cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Murad Adıgözəlzadə
Həyatı
Repertuarında Baxın, Betxovenin, Mosartın, Qaydnın, Şumanın, Şubertin, Bramsın, Çaykovskinin, Raxmaninovun və s. bəstəkarların əsərləri var.
Azərbaycan musiqisini həm Bakıda həm də digər ölkə və şəhərlərdə təbliğ edir. N.Rzayev, R.Abdullayev, Y.Adıgözəlov, R. Məlikaslanov, V.Sirenko, V. Jordaniya, V.Altşüler, V.Verbitskiy, Y.Başmet, V.Fedoseyev, V.Kaxidze kimi direjorlarla çıxış edib.
2001-ci ilin oktyabr ayında Tbilisidə ikinci beynəlxalq müsabiqəsinin qalibi olub. 2001-ci ilin dekabr ayında Gürcüstanın Tbilisi şəhərində beynəlxalq festivalda iştirak edib.
2002-ci ilin yanvar və fevral aylarında Almaniyada İnqolştad kamera orkestri ilə qastrollara çıxıb və Keninqsbaxda solo proqamla çıxış edib.
Həmin ilin mart ayında Moskvada "YAMAHA" şirkətinin təşkil etdiyi "Rixterin xatirəsinə" beynəlxalq festivalda, həmçinin Türkiyənin Antaliya şəhərində dövlət simfonik orkestri ilə çıxış edib. Aprel ayında P.İ.Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasının kiçik zalında solo konsertlə çıxış edib. 2002-ci ilin may ayında Bakının dövlət simfonik orkestri ilə çıxış edib. Həmin ilin iyun ayında Çaykovski adına 12-ci beynəlxalq müsabiqəsində iştirak edib.
Hazırda konsert fəaliyyəti ilə bərabər Bakı Musiqi Akademiyasının fortepiano kafedrasının dosentidir.
2004-cü ilin Mart ayında Moskva Dövlət Akademik Filarmoniyasının Solisti fəxri adına layiq görülüb.
2009-cu ildə Polşa prezidentinin sərəncamı ilə iki ölkənin münasibətlərinin inkişafına göstərdiyi xidmətlərə görə "Qızıl Xaç" ordeni ilə təltif olunmuşdur
Türkeş qəbiristanlığı
thumb Türkeş qəbiristanlığı — Şahbuz rayonunun Türkeş kəndindən qərbdə arxeoloji abidə.
Qəbirlərin bir çoxunun yerüstü əlamətləri itmişdir. Yalnız baş daşıları salamat qalmışdır. Başdaşları olduqca müxtəlif formalıdır. Onlardan birinin insan fiquru formasında hazırlanması olduqca diqqət çəkicidir. Bəzi baş daşlarının ön tərəfi taxça şəklində oyulmuş və ərəb əlifbası ilə kitabə yazılmışdır. Bəzi baş daşlarının arxa tərəfində də kitabələrə rastlanır. Qəbiristanlığın şərq qurtaracağında boz rəngli tuf daşından yüksək sənətkarlıqla hazırlanmış bir daş qoç vardır. Onun üzərində xəncər təsvir edilmiş və ərəb əlifbası ilə kitabə həkk edilmişdir. Qəbiristanlığı XVI-XX əsrlərə aid etmək olar.
Mithəd Camal Küntay
Mithəd Camal Küntay — Türkiyə yazıçısı və şairi, hüquqşünası və ədəbiyyatşünası. Bir sıra bioqrafik əsərlərin, eləcə də "Üç İstanbul" romanının müəllifidir.
Həyatı
1885-ci ildə İstanbulda anadan olan Mithəd Camal Küntay Şkoderdən olan mühacir ailənin oğludur. Atası Selim Sırrı bəy, anası Rumelinin Tırhala qəsəbəsindən Samiye Hanımdır. Atasının ailəsi Rus-türk müharibələri zamanı doğma yerlərini tərk etmişdilər. . Anasının uşaq ikən oxuduğu Namik Kamalın "Çezmi" romanı ona ilk ədəbi zövqünü yetişməsində böyük rol oynamışdı. Orta təhsilini Aksaraydaki "Mekteb-i Osmaniye" litseyində və fransız "Saint Joseph" litseyində tamamladıqdan sonra tam orta məktəb təhsilini Vefa Litseyində başa vurdu. Sonradan "Mekteb-i Hukuk"u birinci yerlə bitirdi. 17 yaşında atasını itirəndə 10 nəfərlik ailəni dolandırmaq vəzifəsini öz üzərinə götürdü və tələbəlik illərində jurnalist, şəxsi müəllim və daha sonra vəkil kimi çalışaraq ailəni dolandırmağa çalışdı.
Elə həmin dövrdə ilk şeirlərini jurnal və qəzetlərdə dərc etdirdi. Daha sonra yaxın dostu olacaq və bioqrafiyasını yazacağı Mehmet Akif Ərsoy ilə 1903-cü ildə tanış oldu. Bu görüş onun dünyagörüşünə və düşüncələrinə təsir etdi. Sultana onun haqda məlumat verildikdən sonra 1906-cı ildə bir müddət həbsdə qaldı. Mehmet Akif İkinci Konstitusiya Monarxiyasından sonra yazdığı "İstibdat" şeiri bu hadisənin xatirəsinə Mithəd Camal Küntaya həsr edilmişdir. Mehmet Akiflə birlikdə yazdığı "Əlhəmra" şeirini və "Fars Şahina" şeirini "Şəkil Kitabı"nda nəşr etdirdi. Bu onun fars dilli şair kimi nüfuzunu artırdı.
1908-ci ildə verdiyi imtahan nəticəsində doktoranturaya başladı və hüquq idarəsində dərs verən İbrahim Hakkı Paşanın köməkçisi oldu. Təhsilini bitirdikdən sonra Türkiyədə ilk hüquq doktoru adını aldı. Bir müddət "hüquq natiqliyi" mövzusunda mühazirələr oxuduqdan sonra imtahandan keçərək Ədliyyə Nazirliyində katib vəzifəsində çalışmağa başladı və vaxt keçdikcə direktor köməkçisi vəzifəsinə gətirildi. Birinci Vətəndaş Məhkəməsinin üzvü kimi qısa müddət hakim vəzifəsində çalışdı.
Mithəd Camal Küntay Birinci Dünya müharibəsi dövründə hökumət tərəfindən Çanaqqala Cəbhəsinə göndərilən 40 şair arasında yer alırdı. Şeirlərini müharibə illərində nəşr olunan "Hərb" jurnalında nəşr etdirdi. Milli Mübarizə illərində qəhrəmanlıq şeirləri yazmağa davam etdi. 30 Avqust Zəfərindən sonra yazdığı 'Vətən Duyğuları' şeirinin son iki misrasını Türkiyə Böyük Millət Məclisində Mustafa Kamala oxudu:
Bu hadisə Mithəd Camal Küntayın nüfuzunu artırdı.
Mithəd Camal 1923-cü ildə notarius oldu. Beyoğlunun 4. notariat heyətinə təyin edildi və 1956-cı ildə vəfat edənə qədər notariat vəzifəsində davam etdi. Türkiyədə ən uzun notarius vəzifəsini icra edən vəkil adını aldı.
