cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Braziliya Əməkçilərinin Mərkəzi
Rəhbərləri
Hazırda təşkilata Vaqner de-Freytas Moraes rəhbərlik edir.
Eynəddin
thumb|300px|Kəndin görünüşü Eynəddin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı''nın Tikmədaş bölümündəki Şərqi Ucan Qəsəbədə kənd. Kənd Səhəndova dağının arxasında yerləşir.
Kəndin havası sərin yağışlı və dağlıdır.
Coğrafiyası və təbiəti
Kəndin adı ərəb mənşəlidir. Eynəddin Tikmədaş qiymətli azərbaycanca və farsca danışan Ustad Şəhriyar yurdu yaxınlığındadır. Təbrizdən 66 kilometr məsafəsi var. Onun ümumi sahəsi 1200 hektardır. 2006-cı ilin məlumatlarına görə kəndin əhalisi 2514, ev sayı 514-dür.
İqtisadiyyatı
Kənd təsərrüfatı məhsullarından kartof, kök, xiyar yetişdirilir. Balıqçılıq kənd əhalisinin gəlir yerlərindəndir.
Mədəniyyəti
Görməli yerlərindən bunları ad gətirmək olar: Mehralı dağ, Kuş otaran, Ağ dağ, Küllər (Ucan qədim şəhər qalıqları), Cəhənnəm dərəsi, Daşlı bulağ, Baş bulağ, və Mecci bulağ. Şəlalələr 'Üçtirələr', 'Eyvəz gözəsi' və 'Kara aləm' insana çoxlu sevinc verər. Ən yüksək dağ Qasım dağı olur ki, ondan sonra güney guzey dağı ucadır.
Sesson Şukey
– Yaponiya mürəkkəb rəssamı.
Həyatı və karyerası
Sesson Şukey 1504-cü ildə yapon mürəkkəb rəssamlığı mərkəzlərindən uzaqda yerləşən Hitaçidə doğulmuşdur. 1540-cı illərdə Aşina Moriucinin hamiliyi altında Ayzuda işləmişdir. 1550-ci illərdə isə Hoco ailəsinin hamiliyi altında Odavarada yerləşn Soun məbədində işləmişdir. 1573-cü ildə işdən çıxmışdır.
Üslubu
Sessonun 60 rəsmdən ibarət toplusuna müxtəlif mövzular və nümunələr daxildir. Onun, xüsusilə, daoist ölümsüzlər və buludlar arasında əjdahalar haqqında rəsmləri məşhurdur. Peyzaj rəsmləri də çəkmişdir. Onun Yaponiya rəssamlığında etdiyi ən radikal dəyişiklik həm Çin, həm də yapon prototiplərindən uzaqlaşması olmuşdur. Onun "Setsumon teyşi" (1542) adlı traktatı növbəti işlərində ortaya qoyduğu nəzəriyyələri əks etdirir: təbiəti müşahidə etməyin və təbiəti sadələşdirmək üçün usta rəsmləri köçürməyin vacibliyi.
Sesson mürəkkəbin istifadəsinə diqqət ayırmış, xüsusilə, əsərlərində açıq və tünd tonallıqlardan istifadə etmişdir. O, rəssamlığı öz ifadə prinsiplərini təcəssüm etdirən formalar dünyası kimi görən ilk yapon rəssamı olmuşdur.
Bir axşam... (film, 1985)
Bir axşam... qısametrajlı cizgi filmi rejissor Firəngiz Qurbanova tərəfindən 1985-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Filmdəki hadisələr adi bir otaqda, 8 yaşlı qız uşağının gözləri önündə baş verir.
Məzmun
Filmdəki hadisələr adi bir otaqda, 8 yaşlı qız uşağının gözləri önündə baş verir. Bu, sərxoş bir məclisin kiçik ailənin rahatlığının, ana-bala dünyasının istiliyinin pozulmasını böyük inandırıcılıqla göstərən poetik, emosional bir filmdir.
Özünəməxsus üslub həlli, müvəffəqiyyətli musiqi sərxoşluq və alkoqolizm əleyhinə olan bu filmin ictimai pafosunu bir az da qüvvətləndirir.
Festival və mükafat
1986-ci ildə Alma-Atada XI Ümumittifaq kinofestivalında filmə aktual mövzunun orijinal həllinə görə münsiflər heyətinin xüsusi prizi verilib.
Şimali Kipr Türk Respublikası pasportu
Bu pasport ilə yalnız 7 ölkəyə getmək olar. Şimali Kipr Türk Respublikası hökumətinin məlumatına görə, bu ölkələr Avstraliya, Fransa, Pakistan, Türkiyə, ABŞ və Böyük Britaniyadır. Pasport Britaniyanın xarici ərazisi olan Anguillada da etibarlıdır.
[[Fayl:TRNC Passport Map.png|thumb|250px|right|
]]
12 iyun 1991-ci il tarixindən etibarən Türkiyə ilə ŞKTR arasında səyahətlər üçün pasport tətbiqi ləğv edildi və Türkiyəyə səyahət üçün yalnız ŞKTR şəxsiyyət vəsiqəsi kifayətdir. Belə ki, iki ölkə vətəndaşları öz aralarında yalnız şəxsiyyət vəsiqəsi ilə səyahət edə bilərlər.
Kipr Respublikası isə ŞKTR şəxsiyyət vəsiqəsi ilə ölkəyə girişə icazə verir.
1998-ci ilə qədər ŞKTR pasportu ilə Böyük Britaniyaya vizasız getmək mümkün idi. Ancaq sığınacaq müraciətlərinin artması və Türk tərəfinin Kipr problemində konfederasiya tezisi ilə İngiltərə Kipr türklərinə viza tətbiq etməyə başladı. Böyük Britaniya ŞKTR pasportu olanlara viza verir və viza pasportda deyil, ayrıca vərəqdə işlənir.
Kipr türkləri həm ŞKTR, həm Kipr Respublikası, həm də Türkiyə pasportlarını əldə edə bilərlər.
2012-ci ilin may ayında yeni nəsil biometrik Şimali Kipr Türk Respublikası pasportunun Daxili İşlər Nazirliyi və yerli rəhbərliklər tərəfindən təqdim edildiyi və bunun ən geci 2012-ci ilin sonuna qədər vətəndaşlara veriləcəyi bildirildi.
Muxtar Babayev (kiçik çavuş)
Muxtar Rəhim oğlu Babayev (25 dekabr 1987; Göytəpə, Azərbaycan SSR — 2 noyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Muxtar Babayev 1987-ci il dekabrın 25-də Göytəpə şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Muxtar Babayev 2008-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq xidmət edirdi. 2016-cı ilin 2-5 aprelində baş verən Aprel döyüşlərində savaşıb.
