cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ABŞ mədəniyyəti
Ədəbiyyat
Avropalılar Amerika ərazisinə gələndək burada hindi tayfalarının şifahi və yazılı ədəbiyyatı olmuşdur. İngilis dilində ədəbiyyat XVII əsrdə yaranmışdır. R. Vilyamsın publisistikasında puritançılıq əleyhinə və demokratik motivlər əsas yer tutur. Amerika poeziyasının ilk nümunələri istiqlaliyyət uğrunda müharibənin doğurduğu ictimai yuksəlişlə bağlıdır. XVIII əsr və XIX əsrin əvvəllərində Amerika incəsənəti və ədəbiyyatı öz mənşəyini böyük hissəsini Avropadan aldı. Nataniel Hotorn, Edqar Allan Po və Henri Devid Toro kimi yazıçılar XIX əsrin ortalarına qədər səciyyəvi Amerikan ədəbi növünü yaratdılar. Mark Tven və şair Volt Vitmen əsrin ikinci yarısında başlıca simalar idi; həyatı boyu demək olar ki, heç tanınmayan Emili Dikinson indi əsas amerikalı şair kimi tanınır. German Melvillin "Mobi Dik" (1851-ci il), Tvenin Heklberri Finnin macəraları (1885-ci il), Frensis Skott Fitsceraldın Böyük Getsbi (1925-ci il) və Harper Linin Bülbülü öldürmək (1960-cı il) kimi milli təcrübə və xarakterin əsas aspektlərinin əsası kimi görülən işlər "Böyük Amerika romanı" adlandırıla bilər. On iki ABŞ vətəndaşı Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı alıb, ən sonuncusunu isə 2016-cı ildə Bob Dilan qazanıb. Vilyam Folkner, Ernest Heminquey və Con Steynbek XX əsrin ən nüfuzlu yazıçıları arasında sayılırlar. ABŞ-də Vestern uydurması və hardboiled cinayət uydurması kimi məşhur ədəbi janrlar inkişaf etmişdir. Con Bart, Tomas Pinçon və Don DeLillo kimi postmodernist yazıçıların daxil olduğu bit cərəyanı yazıçıları yeni ədəbi yanaşmalar açdılar.
Amerikan şairi Nataniel Hotorn 1804-cü ildə Massaçusets ştatının Seylem şəhərində anadan olmuşdur. 1825-ci ildə Boudin kollecini bitirib. Ədəbi yaradıcılığa XVIII əsrin 20-ci illərində başlayıb. İlk əsəri "Fenşo" ("Fanshaw") romanı olmuşdur (1828). 1837-ci ildə "İki dəfə hekayə əhvalatı", 1841-ci ildə "Babanın kreslosu" əsərlərini yazmışdır. 1838-ci ildə Sofiya Pibodi ilə ailə həyatı qurmuşdur. Sofiya ilə evləndikdən sonra 1842-ci ildə gömrük idarəsində çalışmış, transsendentalist-utopik cərəyana qoşulmuşdur.
Amerikan şairi Henri Lonqfello 1807-ci ildə Men ştatının Portlend şəhərində anadan olmuşdur. 1840-cı illərdə abolisionizm hərəkatına qoşulmuş, hindlilərin qırılması və zəncilərin köləliyinə qarşı etiraz səsini ucaltmışdır. Şimali Amerika hindlilərinin folkloru əsasında yazılmış "Havayata haqqında nəğmə" (1855) poemasında cəsur və yenilməz hindli obrazını yaratmışdır. Henri Lonqfelli alim-filoloq kimi də tanınmışdır. 1876–1879-cu illər ərzində yazdığı 31 cildlik "Yerlər haqqında şeirlər" kitabında dünya poeziyasında təbiət təsvirinə həsr olunmuş şeirlər toplanmışdır. Lonqfellinin "Rövşənbəy-Koroğlunun atlanışı" şeirini Cəfər Cabbarlı ana dilinə tərcümə etmişdir.
thumb|209x209px|[[Teodor Drayzer|left]] Teodor Drayzer sadə amerikalıların faciəli taleyini təsvir etdi. Drayzer özünün ən məşhur əsəri olan "Kerri bacı" romanını 1900-cü ildə yazmışdır. Romanın qəhrəmanı öncə evli adamın məşuqəsi, sonra isə məşhur aktrisa olan bir qızdır. Yazıçının ilk irihəcmli bu əsəri heç də ona şöhrət yox, rüsvayçılıq və həqarət gətirdi. 1250 nüsxədə çap edilmiş kitabın yalnız 450-si oxucuya yetişdi, qalan nüsxələr isə "donduruldu"; tənqidçilər dostyanə Drazyzeri qəddarlıqda, əxlaqsızlıqda günahlandırıb, ona "gəncləri pis yola çəkən" damğası vurdu. Yeddi ildən sonra "Kerri bacı" kitabı İngiltərədə növbəti dəfə işıq üzü gördü, bestsellerə çevrildi, tənqidçilərin ən yüksək rəyini qazandı, bütün Avropa dillərinə çap olundu və yalnız bundan sonra ABŞ-də nəşr olundu. Hazırda isə bu kitabı XX əsr Amerika ədəbiyyatının "vizit kartı" adlandırırlar. 1915-ci ildən sonra Drayzer hekayə və esselər, tərcümeyi-hal yazmışdır; bütün bu əsərlərdə ictimai qaydaların adi adama göstərdiyi əzici təsiri əks etdirir. Bu ideya onun ən məşhur əsəri olan "Amerika faciəsi"nin mövzusunu təşkil edir. Əsəri həqiqətən baş vermiş məhkəmə prosesinin protokoluna əsəslanır: cəmiyyətdə irəli getməyə can atan gənc adam cinayət törədir və ölüm cəzasına məhkum edilir. Yeri gəlmişkən, bu kitabda əvvəlki Spenser heyranlığı başqa dünyagörüşü ilə əvəz olunur. "Kerri bacı" romanından sonra Teodor Drayzer "Cenni Herhardt" (1911), "Arzular trilogiyası": " Maliyyəçi" (1912), "Titan" (1914), "Dözümlülük" (tamamlanmamış, 1947), "Dahi" (1915), "Amerika faciəsi" (1925), "Dayaq" (1946) romanlarını, publisistik məqalələr və "Vur, təbil!" pyesini, "Drayzer Rusiyaya baxır" (1928), "Faciəli Amerika" (1931) və "Məktublar" (1959) publisistik əsərlərini yazmışdır.
German Melvillin birinci iki kitabı diqqəti çox cəlkb etmişdir, baxmayaraq ki onlar bestsellerlər deyildilər və onun məşhurluğu yalnız bir neçə ildən sonra, əsasən də "Mobi Dik" romanından sonra başladı. Onun 20-dən çox romanı dünya dillərinə tərcümə olunmuşdur. Bir Amerikan ədəbiyyat klassiki qəbul edilən Mobi Dik adlı tanınmış əsərin müəllifidir. Uzun illər boyu unudulmuş bir yazıçı olaraq qalmış,1920-ci ildə yenidən kəşf edilib böyük bir yazıçı kimi tanınmışdır.
Şair Co Hill sosialist ideyalarını tərənnüm etmişdir. Birinci Dünya Müharibəsi ərəfəsində K. Sendberq, R. Frost, V. Lindsey, E. A. Robinson və başqa şairlər realist əsərlər yazdılar.
Amerikan yazıçısı Rey Bredberi "Mars xronikaları" (1950), "Şəkilli kitabdakı adam" (1951), "Günəşin qızıl almaları" (1953), "Farenheytlə 451°" (1955), "Ən yaxşı əyyam" (1959), "Elektrik cazibəsini vəsf edirəm" (1969) və s. elmi-fantastik əsərlərində aktual ictimai problemlərə toxunulur. "Zəncirotu şərabı", "Pas", "Məzuniyyət", "Salam, xudahafiz" hekayələri Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir.
