cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maresuke Noqi
İlk illər
Noqi samuray ailəsində doğulmuşdur. 1869-cu ildə o, orduda xidmətə başlamış, 1871-ci ildə mayor rütbəsinə yüksəlmişdir. Sayqo Takamorinin başçılıq etdiyi üsyançılara qarşı döyüşmüş və podpolkovnik rütbəsinə layiq görülmüşdür. Ağır döyüşlərdən birində Noqi 14-cü piyada alayının bayrağını itirmişdir. Bu rüsvayçılıq onu bütün ömrü boyu izləmişdir və sonradan o bu hadisəni intiharının əsas səbəblərindən biri adlandırmışdır.
1876-cı il avqustun 27-də də Noqi o zaman 20 yaşında olan samuray Yudzi Sadanonun qızı Sidzuko ilə evlənmişdir. 1877-ci il avqustun 28-də onların ilk oğlu Katsunori dünyaya gəldi və Noqi Tokioda ev aldı. 1878-ci ildə o, polkovnik rütbəsinə yüksəldildi. 1879-cu ildə onun ikinci oğlu anadan oldu. 1879-cu ildə Noqi Soroku Kavakami ilə birlikdə, avropalıların strategiyası və taktikasını öyrənmək üçün Almaniyaya səfər etdi.
Çin-yapon müharibəsi
Birinci Çin-Yapon müharibəsi zamanı, general-mayor rütbəsində olan Noqi Port-Arturu bir gündə ələ keçirən birinci piyada briqadasına komandanlıq edirdi. Növbəti il o, general-leytenant rütbəsi aldı və vəzifəsi Tayvanı tutmaq olan ikinci piyada briqadasına komandan təyin olundu. Noqi 1898-ci ilə qədər işğalçı qüvvələr ilə Tayvanda qaldı. 1899-cu ildə o, Yaponiyaya çağrıldı və yeni yaradılan 11-ci Piyada Briqadasının komandiri təyin edildi.
Müharibədən sonra Noqi dansyaku (baron) titulu aldı və 1-ci dərəcəli Qızıl Yasəmən ordeni ilə təltif edildi. Noqi Tayvanın general-qubernatoru təyin edildi və bu vəzifəni 14 oktyabr 1896-cı ildən 1898-ci ilin fevral ayına qədər tutdu. O, Tayvana ailəsini də gətirmişdi və anası orada malyariyadan öldü. Bundan sonra, Noqi adada səhiyyə xidmətinin yaxşılaşdırılması üçün bəzi tədbirlər gördü. 1900-cü ildə Noqi təqaüdə çıxdı.
Rus-Yapon müharibəsi
250px|thumb|left|Noqi (mərkəzdə) Port-Arturun mühasirəsində 250px|thumb|left|Port-Arturun təslim olmasından sonra Noqi və A. Stesel 1904-cü ildə Rus-Yapon müharibəsinin başlaması ilə Noqi hərbi xidmətə qayıtdı. Port-Arturun mühasirəsi üçün yaponlar tərəfindən yaradılan 90 min nəfərlik 3-cü Ordunun komandiri təyin edildi. Noqi Mancuriyaya gəlməmişdən əvvəl, müharibənin ilk döyüşlərində Yaponiyanın 2-ci Ordusunda xidmət edən böyük oğlu həlak oldu. Port-Artura hücum uğursuz oldu və Port Arturun məşhur mühasirəsi başladı. Mühasirə 1905-ci il yanvarın 2-nə qədər davam etdi və yapon ordusuna böyük itkilər bahasına başa gəldi. Noqinin ikinci oğlu da həlak olanlar arasında idi. Noqinin Port-Arturu tez bir zamanda ala bilməməsi və artan itkilərin çoxluğu onun komandanlıqdan uzaqlaşdırmaq məsələsini gündəmə gətirdi. Ancaq Noqi İmperator Meycinin şəxsi müdaxiləsi ilə xilas edildi. Port-Arturun süqutundan sonra Noqi Yaponiyanın milli qəhrəmanı oldu. Mukden döyüşündə isə 3-cü orduya komandanlıq edirdi.
Müharibə bitdikdən sonra Noqi imperatora fəaliyyəti barədə şəxsən məruzə etdi. Port-Arturun mühasirəsi haqqında məruzə edərkən, qəfildən diz çökdü, ağlamağa başladı. O, günahını yumaq üçün imperatordan ritual özünəqəsd — seppuku etməsinə icazə istədi. İmperator düşünmək üçün bir az ara verdi və sonra yalnız Noqi öldükdən sonra bu barədə danışan çox az şahidin eşitdiyi sözləri söylədi: "Seppuku etməyinizi və bununla da günahınızı yumaq istəməyinizi çox yaxşı başa düşürəm. Bunu etmək üçün sizdə oyanan duyğular mənə tanışdır, amma indi ölmək zamanı deyil. Əgər siz intihar etməkdə israrlısınızsa, onda bu mən dünyanı tərk etdikdən sonra baş versin"(Doris G. Bargen "Suicidal honor : General Nogi and the writings of Mori Ogai and Natsume Soseki -dən sitat").
Müharibədən sonra
250px|thumb|left|Noqi Maresukenin Tokiodakı evi 250px|thumb|right|Tokioda "Noqi şintoist mədəbi" 250px|thumb|right|Maresuke Noqinin şərəfinə buraxılmış poçt markası Müharibədən sonra, 1907-ci il sentyabrın 21-də Noqiyə qraf titulu — hakusyaku verildi. 1908–1912-ci illərdə Noqi ali aristokratiya övladları üçün elit məktəbə rəhbərlik etmiş və gələcək imperator Hirohitonun tərbiyəçisi olmuşdur. Noqi şəxsi sərvətinin böyük hissəsini müharibədə yaralananlar üçün xəstəxanalara və həlak olmuş əsgərlərə abidələr qoyulmasına sərf edirdi. O, eyni zamanda Yaponiyada skaut hərəkatının banilərindən biri idi.
Suiqəsd
İmperator Meycinin ölümündən sonra Noqi özünü imperatora verilən sözdən azad hesab edərək, həyat yoldaşı ilə birlikdə seppuku etdi. Noqi dövlət Şintoizm kilsəsi tərəfindən müqəddəs olaraq hörmətlə qarşılanır və şərəfinə bir şintoist məbədi var.
Qastone Bin
Qastone Bin ― hücumçu mövqeyində çıxış etmiş İtaliya futbolçusu.
Klub karyerası
San Kantsian d'İzontso kommunasında böyüyən Bin gənc yaşlarında "Milan" klubunun düşərgəsinə qatıldı. Seriya C-nın 1955–56 mövsümündə o, icarə əsasında "Pyaçentsa"ya keçdi və 21 oyuna 23 qol vura bildi.
14 oktyabr 1956-cı ildə "Milan"da debüt etdi. Onun vurduğu 17 qol "Milan" klubunun 1956-57 mövsümündəki qələbəsinə böyük töhfə verdi. Mövsümün dördüncü ən yaxşı bombardiri oldu, "Il calcio e il ciclismo illustrato" adlı italyan qəzeti onu 1957-ci ilin "sevimli çempionu" seçdi. Karlo Qalli ilə birlikdə onlar "Roma" klubuna transfer olunan Qunnar Nordalın işini davam etdirdilər.
Dörd mövsümdə 39 qol vurmasına baxmayaraq, 1960-cı ildə "Cenoa" klubuna keçdi və Eddi Firmani ilə orada hücum tandemini qurdu. 2 aprel 1961-ci ildə Bin "Novara"nın qapısına 4 qol vurdu, lakin "qrifonlar" cəzalı qaldıqları üçün yüksək liqaya vəsiqə qazana bilmədilər. Bu ancaq 1961–62 mövsümündə baş verdi ki, klub 64 qol sayı ilə və ikinci yeri tutan "Napoli"ni 11 xal qabaqladı. Sol vinger mövqeyində çıxış edən Bin 20 qol vurdu. O, "Cenoa"da dörd mövsüm keçirtdi, 1964-cü ildə Alp Kuboku və 1963-cü ildə Dostluq Kubokunun qazanılmasına töhfə verdi.
