cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
International Baccalaureate
Mənsəb Sertifikatı
IB Mənsəb Sertifikatı (abbr. IBCC) 16-19 yaşlı mənsəbnən bağlı öyrənmə istəyən şagirdlər üçün təhsil proqramıdır.
Təşkilat
IB qeyri kommersiya təhsil fondudur. Onun fond ofisi İsveçrənin Cenevrə şəhərindədir. Qiymətləndirmə mərkəzi Uelsın paytaxtı olan Kardiff şəhərində yerləşir, kurikulum mərkəzi isə 2011-ci ildə Niderlandın Haaqa şəhərinə köçürülüb. Bundan əlavə, üç qlobal mərkəz açılıb: ABŞ-nin Meriland ştatının Betesta şəhərində, Sinqapurda, və Niderlandın Haaqa şəhərində.
Təşkilat üç regional mərkəzlərə bölünür: Haaqadan idarə olunan IB Afrika, Avropa və Şərq (abbr. IBAEM); Betesta və Argentinanın paytaxtı olan, Buenos Ayres şəhərindən idarə olunan IB Amerikalar (abbr. IBA); və Sinqapurdan idarə olunan IB Asiya və Sakit Okean (abbr. IBAP).
IB-nin UNESCO-da qeyri-hökumət təşkilatın kimi konsultativ statusu və bundan əlavə Avropa Şurası və OIF ilə əməkdaşlıq əlaqələri var.
İdarəçiliyi
IB idarəçiliyi IB İdarəçilər Şurasından və altı komitədən (keçmə və inkişaf, təftiş, təhsil, maliyyət, insan resursları və idarəçiliyi) ibarətdir. İdarəçilər Şurası təşkilatın Baş Direktorunu təyin edir, strateji istiqamətini müəyyənləşdirir, missiya bəyanatını qəbul edir, siyasətini aparır, IB-nin maliyyəni nəzarət edir və IB Diplom Proqramın imtahanları və tələbələrin digər çalışmaların muxtarlığını və bütövlüyü təmin edir.
Xrizip
Təsviri
Qanadları açıq halda 66–88 mm-dir. Ön qanadın uzunluğu 33–43 mm-dir. Başı və döşü qara olub, parlaq dairəvi ağ ləkələrlədir. Ön qanadların zirvəsindən çoxsaylı ağ dairəvi ləkələrdən ibarət çəpinə enli zolaq keçir. Alt səthdə də anoloji naxış vardır, lakin ağ zolaqla qanadın zirvəsi arasında sarı və ya kərpici-sarı zolaq yerləşir. Qanadın qalan hissəsi şabalıdı-qəhvəyi rəngdədir. Arxa qanadlar dairəvi formada və kərpici-sarı rəngdədir. Dişi fərdin arxa qanadları üzrində 3, erkək fərddə isə 4 qara ləkə vardır. Cinsi dimorfizm zəif ifadə olunmuşdur.
International Baccalaureate
İdarəçiliyi
İdarəçilər Şurası 15-25 üzvdən ibarət ola bilər. Üzvlər şura tərəfindən idarəçi komitəsinin tövsiyə etdiyi və Baş Şura, Regional Şuralar və İdarəçilər Şurası təqdim etdiyi nəmizədlərdən seçilirlər. Cinsi, mədəni və coğrafi müxtəlifliyi təşvigi üçün ancaq üç ex officio vəzifə mövcuddur: Baş Direktor (səs vermir), İmtahan Şurasının sədri və Baş Şuranın sədri.
Xrizip
Yayılması
Yunanıstan, İspaniya, Kiçik Asiya, Suriya, Kipr, İran, Hindistan, cənub-qərbi Çin, şimali, mərkəzi və şərqi Afrika, Madaqaskar, Kanar adaları, Orta Asiya, Qərbi Qazaxıstan, Cənubi Qafqaz ərazilərində rast gəlinir. Azərbaycanda Lənkəran ovalağında yayılmışlar.
Sayı
Talışda R. Əffəndi tərəfindən 2 kəpənəyi qeydə alınmışdır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Hirkan qoruğundan kənar ərazilərdə kəpənəyin yayıldığı biotopların insanlar tərəfindən istifadəsi, qida bitkilərinin biçilməsi.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxildir. Hirkan Milli Parkında qorunur.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Hirkan qoruğundan kənarda qalan təbii yaşayış yerlərində kəpənəyin qida bitkilərinin qorunması.
Yürgəkli (Məlikan)
Yürgəkli və ya Yolqunlu-i Cədid — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,254 nəfər yaşayır (627 ailə).
Jurinea michelsonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vittel
“Vittel” öz mineral duzlarının və makroelementlərinin ideal tarazlaşdırılmış unikal tərkibi sayəsində bizim orqanizmimizə lazım olan maddələrin daxil olmasını təmin edir. “Vittel” orqanizmin kalsium ehtiyatını təmin edə bilən və bununla da insanı hər zaman sağlam tuta bilən təbii mənbədir.1,5 litr “Vittel” suyu günlük kalsiumun 15 faizini bizə bəxş edir.
XIX əsrin ikinci yarısından etibarən bütün avropadan insanlar bu suyun canlandırıcı gücünü öz üzərlərində təcrübədən keçirmək üçün gəlirdilər. Bir müddət sonra “Vittelin” adı sözün əsl mənasında dünyanın dörd bir yanında mineral sularla bərabər hallanmağa başladı.
Qafqaz müharibəsi
Qafqaz müharibəsi — Rusiya imperiyası ilə Şimali Qafqaz xalqları arasında 1817–1864-cü lləri əhatə etmiş müharibə.
Şimali Qafqaz ərazilərində baş vermiş müharibədə Rusiya imperiyasına qarşı əsasən Çərkəzlər və Şeyx Şamil öndərliyində Çeçenlər və Dağıstanlılar iştirak etmişdir. Qafqaz müharibəsinin nəticəsi olaraq, ərazinin yerli xalqlarından olan Çərkəzlər yaşadıqları torpaqlardan Anadolu ərazinə sürgün edilmişdir.
Şeyx Şamil hərəkatı
Şeyx Şamil 25 il ərzində dağlıların imamı olaraq din və azadlıq uğrunda mübarizə apardı. Şamil yalnız Dağıstan və Çeçenistanın deyil, eyni zamanda bütün Şimali Qafqazın tanınmış və irəli gələn siyasi rəhbərinə çevrildi. Onun cihadı davamlı bir şəkildə yeni xalqlar tərəfindən dəstək gördü. Belə ki, İnquşlar, Balkarlar, Qaraçaylar, Abxazlar və digər Qafqaz xaqları Ruslardan qurtulmağın yeganə yolunu Şamildə görürdü. Ətrafına toplanan müridlərin çoxluğuna güvənən Şamil, imamətinin dağlıq Dağıstanda da qəbul edilməsi niyyəti ilə Xunzaqı ələ keçirməyə çalışdı, amma müvəffəq ola bilmədi. Xunzaqın müdafiəsini təşkil edən Hacı Murad, Şamil qüvvələrini geri püskürtdü. Andalala qayıdan Şamil, çevrəsindəki aulları özünə tabe etməyə çalışdı. Bu sırada Şamil ordusunun gündən-günə böyüdüyünü və inkişaf etdiyini görən Rus komandanlığı, bəzi aulların müdafiəsini gücləndirmək məqsədi ilə onlara ordusu ilə kömək etdi.