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuş olan Muxtar Babayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Hadrut qəsəbəsinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Muxtar Babayev noyabrın 2-də Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Muxtar Babayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Muxtar Babayev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Muxtar Babayev ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Muxtar Babayev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Me Too hərəkatı
“Me Too” hərəkatı müxtəlif yerli və beynəlxalq fiqurlarla ortaya çıxan cinsi təcavüz qarşı hərəkatdır. Hərəkat 2017-ci ilin oktyabrında sosial mediada yayılmağa başlayıb, cinsi təcavüz və təcavüzün xüsusilə iş yerlərində yaygın olduğunu göstərmək üçün. Prodüser Harvi Vaynşteynə qarşı cinsi qısnama iddiaları ilə davam edib. Amerikalı ictimai fəal Tarana Burke 2006-cı ilin əvvəlində "Me Too" həştəqindən istifadə etməyə başladı və bu ifadə daha sonra 2017-ci ildə amerikalı aktrisa Alyssa Milano tərəfindən Twitter-də populyarlaşdı. Milano cinsi qısnama qurbanlarını 'Mən də' (#MeToo) başlığı altında cinsi təcavüz və zorakılıq təcrübələri haqqında tweet atmağa təşviq etdi. Daha sonra hərəkata amerikalı məşhurlar Qvinet Peltrou, Eşli Cadd, Cennifer Lourens, Nikol Kidman və Uma Turman dəstək verib.
Tarixi
Metoo həştəqi 2017-ci ildə viral oldu və dünyanı cinsi zorakılığın ciddiliyi barədə xəbərdar etdi. Kiçik miqyaslı kütləvi səy kimi başlayan şey tezliklə qlobal hərəkata çevrildi. Mesaj cəmi altı ay ərzində sağ qalanların qlobal birliyinə çatdı. Birdən cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrindən olan milyonlarla insan “mən də” deməyə başladı.
Zərəfşan
Zərəfşan — (Özbəkcə:Zarafshon/Зарафшон, Farsa :زرافشان) -Özbəkistanın Nəvai vilayətinin mərkəzində şəhərdir. İnzibati cəhətdən şəhər tipli Muruntau qəsəbəsini əhatə edən rayon səviyyəli şəhərdir. 20 km² (7,7 kv mi) ərazisi və 85,100 əhalisi var (2021). Qızılqum səhrasında yerləşən o, suyu 220 km-lik kəmərlə Amudəryadan alır.
İqtisadi səciyyəsi
Zərəfşanı "Özbəkistanın qızıl paytaxtı" adlandırırlar. Bu, yaxınlarda Muruntau açıq mədənindən qızıl hasilatı və emalı ilə məşğul olan Nəvai Mədən və Metallurgiya Kombinatının Mərkəzi Mədən İdarəsinin evidir. 1995–2006-cı illər arasında Muruntau qızıl hasilatı və emalı əməliyyatı Kolorado ştatının Denver şəhərindəki Newmont Mining Corporation tərəfindən birbaşa xarici sərmayə olan Zərəfşan-Nyumont Birgə Müəssisəsi tərəfindən idarə olunurdu (o vaxt Özbəkistanda ABŞ-nin ən böyük sərmayədarı idi — o, həm də ilk iri sərmayədar idi. Özbəkistan 2006-cı ildə şirkətin aktivlərini müsadirə etdi və 2007-ci ilə qədər mədənə tam sahiblik etdi.
Zərəfşan Hava Limanı (IATA: AFS) Özbəkistan Hava Yolları tərəfindən Daşkəndə və Daşkənddən gündəlik birbaşa uçuşlar həyata keçirir.
NGC 579
NGC 579, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası və ya qısaca AHİK  — bütün Avropa üzrə işçilərin hüquqlarını qoruyan əsas və ən irimiqyaslı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Qurumun baş qərargahı Brüsseldə yerləşir.
Tarixi
Konfederasiya 1973-cü ildə yaradılmışdır.
Məqsəd və fəaliyyət
thumbnail|[[Budapeşt, 2011-ci il]] AHİK-in əsas məqsədi 60 milyon üzvünün vahid səsi ilə çıxış etmək, əməkçilərin hüquqlarını pozanlarla mübarizə aparmaq və qitə əhalisi üçün tam məşğulluğu təmin etməkdir. Konfederasiya siyasətini Avropanın sosial modeli üzərində qurur: əməkçilər üçün stabil sosial-iqtisadi mühit yaratmaq və inkişaf etdirmək, əhalinin bərabər vətəndaş və insan hüquqlarına sahib olmasını təmin etmək.
Avropa sosial modeli termini iqtisadi durumun daimi inkişafı anlamını daşıyır. Bununla yanaşı, Avropa sosial modeli deyərkən iqtisadi inkişaf nəticəsində insanların yaşayış səviyyəsinin artması, iş standartının daha yüksək pilləyə qalxması, tam məşğulluğun təmin edilməsi, cəmiyyətdə ayrı-seçkiliyin aradan götürülməsi, işçilərin maraqlarını qoruyan açıq və demokratik düşüncə və qərar prosesi nəzərdə tutulur.
Konfederasiya hər zaman bildirir ki, kollektiv müqavilənin bağlanması, sosial dialoqun aparılması və müasir tələblərə tam uyğun iş şəraitinin mövcudluğu iqtisadi artımın, aparıcı ölkələr arasında rəqabətin mövcud olmasının, yeni innovasiyaların tətbiq edilməsinin, istehsalçı bir gücə sahib olmaq üçün əsas açardır. Təşkilat apardığı milli və beynəlxalq danışıqları Avropa sosial dialoqu prinsipləri üzərində qurur.
Gördüyümüz kimi, təşkilatın prioritet fəaliyyət istiqamətləri müxtəlifdir. Bunlardan biri də odur ki, konfederasiya işini güclü sosial aspektlər və balanslaşdırılmış makroiqtisadi əsaslar üzərində qurur. Ona görə də AHİK dünya arenasında iqtisadi və sosial siyasəti ilə yüksək səviyyədə çıxış edir. Belə ki, ildə iki dəfə Avropa Milli Bankı və 1998-ci ildə yaranan Makroiqtisadi Dialoqlar üzrə Sosial Partnyorlar Komitəsi ilə görüşlər keçirir. Bununla yanaşı, konfederasiya Avropa Şurasının 1994-cü ildə İstehsalat Şurasının yaranmasında, 2002-ci ildə isə Konsultativ İnformasiya direktivlərinin qəbul etməsində aparıcı rol oynayıb. Konfederasiyanın təşəbbüsü ilə quruma daxil olan beynəlxalq həmkarlar ittifaqları 1997-ci ildə 8 saatlıq iş vaxtının təyin edilməsi, 1999-cu ildə isə müddətli müqavilələrin bağlanması ilə bağlı qərarlar qəbul ediblər.
AHİK, Avropa Şurasının əsas partnyorlarından olduğu üçün, Avropa Parlamenti, Rəyasət Heyəti və komitələri ilə sıx əməkdaşlıq edir. Bu isə o deməkdir ki, konfederasiya milyonlarla Avropa əməkçisinin maraqlarını hökumət qarşısında müdafiə edir.
Strukturu
Konfederasiyanın əsas icraedici orqanı dörd ildən bir keçirilən konqresdir. İclaslar zamanı həllini tezliklə tapmağa ehtiyac duyulduğu məsələlər müzakirə olunur. Bundan başqa, konfederasiyada İdarəedici Komitə fəaliyyət göstərir. Komitə icraiyyə komitəsinin qəbul etdiyi qərarların həyata keçirilməsi ilə məşğul olur. 21 nəfərdən ibarət olan İdarəedici Komitə ildə səkkiz dəfə çağırılır. Qlobal məsələlərin həlli üçün AHİK xidmətində olan təşkilatlarla növbədənkənar beynəlxalq konfranslar təşkil edir.
