cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri
Məqsəd 3: Yaxşı səhiyyə və rifah
Yaşından asılı olmayaraq hər kəsin sağlam yaşamasını təmin etmək və rifah halını yaxşılaşdırmaq dayanıqlı inkişafın əsas faktorlarından biridir. Orta yaş həddinin artırılması, geniş yayılmış uşaq və ana ölümünə səbəb olan ölüm faktorlarının azaldılması ilə bağlı əhəmiyyətli addımlar atılıb. Təmiz su mənbələrinə və kanalizasiya xidmətlərinə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi, malyariya, vərəm, poliomielit və İİV/QİÇS xəstəliklərinin yayılmasının qarşısının alınması istiqamətində böyük irəliləyişlər əldə edilib. Bununla yanaşı, daha çox xəstəliklərin tam aradan qaldırılması və bir çox davamlı və yeni yaranmış sağlamlıq problemlərini həll etmək üçün daha çox səy göstərmək lazımdır.
Faktlar və rəqəmlər
Uşaq sağlamlığı
•	Qızılca peyvəndi 2000-ci ildən bəri təxminən 15.6 milyon uşaq ölümünün qarşısını alıb.
•	Uşaq ölümü göstəricilərinin qlobal səviyyədə yaxşılaşmasına baxmayaraq, uşaq ölümlərinin getdikcə daha çox hissəsi Afrikanın Böyük Səhradan cənubda yerləşən hissəsi və Cənubi Asiyanın payına düşür. 5 yaşadək hər beş uşaq ölümündən dördü məhz bu regionlarda baş verir.
•	Yoxsul ailələrdə doğulan uşaqların beş yaşa çatmadan ölmə ehtimalı daha yaxşı təminatlı ailələrdə doğulan uşaqlarla müqayisədə iki dəfə çoxdur.
•	Təhsilli anaların, hətta təhsili yalnız ibtidai təhsillə məhdudlaşan anaların uşaqlarının sağqalma ehtimalı təhsilsiz anaların uşaqları ilə müqayisədə iki dəfə çoxdur.
Ana sağlamlığı
•	1990-cı ildən bəri, ana ölümü təxminən 50 faizə qədər azalıb.
•	Şərqi Asiyada, Şimali Afrikada və Cənubi Asiyada ana ölümü göstəricisi təxminən üçdə iki dəfəyə qədər azalıb.
•	Lakin inkişaf etməkdə olan ölkələrdə ana ölümü əmsalı (uşaq dünyaya gətirərkən ölən anaların sayının sağ qalan anaların sayına nisbəti) hələ də inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə 14 dəfə yüksəkdir.
•	Antenatal (doğuşqabağı) qulluqla təmin olunan qadınların sayı çoxalır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə antenatal qulluqla təmin olunan qadınların xüsusi çəkisi 1990–2012-ci illərdə 65 faizdən 83 faizə qədər yüksəlib.
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə qadınların yalnız yarısı lazım olan sağlamlıq xidmətlərindən tövsiyə olunan səviyyədə istifadə edə bilir.
•	İnkişaf etməkdə olan əksər ölkələrdə uşaq dünyaya gətirən yeniyetmələrin sayı azalır, lakin bu sahədə irəliləyiş zəifləyib. 1990-cı illərdə kontraseptivlərdən istifadə ilə bağlı müşahidə olunan artım 2000-ci illərdə müşahidə olunan artımla üst-üstə düşmədi.
•	Getdikcə daha çox qadının ailə planlamasına tələbatı tədricən qarşılanır, lakin tələbat sürətlə artır.
İİV / QİÇS, malyariya və digər xəstəliklər
•	2014-cü ilin sonunda retrovirus əleyhinə müalicə alan insanların sayı 13.6 milyon nəfər idi.
•	2013-cü ildə İİV-ə yeni yoluxmuş şəxslərin sayı təqribən 2.1 milyon nəfər olub. Bu göstərici 2001-ci illə müqayisədə 38 faiz azdır.
•	2013-cü ilin sonunda, təxminən 35 milyon nəfər İİV-lə yaşayırdı.
•	2013-cü ilin sonunda, İİV-ə yeni yoluxmuş uşaqların sayı 240 000 nəfər təşkil edib.
•	2001-ci ildən bəri, İİV-ə yeni yoluxmuş uşaqların sayı 58% azalıb.
•	Dünyada yeniyetmə qızlar və gənc qadınlar gender bərabərsizliyi, təcrid olunma, ayrı-seçkilik və zorakılıqla üzləşirlər, bu isə onların İİV-ə yoluxma riskini yüksəldir.
•	İİV – dünyada nəsilvermə yaşında olan qadın ölümünün başlıca səbəbidir.
•	İİV ilə yaşayan insanların vərəm səbəbindən ölüm halları 2004-cü ildən bəri 36% azalıb.
•	2013-cü ildə İİV-ə yeni yoluxan yeniyetmələrin sayı 250 000 nəfər təşkil edib. Bu göstəricinin üçdə ikisi yeniyetmə qızların payına düşür.
•	QİÇS hal-hazırda Afrikada yeniyetmələr (10–19 yaşlı) arasında başlıca ölüm səbəbi, dünyada isə yeniyetmələr arasında ən geniş yayılmış ikinci ölüm səbəbidir.
•	Bir çox yerlərdə yeniyetmə qızların şəxsi həyatı və öz bədəni barədə qərar vermək hüququna hörmət olunmur və bir çoxlarının bildirdiyinə görə, onların ilk cinsi təcrübəsi məcburi olub.
•	2013-cü ildə İİV-lə yaşayan yeniyetmələrin sayı 2.1 milyon nəfər təşkil edib.
•	2000–2015-ci illər ərzində Afrikanın Böyük Səhradan cənubda yerləşən hissəsində malyariya ilə bağlı 6.2 milyondan çox ölüm halının qarşısı alınıb, bunun əsas hissəsi 5 yaşadək uşaqların payına düşür. Dünyada malyariyanın yayılma səviyyəsi təxminən 37 faiz, ölüm dərəcəsi isə 58% azalıb.
•	2000–2013-cü ilər ərzində vərəmin profilaktikası, diaqnostikası və müalicəsi təxminən 37 milyon insanın həyatını xilas edib. 1990–2013-cü illər ərzində vərəm səbəbindən ölüm halları 45 faiz, vərəm xəstəliyinin yayılma dərəcəsi isə 41 faiz azalıb.
