cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vəhy
Yəhudilikdə
Əski Əhdə görə yəhudilikdə peyğəmbərlərin biliklərinin mənbəyi vəhydir. Bu dində vəhyin təkcə sahibi və mənbəyi olaraq rəbb Yahve, xitab olunanı insan, vasitəçilik edəni isə peyğəmbərlərdir. Yəhudilikdə vəhy gizli və bilinməyən tanrının özünü insanlara açması, göstərməsi və yaxud bildirməsi şəklində başa düşülməkdədir. Yəhudilikdə vəhyin bir sıra növləri vardır. Bunları qeyd edəcək olarsaq, Rəbbin özünü göstərməsi/təcəllisi (Teofani); Mələk vasitəsi ilə vəhy; Sadiq röyalar vasitəsilə vəhy və İlahi ruh vasitəsi ilə gələn vəhyləri qeyd edə bilərik. Bunlardan gördüyümüz kimi bəziləri vasitəli, bəziləri isə birbaşa tanrı ilə peyğəmbər arasında yəni, vasitəsiz olaraq gerçəkləşir. Vəhyin növlərinə nəzər salaq.
Növləri
lk olaraq Rəbbin özünü göstərməsi, təcəlli etdirməsi (Teofani) surətilə gerçəkləşən vəhyi qeyd edək. Bu cür vəhyin alınması və bu cür vəhyin kimlərə gəldiyi yəhudilikdə ixtilaflı məsələlərdəndir. Adından da bəlli olduğu kimi hər hansı bir vasitə olmadan, rəbbin birbaşa özünü göstərməsi surətilə yerinə yetir. Lakin, bu məsələdə fərqliliyin ortaya çıxması elə məhz Tövratdan qaynaqlanır. Belə ki, Tövratda “ və Rəbb Abrama görünüb dedi” ( Təkvin 12/7), “və Yaqub o yerin adını Peniel qoydu çünki, Tanrını üz-üzə gördüm və canım sağ qaldı (bağışlandım) dedi” (Təkvin 32/30) Bundan əlavə İşaya peyğəmbər rəbb Yahveni uca bir taxtın üzərində oturarkən gördüyünü ifadə edir. Eyni şəkildə Mika peyğəmbər də rəbbi bu cür gördüyünü qeyd edir. Bundan yola çıxaraq bəzi peyğəmbərlərə rəbbin özünü göstərdiyini qeyd edə bilərik, lakin, buradakı görmək mənası rəbbi tam mənada (olduğu kimi) görmək deyil, onun təcəllisini görmək kimi qəbul edilmişdir. Bununla yanaşı Tövratda rəbb, onu heç kimin görə bilməyəcəyini, görəcəyi təqdirdə yaşaya bilməyəcəyini ifadə edir.
Rəbblə üz- üzə görüşən Yəhudi inancına görə sadəcə Musadır. Bu inanca görə, Rəbb Musa ilə bir adamın dostu ilə danışdığı kimi üz-üzə danışardı. Bu, Tövratda bu cür qeyd olunur: “Onunla (Musa ilə) bilməcələrlə deyil, açıqca, üz-üzə danışaram” (Saylar 12/8) Tanrının özünü insan cildində təcəlli etdirməsi də Tövratda qeyd olunur. Məsələn, İbrahim İshaqın müjdəsini aldığı Mamre şəhərinə gedərkən orada 3 şəxs görmüşdü. Bunlardan biri məhz tanrı, ikisi də onun mələkləri idi. (Təkvin 18/11-15) Tanrının təcəllisi bununla da sərhədli qalmayıb, göy guruldaması, şimşək çaxması, alov və buludda da təcəlli etmişdir.
Bir digər vəhy növü mələk vasitəsi ilə gələn vəhydir. Mələk inancı digər səmavi dinlərdə olduğu kimi yəhudilikdə də mövcuddur. Rəbbin vəhyinə vasitəçilik edən mələk bizə adı İslamdan da məlum olan Gabriel (Cəbrayıl)-dir. Bəzən “Tanrının mələyi” (Təkvin 21/17; Hakimlər 13/6), bəzən də “Rəbbin mələyi” (Təkvin 16/7; 22/11; Çıxış 3/2) adında keçməkdədir. Mələk rəbb Yahvedən əmirlər gətirir və onun vəhylərini peyğəmbərlərə çatdırır. Məsələn yenə İbrahim üzərindən örnək verəcək olarsaq, İbrahimin oğlunu qurban etməsi hadisəsində ona göylərdən bir mələyin səsləndiyi Tövratda qeyd olunur. Bundan əlavə mələklər yalnız peyğəmbərlərə deyil, sadə insanlara da səslənir, müəyyən əmrlər verərək onlara yol göstərirlər.
Sadiq röyalar vasitəsilə də peyğəmbərlərə vəhy olunmuşdur. Yəhudi inancına görə, Tanrı peyğəmbər seçtiyi şəxsə röyasında özünü göstərir və ona peyğəmbərlik verildiyini bildirir. Tövratda açıqca ifadə olunur: “Rəbb onlara səsləndi: Sözlərimə qulaq asın! Əgər aranızda bir peyğəmbər varsa, Mən Rəbb özümü ona tanıdar, onunla röyada danışaram.” (Saylar 12/6) Hissənin davamında isə, daha əvvəl də qeyd etdiyimiz kimi, bunun təkcə Hz. Musaya aid olunmadığı, Musa ilə birbaşa danışıldığı qeyd olunur. Yəni, qeyd etmək mümkündür ki, bu şəkildə gələn vəhy, Musa üçün deyil, digər peyğəmbərlər üçün şamil olunmaqdadır. Bundan əlavə, Hz.Yaqubun tanrı ilə güləşib, adının İsrail olaraq dəyişməsindən sonra, aldığı vəhylər röya olaraq adlandırılmışdır. Məlum olduğu kimi röya ilə bir çox peyğəmbərə vəhy olunmuşdur. Bunlardan Hz. İbrahimin, Hz.Yusifin, Hz. Süleymanın da adlarını çəkmək mümkündür.
Son olaraq vəhy növlərindən ilahi ruh (tanrının ruhu) vasitəsilə gələn vəhyi qeyd edə bilərik. Bu qavramı mələk inancı ilə qarıştırmaq olmaz. Belə ki, qeyd etdiyimiz ilahi ruh qavramı birbaşa tanrının öz ruhudur. Bu ruh vəhyin gəlişində və müxtəlif şəkillərində vasitə olmaqdadır. Hz. Musanı həm peyğəmbər, həm də qanun təsis edici olaraq yönləndirən bu ruhdur. Rəbb Yahve İsrailoğullarına şəriəti məhz bu ruhla göndərmişdir. Peyğəmbərliyin verilməsi bu ruhun həmin şəxsi hərəkətə keçirməsi ilə baş verdiyi məlumdur. Bu ruh tanrının iradəsi ilə peyğəmbərləri hərəkətə keçirir. Peyğəmbər bir söz dediyi zaman danışan tanrının ruhudur.
Görüldüyü kimi, yəhudilikdə peyğəmbərlərin biliklərinin mənbəyi olan vəhy, müxtəlif üsullarla, vasitəli və vasitəsiz olmaqla peyğəmbərlərə rəbb tərəfindən bildirilməkdədir. Yəhudilikdə xüsusi önəmi olan Hz. Musanın bu önəminin məhz tanrı ilə birbaşa dialoqa girərək vəhy almasından qaynaqlandığını qeyd etsək, yanılmış olmarıq.
