cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tibor Samueli
Gəncliyi
Şimali Macarıstandakı Nyíregyháza şəhərində yəhudi əsilli bir ailədə beş uşaqdan ən böyüyü olaraq dünyaya gəlmişdir. Universitet təhsilini 1908-ci ildə bitirdikdən sonra, Macarıstan Sosial Demokratlar partiyasına daxil olmuşdur. Eyni zamanda jurnalist fəaliyyəti ilə də, məşğul olurdu. Yazdığı məqalələrindən biri Avstriya-Macarıstan İmperiyası nümayəndələri tərəfindən təhlükəli hesab edilmiş və həbs edilmişdir.
Oktyabr inqilabının sıralarında
Bolşeviklər tərəfindən azad edilmiş olan müharibə əsirləri ilə birlikdə öz azadlığını əldə etdikdən sonra, kommunist ideologiyasını mənimsəmiş olan Szamuely Moskvada Béla Kun ilə birlikdə Macarıstandan olan müharibə əsirlərini təşkilatlandırmağa çalışmışdır. Çoxlu macar bunun sayəsində Rusiya vətəndaş müharibəsi zamanı Bolşeviklərin sıralarında döyüşmüşdür.
Spartakus İttifaqı
Szamuely Almaniyaya gəlmiş və 1918-ci ilin dekabr ayında Karl Liebknecht və Rosa Luxemburg rəhbərliyində yaradılmış olan Almaniya Kommunist Partiyasının sələfi sayılan Spartakus İttifaqının strukturunda yer almışdır.
Macarıstanda
Szamuely ideyalarında və əməllərində militanlıq ideyalarını müdafiə etmişdir. 1919-cu ilin fevralında Budapeştdəki kommunistlərin dərgisi olan Vörös Újság (Qızıl Xəbərlər) qəzetindəki yazısında, hökumət əleyhinə olan yazılarında proletariatın əks-inqilabçıları hər yerdə əzməli olduğunu, inqilaba qarşı çıxanların öz qanlarında boğulmalı olduqları fikirini müdafiə etmişdir.
Altı həftə sonra - 1919-cu ilin 21 mart tarixində koalisiya hökumətindəki kommunistlər qansız bir çevriliş yolu ilə hakimiyyəti ələ almış və Béla Kun rəhbərliyində Macarıstan Sovet Respublikasını yaradıldığını elan etmişdirlər. Szamuely yeni hökumətin vacib üzvlərindən olmuşdur. Birdən artıq vəzifəsinin olmasından başqa, ən vacib vəzifəsi Müdafiə Xalq Komissarlığı olmuşdur. Ayrıca kommunistlərə qarşı çıxanlara tətbiq etdiyi “qızıl terror” (Bu dövrdə həyatını itirənlərin sayı bəlli deyil, lakin, təxminən onların sayının 600 ətrafında olması düşünülür) kampaniyası ilə tanınır. Szamuelynin xüsusi təhlükəsizlik qüvvələri Lenin Gəncliyi olaraq tanınır və kommunistlərin siyasətinə qarşı çıxanları hər bir yolla əzirdilər.
Ölümü
Macarıstan Sovet Respublikası cəmi altı ay yaşamış və 1919-cu ilin avqust ayının əvvəlində süquta uğramışdır. Fransa ordusunun dəstəklədiyi Rumıniya ordusu Budapeştdə yaxınlaşan zamanda Szamuely qaçır. Kommunistlərin hədəfə götürüldüyü və kütləvi şəkildə qırıldığı “ağ terror” hücumlarından sağ qurtulan Szamuely avtomobili ilə Avstriya sərhədi istiqamətində irəliləmişdir. Sərhəddən qanunsuz yollarla keçdiyi üçün yaxalanan Szamuely, Avstriya polisi tərəfindən kimliyi müəyyənləşdirildikdən sonra öldürülmüşdür. Cəsədi parçalanmış və atılmışdır.
Xatirəsi
sağ|thumb|200px|[[Macarıstan Sovet Respublikasının liderlərini göstərən qabartma; Tibor Szamuely, Béla Kun və Jenő Landler]]
2011-ci il Hindistan iğtişaşları
2011-ci il Hindistan iğtişaşları — Şərq ölkələrinin əksəriyyətini bürümüş etiraz hərəkatının tərkib hissəsidir.
2011-ci ilin fevral ayında Hindistanın paytaxtı Yeni Dehli şəhərinin küçələrinə 100 mindən çox insan axışıb. Onlar işsizliyin və ərzaq məhsullarının qiymətinin artırılmasının qarşısının alınmasını tələb edirlər. Bu, yüksək vəzifəli hökumət məmurlarının korrupsiya qalmaqalında adlarının hallanması fonunda son illər Hindistanda hökumət əleyhinə keçirilən ən böyük kütləvi aksiyadır.
Ölüm Dərəsi Milli Parkı
Ölüm Dərəsi Milli Parkı — ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Lon Pin və Nevada ştatının Byutti qraflıqlarında yerləşən milli park. Milli park Şoşon şəhrinin yaxınlığındadır.
Emilia capillaris
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Unkov daşları
Unkov daşları — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzində yerləşən ada. Vladivostokndan 50 km cənub-şərqdə, Naxodkandan 40 km qərbdə yerləşir.
Ada uzaq Şərq araşdırmaçısı, rus admiralı İvan Unkovun şərəfinə adlandırılmışdır.
İnzibati baxımından Primorsk diyarı Fokino şəhər dairəsinə daxildir. Askold boğazının tən ortasındadır.
Adaların ümumi sahəsi 5,84 ha və ya 0,0584 km²-dir. Əsasən qayalıqdan ibarətdir. Ən hündürü 40,8 metrdir. Şirin su mənbəyi yoxdur. Ərazisi əsasən ot və kol bitkiləri ilə örtülmüşdür. Naviqasiya üçün olduqca böyük təhlükə doğurur. Bu səbəbdən üzərində naviqasiya işarəsi qoyulmuşdur.
Maastrixt
Maastrixt — Niderlandın cənub-şərqindəki şəhər, Limburq əyalətinin inzibati mərkəzi. Əhalisi 121 050 nəfərdir (2012-ci ilə).
Nattaya Tanaronnavat
Nattaya Tanaronnavat (12 iyun 1979) — Tailandlı marafonçu. Nattaya Tanaronnavat Tailandı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Nattaya Tanaronnavat həmdə 2015-ci ildə Cənub-Şərqi Asiya Oyunlarının qızıl medalını qazanıb.
Karyerası
Nattaya Tanaronnavatbirinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 3 saat 11 dəqiqə 31 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 130-cu yeri tutdu.
Belçika Silahlı Qüvvələri
Belçika Silahlı Qüvvələri — Belçikanı qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.
Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə
1952-ci ildə dövlət tərəfindən təşkil olunaraq, protestant və yəhudilərin də iştirakı ilə Roma Katolik Kilsəsi tərəfindən həyata keçirilir. 75 Roma-katolik, 9 protestant və 1 yəhudi təmsilçisi olmaqla generaladək müxtəlif rütbələr daşıyırlar.
Eugenia aceitillo
(Eugenia aceitillo) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bilqeyis Məmmədova
Məmmədova Bilqeyis Mir Əbdülqəni qızı (d.27.9.1931, Bakı) — professor (1997).
Həyatı
Bir sıra elmi yazıların, dərs vəsaitlərinin müəllifidir.
"Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycan rəngkarlığının kraliçası (film, 2009)
Azərbaycan rəngkarlığının kraliçası filmi rejissor Nicat Feyzullayev tərəfindən 2009-cu ildə çəkilmişdir. "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın ilk peşəkar qadın rəngkarı Vəcihə Səmədovaya həsr olunub.
