cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarmatlar
İran nəzəriyyəsi
Antik müəllif Pomponi Mela yazır ki, sarmatlarda "qadınlar kişilərlə bərabər döyüşdə iştirak edirlər". Başqa bir müəllif Nikolay Dəməşqli qeyd edir ki,"savromatlarda qız bir düşmən öldürməmiş ərə verilmir."Qeyd edək ki,indiyə qədər iranşünasların heç biri bu adətin iran xalqlarında olması haqqında bircə dənə də olsun fakt göstərə bilməmişlər. Halbuki skiflərdə və saklarda, qafqaz albanlarında, daha sonra isə hunlar və oğuzlarda bu adətin olması haqqında istənilən qədər tarixi mənbələrdə faktlar var.
Sarmatlar çoxlu tayfadan ibarət idi. Onların içərisində türk, sirak (şirak), dandar (dondar), qarqar və b. vardı. Göstərilən tayfaların hamısı türkmənşəli tayfalardır və onlar haqqında mənbələrdə kifayət qədər məlumat var.
Herodot yazır ki, savromatlar skif dilində danışırlar. Skiflərin türkmənşəli olması isə kifayət qədər tutarlı faktlarla sübut edilmişdir.
Göstərilən faktlar sarmatların türkmənşəli olduğunu deməyə əsas verir. Bütün bu faktların əksinə iranşünaslar sarmatların irandilli olmasına dair fakt göstərə bilməyiblər.
Karib Ölkələri Birliyi
Karib Ölkələri Birliyi — 1973-cü ildə Caquaramaz müqaviləsi ilə qurulmuş Karib Ölkləri Birliyinin üzvləri : Bahamalar, Barbados, Beliz, Qvatemala, Yamayka, Trinidad və Tobaqo, Antiqua və Barbuda, Dominikan, Qrenada, Montserrat, Sent-Kits və Nevis, Sent-Lüsiya, Sent-Vinsent və Qrenadindir. CARİCOM kiçik bir bölgədir və əhalisi 5 milyona yaxındır. Bölgədəki ölkələr inkişaf səviyyələri baxımından çox geridədir və başlıca ixrac məhsullar neft, boksit, alminium və şəkərdir. Yamayka, Trinidad və Tabaco, Barbados öz aralarında ən inkişaf etmiş ölkələrdir. Adıçəkilən qurum üzv ölkələr arasında gömrük birliyinin qurulmasını məqsədəuyğun hesab edir. Qurumun dünya ixracatında payı 0,1 % -ə və idxalatında payı 0,2 % - dir. Bölgədaxili ticarət nisbəti isə 9,1 % - dir.
Senecio deformis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Respublika Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi
Muzeyin tarixi
Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Respublika Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi Qida Təhlükəsizliyi İnstitutununi binasının 5-ci mərtəbəsində fəaliyyət göstərir. Muzey 1924-cü ildə yaradılıb. Muzeydə Azərbaycanın kənd təsərrüfatı və kənd sakinlərinin iş və məişət şəraitini əks etdirən 11.000(on bir mindən) çox maraqlı eksponat yerləşdirilib. Burada Qobustan qoruğunun maketi, İpək yolu xəritəsi, müxtəlif dövrlərdə Azərbaycanın ayrı-ayrı bölgələrində istifadə edilən kənd təsərrüfatı alətləri, XVIII–XIX əsrə aid insanların məişətini və təsərrüfat həyatını əks etdirən eksponatlar nümayiş olunur. Muzeydə müxtəlif bölmələr də var. Bu bölmələr maraqlı eksponatlarla zəngin olmaqla yanaşı, ölkəmizdə kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin zəngin tarixindən, onların inkişaf mərhələsindən xəbər verir, xalqımızın bu sahədə də zəngin ənənələrə malik olduğunu nümayiş etdirir.
Muzeyin ekspozisiyası
Yarandığı gündən muzeyin ekspozisiyası və fondu ardıcıl olaraq təzələnir və respublika kənd təsərrüfatının müasir vəziyyətini, tarixi inkişafını əks etdirən yeni-yeni materiallarla, eksponatlarla zənginləşir. Muzeydə Azərbaycanın kənd təsərrüfatının demək olar ki, bütün sahələri öz əksini tapmışdır. Hazırda ekspozisiya 500 m² sahəni əhatə edir. Muzey zəngin fonda və müasir standartlara uyğun tərtib olunmuş gözəl ekspozisiyaya malikdir. Muzeyin yerləşdiyi bina təmir olunmuş və ekspozisiya zalları dünya standartlarına uyğun səviyyədə ən müasir maketləşdirilmiş formada tərtib olunmuşdur. 200 m²-lik inzibati və iş otaqları tam təmir edilmişdir. Muzeydə 5640 foto neqativ, 260 məişət və etnoqrafiya, 37 rəsm əsəri, 35 tətbiqi incəsənət nümunələri və s. vardır. Muzeyə giriş pulludur. thumb|muzey thumb|Kəndli təsərrüfаtındа аrаbаnın nəqliyyаt və dаşımа vаsitəsi kimi əvəzsiz rоlu оlmuşdur. Аrаbаyа qоşqu kimi işlədilən hеyvаn növlərindən аsılı оlаrаq аrаbаnın dа müхtəlif növləri hаzırlаnırdı: аt аrаbаsı, kəl аrаbаsı, öküz аrаbаsı, еşşək аrаbаsı. Аrаbаnın hаzırlаnmаsı хüsusi tехniki hаzırlığа mаlik ustаlаr tərəfindən icrа еdilirdi. Аrаbаyа lаzım оlаn hissələr хаrrаtlаr və dəmirçilər tərəfindən hаzırlаnır və sоnrа lаzımi qаydаdа qurаşdırmа işi аpаrılırdı. Аrаbа hissələrinin аdlаrı аşаğıdаkılаrdır: təkər, bаn, pər, kəmər, çərçivə, rеykа, sаmı, bоyunduruq, qоl, lаydır (çəmbər), ох, tоp, dislə, çumаçа. Аrаbа tək аt üçün hаzırlаndıqdа оnа qаrşı tərəfdən аt qоşmаq üçün iki qоl düzəldilir. Cüt qоşqu аrаbаlаrı təkqоllu оlub, аrаbаnın qаrşı tərəfindən оrtа hissəyə bərkidilir. Qоl аrаbаnın müхtəlif tərəflərə yönələ bilməsini təmin еtmək məqsədi ilə оnun ön hissəsinə birləşdirilmiş dişləyə bəndlənir. Dişlə türk mənşəli tuşlа sözündən оlub, аrаbаnın tuşlаnа biləcəyi istiqаməti ifаdə еdir.
Muzeyin bölmələri
Muzeyin girişini kənd təsərrüfatının ayrı-ayrı sahələrinə həsr olunmuş rəsm əsərləri və sair bəzəyir.
Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir(1952-ci il). Bağçakürd kəndinə  Bəsti Bağırovanın tunc büstü qoyulmuşdur. Bakıda  Fəxri Xiyabanda  dəfn  edilmişdir(1962-ci il). Sevil Qaziyeva -1940-cı ildə Zaqatala rayonunun Aşağı Tala kəndində anadan olub. Azərbaycanda ilk qadın mexanizatorlardan olub, 1963-cü ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb. “Qadınlar sükan arxasına” hərakatının təşəbbüsçüsüdür. Sevil 1958-ci ildə sənədlərini Bakıdakı 5 nömrəli sənət məktəbinə  verir. Burada mütərrib peşəsinin sirlərini öyrənir. Təhsilini artıraraq 1962-ci ildə  Azərbaycan  Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun mexanizasiya  fakültəsinə  daxil olan Sevil Qazıyeva  işləyə-işləyə  həm də qiyabi təhsil alır. 1962-ci ildə  onu Azərbaycan  LKGİ-nin  XXIII qurultayına nümayəndə seçirlər. Qısa müddət ərzində Azərbaycanın adlı-sanlı pambıqçılarından  birinə çevrilən  Sevil Qazıyeva 1962-ci ildə öz maşını ilə 190 ton pambıq yığır. Sevilin başçılıq  etdiyi briqada həmin il hər hektardan 30 sentner pambıq  götürdüyü üçün onu "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edirlər. Sevil Qazıyeva 1963-cü ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilir. Deputat seçilməsi Sevilin qayğılarını daha da artırır. O, eyni vaxtda həm başçılıq etdiyi briqadanın işlərinə nəzarət edir, həm də seçicilərinin problemləri ilə məşğul olur. Tələbə-deputat boş vaxtlarında isə imtahanlara hazırlaşır. Bütün imtahanlardan əla qiymətlər aldığı üçün müəllimləri onu əyani şöbənin tələbələrinə  nümunə göstərirmişlər. Sevil traktorçu, pambıqyığan kombaynın mexanik-sürücüsü, Mil düzündəki sovxozlardan birinin traktorçular briqadiri işləmişdir. Onun çağırışı ilə, 600-nəfərdən çox qız mexanizator peşəsini seçmişdir. Sevil Qazıyeva (1963-cü il)  gənc yaşlarında, faciəli surətdə həlak olmuşdur. Onun işlədiyi  traktor  yanmış və  o, öz həyatı bahasına sahəni yanğından  xilas etmişdir. Ölümündən sonra "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür. Beyləqan şəhərində xatirə muzeyi fəaliyyət göstərir.
