cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İbray Altınsarin
Yaradıcılığı
Qeyd etdiklərimizlə yanaşı İ. Altınsarinin publisistik irsini də diqqət mərkəzinə qoymağa ehtiyac vardır. Onun bu janrda olan əsərləri yetərincə bədii, tarixi və mənəvi əhəmiyyətə malikdir. İ. Altınsarinin publisistik yaradıcılığının əsas hissəsini onun rus həmkarları, müəllimləri, müxtəlif vəzifəli xalq təhsili nümayəndələri yazışmalar Altınsarinin yazıçılıq məharətinin inkişafını təmin edə bilirdi.
İ. Altınsarinin ədəbi əsərləri qazax milli mədəniyyətinin və irsinin mütərəqqi demokratik ənənələr əsasında inkişafında və formalaşmasında mühüm rol oynamaqla gerçəkliyə realist estetik və etik yanaşma nümunəsi kimi dəyərli örnəklər kimi qəbul olunur.
Xədicə Müəzzəz Sultan
Xədicə Müəzzəz Sultan — 18-ci Osmanlı sultanı Sultan İbrahim in xanımı və II Əhməd in anası. Oğlunun səltənətini görə bilmədiyi üçün Validə sultan ola bilməmişdir.
Həyatı
Həyatının ilk illəri və saraya necə alındığı bilinməsə də, Sultan İbrahim in taxta çıxdığı ilk günlərdə hərəm inə alındığı ehtimal olunur. 1642-ci ilin yanvarında ilk övladı Ümmügülsüm Sultan ı, 25 fevral 1643-cü ildə isə oğlu Şahzadə Əhməd in dünyaya gəlməsiylə Sultan İbrahim in üçüncü hasəkisi oldu. Bu dövrdə 1000 axca günlük məvacib alan Müəzzəz Sultan, bir çox tarixi mənbədə Sultan İbrahim in hərəmindəki ən gözəl qadın olduğu qeyd olunur.
8 avqust 1648-ci ildə Sultan İbrahim in taxtdan endirilərək öldürülməsinin ardından onun Turhan Sultan dan doğulan oğlu IV Mehmed taxta çıxarıldı. Ancaq yeni sultan hələ 7 yaşında idi və Validə sultan olan Turhan Sultan taxt naibəsi olmaq üçün çox təcrübəsiz idi. Bu səbəblə dövlət adamları və saray əyanları yeni sultanın nənəsi Mahpeykər Kösəm Sultan ın taxt naibəliyinə gətirilməsini istədilər. "Valide-yi kəbir" ünvanıyla hakimiyyəti yenidən ələ alan Mahpeykər Kösəm Sultan ın istəyilə, Sultan İbrahim in bütün hərəmi Köhnə saray a göndərilsə də, Şahzadə Süleyman ın anası Dilaşub Sultan və Şahzadə Əhməd in anası Müəzzəz Sultan Topqapı sarayı nda övladlarıyla birlikdə qaldılar.
Qaynanasının naibəliyi dönəmində Topqapı da nisbətən rahat həyat yaşayan Müəzzəz Sultan, sarayda cərəyan edən Kösəm-Turhan sürtüşməsində qaynanasını dəstəklədi. Ancaq Mahpeykər Kösəm Sultan ın yaşadığı hərəm dairəsində boğularaq qətlə yetirilməsinin ardından (2 sentyabr 1651) Validə Turhan Sultan ın istəyilə Şahzadə Süleyman və Şahzadə Əhməd sarayın Şimşirlik bölümünə həbs olundular. Anaları Dilaşub Sultan və Müəzzəz Sultan isə Köhnə saray a sürgün edildilər. 36 il boyunca Köhnə saray da sürgün həyatı yaşayan Müəzzəz Sultan bu dövrdə oğlunu yalnız ildə iki dəfə - Ramazan və Qurban bayramları ərəfəsində görə bildi.
1687-ci ilin sentyabrında Bəyazid meydanı nda çıxan yanğın yaxınlıqdakı Köhnə saray a sıçramış, 5 saat boyunca davam edən yanğın nəticəsində bir çox saray mənsubu xidmətçilər tərəfindən xilas edildi. Bu yanğın nəticəsində ağır yaralanan Müəzzəz Sultan ertəsi gün - 12 sentyabr 1687-ci ildə vəfat etdi. Cənazəsi Üsküdar sarayına aparılaraq sarayın həyətinə dəfn olundu. Hal-hazırda məzar yeri məlum deyil. Bəzi mənbələrdə cənazəsinin Sultan Süleyman türbəsi nə dəfn olunduğu qeyd edilsə də, bu məlumat yanlışdır.
Ölümünün ardından bütün əmlakı saray xəzinəsinə müsadirə edilən Müəzzəz Sultanın ziynət əşyaları isə bir neçə ay sonra taxta çıxan Sultan Süleyman tərəfindən xanımları Bəhzad, Süğlün və Şahsüvar xanımlara hədiyyə edildi. Ölümündən 4 il sonra taxta çıxan oğlu Sultan Əhməd isə ilk iş olaraq vaxtilə anasına məxsus olan bu ziynət əşyalarını yenidən müsadirə edərək saray xəzinəsinə müsadirə etdirmişdir.
Alməhəmməd (Əbyəlil)
Alməhəmməd kəndi (Айғырбатҡан) — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Alməhəmməd kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Ayğırbatkan kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 96 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Çində ali təhsil
Çində ali təhsil — Çin Xalq Respublikasının ali təhsil sistemi
Təhsil sistemi
Çinin ali təhsil sistemi ABŞ-nin və Böyük Britaniyanın ali təhsil sistemlərinin vəhdətindən ibarət olsa da, daha çox ABŞ təhsil sisteminə bənzəyir. Ölkədə ali təhsil pilləsi əsasən ödənişlidir. Ali təhsil üçmərhələli bakalavr, magistratura və doktorantura pillələrindən ibarətdir. Bundan əlavə, dərəcə verməyən proqramlar üzrə tədris aparılan universitetlər də var. Magistratura və doktorantura dərəcəsi müvafiq Dövlət Şurası tərəfindən akkreditasiyadan keçmiş universitetlər və tədqiqat müəssisələrində verilir.
Təhsil müddəti
Ölkənin ali təhsil sistemində həm 3 illik, həm də 4 illik proqramlar tədris olunur. 3 illik proqramların tədrisi istənilən ali təhsil müəssisəsində aparılır. 4 illik proqramlar isə 4 illik kolleclərdə və ya universitetlərdə tədris olunur. 4 illik proqramlardan fərqli olaraq, 3 illik proqramların sonunda bakalavr dərəcəsi verilmir. Tələbə 3 illik proqramın davamı kimi əlavə olaraq 2 il təhsil aldıqda bakalavr dərəcəsinə sahib ola bilər.
Ali məktəblər
Çində 1650 adi ali təhsil müəssisəsi, 528 yaşlıların ali təhsili müəssisəsi və 214 özəl ali təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir. 2005-ci ilin statistikasına görə, Çinin ali təhsil müəssisələrində 23 milyon tələbə təhsil alıb. Bu isə əvvəlki illə müqayisədə 10 faiz çoxdur (2004-cü ildə təxminən 21 milyon nəfər olub).
Ölkənin ali təhsil müəssisələri adi universitetlər, texniki universitetlər, kənd təsərrüfatı, xarici dillər və tibb sahələri üzrə ixtisaslaşmış ali təhsil müəssisələri, peşə kollecləri - müəllim hazırlığı müəssisələri və ixtisaslaşmış kolleclər kimi qruplara bölünür.
Statistik məlumatlara görə, Çində magistratura təhsili verən 770 ali təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir ki, onlardan da 73-ü və ya 10 faizi Təhsil Nazirliyinə, 296-sı isə mərkəzi hökumətə tabedir. Bundan əlavə, 315 tədqiqat müəssisəsinin 272-si mərkəzi hökumətin nəzarəti altındadır. Magistratura təhsili verən ali təhsil müəssisələrinin 48 faizi mərkəzi hökumətin tabeliyindədir. Göründüyü kimi, mərkəzi hökumət magistratura təhsili verən ali təhsil müəssisələrinə daha çox nəzarət edir. 1731 ali təhsil müəssisəsi isə bakalavr pilləsi üzrə təhsil verir.
