cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Səs İnformasiya Agentliyi
Əlaqələr qurduğumuz qurumlar sırasında Azərbaycanda fəaliyyət göstərən xarici səfirlik və konsulluqlar, diplomatik missiyalar, beynəlxalq təşkilatların təmsilçilikləri, dövlət strukturları, nazirliklər, maliyyə qurumları, beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının ölkəmizdəki nümayəndəlikləri, qeyri-hökumət təşkilatları, siyasi partiyalar, xarici dövlətlərdə fəaliyyət göstərən diaspor qurumlarımız, xarici şirkətlər, yerli və xarici biznes strukturları da var. Agentliyin büllütenlərinin yayılmasında ölkənin aparıcı iqtidar və müxalifət mətbuatı, müstəqil media qurumları üstünlük təşkil edir. Agentliyimizin bülletenləri elektron poçt vasitəsilə və ya çap şəklində çatdırılır. Agentliyin www.sia.az ünvanlı internet saytı fəaliyyət göstərməkdədir.
Sadullah Sədi Əfəndi
Sadullah Sədi Əfəndi — Osmanlı alimi, müdərrisi və şeyxülislamı.
Həyatı
Kastamonuda dünyaya gəlmişdir. Kiçik yaşlarında atası İsa Çələbi ilə İstanbula gəlmiş, atası Murad Paşa məscidində molla olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Atasından və bəzi alimlərdən dərslər aldıqdan sonra mədrəsə təhsili almışdır. Mədrəsə təhsilinin ardından əvvəlcə Başçı İbrahim mədrəsəsinə, daha sonra Ədirnədə, İstanbulda, Bursada müxtəlif mədrəsələrdə müdərris olmuşdur. Daha sonra qazılığa gətirildi və 1524-cü ildə İstanbul qazısı seçildi. 10 il bu vəzifədə qalmış, ardından 1533-cü ildə təqüdə çıxarılaraq Sahn-ı səman mədrəsəsinə müdərris təyin olunmuşdur.
İbn-i Kamal Əfəndinin vəfatının səhəri günü 17 aprel 1534 tarixində Sədrəzəm İbrahim Paşanın da dəstəyi ilə şeyxülislamlığa gətirildi. Bu illərdə güclü mövqeyi ilə dini məsələlərdəki tarazlığı qorumuşdur. Eyni zamanda şair olan Sədi Əfəndi 1538-ci ildə evinin yaxınlığında Memar Sinana bir darül-kurra (Quran oxunan yer) inşa etdirmişdir. Sadullah Sədi Əfəndi 21 fevral 1539 tarixində vəfat etmişdir. Məzarı Əyyub Sultan məscidi yaxınlığındadır.
Doqquz Oğuz
Doqquz Oğuz (Tokuz oquz)-türk tayfası.(Qədim Türkcə: 10px10px10px 10px10px10px10px, Toquz Oγuz, Çincə: 鐵勒九姓 / 铁勒九姓, tielè jiǔxìng), Telelərnin doqquz boyu.
Qızılsəbət
— gövdəsi  düzduran,  aşağı  hissəsindən  çılpaq,  yuxarı  hissədən  budaqlanan, çoxillik  ot  bitkisi.
Bitkinin botaniki adı latın sözündən götürülərək «solidare» - «sağlamlığını  möhkəmləndir»,  «solidum  agaere»  -  «müalicə  et,  sağalt»  mənasını  bildiıir. Bitkinin adı  isə  qızılsəbət  və  ya  qızıl  çubuq  adlanır.
Doqquz Oğuz
Tarixi
VI yüzillikdən etibarən Göytürklərin  idarəsində  toplanan Türk tayfalarından bir  qismi kimi Doqquz Oğuzlar  da öz  aralarında birlik  quraraq Tula-Selenge  çayları bölgəsində Doqquz Oğuz хaqanlığını meydana gətirdilər. Göytürk хaqanlığının, Qutluq şad (Ültəris хaqan) tərəfindən 682-ci  ildə də ikinci  dəfə  qurulmasından  sonra, Göytürklər, hakimiyyətliklərini  qəbul  etməyən oğuzların üzərinə  yürüş etdilər. Tula çayı kənarında edilən qanlı bir savaşda, Doqquz Oğuzlar  yenildilər. Amma, Göytürklərin hakimiyyətini  qəbul etmədilər. Ültəris хaqan Oğuzların üzərinə bir çoх səfər  təşkil  elədi və Baz хaqanı məğlub edib Oğuzların  mərkəzi Ötükən və  çevrəsini  ələ  keçirdilər. Bu məğlubiyyət  nəticəsində Ültəris хaqanın hakimiyyətin  qəbul  etmək məcburiyyətində  qalan  Oğuzlar, Göytürklərin  Qırğız  səfərinə  qatıldılar. Göytürk хaqanlarından Bilgə xaqan zamanında  üsyan  etdilər. Bir il içində bir  neçə  dəfə  hərbə girən  Oğüzlar; yenilərək, geri  çəkildilər. Daha sonra Doqquz-Tatarlar ilə  ittifaq  quraraq Göytürklərlə mübarizə etdilərsə  də  yenə məğlub olaraq, Çin tərəflərə  köç  etdilər. Bir müddət  sonra  təkrar  köhnə  yurdlarına  geri döndülər.
Qızılsəbət
Növləri
[[SS 2 (*
Doqquz Oğuz
Tarixi
Göytürk dövlətinin müstəqilliyi itirdiyi 50 illik dövrdə, uyğurlar Doqquz Oğuz boylarını da tamamilə öz himayələrinə götürərək Tula Çayı sahilində bir bəylik qurdular. Çin tərəfindən dərhal tanınan Uyğur bəyliyi, Altay dağlarını da aşaraq Qərb Göytürk qolu olan On Oxlar ərazisinə daxil olacaq qədər güclənmişdi. Lakin Aşina ailəsindən Kutluq xaqanın (İlteriş xaqan) 681-ci ildə Göytürk elini təkrar bir yerə toplaması nəticəsində uyğurlar, Göytürk birliyinə qatıldılar.
Qızılsəbət
Haqqında
Bu cinsə təxminən 130 növə yaxın çoxillik ot bitkisi daxildir. Onların vətəni Şimali Amerika, Avrasiyanın mülayim iqlim zonaları və Cənubi Amerika dağlarıdır. Kanada qızılsəbəti (S. canadensis) — hündürlüyü 180 sm-ə çatan kökümsovlu, çoxillik bitkidir. Sarı rəngdə olan xırda səbət gülləri piramidaşəkilli çiçək qrupunda toplanmışdır.
Doqquz Oğuz
Tarixi
Daha sonra uyğurlar və Doqquz Oğuz boyları, Göytürklərin çöküşündə əhəmiyyətli rol oynadılar. Orhun Kitabələri onların qiyamları haqqında xeyli çox məlumat təqdim edər. Məsələn dövlətin ən güclü xaqanı olaraq gözə dəyən Kapqan xaqan Doqquz Oğuz boylarından Bayırkuların pusqusunda öldürülmüşdür. Göktürk dövlətinin çöküşü zamanı, 740-cı illərdə Uyğurlar Göytürklərin əleyhinə yenidən gücləndilər. Göytürklərin yaxşıca zəiflədiyindən faydalanan uyğurlar, Basmıl və Qarluq boylarıyla ittifaq yaradaraq son Göytürk xaqanları Ozmış və Pomeini öldürdülər. Əvvəlcə Basmıl rəhbərini xaqan elan edən uyğurlar, pillə olaraq istifadə etdikləri bu xaqanı öldürərək öz yabguları Kutluq Müdrik Külü Göytürklərin (Hunların da) paytaxtı olan Ötükəndə xaqan elan etdilər (745-ci il). Beləcə Ötükəndə Uyğur xaqanlığı dövrü başlandı.
