cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tural Qəlbinur
Həyatı
Tural Qəlbinur, 1982-ci il yanvar ayının 5-də Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 13 yaşında Azərbaycan Tibb Universitetinin Müalicə-profilaktika fakültəsinin tələbəsi olmuş və həmin universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 2002-2005-ci illərdə Türkiyənin İstanbul şəhərində— SSK Vakıf Gureba Eğitim xəstəxanasının Göz xəstəlikləri klinikasında oftalmologiya ixtisası üzrə, 2006-2008-ci illərdə İsrailin Yerusəlim şəhərində— Hebrev Universitetinin Oftalmologiya kafedrasında VitreoRetinal xəstəliklər və cərrahiyyə üzrə klinik fellowship, 2009-2010-cu illərdə Kanadanın Toronto şəhərində— Toronto Universitetinin Oftalmologiya kafedrasında VitreoRetinal cərrahiyyə üzrə klinik fellowship təhsili almışdır. 23 yaşında tibb elmləri namizədi və 34 yaşında Azərbaycanın tibb sahəsində ən gənc elmlər doktoru alimlik dərəcəsini alan ilk oftalmoloq-həkimdir. Amerika Oftalmologiya Akademiyasının, Görmə və Oftalmologiya üzrə Araşdırmalar Assosiasiyasının, Amerika Retina Mütəxəssisləri Cəmiyyətinin, Avropa Retina Cəmiyyətinin, Avropa Katarakta və Refraktiv Cərrahiyyə Cəmiyyətinin, İsrail Görmə və Göz araşdırmaları Cəmiyyətinin, Türk Cümhuriyyətləri Oftalmologiya Cəmiyyətinin, Türk Cümhuriyyətləri Oftalmologiya Cəmiyyəti-Gənc Oftalmoloqlar Bölümünün İdarə Heyətinin və Azərbaycan Tibb Assosiasiyası Jurnalının Redaksiya heyətinin üzvüdür. Tural Qəlbinur bir müddət Moskvada, S.Fedorov adına çoxsahəli tibb mərkəzində çalışıb. 2016-cı ildən Azərbaycan Tibb Universitetinin Oftalmologiya kafedrasında işləyir.
Elmi fəaliyyəti
2004-cü ildə “Neovaskulyar qlaukomalı xəstələrin yeni kompleks müalicə üsulu” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 2016-cı ildə “Tor qişanın irsi distrofiyalarının profilaktika və müalicəsinə yeni yanaşmalar sistemi (eksperimental-klinik tədqiqat)” adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək tibb elmlər doktoru adını almışdır.
Xarici keçid
Tural Qəlbinur - Torlu Qişa Xəstəlikləri (Bizim Həkim verilişi) Göz dibi xestelikleri Op Dr Tural Qelbinur Oftalmoloq cerrah
Mərkəzi şəkərsiz diabet
Mərkəzi şəkərsiz diabet — neyrogen şəkərsiz diabet olaraq da adlandırılan, beyində vazopressinin kifayət qədər olmayan istehsalı nəticəsində yaranan xəstəlik. Neyrogen şəkərsiz diabet xəstəliyi şəkərsiz diabetin bir növüdür.
Vasopressin qan həcmini (damardaxili) artırır və sidik ifrazını azaldır. Buna görə də, onun çatışmazlığı sidik istehsalının artmasına və həcminin azalmasına səbəb olur. O, həmçinin beyindəki hipotalamus tərəfindən təmin edilən posterior hipofiza (neyrohipofiz) aid olan neyrohipofiz şəkərsiz diabet kimi də tanınır. Bu vəziyyətdə yalnız şəkərli diabetlə ümumi olan poliuriya (sidiyin həddindən artıq və ya anormal dərəcədə böyük ifrazı) var. Bir-birini istisna etməsə də, əksər tipik hallarda "neyrogen şəkərsiz diabet" adı aldadıcıdır. Daha düzgün ad "hipotalamik neyrohipofizal ADH çatışmazlığı" ola bilər.
Simptomları
Metabolik ensefalopatiyada artan susuzluq, poliuriya və orqanizmin susuzlaşmasıdır.
Naməlum
Ən azı 25% hallarda (ən çox yayılmış təsnifat) neyrogenik şəkərsiz diabetin naməlum səbəbləri var, yəni naməlum səbəbə görə vazopressin istehsal olunmur.
O, həmçinin hipotalamusun, hipofiz sapının, arxa hipofizin zədələnməsi ilə əlaqədardır və baş travması nəticəsində yarana bilər.
Qazanılmış
Vazopressin istehsalının olmaması adətən hipofiz vəzinin bir növ zədələnməsi nəticəsində baş verir. Bunun səbəbi beyin zədələnməsi ola bilər:
Vazopressin əksər hipofiz hormonlarından fərqli olaraq hipotalamusda istehsal olunur və arxa hipofiz vəzi tərəfindən ifraz olunur. Neyrogen şəkərsiz diabet hipotalamusda istehsal çatışmazlığı və ya hipofizdə ifrazat çatışmazlığı ilə əlaqələndirilə bilər.
Genetik
Mərkəzi şəkərsiz diabetin ən nadir forması — genetikdir. Xəstəliyin bu forması autosomal dominant şəkildə irsi olan arginin-vazopressin-neyrofizin II (AVP-NPII) genindəki irsi mutasiya nəticəsində yaranır. Dünyada yalnız 45 ailənin bu genetik xüsusiyyətə malik olduğu bilinir, lakin bu dəqiq rəqəm deyil.
Mərkəzi şəkərsiz diabetin X-əlaqəli ailə forması da var. Volfram sindromu (həmçinin DIDMOAD adlanır), sensorineural karlıq və optik sinir atrofiyası ilə xarakterizə olunur.
Diaqnozu
Müxtəlif səbəblərdən mərkəzi şəkərsiz diabet diaqnozu istisna diaqnozu ilə başlayır. Poliuriya və polidipsiyanın digər daha çox yayılmış səbəbləri istisna edilir. Ümumi istisnalara aşağıdakılar daxildir:
Müalicəsi
Bu pozuntu desmopressin kimi vazopressinin analoqları ilə müalicə olunur, lakin bəzi hallarda bütün simptomları nəzarət altına almaq üçün tək desmopressin kifayət deyil və başqa bir müdaxilə həyata keçirilməlidir.
Xüsusi vəziyyət (film, 1986)
Xüsusi vəziyyət — Azərbaycan istehsalı macəra filmi. 1986-cı ildə Azərbaycanın Daşkəsən rayonunda çəkilmişdir. Əsərin müəllifi Manaf Süleymanov ("Zirvələrdə" romanı), ssenari müəllifi isə Ramiz Fətəliyevdir.
Məzmun
Kinolentdə mədən işçilərinin fədakar əməyindən, istək və qayğılarından bəhs olunur. Film filiz mədənlərində işləyən iki gəncin arasında baş verən dramatik əhvalat üzərində qurulmuşdur.
Hadisələr əsasən Daşkəsən rayonunda dəmir filizi mədənlərində baş verir. Fəhlələr qəza vəziyyətində olan şaxtalarda işləyir. Üstəlik, köhnə texnologiyalarda iş rejimi təbiətə ziyan vurur, eyni zamanda nəticə məşəqqətli əmək və onların həyatı bahasına başa gəlir. Sahə müdirlərindən biri, ölkənin ən yaxşı mütəxəssislərindən sayılan Dəmir Şahbazov (Tofiq Mirzəyev) şaxtaların sökülməsini, yeni texnologiyalar əsasında tikilməsi üçün layihə təklif eləyir. Amma kombinatın müdiri Vələdzadə (Səyavuş Aslan) bu layihənin əleyhinə çıxır. Onun fikrincə, layihənin həyata keçirilməsi böyük vaxt aparacaq, üstəlik, nəticəsinin necə olacağı da bəlli deyil. O, isə dövlətə yüksək plan verməlidir.
