cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şoranyer qarğa soğanı
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen və zoogen amillər. Mühafizə tədbirləri: Xüsusi mühafizə tədbirləri görülməyib. Yeni yayılma ərazilərinin tapılması, yasaqlıqların salınması vacibdir.
Saqqızlı (Bükan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 80 nəfər yaşayır (17 ailə).
.is
.is — İslandiyanın internet kodu.
Sədd-i Şəhid Kazımi (Bükan)
Sədd-i Şəhid Kazımi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
.je
.je — Cersi adalarının internet kodu.
.jm
.jm — Yamaykanın İnternet kodu.
Qədim Yunanıstan
thumb|E.ə. 550 ildə Qədim Yunanıstan
Qədim Yunanıstan — Balkan yarımadasının cənub hissəsində, Egey dənizi arasında, Frakiya sahilində, Kiçik Asiyanın qərb sahilində yaranmış dövlətlər qrupunun ümumi adı; təsir dairəsi Appenin yarımadasının cənub sahilinə, Siciliyanın qərbində, Mərmərə, Qara və Aralıq dənizləri sahillərinə də yayılmışdı. Yunanıstan ərazisinin məskunlaşması orta paleolitə aid edilir. Neolit dövründə (e.ə. 7-ci minilliyin ortaları-e.ə. təqr. 2800) Yunanıstan əhalisi əkinçilik və maldarlıqla məşğul olur, oturaq həyat keçirirdi. Yunanıstanın ilk sakinləri qədim yunanlar (onları pelasgilər, karilər adlandırırdılar) yəqin ki, hind-avropalı olmamışlar.E.ə. 2800 və 2000-ci illər arasında şimaldan yunanlar hücum edib Attika, Şimal-Sərqi Peloponnesi, axaylar isə Peloponnesin böyük hissəsini, eoliyalılar Fessaliya və Orta Yunanıstanı tutdular. Dorilərin hücumunun təsiri ilə (e.ə. 12 əsrin sonu-e.ə. 11 əsr) ioniyalılar və eoliyalılar Kiçik Asiya sahillərinə və yaxınlıqdakı adalara sürgün edildilər. E.ə. təqr. 700-cü ildə əhali ümumi adla-ellinlər, ölkə isə Ellada adlandı. Sonra yunanlar Qara dəniz və Aralıq dənizi sahillərində məskən saldılar. Bu dövrdə qonşu kaloniyalar ilə daim mədəni və ticarət əlaqələri saxlayan Neapol, Tarent, Sibaris, Sirakuza, Messena, Kirena, Bizans, Xalkida, Herakleya, Xersones, Sinopa, Pantikapey, Feodosiya, Oliviya, Toma və s. koloniyalar yaradılmışdı.
Koloniyalar Yunanıstanda demokratiyanın beşiyi hesab edilirdi. Bu dövrdə şəhər-dövlətlərdə sürətlə yaranırdı. Bunlardan: Afina, Sparta, Korinf, Fiva, Arqos, Milet, Halikarnas, Efes, Mitilena, Xios və s. misal göstərmək olar. Siyasi quruluşuna görə bu kaloniyaların demokratik və ya aristokratik respublikalar idi. Spartanın rəhbərliyi ilə e.ə. 6 əsrdə Peloponnes ittifaqı yaradıldı. E.ə. 500–449 Yunan-İran müharibələrində istiqlaliyyət uğrunda mübarizə aparan yunanlar bir sıra qələbələr qazandılar.
Yunan-İran müharibələri
Yunan-İran müharibələri (e.ə. 500–449) — Qədim Yunanıstan şəhər-dövlətlərinə (polislər) qarşı İranın işğalçılıq müharibələri. E.ə. 500-cü ildə Kiçik Asiyada İran hökmranlığına qarşı üsyan etmiş polislərə (Milet üsyanı) Afina və Eretriyanın yardım göstərməsi (Evbeya adasında) Yunan-İran müharibələrinin başlanmasına səbəb olmuşdu. E.ə. 493 ildə üsyanı yatıran İran ordusu Mərdoninin başçılığı ilə e.ə. 492 ilin yazında Hellespontdan keçib Yunanıstanı işğal etmək məqsədilə yürüşə başladı. Lakin Afon burnu (Egey dənizində) yaxınlığında İran donanmasının əksər hissəsi (təqr. 300 gəmi) fırtınadan məhv olduğu üçün yürüş dayandırıldı və yalnız Frakiya ələ keçirildi.
Marafon döyüşü
E.ə. 490 ilin yazında sərkərdə Datis və Artafernin başçılığı ilə İran ordusu Egey dənizini keçərək yolüstü Naksos adasını, Evbeya adalarında Karistos və Eretriya şəhərlərini tutdu və Afinadan 42 km aralı Marafon düzənliyinə çıxdılar. Təcrübəli strateqlərin komandanlığı altında ordu toplandı. 10 000 ağır silahlı piyadadan ibarət falanqa yaradıldı. I Daranın ordusu qüvvətli idi, çoxsaylı piyada və süvarilər və işğal olunmuş torpaqların döyüşçüləri də var idi. Yunan ordusuna Militad başçılıq edirdi. O, mərkəzdə zəif, cinahlarda isə qüvvətli müdafiə sistemi qurdu. Farslar hücuma keçərkən falanqalar cinahlardan onları sıxdı. Yunanlar düşməni 100–150 metr yaxınlığa qədər buraxdı və qəflətən yürüyərək, onlara, xüsusilə oxçulara göz açmağa imkan vermədilər. üstünlüyünü itirən farslar geri çəkildi. İran qoşunu yunanlar tərəfindən təqib olundu və böyük itki verdi. 7 düşmən gəmisi ələ keçirildi.
Yunan döyüşçülərindən biri Fiddipid bu qələbə xəbərini Marafon düzənliyindən Afinaya qədər 42 km qaçaraq çatdırmışdı. Lakin onun ürəyi partlayıb ölmüşdü. Marafon qaçışı ilk dəfə Yunanıstanda həmin döyüşçünün şərəfinə yaranmış və dünya dövlətlərinə yayılmışdır.
Fermopil döyüşü
Kserks Fermopilə yaxınlaşaraq ilk əvvəl yunanlara elçi göndərir ki, təslim olsunlar. Lakin Leonid bu tələbi rədd edir. İranlılar yunanlıları qorxutmaq üçün demişdi ki, "bizim oxlarımız və mizraqlarımız günəşinqabağını tutacaqdır!". Spartalı yunan da cavab vermişdi: "Nə olar kölgədə vuruşarıq!" Yunanlar iki gün iranlıların hücumlarını dəf etdilər. Bir nəfər xain dağ cığırı ilə iranlıları Fermopil keçidinə apardı. Mühasirəyə düşdüklərini görən Leonid spartalılardan başqa bütün yunan qüvvələrinin geri çəkilməsi əmrini verdi. Qeyri bərabər olan döyüşdə 300 nəfər spartalı və Leonid həlak oldu. İranlılar Orta Yunanıstanı, Beotiya, Attika və Afinanı ələ keçirdilər. Yunanlar qadın, qoca və uşaqları Afinadan çıxararaq, Peloponnesə və Salamin adasına apardılar. Vuruşa bilən bütün kişilər orduya və donanmaya daxil edildilər.
