cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Falaris öküzü
Öküzün yaradıcısı afinalı misgər Perilay hesab edilir. O, Falarisin göstərişi ilə mis öküzün ilk qurbanı olmuşdur. Falarisin özü, Pindar və Diodorun nəql etdiyi əfsanəyə görə, üsyan nəticəsində devrildikdən sonra, bənzər bir mis öküzdə yandırılaraq edam edilmişdir.
Turqut Zeynalov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Turqut Zeynalov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Turqut Zeynalov sentyabrın 27-də Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Bərdə şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Turqut Zeynalov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Turqut Zeynalov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Tərtər rayonunun Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli sərəncamı ilə Turqut Zeynalov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Şıxməzid xanəgahı
Şıxməzid xanəgahı– Ağsu rayonunun Şıxməzid kəndi ərazisində yerləşən XIV-XVII əsrlərə aid sufi xanəgahı.
Tarixi
Ehtimal edilir ki, Şıxməzid xanəgahı xəlvəti şeyxlərindən Şeyx İzzəddin Türkmaniyə aiddir. Şıxməzid türbəsi yerli sakinlər tərəfindən “Narlı pir” adlandırılır. Şirvan xanlarının şəcərəsində ailənin bəzi üzvlərinin məhz Şıxməzid kəndində “Narlı pir” qəbiristanlığında dəfn edildiyi yazılır. Mənbələrdə Şeyx İzzəddinin qəbrinin üzərində narın bitdiyi və onun meyvələrindən, tikanlarından xəstəliklərin müalicəsində istifadə edildiyi qeyd olunur. Tarixi mənbələrdən Şeyx İzzəddinin Əmir Teymurla görüşdüyü də bəllidir. Şıxməzid xanəgahının qalıqları 2012-ci ildə Ağsu ekspedisiyası tərəfindən üzə çıxarılıb. Buradakı səhəng örtüklü müsəlman qəbirləri nadir rast gəlinən qəbir tiplərindəndir.
Acalypha suirenbiensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sabir Adilov
Sabir Rahimoviç Adilov — Özbəkistan memarı, SSRİ xalq memarı (1981). O, Daşkəndin baş memarı (1970–1986) və onun memarlıq mərkəzinin müəlliflərindən biri (1966–1974) olmuşdur. Adilov 1975-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.
Yaşar Əliyev (güləşçi)
Yaşar Əliyev (tam adı: Əliyev Yaşar Azər oğlu; ) — Azərbaycanlı sərbəst güləşçi.
Həyatı
Yaşar Əliyev 1989-cu ilin avqust ayının 31-də anadan olmuşdur. Yaşar Əliyev güləşlə 2000-ci ildə məşğul olmağa başlamışdır. Hacı Əliyevin böyük
qardaşı olan Yaşar Əliyev 2006-cı ildə keçirilən Gənclər üzrə Avropa Çempionatında, 2008-ci ildə keçirilən Gənclər üzrə Avropa Çempionatında və 2009-cu ildə keçirilən Gənclər üzrə Dünya Çempionatında bürünc medal qazanmışdır.
Əkbər Ağayev (hərbçi)
Əkbər Ağayev — sovet hərbçisi, leytenant, Buhenvald həbs düşərgəsində yaradılan antifaşist təşkilatın rəhbərlərindən biri.
Həyatı
Əkbər Səttar oğlu Ağayev 1919-cu ildə Ordubad şəhərində anadan olmuşdur. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1939-cu ildə Sovet ordusuna çağırılmışdır. Belorusiya cəbhəsində ağır yaralanmış və əsir alınmışdır (1941). 1942-ci ilin yazında Ağayev ölüm düşərgəsinə salınmışdır. İvan Spot adı ilə tanınan Ağayev Buhenvaldda da faşistlərə qarşı mübarizəsini davam etdirmişdir; 18 avqust 1944-cü ildə güllələnmişdir.
Xatirəsi
Ordubad rayonunda Əkbər Ağayevin adına küçə və tam orta məktəb vardır.
Cabbar Məcnunbəyov
Cabbar Məcnunbəyov (20 iyun 1912 – 1 fevral 1967) — Azərbaycan yazıçısı, dramaturq.
Həyatı
"Vətən yolunda" qəzetinin redaksiyasında “Gənc bolşevik”i işləmişdir.
Bahauddin Zyazikov
Həyatı
Bahauddin Zyazikov 1908-ci il aprelin 14-də İnquşetiyanın Nazran rayonunun Barsuki kəndində kəndli ailəsində anadan olub. 1924-cü ildə Nəzran kənd təsərrüfatı məktəbini bitirmişdir. Sonra Zyazikov İnquş Pedaqoji Texnikumunun hazırlıq şöbəsinə daxil olub. Burada ədəbiyyatla maraqlanır, “Qırmızı köklər” əlyazma jurnalının işində iştirak edir, hekayə və esselər yazır.
1928-ci ildə Həmzət Osmiyevlə əməkdaşlıq edərək "Atalar və oğullar" hekayəsini yazır. Əsər "Serdalo" ("İşıq") qəzetində çap olunur. Bahauddin Zyazikov 1930-cu ildə texnikumu bitirdikdən sonra Surxaxinskayada, sonra isə Bazorkinskaya kənd məktəbində rus dili və ədəbiyyatı müəllimi işləyir.
1938-ci ildə Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatına məsul işə cəlb olunur. Bahauddin Zyazikov 1939-cu ildə Sov.İKP üzvü seçilir. Böyük Vətən müharibəsindən əvvəl o, Sov.İKP Çeçen-İnquş vilayət komitəsinin mətbuat şöbəsinin təlimatçısı olub, ictimai-təbliğat işləri aparıb.
Perilay (heykəltəraş)
Perilay — qədim yunan heykəltaraşı, əfsanəyə görə, Falaris öküzünün yaradıcısı. Ovid və Böyük Plini kimi Roma yazıçıları onu Perill adlandırırlar.
NGC 5504
NGC 5504, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Perilay (heykəltəraş)
Siciliyalı Diodorun məlumatına görə, Perilay, Aqrigent vətəndaşı olmuşdur, lakin İoann Tsets onu afinalı adlandırmışdır. Diodor, Böyük Plini, Pindar və bir neçə başqa müəllifin nəql etdiyi əfsanəyə görə, o, tiran Falaris üçün "öz həmvətənlərini edam etmək" məqsədilə mis öküz düzəltmiş və onun ilk qurbanı olmuşdur.
Bahauddin Zyazikov
Müharibə illərində
Bahauddin Zyazikov 1941-ci ilin iyulunda Qroznının Orjonikidzovski rayonundan Qırmızı Ordu sıralarına çağırıldı. Hərbi-siyasi məktəbin kurslarını bitirmiş və 1942-ci ilin yanvarından cəbhə müxbiri vəzifəsində çalışmışdır. B.Zyazikov Sonradan Qərb və Kalinin Cəbhələrinin cəbhə ordusunun "Vətən oğlu" qəzetinin partiya-komsomol şöbəsinin müdiri oldu.
1944-cü ildə Çeçenlərin və inquşların deportasiyası zamanı o, da sürgün edildi. 1957-ci ilə qədər Daşkənd və Frunzedə yaşamış, təsərrüfat və ticarət təşkilatlarında çalışmışdır.
Vətənə dönüşü
1957-ci ildə Qırğızıstan KP MK-da ezamiyyətdə olarkən Moskvada Sov.İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbinin kurslarında oxumuşdur. Kursları bitirdikdən sonra o, kitab nəşriyyatının direktoru, sonra Sov.İKP Çeçen-İnquş vilayət komitəsinin təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışıb.