Aparıcı ali məktəblərindən 9-u Çin ali məktəblərini birləşdirən "C9 Liqası"na daxildir.
Ölkədə son zamanlar həyata keçirilən islahatlar nəticəsində ali təhsil sisteminin təkmilləşməsinə böyük diqqət yetirilir. Bir çox sənaye universitetləri və ixtisaslaşmış kolleclər təsis olunub. Yeni ixtisaslar, o cümlədən avtomatika, nüvə enerjisi, enerji resursları, okeanoqrafiya, nüvə fizikası, kompüter elmləri, polimerlər kimyası, polimerlər fizikası, radiokimya, fiziki kimya ixtisası üzrə mütəxəssis hazırlığı aparılır.
Beynəlxalq əməkdaşlıq
Çin diplomların qarşılıqlı tanınması sahəsində 40 ölkə, o cümlədən Fransa, Böyük Britaniya, ABŞ, Rusiya və digər ölkələrlə müqavilələr imzalayıb.
Ölkədə böyük nüfuza malik olan Pekin və Tsinxua universitetləri mükəmməl tədris və tədqiqat imkanlarına görə beynəlxalq arenada tanınır.
Kürəkənzadə Əhməd Əfəndi
Kürəkənzadə Əhməd Əfəndi — Osmanlı alimi və şeyxülislamı. Övladlarından Feyzullah Əfəndi Sultan Osman və Sultan Mustafa səltənətlərində şeyxülislamlığa gətirilmişdir.
Həyatı
1665-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Anadolu başqazısı Çankırılı Mustafa Rasih Əfəndi, ana babası isə dövrün şeyxülislamı Minkarizadə Yəhya Əfəndidir. Bu səbəblə o da, atası kimi Kürəkənzadə təxəllüsü ilə anılmışdır. Uşaqlıq illərində başda atası olmaqla, dövrün tanınmış alimlərindən dərslər aldı. Dini təhsilini tamamladıqdan sonra müxtəlif mədrəsələrdə müdərris olaraq fəaliyyət göstərdi və ardından qazı olaraq Salonikiyə təyin edildi. Bir müddət burda xidmət etdikdən sonra vəzifədən alındı. Çox keçmədən 1700-cü ildə Bursa, 1706-cı ildə İstanbul qazısı, 1710-cu ildə isə Anadolu başqazısı təyin edildi. 15 ay davam edən bu vəzifəsinin ardından vəzifədən alındı. 1714-cü ildə Rumeli başqazısı seçildi. Ancaq həm onu, həm də Anadolu başqazısı Həmidzadə Abdullah Əfəndini özünə rəqib olaraq görən şeyxülislam Mirzə Mustafa Əfəndinin təşviqiylə hər ikisi vəzifədən alındı. Dövrün tarixi mənbələrinə görə, vəzifədən alınma səbəbi Sultan Əhmədə yazılan imzasız bir məktub oldu. Belə ki, məktubda həm Anadolu, həm də Rumeli başqazılarından şikayətlər qeyd edilirdi. Ancaq çox keçmədən bu məktubun yazılmasında şeyxülislamın əlinin olduğu anlaşıldı və hadisədən bir il belə keçmədən 1715-ci ildə Mirzə Mustafa Əfəndi də vəzifədən alındı. Əhməd Əfəndinin günahsızlığı sübut edilsə də, 1718-ci ilə qədər heç bir dövlət vəzifəsinə gətirilmədi. 1718 və 1724-cü illərdə qısa müddətli Rumeli başqazısı olaraq fəaliyyət göstərdi. 1725-ci ildə isə yaşlılığı səbəbilə vəzifədən alınaraq təqaüdə ayrıldı. Buna baxmayaraq yenə də dövrün siyasi hadisələrindən kənarda qalmadı. Nəhayət, Sultan Mahmudun hüzurunda keçirilən məşvərət məclisində sədrəzəm Osman Paşa ilə birlikdə padşahın İran səfərinə sərt bir dillə qarşı çıxan şeyxülislam Başmaqçızadə Abdullah Əfəndinin vəzifədən alınması nəticəsində şeyxülislam təyin edildi (24 fevral 1732). Şeyxülislamlığa gətirildikdən sonra Nadir şaha qarşı çıxılan səfərlə bağlı bir çox müşavirələrə qatıldı və gənc sultanın ən güclü dəstəkçisi oldu.
Ancaq Əhməd Əfəndi yaşlılığı və xəstəliyi səbəbilə vəzifəsini layiqincə yerinə yetirə bilmirdi. Hətta əlləri həddindən artıq titrədiyi üçün fətvaları imzalaya bilməmiş, bu səbəblə Sultan Mahmud tərəfindən yazdığı fətvaları möhürlə təsdiqləmə hüququ verilmişdir. Bütün bunlarla yanaşı üləma zümrəsi daxilindəki nüfuzu da azalmışdı. Belə ki, İstanbul qazısı İshaq Əfəndi apardığı islahatlarla əhali və üləma arasında nüfuz qazanmış, ən güclü şeyxülislam namizədi olmuşdu. Bundan narahat olan Əhməd Əfəndi Sultan Mahmuddan aldığı xüsusi fərmanla ən güclü rəqibini dərhal vəzifədən kənarlaşdırdı və Kütahyaya göndərdi. Ancaq İshaq Əfəndinin günahsız olduğu anlaşıldı və xüsusi icazəylə əvvəlcə İzmitə gətirildi, ardından Rumeli başqazısı təyin olundu. Çox keçmədən Kürəkənzadə Əhməd Əfəndi yaşlılığı və xəstəliyi səbəbilə vəzifədən alındı və yerinə İshaq Əfəndi şeyxülislam oldu (22 oktyabr 1733). Vəzifədən alındıqdan sonra bir müddət Sarıyerdəki köşkündə, ardından isə Bəyoğlundakı şəxsi mülkündə yaşadı və burada vəfat etdi. Vaxtilə atası tərəfindən inşa edilən mədrəsəni, hələ sağlığında ikən Nəqşibəndilərdən Şeyx Muradın şərəfinə təkkəyə çevirmiş, vəfatının ardından cənazəsi də bu təkkənin həyətinə dəfn edilmişdir.
İsgəndərbəyli
İsgəndərbəyli — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun İsgəndərbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Kənd dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Dəmirçilər olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi dəmirçilər nəslinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. İsgəndərbəy kənddə məskunlaşmış dəmirçilərin başçısı olmuşdur. Kənd sonralar onun adı ilə adlandırılmışdır.
9 noyabr 2020- ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmşdir.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Əhalisi
"1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu"na görə, kənddə 42 evdə 214 şiə kürd yaşayırdı.
Qar xədicəgülü
Ağ qargülü, qar xədicəgülü (Galanthus nivalis) — cinsinə aid bitki növü.
İsmayıllı (dəqiqləşdirmə)
Yaşayış məntəqələri
Bulbophyllum sarcorhachis
(Bulbophyllum sarcorhachis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şunbə
Şunbə— İranın Buşehr ostanının Dəşti şəhristanının Şunbə və Təsuc bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,414 nəfər və 505 ailədən ibarət idi.
Ziyadlı oymağı
Ziyadlı oymağı — Qacar elinin oymaqlarından biri.
