cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bizon
Azərbaycanda
Azərbaycan faunasına aid olmasa da bizona aid olan sümüklər, bu heyvanın sümüklərindən düzəldilmiş əşyalar Qobustan ərazisində tapılmışdır. Qobustan qaya rəsmlərində bizon təsvidlərinə rast gəlmək mümkündür. Lakin yer quruluşunun fövqəladə dəyişikliyinin baş verməsi səbəbindən bəzi canlılar kimi bizonların da böyük qismi məhv olub.
Hazırda Xızı rayonunun meşə massivində saxlanılan bizonlar buranın təbii mühütünə uyğunlaşıb və nəslini artırma imkanı daha əlverişli sayılır. Belə ki, 2015-ci ildə Azərbaycana Rusiyanın şimal vilayətindən gətirilmiş 2 baş bizon 2016-cı ildə nəsil artırmışdır. Heyvanlar yerli mühitə uyğunlaşdıqdan sonra onlardan bir dişi bala əldə olunmuşdur.
III Uğurlu xan Ziyadoğlu-Qacar
Həyatı
Uğurlu xan Cavad xan oğlu 1781-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdu. Saray təlim-tərbiyəsi, təhsili almışdı. O, 1804-cü ilin yayında Gəncəbasarda işğalçılara qarşı üsyan qaldırsa da, məğlub olub İrana getməyə məcbur oldu. O, 1826-cı ildə Abbas Mirzənin və yerli əhalinin köməkliyi ilə İkinci Rus-İran müharibəsi zamanı yenidən Gəncəyə qayıtsa da, 40 gündən sonra yenidən şəhəri tərk etməli oldu. 1826-cı il sentyabrın 13-də baş vermiş Gəncə döyüşündə əsir düşən Uğurlu xan bir müddət ruslar tərəfindən Stavropolda sürgündə saxlanıldı. Yalnız Türkmənçay müqaviləsindən sonra o, İrana qayıda bildi.
Şamxor döyüşündən sonra Uğurlu xan bacısı Püstə bəyimi özü ilə İrana apardı. 1826-ci ilin 26 iyulunda Cavad xanın oğlu Uğurlu xan Gəncəni yenidən ələ almış və qısa bir müddətdə də olsa, xanlığı bərpa edə bilmişdi.
Uğurlu xan qeyri-adi cəsarəti və sərkərdəlik bacarığı ilə fərqlənirdi. O, sonradan da özünün kiçik dəstəsi ilə iki dəfə Azərbaycanın içərilərinə doğru irəliləmiş, hətta yenidən Gəncəni ələ keçirməyə də cəhd göstərmişdi.
Ailəsi
Uğurlu xan 1801-ci ildə qohumu Məhəmməd xanın qızı Şərəfcahan bəyimlə ailə qurmuşdu. Məmmədqulu xan, Cavad xan adlı oğlu, Bədircahan bəyim, Böyük bəyim, Nazənin bəyim, Telli bəyim adlı qızları vardı.
Züleyxa Həsənova (tütünçü)
Züleyxa Əsgəralı qızı Həsənova — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Qəhrəman ana (1965).
Həyatı
Züleyxa Həsənova 1927-ci il yanvarın 31-də Masallı rayonunun Gəyəçöl kəndində anadan olub. 1943-cü ildən əmək fəaliyyətinə başlayan Z. Həsənova 1949-cu ildə əməkdə fərqləndiyinə görə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb.
Miryaqub Dulatov
Miryaqub Dulatoğlu (25 noyabr 1885 -1935) — qazax şairi, yazıçısı, ictimai xadimi.
Həyatı
Miryaqub Dulatoğlunun adını qazaxlar Mırjakıp, soyadını isə Dulatoğlu və ya Dulatov kimi yazırlar. O, 1885-ci il noyabrın 25-də Qostanay vilayətinin Sarıkopo kəndində anadan olub. Qazaxların Orta cüzünə daxil olan Arğın tayfasının zədagan ailəsində doğulan Miryaqub iki yaşında anasını, 12 yaşında isə atasını itirir.
1893-cü ildə kənd mollası yanına oxumağa gedən Miryaqub orada “Quran” oxumağı, şəriəti, fars və türk dillərini öyrənir. 12 yaşında olanda onu Torqaydakı ikisinifli rus-tuzem məktəbinə gönərirlər. Əslində Rusya hökuməti üçün kiçik məmur kadr və tərcüməçilər hazırlamaq üçün açılmış bu məktəbləri bitirənlərin böyük əksəriyyəti sonralar rus dili vasitəsilə Rusiyadakı millətçilik şüuru ilə tanış olmuş və beləcə vətənlərini Rusiya əsarəti altından qurtarmaq istəyən vətənsevərlərə çevrilmişlər. Miryaqub Dulatov da belə bir yol keçib. 1906-cı ildə Ufa şəhərindəki Qaliya mədrəsəsinə qəbul olunan Miryaqub Dulatov burada Alimcan İbrahimov, Şeyxzadə Babiç, Məcid Qafuri və b. tanış olub.
1905-ci ildən ölkəni bürüyən inqilap Miryaqub Dulatoğludan da yan keçmir. Karqaralıdakı demokratlara qoşularaq 1906-cı ildə qazaxların Uralskidə təsis etdikləri Konstitusyaçı Demokrat Partiyasının təsis qurultayının təşkilatçılarından olur. Qurultayın nümayəndə heyətinin tərkibində Peterburqa gedir.
Züleyxa Həsənova (tütünçü)
Həyatı
2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə Prezidentin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.
Miryaqub Dulatov
Həyatı
Çar Rusiyasının mərkəzi quberniyasının rus əhalisini, Qazaxıstanın ən məhsuldar torpaqlarına köçürülməsinə qarşı çıxanlardan biri olan Miryaqub Dulatov, öz etirazlarını şeirləri ilə təbliğ edir, xalqının oyandırmağa çalışır.
Züleyxa Həsənova (tütünçü)
Həyatı
Z. Həsənova həm Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, həm də Qəhrəman ana olan yeganə qadın idi. O, uzun müddət astma xəstəliyindən əziyyət çəkirdi.
Miryaqub Dulatov
Həyatı
O, “Gənclərə” adlı ilk şeirini 1907-ci ildə Peterburqda qazaxca nəşr olunan “Serke”, yəni birləşmək, razılaşmaq qəzetinin birinci nörməsində çap etdirir. Qəzetin ikinci nömrəsində isə onun “Bizim vəzifələrimiz” məqaləsi çap olunur. Bu məqaləyə görə senzor qəzetin bağlanması haqqında qərar qəbul edir və məqalənin müəllifi də həbs edilərək Semeplatinsk həbsxanasına göndərilir. Millətinin dərdini şeirləri və publisistik yazıları ilə təsvir edən, xalqını oyatmağa, mübarizəyə çağıran şair 1909-cu ildə “Oyan, qazax” adlı şeirlər kitabını çap etdirir. Kitab böyük uğur qazanır. Qısa müddətdə kitabın satışı tükənir.
Bədii yaradıcılıqda qazandığı ilk uğurdan ruhlanan Miryaqub Dulatoğlu 1910-cu ildə “Baxtsız Jamal” romanını yazır. Başlıq qarşılığında varlı bir kişiyə verilən Jamalın adlı qızın acı taleyindən bəhs edən roman qazax ədəbiyyatında ilk roman olsa da maraqla qarşılanır. Miryaqub Dulatov 1911-ci ildə “Oyan, qazax” kitabını təkrar nəşr etdirdi. Lakin kitabdakı şeirlər hökumət dairələrini rahatsız etdiyindən “Oyan, qazax” şeirlər kitabı müsadirə edilir.
