cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çyançü
Şanyü Çyançü — bir hun əyanı idi. Hunların Qiyan qəbiləsindən olan Çyançü imperator tərəfindən şanyü təyin edilmişdi. Qiyan qəbiləsi hun qanunlarına hökmdarlığa iddia edə bilməzdi və bu qəbilə üzvləri şanyü ola bilməzdi. Ancaq Luanti sülaləsindən çıxanlar şanyü olurdu. Bu hadisəyə etiraz edən hunlar qərbə köçdülər. Çyançü 9 il hakimiyyətdə olduqdan sonra üsyançı hunlar 100.000 əsgərlə onu devirərək öldürdü. Onun qəbiləsindən gələnlər Qanqlılar adlanır.
Antarktik yarımadası
right|300px|thumb|Antarktik yarımadası
Antarktida yarımadası (1961-ci ilədək sovet və İngiltərə xəritələrində Qreyam Torpağı, Amerika xəritələrində Palmer yarımadası, Çili xəritələrində O’Xiqgins Torpağı, Argentina xəritələrində San Martin Torpağı adlanırdı) — Antarktida ərazisinin bir hissəsi.
Sahil zolağında qismən buzdan azad dağ massivləri var. 10-cu Sakit okean elmi konqresin (1961) məsləhəti ilə Antarktikanın tədqiqində iştirak edən ölkələrin əksəriyyəti bu ərazini Antarktika yarımadası adlandırmışdır. Ondan şimal-qərbdə Adeleyd adası yeləşir.
Amblyseius tubae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Dədə Qorqud axtarışında (film, 2000)
Dədə Qorqud axtarışında — Film mifik şəxsiyyət Dədə Qorqudun tədqiq edilməsindən bəhs edir.
Trillium pusillum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qonzo-jurnalistika
Qonzo-jurnalistika ("dəli, ağıldan kəm") — jurnalistikada birinci şəxsin adından dərin subyektiv nəqletmə üslubu ilə xarakterizə olunan və müxbirin qərəzsiz müşahidəçi deyil, təsvir olunan hadisələrin birbaşa iştirakçısı kimi, şəxsi təcrübəsindən istifadə edərək və duyğularını açıq şəkildə ifadə etməklə bu hadisələrin əsas mənasını vurğuladığı cərəyandır. "Qonzo-jurnalistika", həmçinin bu üslubun ayrılmaz xüsusiyyəti olan sitat, sarkazm, yumor, şişirtmə və hətta təhqiramiz ifadələrin aktiv istifadəsi ilə xarakterizə olunur.
İzahı
Qonzo-jurnalistikada müəyyən olunmuş qaydalar yoxdur, struktur məcburi deyil, çox vaxt sxemlər mövcud olmur və forma məzmuna uyğun deyil. Dəqiq reportaj və qızğın təxəyyül bir-birinə elə qarışır ki, həqiqəti yalandan ayırmaq demək olar ki, mümkün olmur.
Yuxarıda qeyd edilənləri nəzərə alaraq qonzo-jurnalistikanın aşağıdakı əlamətlərini ayırd etmək olar:
Bu üslubu 1960-cı illərdə amerikalı jurnalist Tom Vulf sayəsində yaranan "yeni jurnalistika" stilinin bir qolu hesab etmək olar. Qonzo-jurnalistikanın banisi jurnalistikada obyektivliyi qəbul etməyən Hanter Tompsondur. Tompson 15 fevral 1973-cü ildə "Rolling Stone" jurnalına verdiyi müsahibəsində demişdi: "'Əgər mən son 10 ildə öyrəndiyim bütün həqiqətləri yazsam, mənim tanıdığım təxminən 600 nəfər, o cümlədən mən özüm Rio-dan Sietlə qədər bütün dünyadakı həbsxana kameralarında çürüyərdik. Mütləq həqiqət — peşəkar jurnalistika dünyasında nadir və təhlükəli bir şeydir.'"
Qonzo-jurnalistikanın simvolikası
Əsas simvolu peyot adlı kaktus növünün çiçəyini tutan altıbarmaqlı yumruq təsviridir. Peyot bitkisi narkotik psixodelik meskalin maddəsinin əldə olunması üçün istifadə edilir. Qədim hindular peyotun meyvələrini vəfat etmiş qohumları və qəbilə başçıları ilə guya əlaqə yaratmağa kömək edən halüsinogen effekt yaratdığına görə müxtəlif dini ayinlər zamanı geniş istifadə edirdilər.
Simvoldakı yumruq üsyan, siyasi gerçəkliyə qarşı çıxmaq, bir insanın öz hüquq və azadlıqlarını, ədalət haqqında fikirlərini ifadə etməsini simvolizə edir.
Terminin tarixi
İlk dəfə qonzo termini Amerikanın The Boston Globe jurnalının redaktoru Bill Kardozo tərəfindən, "Scanlan's Monthly" jurnalında 1970-ci ildə Hanter Tompsonun "Kentuki derbisi çürük və zərərlidir" (The Kentucky Derby Is Decadent and Depraved) məqaləsini oxuduqdan sonra istifadə edilmişdir.
Filmlər
1980-ci ildə Art Linsonun rejissoru olduğu və Hanter Tompsonun tərcümeyi-halının elementlərini daşıyan "Bizonların gəzdiyi yerlər" adlı komediya filmi çəkildi. Filmdə Hanter Tompsonun "Las-Veqasda qorxu və ikrah", "72-ci ilin seçki yarışında qorxu və ikrah", "Köpək balıqlarına böyük ov" əsərlərindən təsvirlərin olduğu epizodlar istifadə edilmişdir.
Darqo ekspedisiyası
thumb| Darqo ekspedisiyası — 1817–1964-cü illərdəki Qafqaz müharibəsi gedişində 1845-ci ildə Şeyx Şamilin iqamətgahı olan Darqo ailini tutmaq məqsədilə rus qoşunlarının 5 iyundan 20 iyuladək davam etmiş yürüşü. Yürüş rusların böyük itkiləri ilə nəticələnmişdir ki, sonda onlar geri çəkilməyə məcbur olmuşlar. Darqo ekspedisiyasının nəticəsi Şamilin bölgədəki təsirinin artmasında çox əhəmiyyətli oldu.
Xronologiyası
thumb|General-leytenant Vorontsov 1845-ci il iyun ayının 5-i və 6-nda rus qoşunlarının avanqardı komandan general-mayor D.V.Passek dağlıları Ançimeyer və Zunumeyer dağlarında məğlub etdikdən sonra rus qoşunlarının əsas qüvvələri komandan general-leytenant qraf M.S. Vorontsovun başçılığı ilə 20-dən çox piyada batalyonu, 16 kazak bölüyü, Gürcüstan milisinin süvari və piyada dəstələri, 46 topdan ibarət ordu üçün Darqoya gedən yolun üstündəki Andi kəndinə yol açıldı. İyun ayının ortalarında baş vermiş qanlı döyüşlər nəticəsində ruslar Andi və Qoqotl kəndlərini tutdular. Rusların ərzaq və sursat nəqliyyatlarına dağlıların daimi hücumları nəticəsində rus qoşunları burada iki həftə qalmalı oldular. Yalnız iyulun 6-da Vorontsov Darqoya qoşunun bir hissəsini – 10,5 piyada batalyo nu, 3 atıcılar rotası, 4 kazak bölüyü; cəmi 9,5 min nəfər və 16 top olmaqla yeridə bildi. thumb|Şeyx Şamil Şeyx Şamilin əmri ilə yandırılmış Darqoya ruslar iyulun 7-də girdilər. Şeyx Şamil Darqoda rus qoşunlarını mühasirəyə alaraq faktiki öz iqamətgahını "tələ"yə çevirdi. Vorontsov qanlı döyüşlərdə xeyli itki verərək mühasirəni yarmağa nail oldu.
