cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Korvinlər qəsri
Tarixi
1508 ilə qədər qəsr Xunyadilər nəslinə malik idi, bundan sonra onun 22 yiyəsi olub. 17 əsrdə qəsrin tarixi, başçılığı altında zamana uyğun daxili təmir və təkmilləşdirmələr edilən Qabor Betlenlə sıx bağlı olub. Ağ qullə qurulub, artelleriya platforması və orta və gec İntibah dövrlərinin tərzlərini birləşdirən Betlen sarayı tikilib. Eləcə də yeni giriş üçün qullə tikilib. 18 əsrdə qəsr, onu filizin hasilatı və dəmir məmulatlarının saxlancını koordinasi edən inzibati mərkəzə çevirən Habsburqların mülkiyətinə keçdi (1724–1854). Bir sıra kiçik və əhəmiyətsiz dəyişiklikdən sonra, 1854 ildə qəsrdə, ağacdan olan bütün memarlıq ünsürlərini məhv edən yanğın baş verdi. Bərpa işləri 1868–1874 illər davam etdi. Onların nəticəsində damı tamamilə kirəmitə dəyişildi, Betlen sarayı yanında isə neoqotik tərzdə fasad tikildi. 1956–1968 illərdə daha bir bərpa işləri seriyası keçirildi, 1974 ildən qəsr muzey kimi işləyir. Ziyarətçiləri qəsrə nəhəng körpü vasitəsi ilə keçirirlər. Onlara cəngavərlərin qonaqlıqları üçün böyük zalı və iki böyük qulləni göstəirirlər. Onlardan biri rahib İohann Kapistrananı adını, ikincisinin isə romantik "Qorxma" adını daşıyırlar. Deyilənlərə görə, məhz bu qəsrdə taxtdan devrilən Vlad Çepeşi 7 il saxlayıblar.
Amblyseius microorientalis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Sevil (ansambl)
"Sevil" vokal-instrumental ansamblı — 1971–1977-ci illərdə mövcud olmuş və Azərbaycanın qadınlardan ibarət ilk caz qrupu və vokal kvarteti.
Tarixi
Vaqif Mustafazadə Eliza Mustafazadə ilə 1969-cu ildə Azərbaycana qayıtdıqdan sonra 1971-ci ilin noyabr 1-də Sevil qrupunu yaradır. Qrupun adı Cəfər Cabbarlının eyniadlı əsərindən götürülmüşdü. Ansambl 1971-ci ilin dekabrın 31-də ilk dəfə televiziyada çıxış edir. 1975-ci ildə Rəna Talıbova qrupa qatılır və ansambl Tiflisdə "Zaqafqaziya baharı" festivalında iştirak edir. Bundan bir il sonra qrup Varşavada konsert verməyə dəvət olunur.
Ansamblın üzvləri yalnız qadın vokalistlər olsa da, Vaqif Mustafazadə qrupu pianoda müşayiət edir və bədii rəhbərlik edirdi. Müxtəlif vaxtlarda tarda Azər Rzayev, saksafonda Tofiq Şabanov, orqanda Çingiz Tağıyev, həmçinin Tahir Rzayev, David Poysman və Yalçın Rzazadə olmaqla qrupu müşayiət edən musiqiçilər də dəvət olunmuşdur.
Qrup 1977-ci ildə fəaliyyətini dayandırmışdır. Qrupunun dağılma səbəblərindən biri qrup üzvlərinin şəxsi həyatları ilə bağlı olmuşdur. Ansambl dağıldıqdan sonra Vaqif Mustafazadə "Muğam" caz üçlüyünü yaratmışdır.
Baccharis selloi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yeni Fedorovka (Avurğazı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Təhsil
Kənddə orta məktəb vardır. Burada 130 nəfər təhsil alır. Kənd uşaq bağcasına və kənd kitabxanasına sahibdir.
İndfrastruktur
Kənd 11 küçədən ibarətdir: Pervomayskaya, Sovetskaya, Komsomolskaya, Ufa, Bolşevistskaya, Oktyabrskaya, Krasnı Vostok, Molodyojnaya, Mesnaya, Sadovaya. Kənddə Böyük Vətən müharibəsinə aid abidə komplleksi ucaldılmışdır.. 2016-cı ilin avqustunda kilsə istifadəyə verilmişdir.
Sen-Jan-Delnu
Sen-Jan-Delnu  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Rekista kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
Kommuna təxminən Paris dən 540  km cənubda, Tuluza şəhərindən 100  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 35  km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 446 nəfər təşkil edirdi.
Artvin kərtənkələsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Növün sostematikası
Altı mövcud yarımnövdən 5 Qafqaz ərazisində yayılmışdır:
Yayılması
Onlar əsasən dağlıq meşələrdə, yolların kənarlarında və bulaqların qıraqlarında yaşayırlar. Yaşayış məntəqələri yaxınlığında, əkin yerlərində yayılırlar. Onlara bəzən 1800-1900 m yüksəkliklərə qədər yayıla bilirlər. 1 ha ərazidə 30-40 başdan 200 başa qədər kərtənkələyə rast gəlmək olar. Onlar Krasnodar vilayəti, qərbi, şimal-şərqi Gürcüstan, şimal-qərbi Azərbaycan və Türkiyənin şimal-şərqi ərazilərində yayılmışdır.
Qidalanması
Onlar kiçik böçəklər, qarışqalar, yağış qurdları və çoxayaqlılarla qidalanır. Qida mövsümdən asılı olaraq dəyişir. Qışlama fevralın ortalarından aprel əvvələrində bitir.
Çoxalması
İyun ayının sonundan iyul ayının sonuna qədər yumurta qoyurlar. Bəzən isə iki dəfə yumurta qoyurlar. Krasnodar vilayəti ərazisində 4-6 yumurta, Cənubi Qafqazda isə 4-8 yumurta qoyur. Onların ölçüsü 5-7 x 9-11 mm olur. Quyruqsuz bədəni 19-25 mm uzunluğa malikdir.
İnqa Yankauskayte
İnqa Yankauskayte (tam adı: İnqa Yankauskayte, ; ) — Litva aktrisası, müğənnisi və piano ifaçısı.
Həyatı
L+ musiqi qrupunun üzvü olub. 2007-ci ildə Žvaigždžių duetai televiziya realiti şousunda iştirak etmiş İnqa Yankauskayte partnyoru Çeslovas Qabalislə birlikdə ikinci yeri tutmuşdur. Dviračio šou satirik xəbərlər verilişində "sarışın qız" obrazını oynamışdır. Hazırda İnqa Yankauskayte eyni zamanda həm Səs Litva verilişində münsiflər heyətinin üzvü, həm də Žvaigždžių duetai (Ulduzların duetləri) televiziya verilişində aparıcıdır.
Mərkəzi Belarus
right|thumb|Belarusun regionları Mərkəzi Belarus — Belarusda tarixi-etnoqrafik region. Respublikanın mərkəzi hissəsində yerləşir və Minsk vilayətinin böyük hissəsini, Mogilyev vilayətinin isə qərb hissələrini əhatə edir. Region şimaldan Poozeriya platosu ilə, şərqdən Podneprov ilə, cənubdan Şərqi Polesye ilə və qərbdən Ponemane ilə həmsərhəddir.
Region əhalisi etnoqrafik baxımdan slavyan köklüdür. Əhali qədim dreqoviçlərin və kriviçlərin davamçılarıdı.
Mərkəsi Belarusun dili belarus dilinin ortabelarus dialektinə aiddir. Bu dialekt cənub-qərb və şimal-şərq dialektləri arasında orta mövqe tutur.
