cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əhliman Mehdiyev
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Əhliman Mehdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində atıcı olaraq iştirak etmişdir. Murovdağın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Koroğlu yüksəkliyi və Ömər aşırımı istiqamətində gedən döyüşlərdə 2 dəfə yaralansa da, döyüş gedən ərazini tərk etməmiş və döyüşlərdə vuruşaraq fərqlənmişdir. Əhliman Mehdiyev 2 oktyabr 2020-ci ildə Murovdağ istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Doğulduğu İmişli rayonunun Məzrəli kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əhliman Mehdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əhliman Mehdiyev ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əhliman Mehdiyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə, öz xidməti vəzifələrini və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əhliman Mehdiyev ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Rəşadət" ordeni ilə təltif edildi.
Həbib Əbu Şəhla
Həbib Əbu Şəhla — Livanlı siyasətçi, 1943-cü ildə ədliyyə naziri və 1946–1947-ci illərdə Livan Milli Məclisinin sədri.
Li Fuk Man
Li Fuk Man (11 oktyabr 1952) — Honq Konqu təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Li Fuk Man Honq Konqu 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
Kathak
thumb|Kathak rəqsi
Kathak (hindi : कथक) Şimali Hindistana məxsus olan klassik rəqs üslubudur.
Bu rəqsdə sürətli ayaq hərəkətləri, fırlanmalar və əl hərəkətləri vacibdir. Hər rəqs bir hekayədən danışır. Keçmişdə “kathaka” adlı nağılçılar mifləri, mifoloji hekayələri rəqs hərəkətlərinin müşayiəti altında danışırdılar. Məhz bu rəqslərə əsaslanaraq hekayələrin danışılması ənənəsi nəsildən-nəslə keçmiş və günümüzə qədər gəlib çatmışdır.
Volkenşteynin binası
L. F. Volkenşteynin gəlirli binası - Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində yerləşən tarixi bina. Tikili Rostov-na-Donu şəhəri, Stanislavski küçəsi, ev 104/25, Qazetnaya xiyabanı, liter А ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli tarixi, arxitektur abidələri siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
Binanın sahibi Lev Filippoviç Volkenşteynin Rostovun tanınmış vəkillərindən olmuşdur. O, teatr həvəskarlarından olmuşdur. Üstəlik onun digər xoşbəxtliklərindən biri isə Anton Pavloviç Çexonla eyni birinci sinifdə oxumuşdur. Bu iki taqanroqlu gimnaziya məzunlarını birləşdirən teatr idi. Biri böyük dramaturq digəri isə 1890-cı illərdə Rostov-na-Donuda məşhur olan Asmolov teatrının sahibi olmuşdur.
thumb|L. F. Volkenşteynin gəlirli binası Bina ilk əvvəllər bir mərtəbəli olmuşdur. Sinradan orada təmir işləri aparılmış, lepka elementləri əlavə edilmişdir. Bir zamanlar Anton Pavloviç Çexovun həyst yoldaşı ilə birlikdə bir müddət bu binada yaşamışdır.
Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmişdir. 1930-cu illərdə binaya iki mərtəbə əlavə edilmişdir. 1943-cü ildən binada Azov-Don paraxodçuluq təşkilatı yerləşirdi. Sonradan isə yenidən yaşayış binası kimi istifadə edilmişdir.
Binada yaşayan hazır ki sakinlərin sözlərinə görə onlardan öncə burada yaşamış sakinlərdən Anton Pavloviç Çexovun bu binanın ziyarət etməsi barədə məlumat almışlar. Doğrusu binanın sahibi haqqında heç bir məlumat yoxdur. Ancaq Filippoviç Volkenşteynin Parisdə 30 may 1935-ci ilfə ölməsi ehtimal edilir. Mühaciyyətdə olduğu müddətdə o, «İllyostrirovannaya Rossiya» jurnalı ilə sıx əlaqədə olmuşdur. Burada pnun Anton Pavloviç Çexovla bağlı xatirələri əks efilmişdir. Onun şəklini «Priazovski kray» qəzetinin saylarının birində görmək mümkün olmuşdur. O, qəzetin hüquqşunası olmuşdur.
Şiqeki Tanaka
– keçmiş Yaponiya marafonçusu, 1951-ci ildə keçirilən Boston marafonunun qalibi.
İlk illəri
1945-ci ildə Hiroşimaya atom bombası atılan zaman Tanaka 13 yaşında idi və Hiroşimadan 20 mil uzaqlıqda yaşayırdı. Boston marafonundakı qələbəsindən sonra o, həmin anları belə xatırlamışdır: "Parlaq işıq gördük və bir az səs eşitdi, lakin heç kim həmin anda bunun nə olduğunu anlamamışdı… 3 gün sonra dəhşətli xəbərləri aldıq".
Tanaka liseydə oxuyarkən Şobaradan Sayco stadionuna qədər 20 kilometrlik məsafəni qaçaraq marafon karyerasına başlamışdır. Boston marafonunda iştirak edərkən Nihon Universitetində birinci kurs tələbəsi idi.
Boston marafonu
Yaponiya atletlərinin 1948-ci ildəki Yay Olimpiya Oyunlarında və İkinci dünya müharibəsindən sonrakı bütün beynəlxalq idman yarışlarında iştirakı qadağan idi. 1951-ci ildəki Boston marafonu İkinci dünya müharibəsindən bəri yapon atletlərin dəvət edildiyi ilk beynəlxalq idman yarışı idi. Tanaka Boston Atletika Assosiasiyasından Uill Kloni tərəfindən dəvət edilən 4 yapon atletdən biri idi. Digərləri Yaponiyanın milli çempionu Şunci Koyunaqi, Yoşitaka Uçikava və Hiromu Hayqo idilər. Bu zaman Tanakanın 20 yaşı var idi və 118 fund çəkiyə malik idi. Onlar Bostona çatmaq üçün Havay–San-Fransisko–Nyu-York marşrutundan istifadə etmişdilər. Hər bir dayanacaqda onlar kinoteatra gedirdilər və insanlar onlar üçün səhnəyə kağıza bükülmüş pul atırdılar. Tanaka bunu belə xatırlayır: "Pulu belə götürmək qəribə hiss idi, sanki dilənçi idi… Yaponiya gedəndə özümüzlə şəkər aparmışdı… Vəziyyət o qədər pis idi".
Dörd idmançı üçün də qarşılama mərasimi təşkil edildi. Tanaka Hiroşimadan olduğu üçün "The Boston Globe" ona "atom-oğlan" ləqəbini vermişdi. Tanaka xatırlayır ki, ABŞ əhalisi onları isti qarşılamışdı və yarış zamanı amerikalılar da ona dəstək verirdilər.
Tanaka Boston marafonunda qalib gələn ilk yapon olmuşdur. Yarışı 2:27:45 müddətində udmuşdur, həmin an üçün bu, marafon tarixinin ən yaxşı 3-cü nəticəsi idi. O, Hartbrik təpəsində liderliyə yüksəlmiş və 4 mil boyunca qərarlılıqla irəliləmişdir. Onun 1947-ci ildəki Su Yun-bokun rekordunu yeniləcəyi gözlənilsə də, özünü çox yormamağa qərar vermişdir. Marafondan sonra demişdir: "Planım rekord qırmaq deyildi, qalib gəlmək üçün qaçdım".