Rusların qalan qüvvələri – təqribən 5 min nəfər; onlardan da 700 nəfəri yaralı olmaqla Miskit mərzində general-leytenant R.K. Freytaqın 7,5 piyada batalyonu, 3 kazak bölüyü, 13 ədəd topdan ibarət dəstəsi ilə birləşərək 20 iyul tarixində Gerzel ailinə daxil oldular.
Nəticələri
Darqo ekspedisiyası rus qoşunlarının Qafqaz müharibəsi zamanı ən iri məğlubiyyəti idi. Çar ordusunun itkiləri 3,6 min nəfərdən çox, o cümlədən 3 general, 186 zabitdən ibarət oldu. Darqo ekspedisiyasının iflasa uğraması Rusiya komandanlığını İmamlığın içərilərinə uğursuz hücumlarını dayandırmağa və frontal irəliləmə sisteminə qayıtmağa vadar etdi. Bu sistem rəqibin tədricən sıxışdırılması və işğal edilmiş ərazilərdə möhkəmləndirilməsindən, o cümlədən aillərə gedən yolların meşəliklərdən təmizlənməsi, yeni istehkamların tikilməsi və sairlərdən ibarət idi.
Amblyseius tuscus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Trillium recurvatum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Madayların şəxs adları
Manna və Midiya dövlətləri yaranmazdan əvvəl onların ərazilərində xırda çarlıqlar mövcud idi. Eramızdan əvvəl IX əsrdən başlayaraq Assur çarlarının bu ölkələrə qarşı qarətçi hərbi səfərləri barədəki salnamələrində çoxlu şəxs adları qeyd olunmuşdur. Midiyalıların İrandilli olması konsepsiyasına uyğun olaraq bir sıra Qərbi Avropa və rus tarixçiləri bu adların əksəriyyətini İran dilləri vasitəsilə izah etməyə çalışmışlar, lakin sonradan aparılan araşdırmalar Midiya adlarının əsasən türkmənşəli olduğunu göstərmişdir. Maraqlıdır ki, Manna və Midiya adlarının bir hissəsi Şumer dili əsasında izah olunur. Bu heç də həmin xalqların sonrakı şumerlər olduğu demək olmasa da bəzi şumer allahlarının adlarının mannalı və midiyalı şəxs adlarında iştirak etməsi də faktdır.
A m a k a r (er. əv. 820-ci il). Ehtimal ki, şumer dilində ama – ana və kar – qiymətli, yaxud gar –yerləşdirmək, yerinə qoymaq sözlərindən ibarətdir. Ad Ana (ilahə ana) qiymətlidir, yaxud Ana (ilahə ana) yerinə qoydu mənasında teofor addır.
E n q u r (er. əv. 821-ci il). E. A. Qrantovskiyə görə, bu şəxs adı fars dilində əngur – üzüm sözündəndir. Müəllif bilmir ki, Ur-Enqur hakim adı (er. əv. 2112–2095) hələ şumerlərdə vardı, o vaxt orada farslar yox idi. Şumer dilində En – Göy allahı və qur – izin verdi sözlərindən ibarət olmaqla teofor adlardandır.
A r t a s i r a r (er. əv. 820-ci il). İ. M. Dyakonov bu adda qədim farsca məcazi mənada arta – möminlik, zahidlik, insaf, mürvət) sözünü görmüş, lakin adın sirar komponentini izah edə bilməmişdir. Adın arta komponenti hürritcə ardi pay, qismət, hədiyyə deməkdir.
A r t a s a r i (er. əv. 820-ci il). Midiyada Şurdir ölkəsinin hakiminin adı. E. A. Qrantovskiyə görə, İranmənşəli arta və farsca sər – baş sözlərindən ibarətdir. Ehtimal ki, hürritcə ardi – pay, hədiyyə sözündən və şumerlərdə Sar allahının adından ibarət teofor adlardandır. Ad Sar allahının hədiyyəsi, payı (ata-anaya) mənasındadır.
P i r i ş a t (er. əv. 820-ci il). E. A. Qrantovski onun farsca pari – əvvəllər və şad – sevinc sözlərindən ibarət olduğunu yazmışdır. Ehtimal ki, naməlum Piri və akkadca şat – sevinc (aydındır ki, er. əv. III minillikdə semit mənşəli akkad dilində şat – sevinc sözü fars mənşəli ola bilməzdi) sözlərindən ibarət teofor addır. Akkadlarla Baburişat Babu (allahı) sevinir şəxs adı ilə müqayisə olunur. Ad qədim türkcə də izah oluna bilər və qədim türkcə şat-cürətli, cəsarətli, ürəkli, qoçaq sözü ilə də əlaqədar ola bilər. Onda quruluşca Türk xaqanlığında Kürşad, xəzərlərdə Moxoşad və Bulişad (VII əsr) xan adları ilə müqayisə olunur.
Balahəsənli
Tarixi
Balahəsənli etimologiyası, bu kəndin əsasını qoyan Balahəsənlilər nəslinin adı ilə bağlıdır. Həsən bəyin nəvəsi Səlim kişinin sözlərinə görə, bu nəslin ailə başçısı olan Həsən bəyin adı ilə kənd Həsənin yurdu mənasında Balahəsənli, kəndin ətrafındakı dağlar isə bəyin bacısı Şərəfağanın adına hörmət əlaməti olaraq Şərəfağa dağları adlandırılmışdır.
Madayların şəxs adları
T i t a m a ş k a (er. əv. 820-ci il). E. A. Qrantovski ehtimalla İranmənşəli ad sayır. Şumer dili əsasında izah olunsa, onda ehtimal ki, naməlum di, şumercə da – allahın qərarı ilə, meş – igid, adam və ku – pay, bəxşiş, qismət sözlərindən ibarət olmaqla təxminən Allahın qərarı ilə (ata-anaya) igid payı (verildi) mənasındadır. Türkcə titim – qüvvətli, qoçaq, igid, yaxud tetim – davamlı, dözümlü, möhkəm dayanan, müqavimət göstərən və mənası bilinməyən aşka sözlərindəndir. Orta Asiyada Kuşan dövləti (I–IV əsrlər) Vasişka, Kanişka və Xubişka çar adları, Albaniyada yaşayan massagetlərin (maskutların) hakimi Sanatrukun sərkərdəsi Anariska, XVI əsrdə Sibirdə Tom tatarlarının başçısı Aşkeney adları ilə müqayisə olunur. Adın ikinci komponenti olan aşka sözü ehtimal ki, türkcə asıq, aşiq – faydalı, xeyirli sözündən və Altay dilləri üçün səciyyəvi ay sönluğundan ibarətdir. Qədim türklərdə bu sözdən yaranmış şəxs adları vardır. 552-ci ildə Türk xaqanlığının banisi Bumın xaqan öldükdən sonra yerinə oğlu Kara İsık Xan keçmişdi. Qədim Uyğur xanlarından birinin adı Aşik-Teymur idi. Çingiz xanın atası Esuqay bahadırın adındakı Esuq komponenti də bu adların sırasına aid edilə bilər.
Balahəsənli
Tarixi
Yaşlı kənd sakinlərinin sözlərinə görə, bu kəndin əsasını 1918-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Ağvani kəndində didərgin salınmış Azərbaycanlı ailələr salmışdır.
Madayların şəxs adları
Z a r i ş (er. əv. 820-ci il). İranmənşəli ad sayılır və farsca zər – sarı, qızıl sözü ilə əlaqələndirilir. Ehtimal ki, şumercə Sar allahının adı ilə bağlı teofor addır. Türk-monqolca Sar – Ay və eş – kimi, ona bərabər sözlərindən ola bilər. Er. əv. V əsrdə Orta Asiyada saklarda çariça Zarina (sar – Ay və ənə – ana sözlərindən) şəxs adı ilə müqayisə olunur.
Balahəsənli
Tarixi
Arıq dərə, Kor bulaq, Şurreyin şəlaləsi, Çinarlı dərə, Qarluq, Ocaq dərəsi, Novlar, Ağzı gen, Daranlar, Quru dərə, Sulu dərə, Hüseyin dərəsi, Gödək dərə, Çəvlik, Çəmənli, Pərinc quzeyi, Taxta yol, Bərələr, Haqq kahası, Bacalı, Çəmənli, Yazı düzü, Yazı bulağı, Şor bulaq, Sarı qaya və.s. kimi yer adlarının bu gün belə Balahəsənlilər arasında xatırlanması, bir daha daş yaddaşımızın unudulmadığına dəlalət edir.
