cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mixail Berkos
Həyatı
Mixail Berkos ilk dəfə Odessa Rəsm Məktəbində rəssamlıq təhsili almış, 1877-ci ildə oranı bitirmişdir. O, bundan sonra təhsilini Sankt-Peterburqda İmperator Rəssamlıq Akademiyasında davam etdirmiş, 1878–1889-cu illərdə Mixail Klodt və Volodimir Orlovskinin emalatxanasında təhsil almışdır. O, kiçik və böyük gümüş medallar (1884–1886), "Sankt-Peterburqun ən qədim parklarından birinin görünüşü" (1887) rəsminə görə kiçik qızıl medal, "Mənzərə" rəsminə görə qızıl medal qazanmışdır. 1888-ci ildə "Bataqlıqdakı meşə" əsərini ərsəyə gətirmişdir. Berkos tətil müddətində həmkarları ilə Xarkova səfər etmiş və "Tam xaşxaş" eskizi (1885) kimi peyzaj janrında rəsm əsərləri çəkmişdir. 1889-cu ildə akademiyanı birinci dərəcəli rəssam rütbəsi və dövlət hesabına xaricə getmək hüququ (pensiya) ilə bitirmişdir.
Berkos 1890–1893-cü illərdə Akademiyanın təqaüdçüsü kimi Avropaya səyahət etmişdir. O, Fransa, Almaniya, İspaniya, İtaliya, İsveçrədə muzey sənətini öyrənmişdir. Berkos çoxlu sayda rəsm çəkmiş, texnikasını təkmilləşdirmiş, impressionizmdən və plener rəssamlığından təsirlənmişdir. Pensiya müddəti bitdikdən sonra Berkos bir müddət Sankt-Peterburqda yaşamış və çəkdiyi rəsm əsərlərini rəssamlar cəmiyyətlərinin sərgilərində təqdim etmişdir.
Berkos 1890-cı illərin ikinci yarısında Xarkova köçmüşdür. O, bu dövrdə bir generalın dul arvadı olan Mariya Raynike ilə Mala Danılivka ətrafında yaşamışdır. Berkos burada bir sıra eskizlər çəkmişdir. Onların arasında "İstixanalar" (1895) və "Kilsə ilə mənzərə" (1897) indiki dövrə qədər gəlib çatmışdır. O, 1904-cü ildən Xarkovda yerləşən rəsm məktəbində dərs demişdir.
1912-ci ildə Berkosun təşəbbüsü ilə Xarkov Rəssamlıq Kolleci açılmışdır. O, burada 1917-ci ilə qədər aparıcı müəllimlərdən biri olmuşdur. Berkos Ukraynadakı ilk İncəsənət və Sənaye Muzeyinin kolleksiyasını zənginləşdirmək üçün çox səy göstərmişdir. O, 1900-cü illərin əvvəllərində Xarkov ədəbi-bədii bölməsində işləmişdir. Berkos 1906-cı ildən Xarkov Rəssamlar Cəmiyyətinin sədri kimi Ukrayna incəsənətinin təbliğində böyük iş sərf etmişdir. O, 1907-ci ildə Poltava Zemstvo binasının Ukrayna nuvo üslubunda daxili dekorasiyasında iştirak etmişdir.
1900-cü ildə keçirilən Paris Beynəxalq Sərgisində onun əsərləri nümayiş etdirilmişdir. Berkosun fərdi sərgiləri 1906-cı və 1908-ci illərdə Xarkovda keçirilir, həmçinin 1911-ci ildə Kiyevdə Sergey Vasilkovski və Mixail Berkosun əsərlərindən ibarət sərgi keçirilmişdir. Mixail Berkos 20 dekabr 1919-cu ildə Xarkovda tif xəstəliyindən vəfat etmişdir.
Sərgilər
1938-ci ilin oktyabrında Xarkov Milli Qalereyasında Berkosun 1890–1919-cu illərdə çəkdiyi 120-yə yaxın rəsm əsəri sərgilənmişdir. 1962-ci, 1990-cı və 1996-cı illərdə Xarkov İncəsənət Muzeyində onun rəsmlərinin sərgiləri keçirilmişdir. 1990-cı ildə Ukraynanın görkəmli mənzərə ustalarının sərgisi muzeydən və şəxsi kolleksiyalardan 28 rəsm və üç rəsm təqdim edilmişdir.
Əsərləri
Mixail Berkosun ölümündən sonra evində saxlanılan demək olar ki, bütün əsərləri (350 rəsm və eskiz) həyat yoldaşı tərəfindən yandırılmışdır. Buna baxmayaraq, onun əsərləri Xarkov, Kiyev, Moskva, Sankt-Peterburq, Ulyanovsk, Stavropol, Alupka, Şimali Osetiya, Almaniya, Fransa və İsveçrənin muzey kolleksiyalarında qorunub saxlanılmışdır.
Berkosun yaradıcılıq dövrü boyu fəaliyyətinin əsas mövzusu Ukrayna mənzərəsi, təbiətin spesifik xüsusiyyətləri, bitki örtüyünün təbiəti olmuşdur. Berkos çiçəkləmə zamanı rəsm çəkməyi çox sevirdi. Ağ evləri və yamyaşıl ağacları olan kənd küçələri, çiçəklənən kətan və qarabaşaq yarması tarlaları onun sevimli motivləri idi. Onun "Çiçəklənən kətan" (1893), "Çiçəklənən qarabaşaq yarması" (1894). "Çiçəklənən xaşxaşlar" (1913), "Çiçək açan alma ağacı" (1919) rəsm əsərləri buna nümunədir. Onun "Tam xaşxaş" (1885), "Vadi, kətan" (1893) eskizlərində kompozisiyanın tamlığı, əsaslılığı, rəng təravəti, xüsusi incəlik qeyd olunmuşdur.
"Roma" və "Sorrento" (1899) peyzajları təmiz mavi səmanın, parlaq günəşin, yaşıl hündür ağacların zəngin rəng çalarının, axan minaya bənzər rəsmlərin reproduksiyası ilə keçmiş zamanların romantik rəngini alır. "Cənnət. Amalfi" (1899) eskizi yüngül improvizasiya üsulu ilə təsvir edilmişdir, dinamik hərəkətlə hopdurulmuş zərif bir rəsm əsəri hesab edilir. Poltava regionunda çəkilmiş "Qış" (1907) landşaftın rəng quruluşu, bəzəkli dekorativ bəzək ilə çəhrayı rənglə parıldayan mavi və ağ palitrada tərtib edilmişdir. Onun peyzajları Ukraynanın ümumiləşdirilmiş təsvirinə çevrilir. Onun "Uman küçəsi" (1895) əsərində Ukraynanın ucqar şəhəri, onun tozlu yolları, dolama küçələri, dağılmış evlər və kilsələrin günbəzləri yüksək orijinallıqla əks olunmuşdur.
Gürcüstan Müəssislər Məclisi
Gürcüstan Müəssislər Məclisi (, sak’art’velos damp’udznebeli kreba) — Gürcüstan Demokratik Respublikasının milli qanunverici orqanı. 1919-cu ilin fevralında Gürcüstanın İstiqlal əqdnaməsini, 1921-ci il Konstitusiyasının qəbul edilməsini təsdiq etmək üçün çağırılmışdır. Məclis 1921-ci ildə Gürcüstanın sovetləşməsindən sonra ləğv olunana qədər fəaliyyət göstərmişdir.
Seçkilər
thumb|left|Gürcüstan Müəssislər Məclisinin açılış sessiyası 1917-ci il Oktyabr inqilabından sonra, 9 aprel 1918-ci ildə Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasına qoşulan Gürcüstan Rusiya imperiyasından ayrıldı. Lakin artıq 26 may 1918-ci ildə Gürcüstan suveren respublika elan edildi, həmin gün Gürcüstan Milli Şurası anonim olaraq Gürcüstanın Müstəqillik Aktını qəbul etdi. 1918-ci ilin oktyabrında Şura özünü müvəqqəti parlament elan etdi və Sovet İttifaqından əvvəlki Gürcüstanda yeganə ümumi seçki olan milli qanunverici seçkilərə hazırlaşmağa başladı.
Müəssislər Məclisi, İstiqlal Bəyannaməsi və Cümhuriyyət Konstitusiyasının qəbul edilməsini təsdiq etmək üçün 1919-cu il fevralın 14-dən 16-dək keçirilən azad və birbaşa seçkilərdə seçildi. Seçkilərdə 15 siyasi partiya mübarizə apardı və onların nəticələri Sosial Demokrat Partiyası (Menşeviklər) və onun liderləri üçün böyük zəfər oldu. Müəssislər Məclisində 130 yerdən 109 mandat qazandılar. Gürcüstan Milli Demokrat Partiyası 8, Gürcüstan Sosial Federalist Partiyası 8 və Gürcüstan Sosialist İnqilab Partiyası 5 mandat qazanaraq, sırasıyla dörd əsas fraksiya meydana gətirdilər. İki əlavə fraksiya - Milli Partiya və Daşnaksütyuna verildi. Sosial Demokrat Nikolay Çxeidze Məclisin rəhbəri seçildi, Gürcüstan Milli Demokrat Partiyasından Ekvtime Takaişvili və Gürcüstan Sosial Federalist Partiyasından Samson Pirtsxalava və Simon Mdivani vitse-prezidentlər seçildi.
21 mart 1919-cu ildə məclis Noy Jordaniyanı hökumət başçısı olaraq seçdi və yeni kabinetini qurdu.
Qanunverici fəaliyyəti
Gürcüstan Müəssislər Məclisi, mövcud olduğu iki il ərzində, vətəndaşlıq, yerli seçkilər, ölkənin müdafiəsi, kənd təsərrüfatı, məhkəmə sistemi, etnik azlıqların maraqlarına uyğun siyasi və inzibati tədbirlər, milli xalq təhsili sistemi və maliyyə, pul siyasəti, Gürcüstan dəmir yolları, ticarət və yerli istehsal və s. haqqında, 126 qanun qəbul etdi. 1919-cu ilin iyulunda Məclis, üzvlərinin "qanunlara riayət edilməsinə və qorunmasına nəzarət etmək və onların bütün təşkilatlar, fərdlər və yerli hökumətlər tərəfindən ciddi şəkildə yerinə yetirilməsini təmin etmək" üçün ölkənin qanunverici orqanı tərəfindən seçilməli olan Senatı təsis etdi. Senat mahiyyətcə apellyasiya məhkəməsi idi, eyni zamanda qanuna zidd olan hər hansı bir hökumətin qərarını ləğv etmək və məhkəmələrə qarşı şikayətlərə baxmaq səlahiyyətinə malik idi.
Müəssislər Məclisinin ləğvi
Rusiyadakı Vətəndaş müharibəsi dövründə çətin xarici əlaqələrdən və daxili problemlərdən narahat olan Gürcüstan hökuməti qanunvericilikdə nəzərdə tutulan mütərəqqi proqramı praktik olaraq tam həyata keçirə bilmədi. 1921-ci ilin əvvəlində, Müəssislər Məclisi 21 fevral 1921-ci ildə Qırmızı Ordunun işğalından sonra, Tiflisin kənarında döyüşlər gedərkən qəbul edilən ilk Gürcüstan Konstitusiyasını hazırladı.
Fevralın 25-də Müəssislər Məclisi Tiflisdən, əvvəlcə Kutaisiyə, sonra isə 21 mart 1921-ci ildə respublika hökumətinə ölkəni tərk etmək əmrinin verilməsi ilə bağlı son iclasın keçirildiyi Batumi şəhərinə köçürüldü. 1921-ci il martın 24-də bolşeviklər tərəfindən yaradılan müvəqqəti idarəetmə Gürcüstan İnqilab Komitəsi, Müəssislər Məclisinin buraxıldığını elan etdi.
Azərbaycanda parlament seçkiləri (1995)
1995-ci il Azərbaycan parlament seçkilər — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 1-ci çağırış seçkiləri.
Zəmin
19 sentyabr 1995-ci il tarixində sabiq xarici işlər naziri, istiqlalçı deputat, fizik, Müsavat Partiyasının proporsional seçki üzrə deputatlığa vahid namizədlər siyahısında 2-ci sırada olan Tofiq Qasımov həbs olunmuşdur. O, vətənə xəyanətdə və 1995-ci mart hadisələrində dövlət əleyhinə fəaliyyətdə günahlandırılırdı. Həmçinin sabiq millət vəkili, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının deputatlığa vahid namizədlər siyahısında 4-cü yerdə olan Fərəc Quliyev və hərbçi, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının deputatlığa vahid namizədlər siyahısında 6-cı yerdə olan Arif Paşayev də həbsdə idilər. Fərəc Quliyev dövrün Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevi qeyri-qanuni yolla hakimiyyətdən uzaqlaşdırma, Arif Paşayev isə xüsusi xidmət orqanı həbsxanasından qaçma üzrə həbs olunmuşdur. Müsavat Partiyası və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası xaricində siyasi fəallardan rəsmi dövlət qeydiyyatında olmayan Azərbaycan İşçi Partiyası sədri Sabutay Hacıyev vətənə xəyanətdə və dövlət əleyhinə silahlı qiyamda günahlandırılaraq həbs edilmişdi. Onun rəhbərlik etdiyi partiya cəmiyyətdə sabiq prezident Ayaz Mütəllibov ilə əlaqələndirilirdi.
Haqqında
Seçkilər birpalatalı parlamentə majoritar və proporsional seçki sistemləri üzrə keçirilirdi. Majoritar seçki sistemi ilə 100, proporsional seçki sistemi üzrə isə 25 deputat seçilməli idi. Məntəqə seçki komissiyalarının üzvlərinin 13.851 nəfəri, yaxud 30 faizi siyasi partiyaların, 9.234 nəfəri və ya 20 faizi deputatlığa müstəqil namizədlərin nümayəndələri idi.
Namizədlər
Milli Məclis deputatlığına namizədlərin irəli sürülməsi prosesində birmandatlı seçki dairələri üzrə 1.094 nəfər namizəd göstərilmişdi. Mərkəzi Seçki Komissiyası daxil olmuş ərizə və şikayətlərin araşdırılmasının nəticələrinə görə, 175 vətəndaşı deputatlığa namizəd kimi qeydə almaqdan imtina etmək barədə 66 dairə seçki komissiyasının qərarlarını qüvvədə saxlamış, 98 nəfərin isə namizədlər siyahısına salınmasına dair həmin komissiyaların qərarlarını ləğv etmişdi.
Toplanmış seçici imzalarının həqiqiliyini yoxlamaq üçün Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi nə seçkilər üzrə Mərkəzi Seçki Komissiyası nda xüsusi ekspertlər qrupu işləyirdi. Seçici imzaları yoxlanıldıqdan sonra namizədlər siyahısına birmandatlı seçki dairələri üzrə 392 nəfərin, vahid çoxmandatlı seçki dairəsi üzrə isə 8 siyasi partiyanın nümayəndələrinin adları daxil edildi.
Seçkilər ərəfəsində birmandatlı seçki dairələri üzrə 11 nəfər namizədliyini geri götürmüşdü. Nəticədə, seçki bülletenlərində 99 seçki dairəsi üzrə deputatlığa 378 namizədin adı vardı. Azərbaycanda qeydə alınmış 32 siyasi partiyadan 18-i seçkilərdə iştirak etmək niyyətində olduğunu bildirmişdi. Lakin onlardan yalnız 12-si namizədlər göstərilməsinə dair bildiriş sənədlərini Mərkəzi Seçki Komissiyas ına təqdim etdi.
Seçki qanununun şərtlərini pozduqlarına görə 4 siyasi partiya (Müsavat Partiyası, Azərbaycan Xalq Demokratik Partiyası, Azərbaycan Kommunist Partiyası və Ümid Partiyası) Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən seçkilərə buraxılmadı. Bu siyasi partiyalar Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi nə şikayətlə müraciət etdilər. Ali Məhkəmə şikayətlərə baxaraq, Mərkəzi Seçki Komissiyası nın qərarlarını qüvvədə saxladı.
Ölkədəki birmandatlı seçki dairələrinin 93-də seçki namizədlərin alternativliyi qaydasında keçirdi. 30 seçki dairəsi üzrə seçki bülletenlərindəki deputatlığa namizədlərin sayı 5–9 nəfər, 2 seçki dairəsində isə hətta 11–12 nəfər idi. Səsə qoyulan 378 namizədin 165 nəfəri müxtəlif siyasi partiyaların üzvləri idi.
1995-ci il noyabrın 12-də 4.591 seçki məntəqəsində səsvermənin gedişini deputatlığa 378 namizədin, 8 siyasi partiyanın nümayəndələri, vəkil edilmiş şəxslər, eləcə də yerli və 20 əcnəbi ölkənin, nüfuzlu beynəlxalq qurumların – BMT-nin, ATƏT-in, Avropa İttifaqının və digər müvafiq xarici təşkilatların müşahidəçiləri izləmişlər.
Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası
Proporsional seçki üzrə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının vahid namizədlər siyahısı aşağıdakı kimi idi: • 5
Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası
Proporsional seçki üzrə Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının vahid namizədlər siyahısı aşağıdakı kimi idi: • 5
Yeni Azərbaycan Partiyası
Proporsional seçki üzrə Yeni Azərbaycan Partiyasının vahid namizədlər siyahısı aşağıdakı kimi idi: • 5
Nəticələr
Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının açıqladığı nəticələrə əsasən seçici fəallığı 79.5% olmuşdur. 22 noyabr 1995-ci il tarixində açıqlanan məlumata əsasən 25 çoxmandatlı seçki dairəsi üzrə keçirilmiş proporsional seçkiləri Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin sədrlik etdiyi Yeni Azərbaycan Partiyası birinci sırada tamamlayaraq 19, sabiq dövlət katibi Əli Kərimlinin sədr vəzifələrini icra etdiyi Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası ikinci sırada tamamlayaraq 3, sabiq millət vəkili Etibar Məmmədovun sədrlik etdiyi Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası isə üçüncü sırada tamamlayaraq 3 deputat mandatı qazana bilmişdir. Bu Azərbaycanda keçirilmiş son proporsional seçki olmuşdur.
Digər 100 birmandatlı seçki dairəsi üzrə keçirilən seçki nəticələrinə əsasən onlardan 29-da seçki nəticələri ləğv olunmuşdur. Həmin dövrdə qüvvədə olan qanunlara görə birmandatlı seçki dairələri üzrə keçirilən seçkilərdə lider namizəd mövcud səslərin 50%+1%-ni toplamalı idi. Lakin 20 seçki dairəsi üzrə bu reallaşmadığı üçün 26 noyabr 1995-ci il tarixinə və digər 8 seçki dairəsi üzrə seçki qanunu pozuntuları aşkarlandığı üçün 4 fevral 1996-cı il tarixinə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən 2 fərqli təkrar seçkilər təyin olunmuşdur.
26 noyabr 1995-ci il tarixində 12 noyabr 1995-ci il tarixində keçirilmiş seçki nəticələri əsasında 50+1% qaydasının ödənilmədiyi 20 seçki dairəsi üzrə təkrar seçkilər keçirilmişdir. Rəsmi şəxslərə əsasən seçici fəallığı 61% olmuşdur. Lakin 5 seçki dairəsində bu seçkilərdə də lazım olan "50+1%" səs həddi keçilməmiş və 2 seçki dairəsi üzrə seçki qanunu pozuntuları səbəbi ilə seçki nəticələri ləğv edilmişdir. Bu 7 seçki dairəsində də digər 26 noyabr 1995-ci il tarixində keçirilmiş seçkilərdə nəticələri ləğv olunmuş 8 seçki dairəsi ilə birgə 1996-cı ilin fevral ayına təkrar seçkilər təyin olunmuşdur.
Zdzeşovitse
Zdzeşovitse — Polşada, Kratkovits povyatının Opol voyvodalığında şəhər. Şəhər-kənd kommunası statusuna malikdir. 12,35 km2 ərazini tutur. Əhalisi 11,445 nəfərdir (2019-cu il).
Bərdəqurə (Piranşəhr)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 114 nəfər yaşayır (16 ailə).
Xanməhəmmədli (Germi)
Xanməhəmmədli — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 177 nəfər yaşayır (34 ailə).
Çəkisiz/çəkili indekslər
A=w1x1+w2x2+....+wnxn
Burada:
A- orta çəkili əmsal
w- nisbi çəkili əmsal
x -dəyər.