cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirzə Davud Hüseynov
Fəaliyyəti
1920‐ci il sentyabrın 17‐də Bakıda Şərq xalqlarının I qurultayı çağırıldı. Qurultayda Avropa və Asiya ölkələrinin 1900‐ə yaxın nümayəndəsi iştirak etdi. Mirzə Hüseynov qurultayın nümayəndəsi olmuş və fəaliyyətində yaxından iştirak etmişdir. Qurultay özünün daim fəaliyyət göstərəcək icraiyyə orqanını – Təbliğat və Fəaliyyət Şurasını seçdi. Onun tərkibinə N. Nərimanov, S. Kirov, G. Orcokinidze, M. Sübhi, Heydər Əmioğlu, Y. Stasova və b. ilə yanaşı Mirzə Hüseynov da daxil oldu.
1920‐ci il mayın 14‐də Mirzə Hüseynov Bakıdakı İran, Hollandiya, İsveç, Danimarka, sonra isə Litva və Estoniya nümayəndələri ilə görüşərək Sovet Azərbaycanının onlarla hərtərəfli əlaqələr qurmağa hazır olduğunu bildirmişdir. Mirzə Hüseynov xalq xarici işlər komissarı kimi bir sıra dövlətlərə məktub, nota və teleqramlar göndərmiş, Tiflisdə ingilis və fransız nümayəndələri ilə əsirlərin dəyişdirilməsinə dair danışıqlar aparmış, Bakıdakı xarici ölkə nümayəndəlikləri, Azərbaycanın xaricdəki nümayəndəlikləri ilə yazışmalar aparmışdır. Bununla belə, onun xalq xarici işlər komissarı işlədiyi müddətdə Azərbaycanın xarici ölkələrdəki nümayəndəlikləri ləğv edilmiş, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən xarici dövlətlərin nümayəndəlikləri respublikadan çıxarılmışdır. Mirzə Hüseynov I Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayında Azərbaycan MİK üzvü seçilmiş və Azərbaycan MİK‐in mayın 21‐də keçirilmiş I sessiyasında Azərbaycan XKS tərkibinə daxil olmuş, xalq xarici işlər komissarı və Ali İqtisadi Şuranın sədri təsdiq edilmişdir.
1922‐ci ildə Moskvaya çağırılmış Mirzə Hüseynov RSFSR milli işlər komissarının müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1922‐1929‐cu illərdə Mirzə Hüseynov bir sıra rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. O, ZSFSR XKS sədrinin müavini, xarici işlər komissarı, maliyyə komissarı olmuşdur. Mirzə Hüseynov bu vəzifələrdə Zaqafqaziya respublikalarının sənayesinin, kənd təsərrüfatının inkişaf etməsi, maliyyə cəhətdən möhkəmlənməsi sahəsində xeyli əmək sərf etmiş və özünü böyük və bacarıqlı təşkilatçı kimi göstərmişdir. Mirzə Hüseynov bu dövrdə Zaqafqaziyada ağır sənayenin və kimya sənayesinin inkişaf etdirilməsinə böyük diqqət yetirmişdir. O, qeyd edirdi ki, kənd təsərrüfatının səmərələşdirilməsi, yeni fabrik və zavodların tikilməsi kimya sənayesinin inkişafından asılıdır.
ÜİK(b)P MK Mirzə Hüseynovu Moskvaya çağırmış və onu rəhbər partiya işinə göndərmişdir. O, 1930‐1933‐cü illərdə Tacikistan Kommunist Partiyası MK‐nın birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır. Tacik xalqı birinci beşillikdə sənayeləşmə sahəsində bir sıra nailiyyətlər əldə etmişdir. Tacik xalqının bu müvəffəqiyyətlərində Mirzə Hüseynovun da zəhməti böyük olmuşdur. O, Tacikistanın mərkəzi Stalinabadın elektrikləşdirilməsi və radiolaşdırılmasında, kollektivləşmənin genişlənməsində, savadsızlığın ləğvində xeyli iş görmüşdür. Mirzə Hüseynov ömrünün son illərində Moskvada işləmişdir. 1934‐1937‐ci illərdə o, RSFSR Xalq Maarif Komissarlığında qeyri‐rus natamam və orta məktəblər idarəsi rəisinin müavini işləmişdir. O, SSRİ‐də sənayeləşmə və kollektivləşmənin başa çatdığı bir dövrdə savadsızlığın tamamilə ləğv edilməsi və ümumi yeddillik təhsil sisteminə keçilməsi, yeni‐yeni məktəblərin açılması sahəsində əzmlə çalışmışdır. Mirzə Hüseynov dəfələrlə AK(b)P MK, ÜİK(b)P MK Zaqafqaziya Ölkə Komitəsi, Orta Asiya bürolarının, Azərbaycan, ZSFSR, Tacikistan, SSRİ MİK üzvü, plenum, konfrans, sessiya və qurultayların nümayəndəsi olmuşdur.
Mirzə Davud Bağır oğlu Hüseynov 1938-ci ildə Stalin repressiyasının qurbanı olmuşdur.
Ailəsi
Fətəli xan Xoyskinin qızı Tamara xanım Hüseynova — Xoyskaya ilə ailə həyatı qurmuşdur. Mirzə Davud Hüseynov Əmircanlı Axund Mir Məhəmməd Kərim Ağanın bacısı oğlu olmuşdur.
Hacı Paşa
Hacı Mehmed Paşa — padşah Orxan Qazi səltənətində təxminən 1348-1349 müddətində sədrəzəmlik edən Osmanlı dövlət adamıdır.
Haqqında çox da bilgi yoxdur. 1348 tarixində sədrəzəmliyə gətirilmiş, 11 il bu vəzifədə qalaraq 1359 tarixində yerinə Sinanüddin Fakih Yusif Paşa gətirilmişdir.
Tumas Tranströmer
Həyatı
Tumas Tranströmer 1931-ci ildə Stokholmda anadan olub. Ata və anası boşandıqdan sonra müəllim olan anası onu böyüdüb. Stokholm Universitetində "Şeir və psixologiya" fakültəsini bitirib. Şeirləri 60-dan çox dilə tərcümə olunub.
26 mart 2015-ci ildə 83 yaşında vəfat etmişdir.
Həsən Xosrov Xatəmi
Həsən Xosrov Xatəmi (d. 12 dekabr 1938, İstanbul, Türkiyə) — Azərbaycan əsilli türk tibb professoru, daxili xəstəliklər mütəxəssisi, yazıçı, şair.
Həyatı
1898-də İranın Salmas şəhərində doğulan Əli Əsgər Xatəmi Bəy ilə 1910 da İstanbulda doğulan Azərbaycan immiqrantı Cəmilə xanımın əkiz uşaqlarından biri olaraq dünyaya gəlmişdir. Əkiz qardaşı Hüseyn Xatəmi hüquq professorudur.
1959-cu ildə qələbə yoldaşı Sezer Göze ilə tanış olmuş, 1963-cü ildə evlənmişdir. Bu evlilikdən iki övladı: İbrahim və Aybikə olmuşdur.
Təhsili
Tələt paşa ibtidai məktəbini və Şişli orta məktəbini bitirmişdir. 1956-cı ildə Atatürk Kişi Liseyindən məzun olmuşdur. 1962-ci ildə İstanbul Universitetinin Tibb fakültəsini bitirmişdir.
Fəaliyyəti
1966-cı ildə daxili xəstəliklər üzrə mütəxəsis və 1971-ci ildə dosent olmuşdur. Endokrinoloji ve Metabolizma xəstəlikləri ilə məşğul olmuş və 1978-ci ildə professor olmuşdur. 1982–1986-cı illər arasında Cərrahpaşa Tibb fakültəsində Nüvə Tibb sahəsinə rəhbərlik etmişdir. 2006-cı ildə yaş həddinə görə təqaüdə ayrılmışdır. Bundan sonra Alman xəstəxanasında çalışmışdır.
Tibb sahəsi ilə yanaşı güclü ədəbiyyat və ədəbiyyat tarixi bilgisi ilə məşhurdur.
