cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Solomon məbədi
Zallar
Məbədin cənub, qərb və şimal tərəflərində çoxlu sayda zallar yerləşirdi (1 Krallar 6:5–10). Onlar binanın tərkibinə daxil olmaqla saxlanc üçün istifadə olunurdu. Ehtimal ki, zallar əvvəlcə bir mərtəbəli olmuş, sonradan isə daha iki mərtəbə əlavə edilmişdir.
Həyətlər
Bibliyaya görə, Məbəd binası iki həyətlə əhatə olunmuşdu. Daxili həyət (1 Krallar 6:36) və ya Zahidlər həyəti (2 Salnamələr 4:9) üç qat yonulmuş daşla inşa edilmiş və ətrafına sidr dirəklər düzülmüş divarla (1 Krallar 6:36) digər ərazilərdən ayrılmışdı. Orada Qurban yandırma altarı (2 Salnamələr 15:8), Brazen dənizi ləyəni və digər on ləyən (1 Krallar 7:38–39) yerləşirdi. Brazen altarı Məbədin qarşısında yerləşirdi (2 Krallar 16:14), o, 20 kubit2 həcmə və 10 kubit hündürlüyə (2 Salnamələr 4:1) malik idi. Böyük həyət Məbədi tam əhatə edirdi (2 Salnamələr 4:9). Ziyarət üçün gələn insanlar burada toplanırdı (Yeremiya 19:14; 26:2).
Molten dənizi ləyəni
thumb|280px|right|Françesko Terzio — Molten dənizi ləyəni qravürü, 1570 Yəhudi Bibliyasına görə Molten dənizi və ya Brazen dənizi Məbəd ərazisində yerləşən, ziyarətçilərin yuyunması üçün nəzərdə tutulmuş böyük ləyən formalı hovuz idi. O, 1 Krallar 7:23–26 və 2 Salnamələr 4:2–5-də təsvir edilmişdir. O, daxili həyətin cənub-şərq küncündə yerləşirdi. Bibliyaya görə o, beş kubit hündürlüyə, on bir kənarından digər kənarına kimi on kubit diametrə, və otuz kubit dövrəyə malik idi. Zanbaq çiçəyi formasına malik ləyənin kənarları qulplarına kimi və ya dörd inç kənara qatlanmışdı. Ləyən üzləri kənara doğru dayanmış on iki öküz heykəlinin belində yerləşdirilmişdi. Krallar kitabında qeyd edilir ki, o, 2000 vanna (90 m2), Salnamələr kitabına görə isə (2 Salnamələr 4:5–6) 3.000 vanna (136 m2) tutuma malik idi; ləyənin belə dərin və böyük hazırlanmasında məqsəd zəvvarların suya dalma yolu ilə təmizlənməsini təmin etmək idi.
Ləyənin üstən içinə giriləməyəcək qədər böyük ölçüyə malik olması onun kənarlarından aşağı axan sudan istifadə üçün nəzərdə tutulmasını düşünməyə imkan verir. Əvvəlcə hovuzun suyla təmin edilməsi gibeonlular tərəindən təmin edilsə də, sonradan buraya su, Solomon hovuzlarından gətirilirdi. Ləyən, Solomonun kral Zobahın ələ keçirilmiş Hadarezer adlı şəhərindən gətirilmiş bürünc və ya tuncdan hazırlanmışdı. Kral Ahazın dövründə ləyən öküzlərin üstündən götürülərək daş təməl üzərində yerləşdirilmişdi (2 Krallar 16:17). Ləyən xaldeylər tərəfindən məhv edilmişdi (2 Krallar 25:13).
Hər biri "qırx vanna" (1 Krallar 7:38) tutuma malik olan digər ləyənlər bürüncdan hazırlanmış və daşınması üçün təkərlə təmin edilmiş bürünc dayaqlar üzərində dayanırdı. Dayaqlar şir, xeruvim və palma naxışları ilə bəzədilmişdi. Krallar kitabında onların detalları maraqla təsvir edilir (1 Krallar 7:27–37). İosif Flavi "Qədim yəhudi tarixi" adlı əsərində qabların orixalkdan hazırlanması haqqında məlumat verilir. 1 Krallar 7:48 –də Müqəddəslərin müqəddəsi qarşısında qızıl büxur altarı, onun qarşısında isə leşem hapanim yerləşirdi. Leşem hapanim stolu qızıldan hazırlamış, və hər tərəfinə beş şamdan qoyulmuşdu. Şamdanlara qulluq alətləri, ləyənləri təmizləmə alətləri hətta qapı dəstəkləri belə qızıldan hazırlanmışdı.
İthaf
1 Krallar 8:10–66 və 2 Salnamələr 6:1–42-də məbədin ithaf mərasimi haqqında məlumat verilir. Zahidlərin Əhd sandığını Müqəddəslərin müqəddəsi binasına yerləşdirib çıxmalarından sonra məbədin üstünü buludlar alır və mərasim dayandırılır, "Yehovanın şərəfinə onun evi dolduruldu." (1 Krallar 8:10–11; 2 Salnamələr 5:13–14) Solomon buludları onun xeyir əməlinin qəbulu kimi qiymətləndirmişdi. Yehova dedi ki, o, zil qaranlıqda yaşayacaq. Mən sizə, əbədi yaşamanız üçün ev ucaltdım. Lavililər 16:2-də deyilir: Yehova Musaya dedi: Qardaşın Haruna de ki, istədiyi vaxt pərdənin arxasındakı Ən müqəddəs yerə girib sandığın qapağının önünə gələ bilməz, əks halda, öləcək, çünki Mən qapağın üstündəki buludda zühur edəcəyəm. Daha sonra bütün israilliləri ibadətdə birləşdirən Solomon, məbədin inşasının Tanrının Davidə vədinin icrası olduğunu, məbədin israillilər və İsraildə yaşayan digər xalqların ibadət və barışıq yeri olduğunu qeyd edərək, göylərdə yaşayan tanrının heç vaxt bir binada məskunlaşmasının mümkünsüzlüyünü vurğulayır. İthaf mərasimi "iyirmi iki min inək və yüz min qoyun" qurban kəsilməsi ilə başa çatdırılmışdı.
Arxeoloji tədqiqatlar
Dini və siyasi həssaslığa görə, Məbəd dağında heç vaxt əsaslı arxeoloji tədqiqatlara icazə verilməmiş, yalnız 1867–1870-ci illərdə Çarlz Uorren tərəfindən səthi tədqiqatlar aparılmışdır. Solomon məbədinin mövcudluğunu isbat edən heç bir arxeoloji sübut yoxdur, məbəd həm də əlavə Bibliya materiallarında qeyd edilmir. İsrail Finkelşteyn və Nil Aşer Silberman razılaşırlar ki, İlk Yəhudi məbədi e.ə. VII əsrin sonlarına kimi, yəni Solomonun yaşadığı dövrdən 300 il sonra inşa edilməmişdi. Onlar İlk məbədin qısa müddətdə ölkə hökmdarı olmuş Solomonun adı ilə bağlanmasını düzgün hesab etmirlər, və onun e.ə. 639–609-cu illərdə hökm sürmüş İudeya kralı İosiyanın dövründə inşa edilmiş olma ehtimalını irəli sürürlər. 170px|thumb|right|[[Fil sümüyündən nar fiquru, İsrail Muzeyi]]
Digər həmdövr məbədlər
İsrail torpağı və Misirdə İlk Yerusəlim Məbədi ilə eyni dövrdə və ya yaxın dövrdə inşa edilmiş və Yahveyə ithaf olunmuş daha üç məbəd haqqında arxeoloji və yazılı məlumatlar vardır. Onlardan ikisi Bibliyada təsvir edilən İlk məbəd ilə oxşar xüsusiyyətlərə malik idi.