Anthurium subtruncatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
REXX dili
REXX dili REXX (en. Restructured Extended Executor) ) – IBM firmasının 1979-cu ildə işləyib hazırladığı interpretasiya olunan proqramlaşdırma dili. Həm kommersiya, həm də sərbəst yayılan versiyası vardır. REXX dilinin ən geniş yayıldığı dövr 1990-cı illərin ortaları olub. İlk versiyaları obyekt-yönlü olmasa da, hazırda belə versiyaları da (məsələn, Open Object REXX) mövcuddur. Sintaksis baxımından REXX dili sadələşdirilmiş PL/1 dilini xatırladır. REXX dilində dəyişənlər  tipləşdirilməyib və onları elan etməyə gərək yoxdur.
Qazaxıstan–Rusiya münasibətləri
Tarixi
İlk dəfə 22 oktyabr 1992-ci ildə qurulmuşdur. Qazaxıstan və Rusiya stabil, qarşılıqlı anlaşma şəraitində inkişaf edir. Sovet dönəmini çıxmaq şərti ilə yeni dövürda rus və qazaxlar arasında açıq münaqişələr müşahidə edilmir. Rusiya ərazisində MDB ölkələri arasında Özbəkistandan sonra ən böyük qazax diasporası Rusiyada yaşayır. Nəzərə almaq lazımdır ki, Qazax xanlıqlarından sonuncusunun paytaxtı Orenburq şəhəri olmuşdur. Sovet hökumətinin ilk illərində Qazaxıstanın paytaxtı məhz Orenburq olmuşdur (Orınbor ş.).
REXX dili
/* calc.cmd Kalkulyator (с) 1998 */ SAY 'Kalkulyator v0.0' XX = "X="; X0 = "X=X" SAY 'İfadəni, yaxud proqramdan çıxmaq üçün Q simvolunu daxil edin' DO FOREVER PULL v IF v = 'Q' THEN LEAVE S = LEFT( v, 1 ) IF( DATATYPE( S, 'A' ) ) THEN DO       IF( POS( '=', v ) = 0 ) THEN DO              INTERPRET XX v               SAY 'X=' X             END ELSE INTERPRET v     END ELSE DO       INTERPRET X0 v        SAY 'X=' X      END END EXIT
Qazaxıstan–Rusiya münasibətləri
İqtisadi əməkdaşlıq
1995-2009-cu illər ərzində mal dövrüyəsi 5230 milyon dollardan 12832 milyon dollara qədər artmışdır. 2009-cu ilə olan mal dövrüyəsi isə Rusiyanın Türkmənistan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Tacikistan ilə olan mal dövrüyyəsindən iki dəfə çoxdur.
Elmi əməkdaşlıq
Qazaxıstan MDB dövlətləri arasında Belarusdan sonra ikinci ölkədir ki, Rusiyadan ən çox elmi məqsədlər üçün avadanlıqlar alır.
Nümayəndəliklər
Qazaxıstanda Rusiyaya məxsus nümayəndəliklər: Rusiyada Qazaxıstanа məxsus nümayəndəliklər:
Baykonur
1994-cü ildən Leninsk (hazırda Baykonur adlanır) Rusiyaya icarəyə verilir. İcarə müddəti 2050-ci ilə qədərdir. İllik icarə haqqının miqdarı 115 milyon dollar təşkil edir. Bununla belə Qazaxıstan istənilən vaxt icarəni dayandıra bilər. Şəhərin Rusiyaya məxsus mülküyyəti icarə ərazilərində qorunur.
Senecio schultzii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bolqarıstan Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
Bolqarıstan 2007-ci ildən etibarən Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirak edir. Ölkə iştirak etdiyi illər ərzində müsabiqədə heç vaxt qələbə qazanmamışdır. Müsabiqədə Bolqarıstanın indiyədək qazandığı ən yaxşı nəticə 2014-cü ildə əldə etdikləri 2-ci yerdir. Bolqarıstan 2017 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirakdan imtina etmişdir.
Adel
Həyatı
2006-cı ildə bir tanışının Adeleyə aid parçanı Myspace`ə göndərməsindən sonra XL Recordings ona səs yazma müqaviləsi təklif edir. 2008-də BBC-nin "2008-in səsi" yarışmasının qalibi olur. Daha sonrakı il BBC-nin "2008-ci ilin səsi" mükafatını qazanır. İlk albomu sayılan 19 ilə o, bir çox tənqidçilərin təqdirini qazanmışdır. Birləşmiş Krallıqda 4 dəfə platin mükafatı almışdır. Bundan başqa 2009-cu ildə Gremmi mükafatına layiq görülüb və "İlin ən yaxşı qadın pop vokalçısı" adını qazanmışdır.
"21" adlı albomu ilə Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil olmuşdur. İngiltərdə bir il içində üç milyondan çox tirajla albomu satılan yeganə qadın sənətçi sayılır. 2014 ilində "Make You Feel My Love" adlı mahnısı Spotify tərəfindən ən mükəmməl sevgi mahnısı olaraq açıqlandı.
Adel özünün 3 cü studiya albomu olan "25"- i noyabr,2015 tarixində buraxdı. Album ilk həftəsində ABŞ, Birləşmiş Krallıq başda olmaqla onlarla ölkədə ilk pillədə qərarlaşdı. Albom son illərin Album ilk həftədə son illərin ən çox satış əldə edən albomu hesab olunur.
Filiz
thumb|[[Dəmir filizi]] thumb|[[Manqan filizi]] thumb|[[Qurğuşun filizi]] thumb|[[Qızıl filizi]]
Filiz — iqtisadi cəhətcə tərkibindən metalların alınması məqsədəuyğun hesab edilən təbii mineral birləşmə. "Filiz" termini bir sıra qeyri metal qazıntılar (pyezokvars, flüorit və s.) üçün də işlədilir.
Azərbaycanda filiz yataqları
Azərbaycanın yeraltı sərvətləri içərisində əhəmiyyətinə görə ikinci yeri filiz faydalı qazıntıları durur, (birinci yerdə neft-qaz durur), Respublika bu faydalı qazıntılarla çox zəngindir. Daşkəsən dəmir yatağı, Zəylik alunit yatağı, Balakən rayonunda aşkar edilmiş Filizçay polimetal yatağı Avropada, həta dünyada ən iri yataqlardan sayılır.
Azərbaycan ərazisində həmçinin mis, qurğuşun, sink, molibden, manqan, kobalt, civə, xrom, nikel, sürmə, arsen, qızıl və s. yataqları da vardır.
Anthurium tenaense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Paris sülh müqaviləsi (1783)
thumb|250px|Paris sülh müqaviləsi. Benjamın Uestin şəkli.Burada Con Adams,Bencamin Franklin şəkli olsa da Britaniya nümayəndələri şəkilinin çəkilməsindən imtina edirlər.Bu səbəbdən portret yarıncıq qalır.
Paris sülh müqaviləsi  və ya Versal müqaviləsi.Bu müqavilələr bir çox sənədlər toplusunu özündə birləşdirirdi. Müqavilələr Fransa kralı XVI Lüdovikin vasitəciliyi ilə imzalanır. ABŞ İstiqlal müharibəsindən sonra Britaniya və ABŞ, Fransa, Niderland və İspaniya arasında imzalanmışdır.
