cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türk ocaqları
Türk Ocaqlarının dördüncü qurultayı
Qurultayda 1926 İllik Hesabat təqdim edildi. Məruzədə Beyazıtdakı Ziya Gökalpın qəbri üçün mərmər qəbiristanlığı inşa edildiyi, nümayəndə heyəti tərəfindən bir mətbəə qurulduğunu və Türk Yurdundan başqa rəsmi qurumların da daxil olduğu bir çox sifariş alındığı və jurnalın 1928 abunəçisi ilə qazanc əldə etdiyi bildirilir. Hesabatda o da bildirilir ki, hökumət karxanaların gəlirlərini artırmaq üçün müraciət edib və Daxili İşlər Nazirliyi əyalətlərdən büdcəni xüsusi şəkildə ayırıb. Artıq Ankara Dövlət Rəsm və Heykəl Muzeyi kimi fəaliyyət göstərən Türk Ocaqlarının Mərkəzi binasının təməli 1927-ci ildə qoyuldu. Mərasimdə dövlət adından İsmət Paşa iştirak etdi. Prezident Hamdullah Suphi, Türk Ocaqlarının "öz səylərini islahatçı və respublikaçı hökumətin işinə əlavə etməklə işlədiyini" bildirdi. 1927-ci il mədəni nəşrlərin və konfransların artan ili idi. Türk ocaqlarından ibarət Hars heyəti, millətçi və statistik inancları gücləndirəcək nəşrlərin artırılması üçün səylərini artırdı. Bu nöqtədə Hafız Ahmet İrsoy, Rauf Yekta və Əli Rıfat Çağataydan türk musiqisinə dair fikirlər alındı ​​və pyeslər Reşat Nuri, Yesarizadə Mahmud Esat və Refik Ahmet Nuri Sekizinci'dən sifariş edildi. Yanvar üzvləri tərəfindən istifadə ediləcək döş nişanları (dərəcəsi) Almaniyada istehsal edilsə də, Türk İl Kitabı adı altında bir illik kitab nəşr etmək qərara alındı.
Qurultay dövründə müzakirə edilən bir başqa mövzu isə Türkiyədə kommunizmin yükselmesiydi. Həsən Ferid Ocak Ocaklının kommunizm ilişkinə qarşı olduğu kimi başa düşülməlidir. Ocaqda maaş alanlar bəzi adlarla da tənqid olunur. Əhməd Cəvdət, Ocaqda milli bir xidmət etdiyini və 1940-cı illərdən sonra ABŞ-a gedən sosial psixologiyanın əhəmiyyətli bir adı olan, dərslərində kommunizmin təbliğində günahlandırılan və dərslərində təbliğat aparmaqda günahlandırılan Ödemiş nümayəndə Müzaffer Şerifin müəllimi olduğunu şərh etdi. maaşlar əsas götürülməlidir. Maaşlı işçilər məsələsi, Zekeriya Sertel kimi sol rəqiblərin ocaqlar haqqında verdiyi tənqidlərdən biridir.
Türk Ocaqlarının beşinci qurultayı
Qurultay 28 aprel 1928-ci ildə başladı və Mahmud Esat Bozkurt qurultayın sədri seçildi. Məruzədə 10 Yanvar, Fransız, İngilis, Alman, İtalyan və Rus dərsləri həkimləri tərəfindən təqdim edilən sağlamlıq xidmətləri, 5 Yanvarda mühasibat ticarəti kursları, 45 filialda idman fəaliyyətləri, 42 filialda musiqi və 43 Yanvarda nümayəndəliklər haqqında məlumat verilir. 23] Böyük şəhərlərdən başqa karxanalarda konfransların olmaması konqresdə müzakirə olunan bir məsələ oldu və konfrans iştirakçılarının ölkəyə göndərilməsinin və karxanalarda kəndlilərin fəaliyyətinin artırılmasının vurğulandı. Üzvlərdən biri Səlim Sırrı Çexoslovakiyada fəaliyyət göstərən Sokol təşkilatına bənzər fəaliyyətlər haqqında hesabat təqdim etdi. Bu müddət ərzində Türk Yurdu jurnalının baş ofisi Ankaraya köçdü.
Qurultayın ən vacib məsələlərindən biri mədəni assimilyasiya ilə bağlı tövsiyələr idi. Türk dilində Vətəndaşın Türkcə danışması üçün tövsiyələr! kampaniyası. Şərq əyalətlərində Siirt ərəbləri və türk olmayan millətlər üçün bir çox nümayəndə və bürokrat tərəfindən məruzə və təkliflər verildi.
Türk Ocaqlarının Altıncı Konqresi də iki il sonra, 24 aprel 1930-cu ildə keçirildi, lakin protokollar dərc olunmadığı üçün müzakirə olunan mövzularda məlumat olmadı.
Türk ocaqları və müxalifət
1-ci Milli Memarlıq Hərəkatının görkəmli əsərlərindən biri 23 aprel 1930-cu ildə Türk Ocaqları Mərkəzi binasının açılışı oldu. Mərkəz ocaqlar üçün "məbəd" idi. Başqa bir qürur mənbəyi fəaliyyətdə olan mətbəə idi. Məktublar inqilabından sonra ocaqlar, Latın əlifbasının ictimaiyyətə təqdim edilməsi kampaniyalarında qabaqcıl rol oynadı. Statistikaya görə, 1929-cu ilin ilk üç ayında Türk ocaqları 50 min insana yeni hərf öyrənməyə imkan verdi. Türk karxanaları, yerli malların istifadəsi kimi oxşar hökumət siyasəti ilə də məşğul olurdu. Sosial yardım və xalq təhsili də Türk Ocaqlarının fəaliyyət sahəsində idi. Digər tərəfdən, Türk Tarixi Heyəti Türk Ocaqları quruluşu daxilində fəaliyyətə başladı.
Türk Ocaqları Fövqəladə konqresi
10 aprel 1931-ci il tarixli fövqəladə qurultaydan əvvəl Türk Ocaqlarının 250-dən çox alt şöbəsi və 30 mindən çox üzvü var idi və ciddi bir qeyri-hökumət təşkilatı idi. Füsun Üstelin sözlərinə görə, Azad Respublika Partiyası ilə ortaya çıxan müxalifətdən sonra ortaq həyatın və vətəndaş cəmiyyətinin bütün xarabalıqlarını aradan qaldırmağa qərar verən tək birpartiyalı rəhbərlik 1931-ci ildə partiya qurultayında gənclər təşkilatlarının daha effektiv nəzarət etməsinə qərar verdi. Digər tərəfdən, Türk Ocaqlarının bağlanmasına səbəb olan prosesdə xarici amillərin iştirak etdiyi düşünülür. Ocaqların Turancı meyli dövrün Sovetlər Birliyi Türkiyə səfiri Jacob Suritz'de narahatlıq oyandırması və Tofiq Rüşdü Aras'ı xəbərdar etməsi Türk ocaqlarının söndürülməsinə gedən müddətcə təsir etmişdir. Həmdullah Suphi, Atatürkün ABŞ-dakı həmkarlarını müayinə etdiyini və Ocaqları İnsan Evlərinə çevirmək qərarına gəldiyini bildirir. Atatürkün fikrincə, ocaqlar Türkün mədəni və ictimai həyatına əhəmiyyətli töhfələr vermiş və ocaqların əsas vəzifəsi Türkləşmə fəaliyyətləri olmuşdur. O dövrdə irəli sürülən fikirlərdən biri ocaqların qurulmasının prinsip və məqsədlərinin partiya proqramına daxil olması idi. Bu vaxt 24 mart 1931-ci ildə Atatürk Həmdullah Suphi və heyətini qəbul etdi və qurultay tarixini götürdü. Rövşən Əşrəfin Atatürkün inkişafları "Millətlər tarixində müəyyən məqsədlərə, maddi və mənəvi güclərə çata bilmək üçün eyni istiqamətdə toplanaraq eyni istiqamətə gəlmək üçün bəzi dövrlər var." Sözləri ilə eyni növ qüvvələrin ortaq məqsəd üçün birləşmələrini izah etdi.Hamdullah Suphi Atatürkü Türk Ocaqlarından ona qarşı heç bir müxalifətin olmayacağına inandırmağa çalışdı.
