cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avropa tarixi
Orta əsrlər mətbəxi
Aclıq və qıtlıq illərində əhalinin ərzaqa olan təlabatı sürətlə artırdı. Bu dövrdə daha çox ərzaqı və ya taxıl ehtiyatı olan şəxslərin cəmiyyətin ən varlı və ən nüfuzlu nümayəndələri hesab olunurdu. Bəzi ərzaqlar baha qiymətə satılırdı və hər şəhərdən əldə etmək olmurdu. Əsasən yuxarı təbəqə üçün nəzərdə tutulmuş, bu ərzaqları kütləvi şəkildə istifadə etmək, sonradan varlananlar (nouveau riche) üçün qadağan edilmişdir. Digər tərəfdən hər bir şəxsin yediyi, ərzağın qiymətinə uyğun həyat tərzi keçirdiyi güman olunurdu. Bir çox hallarda bu səbəbdən, günəmuz işləyən şəxslər eyni yemək yeməli olurdular. Kəndlilərin yeməkləri, iri həcimli olsada, qiyməti ucuz olurdu, bu səbəbdən kəndlilər tərəfindən istifadə olunan ərzaq bir qayda olaraq insan sağlamlığı üçün təhlükəli idi. Müxtəlif ədviyyatlarla insanları mualicə edən həkimlərdə, hər bir təbəqəyə uyğun dərman preparatları hazırlayırdı. Az tapılan, bahalı ədviyyatlar yuxarı, gündəlik həyatda istifdə olunanlar isə aşağı təbəqəyə verilirdi.
Çoğrafi kəşflər
thumb|right|200px|[[Xristofor Kolumbun 1492-ci ildə Şimali Amerikanı kəşf etməsi.]] XV və XVI əsrlərdə Avropalı tacirlər yeni ticarət yollarını kəşf etmək üçün bilinməyən dənizlərə doğru səfərlər təşgil etməyə başladılar. Bu səfərlər Çoğrafi kəşflər adlandırdı və bir çox okean və qitələrin kəşf olunması ilə nəticələndi. İlk səfər cəhtəri XIV əsrin əvvəllərində Fransız və Venesiyalı gəmiciləri tərəfindən Antlantik okeanı və Afrika sahilləri boyunca başladıldı. Kanar adaları və Azor adaları kəşf edildi.
XV əsrin sonlarına yaxın Hindistana gedən dəniz yolunu kəşf etmək üçün səfərə çıxan Xristofor Kolumb 1492-ci ildə Şimali Amerikanı kəşf etdi. Portuqal dənizçi Bartolomeu Diasın Ümid burnunu kəşf etməsindən sonra Vasko da Qama Ümid burnunu keçərək Hindistana gedən dəniz yolunu kəşf etmiş oldu. Fernando Magellan 1519-1522-ci illərdə ki, dünya səyahəti zamanı yer kürəsinin yuvarlaq şəkildə olduğunu sübut etmişdir.
Çoğrafi kəşflər, İntibah və Reformasiya hərəkatlarının təsiri ilə formalaşdığı kimi, özüdə bu hərəkatların formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Bu kəşflər nəticəsində Avropanın yeni qitələrə yolu açılmış və digər qitələrdə olan bir çox zənginliklər Avropalıların əlinə keçmişdir. Yeni kaloniyaların salınması ilə Avropalılar, Şimali Amerika, Afrika, Asiya və Avstraliya kimi qitələrdə məskunlaşmış, bu qitələrdə olan təbii sərvətlərdən faydalanmışdıllar.
Məzhəb müharibələri
Avropada reform hərəkatlarının yaranması nəticəsində xristianlığın mövqeyi zəifləmiş, Vatikan öz nüfuzunu itirmişdi. Vatikanın nüfuzunun zəifləməsi və Avropada dini zəmində baş verən bir çox hadisələr nəticəsində, 1618-1648-ci illəri əhatə etmiş Otuz illik müharibə baş vermişdir. Müharibənin baş verməsinin əsas səbəbi Katolik-Protestant mübarizəsi olsada, bir çox dövlətlər bu müharibəyə dini deyil siyasi məqsədlər üçün qatılmışdılar. Otuz illik müharibə çox zaman Müqəddəs Roma imperiyasına tabe olan knyazlıqların müxtəlif cəbhələrdə döyüşməkləri səbəbindən, vətəndaş müharibəsidə adlandırılır. Müharibə 1648-ci ildə Protestantlığın qələbəsi ilə bitmişdir. Müharibədən sonra imzalanan Vestifaliya müqaviləsinə əsasən Müqəddəs Roma imperiyası parçalanmış və ərazisində bir çox kiçik dövlətlər yaranmışdır. İmperiyanın əlində olan bir çox hüquqlar isə məhdudlaşdırılmışdır.
Orta əsrlərin sonuna yaxın imperiyaların vəziyyəti
Portuqaliya imperiyası və İspaniya imperiyasının ardından tarix səhnəsində Hollandiya imperiyası öz yerini tutmağa başladı. Hollandlar Şimali Amerika, Cənubi Amerika, Afrika və Cənubi Asiya kimi qitələrdə yeni koloniyalar yaratdılar. 1588-ci ilə qədər İngiltərə bu ölkələrə nisbətən daha zəif vəziyyətdə idi. Ancaq Tüdorlar sülaləsinin hakimiyyətə gəlməsindən sonra İngiltərə sosial və iqtisadi inkişaf baxımından Şotlandiyanı belə arxada bıraxaraq sürətlə inkişaf etməyə başladı. İngiltərə Kraliçası I Yelizaveta 1588-ci ildə Avropanın ən güclü donanması olan Yenilməz armadanı məğlub edərək Britaniya İmperiyasının təməlini qoymuş oldu. Beləliklə Amerika koloniyaları üzərində İspan ağalığına son qoyuldu. Bu tarixdən etibarən Hollandiya, Fransa və İngiltərə Amerika qitəsində olan koloniyaları müəyyən zaman dövründə ələ keçirməyə başladılar. Hollandiya İngiltərəyə iki dəfə dəniz döyüşündə məğlub olduğundan Şimali Amerikadan İngiltərənin xeyrinə cəkilmək məcburiyyətində qaldı.
Fransa isə Şimali Amerikada olan bütün koloniyalarını 1763-cü ildə Yeddi İllik müharibədə məğlub olmasından sonra Paris müqaviləsinə əsasən İngiltərəyə verməli oldu. 1707-ci ildə İngiltərə və Şotlandiyanın birləşməsi nəticəsində Böyük Britaniya krallığının əsası qoyuldu. 1801-ci ildə isə İrlandiya bu ittifaqa qatıldı və beləliklə Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı yaranmış oldu. 1837-1901-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş kraliça I Viktoriyanın dönəmində Britaniya üzərində günəş batmayan imperiya adlandırılmağa başlandı. 1921-ci ildə imperiyanın sərhədlərinə Hindistan, Şimali Amerika, Orta Şərq, Afrika və Avstraliya daxil idi. Bununla Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı 36,6 milyon km² ərazi; 458 milyonda əhali ilə dönəmin ən qüdrətli dövləti idi.
1683-1699-cü illər aralığında baş vermiş Osmanlı-Müqəddəs ittifaq müharibələri nəticəsində Osmanlı imperiyası məğlub oldu və ağır şərtlərlə müqavilələr imzalamağa məcbur qaldı. Məğlubiyyətlərin ardından Osmanlının Avropada olan nüfuzu azalmış imperiya daxilində ümumi geriləmə dalğası başlamışdır. 1721-ci ildə I Pyotrun rəhbərliyi altında Rusiya imperiyasının qurulmasından sonra bu imperiya dünya tarixində öz təsirini göstərməyə başladı.