Bakıda yaşayan gənc jurnalist Xalidə (İradə Akimova) Daşkəsənə dəmir filiz mədənləri haqda yazmaq üçün ezam olunur. O, qatarda tüdnməcaz, sərt təbiətli Dəmirlə tanış olur. Dəmirin mədəndə işlədiyini öyrənən Xalidə məlumat almaq istəyəndə onun kobud rəftarıyla qarşılaşır.
Xalidə kombinatın rəhbəri Vələdzadə ilə görüşür, mədən haqda məlumat toplayır. Prinsipial xarakterə malik Dəmiri yaxından tanıdıqca gənc qadın ona vurulur. Dəmir də ona laqeyd qala bilmir.
Xalidəni isə Bakıda gözləyən sevgilisi Zahid (Rəfael Dadaşov) var. Onlar tezliklə ailə qurmağa hazırlaşır. Reportajını hazırlayandan sonra Xalidə Bakıya qayıdır. Amma anlayır ki, onun Zahidlə münasibəti yanlışdır, çünki ortada sevgi yoxdur. O, Zahiddən ayrılır və Daşkəsənə Dəmirin yanına qayıdır.
Həmin vaxt isə şaxta daha da qəzalı vəziyyətə düşür. Və Dəmir işi dayandırır, şaxtaların bağlanmasına göstəriş verir. Onun qərarından qeyzlənən kombinat müdiri şaxtalara baş çəkir, oranın qəza vəziyyətində olmadığını sübut etmək üçün Dəmirlə birlikdə şaxtalara enir. Və az sonra şaxta tamamilə çökür. Onlar bütün umu-küsüləri kənara qoyub yeraltında həyat uğrunda mübarizə aparırlar. Onların uzun və çətin xilasetmə əməliyyatı başlayır …
İncu xaqan
İncu xaqan (真珠可汗) və ya İncu Bilgə xaqan (真珠毗伽可汗) — Müstəqil Seyanto xanlığının ilk hökmdarı. Əsl adı Yinan (夷男) idi. İdi xaqanın nəvəsi idi.
Göytürk xaqanlığı tərkibində
Nə vaxt doğulduğu bilinmir. İllig xaqanın hakimiyyəti altında 70.000 çadırlıq Seyanto xalqına rəhbərlik edirdi. 627-ci Teleləri toplayaraq Seyanto, Uyğur və Bayırqu xalqlarının üsyanını başladan Yinan əvvəlcə sərt münasibətlə üzləşdi. İllig xaqanın öz oğlu Yükük şadın rəhbərliyi altında göndərdiyi 400.000 nəfərlik orduya cəmi 5000 nəfər süvari ilə qalib gələn Uyğur iltəbəri Yağlakar Pusa (菩萨) və 4 ayrı Göytürk sərkərdəsini məğlub edən İnan İllig xaqanın Çinə qarşı müharibəsində ikinci cəbhəni açmış oldu. Tolis xan da Seyantolara məğlub olub Tan sülaləsinə sığınandan sonra, İnan 628-ci ildə Tan imperatoru Taiçonq tərəfindən xaqan olaraq tanındı. Bu xəbəri ona Çin sərkərdəsi Kyao Şivanq (喬師望) çatdırdı. Ona Uyğur və Bayırqulardan başqa Ediz (阿跌), Tonqra (同羅), Bügüt (僕骨) və Hsi (霫) tayfaları tabe olmuşdular.
Hakimiyyəti
Hakimiyyətinin ilk ilində, 629-cu ilin payızında qardaşı Tonqanı (統) Çinə səfir olaraq göndərildi. İmperator isə ona hədiyyə olaraq qılınc və qamçı verdi. 630-cu ildə İllig xaqanın həbsi ilə Göytürk xaqanlığı süqut etdi və Seyanto dövləti hakim qüvvəyə çevrildi.
631-ci ildə İncu xaqan Si Yabqu xaqanın hücumuna məruz qalsa da müvəffəqiyyətlə müdafiə olunub onu məğlub edə bilmişdi. Növbəti hücum isə Göytürk şahzadəsi Aşina Şeerdən gəldi. Şeer Şərqi Göytürk xaqanlığını diriltmək və İllig xaqanın qisasını almaq istəyirdi. Bununla belə İşbara Teriş xaqan onu dəstəkləmədiyi üçün bu plan da iflasa uğradı və Şeer Qaoçanqa sığındı.
638-ci ildə İncu xaqanın artıq 200.000 əsgərdən ibarət ordusu vardı. Dövlətin idarəsini öz oğulları arasında bölüşən İncu xaqan oğlu Bacuonu (拔灼) cənuba, digər oğlu Cielibi (颉利苾)ni isə şimala təyin etdi. Tan imperatoru isə onları kiçik xaqan kimi təyin etdi. Həmin il Qaoçanq kralı Ku Ventay (麴文泰) onu üsyana səsləsə də, İncu xaqan bunu Çin imperatoruna xəbər edərək Qaraxocanın işğalına şərait yaratdı.
639-cu ildə Aşina Cieşeşuayın üsyanından sonra Kilibi xaqanın başçılığı ilə vassal türk dövləti yaradan Çin, İncu xaqanı qorxuya saldı. Öz oğlu Tardunu (大度) Kilibiyə qarşı 200.000 nəfərlik ordu ilə göndərən İncu gözlənilmədən onu qorumağa gəlmiş Çin ordusu ilə rastlaşdı. 641-642ci illərdəki bu qısa müharibə atəşkəs ilə bitdi.
Evlilik cəhdi
Atəşkəsi ittifaqa çevirmək üçün öz əmisi Nişu (泥熟)nu 3000 at, 38000 bizon dərisi, kəhrəbadan hazırlanmış güzgü hədiyyəsi ilə Çinə göndərdi. İmperator isə öz səfiri Çui Dunli (崔敦禮) vasitəsilə ona öz 15-ci qızı Şinşini (新興公主) verəcəyi xəbərini çatdırdı. Əvəzində isə Çinə sığınmış Tele sərkərdəsi Kibi Helinin (契苾何力) azadlığa buraxılmasını tələb etdi. 643-cü ildə növbəti dəfə elçi göndərən İncu, bu dəfə öz qardaşıoğlu Tulu (突利) ilə 50000 at, 10000 dəvə və 100000 keçini başlıq pulu kimi göndərdi. İmperator əvvəl xaqanla şəxsən görüşmək istədiyini bəhanə etdi. Xaqan buna razı olduqdan sonra isə başlıq parasının hələ yığılmadığını bəhanə gətirərək evliliyi uzatdı. Çünki xaqan heyvanları Qobi səhrasından keçirməli idi. Bu isə onların ölümünə səbəb olurdu. İmperatorun bəhanəsinə səbəb İncunun güclənməsinin qarşısını almaq idi. Hər bir halda evlilik işi ləğv olundu. İncu Şərq Göytürklərinə hücumu davam etdirincə xaqana belə izahat verməli oldu:
644-cü ildə göytürklər Seyanto qarşısında davam gətirməyərək çökdülər və Çinə geri getdilər. Taiçonq İncu xaqana soyuq münasibət göstərməyə başladı. Hətta imperatorun Koquryoya qarşı müharibəsinə qoşulmaq istəyi də rədd edildi. Koquryo qəyyumu Yeon Kesomun İncunu Çinə qarşı yürüş ətməyə dəvət etsə də, Çinin qorxusundan buna qoşulmadı.