1931-ci il Fövqəladə Konqresindən əvvəl türk karxanalarının bağlanacağı bəlli idi. Bu səbəbdən qurultayda prestij mətni hesab edilə bilən karxanaların fəaliyyət sahələrinin intensivliyi ilə bağlı müxtəlif hesabatlar dərc edildi. Yayılan hesabatlarda 20 min nəfərin qatıldığı 40 konfransın tam siyahısı, kəndlərə aparılan sağlamlıq xidmətləri, təlim fəaliyyətləri və s. kimi ətraflı məlumat. İkinci iclasda CHF-yə üzv olmaq qərara alındı. Qiymətli kağızlar və daşınmaz əmlak malları da tərəfə verildi, lakin bütün köçürmə və kredit əməliyyatları 1936-cı ildə də davam etdi.
Makkabi Hayfa FK
Hayfa şəhərinin təmsilçisi olan bu komanda 11 dəfə İsrail çempionu olmuşdur. Hayfa "Makkabi"si avrokuboklardan Azərbaycan azarkeşlərinə yaxşı tanışdır və bu komandanın futbol tariximizə düşdüyünü desək, yanılmarıq. Məsələ ondadır ki, 1999-cu ildə "Qarabağ" klubu məhz bu komandanı İntertoto kubokunda (2:1 və 0:1) Müşfiq Hüseynovun "dubl"i sayəsində mübarizədən kənarlaşdırmışdı. "Qarabağ" bu qələbə ilə avrokuboklarda mərhələ keçən ilk klubumuz kimi tarixə düşdü.
Türk ocaqları
Türk Ocaqları siyahıları
• 5
Türk Ocaqları nəşrləri
Füsun Üstelin Həmdullah Suphi Tanrıöverin Dağ Yolu ilə əlaqəli müraciəti: Füsun Üstelin Həmdullah Suphi Tanrıöverin Dağ Yolu ilə əlaqəli müraciəti:
Türk Ocaqları (1949)
CHP qrupunun üzvü olmasına baxmayaraq, məclisdəki partiyası ilə toqquşan və daha sonra istefa verən Həmdullah Suphi, 1949-cu il mayın 10-da atasının yanında qalan Abdullatif Suphi Paşa Köşkündə İstanbul Türk Ocağını açdı və 7 avqust 1949-cu ildə ilk qurultayda lider seçildi. Demokrat Partiyası hakimiyyətə gəldikdən sonra Manisa Manisadan müstəqil bir millət vəkili seçildi. Bu dövrdən sonra Türk Ocaqlarının yenidən enerjisizləşdirilməsi üçün işə başladı və 15 may 1954-cü ildə Türk Ocaqlarına dernek ictimai xeyir dərnəyi statusu verildi. 1957-ci ildə Mərkəzi Heyət. Dr. Mümtaz Turhan, Prof. Dr. Mehmet Kaplan kimi Hars Komitəsində iştirak edərkən Zeki Velidi Togan, Yahya Kamal Beyatli, Abdulhak Sinasi Hisar, Ziyaeddin Fahri Findikoğlu, Osman Turan, Suheyl Unver, Oktay Aslanapa var idi.
7 may 1959-cu ildə ocaqların mərkəzi Ankaraya köçürüldü. Dr. Osman Turan prezident seçildi. 27 May çevrilişindən sonra Həmdullah Sübhinin Cəmal Gürsəl ilə görüşməsi Türk Ocaqlarının bağlanmasının qarşısını aldı. Ocaqlar 12 mart Memorandumuna qədər normal fəaliyyətlərini davam etdirsələr də, memorandumdan sonra bir müddət dayandırıldı. 12 sentyabr çevrilişindən sonra türk ocaqları hərbi rejim tərəfindən bağlandı. 1984-cü ilə qədər bağlansa da, 1983-cü ildə "Dərnəklər haqqında" qanuna uyğun olaraq yeni bir tənzimləmə ilə açıldı və sədri Prof.Dr. Dr. Orhan Düzgüneş bunu etdi. 1986-cı ildən sonra canlılığını tapan ocaqlar Baş nazir Turqut Özalın dövründə möhkəmlənməyə başladı.
2012-ci ildə 100. ilini qeyd edən Türk Ocaqları indiki vaxtda "Türk Ocaqları Təhsil və Mədəniyyət Vəqfi" adıyla, Türkiyə və Türk dünyasındakı inkişaflar və milli mövzularda ictimaiyyət yaradıb fəaliyyətlərdə olan bir təşkilat olaraq davam etməkdədir. Osman Turan'ın Ümumi Başçısı olaraq Prof.Dr. Dr. Necati Akder (1960–1961), Prof.Dr. Dr. Emin Bilgiç (1973–1974), Prof.Dr. Dr. Orhan Düzgüneş (1974–1994), Sədi Somuncuoğlu (1994–1995), Nuri Gürgür (1996–2012) isə 2012-ci ildən bəri mövcud prezident Prof. Dr. Mehmet Öz. 2019-cu ilə kimi, 85 filial və 5 nümayəndəsi var, bunlardan ikisi Almaniyadadır.
İnsan (film, 2003)
Məzmun
Film həkim, akademik Həsən Abdullayevə həsr olunmuşdur.
Şeyx Nəcməddin Kübra
Şeyx Nəcməddin Kübra — Kübravilik təriqəti şeyxi.
Ev siçanı (cins)
Ev sıçanı (Mus musculus) — gəmiricilər dəstəsinin sıçanlar fəsiləsinə aid məməli heyvan cinsi.
Şeyx Nəcməddin Kübra
Həyatı
Nəcməddin Kübra (1145-1221) Xarəzmdə anadan olmuş və erkən yaşlarından dini elmləri öyrənmişdir. Mənəviyyat yoluna Misirdə Əbu Nəcib Sührəverdinin tələbəsi olmuş, məşhur sufi şeyxlərindən sayılan Ruzbihan Misrinin rəhbərliyi altında başlamışdır. Təbrizə köçəndən sonra ona müəllimliyi Baba Fərəc Təbrizi etmişdir. Əmmar ibn Yasir Bitlisi və İsmail Kəsri də onun müəllimləri olmuşlar.
Nəcməddin Kübra sonralar öz mənəviyyat yolunu yaratmış və Gürgəncdə sufi xanəgahı qurmuşdur. O, çoxlu sayda tanınmış sufilər yetişdirmişdir. Ərəb və fars dillərində bir sıra əsərlər qələmə almışdır. Monqollar Gürgənci ələ keçirdəndə öldürülmüşdür.
O da digər sufi şeyxləri kimi hesab etmişdir ki, insan mənəviyyat yolu ilə gedib, müəlliminin (mürşidinin) göstərişlərinə əməl etməklə özündə Allahın təzahürlərini duyub, ona yaxınlaşa bilər. Nəcməddin abidliyin, tərki-dünyalığın, xəlvətə çəkilməyin tərəfdarı olmuşdur.
Phytoseius curoatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Cyperus acuminatus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kiş (Şumer)
Kiş — Mesopotamiyada Babildən 18 km şimal-şərqdə qədim şəhər. Şəhər e. ə. 4-cü minillikdə salınmışdır. Kişin icmasının tanrısı Zababa olmuşdur. E.ə. XXVIII əsrdə Şumer tayfalarının mərkəzinə çevrilmişdir. XXVIII-XXVII əsrlərdə Kiş şəhər dövləti üstünlük təşkil etmişdir. Kiş sülaləsinin ilk hökmdarı əfsanəvi Etana idi. Kişlə paralel və ondan bir qədər sonra Uruk şəhər dövləti yüksəlir. Uruk sülaləsinin görkəmli hökmdarları En-Merkar, Luqalbanda və Gilqameş idi. En-Merkarın Azərbaycan Aratta ilə sıx əlaqəsi olmuşdur.İkinci Şumer sülaləsi dövrü e.ə. XXVII-XXVI əsrləri əhatə edir. Bu dövrdə İkiçayarasının birləşdirilməsi uğrunda mübarizə gedir. Kiş hökmdarı Aka ilə Uruk hökmdarı Gilqameşin münasibətləri pozulur. Akanın Uruk üzərinə yürüşü boşa çıxır. Bu zaman Ur şəhər dövləti güclənməyə başlayır. Ur hökmdarı Mesanepada Kiş şəhərini zəbt edir və Akanı hakimiyyətdən salır. Ur hökmdarları bütün Şumer üzərində ağalıq iddiasına düşür və özlərini «Kainatın hökmdarı» adlandırmağa başlayırlar.