Salamin dəniz döyüşü
İranlıları Fermopil keçidində ləngidən yunanlar donanmalarını gücləndirirlər. Yunan hərb gəmiləri triyera adlanırdı. Hər bir gəminin sağ və sol hissəsində 3 sıra avarçəkən olurdu. Sürətlə hərəkət edirdilər, lazımı anda çevikliklə gəminin istiqamətini dəyişirdilər. Hər gəmidə 180 avarçəkən və 20–30 döyüşçü olurdu. Yunan donanmasına Femistokl başçılıq edirdi. B.e.ə 480`də Salamin dəniz döyüşü baş verdi. Bu döyüşdə '370 yunan triyerası, 700 iran gəmisi' iştirak edirdi. Triyeralar iranlıların ağır gəmilərinə nisbətən daha sürətli hərəkət edirdilər. Yunanlar cəld hərəkət edərək iran gəmilərinin avarlarını qırır, yanlarını deşir, taran edirdilər. Döyüşdə İran donanması məğlub olur və geri çəkilirlər və 300 gəmi itirirlər.
Plateya döyüşü
Kserks İrana gedən dəniz yolunun yunanlar tərəfindən tutulmasından qorxaraq, öz gəmilərinin bir hissəsi ilə çıxıb getdi. Yerdə qalan iran qüvvələri ilə yunanlar arasında b.e.ə.479`da Plateya şəhəri yaxınlığında (Mİkal burnu yaxınlığı) döyüş oldu. Yunanlar iranlıları məğlub etdi. Lakin dəniz döyüşləri 30 ilədək davam etdi. Ona görə də yunan şəhər dövlətləri öz aralarında ittifaq yaratdılar. Onların içərisində ən güclüsü Afina idi .Birləşmiş ittifaqın ordu və donanmasına Afina strateqi başçılıq edirdi. Ona görə də bu ittifaq Afina dəniz ittifaqı adlanırdı. E.ə. 479 ildə Yunanıstan polislərinin birləşmiş ordusunun İran qoşunları (Plateya yaxınlığında) və donanması (Mikal burnu yaxınlığında) üzərində qələbəsi Yunan-İran müharibələrinin müqəddəratını həll etdi. İşğal olunmuş polislərin böyük hissəsi azad edildi (e.ə. 478–468).
Yunan-İran müharibələrinin əsas şərtləri
E.ə. V əsrin 70-ci illərində afinalı sərkərdə Kimonun başçılığı ilə yunan ordusu Frakiya sahillərini, Egey dənizindəki bir sıra adaları və Bizans şəhərini ələ keçirdi. E.ə. 469 ildə Evrimedont çayı yaxınlığında İran qoşunları ağır məğlubiyyətə uğradılar və bu vuruşmalardan sonra hərbi əməliyyatlar fasilələrlə e.ə. 449 ilə qədər davam etdirildi. E.ə. 449 ildə Salamin yaxınlığında yunanların iranlılar üzərində yeni qələbəsindən sonra sülh haqqında danışıqlar başlandı. Kalli sülhünə (e.ə. 449) əsasən İran Egey dənizindəki Hellespont və Bosfordakı mülklərindən əl çəkdi, Kiçik Asiyada yunan polislərinin istiqlaliyyətini tanıdı. İran hərbi donanmasına Egey dənizində üzmək qadağan edildi.
Bu müharibələr Yunanıstan tarixində çox mühüm mərhələ oldu. İlk dəfə bu mübarizə nəticəsində ümum Ellada təəsübkeşliyi məsələsi ortaya çıxdı.
Kiçik Asiya və ona yaxın adaların yunan şəhərlərinin Əhəmənilərə qarşı üsyanı Yunan-İran müharibəsinin başlanğıc nöqtəsi oldu. Quruşun, II Kambizin, Dəriuşun istilaları bütün Yaxın Şərqin Hahamanişi imperiyasının tərkibinə daxil olmasına gətirdi. Lidiyanın e.ə 546-cı ildə darmadağın edilməsindən sonra, ona tabe olan yunan şəhərləri farsların hakimiyəti altına keçdilər. Farsların aldığı vergilər Lidiya dövründəkindən çox deyildi, lakin Lidiya hakimiyəti dövründə vergi ilə yığılmış pul yenidən dövrüyəyə buraxılırdı, farslara ödənilən vergi isə ölü yük kimi Əhəməni xəzinəsinə yatırdı. Bu isə yunan şəhərlərinin ticarətinə də böyük zərbə idi. Donanması olmayan lidiyalılardan fərqli olaraq farsların əla finikiyalı donanması vardı. Bundan başqa farslar yunanların üzərinə bir çox, o cümlədən tikinti və hərbi, mükələfiyətlər qoymuşdular.
Bundan başqa xarici işğalçılara qarşı mübarizə polisdaxili mübarizə ilə çulğaşırdı, çünki bir müddət siyasi zərurət olan yunan tiraniyaları Əhəməni hakimiyətində özlərinə yeni dayaq tapdılar və tarix səhnəsindən getmək fikrində deyildilər. Mardoni, Datis və Artafernin yürüşləri Femistokl
Kserksın yürüşü Delos dəniz ittifaqı. Kali sülhü
E.ə.449-cu ildə Afina elçisi Kalli Suz şəhərinə gəldi. Burada yunanlarla farslar arasında sülh müqaviləsi imzaland. Bu müqavilə tarixə "Kalli sülhü" kimi daxil olmuşdur. Müqaviləyə görə, farslar Kiçik Asiyadakı yunan şəhərləri üzərində ağalıqdan əl çəkməli, Əhəməni ordusu Halis çayını keçməməli idi. Yunanlar da öz növbəsində Kipr adasını boşaltdılar. Bu məğlubiyyət Əhəməni hökmdarı I Artakserksi və onun varislərini dövlətin xarici siyasətinin əsas istiqamətini dəyişməyə vadar etdi. Onlar müxtəlif dövlətləri bir-birinə qarşı qaldırmaq siyasətinə əl atdılar.
Dünyagörüşü və inanclar
Qədim yunan dinində bütün təbii və ictimai hadisələr sayları çox olan tanrılarla əlaqələndirilirdi. Yunanların düşüncəsində bu tanrıların hər birinin özlərinə məxsus fəaliyyət sahələrinin olduğu inancı yer alırdı. Yunan panteonunun başında Zeus (yun. Ζεύς) adlı tanrı dururdu. Yunanların inanclarına görə tanrılar Olimpus dağında yaşayırdılar və insanların həyatına təsir edirdilər. İnsanların borcu isə onlara ibadət etmək idi. Bunun üçün tapınaqlar (məbədlər) və başqa müqəddəs yerlər fəaliyyət göstərirdi. Orada tanrıların heykəlləri qoyulur, onlara dualar oxunur və qurbanlar kəsilirdi. Bunların əvəzində isə insanlar tanrılardan müəyyən istəklərinin yerinə yetirilməsini tələb edirdilər. Nə qədər çox ibadətlər, nəzirlər və qurbanlar verilirdisə, tanrılar da əvəzində o qədər çox nemətlər verməli idilər. Bundan başqa yunanlar müqəddəs daşlara da tapınırdılar, kütləvi dini mərasimlər həyata keçirdirdilər.
Tanrılara xidmətçi olan kahinlər ibadətlər təşkil edirdilər. Orakl (lat. oraculum) adlanan kahinlər də var idi. Yunanlar inanırdılar ki, onlar tanrılardan gələcək haqqında xəbərlər alır. Orakllardan ən tanınmışı Delfi şəhərində yerləşən Apollon tanrısının məbədində (tapınaqında) idi.
Qədim yunan dininin hər hansı bir vahid təlimi, müqəddəs kitabı ya da mərkəzi olmamışdır. Hər yerin öz adətləri var idi. Ümumiyyətlə, yunanlar Yaxın Şərq millətləri kimi təəssübkeş dindar olmamışlar, onlar Şərq xalqlarından fərqli olaraq həyatlarında daha da sərbəst idilər. Onların əsas əxlaqi dəyərləri igidlik və ədalət olmuşdur. Bu sərbəstliyin də fəlsəfənin yaranıb inkişaf etməsində böyük rolu olmuşdur. Sonralar isə yunan dini dünyagörüşü Romaya da təsir etmişdir.