Ölümü
İncu xaqan 21 Oktyabr 645-ci ildə öldü. Çində onun üçün böyük yas mərasimi təşkil edildi. Oğulları Bacuo və Yemanq ölümündən sonra taxta yiyələnmək üstündə müharibə apardılar və bu mübarizədən qalib ayrılan Bacuo, Duomi xaqan adı ilə taxta çıxdı.
Vektor analizi
Vektor analizi - Riyazi analiz metodlarını vektorlara, ümumiyyətlə iki və ya üç ölçülü məkanda yayan riyaziyyatın bir qolu.
Qazaxıstan yunanları
Qazaxıstan yunanları — Qazaxıstanın milli azlıqlarından biri. Onların böyük əksəriyyəti Pont yunanlarının törəmələridir. Onlar əsasən Krım, Qafqaz, Cənubi Rusiya ərazisindən deportasiya edilmişlərdir. SSRİ dönəmində 1944–1950-ci illər ərzində SSRİ rəhbərliyinin həyata keçirdiyi deportasiyanın qurbanı olmuşlar.
Tarix
XX əsrin 40-cı illərinə qədər Qazaxıstanda az saylı yunan disporası olmuşdur. Təkcə 1926-cı ildə Qazaxıstanda 157 yunan yaşayırdı. Ölkəyə yunanların kütləvi şəkildə köçürülməsinə 2 iyun 1944-cü ildə başlanılmışdır. Bu zaman Qazaxıstana təkcə Krımdan 5984 yunan köçürülmüşdür. 1949-cu ilin iyunu, 1950-ci ili fevralı və iyulunda yunanlar Gürcüstan SSR, Ermənistan SSR və Şimali Qafqaz zonasından ölkəyə köçürülür. Krım tatarları, Şimali Qafqaz xalqlarını gözləyən aqibət yunan icmasınında başına gəlmişdir. Bu müddət ərzində köçürülənlərin ümumi sayı 60 000 nəfər olmuşdur. Köçürülmə şərtləri olduqca acınacaqlı idi. Belə ki, insanlar vaqonlara doldurulur və Qazaxıstan çöllərinə göndərilirdi.
Çağdaş dövr
SSRİ 1989-cu il siyahıya alınmasına görə Qazaxıstanda 46 746 yunan yaşayırdı. Sovetlər birliyi dağıldıqdan sonra yunanların Qazaxıstandan miqrasiyası güçlənir. Yunnalar öz yurdlarına qayıtmağı üstün bilirlər. Artıq 1999-cu ildə Qazaxıstanda aparılmış siyahıya almaya görə ölkədə etnik yunanların sayı 12 703 nəfər olmuşdur. Hazırda isə Qazaxıstanda 17 yunan icması fəaliyyət göstərir. Bu icmalarda 8 819 insan birləşir. Qazaxıstan və Qırğızıstan yunanları birlikdə federasiya təşkil etmişlər. Bu birlik "FILIA" (, yunan dilindən tərcümədə Dostluq deməkdir) adlanır. Bu təşkilat yunanlara yunan dilini öyrənməyə yardım edir. Burada hətta qəzet hazırlanır, folklor fəaliyyətlər təşkil edilir.
Arallı-i Büzürg (Ərdəbil)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 2,276 nəfər yaşayır (448 ailə).
Dmitri Kabalevski
Dmitri Borisoviç Kabalevski — rus bəstəkarı, SSRİ xalq artisti (1963), Lenin mükafatı laureatı (1972), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1974).
Həyatı
D.B.Kabalevskinin yaradıcılığının və çoxcəhətli fəaliyyətinin rus musiqi mədəniyyətinin inkişafında özünəməxsus yeri var. O, tanınmış bəstəkar, ictimai xadim, görkəmli alim, pedaqoq, pianoçu olmuşdur. Bəstəkarın yaradıcılıq irsi müxtəlif çeşidli əsərlərlə təmsil olunmuşdur. Buraya bir neçə opera və simfoniya, bir baletin və operetta, instrumental konsertlər və kamera ansambllar, f-no pyesləri və vokal əsərləri, teatr tamaşalarına və kinofilmlərə yazılmlş musiqi daxildir. D.B.Kabalevski 1904-cü ildə Peterburqda anadan olmuşdur. Musiqi təhsilini əvvəl musiqi texnikumunda sonra isə Moskva konservatoriyasında pianoçu və bəstəkarlıq ixtisasları üzrə davam etdirmiş tələbəlik illərində əsasən kamera janrlarında əsərlər bəstələmişdir. 30-cu illərdə yaradıcılığının ən məhsuldar dövründə Kabalevski orkestr və xor üçün “mübarizə poemasını”, 2-ci f-no konsertini, 3 simfoniyasını, R.Rollanın əsasında “Kola Brünyon” operasını bəstələyir. Müharibənin ilk aylarında kütləvi mahnılar, səs və orkestr üçün vokal monoloqlar,səs ila f-no üçün S.Marşakın sözlərinə 3 uşaq mahnısı, “7 şən mahnı”, vokal silsiləsi, “Böyük Vətən” kantatası meydana çıxır.Müharibə illərinin əsərlərindən danışarkən “Xalq qisasçıları” süitasını, “Od içində” operasını, N.M.Myaskovskiyə həsr olunmuş 24 prelüd silsiləsini (f-no üçün), 1944-cü ildə “Don Kixot” radio tamaşasına yazdığı musiqini qeyd etmək lazımdır. Müharibədən sonraki dövrdə bəstəkar instrumental musiqi sahəsində çox fəal işləyir, V.Şekspirin “Romeo və Cülyetta” faciəsinə “Musiqi lövhələri” süitasını yazır. Bəstəkar 20 illik fasilədən sonra yenidən simfoniya janrına müraciət edərək, 1966-cı ildə 4cü simfoniyasını bəstələyir. Simfoniyanın məzmunu çoxplanlıdır,dramaturqiyası isə kəskin konfliktlərlə zəngindir. Bəstəkar opera janrında da çox bəhrəli çalışmışdır. 1947-50-ci illərdə B.Qorbatovun “Yenilməz insanlar” povesti üzrə Tarasın ailəsi”, 60-cı illərdə L.Lavrovun povesti üzrə “Bacılar” operasını, 1952-ci ildə “Bahar oxuyur” operettasını yazır. Kabalevski xor musiqisinə də böyük maraq göstərirdi. O yenidən kantata, oratoriya kimi iri formalara müraciət edir, Q.solodarın sözlərinə “Şəhər,bahar və sülh haqqında nəğmə”, “Doğma torpaq haqqında “, “Dostluq nəğmələri” kantatalarını bəstələyir. Kabalevskinin ən məşhur əsərlərindən biri şair R.Rojdestvenskinin sözlərinə yazdığı “Rekviem” əsəridir. Əsər Böyük Vətən müharibəsində həlak olmuş qəhrəmanlara ithaf olunub. “Rekviyem”ə görə bəstəkar Dövlət mükafatına layiq görülür. Yaradıcılığının son dövründə Kabalevski V.Şekspir, R.Həmzətov, S.Marşak və başqa şairlərin şeirlərinə müraciət edərək, romanslar bəstələyir. Bas və f-no üçün Şekspirin sözlərinə yazdığı “On Sonet” bəstəkarın yaradıcılığında önəmli rol oynayır. Onlar lirik monoloq tərzində bəstələnmişdir. D.B.Kabalevski 1987-ci ildə vəfat etmişdir.
NGC 652
NGC 652, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Pon-de-Şerüi
Pon-de-Şeryui  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Pon-de-Şeryui kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vyen.