Əsərləri
İlk şer kitabı 1968-ci ildı yayımlanmışdır: Köhnə şəhərdə bir gecə. Daha sonra 1973-cü ildə Axşam gömrükçüləri, 1987-ci ildə Lodosçu, 1988-ci ildə Kritli uşaq, 1990-cı ildə 68-90 şerləri, 1994-cü ildə Gün axşamlıdır (Türk yazarlar Birliyindən Şer mükafatı almışdır), 1996-cı ildə Çəngəlköydə bir cəng, 2000-ci ildə 1990-2000 şerləri, 2005-ci ildə Qaraqavaq yayımlanmışdır. İlk nəsr əsərini 1988-ci ildə yazmışdır: Yaxşı bax zatına. Bundan sonra daha 10 nəsr əsəri yazmışdır. 1998-ci ildə Yozlaşmadan uzlaşmaq adlı kitabı Türk Yazarlar Birliyinin Cəhd etmə mükafatını almışdır.
Qaravak adlı CD-də öz şerlərini səsləndirmişdir. Memar Mürsəl İşıq isə Həsən Hatəminin şerlərinə rok bəstələr etdiyi CD-ni çıxarmışdır.
Herman Hesse
Həyatı
Alman yazıçısı, şair və publisist Herman Hesse Vürtemburqda, missioner ailəsində doğulmuşdu. Valideynləri uzun müddət Hindistanda xristianlığın yayılması ilə məşğul olmuşdular. Onlar Hermanın da ailə ənənəsini davam etdirərək missioner olmasını istəyirdilər. Gələcək yazıçı bu arzuya qarşı çıxmasa da, təhsil aldığı Latın məktəbində və protestant seminariyasında məhz valideynlərinin istəyini yerinə yetirmək baxımından heç bir parlaq nəticə göstərməmişdi. Seminariyadakı nizam-intizam qaydalarını mütəmadi şəkildə pozmağa başlayanda isə onu sərt qaydaları ilə seçilən bu təhsil ocağından yerli-dibli qovmuşdular.
Bir müddət atasının dini kitablar çap edən nəşriyyatında işləmişdi. Sonrakı illərdə də müxtəlif peşələr dəyişmişdi. Nəhayət, 1895-ci ildə Tübingen universitetində kitab satışı ilə məşğul olmağa başlamışdı. Kitablarla gündəlik təmas və daimi mütaliə onun yaradıcılığa həvəslənməsinə təkan vermişdi. 1899-cu ildə "Kiçik dərnək" adlanan ədəbi cəmiyyətə üzv qəbul edilmiş, eyni zamanda poeziya, nəsr və mənsur şeirlərdən ibarət iki kitabının çapına nail olmuşdu.
"Təkərlər altında" (1906) povestində Hesse seminariya illərinin təcrübəsi əsasında burjua cəmiyyətində yaradıcı şəxsiyyətin üzləşdiyi problemləri araşdırmağa çalışmışdı. Birinci Dünya müharibəsinə qədər müəllif çoxlu hekayə və esselər, habelə "Gertruda" (1910) və "Roshalde" (1914) romanlarını çap etdirmişdi. 1911-ci ildə Hindistana səyahəti "Hindistandan" (1913) kitabını meydana çıxarmışdı. thumb|Ernst Würtenberger(1868–1934)tərəfindən 1905-ci ildə çəkilmiş portret Uzun müddət ailəsi ilə birlikdə İsveçrədə yaşayan yazıçı 1923-cü ildə ölkənin vətəndaşlığını qəbul etmişdi. Almaniyada baş qaldıran millətçilik əleyhinə kəskin çıxışları onun tarixi vətənindəki populyarlığına ciddi zərbə vurmuşdu. Lakin bu, Birinci Dünya müharibəsi illərində Hesseni alman hərbi əsirlərinə mümkün olan bütün vasitələrlə yardım göstərməkdən çəkindirməmişdi. Onun fikrincə, savaş Avropa sivilizasiyasının və dəyərlərinin uğradığı böhranın nəticə idi.
1916-cı ildə müharibənin məhrumiyyətləri, oğlunun mütəmadi xəstəlikləri, psixikası pozulmuş arvadının problemləri, atasının ölümü Herman Hessenin dərin əsəb sarsıntısı keçirməsinə səbəb olmuşdu. O, bir müddət, Karl Yunqun şagirdlərindən birinin klinikasında psixoanaliz metodu ilə müalicə almışdı. Həyatının bu səhifəsi Emil Sinkler təxəllüsü ilə çap etdirdiyi "Demian" romanında (1919) öz əksini tapmışdı. "Demian" müharibədən sonrakı Almaniya gəncliyinin ən çox oxuduğu kitablardan biri idi. Həmvətəni Tomas Mann "Demian"ı Coysun "Uliss" və Andre Jidin "Qəlp pul kəsənlər" romanları qədər cəsarətli əsər sayırdı. thumb|Herman Hesse - 1927 Valideynlərinin Hindistanla bağlılığı kiçik yaşlarından Herman Hessedə də bu ölkəyə və ümumən Şərq mədəniyyətinə, fəlsəfəsinə böyük maraq doğurmuşdu. 1922-ci ildə yazılan "Siddharta" povestini də bu marağın nəticəsi hesab etmək mümkündür. Mövzu baxımından povest müəyyən dərəcədə ekzotik görünürdü. Çünki hadisələr Budda dövrü Hindistanında cərəyan edirdi.
20-ci illərin sonunda yenidən alman reallığı ilə bağlı mövzulara qayıdan Hesse "Yalquzaq" (1928) romanında həyatda yerini tapa bilməyən insanların timsalında "Faust" dualizmini inkişaf etdirmişdi. "Narsis və Holdmunm" (1930) romanında isə hadisələr orta əsr Almaniyasında cərəyan edirdi. Müəllif bu əsərdə ruh – həyat, tərkidünyalıq – həyatsevərlik anlayışlarını üz-üzə qoymuşdu. Nəhayət, 30-cu illərdə Hesse yaradıcılığının başlıca nəticələrindən biri saydığı "Muncuq oyunu" romanını tamamlamışdı. Əsər ilk dəfə 1943-cü ildə nəşr olunmuşdu. Herman Hesse 1946-cı ildə "humanizmin klassik ideallarının getdikcə daha böyük yer aldığı ilhamlı yaradıcılığına və parlaq üslubuna görə" Nobel mükafatı almışdı. İsveç Akademiyasının bəşəriyyətə sağalmaz yaralar vuran İkinci Dünya müharibəsindən dərhal sonra alman yazıçısını fərqləndirməsi Hitler faşizmi ilə alman xalqı və alman mədəniyyəti arasında heç bir bağlılığın olmamasının rəmzi ifadəsi idi. Yazıçının minnətdarlıq sözlərini təqdimat mərasiminin iştirakçılarına İsveçin mədəniyyət naziri Henri Valloton çatdırmışdı.
Nobel mükafatı laureatı olduqdan sonra Hesse ortaya elə bir samballı əsər qoymamışdı. Daha çox məqalə və esselər yazmış, romanlarının yeni nəşrləri və xarici dillərə tərcüməsi ilə məşğul olmuşdu. Bu dövrdə o, əsasən almandilli mədəni arealda tanınırdı. Ötən əsrin 60-80-ci illərində kitablarının bir sıra xarici dillərə tərcüməsi Herman Hesseyə ölümündən sonra müəyyən populyarlıq qazandırmışdı.
Bulbophyllum nephropetalum
(Bulbophyllum nephropetalum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Moyralar
Moyralar (, Moera pay, hissə) — Qədim Yunan mifologiyasında tale ilahələri.
Hesiodun teoqoniyasına görə moyralar ilahə Niktanın qızları, digər bir yerdə isə Zevs və Temisin qızları və Orların bacıları kimi göstərilir.
Üç moyra
Kloto
Laxesis ( "taleh")
Atropa, Atropos ( "qaçılmaz ölüm")
Qızılböcəklər
Xarici görünüşü
Bocəklər əsasən orta, nadir hallarda iri ölçülü olub, çox vaxt metal parıltılı olur. Bədənləri uzunsov, yığcam və ya silindir şəkillidir. Möhkəm çanaqla örtülmüş, qanadüstlükləri sona doğru daralır. Bığcıqları qısa, mişarşəkilli, ayaqları qısadır. Sürfələr ağımtıl, yastıdırlar. Uzun və nazik qarıncıqlıdırlar, ön döşləri genişlənmişdir, ayaqları yoxdur. Böyük olmayan tünd baş ön döşə doğru çəkilmişdir. Bədənin belə forması ağacda sərbəst hərəkət etməyə kömək edir.