Tarixi
X əsrlərdən regionun şimal hissəsi Polotsk knyazlığına aid idi. XII əsrdən bu regiondan müstəqil Minsk, İzyaslav və Loqojski knyazlığı ayrılmış. XVI əsrdə Mərkəzi Belarus Böyük Litva knyazlığının tərkibinə keçmiş. XV əsrin əvvəllərində Minsk bölgəsi Vilenski voevodluğuna daxil idi. 1566-cı ildə mərkəzi Minsk olmaqla Minsk voevodluğu yarandı.
Reç Pospolitanın ikinci parçalanmasından sonra (1793) Mərkəzi Belarus Minsk quberniyasının tərkibinə qatıldı.
Mərkəzi Belarus uzun müddət böyük mədəni və siyasi mərkəz funksiyasını daşımış və belarus xalqının formalaşmasında əsas rol oynamışdır.
Yaşayış məntəqələri
Kənd məskunlaşma formaları şimal-şərqdən cənub-qərbə doğru dəyişir: kiçik kəndlər, meşə içində olan kəndlər və çox həyətli açıq sahələrdə yerləşən kəndlər. Yaşayış məntəqələri dəqiq planlaşması ilə diqqəti cəlb edir. Nadir hallarda küçələrin başında qapılar olur və gecələr bağlanılır. Evlər adətən küçənin bir tərəfində tikilir, anbarlar isə əks tərəfdə.
Kənafvari asırqalotu
Yarımnövləri
Hündürlüyü 50-100 (120) sm, gövdəsi düzdür, nazik-şırımlıdır, tünd-qırmızı rəngə boyanmış və yuxarı hissədə budaqlanmış yaşıl, qısa-tüklü olan çoxillik ot bitkisidir.
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi al qırmızı, düz və şırımlı, 50-100 (120) sm hündürlükdə, qısatüklü, yaşıl bəzən boz rəngli, yuxarıdan budaqlı bitkidir. Yarpaqları qısasaplaqlı, qarşılıqlı, lansetvari yaxud yumurtavarilansetvari seqmentlərə bölünmüşdür; nadir hallarda yarpaqları bütöv, sadədir. Çiçəkqrupu sıx qalxanvaridir. Səbətləri azçiçəkli, 8 mm uzunluqda, 4-6 çəhrayı çiçəkdən ibarətdir. Toxumcaları 3 mm uzunluqda, dar uzunsov, 5 tinli, tünd rəngdədir; kəkili toxumcadan bir qədər uzundur.
Yarpaq
Yarpaqları çox qısa saplaq üzərində qarşı-qarşıya yerləşmiş, aşağı tərəfdə yerləşənlər bir qədər daha sıx və yumşaqtükcüklüdür; aşağı yarpaqları üç hissədən ibarətdir, seqmentləri neştərvari və yaxud yumurtaşəkilli-neştərvaridir, ucu sivri, kənarları isə mişarvari-dişlidir. Yuxarı yarpaqları sadə, neştərvari və yaxud yumurtaşəkilli-neştərvaridir, nadir halda gövdə üzərində bütün yarpaqlar bütöv olurlar.
Çiçək
Çiçək qrupu sıx olub, qalxqnvaridir. Səbət az çiçəklidir və 4-6 ədəd uzunsov çəhrayı rəngli çiçəklərinin uzunluğu 8 mm-ə qədər olub, uzunsovdur.
Meyvə
Toxumlarının uzunluğu 3 mm-ə yaxındır, qara, ensiz-uzunsovdur və 5 qabirğalıdır, uc hissədə yerləşən kəkili kələ-kötür tükcüklərdən ibarət olub, toxumlardan biraz uzundur.
Çiçəkləməsi
İyul-Avqust
Meyvə verməsi
Avqust-Sentyabr
Renara Şəmsiyeva
Renara Şəmsiyeva — dizayner, modelyer, tele və radioaparıcı.
Kənafvari asırqalotu
Azərbaycanda yayılması
Samur-Şabran oval., Xəzəryanı, BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Alazan-Əyriçay, Kür düz., KQ mərkəzi, KQ cənub, Nax. düz., Lənk. dağ. Ovalıqdan subalp qurşağına qədər.
Renara Şəmsiyeva
Həyatı
Renara Şəmsiyeva 1988-ci ildə anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasını bitirmişdir. Rus və ingilis dillərini bilir.
Kənafvari asırqalotu
Yaşayış mühiti
Meşələrdə, rütubətli yerlərdə, bulaqların yanında və çay sahillərində rast gəlinir.
Renara Şəmsiyeva
Həyatı
2008-ci ildən ANS televiziya şirkətinin "Ağıl dəryası" proqramının aparıcısı, aparıcı redaktor, Nara Moda Evi-nin direktoru vəzifələrində çalışmışdır. 2010-cu ilin dekabr ayından Media FN radiokanalının aparıcısı vəzifəsində çalışır. 2010-cu ildən Pomidor-Yumurta verilişinin DJ Fatehlə birgə aparıcısı olmuşdur. 2011-ci ildən özünün redaktorluğu altında "Hallandiya" və Kimə nə? radio-verilişlərinin aparıcısıdır. 2017-ci ildən "Sizin sağlığınıza" verilişinin aparıcısıdır.
Kənafvari asırqalotu
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Gövdə və yarpaqlarından göy rəngdə boya almaq üçün istifadə olunur.
Renara Şəmsiyeva
Həyatı
TEDx Bakı tədbirinin iştirakçısıdır.
Subaydır.
Çurular
Çurular (Chu ru) — Vyetnam Sosialist Respublikasının cənubunda – Lamdonq və Txuanxay əyalətlərində yaşayan dağ tyamları qrupuna aid xalq. Vyetnamda rəsmi olaraq tanınmış 54 xalqdan biridir. Sayları təqribən 19 min nəfərdən çoxdur.
Bu xalq həm də tyurular, tyorular (özlərini "yeni torpaqları mənimsəyən adamlar" adlandırırlar), tyular, krular, kazolar adlanırlar. thumb|Yayıldıqları ölkə
Əcdadları
Fransız müstəmləkəsi dövründə Dalat ərazisində ən güclü dağlıq liderləri çurular idi.
Dilləri
Dilləri çuru dilidir. Bu dil Malay-Polineziya dilləri qrupuna aiddir. Çuru dili tyam və raqlay dillərinə yaxındır. Müstəmləkə dövründə latın əlifbası əsasında yazı yaradılmışdır. Vyetnam dili və yazısı, qismən də koxo dili yayılmışdır.
Məşğuliyyətləri
Ənənəvi məşğuliyyətləri kotan (qismən toxa), suvarma və dəmyə əkinçiliyi (çəltik, qarğıdalı, köküyumrular, maniok, qabaq və s.), maldarlıq (kəl, öküz, donuz, keçi, at), quşçuluq, yığıcılıq, ovçuluq və balıqçılıqdır. Sənətkarlıq sahələrindən qamış və bambukdan məişət əşyalarının hörülməsi, dəmirçilik və dulusçuluq inkişaf etmişdir.
Çuru xalqı 1907-ci ildə Touneh Han Danq tərəfindən iqtisadiyyata cəlb edilmişdir ki, nəticədə də bu xalq toxuculuq da daxil olmaqla bir sıra peşələri öyrənmişdir.
Rəhbərləri
Pley adlanan kənd icmalarına popley adlanan ağsaqqallar başçılıq etmiş, qru və ya yux adlanan şamanlar icmada böyük rol oynamışlar.
Qohumluğu ana xətti üzrə hesablanan böyük ailə 3–4-cü nəslədək üstünlük təşkil edir.
Nikah
Nikah matrilokaldır, elçilik yolu ilə evlənmək təklifini qızlar edirlər və nikah bağlandıqdan sonra iki həftə ər evində yaşayırlar. Varislik hüququ da qızlara məxsusdur. Dayının ailədə böyük roluvar. Kuzen nikahları və levirat nikah növləri geniş yayılmışdır.