Məzmun
Film ötən əsrin ortalarında yaşayıb- yaratmış görkəmli Azərbaycan rəssamı, Azərbaycanın ilk peşəkar qadın rəngkarı, Əməkdar İncəsənət Xadimi Vəcihə Səmədovaya həsr olunub.
Filmdə rəssamın müasirləri — Tahir Salahov, Ömər Eldarov, Tokay Məmmədov, Həyat Abdullayeva, həmçinin bəstəkar Xəyyam Mirzəzadə danışır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Aqşin Mirfeyzullazadə, Nicat Feyzullayev Rejissor: Nicat Feyzullayev Operator: Nizami Abbas Prodüser: Cavid İmamverdiyev
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2009-cu ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
La-Fressinuz
La-Fressinuz (, La Fraissinosa) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Qap-Kampan kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05059.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 499 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 345 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 271 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 74 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 78,6%, 1999-cu ildə 78.0%). Fəal 271 nəfərdən 258 nəfəri (152 kişi və 106 qadın), 13 nəfəri işsizdir (6 kişi və 7 qadın). Aktiv olmayan 74 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 37 nəfər təqaüdçü, 19 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
AJAX
AJAX, İnternet səhifələrində JavaScript və XML Http Request istifadəçi ilə interaktiv proqramlar yaradan texnikanın adıdır.Necə oxunması lazım olduğu mövzusunda bir ümumi razılıq olmamaqla birlikdə əksəriyyətlə yazıldığı kimi ajaks olaraq oxunarkən, kimiləri tərəfindən eyni yazımlı ada futbol klubu nümunə göstərilərək Ayaks olaraq oxunur. İngiliscədə ey-ceks olaraq oxunur.Ən məşhur istifadə sahəsi, səhifəni yenidən yükləməyə ehtiyac qalmadan, səhifədə görünür dəyişikliklər etməkdir. XMLHttpRequest istifadə edilərək birdən çox müstəqil əməliyyat edilə bilər. Bəzi informasiya mütəxəssisləri, AJAX'ın HTML və XML-dən sonra ən yenilikçi İnternet proqramı olduğunu və Veb 2.0. 'ı sonlandırıb, 3. kainatın qapısını açdığını önə sürmüşlər.
İşləyişi
Asynchronous JavaScript and XMLsözlərinin qısaltması olan Ayaks, interaktiv veb tətbiqləri yaratmaq üçün istifadə edilən bir veb proqramlaşdırma texnikasıdır. Əsas məqsədi arxa planda serverlə kiçik miqdarda məlumat mübadiləsi sayəsində səhifəni daha sürətli yeniləyən veb səhifələri etmək, başqa sözlə istifadəçinin istədiyi hər anda bütün veb səhifəsini yeniləmək dərdindən xilas edir. Bu da veb səhifəsinin təsirini, sürətini və istifadəsini artırmaq deməkdir.
Ajax texnikası aşağıdakı texnologiyaları istifadə edir:
Bant genişliyini qurmaq
HTMLi şəbəkə skaneri (browser) proqramında yaradarkən, JavaScript əməliyyatlarını və işlənəcək məlumatları istifadə edərkən, serverdən gələn səhifə məlumatı lazım olduğundan daha az yer tutduğunda ötəri Ayaks veb səhifələrinin nisbilik olaraq daha sürətli yükləndiyi müşahidə edilə bilər. Məzmunun "istəyə bağlı olaraq yüklənməsinə" əlavə olaraq, bəzi veb tətbiqləri ilk öncə Hadisə İdarəçilərini (event handler), sonra əlaqədar funksiyaları endirir. Bu texniki, kompleks mexanizmi və funksiyası olan veb tətbiqlərinin ehtiyac duyduğu yüksək miqdarda bant genişliyi istehlakını əhəmiyyətli dərəcədə yüngülləşdirər.
İstifadəçi interfeysi
Gələn ziyarətçilərin daha gözəl bir qarşılama səhifəsi istəyirsinizsə ajax istifadə edə bilərsiniz.Daha sürətli və daha gözəl səhifələri ajax ilə qarşılarına təqdim edə bilərsiniz.'''
Daxilolma
Veb proqramlarında Ayaks texnologiyalarını istifadə etmək, Kompüter Daxil oluna bilmək mövzusunda vasitələr inkişaf etdirən dizaynçılar üçün bir çox problemi özü ilə gətirməkdədir. Buna əlavə olaraq Section 508 kimi Amerikan Uyğunlaşma Standartlarına möhkəm bir şəkildə riayət lazım olduğu ABŞ dövlət dəstəkli bir çox inkişaf etdirmə layihələri var. Bu standartlar əməl olunmaması, bəzi hallarda kompüter uyumluluğuyla əlaqədar bir çox iş müqavilələrinin ləğvinə və hüquqi problemlərin yaranmasına səbəb olur.
Atriplex patula
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eugenia acutisepala
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məhəmməd Əlvəndi
Məhəmməd Əlvəndi (1872—1918) — aktyor.
Həyatı
O, 1872-ci ildə Göyçay qəzasının Əlvənd kəndində qulluqçu ailəsində doğulub. Ziyalılarla sıx ünsiyyətdə olan Məhəmməd bəy Azərbaycan və rus dillərində mükəmməl savad alıb. Mütaliəyə ciddi maraq göstərib. Gənc yaşlarından Bakıya gələn Məhəmməd bəy Əlvəndi müxtəlif hüquq işləri idarəsmdə çalışıb. Eyni zamanda teatra ciddi rəğbət bəsləyib. Səhnə sənətinin Azərbaycanın rayonlarında geniş yayılması üçün Hüseyn Ərəblinski ilə çiyin-çiyinə və ciddi səylə fəaliyyət göstərib. Bakıda mövcud olan müxtəlif teatr truppalarının, əsasən "Nicat" mədəni-maarif cəmiyyəti nəzdindəki teatr dəstəsinin tamaşalarında yaddaqalan rollar ifa edib.
Səhnəyə ilk dəfə 1890-cı ildə çıxmış Məhəmməd bəy Əlvəndi Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hacı Qara" komediyasında Heydər bəy və Hacı Qara, Nəcəf bəy Vəzirovun "Hacı Qəmbər" məzhəkəsində Əşrəf bəy və Rüstəm, Səkinə Axundzadənin "Bəxtsiz bala" təbdilində Xəlil bəy, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Ağa Məhəmməd şah Qacar" faciəsində Mürtəzaqulu xan və Sadıq xan, İsgəndər bəy Məlikovun "Yaxşılığa yamanlıq" vodevilində Hümbət bəy, Yusif Ziya Talıbzadənin "Ərmənusə" və "Xalid ibn Valid" pyeslərində Marks və Mixa, Nəriman Nərimanovun "Nadir şah" faciəsində Şah Təhmas rollarını oynayıb.
Aktyor eyni zamanda tərcümə əsərlərindən Jan Batist Molyerin "Zorən təbib" (Təbib İlyas), Lanskoyun "Qəzavat" (Qriqoryev), Şəmsəddin Saminin "Dəmirçi Gavə", (Qəhtan), Hüseyn Bədrəddin və Məhəmməd Rüfətin "Əmir Əbül Üla" (Ərəb), Nikolay Qoqolun "Evlənmə" (Podkolosin), Henrix Heynenin "Əl Mənsur" (Həsən), Fridrix Şillerin "Qaçaqlar" (Herman), Mirzə Məhəmməd Axundzadənin iqtibas etdiyi "Səd ibn Vəqqas" ("Səd Vəqqas", "Səd ibn Vəqqas, yaxud ərəblərin iranlılarla müharibəsi" kimi də yazılıb) əsərlərinin tamaşalarında müxtəlif səpkili rollarda səhnəyə çıxıb.
