cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əməliyyat uçotu
Əməliyyat uçotunun əhatə dairəsi
Ölkəmizdə əməliyyat mühasibat uçotu ənənəvi olaraq, birincisi, qiymətləndirmənin əhəmiyyəti olmayan bir çox mühasibat uçotu obyektlərinin olduğu, ikincisi, qeyri-mümkün olduğuna görə qiymətləndirilməsi olmayan bir çox obyektlərin parametrlərinin olduğu fəaliyyət sahələrində istifadə olunur. Xərclərin idarə edilməsi sahəsində rusiyalı ekspert V. F. Paliyanın fikrincə: “Əməliyyat mühasibat uçotu biznes əməliyyatını və ya bircins əməliyyatlar məcmusunu xarakterizə edir... O, əməliyyatın digər nöqteyi-nəzərdən əhəmiyyətsiz olan çoxsaylı keyfiyyət və kəmiyyət xüsusiyyətlərini əhatə edir. mühasibat uçotunun növləri”.
Belə ki, bank işində əməliyyat uçotu işçilərin sayına, təqvim iş saatlarına və bir çox başqa obyekt və parametrlərə şamil edilir. Ticarətdə nəqliyyat marşrutları obyekt, malların rəngi və qablaşdırılması üsulları isə parametr kimi çıxış edə bilər. Heyvandarlıqda heyvanların mayalanma vaxtı, baytarlıq tədbirlərinin təqvimi və s. kimi parametrləri nəzərə almadan etmək mümkün deyil.
Maliyyə uçotunda qəbul edilən qiymətləndirmə və ikili qeyd mühasibat uçotunun düzgünlüyünə rəsmi nəzarəti təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur ki, bu da son nəticədə rəqəmlərin düzgünlüyünü verir. Bu, daxili və ya kənar auditlər zamanı maliyyə auditi prosedurunu asanlaşdırır. Eyni zamanda, rəqəmlərin düzgünlüyü mühasibat məlumatlarının etibarlılığına qətiyyən zəmanət vermir, çünki maliyyə uçotu təsərrüfat həyatında qiymətləndirilməmiş faktları sənədləşdirmir və buna görə də balans maddələrinə birbaşa deyil, dolayı təsir göstərir. Əməliyyat və texniki uçotu bərpa edən sənaye uçotu üzrə yerli mütəxəssis B. I. Valuev qeyd etdi: "Mühasibat uçotunun nüfuz etməsi üçün obyektiv sərhədlər var, onlardan kənarda əməliyyat uçotu başlayır".
Xürəşt (Üşnəviyyə)
Xürəşt - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 357 nəfər yaşayır (62 ailə).
NGC 2497
NGC 2497, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mamadan (Üşnəviyyə)
Mamadan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 48 nəfər yaşayır (10 ailə).
Qulukənd (Marağa)
Qulukənd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 223 nəfər yaşayır (43 ailə).
Xemosintez
right|thumb|[[Xemosintezedici bakteriyalar gains energy by oxidizing hydrogen gas.]] Xemosintez — avtotrof canlılar qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddələr sintez edir. Avtotrof qidalanmanın 2 forması var.
Fotortof
Fototrof qidalanma-fotosintezedici canlılar tərəfindən həyata keçirilir.Bu zaman o canlılar Günəş enerjisindən istifadə edərək qeyri üzvi maddədən üzvi maddə istehsal edirlər.Və bu zaman üzvi maddə əmələ gəlkməklə eyni zamanda təbiətə sərbəst halda oksigen buraxılır.Canlıların normal inkişafı- tənəffüsü  üçün bu prosesin əhəmiyyəti böyükdür.Fotosintez prosesi əksəriyyət yaşıl bitkilərdə,bəzi bakteriyalarda və bəzi heyvanlarda var.
Xemotrof
Xemotrof qidalanma isə xemosintezedici canlılar tərəfindən həyata keçirilir. Xemosintez edici canlılara bakteriyalar aiddir.Onların bəziləri də qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddələr sintez edə bilirlər. Lakin bu zaman onlar enerji mənbəyi kimi günəş enerjisindən deyil, kimyəvi reaksiyalar enerjisindən istifadə edirlər. Bu proses xemosintez adlanır."Xemo"-kimya,"sintez "-əmələ gəlmə deməkdir. Beləki ,bakteriyalar kimyəvi reaksiyaların enerjisini həmçinin qeyri-üzvi maddələrin oksidləşməsindən alınan enerjini sintez olunacaq üzvi maddələrin kimyəvi enerjisinə çevirməyə malik xüsusi fermet aparatına malikdir.Və nəticədə onlar bu sayədə xemosintez proseseini həyata keçirirlər.Bu canlıların olması və bu proses də çox faydalıdır. Torpağın məhsuldarlığı, təbiətdə azot dövranında bu canlılar xüsusi əhəmiyyəti var. Xemosintetik canlılar: Bu bakteriyalar qeyri-üzvi birləşmələrin enerjisinin üzvi birləşmələrin rabitə enerjisinə çevrilməsini fermentlər qrupunun köməyi ilə həyata keçirir.Bu zaman enerji ayrılır və bu enerji üzvi maddə sintez etmək üçün istifadə olunur. Qeyri üzvi maddələrdən üzvi maddələr sintez edən canlılar produsentlər adlanır.Buna görə də xemosintezedici bakteriyalar produsentlərə aid edilir.Bu calıların qida zəncirində özünəməxsus,əhəmiyyətli bir rolu var.
Fotosintez ilə Xemosintez prosesinin müqayisəsi
Fotosintez prosesi zamanı günəş enerjisindən istifadə olunduğu üçün işıqda gedir,Xemosintez isə həm işıqda həm qaranlıda gedir.Xemosintez yalnız bakteriyalar tərəfindən həyata keçirilir,fotosintezdə bitkilər ,bəzi heyvanlar və bəzi bakteriyalar iştirak edir.Fotosintezdə  üzvi maddə və oksigen əmələ gəlir,Xemosintezdə isə yalnız üzvi maddə əmələ gəlir
Xemosintez prosesi
Üzvi maddələrin əmələgəlmə intensivliyi gündüzlər daha yüksək olur. Çünki fotosintez prosesi işıqda həyata keçirilir. Lakin gecələr də üzvi maddə sintezi dayanmır. Kimyəvi rabitə enerjisindən istifadə edərək üzvi maddə əmələ gətirən bakteriyalar var. Xemosintezedici bakteriyalar öz fəaliyyətlərini həm gündüz, həm də gecələr həyata keçirir. Xemosintez (yunan sözü olub “xema” - kimya, “sintez” - birləşmə deməkdir) prosesi rus mikrobioloqu Sergey Nikolayeviç Vinoqradski tərəfindən 1889-1890-cı illərdə kəşf edilmişdir. Kükürd, nitrifikasiya, dəmir və hidrogen bakteriyaları bəzi ekzotermik reaksiyalar zamanı ayrılan enerjidən istifadə etməklə üzvi maddə sintez edir. Bu enerji hidrogen, hidrogen-sulfid, ammonyak, dəmir 2-oksid və s. kimi maddələrin oksidləşməsi nəticəsində ayrılır. Bəzi su hövzələri hidrogen-sulfidlə zəngin olur. Belə hövzələrdə kükürd bakteriyaları hidrogen-sulfidi oksidləşdirir :
Manuel Peres Trevinyo
Manuel Peres Trevinyo — Meksika siyasətçisi və hərbi xadimi. O, Meksika inqilabı zamanı və ondan sonra mühüm fiqura çevrilmişdir.