Qızılsəbət
Haqqında
Bitkinin vətəni Kanada, ABŞ-nin şərqi və Meksikanın şimal-şərq vilayətləridir. Gülçülükdə Kanada qızılsəbəti 1648-ci ildən istifadə olunur. Çiçəklərinin hündürlüyü, forması, ölçüsü, rəngi və müxtəlif çiçəkləmə vaxtına görə fərqlənən hibrid bağ formaları vardır.
Doqquz Oğuz
Tarixi
Doqquz Oğuzlar  zaman-zaman uyğurlara qarşı da üsyan etməkdən  geri  durmadılar. Köhnə müttəfiqləri Doqquz Tatarlar ilə birləşərək Uyğur  хaqanı  Moyunçura qarşı cəbhə  aldılar. Zaman-zaman Çinə  getdilər. Daha sonra Çindən çıхaraq köhnə yurdlarına  geri  döndülər.Uyğur  dövlətinin çökməsi üzərinə basqıya düşərək  Sır-Dərya  (Seyhun)  kənarına və  onun quzeyindəki çöllərdə  yerləşdilər. X yüzildə, köçəri  həyatı buraхaraq, oturaq  yaşam sürməyə başladılır.
Qızılsəbət
Haqqında
Qızılsəbət qələmlə çoxaldılır. Gövdənin aşağı  hissəsində  yerləşən  yarpaqları  uzunsov  lansetvari, yuxarıdakılar isə  enli  lansetvaridir. Çiçəkləri boru  və  dilşəkilli  olub,  sarı  rəngdədir. Səbətciyi uzunsov süpürgəvari  çiçəkdir. İyul-avqust aylarında  çiçək  açır,  avqust-sentyabrda  meyvəsi yetişir. Adi qızılsəbət  Azərbaycanın  Quba,  Lənkəran  rayonlarında  yayılmışdır. Bitkiyə orta  dağlıq  zonalardan  başlamış,  subalp sahələrə qədər  rast  gəlmək  olar. Qızılsəbətə ən  çox  meşəliklərdə, kolluqlarda,  dağ  çəmənliklərində,  eləcə  də  bağ  və  bostan sahələrində təsadüf etmək olar.
Qızılsəbət dərman  bitkisi  kimi  elmə  XVI-XVII  əsrlərdən məlum olmuşdur. Hal-hazırda bir sıra Avropa ölkələrində ondan hazırlanan preparatların köməyilə bir çox xəstəliklər müalicə olunur. Dərman məqsədləri  üçün  bitkinin  yuxarı  hissəsində  yerləşən  və  yarpaqlarla  əhatə  olunan budaq və çiçəklərindən  istifadə  olunur. Dərman üçün  bitkini  çiçək  açan  zaman  toplamaq  məsləhətdir. Bitkini çiçəyi  solan  zaman  topladıqda  isə  qurudulmuş  xammal  didilir,  dağılmağa  başlayır. Toplanmış xammal daimi mehvuran kölgə yerlərdə qurudulmalıdır.
Qızılsəbət otunun  tərkibində  efır yağı, flavonoidlər,  acımtıl  maddə  və  fenol  birləşmələri  aşkar  edilmişdir. Bitkidən hazırlanan  cövhər,  dəmləmə,  məlhəm  və  preparatlardan  bir  sıra  xəstəliklərdə  -  soyuqdəymədə,  sidikqovucu,  ödqovucu,  büzüşdürücü  vasitə  kimi  istifadə  edilir. Bundan başqa  bitkidən  hazırlanan  preparatlar  böyrək,  sidik  kisəsi  və  öd  yollarında  olan  daşların əridilib  orqanizmdən  kənar  edilməsində  işlədilir.
Qızılsəbət preparatlarından  istifadə  edən  zaman  sidiyin  qələvilik  xüsusiyyətləri  artır,  bunun  nəticəsində  urat  və  oksalat  turşuları  parçalanıb  həll  olunaraq böyrəkdən təmizlənir. Bundan əlavə bitkinin dəmləmə və cövhərindən sidik kisəsi, prostat vəzinin xroniki  iltihabı,  plevrit,  pielonefrit  və  s.  xəstəlikləri  də  müalicə  edirlər.
Cəlayir (Əhər)
Cəlayir - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 86 nəfər yaşayır (16 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Əhər şəhərindən 22 km şimal-şərqdədir.
Madlen Lui
Haqqında
Madlen Lui 1871-ci ildə anadan olmuş, Paris və Roma universitetlərində oxumuş, I Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. 1924-1928-ci illərdə Fransa parlamentinin üzvü olmuşdur. XVIII əsr Fransa burjua inqilabı üzrə XX əsrin ən tanınmış mütəxəssislərindən biri hesab olunur. 1917-ci ildən Fransa akademiyasının üzvü seçilmişdir.
Madlen Luinin ən monumental tədqiqatı 16 cilddən ibarət "Konsulluq və imperiya tarixi" əsəridir. Tarixçinin fikrincə, XVIII əsr Fransa Burjua inqilabı ilk mərhələsində əsl azadlıq və demokratiya ideyalarını həyata keçirib bütün fransız xalqının arzularını ifadə etmişdir. Lakin inqilabın sonrakı hadisələri Fransa tarixinin ən qara səhifələridir. Robespyer, Demulen, Marat kimi bir dəstə şöhrətpərəst və avantürist hakimiyyət hərisləri qara kütləni öz arxasınca çəkib qanlı terror və qəddarlıq əməlləri törətdilər. Nəticədə, inqilab ilk mərhələsində əldə etdiyi bütün nailiyyətlərini itirdi. Yakobinlər azadlıq və bərabərlik şüarlarını zorla həyata keçirmək naminə hər cür azadlığı boğub ədalət hisslərinin kökünü kəsdilər. Nəticədə fransız xalqı haqlı olaraq onlardan üz çevirdi.
Madlen yazır ki, inqilabın ideallarını əslində I Napoleon həyata keçirdi. O, nəinki azadlıq və demokratiya ideallarını bərpa etdi, həm də Fransaya əzəmət gətirdi.
I Napoleonu inqilabi ruhun təmsilçisi hesab edən tarixçi Fransa imperatorunun parlaq boyalarla təsvir edir. Madlen Fransa oxucularının ən sevimli tarixçilərindən biridir.
Madlen Lui 1956-cı ildə vəfat etmişdir.
Mənbə
Əlisa Nicat. Dünya tarixçiləri. Bakı,1998.
Vəhşi at
—  cinsinə aid otyeyən təkdırnaqlı məməli heyvan növü. Vəhşi at müasir atların əcdadı hesab olunur.
Vəhşi atların bir neçə yarımnövü mövcud olmuşdur. Onlardan yalnız 3-ü dövrümüzədək yaşamağı bacarmışdır.
Nazim Süleymanov
Süleymanov Nazim Hacıbaba oğlu — azərbaycanlı futbolçu, futbol məşqçisi.
Həyatı
Nazim Süleymanov 1965-ci il fevralın 17-də Sumqayıt şəhərində anadan olub. 8-9 yaşlarından "Neftçi"nin Sumqayıtdakı akademiyasında futbola başlayan Nazim 17 yaşında "Neftçi İSM"in komandasında debüt edir.
Futbol karyerası
İstedadlı futbolçu mütəxəssislərin diqqətini cəlb edir və SSRİ çempionatının ikinci liqasının 9-cu zonasında yarışan Avtomobilçi (Mingəçevir) klubunun heyətinə cəlb olunur. İnamlı oyunu ilə seçilən Nazim Azərbaycanın birinci komandası Neftçi klubuna dəvət alır. Bakı təmsilçisinin heyətində minlərlə futbolsevərin rəğbətini qazanan Nazim Süleymanovun adı indi də sevilərək səslənir.
