cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rumlu tayfası
I Şah Təhmasib dövrü
Rumluların başlıca olaraq Sivas, Toqat bölgəsi əhalisindən meydana gəldiklərindən və bundan dolayı da onlara Rumlu deyildiyindən daha öncə bəhs edilmişdi. Rumlular, yalnız və ya çoxluqla kənd və şəhər əhalisindən mütəşəkkil idilər. Bu nədənlə onların irəli gələnlərinin bir qismi xəlifə ünvanı daşıyırlar. Hicri 940 (1533-1534) tarixində Təhmasibin yaxın əmirlərindən Əmir Bəy (Sultan) bu boydandır. Tarixçi Həsən Bəy Rumlu, hicri 946-cı (1539-1540) ildə ölən bu Əmir Sultanın nəvəsidir. Hicri 937-də (1530-1531) Qum şəhərində doğulan tarixçi Həsən Bəy, qorucular arasında bulunaraq bir çox səfərlərə qatılmışdır. Rumlu Süleyman Sultan hicri 940-cı (1533-1534) ildə, Əmir Sultan kimi, mərkəz əmirlərindən idi. Rumlulardan digər bir əmir də Sofiyan Xəlifə idi. Sofiyan Xəlifə 941-də (1534-1535) Məşhəd və 942-də Herat valiliyində bulunmuş və eyni ildə Özbək hökmdarı Übeyd Xan ilə etdiyi bir savaşda öldürülmüşdür. Onun Sivas şəhəri əhalisindən olduğunu bilirik. Rumlulardan Hüseyn Can Sultan da böyük əmirlərdən olub hicri 954-də (1549) Çuxursəəd valisi idi. Pir Sultan Xəlifə də Hüseyin Can Sultana çağdaş Rumlu əmirlərindən biridir. Eyni ildə Rumlu Qanqara Sultanın İskəndər Paşa ilə edilən savaşa qatıldığını bilirik. Rumlu Ədhəm Bəyə gəlincə, bu əski əmirül-üməra Div Sultanın oğlu idi. Onun hicri 954-də (1547) Dekkan hökmdarına elçilik ilə göndərildiyi görünür. Ölümü hicri 959-cu ildən sonradır. Vəli Xəlifə, Şah Qulu bəy, Aras xan və Hüseyin Qulu Xüləfa I Təhmasibin son zamanlarındakı Rumlu əmirlərini təşkil edirlər. Bunlardan Aras Xan Şirvan valisi olub, Osmanlı – Səfəvi hərbində Özdəmir Oğlu Osman Paşa ilə savaşması dolayısı ilə bizim tarixlərdə də adı keçir. Hüseyin Quluya gəlincə, o, əvvəlcə qeyd edildiyi kimi, xəlifətül-xüləfa idi. Bu sifətlə Türkiyənin hər tərəfindən gələrək dövlət mərkəzi Qəzvində oturan 10,000 qədər sofunun başı sayılırdı. Bununla yanaşı, Hüseyin Qulu Xüləfanın ən mötəbər dövlət ərkanından biri sayılması daha ziyadə ağıllı və dirayətli bir şəxsiyyət olmasından irəli gəlmişdir. I Şah Təhmasiböldüyü zaman ən qüvvətli şəxsiyyət olaraq Hüseyin Qulu Xüləfa görünməkdədir. Gerçəkdən də çoxsaylı olan rəqiblərinə qələbə çalaraq taxtı İsmayıl Mirzəyə təmin etmişdir. Hüseyin Qulu Xüləfanın çağdaşı olan Rumludan bir başqa əmir də Xoy valisi Dəli Budaq olub, dürüst, təmiz inanclı bir Türk idi. İsfahanlı Fəzliyə görə I Təhmasibin ölümü əsnasında bir qisminin adlarını verdiyimiz doqquz Rumlu əmiri vardı.
II Şah İsmayıl və Şah Məhəmməd Xudabəndə dövrü
«Göňlüm quşın ol nərgis-i fəttan apara Kimdür ki, onuň qəmzəsindən can apara Şeytan Şeytan didükləri gər bu olsa Mən razıyam imanımı Şeytan apara»
I Şah Abbas dövrü
I Şah Abbasın ölümü əsnasında Rumludan sadəcə bir əmir vardı. Bu da, Gilandakı Təngabən valisi Qoyla Hisarlu Bəyazid Sultan oğlu Heydər Sultan idi. Adı keçən əmir, I Şah Səfi dövründə öldürülmüşdür (1630-1631). Eyni hökmdar dövründə Bayat və Rumlulardan olan birər qolun Şirvanda Bəndər və Şabrana yerləşdirilmişdilər. XIX yüzildə Qərbi Anadoluda Rumlu (yaxud Urumlu) adlı bir oymaq görünməkdədir. Bu oymağın Səfəvi dövlətindəki Rumluların XVIII yüzildə Anadoluya köç edən bir qolu olması ehtimal olunur.
Şərq qapısı (qəzet)
Tarixi
thumb|left Qəzet 1970-ci ildən sonra yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. Ötən əsrin 70–80-ci illərində "Şərq qapısı" qəzetinin gündəlik və böyük formatda nəşri təmin edilmişdir. Qəzet 50 illik yubileyində "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
XX əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində "Şərq qapısı" qəzeti müstəqillik ideyalarının həyata keçirilməsində fəal mübarizə aparmışdır. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin Moskvadan Naxçıvana qayıdışından sonra "Şərq qapısı"nın həyatında yeni dövr başlanmış, 1990–1993-cü illərdə qəzet Azərbaycanın çoxsaylı mətbu orqanları arasında birinci olaraq ölkəmizin düşdüyü bəlalardan yeganə xilas yolunu görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin yenidən siyasi hakimiyyətə qayıdışında görmüş, bu mövzuda yazılarla çıxış etmiş, muxtar respublikanın düşdüyü informasiya blokadasının aradan qaldırılmasında mühüm rol oynamışdır.
Qəzet ölkəmizin həyatını əks etdirən rəngarəng materiallarla yanaşı, dünyada baş verən ictimai-siyasi hadisə və proseslərə, dünya xalqlarının mədəniyyətinə dair yazılar da dərc edirdi. 2001-ci ildə qəzet həftədə 2 dəfə, 8 səhifə həcmində çıxır, tirajı isə 2000 nüsxə olurdu. 2005-ci ildə qəzet gündəlik, 6 səhifə həcmində, tirajı isə 5600 nüsxəsi dərc edilirdi. M. Tarverdiyeva, H. İbrahimov, M. Bəktaşı, S. Kərimova və başqa görkəmli mədəniyyət, maarif və mətbuat xadimləri müxtəlif illərdə qəzetin redaktoru olmuşlar.
Təsisçisi Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi və Nazirlər Kabinetidir.
Üpe
INSEE kodu — 05173.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 412 nəfər təşkil edirdi.
Əl-Muhəymin
Əl-Muhəymin (ər. المهيْمن) — Allahın adlarından biri.
Yaratdıqlarını qoruyan, qorxularını uzaqlaşdıran, hər şeyə şahid olan, mühafizə edən deməkdir.
Bu ad Uca Yaradanın əş-Şəhid, ər-Raqib və əl-Hafiz adları ilə sinonimdir və Onun Öz bəndələrini daim nəzarətdə saxladığını ifadə edir. Yalnız Allah-Təalaya aid edilən adlardan biridir. Qurani-Kərimdə bir yerdə - “əl-Həşr” surəsinin 23-cü ayəsində keçmişdir.
Füzuli bu adı öz beytində belə tərənnüm etmişdir: Muheymina, Səməda, bəndeyi-siyah ruyəm, Səhifeyi-əməlim məsiyyət xəttiylə qara (Ey Muheymin və Səməd Allahım! Üzüqara bir bəndəyəm, Əməl dəftərim üsyan cizgilərilə qapqaradır.)
Kommand-Ric
Kommand-Ric — Naurunun ən hündür nöqtəsi. Hündürlüyü 71 metrdir (233 fut).
