cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ağqala (Göyçə)
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 39 nəfər, 1873 - cü ildə 192, 1886-cı ildə 253 nəfər, 1897-ci ildə 331, 1904 - cü ildə 424, 1914 - cü ildə 507, 1916-cı ildə 520 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar, ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulmuşlar. Azərbaycanlılar kənddən qovulandan sonra buraya Türkiyədən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda Sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz doğma kəndlərinə dönmüşdür.
Burada 1922-ci ildə 3 nəfər azərbaycanlı, 31 erməni, 1926-cı ildə 76 nəfər azərbaycanlı, 105 erməni, 1931-ci ildə 202 nəfər azərbaycanlı, 111 erməni, 55 kürd, 1939 - cu ildə 442, 1959 - cu ildə 287, 1970-ci ildə 2200 nəfər azərbaycanlı və erməni əhalisi yaşamışdır.
Sonralar azərbaycanlıları sıxışdırıb çıxarmaq məqsədilə Ağqala kəndi ilə Əyrivəng kəndi birləşdirilmişdir. Kənddə yaşayan azərbaycanlılar da 1988-ci ildə Ermənistan dövləti tərəfindən qovulmuş, deportasiya edilmişdir.
Koksidilər
Koksidilər (Coccidiasina) — Sporlular və ya Apikompleksa Apicomplexa tipinə aid olan ibtidai yarımsinfi.
Koksidikimilər sinfinə daxil olan nümayəndələr insanda və heyvanda daha ağır xəstəliklər törədir. Xususilə koksidilər (Coccidida) və qan sporluları (Haemosporidia) dəstələrinə daxil olan aşağıdakı növlərin bioloji-ekoloji xüsusiyyətləri və törətdikləri xəstəlikləri nəzərdən keçirək.
Təsnifatı
Yarımsinfə aşağıdakı dəstələr daxildir: :
West Tower
West Tower — Liverpulun mərkəzində yerləşən 40 mərtəbəli göydələn.
Xüsusiyyətləri
Göydələn Liverpulda yerləşən ən hündür tikilidir. Tikili vahid memarlıq üslubunda (modernizm) inşa edilmişdir. 5-ci mərtəbədən 33-cü mərtəbəyə qədər dəbdəbəli mənzillər, 34-cü mərtəbədə isə panoramalı restoran var. Qalan mərtəbələri (6 mərtəbə) üst qatında yerləşən ayrı bir sahə.
Xuməzar
Xuməzar-İranın Fars ostanının Məməsəni şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,643 nəfər və 1,283 ailədən ibarət idi.
Mark Şattlvort
Mark Riçard Şattlvort (d. 18 sentyabr 1973, Velkom, CAR) — "Canonical Ltd."nin əsasını qoyub və "Ubuntu" əməliyyat sisteminin hazırlanmasına rəhbərlik edib. İkinci kosmik turist kimi tarixə düşüb.
Həyatı
Mark Şattlvort 18 sentyabr 1973-cü ildə cərrah və uşaq bağçası tərbiyəçisinin ailəsində Cənubi Afrika Respublikasının Velkom şəhərində dünyaya gəlib.
Mark Rondebosch Boys' High School və Diocesan College-i bitirdikdən sonra Keyptaun Universitetində maliyyə və informasiya sistemləri sahəsində iqtisadi elmlər bakalavrı dərəcəsinə yiyələnib.
O, Smuts Hall-da yaşayaraq universitetdə birinci daimi internet-birləşmənin quraşdırılmasında iştirak edir.
1995-ci ildə Şattlvort rəqəmli sertifikatlar və internet təhlükəsizliyi üzrə ixtisaslaşan Thawte şirkətinin əsasını qoyur. O, 1999-cu ilin dekabrında şirkətini 3,5 milyard Cənubi Afrika randı (o zaman təxminən 575 milyon ABŞ dolları) məbləğinə VeriSign-a satır. Şattlvort 2000-ci ilin sentyabrında yeni başlayan firmalara dəstək və start kapitalının verilməsi ilə məşğul olan HBD Venture Capital-ı yaradır.
1990-cı illərdə Şattlvort "Debian" əməliyyat sisteminin istehsalçılarından biri idi.
O, 2001-ci ildə sosial innovasiyalarla məşğul olan qeyri-kommersiya təşkilatını - "Shuttleworth Foundation"u açır. Fond CAR-da maarifləndirici, həmçinin azad və açıq proqram təminatının layihələri maliyyələşdirir.
Şattlvort Canonical Ltd şirkəti vasitəsilə 2004-cü ildə Ubuntu — Debian əsasında Linux distributivi hazırlamasını maliyyələşdirməyə başlayır.
2005-ci ildə o "Ubuntu Foundation"un əsasını qoyur və 10 milyon ABŞ dolları məbləğində ilkin investisiyaları həyata keçirir. Şattlvort 2004-cü ilin başlanğıcında “Kapitan Xlebnikov” buzqıranında Antarktidaya səyahət edib. 2005-ci ilin sentyabrında o, Impi Linux səhmlərinin 65 %-i əldə edib.
2006-cı il, 15 oktyabr tarixində elan edilmişdi ki, Şattlvort KDE-ın birinci himayəçisi olub, belə ki, ən yüksək sponsor statusunu alıb.
KDE - beynəlxalq azad proqram təminatı cəmiyyəti olub, Linux, Microsoft Windows, FreeBSD, Solaris və Mac OS X əməliyyat sistemlərində çalışan cross platform tətbiqlər yaradır. Əsasən Linux əməliyyat sistemlərində çalışan masasüstü mühit kimi tanınır. KDE-nin əsası 1996-cı ildə Mathias Etrich tərəfindən qoyulub. KDE proqram təminatı Qt çərçivəsi (framework) üzərində yazılır. KDE 108 dilə tərcümə olunub.
2013-cü ilin 27 mart tarixində "Forbes" jurnalı Şattlvortı 2013-cü ildə kompüter sənayesini silkələyən şəxs kimi təsvir edib.
Ubuntu əməliyyat sistemi
thumbnail|[[Parisdə "Ubuntu" ilə bağlı tədbiri, noyabr 2009]] Şatltlvortun rəhbərliyi altında hazırlanan Ubuntu (“insanpərvərlik”, “humanizm”) - Debian layihəsi əsasında yaranmış, Linux nüvəsini istifadə edən əməliyyat sistemidir. Əsas yaradıcı və sponsor Canonical şirkətidir. Hazırda layihə azad cəmiyyət tərəfindən aktiv inkişaf etdirilir və dəstəklənir. Bu ad Cənubi Afrikada mövcud olan Ubuntu fəlsəfəsi (başqalarına qarşı humanizm) şərəfinə qoyulub.
Distrubitivin adi yeni veriyası 6 aydan bir çıxır və 18 ay ərzində təhlükəsizlik yenilənmələri ilə dəstəklənir. LTS versiyası isə 2 ildən bir çıxır.
Şattlvortun rəhbərliyi ilə ərsəyə gələn Ubuntu server və iş stansiyaları üçün ilkin yığılmış proqram təminatı ilə təchiz edilir. Ubuntu CD və ya DVD-daşıyıcı istifadə edərək LiveCD və ya mətn sehrbazı vasitəsilə masaüstü fərdi kompüterlərə yazılır. LiveDVD versiyası daha böyük proqram təminatı tutumuna malikdir. Tərkibinə tam lokalizasiyadan tutmuş sistem bərpasına qədər müxtəlif köməkçi proqramlar daxildir.