1958-ci ildən ölümünə qədər Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Yazıçılar İttifaqı idarə heyətinin məsul katibi, “Dağların səhəri” almanaxının redaksiya heyətinin üzvü olub.
Yaradıcılığı
Zyazikov rus və sovet ədəbiyyatının bir çox əsərlərini inquş dilinə tərcümə etmişdir: Novikov-Priboyun “Dəniz atəşi”, Aleksandr Puşkinin “Dubrovski”, Anton Çexovun “Topdan sonra” və “Qafqaz əsiri”, Mixail Lermontovun Dövrümüzün Qəhrəmanı”, Dmitri Furmanovun “Çapayev”, K. Paustovskinin “Kolxida” və s. bura daxildir.
O, inquş folklorunun toplanmasında da böyük iş görüb. Cəbhə təcrübəsi onun Böyük Vətən müharibəsinə həsr etdiyi əsərləri üçün əsas olmuşdu. Lakin o, 1956-cı ildə ciddi şəkildə yazmağa başladı.
1958-ci ildə onun ilk kitabı - "Sovet insanının iradəsi" hekayələr toplusu nəşr olundu. 1960-cı ildə Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı yazıçının ikinci toplusunu (“Xoşbəxtlik”), 1961-ci ildə isə üçüncü (“Günortaya qədər gözəllik – ölümə qədər fəzilət”) nəşr etdi. 1962-ci ildə onun “Respublika naminə” adlı ilk hekayəsi işıq üzü görür.
Zyazikov ədəbi tənqidə çox diqqət yetirirdi. O, əvvəlcə Almatının "Znamya Truda" qəzetində, daha sonra Çeçenistan-İnquş MSSR-in "Serdalo", "Qroznı Fəhləsi" respublika qəzetlərində, "Dağda səhər" və "Oqra" kimi almanaxlarda çap olunan inquş yazıçılarının tərcümeyi-hallarına həsr olunmuş ədəbi məqalələr, araşdırmalar, əsərlər yazmışdır.
Əhməd Vedzijev
Əhməd Əbubəkiroviç Vedzijev — məşhur inquş, sovet yazıçısı və şairi. Çeçenistan-İnquşetiya Yazıçılar İttifaqı və SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü.
Həyatı
Əhməd Vedzijev 1916-cı ildə (digər məlumatlara görə - 1919-cu ildə) Plievo kəndində (indiki İnquşetiyanın Nazran rayonu) kəndli ailəsində anadan olub. 1934-cü ildə doğma kəndində natamam orta məktəbi bitirmiş, sonra Qroznıda fəhlə fakültəsinə daxil olmuşdur. Əhməd Vedzijev oranı 1938-ci ildə bitirmişdir. Məktəbi bitirdikdən sonra Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatında işləyib, eyni zamanda Açaluk rayon komsomol komitəsinin katibi olub. 1940-1941-ci illərdə Vedzijev "Serdalo" qəzetində çalışıb.
Əhməd Vedzijev Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbhədən qayıtdıqdan sonra bütün inquşlar kimi onu da sürgün etdilər. Deportasiya zamanı müxtəlif inzibati vəzifələrdə çalışıb. İnquşların reabilitasiyası və vətənlərinə qayıtmasından sonra Ə.Vedzijev yenidən “Serdalo” qəzetinin əməkdaşı olur. Daha sonra isə o çeçen-inquş kitab nəşriyyatına yeni işə keçir. 1960-cı illərdə Əhməd Vedzijev, həm də “Loaman Kuyre” antologiyasının redaktoru olub.
Yaradıcılığı
Aktiv ədəbi-bədii fəaliyyəti dövründə yazıçı inquş cəmiyyətinin aktual həyat problemlərinə dair ana dilində yazılmış otuzdan çox bədii kitab nəşr etdirmişdir ki, onlardan beşi hekayə və povestlərdir. Əhməd Vedzijev in bəzi şeirləri və nəsr əsərləri İnquşetiyanın orta məktəblərinin dərsliklərinə daxil edilmişdir.
1970-ci illərdə Vedzijevin “Sunja-Yurtdan Qapur” və “Kondurma” hekayələri çap olunur. 1980-ci illərdə çap olunmuş “Qisas” romanları və “Soyuq ocaq” romanı kollektivləşmə mövzusuna həsr olunub.
Vedzijev Mixail Lermontovun, Kosta Xetaqurovun və başqa müəlliflərin bir sıra əsərlərini inquş dilinə tərcümə etmişdir.
Baltilər
Baltilər - Şimali Hindistanda və Pakistanda xalq. Baltistanda (Şayok və Şiqar çaylarının Hind çayı ilə qovuşduğu rayon) Ladakxda (Hindistanda Camma və Kəşmirdə)
məskunlaşmışlar. Onlar həmçinin Pakistanın Lahor, Karaçi və İslamabad kimi iri şəhərlərində də yaşayırlar. Baltilərin sayı 300 min nəfərə yaxındır.
Baltilər tibet dilləri qrupuna aid olan balti dilində danışırlar. Onlar islam dininin şiə məzhəbinə etiqad edirlər, aralarında buddistlər də vardır. Dillərinə və fiziki xüsusiyyətlərinə görə baltilər tibetlilərlə qohumdurlar, lakin eyni zamanda iqtisadi və mədəni əlaqələrinə görə Şimali Hindistan xalqları ilə sıx əlaqələrə malikdirlər. Baltilərin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, bağçılıq və köçəri maldarlıqdır.
Mixail Şepkin
Mixail Semyonoviç Şepkin — aktyor, Rus aktyorluq məktəbinin banilərindən biri
So Fucimoto
2008-ci ildə "So Fucimoto: İbtidai gələcək" adlı kitabını nəşr etdirmişdir. Kitab həmin tarixə kimi olan işlərinin xülasələrindən və ibtidai gələcək konsepsiyasından bəhs edir.
2000-ci ildə öz ofisini yaratdıqdan sonra Yaponiya və Avropada evlər dizayn etməyə başlamışdır. Onun dizayn etdiyi bir çox tikilinin arxasında duran ideyaya görə tikilinin funksiyası insan davranışı tərəfindən müəyyən olunur. 2019-cu ildə Fucimoto Parisi yenidən kəşf etmək layihəsi üçün seçilən 23 memardan biri olmuşdur. Onun bu layihəyə töfhəsi Parisin XVII əsr planını yenidən dizayn etmək olmuşdur.
Anar Hüseynov (əsgər)
Anar Rəhim oğlu Hüseynov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Anar Hüseynov 1997-ci ildə Tərtər rayonunda doğulub. Anar ailədə kiçik uşaq olmaqla 3 qardas idilər. Anar 10 nömrəli internat məktəbdə oxuyub.
Hərbi xidməti
2016–2018-ci ildə Lələtəpə döyüşündə könülü iştirak edib. 2020-ci il sentyabrın 27-si baş verən Qarabağ Müharibəsinə könüllü olaraq gedib. Ağdərə uğrunda gedən döyüşlər zamanı şəhid olub.
Bəykənd döyüşü
Bəykənd döyüşü — Mavəraünnəhrdəki Buxara yaxındıqlarında yerləşən Bəykənd şəhərində Əməvilər xilafəti ilə Türgiş xaqanlığı və onların soqd müttəfiqləri arasında baş vermiş döyüş.