Nazim Süleymanovun karyerasının ən uğurlu illəri Rusiya çempionatında çıxışı ilə bağlıdır. 1996-cı ildə Alaniya Vladiqafqaz ilə Rusiya çempionu titulunu qazanan Nazim Süleymanov eyni zamanda Rusiya çempionatının ən sərrast futbolçusu kimi tarixə düşür. Bu unudulmaz futbolçunun karyerasında Spartak Moskva, Jemçujina-Soçi kimi klubların adı var.
Nazim Süleymanov 2023-cü ildə dərc olunmuş Rusiya tarixinin ən çox qol vuran legionerlərin yeni siyahısında 10-cu yeri tutub. Süleymanov artıq 23 ildir legioner-bombardirlərin siyahısında yerini saxlayıb. O, bu reytinqə düşən ilk və hələlik sonuncu azərbaycanlıdır. Süleymanov "Spartak" Vladiqafqaz/"Alaniya" və "Jemçujina" klublarında meydana çıxdığı 150 oyunda (1991-2000-ci illərdə) 50 qol vurub. Bu nəticə ilə o, hazırda 10-cu pilləni tutur.
Məşqçi karyerası
Oyunçu karyerasının bitirən Nazim Süleymanov məqşçilik fəaliyyətinə start verir. Rusiya çempionatında yarışan Jemçujina-Soçi klubunun əvəzedici heyətinin məşqçisi təyin olunun Nazim Süleymanovun komandası "Cənub" çempionatında 9-cu yerdə qərarlaşır. Növbəti il Vətənə dönən Süleymanov yenicə yaranmış Xəzər-Lənkəran klubuna baş məşqçi təyin olunur. Bir mövsüm bu komandanı çalışdıran mütəxəssis müvəqqəti olaraq Azərbaycan milli komandasına baş məşqçi təyin olunur. Nazim Süleymanovun daha sonra çalışdığı məkan Bakı futbol klubudur. O, həmin klubun gənclər komandasını çalışdırmışdır.
2022-ci ilin sentyabrında o, “Ximki”nin gənclər komandasına başçılıq edib, 2023-cü ilin fevralından aprel ayına qədər “Ximki-M” İkinci Liqa komandasının baş məşqçisi olub, sonra “Ximki U19”a qayıdıb.
Maraqlı faktlar
Nazim Süleymanov tək futbolda deyil, eyni zamanda güləşdə də uğur qazanıb. O, sərbəst güləş üzrə Mingəçevir çempionu titulunun sahibidir.
Saulius Şaltyanis
Saulius Şaltyanis (Saulius Šaltenis; ) — Litva nasiri, dramaturq, ssenarist; Litva Respublikasının mədəniyyət naziri (1996–1999); Respublika mükafatı laureatı (Litva SSR Dövlət Mükafatı; 1973).
Həyatı
1969–1972-ci illərdə Litva kinostudiyasında ssenari kollegiyasının redaksiyasında işləmişdir. 1971-ci ildən Litva Yazıçılar Birliyinin üzvü.
1988–1990-cı illərdə Sayudis Seyminin üzvü olmuşdur. 1989-cu ildə Arvidas Yuozaytis və Saulius Stoma ilə birlikdə həftəlik "Šiaurės Atėnai" ("Şimali Afina") adlı mədəniyyət qəzetini təsis etmiş və 1990–1994-cü illərdə onun redaktoru olmuşdur. 1990–1992-ci illərdə Litva SSR Ali Sovetinin deputatı, Litvanın müstəqilliyini bərpa etmək aktını imzalamışdır.
1994–1996-cı illərdə gündəlik "Lietuvos aidas" ("Litvanın əks – sədası") qəzetinin baş redaktoru olmuşdur.
1992–1996 və 1996–2000-ci illərdə Litva Parlamentinin üzvü olmuşdur. 1996–1999-cu illərdə Gediminas Vaqnorius hökumətində mədəniyyət naziri vəzifəsini tuturdu. 2000-ci ilə qədər Vətən Birliyinin (Litva mühafizəkarları) üzvü idi, partiyanın sədr müavini olmuşdur.
Yaradıcılığı
1961-ci ildə əsərləri ilk dəfə çap olundu. Qısa hekayələr, povestlər, romanlar və pyeslərin müəllifidir. Onun ssenariləri əsasında "Kişi yazı" ("Vyrų vasara", 1970, A. Yurovski ilə birgə), Herkus Mantas ("Herkus Mantas", 1972), "Xətti çəkərək" ("Ties riba", 1972, Qriqori Kanoviç ilə birgə), "Fındıq çörəyi" ("Riešutų duona"; 1977) və s. kinolar çəkilmişdir.
Atriplex argentea
(Atriplex argentea) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aran
Toponimi qıpçaqların uran tayfasının adı ilə bağlayırlar. Türk dillərində aran sözü "düzənlik, isti yer, qışlaq yeri, tövlə" mənalarında işlənir. Azərbaycan ərazisində bu sözlə bağlı butun coğrafi obyekt adlarında həmin məna özünü doğruldur.
Vasif Muradzadə
Vasif Almas oğlu Muradzadə — psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
Həyatı
Vasif Almas oğlu Muradzadə 1964-cü il aprelin 8-də Xaçmaz rayonunun Çiləgir kəndində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə orta məktəbi bitirib, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. I kursu bitirdikdən sonra, 1983-1985-ci ilərdə könüllü olaraq hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidməti başa vurub, təhsilini davam etdirərək 1988-ci ildə Filologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
1988-1990-cı illərdə təyinatla Xaçmaz şəhər 3 saylı orta məktəbində Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi, komsomol təşkilat katibi işləmişdir. 1990-1991-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetində təşkil edilmiş Psixologiya kursunda oxumuş və həmin kursu “Praktik-psixoloq” ixtisası ilə bitirmişdir.
1991-1995-ci illərdə Xaçmaz rayon Təhsil Şöbəsində Psixoloq-metodist işləmiş, ictimai əsaslarla hərbi işlər üzrə inspektor vəzifəsini icra etmiş, eyni zamanda yarım stavka dərs demişdir. Həmin illərdə Azərbaycan İstedad Assosiasiyasının fəal üzvlərindən olmuş və respublikanın orta məktəblərində istedadlı gənclərin üzə çıxardılmasında yaxından iştirak etmişdir.
1995-2001-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Quba filialında baş laborant, tam ştatla müəllim, tədris şöbəsinin metodisti, ictimai əsaslarla dekan, kafedra müdiri vəzifələrində çalışmışdır.
2003-cü ildə dissertanturaya qəbul olunmuş və ADMİU-da “Tələbələrdə yaradıcı təxəyyülün inkişaf xüsusiyyətləri” (elmi rəhbər psixoloq. elm. dokt. prof. Ə.Ə.Əlizadə) adlı dissertasiya mövzusu təsdiq olunmuşdur. 2003-2007-ci illərdə elmi-tədqiqatla bağlı Bakı Dövlət Universitetinin “Coğrafiya” fakültəsində və Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Quba filialında psixoloji fənnləri saat hesabı yolla tədris etmiş və eksperimentlər aparmışdır. Həmin illərdə elmi mənbə və jurnallarda 2 məruzə-tezis və 11 məqalə çap etdirmişdir.
2007-ci il aprelin 21-də Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində N.02.014 saylı dissertasiya şurasında “Tələbələrdə yaradıcı təxəyyülün inkişaf xüsusiyyətləri”(19.00.01-ümumi psixologiya, şəxsiyyətin psixologiyası, psixologiyanın tarixi və nəzəriyyəsi) mövzusunda namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə edərək, psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
2007-2008-ci illərdə saat hesabi yolla Bakı Müəllimlərin İxtisasartırma İnstitutunun nəzdindəki kurslarda “Tarix-Coğrafiya” müəllimlərinə psixoloji xidmətlə bağlı mühazirələr söyləmişdir.