Amerika və Fransa inqilabları
thumb|right|300px|[[ABŞ İstiqlal Bəyannaməsinin qəbul olunması. (1776, 4 iyul)]] thumb|left|250px|[[Bastiliyanın alınması Böyük Fransa inqilabının əsasını qoydu. (1789, 14 iyul)]] thumb|right|150px|38 il [[Avstriya xarici işlər naziri olmuş Klement Metternix.]] XVIII əsrə qədər Fransa Şimali Amerikanı koloniyalaşdırma siyasəti baxımdan İngiltərədən öndə idi. Ancaq Fransa və İngiltərə arasında baş vermiş Yeddi İllik müharibə zamanı Fransasın məğlub olması və ardından 1763-cü ildə Paris şəhərində sülh müqaviləsinin imzalanmasından sonra Fransa Şimali Amerikadan İngiltərənin xeyrinə geri çəkildi. Yeddi İllik müharibə zamanı İngiltərənin maliyyə resusları azaldığından, dövlət vəziyyətdən çıxış yolu kimi On üç koloniyada yaşayan əhali üzərində sərt vergi siyasətini tətbiq etməkdə görürdü. Yerli əhali çətinliklə əldə olunan məmulatların ingilislər tərəfindən əllərindən alınmasına və sərt vergi siyasətinə qarşı mübarizəyə başladı. 1774-cü ildə On üç koloniya nümayəndələrinin ilk vahid tədbiri keçirildi və ardından 1776-cı ildə ABŞ İstiqlal müharibəsi başladı.
ABŞ İstiqlal müharibəsini maddi baxımdan dəstələmiş Fransa monarxiyası saray xərclərini ödəməkdə çətinlik çəkirdi. Fransada Ancien Régime  adlandırlan din adamları vergi verməkdən azad edilmişdilər. 1789-cu ildə Fransa kralı XVI Lüdovik dövlətin maddi durumunun yaxşılaşdırılması məqsədi ilə varlılardan vergilərin alınması barədə təklif irəli sürdü. Ölkənin varlı bölmünün buna cavabı isə toplumun hər üç bölümünündə təmsil edildiyi États généraux adlı şuranın çağrılması oldu. XVI Ludovik bu tələbəi qəbul etmək məcburiyyətində qaldı. Burjuaziyanın istək və tələbələrindən sonra toplanan məclis imkanlarını daha da genişləndirib Milli Məclisə çevrildi.
Baş verən proseslərin fonunda nüfuzunu və gücünü itirən kral üzərində olan təziqi azaltmaq üçün dönəmin maliyyə naziri Jak Nekarı vəzifəsindən azad etdi. Kralın zəifləmiş hakimiyyətini bərpa etməsindən ehtiyatlanan xalq üsyana başladı. Qısa zamanda xalqın əsas hərəkətverici qüvvələri üsyana qoşuldu və 1789-cu ilin 14 iyun tarixində silahlanmış kütlə Bastiliya qalasını azad etdi. Həbsxanada saxalanılan məhkumlar azad edildi və bu hadisədən sonra Böyük Fransa inqilabı rəsmən başlamış oldu. Böyük Fransa inqilabı beş mərhələdən ibarət olmaqla 1789-1815-ci illəri əhatə etmişdir.
Böyük Fransa inqilabından sonra tarix səhnəsinə gəlmiş məşhur simalardan biridə Napoleon Bonapart idi. Onun rəhbərliyi altında Avropanın bir sıra güclü dövlətlərinə qarşı müharibələr aparıldı. Tarix elmində Napoleon müharibələri adlandırlan dövr 1800-1815-ci illər əhatə etmiş və Fransanın güclü bir dövlət kimi özünü Avropada göstərməsinə zəmin yaratmışdır. Fransaya qarşı olan İngiltərə, Avstriya, Prusiya və Rusiya aralarında ittifaq yaradaraq Avropanı bürümüş Napoleon təhlükəsinə qarşı birlikdə hərəkət etməyi öz aralarında razılaşdırmışdılar. Yaradılan ittifaq hərbi olmaqla yanaşı eyni zamanda iqtisadi önəmdə daşıyırdı.
İttifaq dövlətlərin sırasına İsveç və Portuqaliyanın da qoşulmasından sonra 1814-cü ilin 30 mayında Paris şəhərində müqavilə imzalandı. Müqaviləyə əsasən müharibədə tərəf olan dövlətlər Vyana şəhərində toplanmalı və burada Avropanın yeni nizamını müəyyənləşdirməli idilər. Böyük Fransa inqilabı və Napoleon Bonapart tərəfindən aparılan işğalcı müharibələr Avropanın siyasi xəritəsini kökündən dəyişmişdi. Ərazilərin nüfuz dairələri ilə bölünməsi və digər mühüm məsələləri həll etmək üçün 1815-ci ildə Vyana şəhərində Avropanın aparıcı dövlətlərinin iştirakı ilə Vyana konqresi təşkil edildi. Konqresdə Osmanlı imperiyası iştirak etmirdi. Vyana konqresi Avropanın siyasi-iqtisadi baxımdan yenidən formalaşdırılmasında çox mühüm rol oynadı. Avropanın yenidən formalaşdırılması məsələsində mühüm rola sahib olan eyni zamanda Vyana konqresinin təşkilatçılarından və konqres rəhbələrindən biri dönəmin Avstriya xarici işlər naziri olmuş Klement Metternix idi. Konres sonunda ortaya çıxmış Metternix sistemi Böyük Britaniya, Avstriya, Prusiya və Rusiyanın Avropada nizamı və təhlükəsizliyi qorumaq üçün lazım gələrsə hərbi gücdən istifadə etməyə əsaslanırdı. Ancaq bu sistem özünü tam doğrultmadı və 1848-ci il inqilabları zamanı Metternix sistemi tam çökdü.
Maarifçilik dövrü və Sənaye inqilabı
thumb|right|150px|[[Heliosentrik sistem|Günəş sisteminin heliosentrik modelini irəli sürmüş polyak alimi Nikolay Kopernik.]] thumb|left|150px|[[Buxar maşınının kəşf etmiş şotland ixtiraçı Ceyms Vatt.]] Avropada XV əsrdə mədəniyyət sahəsində başlayan yenilikçilik hərəkatı XVIII əsrdə elm, din və fəlsəfə sahəsinədə yayılmağa başladı. Ənənəvi və köhnəlmiş düşüncə tərzi öz yerini yeni idelologiya və fikirlərə verirdi. Bu dönəm tarix elmində Maarifçilik dövrü kimi xarakterizə edilir. Fransız Rene Dekart və alman Qotfrid Leybnits bu dönəmin önçü şəxsiyyətlərindən hesab olunur. İsaak Nyuton və Nikolay Kopernikin fizika və astronomiya sahəsində əldə etdikləri nəaliyyətlər Avropa elminin inkişafında çox mühüm təkan rolunu oynadı. Başlanan elm intibahının davamını İmmanuel Kant öz nəzəriyyələri ilə gətirmişdir. Elmin sürətli inkişaf etməsi nəticəsində kilsənin zəifləmiş nüfuzu daha da azalmağa başlasa da Katolik kilsəsi Avropanın mərkəzi hissələrində öz nüfuz dairələrini qoruyub saxlaya bilmişdi.
