cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gizlənpaç (film, 2016)
Gizlənpaç  — rejissor Elmir Süleymanovun 2016-cı ildə çəkdiyi romantik komediya filmi.
Almaniya Cənub-Qərbi Afrikası
Almaniya Cənub-Qərbi Afrikası 1884–1919-cu illərdə Almaniya İmperiyasının müstəmləkəsi olduğu dövrdə indiki Namibiya dövlətinin adıdır.
Gizlənpaç (film, 2016)
Məzmun
Filmdə bir-birini sevən iki gənc — Fərid (Müşfiq Şahverdiyev) və Günelin (Zarina Qurbanova) məhəbbəti fonunda bir sıra maraqlı hadisələr baş verir. Lakin sonda gənclər bir-birinə qovuşur.
Almaniya Cənub-Qərbi Afrikası
Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Cənubi Afrika Respublikasının qoşunları alman qüvvələrini məğlub edərək regionu ələ keçirdirlər. Bunun ardınca 1921-ci ildə Millətlər Liqasının qərarı ilə region Cənubi Afrikanın mandatına keçdi.
Landsberq həbsxanası
sağ|250px|thumb|Landsberq həbsxanasının girişi
Landsberq həbsxanası Almaniyanın Bavariya əyalətinin Landsberg am Lech şəhərində (Münhendən 65 kilometr qərbdə və Auqsburqdan 35 kilometr cənubda) yerləşən qala və həbsxanadır. Bu, həm də Adolf Hitlerin başçılıq etdiyi nasist partiyasının uğursuz Pivəxana qiyamından sonra Adolf Hitler və Rudolf Hessin saxlandığı yerdir.
Həsənəveyhid
Tarixi
Bu sülalənin adı Bərzikani qəbiləsindən olan ilk hökmdarı Həsənveyh ibn Hüseynin adı ilə bağlı idi. Buyidlər sülaləsinin vassalı olan Həsənveyh onları Samanilərə qarşı dəstəklədi ki, bu da ona bir qədər güc qazandırdı. Luristanın, Dinavar, Nəhavənd və Həmədanın böyük hissəsini nəzarətdə saxlayırdı və o dərəcədə güclü idi ki, Buyidlər onu narahat etməkdən çəkinirdilər. Həsənveyhin təsiri bir müddət sonra Azərbaycana da çatdı.
979-cu ildə ölümündən sonra oğlu Bədr ibn Həsənveyh hökmdar oldu və nizam-intizam yaratmaq, güclü maliyyə idarəsini inkişaf etdirmək, dağlarda yollar və bazarlar tikmək, onun ərazisindən keçən zəvvarların təhlükəsizliyini təmin etmək və sikkə vurmaq kimi mühüm işlər gördü. O da atası kimi Buyidlərə beyət etməyə davam etdi.
Bədr ibn Həsənveyhi 1014-cü ildən etibarən nəvəsi Zahir əvəz etdi, lakin Buyid Şəms əd-Dövlə tərəfindən qovulduğu və öldürüldükdən qısa müddət sonra hakimiyyəti yalnız bir il saxladı. Ənnazilər onun qərb ərazisinin böyük hissəsini ələ keçirdilər və onların bilavasitə varisləri oldular. Şərq hissələri Buyidlər, cənub hissələri isə Kakuyilər tərəfindən ələ keçirildi. Əvvəllər Həsənveyhilərin əlində olan bütün ərazilər sonda Toğrul tərəfindən alındı.
Matsumae qəsri
– Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Matsumae şəhərində yerləşən qəsr. Yaponiyanın ən şimalda yerləşən qəsridir. Hokkaydoda yerləşən yeganə ənənəvi Edo üslubunda tikilmiş qəsr olan Matsumae qəsri eyniadlı klana məxsus olmuşdur.
Tarix
Qəsr ilk öncə 1606-cı ildə Matsumae Yoşihiro tərəfindən Tokuqava şoqunatının klanından bölgəni qorumaq (xüsusilə şimaldan Aynu barbarlarından) tələbindən sonra tikdirmişdir. 1637-ci ildə yanğına məruz qalıb, 1639-cu ildə yenidən tikilib. Bir zamanlar Hokkaydodan bütün Yaponiyaya keçid bu qəsrdən nəzarət edilirdi.
Hazırda bütün qəsr ərazisi ictimai park kimi istifadə olunur.
Proqres Niderkorn FK
"Proqres Niderkorn" FK — Lüksemburqun Niderkorn şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu.
Tarixi
"Proqres Niderkorn" futbol klubu 1919-cu ildə yaranıb. Almaniyanın İkinci dünya müharibəsinin gedişində Lüksemburqu işğal etməsi nəticəsində "Proqres" 1942—43 mövsümündə "Niderkorn" adı altında Qauliqada (Prussiyanın Reyn bölgəsinin mərkəzi və cənubi bölgələrinin çempionatı) iştirak edib və ikinci pilləni tutub. Üç dəfə Lüksemburq çempionatının, dörd dəfə isə ölkə kubokunun qalibi olan "sarı-qaralar" ən yaxşı dövrlərini 1970-ci illərin sonu, 80-ci illərin əvvəllərində yaşayıblar. Komanda 1981-ci ildən bəri çempion ola bilmir. "Proqres" son mövsümü çempion "Düdelanj"ın 5 xal gerisində, ikinci pillədə bitirib.
"Proqres" ev oyunlarını 2 min 800 nəfər azarkeş tutumuna malik "Yos Haupert" stadionunda keçirir. Niderkorn təmsilçisinin oyunlarını orta hesabla 710 azarkeş izləyir.
Avrokuboklarda çıxışı
İndiyə kimi avrokuboklarda 15 oyun keçirən "Proqres"in aktivində 1 qələbə, 2 heç-heçə, 12 məğlubiyyət var. 3 dəfə fərqlənən komanda qapısında 42 qol görüb. "Proqres" avrokuboklardakı yeganə qələbəsini Şotlandiyanın "Reyncers" klubu üzərində qazanıb. Lüksemburq klubu UEFA Avropa Liqasının 2017— 2018 mövsümünün I təsnifat mərhələsində səfərdə 0:1 məğlub olduğu Qlazqo təmsilçisinə doğma meydanda 2:0 hesabı ilə qalib gələrək mübarizədən kənarlaşdırmışdı.
Turnir üzrə nəticələri
22 iyul 2018 tarixində yenilənib.
Fleetway Publications
"IPC" jurnalı komikslərinin hüquqları "Fleetway Publications" adı altında Robert Maksvellə satmışdır. "Egmont UK" şirkəti "Fleetway Publications" nəşriyyatını Maksvelldən satın almış və öz nəşriyyatları olan "London Editions" ilə birləşdirmiş, "Fleetway Editions" nəşriyyatını təsis etmişdir, ancaq 2002-ci ildə "Fleetway" adı nəşriyyatın nəşr etdiyi komikslərdə verilməməyə başlamışdır.
Hadamar
Hadamar, Almaniyada Hessen əyalətində yerləşən şəhərdir. Əhalisi 31 dekabr 2010-cu ilin statistikasına görə 12,246 nəfərdir.