INSEE kodu — 38316. Kommunanın 2006-cı il üçün əhalisi 4778 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 196 ilə 236 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 410 km cənub-şərqdə, Lion dan 26 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 80 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Yo Kan
— Yaponiyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Yo Kan Yaponiyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu, Komanda turnirində isə 5-ci pillənin sahibi olub.
Savoyya hersoqluğu
Savoyya hersoqluğu 1416–1714-cü illər arasında Savoyya sülaləsinin hakimiyyəti altındakı torpaqlara verilən addır. Hersoqluq İtaliya yarımadasının şimalında yerləşirdi. Ərazisinin bir hissəsi indiki Fransanın bir hissəsidir. Savoyya əyalətinin davamı olan Hersoqluq, Sardiniya və İtaliya Krallığının əsas hissəsini təşkil etmişdir.
Xeder
Tarixi
Xeder adı ilk dəfə XIII əsrdə işlədilmişdir. Sonradan bu növ məktəblər Aşkenazi yəhudiləri arasında geniş yayılmışdır. XVII əsrin birinci yarısında Belarusiya və Polşada xederin fəaliyyəti N.Hanoverin "İven Metzula" ("Dərin alt") kitabında təsvir edilmişdir. O, illərdə qurulan sistem Rusiya imperiyası daxilində və Avstriya-Macarıstanın bəzi bölgələrində Birinci Dünya müharibəsinə qədər qorunub saxlanılmışdır.
Təlim sistemi
Talmud-tora məktəblərində olduğu kimi, xederdədə yalnız oğlanlar təhsil alırdı. Bununla belə, əgər talmud-tora valideynləri təhsil haqqını ödəyə bilmədiyi üçün kasıb uşaqlara dəstək olmaq üçün yaradılmışdısa, xederdə təhsil pullu idi. Burada müəllim (melamed) keçdiyi dərs müqabilində valideynlərindən ödəniş alırdı (belə bir haqqı almaq üçün, alaha nüfuzlu şəxslərinin qanuni tövsiyələri tələb olunurdu, çünki iman qanunlarının öyrədilməsi mitsva şəklində, yəni pulsuz həyata keçirilməli olduğuna inanılırdı).
Təhsil adətən müəllimlərin evinin otaqlarından birində aparılırdı. Ancaq icma təhsil prosesinə nəzarət edirdi və melamedin şəxsi təşəbbüslərinə müəyyən qaydalar və məhdudiyyətlər qoyurdu. Krakov məktəb nizamnaməsinə (1511) görə 40-dan çox şagird eyni vaxtda məktəbdə təhsil ala bilməzdi. Müəllimin xüsusi köməkçiləri ola bilərdi (beferz, tək rəqəm belfer). Ancaq təcrübədə müəllimin iş yükü həddən artıq ağır idi; bir sinifdə üç yaş qrupunun şagirdləri eyni vaxtda təhsil ala bilirdilər. Kiçiklərin qrupunda (dardikdə, üç yaşından) şagirdlərə əlifba və tərcümə olunmadan yəhudi mətnlərini oxuyurdular. Növbəti qruplarda (beş yaşından) Raşinin Tanaxın ilk beş müqəddəs haqqında şərhləri və Talmud haqqında ibtidai məlumatlar alırdılar. Böyük siniflər (səkkiz yaşdan) Talmudu daha dərindən öyrənirdilər.
Xederdə dünyəvi mövzular tədris edilmirdi. Dərslər səhər tezdən axşam yeddi-səkkizə qədər davam edirdi. Dəcəl şagirdlərə bədən cəzası tətbiq edilirdi, bunun üçün xüsusi bir qamçı vardı. Hesab olunurdu ki, müəllimlik xüsusi bilik tələb etmir və müəllimin əməyi yüksək qiymətləndirilmirdi. Xederi bitirdikdən sonra gənc ravvinin və ya cəmiyyətin təhsilli üzvlərinin rəhbərliyi altında Talmudu sinaqoq məktəbində (beyt midraş) oxumağa davam edə bilərdi, və yaxud yeşivaya (yəhudi dini ali məktəbi) daxil olmaq hüququnq malik idi. Lakin bu məktəbi bitirənlərin əhəmiyyətli bir hissəsinin təhsili elə bu pillədə məhdudlaşırdı.
Müasir dövr
Haskala dövründən bəri Xeder dünyəvi təhsil alanlar tərəfindən sərt tənqid olunurdu. Haskala (maskilim) tərəfdarları ibtidai tədris metodologiyasından xüsusilə qəzəblənirdilər. Mövcud təhsil sisteminə nifrət İ.B.Levinson, İ.L.Qordon,P.Smolenskin və başqalarının əsərlərində səslənirdi. Ancaq Rusiya imperiyasında yalnız XIX əsrin sonlarında fələstinofiliya və sonralar sionizmin ideologiyasına əsaslanan Heder islahatına (sözdə Xeder Metukkan) cəhd edildi. İslahata uğramış xederlər geniş otaqlarda yerləşdirildi, burada şagidlərə yəhudi xalqının tarixi, Eretz-İsrailin coğrafiyası və İvrit qrammatikası öyrədilirdi. Ortadoksal dini dairələrin, assimiliyatorların və hakimiyyətlərin şiddətli müqavimətinə baxmayaraq, Xeder Metukkan sisteminin məktəbləri yeni bir yəhudi təhsil sisteminin formalaşmasına cidd təsir göstərdilər.
Şamberi
Şamberi, Fransanın Auvergne-Rhône-Alpes regionunda yerləşən və Savoyya departamentində yerləşən kommunadır. Şəhərin ümumi əhalisi 56.835 nəfər təşkil edir.
Ponsonna
Ponsonna  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Matezin-Triyev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Qali Ormanov
Bioqrafiyası
1907-ci ildə Semireçensk vilayətinin Kapalski rayonunun Eşkeolmes dairəsində anadan olmuşdur. 1929-cu ildə Qazaxıstan Xalq Təhsili İnstitutunu, 1943-cü ildə isə Qazaxıstan Pedaqoji İnstitutunu bitirib.
1927-ci ildən nəşr olunur. Sosialist Qazaxıstan (indiki «Егемен Қазақстан») qəzeti ilə əməkdaşlıq etdi. 1939-1945-ci illərdə Cambul Cabayevin katibi idi. Daha sonra "Maydan" almanaxının redaktoru «Әдебиет және искусство» sənəti" (indiki «Жұлдыз»).
İlk şerlər toplusu "Çember" («Шеңбер») 1934-cü ildə nəşr olunmuşdur. Sonra bu toplular nəşr olundu: "Bir qadının etirafları" «Абысын сыры») (1936), "Həyat mahnısı" («Өмір дастаны») (1948), "Düşüncə Qanadları" («Ой қанаты») (1959), "Atəş çayı "(«От өзен») (1965) və başqaları. Hekayələr toplusu da nəşr olundu:"Yüksəliş" («Көтерме»)  (1935) və başqaları. Sağlığında 30 şeir toplusu və nəsr kitabları nəşr edilmişdir.
"Düşüncənin gözü ilə" (1958), "Golubye Dali" (1970) və digər kitabları rus dilində nəşr olundu.
Qali Ormanov A. Puşkinin, M. Y. Lermontovun, S. A. Yesenin, Jan Rainis, Maxtumkulinin şeir və şeirlərini qazax dilinə tərcümə etdi. L. N. Tolstoyun "Anna Karenina" romanı, N. V. Qoqolun "Nevski Prospekti" hekayəsi, A. P. Çexovun hekayələri kimi dünya ədəbiyyatının şah əsərlərinin qazax dilinə tərcümələrini qələmə aldı. Qırğız eposu "Manas" ın ilk kitabının, həm də müasirlərinin roman və hekayələrinin tərcüməsi - Q.Ormanovun tərcümələri.