Evləri
Ağac və bambukdan tikilmiş ənənəvi evləri yortacəsaslıdır. Uzunsov evlər yayılmışdır.
İnancları
Ənənəvi inancları əcdadların kultu, animizm, aqrar kultlardır. Musiqi və nəğmə folkloru, əfsanə və rəvayətlər qalmaqdadır. Ənənəvi inanclarını qoruyub saxlayırlar; amma bəzi yerlərdə xristianlıq da yayılmışdır.
Ekoloji fəlakət
Ekoloji fəlakət (Ecological Catastrophe) – geniş ərazilərdə təbii mühitin təbii və antropogen dağıdıcı təsirləri nəticəsində baş verən və böyük ekoloji zərərlə müşayiət edilən hədsiz əlverişsiz şəraiti
Ekoloji təhlükəsizlik-insanın və cəmiyyətin həyati vacib maraqlarının,ətraf mühitin ona antropogen və təbii təsirlər nəticəsində yaranan təhlükələrdən qorunmasının təmin edilməsi
Ekoloji təhlükə-insanın və cəmiyyətin həyati vacib maraqlarına,ətraf mühitin ona antropogen və təbii təsirlər nəticəsində təhlükə yaradan vəziyyət
Təhlükəli ekoloji vəziyyət-antropogen və təbii təsirlər,o cümlədən fəlakət və qəzalar nəticəsində ətraf mühitin dağılma təhlükəsi ilə və ya vəziyyətində mənfi dəyişikliklərlə səciyyələnən və bu səbəbdən insanın və cəmiyyətin həyati vacib maraqlarına təhlükə yaradan vəziyyət
Ekoloji fəlakət-insanların həyatı və fəaliyyəti şəraitində sahəsində və ətraf mühitdə dönməz dəyişikliklərlə səciyyələnən fövqəladə ekoloji vəziyyət
Ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi-təhlükəli ekoloji vəziyyətlərin yaranması və inkişafının qarşısının alınması,habelə onların nəticələrinin,o cümlədən gələcəkdə təsir göstərə biləcək nəticələrin aradan qaldırılması üzrə tədbirlər sistemi
Ekoloji təhlükənin subyekti-fəaliyyəti təhlükəli ekoloji vəziyyət yarada bilən hər hansı müəssisə,idarə,təşkilat,habelə fiziki şəxs
Canlı naxışlar (film, 1987)
Məzmun
Film Azərbaycan folkloru haqqındadır.
Tanacetum capusi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Andras Vinkler
Andras Vinkler (9 noyabr 2000-ci ildə Budapeştdə anadan olub) — Macarıstan Nemzeti Baynoksaq təmsilçilərindən olan Haladas klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Macarıstanlı futbolçudur.
Haladas
Vinkler Haladas akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Vinkler öz peşəkar karyerasında debütünü 29 aprel 2017-ci ildə Paksi klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 84-cü dəqiqədə Peter Halmoşini əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Haladas liqa görüşündə rəqibinə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Klub
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Macarıstan Superkuboku görüşləri daxildir.
Cumanci (film, 1995)
Süjet
Alan Perriş təsadüfən "Cumanci" adlı stolustü oyunu tapır,bu oyunun qaydalarını bilməyərək rəfiqəsinin gözü qarşısında cəngəlliyə düşür.İki balaca uşaq çox illər sonra həmin oyunu taparaq oynamağa başlayır və Alanı cəngəlliklərdən evinə qaytarırlar.
Nickelodeon
Nickelodeon — ABŞ telekanalı. 1977-ci ildə ABŞ-də yaradılmışdır. 1979-cu ildən bütün ölkə ərazisində yayımlanır. ABŞ-dən başqa telekanal Türkiyə, Yaponiya, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Böyük Britaniya, Skandinaviya, Mərkəzi Avropa, Latın Amerikası, Rusiya, Moldova, Qazaxıstan, İndoneziya və s. bölgələrdə və müxtəlif dillərdə yayımlanır.
Kanal ilk olaraq Kanal C-3 olaraq sınaqdan keçirildi, 1 dekabr 1977-ci ildə əsas proqramı Pinwheel idi. Pinwheel, o vaxt yalnız QUBE-də olan ilk cizgi serialı idi. Kanal daha sonra rəsmi olaraq 1 aprel 1979-cu ildə Nickelodeon olaraq işə salındı və ümummilli digər kabel provayderlərinə yayıldı. Başlanğıcda ticarətdən azad idi və 1984-cü ilə qədər reklamsız qaldı. Warner-Amex, qardaş şəbəkələri MTV və VH1 ilə birlikdə Nickelodeon-u 1986-cı ildə Viacom'a satdı.Tarixində Nickelodeon qardaş kanalları və temalı proqramlaşdırma bloklarını təqdim etmişdir. 4 yanvar 1988-ci ildə Nickelodeon, məktəbəqədər uşaqları hədəf alan bir həftə içi-səhər bloku Nick Jr. 11 avqust 1991-ci ildə, şəbəkə başqa bir flaqman markası olan Nicktoons-u təqdim etdi. 1999-cu ildə Nickelodeon Sesame Workshop ilə əməkdaşlıq edərək Noggin adlı bir kabel kanalı və interaktiv veb saytından ibarət bir təhsil markası yaratdı. 1 aprel 2002-ci ildə qardaş kanal olan Teennick telekanalı yayıma başladı.
Tarixçə
Kanalın adı Nickelodeons adlanan ilk beş sentlik kinoteatrlardan gəlir. Tarixi 1 dekabr 1977-ci ildə başlayır. Warner Cable Communications ilk iki yollu interaktiv kabel sistemini işə saldı: QUBE, Columbus, Ohio. Əvvəlcə Pinwheel Network adı altında sınaqdan keçirilən C-3 kabel kanalı Pinwheel-i hər gün səhər 7:00-dan 21:00-a qədər daşıyırdı. Başlanğıcda Fevral 1979-cu ildə başlanması planlaşdırılan Nickelodeon 1 aprel 1979-cu ildə başlamış, əvvəlcə RCA Satcom-1 transponderində peyk vasitəsi ilə Warner Cable sistemlərinə paylanmışdır (peykin sahibi RCA Americom, daha sonra GE Americom oldu. General Electric-in RCA Americom-un ana şirkəti olan RCA Corporation-ı, Lüksemburqda yerləşən Société Européenne des Satellites ilə birləşmədən əvvəl SES Global-ı, indi isə SES SA-yı meydana gətirməsini əldə etdi.
Həmçinin bax
Nickelodeon (Türkiyə)
Nickelodeon (Rusiya)
Amblyseius modestus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Məhəmməd Hənifnejad
Məhəmməd Hənifnejad (1939-1972),İran xalq mücahidləri təşkilatının banilərindən biri. O, Səid Möhsün və Ələsqər Bədizadeqn ilə birlikdə İran xalq mücahidləri təşkilatını 1965-ci ilin sentyabr ayının 5 də təsis etmişdir. 1971-ci ildə SAVAK tərəfindən saxlanılmışdır və 1972-ci ilin may ayının 25 də Məhəmməd Rza Pəhləvi rejimi tərəfindən edam olunmuşdur.
Hayatı
Məhəmməd Hənifnejad, 1939-cu ildə Təbrizdə dünyaya gəlmişdir.
Qetit
Qetit — oksid və hidroksid metallar qrupundan olan mineral.
