cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Danimarka
Ərazi
Danimarka Krallığı Şimali Avropada yerləşir. Ölkə qərbdən Şimal dənizi, şərqdən Baltik dənizi, cənubdan Almaniya ilə həmsərhəddir. Ölkənin əsas hissəsi yarımadada yerləşir. Paytaxt Kopenhagen Zelandiya və Amager adalarında yerləşir. Bu adalar ölkənin nisbətən böyük adalarıdır (Qrenlandiya istisna olmaqla). Bu ada rəsmi olaraq Danimarkanın mülküdür. Ölkə ərazisi düzənliklərdən ibarətdir. Yalnız Bornholm adaları qayalı relyefə malikdir. Düzənlik relyefin səbəbi qədim Buz dövrüdür. Ən yüksək nöqtəsi Eyer Bavnxoy (173 m) yüksəkliyidir. Ölkə 17 amtoma (vilayət) bölünmüşdür. Kopenhagen və Ferederiksberq müstəqil inzibati ərazi vahidləridir. Ərazisindən 158 km uzunluğu olan Qudeno çayı keçir.
CMR Konvensiyası
CMR Konvensiyası — Avtomobil nəqliyyatı ilə beynəlxalq yükdaşımalar müqaviləsi haqqında konvensiya. 19 may 1956-cı ildə Cenevrədə qəbul olunmuşdur. BMT Konvensiyası statusuna malikdir.
Danimarka
Əhali
Danimarkanın əhalisini 5.415.978 nəfər təşkil edir. Əhalinin 96%-ni danimarkalılar, 2%-ni almanlar, farerlər, isveçlər, qalanlarını isə Qrenlandiyad a yaşayan eksimoslar təşkil edir. Əhalinin 97%-i protestanlığın lüteran qrupuna daxildir..
CMR Konvensiyası
Rəsmi qısa adı CMR (konvensiyanın adının fransız dilindəki abbreviaturası.)
Dünya üzrə 55 ölkə konvensiyanın üzvüdür.
Danimarka
Tarixi
X əsrdə Vahid Danimarka Krallığı yaradılır. 1397-ci ildə Kalmar uniyası bağlanır. 1538-ci ildə Lüteranlıq əsas din kimi möhkəmlənir. 1849-cu ildə Danimarka konstitusiyalı monarxiya elan olunur. 1940-cı ildə İkinci dünya müharibəsinin gedişində Faşist Almaniyası tərəfindən işğal olunur. 1945-ci il işğaldan azad edilir.
Coğrafiya
Danimarkanın ümumi ərazisi 42,931 km2-dır. Danimarka 56° şimal enliyində və 10º şərq uzunluğunda yerləşir. Danimarka, İsveçin cənub-qərbində, Norveçin cənubunda və Almaniyanın şimalında yerləşir. Danimarka həm Baltik həm də Şimal dənizi ilə 7,500 kilometrlik sahil xətti vasitəsilə sərhəddir. Danimarkanın tək quru sərhədi, Almaniyanın Şlezviq-Holşteyn vilayətindədir. Bu sərhədin uzunluğu 68 kilometrdir. Danimarka, Baltik dənizini Şimal dənizi ilə birləşdirən Skagerrak və Kattegat boğazlarına nəzarət edir. Ölkənin ərazisində yerləşən ən köhnə torpaqlar Mezozoy dövründən qalmışdır. O dövrlərdə, Cənubi Skandinaviya masifini əhatə edən geniş bir dəniz var idi. Bu səbəbdən Danimarka, Skandinaviya ölkələrindən geoloji olaraq fərqli bir ölkədir. Danimarkanın çayları qısadır. Onlardan ən uzunu Quden çayıdır (149 kilometr). Buna görə Danimarka çaylarında su elektrik stansiyası qurmaq olmaz. Danimarka relyefinin əksəriyyəti düz ərazidən ibarət olduğuna görə, çoxlu sayda göl yaranmışdır. Kiçik Kəmər boğazı, Yutlandiya yarımadasının Fyon adasından ayırır. Boğazın cənub-şərqində, Lanqeland Adası yerləşir. Danimarkadakı Böyük Kəmərin şərqində, paytaxt Kopenhageni ehtiva edən Zelandiya adası yerləşir. Yutlandiya yarımadasının şimalında bir neçə dərin boğazlar mövcuddur. Bunların ən uzunu Limford və Mariyager Fyord boğazlarıdır. Danimarkanın şərq sahilində, Baltik dənizi ndə ölkəyə aid olan 443 ada yerləşir.
Maralgöl
Maralgöl — Azərbaycanın dağ göllərindən biridir. Göygöl yaxınlığında yerləşir.
Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1910 m, uzunluğu 700 m, eni 500 m, sahəsi 23 km²-dir. Ən dərin yeri 60 m-dir. Maralgölə qalxan yol 296 pillədən ibarətdir.
Bulbophyllum metonymon
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yolçubəyli
Yolçubəyli — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Yolçubəyli Azərbaycan Respublikasi Sabirabad rayonu ərazisində kənd yaşayış məntəqəsidir. Rayon mərkəzindən 7 km qərbdə Kür çayının Şirvan sahilində Sabirabad-Kürdəmir (köhnə Tiflis hərbi yol) yolunun üstündə yerləşir. Ərazisinin ümumi sahəsi 2500 ha (əkin sahələriylə birgə), əhalisinin sayı 4000 nəfərə yaxın olan Yolçubəyli kəndi həm də üç kəndin (Yolçubəyli, Türkədi, Narlıq )icra nümayəndəliyidir.
Yolçubəyli kəndində hazırda üç böyük məscid, bir tam orta və bir ibtidai məktəb, təzə istifadəyə verilmiş xəstəxana, poçt məntəqəsi, su təmizləmə qurğusu, üç böyük mağaza və 650-dən çox fərdi yaşayış evi var. Kənd əhalisinin əsas gəlir mənbəyi həyətyanı sahələrində yetişdirdikləri meyvələrin realizasiyası və heyvandarlıqdır. Lakin bu heç də əhalinin dolanışıq göstəricisi deyil. Belə ki, Yolçubəyli sakinləri, özlərinin dili ilə desək, çox zirək, fərasətli, gözüaçıq, çörəyini daşdan da olsa çıxaran bir camaatdır ki, bu kəndin cavanları Rusiyanın bir neçə, Ukraynanın və Belarusun bəzi şəhərlərində özlərinə hörmət qazanmış, iş qurmuşlar. Və həmin işlər hesabina kəndin ümumi rifahını və öz yaşayış səviyyələrini şəhər səviyyəsinə uyğunlaşdıra bilmişlər.
Qarpun
Qarpun həmcinin kope adlandırılır. Əsasən sualtı tüfəngi və qarpun topunda istifadə edilir. İri dəniz məməlilərini ovlamaq məqsədi ilə qarpuna partlayıcı yerləşdirilir.
Araz tıs-tısı
(Acantholimon araxanum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
İran-Turan coğrafi elementinə daxildir. Cənubi Qafqaz, Cənub-Qərbi Asiya, Anadolunun cənub-şərqi, İranın şimal-qərbi, Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı və Araz çayı ətrafında yayılmışdır.
Botaniki təsviri
20-35 sm diametrində yastığı seyrək və yarımkürəşəkilli, alçaq koldur. Yaz yarpaqları qısa, yastı, 2 mm enindədir. Yay yarpaqları göyümtül-açıq yaşıl, yastı, üçtilli, xətti-bizşəkilli, sərt, 3-5 (5,5) sm uzunluqda və 1-1,5 sm enində, iti, kənarları narın kirpikli, kələ-kötürdür. Çiçək daşıyıcısı 15-20 sm hündürlükdə olub, yarpaqdan uzun, çılpaq, yuxarı hissəsi kəskin qıvrım, kövrək, adətən 1-2 yan budaqlı, bəzən isə sadədir. Çiçəkləri sünbül çiçək qrupunda yerləşmiş, sünbülcükləri 11-14 mm uzunluqda olub, birçiçəklidir. Çiçəkaltlığı çılpaq, xaricdəki 5-9 mm uzunluqda, üçbucaqlı, daxildəkilərdən qısa, yaxud onlara bərabər, sivriləşmiş, ensiz, pərdəvari haşiyələnmişdir. Kasacığı 10-14 mm uzunluqda, qıfşəkilli, damarların arası dağınıq tükcüklü, iti çıxıntılıdır. Ləçəkləri parlaq çəhrayıdır. May-iyun ayında çiçəkləyir, iyun-iyulda toxumları yetişir.