Qali Ormanov 1978-ci ilin sentyabrında Almatı şəhərində vəfat etdi.
NGC 2633
NGC 2633, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. SBb/P tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sevgi çiçəyi
Sevgi çiçəyi — mürəkkəbçiçəklər (Asteraceae) fəsiləsindən olan, Türkiyəyə xas, nəsli tükənmə təhlükəsiylə qarşı-qarşıya olan bir çiçək növü.
Ankarada çiçək dünyasında saman çiçəyi olaraq bilinən xalq arasında sevgi və ya qırmızı çiçəkli gölbaşı adıyla məşhur olan bu çiçək Hacı Həsən kəndi yaxınlığında bitir. Pestisidlər nəticəsində tükənmə təhlükəsi olduğu üçün, Bern Konvensiyası çərçivəsində rəsmi şəkildə qorunur. İlk olaraq 1848-ci ildə Ankaradan rusiyalı alim Pyer de Tikişev tərəfindən toplanmışdı: Gölbaşı, Gölbək-Yavrucak. Türkiyə bitkiləri əsərində göstərilən Afyonkarahisar, Məhmətköy qeydi isə səhvən yazılmışdır.
Tchihatcheff'un Kiçik Asiyaya səfərlərindən əldə etdiyi orijinal material Société botanique de Franceda saxlanılıb, sonra kolleksiyalar Parisə daxil edilib. Kiçik Asiyadan olan yeniliklər isə Fischer & C.A. tərəfindən təsvir edilmişdir.
Qorunması
Gölbaşı Bələdiyyəsi tərəfindən qorunan xüsusi sahədə son aylarda yer üzünə gətirilmiş endemik bitkilər siyahısında olan bitki toxumu çiçəkləmişdi. Bələdiyyə Başçısı Fatih Duruay, Sevgi Çiçəyi, 'Çəyirtkə' və 'Gəlin Düyməsi' adıyla da bilinən bu gülün yalnız Gölbaşı ilçəsində yetişdiyini söylədi. Sevgi çiçəyi nəsli kəsilməkdə olan bitki növlərinin siyahısına köçürən Başçı Duruaydır.
Cartoon Network (Yaponiya)
Cartoon Network (Yaponca: カ ー ト ゥ ー ネ ッ ト ワ ー ク, Hepburn: Kātūn Nettowāku) - Turner Japan tərəfindən idarə olunan yapon kabel və peyk televiziya kanalıdır. Kanal uşaqları hədəf alır və əsasən cizgi serial və filmlər yayımlayır. ABŞ-dakı eyniadlı televiziya kanalının bir Yapon versiyası olaraq, Cartoon Network, ABŞ-dakı həmkarından orijinal serialları, eyni zamanda bir neçə Yapon cizgi serialları və filmlərini, o cümlədən digər Yapon istehsalı olmayan proqramları yayımlayır.
1 oktyabr 2011-ci ildə Yaponiyada Cartoon Network, Turner Broadcasting System Asia Pacific tərəfindən idarə olunan Cartoon Network-un digər versiyaları ilə birlikdə mövcud markasını qəbul etdi. 1 aprel 2017-ci ildə kanal Cartoon Networkun Dimensional marka paketindəki qrafiklərdən istifadə etməyə başladı.
İşarəni dənizdən gözləyin (film, 1986)
Məzmun
Filmin əsasını real faktlar təşkil edir. Burada Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulması uğrunda aparılan mübarizədən danışılır. Filmdəki qəhrəmanların ümumiləşdirilmiş obrazları arxasında real tarixi şəxsiyyətlər durur.
Ponşarra
Ponşarra  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Ot-Qrezivodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38314. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 7203 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 244 ilə 1217 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 480 km cənub-şərqdə, Lion dan 100 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 36 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Dimitri Ovçarov
Dimitri Ovçarov (2 sentyabr 1988) — Almaniyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Dimitri Ovçarov Almaniyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu pillənin, Komanda turnirində isə gümüş medalın sahibi olub.
Daha sonra Dimitri Ovçarov Almaniyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə və Komanda turnirində bürünc medalarlın sahibi olub.
Dimitri Ovçarov Almaniyanı 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci pillənin sahibi olub.
Pavlodar Dövlət Universiteti
Universitet 7 fakültə və 11 elmi və praktik mərkəz, bir konsaltinq mərkəzi və tələbə dizayn bürosu bazasında mütəxəssislər hazırlayır.
Tarixi
Bu gün NMD Torayğırov Universiteti çoxsahəli bir ali təhsil müəssisəsidir. Universitetdə 63-dən çox ixtisas üzrə 22.000 tələbə təhsil alır. Təlim 20 professor, 40 elmlər doktoru və 177 elmlər namizədi, 104 dosent olmaqla 530 müəllim tərəfindən aparılır.
Adına Pavlodar Dövlət Universitetinin əsas binasının qarşısındakı parkda Sultanmahmud Torayğırov, 2003-cü ildə, Pavilyon bölgəsinin yerli sakinlərindən olan 9 görkəmli şəxsiyyətin büstü postamentlərə quraşdırılmışdır. Bu sərgiyə pedaqoqların və akademiklərin büst xiyabanı adı verildi.
Universitetin bazasında 7 fakültə var: təbiət elmləri, mühəndislik, humanitar və sosial elmlər, iqtisadiyyat və hüquq, enerji və kompüter elmləri, kənd təsərrüfatı elmləri (əvvəlki aqrotexnoloji fakültəsi).
Aleksandr Qlazunov
Aleksandr Qlazunov — rus bəstəkar.
Həyatı
Qlazunov 19–cu əsrin axırı 20-ci asrin əvvəllərində rus klassik musiqisinin son nümayəndələrindəndir. Onun yaradıcılığında 19-cu əsrin müxtəlif cərəyanları birləşmişdir. Yaradıcılığının ilkin dövründə o, "Qüdrətli Dəstə" bəstəkarlarının təsiri altında olur. Sonradan isə onun Çaykovskinin simfonik təfəkkür prinsipindən, Listin yaradıcılığından bəhrələndiyi hiss olunur. Onun yaradıcılığında lirik, epik, dramatik obrazlar özünəməxsus şəkildə uzlaşır. Qlazunovun yaradıcılıq irsi çoxşaxəlidir: buraya operadan başqa bütün janrlar daxildir. Qlazunov 3 baletin, 7 kvartetin, 2 suitanın, müxtəlif alətlər üçün pyeslərin, f-no sonatalarının,variasiyaların, dram tamaşalarına musiqinin müəllifidir.
A.K.Qlazunov 1865-ci ildə Peterburqda anadan olmuşdur. Musiqi təhsilini Qlazunov evdə alır. Əvvəl məşhur pianist Yelenkovskidən təhsil alan bəstəkar, sonralar Balakirev və Rimski-Korsakovdan bəstəkarlıq texnikasının sirlərini öyrənir.