Nicat Həsənquliyev
Nicat Aydın oğlu Həsənquliyev (9 dekabr 1989; Ağdam rayonu, Azərbaycan SSR — 26 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Nicat Həsənquliyev 1989-cu il dekabrın 9-da Ağdam rayonunun İsmayılbəyli kəndində anadan olub. Ailəli idi. Bir övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Nicat Həsənquliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Hadrut qəsəbəsinin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Nicat Həsənquliyev oktyabrın 26-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Həsənquliyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Həsənquliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Təkəlik dağı
Təkəlik dağı – Sahbuz гayonu ərazisində dağ (hünd. 2892,5 m). Dərələyaz silsiləsi nin suayırıcısındakı Keçəldağ yüksəkliyindən (hünd. 3118,9 m) cənub-şərqə istiqamətlənmiş eyniadlı qolunda zirvə. Naxçıvançayın Qışlaqsu qolunun mənbə hissəsində, Yuxarı Qışlaq kəndindən 3,5 km şimal-şərq dədir. Erkən Pliosen maqmatizminin törəmələri olan andezit, andezit-dasit və dasitlərdən ibarət eyniadlı subvulkanik kütləyə uyğun gələn sıldırım yamaclı, günbəzvari yüksəklikdir. Yamaclarında eyniyaşlı Biçənək lay dəstəsinin andezit, andezit-dasit lavaları və piroklastolitləri və onları yarıb çıxan daha kiçik, eynitərkibli intruziv kütlələr açılır. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmenti nin şimal-şərq cinahına aid Batabat-Qanlıgöl əyilməsinin hüdudlarında yerləşir.
Dris Beytart
Dris Beytart — "Drupal"ın yaradıcısı.
Həyatı
Dris Beytart 19 noyabr 1978-ci ildə Belçikanın Antverpen şəhərinin Vilreyk hissəsində anadan olmuşdur.
Beytart 2000-ci ildə Antverpen Universitetində informatika sahəsində magistr dərəcəsinə yiyələnib. Elə həmin ildə ən böyük layihəsini – "Drupal"ı təqdim edib.
Bundan sonra 2003-cü ilə qədər özəl sektorda işləyib.
Dris Beytart 2007-ci ildə Drupal-a əsaslanan layihələrin və xidmətlərin ticarət dəstəyinə yönəldilmiş "Acquia" firmasını yaradıb.
Beytart 2008-ci ildə Belçikanın Gent Universitetində doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib və informatika və cihazqayırma ("Computer Science and Engineering") sahəsində doktorluq dərəcəsinə layiq görülüb.
Həmin ildə istehsalçı veb-saytlarda spam üçün filtr kimi işləyən "Mollom" adlı yeni layihəsini təqdim edir. "Mollom"un tətbiq edilmiş spam-filtr kombinasiyası və CAPTCHA serveri spamı məhv edir. Hazırda 59 mindən artıq veb-sayt Mollom xidməti ilə qorunur.
Muzeyşünaslıq
Muzeyşünaslıq, Muzeologiya və ya muzey elmi muzeylərin təşkili, muzeylərin kolleksiyalarındakı əsərlərin qorunması və sərgilənməsi ilə məşğul olan bir elm sahəsidir.
Dris Beytart
Həyatı
Beytart uğurlu fəaliyyətinə görə bir neçə dəfə müxtəlif mükafatlar layiq görülüb. O, 2008-ci ildə, 35 yaşında 35 innovator reytinqinə daxil edilərək "Young Entrepreneurs of Tech" adlandırılıb.
Muzeyşünaslıq
Muzeylərdə əsərlərin qorunması və nümayiş etdirilməsi üçün ağıl və elmi əsas götürmək məqsədi daşıyan ilk tədqiqatlar XVII əsrin sonlarında Fransada, Angiviller qraflığının rəhbərliyi altında başlamışdır. Luvrdakı Böyük Qalereyada yer alan kral kolleksiyasının əsərlərinin xalqa təqdim edilməsi istənilirdi. İnqilabdan sonrakı mühit muzeyşünaslıq ilə bağlı tədqiqatlara müsbət təsir göstərdi. Bu işlər İmperiya dövründə inkişaf etdi və sonra Avropaya yayıldı. Napeleon Muzeyinin direktoru Vivant Denon bu işləri birləşdirərək koordinasiyanı təmin etmişdir. XIX əsrin ikinci yarısında muzeologiyaya dair ən əhatəli tədqiqatlar Almaniyada aparılmışdır. Berlin Muzeylərinin direktoru olan və 1903-cü ildə Kaiser Friedrich Muzeyini yaradan Wilhelm von Bode tədqiqatları daha da sürətləndirmişdir. XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Amerikada yeni muzeylərin inşası nəticəsində aparılan tədqiqatlar müəyyən bir texniki sistemə söykənirdi. Muzeologiya üzrə tədqiqat və metodlardakı birlik Birinci Dünya müharibəsindən sonra yaradılan Beynəlxalq Muzeylər Departamenti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu agentlik Millətlər Cəmiyyətindən doğan İntellektual Əməkdaşlıq İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərirdi və Fransız dilində Mouseion adlı xüsusi bir jurnal da nəşr etdirirdi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra, muzeylərdə olan peşəkar insanları bir araya gətirən Beynəlxalq Muzeylər Şurası (ICOM) adlı bir şura yaradılmışdır. UNESCO tərəfindən də tanınan bu şura ilk iclasını Parisdə həyata keçirmişdir. Dərnəyin apardığı işlər nəticəsində Mouseion jurnalının davamı olan Museum jurnalı nəşr olunur.
Dris Beytart
"Drupal" layihəsi
Dris Beytart 2000-ci ildə "Drupal" layihəsini istifadəyə verir. Belə ki, Antverpen Universitetinin bir neçə tələbəsi internetə çıxış üçün ümumi ADSL-modemdən istifadə edirlər və Dris bu kiçik lokal şəbəkəsinin istifadəçilərinin ünsiyyəti üçün daxili sayt yaradır.
Müsahibələrinin birində Beytart həmin dövrü belə xatırlayır:
"Mən universitetdə oxuduğum zaman PHP və MySQL kimi texnologiyalar haqqında daha çox öyrənmək istəyirdim. Həmçinin, tələbələr üçün daxili mesajlaşma sisteminə ehtiyacın olduğunu hiss edirdim. Nəhayət, mən sadə bir mesaj board yazdım. Onu bitirdikdən sonra, daxili mesaj boardı internet üzərindən hərəkət etdirmək qərarına gəldim."
Beytart layihə barədə fikirlərini davam etdirərək qeyd edir:
"Mən saytı kənd və ya kiçik şəhər anlamına gələn "dorp" ingilis sözü ilə adlandırmaq istəyirdim. Lakin qeydiyyatdan keçirən zaman kiçik səhvə yol verdim, adı "drop" (damcı) olaraq qeyd etdim. İlk olaraq bunu görəndə çox təəccübləndim, lakin sonradan adı elə bu cür saxlamağa qərar verdim".
Ouqen Fişer
Eugen Fischer alman tibb, antropologiya və yevgenika professoru və Nasist Partiyasının üzvü idi. O, Kayzer Vilhelm adına Antropologiya, İnsan İrsiyyəti və Yevgenika İnstitutunun direktoru, həmçinin Berlindəki Frederik Uilyam Universitetinin rektoru olmuşdur.
Fişerin ideyaları Nasist Partiyasının alman irqi üstünlüyünə olan inamının düzgünlüyünü ifadə edən 1935-ci il Nürnberq qanunlarını lazımi informasiya ilə təmin etdi. Adolf Hitler 1923-cü ildə həbsxanada olarkən Fişerin əsərlərini oxumuş və özünün “Mein Kampf” (Mənim Mübarizəm) manifestində saf ari cəmiyyəti idealını dəstəkləmək üçün Fişerin qəzəbli fikirlərindən istifadə etmişdir.
Bioqrafiyası
Fişer 1874-cü ildə Karlsruedə, Baden Böyük Hersoqluğunda anadan olub. Berlin, Frayburq və Münhendə tibb, folklorşünaslıq, tarix, anatomiya və antropologiya üzrə təhsil alıb. 1918-ci ildə Frayburq Universitetinin tərkibində olan Frayburq Anatomiya İnstitutuna daxil oldu.
