cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İqlim dəyişikliyi
Elmi razılaşma
Elmi müzakirə jurnal məqalələrində üzə çıxır; onlar hər iki ildən bir İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panel hesabatlarında müxtəlif elm adamları tərəfindən qiymətləndirilir. 2013-cü ildə 5-ci İDHP qiymətləndirmə hesabatında "20-ci əsrin ortalarından bəri müşahidə olunan istiləşmənin əsas səbəbinin insan təsiri olması ehtimalının həddən artıq yüksək olduğu" bəyan olundu. Onların 2018-ci il hesabatında alimlərin həmfikir olması öz əksini belə tapdı: "20-ci əsrin ortalarından bəri müşahidə olunan istiləşmənin əsas səbəbi insan təsiridir." Alimlər 2017 və 2019-cu ildə insanlara fəlakətə gətirib çıxara biləcək iqlim dəyişikliyinin hazırkı trayektoriyası və bunun insanların əzab çəkməsinə səbəb olması haqda narahatlıqlarını ifadə edən iki xəbərdarlıq etdi.
İctimaiyyət
1980-ci illərin sonlarında iqlim dəyişikliyi beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini çəkdi. 1990-cı illərin əvvəllərində mediada məsələni ört-basdır edən bir sıra çaşdırıcı xəbərlər yer aldığından, bu, ozon təbəqəsinin nazikləşməsi kimi digər ətraf mühit məsələləri ilə qarışdı. Populyar mədəniyyətdə bu mövzunu işıqlandıran ilk film 2004-cü ildə çəkilən Birisigünoldu; bundan bir neçə il sonra isə Albert Qor Əlverişsiz həqiqət filmini çəkdi. İqlim dəyişikliyi haqda olan kitablar, hekayələr və filmlər iqlim fantastikası janrına aid edilir.
İctimaiyyətin iqlim dəyişikliyini anlaması, eləcə də, duyduqları narahatlıq regionlara görə əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. 2015-ci ildə sorğuya cavab verənlərin 54%-i bunu "çox ciddi problem" kimi xarakterizə etsə də, amerikalılar və çinlilər (onların iqtisadiyatı illik ən böyük karbon emissiyası üçün məsuliyyət daşıyır) ən az narahat olan insanlar arasında idi. 2018-ci ildə aparılan sorğu bir çox ölkələrdə bu məsələ ilə bağlı narahatlığı 2013-cü ilə nisbətdə artırdı. Çox yaxşı təhsil almış adamlar, bəzi ölkələrdə qadınlar və daha gənc insanlar iqlim dəyişikliyini ciddi bir təhlükə kimi hesab edirdilər. Amerika bu mövzuda çox böyük ayrılığı vardı.
İnkar və dezinformasiya
thumb|left|upright=1.35|Aldadıcı yanaşma yöntəmlərindən biri qısa bir zaman aralığını əks etdirən bir dataya istinad edərək, səhvən qlobal orta temperaturların yüksəlmədiyini bəyan etməkdir (bu, [[seçilmiş faktların nümayiş etdirilməsidir). Qısamüddətli istiləşməni göstərən göy xətlər uzunmüddətli istiləşməni göstərən qırmızı xətləri ört-basdır edir. Göy nöqtələr qlobal istiləşmə boşluğunu bildirir.]] Amerikada yaranan, daha sonra digər ölkələrə, xüsusilə, Kanada və Avstraliyaya yayılan iqlim dəyişikliyinin inkarı və dezinformasiya iqlim dəyişikliyi haqqındakı ictimai müzakirəyə güclü təsir göstərmişdir. İqlim dəyişikliyini inkar edənlərə təbii yanacaq şirkətləri, sənaye qrupları, mühafizəkar araşdırma mərkəzləri və ziddiyyyətli fikirdə olan alimlərin yaxşı mailiyyələşdirilmiş və nisbətən daha koordinasiyalı koalisiyası aiddir. Əvvəlllər tütün sənayesinin etdiyi kimi, bu qrupların əsas strategiyası insanlarda elmi data və nəticələr haqqında şübhə oyandırmaqdır. Antropogen iqlim dəyişikliyinə dair elmi konsensusu inkar edən, rədd edən və ya ona qarşı yersiz şübhə duyanlar "iqlim dəyişikliyi skeptikləri" kimi damğalanırlar.
İqlim dəyişikliyinin inkarının fərqli variasiyaları mövcuddur: bəziləri istiləşməsini baş verməsini tamamilə inkar edir, bəziləri istiləşmədən olduğunu qəbul etsə də, onu təbii təsirlərlə əlaqələndirir, digəriləri isə iqlim dəyişiliyinin mənfi təsirlərini ciddi qəbul etmir. İstehsalda elmlə bağlı mövcud olan qeyri-müəyyənlik daha sonralar istehsal olunmuş mübahisəyə çevrildi: belə ki, taktikalarda dəyişiklik edilməsinin qarşısını almaq üçün elmi cəmiyyətin daxilində də iqlim dəyişikliyi ilə bağlı önəmli qeyri-müəyyənliklər olduğu düşüncəsi yaradıldı. Bu ideyaları təbliğ etmək üçün istifadə olunan strategiyalara elmi müəssisələrin tənqidi və alimlərin maraqlarının ayrı-ayrılıqda sorğulanması aiddir. İqlim dəyişikliyini inkar edən bloq və media iqlim dəyişikliyi haqda insanlarda yanlış anlayış formalaşmasını daha da gücləndirmişdir.
Etiraz və məkhəmə işi
İqlim dəyişikliyinə qarşı ictimai nümayiş, təbii yanacaq divestisiyası və məhkəmə işi kimi etiraz formaları 2010-cu illərdə məşhurlaşdı. Son zamanlar baş verən əsas nümayişlərə iqlim üçün məktəb tətilləri və sivil itaətsizlik daxildir. Məktəb tətilində dünyanın müxtəlif yerlərindən olan gənclər isveç yeniyetmə Qreta Tunberqdən ilhamlanaraq, məktəbə getməkdən imtina edərək etiraz etdi. "Extinction Rebellion" ("Yox olmaya qarşı üsyan") kimi qruplar həyata keçirdikləri kütləvi sivil itaətsizliklərlə etirazlarını bildirdilər. Məhkəmə işi getdikcə iqlimlə bağlı məsələlərdə dəstəkləyici və gücləndirici vasitə kimi istifadə olunur; belə ki, məhkəmə işi dövlətlərin iqlim dəyişikliyi ilə əlaqədar məqsədyönlü tədbirlər görməsini və ya mövcud qanunları əməldə də tətbiq etməsini tələb edərək onları hədəf alır. Aktivistlər, səhmdarlar və investorlar tərəfindən təbii yanacaq şirkətlərinə qarşı açılan məhkəmə işləri əsasən itki və dəyən zərər üçün təzminat tələb edir.
Kəşf
thumb|upright=1.35|Tindalın [[spektrofotometriya|ratio spektrofotometriyası (şəkil 1861-ci ilə aiddir) nə qədər infraqırmızı şüanın udulduğunu və mərkəzi borunusunu dolduran müxtəlif qazlar tərəfindən yayıldığını ölçdü.]]