ABŞ fantastikasının patriarxı Robert Haynlayn dövrünü qabaqlayan bir çox ideyaların müəllifi olmuş və bir çox nüfuzlu mükafatlara layiq bilinmişdir. İdeya zənginliyi, obrazların qeyri-standarlılığı, canlı və iti dil, baş verənlərə oxucunu inandırmaq bacarığı, yazıçının ən əsas xüsusiyyətlərindəndir. Onun bir çox əsərləri ekranlaşdırılmışdır. Dörd dəfə Hüqo mükafatına layiq görülmüşdür. Fantastik ədəbiyyat sahəsindəki nəaliyyətlərinə görə isə bir neçə dəfə "Nebula" mükafatını qazanmışdır. Onun ən məşhur əsəri 1965-ci ildə yazdığı "Ay sərt sahibədir" romanıdır. Əsərdə hadisələr Ayda baş verir. 21-ci əsrdə Ay Terradan (Yerdən) məhkumların göndərildiyi böyük həbsxanadır. Ayda insanlar torpaqsız süxurların üzərində taxıl yetişdirməli və Terraya göndərməlidirlər. Bu olduqca ağır zəhmət tələb edir. Eyni zamanda su faydalı qazıntı kimi ayrıca mədən sənayesidir. Xərclər dayanmadan artır. Yaşamaq əzaba çevrilir. Sosial təzyiqlər dözülməz hal alır. Yerli inzibatçıların özbaşınalığına və qəddarlığına qarşı Ay sakinləri inqilab etmək qərarını verirlər.
Qorxu, triller, fantastika, fentezi, mistika kimi janrlarda əsərlər yazan Stiven Kinq 1967-ci ildə ilk peşəkar qısa hekayəsi olan "Şüşə döşəmə"ni (ingiliscə The Glass Floor) yazmışdır. 1971-ci ilin payızında Stiven, Men ştatının Hampden şəhərində yerləşən Hampden akademiyasında ingilis dili dərsləri keçməyə başlayır. Gecələr və həftəsonları isə o, qısa hekayələr və novellalar yazırdı. 1973-cü ilin yazında Dabldey&Ko. şirkəti onun "Kerri" (ingiliscə Carrie) adlı əsərini çap etməyə razılıq verir. Bu əsər nəşr edildikdən sonra, Kinqin Dabldey&Ko-dan olan redaktoru Bill Tompson ona müəllimlik peşəsini buraxaraq, bütün vaxtını yazıçılığa sərf etməyə imkan verəcək qədər maddi cəhətdən təmin olunacağını bildirir. 1973-cü ilin yayının sonunda Kinqin getdikcə artan ailəsi, anasının səhhətini pisləşməsi ilə əlaqədar olaraq Men ştatının cənubuna köçürlər. Burada ailə Şimali Vinhemdə, Sebaqo gölü yaxınlığında özünə yay evi kirayələyir. Kinq burada öz "Seylim Püşkü" (ingiliscə Salem`s Lot) adlı əsərini yazır. Bu dövr ərzində Kinqin 59 yaşlı anası xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişir. "Kerri" əsəri 1974-cü ilin yazında nəşr edildi. Həmin ilin payızında ailə Kolorado ştatının Bulder şəhərinə köçür. Burada yaşadığı 1 ildən də az müddət ərzində Kinq öz "Parıltı" (ingiliscə The Shining) adlı əsərini yazır. 1975-ci ildə Kinq Men ştatına geri qayıdaraq, Qərbi Menin göllərlə zəngin olan rayonunda özünə ev alır və hələ Bulder şəhərində yazmağa başladığı "Qarşıdurma" (ingiliscə The Stand) adlı əsərini bitirir və "Ölü zona" (ingiliscə The Dead Zone) adlı əsərini yazır. Onu dünyada məşhurlaşdıran, müəllifin üzərində 30 ildən artıq bir müddətdə işlədiyi və özünün bütün yaradıcılığı boyu ərsəyə gətirmiş olduğu ən yaxşı əsəri isə əfsanəvi tsikl "Qaranlıq qala" kitablar seriyasıdır.
Folklor
alt=|left|thumb|[[Betsi Ross – ilk amerikan bayrağının toxuyucusu ]] ABŞ folkloru əfsanələr, nağıllar, atalar sözləri, lətifələr, inanclar, miflər və s. ibarətdir.
ABŞ folklorunun bir sıra standart mənbələri mövcuddur. Bu mənbələrdən Murdokun Şimali Amerika folklorunun etnoqrafik biblioqrafiyası (Ethnographic Bibliography of North America) və Çarlz Hayvudun Amerika folklorunun və xalq nəğmələrinin biblioqrafiyası (Bibliography of North American Folklore and Folksong) iki cildlik kitabı, ikinci nəşr 1961-ci ildə işıq üzü görmüşdür. Əlavə olaraq, Şimali Amerika folkloru haqqında 130-dan çox mövzu və dissertasiya işi yazılmışdır. Amerikanın Fəlsəfə Cəmiyyətinin kitabxanasında hindu mədəniyyəti və folklor əlyazmalarının depoziti və müxtəlif nəşr olunmamış, lakin araşdırılmış nümunələr saxlanılır. Bu mənbələrdən diqqət çəkənləri Erminie Uiler-Voegelinin "Ədəbiyyat ensiklopediyası"nda Şimali Amerikanın yerli ədəbiyyatı (North American Native Literature, 1946) və "Folklorun Standart lüğəti" (Standard Dictionary of Folklore), "Şimali Amerika hindularının folkloru" (North American İndian Folklore), "Mifologiya və əfsanələr" (Mythology and Legend 1950). Erminie Uiler-Voegelinin tədqiqatı bütün folklor janrlarını əhatə edir. Digər tədqiqat işləri miflər, yaxud nağılların tədqiqatı üzrə aparılmışdır. Belə araşdırmalardan H.B. Aleksandrın "Şimali Amerikanların mifləri" (North American Mythology), 10 cilddə "Bütün etnik qrupların mifologiyası" (Mythology of All Races series, 1916) və Stits Tompsonun Amerika hindularının nağıllarını araşdıran "Folklor" tədqiqat işləridir.
1891-ci ildə Boas "Nağılların Şimali Amerika hinduları arasında yayılması" (Dissemination of Tales Among the natives of North America) materialını çap etdirmişdir ki, bu elmi tədqiqat işində nağılların Şimali Amerika qitəsində yayılması arealı araşdırılmışdır. Həmin araşdırmada Boasın təqdimatında bu nağıllar Asiya və Şimali Amerika xalq nağılları bir-biri ilə inteqrasiya etmişdir. Baxmayaraq ki, Teylor əvvəldən Asiya-Amerika hindu nağılları arasındakı paralelliyi göstərmişdir, Boas ilk dəfə bu sahə üzrə fundamental tədqiqat işi aparmış və əldə edilən nəticələr XX əsr folklorşünasları arasında ciddi intriqaya səbəb olmuşdur. Boas öz tədqiqat işində Asiya və Şimali Amerika hindularının mif və nağıllarındakı çox sayda paralel nəticələri təqdim etmişdir. Əlavə olaraq, klassik tədqiqatçılar Bogoras (1902) və Hattın (1949, 1951) və digər əksər tədqiqatçılar olan Erkes(1925), Koppers (1930), Hoebel (1941), Norbeck (1955), İkeda (1960), Chouninq (1962) öz məqalələrində hindu mif və nağılları təhlil edərək eyni nəticəyə gəlmişdirlər. Şimali Amerika hindularının incəsənət və musiqiləri Asiya ənənləri əsasında araşdırılmışdır.(Adam 1931, Hentze 1958, Barbeau 1942, 1962). Boas eyni zamanda Amerikanın şimal və cənub qitəsində yaşayan hindu tayfalarının foklorunu müqayisəli olaraq araşdırmış və bu zaman Navaho tayfasının nağıl və mifləri əsas obyekt kimi götürülmüşdür.