Moyralar
Üç moyra
Hesiodun teoqoniyasına əsasən tanrı Zevs moyralara lazımınca səlahiyyətlər vermişdir. Kloto insanların həyat ipini əyirir. Laxesis onların sevinc və kədərlərinə məhəl qoymadan ömür müddətini təyin edərmiş. Üçüncü moyra Atropa isə öz qayçısı ilə həyat ipini kəsərmiş. Troya müharibəsində Zevsin sevimli oğlu Sarpedonu Patroklla vuruşdan moyralar ölüm qərarı vermiş olduqlarından xilas edə bilmir. Çarəsiz Zevsin əlindən qəhrəman oğlunun ölümünə qanlı göz yaşları tökməkdən başqa heç nə gəlmir.
Qızılböcəklər
Yayılması
Qızıl böcəklər (Buprestidaе) fəsiləsi Sərtqanadlılar dəstəsinin ən gözəl fəsilələrindən biridir. Dünyada Qızıl böcəklər fəsiləsinin 15 min, keçmiş SSRİ-də əsasən cənub rayonlarında 500-ə qədər növü məlumdur. Qızıl böcəklər tropik ölkələrdə (80%-ə qədər) geniş yayılmışlar.
Həyat tərzi
Onlar yarpaqlarla ya da bitkinin nazik qabığı ilə qidalanırlar. Çox vaxt kambi qatını zədələləməklə ciddi ziyan vururlar. Böcəklər sutkanın gündüz vaxtlarında fəal olub, günəşsevəndirlər.İlin ən qızmar günlərində və saatlarında uçur. Əsasən, ağacların gövdələrində və yarpaqlarında təsadüf edilirlər. Təhlükə hiss etdikdə tez uçurlar, ya da bığcıq və ayaqlarını yığaraq yerə düşürlər. Ancaq bitki ilə qidalanan cücülərdir. Dişilər yumurtalarını ağacların qabığına qoyurlar. Bütünlükdə inkişafları 2 və hətta 3 il çəkir. Çoxalmaq üçün seyrək, yaxşı qızdırılan, kserofil şəraitdə yetişən, ilk növbədə talaları seçirlər. Sürfələr ovulmuş ağac və qabıqla qidalanır. Qızıl böcəklər fəsiləsi 6 yarımfəsiləyə ayrılır. Bu fəsilə özündə 185 cinsə aid 15000 növü əhatə edir ki, bunlardan da 26 cins və 338 növ Avropa və Qafqazın payına düşür. Azərbaycanda 150 cox növ qeydə alınıb. 15000 növdən 20% ən böyük Agrilus cinsinə daxildir. Onlardan 3000 yaxın növ tesvir edimişdir.
Təsnifatı
thumb|left|Agrilus viridis thumb|left|Coraebus rubi thumb|left|Coraebus elatus Yarımfəsilə: Triba Yarımtriba Cins Triba Yarımtriba Triba Yarımtriba Cins Triba Yarımtriba Yarımfəsilə Triba Yarımtriba Triba Yarımfəsilə Triba Yarımtriba Triba Yarımtriba Triba Yarımtriba Triba Yarımfəsilə Triba Yarımtriba Triba Yarımtriba Triba
Ziyanvericiliyi
Onlar bir qayda olaraq sağlam ağaclara toxunmurlar. Zəifləmiş, ölmüş və ya yeni kəsilmiş köhnə, quru ağaclarda məskunlaşırlar. Bəzi gövdə ziyanvericiləri canlı ağaclarda məskunlaşaraq qabığın altında yollar açır, kambi qatını və oduncağın canlı hissələrini məhv edərək onun qurumasına səbəb olurlar. Belə həşəratlar quraqlıqdan, su basmasından, yanğından, qaz və ya toz tullantılarından, yarpaq gəmiricilərindən və s. amillərdən əziyyət cəkən meşələr üçün böyük təhlükə yaradırlar. Zəifləmiş meşələrdə gövdə ziyanvericiləri kütləvi artım ocaqları yaradırlar.Bu bəzi hallarda 2–3 il,bəzi hallarda isə zəifləmiş ağacların ehtiyatı tükənənə qədər bir çox illər davam edir. Gövdə ziyanvericiləri süni salınmış, rütubətdən əziyyət çəkən meşələr üçün daha çox təhlükəlidirlər. Böcəklərə ağ, sarı, ağ- sarı, nadir hallarda başqa rəngli çiçəklərdə rast gəlinir. Fəsilənin yalnız fitofaq olan bir çox növləri meşə və kənd təsərrüfatı bitkilərinin ziyanvericiləri kimi maraq doğurur. Qızıl böcəklər içərisində kollarda yaşayan (tamnobiontlar), həm də ağaclarda yaşayan (dendrobiontlara) növlərə təsadüf edilir. Hər iki qrup bir həyat formasında birləşdirilir. Belə ki, həm ağacda, həm də kolda yaşayan həşəratların ətraf mühitə uyğunlaşmaları demək olar ki, eynidir. Ağaclarda və kollarda məskunlaşmada yarusların da təsiri vardır (gövdə və budaqların müxtəlif hündürlük zonaları). Bir çox qızılböcəklər -xortobiontdurlar, endo — və ektobiontlar da vardır. Təsərrüfat baxımından bu böcəklər yalnız meşəçilikdə və bağçılıqda əhəmiyyət daşıyırlar. Burada da onların kütləvi artımı nadir hadisədir. Ziyanvurma həddinə görə bu fəsiləni aşağıdakı qruplara ayırırlar: 1) ziyansız növlər. Onların sürfələri yalnız məhv olmuş ağaclarda yaşayırlar; 2)nisbətən təhlükəli növlər. Sürfələri həyat qabiliyyəti olan ağacların gövdə və budaqlarında yaşayırlar; 3) çox təhlükəli növlər. Xüsusilə, cavan ağaclarda məskunlaşırlar. Belə qradasiyaya uyğun olaraq fəsilənin potensial təhlükəli bəzi cinslərini səciyyələndirmək olar.
Liberiya
thumb|380px|Liberiyanın topoqrafik xəritəsi Liberiya — Qərbi Afrikada dövlət. Liberiya, rəsmi olaraq Liberiya Respublikası; Qərbi Afrika sahillərində yerləşir, şimal-qərbdən Sierra Leone, şimaldan Qvineya, Şərqdən Kot-d’İvuarla həmsərhətdir. Mənası "azadların torpağı" deməkdir. Liberiya əvvəllər qul kimi Afrikadan aparılmış Amerikalıların nəsilləri tərəfindən qurulmuşdur.Ən böyük və paytaxt şəhəri Monroviyadır. Rəsmi dili ingilis dilidir.
Coğrafiya
Olduqca mürəkkəb səthi əraziyə malik olan Liberyanın təxminən 560 km olan qumlu və alçaq sahil xətti boyunca kiçik göllər, bataqlıqlar və bəzən qayalıqlar uzanır. Genişliyi 23–40 km arasında dəyişən sahil zolağında yüngül kələ-kötür təpələr birdən-birə yüksələrək yeri dar bir meşə qurşağına buraxır. Orta hündürlüyü 180–300 m olan bu qurşağı meşə örtüyünün seyrəkləşdiyi bir plato əvəz edir. Vadilərlə yarılmış bu platonun yüksəkliyi 450–650 m arasında dəyişir. Liberyanın şimal bölgəsi dağlıqdır. 1350 metrə qədər yüksələn təpələr var. Bu bölgənin ən yüksək nöqtəsi olan Nimba Dağları, Qvineya sərhədində olan Guest House (Qonaq Evi) Təpəsində 1.381 m-ə çatır.
Dağ lıq bölgədən başlayan Mano və Moro çayları cənub-qərb istiqamətində axaraq Atlantik okeanına tökülür. Fil Dişi Sahili sərhədini təşkil edən Cavalla çayının bir hissəsi nəqliyyata əlverişlidir. O biri əhəmiyyətli axar sular Lofa, St.Paul, St.John və Cestosdur. St. Paul çayı üzərində, paytaxtın 27 km şimal-şərqindəki şəlalələrdə qurulan anbar əhəmiyyətli bir hidroenerji qaynağıdır.
