cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donuzlar körfəzi
Donuzlar körfəzi  — Kubanın cəbubunda Mantanas vilayətinin sahilində yerləşir. 1910-cı ildən Santa Klara vilayətinə, 1961-ci ildən isə Vilya Klara vilayətinə verilir. 1976-cı ildə edilən inzibati dəyişiliklər nəticəsində körfəz sahili ərazilər Mantanas vilayətinin ərazisi olur. Vilayətin körfəz sahili ərazisi acıq dənizdə üzmək və dəniz canlilarını seyr etmək baxımından gözəl yer olaraq dünyada məşhurdur. Körfəz Haquey Qrandedən (cənub) 30 km,Senfeurqosodan 75 km (qərbdə),Havanadan isə 150 km (cənub-şərqdə) aralı yerləşir. Körfəzin şərqində Sanata bataqlığı və eyni adlı yarmada vardır. Qərb sahillərində mərcan rifləri geniş yayılmışdır. Boğazın adlanmasına gəldikdə isə bunun donuzlarla hec bir əlaqəsi yoxdur. Belə ki, İspanlar Atlantik okeanında yaşıyan balıqları Kocino adlandırırdılar. Körfəzin şimal qutaracağında Buenos-Vertura kəndi yerləşir. 35 km cənub şərqdə isə Xirona şəhərçiyi mövcuddur. Bu ad isə məşhur fransın dəniz qulduru Plaiya Xironinin şərəfinə adlandırılmışdır. Burada eyni adlı çimərlik də vardır. 1961-ci ildə Kuba emiqrantlarının sahilə çıxardılması baş verir ki, bu da tarixə Donuzlar Körfəzi əməliyyatı adlandırılmışdır. ABŞ xüsusi xidmət orqanlarının təşkil etdiyi əməliyyatda hədəf Fidel Kastronu devirmək olmuşdur.
Məhəmməd ibn Nəcib Bakran
Məhəmməd ibn Nəcib Bakran — XII–XIII əsr alimi.
Dirsə xan oğlu Buğac boyu (film, 2000)
Dirsə xan oğlu Buğac boyu — "Dədə Qorqud dastanı"nın 12 boyundan biri olan "Dirsə xan oğlu Buğac boyu" əsasında çəkilmiş tammetrajl bədii televiziya filmi.
Yəcuc və Məcuc
Yəcuc və Məcuc — rəvayətə görə, Yafəsin nəslindən olan iki tayfanın adı. Bu tayfaların adamları bəstəboy və döyüşkən olmuşlar. Ehtimala görə, Çin səddi onların hücumunun qarşısını almaq üçün çəkilmişdir. Bəzi tarixçilər bunların monqol və tatarlar olduğunu iddia edirlər.Xristianlıq və Yəhudilikdə adları Qoq və Maqoq olaraq keçir.
Tanacetum platyrachis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Uşaqlıq (əsər)
Uşaqlıq – Lev Tolstoyun yazdığı ilk povest. İlk dəfə 1852-ci ildə Sovremennik jurnalının 9-cu sayısında nəşr olunmuşdur. Əsər bir çox oğlanın uşaqlıq dövründə yaşadığı utancaqlıq, ilk sevgi, ədalətsizlik kimi psixoloji təcrübələri əhatə edir.
Əsər Tolstoyun 23 yaşı olarkən yayımlanmış və tez zamanda uğur qazanmışdır. Tolstoy bu əsərinin davamı kimi Yeniyetməlik və Gənclik əsərlərini qələmə almışdır.
Göyərcik
Göyərcik — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Göyərcik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.
Əhalisi
"1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu"na görə, kənddə 33 evdə 142 şiə kürd yaşayırdı.
Eharius hymetticus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Şi Honq
Şi Honq — 313-cü ildə anadan olmuş, 333-cü ildə taxta çıxmışdı. Hu Çaonun ikinci hökmdarı idi. Lakin hakimiyyətə gələndən bir il sonra Şi Hu tərəfindən devrildi və ailəsi ilə birlikdə öldürüldü.