ABŞ və Böyük Britaniya arasındakı müqavilənin mətni
thumb| ABŞ və Britaniya arasında müqavilə 1783-ci ilin 3 sentyabrında <<Hotel d'York>>da(indiki 56Rue Jarob) imzalanır. Amerika tərəfini Bencamin Franklin və Con Adams təmsil edirdi.Britaniyanı isə III Qeorqun adından Devid Qartli təmsil edirdi. Sənəd kongres tərəfindən 14 yanvar 1784-ci ildə ratifikasiyasi edir. Britaniya tərəfdən isə 9 aprel 1784-ci ildə ratifikasiya edilir. İmzalanmış sənədlərin dəyişdirilməsi 12 may 1784-ci ildə Parisdə baş tutur Müqavilə 10 bəndən ibarətdir. Bu müqavilənin bir çox müddüaları həyata keçməmiş olaraq qalır. Belə ki Britaniyalılar şimalda yerləşən limanları əlində qalırdı. Loyalistlərə dəyən zərərə gözə ödənç verilmədi. İngilislər geri çəkilərkən qara qullarıda özləri ilə aparırdılar. 2007-ci ilin 1 noyabrda bu müqavilənin yalnız 1-ci bəndi qüvvədədir.
Bənzər müqavilələr
Britaniya Seneqal və Tabaqonu Fransaya, indiki Nikaraqua (Maskitlər sahili) və Floridanın sahil ərazilərini İspaniyaya verməli olur. Niderland isə Neqapatanı və Malakka boğazından keçmə hüququ Britaniyaya edilir
RPD
RPD (ru: Ручной Пулемёт Дегтярёва (ППД) Ruçnoy Pulemyot Degtyaryova; “Degtyarov Portativ Pulemyotu”) Sovet istehsalı olan 7.62 mm-lik yüngül pulemyot növüdür. Silah - Vasili Degtyaryov tərəfindən İkinci Dünya Müharibəsinin sonuna doğru – 1944-cü ildə DP-28-ləri əvəz etmək üçün hazırlanmışdır və əksər manqaların qabaqcıl avtomatik silahı hesab olunurdu.
Lentlə qidalanan silahdır və 7.62x39 mm-lik güllələri daşımaq üçün 75 və ya 100 mərmilik lenti əsasən silahın altına quraşdırılmış dairəvi maqazin içərisində saxlanılır. Silahın effektiv diapazonu istifadə ediləcək müvafiq optik nişangah ilə birlikdə 800 metrə çatsa da, ümumi istifadəsi 500 metrə qədərdir. Silahın boş çəkisi standart bipodu ilə birlikdə 7.4 kq, tam uzunluğu 1037 mm və lülə uzunluğu 520 mm-dir. 1960-cı illərdə RPK və PK ilə əvəz olunsa da, bu gün də bəzi ordu birləşmələri və partizan dəstələri tərəfindən istifadə olunur.
Silahın kalibri 7.62 mm, istifadə etdiyi mərminin ölçüsü 7.62x39 mm, işləmə mexanizmi qaz işləmə, arxaya təpməli, atış sürəti dəqiqədə 650-750 mərmi, mərminin çıxış sürəti 735 m/s, silahın ümumi olaraq effektiv mənzili müxtəlif vasitələrdən istifadə edilməklə 100 metrdən 1 kilometrə kimi dəyişir. 300px|thumb|RPD yüngül pulemyotunun ümumi görünüşü thumb|RPD istifadə edən [[Misir əsgəri.]] thumb|Bir anbarda olan RPD-lər.
Ağusəmən
Ağusəmən — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Aqusəm (Aqussam (1917) və Aqusən (1933)) Cəlilabad rayonunun Cəngan inzibati ərazi vahidində kənd. Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Oykonimi iki cur izah etmək olar: düzəlib, "yeni bala vermış heyvanların saxlandığı, sağıldığı yer" deməkdir. Toponimiyada Aqusəm kənd adını Aqusəm çayının adı ilə də bağlayırlar. Bu baxımdan həmin hidronim Ağüzən (ağ çay) adının təhrif olunmuş forması kimi qəbul olunur.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 563 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Vəkil Mustafayev
Vəkil Mustafayev — sovet KQB agenti, kürd separatçısı. 1992-ci ilin mayında, Laçın rayonunun Ermənistan silahlı birləşmələri tərəfindən işğalından iki gün sonra bu ərazilərdə qondarma “Laçın kürd respublikası” elan edib.
Həyatı
Vəkil Mustafayev 1938-ci ildə Özbəkistan da, sürgünə göndərilmiş kürd ailələrindən birində anadan olub, 80-ci illərin əvvəlləriinə qədər Orta Asiya da yaşayıb və işləyib. 1980-ci ildə həbs təhlükəsindən yayınmaq üçün Naxçıvan a qaçdı. Naxçıvanda yaşayan kürdlər onun müdafiəsinə qalxdılar. Ermənistan a, Azərbaycan a, Moskva ya onun yaxşı kadr olması, ona böhtan atılması barədə yazdılar. 1981-ci ildə o, Azərbaycanda işləməyə göndərilib və daxili işlər orqanlarında vəzifə tutub. “Musto” ləqəbli sovet KQB-sinin agenti kimi tanınırdı və ötən əsrin 80-ci illərinin sonlarında, Qarabağda erməni separatizmi baş qaldıranda o vaxtkı Əli Bayramlı şəhərinin polis rəisinin müavini işləmişdi. Onun həyat yoldaşı əslən rusdur, Sovet ordusunda zabit kimi qulluq göstərirdi.
V.Mustafayevin son üç ildir yaşadığı Belçikanın Brüssel şəhərində 2019-cu il aprelin 19-da astma xəstəliyindən öldüyü bildirilir. Kürd separatçısı daha əvvəl İtaliya da yaşayırdı. Vəkil Musfatayev İraqın şimalındakı Kürdüstan muxtariyyətinin inzibati paytaxtı Ərbil də təşkil olunmuş rəsmi dəfn mərasimindən sonra Şeyx Əhməd məzarlığında dəfn olunub.
Separatçılıq faəliyyəti
Qarabağda erməni separatizmi başlayanda Mustafayev də kürd separatçı hərəkatı başladır və Orta Asiya, İraq, İran və Suriya kürdləri ilə təmasa keçərək “Yakbun” adlı kürd milli hərəkatını yaradır. 1992-ci ilin mayında Laçın işğal olunandan sonra Yerevan bələdiyyəsinin təşkilatçılığı ilə təxminən 50-yə qədər kürd Vəkil Mustafayev başda olmaqla avtobuslarla bu rayona gətirilmişdi. 1992-ci il mayın 20-də həmin qrup tərəfindən Laçında “kürd respublikası” elan edilib, Vəkil Mustafayev qondarma “respublikanın” “baş naziri” seçilib. Lakin işğal edilmiş Azərbaycan ərazilərini kürd əhalisi tərk etdiyi üçün, qondarma “kürd respublikası” yaratmaq planı tezliklə iflasa uğrayıb, Mustafayev Ermənistanı tərk edərək Rusiyanın Krasnodar şəhərinə, oradan isə Avropaya üz tutub.
Kitabları
"Qafqaz Kürdüstanının tarixi", Zəngəzur yayınevi, Qırğızıstan, 2011
Yuxarı Ləgər
Yuxarı Ləgər — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Yuxarı Ləgər oyk., mür. Qusar r-nunun Xuray i.ə.v.-də kənd. Qusar maili düzənliyindədir. Oykonimin əvvəlinə yuxarı sözü kəndi eyniadlı digər yaşayış məntəqəsindən fərqləndirmək üçün əlavə edilmişdir. Oykonimin əsasım təşkil edən Ləgər Dağıstan xalqlanndan lakların adını bildirir. Kənd ağsaqqallarının istianadən vaxtı ikən orada Çar ordusunun qusar alayının düşərgələri yerləşdirilmişdir.Rus dilində Верхний лагерь, нижний лагерь adlandırılmışdır...Yuxarı ləgər termini "Верхний лагерь"-Yuxarı Düşərgə(Lager)sözünün rus dilindən təhrif edilmiş formasıdı...