1933-cü ildə Fişer Almaniya universitetlərinin və liseylərinin professorlarının Adolf Hitlerə və Nasional Sosialist Dövlətinə sadiq qalacağına söz verdi.
1933-cü ildə Adolf Hitler onu Berlindəki Frederik Uilyam Universitetinin, indiki Humboldt Universitetinin rektoru təyin etdi. Fişer 1942-ci ildə universitetdən təqaüdə çıxdı. Otmar Freiherr von Verschuer Fişerin tələbəsi idi.[6][7]
Üçüncü Reyxin soyqırım proqramındakı rolunu ağartdığı güman edilən xatirələrini müharibədən sonra tamamlamışdır. 1967-ci ildə vəfat etmişdir.
İlkin vaxtlardakı əsərləri
1906-cı ildə Fişer Almaniya Cənub-Qərbi Afrikasında (indiki Namibiya) çöl tədqiqatları aparmışdır. O Basterləri, həmin ərazidə yerli qadınların (Hottentotlar) uşaqları olan alman və ya Boer kişilərinin övladlarını tədqiq etmişdir. Onun tədqiqatları “qarışıq nikah”ın qadağası və “qarışıq irq”in qarşısının alınması çağırışı ilə yekunlaşıb. Buraya Herero və Namakva xalqları arasında qeyri-etik tibbi təcrübələr daxildir. Qarışıq evliliklərin, hazırkı Mischling nəsillərinin Almaniya üçün faydalı ola biləcəyini iddia edərkən, onların çoxalmağa davam etməməsini təklif etmişdir. Onun tövsiyələrinə əməl edildi və 1912-ci ildə Alman koloniyaları arasında irqlərarası nikah qadağan edildi. Nasist Almaniyasında yəhudilərlə apardığı təcrübələrin xəbərçisi kimi o, qismən Herero və Namaka Soyqırımı zamanı Namibiyada Afrika müharibə əsirləri üzərində aparılan tibbi təcrübələr sayəsində işi üçün sümüklər və kəllələr əldə etmişdir.
Bu əsərdə onun irqi təmizliyin mühafizəsi ilə bağlı ifadələri gələcək Alman irqi qanunvericiliyinə, o cümlədən Nürnberq qanunlarına təsir göstərmişdir.
1927-ci ildə Fişer İsveçrənin Cenevrə şəhərində keçirilən Ümumdünya Əhali Konfransında məruzəçi kimi iştirak etmişdir.
Nasist Almaniyası
1937-1938-ci illərdə Fişer və həmkarları Nasist Almaniyasında Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Almaniyanın qərb hissələrini işğal etmiş Franko-Afrika əsgərlərindən olan 600 uşağı təhlil etdilər; daha sonra uşaqlar sterilizasiya edildi.
Fişer 1940-cı ilə qədər rəsmi olaraq Nasist Partiyasına qoşulmadı. Halbuki o, əvvəllər Nasional Sosialistlər arasında nüfuz sahibi idi. Adolf Hitler 1923-cü ildə həbsxanada olarkən onun “İnsan irsiyyətinin və irq gigiyenasının prinsipləri” adlı ikicildlik əsərini (ilk dəfə 1921-ci ildə nəşr olunmuş və Ervin Baur və Fritz Lenz ilə birgə yazılmışdır) oxumuş və onun ideyalarından “Mein Kampf” kitabında istifadə etmişdir.
Nasist rejimi altında Fişer irqi mənşəyi müəyyən etmək üçün istifadə edilən fizioloji xüsusiyyətləri inkişaf etdirdi və Fişer-Saller şkalası hazırladı. O, komandası ilə birlikdə qaraçılar və afrikalı almanlar üzərində təcrübələr apararaq, onların qanını götürərək və kəllə sümüyünü ölçməklə nəzəriyyələrinə elmi əsaslar tapdı.
1944-cü ildə Fişer, dostu Martin Heideggerin Volkssturm milislərində xidmətdən çıxarılmaması üçün müdaxilə etmişdir. Ancaq Fişerin məktubu gələndə Haydegger xidmətdən uzaqlaşdırılmışdı.
Cill Bayden
Cill Bayden – ABŞ-nin 46-cı prezidenti Co Baydenin həyat yoldaşı; ABŞ-nin birinci xanımı.
Təknə dağı
Təknə dağı – Şahbuz rayonu ərazisində dağ (hünd. 1949,0 m). Dərələyəz silsiləsi ndən cənub a ayrılan eyniadlı qolun suayırıcısında zirvə. Gərməçataq kəndindən 2,3 km сənub-şərq dədir. Orta Paleosenin Zeland mərtəbəsinə aid Türkeş lay dəstəsinin bazal konqlomeratlarından təşkil olunmuş cənub-şərq yamacı sıldırımlı, konusvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz  seqment inin şimal-qərb qurtaracağında, onun şimal-şərq cinahına aid Yuxarı Buzqov sinklinalının cənub-qərb qanadında yerləşir.
Corc Tabori
Corc Tabori (Tábori György; ) — macar teatr rejissoru, yazıçısı və ssenaristi.
Həyatı
Corc Tabori 1914-cü ildə Budapeşt də yəhudi əsilli ailədə anadan olmuşdur. Atası Auşvitz həbs düşərgəsi ndə öldürülən, anası və qardaşı Nasist idarəçiliyindən qaçan Corc Tabori 1935-ci ildə Hitler Almaniyası nı tərk edərək London a köçmüşdür.
1947-ci ildə ABŞ-yə köçmüşdür.
Yaradıcılığı
Onun ilk romanı Beneath The Stone adlanır. 1945-ci ildə bitirdiyi roman ABŞ-də çap edilmişdir. Taborinin ingiliscə yazdığı iki romanı - The Cannibals və Pinkville Vinn Həndman tərəfindən Nyu-York şəhərindəki Amerikan Teatr Sarayı nda 1968-ci ildən 1970-ci ilə qədər səhnələşdirilmişdir.
1970-ci ildə onun The Prince əsəri əsasında Con Boorman tərəfindən Leo the Last adlı film çəkilmişdir. Bu filmdə o dövrün məşhur aktyor və aktrisa larından Marçello Mastroyanni və Billi Uaytlou da çəkilmişdir. Bu film elə həmin il Kann kinofestivalı nda Ən yaxşı rejissor işi mükafatına layiq görülmüşdür.
1969-cu ildə Avropa ya geri dönən Corc Tabori Vyana dakı Burgtheaterdə və Berlin də bir Brecht teatrı olan Berliner Ensembledə rejissor luqla məşğul olmuşdur.
Ölümü
2006-cı ilə qədər fəaliyyətdə olan Corc Tabori bu ildə 93 yaşında vəfat etmişdir.
NGC 5601
NGC 5601, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şükrabad (Piranşəhər)
Şükrabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 113 nəfər yaşayır (13 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Beylli adası
Beylli adası (, Inuit. Utkraluk) ) — Kanada Arktik arxipelaqının iri adalarından biri. İnzibati cəhətdən Kanadanı Şimal-Qərb əraziləri vilayətinə daxildir. Batest burnundan şimalda qərarlaşır.
Adada Braya pilosa adlı bitki bitir. 1826-cı ildə adanı Con Franklinin ikinci ekspedisiyasının üzvü Con Riçardson ziyarət edərək ona bu adı verir. Riçardson və Con Rey daha sonra Şimal-Qərb keçidi və itkin düşmüş Franklin ekspedisiyasını axtarmaq üçün adaya baş çəkirlər. 1915-ci ildə Hudzon körfəzi şirkəti adada ticarət məntəqəsi açır. 1920-ci illərdə adada Kanada Kral Atlı Polisinin bir bölməsi yerləşdirilmişdi.