1839-cu ildə Qafqaz komandanlığı Dağıstana iki tərəfli hücum planı həyata keçirdi. General Qolovin, Cənubi Dağıstanı ram etdi, general Qrabbe isə İçkeriya ərazisinə soxularaq Arçuk və Çirkat bölgələrini ələ keçirdi, Axulqo qalasını muhasirəyə aldı. Uzun muharibələrdən sonra Şamil oğlunu Ruslara girov verərək qala müdafiəsindən vaz keçməyə və Çeçenistana qaçmağa məcbur oldu. Axulqo muharibəsi hər iki tərəf üçün olduqca baha başa gəlmişdi. Rus tərəfi 150 zabitini və 2900 əsgərini, Şamil isə 180 müridini itirmişdi. Qafqaz komandanlığı, Şamil yaxalanmasa da Axulqonun ələ keçirilməsini, dağlı müqavimətinin qırılması olaraq görürdü. Ancaq onlar yanılırdılar, çünki Axulqoda qazandıqları zəfər, dağlı xalqlarının üsyanını sonlandırmadı. Dağlı üsyanının ikinci mərhələsi 1840–1850-ci illəri əhatə edir ki, bu dönəmdə dağlılar çox önəmli qalibiyyətlər əldə etdilər. Belə ki, Şamil öndərliyindəki dağlıların hərbi əməliyyatları nəticəsində 12 Rus istehkamı ələ keçirilmiş, Çar qüvvətləri bütün Avar və Çeçen ərazilərindən qovulmuşdu. Üstəlik bu dönəmdəki muharibələrdə yalnız Qafqaz dağlıları deyil, eyni zamanda Rusiyadan və Ukraynadan gələn könüllü əsgərlər də iştirak etmişdilər. Şamil, əsir düşsələr belə Rus əsgərlərinə qarşı çox mərhəmətli davranırdı. Ruslar, Vedenoda top və artilleriyanı dağlılara öyrətmiş, bəziləri İslam dinini qəbul edərək evlənmiş və əbədi olaraq dağlılar arasında yaşamışdılar. Hətta Xristian inancına görə yaşamaq istəyənlər üçün Vedenoda bir kilsə də tikilmişdi. Xüsusi ilə 1845-ci ildə Darqo bölgəsində Çar ordusuna qarşı muharibədə, bir çox Rus könüllü əsgəri müridlər səfində Ruslara qarşı savaşmışdı.
Mayaotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Thriller (sinql)
Thriller — Maykl Ceksonun "Thriller" albomundakı mahnılardan biri.
Lozanella
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Yayılması
Mərkəzi Amerikada bitən iki növü Meksikadan Boliviyaya kimi hər yerdə rast gəlinir.
Blanmanje
right|200px|Blamanje Blanmanje (fransızca blanc- ağ, manger- yemək) — soyuq desert, badam və ya inək südündən, şəkər və jelatindən hazırlanan soyuq desert.
Jurinea modesti
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hiroşi Saeki
(d. 26 may 1936) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 4 oyun keçirib.
Bulbophyllum campos-portoi
(Bulbophyllum campos-portoi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum campos-portoi növü Braziliya üçün endemik növdür.
Köhnə Yürgəkli (Məlikan)
Köhnə Yürgəkli və ya Yolqunlu-i Qədim, Köhnəkənd— İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 578 nəfər yaşayır (156 ailə).
Parasponia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Vesyolaya Polyanka (Bakalı)
Vesyolaya Polyanka — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Köhnə Kəstəy kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (82%) üstünlük təşkil edir.
Elçin Abbasov (folklorşünas)
Elçin Hüseynağa oğlu Abbasov -
Həyatı
1987- ci ildə orta məktəbi bitirib. 1987-1989-cu illərdə hərbi xidmətdə olub.
1990- cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə (əyani) qəbul olmuş, 1995-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
1995-1998-ci illərdə AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasında folklorşünaslıq ixtisası üzrə təhsilini davam etdirib.
2003-cü ildən İnstitut Elmi Şurasının üzvüdür.
2006-cı ilin oktyabrından AMEA Folklor İnstitutunun elmi katibi vəzifəsində çalışır.
2007-ci ildə «Koroğlu» dastanının poetikası» mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.
E.Abbasov elmi məqalələri ilə mətbuatda ardıcıl və məhsuldar şəkildə çıxış edir. Bundan başqa onun Şərq və türk xalqlarının fəlsəfəsi, ədəbiyyatı və folkloruna aid bir sıra tərcümələri, o cümlədən, 2 kitabı vardır.
Xələftala
Xələftala — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Xələftala Qax rayonunun Qax İngiloy inzibati ərazi vahidində kənd. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsi Qax İngiloy kəndinin Çayqırağı adlı məhəlləsindən (və ya tabunundan) köçüb getmiş ailələrin Xələftala adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim "Xələfin talası" mənasındadır.
Əhalisi
1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 22 təsərrüfatda hər iki cinsdən toplam 58 nəfər əhali yaşayır.
Yaqub Kalqay
Əmir Hüseyn Yaqub Kalqay – Türk siyasətçi və Türkiyə Böyük Millət Məclisinin VIII çağırış deputatı.
Həyatı
Yaqub Kalqay 1 yanvar 1887-ci ildə Krımın Bağçasaray şəhərində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini Mülkiyə məktəbində almışdır.
Fəaliyyəti
İstanbul Şehremaneti Elm Heyəti mühəndisliyi, Samsun Sivas Dəmir Yolu İnşaat mühəndisliyi, Canik Sanjesi Yolu və Körpülər Baş mühəndisliyi, Mülki Dəmir Yolları və Limanları Hərbi Nəzarət Ümumi müdirliyi, Dəmiryol İnşaat Baş məsləhət və İnşaat və İstismar müdirliyi, Samsun Sivas Dəmiryol İnşaat və İstismar müfəttişi, Kayseri, İzmir Əməliyyatı Müfəttiş, Filyoz Zonquldağ Dəmiryol İnşaat müdirliyi, Nafifa Dəmiryolları İnşaat Elm Heyəti baş mühəndisliyində və.s kimi qurumlarda çalışmışdır.
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin VIII çağırış deputatı olmuşdur.
Filippin-Amerika müharibəsi
Filippin-Amerika müharibəsi (1899–1902) — Filippinli inqilabçıların ABŞ işğalından ölkəni azad etmək üçün apardığı müharibə.
Müharibə 1899-cu ildə başladı və Filippinin Amerika hakimiyyətini qəbul etdiyi 1902-ci ilə kimi davam etdi. Hökumət qüvvələri ilə filippinli partizanlar arasında kiçik qarşıdurmalar 1913-cü ilə kimi davam etdi. Bəziləri müharibənin 1899-cu ildən 1902-ci ilə kimi davam etməsi fikrindədir, 1913-cü il isə müharibənin qeyri-rəsmi başa çatdığı il hesab olunur. Müharibə 1896–1898-ci illərdə baş vermiş Filippin antimüstəmləkə inqilabının davamı və ABŞ-nin Filippinin daxili işlərinə qarışmasının nəticəsi idi.
