cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
941
Hadisələr
Deyləm (Gilan) hakimi Mərzban ibn Məhəmməd axırıncı Saci hökmdarı Deysəmə qalib gəlib, ölkənin paytaxtı Ərdəbili ələ keçirdi.
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Film haqqında
Filmin çəkilməsindən 12 il sonra,2010-cu ildə eyniadlı cizgi filminin çəkilməsi qərarını verirlər.Bu ildə film çox uğur qazanacaqdı.Lakin,alınmadı və çəkilişlər yarıda qaldı.2011-ci ildə yenidən planlaşdırılsa da,alınmadı.2017-ci ildə bu cizgi filminin çəkiləcəyi dəqiq qərara alınsa da,yenə iş dayandırıldı.İndi isə ümid 2021-ci ilədir.
941
Hadisələr
Salarilər dövlətinin yaranması.
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Filmi səsləndirənlər
Uday Çopra-Viki
Aktor
Aktorun varlığını və zəruriliyini bütün sosioloqlar etiraf edirlər, lakin bu qarşılıqlı təsir agentinin, hərəkət subyektinin "kim" və ya "nə" olduğu haqqında vahid fikir yoxdur. Aktor anlayışının öyrənilməsində müəyyən mərhələlər keçilmişdir. Əvvəllər aktor dedikdə, sosial qarşılıqlı təsirdə iştirak edən fərdin özü başa düşülürdü. Sonra aktoru müəyyən atributları və rolları olan sosial strukturda fərdin mövqeyi, yeri kimi başa düşməyə başladılar. Aktorun mövqe kimi başa düşülməsindən alınır ki, sosial şəbəkə fərdlər arasındakı qarşılıqlı əlaqənin modeli yox, fərdlərin tutduqları mövqelərin, qarşılıqlı əlaqələrinin modelidir. Aktor anlayışına bu yanaşmalarda aktor, fəaliyyət göstərən nəzərə çarpdırılır. Başqa yanaşmalar sosial şəbəkənin formalaşmasında üstünlüyü münasibətlərə (əlaqələrə) verirlər, hesab edilir ki, aktor kommunikasiya əlaqəsini deyil, kommunikasiya aktoru atributları ilə birlikdə yaradır. Daha sonra tədqiqatçılar şəbəkədə əlaqə anlayışının məzmununu kommunkasiya anlayışı çərçivəsindən kənara çıxararaq sosial şəbəkəni xarakterizə etmək üçün yəni anlayışa - resurslar axını anlayışına gəldilər. Bu yanaşmaya görə sosial şəbəkə 3 komponentin birləşməsidir:
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Filmi səsləndirənlər
Şahrux Xan-Roki
Aktor
Müvafiq olaraq bu 3 elementi olmayan sosial birlik sosial şəbəkə deyil. Resurslar axını anlayışının tədqiqi ilə mübadilə nəzəriyyəsi məşğul olur. Mübadilə nəzəriyyəsində vacib anlayışlardan biri kapital anlayışıdır. Sosioloji kontekstdə kapital aktorların öz maraqlarını reallaşdırmaq üçün istifadə edə bildikləri resurslardır. Sosioloqlar iqtisadi kapitalla yanaşı sosial kapitalı da müəyyən edirlər. Sosial kapital öz məqsədlərinə çatmaq üçün xüsusi halda öz maliyyə və /və ya insan kapitalının artırılması üçün aktorun istifadə edə bildiyi şəxslərarası əlaqələrdir. Kapital böyük olduqca daha böyük məqsədlərə çatmaq olar. Sosial kapitala tərif vermək çətindır, onu "tanışlıqlar" kimi müəyyən etmək onun mahiyyətini sadələşdirməkdir. Müasir iqtisadçılar çox vaxt sosial kapitala "özgələrin öhdəliklərinin" toplanması kimi baxırlar. Sosial kapitalın ikinci mənbəyi ümumi talelər, problemlərdir. Burada sosial kapital həmrəylikdir. Bunun nəticəsində kiçik təşəbbüs qrupu da kütləvi dəstəyə bel bağlaya bilər. Sosial şəbəkə insanlar arasındakı əlaqələr kimi müəyyən edilirdi, indi məlum olur ki, bu əlaqələr sosial şəbəkənin sosial kapitalıdır, sosial şəbəkəni, yəni spesifik sosial strukturu isə mövqelər arasındakı əlaqələr yaradır.
Yan Tinberqen
Yan Tinberqen (12 aprel 1903, Haaqa, Niderland — 9 iyun 1994, Haaqa, Niderland) — Niderland iqtisadçısı. 1969-cu ildə Raqnar Friş ilə birlikdə ilk dəfə olaraq İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Həmçinin Raqnar Frişlə birlikdə ekonometrikanın qurucularından hesab olunan və zəif inkişaf etmiş ölkələrdə iqtisadi planlama mövzusunda apardığı tədqiqatlarla məşhurlaşmış bir iqtisadçıdır.
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Filmi səsləndirənlər
Rani Mukerci-Tina
Yan Tinberqen
Həyatı
thumb|M.Pronk, Yan Tinberqen və De Seynes. Haaqa iqtisadi simpoziumunda. [[23 may 1975]]
Aktor
Aktorlar üçün indekslər
Aktorun şəbəkədəki yeri haqqında daha düzgün məlumat almaq üçün aktorları qruplara ayırmadan və hətta ilk baxışdan tam əhəmiyyətsiz görünsə belə, heç bir aktoru kənara qoymadan bütün aktorların qarşılıqlı əlaqələrini analiz etmək zəruridir. Aktorlar (qovşaqlar) üçün aşağıdakı parametrlər müəyyən edilir:
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Filmi səsləndirənlər
Hritrik Roşan-Rohit
Yan Tinberqen
Həyatı
Beş uşaqlı bir ailənin ilk övladı idi. Demək olar ki, bütün ailə üzvləri elm sahəsində öz sözünü demiş insanlardı. Atası orta məktəbdə dil bilgisi üzrə müəllimdi. Yan Tinberqenin yazdığı əsərlərin sadə dildə olmasında da atasının xüsusi təsiri vardı. Ailəsindən təsirlənərək onda da siyasi maraq formalaşmışdı. O, ilk əvvəl Sosialist Gənclər Təşkilatına, daha sonra isə Sosial Demokrat Partiyasına qoşuldu. Siyasi düşüncələrinə görə hərbi xidmətdən imtina etdi və bunun əvəzində hökumət işlərində məcburi xidmətə başladı. Məcburi xidmətinin bir hissəsini Dövlət Statistika Bürosunda yerinə yetirdi.
Aktor
Ədəbiyyat
R.Əliquliyev, Y.İmamverdiyev, F.Abdullayeva. Sosial şəbəkələr. Bakı, 2010, 287 s.
Yan Tinberqen
Həyatı
Bir müddət universitetdə köməkçi kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra yenidən statistika bürosunda işə başladı. Universitetdə fizika ixtisası üzrə təhsil almışdı. Buna baxmayaraq doktorluq müdafiəsinin adı "Fizika və iqtisadiyyatda minimum problemlər" idi. Bundan sonra fəaliyyət sahəsi getdikcə iqtisadiyyata meylləndi. Universitetdə qazandığı riyazi biliklər və statistika bürosunda qazandığı təcrübə iqtisadiyyat sahəsindəki fəaliyyətində bu iki elmdən də qarşılıqlı şəkildə istifadə etməsinə səbəb oldu. Yan Tinberqen məsələlərə bu şəkildə yanaşmağını iqtisadi konyukturada dalğalanmalar mövzusunda da tətbiq etməyə çalışdı. Həm dalğalanmaları izah edən, həm də konyuktura nəzəriyyələrini emprik olaraq sınaqdan keçirən ekonometrik modellər qurdu. Bu işlərində C.M.Keynsin düşüncələrindən də istifadə etməsinə baxmayaraq, Keyns tərəfindən tənqid olundu. Bu işlər 1960-cı illərə qədər lazımi diqqəti çəkə bilmədi.
