cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uzunburun
Xəzər dənizində onun iki populyasiyasi mövcuddur: Cənubi-Xəzər və Şimali-Xəzər populyasiyaları. Xəzərin Azərbaycan sektorunda əksəriyyət təşkil edən Cənubi-Xəzər populyasiyası çoxalmaq üçün Kür çayına girir. Kür populyasiyası Şimali-Xəzər populyasiyasından gec cinsi yetişkənliyi, zəif böyümə tempi və az törəyib artması ilə fərqlənir.
Uzunburun balığın mühüm təsərrüfat əhəmiyyəti var. Ümumi nərə ovunda o sayının çoxluğuna görə birinci yerdədir.
Azərbaycanda uzunburun ehtiyatı əsasən süni yolla nərə balıqartırma zavodlarında bərpa olunur, qismən isə təbii yolla Kür (Varvara su anbarı aşağıda) və Araz (Qaradonlu kəndində, Bəhramtəpədən aşağı hissədə) çoxalır.
Stiven Qoldblat
Stiven Qoldblat (24 aprel 1945, Yohannesburq, CAR) — Cənubi Afrika mənşəli Britaniya kinooperatoru, "Yüksəliş şahzadəsi" və "Betmen həmişə" filmlərində ən yaxşı operator işinə görə 2 dəfə Oskar mükafatı nominasiyasına layiq görülmüşdür.
Həyatı
24 aprel 1945-ci ildə Yohannesburq şəhərində anadan olmuşdur. 18 yaşından London qəzeti olan "The Sunday Times" ("Bazar günü xəbərləri") qəzetində fotojurnalist işləmişdir. Londonda Kraliça incəsənət kollecində oxumuş, oranı bitirdikdən sonra 1969-cu ildən operator işləmişdir. Aclıq (1983), Kotton klubu (1984), Öldürücü silah (1987), Öldürücü silah 2 (1989), Ev qulluqçusu (2011) filmləri ilə məşhurdur. 1990-cı illərdə Goldblatt rejissor Joel Schumacher ilə Batman seriyasına qoşulub Batman Forever (1995) və Batman və Robin (1997) çəkdirdi. 1990-cı illərin sonlarında, bir "film sabbatalı" və yalnız bir neçə ildən sonra anlar çəkərkən, Goldblatt bir qaranlıq otaq tikdi və yenidən həyatını və ətrafını fotoşəkil çəkməyə başladı. [7] Sabbatalı Goldblatt Mike Nichols'un Amerikada Angels (2003), Closer (2004) və Charlie Wilson's War (2007), Chris Columbus Rent (2005) və Percy Jackson və Olympians: The Lightning Thief (2010) ), Nora Ephron, Julie & Julia (2009) və ən yaxın zamanda Tate Taylor haqqında (2011) və Get Up (2014).
Yaşıl siyasət
Yaşıl siyasət — ekologiya və ətraf mühitin qorunmasına önəm verən, şiddətə qarşı və cəmiyyətdə ədaləti müdafiə edən prinsiplər üzərində qurulmuş ideologiya.
Stiven Qoldblat
Həyatı
Stephen Goldblatt indi Meksikanın San Miguel de Allende şəhərində yaşayır və üç böyüyüdür. O, evdə olduqda, Goldblatt hovuzuna və koi balıqlarına, bağçılıq etməyə, gitara çalmağa, yeməklərini, gündəlik oxumalarını və həyat yoldaşı Deborah ilə ərinin sənətini mənimsəməsini xoşlayır.
Yaşıl siyasət
Yaşıl siyasətdə təbiətin və sülhün qorunması əsas məqsədlərdir. Yaşıl siyasətin beynəlxalq rəmzi günəbaxandır. Yaşıl siyasətin müdafiəçiləri Yaşıllar hərəkatını başladaraq, xüsusən 1980-ci illərin əvvələrindən etibarən bir çox ölkədə partiya qurmuşdur. Yaşıl siyasət öz adını Almaniyada 1979-cu ildə qurulan Yaşıllar Partiyasından götürür. Almaniyada fəaliyyət göstərən bu partiya məqsədlərinə çatan ilk yaşıllar partiyasıdır.yaşıl siyaset Avropada elmi sahələrdə "siyasi ekologiya" olaraq da adlandırılır. həmçinin də yaşıllar olarag adlandırılan, yaşıl siyasəti dəstəkləyən bu şəxslər sülhsevər, ətraf mühitin qorunmasına önəm verən insanlar olarag da görülməkdədir.
Los-Anceles Polis Departamenti
Los-Anceles Polis Departamenti — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Los-Anceles şəhərinin polis təşkilatı.
On mindən çox məmuru və üç mindən çox vətəndaş personalı var. 3.8 milyonluq əhali və 1.290 km²-lik sahədən məsul olan bu təşkilat; Amerika Birləşmiş Ştatlarındakı ən böyük hüquq mühafizə orqanlarndan biridir.
Tarixi boyunca saysız filmdə və televiziya seriallarında mövzu edilən LAPD, bir çox dəfə irqçilik və sui-istifadə iddialarına məruz qaldı və mübahisəli müzakirələrə gətirib çıxardı.
Ümumi birləşmiş xilasetmə xidməti olan 911 fəaliyyət göstərir,bu xidmət yanğın,cinayət,xilasetmə fəaliyyətlərin yerinə yetirir.
Xinolin
Xinolin(piridinbenzol)- heterotsikl sinfinə aid olan üzvi birləşmədir. Formulu C9H7N
Xassələri
Xinolin zəif əsasi xassə göstərir, üzvi və qeyri üzvi turşularla duz əmələ  gətirir:  C9H7N х HgCl2 1,2 dihidroxinolin benzolun nitro birləşməsi ilə oksidləşir və yenidən xinolin əmələ gəlir:
Xinolin törəmələrini aşağıda göstərilən reaksiyalarla almaq olar: Anilin+ krotonik  aldehid             →        2 –metilxinolin(xinaldin) 3-nitro-4-aminobenzol +   qliserin   →    6-metoksi-8-nitroxinolin
Tətbiqi
Üzvi boyaların sintezində xinolindən istifadə edilir. Eləcə də xinolin kükürd, fosfor üçün yaxşı  həlledici hesab edilir. Xinolin törəmələrindən tibbdə dərman vasitəsi kimi istifadə edilir. Analitik kimyada 8-oksixinolindən reaktiv kimi istifadə edilir.
Viktor ungerniyası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik soğanaqlı bitkidir. Soğanağı iri, uzunluğu 7–11 sm, yumurtaşəkilli, diametri 7–12 sm, açılan, tünd-qəhvəyi və ya qaramtıl-qonur rəngli, pulcuqlu olub, boyuncuğunun uzunluğu 17 sm-ə bərabərdir. Soğanağın dib tərəfi yaxşı inkişaf etmiş, sarımtıl-çəhrayı rəngli, şirəli olmaqla, yalançı əlavə kökləri vardır. Yarpaqları ikisıralı, şirəli, hamar, xətti, zirvəsi küt, uzunluğu 20–40 sm, eni isə 1–4 sm-ə bərabərdir. Bu bitki fevralın sonunda inkişafa başlayaraq, aprelin ortalarına kimi maksimal inkişaf edir. Mayın sonundan iyunun sonuna qədər inkişafı zəifləyir və quruyur. İnkişaf etmiş çiçəkqruplarının uzunluğu 12–30 sm olub, bircərgəli çətirşəkilli qına malikdir. Çiçəkqrupları 2–11 ədəd, düz qıfabənzər, sarımtıl-çəhrayı və ya yasəmən çiçəklərinə bənzəyir. İyulun sonu və avqustun əvvəllərində çiçəkləyir, sentyabrda isə meyvələri yetişir.