Müharibənin səbəbləri
1896-cı ildə Filippin adalarında ispan müstəmləkəçiliyinə qarşı kütləvi üsyan baş verdi, lakin filippinli vətənpərvərlərə güclü ölkənin dəstəyi çatışmırdı. Belə bir güclü ölkə qismində ABŞ iştirak etdi. Amerika hökuməti filippinli üsyançılara Filippini müstəqil ölkə kimi tanıyacağına söz verdi. 1898-ci ildə İspaniyaya qarşı qalxan Kuba, Filippin və Puerto-Riko üsyançılarına dəstək bəhanəsi ilə Amerika İspaniyaya müharibə elan edərək İspan-ABŞ müharibəsini başlatdı. XVI əsrdən bəri bu ölkələri öz hakimiyyəti altında saxlayan İspaniya müharibədə məğlub oldu. ABŞ ispan əsgərlərini həmin ölkələrdən qovmaqla və öldürməklə bu ölkələrə çox köməklik etdi, lakin müharibədən sonra həmin ölkələrə vəd olunan müstəqillik verilmədi. Filippin İspaniyadan müstəqilliyini ABŞ-İspaniya müharibəsinin bitməsnə 2 ay qalmış, 12 iyun 1898-ci ildə elan etdi, lakin ABŞ Filippinin müstəqilliyini tanımadı. 10 dekabr 1898-ci ildə ABŞ-İspaniya müharibəsinin nəticələrinə uyğun imzalanan Paris müqaviləsinə əsasən ABŞ Filippini İspaniyadan 20 milyon dollara satın aldı. Artıq Filippin ABŞ müstəmləkəsi altında idi, lakin belə vəziyyət Filippinin müstəqillik tərəfdarlarını tamamilə narazı salırdı. Müharibənin başlanmasına dolayı səbəb 4 fevral 1899-cu ildə paytaxt Manila yaxınlığındakı San-Xuan körpüsündə baş verən hadisə oldu. ABŞ əsgəri ABŞ hərbi bazasına girməyə çalışan filippinli mülki vətəndaşını güllələyərək öldürdü. Əsgər bazaya girən vətəndaşı dayandırmağa çalışdı, lakin o ingilis dilini bilmədiyindən əsgərin dediklərini başa düşmürdü. Buna görə də ABŞ əsgəri filippinlini öldürməli oldu.
Döyüş əməliyyatları
Artıq iki saat keçdikdən sonra əsl döyüşlər başladı. ABŞ ordusu Emilio Aginaldo başçılıq etdiyi, pis silahlanmış və hazırlıqsız Filippin respublikaçıları ordusuna tez bir zamanda üstün gəldi. Döyüş 4–5 fevralda paytaxt Manila yaxınlığında baş verdi. Bu döyüşdə 12.000 nəfərlik ABŞ ordusu Aginaldonun 15.000 nəfərlik ordusunu cəmi 50–60 nəfər əsgər ölü və 225 nəfər yaralı əsgər itirməklə məğlub etdi. Bu döyüşdə filippinlilərin ölü və yaralı itkiləri 2.000 nəfər oldu. Belə təəssürat yaranmışdı ki, Aginaldonun məğlubiyyəti qaçılmazdır, lakin Aginaldo yerdə qalan döyüşçüləri ilə birlikdə ölkənin şimalındakı əlçatmaz ərazilərdə gözlənməyi bacardı.
23 mart 1901-ci ildə amerikalılar Aginaldonu əsir aldılar. 1 apreldə Aginaldo Manilada Amerikanın Filippin üzərindəki ağalığını tanıdığını və ABŞ hakimiyyətinə sadiq olacağını bildirdi. Üç həftə sonra o ictimaiyyətə çıxışında öz silahdaşlarına mübarizəni dayandırmaq çağırışını etdi, lakin ABŞ-nin gözlədiyinin əksinə olaraq, Aginaldonun əsir alınması üsyançılara heç bir təəssürat göstərmədi. Yeni partizan dəstələri formalaşdırıldı, onların başında general Migel Malvar dayanırdı. Müharibə yenidən qızışdı. 1902-ci ildə mənəvi cəhətdən əzilmiş Malvar özünün xəstəlikdən əziyyət çəkn arvadı və uşaqları ilə birlikdə amerikalılara təslim olur. Onunla birlikdə onun 3.000 döyüşçüsü də eyni vaxtda təslim olur. Malvar faktiki olaraq Filippində döyüş qabiliyyəti olan sonuncu general idi. Yerdə qalan bütün filippinli liderlər hamısı ABŞ-nin qələbəsini etiraf etdilər. Filippinin bəzi rayonlarında partizan dəstələri müharibəni 1913-cü ilə kimi davam etdirdilər.
Nəticəsi
Müharibə Amerikaya o zamankı məzənnə ilə 600 milyon ABŞ dollarına başa gəldi. Filippin ABŞ-nin asılı ərazisinə çevrildi və yalnız 1935-ci ildə ABŞ daxilində muxtariyyət əldə edə bildi. Filippin nəhayət 1946-cı ildə müstəqil dövlətə çevrildi.
Çoxistifadəçili əşya yönümlü
MOO texnologiyaları
MOO texnolologiyaları obyekt yönümlü çoxistifadəçilərin qısaldılmışıdır. MOO – İnternet vastəsi ilə real vaxtda əlaqələri təşkil edən sistemdir. MOO-nun köməkliyi ilə istifadəçinin kompüteri virtual otaqları (virtual rooms) olan əsas (host) maşına çevrilir. Virtual otaqlarda, sizinlə eyni vaxtda həmin əsas maşına qoşulmuş adamlarla rastaşmaq olar. MOO-nun xarakter üstünlükləri virtual obyektləri yaratmaq imkanıdır. Digər alət – otaqda baş verənləri yazmaq imkanına malik olan virtual maqnitofondur. Həmçinin virtual müzakirələr üçün yazıları yazmaq imkanı verən lövhələr də yaratmaq olar. MOO özündə dərslərin eyni vaxtda keçirilməsi üçün rahat servis təşkil edir. MOO sürətli xətlər tələb etmir onurla hətta 9600 Kbit/san sürətli modemlərlə də işləmək olar.
Bir çox dirstant təhsil kursları özlərində MOO seansları təşkil edirlər. Seansların keçirilmə vaxtları barədə istifadəçilərin e-poçtlarına göndərilir. Həmçinin kursların vaxtları kursların veb səhifələrində də yerləşdirilir.
Vaterlo döyüşü
Vaterlo döyüşü — 1815-ci il 18 iyun tarixində Niderland Birləşmiş Krallığının ərazisində (müasir Belçika) baş vermiş və Napoleon Bonapartın başçılığı altındakı fransız ordusunun Lord Vellinqtonun rəhbərlik etdiyi Britaniya və müttəfiq qoşunları, həmçinin Gebhard Blüxerin rəhbərliyi altındakı Prussiya ordusundan ibarət Yeddinci koalisiya ordularına məğlub olduğu döyüş.
Krampak (film, 2000)
Krampak (Krámpack) — İspan filmi. Xordi Sançesin pyesası əsasında, rejissor Sesk Qayın filmi. 2009-cu ildə ekranizasiya olmuşdur. Film Niko və Dani adlı iki yeniyetmə oğlanın böyüməsi tarixçəsi haqqındadır.
Pteroceltis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Jurinea mollis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Keşqutan
Keşqutan — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Kənddə əhalinin sayı 31 nəfərdir. Əhalinin 16 nəfəri kişilər, 15 nəfəri qadınlardır. 2009-cu il Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması əsasında qeydə alınmışdır.
Yoan Kardinal
Yoan Kardinal (27 mart 1994-cü ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Nitsa klubunda qapıçı kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusudur.
Nitsa
Kardinal Nitsa klubu ilə inkişaf etmişdir. O, Liqa 1-də debütünü 18 oktyabr 2015-ci ildə Renn klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır.
Süfrə aksesuarları
right|290px Süfrə aksesuarları — insanların yemək yeyərkən istifadə etdikləri qaşıq, çəngəl, bıçaq və s. vasitələr.