Masonluqda
Mason rituallarının bəzilərində Kral Solomon və onun məbədinin inşasına istinad edilir. Masonların görüşlərinin keçirildiyi lojalar Solomon məbədinə istinadən bəzən məbəd adlandırılırlar.
Kabbalada
Kabbalaya görə, İlk məbədin dizaynı, metafizik dünya və yaradıcının Həyat ağacının sfirotu vasitəsiylə ona düşən işığını təmsil edir. Xarici, daxili və zəvvarlar həyəti Kaballada aşağı dünyanın üç səviyyəsini təmsil edir. Məbədin girişində yerləşən Boaz və Yaşin sütunları Atxilut dünyasının aktiv və passiv elementlərini təmsil edir. Məbədin orijinal menorası və onun yeddi qolu Həyat ağacının yeddi aşağı sfirotunu təmsil edir. Müqəddəslərin müqəddəsinin örtüyü və daxili hissəsi arxasında Şxina yerləşən Həyat ağacı üzərindəki Sonsuzluq örtüyünü təmsil edir.
İslamda
Yerusəlim məbədi Quranın İsra surəsinin yeddinci ayəsində xatırlanır; Məhəmməd əl-Tahir ibn Aşur kimi bir neçə Quran təfsirçisi həmin ayədə məhz İlk Yerusəlim məbədindən bəhs edilməsini qeyd edirlər.
Populyar mədəniyyətdə
Solomon məbədi Henri Rayder Haqqardın 1885-ci ildə nəşr olunmuş "Kral Solomonun oxları" və rejissor Kinq Vidorun 1959-cu ildə çıxarılmış "Solomon və Şeba" adlı bədii filmində xatırlanır. "Assassin's Creed" oyununda əsas qəhrəman Altair ibn La-Ahadın Rober de Sable ilə qarşılaşdığı səhnədə Solomon məbədi görünür. "Assassin's Creed Unity" oyununda Məbəd cəngavəri Jak de Molenin yandırılaraq öldürüldüyü səhnədə də məbəd görünür.
Cavid Qurbanov
Qurbanov Cavid Qənbər oğlu — Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirinin müavini, "Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sabiq sədri. Milli Məclisinin III, IV və V çağırışlarin deputatı. Texniki elmləri namizədidir.
Həyatı
Cavid Qurbanov 1958-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Ağdaban kəndində anadan olmuşdur. 1975-ci ildə Kəlbəcər rayon orta məktəbini bitirdikdən sonra 1975–1976-cı illərdə Kəlbəcər şəhərində elektroenergetika sahəsində çalışmışdır. 1977-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutuna daxil olmuşdur. 1977–1979-cu illərdə ordu sıralarında hərbi xidmət etdikdən sonra 1979-cu ildə 26 Bakı Komissarı nəşriyyatında kuryer vəzifəsi ilə əmək fəaliyyətinə yenidən başlamışdır. 1980–1981-ci illərdə "Azəryollayihə" Layihə İnstitutunda texnik-cizgiçi, 1982–1987-ci illlərdə "Azərnəqliyyattikinti" Trestinin avtobazasında mexanik, baş mexanik, rəis müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1985-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu bitirmişdir. 1987–1992-ci "Elektromexanizasiya" Trestinin 4 saylı Avtonəqliyyat Kontorunda direktor, 1992–1993-cü illərdə Respublika İxtisaslaşdırılmış "Avtonəqliyyat" Birliyində baş direktor vəzifəsində çalışmışdır.
Ailəsi
İki övladı var. İlk həyat yoldaşı ağır xəstəlikdən vaxtsız vəfat etmişdir. .
Aşıq Qurban Ağdabanlının nəticəsi, Aşıq Şəmşirin nəvəsi, Qənbər Şəmşiroğlunun oğludur.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
1993–1994-cü illərdə "Azəravtoyol" Dövlət Şirkətində Prezident vəzifəsində işləmişdir. 1995-ci ildə "Azərərzaqnəqliyyat" Birliyində direktor, 1996–1997-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Dəmiryolu İdarəsinin Təchizat şöbəsində rəis, 1997–2001-ci illərdə "Azərdəmiryolservis" İstehsalat Birliyində rəis kimi çalışmışdır. 2003-cü ildən "Yolnəqliyyatservis" Departamentinin rəisi, 2004-cü ildən Nəqliyyat Nazirliyi "Yolnəqliyyatservis" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin rəisi olmuşdur. 2007-ci ilin fevral ayından "Yolnəqliyyatservis" Departamentinin "Azəryolservis" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti olması ilə əlaqədar olaraq, "Azəryolservis" ASC-nin sədri vəzifəsini tutmuşdur. Texniki elmləri namizədidir.
123 saylı Kəlbəcər Seçki Dairəsindən III, IV və V çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilib və Milli Məclisin İqtisadi Siyasət daimi Komitəsinin üzvüdür.
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
12 oktyabr 2016-cı il tarixindən Cavid Qurbanov Azərbaycan Voleybol Federasiyasının prezidenti seçilib.
Mükafatları
18 sentyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.
Murad darvazası
Murad darvazası — Şirvanşahlar saray kompleksinin orta həyətinin Şərq divarında yerləşən böyük portal. Murad darvazası Şirvanşahlar saray kompleksi ərazisində XVI əsrə aid olan yeganə tikilidir. Darvaza portalının yuxarı çərçivəsində olan iki medalyon arasındakı kitabədə onun "994-cü ildə (miladi 1585–1586) böyük və ədalətli Sultan III Muradın dövründə" memar Əmirşah Təbrizi tərəfindən inşa edilməsi göstərilib.
Portal öz xarakteri etibarilə Divanxana və Şirvanşahlar türbəsinin portallarına oxşasa da, həm işlənmə keyfiyyəti, həm də bəzəyi baxımından onlardan geri qalır.
Tarixi mühit
270px|thumb|left| Portalın stalaktitli baştağı 1576-cı ildə I Şah Təhmasibin ölümündən sonra Səfəvi taxtına onun varisi II Şah İsmayıl keçir. II İsmayıl 1555-ci ildə bağlanmış Amasiya müqaviləsinin şərtlərinə əməl etməyərək Osmanlı əmirlərini öz tərəfinə çəkməyə çalışır. Buna görə də Osmanlı sultanı III Murad Van bəylərbəyinə bölgədə sabitliyin təmin edilməsini tapşırır. Səfəvilərin Luristan valisinin Osmanlılara sığınması ilə münasibətlər daha da gərginləşir. 1578-ci ildə gənc şah II İsmayılın zəhərlənərək öldürülməsindən sonra Səfəvilər sarayında taxt uğrunda mübarizə başlayır. Ölkənin belə mürəkkəb siyasi vəziyyətində Sultan III Murad Səfəvilərə qarşı müharibə elan edir.
1578–1590-cı illəri əhatə edən müharibə Şimalda Qafqaz cəbhəsində, cənubda isə İraq cəbhəsində aparılır. 1578-ci ildə Səfəvi taxtına Məhəmməd Xudabəndə oturur. 9 avqust 1578-ci ildə Osmanlı tərəfindən Lala Mustafa paşa, Səfəvi tərəfindən isə Toxmaq xanın rəhbərlik etdiyi ordular arasında baş vermiş Çıldır döyüşündə məğlub olan Səfəvilər Tiflis də daxil olmaqla bütün Gürcüstan üzərində nəzarəti itirirlər. 1583-cü ildə Osmanlı tərəfdən Özdəmiroğlu Osman paşa, Səfəvi tərəfdən İmamqulu xanın rəhbərlik etdiyi ordular arasında baş vermiş Məşəl döyüşü nəticəsində Dağıstan və Şirvan Osmanlıların hakimiyyətinə keçmiş, Osmanlı sərhəddləri Şərqdə ən geniş formasını almış, Osmanlılar ilk dəfə Xəzər dənizinə çıxış əldə etmişdilər. 1590-cı ildə Osmanlı və Səfəvilər arasında bağlanmış İstanbul müqaviləsinin şərtlərinə görə Talış bölgəsi istisna olmaqla bütün Şimali Azərbaycan, Qarabağdan Marağaya qədər Cənubi Azərbaycan ərazisinin Osmanlıların hakimiyyətinə keçməsi tanınmışdır.