Jozef Furye sadəcə günəş radiasiyasını nəzərə alaraq Yerin temperatunun niyə gözləniləndən daha çox olduğunu izah etmək üçün istixana effektini irəli sürdü. Atmosfer günəş radiasiyasını keçirdiyindən günəş enerjisi səthə çatır. Qızmış səhv infraqırmızı şüalar yayır, amma atmosfer intraqırmızı şüaları nisbətən daha az keçirir və planeti qızdıraraq enerji emissiyasını yavaşıdır. 1859-cu ildən başlayaraq, Con Tindal azot və oksigen (quru havanın 99%-i) infraqırmızı şüaları keçirdiyini, amma su buxarı və bəzi qazların izləri (xüsusilə, metan və karbon) həm infraqırmızı şüaları udduğunu, həm də qızan zaman infraqırmızı radiasiya yaydığını təsbit etdi. Bu qazların dəyişən konsentrasiyaları buz dövrləri də daxil olmaqla, "geoloqların araşdırmalarının üzə çıxardığı bütün iqlim mutasiyalarına" səbəb olmuş ola bilər.
Svante Arrenius qeyd etdi ki, havadakı su buxarı mütəmadi olaraq dəyişir, karbon qazı uzunmüddətli geoloji proseslərlə müəyyən olunur. Buz dövrünün sonunda artmış karbon qazından qaynaqlanan istiləşmə öz təsirini fidbək prosesində gücləndirərək su buxarının miqdarını artıracaqdı. 1896-cı ildə o, bu növün ilk iqlim modelini nəşr etdirərək göstərdi ki, karbon qazının yarıya endirilməsi temperaturun aşağı düşməsinə səbəb olub buz dövrünün başlamasına gətirib çıxarmış ola bilər. Arrenius karbon qazı iki dəfə artırılarsa temperaturda gözlənilən artımın təxminən 5–6 °C (9.0–10.8 °F) olacağını hesabladı. Əvvəlcə digər alimlər buna şübhə ilə yanaşırdılar; onlar istixana effektinin doymuş olduğuna, beləcə, karbon qazındakı artımın heç bir dəyişikliyə səbəb olmayacağına inanırdılar. Onlar iqlim dəyişikliyinin öz-özünə qaydasına düşəcəyini düşünürdülər. 1938-ci ildən Qay Stüart Kalendar iqlimin istiləşdiyini və karbon səviyyələrinin artdığının sübutunu nəşr etdirdi, amma onun hesablalarına qarşı həmin etirazlar yenə də vardı.
Pipistrellus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
İqlim dəyişikliyi
Kəşf
1950-ci illərdə Qilbert Plass fərqli atmosfer təbəqələrini və infraqırmızı spektri özündə birləşdirən kompüter modeli yaratdı və artan karbon qazı səviyyələrinin yüksəldiyini ortaya çıxardı. Həmin onillikdə Hans Syuz karbon səviyyələrinin qalxdığına dair sübut tapdı, Rocer Revell okeanların artan karbonu udmayacağını göstərdi və onlar birgə davamlı olaraq artan Kilinq qrafikini qurmaqda Çarlz Kilinqə kömək etdilər. Alimlər ictimaiyyəti xəbərdar etdi və təhlükələr Ceyms Hansenin 1988-ci il konqres müddəasında işıqlandırıldı. 1988-ci ildə dünya dövlətlərinə rəsmi tövsiyələr vermək üçün yaradılan İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panel intizamarası araşdırmanı dəstəklədi.
NGC 5557
NGC 5557, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. E1 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xəlilədeh (Bostanabad)
Xəlilədeh — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 385 nəfər yaşayır (74 ailə).
Smit-Magenis sindromu
Smit-Magenis sindromu — Smit-Magenis sindromu (SMS) zəka geriliyi, üz anomaliyaları, yuxu problemləri və özünə zərər vermək kimi çoxsaylı davranış problemləri kimi təzahürləri olan irsi bir xəstəlikdir. Smit-Magenis sindromu insidansı 15.000-25.000 insanda 1 hadisədir. Smit-Magenis sindromu ümumiyyətlə xromosom 17 (17p) qısa qolundan qaynaqlanır və bəzən 17p sindromu olaraq da adlandırılır.
Simptomlar
Smit-Magenis sindromu kiçik bir uşaqda kəllə və başın yumşaq toxumaları aşağıdakı xüsusiyyətlərə malikdir: geniş və kvadrat üz, dərin baxışlı gözlər, böyük yanaqlar və görkəmli çənə və düz bir burun körpüsü. Uşaq böyüdükcə burun körpüsü daha aydın, "batut şəklində" olur. Gözlər ümumiyyətlə dərin qoyulur və bir-birinə yaxındır. Qaşlar geniş, qalın, əridilmiş, yanlarında genişlənir. Ağız ən gözə çarpan xüsusiyyətdir, yuxarı və alt dodaqlar doludur, ağız genişdir. Ətli dodaq yivi sayəsində ağız aşağıya əyilmiş və yuxarı dodaq xaricə qaldırılmışdır. Bu üz xüsusiyyətləri yaşla birlikdə daha çox nəzərə çarpır, çünki alt çənənin böyüməsi yuxarı çənədən üstündür, bu da orta səthin aşkar hipoplaziyasına səbəb olur. Yüngül braxisefali də mövcuddur.
Erkən yaşlarından Smit-Magenis sindromlu xəstələrdə yuxu pozğunluqları tez-tez olur. Xəstələr gün ərzində çox yuxulu ola bilər, ancaq melatonin istehsalının tərs sirkadiyalı ritminə görə yuxuya getməkdə çətinlik çəkirlər və hər gecə bir neçə dəfə oyanırlar.
Digər simptomlar arasında qısa boy, onurğa əyriliyi (skolyoz), boğuq səs, ağrı və istiliyə qarşı həssaslığın azalması ola bilər. Bu narahatlığı olan bəzi insanlar karlığa səbəb olan eşitmə qüsurları var. Təsirə məruz qalan insanların miyopi, şaşılıq və digər görmə problemlərinə səbəb olan görmə pozğunluğu ola bilər. Ürək və böyrək qüsurları Smit-Magenis sindromlu insanlarda da qeydə alınmışdır, baxmayaraq ki bunlar nadirdir.
Genetika
Smit-Magenis sindromu əksər hallarda 17 xromosom cütlüyündən bir xromosom tərəfindən müəyyən seqmentlərin itirilməsinə səbəb olan bir xromosom yenidən qurulması səbəb olur. SMS olan insanların çoxu, müəyyən bir xromosom 17 bölgəsindən genetik materialın silinməsinə malikdir (17p11.2). Bu bölgədə bir neçə gen olmasına baxmayaraq, tədqiqatçılar bu yaxınlarda müəyyən bir RAI1 geninin itirilməsinin bu sindromun xarakterik xüsusiyyətlərindən çoxunun məsuliyyət daşıdığını aşkar etdilər. 17-ci xromosomda RAI1-ə bitişik genlərin itirilməsi klinik əlamətlərin şiddətini ağırlaşdırır və sindrom təzahürlərində dəyişkənliyə səbəb olur. Silinmiş bölgədəki əlavə genlərin itirilməsi, Smit-Magenis sindromunun xüsusiyyətlərinin təsirlənmiş insanlar arasında niyə dəyişdiyini izah etməyə kömək edə bilər. Xəstələrin kiçik bir hissəsində Smit-Magenis sindromuna 17-ci xromosomun silinməsi əvəzinə RAI1 genindəki bir mutasiya səbəb olur.
17-ci xromosomdakı silinmələr və RAI1 genindəki mutasiyalar RAI1 zülalının anormal və ya funksional olmayan bir versiyası ilə nəticələnir. RAI1, SAAT kimi sirkadiyalı ritmin nəzarətində iştirak edən bir neçə gen daxil olmaqla bir çox genin ifadəsini tənzimləyən bir transkripsiya amilidir. James Lupskinin (Baylor Tibb Kolleci) və Sarah Elsie'nin (Virginia Birlik Universiteti) rəhbərlik etdiyi bir qrup bu genin Smit-Magenis sindromunun patogenezindəki rolunu araşdırır.