Ekologiyası
Kserofitdir. Şaxtaya, quraqlığa davamlıdır. Aşağı, orta və yüksək dağlıq qurşaqlarda, dəniz səviyyəsindən 900-2800 metr yüksəklikdə, quru daşlı-çınqıllı yamaclarda yayılmışdır. Ona bəzən əhəngdaşlı torpaqlarda da rast gəlinir.
İstifadəsi
Dağlıq sahələrin bərkidilməsində və quraq ərazilərin yaşıllaşdırılmasında istifadə edilə bilər.
Chaenomeles speciosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kseniya Poznyak
Altı illik Azərreyl macərası
Karyerasına 2003-cü ildə Azərreyldə başlayan voleybolçu bu komanda ilə bir sıra uğurlar qazanmışdı. Belə ki, 2003-cü ildən 2008-ci ilə kimi Voleybol üzrə Azərbaycan Superliqasında beş dəfə çempionluq əldə edən Azərreylin əsas oyunçularından biri də Kseniya olmuşdu və bu titulların hamısı onun karyerasına "bonus" kimi əlavə edilmişdi. O həmçinin bu müddətdə komandası ilə birlikdə CEV Qadınlar Çempionlar Liqasıda tez-tez mübarizə aparırdı. 2004-cü ildə bu turnirdə "dördlər finalı" həyəcanı yaşayan voleybolçu medalın bir addımlığında qalmışdı. Buna səbəb komandasının üçüncülük matçında Fransa komandası Kanna məğlub olması idi. Bundan sonra da bir neçə dəfə Çempionlar liqası həyəcanı yaşayan Kseniyanın klubu ancaq qrup mərhələsində büdrəyirdi. Məsələn, 2007-ci ildə də müvafiq turnirdə iştirak edən Azərreylin heyətində Kovalenkanın oynaması elə də inandırıcı görünmürdü. Həmin il milli komandamızın çıxış edəcəyi "Heydər Əliyev Kubokuna yollanmayan belaruslu Çempionlar liqasında oynamaq şansı əldə etmişdi. Sonda yenə də komandası qrup mərhələsini keçə bilmədi. Skavolini Pezzaro və Əczacıbaşı komandalarını özündən irəli buraxan Azərreyl qrupda üçüncü olmuşdu. Ancaq digər çempionatlardan fəqli olaraq bu turnir Kseniya üçün əlamətdar oldu. Çünki, o, turnirin sonunda "ən yaxşı blokçu" mükafatına layiq görülərək karyerası üçün tarixi uğura imza atmışdı. Voleybolçu 2009-cu ildə klubla müqaviləsini pozaraq azad agent statusuna malik oldu.
Lokomotivlə gələn yüksəliş
2009-cu ildə yay transfer bazarlığı zamanı Lokomotiv klubunun radarına düşən Kseniya Kovalenko tez bir zamanda "dəmiryolçular" ilə razılıq əldə edə bilmişdi. 2010-cu ildə isə komandası ilə ikiillik müqavilə imzalayaraq bir çoxlarının proqnozunu alt-üst etdi. Onunla maraqlanan isə təkcə Lokomotiv deyildi. Bu komandadan qabaq İtaliya və Polşa klublarını ciddi bir şəkildə maraq dairəsində olan voleybolçu hətta həmin vaxt "Serie A"nı beşinci yerdə tamamlayan Urbino ilə anlaşmışdı. Son anda maliyyə məsələsində razılıq əldə edə bilməyərək geri dönmüşdü. Bundan sonra o, daha iki mövsüm Lokomotivin formasını tərlədəcəkdi. Lokomotivdə qaldığı mövsümlərdə bir çox uğurlara imza atan Kseniya burada 2008-09 mövsümündə Superliqanın bürünc, 2009-10 mövsümündə isə gümüş medallarına yiyələnmışdi. Hər iki mövsümdə turnirn "ən yaxşı blokçu"su adına layiq görülmüşdü. Eyni mükafatı 2009-10 mövsümündə keçirilən və günümüzdə mövcud olmayan Azərbaycan Kubokunda da qazana bilmişdi. O, Lokomotivdəki karyerası zamanı Avropa arenasında da ciddi uğurlar əldə edə bildi. Belə ki, voleybolçu 2010-11 mövsümündə Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kubokunda final həyəcanı da yaşamışdı. Bu turnirin gümüş medallarını qazanan Lokomotiv klubunun əsas oyunçularından biri də Kovalenko idi. Kovalenkonun klubu tərk etdiyi mövsümün ertəsi ili Lokomotiv komandası həmin kuboku finaldaBakı Voleybol Klubunu məğlub edərək qazandı.
Legioner həyatı (2011-2012)
Voleybolçu 2011-ci ilin iyulunda İtaliyada əsas liqaya yeni yüksələn Siqrade Parma komandasına transfer olundu. Belaruslu oyunçu bu komandada əsas heyət üzvünə çevrilsə də, mövsümün sonunda aldığı zədə İtaliyanı tərk etməsinə səbəb olub. 2011-12 mövsümü tamamən bu klubda keçirən Kseniya qeyd etdiyimiz zədə ücbatından bir il voleybol oynaya bilməmişdi.
Yenidən doğma klubda
2013-cü ildə yaşadığı uzun müddətli zədədən qurtularaq özünə gələn voleybolçunun bir neçə aya tam hazır vəziyyətə gələcəyi möcüzə sayılsa da onunla maraqlananlar kifayət qədər idi. Elə bu minvalda o Bakının Azərreyl komandası ilə razılıq əldə etmişdi. Bu transferdə həmin vaxt Azərreylin baş məşqçisi postunda qərarlaşan italyan məşqçi Alessandro Kiappininin böyük rolu olmuşdu. Belədə "qırmızı-qaralar" həm Çempionlar Liqasında, həm də superliqada Kovalenkonun xidmətindən yararlanmağı məqsədəuyğun sayıb. Əslində Kseniya doğma klubuna qayıdıb. Belə ki, zədə üzündən xeyli vaxtdı meydana çıxmayan yığma üzvü 2003-09-cu illərdə bu klubun şərəfini qoruyub. Növbəti 2 ildə Lokomotivin uğurları üçün tər tökən 190 sm boya malik voleybolçu  Bu üzdən İstanbulda bərpa kursu keçən blokçu bir müddət Beşiktaşın tərkibində məşqlərə də qatılıb. Bir neçə ay öncə məhz Azərbaycan Voleybol Federasiyasının dəvətiylə ölkəyə qayıdan Kovalenko "Azəryol Bakı"nın heyətində hazırlıq prosesinə cəlb olunsa da, oynamaq fürsəti əldə etməyib. Kseniya həmin mövsüm ölkə çempionatının 10-cu turu çərçivəsində "Lokomotiv Biləcəri"ylə oyunda Azərreylin ehtiyat oyunçular skamyasında əyləşib və görüş ərzində meydançaya çıxmayıb.
2013-cü ildə Azərreylin Azəryol Bakı klubu ilə razılığı nəticəsində bu klubun ikinci komandası olması həmin zaman heyətdə olan oyunçulara da təsir etdi. Belə ki, Azərreylin bütün əsas oyunçuları birinci komanda sayılan Azəryola keçdi. Bu axın zamanı Kseniya da özünü yeni klubda tapdı. Ancaq Azəryolda Vargas və Vons kimi usta blokçuların olması onun əsas heyətdə yer almasını əngəlləyirdi.
