cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karbon turşuları
Nümunə karbon turşuları və nomenklatura-adlandirma
Karbon turşuları əsasən ümumi adlandırma və IUPAC nomenklatura ilə adlandırılır. Misal üçün ümumi adlandirma ilə formiat turşusu HCOOH, lakin IUPAC adlandırma ilə metanturşu olaraq bilinir. İUPAC nomenklaturasına görə turşuları adlandırarkən üzərində karboksil qrupu olmaq şərtilə ən uzun karbohidrogen zənciri seçilir. Karbon atomların sayına uyğun olan alkanların adının sonuna "turşu" sözü əlavə edilir.
Turşuları adlandırmaq üçün daha çox trival nomenklaturadan istifadə edilir və əvəzləyicilər yunan əlifbası ilə nömrələnir. thumb|Karboksilat rezonans quruluş
Karboksil radikalı
Karboksil radiklaı·COOH kiçik zaman daxilində mövcud olur. Bu zaman o dimerləşib oksalat turşusuna çevrilir. Bunu ise elektron paramaqnit rezonans ilə etmək mümkündür.
İkiəsaslı karbon turşuları
İkiəsaslı karbon turşularının hamısı bərk maddələrdir. Karbon zəncirində cüt sayda karbon atomu olan ikiəsaslı turşuların qaynama temperaturu tək sayda karbon atomu olan ikiəsaslı karbon turşularının qaynama temperaturundan yüksəkdir.
Alkandikarbon turşularının ilk nümayəndələri homoloqları suda yaxşı həll olur, lakin molekul kütləsinin artması ilə həllolma sürətlə azalır. Dinitrillərin və ya siankarbon turşularının hidrolizindən alınır. Dihalogenalkanların və ya -halogenkarbon turşularının kalium-sianidlə qarşılıqlı təsirindən dinitrillər və ya -sian karbon turşusu alına bilər, onların da hidrolizindən dikarbon turşusu alınır.
Oksalat (etan dikarbon) turşusu bir çox bitkilərin tərkibində vardır. O, kalsium-oksalat şəklində sidiklə ayrılır, patoloji halarda böyüklərdə kalsium-oksalat şəklində yığılır. Oksalat turşusu sənayedə natrium-formiatdan natrium-oksalat alınması mərhələsi ilə istehsal olunur. Laboratoriyada isə saxarozanın qatı nitrat turşusu ilə vanadium(V)oksidin katalitik iştirakı ilə oksidləşməsindən alınır.
Karbon turşularının ümumi alınma üsulları
Ən çox yayılan və yüksək tonnajla istehsal olunan karbon turşuların alınması.
Sirkə turşusunun dünyada illik istehsalı 3 mln. tona çatır. Ondan əsasən həlledici kimi, məsələn, müxtəlif efirlərin, xüsusən asetat (sulu-emulsia, rənglərin, boyaqların, dərman boyaqların) efirlərin, sirkə anhidridinin (asetat kətanların, aspirin), xlorsirkə turşusunun (pestisidlər,2,4-D) alınmasında, yeyinti sənayesində (konservləşdirmədə) və s. istifadə edilir.
Sirkə turşusunun ən klassik alınma üsulu etanolun, etilenin, butanın oksidləşdirilməsi, asetilenin hidratlaşdırılması və metanolun karbonilləşdirilməsidir.
Qarışqa turşusunu ağacın quru distilləsindən və yaxud yüksək təzyiq və temperaturda karbon 2-oksidi natrium hidroksid məhlulundan buraxmaqla (Qoldşmitd reaksiyası) alırlar. qarışqa turşusu sirkə turşusuna nisbətən iyirmi dəfə az istehsal olunur. Ondan sənayedə efirlərin (həlledici, ətirli maddələrin), katalizatorların (Co, Ni karbonillərin), boyaq işlərində, konservləşdirilmədə antiseptik kimi, lak-boyaq materialların istehsalında və s. geniş tətbiq edilir.
Benzoy turşusu boyaqların sintezində, əczaçılıqda, ətirli maddələrin və polimer insiatorların alınmasında geniş istifadə edilir. Sənayedə benzoy turşusunu adətən toluolun oksidləşməsindən alırlar.
61 saylı Neftçala seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 61 saylı Neftçala seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Çaqulak adası
Çaqulak adası — Aleut adaları qrupuna, Dörd Dağ adalarına daxil olan ada.
Coğrafiya
Amukta adasından sonra Dörd Dağ adaları qrupuna daxil olan ikinci qərbdə yerləşən adadır. Çaqulak yaşayışı olmayan, diametrdi 3 km olan adadır. Adada sönmüş stroto vulkan vardır. Maksimal hündürlüyü 1142 metrdir. İqlimi soyuqdur. Duman və atmosfer yağıntıları adi haldır.
Çilqayi (Bünab)
Çilqayi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bünab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 4,573 nəfər yaşayır (1,142 ailə).
62 saylı Saatlı seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 62 saylı Saatlı seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Erigeron alexeenkoi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Droqobıç gettosu
250 px|right|thumb| thumb|250px Droqobiç getto (Дрогобицьке гетто; (1941–1943) — Ukrayna SSR Lvov vilayətinin Droqobıç şəhərində yerləşən Yəhudi gettosu. Bu zaman bölgə Alman ordusu tərəfindən işğal olunmuş və Üçüncü Reyxin ərazisinə daxil edilmişdi.
Getto Faşist Almaniyası tərəfindən 1941-ci ilin noyabrında yaradılmışdır. 1942-ci ildə artıq gettoda olan yəhudilərin böyük qismi Polşada yerləşən kosentrasion və ölüm düşərhlərinə göndərilmişdi. Getto tamami ilə 1943-cü ilin avqust ayında ləğv edilir.
Mənbə
Almanların Polşanı işğal edənə qədər Droqoviç vilayət şəhəri olmuşdur. Şəhər 1939-cu ilə qədər əhalisinin böyük qismini yahudilər təşkil edirdi. 1939-cu il məlumatına görə şəhərdə 34,600 nəfər yaşayırdı. Bunların 26,3% ukraynalı, 33,2% polyaklar, 39,9% Yəhudilər olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsinə qədər şəhərdə 20 digər məlumata görə isə 23 sinaqoq olmuşdur
Polşanın işğalı başa çatdırıldıqdan sonra bölgə SSRİ-nin tabeliyinə keçirilir. Droqobıç eyni adlı vilayət və rayonun mərkəzi elan edilir (4 dekabr 1939).
200 px|left|thumb|Ukraynalılara məhsus kenkart 1 iyul 1941 ildə Droqobıç şəhərinə Hiltler almaniyasının ordusu daxil olur. 7 iyul tarixində Polşanın Radom şəhərindən təhlükəsizlik polisi göndərilir. Bölgə əhalisinə kenkart adlı vəsiqələr paylanılır. Burada xüsisi ilə milli kimlik böyük həriflə göstərilirdi. Yahudilərə sarı rəngli və "J" (almanca Jude — cuğud) hərfi olan vəsiqələr verilmişdi. 27 iyuldan 2 avqusta qədər şəhər əhalisinin qeydiyyatı aparılır. Bu zaman şəhərdə yaşayan 34 112 nəfərdən 13 339 nəfəri yəhudi (39,10%) idi. Getto alman işğalı dönəmində fəaliyyət göstərir. Bu zaman burada 10 000-dən çox yahudi öldürülür. Öldürülmüş yəhudilər arasında ən məşhuru polşa yazıçısı və rəssamı Bruno Şuls olmuşdur.
220 px|right|thumb| 6 avqust 1944 ildə 167 və 107-ci atıcı alayları, 1-ci qvardiya ordusu və 4-cü Ukrayna cəhbəsi qoşunları Droqobıçı almanlardan təmizləyir. Bundan sonra şəhərdə faşist cinayətləri ilə əlaqədar yaradılmış komissiya fəaliyyət göstərir. Droqobiç şəhərində 14,500 nəfər güllələnmişdir. Onlardan 10,000 nəfəri Bronisa meşəsində qətlə yetirilmişdir. 3 100 müstəlif məqsədlər üçün Almaniyanın digər hissələrinə aparılmışdır. Bu getto haqqında SS üzvü olan Feliks Landaunun gündəliyində ətraflı məlumat almaq olur.