İslamda
Vəhy kəliməsi “vəha” feilinin məsdəri olub, “ gizli və sürətli şəkildə bildirmək”, “ilham etmək”, “işarə etmək”, “fısıldamaq”, “əmr etmək”, “təlqin etmək”, “yazmaq” və “vəsvəsə vermək” mənalarını ifadə etməkdədir. Terminoloji olaraq vəhy, Allahın istədiyi bir əmri, hökmü və ya məlumatı peyğəmbərinə gizli olaraq bildirməsidir. Vəhy qavramı Quranda yetmişdən çox yerdə feil qəlibləri ilə, altı yerdə isə, vəhy şəklində keçməkdədir. Vəhyi biz iki yerə ayıra bilərik: ilahi vəhy və ilahi olmayan vəhy. İlahi vəhy təbii ki, Allah tərəfindən bildirilən vəhy növüdür. Allah insanlara, mələklərə, arılara, yer kürəsinə və göylərə vəhyetmişdir. Bundan əlavə vəhyin qeyri ilahi yönü də vardır. Belə ki, Quranda şeytanlara (Ənam 6/112) və Zəkəriyyə peyğəmbərə (Məryəm 19/11) də vəhy kəliməsi nisbət edilib. Müvafiq olaraq bu ayələrdə vəhyin "fısıldamaq" və "işarə etmək" mənaları ifadə edilir.
Növləri
İslam dinində də yəhudilikdə olduğu kimi vəhyin bir neçə növündən bəhsedilir. Lakin, qruplaşdırmaq lazım gələrsə bunları, vasitəli vəhy və vasitəsiz vəhy şəklində iki qrupa ayırmaq mümkündür. Vasitəli vəhyə Cəbrayılın Hz. Peyğəmbərin qəlbinə vəhy etməsi, vəhy mələyinin insan cildinə girərək vəhy gətirməsi və zəng səsinə bənzər səslərlə gələn vəhy (bəziləri bunun mələk olmadan yəni, vasitəsiz şəkildə olduğunu iddia edər). Vasitəsiz vəhyə isə, sadiq röyalar vasitəsilə bildirilən vəhy, ilham yolu ilə gələn vəhy və pərdə arxasından danışmaq aid edilir.
Cəbrayılın Peyğəmbərə vəhyi
Cəbrayılın Peyğəmbərin qəlbinə vəhy etməsi iki dəfə baş vermişdir. Bunlardan biri Hira mağarasında peyğəmbərə gələn vəhydir. İslam Peyğəmbəri burada həyəcan hissləri keçirmişdir. Quranda vəhyin bu şəkli haqqında açıq ayə mövcuddur (Təkvir 81/23)
Cəbrayılın İnsan surətində vəhyi
Mələk vasitəsilə gələn vəhyin digər növü, mələyin insan şəklinə girərək peyğəmbərə vəhy gətirməsidir. Əsasən, Dihyə əl- Kəlbi şəklində gələn Cəbrayıl,başqa insanların surətlərində də peyğəmbərə vəhy gətirmişdir.
Səslər vasitəsilə gələn vəhy
Vasitəli vəhyin son növü, müəyyən səslər vasitəsilə gələn vəhylərdir. Belə ki, bu səslər zəng səsinə bənzər səslər olmuşdur. Hədisdə bunu Muhammədin özü də qeyd etmişdir. “Bəzən mənə vəhy zəng səsinə bənzər səslə gəlir. Vəhyin bu gəliş şəkli mənim üçün ən ağır olanıdır"
Sadiq röyalar
Vasitəsiz vəhyə ilk nümunə olaraq sadiq röyaları qeyd edə bilərik. İslam Peyğəmbəri də də əvvəlki peyğəmbərlərdə olduğu kimi, röyalarında vəhy almışdır. Aişə bint Əbu Bəkr qeyd etmişdir ki, onun gördüyü yuxular səhərin aydınlığı kimi doğru çıxırdı.
İlham yolu ilə gələn vəhy
Vasitəsiz vəhyə peyğəmbərə ilham yolu ilə gələn vəhyləri də qeyd edə bilərik. Hər hansı bir vasitə olmadan vəhyin peyğəmbərin qəlbinə endirilməsini ifadə edir.
Pərdə arxası vəhy
Vasitəsiz vəhyin ən önəmli növü pərdə arxasından danışmaq surəti ilə bildirilən vəhydir. Bu cür vəhyi yalnız Musa və Muhammədin aldığını qeyd etmək olar. Məlum məsələdir ki, Allah heçkim ilə doğrudan üz-üzə danışmaz. Quranda, Allahın yalnız vəhy, pərdə arxasından və elçi vasitəsi ilə ünsiyyətə keçdiyi qeyd olunmuşdur (Şura 42/51).
Xarici keçidlər
Openbaring
Məsum bəy Qayıbov
Məsum bəy Mirzə Məhəmmədqulu bəy oglu Qayıbov və ya Nikolay Dmitrieviç Qayibov (d. 1864, Şuşa, Rusiya imperiyası — ö. 1915, Tiflis, Rusiya imperiyası) — məşhur Qayıbovlar nəslinə mənsub olan hərbçi. Çar ordusunda xidmət etmiş və general-mayor rütbəsinə qədər yüksəlmişdir.
Həyatı
Məsum bəy Mirzə Məhəmmədqulu bəy oglu 1864-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Bakı real məktəbini bitirəndən sonra orduda xidmət eetməyə başlamışdı. 1 sentyabr 1881-ci ildə siravı kadet kimi orduda xidmət etməyə başlayan Məsum bəyin ilk xidmət bölüyü II Konstantinovski Hərbi Məktəbi olmuşdur. 12 avqust 1883-cü ildə podporuçik rütbəsi ilə bu məktəbi bitirmiş və XIV Gürcüstan Qrenadier Alayında xidmət etməyə başlamışdır. 12 avqust 1887-ci ildən 28 aprel 1893-cü ilə qədər Leytenant rütbəsi ilə Mirzə Məsum bəy Qayıbov Qafqaz Hərbi Dairəsində xidmət etmişdir. 28 aprel 1893-cü ildən 19 may 1899-cu ilə qədər o, bölgə qərərgahında xidmət etmiş, 4 iyun 1895-ci ildə ştabs kapitan rütbəsinə yüksəlmişdir.
19 may 1899-cu ildə o, bölgə qərərgah komandanı adyunatının köməkçisi təyin edilmiş, 6 dekabr 1899-cu ildə kapitan rütbəsinə yüksəldilmişdir. 4 dekabr 1903-cü ildə isə, bölgə qərərgah komandanının əsas adyutantı təyin edilmiş, 26 fevral 1904-cü ildə polkovnik-leytenant rütbəsinə yüksəldildikdən sonra Qafqaz Hərbi Dairəsinə ali adyutant vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1907-ci ilin 6 dekabrında polkovnik rütbəsinə yüksəlmişdir.
13 mart 1909-cu ildə polkovnik Qayıbov Terek bölgəsindəki Kazakların komandanının köməkçisi vəzifəsinə göndərilmiş, 6 dekabr 1913-cü ildə general-mayor vəzifəsinə yüksəlmişdir. Bu ali rütbəyə layiq görülməsinin səbəbi xidmətdə fərqlənmə olmuşdur.
Ailəsi
Məsum bəy İrina xanımla ailə qurmuş və Pravoslavlığı qəbul etmişdi. Bundan sonra adını dəyişdirərək Nikolay Dmitrieviç Qayibov etmişdi. Boris bəy, Mixail (Mahmud adını qəbul edib) bəy adlı oğlanları vardı.
