cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycanda futbol
Yaranması
1931-ci ildən etibarən "Proqress" Lenin rayonunun komandası adlandırıldı. Bundan 1 il sonra isə Almaniya və İngiltərənin fəhlə komandalarıyla qarşılaşan komanda müvafiq olaraq 5:3 və 5:2 hesablı qələbələrə imza atıb.
Azərbaycan futbolçuları ilk beynəlxalq yoldaşlıq görüşlərini 1926-cı ildə keçiribIər. Bakının gənclərdən ibarət seçmə komandası İranın yığma komandasına qalib gəlib – 4:3. Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun futbolçuları ilə İran yığma komandasının görüşü heç-heçə (0:0) nəticələnib. Həmin il Bakının "Tərəqqi" komandası da İran futbolçularını məğlub edib – 3:1.
1929-cu ildə Bakının yığma komandası İranda bu ölkənin seçmə komandasına (4:1), Tehranın yığma komandasına (11:0 və 4:0) qarşı keçirdiyi oyunların hər üçündə qələbə qazanıb.
1930–1931-ci illərdə Azərbaycanı yoldaşlıq görüşlərində Bakının seçmə fəhlə komandası təmsil edib. Komanda Almaniyanın seçmə fəhlə komandası (4:3 və 1:0) və İngiltərənin seçmə fəhlə komandası (5:2 və 3:1) üzərində qələbə qazanıb. İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı illərdə Azərbaycan futbolçuları xarici ölkələrdə əsasən "Neftçi"nin timsalında tanınıblar.
1937–1948
1922-ci ildən SSRİ birincilikləri şəhərlərin yığma komandalarının iştirakıyla keçirilirdi. 1937-ci ildən isə qərara alındı ki, çempionat klub komandalarının iştirakıyla təşkil edilsin. Həmin vaxt Azərbaycanda bir neçə sahənin təmsilçisi olsa da, neft sahəsi sanki unudulmuşdu, halbuki həmin dövrdə Bakı artıq neft şəhəri kimi şöhrət qazanmışdı. Buna görə də "qara qızıl" sahəsində çalışanlar tezliklə futbol komandası yaratdılar. Ad üzərində də çox fikirləşmək lazım gəlmədi. Elə öz adlarını da komandaya verdilər, amma həmin dövrdə rus dili daha işlək olduğundan komanda əvvəlcə "Neftyannik" adlandırıldı. Komandanın geyimində və emblemində də onun neftçilərə məxsus olduğunu bildirən nişanələr əks olundu. Emblemdə neft buruğunun fonunda kiril əlifbasının "H" hərfi "Neftyannik" sözünün birinci hərfi idi. Təbii ki, "qara qızıl"ın da rəngi formanın əsasını təşkil etdi. Həmin dövrdə neftlə bərabər "ağ qızıl" adlandırılan pambıq da Azərbaycanın şöhrətlənməsində neftdən az rol oynamadığından qərara alındı ki, pambığın rəngi də formada əks olunsun. O vaxtdan Azərbaycan futbolunun tarixinə çevrilən "Neftçi" ağ-qara rənglərə sadiq qaldı.
1949–1959
1949-cu ildə güclülər dəstəsini genişləndirmək qərarı nəticəsində "Neftçi" də A qrupunda debüt etdi. Həmin heyətə sonralar tanınmış hakimə çevrilən Tofiq Bəhramov və məşhur Ələkbər Məmmədov da daxil idi. "Neftçi" A qrupu tarixində ilk oyununu o vaxt Lenininin adını daşıyan indiki "İsmət Qayıbov" stadionunda HHQ (Hərbi Hava Qüvvələri) ilə keçirib. Bu tarixi matçda komanda 1:0 hesabı ilə qalib gəlib. SSRİ çempionatının A qrupunda ilk qolu isə Viktor Anoşkin vurub.
Çempionatın startı sensasion oldu: beş turdan sonra birinci pilləyə "Neftçi" yüksəlmişdi, lakin təcrübəsizlik tezliklə özünü göstərdi və yekunda komanda 14-cü oldu.
Növbəti çempionatda isə komanda daha zəif çıxış edərək, sonuncu – 19-cu pilləni tutub elitanı tərk etdi. 1951-ci il Azərbaycan futbol tarixinə ən dramatik mövsüm kimi daxil oldu. Güclülər dəstəsindəki uğursuzluqdan sonra "B" qrupuna yuvarlanan komanda əsas heyəti qoruya bildi. 18 komandanın yarışdığı turnirin ilk turlarından "Neftçi" liderliyi ələ keçirdi. İkinci dövrənin finişində əsas rəqibləri olan – Minsk "Dinamo"suna, Moskva "Lokomotiv"inə və Vilnüs "Spartak"ına müvafiq olaraq 4:2, 2:1 və 4:0 qalib gələn "Neftçi"nin elitaya dönəcəyinə şübhə edən yox idi. Son iki matçı komanda yeni tikilmiş Respublika stadionunda keçirdi. Son səfər Orta Asiyaya oldu. Daşkənd, Frunze (indiki Bişkək), Alma-Ata və İrəvanda zəif rəqiblərlə oyunlarda da flaqmanın xal itirməyəcəyi gözlənilirdi, amma faciə Daşkənddən başladı. Matçın ilk dəqiqələrində Ələkbər Məmmədovu cərimə meydançasında yıxırlar, lakin Abramaşvili penaltidən yararlanmır. Bu azmış kimi, Jamkoçan iki dəfə topu öz qapımıza göndərir. Onlarla təhlükəli imkan yaradan bakılılar, yalnız Terentyevin ifasında vurulan bir qolla təsəlli tapdı. Bu məğlubiyyət komandanı "sındırdı" və qalan görüşlərdə o aktivinə yalnız 2 xal yaza bildi. Nəticədə "Neftçi" elitaya vəsiqə verən ilk 3 pillədən geri qaldı. 50-ci illərdə "Neftçi"nin güclülər dəstəsinə qayıtmaq səyləri bəhrəsini vermədi. 1954-cü ildə komanda "A" qrupuna qayıtmağa daha yaxın idi. İlkin qrup mərhələsinin qaliblərindən biri olmuş komanda, final yarışlarının ilk oyununda Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) "Zenit"inə 0:1 məğlub oldu, Rostov "torpedoçuları" və İrəvan "spartakçıları"nı müvafiq olaraq 2:0 və 4:2 yendi, lakin finişdə qazanılan bir xal, "Neftçi"nin "elitaya qayıtmasına imkan vermədi.
1960–1972
1960-cı ildə SSRİ-nin futbol federasiyasının güclülər dəstəsinin iştirakçılarının sayını 22-yə yüksəltməsi, "Neftçi"nin lehinə qəbul edilmiş bir qərar oldu. Debüt mövsümündə bakılılar yalnız 21-ci oldu, amma gənclərlə zəngin olan kollektivin üzvləri xeyli təcrübə topladı. 1961-ci il mövsümündə komandanın "sükanı arxası"na tanınmış məşqçi Boris Arkadyev keçdi. Əsas heyət 18-ci olsa da, əvəzedicilərin çempionatında "Neftçi" 5-ci yeri tutdu. Həmin il məktəblilərin ümumittifaq spartakiadasında Azərbaycan yığması çempion oldu. Həmin uşaqlardan təşkil olmuş komandanın bir neçə üzvü 1966-cı ildə ölkə arenasında sözlərini dedi. 1962-ci il mövsümü "Neftçi"nin doğru yolda olduğunu göstərdi: komanda çempionatı 10-cu pillədə bitirdi. Növbəti çempionata komandanı Ələkbər Məmmədov hazırlaşdırdı. Mütəxəssislər komandanın hücum futbolu oynadığını qeyd etməklə yanaşı, futbolçuların da püxtələşdiyini vurğulayırdı. Ölkə çempionu olmuş Moskva "Spartak"ından 1 (1:1), Kiyev "Dinamo"sundan 3 (3:2 və 1:1), İrəvan "Ararat"ından isə 4 (2:0 və 2:1) xal almağı bacaran Məmmədovun yetirmələri yekun cədvəlində 5-ci oldu, lakin növbəti iki mövsümü komandanın aktivinə yazmaq olmaz. 1964-cü il mövsümündə 12-ci, bir il sonra isə 11-ci pilləylə kifayətlənməli olan klubun uğursuzluğu futbolçuların arxayınçılıqlarıyla izah edilir. Rəhbərlik 1965 mövsümünün birinci dövrəsindən sonra məşqçi dəyişikliyinə əl atsa da, (Məmmədovu Sokolov əvəz etdi), nəzərəçarpacaq "inqilab" baş tutmadı.