Toplanıldığı yerlərdən təkrar toplanılması 3 ildən sonra ola bilər. Keyfiyyətli xammalı ən inkişaf etmiş yarpaqları hesab (30–35sm) edilir. Toplanılma aprelin ortalarından mayın ortalarına qədər aparıla bilər. Yarpaqlarını iti bıçaqla kəsmək lazımdır. Çoxlu miqdarda yarpağın birdən-birə toplanılması məsləhət görülmür. Çoxillik yabanı və keyfiyyətli dərman xammalı olan Viktorunqerniyası bitkisini aprelin ortalarından mayın sonuna (yarpaqlar saralana qədər) qədər toplamaq və qurutmaq mümkündür. Təzə yarpaqları küləş doğrayan maşınla 2–3 sm hissəciklərə bölərək, brezent və ya düz meydançaya sərərək qurutmaq lazımdır. Qurutma 4–5 gün ərzində aparılmalıdır.
Zəif iyli olub, dadı müəyyən olunmamışdır (!).
Xammalı B siyahısına daxildir. Saxlanılma müddəti 2 ildir.
Tərkibi və təsiri
Soğanaq və yarpaqlarının tərkibində qalantamin və likorin sırası alkaloidlər vardır. Bu alkaloidlərin əsasını qalantamin, qalantin və likorin təşkil edir. Soğanaqlarında 0,8–0,9%, köklərində 2,25%, yarpaqlarında isə 0,33–1% alkaloidlər vardır. Yarpaqlarında 0,2% qalantamin olur. Bundan başqa xelidin turşusu, çiçəklərində efir yağı izləri, soğanağında nişasta, selik, kitrə və qatran vardır.
Bronxolitik, öskürəkkəsici, qusmaəleyhinə və antixolenestraza dərmandır.
Qalantamin xolenestrazanın əks blokatrıdır. Sinir impulslarının keçiriciliyini yüngülləşdirir, baş və onurğa beyin reflektor zonalarının sinir-əzələ sinapslarının oyanmasını gücləndirir. Skelet əzələlərin tonusunu oyandırır və stimullaşdırır, mədə və tər vəzilərinin sekresiyasını artırır, mioz yaradır, akkomodasiya spazmını aradan götürür və gözdaxili təzyiqi azaldır. Likorin bronxolitik, öskürəkkəsici və qusma yaradır. Antixolenestraza aktivliyi, bağırsaq və skelet əzələlərini və sidik yollarını stimullaşdıran dərmandır.
Yarpaqlarında qalantamin vardır ki, bundan da "qalantamin hidrobromid" maddəsi alınır. Miasteniyada, proqressiv əzəzə distrofiyasında, hərəkət və duyğu pozğunluqlarında, nevrit, polinevrit, radikulit və digər patologiyalarda təyin edilir.
Üdgün
Üdgün — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Zəngilan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Üdgün kəndi dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini Qarabağ və Cənubi Azərbaycandan gəlmiş ailələr salmışlar. Yerli məlumata görə, kəndin keçmiş adı Güdgün olmuşdur. Türk dillərində üdd “köçmək, köçəri həyat sürmək” mənasındadır. Güman etmək olar ki, kəndin adı “köçgün” mənasında olub, gəlmə (Zərdab) oykonimi ilə sionimlik taşkil edir.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
21 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Misnomer burnu
thumb|Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi. thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
Misnomer burnu — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Alfatar yarımadasının Robert adası sahillərindən 400 m qərbdə yerləşən qayalardan ibarət burundur. Burun bulaqlardan azaddır. Burun Karlota buxtasından şərqdə yerləşmişdir. Ərazi 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.
Buruna əvvəlcə Kornvoll adası yaxınlığında yerləşdiyi üçün Kornvoll burnu adı vermişdilər, lakin sonralar səhvlər meydana çıxdığından burnun adı dəyişdirilərək Misnomer olmuşdur.
Yerləşməsi
Fort Vilyam burnundan 1.9 km şimal-şərqdə, Hammer burnundan 3.55 km cənub-qərbdə, Debelyanov burnundan 3.23 km şimal-şərqdə, Onoqur adalarından 900 m cənubda, Kornvoll adasından 2.7 km cənub-şərqdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Çili xəritəsinə 1971-ci ildə Argentina xəritəsinə 1980-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.
Alməmməd mağarası
Alməmməd mağarası — Culfa rayonu ərazisində mağara. Əlincəçayın sol sahilində Camaldın kəndindən 1 km şərqdədir. Darıdağ platosunun şimal-qərb ətəyində Üst Oliqosenin Xatt mərtəbəsinə aid Darıdağ lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəkliyin yamacındadır. Mağaranın qeyri-karbonatlı süxurlarda əmələ gəlməsi onun klastokarst mənşəli olduğuna dəlalət edir. Burada aşkar edilmiş mədəni qalıqlar onun arxeoloji abidə olduğunu göstərir. Tektonik cəhətdən Ordubad qırılma zonasının Paradaş seqmentinin cənub-qərb cinahına aid Darıdağ-Aza qalxımının  mərkəzi struktur elementi olan Darıdağ antiklinalının cənub-qərb qanadında yerləşir.
Alməmməd mağarasının Culfa rayonunun yerli əhalisi arasında işlədilən adı Ərməmməd mağarasıdır.
Mikania aschersonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
REM deyimi
REM (REMark) statement ~ оператор REM ~ REM değimi ~ REM deyimi – BASIC proqramlaşdırma dilində, eləcə də MS-DOS və OS/2 əməliyyat sistemlərinin paket fayllarında (BATCH FILES) açıqlama vermək üçün deyim. REM sözüylə başlanan istənilən deyim interpretator, kompilyator, yaxud komanda prosessoru tərəfindən nəzərə alınmır. Bax: COMMENT.
Derek Barton
Həyatı
İngilis kimyaçısı Derek Barton 1918-ci ilin avqustun 8-də Qreyvzenddə anadan olmuşdur. 1940-cı ildə Londonda Kral kimya kollecini bitirmişdir. Orada da işləmişdir, 1942-1945-ci illərdə hərbi idarələrdə, 1945-1946-cı illərdə və 1957-ci ildən Londonun Kral kollecində işləmişdir. 1946-1949-cu illərdə “Si-Ay” firmasının laboratoriyasında çalışır. 1950-1955-ci illərdə və 1957-1978-ci illərdə London universitetində dərs demişdir (1953-cü ildən professor). 1955-1957-ci illərdə Qlazqoda universitetdə işləmişdir.
Derek Barton 1978-ci ildən Fransada Jif-sür İvetdə təbii maddələr institutunda direktor işləmişdir. Konformasiya analizinin yaradıcılarından biridir. Həmçinin təbii birləşmələr kimyası sahəsində də çalışmışdır. 1950-ci ildə steroidləri və terpenləri tədqiq edərək eyni əhatədə olan eyni əvəzləyicilərin reaksiya qabiliyyətinin fərqli olmasını onların müxtəlif konformasiya vəziyyətində olması ilə izah etmişdir. Optiki fırlanma dispersiyasını və İQ-və NMR-spektrlərin adsorbsiya qabiliyyətlərini izah etmək üçün konformasiya analizi ideyasını istifadə etmişdir.
Derek Barton 1953-cü ildə əvəzləyicili sikloheksanonlarda reduksiya şəraitlərinin əmələ gələn spirtdə hidroksil qrupunun konfiqurasiyası və konforması ilə əlaqəsini müəyyən edən qayda təklif etmişdir (Barton qaydası). 1960-cı ildə nitritlərin nitrobirləşmələrə daha sonra oksimlərə fotokimyəvi pereqruplaşmasını kəşf etmişdir (Barton reaksiyasıdır). Bu da aldosteronun sadə sintez üsulunu yaratmağa imkan verdi.
Derek Barton 1960-cı ildə arenlərin həlqələrinin fotokimyəvi parçalanmasını müşahidə etdi. Tetrasiklinin mikroorqanizmlərlə istehsalını imitasiya edən sintez üsulunu təklif etdi. 1942 - 1952-cı illərdə xlorüzvi birləşmələrin pirolizini tədqiq etmişdir. 1960-cı ildə karbonionların avtooksidləşməsini öyrənmişdi. Biosintez proseslərində fermentlərin rolunu və onların biogenezi yolunu öyrənmişdir.
Derek Barton 1969-cu ildə “Konformasiya analizinin tədqiqi və onun kimyada tətbiqinə görə” kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Kokand xanlığı
Kokand xanlığı (Qo'qon xonligi) — 1709–1876-cı illərdə mövcud olmuş və indiki Özbəkistanın əsasən Şərq hissəsində yaranmışdır.