Dilan Naputi
Dylan Pinaula Naputi (4 yanvar 1995-ci ildə anadan olub) — Quam milli komandasının futbolçusu.
Karyerası
Naputi öz futbol karyerasına Quamın Barriqada şəhərində yerləşən Corc Vaşinqton adına Ali Təhsil Məktəbində təhsil alarkən Kişilərdən ibarət Quam Futbol Liqasında mübarizə aparan Qualiti Distributors klubunda başlamışdır. 2013-cü ildə klubu tərk etdikdən sonra Payless Supermarket Straykers FK klubuna transfer olmuşdur.
5 yanvar 2016-cı ildə Naputi PDL klublarından olan Ventura Kantri Fujin klubuna transfer olmuşdur.
Milli komanda
Naputi Quam milli futbol komandası ilə ilk oyununa 2011-ci ildə çıxmışdır.
Şəki (kənd)
Şəki — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Şəki kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 2457 nəfər təşkil edir ki, onun da 1227 nəfəri kişi, 1230 nəfəri isə qadındır.
Bidens valida
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Suçma
Suçma — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Suçma kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Suçma kənd Bələdiyyəsi də Suçma və Dərəcənnət kəndlərini özündə birləşdirir.
Tarixi
Suçma kəndi Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri sayılan Dəhnə kəndindən (Dəhnə çayından) iki km məsafədə yerləşir. Kənd ərazisinə yaxın yerlərdə qədim, əsasən daş dövrünə aid insan izlərini özündə əks etdirən arxeoloji dəlillər aşkar edilmişdir. Bu da onu deməyə əsas verir ki, Suçma kəndi Acınohur-Həftəran vadisindəki digər iki kəndlə (Böyük Dəhnə və Kiçik Dəhnə ilə) təqribən eyni tarixi dövrdə yaşayış məskəninə çevrilmişdir. Suçma toponomi müxtəlif tarixi dovrlərdə dəyişikliyə uğrayaraq indiki şəklə düşmüşdür. Məsələn, Çar Rusiyasının Zaqafqaziya Hərbi Dairəsinin 1909-cu ildə tərtib etdiyi Zaqafqaziyanın Hərbi-topoqrafik xəritəsində Suçma yaşayış məskəninin adı Suçmi-Dəhnə kimi qeyd edilmişdir. Yenə Çar Rusiyası zamanında, 1858-ci ildə tərtib edilmiş "Qafqaz Diyarının Xəritəsi"ində Suçma kəndinin adı "selo Suçmidaqenskaya" olaraq göstərilmişdir.Qeyd edilməlidir ki, bu xəritədə qonşu iki kəndin, Böyük Dəhnə və Kiçik Dəhnə kəndlərinin adları yer tapmamışdır.Bununla belə ehtimal etmək olar ki,1858-ci il üçün bu üç kəndin (Suçma,Böyük Dəhnə və Kiçik Dəhnə) yerində yalnız bir yaşayış massivi movcud olmuşdur. Yaxud bu kəndlər 1858-ci il xəritəsində yalnız bir yaşayış məntəqəsi kimi göstərilmişdir.
Mədəniyyəti
Suçma kəndində bir mədəniyyət evi, bir kitabxana, bir tam orta məktəb (2015-ci ildə məktəb Dövlət tərəfindən əsaslı təmir edilmişdir.) fəaliyyət göstərməkdədir.Kənddə Azərbaycan xalqı üçün əlamətdar günlər və bayramlar o cümlədən mədəni tədbirlər, xüsusən gənclərin iştirakı ilə yüksək səviyyədə keçirilir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin məşğuliyyəti əkinçilik və maldarlıqdır. Arıçılıq sürətlə inkişaf edir.Geniş ərazilərdə taxıl, bəzi ərazilərdə isə tütün becərilir.Taxıl becərilməyən yerlərdə mal-qara üçün qışlıq ot-alaf sahələri qorunur. Bununla belə, kənddə mövsümi (şərti) suvarma sistemi mövcuddur. 2015-ci ildə kəndə içməli su çəkilişi başa çatmış, əhali içməli su ilə 80 faiz təmin edilmişdir.
Din
Kənddə Suçma kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Vanua-Levu
Vanua Levu — Ficinin ərazisində yerləşən və sahəsinə görə ikinci böyük ada. Sakit okeanda, Vanua Levu adaları qrupuna daxildir. Əvvəllər Sandalvud adası adlanırdı.
Adı
Vanua-Levu yerli dillərdə «Böyük Torpaq» adlandırılır.
Coğrafiya
Vanua-Levu adası Viti-Levudan 64 km şimalda yerləşir. Ən yaxın materik Avstraliyadır və ondan 2900 км. Ada cənub-şərqdən Koro dənizi ilə yuyulur.
İqlimi tropikdir. Adanın şimalında şəkər qamışı yetişdirilir. Adada sikllonlar və zəlzələlər müşahidə edilir.
Adada tropik meşələr mövcuddur. Burada Səndəl ağacı və Aqatis geniş yayılmışdır. Adda bir çox çay olsada gəmiçiliyə yararsızdırlar.
Qızılbalıq
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Nəsli kəsilmək üzrədir, pərakəndə yayılmış yarımnövdür.
Vanua-Levu
Tarixi
Ada ilk dəfə Abel Tasman tərəfindən 1643-ci ildə kəşf edilmişdir. 1797-ci ildə ada Ceyms Vilson tərəfindən araşdırılmışdır.
1805-ci ildən Mbua buxtasında səndəl adaclarının tədarükünə başlayır. 1815-ci ildən isə tədrük dayandırılır. 1840-ci ilə qədər ada balina ovçularının yerləşim mərkəzi olur.
Qızılbalıq
Avropa, Şimali Asiya, Şimali və Mərkəzi Amerika sularında geniş yayılmış qızılbalıqların 9 cinsə mənsub olan 400-dən çox növü məlumdur. Xəzər dənizində qızılbalıqların 2 cinsə mənsub olan 1 növü -Stenodus leucichthys və 1 yarım növü-Salmo trutta caspius (Xəzər kumjası) yaşayır.
Vanua-Levu
Əhalisi
Vanua-Levu adasında 130 min əhali (1996) yaşayır. Əsas yaşayış məntəqələri Lambasa və Savusavudur. Lambasa şəhərində 1999-ci il məlumatına görə 25 min insan yaşayırdı.
İqtisadiyyat
Adada əsasən kənt təsərrüfatı inkişaf etmişdir (şəkər qamışı). Son zamanlar turizmdə yüksəliş müşahidə edilir. Adada hava limanı fəaliyyət göstərir.
Sunja (Terekin qolu)
Sunja (rus. Sunja ,inquş. Шолжа, çeçen. Соьлжа , Qumuq. Сююнч ) çayı- Şimali Qafqazın şərq hissəsində yerləşir. Terek çayının sağ qoludur. Uzunluğu - 278 km, hövzə sahəsi - 12 000 km². Mənbə Böyük Qafqaz dağ silsiləsinin şimal yamacında, 1200 m yüksəklikdədir, orta bulanıqlıq 3800 q / m³: çay ildə 12,2 milyon ton çöküntü daşıyır. Suvarma üçün istifadə olunur.
Axın
Sunja çayı, Uşkort dağ silsiləsindəki buzlaqlardan qaynaqlanır, Üçxut dağ silsilələrini keçərək Suqulta və Sunji-kort dağları arasındakı dərəyə girir. Sonra İnquşetiya ərazisindən şimala doğru 37 km məsafəyə axır. Ekajevo kəndi yaxınlığında Sunja bir neçə dərədə çıxır və Qarabulağa 12 km məsafədə axır. Burada çay şərqə doğru əyilib Zakan-Yurta axır və 85 km-dən sonra Terek çayına tökülür.