Təxminən miladdan öncə VII – VI yüzilliklərdə Yunanıstanda Orfizm adlanan bir din yaranmışdır. Onun təlimində kifayət qədər fəlsəfi görüşlər də olmuşdur.
Qədim Yunanıstanın fəlsəfəöncəsi ənənəsində dastanlar da böyük rol oynamışdır. Onları şairlər və ədiblər yazırdılar. Onlardan biri Homer (yun. Ὅμηρος, m. ö. VIII yüzillik) olmuşdur. Onun kimliyi haqqında bilgilər olduqca azdır. Hətta, onun anadan olduğu yer də dəqiq bilinməməkdədir.
Bununla bərabər fəlsəfəöncəsi yunan ədəbiyyatının ilklərindən biri də Hesiodos (yun. Ἡσίοδος, m. ö. VIII – VII yüzilliklər) olmuşdur. O "Əməklər və günlər" (yun. Ἔργα και Ἡμέραι) və tanrıların yaranmasından bəhs edən "Teoqonia" (yun. Θεογονία) dastanlarının yazarı olmuşdur.
M.ö. VII–VI yüzilliklərdə ilk yunan döşünürləri Epimenides (yun. Ἐπιμενίδης, m. ö. VII yüzillik), Siroslu Ferekides (yun. Φερεκύδης, təxminən m. ö. 584 – 499) kimi müdrik insanlar meydana çıxmağa başlaməşdər. Onların arasında "Yeddi yunan müdriki" xüsusi ilə seçilmişdir. Onların Qədim yunan fəlsəfəsinin formalaşıb yaranmasında böyük rolu olmuşdur.
Mənbə
Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 8–14. ("Dünyagörüşü və inanclar" bölümü)
Surməq
Surməq-İranın Fars ostanının Abadə şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,116 nəfər və 917 ailədən ibarət idi.
.jo
.jo — İordaniyanın internet kodu. Bu domen altında ünvan qeydiyyatdan keçirtmək üçün lokal ünvana sahib olmaq lazımdır.
Tabbat (Bükan)
Tabbat - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 416 nəfər yaşayır (88 ailə).
Sarıqamış Qışlaq (Bükan)
Sarıqamış Qışlaq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 463 nəfər yaşayır (77 ailə).
İmperator sovkası
İmperator sovkası — (Schinia imperialis) Pulcuqluqanadlılar dəstəsinin növüdür. Çox nadir növdür, Qafqazın yüksək dağları üçün endemikdir.
Qısa təsviri
Qanadları açılmış halda 23–25 mm-dir. Ön qanadları al-qırmızıdır, ön kənarları enli, yaşılımtıl-qırmızı, azacıq göyümtülə çalan eninə uzanmış sarımtıl-boz rəngli sarğı vardır. Arxa qanadları məxməri-qara, ətrafı və orta hissəsi qırmızımtıl-sarıdır. Bədəni yaşılımtıl-bozdur və azacıq albalı rəngindədir.
Arealı və sayı
Şimali Qafqaz, Gürcüstan, Azərbaycanda isə Böyük və Kiçik Qafqazın dağlıq və yüksək dağlıq hissəsində yayılmışdır. Nəsli kəsilmək üzrədir. Cəmi 2 kəpənəyi tutulmuşdur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.
Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.
Sehrbazın qardaşı oğlu
Sehrbazın qardaşı oğlu – Klayv Steyplz Lyuis tərəfindən yazılan və Bodley Head tərəfindən 1955-ci ildə yazılmış epik fentezi roman. "Narniya xronikaları"nın nəşr olunmuş 6-cı kitabdır. Hekayə xronologiyası baxımından isə xronikaların 1-ci kitabıdır. Son nəşrlərində xronikaların 1-ci kitabı kimi göstərilir. Digər kitablar kimi bu kitabın da illüstrasiyalarını Paulina Bayns çəkmişdir. Kitabın nəşrçisi The Bodley Head Cefri Blesdən sonra xronikaların yeni nəşrçisi olmuşdur.
"Sehrbazın qardaşı oğlu" seriyanın prikvelidir. Kitabın üçüncü hissəsində Aslanın təsadüfi müşahidəçilər tərəfindən 1900-cü ilin Londonundan gətirdikləri lampa dirəyində mərkəzləşmiş Narniyanı yaratması təsvir olunur. Müşahidəçilər daha sonra Narniya tarixinin başlanğıcında iştirak edirlər. "Sehrbazın qardaşı oğlu"nda hadisələr (1900-cü il) "Şir, cadugər və paltar şkafı"dakı hadisələrdən (1950-ci il) Narniya tarixinə görə 1000 il əvvəl, insanlıq tarixinə görə 50 il əvvəl baş verir.
Lyuis roman üzərində işləməyə "Şir, cadugər və paltar şkafı"nı tamamladıqdan sonra başlamışdır. Romanı yazmaq fikri bir dostunun ondan lampa dirəyinin mənşəyini soruşması ilə yaranmışdır. Lakin romanı tamamlamaq onun 5 ilini almışdır. Hekayədə avtobioqrafik elementlərə də yer verilir və orijinal günah, bağışlanma, təbiətin hökmü kimi ümumi əxlaq və xristianlıq mövzularına yer verilir.
Məzmun
Hekayə 1900-cü ilin Londonunda baş verir. Qonşuluqda yaşayan Polli və Diqori adlı iki uşaq bağçada oynayarkən tanış olurlar və dostlaşırlar. Uzun müddət birlikdə vaxt keçirdikdən sonra bir gün birlikdə evlərin çardaqlarını birləşdirən koridor sistemini kəşf etməyə qərar verirlər. Koridorla irəliləyərkən təsadüfən Diqorinin əmisi Endrü Ketterlinin hər kəsdən gizlədiyi çardağa çıxırlar. Burada onlar çox parlaq yaşıl və sarı üzüklər görürlər. Bu zaman qəfildən Endrü dayı peyda olur və onların evdən çıxmalarına mane olur. Endrü dayı onları görən kimi sevinir və onlara öz təcrübəsinə cəlb edəcəyini bildirir. Polli axşam yeməyi üçün evə getməli olduğunu bildirir. Endrü dayı qayıtmaq şərti ilə buraxacağını bildirir və ona sarı üzüklərindən birini təklif edir. Polli sarı üzüyə toxunan kimi yoxa çıxır.
Diqori Pollinin yoxa çıxmasından şoka düşür. Endrü dayı ona başa salır ki, bu üzükləri özü düzəldib və sehrlidirlər. Sarı üzüklər səni başqa dünyaya aparır, yaşıl üzüklər isə o dünyadan geri qaytarır. Endrü dayı Diqorinin də təcrübəsində iştirak etməsini istəyir və Pollinin orada təkbaşına öləcəyini bildirir. Diqori məcbur onunla razılaşır və iki yaşıl üzük və bir sarı üzük götürüb cibinə qoyur. Diqori sarı üzüyə toxunan kimi yoxa çıxır.