Cenifer Breninq
O, daha öncə Almaniyanın The Winner Is ... və Deutschland sucht den Superstar musiqi yarışmalarında da iştirak etmişdir.
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz — Qarayazı Müsavat Partiya təşkilatının rəhbəri sonrakı dövrlərdə Müsavatçı, Qarayazı gizli antisovet təşkilatının rəhbəri siyasi mühacir.
Sosial mənşəyi
Hacıbayramlı Qurban Mustafa oğlu 1894-cü ildə Tiflis quberniyası, Tiflis qəzasının Qarayazı pristavlığının Kosalı kəndində, mülkədar ailəsində anadan olmuşdur.
Hacıbayramlı Qurban Tiflis şəhərində rus dilində gimnaziyada və Cənubi Qafqaz Müəllimlər Seminariyasında təhsil almışdır.
Vahid Ömərli Hacıbayramlı Qurban haqqında apardığı araşdırmalar əsasında yazaraq göstərir ki, o rusca gözəl bilən, böyük natiqlik qabiliyyətinə malik, demokratik düşüncəli şəxsiyyət olmuşdur.
O, Qarayazıda Musavat partiyasının ideyalarının əsas təbliğatçısı və təşkilatçılarından olmuşdur.
1921–1930-cu illərdə antisovet fəaliyyəti
Hacıbayramlı Qurban ağa Qarayazı gizli antisovet təşkilatına rəhbərlik etmişdir.
Nağı Bayramlı imzası ilə 1936-cı ildə Varşavada dərc etdirdiyi məqalədə Nağı Hacıbayramlı Bayramgil göstərdi ki Qafqazda gizli təşkilatlar, partizanlar bolşeviklər tərəfindən Qafqaz respublikaları işğal edildikləri ilk günlərdən yaranmağa başlamışdır. O yazır, 1924-cü ildə Ümum Gürcüstan üzrə üsyan uğursuz başa çatdıqdan sonra Keyxosro Çolokaşvilnin polku Qarayazı gizli təşkilatının köməyi ilə mən də daxil olmaqla Türkiyəyə çıxa bildi.
Dövlət Siyasi İdarəsi tərəfindən edilən bütün təklifləri Hacıbayramlı Qurban qəbul etməmiş kommunistlərə hər hansı bir ünsiyyətin qurulmasını doğru saymamışdır. Apardığı antisovet təbliğatına görə o bir neçə dəfə istintaqa cəlb edilmiş lakin rus dilində verdiyi aydın hüquqi tutumlu ifadələri ilə nəin ki günahkar olmadığını qarşı tərəfin ittihamlarını böhtandan və iftiradan başqa bir şey olmadığını göstərmişdir.
Hacıbayramlı Qurbanın gizli antisovet mübarizəsi çox şaxəli olmuşdur. O, kommunist-bolşevik sıralarına keçmiş müsavatçıların daxil olması istiqamətində iş aparmış, silahlı qaçaq dəstələrinin yaranmasını təşkil etmiş, xalqı onun dini etiqadına yad olan işğalçılara, soyğunçulara itaət etməməyə və s bu kimi mübarizə üsullarına hazırlamışdır.
Bu işlərə görə o birbaşa təqsirləndirilə bilinməsə də Dövlət Siyasi İdarəsi onun həbs olunması barədə qəti qərara gəlir.
Müsavat partiyasının üzvü olmuş, 1926-cı ildən kommunist (bolşeviklər) partiyasının üzvlüyünə namizəd olan Kosalı kənd sakini Abdulla Usub oğlu Usubovun toyunda 1928-ci ildə Qurban Hacıbayramlını həbs edirlər. Məlumat üçün qeyd edək ki, Qurban Hacıbayramlının həbsindən təxminən 2 ay sonra 1929-cu ilin yanvar ayının 4-də Gürcüstan K(b)P Mərkəzi Nəzarət Kommisiyası Abdulla Usubovu musavatçı baxışlarına, qolçomaqlarla əlaqəsinə partiya qərarlarını açıqladığına və partiya əleyhinə çıxışlarına görə təşkilatda intriqa və didişmə yaratdığına görə partiya sıralarından xaric etmişdir.
Abdulla Usubov kimi Qurban Hacıbayramlının həmkarı olmuş, hakimiyyətin müxtəlif təşkilatlarına yönəldilmiş, yaxud onunla əvvəllər əməkdaşlıq etməmiş, kommunist (bolşeviklər) partiyası komsomol sıralarına daxil olmuş millətçilər də işğalçılara qarşı mübarizə aparanlara rəğbət bəsləyib onlara gizli kömək edirdilər.
Hacıbayramlı Qurban həbs edildikdən sonra Metex qalasında yeraltı kamerada tək saxlanılmışdır. Ona əvvəlcə verilmiş ölüm hökmü, əmlakı müsadirə edilməklə 10 il Rusiyaya sürgün olunma cəzası ilə əvəz edilərək Rusiyaya sürgün edilmişdir.
Hacıbayramlı Qurbanın şəxsiyyətini və fəaliyyətini hərtərəfli öyrənmiş gənc filosof alim, onun cəmiyyətdəki yerini ümumiləşdirməklə, onun həbs edilməsini belə qiymətləndirmişdir:
Yuxarıda qeyd edilən müsadirə məsələsinə gəldikdə, Hacıbayramlı Qurbanın atası Mustafa Hacıbayramoğlundan qalan mülkədar mülkü, sovetləşmənin ilk illərində müsadirə edilərək milliləşdirilmişdir. Bunula yanaşı 1924-cü ilə Sovet İttifaqı məkanında güclü iqtisadi tənəzzül baş verir. Hökumət məlum Yeni İqtisadi Siyasət (YİS) direktivini verir. Direktivlə keçmiş kapitalist və mülkadarlara yenidən təsərrüfatlarını bərpa etməyə icazə verilir. Bu zaman o yenidən var-dövlət yaratmağa başlayır.
Həbsxanada olarkən məhkəmənin çıxardığı mülkünin müsadirəsi üzrə qərar icra edilən zaman YİS-dən sonra yaradılan var-dövlət müsadirə edilmişdir. Nağı Hacıbayramlı ikinci həbsdən qaçandan sonra çobanların gizlətdikləri az sayda iri və xırda buynuzlu mal qara da müsadirə edilmişdir. Hacıbayramlı Qurban var-dövlət üçün deyil, müstəqillik və azadlıq uğrunda mübarizə aparmışdır.
Hacıbayramlı Qurban sürgündə olan dövrdə, obrazlı desək, onun Qarayazıda səpdiyi toxumlar cücərməyə başlamışdır.
1929-cu ilin oktyabr ayının 27-də səhər tezdən kolxoz quruculuğuna qarşı Qarayazıda kəndlilər qiyam qaldırmış, hakimiyyət nümayəndələrinə itaətsizlik göstərmişdir. Qiyamçılar tərəfindən kommunist-bolşevik hakimmiyət dairələrinin nümayəndələri Qarayazıdan qovulmuşdurlar.
1929-cu ilin dekabr ayının 16-da S.Xmaladzenin rəisi olduğu Gürcüstan "Fəhlə-Kəndli milis idarəsinin" dəstələri Qarayazıya hücum əməliyyatı başlayır. Hacıbayramlı İsaxanın başçılıq etdiyi qiyamçı dəstə tərəfindən milis işçiləri Qarayazıdan qovulurlar və bir çoxları əsir götürülür. Qarayazı 83 gün qaçaq dəstələrinin nəzarətində olmuşdur.
1930-cu ilin mart ayının 11-də sübh vaxtı XI ordu hissələri Qarayazı meşəsində qaçaqları iki tərəfdən mühasirəyə alır. Döyüş vaxtı ordu hissələri çox saylı ölü və yaralı halında itkilər verir. Qaçaqlar mühasirəni yara bilirlər.
