cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bloke yaylası
Ümumi məlumat
Bloke yayalası haqqında ilk tarixi məlumat 1260-cı ildə verilmişdir. Antik dövrlərdə ərazi roma imperiyasının təsiri altında idi.
Seriyi (Alye)
Seriyi  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Seriyi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1379 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 762 nəfər (15-64 yaş) arasında 541 nəfər iqtisadi cəhətdən, 221 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəal 541 nəfərdən 497 nəfər (279 kişi və 218 qadın) işləyir, 44 nəfər işsizdir (20 kişi və 24 qadın). 221 hərəkətsiz 33 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 107 nəfər təqaüdçü, 81 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Murcaheti döyüşü
Murcaheti döyüşü — İmereti çarlığı ilə Mesxeti atabəyliyi arasında 12 avqust 1535-ci ildə Axalkalaki yaxınlığındakı Murcaheti kəndində baş tutmuş döyüşdür. Döyüşün nəticəsində atabəyliyin qoşunları məğlub olmuş və əraziləri digər gürcü dövlətləri arasında bölünmüşdür.
Arxa plan
III Kvarkvarenin dövründə Mesxeti (Samtshe) atabəyliyindəki Səfəvi təsiri gün keçdikdcə artmaqda idi. Buna görə Osmanlı imperiyası ölkəyə, xüsusilə cənub-qərb bölgəsinə böyük zərər verdi. Mesxeti bəyləri Kvarkvarenin hakimiyyətində Mestetiyanın itiriləcəyini hiss edirdi. Buna görə də, Cakeli sülaləsini sona çatdırmaq və Mesxetini üstün müsəlman imperiyalardan (Osmanlı, Səfəvi) qorumaq üçün gürcü kralı İmeretili III Baqrat və Kartlili I Luarsab ilə ittifaq qurdular.
Döyüş
1535-ci ildə kral III Baqrat şahzadə Rostom Qurieli və meqreliyalı müttəfiqlərinin yardımı ilə Mesxetini işğal etdi. Baqrat Axalkalaki yaxınlığındakı döyüşdə III Kvarkvarenin ordusunu məğlub etdi və Kvarkvareni əsir aldı. Samsthe atabəyi Qurielinin saqidarı İsak Artumeladze tərəfindən əsir alındı və Baqrata təslim edildi. Gürcülər atabəyliyin torpaqlarını öz dövlətlərinin ərazilərinə birləşdirdilər. Kvarkvare həbsdə öldü. Rostom Samtshenin bir hissəsini öz torpaqlarına birləşdirdi. Bu torpaqlar Qurieli sülaləsinin uzun müddətdir ələ keçirməyə çalışdığı Acara və Lazıstan sancaqları idi.
Nəticə
Bir neçə il sonra Kvarkvarenin həyatda qalan son kiçik oğlu II Kaihosro Osmanlı imperiyasından İmereti və Kartli qüvvələrini ata mülkü olan Samtshedən göndərməsini xahiş etdi. Osmanlılar böyük işğal yürüşü ilə intiqamlarını aldılar. Rostom və Baqrat 1543-cü ildə Qaragakda qalib gəlsə də, 1545-ci ildə Rostomun oğlu Kaihosronun öldürüldüyü Sohoista döyüşündə mütləq qələbə qazandılar.
Samtshe Osmanlı imperiyasının vassal asılılığına keçdi. III Kvarkvarenin soyundan gələnlər 1628-ci ilə qədər Samtskhe-Saatabaqonu və 1820-ci ilə qədər Çıldır əyalətini idarə etdilər.Beləliklə, əvvəllər gürcülərin hakimiyyəti altında olan Samtshe, Acara və Lazeti növbəti 3 əsr boyunca Osmanlı hakimiyyəti altında qaldı.
Yaponiyada çirlidinq
thumb|Yapon çirlidinqçilər Yaponiyada çirlidinq — Yaponiyada çirlidinqin tarixi və mövcud vəziyyəti.
Yaponiya çirlidinq üzrə aparıcı ölkələrdən biridir. Buna əsas misal olaraq, Beynəlxalq Çirlidinq İttifaqının baş qərargahının Tokioda yerləşməsini göstərmək olar. Həmçinin Çirlidinq üzrə ilk Dünya Çempionatı da 2001-ci ildə Yaponiyada keçirilmişdir.
Aleksandr Marxevka
Aleksandr Marxevka (tam adı: Aleksandr Vitalyeviç Marxevka; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Qanlı Yanvar faciəsi
Sürücü Babayev Almasın dediklərindən:
'' 10-cu təcili tibbi yardım məntəqəsinə çoxlu maşınlar istəyən çağırış edilir.
Ço-Oyu
Ço-Oyu, Çovovuyaq , Ço-Oy  — Himalayda dağ zirvəsi. Ço-Oyu dağının dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 8188 metrdir. O səkkizminliklər içərisində altıncı hündür zirvədir. Tibet dilində Ço-Oyu "firuzəyi ilahə" deməkdir.
Aleksandr Marxevka
Qanlı Yanvar faciəsi
Önümdə sürücü Qabil Rəhimov, tibb bacısı və həkim olan təcili tibbi maşını gedirdi; məndə isə yalnız həkim idi. Biz Şüvəlanı keçdikdən sonra Türkan şosesinə yaxınlıqda sola dönməli idik. Birdən maşınımıza atəş açmağa başladılar. Əvvəlcə mən başa düşmədim və tormozladım. Gördüm ki, yanacaqdoldurma məntəqəsinin yanında tank var və oradan atəş atıçlar. Atəş tankın qülləsindəki pulemyotdan işıqsaçan güllələrlə aparılırdı. Qırmızı iz qoyaraq, Qabilin birinci gedən maşınına atəş açırdı. Sonra isə, mən yenidən hərəkət etməyə başlayanda, mənə də güllə atmağa başladılar, həkim həlak oldu, güllə sağdakı yan şüşədən daxil oldu. Güllə bədənin yuxarı hissəsinə daxil oldu, həkim o an büküldü, "oy-oy" dedi və bir daha danışmadı. Mən geri dönüb xəstəxanaya tərəf qayıtdım. Arxamca atəş açırdılar. Məntəqəyə gedən yolda maşın su ilə dolu çuxura düşdü, motor söndü, bir az sonra "Moskviç" yaxınlaşdı, həlak olmuş həkimi daşımağa kömək etdi, bizi xəstəxanaya çatdırdı. Həkimin adı Aleksandr Marxevka idi.''
Ço-Oyu
Coğrafiyası
Ço-Oyu dağı Nepalla Çinin (Tibet Muxtar Vilayəti) sərhəddində yerləşir. Zirvə Himalaya aid olub Mahalanqur-Himal dağ silsiləsində daxildir. Ümumən bu silsilə Comolunqma dağ massivinin tərkibinə aiddir. Ço-Oyu dağının hündürlüyü 8201 metr olub dünyada altıncı hündür dağdır.
Aleksandr Marxevka
Qanlı Yanvar faciəsi
Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Ço-Oyu
Coğrafiyası
Ço-Oyu dağından bir neçə kilometr qərbdə Nanqpa-La aşırımı (5716 m) yerləşir. Aşırım buzla ilə örtülüdür. Bu aşırımdan şerplərin Tibetlə olan əsas ticarət yolu keçir. Bu özəlliyə görə Ço-Oya zirvəsi alpinistlərə görə ən asan fəth edilən səkkizminliklərdəndir. Ço-Oyu dağı ölüm hadisələrinə görə çox az əmsala malikdir. Zirvəyə əsasən Tibet ərazisindən dırmanırlar. Nepal ərazisindən, əsasən cənub divarından zirvəyə dırmanmaq daha çətindir. Bu istiqamətdən zirvəni fəth etmək tək-tük alpinistlərə qismət olmuş. Ço-Oya zirvəsi Nepalın Saqarmatha Milli parkına aiddir. İlkin ölçmələr nəticəsində Ço-Oyu dünyanın yeddinci hündür zirvəsi hesab edilirdi (8150 m). 1996-cı ildə həyata keçirilə yeni ölçmə işləri nəticəsində hündürlük 8188 metr müəyyən edilmiş.