1913-cü ilin yazında Əhməd Baytursunoğlunun Orenburqda açdığı “Qazax” adlı qəzetə Miryaqub Dulatoğlu redaktorluq edir. Abayın, yəni İbrahim Kunanbayovun başladığı marifçilik hərəkatının ən fəallarından olan Əhməd Baytursunoğlu, Mağcan Сumabay, Miryaqub Dulatoğlu var gücləri ilə müstəmləkəçiliyə qarşı mübarizə aparır, xalqı öz haqları uğrunda mübarizəyə səsləyirlər. Bədii yaradıcılıqla yanaşı ardıcıl ictimai-siyasi fəaliyyətlə də məşğul olan Miryaqub Dulatov 1913-cü ildə “Azamat” adlı şeir kitabını çap etdirir. Kitaba müəllif öz şeirləri ilə yanaşı Fridrix Şillerdən, Aleksandr Puşkindən, Abdulla Tukaydan, Mixail Lermantovdan etdiyi tərcümələri də daxil edir. 1915-ci ildə isə ədəbi-bədi, publisistik məqalələri toplusu olan “Terme” kitabı işıq üzü görür. 1917-ci ilin oktyabrınadək müxtəlif qəzet və jurnallar vasitəsilə hakızlığa, zülmə qarşı öz məqalə və şeirləri ilə meydan oxuyur.
1917-ci ilin fevralında çar II Nikolayın taxtadan salınıb Müvəqqəti Hökumətin qurulması Miryaqub Dulatoğlunun həyatının ən gərgin günlərinin başlanğıcı olur. Millətini azad və firavan görmək istiyən, zülmə haqsızlığa son qoyulmasını arzulayan vətənpərvər şair sanki bir burulğana düşür. Yaxın dostlarının bir qismi qazax xalqının Rusiya işğalından azad olub öz dövlətini qurmaq istəyirdisə, başqa bir qismi kadır çatışmadığından, ordu olmadığından qazaxların Rusyiya tərkibində muxtariyyata nail olmasını istəyirdi. Zülmə və istibdada son qoymaq, sosial ədalətə nail olmaq istəyənlər də dünya inqilabı eşqilə yaşayırdılar. Miryaqub Dulatov ideyaca sosialist olsa da, milli dəyərlərə də önəm verir, hörmət və ehtiram bəslədiyi Əhməd Baytursunoğlunun qazaxların Rusiya Federasiyasının tərkibində olması ideyasının əleyhinə də çıxmırdı.
Miryaqub Dulatoğlu 1906-cı ildə qurulmuş Konstitusiyaçı Sosialistlər Partiyasının Alaş Partiyasına çevrilməsinin tərəfdarlarından olur. 1917-1918-ci illərdə bölgədə keçirilən qurultay və toplantılarda fəal iştirak edən Miryaqub Dulatoğlu Alaş Orda Muxtariyyatının quruçuları sırasında olsa da az sonra hökumətin Sibir Respubilikası və onun rəhbəri Aleksandr Kolçakla əməkdaşlıqdan narazı qalır.
1918-ci ilin yanvarında Əhməd Baytursunoğlu Moskvaya gələrək Sovet rəhbərləri ilə danışıqlar aparmasının tərəfdarlarından olur. Təəssüf ki, Miryaqub Dulatoğlu da Sovet rəhbərlərinin verdiyi vədlərə aldananlardan biri olub.
Alaş Partiyasının üzviləri ilə əlaqəsini kəsməyən, partiyanın gizli təşkilatlarının işində fəal iştirak edən Miryaqub Dulatoğlu daimi təziq və təqib altında olduğunu hiss etsə də millətinin xoşbəxt gələcəyi naminə mübarizəsindən əl çəkmir. 1922-ci ildə alaşçılar ölkənin müxtəlif bölgələrində üsyan qaldırırlar. Miryaqub Dulatoğlunu bu üsyanın ideoloqu kimi həbs edirlər. Milli kadrlara böyük ehtiyac duyulduğuna görə onu müvəqqəti olaraq azad edirlər. SSRİ-də ərəb əlifbasının latın əlifbasi ilə əvəzlənməsi kampanyasının əleyhdarlarından olur. Bunu xalqın keçmişi və tarixi ilə əlaqənin kəsilməsi kimi qiymətləndirir. Qazax dilində islahat adı altında türk xalqları arasında ayrımçılıq siyasəti yeridildiyinə də kəskin etirazını bildirir. Onun fikirlərini açıq söyləməsini dövlət siyasətinə qarşı çıxması kimi dəyərləndirir onu 1928-ci ildə yenidən həbs edirlər. Hələ də rəhbər vəzifələrdə olan milli qüvvələrin təsiri və təzyiqi ilə Miryaqub Dulatoğlunu həbsdən azad etdirmək təkrar mümkün olur. Lakin 1930-cu ilin aprelində yenidən həbs edildikdə onu heç kim müdafiə edə bilmir. Uzun və işgəncəli istintaq onun gizli antisovet fəaliyyətini aşkarlayır. Sovet məhkəməsi, Miryaqub Dulatoğluya güllələnmə hökmü oxuyur. O, bir neçə ay həbsxanada saxlandıqdan sonra güllələnmə hökmü 10 il həbslə əvəz edilərək Solovki adalarındakı ölüm düşərgələrinə göndərilir. Miryaqub Dulatov 1935-ci il oktyabrın 5-də həbsxanada dünyasını dəyişir. Ona bəraət çox gec, 1988-ci ildə verilir.
Bu gün qazax xalqının vətənsevər oğulları, istərsə də dünyanın demokratik fikirli insanları Miryaqub Dulatoğlunu unutmur, onun əsərlərini qoruyub saxlayırlar. Sovetlər Birliyi dağıldıqdan sonra Miryaqub Dulatoğluyun əsərləri yenidən nəşr olunur və adının əbədiləşdirilməsi sahəsində xeyli iş görülür.
Bakı Tennis Akademiyası
Bakı Tennis Akademiyası — Mayın 5-də Bakı Tennis Akademiyasının açılış mərasimi olub. Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva mərasimdə iştirak ediblər.
İlk dəfədir Azərbaycan paytaxtında Tennis Akademiyası inşa olunur. 2008-ci ilin martında Bakının 8-ci mikrorayonunda tikintisinə başlanmış akademiyanın ərazisi 2,7 hektardır. Komlpleksin 4070 kvadratmetrlik sahəsində idmanın bu növü ilə məşğul olmaq üçün hər cür şərait yaradılıb. Burada avadanlığı İtaliyadan gətirilmiş iri tutumlu su anbarı, nasos stansiyası, elektrik idarəetmə otağı və transformator yarımstansiyası tikilib. Bu qurğular akademiyanın su və elektrik enerjisi ilə etibarlı təmin olunmasına imkan verəcək.
Dövlət başçısı qapalı məşq kortlarına baxıb, burada yaradılan şəraitlə tanış olub. Burada gənclər peşəkar mütəxəssislərin köməyi ilə tennisin sirlərinə yiyələnəcəklər. Akademiyada xaricdən dəvət olunmuş məşqçilər dərs deyəcəklər. Uzunluğu 126 metr, eni 36 metr olan və 407 nəfər tamaşaçı tutan qapalı zalda beynəxalq standartlara cavab verən şərait yaradılıb. Kortların hər birinin sahəsi beynəlxalq standartlara uyğun olaraq 670 kvadratmetrə bərabərdir. İlin bütün fəsillərində burada yerli və beynəlxalq yarışların və məşqlərin keçirilməsi üçün müasir tələblərə cavab verən istilik və havalandırma sistemi quraşdırılıb.
Li Enn Parsli
Li Enn Parsli — Birləşmiş Ştatları təmsil edən skeletonçu. Lea Ann Parsley, Birləşmiş Ştatları 2002-ci ildə baş tutan XIX Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və gümüş medal qazanıb.
Karyerası
Li Enn Parsli 2002-ci ildə Birləşmiş Ştatlar yığmasının heyətində elə Birləşmiş Ştatların Solt Leyk Siti şəhərində baş tutan XIX Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Lea Ann Parsley, 1-ci gedişdə 52.27 saniyə, 2-ci gedişdə isə 52.94 saniyə nəticə göstərdi və yarışları 13 idmançı sırasında 2-ci yeri tutaraq gümüş medalla başa vurdu.