Milli komanda karyerası
2004-cü ildən etibarən qadınlardan ibarət Azərbaycan milli voleybol komandasının şərəfini qoruyan Kseniya Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatının 2006-cı ildə keçirilən yarışlarında komandamızın heyətində yer almışdı. 2009-cu ildə Polşada keçirilən Avropa çempionatına yollanan Azərbaycan millisinin blokçularından biri də Kseniya Kovalenka idi. Voleybolçu iki il sonra da Avropa çempionatının final mərhələsində iştirak etmişdi. Ancaq bu yarışlarda onun komandası yalnız müvafiq olaraq on ikinci və doqquzuncu yeri tutmuşdu. 2013-cü ildə də Qitə çempionatına aparılan voleybolçu bu turnirdə də "pley-off"dan irəlisini görə bilməmişdi.
Yuxarı Axtaçı
Yuxarı Axtaçı (əvvəlki adları: Axtaçı Şaumyan; Axtaçı) — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Qasımbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Sabirabad rayonunun Axtaçı Şaumyan kəndi Axtaçı kəndi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Sabirabad rayonunun Qasımbəyli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Axtaçı kəndi Yuxan Axtaçı kəndi adlandırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 302 nəfərdir.
İşoba şəlaləsi
İşoba şəlaləsi və ya Eyşabad şəlaləsi- Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanının Mərkəzi bəxşinin Şimali Mişab dehastanının İşoba kəndində yerləşən şəlalədir.
Bulbophyllum eublepharum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum eublepharum növü Nepalın şərqindən Çinə qədər yayılmışdır.
Taksit kartı
thumb|200px Taksit Kart — plastik kartlarla hesablaşma zamanı ödənişi bərabər hissələrlə həyata keçirməyə imkan verən sistemin şərti adıdır. Azərbaycan bankları 2012-ci ildən etibarən taksit kart sistemini tətbiq etməyə başlayıblar. Hal-hazırda 5 bank sistemi tətbiq etməkdədir. 2014-cü ilə qədər sistemi tətbiq edəcək bankların sayının 10 olacağı proqnozlaşdırılır.
Tətbiq edən banklar
İctimaiyyətə təqdim edilmə tarixinə əsasən
Eupatorium sambucifolium
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Asuna (Sword Art Online)
– Reki Kavahara tərəfindən yazılmış "Sword Art Online" ranobe seriyasının baş qəhrəmanlarından biri. Əsasən ranobe dünyasındakı video oyunlarda oynadığı zaman istifadə etdiyi oyunçu adı ilə tanınır. Asuna "Sword Art Online"-ın ən güclü oyunçularından biri olan Kiritonun sevgilisi və Aynkradın ən güclü gildiyalarından biri olan liderlərindən biri kimi təqdim olunur. Güclü oyunçu reputasiyası ona ləqəbini qazandırmış, bir çox oyunçunun ona rəğbət bəsləməsinə gətirib çıxarmışdır.
Kirito və Asuna animanqa fanatları arasında çox böyük populyarlığa malikdirlər və tez-tez ən populyar animanqa personajları siyahılarında peyda olurlar. Personaj tənqidçilər tərəfindən seriyadakı roluna və Kirito ilə münasibətinə görə müsbət qiymətləndirilmişdir.
Personaj
thumb|left|Solda: Asunanın [[rapirası "Parlaq işıq". Sağda: Personajın orijinal dizaynı.]] Seriyanın yaradıcısı Reki Kavahara verdiyi bir müsahibədə bildirmişdi ki, "Sword Art Online"-dakı qadın personajları yaradarkən real dünyada heç kimdən ilhamlanmamışdır: "Mən adətən yazmazdan öncə hansısa personaj, qurma və ya başqa bir şey üzərində işləmirəm. Hekayəni yazdıqca qız personajlar indiki vəziyyətinə gəlib çatırdılar. Bir şəkildə, dəqiq bilmirəm, amma bir şəkildə subliminal ideyalarım və ya gizli emosiyalarım personajları güclü və bacarıqlı hala gətirir". Kavahara həmçinin əlavə etmişdi ki, o, ranobe seriyasını video oyunları sosial xəstəlik və ya real həyatdan qaçış vasitəsi kimi deyil, daha müsbət xüsusiyyətlərə malik olduğunu göstərmək üçün yazır. Anime News Network-ə verdiyi müsahibədə müxbir Linzi Lemb Asunanın "çox güclü və bacarıqlı qadın personaj" olduğunu qeyd edərək onu "Gencinin hekayəsi"ndəki Gencinin anasına bənzətmiş və Kavahara bu fikirlə razılaşmışdır.
Sakura-Con 2013 tədbirində Kavahara bildirir: "Asunanın şəxsiyyətini mən "Sword Art Online" üçün çox mükəmməl yaratmış ola bilərəm. Kirito ilə komanda olduqda bu ikilinin öhdəsindən gələ bilməyəcəyi hansısa çətinlik yoxdur". Asunanın seyyusu Haruka Tomatsu qeyd edir ki, Asuna onun olmaq istədiyi ideal şəxsdir: "O, yemək bişirə bilir, ağıllıdır... Düşünürəm ki, o, mənim olmaq istədiyim və heyranlıq duyduğum qadın tipidir".
Hekayə
"Sword Art Online"-ın baş qəhrəmanlarından biri və yeddinci cildin əsas protaqonisti olan Asuna əvvəlcə Kiritonun dostu, daha sonra sevgilisidir. O, Aynkradın ən güclü gildiyalarından biri olan And Qanı Cəngavərlərinin liderlərindən biridir. SAO oynayan azsaylı qızlardan biri olduğundan və çox cazibədar olduğundan çox dəvət və təklif alır. Asuna dəmir iradəli, bacarıqlı oyunçudur, çox sürətli qılıncoynatma bacarığına görə Şimşək ləqəbi ilə tanınır. Daha sonra Kiritoya aşiq olur və oyunun içində evlənirlər. SAO arkının sonlarına doğru Kiritonu Hitkliffin ölümcül zərbəsindən xilas etmək üçün həyatını fəda edir. Lakin bu ölümü ancaq oyunda olur və Hitkliffin ölümündən qısa müddət sonra Kirito ilə yenidən birləşir.
SAO oyununun bitməsinə baxmayaraq Asunanın şüuru rəal həyatda yenə özünə gəlməyib, çünki bu dəfə ALfheim Online virtual dünyasında ilişib. Belə ki, oyunda Pərilər kralı Oberon rolunu oynayan Nobuyuki Suqo onu oyunda həbs edib və Pərilər kraliçası Titaniya rolunu oynamağa məcbur edir. Suqonun məqsədi Asunanı burada saxlayıb real həyatda onunla evlənmək və atasının şirkətini nəzarəti altına keçirməkdir. Həbs olunduğu Dünya ağacından qaçmağa çalışan Asuna Yuinin səsini eşidir və GM kartını qəfəsdən aşağı atır. Asuna ALfheim oyununda özü üçün iki avatar yaradıb: Asuna (sağaldıcı tip) və Erika (döyüşçü tip). Kiritonun Suqonu məğlub etməsi ilə Asuna azad olur və Asuna Kirito ilə birləşir. Hər şey bitdikdən sonra real həyatda Kazuto Kiriqaya ilə birlikdə SAO Sağqalanları Məktəbinə getməyə başlayır. Real həyatda Asunanın valideynləri onu addımbaaddım izləyir. Lakin SAO-da yaşadıqdan və Kirito ilə tanış olduqdan sonra Asunanın baxış bucağı dəyişir və keçmişinə iyrənərək baxır. Nəhayət, Asuna real həyatda da Kazutonun sevgilisi olur və gələcəkdə onunla evlənmək xəyalları qurur.
Tənqidçilərin mövqeyi
thumb|İngilis dublajında personajı səsləndirən [[Çerami Li.]]