Eharius kostini
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Baccharis vulneraria
Baccharis vulneraria Baccharis vulneraria
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Təsviri sənət muzeyi (Nant)
Təsviri sənət muzeyi —  Nant şəhərində yerləşən İncəsənət Muzeyi. Ölkənin ən böyük beş regional muzeylərindən biridir. 1804-cü ildə açılıb.
Muzeyin kolleksiyaları 12-ci əsrin sonundan 19-cu əsrin sonuna qədər olan dövrləri əks etdirən heykəllər və rəsmlərdən ibarətdir. Birinci mərtəbə, əsasən, 1950-1960-cı illərdə rəssamların yaradıcılığına xüsusi diqqət yetirərək Fransanın müasir incəsənətinə həsr olunub. Digər mərtəbələrdə İtalyan primitivistlərinin, impressionistlərin və müasir ustaların, xüsusən Vasili Kandinskinin əsərləri var.
Dübrar kəsilişi
Dübrar kəsilişi Böyük Qafqazın cənub yamacı Zaqatala-Qovdağ zona­sının orta və üst təbaşir çöküntülərinin istinad kəsilişi sayılır. Bu kəsiliş Altı­ağac kəndindən qərbdə, Dübrar dağının yamaclarında üzə çıxır və özünün tamlığı və müxtəlif qrup təbaşir faunasının varlığı ilə seçilir.
Sent-Andre-de-Vezin
Sent-Andre-de-Vezin (, və ya Sent Andrieu d'Ovesinas) — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Peyrelo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
INSEE kodu — 12211.
Kommuna təxminən Paris dən 530  km cənubda, Tuluza şəhərindən 160  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 60  km şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 123 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 91 nəfərdən (15-64 yaş) 67 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 24 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.6%, 1999-cu ildə 60.3%). Fəal 67 nəfərdən 61 nəfər (38 kişi və 23 qadın), 6 nəfər işsiz (1 kişi və 5 qadın) işlədi. 24 fəaliyyətsiz 6 nəfər şagird və ya tələbə, 10 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Filon İskəndəriyyəli
İskəndəriyyəlí Filón (Philos Alexandreos), Yəhudi Filon; ) — Antik dövrün yəhudi filosofu, Əhdi-Ətiqin ekzegeti (təfsirçisi), orta platonizm məktəbinin təmsilçici. Loqos haqqında özəl təlimi ilə tanınmışdır. Onun ekzegetik metodu Yəhudiliyə az təsir etmişdir. Ancaq ondan Xristian ilahiyyatçıları daha çox yararlanmışdırlar. Ona görə də Filonun Xristian ilahiyyatının inkişafına böyük təsiri olmuşdur. İsanın Tantının Sözü kimi təsəvvürlərinin inkişafında Filon fəlsəfəsinin təsiri vardır.
Bioqrafiyası
İskəndəriyyədə varlı yəhudi ailəsində doğulmuşdu. Ailəsinin əsili kahin olmuşdur. Yunandilli olmuşdur və əsərlərini yunanca yazmışdır. Onun yəhudi dilini bilib-bilməməsi haqqında bilgi yoxdur. Ancaq yunandilli olmasına baxmayaraq, Filon yəhudiliyə bağlı olmuşdur. Yəhudiliyi ellinistik dünyagörüşü ilə barışdırmaq məqsədi güdərək orjinal ideyalarla çıxış etmişdir. Həyatınə fəlsəfi və ədəbi əsərlər yazmaqla, düşüncələrə qapanmaqla keçirtmişdir. Çoxlu kitab müəllifi olmuşdur. Bir kərə Qüdsə gedib, orada əsilli yəhudi kimi məbəddə qurban kəsmişdir. Bir kərə də yəhudilərə qarşı təqiblərin qarşısını almaq üçün Roma imperatoru Kaliqulanın yanına getmiş, yəhudilərdən ibarət olan heyətə başçılıq etmişdir.
Yəhudi ekzegetikanın yaranması
Ptolemeusların hakimiyyəti altında olan Misir ellinizm dövründə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biri idi. O, eyni zamanda qədim dünyanın mədəniyyət mərkəzlərindən biri idi. Tanınmış kitabxanası olan İskəndəriyyə şəhərində çeşidli ölkələrdən gəlmiş tanınmış alimlər çalışırdı. Ptolemeuslar həm də müxtəlif dinlərin və dini ənənələrin bir-biri ilə yaxınlaşması, onların ziddiyyətlərini ortalıqdan qaldırılma siyasətini aparırdılar. Bunun nəticəsində dini-fəlsəfi sinkretizm meylləri güclənmişdi.