Kenci Toçio
(d. 26 may 1941) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Süfrə aksesuarları
Ən qədim süfrə aksesuarı bıçaq sayılır
Düşünülür ki, bacarıqlı insanlara ilk alətlər kimi onun əlləri deyil, sümükdən və daşdan hazırlanmış bıçaqları kömək etdi. Min illər boyunca bıçaq silah kimi istifadə edilirdi, Xüsusən ovçuluq və müxtəlif işlərlə məşğul olarkən bıçaq mühüm rol oynayırdı. Lakin 5000 il sonra spesefik formada olan və süfrədə istifadəsi yararlı sayılan bıçaqlar yarandı. Orta əsrlərə kimi bütün insanlar müəyyən yerlərə gedərkən öz bıçaqlarınəı özləri ilə birlikdə aparırdılar. Həmin bıçaqlar yalnız yemək zamanı deyil, eyni zamanda iş prosesində də istifadə edilirdi. XV – XVI əsrlərdə məşhur şəxslərin evlərində bahalı bıçaqlar meydana gəlməyə başladı. Bu bıçaqlar qızıldan hazırlanırdı və qulp hissələri bahalı ağaclardan düzəldilirdi. Vaxtın keçməsi ilə bıçaqların yalnız materiallarında dəyişikliklər oldu. Qızıldan və gümüşdən böyük ustalıqla hazırlanan bıçaqlar özlərini arxa hissəsi plastikdən olan bıçaqlarla əvəz edildi. İlk dəfə misdən və bürüncdən hazırlanmış bıçaqlar heç də müasirlərindən geridə qalmır və seçilmir. XVII əsrə qədər bir hissəsi ülgücdən olan bıçaqlar var idi. Bu növdə olan ilkin bıçaqlar XIV Lüdovikin dövründə onun əmri ilə yaradılmışdı. Çünki qulluqçuların bu yolla dişlərini qurdalamasından uzaqlaşmaq istəyirdi və yeməklərin bıçaqla yeyilməsinin təşkilinə çalışdırdı. Bütün bunlara baxmayaraq qatlanan bıçaqlar romalılar tərəfindən hələ I əsrdə yaradılmışdı. Onlar bundan hərbi yürüşlər zamanı və səyahətlərdə istifadə edirdilər. Tezliklə ciblərdə gəzilməsi mümkün olan bıçaqlar da hazırlandı. XVI əsrin sonunda qatlanması mümkün olan bıçaqlar səyahətçilər və əsgərlər üçün əvəzeduilməz rola malik oldu, həmçinin qorunmaq və süfrə ləvazimatlarından birinə çevrildi.
Kenci Toçio
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Süfrə aksesuarları
Bıçaqdan sonra əsas ikinci ləvazimat qaşıq oldu
İlk qaşıqların nə vaxt yarandığı isə məlum deyil, çünki ilk qaşıqlar gil, qozun qabığı və balıqqulaqlarından düzəldilmişdi. Həmin dövrdən sonra insanlar hələ də bəzi qidaların hazırlanmasında balıqqulaqğındanm olan qaşıqlardan istifadə edir, hətta latın və qədim yunanlılarda qaşıq ilbizin qulaqları da adlandırılır. Bizim eradan əvvəl III əsrdən başlayaraq balığın sümüklıərindən və taxtadan hazrılanmış qaşıqlar meydana gəldi. Qədim yunanlılar artıq qızıl qaşıqlardan yararlanırdı. Misirdə qaşıqları zinət əşyalarından hazırlayırdılar, xüsusi sümüklər və daşlarla bəzəyirdilər, aid kəndlilər isə taxta qaşıqdan istifadə edir, ya da yeməkləri əlləri ilə yeyirdilər. Cənub şərqi Asiyada kristalda gözəl qaşıqlar düzəldirdilər, daha sonra bunlar farfırla əvəz edildi. Avropada daha çox taxta qaşıqlara yer verilirdi. İngilis sözü kimi tanınan spoon məhz yonqar mənasını ifadə edir. Rusiyada isə Avropadan da tez bir müddətdə qaşıqlar yayılmağöa başladı. XIX əsrə kimi taxtadan olan qaşıqları qonaqlığa gedəndə aparmaq mümkün idi. Bu növdə olan qaşıqların müxtəlif formlarada və tiplərdə olanları da var idi. Rusiyada ilk dəfə gümüş qaşığın istifadəsi 988–ci ilə aid edilir. Həmin dövrdə yeni sülhün əldə olunması üçün Vladimir Krasno Solnışka çoxlu sayda gümüşdən olan qaşıq tələb etmişdi. right|260px Romalılar bu süfrə aksesuarlarını bütün Roma İmperoyasına yaymağı bacardılar. Onlar qaşığın uzun qulplu formasına üstübnlük verirdilər. Avropada qaşıqlar yumru aşağı hissədən və rahat tutmaq üçün nəzərdə tutulmuş qısa qulpdan ibarət idi. Yalnız XV – XVII əsrlərdə yenidən oval formada oplan uzun qaşıqlardan istifadə edilməyə başlandı. Xüsusi parikllərdən və geyimlərdən yararlanmağa başlanıldığı dövrdə qaşıqlarda da müxtəlif dəyişikliklər edildi və formaca uzadılmağa başlandı. XIX əsrin ortalarında yastı formada qulp hissəsi olan və barmaqlarla alicənab üsulda tutmağı mümkün olan qaşıqlar yaradıldı. Həmin vaxt da qaşıqların 12 apostoldan uibarət olan fioqursası yaradılıdı. Məhz buna görə də müasir zamanımızda belə servislərin hamısı 12 parçadan ibarətdir. Balaca uşaqları xaç suyuna çəkildiyi zaman onlara gümüşdən hazırlanmış apostol qaşıqları verilirdi. İndiki dövrdə qədər bu adət bir çox xristian xalqlarında saxlanılmışdır. Qonşumuz Rusiyada isə bu adət uşağın birinci dişi çıxdığı zaman edilir. İncəsənət nümunəsi kimi süfrə aksesuarları lap qədim zamanlardan istifadə edilir. Süfrə gümüşləri aristokratlığın simvolu idi və etiketin əsas hissəsini təşkil edərək təmtarağın predmeti sayılırdı. XVII əsrin sonlarında metal qaşıqlar tanınmağın əsas predmeti olmaqdabn çıxdı və istəınilən ailədə bürüncdən olan qaşıqlara rast gəlmək mümkün idi. XIX əsrin əvvəllərində mislə nikel və sinkin qarışığından olan qaşıqlar meydana gəldi, hansı ki, gümüşə çox bənzəyirdi. Melxiordan qayırılmış qaşıqlar tezliklə Avropada məşhurlaşdı. XIX əsrin ortalarında aliminiumdan olan servislərin geniş yayıldığı dövr idi. III Napalyonun dövründə onun süfrəsi ətrafında alüminium qaşıqlar yalnız imperatorun və ən hörmətcil qonaqların stolunda yer alırdı. Digər insanlar isə başqa materiallardan olanq qaşıqlardan qidalanırdı. right|260px
Çəngəl - ən gənc süfrə aksesuarıdır.