2007-2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Tədris Şöbəsində metodist, eyni zamanda 0,5 ştat vahidi ilə “Psixologiya” fənni üzrə müəllim, əvəzçiliklə dekan müavini, tədris işləri üzrə rektorun referenti vəzifələrində çalışmışdır. 2008-2009-cu illərdə Azərbaycan Turizm İnstitutunda 0,5 ştat əvəzçiliklə və saat hesabı yolla müəllim işlədiyi dövrdə turizm ixtisaslarında təhsil alan bakalavr tələbələr üçün “Psixologiya”, “Peşə etikası” fənn proqramlarını hazırlamış, vaxtaşırı dövri mətbuat, qəzet və elmi jurnallarda məqalələr dərc etdirmiş, televiziya və radio kanallarında psixoloji problemlərlə bağlı çıxışlar etmişdir.
2010-2011-ci tədris ilindən etibarən Azərbaycan Turizm İnstitutunun “Turizmdə menecment və marketinq” kafedrasında tam ştatla baş müəllim vəzifəsində çalışmış və kafedranın dosenti seçilmişdir. 2012-2013-cü tədris ilindən hal-hazıra kimi isə “Beynəlxalq münasibətlər” kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır. Əsas işilə bərabər Turizm bələdçiləri kursunda saat hesabı yolla mühazirələr söyləyir, Respublika Gənclərinin İnkişaf Mərkəzi xətti ilə təşkil edilmiş qruplarda (ayrı-ayrı ali məktəblərin konfrans zallarında) psixoloji hazırlıqla bağlı çıxışlar edir, treninqlər keçirir.
Azərbaycan Turizm İnstitutunda işlədiyi (2008-2013-cü illər) müddətdə 7 fənn proqramı qrif alaraq, çap olunmuş, 2 metodik vəsait və bir dərs vəsaiti isə qrif alaraq nəşr olunmuşdur. Vaxtaşırı beynəlxalq konfranslarda iştirak edir, həmçinin elmi məqalələrlə qəzet və jurnallarda çıxışlar edir.
Ailəlidir, iki övladı var.
Pentacalia riotintis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aliyə Qarayeva
Aliyə Nurqayan qızı Qarayeva (Aliä Nurgayan qızı Gäräyeva)— 1 yanvar 1988-ci ildə Rusiya SFSR-nın Yekaterinburq şəhərində anadan olmuşdur. Tatar əsilli Azərbaycanlı bədii gimnastdır. Dünya Çempionatının 1 qat gümüş və 7 qat bürünc medalçısıdır. 2007-ci ilin Avropa Çempionudur. Azərbaycanı 2008 və 2012-ci ildə Olimpiya Oyunlarında təmsil etmişdir.
Həyatı
Aliyə Qarayeva 1 yanvar 1988-ci ildə Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının Yekaterinburq şəhərində Tatar ailəsində anadan olmuşdur.
Karyerası
Aliyə Qarayeva ilk uğurunu 2007-ci ildə qazandı. Aliyə xanım Qran-Pri yarışında 2 bürünc medal qazandı. Həmin il həmçinin Bakıda Avropa Çempionatında iştirak etdi. Aliyə Qarayeva Komanda yarışlarında bürünc medal qazandı. Gimnastika ipində isə Aliyə xanım 18.150 xal toplayaraq qızıl medala sahib çıxdı. O Bədii Gimnastikada Avropa Çempionu olan ilk Azərbaycanlı gimnastdır. Həmin ilin son yarışında isə Dünya Çempionatında Komanda yarışlarında bürünc medala layiq görülüdü.
2008-ci il Aliyə xanım üçün daha məsul alındı. O Dünya Kubokunda bürünc medal qazandı. Həmin ilin avqust ayında Aliyə Qarayeva Çin Xalq Respublikasının Pekin şəhərində 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi. O 4 hərəkətin cəmində 69.200 xal toplayaraq 7-ci yeri tutdu və təsnifat mərhələsini uğurla adladı. Finalda isə 69.675 xal toplayan Aliyə Qarayeva 6-cı yeri tutdu.
Olimpiya Oyunlarından sonra 2009-cu ildə Yaponiyanın İse şəhərində Dünya Çempionatında 2 gümüş və 1 bürünc medal qazandı. Aliyə Qarayeva həmin il Dünya Oyunlarında bürünc medala layiq görüldü. Bir ildən sonra isə 2010-cu ildə Aliyə xanım Dünya Çempionatında Moskvada 4 bürünc medal və Avropa Çempionatında Bremendə isə 1 bürünc medal qazandı. 2011-ci ildə Aliyə xanım karyerasında sonuncu dəfə Dünya Çempionatında mükafat qazandı. O Fransanın Monpelye şəhərində bürünc medal qazandı. 2012-ci ildə isə Aliyə Qarayeva Avropa Çempionatında Nijni Novqorodda bürünc medala layiq görüldü və Olimpiya Oyunlarında əvvəl əlavə stimul qazandı. 2012-ci ildə Aliyə Qarayeva 2-ci dəfə Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi. O ilk olaraq təsnifat mərhələsində 111.850 xal topladı. Aliyə xanım bu nəticə ilə 3-cü oldu və finala adladı. Finalda o ən yaxşı hərəkətini lent ilə nümayiş etdi. Aliyə Qarayeva Lent ilə hərəkətlərdə 28.250 xal topladı, amma belə yaxşı nəticələri baxmayaraq o medal qazana bilmədi. O üçüncü yeri tutan Belaruslu Lyubov Çerkaşinadan cəmi 0.125 xal geri qaldı. Beləliklə Aliyə Qarayeva ikinci dəfə iştirak etdiyi Olimpiya Oyunlarında medal qazanmasada 4-cü yeri tutdu və Azərbaycanın ən yaxşı bədii gimnastlarından olduğunu bir daha sübut etdi.
2012 Yay Olimpiya Oyunlarından sonra karyerasını başa vurdu.
Uğurları
Dünya Çempionatı — 2007 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px, 2009 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px, 2010 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Silver_medal_icon.svg|20x20px, 2010 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px, 2010 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px, 2010 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px, 2010 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px, 2011 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px
Avropa Çempionatı — 2007 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px, 2007 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Gold_medal_icon.svg|20x20px, 2009 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Silver_medal_icon.svg|20x20px, 2010 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px, 2012 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px
Dünya Kuboku — 2008 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px
Dünya Oyunları — 2009 link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Bronze_medal_icon.svg|20x20px
Oleq Voronin
Şəxsi həyatı
4 noyabr 1962 ildə Moldaviya SSR Kriulyanı şəhərində (Criuleni) dünyaya gəlmişdir. Moldaviyalı iş adamı, Moldaviya Respublikasının üçüncü prezidenti Vladimir Voroninin oğludur. Ailəlidir, iki uşağı var, Yekaterina və Aleksey.