1950-ci il parlament seçkilərində Cümhuriyyət Xalq Partiyası siyahısından Çorum millət vəkili namizədi olmasına baxmayaraq seçilə bilmədi.
Yaradıcılığı
Mithəd Camal Küntayın ilk nəşr olunan şeiri "Çırçır Suyu" adlanır. 1901-ci ildə "Malumat" jurnalında nəşr edilmişdir. "Sıratı Müstakim" Jurnalı və "Tercümanı Adalet"də yayımlanan şeirləri ilə daha çox tanınmışdır. Onun yeganə şeir kitabı olan "Türkün Şahnaməsi" 82 şeirdən ibarətdir. Şeirlərində əruzdan ustalıqla istifadə etmişdir.
Ağır bir dili olan şair zamanla dilini sadələşdirdi. Vətənpərvərlik və millət sevgisi mövzusunda epik və lirik şeirlər yazmışdır. Künay həm də satirik şeirlər yazırdı. Demək olar ki, heç vaxt sevgi mövzusuna müraciət etməmişdir. O, heç bir ədəbi cəmiyyətə üzv olmamışdır.. 1943-1944-cü illərdə "Çınaraltı" jurnalında nəşr olunan son dövr şeirlərində Yahya Kamal Beyatlıdan da təsirlənmişdir.
Tamaşalarında sadə bir dildən istifadə edirdi. Əsasən vətənpərvərlik mövzusu ilə məşğul olmuşdur.
Yazdığı yeganə roman olan "Üç İstanbül" onun ən vacib əsəridir. Əsər II Əbdülhəmidin dövründə İstanbulda Konstitusiya Monarxiyası və barışıq illərini təsvir edir. Əsərin müəllifin həyatını əks etdirdiyi deyilir. Roman 1983-cü ildə TRT tərəfindən serial olaraq çəkilmişdir.
Onun monoqrafiyaları təfərrüatla təşkil edilmiş sənəd kitablarına bənzəyir.
Küntay həm də ədəbiyyat araşdırmaları aparan və fransız yazarların əsərlərini tərcümə edən ədəbiyyatşünasdır.
Əsərləri
Roman Teatr tamaşaları Antologiya kitabı Bioqrafiya və Monoqrafiyalar Şeir Tədqiqat və araşdırma Tamamlanmamış əsər
Əngəman (Urmiya)
Əngəman - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 167 nəfər yaşayır (28 ailə).
Herman Dils
Herman Aleksandr Dils  — məşhur alman klassik filoloqu, antik dövr tarixçisi.
Berlin Universitetinin professoru, 1905-1906-cı illərdə onun rektoru. Berlin Elmlər Akademiyasının fəal üzvü (1881). Rusiya Elmlər Akademiyasının xarici müxbir üzvü (07.12.1896)
Bioqrafiya
Bonn Universitetini bitirdikdən sonra Diels İtaliyaya elmi ezamiyyətə getmiş, burada Roma, Milan, Florensiya kitabxanalarında çalışmışdır. Qayıdandan sonra 1872-1877-ci illərdə. Əvvəlcə Flensburqda, sonra Hamburqda gimnaziyalarda dərs demişdir. 1877-ci ilin oktyabrından o, Aristotelin yazılarına yunan dilində şərhlər korpusunun nəşri komissiyasına (Prussiya Elmlər Akademiyasında) rəhbərlik edirdi).
1882-ci ildən qeyri-adi professor, 1886-cı ildən Berlin Universitetində klassik filologiya üzrə sıravi professor. 1905-1906-cı illərdə rektor olmuşdur.
Rövşən Eynullayev
Rövşən Elşən oğlu Eynullayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Rövşən Eynullayev 14 fevral 2000-ci ildə Biləsuvar rayonunun Nərimankənd kəndində anadan olmuşdur. Nərimankənd kənd tam orta məktəbində orta təhsilini almışdır.
Hərbi xidməti
Rövşən Eynullayev Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Cəbrayıl və Füzuli rayonları istiqamətində gedən döyüşlərdə vuruşmuş və düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Şəhid Rövşən Eynullayev 29 sentyabr 2020-ci il tarixində Biləsuvar rayonu Nərimankənd kənd məzarıstanlığında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Eynullayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzulinin rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Eynullayev ölümündən sonra Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət və fədaкarlıq göstərdiyinə, habelə təşəbbüsкar və qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.01.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Eynullayev ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Elmar Məmmədyarov
Elmar Məhərrəm oğlu Məmmədyarov — Azərbaycan siyasətçisi və diplomat, Azərbaycanın İtaliyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2003–2004), Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri (2004–2020), AFFA İcraiyyə Komitəsinin üzvü.
Həyatı
Əslən Culfa rayonundan olan Elmar Məmmədyarov 1960-cı il iyulun 2-də Bakı şəhərində Məhərrəm və İzida Məmmədyarovların ailəsində anadan olub. Onun atası Məhərrəm Məmmədyarov alimdir və 2001-ci ildən AMEA-nın həqiqi üzvüdür.
Elmar Məmmədyarov 1977-ci ildə T. Şevçenko adına Kiyev Dövlət Universitetinin "Beynəlxalq münasibətlər və beynəlxalq hüquq" bölməsinə daxil olub və 1982-ci ildə həmin ali təhsil müəssisəsini bitirib.
O, ingilis, rus və türk dillərini bilir. Lakin bəzi mənbələrdə Azərbaycan dilini zəif səviyyədə bildiyi qeyd olunub. Sabiq nazir bu səbəbdən mütəmadi olaraq tənqid olunmuşdur.
Ailəsi
Anası İzida İbrahimbəyova Fuad İbrahimbəyovun qızıdır.
Atası Məhərrəm Məmmədyarov kimya elmləri doktoru, AMEA-nın həqiqi üzvüdür.
Elmar Məmmədyarov Kamilla Məmmədyarova ilə ailəlidir, Emin və Riad adında övladları var. Oğlu Riad Məmmədyarov 2019-cu ildə ABŞ vətəndaşı Aleks Zapalla adlı xanımla evlənib. Onlar Nyu-York Universitetində təhsil alarkən tanış olublar. Elmar Məmmədyarovun digər oğlu Emin Məmmədyarov da ABŞ-də yaşayır. 2020-ci ildə Elmar Məmmədyarovun ABŞ-də oğlu Eminin adına 4,5 milyon dollarlıq mənzil alması xəbəri yayıldıqdan sonra Emin Məmmədyarova qarşı ABŞ-də vergidən yayınma ittihamı ilə məhkəmə iddiası qaldırılıb.
Fəaliyyəti
Elmar Məmmədyarov 1982-ci ildən 1988-ci ilə qədər Azərbaycan SSR Xarici İşlər Nazirliyində II Katib və I Katib vəzifələrində çalışıb.
1988–1991-ci illərdə Sovet İttifaqı Xarici İşlər Nazirliyinin Diplomatiya Akademiyasında çalışan Elmar Məmmədyarov, 1989–1990-cı illərdə ABŞ-dəd Braun Universitetində xarici siyasətin planlaşdırılması sahəsi üzrə çalışıb.
O, 1991-ci ildən 1992-ci ilə qədər Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyində Dövlət protokolu şöbəsinin müdiri olub.