Yerləşməsi
Zirvə Nauru adasının cənub-qərbində yerləşir. Ayvo dairəsində, Buada dairəsi sərhəddinə yaxın qərarlaşır.
Təpə uzanmış bir təpə formasındadır. Təpədən fosfat çıxarılır. Buradan dəmir yolu keçir.
Tarixi
İkinci dünya müharibəsi dönəmində yapon ordusu 1942-ci ildə adanı ələ keçirir. Onlar burada istehkamlar qurur və bunkerlər inşa etmişlər. Bun istehkamların bir qismi günümüzdə belə qalır. «Nauru Tarix muzeyi» direktorunun fikirinə görə bu istehkamlar böyük turistik əhəmiyyət daşıyır.
Görməli yerləri
Zirvəyə çıxmaqla cırtdan ölkənin hər bir nöqtəsini görmək mümkündür.
Nauru dilində
Yerli əhali adanı Yanor olaraq (Janor) adlandırır.
Aechmea pyramidalis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mikania calcarulata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Stoliçka adası
Stoliçka adası — Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanır. Hamar səthə malikdir. Bir hissədən dənizə enişi vardır. Morjların yatağıdır. Bu səbəbdən ağ ayıları özünə cəlb edir. Ada sahillərinin suyu dayaz və şəffadır. thumb|thumb|Stoliçka adasının morjları
Ada avstriyalı bioloq və səyyah Ferdinand Stlokişin şərəfinə adlandırılmışdır.
Adanın maksimal hündürlüyü — 81 m.
Phytoseius woolwichensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Əl-Mumit
Əl-Mumit (ər. المميت) — Allahın adlarından biri.
Aechmea racinae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tatyana Xmırova
Tatyana Xmırova — Rusiyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Tatyana Xmırova Rusiya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 1/4 final mərhələsində Cənubi Koreya yığmasına 25:24 hesabı ilə məğlub olan Rusiya yığması, London Olimpiadasını 8-ci yerdə başa vurdu.
Paleomaqnetizm
Paleomaq­ne­tizm- /yun. palaios- qədim və mag­netis- maqnit/-  Yer maqnetiz­m inin, geoloji keçmişdəki maqnit sahəsini öyrənən, bölməsi. Paleomaqnetizm geo­maqnit sahəsinin təkamülünü öy­rən­məyə, materik lərin və ya onların iri qaymalarının geoloji keçmişdə bir-birinə və qütblərə nisbətən və­ziyyətlərini müəyyənləşdirməyə, pa­leocoğrafi şəraiti bərpa etməyə və s. imkan yaradır.
Mikania microcephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aechmea ramusculosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Herne (Şimali Reyn-Vestfaliya)
Herne (Şimali Reyn-Vestfaliya) — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətinin Arnzberq inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 51.41 km2, əhalisi 154 417 nəfərdir (2013).
Çernopeyev zirvəsi
thumb|Triniti yarımadasının yerləşməsi.
Çernopeyev zirvəsi (Чернопеев връх, ‘Chernopeev Vrah’ \cher-no-'pe-ev 'vr&h\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən cənub-şərqdə yerləşən, 543 m hündürlüklü qaya zirvəsidir.
Zirvə Makedoniyanın Bolqarıstandakı azadlıq hərəkatının lideri olan Xristo Çernopeyevin (1868-1915) adını daşıyır.
Paleogeomorfoloji xəritə
Paleogeo­mor­foloji xəritə – geoloji keç­mişdə mövcud olmuş relyefi əks etdirən geomorfoloji xəritə.
Aborigenlər
Aborigenlər — hər hansı bir ölkənin ərazisində yaşamış ilk insanları bildirir. Məsələn; Avstraliya aborigenləri Avstraliyaya təqribən 40 000 il əvvəl Cənub-Şərqi Asiyadan gəliblər. Onlar daimi yaşayış məskənlərinə sahib deyildilər. Materik boyu dolaşaraq ovçuluq və yığıcılıq vasitəsilə qida əldə edirdilər. Onların əsas silahı bumeranq və metal nizə idi. Təqribən 200 il əvvəl Avstraliyada məskunlaşmış avropalılar ilk vaxtlar aborigenlərlə çox pis rəftar edirdilər. Amma indi aborigenlər Avstraliyanın tamhüquqlu vətandaşlarıdır. Avstraliya hökuməti tarixən aborigenlərə məxsus olmuş bəzi əraziləri onlara verib.
Qeyri-adi dəniz (film, 1975)
Məzmun
Sənədli televiziya filmi Mingəçevir "dənizi"nə və Mingəçevir şəhərinə həsr olunmuşdur. Burada Azərbaycan EA Zoologiya İnstitutu laboratoriyası əməkdaşlarının balıqlarla bağlı apardıqları tədqiqatlar barədə də söhbət gedir.
Məmməd Əfəndiyev
Məmməd Əfəndiyev — professor, APİ Riyaziyyat və təbiət elmləri fakültəsinin dekanı (1934-1936), ADU Riyazi analiz kafedrasının müdiri (1935-1965), Azərbaycanın görkəmli maarifçisi Rəşid bəy Əfəndiyevin oğludur.
Həyatı
Məmməd Rəşid oğlu Əfəndiyev 5 oktyabr 1887-ci ildə Şəkidə anadan olmuşdur. 1908-ci ildə Peterburq Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və oranı bitirdikdən sonra bir müddət Tbilisi şəhərində müəllim işləmiş, sonra Şəki şəhərindəki gimnaziyada müəllim və direktor vəzifəsində çalısınışdır.1920-ci ildə Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra o, Bakı şəhərində riyaziyyat üzrə ali pedaqoji kursların təşkilatçısı olub. 1930-cu ildə Lenin adına APİ-də riyaziyyat kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdı.
M.Əfəndiyev APİ-də Riyaziyyat və təbiyyat elmləri fakültəsinin dekanı (1934-1936), ADU-da Riyazi analiz kafedrasının müdiri (1935-1965), professor dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyin fondlarında şəxsi əşyaları, fotoşəkilləri, tarixi sənədləri mühafizə edilir. 1943-cü ildə Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüş, 1945-ci ildə professor elmi adı almışdır. Riyazi ifadələrin Yaxın Şərqdə yayılmış yazılış formaları əvəzinə latınca yazılışını ilk dəfə Əfəndiyev işlətmişdir. O, ilk dəfə riyazi analiz, analitik həndəsə və riyaziyyatın tədrisi metodikası fənlərindən Azərbaycan dilində mühazirələr oxumuşdur.
Riyazi ifadələrin Yaxın Şərqdə yayılmış yazılış formaları əvəzinə latınca yazılışını Azərbaycanda ilk dəfə Əfəndiyev işlətmişdir. Əfəndiyev “Cəbrə aid proqram və tapşırıq ”, “Adi deferensial tənliklər” (1950) və.s. əsərlərin müəllifidir. Sovet hakimiyyəti illərində Lenin ordeni və iki Qırmızı əmək Bayrağı ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Əfəndiyev Məmməd Rəşid oğlu 1 iyun 1977-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Bakıda adına küçə vardır.
Qəhrəman ana
Qəhrəman Ana — SSRİ-də çoxuşaqlı analara verilən fəxri ad. Ad və eyniadlı orden SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 8 iyul 1944-cü il tarixli qərarı ilə təsis edilib.
Azərbaycanda çoxuşaqlı analara keçmiş SSRİ dövründə daha çox rast gəlinib. Amma sovetlər ölkəsində, o cümlədən Azərbaycanda hansısa qadının 18 övlad dünyaya gətirdiyi barədə heç yerdə məlumat getməyib. Bununla belə, sovet hökuməti 10 və daha çox uşaq doğub böyüdən qadınların sosial qayğısını ittifaq dağılan günədək diqqət mərkəzində saxlayıb. Belə qadınlar həm də "Qəhrəman ana", "Şöhrət", "Analıq şöhrəti", "Analıq şərəfi" ordenləri, "Arxa cəbhədə fədakar əməyə görə", "Rəşadətli əməyə görə" kimi orden və medallarla fərqləndirilib. Pensiya təminatı zamanı məhz bu insanlara böyük güzəştlər olunub.