Həmçinin bax
Qusar rayonu
Fitofaqlar
thumb|250px|[[Maral]] Fitofaqlar (müvafiq olaraq "bitki" və "yemək" mənasın verən və  sözlərindən yaranıb) — heyvanların bitkilərlə qidalanması Bura əsasən daxildir: dırnaqlılar, gəmiricilər, çoxlu cücülər, o cümlədən karpofaqlar (meyvəni yeyir), ksilofaqlar (oduncağı) rizofaqlar (kök sistemini, kökümsovu, soğanağı), mikofaqlar (məs. gənələrin sürfələrini, göbələklərin qiflərini yeyir).
Bitki ilə qidalanan onurğalıların çoxu (məs. gəmiricilər, dənyeyən quşlar) heyvan mənşəli qidaları, onurğasızları da yeyirlər.
Marqaret Kavendiş
Marqaret Kavendiş — İngiltərə yazıçısı.
Həyatı
Kavendişlər sülaləsindən olan, Nyukasl hersoqunun həyat yoldaşı Ledi Marqaret (1623–15 dekabr 1673) 17-ci yüzilliyin elmi fikirlərini nəşr etməklə məşhurlaşdırmağı bacaran yazıçılardan olub. Ledi Marqaret özünün rəngli, qeyri-adi və yeni elmi düşüncələrini xalqa çatdıra bilmək cəhdləri ilə tanınmışdır. Onun yaşadığı dövrdə elmlə məşğul olanlara təbiət fəlsəfəçisi deyirdilər. Marqaret şeir, proza, dram, fəlsəfi əsərlər və esselər yazıb. Eyni zamanda qadınların təhsil alması və elmi çalışmalara qatılmasının vacibliyi düşüncəsinin müdafiəçisi olub.
Marqaret İngiltərənin Kolçester yaxınlarında yaşayan zəngin bir ailənin səkkiz uşağının ən kiçiyi olub. Ailədəki yaşlı qadınlardan ilk təhsil alaraq çox kiçik yaşlarından yazmağa marağı oyanıb. Marqaret gəncliyində kraliça Henrietta Mariyanın nədiməsi (saray xanımı, kraliça yanında kübar qızlara verilən ad) olub. 1644-cü ildə krallıq məğlubiyyətə uğradığı zaman Marqaret kraliça və xidmətçiləri ilə birlikdə Fransaya qaçır. 1645-ci ildə tanınmış sülalədən olan Uilyam Kavendişlə ailə qurur. Birlikdə Parisdən Anversə gedirlər. Marqaret orada Nyukasldan olan digər qaçqınlarla birlikdə elmi salon yığıncaqlarına qatılmağa başlayır. Tomas Hobbs, Rene Dekart, Pyer Qassendi belə yığıncaqların önəmli simaları idilər.
1660-cı ildə İngiltərə Elmlər Akademiyası qurulur. Bildiyimiz kimi, həmin illərdə təhsilli qadınlar barmaqla sayılacaq qədər az idi. Yeni elmi cəmiyyətin üzvlərinin əksəriyyəti kişilər idi. Qadınlar klassik akademiya təhsilindən uzaq idilər və bu istiqamətdə təşəbbüs göstərənlərə lağ edirdilər. Marqaret elmi cəmiyyət tərəfindən tanınmağı hər şeydən çox istəyirdi. 1667-ci ildə o, Akademiyaya çağırılan ilk qadın kimi şəxsi zəfərini əldə etmiş olur. Marqaret dostları Robert Boyle və Robert Huk tərəfindən həyata keçirilən bir təcrübə proqramını izləyir. Lakin daha sonra Akademiya rəsmi olaraq qadınlara qadağan edilir. Bu qadağa 1945-ci ilədək davam edir.
Ledi Kavendiş yazdığı yazılarına görə iftixar duymuş və təhsilinin əksikliyi üçün sıxıntı hiss etməmişdi. O, xalqa səslənmək və tanınmaq istəyirdi. 19-cu yüzillikdə bəlkə də elə buna görə ona "çılğın Marqaret" mənası verən "Mad Maqde" ləqəbi vermişdilər. Marqaretin ölümündən sonra həyat yoldaşı onun əziz xatirəsinə bir kitab nəşr etdirdi. Kitabda çox sayda elm adamından Marqaretin fərqli düşüncələrinə görə minnətdarlıq məktubları yer alıb.
Marqaret cəmi 23 kitab nəşr etdirmişdi. O, həm də atom nəzəriyyəsi ilə əlaqəli oyunlar və şeirlər də yazmışdı. Aristotel fəlsəfəsi və Harveyin qan dövranı nəzəriyyəsinə dair şərhlər bildirmişdi. Cəmiyyətdə həyatın hər sahəsində kişilərin yer almasına qarşı qətiyyətlə çıxmışdı.
Ledi Marqaret Kavendişin xatirələri bir qadın tərəfindən yazılmış ilk sekulyar avtobioqrafiya kimi görülməkdədir.
Senecio linaresensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Canluici Buffon
Canluici Buffon (it. Gianluigi Buffon; ) — Peşəkar İtaliya qapıçısı, Avropanın ən yaxşı qapıçısı (2003, 2016, 2017). İtaliyanın "Parma" futbol klubunda oynayır.
Karyerası
Buffon 156 dəfə İtaliya milli komandasının formasını geyinib və bu göstəricidə liderdir. O, bir çox futbolçular, futbol mütəxəssisləri və məşqçilər tərəfindən tarixin ən yaxşı qapıçılarından biri və bəziləri tərəfindən ən yaxşısı hesab olunur. Buffon "məşhur zərbə-saxlama"sı ilə tanınır. O, 2001-ci ildə 53 milyon avroya "Parma"dan "Yuventus"a transfer olunaraq tarixdə ən baha qapıçı adına yiyələnmişdir. Buffon İtaliya A Seriyasında ən çox qol buraxmadan oyun keçirmə rekordunu da özündə saxlayır. O, həmçinin liqada ən uzun müddət qol buraxmama rekorduna da sahibdir; 2015–16 mövsümündə 12 oyundan çox, 974 dəqiqə qapısını toxunulmaz saxlamağı bacarmışdı.
Buffon komanda ilə və şəxsi göstəricilərinə görə bir çox əhəmiyyətli mükafatlara sahibdir. O, 2004-cü ildə dünyada oynayan ən yaxşı 100 oyunçu siyahısına Pele tərəfindən salınmışdı. O, həmçinin on dəfə İtaliya A Seriyasında ilin qapıçısı seçilib. Buffon İtaliya milli komandası ilə 2006-cı ildə dünya kubokunu qazandıqdan sonra Yaşin Mükafatına layiq görülmüşdü. O, həmçinin həmin çempionatın rəmzi yığmasına da seçilmişdi. Buffon milli komandası ilə 2008-ci ildə Avropa Çempionatının 1/4 final mərhələsinə və 2012-ci ildə finala qədər irəliləyə bilmişdi. Buffon UEFA İlin Oyunçusu mükafatını əldə edən yeganə qapıçıdır. O, bu uğura 2003-cü ildə UEFA Çempionlar Liqasını qazandıqdan sonra nail olmişdu. O həmçinin həmin il ən yaxşı qapıçı seçilmişdi və 2003, 2004, 2006-cı illərdə UEFA İlin Komandasına daxil olmuşdu. 2006-cı ildə Buffon Qızıl top mükafatına görə seçimlərdə ikinci oldu. Bundan başqa o FIFPro Dünya XI-ə də seçilmişdi, bu uğuru o, 2007-ci ildə də təkrarlamışdı.
2015 UEFA Çempionlar Liqasının finalına çıxdıqdan sonra onun adı 2014–15 mövsümünün rəmzi heyətinə daxil edildi və 2015 UEFA İlin Ən Yaxşı Oyunçusu Mükafatında dördüncü yeri tutdu.
O, dörd dəfə IFFHS Dünyada Ən Yaxşı Qapıçı mükafatını əldə edib. Bu göstəricidə Buffon beş dəfə qazanmış Kasilyasdan sonra ikincidir. O, həmçinin həmin təşkilat tərəfindən XXI əsrin, son 25 ilin və onilliyin ən yaxşı qapıçısı adına layiq görülmüşdü.