Ölkə torpaqlarının yeraltı sərvətlərini təşkil edən qranit, şist və sumaq daşı tərkibli qayalıq laylar var. Sahil boyunca qum yataqları uzanır.
İqlim xüsusilə sahildə il ərzində isti və nəmlidir. Yağış mövsümü maydan oktyabra, quraq mövsüm isə noyabrda aprelə qədər uzanır. Dekabr ayında səhradan sahilə doğru əsən və zərərli tozlu və quru çöl küləkləri da iqlimə təsir edir. İllik ortalama istilik 18 °C ilə 29 °C arasındadır. Qışda orta istilik 24 °C, yayda isə 33 °C-dir. Sahil xəttində 5.080 mm-ə çatan illik yağıntı miqdarı, daxili hissələrə doğru azalaraq 1.780 mm-ə qədər enir.
Tarixi
Afrikanın müstəmləkə idarəçiliyi görməmiş tək ölkəsi və qitənin ən qədim respublikasıdır. Liberiya yaxın vaxtlarda iki vətəndaş müharibəsi görüb: Liberiya vətəndaş müharibəsi (1989–1996) və İkinci Liberiya vətəndaş müharibəsi (1999–2003). İkinci vətəndaş müharibəsi yüzminlərlə insanın köçməsinə və iqtisadiyyatinin çökməsinə səbəb olmuşdur.
Siyasət
Liberiya hökuməti Amerika Birləşmiş Ştatları hökumət sistemini əsas tutaraq qurulmuş unitar konstitusiyalı bir respublikadır və demokratiya ilə idarə olunur. Hakimiyyətin bölgüsü prinsipi var. Qanunvericilik prezident başçılığında, icra Liberiya Məclisi və Ali məhkəmə tərəfindən həyata keçirilir.
Prezident dövlət başçısı və eyni zamanda başkomandandır.
8 noyabr 2005-ci ildə 14 illik vətəndaş müharibəsindən sonra prezident seçkiləri keçirildi. Prezident seçkilərində kemiş futbolçu George Weah və köhnə maliyyə naziri Ellen Johnson-Sirleaf namizədliyini irəli sürdülər. Seçkilərdə minlərlə beynəlxalq müşahidəçilər iştirak etdi və təhlükəsizliyi 15,000 BMT sülhməramlıları və 1 həftə əvvəl işə götürülmüş üç min Liberiya polisi təmin etdi.
23 Noyabrda seçkiləri Charles Taylor hökumətindəki keçmiş maliyyə naziri Ellen Johnson-Sirleaf qazandı və Afrika tarixində dövlət başçısı vəzifəsinə seçilən ilk qadın oldu. Seçki Komissiyasının açıqladığı nəticələrə görə, prezident seçkilərinin ikinci turunda 59.4% səs topladığı halda, George Weah 40,6% səs topladı.
İqtisadiyyat
Liberiyada böyük həçmdə əkinçilik və dəmir filizi ixracatına əsaslanan, inkişaf yolunda olan bazar iqtisadiyyatı qüvvədədir. Yaxın dövrdə açıq qapı siyasətinin və xarici sərmayəyə yaradılan rahat şəraitin təsiri ilə yüksək iqtisadi artım sürəti, 1980-ci illərin əvvəllərində artan idxal neft xərcinin və dünya səviyyəsindəki durğunluğu təsiri ilə nisbətən zəifləmişdir.
Belamkanda
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Vasili Şukşin
Vasili Makaroviç Şuşkin — rus yazıçısı, kinossenarist, kinoaktyor, kinorejissor.
Həyatı
Vasili Şukşin 25 iyul 1929-cu ildə Altay əyalətinin Biysk rayonunun Srostki kəndində kəndli ailəsində doğulub. Valideynləri — həmin ərazinin yetirmələri, ortabab kəndlilər idilər.
1960-cı illərin əvvəlində bir-birinin ardınca Şukşinin bədii əsərləri işıq üzü görməyə başladı. "Həqiqət", "Nurlu ürəklər", "Stepkinin məhəbbəti" hekayələri 1961, "İmtahan", "Dirsəkli vallar", "Jurnalistika fakültəsindən Jelya Seleznyova" əsərləri 1962-ci ildə nəşr olundu.
1963-cü ildə "Gənc qvardiya" nəşriyyatında Şukşinin "Kənd sakinləri" adlı ilk toplusu çapdan çıxdı. Həmin il "Novıy mir" jurnalında onun iki hekayəsi dərc edildi: "Əla sürücü" və "Qrinka Malyuqin" ("Onlar Katundandırlar" silsiləsindən). Bu hekayələr əsasında Şukşin "Belə bir oğlan yaşayır" adlı ilk tammetrajlı filminin ssenarisini yazır. 1974-cü ildə Bakıda keçirilən VII Ümumittifaq kino festivalında "Kalina Krasnaya" ("Qırmızı Başınağacı") əsas mükafata layiq görüldü. Münsiflər heyəti öz rəyini belə açıqladı: "Yazıçı, rejissor, aktyor Şukşinin fitri və parlaq istedadı nəzərə alınmaqla festivalın baş mükafatı, "Mosfilm"in "Kalina-Krasnaya" filminə verilir". Ömrünün son ili Şukşin üçün həm şəxsi, həm də yaradıcı planda xüsusilə əlamətdar oldu. 1973-cü ildə o, ailəsi ilə birlikdə Pereyaslovski küçəsindəki dar mənzildən Boçkov küçəsindəki yeni, geniş mənzilə köçür. "Xarakterlər" adlı hekayələr toplusu çapdan çıxır. Toplu proza aləmində böyük hadisəyə çevrilir və kəskin müzakirələrə rəvac verir. Q.Tovstonoqov Böyük teatrda Şukşinin "Enerjili adamlar" pyesi əsasında tamaşa hazırlayır (bu, Şukşinin teatrla ilk əməkdaşlığı idi. Buna qədər o öz müəllimi M.Romm kimi teatrı sevmirdi). Tamaşanın son məşqi 1974-cü ilin iyununda Şukşinin iştirakı ilə keçirilir və müəllifə olduqca gözəl təsir bağışlayır.
Mükafatları
RSFSR əməkdar incəsənət xadimi
SSRİ dövlət mükafatı
Dünya əhalisi
thumb|right|400px Dünya əhalisinin demoqrafiyası heç bir tarixi dövrdə sabit qalmamış, hər zaman dəyişikliyə məruz qalmışdır. Kapitalizmdən əvvəlki dövrdə dünya əhalisinin sayı çox yavaş artırdı. Bu hadisə daha çox aramsız müharibələr, epidemiyalar, insanların həyat səviyyəsinin aşağı olması ilə əlaqədardır. 1900-da dünya əhalisi 1.6 mlrd., 1960-da 3 mlrd., 2000-də 6 mlrd. olmuşdur. Demoqrafların hesablamalarına görə dünya əhalisi bu sürətlə artmağa davam etsə 2040-cı ildə dünyamızda 10 milyard insan yaşayacaq. 2022-ci il noyabr ayında dünya əhalisi 8 milyardı keçmişdir. Dünyada ən sürətli təbii artım 1950–1970 illərində müşahidə olunmuşdur. Bu zaman təbii artım 1,8 %-in üstündə olmuşdur. Ən çox təbii artım 1963-cü ildə olmuşdur. Bu zaman dünyanın təbii artımı 2,2% təşkil edib. Müxtəlif vaxtlarda dünya əhalisinin təbii artımı müxtəlif olmuşdur.