Sənaye inqilabı isə fəlsəfə, mədəniyyət, elm və dinin ortaya qoyduğu fəlsəfi sistemlərin siravi insanların həyat tərzində özünü büruzə verməsi ilə nəticələndi. Müxtəlif dəzgahların kəşf edilməsi insan əməyini daha da rahatlaşdırdı və artıq insanlar əllə əldə edə biləcəklərindən daha rahat bir şəkildə məhsul əldə etməyə başladılar. Bütün bu ixtira və kəşflər Avropa insanın günlük həyat səviyyəsinn yaxşılmasına müəyyən qədər təsir etdi. Şotland ixtiraçı Ceyms Vatt tərəfindən buxar maşınının kəşf edilməsi Sənaye inqilabının əsas tərkib hisslərindən birini təşkil edir. Bu kəşfdən sonra Avropada yerləşən fabriklərdə insan əməyi əvəzinə yeni kəşfdən istifadə olunmağa başaldı və bununlada məhsuldarlıq xeyli artdı. Buxar maşınının kəşf olunması eyni zamanda lokomotiv və gəmilərin daha sürətli hərəkət etməsinə səbəb oldu və bununlada insanlar mənzil başına daha tez çatmağa başladılar.
Krım müharibəsi
thumb|right|309px|[[Krım müharibəsi zamanı Rusiya imperiyası ordusunun hədəf alındığı ingilis bombardımanı.]] 1853-cü ilə qədər Osmanlı imperiyasının zəiflədilməsi siysətini aparan Rusiya imperiyası, bu ildən etibarən Osmanlının tamamilə aradan qaldırılması siyasətini aparmağa başladı. Bu məqsədlə Müqəddəs torpaqlar problemi qabardılırdı. Rusiya imperiyası tərəfindən İstanbula göndərilən general və diplomat Aleksandr Menşikov Osmanlı imperiyasına imperiya daxilində yaşayan Pravoslav azınlığı Rusiyanın himayəsinə verməyi təklif etdi. Rusiyanın əsas məqsədi Osmanlı imperiyasının daxilində etnik və dini zəmində münaqişələri qızışdırmaq və bununlada dövləti daxildən zəiflətmək idi. Böyük Britaniya nüfuzlu diplomatı Stratford Kanninqi İstanbula göndərərək Rusiyanı bu tələbədən imtina etməsinə nail oldu. Bu hadisədən sonra Rusiya hərbi gəmilərini müharibə belə elan etmədən 1853-cü ilin 2 iyul tarixində Valaxiya və Boğdana göndərdi. Vyana şəhərində toplanan Böyük Britaniya, Fransa, Prusiya və Avstriya nümayəndələri müharibənin başlamaması üçün əlindən gələni etsələrdə bu bir nəticə vermədi. Rusiya Valaxiya və Boğdandan çıxmağı rədd etdi. 1853-cü ilin 23 oktyabr tarixində Osmanlı imperiyası Rusiya imperiyasında qarşı müharibə elan etdi.
1854-cü ilin 28 mart tarixində isə Fransa və Böyük Britaniya Osmanlı tərəfindən müharibəyə qoşuldu. 1854-cü ilin 17 oktyabr tarixində Böyük Britaniya və Fransa tərəfindən Rusiya imperiyasının Qara dəniz sahillərindəki Sevastopol liman şəhəri bombalandı. Bir ilə yaxın müddət ərzində davam etmiş Sevastopol müharibəsi Krım müharibəsinin əsas dönüm nöqtələrindən biri oldu və müharibənin nəticəsi olaraq şəhər 1855-ci ilin 11 sentyabr tarixində müttəfiq dövlətlərin əlinə keçdi. Paralel şəkildə Azov dənizi, Baltik dənizi, Qafqaz və hətta Sakit okeanında hərbi əməliyyatlar aparıldı. Bir müddətdən sonra İtaliyada Osmanlı imperiyası tərəfindən müharibəyə qoşuldu. Nəhayət 1865-ci ilin 30 mart tarixində Rusiya sülh müqaviləsi imzalamağa razı oldu. Fransa, Böyük Britaniya, Osmanlı imperiyası və Sardinya krallığı ilə imzalanan Paris sülh müqaviləsinə əsaən Rusiya imperiyası Osmanlı imperiyasının ərazi bötövlüyünü qəbul eti.
Ərəbistan akasiyası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Epine-Şamplatrö
Epine-Şamplatrö — Fransada bələdiyyə, İl-de-Frans regionunda yerləşir, Val-d'Uaz departamentinə aiddir, Sarsel rayonu Lüzarş kantonunun tərkib hissəsi sayılır. Əhalisi 75 nəfərdır (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 26 km şimalında, Serji bələdiyyəsinin 27 km şərqində yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Quba soyqırımı
thumb|250px|Azərbaycanlıların soyqırımı Quba soyqırımı — Qubada ermənilər tərəfindən törədilən soyqırımdır. 2007-ci ildə, şəhər stadionun təmiri üçün qazma işləri aparılarkən kütləvi qəbiristanlıq aşkar edilmişdir və işlər təxirə salınaraq bölgəyə mütəxəssislər cəlb edilmişdir. Qazma işləri davam etdirilir.
Qubadakı məzarlıqda tapılan sümüklərin ermənilərin 1918-ci ildə törətdiyi soyqırımı qurbanlarına aid olduğu təsdiqlənib.
Quba şəhər stadionunun direktoru Ələddin Mirzəyevin sözlərinə görə, bu ərazidə heç vaxt qəbristanlıq olmayıb. Ən dəhşətli məqam isə aşkar edilmiş ərazidə insan kəlləsinin və bədəninin sümüklərinin ayrı-ayrı basdırılmasıdır. Bu da onların başlarının xüsusi qəddarlıqla kəsildiyini göstərir. Tapıntıdan sonra stadionda işlər dayandırılıb.
Arxeoloqların fikri
Bu sözləri APA-ya eksklüziv açıqlamasında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun direktoru [bildirdiyinə görə, bu məzarlıq ermənilərin 1918-ci ildə Qubada törətdikləri qətliamların üzə çıxan bir hissəsidir.
Ə. Əliyevin bildirdiyinə görə, çoxlu insan kəlləsi, uşaq sümükləri arasından yalnız 35 skeleti bütöv halda götürmək mümkün olub. Quyudan insana aid olan hər hansı bir sübut – saç, geyim, əşya tapılmayıb. "Çox güman ki, birinci quyu insan sümükləri ilə dolduğuna görə, yanında ikinci kiçik quyu qazılıb. Kiçik quyunun ağzı isə hələ açılmayıb", - deyən Ə. Əliyev nəticələrin yerli təşkilatlara təqdim olunduğunu bildirib.
Sümüklərin tədqiqatı zamanı ölüm faktının nə vaxt baş verdiyi dəqiqləşib. Arxeoloqun bildirdiyinə görə, qədim sümüklərdə sementləşmə gedir, amma Qubada tapılan sümüklər hələ nəmliyini qoruyub. Bu isə ölüm tarixinin təxminən 80-90 il öncə olduğunu üzə çıxarır. Quyunun ətrafının ilkin tədqiqi nəticəsində qətliamların burda baş vermədiyi güman olunur: "Ermənilər qətliamların üstünü örtmək üçün, çox güman ki, suyun yuyub aparacağı gümanı ilə sümükləri çayın sahilinə töküblər". Ə. Əliyev elmi ekspedisiyanın fəaliyyətinin başa çatdığını, məsələ ilə bağlı dövlət komissiyasının yaranmasının zəruri olduğunu bildirib.
Filmlər
“Yaddaşın rəmzi. Quba-1918” adlı film çəkilmiş və 2012-ci ildə Nizami Kino Mərkəzində təqdimatı olmuşdur.
"Genoside" filmi çəkilmişdir.