Geoloji planalma
Geoloji planalma - Yer qabığının hər hansı bir sahəsinin geoloji quruluşunun və perspektiv mineral-xammal ehtiyatlarının müəyyən edilməsinin əsas üsullarından biri; sahənin birbaşa naturadan geoloji xəritəsini qurmaq üçün aparılan işlərin məcmusu. İki mərhələdən ibarətdir: çöl tədqiqatları və toplanmış faktiki materialın kameral işlənilməsi. Çöl işləri zamanı çöl geoloji xəritəsi tərtib edilir. Bunun üçün təbii çıxışlar, qazıma quyuları, layların yatım elementlərini göstərməklə dağ-mədən qazımaları planlı surətdə öyrənilərək topoqrafik əsasa köçürülür. Geoloji sərhədlər, tektonik strukturlar, qırılma pozulmaları izlənilir, süxurların litoloji tərkibi, mənşəyi, yatma şəraiti və təxmini yaşı müəyyən edilir. Eyni zamanda, kontakt zonaları, faydalı qazıntıların, xüsusilə qaz və neftin təzahürləri qeydə alınır. Süxur, faydalı qazıntı, fauna və flora nümunələri götürülür. Bütün müşahidələr geoloji gündəlikdə qeyd edilir. Kameral işləmə prosesində çöl tədqiqatlarının nəticələri dəqiqləşdirilir: çöldə yığılmış süxur və faydalı qazıntı nümunələri xüsusi laboratoriya tədqiqat üsulları (mikroskopik, kimyəvi, spektroskopik, lüminssent və b.) öyrənilir. Fossil fauna və flora qalıqları təyin edilir, qrafiklər (stratiqrafik sütunlar, geoloji kəsilişlər, xəritələr və b.) çəkilir və geoloji hesabat tərtib edilir. Təyinatından asılı olaraq geoloji planalma marşurut və sahəvi olur. Marşurut geoloji planalma hər-hansı bir istiqamət, çox vaxt, çay dərələri üzrə aparılır. Sahəvi geoloji planalma isə öyrənilən ərazi təxminən bərabər şəbəkələr üzrə marşurutlara bölünür və tədqiq edilir. Sahəvi geoloji planalma kiçikmiqyaslı (1:1000000 və 1:500000), ortamiqyaslı (1:200000 və 1:100000) və irimiqyaslı və ya dəqiq (1:50000; 1:25000 və daha böyük) planalmalara bölünür. Böyük sahəni əhatə edən irimiqyaslı regional geoloji planalma əsas etibarilə rayonda geoloji tədqiqatlarının birinci mərhələsini təşkil edir və rayon haqqında ilkin məlumatları əldə etməyə imkan verir. Orta miqyaslı geoloji planalma rayonun geoloji quruluşu və inkişaf tarixi haqqında daha dəqiq təsəvvür yaradır, faydalı qazıntıların müəyyən püskürmə süxur kompleksi və ya çökmə süxur dəstələri ilə əlaqəsini müəyyən etməyə, onların perspektivliyini qiymətləndirməyə və gələcək axtarışların aparılması üçün səhələri ayırmağa imkan verir. Dəqiq geoloji planalma xüsusi geoloji və tətbiqi-geoloji axtarış və kəşfiyyat məsələlərinin həllini təmin edir. Bu planalma əsasən faydalı qazıntıların perspektivli sayılan sahələrində orta miqyaslı planalmadan sonra aparılır və rayonun dəqiq geoloji quruluşunu müəyyən edir; kəşf edilmiş faydalı qazıntı yataqlarının ölçüləri və əhəmiyyəti qiymətləndirilir, dəqiq axtarış və axtarış-kəşfiyyat işlərinin aparılacağı sahələrin hüdudları təyin edilir. Filizli, kömürlü və neftli sahələrdə aparılan geoloji-kəşfiyyat dəqiq geoloji planalma ixtisaslandırılmış planalma adlanır. Bəzən geoloji ədəbiyyatda və təcrübədə geoloji planalma əvəzinə "geoloji xəritəalma" termininin işlədilməsi tamamilə səhvdir.
Galeopsis segetum
(Galeopsis segetum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qranada Universiteti
Qranada Universiteti — İspaniyanın Qranada şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitetin əsası 1531-ci ildə qoyulmuşdur.
Fakültələri
Universitetin fakültələri bunlardır :
Kitabxanası
Universitet zəngin kitabxanaya malikdir.
Xarici əlaqələri
Koimbra qrupunun üzvüdür.
Qəbul qaydaları
Universitetə qəbul olmaq üçün əsas şərt dil bilikləri səviyyəsinin yüksək olmasıdır. İspan dilinin minimal səviyyəsi DBE olmalıdır.
Apaloderma aequatoriale
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Elektrolüminessensiya
Elektro-lüminessensiya – elektrik cərəyanının təsiri altında maddənin işıq şüalandırması. Elektrolüminessent tablolardan portativ kompüterlərdə maye kristal displeylərin (LCD) işıqlandırılmasında geniş tətbiq olunur. Belə tablolarda, adətən, iki elektrodun (biri, demək olar ki, şəffaf olan) arasında yerləşdirilmiş lüminofor qatından istifadə olunur.
Paşa bəy Əlibəyov
Paşa bəy Həsənxan bəy oğlu Əlibəyov (1828-?) – Çar ordusunun zabiti, praporşik
Həyatı
Paşa bəy Həsənxan bəy oğlu 1828-ci ildə Qarabağın Bərgüşad mahalının Qubadlı kəndində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Şuşa Qəza məktəbində rus dilini öyrənmişdi. Çar ordusunda xidmətə başlamışdı. Praporşik rütbəsi almışdı.
Alla Axundova
Alla Axundova — ssenari müəllifi
Həyatı
27 oktyabr 1939-cu ildə Moskvada anadan olmuşdur. 1964-ci ildə Moskvada M.Qorki ad. Ədəbiyyat İnstitutunu və 1967-ci ildə Ali rejissorluq və ssenaristlər kursunun ssenari bölməsini bitirmişdir.
Mükafatları
Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1988), Respublika Dövlət mükafatı laureatıdır (1970).
NGC 1037
NGC 1037, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Kota Yoşihara
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Galeopsis speciosa
(Galeopsis speciosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Korben Şarrah
Korben Şarrah (20 aprel 1992) — ABŞ-lı peşəkar kişi BMX velosipedçisi. Korben Şarrah ABŞ-ni beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.
Karyerası
Korben Şarrah 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Belçikada baş tutan yarışlarda 31.876 saniyəlik nəticəsi ilə 10-cu yeri tutdu və super finala vəsiqə qazandı. Bu mərhələdə 1:05.902 saniyəlik nəticəsi ilə 16-cı yeri tutdu.
Elektrolüminessent displey
Elektrolüminessent displey – yastı-ekran displeylərin lüminofor qatının üfüqi və şaquli elektrodların arasına salındığı növü. Üfüqi və şaquli elektrodların kəsişdiyi hər bir nöqtə bir pikseldir (PIXEL) ki, o da cərəyan uyğun elektrodlardan keçdikdə işıqlanır.
Orxon vadisi
Orxon Vadisi — (Monqolca: Орхоны хөндийн соёлын дурсгал) mərkəzi Monqolustandakı Orxon çayının sahilində, paytaxt Ulan-Batordan təxminən 320 km qərbdə yerləşir. Orxon vadisi 2004-cü ildə YUNESKO-nun Dünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir. Orxon vadisinin tarix baxımından böyük əhəmiyyəti vardır. Uyğur xaqanlığı və bir zamanlar dünyanın ən böyük imperiyası olan Monqol İmperiyasının paytaxtları Orxon vadisində yerləşir. Bu səbəbdən, Orxon vadisi Hun İmperiyası, Göytürk xaqanlığı, Uyğur xaqanlığı və Monqol İmperiyasına aid arxeoloji qalıqlar, qədim şəhər və yaşayış mərkəzlərin dağıntıları, yazılı və dik daşlar, qəbirlər, və Buddist məbədlərinin yerləşdiyi, çoxsaylı tarixi məlumat ehtiva edən mədəni bir irs kimi qəbul edilir. Bu qədər zəngin mədəni məzmunlu region hələ də köçərilərin yaşadığı, heyvanlarını otardığı, və bu mədəni irslərə dəyər verərək, qoruyaraq yaşadığı bir yerdir. Köçkünlər üçün yüz illər əvvəlki bir neçə dəyişiklik kimi həyat da davam edir.
Coğrafiya və İqlim
Orxon vadisi Monqolustanın mərkəzində, dəniz səviyyəsindən təxminən 1500 m yüksəklikdə yerləşir. Qobi səhrası və Sibir meşələri kimi tamamilə 2 fərqli region arasında və Asiya su sərhədi üzərində yerləşən Çöl ərazisidir. Bu səbəbdən bölgənin coğrafi və təbii gözəllikləri heyrət vericidir. Yalnız 100 km məsafədə çöl, meşə və səhra kimi tamamilə fərqli bitki örtüyü olan əraziləri görmək mümkündür.