Nikol Şerzinger
Nikol Praskovya Elikolani Şerzinger — ABŞ müğənnisi və aktrisası. Nikol Pussycat Dolls qrupunun baş vokalistidir.
Bəhailikdə gender bərabərliyi
Gender bərabərliyi Bəhai dininin fundamental təlimlərindən biridir. Qadın və kişi bərabərdir və cinslərin bərabərliyi ruhani və mənəvi bir meyardır ki, planetin birləşməsi və sülhün bərqərar olması üçün zəruridir. Bəhai təlimlərində bu prinsipin fərdi, ailəvi və cəmiyyətin həyatında həyata keçirilməsinin vacibliyi qeyd edilir. Bəhai təlimləri kişi və qadının tam şəkildə ruhani və sosial bərabərliyini təsdiq etsə də, bərabərlik anlayışı eyniliyi nəzərdə tutmur, cinslərin özünə xas aspektləri və ya həyatın müəyyən sahələrində səciyyəvi xüsusiyyətləri var.
Bərabərlik
Kişi və qadınların bərabərliyi Bəhai dininin fundamental prinsipidir, hansı ki, Bəhaullahın yazılarında aydın şəkildə bildirilir, həmçinin onun oğlu və Bəhai dininin səlahiyyətli şərhçisi təyin etdiyi Əbdül-Bəha Abbasın yazıları və söhbətlərində rast gəlinir. Təlim və icmanın buna baxışı praktiki şəkildə tətbiq olunmaqla Bəhai icma həyatının mərkəzində durur. Bəhai təlimlərində qeyd olunur ki, qadınlar kişilərdən aşağıda durmur və sosial həyatın müxtəlif sahələrində kişilərə itaət etmək mövqeyində deyillər. Bəhai baxışına görə, qadınlar və kişilər zatən həmişə bərabər olublar və qadınların indiyə kimi bu bərabərliyə yetişə bilməmələrinin səbəbi tarix boyu eyni təhsil və sosial imkanların təmin edilməməsi, kişilərin fiziki güc tətbiq edərək qadınların həqiqi potensialının açılmasına maneçilik törətməsi ilə bağlıdır.
Ruhani məqam
Bəhaullah qeyd edir ki, qadın və kişi ruhu arasında heç bir fərq yoxdur, Bəhaullar yazır:
Bəhaullah yazır ki, insanların ruhani məqamı cinsiyyətdən yox, Allahı tanımağın və sədaqətin dərəcəsindən asılıdır. Əbdül-Bəha deyirdi ki, Allah insanlara onların cinsinə görə fərq qoymur və bütün insanlar Allahın bənzərində yaradılmışlar. O həmçinin bildirirdi ki, həm qadınlar, həm də kişilər eyni intellekt, məziyyət və kamillik potensialına malikdirlər.
Bəşəriyyətin inkişafı və sülhün ilkin şərti
Əbdül-Bəha bildirirdi ki, gender bərabərliyi sadəcə tarix boyu qadınlara edilmiş ədalətsizliklərin düzəldilməsi deyil, o geniş sosial dəyişikliklərə səbəb olacaq açar faktordur, hansı ki, yeni sivilizasiyanın inkişafına kömək edəcək, elə bir sivilizasiya ki, harada ürəyiyumşaqlıq və həssaslıq kimi feminin (qadına xas) keyfiyyətlər indiyə qədərki maskulin (kişiyə xas) keyfiyyətlərlə balanslaşdırılacaq. Bəhai yazıları bəyan edir ki, o vaxtadək ki qadın kişi ilə bərabər statuslu olmayacaq, insanlıq irəliləyə və tərəqqi edə bilməyəcək. Əbdül-Bəha istifadə etdiyi analogiyalardan birində qadın və kişini bir quşun iki qanadı ilə və insan bədənində iki əl ilə müqayisə edir və bildirir ki, irəliləyişi təmin etmək üçün onların hər ikisi güclü olmalıdır. Əbdül-Bəha yazırdı:
Həm Bəhaullah, həm də Əbdül-Bəha yazırdı ki, cəmiyyətə təsir edən feminin və maskulin xüsusiyyətlər arasındakı balans dünyanın birləşməsində vacib aspekt olacaq və bildirirdilər ki, feminin təsirlərin artması ilə müharibələr dayanacaq və qalıcı sülhə nail olunacaq. Əbdül-Bəha yazırdı ki, qadınlar bir ana kimi sülhün bərqərar olmasında bir qüvvəyə çevrilə bilərlər, çünki onlar öz övladlarını müharibəyə göndərməyə qarşı çıxacaqlar. Əbdül-Bəha yazırdı:
Moojan Momen yazır ki, Bəhai dinindəki qadın və kişi bərabərliyinə çatmaq hədəfi qadınları kişilərə xas işlərə gətirməyi nəzərdə tutmur, cəmiyyətin mahiyyətinə radikal dəyişiklik gətirməyi yox, feminin xüsusiyyətlərə əvvəlkindən daha çox dəyər verməyi nəzərdə tutur.
Qadınların təhsili
Bəhai baxışına görə, qadınlar və kişilər zatən həmişə bərabər olublar və qadınların indiyə kimi bu bərabərliyə yetişə bilməmələrinin səbəbi tarix boyu eyni təhsil və sosial imkanların təmin edilməməsidir. Bəhai təlimləri qadınların təhsilinin zəruriliyini vurğulayır, yalnız ona görə yox ki, qadınların bərabərliyə yetişmək imkanlarını artırsın, həm də ona görə ki, anaların təlim alması uşaqların yaxşı tərbiyə almasında əhəmiyyətli amildir. Qadınların təhsil almasının hədsiz vacibliyi səbəbindən, ailədə qız uşaqlarının təhsili oğlanların təhsilindən daha çox prioritetdir, o zaman ki, ailənin maliyyə resursları uşaqların hamısına təhsil imkanı yaratmağa imkan vermir. Təhsil və analıq arasındakı əlaqəyə rəğmən, Əbdül-Bəha qadınları incəsənət və elmlərdə özlərini yetişdirməyə çağırırdı və bildirirdi ki, qadınların siyasi arenada iştirakı gələcək sülh üçün ilkin şərt ola bilər.
Sosial təşəbbüslər
[[Şəkil:Tarbiyat School, Tehran, ca 1911.jpg|thumb|upright=1.25|left|Qızlar məktəbinin tələbələri, Tehran, 13 Avqust 1933. Məktəb hökumətin fərmanı ilə 1934-cü ildə bağlanmışdır. Mənbə: İranda Bəhai təhsil fəaliyyətləri tarixi.]]
Bəhai dini qadın və kişi bərabərliyini vurğulayır və odur ki, bu din aktiv şəkildə qadınların inkişafı məqsədi daşıyan sosial proqramları dəstəkləyir ki, daha çox sayda qadın üçün sağlamlıq, təhsil, uşaq tərbiyəsi və biznes imkanları əlçatan olsun. 1900-cü illərin əvvəllərində bəhai qadınlar inkişaf imkanları axtarmaqda daha da aktivləşmişdilər və Əbdül-Bəha tərəfindən bu işdə təşviq olunurdular. Onlar həmçinin Bəhai İnzibati Sistemində də xidmət etmək şansı əldə edirdilər. İranda qızlara təhsil verilməsi 1910-cu ildə "Qızlar üçün tərbiyə məktəbi"ni açan bəhailər tərəfindən başladıldı, hansı ki, İranın ilk ixtisaslı qadınlar nəslini yetişdirdi. 1970-lərə doğru İran qadınlarının əksəriyyəti oxuma-yazma bilmirdilərsə, bəhai qadınların çoxu savadlı idilər. 1975-ci ildə Beynəlxalq Qadınlar İlindən sonra Bəhai dininin inzibati Orqanı Ümumdünya Ədalət Evi Bəhai icmalarını dəfələrlə çağırdı ki, bəhai fəaliyyətlərində qadınların bərabər iştirakını daha da irəlilətsinlər. 1993-cü ildə Beynəlxalq Bəhai İcması Nyu-Yorkda, Birləşmiş Millətlər Təşkilatında "Qadınların İnkişafı Ofisi"ni (Office of the Advancement of Women) yaratdı. Bu proqramlardakı fəaliyyətlərə "qızların təhsilinin irəlilədilməsi", "savad", "təbii vasitələrlə sağlamlıq", "gəlir gətirən bacarıqlar" daxil idi.