Tarixi
Ziyadlı oymağının bir qolu Qarabağda, bir qolu İrəvanda, bir qolu isə Astrabadda məskunlaşmışdı. Tarixçi Məhəmməd Məsum ibn Xocəki-İsfahani "Xülasət əs-səyyar" adlı əsərinin "Ziyadoğlu nəsli və Gəncənin xüsusiyyətləri haqqında qısa məlumat" başlığında yazır: "Mən - Allahın yazıq bəndəsi uğurlu tale sahibi olan bu alicənab şəxsin süfrəsinin kənarında oturanlardan biri kimi zati-alilərinin əmri ilə bu kitabı yazmağa məşğul olarkən özümə vacib bildim ki, qüdrətli və əzəmətli xanın nəsli, əcdadı haqqında da qısaca məlumat verim. Bu qısa məlumatı sidq-ürəklə hazırladım ki, zəmanə adamları xanın nəsil şəcərəsini bilsinlər. Düzdür, bu nəslin şəxsiyyətlərinin layiqli xidmətləri gün kimi aydındır və heç bir tərifə ehtiyacı yoxdur. Lakin bununla belə, mənim rəyimdən belə bir fikir keçdi ki, arif adamların bu nəslin işləri haqqında məlumatları olsun deyə onları bu kitaba daxil edim. Bu mübarək insanın babalarının məskəni Rum vilayəti olmuşdur. Qəriməş Xızr adı ilə tanınan Xızr bəy o diyarda mötəbər bir şəxs olmuşdur. O, Səfəviyyə təriqətinə sidq-ürəklə etiqad etdiyi və o müqəddəslərin işığına ürəkdən bağlandığı üçün eli, qohum-əqrabası ilə birgə vətənini tərk edib Azərbaycana və İraqa köçmüşdür. Xızr bəy bir müddətdən sonra dünyasını dəyişmiş və onun böyük oğlu Ümmət bəy Lahican vilayətində şahənşaha səcdə etmək şərəfinə nail olmuşdur o, zəmanəsinin yeganəsi olan bu şəxslə şahənşahla yaxınlıq mərtəbəsinə yüksəlmişdir. Ümmət bəy hörmət və izzət sahibi Sufi Lahicinin xidmətində olmuş şahənşahlıq lütfü və diqqəti həmişə onun üzərinə kölgə salmışdır. Xalq üçün qorxulu, təhlükəli vəziyyətlərdə bəşəri gücü çatan işləri daha çox o, gördüyü üçün, eləcə də saf etiqadına, fədakarlığına və çoxlu xidmətlərinə görə Ziyadoğlu ləqəbini qazanmışdır". Ziyadlı oymağının bir qolu Qarabağda (Gəncədə), bir qolu Çuxursəddə (İrəvanda) hakimiyyətdə olmuşdur.
Gəncə ziyadlıları tarixi ədəbiyyatda Ziyadoğlu kimi tanınırlar. Onların tayfa başçıları bu yörədə öncə bəylərbəyi, sonra müstəqil xan olmuşlar.
Çoxbucaqlı
Çoxbucaqlı — qapalı sınıq xətt kimi təyin olunan həndəsi fiqur. Onun 3 müxtəlif tərifi mövcuddur:
Çoxbucaqlını əmələ gətirən sınıq xəttin təpə nöqtələri çoxbucaqlının təpə nöqtələri, parçalar isə çoxbucaqlının tərəfləri adlanır.
Çoxbucaqlının növləri
Çoxbucaqlının üç təpə nöqtəsi varsa — üçbucaqlı, dörd təpə nöqtəsi varsa, — dördbucaqlı, beş təpə nöqtəsi varsa, — beşbucaqlı, ümumiyyətlə, n təpə nöqtəsi varsa, n-bucaqlı adlanır.
Bulbophyllum sarcoscapum
(Bulbophyllum sarcoscapum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Voronov qargülü
—  cinsinə aid bitki növü.
Xaçgülü cinsinin növləri
Xaçgülü cinsinə aid aşağıdakı növlər var:
Espelkamp
Espelkamp — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətində Minden-Lübbecke bölgəsində yerləşən rayon.
Coğrafiyası
Espelkamp Lübbekkenin təxminən 10 kilometr şimalında və Mindenin 20 kilometr şimal-qərbində yerləşir.
Olimpiya himni
Olimpiya Himni- opera bəstəkarı Spiridon Samaras tərəfindən yunan şair Kostis Palamasın şeirinə bəstələnmiş xor kantatasıdır. Həm şair, həm də bəstəkar Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin ilk Prezidenti olmuş yunan Dimitrios Vikelasın seçimi idi.
Braziliya bayramları
Braziliyada ictimai bayramlar həm dövlət, həm ştatdaxili, həm də bələdiyyə səviyyəsində qanuni olaraq qeyd olunur. Əksər bayramlar ümummilli formada qeyd edilsə də, bəziləri yalnız ştatdaxili qeyd olunur.
İllik rəsmi bayramlardan başqa (cədvəldəkilər)  Braziliya hökümətinin qəbul etdiyi konstitusiyaya görə, ölkədə keçirilən seçki günləri də milli bayram hesab edilməkdədir. Hər il ümumi seçkilərin birinci turu oktyabr ayının ilk bazar günü, ikinci turu isə son bazar günü keçirilməkdədir. Bundan başqa Braziliyada müxtəlif milli və etnik bayramlar da qeyd olunur.
Butan tarixi
Butanın tarixi VII əsrdə Tibetdən buddizmin yayılması ilə sıx bağlıdır. . Sonrakı bir neçə əsr ərzində Butanın münbit vadiləri Tibetdən gəlmələr tərəfindən məskunlaşmışdır. Butanda Tibet lamaları tərəfindən çox sayda monastırların əsası qoyulmuşdur. Onlardan ən iriləri XVI əsrə aiddir və Tibet buddizminin bir neçə qolu ilə bağlıdır. Butan dövləti XVII əsrin əvvəllərində buddizmin müxtəlif cərəyan və məktəblərinin dünyəvi və dini hakimiyyət uğrunda mübarizəsi gedişində meydana gəlmişdir. Butanın banisi Tibet rahibi Şabdrunq Nqavant Namqyal (1594-1651) hesab olunur. O, Butanda dualist hakimiyyət sistemi yaratmış, idarəçilik üzrə səlahiyyətləri dünyəvi (deb racə) və dini (drahma racə) başçılar arasında bölüşdürmüşdür. Lamaizmin hakim drukpa karcupa məktəbinin təmsilçiləri olan Butanın sonrakı dini hökmdarlarına təbəələri Şabdrunqun inkarnasiyaları kimi sitayiş edirdilər. Monastır-qalaların (dzonqların) başçıları xeyli dərəcədə müstəqilliklərini saxlayırdılar. Tədricən Butanda hakimiyyət əyalətləri idarə edən iri feodal sərkərdələrin əlinə keçdi.
İrsi monarxiyanın qurulması
1907-ci ildə onların ən nüfuzlusu Uqyen Vanqçuk (1861-1926) ilk dünyəvi irsi monarx elan edildi. 1933-cü ildə drahma racə vəzifəsi qəti olaraq ləğv edildi.
Butan ənənəvi olaraq Tibetin siyasi dairəsinə daxil idi və 1910-cu ilədək ondan vassal asılılığında qalırdı. Avropalılar Butan haqqında ilk məlumatı 1626-cı ildə Portuqaliya missionerlərindən aldılar, 1772-ci ildə ingilislər Butanla rəsmi əlaqələr qurdular.
Böyük Britaniyanın müdaxiləsi
Hindistanda müstəmləkə ağalığı sistemini yaradan Böyük Britaniya, tədricən Butanı da nəzarət altına alaraq özünün protektoratına çevirdi. Hindistandakı ingilis idarəsinin Butan hakimləri ilə imzaladıqları bir sıra müqaviləyə (ən mühümləri 1841, 1865, 1910) əsasən Assam və Benqaliya ilə sərhəddəki dağ keçidləri Butandan alındı, xarici siyasətə rəhbərlik ingilislərin əlinə keçdi, Butan hakiminə isə kompensasiya kimi 1865-ci ildən hər il 50 min (1910-cu ildən 100 min) rupi həcmində maliyyə yardımı verilməsinə başlandı.