Bölgənin iqlimi isə dünya iqlim zonalarından "Kontinental Soyuq İqlimi" xüsusiyyətinə malikdir. Yağıntının miqdarının çox az olduğu bu bölgədə hava istiliyinin dəyişməsi son dərəcə yüksəkdir. Hava istiliyi qışda -35 dərəcəyə, yayda isə +35 dərəcəyə çata bilər. Gün ərzində gecə və gündüz hava temperaturu dəyişimi də çoxdur. Bölgədə illik yağıntının miqdarı 200–250 mm-dir və yağıntının 75% -i yalnız iyul və avqust aylarında olur. Lakin sərt iqlimə malik Monqolustanda bu bölgə Huvsgöl (ölkənin şimalı) qədər soyuq və ya Qobi səhra (ölkənin cənubu) qədər isti olduğundan turizm üçün ən əlverişli iqlimə malik regiondur. Bundan başqa, havadakı rütubət nisbəti da ölkə içərisindəki ən münasib yerlərdən biridir.
700px|thumb|center| Orxondan geniş mənzərə
Mədəniyyət tarixi
Orxon abidələrinə Ongin, Gül-Tigin, Bilgə xaqan, Tonyukuk,Kuli-Çor, Moyun-Çor, İşe-Ashet, Hoytu-Təmir və Suci abidələri daxildir. Bilgə Xaqan abidəsində Azərbaycancaya tərcümə etdikdə, belə deyilir:
1220 km² ərazini əhatə edən Orhun Vadisi 2004-cü ildə YUNESKO tərəfindən Dünya İrsi siyahısına daxil edildi və bütün dünya üçün əhəmiyyətli bir dəyəri olduğu üçün bölgədəki təbii və mədəni sərvətlər qorunur.
Orxon çayı boyunca tarixi yerlər;
Kültigin abidəsi
250px|thumb|right|Monqolustandakı Orxon muzeyində Orxon yazılarından biri olan Kültigin yazısı sərgilənir. ikinci türk xaqanlığının banisi İhəris xaqanın kiçik oğlu, məşhur türk sərkərdəsi, yenilməz bahadır Kül tiginin (685-ci ildə anadan olmuş, 27 fevral 731-ci ildə vəfat etmiş, 1 noyabr 731-ci ildə dəfn edilmişdir) şərəfinə qoyulmuşdur. Abidənin mətni yazılmış daş 1 avqust 732-ci ildə qoyulmuş, 733-cü ilin sonunda hazır olmuşdur. Kültigin abidəsi 1889-cu ildə rus alimi N.M .Yadrintsev tərəfindən Monqolustanda Kokşin-Orxon rayonunda, Orxon çayı hövzəsində - onun qolları Tola və Höla çaylan arasında Saydam gölü yaxınlığında Erdeni Tzsu budda monastrından 60 km şimalda, Ulan-Batordan 400 km qərbdə, Uqurnor gölündən 25 km cənubda, Karabalqasun şəhərinin xarabalıqlarından 40 km qərbdə tapılmışdır. Abidənin üst hissəsi kəsik piramida şəklindədir. Boz mərmərdən olan piramidanın iki üzü enli, iki üzü dardır. Enli üzlərdən biri Çin heroqlifləri ilə Çin dilində, qalan üç üzü göytrük əlifbası ilə türk dilində Kül tiginin böyük qardaşı ulu türk hökmdarı Bilgə xaqanın dilindən yazılmışdır. Türk mətninin müəllifı "Kül tiginin kiçik qohumu", Bilgə xaqandan sonra türk taxtında oturmuş Yolluqtigindir. Abidənin nəşri ilk dəfə 1894-cü ildə V.V.Radlov tərəfindən (alman dilində) həyata keçirilmişdir. Kültigin abidəsinin indiyədək ən yaxşı tarixi-filoloji tədqiqi P.M.Melioranski tərəfindən onun magistrlik dissertasiyasında həyata keçirilmişdir; bu dissertasiya 1899-cu ildə "Kül tigin şərəfinə abidə" adı ilə nəşr edilmişdir. Bu abidənin rusca yeni nəşri 1951-ci ildə S.Y.Malov tərəfindən edilmişdir. Kül tigin abidəsi 1936-cı ildə ilk dəfə H.N.Orkun tərəfindən türk dilində nəşr edilmişdir. Sonralar Mühərrəm Ergin də onu türk dilində dəfələrlə nəşr etdirmişdir. Daha sonra Tələt Təkin Kül tigin abidəsini ingilis dilində nəşr edir. Kültigin abidəsi Azərbaycan dilində göytürk əlifbası ilə mətn, transkripsiya və tərcümədə ilk dəfə Ə.C. Şükürov və A.M. Məhərrəmov tərəfindən 1976-cı ildə həyata keçirilmişdir. Bu abidə 1993-cü ildə göytürk əlifbası ilə mətn, giriş, transkripsiya, tərcümə, izahlar və lüğət şəklində nəşr etdirilmişdir.
Bilgə xaqan abidəsi
250px|thumb|left|Göktürk əlifbası ilə türkcə yazılan Bilgə Tonyukuk kitabələri Orxon yazılarının bir hissəsidir Bilgə xaqan abidəsi, İkinci Türk xaqanlığının banisi İltəris xaqanın böyük oğlu, məşhur sərkərdə Kül tiginin böyük qardaşı, 716-734-cü illərdə ulu xaqan olmuş Bilgə xaqanın (683-cü ildə anadan olmuş, 24 noyabr 734-cü ildə, yəni it ili doqquzuncu ayının 26-da vəfat etmiş, 22 iyun 735-ci ildə dəfn edilmişdir) şərəfinə qoyulmuşdur. abidəsi Kültigin abidəsinin yaxınlığında, ondan bir qədər cənub-şərqdədir. Abidə Kül tigin abidəsi ilə eyni vaxtda - 1889-cu ildə N.M. Yadrintsev tərəfindən kəşf edilmişdir. Bilgə xaqan abidəsi Kültigin abidəsi ilə birlikdə Koşo-Saydam abidələri adlanır. Bu abidə ilk dəfə V.V. Radlov və P.M. Melioranski tərəfindən 1897-ci ildə "Orxon ekspediyası əsərlərinin toplusu - IV" adı altında nəşr edilmişdir. Topluda hər iki Koşo-Saydam abidəsinin V.V. Radlov tərəfindən təsviri verilir, P.M. Melioranski isə mətnin rüs dilinə tərcüməsinin, habelə abidələrin göytürk əlifbası ilə yeddi cədvəlinin müəllifıdir. Bilgə xaqan abidəsinin rus dilidə nəşri - mətn, transkripsiya və rus dilinə tərcümə şəklində S.Y.Malov tərəfindən 1959-cu ildə nəşr edilmişdir. H.N. Orkun 1936-cı ildə Bilgə xaqan abidəsini mətn, transkripsiya və türk dilinə tərcümə şəklində nəşr etmişdir. Abidəni ingilis dilində transkripsiya və tərcümə şəklində 1968-ci ildə Tələt Təkin nəşr etmişdir. Abidənin mətn, transkripsiya və türk dilinə tərcümə şəklində nəşri dəfələrlə Mühərrəm Ergin tərəfindən həyata keçirilmişdir. Abidəni Azərbaycan dilində ilk dəfə göytürk əlifbası ilə mətn, transkripsiya və Azərbaycan dilinə tərcümə, habelə giriş və qeydlər şəklində 1993-cü ildə Ə.Ə. Rəcəbov etmişdir. Bundan başqa onun Bilgə xaqan abidəsi haqqında və Bilgə xaqanın şəxsiyyəti haqqında məqalələri də çap edilmişdir. Mütəxəssislərin fikrincə, Ongin, Kül tigin və Bilgə xaqan abidələri aşina qəbiləsinə məxsusdur. Qeyd etmək lazımdır ki, bu üç abidənin paleoqrafiyası və dili bir-birinə çox yaxındır.