Tanaka yarışı Onitsuka tərəfindən hazırlanmış tabiyəbənzər qaçış ayaqqabıları ilə udmuşdur. O düşünmüdü ki, bu ayaqqabılarla daha yaxşı qaça bilər.
Digər yapon idmançılar da yaxşı nəticələr göstərdilər: Koyunaqi 5-ci, Uçikava 8-ci, Hayqo 9-cu olmuşdur.
Sent-Omer (rayon)
Sent-Omer  — Fransanın O-de-Frans regionun rayonlarından biri. Departamenti — Pa-dе-Kale (departament). Suprefektura — Sent-Omer. Rayon əhalisi 2014-cı ildə 165 690 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 199 nəf / km². Rayon sahəsi — 833 km².
Şiqeki Tanaka
Qəbul və irs
Tanakanın qələbəsi Yaponiyada marafona və Boston marafonuna böyük həvəsin yaranmasına səbəb olmuşdur. Tanakanın qələbəsi Yaponiyanın yaralarını sağaltmağa çalışdığı dövrdə baş vermişdir. Qələbə Yaponiya ilə Boston arasında güclü atletik münasibətlərin əsasını qoymuşdur. Marafonda digər yapon idmançıların da qələbələri qeydə alınmışdır.
Sent-Omer (rayon)
Tərkibi
Sent-Omer rayonunun kantonları (2015-ci il 22 marta qədər):
Şiqeki Tanaka
Karyerasından sonra
Karyerasını bitirəndən sonra Tanaka Tokio bölgə departmentində satıcı kimi işləməyə başlamışdır və bir müddət Yaponiya Həvəskar Atletika Federasiyasının direktoru olmuşdur.
Sent-Omer (rayon)
Tərkibi
Sent-Omer rayonunun kantonları (22mart 2015-ci ildən-31 dekabr 2016-ilə qədər)ː
Şiqeki Tanaka
Medal oğurluğu
5 may 1998-ci ildə Tanakanın Utsunomiyadakı evinə oğru girmiş və Boston marafonu medalı oğurlanmışdır. 10 iyul 1998-ci ildə Boston Atletika Assosiasiyası Tanakaya marafonda qalib gələn yapon olduğuna görə əvəzedici medal vermişdir. Assosiasiyanın prezidenti Frenk Porter Tanakanın qələbəsinin marafonda Yaponiyanın gücünün başlanğıcı olduğunu bildirmişdir.
Sent-Omer (rayon)
Tərkibi
Sent-Omer rayonunun kantonları (1 yanvar 2017-ci ilə qədər):
Şiqeki Tanaka
Medal oğurluğu
22 iyul 1998-ci ildə polislər oğurlanmış medalı tapmışdılar. 19 yaşlı Braziliya yaponu medalı oğurlamaq şübhəsi ilə saxlanılmışdır. Sorğulamalar zamanı şübhəli qətl hadisəsinə görə də təqsirli bilinmişdir.
İki medal da Tokioda Milli Stadionda sərgilənmişdir. Tanaka oğurlanmış medalın əvəzinə verdiyi medala görə Boston Atletika Assosiasiyasına Sayco şəhəri adından "dostluq mükafatı" təqdim etmişdir.
Yuxarı Calğan
Yuxarı Calğan - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinləri etnik azərbaycanlılardan ibarətdir.
1886-cı ildə yuxarı və aşağı Calğanın toplam əhalisi 53 evdə 137 nəfəri kişilər, 134 nəfər isə qadınlar olmaqla 271 nəfər sünni islam etiqadlı Azərbaycan tatarından ibarət idi.
2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 746 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi. Etiqad baxımından kənd əhalisi sünni müsəlmanlardan ibarətdir.
Əhməd Sami Elaydi
Əhməd Sami Elaydi (Ərəbcə: أحمد سامي العايدي) — Misir türkoloqu, ədəbiyyatşünas və tərcüməçi, Azərbaycanşünas alim, diplomat, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvü, filologiya üzrə elmlər doktoru, professor
Həyatı
Əhməd Sami Elaydi 6 aprel 1979-cu ildə Misir Ərəb Respublikasının Qahirə şəhərində anadan olmuşdur. 2006-cı ildə Qahirədəki Eyn əş Şəms Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsinin Türk dili və ədəbiyyatı bölümünü bitirmişdir. Görkəmli Misir türkoloqu professor Safsafi Əhməd Qaturinin rəhbərliyi altında "Qaçaq Nəbi" dastanı və XIX əsrin ikinci yarısında Rusiya-Azərbaycan çəkişməsi" mövzusunda magistr dissertasiyası müdafiə etmişdir. Bir müddət təhsil aldığı universitetdə müəllim işləmişdir. Daha sonra Bakı Dövlət Universitetinin Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasının doktoranturasını bitirmişdir.
2010-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında professor Vaqif Sultanlının elmi rəhbərliyi ilə "Müstəqillik dövrü Azərbaycan romanı: mövzu, problematika və sənətkarlıq məsələləri (1991–2005)" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Misir Ərəb Respublikasının Azərbaycandakı səfirliyinin Mədəniyyət attaşesi, Misir Mədəniyyət və Təhsil Əlaqələri Mərkəsiznin direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvüdür.
Qahirədəki Eyn əş Şəms Universitetinin Türk dili və ədəbiyyatı bölümündə Azərbaycan dilinin tədrisi Əhməd Sami Elaydinin adı ilə bağlıdır. 2021-ci ildən həmin universitetdə professor vəzifəsində çalışır. Onun rəhbərliyi altında Misirdə Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyati ilə bağlı bir sıra elmi araşdırmalar aparılmışdır.
Ərəb dili ilə yanaşı, türk, Azərbaycan və ingilis dillərini bilir.
Əhməd Sami Elaydi Türkiyə, Azərbaycan, Türkmənistan, Qətər, Çibuti və başqa ölkələrdə keçirilən bir sıra beynəlxalq konfranslarda iştirak etmişdir.
Elmi yaradıcılığı
Əhməd Sami Elaydi elmi yaradıcılığa universitetdə təhsil aldığı illərdə başlayıb. Onun ilk tədqiqiatı Azərbaycan folklorunun dəyərli abidəsi olan "Qaçaq Nəbi" dastanı ilə bağlıdır. Müəllifin araşdırmalarında klassik və müasir Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlı məqalələr xüsusi yer tutur. Tədqiqatçının Hüseyn Cavid, Məhəmmədhüseyn Şəhriyar, Ənvər Məmmədxanlı, Əzizə Cəfərzadə, Bəxtiyar Vahabzadə, Elçin, Kamal Abdulla, Vaqif Sultanlı və başqa yazıçı və şairlər haqqında məqalələri orijinal, bənzərsiz təhlil üsulu ilə diqqəti çəkir. O, həmçinin Türk dünyası ədəbiyyatı, Azərbaycan-ərəb ədəbi əlaqələri mövzusunda bir çox tədqiqatların müəllifidir.
Tərcümə fəaliyyəti
Əhməd Sami Elaydi "Qaçaq Nəbi" dastanını (2006), "Xocalı: XX əsrin soyqırımı" (2012) monoqrafiyasını, Kamal Abdullanın "Yarımçıq əlyazma" (2013), Vaqif Sultanlının "İnsan dənizi" (2014) romanlarını, "Müasir Azərbaycan hekayələri" (2016) antologiyasını, Nizami Cəfərovun "Azərbaycan xalqının tarixi və ya tərcüməyi halı" kitabını, Afaq Məsudun "Seçilmiş əsərləri"ni (2018) ərəb dilinə çevirərək Qahirədə nəşr etdirmişdir. O, Nobel mükafatı laureatı Nəcib Məhfuzun "Liderin qətl günü" (2014) romanını Azərbaycan dilinə çevirmişdir.