Diqori özünü Dünyalararası meşədə gölməçədən çıxarkən tapır və Pollini tapır. İkisi də başa düşürlər ki, bura ara bölgədir və bu gölməçələrin hər biri fərqli-fərqli dünyalara açılırlar. Onlar İngiltərəyə qayıtmazdan öncə bu dünyaları gəzmək qərarına gəlirlər və gölməçələrin biri ilə Çarn adlı dünyaya düşürlər. Bu dünyanın tamamilə dağılmış olduğunu və heç kimin olmadığını görürlər. Diqori gəzərkən bir zəng və çəkic tapır, Pollinin xəbərdarlığına baxmayaraq Diqori zəngi çalır və Çarnın keçmiş kraliçası Cedisi oyadır. Cedis bildirir ki, bacısı ilə müharibəsi zamanı "Qorxunc söz"lə bütün ölkəni məhv edib. Cedis onlardan onu öz ölkələrinə aparmalarını tələb edir. Lakin uşaqlar üzüklərini taxıb aradan çıxırlar. Bu zaman səhvən Cedisi də özləri ilə Dünyalararası meşəyə gətirdiklərini görürlər. Uşaqlar İngiltərəyə qayıtmaq istəyəndə Cedis son anda onlara toxunur və o da İngiltərəyə gəlir.
Dünyalararası meşədə Çiyələk gölməçədən su içərkən səhvən onları boş bir dünyaya aparır. Anlayırlar ki, bu dünya hələ yaradılmayıb. Bu zaman Aslan adlı şir peyda olur və oxuya-oxuya ulduzları, dənizi, heyvanları və sonda Narniyanı yaradır. Cedis Aslanı öldürmək üçün gətirdiyi lampanı ona tullayır, lakin Aslana heç nə olmur və Cedis qaçır.
Diqori alma ilə anasını sağaldır, Polli isə onun ömürlük dostu olaraq qalır. Endrü dayı da sehrbazlığı buraxır. Diqori almadan qalanları və üzükləri bağda əkir və ondan meyvələri sehrli olmayan ağac əmələ gəlir. Bir gün bir fırtına ağacı yıxır və Diqori ağacdan bir paltar şkafı hazırlayır. Bu paltar şkafı isə gələcəkdə "Şir, cadugər və paltar şkafı"nda baş verəcəklər üçün zəmin hazırlayır.
Tənqid
SF Reviews-dan T.M.Vaqner bildirmişdir ki, "Sehrbazın qardaşı oğlu" Narniya romanlarının ən yaxşısı olmaya bilər, lakin gənc oxucuları sevindirəcək qədər hərəkətli və məzəli nağıldır, yeniyetmə və daha yaşlıları təmin etməyə bilər.
Jandy's Reading Room bildirmişdir ki, seriyanın ən zəif kitabı kimi görünsə də, tövsiyə ediləsidir. Onlar bildirmişdirlər ki, roman "yeni dünyanın başlanğıcının gözəl təsvirini verir".
Marşal südləyəni
Qısa morfoloji təsviri
Çılpaq, göyümtül, çoxillik ot bitkisidir. Gövdələri çox sayda, qalxan, bəsit sıxyarpaqlı, 15-40 sm hündürlükdədir. Gövdə yarpaqları oturaq, ətli, uzunsov-kürəkvari və ya rombvari, tərs–yumurtavari, qaidədə pazvari, sivriləşmiş və ya iti uclu, kənarları qabırğavarı dişlidir, 10-25 mm uzunluğundadır. Sarğı yarpaqları dairəvi və ya tərs yumurtavari, 8-15 mm uzunluğunda, qısa iti uclu, sarğı yarpaqcıqları 2, dairəvi, rombvari və ya üçbucaq–böyrəkşəkilli, qaidədə zəif ürəkvari, xırda dişlidir. Qədəhcik zəngçiçəyi quruluşunda, 3-3,5 mm diametrində, ağzı iridir. Qutucuq yumurtavari-üçtilli, 5-6 mm uzunluğunda, hamardır. Toxumları uzunsov, ağ, hamar, iri konusvari-yumurtaşəkilli, iti çıxıntılıdır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə dövrü may, meyvə əmələ gətirmə iyun aylarına təsadüf edir. Toxumla çoxalır. Kserofitdir. Orta dağ qurşağının quru, daşlı-çınqıllı yamaclarında, Astragalus hohenackeri+Acantholimon hohenackeri və Pimpinella aureum+Bilacunaria microcarpa+Satureja spicigera assosiasiyalarınının tərkibində rast gəlinir. Dərman bitkisidir.
Yayılması
Diabar (Lerik rayonu – Kələvəz kəndi, Qayalıq ərazi, Zərinqala, Лosmolayan, Şonaçola kəndləri, Kosmalyan-Kəlvəz-Görtəpə-Mistan-Digov dağları, Cəngəmiran kəndi ilə Pirzəkücə arası, Pirəsora kəndi); Naxçıvan düzənliyi (Babək və Şərur rayonu).
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın məhdud sahələrdə yayılması və mənfi təsirlərə məruz qalması azalma tendensiyasını sürətləndirir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (xırdabuynuzlu heyvanlar tərəfindən tapdalanma).
Mühafizə tədbirləri
Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin azaldılması, bərpasının təmin edilməsi təklif olunur.
.ke
.ke — Keniyanın internet kodu.
Seyidan (İran)
Seyidan — İranın Fars ostanının Mərvdəşt şəhristanının Seyidan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,555 nəfər və 1,954 ailədən ibarət idi.
.kh
.kh — Kambocanın internet kodu.
.km
.km — Komor adalarının internet kodu.
Yasikənd (Bükan)
Yasikənd - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 149 nəfər yaşayır (27 ailə).
Tikantəpə (Bükan)
Tikantəpə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 537 nəfər yaşayır (116 ailə).
Ziyad Zərbaliyev
Ziyad Nəriman oğlu Zərbaliyev (19 may 2002; Şamaxı rayonu, Azərbaycan — 20 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ziyad Zərbaliyev 2002-ci il mayın 19-da Şamaxı şəhərində anadan olub.
2008-2017-ci illərdə S.M.Qənizadə adına 1 saylı Şamaxı şəhər tam orta məktəbində, 2017-2019-cu illərdə isə Şamaxı Dövlət Regional Kollecində təhsil alıb.
Subay idi.
Hərbi xidməti
Ziyad Zərbaliyev 2020-ci ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Ziyad Zərbaliyev oktyabrın 20-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Şamaxı Şəhidlər Xiyabanında torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ziyad Zərbaliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ziyad Zərbaliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
.kn
.kn — Sent-Kits və Nevis adalarının internet kodu.
Firuzabad (Fars)
Firuzabad- İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Firuzabad şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 58,210 nəfər və 12,888 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti qaşqaylardan ibarətdir, qaşqay dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
İran ərəbləri
İran ərəbləri — İranda yaşayan bir qrup Ərəb soylu xalaqdırlar. İran ərəblərinin içinə Xuzistan ərəbləri, Xorasan ərəbləri, Hörmüzgan ərəbləri, Buşehr ərəbləri, İraqlı Moavedlər, Farslaşmış ərəb elləri daxildir.
.kw
.kw — Küveytin internet kodu.
.ky
.ky — Kayman adalarının internet kodu.
İran mahmızlaləsi
İran mahmızlaləsi (Elmi adı - Corydalis persica Cham.et Schlecht. ) — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və status / National IUCN Status: “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Gövdə 10-20 sm hündürlükdədir. Yarpaqları oturaqdır. Gövdə yarpaqları qarşı-qarşıya duran, üçqatlıdır, ortadaki seqmet daha iridir. Yarpağın hissəcikləri tərs-yumurtavari, küt, 2-3 qanadlıdır. Çiçəklər 4-10 qısa salxımdadır. Tac 20 – 25 mm uzunluqda düz və ya əyiləndir, çəhrayı rənglidir. Mahmız ½ dəfə yarpağın lövhəsindən uzundur. Qutucuq xırda, itidir.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə - meyvə əmləgətirmə dövrü aprel-may aylarına təsadüf edir. Kserofitdir. Alp çəmənlərində bitir.