Seriya B-də çıxış edən "Napoli"yə keçidindən sonra o, növbəti mövsüm klubla birgə üst liqaya qayıtdı.
O, karyerasını Neapolda başa vurdu və "Bellariya İcea Marina" klubunda oyunçu-məşqçi qismində işə başladı.
Məşqçi karyerası
Oyunçu karyerasını bitirdikdən sonra iyirmi ili aşağı liqa klublarında ("Bellariya İcea", "Ravenna", "Kattolika", "Lekko", "Benevento", "Barletta", "Kazertana", "Kaveze" və "Fazano" kimi) məşqçi olaraq çalışmışdır.
Klub səviyyəsində
"Milan"
"Cenoa"
Elektrik dövrəsi
Elektrik dövrəsi — texnoloji prosesdə maşın və mexanizmləri işlətmək və idarə etmək üçün qurulan elektromexaniki sxem.
Mühərrik tənzimləyiciləri həm birbaşa cərəyan, həm də alternativ cərəyan mühərrikləri ilə istifadə olunur. Nəzarətçi mühərriki elektrik enerjisi mənbəyinə qoşmaq üçün vasitələrdən ibarətdir və həmçinin motor üçün həddindən artıq yükdən qorunma və motor və naqillər üçün həddindən artıq cərəyandan qorunma da daxil ola bilər. Mühərrik nəzarətçisi həmçinin motorun sahə dövrəsini izləyə və ya aşağı təchizatı gərginliyi, yanlış polarite və ya yanlış faza ardıcıllığı və ya yüksək mühərrik temperaturu kimi şərtləri aşkarlaya bilər. Bəzi motor tənzimləyiciləri başlanğıc başlanğıc cərəyanını məhdudlaşdırır, bu da motorun özünü sürətləndirməsinə və mexaniki yükü birbaşa birləşmədən daha yavaş birləşdirməsinə imkan verir. Mühərrik tənzimləyiciləri əl ilə ola bilər və operatordan yükü sürətləndirmək üçün addımlar arasında başlanğıc keçidinin ardıcıllığını tələb edir və ya mühərriki sürətləndirmək üçün daxili taymerlər və ya cari sensorlardan istifadə edərək tam avtomatik ola bilər.
Bəzi motor kontrollerləri də elektrik mühərrikinin sürətini tənzimləməyə imkan verir. Doğrudan cərəyanlı mühərriklər üçün nəzarətçi mühərrikə tətbiq olunan gərginliyi və ya mühərrikin sahə sarımında axan cərəyanı tənzimləyə bilər. Alternativ cərəyan mühərriklərinin terminal gərginliyini tənzimləmək üçün sürət reaksiyası az ola bilər və ya heç olmaya bilər, buna görə də alternativ cərəyana nəzarət edənlər əvəzinə rotor dövrəsinin müqavimətini tənzimləyirlər (rotorlu mühərriklər üçün) və ya mühərrikə tətbiq olunan AC tezliyini tənzimləmək üçün güc elektron cihazlarından istifadə edirlər. sürətə nəzarət.dəyişikliklər və ya elektromexaniki tezlik dəyişdiriciləri.
Motor kontrollerlərinin fiziki dizaynı və qablaşdırılması elektrik mühərrikləri kimi müxtəlifdir. Müvafiq reytinqləri olan divara quraşdırılmış keçid açarı evdə havalandırma fanatı üçün lazım olan hər şey ola bilər. Elektrik alətləri və məişət cihazlarında yalnız mühərriki işə salan və söndürən bir tetik açarı ola bilər. Sənaye mühərrikləri avtomatlaşdırma sistemlərinə qoşulmuş daha mürəkkəb nəzarətçilər ola bilər; bir fabrikdə motor idarəetmə mərkəzində qruplaşdırılmış bir neçə motor nəzarətçisi ola bilər. Elektrikli kranlar və ya elektrik nəqliyyat vasitələri üçün idarəedicilər mobil avadanlıqlara quraşdırıla bilər. Ən böyük motor tənzimləyiciləri nasoslu saxlama su elektrik stansiyalarının nasos mühərrikləri ilə istifadə olunur və on minlərlə at gücü (kilovat) daşıya bilər. [2-ci]
Motor kontrollerləri əl ilə, uzaqdan və ya avtomatik idarə oluna bilər. Onlar yalnız mühərriki işə salmaq və dayandırmaq vasitələrini və ya digər funksiyaları ehtiva edə bilər.
Mühərrik nəzarətçisi batareya paketi və ya enerji təchizatı kimi enerji mənbəyinə və analoq və ya rəqəmsal giriş siqnalları şəklində idarəetmə dövrəsinə qoşulur.
Daşnaksutyun
Erməni İnqilabi Federasiyası, Daşnaksutyun (Hay Heğapoxakan Daşnaksutyun) — ən iri və mütəşəkkil erməni siyasi təşkilatlarından biri. 1890-cı ildə Tiflisdə yaradılıb. Erməni diasporunun olduğu bütün ölkələrdə büroları fəaliyyət göstərir.
Tarixi
Partiyanın əsası üç erməni millətçisi Rostom Zoryan, Simon Zavaryan və Xristofor Mikayelyan tərəfindən qoyulub. Təşkilat ilk vaxtlar "Erməni inqilabçılarının ittifaqı" adlanırdı.
Daşnakların məqsədi, silah və güc tətbiqi ilə Osmanlı İmperiyasının şərqində erməni dövləti qurmaq idi.
1891-ci ildə nəşr olunan və Daşnaksutyunun mətbu orqanı olan "Droşak" (bayraq) qəzetində daşnaklar öz proqramları barədə bunları yazırdılar:
"'Bizim partiyamız öz məqsədlərinə yalnız diplomatiya yolu ilə nail olmaq istəyənlərlə heç cür razılaşa bilməz. Bizim diplomatlarımız öz marağından və güclülərin marağından çıxış edir. Avropa bizim üçün deyil, qoy ermənilər bilsinlər ki, erməni torpağı qanla suvarılmasa onlar heç bir şey əldə edə bilməzlər. Digər tərəfdən partiya Ermənistanın proletariatın köməyi ilə azad olunacağına inanmır, çünki Türkiyə şəraitində bu mümkün deyil. Torpaq məsələsi ən vacib məsələlərdən biridir, torpaq o torpaqda işləyənə məxsus olmalıdır'."
thumb|250px|Daşnaksutyunun qurucuları: R. Zoryan, X. Mikaelyan, S Zavaryan
1892-ci ildə partiyanın adı dəyişdirilir və partiya indiki adı ilə adlanmağa başlayır. Həmin il partiyanın proqramı da dərc edilir:
Məqsəd: Daşnaksutyunun məqsədi üsyanlar yolu ilə iqtisadi və siyasi azadlıqlar əldə etməkdir. Partiya hər bir insanın bərabər hüquqa malik olduğu prinsipindən irəli qələrək, maddi nemətlərin bərabər bölünməsinin tərəfdarıdır.
Vasitələr: Erməni inqilab ittifaqı öz məqsədlərinə çatmaq üçün silahlı dəstələr yaradır, bu dəstələr hökumətə, eləcə də tək ermənilərin yox, həm də assiriyalıların, kürdlərin və sülhsevər türklərin əziyyət çəkdiyi ümumi vəziyyətə qarşı da mübarizə aparır. Bu istiqamət çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bütün bu qrupları ümumi mübarizə üçün birləşdirə bilməsək də, ən azından onların ermənilərə qarşı müxalifətini neytrallaşdıra bilərik.
Əsas təşkilati prinsip kimi yerli komitələrin muxtariyyəti ütünlük təşkil edirdi. Hər hansı bir rayonun bir neçə komitəsi, rayonun mərkəzi komitəsini seçirdi. Partiyanın başında büro dururdu, əvvəl Rusiya və İranda, sonra Avropada, daha sonra isə Osmanlı İmperiyasında komitələr quruldu. Rusiya İmperiyasında partiyanın yaradılmasından dərhal sonra, Qarsda, Aleksandropolda (indiki Gümrü), İrəvanda, Tiflisdə, Bakıda, Şuşada, Yelizavetpolda (indiki Gəncə) və Rostovda komitələr təşkil olundu.