Gənclər və məşğulluq
Konfederasiya öz siyasətində gənclərə çox böyük önəm verir. Xüsusən də son zamanlarda. Çünki, hər kəsə məlum olduğu kimi, qlobal maliyyə böhranı Avropanın əksər ölkələrini sarsıdıb. Müflisləşən və inkişafdan qalan ölkələrin işçiləri ardı-arası kəsilməyən etiraz aksiyaları keçirirlər. Hazırda Avropada 5,5 milyon gənc işsizdir. İşləyənlərin yarısı isə müvəqqəti iş yerlərində çalışır. Bu durum aidiyyəti olan ölkələrin sosial-iqtisadi səviyyəsini aşağı salır. Gələcəklərini təmin etmək üçün gənclərə qarant lazamdır. Təbii ki, qarant deyərkən yaşayış səviyyəsinə uyğun daimi iş yerləri nəzərdə tutulur.
Hazırda əksər ölkələr böhranın qarşısını almaq üçün müxtəlif yollara əl atır: işçiləri ixtisar etmək, əməkhaqlarını ödəməmək, sahələr üzrə büdcə kəsirləri proqramını hazırlamaq. Hər bir halda işçilər zərər çəkir. Avropa həmkarlar ittifaqları bildiriblər ki, dövlət başçıları daha alternativ yollaradan istifadə etməlidirlər. Ən azından böhranla mübarizə edərkən gənclərin məşğulluq məsələsini zərbə altında qoymamalıdırlar. AHİK nümayəndəliklərinin fikrincə, sosial partnyorlarla əmək bazarında daha aktiv siyasətə əl atmaq lazımdır:
"İndi Avropa cəmiyyətinin və gəncliyinin gələcəyi böyük bir təhlükə altındadır. Dövlət rəhbərləri gənc işçiləri və ümumiyyətlə, əməkçiləri əmək bazarında istədikləri kimi idarə edilə biləcək oyuncağa çevirməməlidirlər".
Sosial dialoq və əmək münasibətləri
AHİK sosial dialoqu Avropa səviyyəsində aparan yeganə təşkilatdır. Konfederasiya sahibkarla birgə müəssisələrin sosial, makroiqtisadi, sənaye və regional siyasətində yaxından iştirak edir. Ümumiyyətlə, sosial dialoqun mövcudluğu, düzgün aparılması və fəal işi sosial-iqtisadi standartların inkişafında böyük rol oynayır.
AHİK sahibkarlarla qurduğu əmək münasibətlərini Avropa Şurasının siyasəti səviyyəsində aparır. 1985-ci ildə Avrokomitənin sədri Jak Delor AHİK və sahibkarlar arasında ikitərəfli sosial dialoqun başlandığını bəyan edir. Elə həmin il sahələr üzrə 35 sektorda sosial dialoq aparmaq üçün xüsusi komitələr yaradılır. Fəaliyyətinin ilk dövründə sözügedən komitələr 40 sahələrarası, 500 isə eyni sahə üzrə dialoq aparır.
Beynəlxalq əməkdaşlıq
Qurum Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.
TOS-1
TOS-1 (rus: ТОС-1 – тяжёлая огнемётная система, ing: Heavy Flamethrower System) 220 mm-lik, 30 və ya 24 borulu Sovet istehsalı ağır odsaçan artilleriya sistemi. İlkin versiyası 1988-ci ildə hazırlanıb. T-72 tankının şassisi üzərində yerləşir. TOS-1 açıq və ya qapalı ərazidə yerləşən düşmənin istər şəxsi heyətini, istərsə də zirehli texnikasını məhv etmək üçün hazırlanmışdır. İlk döyüş testləri 1988-1989-cu illərdə Sovet ordusu tərəfindən Əfqanıstan müharibəsində yerinə yetirilib. TOS-1 ilk dəfə 1999-cu ildə Omsk şəhərində ictimaiyyətə təqdim olunmuşdur.
Döyüş keçmişi
TOS-1 ilk dəfə SSRİ tərəfindən Əfqanıstanın Pancşir vadisində istifadə olunub.
Daha sonra, 1999-cu ildə Rusiya ordusu tərəfindən çeçenlərə qarşı Qroznı döyüşündə istifadə olunmuşdur.
TOS-1A odsaçan sistemləri isə ilk dəfə 24 oktyabr 2014-cü ildə İraqda Curf Əl Səxər şəhərinin İŞİD terrorçularından geri alınması əməliyyatında istifadə olunub.
2015-ci ilin sentyabrında ATƏT-in verdiyi məlumata əsasən, TOS-1 odsaçan sistemi Ukraynanın şərqində rusyönümlü separatçıların təlimlər keçdiyi ərazidə görünüb.
10 oktyabr 2015-ci il tarixində Suriya Ordusu tərəfindən Həma şəhərində üsyançılara qarşı istifadə olunub.
4 aprel 2016-cı ildə Qarabağda Azərbaycan ordusu tərəfindən erməni mövqelərinə zərbə vurulmasında istifadə olunmuşdur.
2016-cı ildə Latakiya istiqamətində Suriya Ordusu tərəfindən üsyançılara qarşı istifadə edilmişdir.
2017-ci ilin əvvəllərində Palmira şəhəri yaxınlığında Suriya Ordusu tərəfindən istifadə olunmuşdur.
18 iyun 2017-ci ildə İraq Ordusu tərəfindən Mosul əməliyyatının ilk günündə istifadə edilmişdir.
Amadeya Paleoloqina
Monferratlı Amadeya Paleoloqina — Kipr Kraliçası, Kipr Kralı II İohannın həyat yoldaşı.
TOS-1
Tarixinə qısa baxış
thumb|TOS-1-Buratinonun qrafik təsviri
Amadeya Paleoloqina
Amadeya Montferratlı Markess Can Cakomun və Savoyya qrafı VII Amadeyin qızı İoannanın qızı idi.
3 iyul 1440-cı ildə Amadeya Kiprli Yanusun oğlu və ikinci arvadı Burbonlu Şarlottadan olan Kipr Kralı II İohannla evləndi və kraliça tacını aldı. Toy 1437-ci ildə vəkalətnamə ilə qeyd olundu, gəlin 1440-cı ilin iyununda Kiprə gəldi. Evlilik Şərqi Aralıq dənizi Paleoloq ailəsində olan marağın nəticəsi idi.
TOS-1
Tarixinə qısa baxış
Hazırda dünyanın bir çox ölkələrinin arsenalında olan odsaçanları bir şey sxem ilə işləyir – yüksək təzyiq altında lülədən yandırıcı maye qarışığı atılır və alışdırılır.
Amadeya Paleoloqina
1437-ci ildə etibarnamə ilə evləndikdən sonra Amedeya Kipr, Yerusəlim və Ermənistanın kraliçası oldu. Tacqoyma mərasimi 3 iyul 1440-cı ildə Nikosiyadakı Ayasofya Kilsəsində keçirildi.