Sayı və tendensiyası
Antropogen və iqlim amillərinin mənfi təsirlərinə məruz qala bilər.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Otarılma və tapdalanma.
Mühafizə tədbirləri
Yayılma ərazilərində antropogen təsiri azaltmaq.
Yekşavə (Bükan)
Yekşavə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 546 nəfər yaşayır (107 ailə).
NGC 2660
NGC 2660, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Yelkən bürcü istiqamətində yerləşir. I3m tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
.lb
.lb — Livanın internet kodu.
Bəxtiyar Maxsudov
Həyatı
Bəxtiyar Maxsudov 17 oktyabr 1996-ci ildə Ağdaş rayonunun Tofiqi kəndində anadan olmuşdur. Kənd orta məktəbində təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixindən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, oktyabrın 24-də Suqovuşan döyüşlərində həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəxtiyar Maxsudov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Nurabad (Fars)
Nurabad — İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Məməsəni şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 51,668 nəfər və 11,006 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti məməsəni elindən ibarətdir, lur dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.Məməsənilərdən əlavə qaşqaylarda bu şəhərdə yaşayırlar.
Novdan
Novdan-İranın Fars ostanının Kazerun şəhristanının Kuhmərə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,589 nəfər və 581 ailədən ibarət idi.
.la
.la — Los-Ancelesin internet kodu. İlkin dövrdə Laos üçün ayrılsa da, 2001-ci ildə Laos dövləti onu Los-Anceles şəhərinə satmışdır.
.lc
.lc - Sent-Lüsiyanın internet kodu.
.li
.li — Lixtenşteynin internet kodu.
Şah II Süleyman
II Süleyman Səfəvi, Süleyman şah Səfəvi, Mirzə Seyid Məhəmməd Məraşi —1749-cu ildən 1750-ci ilədək Xorasanda hakimiyyətdə olub. Səfəvi şahənşahı, Səfəvilər dövlətinin XII hökmdarıdır.
Həyatı
Mir Seyid Məhəmmədin anası Səfəvi şahı I Süleyman şah Səfəvi (II Şah Səfi)-nin qızı idi. Yəni o, ana tərəfdən Səfəvilər sülaləsindən idi. Məhz buna görə də o, İran taxt-tacına iddia edirdi.
1747-ci ildə Nadir şah öldürüldükdən sonra İranda və Azərbaycanda hakimiyyət uğrunda mübarizə başlandı. 1747-ci il iyul ayında hakimiyyətə Adil şah gəlsə də, çox keçmədən o, İbrahim şah tərəfindən məğlub edildi və hakimiyyətdən kənarlaşdırıldı. Lakin İbrahim şahın da hakimiyyəti uzun çəkmədi. Beləki o, 1748-ci ildə Məşhəd üsyançıları tərəfindən məğlub edildi və öldürüldü. Bu işdə Raziya Sultan da varnidi. Çünki o israrla qohumun taxta keçməsini istəyirdi. Beləliklə, İbrahim şah Əfşar öldürüldükdən sonra ona məxsus sərvət və var-dövlət onu qoruyan Mir Seyid Məhəmmədə qismət oldu. O isə öz növbəsində İbrahimin məğlubiyyətindən sonra onun hakimiyyətini tanımaqdan imtina etməklə bərabər, Səfəvi taxt-tacına namizəd kimi özünün təbliğini genişləndirdi. O, əslində rəqibi Şahrux şah Əfşarı zərərsizləşdirdikdən sonra hakimiyyətə gəlmək istəyirdi. Lakin Qum yaxınlığında məskunlaşmış türk Xələc tayfaları Mir Seyidə müraciət edərək, ona hakimiyyəti ələ almaq təklifini etdilər. Lakin o, təklifi qəbul etmədi. Bununla o, Şahruxa sadiqliyini nümayiş etdirmək istəyirdi. Şahrux şah Mir Seyidin güclü rəqib olduğunu nəzərə alaraq, ona qarşı sui-qəsd təşkil etdi. Lakin bu sui-qəsd baş tutmadı. 1749-cu ilin dekabrında Şahrux çevriliş nəticəsində hakimiyyətdən kənarlaşdırılmış və gözləri kor edilmişdir. Və 1750-ci il yanvarın 14-də şah elan edilən Mir Seyid Məhəmməd II Süleyman ləqəbi ilə taxtda əyləşdi. Bununla belə II Süleymanın da hakimiyyəti çox sürmədi. Saray çevrilişi nəticəsində onun hakimiyyəti devrildi və 1750-ci il martın 20-də hakimiyyətə yenidən Şahrux şah gətirildi.
Ağutman (Bükan)
Ağutman - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 432 nəfər yaşayır (63 ailə).
Nucin
Nucin-İranın Fars ostanının Fəraşbənd şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,356 nəfər və 772 ailədən ibarət idi.
Mlokoseviç pionu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və status "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir — VU D2. Qafqazın endemik növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 1 m hündürlüyündə, düz, budaqlanandır. Yarpaqlar ikiqat-üçlü, uzun saplaqlı, uzunsov–yumurtavari və ya uzununa ellipsi formalıdır, hər iki kənardan daralmış hissəli, 6-12 sm uzunluğunda, üstdən göyümtüldür. Çiçəkləri solğun–sarı və ya sarıdır. Ləçəkləri 4-6 sm uzunluğunda olur. Yarpaqcıq 2-5 sm uzunluqda, 1-1,5 sm enində, sıx sarımtıl tüklərlə örtülmüş, qövsvari çevrilmişdir. Meyvələri buynuz şəklində qutucuq meyvədir.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləməsi may, meyvə verməsi may-iyun aylarına təsadüf edir. Orta dağ qurşağında meşə talalarında, meşə kənarlarında, kolluqlarda rast gəlinir.
Yayılması
Lənkəranın dağlıq (Lerik rayonu) və Böyük Qafqazın qərb hissələri (Zaqatala rayonu).
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşayı mühitinin deqradasiyası (yayıldığı fitosenozlarda palıd və qaratikanların qırılması).
Mühafizə tədbirləri
Arealların ciddi nəzarətə götürülməsi, mütəmadi monitorinqlərin aparılması. Toxumla çoxalan, xüsusi şəraitdə olduqca tələbkar bitkidir.
NGC 6685
NGC 6685, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Lira bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kordilyer-Betika dağları
Kordilyer-Betika və ya Əndəlüs dağları (isp. Cordilleras Béticas, Sistemas Béticos) - Cənubi İspaniyada Andalusiya əyalətində dağ sistemi.
Coğrafiyası
Aralıq dənizi sahillərindən 600 km uzanaraq Qibraltara və Kadis körfəzindən Valensiya körfəzinə qədər uzanır. Dağ sistemi bir sıra silsilə və massivdən ibarətdir. Ən hündür silsiləsi Sieera-Nevedadır.Bu silsilənin ən hündür hissəsində Mulasen yerləşir. Hündürlüyü 3478 m-dir. Bura ən hündür nöqtəsi İspaniyada, Piriney yarımadasında yerləşir. Kordilyer-Betikanın ikinci ən hündür nöqtəsi Alp dağlarının Avropa hissəsində yerləşir. Bu dağ başlanğıcını İspaniyanın ən böyük çaylarından olan Qvadalkivirdən götürür O burada Andaluz düzənliyinə qədər uzanır.
