cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
I Keyqubad
Fəaliyyəti
Elxanilər monqol dövlətinin dağılmağa başladığı bu dövrdə Azərbaycanın şimal vilayətləri, o cümlədən Şirvanın şəhərləri bir müddət yadelli işğalçıların əsarətindən azad olaraq dirçəlməyə başlayır, siyasi qüvvə əldə edirlər. XIV əsr ərzində və bütövlükdə XV əsrdə Şirvanşahlar dövləti Elxanilərin hakimiyyətini formal şəkildə qəbul etsələr də, əslində, müstəqil idi. Bunu numizmatik məlumatlar da təsdiq edir. Bu vaxt Şirvanda Şirvanşahlar Keyqubad və sonralar onun oğlu Kavus hökmranlıq etmişlər.
1355/6-cı ildən Şirvanın bir sıra şəhərlərindəki zərbxanalarda sikkə kəsilməsi bərpa olunur. S.Len-Pul öz kataloqunda h.736 (1335/6)-cı ildə Arpa xanın adından Şirvanda zərb edilmiş qızıl dinarın təsvirini vermişdir. Bakı ərazisində tapılmış sikkə dəfinələri XIV əsrin 40-cı illərindən Bakıda sikkəxana olduğunu göstərir. Həmin sikkələrin arasında Elxanilər – sultan Süleyman və sultan Ənuşirəvanın adından Bakıda kəsilmiş sikkələr də var. h.739 (1338/9)-cu ildə Şəbəran şəhərində elxan sultan Olcaytunun qızı Satibəy xatunun adından gümüş sikkə kəsilmişdir. H.745 (1344/5)-ci ildən və sonralar 750 (1349/50)-ci ildən 756 (1355)-cı ilə qədər Ənuşirəvan adından Şirvanın Beyləqan, Şirvan, Güştəsbi, Şəbəran və digər şəhərlərində dirhəmlər kəsilmişdir. M.Seyfəddinin fikrincə, "adil sultan" titulu daşıyan bəzi sikkələr Şirvanşahlar tərəfindən kəsilə bilərdi. Elxanilər dövlətinin tənəzzülü dövründəki sikkələrdə Şirvanşahın adının olmaması Keyqubadın hakimiyyət illərini dəqiqləşdirməyə və atasının adını müəyyənləşdirməyə imkan vermir.
B.Dorn Hacı Xəlifəyə istinad edərək, Keyqubadı ondan əvvəlki Şirvanşahın nəslindən sayır, lakin bu sələfin kim olduğunu göstərmir. Şirvanşahların Şərəfxan Bitlisi, Həsən bəy Rumlu , Münəccimbaşı və Bakıxanov tərəfindən verilmiş şəcərəsinə görə Keyqubadın atası Fərruxzaddır. M.Seyfəddini Kavusu "Şirvan və Şamaxı hakimi Keyqubadın oğlu və Mir Şeyx İbrahimin nəvəsi" adlandıran Əbd ür-Rəzzaq Səmərqəndinin məlumatını gətirir. Bu məlumatlara əsasən Mir Şeyx İbrahim Keyqubadın atası və Kavusun babası olmuşdur. S. Aşurbəyli qeyd edir ki, yəqin ki, Səmərqəndi Şirvanşahın şəcərəsini dolaşdırmışdır, çünki Şeyx İbrahimin Dərbənd hakimi Sultan Məhəmmədin oğlu və Keyqubadın nəvəsi olduğu məlumdur. Zambaur və Bartold Keyqubad ibn Fərruxzadın hakimiyyətə başladığı tarixi h.717 (1317/8)-ci il göstərirlər. Onların bu tarixi hansı mənbədən götürdükləri məlum deyil. Numizmatik və epiqrafik məlumatların olmaması Keyqubadın hakimiyyətinin nə vaxt başlayıb, nə vaxt qurtardığı məsələsini çətinləşdirir. Keyqubadın və onun oğlu Kavusun hakimiyyəti Elxanilər dövlətinin tənəzzülə uğradığı, vaxtilə möhtəşəm imperiyanın xarabalıqları üzərində xırda müsəlman sülalələri ilə yanaşı, Çobani əmirlərinin, sonralar isə Cəlairilərin hakimiyyətinin möhkəmləndiyi dövrə təsadüf edir. Həmin sülalələrin XIV əsrin 40-cı illərindən başlayaraq hökmranlığı Azərbaycanda dərin izlər salmışdır. Çobanilər sülaləsinin Cənubi Azərbaycanda öz hakimiyyətlərini möhkəmləndirərək, ölkəni Elxanilər adından idarə edən nümayəndələri – h.744 (1343)-cü ildə öldürülmüş Həsən Kiçik, sonra isə onun qardaşı məlik Əşrəf (h.745-758 (1344-1356/7)-cı illər) başqa əmirlərlə, o cümlədən Şirvanşahlarla şiddətli mübarizə aparırdılar. . Həmin mübarizənin nəticələrini numizmatik məlumatlar əsasında izləmək mümkündür.
H.736 (1335/6)-cı ildən Şirvan şəhərlərinin sikkəxanalarında yenidən sikkə kəsilməyə başladı. Elxanilər sülaləsinin son nümayəndələrinin hakimiyyətini formal surətdə qəbul edən və onların adından sikkə kəsdirən Keyqubad və onun oğlu Kavus müstəqil hakimiyyət sürürdülər və Çobani Əşrəfin Şirvanı zəbt etmək cəhdlərinə baxmayaraq öz müstəqilliklərini 1348-ci ilədək qoruya bildilər. Mənbələrdə Keyqubadın hakimiyyəti haqqında verilən məlumat çox cüzidir. Hacı Xəlifəyə görə Keyqubad ədaləti ilə şöhrət qazanmışdı.
Ehtimal ki, Keyqubada ədalətli təşbihi verilməsi Şirvan əhalisinin feodallar tərəfindən istismarının zəiflədilməsi və ölkənin təsərrüfat həyatının dirçəlişi ilə bağlı idi. Şirvanşahın hakimiyyətinin möhkəmlənməsi Elxanilər dövlətinin zəifləməsi, sonra isə süqutu və Şirvanın yüz ildən çox davam edən monqol zülmündən azad olmasının nəticəsi idi.
Keyqubad, ehtimal ki, Bakıda yaşayırdı. Şirvanşahlar sarayında sonralar yanında Seyid Yəhyanın türbəsi tikilmiş Keyqubad məscidi (1918-ci ildə yanmışdır) onun adı ilə bağlıdır. Məscidin xarabaları son vaxtlara qədər qalırdı.
Determinantların vurulması
n-tərtibli iki D_1 və D_2 determinantlarının verildiyini fərz edək: ,
Məqsədimiz bu iki determinantın hasilini yeni bir -tərtibli determinant şəklində axtarmaqdır. Bunun üçün determinantların vurulma qaydası var ki, bu da aşağıdakı teoremə əsaslanır:
TEOREM: n-tərtibli iki D_1 və D_2 determinantlarının hasili elə bir n-tərtibli D determinantına bərabərdir ki, D-nin ixtiyari c_{ij} elementi D_1-in i-ci sətir elementləri ilə D_2-nin j-ci sütununun uyğun elementlərinin hasilləri cəmindən ibarətdir, yəni: (1) Burada c_{ij} elementi hasil Ddeterminantının ixtiyari elementidir.
Ədəbiyyat
Mahmudabad-i Təliqani (Pərsabad)
Mahmudabad-i Təliqani — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,970 nəfər yaşayır (413 ailə).
Azərbaycan Premyer Liqası 2023/2024
Azərbaycan Premyer Liqası 2023–24 – Azərbaycanın ən yüksək futbol liqası olan Azərbaycan Premyer Liqasının 32-ci mövsümüdür.
Nəticələr
Klublar bir-biri ilə 4 dəfə, ümumilikdə 36 matç keçirib.
Bar-sür-Ob (rayon)
Bar-sür-Ob  — Fransanın Şampan-Arden regionun rayonlarından  biri. Departamenti — Ob. Suprefektur — Bar-sür-Ob. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 29.799 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 25 nəf./km². Rayon sahəsi — 1193 km².