Xüsusiyyəti
Düsturu — FeOOH. Kimyəvi tərkibi Fe2O3=90% H2O = 10% Ng=2,415 np=2 Ng-Np=0,06 Rentgenoqrafik d\n reflekslər üzrə müəyyən edilir: 4,15+4,16A;2,67A, 2,43A,3,43A və s. Xüsusi çəkisi 4,3 Rütubətli tropiklərin — lateritlərin və başqa torpaqların xarakterik mineralıdır. Aşınma, torpaqəmələgəlmənin daha dayanıqlı məhsullarından biridir. Al və Ti mineral oksidlərlə bərabər həmişəyaşıl meşə torpaqlarının yuxarı horizontlarında nisbətən toplanma qabiliyyətinə malikdir.
Xarici keçid
Torpaq
Sen-Jülyen-an-Şansor
Sen-Jülyen-an-Şansor (, Sant Julian de Champsaur) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05147.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 302 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı, xüsusilə heyvandarlıq (mal-qara və qoyunçuluq) təşkil edir. Qış və yay turizmi inkişaf etdirilir.
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 165 nəfər (15-64 yaş) arasında 128 nəfər iqtisadi fəal, 37 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 77.6%, 1999-cu ildə 70.1%). Fəal olan 128 nəfərdən 124 nəfər (63 kişi və 61 qadın), 4 nəfər işsiz (1 kişi və 3 qadın) idi. Aktiv olmayan 9 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 20 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Disney Channel
Disney Channel — ABŞ-dən 24 saat yayımlanan televiziya kanalı. Kanal cizgi film və seriallar yayımlayır. Hədəf kütləsi ilk qurulduğunda 7 yaş qrupu uşaqlar olsa da zamanla dəyişmiş; proqramların məzmunu dəyişdikcə, izləyənlərin də yaş həddi də artmışdır. Kanalın sahibi Volt Disney şirkətidir.
Klivlend Kavalers
Klivlend Kavalers — Ohayo ştatının Klivlend şəhərini təmsil edən peşəkar basketbol klubu. NBA-da Şərq Konfransının Mərkəzi qrupunda yer alır. Komanda 1970-ci ildən Portlend Treyl Bleyzers və Buffalo Breyvs ilə birlikdə əlavə komanda kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Ev oyunlarını ilk olaraq 1970-1974-cü illərdə Klivlend Arenada,1974-1994-cü illərdə isə Richfield Coliseum-da keçirib. 1994-cü ildən isə komanda oyunlarını Klivlendin mərkəzində yerləşən Quicken Loans Arenada keçirir. Dan Gilbert 2005-ci ilin martından komandanın sahibidir.
Kavalers liqada çıxış etdikləri birinci ilin ilk 15 oyununu uduzmuş və ilk 5 il ərzində Şərq konfransında 6-cı yerdən yüksəyə qalxa bilməmişdi. Komanda 1976-cı ildə ilk Mərkəzi Divizion çempionluğunu qazanmışdır. Həmin ildə onlar həm də tarixlərində ilk dəfə Pley-offa və Şərq konfransının finalına yüksəlmişdir. Komanda 1980-ci ildə Ted Stepien tərəfindən satın alındı. Onun səlahiyyəti müddəti 6 məşqçi dəyişiklikliyi, mübahisəli transferlər və draft qərarları və 15 million $ maddi itki ilə yadda qalmışdır. Kavalersin bu zaman nəticəsi 66-180 idi və 24 oyunluq məğlubiyyət seriyasına imza atmışdı.
LeBron Ceyms 2014-cü ildə Kavalersə qayıtdı və komandanı 3 ardıcıl NBA Finallarına çıxardı. 2016-ci ildə Kavalers özünün ilk NBA çempionluğunu qazandı. 2016-cı ildə NBA Finallarında Klivlendin qələbəsi tarixdə ilk dəfə bir komandanın 3-1 hesabla geriyə düşməsindən sonra geri dönüş etməsi ilə yadda qaldı. 2016-2017-ci ilə qədər Kavalers 21 dəfə pley-offlarda çıxış etmiş, 6 Mərkəzi Diviziya çempionluğu, 4 Şərq Konfransı çempionluğu və bir NBA titulu qazanmışdır.
Hazal Qaya
Leyla Hazal Kaya  (d. ) — Türkiyə aktrisası.
Həyatı və karyerası
Hazal Qaya 1 oktyabr 1990-cı ildə İstanbulda anadan olub. İlk və orta dərəcəli təhsilini Qazi Osman Paşa ibtidai təhsil məktəbində və İstanbul italyan liseyində tamamlayan aktrisa, universitet təhsili üçün İstanbul Məlumat Universiteti səhnə və göstəriş sənətləri idarəsi, performans bölümünü seçmişdir.
2006-cı ildə "Acəmi Cadı" və 2007-ci ildə "Gənco" adlı seriallarda rol aldı, lakin onu məşhur edən Halit Ziya Uşaklıgilin eyni adlı romanının motivləri əsasında çəkilən Aşk-ı Memnu serialı oldu. Bu serialda canlandırdığı Nihal Ziyagil personajı ilə 2008–2010 illəri arasında izləyiciləri ekran başına çəkməyi bacardı. 14 yanvar 2011-ci ildə Show TV'də başlayan "Adını Fəriha qoydum" adlı serialla ekranlara geri qayıtdı.
Türk, ingilis, italyan, alman dillərini bilir.
İkinci Kontinental Konqres
İkinci Kontinental konqres — Filadelfiya Konqresi kimi də tanınan Kontinental Konqres On Üç Koloniya təmsilçilərinin birgə qəbul etdikləri sözləşmə əsasında formalaşmışdır. Konqres Amerikan İnqilabı zamanında Birləşmiş Ştatların rəhbər orqanı halına gəlmişdir.
Konqres 1774-cü ildən, 1789-cu ilədək üç məsələnin həlli üçün bir araya gəlmişdir. Konqres üçün ilk çağırış 1774-cü ildə Benjamin Franklinə Koloniyalara nümayəndə heyətlərinin formalaşmasına razılığını bildirən, həmçinin Massaçusets ştatında baş verən blokadalara və Dözümsüzlük nümayişlərinə qarşı cəza tədbirlərinin görülməsini nəzərdə tutan qanunların qəbul olunması ilə bağlı idi. Bugünədək qəbul olunan konvensiyalar və sərəncamlar Kontinental Konqresin illər boyu qəbul etdiyi qərarların bir növ tərkib hissəsi olması da bilinməkdədir.
Birləşmiş Krallığın təmsilçilərinin nəzərdə tutulan bölüşdürücülüklə razı olub-olmayacağına baxmayaraq, 1776-cı ildə Konqresin                ikinci- "Müstəqillik Haqqında Qanun"u yekdilliklə qəbul edildi. Müstəqillik haqqında qətnamənin qəbulundan iki gün sonra yeni dövlətin-Amerika Birləşmiş Ştatlarının yaradılmaaının əsası qoyuldu. Bu, həm də Virciniya dan olan Corc Vaşinqtonun başçılıq etdiyi Kontinental Ordunun yaradılmasını da rəsmiləşdirdi. Ordu Böyük Britaniya ilə müharibə etmiş, Fransa ilə Hərbi İttifaq bağlamış və müharibə iştirakçılarını kreditlər və kağız pullarla maliyyələşdirmişdir.
Həmçinin bax
Əvvəlki Konqreslər
Neftin aztolu birləşmələri
Neftin azotlu birləşmələri – alifatik, aromatik aminlərin, həmçinin heteroaromatik birləşmələrin mürəkkəb qarışığıdır. Onların ən sadə nümayəndələrindən biri RNH2.
Birləşmənin aqreqat halı
Bu birləşmələrin alçaqmolekullu nümayəndələri qaz, yüksəkmolekullu nümayəndələri isə mayelərdir.