"Qızıl" il
Nəhayət, Azərbaycan futbol tarixinə qızıl hərflərlə yazılmış 28-ci SSRİ çempionatı başladı. Birinciliyin ilk iki oyununu Bakıda keçirməsinə baxmayaraq, təmsilçimiz Minskin "Dinamo" və Kuybışevin (indiki Samara) "Krılya Sovetov" komandalarıyla qolsuz heç-heçələrlə kifayətləndi. Debüt uğurlu alınmasa da, növbəti oyun tariximizə düşdü: SSRİ çempionatlarında ilk dəfə olaraq Moskva "Dinamo"su "Neftçi"ylə oyunda məğlubiyyət acısı daddı (0:1). 8 turdan sonra "Neftçi" artıq 3-cü pillədə idi: təmsilçimiz 4 qələbə və 4 heç-heçə əldə etmişdi. Həm də bu qələbələrdən biri tariximizə ən böyükhesablı kimi düşdü: Kutaisi "Torpedo"su Bakıdan 7 cavabsız qolla yola salındı, lakin gözlənilmədən "Neftçi"nin heyətində eniş müşahidə olundu və növbəti 8 turda komandamız cəmi 5 xal topladı. Son nəticələr rəhbərliyi qane edə bilməzdi və komandanın baş məşqçisi Viktor Sokolov vəzifəsindən azad edildi. "Neftçi"nin baş məşqçisi gənc Əhməd Ələsgərov oldu. Çempionat sona yaxınlaşdıqca, flaqmanımızın sanki ikinci nəfəsi açıldı. Ardıcıl qələbələr futbolsevərlərimizi yenidən ümidləndirdi. Anatoli Banişevskinin SSRİ yığmasının heyətində İngiltərədəki dünya birinciliyində çıxışı "Neftçi"nin hücum xəttində müəyyən boşluqlar yaratsa da, Kazbek Tuayev bu missiyanı üzərinə götürməyi bacardı, lakin çempionatın sonlarında "Banya" da sevimli klubuna qoşuldu. Karyerasının ən parlaq dövrünü yaşayan 20 yaşlı istedad, həlledici oyunda rusların sevimli komandası olan "Spartak"ı darmadağın elədi. Çempionatın son matçında təmsilçimizə bürünc medal qazanmaq üçün "xalq komandası" ilə oyunda heç-heçə də kifayət edirdi, lakin Respublika stadionuna toplaşmış 40 min azarkeş "Neftçi"dən yalnız qələbə gözləyirdi. "Ağ-qaralar" 3:0 hesabıyla qələbə qazanaraq, tariximizdə ilk dəfə olaraq SSRİ çempionatının medallarını qazandı. Qolların ikisini Banişevski vurdu. Həmin mövsüm ölkə çempionu olmuş Kiyev "dinamoçular"ı ilə oyunlarda 3 xal qazanmış yeganə komanda "Neftçi" oldu. Ukrayna futbolunun flaqmanından sonra ən çox böyükhesablı qələbə qazanmış komanda "Neftçi" idi. Əhməd Ələsgərovun yetirmələrinin hesabında 6 belə qələbə var idi. "Əzmkar qələbə" mükafatına da bakılılar layiq görüldü. Təmsilçimiz "Kayrat"la birgə hesabda geri ola-ola ən çox qələbə əldə edən komanda oldu. Komandamızın bombardiri Kazbek Tuayev oldu. Onun aktivində 14 qol vardı. Bu nəticə çempionatda 6-cı göstərici idi. Banişevski çempionat oyunlarının yalnız yarısında iştirak etsə də, 12 dəfə fərqlənməyə macal tapdı. Hər iki futbolçu SSRİ-nin 33 ən yaxşı oyunçusu sırasına daxil edildi. Eyni zamanda SSRİ yığmasında "Neftçi" Sergey Kramarenkoyla da təmsil olundu.
1967-ci il mövsümünü Azərbaycan futbolsevərləri böyük həsrətlə gözləyirdi. Əgər Kiyevin, Tbilisinin və Minskin "Dinamo"ları, Moskvanın "Spartak"ı və digər bir neçə komanda sovetlər məkanında müsbət imic qazanmışdısa, "Neftçi" bu yöndə hələ ki ilk addımını atmışdı və indi təmsilçimizə yerini möhkəmlətmək üçün xeyli əziyyət çəkmək lazım idi. Digər tərəfdən futbolsevərlərimiz "bürünc il"indən sonra Əhməd Ələsgərovun yetirmələrindən daha yüksək əyarlı medallar umurdu. Son mövsümdə bürünc medal qazanmış komandayla oyunlarda hər bir kollektiv ikiqat əzmlə "vuruşur" və belədə, hər bir matçda "Neftçi" əzmkarlıq nümayiş etdirməli idi. "Sovetski sport" qəzetinin mövsümöncəsi ilk dəfə təsis etdiyi turnirdə "Neftçi" heç də pis nəticə göstərmədi. Komandamız yarımfinaladək irəliləməyi bacardı. Yarımfinalda "ağ-qara"ları Kutaisi "Torpedo"su gözləyirdi. Həmin "Torpedo" ki, son çempionatda Bakıda 0:7 hesablı məğlubiyyətə uğramışdı. Nəzərə alsaq ki, rəqib meydanında da "Neftçi" 1:0 hesablı qələbə qazanmışdı, Ələsgərovun komandasının qonşu respublikanın komandasına qarşı arxayın çıxdığını təxmin etmək çətin deyil. Məhz bu səbəbdən gürcülər oyunun əsas və əlavə vaxtında heç-heçəni qoruya bildi. Penalti seriyasında isə komandamız qeyri-dəqiqliyə yol verincə, yalnız 3-cülüklə kifayətlənməli oldu. Hər halda çempionatın startına bir neçə gün qalmış belə nəticə qənaətbəxş sayılırdı. Təəssüf ki, çempionatda "Neftçi"nin işləri o qədər də uğurlu alınmadı. Xüsusilə də, köhnə "xəstəlik" inkişaf etməyə başlamışdı: rəqib meydanında zəif oyun və bunun nəticəsində alınan məğlubiyyətlər. Çempionatın sonlarına yaxın "Neftçi"nin ilk onluğa düşəcəyi belə inandırıcı görünmürdü, amma finişdə flaqmanımızın inanılmaz dönüşü bu düşüncələri alt-üst etdi. Son 5 turda qazanılan 5 qələbə "Neftçi"ni çempionatı 5-ci pillədə qapamağa imkan verdi.