Bəhai ruhlu "Tahirə Ədalət Mərkəzi" və Hindistanda İndor şəhərində "Kənd qadınları üçün Barli inkişaf İnstitutu" proyektləri xüsusi diqqət cəlb etmişlər. Layli Miller-Mura 1997-ci ildə tələbə-vəkil kimi cəlb olunduğu ictimai rezonans doğurmuş "qaçqınlara sığınacaq işi"ndən sonra "Tahirə Ədalət Mərkəzi"ni qurdu. Daha sonra Miller-Muro yardım etdiyi bir müştərisi ilə bir bir kitab yazdı və burdan gələn gəlirini Mərkəzin ilkin maliyyələşməsinə həsr etdi. 2003-cü ilin əvvəlinədək təşkilat 4000-dən çox qadın və uşağa pis rəftardan yaxa qurtarmaqda yardım etmişdi. "Kənd qadınları üçün Barli inkişaf İnstitutu" 1985-ci ildə Hindistanda yaradılmışdır və Madya Pradeşdə (Hindistanda region) öz müəssisələrində qəbilə qadınları üçün 6 aylıq proqram təklif edir. 1996-cı ilədək qəbilə qadınlarından 769-na İnstitut təlim vermişdir; qadınlar 119 kənddən gəlmişdilər, geriyə öz şəhərlərinə və ya kəndlərinə qayıdanda onlardan 45%-i kiçik biznes qurdu, 62%-i funksional səviyyədə savadlı və ya yarı-savadlı idi (hansı ki, bu o ərazidəki başqa insanları öz uşaqlarını məktəbə göndərməyə həvəsləndirmiş oldu), 42%-i tərəvəz yetişdirməyə başladı, 97%-i təmiz içməli sudan istifadə etməyə başladı, onların hamısı, həmçinin əksər kişi cinsindən olan qohumları spirtli içkilərdən imtina etdilər və kasta təəssübkeşliyi aradan qaldırıldı.
Qadın və kişi arasında fərq
Bəhai təlimləri kişi və qadının tam şəkildə ruhani və sosial bərabərliyini təsdiq etsə də, cinslərin özünə xas aspektləri və ya həyatın müəyyən sahələrində səciyyəvi xüsusiyyətləri var. Bu aspektlərdən biri qadınlar üçün biolojik olaraq ana olmaq potensialı ilə bağlıdır və buna görə də, Bəhai təlimlərində qeyd olunur ki, qadının təhsilinə prioritet məsələ kimi baxılmalıdır, çünki o, uşağın ilkin tərbiyəçisidir. Həmçinin, ailə həyatı barədə Bəhai baxışı analara, əgər ehtiyac varsa, öz ərləri tərəfindən dəstək verilməsi haqqını dəstəkləyir.
Bəhai dininin qanunlarında qadın və kişiyə xas bəzi qanunlar var. Məsələn, qadın biolojik dəyişikliyə görə menstruasiya dövründə namaz qılmaq və ya oruc tutmaqdan azaddır; bu məcburi deyil və hansısa natəmizlik konsepsiyası ilə ayaqlaşmır. Həmçinin kişilərdən fərqli olaraq qadınlara zəvvarlıq etmək hökm olunmur, lakin onlar özləri bunu seçəcəkləri təqdirdə zəvvar ola bilərlər.
Əbdül-Bəha bildirirdi ki, qadınlar "elm və incəsənətdə, məziyyət və kamillikdə" kişilərlə bərabər olacaq, hətta "ürəyiyumşaqlıq və bol mərhəmətli və şəfqətli"likdə kişilərdən üstündürlər, cəmiyyətin həyatında bu feminin xüsusiyyətlər artdıqca onlar hakimiyyətdə olan maskulin xüsusiyyətlərlə balans təşkil edəcək.
Tarixdə məşhur bəhai qadınları
Bəhiyyə xanım
Tahirə Qürrətüleyn
Nəvvab
Futbol klubu
Futbol komandası və ya futbol klubu — müəyyən büdcəyə sahib olan və büdcəsi ilə futbol yarışlarına qatılıb futbol rəqabətini gücləndirən qurumlar. Klublar faktiki olaraq futbol rəqabətinin əsasını təşkil edirlər.
Tarix
Dünyada ilk futbol klubu 1857-ci ildə yaradılan Şeffild şəhərinin təmsilçisi "Şeffild" olmuşdur.
Tecərə
Tecərə — Midiya dövrinə aid bir toponim.
"Tecəre" yer adi İran coğrafiyasinda "Təcərəq" kimi qeydə alınmışdır və bir sözlə yayqin toponimlərimizdən sayılır. Guney Azərbaycan ərazisində və ondan qıraq yerlerdə rast gəlinir. Buna misal olaraq Əcəbşir şəhərinin qalaçay hövzəsində, Ərdəbilin qərbində, Miyana şəhərinin şimal şərqində, Marağa şəhərinin ətrafında, daha sonra Ərak, Məlayer, Savə, Xansar, Tusirkan, Bəşriyyə şəhərlərinin yaxınlığında hətta Təcriş yer adında belə rast gəlinir. Bu toponimin yayılma coğrafiyasını nəzərə alsaq qədim Mad (Midiya) ərazisini bir sözlə canlandıra bilərik. Tecərə sözünün etimoloqiyasini müasir Türk, Fars, və Ərəb dilləri ilə izah etmək çətin görünür çünki heç bir dilin söz xəzinəsinə daxil deyildir hər çənd bəzi araşdırıcılar müasir Türk dili ile onu izah etməyə çalışıblar. Bu sözün izini tarixi qaynaqlarda ararkən, I Daranın (Dariyuş) Perspolisdəki sarayının mixi daş yazısında rast gəlirik. Bu yazıda Tecərə sözü Tacara kimi qeyd olunub və saray, şah iqamətgahı məna edilir  :
Mixi yazının oxunuşu:
1. Dârayavaush : xshâyathiya : 2. vazraka : xshâyathiya : xshâ 3. yathiyânâm : xshâyathiya : 4. dahyûnâm : Vishtâspahy 5. â : puça : Haxâmanishiya : h 6. ya : imam : tacaram : akunaush
Tərcüməsi: "Dariyuş böyük şah, şahlar şahı, ölkələr şahı, Viştaspın oğlu, bir Həxaməniş (Əhəməni), bu  sarayı(Tacaranı ) tikdi."
Tacara ilə yanaşı Həxaməneşi ( Əhəməni ) yazılarinda şah sarayı mənasında daha iki söz işlənmişdir onlarin biri Hadiş və başqası Apadana-dır. Onların bir-biri ilə nə fərqi olduğunu biz bilmirik.Ola bilsin bu üç söz əhəmənilər tərəfindən məğlub edilmiş müxtəlif xalqlarin dilindən alınma sözlər olsun. Bu sözlərdən yalnız Tacara sözü bu günə kimi toponimlərdə qalmaqdadir. Tacara sözünün mənşəi tam bəlli deyildir. Əhəməni yazılarında işlədilmiş söz bazasi çox məhduddur. Onlarin ümumi sayi heç 400 sözü belə aşmir və bu sözlərin bir çoxu onlardan öncə hakimiyyətdə olmuş Midiya xalqlarının dilindən və qədim Elam dilindən alinma sözlərdir. Midiya dilində çox ehtimal qədim prototürk sözləri daha aparici olmuşdur. həmin ərazilərdə paleotoponimlərin türk dili vasitəsi ilə asan açıqlanaması və o dövrə aid şəxs adlarının izahı əyanı sübutdur  hərçənd süni formada təəssübkeş ariapərəstlər öz xeyirlərinə bir çox yalanlar uydururlar ve Midiyalıları arian hesab edirlər.