Dünya əhalisinin artımı
ХХ əsr dünyа tаriхində görünməmiş dərəcədə əhаli аrtımı ilə səciyyələnir. BMT-nin vеrdiyi məlumаtа görə 1820-ci ildə dünyаdа 1,0 milyаrd, 1927-ci ildə (təхminən 100 ildən sоnrа) 2,0 milyаrd, 1960-cı ildə (33 il sоnrа) 3,0 milyаrd əhаli оlmuşdu. Mövcud ədəbiyyаtlаrdа göstərilir ki, 1987-ci ildə dünyа əhаlisi оrtа hеsаblа 5,0 mlrd. nəfərə çаtmışdır. Məsələn, 1985-ci ildə оrtа hеsаblа illik аrtım 1,73% оlduğu hаldа, 1960-cı illərdə əhаlinin illik оrtа аrtımı ən yüksək dərəcədə оlmuşdur (2,1%). Rəsmi məlumаtа görə, 1950–1985-ci illər аrаsındаkı 35 illik müddətdə dünyа əhаlisi 2,5 milyаrddаn 4,8 milyаrdаdək аrtmış, bu müddət ərzində plаnеtimizin əhаli sıхlığı hər kvаdrаt kilоmеtr sаhədə 17 nəfərdən 30 nəfərə çаtmışdır. Еyni zаmаndа 2002-ci ildə dünyа əhаlisi оrtа hеsаblа 6,1 milyаrd, 2005-ci lidə isə təхminən 6,2 milyаrd оlmuşdur. ХХI əsrin ахırınа kimi dünyа əhаlisinin 12–13 milyаrdа çаtmаsı və оnun nisbətən stаbilləşməsi gözlənilir. Əhаli аrtımı, хüsusilə şəhərlərin böyüməsi ətrаf mühitə dаhа çох təsir göstərir və еkоlоji prоblеmlərin yаrаnmаsınа səbəb оlur. 1900-cu ildə şəhər əhаlisi dünyа əhаlisinin 5%-ni təşkil еdirdisə, 1987-ci ildə bu fаiz 40-а çаtmışdır. Hаzırdа isə bu ədəd 50%-dən çохdur. Sоn illər(1985–1990) bəzi ölkələrdə dünyа əhаlisinin 3%-i 5 milyоndаn аrtıq əhаlisi оlаn şəhərlərdə məskunlаşmışdır. BMT-nin vеrdiyi məlumаtа görə 1984-cü ildə dünyаnın 34 şəhərində əhаlinin sаyı 5 milyоndаn аrtıqdır, 2025-ci ilə bеlə şəhərlərin sаyı 93 оlаcаqdır. Hаzırdа şəhər əhаlisinin 65%-i əhаlisi 1 milyоndаn аrtıq оlаn şəhərlərdə yаşаyır.
Əhаlinin sürətlə аrtımı ərzаq məhsullаrınа, yаnаcаğа və bаşqа məhsullаrа tələbаtı аrtırır, əhаlinin bir yеrdə məskunlаşmаsını sürətləndirir və еkоlоji prоblеmlərin yаrаnmаsınа səbəb оlur. Bеlə ki, hаzırdа dünyа əhаlisinin 1/ 2 hissəsi(bəzi məlumаtlаrа görə 600 milyоn nəfər) dоyuncа yеmək imkаnınа mаlik dеyil, əhаlinin 75–80%-i bitki mənşəli qidа qəbul еtdiyi üçün kаlоri çаtışmаzlığınа məruz qаlır. Оnа görə də hаzırdа dünyаnın mütərəqqi аlimləri biоsfеrin məhsuldаrlığını оptimаllаşdırmаq üzərində çаlışırlаr. Bеynəlхаlq biоlоji prоqrаm üzrə аpаrılаn tədqiqаtlаrdа rеspublikаmızın mütəхəssisləri-еkоlоqlаrı dа iştirаk еdirlər.
thumb|450px|upright|Dünya əhalisi (milyonla) Dünyada əhalinin sayına təsir edən əsas 2 faktor var. 1.	Təbii artım 2.	Mexaniki artım
Dünya əhalisinin irqi tərkibi
Antropoloqlar dünya əhalisini irqi tərkibinə görə üç əsas irqə bölürlər: 1.	avropoid 2.	monqoloid 3.	neqroid
Böyük Coğrafi kəşflərə qədər avropoid irqi Avropa, Şimali Amerika, Hindistan, Yaxın və Orta Şərqdə yaranmışdır. Sonradan bütün dünyaya yayılmışdır. Monqoloid irqi, əsasən, Şərqi və Cənub-Şərqi Asiyada, Amerikada yerli hindular arasında yayılıb. Neqroid irqi isə Afrikada daha çox yaşayır. Bundan əlavə bəzi alimlər əlavə olaraq avstroloid irqini də ayırırlar. Buraya Avstraliya və Okeaniyanın, Cənub-Şərqi Asiyanın yerli əhalisinin bir hissəsi aiddir. Buna əlavə olaraq bu irqlər arasındada qarışıq irqlər də var. Avropoidlə Neqroidin qarışığından metis, avropoid və monqoloid irqinin qarışığı mulat, monqoloid və neqroid irqinin qarışığı isə sambo adlanır. Bu qarışıq irqlər əsasən Amerika qitəsində yayılıb. Bundan başqa dünya əhalisinin demoqrafiyasinda onların milli tərkibinin böyük rolu vardır. Etnik birliyin əsas əlamətəri dil, ərazi, mədəniyyət, etnik şüurun ümumiliyidir. Hal-hazırda yer kürəsində 3–4 min xalq yaşayır. Bunların da çoxu azsaylıdır. Sayı 100 mln nəfərdən çox olan xalqar çin, hind, ərəb, türk, ingilis, rus, benqal, yapon, braziliya və s.-dır. Bunlar dünya əhalisinin 65% təşkil edir.
Dünya əhalisinin dil üzrə təsnifatı
Hind-Avropa dil ailəsində 2.5 mlrd-dan çox insan danışır. Bu dil ailəsi hind, iran, slavyan, roman, german dil qruplarına bölünür. Hind dil ailəsinə əsasən Hindistanda danışılan dillər aiddir. İran dil ailəsinə isə fars, əfqan, tacik, tat, puştu, beluc, kürd, talış dilləri aiddir. Slavyan dil qrupuna isə rus, ukraynalı, belarus, polyak, çek, slovak, bolqar, serb dilləri aiddir. Roman dil qrupuna isə fransız, italyan, ispan, portuqal, rumın dilləri daxildir. German dil qrupuna alman, ingilis, danimarkalı, norveç, island dilləri aiddir.
Bundan başqa Çin tibet dil ailəsi var. Burada olan çin dilində dünya əhalisinin 25% danışır. Bu dildə əsasən Çin, Koreya, Singapur, Tailand və Viyetnamda danışırlar.
Malay dili ailəsinə məxsus dillərdə əsasən Malayziya, İndoneziya, Filippində danışılır.
Sami-Hami dil ailəsi dünyanın ən qədim dil ailələrindəndir. Burada ərəb yəhudi dilləri var. Sami-Hami dil ailəsində əsasən ərəb ölkələri, İsrail və Maltada istifadə olunur.
Altay dil ailəsində isə yapon, türk və monqol dil qrupları mövcuddur. Türk dil qrupuna isə türk, azərbaycan, özbək, qazax, qırğız, türkmən, tatar, başqırd, uyğur, qaqauz və s. dillər aiddir.
Qafqaz dil ailəsinə ləzgi, udin, çeçen, avar, lak və inquş dilləri aiddir.
Ural dil ailəsinə finlər, macarlar, estonlar və saamilər aiddir.
Niger-Kardofen dil ailəsi Afrikada yayılmışdır.
Dünya əhalisinin din üzrə təsnifatı
thumb|350px|right|Ölkələr üzrə dinlər.Hər bir olkə sitayiş etdiyi əsas dinin şərti rəngi ilə rənglənib:  göy — katoliklər, narıncı — pravoslavlar, mavi — protestantlar, tünd yaşıl — sünnilər, açıq yaşıl — şiələr, narıncı — induizm, qırmızı — iudaizm, açıq narıncı — çin dinləri Dünya əhalisin din tərkibidə olduqca müxtəlifdir. Dinlər milli və dünyəvi dinlərə ayrılırlar. Dünya dinləri bir neçə xalqın sitayiş etdiyi dinlərdir. Dünya dinləri islam, xristianlıqdır. İslam əsasən Asiya və Şimali Afrikada geniş yayılıb. İslamın beşiyi Səudiyyə Ərəvistanda Məkkə və Mədinə şəhərləridir. Dünyada 50-dan artıq müsəlman ölkəsi vardır. Xristian dini isə əsasən Avropa, Amerika, Avstraliya və Yeni Zenlandiyada yayılmışdır. Bu din Katolik, Pravoslav, və Protestant təriqətlərinə bölünür. Katoliklərə əsasən İtaliya, İspaniya və Latın Amerikasında yaşayan müsəlmanlar itaət edir. Böyük Britaniya, ABŞ, Avstraliya, Yeni Zenlandiyada isə əsasən protestantlar yaranmışdır. Yunanıstan və Rusiyada isə Pravoslavlar çoxluq təşkil edir. Bundan başqa buddizm mərkəzi, cənubi və cənub-şərqi Asiya ölkələrində sitayiş olunur. Bir millətə məxsus olan milli dinlərdə var. Məsələn, Hindistanda – induizm, Çində – Konfisyanlıq, Yaponiyada – Sintoizm və İsraildə İudaizm var.