Ərazisi
Balahəsənli kəndi Bərgüşad çayının sahilində, Qarabağ yaylasının ətəyində yerləşir. Balahəsənli kənd yolunun altından burulan Bazarçay, bu ərazidən başlayaraq Bərgüşad adı altında axmaya başlayır. Kəndin ortasından keçən ana yolla qonşu kəndlərlə əlaqə saxlayan bu kiçik dağ kəndinin insanları, rayon mərkəzi ilə olan gediş-gəlişdə hər hansı ciddi bir problem yaşamırdılar.
Madayların şəxs adları
Z a n z a r (er. əv. 820-ci il). İranmənşəli ad sayılır və farsca zana – tayfa və qədim hindcə zar – hərəkət etdirmək, başçılıq etmək sözləri ilə əlaqələndirilir. Türkcə sanqi (monqolca sanca) – sayılan, hamı tərəfindən tanınan, məşhur və ər – kişi, igid, döyüşçü sözlərindəndir. XVIII əsrə aid Xivə xanlığının arxivindəki sənədlərdə 6 nəfər şəxsin adı Sanqi kimi qeyd olunmuşdur. Orta Asiyada Səlcuq sultanlarından Səncər Məlik şah (1086–1157), XIII əsrin əvvəllərində Buxarada xalq hərəkatının başçısı Səncər Məlik və XVIII əsrdə Altayda Kuzen mahalında mülkədar Sanzer və s. şəxs adları müqayisə olunur. Şumercə sanq – başçı, kahin (qədim türkcə sanqi – sayılan, hamı tərəfindən tanınan sözünün eynidir) və Sar (allahın adı) sözlərindən də ola bilər.
Balahəsənli
Əhalisi
Ucqar dağ kəndi olan Balahəsənli, 1918-ci ilə kimi "köhnə qışlaq" deyilən yerdə yerləşmişdir. Tarixi faktlar da sübut edir ki, Andranik Ozanyanın rəhbərliyindəki Erməni Daşnakları 1917-ci ilin payızında keçmiş Zəngəzur qəzasında misli görülməmiş vəhşiliklər törətmişdir. Bu vandalizmdən əziyyət çəkənlərdən biri də Balahəsənli sakinləri olmuşdur. Qarabağ general-qubernatorunun AXC Daxili İşlər nazirinə göndərdiyi 1920-ci ilin 19-26 yanvar tarixləri arasında ermənilər tərəfindən Zəngəzur qəzasında yandırılmış və dağıdılmış Azərbaycan kəndlərinin siyahısında Balahəsənli kəndinin də adı çəkilir. Ələ keçirilən ərazilərdə əsl soyqırımı həyata keçirən ermənilər digər kəndlər kimi Balahəsənli kəndini də yandırmış və əhalisinə olmazın işgəncəsin vermişdir. Bu vaxta kimi 300-dən çox evə sahib olan kənd camaatının çoxu, bu hadisədən sonra ya kəndi tərk etmiş ya da ki, xəstəliklərdən tələf olmuşdur. 31 avqust 1993-cü ildə Qubadlı rayonu Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilərkən kənddə 11 evin olması bu söylədiklərimizin əyani sübutudur. Yerli kənd sakinlərinin sözlərinə görə, XX əsrin 50-ci illərinin sonlarına kimi köçəri maldarlıq və əkinçiliklə məşğul olan Balahəsənlilər, bu illərdən etibarən köçəri maldarlıqdan uzaqlaşıb oturaq təsərrüfatla məşğul olmaya üstünlük vermişlərdir. Kənd zəhmətkeşləri əkin-biçin yeri olaraq Yazı düzünün geniş otlaq sahələrindən istifadə edirdilər. Uzun və sərt keçən qış günlərində xırda və iribuynuzlu heyvanların ota olan təbii ehtiyacını bu yolla təmin edirdilər. Məhsuldar meyvə bağlarına sahib olan kənd camaatı, diğər bir tərəfdən də mövsümlük tərəvəz məhsullarının becərilməsinə xüsusi ilə önəm verirdi. Demək olar ki, kənardan hər hansı bir qida və yeyinti məhsulları almırdılar. Bərəkətli torpaqlar və insanların zəhmətsevərliyi bu mənada bir-biri ilə çuğlaşmışdı.
Ziyarətgahları
Ocaq Dərəsindəki "Cicimli" ocağı.
Madayların şəxs adları
Ş u m a (er. əv. 820-ci il). Akkadca şu – məxsusdur sözündən və şumerlərdə Uma ilahəsinin adındandır. Ad ―Uma (allahına) məxsusdur mənasındadır.
Balahəsənli
Abidələri
Zəngəzur ərazisində ən qədim yaşayış yeri Qubadlı rayonunun Balahəsənli kəndində aşkar olunmuşdur. Xatırladaq ki, IV əsrə aid edilən "Sığınacaq" tipli bu yaşayış yeri Daranlar deyilən ərazidə yerləşir.
Şəxsiyyətləri
1. SSRİ Elmlər Akademiyasının ilk azərbaycanlı müxbir üzvü (1953) professor Əli Əmiraslanov
2. Azərbaycan SSRİ Nazirlər Sovetinin Birinci Müavini (1951 - 1954) Möhbalı Əmiraslanov
Madayların şəxs adları
T a b a y (er. əv. 820-ci il). Ehtimal ki, semit mənşəlidir və taba – rəhmli, mərhəmətli sözündəndir. Akkad mənşəli İli – taba Mənim allahım rəhmlidir adı ilə müqayisə olunur.
A m a m a ş (er. əv. 820-ci il). Ehtimal ki, şumercə ama – ana (ilahə ana) və meş – igid, qəhrəman sözlərindən ibarət olmaqla teofor addır. Ad Amanın (allahın) igidi mənasındadır.
T a r s i x u (er. əv. 820-ci il). Hürrit dilində tar – qüdrətli və şumercə zi – rəhmli, mərhəmətli və ku – pay, qismət, hədiyyə sözlərindən ibarətdir. Teofor addır. Bu ad mərhəmətli qüdrətlinin (yəni allahın) payıdır (ata-anaya) mənasındadır.
Z a b a n (er. əv. 820-ci il). Şumercə za – ürək və ban – yaradan (allah) sözlərindən ibarət teofor addır. Ad ürəyi yaradan allahdır mənasındadır.
U r s i (er. əv. 820-ci il). Bu ad kasların Urzi-qurumaş çar adının Urzi komponenti ilə eynidir. Şumercə ur – kişi, adam, (qədim türklərdə ur – onul) və zi – gözəl, xoş, rəhmli, mərhəmətli sözlərindən ibarətdir. Şumerlərdə Ur-Huma – Huma allahının adamı, Ur-sak – Kişi-baş (qul) və b. şəxs adları ilə müqayisə olunur. Ya da şumercə ur – sayan, hörmətini saxlayan və zi – həqiqi, mömin, ədalətli sözlərdən ibarət olmaqla (Allaha) həqiqi pərəstiş edən mənasındadır. Bu adı hürritcə ur – (u) hzi – ədalətli, sözü ilə də əlaqələndirmək olar.
H a n a s i r u k a (er. əv. 820-ci il). E. A. Qrantovskiyə görə, hind dilindəki sana – qədim, köhnə və farsca zirək sözlərindən ibarətdir. Q. Qeybullayev isə qeyd edir ki, ad şumercə An allahının adından (başdakı h semit mənşəli artırmadır), azir – gözləyən, mühafizə edən və uku – övlad, oğul sözlərindən ibarət təmiz türk mənşəlidir. Hanasiruka An (allahının) mühafizə etdiyi (qoruduğu) varis, (oğul) mənasındadır.