Voronin Vladimir Nikolayeviç, Oleq Voronin və onun ailəsi öz şəxsi həyatlarını nümayiş etməyi sevmirlər və dəbdəbəli mərasimlərdə iştirak etməkdən çəkinirlər. Konservativ dəyərlərin tərəfdarıdır: “Övladlarıma verdiyim tərbiyə prinsip etibarilə mənim və bacımın aldığı tərbiyədən seçilmir. Eləcə də mənim valideynlərim ənənəvi dəyərlər ruhunda tərbiyə almışlar. Bu dəyərləri mənimsədiyim kimi, onları öz övladlarıma da aşılayacağam"
Karyera və biznes
İşgüzar fəaliyyəti ərzində Oleq Voronin  maliyyə və bank, kənd təsərüfatı, üzümçülük, şərab istehsalı, bitkilərin qorunması, eləcə də elektronika və texnika sahələrində bir çox şirkətlərə rəhbərlik etmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
2007-ci ildə siyasətlə məşqul olmayacığını bəyan etsə də, 2011-ci ilin mart ayında Oleq Voronin Moldova Respublikasının Kommunistlər Partiyasının sıralarına qoşulmuşdur. O, öz qərarını bu cür izah etmişdir: „Hər bir vətəndaş iradəsindən asılı olmadan seçim qarşısında durur: o, ya Moldova ilə, ya da AİA ilə (Avropaya İnteqrasiya Alyansı), ya Moldova ilə, ya da ona qarşı olmalıdır. Mən Moldova ilə olmağı seçdim, qatı düşmənlərimizin deyil, xalqımın yanında olmağı qərara aldım. Moldova dedikdə mən heç də MRKP-nı nəzərdə tutmuram. Bu insanlığazidd rejimə göstərilən müqavimətin bir çox formaları var. MRKP bu formaların ən vacibi və güclüsü  olaraq“. Hesab edir ki, iqtisadi cəhəddən zəif inkişaf etmiş ölkələrdə dövlət siyasəti sosial-demokratik doktrinaya yaxın olmalıdır.“
Sahibkarlıq fəaliyyəti və istintaqlar
Bu bank 1993-cü ildə „Vneşekonombank“ın Moldaviya filialının keçmiş əməkdaşları tərəfindən yaradılmışdır. Onların bu təşəbbüsünü dünyamiqyaslı "Krikov"kombinatı, Ungen xalça kombinatı, İnkon şirkəti, Kişinev tütün kombinatı kimi böyük müəssisələr və özəl firmalar dəstəkləmişdir. Bankın səhmdar tərkibi daim dəyişsə də, səhmdarların adları həmişə məlum olurdu. QSMK-nın verdiyi məlumata görə Oleq və Vladimir Voroninlər heç bir zaman FinComBankın kontrol aksiya paketinə sahib olmayıblar. Bankın səhmdarları arasında tanınmış Moldaviya sahibkarları, hətta MRKP-nın opponentləri, məsələn Moldaviyanın keçmiş baş naziri İon Sturzada olmuşdur. MRKP-nin hakimiyyətdə olduğu dövrdə Oleq Voronin öz ünvanına səslənən tənqid və şayiələrə reaksiya vermirdi, çünki təziq altında atasının, prezident Voroninin, və MRKP-nin olduğunu hesab edirdi, buna görə də siyasi prosseslərə qarışa bilmirdi.
„Ölkənin ən imkanlı şəxsisinizmi?“ sualına cavab verərkən Oleq Voronin „Sadə vətəndaşla müqayisə etsək kasıb deyiləm. Lakin məşhur qaçaqmalçıların və reyderlərin timsalında Moldovanın qauleiterləri və onların əhatəsi ilə müqayisə apardıqda bütün  vətəndaşlar kimi məni də səfil  adlandırmaq olar.“ - söyləmişdir.
2010-cu ilin əvvəlində Kişinev nəşriyyatlarındandan birində Oleq Voroninə aid olan bir bank kartından çıxrılan  xərclər  anonim dərc olunmuşdur.
Müstəqil siyasi analitiklər o vaxtlar qeyd etmişdilər ki, yuxarıda adı çəkilən məqalə və istintaq işləri 2009-cu ildə keçirilmiş parlament seçkilərindən sonra parlament koalisiyalarının yaranma və nüfuz dairələrinin parçalanması dövrünə təsadüf etmişdir.
Onların fikrincə bu MRKP-yə və onun liderinə təziq göstərmək üçün görülmüş tədbirlərdən biri idi.
Kiçik Voronin o vaxtlar bildirmişdir ki, onun başqa soyadı olsaydı, bu ölkədə heç bir problem yaşamazdı.
Moldovanın sabiq prezidenti Vladimir Voroninə qarşı aparılan istintaqa münasibətini bildirərkən Oleq Voronin burada siyasi amillərin olduğunu söyləmiş  və bunu mövcud hakimiyyətin, eləcə də onun tərəfindən idarə olunan hüquq-mühafizə orqanlarınının  Voroninlər ailəsinin üzvlərinı nüfuzdan salmaq cəhdləri kimi qiymətləndirmişdi.
İki il aparılan istintaqdan sonra cinayət işləri cinayət tərkibinin olmadığına görə bağlanmışdır. Apelyasiya palatası vergilər orqanlarının Oleq Voronin tərəfindən elan edilməmiş gəlir vergisinin artırılması haqqında verilən qərarını  ləğv etmiş  və vergilər orqanlarından  vurduqları mənəvi ziyana görə kompensasiya kimi cərimə ödəmələrini tələb etmişdir.
Oleq Voroninin adı Forbs kimi reytinqli jurnalların heç birində dövlətli şəxslərin siyahısında səslənməmişdir.
Onun üzərinə yazılan bank hesbları və xaricı əmlakı haqqında məlumatlar heç bir sənədə əsaslanan təsdiqini tapmamışdır.
Nüfuz və mükafatları
2012-ci ildə Oleq Voronin milli televiziya kanallarının biri tərəfindən "İlin ən yaxşı iş adamı" adına layiq görülmüşdür.
Oleq Voronin bu mükafatı ölkədə fəaliyyət göstərən sahibkarları ələ salma kimi qiymətləndirmişdir və « Hamımız bilirik ki, ölkədə yeganə gəlir yeri reyderlik, qaçaqmalçılıq və büdcə vəsaitlərinin oğurlanmasıdır. Məhs bu nominasiyalara görə də Publika kanalı müsabiqə təşkil etməli, və namizədləri sahibkarların arasında deyil parlament və hakimiyyət dəhlizlərində axtarmalı idi.» - söyləmişdir.
Xeyriyyəçiliyi
Oleq Voronin yaxınları arasında xeyriyyəçiliyi, əsasən sosial yardım layihələri, məbədlərin və kilsələrin tikintisində iştirakı ilə tanınır. Uzun illər ərzində o, məşhur Moldaviya idmançısı Olqa Kristya və digər idmançılara maddi dəstək göstərir.
Himayədar vəsaitlərin çox hissəsi sosial MRKP-nin kənd yerlərində apardığı sosial proqrammlara yönəldilir.
Cəmilə Bayramova
Cəmilə Əsədulla qızı Bayramova ( 20 iyul 1957, Bakı) — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).
Həyatı
Bakı Xoreoqrafiya Məktəbini bitirmişdir (1975). 1975-1991 illərdə Azərb. Dövlət Rəqs Ansamblında işləmişdir. 1999 ildən Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında rəqqasə işləyir. Xəzər Universiteti qızlardan ibarət rəqs ansanblını yaratmış, orada müəllimlik etmişdir.
Atriplex bunburyana
(Atriplex bunburyana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Emmerson Mnanqaqva
Emmerson Dambudzo Mnanqaqva (15 sentyabr 1942-ci il, Zvişavane, Zimbabve) — Zimbabve dövlət xadimi, siyasətçi. 24 noyabr 2017-ci ildən Zimbabvenin prezidenti. 19 noyabr 2017-ci ildən ZANU partiyasının sədri. .