Sovet hökumətinin müxtəlif orden və medalları, o cümlədən "Qəhrəman Ana" ilə təltif etdiyi qadınlardan Azərbaycanda indi də yaşayan var. Amma onların nə hansısa sosial güzəştləri qüvvədədir, nə də dəqiq sayı bilinir.
Azərbaycanda "Qəhrəman ana"ların sayı barədə sonuncu statistik hesablama 2005-ci ildə aparılıb. Həmin il 10 və daha çox uşaq doğub tərbiyə etmiş pensiyaçıların sayı 17 min 640 nəfər olub. Onlardan 17 199 nəfəri "Qəhrəman ana", 708 nəfəri isə "Qəhrəman Ana" medalı ilə yanaşı, "Şöhrət", "Analıq şöhrəti", "Analıq şərəfi" ordenləri, "Arxa cəbhədə fədakar əməyə görə", "Rəşadətli əməyə görə" medalları və digər orden və medallarla təltif edilib.
İxtiologiya
İxtiologiya ( [ixtis] — balıq;  [loqos] — bilik) – onurğalılar zoologiyasının bir bölməsi. Balıqları, onların quruluşunu, orqanizmini, həyat tərzini, müxtəlif vaxtlarda və hövzələrdə yayılmasını, təsnifatını və təkamülünü öyrənir.
Qəhrəman ana
Son hesablamalara görə, Azərbaycanda hər 100 pensiyaçı "Qəhrəman ana"ya 103 uşaq düşür. Respublikada "Qəhrəman ana"ların uşaqlarının sayına görə Ağdaş rayonu birincidir - 2552 nəfər. Bu anaların hər birinə orta hesabla 11 uşaq düşür. 2005-ci ildə Lənkəran rayonunda 1650, Cəlilabadda 1379, Masallıda 1202, Naxçıvan Muxtar Respublikasında 887, Astarada 853, Yardımlıda 668, Bakı şəhərində 629, Sabirabadda 544 "Qəhrəman Ana" olub. "Qəhrəman ana"ların sayının ən az olduğu şəhər və rayonlar isə Naftalan (5), Qubadlı (21), Xanlar (25), Qazax (31), Xızı (41) və Mingəçevirdir (52).
İxtiologiya
İxtioloji tədqiqatlar balıq təsərrüfatını səmərəliləşdirməyə imkan verir, balıq ovunun və balıqçılığın inkişafını təmin edir.
Qəhrəman ana
2006-cı il yanvarın 1-dən qüvvəyə minmiş yeni "Əmək pensiyaları haqqında" qanunda çoxuşaqlı analara nəzərdə tutulan güzəştlərə dəyişikliklər edilib. Belə ki, əvvəlki qanuna əsasən, "Qəhrəman ana"lar yaşından asılı olmayaraq, azı 10 il iş stajı olduqda əmək pensiyası ala bilərdi. Pensiyalarının üzərinə isə yaşa görə minimum pensiyanın 100 faizi məbləğində əlavə edilirdi. İş stajı olmayan "Qəhrəman ana"lar isə 50 yaşına çatdıqda pensiyaya çıxa bilərdi.
Qəhrəman ana adı ilə təltif olunanlar:
thumb|right|Xanbikə Aslan qızı Cəfərova (1930-1997) Sovet İttifaqının “Qəhrəman Ana” titulu ilə Köhnə qanunda 3 və daha çox uşaq doğub, onları 8 yaşına qədər tərbiyə edən qadınlara da güzəştlər nəzərdə tutulurdu. Belə ki:
2006-cı il yanvarın 1-dən qüvvəyə minən yeni qanuna görə isə 3 və daha çox uşaq doğub onları 8 yaşınadək tərbiyə etmiş və azı 5 il sığorta stajı olan qadınların aşağıdakı şərtlər əsasında yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır:
Xiv
Xiv — Dağıstan Respublikası, Xiv rayonu ərazisində yerləşən kənd. İnzibati cəhətdən Xiv rayonunun və Xiv kənd sovetliyinin mərkəzidir. Xiv kənd inzibati vahidliyinin yeganə yaşayış məntəqəsidir.
Coğrafiya
Xiv kəndi Çıraq -çay və Rapak-çay arasında olan vadidə yerləşir. Mahaçqaladan 207,3 km cənubda, Belici dəmiryolu stansiyasından 58 km qərbdədir.
Tarixi
Xiv kəndi tabasaranlıarın ən qədim kəndlərindən biridir. Onun tarixi hələdə çox az araşdırılmışdır. Onun salınması haqqında məlunmat yoxdur. Əsasən özdənlərdən ibarət kənd idi. Bununla belə burada elədə zəngin insanlar yox idi. İnsanlar əkinçilik, maldarlıq və xalçaçılıqla məşqul olurdular. Otlaqlar ictimai idi, hamının onlardan istifadə etmək hüququ vardı. Ancaq əkin sahələrinin bəzisi (xaryar) özəl də ola bilərdi.
3 km uzunluğunda kəndin qəbirstanlığının olması onun xeyli müddətdir mövcud olduğunun göstəricisidir. Bəzi mənbələrə görə kəndin yerində Merdeşan adlı şəhər və ya çoxlu sayda kiçik kəndlər olmuşdur. Xiv kəndi bölgəyə təşkil olunan bütün işğalçı ordularının əsas maşrutu üzərində yerləşir. 1239-cu ildə monqollar Riça kəndinə hüçüm edərkən bu kənddə də olmuş və məscid kənarında olan minarəni dağıdaraq, kəndi viran qoymuşlar. Kənddən Nadir çahın qoşunuda keçmişdir. O, olu üzərində olan bütün kəndləri viran qoymuşdur. Onlar tərəfindən Qamak-nakar, Qasul-qul, Çuru-xyul, Juras, Kkalay-qul və Merdeşan şəhəri dağıdılmışdır. Bundan sonra sivlilərin sağ qalanları kiçik bir kənd qurdular.
Hazırda kən üç məhəlləyə bölünür: Əvvəllər kəndin yalnız 2 məhəlləsi vardi - yuxarı və aşağı məhəllə. Aralarındakı sərhəd isə xətti minarə idi thumb|Kəndin mərkəzində yerləşən köhnə minarə
Təhsil
Xiv orta ümümtəhsil məktəbi.
Xiv idman məktəbi.
Xiv incəsənət məktəbi
«Romaşka» uşaq baxçası.
Səhiyyə
Xiva Mərkəzi Rayon Xəstəxanasının Təcili Tibbi Yardım Şöbəsi
Aptek.
Tanınmış şəxsləri
Cəfərov Abumuslim Pirmagomed oğlu — tabasaran yazıçısı, şair və dramaturq. Tabasaran ədəbiyyatının banisi.
Şamxalov Manaf Şamxal oğlu — sovet, tabasaran şair və yazıçısı.
Ramzanov Rizvan - Dağıstan Respublikası əməkdar sürücüsü.
Phytoseius yuhangensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Mən Kubayam
"Mən Kubayam" — rejissor Mixail Kalatozovun 2 seriyalı filmi.
Alina Abdullayeva
Həyatı
Alina Abdullayeva 1981-ci ildə Ukraynanın Dnepropetrovsk şəhərində doğulub. Orta məktəbi bitirəndən sonra, 1998-ci ildə Bakıya köçüb, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin “Ədəbi yaradıcılıq və ekran dramaturgiyası” fakültəsinə daxil olub. 1999-2002-ci illərdə onun novella və hekayələri müxtəlif yerli qəzet və jurnallarda çap olunub. Paralel olaraq fotoqraf kimi işləyib. Magistraturaya daxil olduqdan sonra rejissorluqla maraqlanıb. 2004-cü ildə AVANTİ proqramında (SDC - İsveçrənin İnkişaf üzrə Agentliyi tərəfindən maliyyələşən kino sahəsində peşəkar treninq) iştirakdan sonra rejissor qismində qısametrajlı layihənin reallaşması üçün qrant qazanıb. FOCAL-da kurs keçib. “Veit Helmer Filmproduktion”da prodüser kimi çalışıb. “Motor” adlı kinokampaniyanın təsisçisi, həmçinin Müstəqil Qafqaz Kinematoqrafçılar Assosiasiyasının təsisçilərindən biridir.