Aleksandr Marxevka
Ünvan
Bakı, 14-cü Aşırım küçəsi 11/15, mənzil 61.
Ço-Oyu
Fəth olunma tarixi
2016-cı ilə qədər Ço-Oyu dağına 15 fərqli marşrut mövcud idi.
Aleksandr Marxevka
Xatirəsi
Binə qəsəbəsində adına küçə var.
Ço-Oyu
Fəth olunma tarixi
1952-ci ildə Edmund Hillari ərazidə ilk kəşfiyyat işlərini həyata keçirmiş. 1954-cü ildə isə zirvənin ilk fəthi baş tutdu. 19 oktyabrda avstriya ekspedisiyasının üzvləri Cozef Joçer, Herbet Tiçi və şerp Pasanq Dava Lama zirvəyə dırmana bilmişlər. 1958-ci ildə Pasanq Dava hindistandan olan ekspedisiya ilə yenidən zirvəyə dırmanmış. Bu ekspedisiya zamanı ilk alpinist ölümü qeydə alındı. 1978-ci ildə avstriyalı alpinistlər çətin cənub-şərq divarı üzrə zirvəyə dırmanmağa bacarmışlar. Raynhold Messner dördüncü cəhtdən sonra zirvəni fəth edə bilmiş. 1984-cü ildə çexoslavakiyadan olan ilk qadın alpinist: Dina Şterbova və Vera Komarkova zirvəyə dırmanmış. İlk qış dırmanışı 1985-ci il 12 fevralda baş tutmuşdur. 2014-cü ildə 16 yaşlı amerikalı alpinist Mettyu Monis ən gənc alpinist kimi zirvəni fəth etmişdir. 1994-cü ildə ilk solo (təkbaşına) dırmanışı yapon Yasusi Yamanoy həyata keçirmiş. O Ço-Oyunın zirvəsinə cənub-qərb divarında dırmanmış
Mehrinabad (Xudabəndə)
Mehrinabad - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 160 nəfər yaşayır (36 ailə).
Terri Adams
Terri Adams — Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkətinin sabiq prezidenti
Mükafatları
Azərbaycanda dəniz neft sənayesinin inkişafında, bu sahədə beynəlxalq əməkdaşlığın qurulmasında və onun genişləndirilməsində xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 yanvar 1998-ci il tarixli, 671 nömrəli Fərmanına əsasən "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Vaqif Mahmudov (icra başçısı)
Vaqif Mahmudov — Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1994-1999-cu illər).
Həyatı
Mahmudov Vaqif Əhməd oğlu 1941-ci il oktyabrın 22-də Quba rayonunun Qam-qam kəndində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Rustov kənd orta məktəbini, 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini (indiki BDU), 1991-ci ildə isə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu bitirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə kənd istehlak cəmiyyətində mühasib kimi başlamışdır. 1959-cu ildən mühasib, Qamqam kənd orta məktəbində pioner baş dəstə rəhbəri, 1965-ci ildən Quba Rayon Komsomol Komitəsində təlimatçı, şöbə müdiri, Quba Rayon Partiya Komitəsində təlimatçı, Quba rayonu Lenin adına Sovxozda partiya komitəsinin katibi, 1971-ci ildən Quba Rayon Komsomol Komitəsinin birinci katibi, 1976-cı ildən Quba Rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri, 1987-ci ildən Quba Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1991-ci ildən Quba Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini, 1993-cü ildən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin İşlər İdarəsində referent, böyük referent, 1994-1999-cu illərdə Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, daha sonra isə Azərbaycan Respublikası Material Ehtiyatları Komitəsində baş məsləhətçi və aparat rəhbərinin müavini vəzifələrində çalışmışdır. Hal-hazırda təqaüddədir.
II Gilyom de Villarduen
Həyatı
I Joffrua de Villarduen və Elizabet de Şappın ikinci oğlu olmuşdur. O, atasının ölümündən sonra Kalamata şateleni olmuşdur. Villarduen 1246-cı ildə qardaşı II Joffrua de Villarduenim varisi elan edilmişdir və Axeya knyazı.olmuşdur.
II Gilyomun hakimiyyəti dövründə Axeyada Parisdə olduğu kimi yaxşı fransızca danışıldığına inanılırdı. Məlumdur ki, Gilyom özü şeirlər yazmışdır. Onun sarayının divarları cəngavər şücaətlərini əks etdirən freskalarla bəzədilmişdir, sarayda tez-tez turnirlər və ovlar keçirilirdi. Venesiya donanmasının köməyi ilə Monemvasiyanı ələ keçirmiş və Sparta düzənliyini qorumaq üçün Mistra qalasını tikmişdir. O, 1249-cu ilin mayında Kiprdə Fransa kralı IX Lüdovikin Yeddinci Səlib yürüşünə qoşulmuşdur.
Deborım
Conqvol Deborım və yaxud Deborım ay təqvimi ilə yanvarın 15-i keçirilir, bəzən "Ogiil", "Sanqvon" da deyirlər. Ay təqvimi ilə yeni il keçdikdən sonra ayın ilk bədrləndiyi gündür. Deborımdan 1 gün əvvəl ay təqvimi ilə yanvarın 14-ü yeni illə bağlı müxtəlif adət-ənənələr həyata keçirilirdi.
Conqvol yeni ilin ilk başladığı ay olduğu üçün onu həm də həmin ili quran bir ay kimi qəbul edirdilər. Yanvarın 15-i Deborım günü fala baxılırdı. Bəzi mənbələrdə " Conqvol səma, torpaq və insanın birləşdiyi bir ay" kimi qeyd olunur və eyni zamanda Conqvol bütün qəbilələrin göyün iradəsinə uyğun olaraq birləşdiyi bir ay hesab olunurdu.
Koreya adətləri
Koreyada Deborım ay təqvimi ilə keçirilən yeni il kimi vacib bayram hesab olunurdu. Hər bölgə özünəməxsus fərqliliklər daşısa da, əsasən Deborımdan bir gün əvvəl və bir gün sonra kəndin əmin amanlığı üçün müxtəlif ayinlər keçirilirdi.
Tədbirlər
thumb|2012 Haeundae Ayı salamlama Festivalı
Zaur Ağamalıyev
Zaur Zabil oğlu Ağamalıyev — Azərbaycan alimi, Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun "Kimyəvi proseslərin optimallaşdırılması və riyazi modelləşdirilməsi" laboratoriyasının müdiri, texnika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
Həyatı
Zaur Ağamalıyev 6 oktyabr 1979-cu ildə Tərtər rayonunun Cəmilli kəndində anadan olub. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini bitirdikdən sonra AMEA-nın akademik Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutununda (NKPİ) əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
Əsas fəaliyyət istiqamətləri
Kompüter və informasiya texnologiyalarından istifadə etməklə NKPİ-nin işləmələri üzrə məlumat banklarının, informasiya sistemlərinin yaradılması, riyazi modelləşdirmə, optimallaşdırma, innovasiya, patentləşdirmə və lisenziyaların alınması üzrə tədqiqatlarının aparılması.