TOS-1
Tarixinə qısa baxış
thumb|
Amadeya Paleoloqina
Amadeya yalnız qısa müddətə kraliça oldu; evləndikdən iki ay sonra qəflətən öldü, uşağı olmadı. San-Domeniko Monastırında Kraliça Şarlottanın yanında dəfn edildi.
Taxtın varisinə ehtiyacı olan kral iki ildən az müddətdə qızı Kiprli Şarlottanı dünyaya gətirən Yelena Paleoloqina ilə evləndi.
TOS-1
Tarixinə qısa baxış
TOS-1 komplekslərinin 1971-1979-cu illər arasında T-72 şassilərində olan ilk prototipləri ilk prototipləri Omskdakı “Nəqliyyat Mühəndisliyi Dizayın Bürosu” ASC-də istehsal olunmuşdur. Kompleks T-72 tankının şassisi üzərində quraşdırılmış, 30 ədəd istiqamətləndiriciyə sahib atıcı qurğudan və KrAZ-255B şassisində olan Nəqliyyat Yükləmə Maşınından ibarət idi. 1980-ci ildə silah dövlət sınaqlarından uğurla keçərək Sovet ordusuna qəbul edildi.
left|250px|thumb|TOS-1A odsaçan sisteminə raketləri yerləşdirilərkən
Onun 46 ton ağırlığında döyüş kütləsi yüksək yükgötürmə qabiliyyətli şassi, kiçik effektiv atəş məsafəsi (400-4500 metr) zirehli qorunma tələb edirdi. Atıcı qurğunun 30 ədəd idarəolunmayan raket istiqamət modulu dönən platformada paket formasında quraşdırılır. Qurğunu hədəfə yönəltmək üçün bütün hərəkətlər maşından çıxmadan, nişangah və elektrik ötürücülər vasitəsilə həyata keçirilirdi. Mərmilərin hədəflərə uçuş trayektoriyası dəqiq atəş şəraitini nəzərə almağı və optik nişangahdan, lazer məsafəölçənindən, kren sensorundan və elektron ballistik hesablama kompüterindən ibarət olan xüsusi atəşə nəzarət sistemini yaratmağı tələb edirdi.
Keçmiş SSRİdə isə başqa yol ilə getməyə qərar verdilər – yandırıcı qarışıq xüsusi kapsullara yerləşdirildi və qumbaraatanlardan atıldı. Bu cür qumbaraatan – odsaçanlarına “Şmel” adı verilmişdir.
Ötən əsrin 70-ci illərində isə reaktiv yaylım atəş sistemləri yaradılmışdır. Bu sistemlər iri həcmdə partlayıcı-yandırıcı qarışıq daşıyan 220 millimetrlik raketlər atırdı. Hər bir raket 100 kq belə qarışıq daşıya bilirdi. SSRİ ilk dəfə olaraq bu silahı Əfqanıstan müharibəsində sınaqdan keçirmişdir.
“Rossiyskaya qazeta” yazır ki, “Buratino” Əfqanıstanda tətbiq olunanda düşmənləri lərzəyə salırdı. Uzaq məsafədən alov dənizini görənlər bir daha bu səhnəni ömürləri boyu unuda bilmirdilər.
Sistem T-72 tanklarının şassisi üzərində quraşdırılmışdı və atəş məsafəsi 4.5 km idi. Bu silahı cəbhənin ön xəttində tətbiq etmək nəzərdə tutulmuşdu. Qəzet yazır ki, ilk dəfə bu silahı Əfqanıstan müharibəsi zamanı əfqan mücahidlərinin gizləndikləri Cənubi Salanqa əyalətindəki mağaraları dağıtmaq üçün “Tayfun” əməliyyatında istifadə etmişdirlər. Silah sərgisində isə ilk dəfə “Buratino” 2001-ci ildə nümayiş etdirilmişdir.
Elə həmin il silahın daha mükəmməl və daha asan istifadə olunan variantı – “Solntsepyok” TOS-1A yaradılmışdır. “Solntsepyok” TOS-1A sistemləri T-90 tanklarının şassisi üzərində quraşdırılmışdır. Bu sistem atəşin daha mükəmməl idarə edilməsi sistemi, raket lülələrinin sayının 30-dan 24-ə endirilməsi, əla zireh müdafiəsi və yeni sursatları ilə fərqlənir. Yeni sistemdə atəş məsafəsi 6 kilometrə qədər artırılmışdır və həmçinin hər bir raketin dağıdıcı radiusu da artırılmışdır.
Bir “Solntsepyok” TOS1A qurğusu 40 min kvadratmetr ərazidə olan bütün canlıları məhv edir. Bütün raketlər cəmi 24 saniyə ərzində buraxılır. Bir raketinin məhv etmə radiusu 2.5 hektara yaxındır.
2001-ci ildən Rusiya ordusuna verilən bu silah sisteminin ixracına 2008-ci ildən icazə verilmişdir. Rəsmi mənbələrdə yer almış məlumatlara görə Azərbaycan Respublikası 2010-cü ildə “Rosoboroneksport” ilə bağlanılmış müqavilə əsasında bir divizion (18 kompleks) “Solntsepyok” odsaçan sistemi almışdır.
TOS-1A ağır odsaçan sistemi 2001-ci ilin aprel ayından etibarən radiasiya, kimyəvi və bioloji mühafizə qoşunların silahlandırılmasına qəbul edilmişdir. Rusiya istehsalı olan TOS-1A “Solntsepyok” sisteminin təyinatı düşmənin zirehli texnikasını sıradan çıxartmaq, müxtəlif hücum və müdafiə xarakterli döyüşlərdə onun canlı qüvvəsini açıq və qapalı şəraitlərdə məhv etməkdən ibarətdir.
'''İnternetdə “Solntsepyok” sistemlərindən təlim atışlarını göstərən qısa videorolik tapmaq mümkündür. Bu videorolik də silahın necə dəhşətli bir qüvvəyə sahib olması görünür'''
“Solntsepyok” xüsusəndə dağlıq ərazilərdə tətbiq olunan zaman daha təhlükəlidir. Bu silah sistemindən açılan atəşlər nəticəsində hətta dağlar uçub-dağıla, qayalar əriyə bilər. Bunun səbəbi isə budur ki, bu silahın tətbiqi zamanı güclü vakuum effekti yaranır.
thumb|250px|“Solntsepyok” TOS-1A ağır odsaçan sistemi [[2013-cü il 26 iyunda Bakıda keçirilmiş hərbi parad zamanı]]
Entoni Staford Bir
Entoni Staford Bir (Anthony Stafford Beer; ) — Kibernetika elminin sahəsi olan "Əməliyyatların Təhqiqatı" üzrə Britaniyalı alimdir.