Kotaku-dan Riçard Aysenbeys bir müsahibədə "Sword Art Online"-ı son illərdəki ən ağıllı seriyalardan biri adlandırmışdı. O, xüsusilə qeyd etmişdi ki, Kirito ilə Asuna arasındakı sevgi virtual dünyada məhəbbətin nə olduğunun tərifini dəqiqliklə verir. Lakin ranobe seriyasının ikinci hissəsində Asunanın çarəsiz qızcığaz rolunu oynaması tənqid edilmişdir: "Güclü qadın baş qəhrəman baş kişi personajın axtarışında olduğu bir şeyə çevrilib". Aysenbeys şikayətinə davam edir: ""Sword Art Online"-ın birinci arkında Asuna güclü döyüşçü və minlərlə nəfərin ölüm oyununda sağ qalmaq üçün arxasınca getdiyi liderlərdən biri idi. İkinci arkda o, gücsüzdür, böyük quş qəfəsində məhbusdur və qəhrəmanının onu xilas etməsini gözləyərək onu tutan adam tərəfindən cinsi istismara məruz qalır. "Gun Gale Online" arkında isə adamını izləyən tamaşaçıdan başqa bir şey deyil. Hətta "Calibre" arkında döyüşən komandanın sadəcə adi üzvlərindən biridir".
Japanator.com saytından Karen Mid bu fikirlərlə razılaşmamışdır: "Belə vəziyyətdə onun hərəkətləri onun xilası üçün faydalıdır. Əgər o, hücrədən çıxsaydı, Kirito onu xilas etmək üçün lazım olan kartı əldə edə və Asunanı xilas edə bilməyəcəkdi". Bu şərh Asunanın "çarəsiz qızcığaz" rolunu texniki olaraq aradan qaldırsa da, məntiqlidir. Asuna ilə münasibətinə görə Kiritonun "Geri Stu" tipli personaj olması üzərində də tənqidçilər mübahisə etmişdir. Bütün bunlara baxmayaraq Aysenbeys "Sword Art Online"-ın dördüncü arkını xüsusilə Asunanın baxış bucağına önəm verdiyi üçün (ona görə bu, mükəmməl seçimdir) tərifləmişdir. Çünki bunun nəticəsində seriyanın ikinci hissəsində güclü qadın liderdən zəif qızcığaza çevrilmiş Asuna yenə özünü ələ almış və şəxsiyyətini inkişaf etdirmişdir. Arkın özü isə həm ürəkparçalayan, həm gözəl adlandırılmışdır.
Populyarlıq
thumb|right|Asuna [[kospleyi.]]
Asuna "Sword Art Online"-dakı ən populyar personajlardan biridir. Charapedia anime saytı tərəfindən keçirilmiş sorğuda 10.000-dən çox istifadəçidən animelərdəki ən sevdikləri cütlüyü seçmək tələb edilmiş və sonda Asuna-Kirito cütlüyü birinci yerə çıxmışdır. Eyni sayt tərəfindən keçirilmiş "animelərdə top-20 sevgi etirafları" sorğusunda isə Kiritonun Asunaya sevgi etirafı 3-cü yeri tutmuşdur. Charapedia tərəfindən keçirilmiş 3-cü sorğuda iştirakçılar favorit "cool" qadın personajlarını seçmiş və Asuna 525 səslə 2-ci yerdə qərarlaşmışdır. "Animanqalarda acığa səbəb olmayan top-20 qadın personaj" sorğusunda Asuna 3-cü yerdə göstərilmişdir. Bir başqa Charapedia sorğusunda iştirakçılar işləmək istədikləri top-30 personajı müəyyənləşdirmişdirlər: Kirito 29-cu yeri, Asuna isə 26-cı yeri tutmuşdur. Çin saytı olan bilibili 2015-ci ilin ən "moe" personajını seçmək sorğu keçirmişdir. Asuna qadınların top-8-liyində 1-ci, Kirito isə kişilərin top-8-liyində 6-cı yerdə qərarlaşmışdır. Dengeki Bunko ("Sword Art Online"-ı nəşr edən şirkət) tərəfindən ranobelərindəki ən populyar personajları müəyyənləşdirmək üçün sorğu keçirmiş, Asuna və Kirito, uyğun olaraq, birinci və ikinci yerləri tutmuşdurlar. Bundan əlavə, Tokyo Otaku Mode tərəfindən keçirilmiş, 100-dən çox ölkədən 2.845 nəfərin iştirak etdiyi "ən çox hansı anime personajı ilə görüşə çıxmaq istəyərdiz?" sorğusunda birinci yeri tutmuşdur.
Kirito və Asuna Anime News Network tərəfindən tərtib edilmiş "Top-7 məhəbbət və müharibə gətirən cütlük" siyahısında da yer almışdırlar. Populyar Yaponiya tətbiqi Otamart hansı personajların çimərlik geyimi və yukatada ən yaxşı göründüklərini təyin etmək üçün sorğu keçirmişdir. Asuna 13-cü (çimərlik geyiminə görə) və 15-ci (yukataya görə) yerləri tutmuşdur. Bir başqa Otamart sorğusunda iştirakçılardan "Hansı anime personajına sevgililər günündə şokolad vermək istəyərdiz" və "hansı anime personajından sevgililər günündə şokolad almaq istəyərdiz?" sualı soruşulmuşdur. Asuna hər iki sorğuda 10-cu yeri tutmuşdur. "Newtype" jurnalının 2014-cü il avqust buraxılışında nəşr olunmuş ən populyar personajlar siyahısında Asuna qadın personajlar kateqoriyasında 4-cü yerdə göstərilmişdir (Kirito isə kişi personajlar kateqoriyasında 1-ci yerdə). Sword Art Online artbukunda hansı personajların yer almasını müəyyənləşdirmək üçün keçirilmiş sorğuda Asuna 1-ci yeri tutmuşdur. Asuna "2013-cü ilin ən ehtiraslı 25 qadın anime personajı" siyahısında 8-ci yerdə göstərilmişdir. "Asuna" "Yaponiya fanatlarının adını uşaqlarına qoymaq istədiyi top-20 anime personajı" siyahısında 1-ci yeri tutmuşdur ("Kirito" isə 4-cü yerdə). Kanaqava prefekturasının Zama şəhərində yerləşən "La Ricetta" italyan restoranı müştərilərinə üzərində Kirito və Asunanın təsvirləri olan blinçiklər təklif edir.
Asuna 2017-ci ildə Newtype Anime Mükafatları çərçivəsində ilin ən yaxşı qadın personajı seçilmişdir.
Merçendayzinq
thumb|left|[[Tayvanın Tayçjun şəhərində Asuna itaşası.]] Personaj tənqidçilərin müsbət rəylərini almış və onun populyarlığı seriya ilə bağlı digər məhsullara da təsirini göstərmişdir. Asuna və Lifanın çimərlik geyimində olduqları iki fiqur buraxılmışdır. Asunanın aşpaz kimi təsvir olunduğu bir fiqur isə 2016-cı ilin mayında buraxılmışdır. Asuna həmçinin Namco tərəfindən Umaybo çərəzlərinin reklamlarına da çəkilmişdir. 2015-ci ilin iyununda Yaponiyada "Wake Me Up Asuna" adlı interaktiv rəqəmsal köməkçi tətbiqi buraxılmışdır. Bu tətbiqdə Asuna istifadəçi oyandırma zəngləri, hava və bürc məlumatı ilə təmin edir. Bu tətbiqin daha sonra ingilis dilində beynəlxalq versiyası buraxılmışdır. Tətbiqdə Asuna bir neçə kostyum geyinir (məsələn, Qan Cəngavərləri forması, sarı sviter və s.). Tətbiq pulsuz olsa da, bəzi üstünlüklərindən yararlanmaq üçün ödəniş etmək lazımdır.
"Sword Art Online" qızları (Asuna da daxil olmaqla) Bandai tərəfindən keçirilmiş merçandayzinq lotereyasında yer almışdırlar. Anime News Network bu barədə zarafatyana bildirir: ""Sword Art Online"-ın qızları franşizin yaradıcılarına yaxşı pul qazandırır". Asunanın "Külək Fleureti" və Kiritonun "Elusidator" rapiralarının təqlidləri hazırlanmışdır. Kirito, Asuna və Sinona həsr olunmuş ətirlər satışa çıxarılmışdır. "Asuna" ətri "şirin, fərahladıcı qalban və yasəmən qoxusu" kimi təsvir edilmişdir. "Sword Art Online" personajları əsasında eynəklər istehsal olunmuşdur. Bu eynəklər arasındakı "Pəri rəqsi_Asuna" modeli personajın İqqdrasildə keçirdiyi vaxtdan ilhamlanaraq hazırlanmışdır və çəhrayı rəngdədir. Asuna (həm adi, həm Titaniya versiyası), Lifa və Suquha personajlarına həsr olunmuş telefon aksesuarları satışa buraxılmışdır. Asuna həmçinin "Sword Art Online"-ın bir çox video oyunlarında görünmüşdür. Bu oyunlardan biri olan "Dengeki Bunko: Fighting Climax" oyununda Dengeki Bunko imprinti altında nəşr olunmuş ranobelərin bir çox personajlarını görmək olar. Asuna, Kirito və Lifa anime və manqa quldurluğu ilə mübarizə aparmaq üçün yaradılmış "Manga Anime Guardians" layihəsində də görünmüşdürlər. Bu layihə 15 anime studiyası və manqa nəşriyyatı tərəfindən dəstəklənir.