Etimologiya
Çay adının mənşəyi mübahisəlidir. Sunja adının ən çox ehtimal olunan variantı, monqol-türk dillərindən dəyişikliklərə uğramışdır. Sunja çayı üzərində yerləşən şəhərlərə Nazran, Qarabulaq, Qroznı (Çeçenistanın paytaxtı) və Qudermes daxildir. Birinci və ikinci çeçen müharibələri zamanı neft anbarlarının məhv edilməsi, Sunja çayının neftlə çirklənməsinə səbəb oldu.
Qolları
XIX-XX əsrlərdə, sürətli hissələr istisna olmaqla, Sunja çayı demək olar ki, bütövlükdə donmuşdu. Hətta, rus qoşunları Sunja çayını artilleriya və ağır avadanlıqlar ilə buz üzərindən keçməsinə dair nümunələr var. Lakin son onilliklərdə çay Qafqazdakı iqlimi mülayimləşməsi səbəbindən donmur. XIX əsrdə çeçenlər Sunji çayı sahillərində ağacları kəsir və yazda Qızılyarda satışa çıxardırdılar. Sunja çayı suları tarlaların suvarılması və balıq ovu üçün hal hazırda da istifadə olunur.
Cyperus alternifolius
(Cyperus alternifolius) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nöqtəvilik
Nöqtəvilik—Sufi təriqəti.
Ümumi məlumat
XVI əsrdə Azərbaycanda nöqtəvilik (nöqtəviyyə) yayılmışdı. Azərbaycanda onun nümayəndələri Budaq bəy Din oğlu Ustaclı, həkim Süleyman Səvaci və b. olmuşlar. Bəzi tədqiqatçılara görə nöqtəvilik hürufilikin qoludur. Təlimin banisi Fəzlullah Nəiminin ən yaxın şagirdlərindən və ardıcıllarından biri, sonralar baxışları ustadının baxışlarından fərqlənən Mahmud Pasihani idi.
Basketbol üzrə Avropa çempionatı 2009
2009 Basketbol üzrə Avropa çempionatı, 2009-cu il 8-20 sentyabr arasında FIBA tərəfindən Polşada 36-cı dəfə təşkil olunan turnirdir. Polşa 1963-cü ildən sonra, bu turnirə ikinci dəfə ev sahibliyi edəcəkdir.
left|250px|thumb
Komandalar
Ev sahibi olan ölkə 2007 Avropa Basketbol Çempionatıında ilk 7-ə girən ölkələr
Ələmələrdən gələn 8 ölkə
Final Oyunları
Bütün oyunlar Katovice'də oynanacaq.
Rauf İsmayılov
Rauf Əbdülhüseyn oğlu İsmayılov — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının və Azərbaycan Reklamçılar İttifaqının üzvü, keçəçi rəssam, Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin müəllimi.
Həyatı
1957-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olub. 1974–1976-cı illərdə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbində, 1980–1986-cı illərdə Muxina adına Sankt-Peterburq Rəssamlıq İnstitutunun hazırlıq şöbəsində, 1986–1991-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin rəssamlıq fakültəsində təhsil alıb.
Fəaliyyəti
Keçədən hazırlanan yüzlərlə əsərin müəllifi olan Rauf İsmayılov "Ana məhəbbəti", "Hünər meydanı", "Fəryad", "Gəl rəqs edək", "Gecə görüntüləri", "Qurtuluş", "Məhəbbət sorağında", "Tənha ağac" və s. əsərlərin müəllifidir. 2002-ci ildə "Humay" milli mükafatına, 2005-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının təsis etdiyi Soltan Məhəmməd adına xüsusi mükafata, 2005–2006-cı illərdə İran İslam Respublikasının, 2006-cı ildə Alman səfirliklərinin xüsusi diplomlarına layiq görülüb. 2006-cı ildə Bakı şəhərində "Həyatın bir anı", 2009-cu ildə "Ulu sənət", 2010-cu ildə "Ulu xalq – ulu sənət" adlı fərdi sərgiləri təşkil olunmuşdur.
Ədalət Məmmədov (boksçu)
Ədalət Məmmədov — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.
Karyerası
Ədalət Məmmədov Azərbaycanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. +91 kq turnirində çıxış edən Ədalət Məmmədov isə iyulun 23-də 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə Çexiya nümayəndəsi Petr Horaçeh ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə rəqibinə vaxtından əvvəl qalib gələn Ədalət Məmmədov turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Fransa nümayəndəsi Xose Blocus oldu. Bu görüşdə də Ədalət Məmmədov rəqibinə vaxtından əvvəl qalib gəldi və olimpiadanın 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Nigeriya nümayəndəsi Dunca Dohivari oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Ədalət Məmmədov rəqibinə məğlub oldu və Atlanta Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.
Şumer dili
thumb|right|Qədim Şumer yazısı
Şumer dili (𒅴𒂠 eme-ĝir), beynəlxalq qəbul olunmuş adı Sümer dili — e.ə. IV–III minilliklərdə Mesopotamiyanın cənubunda danışılmış və insan tarixində ilk dəfə sistemli yazıya alındığı hesab olunan dil. E.ə. XX əsrdə akkad dilləri tərəfindən sıxışdırılıb çıxarılsa da Əhəməni İmperiyasının Babilistan işğalınadək dini, elmi və yaradıcılıq dili kimi mövcud olmuşdur.
Sümer dilinin təsnifatlaşdırılması böyük elmi dartışmalara səbəb olub. Buna baxmayaraq, Sümer dili, tərəddüd edilməyən bir sıra fundamental xüsusiyyətlərinə görə Ural-Altay dil ailəsinə bənzəyir:
1. qrammatik cinsi yoxdur.
2. sözlər, kök və ona birləşən şəkilçilərin köməyilə yaradılır.
3. şəkilçilər kökə calanarkən şəkilçinin saitləri ahəng qanununa uyur (Akkad hakimiyyətindən öncə). Ahəng qanunu iki sözün birləşməsilə yaranan yeni sözə aid deyil.
4. yazı sistemində samitin daşıdığı saitlər, sözün mənasından asılı olaraq samitdən öndə, yaxud sonra oxuna bilər. Sözün iki hissəsi birləşərkən bir saitin itməsinin qarşısını almaq üçün həmin saiti daşıyan bir loqoqram, yaxud fonoqram əlavə edilir.
5. bəzi dialektlərin yaranışında səs çevrilməsinə uğramış sağır nun hərfi var. Məsələn, diĝir /tiŋiɾ/ sözü eme-sal dialektində dimer olub, hər ikisi Tanrı deməkdir.
Phytoseius curtisetus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Cyperus bipartitus
(Cyperus bipartitus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aksakovlar
Soyun yaranması
Aksakov soy adı türk sözü axsaq, aksak (fel əsası axsamak, aksamak) sözündən yaranmışdır. Bu mənada da, əlbəttə Aksakov familiyasının türk mənşəyi heç kimdə şübhə yeri qoymur. İlk dəfə adı Kiyev Rus dövlətinin tarixində çəkilən Aksakovun 1027-ci ildə böyük knyaz Yaroslav Vladimiroviçin yanında xidmət etdiyi məlumdur. Yaroslav Vladimiroviç Kiyev Rusunda xristianlığı yayan böyük knyaz Vladimirin oğludur. Salnamələr Aksak xanın özünün 3 min adamıyla Kiyev knyazına xidmətdə olduğunu göstərir. İndi bu faktın necə işıqlandırıldığına, tarix səhnəsində necə əks olunduğuna diqqət yetirək.
Məlumdur ki, qədim slavyanlar bugünkü cənubi rus çöllərinin türkcə danışan ən azı üç xalqı ilə — qara klobuklar (qara qalpaqlar, qara papaqlar), poloveslər (yəni qıpçaqlar, rus dilində polovets "çöl adamı, çölçü") və peçeneqlərlə yaxın əlaqədə idilər. Bu xalqlar yəni qara klobuklar, poloveslər, peçeneqlər, torklar, berendeylər tarixdən məlum olduğuna görə hələ monqola qədərki Rusun taleyində vacib və əhəmiyyətli rol oynamışlar. Hətta müxtəlif din-inancları belə bu dövrün münasibətlərinə təsir edə bilmirdi. Bu xalqların əməli iştirakı qədim Rusda siyasi hadisələrin gedişinin xarakterini müəyyən edirdi. Belə ki, Kiyevin döyüş drujinalarında qara klobuklar (bilindiyi kimi bir çox türk tayfaları öz geyimi ilə adlanırdı: qaradonlu, alabaşlar, bozpapaqlar və s. türk etnonimləri belə yaranmışdı. Qara klobuklar dedikdə qara kalpaklar nəzərdə tutulur; klobuk türk sözüdür; şiş, sivri təpəsi olan şapka deməkdir) mühüm mövqedə idilər. Belə ki, ölkənin hərb vəziyyətində onların sayı 30 min nəfər döyüşçüyə çatırdı.