TOS-1
Texniki məlumatlar
“Solntsepyok” sisteminin idarəolunmayan reaktiv termobarik döyüş başlığının ən böyük təsir effekti dağlıq ərazilərdə əldə olunur: hava zərbə dalğalarının ətraf qaya süxurlarının, torpaq və qaya uçqunlarının əks olunan dalğaları ilə qarşılıqlı üst-üstə düşməsi zərbə gücünü daha da artırır. Sursat əvvəlcə partlayıcı qarışıq buludunu yaradaraq partlayışı həyata keçirir və buluddakı bütün olan oksigenin bu reaksiyaya daxil olmasına şərait yaradır. Ani detonosiyadan sonra təzyiq kəskin şəkildə yüksəlir və sonra dərhal atmosfer təzyiqi normasından təxminən 160 mm civə sütununa qədər aşağı düşür. Beləliklə, düşmənin partlayışdan sonra xilas olan canlı qüvvəsi də təzyiqin azalması nəticəsində daxili orqanlarının parçalanmasına görə həlak olurdular. Odsaçan sistemin yaylım atəşinin yüksək səviyyədə olan dəqiqliyi atıcı qurğunun 6 km məsafədə olan birbaşa hədəflərə yönəldilməsi və avtomatlaşdırılmış tuşlama cihazları vasitəsilə təmin edilir. Son əldə edilmiş məlumatlara görə, MO.1.01.04M.OП markalı sursatların çəkisi 13 kq azaldılmasına baxmayaraq atəş məsafəsi 6700 metrə qədər artırılmışdır.
Döyüş maşınının çəkisi 44.3 ton, uzunluğu 7240 mm, hündürlüyü 3073 mm, eni 3580 mm, şossedə sürəti 60 km/saat, ehtiyat gediş məsafəsi 550 kilometrdir. 30 dərəcəli bir yoxuşa 25 dərəcəli krenlə qalxa bilən TOS-1A, 1.2 metr hündürlükdə olan maneələri də asanlıqla aşmağa qadirdir.
Entoni Staford Bir
Həyatı
Staford Bir Londonda anadan olmuş, ilkin olaraq London Universitet Kollecinin fəlsəfə fakültəsinə baş vurmuş, lakin 1944-cü ildə orduya yazılmışdır. 1949-cu ildə kapitan rütbəsində demobilizasiya edilmişdir.
TOS-1
Texniki məlumatlar
TOS-1A kompleksinin təkrarən sursat ilə doldurulması üçün bir tank platforması nəzərdə tutulur. Sursatı 217 kiloqram çəkiyə malik olan termobarik raketlərdən ibarətdir. Doldurulması prosesi hər bir raket üçün bir dəqiqədən də az vaxt tələb edir. Döyüş ekipajı tankdakı kimi 3 nəfərdən ibarətdir. Təkcə bir fərqi vardır. Tuşlayıcı operator qüllədə olan silahlar əvəzinə atıcı qurğunu idarə edir. thumb|Sursatların yüklənməsi
Entoni Staford Bir
Həyatı
Orduda qulluq edərkən "Əməliyyatların Təhqiqatı" ilə tanış olmuş və bunun elmi idarəçiliyə xeyir verəcək potensialını tanımışdır. Ordudan sonra "United Steel" şirkətinə işə alındı və "Əməliyyatların Təhqiqatı və Kibernetika Departamentin" açılmasına nail oldu, həmçinin departamentin rəhbəri vəzifəsində çalışmışdı.
1959-cu ildə Kibernetika və İdarəçilik (Cybernetics and Management) adlı ilk kitabı nəşr olundu. Kitabda Norbert Viner, Uoren MakKalou və xüsusən Uilyam Ros Eşbinin ideyalarının idarəçilikdə istifadə edilməsi təklif edilmişdi.
TOS-1
Texniki məlumatlar
Atəş tezliyi: 30 atəş/15 saniyədə
Entoni Staford Bir
Həyatı
1961-ci ildə "United Steel" şirkətindən çıxaraq Staford Bir Rojer Edisonla (Roger Eddison) birlikdə SIGMA ("Science in General Management", "Ümumi İdarəçilikdə Elm") adlı məsləhətçi şirkəti yaradır. 1966-cı ildə Bir SIGMA-dan çıxaraq SIGMA-nın müştərisi olan International Publishing Corporation (IPC) şirkətinə qoşulur. Burda Bir IPC inkişaf departamentinin direktoru təyin edilir və yeni kompüter texnologiyaların tətbiq olunmasına nail olur. Eyni ildə Qərar və Nəzarət (Decision and Control) adlı kitab nəşr edilir. 1970-ci ildə Staford Bir IPC şirkətini tərk edərək müstəqil məsləhətçi kimi fəaliyyətə başlayır və sosial sistemlərin tədqiqatına daha çox vaxt ayırır.
TOS-1
Texniki məlumatlar
Effektiv məsafə: 500–3500 m (TOS-1) 6500 m (TOS-1A)
Entoni Staford Bir
Həyatı
Staford Birin ən boyük layihəsi heç vaxt başa çatdırılmamışdı. 1970-ci ildə Birə Salvador Alyendenin (Salvador Allende) sosialist hökuməti tərəfindən iş təklif edilmişdi. Bir Çilinin (Chile) iqtisadiyatının real-vaxtda idarə edilməsi üzrə kompüterləşdirilmiş sistemin (Kibersin, Cybersyn) qurulmasına cavabdeh idi. Ölkənin bir sıra sənaye və xidmətlətini birləşdirən bu sistemin ilkin variantı qurulmuş və bir sıra müsbət nəticələr göstərmişdir.
Lakin 1973-cü ildə baş verən dövlət çevrilişi (general Avqusto Pinoçet) layihənin məhv olunması ilə nəticələnir. Bir Cənubi Amerikada çalışmağa davam edir, o cümlədən Meksika, Uruqvay və Venesuelada. Bu zaman Bir öz Həyati Sistem Modelinə (Viable System Model) əsaslanan 4 kitab yazır: Dəyişiklər üçün platforma (Platform for Change), Azadlığı layihələşdirmə (Designing Freedom), Müəssisənin ürəyi (Heart of Enterprise) və Şirkətin beyni (The Brain Of The Firm).
TOS-1
Texniki məlumatlar
Motoru: V-84 Dizel
Entoni Staford Bir
Həyatı
1970-ci illərin ortalarında Bir Uelsə daşınır və çox sadə hayat tərzi sürür, şairlik və incəsənətə maraq göstərir. 1980-ci illərdə qərbi Torontoda ikinci ev alır və ilin bir hissəsini burda, bir hissəsini Uelsdə keçirir. Öz sahəsi üzrə aktiv təhqiqatlar aparır və 1994-cü ildə Beyond Dispute: The Invention of Team Syntegrity kitabını nəşr edir.
TOS-1
Texniki məlumatlar
Motor gücü: 840 at gücü (630 kV)
Entoni Staford Bir
Həyatı
Bir 30 yaxın universitetdə mühazirə oxuyur və Lids Universitetinin (University of Leeds), Sanderland Universitetinin (University of Sunderland) və Valadolid Universitetinin (University of Valladolid) fəxri doktoru seçilir. Sistemlər və Kibernetika üzrə Dünya Təşkilatının (World Organization of Systems and Cybernetics) prezidenti çalişmiş, Mühəndis Elmləri üzrə İsveçrənin Kral Akademiyası(Royal Swedish Academy for Engineering Sciences), Birləşmiş Kralliğın Sistemlər Cəmiyyəti (United Kingdom Systems Society), Kibernetika Cəmiyyəti (Cybernetics Society), Amerikanın Kibernetika Cəmiyyəti (American Society for Cybernetics) və Amerikanın Əməliyyatların Təhqiqatı üzrə Cəmiyyəti (Operations Research Society of America) tərəfindən mükafatlandırılmışdır.