Hədəflər
Hədəf 3.1:  2030-cu ilədək, dünyada ana ölümü göstəricisinin hər 100000 diri doğuşa 70-dən aşağı düşməsi
Hədəf 3.2:  2030-cu ilədək, bütün ölkələr tərəfindən neonatal ölüm hallarının ən azı hər 1000 diri doğuşa 12 və beş yaşadək uşaq ölümü hallarının ən azı hər 1000 diri doğuşa 25-ə qədər endirilməsi qarşıya məqsəd kimi qoyulmaqla, yenidoğulmuşların və 5 yaşadək uşaqların qarşısı alına bilən ölüm hallarına son qoymaq
Hədəf 3.3:  2030-cu ilədək, QİÇS-in, vərəmin, malyariyanın və "unudulmuş" tropik xəstəliklərin epidemiyasına son qoymaq, hepatitlə, su yolu ilə keçən xəstəliklərlə və digər yoluxucu xəstəliklərlə mübarizə aparmaq
Hədəf 3.4:  2030-cu ilədək, profilaktika və müalicə vasitəsilə qeyri-yoluxucu xəstəliklərdən erkən ölüm hallarını üçdə bir dəfə azaltmaq, psixi sağlamlığı və ümumi rifahı təşviq etmək
Hədəf 3.5:  Narkotik maddələrdən sui-istifadə və alkoqoldan zərərli istifadənin qarşısının alınması və onlardan asılılığın müalicəsi işini gücləndirmək
Hədəf 3.6:  2020-ci ilədək, dünyada yol-qəza hadisələri nəticəsində baş verən ölüm və xəsarət hallarını yarıya qədər azaltmaq
Hədəf 3.7:  2030-cu ilədək, hər bir şəxsin cinsi və reproduktiv səhiyyə xidmətlərinə, o cümlədən ailə planlaşdırması, məlumat və maarifləndirmə ilə bağlı xidmətlərə çıxışının təmin olunması, reproduktiv sağlamlığın milli strategiyalara və proqramlara daxil edilməsi
Hədəf 3.8:  Hər bir şəxsin səhiyyə xidmətləri ilə təmin olunmasına, o cümlədən həmin xidmətlərdən istifadəyə əngəl olan maliyyə riskindən qorunmasına, keyfiyyətli əsas səhiyyə xidmətlərinə, təhlükəsiz, effektli, keyfiyyətli və xərc baxımından münasib olan zəruri dərman və peyvəndləri əldə etməsinə nail olmaq
Hədəf 3.9:  2030-cu ilədək təhlükəli kimyəvi maddələr və havanın, suyun və torpağın çirklənməsi ilə bağlı ölüm və xəstəlik hallarının sayını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq
Hədəf 3.A:  Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının "Tütünə qarşı mübarizə haqqında" Çərçivə Konvensiyasının bütün ölkələrdə icrasını zəruri səviyyədə gücləndirmək
Hədəf 3.B:  "Əqli mülkiyyət hüquqlarının ticarətlə əlaqəli aspektləri üzrə Saziş (TRİPS) və İctimai Səhiyyə haqqında" Doha Bəyannaməsinə uyğun olaraq, əsasən inkişaf etməkdə olan ölkələrə təsir edən yoluxucu və qeyri-yoluxucu xəstəliklər üçün peyvənd və dərmanların hazırlanmasına, onlarla bağlı elmi tədqiqatların aparılmasına dəstək göstərmək, xərc baxımından münasib olan əsas dərmanlara və peyvəndlərə çıxışı təmin etmək. Doha Bəyannaməsi inkişaf etməkdə olan ölkələrin "TRİPS" sazişinin ictimai səhiyyənin qorunması xüsusilə hər bir şəxsin dərmanlara çıxışının təminatı üçün zəruri hallarda müqavilənin icrası prosesində sərbəstliyinə dair müddəalarından tam şəkildə istifadə etmək hüququnu təsdiq edir
Hədəf 3.C:  İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə, xüsusilə də ən az inkişaf etmiş ölkələrdə və kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlərdə səhiyyə sahəsinin maliyyələşməsini və bu sahədə çalışan işçi qüvvəsinin işə götürülməsi, inkişaf etdirilməsi, təlim keçməsi və saxlanması işini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirmək
Məqsəd 4: Keyfiyyətli təhsil
"Hər kəs üçün inklüziv və keyfiyyətli təhsili təmin etmək və ömür boyu təhsili təşviq etmək"
İnsanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasının və dayanıqlı inkişafın özülündə keyfiyyətli təhsil dayanır. Təhsilin bütün səviyyələrinə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi və xüsusilə də qız və qadınların məktəblərdə qeydiyyat səviyyəsinin yüksəldilməsi sahəsində nəzərə¬çar¬pan uğurlar əldə olunub. Əsas savadlılıq bacarıqları sahəsində böyük müvəf¬fəqiyyətlər əldə olunsa da, universal təhsil məqsədlərinə nail olmaq üçün da¬ha ciddi səylər göstərilməlidir. Məsələn, dünyada qız və oğlanlar arasında ibtidai təhsildə bərabərliyə nail olunsa da, yalnız bir neçə ölkə təhsilin bütün səviyyələrində bu hədəfə nail ola bilib.
Faktlar və rəqəmlər
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə ibtidai təhsildə qeydiyyat səviyyəsi 91%-ə çatıb, lakin 57 milyon uşaq hələ də məktəbə gedə bilmir.
•	Məktəblərə getməyən uşaqların yarıdan çoxu Afrikanın Böyük Səhradan cənubda yerləşən hissəsində yaşayır.
•	Yaşı ibtidai təhsilə uyğun olan, lakin məktəbə getməyən uşaqların təxminən 50 faizi münaqişə zonalarında yaşayır.
•	Dünyada 103 milyon gənc əsas savadlılıq bacarıqlarına malik deyil və onların 60 faizindən çoxunu qadınlar təşkil edir.
