cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vətən dili (II hissə)
XVII-XXIV dərslər
XX dərs müsəlman (Azərbaycan) adları adlanır və buraya hikmətamiz üç kiçik hekayə daxil olunub. XX dərsdə iki təmsil, bir nəzm, dörd atalar sözü verilib. XXI və XXIII dərslərdə isə insanın gənclik və ahıllıq çağları, sahib olduqları peşələr haqda bilgilər verilir. Belə ki, verilmiş üç kiçik hekayə XXI dərsə və iki kiçik hekayə XXIII dərsə kənd həyatından, azla kifayətlənmə, artıq tamahın başa bəla gətirdiyindən, kasıbçılıq-zənginlik, bilik öyrənmək üçün olunan səyin nəticə verəcəyi haqqında, həkim peşəsindən, əsgər və zərgər, xəbislik və müdrüklük haqda söhbət açılır. XXI dərsə səkkiz atalar sözü, XXIII dərsə isə bir təmsil, bir şeir, on atalar sözü daxil olunub.
XXII və XXIV dərslər bir növ keçilmiş materalın təkrarı mahiyyətindədir. XXII dərsdə üç, XXIV dərsdə dörd kiçik hekayə verilib. Onların hamısı ibrətamiz xarakter daşıyır, uşaqların həyat təcrübəsinə yiyələnməsinə kömək edir. XXII dərsə bir təmsil, bir nəzm, altı atalar sözü və bir tapmaca daxil olunub, XXIV dərsdə isə bir təmsil, bir atalar sözü verilib.
XXV-XXVI dərslər
169-cu səhifədə II hissədə verilmiş tapmacaların cavabları, 170-174-cü səhifələrində isə mündəricat verilib.
Ku Kluks Klan
thumb|300px Ku Kluks Klan — 1865-ci ildə quldarlığın ləğvinin elan edilməsindən sonra Cənub ştatların plantasiya sahibləri tərəfindən zəncilərin vətəndaşlıq hüququ uğrunda mübarizələrinə qarşı ABŞ-də yaradılmış irqçi terrorçu təşkilatdır.
Yaranması
right|thumb|250px|bayrağı 1865-ci ilin milad gecəsində altı cavan, şuluq zabit – Makkord, Lester, Kennedi, Krou, Couns, Rid ABŞ-nin Tennesi ştatındakı balaca Pülasko şəhərinin məhkəmə binasında yığışıb, bir az məzələnmək üçün özlərinə gizli bir təşkilat yaratmaq qərarına gəldilər. (Yeri gəlmişkən, Amerikada hələ Böyük İslahat dövrünə qədər də belə gizli təşkilatlar vardı. Həmin təşkilatlardan heç biri inkişaf edə bilmədiyi üçün gizli təşkilatlara maraq yeni bir şey deyildi).O vaxt bu altı zabitin heç bir konkret məqsədi yox idi. Onlar, sadəcə, Amerikada Vətəndaş Müharibəsində iştirak etdiklərinə görə, müharibədən sonra vətəndaş hüquqlarından məhrum olmuşdular. Eləcə, bikarlıq idi. Təşkilata nəsə sirli bir don geyindirmək və "köhnə gizli təşkilat ənənələri"nə sadiq qalmaq məqsədilə, zabitlər onu "Qızıl Çevrə Qardaşlığı" adlandırdılar. Amma o vaxtlar fəaliyyət göstərən "Qızıl Çevrə Cəngavərləri" təşkilatının adına oxşadığından, tezcə də vaz keçdilər. Adda nəsə bir "çevrə" sözünün olması istəyi güclü idi. Buna görə də, aralarında klassik ədəbiyyat vurğunu olan biri təklif etdi ki, qədim yunan sözcüyündən "kiklos"a ("çevrə" mənasında) müraciət etsinlər.thumb|250px|left|Vaşinqtonda kecirilən parad 1928 Əslən Şotlandiyadan olan kapitan Kennedi isə "klan"ı ("qəbilə birliyi" mənasında) təklif etdi. Beləliklə, "kukluks-klan" yəni "çevrə klanı" və ya "çevrə birliyi" adı yarandı. Adı və adın yazılışını isə bir qədər dəyişdilər: Kiklos-Klan əvəzinə Ku-Kluks-Klan. Bu, sadəcə ada bir az da sirlilik vermək üçün idi, axı üç "K" hərfi daha dəbdəbəli və sirli səslənirdi. Həm də qədim şotland inanclarına görə, üç "K" hərfi qəbirdən qalxmış skeletlərin sümüklərinin şaqqıltısı kimi səslənirdi. Bu uğurlu ad ən yaşlısı 30 yaşında olan zabitləri elə vəcdə gətirdi ki, onlar belə vacib hadisəni qeyd etmək üçün atlanıb, Pülaskonun küçələrinə çıxmaq qərarına gəldilər. Onlardan biri şənlik daha təsirli olsun deyə təklif etdi ki, kabusa oxşamaq üçün hamısı atlarını ağ örtüyə bürüyüb, özləri də ağ cübbələr geyinsinlər. Ağ atlı, ağ cübbəli həmin gecədə Ku-Kluks-Klan yarandı…Uzun müddət bu gənclər eləcə ağ cübbə geyinərək, ağ örtülü atların belinə minib, gecələr küçələrə çıxaraq, qonşuları qorxutmaqla məşğul oldular. Doğrudan da maraqlı mənzərə idi – bəyaz ay işığına bürünmüş tarlalarda qəfildən ağ atların belinə minmiş ağ cübbəli adamlar peyda olurdular. Çoxları bu ağ atlıların öldürülmüş əsgərlərin ruhları olduğunu düşünürdü, "narahat əsgər ruhları" barədə əfsanələr yaranırdı. Klan üzvlərinin sayı isə durmadan artırdı və buna görə də at minib, qonum-qonşu qorxutmaq kimi bəsit məşğuliyyət klan üzvlərini bezdirməyə başladı. Dördillik müharibə görmüş gənclik üçün əyalət hoqqaları maraqsız idi. Təzə, iti hisslər yaşamaq istəyi güc gəlirdi. Və klan zənciləri hədəfə aldı.