O zaman daşnakların əsas fəaliyyəti Osmanlı İmperiyasının ermənilər yaşayan ərazilərinə "fədailər" üçün silah və sursatın göndərilməsindən, həmçinin yerli erməni əhalisinin, silahlandırılmasından və türk hökumətinə qarşı qaldırılmasından ibarət idi.
XIX əsrdə daşnakların keçirdiyi ən məşhur terror aktı 1896-cı ildə Osmanlı bankına təşkil etdikləri hücum idi. Lakin İstanbulda yerləşən qərb dövlətlərinin səfirliklərinin müdaxiləsi nəticəsində, Osmanlı hökuməti hücumda iştrak edən terrorçuların Avropaya getməsinə razılıq verir.
ABŞ türkoloqu Tadeuş Svatxovskinin fikrincə 1905–1906-cı illər ərzində ermənilər azərbaycanlıların yaşadığı 158 yaşayış məntəqəsinə hücum edirlər. 1905-ci ildə daşnaklar İstanbulda sultan II Əbdülhəmidə sui-qəsd təşkil edir, təsadüf naticəsində sultana zərər dəymir, lakin partlayış nəticəsində, 26 nəfər həlak olur 58 nəfər yaralanır.
1906-cı ildə Sofiyada keçirilən koqresdə daşnaklar Rusiyanın siyasi həyatında aktiv iştirak etməyi qərara alırlar.
Osmanlı İmperiyasında "gənc türklər" hakimiyyətə qəldikdən sonra daşnaklar müəyyən müddət də olsa yeni qurulmuş türk hökuməti ilə silahlı mübarizədən çəkinir.
1910–11-ci illərdə Sankt-Peterburqda terrorçuluqda günahlandırılan daşnaklar üzərində keçirilmiş məhkəmə prosesi nəticəsində 52 nəfər həbs cəzasına layiq görülür, 4 nəfər isə Sibirə sürgünə gondərilir. Bu proses zamanı daşnaklarım müdafiəçiləri sıralarında Aleksandr Kerenski də var idi.
Daşnaklar Birinci dünya müharibəsində
Birinci dünya müharibəsi zamanı daşnaklar Rusiyanın tərəfinə keçərək ermənilərdən ibarət silahlı dəstələr yaradır və Osmanlı imperiyasına qarşı döyüşlərdə iştrak edir. Bu münasibətlə Rusiya imperiyasında daşnaklara amnistiya elan edilir.
Çar hökuməti ermənilərə qələbədən sonra Türkiyənin şərqində "Erməni muxtar dövlətinin" yaradılması vədini vermişdi. Lakin bu ərazilərdə ermənilər heç vaxt çoxluq təşkil etməmişlər, bu məsələnin həlli uçün erməni silahlı dəstələri müsəlman əhalinin (türklər və kürdlər) yaşadığı kəndlərə basqınlar təşkil edir, bu basqınlar nəticəsində on minlərlə insan amansızcasına qətlə yetirilir. Daşnak silahlı dəstələri arxa cəbhədə aktivləşərək türk ordusunun təchizatını və rabitəsini pozmağa cəhd göstərir və bu işdə bəzi uğurlara da nail ola bilirlər. Daşnaklar hətta türk hərbi hospitalına hücum edərək, oradakı yaralı türk əsgərləri və həkimləri qətlə yetirir. Silahlı dəstələrin təşkilində və türklərə qarşı təbliğatın aparılmasında erməni kilsəsi və kilsə xadimləri də yaxından iştrak edir.
Amerika tarixçisi Corc Şou "Osmanlı imperiyasının tarixi" kitabında bu hadisələr barədə bunları yazır: "'müharibənin qedişatı, ermənilər tərəfindən müsəlmanların kütləvi qətlləri ilə müşayiət olunurdu. Bir milyondan çox türk kəndlisi öz doğma torpaqlarından qaçmağa məcbur olmuşdur. Minlərlə qaçqın ermənilər tərəfindən tikə-tikə doğranmışdır. Müharibədən əvvəl Ərzurum, Trabzon, Ərzincan, Van və Bitlisdə yaşayan 3 milyon 300 min türk əhalisindən yalnız 600 min nəfəri qalmışdır. Türk və kürd kəndlilərinin soyqırımının ən aktiv təşkilatçısı və ideoloqu Daşnaksutyun terror təşkilatının üzvü, 'Atom' ləqəbli Artur Şahrikyan olmuşdur".
J. Malevilin "1915-ci il erməni faciəsi" kitabında bu hadisələr belə təsvir olunur: "'Erməni quldur və terror dəstələri tərəfindən məhv edilmiş müsəlman əhalinin sayı təxminən 1 milyon 600 min nəfər təşkil edir. Bütün bu faktlar çar ordusunun zabitlərinin narazılığına səbəb olmuş və onlar erməni başkəsənlərinə qarşı güc tətbiq etməyə məcbur olmuşdular'".
Rus ordusu bu ərazidən çəkildikdən sonra, erməni quldur dəstələri daha da azğınlaşır və bu ərazidə qalmış müsəlman əhalinin kütləvi qətllərinin miqyasını böyüdür, bu hal türk ordusunun əks hucuma keçib erməniləri Qafqaza sıxışdırmasına qədər davam edir. Türk ordusu tərəfindən Qafqaza sıxışdırılan erməni hərbi dəstələri, 1918-ci ilin mayında elan olunmuş və daşnaklar tərəfindən idarə olunan Ermənistan respublikasının ordusunun əsasını təşkil edir. Bu zaman bu dəstələr Naxçıvanda, Zəngəzur və Göyçə mahallarında eləcə də Qarabağda azərbaycanlıların kütləvi qətlləri ilə məşğul olur. Həmçinin daşnaklar və Daşnaksutyun partiyasının nümayəndələri Bakıda törədilən qırğınlarda da aktiv iştrak edir.
Daşnaklar Ermənistanı 1920-ci ilin noyabr ayınacan idarə edirlər bu zaman onlar demək olar ki bütün qonşuları ilə müharibələr aparır, həm Gürcüstan, həm Azərbaycan həm də Türkiyəyə qarşı ərazi iddiası irəli sürən erməni hökuməti bütün bu ölkələrə qarşı hərbi əməliyyatlar aparır. Lakin daşnak hökumətinin apardığı heç bir müharibə uğurla nəticələnmir, Türkiyə ilə apardıqları müharibə isə Ermənistanın tamam məhlubiyyəti ilə nəticələnir, bu zaman 11-ci Qızıl Orduya arxalanan erməni bolşevikləri 29 noyabr 1920-ci ildə "üsyan" qaldırır və Ermənistanı sosialist respublika elan edir. Dekabrın 2-də daşnak hökuməti öz istefasını elan edir. Dekabrın 2 dən 3 nə keçən gecə, İrəvandakı hökumətin istefa verməsindən xəbərsiz olan daşnak hökumətinin nümayəndələri, Gümridə Türkiyə hökuməti ilə müharibəyə son qoyan razılaşmanı imzalayırlar, özündə Türkiyənin maraqlarını tam əks etdirən və Ermənistanı Türkiyənin faktiki vassalına çevirən bu muqavilə, heç vaxt güvvəyə minmədi.
18 fevral 1921-ci ildə daşnaklar üsyan qaldırır və Ermənistanda nəzarəti tam ələ alır, lakin aprelin 3 sovet ordusunun İrəvanı alması ilə üsyan yatırılır.
1923-cü ilin yanvarında İrəvanda Daşnaksutyunun Ermənistanda olan üzvlərinin toplantısında Daşnaksutyun partiyasının Ermənistanda fəaliyyətinin dayandırılması barədə qərar qəbul olunur. Ermənistandakı məğlubiyyətindən sonra daşnaklar öz niyyətlərindən əl çəkmir və terror fəaliyyətini davam etdirir. Belə ki, Daşnaksutyun partiyasının maddi dəstəyi və təşkilatçılığı ilə, bu partiyadan olan erməni terrorçuları "qara siyahıya" saldıqları və "erməni xalqının düşmanı" elan etdikləri türk və azərbaycanlıları qətlə yetirməyə başlayır. Onlar bu qətllərin adını "Nemezis əməliyyatı" qoyur. Bu "əməliyyat" nəticəsində Tələt paşa, Camal paşa, Səid Hilmi paşa, Behbud xan Cavanşir, Fətəli xan Xoyski və digərləri qətlə yetirilir.