Azərbaycanda yayınlanan kitabları
Müstəqillik dövrü Azərbaycan romanı. Bakı: Nurlar, 2017, 191 s.
İstinadlar
Əhməd Sami Elaydinin rakursunda Azərbaycan ədəbiyyatı
Misir Mədəniyyət və Təhsil Əlaqələri Mərkəzinin rəhbəri doktor Əhməd Sami Elaydi
Əhməd Sami Elaydi Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda
Qubad Hacıyev
Qubad Cəmil oğlu Hacıyev (19 may 1988; Tərtər, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Ağdərə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Qubad Hacıyev 1988-ci il mayın 19-da Tərtər şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Qubad Hacıyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Qubad Hacıyev oktyabrın 10-da Ağdərə istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qubad Hacıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qubad Hacıyev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İlya Averbax
İlya Aleksandroviç Averbax (Илья́ Алекса́ндрович Аверба́х; ) — SSRİ kinorejissoru, ssenarist, RSFSR-in əməkdar artisti (1976).
Həyatı
İlya Aleksandroviç Averbax 28 iyul 1934-cü ildə Leninqradda anadan olmuşdur. Atası, kommersiya namizədi Aleksandr Leonoviç Averbax, gəncliyində Böyük Dram Teatrının truppasında aktyor olmuş, sonra Leninqrad Texnoloji İnstitutunun iqtisadiyyat fakültəsini bitirmiş və mühəndis işləmişdir. Babası Leon (Leyb) İliç Averbax Rıbinsk yəhudi icmasının başçısı idi. Ulu babası İlya Osipoviç Averbax (1836-1909), 2-ci gildiya Mariupol tacirinin oğlu idi. O, daha sonra birinci gildiyadan Rıbinsk taciri və Şeksna gəmiçiliyinin rəhbəri kimi çalışmışdır.
İlya Averbax 1958-ci ildə Leninqrad Tibb İnstitutunu, 1967-ci ildə "Lenfilm" kinostudiyasında rejissorluq kursları keçdikdən sonra həmin kinostudiyada elmi-populyar və bədii filmlərin ssenari müəllifi olmuşdur.
Ələkbər Əliyev (aktyor-rejissor)
Ələkbər Əliyev (tam adı: Ələkbər Hüseynbala oğlu Əliyev; ) — Azərbaycanlı komediya aktyoru, rejissor, ssenarist, "Parni iz Baku" KVN komandasının və "Planet Parni iz Baku" KVN teatrının iştirakçısı və ssenari müəllifi.
Həyatı
Ələkbər Hüseynbala oğlu Əliyev 29 dekabr 1975-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1981–1991-ci illərdə Mikayıl Müşfiq adına 18 nömrəli orta məktəbdə təhsil almışdır.
1994-cü ildən, Şən və Hazırcavablar Klubunun bir çox komandalarında iştirakçı olmuşdur. Aktyor və ssenarist kimi çempionluqların sayına görə Azərbaycanın rekord sahibidir. 1998-ci ilin KVN üzrə Azərbaycan çempionudur. Həmin ildə "Parni iz Baku" KVN komandasına dəvət almışdır. 2000-ci ildə "Parni iz Baku" KVN komandasının tərkibində "XX əsrin 10 ən güclü KVN komandaları" turnirinin qalibi olmuşdur. "Parni iz Baku" KVN komandasının ənənəvi aprel konsertlərinin ssenari müəllifidir.
Yaradıcılığı
Ələkbər Əliyev 2000-ci ildən, aktyor və ssenarist kimi "Oqni Baku" KVN komandasının yaradıcılarından olub. KVN Birinci Liqasının finalçısı (2000) və Ukrayna Liqasının yarıfinalçısıdır (2001).
2007-ci ildən "Planet Parni iz Baku" KVN teatrının ssenari müəllifi və aktyorudur. Kollektivin bütün layihələrində fəal iştirak edir. O, cümlədən onlarla konsertlərdə, bədii filmlərdə, seriallarda, televiziya verilişlərində ssenari müəllifi, aktyor və icraçı prodüser kimi çalışıb.
Bob's Burgers
Bob's Burgers — 9 yanvar 2011-ci ildə Fox kanalında nümayiş etdirilən Loren Bouchard tərəfindən hazırlanan bir cizgi film. Serialın əsası Belcher – valideynləri Bob və Linda olmaqla, onların uşaqları Tina, Gene və Luis burger restoranında işləyən ailə üzərində qurulub. "Ev Filmi" adlı filmini yaratdıqdan sonra Bouçard tərəfindən hazırlanmışdır. 20th Century və Fox Studiyasının birlikdə səyi nəticəsində hazırlanır.
Ələkbər Əliyev (aktyor-rejissor)
Yaradıcılığı
"Ər və arvad" serialını, "Ölülər XXI əsr" və "Ağanatiq" filmlərində maraqlı aktyor ifası ilə yadda qalmışdır. Ələkbər Əliyev ümumilikdə aktyor kimi 10-dan artıq filmdə rol almışdır.
Ələkbər Əliyev Azərbaycan və Rusiya televiziya kanallarının müxtəlif layihələrində də çalışmışdır.
Bob's Burgers
İlk mövsümə baxışları qarışıq olsa da, sonrakı mövsüm üçün rəylər daha çox müsbət olmuşdur. Bobun Burgeri cizgi-serialından qabaq Fox Studiyası tərəfindən çəkilmiş "Human Flesh" 9.39 milyon aktiv izləyici topladığı üçün, Bobun Burgeri serialı yayımlandıqdan sonra ilk həftədə ən çox izlənən 9-cu serial olmağı bacardı. Yenidən yayımlanması 23 iyun 2013-cü ildən başlayaraq Cartoon Network kanalının yetişkinlər üçün olan gecə kanalı Adult Swimdə yayınlanmağa başladı.
Bobun Burgeri cizgi-serialının əsasında Dynamite Entertainment tərəfindən bir cizgi kitab seriyası 2014-cü ilin sentyabrında çapa başladı. Cizgi filmin musiqi albomu isə May ayının 12-də, 2017-ci ildə yayımlanmağa başlandı.
2013-cü ildə TV Guide jurnalı Bobun Burgerlərini bütün zamanların ən yaxşı 60 televiziya cizgi seriyalarından biri kimi sıraladı. Bundan əlavə cizgi-seriala digər mükafatlara da layiq görülmüşdür. Emmy Möhtəşəm Animasiya Proqramları Mükafatlandırılması layihəsində ardarda 7 dəfə qələbə çalmışdır.
7 oktyabr 2015-ci ildə Fox Studiyası, yeddinci və səkkizinci seriyalarını yenilədi.
Külür (Ərdəbil)
Külür — İranın Ərdəbil ostanının Səreyn şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 112 nəfər yaşayır (21 ailə).
Qunneraçiçəklilər
—  aləminə aid bitki dəstəsi.
Bəkir Sami Kunduh
Bəkir Sami Kunduh və ya Kunduk (Osetiya: Къуындыхаты Муссæйы фырт Бечыр; ) — TBMM-nin hökumətinin ilk xarici işlər naziri və bu mənada Türkiyənin siyasətçisi və diplomatıdır.