McDonnell Douglas MD-11
McDonnell Douglas MD-11 Amerikan istehsalı, üç мühərrikli, orta-uzun məsafələr üçün nəzərdə tutulmuş geniş gövdəli sərnişin təyyarəsi. DC-10 -dan təkmilləşdirilmişdir. Qanad sxemindəki dəyişikliklər, mühərrikin gücləndirilməsi, tamamilə rəqəmsal pilot kabinəsi strukturu onu DC-10 fərqləndirən bəzi xüsusiyyətləridir. left|thumb|Finnair MD-11 Moomin fiqurları ilə boyanmış halda. MD-11 təkmilləşdirmə proqramı 1986-cı ildə başlanılıb. 1976 -cı ildə DC-10 üçün edilən iki dəyişiklik planı buna başlanğıc etmişdir. Bu planda təyyarənin bütün boyu uzadılaraq sərnişin tutumlu artırılmalı idi. 30 dekabr 1986-cı ilə çatdıqda plana uyğyn olaraq təyyarənin 52-si dəqiq 40-ı isə sonradan təhvil verilməsi üzrə 92 sifariş hazır idi. Bular sərnişin, yük və qarışıq kimi üç variantda istehsal olunacaq təyyarə idi.
İlk uçuş 10 yanvar 1990-cı ildə keçirilib. 7 dekabr 1990-cı ilin ilk təyyarə Finnair'e təslim edilmişdir. Lakin uzun uçuşlardaki yanacaq məsələləri səbəbi ilə ləğv edilən sifarişlər şirkəti çətin vəziyyətə saldı və strukturunun dəyişməsinə məcbur olundu.
1997-ci ildə Boeing ilə birləşmə sonrası təyyarənin yük məqsədli istehsalına davam ediləcəyi elan olundu. Lakin 1998 -ci ildə tələb qıtlığı səbəbindən istehsalın başa çatacağı elan olundu. Son iki istehsalı 2000-ci ildə tamamlandı. MD-11 o dövürdəki rəqibləri Boeing 777, və Airbus A330/A340 -ın gerisində qalmışdı. Bundan əlavə, bu iki motorlu təyyarələrə görə üç mühərrikli təyyarənin texniki xidmət maliyyəti daha yüksək idi. left|thumb|Varig MD-11.
Variantlar
MD-11 beş model olaraq yığılmışdır.
Həmçinin bax
Oxşar təyyarələr
Ageratina glischra
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tartu
Tartu (, ; 1030—1224 və 1893—1918-ci illərdə Юрьев, в 1224-1893-ci ildə Дерпт) — Estoniyanın şəhəridir. Emayıgi çayının sahilində yerləşir. Tallindən sonra Estoniyanın 2-ci böyük şəhəridir. Tartu şəhəri hələ b.e. V əsrindən «Tarbatu» (est. tarvas — «tur, ibtidai buğa və ya öküz») adında estlərin yaşayış məntəqəsi kimi tanınırdı. Şəhər tarix boyunca Qədim Rus dövlətinin, Novqorod respublikasının, Livoniya ordeninin, Reç Pospolitanın, İsveç Krallığının, Rusiya imperiyasının və SSRİ-nin tərkibində olmuşdu, buna görə də şəhərin bir çox variantda adı var.
Kazuo Sayto
(d. 27 iyul 1951) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Tartu
Əhali
pisi|400px|1990–2009-ci illər arası Tartu əhalisi.
Kazuo Sayto
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 32 oyun keçirib.
Tartu
Memarlıq abidələri
320px 160px
Pritça
Pritça - kiçik və orta həcmli nəsr nümunəsi, ədəbi janr.
Pritçada fikir üstüörtülü şəkildə, mətnaltı, dolayısıyla oxucuya çatdırılır.
Pritça kiməsə, nəyəsə ünvanlana, müraciət oluna, yaxud da təhlil, araşdırma səciyyəsi daşıya bilər
Dzen pritçası insanlara doğru yolu və müdrikliyə düşünməli olduğun şəkildə başa salır.
Esse
Esse — ən çox ədəbiyyatda istifadə olunur. Kiçik və ya orta həcmdə olan, bir çox elmi sahəyə müraciət olunan nəsr janrı. Esse fransız sözü olub, mənası sınaq, təcrübə, oçerk deməkdir. Tənqid və ədəbiyatşünaslığın müəyyən bir problemi sərbəst surətdə izah etməsi ilə fərqlənən janrı.
Daha çox ədəbiyatda istifadə olunur. Essedə məqsəddəki fikri bildirmək üçün fəlsəfi ifadə, yanaşma, təhlildən istifədə edilir. Ədəbiyatşünaslıq, avtobioqrafik, biografik məqalələr, psixoloji, tarixi, politoloji, siyasi və başqa təhlillər əsasən esse janrı üzərində qurulmuşdur.
Esse problemin sərbəst şəkildə qoyuluşudur. Essenin müəllifi seçdiyi problemi (ədəbi, etik, fəlsəfi və s.) təhlil və izah edərkən ifadə tərzinin sistemli, ardıcıl, gəldiyi nəticələrin əsası, hamı üçün eyni dərəcədə məqbul olması qayğısına qalmır.
Eranyi
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 26 km şimal-qərbində, Serji bələdiyyəsinin 4 km cənubi-şərqində yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Fleşforvard
Fleşforvard – hekayədəki normal xronoloji ardıcıllığın kənarına çıxaraq, gələcək zamanda baş verəcək və baş verməsi gözlənilən bir hadisənin göstərilməsi. Hekayə nəqletmə texnikası olan fleşforvard ədəbiyyat, kino və televiziya kimi bir çox sahələrdə istifadə olunur.
Haqqında
Fleşforvard səhnələrinə gələcəkdə olması gözlənilən, arzulanan və ya xəyal edilən hadisələrin göstərilməsi üçün tez-tez istifadə olunur. İstifadə edilməsinin əsas məqsədi oxucu/izləyicidə maraq oyatmaq və "Nələr oldu?", "İşlər necə oldu da bu nöqtəyə gəlib çıxdı?" kimi suallar verməsini təmin etməkdir. Beləliklə, oxucu/izləyici heç bir detalı qaçırmamaq və əlaqələri tapmaq üçün mövcud zamanı diqqətlə izləyəcəkdir. Fleşforvard texnikasının digər bir istifadə məqsədi isə oxucu/izləyiciyə yeni bir baxış bucağı qazandırmaqdır. Bu, sevilməyən personajı simpatik hala gətirmək və ya personajların etdikləri seçimlərin ehtimal olunan nəticələrini göstərmək surətilə hadisələri dərinləşdirmək kimi məqsədlər üçün də istifadə oluna bilər.
Davud Xəlvəti
Həyatı və təhsili
Türkiyənin Bolu şəhərində anadan olmuşdur. Bağdadda təhsil aldıqdan sonra Amasyaya getmiş, Seyid Yəhya Bakuvinin davamçılarında Həbib Qaramanininin (ö.1497) ardıcılı olmuşdur.
Xəlvətiyyə fəaliyyəti
Bir müddət sonra xəlvətiliyi yaymaq üçün öz şeyxi tərəfindən Mudurnuya göndərilmişdir. Davud Xəlvəti "Gülşəni-Tövhid" adlı məzmun əsərin müəllifidir. Əsərin dövrddə birini "ətvari-səbə"( (nəfsin mərtəbələri) mövzusu təşkil edir. Digər hissəsində Əli ibn Əbu Talibin və Əbu Seyid Əbülxeyr, Sührəvərdi.ş İbn Ərəbi, Cəlaləddin Rumi, Bakuvi, Həbib Qaramani kimi sufilərin kəlamları tərcümə və şərh edilir. Məsnəvi şəklində, yazılmış əsərdə qəzəl, qəsidə və rübailər, eləcə də təsəvvüfi-əxlaqi mövzular toplanmışdır.
