cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diyircəkli qələm
Diricəkli qələmi ilk dəfə Böyük Britaniya hərbi aviasiyası üçün hazırlamışdılar (yüksəklikdə digər qələmlərdən mürəkkəb çıxmırdı). 1945-ci ildə, Nyu-Yorkda ilk diyircəkli qələmlərin bir partiyası satışa çıxarılan zaman, elə bir sayda insan toplaşıb ki, şəhərin bütün polis işçiləri işə cəlb olunub. Bir günün içində 10 min qələm satılıb, halbuki, o zaman bir qələm elədə ucuz başa gəlməyib. Bir qələmin qiyməti bir amerikalı zavod işçisinin 8 saatlıq əmək haqqının dəyərində olub.
Mercedes-Benz M-Class
Mercedes-Benz M-klass — 1997-ci ildən bu günə kimi Mercedes-Benz markasının istehsal etdiyi orta ölçülü premium seqmentinə aid krossover maşınları. 2015-ci ildə adını dəyişdirib GLE-klass adlanmağa başladı.
Erigeron tracyi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum illecebrum
(Bulbophyllum illecebrum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaytağı (rəqs)
Qaytağı — Azərbaycanın milli rəqsi. Qafqaz milli rəqslərinə aiddir. Qaytağı rəqsinin 32 növü var, lakin onlardan bizim vaxtımızacan ancaq 4 növü qalıb.
Söz açımı
Çox guman ki, "qaytaq" sözüylə bağlıdır. Bu sözün iki anlamı var.
Özəllikləri
Melodik cəhətdən son dərəcə vazeh, müntəzəm, qəti və sürət (temp) etibarı ilə çox yeyin və dinamik olan Azərbaycan oyun havası. Musiqi ölçüsü başlıca olaraq 6/8 – dir, lakin musiqi cümlələri içərisində ikihissəli vəznlə üçhissəli vəznin ardıcıl surətdə növbələnməsinə də təsadüf edilir ki, bu da musiqinin itiliyini xeyli artırır. Qaytağı rəqs ifaçılığında ifaçılar arasında yarış duyğusu oyadır, onların çevikliyini, virtuozluq qabiliyyətini, yorulmazlığını, gücünü, qüvvətini nümayiş etdirir.
Qaytağı bəstəkar musiqisində
Azərbaycanın tanınmış bəstəkarları Səid Rüstəmov və Tofiq Quliyev Qaytağı xalq rəqsinin motivləri əsasında yeni Qaytağı rəqsləri bəstələmişlər. Tofiq Quliyevin bəstələdiyi Qaytağı rəqsi Əhməd Haradadır filmində film musiqisi kimi istifadə edilmişdir.Maestro Niyazinin də qaytağı adlı əsəri vardır
SARS-CoV-2
Virus, 2019–2020 Uhan pnevmoniya xəstəliyi zamanı sətəlcəm olan bir xəstədə, müsbət bir nümunə üzərində keçirilən nuklein turşusu testindən sonra genomik olaraq ardıcıllıqla sıralandı.
CoV adi "soyuqlama" halından Orta Şərq Tənəffüs sindromu (Meadle East Respiratory Syndrome, MERS-CoV) və Ağır Kəskin Tənəffüs sindromu (Severe Acute Respiratory Syndrome, SARS-CoV) kimi daha ciddi xəstəliklərə səbəb olan virus ailəsidir. Aparılan geniş araşdırmalar əsasında SARS-CoV misk pişiklərindən, MERS-CoV isə təkhürgüclü dəvələrdən insana keçdiyi müəyyənləşdirilib. Günümüzdə hələ insanlara yoluxmamış, ancaq heyvanlarda izlənən çoxlu CoV növü mövcuddur. CoV-ların insanlar arasında dolaşan alt-tipləri (HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-NL63 ve HKU1-CoV) əhali arasında "soyuqdəymə" kimi bilinən hallara səbəb olur.
2020-ci ilin yanvarında, epidemiyanı araşdıran Tibb Komissiyasının rəhbəri Zhong Nanshan'nın məlumatına görə, Çin'in Guangdong əyalətində, virusun insandan insana yoluxması təsdiqləndi. Yeni virus üçün hazırda xüsusi bir müalicə yoxdur, ancaq mövcud anti-əyilmələrin istifadə olunma ehtimalı var.
Simptomlar
"COVID-19" ilə yoluxmuş şəxslər simptomsuz ola və ya öskürək, yüksək hərarət və təngnəfəslik əlamətlərini sərgiləyə bilər. İshal və yuxarı tənəffüs yolları simptomları (asqırmaq, "burun axması", boğaz ağrısı) daha az rast gəlinən əlamətlər arasındadır. Bildirilən simptomlara xəstələrin 90% -də qızdırma, 80% -də yorğunluq və quru öskürək, 20% -də nəfəs darlığı və 15% -də tənəffüs çətinliyi aiddir. Xəstəlik pnevmoniya, multi-orqan çatışmazlığı və ölümə qədər irəliləyə bilir.
COVID-19 virusu necə yayılır
Bu virus yoluxmuş insanın tənəffüs damcıları (öskürək və asqıraq nəticəsində yaranan)ilə birbaşa təmas və virus ilə çirklənmiş səthlərə toxunma yolu ilə ötürülür. COVİD-19 virusu səth üzərində saatlarla qala bilsə də, adi dezinfeksiyaedici maddə ilə zərərsizləşdirilə bilir.
Qorunma
COVID-19 virusuna yoluxmuş insan asanlıqla bu xəstəliyi başqasına yoluxdura bilər. COVID‑19 virusuna yoluxmuş şəxsin asqırması və ya öskürməsi zamanı ağız və burun boşluğundan havaya buraxılan kiçik damcılar vasitəsilə virus yayılaraq digər insanlara keçə bilər. Bu damcının başqasının nəfəs yoluna düşməsi nəticəsində baş verir. Eyni zamanda bu damcılar ətrafda yerləşən əşyalara və səthlərə düşür. İnsanlar həmin əşyalara və ya səthlərə toxunduqdan sonra gözə, burun və ya ağıza toxunaraq virusa yoluxa bilərlər. Bu səbəbdən xəstələnmiş şəxslə 1 metrdən artıq məsafə saxlamaq və üz nahiyəsinə toxunmazdan əvvəl əlləri yumaq çox vacibdir.
Süleyman bəy Zülqədər
Süleyman bəy Zülqədər — hökmdar, XV yüzillik.
SARS-CoV-2
Xüsusiyyətləri
Honq Konq Universitetinin alimlərinin araşdırmalarının nəticələrinə əsasən, yeni tipli koronavirus uzun müddət 4 °C temperaturunda sabit qalır. Otaq temperaturunda virus bir həftə ərzində aktiv qalır və iki həftə sonra onun izləri aşkar edilmir.
Süleyman bəy Zülqədər
Həyatı
Süleyman bəy 1443-cü ildən 1465-ci ilədək Zülqədər bəyliyinin başçısı olmuşdu. Nasirəddin Məhəmməd bəyin ölümündən sonra Zülqədəroğulları bəyliyinin başına Süleyman bəy keçdi. Onun zamanında Zülqədər-Osmanlı ilişkiləri geniş inkişaf etmişdi. Süleyman bəy qızı Satı Mükrimə xatunu II Muradın oğlu II Məhəmmədə (Fatehə), diğər qızını da məmlük sultanı Zahir Çaxmağa verdi. İki böyük dövlətlə qohumluq edərək bəyliyini Qaramanoğulları və Ağqoyunlulara qarşı müdafiə  üçün dəstək aldı. Əlaüddövlə Bozqurd bəyin atası olan Süleyman bəy, Maraşdaki Ulu Məscidi tikdirmişdi.
Ailəsi
Süleyman bəyin Şahbudaq bəy, Şahsuvar bəy, Məlik Arslan bəy, Bozqurd bəy, İsa bəy, Salman bəy, Xudadad bəy, Yəhya bəy, Yunis bəy, Ərdivanə bəy, Əbdürrəzzaq bəy adlı oğulları, Satı xatun adlı qızı vardı.
Sorbus decora
(Sorbus decora) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Güldərə rayonu
Güldərə rayonu - Əfqanıstanın Kabil vilayətinin şimal-qərb hissəsində yerləşən rayon.