Mən Kubayam
Məzmun
Film bir neçə novelladan ibarətdir. Hər bir hekayədə Kuba adasındakı inqilabi hadisələr zamanı insanların taleyi haqqında söhbət açılır.
Gülərüz meyvə satıcısı qonşu qız Mariyaya aşiq olur. Lakin sonra öyrənir ki, o, Betti ləqəbli fahişədir. Betti bir tikə çörək üçün bədənini varlı Amerika turistlərinə satır.
Qoca kəndli Pedro sahibkardan öyrənir ki, torpaq "Yunayted Frut" Amerika şirkətinə satılıb. Bundan sonra o, böyük zəhmət hesabına yetişdirdiyi şəkər qamışı sahəsini yandırır.
Havana Universitetinin tələbələri Syerra-Maestra dağlarındakı Fidel Kastronun partizan dəstələri haqqında həqiqi məlumatlar çap edirlər. Bu dağlar Kubanın cənub-şərqində yerləşir. Polis universitetin ərazisinə keçir, nümayişçiləri qovur və fəalları öldürür.
Kəndli Maryano əlinə silah alıb dağlara üz tutmaq istəmir. Lakin hava hücumundan və oğlunun ölümündən sonra ilk döyüşdəcə, tüfəng əldə edir və üsyançılara qoşulur.
Zal Məmmədov
Zal Məmmədov (tam adı: Zal Məşədi Cavad oğlu Məmmədov; d.1898, Şuşa - ö.1969) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
No Sound Without Silence
No Sound Without Silence İrlandiyanın məşhur Alternativ rok qrupu olan The Script qrupunun 4-cü studiya albomudur. Albomun adı ingilis dilindən tərcümədə 2 cür məna verir: "sükutsuz səssizlik" ya da "sükut olmadan səssizlik olmur". Albomun çıxış treki "Superheroes" artıq 21 İyul 2014 tarixində işıq üzü görmüşdür. Albomun digər treklərindən biri olan "It's Not Right For You" isə 27 İyulda bütün fanatlar ilə paylaşılmışdır. Həmçinin 18 İyul tarixində göstəriş üçün 4 trekin adı da açıqlanmışdır və üstəlik onlardan qısa hissələr də hər kəsə təqdim olunmuşdur. 4 trekin adı isə belədir: "Superheroes, No Good In Goodbye, The Energy Never Dies, Man On A Wire". Qeyd etmək lazımdır ki, artıq 3 gün sonra "Superheroes" trekinin tam versiyası işıq üzü görmüşdür. Albomun tam treklisti isə belədir: "No Good in Goodbye", "Superheroes" , "Man on a Wire" , "It's Not Right for You" , "The Energy Never Dies" , "Army of Angels" , "Flares" , "Never Seen Anything 'Quite Like You'" , "Paint the Town Green" , "Without Those Songs" , "Hail Rain or Sunshine" və bonus trek "Howl at the Moon".
Albomun prodüserliyini bu şəxslər üstlənmişdir: Qrupun vokalisti: Danny O'Donoghue, gitaristi: Mark Sheehan , məşhur ABŞ rok qrupu Linkin Parkın üzvü Mayk Şinoda və digər 2 başqa prodüser James Barry və Andrew Frampton.
Albomun tam versiyası 12 Sentyabrda İrlandiya və Böyük Britaniyada, 15 Sentyabrda isə Avropa və ABŞda satışa çıxarılacaq.
Anthemis brachycentra
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Adaptogenlər
Adaptogenlər – sağlamlar üçün dərmanlar - adaptasiya xassələri daşıyan təbii dərman bitkiləri: yuxunu normaya salır, həyat tonusunu canlandırır, ekstremal şəraitdə iş qabiliyyətini artırır, infeksiyaya qarşı davamlılığı yüksəldir, emosional (stres) yükün qarşısını alır.
Adaptogenlərə aşağıdakılar aid edilir: uzaq şərq jenşeni, çin limonniki (şizandra), eleuterokokku və s. Amerikanın herbalayf (Nervalife) firmasının hazırladığı "Kişi faktoru"" və "şizandra"" preparatlarının hazırlanmasında bu bitkilərdən istifadə edilmişdir.
"Adaptogen" termini elmi dövriyyəyə 1947-ci ildə N. V. Lazarev tərəfindən gətirilərək, fikrincə, orqanizmə mənfi ekoloji təsirlərə qarşı "qeyri-spesifik" müqaviməti, həmçinin bədənin stressə qarşı müqavimətini artıran bir maddə təyin etmək üçün təqdim edilmişdir. "Stress" terminini o, Hans Selyenin klassik tərifində təhlükə altında olan homeostaz vəziyyəti kimi istifadə etmişdir.
Hal-hazırda adaptogenlər orqanizmin ətraf mühit amillərinə uyğunlaşma qabiliyyətini artıran və onlardan zərər görməmək üçün maddələr kimi müəyyən edilir. Adaptogenlər dərman aktivlərinin böyük əksəriyyəti ilə müqayisədə ən geniş təsir spektrinə malikdir və ənənəvi olaraq yorğunluq və zəiflik hissi kimi asteniya adlanan simptomlar üçün istifadə olunur. Qarışıqlığın qarşısını almaq üçün "adaptogenləri" "asteniya" üçün də istifadə olunan oxşar təsirə malik stimullaşdırıcı və tonik ənənəvi bitki mənşəli vasitələrdən ayırmaq lazımdır.
Stimulyatorlardan fərqli olaraq, adaptogenlər performansı elə artırmalıdırlar ki, yüksək performans dövründən sonra azalma olmasın.
Vasili Suxomlinski
Vasili Suxomlinski (28 sentyabr 1918-2 sentyabr 1970) — sosialist əməyi qəhrəmanı, ukraynalı yazıçı.
Tərcümeyi-hal
Suxomlinski Ukraynnın Omelnyk kəndində kəndli ailəsində dünyaya gəlib, 1933-cü ildə yeddiillik Vasili ibtidai məktəbini bitirdikdən sonra yerli tibb texnikumuna daxil ​​olub. Lakin o, buradakı təhsilini yarımçıq qoyub və Robitfaka qəbul olunub.
1935-ci ildə o doğma kəndində müəllim kimi işə başlayıb. 1938-ci ildə Poltava Pedaqoji İnstitutuna qəbul olub və həmin il də məzun olub. Təhsilini başa vurduqdan sonra doğma kəndinə qayıdıb, Onufriyev ​​orta məktəbində Ukrayna dili və ədəbiyyatı müəllimi işləyib. II dünya müharibəsi zamanı könüllü cəbhəyə yollanıb. 1942-ci ilin yanvar ayında Moskvanın müdafiəsi zamanı ağır yaralanıb.
Təhsil fəlsəfəsi
Suxomlinskinin təhsil sisteminin əsas təməlini təhsilə mənəvi yanaşma təşkil edirdi. Bu mənəvi yanaşmaya görə onun tələbələri insan münasibətlərinə, təbiət gözəlliyinə həssas yanaşır, ətraf mühitə münasibətdə məsuliyyətli davranırdılar.
Ürək maarifləndirilməsi
Suxomlinski çalışıb hər bir uşağın uşaqlıq dövrünün uzadılmasını vacib sayırdı. Onun fikrincə uşaqların saflığını qorumaq üçün, onlarda dünyaya müsbət baxış formalaşdırmaq önəmlidir.