Xemosintez
Xemosintez prosesi
Kükürd bakteriyaları tərəfindən sərbəst kükürd sulfat turşusuna qədər oksidləşə bilir. Bu reaksiya ekzotermikdir (istiliyin ayrılması ilə gedən) :
Hər iki reaksiya nəticəsində ayrılan enerjidən (Q) karbon qazından üzvi maddə sintez etmək üçün istifadə olunur. Torpağın məhsuldarlığı bakteriyaların həyat fəaliyyətindən çox asılıdır. Belə bakteriyalara hidrogen və nitrifikasiya bakteriyalarını misal göstərmək olar. Oksigensiz parçalanmanı həyata keçirən bəzi bakteriyalar torpaqda hidrogen toplanmasına səbəb olur. Hidrogen bakteriyaları isə hidrogeni oksidləşdirir. Bu zaman ayrılan enerji isə üzvi maddə sintezinə sərf olunur
Buna oxşar proses nitrifikasiya bakteriyaların tərəfindən də həyata keçirilir. Təbiətdə azot dövranını təmin edən canlılardan ən mühümü bu bakteriyalardır. Zülalların çürüməsi nəticəsində əmələ gələn ammonyaka su hövzələrində və torpaqda rast gəlinir. Ammonyak nitrifikasiya bakteriyaların vasitəsilə nitrit turşusuna qədər oksidləşir :
Nitrit turşusunun nitrat turşusuna qədər oksidləşməsi digər bakteriyalar tərəfindən həyata keçirilir :
Bu bakteriyalar torpaqda nitratların miqdarının artmasında çox vacib rol oynamaqla bərabər, həm də xemosintez nəticəsində üzvi maddə sintez edir. Xemosintezedici bakteriyalar qeyri-üzvi birləşmələrin enerjisinin üzvi birləşmələrin rabitə enerjisinə çevrilməsini fermentlər qrupunun köməyi ilə həyata keçirir. Bu canlıların qida əlaqələrində özünəməxsus yeri var. Qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddə sintez edən canlılar produsent adlanır. Xemosintezedici bakteriyalar produsentlərə aid edilir.
Peyqala (Üşnəviyyə)
Peyqala - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 120 nəfər yaşayır (28 ailə).
Yalavanc
Yalavanc — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Yalavanc oyk, sadə. Quba r-nunun Buduq i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Oykonim qismən təhrifə uğramışdır. XIX əsrin əvvəllərində Yalavac Şabran düzündə qışlaq yeri kimi qeyd olunur. Sonralar Buduq kəndindən çıxmış ailələr qışlaqda məskunlaşaraq burada kənd salmış və onu qışlağın adı ilə adlandırmışlar. Tədqiqatçılara görə, oykonim özündə türkdilli qədim Samur tayfasının yalavac tirəsinin adını əks etdirir. Dədə Qorqud dastanlarında yalavac sözü “peyğəmbər” mənasmda işlənmiş, XIII əsrə aid mənbələrdə şəxs adı kimi qeydə alınmışdır.
Fələki Şirvani
Fələki Şirvani — XII əsrin I yarısında yaşamış Azərbaycan şairi, alimi.
Yaradıcılığı
Fələki Şirvaninin yaradıcılığında məhəbbət lirikası, təbiət tərənnümləri də güclüdür. Onun poeziyası özündə XI-XII əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatında dünyəvi şerin inkişaf mrhələlərini izləmək üçün zəngin material verir. Çünki bu poeziya Şərq ədəbiyyatının bütün mütərəqqi ənənələrini, o cümlədən insan gözəlliklərinin, onun daxili aləminin bədii inikasında təbiət lövhələrinə müqayisəli müraciətin əlvan forma və üsullarını yaradıcı şəkildə inkişaf etdirir. Əsərləri yüksək sənətkarlıq keyfiyyətlərinə malik olan Fələkinin məhəbbət təranələri öz zərifliyi və səmimiliyi ilə şüurlarda həkk olub qalır, qəlbləri riqqətə gətirir. Maraqlıdır ki, Orta əsrlər Yaxın Şərq şerində bu və ya digər dərəcədə özünü büruzə verən, ənənələrdən gəlmə qeyri-real, mistik meyillərdən Fələkinin aşiqanə lirikasında heç bir əlamət yoxdur. Onun "ay buxaqlı", "günəş camallı", "ləbləri həyat çeşməsi olan", "nərgiz gözlü", "zülfləri ənbər qoxuyan", "dişləri inci" gözəli təbii, real varlıqdır, Yer övladıdır. Fələki Şirvaninin "Divan"ının çox səhifələrində bu gözəlin rəngarəng təsvir vasitəsilə poetik portreti öz inikasını tapır.
Dövrünün bir sıra tarixi fakt və hadisələrini özündə əks etdirməsi ilə həm də tarixi mənbə kimi böyük əhəmiyyətə malik olan Fələki Şirvaninin poeziyasının ideya-fəlsəfi axtarışlarına ictimai-tarixi hadisələrdən doğan dövranın cövr-cəfasından şikayət və haqsızlıqlara qarşı etiraz motivləri də qarışır. Bu hal onun "Həbsiyyə" silsiləsinə daxil olan və həmin ad altında yazdığı şeirlərdə daha qabarıq nəzərə çarpır.
Dərdimə kimsə mədədkar deyil, Nə edim bəxt mənə yar deyil. Öldürüb səbrü intizar məni, Bəs nədir çarəm intizar deyil?
Qalayxudat
Qalayxudat — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Qalayxudat oyk., miir. Quba r-nunun Xınalıq i.ə.v.-də kənd. Qudyalçayın sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin yamacındadır. Bu ad ilk dəfə XVI əsrə aid mənbədə xatırlanır. Fars dilinin qrammatik normalan əsasında yaranmış Qalaye-Xudat formasından təhrifdir. Fars dilindəki qala (“ye” izafət göstəricisidir) və xudat (“hakim, hökmdar” qədim mənası “Allah”) sözlərindən ibarət olub, “hökmdar qalası, hakim qalası” məna¬sını bildirir. Quba xanlığının ilk iqamətgahı olmuşdur.
İqtisadiyyatı
Kənddə məskunlaşmış əhalinin çox böyük əksəriyyəti hazırda qışlaq və yaylaq şəraitindən istifadə etməklə heyvandarlıqla məşğul olur. Onlar ilin bir yarısını qışlaqdа, digər yarısını isə yaylaqda keçirməyə adət edib. Hər il oktyabrın 1-dən 15-dək qoyun sürülərini qışlağa endirir, may ayının 1-15-i arası isə yaylağa çıxarırlar.
Turizm
Kənd ərazisində dağ turizminin müxtəlif növlərinin inkişafı üçün böyük imkanlar var. 2013-cü ildə kənd yaxınlığındakı Kam dağlıq massivinin tədqiqi nəticəsində şimal yamacda boulderinq (qayayadırmanma) üçün perspektivi olan qaya divarları (200 m) aşkar olunmuşdur. Qalayxudat və Qrız kəndlərini birləşdirən yolun kənarında geniş, enli qaya divarı da böyük əhəmiyyət daşıyır. Qayaların hündürlüyü 15–20 m-ə yaxındır, ətəklərdə çadır düşərgələri salmaq üçün yerlər var.
Aaron Sayens Qarza
Həyatı
Aaron Sayens Qarza 1 iyun 1891-ci ildə Meksikada, Nuevo-Leon ştatının Monterrey şəhərində anadan olmuşdur. Xuan Sayens Qarza və Konsepsyon Qarzanın oğlu olmuşdur.
1916-cı ildə Hərbi və Hərbi Dəniz nazirliyində katib olmuşdur. 28-ci Qanunvericilik Məclisinin xalq deputatı. 1918-ci ildə Braziliyada səlahiyyətli nazir. 1920–1924-cü illərdə xarici işlər nazirinin müavini, 1924–1927-ci illərdə nazir. 1924-cü ildə Yaponiya ilə ticarət və gəmiçilik müqaviləsini müzakirə etmək, 1925-ci ildə Meksika ilə Almaniya arasında iddialar konvensiyasını imzalamaq və 1925-ci ildə Meksika ilə Kuba arasında ekstradisiya müqaviləsini imzalamaq üçün xüsusi nümayəndə olmuşdur. 1925-ci ildə Prezident Maçadonun inauqurasiyası üçün Kubada xüsusi missiyada olan səfir kimi xidmət etmişdir. 1927-ci ildə Nuevo-Leonun qubernatoru seçilmişdir. 1930-cu ildə xalq maarif naziri olmuşdur. 1930-1931-ci illərdə sənaye, ticarət və əmək naziri olmuşdur. 1932–1935-ci illərdə federal dairənin mərkəzi şöbə müdiri kimi xidmət etmişdir.