Sergey Adyan
Sergey İvanoviç Adyan — erməni əsilli Rusiya riyaziyyatçı, Rusiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2000-ci ildən, 1991-ci ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü). Riyazi məntiq, alqoritmlər nəzəriyyəs i və onların cəbrə tətbiqi üzərində işləmişdir. Rusiya Federasiyasının Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.
Maşadu di Asis
Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş əsərləri
Don Kasmurro - Teas Press, 2019 (Tərcüməçi: Nigar Sultanova)
Falaris
Falaris — e.ə. VI əsrin birinci yarısında Aqrigentin tiranı, Leodamın oğlu.
O, qəddarlığı ilə tanınmışdır. Əfsanəyə görə, o, nifrət etdiyi insanları mis öküzə salaraq yandırmış, körpələri yemiş, əsir götürdüyü leontinililəri Etnaya atmağı əmr etmişdir. Onun adı 148 məktubdan məlumdur. Onlar ingilis filoloqları Boyl və Bentli arasında mübahisə predmeti olmuşdular. Sonuncu məktubların saxta olduğuna inanırdı.
Ulduz və üçbucaq birləşmə
Üçbucaq birləşmə
thumb|Üçbucaq birləşmə(sadə sxem) Generator(və ya hər hansısa bir işlədici) dolaqlarından birincinin sonu ikincinin başlanğıcına, ikincinin sonu üçüncünün başlanğıcına, üçüncünün sonu birincinin başlanğıcına birləşdirildikdə alınan üçfazalı sistemə deyilir. Üçbucaq birləşmədə Xətt gərginliyi ilə faz gərginliyi bir birinə bərabər olur. Üçbucaq birləşmədə yalnız bir gərginlik
U12=U1
U21=U2
U31=U3
Ux=Uf
İx=√3İf
Ulduz birləşmə
[[Fayl:Ulduz birləşmə1.png|thumb|Ulduz birləşmə]] Dolaqların ulduz birləşdirilməsində dolaqların X,Y,Z ucları sıfır nöqtəsi, yaxud generatorun neytralı adlanan bir nöqtəyə birləşdirilir
Dördməftilli sistemdə neytrala neytral yaxud sıfır məftil qoşulur. Generator dolaqlarının başlanğıc uclarına üç xətti məftil birləşdirilir. Faza dolağının başlanğıc və son ucları arasındakı gərginlik yaxud hər bir xətt məftili ilə sıfır məftili arasındakı gərginliyə faza gərginliyi deyilir və UA, UB, UC yaxud ümumi şəkildə Uf kimi işarə olunur. Dolaqların başlanğıc ucları arasındakı yaxud xətt məftilləri arasındakı gərginliyə xətt gərginliyi deyilir və UAB, UBC, UAC yaxud ümumi şəkildə Ux kimi işarə edilir.
𝑈𝑥 = √3 ∙ 𝑈f         İx=İf
Üçbucaqdan ulduza keçid.
thumb|Üçbucaqdan ulduza ulduzdan üçbucağa keçmək üçün nümunə
Gövhər Cəfərzadə
Gövhər Hacı Məcid qızı Cəfərzadə- Şamaxıda öz vəsaiti hesabına qız məktəbi açmış Azərbaycanın maarifçi xanımı.
Həyatı
Gövhər Cəfərzadə 1883-cü ildə Şamaxıda anadan olmuşdur.
Maarifçilik fəaliyyəti
O, Şamaxıda öz vəsaiti hesabına 1912-1918-ci illərdə "Məktəbi-Şövqiyyə" adlı ikisinifli qız məktəbi açaraq, burada və daha sonra Ucarda və Bakının bir sıra məktəblərində müəllimlik etmiş, savad kurslarında qadınlara dərs demişdir. Lakin çar məmurları Gövhər xanımın açdığı qız məktəbini hökumət əleyhinə fəaliyyətdən qorxub bağladılar. Bu azsaylı savadlanan azərbaycanlı qadınlara paralel olaraq onlarla neft milyonçusunun həyat yoldaşı, qızı evlərində ianə məclisləri, "bəyaz çobanyastığı", "sinidə lentlər" aksiyaları keçirir, özləri kimi varlılardan pul yığıb qadınlar üçün məktəblər, savadsızlığın ləğvi məntəqələri açdırırdılar. "Bəyaz çobanyastığı" günlərində "Müqəddəs Nina" gimnaziyasının qızları rəmzi olaraq adi çobanyastıqlarını ağlasığılmaz yüksək qiymətlərə alır, yığılan pullar müsəlman qızların təhsilinə xərclənirdi. Azərbaycan maarifçisi Həsənbəy Məlikov və xanımı Hənifə Məlikzadə Zərdab kəndində 16 il polis nəzarəti altında yaşamağa məcbur olarkən qadınlar arasında maariflənmə aparır, oulsuz məktəb açırdılar.
Vəfatı
Maarifçi xanım 1936-cı Bakı şəhərində ildə vəfat etmişdir.
Rövşən Binnətli
Rövşən Binnətli – idman jurnalisti və futbol şərhçisi. İdman TV-nin hazırkı direktoru, Azərbaycan İdman Jurnalistləri Assosiasiyasının baş katibi.
2000-ci ildən 2012-ci ilədək "Lider" Televiziyasında şərhçilər qrupunun rəhbəri, televizyanın baş idman şərhçisi olub. 2012-ci ildən 2015-ci ilədək "Baku Post" qəzetində şöbə müdiri, ardınca qəzetin Azərbaycan dili bölməsinin redaktoru işləyib. 2015-ci ildən 2019-cu ilədək "CBC Sport" telekanalının informasiya xidmətinin şef redaktoru kimi çalışıb.
Uşaqlıq və gənclik illəri
Rövşən Tahir oğlu Novruzov 26 dekabr 1958-ci ildə Ağdam rayonu Mirəşəlli kəndində anadan olub. 1976-cı ildə Ağdam şəhər 8 saylı orta məktəbi bitirib. 1977–1979-cu illərdə, Moskvada Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub. 1987-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin "jurnalistika" fakültəsini bitirərək "jurnalist" ixtisasına yiyələnib.
Karyerası
Əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə Ağdam rayon 43 nömrəli Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstədə fəhlə kimi başlayıb. Bir müddət Ağdam rayon İstehlak Cəmiyyətinin inşaat briqadasında fəhlə kimi çalışıb. 1981–1991-ci illərdə Ağdam rayon Gənclər Təşkilatında müxtəlif vəzifələrdə işləyib. 1992-ci il yanvar ayından avqust ayınadək Ağdamda dərc olunan "Ana torpaq" qəzetinin xüsusi müxbiri olub.
1993–2001-ci illərdə "Elzər" firmasında nəşriyyat-poliqrafiya və mətbuat-informasiya mərkəzinin direktoru işləyib. "Səhər", "AFFA-news", "Panorama", "İmpuls" qəzetlərində müxbir, "Futbol+", "Haqq yolu", "Bizim ƏSR" qəzetlərində şöbə redaktoru olub. 2001-2012-ci illərdə Lider TV-də idman şərhçisi, şərhçilər qrupunun rəhbəri və baş idman icmalçısı olub. UEFA Avro 2004, 2004 Yay Olimpiya Oyunları, 2006 FİFA Dünya Kuboku və 2006 Qış Olimpiya Oyunlarını Azərbaycan dilində tamaşaçıya çatdıran ilk şərhçidir. 2012-2015-ci illərdə "Baku Post" qəzetində şöbə müdiri və həmin qəzetin Azərbaycan bölməsinin redaktoru olub. 2015-2019-cu illərdə isə "CBC Sport" telekanalının informasiya xidmətinin şef-redaktoru kimi çalışıb.