Müstəqilliyin əldə edilməsi
1950-ci ildə Hindistan onu Butanla birləşdirən yollar çəkdirdi, bu da krallığın təcrid olunmasına son qoydu (avropalıların Butana gəlməsinə yalnız 1974-cü ildən icazə verildi. Hindistanın dəstəyi ilə krallığın nümayəndəlik institutlarının formalaşdırılması prosesi başladı. Kral Ciqme Dorci Vanqçukun (1927-1972) hakimiyyəti dövründə Kral məşvərətçi şurası yaradıldı, 1953-cü ildə qismən seçilən Milli məclis (Sonqdu) fəaliyyətə başladı. Butanda nizami ordu yaradıldı, quldarlıq ləğv edildi, Thimphu ölkənin daimi paytaxtı oldu. SES-in və Butanın mərkəzi rayonlarından Hindistan sərhəddinə yolun tikintisinə başlanıldı. Kral islahatları, ilk növbədə torpaq islahatı iri torpaq sahiblərinin və ruhanilərin bir hissəsinin müqaviməti ilə üzləşdi. Lakin "yuxarıdan" islahatların keçirilməsi kursu dəyişmədi. 1960-cı illərin sonlarında monastırların aldıqları torpaq rentası dövlət təminatı ilə əvəz olundu, monastırların bir qismi bağlandı, rahiblərin sayı isə ixtisar edildi. Yeni kral Ciqme Sinqay Vanqçuk (1955-ci ildə anadan olmuşdur) konstitusiyalı monarxiya institutlarının formalaşdırılmasını davam etdirdi. Əvvəllər yaradılmış Nazirlər şurası 1990-cı illərdə Sonqdu tərəfindən təyin olunmağa başlandı. 1998-ci il qanunu Sonqduya 2/3 səs çoxluğu ilə kralı hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq hüququ verdi. 2002-ci ildə Butanda 21 yaşına çatmış bütün şəxslər üçün ümumi seçki hüququ tətbiq edildi. 2004-cü ilin dekabrında Konstitusiya layihəsi işlənib hazırlandı. 2006-cı il dekabrın 14-də Butanın dördüncü kralı Ciqme Sinqay Vanqçuk oğlu Ciqme Khesar Namqyalın (1980-ci ildə anadan olmuşdur) xeyrinə taxtdan əl çəkdi.
1988-ci ildə Butan kralı hinduizm əlaməti olan etnik nepallıların nüfuzunun zəiflədilməsinə yönəldilmiş bir sıra qanunlar qəbul etdi. Bu da 1990-cı ildə ölkənin cənubunda Assam və Qərbi Benqaliyanın sol qüvvələri tərəfindən dəstəklənən bir qrup nepallının başçılığı ilə kral əleyhinə çıxışlara səbəb oldu. Çıxışlar polis tərəfindən yatırıldı. Nepal azlıqlarının hüquqlarının məhdudlaşdırılması və 1990-cı ildən sonra nepallıların bir qisminin Butandan köçməsi Nepal-Butan münasibətlərinin kəskinləşməsinə gətirib çıxardı. Hindistan və BMT-nin iştirakı ilə Nepal və Butan arasında qaçqınların (100 min nəfər) qayıtması məsələsinə dair danışıqlar nəticə vermədi. 1990-cı illərin sonlarında Butana Hindistanın şimal rayonlarından separatist təşkilatların döyüşçüləri soxuldular. 2003-cü ildə ordu onlara qarşı müvəffəqiyyətli əməliyyat keçirdi.
Dieqo Tristan
Dieqo Tristan Errera — İspaniya futbolçusu.
Berkadzor
Berkadzor — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonununun inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir.
1998-ci ildə Xankəndi çaxır zavodunun və 16 yeni tikilmiş yaşayış evinin əsasında qurulub və bura ermənilər köçürülüb. 2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Berkadzor kəndinin əhalisinin faktiki sayı 149 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 165 nəfər təşkil edirdi.
Cəmşidci Tata
Cəmşidci Nuşervanci Tata (Qucaratca:જમ્શેત્જી નુંસ્સેર્વાનજી ટાટા; ) — Hind sənayeçisi. Tata Qrupu şirkətlərinin yaradıcısı. Hindistan sənayesində gördüyü işlərə görə hind sənayesinin atası adlandırılmışdır". . Ailəsi əslən Parsi mənşəlidir.
Həyatı və fəaliyyəti
Cəmçidci Tata 20 yaşında Çinə getmişdir. Çindən Hindistana müxtəlif növ əmtəə ixracı ilə məşğul olmuş və qısa zaman ərzində varlanmışdır. Hindistana qayıtdıqdan sonra ixracatla məşğul olan şirkət yaratmışdır. Şirkətin Pekin, Tokio, Paris, London və Nyu-York kimi şəhərlərdə mərkəzləri açılmışdır. 1874-cü ildə Mumbay və Nagbur şəhərlərində iki fabrika açmışdır. XX əsrin sonlarına yaxın Tata Hindistanın yeraltı sərvətlərindən əlverişli istifadə edilməsi üçün plan hazırladı. Tata ailəsi bu gündə Cəmşidci Tata tərəfindən yaradılan şirkətləri idarə edirlər. Hindistanda Tata tərəfindən yaradılan 40-dən çox şirkət fəaliyyət göstərir.
Mumbay şəhərində yerləşən Tac Mahal Oteli, yapon ipəyinin əldə edilməsi üçün maysor ipəkçilik mərkəzi, Baglalor Milli Elmlər Akademiyasının binası Cəmşidci Tata tərəfindən inşa edilmişdir. Tata Bombey şəhərinin gözəlləşdirilməsi və bərpası üçün milyonlarla dollar vəsait xərcləmişdir.
Mərv döyüşü
Mərv döyüşü — 2 dekabr 1510-cu ildə baş vermiş və Səfəvi dövlətinin Şeybani üzərində həlledici qələbəsi ilə tamamlanmış döyüş. Nəticədə, Səfəvilər Xorasanı nəzarət altına aldılar (şimal-şərqi və şərqi İran, qərbi və şimali Əfqanıstan, həmçinin indiki Türkmənistanın, Özbəkistanın, Tacikistanın müəyyən hissələri).
Tarixi
Şeybanilər təxminən 1495-ci ildə Mavəraünnəhrdə möhkəmləndilər, 1507-ci ildə Herat Özbək xanının əlinə keçdi. Şah I İsmayıl, 1503-cü ildə İran üzərinə səfərə başladı və 1509-cu ilə qədər İranı (Xorasandan başqa) işğal etdi. Həmin vaxt Xorasan Şeybanilərin nəzarəti altında idi.
Ağqışlaq
Ağqışlaq — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Şingədulan inzibati ərazi vahidində kənd. Yardımlı rayonu ilə sərhəddə yerləşir.
Coğrafiyası
Burovar silsiləsinin cənub yamacında, Şərətük çayı sahilindədir. Viləşçayın qollarından biri olan Şərətük (uzunluğu 29 km) çayı Ağqışlaq kəndinin ərazisindən keçir. Lerik rayonu, Ağqışlaq kəndi ərazisində Buk yarğanı yerləşir. Türk dillərində buk çox mənalı terminlərdən olub "ensiz dağ vadisi", "dаr уarğan", "dağ keçidi", "təpə" və digər məna çalarlarına malikdir.
Etimologiyası
Adı ağ (kiçik; cənub) və qışlaq (qış yatağı, qış mənzili) sözlərindən düzəlib, "kiçik qış yatağı" və ya "cənubdakı qış yatağı" deməkdir. Kənd xalq arasında həmdə Ağçay kimi adlandırılıb.
Əhalinin məşğuliyyəti
Kəndin iqtisadiyyatı əkinçilik və heyvandarlığa əsaslanır. İşləyən əhalinin 71.5%-i əkinçiliklə məşğul olur. Buğda, arpa, tütün, noxud, müxtəlif növ meyvə və tərəvəzlər əsas əkinçilik məhsullarıdır. Kəndin iqlimi kənd təsərrüfatı üçün əlverişli şərait yaradır.
Kənd ərazisində XX əsrdə geniş üzüm bağları olmuşdur.Lakin 1985-ci ildən başlayaraq keçmiş Sovet İttifaqının rəhbərliyi tərəfindən aparılan antialkoqol kampaniyası çərçivəsində Ağqışlaqda böyük zəhmət hesabına yaradılmış üzüm bağları məhv edilərək iqtisadiyyata ciddi ziyan vurulmuş, insanlar gəlir mənbələrindən məhrum edilmişlər.