1882-ci ildə Qlazunovun 1ci simfoniyası səslənir. 1884-cü ildən xarici səfərlərə gedir. 80-ci illərin sonunda o artıq bir sıra əsərlərin müəlifi idi. Bunlardan kvartet, “Qəhramanın xatirəsinə” simfonik eleqiya əsərini, 3cü simfoniya, “Stenka Razin”, “Dəniz” simfonik poemalarını misal göstərmək olar. 90-cı illər Qlazunovun yetkinlik çağıdır. Onun ən görkəmli əsərləri 4-8ci simfoniyaları, 3 baleti, skripka üçün konserti, 4və 5ci kvarteti bu dövrdə yazılmışdır. 20ci əsrin ilk illərində Qlazunov özünün məşhur “Orta əsrlərdən” adlı simfonik suitasını yazır. 1905-1907-ci illərdə Qlazunov inqilabçı tələbələrin tərəfini tutur və öz demokratik fikirlərinə görə konservatoriyanın direktoru seçilir. Bu fəaliyyəti onu yaradıcılıqdan uzaqlaşdırır. Bu illərin bəhrəsi yalnız 6 kvartet, f-no üçün prelüd və fuqa və bir neçə kiçik əsərlər olur. 1928-ci ildə Vyana şəhərinə gedən Qlazunov burada xəstələnir və ömrünün sonunadək burada qalmalı olur. Bu illərdə violonçel üçün konsert-ballada, 7 kvartet, saksafon üçün konsert yaradır. Ömrünün sonunadək vətən həsrəti ilə yaşayan Qlazunov 1936-cı ildə Parisdə vəfat edir.
Qlazunov və Hacıbəyov
Azərbaycan peşəkar bəstəkarlıq məktəbinin yaradıcısı Üzeyir Hacıbəyli 1913-cü ildə Peterburqda oxuyarkən "Arşın mal alan" adlı operetta yazır. Əvvəlcə əsəri təhsil aldığı müəssisənin rektoru Aleksandr Qlazunova göstərir. A.Qlazunov əsərin gənc bəstəkara böyük şöhrət gətirəcəyini əminliklə bildirir.
BMT-nin səhralaşma ilə mübarizə Konvensiyası
Xüsusilə Afrikada Ciddi Quraqlıq və / və ya Səhralaşma Yaşanan Ölkələrdə Səhralaşma ilə Mübarizə Konvensiyası  — dövlətlərin və ictimai təşkilatların beynəlxalq, regional, milli və yerli səviyyələrdə səhralaşma, torpaq deqradasiyası və quraqlığın təsirlərini azaltmaqla mübarizə səylərini birləşdirmək üçün yaradılmış BMT konvensiyası.
Tarixi
1977-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Səhralaşma Konfransı səhralaşmaya qarşı mübarizə planı qəbul etdi. Bununla birlikdə, 1991-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramı (UNEP), "yerli müvəffəqiyyət hekayələri" nə baxmayaraq, quraq, yarı quru və quru sub-rütubətli ərazilərdə torpaqların deqradasiyasının daha da pisləşdiyi qənaətinə gəldi.
1992-ci ildə Rio-de-Janeyroda BMT-nin Ətraf və İnkişaf Konfransı keçirildi, bu müddətdə səhralaşma probleminə yeni inteqrasiya olunmuş yanaşma nəzərdən keçirildi. 1992-ci ilin dekabrında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi 47/188 saylı qətnamə qəbul edərək Səhralaşma ilə Mübarizə Konvensiyasını hazırlamaq üçün Hökumətlərarası Müzakirə Komitəsi yaratdı.
Konvensiya 17 iyun 1994-cü il tarixində Fransanın Paris şəhərində qəbul edilmiş, 14–15 oktyabr 1994-cü il tarixlərində imzalanmaq üçün açılmış və əllinci ratifikasiya alındıqdan 90 gün sonra 26 dekabr 1996-cı ildə qüvvəyə minmişdir.
2006-cı il BMT Baş Məclisi tərəfindən Beynəlxalq Səhra və Səhralaşma İli elan edildi (23 dekabr 2003-cü il tarixli, 58/211 saylı Qərar).
2010-cu ilin yanvarından 2020-ci ilin dekabrına qədər olan dövr, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi tərəfindən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Səhralar və Səhralaşma ilə Mübarizə Onilliyi elan edilmişdir. Məqsəd quru əraziləri qorumaq üçün hərəkəti təşviq etməkdir (qətnamə 2007-ci il, 62/195).
Modest Musorqski
thumb|285x285px|Modest Petroviç Musorqski 1870-ci ildə Modest Petroviç Musorqski  — rus bəstəkarı.
Həyatı
Modest Petroviç Musorqski rus bəstəkarıdır. Və bir musiqiçi kimi də, vətəndaş kimi də milli mənsubiyyətini, doğma vətəninə sədaqətini öz fəaliyyəti, yaradıcılığı ilə dönə-dönə təsdiqləmiş bəstəkardır. Lakin yaradıcı bir şəxsiyyət, novator musiqiçi kimi Musorqskinin nailiyyətləri bu milli mədəniyyətin hüdudlarını çoxdan adlayaraq, aid olduğu zaman çərçivəsini də aşmış, ümumdünya mədəniyyətinin mənəvi sərvətləri sırasına daxil olmuşdur.
Görkəmli bəstəkar G. Sviridovun təbirincə, "Lev Tolstoyun öz povesti barədə söylədiyini Musorqskiyə aid edərək deyə bilərik ki, onun əsərlərinin qəhrəmanı - həqiqətdir". Bu haqqı, ədaləti, çox zaman acı olan həqiqəti üzə çıxarmaqla dövrünün bir çox suallarına cavab tapmaq istəyən Musorqski öz axtarışlarında tək deyildi. 19-cu əsrin ikinci yarısında yaradıcılıq meydanına çıxaraq, rus mədəniyyətinə "altmışıncılar" kimi daxil olmuş bir çox mütərəqqi ziyalılar kimi, o da xalqı, vətəni qarşısında tarixi missiyasını yaxşı başa düşür və tarixinin faciəvi səhifələrini yaşayan millətinin dadına yetmək arzusuyla çarpışırdı. Qlinka ənənələrini yaşadan "Qüdrətli dəstə"nin digər üzvləri kimi, Musorqski də xəlqilik prinsipinə sədaqətini bütün yaradıcılığı ilə dönə-dönə təsdiqləyərək, böyük rus klassikinin davamçısı kimi çıxış edirdi. Lakin bunun həyata keçirilməsində öz həmfikirlərindən fərqli mövqedə qərar tutaraq, xəlqiliyi, dəstəçi məsləkdaşlarının yönəlmədiyi başqa bir səmtdə arayır, öz yolu ilə gerçəkləşdirməyə çalışırdı. Yaratdığı misilsiz musiqi nağıllarında öz xalqının mənəvi-estetik görüşlərini, təxəyyülünü, rəvayət və əfsanələrini, qədim adət-ənənələrini canlandırmaqla milli xarakteri verməyə çalışan Rimski-Korsakovdan da, xalqın bahadır qüdrətini, qəhrəmanlığını epik surətlərdə ümumiləşdirən Borodindən də fərqli olaraq, Musorqski öz əsərlərində - "Boris Qodunov" və "Xovanşina" operalarında, faciəvi mahnı və romanslarında ilk növbədə rus xalqının ağrı-acısını, bəlalarını, fəlakətini açıb göstərirdi. Balakirev dərnəyinin üzvü, "kuçkizm" hərəkatının parlaq nümayəndəsi kimi tanıdığımız Musorqskinin özü barədə "Musorqski nə öz kompozisiyalarının səciyyəsi, nə də musiqi görüşləri etibarilə mövcud olan dərnəklərdən heç birinə aid deyil" deməsi də məhz bununla izah edilir. Musorqskinin yenilikləri həqiqətən də dərnək çərçivəsinə sığmayan, heç bir yaradıcı dəstənin estetikasına uyğun gəlməyən bir miqyasa malik idi. Cəsarətlə deyə bilərik ki, Musorqski dövründə - Rusiya tarixinin mürəkkəb, gərgin bir çağında yaşayıb yaradan heç bir başqa bəstəkar xalqın keçirdiyi sarsıntıları, düçar olduğu fəlakəti belə böyük bədii qüvvə ilə əks etdirməmişdir.
