cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şirvanşahlar dövləti
Dərbəndin birləşdirilməsi
Əsərini h.332 (943)-ci ildə tamamlamış əl-Məsudi xəbər verir ki, bu vaxt Şirvanın hakimi h.318 (930)-ci ildə aralarında toqquşma olmuş kürəkəni Əbd əl-Məlik ibn Haşimin ölümündən (h.327 (939)-ci il) sonra Xursanı, Vardanı və Dərbəndi zəbt etmiş Məhəmməd ibn Yəzid idi. Məhəmməd ibn Yəzid bütün sadalanan əraziləri Şirvan və Layzanla birləşdirmişdi. Beləliklə, Məhəmməd ibn Yəzidin hakimiyyəti dövründə Dərbənd birdəfəlik Şirvanşahlar dövlətinin ərazisinə qatılmış, Haşimilər sülaləsinin hakimiyyətinə son qoyulmuşdu.
Hamlet İsaxanlı
Tərcüməçilik
Hamlet İsaxanlının yaradıcılığına tərcümə işi də daxildir. Xüsusi halda, o V.A. Jukovski, F. Baratınski, F. İ. Tyutçev, A.Fet, Sergey Yesenin, Nikolay Qumilyov, Anna Axmatova, Alla Axundova, Corc Qordon Bayron, W.Bleyk, R. Herrik və G. De Nerval kimi rus, ingilis və fransız şairlərinin şeirlərini orijinaldan Azərbaycan türkcəsinə çevirmişdir.
Şirvanşahlar dövləti
Dərbəndin birləşdirilməsi
Kiyev knyazı Svyatoslavın 965-ci ildə Volqaya və Şimali Qafqaza səfəri barədə İbn Havqəlin h.358 (969)-ci ildə verdiyi məlumat da Əhməd ibn Məhəmmədin hakimiyyət vaxtına təsadüf edir. İbn Havqəlin sözlərindən görünür ki, ruslar, Səməndər də daxil olmaqla, bütün Xəzər torpaqlarını tutmuş və vaxtı ilə qüdrətli olan Xəzər dövləti ehtimal ki, bu sarsıntıdan sonra bir daha özünə gələ bilməmişdi. Xəzər xaqanlığından qaçanlar Abşeron və Manqışlaq yarımadalarında sığınacaq tapdılar. İbn Havqəlin dediyinə görə bəzi qaçqınlar Şirvanşah Məhəmməd ibn Əhməd əl-Əzdinin köməyilə Xəzər paytaxtlarına (İtil, Xəzəran) qayıtmağa başlamışdılar. Şirvanşah onlara öz qoşunu və adamları ilə yardım göstərmişdir.
Şirvanşahların genişləndirmə siyasəti və daxili ixtilaflar
Şirvanşah Əhmədin ölümündən sonra taxta onun oğlu Məhəmməd ibn Əhməd çıxdı. O, qonşu feodallara qarşı təcavüzkar siyasət yeridir və öz ərazisini bir sıra şəhərləri ilhaq etmək hesabına genişləndirməyə çalışırdı. H.371 (981/2)-ci ildə o, Qəbələ şəhərini onun əmiri Əbd ül- Bərr Ənbəsədən tutub aldı.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Müharibənin ikinci günü Ərəb ölkələrinin hökumət yönümlü qəzetləri yazırdılar ki, amerikan və britaniyalı qoşunlar İsrail tərəfdən döyüşürlər. Qahirə radiosu və rəsmi dövlət qəzeti olan Əl-Əhram isə bu iddia ilə yanaşı başqa iddialar da irəli sürürdü. Qəzetin iddiasına görə:
Şirvanşahlar dövləti
Şirvanşahların genişləndirmə siyasəti və daxili ixtilaflar
Təqribən h.372 (982)-ci ildə isə Bərdəni tabe edib Musa ibn Əlini özünün canişini təyin etdi. Şirvanşah Əhməd eyni zamanda öz şəhərlərini də möhkəmləndirirdi. Belə ki, h.373 (983)-cü ildə o, Şabranın, hərbi əməliyyatlar nəticəsində dağıdılmış hasarlarını bərpa etdirdi.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Camal Əbdül Nasir dövründə Əl-Əhram qəzetinin rəhbəri olan Məhəmməd Həssaneyn Heykal da bu iddiaları Əl-Cəzirə kanalında təkrarlamışdır.
Muəmmər Qəddafi Liviyadakı bazasından ABŞ-nin Misirə hücum etməsinin yalan olmasını qəbul etdi və bunun sadəcə 1969-cu ildəki hərbi çevrilişə rəvac vermək üçün ortaya atıldığını bildirmişdi. Həmçinin, ABŞ və Böyük Britaniya dövlətləri də rəsmi şəkildə bu iddiaları rədd etmişdilər. thumb|[[Sinay yarımadası ndakı Mitla keçidi ndə dağıdılmış Misir zirehli texnikaları və tankları.]] Buna bənzər iddiaları Dəməşq radiosu və Əmman radioları da təkrarlayırdı. Hətta, Misir mətbuatı yazırdı ki, guya İordaniya kralı Kral Hüseyn radarlardan Britaniya qırıcılarının Britaniya təyyarədaşıyan gəmilərindən havalanmasının şahidi olmuşdur.
Şirvanşahlar dövləti
Şirvanşahların genişləndirmə siyasəti və daxili ixtilaflar
H.372 (982)-ci ildə babası II Məhəmməd ibn Yəzidin Layzana (V. F. Minorskiyə görə Lahıc) birləşdirdiyi Xursan və Şirvan məliklikləri artıq Şirvanşah Əhmədi taxtda əvəz etmiş Məhəmməd ibn Əhmədin mülklərinə daxil idi.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Bütün bu iddialar Ərəb dövlətlərindən başqa heç bir yerdə ciddiyə alınmırdı. ABŞ, Böyük Britaniya və İsrail bütün iddiaları rədd edirdi. Bundan əlavə, 8 iyunda Misirin nüfuzuna xeyli ziyan vuran hadisə baş verdi. İsrail Camal Əbdül Nasir ilə Kral Hüseyn arasında radio-telefon vasitəsilə baş tutmuş telefon danışığının səs qeydlərini mətbuatda yaydı: ''Nasir: ABŞ- da daxil edək mi ? Siz bunu bilirsiniz mi, biz ABŞ-nin İsraillə əlbir olduğunu elan edək ?
Şirvanşahlar dövləti
Şirvanşahların genişləndirmə siyasəti və daxili ixtilaflar
Şirvanşah Məhəmməd ibn Əhmədin ölümündən sonra hakimiyyətə qardaşı Yəzid ibn Əhmədin hökmranlıq illəri onun öz dövlətinin ərazisini qoşunlarının hesabına genişləndirmək məqsədilə apardığı feodal ara müharibələri ilə əlamətdardır. H.382 (992)-ci ildə Qəbələ rustaqında şirvanlılarla şəkərlilər (şəkililər ) arasında şiddətli vuruşma baş vermişdi. Döyüşdə Şirvanşahın vəziri Müsəddin ibn Həbəşi öldürüldü, onunla birlikdə Şirvan qoşununun adlı-sanlı 400 süvari əsgəri həlak oldu.
H.389 (999)-cu ildə Şirvanşah Yəzid Qəbələnin hakimi, Gürzül qalasının sahibi Əbd ül-Bərr Ənbəsə ilə müharibə edərək, Gürzül qalasını onun əlindən aldı. Bundan sonra elə həmin il Şirvanşah Zirkiyyə (daha doğrusu, Rizkiyyə) mülkünə sahib olmaq üstündə Dərbənd hakimi Ləşkəri ibn Məymunla vuruşdu lakin uğur qazana bilmədi. Ləşkəri Şəbərana yürüş etdi. Lakin Şirvanlılar onlarla şəhərin qapıları qarşısında vuruşdular. Dərbənd qoşunu ağır məğlubiyyətə uğradı, döyüşdə Ləşkərinin qardaşı Əbu Nəsr ibn Məymun əsir alındı. Şirvanşah onu həbsxanaya saldırdı, barışıq bağlandıqdan sonra o, girov saxlandı. H.391 (1001)-ci ildə Ləşkərinin ölümündən sonra Dərbənd əhalisi Şirvanşah Yəziddən özlərinə əmir seçmək istədikləri Əbu Nəsrin azad olunmasını tələb etdilər. Lakin Yəzid qızını Əbu Nəsrə ərə vermək istəməsi bəhanəsilə bundan boyun qaçırdı və şərt qoydu ki, Əbu Nəsri o zaman buraxar ki, Dərbənd camaatı Dərbənd və Sull (Çul) qalalarının tikilməsinə (daha doğrusu, bərpa olunmasına) razılıq versinlər. Dərbəndlilər bu təklifi rədd etdilər və Yəzid heç bir günahı olmayan Əbu Nəsri edam etdi. Əbu Nəsr Şabran qalasının həbsxanasında saxlanırdı və Şirvanşah onu həmin şəhərin qapıları qarşısında dəfn etdirdi. Bu hadisə h.392 (1002)-ci ildə olmuşdur. Dərbənd əhalisi Əbu Nəsrin qardaşı Mənsuru əmir seçdi. Şirvanşah Dərbəndi tutmaq üçün müharibəni davam etdirdi. Döyüşlər gah bu, gah da digər tərəfin üstünlüyü ilə gedirdi. H.410 (1019)-cu ildə sərhəd vilayətinin (səqr), Dərbəndin əhalisi öz əmiri Mənsurun əleyhinə üsyan qaldırdı, onu şəhərdən qovub hakimiyyəti Şirvanşah Yəzid ibn Əhmədə təslim etdi.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Nasir:Salam. Biz ABŞ və İngiltərə deyək yoxsa sadəcə ABŞ ?