Orta Asiya xanlıqlarından ən böyüyü Kokand xanlıgı idi. Xanlıgın ərazisi Fərqanə vadisi idi ki, burada özbək, tacik və qırğızlar yaşayırdılar. Daşkənd bu xanlıgın tərkibinə daxil idi və əlverişli cografi mövqed yerləşirdi. Əkinçilik və köçəri rayonları birləşdirən nöqtdə yerləşən Daşkəndin cografi mövqeyi qədimdən onun inkişafına əlverişli təşir göştərirdi.
Orta Aşiya ilə Rusiyanın iqtişadi əlaqlərinin inkişafı Daşkəndin ticarət əhəmiyyətini artırdı. Daşkənd və bir çox şərhədə məntəqələri ugrunda xanlıqlar araşında uzun şürən müharibələr gedirdi. Kokand xanlıgında Kokand və Daşkənddən başqa əhalişi ticarət və şəntkarlıqla məşgul olan Əndican, Nəməngan, Mərğilan, Xücənd, Çimkənd kimi şəhərlər var idi.
Tarixi
1709-cu ildə Şeybani əmirlərindən olan Şahrux xan Minglər Buxara xanlığından ayrılaraq Fərqanə vadisinin qərb hissəsində yerləşən ərazidə öz müstəqilliyini elan etmiş və kiçik Kokand şəhərində öz qəsirini tikdirmişdir. Bununla da xanlığın əsası qoyulmuşdur. Xanlığın ərazisi Şahrux xanın oğlu Əbd əl-Kərim və onun nəvəsi Narbuta bəyin hakimiyyətləri dövründə daha da genişləndirilmişdir. XIX əsrdə Alim Məhəmməd və Məhəmməd Əli xanın zamanında Daşkənd (1800) və Yəs şəhərləri də daxil olmaqla xanlığın ərazisi Balxaş gölünə qədər uzanmışdır. Həmin dövrdə Daşkəndin əhalisi 100.000 nəfər idi və o Mərkəzi Asiyanın ən zəngin şəhəri idi. Xanlıq həmçinin 1826-cı ildə Şərqi Türküstanın ən önəmli şəhəri olan Kaşğarı ələ keçirmişdir. Onu da qeyd edək ki, təkcə Daşkənd şəhəri 1840–1860-cı illərdə yeddi dəfə Kokand və Buxara xanlıqları tərəfindən "işğal edilmişdir". Rus ordusu 1865-ci ilin 16 mayında Daşkəndə döyüşsüz girmiş və Daşkəndin məğlubiyyəti ilə xanlıq əhəmiyyətli dərəcədə sarsılmışdır. İşğaldan sonra şəhər imperator II Aleksandrın himayəsi altında müstəqil xanlıq kimi qalmış, Çernyayev isə Daşkəndin hərbi qubernatoru təyin edilmişdir. 1866-cı ilin sonlarına yaxın Kokand şəhəri də ruslar tərəfindən zəbt edilmişdir, lakin 1868-ci ilin yazında Buxara əmiri ruslara qarşı müqəddəs müharibə, "cihad" elan etmişdir. Ciddi müqavimətə baxmayaraq, rus qoşunları Səmərqəndə daxil olmuş və bu dəfə "Türküstan General Qubernatorluğu" tərkibində, işğal olunmuş torpaqlardan ibarət Zərəşan mahalı yaradılmışdır. 1867-ci ilin 17 iyulunda Rus carı "Türküstan General Qubernatorluğu"nun qurulması ilə bağlı fərman imzaladı. Bu vəzifəyə alman əsili general Konistantin von Koufman gətirildi. İşğaldan azad olmaq üçün 1875-ci ildə mübarizəyə başlayan və özünü xan elan edən Nəsrəddin xana qarşı döyüşən rus ordusu elə həmin il Nəməngana girmiş və üsyan yatırılmışdır. Kokand qısa müddət ərzində rus əsarətindən azad olsa da von Koufmanın təyin etdiyi polkovnik Skobolyev 1876-cı ildə ərazini tam olaraq işğal etmiş və üsyanın rəhbərlərindən olan Polat bəy edam olunmuşdur. Bu tarixdən etibərən xanlıq tamamən Rusiyanın tabeliyinə kemiş və 1876–1885-ci illər arasında ruslar tərəfindən çoxlu edamlar həyata keçirilmişdir. Rusiya əlehinə üsyandan istifadə edən II Aleksandr 1876-cı ildə Kokand xanlığını ləğv etdi. 1915-ci ildə Kokand xanlığını yenidən qura bilmək üçün üsyan başladı və 1916-cı ildə üsyan bütün Fərqanəni bürüdü. 1917-ci ildə Rusiyada baş verən çevrilişdən sonra 9 dekabr 1917-ci il — 20 fevral 1918-ci il ərzində üç ay sürən Kokand Cümhuriyyəti mövcud olmuşdur. Bu Cümhuriyyətə də ruslar tərəfindən son qoymuşdur. Orta Asiyanın ən strateji bölgələrindən biri olan Fərqanə vadisində qurulmuş olan xanlığın son xanlarından olan Xudayar xanın sarayı hal-hazırda müzey kimi istifadə edilir.
Ağ nərə
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Şimali AMerikanın qərb sahillərində Aleut adalarından Mərkəzi Kaliforniyaya kimi rast gəlinir. Şimali Amerikada nərəkimilərdən ağ balıq və kaluqadan sonra 3-cü böyük şirin su balığıdır. Bədəninin maksimal uzunluğu 6,1 m, maksimal kütləsi isə 816 kq-a çatır.
Lorens Kleyn
Lorens Robert Kleyn — amerikalı iqtisadçı və ekonometrik. 1980-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Lorens Kleyn əvvəlcə Los Anceles Şəhər Kollecində riyaziyyat üzrə təhsil almış, daha sonra isə Berkli Kaliforniya Universitetində iqtisadiyyat üzrə təhsilini davam etdirərək 1942-ci ildə diplom almışdır. 1944-cü ildə isə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda iqtisadiyyat üzrə doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir.
Lorens Kleyn Çikaqo Universitetində İqtisadi Tədqiqatlar üzrə Kovles Komissiyasında işləmişdi. Burada işlədiyi müddətdə Yan Tinberqenin təkmilləşdirdiyi ilk ekonometrik modeli dəyişdirərək ABŞ iqtisadiyyatına uyğunlaşdıran Kleyn modelini yaratmışdır. Bu modelə əsaslanaraq ABŞ iqtisadiyyatında II Dünya müharibəsindən sonra iqtisadi genişlənmə olacağını doğru şəkildə təxmin etmişdir. Sonralar isə Miçiqan Universitetində Artur Qoldberqerlə birlikdə ABŞ iqtisadiyyatı üçün yeni bir ekonometrik model olan Kleyn-Qoldberqer modelini təkmilləşdirmişlər. Kleyn əvvəllər Amerika Kommunist Partiyasının üzvü və yəhudi əsilli olduğundan 1950-ci illərdə senator McKartinin diqqətini özünə cəlb eləmiş və ona Miçiqan Universitetində professorluq verilməmişdir.
Bundan sonra Kleyn Böyük Britaniyaya köçmüş və Oksford Universitetində işləməyə başlamışdı. Burada işləyərkən Böyük Britaniya iqtisadiyyatı üçün ilk ekonometrik model olan Oksford modelini köməkçisi Ceyms Bolla birlikdə təkmilləşdirmişdi. Bundan başqa Böyük Britaniya üçün Miçiqan Sorğularının bənzəri olan Britaniya Qənaət Sorğularının göstəricilərinin toplanılmasına rəhbərlik etmişdir.
Kleyn 1977-ci ildə ABŞ prezidenti Cimmi Karterə seçkilərdən əvvəl iqtisadi məsləhətçi olmuş, amma seçkilərdən sonra rəsmi iqtisadi məsləhətçi olmaqdan boyun qaçırmışdır.