Azad və qorxunc zəncilərə qarşı
Ku-Kluks-Klan və ona bənzər bir çox təşkilatların yaranmasının günahı Federal hökumətin radikal çevrələrinin "hoqqası" olan Böyük İslahatda idi. Ştatlar vacib bir məqamı – İslahatı yaşamışdı. Cənubi Amerika ilə sərhəd bölgələri üçün isə "Cənubun yenidənqurulması" Amerika tarixindəki ən bədxah zaman idi. Həmin illərdə Cənubda zəncilər məsələsi çox qarışıq, mürəkkəb bir iş idi.Müharibəyə qədərki illərdə Cənublular zəncilərlə çiyin-çiyinə yanaşı yaşamağa öyrəşmişdilər. Zəncilər kitablarda və kinolardakı kimi axmaq, fağır adamlar deyildilər – onlardan çoxu hətta cəmiyyətdə nüfuz qazanmış, adlı-sanlı adamlar idi. Nə qədər təəccüblü səslənsə də, Cənubda hətta qaradərili quldarlar da vardı. Eyni zamanda, fərqli irqlərdən olanların nikahı. Düzdü, qaradərili ilə ağdərilinin ailə qurması cəmiyyət tərəfindən elə də yaxşı qarşılanmırdı, amma iş açılıb-ağardılmırdısa, niyə də olmasın? Ağdərili quldarların "qarakişmiş" məşuqələri tədricən onların tam hüquqlu arvadları olurdular. Bir sözlə, əgər Şimali Amerikada qara irqə nifrət edən cəmiyyət tək-tük konkret zəncilərə hörmət edirdilərsə, Cənubi Amerikalılar qara irqə dözümlü yanaşır amma "qınından çıxıb, qınını bəyənməyən" tək-tük zəncilərə nifrət edirdilər. Müharibədən sonra Cənub ağır bir zərbə aldı – bu zərbənin adı isə "azadlıq əldə eləmiş zəncilər" idi.Hər şey Vısotskinin mahnısında olduğu kimiydi: "Mne vçera dali svobodu…Çto ya s ney delat budu?" (Dünən mənə azadlıq verdilər… Bilmirəm onu neyləyim?). Zəncilər təkcə azadlıq almışdılar, başqa heç nə. Onların heç bir sosial təminatları yox idi. O vaxta qədər zənci ağasının qapısında, tarlasında işləyirdi, başının üstündə damı vardı, xəstələnəndə ağası onun qayğısına qalırdı. Ağa ilə qul arasında hətta müəyyən sərhədləri olan dostluq münasibətləri vardı.İndisə, zəncilər təkcə ağalarından azad olmamışdılar: həm də başqa hər şey əllərindən alınmışdı. İndi onların işi yox idi.Azadlıq isə qarın doyurmaz. Belə olanda zəncilərin çoxu ayrı-ayrı dəstələrə bölünərək, quldurluq etməyə başladılar. Bəziləri isə özlərini cəmiyyətin ağdərili təbəqəsinə bərabər hesab edərək, əvvəlki ağalarından haqq-hesab – onların varidatlarından və hakimiyyətlərdən pay tələb elədilər. Sözsüz ki, keçmiş qulların bu hərəkətləri ağdərili ağaların qəzəbinə səbəb oldu və onlar ən sərt tədbirlərə əl atdılar. (Marqaret Mitçelin romanının motivləri əsasında çəkilən "Küləklə sovrulanlar" filminə yəqin ki, hamı baxıb. Bu filmdə yuxarıda barəsində danışılan hadisələr çox ustalıqla ifadə olunub). "Özünü müdafiə edən ağlar" tədricən təşkilatlanmağa və dəqiq bir struktur yaratmağa başladılar. Tarix özünü müdafiə edən ağların şuluq zabitlərlə nə vaxt ittifaq bağladığı barədə susur. Amma bu dəqiqdi ki, ittifaqın məqsədi qaraların dərsini vermək və əl-ayağını yığışdırmaq məqsədi güdürdü. Beləliklə, Kukluks-Klanın elə bu gün də aktual olan əsas məqsədi – qatı irqçilik meydana gəldi. Təşkilatlanma və sistem
Ağ cübbələr, qorxunc atlılar
Zəncilərə qarşı müqavimətin məhz Tennesidə alovlanması təsadüfi deyildi. Tennesinin qubernatoru təyin edilən, əvvəllər duelçi və hərbçi olan Brounlou müharibədə iştirak etmiş ağdərililərin hüquqlarını məhdudlaşdırır, əsl "islahatçı" kimi qaradərililərin tərəfini tuturdu. Ştat demək olar ki, qaraların əlində idi. Zəncilərin buradakı özbaşınalığı sərhəd bilmirdi. Zəncilərin quldurluqları, oğurluğu, fırıldaqları, zorakılıqları, ağdərili keçmiş ağaları təhqir etmələri kimi sərt hərəkətləri davam edirdi. Brounlou ağdərililərə özlərini müdafiə etmək məqsədilə olsa belə, silah gəzdirməyə icazə vermirdi. Qaradərililərin isə əksinə, silah gəzdirmək və hərbçilərin sıralarına daxil olmaq kimi hüquqları vardı. Ağdərililər hətta siyasi tədbirlərdə də az-az iştirak edirdilər. Bir sözlə, keçmiş duelçi və hərbçi Brounlounun qanadı altına sığınmış zəncilər ağdərililəri istədikləri kimi əzir, ştatda ağalıq edirdilər.Qara irqlə mübarizənin burada başlanması məhz bu səbəblərdən idi.KKK-ya rəhbərlik Natan Bedford Forrestə – keçmiş kavaleriya generalına tapşırıldı. Müharibədən əvvəl Forrest plantasiya sahibi və ticarətçi idi. Müharibə başlayanda kavaleriya sıralarına sıravi əsgər kimi daxil oldu. Fitri savaş istedadına görə tezliklə irəli getdi və müharibəni general-leytenant rütbəsi ilə başa vurdu.1867-ci ildə Pülaskoda birinci qurultaya yığışan üzvlər Ku-Kluks-Klanın müxtəlif ştatlardakı şöbələrinin strukturunu müəyyən elədilər. Struktur belə idi:Klan Gizli İmperiya idi. Onun başında Böyük Cadügər (Forrest) və onun on köməkçisi dayanırdı.İmperiya Şahlıqlara bölünürdü və hər şahlığın başında Böyük Əjdaha ilə 8 Hidr dayanırdı.Hər Şahlıq Böyük Titan və 6 Zəhərli İlanın idarə etdiyi Dominionlara bölünürdü.Öz növbəsində Dominionlar da başlarında Böyük Təpəgöz və 2 Gecə Şahininin dayandığı Yuvalara ayrılırdı. Yuvalar isə Vampirlərin rəhbərlik elədiyi Mağaralara bölünürdü.Bu vaxta qədər hər hansı bir intizama tabe olmayan Klançılar özlərinə məxsus "Nizamnamə" də qəbul etdilər. Əsas məqsədlərini və qarşıda duran məsələləri müəyyən etdilər. Amma hətta bu addımlardan sonra da KKK-nı çətin ki, yaxşı təşkilatlanmış, mərkəzləşmiş və intizamlı bir inqilabi hərəkat adlandırmaq olardı. Çünki hər nə qədər sözdə mərkəzə tabe olsalar da, Klançıların tədbirləri çox özbaşına olurdu.
Dəhşət
Ku-Kluks-Klançıların "uniforma"ları zəncilərin canlarına qorxu salmaqla yanaşı, həm də tanınmamağı, gizli qalmağı təmin edən göz və ağız yerləri deşikli, iti uclu başlıq bərkidilmiş ağ cübbələrdən ibarət idi.Klançılar qaradərililərə təsir etmək üçün bir çox hoqqalara əl atırdılar. Məsələn, qaradərilinin birinin evinin yanında dayanan ağ cübbəli atlı ev sahibini çağırıb, ondan su istəyirdi. Zənci qurudulmuş boş balqabağın içində gətirdiyi suyu ona verirdi. Atlı suyu birnəfəsə boşaldıb, yenə istəyirdi. Axırda zənci dolu verdəni gətirirdi. Atlı vedrəni də birnəfəsə başına çəkib, yenə su istəyirdi. Onlarla litr su boşaltdıqdan sonra isə dərindən nəfəs alıb, deyirdi: "Mən Şilo yaxınlığında öldürüləndən bəri su içməmişdim. Cəhənnəmdə isə adam yaman susayır!" Fırıldaq isə sadə idi. Su başlıqdakı ağız yerinə bərkidilmiş borucuğa tökülür, oradan da atın belinə bağlanmış tuluğa axırdı. Olan dəhşətə gəlmiş zənciyə olurdu. Ağ cübbəli atlı zənciyə təşəkkür edib gedəndən sonra xurafatçı qaradərililərin arasında növbəti, qoxulu bir əfsanə yaranırdı.Beləliklə, KKK real qüvvəyə çevrildi. Onları görən zəncilər qaçıb gizlənir, evlərinə girib, qapıları kilidləyirdilər. Onların sayı durmadan artırdı. Amma 1866-cı ildə zəncilərdən biri atəş açaraq, ağ cübbəli "xəyalət"i yaralayandan sonra klanın mifi bir qədər dağıldı. Bundan sonra klançıların çoxu ağ cübbələri qırmızı və qara cübbələrə dəyişdilər.
Mübarizə
Klan hətta pis təşkilatlansa belə, ağlara nifrət edən qubernator Brounlounun "qara dayağı"na – zəncilərdən ibarət polis dəstələrinə böyük zərbə vura və aralarına çaxnaşma sala bilirdi. Brounlou heç cür Klançılarla bacara bilmirdi. 1867-ci ilin axırları və 1868-ci illərin əvvəllərində klançıların terror aktlarından ehtiyatlanan, keçmiş qullar – zəncilərin çoxu Tennesini tərk etdi. Qubernator Brounlou müxtəlif sərt tədbirlər görsə də, nəticə sıfır idi. Böyük Əjdahaların qəbul etdikləri qanunlar Klanın möhkəmlənməsinə təkan verdi. Tezliklə, Klan Amerikanın digər ştatlarında – Alabama, Şimali və Cənubi Karolinada da öz mövqelərini möhkəmlətdi. Klanı məhv etməyi qarşısına məqsəd qoyan Brounlou məşhur detektiv Selmur Bermora müraciət etdi. Amma bir neçə həftədən sonra ikincinin cəsədini Dak çayından tapdılar. Öz irqini "satan" ağlar da artıq yataqlarında rahat yata bilmirdilər. Ştat rəhbərliyində elə adamlar vardı ki, gecəni dolu tapança ilə yatırdılar.Artıq qaradərililər seçki qutularına yaxın gedə bilmirdilər. Və nəhayət, Brounlounun radikal-respublikaçı rejimi öz yerini daha "sağçı", ağ irqin maraqlarını ifadə edən demokratlar partiyasına verdi.
Çöküş
Qubernator Brounloudan sonra Klan da çox yaşamadı. Bir vaxtlar qüdrətli təşkilat olan KKK-ın tədricən çökməyinin səbəbi onun həddən artıq gizliliyi və müxtəlif yerlərdəki bölmələrinin özbaşınalığı oldu. Mistika, fetişizm və sirr pərdəsi əhalinin KKK-nın əsl məramını anlamağına mane oldu. Onların fəaliyyətini təkcə düşmənləri işıqlandırırdılar ki, bu da Klanın əleyhinə işləyirdi. Üstəlik, Klanın müxtəlif yerlərdəki bölmələrinin rəhbərləri mübarizəni öz bildiyi kimi aparırdı, bəziləri hətta öz sıralarına zənciləri qəbul edirdilər. Bütün bunlardan əlavə, klanı tərk etmiş və ya klanla heç bir əlaqəsi olmayan adamlar da klançıların uniformalarını geyinərək, cinayətlər törədir və bunu KKK-nını ayağına yazırdılar. Bəzən də bunu qəsdən edirdilər. Bir sözlə, KKK-nın nüfuzuna böyük xələl gəlmişdi.Bunu anlayan general Forrest 1871-ci ildə rəsmi olaraq, KKK-nı buraxdı. Ehtimallar isə fərqlidir. Bəziləri dediyinə görə, Klan onu məyus etmişdi. Bəziləri isə iddia edirdi ki, Forrest bu addımı Federal qüvvələrin təsiri altında atıb.Amma təşkilat rəhbərlərindən heç biri həbs olunmadı. Təəccüblü deyil – KKK-nın o vaxtkı məqsədləri federal hakimiyyət nümayəndələrinin çoxunun arzusu ilə üst-üstə düşürdü. Qudurmuş zəncilər bütün ağdərililərin canını boğazına yığmışdı. Və bütün ağdərililərin içində "bir bunların dərsini verib, yerində otuzduran tapılaydı!" istəyi vardı.Elə buna görə də, Klanın daha mövcud olmadığına baxmayaraq, milyonlarla ağdərilinin içində qaralarla mübarizə arzusu alovlanırdı. Bu, hələ son deyildi…
Buick
thumb|Loqosu Byuik- Buick — bir ABŞ avtomobil markasıdır.
Növləri
4 silindrli (1908-ci ildən), 6 silindrli (1914-cü ildən) və 8 silindrli (1931-ci ildən) mühərriki olan avtomobillər istehsal etmişdir. Mühərrikinin işçi həcmi 1,8–5 l, gücü 63–200 kVt, maks. sürəti 160–220 km/saat-dır. 2008-ci ildən daha çox “Buick Enclave”, “Buick La Crosse”, “Buick Lucerne” modelləri istehsal edilir.
Artemisia smithii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oğuz–Qəbələ–Bakı su kəməri
Oğuz–Qəbələ–Bakı su kəməri — Abşeron yarımadasının içməli su təchizatı sahəsində həyata keçirilən sonuncu və ən iri layihədir. Oğuz rayonu ərazisindən təmiz suyun boru xətti vasitəsilə Bakıya gətirilməsini nəzərdə tutan bu layihə Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Ulu öndər Heydər Əliyev 2002-ci ilin dekabrında keçirilən müşavirədə Bakı şəhərinə yüksək keyfiyyətli bulaq suyunun gətirilməsinin vaxtının çatdığını bildirmiş və bu məqsədlə Oğuz-Qəbələ zonasının yeraltı sularından istifadə ilə bağlı müvafiq göstəriş vermişdi.
Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycan Respublikası regionlarının, o cümlədən Qəbələ, İsmayıllı, Oğuz və Şamaxı rayonlarının sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında” 25 avqust 2005-ci il tarixli 972 saylı sərəncamı ilə Oğuz–Qəbələ–Bakı su kəməri layihəsinin icrasına başlanmışdır. Həmin sərəncamla təsdiqlənmiş Tədbirlər Planında Nazirlər Kabinetinə və “Azərsu” ASC-yə Oğuz rayonu ərazisindən Bakı şəhərinə yeni su kəmərinin çəkilməsinə dair təkliflər hazırlamaq tapşırılır. 2005-ci il sentyabrın 1-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirədə layihənin parametrləri müzakirə edilir və 2 il sonra - 2007-ci ilin martında tikinti işlərinə start verilir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun vəsaiti hesabına maliyyələşən Oğuz–Qəbələ–Bakı su kəmərinin rəsmi açılış mərasimi 2010-cu il dekabrin 28-də keçirilmişdir.
Oğuz–Qəbələ–Bakı su kəmərinin uzunluğu 262,5 kilometr, diametri 2000 millimetr, suburaxma qabiliyyəti saniyədə 5 kubmetr olmaqla özaxımlıdır və şüşəlifli (GRP) borulardan çəkilmişdir. Kəmərin təzyiqi 20 atmosferdən yuxarı olan, çay və yol keçidləri də daxil olmaqla 55 kilometrlik hissəsi polad borulardan tikilmişdir.
Kəməri su ilə təmin etmək üçün Oğuz rayonu ərazisində 78 istismar, 20 müşahidə quyusu qazılmışdır. Layihədə quyuların məhsuldarlığı saniyədə 70 litr proqnozlaşdırılsa da, hazırda quyuların bir qisminin məhsuldarlığı saniyədə 130 litrə qədərdir. Həmçinin müşahidə quyularında aparılan monitorinqlər quyularda iş dinamikasının layihədə nəzərdə tutulduğundan daha yüksək olduğunu göstərir.
Quyulardan çıxan su şəbəkə vasitəsilə magistral su kəmərinin başlanğıcında tikilmiş suqəbuledici kameraya daxil olur və xlorlanaraq hər birinin həcmi 10 min kubmetr olan 2 su anbarına, oradan isə magistral kəmərə ötürülür. Magistral kəmər boyu 3 yerdə təzyiq nizamlayıcı kameralar (Oğuz qurğular kompleksində, 153-cü km-də və Abşeron qurğular kompleksində), 2 yerdə isə təzyiq qırıcı kameralar (31-ci və 158-ci km-də) quraşdırılmışdır. Ümumiyyətlə kəmərin iş rejiminə SCADA sistemi ilə nəzarət olunur. Su kəməri 8 rayonun ərazisindən keçir.
Oğuz-Qəbələ-Bakı kəməri ilə Bakıya verilən suyun keyfiyyəti Dünya Səhiyyə Təşkilatının standartlarına tam uyğundur. Hazırda kəmərlə Bakı şəhərinə kəmərin layihə gücü həcmində, yəni saniyədə 5 kubmetr su verilir.
Oğuz-Qəbələ-Bakı kəməri ilə Bakı şəhərinə özüaxımlı rejimdə verilən su paytaxtın Yasamal və Nəsimi rayonlarını bütövlükdə, Səbail, Nərimanov və Binəqədi rayonlarının əksər hissəsini, Nizami, Xətai və Sabunçu rayonlarının bir hissəsini təmin edir.
Oğuz–Qəbələ–Bakı su kəməri layihəsi üzrə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondundan ümumilikdə 779,6 mln. manat vəsait ayrılmış və layihənin maliyyələşdirilməsi başa çatmışdır.
Kasike
Kasike — Latın Amerikası ölkələrində Hindu əhalisinin başında duran ağsaqqal. Kolumböncəsi Bahama, Antil adaları yerli qəbilələrinin başçılarının qəbul etdikləri titul. İspanların bölgəyə gəlməsi ilə bütün Amerika yerlilərinin başçılarına bu ad deyilməyə başlandı. Titulun qadın forması "kasika"dır. Müasir dövrdə, Latın Amerikası və İberiya ölkələrində siyasətdə gücdən istifadə edənlərə "kasikeçi" deyirlər.
Qundaqlı yay-ox
thumb|400px|right Qundaqlı yay-ox (köhnə azərbaycanca tarixi adları: Çarx چارخ Zənbərək زنبرک Zənburək زنبورک) — mexaniki yay-ox Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə əsasən soyuq atıcı silah növüdür.
Mexanizm
Arbaletin əsas hissəsi qundaqdır və qundağın iç hissəsinə tətik quraşdırılır. Qundağın üzərində istiqamətləndirici (oxları) oyuq olur. Qundağın sonuna isə çiyinlər bərkidilir və həmin çiyinlərə ayağ üçün halqa quraşdırılır. Həmin halqaya arbaleti doldurma zamanı ayaq keçirilir. Çiyinlər elastikliyə malik polad, ağac və ya buynuzdan hazırlanır.
De Tomaso
thumbnail|200px|De Tomaso şirkətini logosu
De Tomaso - İtaliya avtomobil istehsalçısı. Alexandro da Tomaso tərəfindən Modenada 1959-cu ildə qurulmuşdur. 2004-cü ildə ləğv edildi, amma buna baxmayaraq 2005-ci ildə yeni avtomobillər hələ də istehsal edilməkdə idi.
Livoniya konfederasiyası
Livoniya konfederasiyası — bu ittifaqa Livoniya ordeni, Riqa arxiyepiskopluğu, Derpt, Ezel və Kurlandiya yepiskopluqları daxil idilər.
Satıbəy
Sultan Satıbəy xatun — Əbu Səid Bahadur xanın anabir bacısı, Əmir Çoban Sulduzun və Sultan Arpa xanın xatunu.
Həyatı
Satıbəy xatunun ilkin həyatına dair məlumat azdır. 1319-cu ildə Əmir Çoban Sulduz ilə evlənmişdi. 1327-ci ildə Əmir Çobanın üsyanından sonra əmir onu boşayaraq Əbu Səidin yanına göndərmişdi. 1334-cü ildə oğlu Əmir Surğan Sulduza Qarabağ hakimliyi verilərkən, o da oğlu ilə Qarabağa getdi. 1335-ci ildə Arpa xanla evləndi. 1336-cı ildə Arpa xanın ölümü ilə yenidən oğlunun yanına qayıdan Satıbəy xatun 1338-ci ilin iyulunda Əmir Həsən Sulduzun tərəfinə keçdi.
Hakimiyyəti
Əmir Həsən Sulduz həmin ay Satıbəyi Elxanilər dövlətinin xatunu elan etdi. Lakin bu hakimiyyət az çəkdi, 1340-cı ildə devrilərək zorla Süleyman xanla evləndirildi. Haqqında son məlumat 1345-ci ildə verilir.
BMT Təhlükəsizlik Şurasının Dağlıq Qarabağ münaqişəsilə bağlı qətnamələri
right|250px Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi başladıqdan sonra uzun müddət bu problem beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb etmədi. Bunun birinci səbəbi ondan ibarət idi ki, münaqişənin start götürdüyü ilkin mərhələdə dünya birliyi onun aradan qaldırılmasında maraqlı deyildi. Çünki bu problem SSRİnin dağılması prosesini sürətləndirən çoxsaylı amillərdən biri kimi çıxış edirdi və onun aradan qaldırılması Sovet İttifaqının daxilində gedən dağıdıcı proseslərə mane ola bilərdi. Maraqlıdır ki, Dağlıq Qarabağ məsələsinin meydana çıxması bilavasitə Kremlin ssenarisi əsasında baş tutmuşdu. İttifaq rəhbərliyi "parçala, hökmranlıq et" prinsipinə əsaslanaraq regional münaqişələr yaratmaqla diqqəti ölkənin əsas problemlərindən yayındırmaq, beləliklə, müttəfiq respublikalarda müşahidə edilən milli azadlıq hərəkatının genişlənməsini əngəlləməyə çalışırdı. Lakin bu plan SSRİ üçün bumeranq rolunu oynadı və etnik münaqişələr imperiyanın dağılmasının nəinki qarşısını ala bilmədi, hətta prosesi daha da sürətləndirdi. Ermənilər isə hələ münaqişə başlamamışdan əvvəl beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyini almaq üçün ciddi kampaniya aparmışdılar. Burada erməni lobbisinin imkanlarından da geniş istifadə edilirdi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzkar siyasətinin həyata keçirilməsi hər zaman beynəlxalq birliyin laqeyd münasibətilə müşayiət olunurdu.
1992-ci ildə erməni silahlı birləşmələri respublikamızın ərazilərinin işğalına istiqamətlənmiş hərbi əməliyyatların miqyasını kifayət qədər genişləndirmişdilər. Lakin heç bir beynəlxalq təşkilat hamının gözü qarşısında baş verməkdə olan və beynəlxalq hüquq normalarını kobud şəkildə tapdalayan bu işğalçılıq əməllərinə obyektiv qiymət vermədi. Doğrudur, müxtəlif dövrlərdə BMT-nin, ATƏT-in, Avropa Birliyinin bu barədə müəyyən qətnamələri, bəyanatları meydana çıxdı, bununla belə, həmin sənədlər münaqişənin həqiqi səbəblərini dəqiq şəkildə qiymətləndirmir, təcavüzkarla təcavüzə məruz qalan tərəf arasında heç bir fərq qoymurdu.
1991-ci ildə müstəqilliyini elan edən Azərbaycan Respublikası bu barədə bütün beynəlxalq təşkilatlara, o cümlədən BMT-yə və dünya dövlətlərinə müraciət etdi. 1992-ci ilin martında Azərbaycan BMT-yə üzv qəbul edildi. Bundan sonra Azərbaycan BMT-yə müraciət edərək Ermənistanın təcavüzkar siyasətinə münasibət bildirməyi və bu ölkənin işğalçılıq əməllərinin qarşısını almağı xahiş etdi. BMT-nin nümayəndə heyəti bu müraciətə əsaslanaraq regiona səfər etdi və bu barədə BMT Baş katibinə müvafiq məlumatlar verdi. BMT-nin Baş katibi isə münaqişənin həllində ATƏM-in (Avropa Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müşavirəsi -1995-ci ilin yanvarından ATƏT - Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı) səylərini dəstəklədiyini və bu təşkilata müvafiq nəticələr əldə etmək üçün kömək göstərməyə hazır olduğunu bildirdi. Bu, artıq beynəlxalq ictimaiyyətin məsələyə soyuq münasibətinin ilk simptomları idi.
1992-ci ildə Şuşanın işğalı Azərbaycanı yenidən BMT-yə müraciət etmək məcburiyyətində qoydu. May ayının 12-də BMT Təhlükəsizlik Şurası Dağlıq Qarabağ problemini müzakirə edərək bəyanat verməklə kifayətləndi. Bəyanatda Dağlıq Qarabağda vəziyyətin pisləşməsindən narahatlıq ifadə olunur və məcburi köçkünlərə təcili yardım göstərilməsinin zəruriliyi bildirilirdi.
Qətnamə 822
1993-cü ildə Azərbaycanın daha bir rayonu - Kəlbəcər ermənilər tərəfindən işğal edildi. Azərbaycan bu barədə BMT-yə müraciət edərək təcavüzkarın əməllərinə qiymət verilməsini xahiş etdi. Aprelin 6-da BMT TŞ sədrinin bəyanatı qəbul olundu. Lakin bu bəyanat da problemə düzgün qiymət vermirdi. Məsələ burasındadır ki, Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə münasibət sənəddə əksini tapmamış və Kəlbəcərin işğalının guya "yerli ermənilər" tərəfindən həyata keçirildiyi vurğulanmışdı. Aprel ayının 30-da BMT TŞ Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair ilk qətnaməsi qəbul edildi. "BMT TŞ 822 saylı qətnaməsi" adlanan bu sənəd Təhlükəsizlik Şurası sədrinin 1993-cü il yanvarın 29-da və aprelin 6-da verdiyi bəyanatlara istinadən hazırlanmışdı. Qətnamədə bölgədə sabitliyin və əmin-amanlığın təhlükə altında olduğu qeyd edilir, məcburi köçkünlərin sayının artmasından narahatlıq ifadə olunur və Kəlbəcər rayonunda yaranmış fövqəladə vəziyyətin doğurduğu problemlərin aradan qaldırılmasının zəruriliyi bildirilirdi. BMT TŞ atəşin həmişəlik dayandırılması üçün işğalçılıq əməllərinə və hərbi əməliyyatlara son qoyulmasına çağırır, təcavüzkar qüvvələrin Kəlbəcər rayonundan və Azərbaycanın işğala məruz qalmış digər ərazilərindən çıxarılmasını tələb edirdi. Lakin bu qətnamə də əslində, regionda sülhün əldə olunmasına stimul vermək gücündə deyildi. Əvvəla ona görə ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsi yalnız ümumi sözlərlə yüklənmiş və məsələyə heç bir konkret qiymət vermək məqsədinə xidmət etməmişdir. Digər tərəfdən, qətnamədə öz əksini tapmış müddəaların həyata keçirilmə mexanizmləri də göstərilməmişdi. Sənəddə Azərbaycan torpaqlarının işğal olunması faktı təsdiqlənsə də, bunun kim tərəfindən həyata keçirildiyi dəqiq göstərilmir və hərbi əməliyyatların guya "yerli ermənilər" tərəfindən reallaşdırıldığı vurğulanırdı.
Qətnamənin tərcüməsi:
Qətnamə 822 (1993) 30 Aprel 1993-cü il Təhlükəsizlik Şurası,
Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair Təhlükəsizlik Şurasının Sədri tərəfindən edilən 1993-cü il 29 yanvar 1 və 6 aprel 2 tarixli bəyanatlarına əsaslanaraq, Baş Katibin 14 aprel 1993-cü il 3 tarixli məruzəsini nəzərə alaraq, Ermənistan Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında münasibətlərin pisləşməsi ilə əlaqədar ciddi narahatçılığını ifadə edərək, Silahlı hərbi əməliyyatların genişlənməsini və, xüsusilə, yerli erməni qüvvələrinin Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonuna sonuncu hücumunu həyəcanla qeyd edərək, Belə vəziyyətin regionda sülh və təhlükəsizliyə təhlükə yaratması ilə əlaqədar narahat olaraq, Böyük sayda mülki şəxslərin yerlərinin dəyişməsi və regionda, xüsusilə Kəlbəcər rayonunda, fövqəladə humanitar vəziyyətlə bağlı ciddi narahatçılığını ifadə edərək, Regionda bütün dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsini bir daha təsdiq edərək, Həmçinin, beynəlxalq sərhədlərin pozulmazlığını və ərazi əldə etmək məqsədilə gücdən istifadənin yolverilməzliyini bir daha təsdiq edərək, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müşavirəsi çərçivəsində həyata keçirilən sülh prosesini dəstəklədiyini bəyan edərək, və silahlı hərbi əməliyyatların genişlənməsinin bu proses üçün dağıdıcı nəticə verə biləcəyindən dərindən narahat olaraq,
Qətnamə 853
1993-cü ilin iyul ayının 23-də Ermənistan silahlı birləşmələri Azərbaycanın Ağdam rayonunu işğal etdi. Qeyd edək ki, bu artıq Ermənistanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi qətnaməyə heç bir əhəmiyyət vermədiyini təsdiqləyirdi. İyulun sonlarında BMT TŞ iclası keçirildi və burada Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair 853 saylı qətnamə qəbul olundu. Bu qətnamədə də işğalçı qüvvələrin Azərbaycanın Ağdam da daxil olmaqla, bütün digər işğal olunmuş ərazilərindən çıxarılması tələbi qoyulmuşdu. Qətnamədə Azərbaycan vətəndaşlarının bir hissəsinin məcburi köçkün kimi yaşamasından narahatlıq ifadə edilir və tərəflərin münaqişəni dayandırmaq üçün atəşkəsə nail olmalarının zəruriliyi bildirilirdi. 853 saylı qətnaməsi bütövlükdə bəzi əlamətlərinə görə 822 saylı qətnamədən daha obyektiv görünsə də, burada da məsələ öz dəqiq qiymətini almamışdır.
1993-cü ilin avqustunda Ermənistan Azərbaycanın Füzuli rayonunu işğal etmək məqsədilə hərbi əməliyyatları gücləndirdikdən sonra BMT TŞ sədrinin yeni bəyanatı yayıldı. Həmin bəyanatda Azərbaycan ərazilərinin işğalı faktı təsdiqlənir, Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın tərkib hissəsi olduğu vurğulanır və bölgədə hökm sürən vəziyyətdən narahatlıq ifadə edilirdi. Ermənilər beynəlxalq birliyin hadisələrə obyektiv reaksiya verməməsindən istifadə edərək yeni təcavüz aktları həyata keçirir, Azərbaycan torpaqlarını zəbt edirdilər. Beləliklə də Füzuli və Cəbrayıl rayonları da işğal olundu.
Qətnamənin tərcüməsi:
Qətnamə 853 (1993) 29 iyul 1993-cü il Təhlükəsizlik Şurası,
30 aprel 1993-cü il tarixli 822 (1993) saylı qətnaməsini təsdiq edərək, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müşavirəsinin (ATƏM) Minsk qrupunun Sədrinin 27 iyul 1993-cü il1 tarixində dərc olunmuş məruzəsini nəzərdən keçirərək, Ermənistan Respublikası və Azərbaycan Respublikası arasında münasibətlərin pisləşməsi və onlar arasındakı gərginliklə əlaqədar ciddi narahatçılığını ifadə edərək, Maraqlı tərəflərin 822 (1993) saylı qətnamənin həyata keçirilməsi üzrə təxirəsalınmaz tədbirlər planını qəbul etməsini alqışlayaraq, Hərbi əməliyyatların genişlənməsini və, xüsusilə Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun işğal edilməsini həyəcanla qeyd edərək, Belə vəziyyətin regionda sülh və təhlükəsizliyə təhlükə yaratmasının davam etməsi ilə əlaqədar narahat olaraq, Azərbaycan Respublikasında böyük sayda mülki şəxslərin yerlərinin dəyişməsi və regionda fövqəladə humanitar vəziyyətlə əlaqədar yenidən ciddi narahatçılığını ifadə edərək, Azərbaycan Respublikasının və regionda bütün digər dövlətlərinin suverenliyi və ərazi bütövlüyünü bir daha təsdiq edərək, Həmçinin, beynəlxalq sərhədlərin pozulmazlığını və ərazi əldə etmək məqsədilə gücdən istifadənin yolverilməzliyini bir daha təsdiq edərək,
Qətnamə 874
1993-cü ilin avqustunda atəşkəs haqqında razılıq əldə olunsa da, ermənilər buna əməl etməyərək Qubadlı rayonunu da ələ keçirdilər. Azərbaycan növbəti dəfə BMT Təhlükəsizlik Şurasına müraciət etməli oldu. 1993-cü il oktyabrın 14-də BMT TŞ yenidən Dağlıq Qarabağ problemini müzakirəyə çıxararaq 874 saylı qətnamə qəbul etdi. Bu qətnamədə Minsk qrupu tərəfindən hazırlanmış "Təxirəsalınmaz tədbirlərin yeniləşdirilmiş cədvəli" təqdir olunur və bu plan əsasında münaqişənin nizamlanmasının mümkünlüyü bildirilirdi. Mahiyyət etibarilə bu qətnamə də əvvəlkilərdən fərqlənmirdi. Burada da Ermənistanla Azərbaycan arasında yaranmış gərginlikdən, cəbhə bölgəsində hərbi əməliyyatların yenidən güclənməsindən, çoxsaylı insan tələfatından və Azərbaycan ərazilərinin işğal edilməsi faktlarından narahatlıq ifadə olunur, münaqişənin aradan qaldırılması istiqamətində ATƏM-in səyləri dəstəklənir, dövlətlərin ərazi bütövlüyünün toxunulmazlığı bir daha təsdiqlənirdi. Amma bütün bunlarla yanaşı yenə də təcavüzkarla təcavüzə məruz qalan tərəflər adları ilə qeyd olunmur, münaqişənin yalnız Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsinin erməniləri ilə Azərbaycan arasında olan problem kimi səciyyələndiyi vurğulanırdı. Digər tərəfdən, maraqlı idi ki, 874 saylı qətnamədə Azərbaycanın son vaxtlar işğal olunmuş rayonları haqqında heç nə deyilmirdi. Halbuki əvvəlki qətnamələrə işğal olunmuş ərazilərin konkret adları da salınmışdı. 1993-cü ilin oktyabrında isə Ermənistanın beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi sənədlərə etinasızlığı özünü daha açıq şəkildə göstərdi. ATƏM sədrinin bölgədə səfərdə olduğu bir vaxtda Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycanın Zəngilan rayonunu işğal etdi. Bu, artıq beynəlxalq birliyin münaqişəyə obyektiv qiymət verməsinin zəminliyini ifadə edən növbəti hadisə idi.
Qətnamənin tərcüməsi:
Qətnamə 874 (1993) 14 oktyabr 1993-cü il Təhlükəsizlik Şurası,
30 aprel 1993-cü il tarixli 822 saylı (1993) və 29 iyul 1993-cü il tarixli 853 saylı (1993) qətnamələrini təsdiq edərək və 18 avqust 1993-cü ildə1 Təhlükəsizlik Şurası Sədrinin Şuranın adından oxuduğu bəyanata əsaslanaraq, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müşavirəsinin (ATƏM) Dağlıq Qarabağ üzrə Minsk konfransının Sədrinin Təhlükəsizlik Şurası Sədrinin adına müraciətlənmiş 1 oktyabr 1993-cü il tarixli məktubunu nəzərdən keçirərək, Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ regionunda və onun ətrafında münaqişənin davam etdirilməsi və Ermənistan Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında gərginliyin regionda sülh və təhlükəsizliyə təhlükə yarada biləcəyi ilə əlaqədar dərin narahatçılığını ifadə edərək, 8 oktyabr 1993-cü ildə Moskvada yüksək səviyyədə keçirilən görüşləri qeyd edərək, və bu görüşlərin vəziyyətin yaxşılaşmasına və münaqişənin sülh yolu ilə həll edilməsinə töhfə verəcəyinə dair ümidlərini ifadə edərək, Azərbaycan Respublikasının və regionda bütün digər dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünü bir daha təsdiq edərək, Həmçinin, beynəlxalq sərhədlərin pozulmazlığını və ərazi əldə etmək məqsədilə gücdən istifadənin yolverilməzliyini bir daha təsdiq edərək, Münaqişə üzündən insanların məruz qaldığı əzablar və regionda ciddi fövqəladə humanitar vəziyyətlə əlaqədar, və xüsusilə Azərbaycan Respublikasında böyük sayda mülki şəxslərin yerlərinin dəyişməsi ilə əlaqədar özünün ciddi narahatçılığını bir daha ifadə edərək,
Qətnamə 884
1993-cü il noyabrın 11-də BMT TŞ Azərbaycanın müraciətinə müvafiq olaraq münaqişənin davam etməsi ilə bağlı vəziyyəti yenidən müzakirəyə çıxararaq 884 saylı qətnamə qəbul etdi. Həmin qətnamə Azərbaycanın Horadiz qəsəbəsinin və Zəngilan rayonunun işğal edilməsi faktından narahatlıq ifadə edir və sənəddə işğalçı qüvvələrin bu ərazilərdən çıxarılması tələb olunurdu. Bu qətnamə, təbii ki, yerinə yetirilmədi. Qeyd edək ki, sözügedən sənəd BMT TŞ-nin əvvəlki qətnamələrindən prinsip etibarilə heç nə ilə fərqlənmirdi. Məsələ burasındadır ki, BMT-nin qəbul etdiyi sənədlərdə beynəlxalq hüququn çox vacib prinsipləri nədənsə unudulur və təcavüzkarın cəzalandırılması üçün heç bir konkret mexanizm müəyyənləşdirilmirdi. Halbuki münaqişələrin həlli sahəsində müəyyən təcrübəsi olan bu təşkilat Ermənistanın Azərbaycana qarşı yürütdüyü işğalçılıq siyasətinə son qoymaq və regionda həqiqi, davamlı sülhə nail olmaq üçün kifayət qədər geniş imkanlara malik idi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzkar siyasət yürütdüyünü təsdiqləyən onlarla fakt var və bu faktlar sözügedən ölkənin respublikamıza qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların bütün kriteriyalar üzrə məhz təcavüz aktı olduğunu söyləməyə əsas verir. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, BMT Təhlükəsizlik Şurası təcavüzkarı cəzalandırmaq və onu öz qanunsuz hərəkətlərindən çəkindirmək üçün lazımi qərarlar qəbul etmək istəmədi.
Qətnamənin tərcüməsi:
Qətnamə 884 (1993) 12 noyabr 1993-cü il Təhlükəsizlik Şurası,
30 aprel 1993-cü il tarixli 822 (1993), 29 iyul 1993-cü il tarixli 853 (1993) və 14 oktyabr 1993-cü il tarixli 874 (1993) saylı qətnamələrini təsdiq edərək, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müşavirəsi (ATƏM) çərçivəsində həyata keçirilən sülh prosesi, və ATƏM-in Minsk qrupunun yorulmaz səylərini tam şəkildə dəstəklədiyini təsdiq edərək, ATƏM-in Dağlıq Qarabağ üzrə Minsk konfransının Fəaliyyətdə olan Sədrinin Təhlükəsizlik Şurası Sədrinin adına müraciətlənmiş 9 noyabr 1993-cü il tarixli məktubunu və ona əlavələri nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ regionunda və onun ətrafında münaqişənin davam etdirilməsi və Ermənistan Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasındakı gərginliyin regionda sülh və təhlükəsizliyi təhlükə altına atması ilə əlaqədar ciddi narahatçılığını ifadə edərək, Atəşkəsin pozulması və buna cavab olaraq gücün həddindən artıq tətbiq edilməsi, xüsusilə Azərbaycan Respublikasında Zəngilan rayonunun və Horadiz şəhərinin işğalı nəticə­sində hərbi əməliyyatların genişlənməsini həyəcanla qeyd edərək, Azərbaycan Respublikasının və regionda digər dövlətlərinin suverenliyi və ərazi bütövlüyünü bir daha təsdiq edərək, Həmçinin, beynəlxalq sərhədlərin pozulmazlığı və ərazi əldə etmək məqsədilə gücün tətbiqinin yolverilməzliyini bir daha təsdiq edərək, Son zamanda böyük sayda mülki şəxslərin yerlərinin dəyişməsi və Zəngilan rayonunda, Horadiz şəhərində və Azərbaycanın cənub sərhədində föv­qə­ladə humanitar vəziyyətin yaranması ilə əlaqədar ciddi narahatçılığını ifadə edərək,
Baccharis intermixta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fillip Kinono
Fillip Kinono ( 10 dekabr 1997) — Marşall adalarını təmsil edən üzgüçü. Fillip Kinono Marşall adalarını 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Fillip Kinono birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 1:12.94 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 112-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Murad Ağakişiyev
Murad Ağakişiyev (13 iyun 1985-ci ildə anadan olub) — Azərbaycanı təmsil edən yarımmüdafiəçi.
Klub
Ağakişiyev öz peşəkar karyerasına Şəfa FK klubunda başlamışdır. Bu komandadan sonra MOİK Bakı FK, Mil-Muğan FK, Qarabağ FK, Karvan İK, Standard Sumqayıt FK, Abşeron FK və Turan Tovuz İK-də oynamışdır.
Milli komanda
Ağakişiyev 2007-ci ildə milli komandada debüt etmişdir.
Statistika 22 avqust 2007-ci ilə qədər olan vaxtı əhatə edir
Paolo Veroneze
thumb|Venesiya Veronese ev. Paolo Veroneze - Venesiya boyakarlıgının intibah dövrünün son və parlaq iki rəssamından biri. Veroneze öz əsərlərində Venesiya Respublikasını, onun əzəmətini, hərbi qələbələrini tərənnüm edirdi ("Venesiyanın zəfəri" əsərində oldugu kimi).
Eluveitie
Haqqında
Qrup Kelt musiqisinin bütün musiqi alətlərindən istifadə edir. Qrupun ilk demo və ep albomları olan "Vén" 2003-cü ildə buraxılmışdır. "Vén" albomu Kriqel Qlansmanın ən böyük uğuru hesab edilir, bu albomdan sonra Eluveitie Folk metal üslubunda yeni dalğa kimi əsdi. 2008-ci ildə "Nuclear Blast" albom şirkəti ilə birgə "Slania" albomlarını çıxartdılar. Bu albom qrupun daha da tanınmasını təmin etdi. Albomdakı "Inis Mona" adlı mahnılarına klip çəkdirdilər, bu mahnı və klip qrupun ən məşhur mahnılarından və kliplərindən hesab edilir.
Helmut Şmidt
Helmut Şmidt - alman dövlət xadimi. 1974-1982-ci illərdə Almaniya Federativ Respublikasının federal kansleri olmuşdur.
Bakı kondisionerləri (film, 1975)
Bakı kondisionerləri qısametrajlı sənədli filmi rejissor İsmayıl Xəlilov tərəfindən 1975-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film Bakı Məişət Kondisionerləri Zavodunun tikintisinə və açılışına həsr olunmuşdur.
Məzmun
Doqquzuncu beşillikdə ölkənin həyatında müəyyən dəyişikliklər oldu, xeyli tikintilər istifadəyə verildi. Onlardan biri də Bakı Məişət Kondisionerləri Zavodu idi. Film həmin zavodun tikintisinə və açılışına həsr olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: A. Nikolski Rejissor: İsmayıl Xəlilov Operator: Şərif Şərifov
Coğrafi hədəfləmə
Coğrafi hədəfləmə — xüsusilə bir ölkədə yoxsulluğun azaldılması üçün resursların ayrılması üçün əlverişli bir yol. Bu baxımdan, dövlət xərcləri və siyasi müdaxilələri ən kasıb sahələrdə ən möhtac insanlara çatmaq üçün yerləşdirilə bilər.
Bakı kondisionerləri (film, 1975)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1975-ci ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Qaranqu
Qaranqu çayı, İranın Şərqi Azərbaycan ostanında çay. Çay Səhənd dağ sistemindən qaynaqlanır, cənub-şərqə tərəf axaraq Miyana yanında Qızılüzən çayına qovuşur.
Ahranjantəpə
Ahranjantəpə — İran ərazisində Əhvazın şimal-qərbində yerləşən e.ə. 7-ci minilliyə aid yaşayış məskəni.
Süleyman xan
Süleyman xan — Hülaku xanın oğlu Yoşmutun nəticəsi, elxan.
Ahranjantəpə
Tədqiqi
Bu təpə Ön Asiyada eramızdan əvvəl 5-ci minilliyə aid qədim insan məskənlərindən biridir. Təpənin səthindəki arxeoloji araşdırmalarda müxtəlif daş alətlər, dulusçuluq məmulatı və obsidian aşkarlanmışdır.
Süleyman xan
Hakimiyyəti
İlkin həyatına dair məlumat azdır. 1339-cu ilin mayında Şeyx Həsən tərəfindən taxta gətirilmişdi. 1340-cı ildə Sultan Satıbəy xatunla evləndirilmişdir. 1341-ci ildə Sərbədarlar üsyanının başçıları Süleyman xanı hökmdar kimi qəbul etmişdilər. Məlik Əşrəf tərəfindən devrilməsindən sonra haqqında son məlumat 1345-ci ildə verilir.
Naxçıvan yaşılcası
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ümumi məlumat
Bu növün ilk təsviri Qazaxıstan entomoloqu Aleksandr Borisoviç Jdanko tərəfindən verilmişdir. Onun 1998-ci ildə Qazaxıstan Dövlət Universitetinin xəbərlər jurnalının biologiya seriyasının 5 nömrəli sayında çıxan məqaləsində növün ilk toplanılma yeri Naxçıvan MR-in Buzqov kəndinin ərazisi göstərilmişdir. 26 iyun 1986-cı ildə Rusiya lepidopteroloqu A.V.Dançenko həmin ərazidən bu növə aid nümunələri ilk dəfə topladığı üçün Jdanko növü onun şərəfinə Callophrys danchenkoi adlandırmışdır. Callophrys danchenkoi növünə daşlı yamaclarda çaşır bitkisinin çiçəkləri üzərində rast gəlinmişdir. May ayında inkişafda olan sarı rəngli tırtılları iyun ayında yetkin fərdə çevrilib uçurlar.