Ubuntu istifadədə asanlıq və rahatlığa yönələrək hazırlanılıb. O özündə geniş yayılmış “sudo” utilitini istifadə edir. Bu sistemdə potensial təhlükəli superistifadəçi sessiyasını buraxmadan inzibati tapşırıqları yerinə yetirməyə imkan verir. Bundan əlavə Ubuntu inkişaf etmiş beynəlmiləşmişliyə malikdir. Belə ki, əməliyyat sistemi 5.04 versiyasından defolt olaraq UTF-8 kodlaşdırmasından istifadə edir və çoxlu sayda dil qruplarına geniş imkanlar verir.
Ubuntu-nun işləməsi üçün 256 MB RAM, sərt diskdə isə 4 GB boş yer lazımdır. Ubuntu əməliyyat sistemi bir çox qrafik qabıqları dəstəkləyir. Defolt olaraq GNOME qrafik qabığı ilə yayılır. GNOME azad, sadə və intuitiv interfeysə malik olub, geniş diapazonda müasir masaüstü proqramlarla yayılır. GNOME-a daxil olan proqramlardan başqa Ubuntu əlavə olaraq OpenOffice.org, Mozilla Firefox kimi proqramlarla təchiz olunub.
Şattlvortun təqdim etdiyi 6.06 və daha sonrakı versiyalar LiveCD ilə CD sehrbazını bir kompakt-diskdə birləşdirir. Bu disk əməliyyat sistemini sərt diskə yazmadan onu açaraq, içindəki proqramlara nəzər yetirməyə, aparat vasitələrinin dəstəklənib-dəstəklənmədiyini öyrənməyə imkan verir. Əgər sistem bəyənilsə qrafik sehrbaz “Ubiquity” vasitəsilə elə LiveCD-dən əməliyyat sistemini yazmaq olar. Yazılma prosesi “canlı” iş masasında yaradılan sənədləri saxlayır. Bundan əlavə, endirim üçün alternativ sehrbaz debian-installer də var. O sistemi daha dərindən tanıyan, çoxlu sistem yazan və çətin disk bölümünü həyata keçirən inzibatçılar üçün nəzərdə tutulub. Bura həmçinin 192 meqabayt operativ yaddaşdan az LVM və RAID-lər də daxildir. Distrubitivə həm də USB Flaş-disk yükləməsini yaradan proqram daxildir. Bu USB Flaş-disk LiveCD və CD sehrbazının malik olduğu bütün imkanlara malikdir. Bu xüsusiyyət adətən netbuklar üçün yararlıdır.
İkinci kosmik turist
thumbnail|[[Beynəlxalq kosmik stansiyada]] Şattlvort kosmik uçuşun ikinci kommersiya iştirakçısı olmaqla 25 aprel 2002-ci il ümumdünya şöhrəti qazanıb. O, “Soyuz TM-34” kosmik gəmisi ilə kosmosa səyahət üçün "Space Adventures"ə 20 milyon ABŞ dolları ödəyib.
İki gün sonra “Soyuz” Beynəlxalq kosmik stansiyaya gəlib. Burada Şattlvort genom və Qazanılmış İmmun Çatışmazlığı Sindromunun tədqiqatları ilə bağlı sınaqlarda iştirak edərək səkkiz gün keçirib. O, 5 may 2002-ci il tarixində Yer kürəsinə qayıdıb. Uçuşda iştirak etmək üçün Şattlvorta bir il müddətində təlim və hazırlıq keçmək lazım olub, həmçinin, o, yeddi ay Ulduzlu şəhərcikdə keçirib. Şattlvortun Bombardier Global Express şəxsi təyyarəsi var. Onu tez-tez Canonical One adlandırırlar, amma əslində o, HBD Venture Capital şirkəti vasitəsilə təyyarəyə sahib olub. Təyyarənin yan tərəfində təsvir edilmiş Drokan Norman HBD Venture Capital-ın talismanıdır.
Beni çayı
Beni — Boliviya ərazisindən axan çay. Amazon hövzəsinə aiddir. Uzunluğu 1619 km təkil edir. Orta dərinliyi 9 m, maksimal dərinliyi isə 21,3 metr təkil edir. Orta eni 400 m, maksimal en isə 1069 metrdir. Axarı boyunca çoxlu astanaya rast gəlinir. Braziliya ilə sərhəddə Madre de Dos, Mamore və Beni çayları birləşərək Madeyra çayını əmələ gətirir. . Çay Amazonun əsas arteriyalarından biridir. Puerto-Maldonado şəhərinin cənubunda liman yerləşir. Hövzəsində kənd təsərrüfatı inkişaf etmişdir. Əsasən manqo yetişdirilir. Ağac tədarükü və qızıl hasilatı həyata keçirilir. Bu isə ekoloji problemlər yaradır. Çay boyunca bir necə milli park və qoruq vardır.
Bliznesı adaları
Bliznesı adası — Urup adasının şimal-şərq qutaracağında, Oxot dənizində 2 ada və qayalıqdan ibarət bir adalar qrupu. Arxipelaqın ümumi sahəsi təqribən 0.3 km²-ə çatır. Bunun 0,17 km² "Sanıça" adasının payına düşür. Ada 95.1 m hündürlüyə malikdir. 54.8 min m² ərazi Minerva adasının payına (Minerva məbədinin şərəfinə) düşür. Üçüncü qaya adası "Pivnaya kruşka" adlanır. Bu adaya cənubdan baxanda pivə bakalına bənzəyir. Adanın sahəsi 7,5 min m²-dir. İnzibati olaraq Saxalin vilayətinin Kuril şəhər dairəsinə daxil edilmişdir.
Coğrafi xüsusiyyəti
Adada yaşayış yoxdur. Dəniz quşları və məməlilər üçün bir sığınmacaq rolu oynayır. Arxipelaq Urup adasının Kastrikum yarımadasından 950 metr şimalda yerləşir və yuvarlaq bir formaya malikdir. Arxipelaqın dərinliklərində Sanıça körfəzi yerləşir. İqlimi sərin, rütubətli yaya və mülayim soyuq qışa malikdir. Çəmən otlarla örtülmüşdür. Külək rejimi sərtdir. Hər il fevral-mart aylarında Oxot dənizinin çox hissəsi kimi gətirilən ağır buzlarla örtülür. Arxipelaqın ətrafındakı okean suları yalnız 1-1,5 ay ərzində buzdan tamamilə azad olur. Bütövlükdə arxipelaqdakı orta illik temperatur təxminən 2,0 °C-dir.
Araşdırma
1945-ci ildən bəri adalar RSFSR-in tərkibinə, 1991-ci ildən isə Rusiya Federasiyasının tərkibinə daxildir.
2012 ekspedisiyası zamanı arxipelaqa verilən müasir rus adının etimologiyası, rus dənizçilərinin "Sanıça" adının məşhur müraciət forması kimi istifadə edilməsi ilə əlaqələndirilir. Arxipelaq 2012-ci ilin noyabr ayında "Adsız dəniz coğrafi obyektlərinin adlandırılması" proqramı çərçivəsində hidroqrafik gəminin ikinci ekspedisiyası zamanı alim I. A. Tixonov tərəfindən araşdırılmış və təsvir edilmişdir.