Le-Nuaye (Yuxarı Alplar)
Le-Nuaye  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05095.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 257 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 150 nəfər (15-64 yaş) arasında 118 nəfər iqtisadi fəal, 32 nəfər fəaliyyətsiz olmuşdur (fəaliyyət göstərici 78,7%, 1999-cu ildə 70.1%). Aktiv olan 118 nəfərdən 108 nəfəri (63 kişi və 45 qadın), 10 nəfəri işsizdir (5 kişi və 5 qadın). 32 hərəkətsiz 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 21 nəfər - təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Aechmea retusa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anatoli Kotenyov
Anatoli Kotenyov — Aktyor
Həyatı
Anatoli Vladimiroviç Katenyov 25 sentyabr 1958-ci ildə anadan olub. MXAT məktəb-studiyasında təhsil alıb. Minsk Kinoaktyor Teatr-Studiyasında çalışıb.
Mikania microdonta
Mikania microdonta Mikania microdonta Mikania microdonta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bibliya mətnşünaslığı
Bibliya mətnşünaslığı – Bibliyanın mətnlərini tədqiq edən elm. Həmçinin "Bibliya tənqidi" adlanır. Bibliya mətnşünaslığının zərurəti, orijinal əlyazmalarının bizim günümüzə qədər qorunub-saxlanmamasından qaynaqlanır. Əlimizdə orijinal mətnin minlərlə qədim surətləri və tərcümələri vardır. Qədim zamanlarda mətbəə olmadığından mətnin təkrar-təkrar üzü köçürülürdü. Bunun nəticəsində əlyazmaların müxtəlif versiyaları mövcuddur.
Bibliya mətnşünaslığının vəzifəsi
Bibliya mətnşünaslığının vəfizəsi Əhdi-Ətiqin və Əhdi-Cədidin orijinal mətnini mümkün qədər dəqiq bərpa etmək, habelə bu mətnin ötürülməsi və tərcümələrinin tarixini tədqiq etməkdir.
Bibliya mətnşünaslığının metodları
Müasir Bibliya mətnşünaslığı qədim mətnlərin fərqli versiyalarından ən etibarlı olanını seçmək məqsədilə aşağıda qeyd olunan bir sıra prinsiplərə riayət etməkdədir:
Müasir Bibliya tənqidinin qısa tarixi
Əhdi-Cədidin mətn tənqidinin ilk banilərindən Yohann Albrext Bengel (1687-1752) və Yohann Solomon Zemler (1725-1791) kimi alman alimlərin adlarını çəkmək olar. Bengel Əhdi-Cədidin bir çox nəşr və əlyazmalarını tədqiq və təsnif edib, Bibliya mətnşünaslığına tənqid aparatını gətirib. Zemler Bengelin işini davam etdirib. Zemlerin şagirdi alman tədqiqatçısı Yohann Yaqob Qrisbax (1745-1812) ilə mətn tənqidi yeni səviyyəyə çıxmışdır.
Əl-Mutəali
Əl-Mutəali (ər. المتعالِ) — Allahın adlarından biri.
Phytoseius yunnanensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bioloji oksidləşmə
Bioloji oksidləşmə – canlı hüceyrə və toxumalarda oksigenin sərfi ilə üzvi maddələrin parçalanması nəticəsində və karbon qazının ayrılması ilə gedən prosesdir.
Bioloji oksidləşmə haqqında müasir nəzəriyələr
1774-cü ildə Fransız alimi A.Lavuazye müəyyən etdi ki, yanma maddələrin oksigenlə oksidləşməsindən ibarətdir. Başqa sözlə, tənəffüs yanma prosesi ilə eyniyyət təşkil edir. Bioloji oksidləşməyə dair bir sıra alimlər müxtəlif fikirlər irəli sürmüşdür. Məsələn, N.Sösürün, E.Saks, F.Şenbay, Van-Hoff və s. Bu alimlərin irəli sürdüyü fikirlər bioloji oksidləşmənin öyrənilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. F.Şenbayaya görə oksidləşmədə ozon iştirak edir. 1897-ci ildə toxumaların tənəffüsü bioloji oksidləşməyə dair ilk hipotez irəli sürüldü. Bu hipoteza peroksid nəzəriyyəsi adlanır. Bu hipotezanı bir-birindən aslı olmayaraq rus alimi A.N.Bax və alman alimi K.Engler hazırlamışdır. Ona görə də peroksid nəzəriyəyə A.N. – K.Engler nəzəriyyəsi də deyilir. Bu hipotezin əsas məğzi ondan ibarətdir ki, tənəffüs zamanı oksigen molekulları fəallaşdırılır və peroksid birləşmələri yaranır. Göstərilən proseslərin getməsi üçün oksidaza və peroksidaza fermentləri olduqca zəruridir. Sonralar müəyyən edilmişdir ki, tənəffüs zamanı maddələrin oksidləşməsində yuxarıda qeyd edilən proseslər müstəsna hal təşkil edir. Yəni bütün maddələr üçün eyni deyildir. Hal-hazırda müəyyən edilmişdir ki, üzvi maddələrin oksidləşməsi mitoxondrilərdə deyil, ağciyərin mikrosomlarında gedir. Toxunma tənəffüsünün əsas mexanizmini alman alimi O.Varburq işləyib hazırlamışdır. O, hesab edirdi ki, toxuma tənəffüsündə əsas mərhələ oksigenin aktivləşdirilməsidir. Məhz oksigen aktivləşəndən sonra hidrogenə birləşib su əmələ gətirir. 1912-ci ildə O.Varburq oksigeni aktivləşdirən hem tərkibli proteid aldı və buna sitoxromoksidaza adını verdi. Həmin ildə Batelli və Ştern dehidrogeneza fermentini kəşf etdi və göstərdilər ki, toxuma tənəffüsündə fəallaşmış oksigen deyil, toxumalarda aktivləşən hidrogendir. 1912-ci ildə V.İ.Palladin toxuma tənəffüsünün sxemini vermişdir və göstərmişdir ki, tənəffüs zəncirində dehidrogenləşmə mühüm rol oynayır. Başqa sözlə, onun hipotezi hidrogenin aktivləşməsi adlanır. Sonralar Q.Viland və Tunberq sübut etdilər ki, oksigenin fəallaşması dehidrogenaza fermentinin köməyilə əldə edilir. Beləliklə V.İ.Palladinin hipotezi təcrübədə öz təsdiqini tapdı.
Tənəffüs zənciri
1933-cü ildə D.Keylin sitoxromları kəşf etdi və müəyyənləşdirdi ki, onlar elektronların hidrogendən oksigenə aralıq daşıyıcısı rolunu oynayır. Qeyd etmək olar ki, həqiqətən də dehidrogenezaların iştirakı ilə substratdakı hidrogenlərin fəallaşdırılması və oksidazaların iştirakı ilə oksigenin oksidləşməsindən ibarətdir. Müasir elmi təlimə görə toxumaların tənəffüsü üçün çoxlu ferment zəncirləri ilə təşkil olunmuş substrat hidrogenlərinin elektronlarının və protonlarının oksigenə daşınmasından ibarətdir. Bu prosesə tənəffüs zənciri deyilir.
Ağgünəş
Argünəş - Azərbaycannın Xocavənd rayonunun Xırmancıq kəndi ərazisində dağ.
Haqqında
Xocavənd rayonunun Xırmancıq kəndi ərazisində yerləşən Argünəş dağının hündürlüyü 1468 metrdir. Oronim Ar və günəş sözlərindən düzəlmişdir. Toponimik ədəbiyyatlarda Ərgünəş şəklində təqdim olunan bu oronim belə izah olunur: "yaxınlığındakı dağlardan hündür olmasına və günəş şüası ilk dəfə həmin dağın zirvəsinə düşməsinə görə dağ belə adlanmışdır". Ar sözü "keşikçi, gözətçi"; "quru çay dərəsi" mənaları ilə yanaşı, buryat, yakut və monqol dillərində "qərb, arxa tərəf, şimal, dağın kölgə düşən hissəsi, quzey" da ifadə edir. Qeyd etmək lazımdır ki, Quba rayonu ərazisində yerləşən və hazırda Dolanlar adlanan dağın da əvvəlki adı Argünəş olmuşdur. Bu oronimin coğrafi mövqeyi ikinci izahla üst-üstə düşür. Dolanlar adına gəlincə, dolan qədim fars və tacik dillərində "dağ keçidi", monqol dilində (dalın) "arxa tərəf, yüksəklik, yol" deməkdir. Bu baxımdan Argünəş və Dolanlar oronimləri sinonim hesab oluna bilər. Qırğızıstanda Dolon, Tacikistanda Dolona, Dolonabulak yer adları bu oronimin türk dilləri üçün yad olmadığını sübut edir.