İlham Pirməmmədov
İlham Pirməmmədov — riyaziyyat üzrə elmlər doktoru,professor
Həyatı
İ.Pirməmmədov 1995-ci ildə namizədlik, 2010-cu ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. O, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi,riyaziyyat üzrə elmlər doktorudur. 35 elmi məqalənin və 1 monoqrafiyanın müəllifi, bir neçə dərs vəsaitinin həmmüəllifidir. İ.Pirməmmədov BDU-nun nəzdində FD.02.016 İxtisaslaşdırılmış Dissertasiya Şurasının üzvüdür.
Bununla yanaşı İ.Pirməmmədov əvvəllər Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində, 2000-ci ildən isə Bakı Dövlət Universitetinin "Nəzəri mexanika" kafedrasında pedaqoji faliyyətlə məşğuldur. Hal-hazırda Azərbaycan Texniki Universitetinin elm və texnika üzrə prorektor vəzifəsində çalışır.
İlham Teymur oğlu Pirməmmədov təhsil sahəsində xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 04.10.2005-ci il tarixli sərəncamı ilə "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Evlidir, iki övladı var.
Gövhər
Gövhər — Azərbaycanlı qadın adı.
České dráhy
Çexiya Dəmir Yolları — Çexiyanın sərnişin daşıma üzrə dəmir yolu operatoru olan şirkət. Çexoslovakiyanın süqutu və Çexslovakiya Dəmir Yollarının parçalanmasından sonra meydana gəlmişdir. Beynəlxalq Dəmir Yolu Birliyinin (Çexiya üçün UIC-nin ölkə Kodu 54), Avropa Dəmir Yolları Birliyi və Dəmiryolları Əməkdaşlıq Təşkilatının (Asiya və Avropa) üzvüdür. İyirmi dörd min işçisi ilə işçilərin sayına görə ən böyük çex şirkətidir.
Ölkədə dəmir yollarının uzunluğu 9 441 km-dir. Üstəlik 96 km uzunluğa malik ensiz dəmiryolu xətti belə vardır. Dəmir yolunun reyslər arasındakı genişliyi 1 435 mm-dir.
Lokomativ parkına dizel mühərriki və elektrikli mühərriklə işləyən qatarlar daxildir. Sərnişin daşımalar elektrikli qatarlar, dizel-vaqonlar və rels avrobuslar (ČD Class 810) vastəsi ilə təşkil edilir.
Fəaliyyət
1 iyul 2008-ci ilədək Çexiyanın ən iri işəgötürən şirkəti olmuşdur. Daimi itkilərlə üzləşdiyinə görə, hökumət subsidiyası ilə fəaliyyət göstərirdi.
2015-ci ildə xalis gəlirləri - 1,35 milyard kron, 2016-ci ildə isə - 882 mln kron təşkil etmişdir. 2016-ci ildə sərnişin daşımadakı zərər əvvəlki 1,42 milyard krondan 644 milyon krona gerilədi. Yük daşımadan əldə edilən xalis gəlir isə 2016-cı ildə 359 mln krondan 935 mln krona qədər artmışdır. . 2014-cü ildə Pavel Krtek şirkətin idarə heyətinin sədri seçilmişdir.
Tarixi
Çexiya ərazisində ilk dəmir yolu xətti 1837-ci ildə çəkilmişdir. Kayzer Ferdinand Şimal Yolu olaraq qeyd edilən yol Vyananı Xarkovla birləşdirirdi.
Püşabad (Üşnəviyyə)
Püşabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 277 nəfər yaşayır (48 ailə).
Konfutsi İnstitutu
thumbnail|Konfutsi İnstitutu [[Kanadada]] Konfutsi İnstitutu — Çin Xalq Respublikası Təhsil Nazirliyinə bağlı qeyri-kommersiya ictimai təhsil təşkilatı ; xaricdə Çin dilinin yayılması üçün Çin mədəniyyət və təhsil mərkəzidir. Mərkəzi iqamətgahı Xanban adlanır.
Tarixi
İlk dəfə 2004-cü ildə yaradılmışdır. Belə ki, həmin vaxt ilk Konfutsi İnstitutu Koreya Respublikasının paytaxtı Seulda açılıb.
2012-ci ildə dünyanın 96 ölkə və regionunda 328 Konfutsi İnstitutu fəaliyyət göstərirdi.
Missiyası
Konfutsi İnstitutunun missiyası Çin dilinin başa düşülməsi, Çin mədəniyyətinin bütün dünyada təbliğ edilməsi və Çinlə digər ölkələr arasında dostluq münasibətlərini inkişaf etdirməkdir.
"Çin dili körpüsü"
Konfutsi İnstitutunun qərargahı Xanban tərəfindən bütün dünya məktəblilərinin Çin dili üzrə "Çin dili körpüsü" adlı müsabiqəsi keçirilir. Bu müsabiqə Çin dili üzrə təşkil olunmuş əhəmiyyətli beynəlxalq yarışdır. 2008-ci ildən başlayaraq 2015-ci ilə kimi 8 belə müsabiqə uğurla keçirilib. Finalda iştirak etmək üçün dünyanın 50 ölkəsindən 900 nəfərdən çox şagird dəvət olunub. Xarici ölkələrdə seçmə turun iştirakçılarının sayı 20 min nəfərdən çox olub.
Zeyid
Zeyid — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Buduq bələdiyyəsinin tərkibindədir.
Tarixi
Zeyid kəndi qədim tarixə malik yaşayış məskənidir. Bu kənd VII əsrin ikinci yarısına kimi "Şəhərgah"adlandırılmışdır və Qaraçayın sol sahilində Qəbələ-Xınalıq-Şamaxı karvan yolunun üzərində yerləşmişdir. Tarixi mənbələrdən məlum olduğuna görə "Peyğənbər salavatullah"ın sağlığında cənnətlik vəd edilən on iki əshabəsindən biri Zeyd İbn əs-Sabah islam dinini yaymaq üçünşimala gəldiyi məlumdur. Çox böyük ehtimalla kəndin sonrakı adı onun adı ilə bağlıdır. Kənd XII əsrin ortalarına kimi Qaraçayın sol sahilində olmuşdur. "Babadilim" baba ilə bağlı əhvalatdan sonra kənd həmin yerdən 5 km məsafədə digər yerə köçmüşdür. Akademik Məşədixanım Nemətin "Azərbaycan pirləri" kitabında göstərir ki, "Babadilim" babanın diri tarixi 1000–1100-cü illərə təsadüf edir. Deməli kəndin köç etməsi məhz XII əsrə təsadüf edir. Bundan sonra kənd üç dəfə yerini dəyişmiş və yeddi yerə bölünmüşdür. Bunlardan beşi Quba və Xaçmaz rayonları ərazisindədir. Zeyid, Aşağı Zeyid, Qacar Zeyid, Qaragicig Zeyid, Ağbil. Kənd hazırkı yerinə XVII əsrin axırı XVIII əsrin əvvəllərində köçmüşdür. 1796-cı il məlumatlarına görə Quba xanlığının Dağıstan mahalına aid 18 kənddən biridir.