Müasir çəngəlin prototipi Qədim Yunanıstanda yaranmışdır. Bu çox böyük instrument idi və iki uzun dişdən təşkil edilmişdi. Xüsusən qızardılmış ət yeməkləri və çətin məhsullardan olan isti xörəklər üçün nəzərdə tutulmuşdu. İki dişli çəngəllərdən başqa şiş və qaratoxmaqdan da insanlar yararlanırdı. Bu cür asksesuarlar xüsusən ət xörəkləri olan süfrələrə qoyulurdu. Həmin vaxt yemək üçün çəngəldən əvvəl əllərindən istifadə edirdilər. Bəzən insanlar yeməklə əlaqədar əllərinə əlcəklər geyinir, hətta barmaqlar üçün nəzərdə tutulmuş məmulatlardan da isitifadə edirdilər. Bu barmaqlıqlar əlllərin çirklənməsinin qarşısını alırdı. VII əsrdə çox da böyük olmayan və iki dişdən təşkil edilmiş çəngəllər Türkiyədə meydana gəldi, X əsrdə Vizantində yayıldı, hansı ki, elə buradan bütün Avropaya keçid etdi. Çəngəlin çətin istifadə olunması insanlarda narahatlıq yaradırdı və Orta əsrlərdə çəngəllər istifadəsiz qalaraq, unudulmağa başlandı. Bir çox ölkələrdə isə Roma papasının əmri ilə çəngəl qadağan edilmişdi. XIV – XVI əsrlərdə çəngəllər varlıların şıltaqlığına çevrilmişdi. Fransada həmin müddətdə bıçaqla qidalanma dayanmışdı və bir dişli çəngəldən istifadə edilirdi. Hətta XVII əsrlərin əvvələrində ingilis alicənabları çəngəli artıqlıq sayırdı və əl barmaqlarından istifadə etməyi daha əlamətdar bilirdilər. Həmin dövrün etiketindən asılı olaraq əli eleqant vəziyyətdə üç baramaqları ilə götürürdülər və bundan sonra barmaqlarını spesefik şəkildə sudan axıdırdılar. Yalnız XVII əsrdə üç və dörd dişdən ibarət olan çəngəllər yarandı və bunlar ən yüksək səviyyəli şəxslərin atributuna çevrildi.
XVIII əsrin sonu XIX əsrin əvvəllərində Avropa yeni keyfiyyətli məhsullarlıa tanış oldu və yeni reseptlər əldə edildi. Bu zaman maraqlı və özünə diqqət cəlb edən xörəklər bişirilməyə başlandı. Bu zaman da yeməklərin hazırlanması üçün bıçaq, qaşı, və çəngəllərin müxtəlif növləri meydana əlməyə başladı. Beləliklə etiket getdikcə daha da mürəkkəblıəşmiş formaya çüvrildi. XX əsrdə yeni hərəkətlər üzərində dəyişikliklər edildi. XIX əsrdə çəngəl – qaşıq yarandı. Bu aksesuar öpzündə iki yaxud üç dişi birləşdirir. Plastikdən olan çəngəl – qaşıqlar fast – food yeməklərinin yanında verilir. Bunlarla desert və dondurmaların yeyilməsi daha rahatdır. Çəngəl – qaşığın digər növlərində isə bir tərəfdə qaşıq, digərində isə çəngəl olur. Hətta çəngəl, bıçaq və qaşığı özündə birləş.dirən aksesuarlara da rast gəlmək mümkündür. Bəzən bizə elə gəlir ki süfrə aksesuarların yalnız çəngəl, bıçaq və qaşıq aid edilir. Çünki yer üzündəki insanların çox hissəsi bunlardan istifadə edirlər. Digərləri isə çubuqlar, bıçaq və əlləri ilə yeməyə daha çox üstünlük verirlər. Berlə nəticə əldə etmək olar ki, çubuqlar da yer üzündə ən güniş yayılmış yemək üsuludur.
Trema
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Əliabadqışlaq (Məlikan)
Əliabadqışlaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 981 nəfər yaşayır (259 ailə).
Kamran Əliyev (filoloq)
Kamran İmran oğlu Əliyev — AMEA-nın müxbir üzvü (2017), filologiya elmləri doktoru, professordur.
Həyatı
Kamran Əliyev 1953-cü il mart ayının 5-də Naxçıvan MR Şərur rayonunun Diyadin kəndində anadan olmuşdur. 1969 - cu ildə orta məktəbi, 1974 - cü ildə isə Azərbaycan Dövlət Univertsitetinin filologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
1976 - 1979 - cu illərdə AZƏRBAYCAN MEA - nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasında oxumuşdur.
1980 - cı ildə namizədlik, 1990 - cı ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Müxtəlif illərdə orta məktəbdə, liseydə və ali məktəbdə dərs demişdir.Hal- hazırda Azərbaycan MEA Folklor İnstitunun aparıcı elmi işçisidir.
Kamran Əliyev AMEA Folklor İnstitutunun Azərbaycan folkloru şöbəsinin aparıcı elmi işçisidir.
24 dekabr 2020-ci il tarixində Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Jurinea mollissima
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum candidum
(Bulbophyllum candidum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum candidum növü Myanma, eləcə də Butandən Çinə qədər yayılmışdır.
Hor
Hor — XIII sülaləyə aid qədim Misirdə e.ə.1732-ci ildə firon (çar) olmuşdur.
Qəbiri
left|thumb|230 px|[[Dəşur – III Amenemhet ehramı]] left|400 px|thumb|Horun qəbrinin planı Hor Misir ehramlarından şimalda III Amenemhetin ehramı yerləşən ərazidə dəfn olunmuşdur. İlk dəfə 1894 cü ildə Jak de Morqan tərəfindən kurqan qəbirdə aşkar olunmuşdur.
Horun mumiyası dekorasiyasız bir sarkofaqda və onun içidəki qızıl üzlüklü taxta tabutun içərisində yerləşmişdir. Burada qədim Misirin tanrılarından olan Kanın üzəri qızıl təbəqəsi ilə işlənmiş taxtadan hazırlanmış heykəli də tapılmışdır. Hazırda bu heykəl Qahirə misirşünaslıq muzeyinin ən qizmətli eksponatı sayılır. Qorun mumiyası da qızıldan hazırlanmış üzlüyə (maskaya) malik olmuşdir, lakin onun qəbir oğruları tərəfindən qarət edilməsi guman edilir. Cəsədi tək skletdən ibarətdir. Kanop adlanan küplərdə firon III Amenemhetin tax-tac sahibi kimi adı həkk olunmuşdur. Belə güman edilir ki, Hor III Amenemhetin oğlu ola bilərmiş.
Asiyalıların Uqandadan qovulması
thumb|right|200px|8 il [[Uqandanı idarə etmiş İdi Aminin hakimiyyəti zamanı ölkədə 100-500 min arası vətəndaşın müxtəlif səbəblərdən öldürüldüyü təxmin edilir. İdi Amin hakimiyyəti ölkə tarixinin ən qaranlıq səhifələrindədir və bu baxımından asiyaların ölkədən qovulması barədə göstərişin sırf prezident tərəfindən verildiyi ehtimal olunmaqdadır. .]]
Asiyaların uqandadan qovulması — Uqanda prezidenti İdi Amin tərəfindən 1972-ci ilin avqust ayında ölkədə yaşayan Asiya kökənli şəxslərin Uqandadan deportasiya edilməsi barədə qərar qəbul etməsindən sonra baş vermiş proses. 1971-1979-cu ildə Uqandanı vahid güc formasında idarə etmiş və Qərb tərəfindən diktator olaraq qəbul olunan İdi Amin ölkə dəyərlərini və iqtisadiyyatını xilas etmək naminə Uqandadan yaşayan bütün asiya kökənli şəxslərə ölkədən çıxmaq üçün 90 gün vaxt vermişdir. Deportasiya kompaniyası əsasən Hindistandan gəlmiş və ölkədə ticarətlə məşğul olan qucaratlılara şamil olunmuşdur. Ümumiyyətlə, sözügedən qərardan sonra 80 minə yaxın şəxsin ölkədən məcburi çıxmaq məcburiyyətində qaldığı təxmin edilir.
Uqandada qalmasına icazə verilən əcnəbilərin bir çoxu mövcud qərardan sonra ölkəni könüllü tərk etməyə üstünlük vermişdir. İdi Amin korrupsiya hallarına qarşı mübarizə və xalqın təhlükəsizliyinin qoruması üçün asiyalıların deportasiya olunmasını zəruri hesab etmiş və bu addımı atması ilə Uqandanı əsil sahiblərinə qaytardığını fikirini müdafiə etmişdir.