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Filmi səsləndirənlər
Fəridə Cəlal-Rokinin anası
Ayşvariya Ray-Priya
Yan Tinberqen
Həyatı
Türkiyədə Dövlət Planlama Təşkilatının qurulmasında aktiv fəaliyyət göstərdi. İlk planların giriş-çıxış analizlərinə əsasən hazırlanmasında xüsusi rol oynadı.
Bənövşə (bitki)
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Filmi səsləndirənlər
Akşay Kumar-Romi
Bənövşə (bitki)
Şimal yarımkürəsində dağlarda və mülayim iqlim zonalarında bitən 500-ə (bəzi mənbələrə görə isə 700-ə) yaxın bioloji növü məlumdur.
Yan Tinberqen
Həyatı
Düşüncələri gəlirlərin bölüşdürülməsində ədalət prinsipi üzərində qərarlaşdı. Ancaq analizləri gəlirlərin ədalətli bölüşdürülməsindən çox rifahın ədalətliliyinə əsaslanırdı. 1969-cu ildə Raqnar Frişlə birlikdə "dinamik modelləri təkmilləşdirərək iqtisadi analizlərə uyğunlaşdıran" tədqiqatlarına görə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görüldü.
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Filmi səsləndirənlər
Lara Dutta-Puca
Bənövşə (bitki)
Yayılması
Bir çox növü Cənubi Amerikada olan And dağları üçün xarakterikdir. Bir neçə növü Braziliyanın subtropik zonalarında, Cənubi Afrikada, Avstraliyada, Yeni Zelandiyada, Cənubi Sandviç adalarında yayılıb.
Növləri
thumb|right|250px|Violet toporas [[SS 2 (*
Toplan, nəsə baş verir (film, 2021)
Filmi səsləndirənlər
Ayişə Ömər-Diya
Diya Mirzə-Piya
Riteş Deşmux-Toyuq Oğlan
Aliya Bhat-Naina
Varun Şarma-Küçük
Anupam Ker-Prinsipial
Simi Qareval-Miss Braqanza
Kapil Şarma-Dəvəquşu Oğlan
Kiça Sudep-Amanın dostu
Veratrum insolitum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Graminaseius sobrinulus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bigəvər
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Cin
Cin İslamda gözlə görünməyən və fərqli formalara sahib olan varlıq kimi göstərilir. Bəzilərinə görə isə cinlər insanlara cinsi əlaqədə ola bilər və insanlara təsir edə bilərlər.
Qədim Roma və Yunanıstan
Qədim Roma və Qədim Yunanıstan inanclarında cinlər yarı tanrı və ya başqa bir formada olan ruhlar olaraq düşünülmüşdür. İnanclara görə cinlər insanlardan üstündür. Cinlər Qızıl Əsrdə ölən və yaşayan insanları qoruyan ruhlar idi. Amma indiki dövrdə qəhrəmancasına ölən insan da öldükdən sonra cin ola bilər. Platona görə cin Tanrıdan gələn şüa olaraq düşünülə bilər. Bəzi yazıçılar cinlərlə tanrıları bərabər tuturdular. Romalılara cinlərə qurbanlar təklif etmişdir. Cinlər həmçinin kahinlərin köməkçisi idi. Yunan filosofu Sokrata görə cin "daxili səs" idi.
Mesopotamiya
thumb|265x265px|[[Assuriya|Qədim Assuriyada çəkilmiş cin şəkli]] Qədim Mesapatomiya inanclarında cinlər həm qoruyucu, həm də zərərli ola bilərdi. Bəzən yaxşı cinlər, pis cinlər qovmaq üçün çılğın adamın içərisinə girərdilər. Pis cinlər bəzən yeraltı dünyanı tərk edə bilərdilər. Yeraltı dünyada yaşadığına inanılan bir növ cin qalla olaraq bilinirdi. Onların əsas məqsədi bədbəxt ölümləri Kur-a geri qaytarmaq idi. Cadulu yazılarda daha çox yer alırlar. Əsasən yeddi rəqəmi olaraq təqdim edilirlər. Dövrümüzə gəlib çatmış bəzi şeirlərdə tanrı Dumuzidin yeraltı dünyaya apardığı qalladan bəhs edilir.
Yəhudilik
Tövratda cinlər yad tanrılar olaraq adlandırılır.
Xristianlıq
thumb|294x294px|Düşmüş mələklər Xristian dinində əsasən cin və şeytan eyni varlıq olaraq bildirilir. Onlar pis güclərdir və ilahilərə qarşı üsyan edirlər.
Xristianlığa görə bir və ya daha çox çin insanın bədəninə girə bilər. Bu cinlərin bədəninə girdiyi insanın bədənindən çıxarılması mümkündür. Cinlərin fəaliyyəti üç əsas qrupa bölünür: insanlara cinsi yaxınlaşmaları (cinsi əlaqə), saxta inancları dəstəkləmələri (dini) və insanlara əziyyət vermələri (şiddət). Cinlərin xüsusi gücləri ilə insanların beyinlərinə təsir edə bilmələrinə inanılır. Həmçinin cinlərin yuxular vasitəsiylə insanlara xüsusi mesajlar göndərməsinə də inanılır.
Cinlər
thumb|240x240px|[[Omanda cinlərin toplaşdığı mağara]] Qurana görə Məhəmməd peyğəmbər həm insanlara, həm də cinlərə göndərilmişdir. Quranın 72-ci surəsi — Cinn surəsi iyimi səkkiz ayədən ibarət olub cinlər haqqında bəhs edir. Səba məlikəsi Bilqeys haqqında bəzi rəvayətlərdə onun cin olduğu deyilir.
Qurana görə insan torpaqdan (palçıqdan), cinlər isə alovun və havanın qarışığından yaranmışdır. "(Cinlərin əcdadı) cannı da tüstüsüz (təmiz) oddan O xəlq etdi." (ər-Rahmən, 15), "Biz insanı başqa şəklə düşmüş qara palçıqdan, toxunduqda saxsı kimi səs çıxaran quru gildən yaratdıq. Cinləri isə daha öncə qızmar alovdan yaratmışdıq." (əl-Hicr, 26–27).
İslam dinində cinlərin insanlardan əvvəl yarandığına inanılır. Bəzi inanclara görə insanlara oxşayırlar; iradələri var, müsbət və ya mənfi əməllər edirlər, insanlar kimi yeyib-içirlər, evlənirlər və ölürlər. Erkək və dişi cinslərinin də olduğuna inanılır. Amma ömürlərinin insanlara nisbətən daha çox olduğuna inanılır.
İslamda cinlər də insanlar kimi Allaha inanan və inanmayan olaraq mömin və kafir qruplarına ayrılırlar. Kafir cinlərin daha çox olduğu düşünülür. İnsanlar kimi Allaha ibadət etməlidirlər. Mömin cinlər mömin insanlara birlikdə cənnətə, kafir cinlərin isə kafir insanlarla birgə cəhənnəmə gedəcəyinə də inananılır.
Cinlərlə şeytanların fərqi
thumb|270x270px|Cinlərin qara kralı Malik. Malik Quranda cəhənnəm növbətçisidir. Cinlər və şeytanlar saf oddan yəni, dumansız odun tüstüsündən və havadan yaradılmış ruhani varlıqlardır. Amma cinlərdə hava, şeytanda isə od çoxdur. Cinlər də şeytanlar kimi gözə görünməyən gizli varlıqlardır. Həmçinin ikisi də müxtəlif formalara çevrilə bilir və çətin işləri həll edə bilirlər. Amma cin yaradılış baxımından şeytandan fərqlidir. Cinlərin atası Canndır. Şeytanların atası isə İblisdir.
Cinlər də insanlar kimi evlənə bilərlər. Onlar da Allaha ibadət etməlidirlər. Bəziləri üsyankar olub kafir, bəziləri də itaətli olub mömindir. Şeytanların isə mömini və kafiri yoxdur. Şeytanların hamısı üsyankar və kafirdir. Ancaq şər işlərlər məşğul olan və insanları doğru yoldan yayındırmağa çalışan varlıqlardır.