Təltif və mükafatları
Elmin təbliğindəki xidmətlərinə görə təşəkkürnamə ilə təltif olunub.
Elmi Tədqitatlar
86 (39-məqalə; 40-tezis; 3-kitab; 4-patent), Xaricdə çıxmış elmi əsərlərin sayı-24
Bioqrafik metod
Bioqrafik metod — "yazıçı"nın yaradıcılığını onun şəxsi həyat təcrübəsinin ifadəsi kimi öyrənmək metodu. Bu metodun başlıca janrı yazıçı "portretidir". Fridrix Şleyermaxerin təfsir elminə görə, yazıçının yaradıcılığını yaxşı başa düşmək üçün onun daxili və mənəvi həyatının faktlarını öyrənmək zəruridir. Bədii metodun banisi fransız tənqidçisi Sent-Böv hesab edilir ("Ədəbi-tənqidi portretlər", c 1 - 5, 1836 - 39). Onun fikrincə, yazıçının irsinin, ədəbi və siyasi mühitinin öyrənilməsi onun yaradıcılığının dərk olunmasının vacib şərtləridir. Bədii metod mədəni-tarixi məktəblərin nəzəriyyəsində və təcrübəsində tətbiq olunmuş (Q.Lanson, İppolit Adolf Ten), Georq Brandesin "tarixi-psixoloji" metodunun təşəkkülünə təsir etmiş, XIX - XX əsrlərdə mətndə yazıçının "daxili mən"ini axtaran "impressionizm" tənqidində əks olunmuşdur. Ədəbiyyatşünaslığın bir janrı kimi, ədəbi portretin təşəkkülü bədii metodla əlaqəlidir ("Qədim portretlər", Nestor Aleksandroviç Kotlyarevsk, 1907; "Rus yazıçılarının siluetləri", Yuli İsayeviç Ayxenvald, 1-3-cü nəşrləri, 1906 - 10 və başqaları).''' ''' Bəzi ədəbiyyatşünaslar bədii metodu tədqiqat vasitəsi kimi qəbul edir, bioqrafik ünsürləri bədii obrazın qaynaqlarından biri kimi öyrənirlər.
Nüsrətabad (Xudabəndə)
Nüsrətabad - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 607 nəfər yaşayır (112 ailə).
Ulu məscid (Van)
Ulu məscid — Türkiyənin Van ilinin köhnə Van şəhəri ərazisində yerləşən Qaraqoyunlu dövrü memarlıq abidəsi.
Tarixi
Abidə Van şəhərinin mərkəzində Təbriz qapı ilə Orta qapı yollarının kəsişməsində yerləşir. Günümüzdə qalıntıları qalan abidənin heç bir kitabəsi tapılmayıb. Bu səbəbdən onun tikilmə tarixi ilə bağlı tarixşünaslıqda dəqiq fikir yoxdur, lakin bu barədə prof. Oqtay Aslanpanın verdiyi tarix daha dəqiq hesab edilir. 1970–1973-cü illər arasında apardığı qazıntılar nəticəsində Oqtay Aslanpa abidənin Qaraqoyunlu Qara Yusifin səltənət dövründə inşa edildiyini söyləmişdir.O bildirir ki, qazıntıdan tapılan sərdabə qalıqları, divar bəzəkləri, məhlulun növü və texnikası da bu fikri təsdiq edir.
Daha sonra bu fikir Culs Laurenin Türkiyə səyahəti ilə bağlı yayımladığı kitabında da öz əksini tapmışdır. O yazır ki, mərkəzləri Ərciş olan Qaraqoyunluların ən görkəmli abidəsi Vandakı Ulu məscididir. Tarixşünaslıqda Oqtay Aslanpanın irəli sürdüyü bu fikir bir çox tarixçi tərəfindən də dəstəklənir.
Abidənin tarixi ilə bağlı bir digər fikir Faruq Sümər tərəfindən irəli sürülmüşdür. Sümərə görə 1385-ci ildə Vanda Hakkari hakimi İzzəddin Şir rəhbərlik edirdi. Şəhər 1425-ci ildə Qaraqoyunlu idarəsinə keçmişdir.
Şehbal jurnalının 1330-cu il tarixli 475-ci səhifəsindəki mətndə yerləşdirilmiş 3 fotoşəkil Van Ulu məscidinə aiddir. Fotoların altında təsvirlər var. İzahatlar isə belədir "Vandakı böyük məscidin qalıqları 830 il ərzində qədim Van Erciş və Azərbaycanın bir hissəsini idarə edən Arran hökmdarlarından İmaməddin Veddunya Əli bin Musa tərəfindən tikilmişdir." Bu izaha başqa heç bir mənbədə rast gəlinmir. Bundan əlavə, jurnalda bu məlumatın haradan alınması ilə bağlı heç bir izahat yoxdur.
Türk tarixçi Aydın Talay əsərində "1020/1611-ci il tarixli Evkaf kitabında Vanda Şahərmən Məscidi Şərifi (Ulu Məscid) ifadəsi var…" cümləsinə yer vermişdir.
Van şəhərinin yerli mətbuatında Van Ulu məscidi ilə bağlı iki xəbər abidənin tarixi ilə bağlı məsələni daha da çətinləşdirir. İkinisan qəzetinin xəbərinə görə Ulu məscid ilə bağlı məlumatda abidənin Ağqoyunlu səlahiyyətlilərindən Şah Ərmən adı ilə tanınan şəxs tərəfindən tikdirilidiyi bildirilir. İkinisan qəzetinin növbəti sayında bu dəfə binanın məruz qaldığı təbii fəlakətlər haqqında məlumat verilir. 1056-cı ildə baş verən zəlzələdə binanın qərb hissəsinin dağıldığı, bünövrə gəliri olmayan məscidin Əli Əfəndi tərəfindən öz pulu ilə təmir edildiyi yazılıb.
Məscidin tarixi ilə bağlı tarixşünaslıqda ən çox dəstəklənən ortaq fikir onun Qaraqoyunlu dövrü memarlıq abidəsi olmasıdır.
1874-cü ildə binanın günbəzi dağılıb və buna görə də tərk edilib. XX əsrdə Şərqi Anadoluda baş verən hadisələr zamanı quruluş tamamilə dağıdılıb. Abidənin mədrəsəsi olduğunu isə Övliya Çələbinin əsərindən öyrənirik. Günümüzdə bu mədrəsə mövcud deyil. Məscidi 1655-ci ildə ziyarət edən Övliya Çələbi Ulu məscid haqqında öz səyahətnaməsində yazırdı: "Azərbaycan şahlarından olan Ağcaqoyunlu Şah Cahanın binasıdır və bundan böyük məscid yoxdur. Qiblə qapısından mehraba çatanda tülən və arzen orta ayaq ilə ayaqdadır.. Və qədim mehrab u minbəri var ki, vacibu seyrdir."
