cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luiş Fiqu
Real Madrid
Çempionlar Liqasının qalibi olduqdan sonra 30 avqust 2002-ci ildə Niderlandın Feyenoord klubuna qarşı keçirilən superkubok oyununda Real Madridin heyətində meydana çıxıb və oyunu əvəz olunmadan keçirib. Bu oyunda 3-1 hesabı ilə qalib gələn Real Madrid kubokun sahibi olub. 25 sentyabr 2002-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsi çərçivəsində Real Madridin Belçikanın Genk klubunu 6-0 hesabı ilə darmadağın etdiyi qarşılaşmada 55-ci dəqiqədə komandasının 3-cü qolunu vurub. 6 oktyabr 2002-ci ildə La Liqanın 5-ci turunda Real Madrid-Alaves qarşılaşmasında 30 və 71-ci dəqiqələrdə 2 qol vuraraq komandasının qələbəsində böyük rol oynamışdı, oyun 5-2 hesabı ilə Real Madridin xeyrinə başa çatmışdı. Həmin mövsümün 18-ci turunda 19 yanvar 2003-cü ildə Atletiko Madrid ilə qarşılaşmada Real Madridin 0-1 hesabı ilə geri düşdüyü oyunda oyunda ardıcıl 2 qol vuraraq hesabı 2-1 etmişdir, oyunun yekun nəticəsi 2-2 olmuşdur. 2002–2003 mövsümünündə 48 oyuna 12 qol vurub.
13 sentyabr 2003-cü ildə La Liqanın 3-cü turunda Real Vallodolidlə qarşılaşmada 58-ci dəqiqədə 11 metrlik cərimə zərbəsindən qol vuraraq hesabı 4-0 etmişdir, oyun 7-2 hesabı ilə Real Madridin xeyrinə başa çatmışdı. Bu qol həm də Fiqunun 2003–2004 mövsümündə ilk qolu idi. Fiqu 2003–2004 mövsümündə Real Madridin heyətində 55 oyunda meydanda olub və 13 qol vurub. 8 sentyabr 2004-cü ildə UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsi çərçivəsində Romaya qarşı keçirilən oyunda komandasının 39-cu dəqiqədə ilk və 72-ci dəqiqədə üçüncü qolunun ötürməsini verib, 53-cü dəqiqədə isə ikinci qolu özü vurub. Bu oyun 4-3 hesabı ilə Real Madridin xeyrinə başa çatıb.
Fiqu Real Madridin heyətində sonuncu dəfə 28 may 2005-ci ildə Real Zaraqozaya qarşı oyunda meydana çıxıb. Real Madridin heyətində sonuncu mövsümdə 43 oyunda meydana çıxıb və 7 qol vurub.
Qəmərim (mahnı)
Qəmərim — Müəllifi və ilk ifaçısı Xan Şuşinski olan mahnı.
Luiş Fiqu
İnter Milan
Luiş Fiqu 2005-ci ilin yayında azad agent kimi Real Madriddən İnterə keçdi. Fiqu, nəhayət ki, İtaliya A Seriyasında oynamaq imkanı əldə etdi.
Qəmərim (mahnı)
Tarixi
Xalq mahnısı kimi tanınan "Qəmərim" mahnının yaradıcısı Xan Şuşinskidir.
Luiş Fiqu
İnter Milan
Luiş Fiqu İnterin heyətində ilk oyununu 28 avqust 2005-ci ildə Trevizo klubuna qarşı keçirib, bu oyunda İnter 3-0 hesabı ilə qələbə qazanıb. 20 noyabr 2005-ci ildə İtaliya A Seriyasının 12-ci turunda Parmaya qarşı oyunda 71-ci dəqiqədə hesabı açaraq komandasında ilk qolunu vurmuşdu və 11 dəqiqə sonra əvəzlənmişdir, oyun İnterin 2-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatmışdı. Bundan 3 gün noyabrın 23-ü sonra İnterin heyətində UEFA Çempionlar Liqasında ilk və yeganə qolunu Slovakiyanın Petrzalka komandasının qapısından keçirmişdi. 2005-2006-cı illər mövsümündə İnterin heyətində 45 oyuna 6 qol vurub.
Fiqu 2006-cı ildə İtaliya Superkubokunun finalında Romaya qarşı keçirilən oyunda, əlavə olunmuş vaxtın 5-ci dəqiqəsində qol vuraraq kuboku İnterə qazandırmışdı, oyun 4-3 hesabı ilə İnterin xeyrinə başa çatmışdı.
Qəmərim (mahnı)
Tarixi
Musiqi tədqiqatçılarından Firudin Şuşinski "Xan Şuşinski" adlı yazısında bu barədə diqqətçəkən bir xatirə qələmə alıb. Həmin xatirədən bəlli olur ki, 1936-cı ildə Xan Şuşinski Şuşaya Firudin müəllimin əmisi qızı Fatmanın toyuna gəlibmiş. Firudin Şuşinski yazır: " Özü də məclisdə hamını yox, ən gözəl rəqs etməyi bacaranları oynadardılar. O zaman dəbdə olan oyun havalarından ən məşhuru "Qəşəngi" havası idi ki, qız və gəlinlərimizin əksəriyyəti bu havaya, özü də Xanın iştirak etdiyi toylarda oynamağa can atardılar. Yadımdadır: şirniçi Yunisin qızı Qəməri oynatdılar. Qəmər həm "Qəşəngi"ni oynamaqda, həm də gözəllikdə Qarabağda birinci sayılırdı..." 35 yaşlı Xan da son dərəcə gözəl və yaraşıqlı bir cavan idi. Qəmərin gözəlliyindən, şirin-şirin süzməsindən ruhlanan Xan bədahətən Qarabağ gözəlinə bu sözləri qoşaraq oxumağa başlayıb: Saçın uzun hörməzlər, Səni məni verməzlər, Əyil, üzündən öpüm, Qaranlıqda görməzlər. Ay Qəmərim, Qəmərim, Gözəl Qəmərim, Qəmərim!.. İndi xalq mahnısı kimi dillər əzbəri olan "Qəmərim" ilk dəfə 1936-cı ildə Şuşada Köçərli məhəlləsində Xan Şuşinski tərəfindən bədahətən oxunaraq musiqi dünyamızın solmayan incilərindən birinə çevrilib.
Luiş Fiqu
İnter Milan
2007-ci ildə İtaliya Kuboku uğrunda yarışın finalında Romaya qarşı oyunlarında İnterin heyətində meydana çıxıb. 9 may 2007-ci ildə Romada keçirilən oyunda 52-ci dəqiqədə əvəzlənib, bu oyunda İnter 6-2 hesabı ilə məğlub olub, 17 may 2007-ci ildə Milanda keçirilən cavab qarşılaşmasında isə 86-cı dəqiqədə əvəzlənib, bu oyunda İnter 2-1 hesabı ilə qələbə qazanmasına baxmayaraq bu kuboku qazanmağa imkan verməyib. 2006–2007 mövsümündə İnterin heyətində 47 oyun keçirib və 3 qol vurub. 2007-ci ildə İnterlə imzaladığı müqavilə başa çatırdı, Fiqu klubla razılığa gələ bildi və müqaviləni 2008-ci ilin iyununa kimi uzatdı.
19 avqust 2007-ci ildə Roma ilə İtaliya Superkuboku oyununda 52-ci dəqiqədə meydana daxil olmuşdur, oyun 0-1 hesabı ilə Romanın xeyrinə başa çatmışdı. UEFA Çempionlar Liqası 2007/2008-ci illər mövsümündə qrup mərhələsində 23 oktyabr 2007-ci ildə Rusiyanın ÇSKA Moskva klubu ilə keçirilən görüşdə meydana çıxaraq bu turnirdə 100-cü oyununu keçirmişdir. O, bu həddi keçən 6-cı oyunçu olub. 2008-ci ildə müqaviləsini daha bir il uzadaraq İnterdə qalmağa qərar verib. 2007–2008 mövsümünün sonlarında aprel ayında Latsioya qarşı keçirilən oyunda 39-cu dəqiqədə zədələnmiş və Bolzoni ilə əvəz edilmişdir, bununla da Fiqu mövsümü başa vurmuşdu. Həmin mövsüm 21 oyunda meydana çıxıb və cəmi 1 qola imza atıb.