1918-ci ildə ermənilərin Bakıda törətdikləri qanlı vəhşiliklərdən möhkəm sarsılıb və səfalət içində dünyasını dəyişib.
İsveçrə Silahlı Qüvvələri
İsveçrə Silahlı Qüvvələri — İsveçrəni qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.
Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə
İslahatçı protestantlar və Roma Katolik Kilsəsi tərəfindən təşkil olunur. İsveçrə Konstitusiyasının 147-ci maddəsində hüquqi cəhətdən təsbit olunmuşdur. 512 keşişlə təmsil olunur.
Sistem administratoru
Sistem administratoru (System administrator, администратор системы) - çoxistifadəçi hesablama sisteminin, rabitə sisteminin, yaxud onların hər ikisinin idarə olunması və istifadəsinə cavabdeh olan şəxs. Sistem inzibatçısı istifadəçilərə kimlik nömrələri (identifikatorlar) və parollar vermək, onların əlçatanlıq səviyyələrini qurmaq və yaddaş həcmini bölüşdürmək kimi səlahiyyətləri yerinə yetirir, eləcə də başqa məsələlərə, məsələn, sistemə icazəsiz qoşulmaların və virusların düşməsinin qarşısını almağa məsuliyyət daşıyır. İnformasiya sisteminin inzibatçısı ilə sistem inzibatçısı arasında fərq ondan ibarətdir ki, ikincisi şirkətlərə məxsus böyük sistemlərlə işləyir, birincisi isə, adətən, hətta bir ev çərçivəsində kiçik sistemi idarə edir. 200px|right 200px|right
Kırna nekropolu
Kırna nekropolu — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Kırna kəndində şimalda orta əsrlərə aid arxeoloji abidə.
Nekropol hündür təpəni və onun yamaclarını əhatə edir, qərb tərəfdə Əlincə çay, cənubuda torpaq yol, şimal-şərqində dərin dərə ilə sərhədlənir.
Nekropolda 1985-1991-ci ildə kəşfiyyat xarakterli tədqiqat işləri aparılmışdır. Nekropol hazırda yerli əhali tərəfindən istifadə edilir. Orta əsr və müasir qəbirlər bir-birinə qarışmışdır. Qəbirlərin baş daşları qalmamışdır, sinə daşlarının isə bir çoxu yerindən tərpədilib çevrilmişdir. Sinə daşları müxtəlif formalıdır. Onlar, əsasən, düzbucaqlı və prizma formasında olub, bəzən yuxarıda tağvarı formada tamamlanmışdır. Bir qrup qəbirlərin baş tərəfində tağşəkilli oyuqlar açılmışdır. Bəzi qəbirlərin üzərində quş və haça təsvirləri vardır. Onların üzərində yazıya təsadüf olunmamışdır. Qəbirlərin bəzisinin üzərində nəhəng qoç daşlar qoyulmuşdur. Qoçların bir qrupu düzbucaqlı altlıq üzərində yonulmuşdur. Qoçların hamısı yük sək ustalıqla işlənmişdir. Onların baş tərəfi spiralşəkilli buynuzları olan oval çıxıntı ilə bildirilmişdir. Kırna nekropolundakı qəbirlərin bir qrupu iri daşlarla əhatə olunmuşdur. Daş düzmələr, əsasən, düzbu caqlı planlıdır. Lakin onların çoxusu hazırda dağıdılıb məhv edilmişdir. Nekropolun mərkəzində çiy kərpiclərdən hörülmüş binanın qalıq ları saxlanmışdır. O, düzbucaqlı planda olub, 5 x 5 metr sahəni əhatə edir. Binanın hər divarında eni 1 metr olan giriş qapısı vardır. Türbə hündürlüyü 0,6-0,75 metr olan daş özül üzərində qurulmuşdur. Divarların eni 0,66 metrdir. Qəbirüstü abidələrin tədqiqinə əsasən belə hesab etmək olar ki, nekropolun qədim hissəsi XIV-XVIII əsrlərə aiddir. Lakin o, sonrakı dövrlərdə də istifadə edilmişdir.
American Broadcasting Company
American Broadcasting Company (ABC) — Amerikada yaranmış və Disney–ABC Television Group-un nəznində fəaliyyət göstərən İngilis dilli kommersiya yayım kanalıdır. 2007-ci ildə ABC Radio Citadel Broadcasting şirkətinə satıldıqdan sonra kanal öz yayımını azaltdı və televiziya verlişləri və serialları kanalına keçdi.
Tarixi
ABC ilk dəfə olaraq 12 oktyabr 1943-cü ildə radio studiyası kimi açılıb və Edvard Nobl tərəfindən alınmış NBC Blue Network kompaniyası ilə əvəzləndi. Hazırda ABŞ-də ən böyük kanallardan biridir.
Avstraliya Silahlı Qüvvələri
Avstraliya Silahlı Qüvvələri — Avstraliyanı qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.
Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə
Avstraliya ilə Roma Katolik Kilsəsi arasındakı 1981-ci razılaşmasına əsasən təşkil olunur. Havadan müdafiə və quru qoşunlarında kapitan rütbəsinədək irəliləyə bilirlər. Dəniz qoşunlarında isə hərbi kimlik daşımırlar. 24 mindən artıq olan quru qoşunlarında 49, 19 mindən artıq olan havadan müdafiə qüvvələrində 29, 12 minlik dəniz qoşunlarında isə 19 dini məmur fəaliyyət göstərir.
Luis Paradela
Luis Xavier Paradela Diaz (21 yanvar 1997-ci ildə anadan olub) — Kuba təmsilçələrindən olan Pinar del Rio klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Kuba futbolçusudur.
Milli karyerası
Paradela Kuba milli futbol komandasında debütünü 27 avqust 2018-ci ildə Barbados millisinə qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Kuba rəqibi ilə 0-0 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. O, 8 sentyabr 2018-ci ildə Törks və Kaykos adaları millisinə qarşı oyunda het-triklə yadda qalmış və millisi rəqibinə 11-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Bu nəticə Törks və Kaykos adaları millisinin ən böyükhesablı məğlubiyyəti kimi tarixə düşmüşdür.
Banqladeş Silahlı Qüvvələri
Banqladeş Silahlı Qüvvələri — Banqladeşi qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.
Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə
Hər bir hərbi hissədə ən azı bir məscid və dövlət tərəfindən təyin olunmuş üç imam mövcuddur. İbadətlərin təşkili ilə yanaşı, tədris də təşkil olunur.
Pentacalia sailapatensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Gülnənə Mustafayeva
Gülnənə Məhəmməd qızı Mustafayeva — Azərbaycan xalça ustası; "Stalin" mükafatı laureatı (1950).
Həyatı
1943–1960-cı illərdə Qonaqkənd xalça artelində toxucu, sex müdiri, artelin sədri vəzifələrində işləmiş, 1960–1968-ci illərdə Qonaqkənddəki "Qumaş" xalça fabrikində fəaliyyət göstərmişdir.
Toxuduğu xalçalar
Onun toxuduğu "Qolluçiçi", "Açgülçiçi", "Herat-Pirəbədil" və s. çeşidli xalçalar Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyində, Azərbaycan Tarix Muzeyində və digər muzeylərdə saxlanılır.
Bilavasitə onun iştirakı ilə toxunmuş "İ.V. Stalin" xalçası (ili: 1949, ölçüsü: 70 m²; saxlandığı yer: Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi, Bakı) yüksək bədii keyfiyyətə malikdir.