Hədəflər
Hədəf 4.1:  2030-cu ilədək, bütün qız və oğlanların müvafiq və 4-cü məqsədin effektli təlim nəticələrinə nail olmağa imkan verən pulsuz, bərabər və keyfiyyətli ibtidai və orta təhsil pillələrini bitirmələrini təmin etmək
Hədəf 4.2:  2030-cu ilədək, ibtidai təhsilə hazır olmaları üçün bütün qız və oğlanların keyfiyyətli erkən uşaq inkişafı, qayğı və məktəbəqədər təhsilə çıxış imkanlarını təmin etmək
Hədəf 4.3:  2030-cu ilədək, bütün qadınlar və kişilər üçün maliyyə baxımından münasib və keyfiyyətli texniki, peşə və ali təhsilə, o cümlədən universitet təhsilinə bərabər çıxış imkanını təmin etmək
Hədəf 4.4:  2030-cu ilədək, məşğulluq, layiqli iş imkanları və sahibkarlıq fəaliyyəti üçün müvafiq bacarıqlara, o cümlədən texniki və peşə vərdişlərinə malik olan gənclərin və yetkin insanların sayını əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq
Hədəf 4.5:  2030-cu ilədək, təhsil sahəsində gender əsaslı bərabərsizlikləri aradan qaldırmaq və əhalinin həssas qrupları, əlillər, aborigen xalqların nümayəndələri və həssas qruplardan olan uşaqlar üçün bütün səviyyələrdə təhsilə və peşə təliminə bərabər çıxış imkanını təmin etmək
Hədəf 4.6:  2030-cu ilədək, cinsindən asılı olmayaraq, bütün gənclərin və yetkin əhalinin əhəmiyyətli hissəsinin oxuma-yazma və hesablama bacarıqlarına malik olmasını təmin etmək
Hədəf 4.7:  2030-cu ilədək, bütün təhsil alanların başqa vasitələrlə yanaşı, dayanıqlı inkişaf və dayanıqlı həyat tərzləri, insan hüquqları, gender bərabərliyi, sülh və qeyri-zorakılığın təşviq edilməsi, dünya vətəndaşlığı konsepsiyası və mədəni müxtəliflik dəyərlərinin başa düşülməsi və mədəniyyətin dayanıqlı inkişafa töhfəsi sahələrində maarifləndirmə vasitəsilə dayanıqlı inkişafı təşviq etmək üçün zəruri olan bilik və vərdişlərə yiyələnmələrini təmin etmək
Hədəf 4.A:  Uşaq, əlillik və gender məsələlərinə həssas yanaşan və hamı üçün təhlükəsiz, zorakılığa yol verilməyən, inklüziv və effektiv təlim mühitini təmin edən təhsil müəssisələrini qurmaq və onları təkmilləşdirmək
Hədəf 4.B:  2020-ci ilədək, inkişaf etməkdə olan ölkələr, xüsusən də ən az inkişaf etmiş ölkələr, kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlər və Afrika ölkələri üçün inkişaf etmiş ölkələrdə və digər inkişaf etməkdə olan ölkələrdə ali təhsil, o cümlədən peşə təlimi və informasiya və kommunikasiya texnologiyaları, texniki mühəndislik və elmi proqramlar üzrə təqaüdlərin sayını qlobal səviyyədə əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq
Hədəf 4.C:  2030-cu ilədək inkişaf etməkdə olan ölkələrdə, xüsusən də ən az inkişaf etmiş ölkələrdə və kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə müəllimlərin hazırlığı sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq vasitəsilə ixtisaslı müəllimlərin sayını əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq
Məqsəd 5: Gender bərabərliyi
"Gender bərabərliyinə nail olmaq, bütün qız və qadınları səlahiyyətləndirmək"
Minilliyin İnkişaf Məqsədləri çərçivəsində gender bərabərliyi və qadınların səlahiyyətləndirilməsi sahəsində irəliləyişə nail olunmasına (qızlar və oğlanların ibtidai təhsilə bərabər çıxış imkanları əldə etməsi daxil olmaqla) baxmayaraq, dünyanın hər yerində qız və qadınlar hələ də ayrı-seçkilik və zorakılıqdan əziyyət çəkirlər. Gender bərabərliyi yalnız təməl insan hüquqlarından biri deyil, həm də sülhün hökmranlıq etdiyi, çiçəklənən və dayanıqlı dünya üçün zəruri şərtlərdən biridir. Qız və qadınların təhsilə, səhiyyə xidmətlərinə, layiqli işə bərabər çıxışının, eləcə də siyasi və iqtisadi qərarların qəbulu proseslərində iştirakının təmin olunması iqtisadiyyatın dayanıqlılığına töhfə verə və ümumilikdə cəmiyyətə və bəşəriyyətə faydalı ola bilər.
Faktlar və rəqəmlər
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrin təxminən üçdə ikisi ibtidai təhsildə gender bərabərliyinə nail olub.
•	1990-cı ildə Cənubi Asiyada hər 100 oğlana nisbətdə yalnız 74 qız ibtidai sinifə qəbul olub. 2012-ci ildə isə qız və oğlanların ibtidai təhsildə iştirak nisbəti eyni olub.
•	Afrikanın Böyük Səhradan cənubda yerləşən hissəsi, Okeaniya və Qərbi Asiyada qızlar həm ibtidai, həm də orta məktəbə getməkdə çətinliklərlə üzləşirlər.
•	Şimali Afrikada kənd təsərrüfatından kənar sektorlarda qadınlar ödənişli işlərin beşdə birindən azında çalışırlar. Kənd təsərrüfatından kənar sektorlarda ödənişli işlərdə çalışan qadınların xüsusi çəkisi 1990–2015-ci illərdə 35 faizdən 41 faizədək artıb.
•	46 ölkədə milli parlamentdə ən azı bir palatada yerlərin 30 faizdən çoxunu qadınlar tutur.
Hədəflər
Hədəf 5.1:  Dünyanın hər yerinddə bütün qadınlara və qızlara qarşı ayrı-seçkiliyin bütün formalarına son qoymaq
Hədəf 5.2:  Dövlət və özəl sahələrdə bütün qadınlara və qızlara qarşı bütün formalarda zorakılığı, o cümlədən insan alveri, cinsi və digər növlərdə istismarı aradan qaldırmaq
Hədəf 5.3:  Uşaq nikahı, erkən və məcburi nikah və qadın cinsi orqanının zədələnməsi (sünnəti) kimi bütün zərərli təcrübələri aradan qaldırmaq
Hədəf 5.4:  Dövlət xidmətlərinin təmin edilməsi, infrastruktur və sosial müdafiə ilə bağlı siyasətlər vasitəsilə, eləcə də milli kontekstə uyğun olaraq, ev təsərrüfatında və ailədə öhdəliklərin ortaqlığının təşviqi vasitəsilə ödənişsiz qayğı və məişət işini qiymətləndirmək və önəmini təsdiq etmək
Hədəf 5.5:  Siyasi, iqtisadi və ictimai həyatda qərarların qəbulu prosesinin bütün səviyyələrində qadınların tam və səmərəli iştirakını və bərabər rəhbərlik imkanlarını təmin etmək
Hədəf 5.A:  Milli qanunvericiliyə uyğun olaraq qadınlara iqtisadi resurslara bərabər çıxış hüquqlarına, habelə əsas xidmətlərə, torpaq və əmlak formaları üzərində mülkiyyət və nəzarətə, maliyyə xidmətləri, miras və təbii ehtiyatlara çıxışlarını təmin etmək
Hədəf 5.B:  Qadınların səlahiyyətləndirilməsini təşviq etmək üçün, köməkçi texnologiyalardan, xüsusilə də informasiya və kommunikasiya texnologiyalarından istifadəni genişləndirmək
Məqsəd 6: Təmiz su və sanitariya
Hamıya suyun və kanalizasiya xidmətlərinin əlçatanlığını təmin etmək
Faktlar və rəqəmlər
•	1990-cı ildən bəri, 2.6 milyard insan yaxşılaşdırılmış içməli su mənbələri ilə təmin olunub, lakin 663 milyon insan hələ də əvvəlki kimi bu cür imkanlardan məhrumdur.