Şirvanşahlar dövləti
Farslaşdırma siyasəti
Yəzid ibn Əhmədin hökmranhğı dövründə Şirvanşah xanədanında ilkin mənbələrdə əksini tapmayan hansısa hadisələr baş vermişdir. Həmin dövrdən Şirvanşahların adları dəyişmişdir — Yəzid ibn Əhməddən sonra ərəb adlarından qədim Sasani adlarına dönüş başlamışdır. Şirvanşah Yəzid ibn Əhmədin oğulları Ənuşirəvan və Mənuçöhr adlanırdı. Artıq X yüzilliyin birinci yarısında Məzyədi Şirvanşahlar Sasani mənşəli əsilzadə ailələri ilə qohumluq əlaqələrinə girir və həmin ailələrin qadın nümayəndələri köhnə ənənələri dirçəldirdilər. Əl-Məsudi h.332 (943)-ci ildə Şirvan şahı Məhəmməd ibn Yəzidin Sasani Bəhram Gurun nəslindən olduğunu göstərirdi. Şirvanşahların Sasani Bəhram Gurun əsilzadə nəslindən olmalarını iddia etmələri faktı özü artıq erkən dövrlərdə yerli şahlardan biri ilə, ehtimal ki, Sasani mənşəli Şirvanşahlarla nikah bağlanması ilə izah edilir.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Nasir: Britaniyanın təyyarədaşıyan gəmiləri var mı ?
Şirvanşahlar dövləti
Farslaşdırma siyasəti
Xilafətin tənəzzülü və Şirvanşahların hakimiyyətinin möhkəmlənməsi ilə bağlı "xanədan yenidən dirçəlməyə başladıqda ona öz nüfuzunu əsilzadə nəslinə mənsubluğu ilə hər vəchlə əsaslandırmaq lazım gəldi və onda Şirvanşahların Sasanilərlə qohumluğu barədə köhnə nəzəriyyə ortaya çıxdı, onların ərəb mənşəli Şeyban tayfası ilə bağlılığı isə arxa plana çəkildi…"
Rusların Azərbaycana ikinci yürüşü
thumb|right|370px|Rusların [[Bərdəyə, Dərbəndə və Şirvana yürüş xətti]] H.421 (1030)-ci ildə Bakı yenidən otuz səkkiz gəmi ilə yürüş edən rusların hücumlarına məruz qaldı. I Mənuçöhr ibn Yəzid onları Bakuya (Bakı) yaxınlığında qarşıladı. Ruslarla vuruşmada çoxlu Şirvanlı, o cümlədən zadəganlardan Əhməd ibn Xasskin (Xasstəkin) həlak oldu. Sonra ruslar Kürlə üzüyuxarı üzərək Araza çatdılar. Mənuçöhr rusların hərəkətini dayandırmağa çalışaraq, Arazın qabağını bəndlə kəsib, onların irəliləməsinə mane olmağa cəhd göstərdi. Lakin ruslar Şirvanşahın dəstəsini çayda batırdılar. Bununla belə, onların Arazla irəliləməsi dayandırıldı.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Hüseyn: (cavab anlaşılmır)
Hamlet İsaxanlı
Musiqi
Şairin "Xəzər Universitəm" şeirinə görkəmli bəstəkarlar, xalq artistləri Ramiz Mustafayev və Vasif Adıgözəlov musiqi-himn yazmış, Ramiz Mustafayev "Xəzərimin sorağında" şeirinə mahnı-tələbə valsı bəstələmişdir. Vaqif Gərayzadə "Hicran", Lütfiyar İmanov "Yaşamağa nə var ki?!", Nailə İsayeva "Səni sevdim çox sadəcə", "Gözəldir", "Lalə", "İnciçiçəyi", "Külək və qız", "Tək qalmaq istəyirəm", "Tez gəlin", "Dünyam" şeirlərinə, Elza Seyidcahan "Baş açmadım bu dünyadan", "İkimizdən birimiz" və "Bakı" şeirlərinə, Cahangir Zülfüqarov "Görüş yerimiz", Tahir Əkbər "Rübailər" (və ya "Mənə ayrılan vaxt"), "Məndən sənə yar olmaz", "Keçmiş", Dilarə Qulamova "Qədim sual", "Möcüzə gecə", "Uşaqlıqda qalan buludlar" və digər şeirlərinə, həmçinin şairin fəlsəfi şeirlər silsiləsi əsasında qurulmuş "Ömür yolu bircə andır" adlı tamaşaya musiqi bəstələyiblər. Hamlet İsaxanlının "Ziyarət" poemasına bütövlükdə musiqi bəstələyən Cavanşir Quliyev şairin on bir şeirini də mahnıya çevirmişdir. Bu və başqa mahnılar və musiqili tamaşalar Brilliant Dadaşova, Lütfiyar İmanov, Flora Kərimova, İlqar Muradov, Azər Zeynalov, Rəşidə Behbudova, Aygün Bəylər, Gülyanaq Məmmədova, Manana Caparidze, Elza Seyidcahan, Samir Cəfərov, Anar Şuşalı, Bəturə Hüseynova, Yusif Savalan, Məhsəti Cabbarova, Fədayə Laçın, Azərbaycan dövlət simfonik orkestri və xoru, "Savalan", "Şaron", "Kristal" qrupları, Dünya məktəbinin xoru və b. tərəfindən ustalıqla ifa olunmuş və olunmaqdadır. Arif Babayev, Alim Qasımov, Nəzakət Teymurova, Zabit Nəbizadə, Teyyub Aslanov, Zakir Əliyev kimi muğam ustaları, gənc Abgül Mirzəliyev və başqa xanəndə və müğənnilər də Hamlet İsaxanlı yaradıcılığına müraciət etmişlər.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Nasir: Kral Hüseyn bəyanat yayacaq və mən də bəyanat yayacam. Sağ olun...Əlahəzrətləri amerikanların və britaniyalıların iştirak barədə bəyanat yayacaq ?
İspan-ABŞ müharibəsi
Müharibənin gedişi
Müharibə elan olundu.Kuba sahillərində Atlantik eskadrası gedib gəlirdi.Lakin adaya orduların enməyi gecikdi.Amerikalılar müharibəni başlamağa bir qədər tələsdilər.Könüllü hissələr hələ də əmələ gətirilməmiş,daimi ordunun və donanmanın hissələri ilə onların hərəkətlərinin koordinasiyasi uyğunlaşdırılmamış,epidemiyalar baş qaldırmışdı.
Hamlet İsaxanlı
Xəzər Universiteti
Hamlet İsaxanlının yaratdığı təhsil ocağında onun bilavasitə rəhbərliyi ilə tədris proqram-planları Qərb standartlarına uyğunlaşdırıldı, tədris modeli olaraq tələbənin fərdi yolla inkişafını təmin edən "tələbə mərkəzli" çevik kredit yığma metodu seçildi, müasir idarəetmə üsulları tətbiq edildi, çox geniş və səmərəli beynəlxalq əlaqələr quruldu, ən səviyyəli yerli və xarici mütəxəssislər işə cəlb edildi. "Tapşırıq-rüşvət" virusunun əmələ gəlməməsi üçün böyük iş aparıldı, ümumiyyətlə, ciddi və keyfiyyətli təhsil bu universitetin həyat prinsipinə çevrildi. Nəticədə Xəzər Universiteti tezliklə Azərbaycanda və geniş Postsovet-Yaxın Şərq məkanında ən yaxşı ali məktəblərdən birinə çevrildi.