Daşnaklardan ibarət və onların təşkil etdikləri silahlı dəstələr
Daşnaksutyun soyuq müharibə dövründə
XX əsrin 90-cı illərinədək Daşnaksutyunun bütün fəaliyyəti əsasən Avropa, Amerika və bəzi ərəb ölkələrində cəmləşmişdi.
Mamay
Mamay (1335? — 1381, Kafə müasir Feodosiya) —Qıpçaq əsilli Qızıl Orda sərkərdəsi.
Daşnaksutyun
Daşnaksutyun soyuq müharibə dövründə
Qeyd etmək lazımdır ki, İkinci dünya müharibəsi zamanı Daşnaksutyun partiyasının bir çox məşhur üzvü Almaniyanın tərəfində SSRİ və müttəfiqlərə qarşı döyüşlərdə aktiv iştrak etmişdi.
Mamay
Həyatı
Qızıl Orda hakimi Mamay xan (1335?-1381) türk sərkərdəsi və bahadırı kimi tarixdə çox geniş şöhrət tapıb. Tatar sərkərdəsi Xıdır xan öldükdən sonra, Mamay hakimiyyət arzusuna düşür. Xan nəslindən olmadığına baxmayaraq Qızıl Orda hakimi Berdi bəyin bacısı ilə (qeyd: Berdi bəy Cani bəyin, Cani bəy də qüdrətli Özbək xanın oğludur) evləndikdən sonra dağılmağa üz qoymuş bu hakimiyyəti ələ keçirmiş, bununla çarpışma meydanına atılmışdı: bu mübarizədə Abdul, Məhəmməd Sultan, Tülübək və s. xanları yenmişdi. Qızıl Orda dövlətini gücləndirmək, onu qoruyub saxlamaq məqsədilə böyük işlər həyata keçirmişdir. Mamay xan misilsiz hünərlərə sahib olmuş, keçirdiyi döyüşlərdə həmişə qələbə qazanmış, böyük ad qoymuşdur. Sonuncu döyüşü Kulikova çölündə olan döyüş (1380) oldu. Müharibə meydanında məğlub olub qaçan Mamayın Azov boyunda qarşısını kəsdilər. Burada tarixən döyüş yeri olan Kalka (Kalçık) çayı boyunda onun Toxtamış xanla son döyüşü oldu. Qıpçaqlara birləşən ruslar onların böyük yardımı ilə Mamayı yendilər. Mamay bu uğursuz döyüşdən canını zorla qurtarıb Krıma qaça bildi. Krım torpaqlarına çəkilən Mamayı uğursuzluq burada da izləməkdəydi. Az sonra Kafa şəhərində (indiki adı Feodosiya) xaincəsinə öldürüldü.
Daşnaksutyun
Daşnaksutyun soyuq müharibə dövründə
Erməni diasporunun maddi imkanlarından istifadə edərək, Daşnaksutyun Avropada, Asiyada, Şimali və Cənubi Amerikada bir çox kilsə təşkilatları, gənclərlə iş üzrə təşkilatlar və erməni məktəbləri yaradır. Həmçinin Daşnaksutyun erməni diasporunun KİV-lərinin yaradılmasında və formalaşmasında da böyük rol oynayır.
Bütün bu tədbirlərlə yanaşı Daşnaksutyun Avropada və ABŞ-də güclü erməni lobbisi yarada bilir və bu erməni lobbisinin köməyi ilə bir sıra qərb dövlətlərinin parlamentlərində qondarma erməni soyqırımının tanınmasına nail olur.
1970–80-ci illərdə daşnaklar erməni terrorçularını və terror təşkilatlarını aktiv dəstəkləyirlər, bu həm maddi-mənəvi, həm də siyasi dəstək şəklində olur. Bundan əlavə aşkarlanmış faktlardan məlum olur ki, Daşnaksutyun Türkiyə və türklərə qarşı keçirilən terror aktlarının təşkilində və hazırlanmasında bilavasitə iştrak etmişdir.
Daşnaksutyun fəalları 70-ci illərdə Livanda gedən vətəndaş müharibəsi zamanı da xüsusi aktivlik göstərmiş, oradakı erməni əhalisini silahlandırmış, hərbi dəstələr təşkil etmişdir.
Müasir dövr
1980-cı illərin sonunda SSRİ-də baş qaldıran iqtisadi-siyasi problemlər Daşnaksutyunun burada aktivləşməsinə səbəb oldu, öz imkanlarından istifadə edərək Daşnaklar Avropa Amerika sonradan isə mərkəzi Sovet mətbuatında "Miatsum" ideyasını təbliğ etməyə başladılar. Lakin daşnaklar tək təbliğatla kifayətlənməyib, Ermənistana və Qarabağa silah sursat, adamlar göndərirdilər. Azərbaycan barədə təhrif olunmuş yalan məlumatların yayılmasında Daşnaksutyunun nəzarətində və yaxud təsirində olan KİV-lərdən aktiv istifadə adi hal alır. Daşnaklar gürcü-abxaz münaqişəsində də aktiv iştrak edirlər, onların iştrakı və köməyi ilə "Marşal Baqramyan adına erməni batalyonu" yaradılır, ki bu batalyon gürcü ordusuna qarşı döyüşlərdə iştrak edir.
1994-cü ildə Ermənistanda Levon Ter-Petrosyanın əmri ilə Daşnaksutyunun fəaliyyəti dayandırılır, bəzi üzvləri isə həbs olunur. 1998-ci ildə prezident postunda Ter-Petrosyanı əvəz etmiş, Robert Koçaryan Daşnaksutyunun fəaliyyətinə icazə verir. Bü gün Daşnaksutyun Ermənistanda aparıcı siyasi güclərdən biridir.
Daşnaksutyunun tələbləri illərdən bəri dəyişməyib, partiya əvvəllər olduğu kimi Türkiyədən qondarma erməni soyqırımını tanımağı, ermənilərə təzminat ödəməyi və Türkiyənin şərqində 7 vilayəti Ermənistana verməyi tələb edir. Azərbaycana qarşı isə ərazi iddiaları dava edir, işğal olunmuş ərazilərdən savayı daşnaklar keçmiş Şaumyan rayonunun (Goranboy rayonunun cənub hissəsi) ərazisinə və Naxçıvan muxtar respublikasının ərazilərinə iddialıdırlar.
Pol Nyuman
Pol Nyuman — ABŞ aktyoru.
Həyatı
Yəhudi bir ata ilə katolik ananın oğlu olaraq 26 yanvar 1925-ci ildə Klivlenddə anadan olmuş Pol Nyuman Yel Universitetində aktyorluq dərsləri keçib. Brodveydə ilk addımını 1953-cü ildə Uilyam İngenin "Piknik" əsəri ilə atan Nyuman Hollivudun yaraşıqlı starı olaraq yüksəlmək yerinə çətin rollara imza atmağı seçdi.
10 dəfə Oskar namizədi olmuş Pol Nyuman bu mükafatı 1986-cı ildə "Pulun rəngi" (Color of Money) filmindəki roluna görə alıb. Nyuman Kann və Berlin Film Festivallarında da ən yaxşı aktyor mükafatlarını alıb.
NGC 5435
NGC 5435, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan Demokrat Partiyası
Azərbaycan Demokrat Partiyası və ya qısaca ADP— Azərbaycanda 26 yanvar 1991-ci il tarixində təsis edilmiş, 17 oktyabr 1991-ci il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən, ilk dəfə 14 mart 1993, ikinci dəfə isə 3 fevral 2000-ci il tarixində olmaqla 2 dəfə Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən rəsmi dövlət qeydiyyatına alınmış siyasi partiya.
Təbil boşluğu
Təbil boşluğu (cavitas tympani) — orta qulağın bir hissəsi, 1sm2 həcmində olub gicgah sümüyünün daşlıq hissəsində daxili qulaqla xarici qulaq arasında yerləşmişdir. Təbil boşluğunun ön divarını - paries caroticus yuxu kanalının divarı təşkil edir. Bu divarın yuxarı hissəsində eşitmə borusunun daxili dəliyi - ostium tympanicum tubae auditivae açılır. Təbil boşluğunda 3 ədəd qulaq sümükcükləri, əzələlər və bağlar yerləşmişdir.