Ağciyər kötüyü
ürəyin sağ mədəciyinin arterial konusundan başlayaraq, qalxan aorta kökünün qabaq səthilə sola və yuxarı doğru gedir, 4-cü və 5-ci döş fəqərəsi bərabərində aorta qövsünün altında iki uc şaxəyə: sağ və sol ağciyər arteriyalarına — arteriae pulmonales dextra et sinistra (rami dexter et sinister — BNA) ayrılır. Bunun diametri təxminən 3 sm və uzunluğu 4–5 sm-ə bərabərdir, başlanan ucunda aypara qapaqcıqlara müvafiq ciblər — sinus trunci pulmonalis vardır.
Qazax Dəmiryol Stansiyası
Qazax Dəmiryol Stansiyası — Qazax şəhərindən keçən Bakı–Tbilisi dəmiryolu xətti üzərində dəmiryol stansiyası.
Zeybək (rəqs)
Zeybək - Qərbi Anadolu bölgəsində məşhur bir rəqs. Zeybək özü növlərə bölünür.
Ağciyər kötüyü
Mənbələr
25px|left
Zeybək (rəqs)
Bir şəxs tərəfindən oynanır və ya bir neçə oyunçunu bir dairədə təşkil edir. Zeybək xalqı qoruyan cəsur bir insanı təmsil edir. Zeybəki oynayan rəqqas, qollarını çiyinlərinin yanına, çiyinlərinə tərəf açar və bəzi oyunlarda əllərini dirsəklərdən bir qədər yığır. O, böyük addımlar atır və yavaş-yavaş hərəkət edir. Dizin bəzən bükülməsi və dizin bir nöqtəyə toxunması bu rəqsin açıq hərəkətidir. Zeybəklərin bu növü İzmir, Aydın, Manisa, Dənizli, Muğla və Uşak tərəflərində görülən Zeybək növləridir. Bu, Balıkəsirin Ege sahillərinə daxil ola bilər.
Daxili Ege rəsmləri; Kütahya, Bursa, Afyonkarahisar, Balıkəsirdə şərq seqmentləri, Əskişəhir və Biləcik zeybək mövqeyini təsir etdi. Yenə də Ankaranın tərəfində oynanan oyunlar zeybek kateqoriyasına daxil olur. Kaşıklı zeybək də oyun xarakterli Sinopa uzanan Qərb Qara dəniz Bölməsini ehtiva edir. Burdur, İsparta, Antalya, Muğla-Fethiye və Dənizlinin (Acıpayam ətrafı) cənub bölgələri "Təkə" zeybəkləri daxildir və canlı tunes var. Balıkəsirdə daxili və cənub bölgələrində zeybək (təhlükəsiz) oyunlarına rast gəlinir.
Tayşo
Bioqrafiya
İmperator Tayşo 31 avqust 1879 ildə anadan olmuşdur. O, İmperator Meycinin üçüncü oğlu olmuşdur. Anası Yanaqivara Nauro Saray məslələtcisi Yanaqivari Misinarunun qızı olmuşdur. Yeni doğulan körpəyə Haru adı verilmişdir.
1889-ci ildə Tayşo həliəhdə çevrilir. Elə həmin ilin 3 noyabr tarixində şahzadə titulu alır. Üstəlik o, İmperiya ordusu və donanmasının kiçik leytenantı elan edilir. 1909-ci ildə isə general-leytenant və vitse-admiral.
1900 ildə o, aristokrat Kuce Mititakinin dördüncü qızı olan Sadako ilə evlənir. Sonrada imperatoriça Teymey adı ilə tanınır. Onların üç oğlu olur:, Hirahito, şahzadə Titibu Yasuhito, şahzadə Takamasu Nabuhito və Mikasa Takahito.
30 iyul 1912 il tarixində Meycinin ölümündən sonra Yaponiya imperatoru elan edilir. Üç illik matəmdən sonra rəsmi olaraq səaliyyətlərinə başlayır.
Birlik dönəmində və Birinci dünya müharibəsindəki fəaliyyətlərinə görə 9 yanvar 1918-ci ildə Böyük Britaniyanın feldmarşalı elan edilir.
İmperator Meningitdən əziyyət çəkirdi. Cavan yaşlarında xəstəlik aradan qalxsada sonradan yenidən şiddətlənmişdir. Xəstəlik səbəbindən öz səahiyyətlərini yerinə yetirə bilmirdi. 1919-ci ildə parlamentin açılışında belə iştirak edə bilməmişdir. Bu səbəbdən 1926-cı ildə artıq parlament pegent olaraq oğlu Hirohitonu təyin edirlər
25 dekabr 1926 ildə imperator 47-yaşında vəfat edir. Onu Tama məqbərəsində bastırırlar
İdahlı Kiçik (Məlikan)
İdahlı Kiçik — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 128 nəfər yaşayır (29 ailə).
Qisasçılar (film, 2012)
Marvelin Qisasçıları və ya sadəcə Qisasçılar 2012-ci ildə Marvel Studios tərəfindən çəkilib Walt Disney Motion Pictures tərəfindən yayımlalan Marvel Comicsin eyni adlı əsəri əsasında çəkilən super qəhrəman filmidir. Bu film Marvel Cinematic Universe seriyasının 6-cı filmidir. Filmin rejissoru və ssenari müəllifi Cos Vidondur. Rollarda isə Robert Dauni, Kris Evans, Mark Ruffalo, Kris Hemsvort, Skarlet Yohansson, Ceremi Renner, Tom Hiddlstoun, Klark Qreq, Kobi Smolders, Stellan Skarsqard və Samuel L. Cekson yer alıb. Filmdə S.H.I.E.L.D sülh təşkilatının rəhbəri Nick Fury Thorun ögey qardaşı Lokinin dünyanı işğal etməsini dayandırmaq üçün Iron Man, Captain America, Hulk, və Thordan ibarət komanda yaradır.
Film haqqında danışıqlar 2005-ci ilin aprelində Marvel Studios studiyasının Merrill Lynch (Bank of America nın bir şöbəsi) dən borc pul aldıqdan sonra başladı. Dəmir Adam filminin 2008-ci ilin mayındakı uğurundan sonra Marvel Qisasçıların 2011-ci ilin iyulunda təqdim olunacağını açıqladı. 2009-cu ilin martında Scarlett Johanson ilə imzalanan müqaviləyə görə filmin təqdimatı 2012-ci ilə saxlanıldı. 2010-cu ilin aprelində Cos Vidon Zak Penn tərəfindən hazırlanmış orjinal ssenari üzərində işləməyə başladı. Filmin istehsalına 2011-ci ilin aprelində Albuquerque, New Mexikoda başlanıb və avqustda Klivlend, Ohayoda, sentyabrda isə Nyu Yorkda davam edib. Film istehsalının son mərhələsində filmin 3D formatı da hazırlanıb.