İspan-ABŞ müharibəsi
Müharibənin gedişi
İspaniyaya rəğbət bəsləyənlər ümid edirdilər ki,sakitlik həftəsi ərzində İspaniya hökuməti qüvvələr ilə birləşə,özünə müttəfiq tapa və kubalılarla razılığa gələ bilər.lakin bu baş tutmadı. Hərbi əməliyyatlar 2 istiqamətdə-Sakit Okean (Filippin) və Atlantik okean (Kuba və Puerto-Riko) baş verdi.Onlar 2 mərhələyə bölünə bilər.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Nasir: Allahım ! Mən deyirəm ki, mən bəyanat verəcəm və sən bəyanat verəcəksən. Biz bunu suriyalılara da deyəcəyik. Amerikanların və britaniyalıların təyyarədaşıyan gəmilərdən təyyarələrlə bizə qarşı müharibədə iştirak etdiklərini elan edəcəyik. Biz bəyanat yayımlayacayıq və bunun üzərində vurğu edəcəyik.''
İspan-ABŞ müharibəsi
Müharibənin gedişi
Müddət olaraq 3 ay (may-iyun-iyul) götürülmüşdü.
1898-ci il mayın 1 də Sakit okean eskadrası admiral Dyuninin başçılığı altında Filippinin paytaxtı Manila buxtasına soxuldu.Burada İspanlara məxsus Admiral Montexonun başçılığı altında köhnəlmiş donanma dayanmışdı.Döyüş növbətigün baş tutdu.11 ispan gəmisi məhv oldu.Dyuninin eskadrası isə demək olar ki,itkiyə düçar olmamışdı.Yalnız heyətdən 7 nəfər yaralanmışdı.İspanların itkiləri isə 381 nəfər ölü və yaralılar idi.Nəticədə Amerinkanlar Filippin arxipelaqının bütün ərazisində dəniz kommunikasiyaları üzərində nəzarəti ələ almışdılar.Elə bu anda Filippin Milli ordusu Manilanı mühasirəyə aldı.Buradakı ispan qarnizonun vəziyyəti çıxılmaz olmuşdur.
ABŞ-nin sakit okeandakı gözlənilməz fəaliyyəti ABŞ-mətbuatı və Ağ Ev tərəfindən Kubanın azad olunması kimi qələmə verilirdi.lakin bəzi böyük dövlətlər,xüsusilə Almaniya ABŞ-nin Filippini tutmaq planını anladı və müharibə edən tərəflər arasında vasitəçilik etmək üçün Manilaya eskadra göndərdi.Lakin Amerikanlar Almaniyanın vasitəçiliyini qəbul etmədilər.Buna görə də Almanlar Filippinin sahilboyu sularını tərk etməli oldular.
Hamlet İsaxanlı
Xəzər Universiteti
Hamlet İsaxanlı ingiliscəni Xəzər Universitetində əsas tədris dili elan etdi. Bu qərar tələbə və müəllimlərin Qərb ölkələrində nəşr olunmuş kitab və digər tədris-tədqiqat materiallarından istifadə etməsinə, tələbə mübadiləsi proqramlarının inkişafına və xarici professorların dəvət edilməsi və səmərəli işinin təşkilinə zəmin yaratdı.
Lanqobardlar
Aqilulf
thumb|250x250px|Lanqobardlar Aqilulfun hakimiyyəti illərində (590-615/616-cı illər) Autari öldükdən sonra onun yerinə qardaşı – Turin hersoqu Ansavaldın oğlu Aqilulf (590-615/616-cı illər) 590-cı ilin noyabrında Teodelinda ilə evlənərək lanqobardların kralı seçildi. 591-ci ilin mayında Milan şəhəri yaxınlığında Lanqobard zadəganlarının yığıncağında Aqilulfa tac qoyma mərasimi keçirilmişdi. Teodelindanın əmrinə görə xüsusi olaraq bu mərasim üçün "lanqobardların Dəmir tacı" hazırlanmışdı, sonra tacın saxlaması üçün Aqilulf və Teodelinda tərəfindən Monsada tikilmiş Müqəddəs İoanna kilsəsinə verdi (çatdırdı). Tacın üzərində “Bütün İtaliyanın Kralı” yazısı vardır, hansını ki, tarixçilər kral Aqilulfu bütün İtalyanın kralı titulunu qəbul etdiyini hesab edirlər. Aqilulfun hakimiyyəti illərində faranklarla müharibələr səngidi. Lanqobardlarla sülh bağlayan Frank kral (həmçinin Burqund kralı) Quntramn 592-ci ildə öldü. Onun ölümündən sonra franklar arasında hakimiyyət uğrunda ədavət yarandı. Bu da Merovinqlər (franklar) tərəfindən Lanqobard krallığına növbəti hücumun qarşısını aldı. 598-ci ildə lanqobardlarla Roma papası arasında Lanqobardlarla Bizans arasında əsas qüvvələrdən istifadə etməmək haqda 30 il ərzində barışıq bağlanmışdı. Həmçinin Aqilulf Sutri və Perucanı öz ərazilərinə birləşdirdi, Bavariya hersoqluğu ilə yaxşı münasibət yaradaraq Ravennanı da tutdu. Bundan başqa o avarlar və slavyanlarla da mübarizə aparırdı. 598-ci ildə Roma papası Böyük Qriqorinin vasitəçiliyi ilə Bizans imperatoru Mavriki ilə sülh bağlamağa müəssər oldu. Qeyd edək ki, 599-cu ildə Ravenna ekzarxı (valisi) Kallinik (598-603-cü illər) kral Aqilulfla sülh bağlamışdı. İki il sonra, 601-ci ildə Kallinik kral Aqilulfun qızını oğurlayaraq (qaçıraraq) lanqobardları müharibəyə təhrik (sövq) edərək müqaviləni pozdu, buna görə də o Konistantinapola geri çağrıldı. Müharibə nəticəsində 602-ci ildə Bizans imperatoru Foka Paduya və Mantuyanı itirdi. 607-ci ildə Vestqot kralı Vitterix dörd dəfə kral Aqilulfla Avstraziya kralı II Teodebert və Neystri kralı II Xlotarla birgə Burqund kralı II Teodorix, nənəsi Brunqilda (frank kraliçası) və onun bacısının Teodorixlə kral Vitterixin qızının nikahına mane olduğuna qarşı ittifaq qurmağı təklif etmişdir. Lakin bu ittifaq o qədər də əhəmiyyətli olmadı, hərbi əməliyyatlar demək olar ki, aparılmırdı. Ancaq oda məlumdur ki, Narbonn yaxınlığında toqquşma olmuşdur. 605-ci ildə kral Aqilulf Bizansdan ona vergi verməyi və Orvietonu tələb etdi. Bizans imperiyası bu dövrdə slavyanlarla, ocümlədən Sasanilərlə müharibə şəraitində olduğu üçün bu tələblərlə razılaşmalı oldu.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Müharibənin sonunda Ərəb dövlətləri acınacaqlı şəkildə məğlub oldular. Ərəb müharibələri bu dərəcə ağır dərəcədə baş vermiş məğlubiyyətlərini ABŞ-nin İsrailə dəstək verməsi ilə əsaslandırırdılar. 1967-ci ilin 9 iyununda Camal Əbdül Nasir öz istefa məktubunda (istefası qəbul edilmədi) yazırdı:
Lanqobardlar
Aqilulf
610-cu ildə avarlar Friulya hersoqu II Qizulfu öldürərək İtalyanın içərilərinə soxuldular. Lakin avarların hücumunun qarşısı çox çətinliklə də olsa alınmışdı. Aqilulf 615-cilin noyabırında (və ya 616-cı ilin mayında) öldü.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
İndi yaranan şey ABŞ və Britaniya təyyarədaşıyan gəmilərinin düşmən hücumlarını dəstəkləməsinin nəticəsidir. Gün boyunca Britaniya qırıcıları Suriya və Misirin mövqelərinə hücum etmiş, əlavə olaraq da, ABŞ təyyarələri bizim bəzi mövqelərimizdə kəşfiyyat uçuşları etmişdir. Bu vəziyyətdə, heç bir şişirtmə olmadan deyə bilərik ki, düşmənin gücü normal gücündən 3 dəfə çox idi.