Dünya əhalisinin yaş və cins tərkibi
Bunula yanaşı dünya əhalisi yaş strukturuna görə 3 qrupa bölünür. Birincisi, 0–14 yaş qrupu. Bu yaş qrupu dünya əhalisinin 34%-ni təşkil edir. İkinci yaş qrupu isə 15–65 yaş qrupudur. Bu yaş qrupu cəmiyyətdə maddi nemətlərin əsas istehsalçısıdır. Bu yaş qrupuna dünya əhalisinin 58% cəmlənib. Üçüncü yaş qrupuna isə 65 yaşdan yuxarılar aiddir. 65 yaşdan yuxarılar isə dünya əhalisinin 8% tutur. Əhalinin cins tərkibində isə yeni doğulan uşaqlar arasında oğlanların sayı çoxdur. Yeni doğulan hər 100 qıza 104–107 oğlan düşür. 15 yaşına qədər oğlanların və qızların yaşı bərabərləşir. Sonrakı dövrlərdə yaş strukturunda qadınların payı artır. Bunun müxtəlif səbəbləri var. Bu ilk növbədə qadınların orta ömrünün kişilərin orta ömrünə nisbətən çox olması ilə əlaqədardır. Dünya ölkələrində qadınlar kişilərdən çoxdur. Yəni qadınlar dünya əhalisinin 51% kişilər isə 49% təşkil edir. Ancaq bəzi Asiya və Afrika ölkələrində bu nisbət dəyişir. Buna səbəb erkən nikah, çoxuşaqlılıq, cəmiyyətdə və ailədə qadının hüquqlarının tapdalanması və qadınlara qarşı zorakılıqdır.
Dünya əhalisinin sıxlığı
thumb|350px|upright|Dünya əhalisinin ən sıx olduğu ərazilər.1994-cü il Dünya əhalisinin orta sıxlığı bir çox faktorlara görə regiondan regiona dəyişir. Hazırda dünya əhalisinin orta sıxlığı hər km² 45 nəfərdir. Dünya əhalisinin böyük hissəsi yəni 85%-i şərq yarımkürəsində yaşayır. Əhalinin orta sıxlığına görə birinci yeri Banqladeş tutur. Avropada isə sıxlığına görə ilk yerləri Niderland və Almaniya tutur. Burada sıxlıq hər km² 2000 nəfərdir. Dünyanın ən çox sıx məskunlaşmış əraziləri Şərqi və Cənub-Şərqi Asiya, Çin, Koreya, İndoneziya, Vyetnamdır. Bu ərazilərdə 2 milyard əhali yaşayır.
Mənbə
1.	Coğrafiya. Nəriman Cəbralıyov
2.	Coğrafiya. TQDK nəşri
3.	Dünya ölkələri. Bakı. 2004
4.	http://en.wikipedia.org/wiki/World_population#cite_note-unpp-31
5.	http://esa.un.org/unpp/
6.	http://www.bls.gov/bls/demographics.htm
7.	http://www.freedemographics.com/
Hüseynağa Sadıqov (siyasətçi)
Sadıqov Hüseynağa Musa oğlu — Azərbaycanın keçmiş Xarici İşlər naziri, Azərbaycanın Almaniyadakı fövqaladə və səlahiyyətli səfiri.
Şəxsi həyatı
Azərbaycan və Almaniya mətbuatında beynəlxalq siyasət sahəsində 50-dən artıq məqalə və yazıların müəllifidir. 2 övladı var. Alman, ərəb, türk və rus dillərini bilir.
İbrahim Məmmədov (kimyaçı)
Məmmədov İbrahim Qərib oğlu — Azərbaycan kimyaçısı, kimya elmləri doktoru, Bakı Dövlət Universitetinin professoru, "Neft kimyası və kimya texnologiyası" kafedrasının müdiri
Həyatı
İbrahim Məmmədov 16 oktyabr 1970-ci ildə Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində anadan olmuşdur. 1988-ci ildə Baş Göynük kənd 2 №-li orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirmişdir.
1988-1990-cı illərdə həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. 1992-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə daxil olmuş və 1997-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. Həmin il BDU-nun kimya fakültəsinin "Neft kimyası və kimya texnologiyası" kafedrasının nəzdində fəaliyyət göstərən "Alkenilfenollar və karbonilli birləşmələr kimyası" elmi tədqiqat laboratoriyasına kiçik elmi işçi vəzifəsinə işə götürülmüşdür. 2000-ci ildən həmin kafedranın dissertantı olmuş, 2004-cü ildə "Sulfat anhidridilə aktivləşdirilmiş elektrofil reagentlərin bəzi olefinlərə birləşmə reaksiyaları" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək kimya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 1997-2007-ci illərdə "Alkenilfenollar və karbonilli birləşmələr kimyası" ETL-də kiçik elmi işçi, 2008-ci ildən həmin kafedranın dosenti, 2015-ci ildən isə professoru vəzifəsində çalışır. "Nüvə Maqnit Rezonansı spektroskopiyasında müasir metodlar" (Bakı-2006, 114 s), "Neft kimyası və neft kimyəvi sintezdən praktikum" (Bakı-2007, 2018, 360 s) adlı dərs vəsaitlərinin, "Ümumi kimya texnologiyası" (Bakı-2011, 308 s), "Karbohidrogen xammalının kimyəvi emalı" (Bakı-2012, 360 s) adlı dərsliklərin, eləcə də "Dynamic NMR spectroscopy" (Moscow-2018, 226 p) adlı monoqrafiyanın müəllifidir. 2011-ci ildə "Alkenilfenollar əsasında funksionaləvəzli birləşmələrin sintezi və onlarda müxtəlif dinamik effektlərin NMR metodu ilə tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və kimya elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır. Onun elmi tədqiqatlarının ən əsas nailiyyətlərindən biri məhlul sistemlərinin Nüvə Maqnit Rezonansı (NMR) spektroskpiyasının köməyi ilə tədqiqidir. Tədqiqatlardan alınan nəticələr xarici ölkə alimlərinin də böyük marağına səbəb olmuşdur. 320-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 10 patentin müəllifidir. Əsərləri bir sıra beynəlxalq və respublika elmi konfranslarında məruzə edilmiş, "Molecules", "ChemistrySelect", "Mendeleev Communications", "Magnetic Resonance in Chemistry", "Applied Magnetic Resonance", "Central European Journal of Chemistry", "Journal of Physical Chemistry", Journal of The Chinese Chemical Society, İranian Journal of Chemical Society, Indian Journal of Chemistry, Bulgarian Chemical Communications, Russian Chemical Reviews, "Журнал Органическая Химия", "Нефтехимия" və s. kimi nüfuzlu jurnallarda çap olunmuşdur.
Təltifləri
Ailəlidir, bir övladı var.
İstinadlar
http://chemistry.bsu.edu.az/az/article/475
http://chemistry.bsu.edu.az/az/rub/kafedralar/neft-kimyasi-ve-kimya-texnologiyasi
Zemfira Əliyeva (türkoloq)
Əliyeva Zemfira Musa qızı (6 iyun 1950, Ucar rayonu)— azərbaycanlı dilçi-alim, türkoloq, filologiya elmləri doktoru.
Həyatı
Əliyeva Zemfira Musa qızı 1950-ci ildə 6 iyunda Ucar rayonunda anadan olub. 1967-ci ildə Bakı şəhərindəki 190 № li məktəbi bitirmişdir. 1972-ci ildə M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutunun rus dili və ədəbiyyatı fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1973–1979-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya verilişləri komitəsində redaktor və tərcüməçi işləyib. 1985-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin aspiranturasını bitirib. 1982-ci ildən 1992-ci ilə qədər Bakı Dövlət Universitetinin rus dilçiliyi kafedrasında müəllim işləyib.