Bundan sonra Beriya qaçaqlara sülh təklif edir. 1930-cu ilin mart ayının 20 də Qarayazı meşəsində görüş keçirilməsi qərara alınır. DSİ-nin əməkdaşları ilə danışıqalarda İsaxan və Nağı Hacıbayramlılar və 6 nəfərdən ibarət heyət iştirak etmişdir.
Qaçaqlar silah-sursat əldə etmək məqsədi ilə müəyyən dövr üçün sülh danışıqlarına getməyi məqsədəuyğun hesab edir. Qaçaq dəstə rəhbəri Hacıbayramlı İsaxanın irəli sürdüyü şərtlər DSİ əməkdaşları tərəfindən qəbul edilir və sülh bağlanılır.
Hacıbayramlı Hacıkişi Nağı oğlu xatirələrində qeyd edir ki, Hacıbayramlı Qurban sürgündən qardaşı Nağıya məktublar göndərir. Bu dövrdə senzura olmadığından məktubda hər şeyi açıq yazmaq olub. Sonuncu məktubda yazır ki, siz hökumət qüvvələri ilə hələlik silahlı döyüşə girməyin, nə də mən gələnə kimi çalışıb tələyə düşməyin. Özünüzü gözləyin tezliklə görüşərik.
1930-cu ilin aprel ayında ermənilərin və gürcülərin nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə Saqqızlı dağında 250 nəfərin iştirakı ilə yığıncaq keçirilir.
Yığıncağın bir çox iştirakçıları söz alaraq lazımı təkliflər edirlər. Hacıbayramlı Qurbanın irəli sürdüyü təkliflər üzərində dayanılır. O XI ordu ilə aparılan döyüşlərin nəticəsi kimi Zaqafqaziyada, qaçaq dəstə təşkilatlarının yaranmasını və üsyanların başlanmasını göstərir. Eləcə də qeyd edir ki, belə bir vəziyyətdə həyata keçirilməsi vacib olan yeganə iş, son və qəti bir döyüş aparmaq üçün Qafqazın hər yerində olduqca geniş miqyasda üsyana hazırlıq aparılmalıdır. Lazım olan geyim, silah-sursat və ərzaq kimi zəruri ehtiyatlar yaradılmalıdır. Bunlar başa çatdırıldıqdan sonra düşmənə qarşı ümumi bir döyüş başlayıb sona qədər vuruşmalıyıq. Əgər bu təşəbbüsümüzdə də qalib çıxmasaq qalan qüvvələrimizlə mütəşəkkil şəkildə Türkiyəyə pənah aparmalı olacağıq deyə çıxış edir. Yığıncaqda iştirak edənlər Hacıbayramlı Qurbanın fikrinə şərik olduqlarını bildirirlər.
Hökumət ilə sülh barışığı əldə ediləndən təxminən 20 gün sonra gələcək hərəkət planını müəyyən etmək üçün Qırmızı körpü ətrafında üç Zaqafqaziya respublikasının partizan rəhbərlərinin qurultayı keçirilir. Qurban Hacıbayramlı, İsaxan Hacıbayramlı, Artaş, Sadıqov, Saratıkov və başqaları çıxış edirlər. Altı bənddən ibarət qərar qəbul edilir. Qərarda Qafqaz azadlıq hərəkatının rəsmi xarici nümayəndəliyi ilə sıx əlaqə yaratmaq, Qafqazın birliyinin təbliğatını daha da gücləndirmək, bolşevik işğalına qarşı təbliğatı genişləndirmək, partizan sıralarında güclü nizam-intizam yaratmaq, partizanları silah-sursatla tam təmin etmək üçün imkanlar axtarmaq və partizan dəstələri üçün ərzaq ehtiyatı yaratmaq.
Qırmızı körpü ətrafındakı qurultay başa çatmamış bolşeviklər Qarayazıda hərbi hərəkata başlayır. Qeyd etmək lazımdır ki, bu zaman bir çox rayonlarda silahlı qarşıdurmalar heç zaman səngiməmişdir. Qurultay, Qurban ağa Hacıbayramlını və 4 nəfər başqa şəxsləri xaricdəki mərkəzlərdə əlaqə yaratmaq üçün nümayəndə heyəti seçərək başa çatmışdır.
Hacıbayramlı Qurbanın irəli sürdüyü planları başlamağa kommunist-bolşevik hakimiyyəti imkan vermir. Onlar Qarayazıda hazırlıq işlərinə başlayan zaman qaçaqlar Qaraxaç yaylağına çəkilirlər.
Hacıbayramlı Qurbanın qeyd edilən mövqelərini ümumiləşdirərək müəllif yazır: Qurban ağa məhz ümumi silahlı xalq üsyanının tərəfdarı idi, o hadisələri, siyasi vəziyyəti aydın təhlil etdiyinə, geniş erudisiyaya malik olduğuna görə sovet quruluşunu ən azı Ümumi Qafqaz evi məkanında silahlı üsyanın qalib gəlməsi yolu ilə yıxmağın mümkünlüyünə əmin idi. O, bilirdi ki, hazırkı dövrdə partizan üsulu ilə, qaçaqçılıqla Sovet hökumətini Qafqazda devirmək qeyri-mümkündür. sovet orqanlarında işləyib onu içindən dağıtmaqda indiki dövrdə əsas yol deyildir. Buna görə də, mənasız qırğına yol verməmək üçün Türküyəyə çəkilməyi və orada mübarizənin yeni üsuluna əl atmağı, xaricdə siyasi ideya mübarizəsinə başlamağı təklif etdi və bunu da həyata keçirdi.
Hacıbayramlı Qurban haqqında uzun müddət onu tanıyanlar tərəfindən xatirələr söyləmişdilər: Hacıbayramlı Hacıkişi Nağı oğlunun təsadüf nəticəsində eşitdiyi, onu tanımayanlar tərəfindən söylənilən iki xatirəsi qısa şəkildə aşağıda verilir.
Pilehrüd (piləçay)
Piləçay - Ərdəbil əyalətində 14 kənddən ibarətdir, Nəmin şəhərinin mərkəzi hissəsi, bu kənd Azərbaycan Respublikası ilə sərhəddə yerləşir.
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz
1921–1930-cu illərdə antisovet fəaliyyəti
Keçmiş DSİ-nin əməkdaşı olmuş Qurbanəli onun da iştirak ediyi məclisdə söhbət edir: Beriya məni yanına çağırıb bildirir ki, deyilənlərə görə Qurban Bayramov sürgündən qaçıb gəlib. Sən get Qarayazıya onu öz gözünlə gör gəl mənə xəbər ver. Qurbanəli deyəndə ki, qorxuram məni öldürər. Beriya deyib: o, mərifətli, savadlı, mədəni adamdır səni öldürməz-deyərək onu tapşırıq arxasınca göndərir.
Qurban Bayramov oturduğu otağın qapısı açılanda Qurbanəlini görür. Bilir ki, Qurbanəlini Beriya göndərib. Onu yanına çağırıb Beriyaya çatdırılası sözlərini deyir.
" …Mənim kimliyimi bilməyən qocalar yolda Hacıbayramlılardan söz salırlar. Qocalardan biri o birinə dedi ki, İsaxan Dağ milis rəisi olan zamanı mən onun yanında işləyirdim. Mənə İsaxanı güdmək, Hacıbayramlı Qurban haqqında məlumat çatdırmaq kimi xüsusi tapşırıq verilmişdir. Bir gün eşitdim Xozeyin filan günü Türkiyəyə keçir. Aranda qapı-bacaya göz gəzdirmək üçün İsaxandan icazə aldım. Gəldim düz Beriyanın yanına, Xozeynin-Qurbanın Türkiyəyə keçməsi barədə xəbər verdim. İcazə istədim onların qabağını kəsib qıraq. Beriya dedi- Hüseynalı siz onları qıra bilməzsiniz, onlar sizi qırar qoy getsinlər.