Növbəti mövsümdə də "Neftçi" eniş dövrünü davam etdirdi. Doğrudu, 1968-də Azərbaycan SSRİ çempionatında ilk (və sonuncu) dəfə 2 komandayla təmsil olunmuşdu, amma nə Gəncə "Dinamo"su, nə də "Neftçi" tam potensialını aça bilmədi. Əgər gəncəlilərin qarşısına güclülər dəstəsində yerini möhkəmlətmək məqsədi qoyulmuşdusa, flaqman medallar uğrunda mübarizə aparmalı idi, amma "Dinamo" elitanı tərk etdi, "Neftçi" isə yalnız 9-cu oldu. 1969-da 7-ci olan komandada 1970-ci ildə eniş başladı. Anatoli Banişevski artıq əvvəlki kimi güclü deyildi və böyük futbolu tərk etmişdi, Tuayev Orconikidze (indiki Vladiqafqaz) "Spartak"ına, Markarov isə "Ararat"a keçmişdi. Oqtay Atayevin "Ot "Proqress"a do "Neftçi" kitabında yazdığı kimi, rəhbərlik də artıq məsuliyyət hissini itirmişdi və futbolçularda həddən artıq arxayınçılıq yaranmışdı. Komanda mövsümün sonunu çox pis başa vuraraq, bir il əvvəlki ilə müqayisədə 4 pillə gerilədi. SSRİ Kubokunun yarımfinalınadək irəliləməyi bacaran "Neftçi" burada Tbilisi "Dinamo"suna 0:1 hesabı ilə uduzaraq, mübarizəni dayandırdı. Respublika rəhbərliyi baş məşqçi Əhməd Ələsgərov, məşqçi Valentin Xlıstov və rəis Rauf Adıgözəlov vəzifələrindən azad olundular. Ələkbər Məmmədov baş məşqçi təyin edildi, Tuayevlə Banişevski komandaya qayıtdı. Buna baxmayaraq, 1971-ci ili uğurla başa vurmaq mümkün olmadı. Burada isə daha çox SSRİ Futbol Federasiyasının qeyri-obyektivliyi rol oynadı. Çempionata uğurla başlayan komandanın heyətində Anatoli Banişevski ilə Vitali Şevçenko SSRİ yığmasına cəlb olundu. İkinci dövrədə isə iki dəfə "Neftçi" hakimlərin qeyri-obyektivliyi ilə üzləşdi. Daşkənddə "Paxtakor"la və Rovtovda OİK-lə matçlarda hakimlər "Neftçi"nin qapısına oyundankənar vəziyyətdən vurulan qolları saydılar. Onların qeyri-obyektivliyindən əsəbləşən futbolçularımızdan Sergey Kramarenko, Rafiq Quliyev, Vyaçeslav Semiqlazov və Vladimir Bruxti diskvalifikasiya olundular. SSRİ Futbol Federasiyası və İdman Komitəsi "Neftçi"nin çempionatdan xaric edilməsi məsələsini qaldırıb. Hətta bu qərar qəbul edilsə də, sonda məmurlar fikirlərini dəyişiblər. 1972-ci il mövsümü isə məşqçi dəyişiklikləri və böyük uğursuzluqla yadda qaldı. Belə ki, Ələkbər Məmmədov işdən azad edildikdən sonra komandaya qısa müddət ərzində Anatoli Qryazev, sonra Jarkov başçılıq etdi, amma bunlar da "Neftçi"ni birinci liqaya düşməkdən xilas edə bilmədi.
1973–1976
Birinci liqadan qayıtmaq üçün "Neftçi"yə 4 il lazım oldu. Komanda hər mövsüm Yüksək liqaya namizədlər sırasında olsa da, hər dəfə nə isə çatışmırdı. 1973-cü ildə birinci dövrədən sonra "Neftçi" liderlər arasında olsa da, ikinci dövrənin ilk 7 turunda komanda 7 xal itirərək işini çətinləşdirdi. Üstəlik son turlarda "Neftçi" əsas rəqibləri olan "Lokomotiv", "Çernomores" və "Krılya Sovetov"a uduzdu. Bunun da səbəbi o idi ki, komanda demək olar ki, bütün mövsümü eyni heyətlə keçirdi və sona yaxın oyunçularda güc qalmadı. Növbəti il də "Neftçi" Yüksək liqaya qayıtmağa yaxın idi. İlk məğlubiyyəti 7-ci turda alan komanda 17 tur birinci yerdə getdi. Sonra mövqeyini əldən versə də, ikinci dövrədə yenidən liderliyi ələ keçirdi, amma 8 oyunda 9 xal toplamaq kimi zəif nəticə komandanı mövsümü başa vurduğu 5-ci yerə yuvarlandı. Bu nəticəni "Neftçi" 1975-ci ildə də təkrarladı və daha bir mövsümü aşağı liqada keçirməli oldu. Nəhayət, bizim üçün əlamətdar olan 1976-cı il gəldi. Komandaya yeni baş məşqçi Gennadi Bondarenko təyin edilmişdi. Bu da gələcəyə ümidlə baxmağa imkan verirdi. Komandanı "Çernomores"ə gedən Sergey Kramarenko tərk etmişdi. "Neftçi" çempionatın əvvəlini də uğursuz başladı və 7 turdan sonra komanda 9 xalla 5-ci yerdə idi. Buna baxmayaraq, mövsümün gedişində bakılılar özlərini toplayıb istər "ev"də, istərsə də səfərdə qiymətli xallar əldə etdi. Banişevski əvvəlki kimi təhlükəli olmasa da, komandaya xeyir verirdi. Onunla yanaşı heyətə cəlb olunmuş hücumçu Elbrus Abbasov da özünü göstərə bildi. Həmin mövsüm 28 qol vuran Abbasov birinci dəstənin bombardiri adını da qazandı. Nəticədə "Neftçi" ikinci yeri tutaraq, "Kayrat"la birgə tarixində üçüncü dəfə Güclülər dəstəsinə vəsiqə qazandı. Maraqlıdır ki, əvvəlki iki halda komanda çempionatdakı reformalar nəticəsində buna nail olmuşdusa, bu dəfə öz əməyinin bəhrəsini gördü. Həm də həmin ildə komandanın heyətində bir nəfər də olsa, gəlmə futbolçu yox idi və hamısı Azərbaycan futbolunun yetirməsi idi. 1976-cı ildə Güclülər dəstəsinə vəsiqə qazanan futbolçular:
Qapıçılar: Yuri Romenski;
Yarımmüdafiəçilər: Tofiq Abbasov, Səməd Qurbanov, Əbdülqəni Nurməmmədov, Asif Əliyev;
Hücumçular: Anatoli Banişevski, Nikolay Smolnikov, Elbrus Abbasov, Rafiq Əlizadə, Füzuli Cavadov.
1989–1991
Son dəfə birinci liqada mübarizəyə başlayan "Neftçi" respublikada futbolun ikinci plana keçdiyi bir vaxtda getdikcə gerilədi. Bir tərəfdən Dağlıq Qarabağda başlayan müharibə, digər tərəfdən isə ümumiyyətlə, SSRİ-nin dağılmasına doğru aparan proseslər futbola marağı öldürmüşdü. Bəzi respublikalar isə, ümumiyyətlə, SSRİ çempionatında oynamaqdan imtina etmişdi. Bu hadisələr çox davam etmədi. 1989-cu ildə 22 komanda arasında 8-ci yeri tutan "Neftçi" növbəti mövsümdə də bu göstəricini təkrarladı. Hər şeyin sona yaxınlaşdığı 1991-də isə SSRi dağılanda komandamız 15-ci yerdə idi.
Beləliklə, "Neftçi"nin SSRİ çempionatlarındakı 54 illik macəraları sona çatdı. Bu müddətdə komandamız 27 mövsüm Güclülər dəstəsində 884 matç keçirdi. Onlardan 253-də qalib gələn "Neftçi" 361-ni məğlubiyyətlə, 270-ni isə heç-heçə başa vurub. Bu matçlarda rəqib qapısından 907 top keçirən komandamız öz qapısından 1141 qol buraxıb.
1992–2006
Azərbaycan müstəqilliyini elan edən kimi futbol məmurlarının gördüyü ilk iş I Milli Çempionatı keçirmək oldu. AFFA-nın təşkil etdiyi ilk Azərbaycan çempionatında 26 komanda iki yarımqrupda mübarizəyə başladı. İlk milli çempionatda qalib gələn "Neftçi" ilk Azərbaycan çempionu kimi tarixə düşdü. Ümumi Azərbaycan futbolunda baş verən geriləmə "Neftçi"yə də təsirsiz ötüşmədi və aparıcı futbolçuların demək olar ki, hamısı ölkəni tərk edib xaricə üz tutdular. Hər il çempionatın yeni formatda keçirilməsi də futbolun inkişafına mane olurdu.
Milli çempionatda hər mövsüm bir neçə komanda çıxışını dayandırırdı. Bununla belə, Neftçi Bakı, Turan Tovuz və Qarabağ ilə birlikdə bütün çempionatlarda çıxış edib. Bu çempionatlarda "Neftçi" 6 dəfə (1992, 1995/96, 1996/97, 2003/04, 2004/05, 2010/11) ölkə çempionu adını qazandı. Üç çempionluqdan başqa "Neftçi" 1 dəfə (2000/2001) gümüş, 3 dəfə (1994/95, 1998/99, 1999/2000) bürünc medal qazanıb. Milli çempionatlarda "Neftçi"nin 3 futbolçusu müxtəlif vaxtlarda bombardir adını qazanıb. Samir Ələkbərov (1992/93) 16 qolla, Nazim Əliyev (1994/95) 26 qolla, (1995/96) isə 23 qolla, Qurban Qurbanov (1996/97) 34 qolla hamını qabaqlayıblar. Ölkə kuboku yarışlarında isə bütün mövsümlərdə iştirak edən "Neftçi" 6 dəfə finala yüksəlib ki, bunların da 5-də (1994/95, 1995/96, 1998/99, 2001/02, 2003/04) qalib gəlib.