Tərcümeyi-hal
1865-ci ildə Şimali Qafqazın Osetiya Bölgəsində anadan olan Bəkir həmin il Anadoluya köçən Musa Kunduh Paşanın oğlu idi. Qalatasaray Liseyini bitirdikdən sonra siyasi təhsilini Parisdə bitirdi.
Peterburq səfirliyi katib olaraq, Amasya, Van, Trabzon, Bursa, Beyrut və Hələb Qubernatorluğu ilə davam etdi. Atəşkəs qarşısında son vəzifəsi Beyrut Valiliyidir. Mustafa Kamal Paşa və Rauf bəyin çağırışı ilə Anadoluya getdi və Sivas Konqresindən bəri Milli Mübarizədə iştirak etdi. Ərzurum Konqresi zamanı Sivasda olmasına baxmayaraq, Nümayəndə Komitəsinin üzvü seçildi.
Nümayəndəlik Komitəsinin Ankaraya köçürülməsindən sonra Amasya Millət vəkili olaraq Osmanlı Parlamentinin son iclasına qatıldı və bu Parlamentin İngilislər tərəfindən sıxışdırılmasından sonra Ankaraya döndü və Türkiyə Böyük Millət Məclisinə qatıldı.
London konfransı
Türkiyə Böyük Millət Məclisi nəzdində qurulan ilk hökumətin xarici işlər naziri oldu. Bu vəzifədə Sovet İttifaqı və London Konfransındakı nümayəndə heyətlərinə rəhbərlik etdi.
Konfransda Ankara Hökumətini Bəkir Sami bəy, İstanbul Hökumətini Osmanlı Böyük Vəziri Tevfik Paşa təmsil etdi. Konfrans zamanı Türkiyə 's Ankara hökuməti tək nümayəndəsi olduğunu ifadə edərək Sədrəzəm Tofiq Paşa sol, Bəkir Sami bəy bildirib.
London Konfransı əsnasında dialoq qurdu, İngiltərə, Fransa və İtaliyanın Xarici İşlər Nazirləri ilə xüsusi bir razılaşma yolu ilə paraflanan Malta 'nın nəzarətdə saxlanması, sürgündən döndükləri bir çox dəyərli insanın Milli Mübarizəyə razılığı olmadan bu müqavilələrə qoşulmağı hədəfləyir. Ankara, Türkiyənin suverenliyi 8 May 1921-ci ildə Xarici İşlər Naziri vəzifəsindən istefa etdi.
İstefadan əvvəl və sonra Türkiyə Böyük Millət Məclisi Baş Məclisindəki nümayəndə heyətindəki digər məmurlar ağır tənqid edildikdən sonra hər cür məsuliyyətdən məsul olduğunu və heç bir məmurun məsuliyyət daşımadığını ifadə edərək nümunəvi bir davranış göstərdi, və heyətindəki insanların zərər görməsinin qarşısını aldı.
Orta Şərq Konfransı
Altı dildə danışan Bəkir Sami bəy, Avropa dövlətləri qarşısında hörmətli və prestijli bir idarəçi idi. Onun bu tərəfini yaxşı bilən Mustafa Kamal Paşa, Məclisin təsdiqi olmadan lobbiçilik üçün özünü iki dəfə daha Avropaya göndərdi. Bir tərəfdən Türkiyənin müstəqilliyi üçün çalışarkən, eyni zamanda Qafqazın müstəqilliyi uğrunda mübarizə apardı.
Bu tezini 12 Fevral — 12 Mart 1921 arasında Londonda keçirilən Orta Şərq Konfransında müdafiə etdi. İstanbulda qurulan "Şiə mütləq Qafqaz Cəmiyyəti" və "Şiə mütləq Qafqaz miqrantlar komitəsi" olaraq Qafqaz kimi mühacir problemi ilə əlaqədar qurumlarda xidmət göstərdiyinə görə Qafqaz mühacirləri Sovet İttifaqının problemlərini yaxşı bilir, 'Osetin dövründə nələri ziyarət etdi Qədim bir Osetiya zadəgan manası olaraq danışıqlarda olan məmurlar və təbiətini bilməyən Doktor Rıza Nur tərəfindən haqsız olaraq tənqid olundu.
Parlament üzvü
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin ilk dönəmində iki dövr Tokat Millət vəkili vəzifəsini tutan Bəkir Sami bəy, Tərəqqi Cümhuriyyət Partiyasının qurucuları arasında idi. İzmir sui-qəsdinə görə bu partiyanın bütün üzvləri və qurucularının məhkəməsi zamanı mühakimə olundu və bəraət aldı. Bu hadisə onu çox kədərləndirdiyindən, 1927-ci ildə aktiv siyasətdən ayrıldı və kəndində sakit yaşamağı üstün tutdu.
1933-cü ildə İstanbulda vəfat etdi.
Feldşer
thumb|Feldşer-laborant Feldşer — orta tibb təhsili olan həkim köməkçisi.
Haqqında
Feldşer orta tibbi təhsilli mütəxəssisdir, o, diaqnostika keçirmək, sərbəst müalicə təyin etmək və ya həkim-mütəxəssisə pasiyenti yönəltmək hüququna malikdir. Vəzifə borcları və həkim köməyindən uzaqlaşdırılmış yerlərdə işin standartları üzrə sahə terapevtindən və təcili yardım həkimindən prinsipial olaraq fərqlənmir.
Feldşer nə etməlidir?
Azərbaycanda və təcili tibbi yardımın xidmətində postsovet məkanının bəzi ölkələrində həkim özü olmadığı halda Feldşer bunları etməlidir:
Ueksford Qraflığı
Ueksford, və ya Lox-Garman — İrlandiyanın cənub-şərqindəki qraflıq. Lenster əyalətinə daxildir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Ueksfordur. Əhali — 145.273 nəfər (şəhərlər arasında 14-cü yer; 2011 -ci ilin məlumatı).
Uçan su şəlaləsi
Uçan su (Учан-Су, Uçan Suv, Учан Сув) — Krım ərazisində, eyni adlı çay üzərində yerləşən şəlalə. Uçan su Krımın ən hündür şəlaləsidir. O dəniz səviyyəsindən 390 metr yüksəklikdə yerləşir. Şəlalə Yalta yaylasının cənub-qərb ətəyində yerləşir. Yalta şəhəri şəlalədən 6 km şərqdə yerləşir. Şəlalənin hündürlüyü 98,5 metrdir.
Adın mənası Krımtatar dilinin cənubsahil dialektində "uçan su" mənasını verir (uçan — uçan, suv — su). Bundan başqa şəlalənin digər adları da mövcuddur: Kremasto-Nero (Κρεμαστόν νερόν — «asılan su») və Axar su (Aqar Suv — "axan su"). Sovet dövründə şəlaləyə verilən yerli adlar əvəzinə daha çox «Водопадная» adı verilmiş.
Uçan su şəlaləsi daha çox ilin yağışlı dövründə və qar əriyən zamanı bol sulu olur. Yay aylarında demək olar ki, şəlalənin suyu quruyur, sərt qış aylarında isə bəzən donur. Şəlalənin olduğu Uçan su çayı çox qısa olsa da meyilliyi çoxdur. Uzunluğu 7 km, su toplayıcı sahəsi 28,9 км² olan bu çayda astana və şəlalələrə tez-tez rast gəlinir. Orta illik su sərfi 50 l/s-dir. Şəlalə iki hissədən ibarətdir. Yuxarı hissədə su toplayıcı qurğu inşa olunub. Binanın damına isə iri qartal heykəli bərkidilib. Su toplayıcı qurğudan su (300 min m³) Moqabi su anbarına gedir və Yaltanın su təchizatında istifadə edilir.