Bu iki xatirədən Beriyanın Hacıbayramlı Qurban Bayramov şəxsiyyətini yüksək qiymətləndirdiyi görünür. Eləcə də onların bir birini şəxsən tanıdıqlarını demək olur.
Bu zaman tarixi yaddaşı da xatırlatmaq maraq doğurur. Nağı Şeyxzamanlının kitabının əlavə kimi ikinci bölməsində verilmiş M.C.Bağırovun məhkəmə prosesindəki şahid ifadələrində M.C.Bağırovun, eləcə də Beriyanın adı çəkilir. Onların Müsavat partiyasının fəallarına etdikləri çox saylı, məsələn Qiyas bəy Şıxlinskinin Türkiyəyə keçməsindəki və s., köməkləri göstərilmişdir.
Polşada antisovet "Prometey" təşkilatında
1930-cu ilin iyul ayında Hacıbayramlı Qurban və Nağı qardaşları başlarında dəstə sərhədi keçərək Türkiyənin Qars vilayətinə gedirlər.
Qurban və Nağı qardaşlarının olduğu dövrdə Azərbaycan siyasi mühacirlərinin demək olar ki, əksəriyyəti Varşava şəhərində yerləşmişdirlər.
Rus tarixçisi Salavat İsxakov tərəfindən azərbaycan milli mərkəzinin, arxiv materialları içərisində tapılmış, azərbaycanlı mühacirlərin problemləri mövzusunda müzakirələrdə çıxış edərək mətbuatda adları yazılan, Məhəmməd Əmin Rəsulzadəyə loyal münasibət bəsləyənlərlə yanaşı, müxalifətdə olanların siyahısı verilmişdir.
Söhbət M.Vəkillinin 22 iyul 1937-ci ildə Baş ştabın II şöbəsinin rəisi polkovnik leytenant Y.Enqixtə təqdim etdiyi, öz növbəsində hansı ki, onlarla M.Ə.Rasulzadəni tanış etmişdir, müxalifətdə olanların siyahısından gedir. Bu siyahıda əsasən Azərbaycan Demokratik Respublikasının baş nazirin müavini, nazirlər, nazir müavinləri, əks kəşfiyyat idarəsinin rəisi, şəhər və rayonların polis idarəsinin rəisləri, professor-müəllimlər və ziyalılar təmsil olunub. Eləcə də bu siyahıda Hacıbayramlı Qurbanın və Hacıbayramlı Nağının da adları və soyadları yer almışdır: Qurban və Nağı Hacıbayramlılar Məhəmməd Əmin Rəsulzadəni bu dövrdə təslimçilikdə qınamışdırlar. Onlar ADR-in mübarizəsiz, parlament yolu ilə bolşeviklərə təslim edilməsi ilə barışmamışdırlar.
Bertel Torvaldsen
Bertel Torvaldsen  (Bertel Thorvaldsen; ) — Danimarka rəssam və heykəltaraşı, son klassizmin ən parlaq nümayəndəsi. Romadakı müqəddəs Luka Akademiyasının (1833-cü ildən) prezidenti olmuşdur. Əsərləri əsasən mərmərdəndir.
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz
Türkiyədə siyasi fəaliyyəti
Almaniya SSRİ-yə qarşı müharibəyə başlayanda Türkiyə, Polşa və Almaniya ərazisində olan Qafqaz siyasi mühacirləri, Ankara, İstanbul, Varşava və Berlin qruplarını yaratmışdırlar. Bunlar Rusiya Federasiyasının Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin Mərkəzi arxivinin materialları əsasında tərtib edilmiş 552 saylı sənəddə öz əksini tapmışdır. Sənəddə SSRİ Daxili İşlər Xalq Kommisarlığının (НКВД СССР) Azərbaycan SSR və Gürcüstan SSR-in Daxili İşlər Xalq Komissarlığına Türkiyə ərazisində fəaliyyət göstərən azərbaycanlı və dağlı (Şimalı Qafqaz xalqlarının nümayəndələri nəzərdə tutulur) millətçi mühacirlərin qarşısının alınması üçün göndərdiyi 41/1060 saylı tapşırıq yer almışdır. Sənəddə azərbaycanlı və dağlı millətçilər yazılır. Halbuki, bu sənəddə gürcülərində adları çəkilir. Çox güman ki, Stalinə və Beriyaya görə sənəddə "gürcü" millətçi mühacirləri yazılmamışdır.
İbrahim Tuqan
İbrahim Əbdülfəttah Tuqan — fələstinli şair və İraq himninin ("Mövtini") sözlərinin müəllifi.
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz
Türkiyədə siyasi fəaliyyəti
Qurban Açıqsöz haqqında Sovet İttifaqının süqutu ərəfəsində "Amerikanın səsi" radiostansiyası veriliş verilmişdir. Onun Sovet İttifaqına qarşı apardığı milli azadlıq mübarizəsindən bəhs edilmişdir. General rütbəsinə qədər yüksəldiyi göstərilmişdir. Qurban Açıqsözün general olmasını ikinci fakt da təstiqləyir. Qarayazının Kosalı kənd sakini Sofiyev Murad Almaniya Demokratik Respublikasında (bu respublika 1990-cı ildə Almaniya Federativ Respublikasına birləşdirilmişdir) Sovet ordusu qoşun birləşmələri sıralarında hərbi xidmətdə olarkən Tiflis şəhərinin Saburtalo məhəlləsində doğulmuş, burada yaşayan bir nəfər azərbaycanlı ilə tanış olur. Onun söylədiklərinə görə Türkiyədən Qurban (Xozeyin də deyirlərmiş) adlı general rütbəli bir şəxs gəlib əsirləri Türkiyəyə aparırdı. Əvvəllər elə olurdu 500 nəfər azərbaycanlı əsir aparırdı. Məlum olmayan səbəbə görə Qurban ağa son vaxtlar Qazax, Tiflis, Borçalıdan xüsusən Qarayazıdan olan əsirləri azad etməklə kifayətlənirdi. Məni də o insan xilas etdi. Indiyə kimi yaşamağıma görə ona minnətdaram.
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz 1946-cı ildən Türkiyənin ictimai-siyasi, iqtisadi həyatında fəal iştirak etmişdir. Ona göstərilən xüsusi etimadın nəticəsi kimi "Kommunistlərlə mübarizə" mövzusunda mühüm xidmətlər göstərmişdir. Eyni zamanda məqalədə yazır ki, xatirələri "siyasi tarix" baxımından qiymətlidir, məlum olmayan incə hadisələrə işıq saçaraq qədər mahiyyətlidir.
Bertel Torvaldsen
Həyatı
Bertel Torvaldsen, İslandiyalı taxta istehsalçısı Danimarkada məskunlaşan Qottskalk Torvaldsonun (Gottskálk Þorvaldsson) Skagafjord (Skagafirði) sahillərində doğulan oğludur. Ata adının danimarkalaşmış formasından oğul adını almışdır. Bertel Kopenhagen İncəsənət Akademiyasını bitirib. 1797-ci ildə Romaya yola düşdü və qırx ildən çox İtaliyada oldu. Qədim sənət dünyasının kəşfi onun həyatını dəyişdi və Romaya gəlişini doğum günü kimi qeyd etdi.
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz
Övladları və vəfatı
Qurban Açıqsöz 1973-cü ildə mart ayının 7-də Türkiyənin İzmit şəhərində vəfat etmişdir. O, İzmit qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.