1980-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı Kleynə ekonometrik modellərin qurulması, bunların iqtisadi tsikllar və iqtisadi siyasətlərə uyğunlaşdırılması sahəsində olan tədqiqatlarına görə verilmişdir.
Kleyn təqaüdə çıxdıqdan sonra fəxri professor adı almasına baxmayaraq yenə də ekonometrik modellərin qurulması ilə yaxından maraqlanmışdır.
Lorens Kleyn 20 oktyabr 2013-cü ildə 93 yaşında olarkən ABŞ-nin Pensilvaniya Ştatında ölmüşdü.
Sultan Hüseyn mirzə Səfəvi
Sultan Hüseyn Mirzə — Səfəvi şahzadəsi.
Həyatı
Bəhram mirzə Səfəvi və Zeynəbsultan xanımın ikinci oğlu olaraq dünyaya gəlmişdi. 1555-1557-ci illərdə Sistan, 1557-1576-cı illərdə Qəndəhar, 1558-1566-cı illərdə Zəmindəvar hakimi olmuşdur. Əmisi I Təhmasibin ölümündən bir neçə ay sonra 1576-cı ilin payızında Qəndəhardakı qəsrində vəfat etmişdir. Bəzi tarixçilərin fikrinə görə onu qardaşı öldürtmüş və ya intihar etmişdir.
Ailəsi
Oğulları: Qızları:
PTT (Push to talk)
thumb|upright|PTT funksiyalı radioqəbuledici PTT (Push to talk) — bir istiqamətdə siqnal göndərmək üçün, ikitərəfli radiointerfeys ilə təmin olunmuş əlaqə növüdür. Bu telefonlarda ratsiya funksiyasını daşıyan şəbəkədir. Danışıq siqnallarını göndərmək və qəbul etmək üçün telefonda lazım olan düyməni sıxmaq lazımdır. Bu isə hamımızın yaxşı tanıdığı radio əlaqə qurğusunu (rus dilində: Рация) xatırladır.
Mobil əlaqədə PTT funksiyası
PTT telefonlar üçün ilk əlaqə standartlarındna biri sayılır. İlk telefon qurğularında operatorla əlaqə saxlamaq üçün istifadəçi PTT düyməsini basılı saxlayırdı. Bundan sonra operator ilə əlaqə yaranırdı və istifadəçidən zəng etmək istədiyi, yəni əlaqə saxlamaq istədiyi nömrə soruşulurdu və bundan sonra nömrələr arasında əlaqə yaradılırdı. Vahid mərkəz ilə əlaqə saxlamaq bu üsulun əsas prinsiöi sayılır. Bundan sonra vahid mərkəz sizi lazım olan nömrəyə yönəldir. Bu zaman iki abonent arasında kanal məşğul vəziyyətdə olur. Danışıq qurtardıqdan sonra operator əlaqəni kəsib kanaldan başqa əlaqələr yaratmaq üçün istifadə edirdi. Danışığın qurtarması iki qayda ilə baş verə bilərdi. İlk qayda bundan ibarət id ki, telefonda danışıq getmir və kanal siqnalları keçirmir. İkinci qayda ondan ibarət idi ki, abonentlərdən biri dəstəyi qoyaraq əlaqəni kəsir və kanal avtomatik olaraq operatora bunun barədə məlumat verirdi. Bu standartlardan ötən əsrin 80-ci illərində Kanadada istifadə olunub. Məhz bunun əsasında ilk dəfə olaraq "Mobil Telefonlar Sistemi" adlanan şəbəkə yaradılıb.
IP şəbəkələrdə PTT funksiyası
Son zamanlar PTT funksiyasından IP şəbəkələrdə istifadə halı genişlənib. Bu tendensiyaya təkən verən amil "nöqtədən multinöqtəyə" (point-to-multipoint) adlı audio tipli siqnalların PTT sisteminə göndərilməsi oldu. Bunun sayəsində eyni anda bütün istifadəçilərin bir-birini rahatlıq eşidə biləcəyi ünsiyyət qrupları yaradıldı.
PTT funksiyası 2 əsas texnologiyaya əsaslanır:
Şəbəkədən asılı olan PTT
Bütün istifadəçilər PTT şəbəkəsinə müraciət edərək, siqnalların göndərilməsi və digər istifadəçilərdən (və ya qruplardan) siqnalların qəbul edilməsi üçün icazə alır. Bu zaman istifadəçi və şəbəkə arasında olan informasiya mübadiləsi SIP protokoluna əsasən yaradılır. Bundan sonra istifadəçi əlaqə saxlamaq istədiyi digər istifadəçini seçərək vahid şəbəkədən əlaqəni başlatmağı istəyir. Əgər digər istifadəçi (və ya qrup) başqa siqnallar ilə məşğuldursa onda server bu əlaqəni yaratmayacaq. Əgər digər istifadəçi (və ya qrup) başqa siqnallar ilə məşğul deyilsə, onda server əlaqə kanalını istifadəçilərin ixtiyarına verəcək.
"Danışıq" funksiyasını daşıyan düymə basılı vəziyyətdən çıxdıqdan sonra serverə avtomatik olaraq əlaqənin kəsilməsi barədə məlumat verilir. Sistem təşkilatlarından asılı olaraq, sever əlaqəni kəsərək istifadəçilərə bu barədə məlumat göndərə bilər. Müsbət cəhət ondan ibarətdir ki, istifadəçi əlaqənin mərkəzi idarəetməsini tam şəkildə öz qurğusunda cəmləşdirə bilir. Mənfi cəhət isə ondan ibarətdir ki, şəbəkə ilə əlaqə müəyyən məbləğ tələb edir.
Şəbəkədən asılı olmayan PTT
İstifadəçi müstəqil olaraq, şəbəkəyə qoşulmadan əlaqənin başlaması ilə bağlı qərar qəbul edir. Bundan sonra istifadəçi istədiyi zaman əlaqəni kəsə bilər və yaxud digər istifadəçi ilə qarşılıqlı razılıq ilə əlaqədə fasilə elan edə bilər. Müsbət cəhət ondan ibarətdir ki, bu əlaqə zamanı vahid şəbəkəyə hansısa məbləğ ödəməyə ehtiyac yoxdur. Mənfi cəhət ondan ibarətdir ki, bu əlaqə zamanı istifadəçi, vahid şəbəkəli əlaqədən fərqli olaraq mərkəzi idarəetməni tam şəkildə öz qurğusunda cəmləşdirə bilmir.
Medicago
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Tiri
Tiri — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Cahangirbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
2020-ci ilin oktyabr ayının 22-də Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur.
İtiburun nərə
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Komi dili
Komi dili (öz adlanmaları: коми кыв) — komi-zıryanlar və komi-permyakların dili.
Aralıq proqram təminatı
Aralıq proqram təminatı (ing. middleware) - 1. Üçqatlı (THREE-TIER) sistemdə: istifadəçi interfeysi ilə verilənlər bazasına erişmə proqram təminatı arasındakı sistem. Bax: THREE-TIER ARCHITECTURE. 2. Tətbiqi proqram və əməliyyat sistemi arasında orta mövqe tutan proqram təminatı. Belə ki, aralıq proqram təminatına uyumlu yazılmış proqramlar heç dəyişiklik edilmədən fərqli əməliyyat sistemlərində işləyə bilər. Belə proqramlara örnək olaraq, yaxşı standartlaşdırılmış proqramlaşdırma dillərini (FORTRAN, Java) və veb-brauzerləri (Netscape, Internet Explorer) göstərmək olar. Aralıq proqram təminatı səbəbindən, proqramlar və veb-səhifələr elə yazıla bilər ki, onlar tamamilə fərqli kompüterlərdə eyni cür işləsin.
Müasir dini incəsənət muzeyi
Müasir dini incəsənət muzeyi (italyan dilində:Collezione d'arte religiosa moderna) — 1973-cü ildə Vatikanda açılmış müasir dini incəsənət muzeyi. Muzeyin kolleksiyasının toplanmasına papa VI Pavelin əmri ilə başlanılmışdır. İlk 30 rəsm əsəri (1956–1957-ci illərdə) Corcia və Vatikan muzeylərindən biri olan Vatikan pinakotekində yerləşirdi. Sonralar bu kolleksiyanın bir hissəsi Borcio və Salette Borgia departamentlərində yerləşdirilmişdir.