P a m a t e y a (er. əv. 744-cü il). Er. əv. 674-cü ilə aid asur mənbələrində Midiyada Remateya şəxs adı çəkilir. İranmənşəli ad sayılmış və qədim farsca rava-tavu sözlərindən sevincli, kimi mənalandırılır. Türkcə ırım – qabaqcadan xəbər verən və ata (atay) sözlərindəndir. Qamata (qədim farsca Qaumata) şəxs adı ilə müqayisə olunur.
A d a d a n u (er. əv. 820-ci il). E. A. Qrantovskiyə görə, qədim hindcə danu – rəşadətli, şanlı, Avesta dilində ada – əvəz, qarşılıqlı sözlərindəndir. Şumercə ada ata, da – (Allahın) qərarı ilə və ni – verdi, mükafatlandırdı sözlərindəndir. Ad – Allahın səyi ilə ata verdi kimi aydınlaşdırıla bilər.
K i a r a (er. əv. 820-ci il). Teofor (allah adları ilə bağlı ad) ad olmaqla şumer dilində Ki – Yer Allahı və ara qul sözlərindəndir. Bütünlükdə ad Yer allahının qulu deməkdir. Qeyd edilməlidir ki, bu şəxs adındakı Ki – Yer Allahı sözü er. əv. 713-cü ilə aid mənbədə qeyd olunan midiyalı Kibaba şəxs adında da vardır. Həmin ad şumercə Ki – Yer Allahı, ba – vermək, bağışlamaq sözlərindən, həmin dildə adların sonlarında iştirak edən ba – fonetik komponentindən ibarət olub, yer Allahının verdiyi (bağışladığı) mənasındadır.
M u n s u a r t a (er. əv. 820-ci il). Bir sıra tədqiqatçılar bu adı arta komponentinə görə onu iranmənşəli saymış və beləliklə, Mannada və Midiyada hələ er. əv. IX əsrdə qədim farsların yaşadığını yazmışlar, lakin onlar bu adın Munsu hissəsini izah edə bilməmişlər. Əslində isə ad şumercə mu – mənim, mənim adım, zu – müdrik (allah) və Artasari adında olduğu kimi hürritcə ardi – pay, hədiyyə sözlərindən ibarətdir. Bu teofor ad təxminən müdrik (Allahın) payıyam mənasını verir. Manna və Midiyaya hurrit mənşəli sözlərin iştirak etməsi təəccüblü sayıla bilməz, ona görə ki, hürritlər Manna ərazisində də yaşayırdılar.
B a q d a t t i (er. əv. 716-cı il). İranmənşəli ad sayılır. Məhz bu ada görə İ. M. Dyakonov, E. A. Qrantovski er. əv. VII əsrdə Urmiya gölü ətrafında artıq farsların yaşadığı nəticəsinə gəlmişlər. Y. B. Yusifov Baqdatti adının türk-monqol mənşəli boqdo – müqəddəs sözündən və -ti (-li) şəkilçisindən ibarət olduğunu yazmışdır. Q. Qeybullayev isə qeyd edir ki, ehtimal ki, şumercə bak – parıldamağa başlamaq və Utu – Günəş allahı sözlərindəndir. Ad ―Günəş (allahı) parıldadı mənasındadır.
K a r a k k u (er. əv. 714-cü il). İranmənşəli ad sayılır və qədim fars dilində kara – xalq, camaat sözü ilə əlaqələndirilir. Sonra da ermənilərdə Karapet şəxs adı ilə müqayisə edilir, halbuki qədim fars dilindəki kara sözü türk mənşəlidir və ermənilərə də farslardan keçmədir. Ehtimal ki, lulubilərdə və kaslarda Kuri allah adından və şumercə uqu – övlad sözlərindəndir.
A d a (er. əv. 716-cı il). Türkcə ədə sözündəndir. Qara dənizin şimal çöllərində yaşayan skiflərdə Ada şəxs adı ilə eynidir.
P a y u k k u (er. əv. 714-cü il). Assur dilində k səsi qoşalaşdırılmışdır. Ehtimal ki, şumercə ba – bağışlandı və uku – övlad, oğul, varis sözlərindəndir.
H u m b e (er. əv. 714-cü il). Şumer mifologiyasında Humdada personajının adı ilə səsləşir.
D u s a n n i (er. əv. 714-cü il). İran mənşəli ad sayılır. Şumercə du – rəhmli (allah), sa – ürək və ni – verdi, bağışladı sözlərindəndir. Ad rəhmli (allah) ürək verdi (ürək verməklə mükafatlandırdı) mənasındadır.
Baccharis trineura
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Madayların şəxs adları
U z u m a n d a (er. əv. 714-cü il). Şumercə uzu gələcəyi xəbər verən, müdrik, man – mən və da (Allahın) qərarı ilə sözlərindən ibarətdir. Ad Mən müdrik allahın qərarı ilə mənasındadır.
Z i z i (er. əv. 714-cü il). Assur dilində c səsi olmadığına görə Cici adının yazılışı. Eranın I əsrində Şərqi Hun xaqanlığının xaqanı Cici (36-cı ildə ölmüşdür), VI əsrdə Avar xaqanlığının xanı Sizibul (ad yunan mənbəindədir, yunan dilində də c səsi yoxdur), Çingiz xanın qardaşı Cuci-Xəzər, XIII əsrdə monqol sərkərdəsi Cuci şəxs adları ilə müqayisə olunur. Mənası müəyyən edilməmişdir.
Z a t a (er. əv. 714-cü il). Ehtimal ki, şumercə sa, za – ürək və da (allahın) köməyilə sözlərindən ibarətdir. Ad (allahın) köməyi ilə verilmiş ürək mənasındadır.
D u r i s i (er. əv. 714-cü il) Semit mənşəli akkad dilində duri – (mənim) dayağım və Sin (Allah) sözlərindəndir.
A n z i (er. əv. 714-cü il). Şumer dilində An (Ana) Göy allahı və zi, zu –bilmək sözlərindəndir. Şumerlərdə ensi, kassilərdə (kasslarda) yanzi, yanzu –hakim sözü ilə eyni mənşəlidir. Erkən orta əsrlərdə uyğurlarda Enç-Buka şəxs adının birinci komponenti olan enç (i) sözü ilə müqayisə olunur.
M a ş d a y a u k k u (er. əv. 714-cü il). İran mənşəli ad sayılır və farslarda Ahuramazda (Hörmüz) allahının adı ilə əlaqələndirilir. Şumercə maşda – məbəd təsərrüfatının adamı və uku – oğul, varis sözlərindən ibarətdir. Ad məbəd təsərrüfatında işləyəcək oğul mənasındadır.
Eduard Bağırov
Eduard İsmayıl oğlu Bağırov — Azərbaycan əsilli rus yazıçısı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinın üzvü, ədəbi tənqidçi, publisist.
Madayların şəxs adları
K a k i (er. əv. 714-cü il). Er. əv. 520-ci ilə aid bir mənbədə də Midiyada Kaki şəxs adı qeyd olunur. Er. əv. 859-cu ilə aid asur mənbəində göstərilən Kaki adlı mannalı hakimin adı ilə eynidir. Şumer dilində Ki-ag (a) – sevimli sözündəndir. Türkcə qaqa –böyük qardaş sözü ilə müqayisə olunur.
Eduard Bağırov
Həyatı
Eduard Bağırov 1975-ci ildə Türkmənistanda anadan olub. Onun atası azərbaycanlı, anası isə rusdur. Milli mənşəyinə görə Türkmənistanda bir çox problemlərlə üzləşən Eduard ordu sıralarından qaçaraq Moskvaya yollanıb. Burada yükdaşıyan, kiçik ticarətçi, şəxsi tikinti idarəsinin rəhbəri kimi işlərdə çalışıb. Alternativ ədəbiyyat klubu — "Litprom.ru"nun yaradıcısı və baş redaktoru olub. 2001-ci ildə Moskva Dövlət Su Nəqliyyatı Akademiyasının hüquq fakültəsinə daxil olsa da, sonradan təhsilini yarımçıq qoyub. 2007-ci ildə çapdan çıxmış "Qastarbayter" ("Гастарбайтер") kitabı ilə məşhurlaşıb. Yazıçı "Qastarbayter" romanını həm özünün, həm də başqalarının həyatından götürdüyü əhvalatlar əsasında yazıb, Rusiyaya "çörək dalınca" gedən şəxslərin talelərindən bəhs edib.