Lanqobardlar
Adeloald
Aqilulfun ölümündən sonra azyaşlı oğlu Adeloald (616-625/26-cı illər) lanqobardların kralı seçildi. Lakin yaşının az olduğundan hakimiyyət anası Teodelindanın əlində idi. Tezliklə taxta oturan Adeloaldın dövründə lanqobardlar Bizansa güclü zərbə endirərək onlardan ağır vergilər ödəməyi tələb etdilər. Daha sonra lanqobardlar 616/617-ci ildə franklara vergi ödəməyi dayandırdılar. Adeloald və onun anası qətiyyətli dini siyasət aparırdılar. Ölkə iki dil zonasına: latın və alman, həmçinin üç dinə: katolik, bütpərəst və ariçilik istiqamətlərinə bölünmüşdü. Oğlu Adeloaldlə birlikdə Teodelinda lanqobardları katolisizmə yönəltməyə çalışırdı. Onuda qeyd edək ki, Adeloald 604-cü ildə Avstraziya kralı II Teodebertanın qızı ilə evlənmişdi. Lakin tezliklə Adeloaldın hərəkətlərində psixi pozğunluğun aşkarlanması müəyyən olundu və onun dövləti idəarə etmək iqtidarında olmadığı lanqobard zadəganları arasında narazılıq doğurdu. Beləliklə 625/26-cı ildə Adeloaldı və onun anasını sui-qəsd nəticəsində hakimiyyətdən devirdilər. Onların sonrakı taleyi haqda heç bir məlumat yoxdur. Lakin Bizans mənbələrində hakimiyyətdən devrildikdən sonra Adeloaldın Ravennaya qaçdığı və 626-cı ildə orada öldü bildirilir.
Hamlet İsaxanlı
Xəzər Universiteti
Ümumiyyətlə, ətalətdən qurtarmaq, yeni düşüncəyə yol açmaq üçün də bu ingilisdilli təhsil güclü amil və vasitə oldu. Hamlet İsaxanlı eyni zamanda Qərb dəyərlər məcmusunun "mədəni imperializm" deyilən təzyiqinə qarşı milli mədəniyyətin öyrənilməsi və inkişafı məsələsini də hərtərəfli təhlil etdi və bu ideyanı Xəzər universitetində uğurla həyata keçirməyə başladı. thumbnail|right|Hamlet İsaxanlı Azərbaycan ali təhsilində ikipilləli bakalavr-magistr sisteminin bərqərar olmasında, PhD deyilən üçüncü mərhələ tədqiqat-yüksək təhsil dərəcəsinin anlaşılmasında, biliyin müasir qiymətləndirilməsi üsullarının hazırlanması və tətbiqində Hamlet İsaxanlının yazıları, bu istiqamətdə arasıkəsilməz fəaliyyəti və Xəzər Universitetinin təcrübəsi mühüm rol oynadı. 1990–1996-cı illərdə öz yenilikçi çalışmaları ilə Hamlet İsaxanlı sonralar (Bologna) Bolonya Prosesi adlanacaq Avropa Ali Təhsil Məkanının ("European Higher Education Area") yaradılması ideyasını da qabaqladı. O, Azərbaycanın 2005-ci ildə bu prosesə qoşulmasını hazırlayan əsas şəxslərdən biri oldu.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Kral Hüseyn daha sonra ABŞ dəstəyinin olduğu fikrindən imtina etdi. 30 iyun 1967-ci ildə Nyu-Yorkdakı çıxışında o bildirdi ki, hal-hazırda o əmindir ki, nə ABŞ, nə də Britaniya təyyarəsi müharibədə iştirak etməmişdir.
Lanqobardlar
Arioald
Arioald (625/26-636-cı illər) lanqobard zadəganlarının köməyi ilə kral seçildi. Arioald həmçinin kral Aqelulfun qızı Qundiperqa ilə evlənmişdi. Lakin sonra onu Friulya hersoqu Tasson ilə sui-qəstdə ittiham edərək monastra verdi – bağladı (dustaq). Onun hakimmiyyəti dövrundə ariçilik bərpa olundu, İtalyanın şimalına soxulmuş avarların basqınlarının qarşısı alındı.
Rotari
left|thumb|230x230px|Lanqobardlar Rotarinin hakimiyyəti dövründə Arioalddan sonra hakimiyyətə Rotari (636-652-ci illər) gəldi. O, həmçinin əvvəl olduğu Breşiya hersoqu titulunu da daşıyırdı. Arioald kimi o da ariçiliyi dəstəkləyirdi. O, intizamı çox sevirdi və itaət etməyən zadəganları edam edirdi. Rotari 641-ci ildə Genuyanı, 643-cü ildə isə Bizansa aid olan Liquriyanı tutdu. O Po çay vadisinin aşağı hissəsində yerləşən bütün Bizans ərazilərini, həmçinin Odersonu da özünə birləşdirdi. Pavel Diakonu sözlərinə görə, “... Rotari romalıların bütün şəhərlərini Toskanadan frank sərhədlərinə qədər olan əraziləri tutdu...”. Rotari Ravenna ekzarxlığına da hücum etdi. Rüvenna ekzarxı Platon öz ərazilərini qaytarmağa çalışırdı, lakin onun ordusu Modena yaxınlığında Panora çayı sahilində məğlub oldular. Rotari onun adı ilə adlandırılmış “Rotari Fərmanı”nı (Edikt Rotari) dərc etdirdi (latın dilində) bu isə Lanqobard krallığının birinci hüquqi kodeksi hesab edilir. O, 642/43-cü ildə fərmanın qəbulunun təsdiq etməsi üçün qayretink (- - -) çağırdı. Rotari fərmanı yalnız lanqobardlara aid idi: romalılar Lanqobard krallığının hüquq sistemlərində Roma qanununun normalarının altında yaşamağa davam edirdilər. Rotari Monsedə 652-ci ildə öldü.
Rodoald
Rotaridən sonra taxta Rodoald çıxdı. Onun hakimiyyəti çox sürmədi, cəmi 5 ay hakimiyyətdə olan Rodoald kral Aqilulfun qızı Qundiperqa ilə evlənmişdi. Lakin 653-cü ildə öz məşuqələrindən biri tərəfindən öldürülmüşdür.
I Aripert
Katolik kilsəsinin vasitəçiliyi ilə Rodoalda ölümündən sonra taxta I Aripert (653-661-ci illər) çıxdı. I Aripert (Bavariya sülaləsinin nümayəndəsi) Asti hersoqu Qundoaldın (kral Aqilulfun arvadı Teodelindanın qardaşı) oğlu idi. O, katolizmi dəstəkləyən ilk Lanqobard kralı idi. Onun dövründə lanqobardlar demək olar ki, heç bir müharibə aparmırdı. O, çoxlu kilsələr tikdirirdi, xüsusən də Paviyada “Xilaskar”ın (İsa Məsihin) kilsəsini ucaltdı.
Qodepert
I Aripertdən sonra hakimiyyət iki oğlu Bertari və Qodepertə qaldı. Qodepert (Qundipert, Qodebert, Qodipert, Qotebert, Qotbert, Qosbert və ya Qottbert) (661-662-ci illər) I Aripertanın böyük oğulu idi. Ariçiliyi dəstəkləyən Qodepert Pavidə, qardaşı Bertari isə Milanda höküm sürürdü. Lakin Qodebert qardaşı ilə hakimiyyət uğrunda mübarizədə öz müttəfiqi I Qrimoald tərəfindən Pavidə öldürülmüşdü. Oğlu Raqinpert isə qaça bildi. I Qrimoald (662-671-ci illər) yeni kral oldu. Friulya hersoqu II Qizulfun oğlu olan I Qrimoald həmçinin Benevento hersoqu (651-662-ci illər) idi. 617-ci ildə Odersoda iki qardaşının öldürülməsindən sonra I Qrimoald sağ qalmış qardaşı Radoaldla birlikdə Beneventoya – onları oğulliğa götürən öz qohmu I Arexisin yanına qaçmışdı. 651-ci ildə Qrimoald öz qardaşı Radoalda ilə birlikdə Benevento hersoqluğuna varis oldu. Bundan əvvəl isə (642-dən 646-cı ilə qədər) onlar əqli cəhətdən zəif olan I Aiulf (I Ayo) (I Arexisin oğul) yerinə naib (canişin) təyin olunmuşdular. 662-ci ildə kral Qodepert ona öz qardaşı Bertariyə qarşı müharibədə kömək haqqında xahişlə müraciət etdi, amma Turins hersoqu Qaribaldın köməyi ilə Qrimoald sarayda onu öldürdü Bertari isə qaçı.