Diaqnostika
Smit-Magenis sindromu ümumiyyətlə sitogenetik analiz və ya karotipləşdirmə adlanan qan hüceyrəsi testi ilə təsdiqlənir. Diaqnoz üçün FISH (floresan in situ hibridləşdirmə) adlı bir metod istifadə olunur. Kiçik silmələr (mikrodeletsiyalar) bəzən standart FISH testində nəzərə çarpmırdı və SMS olan xəstələrdə mənfi karotipləmə nəticələrinə səbəb olurdu. 17p11.2-də bir silmək üçün FISH testinin son inkişafı bu pozğunluğu daha dəqiq aşkarlamağa imkan verdi. Bununla birlikdə, RAI1 genindəki bir mutasiyanın yaratdığı Smit-Magenis sindromunu təyin etmək üçün daha çox diaqnostik inkişaf tələb olunur.
SMS olan uşaqlara tez-tez autizm, diqqət çatışmazlığı hiperaktivite bozukluğu (DEHB), obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), diqqət çatışmazlığı bozukluğu (DEHB) və ya əhval pozuqluğu kimi psixiatrik diaqnoz qoyulur.
Müalicə
Smit-Magenis sindromunun müalicəsi simptomların idarə edilməsinə əsaslanır. SMS olan uşaqlar tez-tez fiziki müalicə, peşə terapiyası və danışıq terapiyası da daxil olmaqla bir neçə dəstəyə ehtiyac duyurlar. Xəstənin həyatı boyu dəstək çox vaxt tələb olunur.
Bəzi simptomları aradan qaldırmaq üçün dərmanlar tez-tez istifadə olunur. Melatonin əlavələri və trazodon ümumiyyətlə yuxu pozğunluqlarını tənzimləmək üçün istifadə olunur. Ekzogen melatoninlə birləşdirildikdə, adrenerjik antagonist acebutolol tərəfindən gündüz saatlarında endogen melatonin istehsalının blokadası konsentrasiyanı artıra bilər, yuxu vaxtını yaxşılaşdırır və davranış yaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər. Digər dərmanlar (risperidon kimi) bəzən aqressiv davranışı tənzimləmək üçün istifadə olunur.
Adın mənşəyi
"Smit-Magenis" adı 1986-cı ildə bu genetik bozukluğu təsvir edən iki qadın alimin adından gəlir. Bunlar Milli Sağlamlıq İnstitutlarının genetik məsləhətçisi Ann S. M. Smith və Oregon Sağlamlıq Elmləri Universitetinin pediatrı, tibbi genetik və sitogenetikçi Rut Ellen Magenisdir.
Suksinimid
Süksinimid (2,5 -pirrolindion, kəhrəba turşusunun imidi) - ortorombik sistemin rəngsiz kristalları (a=0.75 nm, b=0.962 nm, c=1.275 nm, z=8), suda və etanolda yaxşı, dietil efirdə zəif həll olur, xloroformda həll olmur.
Xassələri
Süksinimid zəif bir turşudur, K = 2.38•10-10 (25 °C), metallarla duzlar və kompleks birləşmələr əmələ gətirir. Süksinimid bərpa olunduqda reaksiya şəraitindən asılı olaraq pirrolidin, 2-pirrolidon, pirrol və ya γ-aminoyağ turşusu əmələ gəlir. Süksinimidin halogenləşməsi N-halogenosuksinimidlər, brom Br2 və ya natrium hipobromit NaBrO ilə qələvi mühitdə qızdırıldıqda – β-alanin NH2 (CH2)2COOH əmələ gətirir. Süksinimidi əridərkən içəricindən 160 °C temperaturda xlor və ya brom buraxılarsa, halojen əvəzli olunan malein turşusu imidləri əmələ gəlir, süksinimidin fosfor pentaxlorid PCl5 ilə qarşılıqlı əlaqəsi 2,2,3,4,5-pentaxlor-2H-pirrol verir:
Süksinimidin ammonyak NH3 və ya metanol CH3OH ilə işlənməsi müvafiq diamid NH2CO(CH2)2CONH2 və ya kəhrəba turşusunun monoamidi CH3OOC(CH2)2CONH2 metil efirinin əmələ gəlməsi ilə tsiklin açılmasına gətirib çıxarır. Formaldehidlə süksinimidə təsir edərkən, N-hidroksimetilen süksinimid (K2CO3 iştirakında) və ya N, N'-metilen disüksinimid (160 °C-də) əmələ gəlir.
Səfərquluxan kəndi
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 119 nəfər yaşayır (36 ailə).
İlanbalığı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Skeleti
Skeleti xorda-dan və qığırdaqdan ibarətdir. O, ox skeletə, kəllə skeletinə və tək üzgəc skeletinə ayrılır. Ox skeleti xor-dadandır. Xordanı birləşdirici toxuma qatı əhatə etmişdir.
Kəllə skeleti qığırdaqdan olub çox sadə quruluşdadır. Bu skelet natamam beyin qutusundan, ağız qıfı skeletindən və visseral skeletdən ibarətdir. Beyin qutusu beyni altdan və yanlardan əhatə edir, qutunun üstünü birləşdirici toxuma qatı örtür.
Ağız qıfı skeleti ağız qıfını üstdən və yanlardan, dili isə altdan saxlayan bir neçə qığırdaqdan ibarətdir. Bunların ən vaciblisi ağız boşluğu divarlarını və dili saxlayan qığırdaqlardır.
Visseral skelet uzununa, eninə yerləşən və kəsişmə yerlərində bir-biri ilə birləşən çərçivədən və gözaltı qövsdən əmələ gəlib. Tək üzgəc skeleti uzun, nazik qığırdaq şüalardan ibarətdir. Bu şüalar üzgəc pərdəsini saxlayır.
Həzm orqanları
Bu orqanlar ağızönü qıfdan, ağız boşluğundan, udlaqdan, qida borusu və bağırsaqlardan ibarətdir. Bağırsaq xaricə anal dəlikİə açılır. Qara ciyər və mədəaltı vəzi də həzm orqanıdır.
Tənəffüs orqanları
Bu orqanlar tənəffüs borusundan və qəlsəmə aparatından ibarətdir. Tənəffüs borusu kor qurtarır. Bu boruya başın yanlarından hər tərəfdən 7 dəlik açılır. Bunlar həm də xariclə ələqələnir. İlanbalığına ən yaxın olan miksinin qəlsəmə dəlikİərinin ümumi boşluğu var. Bu boşluq xaricə yalnız bir dəlikİə açılır. Bu, miksinin parazitliyi ilə əlaqədardır. Qəlsəmə dəlikİərinin divarı əzəzləli olduğu üçün yığılıb açıla bilir. Bu zaman su tənəffüs borusuna, oradan qəlsəmə dəliklərinə gəlir və xaricə çıxır. Su qəlsəmə dəlikİərində olduqda suda həll olmuş oksigen qana keçir və heyvan tənəffüs edir.
Qan-damar sistemi
Bu sistem ürəkdən, arteriya və vena damaralarından ibarətdir. Ürəkdə bir qulaqcıq və bir mədəcik var. Qarın qan damarının genişlənmiş hissəsi aorta soğanacağı adlanır. Arteriya ürəkdən gedən, vena ürəyə gələn damarlara deyilir. Arteriyalarla təmiz və ya arterial, venalarla oksigensiz və ya venoz qan axır. Bir qan dövranı var, ürəkdə venoz qandır.