Klublar beynəlxalq arenada
Müstəqillik dövrü Azərbaycan futbolu üçün Avropa kuboklarında iştirak etmək imkanı da yaratdı. 1994-cü ildə qitədə debüt edən klublarımız arasında "Neftçi" ilk xalı qazanmaqla tarixə düşüb. 1994/95 mövsümündə "Apoel"lə (Kipr) Sumqayıtda keçirilən cavab görüşü 0:0 hesabı ilə nəticələnib. 1995/96-da isə ilk matçda Bakıda "Lokomotiv" (Sofiya, Bolqarıstan) üzərində 2:1 hesabı ilə qələbə qazanan "Neftçi" klub turnirlərində ilk qələbəmizi qeyd etdi. 2004/05 mövsümündə isə Çempionlar Liqasında iştirak edən komandamız tarixində ilk dəfə olaraq Avropa kuboklarında ilkin mərhələni geridə qoydu. "Neftçi" Bosniya və Herseqovinanın "Şiroki Briyeq" klubuna səfərdə 1:2 (qol: Zaur Tağızadə) hesabı ilə uduzsa da, Bakıda 1:0 (Emin Quliyev) qalib gələrək ikinci mərhələyə keçdi. Burada isə rəqib Rusiyanın MOİK (Moskva) klubu oldu. Tofiq Bəhramov adına stadiondakı ilk matçda hesab açılmasa da, Moskvada MOİK 2:0 hesabı ilə qalib gəldi.
2005-ci il də komandamız üçün uğurlu başladı. MDB və Baltikyanı ölkələrin çempionları arasında keçirilən "Birlik kuboku"nda Azərbaycanı təmsil edən "Neftçi" ölkəmizin tarixində ilk dəfə olaraq turnirin finalına yüksəldi. Həlledici matçda Rusiya "Lokomotiv"i 2:1 hesabı ilə qalib gəlsə də, gümüş medal da uğur sayıldı. Xüsusilə də, 1/4 finalda əbədi düşmənimiz Ermənistan çempionu "Pünik" üzərində 2:0 hesablı qələbə azarkeşlər tərəfindən böyük coşqu ilə qarşılandı. Komanda çempionatda da bu uğuru davam etdirərək olduqca gərgin keçən birinciliyin qalibi oldu. Turnirin sonuna yaxın "Neftçi" əsas rəqibi Xəzər-Lənkəran klubundan geri qalsa da, öz aralarındakı oyunu qələbə ilə başa vuraraq, qalibin "Qızıl oyun"da müəyyənləşməsinə şərait yaratdı. Gəncə şəhər stadionunda 20 min azarkeşin izlədiyi möhtəşəm matçda lənkəranlılar Oqtay Dərəlioğlunun qolu ilə irəli keçsələr də, əvvəlcə Ruslan Abbasov hesabı bərabərləşdirdi, sonra isə Zaur Tağızadə qələbə qolunu vurdu. Beləliklə, komandamız 5-ci dəfə çempion olaraq, Azərbaycanın Ən titulu komandası oldu. "Neftçi" daha bir rekorda həmin il Çempionlar Liqasında imza atdı. İlk mərhələdə İslandiya çempionu "Hafnarfyordur" ilə qarşılaşan çempion ilk dəfə olaraq hər iki oyunu qələbə ilə başa vurdu – Bakıda 2:0, Hafnarfyordurda 2:1. İkinci mərhələdəki rəqib "Anderlext"in (Belçika) gücünü isə vaxtilə UEFA kubokunu, Kuboklar kubokunu və Avropa Superkubokunu qazanması da göstərir. Səfərdə 5:0 məğlub olmağımıza baxmayaraq, Bakıda 1:0 hesabı ilə qalib gəldik.
2006-cı il bir il əvvəlki ilə müqayisədə daha uğurlu alındı. "Birlik kuboku"na daha iddialı yollanan komanda 2006-cı ildə komanda "Birlik kuboku"nu Bakıya gətirdi. Ermənistan qarşılaşmadan imtina edərək turnirdə iştirakını yarımçıq dayandırdı. "Neftçi" isə finalda da "Kaunas"a (Litva) qalib gələrək (4:2) Azərbaycan futbol tarixində ilk dəfə olaraq bu kuboku qazandı.
Qazaxıstan bayrağı
Qazaxıstanın bayrağı və ya Qazax bayrağı 4 iyun 1992-ci ildə qəbul edilərək Qazaxıstan Sovet Sosialist Respublikasının bayrağını əvəz etmişdir. Bayraq Şaken Niyazbəyov tərəfindən hazırlanmışdır.
Təsvir
Qazaxıstan Respublikasının dövlət bayrağı səma mavisi rəngli fon üstündə ucalan qızılı çöl qartalı və onun üzərindəki 32 şüalı qızıl günəşə malikdir. Bayrağın qaldırıldığı tərəfdə qızılı rəngdə "koshkar-muiz" (qoç buynuzu) adlanan milli naxış var. Mavi rəng türk xalqları üçün dini əhəmiyyət daşıyır və beləliklə mədəni və etnik birliyi simvollaşdırır. Bu rəng su ilə yanaşı sonsuz səmanı da təmsil edir. Həyat və enerji mənbəyi olan günəş isə zənginliyi və yüksəkliyi təmsil edir. Günəş şüaları bolluq və rifahın simvolu olan taxıl formasındadır. Qartal isə əsrlər boyu Qazax tayfalarının bayraqlarında peyda olaraq azadlığı, gücü və gələcəyə uçuşu təmsil etmişdir. Bayrağın ölçü nisbəti 1:2 kimidir.
Simvolizm
Bayrqadakı qızılı və mavi rənglər müvafiq olaraq keçmiş sovet bayrağındakı çəkic-oraqdan və bayrağın altındakı mavi zolaqdan miras qalımışdır. Kənardakı naxış isə köhnə xanlığın və qazax xalqının sənət və mədəniyyət ənənələrini təmsil edir. Mavi rəngli fon günümüzdəki əhalini təşkil edən qazax, tatar, uyğur və özbək kimi müxtəlif türk xalqları da daxil olmaqla qazax xalqının barışığını, azadlığını, mədəni və etnik birliyini simvollaşdırır. Günəş həyat və enerji mənbəyini təmsil edir. Bu, həm də sərvət və bolluğun simvoludur; günəş şüaları bolluq və firavanlığı təmsiil edən taxıl formasındadır.
Qızılı rəngli qartal yüzillər boyu qazax qəbilələrinin bayraqlarında mövcud olmuşdir. Qartal dövlətin gücünü simvollaşdırır. Müasir Qazax milləti üçün qartal həm də müstəqillik, azadlıq və gələcəyə uçuş simvoludur.
Castin Biber
Castin Drü Biber — Kanadalı müğənni və aktyor. Karyerası, video paylaşma saytı Youtube saytına qoyduğu videoların 2008-ci ildə Scoot Braun tərəfindən kəşf edilməsiylə başladı. Daha sonra Scoot Braun, Castin Biberin meneceri olmuşdur. Scoot Braun Atlantada, Castini və R&B sənətçisi Aşerı tanış etmişdir. Biber Scoot Braun'nun ortaq şirkəti "Raymond Braun Media Group" ilə razılaşma imzalamış, ardından Island Records ilə albom kontraktı etmişdir. Fanatlarının fandom qrupu "Belieber"lərdir
Castin Biber'in ilk single'ı "One Time" olduqca uğurlu olmuşdur və Biber'in ilk albomu "My World" 17 Noyabr 2009-cu ildə çıxmışdır. "My World 2" albomunda yer alan "Baby" mahnısıyla beynəlxalq müvəffəqiyyətlər əldə etmiş və həmin mahnının klipiylə dünyanın ən böyük video paylaşma saytı Youtubeda ən çox izlənilən video rekordunu qırmışdır. 2010-cu ilin Amerikan Musiqi Mükafatlarında "İlin Sənətçisi", "İlin pop/Rock Albomu" , "İlin Ən Yaxşı Çıxış Edən Sənətçisi" və "İlin Ən Yaxşı Pop/Rock Kişi Sənətçisi" , 2010-cu ilin MTV Video Musiqi Mükafatlarında "Ən yaxşı Yeni Sənətçi" və 2010-cu ilin MTV Avropa Musiqi Mükafatlarında "İlin Kişi Sənətçisi" mükafatını qazanmışdır. 3-cü albomu Believe'i 19 İyun 2012-ci ildə 4 versiyonla çıxaran müğənni, bu albomla birlikdə 18 yaşında satış rekordu qıran tək sənətçi olaraq 2013 Guinness Rekordlar Kitabına girdi və tarixə keçdi.