Fransa
Fransa Respublikası, yaxud qısaca Fransa, köhnə mənbələrdə Firəngistan — Qərbi Avropada dövlət. O, Belçika, Lüksemburq, Almaniya, İsveçrə, İtaliya, Monako, Andorra və İspaniya ilə həmsərhəddir.
Fransa Avropa İttifaqının qurucu üzvüdür. Rusiya və Ukraynadan sonra ərazicə Avropanın ən böyük 3-cü ölkəsidir. Avropa qitəsinin qədim dövlətlərindən sayılır.
Kontinental Fransa cənubda Aralıq dənizindən şimalda La-Manş və Şimal dənizinə, şərqdə Reyn çayından qərbdə Atlantik okeanına qədər uzanan torpaqlarda yerləşir. Fransızlar torpaqlarının formasına görə ölkələrini altıbucaqlı (fransızca: L'Héxagone, "l'e-gza-gon" kimi oxunur) adlandırırlar.
Xaricdəki əyalətlərində o, həmçinin Fransız Qvianası vasitəsilə Braziliya və Surinamla və Saint Martin adası vasitəsilə Hollandiya Antilləri ilə həmsərhəddir. Fransa Böyük Britaniya ilə La-Manş boğazında dəniz səthinin altından keçən Manş Tuneli ilə bağlıdır.
XVII əsrin ikinci yarısından başlayaraq Fransa beynəlxalq münasibətlər sahəsində dünyanın aparıcı dövlətlərindən biri olmuşdur. 18–19-cu əsrlər arasında Fransa dövrün ən böyük müstəmləkə imperiyalarından birini qurdu. Bu dövrlərdə Fransanın sərhədləri Qərbi Afrikadan Cənub-Şərqi Asiyaya qədər uzanaraq təsir etdiyi bölgələrdəki cəmiyyətlərin mədəniyyətində və siyasətində özünəməxsus izlər buraxmışdır.
Dünyada 6-cı olan nominal ümumi daxili məhsul və 7-ci olan alıcılıq qabiliyyəti pariteti ilə inkişaf etmiş iqtisadiyyata malikdir və inkişaf etmiş ölkələr sinfindədir.
Fransa, ölkədə iyirmi dörd saatdan az qalanlar, o cümlədən işgüzar səfərlər üçün gələnlər istisna olmaqla, ildə təxminən 82 milyon turistlə dünyanın ən çox ziyarət edilən ölkəsidir.
Fransa Avropa İttifaqı adlı siyasi və iqtisadi təşkilatın qurucu üzvlərindən biridir və birliyə üzv ölkələr arasında ən böyük əraziyə malikdir. Ölkə həm də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qurucu üzvlərindən biridir; Frankofoniya həm də G8 sammitlərinin, Latın İttifaqının və NATO-nun iştirakçısıdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvündən biridir. 360 effektiv döyüş başlığı və 59 atom elektrik stansiyası ilə mühüm nüvə enerjisidir
Adının etimologiyası
"Fransa" adı frankların yurdu mənasına gələn Frankiya sözündən yaranmışdır, lakin frank sözünün mənşəyi ilə bağlı bir neçə iddia mövcuddur. Bunlardan biri bu sözün German dillərində nizə mənasına gələn frankona sözündən yarandığı yönündədir.
Başqa bir iddiaya görə isə frank sözü qədim German dilində "azad" mənasına gələn frey sözündən yaranıb. Frank sözü müasir fransızcada "franc" şəklində hələ də yaşamaqdadır və 2000-ci ildə avro rəsmi pul vahidi olana qədər Fransanın rəsmi pul vahidinin adında istifadə olunub.
Əhali
Təxmini olaraq Fransa əhalisi 67 milyondur, əhalinin böyük hissəsi şəhərlərdə məskunlaşmışdır. Fransa əhali sayına görə dünyada 20-ci, Avropada isə 3-cü yerdədir. Fransa Avropa İttifaqında əhali sayına görə Almaniyadan sonra 2-ci yerdədir. Əhalinin əsas hissəsi sahilboyu, həmçinin iri şəhərlərdə məskunlaşmışdır. Paris şəhəri dünyanın ən sıx məskunlaşmış bölgələrindədir. Əhalinin əsas hissə qərbdə-Paris aqlomerasiyasında yerləşmişdir.
2004-cü ildə Fransa əhalisinin illik artım sürəti 0,68%, 2006-cı ildə doğum sayı ölüm sayından 300000 nəfər çox olmuşdur. 2002-ci ildə hər qadına düşən uşaq sayı 1,88 olduğu halda, 2008-də bu rəqəm 2,02-yə yüksəlmişdir.
2004-cü ildə ümumilikdə 140033 nəfər xarici ölkələrdən Fransaya köç edib. Bunlardan 90250-si Afrika ölkələrindən, 13710-u isə Avropa ölkələrindən olmuşdur.
thumb|1999-cu il siyahıyaalınması zamanı Fransa Respublikasında Əhalinin sıxlığı..
Din
Avropa ölkələrində statistik araşdırmalar Avrobarometr adlı qurumun apardığı daha dəqiq bir nəticəyə görə fransız xalqının 34%-i bir tanrının varlığına inandığını, 27%-i müqəddəs varlığa inandığını, 33%-i isə hər hansı bir tanrının varlığına inanmadığını bildirmişdir.
Fransada yaşayan müsləmanların sayı barəsindəki fərziyyələr olduqca dəyişkəndir. 1999-cu ildə aparılan əhalinin statistika məlumatlarına görə Fransada yaşayan və müsəlman olan insanların sayı 3,7 milyon və ya o dövrkü əhalinin 6,3%-i səviyyəsində hesablanmışdır. Ancaq 2003-cü ildə Fransa Daxili İşlər Nazirliyinin nəşr etdiyi ölkədəki taxmini müsəlman sayı 5–6 milyon olaraq açıqlanmışdır. Müsəlman əhalinin əksəriyyətini ərəb, Məğrib, zənci mənşəlilər və türklər təşkil etməkdədir. Bu da əhalinin 8–10%-i deməkdir. Fransada yaşayan yəhudilərin ümumi sayı isə 600 mindir və Avropadakı ən böyük yəhudi diasporudur.
Fransadakı dünyəvilik faktı 1905-ci ildən bu yana Fransa hökumətinin hər hansı bir dini tanımasına əngəl olmaqdadır. Bunun yerinə hökumət yalnız dini qurum, dərnək və təşkilatlanmaları tanyır və mövcud qanunlar daxilində bu qurumların siyasətə müdaxilə etməsinə mane olur.
Sayentologiya, Tanrının övladı, Ay təriqəti və Günəş məbədi kimi dini axınlar Fransada təriqət olaraq görülür və digər dinlər ilə eyni bərabər statusa sahib deyillər. Təriqətlər isə Fransada xoş qarşılanmayan qurumlardır.
Ərazi
Fransa həm coğrafi, həm də təbii şəraitinin müxtəlifliyinə görə fərqlənir. Fransanın geniş dəniz sərhədləri və Avropanın ən iri nəqliyyat magistralı Reyn çayının onun ərazisində axması, ölkənin iqtisadi əlaqələrinin inkişafında olduqca əlverişli şərait yaratmışdır. Faydalı qazıntılarla, xüsusilə yanacaq resursları ilə kasad olmasına baxmayaraq (uran istisna olmaqla), Fransa zəngin hidroenerji sərvətlərinə (Alp və Prineydə), məhsuldar torpaqlara, mülayim və subtropik iqlimə malikdir.