İfrazat orqanları
İfrazat orqanları bir cüt böyrəkdir. Rüşeymində baş böyrək, yaşlısında bədən böyrəyi olur, Bu böyrək bədən boşluğunda yerləşir. Hər böyrəkdən bir sidik axarı çıxır. Sidik axarları sidik-cinsi dəlikİə xaricə açılır.
Cinsiyyət sistemi
Erkəyi və dişisi var. Dişinin yumurtalığı, erkəyin toxumluğu olur. Yumurtalıq və toxumluq bədən boşluğunda yerləşir. Bunların axarları yoxdur. Yetişmiş cinsiyyət hüceyrəsi (kürü və ya toxum mayesi) bədən boşluğuna düşür. Oradan xüsusi dəlikİə xaricə çıxır, mayalanma suda gedir.
Sinir sistemi
Sinir sistemi baş-beyindən və onurğa beynindən ibarətdir. Baş beyin kiçikdir. O, 5 hissədən ibarətdir: ön beyin, aralıq beyin, orta beyin, uzunsov beyin və beyincik. Baş beyinin ənsə hissəsi inkişaf etməyib. Onurğa beyni lentvaridir. Ondan bel və qarın sinir telləri çıxır. Bu sinirlər sonrakı onurğalılardan fərqli olaraq bir-biri ilə birləşir. Hiss orqanları da var. Bunlara qoxu, görmə, eşitmə, yan xətt orqanları, dəridə olan sinir ucları daxildir.
Əhəmiyyəti
Elə yerlərdə yaşayır ki, orada digər balıqlar, demək olar ki, olmur. O, həm də xüsusi qida obyektlərini yeyir, onları insan üçün xeyirli məhsula çevirir. Yüksək keyfiyyətli əti var. Əvvəllər Xəzər dənizində çox idi. Onun tutulması ilə məşğul olan xüsusi vətəgə var idi. Balıqlara yapışaraq onları sorur və zərər verir. Son vaxtlarda ehtiyatı azalmışdır. Ona görə də Azərbaycan Qırmızı Kitabına daxil edilib.
Status
Nisbətən az rast gələn, sayca getdikcə azalan növdür.
Yayılması
Keçici balıqdır. Yalamadan Astaraya kimi hər yerdə rast gəlinir.
Sayı
Kürüləmənin aşağı olması və cəmi bir dəfə nəsil verməsi ilə əlaqədar azsaylıdır.
Sayının dəyişilmə səbəbləri
Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişilməsi, neft, kimya sənayesi və məişət tullantıları ilə çirklənməsi nəticəsində ekoloji şəraitin pisləşməsi.
Qorunması üçün zəruri olan tədbirlər
Kür çayı hövzəsində təkcə çoxalma yeri olan Əlincəçayı qorumaq. Onun süni surətdə artırılması biotexnikasını işləyib hazırlamaq, körpələrini süni yolla yetişdirib təbii sulara buraxmaq lazımdır.
Harunun çubuğu
Harunun çubuğu — Tövratda Musanın qardaşı Harunun daşıdığı çubuq.
Təsviri
Harun Musanın böyük qardaşıdır, Levi qəbiləsinin nümayəndəsi kimi ona xüsusi vəzifələr verilmişdi. O, İsrail övladlarının səhrada səyahəti zamanı onların baş kahini kimi fəaliyyət göstərmişdir. Yəhudilərin kahinliyi Harundan sonra onun oğullarına tapşırılmışdı. Onun kahin paltarları şər ruhları öz zəngləri ilə qov qızılı fəqərələrlə bəzədilmişdi. Əlində buxurdan və çubuq tutmuşdi. Rəvayətə görə, İsrailin 12 qəbiləsi arasında birincilik uğrunda mübahisədə onların hər birinin başçısı özü ilə çubuq gətirirdi. Ertəsi gün məlum olmuşdu ki, Harunun gətirdiyi Levi qəbiləsinin çubuğu badam ağacına çevrilmişdi. Döllənməmiş meyvələr əfsanəsi orta əsrlərdə badamın bakirə təmizliyin simvolu kimi qəbul edilməsinə səbəb olmuşdur. Harun çubuğunun əfsanəsi Məryəmin əli üçün iddiaçılar arasından Yusifin seçilməsi hekayəsi üçün bir prototip rolunu oynamışdı. Harunun çubuğunun başqa möcüzəvi gücləri də var idi. Məsələn, bu çubuq başqa ilanları yeyərək ilana çevrilə bilərdi. Müasir okkultistlər bu mifologiyanın simvolizmini insanda yatmış Kundalinin ilan enerjisinin oyanması kimi şərh edirlər.
İohann
İohann — ad.
Təmiz Nohurlar
thumb|right|250px|Təmiz Nohurlar.
thumb|right|250px|Təmiz Nohurlar. Gecə panoramı.
Təmiz Nohurlar — Moskva şəhərinin Basmannı rayonunun Bulvar halqasında yerləşən böyük nohur.
Nohurun adı Turgenev Meydanı və Sretenski bulvarından Pokrovka küçəsinə doğru uzanan Çistoprudnı Bulvarına və Moskva Metropolitenindəki Çistye Prudı stansiyasına verilmişdir.
Nohurlar Raçka çayı üzərində, XVII əsrdə Ağ Şəhərin divarları altından axan bəndlə meydana gəlmişdir. İndiki dövrdə, biri istisna olmaqla, bütün nohurlar kimi, çay da yeraltı axır. Təmiz Nohurlar su boruları sistemi ilə qidalanır.
XVII əsrdə insanlar zibilləri və tullantıları çaya və gölməçələrə ataraq oranı "Çirkli Nohurlar" adlandırırdılar. 1703-cü ildə hovuzlar, yaxınlıqdakı Menşikov Qülləsini inşa edən Şahzadə Menşikov tərəfindən alınmışdır. Beləliklə, hovuzlar zibildən təmizlənmiş və yenidən əvvəlki vəziyyətinə qaytarılmışdır.
Müasir vəziyyəti
1990-cı ildə "Təmiz nohur" adı 1935-1990-cı illərdə "Kirov" adlandırılan Moskva metrosuna verilmişdir. 1990-cı illərdən başlayaraq, Təmiz Nohur, bohemlərin və qeyri-rəsmi qrupların, alternativ musiqini sevənlərin və başqalarının toplandığı "əyləncə məkanı"na çevrilmişdir. Adətən, istirahət üçün gələnlər Aleksandr Qriboyedovun abidəsinin yanında, skamyalarda və Təmiz Nohurlar Bulvarının qərb hissəsindəki fəvvarənin ətrafında görüşür və buranı "PE", "Çistaki" və ya sadəcə "Çistye" adlandırırlar.
Təmiz Nohur yaxınlığında bir çox restoran və kafe var. Hal-hazırda hovuz yaxınlığındakı ərazi həm də hər cür siyasi nümayişlər və futbol qələbəsini qeydetmə tədbirləri üçün nəzərdə tutulmuşdur. Burada tez-tez müxtəlif fleşmob aksiyaları keçirilir. Qışda nohurdan buz meydançası kimi istifadə olunur.
Təmiz Nohur yaxınlığında, əsasən, foto sərgilər təşkil edilir. Rəssamlar və fotoqraflar yoldan keçənlərin onlarla tanış olması üçün əsərlərini hovuz boyunca stendlərdə nümayiş etdirirlər.