Bioqrafiya və Karyera
1994–2008 Uşaqlıq və gənclik
Castin Biber 1994-cü ilin martın 1-də Kanadanın Ontariya əyalitinin London şəhərində anadan olmuşdur. Stratfordta böyüyüb. Castin Biber 2010–2014-cü illərdə Selena Qomezlə sevgili olmuşdur,daha sonra isə ayrılmışlar.
İqor Belanov
Karyerası
Beş böyük titul qazanan və 1986-cı ildə Avropada ilin Futbolçusu adına layiq görülən "Dinamo Kiyev" in əfsanəvi futbolçudur. Sonra altı ilini Almaniyada iki komanda ilə keçirdi və az uğur qazandı.
The Times qəzetinin yazdığına görə, bütün zamanların ən yaxşı 100 futbolçusu sırasında o da yer alıb.
2011-ci ildə İqor Belanov Oleq Blohin və Vitaliy Staruxin ilə birlikdə Futbol qalibiyyətində "Ukrayna futbolunun əfsanələri" adını aldı.
Kovasna (şəhər)
Kovasna (Kovászna;Kowasna)- Rumıniyanın Kovasna judetsində şəhər. Şəhər öz mineral suları və mofetləri ilə məşhurlaşmışdır.
Şəhərin tabeliyində sadəcə Çiurus (Csomakőrös) kəndi var. Kəndin əhalisi 451 nəfərdir və əksəriyyəti Sekel-Macarlardır.
Əhalisi
2011-ci ildəki siyahıyaalmaya görə Kovasnada 10,265 nəfər sakin yaşayır.
Etnik tərkibi:
Siyahıalmalara görə əhalinin sayının dəyişməsi:
Qayaqocalı
Qayaqocalı (rəsmi olaraq azərb.: Yenikənd, gür.: g.ə. ენიქენდი, l.ə. enikendi) — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Sarvan bələdiyyəsində kənd. 17-24 yanvar, 2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən kənddə azərbaycanlılardan ibarət 492 nəfər (245 nəfəri kişilər, 247 nəfəri qadınlar) əhali yaşayır.
2006 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2006 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — sayca 51-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Elena Paparizunun ifa etdiyi "My Number One" adlı mahnı ilə 2005 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2006-cı ildə Yunanıstan ilk dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə Yunanıstanın paytaxtı Afina şəhərində Nikos Qalis Olimpik zalında keçirilmişdir. Müsabiqənin yarımfinalı 2006-cı ilin 18 may, final isə 20 may tarixində baş tutmuşdur.
2006-cı ildə Ermənistan ilk dəfə Avroviziyaya qoşulmuşdur. Avstriya və Macarıstan isə maliyyə problemlərini səbəb kimi göstərərək müsabiqədə iştirakdan imtina etmişdirlər. Serbiya və Monteneqro ilkin olaraq müsabiqədə iştirak etməyi planlaşdırsa da, ölkənin müsabiqə üçün hazırladığı seçim turunda baş verən qalmaqal Serbiya və Monteneqronun müsabiqədən kənarlaşdırılması ilə nəticələnmişdi. Belə ki, seçim turunda qalib gələn qrupa etiraz olaraq, zalda əyləşən izləyicilər qrupun üzərinə müxtəlif əşyalar atmağa başlamış və qrupu səhnədən qovmuşdurlar. Bunun ardınca Avropa Yayım Birliyi Serbiya və Monteneqronu müsabiqədən uzaqlaşdırsa da, ölkəyə Avroviziya 2006-da yalnız səsvermədə iştirak hüququ verilmişdir. Ümumilikdə 37 ölkənin iştirak etdiyi müsabiqədə Finlandiya təmsilçiləri olan "Lordi" rok qrupu ifa etdikləri "Hard Rock Hallelujah" adlı mahnı ilə qalib gəlmişdirlər. Bu 1961-ci ildən bəri Avroviziyada iştirak edən Finlandiyanın müsabiqədə ilk qalibiyyəti olmuşdur.
İştirakçı ölkələr
37 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2006 iyirmi üç ölkənin final uğrunda mübarizə apardığı yarımfinal mərhələsindən və iyirmi dörd ölkənin qalibiyyət uğrunda mübarizə apardığı final mərhələsindən təşkil olunmuşdur. 2005-ci ildə müsabiqədə ilk onluğa daxil olan ölkələr və eyni zamanda "Böyük dördlük" ölkələri (Yunanıstan, Malta, Rumıniya, İsrail, Latviya, Moldova, İsveçrə, Danimarka, Norveç, Xorvatiya, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya) müsabiqənin finalında birbaşa iştirak etmək hüququ qazanmışdılar. Serbiya və Monteneqro da Avroviziya 2005-də ilk onluqda qərarlaşan ölkələrdən biri olsa da, 2006-cı ildə müsabiqədə iştirak etmədikləri üçün birbaşa finalda iştirak hüququ Serbia və Monteneqrodan Xorvatiyaya keçmişdir.
Yarımfinal
18 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 23 ölkə iştirak etmişdir. Müsabiqədə iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda Serbia və Monteneqro səsvermədə iştirak etmişdir.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
Final
Finalçılar:
20 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 24 ölkə iştirak etmişdir. Müsabiqədə iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda Serbiya və Monteneqro səsvermədə iştirak etmişdir və Finlandiya təmsilçiləri ən çox səs toplayaraq müsabiqənin qalibi elan edilmişdir.
Qalın hərflərlə yazılmış ölkələr 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin finalına birbaşa vəsiqə qazanmışdır.
Yarımfinal
Bütün ölkələr xalları ölkələrdə keçirilən SMS səsverməsinə görə təqdim etsə də, Albaniya və Monako səslərin azlığı səbəbindən münsif səsverməsindən istifadə etmişdir.
Livanda vətəndaş müharibəsi
Livan vətəndaş müharibəsi (الحرب الأهلية اللبنانية‎) 1975-ci ildən müharibənin başa çatdığı 1990-cı ilə qədər Livanda təxminən 150.000 - 230.000 insanın ölümünə səbəb olmuşdur. Təxminən 350.000 şəxs yaralanmış, bir milyondan çox insan da ölkəsini tərk etmişdir. Soyuq müharibə Livana ciddi şəkildə təsir etdi və 1958-ci ildəki siyasi böhran ancaq ABŞ-nin Beyruta daxil olması ilə başa çatmışdır. İsrailin qurulması və yüz minlərlə fələstinli qaçqının Livana yerləşməsi (fələstinli qaçqınlar 1976-90 illəri arasında əhalinin 35 %-ni təşkil edirdi) dini mübarizələri artırdı. Silahlı FAT partizanlarının ölkəyə girişi ciddi siyasi problemlərə səbəb oldu. FAT-ın gəlişi, fələstinli qaçqınların silahlanması fərqli qruplar arasındakı sürtüşməni sürətləndirdi. 1976-cı ildə əksəriyyəti müsəlman Livan Cəbhəsi və Milli Komitə arasında mübarizələr başlandıqdan qısa müddət sonra Ərəb Dövlətləri Liqası və Suriya ortaq nöqtə tapdılar, fələstinli-livanlı müharibəsi daha çox Cənubi Livanda cəmləşdi. FAT buranı 1969-cu ildən bəri idarə edirdi. Qahirə müqaviləsi imzalanaraq bu bölgədən çəkildi. İsrail, Cənubi Livanı işğal etdi və Suriya əvvəlcə xristianlar lehinə vətəndaş müharibəsinə daxil oldu və problem bəynəlxalq bir ölçü qazandı. Suriya və İsrail problemləri Livan üzərindən davam etdi. 1980-ci illərdə tərəflər xarabay çevrilən Beyrutun təmiri üçün səy göstərdi.