Memarlıq xüsusiyyətləri
1970–1973-cü ildə qazıntılar aparılan abidənin günümüzdə divarları və minarəsi mövcuddur. 22,3×26.3 m ölçülərində düzbucaqlı plan üzərində qurulan mehrabın qarşısı qübbə ilə bağlanıb. Üçü şimalda, biri şərqdə və biri qərbdə yerləşən 5 dayaq və mehrab divarları uclu tağlarla bir-birinə bağlanaraq mehrabın ön hissəsinin 9 metr diametrli günbəzini daşıyır. Günbəzin içi pətəkvari müqərnəslərlə doldurularaq üst örtüyə qaldırılıb. Binanın qalan hissələri şimaldan üç, şərqdən və qərbdən iki cərgədə günbəzin ½ hündürlüyündə ulduz tonozlarla örtülüb. Bu tağların içəridə səkkizguşəli dayaqlarla daşındığı gözə çarpır. Prof. Aslanapanın qazıntıları zamanı üzə çıxarılan dayaqlar fərqli xüsusiyyətlər nümayiş etdirir. Şərq divarında şimaldan başlayaraq birinci və ikinci dayaqlar yonma daş üzərində iki sıra kərpic kimi davam etmiş və birinci dayağın divara bərkidilmiş olduğu aşkarlanmışdır. Üçüncü və dördüncü dayaqlar isə yerdən söküntü daşları ilə ucaldılmışdır. Beşinci dayaq aşmış vəziyyətdə aşkar edilmişdir və səkkizguşəli quruluşa malikdir. Bu kərpic payə və yelçəkən formalı tağın başlanğıcı sadəcə binanın təxmini hündürlüyünü təyin etməyə kömək etmir, həm də tikinti texnikası haqqında məlumat verir. Bu dayaqlardan əlavə şərq fasadında divar dayaqları var. Üç divar dirəyi olan divar yerdən altı sıra kəsilmiş daşlarla başlayıb kərpic düzülüşü ilə davam edir. Şərq fasadında pəncərəni göstərən heç bir açıqlığa rast gəlinməsə də, qərb tərəfdə yer səviyyəsindən başlayaraq söküntü daşı ilə doldurulmuş boşluqlar aşkar edilmişdir. Onların Cənub-Şərqi Anadoludakı ilk məscidlərə bənzər pəncərə açılışlarının olması düşünülə bilər, lakin nəzərə almaq lazımdır ki, bu bölgənin iqlim şəraiti ağırdır. Bu vəziyyəti nəzərə alsaq, yer səviyyəsindən başlayan açılışların mövcudluğunun səbəbi sual yaradır. İşıqlandırma problemi cənubda və qərbdə dörd, şimalda üç, şərqdə beş böyük pəncərələrlə aradan qaldırılmışdır. Şərq divarı cənuba doğru üç qədəmə formasında genişlənir. Şimal-qərbdə minarə əsası aşkar edilib. Kərpic minarəyə giriş cənub istiqamətində qoyulmuş qapı ilə təmin edilir.
Yerdən təxminən 2,90 metr hündürlükdə uzanan postament diametri 4,61 metr olan silindrik minarəyə keçidi təmin edir. Minarənin şimal tərəfində pəncərə qoyulub. Günümüzdə minarənin konus və qapısı dağılmış vəziyyətdədir, lakin 1911-ci ildə eyvanın hələ də ayaqda olduğu və eyvana keçidin müqərnəslə təmin olunduğu məlumdur. Baxmann binanı görəndə minarənin hələ də istifadədə olduğunu və bundan sonra binaya əlavə edilən məscidin minarəsi kimi də istifadə edildiyini qeyd etmişdir. Qərb divarında taclı qapı vardır.
Şimal tərəfdə Osmanlı dövründə tikilmiş və funksiyası dəqiq müəyyən edilməmiş əlavə hissə 8,80 x 15,60 metr ölçüdədir. Bu hissə minarənin şərq kənarında 1,90 metr çölə çıxır. Onun girişi şimal fasadındadır. İki pilləli tağla əhatə olunmuş qapının tağlı alınlığında iki sıra düzülmüş dörd sətirdən ibarət kitabə vardır. Bu yazı abced hesablama ilə 1131 (1718) tarixidir. Bu bölmə Baxmannın qeyd etdiyi məscid olmalıdır.
Ornament xüsusiyyətləri
Van Ulu məscidi 9 metrlik qübbəsi ilə mehrab qarşısı qübbəli məscidlər içində xüsusi yerə sahib olsa da əsas əhəmiyyəti bəzəkləridir. Abidədən ümumilikdə demək olar ki, heç bir bəzək elementi aşkar edilməyib. Ancaq Baxmannın nəşr etdirdiyi fotoşəkillər və qazıntıdan əldə edilən məlumatlar nəzdində Van Muzeyində tapılan ornamental parçaları mümkün qədər tamamlamaq mümkündür.
Qazıntılar nəticəsində mehrab divarında on müxtəlif birləşmədən istifadə edildiyi müəyyən edilmişdir. Kvadrat və düzbucaqlı hissələrdə Allah sözü önə çıxır. Müxtəlif həndəsi kompozisiyalarla yanaşı, çiçəkli dekorasiyalı nümunələr də var. Mehrab günbəzinin qarşısındakı sərdabədə altıbucaqlıların bir-birinə dolanmasından əmələ gələn kompozisiya vardır. Yenə həmin tağda Aslanapanın svastika, Dəmirizin isə yel dəyirmanı kimi təsvir etdiyi kompozisiya Anadolu üçün fərqli bir nümunədir. Eyni divardan çəkilmiş və on ikibucaqlıya yerləşdirilmiş altı guşəli medalyon binadan günümüzə qədər gəlib çatmış başqa bir həndəsi kompozisiyadır. Dörd beşbucaqlının bir araya gətirilərək bir-birindən keçməsi ilə yaranan səkkizguşəli ulduz motivi türk sənətində davamlılığı izlənilə bilən naxışın fərqli şərhi kimi qarşımıza çıxır. Yuxarıda qeyd olunan həndəsi kompozisiyaların döşəmələrinin suvaq ornamentləri ilə doldurulduğu görünür, lakin onların çoxu tökülüb, bəziləri isə xarab olub. Silindirik qalın gövdəsi ilə Səlcuq ənənəsini davam etdirən minarə bölgənin ən qədim kərpic minarələrindən biridir.
Qratantur
Qratantur  — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Qaronna, Fronton kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Tuluza.
Kommunanın INSEE kodu — 31230.
Coğrafiyası
thumb|200px|right|Kommunanın xəritəsi Kommun, Parisdən təxminən 580 km cənubda, Tuluzadan 14 km şimalda yerləşir.
İqlimi
İqlimi mülayim okeandır. Qış mülayim və qarlıdır, yaz şiddətli yağış və şimşək çaxması ilə xarakterizə olunur, yay quru və isti, payız günəşlidir. Güclü cənub-şərq və şimal-qərb küləyi üstünlük təşkil edir.
Əhalisi
2010-cu ildə əhalinin sayı 3545 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 2415 əmək qabiliyyətli (15-64 yaş arası) insan arasında 1.782 nəfər iqtisadi cəhətdən aktiv, 633 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 73.8%, 1999-cu ildə bu 68.8% idi). 1782 fəal sakindən 1644 nəfər işləyirdi (857 kişi və 787 qadın), 138 işsiz var (73 kişi və 65 qadın). 633 hərəkətsiz insan arasında 229 nəfəri şagird və ya tələbə, 195 nəfəri təqaüdçü, 209 nəfəri digər səbəblərdən hərəkətsiz qalmışdır.
Badımcan mürəbbəsi
Badımcan mürəbbəsi — çeşidlənmiş və doğranmış badımcanın şəkərlə qaynadılması ilə hazırlanan, gürcü mətbəxinə məxsus ekzotik şirniyyatdır.
Badımcan mürəbbəsindən çay süfrəsində istifadə olunur. Tərkibi badımcan, şərbət, çay sodası, zəy, limon turşusundan ibarətdir.
Rəqs salonu
300px|thumb|Rəqs salonu
Briv-la-Qayard (rayon)
Briv-la-Qayard  — Fransanın Yeni Akvitaniya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Korrez. Suprefektura — Briv-la-Qayard. Rayonun əhalisi 2006-cı ildə 127 079 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 83 nəf / km². Rayon ərazisi — 1526 km².