Xəkmərdan (Xoy)
Xəkmərdan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 650 nəfər yaşayır (141 ailə)
Haçadərə (Bostanabad)
Haçadərə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Exinasea
Növləri
Exinasea- bu cinsin adı çiçəyinin iynəşəkilli kasa yarpaqlarına görə yunancadan "kirpi" kimi tərcümə olunur. Bu cinsin Atlantik okeanı yaxınlığında və Şimali Amerika rayonlarında bitən 3 növü məlumdur. Yaşıllaşdırmada onların yalnız bir növündən geniş istifadə olunur. Al-qırmızı exinasea (E.purpurea Moench)- hündürlüyü 60 sm-ə çatan gövdəsi zərif tüklərlə örtülmüş çoxillik bitkidir. Dişcikli yarpaqları kökətrafı rozetə yığılmışdır. Səbətləri iridir, diametri 15 sm-ə çatır. Çiçəyin qıraqlarında al-qırmızı, bəzən ağ dilcikli çiçəklər, ortasında isə qızılı-sarı rəngli, boruşəkilli çiçəkləri vardır. Exinaseanın kökləri çox vaxt torpağın üzərinə çıxır və qışda tez donur. Exinaseanı toxum və qələmə çoxaltmaq olar. Qələmlə çoxaltmada əsasən yazda və payızda götürülmüş yaşıl zoğlar yararlıdır. Qələmləri 40x50 sm sxem üzrə torpağa əkirlər.
Biran Damla Yılmaz
Biran Damla Yılmaz Karyerasının dönüş nöqtəsi olan "Kırgın Çiçekler" serialında önəmli rol alıb.
Himiko
Himiko (yaponcaː 卑弥呼; ) — Yaponiyanın erkən dövlət qurumlarından birinin hakimi (173-250).
Haqqında
243-cü ildə Himikonun ikinci dəfə hədiyyələrlə öz nümayəndəsini Loyana göndərməsi barədə məlumat verilir. Sonuncu dəfə isə 248-ci ildə Çinə Himiko tərəfindən hədiyyələr göndərilməsindən bəhs edilir.
II əsrin sonlannda Yaponiyada ilk tayfa ittifaqları meydana gəlir. Bu tayfa ittifaqları içərisində ən güclüsü - mərkəzi Kinai rayonu olan Yamatay adlanan tayfa ittifaqı idi. Tayfa ittifaqına Himiko (173-250) adlı qadın başçılıq edirdi. Yamatay tayfa ittifaqının daxili iqtisadi vəziyyəti ağır olmuşdur. Koreyanın orta əsrlər dövrünə aid olan Silla salnaməsində 193-cü ildə yaponların aclıq keçirməsi haqqında məlumat verilir. İqtisadi çətinliklərlə yanaşı, Yamatay tayfa ittifaqı siyasi problemlərlə də üzləşmişdir. Belə ki, kumaso tayfası Koreya yarımadasından kömək alaraq, Yamatay tayfa ittifaqına qarşı hərbi yürüşlər təşkil etmişdi. 247-ci ildə isə Himiko Çin tərəfindən müdafiə edilən xayato tayfasının hücumlarını dəf etməli olmuşdu. Himiko evli deyildi. Onun məiyyətini tənh qadınlar təşkil edirdi. Onun hüzuruna gəlib gedən yeganə kişi müşaviri olan qardaşı idi. O heç vaxt insanlar arasına çıxmazdı. Ölümündən sonra məzarı ətrafında 1000 qulu öldürülərək qəbri ətrafında dəfn edilmişdir.
250-ci ildə Himikonun ölümündən sonra onun qardaşı özünü hökmdar elan etmişdi. Lakin digər tayfaların başçıları onun hakimiyyətini tanımamış və tayfalararası müharibələr başlanmışdı. Nəticədə, hakimiyyətə Himikonun 13 yaşlı qızı İyo gəlmişdi.
NGC 1450
NGC 1450 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mollacünud (Xoy)
Mollacünud - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 777 nəfər yaşayır (144 ailə)
Əlirza Rzayev
Əlirza Mehman oğlu Rzayev (29 sentyabr 2000; Salyan, Azərbaycan — 29 sentyabr 2020; Tapqaraqoyunlu, Goranboy, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
AWS (qrup)
AWS — 2006-cı ildə Macarıstanda Bens Braker, Daniel Kökenyes, Örs Siklosi və Aron Veress tərəfindən yaradılmış metal və post-hardkor qrupu. Onlar əsasən metal, post-hardkor, psixodelik rok və alternativ rok janrlarında ifa etdikləri musiqilərə və güclü performans qabiliyyətlərinə görə tanınırlar. İndiyədək qrupun üç sinqlı, üç albomu və yeddi videoklipi təqdim olunmuşdur. Onların şiddət və zorakılığın əks etdirildiyi musiqi videolarında dünyanın üzləşdiyi problemlərə toxunulur. Qrup Macarıstanı 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdirlər.
Əlirza Rzayev
Həyatı
Əlirza Rzayev 29 sentyabr 2000-ci il tarixdə Salyan şəhərində anadan olub. Atası Mehman Rzayev 1-ci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı olub. Əlirza Rzayev 10-cu sinfə qədər şəhid Azər Səfərov adına Salyan internat məktəbində təhsil alıb. 10 və 11 sinifləri Salyan şəhər 4 saylı məktəbdə oxuyaraq 2017-ci ildə orta təhsilini başa vurub. O, 2018-ci ildə Qərb Universitetinin nəzdində olan Qərbi Kaspi Kollecinə daxil olub, vergi və vergitutma ixtisası üzrə əyani təhsil almağa başlayıb.
AWS (qrup)
Musiqi karyerası
Qrupun yaranması ilə AWS bir çox festivallarda çıxış etmişdir. Onlar Macarıstan ilə yanaşı eyni zamanda Avstriya, İngiltərə, Rumıniya və Sloveniyada da konsert proqramları ilə çıxış etmişdirlər. 2015-ci ildə qrup MTV mükafatına layiq görülmüşdür. Daha sonra onlar Blind Myself qrupu ilə birlikdə turlarda iştirak etmişdirlər.
2017-ci ilin dekabr ayında AWS qrupunun "Viszlát nyár" mahnısı ilə Macarıstanın MTVA telekanalının 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak edəcəyi təsdiqlənmişdir. Fevral ayında baş tutan seçim turunun finalında AWS qrupu səsvermədə rəqiblərini məğlub edərək, qalib gəlmiş və "Viszlát nyár" mahnısı ilə Macarıstanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır.
Əlirza Rzayev
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əlirza Rzayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
AWS (qrup)
Musiqi karyerası
Uzun sürən çalışmalardan sonra AWS 10 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinal mərhələsində 13-cü səhnə almışdır. Nəticədə qrup finala yüksəlməyə nail olmuşdur. 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı final mərhələsində bir daha çıxış edən AWS ümumi nəticədə 93 xal toplayaraq, 21-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Əlirza Rzayev
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əlirza Rzayev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Meşkincik (Bostanabad)
Meşkincik — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əlirza Rzayev
Hərbi xidmətləri
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əlirza Rzayev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
AWS (qrup)
Musiqi karyerası
6 fevral 2021-ci ildə qrup Instagram səhifələrində 5 fevral tarixində qrupun solisti Örs Siklosinin 29 yaşında leykozdan dünyasını dəyişdiyini açıqladı.
Tanaka Şosuke
– XVI-XVII əsrlərdə yaşamış Yaponiya taciri. Sakit okeanı keçən ilk yapon hesab olunur. Qərbdə Don Fransisko de Velasko adı ilə tanınmışdır.