1989-cu ildə Taif Müqaviləsi imzalandı və qarşıdurmalar sona çatdı. 1990-cı il yanvar ayında Ərəb Dövlətləri Liqası, Küveyt başçılığında Səudiyyə Ərəbistanı, Əlcəzair və Mərakeş təmsilçilərindən ibarət olan bir komissiya qurdu. Həmin vaxt 31 yanvar 1990-cı ildə Livan Cəbhəsi və Livan Ordusu təkrar atəşkəsi pozdular. Livan Cəbhəsi Beyrutda şiddətli hücumlar təşkil etdi və ilərilədi. 1990-cı il avqust ayında Livan Parlamenti baş nazir Mişel Aunnun Taif Müqaviləsini pozduğunu və yeni bir nazirin seçilməsi qərarını aldı. 13 oktyabr 1990-cı ildə Suriyə ordusu son böyük əməliyyatı etdi. Hava qüvvələri və livanlı müttəfiqləriylə Auna hücum etdi. Aun Prezident sarayı ətrafında sıxışdırıldı və yüzlərlə dəstəkçisi öldürüldü. Aun Beyrutdakı fransız səfirliyinə sığındı və ardıyca da Fransaya qaçdı.
1991-ci il mart Livan Parlamenti bir əfv qanunu çıxartdı və bütün siyasi günahkarlar sərbəst qaldı. 1991-ci il may ayında əksəriyyəti Hizbullah xadimlərindən ibarət olan silahlı qüvvələrlə Livan Ordusu təkrar yaradıldı. Həmin vaxt şiddət az olsa da, yenə də davam edirdi. 1991-ci il dekabr ayında müsəlmanların sıx məskunlaşdığı Basta kəndində bir bombalı nəqliyyat vasitəsi partladıldı. Aralarında əvvəlki nazir Şəfiq Vəzzanın da olduğu təxminən otuz nəfər öldü və 120 nəfər yaralandı. Müharibədən sonrakı müddətdə Suriyənin Livan üzərindəki təsiri artdı və xristian liderlər sürgün, sui-qəsd və ya məhkumiyyət yolu ilə siyasi ləğv edildilər.
Riyad yığıncağı
1975-1991-ci illər arasındakı Livan vətəndaş müharibəsi; Livan, Suriya, Misir, Küveyt və Səudiyyə Ərabistanı dövlət başçılarının 17-18 oktyabr 1976-da Riyad yığıncağında aldıqları qərarlarla yeni bir ölçü qazandı. Bu müqavilənin üç əsas faktoru belə idi:
a. Livanda 21 oktyabrdan etibarən ateşkəs qüvvəyə minəcək və müharibədə iştirak tərəflər 1975-ci ilin aprelindən əvvəlki xətlərinə çəkiləcəklər.
b. Livan üçün 30.000 nəfərlik bir Ərəb Sülh Qüvvələri təşkil olunacaq. Bu güc əsas etibarı ilə Suriya əsgərlərindən ibarətdir.
c. FAT partizanları Livanda qalacaqlar və suverenlik və təhlükəsizliyə hörmət göstərəcəklər.
Təhlükəsizlik bölgəsi
Bu sonuncu şərtə FAT partizanları heç bir zaman riayət etmirdilər. İsrail də bunu bildiyinə görə Litani çayına qədər olan Cənubi Livan torpaqlarını öz idarəsi altına alıb bu torpaqları özü üçün "Təhlükəsizlik bölgəsi" elan etmişdir.
İsrail qüvvələri daha sonra Beyrutu mühasirə altına aldılar və bunun nəticəsində Fələstin Azadlıq Təşkilatı Livanı tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. FAT faktorları Livana çıxan amerikan, fransız və italyan əsgərlərindən ibarət olan 2.000 nəfərlik Sülh Qüvvəsi himayəsində 21 avqust 1982-də Beyrutdan ayrıldılar.
FAT-ı Livanı tərk etməyə müvəffəq olan İsrail 1985-ci ildə pilləli olaraq bölgədən çekilməyə başladı, İsrailin çəkilməsi müsəlman-xristian mübarizəsini təkrar başlatdı. Suriya Livana müdaxilə etmək üçün hərəkətə keçdi. Həmçinin İran da bilavasitə müdaxiləyə qatıldı. 1989-cu ilin sonlarından etibarən isə FAT təkrar Cənubi Livana yerleşməyə başladı.
Nəticədə 1970-ci ildə başlayan Livan problemi və 1975-ci ildə başlayan Livan vətəndaş müharibəsi, müxtəlif mərhələlərdən keçdi. Vətəndaş müharibəsi Livanda çox ağır maddi zərərə və can itkisinə yol açdı. Müharibə 1991-ci ildə rəsmi olaraq başa çatanda Livan və Beyrut bir xarabaya çevrilmişdi və 150.000 livanlı can vermişdi. 1992-ci ildən etibarən İsrail ilə FAT arasında başlanan müsbət inkişaflar üzərinə də hadisələr şiddətini itirməyə başladı. Lakin Livan 1976 Riyad Müqaviləsi ilə bölgəyə 30.000 nəfərlik bir hərbi qüvvə göndərməyə müvəffəq olan Suriyanın müəyyən ölçüdə əyaləti vəziyyətinə gəldi.
Tərəflərin yaranması
İki tərəf də öz xeyir mübarizələrini ortadan götürmədiklərindən əvvəllər özlərini qorumaq məqsədilə, sonralar hadisələr çevrildikcə daha çox bir orduya bənzəyən milislər yaratmağa başladılar. Bu vəziyyət sürətli bir formada mərkəzi hökumətin nüfuzunu sarsıtmağa başladı. Hükumətin nizam yaratmağa çalışması da Livan Ordusunun struktur tələbiylə qadağa edildi. Yaxın Şərqin ən kiçik ordusu olmağı səbəbilə müəyyən nisbətlərdəki dinlərə mənsub şəxslərdən meydana gəlirdi. Üzvlər müxtəlif məzhəblərə bağlı milislər qarşısında əskik qaldıqca, nə ordudakı milis qrupları içində ehtiva edə bildi, nə FAT-ın söz sahibi ola bildi, nə də əcnəbilərin gizlicə içlərinə yeridiklərini göre bildi. Həmçinin hökumətdə və yüksək rütbəli zabitlər içində əksəriyyətin xristian olmağına görə müsəlmanlar arasında ordu da daxil olmaq üzrə mərkəzi nüfuza güvən çox azdı. Livan Ordusunun parçalanması qaçılmaz şəkildə müsəlman qaçaqlar tərəfindən başladılmış və artıq Maruni generallardan əmr almayacaqlarını elan etmişdirlər.
Müharibə boyu xadimlərin çoxu, hətta hamısı insan hüquqlarına demək olar ki, heç diqqət etmədi və bəzi təriqətçi müharibələr sivilləri əsas hədəf halına gətirdi. Müharibə davam etdikcə xadimlər komandirlərin əsgərlikdən çox, günahı peşə kimi götürdükləri mafiya stili təşkilatlara çevrildilər. Müharibə xərcləri isə aşağıdakı yolların birindən, ya da üç yoldan da əldə edilirdi:
Başlıca xadim qrupları
Bir çox xadim heç bir məzhəbə bağlı olmadığını deməsinə baxmayaraq, əsasən regional məzhəb liderlerinin rəhbərliyindəydilər.
Xristian xadim qrupları
left|thumb|100px|Livanlılar Cəbhəsi emblemi Xristian xadimlər Rumıniya və Bolqarıstandan aldıqları kimi Qərbi Almaniya, Belçika və İsraildən də silah almış, ölkənin şimalındakı kasıb xalqdan da dəstəkçilər qazanmışdırlar. Siyasi görüş olaraq əsasən sağ görüşlü idilər. Bütün böyük xristian xadim qrupları Maruni Kilsəsi tərəfindən idarə edilərkən digər xristian məzhəbləri əlavə bir rol oynadılar.
Ən güclü xristian xadim qrupları Bəşir Cəmayəl idarəsi altındakı Livan Ketaib Partiyası və Azad Milliyətçilər Partiyasıydı. Azad Milliyətçilər Partiyası 1986-cı ildə Samir Caacaanın idarəsi altında olan Livan Cəbhəsinin 1977-ci ildə qurulmasına kömək etdi. <!--Daha kiçik bir qrup da çox uzaqda bulunan Guardians of the Cedars'dı. Bu militanlar Hristiyan çoğunluklu Doğu Beyrut'ta hızlıca kaleler elde etmeye başladılar. Kuzeyde Marada Brigade, Fıranciye ailesinin ve Zgharta'nın özel militanları olarak görev yaptı.