Əşərilər arasında cinlərin insanların bədəninə girə bilmələri barədə fikir birliyi vardır. Mötəzilə inanır ki, cinlər də şeytanlar kimi insanlara sadəcə pıçıldaya bilərlər.
Şeytanlar isə tamamilə fərqlidir. Onlar insanların qəlbini və inanc hissəsini ələ keçirə bilərlər. Şeytan insanın qəlbində olanda, ona vəsvəsə verər və onu ələ keçirib doğru yoldan döndərməyə çalışar.
Fars mənbələrində şeytanlar divlərlə müqayisə edilmişdir.
Telekommunikasiya
Telekommunikasiya — verilənlər, tele-görüntülər, səslər, faksimil sənədləri və s. daxil olmaqla istənilən növ informasiyanın elektron formada ötürülməsinin üsul və formalarını ifadə edən termin.
telecommuting ~ удалённая работа, работа на дому ~ uzaktan çalışma, evde çalışma ~ uzaqdan çalışma, evdə çalışma – kompüter, modem, telefon, faks və başqa xüsusi avadanlıqların köməyilə ev ofisində oturmaqla bir işdə çalışmaq.
telecomputing – genişmiqyaslı şəbəkədən (WIDE AREA NETWORK), yaxud modem bağlantısından istifadə etməklə başqa yerdəki hesablama texnikasından istifadə.
telefaksimil rabitəsi – telecopying ~ телефаксимильная связь ~ telekopyalama.
telematika – telematics ~ телематика ~ telematik ~ ("telematique" fransız sözündən əmələ gəlib) rabitədə: kompüterin və distant rabitənin kombinasiyası.
telefon rabitəsi – telephony ~ телефонная связь ~ telefonculuk ~ səsin elektrik siqnallarına çevrilməsi, onların başqa yerə ötürülməsi və geriyə – səsə çevrilməsi texnologiyası.
Las Navas de Tolosa döyüşü
Las-Navas-de-Tolosa döyüşü, yaxud əl-Ukab döyüşü; (ispan -Batalla de Las Navas de Tolosa; ərəb -معركة العقاب) —  rekonkistanın ən böyük döyüşü. 16 iyul 1212 ildə Kastiliya, Araqon, Navarra və Portuqaliyanın birləşmiş qüvvələri ilə Əlmohadların orduları arasında baş vermiş döyüş. Müsəlmanların strateji məğlubiyəti ilə nəticələnmişdi. Döyüş, xristianların müsəlmanları Pireney yarımadasından qovulmasını şərtləndirən dönüş noqtəsi hesab olunur.
Xristianların fəallaşması
1210 ildə Alfonso qərara gəldi. Müsəlmanlarla razılaşmanı pozaraq, Lamançanın kolonizasiyasını başladı. 1211 ildə kral Madrid, Qvadalaxara, Kuenki və Ukles şəhərlərinin yığma qoşunlarını Hətivə və Aralıq dənizi  üzərinə basqına apardı. Bu torpaqlar boşaldıldı, çoxlu qalalar dağıdıldı, xeyli insan əsir aparıldı. Göründüyü kimi müsəlmanlarla İspaniyada VIII əsrdə ilk toqquşmalardan fərqli olaraq, yerli roman  əhalisinin davamçıları bu dəfə müsəlmanlara qarşı xristian krallar tərəfində fəal iştirak edirdi. Əlbəttə 500 il ərzində çox şey dəyişmişdi, xristianların düşərgəsindəki o zamankı ziddiyətlər indi müsəlman düşərgəsində daha çox idi, baxmayaraq ki xristian dövlətlər da bir biri ilə didişirdi. Yəqin ki ərəblər də yerli əhaliyə 500 il əvvəli xilaskarlar kimi görsənmirdi.
Müsəlmanların əks-tədbirləri
Bu təxribata cavab olaraq ən-Nəsir Afrikadan Kordovaya, xristian mənbələrinə görə, 120 min atlı və 300 min piyada qoşunun başında gəldi. Bəzi vassal Əndəlus əmirləri ona qoşuldu, və 1211 ilin yayı əlmohadlar, Lamançanın cənubundakı son Kalatrava qalasını, Salvatyerranı mühasirəyə aldı. Alfonso yenə yürüşə başladı, ama şəhər icmaları ona yetərincə dəstək vermədilər. Kastilyalılar köməksiz halda, avqustda təslim olan Salvatyerraya yardım etməkdə aciz qaldılar. Lakin xəlifə üçün bu Pirrus qələbəsi idi –Salvatyerranın müdafiəçiləri Kastiliya qüvvəsini toplayana qədər qalanı əldə saxladılar.
Tərəflərin döyüş öncəsi əməliyatları
thumb|left|200px|Navarralı Güclü Sanço Las Navas döyüşündə, Ronselvalyas vitrajları
Döyüşün başlaması
right|thumb|250px|Rodriqo Himenes de Radanın latın dilində yazdığı (De rebus Hispaniae) əsəri xristianların bu döyüşlə bağlı əsas məlumat mənbəyi sayılır 14 və 15 iyulda hər iki tərəf qoşunlarını meydana – arxada ehtiyatı saxlayaraq, mərkəz və cinahlara üç alayı bir xəttə çıxarırdılar. Müsəlmanlarda əlavə qabaqda, yüngül silahlanmış bərbərlərdən, ərəblərdən və oxçular dəstəsindən avanqard da durmuşdu, döyüş onların xristianların sıralarına təhrikçi hücumu ilə başladı. Xəlifənin özü, 10 min –qvardiyaçı-zəncinin əhatəsində vəzir Əbu Səid ben Cami ilə aryerqardda idi. Qvardiyaçılar san ki bir birilərinə zəncirlənmişdilər(əslində bu, ola bilsin ki zəncirlənmiş adi payalı çəpər idi). Əmir-əl-üməra qırmızı çadırın qarşısında, bir əlində qılın o birisində Quran, əynində sələfi Əbd əl-Möminin qara paltarı, qalxanın üstündə oturmuşdu, həm də -İbn Əli Zarın yazdığına görə -eyni vaxtı xəlifə atının yüyənini də saxlayırdı. (Qələbədən sonra Alfonso papaya xəlifənin bayrağını –o bizim vaxta qədər qalır,-ama bəziləri onu ən-Nəsirin çadırın parçası hesab edirlər, qənimət kimi göndərdi.) A.Uisinin qiymətləndirməsinə görə, xristianların sayı 70-80 min, müsəlman tarixçisi onların sayını 160 min göstərir, əlmohadların tərəfində isə 100-150 min nəfərlik qoşun vardı. Rodriqo Himenes müsəlman süvarilərinin sayını 80 min nəfər göstərir. Məlumatlar var ki, Alarkos və Las Navasda əlmohadların tərəfində türk-oxçular dəstəsi (agziz) vuruşub. Ama onların piyada ya da atlı olması aydın deyil, lakin Rodriqo Himenes Las Navasda “parflarabənzər”, yəni süvari müsəlman oxçuları təsvir edir (similis Parthis saggitarum).