24 avqust 2008-ci ildə Roma ilə İtaliya Superkuboku uğrunda görüşdə əsas heyətdə meydana çıxmış və 66-cı dəqiqədə Mario Balotelli ilə əvəzlənmişdir, əsas və əlavə vaxt 2-2 hesabı ilə yekunlaşdığından bu oyun 11 metrlik cərimə zərbələrinə qədər davam etmişdir, bu mərhələdə daha dəqiq olan İnter 8-7 hesabı ilə qalib gələrək kubokun sahibi olmuşdur.
16 may 2009-cu ildə futbolçu karyerasını bitirdiyini açıqladı. Həmin ilin mayın 31-də Atalantaya qarşı keçirilən oyunda son dəfə futbolçu kimi meydana çıxdı. Uzun müddət İnterin kapitanı olmuş Xavier Zannettinin təkidi ilə son oyunda Fiqu kapitan kimi meydana çıxmışdı, baş məşqçinin oyunun 43-cü dəqiqəsində Fiqunu Davide Santon ilə əvəzetməsindən sonra azarkeşlərin alqış sədaları altında meydanı tərk etdi. İnterin heyətində son mövsümdə 25 oyun keçirib və 1 qol vurub.
Fiqu ümumilikdə İnterin heyətində 2006-2009-cu illərdə 4 dəfə İtaliya çempionu adı qazandı. 1 dəfə İtaliya Kubokunun, 3 dəfə İtaliya Superkubokunun qalibi oldu. Fiqu İnter klubunda 4 mövsümdə 132 oyunda meydana çıxdı və 10 qol vurdu.
Futbolçu kimi karyerasını başa vurduqdan sonra İnter klubunda idman direktoru vəzifəsində çalışır. Fiqu, həmçinin İnterin nümayəndəsi kimi müxtəlif tədbirlərdə iştirak edir.
Aşağı yaş qrupları üzrə milli komandalar
Luiş Fiqu əvvəl aşağı yaş qrupları üzrə milli komandalarda çıxış edib. 16 yaşadək futbolçulardan ibarət millidə ilk oyununu 19 oktyabr 1988-ci ildə İspaniyanın 16 yaşlılarına qarşı keçirib. Fiqu bu milli komandanın heyətində 1989-cu ildə Danimarkada keçirilən Avropa çempionatında iştirak edib və kuboka sahib çıxıb. Ümumilikdə bu millidə 15 oyun keçirib və 8 qol vurub. 17 yaşadək futbolçulardan ibarət komandada isə ilk oyununu 10 may 1989-cu ildə Səudi Ərəbistanın həmin yaşlılardan ibarət millisinə qarşı keçirib, Fiqu bu millidə 6 oyun keçirib və 2 qol vurub. 18 yaşadək futbolçulardan ibarət komandada 29 dekabr 1988-ci ildə Lixtenşteynin 18 yaşadək futbolçularına qarşı oyunda debüt edib, Luiş Fiqu bu milli komandada 21 oyun keçirib və 8 qol vurub.
20 yaşadək futbolçulardan ibarət millinin heyətində ilk oyununa 18 dekabr 1990-cı ildə İsrailin 20 yaşlı futbolçularına qarşı görüşdə çıxıb. Fiqu 1991-ci ildə Portuqaliyada keçirilən 20 yaşadək milli komandalar arasında keçirilən dünya çempionatında Portuqaliyanın heyətində çıxış edib və turnirin qalibi olub. Fiqu bu millinin heyətində 12 oyun keçirib, qol vurmayıb. 21 yaşadək futbolçulardan ibarət komandada ilk oyununu 3 sentyabr 1991-ci ildə Avstriyalı həmyaşıdlarına qarşı olub. Fiqu 21 yaşadək milli komandanın heyətində 1994-cü ildə Avropa çempionatında iştirak edib və finalda İtaliyaya 2-0 hesabı ilə məğlubyarışı ikinci yerdə başa vurub. Luiş Fiqu 21 yaşadək milli komandanın heyətində Fiqu cəmi 7 oyun keçirib, qol vurmayıb.
Əsas milli komanda
Fiqu Portuqaliya futbolunun "Qızıl nəsli"nin nümayəndələrindən biridir. Fiqu Portuqaliya yığmasının heyətində 1991-ci ildə FİFA Dünya Gənclər Kuboku yarışında iştirak edib. Həmin il həmçinin əsas yığma komanda da debüt edib. Millidə ilk oyununu 18 yaşında 16 oktyabr 1991-ci ildə yoldaşlıq görüşündə Lüksemburq komandasına qarşı keçirib, bu oyun 1-1 hesabı ilə başa çatıb. İlk qolunu 11 noyabr 1992-ci ildə Bolqarıstan milli futbol komandasının qapısından keçirib.
Luiş Fiqu UEFA Avropa Kuboku 1992-nin seçmə mərhələ oyunlarında meydana çıxıb. 16 oktyabr 1991-ci ildə Niderlandla oyunda 56-cı dəqiqədə meydana daxil olub. 20 noyabr 1991-ci ildə Yunanıstanla oyunda 15-ci dəqiqədə oyuna daxil olub.
300px|thumbnail|left|Fiqo milli komandanın heyətində
Fiqu Avro 1996-nın seçmə mərhələ oyunlarının səkkizində əsas heyətdə meydana çıxıb və 2 qol vurub. 13 noyabr 1994-cü ildə Avro 1996-nın seçmə mərhələ oyunlarında Avstriya ilə qarşılaşmada 37-ci dəqiqədə komandasının yeganə qolunu vuraraq, 3 xalı komandasına qazandırmışdı. Futbolçu UEFA Avropa Kuboku 1996-da Portuqaliyanın heyətində də oynayıb. 19 iyun 1996-cı ildə qrup mərhələsinin ilk oyununda 4-cü dəqiqədə topu Xorvatiyanın qapısından keçirərək komandasının turnirdə ilk qolunun müəllifi olub, bu oyun Portuqaliyanın 3-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. 1-0 hesabı ilə Portuqaliyanın qalib gəldiyi Türkiyə ilə oyunda 90 dəqiqə meydanda olub, Danimarka ilə oyunda isə əsas heyətdə meydana çıxıb və 61-ci dəqiqədə əvəzlənib, oyun 1-1 hesabı ilə başa çatıb. Bu çempionatda Portuqaliya 1/4 finaladək irəliləyə bilib. Bu mərhələdə Çexiyaya 1-0 uduzaraq mübarizəni dayandırıb, bu oyunda Fiqu əsas heyətdə meydana çıxıb və 82-ci dəqiqədə əvəzlənib.
15 avqust 2001-ci ildə Moldova ilə yoldaşlıq görüşündə 42, 57 və 90-cı dəqiqələrdə qol vuraraq milli komanda karyerasında yeganə het-trikini edib. Oyun 3-0 hesabı ilə Portuqaliyanın xeyrinə başa çatıb.
2002-ci il Dünya çempionatının seçmə mərhələsində 8 oyunda meydana çıxıb və 5 qol vurub. 28 fevral 2001-ci ildə Andorra ilə oyunda 1-ci və 48-ci dəqiqələrdə 2 qol vuraraq komandasının 3 xal qazanmasına kömək edib, oyun 3-0 hesabı ilə başa çatıb. Bu, Fiqunun milli komanda karyerasında yeganə dublu olub. 28 mart 2001-ci ildə Niderland millisi ilə oyunda 1-2 hesabı ilə Portuqaliyanın geridə olduğu oyunda 90-cı dəqiqədə qol vuraraq hesabı 2-2 edib və komandasını məğlubiyyətdən xilas edib. 2 iyun 2001-ci ildə İrlandiya ilə Dublində keçirilən oyunda 78-ci dəqiqədə qol vuraraq hesabı 1-1 edib və komandasına 1 xal qazandırıb. FİFA Dünya Kuboku 2002-də Portuqaliyanın heyətində qrup mərhələsində ABŞ, Polşa və Cənubi Koreya ilə oyunlarda iştirak edib və oyunları əvəz olunmadan keçirib. Bu turnir Portuqaliya üçün uğursuz olub, 3 oyuna 3 xal toplayaraq qrupda qalıb. Bu dünya çempionatı Fiqunun iştirak etdiyi ilk dünya çempionatı olub.