Həyatı
1609-cu ildə Filippinin keçmiş canişini olan Don Rodriqo Vivero de Velasko Yaponiyanın Kazusa əyaləti sahillərində dəniz qəzasına uğramışdır. 1610-cu ildə onu Yeni İspaniyaya qədər müşayiət edən 20 nəfərlik Yaponiya nümayəndliyinin başçısı Tanaka Şosuke idi. Tanaka özü ilə Tokuqava İeyasunun adından hədiyyələr və şəxsi mesaj aparmış, Yaponiya ilə Yeni İspaniya arasında ticarət əlaqələrinin qurulmasını ümid etmişdir. Həmin dövrdə yaşamış yerli tarixçi Çimalpain onu belə təsvir etmişdir:
Yaron Ben-Dov
Yaron Ben-Dov (11 Yanvar 1970 – 6 Yanvar 2017) — Keçmiş peşəkar İsrail futbolçusudur.
Əhməd Mahmudov
Mahmudov Əhməd Əkbər oğlu — AMEA-nın həqiqi üzvü, iqtisad elmləri doktoru (1968), professor (1969).
Həyatı
Əhməd Mahmudov 1923-cü il may ayının 25-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının indiki Kəngərli rayonunun Şahtaxtı kəndində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti) uçot-statistika fakültəsini, 1954-cü ildə isə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat bölməsinin (indiki EA-nın İqtisadiyyat İnstitutu) aspiranturasını bitirmişdir.
1956–1958-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunda baş elmi işçi, 1958–1964-cü illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutu direktorunun müavini, 1964-cü ildən ömrünün sonunadək isə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru vəzifələrində çaışmışdır.
1976–1988-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunda İqtisad elmləri namizədi və doktoru alimlik dərəcəsi üzrə ixtisaslaşdırılmış şuranın sədri, 1981–1985-ci ilərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix, İqtisadiyyat, Fəlsəfə və Hüquq bölməsi akademik katibinin müavini vəzifələrində işləmişdir.
Siyasi iqtisadi, aqrar-sənaye komplekslərinin iqtisadiyyatı, ictimai istehsalın intensivləşdirilməsinin iqtisadi problemləri Azərbaycanda o cümlədən Naxçıvan MR-da kənd təsərrüfatının intensivləşdirilməsinin mahiyyəti və nəzəri əsasları, intensivləşdirmənin səviyyəsini müəyyən edən metodika və göstəricilər sistemi, onun əsas yolları, mənbə və xüsusiyyətləri sahəsində tədqiqatlar aparmışdır. Bir neçə kitab və monoqrafiyanın, 150-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Bir sıra mötəbər elmi şuraların, elm və texnika üzrə Respublika Dövlət Mükafatları Komitəsinin üzvü olmuşdur. Elmi kadrlar hazırlanmasında xidməti var. Keçmiş SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin gümüş medalına layiq görülmüşdür. II dərəcəli Vətən müharibəsi ordeni, digər orden və medallarla təltif edilmişdir.
AMEA-nın akademiki, iqtisad elmləri doktoru, professor Əhməd Mahmudov 1989-cu il may ayının 8-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Şəxsi həyatı
General-polkovnik Eldar Mahmudovun atasıdır.
Xatirəsi
Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən Şərur Türk Liseyi 1992-ci ildən Ə. Mahmudovun adını daşıyır. 2013-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Təhsil Nazirliyinin qərarı ilə Ə. Mahmudov adına Şərur Türk Liseyinin fəaliyyəti dayandırılıb. 29 oktyabr 2015-ci ildə Ə. Mahmudovun adını daşıyan türk liseyinin önündəki abidəsi sökülüb. Türkiyənin Zaman qəzetinin Azərbaycan redaksiyasından qəzetin baş redaktoru Anar Qaraxançallı öz müəllif yazısında bu hadisəni tənqid edib.
23 may 2007-ci ildə Nijni Novqorod şəhərinin "Krasnoye Sormovo" gəmiqayırma zavodunda Palmali Şirkətlər Qrupunun sifarişi ilə inşa edilən və Əhməd Mahmudovun (Akhmed Mahmudov) adını daşıyan gəmi istismara verilib. Ə. Mahmudovun oğlu Eldar Mahmudov milli təhlükəsizlik naziri vəzifəsindən azad edildikdən sonra bu gəmidən Ə. Mahmudovun adınıın götürülüb götürülməycəyi gündəmə gəlib.
Sinoptik xəritə
Sinoptik xəritə – üzərində rəqəmlər və şərti işarələrlə hava (temperatur, təzyiq, buludluq, küləyin istiqaməti, sürəti və s.) haqqında məlumat verilmiş xəritə. Sinoptik xəritə meteoroloji stansiyalarda müəyyən vaxt ərzində aparılan müşahidələrin məlumatına əsasən gündə bir neçə (2-8) dəfə tərtib edilir. Sinoptik xəritə havanın təhlili və qabaqcadan xəbər verilməsi (proqnozu) üçün əsas materialdır.
Sinoptik meteorologiya
Meteorologiyanın bölməsi. Hava proqnozu üsullarını işləyib hazırlamaq məqsədilə hava şəraiti və onun dəyişkənliyini müəyyən edən atmosfer proseslərini öyrənir.
Köniqsberq klopsu
Köniqsberq klopsu — sulu kapers sousu və teftelidən ibarət olan alman mətbəxinə məxsus ət yeməyi. Klops Avropada, xüsusilə Şərqi Prussiyada geniş şöhrət qazanmışdır. Yarımfabrikat tənəkə qutularda "Köniqsberq klopsu" markası altında Almaniyada istehsal olunur. Kalininqradın (keçmiş Köniqsberq) bir çox restoranlarının menyusuna daxildir.
Klops bir çox dünya dövlərində məşhurdur. Rusiyada — şnel-klops, İsraildə — yumurtalı klops, Latviyada — soğanlı klops, Norveçdə — fiskebollar (balıqlı klops), Norveç və İsveçdə — şötbullar.
Seyid Tacəddin (Xoy)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,490 nəfər yaşayır (482 ailə)
Moris Uilkins
Moris Uilkins (1916-2004) — Yeni Zelandiyadan olan bioloq və fizikdir. Yeni Zelandiya əsilli ingilis fizik və molekulyar bioloq Moris Uilkins 1962-ci ildə genetik kodun ikiqat spiral quruluşunun kəşfinə verdiyi töhfəyə görə Nobel mükafatına layiq görülüb.
Novşəhr (Bostanabad)
Novşəhr — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Müstəqillik Sarayı (Xoşimin)
İstiqlal Sarayı, Yenidən Birleşme Sarayı kimi tanınan bu şəhərin əlamətdar bir yeridir Ho Chi Minh City (əvvəlki adı Saigon), Vietnam, keçmiş Norodom Sarayının yerində inşa edilmişdir. Saray memar Ngo Viet Thu tərəfindən dizayn edilmiş və Vyetnam müharibəsi dövründə Cənubi Vyetnam prezidentinin evi və iş yeri olmuşdur. Həm də Saigon 30 aprel 1975-ci ilin yıxılması zamanı Vyetnam müharibəsinin sona çatdığı yer, Şimali Vyetnam Ordusunun bir tankı qapılarını vurduqda oldu.
Bu hökumət binasının 19-cu əsrdə Fransanın işğalına uzanan uzun tarixi var. Vyetnam müharibəsi dövründə Cənubi Vyetnamın ilk prezidenti 1963-cü ildə sui-qəsd edildikdən sonra hakimiyyətə gələn hərbi cuntanın başçısı General Nguyen van Thieu kimi ev və komanda mərkəzi vəzifəsi edildi.
Bu gün Müstəqillik Sarayı, 1970-ci illərdən bəri dəyişməz bir zaman sərfi - Ho Chi Minh City-də görmək və Vyetnamun böyük turunu alaraq tarixi meraklıları üçün böyük bir dayanma.