Keçmiş müstəmləkə imperiyası olmuş, bir vaxtlar iqtisadi gücünə görə dünyada Böyük Britaniyadan sonra II yeri tutan Fransa indi bir sıra göstəricilərinə görə, xüsusilə sənaye istehsalının ümumi həcminə görə, ABŞ, Yaponiya və Almaniyadan xeyli geridə qalır.
Fransanın təsərrüfatının ərazi strukturu əsasən XIX əsrdə sənaye çevrilişindən sonra formalaşmışdır. Bu dövrdə əlverişli coğrafi mövqeyinə görə və mineral ehtiyatlarına (xüsusilə dəmir filiz və kömür) malik olan şimal və şərq rayonları daha sürətlə inkişaf etmişdir. Nəticədə ölkənin sənayesi getdikcə daha çox bu rayonlarda təmərküzləşmişdir. İndi də Fransanın 60%-dən çoxu və sənaye məhsulları istehsalının 75%-ə qədəri Havr-Marsel xəttindən şərqdə yerləşir. Ən iri sənaye mərkəzləri Paris, Marsel, Havr, Dünkerk, Lill, Strasburq, Lion, Bordo, Nant, Tuluzadır.
Paris ölkənin paytaxtı olmaqla yanaşı, həm də onun ən mühüm iqtisadi mərkəzidir. Fransanın sənaye məhsullarının 30%-i Paris şəhərində təmərküzləşmişdir. Burada emaledici sənayenin (avtomobilqayırma, təyyarəqayırma, kimya sənayesi və s) 100-ə qədər iri müəssisəsi, başlıca olaraq ən müassir elmtutumlu sahələr yerləşir.
İstehsalın ənənəvi yerləşdirmə xüsusiyyətləri ilə yanaşı yeni amillər meydana gəlmişdir. Sənayenin yeni sahələrinin (neft-kimya, neft emalı) sürətli inkişafı, eləcə də köhnə sahələrin (qara metallurgiya və s.) idxal xammala keçməsi dənizsahili rayonların təsərrüfat potensialının güclənməsinə səbəb olmuşdur.
Fransanın təsərrüfatında aqrar bölmənin İngiltərə və Almaniyaya nisbətən mühüm əhəmiyyəti var. Kənd təsərrüfatında heyvandarlıq üstünlük təşkil edir. Ət, süd məhsulları istehsalına, buğda, şəkər çuğunduru yığımına görə Fransa Qərbi Avropada 1-ci yeri, üzüm yığımına və şərab istehsalına görə isə dünyada ilk yerlərdən birini tutur. Fransa kənd təsərrüfatı məhsullarının iri istehsalçısı olmaqla yanaşı, həm də onun iri ixracatçısıdır. Fransa regionları Cənubi Avropa ölkələrinə daxildir.
Tarixi
thumb|left|180px|[[Lütesiyanın planı]] Lütesiyanın (Parisin qədim adı) əsası e.ə. III əsrin ortalarında Kelt mənşəli parisi tayfaları tərəfindən indiki Site adasında qoyulmuşdur. Məhz şəhərin müasir adı parisilərin adından götürülmüşdür. Lütesiya haqqında ilkin yazılı məlumata e.ə. 53-cü ildə Yuli Sezarın Qall müharibəsi haqqında 6-cı kitabında rast gəlinir.
e.ə. 53-cü ildə romalılar birinci müvvəffəqiyyətsiz cəhtdən sonra ikinci dəfə şəhərə yaxınlaşmaq istərkən, sakinlər Lutesiya şəhərinə oda vuraraq körpüləri məhv etmişlər. Romalılar adanı lütesiyalılara saxlayaraq Sena çayının sol sahilində yeni şəhər salmışlar. Roma imperiyası zamanında şəhər bir o qədər də əhəmiyyətə malik olmamışdır.
Avropada bir əsrlik kəskin dini qarşıdurma dövrünə yekun vurmuş olmuşdur. Beynəlxalq münasibətlərdə dini amillərin rolu kəskin surətdə azalmışdır. Otuzillik müharibənin nəticələri göstərmişdi ki, mərkəzləşdirilmiş milli dövlətlərin (Fransa, İngiltərə, Hollandiya, İsveç) siyasi perspektiv gələcəyi dalıa inamlıdır. Vestfal sülhü Avropada xarici — siyasi vəziyyəti kökündən dəyişdirirdi. Qüvvələr balansı dəyişdirilirdi. Avropa beynəlxalq münasibətlər sistemi, onun hüquqi əsası və gələcək istiqaməti müəyyənləşmiş olurdu. XVII əsrin II yarısı fransız mütləqiyyətinin apardığı və ona uğur gəyirməyən 4 müharibə ilə səciyyələnir. Bütövlükdə yüzillikdə Avropanın siyasi xəritəsində yeni burjua respublikalarının yaranmasını şərtləndirən Hollandiya və İngiltərə burjua inqilabları baş vermiş və bunun nəticəsində Avropanın siyasi həyatı dəyişmişdi. Burada da Hollandiya daha fəal rol oynayırdı. XVII əsrin ikinci yarısı ilə XVIII əsrin əvvəllərinə Fransanın hərbi-siyasi genişlənmə planı dörd müharibəyə səbəb olmuşdur.
1667–1668-ci illərdə olan ilk müharibədə məqsəd ispan Niderlandının Fransaya birləşdirilməsi idi. Hollandiya, İngiltərə və İsveç arasında Fransya qarşı üçlük ittifaqı yaranmışdı. İsveç Vestfal sülh müqaviləsinin təminatçısı kimi çıxış edirdi. Belə bir şəraitdə XIV Lüdovik müharibəni dayandırmalı olmuşdur. İkinci müharibə 1672–1679-cu illəri əhatə edir. Fransa kralı XIV Lüdovik Hollandiyaya qarşı hücuma keçmişdi. İngiltərə və İspaniya da Hollandiyaya köməklik gö.stərirdilər. Nəhayət 1679-cu ildə Nimvehen sülh müqaviləsi bağlanmışdır. Bu müqaviləyə əsasən Fransa Hollandiya ərazilərini azad etmiş, onun müqabilində isə İspaniyadan, Cənubi Niderlanddan müəyyən ərazilər almışdır. Bu ilk beynəlxalq müqavilə idi ki, sənədləşmə latınca deyil, fransız yazısı ilə aparılmışdır. Bu müqavilə Fransa üçün sərfəli olmuşdur. Belə şəraitdə Versal Almaniyanın zəifliyindən istifadə edərək özbaşına olaraq Almaniyanın bəzi torpaqlarım öz torpağına birləşdirirdi. Fransaya bəraət qazandırmaq üçün xüsusi "Birləşdirmə Palatası" təsis edilmişdir. Beləliklə, 1681-ci ildə Strasburq ələ keçirilmişdi. Üçüncü müharibə 1688–1697-ci illəri əhatə edir. XIV Lüdovikin bu üçüncü müharibəsi, demək olar ki, ümumavropa müharibəsinə çevrilmişdir. Həm quruda və həm də dənizdə 10 il müharibə getmişdir. Hərbi döyüşlər Alman, Niderland, İtaliya, İspaniya torpaqlarında gedirdi. Burada Fransa məğlub olmuş, 1697-ci ildə sülh müqaviləsi bağlanmışdı. İspaniya kralı II Kari (1700-cü il) öldükdən sonra XIV Lüdovikin nəvəsi V Filipp Kral elan edildi.