Toponimikası
Zeyd oyk., sadə. Quba r-nunun Buduq i.ə.v.-də kənd. Baş Qafqaz silsiləsinin yamacındadır. Yerli əhali kəndin adını seyid sözündən yaranma hesab edir. Həqiqətən də kəndin 6 məhəlləsindən ən qədimi Əmir Seyidlidir. Digər məlumata görə, kəndin adı bəzi türk dillərindəki zəy (sulu yer, bulaqlı yer) sözündən və -/ cəm şək.-sindən ibarət olub, "bulaqlı yer" mənasındadır. Kəndin ərazisində həqiqətən də çoxlu bulaqlar var. Deyilənə görə, Zeyd hələ kənd yaranmamışdan əvvəl həmin yerin adı olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi də həmin yerin adını qəbul etmişdir. XIX əsrin ortalarında bu kənddən indiki Quba və Xaçmaz r-nlannın düzən sahəsindəki qışlaqlarda bir neçə məntəqə yaranmışdır: Ağbil Zeyid, Qəcər Zeyid, Aşağı Zeyid, Qaragicig Zeyid, Təzəkənd və s.
Mədəniyyəti
Zeyid kəndində ümumi orta məktəb, klub, kitabxana, qədim tarixə malik məscid mövcuddur. Onu kəndin mömün və xeyirxah adamı olan Hacı Səlim 1846-cı ildə inşa etdirmişdir. Məscid başda imamın durması üçün xüsusi yer ayrilmış, dəhlizdən və üç hücrədən ibarətdir. Üstündəki dörd kitabədəki ərəb əlifbası ilə yazılmış yazılardan aydın olur ki, məscidi Təbriz şəhərindən gətirilmiş üş usta inşa etmişdir. Deyilənlərə görə işlədilən qızıl kərpic at yükü ilə Dərbənd şəhərindən daşınıbmış. Binanın tikintisində aşıq Xaltanlı Tağı da iştirak edibmiş. Məscidin tikintisində ağac və dəmir konstruksiyalardan istifadə edilməmişdir. Tağlı məscid memarlıq baxımından reğionmuzda müstasnalıq təşkil edir. Onu da deyirlər ki, Qonaqkənd-Xaltan yolunun üstündəki iki tağlı körpünü də həmin ustalar tikmişdır. Özünün xeyirxah əməlləriylə nəinki Zeyid, həttda qonşu kəndlərinin də etibarını, hörmətini qazanmış Hacı Səlim isə məscidin tikintisi başa çatandan sonra Məkkəyə ziyarəti zamanı vəfat etmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Zeyid kəndi dəniz səviyyəsindən 2230 metr yüksəklikdə yerləşir. 2000 h sahəsi var. Şərqdən Buduq, Qırız Dəhnə, cənubdan Rük, Qarxun, şimaldan Cek, Əlik kəndləri ilə həmsərhəddir. Qışı günəşli, quru şaxtalı, yağıntı az olan, yaz ayları nisbətən yağıntılı, yay və payız fəsillərində isə günəşli günlər üstünlük təşkil edir. Təmiz havası, şəfalı bulaqları var.
Əhalisi
Çar Rusiyasının apardığı 1831-ci il siyahıya almasına görə kənddə 57 təsərrüfat, 325 nəfər kişi əhali olmuşdur. Siyahıya alınma rus məmuru Xatyanovski tərəfindən aparılmışdır. Hal-hazırda kənddə 40 ev var, 280 nəfər əhali yaşayır. Kəndin mövcud problemləri(yolsuzluq, içməli su sarıdan əziyyət çəkməsi, iş yerlərinin olmaması və s.) bu qədim yaşayış məskəninin inkişafın ləngidir, kənd cavanlarının başqa şəhərlərə üz tutmasına səbəb olur. Kənd əhalisinin etnik tərkibi Azərbaycan türklərindən ibarətdir. Kənddə Səfərli, Babaylı, Məmmədkərimli, Dərəhli tayfalarından ibarət əhali yaşayır. Xələfli tayfasından kənddə qalan yoxdur. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 252 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalisinin əsas məşğuliyyəti qoyunçuluq, maldarlıq və əsasən arıçılıqdan ibarətdir. Köçəri heyvandarlıq, kartof becərilməsi inkişaf etmişdir. Kənd əhalisi tarixən toxuculuqla məşqul olmuşlar. Qədim "ZEYİD" xalısı var. Hal-hazırda toxuculuq sənəti istifadə olunmur.
Kamran
Kamran — Azərbaycanlı kişi adı.
Qələtiyan (Üşnəviyyə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 169 nəfər yaşayır (25 ailə).
Qaşqa
Qaşqa — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Vedi (Ararat) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 45 km məsafədə, Ağdərə dərəsində, Çalaxçı çayının yanında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Kənddə 1831-ci ildə 8 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
Toponimi
Toponim qədim türk tayfalarından biri olan qaşqay etnonimi  əsasında əmələ gəlmişdir. "Qaşqa" qaşqay etnoniminin fonetik formasıdır. 1728-ci ilə aid mənbədə Kaşka kimidir [170, 15]. Ehtimal ki, İranda yaşayan Kaşkay türk tayfasının adını əks etdirir. Kaşkayların mənşəyi qaranlıqdır. Ehtimal ki, xakaslarda Kaska və Aq Kaska tayfaları tayfaları ilə eyni mənşəlidir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 10. IX.1948-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Vardaşat qoyulmuşdur.
Əhalisi
1948-ci ildə əhalisi Azərbaycana köçürülmüş və ermənilər yerləşdirilmişdir. Sonra xaricdən — İran və Türkiyədən köçürülən ermənilər bu kənddə yerləşdirilmişdir və bununla kənd tam surətdə ermənilərin yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir.
Özbəkistan Silahlı Qüvvələri Akademiyası
Özbəkistan Silahlı Qüvvələri Akademiyası Özbəkistan Respublikası Silahlı Qüvvələri üçün yüksək ixtisaslı hərbi kadrların hazırlanması üzrə bir qurumdur. Əvvəlcə daha yüksək səviyyəli rəhbər vəzifələri üçün zabit hazırlamaq məqsədi ilə xidmətlərarası bir təhsil müəssisəsi kimi qurulmuşdur. Akademiyada təhsil alan kursantlar ən azı 2 il oxuyurlar. Bu, Orta Asiyanın hərbi birləşmələri üzərində qurulan ilk qurum idi. Məktəb bütün kursantlardan özbək dilini səlis bilməli olduğu kimi, əsas rus dilini də bilmələrini tələb edir.
Tarix
Özbəkistan Respublikası Nazirlər Kabinetinin "Özbəkistan Respublikası Silahlı Qüvvələr Akademiyasının yaradılması haqqında" 15 avqust 1994-cü il tarixli qərarına əsasən 2 sentyabr 1994-cü ildə qurulmuşdur. 2017-ci ilin yanvar ayında Prezident Şavkat Mirziyoev, onun bazasında tamamilə yeni bir akademiyanın təşkili barədə təlimat vermək üçün məktəbi ziyarət etdi. Məktəb rəhbərliyinə müraciət edərkən aşağıdakıları bildirərək akademiyanın yenidən qurulmasının vacibliyini qeyd etdi:
"Özbəkistan ordusu vahid hərbi təhsil sistemində həqiqətən böyük bir yer tutacaq"
Yenidənqurma qərarı prezidentin 25 aprel 2017-ci il tarixli fərmanı ilə qəbul edildi. 2017-ci ilin sonunda Özbəkistan hökuməti Çin ilə PLA- dakı məktəb və təhsil müəssisələri arasında əməkdaşlıq haqqında bir müqavilə imzaladı. Eyni vaxtda keçmiş müdafiə naziri Qobul Berdiyev akademiyanın rektoru oldu. 2018-ci ilin may ayında Rusiya müdafiə naziri Sergey Şoyqu akademiyanın tarixi salonlarına baxış keçirdi.
Funksiyalar
Akademiya yalnız Özbəkistan Quru Qoşunlarına deyil, bütün silahlı qüvvələrə xidmət edir. Akademiyadakı kursantlar zabitlərin peşəkar və keyfiyyətli hazırlığını artırmaq, hərbi siyasət və silahlı qüvvələrin inkişafı. Müəllimlər Müdafiə Nazirliyində vəzifəli zabitlər, istefada olan hərbi qulluqçular və ali təhsil müəssisələrinə rəhbərlik edən mütəxəssislərdir.