İstilik mübadiləsi
İstilik mübadiləsi — İqlimin vacib cəhətlərindən olan atmosferin istilik rejimi atmosfer havası və ətraf mühit arasındakı istilik mübadiləsi ilə müəyyən olunur. Bu zaman ətraf mühit kimi kosmik fəza və qonşu hava kütləsi və yer səthi başa düşülür. İstilik mübadiləsi radiasiya yolu ilə, başqa sözlə havadan şüalanma və Günəş radiasiyasının hava ilə udulması yolu ilə reallaşır. Digər tərəfdən bu hava və yer səthi arasında istilikkeçirmə və atmosfer daxilində turbulentlik vasitəsilə baş verir. Yer səthi və atmosfer arasında istilik mübadiləsi həm də buxarlanma və növbəti kondensasiya zamanı baş verə bilər.
Xarici keçidlər
İstilik miqdarı
Paleoorogen
Paleoorogen - / yun. palaios- qədim, oros- dağ, ge­nos- doğulma, yaranma/ - alpaqə­dərki geoloji dövrlərdə geosink­linal­ların /epigeosinklinal/ və ya platforma ların /epiplatforma/ ye­rində əmələ gəlmiş dağlar. İ. P. Gerasimova (1976) görə Paleoorogen mürək­kəb tağvarı-qırışıq morfo­struk­turlarla səciyyələnən, Kaynozoy un denudasion-pilləli relyef i ilə mü­rək­kəbləşən kontinenta l geotek­tur­lardır.
Viktoriya Jilinskayte
Viktoriya Jilinskayte (d. 6 mart 1989; Uray, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Viktoriya Jilinskayte Rusiya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 1/4 final mərhələsində Cənubi Koreya yığmasına 25:24 hesabı ilə məğlub olan Rusiya yığması, London Olimpiadasını 8-ci yerdə başa vurdu.
Daha sonra Viktoriya Jilinskayte Rusiya yığmasının heyətində 2016-ci ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Fransa yığmasını 20:22 hesabı ilə məğlub edən Rusiya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 1-ci yerdə başa vurdu və qızıl medal qazandı.
Baffin dənizi
Coğrafiyası
left|thumb|Baffin dənizində aysberq
İqlimi
Baffin dənizi üzərində hava nın temperaturu ən soyuq fevral ayında 16°C-dən (cənub-şərqdə) – 36°C-yədək (şimalda və qərbdə), ən isti iyul ayında 4–6°C olur. İl ərzində 200–300 mm yağıntı düşür. Səth suyunun temperaturu yayda 5°C-dən (cənub-şərqdə) 0°C-yədək (şimal-qərbdə), qışda – 1°C-dən aşağıdır.
Təbiəti
Baffin dənizində 21,000 ağ balina yaşayır ki, onlarda əsasən xırda balıqlar və xərcəngkimilərlə qidalanır. Onlar buz tələlərinə bəzən isə digər təhlükələrlə qarşılaşırlar. Zəngin balıq (treska, siyənək və s.) ehtiyyatına sahibdir.
Arqun (şəhər)
Arqun (rus. Аргу́н,çeçen. Орг, gürcü. არღუნი - arghuni) - Rusiya Federasiyasının Çeçenistan Respublikasındakı şəhər. Respublika əhəmiyyətli şəhər olub, inzibati mərkəz və şəhər rayonunun yeganə yaşayış yeridir.
Coğrafiya
Şəhər Çeçen dağətəyi düzənliyində, Arqun çayının hər iki sahilində (Sunja çayının sağ qolu), Qroznıdan 10 km cənub-şərqdə yerləşir. Qərbdən və şimaldan Qroznı bölgəsi, şərqdə Qudermes bölgəsi və cənubdan Şali bölgəsi ilə həmsərhəddir. Şəhər şərti olaraq mərkəzi küçə - Əhməd-Hacı Kadırov olan kənd və qəsəbəyə bölünür.
İqlimi
Mülayim kontinental iqlim üstünlük təşkil edir. Orta illik yağıntının miqdarı təxminən 450 mm-dir. Yanvarda ən az yağıntı orta hesabla 22 mm, ən çox isə iyunda orta hesabla 71 mm düşür. İyul ilin ən isti ayı olub, ortalama temperaturu 24,5 °C, ən soyuq ay isə yanvar ayıdır, orta temperaturu 2.3 °C-dir.
Tarixi
Şəhər, Çeçenistan Respublikasının 02.04.2009-cu il tarixli 15-rz nömrəli "Arqun şəhərində bir bələdiyyənin yaradılması, onun sərhədlərinin qurulması və şəhər mahalı statusu verilməsi haqqında" Qanunu ilə şəhər inzibati ərazi vahidi (respublika əhəmiyyətli şəhər) və şəhər mahalı statusuna malik bir bələdiyyə olaraq yaradılmışdır. 1819-cu ildə Arqun və Sunja çaylarının cənubunda, 1850-ci illərə qədər 490 meydançanı əhatə edən Ustrada (Ustar-Qarda) kəndi meydana gəldi. 1944-cü ildə çeçenlərin qovulması və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi ilə əlaqədar yaşayış məntəqəsi Kolxoznoe kəndi adlandırıldı. Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının bərpasından sonra 1958-ci ildə kəndin yerləşdiyi, eyni adlı çaydan Arqun adı verilmişdir. 1967-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin qərarı ilə qəsəbə Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Şali rayonunun tərkibində bir şəhər statusu aldı. 1990-cı ildə Arqun şəhəri Şali rayonundan ayrıldı, ona respublika tabeliyindəki bir şəhər statusu verildi. Arqun Birinci və İkinci Çeçen Döyüşləri zamanı çox zərər gördü və hal hazırda praktik olaraq bərpa olunur. 2014-cü ildə şəhərdə çoxmərtəbəli binalar peyda oldu və onlara Aymani Kadırovun adına məscid açıldı.
Vaqif Cəfərov (dövlət xadimi)
Vaqif Cəfərov  — görkəmli dövlət xadimi, SSRİ Ali Sovetinin üzvü, SSRİ Xalq deputatı,Azərbaycan KP Şuşa rayon Komitəsinin birinci katibi, Dağlıq Qarabağ Vilayəti(DQMV) üzrə Respublika təşkilat komitəsinin sədr müavini, Azərbaycan Respublikası Sənaye-Tikinti nazirinin müavini. 20 noyabr 1991-ci ildə Qarabağda Xocavənd rayonu yaxınlığında, bir sıra digər dövlət xadimi ilə bigə içində olduğu Mi-8 hərbi vertolyotun ermənilər tərəfindən vurulması nəticəsində şəhid olmuşdur.
Həyatı
Vaqif Cəfər oğlu Cəfərov 1949-cu il, aprel ayının 18-də Azərbaycanın Şuşa şəhərində anadan olmuşdur.
1980-ci ilədək Azərbaycan Komunist Partiyasının Şuşa rayon Komitəsinin təlimatçısı olmuş, eyni zamanda ictimai əsaslarla partiya komissiyasının sədri vəzifəsində işləmişdi.
1980–1982-ci illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbinin dinləyicisi olmuşdur.