Azərbaycan Demokrat Partiyası
Yaranması
Azərbaycan Demokrat Partiyası 26 yanvar 1991-ci il tarixinfə Naxçıvan Xalq Cəbhəsi İdarə Heyətinin sabiq üzvü Sərdar Cəlaloğlu daxil olmaqla 28 nəfərin iştirakı ilə Naxçıvan şəhərində təsis olunmuşdur. Partiyanın təsisçiləri aşağıdakı şəxslərdir: • 5 Azərbaycan Demokrat Partiyası 17 oktyabr 1991-ci il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən qeydiyyata alınmışdır. Bundan sonra 25 aprel 1992-ci il tarixində Naxçıvan şəhərində partiyanın I Konfransı keçirilmişdir. Siyasi partiyalar haqqında Azərbaycan Respublikası qanunu qəbul edildikdən sonra isə Ədliyyə Nazirliyinin Kollegiyası tərəfindən Azərbaycan Demokrat Partiyası ilk dəfə 14 mart 1993-cü il tarixində rəsmi dövlət ürydiyyatına alınmışdır. Elə həmin il partiyanın mərkəzi qərərgahı Naxçıvan şəhərindən Bakı şəhərinə köçürülmüşdür.
Bakıya köçən Azərbaycan Demokrat Partiyası 28 iyul və 23 yanvar tarixlərində II və III konfransını keçirmiş və qurultay qərarı almışdır. 7–8 may 1994-cü ildə Azərbaycan Demokrat Partiyasının I Qurultayı keçirilmiş, qurultayda Sərdar Cəlaloğlu partiyanın sədri seçilmişdir.
Təbil boşluğu
Orta qulaq əzələləri
Təbil boşluğunda iki kiçicik əzələ vardır. Üzəngi əzələsi (m. stapedius) təbil boşluğunundal divarında yerləşir.
Quruluşu
Daxildən selikli qişa (tunica mucosa) ilə örtülüdür. Əsasını birləşdirici toxuma qatı təşkil edir, üzəri qulaq pərdəsi və sümükcüklər sahəsində yastı təkqatlı epitellə və başqa sahələrdə silindrşəkilli kirpikli, ya kub epitellə örtülüdür. Selikli qişanın ardı ındə eşitmə borusuna, dal tərəfdə məməyəbənzər çıxıntı mağarasına və hüceyrələrə keçir; bəzi sahələrdə büküşlər: ön və arxa çəkic, zindan, üzəngi - plicae malleares anterior et posterior, plica incudis, plica stapedius və ciblər: recessus membranae tympani anterior, posterior et suberior (Prussaki) əmələ gətirir. Təbil boşluğu hava ilə doludur; öndə eşitmə borusu vasitəsilə udlaqla və dalda aditus ad antrum mastoideum vasitəsilə məməyəbənzər çıxıntı mağarası və hüceyrələləri ilə birləşir. Bunun böyük əhəmiyyəti ondadır ki, təbil boşluğundakı havanın təzyiqi daima xarici atmosfer təzyiqi ilə bərabərləşir; bununla da qulaq pərdəsinin azad surətdə vibrasiya etməsinə (ehtizaza gəlməsinə) imkan yaradır.
Cəbrayıl Qədir xan
Cəbrayıl bin Ömər bin Mahmud bin Yusif bin Harun xan Qaraxani - Qərbi Qaraxanilər dövlətinin xaqanı. 1099-cu ildə qohumu I Mahmud xan Qaraxaninin ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Azərbaycan Demokrat Partiyası
II Sərdar Cəlaloğlu dövrü (2007-)
2014-cü ildə Vətəndaş və İnkişaf Partiyası Azərbaycan Demokrat Partiyası ilə birləşmək üçün qarşılıqlı təmaslar başlatdı. Təkliflərə əsasən Vətəndaş və İnkişaf Partiyası Azərbaycan Demokrat Partiyasına birləşəcək və partiya sədri Əli Əliyev birləşmiş partiyanın sədr müavini, daha sonra isə növbəti sədri olacaq idi. Lakin yekun nəticədə birləşmə baş tutmamışdır.
Texniki baza
Azərbaycan Demokrat Partiyası qərargah olaraq "Hürriyət" qəzetinin icarəyə götürdüyü binanın bir hissəsini icarəyə götürmüşdür. "Hürriyət" qəzeti əvvəlcə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Naxçıvan şöbəsinin mətbuat orqanı olmuş və Naxçıvanda nəşr olunmuş, 1992-ci ildən isə Bakı şəhəri Ələşrəf Əlizadə 13 ünvanındakı qərargahı 25 illiyinə dövlətdən icarəyə alaraq Bakıda nəşr olunmağa başlamışdır. Azərbaycan Demokrat Partiyası "Hürriyət" qəzeti ilə birgə hər kvartal üçün aylıq 600 manat icarə haqqı ödəməkdədir.
Rəmzləri
Azərbaycan Demokrat Partiyasının embleminin ideya müəllifi Zöhrab Şamxalovdur. Simvolda doğan günəş fonunda açıq dənizdə 8avar çəkən qayıqçılar təsvir olunub. 8 nəfərlik say Azərbaycan xalqının 8 etnosdan ibarət olmasına işarədir. Günəş sübh çağı yenicə çıxmış günəş rəngindədir. Eyni zamanda simvolda təsvir olunan gəmi Qobustan qayaüstü rəsmlərində təsvir olunan rəsmlərdən götürülüb. Bu da Azərbaycanın qədim yaşayış məskəni olmasına işarədir.
Encarta
thumb|250px Encarta – kompüterin multimediya komponentlərindən istifadə edən ilk elektron ensiklopediya. 1993-cü ildə yaradılmış və 2009-cu ilə kimi buraxılmışdır.
Ümumi
Digər onlayn ensiklopediyalardan yüksək dərəcəli interaktivliyi ilə fərqlənir. Ensiklopediyaya müraciət pulsuzdur.
Lakin saytın daha geniş imkanlarından istifadə etmək istəyən internet istifadəçiləri pul ödəməklə "Encarta"-dan qeydiyyatdan keçə bilərlər. Ensiklopediya ingilis dilindədir və tarixi sənədlərin kopyaları, məşhur adamların çıxışlarının audio və video fraqmentləri, çoxlu sayda unikal yazılarla zəngindir.
Ən əsası isə digər ensiklopediyalarda rast gəlinməyən virtual atlasa malikdir.
Axırıncı Encarta ensiklopediyasında 68 mindən artıq məqalə, cürbəcür statistik məlumat, video, tarixi kartlar, lüğətlər və xeyli digər lazimlı və maraqlı məlumatlar yerləşdirilmişdir.
Lənkəran üsyanı (1920)
Lənkəran üsyanı — Azərbaycanın Lənkəran-Astara bölgəsində sovet işğalına qarşı xalq üsyanı.
