cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nikolay Karamzin
Həyatı
Karamzin iki dəfə evlənmişdi; hər dəfə də onu sevən qadınla, ləyaqətli insanla tale onu görüşdürürdü. İlk qadını Liza bir uşaq doğub dünyanı tərk etmişdi; yazıçı onun obrazını "Rus səyyahının məktubları"nda, şeirlərində, povestlərində yaratmışdı. Onunla çox xoşbəxt idi. Tale ona 2-ci qadını bəxş edəndə onun sınıq könlünə sanki məlhəm qoydu; o Rusiyanın varlı dövlət adamı knyaz Vyazemskinin qızı idi. Bu qız qeyri-qanuni hesab olunsa da, öz gözəlliyi, cazibəsi ilə hamını heyran qoymuşdu. Çoxları onu yerdə, insanlar arasında yaşayan mələk hesab edirdi. Ağıllı, mərifətli, gözəl Yekaterina yazıçıya dərhal "hə" deyir, onun yetim qızına da analıq edir. Karamzinin həm də bununla maddi vəziyyəti düzəlir. Get-gedə onun evi Moskvanın ən mədəni, ən gur yığıncaq yerinə çevrilir. Heç kəsin salonu onun evi ilə rəqabət apara bilməzdi. Ən ağıllı, vacib söhbətlər burada olurdu. Axı hər cəmiyyətdə adamı məclisə, nahara, şama dəvət edərlər və burada insan yeyib-içə, şənlənə bilər, rəqs edər və s. amma söhbət - bax bu hər yerdə olmaz, hər yerdə baş tutmaz. Həm də ədibi o zaman qonaq çağırarlar ki, ona məhz sahəsilə bağlı işləri düşüb, eynən xəstə üstünə təbib çağırılan kimi. Amma Karamzin özü gözəl söhbət adamı idi. Təmkinlə, maraqla, həm də müxtəlif mövzularda söhbəti qururdu. Təkcə ana tarixdən söz düşəndə və söhbət vətənin müqəddəratına yönələndə o elə ilhamla, coşqun tərzdə danışırdı ki, sanki dava edirdi.
Yaradıcılığı
Karamzin əvvəlki tarixçilərin fikir və rəylərini saf-çürük edir, xüsusən Şerbatovun rəyi əlinə keçərkən özündən çıxır: Şerbatovun tatarların (həm də monqolların) döyüşdə üstünlüklərini, hərb sənətinə məharətini qeyd etməsini Karamzin qəbul edə bilmir, özü əlavə edib göstərirdi ki, qədim ruslar nə mərdlikdə, nə də qırıb-çatmaq sənətində heç bir avropalı xalqdan geri qalmamışdı. Fəqət knyazlar bir-birini qəbul etmədiyindən hərbi uğursuzluqlar da onları daim izləmişdir.
Yazıçıya yaxın olan məmurlar gələcəkdə onu gözləyən mükafat və təltiflərə eyham vururdular. O isə bundan inciyərək: "mükafat azadlığı qandallayır, mükafat şəxsiyyəti özünə qul edir, onu həqiqətdən yan keçməyə vadar edir". Elə çarla (I Aleksandrla) görüşündə ilk dəfədəcə mənalı-mənalı qeyd etmişdi: "II Yekaterina sevirdi ki, onunla sərbəst danışsınlar". Çarla dostluğu başlayır. İmperatorun bacısı şahzadə Yekaterina Pavlovna tarixçilərin, ədəbiyyatçıların hamisi kimi hərəkət edib onu qubernator təyin etdirmək istəyirdi. Karamzin etiraf edir: belə olduqda ya pis qubernator, ya da pis tarixçi olacağam. Çar ailəsi onun başına fırlansa da o dostluqda sərhəddi keçmir; qoy başqalarının başı hərlənsin bundan.
Tarixi isə təkcə imperator oxumurdu. Bütün saray, yazıçının dostları onun yazıb, yuxudan ayıltdığı tarixə dalmışdılar. Yazıçı ən yaxın dostlarının məclisində Jukovskiyə, Batyuşkova, Turgenevə, Bludova, Uvarova... özü oxuyurdu. Dinləyicilər bədii əsərə qulaq asırmış kimi huş-guşla onu dinləyirdilər.
1812-ci il. Vətən müharibəsi başlayır. Yazdığı "Tarix"i yarıda qoyub cəbhəyə könüllü getmək istəyir; həqiqi müharibə meydanlarına can atır. Qohumu Moskva şəhərinin general-qubernatoru qraf Rastopçin onu saxlayır: "Hara? Müharibə özü bura gəlir" - deyə onu soyutmağa çalışır. Moskvadan ən axırıncı çıxanlardan olur. Onun köçünün qiyməti daşıdığı tarixi mənbələrdə, çoxlu əlyazmalarda idi. Can atırdı gözüylə gördüyü müharibəni təsvir etsin, amma xronoloji ardıcıllıqla gəlib 16-cı əsrin başlanğıcına çatmışdı. Rus qoşunları Parisə daxil olur, savaş bitir. Karamzin də Ostafyevdə tarixi ələk-vələk edib yazmağa davam edir. Ostafyev arvadının atası Vyazemskinin mülki idi. Şair Pyotr Vyazemski isə onun qaynı Karamzini saraya dəvət edirlər. O isə Moskvadan ayrılıb qopa bilmir. Yeni şəhərlə - Peterburqla onunku tutmur. Yeni paytaxtda özünü elə hiss edir ki, sanki heç Rusiyada deyil, "hər an çuxon danışığı eşidirəm" (Çuxon rusların finlərə verdiyi həqarətli addır). Lakin paytaxta yavaş-yavaş öyrəşir. Bu sevgisinə də haqq qazandırır, öz bildiyi şəkildə: "Burada padşahı, imperatriçanı və Neva çayını sevirəm" deyir.
Beləliklə, 1816-cı ildə Peterburqa yerləşən yazıçı bir daha dönüb Moskvanı görmədi. Ömrünün sonuna kimi (1826) Peterburqda yaşadı. İmperatorun Yaylaq sarayında (Çarskoe Seloda) yaşayırdı. Kabinetini təkcə gəzintiyə görə tərk edirdi, bu zaman da dəftəri qurşağında olurdu. Çar ona bu barədə də sərbəstlik vermişdi: "yalnız Karamzin çəmənliyi tapdayıb gəzə bilər". Karamzin yeni aldığı arvadından iki dəfə böyük idi. Bu qadın əzəmətli insan idi. O, həqiqətən yazıçıya tale payı, könül ərməğanı idi. Mənən də nə qədər gözəl, lakin susqun, ciddiyyətli bir xanım idi. Sükut dolu baxışları sanki bülbül ləhcəsindən də mənalı və atəşli idi. Əgər danışa bilsəydi, bir az söhbətcil, danışqan olsaydı... Axı ölümcül yaralanan Puşkin son nəfəsdə yalnız onu görməyi arzulayır, dalınca adam göndərir. Məhz ona özü üçün dua etməyi xahiş edir...
Karamzin sarayda yaşayır, bura öz evi kimi çox rahatdır. Özünü öz boşqabında hiss edir. Arvadı çarla rəqs edir. Söz-söhbət doğur. Müdrik Karamzin çalışır, bu ət ürpədən və əttökən hadisələrə barmaqları arasından baxsın. Cavan arvadı hər ilin tamamında bir uşaq doğurdu. Peterburqda zarafatdan qalmırdılar: "Karamzin illəri təzə uşaqla və Rusiya tarixinin təzə cildləri ilə sayır" - deyirdilər.
22 mayda isə artıq böyük tarixçi yox idi. Xalq işə inanırdı ki, Karamzin sağ olsaydı dekabristlərin edamına yol verməyəcəkdi. Bəlkə də... Amma o özü onlardan əvvəl ölüb bu dünyanı tərk etdi. İndi onun və arvadının qoşa məzarı Aleksandr-Nevski xiyabanındadır.