"Altmışıncı illərin əvvəllərində rus həyatı uzun sürən mənəvi yuxudan ayıldı. Və o saat da yuyunaraq, keçmişin köhnəlmiş ünsürlərindən, yaramaz tullantılarından təmizlənmək istədi. Bütün sahələrdə yeni, sağlam yollar axtarılırdı. hər yerdə hökm surən yeni düşüncə, yeni təfəkkür cəsarətlə irəliləyərək, vaxtı keçmiş, gərəksiz hesab etdiyi hər bir şeyi heyfsilənmədən qırıb dağıdır, məhv edirdi. Bu möhtəşəm dalğa incəsənəti də öz qoynuna almaya bilməzdi". Məşhur rəssam İ. Repinin belə təsvir etdiyi oyanış sadəcə olaraq rus tarixinin bir parçasına aid olmayıb, böyük bir dövrü əhatə edən, əks-sədası irəliyə, çox uzaqlara gedib çıxan bir proses idi. Yəni "altmışıncı illər" anlayışı bircə onilliyi səciyyələndirən zaman çərçivəsindən çox kənara çıxaraq, rus mədəniyyəti tarixində qüdrətli bir hərəkat mənasını kəsb etmişdir. Bu hərəkatın ilk yüksəliş dalğası ilə sənət meydanına atılan "Qüdrətli dəstə"nin ön sıralarında addımlayan cəsarətli sənətkarlardan biri - Musorqski isə sənətdə dediyi kəsərli sözlə, bədii kəşfləri, novatorluğu ilə nəinki rus musiqisinin sonrakı inkişaf mərhələsini "qabaqlamış", həm də milli hüdudlara sığmayan, daha geniş miqyasda - ümumdünya musiqi mədəniyyəti kontekstində nəzərdən keçirilməli olan mənəvi dəyərlər yaratmışdır. Odur ki, musiqi tarixinin keçmişini öyrənən hər yeni nəsil Musorqskinin yüz - yüz əlli il bundan əvvəl yaratdığı əsərlərin müasirliklə səsləşdiyinin şahidi olur, bunlarda bəşəri problemlərə, həyatın əbədi suallarına cavab axtarır.
Xalqı həyatın rəmzi və təcəssümü kimi qavrayan Musorqski onu bəstələdiyi musiqi dramlarının əsas qəhrəmanına çevirib, opera səhnəsində bu surətin hərtərəfli, dolğun, inandırıcı musiqi səciyyəsini yaratmaqla, özünün "mən xalqı vahid ideya ilə ruhlanmış qüdrətli bir şəxsiyyət kimi başa düşürəm" fikrini böyük bir bədii qüvvə ilə reallaşdırmışdır. Böyük musiqiçinin vaxtilə dediyi bu sözlərin mənası sonrakı inkişaf prosesində dəfələrlə təsdiq olunmuş, müxtəlif xalqların tarixi, bu gün dünyanın müxtəlif regionlarında baş verən milli fəlakətlər bir daha göstərmişdir ki, həqiqətən də hər bir milləti yaşadan, onu bəlalardan, dağılmaqdan qurtara biləcək birlik, mənəvi əsaslar yoxdursa, o millət məhv olmağa məhkumdur.
Tarixi mövzulara müraciət edən Musorqski qədim keçmişi sadəcə seyr etmək məqsədindən çox uzaq idi. O. sanki tarixi imtahana çəkərək, onu sorğu-suala tutur, bəzən də əsrlərin yaratdığı zaman səddinin arxasından onu cavabdehliyə çağıraraq, mühakimə edirdi. Bir sənətkar kimi Musorqski tarixi faktlardan çox yüksəkdə dayanaraq, bunların dini, milli, ictimai səbəblərini araşdırır və müxtəlif dövrlərdə xalqın taleyindəki oxşar məqamları müqayisə etməklə sanki mürəkkəb vəziyyətdən çıxış yolunu göstərməyə çalışırdı. Dövrünün problemlərinə münasibətini dolayı yolla bildirmək məcburiyyətində qalan bəstəkar ölməz əsərlərində tarixin faciəli hadisələrini canlandıraraq, bunları öz zəmanəsinin müsibətləri ilə səsləşdirirdi. Xalqın əzablı həyatının ən gərgin anlarında, onun səbir kasasının dolub daşdığı məqamlarda qarşısıalınmaz bir qüvvəyə çevrilməsi, zülm və nahaq qanlar üzərində qurulmuş hər cür hakimiyyətin gec-tez dağılmağa məhkum olması fikrini açmağa can atan sənətkar, "keçmişin vasitəsilə bu günü" əks etdirmək istəyirdi. Musorqskinin xalqa olan bu məhəbbəti yalnız millətin halına acımaq hissindən deyil, onun yaradıcı gücünə, qüdrətinə, istedadına olan böyük inamından irəli gəlirdi. O, xalqın həyatını, məişətini, incəsənətini, danışıq tərzini dönə-dönə, həvəslə öyrənir və musiqiyə köçürürdü. Onun musiqiyə gətirdiyi novator dəyişikliklərinin əsasını da insan danışığı ilə bağlı olan canlı intonasiya məfhumu təşkil edirdi. İntonasiyanı eşitmə, duyma cəhətdən fövqəladə istedada malik olan bəstəkar musiqi nitqinin və musiqi dramaturgiyasının yeni ifadə imkanlarını mənimsəyirdi. "Musiqi canlı müşahidələrin təcəssümü olmalı və əsil,həqiqi insanların yaşantılarını təsvir etməlidir" deyən Musorqski tarixə musiqi portretinin mahir sənətkarı kimi daxil olur, rəngarəng, parlaq səs boyalarıyla işlənmiş surətlər sırasını təqdim edir. İnsan nitqinin canlı intonasiyalarını musiqiyə gətirməklə o, bir-birindən fərqli, yaddaqalan tiplər, obrazlar yaradır. Və maraqlıdır ki, əsil sənətkar, yaradıcı şəxsiyyət mövqeyindən çıxış edərək, həyatda müşahidə etdiyi insan tiplərini olduğu kimi musiqiyə köçürməyi deyil, bunlara öz münasibətini açıqca bildirməyi üstün tutur. Cəmiyyətin eybəcərliklərini, iç üzünü cəsarətlə açıb göstərən bəstəkar çox zaman acı gülüşdən, istehzadan, satiradan güclü bir vasitə kimi istifadə edir. "Seminarist", "Keçi", "Birə" kimi vokal incilər buna parlaq misaldır. "Unudulmuş" adlı vokal ballada, "Ölüm mahnıları və rəqsləri" silsiləsindən olan "Serenada", "Trepak" kimi romanslar, "Kalistrat", "Yeryomuşkanın laylası" - bəstəkarın sanki xalq içərisindən seçib götürdüyü ayrı-ayrı insanların acı taleyini, düçar olduğu bəlaları böyük bədii qüvvə ilə, inandırıcı şəkildə açır. Musorqskinin dahiyanə musiqi dramlarında təqdim etdiyi Boris, Marfa kimi mürəkkəb xarakterlər, həmçinin "Günəşsiz" silsiləsinin romansları bəstəkarın insan qəlbinin ən gizli qatlarına varmaq qabiliyyətini, psixoloji dərinliyi ilə seçilən faciəvi obrazlar yaratmaq məharətini nümayiş etdirir.