NGC 6682
NGC 6682, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qalxan bürcü istiqamətində yerləşir. *Cloud tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
I Məsud xan Qaraxani
Məsud bin Məhəmməd bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani - Qərbi Qaraxanilər dövlətinin xaqanı. 1095. ildə əmisi oğlu Əbülmüzəffər Əhməd xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
NGC 676
NGC 676, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Temnosefalidlər
- Themnocephalida Yastı qurdlar (Plathelminthes) tipinin dəstəsidir.
Həyat tərzi
Parazit həyat tərzi keçirirlər.
Brendan Freyzer
Brendan Freyzer (3 dekabr 1968, İndianapolis, İndiana) — Kanada əsilli ABŞ aktyoru.
Həyatı
Brendan Freyzer 1963-cü ildə ABŞ-nin İndiana ştatında Kanada əsilli ailədə dünyaya gəlmişdir. Brendan ailədə 4 qardaşdan ən kiçiyidir. Ailəsi ilə birlikdə Niderlandda, İsveçrədə, eləcə də Romada, Londonda və ABŞ-nin başqa şəhərlərində yaşamışdır. Atası daha çox Kanadada işləmişdir. Brendan 12 yaşından London teatrlarında kiçik səhnələrdə çıxış edir. Brendan Freyzer peşəkar film karyerasına 1991-ci ildən başlayır. 2001-ci ildə London teatrı səhnəsində yenidən iştirak edir.
1998-ci ildə Freyzer Afton Smit adlı qızla evlənir. Qız ondan yaşca 1 il böyük olur. Onların üç uşaqları var: Qriffin Artur (2002), Holden Fletçer (2004) və Leland (2006). Brendan və Afton rəsmi olaraq 2007-ci ildə ayrılırlar.
Freyzer fotoqrafçılıqla maraqlanır. Həmçinin, Freyzer ailəsi Kanada əsilli olduğu üçün fransız dilində tez-tez danışa bilir. Brendan Freyzerin boyu 1.91 m-dir.
Darab
Darab — İranın Fars ostanınında şəhərlər və Darab şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 54,513 nəfər və ya 13,279 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti baharlı və inanlı ellərindən ibarətdir, fars dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Şər qarışanda (film, 2016)
Şər qarışanda — rejissor Samir Kərimoğlu tərəfindən 2016-cı ildə çəkilən Azərbaycan tammetrajlı bədii qorxu janrlı filmi.
Məzmun
Filmdə əhvalat rayonlardan birində baş verir. Əsas personajlardan biri Aidə (Oksana Rəsulova) müəllimdir və 11-ci sinfin şagirdlərinin sinif rəhbəridir. Günlərin birində məktəbə yeni tarix müəllimi Seyran (Ramiz Novruz) gəlir. Aidə onunla ilk görüşdə həyəcanlanır. O, Aidənin rəhbərlik etdiyi sinfin uşaqlarını ələ alır, onlarla gəzintiyə aparır, yaxından ünsiyyət qurmağa çalışır. Hadisələrin gedişatında aydınlaşır ki, Seyranın həqiqi adı Fərruxdur. Aidənin əsl adi isə Günel... Fərrux, 1990-cı illərin əvvəllərində Günelə orta məktəbdə dərs deyib və onun gözü qarşısında sinif yoldaşlarını qətlə yetirib. Güneli isə azad edib. Fərrux 20 il həbs həyatı sürəndən sonra çıxır və Güneli tapır. Onun məqsədi yeni şagirdlərini və Güneli öldürməkdir. O da aydın olur ki, rayon təhsil şöbəsi Fərruxu tarix müəllimi kimi məktəbə göndərməyib. Finalda Günelin sayıqlığı nəticəsində uşaqlar xilas olur...
Atom
thumb|Helium atomunun sadələşdirilmiş modeli: İki protondan (qırmızı) və iki neytrondan (yaşıl) ibarət bir nüvə ətrafında fırlanan iki elektron (sarı). Atom (yunanca ἄτομος (ὕλη) átomos (hýle) - "bölünməz") — kimyəvi elementin, bu elementə aid xüsusiyyətlərini saxlayan ən kiçik zərrəciyi. Elmin inkişaf tarixi boyunca müxtəlif atom modelləri təklif olunmuşdur. İlk dəfə olaraq e.ə. V əsrdə Demokrit abstrakt şəkildə atom haqqında fikir söyləmişdir.
Atom modelləri
Atom modelləri izolə olunmuş atomların quruluşunu əks etdirir.
Demokrit- Levkipp modeli
Demokrit hesab edirdi ki, istənilən əşyanın xarakteri – onun kütləsi, forması və s. onun atomlarınn xassələri ilə təyin olunur. Məsələn, alovda atomlar daha itidir, buna görə də o yanma qabiliyyətinə malikdir. Bərk cisimlərdə onlar kələ-kötürdülər, ona görə də, onlar bir-biri ilə möhkəm əlaqədə olurlar, suda onlar hamardırlar, bu da suyun axmasına imkan verir. İnsan qəlbi (ruhu da) də Demokritə görə atomlardan təşkil olunmuşdur. Demokrit öz hipotezini atomistlik adlandırırdı. Demokrit ilə yanaşı onun müəllimi Levkipp də atomist olmuşdur. Həmin dövrdə atomistlik hipotezinin qəbul olunmamasının səbəbi Demokrit və Levkippdən daha şöhrətli olan Aristotelin(Ərəstun) atomu qəbul etməməsi idi. O qəbul edirdi ki, Demokritin atom hipotezinin əsas hissəsi olan boşluq mövcud ola bilməz. Hətta o belə bir postulatın müəllifi idi "Nature not abhorret vakuum (Təbiət boşluğa dözmür)" Bu postulat uzun müddət Aristotel fizikasının əsas postulatı olmuşdur.
Tomson modeli
Alimlər atomun bərabər sayda müsbət və mənfi yüklü zərrəciklərdən təşkil olunduğunu XIX əsrin əvvəllərindən bilirdilər. İngilis fiziki C.C.Tomson (qısaca Ci-Ci ) 1897-ci ildə elektronu kəşf etdi və müəyyən olundu ki, elektron hidrogen atomunun kütləsindən təxminən 2000 dəfə kiçikdir. Bir tərəfdən bu fakta, digər tərəfdən atomun neytral olması faktına əsaslanaraq Ci-Ci 1903-cü ildə atomun quruluşunun ikinci modelini irəli sürür.
Saturn modeli
1904-cü il. Burada atom ətrafında orbit üzrə elektronlar fırlanan kiçik müsbət yüklü nüvədən ibarətdir.
Planetar modeli
1911-ci il. Ernest Rezerford bir çox təcrübələrdən sonra qərara gəlir ki, atom planetar quruluşa malikdir. Burada elektronlar atomun mərkəzində yerləşmiş müsbət yüklü nüvə ətrafında fırlanırlar. Belə təsvir klassik mexanikanın prinsipləri ilə uzlaşmırdı. Yəni fırlanan yük özündən elektromaqnit dalğaları buraxaraq enerjini itirməlidirlər.
Bor- Zommerfled modeli
Hesablamalar göstərmişdir ki, elektronun nüvəyə düşməsi vaxtı çox qısadır. Atomların stabilliyini sübut etmək üçün Nils Bor 2 postulat söyləyir:
Birinci postulat: Atomlar yalnız hər birinə müəyyən enerji uyğun gələn xüsusi stasionar hallarda və ya kvant hallarında ola bilər. Stasionar halda atom elektromaqnit dalğaları şüalandırmır və udmur.