Antropologiya
ABŞ-də antropologiya elmi dörd yarımqrupa bölünür: mədəni, arxeoloji, bioloji və dilçilik antropologiyası. Avropada isə etnologiya adlandırılan elm sonralar sosial antropologiya adlandırılıb. Müasir dövrdə artıq bu elmin adı sosial-mədəni antropologiya kimi işlənir.
Fəlsəfə
alt=|thumb|273x273px|[[Ralf Uold Emerson]] Toro və Ralf Uold Emersonun rəhbərlik etdiyi transsendentalistlər ilk böyük Amerika fəlsəfi cəryanını qurdular. Vətəndaş müharibəsindən sonra, Çarlz Sanders, daha sonra isə Vilyam Ceyms və Con Dyui praqmatizmin inkişafında lider idi. Uillard van Orman Kuayn və Riçard Rotri, sonradan Noam Çomski analitik fəlsəfəni Amerika fəlsəfə məktəbində ön plana çıxarmışdılar. Con Rolz və Robert Nozik siyasi fəlsəfənin canlanmasına rəhbərlik etdilər və Marta Nussbaum bugün bunun ən əhəmiyyətli simasıdır. Kornel Vest və Cudit Batler Amerika fəlsəfə məktəbində kontinental ənənəyə rəhbərlik etmişdir. Milton Fridmen, Ceyms Byukenen və Tomas Souell Çikaqo məktəbi iqtisadiyyatçıları sosial və siyasi fəlsəfədə müxtəlif sahələrə təsir ediblər.
İdman
Amerika futbolu bir çox göstəriciyə görə ən məşhur tamaşaçı idmandır, Milli Futbol Liqası (NFL) dünyada ən yüksək ortalama iştirakçıya malik idman liqasıdır və Super Boul dünyada milyonlar tərəfindən izlənilir. Beysbol XIX əsrin sonundan ABŞ-nin milli idman növü olaraq qəbul edilib, Böyük Beysbol Liqası (MLB) üst liqadır. Basketbol və buzüstü xokkey ölkənin növbəti iki aparıcı peşəkar komanda idmandır, Milli Basketbol Assosiasiyası (NBA) və Milli Xokkey Liqası (NHL) üst liqalardır. Bu dörd böyük idman peşəkarlıqla oynanıldıqda hər biri ilin fəqli, lakin üst-üstə düşən vaxtlarında bir mövsüm keçirirlər. Kollec futbolu və basketbolu böyük auditoriyanı cəlb edir. Futbolda ölkə 1994 FİFA Dünya Kubokuna ev sahibliyi etdi, kişi milli futbol komandası on dəfə Dünya Kubokuna vəsiqə qazanıb və qadın milli futbol komandası üç dəfə FİFA Qadınlararası dünya çempionatı qalibi olub, MLS ABŞ-də bu idmanın ən yüksək liqasıdır. ABŞ-də professional idman bazarı təxminən 69 milyard $ təşkil edir, bu bütün Avropa, Yaxın Şərq və Afrika ölkələrinin cəmindən təxminən 50% böyükdür. ABŞ-də səkkiz Olimpiya oyunları təşkil edilib (2028 Yay Olimpiya Oyunları doqquzuncu olacaq). ABŞ, Yay Olimpiya Oyunlarında digər bütün ölkələrdən daha çox olmaqla 2.522 medal qazanıb və Qış Olimpiya Oyunlarında 305 medal qazanaraq Norveçdən sonra ikincidir. Beysbol və amerika futbolu kimi başlıca ABŞ idman növləri Avropa praktikasında inkişaf etməməsinə baxmayaraq basketbol, voleybol, skeytbordinq və snoubordinq Amerikanın ixtiralarıdır və bəziləri isə dünyada məşhurdur. Lakross və sörfinq Qərb təmasından əvvəlki yerli amerika və yerli havaylıların fəaliyyətlərindən yaranmışdır. Ən çox izlənilən fərdi idman növləri qolf və avtoidman, xüsusilə NASCAR-dır. Reqbi birliyi 115.000+ qeydiyyatdan keçmiş oyunçu və ayrıca 1,2 milyon iştirakçı ilə ABŞ-də ən sürətlə böyüyən idman sayılır.
KİV
thumb|right|Qızcığaz [[The Washington Post qəzeti ilə, 21 iyul 1969-cu il.]] ABŞ-nin dörd böyük yayım telekanalı vardır. Bunlar National Broadcasting Company (NBC) , Columbia Broadcasting System (CBS) , American Broadcasting Company (ABC) və Fox Broadcasting Company (FOX) -dur. Dörd böyük yayım televiziya şəbəkəsi hər biri kommersiya qurumudur. Kabel televiziyası müxtəlif mövqelərə xidmət edən yüzlərlə kanal təklif edir. Amerikalılar gündə orta hesabla iki saat yarım əsasən kommersiya məqsədli radio proqramlarını dinləyirlər.
1998-ci ildə ABŞ-nin kommersiya məqsədli radiostansiyalarının sayı 4.793 AM stansiyası və 5.662 FM stansiyasına çatmışdır. Bununla yanaşı, 1.460 ictimai radiostansiya mövcuddur. Bu stansiyaların əksəriyyəti təhsil məqsədləri üçün universitetlər və dövlət orqanları tərəfindən idarə olunur və dövlət və ya özəl fondlar, abunəliklər və korporativ zəmanətlər vasitəsi ilə maliyyələşdirilir. Bir çox ictimai radio yayımı NPR tərəfindən maliyyələşdirilir. NPR, 1967-ci il İctimai yayım aktı əsasında 1970-ci il fevral ayında təsis edilmişdir; televiziya həmkarı, PBS də eyni qanunla yaradılıb. ABŞ Fedral Kommunikasiya Komissiyasına (FCC) görə ABŞ-də 15.433 lisenziyalı tam güclü radio stansiyası var.
Tanınmış qəzetlərə The Wall Street Journal, The New York Times və USA Today daxildir. Nəşriyyatın qiyməti illər ərzində artmasına baxmayaraq, qəzetlərin qiyməti ümumiyyətlə aşağı qaldı, qəzetləri reklam gəlirlərinə və milli və dünya əhatəsinə görə Associated Press və Reuters kimi böyük informasiya xidmətinin təqdim etdiyi məqalələrə daha çox arxalanmağına məcbur etdi. Çox az istisnalar olmaqla, ABŞ-də olan bütün qəzetlər özəldir, onlarla, hətta yüzlərlə qəzaetə sahib olan Gannett və McClatchy kimi böyük zəncirlər, bir neçə qəzatə sahib kiçik zəncirlər və ya getdikcə nadir hal alsa da fərd və ailələr tərəfindən idarə olunur. Böyük şəhərlərdə əsasən gündəlik qəzetlərdən əlavə "alternativ həftəliklər" var, məsələn ən tanınmış ikisi Nyu-Yorkda The Village Voice və ya Los-Ancelesdə LA Weekly-dir. Böyük şəhərlər həmçinin yerli biznes jurnalına, yerli sənayelərlə bağlı ticarət qəzetlərinə və yerli etnik və sosial qruplar üçün qəzetlərə dəstək ola bilir. XIX əsrdə Amerika qəzetlərinin komiks stirpləri və komiks kitablarının erkən versiyaları ortaya çıxmağa başladı. 1938-ci ildə DC Comicsin superqəhrəman komiks kitabı olan Supermen bir Amerika simvoluna çevrilmişdir. Veb portalları və axtarış motorlarından əlavə, ən məşhur saytlar Facebook, YouTube, Vikipediya, Yahoo!, eBay, Amazon və Twitterdir.
ABŞ-də kütləvi informasiya vasitələri ingilis dilindən sonra ölkədə ən çox istifadə edilən dil olan ispan dilində hazırlanır.
Ruhi Çenet
Ruhi Çenet — türk youtuber və aktyor.