İton kolleci
thumb|305px|right| İton koııecinin həyəti İton kolleci (, tam adı — ) — ingilis-sakson təhsil sistemində oğlanlar üçün özəl məktəb. Kollec 1440-cı ildə kral VI Henrix tərəfindən yaradılıb. Fəaliyyəti dövründə Böyük Britaniyanın 19 Baş Naziri məktəbin dinləyicisi olub. Ölkənin indiki Baş Naziri Devid Kemeron da məktəbin məzunudur. İton kolleci Londondan 30 kilometr qərbdə, Temza çayının sahilində, Vindzor sarayının yaxınlığında yerləşir. 13–18 yaşlı oğlan uşaqları üçün özəl məktəb-pansiondur. Təhsil haqqı ildə 24.490 ingilis funt sterlinqi və ya 50.000 ABŞ dollarıdır. Kollecin 1300 tələbəsi vardır, bəziləri kral təqaüdçüləri olaraq təhsil haqqı ödəmirlər. thumb|left
Yodel It!
Yodel It! — Rumıniyaın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
İlinka və Aleks Florea "Yodel It!" mahnısı ilə Rumıniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnının sözləri Aleksandra Nikulaya, musiqisi isə Mihai Aleksandruya aiddir. Musiqi tənqidçilərindən qarışıq rəylər qazanan mahnı Avroviziyada Rumıniyaya finalda 7-ci yeri qazandırmışdır.
Gültəpə (Əcəbşir)
Gültəpə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,549 nəfər yaşayır (339 ailə).
Mərmər
thumb|right|Mərmər Mərmər ( — "parlayan daş", "daş qayması") — əhəngdaşı və dolomitlərin metamorfizmə uğraması (yenidən kristallaşması) nəticəsində əmələ gələn xırda, orta və iridənəli kristallik süxur. Tərkibində kvars, xalsedon, hematit pirit və s. mineralların, həmçinin üzvi birləşmələrin qatışıqları olur. Həcm çəkisi 2,65–2,90, sıxlığa davamlığı 500–2500 kqs/sm², rəngi qatışıqlardan asılı olaraq müxtəlifdir. Xırdadənəli növləri daha davamlıdır.
Corc Vestinqauz
Corc Vestinqauz — dəmir yolu hava tormozunu ixtira edən amerikalı sahibkar və mühəndis. Elektrotexnika sənayesinin təşəbbüsçülərindən biri olan Vestinqauz ilk patentini 22 yaşında qazanıb. Karyerasının böyük bir hissəsini Pensilvaniya ştatının Pittsburq şəhərində keçirən Vestinqauz Amerika elektrik enerji sisteminin həyata keçirildiyi ilk vaxtlarda Tomas Edisonun əsas rəqiblərindən biri idi. Vestinqauzun dəyişən cərəyana əsaslanan elektrik enerji bölgüsü sistemi Edisonun sabit cərəyan üzərində təkidliyinə baxmayaraq, nəticə etibarilə üstünlük təşkil edib. O, 1911-ci ildə "dəyişən cərəyan sisteminin inkişafı ilə bağlı qüsursuz nailiyyətlərinə görə" Amerika Elektrik Mühəndisləri İnstitutunun Edison medalı ilə təltif olunub.
Tom Uilkinson
Tom Wilkinson 12 dekabr 1948-ci ildə anadan olmuşdur. Akademiya Mükafatı namizədliyi olan İngilis aktyordur. Oscar and Lucinda, Wilde, Aşık Shakespeare, The Patriot, Eternal Sunshine of the Spotless Mind, Girl with a Pearl Earring, The Exorcism of Emily Rose, Batman Begins,  In the Bedroom, Separate Lies və Cassandra's Dream kimi filmlərdə rol almışdır. 2001-ci ildə In the Bedroom (Yataq otağında) filmi ilə Ən Yaxşı Kişi Aktyor Akademiya Mükafatına namizəd göstərilmişdir. 20017-ci ildə 65. Golden Globes (Qızıl Qlobus) mükafat mərasimində Michael Clayton filmi ilə Ən Yaxşı Köməkçi Kişi Aktyor mükafatına namizəd olmuşdur. 5 yanvar 1988-ci ildə Diana Hardcastle ilə ailə həyatı qurmuşdur. Cütlüyün Alice (təvəllüd: 1989) və Molly (təvəllüd: 1992) adında 2 övladı var.
Sedum morganianum
(Sedum morganianum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Joan Qamper kuboku
Joan Qamper kuboku — Barselona futbol komandası tərəfindən hər il avqust ayında mövsüm başlamazdan əvvəl təşkil edilən yoldaşlıq oyunu turniri. Barselona komandasının yaradıcısı, oyunçusu və ilk prezidenti olan Joan Qamperin şərəfinə təşkil edilən turnir klubun ev oyunlarını keçirdiyi Kamp Nou stadionunda oynanılır. Turnir ilk dəfə 1966-cı ildə həmin dövrdə Barselonanın prezidenti Enrik Llaudet tərəfindən təşkil edilmişdir. Qalib gələn komandaya 10 kq ağırlığında olan mərmər qaidənin üzərinə olan, beş mikrometr qalınlığında qızıl ilə örtülən, 800 qram ağırlığında olan gümüş kubok verilir.
Başlanğıcda turnirdə 4 komanda iştirak edirdi. Bu dövrdə turnirdə iki yarımfinal, üçüncülük matçı və final oyunu keçirilirdi. 1966-cı ildə təşkil edilən ilk turnirdə Barselona ilə yanaşı Belçikadan Anderlext, Fransadan Nant və Almaniyadan Köln iştirak etmişdir. Finalda Kölnü 3–1 məğlub edən Barselona kubokun ilk sahibi olmuşdur. Kubokun finalında məğlub olan Köln 1978 və 1981-ci ildə kuboku qazanmışdır. 1979-cu ildə isə finalda məğlub olmuşdur. Bu nailiyyətlə Köln ev sahibi Barselonadan sonra kuboku birdən çox qazanan yeganə komandadır. Bir sonrakı kuboka başqa bir ispan futbol klubu Atletiko Madrid, Almaniyadan Bayern Münhen və Argentinadan Boka Xuniors dəvət edilmişdir. Boka Xuniors turnirə dəvət edilən ilk Cənubi Amerika komandası olmuşdur. Avropa xaricində kuboka qatılıb qələbə qazanan yeganə komanda 1982-ci ildə kuboku qazanan Braziliya klubu İnternasionaldır.
Turnirə ən çox qatılan Bundesliqa komandaları olsa da, son illərdə daha çox İtaliya A Seriyası komandaları dəvət olunur. Barselonanın La Liqada rəqibləri olan Tenerife və Valensiya 1993 və 1994-cü illərdə bu kuboku qazanmağı bacarmışlar. Kubok 1997-ci ildən etibarən komandaların oyun saylarının artması səbəbiylə bir oyun ilə keçirilir. 90 dəqiqə ərzində oyunda bərabərlik pozulmazsa, əlavə vaxt oynanılmır və birbaşa penalti zərbələri ilə qalib müəyyən olunur.
Azərbaycan Kommunist Partiyası (1993)
Azərbaycan Kommunist Partiyası — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən siyasi partiya.
Partiya yarandığı gündən daxili parçalanmalar yaşadı və hər bir fraksiya əsl Azərbaycan Kommunist Partiyası olduğunu iddia etdi.
Tarixi
Azərbaycan Kommunist Partiyası 27 noyabr 1993-cü ildə Ramiz Əhmədovun rəhbərliyi altında 1920-ci ildə qurulan Azərbaycan Kommunist Partiyasının varisi olaraq quruldu. Partiya rəhbərliyi və Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi seçildi.
Jurnalist Eynulla Fətullayev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının sabiq rəhbəri Ramiz Mehdiyevin bir dövr Azərbaycan Kommunist Partiyasının qurucu üzvü olduğunu iddia etmişdir.
2 mart 1994-cü ildə partiya dövlət qeydiyyatına alındı və rəsmi sənədlər Ramiz Əhmədova təqdim edildi.