Landşaftları
Kordilyer-Betikanın dağ landşaftları yarımadanın əsas isti hissəsindən başlayır. Bu hissəyə İspaniyanın digər hissələrinə nisbətən çox az yağıntı düşür. Yamaclarn baxarlılığından asılı olaraq atmosfer yağıntıları dəyişir. Burada Aralıq dənizi bitkiləri alp vələsi, zeytun, kembri palıdı yayılmışdır. 750 m hündürlüyə qədər bu bitkilər yayılmışdır. 1500 m-ə qədər isə Piriney palıdı yayılmışdır. 1600 m-dən artıq burada vələs yayılmışdır. 2000 m-dən artıq dağ-çəmənləri inkişaf etməyə başlamışdır.
Əhməd Mədəni Qüdsizadə
Əhməd Mədəni Qüdsizadə Abdullah oğlu (1890-cı il, 1940-cı il 24 yanvar) — türkman mətbuatının görkəmli nümayəndəsi.
Həyatı
Əhməd Mədəni Qüdsizadə 1890-cı ildə anadan olub. İlk türkman qəzeti olan "Havadis" qəzetinin əsasını 1911-ci il 24 fevralda qardaşı Məhəmməd Zəki Qüdsizadə ilə İraqda qoyub. Əhməd Mədəni Qüdsizadə şair Abdullah Qüdsizadənin oğludur. Əhməd Mədəni 48 yaşı tamam olduqdan sonra 1940-cı il 24 yanvarda vəfat etmişdir. Kərkükün Musalla bölgəsində yerləşən böyük türbəli Cümcümə məzarlığı yaxınlığında dəfn edilmişdir.
Fəaliyyəti
Əhməd Mədəni Qüdsizadə 1909-cu ildə 17-18 yaşlarında olarkən Bağdadda türkman və ərəb dillərində nəşr olunmuş "Əl Zuhur"un türkman dilində olan bölməsinə məqalələr yazmağa başlamışdır. Mosulda çap edilmiş "Neynəva" və 1910-cu ildə "Nəcah"da yazılar dərc etdirmişdi. O, bəzi məqalələrinə görə 1912-ci ilin aprel ayında Bağdadda aparılmış mühakimədə bəraət qazanmışdır. Əhməd Mədəni 1911-ci il fevralın 24-də qardaşı Məhəmməd Zəki ilə Kərkük şəhərində ilk dəfə "Havadis" adlı türkcə siyasi qəzet çıxarmağa və şəxsi təşəbbüsü ilə eyni adda mətbəə yaratmağa müvəffəq olmuşdur. Qəzetin 29 sayını jelatin çap üsulu ilə dərc etmişdilər. "Havadis" siyasi və ədəbi qəzet olaraq bir sıra hallarda şəkilli də çap edilmişdib. "İrəli" qəzetinin 1930-cu il 4 apreldə 4-cü sayında çap edilmiş məqaləsində "Havadis" qəzetinin İraqda çap edilmiş ilk şəkilli qəzet olması qeyd edilmişdi. Əhməd Mədəni Qüdsizadə 1920-ci il 20 noyabrda ilk sayı yayımlanmış türkcə "Təcəddüd" qəzetinin təsisçisi olmuş, ancaq istənilən milli qayəni reallaşdıra bilməyəcəyini anlayaraq qəzetdən uzaqlaşmışdı. 1924-cü ildə Kərkükə tabe olan Kifri nahiyəsində ibtidai sinif müəllimi kimi çalışmışdır.
Əhməd Mədəni Qüdsizadənin məşhur "Məqaləti mədəniyyə" və "Vətən üçün fəryadım" adlı çap əsərləri də işiq üzü görmüşdür. "Məqaləti mədəniyyə" əsəri Bağdadda "Ədəb" mətbəəsində çap edilmişdir.
Xəmsə əlyazması (М—156)
Xəmsə əlyazması М-156 — farsdilli epik ədəbiyyatın klassiklərindən biri olan Nizami Gəncəvinin poemalarının toplandığı tarixi əlyazma. Əlyazma Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar İnstitutunda saxlanılır.
Xüsusiyyətləri
235px|thumb|left|"[[Yeddi gözəl (Nizami)|Yeddi gözəl" poemasından "Bəhram və ölmüş it" hekayəsinə çəkilmiş Təbriz miniatür məktəbinə məxsus miniatür, 170b səhifəsi.]] Əlyazmasında "Xəmsə" poemalarından ikisinin ardıcıllığı pozulmuşdur. Belə ki, "Sirlər xəzinəsi"ndən (1b — 26b) sonra "Leyli və Məcnun" (128b — 77a), daha sonra isə "Xosrov və Şirin" (78b — 118a) gəlir.
Əlyazmasında dördüncü poema olan "Yeddi gözəl", digər poemalardan daha əvvəl - XVI əsrin I yarısında yazılmışdır. Həmin poemanın mətni incə əl işi olan və qızıl suyu, açıq mavi və qara boyalarla işlənmiş nəbati naxışlarla bəzədilmiş ünvan səhifəsi ilə başlayır. Poemanın mətni noxud rəngli yüksək keyfiyyətli şərq kağızı üzərində dörd sütun şəklində kalliqrafik nəstəliq ilə yazılmış, səhifənin kənarı isə qızılı və mavi rəngli xətlərlə çərçivələnmiş, qızılı və qara çərçivələrə alınmışdır. Sütunlar iki incə qızılı xəttlə bir-birindən ayrılmışdır. Çərçivələr arasındakı boşluqlar qızıl suyu ilə çəkilmiş nəbati naxışlarla doldurulmuşdur. Səhifələrin bəzədilməsində də eyni formada, qızıl suyu ilə çəkilmiş nəbati naxışlardan istifadə olunmuşdur. Həmin poemaya Təbriz miniatür məktəbinə məxsus 27 miniatür (126b, 127b, 129а, 130а, 131а, 131b, 132b, 133b, 134b, 135а, 136b 137b, 138b, 139b, 140b, 142, 144а, 145а, 148а, 155b, 158b, 161b 165а, 167b, 169а, 170b, 171b) çəkilmişdir. Başlıq kinovarla yazılmış və qızıl suyu ilə çəkilmiş iki xətlə çərçivəyə alınmışdır.
Limit (iqtisadiyyat)
Limit - Hədd, sərhəd, məhdudiyyət, norma və bu kimi bir sıra sinonimləri olan bu termin maliyyə bazarlarında, əsasən, hər hansı bir kəmiyyətə müəyyən məhdudiyyətlər qoyulmasını ifadə edir. Bu baxımdan, aşağıdakıları misal gətirmək olar:
Xəmsə əlyazması (М—156)
Xüsusiyyətləri
"Xosrov və Şirin" poeması nazik şərq kağızı üzərində dörd sütun olmaqla, yaxşı kalliqrafik nəstəliq ilə yazılmış, qızılı və göy xətlərlə çərçivələnmişdir. Mətndən əvvəl gələn naxışlı giriş qızıl suyu, mavi və qırmızı mürəkkəblə işlənmiş naxışlı giriş səhifəsi gəlir. Poemaya İsfahan miniatür məktəbinə aid 16 miniatür (83а — iki, 84а, 84b, 88b, 89b, 91b, 93b, 96b, 100а, 100b, 104а, 107b, 108b, 109а, 112а) əlavə edilmişdir. Paleoqrafik xüsusiyyətlərinə görə əlyazmasının bu hissəsi XVIII əsrin II yarısında yazılmışdır.
Əlyazmasının digər səhifələri noxud rəngli şərq kağızı üzərində dörd sütun olmaqla yazılmış, qızıl suyu və qara rəngli xətlərlə çərçivəyə alınmışdır. Başlıqlar qırmızı mürəkkəblə bazılmışdır. Paleoqrafik xüsusiyyətlərinə görə əlyazmasının bu hissələri XIX əsrin I yarısında Orta Asiyada yazılmışdır.