Qurumlar
Akademiyanın 3 fakültəsi var:
Silahlı Qüvvələr Akademiyasının Baş Qərargah Fakültəsinin məzunlarına leytenant rütbəsi, ali təhsil diplomu və sürücülük vəsiqəsi verilir. Silahlı Qüvvələr Akademiyasının Baş Qərargah Fakültəsi aşağıdakı ixtisaslar üzrə zabitlər hazırlayır:
Xarici linklər
Mənbə https://en.wikipedia.org/wiki/Academy_of_the_Armed_Forces_of_Uzbekistan
Prizren coğrafiyası
thumb|400x400px|Prizren şəhəri Prizren şəhəri Balkan yarımadasında, Çar-Planina dağlarının ətəklərində Cənubi Metoxiyada yerləşir. Serbiyanin inzibati quruluşuna görə Kosovo və Mestoxiya Muxtar Vilayətinin Prizren dairəsinə daxildir. Kosovo Respublikasının inzibati bölgüsünə görə isə müstəqil ölkənin eyni adlı vilayətinin inzibati mərkəzidir.
Prizren Albaniya və Makedoniya ilə sərhədə malikdir. Şəhər Serb imperiyasının tarixi paytaxtıdır.
Coğrafi xüsusiyətləri
thumb|400x400px|Şar-Planina dağları Prizren bələdiyəsi 640 km² (Kosovo ərazisinin 5,94 %) ərazini əhatə edir. Kosovo Respublikasının cənub-qərbində yerləşir. Bura 76 yaşayış məntəqəsi daxildir. İcmada 220 776 nəfər yaşayır. Bunun 110 000 nəfəri Prizrendə cəmləşmişdir.
İcmanın ən çox əhalisi olan kəndləri:
İcmanın əlverişli coğrafi mövqedə yerləşməsi, əsrarəngiz təbiəti, tarixi tikililəri Prizrenin turizm potensialını artırır.
Prizrenin relyefi əsasən əsasən təpəlikdir. Hündürlük 300 metrlə 600 metr arasında dəyişir. İcmnanın mərkəzi düzənlikdə yerləşir, halbuki qərb hissəsi daha çox təpəlikdir.
Prizrenin meşələri endemik bitkilərlə zəngindir. Burada Heldreyx şamı belə yayılmışdır.
İcmanın balansında 63 986 ha torpaq sahəsi vardır. Bunun 53 % — kənd təssərüfatı, 39 % — meşə, 8 % — digərlərinə aiddir.
Çaylar
Prizren bələdiyəsinin ən uzun çayı Ağ Drindir (175 km). Prizrenska-Bıstrisa çayı Prizren şəhərinin düz mərkəzindən keçir. İcma ərazisindən axan çayların hamısı Ağ Drin hövzəsinə aiddir. Topluqa çayında daşqınlar adi haldır.
Sərhədləri
Prizren icmasının sərhədləri: Cyakovisa, Oraxovas, Ştrpse, Suva-Reka, Draqaş icmaları, Albaniya və Makedoniya dövlətləri.
İqlimi
Prizren bələdiyəsinin ərazisində iqlim rəngarəngdir. Cənubu Aralıq dənizi tipinə xasdır. Yayı isə olduqca istidir. Dağlıq hissələr isə Alp iqlim tipi xasdır. Burada iyulda belə qarları görmək mümkündür.
Çhusok
Çusok (Koreya: 추석; Hanja: 秋夕; [tɕʰu.sʌk̚], sözün əsl mənasında "payız axşamı"), həmçinin Hanqavi (Hangul: 한가위; [han.ɡa.ɥi]; arxaik Koreya dilindən “payızın böyük ortası”kimi də tanınır) böyük payız ortası məhsul festivalı və tam ayda ay təqviminin 8-ci ayının 15-də qeyd olunan Cənubi Koreyada üç günlük bayramdır. Şimali Koreyada onlar yalnız çusok gününü qeyd edirlər. Dünyadakı bir çox digər məhsul festivalları kimi, bu da payız bərabərliyi ətrafında, yəni yazın ən sonunda və ya payızın əvvəlində keçirilir. Cənubi Koreyada ən böyük ənənəvi bayramdır. Yaxşı məhsulun bayramı olaraq koreyalılar öz ata-baba məmləkətlərini ziyarət edir və sonqpyon (Koreya: 송편; Hanja: 松䭏), yakqva, Asiya armudu və hallabonq kimi meyvələr və şindocu (Koreya: 신도주; Hanja: 新稻酒) və donqdonqcu (Koreya: 동동주; Hanja: 浮蟻酒) kimi düyü şərabları kimi Koreya ənənəvi yeməklərindən ibarət ziyafəti bölüşürlər. Çusok ilə bağlı iki əsas ənənə var: Çarye (Koreya: 차례; Hanja: 茶禮, evdə əcdadların anım mərasimləri, həmçinin Cesa kimi tanınır) və Sonqmyo (Koreya: 성묘; Hanja: 省墓, ailənin əcdadların məzarlarına ziyarəti), adətən Bolço (Koreya: 벌초; Hanja: 伐草, qəbirləri səliqəyə salmaq, ətrafdakı alaq otlarını təmizləmək) ilə müşayiət olunur. Digər əsas adət ailənin əcdadlarına qurban olaraq sevimli yeməklərini hazırlamaqdır.
Mənşəyi
Məşhur inanca görə, Çusok Qabe (Koreyaca: 가배; Hanja: 嘉俳·嘉排) mənşəlidir. Qabe, Şilla krallığının üçüncü padşahının dövründə (e.ə. 57 - eramızdan əvvəl 935) iki komanda arasında bir ay davam edən toxuculuq yarışı zamanı başladı. Qabe günündə daha çox parça toxuyan komanda qalib gəldi və uduzan komanda ziyafət verməli oldu. Ehtimal olunur ki, şənliklər çərçivəsində toxuculuq yarışları, oxatma yarışları və döyüş sənəti nümayişləri keçirilirdi. Bir çox alimlər həmçinin Çusokun məhsul ayının qədim şamanist bayramlarından gəldiyinə inanırlar. Yerli tanrılara və əcdadlara yeni məhsullar təklif olunur, yəni Çusok ibadət ritualı kimi yaranmış ola bilər. Bəzi ərazilərdə məhsul yoxdursa, ibadət mərasimləri təxirə salınır və ya illik məhsul olmayan ərazilərdə Çusok qeyd edilmir.
Çusok bayramı Şimali Koreyada
Çusok Koreyanın bölünməsindən çox əvvəl qeyd olunan ənənəvi bayram olduğundan, Şimali Koreyada da insanlar Çusok bayramını qeyd edirlər. Bununla belə, Koreyanı parçalayan ideologiya həm də Şimali Koreyada bayramın Cənubi Koreyada qeyd olunma tərzi ilə bəzi fərqlərə səbəb oldu. Əslində, Şimali Koreya 1980-ci illərin ortalarına qədər Çusok və digər ənənəvi bayramları qeyd etmirdi. Cənubi Koreyalılar Çusok bayramını ailə üzvlərinə baş çəkərək və onlarla vaxt keçirərək qeyd etsələr də, Şimali Koreyalıların əksəriyyətində bayram üçün heç bir ailə yığıncağı yoxdur. Bəziləri, xüsusən də işçi siniflərində olanlar, Çusok zamanı əcdadlarının məzarlarını ziyarət etməyə çalışırlar. Lakin Şimali Koreyada sosial və iqtisadi problemlər səfərlərə mane olur. Bundan əlavə, Şimali Koreyanın xüsusilə ictimai nəqliyyat baxımından olduqca zəif infrastrukturu insanların qəbir yerlərini və onların ailələrini ziyarət etmələrini demək olar ki, qeyri-mümkün edir. Kasıb aşağı sinif Şimali Koreyalılardan fərqli olaraq, orta və elit təbəqələr istədikləri kimi tətildən zövq alır, istədikləri yerə asanlıqla səyahət edirlər.