Yəhya xan
General Ağa Məhəmməd Yəhya xan Qızılbaş — 1969-cu ildan 1971-ci ilədək Pakistanın prezidenti, Eyyub xanın istefasından sonra.
Gəncliyi
Yəhya xan 1917-ci ildə Pəncabda Qasur şəhərinə yaxın yerdə anadan olub və əslən Qızılbaşdır. Yəhya xan Nadir şahla 1738-ci ildə Hindistana gəlmiş xanların nəslindəndir.
Yəhya xan urdu dili ilə bərabər olaraq etnik Pəncabi dilini bilirdi. O, Pəncab universitetini bitirmişdi.
Ordu karyerası
Yəhya xan Britaniya Ordusuna yazıldı. 4-cü piyada qoşun bölməsində zabit kimi xidmət etdi. İkinci dünya müharibəsində iştirakçısı idi. O İraqda, İtaliyada və Şimalı Afrikada qulluq etdi.
Baş komandanlıq yolunda
1947-ci ildə o Hindistanın bölünməsindən sonra Pakistan ordusunda vəzifə tutdu.
Baş Qərargah rəisi kimi Yəhya xan 1954-1957-ci illərdə Pakistan ordusunu təkmilləşdirmək üçün reformasiya apardı. Eyyub xan tərəfindən ordunun planlaşdırma şöbəsinə başçılıq etmək üçün seçildi. Yəhya xan həmçinin 1958-ci ildən 1962-ci ilədək Baş Qərargahın rəhbərlik vəzifələrini yerinə yetirdi. O, 1962-ci ildən 1965-ci ilə qədər həm də piyada qoşun bölməsinə komandanlıq etdi.
Pakistan Ordusunun formalaşmasında xeyli zəhmət çəkdi. 1965-ci ildə Hindistan-Pakistan müharibəsi ərzində piyada qoşun bölməsinə başçılıq etdi. Böyük şlem Əməliyyatında 7-ci Bölməyə başçılıq etmiş, göstərdiyi şücaətə görə 1965-ci ildə general-mayor rütbəsindən sonra general-leytenant rütbəsinə yüksəlmişdi. Xidmət etdiyi ordunun baş komandanı və Pakistan Ordusu baş komandanının müavinini təyin edildi.
Yəhya xan 1966-cı ilin martında Ordunun yaşlı generallarını Altaf Qadiri və Bəxtiyar Ranı istefaya göndərdi.
Baş komandan kimi
Yəhya xan 1965-ci ildə Pakistan Ordusunu yenidən ciddiyyətlə formalaşdırmağa başladı. 1965-ci ildə əsas təşkilati işləri başa çatdırdı. Pakistan Ordusunda texniki dəyişikliklər etdi. 1965-ci ilə kimi orduda köhnə qaydalar hökm sürürdü. Effektiv fəaliyyət göstərə bildiyi üçün uğurlar əldə etdi. Ona qədər orduda özbaşınalıq, intizamsızlıq, korrupsiya hökm sürürdü.
Müharibə başlamyanda ABŞ hər iki tərəfə, Hindistana və Pakistana hərbi yardımda embarqo qoymuşdu. Bu embarqo Hindistan Ordusuna təsir göstərmədi, ancaq Pakistan Ordunun texniki tərkibinə mənfi təsir etdi.
Pakistan bu gedişatdan sonra hərbi yardım üçün Çinə üz tutdu. Çin tankları aldı. 1966-cı ildən Pakistan Ordunu təkmilləşdirdi. Köhnələri yeni texnikalarla əvəzlədi.
Ailəsi
Əli Yəhya adlı oğlu, Yasəmən adlı qızı var.
Baş Kəşfiyyat İdarəsi (Rusiya)
Baş Kəşfiyyat İdarəsi (rus. Главное разведывательное управление — ГРУ) — Rusiya Silahlı Qüvvələrinin hərbi kəşfiyyatının mərkəzi idarəetmə orqanı.
Rəsmi adı — Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Baş Kəşfiyyat İdarəsi 44388 saylı hərbi hissəsi.
BKİ Baş Qərargah rəisinə və müdafiə nazirinə tabedir. Suilahlı Qüvvələrin marağına uyğun bütün növ kəşfiyyatla məşğul olur — agentura şəbəkəsi, kosmik və radioelektronika kəşfiyyatı.
Tarixi
XVI əsrdə Rusiyada kəşfiyyat aparan və təşkil edən ilk mərkəzi idarəetmə orqanları meydana çıxır ki, bu da dövlət rəhbərliyinin düşmənin niyyətləri və məqsədləri barədə məlumatlılığının artmasına səbəb olur. 1654-cü ildə çar Aleksey Mixayloviçin Fərmanı ilə kəşfiyyat idarəçiliyinin cəmləşdiyi gizli işlər əmri yaradılmışdır. I Pyotr 1716-cı ilin hərbi Nizamnaməsində ilk dəfə olaraq kəşfiyyat işi üçün qanunvericilik və hüquqi bazanı yaradır. XVIII əsrin sonu — XIX əsrin əvvəllərində hərbi əməliyyatların güclənməsi kəşfiyyat qarşısında yeni vəzifələr qoyur, onun səlahiyyətlərinə isə yeni qüvvə və vasitələr cəlb olunur. Rusiya hərbi kəşfiyyatının daimi fəaliyyət göstərən mərkəzi orqanının təşkilinə isə Rusiyanın 1805-ci ildən Napoleon Fransası ilə apardığı qanlı müharibələr həlledici təkan verib.
Ancaq Rusiyada hərbi kəşfiyyatın tam mərkəzləşdirilmiş orqanları yalnız 1863-cü ilin sentyabr ayında formalaşdı. O vaxt imperator Aleksandr II iki il ərzində təcrübə şəklində baş qərargahın Baş İdarə Mövqe və Ştatını (BİMŞ) təsdiqlədi. Təcrübə şəklində iki il müddətinə tətbiq edilən yeni hərbi kəşfiyyat strukturu bütövlükdə özünü doğrultdu. Ona görə də 1865-ci ildə Hərbi Nazirliyin növbəti yenidən təşkili zamanı onu saxlamışdır.
Senecio acetosifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qalinsoqa
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Sinonim
[[SS 2 (* Gallinsoga St.Hil.
Növləri
[[SS 2 (*
Daşıyıcı kanart
Daşıyıcı kanart, kanart tipli təyyarələrdə daşıma vəzifəsini əsas qanadla birgə yerinə yetirən kanartlara verilən addır. Tandem təyyarələrdən fərqi kanart sahəsinin tandem təyyarələr ilə müqayisədə əsas qanad sahəsindən daha kiçik olmasıdır. Daşıyıcı kanartlar ya simmetrik bir qanad profilinə, ya da qarmaqlı qanad profili konfiqurasiyasına malikdirlər. Daşıyıcı kanartın istifadəsinin üstünlüyü, qaldırıcı qüvvənin kvadratına mütənasib olan induksiyalı sürüklənmənin, daşınmanın kanart və qanadlar arasında bölüşdürülərək azaldılmasıdır.
Həmçinin bax
Nəzarət kanartı
Alp İlitver
Alp İlitver (ya da İlteber).
Ümumi məlumat
Bu tarixi personaj ilk dəfə Musa Kalankatlının "Ağvan tarixi" əsərində 626-cı illə bağlı keçir. Bu ildə Cebu xaqan (Orxan) Ərməniyyəyə yürüş edir. Bu yürüşdə, knyaz mənşəyinə görə şad adlandırılan "qana susamış qartal balası" iştirak edir. Öz adı Bolu idi ki buna ’’şad’’(xaqanın oğlu, şahzadə) titulu əlavə edilirdi. Onun adı Bizans imperatoru İraklinin adı ilə, onun farslarla müharibələrində yan yana keçir. Şad titulunu Bolu/Bulan, bütün ehtimallara görə, 631-ci ildə atasının ölümünə və hunların Aşina nəslindən olan xəzər xaqanlarına tabe olmasına qədər daşımışdır. Bu vaxtdan hunlar xəzərlərin federatları olurlar, onların başçısı isə "elteber" titulunu daşımağa başladı. Amerikan türkoloqu D. B. Qoldenə görə, bu titulu xəzərlər vassal hun xanlarına verirdilər. , çinlilərdə onun analoqu "şe-li-fa" ya da "xsie-li-fa". Terminin ən inandırıcı etimoloqiyasını İ. Hamilton verdi, ona görə bu titul iki sözdən ibarətdir – el+teber xalqın, elin başçısı anlamında. Bu nəzəri macar dilçi-tarixçi A. Bombaçi da dəstəklədi.