26 oktyabr 1996-cı ildə partiya daxilində bir qrup şəxs Firudun Həsənovun rəhbərliyi ilə Növbədənkənar Qurultay təşkil etdi. Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi ləğv edildi və Mərkəzi Komitə ilə əvəz edildi. F. Həsənov Mərkəzi Komitənin sədr seçildi, lakin 28 oktyabr 1996-cı ildə Ramiz Əhmədovun sədrliyi ilə partiya rəhbərliyinin iclası keçirildi. Növbədənkənar Qurultay etibarsız sayıldı və qurultayın təşkilatçıları partiyadan xaric edildi.
Buna baxmayaraq, Firudun Həsənov qolu 20 oktyabr 1999-cu ildə Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən rəsmi olaraq tanındı. Bundan əlavə, F. Həsənov 1998-ci ildə AKP sıralarından Prezidentliyinə namizəd oldu.
Bunun üzərinə məhkəmə istintaqı başladı. 17 avqust 2000-ci ildə Ədliyyə Nazirliyi yeni qərar elan etdi və Firudun Həsənovun təşkil etdiyi Növbədənkənar Qurultay etibarsız sayıldı və ona verilən sənədlər geri alındı. ƏN yenidən Ramiz Əhmədov qolunu rəsmən tanıdı.
Marksist-Leninistlər
Partiyadaxili qarışıqlıqlardan sonra Firudun Həsənov və tərəfdarları 2001-ci ildə yeni partiya təsis etdi. 14 yanvar 2001-ci ildə I Quruluş Qurultayı keçirilən partiya Azərbaycan Kommunist Partiyası (marksist-leninist platformada) adlanırdı. Ancaq bu daha çox AKP adının yeni partiyadan geri alınması üçün edilən bir cəhd idi. Qurultayda Telman Nurullayev partiya lideri seçildi.
Bu qurultayı tanımayan Firudun Həsənov Telman Nurullayevin partiyadan xaric edildiyini, Telman Nurullayev isə Firudun Həsənovun partiyadan xaric edildiyini iddia etdi.
Bu partiya 30 oktyabr 2011-ci ildə Ələsgər Xəlilovun lideri olduğu AKP qolu ilə birləşdi, lakin 29 sentyabr 2013-cü ildə yenidən ayrı bir qol olaraq ayrıldı.
Nasirəddin Məhəmməd bəy Zülqədər
Nasırəddin Məhəmməd bəy Zülqədər — hökmdar, XV yüzillik.
Azərbaycan Kommunist Partiyası (1993)
Ramiz Əhmədovun ölümü
Ramiz Əhmədovun ölümündən sonra Rüstəm Şahsuvarov 14 oktyabr 2007-ci ildə qurultay keçirmiş və özünün sədr, Seyidağa Muradovun sədrin birinci müavini seçildiyini elan etmişdir. 23 dekabr 2007-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının Növbədənkənar XXXVII (III) Qurultayında partiyanın Mərkəzi Komitəsinin sədri seçilmişdir. Gülnisə Məhsimova isə sədrin müavini seçilmişdir.
Nasirəddin Məhəmməd bəy Zülqədər
Həyatı
Süli bəyin öldürülməsindən sonra yerinə oğlu Sədəqə bəy zülqədərlilərin başına keçməsinə rəğmən əmisinın oğlu Nasirəddin Məhəmməd bəy onun bəyliyini tanımayaraq 1399-cu ildə Zülqədər hökmdarı oldu. Nasirəddin Məhəmməd bəy Zülqədər taxtını əldə etmək üçün Osmanlı Sultanı İldırım Bəyaziddən yardım istədi. Nasirəddin Məhəmməd bəy İldırım Bəyazidin dəstəyi ilə taxta əyləşdi. Bundan dolayı osmanlılar ilə məmlüklər arasında 1515-ci ilə qədər davam edəcək olan Zülqədər bəyliği üzərindəki hakimiyyət mücadiləsi başladı. Nasirəddin Məhəmməd bəy Əmir Teymurun Anadolunu istilası sırasında ona qarşı çıxaraq Osmanlı tərəfdarı bir siyasəti apardı. Bu üzdən Əmir Teymur qüvvələri Əlbistana doğru yürüş edərək buranı xaraba qoydular. Bir yandan varlığını davam etdirə bilmek üçün osmanlılardan yardım alırkən, digər yandan da məmlüklərlə dostanə ilişkilər qurdu. Qaramanoğulları və Ramazanoğulları ilə mücadilə etdi və Qeysəri şəhərini 1436-cı ildə Qaramanlılardan aldı. Qeysəri şəhərində Nasıriyyə medrəsəsini quraraq Qeysəri qalasını yenidən inşa etdirdi.
Azərbaycan Kommunist Partiyası (1993)
Ramiz Əhmədovun ölümü
2008-ci ildə Rüstəm Şahsuvarovun rəhbərlik etdiyi partiyada qarşıdurmalar artdı. Fövqəladə Qurultay keçirildi və Ələsgər Xəlilov sədr seçildi. Rüstəm Şahsuvarov sədr olduğunu iddia edərək qurultayı tanımasa da, 2008-ci ilin sonunda partiyadan istefa verdi.
Nasirəddin Məhəmməd bəy Zülqədər
Həyatı
Osmanlı sultanı İldırım Bəyazidin himayəsi ilə Zülqədərli bəyi olan Məhəmməd bəy Məmlük sultanlığı ilə də yaxşı əlaqələr içərisində idi. Məhəmməd bəy İldırım Bəyazidin tərəfdarı olaraq, Süli bəyin tam əksinə Əmir Teymura düşməncə tövr göstərdi. Əmir Teymur 1400-cü ilində Sivası mühasirə etdiyi zaman Əlbistan türkmənləri Əmir Teymurun ordusuna basqınlar edirdilər. Türkmənlərin bu hərəkətləri Zülqədər ölkəsinin Əmir Teymur ordusu tərəfindən yağmalanmasına səbəb oldu. Əmir Teymur Sivas mühasirəsındən sonra Əlbistan və Zülqədərli torpaqlarını işgal edərek bütün məmləkəti yandırıb yıxdı. O, Malatya və Behisnini də zəbt etdi. 1401-ci ildə Suriyadan dönüsündə bir dəfə daha Zülqədərli torpaqlarına girən Əmir Teymur oranı yağma etdi və xarabaya çevirdi.
Azərbaycan Kommunist Partiyası (1993)
Ramiz Əhmədovun ölümü
Şahsuvarov daha sonra Azərbaycan Sosialist Partiyasını yaratdı, lakin Elşən Hüseynov eyni adlı partiyanın lideri olduğu üçün partiyanın adı "Azərbaycan Mütərəqqi Sosialist Partiyası" olaraq dəyişdirildi. 2009-cu ilin mayında Azərbaycan Mütərəqqi Sosialist Partiyası Azərbaycan Xalq Sosialist Partiyasına birləşdi. Rüstəm Şahsuvarov sədr müavini oldu. Rüstəm Şahsuvarov 2020-ci ildə vəfat etmişdir.
Nasirəddin Məhəmməd bəy Zülqədər
Həyatı
Məhəmməd bəy məmlüklər və osmanlılarla dost kimi keçinirkən diğər qonşuları Qaramanoğulları və Ramazanoğulları bəylikləri ilə daima mücadilə edird. Məmlük sultani Məlik Müəyyed Şeyx, Qaramanlıların əlindəki Qeysəri qalasını ələ keçirdikdən sonra buranı mükafat olaraq Nasirəddin Məhəmməd bəye verdi (1419). Beləcə zülqədərlilər ilə qonşuları arasında düşmənçilik başlanmış oldu. Qaramanoğlu Məhəmməd bəy məmlük ordusunun Suriyaya dönməsindən sonra Ramazanoğlu İbrahim bəy ilə birləşərək Qeysəri üzərinə yürüdü. Ancaq Zülqədəroğlu Məhəmməd bəy bu müttəfiq ordunu məğlubiyyətə uğradaraq Qaramanoğlu Məhəmməd bəyi əsir aldı və onu oğlu Davud bəyin mühafizəsində məmlük sultanına göndərdi.