Bu prosesə İskəndəriyyədə yaşayan çoxsaylı yəhudi icması da cəlb edilmişdi. Yəhudilərin çoxu öz doğma dillərini unudub yunanca danışırdılar və yunan mədəniyyətinin bir çox elementlərini mənimsəmişdirlər. Eyni zamanda, yunanlar və İskəndəriyyədə yaşayan başqa xalqlar da yəhudilər vasitəsilə Yaxın Şərq mədəniyyəti ilə yaxından tanış olmuşdurlar.
E. ə. III yüzillikdə İskəndəriyyədə ilk dəfə olaraq Əhdi-Ətiq yunan dilinə tərcümə edilmişdir. Bu tərcüməni "Septuaqinta" adlandarmışdırlar. Bundan sonra yəhudilər öz dini ənənəsi və adətlərini yunanlara təqdim etmək üçün və gerçək həyata uyuşmaq üçün Əhdi-Ətiqin mətnlərini və məzmununu alleqorik yozmalara məruz qoymaq məcburiyyətində qalmışdırlar. Beləliklə burada ilk dəfə olaraq Müqəddəs Kitabların yozulması əsasında yeni fəlsəfə yaranmışdı. Bu fəlsəfə də ekzegetika (təfsirçilik, yozma) üzərində qurulmuşdur.
Filonun ekzegetikası
Ekzegetikanın ən görkəmli nümayəndəsi Filon olmuşdur. Onun fəlsəfəsinin əsasını Tövratın mənasının yozulması təşkil edirdi. Filonun fikrincə bütün Tövrat bir alleqoriyadır, təvildir. Orada təsvir edilən hadisələr Musa tərəfindən qəsdən sadə hekayələr şəklinə salınmışdı. O bunu Tovratın dərin mənəvi mahiyyətini gizlətmək üçün etmişdi. Yəni Tövratın hekayələrin zahiri heç də onun əsil mahiyyətini açmır. Əsil mahiyyət isə həmin hadisələrin batinindədir. Batin isə yalnız seçilmiş insanlara açılır. Onun haqqında bilik İlahi bir nemətdir və ona təkcə əql vasitəsilə çatmaq mümkün deyil.
Başqa tərəfdən, düşüncəni də inkar etmək olmaz. Çünki yalnız onun vasitəsilə anlama prosesi baş verir. Bu səbəbdən qavranış (idrak) prosesində həm Tanrı ilhamı, həm də düşüncəni eyni dərəcədə rol oynamır. Daha doğrusu düşüncənin inkişaf etdirilməsi, elm və fəlsəfənin öyrənilməsi prosesi, mənəvi biliyin alınması üçün ilkin şərtdir. Çeşidli elmlər fəlsəfi biliyin artmasına, fəlsəfi biliyin artması isə düşüncənin Tanrı tərəfindən verilmiş mənəvi bilgəliyə (müdrikliyə) gətirir. Yalnız bu halda Müqəddəs Kitabın əsil mənəvi məzmunu insan üçün açılır.
Məsələyə bü cür yanaşmağa Filonu Əhdi-Ətiqin çox sadə, ibtidai dili və antropomorfizmləri sürükləmişdir. Çünki, yunan elmi və fəlsəfi ənənəsini bilən Filon, bu kimi ibtidai yanaşma ilə barışa bilmirdi. Dindar yəhudi olaraq, o, monoteizmi və kreasionizm konsepsiyalarından imtina etmədən, Əhdi-Ətiqin ona ibtidai görsənən yerlərini yozmalara məruz qoyurdu. Müqəddəs Kitabın yunan fəlsəfi fikri ilə uyğun olan yerlərinə isə daha da çox nəzər yetirirdi və onları yeni pifaqorçuluq, neoplatonizm, stoisizm üslublarında yozub təqdim edirdi.