Başlanması
1920-ci ilin iyununda başlanmış, həmin ilin sentyabrında kütləvi xarakter almışdır. Üsyan, əsasən, bölgədə yaradılmış 7 böyük silahlı dəstə tərəfindən aparılmışdır. Ən böyük dəstələrə Cümhuriyyətin süqutundan sonra Azərbaycanda qalmış türk zabiti Yusif Camal bəy, Nəcəfqulu xan və Şahverən rəhbərlik edirdilər. Üsyançı silahlı dəstələrdəki döyüşçülərin sayının 6–10 min arasında olduğu güman edilir. Yusif Camal bəyin dəstəsi Lənkəranın cənubunda, Nəcəfqulu xanın dəstəsi iə şimalında fəaliyyət göstərirdi. Yusif Camal bəyin silahlı dəstəsi, ilk olaraq, Lənkəranın Şahağac, Təngərud, Səfidar kəndlərini sovet rejimindən azad etdi. Züvənd sahəsindəki sovet milis dəstəsini isə Şahverənin dəstəsi məhv etdi. Sentyabrın əvvəllərində Astara ətrafında genişlənən xalq üsyanının əsas zərbə qüvvəsi Ramazanın dəstəsi idi. Astaranın Şüvə kəndində yaradılmış başqa bir üsyançı dəstəyə isə Qüdrət Mollaağa oğlu başçılıq edirdi. Üsyançı qüvvələr 1920-ci ilin sonlarına kimi bölgənin müxtəlif məntəqələrində sovet qüvvələrinə ağır zərbələr endirdilər. Dekabrda Yusif Camal bəyin dəstəsi Astaranı sovetlərdən təmizləyərək, Lənkərana doğru istiqamət götürdü. Yusif Camal bəyin irəliləməsini yalnız Lənkəran ətrafında dayanmış 245-ci sovet alayının və dənizdəki sovet hərb gəmilərinin birgə səyi ilə dayandırmaq mümkün oldu. Genişlənən xalq üsyanlarının qarşısını almaq üçün 11-ci ordu komandanlığı 248-ci, 249-cu atıcı alaylarını, "Roza lüksemburq" kreyserini, "Prıtkı" minadaşıyanını, "Kursk" gəmisini və desant daşıyan əlavə beş nəqliyyat gəmisini bölgəyə göndərdi. Bakıdan göndərilən qüvvələr bölgəyə yetişəndən sonra iki taktiki qrupa bölünməli və onların köməyi ilə Lənkəran və Astara arasındakı ərazini nəzarət altına almış üsyançı qüvvələr neytrallaşdırılmalı idi. Qrupun biri Lənkərandan cənuba, digəri isə Astaradan şimala doğru hərəkət etməli idi. Bölgədə yerləşən I süvari alayı və digər hərbi birləşmələr də bu iki taktiki qrupla birgə hərəkət etməli idi. Üsyançılara qarşı hazırlanan döyüşün taktiki planına əsasən, bölgədəki bütün sovet qüvvələri Lənkərandan cənuba hərəkət edən qrupu, Bakıdan gələn qüvvələr isə sahilə çıxmaqla, Astaradan şimala hərəkət edəcək qrupu təşkil etməli idilər. Çox böyük imkanlara baxmayaraq, Bakıdan gələn qüvvələrin dekabrın 23-də sahilə çıxmaq üçün göstərdikləri cəhd baş tutmadı. Buradakı üsyançı qüvvələr çox böyük şücaət göstərərək sovet birləşmələrini geri oturtdular. Lakin üsyançıların sovet gəmilərində olan uzaqvuran topların qarşısını almaq üçün heç bir vasitəsi yox idi. Məhz gəmi artileriyasının işə salınması üsyançıları geri çəkilməyə məcbur etdi. Sovet qüvvələri gəmi artilleriyasından fəal istifadə etməklə, Lənkəran və Astara arasında sahil boyu zolaqda döyüş mövqelərini ələ keçirib möhkəmləndilər. 1920-ci il, dekabrın 25-də Lənkəran və Astara bölgəsi yenidən sovet qüvvələrinin nəzarəti altına alındı.
Üsyanın yatırılması
1921-ci il, fevralın əvvəlində Lənkəran ətrafında Nəcəfqulu xanın başçılığı ilə, həmin ilin avqustun sonlarında isə Astara ətrafında bir necə dəstənin iştirakı ilə üsyanlar yenidən başlandı. Astara ətrafındakə üsyanda Nəcəfqulu xanın, qardaşı Əhməd xanın, Şahverənin, Ataxanın, Rəşid xanın dəstələri iştirak edirdilər. Üsyançılar kifayət qədər şücaət göstərsələr də, Bakıdan gətirilən əlavə qüvvələrdən, xüsusən gəmi artilleriyasından geniş istifadə etməklə onların müqavimətini qırmaq mümkün oldu. Beləliklə əlavə gətirilən qüvvələrin hesabına üsyan yatırılır.
Ruslan Nurudinov
Ruslan Şamileviç Nurudinov (Ruslan Şamil ulı Nurudinov, Руслан Шамил улы Нурудинов; Ruslan Shamil'evich Nurudinov; ) — özbək ağır atleti. 105 kq çəkiyə qədər kateqoriyada çıxış etmiş, 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının, 2013-cü il dünya çempionatının qalibidir. İki qat Asiya çempionu, 2018 Asiya oyunlarının qalibi. Milliyətcə tatardır.
Bioqrafiyası
Ruslan Şamil və Gülçöhrə Nurudinovlar ailəsində anadan olub. Atası sürücü, anası həkim idi.
İdman karyerası
Ruslan Nuridinovun ən yüksək nailiyyəti 2016-cı il Rio-de-Janeyrodakı Olimpiya Oyunlarındakı qələbədir.
2013-cü ildə Polşada keçirilən dünya çempionatında Nurudinov ilk dəfə dünya çempionu oldu: birdən qaldırmada -190 kq, təkanda isə -235 kq nəticə göstərdi. Toplam 425 kq nəticə ilə də böyük qızıl medalı əldə etdi.
2014-cü ildə Almatıda keçirilən Dünya Çempionatında Ruslan Nurudinov Qazaxıstan və Rusiya ağır atletləri ilə birinci yer uğrunda gərgin mübarizə şəraitində dünya rekordunu müəyyən etdi: Təkanla 239 kq qaldırdı. Sonra rusiyalı David Bejanyan yeni dünya rekordunu müəyyən etdi - 240 kq. Nəhayət, qazaxıstanlı İlya İlyin yekun dünya rekordunu müəyyən etdi - 242 kq. Nəticədə Ruslan birdən qaldırmada (193 kq) birinci, təkanla qaldırmada üçüncü (239 kq), toplamda isə (432 kq) ikinci oldu.
Rio-de-Janeyroda keçirilən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında Nurudinov, diskvalifikasiya edilmiş İlyinin olmadığı halda birdən qaldırmada 194 kq nəticə ilə qazandı. Təkanda isə 237 kq çəki ilə olimpiya rekordunu müəyyən etdi. Cəmidə 431 kq ilə böyük qızıl medal qazandı.
2018-ci ilin noyabr ayında Aşqabadda keçirilən Dünya Çempionatında 109 kq çəki dərəcəsində çıxış etdi. 187 kq çəkini birdəfəyə qaldıra bilmədi. Lakin təkanda 227 kq çəki ilə kiçik bir bürünc medal qazana bildi.
Dopinq
22 dekabr 2018-ci ildə Beynəlxalq Ağır Atletika Federasiyasının dopinq-nəzarət xidməti Ruslanın 2012 London Olimpiyadasının dopinq nəticələrinin müsbət çıxdığını elan etdi. Onun qanında turinabol aşkar edilmişdir. İdmançını bir müddətlik yarışlardan uzaqlaşdırdılar.
2019-cu ilin may ayının sonunda İdman Arbitraj Məhkəməsi (CAS) Ruslan Nurudinovu 2012 Olimpiadasında antidopinq qaydalarını pozmaqda günahkar bildi. Ağır atletin Olimpiya nailiyyətləri, o cümlədən xalları ləğv olundu. Medallar və hədiyyələr müsadirə edildi.
Dosent
Dosent ( – öyrətmək) — ali təhsil müəssisəsində müəllimlərə verilən elmi ad və seçkili vəzifə.
Haqqında
Dosent vəzifəsi ali məktəblərdə ən azı 5 il çalışmış, elmi təcrübəsi olan şəxslərə verilir. O həm də elmi-tədqiqat müəssisələrində (məsələn Akademiya sistemində) elmi ad kimi verilə bilər. Dosent elmi adı ali məktəbin Elmi Şurası tərəfindən verilir və Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən təsdiq edilir. Böyük pedaqoji təcrübəyə malik mütəxəssislərə elmi dərəcə olmadan da dosent adı verilə bilər.
Yanqıyol
Yanqıyol (Янгийўл, Yangiyo‘l ) — Özbəkistanın Daşkənd vilayəti ərazisində yerləşən şəhər.
Tarixi
1899-cu ildə Daşkənd yaxınlığındakı Kaunç-Tep qəsəbəsi yaxınlığında, Rusiya imperiyasının Türküstan dəmir yolunun Kaufman dəmiryol stansiyası açılır.