18 fevral 2004-cü ildə İngiltərə ilə yoldaşlıq görüşündə meydana çıxaraq Portuqaliya millisinin heyətində 100-cü oyununu keçirib.
Luiş Fiqu Portuqaliyada keçirilən UEFA Avropa Kuboku 2004-də də iştirak edib. 12 iyun 2004-cü ildə keçirilən qrup mərhələsində Yunanıstanla oyunu əvəzolunmadan keçirib. 16 iyun 2004-cü ildə Rusiya ilə oyunda əsas heyətdə meydana çıxıb və 77-ci dəqiqədə əvəz olunub. 4 gün sonra İspaniya ilə oyunda da əsas heyətdə meydana çıxıb və 78-ci dəqiqədə əvəzlənib. İngiltərə ilə 1/4 final oyununda əsas heyətdə meydana çıxıb və 75-ci dəqiqədə əvəz edilib, bu oyunda Portuqaliya 11 metrlik cərimə zərbələri ilə qalib gələrək yarımfinala yüksəlib. Niderlanda qarşı yarımfinal oyununda 90 dəqiqə meydanda olub, 89-cu dəqiqədə sarı vərəqə ilə cəzalandırılıb, oyun 2-1 hesabı ilə başa çatıb. Finalda Yunanıstana qarşı oyunu Fiqu əvəzolunmadan keçirib, Portuqaliya 0-1 hesabı ilə uduzaraq 2-ci yeri tutub. Fiqu 2004-cü il Avropa çempionatında bütün oyunlarda əsas heyətdə meydana çıxıb. Bu çempionatdan sonra Fiqu milli komanda karyerasını başa vurduğunu açıqladı. Yığmanın baş məşqçisi Luis Felipe Skolari ilə aralarında yaşanan problemlərin buna səbəb olduğu ehtimal edilirdi.
Lakin 2005-ci ilin iyununda fikrini dəyişdi və yenidən milli komandanın heyətinə qayıtdı. Baş məşqçi Luis Felipe Skolarinin başçılığı altında futbol üzrə dünya çempionatı 2006-nın təsnifat mərhələsində Slovakiya və Estoniya ilə oyunlarda iştirak etdi. Bu seçmə mərhələdə Fiqu 6 oyunda meydana çıxdı. Fiqu Futbol üzrə dünya çempionatı 2006-nın final mərhələsində də millinin heyətində çıxış edib. Dünya çempionatında Fiqu milliyə kapitanlıq edib. 11 iyun 2006-cı ildə qrup mərhələsində Anqola ilə oyunu əvəz olunmadan keçirib. 17 iyunda İranla qarşılaşmada 87-ci dəqiqədə, 21 iyunda Meksika ilə oyunda isə 79-cu dəqiqədə əvəz olunub. 25 iyunda Niderlandla 1/16 final oyununda əsas heyətdə meydana çıxıb və 84 dəqiqə meydanda olub, Portuqaliya 1-0 hesabı ilə qalib gələrək 1/4 final mərhələsinə yüksəlib. Bu mərhələdə Portuqaliya İngiltərə ilə qarşılaşıb. 1 iyulda keçirilən oyunda Fiqu start heyətində meydana çıxıb, 85-ci dəqiqədə əvəz edilib, əsas vaxt 0-0 hesabı ilə bitərək oyun 11 metrlik cərimə zərbələrinə qədər davam edib. Bu mərhələdə Portuqaliya 3-1 hesabı ilə qalib gələrək yarımfinala yüksəlib. Yarımfinal oyununda Fiqu oyunu əvəzedilmədən keçirib. Bu oyunda Portuqaliya millisi Zinəddin Zidanın 11 metrlik cərimə zərbəsindən vurduğu qolla Fransaya məğlub olaraq mübarizəni dayandırıb. Millidə son oyunu 2006-cı il dünya çempionatının üçüncü yer uğrunda görüşü olub. 8 iyul 2006-cı ildə Almaniyaya qarşı keçirilən oyunda Almaniya 3-1 hesabı ilə qələbə qazanıb. Bu oyunda Fiqu 77-ci dəqiqədə meydana çıxıb. Bu nəticə Portuqaliya millisinin son 40 ildəki ən uğurlu nəticəsi idi.
Luiş Fiqu milli komandada 127 oyun keçirib və 32 qol vurub. Millinin heyətində 7 nömrəli futbolkada çıxış edib. Portuqaliya millisinin heyətində indiyə qədər ən çox oyun keçirmiş oyunçudur. 15 noyabr 2011-ci ildə millidə 100 oyun keçirdiyinə görə Fiquya UEFA tərəfindən medal və xatirə papağı verilib.
Əsas milli komanda statistikası
Mənbə:
Əsas milli komandada qollar
Mənbə:
Oyun tərzi
Fiqu öz dövrünün ən yaxşı futbolçularından və Portuqaliya futbolu tarixinin ən yaxşılarından biri hesab olunur. Fiqu cəld oyunçu idi və yüksək bacarıqlara malik idi, driblinq etmə bacarığı ona rəqib müdafiəçiləri keçməyə və təkbətək mübarizələrdə qalib gəlməyə imkan verirdi. O tez-tez rəqibləri keçmək üçün müxtəlif fəndlər edərdi. Fiqu karyerasının əvvəllərində adətən cinah yarımmüdafiəçisi mövqeyində oynadılırdı, bu mövqedə o, məhsuldar ötürmələr vermək bacarığı ilə seçilirdi, O, Lionel Messidən sonra La Liqada ən çox məhsuldar ötürmə etmiş oyunçudur.
Karyerasının sonlarında o öz sürətini və çevikliyini itirməyə başlayırdı və buna görə xüsusən "İnter"də oynadığı dövrlərdə o, meydançanı görmə bacarığı və fərqli ötürmələri ilə hücumameyilli yarımmüdafiəçi kimi pleymeyker mövqeyində oynayırdı. Onun yaradıcı futbolçu olmağına baxmayaraq, tez-tez qollar da vururdu, bunların bir çoxu onun uzaqdan zərbələrdə effektiv olması ilə bağlı idi, həmçinin o, penaltilərdən və cərimə zərbələrindən də fərqlənirdi. Futbolçu bacarıqlarına onun yüksək liderlik qabiliyyətini də əlavə etmək lazımdır.
Şəxsi
thumb|right|200px|2000-ci ildə Fiquya verilən [[Qızıl top]]
Digər fəaliyyətləri
Luiş Fiqu 2008-ci ilin yanvarından vərəmlə mübarizədə STOP Vərəm Əməkdaşlıq Təşkilatının xoşməramlı səfiridir. Fiqu həmçinin 2011-ci ildə peşəkar futbol sənayesi üçün yaradılan Nerwork90 şəbəkəsinin əsasını qoyub. Bu şəbəkə minlərlə peşəkar klubu, idmançını bir yerdə birləşdirəcək. Luiş Fiqu həmçinin İnter Milan klubu tərəfindən həyata keçirilən İnter şəhərciyi xeyriyyə layihəsinin idarə heyətinin üzvüdür.
Mətbuat
Fiqu Amerikan idman geyimi kompaniyası Nike-ın reklam çarxlarında çəkilib. 1996-cı ildə o, Roman amfiteatrında qladiotor oyununnda Nike-ın "Xeyir və Şər" kommersial başlığında baş rol oynayıb. Dünyanın hər yerindən Ronaldo. Paulo Maldini, Erik Kantona, Patrik Klüyvert və Jorqe Kamposun da daxil olduğu oyunçular iblis döyüşçülər komandasına qarşı "gözəl oyunu" müdafiə ediblər. Bu Kantonanın topa zərbə endirməsi və şəri məğlub etməsi ilə kuliminasiya nöqtəsinə çatıb.
Yaponiya və Cənubi Koreyada keçirilmiş 2002 FİFA Dünya Kubokunda Fiqu digər futbolçular Tyerri Anri, Ronaldinho, Françesko Totti, Roberto Karlos və yapon ulduz Hidetoşi Nakata ilə birgə Terri Qilyam tərəfindən idarə olunnan "Gizli Turnir" Nike reklam kampaniyasında yer aldı.