Qalabozu yaşayış yeri
Haqqında
Yaşayış yerinin ərazisində bişmiş kərpic, yonulmuş yerli ağ daş və çaydaşı kimi inşaat materiallarına tez-tez rast gəlinir. Abidənin bəzi yerlərində tikili qalıqları izlənilir. Kür çayının mədəni təbəqəni yuması nəticəsində abidənin qərb tərəfində 2,2-2,5 m dərinlikdə çaydaşı və bişmiş kərpicdən qarışıq hörgü üsulu ilə inşa olunmuş divarın qalıqlarının 5-6 cərgəsinin üzəri açılmışdır. Çılpaqlaşmış mədəni təbəqə yatımının vizual müşahidə əsasında burada qalınlığının 3 m-dən artıq olduğunu söyləmək olar.
Yaşayış yerində ilkin tədqiqatlar zamanı şirli saxsı qabların istehsal olunduğu dulus kürəsinin qalıqları da aşkar olunmuşdur.
Yaşayış yerindən toplanmış yerüstü arxeoloji materiallar şirli və şirsiz saxsı, fayans qab qırıqlarından, dən və kirkirə daşları fraqmentlərindən, bəzək əşyalarından ibarətdir.
Kəşfiyyat xarakterli ilkin tədqiqatlar əsasında Qalabozu yaşayış yeri IX-XV əsrlərə aid edilir.
Yozef Kasavubu
Yozef Kasavubu - Konqolu dövlət xadimi və siyasətçi. Kasavubu, Mərkəzi Afrikada yerləşən Konqo-Leopoldvil dövlətinin (günümüzdə (Konqo Demokratik Respublikası) ilk prezidenti kimi 1960-1965-ci illərdə vəzifəsini icra etmişdir.
Həyatı
1917-ci ildə Belçika Konqosunun Mayobe şəhərində anadan olmuşdur. Konqoda olan avropalı katolik missionerlərdən ilk dini təhsilini almış və sonradan müəllim kimi işləməyə başlamışdır. 1942-ci ildə Belçika müstəmləkə hökumətində vəzifəyə təyin olunmuşdur. Kasavubu həmin zaman konqoluların işləyə biləcəyi ən yüksək vəzifədə, başkatib vəzifəsində çalışırdı. Konqonun azadlıq hərəkatının ilk öndərlərindən olan Kasavubu 1940-cı illərin sonlarında, mədəniyyət dərnəkləri və ya tələbə birlikləri adı altında ölkəsinin müstəqilliyi üçün fəaliyyətlər göstərmişdir.
Özünündə mənsub olduğu bakonqo qəbiləsinə muxtar krallıq statusunun verilməsini və Konqo dövlətinin federal dövlət kimi tam müstəqil olmasını müdafiə etmişdir. 1955-ci ildə dönəmin güclü mədəni və siyasi təşkilatından olan Abakonun rəhbərliyinə gətirilmişdir. 1957-ci ildə Belçikalı rəsmilərin icazəsi ilə keçirilən ilk bələdiyyə seçkilərində, Abakonun tərəfdarları Leopoldvil şəhərindəki seçilərdən qalib çıxmış və Kasavubu, Dendale bələdiyyəsinin rəhbəri seçilmişdir.
1960-cı ildə keçirilən ilk milli seçkilərdə Patris Lumumbanın partiyası, Kasavubu rəhbərliyindəki Abako və müttəfiqlərindən daha çox səs toplamaqlarına baxmayaraq, heç bir tərəf öz namizədləri ilə vahid hökumət yarada bilməmişdir. Tərəflər arasında sonradan razılıq əldə olunmuş və Yozef Kasavubu prezident, Patris Lumumba isə baş nazir seçilmişdir.
Müstəqilliyin elan edilməsindən qısa bir müddət sonra Konqo ordusunda üsyan baş vermişdir. Belçika tərəfi ölkədə olan vətəndaşlarını qorumaq əsası ilə Konqoya müdaxilə etmişdir. Hadisələrin gedişatında Moise Tshombe rəhbərliyindəki Katanqa bölgəsində öz müstəqilliyini elan etmişdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatını müdaxilələri belə bir fayda verməyincə, baş nazir Patris Lumumba kömək üçün SSRİ-yə müraciət edəcəyini bildirmişdir.
Bundan sonra Kasavubu, polkovnik Yozef Mobutu rəhbərliyindəki ordu qüvvələri ilə birlikdə Patris Lumumbanı hakimiyyətdən kənarlaşdırmışdır. 1960-cı illərin sonlarına yaxın Yozef Mobutunun təşkil etdiyi çevirilişi dəstəkləmiş Kasavubu, Patris Lumumbanın güllənməsi səbəbindən dünya dövlətlərinin qəzəbinə səbəb olmuşdur. 1965-cü ildə Tshombenin baş nazir olmasına şərait yaradan Yozef Kasavubunun siyasi karyerası 1965-ci ildə Mobutu Sese Sekonun təşkil etdiyi çevirilişdən sonra tamamlanmışdır.
Haksberqen
Haksberqen — Hollandiyanın şərqində Tvente regionunun Overeysel əyalətində yerləşən şəhər.
Topoqrafiyası
550px|
Şeyx Əhməd Nardarani
Şeyx Əhməd Nardarani — din xadimi.
Həyatı
Bakının Nardaran kəndində dünyaya göz açmış ruhanilərdən biri də Şeyx Əhməd ağadır. Şeyx Əhməd Kərbəlayi Alxas oğlu təxminən 1870–1872-ci illərdə dünyaya gəlib. İlk təhsilini doğma kəndində mədrəsədə alan Şeyx Əhməd, bir sıra elmlərə yiyələndikdən sonra 1884-cü ildə atası Kərbəlayi Alxasın məsləhəti ilə İranın Qum şəhərinə yollanır. Dörd ilə yaxın müddətdə orada təhsil alan Şeyx Əhməd, ustadlarının köməyi ilə Nəcəfül-Əşrəfə gedir.
O vaxtın məşhur alimlərindən olan Mirzə Nainin (r.ə) fiqh, Axund Xorasaninin və Mirəbdülhəsən İsfəhaninin üsul dərslərində iştirak edir. Bu və digər alimlərin dərslərində iştirak edən Şeyx Əhməd, dərin zəka və hafizəyə malik olduğuna görə fəlsəfə, irfan, astronomiya, həndəsə, qədim Şərq tarixi və təbabəti mükəmməl öyrənir. Tam surətdə 32 il təhsil alan Şeyx Əhməd ictihad dərəcəsinə çatır. 1912-ci ildə vətənə qayıdan Şeyx Əhməd ağa öz doğma kəndində dini fəaliyyətə başlayır.
O vaxtın şəraitini nəzərə alan kəndin ağsaqqal alimi Şeyx Muhəmmədəmin ağa ona belə məsləhət görür ki, özünün müctəhid olduğunu heç kəsə deməsin. 1913-cü ildə Şeyx Əhməd ağa ailə həyatı qurur. Bu nigahdan yeddi övladı dünyaya gəlir: Anaxanım, Mirzə Yusif, Əlisgəndər, Ağasəf, Şərəf xanım, Şövkət və Həbibə. Hacı Şeyx Əli Tutinin nəql etdiyinə görə bir qrup insan gəmi vasitəsilə həcc ziyarətindən qayıdarkən dənizdə güclü külək əsməyə başlayır. Gəmidə olan hacılar artıq gəminin təhlükə ilə üzləşdiyini görüb aralarında olan Şeyx Əhməd ağadan xahiş edirlər ki, tufanın yatması üçün Allaha dua etsin. Şeyx Əhməd ağa Həzrət Əlinin ziyarətgahından götürdüyü torpağı əlinə alıb dua oxuyur və torpağı havaya atır. Az sonra hava sakitləşir. Gəmidə olanlar ağanın bu kəraməti qarşısında öz təəccüblərini gizlədə bilmirlər.