1947-ci ildə Uçan su ərazisi qoruq elan olunmuş, 1973-cü ildən isə şəlalə Yalta dağ-meşə təbiət qoruğu ərazisinə daxil edilmişdir.
Maraqlıdır
Uçan su ilin isti aylarında bəzən quruyur. Bu da yayda onu görməyə gələn turistlərdə təəssüf hissi yaradır. Bu səbəbdən bəzən şəlaləyə gedən yolda "Şəlalə işləmir" tipli elanlara rast gəlmək olar.
Səin (Səreyn)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 839 nəfər yaşayır (179 ailə).
Cənub tikanbalığı
Cənub tikanbalığı (Pungitius platygaster) — Tikanbalığıkimilər fəsiləsinə daxil olan balıq növü.
Sabnova
Kəndin 2017-ci ilin nəticələrinə əsasən 4286 nəfərlik əhalisi vardır. Sakinlərin mütləq əksəriyyəti etnik azərbaycanlılar dan ibarətdir, həmçinin tabasaranlı və dargi əhalisi də var.
Cənub tikanbalığı
Yayılması
Qara dəniz, Xəzər dənizi, Aral dənizi sularında yayılmışdır. Dunay çayında Belqrada qədər ərazilərdə müşahidə edilir. Yunanıstanın Vardar, Alyakmon çaylarında qeydqə alınmışdır. Onlara həmcinin İssık-Kul gölündə, Sarısu, Tobol çaylarında müşahidə edilirlər. Azərbaycanda Cənubi Xəzər sahillərində, Kür çayının aşağı axarlarında, Quba-Xaçmaz massivindən axan çaylarda müşahidə edilirlər.
Təsviri
Bel üzgəcinin önündə 8–11 arası tikan olur. Qarın tikanı azacıq diş-dişdir. Şirin və şorsulu ərazilərdə yaşaya bilir. Uzunluqları 6.0 sm çatır.
Sabnova
2010-cu ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 3,820 nəfər yaşayırdı, və onların 3,612 nəfərini (94%) etnik azərbaycanlılar, 67 nəfərini (1,8%) tabasaranlılar, 43 nəfərini (1,1%) dargilər, 98 nəfərini (2,5%) isə digər millətlərin nümayəndələri təşkil edirdilər.
Emma Noks
Emma Noks — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Emma Noks, Avstraliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və bürünc medal qazanıb.
Karyerası
Emma Noks, 2004-cü ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasına 5:6 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını 4-cü yerdə başa vurdu.
Emma Noks, 2008-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 9:9 (3:2 penaltilər seriyasında) hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu.
Adi ilişgən
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Öz fəsiləsinin ən kiçik balığıdır.
Təsviri
Bədəni lentvari formanda olub, yanlardan sıxılmış formadadır. Burnunun ucunda və ağzının kənarlarında bığcıqlar vardır. Quyruq üzgəcləri çökəkdir. Uzunluqları 12 sm-dir. Burnu kəsikdir. Alt dodağı iki pərlidir. Rəngi açıq sarıdır. Böyürlərində 10–19 qonur rəngli xal vardır. Bu tip xallar quyruq və bel üzgəclərində olsa da, digər üzgəclərdə rast gəlinmir. Dişilər bir qayda olaraq erkəklərdən iri olur.
Yayılması
Adi ilişgən Şərqi Avropa, Sibir, Primorye, Saxalinin çaylarında, Amur hövzəsində yayılmışdır. Rusiyanın 60° ş. enliyinə qədərki ərazilərdə müşahidə edilir. Avropanın Böyük Britaniyadan başlayaraq Volqa və Kubana qədər olan ərazilərdə yayılmışdır.
Xüsusiyyətləri
Əsasən qumlu-gilli əraziləri üstün tuturlar. Əsasən torpaqda yaşayan kiçik heyvani qidalarla qidalanır. Kürüləri 1,9–3 mm diametrində olur. Əsasən balıq ovunda şikar kimi istifadə edilir. Qida kimi istifadə demək olar ki, edilmir. Onların akvarium şəraitində saxlanılması mümkündür.
Sent-Menu (rayon)
Sent-Menu  — Fransanın Şampan-Ardenn regionun rayonlarından biri. Departamenti — Marna. Suprefektura — Sent-Menu. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 14 144 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 14 nəf / km². Rayon sahəsi — 1021 km².
Miju
Miju  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Orxan Mönsümzadə
Orxan Səfiyar oğlu Mönsümzadə (17 sentyabr 1993; Ağdam rayonu, Azərbaycan — 28 sentyabr 2020; Ağdam rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Orxan Mönsümzadə 1993-cü il sentyabrın 17-də Ağdam rayonunun Birinci Baharlı qəsəbəsində anadan olub. Əslən Kəlbəcər rayonundan idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Orxan Mönsümzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Topçu olan Orxan Mönsümzadə sentyabrın 28-də Ağdam istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın Ağdam rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Mönsümzadə ​ölümündən sonra "Ağdamın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Erotik incəsənət
Erotik incəsənət təsviri incəsənətin geniş bir sahəsidir. Bunlar ümumiyyətlə insan çılpaqlığını təsvir edən və cinsi stimulyasiyaya yönəlmiş hər hansı bir incəsənət əsəridir. Bu, çox zaman bədii təsviri incəsənət əsərlərinin azadlığı hesab olunur. Ona, rəsmlər, rəsmxətlər, oymalar, filmlər, fotoşəkillər və heykəllər daxil olmaqla bütün təsviri incəsənət əsərləri daxildir. Məlum olan ən qədim sənət əsərlərindən bəziləri tarix boyu müxtəlif cəmiyyətlərdə təkrarlanan erotik mövzuları əhatə edir. Bununla bərabər, onlar "pornoqrafik", "əxlaqsızlıq" və ya "ədəbsizlik" hesab olunduqda, onların yaradılmasını, yayılmasını və saxlanmasını məhdudlaşdıran qanunlar da bir çox cəmiyyətlərdə geniş şəkildə tabu sayılmışdır. Avropada İntibah dövründən başlayaraq xüsusi olaraq aristokratiya üçün yaradılmış erotik incəsənət ənənəsi mövcuddur.
Həmçinin bax
Çılpaqlığın təsvirləri
Şərqi Sarayevo Universiteti
Şərqi Sarayevo Universiteti (, ; qısaca UES) — Bosniya və Herseqovinanın tərkibində olan Serb Respublikasının Şərqi Sarayevo şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitetin rektoru Mitar Novakoviçdir.
Tarixi
Şərqi Sarayevo Universiteti 1992-ci ildə yaranmışdır.
Kitabxanası
Universitetin kitabxana fondu var.
Kontingent
Universitetdə təxminən 15,000 tələbə təhsil alır.
Rəhbərlik
Universitetə rəhbərliyi rektor edir.