Bu vaxt XIV Lüdovik öz ordusunu İspaniyaya göndərmişdir. O, öz nəvəsi adından özü İspaniyanı və müstəmləkələri idarə etmək fikrində idi. Bu isə bir çox Avropa dövlətlərini qıcıqlandırmışdır. Odur ki, geniş ittifaq yaratmalı olmuşlar. XIV Lüdovikin dördüncü müharibəsi başlamışdı. Bu müharibə İspan vərəsəliyi uğrunda gedən müharibə idi. Bu müharibə 1701–1713-cü illəri əhatə edirdi. Müharibədə, demək olar ki, bütün Qərbi Avropa iştirak edirdi. Həmin vaxtlar — 1700–1721-ci illərdə Şimal müharibəsi də gedirdi (Şimali və Cənubi Avropa arasında gedirdi). İspaniya vərəsəliyi uğrunda müharibə Almaniya, Fransa, İtaliya və İspaniya arasında gedirdi. Fransa məğlub olmuş və sülh istəmişdir. Beləliklə, 1713–1715-ci illərdə Utrextdə sülh konqresi keçirilmişdir. Konqresdə Fransa, İngiltərə, Hollandiya, Savoyya, Portuqaliya, Venesiya, Papa vilayətləri, İspaniya və digər dövlətlər iştirak etmişlər. Müharibənin bitməsi barədə olan bu Utrext sülh müqaviləsi ndə İspaniyanın vərəsəliyi barədə bir neçə müqavilənin şərtləri də yad edilmişdir.
Orta əsrlər
thumb|left|180px|Parisin planı, 1223-cü il
Romalıların hökmranlığı 508-ci ildə franklıların gəlişindən sonra süqut etdi. Filipp II Avqustun hakimiyyəti illərində şəhərin müdahiəsi möhkımləndirilmiş: 1190-cı ildə sağ sahil, 1210-cu ildə sol sahil boyu qala divarları, şəhərinh qərb hissəsidə isə Luvr qəsiri tikilmişdir.
XI əsrdən başlayaraq Paris Avropanın mədəni-maarif və dini mərkəzinə cevrilməyə başlayır. XIII əsrdən etibarən sol sahil boyu soralar Strabon universitetinin yaranmasında mühüm rol oynamış coxlu kolleclər acılır.
XIV əsrdə Böyük bulvar deyilən yerdə, sol sahil boyu yeni qala divarları tikilir.
XVII əsrdə xarici siyasət
1665-ci ildə İspan kralı IV Filip vəfat etdi. Bununla yanaşı, XIV Lüdovik da İspan mallarının bir hissəsinə haqq qazandırdı, çünki mərhum Kralın Mariya Terezanın vergi ödəməməsi onun atasının qanuni qüvvəsinin mirasını məhrum etdi. Bir bəhanə olaraq, Fransız tərəfi İspaniya Hollandiya bir sıra sahələrdə devolution hüququ istifadə edərək, ilk nikah uşaqlar miras üstünlük idi. Xüsusi hüququn dövlət mübahisələrinə xas həddən uzadılması ilə XIV Lüdovik, İspaniya Hollandiyasını ilk nikahından IV Filipin qızı Mariya Terezaya verməyə çağırdı. Buna görə, 1667-ci ildə başlayan müharibəyə "devolutionary" deyildi. Turenn'in oynadığı liderlikdə həlledici rol, hərbi əməliyyatlar, fransızlar üçün uğurlu inkişaf etdi.
Yalnız iki həftə içində Voban Lill'i müvafiq bir mühasirə altına aldı və 1668-ci ilin əvvəlində Şahzadə Condenin ordusu İspanlara məxsus Franş-Komte işğal etdi. Ancaq Fransanın güclənməsi, dəniz qüvvələrini qorxutdu — İngiltərəyə, Hollandiyaya və İsveçə, anti-Fransız alyansını bağladı. Koalisiya ilə müharibə təhlükəsi altında olan XIV Lüdovik, 2 may 1668-ci ildə Aran sülh müqaviləsini imzalamağa məcbur edildi. Buna görə Flandersin cənubunda, Lille də daxil olmaqla, bir sıra strateji əhəmiyyətli qalalar qorunub saxlanıla bilərdi. Sülhün bitməsindən bir gün keçdikdən sonra yeni bir müharibəyə hazırlıq başlandı. Hollandiyanı bu dəfə Hollandiyanı Fransa qoşulmaqdan önlədirən əsas düşmən olaraq seçilmişdi. Uzun danışıqların nəticəsi olaraq, XIV Lüdovik diplomatları İngiltərənin, İsveçin və Bavyeranın dəstəyini ala bildi. 1672-ci ilin martında ingilislər Hollandiyaya müharibə elan etdilər, apreldə isə Fransızlar eyni şeyi etdi. Hollandiyalı müharibə başladı. İyun ayında Hollandiyalı müharibə əsnasında Fransız ordusu, cənubdan İspaniya Hollandiyasını yaxaladı, Reynə zorladı və Hollandiyanı işğal etdi.
Xenomeles
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Fransa
XVII əsrdə xarici siyasət
Yalnız 22 gündə, Fransızlar qırx şəhərləri ələ keçirdilər və artıq Hollandiyaya gəldikləri zaman, Hollandiyalılar, daşqınların açılması və geniş əraziləri dəniz suyuyla daşqınlarkən, bu şəhəri etibarlı bir ada çevirdi. İşğalçılara qarşı hər gün dayandığına Narıncı Şahzadəsi rəhbərlik edirdi, dövlət çevrilişinin nəticəsi olaraq respublika içərisində bütün gücləri sıxışdırdı. Hərbi əməliyyatlara əlavə olaraq, Fransaya qarşı bir koalisiya yaratmaq üçün fəal diplomatik danışıqlar apardı. Onun səyləri meyvə gətirdi: İspaniya, Alman imperatoru və bir sıra alman hökumətləri XIV Lüdovikə qarşı müharibəyə girdi. 1673-cü ilin sonunda Fransız əsgərləri Hollandiyanı tərk etmək məcburiyyətində qaldılar.
1674-cü ildə İngiltərə ayrı bir sülh etdi. Fransa güclü koalisiyaya qarşı mübarizədə indi yalnız İsveçin köməyinə arxalana bilər. Yazda, Vauban tərəfindən dəstəklənənXIV Lüdovikin əmri altında ordu, Franş-Komte işğal etdi. Ancaq Rineland ərazilərindən Fransız qoşunları üstün düşmən qüvvələrinin təzyiqi altında geri çəkilməyə məcbur edildi. Palatinadan ayrılaraq, buruq torpağın prinsipi tətbiq olundu, dinc yaşayış yerləri məhv etdi və sakinlərini öldürdü. Düşmənin ədədi üstünlüyünə baxmayaraq, 1674-cü ilin ikinci yarısında Fransız hələ də təşəbbüskarı ələ keçirməyə müvəffəq olmuşdur. Avqust ayında Seneffe (Fransız Flanders) altında Conde Şahzadəsi, Portuqaliya Şahzadəsinin müttəfiq ordusunu məğlub edərək, Parisə hərəkət etdi. Düşən və qışda Turen düşmənini Alsacedə çökdü. Ancaq gələcək ildən etibarən Fransa həm də ən yaxşı komandirlərini itirdi.
İyun ayında 1675-ci ildə Turenn küçə nüvəsi tərəfindən öldürüldü. Ölümündən sonra Alsace ordusunun əmrini alan Şahzadə Conde düşməni düşməni dayandıra, sonra işindən təqaüdə çıxaraq qala üçün təqaüdə çıxdı. Ancaq gələcəkdə döyüşlər fransızlar üçün yaxşı bir şəkildə formalaşdı. İspaniyadakı bir sıra şəhərləri işğal etdilər və gənc Fransız donanması İspan və Hollandiyalı heyətlərdə Aralıq dənizində zəfər qazandı.1678-ci ildə Nimvehen dünyasına görə Fransaya Franche-Comte və İspaniyadakı bir sıra şəhərləri dəvət etdi. Bu müqavilə XIV Lüdovikin xarici siyasətinin ən böyük nailiyyətlərindən idi və o vaxtdan ona "Böyük" deyildi.