1992–1995-ci illərdə Azərbaycanın BMT yanında olan daimi nümayəndəliyində I katib vəzifəsində çalışan Elmar Məmmədyarov, 1995–1998-ci illərdə Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyində Beynəlxalq qurumlar idarəsinin rəisi olub.
Elmar Məmmədyarov 1998-ci ildən 2003-cü ilə qədər Azərbaycanın ABŞ səfirliyində müşavir vəzifəsində çalışıb.
Elmar Məmmədyarov Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin 2 iyun 2003-cü il tarixli 895 nömrəli sərəncamı ilə Azərbaycanın İtaliyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib. Elə həmin gün imzalanan digər sərəncamla ona, fövqəladə və səlahiyyətli səfir rütbəsi verilib.
2019-cu ilin iyul ayında Elmar Məmmədyarov 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.
Şarlotta Makkinni
Şarlotta Makkinni (; ) — amerikalı aktrisa.
Həyatı
Makkini Florida ştatının Orlando şəhərində anadan olmuşdur. 17 yaşında məktəbdən ayrılaraq model karyerasına başlamışdır. Bir müddət sonra Instagram sosial şəbəkəsində internet ulduzu olmuşdur.
Martina Barta
Martina Barta ( 1 sentyabr 1988, Praqa, Çexiya) — Çexiyalı caz müğənnisi. O, vokalist və eyni zamanda valtorn ifaçısıdır. Martina 4 To The Bar adlı Frankfurt-Mayndan olan caz qrupunda fəaliyyət göstərmişdir.
2017-ci ilin fevral ayında Çex telekanalı ČT Martina Bartanın Çexiyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini açıqlamışdır. Müğənninin müsabiqədə ifa edəcəyi mahnı olan "My Turn" mart ayında dinləyicilərə təqdim edilmişdir. Uzun məşqlərdən sonra Martina 9 may tarxində baş tutan Avroviziyanın birinci yarımfinal mərhələsində 14-cü nömrə altında səhnə almışdır. Nəticədə isə Martina 83 xalla 13-cü yerdə qərarlaşaraq, finala adlaya bilməmişdir.
Həyatı
Martina Barta 1 sentyabr 1988-ci ildə Çexiyanın paytaxtı Praqa şəhərində anadan olmuşdur.
Əhməd Seku Ture
Əhməd Seku Ture — Qvineya siyasi, dövlət və ictimai xadimi, yazıçı, müstəmləkəçiliyə qarşı mübariz, 1958-ci il 2 oktyabr tarixindən 26 mart 1984-cü ilədək Qvineyanın ilk prezidenti.
Həyatı
O, 9 yanvar 1922-ci il Fransa Qvineyasının Farana qəsəbəsində Malinka xalqına aid kəndli ailəsində anadan olmuşdur. O, 1884–1898-ci illərdə Fransa müstəmləkəçiliyinə müqavimət göstərmiş olan Qərbi Sudan xalqlarının müstəmləkə əleyhinə mübarizəsinin məşhur lideri Samori Turenin nəticəsi idi.
İki il Konakri koloniyasının mərkəzindəki Pedaqoji Liseydə təhsil alırdı, lakin 1937-ci ildə inqilabi fəaliyyətinə (tətillərdə iştirak edirdi) görə qovuldu, poçtda işləmişdir. 1945-ci ildə işçilər dərnəyinin həmtəsisçisi, 1946-cı ildə Qərbi Afrika ölkələrinin müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparan Afrika Demokratik Birliyinin vitse-prezidenti oldu. 1947-ci ildə Qvineya Demokratik Partiyasını yaratdı və 1952-ci ildə ona rəhbərlik etməyə başladı. 1948-ci ildən Fransa Ümumi Əmək Konfederasiyasının Qvineya bölməsinin baş katibi oldu, 1950-ci ildən eyni vəzifəni Fransız Qərbi Afrikadakı həmkarlar ittifaqları koordinasiya komitəsində tutdu, 1956-cı ildən isə Qara Afrika İşçiləri Ümumi Konfederasiyasının baş katibi idi.
1956-cı ildə Fransa Milli Məclisinə deputat və Konakrinin meri seçildi və bu da Qvineyanın müstəqilliyi uğrunda güzəştsiz mübarizə aparmasına imkan verdi.
1958-ci ildə Qvineya referendumda V Respublika Konstitusiyasını rədd edən yeganə fransız müstəmləkəsi oldu və beləliklə 2 oktyabr 1958-ci ildə müstəqillik qazandı. Bu, Fransa ilə əlaqələrin kəsilməsinə və ölkənin iqtisadi mühasirəyə alınmasına səbəb oldu. Seku Ture istiqamətini SSRİ-yə yönəltməyə qərar verdi və Qvineyanın prezidenti olaraq, aktiv sənayeləşmə və sovet mütəxəssislərinin köməyi ilə sənaye nəhənglərinin yaradılmasını əhatə edən köklü sosialist dəyişiklikləri həyata keçirdi. Qadın hüquqları əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirildi, məsələn "qadın şuraları" yarandı.
Afrikanın tamamilə müstəmləkəsizləşdirilməsini, neokolonializmə qarşı mübarizəni, dekolonizasiya olunmuş ölkələrin sıx inteqrasiyası və qarşılıqlı yardımını, habelə SSRİ və sosialist düşərgəsi ölkələri ilə dostluq əlaqələrinin inkişafını dəstəkləyirdi.
Eyni zamanda, artıq 1960-cı ildə Afrikadakı fransız müstəmləkələrinin çoxu, Fransa ilə sıx əlaqələrini qoruyaraq müstəqillik qazandı və 1962-ci il Karib böhranı zamanı Seku Ture qısa müddətlik (C. Kennedinin öldürülməsindən əvvəl) faktiki olaraq ABŞ-yə yenidən yönəldi. Bununla belə Fransa ilə münasibətlər gərgin olaraq qaldı.
25 aprel 1972-ci ildə hökumət başçısı vəzifəsini rəsmi varisi Lui Lansana Beavogiyə təhvil verdi.
1977-ci ildə ölkədə siyasi böhran bir üzə verdi: Konakri bazarında kütləvi etirazlarla nəticələnən "qadın alverçilər qiyamı" qiymətlərə dövlət nəzarətini tətbiq edən radikal "sosialist" islahatların tədricən azalmasına səbəb oldu.
O, 1978-ci ildə ilk dəfə keçmiş metropoliya prezidenti Valeri Jiskar d'Esteni Qvineyaya dəvət etdi.
26 mart 1984-cü ildə əməliyyat zamanı Klivlend (ABŞ) xəstəxanasında vəfat etdi.
Ondan sonra prezident vəzifəsini Lui Lansana Beavogi icra etməyə başladı, lakin aprelin 3-ü o, Polkovnik Lansana Konte tərəfindən devrildi. Beavogi həbsxanaya düşdü və orada çox keçmədən öldü (rəsmi versiyaya görə şəkər xəstəliyindən).
4 iyul 1985-ci ildə keçmiş baş nazir Diarra Traorenin (8 iyul 1985-ci ildə edam edildi) rəhbərlik etdiyi keçmiş prezidentə sadiq qüvvələr tərəfindən çevriliş cəhdi edildi. Təxminən iki il davam edən istintaqdan sonra 58 iştirakçı (Seku Turun rəhbərliyindəki 8 keçmiş nazir daxil olmaqla) edam cəzasına, 140 nəfər müxtəlif müddətə həbs cəzasına məhkum edildi (Seku Turenin oğlu, dul xanımı, Andre Ture, qardaşı İsmayıl Ture də daxil olmaqla).