Həyatı və karyerası
Ruhi Çenet 20 oktyabr 1990-cı ildə Türkiyənin Aydın şəhərində anadan olub. Təhsili üçün Hindistana gedib. Hindistandan universitet təhsilini tamamladıqdan sonra 2011-ci ildə Türkiyəyə gəlib. Türkiyəyə gəldikdən sonra YouTube platforması üçün videolar hazırlamağa başladı. 4 noyabr 2022-ci il tarixinə əsasən YouTube'da 6,56 milyon abunəçisi var.
Ruhi Çenet Çində
2019-cu ildə Çinin Uhan şəhərində ortaya çıxan koronavirus haqqında videoreportaj hazırlamaq üçün Ruhi Çenet 2 fevral 2020 tarixində Çinə getmişdir. Ruhi Çenet Çində olduğu müddətdə burdakı insanlardan reportaj götürmüş və pandemiya haqqında ətraflı məlumat əldə edə bilmişdir.
Ruhi Çenet Ermənistanda
Ruhi Çenet 11 fevral 2020 tarixində Ermənistana gedərək, burada Türklərə olan münasibət haqqında videoreportaj hazırlayır. O buradakı Ermənilərdən müsahibə götürüb, onlara bəzi suallar verib. Suallar əsasən Qarabağ və Xocalı soyqırımı ilə bağlı olmuşdur. Ruhi Çenet burada Ermənilər tərəfindən çoxlu təzyiqlərə məruz qalıb, hətta video çəkilişi zamanı onum türkcə danışdığını eşidən polislər dəfələrlə onu sorğu-suala çəkib.
Ruhi Çenet Azərbaycanda
Ruhi Çenet Azərbaycanın-Ermənistan münaqişəsi ilə bağlı video hazırlamaq üçün 22 oktyabr 2020 tarixində Azərbaycana gəlir. Ruhi Çenet ballistik raket hücumuna məruz qalmış Gəncə şəhərində olur, hücumdan zərər çəkmiş ailələrlə görüşür, Ermənistanın mülki əhalini neçə atəşə tutmasının şahidi olur və bu barədə videoreportaj hazırlayaraq YouTube kanalında paylaşır.
Ruhi Çenet daha sonra isə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunmuş Talış kəndində olur. O burada Erməni əsgərlərinin atıb getdiyi mövqeləri, silahları çəkir və burada da videoreportaj hazırlayaraq YouTube kanalında yayımlayır.
Mükafatlar
YouTube Mükafat Mərasimi – Silver Play Button (2018)
30px ' – 2013 30px ' – 2016
Trentepohliales
—  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
Mahir Səbzəliyev
Mahir Səbzəliyev (Səbzəliyev Mahir Mirzəxan oğlu; ) — Azərbaycan alimi, professor, riyaziyyat üzrə elmlər doktoru.
Həyatı
Mahir Səbzəliyev 1951-ci ilin fevralın 11-də Ağsu rayonunda anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun riyaziyyat fakültəsindən məzun olmuşdur. 1982-ci ildə "Diferensial tənliklər, Kiçik parametr daxil olan xüsusi törəməli diferensial tənliklər nəzəriyyəsinin bəzi məsələləri" elmi işini müdafiə edərək riyaziyyat üzrə elmlər namizədi elmi dərəcəsini almışdır. 2013-cü ildə "Diferensial tənliklər, Sinqulyar həyəcanlanmış diferensial tənliklər nəzəriyyəsinin bəzi məsələləri" elmi işini müdafiə edərək riyaziyyat üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
Əmək fəaliyyəti
Mahir Səbzəliyev əmək fəaliyyətinə 1971-ci ildə Ağsu rayonunda riyaziyyat müəllimi kimi başlamış və 1977-ci ildən isə fəaliyyətinə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda aspirant, 1980-ci ildən isə həmin universitetdə böyük laborant kimi davam etmişdir. 1984-cü ildə "Xəzərdənizneftqazsənaye" ÜSB-nin Hesablama Mərkəzində böyük mühəndis vəzifəsində işə başlamış və 1988-ci ilə kimi bu vəzifəni icra etmişdir. 1988–2011 illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının ali riyaziyyat kafedrasında baş müəllim, dosent kimi çalışmışdır. 2011–2016-cı illərdə isə həmin kafedranın müdiri vəzifəsini tutmuşdur. 2017-ci ildə həmin universitetinin ümumi və tətbiqi riyaziyyat kafedrasının professoru elmi adını almışdır. Hazırda 2017-ci ildən Bakı Biznes Universitetinin Ali riyaziyyat və texniki fənlər kafedrasının müdiridir.
2020-ci ildən AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun nəzdindəki doktorluq dissertasiya şurasının elmi seminarının katibidir.
Elmi fəaliyyəti
Mahir Səbzəliyev 100-dən artıq elmi və tədris-metodiki işin müəllifidir. Mahir Səbzəliyev sonsuz zolaqda kvazilinear hiperbolik tənlik üçün sərhəd məsələsinin həllinin asimptotikası da daxil olmaqla bir sıra mövzular üzrə elmi iş işləmiş və mühəndislik və texnologiya üçün ali riyaziyyat üzərində elmi fəaliyyət göstərmiş və Mühəndislik və Texnologiya üçün Ali Riyaziyyat: Problemlər və Həll Yolları da daxil olmaqla bir sıra kitabların müəllifidir.
Tuncay Şanlı
Tuncay Şanlı (16 yanvar, 1982 Sakarya ili) – boyu 1.82 sm, çəkisi 70 kq – hücuma meyilli yarımmüdafiəçi. 2002-2003 mövsümündə Sakaryaspordan transfer edilib. Türkiyə çempionatında Fənərbaxçadakı ilk rəsmi oyununu 11 sentyabr 2002-ci ildə Qaziantəpspor-a qarşı keçirib.
19 noyabr 2002-ci ildə İtaliya ilə rəqib meydanında Ümid Milli Komandasının keçirdiyi oyunda italyanların qapısına vurulan 3 qoldan 2-sinin müəllifidir (İtaliya 0 – Türkiyə 3). Ondan 1 gün sonra yenə İtaliya ilə rəqib meydanında oynanılan oyunda baş məşqçi Şenol Şünəşin istəyiylə Türkiyə yığmasının əsas heyətində oyunun sonuna 3 dəqiqə qalmış meydana çıxıb və təhlükəli vəziyyət formalaşdırıb. Bu onun Türkiyə yığması heyətində ilk oyunu olub. middlebrog oyniyır
Valyuta nəzarəti
Valyuta nəzarəti — valyuta əməliyyatlarının aparılması zamanı valyuta qanunvericiliyinə əməl olunmasına valyuta nəzarəti orqanlarının və agentlərinin nəzarəti.
Doktrinal tərif (Maliyyə hüququ dərsliyinin 4-cü nəşrinə görə N.İ. Ximiçeva, 2008): "Valyuta nəzarəti Rusiya hökumətinin, valyuta nəzarəti orqanlarının və agentlərinin valyuta əməliyyatlarının həyata keçirilməsində valyuta qanunvericiliyinə riayət edilməsinə nəzarətidir."
Valyuta nəzarəti agentləri banklar, vneseconobank, eləcə də peşəkar qiymətli kağızlar bazarı iştirakçıları, gömrük orqanları və vergi orqanlarıdır.
Valyuta nəzarətinin mərhələləri
Valyuta tənzimləməsinin qaydaları və tələbləri əməliyyatların növündən asılı olaraq fərqlənir. Bununla birlikdə, bank tərəfindən həyata keçirilən valyuta nəzarətinin standart prosesi aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir :
NGC 5990
NGC 5990, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Smit Uilloubi
thumb|Smit Uilloubi
Smit Uilloubi(Smith Willoughby) — 6 aprel 1828-17 iyul 1891 ingilis mühəndis-elektriki
Foks körfəzi
left|thumb|Foks körfəzinin xəritəsi left|thumb|Foxs körfəzində buz üzərində morj. iyul, 1999 left|thumb|Foxs körfəzində üzən balina quyruğu. iyul, 1999 Foks körfəzi — Şimal Buzlu okeanında yerləşən körfəz. Körfəz Kanada sahillərini yuyur. İngilis kəşfiyyatçısı Luka Foksun şərəfinə adlandırılmışdır. Şərqdə Baffin Torpağı, qərbdə Melvill yarımadası və Sauthempton adaları arasında geniş bir uzantı təşkil edir. Cənubda eyni adlı boğazla Hudzon boğazı və Hudzon körfəzi ilə, şimalda Fari və Hekla boğazı vasitəsilə Butiya körfəzi ilə birləşir.