Kuli-Çor abidəsi
Bu abidəni 1912-ci ildə polyak tədqiqatçısı V.L.Kotviç (1872-1944) Ulan-Batordan cənub-qərbdə İhe-Huşotu vadisində tapmışdır. Ona görə də bəzi tədqiqatçılar onu tapıldığı yerin adı ilə İhe-Huşotu abidəsi də adlandırırlar, Abidəni ilk dəfə rus alimi A.N.Samoyloviç oxuyub fransız dilinə tərcümə etmişdir. 1936-cı ildə H.N.Orkun bu abidəni türk dilində, 1959-cu ildə S.Y.Malov rus dilində, 1971-ci ildə C.Klauson və E.Triyarski ingilis dilində, 1968-ci ildə T.Təkin ingilis dilində nəşr etmişlər. Küli çor abidəsini Azərbaycan dilində ilk dəfə 1993-cü ildə Ə.Ə.Rəcəbov nəşr etmişdir («Orxon-Yenisey abidələri», Bakı, 1993). V.L.Kotviç məqaləsində Küli çor abidəsinin tarixi əhəm iyyəti haqqmda m əlum at verir. Küli çor abidəsi sadə üslubda yazılmışdır, lüğət tərkibi o qədər də zəngin deyildir. Təəssüf ki, göytürk əhfbası ilə dörd üzü də yazılmış daşm (hündürlüyü 190 sm, eni 61 sm, qahnhğı 16 sm-dir) bütün üzləri aşmmış, tərəflərdən birindəki yazı tamamilə pozulmuş, qalan üç tərəfdəki yazj isə çox zərər çəkmişdir. Abidənin müəllifı və kimin şərəfinə qoyulması haqqm da heç yerdə məlumat verilmir, ancaq mətnin bir ncçə yerində Küli çorun adı çəkilir. M əsələn; 11-ci sətirdə «Beş balıkda tört süQüş süQüşdükdə Küli çor oplayu təgip bulğayu - Beş bahkda dörd döyüş keçirdikdə Küli çor hücum edib pərənpərən edərək» və 14-cü sətirdə «Bilgə Küli çor tarduş bodumğ iti, ayu olurtı - müdrik Küli çor tarduş xalqini təşkil edərək oturdu». Bilgə xaqan abidəsində də (cənub üzü, 13-cü sətir) K üli çorun adı çəkilir; «Kisrə tarduş bəglər, Kül çor başlayu - Sonra tarduş bəyləri, Kül çor başda olmaqla». Ancaq burada K üli sözü kül şəklində yazıhr, Kül çor tarduş bəylərinin rəhbəri kim i təqdim edilir. Hoyto-Təmir abidələrində də Başbahk şəh ərin ə hərbi yürüşlə əlaqədar Kuli çorun admı oxuyuruq. Bütün bunlar belə bir nəticə çıxarmağa imkan verir ki, abidə İkinci Türk xaqanlığmm ən görkəmli əyanlarmdan biri, İltəris xaqan, Kapağan xaqan, Bilgə xaqan və onlarm vəziri Tonyukukun (onlarm hamısmm adı abidədə çəkilir, K üi tigin və Bilgə xaqan abidələrindən bizə məlum olan tabğaçlar, doqquz oğuzlar, kitaylar, tatabılar, karluklar və başqaları ilə döyüş səhnələri burada da qısa şəkildə təkrar ediHr) irəii çəkdikləri tarduş rəhbəri Küli çorun şərəfinə qoyulmuşdur. Küli çorun səksən il yaşadığmı (3-cü sətir «uluğ Küli çor səkiz on yasap - uiu Küli çor səksən il yaşayıb...») nəzərə alsaq, bu mülahizə ilə razılaşmaq mümkündür. Lakin həmin m əsəiə ilə əlaqədar məni aşağıdakı suallar şübhələndirir. Birinci, qədim türk xaqanlığmm ənənəsinə, yazılmamış qanunlarma görə, tarduşlarm şadı (rəhbəri) eyni zamanda vəliəhd sayılırdı və xaqan vəfat etdikdə taxta o çıxırdı; deməli, tarduş şadı ya xaqanm kiçik qardaşı, ya da böyük oğlu olmaq idi.
Meyarı
Orxon Vadisi güclü və davamlı köçəri mədəniyyətin geniş ticarət şəbəkələrinin inkişafına və böyük inzibati, ticarət, hərbi və dini mərkəzlərin yaranmasına səbəb olduğunu açıq şəkildə nümayiş etdirir. Bu şəhər mərkəzlərinin istər-istəməz Asiya və Avropadakı təsirli cəmiyyətləri dəstəklədikləri imperiyalar, öz növbəsində həm şərqdən, həm də qərbdən insan dəyərlərini həqiqi şəkildə dəyişdirməyə təsir göstərdi. Son iki minillik ərzində Orxon vadisi daxilindəki bütün inkişafın arxasında güclü köçəri pastoralizm mədəniyyəti olmuşdur. Bu mədəniyyət hələ də Monqol cəmiyyətinin möhtəşəm və mərkəzi hissəsidir və mənzərə ilə ahəngdar bir şəkildə yaşamağın 'nəcib' yolu olaraq çox hörmətlidir. Orxon vadisi bəşər tarixində bir neçə əlamətdar mərhələni göstərən bir vadinin görkəmli nümunəsidir. Hər şeydən əvvəl Monqol İmperiyasının mərkəzi idi; ikincisi, Türk gücünün müəyyən bir monqol dəyişikliyini əks etdirir; Üçüncüsü, Erdene Zuu monastırı və Tuvkhun ermitaj monastırı monqol Buddizminin bir formasının inkişafı üçün şərt idi; dördüncüsü, Khar Balgas, Uyğur imperiyasının paytaxtında uyğur şəhər mədəniyyətini əks etdirir. thumb|right|Asiyada Orxon vadisinin yerləşdiyi yer.
Bütövlüyü
Yazılı əmlak, su və sığınacaq təmin edən Orxon çayını, çöllər üzərindəki qədim ticarət yollarında qurulan bir post kimi rolunu və geniş Orta Asiya imperiyalarının mərkəzi olaraq inkişafını təmin edər. Xüsusilə, yazılmış əmlak 6-7-ci əsrlərə aid Türk xatirə yerlərini, Xar Balqasın 8-9-cu əsrlərdə uyğur başlıqlarını, 13-14-cü əsrdə Monqol paytaxtı Xarxorumu, Ermenajın Erdene Zuu-da qədim monqol Buddist monastırını göstərir. Tuvkhum monastırı, Şankh Qərb monastırı, Doit Hilldəki saray, Talın Dorvoljin, Har Bondgor və Bayangol Am şəhərləri, maral daşları və qədim qəbirlər, Hangai Ovoo və Undor Sant'ın müqəddəs dağları və arxeoloji və etnoqrafik sübutlar köçəri pastoralizmin uzun və davamlı ənənəsinə. Orxon Vadisi Mədəni Mənzərəsinin mükəmməl Universal Dəyərini ifadə etmək üçün lazım olan bütün elementlər yazılmış ərazinin hüdudlarına daxil edilmişdir. Ümumi landşaft və pastoral təcrübələrin ekologiyası, ağac kəsmə və mədən işləri, su axınlarının çirklənməsi və həddindən artıq otlaqların təsiri ilə əlaqəli su sularının aşağı salınmasına həssasdır. Landşaftın vizual bütövlüyü müasir yollar, cığırlar və elektrik xətlərinə həssasdır. Monastır binalarının, şəhər divarlarının və türk qəbirlərinin baxımının olmaması bütövlüyə təsir göstərə bilər.
Mühafizə və idarəetmə tələbləri
Mərkəzi və yerli hakimiyyət pastoralizmi bu mədəni mənzərəni idarə etmək vasitəsi kimi qorumağın nə qədər vacib olduğunu qəbul edir.
