cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albert Fiş
Fəaliyyəti
Fişin  ruhi pozğunluğu o dərəcəyə çatmışdı ki, artıq idarədən çıxmışdı, özünə belə işgəncə edirdi,  çubuqla özünü döyür, sidiyini içir və hətta öz ətindən et qoparırdı. Tanrı tərəfindən seçildiyi üçün bunları etməsinin lazımlı olduğuna inanırdı. Fiş lisey dövrünün ardından  1898-ci ildə evləndi və 6 uşaq sahibi oldu. Ancaq irəliləyən illərdə arvadı onu tərk etdi, amma bu vəziyyət Fişə hər hansı bir ciddi təsir etmədi. Fiş yenə bildiyini oxuyur və onlarla qız uşağına təcavüz etməyə davam edirdi. Eyni zamanda davamlı başqa qadınlarla cinsi əlaqəyə girirdi.
Albert Fişin tutulmasına səbəb olan hadisə isə, kiçik bir qız uşağını öldürüb, parçalara ayırıb otel otağında həftələrcə yeməsi oldu. Üstəlik bu qız ən yaxın qonşularının uşağı idi. Maraqlı məqam o idi ki, Fiş sərgilədiyi davranışlarla qonşularının etibarını qazanmışdı. Kimsə onun silsilə qatil ola biləcəyini ağlına belə gətirmirdi. İnsaların gözündə yaxşı bir imici vardı.
Albert Fiş öz imici sayəsində qonşusunun qızını, qardaşı oğlunun ad günü şənliyinə götürmə təklifinə müsbət cavab aldı. Ancaq bu kiçik qızın sonu oldu. Qıza təcavüz edib öldürdükdən sonra parçalara ayırdı. Bu parçaları da bişirərək yeddi və bunun üzərinə qızın ailəsinə məktublar yazmağa başladı. Məktublarda qızlarına necə təcavüz etdiyini və onu necə yediyini izah edirdi. Yazdığı bu məktublar onun tutulmasını təmin etdi. Fiş edam ediləcəyini öyrəndiyində bunun özü üçün daha əvvəl heç dadmadığı bir zövq olduğunu və bunu səbirsizliklə gözlədiyini söylədi.
Məhşurlaşması
Albert Fişin tutulmasına səbəb olan hadisə isə, kiçik bir qız uşağını öldürüb, parçalara ayırıb otel otağında həftələrcə yeməsi oldu. Üstəlik bu qız ən yaxın qonşularının uşağı idi. Maraqlı məqam o idi ki, Fiş sərgilədiyi davranışlarla qonşularının etibarını qazanmışdı. Kimsə onun silsilə qatil ola biləcəyini ağlına belə gətirmirdi. İnsaların gözündə yaxşı bir imici vardı.
Edam edilməsi
Albert Fiş 16 yanvar 1936-cı ildə Nyu-Yorkda elektrik stulunda edam edildi. Edamdan bir neçə dəqiqə əvvəl dediyi son söz belə olmuşdur: "Heç zaman dadmadığım bu böyük zövqü dadmaqdan çox məmnun olacağam".
Ruzvelt Skerrit
Ruzvelt Skerrit — 2004-cü ildən Dominikanın Baş naziri olan dominikalı bir siyasətçi, eyni zamanda 2000-ci ildən Vyey-Kas seçki dairəsi üzrə millət vəkili.
Baş nazir fəaliyyəti
Ən yaxın ailəsi və dostları tərəfindən "Ruzi" olaraq da bilinən Ruzvelt Skerrit 2004-cü ilin yanvarında Pyer Şarlın ölümündən sonra Baş nazir oldu. Pyer Şarlın Baş nazirliyi dövründə Skerrit Vyey-Kas seçki dairəsi üzrə millət vəkili idi. 2000-ci ilin fevralında seçildiyindən bəri tutduğu vəzifədə çalışdı. Baş nazir olmaqla yanaşı, 2004-cü ildən Maliyyə Naziri, Təhsil, İdman və Gənclik İşləri Naziri, Xarici İşlər Naziri vəzifələrində çalışdı. Dominika İşçi Partiyasının lideridir.
Skerrit vəzifəyə gəldikdən sonra Konqo Demokratik Respublikasının Baş naziri Cozef Kabilanı geridə qoyaraq dünyanın ən gənc hökumət başçısı oldu. Partiyasının 2005-ci ilin may seçkilərindəki qələbəsi ilə 1970-ci illərdə dünyaya gələn ilk demokratik yolla seçilən lider oldu. 2010-cu ilin dekabr ayından etibarən Qərb yarımkürəsində ən gənc hökumət başçısı olaraq qaldı və yalnız madaqaskarlı Andri Radzuelina və monteneqrolu İqor Lukşiç tərəfindən keçirərək dünyanın ən gənc üçüncü hökumət başçısı oldu.
Mübahisələr
2015-ci ildə çinli milyarder Nq Lap Senq FTB tərəfindən həbs edildi. Buna səbəb BMT-in rüşvət istintaqının davam etməsi idi. Skerrit həbsdən az öncə Nq ilə birlikdə şəkil çəkdirdi. "The Wall Street Journal" Nqın Dominikanı Tayvanı deyil, Çini diplomatik tanınmasını istədiyini yazdı. Müxalifət partiyası Skerriti bu mövzuda araşdırdı. Skerrit onlara FTB-in onunla maraqlanmadığını bildirdi.
2019-cu ildə "Al Jazeera" araşdırmasında Skerritin diplomatik pasport və səfirlik qarşılığında pul aldığını iddia etdi.
IV Dövlət Gəray
IV Dövlət Gəray — XXXXIV Krım xanı.
1728-ci ildə doğuldu. Krım xanı Arslan Gəray ın oğludur. 1750-1756-cı illərdə Krım xanlığı nın tabeliyindəki Bucaq ordası na sərdarlıq etdi. Atasının cəmi üç ay davam edən son səltənətində kalqay ünvanı aldı (1767). Atasının ani ölümünün ardından taxta çıxması gözlənilsə də, davam edən siyasi çəkişmələr səbəbilə Krım taxtı əvvəlcə Maqsud Gəray, daha sonra isə əmisi Krım Gəray ın əlinə keçdi.
Əmisinin davam edən Rusiya-Osmanlı müharibəsi ndə həlak olmasının ardından, 1769-cu ilin martında cəbhədə ikən tələm-tələsik Krım xanlığı na gətirildi. Hər iki səltənətində olduğu kimi, qardaşları Şahbaz Gərayı kalqay, Mübarək Gərayı isə nurəddin təyin etdi. Ancaq cəbhədə müharibə davam edirdi və Dövlət Gəraya dərhal yeni bir tatar ordusu toplamaq tapşırılmışdı. Bu məqsədlə dərhal Krıma yollanan Dövlət Gəray yerli bəylərdən dəstək ala bilmədi. Tamamilə rus tərəfdarı olan yerli bəylər Osmanlı cəbhəsində vuruşmaq üçün ordu toplamaqdan imtina etdilər. Beləcə, Dövlət Gəray dəstək toplaya bilməməsi bəhanə göstərilərək vəzifədən alındı (mart 1770).
1771-ci ilin iyununda ruslar ın general Dolqorukovun idarəsində yarımadanı işğal etməsi, Osmanlı tərəfdarı III Səlim Gəray ın məğlub olaraq İstanbul a qaçması və II Sahib Gəray ın rusların himayəsində müstəqil Krım xanı olaraq fəaliyyətə başlamasının ardından Osmanlı sultanı III Mustafa bölgədə Osmanlı dəstəyini qazana bilməsi üçün Dövlət Gərayı 1773-cü ildə orduyla Krıma göndərdi. Əsas vəzifəsi Sahib Gəray ın general Dolqorukovla bağladığı Qarasuvbazar müqaviləsini (1 noyabr 1772-ci ildə bağlanan) ləğv etmək, işğal olunan qalaları azad etmək və bölgədə rusların nüfuzunu azaltmaq idi. Öncə Şimali Qafqaz a, ardından Kerç qalası na irəliləyən Dövlət Gəray Feodosiya qalası nı rus işğalından azad etdi. Ancaq 21 iyul 1774-cü ildə tərəflər arasında bağlanan Kiçik Qaynarca sülhü ylə tərəflər müharibəni dayandırdı. Krım xanlığı Osmanlılar ın təbəəliyindən çıxdı və müstəqil xanlıq elan olundu.