Muzeyin kolleksiya fonduna bütün dünyanın rəssamlarının 800-ə yaxın rəssamının əsəri saxlanılır. Onların arasında Oqust Poden, Anri Matiss, Vinsent Van Qoq, Moris Deni, Salvador Dali, Paul Klee, Ernst Barlax, Maks Bekman, Mark Şaqal, Otto Disk, Oskar Kokoşka, Pablo Pikasso, Xose David Sikeyros, Odilon Redon, Moris Utrillo, Vasili Kandiyski, Jorj Brak, Amedeo Modilyani, Renato Quttuzo, Cakomo Balla, Bernar Byuffe, Corco de Kiriko, Corcio Morandi, Jorj Ruo, Eduardo Çilida, Frensis Bekon, Alfred Manesye və digər rəssamların əsərləri vardır.
Phytoseius montanus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Anna Petrovna
Böyük hersoqina Anna Petrovna (Rusca: Анна Петро́вна) (d. 27 yanvar 1708 — ö. 4 mart 1728) — Rusiya imperatoru I Pyotr və xanımı Yekaterina Alekseyevnanın ən böyük qızıdır. Kiçik bacısı Yelizaveta Petrovna 1741–1762-ci illərdə imperatriça olaraq imperiyanı idarə etdi. Atasının və anasının səltənətlərində vəliəhd olsa da, heç vaxt taxt uğrunda mübarizə aparmamışdır. Buna baxmayaraq oğlu III Pyotr 1762-ci ildə xalasının xələfi olaraq taxta oturdu. Evlilik yolu ilə Şlezviq-Holşteyn hersoqinası təyin edildi.
Agelescape levyi
Agelescape levyi — Çala hörümçəkləri fəsiləsinə, Agelescape cinsinə aid növ. Azərbaycanın endemik canlısı.
Qısa məlumat
Kiçik ölçülü hörümçəkdir. Erkəklərin uzunluğu 5,3 mm-dir. Baş-gövdə hamiyyəsinin dişilərdə uzunluğu 2,5 mm (eni 1,85 mm) təşkil edir. Baş-gövdə sarı olsada boz naxışları vardır. Ayaqları sarı rəngdədir. Agelescape levyi növü ilk dəfə 2005-ci ildə Arаxnoloqlar, Elçin Hüseynov (Elchin F. Guseinov, Zoologiya İnstitutu AMEA, Bakı, Azərbaycan), Yuri М. Marusik (Институт биологических проблем Севера ДВО РАН, Maqadan, Rusiya) və Seppo Koponen (Seppo Koponen, Zoological Museum, University of Turku, Turku, Finlandiya) tərəfindən, və  növləri ilə birlikdə aşkarlanmışdır. Agelescape levyi növü, və  növləri ilə birlikdə Agelescape cinsinə daxil edilmişdir. Növ öz adını İsrailli araxnoloq Qerşom Levinin (Dr. Gershom Lewy, İsrail; 1996-cı ildə Agelescape cinsini adlandırmışdır) adından götürmüşdür
UEFA Kuboku finalı 2001
UEFA Kuboku finalı 2001 — 2001-ci ilin mayın 16-da Almaniyanın Dortmund şəhərində yerləşən Siqnal İduna Park stadionunda İngiltərənin "Liverpul" və İspaniyanın "Alaves" klubları arasında keçirilmiş UEFA Kuboku final matçı. Seyr edilməyə dəyər olan bu hadisə 2000-01 mövsümündə avropanın ikinci ən mötəbər klub turniri olan UEFA Kubokunun final matçı idi. "Liverpul" 1973 və 1976-cı illərdən sonra tarixində üçüncü dəfə turnirin finalına vəsiqə qazanırdı. Onlar həmçinin Heyzel faciəsindən sonra üzləşdikləri qadağadan sonra ilk dəfə avropa miqyaslı turnirin finalına vəsiqə qazanmışdılar. "Alaves" isə tarixi ərzində ilk dəfə avropa miqyaslı turnirin finalına vəsiqə qazanmışdı.
48,050 tamaşaçının izlədiyi matçın 4-cü dəqiqəsində "Liverpul" Markus Babbelin qolu ilə önə keçdi. 16-cı dəqiqədə isə Stiven Cerrard fərqi 2 topa çatdırdı. İlk hissənin yarısında İvan Alonso hesab arasındakı fərqi azaltdı. İlk hissənin bitməsinə az vaxt qalmış isə Qari Makallister penaltidən hesabı 3-1 etdi. İkinci hissə başladıqdan az sonra Xavi Moreno ardıcıl olaraq iki dəfə fərqlənməklə hesabı 3-3 etdi. "Liverpul" bir daha 76-cı dəqiqədə Robbi Faulerin qolu ilə önə keçdi. Matçın bitməsinə 1 dəqiqə qalmış isə Xordi Kroyf hesabı 4-4 etdi. Bu halda matç əlavə vaxta qədər uzandı və ilk hissədə qol vurulmadı. Matç penalti vuruşlarına getdiyi bir anda isə Delfi Qeli başla avtoqola imza atdı. Əlavə vaxtın qızıl qol qaydasına görə "Liverpul" turnirin qalibi oldu. Bununla da "Liverpul" mövsümü İngiltərə Liqa Kuboku, İngiltərə Federasiya Kuboku və UEFA Kubokunu qazanmaqla tamamladı.
Liverpul
"Liverpul" UEFA Kuboku turnirinə 1999–2000-ci il mövsümündə İngiltərə Premyer Liqasını 4-cü pillədə bitirərək yollanmışdır. İlk mərhələdə onlar Rumıniyanın "Rapid Buxarest" klubu ilə qarşılaşdı. Matç Qiyuleşti-Valentin Stanesku stadionunda keçirilirdi. "Liverpul" görüşü Nik Barmbinin qolu ilə 1-0 qalib bitirdi. Bu mərhələnin Enfilddə baş tutmuş ikinci matçı 0-0 hesabı ilə bitdi və nəticədə "Liverpul" turu 1-0 hesabı ilə öz xeyrinə bitirdi. İkinci mərhələdə "Liverpul" Çexiyanın "Slovan Liberets" klubu ilə qarşılaşdı. Enfilddə baş tutmuş ilk matçda Emil Heskinin 87-ci dəqiqədə vurduğu qol "Liverpul"a 1-0 hesablı qələbə qazandırdı. Cavab qarşılaşması U Nisı stadionunda keçirildi. Matçın əvvəllərində "Slovan Liberets" hesabda irəli keçsə də, ilk hissə 1-1 hesabı ilə bitdi. "Liverpul" hissənin ortasında hesabı bərabərləşdirdi və ikinci hissədə Maykl Ouen və Barmbinin qolları ilə fərq ikiyə yüksəlsədə Liberetsin sonuncu qolu ilə yekunda görüş "Liverpul"un 4-2 hesabı ilə başa çatdı.
"Liverpul"un üçüncü mərhələdəki rəqibi Yunanıstanın "Olimpiakos" klubu idi. İlk matç Yunanıstanda Karaiskakis stadionunda baş tutdu. "Liverpul" Barmbi və Stiven Cerrardın qolları ilə matçda 2-1 önə keçsə də, "Olimpiakos" son dəqiqələrdə hesabı 2-2 etməyi bacardı. Cavab qarşılaşmasında isə "Liverpul" müvafiq olaraq Barmbi və Heskinin qolları ilə yekunda 2-0 hesabı ilə qalib gəldi. Bu mərhələnin yekununda "Liverpul" 4-2 hesabı ilə növbəti mərhələyə adlamış oldu.