Tanrı haqqında
Beləliklə Filon fəlsəfəsində Əhdi-Ətiqin Tanrısı yunan fəlsəfəsi metodları ilə yozulub yeni atributlar alırdı. O, artıq hər bir çoxluğun üzərində yüksəlmiş mütləq monadadır (varlığın substansial vahididir). Tanrı elə bir vahiddir ki, Onun yanında başqa vahidlər yoxdur, O kamildir, bölünməzdir. Tanrının əsl mahiyyətini əqllə dərk etmək mümkün deyil. İnsanlar onun varlığı haqqında biliyə malik ola bilərlər, lakin Onun nə olduğunu bilə bilməzlər. Ona görə də Tanrı Musaya özünü Yahve (var olan) adı ilə açmışdı və özünün digər adlarını açmamışdı. Tanrının nə olduğunu dərk edilməsi apofatik (mənfi) teologiya vasitəsi ilə mümkündür.
Tanrıya çatmaq yolu
İnsan dili kamil deyil və onun vasitəsi ilə Tanrının bütün keyfiyyətlərini tələffüz etmək olmaz. Ona görə də apofatik teologiyanı tətbiq edərək, demək olar ki, Tanrının heç bir şeyə ehtiyacı yoxdur, bölünməzdir, bənzəri yoxdur, dəyişməzdir və s. Beləliklə hər şeyi inkar edərək elə bir nəticəyə alınır ki, onun haqqında heç bir şey demək artıq mümkün olmayacaq. Bu hala çatanlar öz “Mən”inin xaricinə çıxaraq, ekstaz halına daxildir, sonra isə daha da yüksək mistik məqamlara qədəm qoyur. Bu məqama çatan adam Tanrıyla görüşür, amma onu dərk edə bilmir, çünki Onun nuru düşüncə imkanını bağlayır. Bu hal içki içmədən sərxoş olmaya bənzərdir.
Loqos haqqında
Yunan fəlsəfəsində olduğu kimi Loqos dünya düzənidir, gözəllik və harmoniyadır. Ondan hər şeyin təbii əlaqələri, forması müəyyənliyi yaranır. Eyni zamanda, Loqos ideyaların toplusudur. Dünya bu ideyaların obrazı ilə Tanrı tərəfindən yaradılıb.
Sonra isə Filon Loqos anlayışına Əhdi-Ətiq, yəni yəhudi dünyagörüşü, nöqteyi-nəzərindən baxır. Burada monoteizm və kreasionizm həlledici rol oynayır. Tanrı dünyanı öz sözünün (Loqosun) qüdrəti ilə yaradır. Loqos hər bir şeydə Tanrıya bərabərdir və Onun obrazıdır. Onun vasitəsi ilə dünya yaradılır.
İnsan torpaqdan Tanrının obrazına bənzər yaradılıb. Onun şüuru da İlahi Loqosa bənzərdir. Yəni kosmik və insanda olan Loqoslar mahiyyətcə birdirlər, birlik təşkil edirlər. Belə olan təqdirdə, insanın məntiqi cəhətindən, ətraf mühitin dərk edilməsi və onun barəsində düşüncələr məxluqatdan Tanrıya doğru atılan addımlardır. Dünyanın varlığı və gözəlliyi insanı Tanrının varlığını dərk etməsinə gətirməlidir. Beləliklə məntiqi fikir bir növ İlahi ilham kimi qəbul edilə bilər.
Buna görə də, Filona görə, yunan fəlsəfəsi və İlahi vəhy olan Əhdi-Ətiq birbirinə zidd deyillər, çünki hər ikisi Loqosun məhsuludur. Əhdi-Ətiqdə Loqos özünü peyğəmbərlərə vəhy vasitəsi ilə açmışdı, yunan fəlsəfəsində isə məntiqdə, düşüncədə. Ona görə də Musanın və Platonun müdrikliyinin mənbəyi birdir. Lakin buna baxmayaraq, Platon və Pifaqor təkcə düşüncə ilə monoteizmə yaxınlaşmamışdırlar. Onlar, Filonun fikrincə, Əhdi-Ətiqlə tanış idilər. Bu fikri gələcəkdə xristianlar da təkrarlayırdılar.