1990-cı ildə "Развитие семантики качественных прилагательных в русском литературном языкe XVIII–XIX вв." mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. 1995-ci ildə AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun doktoranturasını bitirib. 1995-ci ildən bu günə qədər AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun nəzəri və tətbiqi dilçilik şöbəsində çalışır. 2013-ci ildən həmin şöbənin baş elmi işçisidir, institut Elmi Şurasının üzvüdür. 2012-ci il noyabr ayının 6-da AMEA-nın nəzdindəki Müdafiə Şurasında "Türk dillərində sifətlərin semantik-funksional və struktur xüsusiyyətləri" adlı doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
3 monoqrafiyası, 46 elmi məqaləsi çap olunmuşdur, onlarda 6 məqaləsi xaricdə çap olunmuşdur.
Ailəlidir, 3 övladı, 6 nəvəsi var.
Gilzaylar
Gilzaylar—Əfqanların qolu.
Pxenyan
Pxenyan (, Pxyonyan, Pyonqyanq) — Koreya Xalq Demokratik Respublikasının (Şimali Koreya) paytaxtı. Şəhər ölkənin inzibati, iqtisadi və siyasi mərkəzidir. «Pxenyan» koreya dilində  «geniş torpaq», «rahat yer» deməkdir.
Tarixi
Əfsanəyə görə şəhər e.ə. 2334-cü ildə Vanqomson (왕검성|王儉城) adı ilə salınıb. Ancaq bu tarix mübasihə doğurur və yaranma tarixi tarixçilər tərəfindən eramızın başlanğıcı hesab edilir.
1945-ci ildə Koreya azad olunur və SSRİ-nin təsir zonasına düşərək, Koreyanın şimalında yaranan KXDR-in müvəqqəti paytaxtı elan edilir. 1950-1953-cü il müharibəsindən sonra SSRİ-nin köməyi ilə şəhər bərpa edilmişdir.
Tarixi adları
Tarix boyu Pxenyan dəfələrlə adını dəyişib. Bir adı Ryugen (류경; 柳京) olub. Müxtəlif vaxtlarda Kison, Rannan, Sogyon,Sodo, Xogyon, Çanan adlanıb. Yaponiya işğalı dövründə Xeydzyo adlanıb.
thumb|250px|Pxenyanın kosmosdan görüntüsü (22 avqust 2007-ci il
İnzibatı bölgüsü
Pxenyan kuyok adlanan 19 dairəyə və qun adlanan 4 uyezdə bölünür.
İqtisadiyyatı
Pxenyan Şimali Koreyanın iqtisadi mərkəzidir.
Turizm
Ölkənin tam izolyasiyasına görə Pxenyanda turizm az inkişaf etmişdir. Hakimiyyət az saylı turistlərin ölkədə hərəkətinə tam nəzarət edir.
Sinanüddin Fakih Yusif Paşa
Sinanüddin Fakih Yusif Paşa — 1349-1364 dönəmində sədrəzəmlik etmiş Osmanlı dövlət adamıdır. Sədrəzəmliyi dönəmi ilə bağlı məlumatlar çox azdır. 1364 tarixindəki vəfatından sonra Çandarlı Qara Xəlil Paşa sədrəzəmliyə gətirilmiş, bununla da Osmanlı dövləti idarəçiliyində Çandarlı dönəmi başlamışdır.
Əmək mühaciri
250px|thumbnail "Əmək mühaciri" termini dünyanın müxtəlif yerlərində müxtəlif mənalarda işlədilir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı "Əmək mühaciri" dedikdə, öz vətənindən kənarda işləyən hər kəsi nəzərdə tutur. Onlar mühacir adlanır. Bir neçə ölkənin milyonlarla mühacir işçisi var. Bəzi ölkələrdə qeyri-leqal mühacirlər də çoxluq təşkil edir ki, onlar da əsasən iş üçün müxtəlif ölkələrə gedənlərdir.
Bu termin eyni zamanda ölkə daxilində bir şəhərdən digərinə köç edənlərə də şamil olunur. Onlar mühacir adlanır.
Kanada
Kanadada şirkətlər mühacirlər üçün immiqrasiya proqramının genişləndirilməsi məqsədilə onları müvəqqəti işə cəlb edir.
Çin
Çin hökuməti iqtisadiyyatın inkişafında uzunmüddətli məqsədlərə çatmaqda, eləcə də, Çinin kənd əsaslı iqtisadiyyatdan şəhər əsaslı iqtisadiyyata keçməsində mühacirlərin rolunun böyük olduğunu vurğulayıb. Bəzi daxili şəhərlərdə pensiya və sosial sığorta da daxil olmaqla mühacirlərə sosial təminat verilməsinə başlanılmışdır. 2012-ci ildə verilmiş hesabat görə ölkədə 167 milyon əmək mühaciri olduğu bildirilir.
Tayland
Taylanda mühacirlər, əsasən, Burma, Laos və Cambodia kimi qonşu ölkələrdən gəlirlər. Bu mühacirlər qida olmaması, sui-istifadə və aşağı əmək haqqı kimi bir çox çətinliklərlə qarşılaşırlar. Banqkokda əmək mühacirlərinin əksəriyyəti tay, burmese, ingilis dillərini, kompüter və fotoqrafiya kimi digər fənləri öyrənmək məqsədilə "Əziz Burma" məktəbində iştirak edirlər.
Sinqapur
1970-ci ildən Sinqapur Cənub-Şərqi Asiyada mühacirlərin ən çox axın etdiyi ölkədir. 2000-ci ildə ölkədə 612.200 xarici işçi var idi ki, bu da ölkə ərazisindəki işçi qüvvəsinin 29,2%-ni təşkil edir. Bu göstərici Asiyada xarici işçi qüvvəsinin ən yuxarı göstəricisidir. Bu işçilərin 500.000-i ixtisassız və ya aşağı ixtisaslı işçilər siyahısındadır. Hazırda Sinqapurda 135,000 kişi mühacir tikinti işçisi kimi, 150,000 qadın mühacir isə daxili işçi kimi işləyir. Onlar Banqladeş, Hindistan, İndoneziya, Şri-Lanka, Filippin və Tailand kimi müxtəlif ölkələrdən gələn mühacirlərdir.
Qasım bəy (dəqiqləşdirmə)
Qasım bəy və ya sadəcə Qasım — Azərbaycanda kişilərə verilən şəxs adı.
Seyidsadıqlı
Seyidsadıqlı — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Foto məlumatlar
Seyidsadıqlı kəndi 2012
Bulbophyllum neopommeranicum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Larkana rayonu
Larkana rayonu — Pakistanın Sind əyalətində rayon. İnzibati-mərkəzi Larkana şəhəridir. Bhutto məqbərəsi burada yerləşir.
Kvay çayı üzərindən körpü (film, 1957)
"Kvay çayı üzərindən körpü" — Pyer Bulun eyniadlı romanı əsasında rejissor Devid Lin tərəfindən 1957-ci ildə Seylonda çəkilmiş Britaniya-ABŞ istehsalı olan bədii film. Baş rollarda Uilyam Holden, Alek Ginness və Cek Hokins çəkilmişdir.
Müasir kinoşünaslar tərəfindən tarixinin ən yaxşı kino işlərindən hesab olunur və rejissor Devid Linin karyerasının kulminasiya nöqtəsi (Linin digər bir epik blokbasteri olan "Ərəbistanlı Lourens"lə yanaşı) sayılır. Film 7 Oskar mükafatı qazanmış, o cümlədən ilin ən yaxşı filmi seçilməklə yanaşı, bir sıra kinematoqrafiya mükafatlarına layiq görülüb.