Şeyx Əhməd ağanın oğlu həkim Əlisgəndər belə nəql edir: "1930-cu il idi. Mən Tibb Universitetinin 2-ci kursunda oxuyurdum. Müəllimimiz bizə həndəsədən çox çətin bir məsələ vermişdi. Mən o məsələ üzərində çox çalışdım amma onun həllini tapa bilmədim və hirsimdən ağlamağa başladım. Mənim ağladığımı görən atam, səbəbini soruşduqda mən həmin məsələni ona göstərdim. Ağa mənə heç bir söz demədən məsələnin həllini yazıb mənə verdi. Sabahı gün müəllim sinifə daxil olan kimi bütün tələbələrdən üzr istədi ki, dünən mən sizə səhvən elə bir məsələ vermişəm ki, onun həlli mümkün deyil. Mən ayağa qalxıb, məsələni həll etdiyimi müəllimə bildirdim. Müəllim çox təəccüblə dedi: "Bu mümkün deyil. Həmin məsələni həll edən Şəxs həndəsə elmində yeni düstur kəşf etmiş sayılar". Mən müəllimə dedim: "Məsələni mənim atam həll edib." Bu hadisədən sonra Tibb Universitetinin və digər elm mərkəzlərinin müəllimləri həftədə bir neçə gün Şeyx Əhməd ağanın yanına gələrək elmi bəhs edərdilər.
Dəfələrlə ağaya bu elmi mərkəzlərdə dərs demək təklif olunmasına baxmayaraq o, heç vaxt qəbul etmirdi.1936 −1937-ci illərdə ruhani alimlərin kütləvi şəkildə həbsləri başladıqda Şeyx Əhməd, Şeyx Həsən, Şeyx Rəsul və Nardaran ağsaqqallarından olan Baba adlı bir şəxs, ağaları həbs edən zaman müqavimət göstərdiyinə görə həbs olunur. Novruz bayramına bir neçə gün qalmış həbs olunan Şeyx Əhməd ağanın evindəki bütün kitablarını, əlyazmalarını yük maşınına dolduraraq aparırlar. NKVD-nin zindanına salınan Şeyx Əhməd ağa artıq bir neçə gündən sonra güllələnəcəkdi.
Həmin vaxt gəlib çatdıqda Şeyx Əhməd ağa zindanın nəzarətçilərindən iki rəkət namaz qılmaq üçün vaxt istəyir. Onlar zindanın qapısında gözləyirlər ki, Şeyx Əhməd ağa namazını qurtarsın. On beş ildən sonra həbsdən azad olan Mirzə Əbbas hacı Baxışəli oğlunun dediyinə görə o, Şeyx Əhməd ağayla qonşu zindanda imiş. Nəzarətçilər bir müddət gözlədikdən sonra içəri daxil olub zindanın boş olduğunu görürlər.
Bu hadisəni görən NKVD işçiləri o iki nəzarətçini güllələyirlər ki, bu hadisə dillərə düşməsin. Ağanın həbsindən bir neçə gün öncə həyat yoldaşı Firuzə xanım yuxuda görür ki, ağ atlı və üzü nurlu bir şəxs ona deyir: "Heç nədən qorxmayın, tezliklə ağanı öz yanımıza aparacağıq".
Senecio abadianus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kanart
thumb|[[Saab 37 Viggen reaktiv qırıcı təyyarəsində kanartlar]] Kanart adi təyyarələrdən fərqli olaraq, əsas daşıyıcı qanadların arxada və üfüqi stabilizatorun qabaqda olduğu sabit qanadlı təyyarə modelidir. Ön tərəfdə daşımaq və ya nəzarət etmək üçün istifadə olunan səthlərə də kanart deyilir.
Faydaları
Kanart dizaynları kanart tipinə görə müxtəlif üstünlüklərə malikdir. İki növ kanart var; Nəzarət kanartı, daşıyıcı kanart. Nəzarət kanartı, təyyarə qabaqda olan kanartlar daşınmanı bölüşmür, yalnız nəzarət səthlərindən ibarətdir. Bəzi təyyarələrdə daşınmanın bir hissəsi daşıyıcı kanart öz üstünə götürür. Bu vəziyyətdə, qaldırmanın kvadratından asılı olaraq induksiyalı sürüklənmə azalır. Sürütlənmə qüvvəsinin azaldılması çəkidən, dolayı yolla görə mühərrikdən, yanacaqdan qənaəti təmin edir.
Kanart təyyarələrin saxlanma itkisi (Stall) xüsusiyyətləri də müsbətdir, çünki kanartlar əsas daşıyıcı qanadlardan əvvəl saxlanma itkisinə məruz qalırlar. Beləliklə, saxlanma itirildikdən sonra burun aşağı moment əldə edilir. Bu da kritik vəziyyəti xilas edir.
Zərərləri
Əsas qanadların mexaniki səmərəliliyi kanart təyyarələrində aşağıdır, çünki qanad kökündəki üfüqi stabilizator adi təyyarələrdə olduğu kimi maksimum daşıyıcı qüvvəyə səbəb olmur. Belə ki; adi təyyarələrdə daşınma işinin hamısını əsas qanadlar icra etdiyi üçün stabilizatorlar daha səmərəlidirlər. Kanartda əsas qanad bu işi bölüşməlidir, ancaq kanartda üfüqi stabilizatordan istifadə daha yaxşı idarəetmə sistemi və əlavə iş yükü tələb edir. Çox vaxt buna üstünlük verilmədiyi üçün əsas qanad bölgəsində artım edilir. Bu əlavə xərclər gətirir.
Ayrıca, kanartlarda flapları açmaq, burun aşağı moment yaradır. Adi təyyarələrdə, arxadakı quyruq səthi bu təsiri yumşaldır.
Uzunlamasına dayanıqlığı təmin etmək üçün əksər kanart dizaynlarında əsas qanaddan daha yüksək nəqliyyat əmsalı (CL) olan qanad profilinə üstünlük verilir. Buna görə uçuş məsafəsində, eniş məsafəsində, qalxma və enmə sürətində adi təyyarələrlə müqayisədə daha yüksək vəziyyət kanart təyyarələrində baş verir.
Utrext FK
Utrext Futbol Klubu — 1 iyul 1970-ci ildə təsis olunmuş və Utrext şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubudur. Klubun rəngləri ağ və qırmızıdır.
İks2
İks-adamlar 2  və ya X2: Birləşmiş İks-adamlar  — 2003-cü ildə Marvel Comics-in eyni adlı obrazları əsasında qurulmuş, super qəhrəman janrında istehsal olunan ABŞ filmi. Ssenarisi Maykl Doqerti, Den Harris və Devid Hayterə aid olan və rejissorluğunu Brayan Sinqerin etdiyi filmin əsas rollarında Patrik Stüart, Hyu Cekman, Yan MakKellen, Helli Berri, Famke Yanssen, Ceyms Marsden, Rebekka Romeyn, Brayan Koks, Alan Kamminq, Brüs Devison, Şon Eşmor, Aaron Stenford, Kelli Hu və Anna Pekuin rol almışdır. Filmin məzmunu İks-adamların "Tanrı sevir, İnsan öldürür" romanından əsaslanaraq yazılmışdır. Filmdə İks-adamlar və onların düşmənləri olan Mutant qardaşlığı mutantlara qarşı soyqırım hazırlamağa çalışan Polkovnik Uilyam Straykerə qarşı birləşirlər.
"İks-adamlar 2" ABŞ-də 2 may 2003-cü ildə nümayiş olunmuşdur. Film ssenarisinə və döyüş səhnələrinə görə əsasən müsbət rəylər qazanmışdır. Nümayişə başladığı gündən böyük maraq toplayaraq 407 milyon dollardan çox gəlir əldə etmiş və səkkiz Saturn mükafatına namizəd göstərilmişdir.
Məzmun
Teleportasiya gücünə malik olan mutant Gecə ilanı təsir altına salınmış vəziyyətdə Ağ Evə daxil olaraq ABŞ prezidentinə qarşı sui-qəsd törətməyə cəhd göstərir, lakin plan baş tutmur. Bu vaxtda isə keçmişi barədə iz tapmağa çalışan Şimal porsuğu Albertada, Alkali gölündə tərk edilmiş bir hərbi bazada axtarış aparır, lakin heç nə tapa bilmir. O, Professor Çarlz Xavierin mutantlar üçün məktəbinə geri dönür və Xavier Serebro vasitəsi ilə prezidenti öldürməyə çalışan Gecə ilanının yerini təyin edir. O, Fırtına və Cin Qreyi onun arxasınca göndərir və özü isə Siklop ilə birlikdə həbs olunmuş Maqnetonu hücum barədə sorğulamağa yollanır. Azadlıq adasındakı döyüşdən sonra Cin güclərini idarə etməkdə çətinlik çəkməyə başlayır. Bu arada Polkovnik Uilyam Strayker mutantlarla bağlantısını öyrənmək üçün Xavierin iqamətgahında araşdırma aparmaq üçün prezidentdən razılıq alır. Straykerin ordusu məktəbə daxil olur və bir çox tələbələri girov götürürlər. Koloss geriyə qalan tələbələrin qaçmasına köməklik edir. Şimal porsuğu, Roq, Buz-adam və Alov qaçmağa nail olsalar da, Strayk və köməkçisi Yuriko Oyama Xavier və Siklopu ələ keçirirlər. Hücum zamanı Şimal porsuğu onun gerçək adını bilən Strayker ilə qarşılaşır.