Buffon beş dəfə — 1998, 2002, 2006, 2010 və 2014-cü illərdə Dünya Kuboku üçün İtaliya milli komandasının heyətinə çağırılıb. O, həmçinin üç dəfə Avropa Çempionatı, 1996-cı il Olimpiyadası və iki dəfə FİFA Konfederasiyalar Kubokları üçün millinin heyətinə dəvət olunub. 2013-cü ildə Konfederasiyalar Kubokunda bürünc medal qazanıb. Klub səviyyəsində Buffonun peşakar karyerası 1995-ci ildə "Parma"da başlayıb, elə orada qapıçı mövqeyində çıxış etməyə başlayıb. Bu klubla Buffon İtaliya Kubokunu, UEFA Kubokunu və İtaliya Superkubokunu qazanıb. "Yuventus"a transfer olunduqdan sonra Buffon altı dəfə ölkə çempionu, bir dəfə ölkə kubokunu və beş dəfə superkuboku qazanıb.
Mükafatları
Parma
Yuventus
İtaliya
Şəxsi
Nika (mifologiya)
Nika – yunan mifologiyasında titan, zəfər, qələbə ilahəsi, Pallant və Stiks qızı, Qısqancın, Qüvvətin, Gücün  bacısı.
Nika uğurlu sonluğun, xoşbəxt nəticənin rəmzi kimi bütün hərbi müharibə və yürüşlərin, idman və musiqi yarışmalarının, uğur üçün təşkil edilmiş bütün dini mərasimlərin əsas iştirakzısıdır. Rəmzləri kimi lentli çələng, palma və hətta silah-sürsat göstərilir. Nika təsvirlərdə qanadlı, sürətli hərəkət edərkən göstərilir.
Afinada Nika məbədi mövcuddur. Nikanı çox vaxt Zevs və Afihahın əlində təsvir edirlər. XXXIII orfik nəğmə ona xitab edilmişdir.
Anthurium tenuicaule
(Anthurium tenuicaule) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsveçrə Federal sarayı
İsveçrə Federal sarayı (alm.Bundeshaus; fr.Palais fédéral; it.Palazzo federale; lat.Curia Confoederationis Helveticae) İsveçrənin Bern şəhərində yerləşən və İsveçrə Federal Məclisinə ev sahibliyi edən tarixi bina.
Tarixi
Saray memar Hans Auer tərəfindən dizayn edilmiş və 1 aprel 1902-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Binanın tikilməsinə 7.198.000 İsveçrə frankı xərclənmişdir.
Quruluşu
Sarayın qübbəsinin iç hissəsində İsveçrə gerbi təsvir olunmuşdur. Gerbin ətrafinda Latınca "Unus pro omnibus, omnes pro uno" (Birimiz hamımız, hamımız birimiz üçün) yazısı yazılmışdır. Qübbənin üzərində isə İsveçrənin 22 kantonunun (1902-ci il) gerbi ilə bəzədilmişdir. Daha sonra qurulan Yura kantonunun gerbi mozaikanın xaricində təsvir olunmuşdur.
27 may
1901–cari
thumb|[[Henri Kissincer]]
1601–1900
thumb|[[Nikkolo Paqanini]]
Tecen çayı
Tecen çayı( qədim İran dilində tačani- «axan qol», Herirudun orta və yuxarı axarı, [harɛrʊd])— İran, Əfqanıstan və Türkmənistan ərazisindən axan çay. Uzunluğu — 1150 km.
Senecio delicatulus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Anthurium tenuifolium
(Anthurium tenuifolium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çandarlılar
Çandarlı ailəsi — XIV əsrin birinci yarısında Osmanlı sülaləsi ilə birlikdə tarix səhnəsinə çıxan və Osmanlı dövlətinin böyüməsində önəmli rol oynayan türk əsilli ailə.
Haqqında
I Orxan dövründən başlayaraq II Səlimin taxta çıxışının ilk illərinə qədər üləma və siyasətçi zümrəsinə nüfuzlu şəxslər yetişdirmiş ailədir. Hal-hazırda əldə olan şəcərə sənədlərinə görə, bu ailənin bəzi nümayəndələri günümüzdə İznik bölgəsində yaşayır.
Xəlil Xeyrəddin Paşanın böyük oğlu sədrəzəm Əli Paşanın övladı olmadığından ailənin bu qolu ondan sonra sona çatmışdır. Ailə daxilində önəmli rolu olan kiçik oğlu sədrəzəm İbrahim Paşanın isə Dədəbali qızı Xanım Xatundan Mahmud Çələbi, Mehmed Çələbi, Fatma Xatun və Xədicə Xatun adında övladları dünyaya gəlmişdir. Böyük oğlu olan sədrəzəm Xəlil Paşanın anası isə başqadır.
İbrahim Paşanın oğlu Mahmud Çələbi II Murad dövründə padşahın bacısı Hafsa Sultanla evlənərək Osmanlı sülaləsinə kürəkən oldu və Bolu sancaqbəyliyinə gətirildi. Ancaq macarlarla mübarizə əsnasında Niş şəhəri yaxınlığında pusquya salınaraq əsir düşmüş, 1444-cü ildə Segedin sülhü ilə 70 min duka qızıl qarşılığında təslim alınmışdır. Mahmud Çələbinin sonrakı həyatı isə bilinmir. 1442-ci ildə İznikdə bir məscid inşa etdirmiş, vəfat etdikdə isə bura dəfn edilmişdir. Xanımı Hafsa Xatun isə onun vəfatından sonra Məkkədə vəfat etmiş, cənazəsi vətənə gətirilərək atası Çələbi Sultan Mehmedin Bursadakı türbəsinə dəfn edilmişdir.
II Murad dövrü sədrəzəmlərindən olan digər oğlu Xəlil Paşanın isə Əhməd, Yusif, Mehmed, Süleyman, Mustafa və İbrahim adından 6 oğlu, İlaldı və Esləmə adlı 2 qızı vardı. Övladlarından ilk ikisi atalarının sağlığında vəfat etmiş, üçüncü oğlu Mehmed Çələbi isə təriqətə qoşularaq dərviş həyatı yaşadı. Ancaq onun digər oğlu Süleyman Çələbi atası kimi mədrəsə təhsili alaraq atasının sağlığında başqazılığa qədər yüksəlmişdir. Ancaq atasının edamından sonra vəzifədən alınmış, 1455-ci ildə vəfat etmişdir. Məzarı İznikdə atasının türbəsində yerləşir. Süleyman Çələbinin XVI əsrin əvvəllərinə qədər yaşayan övladlarından Xeyrəddin Çələbi və 1490-cı ildə vəfat edən Mehmed Çələbinin və bunun oğlu Cəfər Çələbinin yalnız adları bilinir.
Xəlil Paşanın ən kiçik oğlu İbrahim Paşa da atası və qardaşı kimi mədrəsədə yetişdi və Ədirnə qazısı oldu. II Bəyazid dövründə sədrəzəmliyə yüksəldi. Xəlil Paşanın qızlarından Esləmə Xatun dövlət zümrəsindən Həmzə bəyin oğlu Yahşi bəylə, İlaldı Xatun isə yenə dövlət zümrəsindən Bali bəylə evləndi. Ailədən çıxan sonuncu sədrəzəm İbrahim Paşanın isə 3 xanımı və 7 uşağı vardı. Bunlardan Xızır bəyin qızı Hundi Xatundan İshaq və Xədicə Xatun adlı iki uşağı oldu. İshaq bəy daha sonra atasının və anasının Ədirnədə olan mülklərini idarə etdi və özündən sonra bu mülklər oğlu Əli bəyə keçdi.
İbrahim Paşanın ikinci xanımı olan, Belqrad mühasirəsində vəfat edən Qaraca Paşanın qızı Hundi Xatun isə Şahı-Huban Xədicə Sultan adlı bir qız uşağı dünyaya gətirdi. Bundan başqa İbrahim Paşanın Muhiddin Mehmed Çələbi, Süleyman, İsa və Hüseyn adlı 4 oğlu da oldu. Bunlardan Muhiddin Mehmed Çələbinin anası Çələbi Sultan Mehmedin qızlarından Səlcuq Sultanın qızı Xanzadə xanım Sultan idi.