2021-ci ilin oktyabrında, 1971-ci ilin oktyabr qırğınının 50-ci ildönümü münasibətilə, Sékou Touré rejimi altında edam edilən 70 Qvineyalı qohum, prezident Mamady Doumbouya'dan reabilitasiya və qurbanların layiqli bir dəfnini istədi.
Tmoqvin zəlzələsi (1088)
1088 Tmoqvin zəlzələsi— 1088 -ci ildə Tmogvi zəlzələsi (Gürcüstan თმოგვის მიწისძვრა) 16 və ya 22 aprel 1088-ci il, Pasxa Bazar günü, Gürcüstan Krallığının cənub əyalətlərində baş verdi. Adını, Cavaxetidəki Tmogvi qalasından aldı, dağıdılması Gürcüstanın orta əsr salnamələrində xüsusilə qeyd olunur. Dəyəri səthi dalğa böyüklüyünün miqyasında 6.5 bal olaraq qiymətləndirilir.
Tarixi
Tmogvi zəlzələsi, Gürcüstan tarixində qeydə alınan ən böyük zəlzələlərdən biri idi və Kiçik Qafqazdakı Cavaxeti yaylasındakı aktiv faylarla əlaqəli idi.
"XII əsrin Kralları Kralı Davudun həyatı" adlı anonim məlumatlara görə, zəlzələ "Müqəddəs Həftənin son günü, Rəbbimiz İsa Məsihin dirilməsində" Gürcüstanı sarsıtdı. The Chronicle geniş yayılmış dağıntılar və çoxsaylı insan tələfatı haqqında xəbər verir və "dəhşətli yer sarsıntılarının bir il davam etdiyini" əlavə edir. Müəllif, Niania oğlu ustası Kakhaber və həyat yoldaşının tələyə düşməsi nəticəsində Tmogvi qalasının çökməsini vurğulayır.
Müslüm ibn Səid əl-Kilabi
Müslüm ibn Səid bin Əslam ibn Zurə ibn Əmr ibn Xüveylid əl-Səiq əl-Kilabi — Əməvilər xilafətinin sərkərdəsi, 723–724-cü illərdə Xorasan valisi. O, daha çox Mavəraünnəhrin yerli əhalisinin sədaqətini qazanmaq səyləri və "Susuzluq günü"ndə Türgiş xaqanlığına məğlub olması ilə tanınır.
NGC 1352
NGC 1352, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qızıl Ordunun Polşaya yürüşü (1939)
Polşanın sovet işğalı — Fəhlə və Kəndli Qırmızı Ordusunun Polşa Respublikasının şərq bölgələrində keçirdiyi hərbi əməliyyat. Nəticədə Ukrayna və Belarus SSR-ə (Qərbi Ukrayna və Qərbi Belarusiya) və Litva (Vilnüs bölgəsinin bir hissəsi) SSRİ-yə birləşdirildi. Beləliklə, SSRİ ilə Nasist Almaniyası arasında Polşanın faktiki bölünməsi (bəzən "dördüncü bölgü" adlandırılan) həyata keçirildi ki, bu da Almaniya ilə SSRİ arasında Hücum etməmək Paktının Gizli Protokoluna uyğun gəlirdi. Əməliyyat Almaniyanın Polşaya hücumundan 16 gün sonra - 1939 -cu il sentyabrın 17 -də saat 03.15-də başladı və SSRİ tərəfindən Polşaya rəsmi müharibə elan edilmədi.
Əməliyyatda Kalinin və Moskva hərbi dairələrinin bölmələri tərəfindən gücləndirilmiş Kiyev və Belarus hərbi dairələrinin birləşmələri iştirak etdi. İşğal və daha çox ilhaq ağır nəticələrə səbəb oldu: kütləvi həbslər, Katın qətliamı, xalqların deportasiyası, Stalin repressiyalarına məruz qalan əhalinin sayının əhəmiyyətli dərəcədə artması və s.
Ksilit
Ksilit( CH2OH(CHOH)3CH2OH)-rəngsiz hidroskopik kristal, çoxatomlu spirtlərin nümayəndəsidir.
Fiziki xassələri
Optiki aktiv deyil; suda, metil və etil spirtlərində, qlikollarda, piridində, sirkə turşusunda həll olur; efirlərdə, dioksanda, karbohidrogenlərdə, alkilhalogenidlərdə, butil və propil spirtlərində həll olmur.
Kimyəvi xassələri
Kimyəvi xassələrinə görə Ksilit çoxatomlu spirtlərin tipik nümayəndəsidir.
Alınması
Ksilit sənayedə ksilozaları reduksiya etməklə alırlar. Bu məqsədlə xammal kimi kənd təsərrüfatının pentoza tərkibli tullantılarından və ağacdan istifadə olunur. Ksiliti təyin etmək üçün, adətən, xromotoqrafiyadan, eləcə də onun mis və vanadium-xinolin kompleksləri əmələ gətirmək xassəsinə əsaslanan üsullardan istifadə olunur.
Tətbiqi
Ksilit və onun 1,4-anhidridi (klisitan) sellofan istehsalında plastifikator və rütubət stabilizatoru kimi, kağız və ətriyyat sənayesində istifadə olunur. Ksilit ksiftal alkid qatranının, səthi-aktiv maddələrin, lakların, yapışdırıcıların alınmasında komponentdir. Ksilit şirin dada malikdir (saxarozadan iki dəfə şirindir), ödqovucudur; insan orqanizmi ilə mənimsənilmir. Şəkərli və piylənmədən əziyyət çəkən xəstələr üçün qənnadı məmulatların hazırlanmasında saxarozanın əvəzinə istifadə olunur.
Eldar Əliyev (opera müğənnisi)
Eldar Tofiq oğlu Əliyev — Azərbaycanlı opera müğənnisi (bas).
1992-ci ildə İtaliyanın məşhur "Lirica Osimo" Akademiyasına qəbul olub. 1994-cü ildə "Toti Dal Monte" müsabiqəsində qalib olduqdan sonra peşəkar karyerasına "Teatro Comunale di Treviso"da Peter Maagın rəhbərliyi altında Motsartın "Sehirli fleyta" operası ilə başlamışdır. 1998–1999-cu illərdə "Belevedere" müsabiqəsində 3-cü yerə layiq görülür. "Tenerife" festivalında və Yaponiya turunda iştirak edib. 1998-ci ildə Puccininin "Turandot" operasında Timur obrazanı canlandırıb. Bologna, Brüssel və Romadakı canlandırdığı Attila, Sparafucile və Timur obrazları böyük rəğbətlə qarşılanıb. 2000-ci ildə Bakıda keçirilən vokalçıların Bülbül adına II Beynəlxalq Müsabiqəsində Qran-pri mükafatına layiq görülüb.
Bioqrafiyası
28 iyun 1971-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Orta təhsilini bitirdikdən sonra 1991-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olub. 1992-ci ildə isə İtaliyanın "Lirica Osimo" Akademiyasına qəbul olunub.