Mutant qardaşlığının üzvü Mistik Maqnetonun həbs saxlanıldığı yer barədə informasiya əldə edir və ona qaçmağa kömək edir. O, eyni zamanda ikinci Serebronun sxemlərini ələ keçirir. Şimal porsuğu, Roq, Buz-adam və Alov Buz-adamın ailəsinin yaşadığı Bostona gedirlər. Onlar orada Fırtına, Cin və Gecə ilanı ilə görüşürlər. İks-adamlar Qaraquş ilə iqamətgaha geri dönərkən düşmən təyyarələri tərəfindən hücuma məruz qalırlar. Maqneto onları qəzaya uğramaq üzrə olan Qaraquşdan xilas edir. O, İks-adamlara Straykerin ikinci Serebro yaratdığını və onun vasitəsi ilə dünyadakı bütün mutantları məhv etməyi planlaşdırdığını söyləyir. Strayker zəka idarə etmə gücünə malik olan oğlu Ceysonun köməyi ilə Xavieri ikinci Serebrodan istifadə etdirərək, mutantları məhv etməyi planlaşdırır. Strayker oğlu Ceysonu həm də Gecə ilanını prezidentə sui-qəsd etməsi üçün təsir altına almaqda istifadə etmişdi. Məhz bu sui-qəsd cəhdinin ardınca o, prezidentin Xavierin məktəbinə daxil olmağa razılığını ala bilmişdir. Maqneto eyni zamanda Şimal porsuğuna Straykerin onun bədəninə adamantium skeletinin yerləşdirdiyi şəxs olduğunu söyləyir. Cin Gecə ilanının yaddaşını oxuyaraq, Straykerin bazasının Alkali gölünün səddində olduğunu öyrənir.
Şimal porsuğunun görüntüsünü alan Mistik Straykerin bazasına hücum edir. O, digər mutantları da içəri alır. Daha sonra Maqneto və Mistik təsir altında olan Xavier onu istifadə etməzdən əvvəl ikinci Serebronun fəaliyyətini ləğv etməyə gedirlər. Fırtına və Gecə ilanı girov götürülmüş tələbələri azad edirlər. Cin isə Straykerin təsiri altına salınan Siklop ilə döyüşmək məcburiyyətində qalır. Onların döyüşü nəticəsində Siklop təsir altından çıxa bilsə də, sədd böyük zərər görür və dağılmağa başlayır. Şimal porsuğu Strayker ilə adamantium əritmə laboratoriyasında qarşılaşır və orada adamantium skeletini qazandığını xatırlayır. Şimal porsuğu Straykerin köməkçisi Yuriko ilə döyüşür və onu öldürdükdən sonra helikopterə doğru qaçan Straykerin arxasınca gedir. O, Straykeri helikopterin təkərlərinə zəncirləyir. Maqneto Serebronun fəaliyyətini dayandırır. Mistik Straykerin görüntüsünü alaraq Ceysondan Xavierdən normal insanları məhv etdirməsini tələb edir. Alovun da onlara qoşulması ilə Maqneto və Mistik Straykerin helikopteri ilə bazanı tərk edirlər. Gecə ilanı Fırtınanı Serebronun içinə teleportasiya edir. Frtına Ceysonun diqqətini yayındıraraq, Xavieri onun təsiri altından çıxarmaq üçün Serebronun içində qar fırtınası yaradır.
Daşqının səddi keçməsi ilə İks-adamlar bazadan çıxırlar. Lakin təyyarə işə düşmür və daşqın onlar istiqamətdə gəlməyə başlayır. Cin təyyarədən çıxır və telepatiya gücü ilə komanda yoldaşları ilə vidalaşır. O, daşqının qarşısını alaraq, təyyarəni havaya qaldırır və beləliklə onun vücudundan alov çıxmağa başlayır. Təyyarənin uçuş vəziyyəti alması ilə Cin özünü daşqına buraxır. İks-adamlar Straykerin fayllarını prezidentə təqdim edir və Xavier prezidenti sülh yaratmaq üçün insanlar və mutantların birlikdə çalışmalı olduğunu söyləyir.
Filmin sonunda Cinin alovabənzər Zümrüd quşuna dönüşdüyü göstərilir.
Köpəkbalığı
Köpəkbalıqları — Qığırdaqlı balıqların dəstəüstü. Bura 8 müasir dəstə, 20 fəsilə və 350-yə yaxın növ daxildir. Bundan başqa dəstəüstünə 4 nəsli kəsilmiş dəstə də daxildir.
Akulalar dəniz balıqlarıdır. Böəzilıəri şirin sularda da girir, digərləri şirin sualrın daimi sakinləridir. Əsasən isti sevən. elə buan görə də Dünya okeanının tropik və subtropik sularında daha çox rast gələn akulaların çox az qismi soyuq sularda rast gəlir. Akulalar okeanın həm sahillərində, həm də pelegial hissələrində daha çox olurlar. Qütb akulası 1000 m və daha çox dərinliyi gedə bilir. Mişarburun akula, ağ akula, tülkü akula yumurtadiridoğan; qütb akulası. pişik akula yumurtaqoyan; katran akula, siyənək akula, mavi akula diridoğandır. Bəzuilərinin rüşeyminin inkişafı iki ilə qədər davam edir. Akulalar az nəsil verən balıqlardır. Məsələn: siyənək akulanın cəmi 3 balası olur; ən yüksəkn məhsuldar olan qütb akulasının yumurtalarının sayı 500-ə qədərdir.
Hazırda bütün dünyada 350 nov köpək balığı vardır, bunlardan ancaq 8 növü təhlükəlidir. Ən böyük köpək balığı 20 metr uzunluğunda Rhincodon typis, ən kiçiyi isə 20 sm uzunluğunda Etmopterus peryyi-dir. Böyük köpək balıqları böyüklüyünə baxmayaraq mikroskopik canlılarla qidalanırlar. Köpək balıqlarının çoxalması 3 formada olur:
İybilmə və eşitmə köpək balıqlarında güclü inkişaf etmişdir. Onlar qan iyini 3 km-dən hiss edirlər. Ən zəif səsləri duyurlar, gəldiyi yolu təyin edə bilirlər. Hansı ki, insan su altında səsi təyin edir, lakin gəldiyi yolu təyin edə bilmir.
Köpək balıqlarının ən əhəmiyyətli duyğu orqanı isə "Lorenzini ampul" deyilən elektroreseptor hüceyrələrdir. Bunlar başda yerləşir, 1 mm-lik kanallarla xaricə açılırlar.
Köpək balığı ova yaxınlaşdıqda qoxu və eşitmə ilkin rol oynayır. Ovu tapdıqda ətrafında cizgilər cızmağa başlayırlar. Ova doğru yaxınlaşdıqda gözləri qorunmaq məqsədilə geriyə doğru qıyılır, ayrıca qapaqla qapanırlar. Bundan sonra ətrafda ancaq elektroreseptor üzvlər fəaliyyət göstərirlər.
Köpək balığının bir sıra faydalı tərəfləri vardır. Onun qığırdağı xərçəng xəstəliyinin müalıcəsində istifadə olunur. Bu halda xərçəng tam müalıcə olunmasa da yayılmasının qarşısı alınır. Qığırdağın digər əhəmiyyəti onun artritlərdə, bakteriya, virus mənşəli infeksiyalarda istifadə olunmasıdır.