Xəzərlərin ilk elteberi və 7-ci əsrdə xəzərlərin imperiyasına daxil olan Qafqaz hunnlarının "aparıcı xanı", Alp Bolu idi ya da Bolu Şad, Orxanın oğlu. Hunnlarda xaqanların adları ilə çağırılması qəbul edilmədiyindən, o öz adı ilə yox, "Alp İlitver" titulu ilə yad edilir. O da məlumdur ki, 631-ci ildə alban katolikosu (eyni zamanda dövlət başçısı) Viro, Albaniyanı hun hücumundan qurtarmaq üçün, atasının (Cebu xaqan. K. A.) "bu üç ölkə olan –Albaniya, Çula və Lbiniyanı əbədi mülkiyətə aldığı" və buna görə Albaniyanın hun torpağı olmasını iddia edən Şadı yumşaltmalı olur. 631-ci ildən sonra Şadın adı çəkilmir, bu Göytürk xaqanlığında baş verən hadisələrlə, yəni Alp-Orxanın öldürülməsi və hakimiyətə başqa qruplaşmanın gəlişi ilə bağlıdır.
Bu mərhələdə Sulakdan şimalda Xəzəryanı ovalığda xəzərlərin Bersiliya birləşməsi yaranır. Bu çaydan cənubdakı torpaqlarda isə Orxanın oğlu özünü müstəqil elan edir. Lakin o tezliklə Xəzər ölkəsində yüksəlməkdə olan Aşina nəslindən olan xaqanların hakimiyəti altına düşür və öz "xanlığını" qoruyaraq onların vassalı olur. Buradan da onun yeni titulu ilteber/ilitver. Elə bu adla da o sonralar Musa Kalankatlının "Ağvan tarixində" keçir.
O ki qaldı onun varislərinə. Bolu Şadın şəcərəsində iki oğlu qeyd edilir – Xeli və Bahadır Cebe. "Ağvan tarixinə" görə, biz həm də bilirik ki onun, birini xəzər xaqanına, o birisini Cavanşirə ərə verdiyi iki qızı vardı.
Alp Bulan(Alp İlitver) Musa Kalankatlı tərəfindən şişirdilmədən, onun şübhəsiz ki Şimali Qafqazın hunn tarixi ilə bağlı ilk qaynaq olan "Ağvan tarixi"(7-ci əsr)ndə vəsf edilmişdir. Musa Kalankatlının 7-ci əsrdə öz kitabını yazmasını nəzərə alsaq onda, ola bilsin ki, o Alp- Bulan İlteberin müasiri olub və, "Alp İlitver hunlarının" iqamətgahında, Varaçanda, yepiskop İsrailin başçılığı ilə alban xristian missionerlərinin olduğunu nəzərə alsaq bəlkə də onu şəxsən tanıyıb.
Ola bilsin ki Musa, xaqanın yanında həm də Türküstanda (erkən orta əsr türk və erməni mənbələrində Xəzər eli belə adlanırdı ,- K. A.) igidliyi vəsf edən hun dastanlarını (yırı) bilirdi. Bunu misal üçün üç "igidin" –Alp Ərən(Kitabi Dədə Qorqud), Edil Alp("Oğuz namə") və Alp-İlitver(Alban ölkəsinin tarixində) "bioqrafiyasının" müqayisəsində görmək olar:
Elementlərin eynili göz qarşısındadır;1) hər üç "arayışda" bahadır savaşlarda və qalaların alınmasında ad çıxarır. İlk iki qaynaqda qəhrəman xarici padşahlardan birinin qızını alır. Alp İlitverin hadisəsi isə belədir ki, onun "bioqrafiyasından" məlumdur ki, imperator İrakli öz qızını ona vermək istəmişdi və güman ki o da onu almışdı, çünki bu Alp İlitverin xristianlığı qəbul etməsi və elteber olduqdan sonra Qafqaz Hun elində öz təbəələrini də xristianlığa gətirməsi və öz qızını Cavanşirlə evləndirməsi ilə uyğundur. Ərəblərə qarşı xəzərlərin müttəfiqi kimi çıxış etmişdi.
Ziqota
Ziqot - dişi və erkək cinsiyyət hüceyrələrindən (qamet lərdən) mayalanmış yumurta hüceyrəyə deyilir. Ziqotda öyrənilən hər alleli iki hərflə yazırlar.
Persoonia inconspicua
— cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum setigerum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Proqram təminatı
Kompüterin proqram təminatı (PT) – təlimatlar yığımından ibarət olub, kompüteri idarə edir və onun köməyi ilə lazım olan məsələni həll edir. Proqram təminatı üç tipə bölünür: sistem proqram təminatı,tətbiqi proqram təminatı və instrumental proqram təminatı.
Quraşdırılmış sistemlər və ya proqram mühəndisi müxtəlif sənayelərdə müxtəlif komponentlər üçün etibarlı Xüsusi Mikro Proqram təminatının hazırlanmasına və layihələndirilməsinə kömək edir.
Proqram təminatının təsnifatı.
Sistem proqram təminatının tərkibinə aşağıdakı proqramlar daxildir.
Aglaia basiphylla
(Aglaia basiphylla) —   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mançester 62 FK
thumb|right|Klubun ev oyunlarını keçirtdiyi Viktoriya stadionu
Mançester 62 FK — Cəbəllüttariqi təmsil edən futbol komandasıdır. Klubun əvvəlki adı Mançester Yunayted FK-in şərəfinə Mançester Yunayted (Cəbəllüttariq) FK adlandırılmışdır. 2013-14 mövsümündən isə rəsmi olaraq indiki adı ilə adlandırılır. Klubun loqosunun üzərində də ad dəyişikliyi öz əksini tapmışdır. Mançester 62 Fk hal-hazırda Cəbəllüttariq Premyer Liqasında çıxış edir. Klub ev oyunlarını Vinston Çörçill prospektində yerləşən Viktoriya stadionunda keçirir.
Tarixi
Klub 1962-ci ildə Mançester Yunayted FK adı ilə yradılmışdır. Klub öz adını məşhur ingilis adaşının şərəfinə almışdır. Klubun adının istifadəsinə görə icazəni mankunianlardan olan Mett Basbidən almışlar. İcazəni aldıqdan sonra bu addan istifadə etməyə başlamışlar. Klub hal-hazırda Cəbəllüttariq Premyer Liqasında mübarizə aparır. Klub öz oyunlarını Viktoriya stadionunda keçirir. Klubun kapitanı Matteu Reoç 2001-ci ildən Cəbəllüttariq milli futbol komandasında çıxış edir. 2013-cü ildən Cəbəllüttariq FİFA-ya və UEFA-ya üzv olduğundan klub yüksək yer tutarsa, Çempionlar Liqasında və UEFA Avropa Liqasında mübarizə apara bilər.
Burger King
thumb|right|Burger King-də standard nahar Burger king — 1954-cü ildə ABŞ-də yaradılan fəstfud şəbəkəsi. Şirkətin tarixi 1953-cü ildə Florida ştatındakı Jacksonville-dəki Insta-Burger King restoran şəbəkəsindən başladı. Bundan sonra, 1954-cü ildə Insta-Burger King Restoranında maddi sıxıntılar yarandı və iki yerli sakin David Edgerton və James McLemore şirkəti satın aldı və Burger King adını aldı. Növbəti yarım əsr ərzində şirkət direktorlarını dəyişdi. Üçüncü direktor TPG Capital Group idi və Bain Capital və Goldman Sachs Capital Partners 2002-ci ildə nəşr etdilər. 2010-cu ilin sonunda Braziliyanın 3G Capital şirkəti onu 3.26 milyard dollara aldı. 3G Capital və Berkshire Hathaway, VK'ı Kanadalı Tim Hortons ilə birləşdirdi.