"Liverpul"un dördüncü mərhələdəki rəqibi İtaliyanın "Roma" klubu oldu. İlk görüş "Liverpul"un 1977 və 1984-cü illərdə UEFA Çempionlar Liqası kubokunu qazandığı Romanın ev stadionu olan Olimpiko stadionunda baş tutdu. Yeri gəlmişkən, 1984-cü ildə "Liverpul" finalda məhz "Roma"ya qalib gəlmişdi. "Liverpul" bu dəfədə uğurla çıxış edərək rəqibini səfərdə Maykl Ouenin qolları ilə 0-2 hesabı ilə məğlub etdi. Enfilddə oynanılan matç isə rəqibin 0-1 hesablı qələbəsi ilə başa çatdı. "Roma" 70-ci dəqiqədə hesabı açsada onların oyunu uzatmalara aparmaları üçün daha 1 qola ehtiyacları var idi. Hətta bunun üçün şansda yaranmışdı. Belə ki, hakim oyunun son dəqiqələrində "Liverpul"un qapısına penalti təyin etsə də, sonradan qərarını dəyişərək künc zərbəsinə işarə etdi. Mübahisəli qərardan sonra "Roma" hesabı bərabərləşdirə bilmədi və yekun nəticədə "Liverpul" 2-1 hesabı ilə 1/4 final mərhələsinə adladı.
1/4 final mərhələsində rəqib Portuqaliyanın "Portu" klubu idi. İlk matç Portuqaliyada 0-0 hesabı ilə bitdi. Enfilddə baş tutmuş matçda isə "Liverpul" Denni Mörfi və Maykl Ouenin qolları ilə yekunda "Liverpul" 2-0 hesabı ilə qalib gəldi. Püşkatma sonunda "Liverpul"un İspaniya təmsilçisi "Barselona" ilə qarşılaşacağı müəyyən oldu. Kamp Nouda baş tutmuş ilk matçda "Liverpul" əzmkar formada müdafiə olunaraq ilk görüşdə 0-0 hesablı nəticəni rəsmiləşdirdi. Enfilddə baş tutmuş cavab görüşündə isə oyun bərabər davam etsə də, "Liverpul" 44-cü dəqiqədə penalti vurmaq şansı qazandı. Topa yaxınlaşan Qari Makallister "Liverpul"u hesabda önə keçirdi. Buna baxmayaraq "Barselona"nın vuracağı 1 qol onları finala aparacaqdı. Lakin bu baş tutmadı və "Liverpul" 1985-ci il finalından sonra yenidən avropa miqyaslı turnirin finalına vəsiqə əldə etdi.
Alaves
"Alaves" La Liqada 1999–2000 mövsümünü 6-cı pillədə bitirərək UEFA Kubokuna vəsiqə əldə etdi. İlk mərhələdə onlar Türkiyənin "Qaziantepspor" klubu ilə görüşdülər. İlk matç "Alaves"in ev stadionu olan Mendisorrosada keçirildi və 0-0 hesabı ilə bitdi. Amma ikinci matç daha maraqlı alındı və bu görüşdə 7 qol hesaba alınaraq yekunda "Alaves" 4-3 hesablı qələbə qazandı. İkinci mərhələdə rəqib Norveçin "Lillestrem" klubu oldu. İlk matç Norveçdə Orosen stadionunda baş tutdu. "Alaves" Beqona, Oskar Tellez və Kosmin Kostranın qolları ilə 3-1 hesablı qələbə qazandı. İspaniyadakı cavab qarşılaşmasında isə matç 2-2 hesabı ilə bitdi və yekunda "Alaves" 5-3 hesabı ilə qələbə qazandı. Növbəti rəqib Norveçin bir başqa təmsilçisi olan "Rosenborq" klubu idi. Onların İspaniyada keçirilmiş ilk görüşü 1-1 hesabı başa çatmışdır. "Alaves" matçın əvvəlində Bent İnqe Yonsenin avtoqolu ilə önə keçdi. Ardıyca isə "Alaves" daha 2 dəfə fərqlənsədə "Rosenborq" yeganə qolu ilə görüş yekun olaraq 2-4 başa çatdı.
Dördüncü mərhələdə rəqib turnirin 3 qat qalibi olan İtaliyanın "İnter Milan" komandası idi. İspaniyada keçirilən ilk matçda "İnter Milan" Alvaro Rekobanın dublu və Kristian Vierinin qolları ilə 3-1 hesabı ilə önə keçmişdir. "Alaves" 73-cü dəqiqədən etibarən Oskar Tellez və İvan Alonsonun qolları ilə hesabı 3-3 etdi. San Siroda keçirilən cavab matçının 78-ci dəqiqəsində Xordi Kroyfun qolu ilə "Alaves" önə keçdi. İvan Tomiçin vurduğu ikinci qol isə "Alaves"in qələbəsini rəsmiləşdirdi. Yekunda 5-3 hesablı qələbədən sonra "Alaves"in 1/4 final mərhələsinə adlaması rəsmiləşdi.
1/4 final mərhələsində rəqib İspaniyanın "Rayo Valyekano" klubu idi. Evdə keçirdiyi ilk görüşdə "Alaves" 3-0 hesablı qələbə qazandı. Tereza Rivero stadionundakı cavab matçında isə "Rayo Valyekano" 2-0 hesablı üstünlük əldə etsədə Kroyfun qolu "Alaves"i yarım finala daşıdı. Yarımfinalda rəqib Almaniyanın "Kayzerslautern" klubu oldu. İspaniyada keçirilmiş ilk matçda 4 penalti təyin edildi. Bunlardan üçü "Kayzerslautern"in, biri isə "Alaves"in qapısına təyin edildi. İlk matç 5-1 hesabı ilə başa çatdı. Almaniyada keçirilən cavab qarşılaşması "Kayzerslautern" üçün ciddi bir əhəmiyyət daşımırdı. Belə ki, onlar finala adlamaq üçün 4 top vurmalı idilər. Lakin bu matçda "Alaves" 4-1 hesablı qalibiyyət qazanaraq yekunda 9-2 hesablı qələbə ilə finala vəsiqə qazandı.
Arxa plan
right|thumb|alt=Two-tiered stands with grey seats, below the stands is a pitch with white markings|260px|[[Siqnal İduna Park — final matçının keçirildiyi stadion.]] "Liverpul" final matçına artıq 2000–01 mövsümü üçün iki kubok qazanaraq gəlmişdi. Onların ilk mükafatı, fevral ayında "Birminhem Siti" üzərində 1-1 hesablı bərabərlikdən sonra penaltilər seriyasında 5-4 məğlub etdikdən sonra qazandıqları İngiltərə Liqa Kuboku idi. İkinci mükafat isə İngiltərə Federasiya Kuboku idi ki, burada onlar 2-1 hesablı qələbə qazanmışdılar. Beləcə onlar bu matça üçüncü mükafatı qazanmaq şansı ilə çıxmışdırlar.
"Liverpul" tarixi ərzində üçündü dəfə idi ki, turnirin finalına vəsiqə qazanmışdı. Onlar daha öncə 1973 və 1976-cı illərdə turnirin qalibi olmuşdular. Həmçinin onlar Heyzel faciəsindən sonra avropa miqyaslı turnirlərdə iştirakları qadağan olunandan sonra ilk dəfə yenidən mötəbər turnirin finalına çıxırdılar. Digər tərəfdən isə "Alaves" tarixində ilk dəfə avropa miqyaslı turnirin finalında iştirak edirdi. Bundan əlavə diqqət çəkən məqam odur ki, klub 11 il öncə İspaniyanın dördüncü divizionunda çıxış edirdi. Bu onların ümumiyyətlə avropa turnirlərində ilk çıxışı idi. Avropada ilk çıxışına görə "Alaves" xüsusi olaraq çəhrayı rəngli formalar sifariş etmişdir.
Birinci hissə
Start fitindən sonra topu oyuna "Liverpul" komandası daxil etdi. Artıq dördüncü dəqiqədə "Mersisaydlar" hesabda önə keçdilər. Qari Makallisterin cərimə zərbəsindən ötürdüyü topu Markus Babbel qapıdan keçirdi. Bir neçə dəqiqə sonra isə onlar üstünlüklərini artırmağa yaxın idilər, lakin Emili Heskinin zərbəsini "Alaves"in qapıçısı Martin Herrera ayaqları ilə geri qaytardı. İki dəqiqə sonra Martin Astudillo sarı kartla cəzalandırıldı, az sonra isə Qari Makallister də kobudluğa görə sarı kartla cəzalandırıldı. "Alaves"in ilk qol şansı 12-ci dəqiqədə baş tutdu. Onlar "Liverpul"un cərimə meydançası yaxınlığından cərimə zərbəsi vurmaq imkanı qazandılar. Oskar Tellez "Liverpul"un qapısına doğru zərbə vursa da qapıçı Sander Vesterveld topu geri qaytardı. Üç dəqiqə sonra Maykl Ouen Ditmar Hamannın ötürdüyü topu qəbul edərək onu Stiven Cerrarda ötürdü, sonuncu isə dəqiq oynayaraq hesabı 2-0 etdi.