Tacara sözünün etimoloqiyasina gəldikdə həmin ariapərəst alimlər susurlar. Onlardan ən adlımı Amerikalı İranşünas Riçard Nelson Frye-dir. O "The heritage of Persia" ( Persiyanin mirası) kitabinda belə yazir: "Tacara sözünün kökü bəlli deyildir çalışıblar onu müsbiqə meydançası və stadion kimi məna etsinlər". Lakin sonra həmin sözü başqa mətinlərlə  müqayisə edərək artırır:"belə düşünmək olar Tacara şah üçün öz həyatında kiçik bir behişt olmuşdur". Hər halda alimin bu haqda öz mülahizəsi olmuşdur.
Tötö kanalı
Tötö Kanalı' — Orta Asiyanın Fərqanə vadisində hunlar tərəfindən qurulan və göytürklər tərəfindən də istifadə olunmuş tarixi suvarma kanalı.
Haqqında
Kanal Orta Asiyada suvarılan torpaqların sahəsini artırmaqla daha çox məhsul əldə etmək üçün qazılmışdı. Sovet arxeoloqlar Tötö kanalının çox çətin ərazidə, güclü mühəndislik səyləriylə reallaşdırıldığını bildirmişdir. Kanal qazılması son dərəcə çətin olan qayalıq ərazidə açılaraq, iki vadini birləşdirmişdir.
Kanalın mövcud olduğu bölgədə suvarma kanalı inşa etmək istəyən ruslar daha yaxşısını edə bilməyəcəkərini başa düşmüş və mövcud kanalı bərpa etməklə yenidən ondan istifadə etməyə başlamışdırlar. Bu kanal bəzilərinə görə, göytürklərin sadəcə döyüşçü sivilizasiya deyil, eyni zamanda müdrik və proqressiv elmlərdə bacarıq sahibi olan topluluq olduğunun sübutu hesab edilir.
Əsasən, köçəri maldarlıqla məşğul olan göytürklərin bir qismi çox ehtimal oturaq həyata keçmiş və bu kanaldan istifadə etmişdir.
10 km uzunluğundakı Tötö kanalı 1935-ci ildən bəri suvarma məqsədiylə yenidən istifadə edilməkdədir.
Perqament
300px|thumbnail|Perqament üzərində yazı Perqament (,, Perqamon) — heyvan dərilərindən hazırlanmış və yazı yazmaq üçün nəzərdə tutulmuş material.
E.ə. II əsrdə istifadə olunmağa başlanmışdır. Materialın adı onun ilk dəfə hazırlandığı Perqam şəhərinin adından götürülmüşdür. Perqament aşılanmamış qoyun, dana, balıq, ceyran, bəbir və ya keçi dərisindən hazırlanırdı. Papirusdan fərqli olaraq perqamentdən geniş istifadə olunmasının səbəbi onun üzərində suda həll oluna bilən mürəkkəblə yazılmış yazını silib, yenisini yazmaq imkanının olması idi. Bundan başqa, perqamentin hər iki üzünə yazı yazmaq mümkün idi. 200px|thumbnail|left|Perqament üzərində yazı, Mərakeş, 1107-ci il
Edmonton
Edmonton — Kanadanın Alberta əyalətinin Kalqaridən sonra ikinci ən böyük şəhəri və paytaxtı. 2011-ci ilin siyahıalmasına görə əhalisi 812.201 nəfərdir.
İqtisadiyyat
Şimali Amerika materikinin ən böyük ticarət mərkəzi olan "West Edmonton Mall" bu şəhərdə yerləşir.
Təhsil
Şəhərdə Alberta Universiteti yerləşir.
İdman
Şəhərin ən güclü hokkey klubu "Edmonton Oilers"dir və Milli Hokkey Çempionatında mübarizə aparır.
63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Ərəb ölkələrində buddizm
Tarixi
Buddizmin 2 qolu vardır – Mahayana və Teravada.Bəzi mənbələr onun 3cü qolunun – tibet- qolunu da qeyd edirlər.Əslində isə Tibet qolu Mahayana-ya daxildir və onun ən inkişaf etmiş formalarından biridir.Sorğu və siyahıya almalarda buddizmin hansı qoluna aid olmaq soruşulmur.Mahayana qoluna inananların sayı daha çoxdur – Çin, Yaponiya, Cənubi Koreya, Vyetnam.Teravadaya Tailand, Myanma, Şri-Lanka, Laos, Kambocada geniş yayılıb. Tibet qolu – Tibet,Nepal, Butan, Monqolustanda yayılıb.2010-cu ilə əsasən Asiya –Sakit okena regionunda 481 milyondan çox buddist yaşayır.Yaxın şərq –şimali afrika regionunda onların sayı təxminən 500000-dir.Ümumiyyətlə buddistlərin təxmini 50%-i Çində yaşayır.Yaxın Şərq və şimali afrika regionunun bir çox ölkələrində buddistlər yaşayır və bəzi buddist icmalarının özlərinin mərkəzləri və ya cəmiyyətləri var.
Bəhreyn
Bəhreyn Meditasiya Mərkəzi buddizmin Teravada qoluna aiddir.Özünü inkişaf mərkəzidir.Qeyri kommerisya təşkilatıdır və burada meditasiya ilə bağlı seminar və mühazirələr təşkil olunur.Bəhreyndə fəaliyyət göstərən digər mərkəz də Teravada qolu ilə bağlıdır.
Dubay
Dubayda fəaliyyət göstərən Zen qrupu Mahayana qoluna inananların əsas icmasıdır.Dubayda yerləşən Beynəlxalq Meditasiya Mərkəzi isə Teravada qoluna sitayiş edənlər üçündür.
Livan
Livan Buddist Cəmiyyəti proqressiv buddizmin mərkəzlərindın biri sayılır.
ABŞ-nin 2007-ci il Beynəlxalq Dini Azadlıq məruzəsində 8 milyon xarici vətəndaşın Sədiyyə Ərəbistanında yaşadığı qeyd olunur.Onların içərisində həm müsəlman, həm də qeyri müsəlmanlar var.Yaxın şərqə əsasən Şərqi Asiyanın Şri-Lanka, Çin, Vyetnam, Tayvan, Nepal kimi ölkələrindən gəlirlər.
BƏƏ – 200.000
Küveyt - 100.000
Qətər – 45.000
Bəhreyn – 7000
Livan – 3000-dən çox buddist yaşayır.
Həmçinin bax
Ərəb ölkələrində ateizm
Heraldika
thumb|right|250px|Heraldika Heraldika — ən qədim dövrdən mövcud olmuş gerb, möhür, emblem və nişanları öyrənən elm, gerbşünaslıq.