Bakı Avrasiya Universitetində "Jurnalistika nəzəriyyəsi və təcrübəsi", "Ədəbi redaktə" və "RTV jurnalistikasının əsasları" fənnindən dərs deyib.
Azərbaycan İdman Jurnalistləri Assosiyasında mətbuat xidmətinin rəhbəri olub, hazırda isə ictimai əsaslarla qurumun baş katibidir.
Şəxsi həyatı
Ailəlidir, üç övladı, bir nəvəsi var.
Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanı
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu, Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanı — Bakı şəhəri ndən 20 km şimal-şərqdə, Binə qəsəbəsi ndə yerləşən və Qafqazda ən böyük beynəlxalq hava limanı. 10 mart 2004-cü il tarixində hava limanı Azərbaycan Respublikasının üçüncü prezidenti Heydər Əliyev in şərəfinə yenidən adlandırılıb. Hava limanı 2008-ci il dən bəri fəaliyyət göstərir. Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu, Azərbaycanın və Qafqazın ən işlək hava limanıdır. Hava limanı "Azərbaycan Hava Yolları" və onun struktur bölməsi "Buta Airways" aşağıbüdcəli aviaşirkətinin baza aeroportudur, "Silk Way Airlines"ın isə yük daşıyıcısıdır.
Tarix
90-cı illər Azərbaycan mülki aviasiyasının inkişafında möhtəşəm hallar baş verib. 1991-ci ildə Azərbaycan müstəqillik qazandıqda mülki aviasiya yenidən beynəlxalq xarakterli olub. 1992-ci ildə Azərbaycan Beynəlxalq Mülki Aviasiya haqqında Çikaqo konvensiyasına qoşulur, ICAO-nun üzvü olur. "Boeing-727", "Boeing-707" təyyarələrinin istismarına başlayır. "Boeing" təyyarələrinin uçuşlarını təmin etmək üçün İCAO standartlarına cavab verən radiolokasiya nəzarəti tələb olunur. Həmin məqsədlə "Azəraeronaviqasiya" müəssisəsi 1996-cı ildə İCAO tələblərinə cavab verən ikinci "Koren AS" radiolokatorunu alıb və istismara verib. Aerodrom zonasına radiolokasiya nəzarətinin təmin edilməsi üçün 1998-ci ilin yanvar ayında "İrtış" istismara verilib. 2004-cü ildə Binə hava limanının adı dəyişdirilərək mərhum prezident Heydər Əliyevin adına adlandırılmışdır. thumb|474x474px|[[Azərbaycan Hava Yolları na məxsus təyyarələr Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanında]]
Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanında yeni terminal inşa edilib. Terminalın layihəsi və tikintisi isə mərkəzi ofisi Londonda yerləşən ARUP şirkətinə həvalə edib. Yeni terminal ümumi sahəsi isə 53 min kvadrat metrdir və ildə 3 milyon sərnişinə xidmət edə bilir. Eyni zamanda, 8 "hava körpüsü"nə malik terminal "Airbus A380" tipli təyyarələri qəbul edə bilir. Terminalın estetik görüşünü və konik fasada malik olması sərnişinlərin rahatlığı və uçuşqabağı stresin azaldılması üçün nəzərdə tutulub. Belə ki, terminalın böyük şüşə divarlarında içəri Günəş şüaları asanlıqla daxil olur. Terminalda ticarət və istirahət zonaları da var. Terminalın inşasına 2011-ci ildə başlanıb. Tikinti işlərinin 2013-cü ildə başa çatıb.
2023-cü ilin fevral ayında Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu 310 mindən çox sərnişinə xidmət göstərərək rekorda imza atdı ki, bu da bütün əvvəlki illərin fevral göstəricilərini üstələyir.
Hava Yolları
thumb|412x412px|Həydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanının planı
Mərkəzi Nəbatat Bağı
Mərkəzi Nəbatat Bağı — Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısının tabeliyində publik hüquqi şəxs. "Mərkəzi Nəbatat Bağı" publik hüquqi şəxsin yaradılması və Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının tabeliyinə verilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin 7 yanvar 2022-ci il tarixində № 5 qərar imzalamışdır.
Tarixi
Bakı şəhərində ilk dəfə olaraq Botanika bağının yaradılması haqqında təkliflər artıq 1930-cu illərdə irəli sürülmüşdü. O vaxtlar Bakı şəhəri iri neft sənayəsi və respublika mərkəzi kimi abadlaşdırılmalı və yaşıllaşdırılmalı idi. Botanika bağının elmi-tədqiqat müəssisəsi olması ilə əlaqədar olaraq 1932-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Zaqafqaziya filialının Azərbaycan şöbəsinin botanika bölməsində P. V. Kovalskaya-İlinanın rəhbərliyi altında yaşıllaşdırma bölməsi təşkil olundu və bu bölmədə bitkilərin örtülü və açıq şəraitdə becərilməsi işinə başlanıldı.
1935–1938-ci illər ərzində burada institut binası, oranjereyalar, istixanalar, bağın əməkdaşları üçün yaşayış binası, emalatxanalar və təsərrüfat binalarının inşasına başlanıldı.
1952-ci ildə Botanika bağının direktoru vəzifəsinə b.e.d. Qasım Fərrux oğlu Axundov, 1956-cı ildə isə b.e.d. Vahid Cəlal oğlu Hacıyev təyin edilir və Bağda əkin işləri böyük vüsət alır. 1957-ci ilin iyun ayından bağın direktoru vəzifəsinə Leninqrad Meşə Mühəndisliyi Akademiyasını bitirmiş Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Institutunun müəllimi, k.-t.e.n. Üzeyir Musa oğlu Ağamirov təyin edilir. 1950–1960-cı illər ərzində Botanika bağında suvarma suyunun çatışmaması introduksiya işlərinin aparılmasına maneçilik törədir. 1960-cı ildə Ceyranbatan su anbarının tikilməsi və həmin suyun Botanika bağına verilməsi, bağda əkin və elmi-tədqiqat işlərinin genişləndirilməsinə imkan verdi. Elə həmin dövrdə bağın 16 hektarlıq sahəsinə yaxın olan 25 hektar yaşıllıq sahəsinin Botanika bağına verilməsi, bağın sahəsinin 41 hektaradək artmasına səbəb oldu.
1960–1978-ci illər bağın çiçəkləndiyi illər hesab olunur. Bu illərdə Botanika bağı Bakı, Gəncə, Sumqayıt şəhərləri və Naxçıvan MR-nın, o cümlədən Bakı şəhərinin Yaşıllaşdırma Təsərrüfatı və Abşeronun sənaye müəssisələrinin (Bakı Məişət Kondisionerləri zavodu, Azərelektroterm, Radio və Gəmi təmiri zavodları), məktəb və bağçaların yaşıllaşdırılması üçün 10 mindən artıq ağac, kol və çiçək bitkiləri (100 növdən ibarət) vermişdir. Beləliklə, Botanika bağında M. Brjezitski, İ. Səfərov, M. Mikayılov, R. Rəhimova, A. Əliyev, S. Pityayev, Ü. Ağamirov, M. Ağamirova, M. Rəhimov, K. Quliyev, Ə. Məsiyev, T. Kazımova, İ. Qolniyeva, Ş. Babayev, R. Babayev, C. Mirzəliyev, A. İsgəndərov, N. Babayev, A. Bayramov, O. İbadlı, M. Qurbanov və başqa görkəmli alimlər elmi-tədqiqat işləri aparmışlar. 1970-ci ildən başlayaraq Abşeronun və Bakı şəhərinin yaşıllaşdırılması üzrə dövlət tədbirləri Botanika bağında ağac və kol bitkilərinin introduksiya işlərinin daha da genişləndirilməsinə səbəb oldu. Bu illərdə Botanika bağının yeni ərazisində botaniki-coğrafi rayonlaşdırma prinsipə görə sahələrin yaradılması işlərinə başlandı. 1977-ci ildə akademik Həsən Əliyevin rəhbərliyi ilə yaradılmış xüsusi komissiya Bakı şəhər Yaşıllaşdırma Tresti, Milli Elmlər Akademiyasının alimləri, Bakı şəhər Sovetinin nümayəndələri ilə birlikdə bağın inkişafı haqqında tədbirlər planı hazırladı. Həmin tədbirlər Akademiya tərəfindən Nazirlər Sovetinə təqdim edildi və Nazirlər Sovetinin qərarı ilə bağın abadlaşdırılması məsələsi Bakı şəhər Abadlaşdırma Trestinə həvalə olundu.