Peşəkar karyerasına 1994-cü ildə "Toti Dal Monte" müsabiqəsində qalib olduqdan sonra "Teatro Comunale di Treviso"da Peter Maagın rəhbərliyi altında V.A. Motsartın məşhur "Sehirli fleyta" operası ilə başlayıb. 1994–1995-ci illərdə Gyorgy G. Rathın dirijorluğu ilə "Macbeth" (Banco) və "Madama Butterfly" (Lo Zio Bonzo) operalarında çıxış edib. 1995-ci ildə Rossini Opera Festivalı" çərçivəsində "Guglielmo Tell" operasında Leuthorl obrazını canlandırıb. 1996-cı ildə Valeri Gergievin dirijorluğu ilə Sergey Prokofyevin "Oyunçu" operasında və "Teatro dell’opera Roma"da Juri Ahronovitchin dirijorluğu ilə "Turandot" (Timur) operasında, 1997-ci ildə "Rossini Opera Festivalı" çərçivəsində Jurovskinin dirijorluğu ilə Rossinin "Moïse et Pharaon" operasında Pharaon obrazı ilə və "New Israel Opera" evində "Rigoletto" operasında Sparafucile obrazı ilə çıxış edib. 1997–1998-ci illərdə "Teatro Regio di Parma"da Verdinin "Don Carlo" operasında Grande Inquisitore obrazını canlandırıb.
1998–1999-cu illərdə "Belevedere" müsabiqəsində 3-cü yerə layiq görülür. "Tenerife" festivalında və Yaponiya turunda iştirak edib.
1998-ci ildə Puccininin "Turandot" operasında canlandırdığı Timur obrazandan sonra Bologna, Brüssel və Romaya canlandırdığı Attila, Sparafucile və Timur obrazları böyük rəğbətlə qarşılanıb.
2020-ci il, avqustun 4-də yaşadığı Milan şəhərində vəfat edib.
Qara Mustafa Şahin Paşa
Qara Mustafa Şahin Paşa (ö. 1565) — Sultan Süleyman Qanuni səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.
Həyatı
Doğum tarixi və əsli haqqında məlumat yoxdur. Sultan Süleyman Qanuni dönəminin ilk illərində saraya alındığı məlumdur. Əndərun da təlim-tərbiyə aldıqdan sonra 1544-cü ildə Ərzurum, 1548-ci ildə Diyarbəkir bəylərbəyi oldu. Ardından Şahzadə Bəyazid in lələsi təyin edildi və onunla birlikdə təyin olunduğu Konya, Kütahya və Amasya sancaqbəyliklərinə yollandı. Ancaq şahzadənin üsyan edərək Səfəvilər ə sığınmasının ardından (1559) o da cəzalandırıldı və Qəzzə sancaqbəyliyi ilə mərkəzdən uzaqlaşdırıldı. Ancaq çox keçmədən günahsız olduğu aşkar oldu və 1560-cı ildə vəfat edən Sofu Əli Paşa nın yerinə Misir bəylərbəyliyi nə gətirildi. Ancaq 1563-cü ildə vəzifədən alındı və çox keçmədən 1565-ci ildə vəfat etdi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Sərhəd Hüseynov
Sərhəd Fərhad oğlu Hüseynov (21 aprel 1996, Araz Yağlıvənd, Füzuli rayonu, Azərbaycan — 29 sentyabr 2020, Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin MAHHXHQ əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Sərhəd Hüseynov 1996 -cı ilin aprel ayının 4-də Füzuli rayonunun Yağlavənd kəndində dünyaya göz açıb. Uşaqlıq illəri cəbhəyanı torpaqlarda keçib.
Hərbi xidmətləri
Sərhəd Hüseynov hərbi xidmətini bitirdikdən sonra müddətdən artıq əsgər olaraq xidmətə başlayıb.
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Sərhəd Hüseynov Füzuli döyüşlərində savaşıb. Sentyabrın 29-da yaralanana iki hərbçi yoldaşını xilas edib, üçünü atəş xəttindən çıxaran zaman düşmən tərəfindən açılan snayper gülləsinə tuş gələrək şəhid olub. Füzulidə dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sərhəd Hüseynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sərhəd Hüseynov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sərhəd Hüseynov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Əli Nihad Tərlan
Əli Nihad Tərlan — Türkiyə yazıçısı və şairi, alim və müləllimi. İstanbul Universitetinin professoru. Nihad Tərlan Türkiyədə fars və Pakistan poeziyasının türk dilinə tərcüməsi ilə də məşhurdur. Əli Nihad 1932-ci ildə Filologiya elmləri doktoru, 1933-cü ildə dosent, 1941-ci ildə professor elmi adlarını və dərəcələrin almışdır. Onun doktorluq elmi işinin mövzusu "İslam ədəbiyyatında Masnəvi "Leyla və Məcnun" (1921), Elmlər doktorluq dissertasiyasının mövzusu: "Şeyhi Divanının tədqiqi (1932) olmuşdur.
Həyatı
Əli Nihad Tərlan 1898 -ci ildə İstanbulun Avropa hissəsindəki Vezneciler bölgəsində Dağıstandan olan mühacir ailəsində anadan olmuşdur. Babası Əl-Hacı Əli Əfəndi (Pullu Hacı Əli Əfəndi və ya Ömer Kəşfî Əfəndi) zəngin Ləzgin-mühacir idi. 1927-ci ildə vəfat edən Tərlanın atası Mehmet Nazif bəy isə Ərzurum vilayətinə köçmüş şair idi. Zabit olan atasının vəzifələri səbəbiylə orta təhsilinə Monastırda başlamışdı. Sonra təhsilini Selanik və İstanbulda davam etdirmişdi. Birinci Dünya müharibəsi və hərbi xidmət səbəbiylə təhsilinə bir müddət ara verdikdən sonra imtahan verərək 1917-ci ildə Vefa Liseyində onu tamamladı.
Əli Nihad Tərlan 1919-cu ildə Darülfünun fransız və fars bölümlərini bitirdi. İstanbul Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsində "Leyla və Məcnunun Mətnəvisi İslam Ədəbiyyatı" adlı tezi ilə doktorluq dərəcəsini alan ilk doktorant oldu.
1915-ci ildə Beşiktaş Sultanisin də işəbaşlayaraq İstanbulda müxtəlif liseylərdə çalışdı. Son olaraq 1930-1933-cü illərdə Kabataş Liseyində fransız dili, türk dili və ədəbiyyat fənnindən dərs demişdir. 1933-cü ildə universitet islahatı ilə 20 avqust 1933-cü ildə Ədəbiyyat Fakültəsi Türk Dili və Ədəbiyyatı Bölməsində dosent oldu.
Əli Nihad Tərlan 30 sentyabr 1978-ci ildə vəfat etmişdir. İstanbuldakı İçerenköy Mezarlığı qəbiristanlığında dəfn edilib.
Ailəsi
Əli Nihat Tərlanailəli olmuş bir övladı var idi. Həyat yoldaşı - Fatma Leman xanım 1973-cü ildə vəfat etmişdir. Oğlu Adnan Siyadət Tərlan (1927-2002), həmçinin Nejat adlı nəvəsi (1971) vardır.