Neftin tərkibində azotun miqdarı
Neftin tərkibində azotun miqdarı 1%- dən artıq olmur. Neft yatağından asılı olaraq bu faiz azalır. Azotlu birləşmələr yüksək temperaturda qaynayan fraksiyalarda və əsasən ağır qalıqlarda konsentrə olunub. Məsələn, Balaxanı neftinin distillatlarında azotun miqdarı: kerosində 0,015, qazoylda 0,081, maşın yağında 0,16, ağır silindr yağında 0,313, yüngül silindr yağında 0,418, qudronda 1,027% təşkil edir. Azotlu birləşmələrin əsas hissəsi neftdən 50-600C temperaturda 40 %-li sulfat turşusu ilə etil spirtinin qarışığı vasitəsi ilə çıxarılır.
Azotlu birləşmələrin qrupları
Azotlu birləşmələr iki böyük qrupa bölünür: azotlu əsaslar və neytral azotlu birləşmələr.
Azotlu əsaslar
Azotlu əsaslar – bir(bəzən iki) halqada azot atomunun əvəzolunması nəticəsində alınan və üçə qədər halqası olan heterotsiklik əsaslardır. Buna misal olaraq heterotsiklik azotlu törəmələrdən piperidini və piridinı göstərmək olar:
Piperidin
Piperidin güclü ikili əsasdır, müxtəlif şəraitdə 6 hidrogen atomu itirərək piridinə çevrilir.
Piridin
Kimyəvi xassəsinə ğörə piridin benzola oxşayır: bromlaşma, nitrolaşma və sulfolaşma reaksiyalarına qabildir, hidrogenləşərək piperidinə çevrilir. Neftdə azotlu əsaslardan xinolin və izoxinolin də tapılmışdır:
Xinolin və izoxinolin
Xinolin və izoxinolin zəif əsaslardır. Azotlu əsaslar dezinfeksiya vasitələri, güclü həlledici, sürtkü yağlarına, bitumlara qatqı, həmçinin korroziya inhibitorları və antioksidəşdirici kimi istifadə olunur. Neytral azot birləşmələri pirrolun, benzopirrolun (indol,karbozol) homoloqlarıdır.
pirrol                              karbazol                               indol Neft fraksiyalarının qaynama temperaturunun yüksəlməsi neytral azot birləşmələrinin miqdarının artmasına və azotlu əsasların miqdarının azalması ilə müşahidə olunur. Son zamanlar neftlərdən xlorofil törəmələri (bitgilərdə) və qana qırmızılıq verən (canlı orqanizmlərdə) piqment heminin törəmələri aşkar edilmişdir. Xlorofil və hemoqlobinin qurluşunun əsasını porfirin skeleti təşkil edir.
Porfirin
Neftin azotlu birləşmələrinin hansı maddələrdən əmələ gəlməsi indiyə qədər mübahisəlidir, bu məsələ neftin əmələ gəlməsi ilə sıx əlaqədardır. Belə fərz edilir ki, neftin azotlu birləşmələri bitki və heyvan orqanizmlərində təsadüf edilən mürəkkəb azotlu birləşmələrin destruksiya məhsullarıdır. Bu mürəkkəb azotlu birləşmələrin ilk parçalanma məhsulları (porfirinlər) bir sıra neftlərdə aşkar edilmişdir. Neftlərdə azotlu birləşmələrin olması neftlərin üzvi birləşmələrdən əmələ gəlməsi nəzəriyyəsinin düzgünlüyünə sübutdur.
Mənbə
2.    Самедова.Ф.И.,Мир-Бабаев.М.Ф.Высокомолекулярные  гетероатомные соединения нефтей Азербайджана. Баку: Нефис, 1992, 138 с.
Simon Simonyan
Simonyan Simon — yazıçı, publisist, müəllim.
11 mart 1914–cü ildə Osmanlı İmperiyasında anadan olmuşdur. Cavan yaşlarında Livanda yerləşən "Kilikiya erməni katalikosluğu"nun arxivlərinə rəhbərlik etmiş, həmçinin Livandakı erməni məktəblərində dərs demişdir. Erməni dilinə və tarixinə dair bir neçə dərsliyin müəllifidir. 1958-ci ildə "Sprük" jurnalının əsasını qoyur və uzun müddət onun redaktoru olur.
Sonralar "Sevan" nəşriyyatına rəhbərlik etmişdir. Simonyan erməni diasporası içərisində məşhur adam idi.
"Hay dat" (Erməni məhkəməsi) termininin müəllifi məhz Simon Simonyandır. Simonyanın ənənəvi erməni partiyaları ilə münasibətləri gərgin idi, çünki o fərqli siyasi xəttin tərəfdarı idi. 1960-cı illərdə Simonyan SSRİ-yə gələrək Ermənistan SSR-də olmuşdur. Sonralar SSRİ-yə gəlişinə qadağa qoyulmuşdu.
Simon Simonyan 11 mart 1986–cı ildə 72 yaşında Beyrutda vəfat etmişdir.
Baccharis sergiloides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İbrahim İlyaslı
İbrahim İlyaslı (tam adı:Hacıyev İbrahim Musa oğlu; ) — tanınmış şair, Prezident təqaüdçüsü (1999), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (1998) üzvü, Türk Edebiyyatı Vakfının Fəxri üzvü (2018)
Həyatı
Ədəbi yaradıcılığa orta məktəb illərindən başlayıb. "Bu bahar oldu" adlı ilk mətbu şeiri Azərbaycan Politexnik İnstitutunun çoxtirajlı "Politexnik" qəzetində dərc olunub. 1988-ci ildə Sumqayıtın gənc ədəbi qüvvələrini yaratdığı "Dəniz" Ədəbi Birliyinə sədr secilib və o vaxtdan taleyini bu şəhərin ədəbi mühiti ilə bağlayıb. 1990-cı ldə Əli Kərim adına Sumqayıt şəhər Poeziya klubuna direktor təyin edilib. 1998-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. "Hamı bir körpüdən keçir" adlı ilk şeirlər kitabı 1998-ci ildə "Ağrıdağ" nəşriyyatında çap olunub. "Mən bir söz bilirəm" adlı ikinci şeirlər kitabı 2004-cü ildə "Adiloğlu" nəşriyyatında, "Yuxuma söykənmiş adam" adlı üçüncü şeirlər kitabı 2011-ci ildə "Avrasiya Press" nəşriyyatında, "Şair olmaq zülümdü" adlı dördüncü şeirlər kitabı isə 2018-ci ildə "Qələm Nəşrlər Evi"ndə nəşr edilib. 2020-ci ildə tərcümələrdən ibarət "Qırmızı almadan Qızıl almaya" kitabı "Vektor" Beynəlxalq Nəşrlər Evi tərəfindən çap edilib.
Azərbaycan Respublikasının istedadlı gənc yazıçılarına fərdi təqaüdlər verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 dekabr 1999-cu il tarixli sərəncamı ilə Prezident təqaüdünə layiq görülüb.
2019-cu ildə "Şair olmaq zülümdü" adlı şeirlər kitabı Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin təsis etdiyi "Qızıl Kəlmə" mükafatına layiq görülüb.
2019-cu ildə "Vektor" Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının təsis etdiyi "Şahmar Əkbərzadə mükafatı"nın laureatı olub.
Şeirləri Türkiyədə, Rusiyada, Özbəkistanda(2016) və Qazaxstanda(2018) nəşr olunmuş "Çağdaş Azərbaycan poeziyası" antologiyalarına daxil edilib.
2000-ci ildən eyni zamanda tərcüməçilik fəaliyyəti ilə məşğuldur. Türkiyə türkcəsindən bir çox kitabları Azərbaycan türkcəsinə uyğulayıb. Rus, fransız, qazax, qırğız, özbək şair və nasirlərinin əsərlərini Azərbaycan dilinə tərcümə edib.