Bu vəziyyətdə bölgədəki rus nüfuzuna qarşı apardığı mübarizəni gücləndirmək məqsədilə II Sahib Gəray 1775-ci ildə Dövlət Gərayın lehinə taxtdan çəkildi. Beləcə, ikinci dəfə Krım xanı olan Dövlət Gəray bağlanan sülh müqaviləsi səbəbilə Osmanlılar dan dəstək ala bilmədi. Üstəlik, Osmanlılar bu dəfə şərq cəbhəsində Səfəvilər in davamçısı olduğunu iddia edən zəndlər lə mübarizə aparmaqda idi. Buna baxmayaraq Dövlət Gəray Sultan Əbdülhəmid ə ünvanladığı məktublarla Osmanlılar ın hədəfini yenidən Krıma yönəltməyə cəhd edirdi. Digər yandan ruslar Osmanlı tərəfdarı olan Dövlət Gərayın yerinə, Avropasayağı yaşam tərzi və rus pərəstişkarlığı ilə bilinən Şahin Gəray ı xanlığın başına gətirmək niyyətində idilər. Nəhayət, bu iki cəbhə arasındakı soyuq müharibə 1775-ci ildə üzə çıxdı. Rus ordusu 1775-ci ildə Perekop qalası istiqamətində Krıma qoşun yeritdi. Bölgədə Osmanlı və rus tərəfdarları arasında vətəndaş müharibəsi başladı. İlk başda Şahin Gəray məğlub olub geri çəkilsə də, II Yekaterina nın əmriylə yeni bir qoşunla təchiz olunan Şahin Gəray 21 noyabr 1776-cı ildə yenidən hücuma keçdi. Paytaxt Bağçasaray ələ keçirilərək yandırıldı və iğtişaşlar artdı. Şahin Gəray rusların himayəsi altında noqaylar ın dəstəyilə 1777-ci ilin yanvarında özünü Krım xanı elan etdi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Fabada
thumb|Fabada Fabada - (Ispan dilində:fabada, fabada asturiana) - İspaniya, daha dəqiq deyilsə, Asturiya mətbəxinə aid ənənəvi yemək.
Ağ lobya və kolbasadan hazırlanır. Yeməyin adı Asturiya dilində fabes sözündən yaranıb mənası yeməyin əsas ərzaqlarından biri olan lobya deməkdir.
Fabada ilə oxşar yeməklər alman ayntopfu və İspan kosidosu hesab olunur.
Pennantia baylisiana
Pennantia baylisiana və ya Üç Kral kaikomako – Pennantiaceae (köhnə təsnifatlarda Icacinaceae) fəsiləsinin pennantiaceae cinsinə aid bitki növü. Bu, Yeni Zelandiyanın Cape Reinga şəhərindən təxminən 55 kilometr (34 mil) şimal-qərbdə, Manavatawahi / Üç Kral Adalarına endemikdir. Onun kəşfi zamanı yalnız bir bitki qalmışdır. Bu tək ağac gəzən keçilərin əlçatmaz olduğu yamacda böyüyür və "dünyanın ən tənha ağacı" adlanır. Növ 1945-ci ildə botanik Geoff Baylis tərəfindən kəşf edilmiş və 1948-ci ildə təsvir edilmişdir, baxmayaraq ki, Pennantia'nın fərqli bir növü kimi tam olaraq qəbul edilməsinə onilliklər keçməsinə baxmayaraq. Yeganə vəhşi ağac dişi olsa da, 1950-ci illərdə şlamlardan uğurla çoxaldılmış, onlardan biri 1985-ci ildə öz-özünə tozlanmağa başlamışdır. Sonrakı toxumla yetişən bitkilər özləri toxum qoymuş və növlər adada yenidən əkilmişdir. bitişik materikdə və Yeni Zelandiya ətrafındakı ictimai və özəl bağlarda.
Razik Salmanov
Razik Telman oğlu Salmanov (24 yanvar 2000; Gündüzqala, Qusar rayonu, Azərbaycan — 27 oktyabr 2020; Cütcü, Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Pennantia baylisiana
Haqqında
Pennantia baylisiana, dünyanın ən nadir bitkiləri siyahısında yer alan və Ginnesin Rekordlar Kitabında öz yerini qoruyan başqa bir addır. Yeni Zelandiya sahillərindəki Üç Kral Adalarında yalnız bir ağac sağ qalıb. Onun cinsi ilə bağlı bir çox mübahisəli tapıntılar var. Bəzi botaniklər bunun dişi növ olduğunu düşünsələr də, bəziləri bunun əksini bildirir. Bu bitkini çoxaltmaq üçün botaniklər diqqətlə yerə toxum səpdilər. Bununla belə, ən böyük problem odur ki, əlverişsiz iqlimi və zamanın dağıdıcılığını keçmək şərti ilə yetkin bir bitkiyə çevrilmək üçün on ilə yaxın vaxt lazımdır.
Razik Salmanov
Hərbi xidməti
Razik Salmanov 2018-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Qusar rayon üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissədə müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra müddətdən artıq hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Razik Salmanov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Razik Salmanov 27 oktyabr 2020-ci ildə Xocavənd rayonunun Cütcü kəndi istiqamətində döyüş tapşırığnın yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Uzun müddət nəşi tapıla bilməmişdir. 3 ay davam edən intensiv axtarışlardan sonra Razik Salmanovun nəşi tapılmış və 27 dekabr 2020-ci ildə doğulduğu Qusar rayonunun Gündüzqala kəndində dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Razik Salmanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Razik Salmanov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Razik Salmanov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Toska Mask
Toska Mask — cənubi afrikalı və kanadlı film prodüseri. Toska sahibkar İlon və Kimbal Maskın bacısı, Mey Maskın isə qızıdır.
Razik Salmanov
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Toska Mask
Şəxsi həyatı
Maskın ekiz uşaqları var.
Fəlsəfi pentalogiya
Fəlsəfi Pentalogiya — Azərbaycan filosofu Adil Əsədov tərəfindən təklif olunan, beş hissədən ibarət fəlsəfi sistem: Gözəlliyin fəlsəfəsi, Varlığın fəlsəfəsi, Təfəkkürün fəlsəfəsi, Əxlaqın fəlsəfəsi və Siyasətin fəlsəfəsi. Gözəllik fəlsəfəsinin başlıca təyinatını var olmalı olan dünyanın təqdimatı, Varlıq fəlsəfəsinin başlıca təyinatını var olan dünyanın təqdimatı, Təfəkkür fəlsəfəsinin başlıca təyinatını var olan dünyanı var olmalı olan dünyaya yüksəltmə imkanının təqdimatı, Əxlaq fəlsəfəsinin başlıca təyinatını var olan dünyanın var olmamalı olan dünyaya endirilməsinə göstərdiyi müqavimətin təqdimatı və nəhayət, Siyasət fəlsəfəsinin başlıca təyinatını var olan dünyanı var olmalı olan dünyaya yüksəltmə əzminin təqdimatı təşkil edir.
“Mən necə olmalıyam?” sualına müfəssəl cavab vermək öhdəliyindən Gözəllik fəlsəfəsi çıxış etməli, “Mən nəyə güvənə bilərəm?” sualına nəticə etibarı ilə Varlıq fəlsəfəsi cavab verməli, “Mənim nə etmək imkanım var?” sualını son nəticədə Təfəkkür fəlsəfəsi cavablandırmalı, “Nəyi etmək mənə yasaqdır?” sualına Əxlaq fəlsəfəsi cavab tapmalı, “Mən nə etməliyəm?” sualına cavab isə Siyasət fəlsəfəsinin və bütövlükdə fəlsəfənin son sözü olmalıdır.