Tikilməsi
Murad darvazası Şirvanşahlar saray kompleksi ərazisində XVI əsrə aid olan yeganə tikilidir. Darvaza portalının yuxarı çərçivəsində olan iki medalyon arasındakı kitabədə aşağıdakılar yazılıb: Bu bina Ulu Rəcəb Bakuvinin sifarişi əsasında 994-cü ildə (miladi 1585-1586) böyük və ədalətli Sultan III Muradın dövründə tikdirilib. Portalın divar oyuqlarının yanındakı yazılardan onun, Təbrizli memar Əmirşah tərəfindən inşa edilməsi məlum olur.
Funksiyası
Saray kompleksinin baş planı nəzərdən keçirildikdə aydın olur ki, həyətin bu hissəsində saray binasına girmək üçün bir qapı belə yoxdur. Buna görə də portal bir növ tək qalmış və hətta ona bitişən divarla da əlaqələndirilməmişdir. Belə ki, portal yaxşı yonulmuş və bir-birinin üzərinə kip oturan daşlardan tikilərək düz cəgələrlə doğranmış, divar isə kobud yonulmuş daşlardan hörülmüşdür. O, nə daşların ölçüsü, nə də dərzlərin qabalığı ilə portalın hörgüsünə uyğun gəlmir. S. Dadaşov və M. Hüseynov qeyd edir ki, ola bilsin ki, hökmdarlardan biri burada bir bina tikdirmək istəmiş, lakin nə isə ona imkan verməmişdir. Portal üzərindəki kitabədə də göstərilir ki, qapı deyil, "bina tikmək əmr olundu".
Memarlıq xüsusiyyətləri
Böyük portal olan Murad darvazası Şirvanşahlar saray kompleksinin orta həyətinin Şərq divarında yerləşir. Portal öz xarakteri etibarilə Divanxana və Şirvanşahlar türbəsinin portallarına oxşasa da, həm işlənmə keyfiyyəti, həm də bəzəyi baxımından onlardan geri qalır.
Divanxana və Şirvanşahlar türbəsinin portallarının alçaq, lakin gözəl rəsmlərlə bəzədilmiş qapıları bir növ miqyas vəzifəsini yerinə yetirir, bunun da sayəsində portalın özü abidəvi və çox əzəmətli görünür, lakin Murad darvazasının giriş hissəsindəki enli, alçaq və qeyri-mütənasib qapı ümumi təsiri xeyli zəiflədir.
Natürmort
thumbnail
Natürmort ( – cansız təbiət) — təsviri sənətdə (əsasən boyakarlıqda) janr. Vahid mühitdə qrup halında yerləşdirilən cansız əşyaların təsviri.
Kompozisiyanın detalı kimi natürmort motivlərinə Qədim Şərq, antik dövr və orta əsr incəsənətində təsadüf olunur. Müstəqil janr kimi XVI əsrin əvvələrində İtaliyada yaranmış, XVI əsrin sonu – XVII əsrin əvvəllərində Avropanın digər ölkələrinə yayılmışdır.
Qalina Bıstrova
Qalina Bıstrova — Yüngül atletika üzrə üç qat Avropa çempionu, Əməkdar idman ustası.
Natürmort
Hollandiyada V.Heda, A.Beyeren, V.Kalf (XVII əsr), Finlandiyada F.Sneyders, J.Feyt (XVII əsr), İspaniyada F.Surbaran (XVII əsr), Fransada J.B.S.Şarden (XVIII əsr), Rusiyada İ.T.Xrutski, K.A.Korovin (XIX əsr) natürmort janrının görkəmli nümayəndələridir.
Sovet boyakarlarından P.P.Konçalovski, .İ.Maşkov, M.S.Saryan və b.bu janrda fərqləniblər. Azərbaycanlı rəssamlardan Səttar Bəhlulzadə, Tahir Salahov, Mikayıl Abdullayev, Toğrul Nərimanbəyov, A.Cəfərov, Böyükağa Mirzəzadə, Tağı Tağıyev qiymətli natürmort nümunələri yaratmışlar.
Qalina Bıstrova
Karyera
Qalina Melburn Olimpiadasında 80 metr məsafəyə maneələrlə qaçışda dördüncü olub, bununla da avstraliyalı bürünc mükafatçısı Norma Trauerlə eyni vaxt nümayiş edib. İki il sonra Avropa çempionatında Bıstrova iki qızıl medal qazanıb — beşnövçülük və 80 metr məsafəyə qaçışda. Qalina Romada Olimpiya oyunlarında 80 metr məsafəyə maneələrlə qaçış finalında yenə iştirak edib və 5-ci olub. 1962-ci ildə Avropa çempionatında o yenidən beşnövçülük üzrə qızıl medal qazanıb. Özünün son olimpiadasında Bıstrova maneələrlə qaçış finalına çıxa bilməyib, amma əvəzində beşnövçülük üzrə bürünc medal qazanıb.
Epitet
Epitet ( epithetos-qoşma, əlavə deməkdir) —məcazi məna bildirir məsələn:qızıl əllər,acı dil
Epitet bədii ədəbiyyatda
Epitet termini Azərbaycan dilinə bədii təyin kimi də tərcümə olunur və işlədilir. Epitet qabartma ilə bənzətmənin qarışığıdır. Epitet şeir dilində işlənən söz birləşmələrinin tərkibində olur, təyin etdiyi sözün ifadə etmək istədiyi əlamət və xüsusiyyətlərini, çalarlarını bildirir. Məsələn, ay üzlü söz birləşməsində ay sözü epitetdir, gözəl insanın üzünü aya bənzədir. Epitet həmişə digər ad sözə aiddir və onu konkretləşdirir və bu yolla dünyanın və insanın obrazını, ədəbi mənzərəsini yaratmağa xidmət edir. Əgər ay üzlü ifadəsi kifayət etmədikdə təhkiyəçi epitetə ikinci, üçüncü və s. epitet qoşur: ay üzü alma. Burada alma epiteti işıqlı üzdə qızartı əlamətləri olduğunu bildirir.Epitetləri ən çox izah etdiyi sözləri özünün hansı çalarları ilə aydınlaşdırmasına görə təsnif edirlər. Sözün işarə təbiəti onun digər sözləri aydınlaşdırma rolunda unikal xüsusiyyətlərini üzə çıxarır. Yəni söz epitet kimi digər sözlə yanaşı qoyularkən bu rolda onun ancaq müstəqil mənası yox, məcazi, bənzədici, assosiativ və təqribi mənalarından da istifadə olunur.
Tədqiqatı
XIX əsrdə mifoloji məktəbin nümayəndələri epitet terminini müasir strukturalizmdəki "söz" termininin qarşılığı kimi alaraq onu geniş anlayır və tədqiq edirlər. Epitetə həsr olunan bu tədqiqatlar əslində sözün işarəvi və obraz təbiətinin tədqiqi idi və sonralar XX əsr strukturalistləri və F.Sösür də sözün işarəvi təbiətini araşdırmaq üçün bu tədqiqatlardan istifadə etmişlər. Epitet sözün geniş elmi mənasında ədəbi söz, dünyanı işarə edən, təsvir edən, bildirən söz deməkdir. Belə sözlər dilçilikdə də digər söz qruplarından fərqlənir. Ona görə də epitetin ən ümumi əlaməti onun obraz yaradan söz olmasıdır, sözün obrazlılıq xassəsini daşıyan kəlmələr olmasıdır. Bu mənada, digər sözə qoşulan epitet həmişə yeni obraz yaradır və söz birləşməsi rolunda, cümlə kimi, nitqin müstəqil parçası kimi çıxış edə bilir.