Qisasçıların premyerası 11 Aprel 2012-ci il tarixində Hollivudun El Capitan Theatre kinoteatrında olub. ABŞ kinoteatrlarında isə təqdimat 4 May 2012-ci il tarixində həyata keçirilib. Film çox sayda mükafat və nominasiya qazanıb ki, bunlara Akademik Mükafat (Oskar) və BAFTA-nın ən yaxşı görüntü effekti nominasıyası da daxildir. Film həmçinin gətirdiyi gəlirə görə də bir çox rekord qırıb. Bunlara Şimali Amerikada açılış həftəsində ən çox gəlir gətirən film və ən tez 1 milyard $ gəlir gətirən film rekordları da daxildir. Qisasçılar bütün dünyada 1.51 milyard $ gəlir gətirərək 2012-ci ilin ən çox, bütün vaxtların isə üçüncü ən çox gəlir gətirən filmi oldu. Filmin Blue-ray və DVD versiyası 25 Sentyabr 2012-ci ildə təqdim olundu. Filmin davamı təqdimatı 1 May 2015-ci ilə nəzərdə tutulan Qisasçılar: Ultron Dövrü filmi olacaq. Qisasçılar Marvelin bilet satışından 1 milyard $ gəlir gətirən ilk istehsalıdır
Sabir Əhmədov (pambıqçı)
Sabir Əhmədov (1933-2016) — Pambıqçı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1973).
Həyatı
Sabir Atakişi oğlu Əhmədov 1933-cü ildə Salyanın Seydan kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1960-cı ildə Salyan rayon "Yeni Muğan" təsərrüfatında traktor və maşın ustası kimi başlamışdır. 1970-ci eyni kolxozun rəhbəri seçilmişdir. Pambıqçı Azərbaycan və Mərkəzi Asiya respublikalarının pambıq bölgələrində pambıqyığan fermerlərlə əməkdaşlıq etmişdir.
12 dekabr 1973-cü ildə SSRİ Ali Sovetinin Fərmanı ilə Sabir Əhmədov uğurlarına görə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı medalı ilə təltif olunmuşdur. Eyni zamanda Lenin, Oraq və Çəkic, "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenləri ilə də mükafatlandırılmışdır. 1978-ci ildə iş təşkilinin yaxşılaşdırılması ilə texnologiya bacarıqlarından istifadə etməklə tərəvəz, kartof, pambıq, üzüm, meyvə, çay və bostan bitkilərinin yüksək və sabit məhsul əldə edilməsi və əkinçilik şəraitinin yaxşılaşdırılmasına görə, Əhmədov Sabir oğlu Atakişi SSRİ Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.
IX və X çağırış SSRİ Ali Soveti Millətlər Sovetinin 217 saylı Salyan dairəsindən deputat seçilmişdir. Ticarət istehlakçılarına xidmət Komissiyası və kommunal Millətlər Şurasının üzvü idi. 1990-cı ildə təqaüdə çıxmışdır. 2002-ci ildə Prezident təqaüdünə layiq görülüb.
Salyan rayonunun hörmətli şəxslərindən biri olan Sabir Əhmədov 16 iyun 2016-cı ildə qəfildən ürəktutmasından vəfat etmişdir. Həmin gün onun 83 yaşı tamam olurdu və Salyan RİH-də Sabir Əhmədovun yubileyi münasibətilə tədbir keçirilməsi nəzərdə tutulubmuş. . Sabir Əhmədov doğma kəndində dəfn olunub.
Ageratina gloeoclada
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Doqquzdon
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Doqquzdonun əksəriyyəti balverən bitkilərdir.
Növləri
[[SS 2 (*
Seneqal akasiyası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Leylidağı (Məlikan)
Leylidağı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 60 nəfər yaşayır (12 ailə).
Bulbophyllum ciliolatum
(Bulbophyllum ciliolatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum ciliolatum növü Papua-Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Namakura Gatana
Namakura Gatana və ya Hanawa Hekonai meitō no maki  — rejissor Cuniçi Koçinin 1917-ci ildə çəkdiyi qısa animasiya filmidir. 2008-ci ilin mart ayında Yaponiyanın Osaka şəhərində əntiq əşyaların satıldığı mağazada aşkar edilib.
Səssiz olan animasiya 2 dəqiqə davam edir. Mövzusunu samurayın katana alması təşkil edir.
Eninə zolaqlı əzələ
right|thumb|Skelet əzələlərinin quruluşu|300px
Eninəzolaqlı əzələ hüceyrələri, uzun və silindr şəklində hüceyrələrdir. Bir əzələ teli boyunca birdən çox nüvə mövcud olur. Əzələ hüceyrələrinin sərhədləri müəyyən deyil və sitokinez (sitoplazma bölünməsi) görülmür. Beynin idarəsində, iradi çalışırlar. Düz kassa nisbətlə daha sürətli sıxılırlar. Oynaq qıçlılardakı əzələlər bu tipdəndir.
Eninəzolaqlı əzələ liflərində açıq və tünd bantlar, xüsusi zülalların fərqli nizamda sıralanmasından meydana gələr. Bu zülallar aktin (açıq) və miyozin (tünd) dir.
396 (ədəd)
Üç yüz doxsan altı — say sistemində ədədlərdən biridir. Üç yüz doxsan beşdən sonra, üç yüz doxsan yeddidən əvvəl gəlir.
Kuşan dövləti
Tarixi
Bir Kuşan şahzadəsi, (Khalchayan arxeoloji sahə, [[Özbəkistan)|150px|left|thumb]] Dövlətin qurucusu, ilk dəfə İmperator unvanı alan Kucula Kadfiz idi. Kucula, qısa müddətdə, hakimiyətini, Yüeçi qəbilələrinə qəbul etdirdi. Kuculanın ölümünə qədər Kuşan dövləti, Hinduquşun o tərəfindəki Taksilaya (bugünkü Ravalpindi) qədər yayılmışdı.
Kuculanın ölümündən sonra yerinə keçen Vima dönəmində də, kuşanların genişləmesi davam etdi. Hindistanda Mathuraya qədər olan bölgələr, Kuşanların hakimiyətinə daxil oldu. Kuşan dövləti, ən parlaq zamanını I Kanişka dönəmində (78-144) yaşadı. Kanişkadan sonra başa keçən hökmdarlar dönəmində Kuşanlar, Ağ Hunların hakimiyəti altına girdi. IV yüzildə isə sasanilərin hücumu altında, tamamilə əriyib dağıldılar.
N.Piqulevskaya yazır ki, kuşanların içərisində türk tayfaları da vardı. Bunu Kuşan çarlarının yabqu adlanması da aydın göstərir ki, bu da "şahzadə" deməkdir. Təbəri IX əsr Kuşan çarlarını "Xoqan" adlandırmışdır. Beləliklə həm tarixdə, həm də dilçilikdə "ağ quşu saxlayan" Şahzadə "Xoqan" mənalarını daşıyan bu tayfanın oğuz yurdunda özünəməxsus yeri olmuşdur
Ərasizi
Avrasiya və Kuşan İmperiyası (II əsr)|left|thumb M.Ö 2. əsrdə Hellenistik Qreko-Bactria Krallığının yıxılmasıyla Baktriya bölgəsini ələ keçiren Yüeçilərden yerleşik həyata keçen beş tayfa burada yerli xalqla birlikdə varlıklarını sürdürmeye başlamışlardır. Bir süre sonra günümüz Əfqanıstanının kuzeyinde yaşayan ve yabguların idaresindeki bu beş tayfa, kabilelerden biri olan Guishuang (Kuşanlar) yabgusunun etrafında birleşerek M.S. 1. yüzyılda Kuşanlar adıyla devlet kurdular .1. yüzyılın ikinci yarısında Kujula Kadphises önderliğinde güneye ilerleyerek Taxila ve Kabil gibi önemli yerleri ele geçirdikten sonra Hindistana doğru ilerleyişlerini sürdürdüler. Kuşhanlar, Parfları yenmiş, Qanq çayı boyunca kuzey Hindistan'ı bütünüyle kontrol altına almışlardır. Diğer taraftan Türkistan'ın büyük bir bölümü Kuşan hakimiyetine girmiştir. .