Yaradıcılığı
Əli Nihad Tərlan İslam və Şərq ədəbiyyatını öyrənən azsaylı ədəbiyyatşünaslardan biri idi. Əsas ixtisası olaraq divan ədəbiyyatının öyrənilməsi ilə yanaşı, İran və Pakistan ədəbiyyatını da öyrənmişdir. Məqalələri və şeirləri əvvəlcə "Servet-i Fünûn"də, daha sonra "Ədəbiyyat qəzeti", "Gündüz" və "Gençlik" kimi jurnallarda yayımlanmışdır.
Fars dilində danışan yazıçı və şairlərin əsərlərini, o cümlədən Nizami Gəncəvinin bir çox əsərlərini tərcümə etmişdir. Əli Nihad Pakistan şairlərinin tanınmış şeir toplusunu, məsələn, Məhəmməd İqbal və başqalarını türk dilinə tərcümə edərək nəşr etdirmişdir. Bu ədəbi fəaliyyəti müqabilində İran hökumətinin (“The Royal High Order ", 1947, 1973) və Pakistanın ("Pakistan Ulduzu", 1961) fəxri fərman və mükafatlarına layiq görülmüşdür.
Türkiyə Təhsil Nazirliyi, Tarlanı doktorluq dissertasiyasına görə mükafatlandırmışdır. 1972-ci ildə (1 avqustdan) təqaüdə çıxdıqdan sonra da yeni məqalələri və kitabları ilə elmi həyata töhfə verərək işinə davam etmışdir.
Əli Nihad Tərlan özündən sonra türk, ərəb və fars dillərində klassik İslam ədəbiyyatına dair 20-dən çox tənqid və şərh əsəri qoymuşdur.
Əsərləri
Şeir toplusu Elmi və ədəbi əsərlər Nəşr olunmuş broşuralar və mühazirələr Fars dilindən tərcümələr
Yarasa olmaq nə deməkdir?
thumb|[[Tomas Nagel yarasa nümunəsindən istifadə edərək materialist epistemologiyanın məhdudiyyətlərini göstərdi.]] «Yarasa olmaq nə deməkdir?» — amerikalı filosof Tomas Nagelin 1974-cü ildə Philosophical Review jurnalında dərc edilmiş və şüur ​​tədqiqatı üçün klassika çevrilmiş məqaləsi. Məqalədə Tomas Nagel o dövrdə elmdə və analitik fəlsəfədə psixofiziki problemin həllinə dominant yanaşma olan fiziki reduksionizmi tənqid etmişdir. Nagelin fikrincə, varlıq ancaq o zaman şüurlu ola bilər ki, o varlıq “nədirsə”, yəni dünya həmin varlığın subyektiv nöqteyi-nəzərindən dərk olunduqda. Zehni hadisələri beyindəki fiziki proseslərlə eyniləşdirmək cəhdi, Nagelin fikrincə, şüurun özünün mahiyyəti olan şüurun subyektiv təbiətinə görə uğursuz olur. Odur ki, insanda olmayan exolokasiya orqanının köməyi ilə ətraf aləmi qavrayan yarasa olmağın nə demək olduğunu heç bir insan təsəvvür edə bilməz. Elm isə müşahidəçidən və onun subyektiv təcrübəsindən asılı olmayaraq yalnız obyektiv faktlarla fəaliyyət göstərir. Elmi metoddan istifadə edərək şüurun mahiyyətini dərk etməyin mümkünsüzlüyündə israr edən filosoflar Nagelin bu məqaləsindən bir növ öz baxışlarının manifestosu kimi istifadə edirdilər.
Məqalənin məzmunu
Tomas Nagel məqaləsində müasir şüur ​​elmində ən məşhur sualı qoydu: yarasa olmaq nə deməkdir? O qeyd edib ki, o dövrdə məşhur olan şüur ​​nəzəriyyələrinin heç biri bu məsələni həll edə bilməyib. Buna görə də belə çıxa bilər ki, elm nə vaxtsa yarasanın vərdişlərini, onun fiziologiyasını, anatomiyasını, neyrobiologiyasını və beynindəki idrak proseslərini tam və dəqiq təsvir edə bilsə belə, bu, nəyin olması barədə təsəvvür əldə etməyə kömək etməyəcək. yarasa olmaq deməkdir. Bu sualın cavabını üçüncü şəxsdən almaq olmaz, yalnız özünü yarasa ilə eyniləşdirməklə əldə edilə bilər. Nagel düşüncə təcrübələrinin üç variantını təklif etdi.
Bu arqumentlər nəticəsində Nagel belə qənaətə gəldi ki, çox güman ki, elm onun verdiyi suala heç vaxt cavab verə bilməyəcək.
Məqalənin təsiri və Nagelin rəqiblərinin reaksiyası
Nagelin məqaləsi qnoseoloji məhdudiyyətlərinə görə materializmə qarşı yönəlmişdi, baxmayaraq ki, Nagel materialist metafizikanı təkzib etməmişdir. Çoxsaylı materialist filosoflar Nagelin mövqeyini tənqid edərək, öz müdafiələrində bir sıra arqumentlər irəli sürmüşlər. Buna baxmayaraq, hazırda Nagelin məqaləsi ilə bağlı həm filosoflar, həm də elm adamları arasında müzakirələr davam edir, bir hissəsi onun mövqeyini dəstəkləyir, digər hissəsi tənqid edir.
Müasir şüur ​​fəlsəfəsində Tomas Nagelin şüurun nə isə olmaq mənasını verdiyi ifadəsinin şüurun mahiyyətini çox dəqiq müəyyən etdiyi, baxmayaraq ki, hazırda şüurun ümumi qəbul edilmiş tərifi yoxdur.
Antti Revonsuo qeyd etmişdir ki, Nagelin məqaləsi şüurun öyrənilməsinin müasir tarixində ən mühüm rol oynamışdır. Bununla yanaşı, o, bəzi filosofların və bir çox nevroloqların şüurla bağlı elmi araşdırmaların perspektivləri ilə bağlı daha optimist proqnozlara sadiq qaldığını diqqətə çatdırıb. Onlar öz mövqelərini onunla əsaslandırırlar ki, elmdə gələcək sıçrayışları proqnozlaşdırmaq mümkün deyil və buna görə də müasir filosofların qeyri-mümkün hesab etdikləri şey gələcəkdə reallaşa bilər. Elm tarixi göstərir ki, nə filosoflar, nə də elm adamları nisbilik nəzəriyyəsinin meydana gəlməsini, kvant mexanikasının, genetikanın meydana gəlməsini proqnozlaşdıra bilmədilər. Eyni şəkildə, 19-cu əsrin bioloqlarına müasir genetika və molekulyar biologiyanın göründüyü kimi uzaq gələcəyin nevrologiyası da müasir insanlar üçün fantastik ola bilər.
BBC World Service
United Kingdom's television licence fee tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Xidmətə həmçinin Böyük Britaniya hökumətindən 289 milyon avro ayrılmışdır (2020-ci ildə bitən beş illik dövr ərzində). BBC World Service İngilis dili nəzarətçisi Meri Hockadaydır.