"20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı
20 Yanvar Şəhidi fəxri adı — 1990-cı ilin yanvarında Azərbaycanın azadlığı uğrunda şəhid olanların xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası vətəndaşları üçün təsis edilmiş fəxri ad.
Məzmun
"20 Yanvar şəhidi" fəxri adı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1998-ci il 31 mart tarixli 695 nömrəli Fərmanı ilə təsis edilmişdir. "20 Yanvar şəhidi" fəxri adı ilə Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və dövlət müstəqilliyi uğrunda 1990-cı ilin yanvarında Bakı şəhərində, Lənkəran və Neftçala rayonlarında faciəli hadisələr zamanı həlak olmuş və həmin hadisələr nəticəsində aldığı xəsarətdən (yaralanma, travma, kontuziya) vəfat etmiş şəxslər (ölümündən sonra) təltif olunurlar.
"20 Yanvar şəhidi" fəxri adı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı əsasında verilir.
Əbdürrəhman Momənd
Əbdürrəhman Momənd və ya Rəhman Baba  — Əfqanıstan puştun sufi şairi, ilahiyyatçısı.
Həyatı
Əbdürrəhman Mümənd 1632-ci ildə Pişəvərin Bahadur kəndində anadan olmuşdur. Puştu dilində yazmışdır. Momənd qəbiləsinin xanlarından olmuş, lakin gənc yaşlarından asketik həyat sürmüşdür. Əbdürrəhman Moməndin ədəbi irsi mistik lirikadır. Divanı ilk dəfə 1877-ci ildə Lahorda nəşr olunmuşdur. 343 şeirdən ibarət divanın Pişəvər, Paris, Oksford, Mançester və s. şəhərlərdə saxlanılan 25-dən artıq əlyazma nüsxəsi var. Puştu poeziyasının atası adlandırılan Əbdürrəhman Moməndin yaradıcılığı əfqan poeziyasının inkişafına güclü təsir göstərmişdir. Pişəvər şəhərindəki məzarı sufilərin əsas ziyarət yerlərindəndir.
Urus-Martan cümə məscidi
Vaxi Camalxanov adına Urus-Martan cümə məscidi (Хьалха-Мартан Вахин Джамалханов цIарах дина маьждиг) — Çeçenistan Respublikasının Urus-Martan şəhərinin mərkəzində tikilmiş cümə məscidi. Məsciddə eyni vaxtda 5000 insan ibadət edə bilər.
Xətti şəhər modeli
Xətti şəhər modeli (Hotellinq modeli) — ilk dəfə 1929-cu ildə H.Hotellinq tərəfindən təklif edilmiş konkret əmtəə markalarına və onların yerləşməsinə istehlakçıların üstünlüklərini nümayiş etdirən inhisarçı rəqabətlə bazarın məkan fərqləndirmə modeli.
Urus-Martan cümə məscidi
Tarixi
1883-cü ilə qədər Urus Martan kəndində 9 məscid, o cümlədən əsas Cümə məscidi və 8 məhəllə məscidi fəaliyyət göstərirdi. .
Xətti şəhər modeli
1929-cu ildə “Rəqabətdə sabitlik” məqaləsində H.Hotellinq sadəlik üçün istehlakçıların da yaşadığı bərabər paylanmış istehlak bazarını təmsil edən xətt üzərində yerləşən iki firmanı götürərək müəssisələrin yerləşdirilməsi modelini təklif etdi. uzunluğu L olan düz xətt (L> 0).
Fərziyyələr
Modelin bir sıra fərziyyələri var:
Urus-Martan cümə məscidi
Tarixi
Urus-Martan şəhərində yeni cümə məscidinin tkintisi təşəbbüsü Çeçenistan Respublikasının başçısı Ramzan Kadırova məxsusudur. Onun təklifi ilə məscidin inşasına maliyyə cəsaiti ayrılmışdır. Cümə məscidinin inşası 2009–2010-cu illərdə aparılmışdır. 2010-cu il oktyabrın 5-də Çeçenistan Respublikasının rəsmi şəxslərinin və qonaqların iştirakı ilə məscidin açılışı baş tutmuşdur.
Təsviri
Urus-Martan məscidi şəhərin əsas simvollarından biridir. Boz-mavi günbəzləri olan açıq oxra rənglərində tikilmiş bu böyük bina 5000 müsəlman ibadətçini qəbul edə bilər. Məscidin üstündə dörd minarə ucalır, məscidin günbəzi iri aypara təsviri ilə taclanır. .
Xətti şəhər modeli
Qiymət oyunu
Bu, tarazlıq mövqeyi deyil, çünki A firması sağa bazar bölgüsünə keçə və bütün bazarı sol tərəfə üstəgəl yeni AB seqmentinin yarısını ala bilər. B firması da eyni şeyi edəcək.Hərəkətlər yalnız hər iki firma bazarın ortasında olduqda tamamlanır, burada hər hansı sonrakı hərəkət firmanın mənfəətini azaldır. Bu halda hər iki firma eyni yerdə - seqmentin ortasında yerləşəcək. İstehsalçılar öz məhsullarını mümkün qədər oxşar etməyə çalışırlar ki, bu da minimum fərqləndirmə prinsipidir (Hotellinq qanunu). Firmaların bir yerdə yerləşməsi ticarətin aqlomerasiyası və təmərküzləşməsi prosesini izah edir.
Urus-Martan cümə məscidi
Təsviri
Məscidin memarlığı iki üslubu — klassik Osmanlı memarlığı və Bizans üslubunu birləşdirir. Mərkəzi məscid Səudiyyə Ərəbistanında müsəlmanların əsas ziyarətgahı olan Məscidül-Hərama (ehtiyat məscidi) tərəf yönəlib. Memarlıq İstanbuldakı Sultan Əhməd məscidinə əsaslanır. Məscid on dörd kiçik günbəzlə bəzədilib, onların mərkəzində dörd yarımqübbə ilə əhatə olunmuş əsas böyük günbəzin hündürlüyü iyirmi metrdən çoxdur.
Xətti şəhər modeli
Sabit yer seçimi
Satıcılar arasındakı məsafənin iki istehsalçının mallarının istehlak xüsusiyyətlərindəki fərqi əks etdirdiyini nəzərə alaraq, xətti şəhər modeli məhsulun differensiallaşdırılmasının ümumi modeli kimi nəzərdən keçirilir. Nəqliyyat xərcləri birinci məhsula üstünlük verən, lakin ikincidən istifadə etmək məcburiyyətində qalan istehlakçının faydalılığını itirməsi (birinci məhsula üstünlük verən alıcının ikinci məhsulun xeyrinə seçim etməsi üçün zəruri olan endirim məbləği) hesab edilir. Beləliklə, nəqliyyat tarifi brendə bağlılıq dərəcəsinin, nəqliyyat tarifinin artımının - brendə bağlılığın artımının əks olunmasına çevrilir. Hotelling modeli brend loyallığının dəyişməsinin satan firmaların mövqeyinə təsiri ilə bağlı bir nəticəyə gətirib çıxarır: brend loyallığının artması qiymət rəqabətini azaldır və inhisar hakimiyyətinin əsaslarını gücləndirir.
Urus-Martan cümə məscidi
Təsviri
Urus-Martan cümə məscidinin binasının bayır və daxili divarları travertin mərmərlə bəzədilib. Məscidin daxili interyeri isə ağ mərmərlə döşənib. Məscidin divarında mərmərdən həkk olunmuş minbər və dua taxçası tikilmişdir. Ağ mərmərdən hazırlanmış mehrab Məkkəyə tərəf yönəlib, namaz zamanı möminlərə istiqamət göstərir.