İspan-ABŞ müharibəsi
Müharibənin gedişi
19 mayda qəflətən Amerikan qüvvələri Santyaqo-de-Kuba limanını mühasirəyə aldılar.İspan eskadrasına Admiral Server başçılıq edirdi.Faktiki olaraq,bu gəmilər döyüş qabiliyyətinə malik deyildilər.Lakin onlar adanın müdafiəsində və buradaki amerikan desantlarının möhkəmlənməməsinə qulluq edirdilər.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Bütün bunlara baxmayaraq, Ərəblərin müharibədə təkcə İsrailə qarşı yox, həm ABŞ-yə, həm də Britaniyaya qarşı döyüşməsi fikri bütün Ərəb dünyasına hakim oldu. Böyük Britaniyanın Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə şəhərindəki nümayəndəsinin bildirdiyi kimi Misirlə hər hansı müharibə Yəmən müharibəsi kimi nəticələnəcəkdi:
Şirvanşahlar dövləti
Rusların Azərbaycana ikinci yürüşü
H. 421-ci ilin zilhiccə ayında (noyabr 1031) ruslar, yenidən Azərbaycana gəldilər. Bu dəfə Şirvanşahın qaynı olan Şəddadi hökmdarı Əbülfəth Musa ibn əl- Fəzl ibn Məhəmməd ibn Şəddad ruslara hücum etdi. Bakuya yaxınlığında onlarla vuruşdu, düşməni ölkədən sıxışdırıb çıxararaq xeyli hissəsini qırdı. "Tarix-i əl-Bab"da xəbər verilir ki, h.423 (1032)- ci ildə alanlar və sərirlilər ruslarla birlikdə Şirvana hücum edərək Yəzidiyyəni zorla ələ keçirdilər. Mənbədə sonra göstərilir ki, onlar Şirvanı qarət edib, əsirlərlə birlikdə öz ölkələrinə qayıdarkən əl-Babın taxta (əl-xəşab) qapılarına çatdılar, lakin sərhəd vilayətlərinin əhalisi əmir Mənsurun başçılığı ilə onlara hücum etdi və çoxunu məhv edərək Şirvandan qarət etdikləri hər şeyi əllərindən aldı.
Şəddadilərin Şirvan yürüşləri
Fəribürz ibn Saların hakimiyyəti dövründə Şirvanşahlarla qohumluq münasibətlərində olan Arran hökmdarları Şəddadilərlə bir sıra müharibələr baş verdi. H.455-ci ilin rəbiüləvvəl ayında (mart, 1063) Arran hökmdarı Şavur ibn Fəzl Şirvana hücum edərək Quylamiyan qalasını tutdu və orada öz qarnizonunu yerləşdirdi. Həmin il o, yenidən Şirvana hücum edərək ölkəni viran etdi, qoyun və mal-qara sürülərini qovub apardı. Şavur onun əleyhinə çıxan Şirvan əhalisini qırıb-çatdı, əyanlardan bir çoxunu əsir aldı və əmlaklarını qarət etdi. "Tarix-i əl-Bab" sonra xəbər verir: "Oradan hərəkət edən Şavur Yəzidiyyənin qapıları qarşısında düşərgə saldı, öz qızını — mərhum Saların arvadını (hərəmini) pulları, bütün mal və qiymətli şeyləri ilə birlikdə götürərək Arrana qayıtdı. Lakin h.455-ci ilin rəcəb ayında (iyul, 1063) o, üçüncü dəfə Şirvana gələrək Sədun kəndində dayandı, əkinləri, ətraf kənd və malikanələri yandırdı".
Şirvanşah kömək istəmək üçün oğlu Əfridunu Ənuşirəvan ibn Ləşkəri ilə birlikdə ana babası olan Sərir hakiminin yanına göndərdi. Lakin Əfridun Sərir hakimindən heç bir kömək ala bilməyib üç aydan sonra əliboş geri qayıtdı. H.456-cı ilin məhərrəm ayında (yanvar, 1064) Arran hakimi Əbüləsvar Şavur ibn Fəzl dördüncü dəfə Şirvana basqın edib, bir sıra kənd və məntəqələri tutdu. Sonra Şavur qoşununun bir hissəsini bəzi əmirləri ilə burada qoyub Şirvanı tərk etdi.
Şirvanşah Fəribürz rəcəb ayında (iyun-iyul, 1064-cü il) onunla sülh müqaviləsi bağladı. Bu müqaviləyə əsasən Şavur Şirvanşahdan 40 min dinar alıb, əvəzində Quylamiyan qalasını ona qaytardı.
Oğuzların yürüşü
left|thumb|280px|Şirvanşahlar dövlətinin ərazisi Böyük Səlcuqlu İmperiyasının tərkibində H.458 (1066)-ci ildə oğuzlar ilk dəfə Şirvana yürüş etdilər, yaşayış yerlərini talan edərək çoxlu qənimət — insan, mal-qara və əmlak apardılar. Şirvanşah I Fəribürz ibn Salar oğuzları Şirvandan gətməyə məcbur etmək üçün böyük təzminat verməli oldu. H.459-cu il məhərrəm ayının birində (22 noyabr 1066) oğuzların başçısı Qaratəkin Şirvana ikinci dəfə Fəribürzün onunla ittifaq bağlamış əmisi Məmlan ibn Yəzidlə birlikdə hücum etdi. Qaratəkin Şamaxı şəhərini mühasirəyə alaraq, onun ətrafındakı yərləri viran etdi. Oradan Bakıya enən Qaratəkin burada əhalinin xeyli hissəsini qırdı, qadın və uşaqları, sürüləri qovub apardı. Vəziyyət qorxulu hal alanda Şirvanşah 4000 çox madyandan ibarət cins at ilxısını Məsqətə göndərdi. Qaratəkinin dəstələri Bakıdan Şabranadək qabaqlarına çıxan hər şeyi qarət edib dağıdırdılar. Oğuzlar dağlara qalxdılar və oradan Məsqət üzərinə hücuma keçdilər. Sonra Qaratəkin yenidən Yəzidiyyəni mühasirəyə aldı. Şirvanşahın vəziyyəti daha da ağırlaşdı. Bələ ki, Qaratəkinə 2000 türk döyüşçüsündən ibarət kömək gəlib çatmışdı. Türklərin Fəribürzü aldadaraq qaladan çıxmağa məcbur etmək cəhdləri baş tutmadı. Onlar çayı keçib, topladıqları qənimətlə çıxıb getdilər.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Prezident Camal Əbdül Nasirin iddiaları burada radio dinləyən və ya mətbuatı izləyən hər bir Ərəb tərəfindən qəbul edilir. Bizim yayınlarımız az kütlə tərəfindən dinlənilir və inanılmır. İddiaları inkar etmək üçün belə yerli mətbuatda nəsə yayımlaya bilmirik. Hətta, bizim dostlarımız olan, yüksək təhsilli şəxslər belə bu iddialara inanmış kimi görünürlər. Mənim bu iddiaları inkar etmək üçün rəsmi sənəd verdiyim və sözlü olaraq danışdığım yüksək rütbəli şəxslər belə mənim sözlərimə şübhəylə yanaşırdılar. Mən hesab edirəm ki, bu iddia bizim Ərəb dünyasındakı raputasiyamıza xeyli ziyan vurmuşdur və gələcəkdə bizə qarşı ola biləcək bir çox şeylərin əsasında duracaqdır. Bizim tərəfimizdən daha da çox inkarlar və ya insanların düşüncəsini dəyişməyə yönəlmiş cəhdlər əks nəticə verəcəkdir. Ərəblər öz biabırcasına məğlubiyyətləri barədə əvvəlcədən ehtimal edildiyi kimi, çox həssasdırlar və biz bu dəqiqə, onların gözündə bütün bunların səbəbkarıyıq.
Lanqobardlar
Qaribald
Atasının ölümündən sonra hakimiyyətə Qrimoaldın kiçik oğlu Qaribald (671-ci il) gəldi. Bir neçə həftəlik hakimiyyətdə olan Qaribaldın dövründə hakimiyyət faktiki olaraq onun atasının ətrafındakılar idarə edirdi. Lakin çox keçmədi Bertari hakimiyyəti ələ aldı, Qaribald isə sürgün olundu. Onun sonrakı taleyi haqqında praktik olaraq heç nə məlum deyil, lakin XX əsrdə Qaribaldın Liquriyaya qaçmasının izləri aşkar edilmişdir.
İspan-ABŞ müharibəsi
Müharibənin gedişi
3 iyulda admiral Server eskadrani Santyaqodan Havanaya köçürmək qərarına gəldi.İspan gəmiləri açıq dənizə çıxan kimi ABŞ donanması ilə qarşılaşdlar.ABŞ donanmasına admiral Sempson ve Şley başçılıq edirdi.Bir neçə saat ərzində ispanlar 3 keryser və 2 esmines itirdilər.Çıxılmaz vəziyyətə düşən admiral Server təslim olmaq məcburiyyətində qaldı.Zabitlər və dənizçilərlə birlikdə əsir götürüldülər.Amerikanların itkiləri isə 1 nəfər ölü və 10 nəfər yaralı idi.