Osmanlı xanədanı
thumb|1920-ci ildə Osmanlı sülaləsinin bir toy günü Osmanlı sülaləsi, Osmanlı imperiyasını təqribən 600 il idarə edən xanədandır. Osmanlılar, Osmanoğulları, Âl-i Osman və Hanədan-ı Âl-i Osman olaraq da bilinir. Sülalə adını, Osmanlı bəyliyinin qurucusu olan Osman Qazidən alıb. Osmanlı sülaləsinin 1299-cu ildə başlayan idarəsi, 1922-ci ildə Ankara Hökuməti ləğv etmişdir.
Tarixi
Osmanlı xanədanı Oğuzların Qayı boyuna mənsub idi. Bir uc bəyliyi olaraq tarix səhnəsinə çıxışından etibarən lazım olan dini, ictimai və iqtisadi dəyişiklikləri etməkdən çəkinməyən Osmanlı bəyliyi qısa bir müddət içərisində köklü bir dövlət halına gəldi. Dövrünün şərtlərinə görə çox qısa deyilə biləcək zamanda tarixin əksini dəyişdirəcək qədər böyüyən bu dövlətin inkişafını sadə və əsaslı təsadüflərlə izah etməyə çalışmaq mümkün deyildir.
Osmanlı dövlətinin əsası 1299-cu ildə müasir Türkiyənin Biləcik əyalətinin Söğüt şəhərində Osman bəy tərəfindən Osmanoğulları bəyliyi kimi qoyulmuşdur. Osmanlı dövləti tarixdə məşhur Bizans İmperiyasına son qoyaraq onun paytaxtı Konstantinopolu ələ keçirmiş və öz paytaxtına çevirmişdir. XVII əsrdə özünün ən qüdrətli dövrünü yaşayan dövlət üç qitəyə yayılmışdır. Dövlətin qurucusu və Osmanlı sülaləsinin banisi Osman bəy olmuşdur.
Sultanları
thumb|[[Osmanlı sultanları (VI Mehmed Vahidəddin haric)]]
Osman bəy
1299-cu ildə Osmanlı dövlətini yaradan Osman Qazinin əsas planlarından biri Bursa şəhərini ələ keçirmək idi. Osmanlı qoşunları 1314-cü ildə Bursanı mühasirəyə aldılar. Qala olduqca güclü müdafiə olunurdu. Osmanın oğlu Orxan Qazinin başçılıq etdiyi ordu mühasirəni müvəffəqiyyətlə davam etdirirdi. On iki illik müqavimətdən sonra 1326-cı ildə qala təslim oldu. Bursanın fəthi Osmanlı tarixində böyük dönüş nöqtəsinə çevrildi. Bursa şəhəri 1329-cu ildə gənc dövlətin paytaxtı oldu. Osmanlılar həmişəlik olaraq Mərmərə dənizinin Anadolu hissəsinə yiyələndilər.
Orxan bəy
Osman Qazinin vəfatından sonra hakimiyyətə gələn Orxan Qazi (1326-1359) dövlət quruculuğu işləri ilə də məşğul olmağa başladı. O, dövlətin hakimiyyət orqanlarını və vəzifələrini müəyyənləşdirdi. Ölkə vilayətlərə və dairələrə bölündü. Orxan Qazinin ən yaxın məqsadlərindən biri də mühüm iqtisadi və strateji əhəmiyyətə malik olan Konstantinopolu ələ keçirmək idi. Bunu üçün isə ilk növbədə Nikeya şəhərini tutmaq lazım gəlirdi. 1329-cu ildə osmanlılar bir sıra məntəqələri ələ keçirdikdən sonra Nikeya şəhərini mühasirəyə aldılar. Osmanlıların bu yürüşü Bizansın ciddi narahatlığına səbəb oldu. Maltəpə adlandırılan yerdə baş vermiş döyüşdə Bizans ordusu darmadağın edildi. Nikeya şəhəri təslim oldu. Şəhər İznik adlandırıldı. Bununla da Bizans Anadoludakı güclü dayaqlarından birini itirdi. 1337-ci ildə Nikomediya şəhəri də Osmanlı dövlətinin tərkibinə qatıldı. Bu şəhər isə İzmit adlandırıldı. Beləliklə, Osmanlı dövlətinin sərhədləri Konstantinopola qədər genişləndi və Egey dənizi sahillərinə qədər olan ərazi osmanlıların nəzarəti altına keçdi. XIV əsrin 30-cu illərində Bizansda güclü daxili çəkişmələr baş verdi. Bizans imperatoru kömək üçün osmanlılara müraciət etməyə məcbur oldu. Kömək üçün göndərilmiş 20 minlik qoşun qiyamçı serbləri darmadağın etdi. 1354-cü ildə Gelibolu və ətrafdakı Bizans qalaları ələ keçirildi. Bu qələbə nəticəsində osmanlılar Balkanlarda əlverişli strateji mövqe qazandılar.
Sultan I Murad
Orxan Qazidən sonra hakimiyyətə Sultan I Murad (1359-1389) gəldi. O, Osmanlı dövləti tarixində ilk dəfə olaraq sultan titulunu qəbul etdi. Sultan I Murad Balkanlarda fəthləri davam etdirdi. 1361-ci ildə Ədirnə, Şərqi Frakiyanın qonşu bölgələri, Plovdiv, Sofiya, Şumen, Nis şəhərləri ələ keçirildi. Ədirnə Osmanlı dövlətinin paytaxtına çevrildi. Bu zaman Balkan yarımadasında üçüncü böyük dövlət Bizans idi. Lakin Bizans özünün keçmiş hərbi qüdətini itirmişdi. Onun dənizsahili vilayətlərində venesiyalılar və genuyalılar ağalıq edirdilər. onlar Bizans ticarətini də öz əllərinə keçirmışdilər.
XIV əsrdə Balkan yarımadasındakı dövlətlər həm daxildə gedən feodal ara müharibələri, həm də həmin dövlətlərin öz aralarında gedən mübarizə nəticəsində zəifləmişdilər. 1370-ci ildə Bizans, sonra isə Bolqarıstan osmanlılardan asılılığı qəbul etməyə məcbur oldular. Balkan yarımadasında osmanlılara müqavimət göstərə biləcək yeganə güclü dövlət Serbiya idi. 1371-ci il sentyabrın 26-da osmanlılar Çirmən döyüşündə serbləri ağır məğlubiyyətə uğratdılar. Serbiya osmanlılardan asılılığı qəbul etməyə, hər il müəyyən miqdarda əsgər və vergi verməyə məcbur oldu. Serb çarı Lazar osmanlılara qarşı mübarizə üçün qüvvələrini səfərbər etdi. Osmanlılarla serblər 1389-cu il iyunun 25-də Kosova çölündə qarşılaşdılar. Sultan Muradın ordusu üç istiqamətdə yerləşmişdi. Bu döyüşdə osmanlılar misilsiz qələbə qazandılar. Serb çarı Lazar öldürüldü. Lazarın döyüş zamanı əsir düşmüş yeznəsi Miloş Obiliç riyakarcasına bildirdi ki, o, İslam dinini qəbul etmək qərarına gəlmişdir. Bu münasibətləsultaın ayağını öpmək istəyir. Muradın yanına gəlməyə nail olan Miloş xaincəsinə qəflətən Sultan Muradın üstünə atilaraq onu ölümcül yaraladı.