Onlar Kiyev knyazlarının ən sadiq müttəfiqi idilər. Qədim türklər lap qədim zamanlardan rus qoşunlarının atlı bölüklərinin təşkilində əsas mənbə idi. XII əsrdə demək olar ki, bütün knyazlar öz qoşunlarına onları cəlb edirdi. Onlar tezliklə xristianlığa iman gətirdilər.
Həqiqətən, tarixə saxta, yapma münasibətlərdən bir qədər yan keçə bilsək görərik ki, qədim türklər şərqi slavyanlarla çox yaxınlaşmış, onlarla sıx təmasda yaşamışlar. Bu əlaqələr sonradan qara boyalarla eybəcərləşdirilmişdir.
Beləliklə, Rusda xidmət edən həmin hərbiyun türklərin dəstəsində Aksakovlar soyu fərqlənirdi. Çünki öz başında üç minlik gücü ilə Kiyev knyazlığının dostuna dost, düşməninə düşmən idi.
Bir zadəgan nəsli olmaq etibarı ilə Aksakovlar da ailə gerbinə malik olmuşlar. Onların gerbində gümüşü qalxan üstündə ox sancılmış qıpqırmızı ("odlu") ürək-məhəbbət rəmzi nəqş olmuşdu.
Amma bu avtobioqrafik əsərlər sözün həqiqi mənasında qəbul edilən, memuar, xatirə təcrübəsi deyildi. Kitabın faktları təkcə real hadisə və şəxsiyyətlərin həyatından götürülməklə qalmamış, bütün bunlar reallıq və gerçəkliklə səslənməklə bərabər gözəl, canlı və gizli poetik duyğularla süslənmişdi. Ana obrazı ilahi sevgi ilə yaradılaraq vəsf (buna təsvir yox, məhz vəsf demək lazım gəlir) edilmişdi. Bu nəhəng əsərdə — geniş, hüdudsuz ölçülərdə verilmiş romanda ana obrazı bircə anlığa olsun gündəlik, adi münasibətlər çərçivəsinə salınmamış, əsərdə ondan sanki müəllifin hava-su kimi bəhs etdiyi varlıq qənaətini yaratmışdı. Bu pəri, daha çox ilahə donunda nəqş olunan ana, dəlicəsinə sevən fədakar ana obrazıdır. Bununla bərabər xaraktercə despotik, möhkəm, qəti, kişidən də qətiyyətli qadın… Dedik ki, bu xatirələr onun ahıl vaxtında yazılmışdır. Lakin o uzaq uşaqlıq illəri sanki uşağın öz dililə, öz əllərilə yazılmış kimi oxucuya yetişir. Neçə dəfə oxusan da… Beləliklə, Aksakovun bütün yaradıcılığı avtobioqrafik və ya sənədli-memuar əsaslara malik olmaqla həqiqi faktlara əsaslanmışdı. Bu kitablar yazılanda oradakı personajların prototipləri hələ sağ idilər. Odur ki, Aksakov həm onların adlarını dəyişdi, həm də hadisələrin vaqe olduqları yerlərə uydurma adlar verdi. Aksakovun şirin duyğular içində və koloritli bir dillə təsvir etdiyi bu nəsil babasının dövrünə qədər Sinbir vilayətində, öz mülk torpaqlarında yaşamışdılar. Sonralar bir neçə dönəmdə bu ailənin yalnız qızları doğulurdu, olsa-olsa bircə oğul əta edirdi tanrı onlara. Torpaqlar kəsilib bölüşdürülürdü, qızlara cehiz verildikcə nəsillər dəyişir, yadlaşma güclənirdi: öz torpağında yad familiyalar ağalıq edirdilər. Vaxt o vaxt oldu ki, Aksakovların torpağı onların özünə darlıq etdi. Baba Aksakov nəhayət yeni torpaqlara köçmək qərarına gəldi. Aksakov Volqanın o biri üzünə köçüb Buquruslan çayı boyunca məhsuldar torpaqlara sahib olur. Simbirə qayıdıb kəndlilərini yeni torpaqlara köçürür. Kəndlilər ağlaşırdılar: "Kilsə olmadığı basurman torpağında" nə edəcəkdilər? Yeni doğulan xaçlana bilməyən uşaqlarıyla nə etməli idilər, yaxud, tövbə etmədən necə öləcəkdilər? Bu qorxunc şaiyələrin xofunda onlar da minlərlə köçürülən ailələrə qoşulur, yenicə zəbt olunan təzə yerlərə axın edirdilər. Hələ bu zaman yerli əhali başqırdlar, çuvaşlar, marilər, çeremislər rus dilində əməlli-başlı danışa bilmirdilər.
Aksakov da atası kimi bu yeni torpaqda, qədim bulqar çaprılığı əhatə etdiyi yerlərdə anadan olmuşdu. Ufaya yerlilər Öfə deyirdilər. Şəhər yerli başqırdların Qara İdil adlandırdığı Ufa çayı üzərində yerləşirdi. Ruslar 1574-cü ildə bu torpaqları istila etmişdilər. Sibirin tamamilə fəthi (1580–1600) nəticəsində yerli əhalinin xristianlaşdırılması güclənir. Elə bu vaxtlardan da bu torpaqları başdan başa bürüyən üsyanlar başlayır. Tarixdə Seitov üsyanı (1662) və Batırşa hərəkatı adı ilə tanınan xalq hərəkatları yerli xalqların müstəmləkəçi çarizmə qarşı müqavimət hərəkatı idi. 1735-ci ildə işğal olunan başqırd ölkəsində rus çarizmi əleyhinə Akayın başçılığı ilə üsyan qalxdı. Çar üsyanı amansızlıqla yatırtdı və bu torpaqlara rusların köçürülməsini sürətləndirdi. Geniş, bərəkətli başqırd torpaqları su qiymətinə paylanırdı. Başqırdlar Puqaçov üsyanında da fəal iştirak etdilər. Üsyan yatızdırıldıqdan sonra kütləvi edamlar başlandı. Qanlı tədbirlərin heç birisi başqırd və tatarların əzmini qıra bilmədi; heç bu xalqları da özlərinin kölə vəziyyəti ilə barışmağa qoymadı. Buna baxmayaraq XVIII əsrin ortalarında artıq çuvaş, mari, mordva, udmurtların və başqırdların böyük əksəriyyəti xristianlığa gətirildi. Başqırd atlıları Rusiyanın ardıcıl apardıqları müharibələrə cəlb edilirdi. Onlar mahir atıcı idilər.
Yazıçı onun yaradıcılığının canını təşkil edən trilogiyasında bu doğma yerlərin adamlarını, onların həyat tərzini, məişətini, etnoqrafik cizgilərini böyük məhəbbətlə çatdırır; hər addımda bu torpağın adlarıyla oxucusunu tanış edir: Çufarov (Çufar-Cəfər), Kara tabın (kara+tabın "ilxı"), Karmala, Kanlı (çayı) Çeremşan, Kandurça, Bir, Menzeli (Mənzil), Baxmetovka, Kakarma, İnza (çayı), Uzu (çayı), eləcə də bu yerlərdəki türk soyları: Bakteev, Kurmışov, Baxmetov, Erlıkin, Tevkelev, Karataev, Çeprunov, Mansurov… keçmiş Bulqar həyatı və mədəniyyətilə nəfəs alan bu torpaqların əsl tarixi ilə maraqlanmağa sövq edir. Or çayının üstündə yerləşən şəhərin adının Orenburq qoyulması və bu addakı yad, uzaq "burq" kəlməsi onu hiddətləndirir. O bilirdi ki, ören "düz, düzənlik, örüş, çöl" (müqayisə et: Örən qala, Keci Ören) kimi saf türk sözünə "burq" alman kəlməsinin bitişdirilməsilə bu ad nə qədər eybəcərləşdirilmişdir.