Ənənəvi adətlər
Müasir Cənubi Koreyada, Çusokda, böyük şəhərlərdən çoxlu insanlar atalarının ruhlarına hörmət etmək üçün doğma şəhərlərinə səyahət edirlər. Çusok bayramı bol məhsulun olmasını qeyd edir və gələn ilin əvvəlkindən daha yaxşı olmasına çalışır. İnsanlar səhər tezdən ata-baba ibadət ayinlərini yerinə yetirirlər. Daha sonra bitkiləri budamaq, məzarın ətrafını təmizləmək və əcdadlarına yemək, içki və məhsul təqdim etmək üçün yaxın əcdadlarının məzarlarını ziyarət edirlər. Günün qalan hissəsi xalq oyunları oynamaq və ailə üzvləri ilə ünsiyyət qurmaqla keçir. Cənubi Koreyalılar aydın səma, sərin küləklər və mükəmməl məhsul yığımı havası səbəbindən payızı ilin ən yaxşı fəsli hesab edirlər. Bayramların mənşəyinə və qeyd olunmalarına görə çox fərqli olmasına baxmayaraq, Çusok adətən səhv olaraq Amerikan İngilis dilində "Koreya Şükran Günü" kimi tərcümə olunur. Cənubi Koreyalıların əksəriyyəti ailələrini və ata-baba yurdlarını ziyarət etsələr də, Koreyanın Milli Xalq Muzeyində şənliklər keçirilir. Bu milli bayramda bir çox yerlər, o cümlədən banklar, məktəblər, poçt şöbələri, dövlət idarələri və mağazalar bağlanır. Festival ətrafında Cənubi Koreyaya aviabiletlər adətən üç ay əvvəl satılır və yollar və otellər həddən artıq dolu olur.
Çarye
Çarye Çusok zamanı qeyd olunan əcdadların xatirə ayinlərindən biridir, məhsul yığım mövsümünün bolluğunu simvollaşdırır və əcdadları və keçmiş nəsilləri şərəfləndirir. Ayin məhsul yığımı, hazırlanması və qurban kimi təqdim edilməsi yolu ilə ailələrin əcdadlarının xatirəsini anma mərasiminin keçirilməsini nəzərdə tutur.Yemək üçün hazırlıq adətən saatlarla davam edir və bir çox ailələr səhər tezdən yemək bişirməyə başlayırlar. Ayin fiziki ölümdən kənar mənəvi həyata ənənəvi baxışı təcəssüm etdirir, axirət ruhlarına hörmətlə yanaşır, indi də onların nəslini qorumağa xidmət edir. Təklif olunan yeməklər mövcud olandan asılı olaraq əyalətlər arasında dəyişir, lakin adətən təzə yığılmış düyü, düyü tortları (sonqpyon) və təzə ət, meyvə və tərəvəzlərdən ibarətdir. Çaryenin yeməklərinin süfrəyə düzülməsi də diqqəti çəkir: ənənəvi olaraq şimalda düyü və şorba, cənubda isə meyvə və tərəvəzlər qoyulur; ət yeməkləri qərbdə və ortada, şərqdə isə düyü tortu və makgeolli və ya soju kimi bəzi içkilər qoyulur. Bu təfərrüatlar regionlara görə dəyişə bilər.
Hanbok
Hanbok Koreya xalqının (Cənubi Koreya, Şimali Koreya) Çusok, Yeni ili ayı və toylar kimi xüsusi bayramlarda və rəsmi və ya yarı rəsmi hallarda geyindiyi ənənəvi paltardır. "Hanbok" termini hərfi mənada "Koreya geyimi" deməkdir. Hanbokun əsas quruluşu ceqori gödəkçə, baci şalvar, çima yubka və po paltodan ibarətdir. Hanbokun dizaynı bu günə qədər dəyişməz olaraq qalır və müxtəlif rənglərdə hazırlanmışdır.
Sonqpyon
Çusok bayramında hazırlanan və yeyilən əsas qidalardan biri olan sonqpyonu hazırlayarkən susam toxumu, qara lobya, maş lobya, darçın, şam qozu, qoz, şabalıd, jujub və bal istifadə edilir. Sonqpyonu hazırlayarkən, onları şam iynələri təbəqəsi üzərində buxara vermək vacibdir. Sonqpyon deyə mahnı sözü Koreya dilində şam ağacı deməkdir. Şam iynələri təkcə sonqpyonun ətirli qoxusuna deyil, həm də gözəlliyinə və dadına kömək edir. Sonqpyonun formasında saxladığı mənasına görə də vacibdir. Bununla belə, bəzi sonqpyonlar topa bənzəyir. Sonqpyonun düyü qabığının özü tam ay şəklinə bənzəyir, lakin içliyini sardıqdan sonra onun forması yarım aya bənzəyir. Koreya tarixində Üç Krallıq dövründən bəri bir Koreya əfsanəsi bu iki formanın iki ən böyük rəqib krallığın, Beqce və Şillanın taleyini idarə etdiyini söylədi. Beqce kralı Uica dövründə, tısbağanın belində şifrələnmiş "Beqce tam aydır, Şilla isə yarım aydır" ifadəsi tapılmışdır və bu, Beqcenin düşməsini və Şilla'nın yüksəlişini proqnozlaşdırırdı. Şilla Beqceni məğlub edəndə kəhanət gerçəkləşdi. Koreyalılar yarım ay şəklinin parlaq gələcəyin və ya qələbənin göstəricisi olduğuna inanırdılar. Buna görə də, Çusok zamanı ailələr bir araya toplanır və tam ayın altında yarım ay formalı Sonqpyon yeyib, daha parlaq gələcək arzulayırlar. Belə bir inanc var ki, əgər subay qadın gözəl sonqpyon düzəltsə, özünə yaraşıqlı ər tapacaq və hamilə qadın gözəl sonqpyon düzəltsə, onun gözəl qızı olacaq.
Qafar Əsgərzadə
Qafar Əsgərzadə (tam adı: Qafar Ələsgər oğlu Əsgərzadə d. 31 mart 1963, Azərbaycan, Bakı) — Tanınmış jurnalist, ssenarist, publisist, tərcüməçi, bədii qiraətçi, ictimai xadim, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, əməkdar jurnalist, Rəyasət heyətinin məsul katibi, 2003-cü ildən isə Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin vitse-prezidenti, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru.
Çhusok
Hanqva
Çusok zamanı insanların yediyi digər məşhur Koreya ənənəvi yeməyi hanqvadır. Bu, düyü tortu mənasını verən doq ilə hazırlanmış şirin qidaları təsnif etmək üçün ümumi bir termindir. Təbii rənglərlə bəzədilmiş və naxışlarla tekstura edilmiş estetik bir yeməkdir. Hanq kimi də tanınan Hanqva düyü unu, bal, meyvə və köklərdən hazırlanır. İnsanlar müxtəlif rəngləri, ləzzətləri və dadları ifadə etmək üçün yeməli təbii maddələrdən istifadə edirlər. Dekorasiyası və qidalanması səbəbindən Koreyalılar təkcə Çusok zamanı deyil, həm də xüsusi tədbirlərdə, məsələn, toylarda, ad günü partiyalarında və evliliklərdə hanq yeyirlər.
Qafar Əsgərzadə
Həyatı
Qafar Əsgərzadə 1963-cü il mart ayının 31-də Bakı şəhərində məşhur Dağlı məhəlləsində anadan olmuşdu. 1980-ci ildə Yasamal rayonundakı 158 №-li orta məktəbi, 1981-ci ildə Bakı şəhəri 60 №-li texniki məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1981-ci ildə Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda baş texnik vəzifəsində çalışıb. 1981-ci ildə Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutuna indiki (Azərbaycan Texniki Universiteti) daxil olub. 1986-cı ildə Radiotexnika fakültəsini, İnstitutun İctimai fənlər fakültəsinin 5 illik jurnalistika kursunu bitirib. İnstitutda təhsil zamanı Radiotexnika Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri, İnstitut Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində çalışıb.