Tarixi
Adətən orta əsr mənbələrinə xas olan və mühüm tarixi  informasiya daşıyıcısı olan heraldika xüsusi təlim tələb edən sahələrdəndir. Tarixdə heraldikanın hərbi fəaliyyət ilə əlaqədar yaranması fikri üstünlük təşkil edir. Lakin Norman işğallarına qədər heraldikanın sistematik formasına rast gəlinmir. Tarixi materialların tədqiqatçısı üçün heraldikaya aid biliklər mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Heraldika təkcə möhür və emblemlərdə deyil, qravür və miniatürlərdədə əks olunur,sənədin həqiqiliyinin, müəllifinin müəyyənləşdirilməsi üçün qiymətli informasiya verir. Müasir dövrdə heç bir rəsmi hakimiyyəti, sosial mənsubiyyəti müəyyən etməyən heraldika orta əsrlərdə həqiqətən də feodal cəmiyyətinin mühüm xüsusiyyətlərini, institutların rəsmi imtiyazlarını əks etdirirdi. Heraldika adətən, müəyyən hərbi şəxslər üçün hazırlanır və onların şəxsi qabiliyyət və bacarıqlarını, imtiyaz, hüquq və vəzifələrini müəyyən edirdi. Müxtəlif ölkələrin hərbi cəmiyyətləri xüsusi nişanların təsvirinə malik idilər və bu, döyüşçülərə və rəhbərlərə onların hansı kontingentə daxil olmaları haqqında məlumat verirdi. Müasir tarixçilər heraldikanın iki tipini müəyyənləşdirirlər: 1) hərbi xüsusiyyəti müəyyənləşdirən nişanələr; 2) nəsli mənsubiyyəti müəyyənləşdirən nişanələr. Orta əsr feodal silki nümayəndələri arasında vətəndaş xidmətində olan, lakin hərbi və digər imtiyazlara malik olmayan şəxslər xüsusi nişanələrə malik idilər. Bu nişanələr onların cəmiyyətdə tutduqları yeri, malik olduqları səlahiyyətləri  təsdiqləyən mənbələr idi. Heraldikanın tədqiqi ilə məşğul olan müasir tədqiqatçıların əsas vəzifəsi heraldik nişanələrin müəyyənləşdirilməsi deyil, mənbə haqqında məlum olmayan, itirilmiş informasiyanın toplanmasıdır. Heraldika ilə məşğul olan tədqiqatçılar sənədlərin operativ tədqiqi və tarixinin müəyyənləşdirilməsi üçün xüsusi süni lüğət yaradıblar. Bu lüğətdə dövrünə görə olduqca böyük əhəmiyyət kəsb edən heraldik nişanələrin (əsasən fransız mənşəli nişanələrin) təsviri verilir. Bu cür nəşrlər tarixi tədqiqatların asanlaşdırılmasına, mənbələrin tarixiliyi və həqiqiliyinin müəyyənləşdirilməsinin sürətləndirilməsinə imkan yaradır.Tarixdə müəyyənləşdirilmiş ən qədim emblem 1193-cü il Robert de Çartresə məxsus heraldikadır. Heraldika tarixi tədqiqatın bir vasitəsi kimi mənbə tədqiqinin yalnız bir üzünü təşkil edir. Orta əsr tarixinin bir mərhələsi olaraq, ailə, təbəqə, silk və siniflər arasında demarŞkasiya rolunu oynayan heraldik nişanələr müharibələrin ehtiyacları üzündən yaradılmasına baxmayaraq, orta əsr ruhunun müəyyənləşdirilməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Hammurapi
Hammurapi — Babil hökmdarı. Qədim Babil imperiyasının banisi və amarilərin ən qüdrətli hökmdarı.
Hakimiyyəti
Onun hakimiyyətə gəldiyi vaxt amarilər cənubi Mesopotamiyada müharibə aparan bir neçə tayfadan biri idi. Lakin e.ə. 1763-cü ildə Hammurapi bütün Şumeri isğal etdi ve e.ə. 1755-ci ildən etibarən o Suriya sərhədlərindəki ən son torpaqlara qədər, Mesopotamiyanın yerdə qalan bütün ərazilərini də fəth etmişdi. Qələbələrinin sayı artdığına görə Hammurapi özünü Şumer ve Akkadın hökmdarı, daha sonra isə dünyanın dörddə birinin hökmdarı adlandırmışdı. İmperiyasının möhtəşəmliyinə baxmayaraq, bu imperiya qısa ömürlü olmuşdu.
Hammurapi qanunlarından bəzi maddələr
thumb|Akkad dilində mixi yazı ilə yazılmış 282 maddə
Bulbophyllum devogelii
(Bulbophyllum devogelii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Peter Stamm
Peter Stamm 1963-cü ildə anadan olmuşdur. Ticari təhsildən sonra bir neçə semestr psixologiya, psixopatologiya və iqtisadi informatika üzrə oxumuşdur. Paris, Nyu-York və Skandinaviya ölkələrinə uzunmüddətli səfərləri olmuşdur. 1990-cı ildən isə sərbəst yazar və jurnalist olaraq çalışır. İsveçrə alman radiosu, Bremen radiosu və qərbi alman radiosu üçün çoxlu proqramlar hazırlamışdır. Bir teatr tamaşası, müxtəlif kitablara resenziyalar yazmışdır. 1997-ci ildən isə "Ədəbiyyat naminə məzəmmət" ədəbi jurnalının redaktorudur. İsveçrənin Vintertur şəhərində yaşayır.
Dizac-i Pərvanə (Bünab)
Dizac-i Pərvanə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bünab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,028 nəfər yaşayır (248 ailə).
Qırmızı göl
Qırmızı göl — Azərbaycan ərazisində göl. Qanlı göl olaraq da adlandırılır.
Haqqında
Ərazisi 7,2 km², suyunun həcmi isə 8,3 mln m³ olan Qırmızı göl Qaradağ ərazisində, Lökbatan qəsəbəsinin cənubunda yerləşir. Qırmızı gölə axıdılan çirkab sularının əsasını Lökbatan qəsəbəsinin məişət çirkab suları və Xocahəsən gölündən axan sular təşkil edir. Gölə çirkab sularının axıdılması onun suyunun oksigen rejiminin pozulmasına səbəb olub. 1976-cı ilə kimi bu göldən neft mədənlərindən çıxan lay sularının qəbuledici anbarı kimi istifadə olunmuşdur.
Qırmızı göl şor sulu göllər qrupuna aiddir. Göl suyunun tərkibində kation və anionların konsentrasiyaları (kalsium, maqnezium, xloridlər, sulfatlar) YVQH-dən dəfələrlə coxdur. Ərazidə radiasiya fonu norma daxilindədir. Gölün uzun müddət antropogen təsirlərə məruz qalması, neft və neft məhsulları ilə, fenollarla həddindən artıq çirklənməsi və digər neqativ təsirlər nəticəsində onun geoloji quruluşu, torpaq süxurları, dibinin relyefi və digər parametrləri deqradasiyaya məruz qalmış, dib çöküntülərində çoxlu miqdarda neft məhsulları yığılmışdır.
Fiziki — coğrafi şəraiti
Göldə neft məhsulları ilə çirklənmə var. Burada neft məhsullarının miqdarı normadan 4 −10 dəfə yuxarıdır. Yaxınlıqda lay suları var və bütün bu lay suları hamısı gölə axdılır. Göldə çirklənmə normadan dəfələrlə artıqdır.
Şahhüseyn Kərimov
Şahhüseyn Kərimov (2 sentyabr 1947–4 dekabr 2011) — Azərbaycanın şef-aşpazı.
Bioqrafiya
Şahhüseyn Kərimov 2 sentyabr 1947-ci ildə Azərbaycan Respublikası, Lənkaran şəhərində irsi kulinarlar ailəsində anadan olub. Uşaqlıqdan bəri kulinariya bacarıqlarını öyrənməyə başlamış, atasının restoranında köməkçi olaraq çalışırdı. Gənc yaşlarından atasından və yerli insanlardan Azərbaycan mətbəxinin sirlərini öyrənirdi. Yemək hazırlamaq istedadı onun genlərinə qoyulmuşdur. 11 saylı peşə liseyində aşpazlıq sənəti üzrə Nürəddin müəlliminin yanında möhkəm addımlarını atmışdır. Hərbi xidmətdə təlimatçı aşpaz kimi xidmət göstərib. Əsgərlik illərindən sonra Azərbaycanın, Rusiyanın, Fransanın dəyərli restoranlarında çalılışıb. Ailəlidir, 3 övladı var
Nailiyyətlər
1983-cü il həyatının dönüş nöqtəsi olmuşdur. Belə ki, SSRİ Moskva şəhərində keçirilən individual sosialist yarışmada qalib olub "Лучший по профессии" Diplomuna layiq görülmüşdür. 1990 cı İldə Azərbaycan Respublikası Ticarət Nazirliyinin Elmi Tədqiqatların Tətbiqi Mərkəzinin Respublika ictimai İaşə şöbəsinin müdir, SSRİ Kulinariya Assosiyasiyasının Təbliğat şöbəsinin rəisii Tahir Əmiraslanov Lənkəranda IV dərəcəli aşpaz Şahhüseyn Kərimovla tanıç olur və onu qabağa çəkməyə başlayır. Bu görüş onun həyatında dönüş nöqtəsi olur. Çünki bundan sonrakı bütün tədbirlərə onu Tahir Əmiraslanob aparır ya göndərir. Bu əməkdaşlıq və dostluq Şahin son günlərinə qədər davam edir.