Xətti şəhər modeli
Fərziyyə
Modelin bir sıra fərziyyələri var :
Urus-Martan cümə məscidi
Təsviri
Məscidin əsas zalı böyük günbəzlə örtülmüşdür. Günbəz və yarımqübbələr içəridən yazılarla — Qurandan surələr və Məhəmməd peyğəmbərin kəlamları ilə bəzədilib. Günbəzin altındakı mərkəzi zalda "Svarovski" daşları ilə bəzədilmiş böyük çilçıraq yerləşir. Cümə məscidinin ətrafı abadlaşdırılmışdır. Məscidin binasının və ətrafındakı parkın işıqlandırılması üçün dekorativ lampa və iğıq dirəkləri quraşdırılmışıdır. Məscid ətrafında kiçik park salınmış, xiyabanlar və səliqəli xəttlə həmişə yaşıl qazon salınmışdır.
İmkan
İmkan — varlığın determinasiya əlaqələrini ifadə edən kateqoriyalardan biri.
Tarixi
İmkan və ya potensiya anlayışı Aristotel tərəfindən ilk dəfə işlənib hazırlanmışdır. Aleksandr Baumqarten mümkün olanı (lat. possibile – mümkün) “tərkibində ziddiyyət olmayan şey” kimi müəyyən etmişdir. Konsepsiyanın kateqorik mahiyyəti Q.İhqeyzer (1933), A.Gehlen və V.Kamlax tərəfindən qeyd edilmişdir. Kateqorik şərhin fəlsəfi əsasları Vilhelm Diltey tərəfindən qoyulmuşdur.
Xətti şəhər modeli
Fərziyyə
alıcılar bərabər məsafədə yerləşir müştəri üstünlükləri eynidir bir məhsul üçün ödəməyə maksimum hazırlıq — y mal vahidi üçün nəqliyyat xərcləri iki satıcı arasındakı məsafə üçün t-dir (1-ə bərabərdir) nəqliyyat xərclərinə açıq və gizli xərclər daxildir. birinci firmanın məhsul üçün tuta biləcəyi qiymət məhsula görə ödəməyə maksimum hazırlıqla məhdudlaşır — у, nəqliyyat xərclərinin dərəcəsi t, ikinci firmadan qiymət rəqabəti.
Qiymət oyunu
Malın qiyməti, bir tərəfdən, malı ödəməyə maksimum hazır olmaqdan, digər tərəfdən, alıcı ilə satıcı arasındakı məsafədən asılıdır. Alıcı satıcıdan nə qədər uzaq olarsa, satıcının ala biləcəyi xalis qiymət bir o qədər aşağı olar. Birinci satıcı üçün onun xalis qiymətinin alıcının yerindən asılılığı düsturla təsvir edilir
İmkan
Tarixi
İmkan anlayışı rasional şəkildə tamamilə izah edilə bilməz: hər bir ehtimalda ehtimal olunan qeyri-mümkünlük, “qeyri-mümkün olanın mümkünlüyü” var. İmkan nəyin ola biləcəyini bilməklə müəyyən edilmir. Ehtimalları, imkanları bilmək həmişə imkanımıza təsir etmir. Varlığın və hadisənin öyrənilməsi, əsasən, mümkünlüyün öyrənilməsinə əsaslanır.
Xətti şəhər modeli
Qiymət oyunu
p_1=y-tx və ,
NGC 6247
NGC 6247, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. P tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xətti şəhər modeli
Qiymət oyunu
burada x alıcının yeridir, [0; 1] intervalına aiddir.
İmkan
Tarixi
İnsan təsadüf və zərurətlə bağlı suallarla əlaqədar olan, yalnız mücərrəd məntiqi mənası olan, ixtiyari olaraq qəbul edilmiş ehtimalı, eləcə də azad iradə və təqdir (məsələn, "Amerikaya köçə bilərəm", "riyaziyyatçı ola bilərəm" və s.) arasında fərq qoymalıdır. İmkandan, şeylərin təbiətində yerləşən, inkişaf konsepsiyasından asılı olan, məsələn, bir palıd qozasının palıd olma imkanı var, yaxud ağıl düşünmək imkanına malikdir və ya düşünmək imkanı var.
XIX əsrin sonlarında rus dini mütəfəkkiri, mistik, şair, publisist, ədəbiyyatşünas, müəllim və İmperator Elmlər Akademiyasının fəxri akademiki, Vladimir Sergeyeviç Solovyov yazırdı ki, xüsusi ilə yanaşı fiziki və əqli dünyanın müxtəlif hadisələrində imkan və reallıq və ya potensial və faktiki varlıq arasında əlaqə halları, bəzi metafizik sistemlər eyni əlaqəni kainatın ümumi əsası kimi tanıyaraq, vahid universal dünya potensialı ideyasını təsdiqləyir. Real hadisələrin bütün müxtəlifliyi buradan qaynaqlanır. Bu güc anlayışı müxtəlif metafizik sistemlərdə ya maddi prinsip, ya da substrat (sxolastiklərin prima materia) anlayışı ilə, ya da canlı təbiət anlayışı, ya da dünyanın ruhu anlayışı ilə üst-üstə düşən fərqli xarakter alır.
Nicat Nəsibov (əsgər, 1996)
Həyatı
Nicat Nəsibov 1996-cı il oktyabrın 3-də Qazax rayonunun Birinci Şıxlı kəndində anadan olub.
2003–2014-cü illərdə M.Həsənov adına Birinci Şıxlı kənd tam orta məktəbində təhsil alıb.
2014–2019-cu illərdə fasilələrlə Gəncə Regional Kollecində təhsil alıb. 2019-cu ildə kolleci elektrik ixtisası üzrə başa vurub.
Subay idi.
Hərbi xidməti
Nicat Nəsibov 2016-cı ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
2016–2017-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin "N" saylı hərbi hissəsində xidmət edib.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Nicat Nəsibov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd, Laçın və Qubadlı rayonunun azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Nicat Nəsibov oktyabrın 27-də Qubadlı döyüşləri zamanı şəhid olub. Qazax rayonunun Birinci Şıxlı kəndində torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Nəsibov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Nəsibov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Nəsibov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Nəsibov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Novruz Qartal
Novruz Yaqub oğlu Əliyev — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti (2013).
Həyatı
Çalışdığı illərdə Novruz Əliyev özünü epizodik və əsas rolların bacarıqlı ifaçısı kimi göstərib. Azərbaycan dramaturqlarının, eləcə də xarici ölkə yazıçılarının əsərlərində onlarla yaddaqalan surətlər yaradıb. Onun "Toy kimindir"də Qoşun, "Durna"da Dursun, "Hicran"da Balaəmi, "Lənət şeytana"da İsrafil, "Özümüz bilərik"də İbişov, "Milyonçunun dilənçi oğlu"nda xidmətçi, "Sevindik qız axtarır"da tələbə, "Nənəmin şahlıq quşu"nda Qədim Qədimoviç və başqa rolları tamaşaçıların dərin rəğbətini qazanıb.
1989-cu ildə Bakı Bələdiyyə "Tənqid-Təbliğ" teatrına dəvət alan aktyor burada da yüksək peşəkarlığı, zəhmətkeşliyi və intizamlılığı ilə fərqlənib. Bu dövrdə Novruz Qartal adı ilə tanınan N.Əliyev müntəzəm olaraq cəbhə bölgələrində, səngərlərdə, hərbi hissələrdə, qospitallarda maraqlı proqramlarla çıxışlar edib, dəfələrlə fəxri fərmanlarla təltif edilib.