Atriplex phyllostegia
(Atriplex phyllostegia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mirhəsən Seyidov
Mirhəsən Mirheydər oğlu Seyidov — Neftçala Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (05 mart 2020 – h.h), İrəli İctimai Birliyinin keçmiş sədri (2014–2020).
Həyatı
Mirhəsən Seyidov 15 iyul 1989-cu ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. 1995-ci ildən etibarən Bakı şəhəri 287 nömrəli "Zəkalar" liseyində təhsil almağa başlayıb. 2006-cı ildə orta məktəbi bitirib. Elə həmin il Azərbaycan Universitetinin Vergi və Vergitutma fakültəsinə yüksək göstərici ilə daxil olub. 2010-cu ildə ali təhsilin bakalavr pilləsini bitirib. Təhsilini davam etdirən Mirhəsən Seyidov 2012–2014-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Beynəlxalq biznes MBI magistr dərəcəsi əldə edib. 2010 −2011-ci illər ərzində hərbi xidmətini başa vurmuşdur.
İctimai fəaliyyəti
İctimai fəaliyyətinə 2005-ci il iyun ayında Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurasında başlamış, sentyabrdan etibarən isə Gənclər üçün resurs mərkəzlərində könüllü olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 2006-cı il yanvar ayından etibarən Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurası (ARGTMŞ)–da Regionlarla iş üzrə departament sədri vəzifəsini daşımışdır və region layihələrinin idarə olunması, yerli gənclər və idman idarələri ilə iş, yerli təhsil idarələri-universitet və məktəblərdə layihələrin keçirilməsi, region hesabatların hazırlanması kimi işləri həyata keçirmişdir. 2007-ci il iyul ayından eyni təşkilatda Layihələrlə iş üzrə departament sədri kimi fəaliyyət göstərmişdir.2009-cu il may ayından Dünya Türk Gəncləri Birliyində Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri seçilmişdir. Dekabr ayından etibarən isə Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurası (ARGTMŞ)-da baş katib müavini olaraq ictimai fəaliyyətinə davam etmişdir.2012-ci ilin fevral ayından başlayaraq Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin Azərbaycandakı rəsmi Fan Klubuna rəhbərlik edib. 2012 May Azərbaycanda Avropa Hərəkatında İdarə Heyətinin üzvü olmuş, 2012-ci il İyul ayında Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurasında sədr müavini vəzifəsində çalışıb. 2014-cü il 27 iyun tarixindən etibarən isə "İRƏLİ" İctimai Birliyinin sədri təyin edilib. 2015-ci il 29 may tarixində Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin "İctimai televiziya və radio yayımı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 17.2–17.4-cü və 17.6-cı maddələrinə əsasən İctimai TV (Azərbaycan) 6 il müddətinə Yayım Şurasının üzvü seçilmişdir.
2007-ci ildən başlayaraq 35-ə yaxın xarici ölkədə keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə, o cümlədən Avropa Parlamenti, Avropa Şurası, Birləşmiş Millətlər Təşkilatlarının Uşaq Fondu (UNICEF), Avropa İttifaqının, Avropa Gənclər Forumu, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı (UNDP), Avropa Gənclər Fondunun bir çox tədbirlərində Azərbaycanı təmsil edib. Yodlaşdırılmış duz, Sağlam həyat tərzi, Ekoloji maarifləndirmə, Azərbaycan Gənclər Siyasəti üzrə həmyaşıd təlimçi kimi fəaliyyət göstərib.
MirHəsən Seyidov 2 fevral 2017-ci il Gənclər günü münasibətilə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndinə əsasən ictimai fəaliyyət sahəsində fərqləndiyinə görə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev tərəfindən mükafatlandırılmışdır. 2017-ci il 4 mart tarixində Prezident İlham Əliyev tərəfindən verilmiş sərəncama əsasən Azərbaycan Gənclər Fondunun Müşahidə Şurasının üzvü təyin edilmişdir. 2017-ci il 21 sentyabr tarixindən Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Müşahidə Şurasının üzvüdür. 2018-ci ilin 8 yanvarından etibarən Mirhəsən Seyidov Azərbaycan Milli Karate Federasiyasının baş katibi vəzifəsinə, 2019-cu ilin 13 oktyabr tarixindən etibarən Türk Şurası Gənclər Platformasının Prezidenti vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2019-cu ilin 22 oktyabr tarixindən etibarən isə Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi İctimai Şura üzvü vəzifəsinə təyin olunub.
2020 Azərbaycan parlament seçkilərində deputatlığa namizəd olub. Seçkilərin ardınca Facebook profili vasitəsilə "Artıq bir neçə məntəqənin nəticəsinin ləğv olunduğunu nəzərə alaraq, ədalətli qərar olacağına ümid edirik" açıqlamasını edib.
2020-ci il 5 mart tarixində Prezident İlham Əliyev tərəfindən verilmiş sərəncama əsasən, Mirhəsən Mirheydər oğlu Seyidov Neftçala Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.
Tənqid
OpenDemocracy azad beynəlxalq mətbuat platformasında dərc olunan yazıya əsasən, sələfi Rauf Mərdiyevin sədrliyi vaxtında olduğu kimi, Mirhəsən Seyidovun sədrliyi dönəmində də İrəli İctimai Birliyi kollektiv siyasi trollinq vasitəsilə internetdəki müzakirələri təhrif etməyə davam edib. Yazıda bildirilir ki, Mərdiyevin gedişindən sonra İrəli troll fəaliyyətinə davam etdirsə də, bu işdə YAP Gənclər Birliyi üzvləri artıq onları kölgəyə salmağa başlayırlar, lakin YAP Gənclər Birliyi üzvləri də, öz növbələrində, trolliniqi İrəli üzvləri kimi peşəkarcasına apara bilmirlər.
Trayan
Mark Ulpi Trayan — Roma imperatoru, Antoninlər sülaləsindən, romalı olmayan ilk Roma imperatorudur. Təcavüzkar xarici siyasət yeritmişdir. Dakların torpağını (Dakiya əyaləti adı ilə), Nabatiyyə padşahlığını (Ərəbistan vilayəti adı ilə) Romaya birləşdirdi. Trayan Parfiya padşahlığının paytaxtı Ktesifonu (Mədəini) ələ keçirmiş, Ermənisitan və Mesopotamiyanı bütünlüklə işğal etmişdi. Trayan dövründə Romada böyük tikinti işləri görülmüşdü.
Həyat hekayəsi
Trayan İspaniyada, romalı ailəsində anadan olmuş, atası ilə Romanın İudeya və Parfiya hərbi kompaniyalarında sıravi bir legioner kimi iştirak etmişdi. İmperator Narva bu gənc konsulu oğulluğa götürmüş, Reyndə döyüşlərin komandiri kimi göstərdiyi rəşadətə görə ona «Germanski» titulunu vermişdi. 98-ci ildə Narvanın ölümündən sonra Trayan imperator seçilib, ilk növbədə quruculuq işlərinə başlamış məhkəmə sistemini qaydaya salıb təkmilləşdirmiş, yeni küçələr və kanallar çəkdirməklə kommunikasiya sistemini bərpa etmiş, Romanı yeni əzəmətli tikintilərlə bəzəmişdi. Bunlar onun texniki işləri idi. Lakin Trayan tarixə daha çox ölkədə siyasi-mənəvi mühitin təmizləməsi ilə daxil olmuşdu.
Köhnə Yamurza (Baltas)
Köhnə Yamurza — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd, Starobaltas kənd şurasının tərkibindədir.