1992-ci ildə qəbul edilən Monqolustan Konstitusiyasına görə, hər bir vətəndaşın sağlam və təhlükəsiz bir mühitdə yaşamaq hüququ vardır; əlavə olaraq torpaqlar və təbii sərvətlər milli mülkiyyətə və dövlətin müdafiəsinə verilə bilər. Parlamentin Xüsusi Mühafizə Olunan Təbiət Əraziləri haqqında Qanuna (1994) uyğun olaraq 1996-cı ildə Hangai Dağ Parkı yaradaraq Dövlət Xüsusi Mühafizə Sahəsi olan OVCL-nin yuxarı hissəsini əhatə edən Xanqai dağlarının bir ərazisi elan edildi. OVCL-nin şimal hissəsi 1997-ci ildə qəbul edilmiş Xüsusi Mühafizə Olunan Bölgü Zonaları haqqında Qanuna əsasən "məhdud qorunan status" verilmişdir. Orxon vadisindəki beş ilkin yer Xüsusi mühafizə olunan ərazilər, 20 tarixi və arxeoloji yer isə qorunan abidələr kimi təyin edilmişdir. OVCL-nin tampon zonası Hökumətin 31 may 2006-cı il tarixli 123 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Ayrıca OVCL-nin 63 nöqtəsinin uzunluq və enlik koordinatları bu qərarla təsdiq edilmişdir. 2009-cu ildə OVCL-nin qorunması üçün hüquqi mühitin gücləndirilməsi üçün Monqolustan Təhsil, Mədəniyyət və Elm Nazirliyinin əmri qəbul edildi. Hökumətin 9 iyun 2010-cu il tarixli 147 nömrəli qərarı ilə əvvəlcə 2006-cı ildə Monqolustan Təhsil, Mədəniyyət və Elm Nazirliyinin qərarı ilə qurulan OVCL Dünya İrsi Mülkiyyətinin idarəetmə orqanı milli hökumətdə yenidən quruldu. Mülkiyyətin idarəetmə planı 2002-ci ildə hazırlanmış və 2006-cı ildə maraqlı tərəflərin geniş iştirakı ilə yenilənmişdir. Bu planın məqsədi otlaqların ekologiyası ilə köçəri pastoralizm təcrübələri arasında davamlı harmoniyanın olmasını təmin etmək üçün bir sistem qoyaraq OVCL-nin davamlı inkişafı üçün irsin qorunmasını təmin etməkdir. Monqol Milli Parlamenti tərəfindən 2008-ci ildə qəbul edilən Monqol Milli İnkişaf Siyasətinə görə, əmlakın idarəetmə planına 2030-cu ilə qədər inkişafa nəzarət edən və yeni bir "Qanuna əsasən qorunmasını təmin edən bir dəyişiklik" qəbul edildi. Monqolustanın mədəni irsinin qorunması haqqında ”
Yazılan əmlakın ərazi hüdudları, ərazilərin yerləşməsi, bufer zonası, mal-qaranın sıxlığı və ot örtüyü əks olunmuş ətraflı xəritə rəsmi olaraq nəzərdən keçirildi. Sayt muzeyləri, Tsogchin məbədinin yenidən qurulması ilə əlaqədar yenidən işlənmiş idarəetmə planına əsasən təmin edilmişdir.
Hüseyn bəy Sultanov
Həyatı
Hüseyn bəy Xanəmir bəy oğlu  1820-ci ildə Qarabağın Bərgüşad mahalının Qaraqışlaq (Qarakişilər) kəndində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Şuşa qəza məktəbində rus dilini öyrənmişdi. Çar ordusunda xidmətə başlamışdı. Yunker rütbəsi almışdı.
Ailəsi
Hüseyn bəy Sultanovun Abbasqulu bəy, Balakişi bəy adlı oğlanları vardı.
Orxon vadisi
Terminologiya
Orxon Vadisi. Orxon çayının ardınca gələn və onu təşkil edən ot düzənliyi drenaj hövzəsi. Bu termin Orxon Vadisinin ümumi ərazisini təyin etmək üçün istifadə olunur. Sərhədinə görə təbii lakin milli qorunan sitatlarla məhdudlaşmır. Orxon Vadisinin fiziki sahəsi və onun həm maddi, həm də qeyri-maddi mədəni irs başagəlməzdir. Orxon Vadisi Mədəni olaraq təyin olunan bölgə Landşaft 'ın ilkin və ikinci dərəcəli irs saytlarını əhatə edən Dünya İrsi Saytı Orxon vadisi və onların bufer zonasıdır.
Wapedia
Wapedia, Vikipediyanın mobil cihazlar üçün olan versiyası idi.
Berezniki
Berezniki - Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Perm diyarına daxildir.
Apaloderma vittatum
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Hemiandra pungens
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
El Qreko
thumb|[[Toledonun görünüşü (El Qrekonun rəsmi)|Toledonun görünüşü. 1604–1614. Nyu-Yorkdakı Metropoliten muzeyi.]] Dominikos Teotokopulos, El Qreko (, eləcə də Dominiko, Domenika, Teotokopuli kimi variantlara da rast gəlinir;, hərfi mənada "Qrek" — yunan; — Yunan mənşəli İspaniya rəssamı.
Tomoyuki Hirase
(d. 23 may 1977) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Mapuzavr
Mapuzavr — Kərtənkələyə bənzər dinozavrlara, Carcharodontosauridae fəsiləsinə aid cins. Onlar Təbaşir dövründə (99–93 milyon il öncə) Cənubi Amerika ərazisində yayılmışlar. Onların qalıqlarına Argentina ərazisində tapılmışdır. İlk dəfə paleontoloqlar R. Korina və Currie tərəfindən 2006 ildə ətraflı məlumat verilmişdir. Tapıntı Mapusaurus roseae növü olmuşdur.
Görünüşü
Mapusaurus roseae senoman Huincul formasiyasında Rio Limay tərəfindən 2006 ildə məlumat verilir. Burada bir necə bu növə daxil dinozavların skletləri aşkarlanmışdır. Burada 5–10 metr hündürlüyünə malik olan Mapusaurus roseaelar aşkarlanmışdır. Onların çəkisi 3 ton ola bilərdi. Bu canlılar Qiqanotozaverlara bəzi xüsusiyyətlərinə görə bənzəyirlər.
Apalharpactes reinwardtii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Gilançay (Ordubad)
Gilançay — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Gilançay kəndi Parağa kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən aynlaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Gilançay kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Rayonun mərkəzindən 31 km şimal-qərbdə, Gilançayı sol sahilində, Ordubad-Xurs avtomobil yolunun sol tərəfində yerləşir. Əhalisi bağçılıq, meyvəçilik, tərəvəzçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kitabxanası, kulubu, tibb məntəqəsi var. Gənzə -Ordubad rayonunda kənd.Ordubad şəhər bələdiyyəsinin tərkibindədir. Əhalisi bağçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kulubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi və məscidi var.
Əhalisi
Əhalisi 314 nəfərdir.
Akademik Əlisöhbət Sumbatzadə (film, 2015)
Akademik Əlisöhbət Sumbatzadə qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Miri Rzayev tərəfindən 2015-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan televiziyası nda istehsal edilmişdir. Film tarix elmləri doktoru, professor, AMEA-nın akademiki Əlisöhbət Sumbatzadənin ömür yoluna işıq salır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Mehriban Əsgərova Rejissor: Miri Rzayev Operator: Zahid Bağırov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2015-ci ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Cared Qarsiya
Cared Qarsiya (6 dekabr 1992) — ABŞ-lı peşəkar kişi BMX velosipedçisi. Cared Qarsiya ABŞ-ni beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.
Karyerası
Cared Qarsiya 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Belçikada baş tutan yarışlarda 31.875 saniyəlik nəticəsi ilə 9-cu yeri tutdu və super finala vəsiqə qazandı. Bu mərhələdə 31.644 saniyəlik nəticəsi ilə 8-ci yeri tutdu.
Hemiandra
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Qvineya-Bisau
Qvineya-Bisau — Afrikanın qərbində, Atlantik okeanı sahilində dövlət. Ölkə şimaldan Seneqal, şərqdən və cənub-şərqdən isə Qvineya ilə həmsərhəddir.
Tarixi
XV əsrdə portuqal səyyahı Nunu Triştanın başçılıq etdiyi ekspedisiya tərəfindən kəşf olunmuşdur.
1973-cü ildə Portuqaliyadan müstəqilliyini elan etmişdir.
Əhalisi
Paytaxtı Bisau şəhəridir- 473 min sakin (2014-cü il).