1991-ci ildə Moskvada Tahir Əmiraslanovun təşəbbüsü ilə SSRİ Kulinariya Assosiyasiyası tərəfindən İlk dəfə Novruz Bayramı keçirilir. Azərbaycandan Tahir Əmiraslanovun rəhbərliyi ilə gedən kulinariya nümayəndəi heyətinə Şah da daxil edilir. Ermitaj bağında 10 min nəfərə Novruz bayramı günləri keçirilir və oda orada baqaları ilə bərabər öz məharətini göstərir.
1991-ci ildə Ticarət nazirliyi və Ticarət İstehlak Koopersiyası işçilərinin Həmkərlar İttifaqının Respublika Komitəsi tərəfindən təşkil edilmiş "Aşbaz 1991" müsabiqəsində Fəxri Fərman almışdır.
1992-ci ildə Tahir Əmiraslanovun səyləri nəticəsində Azərbaycan sabiq SSRİ, Sosialist lageri, Türk və İslam dünyası ölkələrindən Dünya Kulinariya Assosiyasiyaları Birliyinə Üzv qəbul edilir. Bu məqsədlə Almaniyaya gedən nümayəndə heyətinə Şahhüseyn Kərimov da daxil edilir. !993-cü ildə AMKM tərəfindən Maltada keçirilən dünya kulinariya Çempionatına aparılır. Bu Çempionatdan qayıdan bütün aşpazlar AMKM tərəfindən Usta ixtisas dərəcəsinə təqdim edilir. Respublika KUlinariya Şürası üzvlərinin qəti etirazına baxmayaraq (bu gün də bu barədə sənədlər imzalanmamışdır) Tahir Əmıraslanovun təkidi nəticəsində.yalnız Ticarət Naziri Ağasəlım Bağırovun imzası ilə Şahhhüseyin Kərimov 1993-cü ildə Ticarət Nazirliyi tərəfindən Usta Aşbaz dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Şahhüseyn Kərimov kulinariya sahəsində olan bilik və bacaracaqlarına görə bu şərəfli ada VI dərəcədən sonra yox, IV dərəcədən sonra layiq görülmüşdür.
1997-ci ildə Tahir Əmiraslanov Rusiyada Bir milyon tirajla dərc edilən Pitaniya və Obşestvo jurnalında ona məqalə həsr edir və ona Azərbaycan mətbəxinin Şahı deyə müracıət edir. Sonradan bu bir təxəllüs kimi qalır.
İllər ərzində AMKM və AMKA tərəfindənSinqapur, Malaziya, Malta, Fransa, Almaniya, Belçika, Amerika, İtaliya, Türkiyə, Rusiya, BƏƏ, Çin və sair ölkələrdə olan tədbirlərə göndərilib, çoxlu sayda mükafatlar alıb, qizil medallara layiq görülmüşdür.
2000-ci ildə Moskvada Rusiya Kulinariya Assosiyasiyasının 3000 dən artıq aşpaz arasında keçirilən "3 cü Minilliyin Ulduzu" yarışmasında Rusiya Kulinariya Assosiyasiyasının vitse prezidenti Tahir Əmıraslanov tərəfindən aparılır və dünyanın ən güclü və məşhur 60 aşpazından biri kimi Şahhüseyn Kərimova da "3 cü Minilliyin Ulduzu" adı Moskva şəhərinin Meri Lujkov və WACS Prezidenti Bill Qallaxer tərəfindən verilmişdir.
2007-ci ildə Azərbaycan mətbəx mədəniyyətinin inkişafında əvəzsiz xidmətlərinə görə Azərbaycan Milli Kulinariya Assosiasiyasının Fəxri üzvü seçilmişdir.
2000–2011-ci illər aralığında AMKA və AMKM in göndərişləri ilə Azərbaycan Respublikasının Fransa, İtaliya, Böyük Britaniya və sair ölkələrdə Yunesko xətti və digər xətlər ilə keçirdiyi Azərbaycan tədbirlərinin keçirilməsində əvəzsiz rolu olmuşdur. Məhz tədbirlərin bütün təamlarını yetirmələri ilə hazırlamış və tədbir iştirakçılarını Azərbaycan Milli və Avropa yeməkləri ilə ağız dadlarını təmin etmişdir. Şahhüseyn Kərimov 1990–2011-ci illərdə daimi olaraq AMKM və AMKA ilə çalışmış, Bu təşkilatların göndərişləri, təşkilati və maliyyə gücü sayəsində bir cox uğurlara naıl olmuşdur. Şah həm də bildiklərini öyrədən usta idi. Peşəsini və şagirdlərini sevərdi. Özünə və şagirdlərinə qarşı tələbkardı. Şahın təqdimatı ilə AMKA ya üzv götürülmüş şagirdləri də indi olkəmızıdə şöhrət sahibidirlər. Şah Azərbaycan mətbəx tarixində yaşayacaq.
Əlavə
İllər keçdikcə şagirdlərin sayı artdıqca xarici səfərlərinin sayı da artır və səfərdən qələbə ilə qayıdırdı. Dilini başa düşmədiyi insanlarla olduqda, əllərinin yaratdığı işin onu necə hörmətli etməsi, gördüyü hörmət, diqqət və qayğı, gülümsər simalar-bütün bunların yaratdığı sevinc Şahhüseyn Kərimovu daha da fərəhləndirir və işində daha yüksək nailiyyətlər əldə etməyə həvəsləndirirdi.
Şagirdlərinin sayı 250-dən yuxarı olub dünyanın demək olar ki, bütün ölkələrində fəaliyyət göstərir həmçinin Azərbaycanın ən görkəmli restoran və otellərində çalışırlar. İnsanları həm Azərbaycan, həm dünya mətbəxinin təamları ilə sevindirirlər. Tələbələrinə profesional kimi aşpazlığın incəliklərini və bütün bildiklərini ötürürdü, onları hər zaman digər sənətkarlardan bir addım öndə saxlayırdı.
Bir çox nəşrlərdə Bakı jurnalı, Bizim mətbəx jurnalı, Kulina jurnalı və sair Şahhüseyn Kərimov barədə məqalələr dərc edilmişdir və "Azərbaycan mətbəxinin Şahı" adlandırıb onun sənətinə yüksək qiymət verilmişdir.
Erigeron allochrous
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şahhüseyn Kərimov
Əlavə
Əfsanəvi Şef, "Azərbaycan mətbəxinin Şahı", Azərbaycan mətbəxinin dünya mirası olaraq qəbul edilməsi üçün çox işlər görən Böyük sənətkar Şahhüseynin adı ənənələrə hörmət və eyni zamanda ixtiraçılıq və yeniliyin axtarışı ilə fərqlənən bütün Azərbaycan mətbəxini təşkil edir.
Şahhüseyn Kərimov yeganə azərbaycanlıdır ki, Ümumdünya Aşbazlar Təşkilatı "Minilliyin Ulduzu" dərəcəsinə layiq görmüşdür..
Bəm
Parfiya dövründə (b.e.ə.247- b.e. 224) salındığı təxmin edilən və Sasanilər imperatorluğu dövründə önəmli bir mərkəz olan şəhərə X əsrdə gələn ərəb səyyah İbn-i Həval, Surət-ul Ərz adlı kitabında, şəhərin qalasından və əl işləməli geyimlərin gözəlliyindən danışır. Bu şəhərin əl toxumalı geyimləri o qədər məşhur olub ki hədda onu Mərkəzi Asiya və Misirdən də alarmışlar.Farsların qurduğu bu şəhər Səfəvi xanədanlığı zamanında yüksək inkişaf dövrü yaşadı. Bəm səhralıqda olmağına baxmayaraq bu gün olduğu kimi qədim zamanlarda da ənkinçilik mərkəzi olmuşdu. Tarixən güclü bir qalaya sahib olması isə onun hərbi bir mərkəz rolunda da iştirak etməsini şərtləndirmişdi.