Deportasiyalar nəticəsində ölkədən çıxmaq məcburiyyətində qalan şəxslərin 27.200 nəfəri keçmiş Böyük Britaniya müstəmləklərinə getmək məcburiyyətində qaldılar. 6.000 nəfər Kanada, 4.500 nəfər Hindistan və 2.500 nəfər mühacir Keniyaya sığınmışdır. Ümumilikdə asiyalılara məxsus olan 5.655 şirkət, təsərrüfat sahəsi, ticarət və iaşə obyektləri onlardan müsadirə olunaraq etnik baxımından yerli olaraq qəbul edilmiş vətəndaşlara paylanmışdır.
Vorsinka (Bakalı)
Vorsinka — Başqırdıstan Respublikası nın Bakalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Starıe Matı kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə Kuryaşlar (67%), ruslar (33%) üstünlük təşkil edir.
Aza yaşayış yeri
Аzа yаşаyış yеri — Аzа kəndinin şimаlındа, Gilаnçаyın sоl sаhilində, hündür təpənin üzərində yеrləşir. Yаşаyış yеri hər tərəfdən dаşdаn hörülmüş divаrlаrlа əhаtə оlunmuşdur. Lаkin divаrlаrın əksər hissəsi uçub dаğılmışdır. Divаr qаlıqlаrı yаlnız аbidənin cənub hissəsində, Gilаnçаyın sаhilində sаlаmаt qаlmışdır. Qаlаnın içərisindəki binаlаr tаmаmilə dаğılmışdır. Tikinti qаlıqlаrınа əsаsən, оnlаrın dаşdаn və möhrədən tikildiyini dеmək оlаr. Аbidənin ərаzisindən аşkаr оlunаn yеrüstü mаtеriаllаr Оrtа əsrlərin Еrkən və inkişаf еtmiş dövrünə аiddir. Аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən, yаşаyış yеrini III-XIX əsrlərə аid еtmək оlаr. Yаşаyış yеri tərk еdildikdən sоnrа оnun bir qismindən qəbiristаnlıq kimi istifаdə оlunmuşdur.
Göyərçin (dəqiqləşdirmə)
Quşlar
Yaşayış məntəqələri
Digər
Tatsuya Şici
(d. 20 oktyabr 1938) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib, 1 qol vurub.
Qımırlı
Qımırlı — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Evrim Ağacı
Evrim Ağacı (azərb. Təkamül Ağacı), 5 Noyabr 2010 tarixində Çağrı Mert Bakırcı rəhbərliyi ilə Yaxın Şərq Tekniki Universitetində "Biologiya və Genetika Cəmiyyəti" tərəfindən qurulmuş bir markadır. Evrim Ağacı, Türkiyə təkamül biologiyasında ən böyük təşəbbüsdür. İşi Avropa Təkamül Biologiyası Cəmiyyəti (ESEB) tərəfindən dəstəklənir.
Qımırlı
Toponimikası
Qımırlı oyk., düz. Qax r-nunun Qax İngi- loy i.ə.v.-də kənd. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Şəki r-nundakı Aşağı Göynük və Yuxan Göynük kəndlərindən gəlmiş ailələr Qımır adlı yerdə salmışlar. Görünür, kəndin ilk sakinləri bir vaxtlar Zaqatala r-nunun Qımır kəndindən köçüb gəlmiş ailələr olmuşlar.
Evrim Ağacı
Rəsmi veb saytı, Türkiyənin ən çox ziyarət edilən elm saytları arasında. Sosial media və veb saytı ziyarətçiləri baxımından Türkiyənin ən çox ziyarət edilən elmi veb saytıdır. Azərbaycan, ziyarətçilər baxımından ilk 3 ölkə arasındadır.
Mənbə
<references group="" responsive="1">
Balık Bişməse rayonu
Balık Bişməse rayonu (Балык Бистәсе районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın mərkəzində yerləşir. Kama çayının sağ sahilində yerləşir. Rayonun inzibati mərkəzi Balık Bişməse şəhər tipli qəsəbəsidir.
Coğrafiyası
Rayon Layiş, Pitrəç, Teləçe, Mamadış rayonları ilə, Kuybışev su anbarı boyunca isə Çistopol və Alekseyevsk rayonları ilə həmsərhəddir.
Peloponnes, Qərbi Yunanıstan və İon adaları
Peloponnes, Qərbi Yunanıstan və İon adaları  — Yunanıstanın 7 desentralizasiya idarələrindən biri, tərkibinə Peloponnes, Qərbi Yunanıstan və İon adaları periferiyaları daxildir.
Balık Bişməse rayonu
Tarixi
Rayon 14 fevral 1927-ci ildə qurulmuşdur. 1920-ci ilə qədər olan ərazi Layiş qəzasına, 1920-1927-ci illərdə Layiş kantonuna daxil idi. 26 mart 1959-cu ildə ləğv edilmiş Kzıl-Yulduz rayonu ərazisinin bir hissəsi (rayon mərkəzi Kutlu-Bukaş kəndində olmuşdur) Balık Bişməse rayonunun bir hissəsi olur. 4 yanvar 1963-cü ildə rayon ləğv edilir, ərazisinin bir hissəsi Mamadış rayonunun, bir hissəsi isə Pitrəç rayonunun tərkibinə keçir. 12 yanvar 1965-ci ildə Balık Bişməse rayonu yenidən qurulur.
Peloponnes, Qərbi Yunanıstan və İon adaları
İnzibati mərkəzi — Patras şəhəridir. Baş katib (koordinator) — Dionisias Panaqiotopulus.
2011-ci ildə Kallikratis proqramı çərçivəsində təsis edilmiş, regional hökumət orqanı və inzibati bölmənin bir hissəsidir (Qanun 3852/2010).
Balık Bişməse rayonu
Yerli özünü idarəetmə
Balık Bişməse rayonu ərazisinə 1 şəhər və 26 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 78 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Peloponnes, Qərbi Yunanıstan və İon adaları
Xarakteristikaları
Peloponnes, Qərbi Yunanıstan və İon adaları desentralizasiya idarəsinin sahəsi  kvadrat kilometr və əhalisi  nəfər təşkil edir. Sıxlığı 43,27 nəfər. Avropa nın statistik məqsədlər üçün ərazi vahidlərinin nomenklaturasına əsasən, Peloponnes, Qərbi Yunanıstan və İon adaları desentralizasiya idarəsi digər iki periferiya ilə birlikdə və Fessaliya və Mərkəzi Yunanıstan desentralizasiya idarəsi bərabər EL6 (Mərkəzi Yunanıstan) regionunu yaradır.
Balık Bişməse rayonu
İqtisadiyyat
Ərazidə yazlıq buğda, qışlıq çovdar, arpa, yulaf, kartof becərilir. Heyvandarlığın əsas sahələri ətlik və südlük heyvandarlıq, qoyunçuluq, arıçılıqdır.
Tanınmış şəxsləri
Minulla Sunqatoviç Qizatulin (1925-1993) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Alexandr Timofeeviç Serqeyev (1916-1979) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Zakiy Şaymardanoviç Şaymardanov (1923-1967) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Rüstəm Nurqaliyeviç Minnixanov - Tatarıstan Respublikasının ikinci prezidenti.
Fanis Sahibutdinoviç Musin – 10 sentyabr 1959-cu ildə, Kazan Vaxitovski rayon məhkəməsinin keçmiş sədri
Rinnat Qaleyeviç Nurullin (1954) - şair, Tatarıstan Respublikasının əməkdar ixtiraçısı, texnika elmləri namizədi.
Ravil Qabdraxmanoviç Fayzullin (1943) - şair və peşəkar yazıçı, Tatarıstanın xalq şairi, Rusiya Sovet Sosialist respublikasının əməkdar artisti, Q. Tukay adına Dövlət Mükafatı laureatı. M. Cəlil adına mükafatın sahibi.