Digər oğlu Hüseyn Çələbi Konya, Hələb və Diyarbəkir bəylərbəyliklərində vəzifələndirilmiş, hicri 940-cı ildə (1533-1534) vəfat etmişdir. Kiçik oğlu İsa Paşa isə mədrəsə təhsili almış, 1511-ci ildə divanda nişançı vəzirliyə qədər yüksəlmişdir. Yavuz Sultan Səlimin taxta çıxması ilə Anadolu başqazılığına gətirilmişdir. 1523-cü ildə Mentəşə, 1527-ci ildə Hələb, Qaraman və Şam bəylərbəyliyinə gətirilmişdir. Bu əsnada Hələbdə baş verən bir üsyanı qəddarcasına yatırdığı barədə şayələr yayılmış, bu səbəblə Sivasa sürgün edilmişdir. Ancaq Sultan Süleymanın sədrəzəmlərindən Parqalı İbrahim Paşanın dəstəyi ilə yenidən Şam bəylərbəyliyinə gətirildi və 1549-cu ildə vəfat edənə qədər bu vəzifədə qaldı.
Taclı Bəyim
Həyatı
Taclı bəyim ağqoyunluların əsas gücünü təşkil edən mosullu tayfasına mənsubdur, onun əsl adı Şahbigə olmuşdur. Əksər mənbələrdə onun haqqında "Bigə xanım","Bigə bəyim" "Şah sultan" deyə bəhs edilir. Taclı ona Şah İsmayılla izdivacdan sonra böyük hökmdarın verdiyi ad idi. Saray içində və yazışmalarda ona "Taclı sultan" deyə müraciət edilirdi
Salnaməçilərin qeyd etdiyinə görə, Taclı Sultan Şah İsmayılla evlənərkən cəmi 14–15 yaşında idi. Şah İsmayıl Xətainin dövləti ilə bağlı verdiyi qərarlarda onun təsiri böyük idi. Mötəbər mənbələrə görə, Taclı Bəyim mosullu tayfasından Həmzə Bəy Bektaşlının oğlu Mihmad Bəyin qızı idi.
Səfəvi tarixçisi Budaq Münşi Qəzvini qeyd edirdi ki,Şah İsmayılın Herata əmir təyin etdiyi Əmir xan Mosullu Baburla gizli əlaqəyə girdiyi üçün dövrünün ən nüfuzlu ,böyük din alimlərindən hesab olunan Məhəmməd Miryusifi mərkəzlə məsləhətləşməmiş edam etdirdiyi üçün Şah İsmayılın qəzəbinə tuş gəlmişdir. Lakin Taclı bəyimin səyi nəticəsində hökmdar onun canını bağışlamışdır. Bir çoxları bunu Əmir xan Mosullu ilə Taclı bəyimin qohumluq bağlarının olması ilə əlaqələndirsələr də bunun heç bir məntiqi əsası yoxdur. Çünki, eyni jestdən Ustaclı tayfasından olan Cahanşah da yararlanmışdı.
Taclı bəyim 1514-cü ildə Osmanlı-Səfəvi arasında baş vermiş Çaldıran döyüşündə iştirak etmişdir. Bu döyüşdə onun əsir düşməsi ilə bağlı söhbətlər də istər osmanlı,istər digər mənbələrdə mübahisəli olaraq qalır.
Səfəvi mənbələri Taclı Bəyimin əsir alınmadığını, döyüşdən sonra itdiyini iddia edirlər. Türkiyəli məşhur tarixçi Faruk Sümer Osmanlı mənbələrinin iddialarının doğru olmadığını bildirərək, Taclı Bəyimin döyüşdən qaçıb Xoy hakiminin evində gizləndiyini, buradan Təbrizə gəldiyini bildirir. 1524-cü ildə Şah vəfat etdikdən sonra dövləti idarə etməyə başlayan Taclı Sultan taxta böyük fədakarlıqla özü oğlunu deyil Şahbanu Bəhruzədən olma Təhmasib mirzəni çıxardır. Özü isə ara çəkişmələrlə 1540-a qədər dövlət iqtidarını əlində saxlamağı bacarır.
Meri Kuant
Həyatı
Meri Kuant 11 fevral 1934-cü ildə Woolwich, Londonda müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Gələcək dünya şöhrətli dizaynerin həyatı o vaxtkı nəslin insanlarının həyatı kimi idi. O özü sonralar yazırdı ki, onun həyatının birinci yaddaqalan xatirələri müharibə zamanı evakuasiya ilə bağlı idi. Merinin Kentdən olan ailəsi İngiltərənin Şərq sahillərindəki bir kəndə köçür, bədbəxtlikdən Londonu bombardman etməyə gedən alman təyyarələri bu kənd üzərindən keçmişdir.
1951-ci ildə Meri orta məktəbi bitirdikdən sonra valideynləri ona təhsilini davam etməyi və karyera barədə fikirləşməyi təklif etdilər. Məsuliyyətli müəllimlər Meriyə yaxşı bir sənət seçməyi məsləhət gördülər, amma o, London incəsənət məktəbinə daxil oldu-GoldSmiths" College of Art. Valideynləri yalnız Merinin zərgərlər üçün təqaüdü udmağa müvəffəq olduqdan sonra bu addıma razılıq verdilər. Məhz bu kollec və burdakı əhatə dairəsi Meri Kuantın gələcəkdə inqilabi dəb yeniliklərini yaratmağa kömək etdi və bu istiqamətdəki baxışlarını müəyyən dərəcədə formalaşdırdı. Kollecdəki ən yaxın dostu və gələcək həyat yoldaşı Meriyə çox böyük təsir etdi. O Aleksandr Planket Qrinn idi.
Berford hersoqunun qohumu olan Qrin özü və onun dostları həmişə əyləncə axtarışında idilər. Eyni zamanda onlar çox savadlı idilər.
Məhz onlar Meriyə həyatdan zövq almağı öyrətdilər, çünki Merinin ailəsində başqa mənəvi qaydalar hökm sürürdü, tüfeyli həyat isə böyük günah hesab olunurdu. Meri Kuant kolleci bitirib diplom ala bilmədi. O, modistkanın yanında işə düzəldi, aldığı məvacib isə çox az idi, heç yeməyinə belə pul çatdıra bilmirdi. Aleksandr Qrin 21-ci doğum günündə 5000 funt pul miras aldı. Qrin və Kuanta onların dostu Archie McNair də qoşuldu; onlar gecə klubu və varlı London kvartalı olan Çelsidə bir binada butik açmağa qərar verdilər. Onların heç birinin biznes qayda-qanunlarından başı çıxmırdı, halbuki Meri həmişə deyirdi ki, qaydalar tənbəl insanlar üçün yaradılıb, onlar özləri nəyi isə düşünmək istəmirlər. Mağaza açılan zaman Merinin hələ yenicə 20 yaşı tamam olmuşdu. Lazım olan geyimləri Meri çox çətinliklə axtarıb tapırdı. Həm də partnyorların həmişə pulu olmurdu, çünki mağazadakı paltarlar çox aşağı qiymətə satılırdı və bu da onlara heç bir gəlir gətirmirdi. Buna görə də Meri Kuant öz mənzilinə tikiş maşınları yerləşdirdi, kömək üçün dərzi tutdu və gecələr mağazasına lazım olan paltarları tikməyə başladı.
1955-ci ildə Qrin və Kuant öz mağazalarının prezentasiyasını etməyə qərar verdilər. Əgər "Harpers Bazaar" jurnalı mağazada olan iki dəlisov pijamanı qeyd edib jurnalda yerləşdirməsəydi, Qrin və Kuantın bu fikirləri tamamilə alt-üst olardı. Kuantın mini ətəkləri dünya şöhrəti qazandı. Qısa ətəklər görkəmin əsası və mərkəzi olmağa başladı. Yaponiyada Kuantın 200-dən çox mağazası açılmışdır, hələ də burda onun geyimləri və əşyaları böyük uğurla istifadə edilir. Onun biznesi hər şeyi əhatə etməklə genişlənir-xalça istehsalından çimərlik geyimləri və oyuncaqlara qədər.