Azərbaycanda Naxçıvandan başqa Lerik rayonunun Talış və Peştəşər silsilələri arasında yerləşən Zuvand (Diabar) çökəkliyində də bu növə rast gəlinir.
Naxçıvan yaşılcasının yarımnövü Türkiyədə kəpənəklərin "Qırmızı kitab"ına daxil edilmişdir. Türkiyədə əsas yayılma yerləri Antalya, Sivas, Ərzurum, Qars, Ağrı, Bingöl, Siirt, Van, Hakkari və Şırnak bölgələridir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR, Lerik
Dünyada yayılması
Türkiyə, Cənubi Qafqaz, İran
Artemisia sodiroi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Amadiyə
Tarixi
Yüksəklikdə sərt bir təpədə 1142-ci ildə İmadəddin Zəngi tərəfindən salınmışdır.
Coğrafiyası
Mosulun 100 km şimalında, Türkiyə sərhəddindən 17 km məsafədədir.
Moratorium
Moratorium ( — ləngitmə, təxirəsalma) — mülki hüquqda hökumət tərəfindən müəyyən edilmiş öhdəlik müəyyən müddətə və ya hansısa fövqalədə hadisənin sonuna qədər yerinə yetirilməsinin təxirə salınması (məsələn, müharibə, təbii fəalakət). Beynəlxalq hüquqda dövlətin öhdəliklərini yerinə yetirilməsi vaxtının geri çəkilməsi, yaxud hər hansı bir hərəkətdən imtina edilməsi
Hemokinlər
Hemokinlərin sintezi bakterial yoluxma və fiziki zədələnməyə cavab reaksiyası kimi stimulə olunur.Onlar immun sisteminin hüceyrələrini bu sahəyə yönəltməklə yanaşı zədələnmiş toxumanın bərpasında da iştirak edirlər. Hemokinlər membranla 7 dəfə kəsişən özünəməxsus quruluşlu reseptorlara malikdirlər. Onunla reseptorun tərkib hissəsi kimi siqnalın hüceyrə daxilinə ötürülməsini təmin edən bir G zülalı birləşmişdir.Bu reseptorlarla müxtəlif qruplara aid hemokinlər qarşılıqlı əlaqə yarada bilirlər. Bəzi hemokinlər əvvlcə endotelial hüceyrələrin və hüceyrəxarici matriksin proteoqlikanları ilə birləşir, neytrofil və monositlərlə qarşılıqlı təsirə girərək onların qanda hərəkətini zəiflədir,diapedez prosesindən sonra isə onların hemokinin qatılığının qradienti istiqamətində hemokinin mənbəyinə doğru miqrasiyalarını təmin edirlər.
Əli Qasımov (aktyor)
Əli Teymur oğlu Qasımov – Gəncə Dövlət Dram teatrının direktoru. Əməkdar mədəniyyət işçisi.
Hemokinlər
Kiçik molekullu sitokinlər olan hemokinlər immun effektor hüceyrələrinin yoluxma və zədələnmə sahəsinə və leykositlərin toxumalara doğru miqrasiyasında mühüm əhəmiyyət kəsb edirlər.
Mənbə
• Ziyəddin Məmmədov, Rasim Axundov. İmmunologiyanın əsasları, Bakı, 2009.
Cəmil Əliyev
Cəmil Əziz oğlu Əliyev — tibb elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki (2001), Əməkdar Elm xadimi (2000), Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Milli Onkologiya Mərkəzinin Baş direktoru.
Həyatı
Cəmil Əziz oğlu Əliyev 1946-cı il martın 30-da Bakı şəhərində tanınmış alim və görkəmli ictimai xadim Əziz Əliyevin ailəsində anadan olmuşdur.
1968-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirmişdir.
1973-cü ildə Bakı şəhərində "onkologiya" ixtisası üzrə "Alt dodağın dərisinin və ağız boşluğunun selikli qişasının xərçənginin diaqnostikası və müalicəsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
1978-ci ildə Moskvada SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının Ümumittifaq Onkoloji Elmi Mərkəzində "onkologiya" ixtisası üzrə "Dərinin melanoması və xərçəngi zamanı plastik cərrahiyyə əməliyyatı" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
1987-ci ildə elmi kadrların hazırlanması sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə SSRİ Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə "onkologiya" ixtisası üzrə professor elmi adı almışdır.
Professor C. Ə. Əliyev 1994-cü ildən Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun onkologiya kafedrasına rəhbərlik edir. C. Ə. Əliyev süd vəzi, başın yumşaq toxumaları və boyun şişlərinin diaqnostikası sahəsində görkəmli aparıcı mütəxəssislərdən biridir.
C. Ə. Əliyev 600-dən çox elmi məqalənin, 10 ixtiranın, 18 monoqrafiya və tələbələr üçün dərs vəsaitinin müəllifidir. Onun elmi rəhbərliyi altında 8 tibb elmləri doktorluğu və 48 tibb üzrə fəlsəfə doktorluğu müdafiələri işlənib uğurla müdafiə edilmişdir.
C. Ə. Əliyev Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Rusiya Elmlər Akademiyasının əcnəbi üzvü, Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü, Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü, Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının həqiqi üzvü, Amerika Birləşmiş Ştatları M. D. Anderson Xərçəng Mərkəzinin fəxri professoru, Hammersmit Kral Universiteti Hospitalının fəxri doktoru, həmçinin bir çox beynəlxalq elmi qurumun və ictimai təşkilatın tərkibinə seçilmişdir.
1980-ci ildə "Dərinin melanoması və xərçəngi zamanı plastik cərrahiyyə əməliyyatı" monoqrafiyasına görə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademik N. N. Petrov adına mükafatına layiq görülmüşdür.
Professor Cəmil Əliyevin adı 1996-cı ildə İngiltərənin Kembric Beynəlxalq Bioqrafiya Mərkəzinin dünya intellektualları arasında "Kim kimdir?" bioqrafik toplusuna daxil edilmişdir.
Həmin il C. Ə. Əliyev Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının "Bilik" Maarifçilik Cəmiyyətinin Y. Məmmədəliyev adına mükafatına layiq görülmüşdür.
O, 2000-ci ildə "Əməkdar Elm xadimi" fəxti adına layiq görülmüş, 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
2001-ci ildə professor C. Ə. Əliyev Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.
C. Ə. Əliyev akademik M. Topçubaşov adına mükafata (2003), Dağıstan Respublikasının "Əməkdar Elm xadimi" fəxri adına (2011), "Türk dünyasına xidmət" Böyük Qızıl medalına (2015) layiq görülmşdür.
O, 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə səhiyyə sahəsində xidmətlərinə görə "Şərəf" ordeni ilə təltif edilmişdir.
2018-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Mükafatlar Şurasının qərarı ilə "Elm və Sülh elçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 30 mart 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib
1990-cı ildən Milli Onkologiya Mərkəzinin Baş direktorudur (www.mom.gov.az).
Akademik C. Ə. Əliyevin uzun illər ərzində gərgin səyləri nəticəsində bu gün Milli Onkologiya Mərkəzi təkcə Azərbaycanda deyil, bütün Cənubi Qafqaz bölgəsində bədxassəli şişlərin etiopatogenezi, diaqnostikası, müalicəsi və profilaktikası problemlərini tədqiq edən, 1500 çarpayılıq klinik bazaya malik ixtisaslaşmış elmi-tədqiqat müəssisəsidir.
Hazırda Milli Onkologiya Mərkəzində 1290 nəfər çalışır. Onkoloji xəstələrin 92%-i Milli Onkologiya Mərkəzində müalicə olunur. İl ərzində burada 110 minə yaxın pasiyent müayinə olunur, 20 mindən çox insan stasionar müalicə kursu keçir.