Bertel Torvaldsen
Həyatı
Yaşlandığı illərdə, 1838-ci ildə, Torvaldsen, İtaliyadan Danimarkaya qayıtmaq qərarına gəldi və bu xəbərlər orada milli tarixdə bir mərhələ olaraq qeyd edildi. Növbəti il, məqbərəsi olmaq üçün təyin edilmiş Kopenhagendəki Torvaldsen Muzeyində tikinti işlərinə başlanıldı. Torvaldsen Muzeyinin rəsmi açılışı heykəltaraşın ölümündən 4 il sonra baş tutdu.
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz
Övladları və vəfatı
Onun SSRİ-də yaşamış yeganə oğlu Hacıbayramlı Musa Qurban oğlu (1919–1981) atasının Sovet ittifaqına qarşı apardığı siyasi fəaliyyətinə görə iki dəfə sürgün və həbs edilmişdir.
Bertel Torvaldsen
Əsərləri
thumb|183px|Torvaldsenin [[İohann Gertner tərəfindən çəkilmiş portreti (1839-cu il)|alt=|left]] Torvaldsenin idealizə edilmiş portret büstləri, Avropanın hər yerində tələb olunurdu. Mərmərdə təkcə monarxlar (məsələn, I İskəndər) deyil, həm də müxtəlif dövlətlərin aristokratiyasının çoxsaylı nümayəndələri (o cümlədən Rusiya da) əbədiləşdirilirdilər. Ən yaxşı portretlərindən biri də özünün portretidir (1839). Torvaldsen eyni zamanda Yozef Ponyatovski (Varşavada knyazı Yozef Ponyatovskinin usiya da) əbədiləşdirilirdilər. Ən yaxşı portretlərindən biri də özünün portretidir (1839). Torvaldsen eyni zamanda Yozef Ponyatovski (Varşavada knyazı Yozef Ponyatovskinin abidəsi, 1820-1829), N.Kopernik (Varşavadakı Nikolay Kopernikin abidəsi, 1829-1830), C. Bayron (Kembric, 1830-1831), F. Şiller (Ştutqart, 1835-1839) və s. abidələr yaratmışdır.
Hacıbayramlı Qurban Açıqsöz
Övladları və vəfatı
Qurban Açıqsözün Türkiyədə övladı Yasəmən Açıqsöz olmuşdur. 1973-cü ildə atasının vəfatı ilə əlaqədar "Azərbaycan" türk kültür dərgisində atasının işğalçılara qarşı mübarizəsini, vətən həsrətini çox incə hisslərlə qələmə almış, onun şəxsiyyətini xarakterizə edən misallar gətirmiş, atası ömrünün sonuna qədər özünü "Müsavat Partiyası" nın üzvü hesab etdiyini yazmışdır. Məqalənin sonunda Yasəmən Açıqsöz yazır: "Həyata gözlərini qapadığı tarix olan 7 mart ilə çox sevgili ideya yoldaşları Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (6 mart) və Mirzə Bala (8 mart) arasında yer alan bu təmiz Azəriyə və yoldaşlarına Tanrıdan minlərcə rəhmət"
Hacıbayramlı Qurban Açıqsözün vəfatı ilə əlaqədar Azərbaycan Mədəniyyət Dərnəyinin Mərkəzi İdarə heyəti və "Azərbaycan" dərgisinin məlumatı dərc edilmişdir: "Qurban Aşıqsöz Azərbaycanın Azadlıq və Müstəqillik mübarizələrinin müdafiəçilərindən biri olmuş, kommunist rus İmperialistlərinin bir gün əziz vətəni Azərbaycandan qovulacaqlarına dair inamını heç bir zaman itirməmişdir"
Bertel Torvaldsen
Əsərləri
Portret və mifoloji heykəltaraşlıqdan əlavə, Torvaldsen olduqca geniş şəkildə Bibliya və xristian mövzularını inkişaf etdirdi. Doğrudur, hətta müəllifin həyatı dövründə də dini əsərləri soyuqqanlılıq və ruhsuzluqda ittiham olunurdu: mövzudan ayrılan antik forma cəsarətli xristian təbliği ilə birləşməkdən imtina etdi. 19-cu əsrin ikinci yarısından başlayaraq, o, bir çox sənətkar kimi, klassikliyə ümumi reaksiya nəticəsində sənət əsərlərinə hücum edilməyə başlandı. Əsərləri həqiqi hisslərdən məhrum, zövqlü adlandırıldı, mərmərləri buz blokları ilə müqayisə edildi. Yalnız Danimarka və İslandiyada Torvaldsen kultu bu günə qədər dəyişməz qalmışdır.
Brayen Piterman
Brayen Piterman – ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sabiq vitse-admiralı.
Təndirli dağı
Təndirli dağı — Şərur rayonu ərazisində, Dərələyəz silsiləsindən şimal-qərbə ayrılan Saraybulaq qolunun eyni istiqamətli Ağsal şaxəsindən cənub-qərbə uzanan eyniadlı ayrılmasının suayırıcısında, 1649,6 m hündürlüyü olan dağ.
Dağ Arpaçay su anbarının sol sahilində, Şahbulaq kəndindən 1,5 km qərbdədir. Üst Permin Üst Murqab yarımmərtəbəsinə aid Şahbulaq lay dəstəsinin əhəngdaşılarından təşkil olunmuş sıldırım yamaclı, günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Yuxarı Danzik antiklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir. Yamaclarından şimal-qərb istiqamətli fay-yerdəyişmə və əks-fay qırılmaları keçir.
Əsvan
Əsvan — Misirdə şəhər, eyniadlı mühafəzənin inzibati mərkəzi. Əhalisi təxminən 267.913 nəfərdir (2006).
Mosul mübahisəsi
Mosul vilayəti I Dünya müharibəsinin sonuna qədər, İngiltərə tərəfindən işğal edilənədək Osmanlı imperiyasının tərkibində olub. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsindən sonra yeni Türkiyə Cümhuriyyəti Mosulu Misak-i Milli adı ilə anılan "Əhd-i Milli Bəyannaməsini"ndə müəyyən edilmiş mühüm məsələlərdən biri hesab edirdi. İngiltərə daimi müqavimət göstərməsinə baxmayaraq, məsələni beynəlxalq arenaya çıxara bildi və onu Türkiyə ilə İraq arasında sərhəd probleminə çevirə bildi.
1924-cü il mayın 19-da Türkiyə ilə İngiltərə arasında İstanbul konfransı keçirildi. Konfransda Türkiyə tərəfi Mosulun tarixən həmişə Osmanlı ərazisi olaraq qaldığını və Birinci Dünya müharibəsinin sonunda bu vəziyyətin dəyişmədiyini, əyalət əhalisinin üçdə ikisinin müsəlmanlardan ibarət olduğunu, milliyətcə türk və kürdlərin üstünlük təşkil etməsini bildirərək buna görə Mosulun tarixi, hərbi və etnik səbəblərə görə Türkiyə sərhədləri daxilində qalmağını əsaslandırdı. Böyük Britaniya tərəfi Türkiyə dövlətinin tələbini tamamilə rədd etdikdən sonra İstanbul konfransı buraxıldı. Mübahisə Millətlər Liqası səviyyəsinə qaldırıldı. Burada Türkiyə tərəfi İstanbul konfransında öz tezislərini təkrar edərək referendum (ümumi referendum) keçirilməsini tələb etdi. İngiltərə də bölgə əhalisinin siyasi mövqeyi olmadığını bildirərək plebissit tələbinin rədd edilməsinə nail oldu. Məsələni araşdırmaq üçün Millətlər Liqasında komissiya yaradıldı. Lakin mübahisəni həll etmək mümkün olmadı.