Tarixi
1932-ci ildə BBC Empire Service adı altında fəaliyyətə başlamış və əsas məqsəd Britaniya imperiyası daxilində ingilis dilli vətəndaşlara xidmət göstərmək idi. 3 yanvar 1938-ci ildə ilk xarici dil xidməti - Ərəb dilində açılıb. Alman dilində proqramlar 29 Mart 1938-ci ildə başladı və 1942-ci ilin sonunda BBC, bütün böyük Avropa dillərində yayımlara başladı. Nəticədə Empire Service 1939-cu ilin noyabrında "BBC Overseas Service" adına dəyişilmiş və 1941-ci ildən bəri xüsusi bir BBC European Service əlavə olunması ilə tamamlanıb.
2005-ci il oktyabr ayında BBC bəyan etdi ki, 2007 –ci ildə tv xəbərin ərəb və fars dilində yayımını başlatmaq və maliyələşdirmək üçün, bolqar, xorvat, çex, yunan, macar, qazax, polşa, slovak, sloveniya və tay dilində yayımlar 2006-cı il mart ayının sonlarına qədər bağlanacaq.
Daha sonralar, maliyyə vəziyyəti ilə bağlı olaraq, rusiya, ukrayna, azəri, mandarin çin, vyetnam dillərində olan radio yayımları bağlandı. 2012-ci ildən BBC World Service korporativ qərargahı və yayım mərkəzi Londonda Broadcasting House da yerləşir.
Bosniyalı Əli Paşa
Bosniyalı Əli Paşa (ö. 1571) — Sultan Süleyman Qanuni və II Səlim səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.
Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən boşnaq olub, Sultan Süleyman Qanuni dönəminin ilk illərində saraya alındığı məlumdur. Əndərun da təlim-tərbiyə aldıqdan sonra müxtəlif sancaqbəyliklərinə təyin edildi. Ardından Şahzadə Səlim in lələsi təyin edildi və onunla birlikdə təyin olunduğu Konya və Manisa sancaqbəyliklərinə yollandı. Daha sonra 1557-ci ildə bu vəzifədən alındı və 1558-ci ilin yanvarında Mərəş bəylərbəyi oldu. Bir il sonra vəzifədən alındı və Şahzadə Bəyazid ə qarşı Şahzadə Səlim in topladığı orduya rəhbərlik etdi. Daha sonra Şahzadə Bəyazid in təslim edilməsi üçün gedən müzakirələr əsnasında Qəzvin ə göndərildi. Döndükdən sonra 1563-cü ildə Misir bəylərbəyliyi nə gətirildi. 1566-cı ilin aprelində vəzifədən alındı və 1569-cu ildə Bağdad bəylərbəyliyi nə gətirildi. Bu vəzifədə ikən 1571-ci ildə vəfat etdi.
Çöl canavarı
Çöl canavarı, və ya səhra canavarı — canavarın Orta Asiyanın çöl və səhralarında yaşayan yarımnövü. Qısa, sərt, solğun boz, tünd rəngli sıçramalara malikdir. Ümumiyyətlə, meşə canavarından bir qədər kiçik, seyrək və daha qaba tüklüdürlər. Onun ərazisinə Qazaxıstanın və Rusiyanın cənubundakı çöllər, o cümlədən Önqafqaz, Xəzər, Ural və Aşağı Volqa bölgələri daxildir. Zəif öyrənilmişdir. Müəyyən xüsusiyyətlər sistemi işlənib hazırlanmamışdır. Xüsusilə qərb arealında sayı azdır.
Görünüş
Çöl canavarları bəzən Xəzər suitilərini öldürürlər.
Nicat Səfərov
Nicat Vaqib oğlu Səfərov (4 may 1992; Yevlax rayonu, Azərbaycan — 2 oktyabr 2020; Tap Qaraqoyunlu, Goranboy rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Nicat Səfərov 1992-ci il mayın 4-də Yevlax rayonunun Əxşam kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Nicat Səfərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Nicat Səfərov oktyabrın 3-də Suqovuşan döyüşləri zamanı Goranboy rayonunun Tap Qaraqoyunlu kəndi istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Səfərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nicat Səfərov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Sinus taxikardiyası
Normal ürək döyüntüsü yaş və fiziki hazırlıq səviyyəsindən asılıdır: körpələrdə daha yüksək ürək döyüntüsü (dəqiqədə 110-150 vuruş), yaşlı insanlar isə daha aşağı olur.
Sinus taxikardiyası, bədənin daha yüksək enerji və oksigen ehtiyaclarını ödəmək üçün ürək döyüntüsünün artdığı yükə normal cavabdır, lakin sinus taxikardiyası da sağlamlıq problemini göstərə bilər. Beləliklə, sinus taxikardiyası həm fizioloji həm də patoloji ola bilər.
Simptomları
Taxikardiya çox vaxt simptomsuz keçir. Bu, əsas xəstəlik vəziyyətinin nəticəsidir və xəstəliyin şiddətinin göstəricisi ola bilər. Ürək dərəcəsi çox yüksək olarsa, mədəciklərin qanla doldurulma müddətinin nəzərəçarpacaq dərəcədə azalması səbəbindən ürək döyüntüsü azala bilər.
Miokard infarktı ilə müşayiət olunan sinus taxikardiyası kardiogen şokun göstəricisi ola bilər.
Səbəbi
Sinus taxikardiyası adətən fiziki məşq kimi fizioloji stressə və ya qorxu, uçuş, stress və qəzəb zamanı katekolaminlərin artması ilə simpatik tonun artmasına cavabdır.
Digər səbəblərə aşağıdakılar daxildir:
Uyğun olmayan sinus taxikardiyası
Uyğun olmayan sinus taxikardiyasında (həmçinin xroniki qeyri-paroksismal sinus taxikardiyası kimi də tanınır) pasiyentlər fiziki yükə cavab olaraq istirahət zamanı ürək dərəcəsinin artması ilə qarşılaşırlar. Bu pasiyentlərdə ürək xəstəliyi və ya sinus taxikardiyasının digər səbəbləri yoxdur. İST-nin anormal vegetativ nəzarətdən yarandığı düşünülür və istisna diaqnozudur.
Postural ortostatik taxikardiya sindromu
Tipik olaraq ürək problemi olmayan qadınlarda bu sindrom normal istirahətdə ürək dərəcəsi, lakin ortostatik hipotenziya ilə və ya olmayan şişirdilmiş postural sinus taxikardiyası ilə xarakterizə olunur.
Metabolik miopatiya
Məşq zamanı sinus taxikardiyası Makardle Xəstəliyi (GSD-V) kimi metabolik miopatiyalarla nəticələnən bəzi anadangəlmə maddələr mübadiləsi səhvlərində müşahidə edilə bilər. Metabolik miopatiyalar əzələlərin enerji yaratmaq qabiliyyətini pozur. Əzələ hüceyrələrində bu enerji çatışmazlığı fiziki məşqə cavab olaraq uyğun olmayan sürətlə ürək döyüntüsünə səbəb olur. Ürək əzələ hüceyrələrinə oksigen və digər qanla ötürülən yanacaqların çatdırılmasını maksimum dərəcədə artırmaq üçün ürək dərəcəsini artıraraq enerji çatışmazlığını kompensasiya etməyə çalışır.