•	Dünyada ən azı 1.8 milyard insan fekal çirklənməyə məruz qalmış içməli su mənbələrindən istifadə edir.
•	1990–2015-ci illərdə dünyada yaxşılaşdırılmış içməli su mənbəyindən istifadə edən əhalinin xüsusi çəkisi 76 faizdən 91 faizədək artıb.
•	Lakin su qıtlığı dünya əhalisinin 40 faizindən çoxu üçün aktual olaraq qalır və bu göstəricinin artacağı proqnozlaşdırılır. Hazırda 1.7 milyarddan çox insan su istehlakı səviyyəsinin su ehtiyatlarının bərpası imkanlarını ötdüyü çay hövzələrində yaşayırlar.
•	2.4 milyard insan tualet kimi ilkin kanalizasiya xidmətlərindən istifadə edə bilmir.
•	İnsan fəaliyyəti nəticəsində yaranan çirkab suların 80 faizindən çoxu təmizlənmədən çaylara və dənizə axıdılır.
•	Hər gün təqribən 1000-ə yaxın uşaq su təchizatı və sanitariya ilə bağlı yaranan problemlərə görə, müalicə oluna biləcək ishal xəstəlikləri nəticəsində həyatını itirir.
•	Çaylardan, göllərdən və sulu laylardan götürülən suyun təxminən 70 faizi suvarma üçün istifadə olunur.
•	Təbii fəlakətlərlə bağlı baş verən bütün ölüm hallarının 70%-i daşqınların və su ilə əlaqəli digər təbii fəlakətlərin payına düşür.
Hədəflər
Hədəf 6.1:  2030-cu ilədək, hamı üçün təhlükəsiz və əlçatan olmaqla, hər yerdə və bərabər şəkildə içməli suya çıxış imkanına nail olmaq
Hədəf 6.2:  2030-cu ilədək, qız və qadınların, həssas qrupların ehtiyaclarına xüsusi diqqət yetirməklə, hamıya adekvat və bərabər şəkildə sanitar və gigiyena xidmətlərinə çıxış imkanına nail olmaq və açıq məkanlarda defekasiyaya son qoymaq
Hədəf 6.3:  2030-cu ilədək, çirklənməni azaltmaqla, tullantıların yığılıb qalması hallarını aradan qaldırmaqla və zərərli kimyəvi maddə və materialların atılmasını minimuma endirməklə, təmizlənməmiş çirkab suların xüsusi çəkisini yarıya qədər azaltmaqla, təkrar emal və təhlükəsiz təkrar istifadəni qlobal səviyyədə əhəmiyyətli dərəcədə artırmaqla suyun keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq
Hədəf 6.4:  2030-cu ilədək, su çatışmazlığı problemini həll etmək və su çatışmazlığından əziyyət çəkən insanların sayını əhəmiyyətli şəkildə endirmək üçün bütün sahələrdə sudan səmərəli istifadəni əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq, eləcə də su ehtiyatlarının dayanıqlı istifadəsini və təmiz su təchizatını təmin etmək
Hədəf 6.5:  2030-cu ilədək, bütün səviyyələrdə, o cümlədən zərurət olduqda transsərhəd əməkdaşlıq vasitəsilə su ehtiyatlarının kompleks idarəetməsini tətbiq etmək
Hədəf 6.6:  2020-ci ilədək, su ilə bağlı ekosistemləri, o cümlədən dağları, meşələri, bataqlıq əraziləri, çayları, sulu layları və gölləri qorumaq və bərpa etmək
Hədəf 6.A:  2030-cu ilədək, su və kanalizasiya xidmətləri, o cümlədən suyun yığılması, duzdan təmizləmə, sudan səmərəli istifadə, çirkab suların təmizlənməsi, təkrar emal və təkrar istifadə texnologiyaları ilə bağlı fəaliyyət və proqramların həyata keçirilməsində beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirmək və inkişaf etməkdə olan ölkələrin potensialının inkişaf etdirilməsinə dəstək göstərmək
Hədəf 6.B:  Su və kanalizasiya xidmətlərinin idarə olunmasında yerli icmaların iştirakına dəstək vermək və bu iştirakı gücləndirmək
Məqsəd 7: Sərfəli və təmiz enerji
"Hamının sərfəli, etibarlı, dayanıqlı və müasir enerji mənbələrinə çıxışını təmin etmək"
Bu gün dünyanın qarşılaşdığı istənilən önəmli problem və fürsətlərin mərkəzində enerji faktoru dayanır. İş yerləri, təhlükəsizlik, iqlim dəyişikliyi, ərzaq məhsullarının istehsalı və ya gəlirlərin artırılması üçün enerjiyə çıxış imkanının olması vacibdir. Dayanıqlı enerji həyatın, iqtisadiyyatın və planetin transformasiyasına şərait yaradan bir fürsətdir. BMT-nin keçmiş Baş Katibi Pan Gi Mun hər yerdə hamı üçün enerji xidmətlərinə çıxışın təmin edilməsi, səmərəliliyin artırılması və alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadənin artırılmasına yönələn "Hamı üçün Dayanıqlı Enerji" təşəbbüsünə rəhbərlik edir.
Faktlar və rəqəmlər
•	Dünyada hər beş nəfərdən birinin hələ də müasir elektrik enerjisinə çıxışı yoxdur.
•	3 milyard insan yemək bişirmək və isinmək üçün odun, daş kömür, ağac kömürü və ya heyvan tullantıları kimi biokütlədən istifadə edir.
•	Dünyada "istixana" effekti yaradan qazların emissiyasının 60%-i iqlim dəyişikliyinə səbəb olan əsas faktorlardan biri kimi enerjinin payına düşür.
•	Enerji sektorunda karbon qazı emissiyasının azaldılması iqlimlə bağlı uzunmüddətli məqsədlərin əsas hədəflərindən biridir.