Bir neçə dəqiqə sonra "Alaves"in heyətində ilk əvəzetmə baş tutdu — İvan Alonso Den Eggeni əvəzlədi. Əvəzetmə 4 dəqiqə sonra öz nəticəsini verdi və "Alaves" hesab arasındakı fərqi azaltdı. Kosmin Kontranın cərimə meydançasının içərisinə ötürdüyü hava topunu Alonso başla qapıdan keçirdi. Dərhal sonra "Alaves" təzyiqi artırdı və Kontranın cərimə meydançasına ötürdüyü topu Hençoz zərərsizləşdirdi. 35-ci dəqiqədə "Alaves" yenidən qola yaxın oldu. Bu dəfə Alonsonun Xavi Morenaya başla ötürdüyü topu "Liverpul"un qolkiperi Vesterveld tutdu. Beş dəqiqə sonra "Liverpul" penalti vurmaq hüququ qazandı. Mayk Ouen cərimə meydançasına daxil olarkən qapıçı Herrera onu kobudluqla dayandırdı. Topa yaxınlaşan Qari Makallister "Liverpul"u hesabda 3-1 önə çıxardı.
İkinci hissə
thumb|left|200px|alt=A man dressed all in red standing with his hands on his hips and his left foot on a yellow ball|200px|[[Robbi Fauler, Liverpulun dördüncü qolunun müəllifi.]] Birinci hissənin əksinə olaraq ikinci hissəyə "Alaves" futbolçuları daha yaxşı başladı. Nəticədə Kontranın cərimə meydançasına ötürdüyü topu Moreno başla qapıdan keçirdi və hesab arasındakı fərq minimuma endi. Dörd dəqiqə sonra isə "Alaves" hesabı bərabərləşdirdi. Onlar cərimə zərbəsi vurmaq hüququ qazandılar və Moreno birbaşa zərbə ilə hesabı 3-3 etdi. "Liverpul" buna cavab olaraq Stefan Hençozun əvəzinə Vladimír Şmitseri oyuna daxil etdi. Dəyişiklik nəticəsində Stiven Cerrard sağ cinaha keçdi. Üç dəqiqə sonra Antonio Karmona Oueni kobudluqla dəyandırdı. Hakim cərimə zərbəsi təyin etdi. Qari Makallisterin zərbəsi "Alaves"in oyunçularına dəyərək geri qayıtdı. 64-cü dəqiqədə hər iki tərəf dəyişikliyə əl atdı. "Liverpul"da Emil Heskini Robbi Fauler, "Alaves"də isə Xavi Morenonu Pablo əvəzlədi.
Bu dəyişikliklərdən 8 dəqiqə sonra Qari Makallister topu sol cinahdan mərkəzə doğru qaçan Faulerə ötürdü və onun zərbəsi nəticəsində görüşün bitməsinə 18 dəqiqə qalmış "Liverpul" komandası 4-3 hesabı ilə önə keçdi. İki dəqiqə sonra "Liverpul"da Maykl Ouenin əvəzinə Patrik Berger oyuna daxil oldu. Matçın 82-ci dəqiqəsində Hamann rəqib oyunçu Maqnonu kobudluqla saxlamasa belə sonuncunun yıxılması ona simulyasiya etdiyinə görə sarı kart qazandırdı. Matçın bitiminə 2 dəqiqə qalmış "Liverpul"un qapıçısı Sander Vesterveld topu küncə çıxardı. Küncdən ötürülən topu isə Xordi Kroyf başla qapıdan keçirərək hesabı 4-4 etdi. Son dəqiqələrdə Cerrard "Liverpul"un cərimə meydançası daxilində Kontraya qarşı kobud oynasa da hakim orada penalti olmadığına işarə etdi. Bunun ardınca isə hakim 90 dəqiqənin tamamladığını bildirən fiti çaldı. Beləcə matç 30 dəqiqəlik əlavə vaxtda və qızıl qol hesabı ilə davam etdiriləcəkdi.
Əlavə vaxt
Əlavə vaxt qızıl qol qaydası ilə oynanılırdı. Bu qaydaya görə hesabı açan ilk tərəf qalib olacaqdı. Topu oyuna "Liverpul" daxil etdi. İlk üç dəqiqə ərzində elə görünürdü ki, hesabı "Alaves" komandası açacaq. İvan Alonso qol vursa da, hakim ofsayd olduğuna işarə etdi. Bir dəqiqə sonra Oskar Tellez Robbi Faulerə qarşı kobud oynadı. Dörd dəqiqə ərzində "Alaves" 10 nəfərlə qaldı. Markus Babbelə qarşı kobud oynadığına görə Maqno ikinci sarı vərəqə alaraq meydandan kənarlaşdırıldı. Əlavə vaxtın ilk hissəsinin son dəqiqəsində Robbi Fauler hesabı açdığını zənn etsədə hakim ofsayd qərarı verdi.
Əlavə vaxtın ikinci hissəsinin başlamasından saniyələr sonra Babbel "Alaves"in müdafiəçisi Delfi Qeliyə qarşı kobud oyuna görə sarı kartla cəzalandırıldı. Bu kobudluğa görə təyin olunmuş cərimə zərbəsini Hermes Desio yerinə yetirdi. Üç dəqiqə sonra "Liverpul"un hesabı dəyişmək imkanı oldu, amma Fauler Stiven Cerrardın çarpaz ötürməsinə çata bilmədi. Matçın 115-ci dəqiqəsində Antonio Karmona Şmitserə qarşı kobud oynadığına görə qırmızı vərəqə ilə cəzalandırılıb. Bundan sonra "Alaves" oyunu doqquz nəfərlə davam etdirmək məcburiyyətində qalıb. 117-ci dəqiqədə Qari Makallisterin cərimə zərbəsindən sonra Qeli topu başla öz qapısına göndərərək avtoqol müəllifi oldu. Nəticədə qızıl qol qaydası ilə oynanılan əlavə vaxtda "Liverpul" matçı 5-4 hesabı ilə öz xeyrinə tamamlayaraq tarixi ərzində üçüncü dəfə UEFA Kubokunu qazandı və həmçinin mövsümü 3 titulla başa vurdu.
Matç sonrası
Bu "Liverpul" klubunun UEFA Kuboku turnirində üçüncü uğuru idi və bu qələbə onları turniri ən çox qazanmış "İnter Milan" və "Yuventus" komandaları ilə birlikdə eyni cərgəyə yüksəltdi. Bu qələbə onların mövsümü üç titul ilə başa vurmaları anlamına gəlirdi, "Mersisaydlar" bundan öncə İngiltərə Federasiya Kubokunu və İngiltərə Liqa Kubokunu qazanmışdırlar.
"Liverpul"un keçmiş futbolçusu Alan Hansen bu görüşü müasir dövrün ən həyəcanlı finallarından biri kimi qiymətləndirib: "İndiyə kimi oynanılmış ən möhtəşəm final." "Liverpul"un baş məşqçisi Jerar Ulye oyundan sonra öz futbolçularını belə adlandırırdı: "Nə vaxt ki, siz Avropa miqyaslı turnirin finalında oynuyursuz siz əbədilik axtarışında olmalısız. İnsanlar kimlərin oynadığını xatırlayır və nə vaxt ki, siz final matçları ilə bağlı proqramı izləyirsiz bu zaman siz yalnız faktları xatırlamış olursuz. Bu oğlanlar uzun müddət xatırlanacaq bir oyun nümayiş etdirdilər — və həmçinin "Alaves" komandasınada təşəkkürlər." Ulye oyundan öncə "Liverpul"u sıxıcı oyun tərzinə görə tənqid edənlərə cavab olaraq bildirib ki: "Oxuduğum qədəriylə bəlkə də biz sıxıcı bir tərəfik — amma mən bununla razılaşacağam. Biz 123 qolun 122-ni əks hücumdan vurmalı idik amma mənim bütün bildiyim budur ki, bu mövsüm "Liverpul"un tarixində üçüncü ən yüksək nəticələri olan mövsümdür."