Bununla əlaqədar olaraq 1978–1980-ci illərdə Botanika bağının abadlaşdırılması işlərinə yeni təkan verildi. 1980-ci ilin axırlarında bağın direktoru vəzifəsinə b.e.n. Arif Əli oğlu Bayramov təyin edildi. Bu illərdə Nazirlər Sovetinin qərarı ilə Bakı Soveti Botanika Bağında abadlıq işlərinə başlayır, lakin çox təəssüflər olsun ki, bu işlər ləng aparılır. Bağın bir neçə keçid yollarının, bağın binasının qarşısındakı meydançanın və A. A. Qrossheymin abidəsinin ətrafının abadlaşdırılması ilə iş dayandırılır. 1980-ci illərin axırı və 1990-cı illərin əvvəllərində layihələndirilmiş böyük tikililərin, hovuzların inşaası dayandırıldı. Yay mövsümündə suyun çatışmaması, qışda oranjereyalarda istiliyin olmaması, fəhlə qüvvəsinin çatışmaması səbəbindən, Botanika bağının qiymətli kolleksiyaları: soğangülü (georgin), payızgülü, qarğasoğanı, buynuzbaş, qiymətli ağaclar, güllər, çəmən və oranjereya bitkilərinin bir hissəsi məhv olub sıradan çıxmışdı.
AMEA Rəyasət Heyətinin "Botanika bağının fəaliyyətinin yaxşılaşdırılması haqqında" 04 fevral 2000-ci il tarixli 7/2 saylı qərarı ilə Botanika bağı Botanika institutunun strukturundan ayrılaraq Biologiya Elmləri Bölməsinin nəzdində sərbəst elmi-tədqiqat müəssisəsinə çevrildi. AMEA Rəyasət Heyətinin 22 noyabr 2000-ci il tarixli 22/9 saylı qərarı ilə Nəbatat bağının adı dəyişdirilərək "Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Nəbatat Bağı" adlandırıldı. Bağın Nizamnaməsi, Elmi şurası və elmi strukturu təsdiq edildi. Elmi Şuranın tərkibinə Nəbatat Bağının əməkdaşlarından əlavə, digər elmi idarə və müəssisələrin ixtisasçıları da cəlb edildi.
Hazırda Mərkəzi Nəbatat Bağının strukturunda "Bitki ekologiyası", "Dekorativ bitkilərin introduksiyası və seleksiyası", "Qida və dərman bitkilərinin biokimyası ", "Oduncaqlı bitkilər", "Tropik və subtropik bitkilər" laboratoriyaları ilə yanaşı, ,"Strateji inkişaf, beynəlxalq əməkdaşlıq və layihələrin idarə olunması ", "Bioloji kolleksiyalar", "Bağçılıq və landşaft quruculuğu", "Təchizat və xidmət" və s. şöbələri fəaliyyət göstərir.
Elmi nəticələri
İn situ şəraitində reintroduksiya edilmiş 6 növ nadir ağac və kol bitkilərinin qafqaz dağdağanı (Celtis caucasica Willd.), tornefort dağdağanı (Celtis tournefortii Lam.), pontika yemişanı (Crataegus pontica C. Koch.), iyli ardıc (Juniperus foetidissima Willd.), kütyarpaq püstə (Pictacia mutica Fisch. et Mey.), meşə gilası (Padus avium Mill.) böyümə və inkişaf xüsusiyyətləri ex situ şəraiti ilə müqayisəli şəkildə öyrənilmişdir. 5 növ bitkinin çoxbaşlı berqerantus (Bergerantus multiceps), müxtəlifyarpaqlı rusxya (Ruschia diversifolia), qozadaşıyan akantostaxis (Akanthostachys strobilaceae), əyri exmeya (Aechmea recurvata) və terminal kordilina (Cordyline terminalis) untoduksiya şəraitində morfogenezi, struktur əlamətləri öyrənilmiş və ontogenezin ilkin dövrü üçün becərilmə üsulları işlənib hazırlanmışdır. AMEA Mərkəzi Nəbatat Bağında tumurcuq mutasiyası nəticəsində alınmış "Əsrin müqaviləsi", "Sarı gəlin" və "Nazpəri" qızılğül sortları daxil olmaqla ümumilikdə 10 qızılgül sortları üçün müəlliflik şəhadətnaməsi və patent alınmışdır. Qarğasoğanı cinsi növlərinin kolleksiyası yaradılmışdır Ağıriyli ardıcın (Juniperus foetidissima Will.) radial artım dinamikası öyrənilmiş, oduncaq-həlqə xronologiyası yaradılmışdır.
Xarici keçidlər
Xəritədə
Daşdəmir İsayev
Daşdəmir Qəhrəman oğlu İsayev (Дашдамир Гахраман оглы Исаев) — iqtisad elmi üzrə Рrofessor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi.
Daşdəmir Qəhrəman oğlu Isayev 30 dekabr 1936-cı ildə anadan olmuşdur. O, 1957-ci ildə Gəncə Sənaye Texnikumunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1957-1959-cu illərdə Qırmızı Azərbaycan adına Gəncə Mahud fabrikasında usta köməkcisi və usta işləməklə yanaşı, fabrikanın partiya təşkilat katibi vəzifəsində də calışmışdır. Azərbaycan KP Gəncə Şəhər Komitəsi onu qabaqcıl istehsalatçı və partiya işçisi kimi 1959-cu ildə Dörd-illik Bakı Ali Partiya Məktəbinə oxumağa göndərmişdir. Həmin məktəbi 1963-cü ildə bitirərək ali və ali siyasi təhsil almış, öz istəyi və arzusu ilə Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunda siyasi iqtisad müəllimi işləməyə başlamışdır.
1966-1970-ci illərdə Azərbaycan EA İqtisadiyyat İnstitutun qiyabi aspirantı olmuş, siyasi iqtisad ixtisası üzrə 1970-ci ildə namizədlik və 1985-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. O, 1972-ci ildə dosent və 1993-cü ildə professor elmi adlarını almışdır. D. İsayev 1964-1971-ci illərdə baş müəllim işləməklə yanaşı, İnstitut partiya komitəsi katibinin müavini və yerli komitəsinin sədri vəzifələrində də calışmışdır.
Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin katibliyinin Ulu öndər Heydər Əliyevin sədrliyi ilə 1972-ci il aprelin 18-də keçirilən iclasında D. İsayev siyasi iqtisad kafedrasının müdiri təsdiq edilmişdir. Həmin kafedranın adı qismən dəyişdirilərək 1991-ci ildə “İqtisad nəzəriyyə” və 1999-cu ildə, “İqtisadiyyat” kafedrası adlandırılmışdır. O, 19 iyul 2016-cı ilə kimi həmin kafedranın müdiri olmuşdur.
D. Q. İsayevin elmi araşdırmaları istehsalın səmərəliliyinin əsas meyarı olan xalis ğəlirin (mənfəətin); məhsulun, xidmətlərin və hər yerdə işlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi problemlərinin; tələbələrdə yeni iqtisadi təfəkkürün formalaşmasının və Azərbaycanın Milli sərvətlərinin tədqiq edilməsinə yönəldilmişdir. D. İsayevin apardığı elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlərində irəli sürülən təkliflər və tövsiyələr nazirliklər tərəfindən bəyənilmiş, kitabca formasında çap edilib tətbiq uçun müxtəlif sahələrə, müəssisələrə və təsərrüfatlara göndərilmişdir. Tədqiqat işlərinin nəticələri haqqında Moskvada, Rostovda, Krasnodarda və Bakıda keçirilən elmi konfranslarda məruzələr etmiş və onların tezisləri Konfransların materiallarında çap olunmuşdur. O, elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlər sahəsində indiyə kimi xarici və respublika mətbuatında 92 kitab, kitabça və jurnallarda elmi məqalə nəşr etdirmişdir. Bunlardan başqa, onun 50-yə qədər qəzet məqaləsi vardır. Çap olunmuş əsərlərindən 2 elmi monoqrafiya – Azərnəşrdə, 3 dərs vəsaiti – Bakının müxtəlif nəşriyyatlarında, 4-ü – Moskva jurnallarında, 3-ü – Azərbaycan kommunisti jurnalında, 4-ü Azərbaycanın EA Xəbərləri jurnalında, 4-ü – Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Elmi Xəbərləri jurnalında və digər jurnallarda nəşr olunmuşdur.
D. İsayev 44 il kafedra müdiri, Universitetin Elmi Şurası və Fakültə Şuralarının üzvü kimi fəalliyət göstərmişdir. O, 53 il bir ali məktəbdə calışmışdır. D. İsayev uzun müddət Təhsil Nazirliyi Kolleqiyasının qərarı ilə Şəhərin Ali Məktəbləri İctimai Elm Müəllimlərinin daim fəaliyyət göstərən nəzəri seminarına, Büronun qərarı ilə Şəhər Partiya Komitəsinin yaninda yaradılmış İqtisadi şuraya və iqtisadi kinolektoriyaya başçılıq etmiş; Nazirliyin nəzdindəki Elmi-metodiki şuranin “İqtisadiyyat” bölməsinin üzvü olmuşdur.
D. İsayev Universitetdə işlədiyi 53 il ərzində üzərinə düşən bütün vəzifələri layiqincə və tələb olunan səviyyədə yerinə yetirmişdir. Ona görə də 2 medala, 5 zərbəci və qalib nişanlarına, “Azərbaycan Respublikasının Qabaqcıl Təhsil İşçisi” döş nişanına,  “Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi” fəxri adına layiq görülmüşdür. Bunlardan başqa o, dəfələrlə Təhsil Nazirlyinin, Şəhər rəhbərliyinin və Rektorluğun fəxri fərmanları, təşəkkürləri ilə təltif edilmişdir. Kommunist Partiyası sıralarını tərk etdikdən sonra birbaşa YAP-ın üzvlüyünə qəbul olunmuşdur.
D. İsayev 80 yaşının tamamlandığı ərəfədə özünün sağlamlığının müddətini uzatmaq və onu qorumaq məqsədi ilə kafedra müdiri və 0,5 ştat professor vəzifələrindən çıxmaq qərarına gəlmiş və bu barədə 19 iyul 2016-cı il tarixində rektora ərizə vermişdir. Universitetin rektoru İsayevin bu qərarını və xahişini ərizədə göstərilən tarixdə vermiş olduğu 1/296 saylı əmri ilə yerinə yetirmişdir.
Sofi Marso
Sofi Daniel Silviya Marso (, ilk soyadı Mopyu ; 17 noyabr 1966, Paris, Fransa) — Fransa kinoaktrisası. 1999-cu ildə Dünya kifayət deyil filmində iştirak etmişdir.
Çingiz Abdullayev (ictimai xadim)
Çingiz Əli oğlu Abdullayev — professor, texnika üzrə fəlsəfə və kulturologiya üzrə elmlər doktoru, Alman–Azərbaycan Cəmiyyətinin sədri (1994—), "Azərsu" ASC-nin sədrin müşaviri (2011—), sülh səfiri, Azərbaycan Jurnalistlər və Yazıçılar birliklərinin fəxri üzvü.
Daşqın Əhmədov
Daşqın Əhmədov — "Azərbaycan Bayrağı" ordeni kavaleri. Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı.
Həyatı
Əhmədov Daşqın Qonsur oğlu 1970-ci il 16 aprelda Sabirabad rayonunun Ulacalı kəndində anadan olmuşdur.1988-1990-cı illərdə hərbi xidmət keçmişdir.
Hərbi xidməti
Xocalı faciəsindən sonra 21 mart 1992-ci ildə Sabirabad rayon hərbi komissarlığına müraciət edərək könüllü olaraq Qarabağa döyüşə getmişdir. Daşqın Əhmədov Ağdam ətrafında gedən döyüşlərdə özünü cəsur komandir kimi göstərmiş, düşmənin 2 BMP-ni, 26 nəfər canlı qüvvəsini məhv etmişdir. 1992-ci il 4 sentyabrda Ağdamın Pircamal kəndi uğrunda gedən qeyri-bərabər döyüşdə qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.
Təltifi
Daşqın Əhmədov ölümündən sonra Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli Sərəncami ilə “Azərbaycan Bayrağı” ordeni ilə təltif edilmişdir.
BNC bağlayıcısı
thumb BNC bağlayıcısı – koaksial kabelləri bir-birinə bağlamaq (calamaq) üçün istifadə olunan bağlayıcı. Əsasən kabel televiziyasında geniş istifadə olunur.
İoann Tsets
İoann Tsets (Ἰωάννης Τζέτζης; ) — Bizans filoloqu, antik müəlliflərin şərhçisi.
Həyatı
Mifoloji məzmunlu bir çox əsərlərin müəllifi və siyasi nəzmdə eruditet olan Tsets klassik əsərlərin və müəlliflərin tərcüməçisi, hər şeydən əvvəl antik dövrə aid xəbərlərin toplayıcısı kimi fərqlənirdi. Bu mənada onun ən mühüm əsəri ədəbi, tarixi, mifoloji və arxeoloji mövzuların heterojen qarışığını təmsil edən, hər biri min misradan ibarət on üç kitablıq "Hekayələr kitabı"dır.
Çiyo Uno
Çiyo Uno – Yaponiya yazıçısı, nəşrçisi və dəb dizayneri. XX əsrin ən tanınmış qadın Yaponiya yazıçılarından biri hesab olunur. 1936-cı ildə qurduğu, Yaponiyanın ilk dəb jurnalı olan "Sutairu" jurnalına görə tanınır. İkinci dünya müharibəsindən sonra Qərb dünyasına ixrac etdiyi kimono dizaynları ilə məşhurlaşıb. "Rəng etirafları" (1935) və "Arvad" (1957) ən məşhur romanlarıdır.