Trayan
Həyat hekayəsi
O, vətəndaş azadlığını və xüsusilə söz azadlığını görünməyən dərəcədə yüksəltmiş, ölkədə hökm sürən donos və xəbərçilik maşınını məhv etmişdi. O, bütün donosçuları kompassız və yelkənsiz bir gəmiyə yığıb dənizə buraxmış, qoy başlarına nə gəlirsə-gəlsin, külək hara aparırsa aparsın, demişdi. Gizli imzalarla anonim yazan donosçuların isə yazdıqlarını oxumayıb, cırıb atmaqla problemi həll etmişdi. Yalnız bundan sonra xarici siyasətə girişib, əvvəlcə narahat və üsyankar Dakiyaya yürüş etmişdi. Qeyd etmək lazımdır ki, onun Dakiyaya yürüşünün səbəbi dakların özlərini saymaz aparmaları, Roma ilə sazişdən imtina etmələri idi. Hər halda tarixçi Kiçik Plini belə yazır. Trayan 101-ci ildə, indiki Rumıniyada yerləşən bu naməlum xalq üzərinə gedəndə daklar hazır vəziyyətdə onu gözləyirdi. Ona görə müharibə uzun çəkdi. Daklar həlledici döyüşdən yayınıb üzücü partizan mübarizəsi aparırdılar. Nəhayət, Trayan 106-cı ildə bu monolit və güclü xalqa qalib gəldi. Dağlar arası bütöv bir vadi dakların meyitləri ilə örtüldü və Dakiya Roma əyalətinə çevrildi.
Köhnə Yamurza (Baltas)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Trayan
Həyat hekayəsi
Trayan Roma ənənəsinə uyğun olaraq bu qələbəsini 123 gün çəkən bayram və qladiator tamaşaları ilə qeyd etdi. Və senatın qərarı ilə bu qələbə naminə yeni meydan salınıb, orada möhtəşəm Trayan forumu ucaldıldı. Bir neçə əzəmətli binanı əhatə edən bu forumun ortasında 39 metr 83 santimetr hündürlüyündə əzəmətli kolonna ucaldıldı. Kolonnanın içində bizim Qız qalasında olduğu kimi mərmər bloklardan hörülən pilləkən qalxırdı. Pillələrin üstündə forumun kim tərəfindən hansı məqsədlə tikilməsi yazılmışdı. 106-cı ildə Trayan Nabateya çarlığını fəth edib oranı Romanın əyalətinə çevirdi. 113-cü ilin payızında o, çoxdan bəri Romaya qarşı düşmənçilik siyasəti yeridən Parfiya çarlığına qarşı yürüşə çıxdı və 115-ci ildə onun paytaxtı Ktesifonu alıb Roma imperiyasının əyalətinə çevirdi. 114-115-ci illərdə Mesopotamiyanı fəth etdi. Trayan Roma legionlarını Yuli Sezar dövründəki kimi qarşısıalınmaz bir qüvvəyə çevirdi. Babil, Suriya, Fələstin, Kipr, Misir, Liviya da Romanın əyalətinə çevrildi. Trayan alicənab və ləyaqətli hökmdar kimi özünə bənzər insanları yüksək qiymətləndirirdi. Tarixçi Kiçik Plini və Tasitə olan münasibətini buna misal göstərmək olar. O, Plinini Vifiniyaya əyalət başçısı göndərmiş, Tasiti isə konsul seçmişdi. Trayan da Narva kimi sonsuz idi. Buna görə o, ömrünün sonlarında xalası oğlu Elio Adrianı oğulluğa götürüb özünə varis etdi. Trayan növbəti hərbi səfərdən qələbə ilə qayıdarkən yolda vəfat etmişdi. Qəribədir ki, onun varis seçdiyi Adrian da ləyaqətli və bacarıqlı hökmdar və o da Trayan kimi sonsuz olmuşdur.
Köhnə Yamurza (Baltas)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə marilər (63%), tatarlar (35%) üstünlük təşkil edir.
Antarktida dolları
Antarktida dolları — Antarktida qitəsinin qeyri-rəsmi valyutası.
Antarktika haqqında konvensiyaya görə Antarktida heç bir ölkəyə mənsub olmasa da və özünün valyutası ola bilməsə belə 1996-ci ildə ABŞ vətəndaşları olan entuziastlər Antarktida Dənizaşırı Bankını təşkil edirlər.
Antarktida Dənizaşırı Bankı tərəfindən 1996–2001-ci illər ərzində — 1, 2, 5, 10, 20, 50 və 100 dollarlıq əskinazlar buraxılmışdır. Şəkilli plastik lövhə və pulun daxilində yerləşir. Hər bir nominal pul ABŞ dollarının anoloji əskinazi ilə eyni məzənnəyə malik idi. Əzkinazlardan əldə edilən gəlir Antarktikada elmi məqsədlərə yönəldilirdi.
Əskinazlar bir neçə qorumaya malikdir. Üstəlik seriya nömrəsinə sahibdir. Ölçü baxımından isə ABŞ dollarından nisbətən böyükdür. Antarktida dolları ABŞ dolları ilə eyni məzənnəyə malik olmuşdur və 1996–2001 illər ərzində istənilən şəxs onu əldə edə bilərdi.
Hazırda isə bu əskinazlar kolleksiya premetidir.
Stemona
–  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Eugenia acutissima
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Stemona
Növləri
[[SS 2 (*
Bilək-əldarağı oynaqları
Bilək-əldarağı oynaqları (articulationes carpometacarpeae) — ikinci sıra bilək sümükləri ilə beş daraq sümükləri əsaslarının birləşməsindən əmələ gəlmiş oynaqdır. Ancaq bunlardan baş barmağın bilək-əldarağı oynağı ayrıdır. Qalan dörd bilək-əldarağı oynaqlarının kapsulu və boşluğu ümumidir. Oynaqda iştirak edən sümüklərin oynaq səthləri qeyri-müntəzəm şəkildə olurlar, ancaq deşinci daraq sümüyünün əsası və qarmaqlı sümüyün distal səthi yəhərə bənzəyir. Oynaq kapsulu gərginləşmiş (V daraq sümüyü nahiyəsində azaddır) və ligamenta caropometacarpea palmaria, dorsalia et interossea; ligamentametacarpea palmaria vasitəs ilə mıhkəmlənmişdir. Oynaq boşluğu biləkarası oynaqlarla daraq sümükləri əsasları arasında əmələgələn əldarağı oynaqlar — articulationes intermetacarpae ilə birləşir. Bunlar yastı oynaqlardır. Bəzən başlı sümük ilə qarmaqlı sümükdən bir sümüarası bağ başlayaraq III, IV daraq sümükləri əsaslarına bağlanır. Bu halda həmin bağ boşluğu iki hissəyə azırır. II—V bilək-əldarağı oynaqları şəkil və vəzifə cəhətcə yastı oynaqlardan hesab olunur. Axırıncı V oynaq yəhərəbənzər oyanağa oxşayır.
Baş barmaq bilək-əldarağı oynağı
Baş barmaq bilək-əldarağı oynağı — articulatio carpametacarpea pollicis trapesiyaşəkilli sümüyün I daraq sümüyü ilə birləşməsindən əmələ gəlir. Bunların oynaq səthləri yəhərəbənzəyir. Oynaq kapsulu çox genişdir və oynaq boşluğu möstəqildir. Formaca bu oynaq yəhərəbənzər oynaqlardandır və ancaq insanlara xasdır. Bunun iki: frontal və sagital oxları vardır. Frontal oxu ovuc səthinə paralel olmayıb, onunla 45°-lik bucaq əmələ gətirir. Sagital oxun başına hərəkət etdikdə bağ barmaq gah çeçələ barmağa yaxınlaşır (adduksiya), gah uzaqlaır (abduktion). Frontal oxun başına hərləndıkdə baş barmaq çeçələ barmağın qarşısında durur (oppositio) və ya əksinə olur. Bu hərəkətlərdən başqa mühiti hərlənmə də (circumductio) mümkündür.