Emilia bampsiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əliklilər
Əliklilər və ya İlaqar — "Şahdağ milli etnik qrupu" kimi fərqləndirilən Azərbaycanın milli etnik nümayəndələri
Dördqanad sofora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xalıkeşan nekropolu
Haqqında
Nekropol şərti olaraq çayın adı ilə adlandırılmışdır. Əslində Xaraba Gilan şəhər yerinə aiddir. Şəhərə qərbdən giriş yolu nekropolun üstündən keçdiyindən qəbirlər güclü dağıntıya məruz qalmışdır. Nekropolun yerləşdiyi dağ müxtəlif qalınlıqlı sal daş qatlarından ibarətdir. Qəbirlərin qurulmasında bu daşlardan istifadə olunmuşdur. Nekropolun çox hissəsi dağıldığından yalnız bir neçə, nisbətən salamat qalmış qəbir tədqiq edilmişdir. Bəzi qəbirlərin örtük daşlarının bir hissəsi salamat qalmışdır. Qəbirlərin dördbucaqlı planda qurbangahları vardır. Quruluşuna və planına görə Muncuqlutəpə qəbirlərinə oxşayırlar. Lakin Xalıkeşan qəbirlərinin giriş yolu yoxdur. Qəbirlərin çoxunun və qurbangahların divarları yanı üstə dikinə qoyulmuş sal daşlardan ibarətdir. Bəzi qəbirlərin divarları bir neçə qat həmin daşlarla işlənmişdir. Xalıkeşan nekropolundan əldə edilən tapıntılar əsasən qara boz və çəhrayı rəngli keramika məmulatından, tuncdan hazırlanmış xəncər, qolbaq, sırğa və sancaqdan və müxtəlif bəzək əşyalarından ibarətdir. Bu materialların oxşarlarına Naxçıvanın həmdövr abidələrində və Urmiya gölü hövzəsi abidələrinin materiallarında rast gəlinir. Əldə olunan arxeoloji materiallar Xalıkeşan nekropolunu e.ə. II minilliyin sonu, I minilliyin əvvəllərinə aid etməyə imkan verir.
Atriplex californica
(Atriplex californica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Maxta
Maxta — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunun Maxta kənd inzibati-ərazi vahidi Şərur rayonunun tərkibinə verilmişdir.
Etimologiyası
Naxçıvan MR Şərur rayonunda kənd kimi mövcud olan Maxta adı qrammatik formasına görə Maxta/maq-tağ/q/ şəklində olmaqla iki hissədən ibarətdir. Sözün ilk hissəsi olan max-maq formasının danışıq şəkli (şifahi nitq) hesab edilməlidir. "Tağ/taq/" isə tağ, qol, hissə mənası verir. Avesta abidəsi ilə əlaqədar dini ayinləri icra edən şəxslərə "maq" deyilirmiş. Bu söz sonralar öz mənalarını genişləndirərək kahinlik, kahin kasta (Midiyada və İranda), həmçinin Məzdəkiliyin ardıcıllığı və s. kimi mənalar daşımışdır. Maq sayılan şəxs cadugər (əslində bu türkəçarə, müalicə, dini müalicə məqsədilə işlər görən mənası kimi nəzərdə tutulmalıdır), sehrbaz, astroloq və b. mənalar vermişdir. Latınca maqus, yunanca maqos termini hesab olunur. Bu söz Herodotun "Tarix" kitabında Midiya tayfalarından biri kimi qeyd olunmuşdur. İranda və Azərbaycanda Parfiya və Sasanilər zamanı Zərdüştlük təlimi (e.ə. 3-eranın 7-ci əsri) maqlara məxsusdur. Makedoniyalı İskəndər Persopolda Əhəmənilərin sarayını yandırarkən Avestanın ilkin variantı da yanmış (е.ə. 330-cu ildə) həmin kitabı sonralar maqların hafizəsindən toplayıb bərpa etmişdilər. Q. Qeybullayev qeyd edir ki, ərəb istilası zamanı Ərəbistandan işğal olunmuş digər ərazilərə siyasi hakimiyyətə kömək məqsədilə tayfalar köçürülüb. Bu günkü Şərur rayonunda olan Ərəbyengicə, Şahtaxtı kəndi ilə üz-üzə Ərəblər (Arazın o tayı) kəndi bu toponimlərdəndir. Maxta kəndi vaxtilə maq dini mərkəzi, yaxud dini-siyasi mərkəz kimi özünü göstərmişdir. Lakin demək olmaz ki, bura mütləq haradansa adamlar köçürülmüşdür. Çünki, Zərdüştlüyün vətəni elə Azərbaycan hesab olunur. Lakin adın atəşpərəstlik mərkəzi olması yerli əhalinin də inancları sayəsində mümkün idi. Maxta toponimi öz qədimliyi etibarilə eradan əvvəllərə aiddir, yaxud eranın IV əsrində Məzdəkiliyin süqutundan əvvələ mənsub olmaqla ən qədim toponimlərdəndir.
Tarixi
Şərur rayonunun Maxta kəndindən qərbdə, Araz çayının sol sahilində yerləşir. İlk Tunc dövrünə aid yaşayış yeridir. 1985-ci ildə qeydə alınmışdır. Yer səthindən 2 m hündürlükdəki təpədən ibarət olub, əkin sahələri, qərb tərəfdən kanalla məhdudlaşır. Onun cənub-qərb hissəsi dəmiryolu çəkilərkən dağıdılmışdır. Yaşayış yerinin salamat qalan hissəsinin sahəsi 3 ha-dır. 1988-1989-cu illərdə V.H.Əliyev və S.H.Aşurov tərəfindən yaşayış yerində 100 m² sahədə tədqiqat işləri aparılmış, daş təməl üzərində çiy kərpicdən hörülmüş tikinti qalıqlarına, gil qab parçalarına və ocaq qurğusunun hissələrinə rast gəlinmişdir. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində boz rəngli qab nümunələri, dən daşları, həvəng və dəstələr, obsidian və çaxmaqdaşıdan hazırlanmış oraq dişləri, obsidian ox ucluqları, sürtgəclər və s. əldə olunmuşdur. Kəşfiyyat xarakterli tədqiqatlar zamanı yaşayış yerinin əhatə etdiyi ərazidə daşdan tikilmiş qədim məbəd, onun içərisində isə daş bütlər aşkar edilmişdir. Abidə e.ə. III minilliyə aid edilir. Yaşayış yerinin keramika məmulatı və tikinti qalıqları Kür-Araz mədəniyyətinin orta mərhələsinə aiddir.
Əhalisi
Əhalisi 2303 nəfərdir.(2009 - cu il)
İqtisadiyyatı
Maxta kəndində uzun müddət Maxta üzüm emalı zavodu fəaliyyət göstərmişdir. Hazırda zavod fəaliyyət üçün hazırdır.
Lima
Lima Perunun paytaxtı.Şəhər sakit okeandan 12 km şərqdə Kallau çayının limanında yerləşir.Lima 21-ci əsrin ən sıx şəhərlərindən biridir.Əhalisinin sayı 7.368.069 nəfərdir.
Məmmədsabir
Məmmədsabir — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd.
Tarixi
Tiflis müsəlman sultanlığından bir qrup müsəlman seyidi İrəvana, sonrada Şərura yerləşmişdir. Xan soyundan olan Məmməd (oğuz) və Sabir (hun) əmioğluların şərəfinə belə adlanırdılar.
Bir sıra dövrlərdə bu əraziyə yeni qohumları gəlməklə digər türklərlə də qaynayıb qarışmışlar.
Toponimikası
Şərur rayonunun Qarxun i.ə.v. də kənd düzənlikdədir. XIX əsrin II yarısında 21 tüstüdən ibarət olan yaşayış məntəqəsi kimi adı çəkilib. Oykonim Məmmədsabir antroponimi ilə bağlıdır.
Əhalisi
Əhalisi 1055 nəfərdir.(2009-cu il)
İqtisadiyyatı
Əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olurlar.