Göyçəlitəpə (Urmiya)
Göyçəlitəpə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 27 nəfər yaşayır (6 ailə).
Con Bell
Con Bell — Şimali İrlandıyalı fizikaçı. Bell teoremi olaraq bilinən, kvant fizikasında ön əmli bir teoremin yaradıcısıdır.[http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Bell_John.html. O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "John Stewart Bell"]
Həyatı
Con Bell, Şimali İrlandiyanın Belfast şəhərində anadan olub. 11 yaşı olanda, elm adamı olmağa qərar verir və 16 yaşında Belfast Texniki Liseyi bitirir. Bell daha sonra təhsilini Belfast Queen Universitetində davam edir və 1948-ci ildə eksperimental fizika sahəsi üzrə bakalavr dərəcəsi alır. 1956-cı ildə Birmingham Universitetində fizika sahəsində doktorluq üzrə təhsilini davam etdirir. Nüvə fizikası və kvant nəzəriyyəsi sahəsində ixtisaslaşır.p. 139. ISBN 978-1-56858-232-0.
Bell teoremi
1964-cü ildə CERN-dən Stanford Universitetində, Wisconsin-Madison Universitetində və Brandeis Universitetində keçirdiyi illərdən sonra "Eynşteyn-Podolski-Rosen Paradoksu haqqında" məqalə yazdı. Bu işdə, EPR təhlilini aparmaq üçün məşhur Bell teoremini əldə etməyə imkan verdiyini göstərdi. Müəyyən fərziyyələrdən əldə edilən bərabərsizlik, kvant nəzəriyyəsi ilə pozulmuşdur. Bell-in bərabərsizliyi ilə əlaqədar, EPR analizi ilə birlikdə fikir ayrılığı var. Bell yalnız yerli gizli dəyişənlərin deyil, bütün yerli nəzəri izahların kvant nəzəriyyəsinin proqnozlarına zidd olmasını qeyd etdi. Alternativ bir şərhə görə, bütün yerli nəzəriyyələr deyil, yalnız yerli gizli dəyişənlər nəzəriyyələri (və ya "yerli realist" nəzəriyyələr) kvant nəzəriyyəsinin proqnozları ilə uyğun gəlmir.
Eksperimental testlərdən nəticə
1972-ci ildə göstərilən çoxsaylı eksperimentlərdən biri (ideal detektor effektivliyinə uyğun olaraq) Bell-in bərabərsizliyini pozmuşdur.
"Şücaətə görə" medalı
"Şücaətə görə" medalı — Azərbaycan Respublikasının medalı.
Təltif edən orqan
Azərbaycan Respublikasının "Şücaətə görə" medalı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təltif edilir.
Taxılma qaydası
Azərbaycan Respublikasının "Şücaətə görə" medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda Azərbaycan Respublikasının "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalından sonra taxılır.
Medalın arxa tərəfi
130 px|thumb|right| "Şücaətə görə" medalının arxa görüntüsü
Məmməd Xələfov
Məmməd Süleyman oğlu Xələfov — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, Azərbaycanın əməkdar hüquqşünası.
Həyatı
1954-cü ildə o, namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə edərək alimlik dərəcəsi alır. 1953–1959-cu illərdə Mülki hüquq kafedrasında müəllim, baş müəllim və dosent vəzifələrində işləyir. Məmməd Xələfov o xoşbəxt insanlardan idi ki, XX əsr tariximizin parlaq simaları ilə birlikdə çalışmış, onlarla müntəzəm ünsiyyətdə olmuş, bu şəxsiyyətlərdən görüb-götürmüş, əsl alim, müəllim və ziyalı meyarlarını əxz etmişdi. Məsələn, Məmməd müəllim bir müddət ADU-nun ozamankı rektoru akademik Yusif Məmmədəliyevlə işləmişdir. Yusif Məmmədəliyev Azərbaycan Elmlər Akademiyasının prezidenti seçildikdən sonra da Məmməd Xələfov onun dəvəti ilə Akademiyanın Fəlsəfə bölməsində Hüquq şöbəsini qurub-yaratmış və 1959–1962-ci illərdə bu şöbənin müdiri olmuşdu.
Telman Kazımov
Telman Məmməd oğlu Kazımov — Azərbaycan inşaatçı-mühəndisi və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR quraşdırma və xüsusi tikinti işləri naziri (1982–1988), Azərbaycan SSR Baş Quraşdırma və Xüsusi Tikinti İşləri İdarəsinin rəisi (1976–1982), Azərbaycan SSR əməkdar inşaatçısı.
Məmməd Xələfov
Həyatı
1962-ci ildə Məmməd Xələfov ADU-nun Hüquq fakültəsinin dekanı seçilərək yenidən doğma ocağa qayıdır. O ildən başlayaraq altı dəfə bu vəzifəyə seçilməklə Hüquq fakültəsinin dekanı olur. 1980-ci ilə qədər düz 18 il fakültəyə uğurla rəhbərlik edir.
Telman Kazımov
Həyatı
Telman Məmməd oğlu Kazımov 9 fevral 1937-ci ildə Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur. 1955-ci ildə buradakı 4 nömrəli orta məktəbi bitirmiş, 1955–1960-cı illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun inşaat fakültəsində "İstilik-qaz təchizatı və ventilyasiyası" ixtisası üzrə təhsil almışdır. İnstitutda kafedra assistenti olmuşdur.
Məmməd Xələfov
Həyatı
Məmməd Xələfov Hüquq fakültəsinin qızıl dövrünün müəllifinə çevrilir. Məhz bu illərdə fakültənin nüfuzu daha da yüksəlir, fəaliyyət dairəsi genişlənir. Müəllim heyəti içərisində mühazirələri ana dilində deyən kadrların sayı əksəriyyət təşkil etməyə başlayır. Onun dövründə Hüquq fakültəsindəki elmlər doktorlarının sayı 8-ə, elmlər namizədlərinin sayı isə 33-ə çatır. Bu müddətdə fakültədə 6 yeni kafedra açılır, beləliklə, ölkəmizdə hüquq təhsili keyfiyyətcə yeni bir mərhələyə qədəm qoyur, elmi ixtisaslaşma dərinləşir.
Telman Kazımov
Həyatı
Əmək fəaliyyətinə SSRİ Quraşdırma və Xüsusi Tikinti İşləri Nazirliyinin Rostov şəhərindəki "Qavsantexquraşdırma" trestinin Bakı Quraşdırma İdarəsində usta vəzifəsində başlayan Telman Kazımov 1962–1966-cı illərdə Bakı Quraşdırma İdarəsində istehsalat şöbəsinin müdiri olmuş, Abşeron Mexanikləşdirilmiş Səyyar Dəstəsində rəis işləmişdir. 1966–1972-ci illərdə isə Bakı "Santexquraşdırma" idarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.
Məmməd Xələfov
Həyatı
1990-cı ildə Məmməd Xələfov Azərbaycan Ali Sovetinin üzvü seçildi. Ölkəmiz üçün taleyüklü məqamda parlamentin Qanunvericilik və insan hüquqları komissiyasının sədri oldu. Onun rəhbərliyi altında qısa müddətdə "Mülkiyyət haqqında", "Əhalinin məşğulluğu haqqında" və digər mühüm qanun layihələri hazırlanaraq qəbul edilmişdi.
Telman Kazımov
Həyatı
Telman Kazımov 1972–1976-cı illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Quraşdırma və Xüsusi Tikinti İşləri İdarəsi rəisinin müavini, 1976–1982-ci illərdə isə idarənin rəisi olmuşdur. 1982-ci ildə bu idarənin bazasında Azərbaycan SSR Quraşdırma və Xüsusi Tikinti İşləri Nazirliyi yaradılmış və o, nazir vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1988-ci ildə nazirlik ləğv edildikdən sonra Telman Kazımov SSRİ Quraşdırma və "Azərquraşdırmaxüsusitikinti" ərazi tikinti-quraşdırma birliyinin rəisi və "Azərquraşdırmaxüsusitikinti" istehsalat tikinti-quraşdırma birliyinin rəisi olmuşdur. 1991-ci ildən "AzQUR" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri olmuşdur.