Hədəflər
Hədəf 7.1:  2030-cu ilədək, hamı üçün sərfəli, etibarlı, dayanıqlı və müasir enerji xidmətlərinə çıxış təmin etmək
Hədəf 7.2:  2030-cu ilədək, qlobal enerji təchizatında bərpa olunan enerjinin payını əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq
Hədəf 7.3:  2030-cu ilədək, dünyada enerjidən istifadənin səmərəliliyinin artım göstəricisini iki dəfə artırmaq
Hədəf 7.A:  2030-cu ilədək, təmiz enerji ilə bağlı tədqiqat və texnologiyalara, o cümlədən bərpa olunan enerji, enerjidən səmərəli istifadə, qabaqcıl və daha təmiz mədən yanacağı texnologiyalarına çıxış imkanını yaxşılaşdırmaq üçün beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirmək və enerji infrastrukturuna və təmiz enerji texnologiyalarına investisiyanı təşviq etmək
Hədəf 7.B:  2030-cu ilədək, müvafiq yardım proqramlarına uyğun olaraq, bütün inkişaf etməkdə olan ölkələrdə, xüsusən də ən az inkişaf etmiş ölkələrdə, kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlərdə və dənizə çıxışı olmayan inkişaf etməkdə olan ölkələrdə hamını müasir və dayanıqlı enerji xidmətləri ilə təchiz etmək üçün enerji infrastrukturunu genişləndirmək və texnologiyaları müasirləşdirmək
Məqsəd 8: Layiqli əmək və iqtisadi artım
"İnklüziv və dayanıqlı iqtisadi artımı, hamı üçün məşğulluğu və layiqli əməyi təşviq etmək"
Dünya əhalisinin təxminən yarısı hələ də gündəlik 2 ABŞ dolları məbləğində gəlirlə yaşayır. Bir çox yerlərdə iş yerinin olması yoxsulluqdan qurtulmaq üçün kifayət etmir. Hədəfə doğru belə yavaş və qeyri-bərabər irəliləyiş bizdən yoxsulluğun aradan qaldırılmasına yönələn iqtisadi və sosial siyasətimizi yenidən gözdən keçirməyi və yenidən formalaşdırmağı tələb edir. Layiqli iş imkanlarının davamlı çatışmazlığı, investisiyaların yetərli səviyyədə olmaması və qeyri-kafi istehlak səviyyəsi demokratik cəmiyyətlərin təməlini təşkil edən sosial həmrəyliyin aşınmasına gətirib çıxarır: tərəqqi hamı üçün ortaq olmalıdır. Keyfiyyətli iş yerlərinin yaradılması 2015-ci ildən sonra hələ uzun müddət demək olar ki, bütün ölkələrin iqtisadiyyatı üçün əsas problem olaraq qalacaqdır. Dayanıqlı iqtisadi artım cəmiyyətlərdən ətraf mühitə zərər verməməklə, insanların keyfiyyətli işlərə sahib olmasına imkan verərək iqtisadiyyatı stimullaşdıran şərtləri formalaşdırmağı tələb edir. Bunun üçün, həmçinin, bütün əmək qabiliyyətli əhali üçün iş imkanları və layiqli iş şəraiti də zəruridir.
Faktlar və rəqəmlər
•	Qlobal işsizlik səviyyəsi 2007–2012-ci illərdə 170 milyondan 202 milyona yüksəlib. Bunun 75 milyonu gənc qadın və kişilərin payına düşür.
•	2016–2030-cu illər arasında əmək bazarına yeni daxil olan işçi qüvvəsi üçün qlobal səviyyədə 470 milyon iş yeri tələb olunur.
Hədəflər
Hədəf 8.1:  Adambaşına düşən iqtisadi artımı milli şəraitə uyğun səviyyədə saxlamaq, ən az inkişaf etmiş ölkələrdə isə ÜDM-in illik artım tempini ən azı 7 faiz səviyyəsində saxlamaq
Hədəf 8.2:  Şaxələndirmə, texnoloji inkişaf və innovasiyalar vasitəsilə, o cümlədən başqa vasitələrlə yanaşı, yüksək əlavə dəyər yaradan və böyük işçi qüvvəsindən istifadə edən sahələrə xüsusi diqqət yetirməklə iqtisadi məhsuldarlığın daha yüksək səviyyəyə qalxmasına nail olmaq
Hədəf 8.3:  İstehsal fəaliyyətlərinə, layiqli iş yerlərinin yaradılmasına, sahibkarlığa, yaradıcılığa və innovasiyalara dəstək göstərən inkişaf yönümlü siyasətləri təşviq etmək və başqa vasitələrlə yanaşı maliyyə xidmətlərinə çıxış yaratmaqla mikro, kiçik və orta ölçülü müəssisələrin formalaşdırılmasını və böyüməsini stimullaşdırmaq
Hədəf 8.4:  2030-cu ilədək, qlobal səviyyədə istehlak və istehsal proseslərində resurslardan səmərəli istifadəni proqressiv qaydada yaxşılaşdırmaq və inkişaf etmiş ölkələrin pionerliyi ilə, dayanıqlı istehlak və istehsal üzrə onillik proqramlar çərçivəsinə uyğun olaraq iqtisadi artımla ətraf mühitin deqradasiyası arasındakı əlaqəliliyi aradan qaldırmağa səy göstərmək
Hədəf 8.5:  2030-cu ilədək, bütün qadınlar və kişilər üçün, o cümlədən gənclər və əlilliyi olan insanlar üçün tam və səmərəli məşğulluq imkanlarının yaradılmasına və bərabər dəyərli əməyə görə bərabər ölçüdə ödənişə nail olmaq
Hədəf 8.6:  2020-ci ilədək, məşğulluq, təhsil və ya təlimdən kəndarda qalan gənclərin xüsusi çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq
Hədəf 8.7: Məcburi əməyə, müasir köləliyə və insan alverinə son qoymaq, uşaq əməyinin ən pis formalarının, o cümlədən hərb sahəsinə uşaqların cəlb olunması və istifadə olunmasının qadağan olunmasına və aradan qaldırılmasına nail olmaq üçün təxirəsalınmaz və effektiv tədbirlər görmək və 2025-ci ilədək uşaq əməyinin bütün formalarına son qoymaq
Hədəf 8.9:  2030-cu ilədək iş yerləri yaradan, yerli mədəniyyətin inkişafını və yerli məhsulların istehsalını təşviq edən dayanıqlı turizmi təşviq etmək üçün strategiyaları hazırlamaq və həyata keçirmək
Hədəf 8.10:  Ölkədaxili maliyyə institutlarının hamı üçün bank, sığorta və maliyyə xidmətlərinə çıxışı stimullaşdırmaq və genişləndirmək potensialını gücləndirmək
Hədəf 8.A:  Başqa vasitələrlə yanaşı, Ən Az İnkişaf Etmiş Ölkələrə Ticarətlə Bağlı Texniki Yardım üzrə Gücləndirilmiş Vahid Çərçivə vasitəsilə, inkişaf etməkdə olan ölkələr, xüsusən də ən az inkişaf etmiş ölkələrə "Ticarətə Yardım" təşəbbüsü çərçivəsində dəstəyi artırmaq
Məqsəd 9: Sənaye, innovasiya və infrastruktur
"Möhkəm infrastruktur yaratmaq, inklüziv və dayanıqlı sənayeləşməni təşviq etmək və innovasiyaların inkişafına dəstək vermək"
İnfrastruktur, o cümlədən nəqliyyat, suvarma, enerji, informasiya və kommunikasiya texnologiyaları infrastrukturuna investisiya bir çox ölkələrdə dayanıqlı inkişafa nail olmaq və icmaları səlahiyyətləndirmək üçün zəruridir. Artıq təsdiq olunub ki, məhsuldarlıq və gəlirlərin artması, səhiyyə və təhsil göstəricilərinin yaxşılaşdırılması üçün infrastruktura investisiya tələb olunur. Sənayenin inklüziv və dayanıqlı inkişafı gəlirlərin yaranmasının əsas mənbəyi kimi hər kəsin həyat səviyyəsinin sürətli və davamlı yüksəlişinə imkan verir və ekoloji cəhətdən təhlükəsiz sənayeləşmə üçün texnoloji həlli təqdim edir. Texnoloji tərəqqi resurslardan və enerjidən istifadənin səmərəliliyinin artırılması kimi ekoloji məqsədlərə nail olmaq üçün göstərilən səylərin təməlini təşkil edir. Texnologiya və innovasiya olmadan sənayeləşmə baş verə bilməz, sənayeləşmə olmadan isə inkişaf ola bilməz.