Smit Uilloubi
Həyatı
Smit Uilloubi (Smith Willoughby) 6 aprel 1828-ci ildə anadan olmuşdur.
Foks körfəzi
Körfəzin uzunluğu təqribən 600 km, eni isə 500 km-dir. Dalğalar yarımgündəlikdir, hündürlüyü 1,2-dən 9 m-ə qədərdir. Körfəz oktyabrda donur. Foks körfəzi geniş, əsasən dayaz çökəkliklərdən ibarətdir, dərinliyi ümumiyyətlə 100 metrdən (330 fut) azdır, cənubda isə 400 metrə (1300 fut) qədər dərinliklər vardır. Körfəzdə çoxsaylı adalar vardır. Onlardan ən böyüyü: Şahzadə-Çarlz, Er-Fors, Brey, Rouli, Yens Munk, Kox, Foli, Vinter, Vansittart, Vayt və Spayser adaları qrupu.
Smit Uilloubi
Fəaliyyəti
İngilis mühəndis-elektrik Smit Uilloubi (Smith Willoughby) Uilloubi televiziyanın ilk tədqiqatçılarından hesab edilir, belə ki, o, 1873-cü ildə ilk televiziya sistemlərində istifadə olunan selenin fotoötürmə effektini kəşf etmişdir.
Foks körfəzi
Baffin Torpağı adasının buzlaq suları çoxsaylı qısa çaylar və göllər vasitəsilə buxtaya axır. Bu su tutarlarından ən böyüyü Nettillinq gölüdür (Kukcuak çayı boyunca).
Buz parçaları şimalda yayılmışdır və cənuba doğru hərəkət edir. Şimalda və mərkəzdə dərinlik 110 m, cənubda isə 400 m-ə çatır.
Körfəzin sahillərində yerləşən yaşayış məntəqələri: İqlulik, Foley, Nabukyuak.
Körfəzin sərin suyu onun fitoplanktonla zəginliyini təmin edir. Buna görə də saysız-hesabsız kiçik adalarda dəniz quşlarının bir çox növü yaşayır.
Henri Stüart (Darnley lordu)
Henri Stüart (d. 7 dekabr 1545 – ö. 10 fevral 1567) — Darnley lordu və Şotlandiya kraliçası I Mariyanın həyat yoldaşı.
Ümid Novruzlu
Həyatı
Ümid Novruzlu 1992-ci il iyunun 7-də Babək şəhərində anadan olub. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Ümid Novruzlu 2010-2012-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2012-ci ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Ümid Novruzlu 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ümid Novruzlu noyabrın 5-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Babək şəhərində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ümid Novruzlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ümid Novruzlu ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tomas Burke
Tomas "Tom" Burke (d. 15 yanvar 1875; Boston, Birləşmiş Ştatlar - ö. 14 fevral 1929; Boston, Birləşmiş Ştatlar) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında iki qızıl medal qazanıb.
Həyatı
Tomas Burke 1875-ci ilin 15 yanvar günündə Birləşmiş Ştatların Massaçusets ştatının Boston şəhərində anadan olub. 1929-cu ilin 14 fevral tarixində isə elə həmin şəhərdə ömrünün 54-cü yaşında vəfat edib.
Afina Olimpiadası
Tomas Burke 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 100 metr məsafəyə qaçış yarışlarında mübarizə aparan Burke təsnifat mərhələsində 11.8 saniyə nəticə ilə 1-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazandı. Finalda isə 12.0 saniyə nəticəyə imza atan Tomas Burke I Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.
Burke Afina Olimpiadasınad həmdə 400 metr məsafəyə qaçış yarışlarında qüvvəsini sınadı. Təsnifat mərhələsində 58.4 saniyə nəticə göstərən Tomas Burke finalda 54.2 saniyə nəticəyə imzan atdı və I Yay Olimpiya Oyunlarında özünün ikinci qızıl medalını qazandı.
NGC 7123
NGC 7123, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hindi bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nümayəndələr Palatası (Liviya)
Nümayəndələr Palatası (ərəbcə: مجلس النواب Məclisül Nuveb) Liviyanın bir palatalı milli qanunverici orqanıdır. Parlament, 2014-cü ilin sonlarında Liviya Vətəndaş müharibəsi zamanı ölkənin ən şərqindəki Tobruq şəhərinə köçdü. 2019-cu ildən etibarən Liviya Vətəndaş müharibəsi dövründə “Tobruq hökuməti” olaraq adlandırılmışdır.
Luzinyanlar
Luzinyanlar — fransız mənşəli kral sülaləsi. Sülalə orta əsrlər dövründə, XII–XV əsrlərdə Yerusəlim, Kipr və Kilikiya krallıqları da daxil olmaqla, Avropa və Levantda bir neçə knyazlığı idarə etmişdir. Luzinyanların İngiltərə və Fransada da böyük nüfuzu mövcud idi.
Sülalə XX əsrin əvvəllərində Fransanın qərbində yerləşən Luzinyan şəhəri yaxınlığındakı Puatuda meydana gəlmişdir. XI əsrin sonunda sülalə artıq bölgədəki ən görkəmli kiçik qraflara çevrilmişdi. XII sonlarında evlilik və miras yolu ilə sülalənin bir qolu Yerusəlim və Kipr krallıqlarını idarə etməyə başlamışdır. XIII əsrin əvvəllərində sülalənin əsas qolu Marş və Anqumua bölgələrində hakimiyyətə gəlmişdir.
Latın şərqindəki səlibçi krallar olaraq onlar qısa müddətdə Kilikiya çarlığının Hetumi hökmdarları ilə əlaqələr qurmuşdular. Onlar beləliklə, XIV əsrin ortalarında evlilik yolu ilə çarlığın hakimiyyətini ələ keçirmişdilər. Sülalənin Kilikiya qolu Məmlük işğalından sonra Fransaya qaçmışdır.
Sülalənin iddiaları daha sonra Kipr qolu tərəfindən alınmışdır, lakin onlar da bir müddət sonra uğursuz olmuşdur. Krallıq XV əsrdə Venesiya Respublikası tərəfindən ihlaq edilmişdir.
Fərid Rəfiyev
Fərid Rəfiyev — Azərbaycan alimi, bariatrik-metabolik həkim, 1 ixtiranın və elmdə hazırda istifadə olunan 3 səmərələşdirici təklifin müəllifidir. 256 kiloqram ilə Azərbaycanın ən nəhəng adamı hesab edilən qadının üzərində uğurlu mədəkiçiltmə əməliyyatı ilə Azərbaycanda ilkə və rekorda imza atmışdır.
Həyatı
Rəfiyev Fərid Səxavət oğlu 30 may 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1998-ci ildə orta məktəbi fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra həmin ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuşdur. 2004-cü ildə həmin universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 2007-ci ildə Almaniyanın Berlin şəhərində "Miniinvaziv cərrahiyyə" və "Laparoskopik cərrahiyyə" kurslarını keçmişdir. "Laparoskopik fundoplikasiya ağırlaşmalarının profilaktikası" mövzusundakı elmi işinə görə 2013-cü ildə tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru adına layiq görülüb. 2011-ci ildə Fransanın Klermont şəhərində "CİCE" kurslarını fərqlənmə ilə bitirərək proffessor Bruhat-ın diplomu ilə təltif edilib. 2014–2016-cı illərdə "İlin həkimi" fəxri mükafatna layiq görülüb. 2018-ci ildə The international Mini Gastric Bypass Surgeon of Excellence Bronze Certification mükafatı almışdır. 2021-ci ildə Strasburq şəhərində keçirilən Ircad Certificate of training in minimal access surgery kursunu uğurla bitirib.