Şii Militan Grupları
Filistinli radikallerin laikliği ve kibirli davranışları gelenekçi Şii topluluğunu yabancılaştırdı ama aynı zamanda Lübnan'ın en fakir ve mağdur topluluğuna devrimci politikaları için bir örnek oluşturdu. Kendi bağımsız politik organizasyonları olmadan geçen uzun yıllardan sonra 1974-1975'te Musa Sadr'ın Amal Hareketi oluştu. Bu hareketin ılımlı İslamist ideolojisi şehirli fakirleri etkiedi ve hareketin silahlı kuvvetleri hızla büyüdü. Sonra, 1980'lerin başında büyük bir grup, İsrail'le savaşan Şii gruplarla birleşerek Hizbullah'ı kurmak için ayrıldı. Hizbullah bugüne gelebilen en güçlü Lübnanlı militan grubudur. Hizbullah başlangıçta İran tarafından desteklendi ve eğitildi ama şu an Suriye'den de destek görüyor.
Sünni Militan Grupları
Bazı Sünni grupları Libya ve Irak'tan destek topladı, bazıları Nasırcı ya da pan-Arap ve Arap milliyetçiliği eğilimindeydiler, ayrıca Tevhid Hareketi gibi bazı İslamcı gruplar da vardı. Sünni yönetimindeki en büyük grup Murabitun'du. Sünniler savaş alanındaki güçsüzlüklerini  Filistinli Sünnilerin başını çektiği ama Hristiyan azınlıklara da sahip olan Filistin Kurtuluş Örgütü'ne dönüştürdü.
Dürziler
Orta Lübnan'da stratejik ve tehlikeli Şuf'da oturan küçük Dürzi grubunun hiç müttefiki yoktu ve bunun için ittifaklar kurmaya çok özen gösterdiler. Cumblat ailesinin liderliği altında kurulan Sosyalist İlerici Parti aracılığıyla önce Kemal Canbolat sonra oğlu Velid Canbolat, Sovyetler Birliği'yle iyi bağlar kurarak ve Suriye'yle İsrail'in güneye çekilmesi için anlaşarak etkili Dürzi militanlığı yaptılar.
Dinle İlgisiz Militan Gruplar
Çoğu militan grubun seküler olduğunu iddia etmesine rağmen, birçoğu sadece destek toplamak için sekülerizmi araç olarak kullanıyordu. Yine de bazı din-dışı gruplar vardı ve bunlar tamamen olmasa da aşırı sol için öncül oldular.
Bunun örnekleri Lübnan Komünist Partisi (LCP) ve daha radikal ve bağımsız olan Komünist Eylem Örgütü (COA)'ydü. Bir başka belirgin örnek ise Lübnan milliyetçiliğine ve pan-arabizme ek olarak "Büyük Suriye" düşüncesini benimseyen Suriye Sosyalist Milliyetçi Partisi(SSNP)'ydi. SSNP, ideolojik olarak Beşşar Esad'in Baas Partisi'ni desteklemese de çoğunlukla Suriye hükümeti destekliydi. Hatta şu anda bile SSNP Baas Partisi'ne karşıdır. İki Baas Partisine mensup grup da savaşın içine girdiler.-->
Kataloniya başlanğıcı
Kataloniya başlanğıcı — Şahmat termini
1829-cu ildə Kataloniyanın paytaxtı Barselonada keçirilmiş turnirin şərəfinə adlandırılıb. Bu başlanğıcı turnirdə ilk dəfə olaraq qrossmeyester tartakover tətbiq etmişdir.
Erigeron lanatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Malta cəngavərləri
Malta cəngavərləri ― XI əsrdə yaranmış dini və hərbi orden.
Qospital Cəngavərləri vəya St. Jean Cəngavərləri təriqəti (Latınca: Cavalieri Ospitalieri / Xəstəxana Cəngavərləri) 1070-ci illərdə qurulan bir cəngavər təriqətidir. Sonralar Rodos Cəngavərləri, daha sonra Malta Cəngavərləri kimi tanınmışdır. İlk başçısı təxminən 1100-cü illərdə seçilmiş olan Peter Gerard idi. Qüds krallığı qurulduqdan sonra Godfroi de Bouillon təriqətə torpaq bağışlayır. 1113-cü ildə Papa II. Paschal onları təriqət kimi tanıyır. 1120-ci illərdə silahlanmağa başlayan təriqətin ilk hərbi fəaliyyətləri 1136-ci ildə həyata keçirilmişdir. Katolik kömək dərnəyi kimi bu günə qədər gəlib çıxan bu təriqət tarixdə bəzi dönəmlərdə müstəqil dövlət kimi güclü bir donanmaya sahib olmuş, Avropa, İslam və Osmanlı tarixində böyük izlər qoymuşdur. Mərkəzi İtaliya — Romada yerləşən təriqətin bugünkü rəsmi adı İtalyan dilində Sovrano Militare Ordine Ospedaliero di San Giovanni di Gerusalemme di Rodi e di Malta yəni Qüds, Rodos ve Maltalı St. Jean Suvere Hərbi Qonaqpərvər Təriqəti və ya qısaca Malta təriqətidir.
Le-Kremlen-Bisetr
Le-Kremlen-Bisetr — Fransa da kommuna, İl-de-Frans regionunun Val-de-Marn departamentinə daxildir, Paris in mərkəzindən 4,5 km məsafədə yerləşir.
Malta cəngavərləri
Təriqətin yaranması
Qüds — St. Jean (Əziz Yuhanna) Kilsəsi yaxınlığında dini dəstək məqsədli xəstə hacıların müalicəsi üçün yaranan xəstəxananın təkmilləşməsi yaranmışdır. 1099-cu ildə Səlib yürüşü nəticəsində Qüdsün fəth olunmasından sonra xəstəxananın baş rahibi Gerard Qüdsdəki fəaliyyətlərini daha da genişləndirdi. Provence'larla İtalyanların Fələstin yolu üstündəki şəhərlərində məntəqələr qurdurdu. Xəstəxanada müalicə olan bəzi cəngavərlər öz mallarının bir hissəsini bura hədiyyə etdilər. Bəziləri isə Qüdsdə qalaraq xəstəxanada xidmət etməyə başladılar. Beləliklə zənginləşən xəstəxana xəstə və yoxsullara xidmət göstərdiyi kimi, Müsəlmanlara qarşı müharibədə güclü bir qurum halını aldı. 1291-ci ildə Akka'nın yıxılması və Səlib krallıqlarının ortadan qalxmasından sonra, məzhəb üzvləri bir gün yenə fəth etmək ümidi ilə Fələstinə yaxın ola bilmək üçün Kiprdə yerləşib səlib döyüşçülərinə və xəstələrə burada köməklik göstərməyə qərar verdilər.
Le-Kremlen-Bisetr
Kommunanın ərazisində XVII əsr ə aid Bisetr hospitalı yerləşir. Le-Kremlen-Bisetr kommunası 1896-cı ildə kommunasından ayrılaraq müstəqil olmuşdur. Le-Kremlen-Bisetr adının mənasının bir hissəsi yəni «Kremlen» sözü Moskva Kremlndən gəlir.
Ani zərbə (film, 1983)
Məzmun
Detektiv Harri Kallahan müəmmalı qətl işini araşdırır. Onun bu araşdırması San-Fransisko merinin ürəyincə deyil. Harri qətlin qurbanlarından birinin izilə San-Paulo şəhərinə gəlir. O, burada seriyalı qatil Cennifer Spenserin izinə düşür. Bu qadın onu və kiçik bacısını vaxtilə zorlayan kişiləri öldürür. Lakin, bu işi araşdıran Harrini San-Paulo polisi də narazılıqla qarşılayır və hər vəchlə onun şəhəri tərk etməsini istəyirlər...