Faktlar və rəqəmlər
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə təxminən 2.6 milyard insan fasiləsiz elektrik enerjisinə çıxış imkanı əldə etməkdə çətinlik çəkir.
•	Dünyada 2.5 milyard insanın ilkin kanalizasiya xidmətlərinə, təxminən 800 milyon insanın isə suya çıxışı yoxdur. Bunlardan yüz milyonlarla insan Afrikanın Böyük Səhradan cənubda yerləşən hissəsi və Cənubi Asiyada yaşayır.
•	Keyfiyyətli infrastrukturun mövcudluğu sosial, iqtisadi və siyasi məqsədlərə nail olunmasına müsbət təsir göstərir.
•	İnfrastrukturun qeyri-adekvat səviyyədə olması bazarlara, iş yerlərinə, informasiya və təlim imkanlarına çıxışın olmamasına gətirib çıxarır ki, bu da bizneslə məşğul olmaq üçün başlıca maneələrdən birini təşkil edir.
•	İnfrastrukturun lazımi səviyyədə inkişaf etməməsi səhiyyə xidmətləri və təhsilə çıxışı məhdudlaşdırır.
•	Bir çox Afrika ölkələrində, xüsusilə də aşağı gəlirli ölkələrdə, infrastrukturla bağlı mövcud məhdudiyyətlər şirkətlərin məhsuldarlığının təqribən 40% azalmasına səbəb olur.
•	Sanayeləşmənin iş yerləri ilə bağlı multiplikasiya effekti cəmiyyətə müsbət təsir göstərir. Emal sənayesindəki hər bir iş yeri digər sektorlarda 2.2 iş yeri yaradır.
•	Emal sənayesində və istehsalatda kiçik və orta ölçülü müəssisələrin mövcudluğu sənayeləşmənin erkən mərhələləri üçün çox vacibdir və adətən ən böyük iş yeri mənbəyidir. Dünyada biznes əməliyyatlarının 90 faizindən çoxu, məşğulluğun isə 50–60 faizi onların payına düşür.
•	Müvafiq məlumatların mövcud olduğu ölkələrdə bərpa olunan enerji sektorunda çalışanların sayı hazırda 2.3 milyona yaxındır. Məlumatlardakı mövcud boşluqları nəzərə alsaq, şübhəsiz ki, bu çox mühafizəkar bir rəqəmdir. Alternativ enerjiyə marağın sürətlə artması səbəbilə, 2030-cu ilə qədər bərpa olunan enerji ehtiyatları sahəsində mümkün ümumi məşğulluq 20 milyon iş yeri səviyyəsində ola bilər.
•	Orta gəlirli ölkələr beynəlxalq miqyasda tələbatı sürətlə artan bir sıra məhsullar təklif edən əlvan metallar və metal məmulatları sənayelərinə daxil olaraq böyük fayda əldə edə bilər.
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə kənd təsərrüfatı məhsullarının yalnız 30 faizi sənayedə emal olunur. Yüksək gəlirli ölkələrdə isə bu göstərici 98 faizdir. Bu onu göstərir ki, inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün aqrobiznes sahəsində böyük imkanlar mövcuddur.
Hədəflər
Hədəf 9.1:  Hamı üçün sərfəli və bərabər çıxış imkanını nəzərə almaqla, iqtisadi inkişafa və insan rifahına dəstək olmaq məqsədilə, keyfiyyətli, etibarlı, dayanıqlı və möhkəm infrastrukturu, o cümlədən regional və transsərhəd infrastrukturu inkişaf etdirmək
Hədəf 9.2:  İnklüziv və dayanıqlı sənayeləşməni təşviq etmək və 2030-cu ilədək, milli şəraitlərə uyğun olaraq məşğulluqda və ÜDM-də sənayenin payını ikiqat artırmaq
Hədəf 9.3:  Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə kiçik ölçülü sənaye və digər müəssisələrin maliyyə xidmətlərinə, o cümlədən münasib kredit imkanlarına çıxışını artırmaq və onların dəyər zəncirlərinə və bazarlara inteqrasiyasını gücləndirmək
Hədəf 9.4:  2030-cu ilədək, bütün ölkələrin öz potensiallarına uyğun şəkildə tədbirlər görməsi şərtilə, resurslardan səmərəli istifadəni artırmaqla, təmiz və ekoloji cəhətdən təhlükəsiz texnologiyaları daha geniş şəkildə tətbiq etməklə infrastrukturu yeniləmək və sənayeni dayanıqlı etmək üçün onları müasirləşdirmək
Hədəf 9.5:  Bütün ölkələrdə, xüsusən də inkişaf etməkdə olan ölkələrdə elmi tədqiqatları genişləndirmək, sənaye sektorlarında texniki imkanları artırmaq, o cümlədən 2030-cu ilədək, innovasiyaları stimullaşdırılmaq və hər 1 milyon insana nisbətdə tədqiqat və inkişafla məşğul olanların sayını, dövlət və özəl tədqiqat və inkişaf xərclərini əhəmiyyətli şəkildə artırmaq
Hədəf 9.A:  Afrika ölkələrinə, ən az inkişaf etmiş ölkələrə, dənizə çıxışı olmayan və kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlərə maliyyə, texnoloji və texniki dəstəyi artırmaqla həmin ölkələrdə dayanıqlı və möhkəm infrastrukturun qurulmasına kömək etmək
Hədəf 9.B:  Digər vasitələrlə yanaşı, sənayedə şaxələndirmə və mallara əlavə dəyər qazandırmaq üçün əlverişli siyasi mühiti təmin etməklə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə mövcud texnologiyaların inkişafına, tədqiqatlara və innovasiyalara dəstək göstərmək
Hədəf 9.C:  2020-ci ilə qədər informasiya və kommunikasiya texnologiyalarına çıxışı əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq və ən az inkişaf etmiş ölkələrdə hamı üçün maliyyə baxımından münasib şəkildə internetə çıxışı təmin etmək.