Lakin hər iki gün iş qarşılıqlı atışma ilə bitirdi, “biz rəqib haqqında daha çox öyrənmək istəyirdik –onun sayı, yerləşməsi və vəziyəti barədə” (VIII Alfonsonun papaya məruzəsindən). Xristianların astagəlliyini ən-Nəsir zəiflik kimi qəbul etdi, və artıq Baesa və Xaenə, tezliklə əsir götürəcəyi üç xristian padşahın qoşunlarını güddüyü barədə məktublar göndərdi. Nəhayət,  16 iyunda herold döyüş gününü elan etdi. Xristianlar gecə yarısı oyandı, messanı dinlədilər və, “qələbə ya ölümə hazır” düşərgədən çıxdılar. Sübh tezdən onlar 3 korpusla: Pedro Araqonlunun rəhbərliyi ilə sol cinah, Sanço Navarralının-sağ, mərkəzdə Diyeqo Lopes de Aronun avanqardı, və əsas qüvvələr hərbi ordenlər Qonsalo Nunyes de Laranın komandası altında. VIII Alfonso özü Rodriqo Himeneslə, kastiliyalı zadəganların ikinci xətti və hərbi ordenlərin arxasında, aryerqrdda qaldı. O ki qaldı döyüşdə iştirak edən yığma qoşunlara, Ceyms Pauersin təbirincə, “əgər iştirakları barədə elan edən bütün icmalar, doğrudan da bunu etsəydilər, onda qoşunların sütunu Santanderaya qədər uzanardı”. Təsvirlərdən görünür ki şəhərli qoşunları hər üç alayda, o cümlədən Navarralı Sançonun başçılığı altında sağ cinahda Avila, Seqoviya, Medina del Kampo və Toldeo yığması. Alarkona kabalyerosları da döyüşdə idi. Ancaq Las Navasdakı başqa milislərin(yığma qoşun) təstiqlənmiş başqa siyahısını tərtib etmək imkanı yoxdur. Hulio Qonsales Talavera, Madrid, Uete, Kuenkinin, Alarkon, Sorii, Sepulved, Kuellar, Atyens, Burqos, Karrionun və “sairənin” milisinin adını çəkir, lakin hər hansı bir istinad göstərmir. Şəhər piyadaları hər iki cinahda süvarilərlə qarışıq idi ki rəqib onları yandan ala bilməsin (Alfonsonun papaya məktubu), yaxud təcrübəsiz piyadalar müsəlmanların təzyiqi altında təşvişə düşüb qaçmasın (Rodriqo Himenesin xronikası). Piyadalar arasında oxçu çox idi.
Döyüşün gedişi
Vuruş sübh tezdən, bazar ertəsi, hicri 609 ilin səfər ayının 15, 16 iyul 1212, xristianlar müsəlman avanqardına hücum etdilər, onu dağıtdılar və əsas qüvvələrin üzərinə yeridilər. Sonra qoşunlar, bir neçə saat ərzində heç bir tərəfin uğur qazanmadığı əlbəyaxaya girişdilər. Bu vaxt xəlifə rezervinin bir hissəsini döyüşə apardı, və xristianlar tərəddüd etməyə başladılar, döyüşçülərin bir hissəsi(dəqiq bəlli deyil kimlər) qaçmağa üz qoydular. Bu böhranlı vəziyətdə kral anladı ki ikinci Alarkosa dözə bilməz, və axıracan döyüşərək ölmək qərarına gəldi. O Rodriqo Himenesa müraciət edərək dedi: “ Arxiyepiskop, deyəsən biz burada ölməli olacağıq”. Və olduqca nikbin cavab eşitdi: “Heç də yox! Siz burada düşməni zəbun edəcəksiniz!” Sonra Rodriqo öz rezerv  dəstəsi ilə və (üzərində İsanın, Məryəmin təsviri; onu kanonik Dominqo Paskual daşıyırdı ) Toledonun sancağı ilə müsəlmanlara zərbə endirdi; üzərində Kastiliyanın heraldik nişanları olan  kral sancağını daşıyan Alvaro Nunyes de Laranın ardınca, eyni vaxtı həm də qaçanları geri, sıraya qayıtmağa çağıraraq. Aryerqardın, və ola bilsin Pedro və Sançonun, qüvvələri ilə dəstəklənən sancaq döyüş meydanı üzərində qalxanda, uğur müsəlmanlardan üz çevirməyə başladı, və onlar geri çəkilməyə başladı. Əndəluslular birinci qaçmağa başladılar. (Sonra ən-Nəsir onlara başçılıq edən əmirləri edam etdirdi). Ən-Nəsir özü də döyüşdən Xaen istiqamətində oradan isə Mərakəşə qaçdı. Narbonnlu Arno-Amorinin yazdığı kimi, o hələ gecə məğlubiyəti hiss edərək, xəzinələrlə dolu dəvələrini və qatırlarını döyüş ərəfəsindəki gecə oradan yola salmışdı. Bundan sonra afrikalı qoşunlar geri çəkilməyə başladı, və tezliklə böyük itkilərlə, xristian süvariləri tərəfindən təqib edilərək qaçdılar. Xristianlar əsir götürmürdü, 22 km məsafədə, deyilənlərə görə, guya müsəlmanlardan 60-100 min arası ölən vardı. Xristianların itkiləri müxtəlif mənbələrə görə 25-115 min arasında idi. Xristianların ələ keçirdikləri qəniməti daşımaq üçün 2000 qatır lazım gəldi. Onun əsas hissəsi araqonlulara qaldı. 18 iyulda xritisnlar Las-Navası tərk etdilər, Bilçes, Ferral, Banyos və Tolosa qəsrlərini tutdular və orada qarnizon qoydular. 1150 ildən bu yana ilk dəfə Əndəlus və Alqarveyə yol açıldı. Baes(19 iyul) və Ubeda(23 iyul) yenildilər, onların divarları uçuruldu, tarlalar məhv edildi, evlər yağmalandı, əhali isə təslim şərtlərinə zidd olaraq qul kimi aparıldı. Ancaq qaliblərin arasında baş vermiş taun Alfonsonu Toledoya qayıtmağa və qoşunları buraxmağa məcbur etdi.
Döyüşün sonu
Yolda o, döyüşə gecikən hersoq VI Avstriyalı Leopoldla qarşılaşdı. Toledoda böyük, təntənəli prosesiya ilə qarşılanaraq, VIII Alfonso (qələbə xətrinə hətta öz gerbini dəyişən) VII Sançoya bir neçə sərhədyanı qəsri verdi, Leonlu Alfonsla müsəlmanlara qarşı ittifaq barədə razılaşdı, papaya namə göndərdi(IV İnokenti onu Romada bəyan etdi) və bütün xristian aləmindən təbriklər qəbul etməyə başladı. Hətta Vinçester annalları bu qələbəni qeyd etdilər, Narbonnlu Arnoya görə 60 min müsəlman öldürüldü, onun məktubunu Qərbi Avropanın bütün monastırları aldı. Narbonnun arxiyepiskopu hesab edirdi ki, bu albiqoy bidəti üzərindəki qələbənin təstiqidir və ümumiyətlə katolik inancın təntənəsidir.
Nəticələr
Əslində Las Navas de Tolosa döyüşünün, (60 min müsəlmanın öldürüldüyü) Baesanın yenilməsi və Quadalkuivirin yuxarılarındakı vadiyə reyddən  başqa,  birbaşa mühüm nəticələri olmadı. Lakin bu müsəlmanların yenilməzliyi barədə əfsanəyə İspaniyada son qoydu və İspaniyanın cənubunun istilasına yol açdı. 1213 fevralında, sərt qışa baxmayaraq, kral qoşunu Las Kevas və Əlkalaya apardı, mayda o strateji vacib şəhər olan Əlkarası aldı. Lakin iyulda, Əndəlusda müstəqil reyd aparan Təlaver qoşunu Əlkala de Quadayra yanında Sevilya hakimi tərəfindən darmadağın edildi. Öz növbəsində, Tahoya hücumdan ağır qənimət yükü ilə qayıdan Kordova qubernatorunun oğlu Toledonun qoşunu tərəfindən hücuma məruz qaldı və məğlub edildi. Qaliblər təntənəli surətdə yaraq –yasağı, atları və məğlub edilmiş əndəlusluların və bərbərlərin başlarını şəhərlərinə gətirdilər.
Həmin il 34 yaşında xəlifə ən-Nəsir öldü.
Qələbə xristianlara birbaşa nəticələr vermədi. Kastiliyalıların uğurları 6 oktyabr 1214 ildə Alfonsonun qəfil ölümü ilə bitdi. Həmin il Diyeqo Lopes de Aro və Pedro Fernandes de Kastro öldülər. Las Navasın qəhrəmanları –Fernando və Qonsalo de Lara -1218 ildə Kastiliyadan qovuldular və xəlifənin xidmətində öldülər. Bir neçə illiyə xristian hücumu dayandı. Lakin VIII Alfonsonun nəvəsi III Fernandonun uğurları Rekonkistanın bu qələbələrinə borclu idi. Navarra üçün Las Navas onun rekonkistada iştirakının hüdudu oldu. İnnən belə müsəlmanlarla artıq sərhədi olmayan bu dövlət Fransa siyasi orbitinə cəlb edilir. Güclü Sanço Navarra taxtında sonuncu ispan sülaləsi nümayəndəsi oldu.
Əlmohadlar üçün Las Navas sonun əvvəli oldu. Las Navas de Tolosa məğlubiyəti ilə Kordovanın yenilməsi arasında 1212-1236 illər barədə İbn Xəldun yazırdı: “əl-Əndəlus, daxilindəki şəhərlər və qəsrlər qədər padşahların olduğu özünəməxsus ölkə təəsuratı oyadırdı” Xristian feodallar üçün ərazi ekspansiyası üçün yeni imkanlar açıldı.
Süan
Şanyü Süan 85-ci ildə hakimiyyətə gəldi və taxta çıxan kimi şimala axınları sürətləndirdi. Şimallılar imperatora şikayət etsələr də cənublular məhəl qoymadan syenbilərlə birlikdə hücumları davam etdirirdilər. Hücumlardan bezən şimallı hun tayfaları olan Çubinu, Dusyu kimi 60 qəbilə cənuba kömüşdü. 88-ci ildə Süanın ölümü ilə taxta Tuntuhe keçdi.
Pol Samuelson
Pol Antoni Samuelson — amerikalı iqtisadçı. 1970-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Həyatı
Pol Samuelson 1915-ci ildə İndiana ştatıda anadan olub. Çikaqo Universitetini bitirib (1935), Harvard Universitetində magistr və doktorluq elmi dərəcəsi alıb (1941). 1940-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun müəllim heyətinin tərkibinə daxil olub. Pol Samuelson Con Kennedi və Lindon Conson kimi prezidentlərin müşaviri olub. Uzun illər "News week" jurnalında köşə yazıları ilə çıxış edib. 1947-ci ildə Amerika İqtisadi Dərnəyinin Con Beyts Klark medalı ilə mükafatlandırılıb. 1951-ci ildən Amerika İqtisadi Dərnəyinin rəhbərliyinə yüksəldi və həmin dərnəyin nəşr etdiyi "İqtisadiyyat" jurnalına redaktor seçildi. Bu dövrdən sonra yazdığı məqalələrdə iqtisadi problemlərin həlli yollarını göstərdi. Dövlətin biliyinə önəm verdiyi biri kimi tanındı.
Pol Samuelson iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını almış ilk amerikalı olub. Nobel mükafatı ona 1970-ci ildə — mükafat təsis olunandan 1 il sonra təqdim edilib. O, XX əsrin ikinci yarısında iqtisadiyyat elminin aparıcı nümayəndələrindən biri kimi tarixə düşüb. İqtisadi tarixçi Rendal Parker onu "Çağdaş İqtisadiyyatın atası" adlandırıb. O, The New York Times qəzeti tərəfindən "XX əsrin ən böyük iqtisadçıları" arasında daxil edilib.
Fəaliyyəti
Onun əsas nailiyyətlərindən biri kimi qiymətin formalaşması, tələb və təklif arasında qarşılıqlı əlaqənin analizinə riyazi metodları tətbiq etməsi olub. Samuelson riyaziyyatın iqtisadi analiz üçün əhəmiyyətini dəfələrlə qeyd edirdi. Özünün 1947-ci ildə yazdığı "İqtisadi təhlilin əsasları" işində Samuelson bu peşənin sahiblərini "ən eybəcər şəkildə beyin idmanı" vərdişinə görə tənqid edirdi və onları "heç bir yarışda iştirak etməyən idmançı" ilə müqayisə edirdi.
Samuelson Massaçusets Texnologiya İnstitutunun iqtisadi təmayül statusunun müasir səviyyəyə çatdırılmasında əvəzedilməz rol oynayıb. FES rəhbəri Ben Bernanke, İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Pol Kruqman, ABŞ prezidentinin iqtisadi müşavirlər qrupunun sədri Kristina məhz həmin məktəbin məzunları olublar.
Samuelsonun vizit kartı olan "İqtisadiyyat: təhlilə giriş" dərsliyi ilk nəşrindən — 1948-ci ildən bəri 40 dilə tərcümə olunub və 4 milyon nüsxədən çox sayda satılıb.
Ölümü
Pol Samuelson 13 dekabr 2009-cu ildə qısa çəkən xəstəlikdən sonra 94 yaşında öldü.
Həmçinin bax
İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
Tanacetum kotschyi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Canqılax
Canqılax — Olenyok körfəzində yerləşən ada. İnzinati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir. Ada körfəzin mərkəzində, Olenok çayının deltasında yerləşir. Şərqində Xastax-Arı adası qərarlaşır.
Kəskin olmayan maskalama
Kəskin olmayan maskalama –( eng.unsharp masking ) tonal keçidlərin kontrastlığını gücləndirmək hesabına böyük kəskinliyə nail olmaq üçün fotoqrafik görüntünün işlənməsi üsulu. Peşəkar iş üçün nəzərdə tutulmuş proqram məhsullarının əksəriyyətində bu texnika gerçəkləşdirilib. Bu üsuldan lentli fotoqrafiyada da istifadə olunurdu. Ancaq XX əsrin başlanğıcında böyük zəhmət tələb edən bu işin nəticəsi, görüntülərin emalının müasir üsullarından istifadənin nəticələri ilə müqayisə oluna bilməz. Doğrusu, kəskin olmayan maskalama görüntünün kəskinlik dərəcəsini yüksəltmir. O, görüntünün yaradılması prosesinin müxtəlif mərhələlərində (çəkiliş, darama, ölçünün dəyişdirilməsi, poliqrafik canlandırma) itirilmiş detalları bərpa etmir. Kəskin olmayan maskalama görüntünün elə hissələrində lokal kontrastlığı gücləndirir ki, həmin hissələrdə əvvəldən rəngin dərəcələrinin kəskin dəyişiklikləri var idi. Bunun nəticəsində görüntü vizual olaraq daha kəskin qəbul olunur.
thumb thumb
Tenkterlər
Tenkterlər və Usipətələr, M.Ö. I əsrdə Reyn çayının şərq sahillərində yerləşmiş olan German qəbilələridir. Bu qəbilələr haqqında ən əhatəli bilgi Yuli Sezarın onlara qarşı düzənlədiği səfərdən bəhs edən Comməntarii də Bəllo Gallico adlı əsəridir.
Tarixi
Sezar, qalliyalıların yeni gələnlərlə işbirliyi quraraq ona qarşı bir ittifak oluşturabiləcəği korkusuyla həmən olaya müdahalə ətmə kararı almıştır. Sezar, bazı Galyalı kabilə şəflərinin Cərmənlərə işgal əttikləri topraklardan çəkilmələri karşılığında para vərməyi təklif əttikləri bilgisini almış ancak Tənctəri və Usipətələr bu təklifi Galyaların zayıflığına yorarak Galya toprakları içərisində ilərləməyə dəvam ədərək Condrusi və Əburonə kabilələrinin də topraklarını işgal ətmişlərdir. Bu rüşvət təklifindən habəri yokmuş gibi davranan Səzar onlardan Tənctəri və Usipətələrə karşı yapılacak savaşta kullanmak üzərə süvari və ərzak taləbində bulunmuştur.
Tənctəri və Usipətələr öncəliklər Səzar'a əlçilər göndərmişlərdir. Kəndi askəri güçlərini abartan kabilələr Səzar'a kəndilərinə yərləşmək için bir alan tahsis ətməsini rica ətmişlərdir. Suəbilərə karşı bir ittifak təklifini rəddədən Səzar, Tənctəri və Usipətələr için Suəbilərin saldırıları karşısında yardım taləbində bulunan başka bir Cərmən kabiləsi olan Ubilərin topraklarını uygun görmüştür.
Elçilər Sezardan üç gün sürəcək bir atəşkəs taləbində bulunmuş ancak Səzar Cərmənlərin birkaç gün öncə Meuse çayını keçərək Ambivariti topraklarını yağmalamaya gidən süvarilərinin dönüşü için zaman kazanmaya çalıştıklarını anlayarak bu təklifi rəddətmiştir. Hayır cəvabı alan əlçilər bu kəz yərləşim yəri konusunda Ubilərlə müzakərələrdə bulunmak için üç günlük bir atəşkəs taləbində bulunmuşlarsa da təklif aynı gərəkçə ilə rəddədilmiştir. Səzar əlçilərə sadəcə bir gün sürə vərmiş və komutanlarına savunmada kalmalarını və karşı tarafı savaşa kışkırtmaktan uzak durmaları əmrini vərmiştir.
Cərmən süvariləri sayıca Səzar'in Galyalı süvarilərindən daha az olmalarına rağmən Romalıları gəri çəkilməyə zorlamak için ilk saldırıyı başlatmışlardır. Səzar o dönəm için kullandıkları karaktəristik bir savaş taktiği kullanmıştır; süvarilər atlarından hızla atlayarak Cərmən süvarilərinin atlarını bəl hizasından bıçaklamışlardır. Cərmənləri barışı bozmakla suçlayan Səzar daha fazla əlçi qəbul ətməmiş və bazılarını tutuklatarak tüm gücüylə Cərmən kamplarına karşı saldırıya gəçmiştir. Bozguna uğrayan Usipətələr və Tənctərilər kaçmak zorunda kalmışlar və Səzar'ın süvariləri tarafından Rən və Məusə nəhirlərinin kəsiştiği yərə kadar kovalanmışlardır. Pək çoğu nəhri gəçməyə çalışırkən boğularak ölmüştür.
Tacitus, Germaniya adlı əsərində Tənctəri və Usipətələrdən bahsətməz ancak Agricola adlı əsərində general Agricolanın Britanya səfərə sırasında Usipilərdən oluşan bir Kohorttan bahsədər.
Yenə Usipetelər və Tənctərilər Romalılar tarafından Cərmən kökənlidən ziyadə Qalliya kökənli olaraq qəbul edilmişdilər. Bu səbəblə adları Keltcə, Usipətələr "yaxşı minicilər" və Tənctərilər "sadıklar" olaraq çevirilmişdir.
Dalğalar dənizə qayıdır (film, 1986)
Məzmun
Film Bakıdakı Paris Kommunası Adına Gəmi Təmiri Zavodunun işinə, burada çalışan əməkçilərə həsr olunmuşdur.
Amblyseius solani
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Veratrum nigrum
(Veratrum nigrum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Baccharis thesioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oyunçu (film, 2008)
Məzmun
Film sənət aləmindən bəhs edir.
Sent-Kits və Nevis
Sent Kits və Nevis Federasiyası — Karib dənizinin şərq hissəsində yerləşən dövlət, Sent-Kids və Nevis adalarından ibərətdir. Dövlət başçısı Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının kraliçası III Çarlz, onu təmsil edən general-qubernator ser Edmund Lorens, Baş Naziri Denzil Duqlas Ölkənin ərazisi — 261 км². Əhalisi — 50 min nəfər (2010). Paytaxtı Baster, Sent-Kits adasında yerləşir.
Sen-Kits və Nevis həm ərazisinə, həm əhalisinin sayına görə Karib dənizinin ən kiçik dövlətidir.
Sahil xəttinin uzunluğu — 135 km.
Tarixi
Adalar 1493-cü ildə Xristofor Kolumb tərəfindən kəşf edilib. Yerli əhalisi hindular olub.
1623-ci ildə fransız-ingilis hərbi dəstələri çay sahilində 4000-ə qədər yerli əhalini süngüdən keçirirlər. Sonradan o çay qanlı çay adlandırılıb.
XVII əsrdə Böyük Britaniya və Fransa arasında adalar üstündə mübarizə gedir. 1783-cü ildə Versal müqaviləsinə görə adalar Britaniyaya verilir.
19 sentyabr 1983-cü ildən Sen-Kits və Nevis Federasiyası adı ilə müstəqil dövlətdir.
Yelena (mifologiya)
Yelena (, Helénē) yunan mifologiyasında Zevsin Ledadan olan qızı, Menalayın arvadı, Troya müharibəsinin səbəbkarı.
Sent-Kits və Nevis
Tarixi
thumb|Sen-Kits və Nevisin xəritəsi
Nyuton qanunları
thumb|right|180px|Nyutonun birinci və ikinci qanununun "Riyaziyyatın prinsipləri"ndə orijinal nəşri, 1687. Nyuton qanunları — klassiki mexanikanın qanunları olub, verilən mexaniki sistemin hərəkət tənliyini yazmağa imkan verir. 1687-ci ildə İsaak Nyutonun məşhur əsəri "Natural fəlsəfənin riyazi başlanğıcı" çap olunur. Burada Nyuton mexanikanın üç qanununu təsvir edir. Bu qanunlar "Nyuton aksiomu" və ya "Nyuton qanunları" kimi məşhurdur.
Nyutonun birinci qanunu
Birinci qanun ətalət prinsipinə aiddir. Bu yalnız ətalətli sistemlərdə mövcuddur və ilk dəfə olaraq 1638-ci ildə Qalileo Qaliley tərəfindən tərtib edilmişdir: Əgər cismə heç bir qüvvə təsir etmirsə, ya sükut vəziyyətində qalır, ya da öz sürətini saxlayır.
Nyutonun birinci qanunu belə ifadə olunur: Elə hesablama sistemləri var ki, cismə digər cisimlər təsir etmədikdə və ya ona edilən təsirlər bir-birini tarazılaşdırdıqda o, sükunətdədirsə sükunət halını, düzxətli bərabərsürətli hərəkətdədirsə düzxətli bərabərsürətli hərəkət halını saxlayar. Belə hesablama sistemləri ətalət hesablama sistemləri adlanır. Yəni cismin sabit sürətlə hərəkət etməsi üçün onun kənar qüvvəyə ehtiyacı yoxdur. Cismə təsir edən qüvvələrin əvəzləyicisi sıfırdan fərqli olarsa o, sürətini dəyişər, yəni təcil alar.
Sürət yalnız verilmiş şərtlər daxilində öz qiymətini və istiqamətini sabit saxlayır. Hərəkətin vəziyyətini dəyişmək üçün kənardan qüvvə təsir etməlidir. Çox hallarda bu yerin cazibə qüvvəsidir.
Klassik mexanikada bu tarazlıq şərtlərinə uyğun gəlir.
Nyutonun ikinci qanunu
Nyutonun ikinci qanunu – hərəkətin differensial qanunu maddi nöqtəyə qoyulan qüvvə və onun təcili arasındakı əlaqəni göstərir.
Bu qanuna əsasən ətalət hesablama sistemində maddi nöqtənin aldığı təcil əvəzləyici qüvvə ilə düz, onun kütləsi ilə isə tərs mütənasibdir.
Nyutonun ikinci qanunu belə ifadə olunur:
burada, \vec a — cismin təcili, \vec {F} — cismə təsir edən qüvvə, m — cismin kütləsidir.
Və ya daha məlum formada:
Əgər cismə bir neçə qüvvə təsir edirsə, onda Nyutonun ikinci qanunu belə yazılır:
burada, m\vec v — cismin impulsu, t — zaman, — isə zamanın törəməsidir. Nyutonun ikinci qanunu yalnız işıq sürətindən kiçik sürətlər və ətalətli sistemlər üçün düzgündür.
amax/amin=F1+F2/F1-F2
Nyutonun üçüncü qanunu
Üçüncü prinsip qarşılıqlı təsirə əsaslanır: İxtiyari iki cismin qarşılıqlı təsir qüvvələri modulca bərabər, istiqamətcə əksdir.