Basketbol terminologiyası
Asist: Komanda yoldaşına basket etməsi üçün verilən pas
Backcourt (müdafiə etmə sahəsi): Bir komandanın müdafiə üçüm yarı sahə
Basket: Topun içindən keçərək xal qazanılması
Blok: Müdafiə etmə oyunçusu tərəfindən hücum oyunçusunun xal yığmasını və ya keçməsini maneə törətmə hərəkəti
Şut: xal yığmaq məqsədiylə edilən tez hərəkət
Dribbling (Top sürmə): Topu çiləyərək istənilən istiqamətə doğru atma
Drive: Hücum oyunçusunun xal yığmaq məqsədiylə etdiyi hərəkət
End Line (dib xətt): Sahənin enləməsinə səbət altından keçən xətt
Fast Break: Bir komandanın rəqib komandanı qorunmasız tutaraq sürətlə xal yığmaq məqsədiylə hücum etməsi
Faul Atışı (sərbəst atış): Faul nəticəsində sərbəst atış sahəsindən istifadə edilən müdaxiləsiz atışlar
Front Court (hücum sahəsi): Bir komandanın hücum etdiyi yarı sahə
Səhvli Getmə (steps): Bir oyunçunun topu idarə altına aldıqdan sonra çiləmədən birdən çox addım ataraq getməsi və ya tünddürdükdən sonra topu tutub təkrar top atması
Hava Atışı (jump ball): Hakimin oyunu başlatmaq məqsədiylə topu iki rəqib oyunçunun arasından yuxarı doğru atması və bu oyunçuların topu tək əlləriylə komanda yoldaşlarına qazandırma hərəkəti
High Post (yüksək post): Sərbəst atış sahəsinin dərhal xaricindən başlayan hücum bölgəsi
Hücum Faulü: Bir oyunçunun top öz komandasında ikən rəqib oyunçuya faul etməsi
Jump Shot: Oyunçunun sıçrayaraq havada tək əllə basket etmə məqsədiylə şut atması
Man to Man Defense (adam adama müdafiə etmə): Təyin olunan hər bir oyunçunun birə-bir təqibiylə edilən müdafiə etmə növü
Midcourt Line (orta sahə xətti): Sahəni ortadan ikiyə ayıran xətt digər adı da 8 saniyə xəttidir
Pərdələmə (Screen): Hücum edən komandanın oyunçularından birinin komanda yoldaşının asan şut atması və ya rəqibi keçə bilməsi üçün komanda yoldaşı ilə müdafiə etmə oyunçusunu arasına girməsi
Pivot: Təyin olunan bir ayağın sabitlənməsi və sabitlənən ayaq ətrafında dönmə işi
Pres: Müdafiə etmə edən komanda oyunçularının hücum edən komanda oyunçulardan topu qapmaq və səhv etmələrini təmin etmək üçün üzərlərində təzyiq qurmaları
Ribaunt: Səbətdən ya da çevrədən dönən və havalanan topa sahib olmaq üçün edilən iş
Texniki Faul: Oyunçuların qayda pozmaları nəticəsində verilən cəza
Turnike (lay — up): Qaçaraq putaya ən yaxın məsafədən çarpdıraraq və ya çevrəyə tək əllə atılaraq edilən şut.
Yağış
thumb|right|275px|Yağış — [[Braziliya.]] Yağış, yağmur və ya yağıntı – buludlardan yer səthinə diametri 0,5 mm-dən çox olan su damlası şəklində düşən atmosfer yağıntısı. Kiçik diametrli (0,05 mm-ə qədər) damlalar çiskin adlanır. Tipik yağış damlalarının diametri 1–2 mm, ən irisi 6–7 mm olur. İntensivliyi adətən 1–3 mm/dəqiqə və daha çox olan yağış leysan adlanır.
Yağış mövsümü
Yağış mövsümü quraqlıq dövrün əksinə olaraq bir neçə iqlim tipində (musson, Aralıq dənizi sahili) hər il bir və ya bir neçə ay ərzində təkrar olunan yağış halında maksimum yağıntıdır.
Senecio achalensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Elektronika
thumb|right|250px|Elektrik inteqral sxemi
Elektronika – elm, texnika və istehsalatın elektron cihaz və qurğularının işlənməsi, hazırlanması və tətbiqi ilə məşğul olan sahəsi. Elektronikanın elektron cihazlarının işlənməsi və hazırlanması ilə məşğul olan sahəsi fiziki elektronika, onların əsasında elektron qurğularının yaradılması ilə məşğul olan sahəsi isə sənaye (texniki) elektronikası adlanır.
Müasir elektronikanın elektron vasitələrinin işlənməsi ilə məşğul olan sahəsi funksional elektronika adlanır və o, iki əsas hissəyə – analoq və rəqəm elektronikasına ayrılır
Analoq elektronikası-fasiləsiz funksiya qanunu ilə dəyişən siqnalların çevrilməsi və emal edilməsi üçün istifadə olunan elektron vasitələrindən bəhs edən bölməyə deyilir.
Rəqəm elektronikası-diskret funksiya qanunu ilə dəyişən siqnalların çevrilməsi və emal edilməsi üçün istifadə olunan elektron vasitələrindən bəhs edən bölməyə deyilir.
Elektronika sənayesinin inkişafını iki istiqamətə – güc (energetika) və informasiya elektronikası istiqamətlərinə ayırmaq olar.
Energetika elektronikası-elektroenergetika, metallurgiya və s. sənaye sahələrinin ehtiyacları üçün əsasən, sabit və dəyişən cərəyanın çevrilməsini təmin edən elektron vasitələrini əhatə edir.
İnformasiya elektronikası-isə müxtəlif sənaye və elmi - tədqiqat sahələrinin avtomatlaşdırılmasını, müxtəlif proseslərin ölçülməsini, nəzarətini və idarə olunmasını təmin edən elektron vasitələrini əhatə edir.
Elektronikanın yaranması, әsasәn, radionun kәşfi ilә bağlıdır. Belә ki, radioqәbuledicilәrin tәtbiqinin genişlәnmәsi (xüsusilә gәmiçilik vә hәrbi sahәdә) element bazası tәlәb edirdi. Bu bazanın yaradılması vә öyrәnilmәsi ilә elektronika mәşğul olmağa başladı. İlk nәsil cihazların element bazası elektron lampalar әsasında idi. Bununla әlaqәdar vakuum elektronikası inkişaf etdi. TV vә radarların yaradılması vakuum elektronikasının inkişafına tәkan verdi. Lakin elektron lampaların ölçülәri böyük vә tәlәb etdiyi güc çox olduğu üçün element bazası kimi diodlar vә tranzistorlar tәtbiq edilmәyә başlandı.
Fiziki elektronika yüklü zәrrәciklәrdәki proseslәri öyrәnir. Fiziki elektronikanın termoelektron, fotoelektron, ikinci elektron emissiyası, avtoelektron emissiyası hadisәlәrini, sәthi ionlaşma vә ionların bәrk cismin sәthi ilә qarşılıqlı tәsirini öyrәnәn sahәsinә katod elektronikası deyilir. Yarımkeçiricilәrdә yükdaşıyıcıların hәrәkәt qanunlarını yarımkeçiricilәr elektronikası, elektronların yüksәk tezlikli elektrik sahәsindә hәrәkәt qanunlarını isә yüksәk tezlik elektronikası öyrәnir. Elektrik vә maqnit sahәlәri vasitәsilә istiqamәtlәnmiş elektron dәstәlәri almaq vә onu idarә etmәk mәsәlәlәri ilә elektron optikası mәşğul olur. Nәhayәt, qazlarda müxtәlif növ elektrik hadisәlәrindәn bәhs edәn bölmә qaz elektronikası adlanır. Belәliklә, fiziki elektronikada elektrovakuum, ion vә yarımkeçirici cihazların işlәmә prinsiplәrinin fiziki әsasları öyrәnilir. Texniki elektronika elektron cihazlarının hazırlanması, istehsalı vә tәtbiqi ilә mәşğuldur. Әn çox yayılmış cihazlar aşağıdakılardır: elektron lampaları, yarımkeçirici diodlar, tranzistorlar, qazboşalma cihazları, elektron-şüa cihazları, yüksәk tezlik cihazları (klistron, maqnetron, qaçan dalğa lampası vә s.), fotooptik cihazlar (vakuum vә qaz doldurulmuş fotoelementlәr, fotoelektron çoxaldıcıları vә s.).