Malta cəngavərləri
Rodos və Maltaya gəlmələri
1309'da Rodosu ələ keçirən təriqət burada bir xəstəxana yaradaraq adanı müstəqil dövlət kimi idarə etməyə başladı. Şərqi Aralıq dənizində güclü bir donanmaya sahib oldular. 1522-ci ildə Osmanlılar Rodosu fəth etdilər, ancaq 1530-cu ildə Müqəddəs Roma-Alman imperiyasının imperatoru V Karl Malta adasını təriqətə bağışladı. Cəngavərlər Osmanlı hücumlarına qarşı çıxdıqca donanmalarını daha da gücləndirdilər və inkişaf etmiş bir xəstəxana qurdular. Təriqətin ən parlaq dönəmi də bu illər sayılır. Osmanlı təhdidinin azaldığı 17–18-ci əsrlərdə təriqət yavaş-yavaş zəifləməyə başladı. 1798-ci ildə Malta adası Napoleon Bonapartın əlinə keçdi və təriqətin mərkəzi 1834-cü ildə Romaya köçürüldü.
Ani zərbə (film, 1983)
Rollarda
Klint İstvud- Harri Kallahan Sondra Lok — Cennifer Spenser Pet Hinql — kapitan Cenninqs Bredford Dillman — kapitan Briqqs Pol Dreyk — Mik Odri Ninen — Rey Parkins
Malta cəngavərləri
Bugünkü işləri
Malta təriqəti, günümüzdə suveren bir dövlətdən kənar bir aktyor rolundadır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatına müşahidəçi qismində qatıla bilən təriqətin özlərinə xas torpaqları yoxdur. Özünü tərəfsiz və humanist bir yardım qurumu olaraq tanıdan təriqətin 104 ölkə ilə diplomatik əlaqəsi vardır. Bir çox ölkə cəngavərlərə diplomatik toxunulmazlıq və üstünlük vermişdir.
Ani zərbə (film, 1983)
Həmçinin bax
ABŞ filmlərinin siyahısı
Xarici keçidlər
Filmi izlə (azərbaycan dilində) IMDB
Kamerun bayrağı
Kamerun bayrağı — Kamerunun Dövlət bayrağı
Germanium oksid (IV)
Alınması
Germanium dioksidi GeCl4 hidrolizə uğradıb, alınan çöküntünün 900°C-də qurutmaqla alınır.Bu zaman adətən amorf və heksoqonal GeO2 qarışığı alınır. GeCl4+ H2O → m GeO2• n H2O + 4HCl↑ □(→┴(900°C) ) GeO2+ H2O↑ 700°C-dən yuxarı temperaturda germaniumu oksidləşdirməklə Ge + O2 □(→┴(˃700°C) ) GeO2 Germanium sulfidin (IV) qaynayan suda hidrolizi ilə alınır. GeS2 + 2H2O □(→┴(100°C) ) GeO2↓+ 2H2S↑ Germaniumun durulaşdırılmış nitrat turşusunda həll etməklə. Ge + 4HNO3 → GeO2↓+ 4NO2↑+ 2H2O Germanium sulfidin (II) qatı isti nitrat turşusu ilə oksidləşdirməklə GeS+ 10HNO3 → GeO2↓+ H2SO4+ 10NO2↑ + 4H2O Germanium hidridin hidrolizi və ya oksidləşməsi ilə GeH4 + 2H2O □(→┴T ) GeO2↓ +4H2↑ GeH4 +2O2 □(→┴(200°C) ) GeO2 + 2H2O
Kimyəvi xüsusiyyət
α- GeO2 və amorf GeO2 kimyəvi cəhətdən daha passivdir, buna görə də kimyəvi xassələri β- GeO2 üçün təsvir edilir. Germanium dioksidi 1000°C- də qızdırdıqda germanium oksid GeO alınır. 2 GeO2 ⇆ 2GeO + O2 Hidrogen və karbonun təsiri ilə qızıdırmaqla germaniuma qədər reduksiya olunur. GeO2 + 2 H2□(→┴(600°C) ) Ge + 2H2O GeO2 + C □(→┴(500-600°C) ) Ge + CO2 Germanium dioksid suda həll olaraq zəif metagermanium turşusu əmələ gətirir. GeO2 + H2O → H2GeO3 H2GeO3 + H2O ⇆ HGeO3- + H3O+ ; pK= 8,73 HGeO3+ + H2O ⇆ GeO32+ + H3O+ ; pK= 12,72 Qələvilərdə həll olur. Durulaşdırılmış qələvi ilə metagermanium duzları, qatılaşdırılmışla orta germanium duzları əmələ gətirir. GeO2 + 2Na OH □(→┴(˂20%) ) Na2GeO3 +2H2O GeO2 + 2Na OH + 2H2O □(→┴(˃20%) ) Na2[ Ge(OH)6 ]
Demet Akbağ
Demet Akbağ — Türk kino, teatr, serial və komediya aktrisası.
Həyatı
Demet Akbağ 23 noyabr 1959-cu ildə İzmirdə anadan olmuşdur. Teatr karyerasına İzmir Atatürk Liseyində oxuyarkən başlamışdır. Yılmaz Ərdoğanla baş rolllarını paylaşdığı "Bir Demet Tiyatro" tamaşası ilə məşhurlaşmışdır. Beşiktaş Kültür Mərkəzinin (BKM) ən məşhur ulduzlarından biridir.
Nikolay Yudeniç
Nikolay Nikolayeviç Yudeniç  — Rusiya hərbçisi, əksinqilabçı, monarxist.
Həyatı
Nikolay Nikolayeviç Yudeniç 1862-ci ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdu. 1881-ci ildə hərbi məktəb bitirmişdi. 1917-ci ildən sonra əksinqlabi hərakata qoşulmuşdu.
Denikinin Könüllülər ordusunun tam ləğvi ərəfəsində Moskva yenidən diplomatik təzyiqlərə başladı. 1920-ci ilin yanvarın 2-də Çiçerin radioteleqrafla Azərbaycan xalqına və Azərbaycan hökumətinə müraciət etdi. Bu müraciət-nota da yuxarıdakı sənəd kimi daha çox təbliğat xarakteri daşıyırdı. Yudeniç və Kolçakı məhv etdikdən sonra Rusiyanın fəhlə-kəndli Qızıl Ordusunun General Denikinə qarşı uğurlu mübarizəsini qeyd edən Çiçerin Denikinlə müharibədə ittifaq yaradılmasını tələb edir, notanı (müraciəti) xəbərdarlıq notunda bitirirdi: ―Biz Azərbaycanı və Azərbaycan xalqını nə qədər ki, gec deyil, Deninkinə qarşı mübarizəyə başlamağa çağırırıq. Azərbaycan dövlətinin maraqlarının və onun zəhmətkeş siniflərinin sosial-siyasi maraqlarının düzgün başa düşülməsi Azərbaycanı bizim təklifimizə razılıq verməyə məcbur etməlidir.
Azərbaycanda baş verən zəlzələlərin siyahısı
Bu siyahı Azərbaycanda baş verən zəlzələləri ehtiva edir.
Arif Mustafayev
Həyatı
Arif Mustafayev 1942 ildə anadan olmuşdur.
Arif Mustafayev 1965 ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun Müalicə-profilaktika fakültəsini bitirmişdir.
Arif Mustafayev Azərbaycan Tibb İnstitutunun Pediatriya fakültəsinin dekanı (1986–1990), Bakı şəhərinin baş uşaq cərrahı (1984–1990) işləmişdir. O, 1986 ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Tibb Universitetinin Uşaq cərrahlığı kafedrasının professoru işləmişdir.
Arif Mustafayevin anası Rəhilə xanım Mirzə Cavad bəy Qayıbovun nəvəsidir.
Arif Mustafayev fizioloq alim, professor Məhərrəm Mustafayevin oğludur.
Arif Mustafayev 2005 ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Arif Mustafayevin respublikamızda uşaq cərrahlığının tədqiqində və inkişafında xidmətləri vardır. O, 2 dərs vəsaitinin, 6 monoqrafiyanın, 10 metodik tövsiyənin, 120 çox elmi məqalənin müəllifi olmuşdur. Publisistik kitabların da müəllifidir.
Arif Mustafayev "Cərrahi müdaxilələr zamanı böyrəküstü vəzin funksional vəziyyəti" mövzusunda namizədlik dissertasiyası (1969), "Yanıq şokunun patogenetik əsaslandırılmış müalicəsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası (1985, Moskva) müdafiə etmişdir.