Süjeti
II Dünya müharibəsi zamanı ingilis hərbi əsirləri Birma cəngəlliklərində yapon düşərgəsinə düşürlər. Orada onlar keçən dəfəki əsirlər partiyasından qalan iki amerikalı əsirlə rastlaşırlar. İngilislərə polkovnik-leytenant Nikolson (Alek Ginness) rəhbərlik edir. O hesab edir ki, özü və adamları Sinqapurda ali komandanlığın əmrinə əsasən əsir düşdüyündən, onlar əsirlikdə olmasına baxmayaraq, hərbi xidmət başında olmuş kimi sayılırlar. O, öz adamları arasında ciddi ordu nizamını yürüdür, hətta onlar düşərgədə yaralar, xəstəliklər və yaponların onlara qarşı törətdiyi işgəncələrə baxmayaraq sıra addımları ilə gəzirlər. O, amerikalılardan biri olan komandir Şirzin (Uilyam Holden) bunun artıq xidmət yox, cəhənnəm olması, yalnız iki yolun olması: gec və ya tez bütün əsirlər kimi düşərgədə ölmək, ya da qaçış zamanı cəngəlliklərdə həlak olmaqla bağlı fikirlərinə əhəmiyyət vermir. Lakin yapon hərbi düşərgəsinin başçısı polkovnik Sayto üçün (Sessyu Hayakava ) kimin özünü ingilis, əsgər və ya əsir hesab etməsi maraqlandırmır. Ona qısa bir zaman ərzində Kvay çayı üzərindən körpü tikmək əmri verilmişdir. O bütün əsirlərin bərabər olmasını və bu səbəbdən körpünün tikintisində rütbəsindən asılı olmayaraq hamının iştirak edəcəyini elan edir. Lakin polkovnik-leytenant Nikolson yaponlardan Cenevrə konvesiyasının zabit hərbi əsirlərin işlərə cəlb olunmasını qadağan edən 27-ci maddənin icrasını tələb etmək niyyətindədir. Sayto isə bütün konvensiyaların onun vecinə olmadığını və bu düşərgədə onun kimin nə etməli olduğunu müəyyən edən şəxs olduğunu bildirir. Nikolsonun öz əsgərlərinə hamı ilə işləməməyi əmr etməsini görən polkovnik Sayto onların hamısını gülləyəcəkləri ilə təhdid edir. Son anda tibbi xidmət mayoru Klipton buna qarışaraq polkovnik Saytoya bildirir ki, o tibbi evlərdə yaranan konflikti müşahidə edən çoxlu sayda yaralı və zabiti öldürə bilməz. Hətta onların hamısını qaçış cəhdinə görə də öldürə bilməz. Çünki onların çoxusu heç gəzə bilmir. Onda Sayto geri dönərək öz çadırına yollanır. Əsirlər işləməyə başlayır, lakin zabitlər isə "farağat" vəziyyətində günəşin altında duraraq onları seyr edirlər. Onlar biri huşunu itirərək yerə yıxılır, lakin yerdə qalanların hamııs axşama qədər elə dayanmağa davam edirlər. Sonradan məlum olur ki,bütün zabitlər karserdə, lakin Nikolson isə dik durmağın qeyri-mümkün olduğu kiçik it damına bənzər yerdə gecələyəcəkdir. Komandir Şirz onların düşərgədə sağ qalmaq şanslarının cəngəlliklərdə sağ qalmaq şansından yüksək olmadığına əmindir. Ona görə o və daha iki nəfər əsir düşərgədən qaçmaq qərarına gəlirlər. Lakin onun yoldaşları yaponlar tərəfindən güllələnir, onun özü isə çaya baş vurur, onu ölmüş kimi hesab edirlər. O, güclə yerli sakinlərin yaşadığı kəndlərdən birinə qədər gəlib çıxa bilir. Onlar ona qayıq verirlər, o isə çaydan okeana çıxır.
Körpünün tikintisi kifayət qədər yavaş getdiyindən bu polkovnik Saytonu qane etmir: əgər o komandanlıq tərəfindən deyilən vaxtda körpünün tikib qurtarmasa özünü intihar etməlidir. O, ingilis zabitlərini işləməyə məcbur etmək üçün yeni səylər göstərir, Nikolsona müxtəlif razılaşmalar təklif etsə də, o öz fikrindən geri çəkilmir. Sayto qəzəblənərək bildirir ki, məğlub olmuş ingilislər özlərini belə aparmalı deyillər, çünki onlar artıq əsir düşməklər öz qürurlarını itirblər. Bu əsgəri borcu yox, inadkarlıqdan başqa bir şey deyildir. O, tikintiyə rəhbərlik edən zabitini vəzifədən azad edir və özü rəhbərlik etməyə başlayır. Lakin tikinti işləri əvvəlki tempdə davam etdirilir. O zaman ingilis əsirlərinə ingilis zabitlərinin rəhbərlik etməsi təklifi ilə razılaşmalı olur. Rus-yapon müharibəsində Yaponiyanın qələbəsinin ildönümü ilə əlaqədar amnistiya elan edir və zabitləri karserdən azad edir.
Növbəti gün Nikolson öz zabitləri ilə birlikdə tikintiyə baxış keçirir və tikintidən kifayət qədər narazı qalır. Onun tikintidə hər hansı bir sabotajı dayandırmaq və həqiqətən də yaponlar tərəfindən göstərilən vaxtda yaxşı körpü tikmək niyyətində olması zabitlərini heyrətləndirir. O, yaponların onun batalyonunu kütləyə çevirdiyini,"heç bir nizam-intizamın" olmadığını bildirir. Əvvəlki ciddi nizamı bərpa etmək üçün o körpünün tikintisindən istifadə etmək niyyətindədir. Onun əsgərlərinin ancaq işlə məşğul olduqda yaxşı olduqlarını bildirir. Həmçinin, öz adamlarının ingilis əsgərlərinin nəyə qadir olmasını yaponlara sübut edəcəyini söz verir. Nikolsonun məsləhətçiləri körpü üçün yeni yer seçirlər. Polkovnik həmçinin insanın gündəlik işləmə normasını artırır, həmçinin polkovnik Saytodan onun da öz adamlarını tikintiyə cəlb etməsini, əsirlər qədər onların da işləməsini tələb edir. "Bu sağlam əməkdaşlıq atmosferinin yaradılmasına kömək edəcəkdir." Sayto körpünün deyilən vaxtda tikilməsi üçün bütün şərtlərə razıdır. İşlər gözlənilməz sürətlə başlayır. Əsgərlərin polkovniklərinə nə üçün yaxşı körpü tikmələrinin lazım olmasına şübhə etməsinə baxmayaraq, onlar onun əmrlərinə sözsüz tabe olaraq, bütün əmrlərini yerinə yetirirlər.
240px|thumbnail|right|Kvay çayı üzərində tikilən əsl körpü
Həmin vaxt komandir Şirz Seylon adasında yerləşən zabit hospitalında çimərlikdə dincəlir, tibb bacıları ilə əylənir. Ona 316 saylı gizli dəstədən mayor Uorden (Cek Hokins) yaxınlaşır. O Şirzə tikilən körpünün partladılması əməliyyatında iştirak etməyi təklif eləyir. Şirz çətinliklə çıxdığı yerə qayıtmaq istəmir. Bu səbəbdən o ABŞ donanmasında xidmət etməsinə baxmayaraq, zabit olmadığını bildirir. Zabitlərlə əsirlikdə olarkən yaxşı davrandığını güman edib rütbə və adı yalandan özünə götürdüyünü, bu səbəbdən komandanlığa bu barədə məlumat verilməsini, onun bu cinayəti etdiyinə görə cəzalanmasını təklif edir. Lakin onu həmin cəngəlliyə geri göndərməsinlər. Lakin sonradan məlum olur ki, Şirzin həqiqi şəxsiyyəti çoxdan məlumdur. Ona görə bu əməliyyatda iştirak öz cinəyətini yumaq üçün yeganə şansdır. O və daha 3 nəfər döyüşçü paraşütla yaponlardan vaxtilə qaçdığı kəndə enirlər. Əsgərlərdən biri meşəyə düşərək ölür. Yerdə qalan 3 diversantın qarşısında bu tapşırıq qalır: təmtəraqlı açılış zamanı üzərində gələn qatarla körpünü partlatmaq. Eyni zamanda Nikolson vaxtında yaxşı körpü tikmək fikrinə o qədər köklənir ki, hətta öz qəddarlığı ilə məşhurlaşmış Saytonu kölgədə qoyur. O,nəinki təkcə öz zabitlərindən hamı ilə birgə işləməyi, həmçinin yaralı və xəstələrə tikintidə onlara kömək etmələrini xahiş etmələrini tələb etmişdir. Öz komandirlərini sevib hörmət etdiyindən heç kim ona yox deyə bilmirdi. Beləliklə, körpünü vaxtında tikirlər. Nikolson və Klipton körpünün britaniyalı əsgərlər tərəfindən tikilməsini bildirən lövhəcik əlavə edirlər.