Şirvanşahlar dövləti
Oğuzların yürüşü
Səlcuqlar artıq XI əsrin birinci yarısının axırlarında İranı, İraqı, Suriyanı, Cənubi Azərbaycanı, Ermənistanı, Gürcüstanı və digər ölkələri zəbt etmişdilər. XI əsrin son rübündə türk-səlcuqlar nəinki Zaqafqaziyada, həm də, bütün Yaxın Şərqdə başlıca və hakim qüvvəyə çevrildilər. Gürcü hökmdarı IV David Qurucu qızı Tamarı Şirvanşahın oğlu Mənuçöhrə ərə verməklə Şirvanşahların simasında səlcuqlara qarşı mübarizədə müttəfıq qazanırdı. Digər tərəfdən, IV Davidin özünün möhtəşəm qıpçaq məliki Şəraqənin oğlu Ətrəkin qızı Quranduxtla evlənməsi və sonra 40 000 qıpçağı ailəsi ilə birlikdə Gürcüstana köçürməsi ona səlcuqlarla və öz qonşuları ilə müharibə aparmaq üçün güclü ordu yaratmağa və qıpçaqlar tərəfindən ola biləcək təhlükəni aradan qaldırmağa imkan verdi. Şirvanşah Əfridun IV Davidin qızı Taman oğluna almaqla səlcuqların hücum təhlükəsi qarşısında gürcü hökmdar evi ilə qohumluq münasibətləri yaratmaq kimi siyasi məqsədlər güdürdü. Bu nikahla, göründüyü kimi, Əfridun eləcə də hərbi cəhətdən çox güclü olan və Şirvanın özü üçün Gürcüstandan az təhlükə doğurmayan qıpçaqları neytrallaşdırmaq və öz tərəfinə çəkmək istəyirdi.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
Müharibə bitəndən sonra da Misir hökuməti və onun mətbuat orqanları bu iddiaları müdafiə etməyə davam edirdi. Əl-Əhram da daxil olmaqla, Misirin bütün böyük qəzetləri gündəlik bu barədə məqalələr yazırdılar. Məhəmməd Heykal da Qahirə radiosunda bu iddiaları müdafiə etməyə başladı. Onun bildirdiyinə görə, Suriya və Misirə qarşı gizli ABŞ-İsrail müqaviləsi vardır.
Şirvanşahlar dövləti
Oğuzların yürüşü
Lakin sonralar Əfridun qüvvələr nisbətini və səlcuqların daha təhlükəli olduğunu görüb, Gürcüstanla ittifaqı pozdu və Şirvanşahların hələ I Fəribürz dövründən bəri sonralar da yeritdikləri ənənəvi siyasət daha güclü düşmənə meyl göstərmək və təhlükə qarşısında gözləmə siyasətini davam etdirdi. Buna cavab olaraq IV David 1117-ci ildə Mənuçöhrün evlənməsindən bir az keçmiş Şirvana qarşı təcavüzkar hərəkətlər etməyə başladı, oğlu Demetri Şirvana hücum edib Kaladzor qalasını tutmasını tutdu, sonralar, 1120-ci ildə IV Davidin özü Şirvana iki dəfə hücum çəkərək, Qəbələni və Azərbaycanın digər şəhərləri talan etdi.
Hamlet İsaxanlı
Dünya məktəbi
1998-ci ildə Hamlet İsaxanlı Xəzər Universiteti nəzdində Dünya məktəbini yaratdı. Üç yaşdan başlayaraq orta məktəbi bitirənə qədər uşaq və gənclərin təlim-təhsil-tərbiyəsi ilə məşğul olan bu bağça-məktəb kompleksi ciddi uğurlar qazanmış, ölkədə çox sevilən, arzu olunan təhsil ocağı kimi tanınmışdır. Azərbaycan təhsil ənənələrini nəzərə almaqla yaxşı dünya təcrübəsini də mənimsəyən Dünya məktəbində azərbaycan dili birinci, ingilis dili ikinci dildir. Dünya məktəbi 2009-cu il yanvarın 16-da beynəlxalq status almış, Beynəlxalq Bakalavriat Təşkilatının (İnternational Baccalaurate Organization – IBO) akkreditasiyasını keçmişdir. Dünyanın minlərlə qabaqcıl universitetləri İBO diplomu sahiblərinə üstünlük verirlər.
Şirvanşahlar dövləti
Oğuzların yürüşü
Əfridunun ölümündən sonra onun oğlu III Mənuçöhrün hakimiyyəti dövründə vəziyyət dəyişdi. Səlcuq sultanının koalision qoşunu 1121-ci ildə Trialetidəki Didqoru vuruşmasında məğlub edildikdən və IV David 1122-ci ildə Tiflisi və Dmanisini tutduqdan sonra Mənuçöhr sultandan uzaqlaşdı və həmin vaxtlar çox güclənmiş Gürcüstanın tərəfinə keçdi. Şirvanşah Mənuçöhrün siyasətinin dəyişməsində və səlcuq sultanının vassalı və müttəfiqi olmaqdan imtina etməsində, Şirvanşahın arvadı — əri üzərində güclü nüfuza malik olan gürcü şahzadəsi Tamar və onun gürcü əhatəsinin də böyük rolu olmuşdur. "Türklər və digər müsəlman hökmdarları Gürcüstana qarşı uğursuz mübarizə apardıqları bir vaxtda yeni Şirvanşah artıq Gürcüstanın tərəfində idi. Bu səbəbdən qisas məqsədilə Gürcüstana gələn sultan Mahmud öncə Şirvanşahı cəzalandırmaq üçün Şirvana soxulmuşdu".
Hamlet İsaxanlı
Dünya məktəbi
Bu müasir və orijinal məktəbi qurmaqla Hamlet İsaxanlı tək ali təhsil sahəsində deyil, orta təhsil sistemində də beynəlxalq yarışa girə bilən təhsil ocağı modelini formalaşdırdı. O, ən kiçik yaşdan doktor və professor olana qədər bir təhsil şəbəkəsi qurmaqla ömürboyu təhsil düşüncəsini də həyata keçirir.
Şirvanşahlar dövləti
Monqolların Şirvan hücumları
thumb|right|300px|[[Azərbaycanın və Şirvanın monqollar tərəfindən tutulması]] 1220-ci ildən etibarən bütün YaxınŞərq üçün yeni təhlükəolan monqollar, Şirvanı da hədələməyə başlamışdılar. Monqollar Azərbaycan və Şirvan ərazisinə ilk dəfə h.617 (1220/l)-ci ildə I Gərşəsb ibn I Fərruxzadın hakimiyyəti dövründə daxil oldular. Cəbə Noyonun və Sabutay Bahadurun başçılığı ilə otuz minlik monqol ordusu 1221-ci ildə gürcü qoşunlarını məğlub edib qışı Muğanda qışladı, sonra isə Ərdəbilə qayıtdı, şəhəri dağıdaraq zəbt etdi.
1221-ci ildə Təbriz, Sərab, Beyləqan, Gəncə və Tiflis şəhərlərinə hücum etdikdən sonra monqolların növbəti hədəfi Şirvan və onun mərkəzi Şamaxı şəhəri oldu. İbn əl-Əsir (1160–1234) monqolların şəhəri almasının və onun sakinlərinin qəhrəmanlıqla müdafıə olunmasının təfərrüatını xəbər verir "…tatarlar nərdivanlarla şəhərin divarlarına çıxdılar, başqalarının sözlərinə görə isə onlar çoxlu dəvə, inək, davar və s.yığdılar, habelə, həm özlərindən, həm də düşmən tərəfdən öldürülənləri bir-birinin üstünə qalayaraq, təpəyə bənzər bir şey düzəltdilər, onun üstünə çıxaraq, şəhər üzərində hakim mövqe qazandılar və şəhər əhalisi ilə döyüşə girdilər. Şəhər sakinləri üç gün ərzində ən ağır vuruşmaya tab gətirdilər və nəhayət, bir dəfə az qala məğlub olduqda öz-özlərinə dedilər: "Onsuz da qılıncdan xilas ola bilməyəcəyik, elə isə yaxşısı budur, möhkəm dayanıb, heç olmasa, şərəflə ölək". Şamaxı alınaraq qarət edildi və əhalisinin çoxu qırıldı.