Limit (iqtisadiyyat)
Broker limiti
Fond bazarında investorun, müştərinin öz brokerinə bazarda əməliyyat aparmaqla bağlı müəyyənləşdirdiyi ən yüksək və ən aşağı qiymət səviyyəsi. Bu limit brokerə investorun sahib olduğu maliyyə alətləri ilə, bir qayda olaraq, həmin qiymət aralığında alqı-satqı əməliyyatları aparmağa imkan verir.
Dövlət borcunun limiti
Bir maliyyə ili ərzində dövlətin daxili və xarici iqtisadi subyektlərdən cəlb etdiyi borc vəsaitlərinin həcminin müvaﬁq hökumət orqanı tərəﬁndən müəyyənləşdirilən yuxarı həddi. Beləliklə, həm daxili, həm də xarici dövlət borcunun limiti ayrı-ayrılıqda müəyyənləşdirilir. Hökumətin müvaﬁq maliyyə orqanı tərəﬁndən bilavasitə özünün istifadəsi, yaxud öz adından cəlb edərək istifadəçiyə ötürmək məqsədilə və ya dövlət zəmanəti əsasında alınan kreditlərin həcmi həmin limiti aşa bilməz.
Makro-iqtisadi limitləşdirmə
Dövlətin faktiki borc öhdəliklərinin əsas makro-iqtisadi göstəricilərə nisbətinin limitləşdirilməsi. Bu halda dövlət borcu limiti bilavasitə dövlətin iqtisadi təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edir. Müxtəlif iqtisadi nəzəriyyələrdə dövlət borcu limiti ilə bağlı fərqli yanaşmalar mövcuddur. Hal-hazırda aparıcı beynəlxalq maliyyə institutları tərəﬁndən tövsiyə olunan normalara əsasən xarici dövlət borcunun limiti hesabat ilində
Kredit limiti
Bir qrup ölkələrdə bankın yerləşdirdiyi kredit vəsaitləri ilə bağlı hədd, limit. Bu limitə görə adətən hər hansı müştəri bankın şəxsi vəsaitlərinin 10%-dən çox həcmdə kredit vəsaiti əldə edə bilməz.
Kоmpyеn sülh sazişi (1940)
250px|thumb|right|[[Hitler və ətrafı Kоmpyеn meşəsindəki memorial kompleksdə Foşun abidəsinə baxırlar.]] 250px|thumb|right|[[Kоmpyеn vaqonu muzeyin divarı dağıdılaraq çıxarılır]] İkinci Kоmpyеn sülh sazişi (və yaxud 1940-cı ilin Kompyen sülh sazişi) — 1940-cı il iyunun 22-də də Fransada alman qoşunlarının müvəffəqiyyətli döyüş kampaniyasını tamlayan (may - iyun 1940) Nasist Almaniyası və Fransa arasında Kоmpyеn meşəsində bağlanmış barışıq. Sülh sazişi Fransanın Alman qoşunlarının işğal zonasına və Vişi rejimi tərəfindən idarə olunan bir marionet dövlətinə bölünməsi ilə nəticələndi. Hitler qəsdən israrla barışığın Kоmpyеn meşəsində imzalanmağını tələb etdi. Çünki, burada 1918-ci ildə Almaniya üçün əlverişsiz şərtlərlə Birinci Dünya Müharibəsinin sona çatmasını rəsmiləşdirən Almaniya ilə Antanta ölkələri arasında Kоmpyеn sülh sazişi imzalanmışdı.
İmzalanma tarixi
1940-cı il mayın 10-da alman qoşunları Belçika, Hollandiya və Fransaya hücum edərək bir ay ərzində fransız ordusunu və qitədə yerləşən ingilis hərbi ekspedisiya birləşmələrini məğlub etdi. İyunun 14-də Paris işğal edildi və Fransa hökuməti Bordoya köçdü. Hökumət üzvləri arasında yekdil fikir yox idi. Bəziləri bunun üçün hətta Şimali Afrikaya (o dövrdə Fransa əraziləri orada da yerləşirdi) qədər çəkilmək lazım olsa belə müqavimət göstərməyi təklif edir, digərləri isə Almaniya ilə müharibədən çıxmaqda israr edirdilər. Fransanın baş naziri Paul Reyno sülh danışıqlarından imtina edərək iyunun 16-da istefa verdi. Onu bu vəzifədə Birinci Dünya müharibəsinin qəhrəmanı marşal Anri Filipp Paten əvəz etdi. O, dərhal Hitlerlə danışıqlara başladı.
Hitler sazişin imzalanma yeri olaraq Uaza departamentinin Kоmpyеn şəhəri yaxınlığındakı Kоmpyеn meşəsini seçdi. Bu seçim Fransa üçün tarixi qisasın simvolu olmalı idi. Belə ki, burada 1918-ci ildə I Dünya müharibəsinin Qərb Cəbhəsində hərbi əməliyyatların dayandırılmasını və Almaniya imperiyasının sonunu gətirən alçaldıcı sülh sazişi imzalanmışdı. Hitler barışığın imzalanacağı yer barədə qərarı hələ mayın 20-də, Fransa kampaniyasının bitməsinə xeyli qalmış vermişdi. 250px|thumb|left|İyunun 21-də [[İoahim fon Ribbentrop|Ribbentrop, Keytel (öndə), Göring, Hess, Hitler, Reder (Hitlerin arxasında) və fon Brauxiç Foşun ştab-vaqonunun qarşısında.]] Bunun üçün xüsusi olaraq, 1918-ci ildə müqavilənin imzalandığı marşal Foşun ştab-vaqonu muzeydən çıxardılaraq imzalanma yerinə gətirildi. Danışıqlar iyunun 21-i günortadan sonra başladı. Reyxin bir neçə yüksək səlahiyətli hərbi və mülki məmuru ilə Kompeynə gələn Hitler barışığın mətninə ön söz elan edildikdən sonra mərasimi nümayişkəranə şəkildə tərk etdi. Almanlar tərəfdən nümayəndə heyətinə Ali Baş Komandanlığın qərargah rəisi Vilhelm Keytel, Fransa tərəfdən isə general Şarl Huntziger rəhbərlik edirdi. Əvvəlcə Huntzigerin barışıq sazişini imzalamaq səlahiyyəti yox idi, lakin danışıqlar yerindən Bordodakı hökumətlə rabitə əlaqəsi quruldu. 250px|thumb|left|Şarl Huntzigerin müqaviləni imzalaması Keytel əvvəlcədən alman rəhbərliyinin tərtib etdiyi mətnin dəyişdirilməyəcəyini bildirdi. Danışıqlar əsnasında hökumət adından Bordo ilə əlaqə saxlayan Fransa nümayəndə heyəti və general Maksim Veqan müəyyən şərtlərə etiraz edirdilər (məsələn Almaniyanın Nasist siyasətinə görə Fransaya qaçan vətəndaşların təhvil verilməsi tələbinə qarşı). İyunun 22-si axşamı, saat 18:30-da Keytel, bir saat ərzində saziş mətninin imzalanmasını və ya rədd edilməsini tələb etdi; 18:50-də Huntziger onu imzaladı.
İyunun 24-də axşam Romada İtaliya ilə barışıq sazişi imzalandı.