Məmməd Xələfov
Həyatı
Məmməd Xələfov 1992-ci il aprelin 12-də — 70 yaşında, alim, müəllim, hüquqşünas kimi təcrübəsinin ən parlaq vaxtında, ömrün kamillik məqamında bu dünyaya gözlərini əbədi yumdu.
Telman Kazımov
Həyatı
Telman Kazımov Azərbaycan 1963-cü ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 9 və 10-cu çağırış deputatı olmuşdur. "Qırmızı əmək bayrağı" və "Xalqlar dostluğu" ordenləri və "Rəşadətli əməyə görə" medalı ilə təltif edilmiş, "Azərbaycan SSR əməkdar inşaatçısı" fəxri adına layiq görülmüşdür. O, 1997-ci ildən Beynəlxalq Mühəndislər Akademiyasının müxbir üzvü olmuşdur.
Məmməd Xələfov
Həyatı
1989-cu ildə "Azərbaycanın Əməkdar hüquqşünası" fəxri adına layiq görülmüşdü. 1985-ci ildən ömrünün sonunadək Mülki proses, əmək və ekologiya hüququ kafedrasının müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1990-cı ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmiş, Hüquq komissiyasının sədri olmuşdur. Yerli və xarici elmi nəşrlərdə dərc edilmiş 150-dən çox elmi əsərin müəllifi olmuşdur. Rəhbərliyi altında 10-dan çox elmlər namizədi hazırlanmışdır. Hüquqşünas kadrların hazırlanmasında göstərdiyi xidmətlərə görə bir sıra orden və medallarla, habelə fəxri fərmanlarla təltif olunmuş, "Azərbaycan SSR-nin Əməkdar hüquqşünası" adına layiq görülmüşdür. Onun Hüquq fakültəsinə rəhbərliyi dövrdə (1962–1980) həm tədris, həm də elmi-tədqiqat işlərində keyfiyyət amili qabarıq şəkildə önə çıxdı, eləcə də, elmi-pedaqoji istiqamətli işlər sürətləndi. Təkcə bir neçə il ərzində Hüquq fakültəsi müəllimlərinin üç nəfəri doktorluq, 7 nəfəri isə namizədlik dissertasiyası müdafiə etdi.
Məsələn, Bakı Dövlət Universitetində əlaçı və istedadlı tələbələr üçün "Məmməd Xələfov adına təqaüd" təsis edilib.
Telman Kazımov
Həyatı
Telman Kazımov 2016-cı ildə vəfat etmişdir.
Uzaq gələcəyin xronologiyası
thumb|274x274px|Rəssam tərəfindən çəkilmiş, 7.9 milyard il sonra karbonlaşmış [[Yer planeti və qırmızı nəhəng mərhələsinə adlamış Günəş.]] Gələcək heç vaxt tam dəqiqliklə proqnozlaşdırıla bilməsə də, müxtəlif elm sahələrindəki mövcud anlayışlar, yalnız ən geniş kontekstdə olacağı təqdirdə, uzaq gələcəkdə baş verəcək və ya baş vermə ehtimalı olan hadisələrin təxmin edilməsinə imkan verir. Bu sahələrə planetlərin və ulduzların necə meydana gəldiyini, bir-birinə qarşılıqlı təsir etdiyini və ölməsini ortaya qoyan astrofizika, maddə və radiasiya meydana gətirən ən kiçik hissəciklərin təbiətini öyrənən hissəciklər fizikası, zamanla həyatın necə inkişaf edəcəyini proqnozlaşdıran təkamül biologiyası və qitələrin minilliklər boyu necə dəyişdiyini tədqiq edən plitələr tektonikası daxildir.
Yerin, Günəş sisteminin və kainatın gələcəyinə dair bütün proqnozlar entropiya və ya iş üçün lazım olan enerji itkisinin vaxtla artmalı olduğunu ortaya qoyan termodinamikanın ikinci qanununu nəzərə almalıdır. Ulduzlar gec-tez öz hidrogen yanacağını tükəndirəcək və əbədi olaraq sönəcəklər. Cazibə qüvvəsindən asılı olaraq öz ulduz sistemləri ətrafında dövrə vuran planetlər kimi astronomik obyektlər və bu ulduz sistemlərinin içində olduğu qalaktikalar arasında toqquşmalar da qaçınılmazdır.
Fiziklər ən sabit maddələrin də subatom hissəciklərinə parçalandığı bildikləri üçün maddənin nəticədə radioaktiv çürümənin təsiri altında olacağını gözləyirlər. Mövcud elmi araşdırmalar kainatın düz bir həndəsəyə (və ya düzə çox yaxın) sahib olduğuna və bu kainat sona çatdıqdan sonra özündə dağılmayacağına və sonsuz gələcək bir sıra kütləvi qeyri-mümkün hadisələrin baş verməsinə, məsələn, Bolsman beyninin əmələ gələcəyinə işarə edir. Burada göstərilən vaxt cədvəli XI minilliyin əvvəllərindən gələcək zamanın ən uzaq nöqtələrində baş verəcək və ya baş vermə ehtimalı olan hadisələri əhatə edir. İnsanların məhv olacağı, protonların çürüməsi və Günəşin qırmızı nəhəngə çevrildiyi zaman yerin yaşayıb-yaşamayacağı kimi hələ də həll olunmamış bir sıra alternativ hadisələr cədvəldə verilmişdir.
Vladimir Lenin
Vladimir İliç Ulyanov və ya qısaca Lenin — rus inqilabçısı, marksist, publisist, leninizm nəzəriyyəsinin yaradıcısı, SSRİ-in qurucusu.
Ailəsi
thumb|200px|left|Vladimir Lenin və [[İosif Stalin]] Lenin (həqiqi soyadı Ulyanov) Vladimir İliç KP (B) partiyasının və Sovetlərin qurucusudur. Vladimir İliç Ulyanov Simbirskdə xalq məktəbi inspektorunun — İlya Nikolayeviç Ulyanovun (1831–1886) ailəsində anadan olmuşdur. Onun atasının şəxsi (qeyri-irsi) dvoryanlığı olmuşdur. Leninin ailəsi çoxmillətli olmuşdur və onun kökündə bir neçə millətlilik özünü daha qabarıq göstərir — çuvaş, kalmık, rus, alman, yəhudi, isveç.
Leninin ikinci (ana tərfdən) babası Aleksandr Dmitriyeviç Blank (xristianlığı qəbul etməmişdən əvvəl İzrail Moyşeviç Blank) hərbi həkim olmuşdur. Daha sonra Kazan dvoryanlığını qəbul etmişdir. Tezliklə Kazan quberniyasında Kokuşkino mülkünə sahib olmuşdur. Leninin anası Mariya Aleksandrovna və onun dörd bacısı çox erkən analarını itirmişlər, onları xalaları tərbiyə etmiş, musiqi və xarici dilləri onlara tədris etmişdir.
Gəncliyi. İnqilabi fəaliyyətinə başlaması
1879–1887-ci illərdə təhsil aldığı Simbir gimnaziyasını qızıl medalla qurtarmışdır. Daha sonra Kazan Universitetinin Hüquq fakultəsinə daxil olmuşdur. Tələbə hərəkatlarında iştirak etdiyi üçün Universitetdən xaric olunmuşdur.
Onun böyük qardaşı 1887-ci ildə III Aleksandra qarşı "narodovolçuluq"da ittiham olunub edam edildi. Bəzi tarixçilərin yazılarına əsasən Lenin məhz bu hadisədən sonra tarixi-sirli frazasını işlətdi — "Başqa cür hərəkət etmək lazımdır!".
1888-ci ilin payızında Leninə Kazana qayıtmağa icazə verildi. Burada o, N.E.Fedosyev tərəfindən təşkil olunmuş marksist dərnəklərin birinə üzv oldu. Burada K.Marksın, F.Engelsin və Q.V.Plexanovun əsərləri müzakirə olunurdu. Marksın və Engelsin əsərləri Leninin dünya görüşünün formalaşmasında mühüm rol oynamışdır — O, inamlı marksistə çevrilir.