Xeyriyyə oyunları
200px|thumbnail|right|Fiqu yoxsulluqla mübarizə üçün keçirilən xeyriyyə matçında Fiqu 2010-cu ildə Benfikanın Luz stadionunda Haiti zəlzələsində zərər çəkənlər üçün təşkil edilən oyunda forma geyib. 2011-ci ildə Almaniyanın Hamburq şəhərində Yoxsulluğa qarşı devizi ilə futbol üzrə xeyriyyə matçında “Ronaldo və Zidanın dostları” komandasının heyətində iştirak edib. 5 iyun 2011-ci ildə Santyaqo Bernabeu stadionunda Real Madrid və Bavariya klublarının veteran futbolçuları arasında keçirilən xeyriyyə görüşündə iştirak edib. Oyundan əldə olunan gəlir Afrikadakı yardım proqramına xərclənib. Görüş 8-3 hesabı ilə Real Madrid veteranlarının xeyrinə başa çatıb.
2 iyun 2013-cü ildə Luiş Fiqunun da heyətində olduğu Real Madrid və Mançester Yunaytedin veteran oyunçuları Old Trafford stadionunda keçirilən xeyriyyə matçında qarşılaşıb. Madrid klubunun heyətində Fiqudan başqa Fernando Yerro, Fernando Redondo, Emilio Butraginyo və İvan Helquero meydana çıxacaqlar. Mançester Yunaytedda isə Dvayt York, Endi Koul, Edvin van der Sar və Teddi Şerinqem mübarizə aparıblar. Matçdan yığılmış bütün vəsait Mançester Yunayted Fondu xeyriyyə təşkilatına və Mançesterdə aztəminatlı gənc insanlara, icmalara dəstək göstərən layihələrin maliyyələşdirilməsinə verilib. 56 min tamaşaçının izlədiyi oyunda Real Madrid veteranları 1-2 hesabı ilə qələbə qazanıb.
Fiqu 2014-cü ildə növbəti xeyriyyə matçında iştirak edib. Fiqu İsveçrənin Bern şəhərində "Kasıbçılığa qarşı" keçirilən oyunda "Zinəddin Zidan və Ronaldonun dostları" komandasının heyətində yerli "Yanq Boyz" klubu ilə görüşdə iştirak edib. Fiqunun komandası bu oyunda 8-6 hesabı ilə qalib gəlib.
Şəxsi həyatı
Həmyerlisi, Portuqaliya milli komandasının keçmiş meneceri və keçmiş gənclər komandasının məşqçisi Karlos Keyroz ilə birlikdə Fiqu 2005-06 mövsümündə A1 Qran Prisində Portuqaliya A1 Komandasının birgə yer sahibi olub. Fiqunun həmçinin Portuqaliyanın Alqarve bölgəsində bahalı bir barı da var.
Fiqu vərəmlə mübarizə aparan Stop TB Partnership təşkilatının səfiridir. O, İnter Milan ilə sıx əməkdaşlıq edir, Avropadakı fəaliyyətlərdə klubun səfiri kimi çalışır. O, həmçinin İnter Milan tərəfindən idarə olunan Inter Campus xeyriyyə layihəsinin idarə heyətinin üzvüdür. Fiqu həm də Peşəkar Futbol Sənayesi üçün şəxsi üzvlərin şəbəkə saytı olan Network90-ın qurucusudur.
Əyyub Kərimov
Əyyub Zakir oğlu Kərimov — azərbaycanlı yazıçı, jurnalist, hüquqşünas.
Həyatı
Kərimov Əyyub Zakir oğlu 1958-ci ildə Qax rayonunun İlisu kəndində anadan olub. O, 1985–1991-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakultəsində təhsil almış, 1992-ci ildən etibarən "Femida" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru olmmuşdur.
Əyyub Kərimov uzun illər peşəkar hüquqşünaslıq fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. O, daha çox mülki işlərdə vəkil kimi iştirak edib. Əyyub Kərimov Mətbuat Şurasının təsisçilərindən olub və bir müddət Mətbuat Şurasında hüquq şöbəsinin müdiri vəzifəsini icra edib.
Homo naledi
Bədən quruluşu ilə kiçik insanlar populyasiyasına bənzəyir. Lakin endokraniumun kiçik olması onu avstralopiteklərə bənzədir. Kəlləsinin quruluşu başqa hominidlərdən çox fərqlənir, müqayisə etdikdə daha çox Homo cinsinin erkən nümayəndələri Erektus, Homo habilis və Homo rudolfensislə oxşarlığlar tapmaq olar. Fosillərin 2.5 million yaşı olduğu təxmin olunur.
Naledi Soto dilində "ulduz" deməkdir.
Almaniya Milli Kitabxanası
Almaniya Milli Kitabxanası — Almaniyada kitabxana Almaniya Milli Kitabxanası bu ölkənin əsas arxiv və biblioqrafiya mərkəzi sayılır. Kitabxananın əsas vəzifəsi dünya ölkələrində çap olunan sənədlərin alman dilində çap edilərək qorunub saxlanılmasıdır. 1914-cü ildən fəaliyyət göstərir. Kitabxananın binaları Almaniyanın 3 şəhərində - Leypsiq, Frankfurt-Mayn və Berlində yerləşir. Bu kitabxanalar əvvəlcə ayrılıqda fəaliyyət göstəriblər. 1976-cı ildə hər üç kitabxana birləşib və Almaniya milli kitabxanası adlandırılıb.
Leypsiq kitabxanasında bədii və elmi əsərlər, Frankfurt-Maynda tarixi sənədlər, Berlində isə daha çox musiqi diskləri, qədim vallar saxlanılır. Hazırda Almaniya Milli Kitabxanasında hüquq, fəlsəfə və tibb elminə aid 23 milyon cilddə yaxın müxtəlif sənədlər, kitablar, əlyazmalar və digər biblioqrafiya məhsulları saxlanılır.
Ağzıbir (Bozdağ) palçıq vulkanı
Ağzıbir (Bozdağ)palçıq vulkanı -Xəzər dənizi sahilində Ələt Körpü qəsəbəsindən 17 km cənubda, Xıdırlı qəsəbəsindən 4,5-5 km cənub-şərqdə yerləşir.
Ümumi məlumat
Ondan şimal-şərqə Hamamdağ, cənub-şərqdə isə Bəndovan palçıq vulkanları yerləşir. Ağzıbir, Bozdağ və Dovşandağ palçıq vulkanları bir xətt üzrə şimal-qərbdən cənub-şərq istiqamətində uzanmaqla nida şəkillidirlər.
Ağzıbir palçıq vulkanının geoloji quruluşunda Məhsuldarqat, Ağcagil, Abşeron və Dördüncü dövr çöküntüləri iştirak edir. Bu vulkan Bəndovan antiklinal quruluşunun catmavari hissəsində yerləşir. O, həmin quruluşun şimal-qərb periklinal hissəsinə uyğun gəlir. Bu tektonik quruluşun istər şimal-qərbdən cənub- şərqə doğru və istərsə də qərbdən-şərqə doğru uzanan tektonik sınmalarla kəsilir. Sonuncuların mürəkkəbləşdiyi hissədə də Ağzıbir palçıq vulkanı yaranmışdır.
Öz geomorfoloji quruluşuna görə Ağzıbir palçıq vulkanı on xarakter vulkanlardan biridir. Antiklinal quruluşun ox hissəsinə yaxın zonalarda yerləşmiş vulkan ocaqları onun çatma hissəsini xeyli sahədə parçalamışdır. Vulkanın əsas fəaliyyət göstərən hisəsi şimal qərbdə 113,4 m mütləq yüksəklikdə yerləşmişdir.
Topoqrafik xəritələrdə bu vulkan Bozdağ palçıq vulkanı adlanır. Azərbaycanda olan palçıq vulkanlarının bir neçəsi Bozdağ adlanır. Odur ki, haqqında danışılan Bozdağı palçıq vulkanının adını bu adda olan digər palçıq vulkanlarından fərqləndirmək üçün ədəbiyyatda Ağzıbir adlandırılmışdır.
Maarifçilik
Azərbaycanda maarifçilik
Orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatında da maarifçilik ideyalarının geniş yayıldığını görmək olar. Xüsusən dünya şöhrətli Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin ölməz poemalarında bu ideyalara böyük önəm verildiyinin şahidi olmaq mümkündür. Belə ki, «Xəmsə»yə daxil olan poemaların hamısında maarifçi hökmdar ideyasının qızıl xətlə keçdiyini aşkara çıxarmaq olar.