Beri (Maku)
Beri — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Osmanlı xanədanı
I İldırım Bayazid
Özünü sultan elan edən I İldırım Bəyazid (1389-1402) Serbiyanın müstəqilliyinə son qoydu. Nəticədə Osmanlı dövlətinin sərhədləri qərbdən Dunay çayının sahillərinə qədər genişləndirildi. XIV əsrin sonuna yaxın Bosniyanın çox hissəsi də osmanlıların hakimiyyəti altına düşdü. Osmanlılar Albaniyaya da daxil oldular. 1396-cı il sentyabrın 25-də Bolqarıstan ərazisində Niqbolu(Nikopol) şəhəri yaxınlığında Avropa səlibçiləri ilə döyüşdə osmanlılar qələbə qazandılar. Bununla da bütün Bolqarıstanın işğalı başa çatdırıldı. İldırım Bayazidin Qaraman bəyliyini, Sivası, Malatyanı ələ keçirməsi nəticəsində Osmanlı hakimiyyəti Şərqi Avropaya qədər yayıldı və qüdrətli Osmanlı imperatorluğu yaranmağa başladı. Osmanlı fəthlərini yüngülləşdirən əsas səbəblərdən biri də xristian dövlətlərində feodalların zülmündən cana doymuş zəhmətkeş xalq kütlələrinin, ilk növbədə kəndlilərin osmanlılara nəinki müqavimət göstərməməsi, hətta çox vaxt könüllü olaraq onların tərəfinə keçməsi idi. Osmanlılar vergiləri bir qədər yüngülləşdirir, ayrı-ayrı dinlərə etiqada maneçilik göstərmirdilər. Osmanlılar fəth etdikləri ərazidə ilk olaraq asayiş və intizamı, hər bir adamın şəxsi və mülki təhlükəsizliyini təmin edirdilər. Bundan başqa, xalqın dini inanc və ibadətinə heç bir müdaxilə edilmir, dini toxunulmazlığına isə təminat verilirdi. Balkanlarda bütün torpaqlar xristian feodallarına məxsus idi. Bu isə kəndlilərin yarımkölə vəziyyətində qalmasına səbəb olmuşdu. Bizans dövləti vergi toplamaq qüdrətində olmadığı üçün vergilərin toplanması yerli feodallara tapşırılmışdı. Onlar isə xalqla daha pis rəftar edirdilər. osmanlıların isə tabe etdikləri ərazilərdə bu məşhur prinsip hakim olurdu: “Mülk Allahındır. İnsanların torpağa sahib olmaq haqqlarını o bilir, bunu da dövlət qərarlaşdırır”. Beləliklə, osmanlıların fəth etdiyi ərazilərdə kəndli bu və ya digər feodalın deyil, dövlətin kəndlisi olurdu. Buna görə də Balkan xalqları qüvvətli mərkəzləşdirilmiş dövlət olan Osmanlı idarəsində yaşamağı üstün tuturdular.
Beri (Maku)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 663 nəfər yaşayır (113 ailə).
Osmanlı xanədanı
I İldırım Bayazid
XIV əsrin sonlarında Bayazid Bizansın Balkanlardakı sonuncu dayağı olan Konstantinopolu fəth etməyə hazırlaşırdı və bu məqsədlə də Asiya sahillərində Anadoluhisar qalasını tikdirdi. Lakin gözlənilmədən Bizansa şərqdən kömək gəldi. XV əsrin əvvəllərində Osmanlı imperatorluğunun başı üzərini təhlükə aldı. Digər qüdrətli türk cahangiri Əmir Teymur Kiçik Asiyaya yürüş etməklə Aydınoğullar, Germian, Saruxanoğullar və Mentəşə bəyliklərində öz müstəqilliklərini bərpa etmək istəyi yaratdı.
Bayazid Konstantinopolun mühasirəsi ilə məşğul olduğu zaman Əmir Teymur Şərqi Anadoluya girərək, Sivası, sonra isə Malatyanı tutdu və Dəməşqə qədər irəlilədi. Məmlükləri özünə tabe etdi. Sonra isə Kiçik Asiyanı tərk edib Azərbaycana qayıtdı. Teymur 1402-ci ildə təkrar Anadoluya yürüş ütdi. Bu dəfəki hədəf Osmanlı dövlətinin torpaqları oldu. İldırımın ordusunun bir hissəsi Konstantinopolun mühasirəsi, bir hissəsi isə Anadolu qalalarının müdafiəsi ilə məşğul olduğundan, Teymura qarşı sayca xeyli az hərbi qüvvə toplamışdı. Teymurun ordusunda isə döyüş filləri də var idi. 1402-ci il iyulun 28-də Ankara düzənliyində orta əsrlərin bəlkə də ən böyük döyüşü baş verdi. Teymur qələbə çaldı. Bayazid və onun iki oğlu əsir düşdü. Teymurun qələbəsində öz müstəqilliklərini bərpa etmək istəyən Anadolu bəyliklərinin xəyanəti də mühüm rol oynamışdı. Teymur Osmanlı dövlətini zəiflətmək üçün bəyliklərin müstəqilliklərini bərpa etdi. Osmanlıların hakimiyyəti altında olan əraziləri isə Bayazidin dörd oğlu arasında bölüşdürdü. Bayazidin oğulları arasında gedən hakimiyyət mübarizəsi Osmanlı dövlətini xeyli zəiflətdi. Ankara döyüşü bütün türk dünyasının faciəsi idi. Teymur özü də bilmədən Avropanı Osmanlı imperatorluğundan xilas etdi və bütün türk dünyasının gələcək faciəsi üçün zəmin hazırladı. 1403-cü ildə Bayazid zəhər içib özünü öldürdü.
Sultan I Mehmed
I İldırım Bəyazidin (1389-1402) ölümündən sonra, oğullarından Süleyman Rumelidə, İsa Çələbi Balıkəsirdə, Mehmet Çələbi Amasiyada və Musa Çələbi Bursada padşahlıq elan etdilər. Nəticədə Çələbi Mehmet tək hökmdar vəziyyətinə gəldi. Ancaq 1421-ci ildə onun vəfatından sonra yerinə oğlu II Murad keçdi.
Sultan II Murad
Sultan II Muradın (1421-1451) hakimiyyəti dövründə Osmanlı dövləti əvvlki qüdrətini bərpa etdi. Qardaşı Mustafanın üsyanını yatırdı. Bizansı işğal etdi. Venediklilərlə döyüşdü. Eğriboza və Moraya axınlar edildi. 1430-cu ildə Selanik, venediklilərdən alındı. Əflak və Serbiya yenidən Osmanlı dövlətinə qatıldı. (1437) Həmideli, Daşeli, Konya, Bəyşəhər alındı. Il Murad taxtı oğlu Mehmetə verdi. Bu isə Xaçlı Birliyinin yeni basqınlarına səbəb oldu. II Murad Osmanlı ordusunun başına təkrar geçib, 1444-cü ildə Varna yaxınlığında Yanos Hundayinin başçılq etdiyi birləşmiş macar və çex qoşunlarını darmadağın etdi. 1448-ci ildə ikinci Kosovo döyüşündə türklər Yanos Hundayinin başçılıq etdiyi səlibçi qüvvələrini də məğlub etdilər. II Murad buradan Albaniyaya səfər etdi. Akçahisar mühasirəyə alındı, amma alına bilmədi.