1996-cı ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya teatrında fəaliyyətini yenidən davam etdirən N.Əliyevin yaradıcılığında yeni obrazlar silsiləsi yarandı: "92 dəqiqə gülüş"də Xəstə, "On min dollarlıq keyf"də Dayıoğlu, "Hərənin öz ulduzu"nda Kələntər, "Dəli dünya"da tın-tın Əsəd, "O olmasın, bu olsun"da Məşədi Qəzənfər, "Bankir adaxlı da dilənçilər padşahı, "Əlin cibində olsun"da Dilənçi, "Məhəbbət oyunu"nda Daşdəmirov, "Volqalı canan"da Müqəddəsov, "Aldın payını, çağır dayını"da Əhmədi Biqəm, "Şeytanın yubileyi"də Şirvan, "Kələkbazlar"da Əlipaşa və s.
25 iyun 2013-cü ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə , 1 may 2017-ci ildə və 9 may 2018-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Novruz Qartal 8 yanvar 2022-ci ildə 74 yaşında xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir. Gəncədə “İmamzadə” ziyarətgahında dəfn edilib.
Qarnir
Sovet mətbəxində adətən ətdən hazırlanmış quru yeməklərə daxil edilən, əti müşayiət edən köməkçi yemək - kartof, makaron məmulatları və yarmadan hazırlanmış əlavə.
Üçbulaq (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 161 nəfər yaşayır (32 ailə).
Aşıq Abbas Tufarqanlı
Həyatı
Şeirlərində "Qul", "Şikəstə", "Bikəs" təxəllüslərini işlədən Abbas Tufarqanlı XVI əsrin sonları - XVII əsrin əvvəllərində Güney Azərbaycanda yaşayıb yaratmış görkəmli şair-aşıqlardandır. Onun adıyla bağlı olan "Abbas-Gülgəz" dastanı da Azərbaycan folklorunun qiymətli örnəklərindəndir:
Yaşa, sevdicəyim, yaşa Yazılanlar gələr başa Bir yandan özün bas daşa Bir yandan el car eyləsin.
və ya:
Abbas ağlar zarı-zarı Getməz könlünün qübarı İlqarından dönən yarı Tanrı tez bazar eyləsin.
Beynəlxalq insan hüquqları hüququ
Tarixi
Birinci Dünya Müharibəsindən əvvəl bəzi insan hüquqları məsələləri (əsasən dini azlıqların hüquqları) ikitərəfli və çoxtərəfli müqavilələrə daxil edilmişdir.
1945-ci ilin iyun ayında BMT Nizamnaməsi imzalandı və ilk maddəsi "insan hüquqlarına hörmətin təşviqi və inkişafı istiqamətində" beynəlxalq əməkdaşlığın həyata keçirilməsini təşkilatın hədəflərindən biri elan etdi. 1948-ci ilin aprelində Amerika Dövlətləri Təşkilatı Amerika İnsanın Hüquq və Vəzifə Bəyannaməsini qəbul etdi.
İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamə
1948-ci il İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamə, fərdin əsas hüquq və azadlıqlarını özündə əks etdirsə də, məcburi beynəlxalq hüquqi sənəd deyil. Bununla yanaşı, bəzi hüquqşünaslar UDHR müddəalarını beynəlxalq ənənəvi hüququn mənbəyi kimi qiymətləndirirlər. İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamə, BMT Baş Assambleyasının üçüncü sessiyasında 10 dekabr 1948-ci il tarixli 217 A (III) (İnsan Hüquqları haqqında Beynəlxalq Pakt) qətnaməsi ilə qəbul edildi. Bəyannamə əsas insan hüquqlarını müəyyənləşdirir.
Bəyannamə yalnız tövsiyə statusuna malikdir, lakin onun əsasında müqavilənin iki məcburi tərəfi qəbul edildi: Mülki və Siyasi Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt və İqtisadi, Sosial və Mədəni Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt. Bəyannamənin işgəncə və köləliyin qadağan edilməsi kimi bəzi müddəaları qanunverici norma kimi məcburidir ; bəzi ölkələrdə Bəyannamə qismən tanınır.
Hüquq haqqında paktlar
Həm Paktlar, həm də İCCPR-a Birinci fakultativ protokol 1966-cı ildə qəbul edilmiş və 1976-cı ildə qüvvəyə minmişdir. İCESCR, İCCPR-dən daha yumşaq ifadələrlə, xüsusən hüquqların “mütərəqqi reallaşdırılması” prinsipi ilə xarakterizə olunur. ICCPR-yə ölüm cəzasını məhdudlaşdıran İkinci fakultativ protokol 1989-cu ildə qəbul edilmiş və 1992-ci ildə qüvvəyə minmişdir. İCESCR-ə Könüllü Protokol (İCCPR-a ilk Protokol kimi şikayət mexanizmi yaradılması) 2008-ci ildə qəbul edilmiş və daxil edilmişdir 2013-cü ildə qüvvəyə minmiş olan Razılaşmalar, fakultativ Protokolları və UDHR ilə birlikdə, Sözdə Beynəlxalq İnsan Hüquqları Qanunu təşkil edir.
Qamışlı (Socasrud)
Qamışlı - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 77 nəfər yaşayır (12 ailə).
Domain Name System
Domain Name System və ya qısaca DNS (Adların Domen Sistemi) — internet və ya digər İnternet Protokolu (IP) şəbəkələrindəki kompüterlər, xidmətlər və digər resurslar üçün iyerarxik və paylanmış adlandırma sistemidir.
İnternetdə hər bir kompüter təkrarolunmaz (unikal) ünvana malikdir. Kompüterin identifikasiyası, yəni müəyyənləşdirilməsi üçün provayder tərəfindən ona IP-ünvan təyin edilir. O, müxtəlif məlumatları əlaqəli qurumların hər birinə təyin edilmiş domen adları ilə əlaqələndirir. Ən əsası, o, asanlıqla yadda saxlanan domen adlarını əsas şəbəkə protokolları ilə kompüter xidmətləri və cihazlarını tapmaq və müəyyən etmək üçün lazım olan ədədi IP ünvanlarına tərcümə edir.
Adların Domen Sistemi hər bir domen üçün səlahiyyətli ad serverləri təyin etməklə domen adlarının təyin edilməsi və bu adların İnternet resurslarına uyğunlaşdırılması məsuliyyətini həvalə edir. Şəbəkə administratorları özlərinə ayrılmış ad sahəsinin alt domenləri üzərində səlahiyyəti digər ad serverlərinə həvalə edə bilərlər. Bu mexanizm paylanmış və xətaya dözümlü xidmət təqdim edir və vahid böyük mərkəzi məlumat bazasından qaçmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Funksiyası
DNS-i izah etmək üçün tez-tez istifadə edilən bir bənzətmə ondan ibarətdir ki, o, insan dostu kompüter host adlarını IP ünvanlarına çevirərək İnternet üçün telefon kitabçası kimi xidmət edir. Məsələn, example.com domen adı daxilindəki host adı 93.184.216.34 (IPv4) və 2606:2800:220:1:248:1893:25c8:1946 (IPv6) ünvanlarına çevrilir. DNS tez və şəffaf şəkildə yenilənə bilər ki, bu da xidmətin şəbəkədəki yerini eyni host adından istifadə etməyə davam edən son istifadəçilərə təsir etmədən dəyişməyə imkan verir. İstifadəçilər mənalı Uniform Resource Locators (URL) və e-poçt ünvanlarından istifadə etdikdə bundan faydalanırlar www.example.comkompüterin həqiqətən xidmətləri necə tapdığını bilmədən.