1889-cu idə Lenin Sankt-Peterburq Universitetində imtahanlardan keçir. Buranı qurtardıqda sonra proletarların hüquqlarını müdafiə edən vəkil kimi fəaliyyət göstərmişdir.
İsveçrədə Q.V.Plexanovla, Almaniyada V.Libeknextlə, Fransada P.Lafarqom və başqa beynəlxalq fəhlə hərəkatının nümayəndələri ilə görüşmüşdü.
1895-ci ildə paytaxta qayıdıb Y.O.Çederbaumun rəhbərliyi ilə "İşçi Sinifin Azadlığı Uğrunuda Mübarizə İttifaqı" adlı cəmiyyət formalaşdırırlar. "Mübarizə İttifaqı" fəhlələr arasında aktiv təşviqat işləri ilə məşğul idilər. Onlar tərəfindən 70 vərəq buraxılmışdır.
1895-ci ilin dekabrında Lenin tutulur və Yenisen quberniyasının Şuşenskoe kəndinə 3-il müdətinə sürgün olunur. Burada 1898-ci ilin iyulunda Lenin N.K.Krupskaya ilə evlənir, türmədə olduğu müddətdə yazdığı materiallar əsasında "Rusiyada Kapitalizmin inkişafı" adlı kitab yazır, bir neçə məqaləni tərcümə edir və onlar üzərində işləyir. Sürgündə olduğu müddətdə o 30-dan artıq iş yazmışdır.
I mühacirət
1901-ci ilin dekabrında bu qəzetdə o, Lenin ləqəbi (onun həmçinin V.İlin, V.Frey, İ.Petrov, K.Tulin, Karpov və b. ləqəbləri olmuşdur) ilə öz ilkin məqalələrindən birini nəşr etdirdi. 1902-ci ildə yazdığı "Nə etməli? Hərakatımızın ağrılı sualları" işində o, öz mərkəzləşmiş təşkilat ("Bizə inqilabçıların təşkilatını verin və biz Rusiyanı çevirək!") konsepsiyası ilə çıxış etmişdir.
1903-cü ilin 17 iyulundan 10 avqusta kimi Cenevrə, Brüssel və Londonda RSDFP-nin II qurultayı keçirildi. 5- il öncə keçirilmiş partiyanın I qurultayı faktiki olaraq heç bir nəticə verməmişdi: heç bir proqram qəbul olunmadı, proletariatın inqilabi gücünü birləşdirmək mümkün olmadı, I qurultayda seçilmiş MK-nın bütün üzvlərinin tezliklə hamısı həbs olundu. Lenin qurultayın hazırlığına dair işləri öz üzərinə götürdü.
Qurultaydan çox öncə Lenin partiyanın nizamnaməsini yazmış, qurultayın fəaliyyət planını hazırlamışdı. Plexanovun iştirakı ilə Lenin partiyanın proqramı proyektini də hazırlamışdı. Proqramda partiyanın yaxın gələcəyə olan məqsədləri öz əksini tapmışdı: çarizmin devrilməsi, demokratik respublikanın qurulması, kənddə təhkimçiliyin qalıqlarını aradan qaldırmaq, kəndlilərə torpaqların qaytarılması, 8-saatlıq iş rejimi, millətlərin bərabərhüquqluğunun yaradılması. İşçi hərəkatının qarşısında son məqsəd kimi tamamilə yeni bir cəmiyyətin — sosializm cəmiyyətinin qurulması qoyulmuşdu. Ona çatmaq üçün vasitə — sosialist inqilab və proletariat diktaturası olmalı idi.
Qurultay açılan kimi partiyanın müxətlif cinsli olduğu ortaya çıxdı. Lenin proletariat diktaturasını sərt şəkildə qoymuşdu və mövqeyini müdafiə edirdi. Bu polemikadan Lenin qalib çıxsada partiya iki fraksiyaya — Lenin başda olmaqla "Bolşeviklər" və Martinov başda olmaqla"Menşeviklər"ə parçalandı.
I Rus inqilabı, 1905
Lenin özgə soyadla Peterburqa gəldi və aktiv fəaliyyətə başladı. Lenin RSDFP-nin Peterburq və Mərkəzi Komitələrinə rəhbərlik edir, "Novaya jizn" ("Yeni həyat") qəzetinə məqalələr yazmağa başladı. Leninin birbaşa rəhbərliyi ilə partiya silahlı üsyan hazırlayırdı. Elə bu illərdə Lenin "Demokartik inqilabda sosial-demokratiyanın iki taktikası" kitabını yazdı və burada proletariatın hegamonluğundan və silahlı üsyandan bəhs edirdi. Öz tərəfinə kəndliləri çəkmək üçün Lenin "Kənd kasıblarına" adlı büroşura yazır. Bu mübarizə uğurla nəticələndi-beləki Lenin Rusiyaya gəldikdən sonra onun tərəfdarlarınını sayı dəfələrlə artdı. 1906-ci ilin sonuna yaxın RSDFP-nin 150 minə yaxın üzvü var idi.
Lenin iştirakı hiss olunmaya bilməzədi, Rusiyada qalmaq təhlükəli idi. 1906-cı ildə Finlandiyaya və oradanda 1907-ci ilin payızında yenidən xaricə çıxdı.
Dekabr silahlı üsyanının uğursuzluğuna baxmayaraq, Lenin qürurla deyirdi ki, Bolşeviklər bütün inqilabi güclərini sərf etmiş, onlar bu yola ilkin qədəm qoymuş və ən sonda bu yolun qeyri-mümkünlüyünü anlayıb ən sonuncu geri çəkilmişdilər.
İkinci mühacirət
1908-ci ilin ilk günlərində Lenin İsveçrəyə qayıdır. 1905–1907-ci il inqilablarının məğlubiyyəti onun inqilabi fəaliyyətini heç də zəiflətmədi, əksinə sonrakı yazılarında inqilabi ruhun yenidən qalxacağını qaçılmaz bir hadisə hesab edir və yazırdı-"Əzilmiş ordu daha yaxşı öyrənir". 1912-ci ildə Lenin RSDFP-ni leqallaşdırmaq istəyən "Menşeviklər"lə əlaqəni tamamilə qırır.
5-may 1912-ci ildə ilk leqal Bolşevik qəzeti olan "Pravda"("Həqiqət")-nın ilk nömrəsi çıxdı. Onun baş redaktoru faktiki olaraq Lenin idi. 2 il müddətində "Pravda" qəzetində Leninin təxminən 270-ə qədər məqalə və fikirləri nəşr olunmuşdur. Həmçinin Lenin mühacirətdə olarkən IV Dövlət Dumasda Bolşeviklərin fəaliyyətinə rəhbərlik edirdi, RSDFP-nin II İnternasionalda təmsil edirdi, partiya və milli suallara aid məqalələr yazır, fəlsəfə ilə məşğul olurdu.
1912-ci ilin sonlarından başlayaraq Avstriya-Macarıstanın ərazisində yaşamağa başlamışdır. Birinci dünya müharibəsi onu məhz bu yerdə haqladı. Avstriya jandarmı Lenini çara şpionluqda ittiham edib tutdu, lakin tezliklə buraxdı. Qayıtdıqdan sonra Lenin "Başlanmış müharibə imperialist, hər iki tərəfdən ədalətsiz müharibədir və işçi qüvvələrin marağlarına uyğun deyil" fikri ilə çəxəş etməyə başladı.
Çimmervalda (1915) və Kintaledə (1916) keçirilən partiya konferensiyalarında Lenin imperialist müharibənin vətəndaş müharibəsinə çevrilməsinin vacibliyini qeyd etdi.