Qari Makallisterin performansı matçdan sonra Trevor Brukinq tərəfindən tərif edilib. O, bunları bildirib: "Qari Makallister möhtəşəm idi. Alan Hansendə həmçinin onun performansını təriflədi: "Qari Makallister möhtəşəm idi. 36 yaşında futbola bu cür davam etmək, sərbəst vuruşları qəbul etməyi və yekunlaşdırmağı həyəcan verici idi. O, matçın adamı adını qazanmağı tam haqq edirdi."
"Alaves"in baş məşqçisi Xose Manuel Esnal məğlubiyyətə rəğmən öz oyunçularını tərifləyib: "Dortmund möhtəşəm finala şahidlik etdi və yəqinki rəqabətdəki ən kiçik komanda onu möhtəşəm etdi." Esnal öz oyunçularına göstərdikləri xarakterə görə minnətdarlıq edib. O, xüsusilə matçda iki dəfə hesabı bərabərləşdirmələrini yüksək qiymətləndirib: "Əlavə vaxtda yarı ölü kimi olmağımıza baxmayaraq biz qürurla oynadıq və matçın bitməsinə az qalmış hesabı 4-4 etdik. Biz iki saat öncəki kimi eyni komandayıq. Final matçında həmişə tərəflərdən biri məğlub, digəri isə qalib olur."
Bu uğura rəğmən "Liverpul" qələbəni dərhal qeyd etməyib. Belə ki, final matçından sonra şənbə günü onların Premyer Liqada növbəti vacib görüşü var idi. "Liverpul" mövsümü üçüncü pillədə başa vurmaq üçün mütləq "Çarlton Atletik" üzərində qələbə qazanmalı idi. Bu halda onlar UEFA Çempionlar Liqasına qatılmaq hüququ əldə edəcəkdilər. Sonrakı matçda "Liverpul" 4-0 hesablı qələbə qazanmaqla 2001–02 UEFA Çempionlar Liqası mövsümündə yerlərini təmin etdilər. UEFA Kubokunun qazanılması "Liverpul"a UEFA Superkuboku uğrunda matç oynamaq hüququnu qazandırdı. Bu matçda "Liverpul"un rəqibi Çempionlar Liqasını qazanmış Almaniyanın "Bayern Münhen" komandası idi. Monakodakı II Lui stadionunda keçirilmiş görüşdə rəqibinə 3-2 hesabı ilə qalib gələn "Liverpul" tarixində ikinci dəfə UEFA Super Kubokunu qazanmış oldu.
Debelyanov burnu
Debelyanov burnu (, ‘Debelyanov Nos’ \de-be-'lya-nov 'nos\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən şimal-qərbdə yerləşən qayalardan ibarət burundur. Burun Mikalvi buxtasından şimal-qərbdə yerləşmişdir.
Burun Bolqarıstan yazıçısı olan Dimço Debelyanovun (1887–1916) adını daşıyır.
Yerləşməsi
Burun Neqra burnundan 2.8 km şimal-qərbdə, Fort Vilyam burnundan 3.81 km cənub-şərqdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.
İkievli gicitkan
(Urtica dioica) — cinsinə aid bitki növü.
Qısa morfoloji xüsusiyyətləri
Urtica dioica L.
Hündürlüyü 130 sm-ə qədər, gövdəsi düzduran, yandırıcı tüklərlə örtülü, əsasən tüklər buğumlarda sıxdır, sürünən kökümsovlu çoxillik ot bitkisidir.
Yarpaq
Yarpaqları yumurtaşəkilli-ürəkşəkilli və yaxud uzunsov-neştərvaridir, sivri, kənarları uc hissəyə doğru əyilmiş mişarvari dişlidir, üst
tərəfdən daha tünd, səpələnmiş yandırıcı tüklərlə örtülmüşdür. Yalancı zoğları 12 mm-ə qədər olub, sərbəstdir, uzunsovdur.
Çiçək
Çiçək qrupu qoltuqdadır, süpürgəvari, yarpaq saplağından çox uzundur, tüklərlə sıx örtülüdür. İkievli bitkidir.
Meyvə verməsi
May-Sentyabr
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bütün rayonlarında. Ovalıqdan yuxarı dağ qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
Yaşayış yerlərinə yaxın, hasarların dibində, meşə kənarında, kəsilmiş meşələrdə, bağlarda, kolluqlarda, dağlarda lava dağılan yerlər üçün xarakterdir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Vitamin verən, lifli, boyaq, dərman, qida əhəmiyyətli bitkidir. Yarpaqlarında kifayət qədər vitamin vardır, həmçinin aşı maddəsi də vardır
Piter O'Tul
Piter O'Tul — səkkiz dəfə "Oskar Mükafatı" namizədliyi olan İrlandiyalı aktyor. Üç dəfə "Qızıl Qlobus" və bir dəfə "Emmi" almış, Akademiya tərəfindən "Akademiya Qürur Mükafatına" layiq görülmüş, səkkiz dəfə namizəd göstərildiyi "Ən Yaxşı Kişi Oyunçu Oskarını" isə heç qazana bilməmişdir.
Həyatı
O`Tul 50 filmdə çəkilib. Onun çəkildiyi populyar filmlərdən "Milyonu necə oğurlamalı", "Aslan qışda", "Kaliqula", "Sonuncu imperator" və "Troya"nın adlarını çəkmək olar. O`Tul hələ özünün 80 illik yubileyində aktyorluq karyerasını tamamladığını bildirmişdi. Ancaq buna baxmayaraq o, yenə də çəkilişlərdə iştirak edib. Onun çəkildiyi sonuncu "Yekaterina Aleksandriyskaya" filmi hələ də ekranlara çıxmayıb. O`Tul 8 dəfə Oskar mükafatına namizəd olsa da, bu sevinci dada bilməyib, ancaq 2003-cü ildə ona fəxri "Oskar" təqdim edilib.
Yuxarı Ləməz (Arxangel)
Yuxarı Ləməz — Başqırdıstan Respublikası nın Arxangel rayonu nda yerləşən kənd. Kənd İnzer kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr: Kənd ərazisindən İnzer çayı axır.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (93%) üstünlük təşkil edir.
BI Norveç Biznes Məktəbi
right|thumbnail|BI Norwegian School of Management (Oslo) right|thumbnail BI Norveç Biznes Məktəbi - Avropanin ən böyuk biznes məktəblarindən biri. Ümümillikdə altı Norveç şəhərində fəaliyyət göstərən məktəbin əsas mərkəzi Oslo şəhərində yerləşir.
Tarix
BI Norveç Biznes Məktəbi 1943-cü ildə Finn Øien tərəfindən təsis olunmuşdur. Məktəbin ilkin adı 'Bedriftøkonomisk Institut' (Azərbaycanca: İqtisadiyyat İdarəetmə İnstitutu), buna görədə abreviatura BI. Hal-hazırda məktəbin prezidenti professor Tom Colbjørnsendur.
Fəaliyyəti
2011-ci ildə məktəbdə 20 049 tələbə təsil alır Bakalavr pilləsində təhsil alan tələbəıərin sayi 9 324, Maqistr pilləsində 1 168 və Aspirant pilləsində təhsil almış tələbələrin sayi 9 200-dir. Ümumilikdə məktəbdə 1300 xarici tələbı təhsil alır. BI Norveç Biznes Məktəbi bakalavr, maqistr və dokturantura dərəcələrdə təhsil təklif edir.
Fakültələr
Bakalavr Pilləsi
Mikania baccharoidea
Mikania baccharoidea Mikania baccharoidea Mikania baccharoidea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Phytoseius mumafloridanus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.