Çhusok
Beqcu
Çusokun əsas elementi spirtli içkilərdir. Çusokda alkaqollu içkiyə beqcu(백주, 白酒, sözün əsl mənasında "ağ şərab") deyilir və təzə yığılmış düyüdən hazırlandığından şindocu (신도주, 新稻酒, sözün əsl mənasında "yeni düyü içkisi") deyə ləqəbi var. Böyüklər deyir ki, əcdadların içdiyi spirtli içkini içsən; qorxacağınız heç bir şey olmayacaq. Əlavə ; Bundan əlavə çox hazırlanan digər yeməklər capçe, bulqoqi, Koreya pankeyk çeşidi, senqson (qızardılmış balıq), meyvələr və s. var.
Qafar Əsgərzadə
Ailəsi
2000-ci ildə Günay xanımla ailə qurmuş, bu birgə nigahdan onların 2 qız övladı dünyaya gəlmişdir.
Çhusok
Xalq oyunları
Payızın gəlişini və bol məhsulu qeyd etmək üçün Çusokda müxtəlif xalq oyunları oynanılır. Sonori, kənd xalqının inəyə və ya tısbağaya bənzəyəcək şəkildə geyindiyi və punqmul musiqisi ifa edən nonqak qrupu ilə birlikdə evdən-evə gəzdiyi xalq tamaşasıdır. Çusokda oynanan digər ümumi xalq oyunları talxum (maska rəqsi), Yut Nori adlı stolüstü oyun, (həmçinin Yunnori, Nyout və Yout kimi tanınır), oxatma, şirım, (Koreya güləşi) və culdariqi xalq oyunları bölgələrə görə müxtəlifdir.
Qafar Əsgərzadə
Fəaliyyəti
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü kimi 1981-ci ildən müntəzəm olaraq "Bakı", "Azərbaycan müəllimi", "Bakinski raboçi", "Vışka", "Azərbaycan məktəbi", "Mədəniyyət və incəsənət" və başqa mətbuat vasitələrində ədəbiyyat və incəsənətimiz haqqında məqalələrlə çıxış etmişdir. 1986-cı ildə televiziya verilişləri hazırlamağa başlamışdır. 1986–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Rabitə Nazirliyinin "Azərrabitəlayihə" layihə-axtarış kontorunda mühəndis vəzifəsində çalışıb, gənclər təşkilatına rəhbərlik etmişdir. 1992-ci ildən bu günə qədər Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətində çalışır. Ayrı-ayrı illərdə baş mütəxəssis; informasiya və mətbuat şöbəsinin müdiri; mətbuat katibi; mətbuat mərkəzinin rəisi; Beynəlxalq əlaqələr, mətbuat, informasiya, yayım, ictimaiyyətlə əlaqələr, miqrasiya və axtarış idarəsinin rəisi; Baş Katibin müavini, Baş Katib əvəzi, Sədr müavini vəzifələrində çalışıb.
Çhusok
Şirım
Şirım (Hangul: 씨름) Çusok zamanı oynanan ən məşhur Koreya idmanıdır və adətən bu bayramda yarışlar keçirilir. Alimlər Qoquryo sülaləsindən qalma şirımlar üçün dəlil tapdılar, Şirımın 5000 illik tarixi olduğu güman edilir. İki oyunçu rəqibinin satbasını, qırmızı və mavi bandı tutaraq bir-biri ilə güləşirlər. Üst bədəni yerə toxunduqda oyunçu itirir və qalib "ən güclü" mənasını verən Çonha Canqsa, Bekdu Canqsa və ya Halla Canqsa olur. Qalib mükafat olaraq bir öküz və 1 kq düyü alır. Həm gənclər, həm də yaşlılar arasında populyarlığına görə, şirım yarışları əhəmiyyətli bayramlarla məhdudlaşmır, daha tez-tez keçirilir.
Qafar Əsgərzadə
Fəaliyyəti
Hal-hazırda Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin vitse-prezidenti, Rəyasət heyətinin məsul katibi, 2000-ci ildən Cəmiyyətin "Mərhəmət" jurnalının baş redaktorudur. 2000-ci ildən müxtəlif dövrlərdə Azərbaycan Texniki Universitetinin, Bakı Slavyan Universitetinin baş müəllimi olub. Hazırda Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin ümumi pedaqogika kafedrasının baş müəllimidir. "Yuxarı sinif şagirdlərinin estetik mədəniyyətinin yüksəldilməsinə televiziya verilişlərinin təsiri" mövzusuna dair elmi iş müdafiə edərək pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru elmi adına layiq görülüb. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Mütəmadi olaraq dövri mətbuatda onun müəllifliyi ilə 200-ə yaxın bədii, publisistik və 10 elmi məqalə, bir neçə hekayə və esse çap olunub, eləcə də Milli Radioda neçə-neçə veriliş işıq üzü görüb. Milli Televiziyada Hüseyn Cavid, Cəfər Cabbarlı, Süleyman Rüstəm, Səməd Vurğun, Mikayıl Müşfiq, Əhməd Cavad, Məmməd Rahim, Mirmehdi Seyidzadə, Rüfət Zəbioğlu, Ələkbər Ziyatay, Hüseyn Arif, Ənvər Əlibəyli, Vladimir Qafarov, Hacıağa Nəzərli, Telman Hacıyev, Davud Aslan, Zeynəb Xanlarova, Nizami Rəmzi, Bəybala Abbasov, Eldar Eyvazov, Sabir Yusifov və s. həsr olunmuş televerilişlərin müəllifidir. 2008-ci il martın 18-də keçirilmiş Azərbaycan Respublikasında referendum üzrə "Vətəndaş Cəmiyyəti" təşviqat qrupundan vəkil edilmiş şəxs seçilib. Azərbaycan AzQAC Rəyasət Heyətinin, İdarəetmə Şurasının, Baş məclisin üzvüdür. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə deputatlığa və Yasamal rayon bələdiyyəsi üzvlüyünə namizəd olub.
Çhusok
Tekyon
Tekyon (hanqul: 태껸 və ya 택견) Koreyanın ən qədim ənənəvi döyüş sənətlərindən biridir. Tekyon, Çusok da daxil olmaqla şənliklər zamanı Şirım ilə yanaşı tətbiq edildiyi Coseon dövründə (1392-1897) çox məşhur idi. Əvvəlcə əlbəyaxa döyüş üsulu olsa da, pleblər təpik oyununa bənzəyirdi. Təcrübəçi təpiklər, sürüşdürmələr və itələmələr vasitəsilə rəqibi yıxmaq üçün onun sürətindən istifadə edilir. Müxtəlif kəndlərdən olan oyunçular arasında uşaqlardan başlayaraq (“Egi Tekyon”) turnirlər keçirildi. Tekyon Yaponiyanın işğalı zamanı (1910-1945) demək olar ki, yoxa çıxdı, lakin hazırda Koreyanın mədəni irsi (1983) və YUNESKO-nun qeyri-maddi mədəniyyət obyekti (2011) hesab olunur.
Qanqqanqsulle
Qanqqanqsulle (hangul: 강강술래) rəqsi Çusok gecəsində tam ay altında ifa edilən ənənəvi xalq rəqsidir. Qadınlar Koreyanın ənənəvi paltarı olan hanbok geyinir, əl-ələ tutaraq böyük çevrə düzəldir və dairədə gedərkən mahnı oxuyurlar. Qanqqanqsulle adı hər beytdən sonra təkrarlanan nəqarətdə gəlir və heç bir xüsusi məna daşımır. Bu rəqs Koreyanın cənub sahillərində yaranıb. Digər xalq oyunları üçün taxta lövhədə oynanan ənənəvi oyun olan Noltvigi (Koreya taxtası kimi də tanınır) də oynayırlar.