Elektronikanın әsas tәdqiqat obyektlәri aşağıdakılardır: elektronun vә digәr yüklü zәrrәciklәrin elektromaqnit sahәsi ilә qarşılıqlı tәsir qanunlarının öyrәnilmәsi; elektron cihazlarının hazırlanmasında istifadә edilәn enerji çevrilmәlәri – informasiyanın ötürülmәsi, işlәnmәsi vә saxlanması, istehsal proseslәrinin avtomatlaşdırılması, enerji qurğularının hazırlanması, nәzarәtölçü cihazlarının yaradılması vә tәcrübәlәrdә baş verәn hadisәlәrin qarşılıqlı әlaqәsinin aydınlaşdırılması.
Elektron cihazları zәif siqnallara qarşı yüksәk hәssaslığı rabitә aparatlarında Yerin süni peyklәrindәn alınan mәlumatların verilmәsindә vә kosmik hissәciklәrin parametrlәrinin ölçülmәsi, hesablanması vә s.-dә 10–25 Vt gücündә siqnalları qәbul etmәyә imkan yaradır. Elektron cihazlardan texnikanın bir çox sahәlәrindә istifadә olunur. Ölçü vә kütlәsinin kiçikliyi, etibarlı vә iqtisadi cәhәtdәn әlverişli olması elektron aparatların әsas xüsusiyyәtlәridir. elektronikanın sürәtli inkişafı nәticәsindә artıq kvant elektronikası, fotoelektronika, piroelektronika, bioelektronika, infraqırmızı dalğalar texnikası, krioelektronika, maqnitoelektronika vә s. kimi yeni elmi-texniki sahәlәr yaranmışdır. Mәişәt elektronikası elektrik gәrginliyi, elektrik şiddәti, elektrik sahәsi vә ya elektromaqnit dalğalarından istifadә edәn mәişәt elektron cihazı vә qurğularının (mәs., TV, mobil telefon, ütü vә s.) yaradılması ilә mәşğuldur. Sәs-video elektronika texnikası sәs vә video tәsvirlәrin güclәndirilmәsi vә yaradılması üçündür. Aktiv element kimi mikrosxemlәrin istifadә edilmәsi mikroelektronika aparatlarının etibarlılığını daha da artırır vә istehsalın maya dәyәrini azaldır. Mikroprosessorlar vә ya mәntiqi mikrosxemlәr әsasında qurulan qurğular (mәs., elektron kalkulyator, kompüter, rәqәmli TV, mobil telefon, printer, robot, sәnaye avadanlığının, nәqliyyatın idarәetmә paneli vә s. mәişәt vә sәnaye qurğuları) rәqәmli mikroelektronikanın mәhsullarıdır.
Elektronikanın nailiyyәtlәri nәticәsindә elmi tәdqiqatların effektivliyi yüksәlir, yeni növ maşın, avadanlıq vә cihazlar (mobil rabitә vasitәlәri, simsiz qurğular, naviqatorlar, kommunikatorlar, planşetlәr vә s.) yaradılır, sәmәrәli texnologiya vә idarәetmә sistemlәri hazırlanır, yeni xassәlәrә malik materiallar alınır, informasiyanın toplanması vә işlәnmәsi proseslәri tәkmillәşdirilir.
Dünya üzrə istehsal olunan elektron hissələrin 38%-i Asiyadan gəlir. 1995-ci ildə bu hissə 20% təşkil edirdi. Təkçə Çin keçən ilki məlumata əsasən son 12 ildə umumi məhsulda olan payını 3%-dən 16%-ə qədər qaldırmışdır. Top 10-luq arasında Cənubi Koreya, Malayziya, Tailandda vardır. Qərbi Avropanın payı 19% təşkil edir. Bunlar arasında Almaniya, Fransa, Böyük Britaniya, İrland, İtaliya fərqlənirlər.
Svetlana Pletnyova
Svetlana Aleksandrovna Pletnyova — sovet tarixçisi, arxeoloqu, tarix elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Svetlana Aleksandrovna Pletnyova 1 aprel 1926-cı ildə Rusiya Federasiyasının Vyatka şəhərində anadan olmuşdu.1949-cu ildə Moskva dövlət universitetinin tarix fakültəsini, 1952-ci ildə isə SSRİ EA aspranturasını bitirmişdi.
Svetlana Pletnyova "Кочевники южнорусских степей IX–XIII вв. (по археологическим материалам и письменным источникам)" adlı namizədlik, 1968-ci ildə isə "От кочевий к городам" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdi.
Svetlana Pletnyova 1952-ci ildən 2006-cı ilədək Rusiya EA-nın Arxeologiya institutunda çalışmışdı.
Svetlana Pletnyova 20 noyabr 2008-ci ildə Moskva şəhərində vəfat edib.
Əhsən Dadaşov
Əhsən Əliabbas oğlu Dadaşov — Azərbaycan tarzəni, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1959).
Həyatı
Əhsən Dadaşov 1924-cü il avqustun 16-da Bakı şəhərində dünyaya göz açmışdır. Bakıdakı 22 saylı orta məktəbdə təhsil alıb.
1938-ci ildə 1 saylı Azərbaycan Dövlət musiqi texnikumunun (indiki Bakı Musiqi Kolleci) tar sinfinə qəbul olub. Burada Səid Rüstəmov, Mənsur Mənsurov, Ənvər Mənsurovdan dərs alıb. Atası Əliabbas Dadaşov 1937-ci ildə repressiya edilib.
1940-cı ildə S.Rüstəmovun rəhbərlik etdiyi xalq çalğı alətləri orkestrinə qəbul edilib.
Məlumdur ki, Zərif Qayibovdan sonra "Şur" muğamının ən gözəl ifaçılarından biri onun sevimli tələbəsi, mərhum Əhsən Dadaşov olmuşdur
Onun lentə yazdırdığı "Rast", "Orta Mahur", "Şur", "Zabul-Segah", "Hümayun", "Vilayəti-Dilkeş", "Çahargah", "Bayatı-Şiraz" və s. muğamları Azərbaycan radio verilişləri şirkətinin qızıl fondunu təşkil edir.
AzTRV QSC nəznində 1960 cı ildə xalq çalğı alətləri ansamblı yaratmış və ömrünün sonuna kimi bu ansamblın bədii rəhbəri olmuşdur. Hazırda "Xatirə" xalq çalğı alətləri ansamblı (bədii rəhbəri Adil Bağırov) Əhsən Dadaşovun adını daşıyır. Əhsən Dadaşov bir çox tarzənlərin sənət müəllimi olmuşdur.
Azərbaycan respublikasının əməkdar və xalq artisti, aparıcı Murad Dadaşov və "KOKON" yaradıcılıq birliyinin rəhbəri Fərid Dadaşovun atasının əmisidir.
Bulbophyllum shanicum
(Bulbophyllum shanicum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vurma işarəsi (dəqiqləşdirmə)
thumb|100px
Vurma işarəsi – Riyazi əməl.
Vurma işarəsi (x) – Genetikada çarpazlaşma və evlənməni bildirir. Bu işarə bitkilərdə və heyvanlarda çarpazlaşdırmanı, insanda isə evlənməni, ailə qurmağı, nigahı göstərir. F1 birinci nəsil (övladlar); F2 – ikinci nəsil (nəvələr); F3 – üçüncü nəsil (nəticələr) və i.a. qeyd edilir.