Yeni Yomaş (Şaran)
Yeni Yomaş — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Miçurinsk kənd şurasının tərkibindədir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlar (93%) üstünlük təşkil edir.
Aşikaqa şoqunluğu
Aşikaqa şoqunatı – Yaponiyada mövcud olmuş şoqunat.
Ümumi məlumat
Minamoto dövrü (1192—1333)ndən sonra gələn yapon şoqunatının ikinci böyük mərhələsi Aşikaqa şoqunatı kimi tanınır. O iki yüz ildən çox davam edib. Sülalənin əsasını qoyan Aşikaqa Takauci şoqunun qərargahını Kamakuradan, yenidən Yaponiyanın paytaxtı olan Kyotoya keçirdi. Şoqun sarayı Kyotonun rayonlarından biri Muromatidə yerləşirdi. Bu mərhələnin adı da burdan yaranıb- "Muromati mərhələsi".
Xüsusiyətləri
Aşikaqa mərhələsi yapon şoqunat tarixində san ki ara dövrü vəziyətini tutur. Yapon şoqunatının başlanğıc dövrü ilə onun son dövrü arasında bir növ körpü olaraq, onu fərqləndirən cəhət odur ki, bu mərhələdə(XIV-ci əsrin ortasından XVI-ci əsrin ikinci yarısına qədər) ölkənin sosial-siyasi və iqtisadi həyatı durğunluq dövrü yaşayır.
Ancaq XVI-cı əsrin ikinci yarısı mərhələsi istisna təşkil edir. Bu zaman hadisələr çox sürətlə cərəyan edirdi. Əslində bu dövrü ancaq şərti olaraq Aşikaqa dövrünə aid etmək olar: həmin vaxta qədər Aşikaqa evindən olan şoqunlar artıq demək olar ki hakimiyəti tamamilə itirmişdilər. Onlar hadisələrin iştirakçıları deyil, şahidləri idilər.
Bir çox yapon alimi XVI sərin sonuncu rübünü(1573 cü ildə Aşikaqa sülaləsinin sonuncu şoqunu devriləndən sonra və 1603-cü ildə Tokuqava evindən olan ilk şoqunun elan olunmasına qədər), şəxsi diktaturalar dövrü adı ilə xüsusi mərhələyə ayırılar.
Şoqunat sistemi şəxsi diktaturadan başqa bir şey deyildi, hərçənd ki müəyyən feodal sülalənin hakim mövqyini əks etdirirdi. Aşikaqa feodal evinin tarixində təxminən otuz illik bir mərhələ, şoqun Yesimitsunun hakimiyəti illəri (1379-1408) xüsusi qeyd edilir. Yesimitsu ilk olaraq imperatorluğun iki düşmənçilik edən qanadını barışdırmaq qərarına gəldi. Yaponiyada şoqunat yaranandan sonra öz talyi ilə barışmaq istəməyən imperatorlar və şoqunlar arasında ədavət və nifaq ara vermirdi. İmperatorlar heç də ancaq dövlət dininin başçısı rolu ilə barışmaq istəmirdilər.
Kemmu bərpası
Şoqunata qarşı ilk çıxış edənlərdən biri imperator Qodayqo idi. O zaman gerçək hakimiyət, nümayəndələri Kamakura şoqunatı dövründə vacib sikken(reqent) vəzifəsini və titulunu özlərində saxlayan, Hoco evinin əlində idi. Hoco klanı Kamakura şoqunatı dövrü  belə yüksək  vəziyyətə ona görə nail olmuşdu ki, qoşun yığaraq və Yeritomonun tərəfində savaşaraq   Minamotonun hakimiyət uğrunda mübarizəsinə fəal dəstək verirdilər.
İradə Bəxtiyeva
Bəxtiyeva İradə Ağaməlik qızı (d.1960) — Azərb. SSR Ali Sovetinin (11-ci çağırış) deputatı
Həyatı
1978-ci ildən əmək fəaliyyətinə Bakı Uşaq Paltarları Tikiş İstehsal Birliyində başlamışdır. Azərb. SSR Ali Sovetinin (11-ci çağırış) deputatı, Ali Sovetin Xalq istehlakı malları və əhaliyə xidmət komissiyasının üzvü olmuşdur.
Səytək (Baltas)
Səytək — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd, Səytək kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (92 %) üstünlük təşkil edir.
Başe de Meziriak
Klod Qaspar Başe de Meziriak (9 oktyabr, 1581 – ö. 26 fevral, 1638) — fransız riyaziyyatçısı və şairi.
thumbnail
Roman Nəsirov
Roman Nəsirov (tam adı Roman Mixayloviç Nəsirov; d. 3 mart 1979-cu il) — Ukrayna Ali Radasın ın VII çağırış deputatı.
Həyatı
Roman Nəsirov 3 mart 1979-cu ildə anadan olmuşdur. 2000-ci ildə Çerniqov Dövlət iqtisadiyyat və İdarəetmə İnstitunu "maliyyə" ixtisası üzrə bitirmişdir.
2001-ci ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetinin hüquq ixtisasını bitirmişdir. Şərqi London Universitetinin maliyyə və beynəlxalq menecment üzrə MBA dərəcəsi vardır.
2005-ci ildə ABŞ Cantor Fitzgerald / BGC investisiya bankının London ofisində broker işə düzəlir. 2008‑ci ildə Ukraynaya qayıdır və Concorde Capital-ın qiymətli kağızlar istiqamətinə rəhbərlik edir. 2009-cu ildə "Renaissance" Kiyev filialına rəhbərlik edir.
2014-cü ildən Deputat seçilənə qədər "БТГ Пактуал Комодітіс (Україна)" MMC-nin direktoru olub.
2014-cü ildə Pyotr Poroşenkonun Bloku partiyasından VII çağırış Ukrayna Ali Radasının deputatı seçilib. Partiyanın seçki siyahısında 51-ci olub.
4 dekabr 2014-cü ildə Ali Radanın vergi və gömrük siyasəti komitəsinin sədri seçilmişdir.
5 may 2015-ci ildə 67 namizəd arasından Ukrayna Dövlət Fiskal Xidmətinin rəhbəri vəzifəsinə seçilmişdir.
Ölkədən qaçmış Ali Radanın deputatı Aleksandr Onişenkonun cinayət işi üzrə Roman Nəsirov 2017-ci ildə saxlanılıb. Belə ki, bir müddət əvvəl A. Onişenko barəsində "Külli miqdarda dövlət əmlakının talanması" maddəsi üzrə cinayət işi başlanılıb. İstintaqın materiallarına əsasən, 2013-cü ilin yanvarından 2016-cı ilin yanvarınadək "Ukrqazdobıça" şirkəti də daxil olmaqla, bir neçə müəssisənin rəsmiləri Onişenkonun köməyi ilə ölkə daxilində hasil olunan qazı aşağı qiymətlə satmaq yolu ilə dövlət vəsaitlərini mənimsəyiblər. Nəticədə dövlətə 120,5 mln. dollar ziyan dəyib. Roman Nəsirov da 73 milyon dollar məbləğində dövlət vəsaitlərini mənimsəməkdə şübhəli bilinir. Buna görə də o, vəzifəsindən kənarlaşdırılmış və Kiyevin Solomensk məhkəməsi barəsində iki ay müddətinə həbs-qətimkan tədbirinin seçilməsi barədə qərar qəbul etmişdir.
Ailəlidir. Həyat yoldaşı — Yekaterina Aleksandrovna Qlimbovskaya. İki oğlu var : Aleksandr və Mixail.
Pentacalia robertii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Allahyar xan Qılıncçı
Allahyar xan Qılıncçı (1735-?)—Qılıncçı tayfasının başçısı, Səbzivarın hakimi.