0-14 yaş: 39.28% (kişi 344,976 / qadın 346,102) 15-24 yaş: 20.17% (kişi 176,050 / qadın 178,842) 25-54 yaş: 32.53% (kişi 285,258 / qadın 286,955) 55-64 yaş: 4.62% (kişi 31,030 / qadın 50,215) 65 yaş və üzəri: 3.4% (kişi 22,121 / qadın 37,610)
Şəhərdə yaşayanların nisbəti 2015-ci ilin məlumatlarına görə 49,3% olan ölkədə, əhalinin illik artım nisbəti 2016-cı ilin təxmini məlumatlarına görə 1,88% səviyyəsindədir.
Etnik qruplar
Əhalinin 99% -i Afrika mənşəli olub, Avropa mənşəlilər ölkə daxilində mövcudluğu 1% nisbətindədir. Ölkə daxilində fərqli dil, mədəniyyət və ictimai quruluşa sahib 25 ədəd etnik qrup yaşayır. Bu 25 fərqli etnik qrup ölkə əhalisinin 85%-lik hissəsi təşkil edir. Etnik qruplar içərisində çoxluk təşkil edənlər 28% ilə Balanta, 19% ilə Fulbe və 14% ilə Manjaco etnik qrupudur.
Dil
Ölkənin rəsmi dili Portuqalcadır. Məktəb çağından etibarən bütün dərslərin Portuqal dilində olmasına baxmayaraq ölkə daxilində bu dilidə hər hansı bir çətinlik çəkmədən danışa bilən hissəsi əhalinin 14%-ni təşkil edir. Hər bir etnik qrupun öz içərisində danışdığı o qrupa xas dilləri var. Bu dillər o qrupun əsas dili sayılır.Bundan başqa gündəlik həyatda Portuqal dili başda olmaq üzrə bir neçə dilin qarışığı olan Qvineya-Bisau Kreyol dili danışılmaqdadır. Ölkə daxilində bütün məktəblərdə Portuqalca olan tədris dilinin Qvineya Bisau Kreyol dili ilə əvəz edilməsi cəhdləri günümüzə qədər müvəffəqiyyətsiz olmuşdur. Hər nə qədər belə bir istək mövcud olsa da, tədris üçün lazımlı olan vəsaitləri bu dildə olmaması bu cəhdi müvəffəqiyyətsiz etməkdədir.
Din
Ölkə əhalisinin 50%-ni müsəlmanlar təşkil edir. Yerli dinlərə inananın nisbəti 40% olduğu halda, xristianlığa inanların sayı 10%-dir.
Siyasət
23.VI.2014 etibarən ölkənin prezidenti - Joze Mariu Vazdır.
Hüseynqulu Şahmuradov
Hüseynqulu Ramazan oğlu Şahmuradov — cərrah, daxili xəstəlikər həkimi, Azərbaycan SSR əməkdar həkimi.
Həyatı
Hüseynqulu Şahmuradov 1932-ci il martın 21-də Qubadlı rayonunda dünyaya göz açmışdır. Atası, anası savadsız olsalar da onun elmə sonsuz həvəsi vardı. 1949-cu ildə Qubadlıda orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirən Hüseynqulu kimya və biologiya fənlərinə xüsusi marağı olduğu üçün Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinə daxil olur. 1955-ci ildə cərrah ixtisası üzrə institutu bitirir. Onun təyinatını Qazaxıstana versələr də, həkim buna qəti etiraz edir ve Qubadlıda qalıb işləmək istədiyini və burda daha gərəkli olduğunu bildirir. Hüseynqulu həkim rayondan xeyli uzaqda Muradxanlı kəndində fəaliyyətə başlayır və burada çalışdığı 2 il ərzində kənd camaatının böyük hörmətini qazanır. Hüseynqulu Şahmuradov 1959-cu ildə ailə həyatı qurur. 1961-ci ildə o, Bakı şəhərində Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda ixtisasını dəyişib daxili xəstəliklər həkimi ixtisasına yiyələnir. 1993-cü ildə erməni işğalı nəticəsində Qubadlı rayonundan ayrı düşən həkim, elə həmin il oğlunu itirir. Bu dərdlərə dözə bilməyən həkim 1994-cü il iyunun 10-da ürək xəstəliyindən Bakı şəhərində vəfat edir.
Fəaliyyəti
Qubadlı rayonunda baş cərrah kimi çalışan Hüseynqulu Şahmuradov Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən "Mərkəzi Tibbi Kitabxana" ilə müqavilə bağlamış, tibb sahəsində böyük önəmə malik olan kitabların Azərbaycana gətirilməsinə nail olmuşdur. Tibb sahəsində göstərdiyi xidmətlərə və ağır zəhmətə görə ona Azərbaycan SSR-in "Əla dərəcəli həkim", " SSRİ səhiyyə əlaçısı", "Əməkdar həkim" fəxri adları və "Lenin yubileyi ordeni", "Səhiyyə əlaçısı" döş nişanı və fəxri fərmanlar verilmişdir.
Fakundo Milan
Defensor
Milan Defensor akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Milan öz peşəkar karyerasında debütünü 8 oktyabr 2017-ci ildə Plaza Koloniya klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 56-cı dəqiqədə Hektor Akunanı ilə əvəz olunmuşdur. Milan görüşdə iki qolla yadda qalmışdır. Həmin görüşdə Defensor liqa görüşündə rəqibinə 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Klub
1 Libertadores Kuboku görüşləri daxildir. 2 Uruqvay Superkuboku görüşləri daxildir.
Elektromaqnit uyğunluq
Elektronmaqnit uyğunluq
1. Başqa qurğudan gələn xarici elektromaqnit maneəsinin və sahəsinin (qəsdən törədilməmiş) təsirinə baxmayaraq elektron avadanlığın normal işləyə bilməsi; məsələn, kompüterin yanında olan televizor maneəsiz işləməlidir.
2. Qurğunun öz elektromaqnit şüalanmasını başqa qurğuların işinə təsir etməmək səviyyəsinədək məhdudlaşdırması.
Rusiya İmperator Ordusunun azərbaycanlı generalları
Çar ordusunun azərbaycanlı generalları — Çar Rusiyasının ordusunda xidmət etmiş azərbaycanlılar.
Şimali Azərbaycanın Çar Rusiyası tərkibində olduğu 90 il (1828–1917) ərzində Rusiya çarlığı xalqımızı hərbi xidmətdən məhrum etmiş, müsəlman-azərbaycanlılar orduda xidmət əvəzinə cürbəcür vergilər ödəmişlər. Yalnız xalqın yüksək zadəgan və ziyalı zümrəsi içərisindən ayrı-ayrı şəxslər öz övladlarını Rusiyanın hərbi məktəblərinə göndərə bilmişlər və bu hesabdan göstərilən dövrdə müəyyən miqdarda azərbaycanlı zabit heyəti yaranmışdır və onlar döyüş cəbhələrində yüksək sərkərdəlik nümunələri göstərmişlər.
Azərbaycanlı generallar
Rusiya-Yaponiya müharibəsinin (1904) gedişində donanması Rusiyanın Uzaq Şərqdə olan Port-Artur qalasını mühasirəyə aldığı dövrdə (mühasirə 5 aydan çox davam etmişdir) bu əməliyyatlarda polkovnik S.Mehmandarov və kapitan Ə.Şıxlinski, polkovnik Hüseyn xan Naxçıvanski və polkovnik İlyas bəy Ağalarov da iştirak etmişdilər. Həmin müharibədə batalyon komandiri vəzifəsində döyüşən həmyerlimiz Əbülfət ağa Şahtaxtinski 1912-ci ildə polkovnik rütbəsində Rusiyanın hərbi nümayəndəsi kimi İsveçrə ordusunun manevrlərini müşahidə etmişdir.
Kemax
Kemax - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda ərazisində mövcud olmuş kənd.
Coğrafiya
Kənd 354 m hündürlüyə malik dağın ətəyində, Dərbənd şəhərindən 12 km qərbdə yerləşir.