Yeni tarix
XIV Lüdovikin zamanında kral iqamətgahı Versala köçürülür. Buna baxmayaraq Parisin artan iqtisadi potensialı və əhalisi onu siyasi mərkəz olaraq daha da aktuallaşdırır. 1844-cü ildə indiki dairəvi yol boyu sayca üçüncü qala divari tikilərək şəhərətrafı 16 girişli qala divarlarının uzunluğu 36 km-ə çatdırılır.
thumb|200px|left|[[Bastiliya qalası|Bastiliyanın alınması]] XIX əsrdə 21 beynəlxalq sərginin beşi Parisdə keçirilir ki, bu da şəhərin mədəni siyasi həyatına çox müsbət təsirini göstərir.
thumb|left|200px|[[Eyfel qülləsi Ümumdünya sərgisi münasibətilə 1889-cu ildə tikilmişdir.]] Almanlar tərəfindən Parisin işğalı, fəhlələrdən, xırda sənətkarlardan və burjuaziyadan ibarət Paris Kommunası Fransa imperiyasını süquta yetirir.
Böyük Fransa inqilabı (1789–1799) — Fransa və Avropa siyasi tarixində köklü dəyişikliklərə səbəb olmuş ən mühüm hadisələrdən biri. O dövr Fransasında, eləcə də digər aparıcı Avropa ölkələrində hakim zadəgan və katolik ruhanilərinə verilmiş qeyri-məhdud imtiyazlarla xarakterizə olunan mütləq monarxiyadan demokratiya, vətəndaşlıq və insan hüquq və azadlıqları kimi mütərrəqqi prinsiplərə əsaslanan siyası-sosial qiyam.
İnqilab qanlı iğtişaşlar, minlərlə insanın təqib və edamıyla müşahidə olunumuş, hətta beynəlxalq səviyyədə ciddi narahatlıq doğurmuşdur. İnqilab özündən sonra Avropada Napoleon müharibələri, Fransada monarxiyanın bərpası və nəhayət müasir azad, demokratik Fransanın simasını müəyyənləşdirəcək daha iki inqilaba səbəb olmuşdur. İnqilabdan sonrakı 75 il ərzində Fransa respublika, diktatorluq, konstitusiyalı monarxiya və iki müxtəlif imperiyalar halında mövcud olmuşdur.
Direktoriya, Fransa Direktoriyası (fr. Directoire exécutif, französisch Le Directoire; 26 oktyabr 1795 – 24 dekabr 1799) Fransa inqilabından sonra Milli Konvent tərəfindən 1795-ci ildə qəbul edilmiş konstitusiyaya əsasən idarəetmə forması, beş nəfərdən ibarət (fr. membres du Directoire) icraedici orqan (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 132). Direktoriya üzvülüyünə namizəd Beşyüzlər Şurası tərəfindən irəli sürülür və Ansionlar Şurası tərəfindən 5 il müddətinə təkrar seçilməmək şərti ilə seçilir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bəndlər 132, 133, 137 və 138) Direktoriya üzvü 40 yaşından yuxarı, Direktoriya üzvülərindən qohumu olmamaq şərti ilə, Qanunverici Korpusun üzvüləri və nazirlərdən seçilir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bəndlər 135, 136, 139). Hər bir Direktoriya üzvü İcraedici Direktoriyanın prezidenti (fr. président du Directoire) olub (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 141), eyni zamanda İcraedici Direktoriyanın katibi (fr. secrétaire du Directoire) seçilir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 143). Direktoriya iclaslarını Qanunverici Korpusda keçirir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 171). Direktoriya iclasının yetərsayı üçün 3 üzvünün iştirakı vacibdir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 142).
Müasir tarix
İkinci dünya müharibəsində şəhər faşist Almaniyası tərəfindən işğal edilir və işğal 1944-cü ilə kimi davam edir.
1968-ci ildə Paris kütləvi ixtişaşlar meydanına çevrilir ki, bu da hakimiyyət dəyişikliyi ilə nəticələnir.
Tarixi şəxsiyyətlər
Napoleon Bonapart (it. Napoleone Buonaparte, fr. Napoléon Bonaparte; 15 avqust 1769 – 5 may 1821) — Fransa imperatoru, bacarıqlı sərkərdə. I Napoleon həyatı boyu aşağıdakı vəzifələri daşıyıb : Fransa inqilabi ordusunun generalı, Fransa Respublikasının birinci konsulu (9 noyabr 1799 – 20 mart 1804), fransızların imperatoru (18 may 1804 – 11 aprel 1814, 12 mart 1815 – 22 iyun 1815), İtaliya Respublikasının Prezidenti (26 yanvar 1802 – 17 mart 1805), İtaliya kralı (17 mart 1805 – 11 aprel 1814), Reyn İttifaqının protektoru (12 iyul 1806 – 19 oktyabr 1813), İsveçrə Konfederasiyasının mediatoru (19 fevral 1803 – 19 oktyabr 1813), Berqin Böyük Hersoqu (1808–1809).
III Napoleon tam adı Şarl Lui Napoleon Bonapart (fr. Charles Louis Napoléon Bonaparte; 20 aprel 1808, Paris – 9 yanvar 1873 Chislehurst, London) — II Respublika prezidenti, fransızların ilk prezidenti və II Fransa Impeiyasının III. İmperatoru I Napoleonun qardaşı oğlu olmuşdur.
Bir sıra çevriliş cəhdindən sonra dinc yolla 1848-ci ildə II Respublika prezidenti kimi hakimiyyətə gəlmiş, 1851-ci ildə qanuni hakimiyyəti ləğv edib avtoritar polis rejimi yaradaraq bir ildən sonra özünü III İmperator elan edir. On illik qəddar bonapartizm ideyaları altında idarəçilikdən sonra 1860-cı ildə demokratik reformalar apararaq Fransanın iqtisadi, sənaye potensiyalının güclü inkişafına səbəb olmuşdur. 1870-ci ildə liberal konstitusiya qəbul edildikdən sonra, hakimiyyət yenidən qanuni parlamentə qayıdır. Fransa – Prussiya müharibəsində almanlara əsir düşən III Napoleon Fransanın sonuncu monarxı sayılır.
Şarl de Qoll (fr. Charles André Joseph Marie de Gaulle; 22 noyabr 1890 – 9 noyabr 1970) – fransız generalı və siyasətçisi. İkinci dünya müharibəsində alman faşistlərinə qarşı Müqavimət hərəkatına rəhbərlik etmişdir. 1944–46-cı illərdə Fransada yaradılmış müvəqqəti hökumətə başçılıq etmişdir. 1958-ci ildə Əlcəzair müharibəsi zamanı o, yeni hökumətin yaradılması üçün tapşırıq alır. Qoll bu ərəfədə konstitusiya islahatını həyata keçirir və Beşinci respublikanın əsasını qoyur. Qoll elə həmin il yeni respublikanın prezidenti seçilir. O, 1959–69-cu illərdə Fransanın prezidenti kimi yeni respublikanın formalaşmasında böyük rol oynamışdır. Onun qoyub getdiyi "Qollizm" ideologiyası bu gün də Fransa siyasətində böyük rol oynayır.
Zalqaraağac
Zalqaraağac — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 889 nəfərdir.
Niderland Ost-Hind Şirkəti
Niderland Ost-Hind Şirkəti, rəsmi olaraq Birləşmiş Ost-Hind Şirkəti, 17-ci əsrin əvvəllərində bir neçə rəqib holland ticarət şirkətinin (voorcompagnieën) hökumət tərəfindən yönəldilmiş və birləşməsi ilə qurulmuş erkən meqakorporasiya idi. Proto-sənayeləşmə dövründə Muğal Hindistanı ilə ticarət etmək üçün qurulmuş bir şirkət olaraq 20 mart 1602-ci ildə yaradıldı. Əsasən də ən inkişaf etmiş Benqal Subah olaraq bilinən bölgədən 50% -i toxuculuq və 80% ipək idxal edildi.
Fransa
Sosial quruluşu
Əhali və şəhərlər. 66 630 602 nəfər əhalisi olan Fransa əhalisinə görə 21-ci, Avropa Birliyi içində Almaniyadan sonra 2-ci ölkədir. Dünya əhalisinin 0,88%-ni təşkil edir. Ölkənin böyük şəhərləri Paris, Marsilya,Lyon, Lille, Toulouse, Nice ve Nantesdir. Ölkə əhalisinin 84%-i şəhərlərdə yaşayır.