Hər bir tamamlanmış fəlsəfə ideal duyğusundan başlayır, qətiyyət yaşantısının qərarlaşması ilə başa çatır. Başqa sözlə, hər bir fəlsəfə özünün təbii axınında Gözəllik fəlsəfəsi olaraq öz həyatını başlayır, Siyasətin fəlsəfəsi olaraq isə öz missiyasını başa çatdırmış olur. İdeal duyğusu fəlsəfənin başlanğıc məqamı və ilk sözü, qətiyyət yaşantısının qərarlaşması isə onun mütləq məqsədi və son sözüdür. İdeal duyğusundan məhrum olan kəs heç zaman filosof ola bilmədiyi kimi, eləcə də siyasəti öz diqqət dairəsindən kənarda saxlayan filosofun fəlsəfəsi sona çatdırılmamış, tamamlanmamış qalır.
Hər bir fəlsəfənin son sualı, həlli ilə hər bir fəlsəfəni tamamlayan məsələ - həyatın mənası ilə bağlı məsələ - özünün birbaşa həllini ən azı məhz ona görə Siyasətin fəlsəfəsində tapır ki, biz yalnız həyatımıza məna tapdığımız zaman tam iradə müəyyənliyinə nail ola bilirik.
Hafsa Xatun
Hafsa Xatun — 4-cü Osmanlı sultanı İldırım Bəyazid in xanımı və Aydınoğlu İsa bəy in qızı.
Həyatı
Aydınoğlu İsa bəy in qızıdır. Həyatı haqqında yetərli məlumat yoxdur. Birinci Kosovo döyüşü nün ardından xəyanətkar Anadolu bəylikləri ni cəzalandırmaq üçün səfərə çıxan İldırım Bəyazid ilk hədəf olaraq Aydınoğulları bəyliyi ni seçdi. Osmanlı ordusu nun Alaşəhər qalasını işğal etməsinin ardından, Aydınoğlu İsa bəy dərhal İldırım Bəyazid ə elçi göndərərək Osmanlı təbəəliyini qəbul etdiyini bildirdi. Sülhün təminatı olaraq İldırım Bəyazid İsa bəy in qızıyla evləndi və beləcə, bəyliyə aid torpaqların böyük bir hissəsini ələ keçirdi. 1390-cı ildə baş tutan mərasimin ardından Bursa ya göndərilən Hafsa Xatun cehiz olaraq aldığı pulla 1390-1392-ci illərdə Tirə də məscid, türbə, təkkə, imarət və hamamdan ibraət bir külliyə inşa etdirdi. Hafsa Xatun məscidi olaraq anılan bu məscid günümüzə gəlib çıxmasa da, külliyənin digər binaları gələ də ayaqdadır.
Atəş nöqtəsi
Atəş nöqtəsi — şərti olaraq ətrafın qoruyucu xüsusiyyətlərinə istinad edərək taktiki cəhətdən sərfəli atəş mövqeyində müdafiə məqsədi ilə düşmənə ayrı bir atəş vasitəsi ilə qarşılıq (pulemyot, minaatan, qumbaraatan, topçu silahı və s.) ifadə edən müəyyən bir termindir.
Bütün digər atəş nöqtələrinə əlavə olaraq müasir istehkam fərqləndirir:
Lida qalası
Qala üçün seçilmiş yer təbii olaraq şərqdən qərbə Kamenka və Lida çayları tərəfindən qorunur. Qala divarlarının bərpası 1323, 1324 və 1325-ci illərdə aparılmışdır. Sonradan divarların fasadı qırmızı kərpiclə üzlənir. Qalada iki qüllə və 1533-cü ildə divarların xaricinə köçürülmüş bir kilsə vardı. Hər iki qüllənin yuxarı mərtəbələrində yaşanılırdı.
Güclü istehkamlarına baxmayaraq, Lida bir neçə dəfə Tevton ordeni tərəfindən tutulmuşdur (1384, 1392). Litva Böyük Hersoqu Vytautas, onu "qala yaxınlığındakı bir yurdda " məskunlaşan müttəfiqi Toxtamış xana verir. 1406-cı ildə Smolensk Yury ailəsi Lidada girov olaraq kilidləndi və qəsri ələ keçirib onları azad etmək cəhdi uğursuz alındı. 1433-ci ildə, Lida qalası Şvitriqaila və əmisi oğlu Siqismund Kestutaitis arasında mübahisə nöqtəsinə çevrildi.
Lida 1506-cı ildə Krım tatarları tərəfindən darmadağın edildi və 1659-cu ildə Rusiya-Polşa müharibəsi zamanı ruslar tərəfindən talan edildi. Böyük Şimal Müharibəsi dövründə qalanı iki dəfə ələ keçirən İsveçlilər hər iki qülləni uçurdular. 1794-cü ildə qala meydanları Kościuszkonun davamçıları ilə ruslar arasında gedən bir döyüş yeri idi.
1891-ci il şəhər yanğınından sonra yanğından zərər görən evlərin təmiri üçün daş təmin etmək üçün cənub-qərb qülləsi və qalanın qərb divarının hissələri yıxıldı. Sankt-Peterburqdan olan arxeoloqlar qrupu vandalizmi dayandırmaq üçün müdaxilə etdi. 1920-ci illərdə divarlar cüzi miqdarda bərpa edildi.
20-ci əsrdə qala zoopark və ya sirk tamaşalarının keçirildiyi yerə çevrildi. Hər dekabrda divarlara Milad ağacı qoyulurdu. 1982-ci ilə qədər bərpa etmə işləri aparılmamışdır. Qırmızı kərpic, yüksəkliyi 12 m-ə qədər olan yenidən qurulmuş hissələri işarələmək üçün istifadə olunurdu. 2010-cu ildə əhəmiyyətli bərpa işləri aparılmışdır.
Pestisid
Pestisid ― bitki zərərverici və xəstəliklərinə, alağa, taxıla və taxıl məhsullarına, oduncağa, pambıq məmulatları, yun, dəri, həmçinin insan və heyvanlarda təhlükəli xəstəlik yayanlara qarşı mübarizədə istifadə edilən kimyəvi maddədir.
Lida qalası
Hər il Lida qalasında orta əsrlərə aid bir turnir keçirilir. Qüllələr daxilində bir muzey yaradılır.
Pestisid
Pestisidlər və ya kimyəvi zəhərli maddələr, kənd təsərrüfatında becərilən mədəni bitkiləri və məhsulları ziyanvericilərdən qorumaq, eləcə də bitkilərin məsuldarlığını artırmaq üçün istifadə olunur.
Tədqiqat nəticəsində məlum olmuşdur ki, hər il dünyada istehsal olunan dənli bitkilərin üçdə biri ziyanvericilər və fitopatoloji göbələklər vasitəsilə məhv olur. Bitkilərin ziyanvericiləri və xəstəlik törədənləri əsasən həşəratlar, gənələr, yumuşaq bədənlilər, nemotodlar (həlqəli qurdlar), fitopotogen göbələklər, bakteriyalar, viruslar və bitki mənşəli orqanizmlərdir. Kənd təsərrüfatının əsas ziyanvericilərindən biri də gəmiricilərdir. İnsanlar üçün təhlükəli xəstəliklər və epidemiyalar yayan ziyanverici həşəratlar və gənələrdir. Onlar malyariya, isitmə, ensefalit, vəba, taun kimi qorxulu xəstəliklərin yaranması və yayılmasında əsas rol oynayırlar. Bir sıra dərman preparatları vasitəsilə peyvəndlər aparılır, eyni zamanda kəşf olunan zəhərli kimyəvi maddələrin köməyi ilə epidemik xəstəlikləri yayan ziyanvericilər məhv edilir.
Klasifikasiyası
Kimyəvi tərkibinə görə bütün pestisidlər iki qrupa bölünür:
Pestisidlər istifadə məqsədinə görə aşağıdakı əsas qruplara bölünür:
Bitkilərin inkişafını sürətləndirən və ya ləngidən kimyəvi maddələr də pestisidlərə aid edilir. Bir sıra pestisidlər — defoliantlar və desikantlar, pambığın maşınla yığılması zamanı tətbiq edilir. Xalq təsərrüfatında herbisidlər, insektisidlər və funkisidlər daha çox istifadə edilir. Bu maddələrə tələbat ildən-ilə artdığından, yeni preparatlar kəşf edilir və onların istehsalı artıq zavodlar tərəfindən həyata keçirilir.
Həşaratlara, alaq otlarına və ziyanverici heyvanlara təsir mexanizminə görə pestisidlər bir neçə qrupa ayrılır:
Alaq otları ilə mübarizədə tətbiq olunan herbisidlər:
Pestisidlərin toksiki göstəriciləri
Dünyada 100 min.-dən artıq, üzvi birləşmələr hesabına, pestisid istifadə olunur. Onlar həyatımızda mühüm rol oynasalarda, digər tərəfdən uzun müddət yer qabığında qalaraq, ekoloji mühitdə qarşısı alınmaz təhlükələr yaradırlar. Zəhərlik dərəcəsinə görə pestisidləri aşağıdakı kimi ayırmaq olar:
Hər bir pestisidin istifadə sahəsi onun ətraf mühitdə qalma müddətindəndə asılıdır. Pestisidlərin bu xassəsi "persistent" adlanılır. Digər xassələrdən biri isə — orqanizimdə pestisidin metabolizm müddəti və orqanizmdən kənar olma mexanizmi — "kumilyativ" adlanır. Mövcüd olan pestisidlərin sintez olunan zavodlarda təhlükəsizlik qaydalarının pozulması (məs. tullantıların su hövzələrinə və atmosferə buraxılması), onların daşınması, saxlanılması qaydalarına əməl olunmaması, həmçinin səpələnməsi zamanı dozaların çox olması və s. nəticə eetibarilə ekoploji mühitin korlanmasına gətirib çıxarır.
Pestisidlərlə şərti yüklənmə dozası
Hər hansı bir rayonda 1 ha şum sahəsinə və ya çoxillik əkinlərə, yaxud rayonun ümumi torpaq sahəsinin 1 ha-na hər il verilən pestisidlərin ümumi kütləsi.
Orqanizmə təsiri
Pestisidlər bir çox ətyeyən heyvanlar, xüsusən də quşlar üçün zərərlidir. Quşlar DDT və digər xlor üzvi pestisidlərə qarşı xüsusilə həssasdırlar, çünki onlar metabolizm kalsiumuna müdaxilə edir və yumurtlayan yumurtaların qabıqlarının incəlməsinə səbəb olur. Bu, yumurtaların mexaniki stresə qarşı müqavimətinin azalmasına və nəticədə çoxalmanın müvəffəqiyyətinin azalmasına səbəb olur. Bir çox pestisidlər çox davamlıdır və istifadə olunduğu yerdən uzaqlara yayılır. Məsələn, 1960-cı illərin ortalarında DDT kimyəvi maddənin istifadə olunduğu yerdən çox uzaqda — Antarktikada pinqvinlərin qaraciyərində tapılıb.
İndi DDT bütün inkişaf etmiş ölkələrdə qadağandır. Bununla belə, nisbətən ucuzdur və hələ də müəyyən vəziyyətlərdə, məsələn, malyariya ağcaqanadlarına qarşı mübarizədə yaxşı bir vasitə hesab olunur. Müəyyən bir pestisidin istifadəsinə qərar verərkən çox vaxt iki pislikdən daha kiçikini seçmək lazımdır. Məsələn, bir çox ölkələrdə malyariya DDT-nin köməyi ilə tamamilə məhv edilmişdir.
Müəyyən edilmişdir ki, DDT plasentadan keçir və hətta DDT ilə sənaye təması (qida ilə qəbul) olmayan qadınlarda embrionların və ya ölü doğulmuş uşaqların toxumalarında olur.
Pestisidlər (konservantlar daxil olmaqla) tez-tez allergiya, diatez və bəzi digər xəstəliklərə səbəb olur. Heyvanların və bitkilərin bütün toxumalarına nüfuz edən sistemli pestisidlər xüsusilə təhlükəlidir.
Pestisidlərdən istifadənin ümumi təsiri növlərin müxtəlifliyini azaltmaqdır. Ümumiyyətlə, pestisidlər aşağı trofik səviyyələrdə də məhsuldarlığı artırır, yuxarılarda isə azalır.
1962-ci ildə amerikalı bioloqun kitabı R. Carson Səssiz Bahar.
Nor Uği
Nor Uği - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Vedi (Ararat) rayonunda kənd.
Hunter × Hunter personajlarının siyahısı
Yoşihiro Toqaşi tərəfindən yaradılan Hunter × Hunter manqa serialında çox sayda personaj mövcuddur. Olaylar Ovçular adlandırılan lisenziyalı mütəxəssislərin xəzinə ovçuluğundan assassinliyədək geniş bir intervaldakı özəl işləri alaraq dünyanı gəzdikləri uydurma bir əvrəndə baş verir. Hekayə, əsasən, Qon Fırikısı və özü də məşhur bir ovçu olan atası Cinqi tapmaq üçün bir Ovçu oluşuna fokuslanır. Yolda Qon Kirıa Zorıdikkı, Kurapika və Leorio Paradinayt ilə tanışır və dostlaşır.
Baxmayaraq obrazların çoxu insandır, onların çoxu Nen — birinin öz həyat enerjisi və yaxud aurasını idarə edə bilmə gücü sayəsinda superinsani güc və (yaxud) supernatural bacarıqlara sahibdirlər. Serialın dünyası həmçinin Kimera Qarışqaları kimi fantastik varlıqları da ehtiva edir.
Qon Fırikısı
atletik, sadəlövh və istiqanlı bir oğlandır. Uşaqlığında təbiətdə, xüsusilə meşədə çox vaxt keçirdiyindən heyvanlarla çox yaxşı yola gedə bilir, həmçinin güclü iybilmə və görüş kimi bir sıra superinsan hisslərinə sahibdir. Onu xalası olan Mito böyüdüb, analıq edib. Ovçu olan atasını tapmaq üçün o da ovçu olmağı arzulayır. Ovçuluq sınağı boyunca isə Kirıa Zorıdikkı, Kurapika və Leorio Paradinayt ilə dostlaşır. Uğurla lisenziyalı bir ovçu olmasını mütəaqibən Qon və Kirıa Vinqdən Neni öyrənirlər. Acgözlük Adası oyununun ilk qaliblərindən olandan və Kimera qarışqalarını dayandırmağa yardım etdikdən sonra atasını tapır. Atasıyla görüşdən sonra isə Qon Balina adasına qayıdır və Mito ilə qalmağa davam edir.
Onun qüsurları öz impulsiv təbiətində və inadkarlığında yatır, çünki Qonun hər şeyi düşünməkdəki uğursuzluğu onu əziyyətə aparır.
Kirıa Zorıdikkı
Qon Fırikısı ilə Ovçu Sınağında tanış olanda şən, xoşbəxt və dəcəl bir uşaq kimi təqdim olunmuşdu. Onun qətldəki qəddarlığı və bacarığı isə onun digər tərəfini — ölümcüllük, şiddət və qana susamışlığı göstərir. Assassinlərdən ibarət məşhur Zorıdikkı ailəsinin bir fərdi kimi doğumundan bəri bir assassin olmaq üzrə təlim görüb və zəhərə, elektrikə, ümumiyyətlə, ağrıya ekstrem dözümə sahib olmağa şərtləndirilib. Baxmayaraq ki, o, qardaşı İlluminin təsiri altında bir iştirakçını öldürdüyünə görə ilk imtahandan kəsilir, növbəti ilki sınaqda elə ilk cəhddən bütün digər qatılanlara qalib gəldiyi üçün lieenziyasını əldə edir.
Hunter × Hunter manqası
Bütün seriya
Ayrı-ayrılıqda mövsümlər
Filip Conson
Filip Conson - tanınmış Amerikan memarı, Pritsker mükafatının ilk laureatı.
1930-cu ildə Conson Nyu-York şəhərində yerləşən MoMa-da (Müasir İncəsənət Muzeyi) Memarlıq və Dizayn şöbəsini yaratmışdır. 1978-ci ildə Amerikan Memarlıq İnstitutu tərəfindən qızıl medala və 1979-cu ildə ilk Pritsker memarlıq mükafatına layiq görülmüşdür. O Harvard Universitetinin tələbəsi olmuşdur. 2005-ci il yanvarın 25-də Conson, Şüşə evində yuxuda olarkən vəfat etmişdir.
Kozunak
İstinadlar
thumb|Kozunok kişmişli
thumb|Kozunok kişmişli və ləpəli
Folar
Folar (Portuqaliya dilində:Folar) - Portuqaliyada Pasxa bayramı münasibətilə bişirilən kuliçin müxtəlif növlərindən biridir. Foların tərkibinə su, duz, yumurta, buğda unu daxildir.
Portuqaliyanın müxtəlif vilayətlərində folar formasına, konkret reseptinə, duzlu və şirin dadlı olmasına baxmayaraq bütün reseptlərdə yumurta sarısı əsas yer tutur.
Almatı teleqülləsi
Almatı Televiziya Qülləsi ya da sadəcə Almatı Qülləsi, 371.5 m hündürlüklü poladteleviziya qülləsi 1975-ci və 1983-cü illər arasında Almatı, Qazaxıstanda inşa edilmişdir. Qüllə Kok Tobe dağının yüksək yamaclarında yerləşir ( Almatı şəhərinin cənub-şərqində "mavi təpə" deməkdir). Digər oxşar televizor qüllələrindən fərqli olaraq, beton deyil, polad boru strukturludur. Dünyanın ən hündür dəmir boru polad quruluşudur.
Qüllə 371.5 m (1219  ft) uzunluğundadır.114 metrə yaxın metal hissəsidir ki, dəniz səviyyəsindən 1000 metr yüksəkliyə çatır. 146 m və 252 m hündürlükdə iki yüksək sürətli lift ilə qalxmaq mümkün olan iki müşahidə platformaları var. Ancaq ictimaiyyətə açıq deyil. Qüllə, memarlar Terziyev, Savçenko, Akimov və Ostroumov tərəfindən tikilmişdir. Almatı zəlzələlərə qarşı xüsusilə həssas olduğundan, televiziya qülləsi Rixter şkalasında 10 bal gücünə  qədər zəlzələlərə qarşı dayanıqlı şəkildə hazırlanmışdır.
II Sahib Gəray
II Sahib Gəray — XXXXVI Krım xanı.
1726-cı ildə doğuldu. Krım xanı II Dövlət Gəray ın nəvəsi, Topal Əhməd Gərayın (ö. 1750) oğludur. İlk illəri haqqında məlumat yoxdur. Haqqındakı ilk məlumat isə 1770-ci ildə Perekop qalasının mühafizəsi ilə vəzifələndirilməsidir.
1771-ci ilin iyununda ruslar ın general Dolqorukovun idarəsində yarımadanı işğal etməsi və Osmanlı tərəfdarı III Səlim Gəray ın məğlub olaraq İstanbul a qaçmasının ardından 1771-ci ilin noyabrında rusların himayəsində Krım xanı təyin edildi. Kalqay olaraq qardaşı Şahin Gəray, nurəddin olaraq isə Maqsud Gərayın oğlu Bahadur Gəray təyin edildi.
Cortaderia
— fəsiləsinə aid bitki cinsi.
II Sahib Gəray
Osmanlı sultanı III Mustafa tərəfindən bölgədəki rus nüfuzunu azaltmaq məqsədilə göndərilən Dövlət Gəray ın hərbi uğurları rusları təşvişə salmışdı. Üstəlik bu dəfə Sahib Gəray da onu gizlicə dəstəkləyirdi. Buna baxmayaraq Şimali Qafqaz və Balkan yarımadası ndakı məğlubiyyətlərin ardından Osmanlılar 21 iyul 1774-cü ildə Kiçik Qaynarca sülhü ylə müharibəni dayandırdı və məğlubiyyətini elan etdi. Üstəlik sülhün şərtlərinə görə, Krım xanlığı rusların himayəsində müstəqil xanlığa çevrildi.
Cortaderia
Növləri
[[SS 2 (*
II Sahib Gəray
Artan rus təsirini azaltmaq və yerli tatar bəylərini vahid cəbhədə toplamaq üçün Sahib Gəray 1775-ci ildə Dövlət Gəray ın lehinə taxtdan çəkildi. Dərhal İstanbul a getdi və Çatalca yaxınlarındakı mülkündə yaşamağa başladı. 1807-ci ildə burada vəfat etdi.
Bolqarıstan qızılbaşları
Bolqarıstan qızılbaşları — Bolqarıstan ərazisində yaşayan qızılbaş icması. Onların çoxu ya könüllü olaraq, ya da XV–XVII əsrlərdə Osmanlı hakimiyyəti tərəfindən Anadoludan deportasiya olunaraq Dobrucaya yerləşiblər. Qızılbaş camaatı Ludoqoriyedə də mövcuddur.
Qızılbaşların çoxusu əslində kim olduqlarını gizlədirlər, ölkədə yaşayan türk və ya bolqarlara ortodoks sünni olduqlarını və ya kimin müraciət etdiyinə görə dəyişərək bəktaşi olduqlarını iddia edirlər. 1992-ci il əhalinin siyahıya alınmasına görə Bolqarıstanda 85,773 şiə yaşayırdı.
Hərəm
Hərəm (Osmanlı Türkcəsi: الحريم من أنا همايون, Hərəm-i Hümayun) — lüğətdə qorunan, müqəddəs və möhtərəm yer mənasını verir. Ev və saraylarda ümumiyyətlə içəri həyətə baxacaq bir şəkildə planlaşdırılmış, qadınların başqa kişilərlə qarşılaşmadan rahatca gündəlik həyatlarını davam etdirdikləri yer idi. Burada yaşayan qadınlara da hərəm deyilirdi. İslamiyyətin bu yerlərə, xüsusilə hərəmxana qadınlarıyla hər hansı bir qan bağlılığı olmayan kişilərin (naməhrəm) daxil olması qadağan idi.
Osmanlı imperiyasında hərəm
Hərəm həyatı Osmanlı sarayında quruluşdan etibarən mövcud olmaqla, Fateh Sultan Mehmed səltənətində təşkilat halını almış və dövlətin ümumi strategiyasına uyğun olaraq devşirmə sistemi vasitəsilə genişləmişdir. Burada, ən aşağı təbəqə olan cariyəlikdən (kənizlikdən) son mərtəbə olan ustalığa (hasəki və validə sultan istisna olmaqla) yüksəlmə bir çox baxımdan Əndərun təşkilatındakı yüksəlmə sisteminə bənzəməkdədir. Osmanlı saray təşkilatındakı Hərəm-i Hümayun ifadəsi də özündə həm hərəmxana, həm də Əndərun bölümünü birləşdirir. Əndərun bölümü padşahın, sarayın və dövlətin müxtəlif xidmətlərində çalışacaq kişilərin, hərəm isə qadınların yetişdirilməsi üçün nəzərdə tutulan bir təhsil qurumu idi.
İstanbulun fəthindən öncəki Ədirnə sarayının hərəmiylə bağlı heç bir məlumat yoxdur. Fəthdən dərhal sonra bugün İstanbul Universitetinin yerində inşa edilən köhnə sarayın hərəmi haqqında isə məlumat olduqca azdır. Belə ki, padşahların bəzi vaxtlar Topqapı sarayından köhnə saraya gedərək buradakı hərəm mənsublarını ziyarət etdiyi bilinir. XVI əsrin ikinci yarısından etibarən saray hərəmiylə bağlı məlumatlar artmağa başlamış, xüsusilə Sultan Süleyman Qanuninin hasəkisi Xürrəm Sultan və qızı Mihrimah Sultanla başlayan, Nurbanu Sultan və Safiyə Sultanla davam edən intriqalar, eləcə də bəzi hərəm mənsublarının iqtisadi və ictimai fəaliyyətləri bu qurumdan tez-tez söz edilməsinə yol açmışdır.
Hərəmlə bağlı ən çox adı hallanan padşah, şübhəsiz ki, III Muraddır. Onun səltənətində sarayın hərəm bölümünə bir çox yeni binalar əlavə edilmiş, hərəmdə məskunlaşanların və xidmətçilərin sayı artmışdır. Belə ki, Hasəki Safiyə Sultanı qısqanan və onun nüfuzunu azaltmaq üçün oğluna gözəl kənizlər yollayan Validə Nurbanu Sultanla qızı Əsməhan Sultanın səyləri nəticəsində padşah, başlanğıcda yaxından məşğul olduğu dövlət işlərindən uzaqlaşmış və hərəm mənsublarının sayı həddindən çox artmışdır. Selanikinin yazdığına görə, III Murad, saraydan kənarda xalqla birlikdə qılmalı olduğu cümə namazlarını belə, taxtdan endirilmə qorxusu ilə saraydakı məsciddə qılmağa başlamışdı.
XVI əsrdən sonra Osmanlı siyasi tarixində olduğu kimi hərəm sistemində də zəifləmə və pozulma halları nəzərə çarpmağa başlayır. Bu vəziyyət I Əhməddən başlayaraq demək olar ki, bütün XVII əsr Osmanlı padşahlarının uşaq yaşda taxta çıxmaları və uzun müddət idarəni ələ ala bilməmələri ilə əlaqələndirilir. Belə ki, bütün bunların nəticəsində validə sultanlar və bəzi hərəm mənsubları tarixdə görülməmiş səviyyədə güc qazanmış, 1566-1656-cı illər bu səbəblə “validə sultanlar çağı” adıyla anılır. Bu dönəmdəki ən nüfuzlu validə sultan isə, sözsüz ki, Mahpeykər Kösəm Sultandır. XVII əsrin ilk yarısında öncə hasəkiliyə, ardından validə sultanlığa yüksələn Kösəm Sultan, IV Mehmedin ilk illərində ənənəyə zidd olmasına baxmayaraq köhnə saraya getməmiş və “validə-i müəzzəmə” ünvanıyla dövlət idarəsində söz sahibi olmuşdur. Onun Osmanlı sarayında təxminən 50 il davam edən “səltənəti” əsnasında hərəm sistemi zəifləmiş, xüsusilə də oğlu Sultan İbrahimə göndərdiyi kənizlərlə onun zəif əsəb sistemini korlayaraq dövlət işlərinin axsamasına səbəb olmuşdur. thumb|[[Topqapı sarayında şahzadələrin saxlanıldığı qəfəs adlanan Şimşirlik bölümü]] Bu dönəmdə III Mehmed tərəfindən şahzadələrin sancaqbəyliyinə göndərilməsi ənənəsi ləğv edilmiş, nəticədə gələcəkdə taxta çıxarılan padşahlar dövlət işlərindən xəbərsiz şəkildə hərəmdə məhbus həyatı yaşamağa başlamışdır. Xüsusilə də I Əbdülhəmid 49 yaşında taxta çıxanadək hərəmdə qəfəs həyatı yaşamış, cülusunun ardından da dövlət işlərindən çox hərəmiylə məşğul olmuşdur. Xanımlarından Ruhşah Sultana yazdığı duyğu dolu məktublarda, gənclik illərini keçirdiyi hərəmdə yaşadıqlarının onun səhhətinə vurduğu zərərləri açıq şəkildə görmək mümkündür.
Qabiliyyəti və gözəlliyi ilə fərqlənən cariyələr hərəmdə kalfalığa yüksəlir və padşah, validə sultan, qadınəfəndi və ya hasəkilərdən birinin yanına xidmət üçün göndərilirdi. Hərəmdə təcrübə qazanmış kalfaları hər biri yütərli dərəcədə təhsil almış olmaqla birlikdə, saray daxilindəki bəzi mərasimlərdə onlara xas hazırlanan geyimlər geyinirdilər. Taxt dəyişikliyinin ardından hərəmdəki nüfuzlu kalfalar köhnə saraya göndərilir və ya evləndirilərək saraydan göndərilirdi.
Hərəm təşkilatında cariyələrin çata biləcəyi ən yüksək səviyyə isə ustalıq səviyyəsi idi. Gözəl, bacarıqlı və ağıllı olan cariyələr pillə-pillə yüksələrək usta olur və beləcə, birbaşa padşahın xidmətinə alınırdılar. Bu ustalar validə sultan və hasəki sultanlardan sonra hərəmin ən nüfuzlu qadınları idilər. Bunlar arasında şəxsən padşah tərəfindən seçilən xəzinədarların sayı təxminən 15-20 idi. Ən nüfuzlu usta isə xəzinədar usta idi. Bülə ki, hərəmdəki bütün cariyə və kalfalar ondan əmr alır, bəzən validə sultan və hasəkilər də ondan məsləhət alırdılar. Hərəmdəki bütün xəzinələrin açarlarını özlərində daşıyan bu xəzinədar ustaların hərəmdəki otaqları da validə sultan otağının üst mərtəbəsində idi. Xəzinədar ustadan başqa, hərəmdə camaşırçı usta, bərbər usta, qəhvəçi usta, vəkil usta kimi fərqli adda ustalar vardı. Bundan başqa hərəmdə hamiləlik, doğum və uşaq salma kimi məsələlərlə məşğul olan əbələr, padşahın övladlarını saxlayan dayələr və süd anaları da vardı. left|thumb|[[Topqapı sarayı hərəmində Hasəki sultanlar bölümü]] Hərəmin ən yüksək anımı isə, şübhəsiz ki, padşahın anası olan validə sultandır. 36 Osmanlı padşahından yalnız 23-nün anası validə sultanlıq ünvanı daşımış, digərləri övladlarının səltənətindən öncə vəfat etmişdir. Taxta çıxarılan şahzadənin anası Validə alayı adlanan bir mərasimlə köhnə saraydan Topqapı sarayına gətirilir və oğlunun səltənəti boyunca hərəmin ən güclü qadını olurdu. Hərəmin ikinci dərəcəli qadını isə padşahın xanımları olan hasəki sultanlar və gözdələr idi. Bunlar sonrakı illərdə qadınəfəndi olaraq adlanmışdır. Cariyəlikdən yüksələn, gözəlliyi və bacarıqlarıyla padşahın diqqətini cəlb edən bu xanımlar XVII əsrə qədər daha çox Avropalı əsirlər arasından çıxsa da, sonrakı illərdə Qafqaziyadan gələnlər üstünlük təşkil etmişdir.
Sultan ünvanı verilən padşah qızlarının dünyaya gəlişləri, beşik alayları, xüsusilə də evlilikləri hərəm həyatına olduqca təsir etmişdir. Sultanların evlənəcəkləri vaxta qədərki həyatları hərəmdə keçir, xidmətinə bir çox cariyələr verilirdi. Oxuma yaşına gələn sultanlar xüsusi mərasimlə ilk dərsinə başlayır və adətən dövrün önəmli alimlərindən dərslər alırdılar. thumb|[[III Əhməd dönəmində hərəm əyləncəsi, Jan Vaftiz Vanmur]] Padşahların hasəki, gözdə və cariyələrindən dünyaya gələn oğlan övladlarına şahzadə (II Murad dövrünədək Çələbi) deyilirdi. Körpə yaşlarındakı bir şahzadənin xidmətinə bir neçə cariyə verilir, 5-6 yaşlarına gəldikdə isə padşahın xidmətində olan və lələ adlanan xüsusi şəxslər vəzifələndirilirdi. Təhsil çağına gələn şahzadələr, eynilə sultanlar kimi dövrün mühüm şəxslərindən dərslər alır, taxta çıxdıqdan sonra isə bu lələlərindən birini “hacə-i sultan” ünvanıyla təltif edirdi. Şahzadələrin sünnət mərasimləri də olduqca möhtəşəm keçirilirdi. Sultan Süleyman Qanuni, III Murad, IV Mehmed və III Əhmədin səltənətində keçirilən sünnət mərasimləri isə Osmanlı sarayının gördüyü ən möhtəşəm mərasimlərdir.
Hərəm mənsublarının, xüsusilə də validə sultanların saray daxilində və xaricindəki işlərini aparan bir çox vəzifəli şəxs vardı. Saray xaricindəki işlərdə bəzən baltaçılar istifadə edilsə də, bunlar daha çox hərəmdə çıxan yanğınların söndürülməsində istifadə edilmişdir.
Hava şəraitindən asılı olaraq saray bağçalarına və saraydan kənardakı gəzinti yerlərinə gedən hərəm mənsubları, bu yerlərə xüsusi arabalarla aparılırdı. Xüsusilə Sultan Əbdülməcid dönəmində hərəm qadınlarının şəhərdə arabayla gəzintiyə çıxması adət halını almışdı. Şənliklərlə yanaşı sarayda baş verən faciəli hadisələr də hərəm həyatına təsir etmişdir. Padşahların ölümü, xüsusilə də öldürülməsi, taxtdan devrilməsi kimi hadisələrdə hərəm mənsubları günlərlə yas saxlayırdı. 1648-ci ildə Validə Kösəm Sultanın da iştirak etdiyi bir tərtiblə Sultan İbrahimin və daha sonra 1808-ci ildə saray əhalisi tərəfindən də çox sevilən Sultan Səlimin qətlə yetirilməsi hadisələri hərəmdə uzun illər unudulmamışdır.
Qaragöl (Xudabəndə)
Qaragöl - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 4531
NGC 4531, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rasim Kərimli
Rasim Kərimli (01.05.1932-24.06.1996) Azərbaycan şairi
Rasim Kərimli 1 may 1932-ci ildə Tovuz rayonu Düz Qırıqlı kəndində anadan olub.Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1951-1956-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb.Uşaqlıqdan saz, zurna-balaban çalan, Bakı Dövlət Universitetində oxuyarkən qarmon və pianino çalmağı öyrənən Rasim Kərimli universitetin bədii özfəaliyyət dərnəyinin ən fəal üzvlərindən biri idi. Hələ orta məktəbdə oxuyarkən şeir yazan Rasim bu vaxt artıq respublika mətbuatında çap olunurdu. Bir il Ağsu rayonunda müəllim işlədikdən sonra 1957-1969-cu illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Dİl və Ədəbiyyat İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində çalışıb.Lakin bədii yaradıcılığı elmi yaradıcılığa üstün gəlir və tezliklə o, M. F. Axundov adına Dillər İnstitutunun Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasına müəllim keçir. Bu vaxt Rasim artıq tanınmış şair idi. Şairin əsərlərinin xalq ruhuna son dərəcə yaxın olması onların asanlıqla əzbərlənməsinə və xalq arasında yayılmasına şərait yaradırdı. Bu təsadüfü deyildir. Uşaqlıqdan qonşuları Aşıq Nağının yanında aşıq havalarını və el şairlərinin şeirlərini əzbər öyrənməsi onun gələcək yaradıcılığına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmişdi. Bu təsir o qədər güclü olmuşdur ki, həyatı boyu saz-söz adamlarının cazibəsindən kənara çıxa bilməmişdi. Bir neçə musiqi alətlərimizdə gözəl çalan Rasim Kərimli milli musiqimizin bilicilərindən idi. Həm buna, həm də şeirlərinə görə musiqiçilər və müğənnilərin əksəriyyəti onunla dostluq edirdi. Görkəmli sənətçilərimiz Habil Əliyev, Əlibaba Məmmədov, Teymur Mustafayev, Arif Babayev, eləcə də Mayis Salmanov, Mayis Məmmədov və başqaları şairə xüsusi ehtiram göstərirdilər. Elə bir konsert (dövlət tədbirləri daxil olmaqla), elə bir şənlik, elə bir toy olmazdı ki, Rasim Kərimlinin sözlərinə yazılmış mahnılar oxunmasın. Şairin "Səndən savayı", "Biləydin kaş", "Bir qız bir oğlanındır", "Qurban olum", "Sənsiz", "Min yaşasın", "Axtarar səni", Zümrüd Məmmədova və Təhmurazın oxuduğu çox maraqlı, dərin mənalı "Deyişmə" və başqa şeirlərinə bəstələnmiş mahnılar dillər əzbəri olmuşdu. "Dostluq ilk sözümdür"(1969), Şəfqət bulağım"(1975), "Dünya mərdlər dünyasıdır"(1979), "Biləydin kaş"(1983), "İntizarda qoyma məni" ( 1991) və s. kitabların müəllifi olub. Rasim Kərimli 1996-cı il 24 iyunda vəfat edib
Ailəsi
Rəşid ağa Cavanşir qızı Zəminə bəyimlə evlənmişdir.
Qaragöl (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 184 nəfər yaşayır (31 ailə).
Latviya–Yaponiya münasibətləri
Latviya–Yaponiya münasibətləri – Latviya ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Ölkələr arasında diplomatik əlaqələr ilk dəfə 1921-ci ildə qurulmuş, 1991-ci ildə bərpa olunmuşdur.
1918–1940
1920 və 1930-cu illərdə Latviya Yaponiya hökuməti üçün ən vacib Baltikyanı ölkə idi. Belə ki, Riqa şəhəri Yaponiyanın Baltika regionundakı kəşfiyyat mərkəzi idi. Gənc Yaponiya diplomatları rus dillərini təkmilləşdirmək üçün Riqaya göndərilirdilər. Riqada fəaliyyət göstərən diplomat Şin Sakuma Baltika regionu haqqında topladığı kəşfiyyat xarakterli məlumatları Yaponiyaya göndərirdi. Riqaya təyin olunmuş hərbi ateşe Makoto Onoderanın eston agentlərlə əlaqələri var idi və Tokioya məlumat ötürürdü.
Latviyanın SSRİ tərəfindən işğal edilməsi zamanı Yaponiyanın Riqadakı nünaməyəndliyi bir sıra latış siyasətçilərinin ölkədən qaçmasına kömək etmişdir. İşğal zamanı Yaponiyanın Latviyadakı səfiri Şociro Otaka idi. 1939–1940-cı illərdə səfirlikdə işləmiş Akira Şiqemitsu işğal dövrünü təsvir edən gündəlik tutmuş və SSRİ-nin dağılmasından sonra 1993-cü ildə nəşr etmişdir. Riqa nümayəndliyi rəsmi olaraq 23 sentyabr 1940-cı ildə bağlanmışdır.
1991–hazırda
thumb|Latviyanın Yaponiyadakı səfirliyi. Latviyanın SSRİ-nin tərkibindən çıxmasından sonra 10 oktyabr 1991-ci ildə ölkələr arasında diplomatik əlaqələr bərpa olunmuşdur. 1996-cı ilin fevralında Latviya–Yaponiya Parlamentlərarası Dostluq Qrupu yaradılmışdır. Yaponiyanın Latviya səfirliyi 2000-ci ilin yanvarında Riqada, Latviyanın Yaponiya səfirliyi 2006-cı ilin aprelində Tokioda açılmışdır.