Soykökü
Səlcuqlular 1071-ci il Malazgirt Meydan zəfərindən sonra Anadolunu fəthə başladıqları sırada özlərinə bağlı türkmən boylarını, bu ölkənin müxtəlif bölgələrinə məskən etmişlər. Yerləşdirilən Türkmənlər içində Osmanlı Dövlətini quran Qayıxanlılar da mövcud idi. Qayıxanlıların tarixi Anadoluya köç etmələrindən etibarən başlamaqdadır. Qayıxanlıların IX əsrdən etibarən Ceyhun çayını keçərək İrana gəldikləri haqqında tarixçilər məlumat vermişlər.Ceyhunu keçən Qayıxanlılar Xorasansanda Mərv və Mahan tərəfinə yerləşmişlər və sonra Monqolların hücumlarına görə yerlərini tərk edərək Azərbaycana və Şərqi Anadoluya gəlmişlər. Bu qeydlərə görə Qayı boyu da Səlcuqlularla birlikdə Xorasana və Monqolların təcavüzləri üzərinə, Azərbaycana və Şərq Anadoluya köç etmişlər.
Oğuzların Qayı boyundan olan Gündüzalpın oğlu Ərtoğrul bəy oğullarından Saru Batu bəyi Konyaya göndərib, Anadolu Səlcuqlu Sultanı I Alaəddin Keyqubadan məskunlaşmaq üçün bir yer istəmiş və ona Ankara ətrafındakı Qaracadağ verilmişdir. Ərtoğrul Bəy burada ikən Səlcuqları Monqol və Bizans hücumlaından qorumuşdur. Bundan əlavə, Qayı nəslindən olanların məskunlaşdığı ərazi sərhəd xəttini təşkil edirdi. Onlar Səlcuqlu dövlətinin şimal qərb vilayətlərini müdafiə etməli idilər. Səlcuqlardan torpaq almış tayfa başçıları əhalidən vergi toplamaq, qonşu dövlətlərin torpaqları hesabına öz mülklərini genişləndirmək hüququna malik idilər. Monqollara və Bizansa qarşı Səlcuqlulara mühüm xidmətlər göstərmiş olduğu üçün Qayı nəslindən olanlara  mükafat olaraq Ucda yəni Bizans sərhəddində "Söyüd Qışlağı" ilə "Domaniç Yaylağı" iqta olaraq verilmiş və bu bölgə gələcək Osmanlı Dövlətinin beşiyi olmuşdur.
Entoni İden
Entoni İden  — Britaniya dövlət xadimi, Böyük Britaniya Mühafizəkarlar Partiyası (Böyük Britaniya) üzvü. 1935-1938-ci illərdə (Boldvin kabineti), 1940-1945-ci illərdə (Çörçillin hərbi hökuməti) və 1951-1955-ci illərdə xarici işlər naziri, 1951-1955-ci illərdə baş nazirin müavini 1955-1957-ci illərdə Böyük Britaniyanın baş naziri olub. O, nasistlərin bütün Avropa yəhudilərini məhv etmək planlarını bütün dünyaya ilk çatdıranlardan biri idi. O, bir neçə yüz min yəhudini Holokostdan xilas etməklə tanınır.
Həyatı
Entoni İden 12 iyun 1897-ci ildə İngiltərənin şimal qraflıqlarından birində - Durhamda yerləşən Vindlistone Hall ailə mülkündə anadan olub. Entonin atası, 7-ci Baron Eden Villiam, Sybil Grey ilə evli idi. Qrey ailəsinin nümayəndələri də yüksək dövlət vəzifələrində çalışıblar. Entoni ailənin dördüncü övladı idi. Atası sərt xasiyyətli idi. Entoniyə atasından təkcə rəssamlıq sevgisi deyil, həm də çətin xarakteri miras qalıb. Məlumdur ki, İdendə gərginlik və yorğunluq bəzən qıcıqlanma ilə nəticələnirdi. Səkkiz yaşında Entoni Cənubi Kensinqtondakı hazırlıq məktəbinə, bir il sonra isə ingilis zadəganlarının uşaqlarının tərbiyə olunduğu Surrey qraflığındaki Sandroyddakı internat məktəbinə göndərildi. Dörd il burada qaldı. Həmyaşıdları arasında o, fərqlənmirdi. Bununla belə, Entoninin təhsilini davam etdirdiyi Etonda o, nümunəvi, intizamlı, lakin parlaq tələbə deyildi.
Birinci dünya müharibəsi
Məktəbdən düz 18 yaşı tamam olan kimi Eden Birinci Dünya Müharibəsi cəbhəsinə könüllü kimi getdi. Con və Nikolay qardaşları döyüşlərdə həlak oldular. Entoninin xidməti 1915-ci ilin sentyabrında piyada batalyonunda başladı. İden, 1916-cı ilin ortalarında Somme-də itkilərdən sonra getdikcə daha çox londonlularla əvəzlənən Durham qraflığındakı kənd fəhlələrindən işə götürülən Kitnecer Ordusu birliyi olan Kral Tüfəng Korpusunun (KRRC) 21-ci (Yeoman Tüfəngləri) Batalyonunda xidmət etməyə başladı. O, 2 noyabr 1915-ci ildə (29 sentyabr 1915-ci il tarixinə qədər) müvəqqəti ikinci leytenant rütbəsinə yüksəldi. Onun batalyonu 41-ci diviziyanın tərkibində 4 may 1916-cı ildə Qərb Cəbhəsinə keçdi. 31 may 1916-cı ildə İdenin kiçik qardaşı Midshipman Villiam Nicholas İden, Jutland döyüşü zamanı HMS İndefatigable gəmisində 16 yaşında döyüş zamanı öldürüldü. O, Plimut Dəniz Memorialında yad edilir. 19 yaşında Qərb Cəbhəsinin ən gənc adyutantı idi. Noyabrın 19-da İden müvəqqəti kapitan rütbəsi ilə Baş Qərargahın 3-cü dərəcəli zabiti (GSO3) kimi Baş Qərargaha köçürüldü. O, 1917-ci il noyabrın ortaları ilə 1918-ci il martın 8-i arasında İkinci Ordu qərargahında xidmət etdi, İtaliyada xidmətdən məhrum oldu (çünki 41-ci diviziya İtaliyanın İkinci Ordusu Kaporetto döyüşündə məğlub edildikdən sonra oraya köçürülmüşdü). İden Qərb Cəbhəsinə qayıtdı, çünki böyük bir Alman hücumu qaçılmaz idi, yalnız onun keçmiş batalyonunun Britaniya Ordusunun kəskin işçi qüvvəsi çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün bu ordu lazım idi. O, müharibənin sonunda parlamentə namizəd olmağı düşünürdü, lakin bunun mümkün olması üçün ümumi seçkilər çox tez təyin olunmalı idi. Almaniya ilə barışıqdan sonra o, 1918-1919-cu illərin qışını öz briqadası ilə birlikdə Ardenlərdə keçirdi. 28 mart 1919-cu ildə 99-cu Piyada Briqadasının briqada mayoru vəzifəsinə keçdi. İden Daimi Orduda bir komissiyaya müraciət etməyi düşünürdü, lakin ordunun bu qədər sürətlə daralması ilə bunları əldə etmək çox çətin idi. O, əvvəlcə anasının Oksfordda oxumaq təklifini rədd etdi. O, vəkil olmaq fikrini də rədd etdi. Bu mərhələdə onun üstünlük verdiyi karyera alternativləri yepiskop Oklend parlamentində, Şərqi Afrikada Dövlət Xidmətində və ya Xarici İşlər Nazirliyində olmaq idi. 13 iyun 1919-cu ildə ordudan tərxis olundu. O, kapitan rütbəsini saxladı.