2008-ci ilin noyabrında ikinci romanı olan "Aşiqlər" nəşr olundu. Kitab "Qonaq işçi"nin hekayə xəttini davam etdirir, eyni zamanda tamamilə müstəqil bir əsərdir. Yeni kitabın qəhrəmanı Yevgeni Əliyevin ən yaxın dostu internet vasitəsilə başqa sosial təbəqədən olan evli qadınla tanış olur. Tanışlıq qarşılıqlı aşiqliyə, sevgi üçbucağı isə hekayənin gedişatında dördbucaqlıya çevrilir[11].
Madayların şəxs adları
Z a r d u k k u (Er. əv. 717-ci il). Asur dilində k səsi qoşalaşdırılmış və sonuna u adlıq hal şəkilçisi əlavə olunmuşdur. Əsl formasının Zarduk olması güman edilir. Şumercə Sar, Şar allah adından və duk – rəhmli, mərhəmətli sözlərindəndir. Ad mərhəmətli Sar (allahı) mənasındadır.
K a r z i n u (er. əv. 713-cü il). Adın sonundakı u asur dilində əlavə olunduğuna görə əsl adı Karzin kimi bərpa olunur. Şumercə qar – qiymətlidir və Sin allahının adından ibarət teofor addır. Sin (allahı) qiymətlidir deməkdir.
Z a n a s a n a (er. əv. 674-cü il). İ. M. Dyakonova görə, fars dilindəki hşana –tayfası olan, əsil-nəsilli deməkdir. Şumercə sa, za – "ürək", An (allah adı) və san (q) – ən birinci, ilkin, başçı, kahin sözlərindən ibarət teofor addır.
E p a r t u (er. əv. 674-cü il). Şumercə ina – (o) seçdi, ərə qul və Utu (Günəş allahı) sözlərindən ibarət teofor addır. Təxminən Utu (Günəş allahı) qul seçdi mənasındadır.
K a ş t a r i t a (er. əv. 673-cü il). Assur irticasına qarşı üsyan qaldırmış Midiya hakiminin adı. Midiyada Kas tayfasının başçısı. İranmənşəli ad sayılır və qədim farsca hşadrua – hakim, hökmdar kimi mənalandırılır, lakin prof. Q. Qeybullayev bu ağlabatan fikir deyil, çünki ayrılıqda hökmdar sözü şəxs adına çevrilə bilməz. Adın qədim farsca yazılışı düz, asurca yazılışı isə səhvdir. O, qeyd edir ki, Kaştarita Kas (kaş) etnonimindən, türk-monqol dillərindəki tərə, tari, törü – qanun, qayda və tay – kimi sözlərindəndir. Ad kasların qanun-qaydasına riayət edən mənasındadır. Quruluşca VIII əsrin ortalarında uyğurlarda Kut-Tore xanın adı ilə uzlaşır.
Herodotun əsərində Midiya yer və şəxs adlarının hamısı təhrifə uğramış formalardadır. Herodot yazır ki, onun məlumatçıları (informantları) farslar olmuşlar. . Deməli, farsca olmayan adlar fars dilinə uyğunlaşdırılmış şəkildə tələffüz olunmalı, Herodot isə farsın tələffüzündə eşitdiyi adları yunan dilinə uyğun tərzdə yazmalı idi.
D e y o k (er. əv. VIII əsr) Asur mənbəyində Dayaukku. Asur dilində "k" səsi qoşalaşdırılmışdır. Əsl forması Dayauk olmuşdur. İ. M. Dyakonov bu adın qədim farsca dahuyi – ölkə, tayfa ittifaqi (fars dilində dəh – kənd sözünün qədim forması) və -k şəkilçisindən ibarət olduğunu yazmışdır, lakin düşünməmişdir ki, ölkə, tayfa ittifaqı sözü heç vaxt şəxs adına çevrilə bilməz. Ad şumercə da – (Allahın) qərarı ilə və uku – övlad, varis (qədim türkcədə də uk – varis, oğul, nəsil sözlərindən ibarətdir. Ad Allahın qərarı ilə doğulmuş övlad mənasındadır.
K i a k s a r Midiya çarı (er. əv. 625–584). Kiaksar Manna və Midiya ərazisinə arasıkəsilməz basqınlar və qarətçi – hərbi səfərlər keçirmiş təcavüzkar Assur çarlığına son qoymuş şəxsdir. Kiaksar şəxs adının əsl formasını bərpa etmək çətinlik yaratmışdır. Herodot fars məlumatçısından eşitdiyi adı qədim yunan dilinə uyğun surətdə yazmışdır. Er.əv. 519-cu ilə aid Bisutun qaya yazısında bu ad Huvaxştra Asur mənbələrində bir neçə midiyalının adında satar komponenti nəzərə çarpır: Satarpay, Satarpanu, Sataret və b. Ona görə də Kuvaksatar şəxs adındakı satar komponentinin türkcə şat – vəliəhd, şahzadə və ər – kişi, igid, döyüşçü sözlərindən ibarət olduğunu güman edilir. XVIII əsrdə Xivə xanlığının aid arxiv sənədlərində qaraqalpaqlarda 9 nəfər Sadır şəxs adı çəkilir. İ. M. Dyakonov və E. A. Qrantovski adlarda satar sözünü qədim fars mənşəli hşatra – hakimiyyət sözünün asurca yazılışı sayır və bunun əsasında Maday etnosunun Ari mənşəli (fars mənşəli) olduğunu yazırlar, lakin yuxarıda deyilənlər bu fikrin yanlış olduğunu göstərmişdir. Orta Asiyada sak çarlarından biri Saksatar (bu adı er.əvvəl II əsr müəllifi Polien çəkir) şəxs adı məlumdur. Adın birinci komponenti Şərqi hun xaqanı Metenin oğlu Kiek (yazılışı çincədir, Kuyak, Kuvak kimi də oxuna bilər) və Çingiz xanın nəvəsi Quyuk xanın (1205–1248) adlarında da vardır. Kiaksar (Huvaxştra) şəxs adının dəqiq mənasını müəyyən edilməmişdir. Əgər bu ad məhz Herodotun yazdığını kimi səslənmişsə, onu şumer dilində kiak – sevimli sözündən və Sar (Şar) – Aşur allahının adından ibarət olduğunu və (allahı) sevimlidir mənasını verdiyini ehtimal etmək olar. Belə halda Kiaksar Midiyada teofor adlardandır.
A s t i a q. Midiyanın axırıncı çarı Astiaq madayların tarixində qara səhifə açmış şəxslərdəndir. Onun öz sərkərdəsi Harpaqa (əslində Arpaq) qarşı ədalətsiz münasibəti (oğlunu öldürüb ətini atasına yedizdirməsi) Harpaqın Astiaqa qarşı vuruşan fars ordusunun tərəfinə keçməsinə və bununla da Herodotun rəşadətli kişilər adlandırdığı midiyalılardan hakimiyyətin farslara keçməsinə səbəb olmuşdur. Herodotun Astiaq kimi yazdığı ad er. əv. 519-cu ilə aid Bisütun qaya yazısının farsca versiyasında İştivequ, babilcə versiyasında İştimequ (bu dildə v səsi yox idi) formalarındadır. İ. H. Əliyev bu adı Elam mənşəli saymış və elamca İştu allahının adının əks etdirdiyini yazmışdır. Həqiqətən də Midiyada ondan əvvəl İşteluku və İştesuku şəxs adları məlumdur, lakin o, adın ikinci hissəsini izah edə bilməmişdir. Qeyd edilməlidir ki, qaya yazısının farsca versiyasında da adın sonunda u səsinin yazılması göstərir ki, bu səs, adətən, asur dilində adların sonuna əlavə olunan u adlıq hal şəkilçisi deyil. Ehtimal ki, ad Elam mənşəli İştu allahının adından və şumercə be şəkilçisindən və gu – mənimdir sözlərindən ibarət olmaqla İştu (allahı) mənimdir mənasındadır. Bəlkə də Elam mənşəli İştu (yaxud hurritcə İştu parlaq) allahının adından, şumercə be – hökmdar, bəy, cənab və ku – mənimdir sözlərindən ibarətdir. Ad hökmdar İştu allahım mənasındadır.