Metabolik miopatiyaların belə bir kateqoriyasında, əzələ qlikogenozlarında (əzələ GSD) fərdlər əzələ qlikogenindən enerji yarada bilmir və əzələ GSD-dən asılı olaraq əzələ hüceyrəsində qan qlükozasından da istifadə edə bilmirlər. Skelet əzələsi istirahətdən fəaliyyətə keçidin ilk bir neçə dəqiqəsində və yüksək intensivlikli aerob və bütün anaerob fəaliyyətlər zamanı əsasən qlikogenolizdən asılı olduğundan, glikogenozlu insanlarda sinus taxikardiyası, taxipnoe, əzələ yorğunluğu və məşq zamanı ağrı müşahidə olunur.
Fiziki məşqə cavab olaraq ürək dərəcəsinin qeyri-adekvat artması, uyğun olmayan sinus taxikardiyası kimi səhv diaqnoz edilə bilər.
Müalicəsi
Fizioloji sinus taxikardiyasının müalicəsi taxikardiya reaksiyasının əsas səbəblərini müalicə etməkdən ibarətdir. Beta-blokerlər koronar arteriya xəstəliyi və ürək dərəcəsi ilə əlaqəli stenokardiya kimi müəyyən vəziyyətləri olan xəstələrdə taxikardiyanı azaltmaq üçün istifadə edilə bilər. Qeyri-adekvat sinus taxikardiyası olan xəstələrdə beta-blokerlərin ehtiyyatla titrlənməsi duzun yüklənməsi və nəmləndirilməsi adətən simptomları yaxşılaşdırır. Bu cür müalicəni keçə bilməyən xəstələr sinus düyününü potensial olaraq bərpa etmək üçün kateter ablasiyasına məruz qala bilərlər.
Kəskin miokard infarktı
Sinus taxikardiyası ürək tutması olan xəstələrin üçdə birindən çoxunda özünü göstərə bilər, lakin bu adətən zamanla azalır. Davamlı sinus taxikardiyası olan xəstələr yüksək ölüm və xəstələnmə riski ilə ağır sol mədəciyin disfunksiyası ilə əlaqədar ağır infarkta məruz qalırlar. Ürək tutmasında taxikardiya koronar qan axınını azalda və miokardın oksigen tələbatını artıraraq vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Şərq məsələsi
Şərq məsələsi — XVIII əsrin ikinci yarısında Rusiya və bir sıra Qərbi Avropa dövlətlərinin Osmanlı imperiyasına qarşı birgə mübarizə aparmaq cəhdi «Şərq məsələsi»nin yaranmasına səbəb oldu. «Şərq məsələsi»nin əsasını Osmanlı dövlətini parçalamaq və onun ərazilərini bölüşdürmək planı təşkil edirdi.
Bu məsələnin həyata keçirilməsində Rusiya başlıca rol oynayırdı.
Tarixi
Rusiyanın xarici siyasətinin ana xəttinə çevrilən “Şərq məsələsi” XVIII əsrin II yarısında rəsmən daxil edildi və beynəlxalq münasibətlər sisteminə bir problem kimi əlavə olundu. Beləliklə, XVIII əsrin sonlarından etibarən “Şərq məsələsi” rəsmi ideoloji və diplomatik bir problemə çevrilir. “Şərq məsələsi”ni Rusiya, İngiltərə, Fransa və Avstriya dövlətləri yaratmışdılar. Ancaq başlıca maraqlı tərəflər Rusiya və İngiltərə idi. Rusiya imperatoru I Pyotr xarici siyasət məsələlərini işləyib hazırlayarkən Boğazlar məsələsinə, isti dənizlər məsələsinə, İstanbulun ələ keçirilməsinə və bütövlükdə “Şərq məsələsi”nə xüsusi diqqət verirdi ki, bu məsələnin öz xeyrinə həllində erməniləri öz tərəfinə çəkmək üçün yollar axtarırdı. Bilirdi ki, erməniləri vədlər hesabına ələ almaq çox asandır.
Aynur Sofiyeva
Aynur Sofiyeva — Azərbaycan şahmatçısı, beynəlxalq qrosmeyster (1991), ikinci çağırış Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı, Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini, 2002–2007-ci illərdə Azərbaycan Şahmat Federasiyasının prezidenti.
Həyatı
Sofiyeva Aynur Məmmədiyyə qızı 19 iyul 1970-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Qax şəhərində anadan olmuşdur. 1977-ci ildə Qax şəhərindəki 1 nömrəli məktəbin ikinci(birbaşa) sinfinə daxil olmuş, 1986-cı ildə həmin məktəbi qızıl medalla bitirmişdir.
1986-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1991-ci ildə ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. 1997–2001-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində hüquqşünas ixtisası da almışdır.
1998–2000-ci illərdə Azərbaycan Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində aparıcı, daha sonra baş hüquq məsləhətçisi vəzifələrində çalışmışdır. İkinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. 1974-cü ildən idmanın şahmat növü ilə məşğul olur. 6 yaşında gənclər arasında rayon çempionu, 14 yaşında qızlar arasında, 15 yaşında qadınlar arasında Azərbaycan çempionu, 16 yaşında qızlar arasında SSRİ çempionu adını qazanmışdır. 20 yaşında tələbələr arasında dünya çempionu (2 qızıl medal), həmin ildə 20 yaşadək qızlar arasında dünya çempionatının gümüş medalçısı, 1993-cü ildə Azərbaycan komandasının tərkibində 26 yaşadək gənclər arasında dünya çempionatında gümüş medal qazanmış, bir çox beynəlxalq turnirlərin qalibi olmuşdur.1990-cı ildə Azərbaycanın ilk beynəlxalq qrosmeysteri, Islam dünyasında isə qadınlar arasında ilk beynəlxalq qrosmeyster adını qazanmışdır. 2002–2007-ci il tarixlərində Azərbaycan Şahmat Federasiyasının Prezidenti olmuşdur.
2007-ci ilin mart ayından etibarən Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədrinin müavini vəzifəsində çalışır.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.
Ailəsi
Futbolçu Yunis Hüseynov ilə ailəlidir, 2 övladı var.
Bloqosfera
Bloqosfera  – termini noosfera və bu kimi terminlərə analoji olaraq yaranmış, birlik və ya sosial şəbəkələrə oxşar “bloqlar toplusunu” özündə əks etdirir. 1999-cu ilin avqustunda San-Fransisko şəhərində (ABŞ) yerləşən Pyra Labs kompüter şirkəti ilk dəfə ödənişsiz, kütləvi istifadəyə yararlı və çox sadə istifadə vasitələri olan bloq saytı (Blogger.com) yaratdı. Sonradan bu sayt Google şirkəti tərəfindən alındı. Məhz Blogger çoxlu sayda bloqların yaranmasına və yeni noosfera olan bloqosferanın sürətlə inkişafına təkan verdi.
Yaranma tarixi
Bu ifadə ilk dəfə 10 sentyabr 1999-cu il tarixində Bred Qrehem (Brad Graham) tərəfindən zarafatla işlədilmişdir. İfadə ingilis dilində belə səslənirdi: “'''Goodbye, cyberspace! Hello, blogiverse? Blogosphere? Blogmos?'''”.
2002-ci ildə bu termin Vilyam Kvik (William Quick) tərəfindən yenidən işlədilməyə başladı. Həmin ifadə Amerikanın Əfqanıstanda həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatları işıqlandıran bloq şəbəkələrinə, sonradan isə başqa şəbəkələrə yayıldı.