La-Şapel-an-Valqodemar
La-Şapel-an-Valqodemar  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Firmen kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05064.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 125 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 74 yaşda (15-64 yaş arasında) 56 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 18 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75,7%, 1999-cu ildə 75.9%). Fəal olan 56 nəfərdən 54 nəfər (28 kişi və 26 qadın), 2 nəfər işsiz (1 kişi və 1 qadın) idi. 18 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 14 nəfər təqaüdçü, 2 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Mərdan Feyzullayev
Mərdan Feyzullayev — "Tərəqqi" medalı laureatı, Azərbaycan diasporunun nümayəndəsi.
Həyatı və fəaliyyəti
Mərdan Əhmədiyyə oğlu Feyzullayev 1959-cu ildə Şəki rayonunun Kiş kəndində anadan olmuşdur. O, 1979-1983-cü illərdə M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsində, 1984-1989-cu illərdə B.Şukin adına Moskva Ali Teatr İnstitutunun Rejissorluq fakültəsində təhsil alıb.
1999-cu ildən Moskvada yaşayan Mərdan Feyzullayev həm də Moskvada fəaliyyət gostərən “Dərviş” teat rının yaradıcısı və baş rejissoru idi. M.F.Axundovun “Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran” və Elçinin “Şekspir” əsərlərini rus dilində səhnəyə qoyub və hər iki tamaşa paytaxtda uğurla numayiş etdirilib.2010-cu ildə noyabrın 4-də Rusiyanın ali mukafatı olan II dərəcəli “Vətən qarşısında xidmətlərinə gorə” medalı ilə təltif olunub.2011-ci il iyulun 4-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə incəsənət sahəsindəki nailiyyətlərinə gorə “Əməkdar artist” fəxri adına layiq gorulmuşdur. 13 avqust 2017-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir. Şəkidə dəfn olunub.
Xarici keçdilər
http://diaspora.gov.az/index.php?options=content&id=560
Milad Qəzzafi
Milad Qəzzafi — Müəmmər əl-Qəzzafinin oğulluğa götürdüyü övladı
1986-cı ildə amerikalılar Qəzzafinin qərargahını bombardman edərkən Liviya liderinin sağ qalmasında Miladın rolu olub.
Satoşi Kon
Satoşi Kon — Yaponiya animasiya rejissoru və ssenarist.
Dram (ədəbi növ)
Drammatik əsərin başlıca xüsusiyyəti, əsərdə baş verən hadisələrin, surətlərin hərəkəti və danışığı yolu ilə canlandırılmasıdır. Dramatik əsərlər səhnədə tamaşaya qoyulmaq üçün yazılır. Belə əsərlərdə iki tərkib hissəsi olur: remarka və surətlərin danışığı.
Dramatik növünün aşağıdakı janrları var:
Atriplex plebeja
(Atriplex plebeja) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Braziliya Silahlı Qüvvələri
Braziliya Silahlı Qüvvələri — Braziliyanı qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.
Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə
İkinci dünya müharibəsindən sonra yaradılmış, 1981-ci ildə qanuniləşdirilmişdir.
Vilfranş-de-Pana
Vilfranş-de-Pana  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sal-Kyuran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
INSEE kodu — 12299.
Kommuna təxminən Paris dən 530 km cənubda, Tuluza şəhərindən 115 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 31 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 778 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 442 əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 314 nəfər iqtisadi cəhətdən, 128 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.0%, 1999-cu ildə 70.0%). Fəal 314 nəfərdən 295 nəfəri (158 kişi və 137 qadın), 19 nəfəri işsizdir (4 kişi və 15 qadın). 128 hərəkətsiz 32 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 61 nəfər təqaüdçü, 35 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. aktiv deyil. .
Eugenia aggregata
(Eugenia aggregata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Abissin stefaniyası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
ADT üzvü olan dövlətlər
ADT üzvü olan dövlətlər
right|300px|thumb|{{legend|#00a000|təsisçi üzv dövlətlər}}{{legend|#00ff00|sonradan üzv olmuş dövlətlər}}{{legend|#cdff00|üzvlüyü dayandırılmış dövlətlər}}{{legend|#9b9b9b|üzv olmayan dövlətlər}}
Emilia cenioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
ADT üzvü olan dövlətlər
ADT üzvü olan dövlətlər
35 dövlət Amerika Dövlətləri Təşkilatının (ADT) üzvüdür.
Tənənəm
Tənənəm — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Naxçıvan-Sədərək avtomobil yolundan 9 kilometr aralıda yerləşir.
Tarixi
Kənddəki tarixi abidələrin XIV əsrə aid olduğu ehtimal edilir. Kəndin 3 km. şimal-şərqində Qazma mağarası, şərq hissəsində Tunc dövrünə aid "Cənnət qayası" adlanan abidə yerləşir.
Tənənəm qədim yaşayış məskənlərindən biri kimi
Qazma mağarası ərazisində aşkarlanmış maddi mədəniyyət nümunələri sübut edir ki, bu kənd ölkəmizin ərazisində ən qədim insan yaşayış məskənlərindən biridir. Abidə Tənənəm kəndindən 3 km şimal-şərqdə, dəniz səviyyəsindən 1450 m yüksəklikdə yerləşir. Qazma dərəsində olduğundan bu cür adlandırılıb.Paleolit dövrünün abidəsidir. O, Tənənəm kəndindən 3 km şimal-şərqdə, dəniz səviyyəsindən 1450 m yüksəklikdə yerləşir. 1987-1990-cı illərdə Ə.Q.Cəfərovun rəhbərliyi ilə Qazma mağarasında qazıntı işləri aparılmışdır. Qazıntı zamanı qalınlığı 3 m olan mədəni təbəqə aşkar edilmişdir. Mədəni təbəqələrin üçündə IV, V və VI təbəqələrdə zəngin osteoloji material, ocaq yerləri və Mustye mədəniyyətinə aid daş alətlər aşkar edilmişdir. Mustye mədəniyyətinə aid təbəqələr tərkibcə eyni olub az miqdarda əhəngdaşı çınqılının qarışığı olan yüngül gil torpaqdan ibarətdir. Kəsiklərin birində bir neçə ocaq qeydə alınmışdır. Altıncı təbəqə müxtəlif maddi mədəniyyət qalıqları ilə zəngin olmuşdur. Bu təbəqədə daş alətlərdən başqa üç tərəfdən yastı daşlarla əhatələnmiş iki ocaq aşkar olunmuşdur. Ocaqlardan xeyli qaralmış sümük tapılmışdır. Əmək alətləri əsasən obsidiandan hazırlanmışdır. Bundan başqa çaxmaqdaşı (21 ədəd) və daşlı şistdən (5 ədəd) hazırlanmış alətlərə də təsadüf olunmuşdur. Əmək alətlərinin hazırlandığı bütün daş növləri yerlidir. Xeyli miqdarda istehsal tullantısının – nukleus, qəlpə, obsidian və çaxmaqdaşı sınıqlarının aşkar edilməsi göstərir ki, daşın ilkin emalı mağarada olmuşdur. Dördüncü təbəqədən daş alətlərlə bərabər sümük alətlər də aşkar edilmişdir. Onlar biz, bıçaq, kəsici və oyucu alətlərdən ibarətdir. Aşkar olunmuş tapıntılar göstərir ki, Qazma mağarasında Mustye dövründə uzun müddət yaşayan qədim sakinlərin əsas təsərrüfat forması ovçuluq olmuşdur.
İqtisadiyyatı
Əhali əsasən əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olur.