Eduard Bağırov
Həyatı
2010-cu ildə Eduard Bağırov süjetə görə deyil, motivə görə ilk kitablarla bağlı “İdealist” romanını nəşr etdi. Kitabın qəhrəmanı, Ukraynanın hinterlandından olan İlya Repin Moskvanın mərkəzi qəzetinin redaksiyasında işə düzəlir və sonra Kiyev Maydanında və sonrakı Narıncı İnqilabda işıqlandırdığı hadisələrdən sonra sürətlə karyera nərdivanına qalxır.
2010-cu ildə Bağırov 2011-ci ildə "Art Pictures" studiyasında Fyodor Bondarçukun çəkilməsi planlaşdırılan "Onegin" tammetrajlı bədii filminin ssenarisi ilə debüt etdi. O, həmçinin 2013-cü ildə yayımlanan Ashes teleserialının və qarşıdan gələn Beyrut filminin ssenari müəllifidir.
2015-ci ildə Bağırov “Rusiya-2045” adlı iş başlığı altında dördüncü romanı üzərində işlədiyini bildirdi. 2022-ci ildə o, Sputnik Radiosunda "Bağırov əleyhinə" müəllif verilişinin aparıcısı oldu və bir-birini ziddiyyətli, kəskin və bəzən də ədəbsiz ifadələrlə dərhal bir çox dinləyiciləri hiddətləndirdi.
12 aprel 2023-cü ildə çoxlu orqan çatışmazlığından vəfat edib. Vida mərasimi aprelin 14-də Troekurovski qəbiristanlığında ritual zalında baş tutdu. Aprelin 15-də Qoritsı (Nijni Novqorod vilayəti) kənd qəbiristanlığında ana qohumlarının yanında dəfn edilib.
Madayların şəxs adları
H a r p a q Çar Astiaqın qohumu, Maday ordusunun komandanı. Adın əvvəlinə h səsi əlavə olunmuşdur. Şumercə ara, ərə – qul (məbəd təsərrüfatında işləri qul), ba – bağışlamaq və ku – qismət, pay sözlərindən ibarət teofor ad olub (Allah) qul payı bağışladı mənasındadır. Er. əv. 713-cü ilə aid asur mənbəyində çəkilən midiyalı Arbaku adının eynidir.
M a n d a n a Çar Kiaksarın qızının adı. Şumercə Man – mən, da – (Allahın) qərarı ilə və Ana (Göy allahı) sözlərindən ibarət teofor addır. Mən Göy allahının qərarı ilə mənasındadır.
D a t i s İranmənşəli ad sayılmışdır. Er. əv. 820-ci ilə aid asur mənbəyində Dada şəxs adı ilə eynidir. Türkcə dədə sözündən olan Daday şəxs adının sonuna qədim yunanca is şəkilçisinin əlavə olunması ilə təhrif olunmuş addır. Şərqi türk xaqanlığının xanı Dota (VII əsrin əvvəlləri) xanın adı ilə müqayisə olunur.
A r t e m b e r. Midiyalı bir zadəganın adıdır. Əksər tədqiqatçılar art komponentinə görə, İranmənşəli ad sayırlar. Ehtimal ki, hürritcə ardi – pay, qismət, pay, şumercə am – bu, budur və par – parladı, işıqlandı sözlərindən ibarət olmaqla teofor addır. Təxminən Bu (yəni doğulmuş körpə allah tərəfindən verilmiş) paylayan paydır mənasındadır.
P a k t u o s Şumercə bak – yaradan və Utu (Günəş allahı) sözlərindən ibarət teofor addır. Ad Utu (Günəş allahı) yaradandır mənasındadır. Adın sonundakı os Herodotun əlavə etdiyi qədim yunan mənşəli adlıq hal şəkilçisidir.
Er.əv. V əsrdə yaşamış tarixçi Ktesi Midiyada aşağıdakı çar adlarını qeyd etmişdir:
A r b a k Herodotun qeyd etdiyi Harpaq adının eynidir. Siciliyalı Diodora görə, Arbak Midiyanın ilk çarı olmuşdur. İ. H. Əliyevə görə, bu ad kassi dilindəki harbe sözündəndir
M a n d a u k Şumercə man – "mən", da – (Allahın) qərarı ilə və uqu – övlad (qədim türkcə uk – varis, oğul) sözlərindən ibarət teofor addır. Təxminən Mən Allahın qərarı ilə övladam mənasındadır.
A r t u k Şumercə ara, ərə – "qul" və Utu (k) – Günəş Allahı sözlərindən ibarət teofor ad olub Utu (k) Allahının qulu mənasındadır. Akkadlarda şumer mənşəli Marduk (şumercə amar – bala və Utu (k) – Günəş Allahı sözlərindən Utu Allahının balası deməkdir) Allahının adı ilə müqayisə oluna bilər.
A s t i b a r Midiyada bir hakimin adı. İ. M. Dyakonov bu adı Arştibara kimi götürərək (deməli, ada r və a səslərini əlavə edərək) onun farsca nizə (mızraq) daşıyan mənasında olduğunu yazmışdır. Ehtimal ki, Elam mənşəli İşti allahının adından və şumercə bar – parıldadı sözündən ibarət teofor addır. İştu (allahı) parladı (parıldadı) mənasındadır.
A s p a d Midiyada bir hakimin adı. Farsca əsb – at sözünə görə bu adı İranmənşəli sayırlar. Əslində ad şumercə aş – "bir", vahid və ipa (d) – o (yəni, Allah) seçdi sözlərindən ibarət olub Allah bircə (onu) seçdi (yəni dünyaya gətirdi) mənasında teofor addır.
Maraqlıdır ki, Manna və Midiyada şəxs adlarının çoxusu şumer mənşəlidir. Q. Qeybullayev qeyd edir ki, bunun səbəbini izah etmək çətindir. Müxtəlif mülahizələr irəli sürmək olar. Birincisi, çoxminillik qarşılıqlı əlaqələr nəticəsində şumerin teofor şəxs adları mannalara və madaylara da keçmişdir; Qeyd edilməlidir ki, bu adlar akkadlarda, elamlarda və urartulularda da bu və ya digər dərəcədə vardır. İkincisi, mannaların və madayların ulu əcdadları olan kutilər və lulubelər mənşəcə şumerlərlə eyni etnik kökə mənsubdur. Üçüncüsü, şumerlərin bir hissəsi mannaların və madayların əcdadlarına qarışmışdır. Ümumi nəticə budur ki, şumerlər, kutilər, lulubelər, nisbətən sonra gəlmiş kaslar və kaspilər türk mənşəli etnoslar idilər.
Sen-Remi (Averon)
Sen-Remi  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Vilnyov kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12242.
Kommuna təxminən Paris dən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 105  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 45  km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 320 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 141 nəfər (15-64 yaş arasında) 103 nəfər iqtisadi fəal, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.0%, 1999-cu ildə bu göstərici 69.8%). Aktiv olan 103 nəfərdən 97 nəfəri (61 kişi və 36 qadın) işləyir, 6 nəfər işsizdir (3 kişi və 3 qadın). 38 hərəkətsiz 9 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 16 nəfər təqaüdçü, 13 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
İkinci Dərəşam
İkinci Dərəşam — Babək rayonunun Nehrəm inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Araz çayı dərəsindədir. Yaşayış məntəqəsi 1964-cu ildə Dərəşam dəmir yolu platforması yanında salınmış və eyniadlı kənddən fərqləndirmək üçün İkinci Dərəşam adlandırılmışdır.
Tanacetum newesskyanum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İncəsənət Muzeyi (Nitsa)
İncəsənət Muzeyi Nitsa şəhərində — bələdiyyə muzeyi. Muzey 1932-ci ildə Nitsa şəhərində dünyasını dəyişən müasir posterin təsisçisi, tanınmış rəssam və qrafik rəssamı Jyul Şere adına layiq görülmüşdür. Muzeydə onun əsərlərinin bir kolleksiyası təqdim edilib.
Saray
1878-ci ildə Rus İmperatoru Aleksandrın 1859-cu ildən bəri gizli məsləhətçisi Şahzadə Lev Kochubey həyat yoldaşı Elizaveta Vasilievna ilə Niceə köçdü. Şahzadə torpaq qazanmışdı və onun adından Mayın 30-dan başlayaraq neo-Renaissance üslubunda bir ev qurmağa başladı.
1881-ci ildə saray tamamlanmadı. Bəlkə də, işin yavaş templəri şahzadənin tikiliyi hələ tikinti mərhələsində satma qərarının səbəbi idi. 18 aprel 1883-cü ildə saray, Amerika sənayeçisi James Thompson tərəfindən alındı. Quruluş mərhələsinin sonunda əsərləri İtalyan memarı Konstantin Skala idarə edir. Thompson öz xeyli vəsaitlərini saraya salırdı, onun xoşuna gəldi. O, 1897-ci il dekabrın 11-də vəfat etmişdir. Saray 1920-ci ildə satıldı.
Amblyseius utricularius
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İncəsənət Muzeyi (Nitsa)
Saray
1925-ci ildə Nice şəhərinin gözəllik muzeyini yerləşdirmək üçün şəhərin rəsmi şəxsləri tərəfindən tikilmişdir. 1928-ci ildə muzey sarayın binasında açıldı.
Ceneviz manzaralı üslubda və saray damının cəbhələri 17 dekabr 1976-cı ildə tarixi bir abidə elan edilmişdir.
Kolleksiyaları
Muzeyin kolleksiyasından sənət obyektləri sarayın iki mərtəbəsində sərgilənir. mərtəbəsində iki otaq Jean-Honoré Fragonard, Hubert Robert, Donato Chrétien kimi rəssamlar, o cümlədən XVII-XVIII əsrlər əsərləri var. Üçüncü otaqda Van Loo ailəsindən ustaların rəsmləri var. Ən məşhurları, 1705-ci ildə Nice şəhərində doğulan Charles, məhkəmə rəssam idi. XIX əsrin salon rəsm həsr olunmuş Böyük qalereya, bu otaq bir yol Auguste Rodin nin "Tunc" (1877) bir heykəltəraşlıq edir konservatoriya gətirib çıxarır.
ikinci mərtəbə pilləkən Jyul Şere ilə plakatlar yerləşdirilib yanaşı, hər 3 ayda əvəz. yuxarı mərtəbə XIX əsrin rəsm həsr olunur - XX əsrin əvvəllərində də heykəltəraşlıq bəzi nümunələr var. təmsil rəssamlar arasında Pierre Bonnard, Luc-Olivier Merson, Eugène Boudin, Impressionists Claude Monet, Alfred Sisley tərəfindən müəyyən edilə bilər. Jyul Şere tərəfindən əsərlərin ekspozisiyasına tamamilə həsr olunmuş bir zal da var.
Həmçinin wife Eugenie Brisson Raoul Dufy, Nice bir doğma əsərlərinin toplanması altında ayrı-ayrı otaq ayrılmış, doğma şəhər ərinin əsasən son işlərin böyük bir kolleksiya vəsiyyət. 28 nanə şəkilləri, 97 ədəd rəsm və gravür, keramika və parçalardan ibarətdir.
Antologiya
Antologiya (yun άνθολογία, anthos — çiçək və lego — yığıram) — hər hansı bir xalqın ədəbiyyatını, həmçinin müəyyən dövrə, cərəyana, tematikaya, yaxud janra aid ədəbiyyatı təmsil edən müxtəlif müəlliflərin seçilmiş əsərlərindən ibarət şeir və ya nəsr məcmuəsi.
Ümumi məlumat
Qədim zamanlarda antik ədəbiyyatın seçilmiş əsərlərindən, xüsusilə, epiqramlardan ibarət məcmuələr antologiya adlanırdı. Ədəbiyyat tarixində ilk antologiyanı qədim yunan şairi Meleaqr (e.ə.II əsrin sonları-I əsrin əvvəlləri) tərtib etmişdir. Onun "Çələng" adlı antologiyasına öz əsərlərindən əlavə, həmçinin qırx altı şairin şeiri daxil idi. Antologiya Şərqdə geniş yayılmışdır. Ərəb poeziyası antologiyaları orta əsrlərdə yaranmışdır (“Həmasə” və s.). Azərbaycanda ilk antologiyalar 19-cu əsrdə tərtib olunmuşdur ( Mirzə Yusif Qarabağinin tərtib etdiyi “Məcmueyi divani-Vaqif və digər müasirin”, Hüseyn Əfəndi Qayıbovun 4 cildlik “Azərbaycanda məşhur olan şüəranın əşarına məcmuə” və s.). 20-ci əsrdə və 21-ci əsrin əvvəllərində “Azərbaycan poeziyası antologiyası“ (M., 1939; c.1–3, M., 1960), Azərbaycan şeiri (ingiliscə) və nəsri (fransızca) antologiyaları (M., 1971), “Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı antologiyası“ (4 cilddə; c.1–3, 1981– 88, c.4, 1994), “Kərkük folkloru antologiyası“ (1987), Azərbaycan folkloru antologiyası (14 cildi çap olunmuşdur; 1999–2006) və s. antologiyalar nəşr edilmişdir. Antologiyalar XVIII-XIX əsrlərdə Rusiya ədəbiyyatında da yayılmışdır. 1907-ci ildə P.F.Yakuboviç "Rus muzası" antologiyasını nəşr etdirmişdir. Azərbaycanda bir sıra xalqların ədəbiyyatı antologiyaları da buraxılmışdır. Özbək (1958) və Dağıstan (1959) ədəbiyyatı, çex poeziyası (1960), alman (1981) və fransız (2000) ədəbiyyatı antologiyaları və s. ,
Dəmir ağac (film, 1971)
Məzmun
Elmi-kütləvi mənzərə filmi Lənkəran diyarında bitən ən nadir dəmirağac haqqındadır.
Moxave (səhra)
Moxave ( yerli Moxave tayfasının adı ilə)  — Amerika Birləşmiş Ştatlarının cənub-qərbində səhra. Cənubi Kaliforniyanın böyük hissəsini tutur. Yuta ştatının cənub-qərbində, Nevada ştatının cənubunda və Arizona ştatının şimal-qərbində yerləşir.
Səhranın sahəsi 35 000 km²-dən yuxarıdır. Səhra şimal-şərqdə Texaçapi dağ massivi ilə, cənubda isə San-Qabriyela və San-Bernardino dağ silsilələri ilə məhdudlaşmışdır. Dağların sərhədləri kifayət qədər aydın seçilir, çünki bu dağlar iki böyük geoloji sınma ilə ayırılmışdır: San-Andreas və Qarlok. Böyük Hövzənin axını olmayan sahəsi səhranın şimalıboyu, cənubda daha isti Sonora səhrası istiqamətində uzanır. Əsas bitkisi ağacaoxşar Yucca brevifolia palmasıdır. Səhrada 1 750 bitkinin 2 000-ə qədər müxtəlif növlərinə rast gəlmək olar.