Aksakovun yaradıcılığında əsrlər boyunca rus ədəbi dilində işlənə-işlənə sabitləşən türk sözlərilə yanaşı, onun özünün çox işlətdiyi sözlər və ifadələr də vardır. Bunlar onun uşaqlıq və həyatının çox hissəsi keçən əzəli türk yurduna bələdliyi və yaxınlığı, bu yerlərə bəslədiyi məhəbbətin nəticəsində baş vermişdi: laqun (ləyən), burak, osot (ot növü), kuliqa (tala), karmazin (al qırmızı parça), emen (çörək, azuqə, taxıl ehtiyatı), şiş (təpə, zirvə), sırt (yüksəklik), sıçuq (kolbasa növü) … sanki yazıçının dilində türk sözlərinin bolluğu özü dil açıb öz dililə türk mədəniyyətinin gücünü və təsirini göstərməkdədir: kumaş (qumaş), kisa (kisə), taqan (tava, qazan), urema (kol meşəliyi, irəmə), bastılnik (öt-ələf), yurt, kuraxtan, tormoz, kutema, çepaq (balıq adları), çebızqa (tütək), epança…
Doğma təbiətin poetik, şairanə təsviri və bu yöndəki heyrətamiz yaradıcılıq uğurları yazıçının bu təbiətə möhkəm bağlılığından xəbər verirdi. Bu zaman təbiətdəki bizimlə birgə yaşayan, nəfəs alan otlar, ağaclar, quşlar, balıqlar, vəhşi heyvanlar və onların həyatı nə qədər məharət və ustalıqla yaradılmışdır.
Bu əsərlə tanış olan Turgenev heyrətə gəlmişdi: əgər birdən teter quşu dilə gəlib özü haqqında danışa bilsəydi, əminəm ki, Aksakovun onun haqqında dediyinə elə bir şey əlavə edə bilməzdi. Aksakovun yetişdirdiyi oğulları da rusun etnik köklərini yaxşı dərk etməklə "o başlanğıcı" şərəfləndirməyə, göylərə qaldırmağa, Rusun soykökündə dayanan mədəniyyətin türk xarakterini danmağa cəhd göstərdilər. Sonra onlar "Slavyanofillər" cərəyanının təşkilatçısı, lideri, ilhamçısı adını alacaqdılar. Və dildə rədd etdikləri o böyük mədəniyyəti və onun təsirini əslində diriltməklə təsdiq edəcəkdilər. Zaman keçdikcə rus cəmiyyətində qərbçilərə qarşı olan slavyanpərəstlər cərəyanı bir çox milli dəyərləri bərpa etməklə bir sırada rusun keçmiş türksayağı geyimini də təbliğ edirdilər.
Sarayda əhəmiyyətli mövqe tutan oğlu İvan Aksakov çox çalışırdı ki, saray təntənələri günlərində hamı öz qədimi geyimini — çar Pyotrun "tatar geyimidir", — deyə rədd etdiyi öz geyimini geysin. Və buna da nail olur: kişilər zərxara kaftanlarda, qadınlar da əlvan şərq ipəklərindən — atlas və taftadan tikilmiş sarafan və epançalarda, başlarında cıqqaları Peterburq və Moskvanın çar saraylarını "1001 gecə" nağıllarına çevirəcəkdilər. Axı bunlar etnoqrafik əhəmiyyət daşıyırdı; çünki geyim özü millətin qədimlik və kamillik keyfiyyətlərinin danılmaz faktlarıdır.
Aksakovun digər oğlu Konstantin Rusun keçmişinə elə vurğun idi ki, paytaxtın küçələrində nümayişkaranə şəkildə qədim geyimdə gəzirdi. Çox vaxt onu küçədə arxalıqda, ayağında quncu naxışlı çəkmə, belində kəmər, başında bəzəkli papaq… görənlər onu türk bəyinə oxşadırdılar. Slavyanofillərin ideoloqu olan oğlu İvan Aksakov (1823–1886) "Den", "Moskva", "Rus", "Russkaya beseda" qəzetlərinin redaktoru idi. 1877–1878-ci illər Rus-Türk müharibəsində imperiyanı qaplayan və fanatikcəsinə ayağa qaldıran "Slavyan qardaşlarımızı türk əsarətindən xilas etmə" kompaniyasının təşkilatçısı oldu.
İvan Aksakov San-Stefanovoda bağlanan sülh zamanı Rusiya hökumətinin özünün kifayətləndiyi "payın" əslində az olduğuna görə o qədər həyəcanlandı ki, onun çıxışları Osmanlı dövlətinə güzəştə getdiyinə görə birbaşa çar hökumətinə çevrilmişdi. Buna görə də bu "şuluqçu şovinisti" müvəqqəti paytaxtdan uzaqlaşdırdılar.
Balkanların xristian əhalisi ayağa qalxanda onun nüfuzu o qədər böyük idi ki, bir çox bolqar seçki komitələri bolqar taxt-tacına onun namizədliyini irəli sürmüşdülər.
Hələ 1855-ci ildə Bessarabiyada (bu zaman Krım müharibəsi başlamışdı) Moskva könüllülərinə komandanlıq etmişdi. Əslində onun bu müharibədə işi xəzinədarlıq idi. Bu işi elə qənaətlə və dürüstlüklə aparmışdı ki, hətta yoxlamalar ondan yan keçirmiş.
Həqiqətən Aksakovun yetişdirdiyi oğullar rus tarixində alovlu vətənpərvərlər kimi qalacaqlar.
Soyun məşhur nümayəndələri
Bu ailədən rus taxt-tacına sədaqətlə xidmət edən adamlar çıxmışdı. Lakin bu familiya içində məşəl kimi yanan özündən əvvəlki sələflərin və sonrakı xələflərin yolunu işıqlandıran Sergey Aksakovdan bəhs etməyi qərarlaşdırmışıq.
Bu qoca "türk" ilk əsərini ömrünün son on illiyində yazmışdı, yaşı 60-ı keçirdi. Bu zamana kimi o varlı mülkədar, bütün Rusiyada "slavyanpərəstlik" cərəyanının atəşin nümayəndələri olan İvan və Konstantin Aksakovların atası idi, həvəsdən həvəsə şeirlər yazırdı. Bu qədər. Anası da Ufalı xristianlaşmış başqırd bəyinin nəvəsi idi, gözəlliyi ilə ad çıxarmışdı. Özü də evlənərkən tale onun yolunun üstünə də türk qızı çıxardı; bu qız general Zaplatinlə əsir türk qızı Gülsümün qızı idi (rus mətnlərində bu qadın elə beləcə — Oqyulsum deyə anılır). Beləliklə, Sergey Aksakov 1791-ci ildə Ufada qədim zadəgan ailəsində anadan olmuşdu. Bütün yaşadıqları və başı çəkənlər onun əsərlərinin mövzusuna çevrildi. "Ailə xronikası", "Nəvə Baqrovun uşaqlıq illəri" və "Xatirələr" bu mənada trilogiya adlanmağa layiqdi. Çünki bu kitablarda da Baqrovların (Baqrov da türk əsilli rus soy adlarındandır; baqrovıy rus dilində tünd qırmızı, "bağır, ciyər" sözündən yaranmış türkizmdir) əslində müəllifin öz ailəsinin nəsilbənəsil tarixi açılır. Yazıçı bilərəkdən adları dəyişmişdi, çünki hadisələri, əhvalatları dəyişdirmədən elə təfərrüatı ilə təsvir etmişdi ki, həmin adamlar özlərini görüb, tanıyıb inciə bilərdilər. Onsuz da özünü burada tanıyan tapılmışdı; müəllifi qınayırdılar. Ailənin başçısı yazıçının babası özünün bütün qəddarlığı, zalımlığı ilə təsvir olunmuşdu. Ailə sirrini açıb-ağartdığına görə yazıçıdan küsənlər var idi. O isə ata ocağının nağıllarını bədii yaddaşlara köçürürdü, bunu isə hələ gözdə bilib qiymətləndirən yox idi. Körpə Aksakovun danışmaq istədiyi ailə hekayətlərindən görürük ki, bu ailə patriarxal ailədir, öz keçmişi ilə, qədimliyi ilə fəxr edən ailədir. Ailə şəcərəsi göz önündə, evin başçısının əlinin altındadır. Ailədə oğlan uşağının doğuluşuna çox sevinir, dalbadal doğulan qızlara darılırlar. Evdə ilk söz də, son söz də ailə başısının — babanındır. Nə qədər ki, bu baba, atanın atası sağdır, hamı dinməz-söyləməz ona tabedir. Xüsusən qadınlar söz deyib kişi qabağına keçə bilməzdilər. Bu ailədə qız alanda cer-cehizdən qabaq ailənin mötəbərliyinə, əslinə-kökünə baxırdılar. Aksakovlar da hər kəslə qohum olmağı özünə sığışdıran ailə deyildi.