"Müqəddəs Georgi" ordeni
"Müqəddəs Georgi" ordeni — 1769-cu ildə Rusiya imperatoru II Yekaterina tərəfindən təsis olunmuşdur. Rus imperiyasının süqutuna qədər dövlətin ən ali hərbi ordeni sayılırdı.
Təsnifatı
Ordenin dörd dərəcəsi vardı: birinci dərəcəli orden ən yüksək hesab olunurdu.
Ordenin devizi belə idi: "Əla xidmət və cəsurluğa görə".
"Müqəddəs Georgi" ordeninə yalnız "fövqəladə, xüsusi rəşadət, mərdlik, əla əskəri qəhrəmanlıq göstərən" hərbi qulluqçular layiq görülürdülər.
Tristan Qeyl
Tristan Qeyl (d. 10 avqust 1980) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən skeletonçu. Tristan Qeyl, Birləşmiş Ştatları 2002-ci ildə baş tutan XIX Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Tristan Qeyl, 2002-ci ildə Birləşmiş Ştatlar yığmasının heyətində elə Birləşmiş Ştatların Solt Leyk Siti şəhərində baş tutan XIX Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Tristan Qeyl, 1-ci gedişdə 52.26 saniyə, 2-ci gedişdə isə 52.85 saniyə nəticə göstərdi və yarışları 13 idmançı sırasında 1-ci yeri tutaraq qızıl medalla başa vurdu.
Araq
Dünyada məşhur ticarət markasına çevrilmiş "Vodka" 1865-ci il yanvarın 31-də kimyaçı Dmitri Mendeleyev tərəfindən yaradılıb. O, həmin gün "Spirtin suyla qarışdırılması haqqında" doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. Mendeleyevin hazırkı həmkarları hesab edirlər ki, klassik 40%-lik arağın yaranması məhz həmin dissertasiya işinin nəticəsidir.
Alp Tarxan
Alp Tarxan — VIII əsrdə baş verən Xəzər-ərəb müharibələrində xəzər qoşunlarına başçılıq etməsi ehtimal olunan, Məslamənin komandası altında Şimali Qafqaza soxulmuş ərəb qoşunlarına qarşı vuruşan sərkərdə. Alp Tarxan ifadəsinin bu şəxsin adı və ya ləqəbi olması mübahisəlidir. Bəzi mənbələrə görə, Şimali Qafqaza soxulmuş ərəb qoşunlarına qarşı əməliyyatlarda Məslamənin ordusunu Dağıstan ərazisində sıxışdıran məhz Alp Tarxan olub. M.Kaqankatvatsi bildirir ki, 713-714-cü illərdə Alp Tarxanın komandanlığı altında olan Xəzər ordusu, Məsləmə ibn Əbdülmalikin komandanlığı altında olan ərəb ordusunu Dərbənd ətrafında sıxışdırdı və Məsləmə ibn Əbdülmalik bütün ordusunu və hətta hərəmini tərk edərək qaçmalı oldu. .
Şahsüvar Sultan
Şahsüvar Sultan — 22-ci Osmanlı sultanı II Mustafanın xanımı və III Osmanın anası, Validə sultan.
Validə sultan illəri
left|thumb|Dəfn edildiyi [[Nuruosmaniyə məscidi]] Sultan Əhmədin 1730-cu ildə Patrona Xəlil üsyanıyla taxtdan endirilməsinin ardından Sultan Mustafanın böyük oğlu Şahzadə Mahmud taxta çıxmış, kiçik oğlu (eləcə də Şahsüvar Sultanın oğlu) olan Şahzadə Osman isə vəliəhd elan edilmişdi. Vəliəhdlik dönəmində nisbətən rahat həyat yaşayan Şahzadə Osman böyük qardaşının vəfatının ardından 14 dekabr 1754-cü ildə cümə günü 58 yaşında ikən taxta çıxdı. Osmanlı tarixi boyunca Şimşirlik bölümündə ən uzun saxlanılan şahzadə olaraq bilinir. Səltənətinin altıncı günündə (19 dekabr) anası Şahsüvar Sultan Köhnə saraydan Topqapı sarayına xüsusi mərasimlə gətirildi. Validə sultanlar bu mərasim əsnasında adətən at arabasıyla saraya gətirilirdi, ancaq istisna hal olaraq Şahsüvar Sultan üçün tərtiblənən mərasimdə validə sultan yeni sarayına kəcavə ilə gətirildi. Bu Şahsüvar Sultanın validə sultanlıq dönəminin ilk yeniliyi deyildi. Belə ki, ənənəyə görə, yeni validə sultan cülus mərasiminin ardından sədrəzəmə və digər divan üzvlərinə kürk hədiyyə etməli idi. Ancaq Şahsüvar Sultan bununla yanaşı şeyxülislama da kürk göndərmiş, ardından bu, Osmanlı sarayında ənənə halını almışdır.
Aglaia bourdillonii
(Aglaia bourdillonii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şahsüvar Sultan
Validə sultan illəri
Validə sultanlıq dönəmi olduqca qısa olan Şahsüvar Sultan bu müddət ərzində daha çox saray daxilində aktiv fəaliyyət göstərsə də, bəzi hallarda dövlət məsələlərində oğluna məsləhətlər də verirdi. Belə ki, səltənətinin ilk ilində Ayvansarayda baş verən dəhşətli yanğında təqsirkar görülən sədrəzəm Həkimoğlu Əli Paşa vəzifədən alınaraq Qız qalasına həbs edilmiş, ancaq Şahsüvar Sultanın müdaxiləsiylə edamdan xilas edilərək Maqosaya (Famaqustaya) sürgün edilmişdir.
Namiq Məmmədov (rəssam)
Namiq Zahid oğlu Məmmədov — Azərbaycanın əməkdar rəssamı (2018), Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, peşəkar rəssam, dosent, “Humay” mükafatı laureatı.
Həyatı
Namiq Zahid oğlu Məmmədov 1957-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub.
1982-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbini bitirib.
1988-ci ildə Vilnüs şəhərində Litva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunun Rəngkarlıq şöbəsini bitirib.
Yasuc
Yasuc (Lurca:یاسیچ,Yasiç) — İranın Kohgiluyə və Boyer-Əhməd ostanının və Boyer-Əhməd şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 96,786 nəfər və 20,297 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti Boyer-Əhmədlərdən ibarətdir, Boyer-Əhməd dialektində danışırlar və şiə müsəlmandırlar. Yasuj güneybatı İran'da bir şehir ve Kohgiluyeh ve Boyer-Ahmad Eyaletlerinin başkentidir. Bu şehir aynı zamanda Boyer-Ahmad şehrinin de merkezidir ve ilin kuzeydoğusunda yer almaktadır. Yasuj, Dena Zirvesi'nin yamaçlarında ve deniz seviyesinden 1870 metre yükseklikte çok sayıda tepe üzerinde Beşar Nehri boyunca yer almaktadır. 13 Temmuz 1942'de Ulusal Meclis kararına göre, Kohgiluyeh ve Boyer-Ahmad'ın altı kabilesinin (1- Boyer-Ahmad 2- Taybi 3- Bahmaei 4- Charam 5- Ziari'nin düşmanı 6- Babavi) toprakları, o zamana kadar Fars eyaletinin ve Khuzestan eyaletinin bir parçasıydı. Bu iki vilayetten ayrılarak valilik haline getirilmiş ve akabinde 1344 yılında vilayetin başkenti Yasuj şehri oluşturulmuş ve nihayet Haziran 1976'da aynı alan ile vilayet olarak değiştirilmiştir. Kışın bu şehirde çok fazla kar yağmakta ve çevredeki alanların ve yükseklerin çoğu uzun süre karla kaplı kalmaktadır. Yakın zamanda Yasuj'da ve yakın bir köyde Muhtar adlı hafif petrol keşfedildi.Bu bölgelerde doğalgaz da keşfedildi.
Namiq Məmmədov (rəssam)
Yaradıcılıq fəaliyyəti
1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.