Ailəlidir. 4 övladı var.
Əmək fəaliyyəti
2004–2006-cı illər ərzində 1-ci cərrahi xəstəliklər kafedrasında klinik-ordinator vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 2006–2009-cu illər ərzində həmin kafedranın aspirantı olmuşdur. 2008-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində "İstanbul cərrahi hastanesi" klinikasında həkim-cərrah vəzifəsində, daha sonra Almaniyanın "Vivantes Humbolt klinikum" və "DrK klinikum Westend" klinikalarında çalışıb. 2007–2015-ci illərdə Uniklinika xəstəxanasının cərrahiyyə şöbəsinin müdiri, 2015-ci ildən etibarən isə Medera Hospitalda Cərrahiyyə Şöbəsinin müdiri vəzifəsini icra edir.
1500-dən artığı bariatrik və metabolik olmaqda toplam 4500-dən artıq əməliyyat etmişdir. Karyerasında daha çox 2019-cu ildə 256 kiloqram ilə Azərbaycanın ən nəhəng adamı hesab edilən qadının üzərində uğurlu mədəkiçiltmə əməliyyatı ilə Azərbaycanda ilkə və rekorda imza atması ilə məşhurdur.
Elmi fəaliyyəti
21 məqalə, 1 ixtira və elmdə hazırda istifadə olunan 3 səmərələşdirici təklifin müəllifidir. Beynəlxalq Piylənmə və Metabolik Xəstəliklərin Cərrahiyyəsi Federasiyasının və Oksford Universitetinin Beynəlxalq Bariatrik Klubunun həqiqi üzvüdür.
Provans
Provans (Provansca:Provença və ya Prouvènço) — cənub-şərqi Fransada bir regiondur. İtaliya ilə qonşu olan bu region Provans-Alp-Kot Dazur əyalətinin inzibati hissəsidir. Aralıq dənizi sahilində yerləşir. Mərkəzi Marsel şəhəridir.
Coğrafiya
thumb|upright=1.0|Keçmiş fransız vilayəti Provansın yeri
Çandır qalası
Yerləşir
Qala, Mersin in mərkəzi bölgələrindən biri olan Toros lar kəndində və 37 ° 01′K 34 ° 37′E-də yerləşir. Mersinə 40 kilometr məsafədədir və Ayvagediyi qəsəbəsinin şərqindəki bir dağın üstündədir. Eyni adlı kənd qəsr in cənubundadır.
Tarixi
474-491-ci illər arasında hökm sürən və müxtəlif münaqişələrlə üzləşməli olan Şərqi Roma imperatoru Zeno, 475-ci ildə paytaxtdan qaçaraq müvəqqəti olaraq
adlı bir qalada gizləndi. Bu qalanın Çandır qalası olduğu düşünülür. Çox strateji bir nöqtədə qurulan qala sonrakı əsrlərdə istifadə edilmiş və XII-XIV əsrlər arasında Kilikiya Erməni Krallığının ən əhəmiyyətli qalalarından birinə çevrilmişdir. Qalanın əhəmiyyəti, şərqdə Orta Anadolu və Namruna gedən yolları idarə edən mövqeyindən irəli gəlirdi. Qala daha sonra müvafiq olaraq Karaman idlər, Məmlüklər və Osmanlı lar tərəfindən fəth edildi.
Memarı
Qala dağ üzərində tikilmişdir. 1125 metr yüksəklikdə olan qala, dağın qeyri-adi forması sayəsində ətrafdan daha yüksəkdir və qala tikməyə ehtiyac qalmırdı. Qala qayaya həkk olunmuş 172 addımlıq dar pilləkən çatır. Nərdivana paralel uzanan maili platforma, ehtimal ki, malların daşınması üçün istifadə olunurdu. Bundan əlavə, cənub-qərbdə təbii bir su mənbəyinə enən bir pilləkən qalıqları var. Qala içərisində geniş bir əraziyə yayılan bir çox bina xarabalığı var. Bunlardan ən əsası 1251-ci ilə qədər uzanan kilsə xarabalığıdır. Qala ziyarətçilər üçün açıqdır.
Hürufi-münfasilə
Hürufi-münfasilə, xətti-cədid, xətti-Ənvəri, Ənvər yazısı, Ənvəriyyə, ordu əlifbası və yaxud alman yazısı — Ənvər Paşanın Osmanlı türkcəsinin yazılmasını asanlaşdırmaq üçün ərəb əlifbasını dəyişdirərək əldə etdiyi yazı sistemi. Sistem Hərbiyyə Nəzarətinin də töhfəsi ilə uzun müddət istifadədə qaldı. Bu sistemə görə hərflərin son formaları bir-biri ilə əlaqələndirmədən yazılır və saitlər də göstərilirdi. Ənvər Paşa 1917-ci ildə bu sistemi öyrətmək üçün Əlifba adında bir oxu kitabı hazırladı. Yazının rəsmi olaraq sona çatması, yoxsa kortəbii şəkildə tərk edilməsi bilinmir. Bu yazı sistemi 35-i samit və 10 sait-i olmaqla cəmi 45 hərfdən ibarətdir.
Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 1999)
Alisa möcüzələr ölkəsində və ya Alisa möcüzələr diyarında — 1999-cu ildə istehsal olunmuş televiziya filmidir. Film Luis Kerrollun "Alisa möcüzələr ölkəsində" və "Alisa güzgü arxasında" əsərləri əsasında hazırlanmışdır. Filmin rejissoru Nik Uillinqdir. Film bir çox mükafat və nominasiyalara layiq görülmüşdür. Filmdə Tina Macorino, Riçard Kumbs, Ken Todd, Vupi Qoldberq, Ven Kinqsli, Ceyson Birn, Robbi Koltreyn, Corc Vendt, Cin Uaylder, Kristofer Lloyd, Miranda Riçardson və başqaları iştirak edirlər. Film 12 mart 2010-cu ildə DVD disklərdə satışa çıxarılmışdır. Filmin büdcəsi qiymətləndirməylə $21 milyon dollardır.
Məzmun
Alisa otağında "Yetişmiş albalı" mahnısını bağa qonaq gələn tamaşaçılar qarşısında ifa etmək üçün hazırlaşır. Bu qonaqlar möcüzələr ölkəsinin personajlarıdır. Sadəcə, onların əsl kimliyi həmin möcüzələr ölkəsində açılır. Həmçinin, Alisanın otağındakı oyuncaqlar da möcüzələr ölkəsində yaşayan insanların vəziyyətini əks etdirir). Lakin o qəfil səhnədəki qonaqlardan qorxur və meşəyə qaçır. Burada ağacdan bir alma aşağı düşməyə başlayır. Bu alma sanki Alisanın üzünə parlayır. Birdən ağacların yanından insan boyda olan Ağ Dovşan çıxıb qaçır. Ağ Dovşan elə qaçır ki, sanki harasa tələsir. Onun əlində saat olur. Bu da Alisanın marağına səbəb olur. Alisa da onun ardınca qaçır. Beləliklə, Alisa Ağ Dovşanın ardınca qaçaraq "Möcüzələr ölkəsinə"nə düşür.