İkinci postulat: Atom böyük enerjili stasionar halda olarkən şüalanma baş verir və kiçik enerjili stasionar hala keçir. Bu zaman elektron nüvəyə uzaq orbitdən nüvəyə yaxın orbitə keçir. Əksinə, atom enerji udduqda kiçik enerjili stasionar haldan böyük enerjili stasionar hala keçir. Bu zaman elektron nüvəyə yaxın orbitdən uzaq orbitə keçir.
Borun postulatı göstərmişdir ki, atomu təsvir etmək üçün klassik mexanika kifayət deyil. Atomların sonrakı tədqiqatı kvant mexanikasının yaranmasına gətirib çıxarmışdır. Bu sahə bir çox müşahidə olunan faktların izahını mümkün etməmişdir.
Heyzenberq modeli
Atomun Heyzenberq modelində göstərilir ki, elektronlar nüvə ətrafında həm dalğa, həm də zərrəcik xassəsi göstərir və elektronun nüvə ətrafındakı dəqiq vəziyyətini müəyyən etmək qeyri mümkündür.
Kvant mexaniki cəhətdən atom
Planetar modelin səvh cəhətlərini aradan qaldırmaq üçün Nils Bor üç postulatdan ibarət nəzəriyyə formalaşdırdı: Burada m elektronun kütləsi, vn elektronun stasionat orbitdəki sürəti, rn stasionar orbitin radiusudur. Bundan da belə alınır ki, şüalanma tezliyi: Elektronun ellips orbit üzrə hərəkət etməsi Zommerfled tərəfindən irəli sürülmüşdür.
Heyzenberq nəzəriyyəsi
Bor nəzəriyyəsinin zəif cəhətlərini aradan qaldırmaq üçün V.Heyzenberq belə bir nəzəriyyə irəli sürdü ki, elektronun dəqiq yerini müəyyən etmək mümkün deyil və dalğa- zərrəcik xassəsi göstərir. Onun nəzəriyyəsinin əsasında iki postulat durur:
Atomun Nüvəsi
Atom nüvədən və onun ətrafında hərəkət edən elektronlardan ibarətdir. Atomun nüvəsi öz növbəsində protonlardan və neytronlardan ibarətdir. Elektron -1 elektrik yükünə, proton +1 elektrik yükünə malikdir, neytron elektrik yükü daşımır. Bütün elementlərin atomları eyni elektron, eyni proton və eyni neytronlardan yaranmışdır. Lakin elementlər atomlarındakı protonların sayı ilə fərqlənirlər. Nüvədəki protonların sayı elementin atom nömrəsini təşkil edir. Proton və neytron ikisi birlikdə nukleon, yəni "nüvəyə (ingilis: nucleus) aid olan" adlanırlar.
Atomun ölçüsü
Atom təqribən 0.2 - 0.5 nm ölçüyə malikdir. Buna görə də onun adi işıqda və adi mikroskop vasitəsilə görünməsi mümkün deyil. Lakin müxtəlif təcrübələr atomun mövcudiyyətini aşkar etməyə imkan verir. Son onilliklərdə subnanometr miqyasda görüntü əldə etmək imkanı verən mikroskoplar işlənib hazırlanmışdır, bunların vasitəsilə atomları izləmək mümkündür. Belə mikroskoplardan biri 1984-cü ildə İsveçrədə IBM laboratoriyasında hazırlanmışdır və onun yaradıcıları (Gerd Binning və Heinrich Rohrer) bu icada görə Nobel mükafatına layiq görülmüşlər.
İonlar və izotoplar
Atomlar normal halda elektroneytral olur. Bu zaman protonların və elektronların sayı bərabər olur. Atomda bu balans pozulduqda o iona çevrilir. Bu çevrilməyə ionlaşma deyilir. Atom əlavə elektron alırsa bu zaman atom mənfi yüklənmiş olur və anion adlanır. Atom bir və ya bir neçə elektron itirdikdə o müsbət yüklənmiş olur və kation adlanır.
Bir kimyəvi elementin atomları fərqli sayda neytrona malik ola bilir. Atomda protonların sayı əvvəlki kimi qalıb, neytronların sayı dəyişdikdə alınan atom izotop (Yunan dilindən: iso - bərabər, topos - yer deməkdir) adlanır. Protonların sayı dəyişməz qaldığı üçün izotoplar orijinal elementlərin növləri sayılırlar.İzotopların tətbiq sahəsi böyükdür.Onlar tibbdə və kimyada geniş tətbiq olunur.
Hidrogen atomunun nüvəsi bir protondan ibarətdir. Bu formada o, hidrogenin ən çox yayılmış Hidrogen-1 izotopudur, başqa sözlə həm də protium adlanır. Bu elementin digər növü Hidrogen-2 izotopu və ya deyteriumdur. Hidrogen-2 bir protona və bir neytrona malikdir. Bu izotop radioaktiv və zəhərli deyil. İki deyterium atomunun bir oksigen atomu ilə birləşməsindən yaranan su ağır su adlanır. Bunlardan başqa hidrogenin daha beş izotopu var, bunlardan sonuncusu - Hidrogen-7-nin nüvəsi bir protondan və altı neytrondan ibarətdir.
Elektron orbitalları
Elektronun bir enerji səviyyəsindən digərinə keçərkən foton verdiyini əks etdirən Bor modeli
Elektronlar nüvənin ətrafında orbital və ya qabıq adlanan sahələrdə hərəkət edirlər. Orbitallar və ya qabıqlar başqa sözlə enerji səviyyələri də adlanırlar.Orbitallar 4 növdədirlər.Onlar "s"(sferik),"p"(hantelvari),"d"(bəzi mənbələrdə lələkvari,ancaq bəzi mənbələrdə isə azimutal kvant ədədinin qiymətlərindən asılı olaraq müxtəlif.),"f"(qeyri simmetrik mürəkkəb) formalarında olurlar.Orbitallar elektronların hərəkət trayektoriyası olmaqla elektronun ən sıx olduğu yerlərdir(təqribən 90%).Orbitallar fəzada müxtəlif istiqamətlərdə olur.Bu həmin atomun maqnit kvant ədədidir."s" orbitalı yalnız x,"p" orbitalı x,y və z, "d" orbitalı 5, "f" orbitalı isə çox müxtəlif koordinat oxları boyunca yönəlir.Yeni sintez olunmuş elementlərdə 18 elektron tutumuna malik "g" və 22 elektron tutumuna malik "h" orbitalı mövcuddur.Onların maqnit kvant ədədi uyğun olaraq 9 və 11-dir.
Nüvənin ətrafında bir və ya bir neçə orbital olur. Bu orbitallar nüvəyə yaxın orbitaldan başlayaraq sayılırlar. Nüvəyə daha yaxın olan orbital daha aşağı enerji səviyyəsinə malikdir. Elektronlar bir orbitaldan digərinə keçə bilirlər. Elektron yüksək enerji səviyyəli orbitaldan aşağı enerji səviyyəli orbitala keçdikdə foton verir. Aşağı enerji səviyyəli orbitaldan yüksək enerji səviyyəli orbitala keçmək üçün elektron foton udur. Helium atomunun nüvəsinin ətrafında bir orbital var və bu orbitalda iki elektron hərəkət edir. Oksigenin nüvəsinin ətrafında iki orbital var. Bunlardan birincisində iki elektron, ikincisində isə altı elektron hərəkət edir.
Elektronlar orbitallarda daim bir istiqamətdə dönmürlər. Onlar ən müxtəlif istiqamətlərdə hərəkət edə bilirlər. Bu səbəbdən müəyyən vaxtda elektronun orbitaldakı yerini dəqiq demək mümkün deyil. thumb|300px|Hidrogen atomunun həyəcanlanma halları zamanı orbitalların görünüşü Əslində orbitallar çox vaxt sferadan fərqli formalarda olurlar. Ən sadə formaya malik hidrogen atomunda elektron sferik formalı orbitalda hərəkət edə bilər. Lakin daha yüksək enerji səviyyəli atomlarda orbitallar halqa və dilim kimi şəkillər ala bilirlər.[4]
Subatomik hissəciklər
Atomun nüvəsini təşkil edən protonlar və neytronlar elementar hissəciklərdən - kvarklardan, daha doğrusu onların iki növündən ibarətdir. İndiyə qədər aparılmış tədqiqatlar elektronun daha kiçik hissəciklərdən ibarət olduğunu sübut edə bilməmişdir. Buna görə hələ ki, elektron elementar hissəcik hesab olunur.
Proton iki yuxarı kvark, bir aşağı kvark və onları birləşdirən qlüonlardan təşkil olunmuşdur. Neytron iki aşağı kvark, bir yuxarı kvark və onları birləşdirən qlüonlardan təşkil olunmuşdur.
Otto Liliental
Tərcümeyi halı
thumb|Otto Liliental uçuşa hazırlaşır thumb|Оtto Liliental uçuş zamanı
Otto Liliental 23 may 1848-ci ildə Almaniyanın Pomeran əyalətinin Anklam şəhərində anadan olmuşdur. Alman mühəndisi və təyyarəçi sınaqçı kimi o 11-ə yaxın uçuş apparatı düzəldib sınaqdan keçirmişdir. Quşların qanad çalmasının elmi əsaslandırılması aviasiya elminin əsasını qoymuşdur. Bir çox başqa pionerlər kimi Liliental bir başa uçmağa cəhd etməmiş, uzin müddət üçüş zamanı ağırlıq mərkəzini təyin etməklə məşğul olmuşdur. Birinci uçuşunu sadəcə olaraq ayaqlarını bir-birinə sıxmaqla yerinə yetirir. Onun fikrincə uçuş zamanı əsası havanın dəyişməsini hiss edib reaksiya verməkdən ibarətdir. Bu təcrübəni isə bir sıra sınaqlar vasitəsilə qazanmaq olar. İlk dəfə olaraq o biplanı hazırlayır.
1881-ci ilin payızında Berlində o öz firmasını açır və istilik sistemləri üçün qazanların hazırlanması ilə məşğul olur. Buradan gələn gəlir əsasında firma böyüyərək nəhəng zavoda çevrilir. O bu zavodda uçuş apparatlarını tədqiq etmək üçün xüsusi yer ayırır. 1896-cı il 10 avqust tarixində Otto Liliental Berlində uçuş zamanı həlak olur. Onun playneri havanın qəfildən dəyişməsi nəticəsində idarəsini itirir və aşağı düşür. Ottonun onurğa sümüyü sınır. Az sonra o vəfat edir. Lilientalın apardığı təcrübələrin bazasında sonralar müasir təyyarələrin prototipləri hazırlanır.
Iris paradoxa f. choschab
Iris paradoxa f. choschab — Süsənkimilər – (İridaceae Juss.) fəsiləsinə aid bitki növü.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir –VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Kökümsovu qısa, sürünəndir. Gövdəsi 5—12 sm hündürlükdə, bir ədəd iri təpə çiçəklidir. Yarpaqları boz-göyümtül, ensiz – xətti, 2–3 mm enindədir. Təpə yarpaqları lansetvari, sivriləşmişdir. Çiçəkyanlığının borucuğu yumurtalıqdan qısadır, xarici hissələri xətti kürəkvari, qara – bənövşəyi, 3-4 sm uzunluğunda, 10–13 mm enində, daxildəkilər –iri, tərs –yumurtavari, ağ və ya mavi rəngli, göy-bənövşəyi damarlıdır. Tozcuqları sarımtıldır. Sütuncuğun hissəcikləri sarımtıl-qonur rəngli qonur ləkələrlə, dilimləri küt, diş-dişdir.
Yayılması
Diabar (əsasən Lerik rayonu və Qosmalyan kəndinin ətrafında).
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın vəziyyətinin pisləşməsi və təbii bərpanın ətraf mühitin dəyişilməsindən asılılığı müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (növün bəzək bitkisi kimi yığılması, otarılma, tapdalanma), ətraf mühitin sərt amillərinə həssaslıq və zəif təkrarlanması.
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülməyib. Yayılma yerlərində antropogen təsirləri azaltmaq məqsədilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, soğanaq və toxumların toxum bankında saxlanılması təklif olunur.
Başkənd (Göyçə)
Başkənd — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında, indi Kəvər (Kamo) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 12 km cənub-qərbdə, Kəvər çayının yanında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim Azərbaycan dilində «böyük», «əsas», «yuxarı» mənasında işlənən baş sözü ilə kənd sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 4.IV.1946-cı il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Qeğarkuni qoyulmuşdur.
Əhalisi
Ermənilər buraya 1828-29-cu, 1914-1919 - cu illərdə Türkiyənin Alaşkerd, Muş və Bulanis vilayətlərindən köçürülmüşdür.
Kənddə 1873 - cü ildə 191 nəfər azərbaycanlı, 272 erməni, 1886-cı ildə 243 nəfər azərbaycanlı, 385 erməni, 1897-ci ildə 357 nəfər azərbaycanlı, 440 erməni, 1914 - cü ildə 410 nəfər azərbaycanlı, 704 nəfər erməni yaşamışdır.
1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən vəhşicəsinə qırğınlarla qovulmuşdur.
1920-ci ildə indiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz doğma kəndlərinə dönmüşdür. Burada 1922-ci ildə 96 nəfər azərbaycanlı, 763 erməni, 1926-cı ildə 112 nəfər azərbaycanlı, 928 erməni, 1931-ci ildə 194 nəfər azərbaycanlı, 1156 erməni yaşamışdır. Lakin erməni mənbələrində burada azərbaycanlılarn yaşadığı göstərilmir və guya kənddə yalnız ermənilər yaşamışdır. Azərbaycanlılar 1930 - cu illərin sonunda Ermənistanın Qarabağlar rayonuna, Qarabağlar rayonu ləğv edildikdən sonra SSRİ Nazirlər Sovetini xüsusi qərarı ilə tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılaraq 1948-50-ci illərdə Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi burada yalnız ermənilər məskunlaşmışdır.
Recep İvedik 3
Rəcəb İvedik 3 (Recep İvedik 3) — Recep İvedik 2 filminin davam filmi. Filmin rejissoru Toqan Gökbakar, prodüseri isə Faruk Aksoydur.
Məzmun
Film canı sıxılmış Rəcəb İvedikin bir falçı, psixoloq, karate kursu, fleyta kursu, ovçuluq, kitabxana, pentbol, teatrla darıxmaqdan qurtuluş macəralarından bəhs edir.
İmeni Aleksandra Kosmodemyanskoqo
İmeni Aleksandra Kosmodemyanskoqo — Rusiyanın Kalininqrad vilayətinin Kalininqrad şəhərinin Mərkəzi İnzibati Rayonunda mikrorayon. Əvvəllər alman dilində Metqethen adı ilə əvvəlcə şəhər mərkəzindən qərbdə yerləşən Köniqsberqin qəsəbəsi, sonra isə şəhərin əsas hissəsi idi.
Tarixi
thumb|Vierbrüderkrug mehmanxanası və Vierbrüdersäule abidəsi
Vistula Laqonun (Kalin ipinqrad körfəzi) şimalında,"Kaporner Heath"da yerləşən Metqethen kəndi ilk dəfə 1278-ci ildə Tevtonik ordeni salnamələrində Myntigeite olaraq adı çəkilir. Bu zaman Landmeister Konrad von Terberq əkin sahəsinin bir hissəsini Regune adlı prusslara verdi. "Metgethen" sonuncu ad olaraq öz qızını On üç illik müharibənin komandiri və Erhard Ernst von Röderin əcdadı Kristof fon Röderlə evləndirənə qədər,yəni 1482-ci ilə qədər idi. Onun malikanəsi 1760-cı ildə bir İtalyan memar tərəfindən inşa edilmişdir.
II Dünya Müharibəsi zamanı Erix Koxun (Nasist regional partiya lideri) müttəfiqi Tilzitdən olan memar Alfred Fiedler Metqethendə ukraynalı əsirlər tərəfindən hava müdafiəsində istifadə etmək üçün sement fabriki inşa etdi. 1945-ci ildə Köniqsberq döyüşü zamanı bir alman əks-hücumu Metqetheni Qırmızı Ordudan geri aldı. Alman hərbi heyəti kəndin Sovet işğalı altında olduğu üç həftə ərzində Qırmızı Ordu tərəfindən dinc sakinlərin öldürülməsinə dair dəlillərin olduğunu bildirirdi.
1946-cı ildə Şərqi Prussiya Sovet İttifaqının tərkibinə daxil olduqdan sonra bütün alman yer adları rus adları ilə əvəz edildi və Metqethen Lesnoye adlandırıldı. 1956-cı ildə 1945-ci ildə Köniqsberqin şimal-qərbindəki bir döyüşdə həlak olan Sovet müharibəsi qəhrəmanı Aleksandr Kosmodemyanskinin şərəfinə indiki adı verildi. Sonrakı illərdə o, müstəqil yaşayış yeri statusunu itirdi. Kalininqradın tərkibində qəsəbə oldu.
Saat
thumb|300px|Biq Ben, London Saat (راقب) — bir sutkadan az olan müddətdə verilmiş vaxt anını və ya vaxt parçasını ölçmək üçün istifadə edilən cihazdır. Saatların əsas tətbiq sahəsi gün ərzində zaman intervalında orientasiya yaratmaqdır. Saatların köməyi ilə işləri planlaşdırmaq, müxtəlif hadisələrin uzunluğunu ölçmək, vaxt fərqini təyin etmək mümkündür. thumb|Qrinviç Kral Rəsədxanasında Çoban Qapısı Saatı
Tarixi haqqında
İlk dəfə qədim misirlilər və çinlilər, yunanlar günəşin hər gün müntəzəm bir hərəkətlə doğub, müəyyən vaxtlarda göy üzünün eyni nöqtələrində olub batdığını müşahidə etdilər və bunun bir günü zaman hissələrinə bölməkdə istifadə edilə biləcəyini kəşf etdilər. Beləliklə, günəşin bu hərəkətindən yararlanaraq ilk günəş saatını düzəltdilər.
Bu saat, meydanlıq bir yerə yüksək bir daş qoymaq və günəşin hərəkəti əsnasında bu daşın kölgəsini izləməkdən ibarət idi. Misir, vəziyyəti etibarilə şimal yarımkürədə ancaq ekvatora yaxın bir ölkə olduğuna görə, günəş çıxanda, kölgə dərhal qərbdə meydana gəlir, günəş yüksəldikcə kölgə şimala, yəni sağa doğru hərəkət edərək, günəş batanda şərq yönünə çatırdı. Daha sonralar, çarxlı, batareyalı saatlarda da istiqamət dəyişmədi, hətta sağa doğru fırlanma "saat istiqamətinə dönmə" kimi də adlandırıldı. Avstraliya kimi ekvatorun cənubundakı ölkələrdə, günəş doğarkən daşın kölgəsi cənuba düşər və günəş yüksəldikcə sola doğru dönməyə başlayar. İlk saat orada kəşf edilsəydi, bu gün əqrəb və yelqovan əks istiqamətdə hərəkət edə bilərdi.
Boliviyada saat əqrəbləri hökumətin qərarına əsasən sağdan sola doğru hərəkət edir. Dəyişiklik ilk dəfə ölkənin paytaxtı olan La-Paz şəhərindəki parlament binasının üzərindəki saatda edilib.
II Farsman
II Cəsur Farsman — İberiyanın Farnavazianlar sülaləsindən olan hökmdarı, Roma imperatoru Adrianın müasiridir. Professor Kiril Tumanovun axtarışlarına görə Parsman 117-138-ci illər arasındakı dövrdə hökmranlıq etmişdir.
NGC 4652
NGC 4652 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Duzə
Duzə-İranın Fars ostanının Cəhrom şəhristanının Siməkan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 790 nəfər və 178 ailədən ibarət idi.
Qo Şoutsin
Qo Şoutsin – çinli astronom, hidravlika mühəndisi, riyaziyyatçı və siyasətçi. Yuan sülaləsinin dövründə (1271–1368) yaşamışdır. Adam Şall fon Bell ondan o qədər təsirlənmişdi ki, onu "Çinin Tixo Brahesi" adlandırmışdı. Camal əd-Din onla əməkdaşlıq etmişdir.
1231-ci ildə Çinin Hebei əyalətində kasıb ailədə anadan olmuşdur. Əsasən babası Qo Yon tərəfindən böyüdülmüşdür. Babası Beş klassik, astronomiya, riyaziyyat və hidravlika kimi sahələrdə olan bilikləri ilə tanınan bir mütəxəssis idi. Şoutsin balaca yaşlarından intelektual bacarığını göstərməyə başlamışdı. Yeniyetmə olanda babasının üzərində işlədiyi su saatının eskizini tapmış və onun işləmə mexanizmini dərk etmişdir. O, su saatının bir növünün dizaynını inkişaf etmişdir. Bu cür su saatları hazırlamaqda ustalaşdıqdan sonra 16 yaşında riyaziyyat öyrənməyə başlamışdır. Riyaziyyatdan sonra hidravlika və astronomiyanı da anlamağa başlamışdır.
20 yaşında o, hidravlika mühəndisi olmuşdur. 1251-ci ildə bir dövlət rəsmisi kimi Dahuoquan çayı üzərində körpünün bərpa edilməsinə kömək etmişdir. 1250-ci illərdə Kubilay xan Çinin hakimi olmuşdur. O, hidravlik mühəndisliyin və su nəqliyyatının əhəmiyyətini anlamış, Quonu Dadu (indiki Pekin) ilə Sarı çay arasındakı ərazini nəzərdən keçirməyə göndərmişdir. Dadunun yeni su mənbəyi üçün Quo Böyük Kanal layihəsi başlatmışdır. Layihənin uğurundan sonra Kubilay xan Quonu bənzər layihələri idarə etməsi üçün imperiyanın müxtəlif yerlərinə göndərmişdir. Quo xanın hidravlika, riyaziyyat və astronomiya mövzularında baş məsləhətçisi olmuşdur.
Disinflyasiya
İnflyasiya əvvəlcə çox yüksək deyilsə, dezinflyasiya deflyasiyaya — ümumi pul kütləsinin azalmasına və nəticədə bir qayda olaraq nəticədə mal və xidmətlər qiymətlərinin ümumi səviyyəsində azalmaya səbəb ola bilər. Məsələn, yanvar ayında illik inflyasiya nisbəti 5%, fevral ayında isə 4% olarsa, qiymətlər 1% azalsa da, illik olaraq 4% artır. Yenə də cari nisbət 1% -dirsə və gələn ay −2% -dirsə, qiymətlər 3% azalır, yəni. [1% — (- — 2)%] və ildə 2% azalma.
Səbələri
İqtisadçılar arasında inflyasiyanın milli iqtisadiyyatda istifadə üçün mövcud pul kütləsinin artması səbəb olduğu geniş yayılmışdır. İnflyasiya, məcmu tələb həddindən artıq olduğu üçün iqtisadiyyat "həddindən artıq qızarkən" də baş verə bilər (buna tələb inflyasiyası deyilir). Dezinflyasiyanın səbəbləri əksdir: ya pul kütləsinin artım sürətində azalma, ya da iqtisadi dövrdə azalma (tənəzzül). Bir ölkənin mərkəzi bankı daha sərt bir pul siyasəti apararsa, yəni hökumət qiymətli kağızlarını satmağa başlayarsa, iqtisadiyyatda pul kütləsi azalır. Pul kütləsindəki bu daralma kəmiyyət daralması olaraq bilinir. Bir tənəzzül zamanı müştərilər üçün müəssisələr arasında rəqabət daha da güclənir və bu səbəbdən pərakəndə satıcılar artıq müştərilərinə daha yüksək qiymət təklif edə bilməzlər. Əsas səbəb odur ki, mərkəzi bank sərt pul siyasəti həyata keçirəndə pula giriş bahalı olur və bu da iqtisadiyyatda mal və xidmətlərə tələbi azaldır. Xammala olan tələbin azalmasına baxmayaraq, mal təklifi dəyişməz olaraq qalır. Beləliklə, qiymətlər zaman keçdikcə enir və inflyasiyaya səbəb olur. Bunun əksinə olaraq, deflyasiya qiymətlər həqiqətən aşağı düşdükdə baş verir.
İşsizliyin təbii böyümə sürətindən aşağı olması inflyasiyanın artmasına səbəb olur. Ancaq işsizliyin təbii böyümə sürətindən çox olması, inflyasiya olaraq da bilinən inflyasiyanın azalmasına səbəb olur. Çünki insanlar işsiz olduqda xərcləmək üçün daha az pul qazanırlar, bu da dolayısı ilə iqtisadiyyatda pul kütləsinin azalması deməkdir.
Yaponiya iqtisadi dezinfeksiya nümunəsidir
İqtisadi dezinfeksiyanın ən yaxşı nümunəsi Yaponiyadır. 1990-cı ildə Yaponiyada istehsalın artım tempi% 5,2, işsizlik səviyyəsi 2,1%, inflyasiya isə 2,4% idi, lakin 1992-ci ildə istehsal artımı 1,0% -ə, işsizlik 2,2% -ə yüksəldi və inflyasiya 1,7% -ə düşdü. 2000-ci ildə istehsalın böyümə sürəti 2,8%, işsizlik nisbəti 4,7%, inflyasiya isə 1,6% idi.
Dezinflyasiya disinflyasiyadan fərqlidir
Disinflyasiya inflyasiya sıfıra çatana qədər davam edərsə, iqtisadiyyat istehsal olunan bütün mal və xidmətlərin ümumi qiymətlərində azalma ilə deflyasiya dövrünə girəcəkdir. Buna bir nümunə, 2008-ci ilin oktyabr ayında ABŞ-də istehlak qiymətlərinin 1,01% düşdüyü (deflyasiya) olduğu zaman baş inflyasiya nisbəti illik 4,94% -dən 3,66% -ə düşdüyü zaman (dezinflyasiya) baş verdi. Beləliklə, həmin nöqtədəki deflyasiya ilə dezinflyasiya arasındakı fərq sadəcə söz mövzusu dövrlərdən biri idi — aylıq və ya illik. İl ərzində qiymətlər 3,66% artdı, ay ərzində qiymətlər 1,01% azaldı.
Deflyasiya, pulun və digər pul maddələrinin real dəyərində davamlı bir artıma səbəb olan ümumi qiymət səviyyəsində davamlı bir azalma (mənfi inflyasiya dərəcəsi). Pul və digər pul maddələri inflyasiya dövründə inflyasiya zamanı az olmayaraq hər zaman daha çox dəyər qazanır. Deflyasiya pulun və digər pul maddələrinin real dəyərinin artmasına səbəb olur.
Osisanq Şilton
Osisanq Şilton (23 fevral 1996) — Palaulu üzgüçü. Osisanq Şilton Palaunu 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Osisanq Şilton birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 200 m arxası üstə stilində, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 2:46.60 saniyəlik nəticəsi ilə 33 üzgüçü arasında 32-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Dəliqardaş
Dəliqardaş, Saruxan  — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında, indiki Kəvər (Kamo) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 7 km cənubda, Kəvər çayının yanında yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim qədim türk tayfalarından biri olan tele (>dəli) etnoniminə qardaş sözünün artırılması yolu ilə əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Kəndin adı 1920-ci ildə dəyişdirilib Saruxan qoyulmuşdur.
Əhalisi
1828-ci ilə kimi burada yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır. 1828 -1830 - cu illərdə Türkiyədən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir.
1897-ci ildə kənddə ermənilərlə yanaşı 15 nəfər azərbaycanlı da yaşamışdır.
XX əsrin əvvəllərində, 1905-1906-cı illərdə kənddə yaşayan azərbaycanlılar tamamilə qovulmuşdur. İndi burada yalnız ermənilər yaşayır.
V Məhəmməd (Malayziya kralı)
Həyatı
V Məhəmməd 1969-cu il oktyabrın 6-da Malayziyanın Kelantan ştatında doğulub. O, Böyük Britaniyada ali diplomat təhsili alıb. Hobbiləri arasında ekstremal idman növləri, dözümlülük tələb edən maneəli yerlərdə qaçış və idman atıcılığı xüsusi yer tutur.
2018-ci ilin noyabr ayının 22-də Rusiya paytaxtında "Miss Moskva-2015" müsabiqəsinin qalibi Oksana Voyevodina ilə evlənib. Rusiyalı model Oksana kralla evləndikdən sonra İslamı qəbul edib və müsəlman adı (Rihana) götürüb.
V Məhəmməd ölkənin 1957-ci ildə müstəqillik qazanmasından sonra 15-ci hökmdar olub. Konstitusiyaya əsasən, Malayziya kralı taxt-tacına ölkənin 9 ştatının sultanlarından biri 5 illik müddətə və rotasiya prinsipi əsasında sahib olur. 2016-cı ilin dekabrında V Məhəmməd tacı Kedah ştatının sultanı Abdul Halim Muadzamdan təhvil alıb.
O, 2019-cu ilin yanvarın 6-dan etibarən Federal Konstitusiyanın 32 (3.) maddəsinə əsasən ölkənin 15-ci kralı olaraq istefa verib. Həmçinin ölkənin tarixində ilk dəfə olaraq kral öz taxtından imtina edib. Bu 1957-ci ildə Malayziyanın Britaniyadan müstəqillik qazanmasından sonra ilk taxtdan imtina halıdır.