Pəhləvi dili
Pəhləvi dili — Orta dövr (e.ə. 250, 65-ci ilə kimi) fars dili.
Rafflesia micropylora
(Rafflesia micropylora) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
DSL süzgəc
thumb|upright|ADSL Splitter qurğusu Splitter – yüksək tezlikli kanalları bir-birindən ayırmaq və onların eyni anda bir xətdə işləməsini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuş qurğudur. Bu qurğudan ictimai telekommunikasiya şəbəkələrində istifadə olunur.
ADSL-Splitter
ADSL-Splitter qurğusu, bir telefon xəttində ADSL-modem və danışıq (və ya faks) kanalının eyni anda işləməsini təmin edir. Kanallar işləyərkən bir-birinə heç bir maneçilik törətmir. Beləliklə istifadəçi rahatlıqla bir abonent xəttində iki funksiyadan istifadə edə bilir.
İşləmə mexanizmi və qurğu
ADSL-Splitter qurğusu səs siqnallarının tezliyini (0,3 – 3,4 kilo hers) və ADSL-modemin tezliyini (26 kilo hers – 1,4 meqa hers) bir-birindən ayırır. Bunun nəticəsində iki müxtəlif funksiyalara malik olan siqnalların toqquşmasının qarşısı alınır. Bu qurğu adətən ağ plastmas maddədən hazırlanır. Yığcamlıq nəzərə alındığına görə bu növ qurğular çox yüngül və praktik olurlar.
Qurğudakı yuvalar
ADSL-Splitter qurğusu 3 əsas yuvadan ibarətdir. Bu yuvalara lazım olan kabellər qoşulmasa qurğunun işləmə imkanı heçə bərabər olur. Ona görə də yuvalara lazım olan kabellərin qoşulması əsas şərtdir. Bu 3 yuva müvafiq olaraq “Line” (xətt), “Phone” (telefon), “ADSL” adlanır. “ADSL” adlanan yuva bəzi qurğularda “Modem” adlanır.Adlarından da məlum olduğu kimi hər yuvaya uyğun kabel daxil olunmalıdır.
Line yəni xətt adlanan yuvaya istədiyiniz 2 başlıqlı kabeli qoşa bilərsiniz. Bir şərtlə ki, həmin kabelin digər başlığı vahid xəttə qoşulu olsun. Bəzi qurğularda Line xəttinə qabaqcadan 2 başlıqlı kabel qoşulur. Phone yəni telefon adlanan yuvaya evdəki telefon xətlərindən biri qoşulmalıdır. ADSL (və ya Modem) adlanan yuvaya isə kompuyterə qoşulmuş modemin digər kabeli qoşulmalıdır.
Hersoq
Hersoq (kişi), hersoginya (qadın)  qədim germanlarda əsli-nəcabətli nəsildən seçilmiş hərbi rəhbər, orta əsrlərdə tayfa başçısı (knyaz), feodalizm dövrünün sonları, kraldan sonra birinci iri torpaqlara və mülklərə sahib, vassal statuslu mülkədarlara verilən titulu. Onun malik olduğu əraziyə hersoqluq deyilir.
Frank Dövlətinin böyüməsi, german hersoqlarının kral səlahiyyətlərini əldə etməsinə səbəb olur. Lakin sonralar mərkəzləşdirmə siyasəti aparan imperator Böyük Karl (768—814), separatizm meyillərinə qarşı mübarizə apararaq hersoqluqları ləğv edir. Böyük Karlın müxtəlif tayfa və xalqları birləşdirməklə yaratdığı imperiya onun ölümündən sonra parçalandı. Fransa, İtaliya və Almaniya ərazilərində hersoqluqlar yenidən meydana çıxmış olurlar. İngiltərədə hersoq titulu şahzadədən sonra, markizdən öndə gəlir. Avstriyada şahzadələri fərqləndirmək üçün onlara 1453 cü ildən etibarən “erçhersoq” ya “arxhersoq” ya da “arxduk” titulu verilirdi.
Rusiya imperiyasında hersoq titulu knyaz tituluna bərabər tutulurdu. Aleksandr Menşikov yeganə rus zadəganıdır ki, “İjor hersoqu” titulunu daşımışdır.
Hersoqluq
Adətən hersoqun hökmranlığı altında olan monarx dövləti hersoqluq adlandırılır. Hersoqluqda dövlət idarəçiliyi əsasən tarixi dövlətlərdə monarxiyanın mütləq formasına, müasir dövrümüzdə isə parlamentar ya konstitusion idarə üsuluna əsaslananır.
Valeh Həsənov
Valeh Həsənli (Valeh Bilal oğlu Həsənli; ) — film direktoru.
Həyatı
1995-ci ilin mart ayından Azərbaycantelefilmdə film direktoru vəzifəsində çalışır.
Dəmir Alməmmədov (neftçi)
Həyatı
Alməmmədov Dəmir Qədim oğlu 1936-cı ildə Gədəbəy rayonun Söyüdlü kəndində kəndli ailəsində anadan olub. 1957-ci ildə orta məktəbi, 1962-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinin mexanika şöbəsini bitirmişdir. Ümumi iş stajı 42-ildir və neft sənayesinə aiddir. Əmək fəaliyyətinə 1962-ci ildə AzNQSDETLİ-nin yeraltı hidrodinamika laboratoriyasında mühəndis vəzifəsi ilə başlamışdır. 1965-ci ildə institutun nəzdində neft-qaz yataqlarının işlənməsi və istismarı sahəsi üzrə aspiranturya qəbul olunub. 1977-ci ildə BDU-nun nəzdində ingilis dili kursunu bitirmiş, 1979-1983-cü illərdə Əlcəzair Demokratik respublikasının "Sonaktrakt" şirkətində neft-qaz yataqlırının işlənməsi üzrə ekspert vəzifəsində çalışmışdır. Ordan qayıtdıqdan sonra isə AzNQSDETLİ-nin neft mexanikası laboratoriyasında aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1971-ci ildə dissertasiya işi müdafiə edərək texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Dəmir Alməmmədov 50-ə yaxın elmi məqalənin müəllifidir. Onun elmi fəaliyyəti lay təzyiqi doyma təzyiqindən aşağı olduqda və elastik rejimdə neft və qaz yataqlarının işlənməsinin bəzi məsələləri, həmçinin yataqların işlənmə göstəricilərinin proqnozlaşdırılması, ilkin (qalıq) çıxarıla bilən neft ehtiyatlarının təyini metodikası, neftin su ilə sıxışdırılması xarakteristikası metodlarının yaradılması sahəsində olmuşdur. "Azneft" İB-nin Fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.
Qrenen burnu
Qrenen burnuu (Grenen}}) — Danimarkanın ucqar şimal nöqtəsi. Burun Yutlandiya yarımadasında, Skagen şəhərindən şimalda yerləşir. Dəniz sahili əsasən qumlu çimərliklərdən ibarətdir. Hər il ortalam 10 m, şimal-şərq istiqamətdə İSveçə doğru hərəkət edir.
Qrenen çimərliyi Skagen rəssamları cəmiyyətinin taplolarına əks olunmuşdur. Onla 1875-ci ildən 19-cu əsrin sonlarına qədər hər ilin yayında burada toplaşardılar.
Junk e-mail
Junk e- mail  ~  “макулатурная ”  почта  ~  önemsiz e-posta  ~  önəmsiz e-poçt    - Bax: SPAM.