Mühacirətdən qayıdış
1917-ci il fevral inqilabından (bu hadisə haqqında Lenin qəzetdən oxumuşdur) sonra Almaniya hökuməti Leninə və bir qrup partiya silahdaşı ilə birlikdə İsveçrədən çıxıb Almaniya vasitəsi ilə keçməsinə icazə verdi. Lenin belə deyilən "Plomblanmış vaqonda" hərəkət edirdi-başqa sözlə ona və onun silahdaşlarına vaqonu sərhəddə kimi tərk etmək qadağan olunmuşdu. Həmçinin alman hakimiyyəti çox gözəl bilirdi ki, Lenin kimdir və onun ideyaları qanlı vuruşmanı davam etdirmək niyyətində olan Rusiya üçün necə sosial partlayışa səbəb ola bilər. Həmçinin belə bir hipotez mövcuddur ki, məhz buna görə almanlar Leninə öz ərazilərindən sərbəst keçməyə icazə vermişlər.
Lenin Rusiyaya 3 aprel 1917-ci ildə çatdı. Növbəti gün, 4 apreldə Lenin bolşeviklər qarşısında məruzə ilə çıxış etdi. Bu çıxış tarixə "Aprel tezisləri" kimi düşdü və burada burjua-demokratik inqilabından fəhlə, sosialist inqilabına keçid haqqında öz fikirlərini ifadə etdi. RSDFP (B)-nın idarə etməsini öz üzərinə götürən Lenin bu planı reallaşdırır. 1917-ci ilin aprelindən iyulunadək 170-dən çox məqalə, büroşura, partiyanın MK və bolşevik konferensiyalarının qətnamələrini, çağrışlar yazmışdır. Müvəqqəti hökumət tərəfindən Petroqradda keçirilən 5–7 iyul dinc nümayişinin güllə-baranından sonra ölkədə ikihakimiyyətliliyə son qoyuldu. Bolşeviklər Lenin başda olmaqla hökumətlə açıq mübarizəyə qalxırlar və yeni inqilab hazırlayırlar.
20 iyulda Müvəqqəti hökumət Lenini həbsi haqqında əmr verdi. O, bir müddət Petroqradda daha sonralar 21 avqusta kimi Petroqraddan bir az aralıda — Razliv gölü ətrafında, oktyabrın əvvəllərinədək isə Finlandiyada gizlənməli olmuşdur.
Oktyabr inqilabı
24 oktyabr 1917-ci il Lenin Smolnıy şəhərinə gəlir və o vaxt kı, Petroqrad şurasının sədri Lev Trotski ilə birlikdə inqilabi oyanışın bir-başa rəhbərliyi ilə məşğul olmağa başladı. A.F.Kerenskini hakimiyyətdən devirmək üçün 2-gün lazım oldu. Noyabrın 7-də Lenin müvəqqəti hökumətin devrilməsi haqqında müraciət imzaladı. Elə həmin gün keçirilmiş Sovetlərin II Ümumrusiya qurultayında sülh, torpaq və kəndli-fəhlə dövlətinin- başda Lenin olmaqla Xalq Kommisarları Şurasının qurulması haqqında Lenin dekretini qəbul etdi.
5 yanvar 1918-ci ildə Müəssələr Məclisi açıldı. Müəssələr Məclisində çoxluğu eserlər tutdu. Lenin solçu eserlərin köməyi ilə Müəssələr Məclisini seçim qarşısında qoydu: Sovet hökumətini və onun qəbul etdiyi dekretləri tanımaq və ya özünü buraxmaq. Rusiya o zamanlar əhalisinin 90%-i kəndçi olan aqrar bir ölkə idi. Eserlər onların siyasi əqidələrini müdafiə edirdi. Müəssələr Məclisi özünü buraxdı.
124 gün davam etmiş "Smolnıy periodunda" Lenin 110-dan artıq məqalə, dekret, qətnamə çap etdirmiş, 70-dən çox məruzə və çıxışlar etmiş, 120-yə yaxın məktub, teleqram yazmış, 40-dan artıq partiya və dövlət sənədinin yazılmasında və redaktəsində iştirak etmişdir. Həmin müddətdə Lenin XKŞ-nın 77-dən çox yığıncağında, 26-dan artıq MK-nın iclası və müşavirələrində, 6 Ümumrusiya işçilərinin qurultayının hazırlanmasında və keçirilməsində iştirak etmişdir.
Sovet hökumətinin və KP MK-nın Moskvaya Petroqraddan köçməsindən sonra, 11 mart 1918-ci ildən başlayaraq Lenin Moskvada işləmiş və yaşamışdır. Leninin şəxsi evi və kabineti Kremldə, 3-cü mərtəbədə yerləşmişdir.
Sovet rəhbəri kimi fəaliyyəti
250px|right|thumb|"Lenin" xalçası (müəllif: [[Lətif Kərimov, 1957-ci il)]] Sülh haqqındakı dekretə əsasən Leninə dünya müharibəsindən çıxmaq lazım idi. Solçu kommunistlərin və L.D.Trotskinin etirazına baxmayaraq Lenin Almaniya ilə 3 martda Brest sülh müqaviləsini imzalamağa müvəffəq oldu. O, Kremldə yaşamış və fəaliyyət göstərmiş, sosializmin qurulması yolunda öz proqramlarını yerinə yetirməyə başlamışdır. 1918-ci il 30 avqustda Leninə, onun ağır yaralanması ilə nəticələnən sui-qəsdə cəhd oldu.
1919-cu ildə Leninin təklifi əsasında 3-cü Kommunist İnternasionalı yaradıldı. 1921-ci ildə RKP(B) 10-cu qurultayında o, "hərbi kommunizm" siyasətindən yeni iqtisadi siyasətə keçidi vəzifə kimi qarşıya qoydu. Lenin ölkədə ateist dünya görüşünün olmasına və təkpartiyalı sistemin əsasını qoymuşdur. Beləliklə Lenin dünyada ilk sosialist dövlətin əsasını qoyan olmuşdur.
Tezliklə Leninə qarşı olan sui-qəsd özünü göstərdi və Lenin 21 yanvar 1924-cü ildə saat 6–50 də Moskva ətrafı mülk olan Qorkidə vəfat etmişdir. 23 yanvarda Leninin cəsədi Moskvaya gətirilmişdir. Rəsmi vida mərasimi 5 gün gecə gündüz davam etmişdir. 27 yanvarda Leninin balzamlanmış cəsədi arxitektor A.V. Şusevin inşa etdiyi Mavzoleyə qoyulmuşdur.
Lenin haqqında bəzi faktlar
Biz utopist deyilik. Biz bilirik ki, hər hansısa bir fəhlə və ya aşpaz qadın dövləti idarə etməyə qabil deyildir. Bu haqda biz kadetlər ilə də, Breşkovskiy ilə də, Çereteli ilə də razıyıq. Lakin bu vətəndaşlardan fərqli olaraq biz hesab edirik ki, dövlətin idarəçiliyi ilə yalnız varlılar və varlı ailəsindən çıxmış şəxslər məşğul ola bilərlər kimi sayıqlamalara son qoyulmalıdır. Biz tələb edirik ki, fəhlə və əsgərlərin maariflənməsinə şüurlu olaraq təcili başlanılsın. Bu maariflənməyə bütün kasıblar və işləyənlər cəlb edilməlidirlər.
Füzuli–Şuşa avtomobil yolu
Füzuli–Şuşa avtomobil yolu və ya "Zəfər yolu" — Füzuli şəhərindən Şuşa şəhərinə birbaşa avtomobil yolu. Avtomobil yolunun təməli noyabrın 16-da Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və vitse-prezident Mehriban Əliyevanın işğaldan azad edilmiş Füzuli və Cəbrayıl rayonlarına səfəri zamanı qoyulmuşdur.
Tarixi
İkinci Qarabağ müharibəsi bitdikdən dərhal sonra prezident İlham Əliyev işğaldan azad edilmiş ərazilərin sosial-iqtisadi inkişaf planının hazırlanması üçün tapşırıqlar vermişdir. Belə tapşırıqlardan biri də Şuşa şəhərinə yeni avtomobil yolunun çəkilməsi olmuşdur. 2020-ci il noyabrın 16-da İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın işğaldan azad edilmiş Füzuli və Cəbrayıl rayonlarına səfəri zamanı Şuşa şəhərinə qədər uzanacaq yeni avtomobil yolunun təməlqoyma mərasimindən dərhal sonra layihənin icrasına start verilmişdir.