Məqsəd 10: Bərabərsizliyin azaldılması
"Ölkədaxili və ölkələrarası bərabərsizliyi azaltmaq"
Beynəlxalq ictimaiyyət insanların yoxsulluqdan xilas edilməsi istiqamətində nəzərəçarpacaq irəliləyişə nail olub. Ən həssas vəziyyətdə olan ölkələr, o cümlədən ən az inkişaf etmiş ölkələr, dənizə çıxışı olmayan və kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlər yoxsulluğun azaldılması sahəsində irəliləyiş əldə etməyə davam edir. Ancaq bərabərsizlik hələ də qalmaqdadır, səhiyyə və təhsil xidmətlərinə, eləcə də digər xidmətlərə çıxış səviyyəsində böyük bərabərsizliklər hələ də mövcuddur. Bundan əlavə, ölkələr arasında gəlir bərabərsizliyi azalsa da, ölkələrdaxili bərabərsizlik artıb. İqtisadi inkişafın inklüziv olmadığı və dayanıqlı inkişafın üç aspektini – iqtisadi, sosial və ətraf mühit aspektlərini özündə birləşdirmədiyi təqdirdə yoxsulluğun azaldılması üçün yetərli olmadığına dair konsensus getdikcə güclənir. Bərabərsizliyi azaltmaq üçün əlverişsiz vəziyyətdə olan və təcrid olunmuş icmaların ehtiyaclarına diqqət yetirilməsi baxımından siyasətlər prinsip etibarilə universal xarakter daşımalıdır.
Faktlar və rəqəmlər
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə əhalinin sayını nəzərə almaqla, 1990–2010-cu illərdə gəlir bərabərsizliyi orta hesabla 11 faiz artıb.
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə ailələrin böyük əksəriyyəti – əhalinin 75 faizindən çoxu 1990-cı illərə nəzərən gəlirlərin daha qeyri-bərabər paylandığı cəmiyyətdə yaşayır.
•	Elmi dəlillər göstərir ki, müəyyən bir həddi keçdikdən sonra, bərabərsizlik inkişafa və yoxsulluğun azaldılmasına, ictimai və siyasi sahələrdə münasibətlərin keyfiyyətinə və fərdlərin xoşbəxtlik və özünüqiymətləndirmə hissinə mənfi təsir göstərir.
•	Gəlirlər üzrə bərabərsizliyinin artması heç də qaçılmaz deyil. Yüksək inkişaf göstəricilərinə nail olan bir neçə ölkə gəlir bərabərsizliyinin artımını dayandırmağa və ya onu azaltmağa müvəffəq olub.
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrə dair faktlar göstərir ki, əhalinin ən yoxsul 20 faizindən olan uşaqların 5 yaşadək ölmə ehtimalı ən zəngin təbəqədən olan uşaqlarla müqayisədə 3 dəfə yüksəkdir.
•	Dünyada sosial müdafiənin əhatəsi əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilmişdir. Lakin əlilliyi olan insanların böyük sağlamlıq xərcləri ilə üzləşmə ehtimalı orta göstəricidən 5 dəfəyə qədər yüksəkdir.
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrin əksəriyyətində ana ölümü göstəricisində ümumi azalmalara baxmayaraq, kənd yerlərində yaşayan qadınların doğum zamanı ölmə halları şəhərlərdə yaşayan qadınlarla müqayisədə hələ də 3 dəfə daha yüksəkdir.
Hədəflər
Hədəf 10.1: 2030-cu ilədək, əhalinin ən yoxsul 40 faizinin gəlir artımının ölkədəki orta səviyyədən daha yüksək olmasına tədricən nail olmaq və bu səviyyədə saxlamaq
Hədəf 10.2:  2030-cu ilədək, yaşından, cinsindən, əlilliyindən, irqindən, etnik mənsubiyyətindən, mənşəyindən, dinindən, iqtisadi və ya digər statusundan asılı olmayaraq, hamının sosial, iqtisadi və siyasi həyatda iştirakı üçün səlahiyyətləri artırmaq və bunu təşviq etmək
Hədəf 10.3:  Digər vasitələrlə yanaşı, ayrı-seçkiliyə yol verən qanunları, siyasətləri və təcrübələri aradan qaldırmaqla və müvafiq qanunvericiliyi, siyasətləri və fəaliyyəti təşviq etməklə, bərabər imkanların yaradılmasını və nəticələrdəki bərabərsizliklərin azaldılmasını təmin etmək
Hədəf 10.4:  Maliyyə, əməkhaqqı və sosial müdafiə məsələlərinə xüsusi diqqət ayıran siyasi sənədləri qəbul etmək və tədricən daha böyük bərabərliyə nail olmaq
Hədəf 10.5:  Qlobal maliyyə bazarlarının və təsisatlarının tənzimlənməsini,monitorinqini, müvafiq normativ-hüquqi aktların icrasını gücləndirmək
Hədəf 10.6:  Təsisatların səmərəliliyini, etibarlılığını, hesabatlılığını və legitimliyini yaxşılaşdırmaq məqsədilə qlobal beynəlxalq iqtisadi və maliyyə təsisatlarında qərarlar qəbul edilərkən inkişaf etməkdə olan ölkələrin daha geniş təmsil olunmasını və eşidilməsini təmin etmək
Hədəf 10.7:  Başqa vasitələrlə yanaşı, planlaşdırılmış və düzgün idarə olunan miqrasiya siyasətini həyata keçirməklə, insanların nizamlı, təhlükəsiz, müntəzəm və məsuliyyətli miqrasiyasına və hərəkətliliyinə şərait yaratmaq
Hədəf 10.A:  Ümumdünya Ticarət Təşkilatının sazişlərinə uyğun olaraq, inkişaf etməkdə olan ölkələr, xüsusən də ən az inkişaf etmiş ölkələr üçün xüsusi və differensial yanaşma prinsipini tətbiq etmək
Hədəf 10.B:  Milli planlara və proqramlara uyğun olaraq, ən çox ehtiyac duyan dövlətlərə, xüsusilə də ən az inkişaf etmiş ölkələrə, Afrika ölkələrinə, kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlərə və dənizə çıxışı olmayan inkişaf etməkdə olan ölkələrə yönələn rəsmi inkişaf yardımı və maliyyə axınlarını, o cümlədən birbaşa xarici investisiyaları stimullaşdırmaq