Qozadaşıyanlar
İstinadlar
Pinopsida Pinopsida
Laşa Şavdatuaşvili
Laşa Şavdatuaşvili — Gürcüstan cüdo güləşçisi, Olimpiya çempionu və medal sahibi, komanda oyunlarında dünya çempionu, fərdi və komanda çempionatlarında Avropa Çempionatının təkrar çempionu və medal sahibi olmuşdur.
Bioqrafiya
Laşa Şavdatuaşvili, 1992-ci ildə anadan olmuşdur. 2010-cu ildə İliadis Kuboku turnirində 20 yaşınadək gənclər arasında Gürcüstan çempionatında üçüncü yeri tutub, Praqada gənclər arasında Avropa kubokunu qazanıb.2011-ci ildə İliadis Kuboku gənclər arasında ikinci, Dünya Gənclər Çempionatında üçüncü yeri qazanmış, Gürcüstan çempionatında gənclər arasında, Avropa çempionatında, Avropa kubokunda çıxışları heç-heçə ilə nəticələnmişdir. 2012-ci ildə yalnız böyüklər arasında oynayıb, Tbilisi, Praqa və Buenos Ayres turnirlərində Dünya Kuboku qazanaraq, IJF Grand Slam turnirində üçüncü oldu.
Avropa çempionatında fərdi çıxış edərək üçüncü oldu, lakin komanda çempionatında Avropa çempionu oldu. 2012-ci il Olimpiadasında oynadığı 66 kiloqrama qədər olan 36 cüdo güləşçisi ilə mübarizə etdi. İdmançılar 4 qrupa bölündülər, onlardan dördü cüdoçuların çempionatda nəticələrinə görə yarımfinallara vəsiqə qazandı. Müsabiqəyə başlamazdan əvvəl Laşa Şavdatuaşvili açıq-aşkar seçilmiş tərəflər arasında yox idi. Lakin cüdoçu ilk 4 oyununda, müxtəlif üsulları nümayiş etdirib, müsabiqəni dəqiq bir qələbə ilə başa çatdırdı. 2012-ci ildə də Beynəlxalq Cüdo Federasiyasının (IJF.)təsnifat turnirində qalib oldu. 2013, Düsseldorfda təşkil edilən beynəlxalq turnirdə beşinci yeri əldə etdi, fərdi və komanda çempionatlarında Avropa çempionu oldu və Dünya Çempionatında "qızıl" medalı yalnız komandada iştirakı ilə qazana bildi.
2014-cü ildə daha ağır çəki kateqoriyasında 73 kiloqrama qədər yüksəldi. Tbilisidə və Budapeştdə keçirilən Qran Pri turnirlərində ikinci, Çelyabinskdə keçirilən Dünya Çempionatında bürünc medal, Astanada keçirilən Qran Priʼdə yeddinci, Gürcüstan Çempionatında gümüş medal qazandı. 2015-ci ildə Romada Avropa Açıq turnirini qazanmış və Tbilisidə keçirilən Qran Pri də üçüncü oldu. 2016-cı ildə keçirilən Olimpiya Oyunlarında 73 kiloqrama qədər, 35 cüdoçu güləşçi iştirak etdi. Olimpiya cüdo turnirinin qaydaları 4 il əvvəlki kimi idi. Gürcüstan cüdo güləşçiləri 5-dən 4 döyüş qazanaraq, oyunda kifayət qədər yüksək nəticə göstərdilər. Laşa Şavdatuaşvili, 2018-ci ilin may ayında, müxtəlif illərdə Oyunlarda iştirak edən Gürcüstanın 23 Olimpiya çempionu arasında "Şəfəq" prezident ordeninə layiq görülmüşdür.
Anti-Livan dağları
Antilivan ( və ya الجبل الشرقي) — Suriya ilə Livan arasında cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanan dağ sistemi. İki ölkə arasında sərhəd silsilənin ən hündür hisssindən keçir. Silsilənin cənubu Colan təpələri ərazisində yerləşir. Livan silsiləsindən şərqdə qərarlaşır. Yunan dilindən törəmədir və «Livanın əksi» mənasını verir. Qərbində Bekaa və cənubunda El-Xasbani çayının vadisi yerləşir. Silsilənin şərqində Şərq platosu yerləşir. Bu platoda Dəməşq şəhəri yerləşir. Antilivan 150 km uzunluğa malikdir. Ən hündür nöqtəsi Xermon 2814 metr hündürlüyə malikdir.
Şəhriyar (Şərur)
Toponimikası
Şərur rayonunun eyniadlı i.ə.v. də kənd. Şəhriyar çayının sahilindədir. Bütün hallarda Şəhriyar şəxs adıdır.
Əhalisi
Əhalisi 2235 nəfərdir.(2009 - cu il)
Dəniz ekologiyası
Dəniz ekologiyası - ekologiyanın dənizləri öyrənən sahəsi.
Dəniz çirklənməsi
Dəniz çirklənməsinin müxtəlif tərifləri var. Olduqca əhatəli elmi bir dəniz çirklənməsi tərifi 1970-ci ildə BMT tərəfindən reallaşdırılan ətraf çirklənməsi ilə əlaqədar konfransda verilmişdir. Bu tərifə görə dəniz çirklənməsi dəniz mühitinə və bioloji qaynaqlara zərər verəcək, insan sağlamlığına təhlükə yaradacaq, su məhsulları istehsalını da ehtiva edən dənizdən iqtisadi faydalanma imkanlarını məhdudlaşdıracaq və dənizin istirahət məqsədi ilə istifadə edilməsinə suyun keyfiyyətini pozaraq maneə yaradacaq şəkildə insanlar tərəfindən birbaşa və ya dolayı yollarla maddə və enerji buraxılması hadisəsidir. Başqa bir əhəmiyyətli dəniz çirklənməsi tərifi isə 2872 saylı Ətraf Mühit Qanununa əsaslanaraq Su Çirklənməsinə Nəzarət İdarəsi tərəfindən verilən tərifdir.
"Dəniz çirklənməsi- dəniz qaynaqlarının kimyəvi, fiziki, bakteriyoloji, radyoaktif və ekoloji xüsusiyyətlərinin mənfi istiqamətdə dəyişməsi formasında müşahidə edilən və birbaşa ya da bilavasitə olaraq bioloji qaynaqlarda, insan sağlamlığında, balıqçılıqda, dəniz suyunun keyfiyyətində və dəniz suyunun digər məqsədlərlə istifadə edilməsində maneə törədici pozulmalar yaradacaq maddə və ya enerji tullantılarının boşaldılmasıdır."
Dənizlərdə canlı həyatının kəmiyyətcə və növcə get-gedə azalması, şəhər, sənaye və əkinçilik tullantılarından qaynaqlanan dəniz çirkliliyinin artması sahil qurulaşmalarının genişlənməsi və həddindən artıq çox ovlanmanın əhəmiyyətli nəticəsidir. Müxtəlif yollardan meydana gələn dəniz çirkliliyi təbii qaynaqların davamlılığı və insanların gələcəyi baxımından böyük önəm daşıyır. Sənaye, dəniz nəqliyyatı, şəhərləşmə, turizm və tullantıların boşaldılması ilə yanaşı baş verən dəniz qəzaları ilə də hər keçən gün dənizlər daha sürətlə çirklənməyə başlamışdır.
Dənizlərin istifadə sahələrindən biri, çirklilik əmələ gətirən deşarjlar üçün bir alıcı mühit olaraq istifadə edilməsidir. Bu çirklənmə dəniz sahilindəki məskunlaşma yerləri və sənayelərdən birbaşa ötürülə bildiyi kimi, axar sular, yağış suları və hava çirkliliyi ilə də daha uzaq bölgələrə daşıma yoluyla yarana bilər. Bununla yanaşı, neft və neft məhsullarının geniş bir şəkildə çıxarılıb istifadə edilməsi, istifadə nəticəsində edilən deşarjlar, dəniz daşıması və qəzalar dənizlərin çirklənməsində əhəmiyyətli rol oynayır.