2020-ci il noyabrın 17-də Prezident İlham Əliyev Əhmədbəyli–Füzuli–Şuşa avtomobil yolunun layihələndirilməsi və tikintisi ilə bağlı tədbirlər haqqında Sərəncam imzalamışdır.
Sərəncama əsasən ümumi uzunluğu 101,5 kilometr olan Əhmədbəyli–Füzuli–Şuşa avtomobil yolunun layihələndirilməsi və tikintisi üçün 2020-ci il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Prezidentin ehtiyat fondundan Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə ilkin olaraq 50 milyon manat ayrılmışdır.
Sərəncamda Nazirlər Kabinetinə, Maliyyə və İqtisadiyyat nazirliklərinə müvafiq tapşırıqlar verilmişdir.
İnşaası
250px|thumb|left|İlham Əliyev Füzuli rayonunun Alxanlı kəndində yolun tikintisi ilə tanış olur. Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa avtomobil yolunun tikinti layihəsinin uzunluğu ilkin hesablamalara əsasən 101.5 km təşkil edir. Yolunun 4-6 hərəkət zolağından ibarət olması nəzərdə tutulur. 84.6 km-lik yolun ilk 48 km-i 6, 48-84.6 km-i isə 4 hərəkət zolağından ibarət olacaq. Müvafiq olaraq yol yatağının eni 29.5 və 21.5 metr təşkil edəcək.
Bundan başqa, layihə üzrə relyefin imkan verdiyi ərazilərə qədər hər bir istiqamətdə əlavə geniş hərəkət hissəsinə malik 1 ehtiyat zolağın inşası da nəzərdə tutulub. Ehtiyat zolaqlarla birgə yolun 6 hərəkət zolağından ibarət olacaq.
Avtomobil yolu inşasına start verilən yeni Füzuli Hava Limanı yaxınlığından keçir. Bu səbəbdən magistral yolu hava limanı ilə əlaqələndirmək məqsədi ilə yolun 27-ci km-də yol qovşağının və aerovağzala giriş yolunun inşası da layihə üzrə nəzərdə tutulur. Yeni tras üzrə hazırlanan layihəyə Şuşanın məşhur İsa bulağınadək əlavə 2 km-lik yolun inşa edilməsi də daxil edilib. İsa Bulağı yolu başlanğıcını yeni Füzuli–Şuşa avtomobil yolunun təqribən 82-ci km-dən götürəcək və Laçın-Şuşa-Xankəndi avtomobil yolunu uzunluğu 900 metr olan tunel vasitəsi ilə keçməklə inşa ediləcək.
Yeni Füzuli-Şuşa magistral avtomobil yolu başlanğıcını M6 Hacıqabul-Bəhrəmtəpə-Mincivan-Ermənistan Respublikası ilə dövlət sərhədi magistral yolunun Füzuli rayonunun Əhmədbəyli kəndindən keçən hissəsindən götürməklə işğaldan azad edilmiş Füzuli, Xocavənd, Xocalı və Şuşa rayonlarının ərazisindən keçir. Avtomobil yolu sözügedən rayonların 20-dən artıq yaşayış məntəqəsini əhatə edir. Yeni tras iri yaşayış məntəqələrindən, həmçinin məşhur Topxana meşəliyindən yan keçməklə inşa ediləcək. 280px|thumb|right|İlham Əliyevin Zəfər yolu lövhəsinin üzərindən ağ örtüyü götürdüyü an Şuşaya aparan yeni avtomobil yolunun qısa müddət ərzində tikintisinin yekunlaşdırılması üçün layihə şərti olaraq 5 hissəyə bölünüb. Əsas qüvvə olaraq Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin canlı qüvvəsi və texnikaları hazırda layihə boyu tikinti işlərini həyata keçirir. Bundan başqa çətin relyefə malik olan ərazilərdə avtomobil yollarının inşası ilə bağlı təcrübəyə malik "Kolin İnşaat" başda olmaqla Türk Şirkətlər Qrupu və 1 yerli tikinti şirkəti də layihəyə cəlb olunub.
Yeni layihəyə əsasən, çətin relyefə malik olan ərazilərdə, dolaylarda inşa ediləcək körpü və tunellər hesabına yolun uzunluğu 17 km-ə qədər qısalaraq 84.6 km təşkil edir. İlkin hesablamalara əsasən inşa ediləcək tunellərin ümumi uzunluğu təqribən 3 km olacaq. Bundan başqa yeni tras üzrə müxtəlif səviyyəli yol qovşaqlarının inşası da nəzərdə tutulur.
İstifadəyə verilməsi
2021-ci il sentyabr ayında yol bütünlüklə istifadəyə verilib. 7 noyabrda isə yolun rəsmi açılışı olub. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva həmən günü Füzuli rayonunda Zəfər yolunun açılışında iştirak ediblər. İlham Əliyev Zəfər yolu lövhəsinin üzərindən ağ örtüyü götürüb.
Əhmədbəyli-Füzuli–Şuşa avtomobil yolu sayəsində Bakıdan Şuşa şəhərinədək olan məsafə daha da qısalaraq təqribən 345 km təşkil edib.
Qellert dağ mağarası
Qellert dağ mağarası (Macar: Gellérthegyi-barlang), Macarıstanın Budapeşt bölgəsində Qellert dağı içərisindəki mağara şəbəkəsinin bir hissəsidir. Mağaraya orada yaşayan bir zahid ilə əlaqədar olaraq "Müqəddəs İvan Mağarası" (Szent Iván-barlang) da deyilir və xəstələrin sağalması üçün mağaranın yanındakı palçıqlı bir gölün təbii termal suyundan istifadə etdiyi güman edilir. Çox güman ki, eyni su, indi Qellert hamamları adlanan köhnə Sáros fürdő ("Palçıq hamamları") hovuzlarının hövzəsi olmuşdur. 19-cu əsrdə mağaranın içində günəşdə qurudulmuş kərpicdən kiçik bir ev tikən kasıb bir ailə yaşayırdı. Mağaranın girişi taxta ilə bağlandı və kəndli həyəti kimi istifadə edildi. Bu vəziyyət Mihály Mayr (1860-cı illərdə bir müddət əvvəl çəkilmiş) və 1877-ci ildə György Klösz tərəfindən çəkilmiş bir fotoşəkildə qeydə alınmışdır.
Mağaralar üçün ilk müasir giriş 1920-ci illərdə Fransanın Lourdes şəhərində oxşar qaya konstruksiyalarından ilham alınaraq Pauline rahibləri tərəfindən inşa edilmişdir. Budapeşt Texnologiya Universitetinin professoru Kalman Lüks məsul memar idi. 1926-cı ildə inşa olduqdan sonra 1951-ci ilə qədər ibadətgah və monastır kimi xidmət etmişdir. Eyni zamanda II Dünya Müharibəsi illərində Nasist Almaniyasının ordusu üçün bir sahə xəstəxanası olaraq xidmət etdi.
1945-ci ildə Sovet Qırmızı Ordusu Budapeşti ələ keçirdi. Altı il ərzində mağara dini funksiyalarını davam etdirdi, lakin 1951-ci ildə Dövlət Mühafizə Təşkilatı Katolik Kilsəsinə kilsəyə basqın etdi. Reyd nəticəsində mağara möhürləndi, monastırın müdiri Ferenc Vezér ölüm hökmünə məhkum edildi.
Dəmir Pərdə parçalanan kimi, mağarada möhürlənmiş qalın beton divarın dağıdılması ilə 27 avqust 1989-cu ildə kilsə yenidən açıldı. 1992-ci ilə qədər kilsə bərpa edildi və Pauline ordeni mağaraya qayıtdı. Bu gün rahiblər dini fəaliyyətlərini davam etdirirlər, baxmayaraq ki, mağara həm də ümumi bir turistik məkandır. Kilsə qayaya həkk olunmuş və təəccüblü neototik qüllələr ilə bəzədilmiş bir sirli monastır ilə tamamlanır. Mağaranın divarları bütövlüklə təbii canlı qayalardan ibarətdir.