Alisa "Möcüzələr ölkəsi"də səyahət etməyə başlayır. Bu zaman müxtəlif insanların həyatı və problemləri ilə qarşılaşır. Alisanın boyu "Möcüzələr ölkəsi"nə daxil olan zaman normal qalır. Lakin elə də böyük olmayan bağa açılan qapıdan keçən zaman Alisanın boyu kiçilir. Alisanın göz yaşlarını görən Cənab Siçan və onun dostları ona kömək etməyə başlayır. Sonra Alisa Ağ Dovşana rast gəlir. Otaqda şüşə qabda mayeli su içir. Qabın üzərində "İç Məni" yazılmışdır. Bu zaman Alisa həddindən artıq böyüməyə başlayır. Ağ Dovşan və onun bağbanları Pet ilə Vill Alisaya kömək etməyə başlayırlar. Lakin yenədə Alisa kiçilməyə başlayır. Alisa Meşədə azaraq mayor Keterpiller ilə rastlaşır. Keterpiller ona kiçilməzdən əvvəl qorxmamağı tapşırır. Alisa göbələyin hissələrini ilə qidalanaraq böyüməyə başlayır. Bu zaman Alisanın boyu normal hala düşür. Alisa yenidən səyahətini davam etdirir. Manor Evi adlanan yerdə qadın musiqi Hersoqu ilə rastlaşır. Alisa körpəni əlinə alır. Lakin əlindəki körpə tədricən donuza dönür. Alisa onu yerə buraxır. Çeşir pişiyi ona Dəlisov Papaqçı və onun dostları Mart Pişiyi ilə Sonyanın yanına getməyi məsləhət görür.
Alisa "Trio" ilə görüşən zaman səhnədə qorxmağı necə dəf etmək müzakirəyə qoyulur. Dəlisov Papaqçı stolunu üzərinə hoppanır. Bu işi Dəlisov Papaqçı "Qırmızıtoxmaq Kraliça"nın konsetində görmüşdür. Alisa səhnəyə çıxan zaman Dəlisov Papaqçı və Mart Pişiyi qabları sındırmağa başlayır. Alisa kiçik qapıdan gəlir. Alisa Qırmızıtoxmaq Kraliçaya məxsus Labirintə düşür. "Qırmızıtoxmaq Kraliça" Alisanı qəribə Kroket oyununa dəvət edir. Lakin "Qırmızıtoxmaq Kraliça"nın insanlara qarşı münasibəti və onların edam etdirməyə məhkum olmaları, Alisanın xoşuna gəlmir. Çeşir pişiyinin başı gözlənilmədən görünməyə başlayır. Qadın Hersoqu Kinqin sualına cavam vermək üçün gəlir ki, pişiyin kimə məxsus olmasını tapsın. Lakin Çeşir pişiyi gözdən itir. Alisa Kroket oyununu tərk edir. Alisa macəralarını davam etdirərək, Qrifon və Sınaq Tısbağası ilə rastlaşır. Sınaq Tısbağası ona oxumağı öyrədir. Əvvəlcə "Xərçəng Kuadrill" mahnısını tək ifa edir. Ardınca isə Alisa onunla ilə birgə "Gözəl şorba" mahnısını ifa etməyə başlayır. Alisa onlardan məmnun qalaraq, buranı tərk edir. Alisa buranı tərk etdikdən sonra Ağ Cəngavər ilə rastlaşır. Ağ Cəngavər ona ixtiralarından danışır və ona mərd olması bildirir.
Alisa səyahətini davam etdirərək güllərlə qarşılaşır. Onların sırasında ən dərrakəli Pələng-Lili olur. Onların arasında bir çox dələduz itburnu və çoxilli qızçiçəkləri olur. Alisa Pələng-Lilidən meşədən çıxmaq üçün hara getməyini soruşur. Bu zaman bütün güllər ona müxtəlif istiqamət göstərir. Alisa onların sözlərinə qulaq asmayaraq, yoluna davam edir. Alisa bu dəfə Tvidli Dam və Tvidli Di ilə rastlaşır. Bir müddət sonra onları arasında mübahisə baş verir və onlar bir-biri ilə mübarizə aparmağa başlayırlar. Tvidli Dam və Tvidli Di zədə almamaları üçün onlar cəngavər paltarı geyinirlər. Lakin bu geyimlər ağır olduğundan onlar tez bir zamanda yorulurlar. Bu zaman burulğan yaranır və onlar buranı tərk edirlər. Alisa da burulğandan xilas olmaq üçün buranı tərk etmək məcburiyyətində qalır. Ardınca Alisanı məhkəməyə çağırırlar. Məhkəmədə "Ürəklər Valeti"nin Kraliça Piroqlarını oğurlaması mühakiməsi aparılır. Şahid kimi Dəlisov Papaqçı və onun dostları dəvət olunur. Lakin Kraliçanın Piroqlarını başqası oğurlamışdır. Bunu sübut edən dəlil yoxdur. Alisa məhkəmə qarşısına çıxarılır. Bu zaman Alisa həminki kimi göbələyin hissələrini yeyərək daha da böyüməyə başlayır. Alisa kraliçanı və kralı tənqid etməyə başlayır. Alisa saxlanılan şəxsin günahkar olmadığını və piroqların yerində olduğunu bildirir. Ağ Dovşan başqalarının fikrinin ona lazım olub-olmadığını və həqiqətən, qərarında əmin olması barəsində ona iki sual verir. Alisa ilk suala "xeyr, nə vaxt ki, mən haqlıyam", digər suala "Bəli, mən əminəm" cavabını verir. Bu zaman Ağ Dovşan Alisaya "Onda biz sənə artıq lazım deyilik" deyərək, Alisanı geri qayıdır. Alisa əvvəlki kimi ağacdan almanın yerə düşdüyünü görür.
Evə geri qayıdan zaman Alisa mahnını həvəslə valideynlərinin və onların qonaqların qarşısında oxumağa başlayır. Lakin ifa edəcəyi mahnının əvəzində "Xərçəng Kuadrill" mahnısını oxuyur. Bu mahnı əvvəlki mahnıdan da maraqlı olur. Qonaqlar bu mahnını bəyənərək onu alqışlamağa başlayırlar. Bu zaman Alisa Çeşir pişiyinin də sevindiyini görür. Qarşılıqlı olaraq Alisanın simasında təbəssüm yaranır.
Hazırlanma
Filmin məzmunu Luis Kerrolun "Alisa möcüzələr ölkəsində" və "Alisa güzgü arxasında" əsərlərinin məzmununa yaxın yaradılmışdır. Film üçün xüsusi effektlər "London animasiya studiyası Framestore CFC" tərəfindən yaradılmışdır. Filmdəki bütün oyuncaqlar ABŞ-nin xüsusi vizual effektlər hazırlayan «Jim Henson’s Creature Shop» adlı kompaniyası tərəfindən hazırlanmışdır. Filmdə təxminən 875 vizual effektdən istifadə edilmişdir. Filmdəki qəhrəmanların obrazı Luis Kerrolun "Alisa möcüzələr ölkəsində" və "Alisa güzgü arxasında" əsərlərinin ilk illüstratoru olan ingilis rəssamı Con Tennielin illüstrasiyası əsasında yaradılmışdır.
Saundtreklər
Aşağıdakı cədvəldə 1999-cu ildə çəkilən "Alisa möcüzələr ölkəsində" filminin bütün saundtrekləri göstərilmişdir:
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Parlamenti üçün məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya.
Alxan-Kala
Alxan-Kala (çeçen. Іалхан-Гӏала) kəndi Çeçenistan Respublikasının Qroznı rayonunda yerləşir. Alxan-Kalinski kənd yaşayış məntəqəsinin inzibati mərkəzidir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya
Yaradılması
1919 il fevralın 11-də Ədliyyə Nazirliyi nəzdində yaradılmışdı.
Alxan-Kala
Coğrafiya
Kənd Sunja çayının sol sahilində, Qroznı şəhərindən 7 km cənub-qərbdə, Sunja silsiləsinin cənub ətəyində yerləşir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya
Strukturu
Komissiyaya ədliyyə naziri (sədr), əkinçilik nazirinin müavini, hüquq məsləhətçisi, ədliyyə nazirliyi dəftərxanasının Azərbaycan Məhkəmə Palatasının böyük sədri və prokroru, palatanın 2 üzvü, palata prokurorunun müavini Dairə Məhkəməsinin prokuroru, 3 vəkil və komissya sədrinin dəvət etdiyi digər şəxslər daxil idi. Komissiya də parlamentin, məhkəmə palatasının üzvləri, nazirliklərin hüquq məsləhətçiləri iştirak edirdilər.