Millətlər Liqası Şurası 1926-cı ildə İraq hökuməti ilə Sərhəd Müqaviləsini imzalayan Türkiyənin Mosulu güzəştə getməyə tövsiyə edən araşdırma komissiyası təşkil etdi. İraq 25 il müddətinə Mosulun neft yataqlarından gələn gəlirdən 10 faizi mənfəəti Türkiyəyə verməyə razılaşdı.
Tarixi
250px|thumb|right|İngilis və Osmanlı rəsmilərinin 1918-ci ilin noyabrında Şimali İraqda görüşü. Mosulun neft bölgəsi 1909-cu ilə qədər Sultanın şəxsi mülkü sayılırdı. Gənc türklər inqilabı zamanı Mosul müsadirə edildi. 1918-ci ildə Birinci Dünya müharibəsindəki məğlubiyyətdən sonra Türkiyə Mosulu itirməkdən qorxaraq mülkü türk Sultanı II Əbdülhəmidin varislərinə qaytardı.
Müharibə bitdikdən sonra Mosul vilayəti ingilis ordusu tərəfindən işğal edildi. 1918-ci il noyabrın əvvəlində Britaniya qoşunları Mudros sülh müqaviləsinin imzalanması zamanı mövcud olan sərhədi pozaraq Mosul şəhərini və Mosul vilayətini işğal etdilər. İngiltərə bu ərazinin son dərəcə mühüm strateji mövqeyini, eləcə də ən böyük neft sərvətini ələ keçirməyə çalışırdı.
1916-cı il Says-Piko sazişinə əsasən, Mosul ərazisi Fransaya çatırdı. Lakin 1919-cu ildə ingilislər Suriyaya olan hüquqlarını tanımaları (yaxud Kilikiyanı verməd vədi ) müqabilində fransızları Mosulu tərk etməyə məcbur etdilər. Bu, Antanta dövlətlərinin San-Remoda keçirilən konfransında və 23 dekabr 1920-ci il tarixli İngiltərə-Fransız konvensiyasında təsdiqləndi.
Lozanna konfransı
250px|thumb|right|Lozanna konfransda Türk nümayəndə heyəti, 1923-cü il, (İsmət İnönü ön sırada, soldan dördüncü) 1920-ci il Sevr müqaviləsinə əsasən, Mosul İngiltərənin mandatı olan İraqın tərkibinə daxil edildi. Lakin Mustafa Kamal Atatürkün başçılığı ilə Ankarada yaradılmış Böyük Millət Məclisi hökuməti müqaviləni tanımadı. O, Türkiyənin 1918-ci il Mudros sülh müqaviləsi zamanı mövcud olan sərhədlər daxilindəki bütün torpaqları saxlamağı tələb etdi. Türkiyə üçün Mosul təkcə neft bölgəsi kimi deyil, həm də strateji nöqtə kimi vacib idi. O, Kürdüstanın açarı idi. “Türkiyə Neft Şirkəti” (əsas səhmdarı Lord Kerzon idi) və “Standard Oil” (ABŞ) neft şirkətləri arasında maraqların toqquşması məsələnin həllini çətinləşdirirdi.
1922-1923-cü illərdə Lozanna konfransında Türkiyə və İngiltərə nümayəndə heyətləri bu məsələdə razılığa gələ bilmədilər. Tərəflər region əhalisinin etnik tərkibinə əsaslanan arqumentlərdən istifadə edirdilər. Türklər iddia edirdilər ki, bədəvi köçərilər nəzərə alınmasa, 503.000 əhalidən 281.000 nəfəri kürd, 146.000 nəfəri türk, 43.000 nəfəri ərəb, 31.000 nəfəri isə qeyri-müsəlmandır. Kürdləri Turan mənşəli bir xalq hesab edən türklər Mosul əhalisinin 85%-ni türklərin təşkil etdiyini iddia edirdilər. İngilislər Mosulun əhalisini 785 000 nəfər hesab edirdilər ki, onlardan 454 000 kürd, 185 000 ərəb, 65 000 türk, 62 000 xristian və 16 000 yəhudidir. İngilislər kürdləri İran mənşəli xalq hesab edirdilər - beləliklə, onların hesablamalarına görə, türklər Mosulun bütün əhalisinin yalnız on ikidə birini təşkil edirdilər.
Nəticədə Lozanna müqaviləsinin 3-cü maddəsində “Türkiyə ilə İraq arasındakı sərhədlərin 9 ay ərzində Türkiyə ilə Böyük Britaniya arasında dostcasına müəyyən edilməsi” müddəası var idi. Razılaşma olmadığı təqdirdə "mübahisə Millətlər Liqası Şurasına çıxarılacaq” maddəsidə yekun sənəddə əksini tapdı. Əslində, bu, Türkiyənin Mosulu itirməsini əvvəlcədən müəyyən etdiyi üçün Kerzonun qələbəsi sayıla bilərdi.
Millətlər Liqasının qərarı
250px|thumb|right|Mosulun 1876-cı ilə aid eskizi 1924-cü il İstanbul danışıqları (19 aprel - 5 iyun 1924-cü il İstanbul konfransı) da uğursuzluğa düçar olduqdan sonra Böyük Britaniya Mosul məsələsini 10 avqust 1924-cü ildə Millətlər Liqasına həvalə etdi. 29 oktyabr 1924-cü ildə Brüsseldəki Millətlər Liqasının Şurası İraq və Türkiyə arasında demarkasiya xətti kimi "Brüssel xətti"nin - 24 iyul 1923-cü ildə mövcud olan faktiki sərhədin - Lozanna Sülh müqaviləsi imzalandığı gündə yaradılması haqqında qərar qəbul etdi. Beləliklə, Mosul İraq sərhədləri daxilində qaldı. Eyni zamanda, Millətlər Liqası Şurası məsələni yerindəcə öyrənmək üçün İsveç, Belçika və Macarıstan nümayəndələrindən ibarət komissiya yaratdı. Komissiyanın 1925-ci ilin oktyabrında dinlənilmiş hesabatı birmənalı deyildi. Beləki, İraqın Mosul üzərində heç bir qanuni hüquqlarının olmadığını qəbul edən komissiya, bununla belə, İraqın "normal inkişafı ehtiyaclarına" əsaslanaraq, Millətlər Liqasının İraq üzərindəki mandatını növbəti 25 il ərzində tərk edəcəyi təqdirdə, Mosul İraqa birləşdirilməlidir qərarı verdi.
Türkiyənin Millətlər Liqasının məcburi arbitrajını tanımaqdan imtina etməsini nəzərə alaraq, sonuncu Haaqa Tribunalına Lozanna Müqaviləsinin Millətlər Liqası Şurasının Mosul məsələsi üzrə qərarı üçün hər iki tərəf üçün məcburi qüvvə müəyyən edib-etmədiyini soruşdu. Haaqa Tribunalının qərarı bu qərarı məcburi hesab etdi. Məcburi arbitrajdan imtina etdiyini bildirən Türkiyə buna baxmayaraq, öz nümayəndə heyətini Cenevrəyə göndərdi. 1925-ci il dekabrın 16-da Millətlər Cəmiyyəti Şurası Türkiyə ilə İraq arasında sərhədin əsasən Brüssel xətti ilə qurulması haqqında qərar qəbul etdi. İngiltərəyə İraqın mandatının 25 il müddətinə uzadılmasına razılığını bildirmək üçün 6 ay müddət verildi və Türkiyə ilə iqtisadi əlaqələr və Mosulun statusu ilə bağlı müqavilə bağlaması istəndi. Mosulun İraqa birləşdirilməsinin cəlbedici ehtimalı hətta ən ifrat iraqlı müxalifətçiləri də Britaniya mandatını 25 il müddətinə uzatmağa inandırdı və bu barədə müvafiq İngiltərə-İraq müqaviləsi (13 yanvar 1926-cı il) imzalandı.