DNS-in mühüm və hər yerdə yayılmış funksiyası onun bulud xidmətləri və məzmunun çatdırılması şəbəkələri kimi paylanmış İnternet xidmətlərindəki mərkəzi roludur. İstifadəçi URL-dən istifadə edərək paylanmış İnternet xidmətinə daxil olduqda, URL-in domen adı istifadəçi üçün proksimal olan serverin IP ünvanına tərcümə edilir. Burada istifadə edilən DNS-in əsas funksionallığı ondan ibarətdir ki, müxtəlif istifadəçilər eyni vaxtda eyni mətn üçün müxtəlif tərcümələri qəbul edə bilər. Domen adı, DNS-in ənənəvi telefon kitabçası görünüşündən əsas fərq nöqtəsidir. İstifadəçilərə proksimal serverlər təyin etmək üçün DNS-dən istifadə prosesi İnternetdə daha sürətli və etibarlı cavabların təmin edilməsi üçün açardır və əksər əsas İnternet xidmətləri tərəfindən geniş istifadə olunur.
Tarix
Stanford Tədqiqat İnstitutu (indiki SRI Beynəlxalq) host adlarını ARPANET-dəki kompüterlərin ədədi ünvanlarına uyğunlaşdıran HOSTS.TXT adlı mətn faylını saxlayırdı. Elizabeth Feinler ilk ARPANET kataloqunu işləyib hazırladı və saxladı. Təyin edilmiş Nömrələr Siyahısı adlanan ədədi ünvanların saxlanması Cənubi Kaliforniya Universitetinin İnformasiya Elmləri İnstitutunda (ISI) Jon Postel tərəfindən həyata keçirilirdi, onun komandası SRI ilə sıx əməkdaşlıq edirdi.
Ünvanlar əl ilə təyin edildi. Kompüterlər, o cümlədən onların host adları və ünvanları iş saatları ərzində telefonla Feinler tərəfindən idarə olunan SRI Şəbəkə Məlumat Mərkəzi (NIC) ilə əlaqə saxlamaqla əsas fayla əlavə edildi. Daha sonra Feinler resurslar, kontaktlar və qurumlar haqqında məlumatların axtarışı üçün NIC-dəki serverdə WHOIS kataloqu qurdu. O və komandası domenlər konsepsiyasını inkişaf etdirdi. Feinler təklif etdi ki, domenlər kompüterin fiziki ünvanının yerləşdiyi yerə əsaslanmalıdır. Təhsil müəssisələrindəki kompüterlər, məsələn, edu domeninə sahib olacaqlar. O və komandası 1972-ci ildən 1989-cu ilə qədər Host Adının Reyestrini idarə edirdi.
İnternet Mühəndisliyi İşçi Qrupu 1983-cü ilin noyabrında RFC 882 və RFC 883-də orijinal spesifikasiyaları nəşr etdi. Bunlar 1986-cı ilin yanvarında RFC 973-də yeniləndi.
1984-cü ildə dörd UC Berkeley tələbəsi, Douglas Terry, Mark Painter, David Riggle və Songnian Zhou, adətən BIND olaraq adlandırılan Berkeley İnternet Ad Domeni üçün ilk Unix ad server tətbiqini yazdılar. 1985-ci ildə DEC -dən Kevin Dunlap DNS tətbiqini əsaslı şəkildə yenidən nəzərdən keçirdi.İnternet Mühəndisliyi İşçi Qrupu 1983-cü ilin noyabrında RFC 882 və RFC 883-də orijinal spesifikasiyaları nəşr etdi. Bunlar 1986-cı ilin yanvarında RFC 973-də yeniləndi. Mayk Karels, Phil Almquist və Paul Vixie daha sonra BIND-in texniki xidmətini öz üzərinə götürdülər. İnternet Sistemləri Konsorsiumu 1994-cü ildə Rik Adams, Paul Viksi və Karl Malamud tərəfindən təsis edilib, açıq şəkildə BIND inkişafı və baxımı üçün bir ev təmin etmək. 4.9.3-dən sonrakı BIND versiyaları ISC-nin sponsorlarının dəstəyi ilə ISC tərəfindən hazırlanmış və saxlanılmışdır. Həm memarlar/proqramçılar kimi Bob Halley və Paul Vixie 1997-ci ilin may ayında BIND 8-in istehsala hazır ilk versiyasını buraxdılar. 2000-ci ildən bəri 43-dən çox müxtəlif əsas tərtibatçı BIND üzərində işləmişdir.
1987-ci ilin noyabrında RFC 1034 və RFC 1035 1983 DNS spesifikasiyalarını əvəz etdi. Bir neçə əlavə Şərh Sorğusu əsas DNS protokollarına genişləndirmələr təklif etdi.
IP-ünvan
IP-ünvan hər ölkədə internet provayderi (ISP-İnternet Service Provider) tərəfindən verilir. IP-ünvan, hər birisi səkkiz ikilik rəqəmdən və çox zaman onluq şəkildə yazılan dörd qrupdan ibarətdir. Məsələn: 208.220.230.14. Burada axırıncı (dördüncü) rəqəmlər qrupu şəbəkədə kompüterin nömrəsini, üçüncü qrup isə şəbəkənin nömrəsini göstərir. Bu cür ünvanlar IP-ünvan (IP internet protokol) adlanır. Rəqəmli nömrələri yadda saxlamaq çətin olduğundan domen adlarından istifadə olunur. Ünvanın bir şəkildən başqa şəklə çevirilməsi xüsusi Domen Adları xidməti (DNS) tərəfindən yerinə yetirilir. Məsələn, 62.212.230.18 əvəzinə — www.elm.az yazmaq olar. Burada www (world wide web) serverin lokal şəbəkədə adını, elm serverin məxsus olduğu təşkilatın (və ya şirkət adı, domen), az isə birinci səviyyəli domendir (adətən serveri işlədən təşkilatın coğrafi yerini bildirir). Deməli, İnternetdə hər bir resurs xüsusi domen ada malikdir. Domen Adı Sistemi 1985-ci ildən bəri İnternetin funksionallığının vacib komponenti olmuşdur.
Domen
Domen İnternetin məntiqi səviyyəsidir, yəni xüsusi ada malik, xüsusi stansiyalar tərəfəindən idarə olunan şəbəkə resursları qrupudur. Başqa sözlə, Domen – DNS-də domen adları fəzasının mərkəzləşdirilmiş inzibatlaşdırılan sahəsidir.
1983-cü ildə Cənubi Kaliforniya Universitetinin mütəxəssisləri Pol Mokapetris (Paul Mockapetris) və Con Postel (Jon Postel) rəqəm ünvanlarını admünvanına çevirən DNS (Domain Name System) sistemini, həmçinin "yuxarı səviyyəli" domenlər sistemini yaratmışlar. Adların domen sistemi (Domain Name System) (DNS) Internetdə işləyən istifadəçilərin işini asanlaşdıraraq lazımı informasiyanın tez əldə edilməsini təmin edir. DNS-in əsas təyinatı qurğuların domen adlarını İP-ünvanlara və İP-ünvanları domen adlarına dəyişməkdir. DNS-in əsası iyerarxiya üzrə bölünmüş verilənlər bazasıdır. DNS ünvanın əsas hissəsi birinci səviyyəli domen adlanıb qlobal coğrafi zonanı əhatə edir. Internetdə altdomenlər (subdomain) də mövcuddur. Subdomen – hər hansı domenə nisbətən aşağı səviyyəli domen deməkdir (*. GOV. AZ domeni GOV. AZ domeninin subdomenidir). Məs.: http://library.elm.az.