Bəm qalasının tikililərindən bu günə qədər qalan hissələri əsas etibarı ilə 12-ci əsrdə tikilmiş və 6 km2 sahəyə malikdir. Kərpicdən tikilmiş qala 13000 insanın yaşaya biləcəyi bir qaladır. Burada 1850-ci ilə qədər yaşayış olmuşdur.
Səfəvi dövründə şəhəri 36 müdafiə qülləsi əhatə edirdi. Əhalinin 70%-i yəni təxminən 9-13 min nəfəri qalanın içində yaşayırdı. Bəm şəhəri zərdüşt, xristiyan, yəhudi və müsəlmanların yaşadığı çoxmədəniyyətli bir yer idi. Bəm erkən Sasanilər dövründə, zərdüşti ziyarətçilərin önəmli müqəddəs məkanlarından idi. Eyni zamanda o, İpək yolu üzərində yerləşdiyi üçün böyük ticarət və alış-veriş mərkəzi idi.
Əhalisi XIX əsrə qədər şəhəri tərk etsə də 1932-ci ilə qədər burada hərbi qərargah mövcud olmuşdu. Bəm qalası 1993 ildə UNESCO tərəfindən Dünya Mirasları siyahısına daxil edilib və qorunma altındadı.
Sistemlərin dizaynı
Sistem dizaynı müəyyən tələblərə cavab verən bir sistem üçün memarlıq, modul, interfeys və məlumatların müəyyənləşdirilməsi prosesidir. Sistem dizaynı sistem nəzəriyyəsinin məhsul inkişafına tətbiq edilməsi kimi qəbul edilə bilər. Sistemlərin təhlili sistem arxitekturası və sistem mühəndisliyi fənləri ilə bəzi hallarda üst-üstə düşür. Sistemlərin dizaynı istifadəçinin müəyyən tələblərini təmin etmək üçün sistemlərin müəyyənləşdirilməsi və inkişaf etdirilməsi prosesidir. 1990-cı ilə qədər sistem dizaynı baza emal sənayesində mühüm və əhəmiyyətli rol oynayırdı. 1990-cı ildə kompüter avadanlığı və proqram təminatının standartlaşdırılması modul sistemlərin qurulmasına gətirib çıxardı. Ümumi platformalarda çalışan proqramın artan əhəmiyyəti proqram mühəndisliyi intizamını artırmışdır.
Memarlıq dizaynı
Sistemin memarlıq dizaynı bu sistemin strukturunu, davranışını və digər növlərini və analizini təsvir edən sistem memarlıq dizaynını vurğulayır.
Məntiqi dizayn
Sistemin məntiqi dizaynı sistemin məlumat axınlarının, giriş və çıxışlarının mücərrəd təmsilçiliyinə aiddir. Bu, tez-tez faktiki sistemin mücərrəd (bəzən qrafik) modelini istifadə edərək modelləşdirmə vasitəsilə aparılır. Sistemlər kontekstində dizaynlar daxil edilir. Məntiqi dizayn müəssisənin əlaqələr diaqramlarını (ER diaqramlarını) əhatə edir.
Fiziki dizayn
Fiziki dizayn sistemin faktiki giriş və çıxış proseslərinə aiddir. Bu, məlumatın sistemə necə daxil edildiyi, necə təsdiqləndiyi, necə işlənildiyi və necə göstərildiyini  izah edir. Fiziki dizaynda sistem haqqında aşağıdakı tələblər müəyyən edilir. Sistem dizaynının fiziki hissəsi ümumiyyətlə üç alt vəzifəyə bölünər: İstifadəçi İnterfeysi Dizaynı istifadəçilərın məlumatı sistemə necə daxil etməsi və sistemin məlumatları onlara necə təqdim etməsi ilə bağlıdır. Baza dizaynı məlumatların sistemdə necə nümayiş etdirildiyi və saxlanıldığını bildirir. Nəhayət, emal dizaynı məlumatın sistem vasitəsilə necə hərəkət etdiyini və sistemin daxildən və kənardan necə girildiyini və necə təsdiqləndiyini, təhlükəsiz və ya transformasiya olunması ilə bağlıdır. Sistemin dizayn mərhələsinin sonunda üç alt vəzifəni təsvir edən sənədlər hazırlanır və növbəti mərhələdə istifadə üçün təqdim olunur. Fiziki dizayn bu çərçivədə bir məlumat sisteminin maddi fiziki dizaynına aid deyil. Bir analoqdan istifadə etmək üçün fərdi kompüterin fiziki dizaynı bir klaviatura vasitəsilə giriş, mikroprosessor daxilində işləmə və monitor, printer və s. ibarətdir.
64 saylı Sabirabad ikinci seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 64 saylı Sabirabad ikinci seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Yeni Dehli
Yeni Dehli  — Hindistanın rəsmi paytaxtı, Dehli şəhərinin rayonu. 42,7 кm² ərazisi var, Hindistan hökuməti və Dehli şəhər hökumətinin rezidensiyası burada yerləşir.
Mirzə Rza Kəlhur
Mirzə Rza Məhəmmədrəhim bəy oğlu Kəlhur — XIX əsr İran xəttatı.
Xüşəmehr (Bünab)
Xüşəmehr — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bünab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 3,633 nəfər yaşayır (882 ailə).
Kadis
Kadis şəhəri bir çox qədim abidəyə ev sahibliyi etdiyi üçün İspaniyanın əhəmiyyətli turistik şəhərlərindən biridir.
Adı
Kadis sözü finikiya dilində olan Gadir sözündən əmələ gəlmişdir və "divarlar" və ya "divarlarla əhatə olunan müdafiə" deməkdir.
Kokucisu-ki
240px|thumbnail|right|[[1889-1945-ci illərdə və 1954-cü ildən bugünə qədər istifadə olunmuş Yaponiyanın hərbi-dəniz bayrağı]] 220px|thumbnail|Yaponiya İmperator ordusunun döyüş bayrağı ([[1870-1945)]] 220px|thumbnail|right|Yaponiya özünümüdafiə quru qoşunlarının müasir bayrağı — hərfi tərcüməsi "Doğan günəş bayrağı") — Yaponiyanın hərbi bayrağı . Bu bayraq müvəffəqiyyət arzusunun simvolu kimi istifadə olunurdu. . Lakin hərbi bayraq qismində isə ilk dəfə Edo dövrünün sonlarında (1854-cü ildən) istifadə olunmuşdur. 1870-ci il 27 yanvar tarixində Meyci dövründə aparılan siyasət çərçivəsində milli bayraq qismində qəbul olunmuşdur. .Hal-hazırda bayraqdan hərbi dəniz qoşunlarında, dəyişilmiş şəkildə Yaponiya özünümüdafiə quru qüvvələrində istifadə olunur. Vaxtaşırı olaraq, bayrağın təsvirinə reklam plakatları və məhsulların üzərində rast gələ bilərik. İkinci dünya müharibəsi dövründə isə yapon qoşunları bayraqdan Cənub-Şərqi Asiya ölkələrini işğal etdikləri zaman istifadə etmişdilər. Cənubi Koreya və Çində bu bayraq yapon militarizmi və imperializminin simvolu sayılır, ondan istifadə etmək isə təhqir hesab edilir.