Vağudi
Vağudi və ya Vaqudi — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 9 km cənub-şərqdə, Bazarçay çayının sol sahilində, Ağudi kəndindən 3 km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Vağudi adlı 3 kənd olmuşdur: I Vağudi, II Vağudi, III Vağudi. Vağudi kəndi həmin 3 Vağudi adlı kəndlərinin birləşməsindən yaranmışdır.
Toponimikası
Kəndin adı Ağudi toponiminin əvvəlinə "v" samitinin artırılması əsasında yaranmışdır. Voxçu (Oxçu toponimindən) toponimi, varsaq (arsaq etnonimindən) etnonimi həmin konstruksiya əsasında yaranmışdır. Ağudi toponimi ilə Vağudi toponimi eyni semantik xüsusiyyətə malikdir.
1918-ci ildə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və Lor, Axlatyan, Bukunis kəndlərindən ermənilər oraya köçürülmüşdür Sonra əhali qarışıq olmuşdur. 1988-ci ildə kəndin azərbaycanlılardan ibarət hissəsi Azərbaycana qovulmuşdur. Digər adı Böyükdüz olmuşdur ki, bu da Səlcuq oğuzlarının Bükdüz tayfasının adını əks etdirir. 1468-ci ilə aid mənbədə Vaqadi kimidir [134, 167]. Orta əsrlərdə Albaniyanın qədim Tatev monastrına mənsub kənd olmuşdur. Ehtimal ki, İran dillərində baqa "od allahı" və deh "kənd" sözlərindən ibarət olmaqla "Odpərəst-lər kəndi" mənasındadır.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 44 nəfər, 1873-cü ildə 653 nəfər, 1886-cı ildə 926 nəfər, 1897-ci ildə 1286 nəfər, 1908-ci ildə 1395 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1914-cü ildən başlayaraq azərbaycanlılar erməni təcavüzü nəticəsində deportasiya olunmuş və kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişlər. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 131 nəfər, 1926-cı ildə 226 nəfər, 1931-ci ildə 336 nəfər, 1987-ci ildə 700 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin sonlarında azərbaycanlılar qırğınlarla Ermənistan dövləti tərəfindən qovulmuşlar. Indi yalnız ermənilər yaşayır.
Əhali qırğınları
Vagudi – 1918-ci il. 1330 nəfər əhalisi olmuşdur. Kənd əhalisinə böyük zülm edilmiş, 15 gözəl qız təhqir edilərək öldürülmüşdür. Kənd dagılarkən sıgınacaq axtaran 400 müsəlman məscidə doldurulmuş, əvvəlcə pəncərədən əldəqayırma bomba atılmış, sonra isə məscidə od vurulub bütün adamlar yandırılmışdır. Qadınların döşünü kəsmiş, xəstələri yataqda doğramışlar.
Aleksey Koşelev
Həyatı
Koşelev Aleksey Timofeyeviç 1937-ci ildə Azərbaycan SSR-nın Kürdəmir şəhərində anadan olmuşdur. 1961-ci ildə "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisası üzrə AzNKİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. 1959-1971-ci illərdə "Azneft" İB-də fəhlədən sex rəisinə qədər müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1971-ci ildə AzNKİ-nun aspirantı olub. 1971-1986-cı illərdə Ümumittifaq quyuların bərkidilməsi və qazıma məhlulları elmi-tədqiqat institutunda (Krasnodar ş.) sektor, laboratoriya, şöbə rəhbəri işləmişdir. 1974-cü ildə "Neft və qaz quyularının təkrar sementlənməsi texnologiyasının təkmilləşdirilməsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1986-1988-ci illərdə SurqutneftETLİ-də, 1988-1993-cü illərdə isə SibNSETİ-də direktor müavini, Dövlət Ekspert Komissiyasının (DEK) sədri, Tyümen neftqaz universitetinin qazıma kafedrasının professoru vəzifələrində çalışmışdır. 1993-cü ildə "Quyuların bərkidilməsinin iş qabiliyyətinin artırılması üsullarının elmi cəhətdən əsaslandırılması, işlənilməsi və tətbiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1993-2004-cü illərdə "Rosneft-Termneft" MAC EİB (Krasnodar ş.) baş direktor müavini işləmişdir. 2005-ci ildən bu günə qədər OAO "Rosneft-Krasnodarnefteqaz EK"da elmi-texniki məsələlər üzrə baş direktorun məsləhətçisidir.
Elmi fəaliyyəti
Koşelev A.T. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir.
Elmi tədqiqatların sahəsi: quyuların qazılması və istismarı zamanı təmir təcrid işləri sahəsində tədqiqatlar.
O, 200-dən artıq elmi məqalənin, həmçinin bir sıra sahəvi və regional rəhbər sənədlərin müəllifidir. Koşelev A.T. "SSRİ neft və qaz sənayesinin əməkdar işçisi" adına layiq görülmüşdür.
Terminologiya
Termin (terminus — sərhəd, son hədd) — müxtəlif ixtisas və peşə sahibləri ilə əlaqədar sözlər (ixtisas sözləri).
Terminlər hansısa sahənin predmetləri, halları, anlayışları üçün ixtisaslaşmış məzmun daşıyır Adi sözlərdən fərqli olaraq terminlər birmənalıdır və ədəbi izah deyildir.
Terminlər, əsasən, elmi üslubda işlədilir. Dilimizdə elə sözlər var ki, onlar yalnız termin kimi işlənir. Məsələn, relyef, qrafient, fiksaj, akvarel, metafora, sinexdoxa və s. Elə sözlər var ki, onlar həm termin, həm də ümumişlək söz kimi işlənir. Məs: aşıq, ada, bənd, isim, güc, bucaq, qüvvə, enerji, zərf və s.
Cəmiyyətin inkişafı ilə əlaqədar olaraq terminlərdən bəziləri ümumişlək sözlərə çevrilir. Məsələn: ekran, solo, aspirin, arayış, protokol, soyuducu, komputer və s.
Şaumyan rayonu (Azərbaycan SSR)
Şaumyan rayonu — keçmiş Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasında mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi.
Terminologiya
Terminlər çoxu alınmadır. Amma terminlərdən milli olanlar da var. Məsələn, qoşma, çıxma, vurma, bölmə, qalıq, bölünən, bölən, arayış və s.
Şaumyan rayonu (Azərbaycan SSR)
Tarix
Şaumyan rayonu 8 avqust 1930-cu ildə təşkil edilmiş, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı ilə 7 fevral 1991-ci ildə ləğv edilərək Qasım İsmayılov rayonunun tərkibinə daxil edilmiş Qasım İsmayılov adı isə dəyişdirilərək Goranboy olmuşdur.
Ərazi
Ləğv olunadək Şaumyan rayonunun ərazisi 630 km², Qasım İsmayılov rayonunun ərazisi isə 1161 km² idi. Goranboy rayonu təşkil edildiyi zaman 1791 km² əraziyə sahib olmuşdur.
Ageratina glyptophlebia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Euchalcia
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Alp boymadərəni
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erble
Erble — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament  — Val-d'Uaz, rayon — Arjantey, kanton — Erble. Əhalisi — NaN nəfər (2009).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 21 km şimal-qərbində, Serji bələdiyyəsinin 9 km cənub-şərqində yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Nobutoşi Kaneda
(d. 16 fevral 1958) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 58 oyun keçirib, 6 qol vurub.
Narva
Partnyor şəhərlər
800px 800px 800px 800px
Azərbaycanın dövlət quruluşu
Azərbaycanın dövlət quruluşu — Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyəti hakimiyyətlərin bölünməsi prinsipi əsasında təşkil edilir.