Monqollar Şamaxını tutub qarət etdikdən sonra Dərbənd keçidindən keçib Monqolustana qayıtmaq üçün Dərbəndə yönəldilər. Lakin Dərbənd son dərəcə möhkəmləndirildiyindən onlar buna müvəffəq ola bilmədilər. Onda monqol sərkərdələri hiyləyə əl atdılar. Onlar Şirvanşah Gərşəsbə müraciət edərək, sülh sazişi bağlamaq üçün elçi göndərməyi təklif etdilər. Şirvanşah monqollara inanıb, Cəbə və Sabutayın ordugahına on nəfər əyan göndərdi. Monqollar onların birini öldürüb, qalanlarını ölümlə hədələyərək Dərbəndin yanından keçən dağ yolu ilə Azərbaycanı tərk etdilər.
Cəlaləddin Məngburninin Şirvan yürüşü
thumb|280px|right|[[Şirvan ərazisi Cəlaləddin Məngburninin yürüşündən sonra bir müddət Xarəzmşahlar dövlətindən asılı olmuşdur]] 1225-ci ildə, Xarəzmşah Cəlal əd-Din Məngburni böyük ordu ilə Cənubi Qafqaz ölkələrinə soxuldu. O, yetmiş minlik gürcü ordusunu darmadağın edərək, qaçmağa məcbur etdi və ölkələrini viran qoydu. Sonra o, Azərbaycanı və Gəncəni zəbt etdi. Hələ I Axsitan dövründən Xarəzmşahların artmaqda olan qüdrətini görən Şirvanşahlar onlarla dostluq münasibətləri yaratmağa çalışırdılar. Cəlal əd-Dinin atası Əlaəddin Məhəmmədin (1200–1220) Şirvana hücumundan qorxuya düşən I Gərşəsb ta Dərbəndə qədər Şirvan şəhərlərinin məscidlərində sultanın şərəfinə xütbə oxunmasını əmr etmişdi.
1226-cı ildə Tiflis səfərindən qayıdan Xarəzmşah Cəlaləddinin Şirvana soxula biləcəyini düşünən Şirvanşah III Fəribürz "Sultanın xalçasına ayaq basmasının onun üçün şərəf sayılacağını, taleyin dönüklüyündən qoruyacağını, qara gün üçün ehtiyat alacağını" fikirləşərək sultanın qərərgahına gəldi. Şirvanşah sultana 500, vəzir Şərəf əl-Mülkə isə 50 türk atı hədiyyə verdi. Bəxşişin azlığından narazı qalan vəzir sultana Şirvanşahı həbs etməyi və ölkəsini sultanın onunla qonşu olan torpaqlarına birləşdirməyi məsləhət gördü. Lakin sultan vəzirinin məsləhətinə rəğmən Şirvanşaha fəxri geyim bağışladı və ona "hakimliyinin təsdiq olunması və (xəzinə üçün) nəzərdə tutulan məbləğin iyirmi min dinar azaldılması" barədə fərman (tayki) verilməsini əmr etdi. Şirvanşah da fərmanın tərtibinə görə vəzirə min dinar bağışladı. Bu siyasəti ilə Şirvanşah III Fəribürz ölkəsinin müstəqilliyini qoruyub saxlaya bildi.
Elxanilərdən vassal asılılığı
thumb|left|280px|[[Şirvanşahlar 1265-ci ildən etibarən Azərbaycanda hakimiyyətə gəlmiş Elxanilərə tabe olmuşlar]] 1256-cı ildə Hülakü xan iri bir dövlət yaradaraq, Cənubi Azərbaycanda monqol mənşəli Hülakülər, yaxud Elxanilər sülaləsinin əsasını qoydu. Elxanilər Azərbaycanın təbii ehtiyatlar və otlaqlarla zəngin olan şimal vilayətlərini, habelə Ermənistan və Gürcüstanı işğal etdilər. Onlar Cucilərin bu vilayətlər barəsində iddialarını rədd etdilər ki, bu da Qızıl Orda ilə Elxanilər dövləti arasında toqquşmaya səbəb oldu. 1260-cı ildə Cucilərin qoşunları Şamaxıya yaxınlaşdı. Lakin Hülakü xan onları məğlub edib Dərbəndi tutdu və şimala doğru hərəkət etdi. Tezliklə Hülakü xan özü də Terek çayı yaxınlığında Bərkə xan tərəfindən məğlubiyyətə uğradılaraq Dərbəndi və Şirvanı itirdi.
1265-ci ildə Bərkə yenidən Şirvana soxuldu və Kür çayının sahilinə qədər gəldi, lakin bu vaxt xəstələnərək öldü. Yüz ilə qədər davam edən hərbi əməliyyatlarla əlaqədar iki dövlət arasındakı sərhədlər tez-tez dəyişərək, gah Dərbənd, gah da Bakının yaxınlığından keçirdi. Şirvan da, vassal ölkə kimi Elxanilər dövlətinin tərkibinə qatıldı. Hülakü xan 1258-ci ildə Şirvan və Arranı tutarkən Bakı Azərbaycanda möhkəmlənən Elxanilərin hakimiyyəti altına düşdü. II Axsitan tam itaətkarlıq göstərməklə Şirvanı dağıntıdan xilas etdi. Elxanilər dövründə öz torpaqlarında vassal kimi hakimiyyət sürən Şirvanşahlar öz adlarından pul kəsdirməkdə davam etsələr də, artıq təmtəraqlı titullarını göstərmir, öncə monqol xanının adını çəkirdilər. Şirvanşahlar Elxani hökmdarlarının bütün səfərlərində qeyri-nizami qoşun dəstələri ilə iştirak etməli və öz süzereni qarşısındakı bütün təəhhüdlərini yerinə yetirməli idi.
I Keykavusun hakimiyyət dövrü — 1294-cü il Arqunun oğlu Keyxatu xanın hakimiyyətinin sonuna (1291–1295-ci illər) təsadüf edir. Bu dövrdə Elxanilər dövləti iqtisadi tənəzzül keçirirdi. Xəzinə boşalmış, qızıl və gümüş sikkə əvəzinə tezliklə xalq iğtişaşları nəticəsində ləğv edilmiş "çao" deyilən kağız pul buraxılmışdı. Görünür, bu vəziyyət Şirvana da aid idi. Belə ki, mənbələr Elxan Qazan xanın h.697 (1297)-ci ildə Şirvana və Bakıya gəldiyini xəbər verirlər. Rəşidəddin Arranda qışlamaq niyyətində olan Qazan xanın Təbrizdən h.697-ci il məhərrəm ayının 20-də (7 noyabr 1297) çıxdığını göstərir. Qazan xan yolda ikən əmir Qutluqşahı Gürcüstana göndərdi. O, ölkədəki iğtişaşı yatırdıb, gürcü hökmdarı David Vaxtanqın qardaşını bəxşiş verilmək üçün Qazan xanın qərərgahına gətirdi. "Dövlət bayraqları Bakıya yollandı və Qazan xan bir neçə gündən sonra orada oldu". Qazan xanın Bakıya səfəri Bibiheybət məbədinə ziyarətlə də bağlı idi. Belə ki, o hakimiyyətə gəldikdən sonra islamı qəbul etmiş və Qazan Mahmud adı götürmüşdü. thumb|right|300px|[[Şirvanşah III Böyük Mənuçöhrün hakimiyyəti dövründə paytaxtın müdafiəsini təmin etmək üçün Bakı qalası inşa edilmişdir.]] Qazan xanın və onun varisi Olcaytu xanın hakimiyyəti dövründə yerli əyanların, o cümlədən mövqeləri möhkəmlənən Şirvanşahların hüquqları bərpa edildi. Yerli feodal zadəganları ilə Elxanilər dövləti nümayəndələri arasında yaxınlaşma baş verdi. Belə ki, Elxanilərin dövlət xadimi vəziri Rəşidəddinin (1297–1318-ci illər) məktublaşmasından bəlli olur ki, o, Şirvanşahlarla qohum olmuşdur. Rəşiddədin Təbriz şəhərindən "böyük mövlana Məcid əd-Din İsmayıl Faliyə" yazdığı məktubda onu oğlanlarının toyuna dəvət edərək gəlinlərinin adlı-sanlı ailələrdən olduğunu qeyd edir, o cümlədən göstərir ki, oğlu Əmir Əlinin nişanlısının atası Şirvanşah, "Dərbənd hökmdarı sülaləsindən olan Şabran və Şamaxı hökmdarıdır. (Artıq) iki min ilə yaxındır ki, sultan (taxtı) onların nəslinə məxsusdur və onlar indiyədək Dərbənd və Şabran hökmdarlarıdırlar". Şirvanşaha — "Şabran və Şamaxı hökmdarına" göndərdiyi digər bir məktubunda Rəşadəddin onu çox nəzakətli tərzdə, ehtiramla özünün yeni bağı Fəxtəbada dəvət edir.