Hal-hazırda Əli Kərim adına Sumqayıt şəhər Poeziya Evinin direktoru vəzifəsində çalışır.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin 2022-ci ildə keçirilmiş XIII qurultayında AYB "Poeziya Seksiyası"nın rəhbəri vəzifəsinə təyin edilib.
Cəbhə arxasında (film, 1943)
Məzmun
Filmdə müharibə illərində "Hər Şey Cəbhə üçün, Hər Şey Qələbə Naminə!" şüarı altında Azərbaycan xalqının arxa cəbhədə göstərdiyi hünərdən danışılır.
"Nişanlı qız-oğlan" ziyarətgahı
"Nişanlı qız-oğlan" ziyarətgahı - Şəki rayonu ərazisində ziyarətgah. Baş Layısqı kəndi ilə Şin kəndi arasında yerləşir.
Rəvayət
Kənd ağsaqqalarının rəvayətinə görə, bir zamanlar Nişanlı qız və oğlan qoşulub qaçarkən bu ərazidə öldürülmüşlər. Ondan sonra bu ərazi ziyarətgaha çevrilmişdir.
Reqel çatılotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amblyseius monacus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Oqonnyor-Arıta
Oqonnyor-Arıta — Oqonnyor-Belkyoydere adalar qrupuna daxil olan və yaşayışı olmayan ada. İnzinati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir. Ada körfəzin mərkəzində, Olenok çayının deltasında, Oqonnyor-Kubata körfəzində yerləşir. Cənub sahillərini Ulaxan-Ues qolu yuyur. adası Qonşu adalar: şərqdə — Ulaxan-Arı, cənubda — Oçuqquy-Arı, qərbdə — Oçuqquy-Eppet-Arıta və Alaxan-Eppet-Arıta, şimalda Şved-Mayaktax-Arıta və İlin-Qolub-Tyoryer-Arıta.
Adada 14 elədə böyük olmayan ada vardır.
Məzməzək
Məzməzək — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Tanacetum caucasicum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rostkov çatılotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Oqonnyor-Kubata
Oqonnyor-Kubata — Laptevlər dənizinə daxil olan Olenok körfəzinə daxildir. Olenok çayının deltasında meydana gəlmişdir.
Sen-Jan-dü-Brüel
INSEE kodu — 12231.
Kommuna təxminən Paris dən 550  km cənubda, Tuluza şəhərindən 165  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 75  km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 693 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 392 nəfər (15-64 yaş) arasında 249 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 143 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 63.5%, 1999-cu ildə 61.5%). Fəaliyyət göstərən 249 nəfərdən 220 nəfər (126 kişi və 94 qadın), 29 nəfər işsiz (11 kişi və 18 qadın) idi. Aktiv olmayan 143 nəfər arasında 21 nəfər şagird və ya tələbə, 64 nəfər təqaüdçü, 58 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Şərqi Polesye
right|thumb|Belarus regionları Şərqi Polesye — Belarus Respublikasının tarixi-etnoqrafik regionu. Respublikanın cənub-şərq hissəsində yerləşir. Polesye düzənliyinin böyük hissəsini əhatə edir. Regiona Qomel, Minsk və Brest vilayətlərinin əraziləri daxildir.
Region şərqdən Podnepr (Dneprin sağ sahili və Berezinenin aşağı axarları), şimaldan Mərkəzi Belarus (Pariçi-Lyuban-Starobin-Çudin xətti üzrə), qərbdən Qərbi Polesye ilə həmsərhəddir. Şimaldan region suayrcı xətlə Mərkəzi Belarusun meşəli düzənliklərində ayrılır.
Belarus dilinin mozır dialektinə məxsusdur. Regionda etnik baxımdan polyanilər (şimalda) və poleşukilər (cənubda) məskunlaşmış.
Tarixi
Dəmir dövründə Şərqi Polesye miloqrad mədəniyyətinin (E.ə. III-VII) və zarubines mədəniyyətinin (E.ə. III- V əsr) əsas ərazisi hesab olunur
VIII-IX əsrlədə Şərqi Polesye ərazisində dreqoviçlər məskunlaşmış və özlərinin siyasi birliyinə məxsus idilər. IX əsrdə onlar şimala, Berezini hövzəsinin yuxarı axarlarına gəlib çatdılar. Qərbdən isə Nmenaın sol sahilinə çatdılar. Onlar orada yatvyaqlarla qarşılaşdılar və sonuncuların slavyanlaşmasına səbəb oldular.
XII-XIII əsrlərdə Şərqi Polesyanın əsas əraziləri Turovski knyazlığının tərkibinə daxil oldu. Mozır Polesyesi isə Kiev knyazlığına aid idi.
Reç Pospolitanın ikinci parçalanmasından (1793) sonra Şərqi Polesye Minsk quberniyasının tərkibinə qatıldı.
Təsərrüfat xüsusiyyətləri
Şərqi Polesyenin relyefində yüksəkliklər bataqlıqlaşmış düzənliklərlə növbələşir. Son dövrlərə kimi regionun böyük hissəsini açıq bataqlıqlar tuturdu. Geniş parçalanmış ərazilər, bataqlıqlaşmış torpaqlar məskunlaşmaya və təsərrüfatın formalaşmasına güclü təsir göstərir.
Region əhalisinin ənənəvi məşğuliyyət sahəsi əkinçilik və maldarlıqdır. Bununla yanaşı balıqçılıq, arıçılıq və sənətkarlıq geniş yayılıb.
Məskunlaşma formaları
Kənd yaşayış məntəqələri ərazidə qeyri-bərabər yayılmış. Ən sıx məskunlaşma Xoynikski-Braqinski və Yuroviçski yüksəkliklərində, Mozır tirəsində, qərbdə isə Turovski meşəli düzənliyindədir.
Transeius morii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qley
Qley - Q.N.Vısotski tərəfindən işlənmişdir.
Xüsusiyyəti
Torpaq profilinin struktursuz azməsaməli hissəsi yaşıl, mavi, tünd göy, yaxud göyümtül pas rəngli olur. Bataqlaşmış və bataqlıq torpaqlarda oksigenin torpağa çətinliklə daxil olduğu və ya heç daxil olmadığı şəraitdə torpağın qleyləşməsi nəticəsində əmələ gəlir.
Qleyli torpaqlar
İkivalentli dəmir birləşməsinin olmasından irəli gələrək, torpaq horizontu mavi-tünd göy, yaxud yaşıl rənglidir. Dayanıqlı rütubətlilik şəraitində güclü inkişag etmiş qleyləşmə prosesi nəticəsində formalaşır.
Ceyms Oldric
Ceyms Oldric  — Avstraliya və Britaniyalı yazıçı və jurnalistdir. Onun İkinci Dünya müharibəsi haqqında olan əsərləri bir çox ölkələrdə nəşr olunub və o, 30-dan çox kitabın müəllifidir. Onun yaradıcılığına müharibə, macəra romanları və uşaqlar üçün yazılmış kitablar aiddir.
Həyatı
Görkəmli ingilis yazıçısı Ceyms Oldric 1918-ci ildə Avstraliyada anadan olmuşdur. 1939-1945-ci illərdə hərbi müxbir işləmiş, müxtəlif ölkələrdə, o cümlədən İranda Cənubi Azərbaycanda olmuşdur. Oldric 1942-ci ildə yazdığı “Şərəf işi”, 1944-cü ildə yazdığı “Dəniz qartalı” romanlarında yunan xalqının faşizmə qarşı mübarizəsini təsvir etmişdir.
Yaradıcılığında Azərbaycan mövzusu əhəmiyyətli yer tutur. Ceyms Oldric 1949-cu ildə yazdığı Yaxın Şərq, o cümlədən İran, Cənubi Azərbaycan və kürd xalqlarının milli azadlıq hərəkatından, imperializmin müstəmləkəçilik siyasətinə qarşı mübarizəsindən bəhs edən “Diplomat” əsərinin və onun davamı olan 1974-cü ildə yazdığı “Əli silahlılar” romanının, “Qafqaz haqqında nəğmə” (1942) bədii reportajının müəllifidir.