TOS-1
Texniki məlumatlar
Maksimum məsafə: 550 km
Entoni Staford Bir
Həyatı
Kibernetika Cəmiyyətindəki "Kibernetikanın 40 ili" adlı çıxışı (audio fayl) cəmiyyətin internet saytında vardır.
İki dəfə evli olmuş (1947-ci ildə Sintiya Hanauey (Cynthia Hannaway) və 1968-ci ildə Salı Stedmen (Sallie Steadman) ilə. Dr Alena Leonard Staford Birin həyatının son iyirmi ili ərzində yaxın şəriki olmuşdu.
Birin 5 oğlu və 3 qızı var.
TOS-1
İstifadəçilər
thumb|300x300px|TOS-1 istifadəçiləri
Barı (Urmiya)
Barı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 168 nəfər yaşayır (53 ailə).
Asmaşi
Asmaşi Kutaisi quberniyasının Leçxum qəzasında bulaq adı.
Toponimkası
Asmaşi - Kutaisi quberniyasının Leçxum qəzasında bulaq adı. İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında Asma, Şimali Qafqazda Stavropol quberniyasında Asmaevo kənd adları ilə mənaca eynidir. Azərbaycanda Xaçmaz rayonunda Asmaçay hidronimi də bu sıraya aiddir. Türk dillərində asma, asba "yayda quruyan su mənbəyi" sözündəndir.
Həmçinin bax
Kutaisi quberniyası
Vəli Axundov
Vəli Yusif oğlu Axundov — Azərbaycanın ictimai-siyasi xadimi, akademik. Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi (1959–1969), Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri (1958–1959), Azərbaycan SSR səhiyyə naziri (1954–1958).
Həyatı
Vəli Axundov 1916-cı il mayın 13-də Bakı quberniyasının Saray kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Saray kənd məktəbində almışdır. Xatirələrində həmin məktəb yaşadığı yerdən bir neçə kilometr uzaqlığda yerləşdiyini qeyd edirmiş. Uzaq olduğundan və dərsləri buraxmaq istəmədiyindən hər gün evdən məktəvə və məktəbdən evə piyada yol onun həmin məktəbdən əla qiymətlərlə məzun olmasına mane olmamışdır, 1929-cu ildə həmin məktəbi bitirərək Biləcəri stansiyasındakı fabrik-zavod məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. 1931-ci ildə sənət məktəbini bitirib Bakı Sənaye texnikumuna daxil olmuşdur. 1935-ci ildə texnikumun kimya şöbəsini bitirib kimyaçı texnik peşəsinə yiyələnmişdir. Təhsilini davam etdirmək və ali təhsil almaq məqsədi ilə əvvəlcə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun hazırlıq kursunda oxumuş, 1936-cı ildə isə Azərbaycan Tibb İnstitutuna daxil olmuşdur. İnstitutda oxumaqla yanaşı ATİ-nin ictimai elmlər kafedrasının laborantı, "Tibbi kadrlar uğrunda" qəzetin redaktoru və komsomol komitəsinin katibi vəzifəsində çalışmışdır.
1941-ci ildə ATİ-ni müvəffəqiyyətlə bitirərək orduya çağırılmışdır. 1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində 20-ci atıcı diviziyanın tərkibində həkim-əsgərdən xüsusi tibbi-sanitar batalyonunun komandiri vəzifəsinədək yüksəlmiş, Rusiya, Belarus, Almaniya, Çexoslovakiya ərazisində gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir.
1946-cı ildə ordudan tərxis olunmuş, ATİ-na qayıtmış, tibb tarixi kafedrasının assistenti qəbul edilmiş və Epidemiologiya, Mikrobiologiya və Gigiyena İnstitutunun elmi işçisi, direktoru olmuşdur. Az sonra Azərbaycan Tibb İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin sədri seçilmiş və 1946–1949-cu illərdə bu vəzifədə çalışmışdır.
Fəaliyyəti
1949–1952-ci illərdə Azərbaycan SSR səhiyyə nazirinin müavini, 1952–1953-cü illərdə isə Bakı Vilayəti səhiyyə şöbəsinin müdiri olmuşdur.
1953–1954-cü illərdə Azərbaycan KP MK-da inzibati, ticarət-maliyyə və plan orqanları şöbəsi müdirinin müavini vəzifəsində işləmişdir. 1954–1958-ci illərdə isə Azərbaycan SSR səhiyyə naziri vəzifəsini tutmuşdur.
1958-ci ilin fevralında Azərbaycan KP MK katiblərindən biri seçilmiş, həmin ilin iyulunda isə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1959-cu ilin iyuluna qədər bu vəzifədə çalışmışdır.
1959–1969-cu illərdə Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi vəzifəsini tutmuşdur. Onun dövründə Azərbaycan müharibədən sonra ən çox neft – 21,5 mln. ton istehsal etmiş, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı çoxalmışdır.
1956-cı ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş və SSRİ Ali Attestasiya Komissiyası ona tibb elmləri namizədi, 1964-cü ildə isə tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi vermişdir.
1969-cu il iyulun 14-də birinci katib vəzifəsindən azad edilmişdir. H. Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən Azərbaycan KP MK bürosunun iclasında onun birinci katib olarkən istifadə etdiyi tibbi və məişət xidmətləri özündə saxlanılmışdır.
1969-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının akademiki seçilmişdir. 1969–1972-ci illərdə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti olmuş və akademiyanın səhiyyə sahəsinə rəhbərlik etmişdir. O dövrlə artıq kifayət qədər yaşlı olduğu zaman ingilis dilini sıfırdan öyrənməyə nail olmuşdur.
1972–1986-cı illərdə Q. M. Musabəyov adına Virusrologiya, Mikrobiologiya və Gigiyena İnstitutunun direktoru olmuşdur.
İctimai və siyasi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə dəfələrlə AKP, Sov. İKP MK, Azərbaycan AKP MK bürosunun üzvü, Azərbaycan, SSRİ Ali sovetlərinin, Azərbaycan SSR Ali Soveti rəyasət heyətinin üzvü olmuşdur.
1986-cı il avqustun 22-də Bakı şəhərində vəfat etmiş və Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Xatirəsi
21 aprel 1996-cı ildə Azərbaycanın görkəmli alimi və ictimai-siyasi xadimi, akademik Vəli Yusif oğlu Axundovun 80 illik yubileyi ilə əlaqədar qərar qəbul edilmişdir.
15 yanvar 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Vəli Axundovun 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.
Qubadlı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Qubadlı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunda 1980-ci ilidən 1993-cü ilin avqust ayına qədər fəaliyyət göstərmiş, işğal olunmuş muzeylər siyahısına daxil olan yüksək bədii və tarixi səciyyə daşıyan eksponatlarla zəngin olan ən əhəmiyyətli muzeylərdən biri.