1988-ci ilədək Azərbaycan Komunist Partiyaınsın Dağlıq Qarabağ Vilayət Komitəsində lektor, təlimatçı, şöbə müdirinin müavini, inzibati orqanlar və maliyyə-ticarət şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
1988-ci ilin avqust ayından 1991-ci ilin oktyabr ayınadək Vaqif Cəfərov Şuşa rayon Partiya Komitəsinin I katibi vəzifəsində işləmişdir.
1991-ci ilin oktabr ayında Azərbaycan Respublikasının Tikinti- Sənaye nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.
1991-ci il noyabr ayının 20-də torpağlarımızın suverenliyi uğrunda apardığı mübarizə zamanı Qarabağda Qarakənd səması erməni düşmənlərimiz tərəfindən vurulmuş Mi-8 vertolyotunda bir çox görkəmli dövlət məmurları ilə birlikdə şəhid olmuşdur.
Vaqif Cəfərov SSRİ Ali Sovetinin deputatı olaraq bir çox işlər görmüşdür. Onun ən böyük xidmətlərindən biri də o idi ki, Şuşaya şəhər statusu vermək üçün təşəbbüs qaıldırmış və tezliklə bu məqsədinə nail olmuşdur.
Vaqif Cəfərovun təşəbbüsü ilə ali məktəblərin fakültələri və eyni zamanda əvvəllər Şuşa şəhərində fəaliyyət göstərməyən bir neçə texnikumların şöbələri açılmışdır.
Aechmea poitaei
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ayaqqabı
Tarixi
Ayaqqabının 7 min illik tarixi var. Ayağı zərərli xarici təsirlərdən qoruyan geyim növüdür. İnsan ən erkən inkişaf mərhələsində ayaqqabıya oxşar əşyalardan istifadə etmişlər. Paleolit dövründə ehtimal ki, ayaqabı əvəzinə ayağa xam dəri, yaxud gön dolamışlar. Dağlıq Altayda təqribən e.ə. 5-ci əsrdə dəri və keçədən hazırlanmış ayaqqabı geymişlər. Ayaqqabının növləri təbii coğrafi şəraitdən, başlıcası isə insanların təsərrüfat məşğuliyyətlərindən asılı olmuşdur. Azərbaycanda da ayaqqabıdan ən qədim zamanlardan istifadə etmişlər. Arxeoloji qazıntılar zamanı Mingəçevirdən e.ə. 8–11-ci əsrlərə aid Qafqaz uzunboğaz çəkmələrinə oxşar, gildən hazırlanmış qablar tapılmışdır. Ayaqqabı formasında olan belə qablar Qızılvəngdə, Xanlarda (Azərb. SSR), Gürcüstanda və Şimali Qafqazda da aşkar edilmişdir.
Ayaqqabıdan istifadə yerinə (məişət, istehsalat, idman, ortopediya), formasına (uzunboğaz çəkmə, çəkmə, tufli, səndəl), materialına (dəri, rezin və keçə, kombinə edilmiş material, toxunma və süni materialdan hazırlanan) və altlığın üzlüyə bərkidilməsi üsuluna (köbəli, yapışdırılmış, mıxlanmış, isti vulkanlaşdırılmış, ikisaplı və s.) görə müxtəlif qruplara ayrılır. Ayaqqabının rahatlığı onun nömrə və formasının ayağının ölçüsünə uyğunluğu ilə, ayaqqabının ölçüsü və ya nömrəsi isə qəlibin uzunluğu ilə müəyyən edilir. Bu, ştixmas (qəlibin və ayağın altını ölçən lent) sistemində ştix (1 ştix 2/3 sm), metrik sistemdə sm ilə göstərilir. SSRİ-də ayaqqabıların nömrələnməsində əvvəllər ştrixmas sistemi işlədilirdi. 1967-ci ildən metrik sistemə keçilmişdir. Bu sistemdə yanaşı nömrəli ayaqqabılar bir-birindən 0,5 sm fərqlənir.
XIX–XX əsrin əvvəlində Azərbaycanda kişi və qadın ayaqqabılarının bir neçə növü mövcud idi. Azərbaycanlılar, xüsusən kəndlilər arasında ən çox yayılmış ayaqqabı növü – çarıqlar idi ki, onlar ya iribuynuzlu qaramalın xam, kəndlilərin özlərinin emal etdiyi dərisindən (gönündən), ya da daha mükəmməl üsulla emal olunmuş dəridən – aşılanmış göndən tikilirdi.
Növləri
thumb|250px thumb|250px
Pinəçilik
Pinəçi — Ayaqqabı təmir etməklə məşğul olan adamdır. Pinəçilik çox qədim sənət hesab olunur. Pinəçilik müasir dövrdə azalsa da, hələ də varlığını qoruyur.
Əl-Müntəqim
Əl-Müntəqim (ər. المنتقم) — Allahın adlarından biri.
O gün heç kəs Onun verdiyi əzab (kimi) əzab verə bilməz və heç kəs Onun buxovladığı (kimi) buxovlaya bilməz.
Ətraflarındakı bütün dəlillərə baxmayaraq Allaha iman etməyən, Onun böyüklüyünü, qüdrətini tanımamaqçün müqavimət göstərən insanlar şübhəsiz böyük bir əzaba da layiq olmuşlar. Çünki Allah insanı yaratmış, yer üzünə yerləşdirmiş və orada ehtiyacı olan hər şeyi özünə vermişdir. Ancaq Allahın verdiyi bütün bu nemətlərə baxmayaraq bəzi insanlar inkarda tərəddüd edirlər. Hətta bir qisimi böyük bir azğınlıqla Allaha iman edən möminlərə düşmənlik bəsləməyir, Allahın dininə maneə törədə bilmək üçün işlər görürlər. Əlbəttə Allah bu insanlara layiq olduqları qarşılığı dünyada da, axirətdə də verəcək.
Allah dünya üzərindəki hökmünü elçiləri vasitəsilə yerinə yetirər. Bu səbəbdən inkar edənlərə daddırdığı dünya əzabının bir qisimi də elçilərinin vasitəsiylə olmuşdur. Allah, elçilərinin əlləriylə inkarçıların qabaqda gələnlərini əzablandırdığını ayələrində belə bildirir:
Əgər münafiqlər, qəlblərində mərəz (zinakarlıq, pozğunluq mərəzi) olanlar və Mədinədə qəsdən yalan şayiələr yayanlar (bu pis əməllərinə) son qoymasalar, şübhəsiz ki, səni onların üstünə qaldırarıq. Sonra onlar səninlə ancaq az bir müddət orada qonşu ola bilərlər.
Allahın (onlardan) öncə gəlib-getmişlər (münafiqlər) haqqında qayda-qanunu belədir. Sən Allahın qoyduğu qayda-qanunda əsla dəyişiklik görməzsən!
İnkarçıların axirətdə qarşılaşacaqları əzab isə sonsuza qədər sona çatmayacaq qorxunc bir əzabdır. Allah orada insanı həm fiziki, həm də psixoloji cəhətdən əzablandıracaq çox müxtəlif üsullar yaradıb. Çünki Allah yaratdığı qullarının zəifliklərini ən yaxşı biləndir və bu zəifliklərə görə ən çox ağrını da yenə Allah verəcək. Muazzib olan Allah axirətdə inkarçılara verəcəyi əzabı Quranda bir çox ayəylə bildirmişdir. Ayələrdə belə buyrulur:
Axirətə iman gətirməyənlər üçün isə sarsıdıcı bir əzab hazırlamışıq.
Fasiqlərə gəldikdə isə, onların sığınacağı yer od olacaqdır. Hər dəfə onlar oradan çıxmaq istədikdə yenidən ora qaytarılacaq və onlara: "Yalan saydığınız odun əzabını dadın!"– deyiləcəkdir. Ən böyük əzabdan əvvəl Biz onlara mütləq kiçik əzabdan (dünya əzabından) daddıracağıq ki, bəlkə (doğru yola) qayıtsınlar.
Qullarıma xəbər ver ki, Mən, Bağışlayanam, Rəhmliyəm. Əzabım isə üzücü əzabdır.