Həyatı
Allahyar xan Qılıncçı 1735-ci ildə Xorasanda anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Qılıncçı elinə başçılıq etmişdi. Səbzivarı da əlinə keçirmişdi. Bu ərazi üstündə Hüseynqulu xan Məhəmmədhəsən xan oğlu Qovanlı-Qacarla üz-üzə gəlmişdi. Hüseynqulu xan Kərim xan Zəndin sərkərdələri tərəfindən oldürüləndən sonra Allahyar xan Xorasandan Xəzər dənizi sahillərinə qədər ərazilərə iddia etmişdi.
Allahyar xan Qılıncçı Köklən türkmənlərinə qarşı vuruşaraq, Qorqanı, Astrabadı və digər yerləri müdafiə etmişdi.
Allahyar xan Qılıncçı 1796-cı ildə Ağaməhəmməd şah Qovanlı-Qacara qarşı vuruşmuşdu.
Quram Marxuliya
Quram Marxuliya — tarix elmləri doktoru, Suxumi Dövlət Universitetinin professoru, AMEA–nın fəxri doktoru, "Tərəqqi" medalı laureatı.
Həyatı
Quram Rajdenoviç Marxuliya 1972-ci il Gürcüstan SSR–in tərkibinə daxil olan Abxaziya MSSR–də, Suxumi şəhərində anadan olmuşdur.
Tarix elmləri doktoru, professordur. 1995–2007-ci ildə Ekvtime Takaişvili adına umumi Gürcüstan Tarix Cəmiyyətinin Gənclər təşkilatının sədri olmuşdur. 2003-cü ildə Suxumi Dovlət Universitetinin şöbə müdiri olmuşdur. 2007-ci ildə "İberiya" Universiteti nəzdində Strateji Araşdırmalar İnstitutunun direktoru olmuşdur. Hal-hazırda "Hüquq və Politologiya"jurnalının redaktor müavini, "Macne" Suxumi Dövlət Universitetinin elmi jurnalının redaktoru və "Кавказ и мир" beynəlxalq jurnalının baş redaktorudur. Azərbaycan alimləri ilə sıx əlaqə saxlayır. Azərbaycan həqiqətlərinin təbliğində təkcə Gürcüstan Respublikasında deyil, İsraildə və başqa ölkələrdə fəal iştirak edir.
2011-ci il iyulun 4-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Azərbaycan MEA A. A. Bakıxanov adına Tarix Institutunun fəxri doktorudur.
Atriplex canescens
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
TriGránit
TriGranit Development Corporation (azərbaycanca Triqranit Development Korporeyşn tələffüz olunur) — Macarıstanın ən böyük developer şirkəti. Şirkətin baş ofisi Budapeştdə yerləşir.
Fəaliyyəti
Şirkət Mərkəzi və Şərqi Avropada daşınmaz əmlaka investisiya qoyur, yəni ticarət, ofis, əyləncə mərkəzləri və otellərin tikintisini həyata keçirir. Layihələrin investisiya portfelinin ümumi dəyəri 1,5 milyard avrodur.
Şirkətin layihələri arasında aşağdakılar var:
Xarici keçidlər
trigranit.com — TriGránit rəsmi saytı
Əsgər Əli Abiyev
Əsgər Əli Qulam oğlu Abiyev — Azərbaycan alimi, fizika-riyaziyyat elmlər doktoru, professor.
Həyatı
Əsgər Əli Qulam oğlu Abiyev 28 iyun 1934-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1954-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra o, Azərbaycan Dövlət Universiteti nin fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Ə.Abiyev 1957-1961-ci illərdə təhsilini M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universiteti nin fizika fakültəsində davam etdirmiş, təhsilini bitirdikdən sonra Bakıya qayıtmış və 1961-1963-cü illər ərzində Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutu nda çalışmışdır. 1963-cü ildə o, Moskvada İ.V.Kurçatov adına Atom Enerjisi İnstitutunda aspiranturaya daxil olmuş və 1966-cı ilədək orada nüvə tədqiqatı sahəsində islərini davam etdirmişdir. Ə. Abiyev 1966-cı ildə yenidən Bakıya – Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutuna qayıtmış və 1969-cu ilədək orada çalışmışdır.
Munja i grom
Munja I Grom — Bosniya və Herseqovinanı 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş mahnı. Mahnını Vukajin Brajic ifa edib.
Əsgər Əli Abiyev
Həyatı
Prof. Ə. Abiyev 1969-cu ildən EA-nın Rəyasət Heyətinin nəzdində yeni təsis olunmuş Radiasiya Problemləri Bölməsində (indiki AMEA-nın Radiasiya Problemləri İnstitutu) kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, 1976-cı ildən 1993-cü ilədək isə həmin İnstitutunun “Yarımkeçiricilərin Radiasiya Fizikası” laboratoriyasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Ə.Abiyev 1993-2007-ci illərdə Türkiyənin müxtəlif elm ocaqlarında: 1993-2000-ci illərdə Ankara şəhərində yerləşən Özel Yavuz Sultan Fən Liseyində, 2000-2007-ci illərdə isə Gaziantep şəhərinin Gaziantep Universitetinin riyaziyyat kafedrasında müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Əsgər Əli Abiyev 1970 və 1988-ci illərdə “Yarımkeçiricilər və dielektriklər fizikası” ixtisası üzrə dissertasiyalar müdafiə edərək, muvafiq olaraq fizika-riyaziyyat elmləri namizədi və elmlər doktoru alimlik dərəcələrini, 1990-cı ildə isə göstərilən ixtisas üzrə professor adını almışdır.
Əsas elmi nailiyyətləri
İlk dəfə hazırlanmış xüsusi qurğu vasitəsiylə impulsla işləyən elektron sürətləndiricisində şüalanmış bəzi yarımkeçiricilərdə radiasiya qüsurlarının yaranması və onların yoxolma kinetikasını tədqiq etmiş və yarımkeçirici cihazların texnologiyasında ionlaşdırıcı şüaların tətbiqi üsullarını müəyyən etmişdir.
1996-cı ildə Ə.Abiyev istənilən dərəcəli və istənilən ədədlərdən, eləcədə simvollardan ibarət Tarazlı (sehrli) kvadratlar və kublar yazmaq üçün alqoritm kəşf etmiş, onların elm və texnikada tətbiq olunma imkankarını araşdırmışdır. Bu alqoritm optimal problemlərdə, kriptologiyada, gen mühəndisliyində, informasiya texnologiyasında və digər sahələrdə geniş perspektivlər aça bilər. Eyni zamanda Ə.Abiyev, alqoritmi vasitəsilə D.Mendeleyevin kimyəvi elementlərin dövrü sistemi cədvəlində, elementlərin düzülüşünün qanunauyğunluğunu kəşf etmiş, bu cədvəldə yerləşən sonuncu elementin sıra sayını da təyin etmişdir.
Ə.Abiyev 115-dən cox elmi məqalənin, 5 müəlliflik şəhadətnaməsinin və patentlərin, o cümlədən “The Natural Code of  Numbered Magic Squares” (Ankara, 1996) adlı kitabın müəllifidir.
2009-cu ildən etibarən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Radiasiya Problemləri İnstitutunun “Elektron sürətləndiricisi” elmi-təcrübi şöbəsinin rəisi vəzifəsini icra edir. Ə.Abiyev müxtəlif vaxtlarda Bakı (Azərbaycan), Ankara, Antalya, Gaziantep, Sakarya, Van (Turkiyə), Barselona (İspaniya), Visbaden (Almaniya), Kazan (Rusiya), Ballarat (Avstraliya), Praqa (Çexiya), Porto (Portuqaliya) və başqa şəhərlərdə keçirilən beynəlxalq simpozium və konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir.
Gombulmeyvə sofora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.