Elmir Kərimov
Elmir Rəhim oğlu Kərimov (26 may 1998; Hənifə, Balakən rayonu — 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elmir Kərimov 1998-ci il mayın 26-da Balakən rayonunun Hənifə kəndində anadan olub.
2004-2015-ci illərdə Z.Əliyeva adına 3 saylı Balakən şəhər tam orta məktəbində təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Elmir Kərimov 2016-cı ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
2016-2018-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edib.
Elmir Kərimov 2018-ci ildən müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu kimi xidmət edirdi.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Elmir Kərimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ağdərə və Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Elmir Kərimov Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Balakən rayonunun Hənifə kəndində torpağa tapşırılıb.
Orxan Vəliyev (idmançı)
Orxan Vəliyev (tam adı Vəliyev Orxan Aydın oğlu d. 27 dekabr 1992; Moskva, Rusiya) — 2010 və 2017-ci illərdə Uşu Sando üzrə Dünya çempionu; dünyanın 57-dən artıq ölkəsində olmuş səyyah; yazıçı və iş adamı.
Elmir Kərimov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmir Kərimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Orxan Vəliyev (idmançı)
Həyatı
Vəliyev Orxan Aydın oğlu 1992-ci il dekabrın 27-sində Rusiyanın Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Bir bacısı və bir qardaşı vardır. 1998-ci ildə Moskvada 2047 saylı orta məktəbə getmiş, 2003-cü ilədək orta təhsilini orada almışdır.
Daha sonra 2003-cü ildən Azərbaycana köçərək təhsilini burada davam etmişdir. 2007-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olmuş, 2011-ci ildə bu fakultəni bitirdikdən sonra təhsilə olan sevgisi onu dünyanın ən məşhur universitetlərindən biri və birincisi hesab edilən Harvard Universitetinə hazırlaşmağa sövq etmişdir. 2013-2015-ci illərdə O, Harvard Universitetinin "Biznesin idarə edilməsi" fakultəsi üzrə magistr elmi dərəcəsi almışdır. Elə bu illərdə təhsili ilə bərabər səyahətçilik xobbisi daha da böyümüş, dünyanın müxtəlif ölkələrinə səyahət edərək onların tarixi və mədəniyyəti haqqında məlumatlar toplamışdır. Daha çox məşhur olmayan ölkələrin bir o qədər də tanınmamış səhərlərinə səyahət edərək orada olan həyat haqqında maraqla məlumatlar toplamışdır. Hər səyahət etdiyi ölkədə təxminən 10 gün qalaraq oranın təbiəti ilə də yaxından tanış olmuşdur.
Orxan Harvard Universitetində təhsil aldığı dönəmlərdə ABŞ-da yaşadığı dövr ərzində ölkəsini bir çox beynəlxalq görüşlərdə təmsil etmişdir. Bir müddət konsul yardımçısı kimi çalışmışdır.
Daim öz üzərində çalışan Orxan Vəliyev 2006-cı ildən Uşu Sando idmanı ilə məşğul olmuş və iki dəfə dünya çempionatlarında qızıl medal qazanmışdır.
Uşaq yaşlarından ədəbiyyata olan sevgisi ilə yazıçılıq və şairliklə də məşğul olur. Onun yazdığı bir çox şeirlərə musiqilər bəslənmişdir.
2017-ci ilin sentyabr ayında Orxan Aydın oğlunun "Mənim dünyam" adlı kitabı işiq üzü görmüşdür.
NGC 5660
NGC 5660, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ramcird
Ramcird (keçmiş adı – Kuşkak) – İranın Fars ostanının Mərvdəşt şəhristanının Dürudzən bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,033 nəfər və 446 ailədən ibarət idi.
Fişer şternbergiyası
(Sternbergia vernalis sinonimi) — fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar” kateqoriyasına aiddir – EN A2c+3c; B2ab (i, ii, iii, v). Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı iri, 4 sm-ə qədər uzunluqda, 3 sm enində, dairəvi, tünd-qonur qınla örtülmüşdür. Bitki 20-35 sm hündürlükdə, enli-xətvari, hamar, yaşıldır. Çiçəklər baharda yarpaqlarla birlikdə görünür. Parlaq –sarı, uzunsov-ellipsivari kənarlıdır. Erkəkcik çiçəkyanlığından 2 dəfə qısadır. Yumurtalıq ayaqcıqlı, uzunsovlu – ellipsivari, hər iki sonluğu dartılmışdır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvə əmələgəlmə dövrü fevral-aprel aylarına təsadüf edir.Soğanaqla çoxalır. İşıqsevəndr. Mezokserofitdir. Aşağı və orta dağ qurşağında, quru yamaclarda rast gəlinir. Dekorativ bitkidir
Yayılması
Qobustan, Bozqır yaylası (Göytəpə, Bucaq, Kalqaylı kəndləri), Kiçik Qafqazın mərkəzi, Lənkəranın dağlıq hissəsi
Sayı və tendensiyası
Populyasiyası nadirdir, fraqmentləşmiş sahənin və yaşayış mühitinin keyfiyyətinin davamlı surətdə azlaması müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Dekorativ bitki kimi yığılması, otların biçilməsi, mal – qara tərəfindən tapdalanması.
Hind milli təqvimi
Hind milli təqvimi və ya Saka təqvimi – hazırda Hindistanda istifadə olunan bir milli təqvimdir.
Fişer şternbergiyası
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür.
Udonolidlər
- Udonellida Yastı qurdlar (Plathelminthes) tipinin dəstəsidir.
Xarici quruluşu
Bədənin uzunluğu bir neçə mm olub, arxa ucunda yapışqanlı vəzilərlə təchiz olunmuş böyük sormac vardır. Ağız cinsi vəzilər kompleksi ilə əhatə olunan udlağa, o isə həlqəşəkilli bağırsağa keçir. İnkişafları birbaşadır.
Yayılması
Kiçik dənizlərdə yayılmışdır.
Həyat tərzi
Parazit həyat tərzi keçirirlər.
Klaudia Verdino
Klaudia Verdino (28 noyabr 2001) — Monakolu üzgüçü. Klaudia Verdino Monakonu 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Klaudia Verdino birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 200 m arxası üstə stilində, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 2:29.27 saniyəlik nəticəsi ilə 33 üzgüçü arasında 31-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Cihaz
Qurğu  — süni şəkildə yaradılan və texnika sahəsində müəyyən funksiyaların həyata keçirilməsi üçün istifadə olunan obyektdir.
Sinxronlaşdırıcı impulslar olmadan işləyə bilən qurğular asinxron qurğular adlanır. Bu qurğuların tərkibində xüsusi sxemlər olur ki, hər bir mikroəməliyyat bitdikdən sonra həmin sxem növbəti mikroəməliyyatın başlanmasına icazə verən impuls göndərir. Asinxron qurğuların cəldliyi sinxron qurğulara nisbətən daha yüksəkdir.
Elektrik cihazlarının siyahısı
əsaslanır. Dövrəyə ardıcıl qoşulur.
Lazerin işləməsi üçün ən azı 3 eneji səviyyəsi olmalıdır. Lazer böyük gücə malik koherent şüalanma yaradır.
Lazerlərdən metalların qaynaq edilməsində, tibdə cərrahiyyə əməliyyatlarının aparılmasında , cisimlərin həcmi xəyalını almaq, işıq lokatoru yaratmaq , atom və molekulları həyacanlandırmaq , kimyəvi reaksiyaları yaratmaq və s. işlərdə istifadə edilir.