Filon Loqosu “Tanrının oğlu”, “Səmavi Adəm” və başqa adlarla adlandırırdı. Bu adlar onun Tanrı ilə dünya arasında bir vasitəçi olduğuna işarə edir.
Loqosa bu cür baxış Filona, Müqəddəs Kitabı alleqorik yozmalara məruz qoyma imkanı yaratmışdı, onu fəlsəfələşdirirdi. Bu baxımdann onu gələcəkdə yaranan orta əsr ilahiyyatının yaradıcısı adlandırmaq olar. Əhdi-Ətiq rəvayətləri uzaqlarda olan transsendent Tanrının deyil, Loqosun məhsuludur. Məsələn, yəhudilərin Misirdən köçməsini Filon ruhun bədənin əsarətindən azad olması kimi, yəhudilərin səhrada uzun illər boyu qalmasını insanın bu dünyada yolçu olması kimi yozurdu.
Təsiri
Filonun antik fəlsəfənin yəhudi dini ilə qarışdırması cəhdi yəhudi ortodoksları tərəfindən rədd edildi. Lakin onun fəlsəfəsindən xristianlar istifadə etdilər. Onlar Filonun Loqosunu simalaşdırıb İsa ilə eyniləşdirmişdilər. Bu ideya Yəhya İncilində öz əksini tapmışdı. Xristianlıqda olan Ata (Tanrı) – Oğul (Loqos) münasibətləri Filonun fəlsəfəsindən başlayır. Yəhudi dini ənənələrinin yunan fəlsəfəsi kateqoriyaları ilə izah edilməsi Romada müxtəlif xalqlar üçün yeni Dinin prinsiplərini aydınlaşdırırdı və bu amil xristianlığın yayılmasında müstəsna rol oynamışdı.
Gələcəkdə isə "Loqos-Tanrı" Sözü ideyaları müsəlman fəlsəfəsinə də təsir etmişdir. Müsəlman düşünürlərinin çoxu onu Quranda görürdülər. Bu problem üzrə VIII-IX yüzilliklərdə müsəlman təməlçilərinin mütəzililərlə Quranın yaradılıb-yaradılmaması mübahisəsi düşmüşdür. O zaman mütəzililər müsəlman təməlçilərini xristianların yolu ilə getdiyində, İsaya bənzər olaraq Quranı əbədi Tanrı Sözü (Loqosu) kimi görməsində suçlamışdırlar.
Həmçinin bax
Orta platonizm
II Mirian
II Mirian — Farnavazianlar sülaləsindən səkkizinci İberiya çarı. İran ordusunun köməyi ilə hakimiyyəti geri almışdı. Yerinə oğlu II Artaksias keçdi.
Eharius kuznetzovi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Marş (veriliş, 1997)
"Marş" — 1997-ci ildən 2016-cı ilə qədər Azərbaycanın ANS TV kanalında hər şənbə saat 15:20-də yayımlanan hərbi-vətənpərvərlik televerilişi. Verilişin layihə rəhbəri, müəllifi və aparıcısı Rahib Qəribdir.
Adi zirinc
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Orta Avropa, Aralıq dənizyanı ölkələri, İran və Kiçik Asiyada yayılmışdır. Avropada təsvir edilmşdir. Boyu 1,5 m-ə qədər olan şaxələnmiş koldur. Boreal coğrafi tipinin Avropa sinfinin Avropa-meşə qrupuna aiddir. Orta Avropa, Aralıq dənizi, Balkan və Kiçik Asiya ölkələrində, İran, Əfqanıstan, Rusiya və Qafqazda yayılmışdır. Adi zirinc Azərbaycanın bütün rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 1800 m qədər) bitir.