Müharibədən əvvəl
28 noyabr 1897-ci ildə Yamaquçi prefekturasının İvakuni (keçmiş Yokoyama) şəhərində doğulub, həyatının böyük hissəsini Hokkaydo və Tokioda keçirib. Uşaqlığında evindəki qadağalara baxmayaraq, jurnal və qəzetlərə böyük marağı olub. 18 yaşında yaxınlıqdakı ibtidai məktəbdə müəllim kimi işləməyə qərar verib. Daha sonra Tokioya köçərək xidməti işlərdə işləməyə başlayıb. Sevgilisi olduğu qohumlarından birinin evlilik təklifini qəbul edərək Sapporoya köçməyə qərar verib və bu dövrdə yazıçılıq karyerasına start verib. Yerli qəzetlərə hekayələrini göndərməyə başlayan Uno "Üz pudralı sifət" (1921) və bir başqa hekayəsinə görə ilk mükafatlarını qazanıb. 1922-ci ildə "Chuokoron" qəzetinin redaktoru, əvvəllər Tokiodakı bir restoranda ofisant kimi xidmət göstərdiyi Çoin Takitaya "Qəbri açmaq" adlı hekayəsini göndərib. Nəşriyyat Unonu Tokioya çağıraraq hekayəsi üçün ona 400 yen verib və hekayəsinin bahar buraxılışında nəşr olunacağını bildirib. Yazıçı Sapporo qayıtmayaraq Tokioda şəhərinə köçüb və birinci ərindən boşanaraq 1926-cı ildə yazıçı Şiro Ozaki ilə evlənərək onunla Tokionun Omori rayonuna köçüb.
Sinmido adası
Sinmido adası — Sarı dənizdə, Koreya yarımadasının şimal-qərbində, Nampxo, Pxenyan, Xıyçxon şəhərləri yaxınlığında yerləşən ada. İnzibati cəhətdən KXDR ərazisinə daxildir.
Çiyo Uno
Müharibədən əvvəl
Ozakinin stili ona böyük təsir göstərsə də, Uno ondan ayrılaraq jurnalist kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. 1929-cu ildə rəssam Seici Toqonun "ikiqat intihar" cəhdi skandalından yaxşı hekayə tapacağını fikirləşərək onun evinə gedib. Lakin Toqo yazıçıya böyük təsir göstərib, onunla sekslə məşğul olub və növbəti gün onunla yaşamağa başlayıb. Toqo ilə olan 5 illik münasibətlərindən əldə etdiyi təcrübələr əsasında 1935-ci ildə əsas işlərindən biri olan "Rəng etirafları" romanını yazıb. Roman, xüsusilə, hekayəsinə və 1920-ci illərin Tokio atmosferini yaxşı təsvir etdiyinə görə uğur qazanıb.
Sinmido adası
Təsviri
Sinmido adası Şimali Koreyanın və yarımadanın şimal hissəsinin ən iri adasıdır. Pansonq arxipelaqına daxil olan və Qərbi Koreya körfəzində yerləşən adadır. Adanın sahəsi km² təşkil edir.
Çiyo Uno
Müharibədən əvvəl
Toqodan ayrıldıqdan sonra bu ayrılıq haqqında "Ayrılmaq da əyləncəlidir" (1935) və "Uzunmüddətli bağlılıq" (1936) hekayələrini yazıb. 1936-cı ildən sonra daha çox nəşriyyat işləri ilə məşğul olmağa başlayıb və jurnalistlərin tez-tez ziyarət etdiyi şəxsə çerilib. 1936-cı ildə Yaponiyanın ilk dəb jurnalı olan "Sutairu" jurnalını qurub. Ondan müsahibə almağa gələn "Miyako" qəzetinin müxbiri Takeo Kitahara ondan 10 yaş kiçik olsa da, Unonun həyatında ən vacib kişiyə çevrilib. 1939-cu ildə evlənərək Unonun qurduğu nəşriyyatda işləməyə başlayıblar və 1941-ci ildə Mancuriya ilə Çinə səyahət ediblər.
Sinmido adası
Tarixi
7 iyun 2007-ci ildə Sinmido adasında böyük fəlakət baş vermişdir. Belə ki, Pxyonan-Pukto regionuna böyük qabarma dalğası zərbə ilə çırpılmışdır. Nəticədə 2000 nəfər zərər görmüş 100 nəfər isə həlak olmuşdur.
Çiyo Uno
Müharibədən əvvəl
İkinci dünya müharibəsi səbəbindən "Sutairu" jurnalı fəaliyyətini dayandırsa da, 1941-ci ilin sentyabrında şair Tatsuci Miyoşi ilə birlikdə "Buntai" ədəbi jurnalını qurublar. Lakin Kitaharanın Yaponiya ordusuna cəlb edilməsindən sonra bu jurnal da fəaliyyətini dayandırmalı olub. Uno 1942-ci ildə "Hisakiçi Tenquya adlı kukla ustası" adlı hekayə yazıb və əsər çox bəyənilib. Uno hekayəni yazmaq üçün Şikoku adasına səyahət edib və bəyəndiyi bir kukla ustası ilə görüşərək onlardan müsahibə almışdı. Hekayə çox uğurlu olduğundan eyni formulu tətbiq edərək Kitaharanın atasından aldığı müsahibə əsasında 1943-cü ildə "Rus-yapon müharibəsinə dair memuar" adlı hekayə yazıb, lakin əvvəlki iş kimi keyfiyyəti alınmayıb.
Müharibədən sonra
Müharibənin başa çatmasından və Kitaharanın qayıtmasından sonra "Sutairu" (1946-cı ilin fevralında, rəngli formada) və "Buntai" (1947) jurnalları bərpa olunub. Müharibədən sonra jurnallar o qədər uğur qazanıb ki, "Sutairu" jurnalı bir neçə il sonra tiraj sayını 100 minə çatdırıb. Artıq varlı qadına çevrilən Uno Tsukicidə dəbdəbəli ev tikdirib və Atamidə yeni villa alıb. Bundan sonra diqqətini dəb sənayesinə çevirərək kimono dizaynı və onları Qərb ölkələrinə satmaqla məşğul olmağa başlayıb.
"Arvad" romanından sonra Unonun həyatında yeni ədəbi dövr başlayıb. Həmin dövrdə Uno yeni jurnal yaratmaq istəsə də, Kitahara buna qarşı çıxıb və cütlük ayrılıb. 1963-66-cı illərdə biznes həyatının çökməsindən bəhs edən "Zərbə vurmaq" əsərində ətrafındakı emosional atmosferi təsvir edib. Yazıçı daha sonra "Əxlaq" (1970) və "Yağışın səsi" (1974) kimi uğurlu hekayələr yazıb. 1970-ci ildə yazdığı "Xoşbəxtlik" hekayəsinə görə ikinci dəfə Qadınların Ədəbi Mükafatını qazanıb. Yazıçı 10 iyun 1996-cı ildə Tokioda ölüb.
Feminist fəlsəfə
Feminist fəlsəfə — feminist nəzəriyyəni nəzərə alan və eyni zamanda feminizmin məsələləri və problemləri nəzərdən keçirilərkən fəlsəfi metodları tətbiq edən fəlsəfi bir yanaşma. Feminist fəlsəfə, feminist hərəkatı inkişaf etdirmək üçün fəlsəfi mətnləri və metodları yenidən nəzərdən keçirməklə yanaşı ənənəvi fəlsəfi anlayışları tənqid etmək və ya yenidən qiymətləndirməklə məşğuldur.
Feminist fəlsəfə aşağıdakı mövzu sahələrini əhatə edir:
Qızılca-i Xarabə (Heris)
Qızılca-i Xarabə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 100 nəfər yaşayır (24 ailə).