Gülüstan-Bayatı-Şiraz
Gülüstan-Bayatı-Şiraz — Fikrət Əmirov tərəfindən 1971-ci ildə bəstələnmiş simfonik muğam. Bəstəkarın üçüncü simfonik muğamı olan “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” əvvəlki iki simfonik muğamdan uzun illər sonra yaranmışdır. “Şur” və “Kürd-Ovşarı” simfonik muğamlarının uğur qazanmasından uzun illər sonra Fikrət Əmirov özünü bir daha bu janrda yenidən sınamaq qərarına gəlir. Əvvəlki iki simfonik muğamla müqayisədə, “Gülüstan-Bayatı-Şiraz”da bəstəkar muğama daha sərbəst yanaşır, onun quruluşunu və ardıcıl inkişafını saxlamaqdan daha çox, ümumi emosional mühiti, muğamın melodik-ritmik xüsusiyyətlərini saxlamağa meyl edir. Əgər əvvəlki simfonik muğamlarda bəstəkar ənənəvi əsası saxlayırsa, üçüncü simfonik muğamda bu meyil dəf olunur. Burada muğamın bölmələri göstərilmir, melodik şəklə, muğam melosuna da sərbəst yanaşılır.
Əsər ilk dəfə 8 oktyabr 1971-ci ildə, UNESCO-nun “Xalqların musiqi mədəniyyəti, ənənə və müasirlik” mövzusuna həsr edilmiş VII Beynəlxalq Musiqi Konqresi çərçivəsində P.İ.Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasının böyük salonunda səsləndirilmişdir. “Gülüstan-Bayatı-Şiraz”ı Gennadi Rojdestvenskinin idarəsi ilə Ümumittifaq Televiziyası və Radiosunun Böyük Simfonik Orkestri ifa etmişdir.
Tarixi-mədəni fon
right|thumb|330px|"[[Bayatı-Şiraz" muğamının səs düzümü (qamması).]] Azərbaycan musiqisində muğam sözü iki mənada: həm lad mənasında, həm də lada əsaslanan musiqi kompozisiyası mənasında başa düşülür. Birinci halda müəyyən məqama xas olan intonasiya dönümlərindən və eləcə də ritmik sərbəstlikdən müxtəlif şəkildə istifadə olunur. Üzeyir Hacıbəyovun vaxtından başlayaraq bu yol Azərbaycan bəstəkarlarının əksəriyyəti üçün səciyyəvidir.
İkinci halda isə muğamlardan müstəqil musiqi forması kimi istifadə olunur; ümumiyyətlə, muğamlara, həmçinin ayrı-ayrı muğama aid qanuna uyğun cəhətlət əsas götürülür. Bu yolda birincilik tamamilə Fikrət Əmirova məxsusdur. Fikrət Əmirov, əslində, Azərbaycan peşəkar musiqisində yeni istiqamətin, dünya musiqi sənətində bənzəri olmayan yeni janrın – simfonik muğam janrının əsasını qoymuş, “Şur” və “Kürd-Ovşarı” simfonik muğamlarını yazmışdır. Təsadüfi deyil ki, Fikrət Əmirovdan sonra digər Azərbaycan bəstəkarları da simfonik muğamlar yazmaq qərarına gəlmiş, Niyazi “Rast”, S. Ələsgərov isə “Bayatı-Şiraz” simfonik muğamlarını yazmışlar.
Azərbaycan muğamları içərisində dərin lirizmi ilə ən çox fərqlənən “Bayatı-Şiraz”dır. Üzeyir Hacıbəyovun fikrincə “kədər hissi ifadə edən” bu muğamın məqam quruluşuna Hacıbəyovun özündən başlayaraq, bütün Azərbaycan bəstəkarları müraciət etmişlər. “Bayatı-Şiraz”ın ayrı-ayrı fraqmentlərini və bütün hissələrini yazmağa və işləməyə hələ XX əsrin əvvəllərində cəhd göstərilmişdir. Həmin muğamı Cahangir Cahangirov Azərbaycan Xalq Çalğı Alətləri Orkestrı üçün işləyə bilmişdir. “Bayatı-Şiraz”ı tam halda N. Məmmədov 1962-ci ildə nota köçürməyə müvəffəq olmuşdu. N. Əliverdibəyov xor kapellası üçün yazdığı əsərində bu muğamın daha bir keyfiyyətini üzə çıxarmağa çalışmışdı. F. Qarayevin 1966-cı ildə yazdığı “Kamera orkestri, orqan və zərb alətləri üçün musiqi” əsərinin partiturasına “Bayatı-Şiraz”dan orqan improvizasiyası daxil edilmişdir. Nəhayət bütün bunlardan sonra, həmin muğama Fikrət Əmirov müraciət etmiş və “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamını yazmışdır.
Tarixi
Bəstəkarın üçüncü simfonik muğamı olan “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” əvvəlki iki simfonik muğamlardan uzun illər sonra yaranmışdır. “Şur” və “Kürd-Avşarı” simfonik muğamlarının uğur qazanmasından uzun illər sonra Fikrət Əmirov özünü bir daha bu janrda yenidən sınamaq qərarına gəlir. Burada bəstəkarın qarşısında bir sıra məsələlər dururdu. İlk növbədə, əvvəlki muğamları təkrar etməmək, xalq sənətinə daha yaradıcı surətdə yanaşmaq, simfonikləşmə problemini daha zənginləşmiş keyfiyyətdə həll etməyə nail olmaq.
Bəstəkar bu əsərini qədim şərq şairləri Sədi və Hafizə həsr etmişdir. Əsərin adı da bu baxımdan simvolik məna daşıyır. Belə ki, "Gülüstan" Sədinin məşhur poemasının adıdır. Şiraz isə Sədi və Hafizin yaşadığı qədim şəhərdir. Müəllif əsər üzərində işləyərkən həmin sənətkarların vətənini gəzmiş, məzarlarını ziyarət etmişdir. Bu səfərdən alınan təəssürat imkan vermişdir ki, fikrini daha inamla və daha dolğun ifadə etsin.
F. Əmirovun “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamı bədii məzmunu və musiqi dilinə görə bəstəkarın bu janrda yaradıcılıq axtarışlarının yüksək mərhələsini təşkil edir.
Premyerası
“Həqiqi pərəstişkarı olduğum Azərbaycan musiqisini dinləmək mənim üçün həmişə bayramdır. Lakin, bu gün mənim üçün iki qat bayramdır. Mən azərbaycanlı dostum Fikrət Əmirovun yeni əsərinin meydana gəlməsinin şahidi olmuşam. Bir də ona görə özümü xoşbəxt hesab edirəm ki, yeni simfonik muğamın ilk ifası mənə həvalə edilmişdir. “Bayatı-Şiraz” formasına və çoxlu bədii ifadə vasitələrinə görə maraqlı olan heyranedici musiqi əsəridir. Dinləyicilərin müəllifi qızğın alqışlarla qarşılaması da bunu təsdiq edir. Onların təkidi ilə Fikrət Əmirov dəfələrlə səhnəyə çağırıldı.”
Forma
“Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamı ağır, nəqli girişlə başlanır:
center|600 px
Kontrabasların solosu sanki uzaq keçmişi əks etdirir. Bu sirli, epik mövzunu “Uzzal” rəngi əvəzləyir. Ümumilikdə “Bayatı-Şiraz” simfonik muğamı üç bölmədən ibarətdir, onun dördüncü və beşinci bölmələri ilk iki bölməni oktava yuxarı təkrarlayır. Bütünlüklə “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamında, hətta sonata formasının cizgilərini də qeyd etmək olar. Belə ki, burada səs və köməkçi partiyalar, böyük işlənmə epizodları, aşıqsayağı-rəqsvari orta hissə, nəhayət repriza qeyd edilə bilər.
Əsas mövzu ekspressiv xarakter daşıyır, muğamın intonasiyaları üzərində qurulur. Lirik köməkçi mövzu messo-sporanoya həvalə edilir. Mövzu çahargah ladında səslənir. Bu mövzu Hafizin mətninə ifa olunan qədim fars musiqisindən götürülmüşdür. Muğamın mərkəzi bölməsi aşıq musiqisinin materialı və “Cəngi” rəqsi üzərində qurulur, rəqsvari və dinamik, döyüşkən obraz növbələşir.