Zərnigar Dərbəndli
Zərnigar Dərbəndli — şeir qoşmaqda, aşıq məclisləri keçirməkdə ad çıxarmış Azərbaycan aşığı.
Həyatı
XVIII əsrin ikinci yarısı - XIX əsrin əvvəllərində yaşamışdır. Dərbənd hakiminin qızıdır.
Mükəmməl təhsil görmüş, at çapmaq, qılınc oynatmaqla yanaşı, şer qoşmaqda, aşıq məclisləri keçirməkdə ad çıxarmışdı. Rəvayətə görə, məğlub etdiyi aşıqları zindana saldıran D.Z.Xudatlı Loğmanla yarışda məğlub olmuş, ona ərə getmək istəmiş, lakin bu sevda baş tutmamışdır.
Sonralar Aşıq Valehə məğlub olan D.Z. ona ərə getmiş və Qarabağa köçmüşdür. Cünklərdə aşıq şerinin qoşma, gəraylı, təcnis, müxəmməs, qoşayarpaq, varsağı və s. şəkillərində yaratdığı şerlər mühafizə olunur.
22 Orionis
22 Orionis (22 Ori) — B2IV-V sinfinə (mavi nəhəng) daxil olan və Orion bürcündə yerləşən ulduz. Görünən ulduz ölçüsü 4.74-ə bərabərdir. Ulduz parallaks əsasında təxminən 930 işıq ili məsafədə yerləşir.
Ulduz şübhəli Beta Sefey dəyişəninə daxildir.
2015 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatı
2015 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatı — 19 noyabr 28 noyabr tarixləri arasında ABŞ-nin Hyuston şəhərində keçirildi.
Ceyms Mid
Ceyms Edvard Mid  — məşhur ingilis iqtisadçısı. 1977-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını Bertil Ulinlə bölüşdürmüşdür.
Həyatı
Ceyms Mid özəl Malvern Kollecini bitirmişdir. 1926-cı ildə Oksford Universitetində təhsilə başlamışdır. Əvvəlcə klassik dərslər üzrə təhsil alsa da, sonradan fəlsəfə, siyasət və iqtisadiyyat üzrə oxumuşdur və 1929-cu ildə fərqlənmə ilə məzun olmuşdur.
Sonralar Ceyms Mid 1937–1939-cu illərdə İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşən Millətlər Liqasının İqtisadiyyat Bölümündə iqtisadçı kimi işləmişdi.
II Dünya müharibəsi illərində hökumət kabinetində dövlət məmuru kimi işləmişdi. 1941-ci ildə Mid və Riçard Ston ilk dəfə ikili yazılışlı mühasibat hesablarına əsaslanaraq Böyük Britaniya üçün rəsmi milli gəlir və xərcləmə hesablarını hazırlamışdır. Bu, Dünyada geniş yayılmış Milli Hesablar Sisteminin hazırlanmasında bir başlanğıc olmuşdur.
1945-ci ildə İşçi Partiyası iqtidara gələndə Ceyms Mid Baş nazir Klement Ettlinin baş iqtisadi məsləhətçisi kimi mülkiyyəti dövlətləşdirmə və sosial həmrəyliyin artırılması siyasətlərinin inkişafında önəmli rol oynamışdır. 1947–1957-ci illərdə London İqtisadi məktəbində iqtisadiyyat üzrə professor olaraq işləmişdi. Bununla yanaşı beynəlxalq iqtisadi siyasət nəzəriyyəsi haqqında ödəmələr tarazlığı, ticarət və rifah haqqında çox önəmli iki kitabı çap olunmuşdur.
1977-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını Bertil Ulinlə bölüşdürmüşdür.
Herbert Saymon
Herbert Aleksandr Saymon — amerikan iqtisadçısı. 1978-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Bidens vincifolia
Bidens vincifolia Bidens vincifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Elçin Eminov
Elçin Eminov (d. 12 yanvar 1991) — Azərbaycanlı uşu sandaçı. Elçin Eminov, 2013-cü ildə baş tutan III İslam Həmrəyliyi Oyunlarında bürünc medal, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında isə gümüş medal qazanıb.
Karyerası
Elçin Eminov 2013-cü ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. 56 kiloqram çəki dərəcəsində qüvvəsini sınayan Elçin Eminov, 1/8 final mərhələsində Malayziya idmançısı Ooi Lih Yanq üzərində 2:0 hesablı, 1/4 final mərhələsində isə Yəmən idmançısı Yusif İsgəndər üzərində 2:0 hesablı qələbə qazandı və yarışların yarım-final görüşünə vəsiqə qazandı. 1/2 final mərhələsinin görüşündə isə o, İran idmançısı Əli Bəxtiyara 0:2 hesabı ilə məğlub oldu və və III İslam Həmrəyliyi Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
Elçin Eminov 2017-ci ildə IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. 56 kiloqram çəki dərəcəsində qüvvəsini sınayan Elçin Eminov, 1/4 final mərhələsində Qırğızıstan idmançısı Əvəzbəy Amanbəyov üzərində 2:0 hesablı, 1/2 final mərhələsində isə İndoneziya idmançısı Yusuf Vidiyanto üzərində 2:0 hesablı qələbə qazandı və yarışların həlledici, final görüşünə vəsiqə qazandı. Final görüşündə isə o, İran idmançısı Mehdi Məhəmmədiyə 0:2 hesabı ilə məğlub oldu və və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Asimanabad
Asimanabad — İranın İlam ostanının Çardavul şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 5,899 nəfər və 1,136 ailədən ibarət idi.
Ortadağlıq relyef
Ortadağlıq relyef — yüksəklik qurşağı aydın seçilən, elüvi və aşınma qabığının geniş yayıldığı, bəzən düzəlmə səth­lərinin  qalıqları saxlanılan, zir­və hissəsi oval formada olan dağlıq relyef. Heç vaxt qar xəttin­dən yuxarı qalxmaması və ya denuda­siyanın təsiri altında alçal­ması ilə əlaqədar olaraq buzlaşma izləri olmur. Coğrafi enlikdən  və iqlim­dən asılı olaraq mütləq hündürlüyü dəyişir. Məs: Cənubi Ural, Karpat və s.
Tyerri Müqler
Tyerri Müqler — fransız modelyer və fotoqrafı.
Həyatı
Tyerri Myuqler 1948-ci ildə Strasburqda doğulub. Balet onun uşaq həvəsi idi — onun bu sahədəki müvəffəqiyyətləri Milli Reyn operasının rəhbərliyini elə təsirləndirmişdi ki, daha yeniyetmə olan Myuqler truppanın daimi tərkibinə girdi. Amma zamanla cavan oğlanın əsl istedadı göründü – Strasburqda dekorativ sənət məktəbinin bədii kurslarını bitirən 24 yaşlı Myuqler Fransanın paytaxtına Gudule butiki üçün geyimlər tikməyə yola düşür. Cəmi 2 ildən sonra Tyerri hər mövsümə 12 kolleksiya yaradaraq Parisdə, Milanda, Londonda və Barselonada müxtəlif Moda Evlərində frilanser işləyir. Bu uzun yaradıcılıq yollarının yekunu şəxsi Café de Paris kolleksiyası oldu– uniseks-in üstün tərzinin fonunda o açıq qadın ehtirasının əsl triumfu oldu. 1974-cü ildə ilk kolleksiyanın uğuru Thierry Muglerin şəxsi brendinin açılışı üçün bütün əsasları verdi.