İnqilabdan sonra kənd Kaunçi adlandırıldı. 1934-cü ildə adı Yanqıyol (Yeni Yol) şəhəri olaraq dəyişdirilir. 2017-ci ildən bəri vilayət tabeli bir şəhər statusuna sahibdir.
Coğrafiyası
Yanqiyol şəhəri M34 və M39 avtomobil yolları arasında, Çirçik çayının sağ sahilində yerləşir. Dəmiryol stansiyası Daşkənddən 28 km cənub-qərbdədir.
Əhali
2014-cü il məlumatına görə şəhərin əhalisi 82,500 nəfər olmuşdur. Etnik baxımından Yanqıyolda özbəklər, qazaxlar, ruslar, tatarlar, koreyalılar, taciklər və Krım tatarları yaşayır.
İnfrastruktur
Yanqıyoldakı təhsil müəssisələri:
Qida Sənayesi Kolleci,
tibbi məktəb,
Daşkənd Dövlət Texniki Universiteti nəzdindəki Yanqıyol Akademik Liseyi.
Həmçinin şəhərdə elm və istirahət mərkəzləri var:
Navoy adına Mədəniyyət və İstirahət Parkı,
Ən yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin çalışdığı ən böyük sağlamlıq kompleksi "Ürək-Nevroloji Sanatoriyası".
Bu günə qədər Yanqiyulda 18 məktəb fəaliyyət göstərir ki, onlardan 1-i ixtisaslaşmışdır.
Şəhərin ən məşhur küçələri: A. Artıkova, Bruni, Melniçnaya, Niyazbaş, Səmərqənd, Daşkənd, Furkat və Yeni-Xayat.
Şəhər əsasən birmərtəbəli həyət evlərindən ibarətdir. Şəhərin yeni məhəllələrində 4 mərtəbəli və 5 mərtəbəli evlər tikilir.
Tanınmış şəxsləri
Jamal Ömərova - qazax müğənnisi, qazax xalq mahnılarının və SSRİ xalqlarının mahnılarının ifaçısı, Qazaxıstan SSR-nın xalq artisti (1943), Lenin, Qırmızı Əmək Bayrağı və Şərəf nişanı ordenlərinin sahibi.
İosif Kobzon (1937–2018) - Sovet və rus pop müğənnisi (bariton), musiqiçi, ictimai xadim, müəllim. Rusiya Federasiyasının II - VII çağırış Dövlət Dumasının üzvü. Dövlət Dumasının Mədəniyyət Komitəsi sədrinin birinci müavini (2011-ci ildən). Müharibədən əvvəl Kobzon ailəsi Lvova köçür. Müharibə zamanı ailə Özbəkistana evakuasiya edilir. Getdikləri yerlərin son ünvanı Yanqıyol şəhəri olur.
Oleq Varlakov (1972-1996) - polis baş leytenantı, Birinci Çeçenistan müharibəsinin iştirakçısı, Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (1996). 25 iyun 1972-ci ildə Özbəkistan SSR Daşkənd vilayətinin Yanqıyol şəhərində anadan olmuşdur.
Müsəlman Şərqini Öyrənən Cəmiyyət
Müsəlman Şərqini öyrənən Cəmiyyət — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə fəaliyyət göstərmiş qeyri-hökumət elm təşkilatı.
Yaranması
1919-cu il dekabrın 29-da Bakı Universitetinin nəzdində yaradılmışdı. Əsas məqsədi islam dininə etiqad edən xalqların, onların yaşadıqları ölkələrin tarixini, həmçinin müsəlman mədəniyyətinin inkişafına bu və ya digər dərəcədə təsir göstərmiş tarixi və mədəni amillərin öyrənilməsi idi. L.A.Zimin cəmiyyətin sədri, Y.A.Belyayev sədrin müavini, Seydiyev katib, Abdulla bəy Sübhanverdixanov (Divanbəyoğlu) xəzinədar seçilmişdilər. Cavad bəy Rəfibəyli, general-leytenant Məmməd bəy Sulkeviç də cəmiyyətin üzvləri arasında idilər.
Fəaliyyəti
Müsəlman şərqinin öyrənilməsi ilə maraqlanan azərbaycanlıların işə cəlb olunmasını və onların lazımi elmi hazırlıq keçməsini cəmiyyət özünün əsas vəzifələrindən hesab edirdi. Cəmiyyətin nizamnaməsi 1920-ci il fevralın 2-də təsdiq edilmişdi (mətni hələlik tapılmamışdır). Cəmiyyət 1920-ci ilin əvvəllərində Bakıdakı Şirvanşahlar Sarayının bərpası ilə məşğul olmuşdur. Bu abidənin mühafizəsi üçün M.Sulkeviç, V.A.Belyayev və Nəbioğludan ibarət komissiya yaradılmışdı. Cəmiyyət müsəlman incəsənətinə və mədəniyyətinə həsr olunmuş sərgi hazırlanması ilə məşğul olmuş, sərgini 1920-ci ilin sentyabrında açmaq, Azərbaycanın hər yerindən eksponatlar toplamaq nəzərdə tutulmuşdu. Cəmiyyət Tiflisdə Azərbaycana və müsəlman şərqinə aid ərəb, fars və türkdilli əlyazmaları ilə tanışlığa; Zaqatalanın arxeoloji baxımdan tədqiqinə; yerli kurqan arxeoloji abidələrinin planlarmın çəkilməsinə; qədim Azərbaycanın (Qafqaz Albaniyasının) paytaxtı Bərdənin öyrənilməsinə; Quba qəzasındakı Şabran şəhərinin yerinin müəyyənləşdirilməsinə; Nizami Gəncəvinin qəbirüstü abidəsinin, Gəncədə Şah Abbas dövrü abidələrinin, Suraxanıda Xilə məscidinin, Bülbülə kəndində İmamzadə qəbrinin, Mərdəkan qalalarının tədqiqinə dair elmi tədqiqat planları hazırlanmışdı.
Fəaliyyətinin dayandırılması
Cəmiyyətin iclaslarında tarix, numizmatika, şərqşünaslıq və incəsənətə dair silsilə mühazirələr oxunmuşdur. Aprel işğalından (1920) sonra Müsəlman Şərqini öyrənən Cəmiyyətin fəaliyyəti dayandırılmışdır.
Azizbek Abduqofurov
Azizbek Abdumuxtar Abduqofurov — özbək peşəkar bokusçusu. Orta və ikinci orta çəki kateqoriyasında çıxış edir. 2010-cu ilin əvvələrində Özbəkistan yığma komandasında çıxış etmişdir. Kazanda keçirilən 2013 Yay Universiada Oyunlarının bürünc mükafatçısı, müxtəlif beynəlxalq əhəmiyyətli yarışların qalibi və mükafatçısı. Almatıda keçirilən dünya çempionatının iştirakçısı. Peşəkar boksda WBC Silver versiyası üzrə 2018-ci ildə dünya çempionu (2-ci orta çəki kateqoriyasında).
Bioqrafiyası
Azizbek Abduqofurov 6 mart 1992-ci ildə Özbəkistanın Əndican vilayətinin Kurqantepa şəhərində anadan olmuşdur.
Həvəskar karyerası
2010-cu il mövsümündə beynəlxalq arenada debüt etdi. Bakıda keçirilən Gənclər Dünya Çempionatında çıxış etdi. Azərbaycanda keçirilən "Böyük İpək Yolu" gənclər beynəlxalq turnirində bürünc medal qazandı.
Şeyx Səduq
right|thumb|Şeyx Səduqun "Kəmalu'd-din və Tamamu'n-Nimə" əsərinin əlyazmasından bir səhifə
Azizbek Abduqofurov
Həvəskar karyerası
2013-cü ildə orta çəki dərəcəsində Özbəkistan boks çempionatında gümüş medal qazandı, final matçında Xurshidbek Normatova məğlub oldu və eyni zamanda Özbəkistan kubokunu qazandı.
Şeyx Səduq
Şeyx Səduq və ya İbn Bəbaveyhi (tam adı: Məhəmməd ibn Əli ibn Hüseyn ibn Musa ibn Bəbaveyhi əl-Qummi;  M. 923, H.Q. 306, Qum -  M. 991, H.Q. 381, Rey, Qəznəvilər dövləti). Ulu babasının adı olan İbn Bəbaveyhi nisbəsi ilə də tanınır - IV əsr məşhur şiə ilahiyyatçı-mühəddis alimi.