Rusiya İmperator Ordusunun azərbaycanlı generalları
Azərbaycanlı generallar
Azərbaycanlı generallardan Teymur bəy Novruzov, Əmir Kazım mirzə Qovanlı-Qacar, Əmənulla mirzə Qovanlı-Qacar (Şuşada doğulmuşlar) I Dünya müharibəsinin iştirakçıları olmuşlar. General T.Novruzov dörd dəfə Müqəddəs Georgi ordeni ilət təltif edilmişdir.
Kemax
Əhali
1895-ci il məlumatına görə 63 ev mövcud olmuşdur. Burada 383 nəfər yaşayırdı (yahudilər — 123 nəfər).
Rusiya İmperator Ordusunun azərbaycanlı generalları
Azərbaycanlı generallar
Əslən Tovuzdan olan Novruzovlar nəslindən 3 general, Qacarlar nəslindən 7 general, Yadigarovlar nəslindən 4 general yetişmişdir.
Rusiya ordusunun 21-ci piyada diviziyası tərkibində (diviziyanın komandiri azərbaycanlı general Səməd bəy Mehmandarov idi) 81 saylı olan Abşeron alayı, Dağıstan alayı (No82), Samur alayı (No83), Şirvan alayı (No84), eləcə də Şamaxı alayı (No205) və Səlyan alayı (No206) I dünya müharibəsi dövründə hərbi əməliyyatlarda qismən iştirak etmişlər.
Kemax
Əhali
Sovet rəsmi statistikasında kənd əhalisi azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur. Digər mənbələrdə isə onların tat olması qeyd olunur. Belə ki, onlar öz aralarında Azərbaycan dilindən istifadə etmişlər. Ancaq rəsmi mənbələr onların azərbaycanlı olmasını təstiqləyir. Onlar digər ətraf azərbaycanlı kəndlərindən fərqli olaraq islam dininin sünni məzhəbində etiqad edirdilər,.
Kəndi deyilənə görə Dərbənd ətrafına açılan gözəl mənzərə ilə əlaqədar düşərgə qurduqları türklər salmışlar.
Rusiya İmperator Ordusunun azərbaycanlı generalları
Azərbaycanlı generallar
XIX əsrdə XX əsrin əvvəlində Azərbaycan xalqını təmsil edən onlarla görkəmli hərbi sərkərdələr yetişçişlər. Bakıda Bakıxanovlar, Qazaxda Şıxlinskilər və Vəkilovlar, Qarabağda Cavanşirlər, Naxçıvanda Gəngərlilər, Gəncədə Cavadxanlar və digər bölgələrdə yaşayan nəsillər içərisindən çıxmış generallar Azərbaycan xalqının şan-şöhrətini bütün dünyaya yaymışlar. Döyüşdə cəngavər olan xalqımızın gücündən Çar Rusiyası da özünə lazım olduqda bəhrələnmişdir.
Zaqafqaziya Rusiyaya birləşdirildikdən (1806–1810) sonra, 1829-cu ildə Azərbaycanda beş süvari alayı yaradılmışdı: I alay – Qarabağlılardan, II alay – Şırvanlılardan və Şəkililərdən, III alay – Gəncə, Qazax, Şəmsəddin və Borçalılardan, IV alay –İrəvan azərbaycanlılarından və Naxçıvanlılardan, V alay — əsasən Gəngərli nəslinin igidlərindən təşkil edilmişdi.
I dünya müharibəsi illərində Rusiya ordusu tərkibində 250-dən çox azərbaycanlı zabit döyüşmüşdür. Rus ordusunda xidmət edən Azərbaycanlı poruçik Fərrux ağa Qayıbov 1916-cı ildə Vilno üzərində Almaniyaya məxsus 4 hərbi təyyarə ilə təkbaşına dörd saat ərzində döyüşərək, onlardan 3-nü vurub yandırmış və özü də həlak olmuşdur.
Çar ordusunun azərbaycanlı generallarından çox hissəsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində xidmət etmək üçün 1918-ci ildə Bakıya gəlir. İmperiya və cümhuriyyət dövründə Naxçıvan Kəngərlilərindən beş, Bakıxanovlardan üç, Vəkilovlardan iki ,Yadigarovlardan dörd, Cavanşirlərdən dörd, Talışxanovlardan beş, Şıxlinskilərdən üç, Qacarlardan səkkiz nəfər general yetişib.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 21 generalı olub:
General leytenant Məmmədbəy Sulkeviç (litva tatarı, Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etmişdi) 1918–1919-cu illərdə Azərbaycan ordusunda Baş qərargahın rəisi və az sonra korpusun komandiri olmuşdur.
General mayor Cavad bəy Şıxlinski, General Məhəmməd Mirzə Qacar Gəncədə XI Orduya qarşı xalq mübarizəsinə rəhbərlik etmişlər. Azərbaycan generallarından Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin I və II kabinələrində hərbi Nazir Xosrov bəy Sultanov, Daxili İşlər Naziri isə Behbud xan Cavanşir olmuşdur. Xosrov bəy Sultanov 1919-cu ildə Qarabağın general qubernatoru vəzifəsində çalışmışdır.
Bolşevik-daşnak terroru
Məlumdur ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin ilk Baş Naziri Fətəli xan Xoyski də 1920-ci ilin 19 iyununda Tiflisdə erməni terrorçusu Aram Yevqenyan tərəfindən öldürülmüşdür.
Rusiyanın XI Ordusunun Azərbaycanda yerləşdirilməsi müstəqilliyi heçə endirdi. Təkcə onu demək kifayətdir ki, XI Ordu 1920-ci ilin may ayının beş günündə Gəncədə qanlı hərbi əməliyyatlar keçirərək, yerli əhalidən 23 min nəfəri qətlə yetirmişdir.
Azərbaycan Respublikasının SSRİ tərkibində olduğu 1923-cü il yanvarın 1-dən sonrakı 17 ildə (2 ci dünya müharibəsində) Respublika vətəndaşları Sovet Ordusu tərkibində ümumi əsgəri mükəlləfiyətə cəlb edilməklə yanaşı Azərbaycanda bir milli atıcı diviziya da var idi. Həmin dağ-atıcı diviziyası 1920-ci ilin 30 oktyabrında təşkil edilmişdi və 1938-ci ilə qədər mövcud olmuşdur. 1924–1930-cu illərdə diviziyanın komandiri Cəmşid Naxçıvanski (1895–1938) olmuşdur. Sovet Ordusunun təşkili ərazi sistemindən sırf kadr sisteminə keçirildikdə (1938) həmin diviziya 77-ci diviziya adı ilə Zaqafqaziya hərbi dairəsi (1935-ci ildə yaradılmışdır) ordusu tərkibinə daxil edilmişdi. 1920-ci ilin bolşevik-daşnak terroru nəticəsində Azərbaycan Milli Ordusunda Xidmət edən 12 general, 27 polkovnik, 46 kapitan və ştabs kapitan, poruçik və podporuçik, 148 praporşik və podpraporşik, 266 nəfər digər rütbəli hərbi qulluqçumuz məhv edilib. General-mayor Həbib bəy Hacı Yusif oğlu Səlimov, general- mayor Əmir Kazım mirzə Qovanlı-Qacar, general-mayor İbrahim ağa Usubov, general-leytenant Məmməd bəy Sulkeviç, general-mayor Əbdülhəmid bəy Şərif bəy oğlu Qaytabaşı, general mayor Murad Gəraybəy oğlu Tlexas, general-mayor Əliyar bəy Mehdi bəy oğlu Haşimbəyov Nargin adasında güllələniblər…
NGC 101
NGC 101 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Heykəltəraş bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Vereşaqino
Vereşaqino — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Perm diyarına daxildir
Sado (ada)
Sado — Yapon dənizi sularında yerləşir. İnzibati cəhətdən Yaponiyanın Niiqata prefekturasına daxildir.
Adanın inzibati cəhətdən mərkəzi eyni adlı şəhərdir. Şəhər ada ərazisi bütünlüklə örtülür.
Coğrafiya
1 yanvar 2008 il məlumatına görə adanın sahəsi 855,26 km² təşkil edir. Ada 65 037 nəfər adam yaşayır.