Haqqında
Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyətinin yeganə mənbəyi Azərbaycan xalqıdır.
Ageratina gonzalezorum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycanın dövlət quruluşu
Haqqında
Ənənəvi hakimiyyətlər bölgüsü konsepsiyasına uyğun olaraq Konstitusiya müəyyən edir ki, icra hakimiyyəti Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə mənsubdur, qanunvericilik hakimiyyətini Azərbaycan Respublikasının parlamenti — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi, məhkəmə hakimiyyətini isə müstəqil məhkəmələr həyata keçirirlər.
Azərbaycan Respublikasının dövlət başçısı Azərbaycan Prezidentidir və o Azərbaycan xalqı tərəfindən seçilir.
Azərbaycan Prezidenti Azərbaycan vitse-prezidentlərini və Azərbaycanın birinci vitse-prezidentini təyin edir.
Azərbaycan Prezidenti
Azərbaycan dövlətinin başçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidentidir.
Azərbaycan Respublikasında icra hakimiyyəti Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə mənsubdur.
Yaşı otuz beşdən aşağı olmayan, Azərbaycan Respublikasının ərazisində 10 ildən artıq daimi yaşayan, seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik olan, o cümlədən ağır cinayətə görə məhkum olunmayan, başqa dövlətlər qarşısında öhdəliyi olmayan, ali təhsilli, ikili vətəndaşlığı olmayan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilə bilər.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında sərbəst, şəxsi və gizli səsvermə yolu ilə 5 il müddətinə seçilir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti səsvermədə iştirak edənlərin yarısından çoxunun səs çoxluğu ilə seçilir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ali baş komandanıdır.
Prezident Konstitusiya səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsinə şərait yaradılmasını təmin etmək məqsədilə Prezidentin İcra Aparatını təşkil edir və onun rəhbərini təyin edir.
İcra Aparatına ümumi rəhbərliyi Prezident həyata keçirir.
Prezidentin və İcra Aparatının fəaliyyətinin maddi-texniki və maliyyə təminatı ilə Prezidentin İşlər İdarəsi məşğul olur.
Digər
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasını Azərbaycan Respublikasının Prezidenti təşkil edir və onun rəhbərini təyin edir. Məqsəd Konstitusiya səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsinə şərait yaradılmasını təmin etməkdir.
Milli Məclisə təqdim olunan qanun layihələrini, Prezidentin fərman, sərəncam, tapşırıq və müraciətlərinin, habelə digər sənədlərin layihələrini Prezident Administrasiyası hazırlayır; qəbul olunmuş qanunların, Prezidentin fərman, sərəncam və tapşırıqlarının yerinə yetirilməsinə nəzarət edir, yoxlayır və dövlət başçısına müvafiq məruzələr təqdim edir.
Azərbaycanın birinci vitse-prezidenti
Azərbaycan Prezidenti Azərbaycan vitse-prezidentlərini və Azərbaycanın birinci vitse-prezidentini təyin edir.
Birinci vitse-prezident
Hal-hazırda bu vəzifəni Mehriban Əliyeva daşıyır.
Birinci vitse-prezidentinin Katibliyi
Katibliyin sədri vəzifəsini hal-hazırda Altay Həsənov daşıyır.
Azərbaycan Nazirlər Kabineti
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti icra səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsinin təşkili məqsədi ilə Nazirlər Kabinetini yaradır. Nazirlər Kabineti Prezidentin yuxarı icra orqanıdır, Prezidentə tabedir və onun qarşısında cavabdehdir.
Azərbaycan Milli Məclisi
Azərbaycan Respublikasında qanunvericilik hakimiyyətinini həyata keçirən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 125 deputatdan ibarətdir.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları majoritar seçki sistemi, ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında sərbəst, şəxsi və gizli səsvermə yolu ilə seçilirlər.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin hər çağırışının seçkiləri hər beş ildən bir noyabr ayının birinci bazar günü keçirilir.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlarının səlahiyyət müddəti Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin çağırışının səlahiyyət müddəti ilə məhdudlaşır.
Məhkəmə-hüquq orqanları
Azərbaycan Respublikasında məhkəmə hakimiyyətini Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikasının Apelyasiya Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikasının İqtisad Məhkəməsi həyata keçirirlər.
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 7-ci maddəsində qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətlərinin qarşılıqlı fəaliyyət göstərməsi və öz səlahiyyətləri çərçivəsində müstəqil olmaları təsbit edilmişdir.
Asiya boymadərəni
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Naxırçıbulağı (Məlikan)
Naxırçıbulağı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 40 nəfər yaşayır (9 ailə).
Qida borusu (insan)
İnsanın qida borusu— Həzm sistemi kanalının bir hissəsi. Yarıməzələvi borudan ibarət olub, udlaqdan qəbul edilmiş qidanın mədəyə ötürülməsi funksiyasını yerinə yetirir.
Yetkin insanın qida borusunun uzunluğu 25–30 sm-dir. VI–VII boyun fəqərələrindən başlayaraq udlaqın davamı olub, döş boşluğundan keçərək döş qəfəsinin X–XI fəqərələri səviyyəsində qarın boşluğunda mədəyə açılır. Qida borusu diafraqmadan qida borusu dəliyi vasitəsiylə keçir ki, hansı ki qida borusu ilə yanaşı hər iki azan sinir də bu dəliklə diafraqmadan qarın boşluğuna keçir.
Mərkəzi Stadion (Yekaterinburq)
Yekateriburqun Mərkəzi Stadionu və yaxud Yekaterinburq Arena – Rusiyanın şəhəri Yekaterinburqda yerləşən stadiondur. Ural öz ev oyunlarını burada keçirir. Tamaşaçı tutumu 35696 nəfərdir, lakin mundial keçirildikdən sonra azaldılaraq 23000 ediləcək. Stadion 2018 FİFA Dünya Kubokuna ev sahibliyi edən 12 stadiondan biridir. Bundan əlavə, həmin 12 stadionun içində ən şərqdə yerləşən stadiondur. Həmçinin, Rusiyanın Asiya hissəsində mundialın oyunlarının keçirildiyi tək stadion idi.
Tarixi
thumb|left|Stadion 2017-ci ildə thumb|Yekaterinburqda velodrom keçirilir, 1913-cü il thumb|Stadionun yaxınlığındakı tennis kortu, 1913-cü il Stadion 1957-ci ildə tikildi. Daha əvvəl də şəhərin bu ərazisində müxtəlif idman obyektləri var idi: 1900-cu ildən - Velodrom, 1928-ci ildən Regional Stadion, 1936-cı ildən "Şərqin metallurqu" stadionu buna bariz nümunədir. Stadionda minlərlə idman və əyləncə tədbirləri təşkil edildi. Açılışından bir il sonra, stadion sürətli konki idmanı üzrə dünyada ən önəmli arenalardan birinə çevrildi. 1959-cu ildə Qızlar arasında Sürətli Konki üzrə çempionatı keçirildi. Bundan əlavə, stadion 1964-73-cü illərdə stadion dünyanın bu idman növü üzrə ən yaxşı komandaları (SSRİ, Norveç, Finlandiya və İsveç) arasında oynanan matçlara ev sahibliyi etmişdir. Həmin dövrdə topla xokkey idmanının bir çox matçı da bu stadionda keçirilmişdi.
2004-cü ildə stadion xalqa açıq bir şirkətə çevrildi – JSC "Central Stadium". 2006-cı ilin sentyabrından 2011-ci ilə kimi stadion əsaslı şəkildə ilk dəfə bərpa olundu. 2014–17-ci illər arasında isə daha böyük bir yenidən qurma işləri aparılmışdır.