Hədəf 10.C:  2030-cu ilədək, miqrantlar tərəfindən həyata keçirilən ölkələrarası pul köçürmələri ilə bağlı əməliyyat xərclərini köçürülən məbləğin 3%-dən aşağı səviyyəyə salmaq və 5%-dən baha başa gələn köçürmə xidmətlərini aradan qaldırmaq
Məqsəd 11: Dayanıqlı şəhərlər və icmalar
"Şəhər və yaşayış məntəqələrinin açıqlığını, təhlükəsizliyini, davamlılığını və ekoloji dayanıqlılığını təmin etmək"
Şəhərlər intellektual fəallıq, ticarət, mədəniyyət, elm, əmək məhsuldarlığı, sosial inkişaf və bir çox digər proseslər üçün mərkəz kimi çıxış edir. Düzgün inkişaf etdiyi hallarda, şəhərlər insanların sosial və iqtisadi tərəqqisinə imkan verir. Bununla belə, şəhər təsərrüfatlarının idarə olunması zamanı torpaq və digər resursları tükətmədən yeni iş yerləri yaratmağa və rifahı təmin etməyə çalışarkən bir çox problemlər ortaya çıxır. Şəhərlərdə ən çox rast gəlinən problemlərə əhalinin sıxlığı, əsas xidmətlərin göstərilməsi üçün kifayət qədər vəsaitlərin olmaması, münasib mənzil təminatının yetərli səviyyədə olmaması və infrastrukturun deqradasiyası daxildir. Şəhərlərin üzləşdiyi problemləri aradan qaldırmaq üçün resurslardan daha səmərəli istifadə, ətraf mühitin çirklənməsi və yoxsulluq səviyyəsinin azaldılması ilə yanaşı, onların inkişaf etməsinə və böyüməsinə imkan verən üsullardan istifadə oluna bilər. Hamı üçün imkanlar yaradan, o cümlədən əsas xidmətlərə, enerjiyə, mənzil təminatına, nəqliyyata və digər imkanlara çıxış imkanı yaradan şəhərlər arzu etdiyimiz gələcəyin bir parçasıdır.
Faktlar və rəqəmlər
•	Bu gün, bəşəriyyətin yarısı – 3.5 milyard insan şəhərlərdə yaşayır.
•	2030-cu ilə qədər dünya əhalisinin təxminən 60 faizi şəhərlərdə yaşayacaq.
•	Qarşıdakı onilliklərdə qlobal urbanizasiyanın 95 faizi inkişaf etməkdə olan ölkələrin payına düşəcək.
•	Bu gün 828 milyon insan xarabalıqlarda yaşayır və bu göstərici artmaqda davam edir.
•	Şəhərlərin ümumi sahəsi Yer kürəsinin quru ərazisinin yalnız 3 faizini təşkil etsə də, enerji istehlakının 60–80 faizi və karbon emissiyasının 75 faizi onların payına düşür.
•	Lakin şəhərlərdə sıxlığın yüksək olması səmərəliliyin yüksəlməsinə və texnoloji innovasiyaların tətbiqinə gətirib çıxarmaqla, resurslardan istifadənin və enerji istehlakının azalmasına imkan verə bilər.
Hədəflər
Hədəf 11.2:  2030-cu ilədək yol təhlükəsizliyini təmin etmək, xüsusilə həssas qrupa aid insanlara, qadınlara, uşaqlara, əlillərə və yetkin əhaliyə xüsusi diqqət yetirməklə ictimai nəqliyyatı genişləndirmək, bununla da hamıya təhlükəsiz, sərfəli, əlçatan və dayanıqlı nəqliyyat infrastrukturuna çıxış imkanı təmin etmək
Hədəf 11.3:  2030-cu ilədək bütün ölkələrdə inklüziv və dayanıqlı urbanizasiyanı genişləndirmək, yaşayış məntəqələrinin birgə, inteqrativ və dayanıqlı şəkildə planlaşdırılması və idarə olunması potensialını inkişaf etdirmək
Hədəf 11.4:  Dünyada mədəni və təbii irsi qorumaq və mühafizə etmək üçün səyləri gücləndirmək
Hədəf 11.5:  2030-cu ilədək, əsas diqqəti yoxsul və həssas təbəqədən olan insanlara yetirməklə, təbii fəlakətlər, o cümlədən su ilə bağlı fəlakətlər nəticəsində baş verən ölüm hallarının və zərərçəkənlərin sayını nəzərəçarpacaq dərəcədə azaltmaq və qlobal ÜDM-ə nisbətdə birbaşa iqtisadi itkiləri əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq
Hədəf 11.6:  2030-cu ilədək, havanın keyfiyyətinə, məişət və digər tullantıların idarə olunmasına xüsusi diqqət yetirməklə şəhərlərin adambaşına düşən mənfi ekoloji təsirini azaltmaq
Hədəf 11.7:  2030-cu ilədək, xüsusilə qadınlar və uşaqlar, yaşlı insanlar və əlillər üçün təhlükəsiz, inklüziv, əlçatan, yaşıllaşdırılmış və açıq sahələrə çıxış təmin etmək
Hədəf 11.A:  Milli və regional səviyyələrdə inkişaf planlamasını gücləndirmək yolu ilə şəhər, şəhərətrafı və kənd əraziləri arasında müsbət iqtisadi, sosial və ekoloji əlaqəliliyə dəstək vermək
Hədəf 11.B:  2020-ci ilədək, inklüzivlik, resurslardan səmərəli istifadə, iqlim dəyişikliyinin təsirlərinin yüngülləşdirilməsi və onlara uyğunlaşma, təbii fəlakətlərə qarşı davamlılığın gücləndirilməsinə yönələn siyasət və planların qəbul olunduğu və icra olunduğu şəhərlərin və yaşayış məntəqələrinin sayını əhəmiyyətli şəkildə artırmaq və 2015–2030-cu illərdə Təbii Fəlakət Risklərinin Azaldılması üzrə Senday Çərçivəsinə uyğun olaraq, bütün səviyyələrdə təbii fəlakət risklərinin vahid idarəetmə sistemini işləyib hazırlamaq və həyata keçirmək
Hədəf 11.C:  Ən az inkişaf etmiş ölkələrə yerli materiallardan istifadə etməklə dayanıqlı və möhkəm binaların inşasında digər vasitələrlə yanaşı, maliyyə və texniki yardım dəstəyi göstərmək.
Məqsəd 12: Məsuliyyətli istehlak və istehsal
"Dayanıqlı istehlak və istehsal modellərinə keçidi təmin etmək"