Eksponatlar
Eksponantların əsas hissəsi müxtəlif qazıntılar və təsadüflər nəticəsində tapılmış qədim əmək və döyüş alətləri, qab nümunələri, taxta və mis qablardan ibarət idi. Müxtəlif etnoqrafik alətlər-xış, vəl, qədim, milli formada olan kişi və qadın geyimləri və s.fərqli ekspozisiyalar sırasında idi. Sovet dövrü bölməsində 1920-ci ildən sonrakı dövrlər kollektivləşmə, kolxoz qurulucuğu 1941–1945-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsi, mühaibədən sonrakı dinc quruculıuq illərinə aid stendlər, fotolar, sənədlər və s. əşyalar nümayiş etdirilirdi. 1993-cü ilə qədər, muzey fəaliyyətə başladığı dövrdən işğala qədər burada 5 mindən artıq eksponat qorunub saxlanırdı. Bunların sırasında qədim dovrlərə aid qılınc, xəncər, mis əşyalar, saxsı qablar, təbiət, fauna və floraya aid nadir nümunələr, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçılarına aid əşyalar vardı. Həmçinin, görkəmli yazıçılar, elm, mədəniyyət və incəsənət xadimlərinə aid guşə fəaliyyət göstərirdi. Bu guşədə həmin şəxslərə aid əsərlər, şəxsi əşyalarından nümunələr sərgilənirdi. Muzeydə xalq qəhrəmanları Qaçaq Nəbi və Həcərə aid əşyalar, onların qəhrəmanlıqlarını əks etdirən rəsm əsərləri də qorunub saxlanırdı.
Muzeyin bərpa olunması
1998-ci ildə muzey Sumqayıt şəhərində yerləşən "28 May Mədəniyyət evi"ndə öz işini bərpa etdi. Qısa müddətdə muzeyin fonduna minə qədər eksponant toplandı. Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Malik İsaqovun sayəsində muzey 2013-cü ilin avqust ayında Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin binasında müasir standartlara cavab verən geniş və işıqlı otağa köçürülmüşdür. Muzeyin fondu qədim və müasir dövrə aid eksponantlarla daim zənginləşdirilir. Yeni ekspozisiyalar, sərgilər, stendlər, hər kəsdə maraq yaradan guşələr təşkil edilir.
Muzeyin yeni binası
İşğaldan sonra Qubadlı Tarix-Diyarşunaslıq Muzeyi 1998-ci ildə öz işini bərpa edərək Sumqayıt şəhərində "28 May" Mədəniyyət evində fəaliyyət göstərməyə başladı. Hazırda muzeydə 673 növ eksponat qorunub saxlanılır. Bunlara mis, saxsı qablar, məişət əşyaları (cəhrə, həvə, kirkid və s.) aiddir. Muzeydə həmçinin, əslən Qubadlıdan olan yazıçıların, elm, mədəniyyət xadimlərinin kitabları numayiş olunur. Burada xalq qəhərəmanı Qaçaq Nəbi və Milli qəhrəmanlara aid guşə də fəaliyyət göstərir.
Fərqanə
Fərqanə (Farg'ona [Фарғона]) — Özbəkistanda şəhər. Şərqi Özbəkistanda Fərqanə vadisində yerləşir. Qırğızıstan və Tacikistan sərhədlərindədir. Əhalisi 182,800 nəfərdir (1999). 420 km qərbində Daşkənd, 75 km şərqində Əndican şəhərləri var. Böyük İskəndərin çatdığı ən son bölgə olduğu təxmin edilir.
Mahmud Qaşqarlı, Türk dilinin ən əski və dəyərli sözlüklerinden Divanu Lügati't-Türkdə;
"Oğuzlarla Oğuzlara uyanlara görə "kənd", Türklərin böyük bir qisminə görə "şəhər" deməkdir. Bundan alınaraq "Fərqanə" qəsəbəsinə "Özkənd" adı verilmişdir, "kəndimizin şəhəri" deməkdir." və burada "الا Ala" "Fərqanəyə yaxın bir yaylaq adı." Ala adında bir yayla olduğunundan söz eder.
Bejshu'nun Çinə Kronik üçüncü bölümündə (VII. yüz il başlarında) Fərqanə, Boxan adı ilə tanınır.
Tarixi
Fərqanə, əski şimal İpək yolu güzergahı üzərində 2600 km uzunluğunda olan yol, Qaşğar, indiki Kansu əyalətindəki Wuwei (武威市) və Wushao Ling Geçiti üzerinden əski Çinnin paytaxtı olan Xi'ana ulaşırdı.
Fergana, eski Zərdüşt edebiyatında Zərdüşt'ün vatanı kabul edilmektedir. Coğrafi konumu itibariyle eski devirlerde bölgede hüküm sürmeye çalışan komutanların ilk hedeflerinden biri olmuştur. Böyük Moğollar imperiyasının qurucusu Zahirəddin Mahmud Babur burada doğulmuş ve dövlətini burada qurmuşdur.
1873-cü ildə rusların hakimiyyəti altına düşən şəhər o dönəmdə bugünkündən 20 km kuzeydoğuda yer almaktaydı. Kısa süre sonra bugünkü yerine taşındı ve Ruslar tarafından "Yeni Margelan" adı verildi. 1910cu ildə dönemin valisi Skobelev tərəfindən öz adı verilen şəhər, 1920-ci ildə bolşeviklərin nəzarətinə keçdi ve hazırkı adı ilə tanınmağa başlandı.
Maldiv dili
Maldiv dili (ދިވެހި Divehi)- Hind-ari dillərindəndir və əsasən Maldiv adalarında 350.000 nəfər tərəfindən danışılır. Milli dildir. Həmçinin, Hindistanın Lakşadvip birlik torpaqlarının, Minikoy adasında təxminən 10.000 nəfərin ilk dilidir ki maldiv dilinin mahl dialektində danışırlar.
Anuştəkin
Anuştəkin Ğarçai - Xarəzmşahlar dövlətinin dördüncü sülaləsini quran hökmdar.
Həyatı
Anuştəkinin adı ilk dəfə 1073-cü ildə Məlikşahın hakimiyyəti dövründə çəkilir. Əfqanıstanın Ğarçistan adlanan indiki Həzəracat bölgəsində Səlcuq sərkərdəsi Gümüştəkin Bilgə bəy tərəfindən satın alınmış bir qulam idi. Bəzi tədqiqatçıları onu Xələc və ya Çığıl, bəziləri isə (məs. Zəki Vəlidi Toğan) Qıpçaq, Qanqlı və ya Uyğur sayır.
Səlcuq sarayında Məlikşahın təstdarı, yəni dəsmal tutanı olmuş, sonra Xarəzm valiliyinə göndərilmişdi. 1097-ci ildə öldüyü güman edilir.
İşıqçılıq
İşıqçılıq və ya işıq ələviliyi, həmçinin çinarçılıq (Çınarcılık) — ələvilik və onun tarixi haqqında alternativ anlayışı inkişaf etdirmiş ələvilər arasında yeni sinkretik dini hərəkat. Bu alternativ şərhlər və inanclar Türkiyə yazıçısı Ərdoğan Çinar tərəfindən 2004-cü ildə nəşr kitabından ilhamlanmışdır.
Kamran Bağırov
Kamran Məmməd oğlu Bağırov — Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 12-ci birinci katibi (1982–1988).
Həyatı
Kamran Bağırov 1933-cü ildə Şuşada doğulub. 1957-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirib. Sonra Ali Partiya Məktəbində təhsilini davam etdirib. Tikinti sektorunda rəhbər postlarda çalışıb, Nazirlər Sovetində mühüm vəzifəyə irəli çəkilib. Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsində çalışdıqdan sonra kompartiyanın Sumqayıt şəhər partiya komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə göndərilib.