Damir Hasanoviç Fəthutdinov (1923-1991) - geoloq, SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı.
Tatarıstan iqtisadiyyatı
Tatarıstan iqtisadiyyatı (Татарстан икътисады) — Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının iqtisadiyyatı.
Quruluşu
Böyük sənaye müəssisələrinin olduğu, şoselərin, şərq və qərb, şimal və cənub keçid yollarının kəsişdiyi bir mövqedə dayanan Tatarıstan Rusiya Federasiyasının subyektləri içərsində iqtisadi inkişaf cəhətdən ən üst səviyyədə olan respublikadır.
Sənaye
Yanacaq və neft-kimya sənayesi Tatarıstanın əsas sənaye potensialını müəyyən edir. Tatarıstan neft, təbii qaz, gips qaynaqları baxımından olduqca zəngindir.
Ölkənin ən böyük təbii sərvəti neft və təbii qazdır. Tatarıstan ildə təxminən 32 milyon ton xam neft istehsal edir. Ölkədə bir milyard ton neft ehtiyatı olduğu təxmin edilir. Neft və qaz Elmet, Leninogorsk, Alabuga, Mendeleyev şəhərlərində çıxarılır. Çıxarılan neft boru kəməri ilə Moskva, Perm, Qorkiy, Kuybişev, Yaroslavl, Rezon və Başkırdistandakı zavodlara göndərilir.
Neft və qaz sənayesi ilə yanaşı kimya və neft-kimya sənayesi də inkişaf etmişdir. Kimya fabriklərində polietilen, aseton, sintetik kauçuk, film kimi dörd minə yaxın kimyəvi maddə emal edilməkdədir. Neft-kimya sənayesində xam neft, sintetik kauçuk, şinlər, polietilen və neft məhsulları üstünlük təşkil edir.
Ölkədə vertolyot, təyyarə, təyyarə mühərriki, TIR, avtomobil, kompressor və neft-qaz nasosla vurma təchizatları, yüksək texnologiyaya sahib elektrik cihaz istehsal edən şirkətlər var. "Kamaz" markalı yük maşını istehsalının 24%-i Tatarıstana aiddir. Ölkənin neft-kimya şirkətlərinin polietilen, sintetik kauçuk və avtomobil şini istehsal miqdarı Federasiya içində üçüncü yerdədir.
Ayrıca Kazanda təyyarə, kompüter, yük maşını və dizel mühərrik istehsal edən müəssisələr də vardır.
Dan-Aksel Zaqadu
Dan-Aksel Zaqadu (3 iyun 1999-cu ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Borussiya Dortmund klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusudur.
Erkən karyerası
Zaqadu öz futbolçu karyerasına yerli klublardan olan Kreteil klubunun akademiyasında başlamışdır. 2011-ci ildə 12 yaşı olarkən Pari Sen-Jermen klubu ilə müqavilə imzalamışdır. O, növbəti beş mövsümü PSJ akademiyasında keçirtdikdən sonra 2016-cı ildə əvəzedici komandaya dəvət almışdır. Zaqadu CFA liqasında 9 oyunda iştirak etmişdir.
Borussiya Dortmund
5 iyun 2017-ci ildə Zaqadu Bundesliqa təmsilçilərindən olan Borussiya Dortmund klubuna pulsuz transfer olmuş və beş illik müqavilə imzalamışdır. O, Dortmund klubunda ilk qolunu 28 oktyabr 2017-ci ildə Hannover 96 klubuna qarşı oyunda vurmuş və 59-cu dəqiqədə qırmızı vərəqə alaraq meydanı tərk etmişdir. Həmin görüşdə Dortmund rəqibinə 2-4 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Milli karyerası
Zaqadu Fransanın U-16, U-17 və U-18 yığmalarında çıxış etmişdir. Hal-hazırda U-19 millisinin kapitanıdır.
Şəxsi həyatı
Zaqadu Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Kot-d'İvuar vətəşdaşlarıdır.
Voleybol üzrə qadınlararası Avropa Liqası
Voleybol üzrə qadınlararası Avropa Liqası — 2009-cu ildən təşkil olunan, yalnız Avropadan 8 ölkənin qatıldığı qadın voleybol yarışlarıdır. Turnir 2009-cu ildən Avropa Voleybol Konfederasiyasının təşkiltaçılığı ilə keçirilməyə başlandı. Məqsəd yay fəslində Avropanın bir sıra nəhəng yığmalrını bir araya toplayıb azərkeşləri voleybol ziyafətinə boğmaqdır. Turnir daha böyük önəm kəsb etdikdən sonra Dünya Qran Prisinə lisenziya verməyə başladı. Belə ki, turnirdə medal qazanmış hər bir ölkə bir sonrakı mövsümdə Dünya Qran Prisi yarışlarına vəsiqə əldə edir. Çox vaxt bu nominal xarakter daşıyır. Belə ki, Avropa Liqasında ilk üçlüyə düşmüş millilər əsasən güclü komandalar olur və onlar onsuzda başqa yarışlardan Qran Pri yarışlarına vəsiqə əldə edə bilirlər. Bu səbədən turnirə son vaxtlar bir qədər zəif milli komandaların da qatıldığı müşahidə etmək olur. Ancaq 2013-cü ildə böyük süprizlə ikinci yeri tutmuş Belçika millisi bu medalın sayəsində 2014-cü ildə tarixində ilk dəfə olaraq Dünya Qran Prisinə qatıla bilmişdi.
Turnirə bütün komandalar "CEV"in xüsusi dəvəti əsasında qatılır. Azərbaycan millisinin Avropa Liqasındakı debütü isə 2014-cü ilə təsadüf edir. Elə həmin ildən Avropa Liqasının formatında dəyişiklik edildi. Qərarə əsasən, artıq iki qrupada dörd komandanın iki dövrəli mübarizəsindən sonra yarımfinal yarışları olmayacaq idi. Birbaşa qrup liderləri turnirin finalında qarşılaşacaqlar.
Təhmasib Fərzəliyev
Təhmasib Əhməd oğlu Fərzəliyev — Folklorşünas, filologiya elmləri namizədi.
Həyatı
Təhmasib Fərzəliyev 1928-ci ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur.
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirmiş, 1966-cı ildə «Azərbaycan xalq lətifələri» mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Folklorun nəzəri məsələlərinə dair elmi məqalələrin və monoqrafiyaların müəllifidir.
Nokia 6300
FK-la sinxronlaşdırma üçün firma Nokia PC Suite Proqram təminatını istehsal edib. Həmçinin Mass Storage (çıxarılan disk) rejimində qoşulma mümkündür. Qoşulma kabelin, Bluetoothun MiniUSB-unun köməyi ilə mümkündür. USB vasitəsilə telefon enerji toplamır.
Jurinea mongolica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rafael Əmirbəyov
Əmirbəyov Rafael Ramazan oğlu — azərbaycanlı futbolçu, Bakı futbol klubunun müdafiəçisi.
Həyatı
Rafael Əmirbəyovun peşəkar futbolçu karyerası əsasən Bakı futbol klubu ilə bağlıdır. Klub hələ "Dinamo" adlanan dövrdə onun heyətində çıxış edən Rafael artıq neçə ildir ki, kapitan sarğısı daşıyır. O, bir vaxtlar Azərbaycan milli futbol komandasının da aparıcı oyunçularından olub.