Azizbek Abduqofurov
Həvəskar karyerası
Özbəkistanı Almatıda keçirilən dünya çempionatında təmsil etdi. 75 kq çəki dərəcəsində turnirin ilk üç mərhələsini uğurla keçdi. Dörddəbir final görüşündə rusiyalı Artem Çebotaryova məğlub oldu.
Şeyx Səduq
Həyatı
Məhəmməd ibn Əli ibn Bəbaveyhi M. 923, H.Q. 306-cı ildə Qum şəhərində dünyaya gəlib. Atası Əli ibn Hüseyn ibn Musa ibn Bəbaveyhi cəfəri şiələrin 11-ci imamı Həsən əl-Əskəri və 12-ci imamı Məhəmməd ibn Həsən əl-Mehdinin zamanında yaşamış və öz dövrünün məşhur alimlərindən olmuşdur. 991-ci ildə Rey şəhərində vəfat etmiş və orada Əbdüləzim Həsəninin yanında dəfn olunmuşdur. 1919/1920-ci illərdə şiddətli yağışlar nəticəsində məzarı dağılmış və sonradan yenidən bərpa olunmuşdur.
Azizbek Abduqofurov
Həvəskar karyerası
AtIrauda keçirilən Askar Kulibayevin mükafatI uğrunda keçirilən beynəlxalq turnirdə dörddəbir finalda rus boksçu Vladislav Fedyurinə məğlub oldu.
Şeyx Səduq
Təhsili
Uşaq yaşlarında ikən ilk təhsilini Qum şəhərində öz atsından almışdır. Bir sıra elmləri atasından mənimsədikdən sonra təhsilini davam etdirmək üçün çoxsaylı səfərlər etmişdir. Hədis toplamaq üçün Bəlx, Buxara, Kufə, Bağdad (M. 966/967), Məkkə, Mədinə və b. şəhərlərə səfər etmişdir.
Azizbek Abduqofurov
Peşəkar karyerası
Özbəkistan milli komandasını tərk edərək, 2016-cı ilin may ayında Abduqofurov peşəkar səviyyədə debüt etdi. Əsasən Malayziya və Sinqapurda bir çox döyüşlər keçirdi və bir neçə güclü rəqibinə qalib gələ bildi. Xüsusən də Taylandlı bir çox kateqoriya üzrə dünya çempionu Sirimongkol Singvançanı məğlub edə bildi (94-2). Bu dövrdə Azizbek Asiya Boks Şurasının (ABCO) orta çəki çempionu titulunu qazandı və onu yenidən müdafiə edə bildi.
Şeyx Səduq
Müəllimləri
Şeyx Səduqun müəllimləri çoxdur. Şeyx Əbdül Rabbani Şirazi bunlardan bəzilərinin adlarını qeyd edib :
Azizbek Abduqofurov
Peşəkar karyerası
Sonradan ikinci orta çəkiyə yüksəldi və 2018-ci ilin may ayında məşhur Rusiya boksçusu Dmitri Çudinovu (21-2-2) məğlub edərək Dünya Boks Şurası (WBC) tərəfindən boş qalan gümüş çempion adını qazandı.
Şeyx Səduq
Dini fəaliyyəti
300-ə yaxın kitabın müəllifidir. Şiə rical alimi Şeyx Nəccaşi "ər-Rical" kitabında 189 kitabın adını çəkmişdir.
Haqqında deyilənlər
“Ey mənim şeyxim, (Şeyx Səduqun atası: Əli ibn Hüseyn) etimad etdiyim və fəqihim...! Allah-taala səni Özünü razı olduğu işlərə müvəffəq etsin və sənin nəslində saleh övladlar qərar versin... Səni səbirə və Fərəcin (12-ci imamın) intizarına dəvət edirəm!... Elə isə səbir et və bütün şiələrimi də səbir etməyə çağır!...”
"... Şeyx Səduqun atası (Əli bin Hüseyn) öz əmisi qızı ilə ailə həyatı qurmuşdu. Amma qocalmasına və bu məktubdan illər ötməsinə baxmayaraq övladı olmurdu. Bir gün onun yolu Bağdad şəhərinə düşdü. Bu zaman İmam Zamanın (ə) 3-cü naibi Şeyx Əbul Qasim Hüseyn bin Ruh Bağdadda idi. Əli bin Hüseyn onunla görüşdükdən sonra İmam Zamana (ə) məktub yazır və məktubda İmamdan (ə.c) istəyir ki, İmam onun üçün övlad duası etsin. Və məktubu 3-cü naibdən İmamın (ə.c) hüzuruna göndərir. Bir müddətdən sonra İmamdan (ə.c) belə bir cavab məktubu gəlir:
“... Allah-taala tezlikə sənə Deyləmli qızından iki xeyirli, əməli-saleh və fəqih (alim) oğlan bəxş edəcəkdir...”. Bu duadan sonra Əli bin Hüseyn iki və onlardan sonra da bir oğlana sahib oldu (Məhəmməd – Həsən – Hüseyn) ki, hər üçü alim və zahid idilər. Belə ki, Məhəmməd (Səduq) hədis əzbərləməkdə öz zamanında misilsiz idi. Və həmişə iftixar edir və deyirdi ki, mən İmam Zamanın duası ilə dünyaya gəlmişəm!”
" Səduq alicənab, hədislərə əzbər və rical elminə yiyələnmiş bir insan idi. Qum alimləri arasında elmi baxımdan ondan üstünü yoxdur. Şeyx Səduqun əsərlərinin sayı olduqca çoxdur."
" Səduq bizim fəqihimiz idi. O (h.q.-red) 355-ci ildə Bağdada səfər etdi. Bağdad böyükləri onun elmindən faydalandılar."
" Səduq hədisçilərin rəisi, dinin əsaslarını dirildən, fəzilətlər və kəramətlər sahibi idi. O və qardaşı imam Əsgəri və imam Mehdinin duaları ilə dünyaya gəliblər."
" Məhəmmməd ibn Əli üç yüzdən çox kitab yazıb. İslam alimləri arasında onun misli yoxdur."
NGC 1902
NGC 1902, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Məhərrəm Bayramov
Məhərrəm Bağır oğlu Bayramov — Amasiya rayonu Partiya Komitəsinin birinci katibi (1969–1974), Ermənistan KP MK-nın üzvü, Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədr müavini, Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı (VIII–X çağırış), "Sovet Ermənistanı" qəzetinin baş redaktoru (1974–1981), Ermənistan SSR əməkdar jurnalisti.
Həyatı
Məhərrəm Bayramov 1964–1966-cı illərdə Ararat (Vedi) rayon komitəsinin katibi, 1966–1969-cu illərdə "Sovet Ermənistanı" qəzetinin redaktor müavini vəzifəsində işləmişdir. O, 1969-cu ildən 1974-cü ilə qədər Amasiya rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1974-cü ildən ömrünün sonuna qədər "Sovet Ermənistanı" qəzetinin baş redaktoru olmuşdur. Məhərrəm Bayramov bu illərdə həm də Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı və Rəyasət heyətinin müavini olmuşdur. O, "Ermənistan SSR əməkdar jurnalisti" fəxri adı, "Şərəf nişanı" ordeni və digər medallarla təltif olunmuşdur.180px|left|thumb|"[[Sovet Ermənistanı (qəzet)|Sovet Ermənistanı" qəzetində Məhərrəm Bayramov haqqında nekroloq]]Məhərrəm Bayramov 6 yanvar 1981-ci ildə İrəvanda "Polyak" ləqəbli şəxs tərəfindən güllələnərək qətlə yetirilmişdir.
Ədəbi fəaliyyəti
O, həm də yazıçı və dramaturq idi. İlk kitabı "Fırtınadan sonra" 1964-cü ildə İrəvanın "Haypethrat" nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmiş, "əziz və mehriban anası Fatmaya" ithaf etmişdir. Kitaba "Peşmançılıq", "Pir kömək eləmədi", "Molla Qədirin toru", "Məni bağışla", "Carulla" və sair hekayələri, "Qeybulla" kiçik pyesi daxil edilmişdi.