Çan-Çan
Çan-Çan(Chan Chan, Chan Chan) — Çimu mədəniyyətinin mərkəzi və Çimorun paytaxtı.
Tarixi
Perunun La Libertad vilayətində, Sakit Okeanın sahilində Çan Çan şəhəri var. Bir zamanlar Çimu sivilizasiyasının paytaxtı olmuş bu şəhərdə 60 min nəfər yaşayırdı.
Druskininkay
Druskininkаy (Druskininkai, Druskieniki, Druskienniki) — Litvanın cənubunda kurort şəhəri.
Tarixi
İlk dəfə Druski (Druskos – tərc. duz) kəndinin adı Pyarvalk sarayının inventar dəftərində 2 oktyabr 1636-cı ildə çəkilib (hər il bu tarixdə şəhər ad gününü qeyd edir). Lakin, Druski mineral su mənbələri barədə məlumat bundan çox köhnədir, XII-XIII əsrə çatır, o zaman mineral sular bulaqlarla sulu çəmənliklər və kolluqların üzərindən Nyamusa axırdı. Bu yer əhli-səliblərin salnamələrində də qeyd olunur, görünür ki, əhli-səliblərin casuslarının Eyşişkesə, Şalçininkaya olan yolu druskininkay torpaqlarından keçirdi. Druskininkayın bir kurort kimi tarixinin əsasını 1789-cu ildə Qroden Seymi üzvlərinin maraqlılığı ilə əlaqədar olaraq buraya səfər etmiş Litva-Polşa kralı Stanislav Avqust (Ponyatovski) qoyub. Kral həkimləri duz bulaqlarının suyunun tərkibini, müalicəvi xassələrini tədqiq etmiş, 1794-cü ildə isə xüsusi dekret Druskininkayı müalicəvi yer elan etmişdir. Suyun xassələrinin öyrənilməsi davam etdirdi. Belə ki, 1835-ci ildə Vilnüs Universitetinin Kimya kafedrasının professoru İqnatsiy Fonberq öz tədqiqatlarını ümumiləşdirərək "Druskininkay mineral sularının təsviri"ni dərc etmişdi.
1838-ci ildə Rusiya çarı I Nikolay Dopelmayerin hazırladığı Druskininkay kurortunun inkişaf planını təsdiq etmiş və tikinti başlanmışdır. Tezliklə burada rəsmi olaraq birinci həkim A. Renye işləməyə başladı, ilk müalicəxanalar açıldı. Lakin həmin il Ratniça çayına Salote gölü dağılmış və Ratniça müalicəxanasını, sinaqoqu və 18 başqa tikilini uçurtmuş daşqın başlamış, körpülər zərər görmüşdür. Daşqınlar təkrarlanırdı, lakin şəhəri bərpa edirdilər, o böyüyürdü. 1853-cü ildə müalicəxanaların yanında olan parkda teatr, iclaslar və konsertlər üçün zal, kitabxana, restoran, hava pis olan hallar üçün gəzinti qalereyası olan saray tikilmişdi, 1854-cü ildə isə burada Litvada birinci olan fotoatelye işləyirdi, sərgilər təşkil olunurdu. 1862-ci ildə şose kurortu Poreçye dəmir yolu stansiyası ilə birləşdirdi. Sərnişinlər kurorta dilicanlarla gəlirdi. 1880-ci ilin yayında Druskininkaydan Qrodnoya "Druskininkay" paroxodu işləməyə başladı. XIX əsrin sonunda Druskininkay yanğınlar səbəbi ilə əldən düşmüşdü, şəhərciyin sahibləri dəyişirdi, lakin sahibkarlar investisiyalarını davam edirdi: 1887-ci ildə gimnastika və masaj saray tikildi, 1894-cü ildə indiyə qədər salamat qalmış 150-nəfərlik müalicəxanalar fəaliyyət göstərməyə başladı, 1893-cü ildə isə Druskininkay şəhər hüququnu almışdır. Bu gün Druskininkay – istirahət, kurort müalicəsi və turizm üçün nəzərdə tutulmuş beynəlxalq rekreasiya mərkəzidir. Druskininkayda eyni zamanda 6000 nəfəri qəbul edə bilən 9 sanatoriya və bir balneoloji müalicəxana fəaliyyət göstərir (2003-cü ildə "Newsweek" jurnalı Druskininkayı Avropada ən yaxşı balneoloji kurort elan edib), 2-dən 4-ə qədər ulduzlu 16 mehmanxana, 11 qonaq evi, 16 kənd turizmi malikanəsi və SPA kompleksləri təsis edilib. Sanatoriyalarda ən son texnologiyalar və müalicə diaqnostikaları tətbiq edilir, proseduralar spektri genişdir. Şəhərdə sağlamlaşdırma mərkəzi yerləşir, yeddi mineral su bulağı açılıb. Aktiv istirahət sevərlər üçün çoxlu müxtəlif əyləncələr var. Ən çox ziyarət edilən yerlərə Druskininkay su attraksionları parkı – 25000 kvadrat metr sahəsi olan yenidən qurulmuş kompleksi aid etmək olar. Şəhər 5 hissəyə bölünüb: Nyamunasdan keçən Druskininkay körpüsü ilə digər dörd hissə – Kalvişkes, Klonişkes, Ratniça, Köhnə şəhərə birləşmiş Baltaşişke (şəhərin Nyamunasın sol sahilində olan yeganə hissəsi). 2006-cı il məlumatlarına görə Druskininkay rayonunun əhalisinin sayı 24755 nəfər təşkil etmişdir, onlardan 16647 nəfər Druskininkay şəhərində yaşayırdı.
Nyamunas Druskininkayı əhatə edir. Ona şəhərin şərq hissəsindən axan Ratniça düşür. Şəhərin cənub hissəsində Druskonis gölü, Viyunelis nohuru və Myarqyalü akyü süni göl uzanır. Buna görə burada iqlim mülayim və istidir (havanın orta temperaturu +7,5 °C, havanın nisbi rütubəti 70 faiz. orta sürəti 2m/san olan cənub-şərq küləkləri üstünlük təşkil edir). Druskininkay bio növ müxtəlifliklər: təkcə çoxlu sayda müalicəvi otlar, göbələklər deyil, quşlarla, nadir həşəratlarla zəngin şam meşələri ilə örtülmüş kontinental qum təpələri yerləşir. İynəyarpaqlı meşələrə görə Druskininkayda hava ionlaşması (- 0,63) yüksəkdir.
Şəhərdə bir çox kiçik memarlıq nümunələri: V. Koşubanın Litva heykəli, V.Vildjünasın M.K. Çürlenis abidəsi, heykəltaraşlıq əsəri – A. Balkenin "Əfsanə" fəvvarəsi, B. Vişnyauskasın "Analıq" abidəsi və s., Antanas Çesnulinin, Jak Lipşitsin heykəlləri və istirahət parkları, heykəltaraş Tauras Çesnulyaviçüsun malikanədə duz və ağacdan olan işləri, velosiped və piyada "Günəş cığırı", "Jilvinasın" cığırı, kaskad hamamlı süni göl, daş barelyefdən axan "Grožio" (tərc. Gözəllik) bulağı var. Druskininkay qaynaqlarının sayı və onların adları dəyişirdi. İddia edirlər ki, bir dəfə eyni zamanda onların sayı 19 olub. Onları duzların müxtəlif konsentrasiyası ilə qeyd olunub. "Bizim" Druskininkay xörək mineral suyu hələ XIX-cu əsrdə buraxılırdı, yeyinti sənayesi sərgilərində bu məhsul müalicəvi keyfiyyətlərinə görə mükafatlar alırdı. Bu gün müalicəxanalarda istirahət edənlər "Druskininkay", "Dzukiya" mənbələrindən olan suyu dada bilər.
Şəhərdə "Meşənin əks-sədası" muzeyi, Druskininkay şəhərinin muzeyləri, M.K. Çürlyonis memorial muzeyi, Müqavimət və sürgün muzeyi; Druskininkay uşaq incəsənəti, V.K. Yoninas, Sofa və s. qalereyalar fəaliyyət göstərir. Druskininkay yaxınlığında – Qrutas parkı – sovet heykəltaraşlığı muzeyidir.