İstiqlal Sarayı Mərkəzi Saigon 1-ci ilində böyük, yaşıl sahəsi tutur. Turistlər üçün giriş yalnız saray zonasının şərq tərəfində yerləşən Nam Ku Khoi Nghia əsas qapısıdır.
Pham Ngu Lao və Bui Viyan turistik bölgəsindən, böyük Ben Thanh Marketindən keçərək şərqə getmək, sonra sola dön və Nam Ky Xoi Nghia şimalını gəzdirin.
İstiqlal Sarayının içərisində Havasız sarayın daxili içərisində gözlər olduqca seyrəkdir. Baş ofis, qəbul otağı və yataq otağı kimi atəş otaqları antik mebel və çılpaq divarları ilə müşk və çirkin görünür.
Müstəqilliyin Sarayının məqamı, divarlarda köhnə radio avadanlıqları və strategiya xəritələri olan bir komanda bunkerini əhatə edən zirzəmidə yerləşir.
Bodrumdan həyətə çıxdıqdan sonra, tarixi fotoşəkillərlə dolu bir otaq var - müstəqillik sarayının payızını təsvir edən təbliğatla səpilir.
Müharibə Qalıqları Muzeyində olduğu kimi, fotoşəkilləri də Vyetnam müharibəsinin qaliblərini, amerikalıların deyil, yanına gəlir.
İstiqlal Sarayının tarixi
Norodom Sarayı - Saigonda Fransız müstəmləkə qərargahı - 1873-cü ildə tikilmiş və Cənubi Vietnamın ilk prezidenti Ngo Dinh Diem tərəfindən işğal edilmiş, 1962-ci ildə iki sui-qəsd pilotu bomba quruluşuna düşmüşdür. Bir bomba həqiqətən qanadına düşmüşdür Prezident Diem oxuduğu yerdə, amma patlayamadı!
Başçı Diem 1963-cü ildə yeni sarayın qurulmasından əvvəl öldürüldü. General Nguyen Van Thieu - hərbi cuntanın rəhbəri - 1967-ci ildə Cənubi Vyetnamın ikinci prezidenti vəzifəsini icra etmək üçün tamamlanmış saraya köçdü; adını Müstəqillik Sarayına dəyişdi.
Müstəqillik Sarayı, General Thieu, tarixin ən böyük helikopter təhlükəsizliyi əməliyyatının bir hissəsi olan General Thieu-nun evakuasiya edildiyi 21 aprel 1975-ci ilədək kommunist qüvvələrə qarşı Cənubi Vyetnam səyləri üçün mərkəzi əmr kimi xidmət etdi.
1975-ci il aprelin 30-da Şimali Vyetnam tankı saray qapılarında qəzaya uğrayıb, kommunist qüvvələrin sarayını ələ keçirməsinə yol açdı. Vyetnam müharibəsi, Müstəqillik sarayının darvazalarında tam olaraq sona çatdı.
İstiqlal Sarayını ziyarət
Açıq saat: Gündəlik 7:30-dan 16:00-a qədər. Bilet pəncərəsi hər gün 11: 00-dan 13: 00-a qədər bağlanır. Saray, VIP-lərdən xüsusi tədbirlər və ziyarətlər üçün vaxtlı-vaxtında bağlanır.
Giriş haqqı: VND 30,000 (təxminən 1,30 ABŞ dolları), girişdən əvvəl əsas qapıda alınacaq.
İstinadlar
Кateqoriya:Vyetnamın bina və tikililəri
NGC 3359
NGC 3359, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
III Tiberi (imperator)
III Tiberi — Bizans imperatoru.
Həyatı
Haqqında yetərli məlumat yoxdur. 698-ci ildə imperator Leonti nin şimali Afrika ya göndərdiyi donanmada xidmət etdiyi, əslən alman olduğu bilinir. Bu yürüşdə məğlub olan Bizans donanması Konstantinopol a geri dönərkən, Tiberinin rəhbərliyi altında Krit adası yaxınlığında üsyan etdi. Hələ yolda ikən onu imperator elan etdilər və paytaxtdakı dəstəkçilərinin də köməyilə döyüşmədən Konstantinopol a daxil oldular. Ələ keçirilən imperator Leonti nin burnu və dili kəsilərək paytaxtda bir kilsəyə həbs olundu.
Hakimiyyəti ələ aldıqdan sonra şərqi Anadolu dakı ərəb nüfuzunun azalmasıyla məşğul oldu. 700-cü ildə göndərdiyi orduyla bölgəni yenidən Bizans hakimiyyətinə qatdı. Sərhəd bölgələrindəki qalaları təhkim etdirdi. 703 və 704-cü illərdə ərəblər in Kilikiya ya etdiyi ardıcıl hücumları dəf etdi.
Taxtdan endirilən Tiberi qaça bilsə də, ertəsi il ələ keçirilib Konstantinopol a gətirildi. 15 fevral 706-cı ildə sələfi Leonti ylə birlikdə zəncirlənərək şəhər meydanında edam olundu. Hər ikisinin cəsədləri dənizə atıldı.
Elvin Qurbanov
Elvin Qurbanov (tam adı: Elvin Elmar oğlu Qurbanov; 29 aprel 1999; Qusar, Azərbaycan — 1 oktyabr 2020; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elvin Qurbanov 1999-cu il aprelin 29-da Qusar şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elvin Qurbanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Elvin Qurbanov oktyabrın 1-də şəhid olub. Qusar şəhərində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Qurbanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Cubleta
thumb|200px|19-cu əsrdə cubleta geyinmiş Grudeli Pyetro Marubinin şəkili
Cubleta 2022-ci ildə YUNESKO tərəfindən Təcili Qorunmağa Ehtiyacı Olan Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
Cubletanın qədim mənşəli olduğu güman edilir. Bu, Bosniyada, eyni zamanda Aralıq dənizi regionunun digər ərazilərində tapılmış və eramızdan əvvəl II minilliyə aid olan bəzi Neolit dövrünə aid fiqurların geyimlərinə bənzəyir və müvafiq olaraq qədim Aralıq dənizi sivilizasiyası ilə əlaqələndirir.
Təsviri
Cubleta özünəməxsus forma, quruluş və bəzək sisteminə görə unikal paltar növüdür. Onu Şimali Albaniya, Kosovo, Şimali Makedoniya və Monteneqrodakı albanlar geyinirlər. Adətən iki qayışdan istifadə edərək çiyinlərə asılır. Alban ənənəvi milli geyiminin bir hissəsi olan bu geyim, 13-dən 17-yə qədər zolaqdan və 5 ədəd keçədən ibarətdir. Cubletanın sinə və ön hissəsi qara yundan toxunmuş önlukdən hazırlanır. Arxa hissəsi zəng formasında olur.
Afghan Telecom
Afghan Telecom — Əfqanıstanda 25 illik lisenziya əsasında sabit telefon və simsiz səs və məlumat xidmətləri təklif edən bir telekommunikasiya şirkətidir. Şirkət əvvəllər dövlətə məxsus idi və Əfqanıstan Rabitə Nazirliyi onu özəl şirkətə çevirdiyi 2005-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir. 2008-ci ildə sərmayəçilər şirkətin 80% -nin payına sahibdirlər. Hökumət 20% qənaət edəcək və investisiya ödənişi Əfqanıstan hökumətinin ümumi büdcəsinə keçəcək. 20AfTel, 34 əyalət paytaxtında və 254 bölgə mərkəzində və kəndində təxminən 20 min işçisi var.Kommutasiya, simsiz rabitə və peyk avadanlıqlarına əsaslanan ənənəvi kabelli telefonlar və böyük şəhərlərdə internetə çıxış, GSM, WiMAX və fiber optik İnternet xidmətləri əsasında üçüncü nəsil kabelsiz yerli telefon rabitəsi təklif edir. Afgan Telecom maliyyələşdirmə üçün faydalananlardan biridir.