İqlimi
150px|left|thumb|Səhranın şərq hissəsi. Səhradakı ilboyu çöküntülərin miqdarı 150 mm-dən az, ancaq dağlarda — 1 000- 2 000 mm-ə qədər təşkil edir. Səhranın ərazisində Moxave milli qoruğu və Coşua-Tri milli parkı yerləşdirmişdir. Həmçinin Şimali Amerikanın ən aşağı və ən isti yeri — Ölüm dərəsi milli parkı yerləşir, hansı ki, burada iyul-avqust ayında temperatur +50 °C-ə qalxır. Səhranın, Böyük Hövzə, Kolorado platosu və Yuta ştatının sərhədində Zayon milli parkı yerləşir. Quraqlıq iqlimə baxmayaraq, səhrada (xüsusi halda, cənub-qərbdə Antilop vadisi) uzun müddət qrunt sularının və Kaliforniya su kəmərinin köməyi ilə suvarılan torpaqlarda medicago bitkisi əkilir.
Yayda Moxave səhrasının vadilərində temperatur 49 °C və düzən ərazilərdə 54 °C-ə qədər qalxır. Səhra dağlarında qışda qar yağır. Qarlar bəzən avtomagistralların bağlanmasına səbəb olur. Qış ayının orta temperaturu — 0 °C-ə çatır.
İqlimə təsir edən amillərdən biri də küləkdir. Əgər səhranın şərqində yerləşmiş Las-Veqas şəhərində küləkli hava nisbətən az olursa, onda qərbdə küləkli hava hər gün müşahidə edilir və küləyin gücü 80 km/saat-dan çox olur. Texaçapi aşırımı ərazisində elektrik istehsal edən yel turbinləri qurulmuşdur.
Baccharis truncata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Amblyseius utriculus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İbtidai öküz
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Nazim Əlicanov
Nazim Nəzir oğlu Əlicanov (26 iyul 1970; Qax, Azərbaycan SSR) — 1991-1995-ci və 2000-2011-ci illərdə Azərbaycanı, 1996-1999-cu illərdə isə Moldovanı təmsil edən sərbəst güləşçi. 2002-ci il Avropa Çempionatının qalibi.
Həyatı
Nazim Nəzir oğlu Əlicanov 1970-ci il iyulun 26-da Qax şəhərində anadan olub. 1977-1984-cü illərdə Qax şəhər 3 nömrəli orta mətəbdə, 1984-1987-ci illərdə isə İdman Təmayüllü İnternat Mətəbində təmsil alıb. 1991-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman İnstitutundan, 2002-ci ildə isə "Təfəkkür" Universitetindən məzun olub. 1991-1996-cı illərdə Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Daxili Qoşunlarının sıralarında hərbi xidmətdə olub.
Ailəlidir. 2 övladı var.
Məşqçi fəaliyyəti
Nazim Əlicanov 2007-2009-cu illərdə qadın güləşçilərdən ibarət Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi olub.
2002-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentı tərəfindən "Tərəqqi" medalı və 2008-ci ildə isə Fəxri diplomla təltif olunmuşdur.2010-cu ilin dekabr ayında ona Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar məşqçisi" Fəxri adı verilmişdir. Hal-hazırda sərbəst güləş üzrə Azərbaycan yığma komandasının üzvü və Beynəlxalq dərəcəli idman ustasıdır. Ailəlidir. İki övladı var.
Şeylanlı (tayfa)
Şeylanlı tayfası – Azərbaycanda yaşayan kürd tayfası. Birinci Qarabağ müharibəsindən əvvəl Laçın rayonunun Şeylanlı kəndində yaşayıblar. Kənd İkinci Qarabağ müharibəsinə qədər erməni qüvvələrinin işğalı altında qalmışdır. Hazırda məcburi köçkün kimi Ağcabədi rayonunda məskunlaşıblar. Onlar kürd dilinin kurmanc ləhcəsində danışırlar. . Bu camaat I Şah Abbas dönəmində İrandan Qarabağa gələn 24 tayfadan biridir. .
Dəmyə pambıq (film, 1953)
Məzmun
Elmi-kütləvi filmdir. Burada kənd təsərrüfatı alimlərinin susuzluğa davamlı yeni pambıq növləri yetişdirmələrindən danışılır.
Zakir Rzayev
Zakir Məhərrəm oğlu Rzayev  — azərbaycanlı alim, kimya üzrə elmlər doktoru, professor.
Həyatı
Zakir Məhərrəm oğlu Rzayev 1940-cı il avqustun 17-də Ermənistan Respublikasının Zəngibasar qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə orada C.Məmmədquluzadə adına orta məktəbi bitirmiş və həmin ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (ADU) kimya fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1962-ci ildə ADU-nu bitirmiş və 1963-cü ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Fiziki-kimya İnstitutunun aspiranturasında oxumuşdur.
Elmi fəaliyyəti
1967-ci ildə həmin institutda “Tərkibində qalay və qurğuşun saxlayan örtükəmələgətirən yeni polimerlərin sintezi və xassələrinin tədqiqi” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1968-ci ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyası Neft Kimya Prosesləri İnstitutunun Sumqayıt Filialında böyük elmi işçi, 1976-1980-cı illərdə Azərbaycan EA Xlor-üzvi Sintez İnstitutunda “Funksional polimerlər” laboratoriyasının və “Polimerlər” şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1984-1986-cı illərdə həmin institutda elmi işlər üzrə direktor müavini və direktor əvəzi vəzifələrində, 1986-1992-ci illərdə isə Azərbaycan EA Polimer Materialları İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini olmuşdur. 1983-cü ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin İxtisaslaşdırılmış Elmi Şurasında doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Professor Z.M.Rzayevin əsas elmi istiqaməti kompleks-radikal birgə polimerləşmə reaksiyalarının qanunauyğunluqlarının tədqiqi sahəsindədir. Metalüzvi polimerlər, xüsusi xassəli funksional polimerlərin sintezi sahəsindəki işlərin nəticələri mikroelektronika və gəmiqayırmada tətbiq olunmuşdur.
O, 100-dən çox məqalənin və 72 müəlliflik şəhadətnaməsi və xarici patentlərin müəllifidir. ABŞ, Yaponiya, Avstraliya, Türkiyə və Avropa ölkələrinin 23 patentini almışdır. “Malein anhidridi polimerləri və birgə polimerləri (Bakı, Elm, 1984) və “Bioloji davamlı qalayüzvi polimerlər” (Moskva, Kimya, 1998) monoqrafiyalarının müəllifidir. Onun elmi məqalələri dövri olaraq Vısokomolekulyarnıe soedeneniya, J.Polumer Sci., Polymers, Macromolecules. Makromol. Chem. Phys., J.App. Polum. Sci., kimi Beynəlxalq elmi jurnallarında dərc olunur. Bir çox Beynəlxalq simpozium və konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir.
O, 20 elmlər namizədi və 2 elmlər doktorunun işinə rəhbərlik etmişdir. Zakir müəllim 1992-ci ildən Türkiyənin Orta Doğu Texniki Universitetində (Ankara) professor olaraq çalışır.
Tanacetum nitens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Trillium reliquum
(Trillium reliquum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Trillium reliquum ABŞ-nin Alabama, Corciya və Cənubi Karolina ştatlarında yayılmışdır.
Trillium rugelii
(Trillium rugelii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nyala
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Antilopun bu növünün uzunluğu 140 sm, süysününün hündürlüyü 100 sm-ə qədər olur. Kütləsi 55-125 kq arasında dəyişir. Erkəkləri dişilərindən nəzərəçarpacaq dərəcədə ağır olur. Erkək və dişilər ilk növbədə yunlarının rənginə görə fərqlənirlər. Nisbətən böyük erkəklər boz rəngdə və ucları ağ olan burulmuş buynuzu olur.
Dişilər və cavan nyalalar buynuzsuz və rəngləri qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdə olur. Bütün fərdlərdə 18 nazik şaquli zolaqlar olur. Erkəklərin nisbətən uzun düz formada bel sütununu örtən yalı var və boğazından aşağı hissələri boyunca yun çəngəsi sallanır. Quyruqlarının uc hissəsi ağ və xovlu olur.
Ballıqaya (Qubadlı)
Ballıqaya — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Hal kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
9 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.