qalereyanın baş divarında asılıb. ]]
Ağçaqala (Qəzvin)
Ağçaqala — İranın Qəzvin ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Avəc bölgəsinin Əşrafiyyə kəndistanında, dağ ətəyindədir.
Bürünc
thumb|Bürünc zər, sink və mis nümunələri ilə yanaşı
Qazıqulu
Qazıqulu (əvvəlki adı: Qazqulu) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Aşağı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Aşağı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qazqulu kəndi Qazıqulu kəndi adlandırılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Tovuz şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Tovuz şəhəri ilə həmsərhəd olan Aşağı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qazıqulu kəndinin ərazisindən 62,49 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 5,52 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 48,43 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 8,54 ha) torpaq sahəsi Tovuz şəhərinin inzibati ərazisinə verilmişdir.
Bürünc
Bürünc — mis və sinkin ərintisindən alınan metal.
Qazıqulu
Toponimikası
Kənd vaxtilə Şınıx zonasında (Gədəbəy rayonu) mövcud olmuş Qazıqulu kəndindən (Qazı Qulunun kəndi) köçüb gəlmiş ailələr tərəfindən salındığı üçün belə adlanmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Təhsil
Kənddə Xanlar Cəfərov adına Qaziqulu kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Mariya del Pilar Pena
Mariya del Pilar Pena (d. 4 aprel 1986) — İspaniyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Mariya del Pilar Pena, İspaniya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə ABŞ yığmasına 5:8 hesabı ilə məğlub olan İspaniya yığması, London Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.
Daha sonra Mariya del Pilar Pena, İspaniya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasını 11:6 hesabı ilə məğlub edən İspaniya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.
Bəhrəm Əliyev (meliorator)
Əliyev Bəhram Hüseyn oğlu — Rusiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Görkəmli Meliorator Alim, Texnika Elmləri doktoru, professor. Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirinin müavini (2005–2013); Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyi, Milli Aerokosmik Agentliyi (MAKA) Ekologiya İnstitutunun Direktoru.
Həyatı
Ailəlidir, iki övladı var.
Mükafatları
2003-cü ildə "İlin ixtiraçı mühəndisi" adına layiq görülmüşdür.
2004-cü ildə BMT-nin ərzaq təhlükəsizliyi proqramı çərçivəsində FAO təşkilatı ilə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi arasında imzalanmış memoranduma əsasən ərzaq təhlükəsizliyi layihəsi həyata keçirilmiş və FAO–nun yüksək medalı ilə təltif edilmişdir.
2005-ci ildə suya qənaət edən suvarma texnika və texnologiyalarının genişmiqyaslı tətbiqinin həyata keçirilməsində birbaşa rəhbərliyinə görə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.