Zülqədəroğlu Məhəmməd bəy bir yandan məmlüklərlə mücadilə edərkən, diğər yandan Qaramanlılarla da Qeysəri şəhəri üzündən savaşırdı. Məhəmməd bəyin oğlu Süleyman bəy Qeysəridə vali idi. Bu sırada Qaramanoğlu İbrahim bəy Qeysəri önlərinə gələrək şəhəri ələ keçirdi (1438). Bu durum üzərinə Zülqədəroğlu Məhəmməd bəy Qeysərini yenidən ələ keçirə bilmək üçün oğlu Süleyman bəyi Osmanlı sultani II Muradın yanına göndərərək yardımını aldı. Qeysərinin qaramanlılar tərəfindən geri alınması zülqədərlilər qədər osmanlıların da mənfəətinə toxunurdu. Osmanlılar savaş halında olduqları bir bəyliyin genişlənib güclənməsinə seyirçi qala bilməzdilər. Bu səbəblə Osmanlı sultani II Murad Qeysəri üzərinə yürüş edərək buranı qaramanlıların əlindən aldı və şəhərin idarəsini təkrar Zülqədərli Nasirəddin Məhəmməd bəyə verdi (1439).
Zülqədəroğlu Məhəmməd bəyin osmanlılarla yaxınlaşması məmlük sultani Çaxmağın bu bəyliyə qarşı olan düşmənlıyini daha da artırdı. Ancaq, zülqədərlilərin osmanlılar ilə daha çox yaxinlaşmasından çəkinən Sultan Çaxmaq, bu düşmənçiliyini çox davam etdirmədi. Nasirəddin Məhəmməd bəy də məmlüklərə sədaqətini göstərmək üçün Qahirəyə qədər gedərək orada bir müddət qaldı.
Qırx altı il qədər Zülqədərli bəyliyinin basında duran Nasirəddin Məhəmməd bəy 1442-ci ildə səksən yaşinda vəfat etdi.
Ailəsi
Nasırəddin Məhəmməd bəyin Süleyman bəy, Rüstəm bəy, Davud bəy və Fəyyaz bəy adlı oğulları vardı.
Azərbaycan Kommunist Partiyası (1993)
Zyuqanovçular
2015-ci ildə 2008-ci ildə Rauf Qurbanovun müavini seçilən Gülnisə Məsimovanın sədrliyi ilə AKP-də yeni qrup yarandı. 1 mart 2015-ci ildə AKP-nin IV (XXXVIII) Gülnisə Məhsimova Rauf Qurbanovu partiyadan ixrac edərək sədr seçildi. Gülnisə Məhsimova Rauf Qurbanov partiyadan ixrac etdiyini, Rauf Qurbanov isə Gülnisə Məhsimovanı ixrac etdiyini iddia etmişdir. Gülnisə Məhsimovanın rəhbərlik etdiyi partiya Rusiya Federasiyası Kommunist Partiyasının lideri Gennadi Zyuqanova yaxın olduğu üçün mediada Zyuqanovçular adlandırılmağa başladı.
Birləşmə
30 oktyabr 2011-ci ildə Ələsgər Xəlilovun başçılıq etdiyi rəsmi qeydiyyatdan keçmiş AKP və Telman Nurullayevin başçılıq etdiyi AKP (Marksist-Leninist) partiyası birləşdi. Vahid partiyanın adı "Azərbaycan Kommunist Partiyası" olaraq dəyişdirildi və Telman Nurullayev lider seçildi. Birləşdirilmiş qol avtomatik olaraq rəsmi qeydiyyatdan keçmiş tərəf olur.
2013-cü il prezident seçkiləri zamanı vahid partiyada daxili qarşıdurmalar pik həddə çatdı. Nəticədə partiya yenidən Ələsgər Xəlilov və Telman Nurullayevin qollarına bölündü. Bu vəziyyətdə qarışıqlıq səbəbiylə rəsmi qeydiyyatdan keçmiş partiya Rauf Qurbanovun lider olduğu partiyaya çevrildi.
Son dövr
Telman Nurullayev qolu Ələsgər Xəlilov və tərəfdarlarının ixrac edildiyini iddia etsə də, Ələsgər Xəlilov qolu Telman Nurullayevin etimad səsverməsi ilə devrildiyini iddia etdi. Ələsgər Xəlilov və komandası yenidən qurultay keçirdi. Qurultayda Hacı Hacıyev partiya lideri seçildi.
Hacı Hacıyev 2016-cı ildən Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən tanınan Azərbaycan Kommunist Partiyasının sədridir. Azərbaycan Prezidentinin Administrasiyasının 2020-ci ildə apardığı danışıqlarda Hacı Hacıyev və Rauf Qurbanov sədr kimi tanındı.
Hacı Hacıyevin rəhbərlik etdiyi qol 4 may 2023-cü il tarixində partiyanın buraxıldığı ilə bağlı bəyanat yaydı.
Yuxarıda adı çəkilən tərəflər arasında hal-hazırda aktiv olanlar aşağıdakı şəxslərin rəhbərlik etdiyi qollardır:
İdeologiya
Partiya Rusiya Federasiyası Kommunist Partiyası ilə sıx əlaqələrdə sahib idi, lakin partiya Azərbaycanın müstəqilliyinə qarşı deyil. Ramiz Əhmədov özlərini Nərimanovçu kimi qələmə verib və 1920-ci illərdə Azərbaycanın solçu lideri olmuş Nəriman Nərimanovun milli, mədəni və iqtisadi fikirlərinə sadiq qaldıqlarını və "milli kommunizm"in qabaqcılı hesab etdiklərini söyləyib.
Münasibətlər
Partiya tez-tez ABŞ-nin bölgədəki siyasətini tənqid edir. ABŞ 2004-cü ildə Dağlıq Qarabağ separatçılarına qarşı sanksiya tətbiq etməyi planlaşdırmadığını elan etdikdən sonra, Ramiz Əhmədov amerikalıların gizli şəkildə erməni maraqlarını qoruduğunu və Vaşinqtonun münaqişənin dayandırılmasında maraqlı olmadığını söylədi. O, böyük dövlətlərin Qarabağ problemindən öz maraqları üçün istifadə etdiyini də bəyan etdi.
Partiya Azərbaycanın İraq müharibəsinə qatılmasının qəti əleyhinə idi və tez -tez Fələstin xalqı, Kuba və "sosialist Moldova" ilə həmrəy olmağa çağırırdı.
Erigeron trifidus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycan Kommunist Partiyası (1993)
Sədrlər
Partiya rəhbərləri ayrı-ayrı qolları olduğundan bəziləri Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin, bəziləri Mərkəzi Komitənin rəhbərləri və ya baş katibləridir. Bu ənənə Sovetlərin mirasıdır.
Rəmzlər
thumb|100x100px|Hacı Hacıyevin rəhbərliyindəki qolun emblemi left|thumb|100x100px|[[Rauf Qurbanov (siyasətçi)|Rauf Qurbanovun rəhbərliyindəki qolun emblemi]] Azərbaycan Kommunist Partiyasının bir neçə qolu olduğu üçün rəmzləri də fərqlidir. Hacı Hacıyevin rəhbərlik etdiyi qolun rəsmi emblemi qırmızı dairə daxilində qələm və oraqdır. Rauf Qurbanovun rəhbərlik etdiyi qolun rəsmi emblemi proqrama əsaslanır. Belə ki, Azərbaycan Kommunist Partiyasının dövlət qeydiyyatından keçmiş nizamnaməsinin VIII maddəsinin birinci bəndində qeyd olunur:
Qurultaylar
Partiyanın daxili parçalanması səbəbindən AKP-nin qurultay tarixi çox qarışıqdır. Aşağıdakı sıralamalar dövlət tərəfindən tanınan tərəflərin qurultaylarına əsaslanır, bu qurultaylar qalın hərflərlə göstərilmişdir. Digər alternativ qurultaylar kursivlə göstərilmişdir.
Eyni zamanda bəzən partiya qurultayları Azərbaycan Kommunist Partiyasının sonuncu, yəni 33-cü qurultayından etibarən hesablanmışdır.
Kataloniya milli futbol komandası
Kataloniya yığması (Selecció de futbol de Catalunya) FİFA tərəfindən tanınmayıb. Ancaq UEFA qaydaları katalonlara hər ilin dekabrında yoldaşlıq görüşü keçirməyə icazə verir. Belə ki, Kataloniya yığması son belə oyununu ötən il "Nou Kamp" stadionunda Kolumbiya yığmasına qarşı keçirib və 2:1 hesabı ilə qalib gəlib. Həmin matçda komandanın heyətində Kataloniya təmsilçisi olan "Barselona"nın futbolçuları Karles Puyol, Jerar Pike, Serxio Buskets və Boyan Krkiç də forma geyiniblər. 9 noyabr 2009-cu ildə Yohan Kroyff Kataloniya yığmasının baş məşqçisi təyin olunub.
Həmişəyaşıl sekvoya
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Şimali Amerikanın dağlıq rayonlarında, Sakit okean sahili boyu ərazilərdə yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 100 m-ə və çətirinin diamteri 8–10 m-ə çatan uzunömürlü (2000 ilə qədər) ağacdır. Sistematik baxımdan bu növ sekvoyadendrona yaxındır. Çətiri ensizdir və budaqlanması gövdənin yuxarısından başlayır. İynəyarpaqları neştərvarıdır, yumşaqdır, budaq üzərində iki cərgədə düzülür. Qozaları kiçik ölçüdədir, ovaldır 2-2,5 sm uzunluqdadır. Hamar, mavi-boz iynəyarpaqlı qısa zoğları sekvoyaya dekorativ görünüş verir. Ağacın qabığı qalın, qırmızımtıl, dərin şırımlıdır. Sekvoya birevli bitkidir, mikrostrobillər və meqa-strobillər bir ağacda inkişaf edir. Sekvoya tez boy atması ilə fərqlənir. Kölgəyədavamlı, torpaq və havanın rütubətinə tələbkardır. Sekvoya istisevəndir, lakin qısamüddətli şaxtalara da davam gətirir. Yüksək dərəcədə budaq və zoğ əmələgətirmə qabiliyyətinə malik olduğundan, kəsildikdə kök və gövdə pöhrələri ilə çətirini tez bir vaxtda bərpa edə bilir. Qələmlə çoxaldılır.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda Mərkəzi Nəbatat Bağına introduksiya edilmişdir. Bakı şəhərinə yeni salınan yaşıllıqlarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Oduncağı çürüməyə davamlıdır, mebel və kağız istehsalında geniş istifadə edilir.
Bağır Seyidzadə
Bağır Mirqasım oğlu Seyidzadə — Azərbaycan SSR-in tanınmış ictimai xadimi, diplomat, tanınmış jurnalist, Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi.
Həyatı
Bağır Seyidzadə 9 avqust 1912-ci ildə əzəli Azərbaycan torpağı ilan İrəvanda Seyidovlar ailəsində dünyaya gəlmişdir.
Bağır Seyidzadənin babası, atadan-anadan yetim qalmış Seyid Məmməd Qəmərli kəndinin varlı maldarlarından birinin təsərrüfatında muzdurluq edirdi. Sonradan bu ailədən olan Ümmunisə ilə evlənərək onlarla qohum olmuşdu. Toydan sonra arvadının qardaşları gənc ailəyə torpaq sahəsi ayırmış, burada ikiotaqlı kiçik ev tikmişdilər.
Seyid Məmmədin əsas məşğuliyyəti təsərrüfat işləri idi. Eyni zamanda, o, müxtəlif müalicəvi ot və bitkilər toplamaqla məşğul olur, xəstələndikdə həkimə müraciət etmək imkanından məhrum olan kənd camaatına cürbəcür dərmanlar hazırlayırdı. Kənddə onu ehtiramla Seyid həkim çağırırdılar. Seyid Məmməd 1870-ci ildə özündən sonra dörd uşaq qoyaraq 40 yaşında dünyadan köçdü.
Safflorit
Safflorit – Co As2 — Rombik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: nadir.
Falanqa
Falanqa — yun. φάλαγγα - "barmaq". Digər mənalarda da işlənir:
Safflorit
Xassələri
Qalayı-ağdan qurğuşunu-bozadək, çox vaxt tünd-boz çalarlı oksidləşmə rəngləri alır; Mineralın cizgisinin rəngi – tünd-boz; Parıltı – metal; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 6,9-7,4; Sərtlik – 4,5-5,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {110} üzrə orta; Sınıqlar – qeyri-hamar; Morfologiya – kristallar: prizmatik, az hallarda uzunprizmatik; İkiləşmə: {011} üzrə beşləşmələr, {101} üzrə altışüalı ulduz tipli qarşılıqlı nüfuzetmə ikiləşmələri və üçləşmələr – «safflorit ulduzcuqları»; Mineral aqreqatları: nazik- və kobud çubuqlvari, radial-şüalı, lifli, konsentrik-zolaqlı, massiv.
Bağır Seyidzadə
Həyatı
Bağır Seyidzadənin qızı Dilarə Seyidzadənin xatırladıqlarından: ''Onların bir ümumi evi vardı. Bu ev hələ də durur. Sovet dövründə uşaq bağçası idi.''
Gövravan (Əcəbşir)
Gövravan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Bağır Seyidzadə
Həyatı
''Onlar 1918-ci ildə İrəvanda millətlərarası münasibətlər kəskinləşdikdən sonra şəhəri tərk edirlər. Mirəli artıq vəfat etmişdi. O, tacir kimi səfərdən qayıdarkən Qarsda dünyasını dəyişmiş və elə oradaca dəfn olunmuşdu. Yeri gəlmişkən, mən Türkiyədə onun məzarını axtarıb tapdım. Buna biz Türkiyədə səfərdə olanda ulu öndər Heydər Əliyevin sayəsində nail oldum. Heydər Əliyevə Qars Universitetinin fəxri doktoru adının verilməsi münasibətilə təntənəli mərasim keçirilirdi. Mirəli əminin məzarını ziyarət etmək elə onda mənə nəsib oldu.''
''Səhəri günü daşnakların qırğın hazırladığını eşidən Mirqasım həm özünün, həm də qardaşının ailəsini götürüb Tiflisə yola düşür. Bunun üçün o, vaqon tutur. Onda Qafqaz cəbhəsi buradan keçirdi, hər yerdə ingilis qoşunları dayanmışdı, müşayiətçi hindu əsgər idi''.
Safflorit
Mənşəyi və yayılması
Əsasən nikel-kobalt və gümüş-nikel-kobalt filizlərindən təşkil olunmuş hidrotermal damarlarda qeyd edilir. Gec hidrotermal minerallardan biri kimi peqmatitlərdə, skarn-dəmir filizi yataqlarında rast gəlir. Mineralın tək-tək tapıntıları çökmə süxurlarda aşkar edilmişdir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: arsenopirit, qlaukodot, alloklazit, xloantit, rammelsberqit, nikelin, şmaltin, kalsit, kvars və b. Yineralın tapıldığı yerlər: Kobalt (Kanada); Şneyeberq, Unter-Ramstadt (Almaniya); Yaximov (Çexiya); Nordmarken (Norveç) və b. Azərbaycanda Daşkəsən rayonunun dəmir və kobalt yataqlarında (Daşkəsən, Şimali-Daşkəsən, Şimal-Şərqi Daşkəsən) qeyd olunur. Saffloritin nadir rast gələn dənələri Balakən rayonunda kolçedan-polimetal (Filizçay) və mis-pirrotin (Cixix-Saqator və b.) yataqlarının filizlərində də aşkar edilmişdir.
Gövravan (Əcəbşir)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,288 nəfər yaşayır (306 ailə).
Mercedes-Benz S-Class
Mercedes-Benz S-klass (Sonderklasse —  — «xüsusi sinif») — rəsmi olaraq 1972-cı ildən bu günə kimi Mercedes-Benz markasının istehsal etdiyi biznes sedan maşınların flaqman seriyası.
Bağır Seyidzadə
Həyatı
Onlar Tiflisdə əsasən azərbaycanlıların yaşadığı Şeytanbazar məhəlləsində yaşayırlar. Mirqasım kişi ticarətini davam etdirir, qazandığı pullarla uşaqlarına mükəmməl təhsil verir.
1925-ci ildə Bağır Seyidzadə Tiflisdən Bakıya gəlir. O, sonralar Leninin adını daşıyan Tağıyevin fabrikində işə düzəlir, fəhlə fakültəsinə daxil olur. 1930-cu ildə fəhlə fakültəsini bitirdikdən sonra bir neçə ay "Kəndli" qəzetinin redaksiyasında korrektor işləyir.
O, Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirək mühəndis-texnoloq ixtisası almasına baxmayaraq, qəlbən həmişə jurnalist olaraq qalırdı.
Dilarə xanımın xatirələrindən: "O, hələ məktəbdə oxuyarkən işləməyə başlamışdı — divar qəzeti çıxarırdı. O, institutda tələbə divar qəzeti çıxarır, "Gənc işçi" qəzetinin redaktoru olur. O vaxt belə bir qayda vardı — kim qəzetə başçılıq edirdisə, sonra respublika komsomolu Mərkəzi Komitəsinin ideologiya üzrə katibi seçilirdi. Beləliklə, o, respublika komsomolu Mərkəzi Komitəsinin ideologiya üzrə katibi seçildi və 1941-ci ildə Əziz Əliyevin başçılıq etdiyi azərbaycanlılardan ibarət böyük bir qrupla birlikdə İrana getdi.
1941-ci il sentyabrın 15-də Bağır Seyidzadə İrana yola düşür, atası isə infarktdan dünyasını dəyişir. Anam evə qayıdanda qapının bağlı olduğunu görür. Qapını sındırırlar, babam isə artıq keçinmişdi. Anam qayınatası vəfat etdiyi üçün ərini qaytarmaq xahişi ilə MK-ya zəng edir. Onlar isə cavabında "Biz heç onun harada olduğunu bilmirik" deyirlər. Babamı MK dəfn edir. Sonralar atam uzun illər məzarlığa gedə bilmirdi.
Stalin və Bağırov Əziz Əliyevə müxtəlif profilli mütəxəssislərdən ibarət qrup yaratmağı tapşırırlar. Orada jurnalistlər, yazıçılar, hətta geoloqlar vardı. C. Həsənlinin "Cənubi Azərbaycan. Soyuq müharibənin başlanğıcı" kitabında bu barədə çox yaxşı yazılıb. C. Həsənli yazır ki, İrana gələndə Əziz Əliyev onlara göz qoymağa başlayır, — yeri gəlmişkən, bu fakt Qılman İlkinin xatirələrində də vardır və qərara gəlir ki, atam diplomatik işlə məşğul olmalıdır. Bir qismini "Vətən yolunda" qəzetini çıxarmağa göndərir, digərləri üçün məktəb yaradırlar, üçüncülər daha nə iləsə məşğul olurlar, atamı isə oxumaq üçün Moskvaya diplomatik kurslara yollayır. Atam Moskvada fars dilini mükəmməl öyrəndikdən sonra 1944-cü ildə İrana qayıdır, Azərbaycan komsomolu MK-nın ikinci katibi vəzifəsində qalır.
Qılman İlkinin xatirələrindən:
"Mən onunla 1936-cı ildə tanış olmuşam. O vaxt Bağır Seyidzadə Azərbaycan LKGİ MK-nın katibi işləyirdi. Mən "Pioner" jurnalının məsul katibi idim. Bizim əsas işimiz onunla bağlı idi. Mən onunla tez-tez görüşürdüm. O, jurnalın daha maraqlı çıxması üçün çox dəyərli məsləhətlər verirdi. Təklifləri o qədər maraqlı idi ki, onu dinləyərkən böyük zövq alırdıq.
''İkinci dəfə Bağır Seyidzadə ilə İranda görüşdük. Məlumdur ki, sovet qoşunları 1941-ci ildə İrana daxil olanda yerli əhali ilə əlaqə yaratmaq üçün oraya azərbaycanlılardan ibarət böyük bir qrup göndərilmişdi. Onların arasında jurnalistlər və yazıçılar da vardı. Qrupun rəhbəri Əziz Əliyev təyin edilmişdi. Biz Təbrizdə Mirzə İbrahimovun rəhbərliyi altında ərəb əlifbası ilə "Vətən yolunda" qəzetini nəşr edirdik. Bağır Seyidzadə isə oraya diplomatik işə göndərilmişdi. Bundan əvvəl o, Maku şəhərində vitse-konsul işləyirdi. Kürdlərin arasında işləmək diplomatik istedad tələb edirdi. Bağır Seyidzadə bu işin öhdəsindən məharətlə gəlirdi. Biz tez-tez görüşürdük. Ya biz onun yanına gedir, ya da o, özü Təbrizdə bizə baş çəkirdi. Öz işindən maraqla danışırdı. Cənubi Azərbaycanda milli hökumətin qurulmasında onun böyük xidməti vardır. Milli hökumətin qələbəsindən sonra Makudan Təbrizə sovet konsulluğunda işə göndərildi. Burada o, əvvəlcə vitse-konsul, sonra konsul işləməyə başladı. Bu işdə böyük diplomatik istedad nümayiş etdirdi. Milli hökumət onu "21 Azər" medalına layiq gördü"''.
M. Bağırovun maraqlı teleqramları qalmışdı. Həmin teleqramlar dövlətin bu qrupun işinə necə böyük əhəmiyyət verdiyinə dəlalət edir: "Təcili Həsənova, Gildinə, Yemelyanova…
Yoldaş Mustafayev və Seyidzadənin hazırladıqları hesabat Cənubi Azərbaycan haqqında ümumi icmalın yaradılması üçün böyük əhəmiyyət daşıyır…" və sair və ilaxır. Yəni, bu hesabatların böyük əhəmiyyəti vardı və böyük məsuliyyətlə hazırlanırdı.
Dilarə xanımın xatirələrindən: "Oraya gedəndə mənim cəmi 5 yaşım vardı, qayıdanda isə 10 yaşında idim. Atam müəyyən müddət Makuda işlədi, sonra onu Təbrizə vitse-konsul göndərdilər, müəyyən müddətdən sonra baş konsul təyin etdilər. Təbrizdə konsulluq bağlandıqdan sonra atam Bakıya qayıtdı. O vaxtlar İranda, Azərbaycanın 12 şəhərində vitse-konsulluqlar yaradılmışdı və onların hamısı Təbrizdəki baş konsulluğa tabe idi. Konsulluqlara azərbaycanlılar başçılıq edirdi. Yəni onlar Azərbaycan xalqının ən yaxşı nümayəndələri idi. Məqsəd isə SSRİ-nin tərkibinə daxil olduqdan sonra Azərbaycanın nə kimi nailiyyətlər əldə etdiyini iranlı qardaşlara, Cənubi Azərbaycanda yaşayan azərbaycanlılara nümayiş etdirmək idi. Onlar ölkəmizi çox ləyaqətlə təmsil edirdilər. Orada atamın həmkarları — Nuri Quliyev, — sonra o, "İnturist"ə başçılıq etmişdi, — sonralar uzun illər nazir müavini olmuş Mustafa Mustafayev işləyirdilər. Onların orada gördükləri mühüm iş, əlbəttə, bütün gələcək həyatlarında böyük bir iz qoymuşdu, çünki inanırdılar ki, həqiqətən Azərbaycan üçün çox böyük iş görürlər.
''Ginekoloq olan anam xəstəxanada işləyirdi. Orada böyük və çox nüfuzlu sovet xəstəxanası vardı. Baş həkim Səmədov idi. Elə həkimlərin hamısı azərbaycanlılar idi. Orada, həmçinin sovet məktəbi yaradılmışdı. Anam biologiyadan dərs deyirdi. Biz orada oxuyurduq, ancaq məktəb bağlanandan sonra mən qardaşımla qayıtdım, müəyyən müddətdən sonra valideynlərimiz də qayıtdılar. Atam artıq Yaxın Şərq üzrə ixtisaslaşmışdı və Türkiyəyə getməliydi, lakin Bağırov qərara gəldi ki, o, Azərbaycanda işləməlidir, onu kinematoqrafiya naziri təyin etdi"''.
Moldova Qırmızı Kitabı
Moldova Qırmızı Kitabı — Moldova Respublikasında yox olmaq təhlükəsində olan heyvan, bitki və göbələklər.
Bağır Seyidzadə
Həyatı
Həmin illərdə Azərbaycanın "Xəzər neftçiləri haqqında dastan" filmi ilk dəfə Kann festivalında beynəlxalq mükafata layiq görüldü.