Yasuc
Antropologiya
Yasuc xalqı Loridir və Lori Boyerahmadi'nin dilində danışırlar. 2016-cı il Əhalinin və Mülklərin siyahıya alınmasına görə, şəhərin 134 532 nəfər əhalisi var idi (54,850 ailə).
Namiq Məmmədov (rəssam)
Yaradıcılıq fəaliyyəti
2001-2006, 2010-2013-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında “Rəngkarlıq” kafedrasının müdiri vəzifəsində işləmişdir, dosentdir.
Hələ yaradıcılığa başladığı ilk illərdən novatorluğa meyl göstərən rəssam bütün yaradıcılığı boyu öz ideyalarına sadiq qalmışdır.
Mükafatları
27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.
Sərgilərdə iştirak
N.Z.Məmmədov 1983-cü ildən keçirilən regional və beynəlxalq sərgilərin iştirakçısıdır.
Qızılgül vadisi (Bolqarıstan)
thumb|Qızılgül vadisi thumb|Rozino kəndi yaxınlığındakı qızılgül sahələri thumb|XX əsrin əvvələrində qızılgül sahələri Qızılgül vadisi — Bolqarıstanın Stara-Planina dağlarından cənubda və Sredna-Qora massivindən şimalda yerləşən bölgə. Qızılgül vadisi daxilində Kazanlıq şəhəri yerləşir. Vadinin adı XIX əsrin ortalarında bölgədə inkişaf etmiş ənənəvi qızılgül yağı istehsalı ilə bağlıdır.
Coğrafi mövqeyi
Vadi iki çay vadisinin birləşməsi nəticəsində formalaşıb. Stryama və Tunca çayları qərbdə Karlov, şərqdə isə Kazanlıq vadilərini əmələ gətirir. Bölgənin şərq hissəsinin sahəsi 1895 км2 -dir və 350 metr dəniz səviyyəsindən yüksəklikdə yerləşir. Ərazinin uzunluğu 95 km, eni isə 10–12 km-dir. Kazanlıq şəhəri məhz şərq hissədə yerləşir. Qərb hissəsi isə 1387 км2 sahəyə, 55 km uzunluğa və 16 km enə maikdir. Bu bölgədə Karlova və Kalofer şəhərləri yerləşir. . Vadi mülayim kontinental iqlimə malikdir. Ərazi üçün mülayim yaz və mülayim isti yay xarakterikdir. Qış və payız ayları da mülayim-soyuq keçir. Qar örtüyü uzun çəkmir. Mümbüt torpaq və yumşaq su ehtiyatlarına malik vadidə günəşli saatların miqdarı yüksəkdir. May və iyun ayları yetərincə rütubətli keçir və bu cəhtlərə əsasən bölgədə qızılgül yetişdirilməsi məqsədəuyğundur.
Kazanlıq Qızılgül vadisinin paytaxtı hesab olunur. Şəhərdə tarixi-etnoqrafik "Başniya" kompleksi var. Turistlər bu kompleksdə qızılgül bişirilməsini və emalını müşahidə edə bilir. Kompleksdə xüsusi Qızılgül muzeyi var. Yayın əvvəlində bölgədə qızılgül festivalı keçirilir. Şəhərdə efir yağları və dərmanlar üzrə ixtisaslaşan institut fəaliyyət göstərir.
Qızılgül sahələri
thumb|Məhsul yığımı (1870-ci il) Vadi daha çox sənaye əhəmiyyətli itburnu çiçəyi yetişdirilməsi ilə məşhurdur. Bu ölkənin simvollarından biri hesab olunur. Bölgədə əsrlər boyu Dəməşq qızılgülü (Rosa damascena) yetişdirilmiş və emal nəticəsində ondan qızılgül yağı əldə olunur. Bu yağ daha çox farmasevtikada və ətir istehsalında geniş istifadə olunur.
Qızılgül vadisi buzlağı
Cənubi Şetland adalarına məxsus Livinqston adasında olan buzlaq vadinin şərəfinə Qızılgül vadisi buzlağı adlandırılmışdır.
Mount & Blade
Mount & Blade, Türk firması TaleWorlds tərəfindən yaradılan, İsveçli yayımcı Paradox Interactive-in yayımladığı, özünə aid bir dünyası olan, Orta əsrlər mövzulu, tək oyunçulu oyundur. 16 sentyabr 2008-də Şimali Amerikada satışa çıxan oyun 3 gün sonra Avropada yayımlandı. Oyunun inkişafına "TaleWorlds"ün yaradıcıları Ərmağan Yavuz və yoldaşı İpək Yavuz tərəfindən bir oyun proyekti olaraq başlanıldı. Oyunun satışı hələ də davam edən hal-hazırkı versiyası 3 noyabr 2008-də yayımlanmışdır. Oyun PC Gamer jurnalının "Ən yaxşı 100 oyun" 2011 ili siyahısında 91. sırada yer tapmışdır.
Mövzusu
Kalradya ərazisində müharibə sürətlə yayılır. Bu müharibədən hər kəs öz payını alacaq və hər kəs yaşamaq uğrunda mübarizə verəcəkdir. Ovçusundan tacirinə, kəndlisindən əsgərinə qədər hər kəs bir məqsəd uğrunda mübarizə aparacaqdır: savaşdan sağ qurtulmaq. Təkcə qabaqda gedən əsgərlər yox həm də hərkəsin həyatını təhlükəyə salan talançılar insanlara zərər verir. Bu müharibənin ən önəmli qəhrəmanı da biz, daha doğrusu, yaradacağımız oyunçu olacaqdır.
İlk baxış
Oyun orta əsrlərdə, xəyali məkan olan Kalradyada keçir. Oyunçu Kalradyaya kasıb bir yolçu olaraq gəlir. Oyunda yüksək şöhrətli adamların oyunçuya verdiyi tapşırıqları yerinə yetirərək pul və şərəf qazana bilərsiniz. Tapşırıqlar bitdikdə tapşırıq alınan krallıqdakı etibarınız artar və əgər kralın da gözündə yüksəlsəniz krallıq vəzifəlilərindən biri olu bilərsiniz. Vəzifəli olduqdan sonra oyunçunuzun tamam başqa bir hədəfi olur: Bir çox krallığa bölünən bu torpaqları öz tərkibində toplayıb, yenidən bu torpaqların öz ehtişamını qazanmasını təmin etmək.
Oyunda edilə biləcəklər:
- Oyunçunun xüsusiyyətlərini artırma.
- Kəndlərdın ya da mehmanxanalardan əsgər toplayaraq oyunçunun ordusunu yaratma.
- Mehmanxanalarda tanışılan insanları yanına alaraq işlədib onların da silah, zireh və ya güclərini artırma.
- Bir krallıq xanımıyla evlənərək vəzifəlilərlə qohumluq əlaqəsi qurma. (Warband versiyasında)
- Oyunçuların krallığını qurma və yoldaşlarını vəzifəli elan etmək.
- Hal-hazırkı krallıqların başına kral kimi keçmək. (Sadəcə Lehistan və Rus Çarlığı üçün keçərlidir, Atəş və Qılınc [With Fire and Sword] versiyasında)
Oyunun yaradıcılarının türk olmasına baxmayaraq ilk versiyasında türkcə dil seçiminin olmaması sərt reaksiyalara yol açmışsa da növbəti versiyada bu çatışmazlıq aradan götürüldü. Oyun inkişaf etdirilərək Mount & Blade: Warband, Mount & Blade: Atəş və Qılınc, Mount & Blade Warband: Napoleon Müharibəsi kimi yeni oyunlar gətirildi. Mount & Blade II: Bannerlord versiyasının qabaqdan gələn illərdə çıxması planlaşdırılır.
thumb|right|400px|"Mount & Blade"in xəritə modu görüntüsü
Şəhərlər
Bu şəhərlərdən başqa çox sayda qalalar və kəndlər vardır. Atəş və Qılınc versiyasında gerçək Şərqi Avropa xəritəsi və şəhərləri istifadə edilib.