Dərbəndilərin hakimiyyətə gəlməsi
Şeyx İbrahim dövlət adamı zəkasına sahib müdrik hökmdar olmuşdur. İbrahim Yaxın Şərqdə Teymurun işğalçılıq müharibələri ilə bağlı ağır xarici siyasi hadisələrin baş verdiyi dövrdə hökmranlıq etmişdir.
Bu dövrdə Cənubi Azərbaycanda və digər vilayətlərdə Cəlairilər sülaləsi hökmdarlarından olan sultan Əhməd hökmranlıq edirdi. Şimaldan Şirvan Qızıl Orda xanı Toxtamış təhdid edirdi. Teymur Azərbaycana hücum edərkən qarşısına çıxan hər şeyi yerlə-yeksan edən işğalçı ordunun qarşısında duruş gətirməyin çətin olacağını başa düşən, Şirvanın viran ediləcəyini və əhalisinin qırılacağını görən Şeyx İbrahim Teymura itaət göstərərək ona tabe oldu və onun rəğbətini qazanaraq Şirvanın hakimi saxlanıldı. 280px|thumb|right|Teymurun [[Azərbaycan (tarixi ərazi)|Azərbaycana və Şirvana yürüşü]]
Teymurilərdən vassal asılılığı
Əmir Teymurun Azərbaycana yürüşlərindən sonra Şirvan Teymurilərdən asılı vəziyyətə düşmüşdü. Lakin, Şirvanşah İbrahim, Əmir Teymurun Azərbaycan hakimliyini oğlu Miranşaha həvalə etdiyi vaxtda belə öz mövqeyini qoruyub saxlaya bilmişdi. Teymurun vassalı olan İbrahim onun adından sikkə kəsdirirdi. XIV əsrin sonlarında Şirvanın bir sıra şəhərlərinin — Bakının Dərbəndin, Şamaxının, Güştəsbinin zərbxanalarında Teymurun adından sikkə zərb olunurdu.
Teymur dəfələrlə Azərbaycandan, Dərbənddən keçərək Gürcüstana və şimala getmiş və həmin səfərlərdə Şeyx İbrahim Şirvan qoşunları ilə onu müşayiət etmişdir. Mənbələrin məlumatına görə h.790 (1396)-cı ilin baharında Həştərxana səfərdən geri qayıdarkən Teymur Dərbəndə gəlib çıxır. Teymurun salnaməçisi Şərəf əd-Din Əli Yəzdi Teymurun əmri ilə şəhərin qala divarlarının bərpa olunduğunu xəbər verir. "Dünyanın fatehi, comərd hökmdar Allahın köməyilə Dərbənddən keçdi və İçqalanın bərpa olunmasını əmr etdi. Onun əmri ilə işə başlanıldı. Onun xoşbəxt və əzəmətlə qayıtması xəbəri aləmə yayıldı".
Şeyx İbrahim bir neçə dəfə Şirvana basqın edərək onu böyük dağıntıya məruz qoyan Toxtamışa qarşı mübarizədə Teymura kömək edirdi. Toxtamış h.789 (1387)-cu ildə yenidən Şirvana soxulub Kür çayına çatdıqda Teymur əmirlərinin başçılığı ilə qoşun göndərərək Şirvanşaha kömək göstərdi. Teymurun oğlu Miranşah atasının və Şirvanşahın qoşunlarının köməyinə çataraq Toxtamışı məğlubiyyətə uğratdı, onu qaçmağa vadar etdi və Dərbənddən qovub çıxardı. Teymur h.797 (1395)-ci ildə Dərbənddən keçərək Toxtamış üzərinə yürüşə gedərkən Şeyx İbrahim Şirvan qoşunları ilə onu müşayiət edirdi. Teymur böyük qələbə qazandı. Toxtamış qaçdı. Qızıl Ordanın ərazisi Teymurun qoşunları tərəfindən dağıdıldı və qarət edildi.
Lanqobardlar
Bertari
Bertari (və ya Pertari 671-688-ci illər) bildiyimiz kimi I Aripertin oğlu idi, lakin atasının ölümündən sonra o, qardaşı Qodepertlə hakimiyyət uğrunda mübarizə aparırdı. Qodepert hakimiyyəti ələ almaq üçün ğz qardaşı Bertariyə qarşı Benevento hersoqu I Qrimalda ilə birləşərək onu devirmək istəsə də buna nail olmadı və tezliklə Qrimoald Qodeperti öldürərək hakimiyyətə gəlmişdi, Bertarini isə ölkədən qovmuşdu. Bertari Avar xaqanlığına qaçmışdı və burada o, Qrimoaldla mübarizə aparmaq üçün xaqan Kakaradan kömək istəmişdi. Onun arvadı Rodelinda və oğulu Kunipert Beneventoda sürgündə idi. Bertari Qrimoaldaya qarşı sui-qəsddən dərhal sonra oraya qayıtdı, amma yenidən qaçdı, bu dəfə isə Frank dövlətinə qaçdı. Lakin Qrimoald Bertarinin verilməsi haqqında franklarla müqaviləni imzaladı, Bertari buradaln Britaniyaya qaçmağa hazırlaşarkən Qrimoald öldü. 671-ci ildə Bertari sürgendən qayıtdı və bu vaxt hakimiyyət də olan Qremoaldın oğlu Qaribaldı devirərək lanqobard kralı oldu. Bertari katolizmi rəsmi din elan etdi, lakin papa hakimiyyətini tanımadı. Bizansla sülh bağladı. Trento hersoqu Alaqisin qaldırdığı üsyanı yatıraraq onu əsr etdi, lakin sonra buraxdı. O, hakimiyyəti illərində hərbi qələbələr yox aktiv dini siyasət həyata keçirirdi. 688-ci ildə o, sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
İsrailli tarixçi Elie Podeh yazır:
Lanqobardlar
Liutpert
Kral Kunipertin ölümündən sonra oğulu Liutpert (700-702) onun varisi oldu. Azyaşlı olduğu üçün hakimiyyəti müəllimi (naibi) Ansprandla birlikdə idarə edirdi. Lakin 8 aydan sonra hakimiyyəti Turin hersoqu Raqinpert (701) öz əlinə keçirsədə, Liutpert bir neçə aydan sonra taxtı özünə qaytara bildi. Amma tezliklə Raqinpertin oğul II Aripert tərəfindən əsir edilərək öldürüldü. Tarixçilərin verdiyi məlumata görə Aripert onu əsir alaraq hamamda boğmuşdur. Bundan başqa o, Liutperin naibi Ansprandı sürgün etdi, onun böyük oğlu Siqiprandı kor etdi, kiçik olğlu Liutprandı isə əvvəlcə həbsdə saxlayırdı, sonra atasının yanına göndərdi. Arvadı Teodoradı tutaraq onun gələcəkdə lovğalanaraq kraliça olacağına görğ onun üzünü pis hala saldı, burnunu və qulaqlarını kəstirdi. Həmçinin Ansprandanın başqa qohumlarını da müxtəlif üsullarla məhv etdi.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
1967-ci il müharibəsindən sonra Misir tarix kitabları iddiaları təkrarlayaraq yazırdılar ki, İsrail Britaniya və ABŞ-nin dəstəyi ilə müharibəni başlatmışdır. Tarixçilər narrativ mənbələrlə Ərəb dünyası üzərində imperialist nəzarət qurma cəhdləri arasında birbaşa əlaqə qururdular və bu mübarizədə İsrailin imperialistlərə yardım etdiyini bildirirdilər.
Lanqobardlar
Raqinpert
Turin hersoqu Raqinpert 701-ci ildə hakimiyyəti ələ keçirsə də krallığı çox çəkmədi.
Altı günlük müharibə ilə bağlı mübahisələr
Döyüş dəstəyi
ABŞ-İsrail tarixçisi Maykl Oren bildirir ki, Ərəb liderlərinin müharibəyə ABŞ və Britaniyanın birbaşa daxil olması iddiasını belə səylə müdafiə etməsinin əsas səbəbi Sovet İttifaqının dəstəyini təmin etmə istəyi olmuşdur. Digər səbəb kimi isə, Ərəb dövlətlərinin İsrailə biabırcasına məğlub olmasından sonra xalqda yarana biləcək nifrəti özlərindən uzaq tutma istəyi olaraq göstərir. Çünki, ABŞ və Britaniyaya qarşı məğlub olduqlarını düşünən xalq öz liderlərini başa düşə bilərdi.
Lanqobardlar
Ansprand
İki rəqib arasında gedən mübarizədə qələbə qazanan Ansprand tezliklə yeni kral elan edildi. Lakin onun da hakimiyyəti çox çəkmədi 712-ci ilin martında vəfat etdi.