Moldova Qırmızı Kitabı
Moldova Qırmızı Kitabına daxildir:
Bağır Seyidzadə
Həyatı
Bağır Seyidzadənin vəfatı ilə bağlı rəsmi nekroloqda qeyd edildiyi kimi, o, Mətbuat İşləri üzrə İdarə yaratmışdı. Sonradan ona başçılıq etdi, daha sonra həmin idarəni Mədəniyyət Nazirliyi ilə birləşdirdilər. Beləliklə, o, mədəniyyət nazirinin müavini oldu. O, bu vəzifədə yalnız mətbuat və kino ilə məşğul olurdu.
Dilarə Seyidzadənin dediklərindən: "O vaxtlar nazir Abdulla Bayramov idi. Nazirin daha bir müavini vardı — Məmməd Qurbanov. O, teatrlar ilə, atam isə ancaq mətbuat və kino ilə məşğul olurdu, halbuki ixtisasca neftçi-texnoloq idi. Atamın bütün məktubları, hesabatları təsdiq edir ki, o, əla jurnalist olmuşdur. Həyatda qarşılaşdığı bütün çətinlikləri dəf etməkdə atama daim yazmaqla, redaktə və tərcümə işi ilə məşğul olması kömək edirdi. O, mükəmməl tərcüməçi idi. Mərhum Qurviç deyirdi ki, o, tərcüməçi deyil, pulemyotçudur. Çünki həmişə sinxron tərcümə edirdi. Əsas dili Azərbaycan dili idi, çünki ibtidai təhsilini Azərbaycan dilində almışdı. Sonra institutda rus dilində oxumuşdu, Amma rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edirdi. O, çoxlu xarici dil, o cümlədən fransız dilini bilirdi. O, "Görkəmli insanların həyatı" silsiləsindən bir sıra əsərlər tərcümə etmişdi".
O, tutduğu vəzifədən əhəmiyyətsiz bir məsələ üstündə azad edilmişdi. Azərinformun (indiki AzərTAc) baş redaktoru Azər Ələsgərov bu barədə deyirdi: "Bağır Seyidzadə nazir müavini işləyə-işləyə iki-üç kitab tərcümə edib onları nəşr etdirmişdi. Bu səbəbdən də belə bir məsələ qaldırılmışdı ki, o, tərcümə edərək filan qədər qonorar almışdır. Buna görə də onu işdən azad etdilər. O, Azərnəşrdə kiçik redaktor işləməyə başladı, sonra isə Azərinforma direktor müavini vəzifəsinə dəvət edildi. Yalnız sonralar Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi təəssüflə etiraf edəcək ki, Bağır Seyidzadə vəzifəsindən səbəbsiz azad edilmişdir".
Dilarə xanımın dediklərindən: "Atam azad ruhlu insan idi. Çoxşaxəli fəaliyyətinə baxmayaraq, qəlbən jurnalist olaraq qalmışdı. Bu, onun gələcək həyat yolunu müəyyən etdi. Onu nazir müavini vəzifəsindən azad edəndə, — bunu heç vaxt unutmayacağam, — yaman fikir çəkirdi. Atam öz zəhməti, tərcümələri sayəsində dolanan nizam-intizamlı, büllur kimi saf və təmiz insan idi. O istəyirdi ki, ailəsi ehtiyac bilmədən yaşasın. Bizim hər şeyimiz vardı. Firavan həyatımızı təmin edən yeganə mənbə onun tərcümələri idi. Onu isə "xidməti vəzifəsindən istifadə edərək tərcümələrlə məşğul olduğu" üçün işdən çıxarmışdılar. Mən atama "Axı bu, necə ola bilər" sualını verəndə dedi ki, onlar təsadüfi adamlardır. O, hətta bütün bunların ədalətsiz olduğu barədə fikrimə tərəfdar çıxmadı".
Xalq yazıçısı Qılman İlkin bu faktı belə izah edir: ''"Mədəniyyət sahəsindəki böyük xidmətlərinə görə 1967-ci ildə Bağır Seyidzadəyə "Əməkdar Mədəniyyət İşçisi" fəxri adı verilmişdi. Bu sahədəki xidmətlərinə, xeyirxah olmasına baxmayaraq, həsəd aparanları və bədxahları vardı. Hamı bilirdi ki, onun bir dəqiqə də olsun boş vaxtı yoxdur, yarımçıq işlərini bitirmək üçün işdən sonra qalır. Gecələr isə yuxunu israfçılıq sayaraq bədii tərcümə ilə məşğul olur, ailəsinin heç bir şeydə korluq çəkməsinə imkan vermirdi. O, pulsuzluğu özünə rəva görə bilməzdi. Bu da həmkarlarında paxıllıq hissi doğururdu, onlar nəyin bahasına olursa-olsun bu firavanlığa zərbə vurmağa çalışırdılar. Nail oldular da. Onu işdən azad etdilər. İşdən azad edilməsi haqqında əmr gülünc səslənirdi. Orada yazılmışdı: tərcümələrinə və böyük məbləğdə qonorarlar aldığı üçün vəzifəsindən azad edilsin. Sonralar bundan xəbər tutan MK-nın birinci katibi deyəcək ki, onu işdən əbəs yerə çıxarmışlar. Bu, tarixdə görünməmiş bir əmr idi!". ''
Bulbophyllum illudens
(Bulbophyllum illudens) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bağır Seyidzadə
Həyatı
Filologiya elmləri namizədi Əsgər Zeynalov bu barədə yazır: ''Bağır Seyidzadə Poliqrafiya və Nəşriyyat İdarəsini yaradanlardan biri idi və müəyyən müddət ona başçılıq etmişdi.
1959-cu ildə Bağır Seyidzadə nümayəndə heyətimizin başçısı kimi Çində Azərbaycan günlərində iştirak etmişdi. Sonralar o, "Çin təəssüratları" adlı kitab yazıb və nəşr etdirir. Jurnalistlər İttifaqının üzvü kimi jurnalistlik və tərcüməçilik fəaliyyətini genişləndirir.
Bunlar "Görkəmli adamların həyatı" silsiləsindən N. Muravyovanın "V. Hüqo", Leopold İnfildin "Evarist Qalua", Pestalotsinin "Seçilmiş pedaqoji görüşlər" kitabları idi. Təəssüf ki, həmin kitablar tərcüməçiyə baha başa gəldi".
İlyas Tapdığın "Məmməd Arazın məktubları" adlı xatirələrində Bağır Seyidzadə ilə bağlı sətirlər var. İlyas Tapdıq yazır: "Mən onda Məmmədə məktub yazıb bildirdim ki, məni işdən çıxarıblar. Kitabımla bağlı bütün şəhəri bürüyən söz-söhbətlə şəxsən maraqlanan MK-nın o vaxtkı katibi Nazim Hacıyev 1960-cı ilin payızında məni yanına çağırdı. Yığıncaqda mədəniyyət nazirini möhkəm danladı. Çox mötəbər və xeyirxah bir insanın — Baş Nəşriyyat İdarəsinin rəhbəri Bağır Seyidzadənin himayə etməsi sayəsində üç aydan sonra məni vəzifəmə bərpa etdi".
Bağır Seyidzadə Azərinform üçün əsl tapıntı oldu. Direktorun müavini olması ilə yanaşı, həmçinin tərcümə şöbəsi müdirinin vəzifələrini icra edir, bəzən qəzetin nömrəsinə gedən materialları özü tərcümə və redaktə edirdi. O, həm özünə, həm də əməkdaşlara qarşı çox tələbkar idi. Prinsipial əhəmiyyət daşıyan, yaradıcılıqla bağlı məsələlərdə əsla güzəştə getmirdi. Çox sürətlə yüksək səviyyədə tərcümə edir, mətni birbaşa makinaçıya diktə edirdi. Həmin mətn sonradan heç bir əhəmiyyətli düzəliş olmadan birbaşa mətbuata gedirdi.
Bağır Seyidzadənin ümdə arzusu vardı. O istəyirdi ki, ictimai-siyasi ədəbiyyatın tərcüməsində doğma Azərbaycan dilindən geniş istifadə olunsun, səriştəli mütəxəssislər mürəkkəb siyasi terminlərin analoqunu tapmaqla tərcümə problemlərini həll etsinlər.
Azərinformun qocaman əməkdaşı, əməkdar mədəniyyət işçisi Ənvər Quliyevin dediyi kimi, onun leksikonunda "bilmirəm, bacarmaram" sözləri yox idi. Bir də o istəyirdi ki, jurnalistika fakültəsinin tərcümə sahəsində ixtisaslaşan tələbələri qəzet və jurnal, radio və televiziya redaksiyalarında, nəşriyyatlarda staj keçib orada təcrübə toplasınlar.