Məhz bu cür zəngin maarifçilik ənənələrinə malik olduğundandır ki, Azərbaycan ədəbi-fəlsəfi fikir yeni dövrdə maarifçilik hərəkatına yaxından qoşularaq bu ideyaların qızğın təbliğatçısına çevrildi.
XIX–XX əsr Azərbaycan maarifçiləri sırasına Həsən bəy Zərdabi, Qasım bəy Zakir, Seyid Əzim Şirvani, Mirzə Ələkbər Sabir, Cəlil Məmmədquluzadə, Məmməd Səid Ordubadi, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Səfərəli bəy Vəlibəyov, Aleksey Osipoviç Çernyayevski və başqaları aid edilir.
Baccharis usterii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kimyəvi reaksiya
350px|thumbnail|Kimyəvi reaksiya Kimyəvi reaksiya — maddənin tərkib və xassələrinin dəyişməsi ilə baş verən hadisəyə Edvin teoremi deyilir. Kimyəvi reaksiyalar həmişə fiziki hadisələrlə müşayət olunur. Fiziki hadisə zamanı maddənin tərkibi dəyişmir, yalnız forması, həcmi və aqreqat halı dəyişir. Kimyəvi reaksiyaları aşağıdakı xarici əlamətlərə görə müəyyən etmək olur:
Kimyəvi reaksiyaların baş verməsi üçün reaksiyaya daxil olan maddələr bir-biri ilə təmasda olmalı və əksər hallarda qızdırılmalıdır. Bərk maddələrin xırdalanması və qarışdırılması reaksiyanın başlanmasına kömək edir və reaksiyanı sürətləndirir. Kimyəvi reaksiyanın gedişinin əmsallar və formullar vasitəsilə şərti yazılışına kimyəvi tənlik deyilir. Kimyəvi tənliklər tərtib edilərkən maddə kütləsinin saxlanması və maddə tərkibinin sabitliyi qanunlarından istifadə edilir. Hər tənlik ox işarəsi ilə birləşmiş iki hissədən ibarətdir. Sol tərəfdə reaksiyaya girən maddələrin, sağ tərəfdə isə reaksiya nəticəsində alınan maddələrin formulları yazılır: 2H2 + O2 → 2H2O
Kimyəvi reaksiyaların sürəti
Kimyəvi reaksiyanın sürəti hər şeydən əvvəl reaksiyaya daxil olan maddələrin təbiətindən və həmçinin onların qatılığından, temperaturdan katalizator iştirakından və s.-dən asılıdır.
Reaksiyanın sürəti reaksiyaya daxil olan və reaksiya nəticəsində əmələ gələn maddələrin qatılığının zaman vahidi ərzində dəyişməsi ilə xarakterizə olunur. Məsələn reaksiyanın sürətininin dəqiqədə 0,5 mol/l olması həmin zaman vahidində reaksiyaya daxil olan maddələrin qatılığının 1 litrdə 0,5 mol azalması deməkdir.
Homogen sistemdə reaksiya bütün həcmdə gedir. Heterogen sistemdə isə hissəciklər yalnız fazaların səthində qarşılıqlı təsirdə olur. Bununla əlaqədar olaraq homogen və heterogen reaksiyaları sürətləri müxtəlif cür təyin edilir.
Homogen reaksiyanın sürəti vahid zamanda və vahid həcmdə reaksiyaya daxil olan və ya reaksiyadan alınan maddələrdən birinin maddə miqdarının dəyişməsi ilə ifadə olunur: vhomogen=Δv/VΔτ. Heterogen reaksiyanın sürəti isə vahid zamanda fazalararası vahid səthdə reaksiyay daxil olan və ya alınan maddələrdən birinin maddə miqdarının dəyişməsi ilə ifadə olunur: vheterogen=Δv/SΔτ.
Reaksiyanın sürəti həmçinin sistemin müəyyən bir göstəricisinin (rəngin, elektrik keçiriciliyinin, təzyiqin və s.) dəyişmə sürətinə görə də müəyyən edilə bilər.
Kimyəvi reaksiyanın sürəti vaxt keçdikcə zəifləyir. Bu onunla əlaqədardır ki, vaxt keçdikcə, məhlulda reaksiyaya daxil olan molekulların sayı bir qayda olaraq azalır.
Kütlələrin təsiri qanununa əsasən reaksiyaya daxil olan maddələrin qatılığının artırılması reaksiya sürətini artırır. Qaz fazada gedən reaksiyaların sürətinə təzyiqin artması müsbət təsir göstərir. Kimyəvi reaksiyanı sürətinə katalizatorlar güclü təsir göstərir. Temperaturun artmasıyla kimyəvi reaksiyanın sürəti adətən sıçrayışla artır. Reaksiya sürəti ilə temperatur arasındakı asılılığı ifadə etmək üçün Arrenius (1899) aşağıdakı tənliyi müəyyən etmişdir: d ln k / d T = A / RT
Reaksiyada iştirak edən maddələrin bir molundakı molekulların reaksiyaya daxil olması üçün vacib olan enerjiyə aktivləşmə enerjisi deyilir.
Kimyəvi xassələr
Maddələri bir-birindən fərqləndirən və ya onların arasındakı oxşarlığı müəyyən edən əlamətlərə xassə deyilir. Maddələrin xassələri iki cür olur: fiziki xassə və kimyəvi xassə. Maddənin digər maddələrlə qarşılıqlı təsirdə olmasına kimyəvi xassə deyilir. Kimyəvi xassələrin dəyişməsinə kimyəvi hadisə deyilir. Kimyəvi xassənin dəyişməsi yeni maddənin əmələ gəlməsi deməkdir. Yeni maddələr isə kimyəvi reaksiyalar zamanı əmələ gəlir. Odur ki, kimyəvi hadisə və kimyəvi reaksiya anlayışları sinonimdirlər. Kimyəvi hadisələr nəticəsində maddənin fiziki xassələri də dəyişir. Yanma, çürümə, qıcqırma, paslanma, neftin krekinqi, sabunlaşma, hidroliz və s. kimyəvi hadisələrdir.
Atom-molekulyar dəyişmə reaksiyaları
Bu tip reaksiyalara radikal, elektrofil və nukleofil mexanizimlə gedən əvəzetmə reaksiyaları daxildir.
Liqanddəyişmə reaksiyaları
Bu tip reaksiyalar nəticəsində elektron cütünün keçirilməsi yolu ilə donor-akseptor rabitə əmələ gəlir. Məsələn: Cu(NO3)2 + 4NH3 → [Cu(NH3)4] (NO3)2 Fe + 5CO → Fe(CO)5 Al(OH)3 + NaOH → Na[Al(OH)4]
Endotermik
Hər bir kimyəvi reaksiya müəyyən istilik effektinə malik olur. Bu, reaksiya məhsullarının energetik cəhətdən bir qayda olaraq, reaksiyaya daxil olan maddələrdən fərqlənməsi ilə əlaqədardır. Kimyəvi reaksiyaların energetik effektinin müxtəlif təzahür formaları mövcuddur. Məsələn, neftin yanması istilik ayrılması ilə, qızdırıldıqda əhəng daşının parçalanması isə istilik udulması ilə gedir. Reaksiyanın istilik effekti sabit temperatur və təzyiqdə gedən kimyəvi proses zamanı sistemin ayırdığı və ya udduğu istilik miqdarı ilə xarakterizə olunur. Kimyəvi reaksiyalarda ayrılan və udulan istilik miqdarı kalorimetr adlanan xüsusi cihazlarla ölçülür. Lakin onu Hess qanununa əsasən hesablama yolu ilə də təyin etmək olur. İstilik ayrılması ilə gedən kimyəvi reaksiyalar ekzotermik, istilik udulması ilə gedən kimyəvi reaksiyalar isə endotermik reaksiyalar adlanır. Yüksəkdavamlı kimyəvi birləşmələr bir qayda olaraq, ekzotermik reaksiyalar üzrə əmələ gəlir. Həm də bu vaxt nə qədər çox istilik ayrılırsa, birləşmənin davamlılığı da bir o qədər yüksək olar. Əksinə, endotermik reaksiyalar nəticəsində əmələ gələn birləşmələr, adətən özünün davamsızlığı ilə fərqlənir. Qeyd edilənlərə əsasən kimyəvi reaksiyalar istilik ayrılması ilə əlaqədar olan istiqamətdə getməlidir. Doğrudan da nisbətən çox istilik ayrılması ilə əlaqədar olan kimyəvi reaksiyalar öz-özünə və həm də bəzən çox şiddətli surətdə gedir. Lakin yuxarıda göstərilənlərlə yanaşı bir çox endotermik reaksiyalar da məlumdur. Endotermik reaksiyalara oksidlərin reduksiyası yolu ilə metalların alınması reaksiyalarının əksəriyyəti, bütün dönər reaksiyalar xarakterik misal ola bilər. Termokimyada ayrı-ayrı kimyəvi prosesləri və onların istilik effektlərini birlikdə əyani surətdə təsvir etmək məqsədilə termokimyəvi tənliklərdən istifadə olunur. Termokimyəvi tənliklərdə reaksiyada iştirak edən maddələrin formulları ilə yanaşı reaksiyanın istilik effekti də göstərilir. Həm də bu zaman istilik effekti tənliyin sağ tərəfində reaksiya nəticəsində alınan maddələrin formullarından sonra əlavə edilir və ya nöqtəli vergüldən sonra müvafiq termodinamik funksiyanın (ΔH) iştirakı ilə ayrıca yazılır. Termokimyəvi tənlikdə hər bir maddənin formulunun yanında aşağıdakı indekslərlə onun halı göstərilir: (q) -qaz, (m) — maye, (b) — bərk və s.   CaCO3(b) = CaO(b) + CO2(q) - 37,8 kkal CaCO3(b) = CaO(b) + CO2(q); ΔH=+37,8 kkal Termokimyada istilik effektinin ölçü vahidi kimi kaloridən (kal) və ya kilikaloridən (kkal) istifadə edilir. Beynəlxalq vahidlər sistemində (BS) isə enerjinin vahidi Coul (C) təsdiq edilmişdir. 1 kal = 4,1840 °C.
Ekzotermik
Hər bir kimyəvi reaksiya müəyyən istilik effektinə malik olur. Bu, reaksiya məhsullarının energetik cəhətdən bir qayda olaraq, reaksiyaya daxil olan maddələrdən fərqlənməsi ilə əlaqədardır.
Kimyəvi reaksiyaların energetik effektinin müxtəli təzahür formaları mövcuddur. Məsələn, neftin yanması istilik ayrılması ilə, qızdırıldıqda əhəng daşının parçalanması isə istilik udulması ilə gedir. Reaksiyanın istilik effekti sabit temperatur və təzyiqdə gedən kimyəvi proses zamanı sistemin ayırdığı və ya udduğu istilik miqdarı ilə xarakterizə olunur. Kimyəvi reaksiyalarda ayrılan və udulan istilik miqdarı kalorimetr adlanan xüsusi cihazlarla ölçülür. Lakin onu Hess qanununa əsasən hesablama yolu ilə də təyin etmək olur. İstilik ayrılması ilə gedən kimyəvi reaksiyalar ekzotermik, istilik udulması ilə gedən kimyəvi reaksiyalar isə endotermik reaksiyalar adlanır. Yüksəkdavamlı kimyəvi birləşmələr bir qayda olaraq, ekzotermik reaksiyalar üzrə əmələ gəlir. Həm də bu vaxt nə qədər çox istilik ayrılırsa, birləşmənin davamlılığı da bir o qədər yüksək olar. Əksinə, endotermik reaksiyalar nəticəsində əmələ gələn birləşmələr, adətən özünün davamsızlığı ilə fərqlənir. Qeyd edilənlərə əsasən kimyəvi reaksiyalar istilik ayrılması ilə əlaqədar olan istiqamətdə getməlidir. Doğrudan da nisbətən çox istilik ayrılması ilə əlaqədar olan kimyəvi reaksiyalar öz-özünə və həm də bəzən çox şiddətli surətdə gedir. Lakin yuxarıda göstərilənlərlə yanaşı bir çox endotermik reaksiyalar da məlumdur. Endotermik reaksiyalara oksidlərin reduksiyası yolu ilə metalların alınması reaksiyalarının əksəriyyəti, bütün dönər reaksiyalar xarakterik misal ola bilər. Termokimyada ayrı-ayrı kimyəvi prosesləri və onların istilik effektlərini birlikdə əyani surətdə təsvir etmək məqsədilə termokimyəvi tənliklərdən istifadə olunur. Termokimyəvi tənliklərdə reaksiyada iştirak edən maddələrin formulları ilə yanaşı reaksiyanın istilik effekti də göstərilir. Həm də bu zaman istilik effekti tənliyin sağ tərəfində reaksiya nəticəsində alınan maddələrin formullarından sonra əlavə edilir və ya nöqtəli vergüldən sonra müvafiq termodinamik funksiyanın (ΔH) iştirakı ilə ayrıca yazılır. Termokimyəvi tənlikdə hər bir maddənin formulunun yanında aşağıdakı indekslərlə onun halı göstərilir: (q) -qaz, (m) — maye, (b) — bərk və s.   CaCO3(b) = CaO(b) + CO2(q) - 37,8 kkal CaCO3(b) = CaO(b) + CO2(q); ΔH=+37,8 kkal Termokimyada istilik effektinin ölçü vahidi kimi kaloridən (kal) və ya kilikaloridən (kkal) istifadə edilir. Beynəlxalq vahidlər sistemində (BS) isə enerjinin vahidi Coul (C) təsdiq edilmişdir. 1 kal = 4,1840 °C.
Dönər reaksiyalar
Bir sıra hallarda kimyəvi reaksiya yalnız bir istiqamətdə gedir, yəni reaksiya nəticəsində əmələ gələn maddələr öz aralarında kimyəvi qarşılıqlı təsirdə olub, yenidən başlanğıc maddələri əmələ gətirə bilmir. Müəyyən şəraitdə öz aralarında kimyəvi qarşılıqlı təsirdə olaraq, yenidən başlanğıc maddələri əmələ gətirə bilməyən məhsulların alınması ilə gedən reaksiyalar dönməyən reaksiyalar adlanır. Bəzi hallarda raksiya məhsulları yenidən bir-birilə reaksiyaya daxil olaraq, ilkin maddələri əmələ gətirir. Bu halda eyni şəraitdə bir-birinin əksinə olmaqla, iki reaksiya gedir: məhsulların alınması istiqamətində gedən reaksiya və ya düzünə gedən reaksiya və başlanğıc maddələrin alınması istiqamətində gedən reaksiya və ya tərsinə gedən reaksiya. Müəyyən şəraitdə, eyni zamanda həm düzünə, həm də tərsinə gedən reaksiyalar dönən reaksiyalar adlanır. Dönən reaksiyalar məhlulda gedir. Dönən xarakterli reaksiyalarda düzünə və əksinə gedən reaksiyalar müxtəlif sürətlərə malik olur: reaksiyanın əvvəlində düzünə gedən reaksiyanın sürəti maksimal, tərsinə gedən reaksiyanın sürəti sıfra bərabər olur. Zaman keçdikcə düzünə gedən reaksiyanın sürəti azalır, əksinə gedən reaksiyanın sürəti artır. Nəhayət, elə bir an çatır ki, düzünə və əksinə gedən reaksiyaların sürəti bərabərləşir. Bu hala kimyəvi tarazlıq halı deyilir.
Dönməyən reaksiyalar
Bir sıra hallarda kimyəvi reaksiya yalnız bir istiqamətdə gedir, yəni reaksiya nəticəsində əmələ gələn maddələr öz aralarında kimyəvi qarşılıqlı təsirdə olub, yenidən başlanğıc maddələri əmələ gətirə bilmir. Müəyyən şəraitdə öz aralarında kimyəvi qarşılıqlı təsirdə olaraq, yenidən başlanğıc maddələri əmələ gətirə bilməyən məhsulların alınması ilə gedən reaksiyalar dönməyən reaksiyalar adlanır. Bəzi hallarda raksiya məhsulları yenidən bir-birilə reaksiyaya daxil olaraq, ilkin maddələri əmələ gətirir. Bu halda eyni şəraitdə bir-birinin əksinə olmaqla, iki reaksiya gedir: məhsulların alınması istiqamətində gedən reaksiya və ya düzünə gedən reaksiya və başlanğıc maddələrin alınması istiqamətində gedən reaksiya və ya tərsinə gedən reaksiya. Müəyyən şəraitdə, eyni zamanda həm düzünə, həm də tərsinə gedən reaksiyalar dönən reaksiyalar adlanır. Dönən reaksiyalar məhlulda gedir. Dönən xarakterli reaksiyalarda düzünə və əksinə gedən reaksiyalar müxtəlif sürətlərə malik olur: reaksiyanın əvvəlində düzünə gedən reaksiyanın sürəti maksimal, tərsinə gedən reaksiyanın sürəti sıfra bərabər olur. Zaman keçdikcə düzünə gedən reaksiyanın sürəti azalır, əksinə gedən reaksiyanın sürəti artır. Nəhayət, elə bir an çatır ki, düzünə və əksinə gedən reaksiyaların sürəti bərabərləşir. Bu hala kimyəvi tarazlıq halı deyilir.
Homogen və heterogen reaksiyalar
Homogen sistemlərdə gedən kimyəvi reaksiyala homogen reaksiya, heterogen sistemlərdə gedən kimyəvi reaksiyalar isə heterogen reaksiya adlanır.
Homogen reaksiyalar bircinsli mühitdə, yəni qazlar qarışığında və birfazalı maye məhlullarda gedir: H2(q) + F2(q) → 2 HF(q) NaOH(məh) + 2HCl(məh) → NaCl2(məh) + H2O(m) Heterogen reaksiya iki və ya daha artıq fazanın bölgü səthində gedir. Çünki reaksiyaya daxil olan maddələrin molekullarının toqquşması yalnız səthdə mümkündür. Buna görə heterogen reaksiyanın sürətinin artmasına səht böyüklüyü, başqa sözlə, bərk maddənin xırdalanma (dirsperslik) dərəcəsi böyük təsir göstərir. Məsələn, CO2(q) + NaOH(məh) → NaHCO3(məh) C(b) + O2(q) → CO2(q) Fe(OH)3(b) + 3HCl(məh) → FeCl3(məh) + 3H2O(m) Na2CO3(b) + H2O(m) + CO2(q) → 2NaHCO3(b)
Birləşmə reaksiyası
İki və ya daha çox bəsit maddənin birləşməsindən yaranan bir mürəkkəb maddənin əmələ gəlmə reaksiyasına birləşmə reaksiyası deyilir.(Oxdan sonra yalnız 1 mürəkkəb maddə olsun) A + B —> C
2Fe + 3Cl2 —> 2FeCl3 CaO + SiO2 → CaSiO 3 4NO2 + O2 + 2H2O → 4HNO3 Turşular və Ammonyakın reaksitalarından bəziləri də aid oluna bilər. Məs: NH3
Mürəkkəb maddələr arasında gedən birləşmə reaksiyalarından fərqli olaraq bəsit maddələrin bir-biri ilə və ya bəsit maddələrin mürəkkəb maddələrlə daxil olduğu birləşmə reaksiyaları oksidləşmə-reduksiya tipli olur.
CuSO4 + 5H2O → CuSO45H2O
Neytrallaşma reaksiyaları
Əsaslarla turşuların qarşılıqlı təsirinə neytrallaşma reaksiyaları deyilir. Neytrallaşma reaksiyasının mahiyyəti OH¯ və H+ ionlarının qarşılıqlı təsiri nəticəsində az dissosiasiya edən suyun əmələ gəlməsindən ibarətdir. Bu isə məhlulun pH-nı 7-yə yaxınlaşdırır. HCl + KOH → KCl + H2O H2SO4 + 2NaOH → Na2SO4 + 2H2O
Turşu və əsas arasında duz və suyun əmələ gəlməsilə gedən reaksiyalara neytrallaşma reaksiyaları deyilir.
Parçalanma reaksiyaları
Bir mürəkkəb maddədən iki və ya daha çox yeni maddələrin alınması ilə gedən reaksiyalara parçalanma reaksiyaları deyilir. A → B + C + D
Parçalanma reaksiyalarının məhsulları həm bəsit, həm də mürəkkəb maddələr ola bilər.
Kristalhidratların, əsasların, bəzi turşuların və bəzi duzların parçalanması reaksiyaları elementlərin oksidləşmə dərəcələrinin dəyişməməsi ilə gedir: CuSO45H2O → CuSO4 + 5H2O 2Fe(OH)3 → Fe2O3 + 3H2O H2SiO3 → SiO2 + H2O CaCO3 → CaO + CO2
Bir sıra parçalanma reaksiyaları elementlərin oksidləşmə dərəcələrinin dəyişməsi ilə gedir. Əgər parçalanma məhsullarından heç olmasa biri bəsit maddədirsə, həmin reaksiya oksidləşmə-reduksiya mexanizmi ilə gedir. 4CuO → 2Cu2O + O2   NH4NO3 → NO2 + 2H2O
Əvəzetmə reaksiyalar.
Əsasən bir bəsit və bir mürəkkəb maddələr arasında tərkib hissəsinin əvəz olunması ilə gedir.(Oxdan həm əvvəl həm də sonra bir bəsit və bir mürəkkəb maddə olur)
A + BC → AB + C
Bəsit və mürəkkəb maddələr arasında gedən bütün əvəzetmə reaksiyaları oksidləşmə-reduksiya tiplidir. 2Al + Fe2O3 → 2Fe + Al2O3 Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2   2KBr + Cl2 → 2KCl + Br2
Bu cür reaksiyalarda daha aktiv metal elektronlarını daha az aktiv metal və ya hidrogen atomuna verir.
Bəzi əvəzetmə reaksiyaları oksidləşmə dərəcələrinin dəyişməməsi ilə gedir:
Bu cür reaksiyalar, adətən iki mürəkkəb maddə arasında gedir. Belə reaksiyalara misal olaraq silisium-dioksidlə oksigenli turşuların duzlarının reaksiyalarını göstərmək olar: CaCO3 + SiO2 → CaSiO3 + CO2 Ca3(PO4)2 + 3 SiO2 = 3 CaSiO3 + P2O 5</sub
Dəyişmə(mübadilə)reaksiyaları
İki mürəkkəb maddənin tərkib hissələrini dəyişərək yeni maddələr əmələ gətirməsi ilə gedən reaksiyalara dəyişmə (mübadilə) reaksiyaları deyilir.(həm Oxdan əvvəl həmdə Oxdan sonra yalnız mürəkkəb maddə olur)
ÌSTÌSNA:NaH+H2O—>NaOH+H2 Bu reaksiya dəyişmə(mübadilə)reaksiyasıdır.! AB + CD → AD + CB
Dəyişmə reaksiyalarının əksəriyyəti atomların oksidləşmə dərəcəsinin dəyişməməsi ilə gedir. ZnO + H2SO4 → Zn2SO4 + H2O AgNO3 + NaCl → AgCl + NaNO3 3NaOH + CrCl3 → 3NaCl + Cr(OH)3
Dəyişmə reaksiyalarının xüsusi halı neytrallaşma reaksiyalarıdır.
Keçirilmə (daşınma)
Keçirilmə reaksiyalarında atom və ya atom qrupları bir quruluş vahidindən digərinə keçir. AB + BC → A + B2C A2B + 2CB2 → ACB2 + ACB3
Məsələn: 2AgCl + SnCl2 → 2Ag + SnCl4 Bu tipreaksiyalar həmişə oksidləşmə-reduksiya xarakterli olur. H2O + 2NO2 → HNO3 + HNO2 Keçirilmə reaksiyaları əvəzetmə reaksiyalarının müəyyən forması olub mexanizmi ilə ondan fərqlənmir.
Reagentlərin və reaksiya məhsullarının aqreqat halına görə dəyişməsi
Reaksiyaya daxil olan və alınan maddələrin aqreqat halına görə reaksiyaları fərqləndirirlər. Qazlar arasında gedən reaksiyalar: H2(q) + Cl2(q) → 2HCl(q) Məhlullar arasında gedən reaksiyalar: NaOH(məh) + HCl(məh) → NaCl(məh) + H2O(m)
Sen-Senforyen-de-Tenyer
Sen-Senforyen-de-Tenyer  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sent-Aman-de-Kot kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
Kommuna təxminən Paris dən 460  km cənubda, Tuluza şəhərindən 165  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 45  km şimalda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 246 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfərin (15-64 yaş arasında) 98 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 33 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74,8%, 1999-cu ildə bu 68.1%). Fəal olan 98 nəfərdən 93 nəfər (54 kişi və 39 qadın), 5 nəfər işsiz (2 kişi və 3 qadın) idi. 33 hərəkətsiz 5 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 18 nəfər - təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Azərbaycanda etnik azlıqlar
Azərbaycan ərazisində yaşayan azsaylı xalqlar — 2009-cu ilin siyahıya alınmasına görə Azərbaycan əhalisinin 8,4 faizini milli azlıqlar, azsaylı xalqlar və etnik qrupların nümayəndələri təşkil edir.
Yəhudilər
Yəhudilik Azərbaycanda tarixən dağ yəhudiləri ilə təmsil olunmuşdur. Moisey Kalankatlı dağ yəhudilərinin Qafqaza gəlişini e.ə. I əsrə aid edir. Tədqiqatçıların bu barədə fikirləri fərqlidir. Bir fikrə görə, ən qədim yəhudi icmalarından olan dağ yəhudiləri mənşəcə bir vaxtlar Assuriya və Babil şahları tərəfindən Fələstindən çıxarılmış və Midiyada məskunlaşdırılmış İsrail yəhudiləri nəslindəndirlər. Onların əcdadları yəhudiliyə ilk iman gətirmiş insanlar olmuşlar. Elə Midiyada ikən onlar tatlarla qaynayıb qarışmışlar. Bunun təsiri altında dağ yəhudiləri fars dilinin qədim arami və yəhudi sözləri ilə qatışıq bir ləhcəsi olan tat dilində danışırlar. Dağ yəhudiləri Azərbaycanda 3 yerli qrupa bölünür:
• qubalılar (о) — Azərbaycanın Quba rayonu, əsasən Qırmızı Qəsəbə • şirvanlılar (şirvoni) — а şimal-şərqi, Şamaxı rayonunun keçmiş Müci kəndi, habelə Bakı • oğuzlular — Oğuz şəhəri, Gəncə, İsmayıllı, Şamaxı.
Talışlar
Azərbaycan Respublikasının cənub-şərqində, əsasən Lənkəran, Astara, Masallı və Lerik rayonlarında və eləcə də İranın şimalında yaşayan xalqdır. İran dil ailəsinə mənsub olan talış dilində danışırlar. Keçmiş sovet alimləri talışları yerli əhali hesab edirdilər. Belə ki, onlar talışları Azərbaycanın ən qədim yerli tayfalarından olan kadusilərin nəsli hesab edirdilər. Talışların maddi və mənəvi mədəniyyətləri azərbaycanlılardan bir o qədər də fərqlənmir.
Kürdlər
Kürdlər hazırda Naxçıvan MR-nın Culfa rayonunun Teyvaz kəndində və Şərur rayonunun Dərəkənd kəndində yaşayırlar, həmçinin erməni işğalına qədər Laçın (Kamallı, Qarakeçdi, Çıraqlı və Minkənd kəndləri), Kəlbəcər (Ağcakənd, Zar kəndlərində tam şəkildə digər kəndlərdə isə qarışıq şəkildə), Qubadlı (Zilanlı kəndi) rayonlarında da kürdlər yaşayırdılar. Kürdlər İran dil ailəsinə məxsus kürd dilində danışırlar.
Tatlar
Azərbaycanın əsasən Quba, Xızı və Xaçmaz rayonlarında və bəzi Bakı kəndlərində yaşayan azsaylı xalqdır. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, Xəzər dənizinin qərb sahili boyunca Abşerondan Dərbəndədək məskunlaşmış tatlar buraya köçürülmüş qədim iranlıların qalıqlarıdır.
Avarlar
Avarlar Azərbaycan Respublikasının əsasən Zaqatala və Balakən rayonlarında yaşayan etnik azlıqlardan biridir. Şimali Qafqaz dil ailəsinə məxsus olan avar dilində danışırlar. Azərbaycanlılarla sıx qaynayıb-qarışmışlar. Hazırda kompakt şəkildə Balakən rayonunun Qabaqçöl qəsəbəsində, Car, Ziliban, Mazıx, Beretbinə, Cincartala, Katex, Meşəşambul, Mahamalar, Göyəmtala kəndlərində azərbaycanlılarla birlikdə, sıx qohumluq münasibətləri şəraitində yaşayırlar. İslam dininə etiqad edirlər.
Saxurlar
Azərbaycanın qədim xalqlarından biridir.Qafqaz Albaniyasında yaşamış"cibqi"tayfasının varisləri sayılır.Zaqatalanın Mamrux,Gözbarax,Qaxın Qum, Ləkit,Kötüklü kəndlərində qədim Alban məbədləri günümüzə qədər gəlib çatmışdır.Buda Saxurların Azərbaycanın qədim xalqı olmasını birdaha təsdiq edir.Dilləri Qafqaz dil ailəsinin Nax-Dağısdan qurupuna onuda Ləzgi yarım qrupuna daxildir.Zaqatalanın Suvagil,Dağlı Mamrux,Gözbarax,Ələsgər,Mişleş,Qaxın Qum, Kötüklü,v.s kəndlərində yaşayırlar.Özlərini öz dillərində etimaloji mənası "dağlılar" olan "Yikbı" adlandırırlar.Onlar azərbaycanlılarla qaynayıb qarışmış, Azərbaycan dilinə, mədəniyyətinə yiyələnmişlər. Saxurlar dağlıq ərazilərdə yaşadıqlarına görə maldarlıq və sənətkarlıqla məşğul olmuşlar. Onların mətbəxi müxtəlif yeməklərlə zəngindir. Xəmir xörəkləri isə onların ən çox sevdikləri yeməklərdən sayılır. Uzun əsrlər boyu azərbaycan türkləri ilə bir yerdə yaşayan saxurlar toy adətlərində də özünəməxsusluqlarını qoruyubsaxlaya bilmişlər. İslam dininə etiqad edirlər. 1992-ci ildən Azərbaycanda saxurların sosial-mədəni inkişafına, adət-ənənələri, dilinin, mədəniyyətinin təbliğinə xidmət göstərən Saxur Mədəniyyət Mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Şahdağ xalqları
Şahdağ xalqları və ya Şahdağ milli etnik qrupuna daxil olan etnoslar Quba rayonunun Buduq, Cek, Əlik, Haput, Qrız, Xınalıq və Yergüc kəndlərinin adlarına müvafiq olaraq buduqlular, ceklilər, əliklilər, haputlular,  qrızlılar, xınalıqlılar,  yergüclülər  adlanır. Say etibarı ilə az olsalar da, bu kəndlərin hərəsinin əhalisi ayrı-ayrılıqda bir etnik qrupdur.
Ləzgilər
Qafqaz xalqlardan biri, Dağıstan və Azərbaycanda yaşayırlar. Azərbaycanda əsasən Qusar, Quba, Xaçmaz rayonları ərazisində kompakt halda, eləcə də Bakı, Gəncə, Sumqayıt və Mingəçevir şəhərlərində, Qəbələ, İsmayıllı, Oğuz, Göyçay rayonlarında yaşayırlar. Ləzgilər Azərbaycan əhalisinin 2,2%-ni təşkil edir. Onların əksəriyyəti islam dininə etiqad edir. 1993-cü ildən başlayaraq ləzgi dilində dərsliklər çap edilməyə başlanmışdır. Onlar sıx yaşadıqları Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunun iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayırlar.
Rutullar
Azərbaycanda və Rusiyada etnik qrup. İslam dininə etiqad edirlər. İslam dini rutullar arasında 7-ci əsrdən etibarən, ərəblərin Qafqaza gəlişi ilə yayılmağa başlamışdır. Əsas dilləri rutul dilidir. Bununla bərabər rutullar yaşadıqları ölkələrin də dillərini çox yaxşı səviyyədə bilirlər (müvafiq olaraq azərbaycan və rus dillərini).
Azərbaycanda əsasən Şəki şəhərinin Şin və Qaynarca kəndlərində yaşayırlar. Dil etibarilə saxur dilinə yaxın dildə danışırlar. Lakin rutulların da ədəbi dili Azərbaycan dilidir.