Şərtlər
250px|thumb|right|Almanların Fransada işğal zonası Barışıq sazişi Fransanın ümumi ərazisinin təxminən 60% -ində alman qoşunlarının işğal zonasının yaradılmasını nəzərdə tuturdu. Bu işğal zonası Paris və bütün Atlantik okeanı sahilləri də daxil olmaqla ölkənin şimalını və qərbini əhatə edirdi (II və III maddələr). Fransanın cənub-şərq əraziləri isə azad olaraq qalırdı. Fransa ordusu tərksilah edilməli və ağır silahları alman qoşunlarına təhvil verməli idi (IV - VI maddələr). Asayişi qorumaq üçün Almaniya və İtaliya tərəfindən müəyyənləşdiriləcək minimum sayda hərbi birləşmələrin saxlanılması nəzərdə tutulurdu. Fransız donanması demabilizə edilməli və işğalçı qüvvələrin nəzarəti altında limanlara yerləşdirilməli idi. Öz növbəsində almanlar donanmanın hərbi məqsədlər üçün istifadə edilməyəcəyinə söz verdilər (VIII maddə). Ticarət gəmiləri xüsusi icazə alınana qədər limanlarda saxlanılmalı idi (XI maddə). Həmçinin Fransa öz ərazisindəki alman qoşunlarını saxlamağa borclu idi (XVIII maddə).
Fransa bütün alman hərbi əsirlərini Reyxə təhvil verməli idi, fransız əsgərləri isə Qərbi Avropadakı döyüş əməliyyatlarının sonuna qədər həbs düşərgələrində qalmalı idilər (XIX-XX maddələr). Yarım milyona yaxın fransız hərbi əsirindən təxminən bir milyonu 1945-ci ilə qədər əsir düşərgələrində qaldılar .. Bundan əlavə Fransa onun ərazisində sığınacaq tapan alman vətəndaşlarını alman komandanlığının tələbi ilə Reyxə təhvil verəcəyinə söz verdi (XIX maddə; bu, ilk növbədə siyasi səbəblərə görə Fransaya qaçan Almaniya vətəndaşlarına aid idi).
Sonuncu XXIV maddədə sülh müqaviləsi bağlanana qədər barışıq sazişinin qüvvədə qalacağı bildirilirdi. Əslində belə bir razılaşma heç vaxt bağlanmadı.
.lk
.lk — Şri-Lankanın internet kodu.
.lr
.lr — Liberiyanın internet kodu.
.ls
.ls — Lesotonun internet kodu.
Qustav Vigelann
Adolf Qustav Vigelann (Adolf Gustav Vigeland; 11 aprel 1869, Mandal — 12 mart 1943, Oslo) — Norveç heykəltaraşı, Norveçin ən məhsuldar heykəltaraşı, Oslodakı Vigelann heykəl parkının yaradıcısı, Nobel Sülh mükafatı medalının eskizinin müəllifi.
İlk illəri
Qustav Vigelann 1869-cu ilin 11 aprel tarixində Norveçin cənub sahillərində yerləşən Mandal şəhərində anadan olmuşdur. O, uşaqlıqdan incəsənətə, rəssamlığa, heykəltaraşlığa böyük maraq göstərirdi. Atası Elizeus Opshus Torsen xarrat idi. O, ailəsini taxta üzərində müxtəlif oyma naxışlar salmaqla dolandırırdı. Elizeus şəhərdə kifayət qədər tanınmış hörmətli usta idi. Anası Anna Vigelann isə evdar qadın idi. O, Mandalın Vigelann kəndindən idi. Qustav öz soyadını buradan götürmüşdür.
Qustav ailədə 5 uşaqdan ikincisi idi. Kiçik qardaşı Emanuil Avqust Torsen də rəssamlığa böyük maraq göstərirdi. O, sonralar Norveçin tanınmış rəssamlarından biri olacaqdı. Qardaşlar arasında hansının öz yaradıcılığı ilə digərinə daha çox təsir etdiyi, hansının daha kreativ olması barədə həmişə söz-söhbət yaranırdı. Qardaşlar arasında yaranan son anlaşmazlıq 1902-ci ilə təsadüf edir və elə həmin andan da onlar bir daha görüşməmişdilər. Baxmayaraq ki, onlar 40 ildən çox eyni şəhərdə, Osloda yaşamışdılar.
Qustavın atası Elizeus Opshus nümunəvi ailə başçısı kimi tanınırdı, o həm də çox dindar bir adam idi. Sonradan o ailəsini ataraq başqa qadınla yaşayır, içkiyə qurşanır və uşaqlarını evdən qovur. Bunu görən Anna Vigelann uşaqlarını götürüb atası evinə, Vigelann fermasına gedir. Bir müddət keçdikdən sonra Qustavın atası oğlunun istedadını görüb onu Osloya, ən yaxşı oyucu ustanın yanına dərs almağa göndərir. O vaxt Qustavın 13 yaşı var idi. O, gündüzlər ustanın yanına gedir, ondan oymaçılıq sənətini öyrənir, axşamlar isə Kral incəsənət məktəbinə oxumağa gedirdi. Atası ailəsini atsa da, oğlu Qustav üçün xeyli pul xərcləyirdi. Təəssüf ki, 2 ildən sonra Qustav təhsilini yarımçıq qoymalı olur, çünki atası qəflətən vəfat edir və 15 yaşlı Qustav Mandala, əvvəlki evlərinə qayıtmalı olur.
Peşəkar fəaliyyəti
1889-cu ildə Qustav qəti qərara gəlir ki, o peşəkar heykəltaraş olmalıdır. Bu illər ərzində bir az pul toplamış Qustav özü üçün təzə pal-paltar alıb Norveçin paytaxtı Osloya (o vaxtkı adı — Kristianiya) gəlir. Osloda ona və onun əl işlərinə fikir verən olmur. Bir müddət işsiz qalan Qustav qısa müddət sonra Norveçin məşhur heykəltaraşlarından biri olan Briynulf Berqslinlə qarşılaşır və ona öz işlərini göstərir. Berqslin onları görən kimi başa düşür ki, bu gəncin böyük gələcəyi var. O, Qustava öz emalatxanasında yer verir və ona dərs deməyə başlayır. Bir müddət sonra Qustav heykəltaraş Skeybrokdan dərs almağa başlayır. Skeybrok onu mühüm bir yarışa hazırlayır. Qustavın hazırladığı "İsmayıl və Aqar" heykəli sərgilərin birində keçirilən müsabiqəyə təqdim edilir və müsabiqənin qalibi olur.
Bundan sonra Qustav tanınmağa başlayır. Qustava mükafat verilir. O, Norveç hökumətinin hesabına 1 il müddətinə Kopenhagenə professor Herman Vilhelm Bissenin sinfinə oxumağa göndərilir. Bu gənc heykəltaraş üçün böyük uğur idi və beləliklə, 1891-ci ildə Qustav Kopenhagenə yola düşür. Professor Bissendən neoklassikanın sirlərini öyrənən Qustav bununla məhdudlaşmır, o çoxlu oxuyur və öyrənirdi. O vaxtdan etibarən Qustav özünə Vigelann soyadını götürür.
Kopenhagendən müvəffəqiyyətlə qayıdan Qustav yenidən hökumətdən maliyyə yardımı alır və bu dəfə Parisə yola düşür. 1892-1893-cü illərdə o, Parisdə yaşayır. Maraqlıdır ki, Parisdə dəfələrlə heykəltaraş Rodenin studiyasında olan Qustav bir dəfə də olsun onunla canlı olaraq görüşmür.
Parisdən qayıtdıqdan sonra Qustav Vigelann Norveçdə ilk fərdi sərgisini təşkil edir və tənqidçilər tərəfindən müsbət qarşılanır. Hökumət tərəfindən növbəti subsidiya alan Qustav Vigelann bu dəfə 1895-1896-cı illərdə Berlinə, sonra isə İtaliyaya səfərə çıxır. 1900-cü ildə o, İngiltərədə də olur.