Druskininkayda çoxsaylı mühafizə olunan tikintilər qalıb. Məsələn, XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində tikilmiş doktor Buyakovskinin ev-villası. İndi orada Druskininkay bələdiyyəsi yerləşib. Druskininkayda ən qədim binaları "Linksma" villası, "Tsentral" mehmanxanası sayılır, XIX–XX əsrlərin qovşağının taxta memarlığını "Radium" villası yaxşı nümayiş etdirir. Köhnə müalicəxanalar — "Avropa Royale Druskininkay" ("Europa Royale Druskininkai") mehmanxanasının bir hissəsidir. XX əsrin sonunda əvvəlki formasını saxlanılaraq yenidən tikilmiş Druskininkay kurxausunu da unutmaq olmaz.
Druskininkayda üç dua evi yerləşir. Bu Müqəddəs apostol Vartholomey kostyolu, Qrodnonun vitse-qubernatoru İ.Rojanovun 1865-ci ildə 1000 ədəd xırda gümüş pul ianələri hesabına tikilmiş pravoslav kilsəsidir. Druskininkay kilsəsindən feldmarşal M.Kutuzovun nəvəsi Yekaterina Vasilyevna Kutuzovanın hədiyyə etdiyi Vladimir Müqəddəs Anası ikonası (1766) itmişdir və bu günə kimi axtarılır. Digər təsiredici tikili – Stefan Şilerin layihələndirdiyi və bir az Müq. Anna Vilnüs kostyolunu xatırladan Müq. Məryəmin neoqotik kostyoludur. Bu kostyol köhnənin üstündən tikilirdi, və o yeni kostyol tikiləndən sonra söküldü. 1863-cü ildə köhnə kostyolda üsyançıların başçısı Lüdvikas Narbutas nigahlanmış və çox keçmədən Dubiçay döyüşündə həlak olmuşdur. 1906-cı ilə qədər köhnə Druskininkay kostyolunda M.K. Çürlenisin atası – K. Çürlenis xidmət edib. Buraya Vilnüsdən ksöndz (katolik keşişi) Yuozas Vayçunas, qonaq otağında dilşünas Yuozas Balçikonis, Vintsas Mikolaytis – Putinas, biblioqraf Vladas Abramaviçüs, heykəltaraş Rapolas Yakimaviçüs və Litvada məşhur olan bir çox digər insanlar saatlarla otururdu.
Druskininkayı yalnız unikal təbii bulaqlar deyil, həm də rəssamlar məşhurlaşdırır. Burada rəssam və bəstəkar M.K. Çürlenis yaratmışdır, məşhur modernist heykəltaraş Jak Lipşits doğulub. Hər il Çürlenis musiqi festivalı keçirilir. Kurortda yüngül və klassik musiqi kollektivləri konsertlər verir, poeziya axşamları keçirilir, incəsənət qalereyalarında sərgilər dəyişilir. Burada yaşayan və "Druskininku şltinü undine" ("Druskininkų šaltinių undinė" tərc. "Druskininkay qaynaqlarının su pərisi") jurnalının buraxılışları ilə məşğul olan Teodoras Narbutas, XIX əsrin ortalarında burada istirahət edən Stanislav Manüşka, Lüdvikas Kondratoviçüs, Vladislav Sırokomlya və s. da xatırlayırlar.
Alar
Tarixi
Mənbələr Alar ərazisində qədim şəhər mədəniyyətinin olduğunu təsdiq edir. Alar tarixdə həm də Alar üsyanı ilə tanınır. Xalq XIX əsrin ortalarında alarlar canşalı (cahanşahlı) tayfa birliyinə daxil idilər. Q. Qeybullayev arxiv materiallarına istinad edərək göstərir ki, Canşalı tayfası (cahanşahlu) allar adlanırdı və Lənkəran bölgəsində yaşayırdı. XIX əsrin ortalarında bu tayfa birliyi 102 ailə olmaqla Alar, Hüseynxanlu, Təpəbaşi, Fətullahli, Vəliməmmədli, Cahanşahlı (yaxud Ağalıkənd-Kərim) və Köüzbulaqdan ibarət idi. Göründüyü kimi, faktlar oykonimin Alı adlı şəxslə bağlılığını inkar edir. Həmin ərazidə Alar yaşayış məntəqəsi Alı xana qədər də mövcud olmuşdur.
Tarixi abidələri
Alar ərazisidə qədim və orta əsrlərə aid çox zəngin arxeoloji nümunələr aşkar edilmişdir. Alar kəndində daş qutu qəbirlərə dair maddi-mədəniyyət nümunələri tapılmışdır. Çox təəssüf ki, həmin qiymətli mədəniyyət nümunələri təsərrüfat işləri görülərkən yerli sakinlər tərəfindən əhəmiyyət verilmədən dağıdılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd İncəçayın hər iki sahilində, düzənlikdə, məşhur "Qız qalası" yaxınlığında, Ələt-Astara şossesinin üzərində yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 7146 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir. Kənddə xeyli sayda ticarət obyekti, böyük əkin sahələrində kartof plantasiyaları, taxıl zəmiləri, üzüm bağları var.
31 iyul 2014-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cəlilabad rayonunun Alar-Təzəkənd-Üçtəpə-Əliqasımlı-Cəfərxanlı avtomobil yolunun tikintisinin davam etdirilməsi məqsədi ilə Sərəncam imzalamışdır. Həmin Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının 2014-cü il dövlət büdcəsinin dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin bölgüsündə kəndlərarası avtomobil yollarının tikintisi və yenidən qurulması üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin 7 milyon manatı Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinə ayrılmışdır.
Mədəniyyəti
Kənddə 1 poçt var.
Təhsil
Kənddə 3 orta təhsil məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə 3 məscid vardır.
Səhiyyə
Kənddə 1 tibb məntəqəsi var.
Senecio schweinfurthii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yenotabənzər it
Yenotabənzər it, yenot iti, Ussuri tülküsü və ya Ussuri yenotu, yenotka  — itlər fəsiləsinə aid yırtıcı növü.
Xarici görünüşü
Yenotabənzər itlər orta ölçülü iltər hesab edilir. Bədəninin uzunluqları 65–80 sm, quyruqları 15–25 sm; çəkiləri isə 4–10 kq arası dəyişir. Bədəni alcaqdır. Pəncələri qısadır. thumb|left Sifət quruluşu və xəzi baxımından Amerika yenotuna bənzəyir. Onurğa sütünu boyunca tünd zolaq gedir. Quyruğu qısadır, tüklüdür. Quyruğunda heç bir zolaq yoxdur. Albinizm müşahidə edilir thumb|left|Nyctereutes procyonoides növünün ayaq izləri
Yayılması
Onların təbii arealı Hind-Çin yarımadası, Çin, Yaponiya və Koreya yarımadasının meşə və daş meşə zonalarıdır. Rusiyada isə əsasən uzaq şərqdə Amur vilayəti ərazisində müşahidə edilir. 1927–1957 illər ərzində ovçuluq məqsədi ilə 10 min Yenotabənzər it SSRİ-nin 76 vilayətinə buraxılmışdır. Asiya hissədə onlar yaşaya bilmədilər ancaq SSRİ-nin Avropa hisdəsində asanlıqla yayıldılar. Hətta SSRİ sərhədlərini keçərək Finlandiya, Çexiya, Rumıniya, Polşa və Almaniya ərazisinə yayılmışlar. 2013-cü ildə İsveç hökuməti yenotabənzər itlərin sayının azaldılması istiqamətində tədbirlər görür.
Həyat tərzi və qidalanması
Əsasən rütubətli meşə zolağında yaşayırlar. Yerləşim yerləri nadir hallarda yol kənarlarında və ya kəndlərin yaxınlığında olur. Onlar əsasən alayoranlıq və gecə həyatı sürürlər. Bəzi hallarda meşə daxilində yerləşən su tutarlarında və dəniz kənarı sularda görünürlər. Ov məqsədi ilə gün ərzində 7–10 kmyol qət edə bilirlər. Təhlükə zamanı itlər fəsiləsinə daxil olan canlılardan fərqli olaraq onlar dalaşmaq əvəzinə özlərini ölülüyə vururlar. Çox vaxt bu onları xilas edir.