Bağır Seyidzadənin Azərinformdakı fəaliyyətini onunla işləyənlər çox dəqiq səciyyələndirmişlər:
"Ömrünün son illərini operativ siyasi materialların tərcüməsinə həsr etmiş Bağır Seyidzadəni AzərTAc-ın tərcüməçilik məktəbində müstəsna örnək olan bir insan kimi xatırlayırlar. Bağır müəllim öz tərcümələrində dilə çox həssas yanaşırdı. O, Azərbaycan dilinin gözəlliyindən, zənginliyindən geniş istifadə edirdi".
Azərbaycan tərcümə məktəbinin baniləri arasında Bağır Seyidzadənin adı xüsusi ehtiramla çəkilir, çünki onun bu sahədə xidmətləri çox böyükdür. Dilarə Seyidzadənin xatirələrindən: "Mən Azərbaycanın XX əsrin əvvəlindəki ictimai-siyasi həyatı mövzusunda dissertasiya yazırdım. Əsas mənbə o dövrün mətbuatı idi. Atam məni "Füyuzat", "İrşad", "Həyat" qəzetləri ilə işləməyə məcbur edirdi. Bütün bunlar ərəb hərfləri ilə olduğundan çətinlik çəkirdim. Axı həmin qəzetlərin dili köhnə Azərbaycan dili idi, mən isə rus bölməsində oxuyurdum. Atam üçün hər şey çox asan olduğundan biz onunla bu işdə sıx əməkdaşlıq edirdik. Atam mənə çox kömək etdi.
Ailəmizdə belə idi. Nənəm, anamın anası bizimlə yaşayırdı. Nənəm bizimlə, elə anamla da Azərbaycan dilində danışırdı. Atam işdən gələndə biz rus dilinə keçirdik. Atamla ədəbiyyatdan, tarixdən danışırdıq. O, Ali Partiya Məktəbini bitirmişdi. Məndə onun fərqlənmə diplomunun surəti var, bütün fənlərdən əla qiymətlərdir. Atamın fenomenal yaddaşı vardı. O, sanki gördüklərinin fotoşəklini çəkirdi, yəni görmə yaddaşı əla idi. Çox oxuyurdu, sonradan oxuduqlarının hamısını yaddaşında canlandıra bilirdi. O, təbiətən istedadlı insandı, ən qiymətli xüsusiyyəti laqeyd qala bilməməsiydi. Uşaqları necə böyüyür, necə oxuyur, nə ilə maraqlanır, nə kimi arzuları var — bunların hamısında yaxından iştirak edirdi, lakin heç bir məcburiyyət yox idi. Memar olmaq istəyirsən — memar ol, tarixçi olmaq istəyirsən, buyur, tarixçi ol".
Bağır Seyidzadəyə ömrünün 55-ci ilində geniş infarktdan dünyasını dəyişdi. O, bazar günündən bazar ertəsinə keçən gecə vəfat etdi. Onlar xarici jurnalistləri qəbul etməliydilər. Yazı makinasına hətta ağ vərəq də qoyulmuşdu. O, mətni diktə etməliydi, eynəyi də elə buradaydı. O, AzərTA-nı, bu zəhmətsevər kollektivi, bir an boş dayanmağa imkan verməyən, sualı suala calayan, hər şeylə maraqlanan fərasətli cavanları çox sevirdi.
Bağır Seyidzadənin əməyi yüksək qiymətləndirilmişdi. O, "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adına layiq görülmüş, Qırmızı Əmək Bayrağı və "Şərəf nişanı" ordenləri ilə təltif edilmişdi.
Bağır Seidzadə Səməd Vurğunun rəhbərlik etdiyi bir qrup Azərbaycan ziyalısı ilə birlikdə Novorossiysk cəbhəsində 416-cı, 77-ci və 223-cü diviziyalarda olmuşdu. Onlar özləri ilə incəsənət xadimlərini, müğənniləri aparır, konsertlər təşkil edir, mühazirələr oxuyurdular. Bağır Seyidzadə Səməd Vurğunla birlikdə Tiflisdə vətənpərvərlik mitinqində iştirak etmişdir.
Bağır Seyidzadənin xanımı ixtisasca həkim olan Qeys xanım Nəsirova yaxın qohumu idi. Üç övladı vardı: oğlu Fuad, qızları Dilarə və Xoşqədəm.
Övladlarının hansı kitabları oxuduqlarına biganə qala bilmirdi. Ev kitabla dolu idi. Kitabları rəflərdə toz basmırdı. Onlar sadəcə tamaşa üçün nəzərdə tutulmamışdı. Uşaqlar bu kitabları oxuyur, sonra oxuduqlarını birlikdə müzakirə edirdilər. Bağır Seyidzadə övladlarını kinoya aparmağı, onlarla birlikdə film seyr etməyi sevirdi.
Dilarə Seyidzadənin xatırladıqlarından: "Ailəmizin ən sevimli bayramları Yeni il və Novruz idi. Yeni ildə bütün ailə masa başına yığışardı. Atam saat 11-dən 12-dək yola saldığımız ilə, bu il gördüyümüz işlərə yekun vurar, saat 12-dən 1-dək qarşıladığımız ildə görəcəyimiz işlərdən danışardı. Atamın 1967-ci ildə "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adının verilməsi mərasimində söylədiyi nitqin yazısı qalmışdı. O vaxt bir neçə görkəmli xadim, ziyalı seçilmişdi. Onlar, o cümlədən atam xalqa müraciət etmişdilər. Daha bir maraqlı məqam. Biz Fuadla məktəbdə oxuyanda o, anama demişdi ki, səhər yeməyi, qələmdan, qələm və sair ləvazimat üçün hər ay bizə, — Xruşşov islahatlarından əvvəlki dövr idi, — 100 manat pul verəcəkdir. Artıq həyatda olmayanda bir vaxtlar əsərlərini çox tərcümə etdiyi Cani Rodari Moskvaya gəlmişdi. Bu barədə "Pionerskaya pravda" qəzeti yazmışdı. Cani Rodari Pionerlər Evinə gəlib bizdə uşaqlara nə qədər pul verildiyi barədə maraqlanmışdı. Hamı hiddətlənmişdi ki, uşaqlara necə pul vermək olar? Cani Rodari isə "uşaqları pul istəməməyə uşaqlıqdan öyrətmək lazımdır" cavabını vermişdi.
Bağır Seyidzadənin böyük övladı Fuad hərtərəfli istedadlı və bacarıqlı uşaq idi. O, yaxşı oxuyur, gözəl rəsm çəkirdi. Həm valideynləri, həm də müəllimləri ona böyük ümid bəsləyirdilər. Sonralar Fuad Seyidzadə gənc olmasına baxmayaraq, Azərbaycanın aparıcı memarlarından biri oldu. Dilarə xanım "Fuad Seyidzadə. Xatirələr karvanında" kitabında yazır: "Mikayıl Hüseynov, Həsən Məcidov, Ənvər Qasımzadə, Qəzənfər Əlizadə və bir çox başqaları onu çox sevirdilər. Onu böyük qayğı ilə yanaşdığı gənclər sevirdilər. 1968-ci ildə ulu öndər Heydər Əliyevin göstərişi ilə Bakı Şəhər Sovetinin İcraiyyə Komitəsində xüsusi smeta-layihə bürosu yaradılanda onun rəhbəri Fuad təyin edildi. Fuad ətrafına sanballı kollektiv toplamağa başladı. Kadrların seçimində bir meyar vardı: istedad və çalışqanlıq. Gözəl zövqü ilə fərqlənən Fuad onu ətrafdakılara da aşılamağa çalışırdı".
Fuad Seyidzadə həyatdan tez köçdü. Özündən sonra yeganə oğlu Ülvi qaldı. Onun tərbiyəsində Dilarə xanım yaxından iştirak etdi. İndi Ülvi ailə sahibidir: ömür-gün yoldaşı Cəmilə xanım və iki gözəl oğlu — Mirfuad və Mirmusa.
Seyidovlar nəsli dünyaya istedadlı insanlar bəxş etmişdir.