Dəniz çirklənməsi insan tərəfindən birbaşa və ya bilavasitə olaraq dəniz ətrafına buraxılan maddə (tullantılar daxil) və enerji mənasını verməkdədir. Dənizdəki bioloji həyatın məhsuldarlığı və davamlılığı suda oksigen, istilik miqdarı və su istiliyinə bağlıdır. Bu üç fiziki qismi təyin edən ən kritik qisim isə səthin ilk millimetrləridir. Bu bölgənin əhəmiyyətini bu şəkildə açıqlaya bilərik:
Sudaki oksigenin böyük hissəsi birbaşa atmosferdən gəlir. Atmosferdəki oksigen miqdarının sudaki oksigendən daha çox olması səbəbi ilə yavaş-yavaş atmosferdəki oksigen dəniz suyu içində həll edilir və axıntılar vasitəsilə dənizin müxtəlif dərinliklərinə yayılır. Bu atmosfer ilə dəniz arasındakı oksigen mübadiləsi isə dəniz səthində reallaşır. Sudakı qida zəncirinin ən alt təbəqəsi olan zooplanktonlar və fitoplanktonlar fotosintez ilə qidalanır. Fotosintez üçün ən lazımlı elementlərdən biri isə günəş işığıdır. Dənizə düşən günəş işığının önünə nə qədər az baryer çıxarsa, günəş işığı o qədər dərinə enə bilər. Yəni dəniz səthi nə qədər aydın və təmiz olsa, günəş işığı da o qədər dərin bölgəyə çata bilər.
Dəniz suyu istiliyi də ekotarazlıq baxımından çox əhəmiyyətli bir ünsürdür. Dəniz suyu istiliyini həm günəş işığından, həm də atmosferdən alır. Atmosferlə təmas edən dəniz səthi atmosferin istiliyini özünə çəkir. Bu istilik mübadiləsinin miqdarı isə dəniz səthinin ilk millimetrlərindəki təmizliyə bağlıdır. Dənizlərdəki çirklənmə ən çox dəniz səthində müşahidə olunur. Yuxarıda açıqlanan səbəblərlə bu bölgədə görülən həddindən artıq çox çirklənmə dənizlərin soyuma tutumunu zəiflətməkdə və beləliklə də hava və günəş ilə təmas etməyən dənizdə ekotarazlıq pozulmaqdadır.
Beləcə dənizlərin gələcəkdəki potensialı itirilməkdədir. Bunların nəticəsi olaraq, həyat qaynaqları və balıqçılıq kimi dəniz fəaliyyətləri zərər görməkdə, insan sağlamlığı təhlükə altına düşməkdə, istifadə edilən dəniz suyunun keyfiyyəti pozulmaqda və dəniz canlı növləri azalmaqdadır.
Qəza Nəticəsində meydana gələn çirklənmələr
Dənizlərdə gəmilərlə aparılan nəqliyyat və yük daşınması dəniz qəzalarının meydana gəlməsinə səbəb olur. Xüsusən də dəniz və dəniz canlıları üçün təhlükə yarada biləcək yükləri daşıyan gəmilərin qəzaya uğraması geniş və təsirli çirklənməyə yol açır.
Dəniz çirklənməsinə səbəb olan ən əhəmiyyətli maddələrdən biri də maye yanacaqdır. Dənizlərə maye yanacaq əsasən gəmilərdəki qaçaqlardan axır. Bu qaçaqlar az miqdarda olduqları üçün ümumiyyətlə ekosistemdə çox ciddi bir problemə gətirib çıxarmır. Hələ çox yaxşı bilinməyən bir bakteriya tərəfindən bu az miqdardakı neft zərərsiz hala gətirilə bilər. Əsl problem dəniz qəzaları nəticəsində böyük miqdarda dənizə tökülən yanacaqdan qaynaqlanır. Bu qəzaların ən məşhuru 24 mart 1989-cu ildə Alyaskada Prince William Soundda meydana gələn "Exxon Valdez" qəzasıdır. Bu qəzada 45 milyon litr (250 min vedrə) xam neft dənizə tökülmüş və bu neft axıntısı 3000 km uzunluğunda bir sahil xəttini dəniz istiqamətində 800 km məsafəyə qədər təsiri altına almışdır. İlk bir neçə ayda 90 müxtəlif cinsə aid 40000-ə yaxın dəniz quşu, minlərlə dəniz məməlisi və nəsli təhlükədə olan bir qartal cinsinin yüzlərləsi məhv olmuşdur. Bütün bunlarla yanaşı ABŞ-a məxsus balıq fermalarına, sərbəst balıqçıların ovladıqları balıq cinslərinə, bölgənin iqtisadiyyatına və turistik bölgələrinə də ziyan vurmuşdur.
Böyük miqdarda yanacağın dənizə tökülməsindəki ən böyük problem sahillərdə müşahidə olunur. Sahil səthini örtən neft qum və daşlarda yaşayan midi kimi dəniz canlılarının oksigen qəbulunu mümkünsüzləşdirdiyi üçün toplu ölümlərə səbəb olur, dəniz səthini qalın bir təbəqə şəklində örtən neft dənizlə atmosfer arasındakı oksigen mübadiləsinə maneə törətdiyi üçün dəniz ekosistemində problemlərə yol açır və toksin xüsusiyyətinə görə toplu balıq ölümlərinə gətirib çıxarır. Yüksək miqdarda neft qəbul edən balıqlar özləri ölməsə belə, qida zəncirindəki bir üst canlı- dəniz məməliləri, dəniz quşları və ya insanlar tərəfindən yeyildikdə, həmin canlıda da zəhərlənməyə, hətta ölümə belə səbəb ola bilir.
Bu normal gündəlik dəniz çirklənmələri ilə yanaşı, anormal dəniz çirklənmələrinə də rast gəlirik. Məsələn, İraqın Küveyti işğalından sonra meydana gələn dəniz çirklənməsi ətraf mühitin çirklənməsi baxımından ən qorxuncu hesab olunur. Mütəxəssislər bunu "ətraf mühit terrorizmi" adlandırdılar. Xam neftin dənizə axıdılması, 750-dən çox neft quyusunun və neftayırma zavodlarının yandırılması, kimyəvi-biyoloji silah anbarlarının bombalanması bu dəniz və mühit çirklənməsinin başlıca səbəbləri arasındadır. Bu böyük faciənin təsirləri hələ tam olaraq ortaya çıxmadığı halda, dəymiş zərərlərin ilk təsirləri hisli yağış formasında İran torpaqlarında və Türkiyənin cənub və cənub-şərq bölgələrində özünü göstərmişdir.
Yuxarıda sadalanan çirklənmə səbəbləri su ekosistemi- fauna və floranın içində yer alan canlı və cansız sistemlər arasındakı kompleks və həssas tarazlığa təsir göstərir. Bu tarazlıq nəticəsində ekosistemin maddələr mübadiləsi, enerji axını və populyasiya nəzarəti təmin edilməkdədir. Çirklənmələr bu ekoloji tarazlığa zərər yetirir. Bioloqlar çirklənməni izləyir, "bioloji indikatorlar"dan istifadə edirlər. Çirklədicilərin canlılar üzərindəki təsirini subletal və letal səviyyədə araşdırmaq lazımdır.
Faxtə Zamani
Faxtə Zəmani — insan hüquqları müdafiəçisi və İranda Azərbaycanlı Siyasi Məhbusları Müdafiə Birliyi (ADAPP)]nin rəhbəri.