“Diplomat” romanında Azərbaycan qəhrəmanlarının Cavad Qoçəli, Mirzə Cahansız və b. obrazlarını yaratmışdır. Müəllifin həmin romanı, bəzi hekayələri Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir.
Oldric dəfələrlə SSRİ-də, o cümlədən Azərbaycanda olmuşdur. O,1953-cü ildə Ümumdünya Sülh Şurasının Qızıl medalını almışdır. 1973-cü ildə isə “Xalqlar arasında sülhü möhkəmlətməyə görə” Beynəlxalq Lenin mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür.
Leonard Nimoy
Leonard Nimoy — ABŞ aktyoru.
Həyatı
27 mart 2015-ci ildə tənəffüs çatmazlığı səbəbindən həyatını itirib.
Cəfər Cabbarlı (film, 1944)
Məzmun
Film böyük Azərbaycan dramaturqu Cəfər Cabbarlının həyat və çoxşaxəli yaradıcılığına həsr olunmuşdur. Kinolentdə Cəfər Cabbarlının "Sevil", "Aydın", "1905-ci ildə" əsərlərindən parçalar göstərilmişdir.
Tatar çatılotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Detroyt Pistons
Detroyt Pistons – Miçiqan ştatını təmsil edən peşəkar basketbol klubu. NBA-da Şərq Konfransının Mərkəzi qrupunda mübarizə aparır.
Transeius mountus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Baccharis serraefolia
Baccharis serraefolia Baccharis serraefolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ekoloji monitorinq
Ekolojí monitórinq (Ecological monitoring) – biosferin qeyri-üzvi tərkibinin antropogen dəyişikliklərinin ölçülməsi, qiymətləndirilməsi, proqnozu və bu dəyişikliklərə cavab reaksiyaları, eləcə də təsirlərin nəticəsi kimi ekosistem dəyişiklikləri. UNEP-in tərifinə əsasən – biosferin bərpa olunan sərvətlərinin monitorinqi. Ekoloji monitoriq QSMOS-un əsas vəzifələri ilə sıx əlaqədardır.
Ekoloji monitorinq haqqında ümumi bilgilər
Monitorinq ətraf mühitin vəziyyətinin sistemli baxışı və təhlilidir Monitorinq zamanı, ilk olaraq onun çirklənmə dərəcəsinin, eləcə də biosferaya bu kirlənmələrin təsiri, ona edilən fəsadların dərəcəsi bəlliləşdirilir və kirlənmənin nəticəsinin nə olacağı haqqında proqnozlaşma aparılır.
Monitorinq zamanı mühitin durumu haqında məlumatların yığımı ilə zaman və məkanda baş verən şirklənmələrin səviyyəsindən bilgilər əldə olunur. Hər bir monitorinq üç pillədən ibarətdir: baxış, olan durumun dəyərləndirilməsi və ola bilən dəyişmələrin proqnozu.
Monitorinqin ən başlıca elementi təbii çevrənin durumunun dəyərləndirilməsidir. Bunu edərkən göstəricilərin seçimi, çevrənin obyektlərinin xarakteristikaları və onların dəyişmələri çox önəmlidir. Mühitin durumunu dəyərləndirmək və ola biləcək dəyişikliklərin proqnozunu vermək üçün biosferanın biotik və abiotik sahələrinə baxışların keçirilməsi olmalıdır. Coğrafi baxışların çevrəsi çox genişdir: mikromiqyasda edilən bu, ya da başqa təsirə reaksiyadan tutmuş, qlobal reaksiyalara, atmosferin kirlənməsi haqqında bilgilərə, çevrənin meteroloji və hidroloji xarakteristikalara, bir mühitdən başqa mühitə keçirilən maddələrin miqdarına qədər.
Havaya tullantıların həddi (HTH) bəlli vaxt ərzində havaya tullanan zərərli maddələrin hədd miqdarıdır. Onu aşanda təbiətdə istənilməyən dəyişikliklər baş verir və insan sağlamlığına zərər vurulur. Havanın zəhərlənməsi zəhərli maddələrin cəm sayı ilə bəlliləşdirilir. Sulara tullantıların axıdılma həddi (STAH) də bu kimi tərif edilir. Hər ikisi kq/sut ölçüsü ilə ölçülür.
Çevrəyə təsirlərin dəyərləndirilməsi (MTD) ya da ekoloji ekspertiza – layihələrin bəlli tələblərlə ekoloji cəhətdən əsaslandırılması və obyektlərin (sənaye ya da kənd təsərüfatı) ekoloji baxımdan təhlükəsiz olmasıdır. Buna da ölkə qurumları baxmalıdırlar.
Ekoloji ekspertiza – nəzərdə tutulan təsərrüfat və başqa növ işlərin ekoloji tələbatlara uyğunluğunun qurulmasıdır.
Ətraf mühit obyektinin assimilyasiya həcmi – zaman vahidi ərzində yığılıb, həzm və transformasiya oluna bilən, ya da ekosistemdən təbii özünütəmizləmə prosesləri sonu çıxarıla bilən çirkləndirici maddələrin maksimal miqdarıdır. Ekosistemin assimilyasiya həcmi sistemin parametrlərinin yolverilən dəyişmələri içində antropogen təsirini təbii dəyişmə fonunda təyin edir.
Monitorinqin çeşidləri
Bioloji monitorinqin başlıca məsələsi toplumların molekulyar, hüceyrəvi, orqanizmi, populyasion səviyyələrdə biosferanın antropogen təsirə reaksiyasının bəlliləşdirilməsidir. Bioloji monitorinqdə başlıca yer çeşidli populyasiyalarda ola bilən irsi dəyişmələrin müşahidələrinə, tezliklə təsirlər altına düşən orqanizmlərə (məsələn, şibyələrə) baxışların keçirilməsinə verilir.
Monitorinqlərin üç çeşidi vardır: sanitar-toksikoloji, ekoloji və biosfer.
Sanitar-toksikoloji monitoring zamanı aşağıdakı işlər görülür: — ətraf mühitin durumuna baxış, təbiət obyektlərinin zərərli maddələrlə cirklənmə dərəcəsinin təyin edilməsi, bu maddələrin insana, heyvanlara, bitkilərə təsiri, ətraf mühitdə patogen mikrobların, tozun açkarlanması, su obyektlərinin keyfiyyəti, onların neft məhsulları və başqa zərərli maddələrlə kirlənməsinin dərəcəsi, atmosferdə azotun kükürdün, karbonun, ağır metalların miqdarlarının bilinməsi.
Ekoloji monitorinq zamanı aşağıdakı işlər görülür: ekosistemlərdə, təbiətin komplekslərində dəyişmələrin qeydə alınması, onların məhsuldarlıq imkanlarını bilinməsi; təbii ehtiyatların, suyun, yerin, bitkilərin dinamikasının təyin edilməsi. Ekoloji monitorinqin vəzifəsi ekosistemlərdə antropogen xarakterli dəyişiklikləri ortalığa çıxartmaqdır.
Biosfer monitorinq – təbiətdə qlobal dəyişmələrin, o cümlədən, padiasiya dərəcəsinin, atmosferdə CO2, O3 olmasının, onun tozlanma dərəcəsinin, istilik dövriyyəsinin, okeanla yeri bürüyən hava arasında qaz mübadiləbinin, quşların, heyvanların və həşəratın miqrasiyalarının, planetimizdə hava durumunun dəyişmələrinin müşahidələridir.