Dizaynerin sevimli materialları — laykra, dəri, Cersi və vinil, sevimli formaları isə — sərt konstruksiyalar və detalların bolluğudur. Myuqler tematik kolleksiyaları təcrübədən keçirir: 1977-ci ildə nümayişlər hərbi mövzuda qoyulmuşdu, 1997-ci ildə – hər şey avtomobillərə həsr edilmişdi, 1998-ci ildə isə podiumda "avtomatlaşdırılan" geyimlər hökm sürürdü.
Kolleksiyaların arasındakı fasilədə dizayner hal-hazırda məşhur olan fotoalbomları çıxarır, ətriyyat seriyasını açır (tərkibində heç bir çiçək olamyan o zaman üçün paradoksal, hazırda isəməşhur olan Angel ətri) və pop-sənayelərdə işləyir – Corc Mayklın "Too Funky" mahnısına çəkilən klipdə Myuqler iştirak edirdi — onda futurizm geyimlərini 1990-cı illərin başlanğıcında aparıcı top-modellər- Nadya Auermann, Yevangelistin Lindası, Naomi Kempbell təqdim edirdi.
1997-ci ildən Thierry Mugler Evi ziyan çəkir, lakin bu dizaynerə 1998-ci ildə ikinci "mələyə"- Angel Innocent ətrinə həyat verməyə mane olmur. Nəticədə "mələk" kolleksiyası daha bir neçə variantla zənginləşəcək. 2001-ci ildən Tyerri sükanda öz yerini Jan-Lyuk Testyuya verir, özü isə istiqamətini ətriyyata yönəldir. Rəhbərliyin dəyişməsi 2003-cü ildə Moda Evinin öz son kişi kolleksiyasının nümayişi və bağlanmısına gətirib çıxardı. Myuqlerin özü isə bu zaman Cirque du Soleil "Zumanity" şousu üçün kostyumlar yaradırdı. 2 il sonra Thierry Mugler brendiheç nəyə baxmayaraq yenidən dirçəldilmişdi, amma 2010-cu ilə qədər yüksək nailiyyətlər göstərmədi. Brendin banisi bu zaman şou-biznesə yönəldi – xüsusilə, Beyonse üçün kostyumlar tikir, onun konsertləri üçün səhnənin dizaynı ilə məşğul olur və hətta bir neçə nömrəyə rejissorluq da etmişdi. Lakin, ətriyyat Myuqleranın sevimli uşağı olaraq qalırdı. O yorulmadan təcrübə aparır və Cologne unikal kişi odekolonu onun tədqiqatlarının bəhrəsi olur. Əsas, ürək və şleyfin notlarına bölünmüş ətir kompozisiyasının qurulmasının ənənəvi sxemindən imtina edən dizayner yenidən canlandıran berqamot, nerol, ağ müşk və sirli S komponentinin qarışığını əsas götürdü …təmiz bədən ətri. İnsanın fərdi qoxusuyla qarışan Cologne qeyri-adi ətrə keçir– hər bir insan üçün. The Source ətrini Myuqlerin daha bir innovasiyalı xidməti adlandırmaq olar — Angel və Alien ətirlərinin flakonlarını yenidən doldurmaq üçün saytdan ekoloji kapsul-refillerı sifariş etmək olar. 2008-ci ildən dizayner ətir seriyasına kosmetika əlavə edir. Thierry Mugler kosmetikasının şah əsəri — mineral "Alunit "dezodorantıdır. Görünüş ilə bu ləpədöyənlə yonulmuş daşdır — ona suyla damcılamaq kifayətdir, o şaxtalı təravət ətri saçmağa başlayır. Yeni art-direktor Nikol Formiçetti Mugler brendinin adını dəyişməklə başladıvə podiuma qadın geyimi seriyasını qaytardı. Çox eklektik yanaşmaya malik olan dizayner brendə onun mükafatlarını qaytardı. Paris moda həftəsi çərçivəsində(2011/2012 payız-qış)podiuma Lady Qaqanın çıxması əlamətdar hadisə oldu.
Cyperus bulbosus
(Cyperus bulbosus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phytoseius curvatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Berlin qalereyası
Berlin qalereyası (alman dilində:Berlinische Galerie) — Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində müasir incəsənət, fotoqrafiya və arxitektura muzeyi.
Tarixi
Berlin qalereyası hazırda Berlin şəhərindəki Yəhudi muzeyindən bir qədər aralı, Kroysberq rayonunda, Alte-Yakobştrass küçəsində yerləşir. 1975-ci ildə müasir Berlin rəssamlarının və heykəltəraşlarının əsərlərindən ibarət sərgiləri təşkil etmək məqsədilə qalereya yaradılmasını qarşılarına qoyan şura təsis edildi. İlk vaxtlar qalereya və onun işçi bürosu Berlin şəhərinin Şarlottenburq rayonunda yerləşirdi. Sərgilər Berlin İncəsənət Akademiyasında və ya Yeni Milli Qalereyada təşkil olunurdu. 1978-ci ildə Qalereya Berlin dəmiryol vağzalının yaxınlığındakı Zoologiya parkının fotoqrafiya muzeyinə köçürüldü. Qalereya 1986-cı ildən Martin Qropius evində yerləşdirildı və nəhayət, 2004-cü ilin sentyabr ayından Alte-Yakobştrass küçəsindəki indiki binaya köçürüldü.
Muzeyin kolleksiyası
Berlin qalereyasının ikimərtəbəli binasında muzeyin daimi eksponatları və müvəqqəti sərgiləri yerləşdirilmişdir, burada həmçinin konfrans zalı, arxiv, kitabxana, oxu zalı, böyüklər və kiçiklər üçün incəsənət məktəbi fəaliyyət göstərir. Qalereyanın ən yaşlı əsəri 1870-ci ilə aiddir. Muzeyin "Təsviri incəsənət" bölməsində Maks Libermanın, Lovis Korintin, Otto Diksin, Georq Qrossun, Hanna Hyöxun, Georq Bazelitsin, Volf Fostelin və həmçinin Gənc vəhşilər hərəkatı (Junge Wilde) nümayəndələrinin əsərləri toplanmışdır.
Qalareyada təsviri sənət əsərlərindən başqa, qrafika əsərləri (təxminən 15 000 ədəd), fotoqrafiya nümunələri və arxitektura modelləri saxlanılır.
Una pikləri
Una Folklend adalarından olan gənc qız idi. Məhz britaniyalıların ekspedisiyası zamanı o araşdırmaçılara xidmət etmiş və kollektivdə olan yeganə qadın idi. Buna görə də, bu iki qayanı onun şərəfinə belə adlandırmışlar.
Olqa Cəlalbəyova
Olqa Aleksandrovna Cəlalbəyova – Azərbaycan bədii-sərgi və muzey xadimi, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1959), Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü.
Həyatı
Olqa Cəlalbəyova 1884-cü il 16 noyabrda hazırkı Gəncədə anadan olmuşdur. Uşaqlığı və ilk təhsil illəri Rusiyada keçmişdir. 1889-cu ildən Bakıda yaşamışdır.
1903-cü ildə I Bakı qızlar gimnaziyasını bitirmişdir. 1905-ci ildə ikiillik pedaqoji kursları bitirdikdən sonra Sankt-Peterburqda Bestujev kurslarında təhsil almış və 1906-cı ildə Bakıya qayıtmışdır.
1906-cı ilin payızından gimnaziyada müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. Bu dövrdə o, Məşədi Əzizbəyov, Nəriman Nərimanov, Nəcəf bəy Vəzirov, Həsən bəy Zərdabi ilə yaxın dost olmuşdur.
1913–1914 və 1917–1918-ci illərdə Moskvada Ali qadınlar kursunun dinləyicisi olmuşdur.
1920–1937-ci illərdə Azərbaycan Xalq Maarif Komissarlığında çalışmışdır. Kommunist partiyasının fəal üzvlərindən olmuşdur.