Əlqul
Əlqul — Persey bürcünün β ulduzudur. Əlqul ulduzu ilk və ən yaxşı bilinən tutulan qoşa ulduzdur. β Persey üç ulduzlu sistemdir, Aa1, Aa2 və Ab ibarət olan böyük və əsas parlaq β Persey Aa1 ulduzu nizamlı olaraq zəif parlaqlı β Persey Aa2 ulduzu tərəfindən tutulur. Onun parlaqlığı periodik olaraq artıb azalır. Beləliklə, Əlqul ulduzunun ulduz ölçüsü adətən 2,1 ətrafında sabit qalır, ancaq təxminən 10 saat davam edən qismən tutulmalar zamanı hər 2,86 gündə (2 gun, 20 saat 49 dəqiqə) 3,4 qiymətinə enir.
Əlqul ulduzu tutulan dəyişən ulduz sinfinə aid edilir və Əlqul dəyişənləri kimi tanınır.
Müşahidə tarixi.
Əlqulun dəyişkənliyi İtalyan astronomu Geminiano Montanari tərəfindən 1667 ci ildə qeyd edildi, ancaq parlaqlıqdakı dəyişmələrin periodik təbiəti, bir əsrdən sonra, İngilis amatör astronom John Goodricke tərəfindən ulduzun dəyişənliyi qeydə alındı. 1783-cü ilin may ayında o, tapıntılarını Kral Cəmiyyətinə təqdim etdi və dövrü dəyişkənliyə ulduzun qarşısında keçən bir qaranlıq cisimin (və ya ulduzun dövrü olaraq Yer üzünə doğru döndüyü daha qaranlıq bir bölgəyə sahib olması) səbəb olduğu fikri irəli sürürdü. Bu məlumata görə Copley Medalına layiq görüldü.
Sistem.
thumb|390x390px Yerin baxış nöqtəsindən Əlqul Aa1 və Əlqul Aa2 tutulan qoşa formasında görünür, çünki onların orbital müstəvisi  Yerin baxış şüası istiqamətində yönəlir. Daha dəqiq olmaq olmaq üçün Əlqul üçlü ulduz sistemidir: tutulan qoşa cütlük bir-birindən yalnız 0.062 a.v. (astronomik vahid) ayrılmışdır, sistemdə üçüncü ulduz isə cütlükdən orta hesabla 2.69 a.v. məsafədə olur və bu üçlüyün qarşılıqlı orbital dövrü isə 681 Yer günüdür. Sistemin ümümi kütləsi təxminən 5.8 Günəş kütləsidir və Aa1, Aa2 və Ab-nin kütlə nisbətləri təxminən 4.5 ilə 1 və 2 arasındadır.
Parlaq üçlü ulduzun üç komponenti əvvəllər β perseyin A, B və C ulduzları olaraq adlandırılırdi, bəzən indi də istifadə edilir. Washington Qoşa Ulduz Kataloqu (Double Star Catalog) bunları Aa1, Aa2 və An kimi,iki çox zəif  ulduz B Və C təxminən bir dəqiqə uzaqlıqda siyahılaşdırdı. Ayrıca beş ədəd nəfəs ulduz da yoldaş olaraq siyahıya alınmışdır. Bundan başqa beş zəif ulduz da komponent kimi siyahılaşdırılmışdır.
Alqolun tətqiqatları təkamül nəzəriyyəsində Alqol paradoksuna gətirib çıxardır, baxmayaraq ki, qoşa ulduzun komponentləri eyni zamanda yaranır və kütləli ulduzlar daha az kütləli ulduzlardan daha sürətlə inkişaf edərkən, daha böyük kütləli komponent olan Əlqul A hələ də baş ardıcılıqda olaraq qaldığı halda, daha az kütləli Əlqul B isə sonrakı təkamül mərhələsində subnəhəng ulduz kimi inkişaf edir.
Paradoks, kütlə köçürülməsi ilə həll edilə bilər: daha böyük kütləli ulduz subnəhəng halına gəldiyində, Roş boşlugu doldurdu və kütlənin böyük qisimi baş ardıcılıqda olan  digər ulduza köçürüldü. Əlqula bənzər bəzi qoşa ulduzlarda qaz axını görülə bilər.
Bu sistem də eyni zamanda Rengen şüası (X-ray) və radio dalğa alovları müşahidə olunur.
Əlqul Günəşdən təxminən 92.8 işıq ili, ancaq təxminən 7.3 milion il əvvəl o, Günəş sistemini 9.8 işıq ili ərzində keçib və görünən ulduz ölçüsü Sirius ulduzundan daha parlaq olub təxminən 2.5 ulduz ölçüsünə bərabərdir.
thumb
Tarixi Məlumat
thumb|right|Joel Stebbins tərəfindən 1910cu ildə ölçülən Əlqulun parlaqlığının artıb azalma qrafiki.Əlqul ingilis dilində bir başa tərcümədə Şeytan Ulduzu adlandırılır. Bu ulduzun belə adlandırılmasına səbəb onun parlaqlığının dəyişməsi ilə əlaqədardır.
Tarixi olaraq, ulduz müxtəlif mədəniyyətlər arasında qanlı şiddətlərə məruz qalaraq güclu bir birliyə qəbul edilmişdir.
Tetrabiblosda İsgəndərli astronom Ptolemeyin 2-ci əsrin astroloji mətnində Əlqul ulduzu " Perseyin Gorgonu" olaraq adlandırılır və başqalarına görə ölümlə əlaqələndirilirdi.
Sistit
Sistit — sidik kisəsinin selikli qişasının iltihabı.
Bu sidik-cinsiyyət üzvlərin iltihabı xəstəliklərinin ən çox yayılmış formasıdır. Qadınların 20-25 %-i müxtəlif formada sistit keçirirlər, 10 %-i isə xroniki sistit xəstəsidirlər və bu rəqəmlər ildən-ilə artırlar. Kişilər bu xəstəlikdən nisbətən az əziyyət çəkirlər – sistit kişilərin 0.5 %-ində olur.
Çox vaxt sistitlə qadınlar xəstələnirlər və bu onların orqanizmlərinin anatomik quruluşu ilə bağlıdır: qadınlarda sidik kanalı geniş və qısadır, ona görə də kişilərə nisbətən qadınlarda sidik kisəsinə infeksiya düşməsi daha asandır. İnfeksion sistitin səbəbi çox vaxt bağırsaq çöpüdür, bəzən xlamidiya, ureaplazma və kandida göbələkləri də onun səbəbi olur.
Sistitə meylliyi artıran bir sıra xoşagəlməz faktorlar da vardır:
menopauza, diabetlə bağlı maddələr mübadiləsinin pozulması xəstəlikləri.
Həkimlər, həmçinin, interstisial sistiti fərqləndirirlər. O sistemli xəstəliklərə aiddir və iltihab səbəbi mikroblar deyil, immun sisteminin işinin pozulmasıdır. Gecikmiş interstisial sistit sidik kisəsi xorasına çevrilə bilər.
Simptomlar
Sistitdə hökmən cinsi əlaqə ilə bağlı problemlər olur. Əgər xroniki sistitdə xoşagəlməz hissiyyatlar oyanırsa, kəskin sistitdə simptomlara dözmək olmur. "Bal ayı" sistiti anlayışını nahaq yerə fikirləşməyiblər.
Diaqnoz
Sistitin bəzi simptomları sidik kisəsi və ya böyrək vərəmləri, sidik kisəsi və prostat şişləri ilə oxşardırlar. Bel nahiyəsindəki nasazlıq böyrək infeksiyasının əlaməti ola bilər. Kişilərdə fimoz və sidik axarı deşiklərinin anomaliyası, məsələn stenoz olub-olmaması yoxlanılmalıdır. Ona görə də xəstəliyin dəqiq diaqnostikası üçün həkim infeksiyaya görə PZR-analiz təyin edə və ya bakterioloji əkmə üçün sidik analizi götürə bilər. Bəzi hallarda sistitin səbəbini dəqiqləşdirmək üçün həkim sistoskopiya – sistoskop vasitəsilə sidik kisəsinin daxili səthinə baxış keçirə bilər.
Müalicə
Əgər siz sistitdən şübhələnirsinizsə onu özünüz müalicə etməyə çalışmayın və müalicəni də gecikdirməyin. Düzgün olmayan müalicə və ya müalicənin gecikdirilməsi xroniki proses halına keçə bilər və ömürlük xəstəliyə çevrilər. Siz tezliklə uroloqa və ya ginekoloqa müraciət etməlisiniz.
Əgər müayinə zamanı xəstəliyin səbəbinin xroniki infeksiya olduğu müəyyənləşdirilərsə, təkcə sistitin müalicəsi uzunmüddətli nəticə verməyəcək. Bu halda hökmən cinsiyyət yolları infeksiyalarının müalicəsi aparılmalıdır. Sistitin bir səbəbi də immunitetin enməsi olduğundan, ümumi qüvvə toplamaq üçün vitamin terapiyası və fizioterapiya kurslarını keçməlisiniz.
İnterstisial sistitin müalicəsi ən problematikdir – o ömür boyu davam edə bilər və bu halda medikamentoz terapiya, lazer, maqnit terapiyası və digər üsullar tətbiq olunur.
Profilaktika
Qadınlar üçün sistitin profilaktikası birinci növbədə onun yaranmasına səbəb olan faktorların təsirinin azalması və aradan götürülməsinə əsaslanır, həmçinin, yuxarıda sadalanan gigiyena qaydalarına əməl etmək lazımdır. Həddən artıq dar alt paltarı geyməyin, kəskin xörəklərdən və ədviyyatdan, alkoqoldan uzaq olun, cinsi aktdan sonra sidiyə getməyə çalışın. İsti geyinin. Əgər sizdə oturaq işdirsə, hər 1,5 bir 5 dəqiqəlik fasilə edin, dayanın və ya hərəkət edin. Əgər sizdə qəbzlik varsa, çoxlu meyvə-tərəvəz və bitki mənşəli qida qəbul edin, yumşaldıcı vasitələr qəbul edin və s. Əgər siz artıq çox istiotlu, yağlı, duza qoyulmuş qida qəbul etmişsinizsə dərhal çoxlu su için.
Mənbə
Sistit
Unaqi
thumb|Restoranda servis edilən unaqi. - şirinsu ankvili, xüsusilə Yapon ankvili üçün işlədilən yapon söz. Unaqi Yaponiya mətbəxində geniş istifadə olunan məhsuldur, kabayaki kimi geniş istifadə olunur. Duzlu suda yaşayan və Yaponiyada anaqo kimi tanınan ankvillərlə səhv salınmamalıdır.
Yaponiya mətbəxi
Unaqi əsasən donburi tipli xörək olan unadon şəklində servis edilir: unaqi dilimləri düyü üzərinə qoyulur (bəzən bu xörəyə unaqidon deyilir). Unaqi piroqu adlı şirin biskvit növü də unaqidən hazırlanır. Unaqidə çoxlu protein, A vitamini və kalsium var.
Yaponiyada unadon restoranları çoxdur. Çox vaxt bu restoranların önündə unaqi sözünün ilk hərfi olan "う" hiraqanası işarə olur. Şizuoka prefekturasının Hamamatsu şəhərindəki Hamana gölündə ən yüksək keyfiyyətə malik unaqilər yaşayır. Nəticədə gölün ətrafında bir çox kiçik unaqi restoranı açılmışdır. Unaqi əsasən isti yay aylarında yeyilir. Hətta Buğa bürcünün orta günü unaqi yemək üçün xüsusi gündür.
İçində unaqi və xiyar olan suşi növü unakyo adlanır. Unaqi zəhərli balıq olduğundan zəhərini məhv etmək onu həmişə bişirirlər və çox vaxt tare sousu ilə servis edirlər. Taresiz qızardılan və duzlanan unaqi "Şirayaki" adlanır.
Təhlükə
Mütəxəssislər müştərilərə unaqi yeməkdən qaçınmalarını tövsiyə edir, çünki dünyada şirinsu ankvillərinin sayı getdikcə azalır. Unaqi kimi istifadə edilən hər üç ankvil növü də keçən əsrin ikinci yarısında kəskin populyasiya azalmasına məruz qalmışdır. Misal üçün, Avropa ankvilinin tutulma sayı 1960-cı illərdən bəri 80 % azalmışdır. Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi Yaponiya ankvilini ölkənin Qırmızı kitabında "təhlükədə olan" kateqoriyasından "yox olmuş" kateqoriyasına daxil etmişdir.
Milli Onkologiya Mərkəzi (Azərbaycan)
Milli Onkologiya Mərkəzi — xərçəng xəstlikləri üzrə tədqiqat institutu.
= Tarix = Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Soveti və Xalq Səhiyyə Komissarlığının 10 dekabr 1940-cı il 2928 saylı Qərarına əsasən Bakıda Azərbaycan Respublikası Elmi-Tədqiqat Rentgen-Radiologiya İnstitutu (ETRRİ) təşkil edilmişdir.
ETRRİ-nin Azərbaycanda rentgen-radiologiya xidmətinin inkişafında əsas rolu ilə yanaşı onkologiyanın Respublikada bir elm kimi fəaliyyətini faktiki olaraq reallaşdırmışdır. İnstitutda aparılan elmi tədqiqatların əsas istiqamətləri Respublikada bədxassəli şişlərin epidemiologiyası məsələlərinin öyrənilməsi və xərçəngin effektiv kombinə olunmuş və kompleks müalisə metodlarının işlənib hazırlanması olmuşdur.
1955-ci ildə İnstituta rəhbərlik Azərbaycanda tanınmış cərrah professor M.M.Əlikişibəyova həvalə edilmişdir. Onun təşəbbüsü ilə burada yeni elmi-kliniki və eksperimental bölmələr yaradılmışdır.
Kliniki və eksperimental onkologiya sahəsində mütəmadi aparılan elmi-tədqiqat işlərinin həddən ziyadə artması ilə əlaqədar 1963-cü ilin iyul ayında Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirliyinin əmri ilə ETRRİ adı dəyişdirilərək, Elmi-Tədqiqat rentgenologiya, radiologiya və onkologiya İnstitutu (ETRROİ) adlandırılmışdır. 1964-cü ildə İnstitutun bütün bölmələri yerləşdirilmiş yeni korpusların tikintisinin başa çatdırılması ilə əlaqədar İnstitutun keyfiyyətli kliniki fəaliyyəti və elmi tədqiqatların aparılması üçün müsbət şərait yaratmışdır.
İnstitutda yüksək ixtisaslı həkim, bioloq, mühəndislərdən ibarət kollektivin artmaqda olan fəaliyyəti ona Azərbaycanda aparıcı elmi-tədqiqat idarələrindən birinə çevrilmək imkanı verdi. İnstitutun kliniki və eksperimental bazası əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmləşdi və zənginləşdi.
60-cı illərin ikinci yarısından başlayaraq, Moskva, Leninqrad, Kiyev və digər onkoloji institutlarla birlikdə elmi işlərin aparılmasına başlanıldı.
1974-cü ildən İnstituta rəhbərlik tanınmış rentgenoloq – Azərbaycan EA-nın həqiqi üzvü R.N.Rəhimova tapşırıldı. Bu dövr İnstitutda bədxassəli şişlərin diaqnostikası və müalicəsinin keyfiyyətinin yüksəlməsinə səbəb olan bir sıra təşkilatı struktur dəyişikliklərinin aparılması ilə xarakterizə olunur. Bir neçə il ərzində İnstitutun kliniki bazası 2 dəfədən çox artmışdır. 1980-cı ildə İnstitutun klinikasının çarpayılarının sayı 300 çatdırılmışdır. İnstitutda bədxassəli şişlərin diaqnostikası və müalicəsinin bütün müasir metodları istifadə olunur. Həmin metodların rayonlararası onkoloji dispanserlərdə tətbiq olunması işinə ciddi yanaşılır.
Elmi və praktiki onkologiyanın koordinasiyasında İnstitutun daim artmaqda olan rolunu nəzərə alıb, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi ona xərçəngin öyrənilməsi sahəsində aparıcı elmi-tədqiqat idarəsinin funksiyasını həvalə etdi və ona görə 1988-ci ilin febral ayında İnstitut Respublika Onkoloji Elmi Mərkəz (ROEM) adını almışdır.
1990-cı ilin mart ayından bu günədək Mərkəzə direktor vəzifəsinə RF TEA-nın akademiki C.Ə.Əliyev təyin edilmişdir.
Respublika çərçivəsində süd vəzisi və ağciyər xərçənginin erkən diaqnostikası üzrə skrininq proqramları işlənib hazırlanır və həyata keçirilmişdir. Bu Respublikada qeyd edilən xəstəliklərin gecikmiş halda müraciətlərini həddən ziyadə azaltmışdır. Eləcə də süd vəzisi xərçəngi ilə xəstələrdə orqanqoruyucu operasiyalar daxil olmaqla kompleks müalicə və reabilitasiya metodları işlənib hazırlanmışdır. Yeni şişəleyhinə preparatların yaradılması sahəsində perspektivli tədqiqatlar başlamışdır. Bu məqsədlə vivariy tikilmiş və xərçəngin dərmanla müalicə metodlarının işlənib hazırlanması ilə məşğul olan yeni elmi-kliniki bölmə yaradılmışdır.
80-ci illərin sonu – 90-cı illərin əvvəlləri Mərkəzin nüfuzunun beynəlxalq elm aləmində sürətlə artmasına təsadüf edir və həm keçmiş SSRİ dövlətləri ilə, həm də Avropa və Şimali Amerika ilə elmi əlaqələrin genişlənməsinə gətirib çıxarır.
1995-ci ilin oktyabr ayında ROEM Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Milli onkologiya mərkəzi adını aldı.
Seyid Həsən Müdərris
Seyid Həsən Müdərris-Qumşeyi (1870 – 1 dekabr, 1937) — müctəhid.
Milli Onkologiya Mərkəzi (Azərbaycan)
MOM-nun əməkdaşları tərəfindən hər il əhaliyə onkoloji xidmətin təkmilləşdirilməsinə dair səyyari sessiyalar keçirilir.
MOM-da Respublikanın kliniki və eksperimental onkologiya, şüa diaqnostikası və şüa terapiyası ixtisasları üzrə aparıcı mütəxəssislərinin böyük əksəriyyəti cəmləşmişdir. Burada 3 akademik, 5 professor və 2 əməkdar elm xadimi olan 10 tibb elmləri doktoru və 50-dən çox tibb və biologiya elmləri namizədləri çalışır.
70 il ərzində MOM-da "Rentgenologiya, radiologiya və onkologiyanın aktual məsələləri" (1991 ilədək) və "Onkologiya və tibbi radiologiyanın problemləri" (1994 ilədək) adlı 20 cild elmi işlər toplusu, 10-dan artıq monotematik elmi məqalələr toplusu və elmi konfransların materialları dərc edilmişdir. 1995-ci ildən Mərkəzdə təkcə Respublikada deyil, həm də Rusiya və bir sıra MDB ölkələrində artıq tanınmış və yayılan "Azərbaycan onkologiya və hematologiya jurnalı" təsis edilib və mütəmadi olaraq çap olunur.
Mərkəzin bazasında aspirantura fəaliyyət göstərir.
Mərkəzdə 1993-cü ildən "onkologiya" və "şüa diaqnostikası, şüa terapiyası" ixtisasları və onlarla həmmərz olan ixtisaslarda namizədlik dissertasiyalarının müdafiəsi üzrə Dissertasiya şurası fəaliyyət göstərir.
Mərkəzdə klinik ordinatura vasitəsi ilə Respublikanın praktik səhiyyəsi üçün daim ixtisaslaşmış kadrlar hazırlığı keçirilir. Onkologiya, şüa diaqnostikası və şüa terapiyası sahələrində çalışmağa qərara almış həkimlər burada internatura kursları keçirlər.
MOM azərbaycan mütəxəssislərinin əksəriyyəti hazırlıq keçmiş və hazırda da keçən Rusiya TEA-nın N.N.Bloxin ad. Onkoloji Elmi Mərkəzi ilə sıx əlaqələrini davam etdirir. MOM Qafqaz ölkələri, Ukrayna, Özbəkistan və digər MDB ölkələrinin onkoloqları ilə ənənəvi elmi əlaqələrini saxlayır. MOM-nun mütəxəssisləri Türkiyə, İngiltərə, Almaniya, İsveçrə, ABŞ və bir sıra başqa dövlətlərdən olan əməkdaşları ilə bərabər müştərək elmi işlər aparırlar. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) və xərçəng problemi ilə məşğul olan digər beynəlxalq təşkilatlarla Mərkəz arasında sıx əlaqə yaradılmışdır.
Mərkəzin ərazisində cərrahi bölmələr üçün nəzərdə tutulmuş yeni, müasir bir bina tikilib. Bu korpus ən müasir tibbi avadanlıqla təchiz olunub.
Yeni radioloji korpusun tikintisi də başa çatdırılıb.
Hal-hazırda uşaq onkologiyası şöbəsi üçün nəzərdə tutulan binanın tikintisi üzrə işlər başa çatdırılır.
Bu gün Milli onkologiya mərkəzi Azərbaycanda 650 çarpayılıq klinik bazası olan, bədxassəli şişlərin etiopatogenezi, diaqnostikası, müalicəsi və profilaktikasına dair məsələlərin öyrənilməsi ilə məşğul olan böyük aparıcı ixtisaslaşmış elmi-tədqiqat müəssisədir.
One Direction
One Direction — 2010-cu ildə Londonda, yaradılmış İngilis-İrland oğlan pop qrupu. Qrup üzvləri Nayl Horan, Liam Peyn, Harri Stayls, Luiz Tomlinson və 2015-ci ilin martında tərk edən Zeyn Malik idi. 2010-ci ildə Britaniya televiziya şousu The X Factor mahnı müsabiqəsində üçüncü yer olduqdan sonra Saymon Kouellin leybl şirkəti Syco ilə müqavilə imzaladılar.
Haqqında
One Direction dörd üzvdən ibarət olan Britanyalı musiqi qrupudur. Üzvlər Niall Horan, Liam Payne, Harry Styles və Louis Tomlinson-dur. İngiltərədə yayımlanan yarışma programı X-Factorun 7. sezonunu üçüncülüklə bitirmişdirlər. Daha sonra qrup Syco musiclə müqavilə imzalamışdır.One Directionun ilk klipi "What Makes You Beautiful", 11 sentyabr 2011 tarixində yayımlanmış və İngiltərə musiqi listlərində birinci sıraya yüksəlmişdir. İkinci klipləri "Gotta Be You" 13 noyabr 2011 də yayımlanmış və ardından "Up All Night" albomları 18 noyabrda satışa buraxılmışdır. "Take Me Home" albomları noyabr 2012 də satışa buraxılmışdır. "Midnight Memories" adlı albomları noyabr 2013dı çıxarılmışdır. Son albomları olan "Four" noyabr 2014 də satışa buraxılıb.
2010-cu il
2010-cu ildə Nayl Horan, Zeyn Malik, Harri Stayls, Luis Tomlinson ve Liam Peyn ayrı-ayrı olaraq X-Factora qatılırlar. Lakin kişi kateqoriyasında bacarıqsız olduqlar. Qonaq jüri olan Nicole Scherzingerin məsləhəti ilə 23 iyul 2010-cu il saat 8:22 də bir qrup yaradıldı və bu beş gənc yarışmanın qrup kateqoriyasında iştirak etdilər. Amma qrup yarışmanı üçüncü olaraq tamamladı. Yarışmanın finalından sonra əgər qalib olsalar oxuyacaqları mahnı "Forever Young" internetə düşdü.
2011-ci il
Yarışmadan sonra qrup Syco mucic ilə 2 milyon poundluq müqavilə imzaladı.Daha sonra qrup "X Factor Live Tour" adı verilən tura qatılaraq İngiltərə və İrlandiyadan başqa bir çox ölkəni ziyarət etdi.Qrup, Brit mükafat törənində Adeleni keçərək ən yaxşı İngilis single mükafatını aldı. İngiltərə O2 Arena konsertlərinin biletləri 15 dəqiqədə tükəndi. 23.000 nəfərlik olan arenada yeddi konsert planı edilmişdi amma istəkləri nəzərə alaraq bu say səkkizə çıxarıldı.
Üzvlər
Niall Horan
Liam Payne
Harry Styles
Zayn Malik (Ayrıldı)
Niall Horan
13 sentyabr 1993-cü ildə İrlandiya Mullingarda anadan olmuşdur. Anası Maura Gallagher ve atası Bobby Horanın ən kiçik uşağıdır. Greg adında qardaşı var. Valideynləri Niall 5 yaşında olarkən ayrılıb. Qardaşı ilə bir neçə il dəyişik olaraq ana və atasının evində qaldıqdan sonra Mullingarda yaşayan atalarının evinə köçməyi qərara alıblar. Anası ikinci dəfə ailə həyatı qurub və hal hazırda County Longfaord da həyat yoldaşı Chris ilə yaşayır. Horan uşaqlıqdan gitara çalır. Müsahibələrindən birində "yeni ilin ən gözəl hədiyyəsi gitaradır" demişdi. 2010-cu ildə X-Factorun 7. sezonunda tək qatılır və "So Sick" mahnısını oxuyur. 3 "hə" cavabı alaraq ikinci hissədə "Champagne Supernova" mahnısını oxudu. Kişi kateqoriyasında bacarıqsız oldu amma istedadlı olduğu üçün qrup kateqoriyasına daxil oldu. One direction qrupunun 5 üzvündən biri oldu. X-Factora qatılanda 16 yaşı var idi və Justin Bieber, Beyonce kimi məşhur olmaq, onlar kimi çox bilet satmaq istədiyini dedi. Niall bir Sting fanatı olduğunu deyir. Eyni zamanda Rock dinləyir. Horan One Directiondan əvvəl çox insanlarla görüşmürdü. Bu barədə "evimdə oturub film seyr edirdim" deyib.
Zayn Malik
12 yanvar 1993-cü ildə İngiltərə Bradfordda anadan olmuşdur.Zayn Malik pakistanlı Yasir Malik və ingilis Trisha Malikin ailəsində dünyaya gəlmişdir. Onun Doniya (21 yaş), Valiyha (15 yaş) və Safaa (12 yaş) adlı üç bacısı var. O, Bradfordun East Bowling məhəlləsində böyümüşdür. Çox dəcəl uşaq olub. Zayn Malik saçlarına görə məktəbdən qovulduğunu, amma bacıları ilə başqa məktəbə keçdikdən sonra ora uyğunlaşdığını deyir. 2010-cu ildə Malik X-Factorün 7. mövsümünə tək olaraq qatılır. Malik ilk mərhələni keçdikdən sonra Boot Campa'a qədər irəliləyir. Boot Campdan sonra kişi kateqoriyasında bacarıqsız olur, amma onun və digər dörd insan üçün ikinci şans olan One Direction qrupuna qoyulur. Zayn bu haqqda "heç bir qrupa daxil olacağımı düşünməmişdim, əvvəlcə qəbul etməyəcəkdim" deyir.Zayn bir R&B pərəstişkarı və X-Factor seçkilərində R&B mahnısı "Let Me Love You" söylədi. Boyu 1,75 metrdir. 70 kiloqram kiloya sahibdir. Qara saçlara malikdir.Romantik komediya filmlərini izləyərkən ağlayır. Şəkil çəkməyi bacarır-bu onun gizli qabiliyyətlərindən biridir. Qızlarda ilk diqqətini çəkən zəkasıdır. Zayn siqaret çəkir və qətiliklə buraxacağını deyir. Telefonsuz yaşaya bilməz. Zayn X-Factor'de yarışmacı olan Rebecca Ferguson ilə bir sevgi yaşadı və bu əlaqə yaş fərqi səbəbi ilə xoş qarşılanmadı. Dörd ay sonra əlaqələri bitdi. Zayn 2012-ci ildən Perrie Edwards. 25 mart 2015 ildə qrupdan ayrılmağa qərar verib.İndi isə "Victoria Secret" modellərindən Gigi Hadid'lə bir sevgi yaşayır. Zayn Malik indi yeni solo kariyer üzərində çalışır. Yeni albomu "Mind of Mine" 25 mart 2016-cı ildə çıxacaq.
Liam Payne
29 avqust 1993-cü ildə İngiltere West Midlandsda anadan olmuşdur. Atası Geoff və anası Karen'ın tək oğludur, Ruth ve Nicola adında iki bacısı var. 4 yaşında olanda böyrəyində bir yara olduğunu öyrənib. Ağrını hiss eləməməsi üçün səhər və axşam 32 ədəd iynə vurdururdu. Liam bir böyrəyi olduğu üçün sevgilisinin onu tərk etdiyini deyir. Məktəb həyatı üçün özünə "məktəbdəki dəcəl uşaq" adını verir. Məktəb vaxtlarında boks dərsləri alıb. Dərslərdən birində burnunun qırıldığını deyir. Liam X-Factora 2008-ci ildə qatılıb. 14 yaşı olduğu üçün münsiflərdən yox cavabı alıb. 2010-cu ildə yenidən X-Factora qatılıb və Boot Campa qədər irəliləyib. Boot Campda uduzduqdan sonra One Direction qrupuna qatıldığı ilk günlərdə "Boot Campdan əvvəl bir-birimizi görürdük. Hətta Niall ilə eyni otağı bölüşürdük. Qrup olduqdan sonra çox çalışdıq və tez böyüməli idik." Payne Justin Timberlakedan ilham aldığını deyir. Payne bir böyrəyi olduğu zamanlarda yediyim, içdiyim hər şeyə diqqət yetirməliyəm deyirdi. 2012-ci ildə digər böyrəyinin işlədiyini öyrəndi.
Harry Styles
1 fevral 1994-cü ildə İngiltərə Chesireda anadan olmuşdur. Anası Anne Cox və atası Des Styles o 7 yaşında olarkən ayrılmışdırlar. Gemma adında özündən böyük bir bacısı var. Anası ikinci dəfə 2013-cü ildə Robin Twistlə ailə həyatı qurub. Styles bir uşaq olaraq da mahnı oxumağı çox sevirdi. White Escimo adlı qrupun baş solisti olmuşdur. Qrupda Harry ilə birlikdə Haydn Morris, Nick Clough və Will Sweeny vardı. Sonradan "Battle Of Bands" adlı bir yarışmaya qatıldılar və qalib oldular.Styles 2010-cu ildə X-Factora "Isn't She Lovely" mahnısı ilə qatılıb. Styles, üç münsifdən iki hə cavabı alaraq Boot Campa qədər irəliləyə bilib. One Directionun adını Styles tapıb. Tomlinsonun müsahibələrindən birində deyir ki "Harry qrupun haqqında fikirlərimizi öyrənmək üçün hamımıza mesaj yazmışdı. Hamımız hə cavabı vermişdik." Harry Elvis Presley, Foster The People, Coldplay və Kings Of Leon fanatı olduğunu deyir.
Louis Tomlinson
Louis William Tomlinson doğum adı Louis Troy Austin 24 dekabr 1991-ci ildə Doncaster İngiltərə də anadan olmuşdur. Anasının adı Johanna, atasının adı Troydur. 2000-ci ildə valideynləri ayrılıb. Daha sonra ögey atasının adını alıb. Dörd ögey bacısı var, adları: Charlotte, Félicité və əkizlər Daisy ilə Phoebe. Tomlinson, uşaqları çox sevdiyini və bacıları ilə yaxşı yola getdiyini deyir. Bu səbəblə Fat Friends adlı bir playda oynadıqdan sonra aktyorluq məktəbinə gedib. Tomlinsonun "If I had you" və "Waterloo Road" adli kinolarda kiçik rolları olub. Luiz yaxşı şagird olmayıb amma sinifləri keçməyi bacarıb. 2010-cu ildə X-Factorun 7. sezonuna yalnız olaraq qatılıb. "Hey there delilah" mahnısını oxuyaraq 3 hə cavabı alıb. "Make you feel love" mahnısı ilə Boot Campda bacarıqsız oldu və One Direction qrupuna qoyuldu. Tomlinson, One Directionun qurulması haqqinda "Hamımız bir birimizə baxdıq və bir birimizə eləmək istəyirsən sualını verdik. Hamımızın cavabı hə oldu." deyir.
Ana səhifə
<templatestyles src="Şablon:Ana səhifə/styles.css" />
<div class="mainBlock" id="tfa" title="Həftənin seçilmiş məqaləsi"> 34px|link=Vikipediya:Seçilmiş məqalələr|Seçilmiş məqalələrə bax Həftənin seçilmiş məqaləsi
<div class="mainBlock" id="tga" title="Həftənin yaxşı məqaləsi"> 34px|link=Vikipediya:Yaxşı məqalələr|Yaxşı məqalələrə bax Həftənin yaxşı məqaləsi
<div class="mainBlock" id="tfl" title="Həftənin seçilmiş siyahısı"> 34px|link=Vikipediya:Seçilmiş siyahılar|Seçilmiş siyahılara bax Həftənin seçilmiş siyahısı
<div class="mainBlock" id="potd" title="Günün seçilmiş şəkli"> 34px|link=:c:Commons:Picture of the day|Günün seçilmiş şəkli Günün seçilmiş şəkli
<div class="mainBlock" id="cur" title="Xəbərlər"> 34px|link= Xəbərlər
<div class="mainBlock" id="dyk" title="Bilirsinizmi…"> 34px|Bilirsinizmi?|link= Bilirsinizmi…
<div class="mainBlock" id="help" title="Kömək səhifələri"> 34px|link=Vikipediya:Kömək|Kömək səhifələri Kömək səhifələri
Drosera zonaria
(Drosera zonaria) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Prionlar
Prionlar (ing. proteinaceous infectious particle — yoluxucu zülalvari hissəcik) – İnsan və heyvanların ali nümayəndələrində mərkəzi sinir sistemində ağır xəstəliklərə səbəb olan, tərkibində nuklein turşuları olmayan zülalların xüsusi sinfi. Prionlar sahibin normal zülalının dəyişmiş formasıdır.
1982-ci ildə amerikalı molekulyar bioloq, Stenli Prussner tibbin və biologiyanın inkşafının yeni mərhələsini qoydu. O, yeni tip infeksiyon agent, prionları kəşf etdi. Bu təkcə molekulyar biologiyanın nailiyyəti deyildi, həm də tibbin inkişafında yeni bir era idi. Prinsipial olaraq digər infeksiyon xəstəliklərdən baş verməsinə və səbəbinə görə fərqlənən yeni tip infeksiyon xəstəlik aşkar olunmuşdu.
Həkimlər üçün
Həkim praktikasında prion xəstəlikləri haqqında məlumatlı olmaq və onlari digər somatik sinir və əzələ sistemi xəstəliklərindən ayırmaq üçün differensial-diaqnostıkasını bilmək cox vacibdir. Bunun üçün prion xəstəliklərini makroskopik və mikroskopik səviyyədə öyrənmək, xəstəliyin inkşafını, səbəbini, orqanizm üçün ağırlaşmalarını bilmək lazımdır:
Onlar submikroskopik infeksion hissəcik olub heç bir genetik materialı yoxdur (DNT və RNT). Prionları bütün mikroorqanizmlərdən: viruslar, bakteriyalar, göbələklərdən fərqləndirən əsas cəhət də budur. Prion ingilis sözü olub mənası proteinaceous – zülal, infective-infeksion, on-sonluq olub hissəcik mənasını bildırir.
Prion zülalı 2 formada ola bilər: PrPC (Cell- hüceyrə forması) və PrPSC(Scrapie-ökuz xəstəliyi). Prionlar fiziki-kimyəvi amillərə qarşı cox dözümlüdürlər. Prionların muxtəlif təsirlərə dözümlüyünün xarakteristikası:
Təsnifatı
Hazırda prionların törətdiyi xəstəliklər 2 əsas qrupa bölünür:
Prion ensefalopatiyasının patogenezi. Prion xəstəliyi genetik və infeksion nöqteyi nəzərdən unikaldır, çünki həm genetik həm də infeksion xəstəlikdir. Stenli Prussner 1991-ci ildə TSE-nın patogenezinin muasir konsepsiyasini təklif etdi. Bu sahədə dağ siçanı və siçovullar üzərində apardığı tədqiqat işlərinə görə 1997-ci ildə Prussner molekulyar-biologiya sahəsində nobel mükafatı almışdir.
Prussnerə görə insan bu xəstəliyə 2 yolla yoluxa bilər:
Prion xəstəlikləri eyni zamanda həm infeksion, həm də irsi ola bilər M uasir biliklərə görə yoluxma 3 faktordan aslıdır: infeksiya dozası, yoluxma yolu və növ baryerlərindən.
Prionla yoluxma yolları xəstəliyin inkşafinda mühüm rol oynayır:
İnfeksion dozanın və daxil olma yolunun eksprementdə mühum əhəmiyyəti vardır. Belə ki, sıçovulları oral yolla yoluxdurmaq üçüç intraserebral yoluxdurmadan 200 000 dəfə artıq doza tələb olunur.
Növ baryerləri müxtəlif canlılar üçün müxtəlifdir. Labarator heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, xəstəliyin inkubasiya dövrü çox uzundur. Belə ki, birinci dəfə infeksiyon doza ilə yoluxdurduqdan sonra nəticə almaq üçün çox gözləməli olursan, lakin təkrar yeridildikdən sonra inkubasiya dövrü hər dəfə azalır. Bu da müxtəlif canlılar üçün müxtəlif olduğuna görə buna növ baryeri deyirlər.
Alimentar yoluxmada prionlar Peyer düyüncüklərindən limfoid hüceyrənin daxilinə keçir. Oradan isə digər retikuloendotelial sistemin hüceyrələrinə (limfa düyünlərinə, dalağa və udlaq badamcıqlarına) daxil olur. Bu orqanlarda prionların az da olsa replikasiyası baş verir. İmmunogenez orqanlarıdan prionlar yaxınlıqdaki sinir hüceyrələrinin aksonlarına keçir. Akson olan sahədə onlarin əhəmiyyətli dərəcədə replikasiyası baş verir. Kritik konsentrasiyada onlar sinir çıxıntıları ilə onurğa beyninə oradan isə baş beyinə daxil olur. Dəri altına daxil edildikdən sonra 1 həftəyə dalağa, dalağdan limfa düyünlərinə 5–13 həftəyə, oradan onurğa beyninə 13–17 həftəyə, baş beyinə 17–19 həftəyə çatır. Baş beyində patoloji dəyişikliklər 25 həftədən, kliniki əlamətlər isə 34 həftədən sonra baş verir. Bütün zədələnmiş orqanlarda infeksion hissəcik 10 milyona qədər ola bilər, bu da 1q edir.
PrPSC orqanizimə daxil olduqdan sonra endositoz prosesin ilə hüceyrə daxilinə toplanır. İmmunoelektron-mikroskopik tədqiqatlar göstərir ki, PrPSc-nin hüceyrədə toplanması ikincili lizosom səviyyəsində baş verir, burada da coxlu fosfolipidlər olur. PrPSC-nin lizosomda yığılması onu zədələyir. Zədələnmiş lizosomda olan fermentlər sitozola cıxdıqda hüceyrənin digər strukturlarıni zədələyir bu da hüceyrənin məhv olması ilə nəticələnir. Məhv olmuş hüceyrədən çıxmış PrPSc yenidən digər hüceyrələrdə olan PrPC-ləri konfarmasiyon dəyişikliyə uğradaraq onların daxilində toplanir. PrPSc-hüceyrədaxili toplanması neyronların süngərvari distrofiyasına, sinir hüceyrələrinin ölməsinə, astrositoza gətirib çıxarır. Bu da prion xəstəliklərinin neyromorfologiyasınin əsasını təşkil edir.
Prion xəstəliklərinin patomorfologiyası mikroskopik olaraq 4 yerə bölünür:
Makroskopik olaraq isə beyin kütləsinin əhəmiyyətsiz dərəcədə azalmasi müşahidə olunur. TSE mikroskopik əsasinda boz maddə neyronlarının çıxıntılarında vakuollaşma, astroqlioz (astrositoz) və beyində aqreqatların çökməsi, mielinsizləşmə durur. PrP-nin neyronal itirilməsi sinir toxumasının apaptozu (hüceyrənin proqramlaşdırılmış ölümü) ilə nəticələnir. Bu da MSS-nin funksiyalarin pozulmasına gətirib çixarir. Mikroskopla baxdıqda coxlu oval vakuollar görünür.(1–50 mkm ölçüdə). Onlar ayrı-ayrı və qrup halında ola bilər. Parafinli toxumanın kəsiyində mikroskopik olaraq boşluqlar görünür. Hemotoksilin-eozinlə rəngləndikdə isə kiçik dənələr formasında görünə bilir. Prion xəstəlikləri zamanı beyində əsas zədələnən hissə qabiq nahiyyəni 3–4-cü qati olur. Adi halda onlar eozonofil dairələr formasında görünür. Bəzən onurağa beynində də motoneyronlarin azalması da müşahidə olunur.
Klinikası
Prion xəstəliklərinin klinikasi zədələnmə nahisindən aslı olaraq müxtəlif ola bilər:
Prion xəstəliklərinə diaqnoz qoymaq çox çətindir. Çünki qanın və onurğa beyin mayesində heç bir əhəmiyyətli dəyişiklik olmur, iltihab reaksiyası baş vermir. Elektroensefaloqram da normadan fərqlənmir. Kliniki diaqnozu ancaq MSS-nin histopataloji müayinəsində təstiqləmək olar. (neyronların süngərvarı vakuollaşması, iltihab əlamətləri olmadan astrositlərin və qliyaların proloferasiyası).
TSE xəstəlikləri qrupuna aşağıdakılar aid edilir:
Səhihi-Buxari
Səhihi-Buxari (صحيح البخاري) — Əhli Sünnənin hədis ədəbiyyatında ən güvənilən hədis kitabları olaraq qəbul edilən altı kitabdan ("Kutubi Siddə"-dən) və ən güvənilən səhih hədis kitabları olaraq qəbul edilən iki kitabdan ("Səhiheyn"-dən) biridir. Əhli Sünnə məzhəbi tərəfindən ən etibarlı hədis kitabı olaraq qəbul edilir.
Müəllifi Buxaridir. Əsərin əsil adı "əl-Camius-Səhih" (Yəni səhih hədislərin cəmi) olsa da müəllifinə nisbətlə "Səhihi-Buxari" olaraq anılır.
Müəllif
Əbu Abdullah Məhəmməd ibn İsmayıl ibn İbrahim ibn əl-Mugirə ibn Mərdəzbəhə əl-Cufi Əl-Buxari 810-cu ildə Buxarada doğulmuşdur. Xorasan, İraq, Hicaz və başqa yerlərə səfər etmiş və hədis toplamışdır. Buxari 869-cu ildə Səmərqənddə vəfat etmişdir. Müslim ibn Həccac, Əbu Davud, Tirmizi, Nəsai və b. alimlər ondan hədis rəvayət etmişlər.
Əsər
Kitab cildlərə bölünür (cildlərin sayı nəşr edildiyi zamana, məkana və nəşriyyata görə dəyişir). Hər cilddə kitablar və hər kitabda da bablar var. Hər kitabda, kitaba uyğun bablar və hər babda da mövzuya uyğun hədislər vardır. Ümumilikdə isə əsər 9082, 7593 və ya 7397 hədisdən ibarətdir. Əsər 9-cu yüzillikdə alim Əbulabbas Zeynəddin Əhməd ibn Abdullətif əş-Şərci əz-Zəbidi tərəfindən "Ət-Təcrîdü's-Sarîh li-Əhâdîsi'l-Câmii's-Səhîh" adı ilə yenidən tərtib olunmuş, və tərtib zamanı təkrar hədislər çıxarılmışdır. Hal-hazırkı bir çox "Səhihi Buxari" kitabları da məhz onun tərtibi olan versiyanın təkrar nəşr və tərcümələridir.
Kitabları (Bölmələri)
Nəşrləri
Kitab ərəb dilində bir neçə dəfə nəşr olunub :
Kitab müxtəsər şəkildə Azərbaycan dilinə tərcümə olunub və nəşr olunub :
Kitab özbək dilinə tərcümə olunub, dörd cilddə nəşr edilib:
Drosera stricticaulis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Drosera subhirtella
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Komoran adası
Komoran adası — Arafur dənizində Yos-Sudarso adasından cənub-şərqdə, Yeni Qvineyadan isə cənub-qərbində yerləşir. İnzibati baxımından İndoneziyanın Papua vilayətinə daxildir. Həm Yos-Sudarso həm də Yeni Qvineyadan 1,7 km enə malik boğazla ayrılır. Avstraliyadan 475 km aralıda qərarlaşır. Relyefi düzəndir. Maksimal hündürlüyü 10 metrdir. Ada teropik bitkilərlə örtülüdür. Sahəsi 695,3 km²; sahil xətdinin uzunluğu 115,8 km-dir.
adada 220 nəfər yaşayır. Yeganə yaşayış məntəqəsi adanın cənubunda yerləşir.
XAMPP
thumbnail|300px|XAMPP logosu
XAMPP (Extended Apache/MySQL/PHP/Perl) — Web server proqram təminatı.
Xampp server ile kompüterə PHP, MySQL, Perl, Apache, FaylZilla və MercuryMail kimi sistemlər quraraq hazır web server yaradılır. XAMPP serverdə phpMyAdmin də qurulu gəlir.
Etimologiya
XAMPP sözündəki
Komponentləri
XAMPP 1.8.3-4 Windows üçün:
XAMPP 1.8.3-4 Linux üçün:
Şəriflilər
Şərifli soyu — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.
Tarixi
Şərifli soyu Seyidli oymağının sayılıb-seçilən bəy nəslidir. Şərifli soyu kök etibarilə Seyidli oymağına mənsubdur. Bu soya Hüseyn bəyin övladları da deyilir. Soyun bəzi övladları Şərifli soyunun nümayəndələri kimi tanınır. Hüseyn bəy XVIII əsrdə yaşamış, Seyidli oymağının adlı-sanlı bəyi olmuşdur. Seyidli oymağında anadan olmuş Hüseyn bəy, XVIII əsrin sonlarında vəfat etmişdir. Hüseyn bəyin Şirin bəy, Şərif bəy adlı oğlanları var imiş.
Hüseyn bəyin böyük oğlu Şirin bəyin Əsəd bəy, Məmmədqasım bəy, Şükür bəy adlı övladları Seyidli oymağında yaşamışlar. Şirin bəyin nəslinin övladları tarixin müxtəlif zamanlarında Qarabağın sayılan hörmətli şəxslərindən olmuşlar.
Hüseyn bəyin ikinci oğlu Şərif bəydir. Şərif bəy Seyidli oymağında anadan olmuşdur. Şərif bəy dövrünün qoçaq, cəsarətli insanlarından idi. O, Seyidli oymağının hörmətli bəylərindən sayılırdı. Şərif bəyin Qasım bəy, Xurşud bəy adlı övladları olmuşdur.
Şərif bəyin böyük oğlu Qasım bəy də sələfləri kimi Seyidli oymağının sayılıb-seçilən bəylərindən idi. Qısa ömür yaşamış Qasım bəy Seyidli oymağının Qazılı soyundən olan Məhəmmədalı bəy Qazılının ortancıl qızı Mənzər xanımla ailə həyatı qurmuş, İldırım, Çərkəz, Ildız adlı üç ovladı olmuşdur.
Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixində silinməz iz qoymuş İldırım xan və Çərkəz bəy qardaşları Mənzər xanımla Qasım bəyin övladlarıdırlar.
Qarabağın sayılıb-seçilən nüfuzlu bəylərindən olan İldırım xan və Çərkəz bəy qardaşları öz silahdaşları ilə Şuşada vəhşiliklər törətmiş ermənilərə qarşı uzun illər silahlı mübarizə aparmışlar. Neçə-neçə tarixi şəxsiyyətlər məhz bu iki qardaşın igidliyi sayəsində sağ qala bilmişlər.
Qasım bəyin qızı Ildız xanım qardaşları İldırım xan və Çərkəz bəy kimi Qarabağda qeyrətli, qoçaq, cəsarətli, savadlı şəxs kimi tanınmış, Seyidli oymağının ictimai həyatında da yaxından iştirak etmişdir. Ildız xanım qardaşlarına kömək edərək bir neçə tarixi şəxsiyyətin həyatının xilasında əhəmiyyətli rol oynamışdır. Ildız xanım 1945-ci ildə faciəli şəkildə həlak olmuşdur.
Şərif bəyin kiçik oğlunun adı Xurşud bəydir. Xurşud bəyin oğlu Fərhad bəy Şərifli nəslinin oxumuş, qoçaq insanlarından sayılırdı. O, əmisi oğlanları İldırım xan və Çərkəz bəy qardaşlarının silahdaşı kimi ermənilərə qarşı döyüşlərdə iştirak etmişdir. Fərhad bəy 1931-ci ildə Seyidlidə vəfat etmişdir.
Ildız xanım Fərhad bəylə ailə həyatı qurmuş, Yelmar adlı yeganə övladı olmuşdur. Meşə torpaqşünaslığı üzrə Azərbaycanın tanınmış alimi, kənd təsərrüfatı elmləri namizədi Yelmar Şərifov Ildız xanımla Fərhad bəyin övladıdır.
İmamzadə türbəsi (Gəncə)
Gəncə imamzadəsi və ya Göy imam — Gəncə şəhəri yaxınlığında, Qədim Gəncə ərazisində yerləşən və Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğuna daxil olan dini memarlıq kompleksidir. Kompleks imam Məhəmməd Bağırın VIII əsrdə vəfat etmiş oğlu İbrahimin məzarı üzərində ucaldılmış türbə ətrafında formalaşmışdır.
Kompleksin əsas tərkib hissəsi türbə binası və qəbiristanlıqdan ibarətdir. Bununla yanaşı, əsas türbə günbəzi ilə bərabər ətrafda daha yeddi günbəzin, məscidin, karvansara tipli evlərin, abidəyə giriş darvazası üzərindəki günbəzin (sayca doqquzuncu günbəz), ornamentləri və kitabələri olan başdaşılarının, sərdabə-türbə tipli qəbirüstü abidələrin, hovuz və digər yardımçı tikililərin mövcudluğu Gəncə imamzadəsinin memarlıq quruluşunu formalaşdırır. Türbənin inşasında qırmızı kərpicdən istifadə olunmuş, Arran memarlıq məktəbi üçün səciyyəvi olan cəhətlər tətbiq edilmişdir. Mərkəzi günbəzin sağ və sol tərəfində yerləşən kiçik günbəzli hücrələr isə daha sonrakı dövrdə — ehtimal ki, XIII–XIV əsrlərdə abidəyə əlavə edilmişdir. Həmin hücrələrin hər birincə ağ və mavi şirli kaşı ilə işlənmiş nəfis mehrablar vardır.
Gəncə xanı Cavad xan Ziyadoğlu Qacarın hakimiyyəti dövründə (1786–1804) türbədə əsaslı təmir işləri aparılmış, görülən işlərə saray memarı Kərbəlayi Sadıq rəhbərlik etmişdir. 2010–2016-cı illərdə İmamzadə kompeksində əsaslı yenidənqurma və restavrasiya işləri aparılmış, kompleksə gedən Gəncə-Zazalı yolu yenidən qurulmuşdur. Ümumilikdə İmamzadə türbəsinin bərpasına 31 milyon manat, yolun təmirinə isə 17 milyon manat xərclənmişdir.
İnşası
200px|thumb|left|Türbə daxilində yerləşən və İmam Məhəmməd Bağırın oğlu Şahzadə İbrahimə aid olmasına inanılan məzar Gəncə imamzadə türbəsinin yerində ilk tikilinin inşa olunması tarixi bizim eranın VIII əsrinə təsadüf edir. Şiə İslamının müqəddəs şəxsiyyətlərindən biri hesab edilən beşinci şiə imamı Məhəmməd Bağırın övladları bəhs edilən dövrdə İslam peyğəmbəri nəslinin nümayəndələrinə qarşı təqiblər həyata keçirən Əməvilər xilafəti (661–750) rəhbər dairələrinin əməllərindən can qurtarmaq üçün İrana və Azərbaycanın şəhərlərinə üz tutmuşlar. Bunlardan iki qardaş şahzadə İbrahim və İsmayıl Bərdəyə və Gəncəyə üz tutmuş, lakin bir müddət sonra düşmənləri onları tapmış və qətlə yetirmişlər.
Şahzadə İsmayılın vəfatından sonra Bərdədə imamzadə ucaldıldığı kimi, Gəncədə də şahzadə İbrahimin şəhadətə yetməsindən sonra onun məzarı üzərində türbə inşa edilmişdir. Gəncə imamzadə türbəsinin daxili hissəsində, iç divarından aşkar olunmuş kitabədə bu məsələ ilə bağlı mühüm tarixi fakt əks olunmuşdur. Görkəmli tədqiqatçılar – arxeoloq İshaq Cəfərzadə və epiqrafika sahəsində əhəmiyyətli tədqiqatların müəllifi olan professor Məşədixanım Nemət tərəfindən tədqiq olunmuş bu yazı aşağıdakı kimi oxunmuşdur:
O, Allah əbədidir. Bu, İmam Məhəmməd Bağırın – ona salam olsun – oğlu mövlana İbrahimin müqəddəs məkanı (yerləşmiş) şərəfli (cənnət) bağıdır. Öz babasının köçməsindən 120 il sonra vəfat etmişdir – Allahın ona salavatı olsun
Bu kitabə İmamzadə türbəsinin birinci mərtəbəsində, abidənin iç divarına hörülmüş kiçik mərmər lövhədən ibarətdir. Kitabədəki yazılar ərəbcədir. Burada əks olunmuş dəqiq xronoloji göstərici hicri tarixlə 120-ci ildir. Miladi təqvimdə qeyd olunan tarix 739–740-cı illərə təsadüf edir. Məhz bu baxımdan Gəncə imamzadə türbəsinin ilkin inşa olunma tarixi şahzadə İbrahimin vəfat etdiyi dövrlə bağlıdır və abidə haqlı olaraq erkən orta əsrlər dövrünün ən dəyərli memarlıq nümunələrindən biri hesab edilir. Gəncə imamzadə türbəsinin bəhs olunan dövrdə olmuş görkəmi müasir xarici görünüşü kimi möhtəşəm deyildi. Yalnız müəyyən müddət sonra Gəncə imamzadəsinin yenidən bərpası, ətrafında abadlaşdırma, yenidənqurma tədbirlərinin həyata keçirilməsi nəticəsində abidə böyük bir kompleksə çevrilməyə başlamışdır.
Vəqf kimi fəaliyyəti
"Gəncə-Qarabağ əyalətinin 1593-cü ilə aid icmal dəftəri" adlı sənəddə bəhs edilən ərazidə dörd vəqfin olduğu öz əksini tapmışdır: Şeyx Nizami Gəncəvi vəqfi, İmamzadə vəqfi, Şeyx Siracəddin vəqfi və Şeyx İzzəddin vəqfi. Bunlardan ikisi – Şeyx Nizami Gəncəvi vəqfi və İmamzadə vəqfi Gəncə ərazisində fəaliyyət göstərmişdir. Şeyx İzzəddin vəqfinin Kürəkçay ətrafındakı torpaqları əhatə etdiyi və Gəncə qəzasının tərkibinə daxil olduğu, Siracəddin ağa və yaxud Şeyx Siracəddin vəqfinin isə Qarabağ ərazisindəki Dizaq, Arazbar və Həkəri nahiyələrinin torpaqlarını ehtiva etdiyi qeyd olunmuşdur.
Gəncə-Qarabağ əyalətinin icmal dəftərində İmamzadə türbəsi vəqfinin illik gəlirinin 5308 axça olduğu qeyd edilmişdir. Bütün bu gəlirin isə müvafiq olaraq "təamiyyə", "təvliyyət", "qurban", "türbədarlıq", "cibayət", "fərraşiyyə" şəklində təmənnasız surətdə insanların, ehtiyacı olanların tələbatlarının ödənilməsinə sərf edildiyi məlumdur.