Köpək balığının bəzi növlərinin çox dərinliklərdə yaşaya bilməsinin sirrini axtaran alimlər bunu onun qara ciyərilə əlaqələndirirlər. Köpək balığının qara cıyərində squalene deyilən maddə vardır. Bu maddə yağlıdır, oksigeni asanlıqla çəkir və ehtiyac olunan toxumaya ötürülməsini asanlaşdırır. Bununla da immun sistemi güclənir.
Ağ akulada görmə
Ağ akulalar ovlarını gözləri ilə izləyərək tuturlar. İsti mərcan qayalıqlarında üzən bu canlılar ovlarını rahatlıqla görürlər ancaq soyuq okeanlarda akulaların soyuqdan görmə qabiliyyətlərinin zəifləyəcəyi düşünülür. Normal şəraitdə soyuq suyun təsirindən kimyəvi proseslər yavaşladığı üçün heyvanın gözlərinin sürətlə hərəkət edən ovunu izləməsi çox çətin olmalıdır. Ağ akulalar bu problemi bədən əzələlərinin istiliyini birbaşa gözlərə ötürərərk həll edirlər. .
Elektrik cərəyanlarına həssas akulalar
Bütün canlılar istilikdən başqa elektrik də yayırlar. Quruda yaşayan canlılar bu cərəyanları hiss edə bilmir, çünki hava elektriki keçirmir. Ancaq suyun içində vəziyyət fərqlidir. Elektrik təbii keçirici olan suyun içinə axır. Bu səbəbdən, bu elektriki hiss edən bir canlı çox həssas duyğuya sahib olur. Akulalar da bu üstünlüyə sahib olan canlılardandır. Belə ki, sudakı bütün titrəyişləri, suyun temperaturundakı dəyişikliyi, duzluluq nisbətini və xüsusilə də hərəkət halındakı canlıların gətirib çıxardığı elektrik sahəsindəki kiçik dəyişiklikləri belə hiss edə bilirlər.
Akulaların bədənlərində içi jeleyə bənzər maddə ilə dolu çoxlu oyuq mövcuddur. Bu oyuqların əksəriyyəti akulanın başında yerləşir. Lorensini lampaları adlanan bu orqanlar mükəmməl elektrik qəbulediciləridir. Akulalar bu qəbuledicilərdən istifadə edərək ovlarını tapırlar. Bu orqanlar heyvanın başının uc hissəsinə və başın üstündə olan məsamələrə bağlı olub, çox həssas quruluşa malikdir. Belə ki, akulalar bir voltun 20 milyardda biri gücündəki cərəyanları belə hiss edirlər.
Malatkeşin
Malatkeşin — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Zəngilan şəhər inzibati ərazi dairəsində kənd.
Köpəkbalığı
Elektrik cərəyanlarına həssas akulalar
Bu, böyük bir gücdür. Bunu bir nümunə ilə izah edək: evinizdəki batareyaları düşünün. 1.5 voltluq batareyaların ikisini bir-birindən 3000 kilometr uzağa qoysanız, akulalar bu batareyaların yaydığı cərəyanı hiss edəcəklər.
Malatkeşin
Oxçuçayın sahilində, dağətəyindədir. Əsli Malatkeşindir. Oykonim malat (maldarlar) və keşin (türk dillərində “düşərgə, dayanacaq”) komponentlərindən düzəlib, “maldarların düşərgəsi” mənasındadır.
Köpəkbalığı
Elektrik cərəyanlarına həssas akulalar
Bu məlumatlar akulaların fövqəladə kompleks bədən sistemlərinə sahib olduqlarını göstərir. Akulalardakı sistem və orqanların bir çoxu bir-biri ilə əlaqəlidir. Biri olmadan digəri funksiyalarını yerinə yetirə bilməz. Məsələn, elektrik cərəyanlarını qəbul edən sistemin hissələrindən biri belə olmasa, ya da hər hansı biri funksiyasını yerinə yetirməsə, Lorensini lampaları heç bir işə yaramaz.
Malatkeşin
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Köpəkbalığı
Maraqlı məlumat
Amerikalı tədqiqatçılar uzun sürən araşdırmalardan sonra belə bir qənaətə gəlib ki, böyük ağ akulalar kimə və nəyə gəldi hücum etmirlər, onlar öz qurbanlarını izləyirlər. Məlum olub ki, bu köpək balıqları müxtəlif ov strategiyalarına məxsusdur, həmçinin öz səhvlərindən nəticə çıxarırlar. Ov zamanı ağ akulaların davranışları peşəkar qatillərin istifadə etdikləri üsullara bənzəyir.
Malatkeşin
22 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Köpəkbalığı
Maraqlı məlumat
Bu dəniz nəhəngləri təqribən 100 metrlikdə olan şikarlarına hücum edirlər. Ov adətən günün qaranlıq vaxtları, həm də ovun yaxınlığında başqa heyvanların yaxud akulaların olmadığı zaman həyata keçirilir.
Akulaların yeni xüsusiyyətləri aşkar edilib. Alimlər müəyyən edib ki, qəddar hesab olunan dişi akula əslində heç də deyildiyi kimi qəddar deyilmiş. Aparılan araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, akulalar hələ bətnlərində körpələrini daşıyarkən onların qayğılarına qalır.
Qeyd edək ki, akulalar qığırdaqlı balıqlar qrupuna aid edilir. Buna baxmayaraq onların bəzi növləri körpələrini təbii yolla, yəni doğuşla dünyaya gətirir. Ana akula balasını dünyaya gətirdikdən dərhal sonra onu "həyatın ümidinə buraxır". Yeni tədqiqatın müəllifləri 30 il ərzində toranlıqsevən akulaların həyat fəaliyyətlərini öyrənib. Digər bir tədqiqatda isə alimlər balıqların müxtəlif inkişaf mərhələlərində onların qaraciyərlərinin ölçülərini öyrəniblər. Qaraciyər akulaların qidalanma maddələrinin mənbələri hesab olunur və balıqların üzmələri də məhz bundan asılı olur.
Alimlər təzə doğulan akulaların qaraciyərlərinin ölçüsünün bədənlərinin ölçüsündən asılı olaraq təxminən 20 faiz təşkil etdiyini müəyyən edib. Doğulduqdan bir neçə həftə sonra isə qaraciyərin ölçüsü 6 faizə kimi kiçilir.
Ən maraqlısı isə budur ki, akulalar dünyaya gələn kimi özlərinə qida tapmaq qabiliyyətinə malik olur. Böyümüş qaraciyər bala akulalara ovçuluq üsullarını mükəmməlləşdirənədək "davam gətirməyə" və acından ölməməyə kömək edir.
Yermolovlar
Yermolovlar— rusların zadəgan nəsli.
Soyun yaranması
Ermolovlar - rus zadəgan ailələri. Murza-Aslan-Yermol, İvanın vəftizində 1506-cı ildə Qızıl Ordanı Moskvaya tərk etdi.
Yunan tanrısı Yermolayın nəslindən Osip İvanoviç Tomskda yazılı başçı idi (1632-34) Vasili Bogdanoviç 1634-cü ildə Smolensk mühasirəsi zamanı öldürüldü 1786-cı ildə İmperator Ketrin II-nin sevimlisi olan general-leytenant Aleksandr Petroviç (1754-1836) əmlakı Ryazan vilayətində Krasnoye inşa etdi.
Eyni ailəyə piyada generalı Aleksey Petroviç Ermolov və Dövlət Əmlakı Nazirliyinin meneceri Aleksey Sergeevich Ermolov aiddir.
Bu cür Ermolovlar Kaluga, Kostroma, Moskva, Nijni Novqorod, Simbirsk, Tula və Penza əyalətlərinin nəcib şəcərəsinin VI hissəsinə daxil edilmişdir.
Meliekimilər
(Meliaceae) — sinfinin  sırasına aid bitki fəsiləsi.
Bulbophyllum sigmoideum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amangildə (Əbyəlil)
Amangildə kəndi (Амангилде) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Amangildə kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
1 yanvar 2009-cu il məlimatına görə kənddə 779 nəfər yaşayır. 2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Abdulqazi kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 100 %