Musorqskinin musiqili-dramaturji təfəkkürü, onun yaratdığı melos musiqi dilinin qəbul olunmuş qayda-qanunları çərçivəsinə sığmayaraq, lad, harmoniya, ritmika,tembr kimi ifadə vasitələrinin yeniləşməsini şərtləndirirdi. Lakin hər bir böyük sənətkar kimi bunlardan məqsəd deyil, məhz vasitə kimi istifadə edən Musorqski həmişə saxta "novatorluq"dan uzaq olmuşdur. Onun ifadə vasitələri, musiqi dilindəki nadir tapıntıları təkcə keçən əsrin deyil, XX yüzilliyin incəsənətində də müxtəlif milli məktəbləri, üslub və cərəyanları təmsil edən, bir-birindən yerlə göy qədər fərqli ideya-estetik mövqedən çıxış edən sənətkarların dəst-xəttinə sirayət edərək, yeni məna kəsb etmişdir. Tamamilə başqa estetik platformaya malik impressionizm cərəyanında, xüsusilə Debüssi yaradıcılığında Musorqskinin harmonik dilindən gələn cəhətlər, sonradan əsrin səddini aşaraq, yeni yüzilliyin musiqisində də özünü büruzə vermişdir XX əsr musiqisinin nəhəng simalarından biri olan D. Şostakoviçin yaradıcılığına Musorqskinin təsirini qeyd etmək kifayətdir. Şostakoviçin əbədi mövzulara üstünlük verməsində, bütün zamanlarda aktual olan problemlərə toxunaraq, bəşəri suallara cavab axtarmasında, əsərlərində verdiyi möhtəşəm xalq səhnələrində, musiqisinin faciəvi vüsətində və psixoloji dərinliyində, eləcə də musiqi dilinin bir sıra xüsusiyyətlərində şübhəsiz ki, Musorqski yaradıcılığı ilə irsi bağlılıq vardır.
Ölməz "Koroğlu"nun müəllifi dahi Ü. Hacıbəyov da bu şah əsərində xalqın musiqi səciyyəsini yaradarkən, bu surətin operadakı inkişaf dinamikası barədə düşünüb daşındığı zaman, "Boris Qodunov" kimi gözəl nümunəyə arxalana bilərdi. Musiqi klassikimizin həll etməli olduğu məsələlərin tamamilə başqa məcrada, Azərbaycan musiqisi zəminində həyata keçirildiyini və onun Şərq ilə Qərbin kəsişdiyi nöqtədə keyfiyyətcə tamamilə yeni musiqi yaradıcılığının banisi olduğunu nəzərə alsaq da, gətirdiyim analoji müqayisə, zənnimcə əsassız deyil. Ü. Hacıbəyovun rus klassiklərindən bəhrələnərək, bu məktəbin ən mütərəqqi cəhətlərini yaşatmağı tövsiyə etməsi də bu mülahizənin mümkün-lüyünü təsdiqləyir.
Böyük həqiqətin sorağıyla sənətə gələn Musorqski sənətkar və vətəndaş kimi tutduğu mövqeyi ilə, irəli sürdüyü cəsarətli ideyalarla, novatorluğunun vüsəti etibarilə, öz missiyasına sədaqəti ilə adını tarixdə əbədiləşdirmiş, onun yaratdığı əsərlər isə ümumdünya mədəniyyətinin heç vaxt əhəmiyyətini itirməyən, daim müasir səslənən musiqi inciləri sırasına daxil olmuşdur.
Yan Zi
Yan Zi (19 iyun 1984) — Sinqapuru təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Yan Zi Sinqapuru 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu, Komanda turnirində isə 9-cu pillənin sahibi olub.
Daha sonra Yan Zi Sinqapuru 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, Komanda turnirində isə 5-ci pillənin sahibi olub.
Obri Addams
Obri Addams (25 may 1987, Nyu-Cersi, ABŞ) — amerikalı pornoaktyor.
Sarvanovski adası
Sarvanovski adası və ya Vunsuol (вунн) — kola yarımadası ərtazisində yerləşən ada. İnzibati baxımından Rusiya Federasiyası, Murmansk vilayəti ərazisinə daxildir. Ada Umbozero gölündə yerləşir. Adanın sahəsi 2 km², maksimal hündürlüyü isə 198 metrdir.
Ada yarımadanın mərkəsində yerləşən gölün cənub-şərqindədir. Kisa çayının mənsəbinə yaxın ərazidə, sahildən 180 m aralıdadır. Ada qərbdən şərqə doğru uzanır. Uzunluğu 4,15 km, eni isə qərbdə 2,3 km, mərkəzdə 700 m təşkil edir. Umbozeranın ən böyük adasıdır.
Adanın qərbi təpəli, şərqi isə düzəndir. daşlı sahil, qərbdə sərt enişli sahələrə keçir. Burada nadir şam ağacları müşahidə edilir. Ada balıqçılıq təsərrüfatında istifadə edilir. Oktyabr qəsəbəsindən adaya 24 km-lik məsafə vardır.
NGC 5638
NGC 5638, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E1 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sarvanovski adası
Tarixi
1910-ci ildə isveçli etnoqraf adanı ziyarət edərək adada onlan qəbirstanlıqda saamilərə aid qəbiri gizlincə açmışdır.
1920-ci illərdə adada Sarvanovlar qardaşları yaşamışdır (saamilər). Onların maral sürüləri olmuşdur.
Porsyö-Amblanyö
Porsyo-Amblanyo  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Morstel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.
INSEE kodu — 38320. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1251 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 191 ilə 395 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 410 km cənub-şərqdə, Lion dan 45 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 80 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Arallı-i Kiçik (Ərdəbil)
Arallı-i Kiçik — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 716 nəfər yaşayır (148 ailə).
Oruc Cabbarov
Oruc Akif oğlu Cabbarov (6 dekabr 1999; Nərimanabad, Yevlax rayonu, Azərbaycan — 4 oktyabr 2020; Suqovuşan, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Oruc Cabbarov 1999-cu il dekabrın 6-da Yevlax rayonunun Nərimanabad kəndində anadan olmuşdur. Subay idi.
Hərbi xidməti
Oruc Cabbarov Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətdən artıq hərbi xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Oruc Cabbarov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Oruc Cabbarov oktyabrın 4-də Tərtər rayonunun Suqovuşan kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Uzun müddət nəşi tapıla bilməmişdir. 2021-ci ilin ilk günlərində tapılan nəşi həmin ilin 2 yanvar tarixində doğulduğu Yevlax rayonunun Nərimanabad kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Oruc Cabbarov ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Lev Qruber
Lev Lazareviç Qruber — Azərbaycan-sovet teatr aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1987).
Həyatı
Lev Qruber 1923-cü ildə Altay quberniyasının Barnaul şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Sovet Ordusunda hərbi pilot olmuşdur. 1949-cu ildə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun aktyorluq fakültəsini bitirmişdir. Bir il Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında işləmiş, 1950-ci ildən Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının truppasında çıxış etmişdir.
Tan Ruivu
Tan Ruivu (30 iyun 1983) — Xorvatiyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Tan Ruivu Xorvatiyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci, Komanda turnirində isə 7-ci pillənin sahibi olub.
Rankürel
Rankürel  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Syud-Qrezivodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38333. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 301 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 650 ilə 1150 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 480 km cənub-şərqdə, Lion dan 90 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 23 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Rudnıy Sənaye İnstitutu
Əvvəlcə fakültə Qazaxıstan Politexnik İnstitutunda yaradılmışdır. 1964-cü il institutun filialı oldu. 1978 Rudny Sənaye İnstitutu olaraq quruldu. İnstitut elektromexanika, iqtisadiyyat və informasiya sistemləri, mədənçilik və inşaat fakültələrində 14 fərqli sahə üzrə mühəndis hazırlayır. 21 kafedra vardır.
Kitabxananın yarım milyon kitab fondu, 3 oxu salonu var. İnstitut MDB-nin Tikinti Məktəbləri Birliyinin üzvüdür.