İbrahim Çingiz
İbrahim Çingiz (tam adı: İbrahim Çingiz oğlu Əhmədov; d. 6 may 1994, İçərişəhər, Bakı, Azərbaycan) – Azərbaycan teatr və kino aktyoru, reper, Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının aparıcı səhnə üzvlərindən biri.
2011-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti Ayan Mirqasımovanın kursu – "teatr və kino üzrə dram aktyoru" fakültəsinə daxil olub. 2016-cı ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının aktyorudur.
İbrahim Çingiz 2013-cü ildən rep fəaliyyəti ilə məşğul olmağa başlamışdır. Uşaqlıqdan onda musiqiyə yaranan həvəs sonrakı illərdə özünü büruzə verib. Onun repləri əsasən üstünlüklə rus dilində olmuş, lakin son illərdə aktyorun Azərbaycan dilində olan bir neçə sinqlı dinləyicilərin öhdəçiliyinə buraxılmışdır. İbrahim Çingiz reper kimi təxəllüsünü öz adı ilə seçmişdir, lakin aktyorun eyni zamanda "The Riddler" təxəllüsü ilə dinləyicilərin öhdəçiliyinə buraxdığı sinqlları mövcuddur.
Erkən illəri
İbrahim Çingiz oğlu Əhmədov 6 may 1994-cü il tarixində Bakı şəhəri – qədim İçərişəhərdə, aktyor Çingiz Əhmədov və hüquqşünas Mehriban Əhmədovanın ailəsində dünyaya göz açmışdır. Ailədə özündən böyük bir bacısı var. Uşaq yaşlarından incəsənətə marağı olmuşdur. Uşaqlığının bir çox hissəsi Nəsibə Zeynalova, Çingiz Əhmədov və s. kino xadimlərinin mühitində keçib, eyni zamanda gənc yaşlarından incəsənətə marağı yaranıb. Aktyor özü bu barədə qeyd edir ki, "Belə ki, Hollivud filmlərinə baxırdım, orada aktyorların oyunu mənə çox maraqlı gəlirdi. Uşaqlığım böyük sənətkarımız Nəsibə Zeynalovanın evində, aktyorların içində keçib. Ancaq onu da deyim ki, uşaq vaxtı çox utancaq idim."
Aktyor eyni zamanda uşaq yaşlarından Hind filmlərinin pərəstişkarı olub. 2000-ci ildə 189 nömrəli orta məktəbə qədəm qoyan aktyor, 2011-ci ildə həmin məktəbi bitirib. Məktəb vaxtlarından onda incəsənətin daha geniş bir sahəsi olan – musiqiyə dərin maraq yaranıb.
2011-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti Ayan Mirqasımovanın kursu – "teatr və kino üzrə dram aktyoru" fakültəsinə daxil olub. Aktyorun sözlərinə görə, atası Çingiz Əhmədov oğlunun incəsənət sahəsinə qəbul olduğuna görə etiraz edib. İbrahim Çingiz qeyd edir ki, "Atam dedi ki, əgər məndən yaxşı aktyor olacaqsansa, oxu. O, mənə deyirdi ki, sən başqa ixtisasla məşğul ol. Sözsüz ki, hər sənət çətindir. İncəsənət aləmindəki insanlar bilir ki, bu sənətin özünəməxsus çətinlikləri var."
Universitetin son kursunda oxuyan zaman, – 2015-ci ildə İbrahim Çingiz Ukrayna – Kiyevə köçüb. Aktyor ilkin incəsənət fəaliyyətinə Kiyevdə başlayıb, musiqi fəaliyyətini reper kimi orda inkişaf etdirərək, yerli əhali arasında tanınmağa başlayıb. Eyni zamanda Kiyevdə aparıcı kimi çıxış edib – 14 mart 2015-ci il tarixində "Ukrayna. mənim istedadım" istedadlar müsabiqəsinin yeddinci buraxılışında Azərbaycan pəhləvanları Laçın və Hüseyn Əbdülhüseynov qardaşlarının qatıldığı yarışmanın aparıcısı olub. Aktyora orda məşhur bir serialdan dəvət gəlib, lakin o bunu qəbul etməyib. İki ilə qədər Kiyevdə yaşayan aktyor 2016-ci ildə Azərbaycana qayıdıb. Aktyor Azərbaycana geri qayıtmağını bu cür izah edir:
Teatr və kino fəaliyyəti
2016-cı ildə rejissor İlqar Safatın səhnələşdirdiyi, Viktora Korkiya və Aleksandr Lavrinanın həmmüəllif kimi qələmə aldığı "Казанова: Уроки любви" əsərinin tamaşasında aktyor, Bobberman obrazını canlandırmışdır. Bu, onun teatrda ilkin sınaq təcrübəsi olmuşdur. Həmin ildə İranə Tağızadənin rəhbərliyi altında səhnələşdirilən, yazıçı Elçinin "Sənətkarın taleyi" əsərinin tamaşasında İbrahim Çingiz Bakı qoçusu obrazını canlandırmışdır. Eyni zamanda 2016-cı ildə İbrahim Çingiz Rövşən İsaxın rejissorluğu altında Vicdan haqqı teleserialında Vüsal obrazını canlandırmış, böyük tamaşaçı kütləsinin müsbət rəyini, eyni zamanda məhəbbətini qazanmışdır. Bu obraz onun teleserialda ilk sınaq təcrübəsi olmuşdur. Aktyor "Vüsal" obrazının ona qazandırdığı məşhurluq haqqında fikirlərini bu cür açıqlamışdır:
2016-cı ildə İbrahim Çingizin teatrda üçüncü səhnə obrazı – rejissor Aleksandr Şarovskinin səhnələşdirdiyi, yazıçı İlyas Əfəndiyevin "Billur saray" əsərində Bayandur obrazı olmuşdur. Ümumilikdə, 2016-cı il aktyora həm teatr, həm də teleserial baxımından uğurlu il olmuşdur. 2017-cı ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının səhnəsində rejissor Yonas Vaitkusun rəhbərliyi altında Nizaminin "Yeddi gözəl" əsəri səhnələşdirilmiş, bu tamaşada İbrahim Çingiz də rol almışdır.
Eyni ildə İbrahim Çingiz Qurban Səidin "Əli və Nino" əsərinin rejissor İlqar Safat tərəfindən səhnələşdirildiyi tamaşasında İlyas bəy obrazını canlandırmışdır. Aktyor eyni zamanda rejissor Raulya Turkkanın rəhbərliyi altında "Угадай Сказку — 5" əsərinin tamaşasında "Lilo və Stiç" hissəciyindən Stiç, "Smeşarik" hissəciyindən Krol, "Soyuq qəlb" hissəciyindən Hans obrazlarına həyat vermişdir. İbrahim Çingiz 2017-ci ilin son işi olaraq yazıçı Karlo Qaldoninin "Xuliqan Todero" əsərinin Aleksandr Şarovskinin rəhbərliyi ilə səhnə tamaşasında "Nikoletto" obrazını canlandırmışdır.
2018-ci ildə İbrahim Çingiz karyerasında ikinci teleserial olan – rejissor Qulu Əsgərovun ekranlaşdırdığı "Könül yarası" teleserialında Camal obrazına həyat vermişdir. Aktyor bu teleserialda karyerasında ilk dəfə teleserial mövqeyində baş rolu canlandırmışdır. İbrahim Çingizin bu teleserialda baş rol tərəf müqabili aktrisa Fidan Axundova idi. Teleserial aktyorun karyerasında uğurlu səhnə işinə çevrilmiş, aktyor serial üçün bəzi nominasiyalarda mükafata layiq görülmüşdür. Teatrda isə ilin ilk işi olaraq İbrahim Çingiz Aleksandr Şarovskinin rejissorluğu altında "Последняя Страсть Королевы" adlı tamaşada "Kaptan Bleyk" obrazını canlandırmışdır.