Alxan-Kala
Coğrafiya
Kəndə yaxın yaşayış məntəqələri: şimal-şərqdə  Qroznı şəhərinin Oktyabrskoye kəndi və Zavodskoy rayonu, cənub-şərqdə  Alxan-Yurt və Krasnopartizanski kəndi, cənub-qərbdə  Kuları kəndi, qərbdə Zakan-Yurt və şimal-qərbdə   Krasnostepnovskoye kəndi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya
Fəaliyyəti
Komissiyanın cəmi üç iclası keçirilmişdir. İclaslarda mahalında, Quba qəzasında ədalət məhkəməsi ilə yaranmış vəziyyət müzakirə olunmuşdu. Zaqatala mahalı sakinlərinin quraltayı Zaqatala barışıq şöbəsini ləğv etmiş, keçmiş Qafqaz canişini dəftərxanasının hərbi idarəsinə tabe olan xalq məhkəmələri deyilən məhkəmələr də fəaliyyətlərini dayandırmışdı. Qurultayın qərarı şəriət məhkəməsi tətbiq olunmuşdu. Mahalda ədalət məhkəməsi ilə bağlı yaranmış vəziyyəti aydınlaşdırmaq üçün Parlamentin Zaqatala olan deputatları -Aslan bəy Qardaşov, Kiçikxanlı Niyazi və Abdulla əfəndi Əfəndiyev komissiyasının dəvət edilmişdilər. Ətraflı müzakirədən sonra komissiya bütün məsələləri yerində aydmlaşdırmaqdan ötrü nümayəndələr göndərmək barədə qərar qəbul etmişdi. Quba qəzasında da Şəriət məhkəməsi yaradilmıŞdı. Komissiya qəzada məhkəmə fəaliyyətini bərpa etmişdi. Komissiya öz işini uğurla aparmaq üçün minlərlə üzrə bir neçə yardımçı komissiya da (Ali Məhkəmənin yaradılması, ictimaiyyət nümayəndələrinin ədalət mühakiməsinə cəlb olunması, yerli məhkəmə, cinayət hüququ və prosesi, mülki hüquq və proses və s.) yaratmışdır
Alxan-Kala
Tarix
Alxan-Yurtovskaya (sonradan Yermolovskaya) kəndi 1851-ci ildə qurulmuşdur. 1860-cı ildə burada Mixaylo Arxangel Kilsəsi inşa edildi. 1914-cü ildə kənddə  Uspenski Manastırı,  iki illik məktəb və qadınlar üçün bir Kilsə  məktəbi olan üç qədim mömin kilsəsi var idi. 1920-ci ilin oktyabrında Sovet rejiminin köçürmə siyasətinə cavab olaraq Yermolovskaya anti-sovet qiyamının mərkəzlərindən birinə çevrildi. 1920-ci il noyabrın əvvəlində qiyam bastırıldıqdan sonra kəndin bütün kazak əhalisi (cəmi 638 ailə, 2704 nəfər) sürgün edildi. Noyabrın 1-dən 7-dək 1250 nəfərlik ilk qatar Yermolovskaya'dan Mozdok şəhərinə göndərildi, 10 noyabrda 2 qatar (57 vaqon) 1100 nəfər Qalyuqalevskaya göndərildi, 13 noyabrda qalan bütün insanlar və mal-qara, Çeçispolkoma köçürülməsi təklif edildi, lakin Sunja xəttinin qalan kəndlərində istehsalın sonuna qədər məskunlaşma dayandrıldı. 1924-cü ildə Alxan-Kala kəndi Novoçeçenski rayonunun Alxan-Kalinski kənd sovetinin mərkəzi olaraq siyahıya alındı. 1 avqust 1934-cü ilə qədər Alxan-Kala kəndi Urus-Martan rayonunun tərkibində idi. 1 Avqust 1934-cü ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi "Urus-Martan rayonunun Berdakel, Çeçen-aul, Yeni Aldı və Alxan-Kala da daxil olmaqla, Qroznı şəhərində yerləşən Çeçen-İnquş Muxtar Vilayətində yeni bir Qroznı bölgəsi yaratmaq" qərarı verdi. 1944-cü ildən 1958-ci ilə qədər Çeçenlərin və İnquşların sürgün edilməsi və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi zamanı kənd Mejduqorye adlandırıldı.
Əhali
Əhalisi 12 176 nəfərdir (2019).
Ulotrichales
—  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
Mahlon Lumis
Mahlon Lumis — yer atmosferində yüklü təbəqələrin olması ideyasına əsaslanaraq simsiz rabitə və elektrik enerjisi istehsal edən sistem təklif etməklə tanınan amerikalı diş həkimi və ixtiraçı.
Həyatı
Mahlon Lumis 26 iyul 1826-cı ildə Amerikanın Nyu-York şəhərində anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Mahlon Lumis simsiz teleqrafiyanın ilk tədqiqatçılarından biridir. Lumis 1872-ci ildə naqilsiz əlaqə üçün dünyada ilk patenti almışdır. Təəssüflər olsun ki, onun aparatlarının çertyojları günümüzə qədər saxlanmayıb.
Liviya Milli Ordusu
Liviya Milli Ordusu (LMO), 2019-cu ilin Noyabr ayından etibarən Həftar Silahlı Qüvvələri (HSQ) olaraq bilinən İkinci Liviya Vətəndaş müharibəsində rol oynayan hərbi qüvvədir. Xəlifə Həftar başçılıq edir və Tobruqdakı Nümayəndələr Palatasına bağlıdır.
Liviya Milli Ordusu, 2011-ci ildə Liviyadakı vətəndaş müharibəsi zamanı Liviya Silahlı Qüvvələrinin NATO tərəfindən ağır məğlubiyyətindən sonra yeni Liviya hökuməti tərəfindən quruldu. 2014-cü ildə İkinci Liviya Vətəndaş Müharibəsinin başlaması ilə ordu Xəlifə Həftarın nəzdindəki terrorla mübarizə qrupuna və Abdulsalam əl-Obidinin rəhbərlik etdiyi qanuni qrupa bölündü. Qısa bir müddət sonra, eyni ildə Nümayəndələr Palatası Xəlifə Həftəri ordunun rəhbəri təyin etdi və ordunu tək bir dam altında yenidən bir araya gətirdi. Nümayəndələr Palatasının komandanlığı altında Həftər, Baş Milli Konqresə qarşı “Qürur Əməliyyatı” adlı bir əməliyyat başlatdı. İkinci Liviya Vətəndaş Müharibəsi davam edərkən, beynəlxalq səviyyədə tanınan Tripoli mərkəzli Milli Konsensius Hökuməti 2016-cı ildə quruldu. Xəlifə Həftər tabeliyindəki Liviya Milli Ordusu, bu hökuməti sona çatdırmaq üçün 4 aprel 2019 tarixindən etibarən Tripoliyə hücuma başlamışdır və hücum 2020-ci ildə Türkiyənin regiona müdaxiləsi ilə Liviya Milli Ordusu üçün məğlubiyyət ilə başa çatmışdır.
Liviya Milli Ordusu böyük ölçüdə muzdlulardan və ya militanlardan ibarətdir. Bu quruluşda sələfi təşkilatlar, Sudan, Çad və Rusiyadan olan muzdlular vardır. Quru qoşunları ilə yanaşı, Liviya Milli Ordusuna bağlı hərbi hava qüvvələri də mövcuddur, lakin dəniz qüvvələri baxımından çox da güclü deyildirlər.
Liviya Milli Ordusu tez-tez seçilmiş insanlara qarşı Liviyada müdaxilələr həyata keçirmişdir. Bu müdaxilələr nəticəsində Liviya Milli Ordusunun əsgərləri seçilmiş insanları əvəz etmişdirlər.