Rəng funksiyası daşıyan bölmə aşıq havacatını xatırladan mətn üzərində qurulur. Burada xalq musiqisi üçün səciyyəvi olmayan 5/8 ölçüsü digər ölçülərlə 7/8, 8/8 ilə növbələşir. Bu xüsusiyyət musiqiyə müasirlik verir.
Ümumiyyətlə, bəstəkar bu simfonik muğamda təkcə “Bayatı-Şiraz” ladı ilə qane olmur, digər ladlara da müraciət edir. Məsələn, aşıq motivinə əsaslanan bölmə Şur ladında, “Vağzalı-Mirzəyi” isə “Segah” ladındadır.
Bu xüsusiyyət “Şur” simfonik muğamında da müşahidə edilir. “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamı bədii təfəkkürün iki sisteminin əlaqələndirilməsi, muğam ənənəsindən yaradıcılıqla istifadə edilməsinə daha yeni bir nümunədir. Burada muğamın, onun melodik-ritmik xüsusiyyətlərinin, forma, yaradılış qanunauyğunluqlarının şərhində daha çox sərbəstlik müşahidə olunur.
Fikrət Əmirov muğamlarda hər bir detalın qiymətini müəyyən etməyi bacarır. Muğam F. Əmirovun öz intonasiya sisteminə uyğunlaşdırılmış bir tərzdə mənimsənilir.
Xalq musiqisindən istifadə
Əvvəlki iki simfonik muğamla müqayisədə, “Gülüstan-Bayatı-Şiraz”da bəstəkar muğama daha sərbəst yanaşır, onun quruluşunu və ardıcıl inkişafını saxlamaqdan daha çox, ümumi emosional mühiti, muğamın melodik-ritmik xüsusiyyətlərini saxlamağa meyl edir. Əgər əvvəlki simfonik muğamlarda bəstəkar ənənəvi əsası saxlayırsa, üçüncü simfonik muğamda bu meyil dəf olunur. Burada muğamın bölmələri göstərilmir, melodik şəklə, muğam melosuna da sərbəst yanaşılır. “Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamında bəstəkar, əsasən, xalq musiqisinin inkişaf üsullarını əxz edir. Muğamda olduğu kimi təzadlı qarşılaşma prinsipi saxlanır.
Fikrət Əmirovun muğama münasibəti lap əvvəldən mühüm bir xüsusiyyətə malikdir: muğamlarda o, milli sənətin vaxtı keçmiş ənənələrini deyi, xalq musiqi yaradıcılığının həmişə təzə, canlı, həyat şirəli qolunu görürdü. Xalq musiqisinin ifadə zənginliyini incə şəkildə dərk edən bəstəkar peşəkar sənətin vasitə və üsulları ilə onun obrazlı, emosional məzmununu qat-qat dərinləşdirmiş olur. Məsələn, o, kontraslı və imitasiyalı polifoniyadan məharətlə istifadə edərəkmuğam janrını zənginləşdirir. Bundan əlavə, F. Əmirov hələ ilk təcrübələrində sübut etmişdir ki, muğamın ayrı-ayrı hissələrində klassik kompozisiya sxemi – rondoda olduğu kimi, əsas temanın öz tonalizində müxtəlif məzmunda bir neçə dəfə təkrarlanması sxemi tətbiq oluna bilər. Beləliklə, bəstəkar simfonik muğamlarında xalq musiqisinin arxaik formalarını stilizə etmək, yaxud bu formaların yalnız zahiri effektini mənimsəmək deyil, həm də onun daxili imkanlarını kəşf etmək istedadını göstərir, xalq musiqisi əsasında mövzunun yaradıcı həllini təşkil edir.
Muğamın sərbəst interpretasiyası kompozisiyanın müxtəlif komponentlərində özünü aydın hiss etdirir. Məsələn, mövzuya uyğun rəng və təsniflər seçilməsini buna misal göstərmək olar. Bəstəkar muğamın bu hissələrinə öz mövzusu ilə yanaşı, başqa xalqa və başqa janra məxsus materiallar da əlavə etməklə onun mövcud çərçivəsini genişləndirir. Məsələn, təsnifin bədii funksiyasını ifa edən vokalizlərdə Fikrət Əmirov Hafizin sözlərindən istifadə ilə qədim fars mahnılarından bəhrələnir. Bu, həmçinin simfonik muğamın ədəbi mənbə ilə daha möhkəm bağlanmasına kömək edir.
“Gülüstan-Bayatı-Şiraz”da diqqət cəlb edən keyfiyyətlərdən biri də muğamın başqa lad materiallarına daxil olunmasıdır. Bu cəhət Fikrət Əmirov yaradıcılığında təzə hadisə idi. Uzun müddət eyni lad sferasında qalmaq bəstəkarın yaradıcılıq manerası üçün səciyyəvi deyildir. Əksinə, bir ladın digərinə tez-tez və gözlənilməz modulyasiyası onun musiqi təfəkkürünün xarakterik əlamətlərindəndir. Lakin əvvəlki simfonik muğamlarda müəllif lad keçidlərini qısa və ehtiyyatla tətbiq edirsə, “Gülüstan-Bayatı-Şiraz”da sözünü daha qətiyyətlə deyir.
Başqa məqamlara çox yer verilsə də, muğamın inkişaf məntiqi bəstəkardan tələb edir ki, əsas lad quruluşuna qayıtsın. Odur ki, müəllif, haqlı olaraq, əsaslandığı lada qayıtmaqla bərabər, muğamda əvvəlcədən səslənən temaları təkrar edir. O, həmin temalara qayıtsa da, onların ardıcıllığını dəyişir. Belə dramaturji cəhət muğam formasına simmetrik konstruksiya cizgiləri gətirir.
Simfonikləşmə
“Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamı müəllifin bu istiqamətdəki axtarışlarının davamı olmaqla bərabər, əvvəlki simfonik muğamlarda gördüyümüz kompozisiya prinsipi ilə müəyyən oxşarlığa malikdir, lakin, müəllif bu əsərində musiqi təcrübəsinə əsaslanaraq, əsərin simfonikləşdirilməsi problemini bir az başqa cür həll etmişdir. Yaradıcılıq axtarışları müəllifi vadar edir ki, muğam materialına yeni tərəfdən yanaşsın. Digər simfonik muğamlarından fərqli olaraq, bəstəkar burada xalq janrının sərbəst interpretasiyasını əsas götürür. Muğamın kompozisiya sxemini dəqiq saxlamaqdan daha çox, muğam melosunun ümumi emosional etmosferini, melodik, ritmik və psixoloji zənginliyini ifadə etmək bəstəkara daha vacib görünür. Odur ki, əgər əvvəlki iki simfonik muğamında müəllif ənənədən gələn ilk əsası saxlayırsa və dünya bəstəkarlıq təcrübəsinin tətbiqinə ehtiyyatla yanaşırsa, bu yeni muğamında həmin ənənəyə bütünlüklə üstün gəldiyi müşahidə olunur.
Xalq muğamına xas olan bir cəhəti – mövzunun sekvensiyalı-variasiyalı inkişafının və sərbəst hərəkətinin əsas üsullarını bəstəkar bu əsərində saxlamışdır. Lakin, hər yerdə müəllifin yalnız özünə, öz yaradıcılıq dəst-xəttinə məxsus xeyli əlavə keyfiyyətlər görmək mümkündür.
“Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamının başqa bir xüsusiyyəti də ondan ibarətdir ki, burada melosdan sitatlar, bəstəkarın əvvəlki simfonik muğamlarından fərqli olaraq, müfəssəl şəkildə deyil, çox zaman kiçik tezislər kimi verilir. Xalq musiqisindən aldığı bu və ya digər xətti müəllif eskiz halında götürüb, motivi təkmilləşdirmək yolu ilə onu daha da inkişaf etdirir. Bu prinspi ümumi süjetə bağlanan həm birinci rəngin həm də reminissensiya təsiri bağışlayan xalq rəqs melodiyası “Mirzeyi”nin işlənməsində və muğamın inkişafının digər motivlərində aydın müşahidə olunur. Beləliklə, xalq musiqi janrının özündə təzə keyfiyyətlər meydana çıxır, yeni ifadə imkanları nəzərə çarpır. Nəticədə janr daha da dinamikləşir, muğam müasirlik havası ilə nəfəs alır.