Daha sonra isə rejissor Cavid İmamverdiyevin quruluş verdiyi "Три поросёнка, красная шапочка и серые волки" adlı səhnə əsərində "Volk ata" obrazını canlandırmışdır. 2018-ci ildə rejissor Yonas Vaitkusun rəhbərliyi altında, Nizaminin "Yeddi gözəl" əsərinin səhnə tamaşasında İbrahim Çingizə daha bir rol – çoban obrazı həvalə edilib. 2018-ci ilin sonuncu işi olaraq aktyor, yazıçı Anarın "Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi" əsərinin Aleksandr Şarovskinin quruluşunda, "Təhminə və Zaur" adlı səhnə tamaşasında Zaur obrazını canlandırmış, obraz çox uğurlu alınmışdır. Bu, İbrahim Çingizin teatr səhnəsində oynadığı ilk baş rol tamaşası olmuşdur. Aktyorun bu səhnə tamaşasında tərəf müqabili rus aktrisa Olqa Arsentyeva idi.
2019-cu ildə İbrahim Çingiz rejissor Rövşən İsaxın ekranlaşdırdığı "Yuxu kimi" teleserialında "Aqşin" obrazını canlandırmışdır. Bu teleserial aktyorun başrol oynadığı, eyni zamanda Rövşən İsaxın rejissorluğu ilə obraz canlandırdığı ikinci ekran işi olmuşdur. Teleserialda aktyorun tərəf müqabili Aysel İbrahimova idi. Teleserial aktyora böyük uğur qazandırmışdır. Hal-hazırda da davam edən ekran əsəri efir məkanında ən reytinqli seriallardan biridir. İbrahim Çingiz "Yuxu kimi" teleserialının çəkilişi zamanı canlandırdığı obrazın mövqeyinə uyğunlaşma səbəbindən kimsəsiz adada bir müddətlik yaşamış, obraza uyğunlaşmaq üçün sınaqdan keçmişdir. Eyni zamanda başrol üçün aktyor 100 kiloqram çəkidən 76 kiloqrama enmişdir.
2020-ci ilin yeni il gecəsində Kamran Ağabalayevin rejissorluğu altında Azərbaycan Televiziyasının yeni il – "Şaxta" filmində İbrahim Çingiz "İbrahim" obrazına həyat vermişdir. 2020-ci ildə Novruz bayramı üçün hazırlanan televiziya filmi – "Kralların savaşı" filmində "Od kralı" obrazını canlandırmışdır. Ekran əsərini rejissor Elvin Əhmədoğlu ekranlaşdırmış, art direktoru isə Ülviyyə Könül olmuşdur. Film-konsertdə Su, Od, Hava və Torpaq krallıqlarında baş verənlər və onlar arasında istedad yarışması obrazlı, musiqili şəkildə təqdim olunmuşdur. Hər iki televiziya filmində də aktyorun tərəf müqabili aktrisa Aydan Axundzadə olmuşdur. Aktyor 2020-ci ildən koronavirus pandemiyası səbəbi ilə teatrda heç bir rolda çıxış etməmişdir.
Musiqi fəaliyyəti
İbrahim Çingiz 2013-cü ildən rep fəaliyyəti ilə məşğul olmağa başlamışdır. Uşaqlıqdan onda musiqiyə yaranan həvəs sonrakı illərdə özünü büruzə verib. Aktyorun sözlərinə görə, atası onun reper kimi fəaliyyətinə etirazlı yanaşıb. Lakin İbrahim Çingiz özünü eyni zamanda reper kimi sınayıb. Onun repləri əsasən üstünlüklə rus dilində olmuş, lakin son illərdə aktyorun Azərbaycan dilində olan bir neçə sinqlı dinləyicilərin öhdəçiliyinə buraxılmışdır. İbrahim Çingiz reper kimi təxəllüsünü öz adı ilə seçmişdir, lakin aktyorun eyni zamanda "The Riddler" təxəllüsü ilə dinləyicilərin öhdəçiliyinə buraxdığı sinqlları mövcuddur.
2013-cü ilin dekabrında onun iki sinqlı – "Да или нет" və "Пролог"  adlı repləri işıq üzü görüb. Aktyorun rep karyerasına başladığı ilk ildə "От любви до ненависти" adlı ilk albomu işıq üzü görüb. 13 dekabr 2013-cü il tarixində aktyorun Bakıda "Vol. 1" adlı konserti təşkil olunmuşdur.
2014-cü ilin yanvarında aktyorun "Жизнь Моя" adlı repi işıq üzü görmüş, həmin ilin aprelində "ЧтоЗаПопса", mayında "Проблемы"  və "Два студента" , noyabrında "На Минуту"  adlı sinqlları dinləyicilərin öhdəçiliyinə buraxılmışdır. Ümumilikdə, 2014-cü il aktyorun rep karyerasında ona qazandırdığı müəyyən kütlə və baxış sayı səbəbi ilə uğurlu il olmuşdur. Eyni zamanda həmin il İbrahim Çingizin 2013-cü ildə keçirdiyi "Vol. 1" adlı konsertinin ikinci hissəsi – "Vol. 2" konserti təşkil olunmuşdur.
2015-ci ilin yanvarında İbrahim Çingizin "Один", martında "Знай" , aprelində "Ночной Баку" , iyulunda "Исповедь" , noyabrında "Неудачный Опыт" adlı sinqlları işıq üzü görmüşdü.
2016-ci ilin mayında aktyorun "PZNK" və "Эйфория" adlı sinqlları dinləyicilərin öhdəçiliyinə buraxılmışdır. Həmin ilin iyununda aktyorun Azərbaycan dilində "Yaddaş" adlı repi işıq üzü görmüş, sinql Azərbaycanda tanınaraq aktyorun musiqi karyerasında uğurlu olmuşdur. Həmin ilin iyulunda "Ты Мой Космос" adlı repi işıq üzü görmüşdü.
Aktyor 2015-ci ildə Səs Azərbaycan layihəsində çıxış etmişdir. Kiyevdə olduğu müddətdə o, Səs Ukrayna, Moskvada isə "Молодая кровь 2" müsabiqəsində iştirak edib. Eyni zamanda aktyor 2017-ci ildə Heydər Əliyev Sarayında keçirilən "Məşhurlar və övladları" adlı layihədə BASTA-nın "Кинолента" (Kinolent) repini ifa etmişdir.
Şəxsi həyatı
İbrahim Çingizin atası Çingiz Əhmədov komediya aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artistidir. Anası Mehriban Əhmədova hüquqşünasdır. Aktyorun bir bacısı var. Onun kumiri Amerika aktyoru Ceyson Momoadır. İbrahim Çingiz Hollivud və ispan filmlərinin həvəskarıdır. O, xarici kinematoqrafiyanın stilini çox zaman öz üzərində əks etdirir. Aktyor döymə həvəskarıdır, onun sözlərinə görə həyatında ən əsas məqamları döymə şəklində yaşatmaq istəyib. Onun qolunda bir üzü ağlayan, bir üzü gülən teatral maska döyməsi də mövcuddur. Eyni zamanda futbol həvəskarıdır, "Beşiktaş" və "Neftçi" komandalarını dəstəkləyir. Aktyorun bədənində "Beşiktaş" futbol komandasına aid döymə də mövcuddur. Aktyorun ən sevdiyi əsər yazıçı Anarın "Təhminə və Zaur" romanıdır.
İbrahim Çingiz 2021-ci ildə aktrisa Aydan Axunzadə ilə nişanlanıb.
Rouge
Rouge, San-Paulu, Braziliya pop qrupudur. 2002 - 2006, 2017 - 2019 də fasiləsiz işləmişdir.
Göyçəliaslan (Urmiya)
Göyçəliaslan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 127 nəfər yaşayır (38 ailə).
Ərdavirafnamə
Ərdavirafnamə (, "Dürüst Virazın kitabı") — pəhləvi dilində yazılmış zərdüşti mətni. Təxminən 8,800 sözdən ibarətdir. Bu, dindar bir zərdüşt olan Virafın axirət dünyasına yuxudakı səyahətini təsvir edir. Mətn IX–X əsrlərdə bir sıra redaktələrdən sonra qəti formasını almışdır. Alimlər güman edirlər ki, hekayə IX–X əsrlərdə indiki Fars ostanı ərazisində formalaşmışdır.