Günümüzdə daha çox inkişaf edən sanitar-toksikoloji monitoringdir. Hər bir maddənin ekotoksikoloji göstəricsi, onun ekoloji cəhətdən ən çox yol verilən konsentrasiyası ətraf mühitdə çirkləndirici maddənin hədd konsentrasiyasıdır. O həddə qədər zərərli maddələr uzun müddət ərzində insana və onun soyuna təsir etsə belə, onda mənfi dəyişikliklərə gətirib çıxartmır. Fəsadlar o həddi aşandan sonra üzə çıxır.
Sen-Kleman-sür-Dürans
Sen-Kleman-sür-Dürans (, Sant Clamenç sus Durença) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Qiyestr kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05134.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 276nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 184 yaşda olan (15-64 yaş arasında) 135 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 49 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.4%, 1999-cu ildə 75.0%). İşləyən 135 nəfərdən (67 kişi və 61 qadın), 7 nəfər işsiz (3 kişi və 4 qadın) idi. Aktiv olmayan 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 18 nəfər - təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Tanacetum cilicicum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dayanıqlı inkişaf
Dayanıqlı inkişaf — hazırkı zamanın tələblərini ödəyən, lakin gələcək nəsillərin öz şəxsi tələbatlarını ödəməyi təhlükə altına qoymayan və bu zaman digər ölkələrin milli suverenliyinə təhlükə yaratmayan inkişaf.
Əsas anlayışları
Ona iki əsas anlayış daxildir:
Bu anlayış ilk dəfə KOSR-un "Bizim ümumi gələcəyimiz" (bax) məruzəsində yaranmışdır. BMT BA 42/186 və 42/187 qətnamələri ilə bu məruzə dayanıqlı inkişaf strategiyalarının reallaşması üçün rəhbər sənəd kimi bəyənmişdir.
KOSR-da qəbul edilmiş Ətraf mühit və inkişaf üzrə Rio-deJaneyra Bəyannaməsi (bax) bütövlükdə dayanıqlı inkişaf konsepsiyasının reallaşması məqsədlərini açıqlayır və onun dövlət və dövlətlərarası siyasət səviyyəsinə keçməsi vacibliyini təsdiq edir. UNSED-ə hazırlığın gedişində BMT çərçivəsində dayanıqlı inkişaf üzrə xüsusi komissiyanın (bax) yaradılması vacibliyi haqda qarşılıqlı anlaşmaya nail olunmuşdur.
Tarixi
XX əsrin sonunda insan təbiət münasibətlərinin tənzimləndiyi davamlı cəmiyyətə keçid haqqında bir çox təlim və konsepsiyalar yaradılmışdır. Hazırda dünya birliyi tərəfindən ən çox bəyənilən və tətbiq edilən inkişaf konsepsiyalarından biri "Davamlı inkişaf" ("Sustainable development") konsepsiyasıdır. Bu konsepsiyanın yaranması və qəbul edilməsi BMT-nin təbiəti mühafizə fəaliyyəti ilə əlaqədar olmuşdur. Hələ 1984-cü ildə BMT Baş Katibinin təşəbbüsü ilə BMT nəzdində "Ətraf mühit və inkişaf" üzrə Beynəlxalq Komissiya yaradılmışdır. Bu komissiyaya Norveçin o vaxtkı baş naziri xanım Qro Xarlem Brutland başçılıq etmişdir. Komissiyanın əsas vəzifəsi ətraf mühit və inkişaf üzrə uzunmüddətli strateji proqram hazırlamaqdan ibarət idi. Bu strategiya 2000-ci ilə qədər və sonrakı dövr üçün müxtəlif dünya ölkələrinin davamlı inkişafını nəzərdə tuturdu. 1984-cü ildən başlayaraq dünya alimlərinin ətraf mühit və inkişaf üzrə təkliflərini toplayan xanım Q. X. Brutland 1987-ci ildə 23 ölkənin ekspertlərinin köməyi ilə hazırlanmış "Bizim ümumi gələcəyimiz" adlı əsas məruzəni BMT Baş Assambleyasına təqdim etmişdir. Bu konsepsiyanın əsas məğzi: "Gələcək nəsillərin həyatını təhlükə altına qoymadan, indiki nəsillərin tələbatının sosial, iqtisadi və ekoloji cəhətdən normal ödənilməsi"ndən ibarətdir. "Bizim ümumi gələcəyimiz" adlı məruzə BMT Baş Assambleyasının təşəbbüsü ilə müxtəlif ölkələrə yayılmış və bir çox dillərdə kitab şəkildə çap olunmuşdur.
1992-ci ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində (qısa şəkildə — Rio) keçirilmiş ətraf mühit və inkişaf üzrə BMT konfransı "XXI əsrin gündəliyi", "Rio Bəyannaməsi" və digər sənədləri əhatə edən müasir cəmiyyətin Davamlı İnkişafa keçid konsepsiyasını qəbul etdi. Bu sənəd təkcə ətraf mühitin mühafizəsi məsələsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda ayrı-ayrı ölkələrdə insanla ətraf mühitin ahəngdarlığına əsaslanan uzunmüddətli iqtisadi, sosial və ekoloji inkişaf strategiyasını nəzərdə tutan bütöv bir konsepsiyadır.
Konsepsiyanın adı beynəlxalq sənədlərdə və bəzi ədəbiyyatlarda müxtəlif şəkildə təqdim edilir. Məsələn, əvvəlcə bu konsepsiya "İnsan potensialının davamlı inkişafı", "Sivilizasiyanın davamlı inkişafı", "İnsan cəmiyyətinin davamlı inkişafı" adlanırdı. Lakin son illərdə bu konsepsiya sadəcə olaraq "Davamlı inkişaf" adı ilə daha geniş yayılmışdır. Əsasən insan və ətraf mühit arasında harmoniyanın təmin edilməsinə yönəlmiş bu konsepsiya təbiət, cəmiyyət və insan həyatının bütün sahələrini əhatə etdiyinə görə sadəcə olaraq "davamlı inkişaf" adlanır.
BMT-nin Rio konfransının yekun sənədində göstərilmişdir ki, "Hökümətlər müvafiq beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq şəraitində davamlı inkişafın milli strategiyasını qəbul etməlidirlər". Rio-da irəli sürülən bu çağırışartıq BMT tərəfindən dünya ölkələri üçün sosial-iqtisadi və ekoloji proqram kimi təklif olunmuşdur. BMT-nin Rio konfransından sonra müasir cəmiyyətin davamlı inkişafa keçid konsepsiyası bir çox mötəbər beynəlxalq təşkilatların müzakirə obyektinə və bəzi dünya alimlərinin elmi-nəzəri tədqiqat işinə çevrilmişdir.
BMT-nin təşəbbüsü ilə 2000-ci ilin sentyabrında "Minilliyin Forumu" keçirilmişdir. Bu Beynəlxalq Forumda iştirak edən dünyanın 147 ölkəsinin dövlət və hökumət rəhbərləri qlobal miqyasda davamlı inkişafa nail olmaq məqsədi ilə "Minilliyin Bəyannaməsi" sənədini qəbul etmişlər. Qeyd edək ki, o vaxt Azərbaycan dövlətinin başçısı kimi Heydər Əliyev də bu Forumda çıxış edərək müzakirə olunan qlobal məsələlərə öz münasibətini bildirmişdir.
Davamlı inkişaf konsepsiyasının fəlsəfi mahiyyəti planetin təbii ehtiyatlarından səmərəli və qənaətlə istifadə, ətraf mühitin qorunub saxlanılması, indiki və gələcək nəsillərin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasından ibarət idi. Bununla yanaşı davamlı inkişaf insanların tələbatının ağıllı şəkildə ödənilməsi və bütün planetdə sülhün saxlanılmasına yönəlmiş sosial-iqtisadi və ekoloji inkişafı nəzərdə tuturdu.