Muğamın maraqlı fraqmenti fortepianonun solosudur. Bu bölmə “Uzzal” şöbəsinin intonasiyaları əsasında qurulur. Bəstəkarın bu bölməni fortepianoya həvalə etməsi də təsadüfi deyildir. F. Əmirov müsahibələrinin birində royalı tara yaxın olan bir alət kimi dərk etdiyini göstərərək, bu alətdə tar texnikasına xas olan passajların, muğam üçün səciyyəvi olan boyaların, obrazların əks olunmasının əlverişli olduğunu qeyd etmişdi.
F. Əmirovun “Şur” və “Kürd-Ovşarı” simfonik muğamlarının şərq musiqi mədəniyyəti üçün xüsusi əhəmiyyətini vurğulayan bəstəkar, prof. Firəngiz Əlizadə "Gülüstan-Bayatı-Şiraz" simfoniyası haqqında yazır:
"Bu əsərin emosional təsir qüvvəzi çox böyük olub, heç kəsi biganə qoymur. Parlaq lövhəlilik orkestr palitrasının nəfisliyi, tembr və koloritli tapıntıları musiqi vasitələrinin dramaturji düzülüşü, bütün bunlar qığılcımlanan temperamenti və ilhamlı sənətkarlığı ilə cəlb edərək, yeni, parlaq istedadın meydana çıxdığını göstərirdi.”
“Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamı F. Əmirovun əvvəlki simfonik muğamlarındakı bədii kəşfi, yeni simfonik konsepsiyanı layiqincə davam etdirir. Bu barədə musiqişünas Bill Yarustovski yazır:
““Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamı şərq simfonizminin inkişafında yeni addım idi, çünki öz sələflərindən fərqlənirdi. Bu əsərin musiqi məzmunu sadəcə xalq yaradıcılığı olan muğam janrının simfonik tərzdə ifa olunmasında deyildi. Bu, muğama özünün çoxsaylı yeniliklərini gətirən böyük bəstəkarın incə təxəyyülü ilə bəstələnmişdi və muğama yeni həyat verdi.”
Vokal elementlərdən istifadə
“Gülüstan-Bayatı-Şiraz” simfonik muğamındakı daha mühüm bir yenilik burada vokal partiya (messo-soprano) istifadə olunmasıdır. Bəstəkar ilk dəfə qənaətə gəlir ki, yeni simfonik muğamı təkcə instrumental əsər olmamalıdır. “Bayatı-Şiraz”ın partiturasına bəstəkar messo-soprano vokal partiyası daxil edir ki, muğamın mərkəzi hissəsi də bunun əsasında qurulur.
Simfonik janrda yazılmış əsərə vokal daxil edilməsi bir tərəfdən xalq ifaçılığında mövcud olan ənənəyə uyğun gəlir, digər tərəfdən də simfonik muğamın əsas mövzusunu təşkil edən poeziya nümunəsi ilə bağlı olan simvolik fikri özündə ehtiva edir.
Məhəbbət mövzusunun qədim şərq poeziyasında mühüm yer tutmasını nəzərə aldıqda, sevgi obrazını təsvir edən qadın səsi ilə bəstəkar həmin yüksək poeziyanın özünü vermək istəmişdir. Vokal səs muğamda həm solo kimi, həm də qeyri-adi tembr-çaları kimi orkestrin daha təsirli, daha mənalı səslənməsinə kömək göstərir.
Əsərin sonrakı redaksiyalarında Fikrət Əmirov vokal partiyasını truba (kərənay) partiyası ilə əvəz etmişdir. Bu düzəliş, Azərbaycandan kənarda əsərin ifası problemini asanlaşdırır. Vokal monoloqu vasitəsiylə verilən kədər hissi tədricən daha artıq qüvvətlənir və nəticə etibarilə ümumbəşəri kədərin ifadəsinə çevrilir. Bu isə simfonik muğamın dramaturji inkişafında onun kuliminasiya nöqtəsini təşkil edən cəhətdir.
Dəvəquşular
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Hang
Hang — ilk dəfə 2001-ci ildə İsveçrədə yaranan musiqi aləti.
Tamamilə poladdan hazırlanan Hang, qucağa yerləşdirilib, əl və barmaqlar vasitəsi ilə çalınır. İdiofon'lar qrupuna girən alətin, arfa, gong və harmonik tembrləri xatırladan bir səsi vardır. Səthində olan kiçik çuxurlara vurularaq vibrasiya vasitəsilə fərqli səslər və notlar əldə edilir.
Yaradıcıları, 2001-2005-ci illər arasında 45ə qədər fərqli model yaratmışlar, lakin, çalma mövzusunda hələ oturmuş bir qayda və üsula sahib olmayan Hang üçün, İndoneziya və Cənubi Hindistana qədər uzanan bir araşdırma edilmişdir.
Öskən
Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, oykonim "geniş yer" mənasındadır. Tədqiqatçılar isə kəndin adını türk dillərindəki öski sözü ilə bağlayaraq "yüksəklikdə yerləşən kənd" mənasında izah edirlər.
Ağçaməşhəd (Çaroymaq)
Ağçaməşhəd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Marağa şəhərindən 25 km cənub-şərqdə, Marağa- Miyandab avtomobil yolunun 14 kilometrliyindədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 181 nəfər yaşayır (34 ailə).
Öskən
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Rafflesia patma
(Rafflesia patma) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əli bəy Direktor
Əli bəy Direktor (1844 – 1899) — Türkiyə yazıçısı.
Atropaten dili
Atropaten dili – Atropatena əhalisinin dili.
Akademik İqrar Əliyevə görə Cənubi Azərbaycan tayfalarının və xalqlarının – kuti, lullubi, mannalı və başqalarının madalılarla qaynayıb-qarışması nəticəsində yeni bir etnos – madalıların üstünlük təşkil etdiyi atropatenalılar etnosu təşəkkül tapmış və yazı ənənələri olan bu etnosun dili də Atropaten dili olmuşdur.
Əli bəy Direktor
Həyatı
Məmurluğa ilk dəfə Babiali tərcümə şöbəsində başlamışdır. Karantin idarəsində də işləmişdir.
Atropaten dili
Etnoqraf Q. Qeybullayevin iddialarına görə atrpotateniyalıların dili azəri dili olmuşdur
Əli bəy Direktor
Həyatı
1899-cu ildə İstanbulda vəfat etmişdir.
Saçaqlı pendir
thumb|Türkiyədə satılan saçaqlı pendirlər. Saçaqlı pendir, çeçil pendir və ya tel pendiri - Azərbaycan, Türkiyə, Ermənistan və Gürcüstan mətbəxlərində hazırlanan pendir növü.
Coğrafiyası
Saçaqlı pendir Ermənistan yaylasında hazırlanan pendir növlərindən biridir və husats adlandırılır. 1915-ci ildə Suriyaya köçən ermənilər bu pendir növünü buraya da gətirmişdirlər. Türkiyədə saçaqlı pendir əsasən Ərdəhan və Ərzurumda istehsal olunur. Türkiyədə çeçil adı ilə tanınır.
Hazırlanması
Saçaqlı pendirin tərkibi yağsız inək südündən, turşumuş süddən və pendir mayasından ibarətdir. Saçaqlı pendirin hər 100 qramında 320 K kalori mövcuddur.