''Qüvvələr cüt-cüt yaranırlar. Lakin müxtəlif cisimlərə tətbiq olunduqlarından bir- birini tarazlaşdırmırlar. Əgər A cismi başqa bir B cisminə qüvvə ilə təsir edərsə, onda A cisminə də B cismi tərəfindən eyni qiymətdə, ancaq əks tərəfə yönəlmiş qüvvə təsir edəcək. Yəni, qüvvə əks qüvvə yaradır.''
Rəqəmsal Zəka
Rəqəmsal zəka — Rəqəmsal dünyada insanların problemlərə qarşı durmaq və adaptasiya etməsi üçün sosial, emosional və idraki bacarıqlarının cəmidir.
DQ mərhələ və sahələri
Rəqəmsal zəka hər biri 8 sahədən ibarət olan 3 mərhələni əhatə edir. Rəqəmsal vətəndaşlıq (Digital Citizenship) Rəqəmsal kreativlik (Digital Creativity) Rəqəmsal rəqabətlik (Digital Competitiveness)
Rəqəmsal vətəndaşlıq
Rəqəmsal texnologiyaların və medianın effektiv, təhlükəsiz və məsuliyyətlə istifadəsi bacarıqlarıdır.
Rəqəmsal kreativlik
İdeaların reallaşması üçün yeni məzmun, texnoji həllər və biliklər yaradaraq rəqəmsal ekosistemin bir hissəsi olmaq bacarıqları.
Rəqəmsal rəqabətlik
Qlobal problemlərin həlli üçün rəqəmsal texnologiya və medianın istifadəsi isə yeni, innovativ həllər yaratmaq bacarıqları.
Tuntuhe
Şanyü Tuntuhe — hunları birləşdirmiş şanyüdür. II Huxanyenin oğlu idi. Çin imperatoru yeni ölmüşdü və oğlu kiçik idi. Bundan istifadə edən Tuntuhe şimala qarşı yürüşə keçdi. 8000 şimal əsgəri öldürüldü. Hun dövləti yenidən birləşdirildi. Şimal şanyüsünün qardaşı Yuyquçyan özünü yeni şanyü elan etsə də 93-cü ildə öldürüldü. Şimallılar iki yerə bölündü. Bunlardan biri şimal-qərbə çəkilərək Çubanlar yaxud Çu tayfası adlandırıldı. Bunlar "Zəif hunlar" kimi də tanınırdı. Digər hissə isə "Güclü hunlar" adlandırıldı. Bu tayfalar qərbə köçərək gələcəkdə Qərbi Hun İmperiyasının əsasını qoyacaqdılar. Tuntuhe 93-cü ildə öldü və yerinə əmisioğlu taxta gəldi.
Amblyseius solus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Müqqəddəs Georgi boğazı
Müqqəddəs Georqi boğazı — Böyük Britaniya adasını İrlandiya adalarını ayırır. Kelt dənizi ilə İrland dənizini birləşirir. Boğazın uzunluğu 154 km, eni isə 75 km təşkil edir. Ən dərin yeri 82 metrdir. İrland dənizinin şimal çıxışı isə Şimal boğazı yerləşir.
Adı
Ehtimallara görə XIV əsrdə Müqqəddəs Qeorqi Anqlii bu əraziləri ziyarət etmişdir. Əfsanəyə görə O boğazı üzərək keçmişdir.
Ətraf mühüt
Boğazda ekoloji vəziyyət çox yaxşıdır. Burada suyun təmizliyi və zəngin qida ehtiyatının olması boğaza delfin, nəhəng akula, dəniz donuzunu cəlb edir. Üstəlik durada Boz suiti, dəniz tısbağası və omarlarla zəngindir.
Tanacetum kulbadica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Motsartın doğum yeri
thumb|Motsartın doğulduğu ev. [[Zalsburq, Avstriya]] Motsartın doğum yeri (Almanː Mozarts Geburtshaus və ya Hagenauerhaus) - Volfqanq Amadey Motsart ın doğulduğu yer, Avstriya nın Zalsburq şəhərindəki 9 nömrəli Getreidegasse. Motsart ailəsi 1747-dən 1773-cü ilə qədər burada üçüncü mərtəbədə yaşayırdı. Motsartın özü 1756-cı il yanvarın 27-də burada anadan olmuşdur. Zalsburq Kral Palatasının musiqiçisi olan Leopold Motsart ın yeddinci övladı idi.
İndi Motsartın doğulduğu yer, bir muzey kimi turistləri bəstəkarın erkən həyatını, ilk musiqi alətləri, dostları və operaya olan həvəsləri ilə tanış edir. Üçüncü mərtəbədə Motsartın uşaqlıq skripkası, eyni zamanda portretləri, sənədləri və musiqisinin ilk nəşrləri nümayiş etdirilir, ikinci mərtəbə Motsartın operaya marağına həsr olunmuş və "Sehrli Fleyta"nı bəstələdiyi klavixordu özündə cəmləşdirmişdir. Quruluş Motsart Fonduna məxsusdur.
Tarixi
Ev, 12-ci əsrdə, Zalsburqun, Müqəddəs Pyotr Benediktin rahiblərinə aid olan bağın bir hissəsində qurulmuşdur. Tacir Otto Koytzel, 1408-ci ildə bu əmlakın sahibi olaraq xatırlanır, amma 1585-ci ildə məhkəmə apoteksiyası olan Çunrad Fröşmozer bu əmlakı satın alır. 1703-cü ildə ev, 1670 ətrafında Zalsburqa gələn Hagenauer ailəsinin mülkiyyətinə keçdi. Xüsusilə bunlara Cozef Matin Hagenauer və Motsartın sahibi olmuş evinin sahibi olan Yohan Laurenz Hagenauer daxil edildi.
Muzey kimi
1880-ci ildən bəri bir muzey olan Motsartın doğulduğu yer, ziyarətçiləri bəstəkarın erkən həyatı, ilk musiqi alətləri, dostları və operaya olan ehtirası ilə tanış edir. Üçüncü mərtəbədə Motsartın uşaqlıq skripkası, habelə portretləri, sənədləri, ailə məktubları və musiqisinin ilk nəşrləri nümayiş olunur. Vyanadakı həyat yoldaşı və ailəsi ilə məktublarıda burada var. İkinci mərtəbə Motsartın operaya marağına həsr olunmuşdur və "Sehrli Fleyta" əsərini bəstələdiyi klavixordu burada nümayiş olunur. Birinci mərtəbə də, Motsartın dövründəki yaşayış şərtlərini əks etdirən dövr mebelləri ilə kompozisiyalar var. Orijinal sənədlər və rəsmlər Zalsburqdakı həyatını təsvir edir. Muzeydəki digər əşyalar 1789-cu ildə qardaşı Cozef Lanc tərəfindən çəkilmiş Motsartın tamamlanmamış portreti (Motsartın heyrətamiz portretlərindən biri), uşaqlığının şəkilləri və uşaqlıq skripkasıdır.
Şartım (Uçalı)
Şartım — Başqırdıstan Respublikası nın Uçalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Səfər kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Namiq Əhmədov (fizik)
Həyatı
Namiq Əhmədov 1949-cu ildə Şəki şəhərində müəllim ailəsində dünyaya gəlib. 1956-cı ildə Şəki şəhərindəki 12 saylı orta ümumtəhsil məktəbinə daxil olub, 1966-cı ildə oranı bitirib. 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin əyani şöbəsinə daxil olub və 1971-ci təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. Təyinatla 1971-1972-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda işləyib. 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində aspiranturaya daxil olub və SSRİ EA-nın Bioüzvikimya İnstitutuna ezam edilib. Orada "Oliqopeptidlərin nəzəri konformasiya analizi" mövzusunda dissertasiya işi yazıb. 1975-ci ildə aspiranturanı qurtardıqdan sonra təyinatla Azərbaycan Dövlət Universitetində işə qəbul olunub. 1976-cı ildə dissertasiya müdafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, 1991-ci ildə Moskva şəhərində SSRİ EA-nın Kimyəvi Fizika İnstitutunda "Peptid hopmonlarının quruluş-funksiya əlaqələri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsi alıb.