Culdariqi
Culdariqi (hanqul: 줄다리기) və ya “kəndir çəkmə” oyunundan bütün kənd əhalisi həzz alırdı. İki qrup insan təbii dünyanın qadın və kişi qüvvələrini təmsil edən iki komandaya bölünür. Oyun ilin əkinçiliyinin nəticələrini proqnozlaşdırmaq üçün kənd təsərrüfatı mərasimi hesab olunur. Qadın anlayışını təmsil edən komanda qalib gəlsə, həmin il məhsulun bol olacağı düşünülürdü.
Toyuq döyüşü (Daqsaum)
Koreyalılar toyuq döyüşlərinə (hangul: 닭싸움) baxıb onların necə döyüşdüyünü öyrənməklə bu oyunu icad etmişlər. Oyun oynamaq üçün insanlar iki balanslaşdırılmış qrupa ayrılır. Bir ayağını yuxarı əymək və diz çölə çıxaraq əyilmiş vəziyyətdə saxlamaq lazımdır. Oyunçular daha sonra əyilmiş dizləri ilə bir-birinə hücum etməli, ayaqlarını yerə toxunduraraq onları aradan qaldırmalıdırlar; sonuncu dəfə dizini yuxarı qaldıran oyunçu qalib gəlir. Oyun güc, sürət və tarazlıq haqqındadır; sağ qalmaq üçün insan müqavimət göstərmək qabiliyyətini nümayiş etdirməlidir.
Huatu
Huatu (Hangul: 화투, həmçinin Go-Stop və ya Godori kimi tanınır) 12 növ daxil olmaqla 48 kartdan ibarətdir. Oyun qaydaları və su termini Tucondan yaranmışdır. Əvvəllər Hanafuda’ya bənzəyirdi, lakin oxşarlıq səbəbindən dəyişdirildi. O, dörd əsas rəng azaldılmış və əvvəlkindən daha nazik hala gətirən bir kursdan keçdi və kütləvi istehsal əsasında mallar çıxarmaq üçün hər tərəfə yayıldı.
Hədiyyələr
Koreya xalqı 1960-cı illərdən Çusok bayramında şəkər, sabun və ya ədviyyat kimi gündəlik tələbat məhsullarını hədiyyə verməyə başladılar. Lakin Koreya iqtisadiyyatı inkişaf etdikdən sonra hədiyyələr dəyişdi. 1970-ci illərdə Koreyalıların Çusok hədiyyələri üçün daha çox seçimləri var idi; misal olaraq yemək yağı, diş pastası, hazır qəhvə dəstləri, kosmetika, televizor və ya düyü bişirənləri göstərmək olar. İnsanlar 1980-ci illərdə meyvə, ət və kosmetikadan ibarət hədiyyə dəstlərini seçdilər. 1990-cı illərdə insanlar Çusok üçün hədiyyə çeklərindən istifadə edirdilər. 21-ci əsrdə şirin desertlər, spam, meyvələr, sağlamlıq əlavələri və dəriyə qulluq kimi daha fərqli şeylər Çusok hədiyyələri üçün ən populyar seçimlər halına gəldi. Çusok hədiyyələrinin növləri və qiymətləri: Çusok-da bəzi ekstravaqant hədiyyələr alına bilər : süni şəkildə yetişdirilə bilmədiyi üçün baha olan bir kiloqram yabanı şam göbələyi (560.000 von = 730.81 manat) və qırmızı jenşen məhsulları (1.98 milyon von = 2886.79 manat). Bununla belə, ən yüksək qiymətə satılan hədiyyə Lotte Univermağında heyrətamiz altı butulka şərabdır (33 milyon von = 48113.21 manat). Çusok hədiyyə dəstləri Koreyada böyük biznesdir və qiymətlər adətən bayram zamanı artırılır.
İstinadlar
The Academy of Korean Studies, ed. (1991), "Chuseok", Encyclopedia of Korean People and Culture, Woongjin (in Korean) Farhadian, Charles E. (2007). Christian Worship Worldwide. Wm. Bm. Eerdmans Publishing. ISBN 978-0-8028-2853-8. Korea University Institute of Korean Culture, ed. (1982). "Social Life". Korean Heritage Overview. Vol. 1. Korea University.(in Korean) Aviles, K. (2011, September 10). Chuseok : A Festival With Two Faces. International Business Times. Retrieved December 4, 2012[1] Im, J. J. (2010, September 23). Daily NK - Welcome to Chuseok, North Korean Style. DailyNK. Retrieved December 4, 2012[2] Kim, K.-C. (2008). Ganggangsullae. UNESCO Multimedia Archives. Retrieved December 4, 2012[3] Korea.net. (2012, February 5). Chuseok, Korean Thanksgiving Day (English) - YouTube. YouTube. Retrieved December 4, 2012[4] Moon, S. H. (2008, September 16). Daily NK - New Chuseok Trends in North Korea. DailyNK. Retrieved December 4, 2012 Official Korea Tourism. (2008, August 26). Official Site of Korea Tourism Org.: Chuseok: Full Moon Harvest Holiday, Korean Version of Thanksgiving Day. VisitKorea. Retrieved December 4, 2012 The National Folklore Museum of Korea. (n.d.). Ancestral Memorial Rites - Charye | The National Folklore Museum of Korea. The National Folklore Museum of Korea. Retrieved December 5, 2012[5] TurtlePress (Martial Arts Video). (2009, May 1). SSireum Korean Wrestling History - YouTube. YouTube. Retrieved December 4, 2012[6] Yoo, K. H. (2009, October 5). Chuseok, North Korean Style. DailyNK. Retrieved December 4, 2012.
Şiyeli (Qızılorda vilayəti)
Şiyeli (öncəki adı — Çiili, ) — Qazaxıstanın Qızılorda vilayətinin Çiili rayonunda bir kənd (əvvəllər şəhər tipli qəsəbə). Şiyeli kənd rayonunun inzibati mərkəzi və yeganə yaşayış məntəqəsi. KATO kodu - 435230100.
Tarixi
Kənd, Qızılordan 128 km cənub-şərqdə, Sırdəryanın sağ sahil düzündə (ana kanaldan 16 km) yerləşir. 1999-cu ildə əhali 28.621 nəfər (14.046 kişi və 14.575 qadın), 2009-cu ildə 29.632 nəfər (14.602 kişi və 15.030 qadın) idi. 2019-cu ilin əvvəlində əhali 31 691 nəfər (15 805 kişi və 15 886 qadın) idi.
Şəhərin təməli 1904-cü ildə Orenburq-Daşkənd dəmir yolunun tikintisi ilə əlaqəli qoyulmuşdur. Kənddə mədən idarəsi, kəşfiyyat ekspedisiyaları, Şeliastık və s. Bir səhmdar cəmiyyəti var.
Əhalisi
1999-cu ildə kəndin əhalisi 28621 nəfər (14046 kişi və 14.575 qadın) idi. 2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə 29.632 nəfər yaşayırdı (14.602 kişi və 15.030 qadın).
2019-cu ilin əvvəlində kəndin əhalisi 31691 nəfər (15805 kişi və 15886 qadın) idi.
İqtisadiyyatı
Qyzydorda - Arıs xəttindəki dəmir yolu stansiyası. Samara şossesi - Daşkənd. Dəmir yolu nəqliyyatına xidmət göstərən müəssisələr.
Uran mədən sənayesi
2009-cu ilin aprelində kənddən bir qədər aralıda Qazaxıstan-Çin ortaq şirkəti İrkol uran yatağının işlənməsinə başladı. İstehsal yerində yuyulma yolu ilə həyata keçirilir.
Bundan əlavə, Şieli bölgəsi ərazisində, NAC Kazatomprom-un tərkibinə daxil olan 6 saylı Cövhər İdarəsinə aid olan "Severny" və "South Karamurun" uran yuyulma mədənləri var.