Onlardan öncəkilər də hiylə qurmuşdular. Sonra Allah onların tikililərini özülündən dağıtdı, tavanları başlarına uçdu və əzab onlara gözləmədikləri yerdən gəldi.
Kafir olub (insanları) Allah yolundan sapdıranlara törətdikləri fitnə-fəsada görə əzab üstündən əzab artıracağıq.
Mikania caldasana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Lou adası
Lou adası — Cənubi Şetland adaları qrupuna daxil olan ada. Smit adasından 22,5 km cənub-şərqdə yerləşir. Adadan Osmar boğazı ilə ayrılır. Antarktidadan isə 90 km aralıda yerləşir. Adamın uzunluğu 14 km, eni isə 8 km təşkil edir. Adanın sahəsi 181,2 km² -dır. Ada öz adını alçaq relyefinə görə verilmişdir. Bütünlüklə buzla örtülüdür.
Anatoli Smiranin
Anatoli Smiranin — Aktyor
Həyatı
Anatoli Dmitriyeviç Smiranin 23 dekabr 1892-ci ildə Odessada anadan olub. Aktyor və rejissor, Gürcüstanın xalq artisti (1946) Anatoli Smiranin 15 fevral 1971-ci ildə vəfat edib.
Aechmea ramosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Konça Buyka
Konça Buyka — ispan müğənnisi, yaradıcılığı flamenko, caz, soul, tanqo, rumba kimin müxtəlif janrları əhatə edən ən parlaq və orijinal ifaçılardan biridir. Onun “Niña de Fuego” albomu 2008-ci ildə İlin Ən Yaxşı Alvomu nominasiyasında Latın Qremmi Mükafatını qazanmış, “La Noche Mas Larga” albomu isə 56-cı Qremmi Mükafatlarının təqdim edilməsi məqasimində Ən Yaxşı Latın Caz Albomu nominasiyasında mükafata namizəd göstərilmişdir. Pedro Almodovarın İçində yaşadığım dəri filmində ifa edilmiş iki mahnının müəllifi və ifaçısıdır.
Bioqrafiyası
300px|thumbnail|left|Buyka 2015-ci ildə Konça Buyka 11 may 1972-ci ildə İspaniyanın Balear adalarının paytaxtı olan Palma şəhərində dünyaya gəlmişdir. O, yazıçı Xuan Balboa və Honorina Buykanın övladıdır və valideynləri hazırda Mayami, Florida, ABŞ-da yaşayır. Buyka şair, bəstəkar, musiqi prodüsseri olmaqla yanaşı, “analıq” vəzifəsini də yerinə yetirir.
O, ispan, katalan, ingilis, fransız və portuqal musiqiçiləri ilə iş birliyində olub. Onun əməkdaşlıq elədiyi şəxslər arasında Anuşka Şankar, Çik Korea, Nina Jozel, Mariza, Bebo Çuço Valdes, Luz Kasal, İvan Lyuis, Daniel Murihed, Cus Lui Perales, Seal, Armando Manzanero, Nelli Furtado və Xavier Limon kimi musiqiçilər var.
Buyka bir neçə filmin musiqisini ifa etmişdir. 2011-ci ildə rejissor Pedro Almodovar Buykanın iki mahnısını özünün "İçində yaşadığım dəri" filmində istifadə etmişdir. Buikanın "Por el amor de amar"  (Sevgi naminə) və "Se me hizo facil" (Onu asan tapdım) mahnıları ilk dəfə böyük ekrana çıxarılmışdı.
Buyka iyirmi iki ölkə konsert verib. 2010-cu ildə Fransa, Türkiyə, Argentina və Meksika da daxil olmaqla 95 konserti olub.
2000-ci ildə fortepianonun müşayəti ilə Mestizuo (2000, Producciones Blau S.L.) adlı albomunun təqdim edilməsi ilə Buyka peşəkar yaradıcılığına başlamışdır. Bunun ardınca Buika (2005, DRO), daha sonra isə Xavier Limonun prodüsserliyi ilə üç albom - Mi niña Lola (Balaca qızım Lola - 2006, DRO), Niña de Fuego (Yanan qız - 2008, Warner) və El ultimo Trago (Son içki - 2009, Warner) təqdim edilmişdir.
2010-cu ildə Elis Vinkler tərəfindən NPR üçün yazılmış məqalədə Buyka 50 ən yaxşı vokalist siyahısında göstərilmişdi. Məqalədə, müğənni “azadlığın səsi” adandırılır.
2013-cü ildə təqdim edilmiş yeni albomu Buykanın yaradıcılığında yeni mərhələ açmışdır. Prodüsserliyi müğənninin özü tərəfindən edilmiş “La Noche Mas Larga” albomu 2013-cü ildə Nyu-York və Madriddə yazılmışdır. Alboma müğənninn özü tərəfindən yazılmış beş mahnı ilə yanaşı "La Nave del Olvido", "Don't Explain", "Ne Me Quitte Pas" və "Siboney" kimi klassik felamenqo mahnıları da daxildir.
Mükafat və nominasiyaları
Buykanın albomları aşağıdakı mükafatlara layiq görülmüşdür:
Buykanın albom və mahnıları aşağıdakı nominasiyaları almışdır:
Lilo və Stiç (cizgi filmi, 2002)
Lilo və Stiç - 2002-ci ildə Volt Disney şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş cizgi filmidir.
Anthemis brachystephana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Platyseiella eliahui
— fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aechmea roberto-seidelii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Klivlend
Klivlend – Ohayo ştatının şəhəri. Eri gölünün cənub sahilində Pensilvaniya ştatı sərhədlərindən təqribən 100 km qərbdə Kayaxoqa çayı sahilində yerləşir.
Houm rifi
Houm rifi — Tonqa Krallığının ərazisinə daxil olan ada və həmcinin sualtı vulkan. Vulkan özü okean səviyyəsindən 5–10 metr dərinlikdə yerləşir. Burada sonuncu püskürmə 2006-cı ildə baş vermişdir.
Klivlend
Şəhərin əsası 1796-cı ildə qoyulub və general Klivlendin (Moses Cleaveland) adı ilə adlandırılıb. Şəhərin adının yerli qəzetlərdə yanlış çap edilməsi üzündən "a" hərfi buraxılıb.
Houm rifi
Atolun sahəsi 103 km² təşkil edir. İqlimi tropikdir.
Klivlend
2000-ci il siyahıya almasına görə şəhər əhalisinin sayı 478,403 nəfərdir. Şəhər əhalisinin şəhər ətrafında yaşayanlarla birgə sayı 2,250,871 nəfər təşkil edir.
Maraqlı faktlar
Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev ağır xəstəlikdən sonra 12 dekabr 2003-cü ildə Klivlendin xəstəxanasında vəfat etmişdir.
Kərəm Tunçeri
Kərəm Tunçeri - Türk peşəkar basketbolçu.
Nikolay Popov
Nikolay Fyodoroviç Popov (d. 1905, Rusiya – ö. 1945, Polşa) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (29 iyun 1945).
Həyatı
Nikolay Popov 1905-ci ildə Rusiyanın Samara vilayətinin Puqaçov rayonunun Tambovka kəndində anadan olub. Milliyətcə rusdur. Müharibədən əvvəl Bakı şəhərində yaşamış, neft mədənlərində işləmişdir. 1941-ci ildə Bakı Şəhər Hərbi Komissarlığından orduya çağırılmışdır. Kiçik leytenant idi. 2-ci zərbə ordusunun 340-cı atıcı alayının taqım komandiri. Donbas, Qafqaz, Ukrayna, Belarus torpaqlarında bir çox döyüş əməliyyatlarında iştirak etmişdir.
26 yanvar 1945-ci ildə Polşanın Visla şəhəri yaxınlığında həlak olmuşdur.
29 iyun 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Lenin ordeni və Qırmızı Ulduz medalı ilə təltif edilmişdir.
Leypsiq Universiteti
Leypsiq Universiteti — Almaniyanın Leypsiq şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.