1982–1988-ci illərdə Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi olub. 1990-cı ildə Dövlət Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsinə Nəzarət Komitəsinə sədr təyin edilir və o, bir müddət bu vəzifədə işləyir.
Kamran Bağırov 25 oktyabr 2000-ci ildə 67 yaşında vəfat edib. İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Ramal Məmmədov
Ramal Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Ramal Məmmədov 1 yanvar 2000-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 2018-ci ildə orta məktəbi bitirərək, 2019-cu ilin oktyabr ayında müddətli hərbi xidmətə yollanmışdır. 1 il Beyləqan rayonunda yerləşən N sayl hərbi hissədə xidmət etmişdir.
27 sentyabr 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi başlamışdır.
Şəhid Məmmədov Ramala komandir və zabit heyəti tərəfindən Ramalın evin tək uşağı olmağı ilə əlaqədar cəbhənin ön hissəsinə getməməyi bildirsələrdə, Ramalı razı sala bilməyiblər. Döyüşlərin ilk başladığı tarixdən, könüllü olaraq ön cəbhəyə yolla düşmüşdür. Xocavənd və Füzuli rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına iştrak etmiş,  böyük şücayət göstərmişdir.
Və son olaraq Ramal Məmmədov 2020-ci il oktyabrın 1-də Füzuli rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Ramal Məmmədov böyük izdihamla Bakı şəhəri Qaradağ rayonunun Lökbatan qəsəbəsində şəhidlər xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Dəyə
Dəyə — qarğıdan və digər materiallardan düzəldilmiş komacıq, alaçıq və ya qazma.
Üstüörtlü, yanları açıq olan tikililər müasir dövrdə Azərbaycanın baramaçılıqla məşğul olan əhalisinin kənd yerlərində ipəkqurdu bəsləmək üçün xüsusi təsərrüfat tikililərinidə (kümxanaları) dəyə adlandırırlar.
NGC 5333
NGC 5333, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kənan Məmmədov (əsgər)
Kənan Məmmədov (tam adı: Kənan Tofik oğlu Məmmədov, 5 yanvar 1998; Məmmədrzalı, Cəlilabad – 21 oktyabr 2020; Suqovuşan, Tərtər) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu, Vətən Müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kənan Məmmədov 5 yanvar 1998-ci ildə Cəlilabad rayonunun Məmmədrzalı kəndində anadan olmuşdur. Kənd orta məktəbində təhsilini almışdır.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixindən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Suqovuşan uğrunda gedən döyüşlərdə şücaət göstərmiş və "Mübariz postu" adlandırılan postda həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kənan Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kənan Məmmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kənan Məmmədov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yəmən əyaləti (Osmanlı)
Yəmən əyaləti — Osmanlı İmperiyasının əyaləti (vilayət). Formal olaraq imperiyanın ayrılmaz hissəsi olsa da, uzaq əyaləti idarə etmək çox çətin idi. 17-ci əsrin əvvəllərində əyalət tamamilə Yəmən Zeydi dövləti tərəfindən ələ keçirildi, ancaq iki əsr sonra Osmanlılar buradakı hakimiyyətlərini bərpa etdilər. Yəmən əyaləti 1849-cu ildə Osmanlının Yəmən ərazilərinin çox hissəsini ələ keçirməsi ilə yenidən təşkil edildi. 1872-ci ildə imperiyada aparılan torpaq islahatından sonra əyalətin böyük hissəsində Yəmən vilayəti yaradıldı.
Tarix
1516-cı ildə Yəmən Misir məmlükləri tərəfindən ilhaq edilsə də, lakin sonrakı il Məmlük valisi Osmanlılara təslim oldu və sonradan Osmanlı qoşunları ölkəni ələ keçirdilər. 16-cı əsrin sonu, 17-ci əsrin əvvəllərində Zeydi imamı Böyük Qasımın başçılığı ilə Osmanlı orduları Zeydi qəbilələri tərəfindən Yəmən ərazisindən tamamilə çıxarıldılar. Lakin sonradan Osmanlılar buradakı hakimiyyətlərini bərpa etdilər
Əyalətin inzibati bölgüsü
19-cu əsrin ortalarında əyalətin sancaqları:
Danimarka Ticarət və İdarə İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı
thumbnail|Təşkilatın binası Danimarka Ticarət və İdarə İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı (Handels- og Kontorfunktionærernes Forbund) — Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü olan təşkilatlardan biri.
Tərkibi
Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü olan ən böyük təşkilatlarından biridir. Onun 363 min üzvü var. Onların 75 %-ni qadınlar təşkil edir. İttifaqın sıralarında əsasən kargüzarlıq, informasiya və kommunikasiya sahəsində laboratoriyalarda çalışanlar və texniki işçilər birləşir. Təşkilatın 25 yerli komitəsi fəaliyyət göstərir.
Vin qanunu
Vilhelm Vin bu qanunu ilk dəfə 1893-cü ildə termodinamika qanunlarını elektromaqnit şüalanmasına tətbiq etməklə çıxarmışdır. İntensivlik pikinin temperatura nəzərən yerdəyişməsi təcrübi olaraq müşahidə edilmişdir. Hal-hazırda, Vinin yerdəyişmə qanunu riyazi olaraq Plank qanunundan əldə etmək mümkündür.
Vinin yerdəyişmə qanununun ümumi şəkli
Qanun aşağıdakı düsturla ifadə edilir:
burada — maksimum intensivlikli şüalanmanın dalğa uzunluğu, T — mütləq temperatur,b isə mütənasiblik əmsalı olub, Vin sabiti adlanır. Mütənasiblik əmsalı (burada c— işığın vakuumdakı sürəti, h— Plank sabiti, k— Bolsman sabiti, α≈ 4,965114… isə sabit kəmiyyət olub,  tənliyinin köküdür), Vin sabitinin Beynəlxalq Vahidlər Sistemindəki (BS) qiyməti 2898 mkm·K-dir.
İşığın tezliyi üçün (herslə) Vinin yerdəyişmə qanunu aşağıdakı formada olar:
α
≈ 2,821439… — sabit kəmiyyət ( tənliyinin kökü), k— Bolsman sabiti, h— Plank sabiti, Tisə mütləq temperaturdur. Buradakı ədədi sabitlərin fərqi şüalanmanın dalğa uzunluğu və tezliyi üçün yazılmış Plank paylanmasındakı eksponentlər arasındakı fərqlə bağlıdır: bir halda, digər halda isə daxildir. Bu fərq, öz növbəsində, tezlik və dalğa uzunluğu arasındakı əlaqənin qeyri-xətti olmasından irəli gəlir:
Qanunun çıxarılışı
Çıxarılış üçün mütləq qara cismin şüalanma qabiliyyəti üçün Plank qanununun ifadəsindən istifadə etmək olar:
Dalğa uzunluğundan asılı olaraq bu funksiyanın ekstremumunu tapmaq üçün onun \lambda dəyişəninə nəzərən törəməsini almaq və həmin törəməni sıfıra bərabərləşdirmək lazımdır: