Böyük_Karl
Böyük Karl – Qərb imperatoru
Karl dörd ay Romada qalmaqla Papanın düşmənlərinə, bir əlahəzrətə xətər yetirməkdə təqsirli olan qiyamçılar kimi hökmünü elan etdi. Karl Axenə döndükdən sonra imperator rütbəsinə tam uyğun olaraq öz qanunlarını dərc etdi. Bu vaxtadək franklar ikili qanuna – Salika və Ripuar qanunlarına malik idilər və onlar bir-birindən bir çox maddələrdə fərqlənirdi. Karl onlan birləşdirərək ziddiyyətləri banşdudı, ədalətsiz və köhnə olanlan yaxşılaşdırdı, onlara düzəlişlər etdi. Sonra o, doğma, başqa sözlə german dilinin qrammatikasım tərtib etməyə başladı. Aylara doğma adlar verdi, yanvan frank dilində qış, fevralı — palçıq ayı, sentyabn — ağac, yəni ağac kəsmək, oktyabn — üzüm yığmaq ayı adlandırdı. Karlın imperial rütbəsi qanuni qaydada onun köhnə Roma imperiyasının qərb hissəsi üzərində ağalıq faktını təsbit edirdi və imperatriça İrinanın qadın hökmranlığına əks çıxan bir iş idi. Bu qadın iki il əvvəl öz oğlunu taxt-tacdan devirib onu kor etmişdi və bu, həmin hadisədə də öz rolunu oynadı. Karlın imerator titulu daşıması Bizansda nifrətlə qarşılansa da, O, böyük səbrlə buna dözürdü. Sonda Bizans imperatorları Frank kralının yeni titulunu tanımalı oldular. Mövcud vəziyyətdə, imperatriça İrina və Karl arasında, Şərqlə Qərbin birləşməsi məqsədi ilə bir evlilik qeyd edildi. Qərb səfirlərinin bu məsələni müzakirə etmək üçün 802-ci ilin payızında Konstantinopola gəlməsi lazım idi, lakin həmin il oktyabrın 21-də Bizansın paytaxtında İrinanı hakimiyyətdən məhrum edən bir saray çevrilişi baş verdi. Taxta I Nikifor çıxdı, hansı ki O, Böyük Karlı imperator kimi tanımaqdan imtina etdirdi. Bu vaxt Bizans işğal hücumlarından qorxurdu, lakin Karl sadəcə olaraq öz yeni rütbəsinin və bütün Romadakı öz ərazilərinin tanınmasını danışıqlar yolu ilə əldə etmək istəyirdi. Uzun müharibələrdən sonra (806–810) buna cavab olaraq, Karl Venesiya və Dalmasiyanı öz nəzarətinə götürdü və Bağdad xəlifəsi əl-Amin ilə ittifaq sayəsində Bolqarıstanda müharibə edən Nikiforu 810-cu ildə sülh danışıqlarına getməyə məcbur etdi. Münaqişənin başlanmasından 12 il sonra Bolqarıstanda vəfat edən Bizans imperatoru I Nikiforun varisi I Mixail Ranqave Bolqarlara qarşı mübarizədə Qərbin dəstəyinə arxalanaraq imperatorun yeni titulunu rəsmi olaraq tanıdı. Bunun müqabilində Karl Venesiya və Dalmasiyanı I Mixailə verdi. Lakin titulun tanınmasının qanuniliyi XII–XIII əsrlərdə bizanslılar tərəfindən mübahisəli məsələyə çevriləcəkdi, Karl isə özünün yeni tituluna ciddi əhəmiyyət verərək, tacdan sonra yeni bir and içmə tələb etdi (802) və Tanrı tərəfindən xalqın və kilsənin rifahı üçün bir vəkil kimi mövqeyini vurğuladı. İmperator titulu Karla əlavə hakimiyyət verməsə də, onun Roma üzərindəki nəzarəti bu vaxt qanuniləşdi və papalığın Bizansdan uzaqlaşması və onun franklarla dostluq münasibətlərinin təzələnməsi başlıca tarixi hadisə kimi baş verdi və təkzib olunmayan fakta çevrildi. Bu inkişafın mühüm əhəmiyyəti o idi ki, Karlın imperial titulu üzərinə götürməsi ənənəsi yarandı və bu titulun funksiyaları artdı. İmperiya barədə bütün orta əsrlər konsepsiyaları və franklann konstitusional ənənələri, həmçinin sonrakı Müqəddəs Roman imperiyası ilə Avqust tərəfindən əsası qoyulmuş Roma imperiyası arasındakı əlaqələr Karlın bu imperial titulu və mövqeyinin bünövrəsinə əsaslandı. Karlın tam adı belə idi: "Karolus serenissimus augustus a Deo coronatus magnus pacificus imperator Romanum imperium gubernans qui et per misericordiam dei rex Francorum atque Langobardorum" — (təxminən: "Karl — mərhəmətli avqust, Allah tərəfindən taclandırılmış, dünya hökmdarlarının böyük hökmdarı Roma imperiyasının hökmdarı, Frankların və Lanqobardların kralı").