Dekster Qordon
Dekster Qordon (Dexter Gordon, ) tenor saksofon alətində hard bop janrının yaradıcılarından biri olan Amerikan caz saksofonçusu və aktyorudur.
Corc Plantagenet
Corc Plantagenet (d. 21 oktyabr 1449 - ö. 18 fevral 1478) — 3. York hersoqu Riçard Plantagenet və Sesilya Nevilin oğlu, İngiltərə kralları IV Eduardın və III Riçardın qardaşı. Gül müharibəsi olaraq da tanınan Plantagenetlərlə onlara rəqib olan digər fraksiyalar arasında gedən taxt mübarizəsində mühüm rol oynadı.
York sülaləsinə mənsub olsa da, qardaşına xəyanət edərək Lankasterlərin tərəfinə keçdi. Ələ keçirildikdən sonra qardaşı IV Eduardın əmriylə şərab çəlləyində boğularaq edam edildi.
Təcili cavab batalyonu (Banqladeş)
Təcili cavab batalyonu — 26 mart 2004-cü ildə qurulan və ölkənin polis, silahlı qüvvələr, eləcə də sərhəd qoşunlarından ibarət Banqladeşin xüsusi elit birliyi. RAB rəhbəri (direktoru) hal-hazırda General Benazir Əhməddir (əvvəllər, Dəkkə Polis Komissarı olub).
Fəaliyyət sahələri
RAB-in fəaliyyət sahəsi çox genişdir, lakin bir neçə əsas məqamdan ibarətdir:
- Terrorizmlə mübarizə (Banqladeşdə və qonşu ölkələrdə terror şübhəlilərinin saxlanılması)
- Banditizmə qarşı mübarizə (zorakılıq, soyğun qurbanı, qaçırma və soyğunçuluqda vətəndaşlara fövqəladə təcili yardım göstərilməsi)
- Xüsusi tapşırıqlar (kütləvi tədbirlər zamanı təhlükəsizliyin təmin edilməsi)
Elməddin Məmmədli
Elməddin Ələddin oğlu Məmmədli — (26 aprel 1995; Göyşaban, Lənkəran rayonu, Azərbaycan- 24 oktyabr 2020, Qubadlı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən Elməddin Məmmədli ölümündən sonra "Vətən uğrunda", "Cəsur döyüşçü", "Cəbrayılın azad olunması", "Qubadlının azad olunması", "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalları ilə təltif edilib.
Şahadət Üsüfov
Şahadət Qalib oğlu Üsüfov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müddətdən artıq hərbi xidmətçisi (əsgər), Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Şahadət Üsüfov 2000-ci ilin dekabr 13-də Şamaxı rayonunun Göylər kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Şahadət Üsüfov 2018-ci ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Şahadət Üsüfov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Oktyabrın 10-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Şamaxı rayonunun Göylər kəndində dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şahadət Üsüfov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şahadət Üsüfov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şahadət Üsüfov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ekologiya hüququ
Davamlı inkişafa keçid yalnız hərtərəfli əsaslandırılmış qanunun aliliyi və icra edilməsi təmin edilən, insanın və ekosistemin hüquqi müdafiəsi mövcud olan hüquqi dövlət şəraitində mümkündür.
Ekoloji hüquq
Hüquq — cəmiyyətdə insanların münasibətini tənzimləyəli, müəyyən mənada dövlət tərəfindən müəyyən edilən və qorunan normaların məcmusudur. Hüquqi dövlətin yaranması kimi cəmiyyətin mövcudluğu sivilizasiya formasına keçid ilə əlaqədar yaranmışdır. İbtidai icma cəmiyyətində insanlar arasında münasibətlər normalarla həyata keçirilirdi, yəni təbii zəruriliyə əsaslanan adətlər vasitəsilə tənzimlənirdi. Sivilizasiyanın hələ ilk mərhələlərində bu normaları dəqiq formalaşdıran vƏ ciddi şəkildə gözləyən qanunlara ehtiyac yarandı.
Hüquq tam inkişafına və öz rolunun həyata keçirilməsinə yalnız demokratiya şəraitində çatır. Hüququn aliliyi təsdiq edilir, o dövlət hakimiyyəti üzərində yüksəlir, yəni hüquqi dövlət yaranır.
Hüquq demokratik cəmiyyət şəraitində: Hüquqi dövlət haqqında təsadüfi təsəvvürlərin formalaşmasına Yunan və Romanın hüquqi ideyaları, antik demokratiyanın təcrübəsi xeyli təsir göstərmişdir.
Antik aləmdə ədalətli dövlət hakimiyyəti kimi simvolik olaraq hüquq və qüvvənin birləşməsini təmsil edən ilahə obrazı qanun və Suqi qaydada Femidada ifadə edilmişdir (gözlərdə sarğı, qılınc vƏ ədalət tərəzisi ilə:) hamı üçün zəruri olan bərabər ölçüdə qanunçuluq ilahə tərəfindən mühafizə olunur.
"Hüquqi dövlət" termininin özü (almanca Rechtsstaat) XIX əsrin birinci üçdə bir hissəsində ədəbiyyatda təsdiq edilmişdir.
Lakin hüquqi dövləti tərənnüm edən müxtəlif təlimlər Yeni dövrdə formalaşmağa başlamışdır. Onlar feodal özbaşınalığının tənqidi, humanizm ideyaları və insan hüquqları məcrasında inkişaf edirdi.
Hüquqi dövlətin ən vacib fərqləndirici əlamətlərinə qanunun aliliyi, fərdlərin hüquq və azadlığının reallığı, suveren dövlət hakimiyyətinin qanunvericilik, icra və məhkəməyə bölünməsi əsasında təşkili və fəaliyyəti daxildir.
Hüquq insan üçün əlverişli təbii şəraitin təmin edilməsində müəyyən rol oynaya bilər. Hüquqi dövlət şəraitində o, "cəmiyyət — təbiət" münasibətlərinə normativ, vacib səciyyə yetirə bilər.
Ekoloji münasibətlərin (o cümlədən ictimai) hüquq vasitəsilə tənzimlənməsi yeni əsaslandırılmış qanunların qəbulu ilə başlamalıdır. Qanunçuluğun əsasını ölkə konstitusiyası təşkil edir. Beynəlxalq normalara uyğun olaraq, konstitusiya ekoloji münasibətlərin tənzimlənməsində dövlətin ümumi yanaşmasını müəyyənləşdirir. Belə ki, dünyanın əksər ölkələrinin konstitusiyası BMT tərəfindən 1948-ci ildə qəbul edilmiş "İnsan hüquqlarının ümumi Bəyannaməsi" və insan hüquqlarına dair başqa beynəlxalq sənədlərinin ideyalarını özündə ifadə edir.
İnsanın vətəndaşlıq və siyasi hüquqlarına dair BMT-nin 1976-cı ildə qəbul etdiyi Paktın mərkəzi yerini hər bir insanın inkişafı, ətraf mühitin sağlam və ekoloji cəhətdən tənzimlənmiş şəraiti, sülh şəraitində yaşamaq və bəşəriyyətin ümumi irsinə olan hüquqlar tutur. Həmin hüquqlar ayrı-ayrı ölkələrin konstitusiyasında dəyişikliklərin edilməsinə təsir göstərir. Bu hüquqlar əsasında vətəndaşların ekoloji hüquqları, təbii mühitin mühafizəsi, təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə haqqında konkret qanunçuluq təkmilləşdirilir.