Cubleta
Təsviri
Adətən dar və geniş olmaqla iki növ cubletaya rast gəlmək olar. Bu geyimin hazırlanmasında bu gün yalnız iki rəngdən- ağ və qara rənglərindən istifadə olunur. Evli olmayan qadınlar ağ və evlilər üçün qara rəngli cubleta geyinirlər, lakin keçmişdə bir çox rəngdən istifadə olunurdu, bunu 17-ci əsr müəlliflərinin əsərlərində görmək olur. Qədimdə bu geyim haqqında deyilirdi ki, tovuz quşu lələkləri Kelmend qadınlarının geydiyi cubleta qədər rənbərəng deyil. Son iki əsrdə rənglərin azalması, bu geyimin, bu gün yalnız ucqar dağlıq ərazilərdə istifadəsi ilə əlaqədar olduğu düşünülür.
Infinity Ward
Infinity Ward — ABŞ videooyun istehsalı şirkəti. 2002-ci ildə yaradılmışdır. Əsas oyun konsolları və fərdi kompüterlər üçün videooyunlar yaradır. Şirkətin ən əhəmiyyətli brendi "Call of Duty" videooyunları seriyasıdır.
Hypsugo
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Qarababa (Ucan-i Şərqi dehistanı)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 2,472 nəfər yaşayır (530 ailə).
Kanada Milli Qalereyası
Kanada Milli Qalereyası Ottavada — muzeydə geniş kolleksiyalar, qrafika, heykəltəraşlıq və fotoqrafiya vardır. Kolleksiyanın əsası Kanadalı incəsənət əsərlərindən ibarətdir — Tom Tomson, Emili Karr, Aleks Kolvill və iştirakçıları "Yeddi qrupu"nun üzvləri (Group of Seven). Sərgidə bir çox məşhur Avropa rəssamlarının əsərləri də təqdim olunur. Qeyd edək ki, Endi Uorxol məşhur əsərləri arasında müasir sənət əsərlərinin toplusu diqqət çəkir.
Tarixi
thumb|left|Kanada Milli Qalereyasının interyeri Kanadanın Milli Qalereyası 1880-ci ildə Kanadanın dördüncü baş qubernatoru Con Duqlas Sazerlend Kempbell tərəfindən təsis edilmişdir. 1882-ci ildən Kanadanın Ali Məhkəməsinin binasında yerləşirdi. 1911-ci ildə qalereya Victoriya Memorial Muzeyinə (indi Kanada Təbiət Muzeyi) köçdü. 1913-cü ildə Milli Qalereyanın fəaliyyətini tənzimləyən Milli Qalereya Aktı qəbul edildi. 1962-ci ildə qalereya yenidən Elgin küçəsiə yerləşdi. Şüşə və qranitin birləşməsi ilə yaddaqalan binası İsrail memarı Moşe Safdi tərəfindən hazırlanmışdır. thumb| [[Luiza Burjuanın "Mamaşa" heykəltəraşı, əsas girişdə. Hündürlüyü 9 m]]
Dira Paes
Ecleidira Maria Fonseca Paes (30 iyun 1969, Abaetetuba) — Braziliya aktrisası.
Əliqulu Qəmküsar
Həyatı
Əliqulu Nəcəfov Qəmküsar 1880-cı ildə Naxçıvanda doğulmuşdur. Atası Məşədi Ələkbər Hacı Nəcəf oğlu əvvəllər papaqçılıq, sonralar isə Culfa kömrükxanasında komissionçuluq etmişdir. Ana babası Məşədi Əsəd "Məddah" təxəllüsü ilə şeir yazmışdır. Əmisi "Fani" təxəllüslü Məhəmməd Hüseyn Nəcəfov Naxçıvanın qüvvətli şairlərindən sayılmışdır.
Qəmküsar səkkiz yaşından molla məktəbində ərəbcə və farscanı öyrənmişdir. Hələ məktəbdə ikən şeir yazmağa başlamış, 1892-ci ildə üç sinifli şəhər rus məktəbinə daxil olmuş, il yarım orada oxumuşdur. 1896-cı ilin əvvəlində, xəstə atası müalicə üçün Təbrizə gedir və Qəmküsarı da təhsildən ayırıb özü ilə aparır. Dörd ay Təbrizdə qaldıqdan sonra atası vəfat edir. Ağır külfətin qayğısı üzərinə düşdüyündən Qəmküsar dərsə davam edə bilmir. Təbriz mühiti şairin xoşuna gəlmir, təəssüratını belə ifadə edir:
Qurtarmadımı ağlamağın mövsimi, yarəb? Hər gündə münacat olunur məscidimizdə. Ağlar günə qaldıq, yenə əl çəkməyəcəklər, Bu mərsiyəxanlar nə görüblər biləmizdə.
1897-ci ildə anası və dayısı ilə Xorasan ziyarətinə getməsi və orada gördükləri Qəmküsarda mövhumata olan nifrəti daha da artırır.
1912-ci ilin axırına qədər Culfada və bəzən Naxçıvanda yaşayır. "Molla Nəsrəddin" və başqa Bakı qəzet və jurnallarına şeir və məqalələr yazır. 1907-1909-cu illərdə İran inqilabı ilə yaxından maraqlanır, bu mövzuda şeirlər çap etdirir. 1912-ci ilin oktyabr ayında Qəmküsar Tiflisə köçür və Mirzə Cəlil ilə birlikdə "Molla Nəsrəddin" jurnalında yaxından iştirak etməyə başlayır. 1916-cı ilin may ayında juraal müvəqqəti olaraq dayandırılır. Qəmküsar Mirzə Cəlil ilə birlikdə səyahətə çıxır. "Ölülər" komediyasını səyahətdən əvvəl Bakıda, sonra Dağıstanda, Səmərqənddə, Daşkənddə və Volqaboyu şəhərlərində oynayırlar. Qəmküsarın "Ölülər"də Şeyx Nəsrullah rolunu böyük bir məharətlə oynaması məşhurdur. 1917-ci ilin axırında Tifiisdə çıxan "Al bayraq", sonra "Gələcək" qəzetlərində şeir və felyetonlar çap etdirir.
Ə.Qəmküsar 1919-cu ildə, martın 4-də axşam evinə qayıdarkən menşeviklər tərəfındən öldürülmüş və Tbilisinin botanika bağı nın ərazisində yerləşən müsəlman qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ə.Qəmküsar 1916-cı ildən etibarən öz yazıları ilə "Molla Nəsrəddin", "Yeni füyuzat", "Həyat", "İrşad", "Sədayi-həqq", "Al bayraq", "Gələcək" və s. qəzet və jurnallarda iştirak etmişdir. Əsərləri "Otaylı", "Cüvəllağı", "Cüvəllağı bəy", "Sarsaqqulu bəy", "Qəmküsar" və başqa imzalarla nəşr edilmişdir.
Viszlát nyár
Viszlát nyár — Macarıstanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
AWS "Viszlát nyár" mahnısı ilə Macarıstanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmişdir. Post-hardkor üslubunda olan mahnı AWS qrupunun üzvləri Daniel Kökenyes, Bens Braker, Aron Veress, Soma Şisler və Örs Siklosi tərəfindən bəstələnmişdir.