Saçaqlı pendiri hazırlamaq üçün yağsız inək südünə turşumuş süd əlavə edilir və 10-18 saat gözlədilir. Bu müddətdən sonra südə maya əlavə edilərək isidilir. Südün üzərində yığılan şəffaf maye götürüldükdən sonra alınmış dələmə 0,5-1 saat gözlədilir və üzərinə duz əlavə olunur.
İstifadəsi
Saçaqlı pendir əsasən səhər yeməyində yeyilir. Tərkibində kalisum və B2 vitamini olduğu üçün inkişaf etməkdə uşaqlar üçün faydalı hesab olunur.
İspaniya krallarının siyahısı
İspaniya kralı  — XV əsrin sonu — XVI əsrin əvvəllərində Kastilya və Leon Krallığının Araqon Krallığı ilə birləşməsi ilə yaranan İspaniya Krallığının hökmdarlarının adı. İspaniya monarxlarının nömrələnməsi Kastiliya krallarının nömrələnməsini davam etdirir.
Trastamara sülaləsi
İzabella və Ferdinandın hökmranlığı altında Kastiliya və Araqon kral sülalələri vahid birləşmişdilər. Bütövlükdə İspaniyanın tarixşünaslığı bunu İspaniya Krallığının yaranması kimi şərh edir, amma əslində iki krallıq öz ayrı qurumları ilə əsrlər boyu davam etmişdir. Yalnız XVIII əsrin əvvəllərində Nueva Plantanın fərmanları ilə bu iki torpaq rəsmi olaraq vahid dövlətə birləşdirildi.
Habsburqlar sülaləsi
İspaniyada "Avstriyalı" kimi tanınır. I Yuanna və sonra oğlu I Karl altında Kastiliya və Araqonun iki taxtları nəhayət bir monarxın hakimiyyəti altında birləşdirildi. Monarxların ənənəvi nömrələnməsi Kastilya tacının nömrələnməsi ilə davam edir. Bundan əlavə, XII Alfonso bu adı olan İspan monarxlarından əvvəl Araqondan V Alfonso deyil, Kastiliyanın XI Alfonsodan sonra XII nömrəsini alır.
II Karl 1700-cü ildə vəfat etdi. Öz iradəsi ilə, İspaniyanın Karl bacısının nəvəsi Mariya Terezanın nəvəsi, 16 yaşındakı Filipp, bütün İspan İmperatorluğunun varisi adını verdi. Bölünməmiş İspan əşyalarından hər hansı bir imtina ilə, İspaniyanın Vəliəhdi Filipin kiçik qardaşı Karl, Berri hersoqu və ya Avstriyalı Ershersoq Karl ilə birlikdə təklif ediləcəkdir.
Hər iki iddiaçı, Filipp və Karl, İspaniyanın taxtına qanuni hüquqa sahib idilər, çünki Filippin babası, Fransa kralı XIV Lui və Karlın atası Müqəddəs Roma İmperatoru I Leopold, Karl, Anna və Mariya Annanın xalaları idi. Filipp, Maria Annadan daha böyük olduğu üçün doğuş haqqını iddia etdi. Bununla birlikdə, IV Filipp, mirasın Habsburqun Avstriya xəttinə getməli olduğunu ifadə etdi və avstriyalılar, Filippin nənəsi Mariya Terezanın, evlilik müqaviləsinin bir hissəsi olaraq özü və nəsilləri üçün İspan taxtından imtina etdiyini iddia etdi. Fransızlar, bunun heç ödənilməyən cehizə söykəndiyini iddia edərək təkzib edildi.
Dofinin oğlunun hüquqları üçün danışdığı uzun bir məclis yığıncağından sonra Philipin taxtdan qalxacağı qərara alındı. Bunun ardınca İspan Ardıcılığı Müharibəsi baş verdi və Ershersoq Karl, V Filippdən fərqli olaraq, III Karl olaraq İspaniya Kralı elan edildi. Vyanada və 1706 və 1710-cu illərdə Madriddə də elan edildi. Karl, 1714-cü il müqaviləsində Raşttatın İspan taxtına iddiasından imtina etdi, ancaq İspaniya monarxının üslublarından daha sonra istifadəsinə icazə verildi. İspan taxtına qalxdı, lakin özü və nəsilləri üçün Fransa taxtına olan iddialarından imtina etmək məcburiyyətində qaldı.
Bonapartlar sülaləsi
Bu sülalədən yeganə monarx, qardaşı I Napoleon tərəfindən IV Karl və VII Ferdinand ləğv edildikdən sonra təqdim edilmiş I idi. Istifadə edilən İosif, Allahın lütfü və Dövlət Konstitusiyası ilə İspaniya və Hindistan kralı idi. Həm də əvvəlki bütün monarxların adlarını daşıyır. Hökumət 25 sentyabr 1808-ci ildə quruldu, ancaq VII əsir Ferdinandı kral olaraq tanımağa davam etdi. Bu hökumət, Fransa ilə müharibə edərkən Böyük Britaniya və digər ölkələr tərəfindən İspaniya hökuməti tərəfindən diplomatik olaraq qanuni olaraq tanınıb.
Burbonlar sülaləsi
IV Karlın böyük oğlu taxta bərpa edildi.
Savoyya sülaləsi
II İzabellanı devirən 1868-ci il İspan inqilabından sonra, 8 oktyabr 1868-ci ildən 1871-ci il yanvarın 2-dək Fransisko Serrano və Dominges başçılığı ilə Müvəqqəti Hökumət və Regency quruldu, yeni bir monarxın axtarışı davam edərkən.
Burbonlar sülaləsi
Birinci İspaniya Cümhuriyyətinin qısa müddətdə mövcud olmasından (1873–1874) sonra monarxiyanın bərpası qərara alındı. Burbon sülaləsi, kraliça II İzabellanın oğlu XII Alfons yenidən taxta bərpa edildi.
Fətrət: İkinci respublika və Frankonun hakimiyyəti
1947-ci ildə Franko monarxiyanın bərpa olunacağını elan etdi, lakin iddiaçı Barselonanın taxtını almasına icazə vermədi və ölümündən sonra tacın Barselonanın qubernatoru oğlu Xuan Karlosa verilməsini təmin etdi.
Burbonlar sülaləsi
Kaudilyo Fransisko Frankonun ölümündən sonra İspaniyada monarxiya bərpa edildi. Taxtı Barselona əyalətinin qubernatoru Juan oğlu və Kral XIII Alfonsonun nəvəsi I Xuan Karlos aldı.
Huan Karreno de Miranda
Huan Karreno de Miranda (isp. Juan Carreño de Miranda, ) — Barokko dövründə yaşamış ispan rəssam.
Həyatı
Huan Karreno de Miranda, Avstriyadakı Aviles şəhərində özü ilə eyni ada malik bir atanın oğlu olaraq doğuldu. Ailəsi 1623-cü ildə Madridə köçdü. Rəssam, Pedro de Las Kuevas ve Bartolomeo Romanın şagirdi olaraq 1620-ci ilin sonuna qədər bu şəhərdə təhsil aldı. İşləri ilə Velaskesin marağına səbəb oldu. 1658-ci ildə Alkasar sarayındakı freskləri boyamaq üçün saray komissiyası tərəfindən köməkçi seçildi. 1671-ci ildə Sebastyan de Herreranın vəfatı ilə kraliçanın saray rəssamı oldu və portretlər çəkməyə başladı.
Daha çox portretler rəssamı olaraq tanınan Miranda, Madriddə vəfat etdi. Tələbələri arasında Mateo Cerezo, Kabezalero, Donoso ve Ledesma Sotomayor olmuşdur.
Yusif Bağırov
Yusif Məmməd oğlu Bağırov — Azərbaycan teatr və kino rejissoru, Gəncə Dövlət Dram Teatrının quruluşçu (1952–1956) və baş rejissoru (1966–1995), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1982).
Huan Karreno de Miranda
Həyatı
Əsərlərinin çoxunu sarayda çəkmiş olsa da, kilsə ilə bağlı çəkdiyi rəsmlər də vardır.