Kadis
Əhali
1000 nəfər
Kokucisu-ki
Xarici görünüşü
Ağ parça üzərində qırmızı dairəyə malik olan bu bayraq Yaponiyanın müasir bayrağını xatırlatsa da, günəş şüalarının sayı ilə (adətən 16 olur) fərqlənir. Beləki bu şüalar Yaponiyanın "Gündoğan ölkə" olmasını nümayiş etdirir. Yaponiya İmperator ordusu bu bayraqdan 1870-ci ildən bəri istifadə edir. . Yaponiya İmperator ordusu və Yaponiyanın İmperator donanması bayrağın müxtəlif variantlarına malik idi: belə ki hərbi-dəniz bayrağında dairə bayraq sapı olan tərəfədirsə, quru qoşunlarında dairə mərkəzdə yerləşmişdir. Hərbi-dəniz bayrağı 1889-cu ildə qəbul edilmişdir. Bu bayraq İkinci dünya müharibəsinin sonundan bugünə qədər istifadə olunmuşdur. 1945-ci ilin avqustunda Yaponiyanın məğlubiyyətindən sonra ordu və donanma buraxılmış və bayraq istifadədən çıxarılmışdır. Lakin 1954-cü ildə ölkənin özünümüdafiə qüvvələrinin yaranması vaxtı təkrarə qəbul edilmişdir. Özünümüdafiə dəniz qüvvələri 16 şüalı günəşdən, quru qoşunlaı isə səkkizguşəli variantından istifadə edirlər.
Qəbulu
Yapon təcavüzünün qurbanları olmuş ölkələrdə, o cümlədə Cənubi Koreya və Çində bu bayraqdan istifadə təhqir sayılır və yapon militarizminin simvolu hesab edilir. Pekin də keçirilən 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında yapon azarkeşlərinə bu bayraqdan istifadə edilməməsi xəbərdarlıq edilmidir. Belə ki, bu bayraqdan istifadə çinlilərə problemlər və münaqişələrə gətirib çıxar bilərdi. . Yaponiyanın özündə bu bayraq bəzən idman tədbirlərində və bir sıra ultragücə malik qrupların etiraz aksiyalarında istifadə olunurdu. Bayrağın təsvirini həmçinin "Asahi Shimbun" adlanan qəzetin emblemində görmək olar.
İşarə
İşarə — Dildə müəyyən mənanın ifadəçisi, göstəricisi, semiotikanın əsas məfhumu. Dilçilikdə işarə olunanla işarə edən arasında kauzal əlaqəni bildirən siqnal və ya əlamət. Məsələn, dərinin sarı rəng olması müəyyən xəstəliyin simptomu ola bilər. Ancaq "sarı" rənglər spektrində konkret bir rəngin adıdır.
İşarə nəzəriyyəsində üç, bəzən isə dörd aspekt fərqləndirilir: sintaktik aspekt işarələr arasındakı əlaqəni öyrənir (sintaksis), semantik aspekt işarə ilə onun ifadə etdiyi məna arasındakı əlaqəni (semantika), praqmatik aspekt işarə ilə onun spesifik tətbiqi məqam arasındakı əlaqəni (praqmatika) və nəhayət, siqmatik aspekt (işarə ilə xarici aləm arasındakı əlaqəni öyrənir) (siqmatika).
Arsenyevlər
Soyun yaranması
1380-ci ilin sentyabrının 8-də Əmir Mamay və Toxtamış xan qoşunlarının üz-üzə gəlməsi ilə (Toxtamış – Qızıl Orda xanı; Çingiz xanın böyük oğlu Cucinin nəticəsi Toy Xoca Oğlanın oğlu; ruslarların tərəfində vuruşurdu) Kulikovo döyüşündə (müasir Tula ətrafı çöldə) zəifləyib parçalananmağa üz qoyan Qızıl Ordadan nüfuzlu ailələrin Rusa başlayan köçü bir növ sürətlənmişdi. Mənbələr də gələcəkdə bir çox şöhrətli ailələrin nəsil atası olacaq tatar xanı məşhur Arslan Çələbi Murzanın hələ böyük knyaz Dmitri Donskoyun vaxtında Rusa yaxınlaşmış olduğunu göstərməkdədir. Arslan Murza (rus mənbələrində: Oslan) xaçlanarkən Prokopi adını götürməli olur. Böyük knyaz ona heç də Qızıl Ordadakı torpaqlarından da az torpaq vermir. Arslan Çelebi Murzanın böyük oğlu Arsendən(Ərsən) Arsenyevlər, Fedordan – Somovlar, Şirokiy Rot "enli ağız" ləqəbli Levdən- Artışevlər (sonra Rtişevlər adlanacaqdılar), Paveldən-Pavlovlar deyə Rus soyları meydana gəlir.
Tarix boyunca Qızıl Ordalı Arslan Çelebi Murzanın çox geniş, qol-budaqlı nəsli-şəcərəyə malik olmasını görürük. Yenə bu ailədən çıxan digər türk əsilli bir nəsil, Jdanovlar soyadı daşıyan bir ailə bir-birinə çox yaxın heraldik simvollara malik gerbə sahib olmuşlar. Həm Arsenyevlərin, həm də Jdanovlarin gerbində nəqş olunan ox, iki çarpazlaşmış yatağan, at nalı, aypara rəmzlərinə görə onların eyni mənşəyə malik olmaları, ortaq babaların- Arslan Murzanın törəmələri olduğunu göstərir.
Yuxarıda dönə-dönə qeyd etdiyimiz kimi Arslan (rus adaptasiyasında- Oslam) şəxs adının mənası "şir", rusca "lev", Murza isə əmirzadə "əmirin oğlu" sözündən olmaqla şahzadə adlarına əlavə edilirdi. Bu hadisə 1389-cu ildə olmuşdu. Kulikovo çölündəki döyüşdən 9 ilə yaxın vaxt keçməkdə idi. Arslan Çelebi Murza Qızıl Ordadan ayrılıb başında 30 əyanı və öz bayrağı ilə gəlib Dmitri Donskoya qoşulmuşdu. Xaçlanarkən nüfuzlu bir adam olduğundan böyük knyaz özü onun xaç atalığı olmuşdu. Keçinməkdən ötrü ona Kamenetsk (indiki Kamenetsk-Podolski) şəhərini bağışlamışdı. Sonrasında knyaz elçilik edərək onu saray əyanı Zotovun qızı Mariya ilə evləndirmişdi. (Təsirlisi o idi ki, o özünə Prokopi adı götürsə də yeni doğulan böyük oğluna Yusif adını qoymuşdu və evdə hamı deyə çağırmalı idi). Arslan Murzanin Arsendən olan uşaqları isə böyük knyazın onlara mülk olaraq əta etdiyi Kostromada torpaq sahibi idilər. Beləliklə, Arsenyevlər qardaşları Rtişşevlər ailəsindən törəyən böyük yaziçi Fyodor Dostoevskiylə əmiuşağıdırlar.
Arsenyevlər də Rus ədəbiyyatına borclu qalmamışlar: şair Lermontovun anasının qızlıq familiyası Arsenyeva idi. Lermontovun Rusiyanın qədim və zəngin kübar ailələrindən sayılan Stolıpinlərdən olan nənəsi Yelizaveta kişi xasiyyəti, zəhmətkeşliyi və zirəkliyi ilə ad çıxarmışdısa da babası Arsenyev Mixail kefcilliyi və zəif cinsə xüsusi diqqəti ilə məşhur idi. Onun malikanəsi Tarxan kəndi Çembar şəhərindən şərqdə, ondan 20 km. aralıda yerləşirdi. Kənd Maralay(ka) çayının hər iki sahilində səfalı bir ərazidə yerləşir. Məlumdur ki, tarxan~tarkan~tarqan qədim türk sözü olub (türk dillərində şərəf, şan, rütbə), rus dilindəki tarixi inzibati terminlərdən biridir. Rus dilində tarxan- "xüsusi imtiyazlara malik böyük feodal" mənası daşımışdır. Tarxanlar qədim Rusda hətta vergilərdən və digər mükəlləfiyyətlərdən azad təbəqə idilər. Qızıl Orda hakimiyyəti dövründə qədim Rusda tarxan torpaqları, mülkiyyəti mövcud idi. Bu mülklər də tarxan feodallarının özü kimi toxunulmaz (tarxan) sayılır və vergilərdən azad edilmişdilər. Kənd 1944-cü ilə kimi (həmin il o, burada anadan olmuş şairin şərəfinə Lermontovo adlandırıldı) özünün bu ləyaqətli, möhtəşəm türk adı ilə yaşaya bildi.