2007-ci ilin mayında İmperator Akihito və İmperatriça Miçiko Latviyaya rəsmi səfər etmişdir. Yaponiya baş naziri Şinzo Abe 2018-ci ildə Latviyanı ziyarət etmişdir. Latviya baş nazirlərindən Ayqars Kalvitis 2006-cı ildə, İvars Qodmanis 2009-cu ildə, Valdis Dombrovskis 2013-cü ildə, Maris Kuçinskis isə 2017-ci ildə Yaponiyada olmuşdur. Latviya prezidenti Eqils Levits 2019-cu ilin oktyabrında Yaponiyaya səfər edərək Yaponiyadakı latış icması ilə görüşmüşdür.
2021-ci ildə ölkələr arasında münasibətlərin qurulmasının 100 illiyi qeyd olunmuşdur.
Mədəniyyət
Latviyanın müstəqilliyi uğrunda ölən şəxslərə həsr olunmuş Müqəddərat bağının dizaynı üçün 2005-ci ildə müsabiqə elan olunmuş və müsabiqənin qalibi yaponiyalı memar Şunmyuo Masuno olmuşdur. 2008-ci ildə Latviya prezidenti Valdis Zatlersə təqdim olunmuş və Hiroşima faciəsini simvolizə edən Sülh daşı bu bağda saxlanılır.
Yaponiyanın Kobe və Hiqaşikava şəhərləri, müvafiq olaraq, Latviyanın Riqa şəhəri (1974-cü ildə) və Ruyyena bələdiyyəsi (2008-ci ildə) ilə qardaşlaşmışdır.
İqtisadiyyat
Yaponiya Latviyaya əsasən rezin məhsulları, avtomobillər, elektrik avadanlıqları, Latviya isə Yaponiyaya əsasən taxta-şalban, minerallar, mexanika, elektrotexnika və tibb avadanlıqları ixrac edir.
Şatiyon-la-Palyu
Şatiyon-la-Palyu  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şalamon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01092.
Cöğrafiyası
Kommuna Paris şəhərinin 390 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 40 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 26 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1562 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 1000 nəfərdən (15-64 yaş) 773 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 227 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 77.3%, 1999-cu ildə 71.8%). Aktiv 773 sakindən 722 nəfər (375 kişi və 347 qadın) işləyir, 51 nəfər işsizdir (19 kişi və 32 qadın). Aktiv olmayan 227 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 90 nəfər təqaüdçü, 49 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Qrafik format
Qrafik fayl formatlari-Görüntünü ötürmək və ya fayl şəklində saxlamaq üçün müəyyən formatlar yaradılmışdır.BMP,PCX,PNG,TİFF,GİF və ən populyar JPEG.
BMP
BMP(ing."Bit MaP-bit xəritəsi")-Microsoft şirkətinin Windows əməliyyat sistemi üçün əsas formatdır.Çünki bu sistemin daxili formatına daha çox uyğun gəlir. Burada massivin indeksi -palitranın rənginin nömrəsi onun məzmunu isə-rəngi üç əsas komponentin parlaqlıq dərəcəsinə görə təsvir edən üç ədəddir.R/G/B(red/green blue)
PCX
PCX - ZSoft firması tərəfindən hazırlanan və Microsoft şirkətinin MS-DOS əməliyyatlar sistemindəki PC Paintbrush proqramı üçün istifadə edilən standartdır.Lakin PSX formatı Bmp qədər populyar ola bilmədi.Xüsusi qrafik redaktorlar-Corel Draw Ulead Photo express Adobe Photoshop bu formatı dəstəkləyir.
GIF
GIF(ing.Graphics İnterchange Format-qrafik mübadilə formatı) ilkin olaraq CompuServe şəbəkəsi üçün nəzərdə tutulmuşdu.GİF-də qrafik informasiya bir-birinin ardınca gələn bloklardan ibarətdir. Gif fayllarının çatışmayan cəhətləri rəng dərinliyinin çox olmamasıdıir.(cəmi 256 rəng) ve rastr massivinin verilənlərinin LZW qapalı alqoritminin sıxılmasını göstərmək olar.
PNG
PNG
Con Beyn (tənqidçi)
Con Piter Beyn (8 iyul 1984, Spennimur, Darem, Böyük Britaniya – 24 may 2018, Şarlott, Şimali Karolina, ABŞ; əsasən TotalBiscuit, The Cynical Brit və TotalHalibut psevdonimləri ilə tanınır) — Böyük Britaniya videooyun tənqidçisi, kiberidman icmalçısı, YouTube kanalı müəllifi. "Eurogamer"in verdiyi məlumata görə, Beyn yeni hazırlanmış indi oyunlar və oyun xəbərləri üzrə təhlil mövzularını əhatə edən şərh videoları ilə böyük tamaşaçı icması əldə etmişdir. Beyn səmimiliyi, oyun sənayesində istehlakçı mövqeyini qoruması və təsirli tənqid videoları ilə tanınırdı. Beynin YouTube kanalı iki milyondan çox abonentə malik idi.
Beyn 2015-ci ilin oktyabr ayında düz bağırsaq xərçəngi olduğu açıqlamış, ancaq fəaliyyətinə 2018-ci ilin aprel ayına qədər davam etmişdir. Beyn peşəsindən rəsmi olaraq, 2018-ci ilin aprel ayında təqaüdə çıxmışdır. Bunun səbəbi xəstəliyinin müalicəolunmaz hala gəlməsi idi. O, 24 may 2018-ci il tarixində 33 yaşında vəfat etmişdir.
Həyatı
Con Piter Beyn 8 iyul 1984-cü il tarixində Böyük Britaniyanın Darem qraflığında yerləşən Spennimur qəsəbəsində anadan olmuşdur. O, ibtidai və orta təhsili burada almışdır. Daha sonra o, De Montfort Universitetində hüquq üzrə təhsil almışdır. Beyn bu vaxtlar "Demon FM" radiostansiyasında ekstremal metal musiqi şousunda aparıcılıq edirdi.
Beyn 2005-ci ildən 2010-cu ilə qədər "World of Warcraft Radio" radiostansiyasının sahibi olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Radiostansiya "Blizzard Entertainment" şirkətinin hazırladığı "World of Warcraft" videooyununun azarkeşləri üçün yaradılmışdı. Beyn bu vaxtlar "BlizzCon" tədbirlərinə jurnalistlik etmək üçün çağırıldı. O, burada Qenna ilə tanış olmuşdur. "World of Warcraft Radio"nu tərk edən Beyn Cynicalbrit.com adlı bir sayt açmışdır. O, burada videooyunlarla bağlı məzmun paylaşırdı.
2010-cu ildə, Dünya maliyyə böhranı zamanı Beyn işlədiyi maliyyə məsləhət şirkəti tərəfindən vəzifədən azad edilmişdir. Beynin işsizliyi "World of Warcraft: Cataclysm" adlı bir genişləndirmə paketinin beta buraxılışı ilə bir vaxtda idi. Buna görə də o, veb-saytın reklam gəliri sistemi ilə pul qazanmaq ümidiylə "YouTube"da geympley videoları paylaşmağa başlamışdır. Növbəti həftələrdə Beynin videoları çox məşhurlaşmışdı. Bir "StarCraft 2" icmalçısı olan "HuskyStarcraft" Beynə yaxınlaşmış və onu "The Game Station" (indiki Polaris) adlı kanal şəbəkəsinə dəvət etmişdir.
Beyn E3 2012 tədbiri üçün Sony Online Entertainment ilə partnyorluq müqaviləsi imzalamış və bir SOE kioskunda "PlanetSide 2" üçün icmalçılıq etmişdir.