1975-ci ildən indiyə qədər Bakı Dövlət Universitetində çalışır. Hazırda Bakı Dövlət Universitetindəki Fizika Problemləri Elmi-tədqiqat institutunun "Nəzəri fizika" şöbəsində baş elmi işçi vəzifəsində elmi fəaliyyətini davam etdirir. Elmi-tədqiqat işləri müxtəlif biomolekulların fəza quruluşlarının öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Beş elmlər namizədi və bir elmlər doktoru yetişdirmişdir. 180-dən çox elmi əsərin müəllifidir. Bu nailiyyətlərinə görə biofizika ixtisası üzrə professor elmi adı alıb.
Ailəlidir. İki qızı, üç nəvəsi var.
Şərif (din)
Şərif (ərəbcə: شريف, xeyirxah deməkdir) — Məhəmmədin nəslindən olan, orta əsrlərdə müsəlman dövlətlərinin aristokratiyasının təbəqələrindən birini təşkil edən adamların fəxri təxəllüsüdür. Daha məhdud mənada peyğəmbərin nəvəsi Həsənin xələflərinə şərif deyilir. Onun digər nəvəsi Hüseynin xələfləri seyid adlandırılır.
Davranış iqtisadiyyatı
Davranış iqtisadiyyatı  psixoloji, idraki, emosional, mədəni və sosyal faktorların insanların və qurumların qərar verməsi üzərindəki təsirlərini və bunun klassik nəzəriyyənin qurduğu sistemdən nə qədər fərqliləşdiyini öyrənən iqtisadiyyatın yeni alt sahəsidir.
Davranış iqtisadiyyatı əsas olaraq iqtisadi agentlərin məhdud rasionallığı ilə maraqlanır. Bu elm sahəsinidəki modellər, adətən, özündə psixologiya, nevrologiya və mikroiqtisadi nəzəriyyə ilə bağlı fikirləri birləşdirir. Davranış iqtisadiyyatının tədqiqi bazar qərarlarının necə qəbul edildiyini və ictimai seçimə səbəb olan mexanizmləri əhatə edir. Burada üzərində çalışılan 3 əsas sahə var:
2002-ci ildə psixoloq Deniel Kaneman "psixoloji tədqiqatları iqtisadi elmlə, xüsusən də qeyri-müəyyənlik altında insanın mühakiməsi və qərar qəbul etməsinə dair fikirlərlə birləşdirdiyinə görə" İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı ilə təltif edilmişdi ". 2013-cü ildə isə, iqtisadiyyatçı Robert Şiller "aktiv qiymətlərinin empirik analizinə görə" (davranış maliyyəsi sahəsində) İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını qazanmışdı. .Son olaraq 2017-ci ildə Riçard Taler "davranış iqtisadiyyatına verdiyi töhfələrə və iqtisadi nəzəriyyəni pozan qeyri rasional insan davranışları üzərindəki qabaqcıl işinə görə" bu mükafata layiq görülmüşdü.
Tarixi
thumb|140px|"Əxlaqi münasibətlər nəzəriyyəsi" əsərinin sahibi, iqtisadiyyatçı [[Adam Smit]] Klassik iqtisadiyyat dövründə mikroiqtisadiyyat psixologiya ilə sıx bağlı idi. Məsələn, Adam Smit ədalət və ədalət narahatlıqları da daxil olmaqla, fərdi davranışların psixoloji izahlarını təklif edən Əxlaqi münasibətlər nəzəriyyəsi (ing. The theory of Moral Sentiments) əsərini yazdı. [9] Ceremi Bentam faydalılığın psixoloji əsasları haqqında ətraflı yazılar qeydə almışdı. Daha sonralar neoklassik iqtisadiyyatın inkişafı zamanı iqtisadiyyatçılar iqtisadi agentlərin düşünmə təbiəti və psixologiyasını göz ardı edərək bu sahəni təbiət elmlərindən biri kimi göstərməyə çalışdılar. Davranışları əsaslı və rasional olan homo ekonomikus konsepsiyasını inkişaf etdirdilər.
Amblyseius sorakensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Davranış iqtisadiyyatı
Tarixi
Françis Edgevort, Vilfredo Pareto və İrvinq Fişer kimi neoklassik iqtisadiyyatçılar isə iqtisadiyyat sahəsində psxiloji tədqiqatlar apardılar. İqtisadi psixologiya ayrı bir elm sahəsi olaraq 20-ci əsrdə Qabriel Tarde, Corc Katona, və Laslo Qarainin əsərlərində özünü göstərdi. Gözlənilən yararlı və güzəştli faydalı modellər müvafiq olaraq verilən qeyri-müəyyənlik və aralıq istehlakı ilə əlaqədar qərar vermə prosesində sınanan fərziyyələr yaradaraq qəbul edilməyə başlandı. Müşahidə olunan və təkrarlanan anomaliyalar nəticə etibariylə bu fərziyyələri şübhə altına aldı və Moris Alays 1953-cü ildə ilk dəfə təqdim etdiyi gözlənilən faydalı fərziyyəyə zidd olan Alays paradoksunu ortaya çıxardı.
1960-cı illərdə idrak psixologiyası, davranış modellərinin əksinə bir məlumat emal cihazı olaraq yaranan problemlərə daha düzgün həllər tapmağa başladı. Vard Edvards, Amos Tverski və Deniel Kaneman kimi psixoloqlar risk və qeyri-müəyyənlik altında qərar vermə idrak modellərini rasional davranışın iqtisadi modelləri ilə müqayisə etməyə başladılar.
Məhdud rasionallıq
thumb|left|100px|[[Herbert Saymon,1978 İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı]] Məhdud rasionallıq fərdlər qərar verərkən rasionallıqlarının qərar probleminin təqib edilmə çətinliyi, idrak sərhədləri və mövcud zamanla limitləndiyi düşüncəsidir. Bu düşüncəyə görə qərar qəbul edənlər optimal deyil, qənaətbəxş bir həll yolu axtararaq məmnunluq hissi keçirirlər. . Herbert Saymon qərar vermənin riyazi modelini çıxarmaq üçün məhdud rasionallıq fikrini ortaya atdı. Bu, qərar qəbul etməni əldə olan məlumat ilə optimal seçimi tapmağın tamamilə rasional prosesi olaraq tədqiq edən "optimallaşdırma kimi rasionallıq"la tamamlanır. Saymon bir tərəfi ətraf mühitin strukturlarını, digəri isə idrak məhdudiyyətimizi göstərən qayçı analogiyasından istifadə edərək düşüncəmizin əldə olan məhdud qaynaqları necə kompensasiya etdiyini göstərdi.
Məhdud rasionallıq göstərir ki, insan zehni qısa yollardan istifadə edərək bəzən tam optimal olmayan qərarlar verə bilir. Davranış iqtisadiyyatçıları insan qərar verməsinin effektivliyini artırmağa kömək edəcək zehni qısa yolların xəritəsini çıxarmağa çalışırlar. Bu düşüncənin ilk dəyərləndirməsi Kass Sansteyn və Riçard Talerdən gəldi. Sansteyn və Taler seçim memarlığının insan agentləri ilə əlaqəli rasionallıq baxımından dəyişdirilməsini tövsiyə edir. Onların geniş istinad verilən fikrinə görə insanların daha sağlam qərarlar verə bilmə ehtimalını artırmaq üçün faydalı qidalar daha görünən yerlərdə olmalıdır. Yüngül təkan nəzəriyyəsi adlanan bu nəzəriyənin bəzi tənqidçilərinə görə bu dəyişikliklər insanı daha yanlış qərarlar verməyə şövq edir.