Baş Dizə yaşayış yeri
Bаş Dizə yаşаyış yеri — Хаlq аrаsındа qаlа аdlаnır. Yаşаyış yеri kəndin içərisində оlаn hündür təpənin üzərindədir. Аbidənin yеrləşdiyi ərаzi hər tərəfdən sıldırım qаyаlаrlа əhаtə оlunmuşdur. Qаlаyа yаlnız cənub tərəfdə yеrləşən dаr cığırlа qаlхmаq mümkündür. Аbidənin cənub qismində yаşаyış binаlаrının qаlıqlаrınа rаstlаnır. Tikintilər tаmаmilə dаğıldığındаn оnlаrın plаnını müəyyən еtmək mümkün оlmаmışdır. Аrаşdırmаlаr zаmаnı qаlаnın cənub ətəyindən Оrtа əsrlərə аid kеrаmikа pаrçаlаrı аşkаr оlunmuşdur. Baş Dizə yаşаyış yеrini III–XIX əsrlərə аid еtmək оlаr.
Qarameşə
Qarameşə — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 44 təsərrüfatda hər iki cinsdən toplam 91 nəfər əhali yaşayır. Əhali milliyətcə İngiloylar dır.
Toponimikası
Qarameşə oyk, sadə. Qax r-nunun Qaxin- giloy i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində Qaxingiloy kəndindən çıxmış bir qrup ailənin Qarameşə adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Bu oykonim “sıx, gün az düşən meşə” mənasını bildirir.
Zakir Qarayev
Zakir Ömər oğlu Qarayev — Professor, tibb elmləri doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü (2014), "Əməkdar elm xadimi" (2010)
Həyatı
Zakir Qarayev 27 noyabr 1941-ci ildə Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) İcevan rayonunun Göyərçin kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Z.Ö.Qarayev gənc həkim kimi əmək fəaliyyətinə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalında başlamışdır. Lakin elmə olan böyük marağı onu geriyə, ATU-ya qaytarmış və aspirantura və doktorantura təhsillərini başa vuran Z.Ö.Qarayev 33 yaşında tibb elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
O, 1968-ci ildən 1974-cü ilədək Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Mərkəzi Elmi Tədqiqat Laboratoriyasının direktoru, 1974-cü ildən 1975-ci ilədək Leninqrad Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Elmi-Tədqiqat Laboratoriyasında Baş Elmi İşçi  1975-ci ildən 1982-ci ilə qədər Leninqrad Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Elmi-Tədqiqat Laboratoriyasında direktor  vəzifələrində çalışmışdır.
1982-ci ildə SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Mikologiya və Dərin Mikozlar Elmi Mərkəzinin (Hazırda Rusiya Federasiyası Elmi Tədqiqat Mikologiya İnstitutu) direktoru vəzifəsinə təyin edilmiş və 1993-cü ilə qədər bu vəzifədə çalışmışdır. Qeyd etmək istərdik ki, Z.Ö.Qarayev səhiyyə sahəsində ümumittifaq və dünya əhəmiyyətli instituta uzun müddət rəhbərlik etmiş çox az sayda azərbaycanlı alimlərdən biridir. Müstəqillik qazandıqdan sonra vətənə qayıdan Zakir Qarayev 1993-cü ildən 1994-cü ilə qədər Azərbaycan Respublikası Elmi-Tədqiqat Mikrobiologiya, Virusologiya və İmmunologiya İnstitutunun Direktoru  vəzifəsində çalışmışdır. Zakir müəllim 1998-ci ildə İstanbul Universiteti, İstanbul Tibb Fakultəsi, Mikrobiologiya və İmmunologiya kafedrasına professor vəzifəsinə işə dəvət edilmiş və 2001-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışmışdır.
Professor Z.Ö.Qarayev 2004-cü ildən Azərbaycan Tibb Universitetinin, Mikrobiologiya və İmmunologiya kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır. Z.Ö.Qarayevin təşəbbüsü ilə "Azərbaycan tibbi mikrobioloqlar və immunoloqlar ictimai birliyi" təsis edilmiş, "İmmunitet və infeksiya jurnalı" dərc edilməyə başlamışdır.
Professor Z.Ö.Qarayev SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Mikologiya və Dərin Mikozlar Elmi Mərkəzinin direktoru vəzifəsində işləyərkən dünyanın əksər ölkələrində elmi ezamiyyətdə olmuş, bir çox Universitet, Konqres və Simpoziumlarda ingilis və alman dillərində mühazirələr oxumuşdur. SSRİ-də 3 dəfə dünya miqyaslı Konqres təşkil edən Professor Z.Ö.Qarayev dünyanın ən məşhur elm xadimləri ilə əməkdaşlıq etmiş və hazırda bu əməkdaşlıq davam etdirilir. Təsadüfi deyildir ki, 2009-cü ilin 01-04 Oktyabr tarixlərində Bakıda təşkil olunan və 23 ölkədən 300-dən çox alimin qatıldığı 3-cü Avrasiya Klinik Mikrobiologiya, İmmunologiya və İnfeksion Xəstəliklər Beynəlxalq Konqresinin Prezidenti kimi kongresin təşkilinə gərgin əmək sərf etmişdir.
Z.Ö.Qarayev 300-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 4 monoqrafiyanın, 2 iri həcmli dərsliyin və bir dərs vəsaitinin müəllifidir. Z.Ö.Qarayevin görkəmli həkim və alim Tamerlan Əziz oğlu Əliyevlə birlikdə yazdığı “Tibbi Mikologiya” adlı kitabı dünyada mikoloji xəstəliklərə dair yazılmış unikal əsərlərdəndir.
Onu xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, Z.Ö.Qarayevin dünyanın müxtəlif elmi jurnallarında nəşr olunmuş 63 elmi əsərinin “Xülasə”si ABŞ-nin Milli Səhiyyə İnstitutunun Milli Tibb Kitabxanasının rəsmi saytı olan www.pubmed.gov internet portalında yerləşdirilmişdir. Çox az sayda azərbaycanlı tibb aliminin əsərləri burada yayımlanır və təəssüflər olsun ki, ölkəmizdən bu sayt tərəfindən qəbul edilən elmi-tibbi jurnal hələ ki yoxdur.
Z.Ö.Qarayevin rəhbərliyi altında 67 elmlər namizədi, 18 elmlər doktoru yetişmişdir. Onun yetişdirdiyi və bu gün də böyük minnətdarlıq hissi ilə professor Z.Ö.Qarayevlə hər zaman yaxın ünsiyyətdə olan bu alimlərin coğrafiyası dünyanın 20-dən çox ölkəsini əhatə edir.
Z.Ö.Qarayev gərgin və yorulmaz əməyini bü gün də davam etdirərək həm elmi kadrların hazırlanması, həm də praktik səhiyyəyə kömək sahəsində əvəzsiz xidmətlər göstərir. Bir klinik mikrobioloq, mikoloq və immunoloq kimi onun dəyərli məsləhətləri ilə onlarla ağır xəstə ölkəmizin hüdudlarında şəfa tapmışdır. ATU nəzdindəki FD 03.014 Dissertasiya Şurasının sədri kimi Müstəqil Azərbaycan Tibb Elmini inkişafı, gənc kadrların hazlrlanması yolunda yorulmaz fəaliyyət göstərir. Onun ATU-nun azərbaycan, rus və ingilis bölmələrinin tələbələri üçün hər 3 dildə oxuduğu mühazirələr çox böyük maraqla dinlənilir.
Professor Z.Ö.Qarayev eyni zamanda dünyanın bir çox nüfuzlu elmi cəmiyyət və universitetlərinin akademiki və fəxri doktoru (ABŞ, Nyu-York akademiyası, həqiqi üzv; Fransa, Sarbon Universiteti fəxri doktor; Yaponiya, Siba Universiteti, fəxri doktor) seçilmişdir.
30 iyun 2014-cü ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.