Botaniki təsviri
Adi zirinc may-iyunda çiçəkləyir. Salxım şəklində düzülmüş açıq sarı rəngli ətirli çiçəkləri vardır. Meyvələri avqust-sentyabrda yetişir. 2–3 qırmızı-qonur toxumlu gilədir. Çəkisi 0,14–0,32 qramdır. Toxumu meyvəsinin 24–30%-ni təşkil edir, silindr və ya oval şəklindədir. Uzunluğu 12 mm-dir. Əsasən qırmızı, bəzən isə qara, sarı və çəhrayı rəngdə olur. Meyvəsi turşdur və uc hissəsində qönçə tumurcuğu yapışıq qalır. Meyvəsini əl ilə yığırlar. Şaxta vurduqda dadı yaxşılaşır. Hündürlüyü 2.5 m olan tikanlı koldur, cavan budaqları sarı-qonur, köhnələri – boz rəngdədir. Tikanları 2 sm qədər, yarpaqları nazik ellipsvari, kənarları barmaqlı-kiprikciklidir. Çiçəkqrupu – uzunluğu 6 sm çatan çoxçiçəkli sallaq salxımdır. Çiçək saplağının uzunluğu 5–12 mm-dir. Meyvəsi al qırmızı, bəzən sarımtıl-qırmızı, 12 mm qədər uzunsov, turş giləmeyvədir. Aprel-iyun aylarında çiçəkləyir, iyun-sentyabr aylarında meyvə verir. Yarpaqları nazik, pərdəvaridir, ellipsşəkilli, əksinə yumurtaşəkilli və yaxud əksinə yumurtaşəkilli-neştərvaridir, uzunluğu 4 sm olan saplaqda daralmışdır, kənarları kirpikciklimişarvari, alt tərəfdən torvari, təpə hissəsində kütdür. Yarpaqları açıq yaşıl rəngli və turş dadlı olur. Tərkibində 5% şəkər, 5–6% üzvi turşu (əsasən alma turşusu), 0,6–0,8% aşılayıcı və rəngləyici maddə, 0,4–0,6% pektinli maddə, 4,9% sellüloza, 0,95% kül və 150–170 mq% C vitamini vardır. İyun ayında toplanmış yarpaqlarında 120 mq% C vitamini və meyvə verdikdə yığılmış yarpaqlarında 40 mq% E vitamini vardır. Alkaloid, kumarin, flavonoid, C vitamini, piyli yağlar, steroid, aşı maddələri, antosian və karotinoidlərlə zəngindir.
Ekologiyası
Mezokserofitdir, meşə-kol, sahilyanı bitkilik tiplərində rast gəlir. Əsasən meşə və meşə kənarlarında, kolluqlarda və çaylaqlarda, çaqıl daşlıqlarda bitir. Çox vaxt cəngəlliklər əmələ gətirir. Meşə kənarlarında, kolluqlarda, çınqıllı çaylarda rast gəlinir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın dağ-meşə rayonlarında, Xızıda və Altıağacda daha çox yayılmışdır. Azərbaycanda zirincin 3 növünə rast gəlinir. Adi zirinc daha çox təsadüf edilir. BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsi rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi əsasən meşə və meşə kənarlarında, kolluqlarda və çaylaqlarda, çaqıl daşlıqlarda bitir. Çox vaxt cəngəlliklər əmələ gətirir.
İstifadəsi
Zirincdən təzə halda çox az istifadə edilir. Bundan sirkə, şərab, jele, mürəbbə, şirə, spirtsiz içki, konfet və karamel içliyi və tamlı qatqı hazırlayır və qurudurlar. Zirincin meyvələrindən hazırlanmış içkilər susuzluğu yaxşı yatırır və iştahı artırır. Tərkibində P vitamini olduğuna görə cavan yarpaqları az bir miqdarda salatlara əlavə etmək olar. Turş meyvələr qənnadı istehsalatında limon və sirkə əvəzedicisi kimi istifadə edilir. Bir qədər kal yığılmış meyvələrini qurudur və sumaq əvəzinə tamlı qatqı kimi istifadə edirlər. Zirinci şorabaya da qoyurlar. Meyvəsindən alınmış cövhərdən likör və qazlı içkilər hazırlanır. Zirinc balverən bitki kimi də məşhurdur. Hər çiçək 0,121–0,611 mq şəkəri olan nektar verir. 1 hektar sahədən 230 kq-a qədər bal əldə etmək mümkündür. Zirinc balı qızılı-sarı rəngdə və ətirli olur.
Farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Elmi, praktiki, eksperimental, Tibet, Çin, Hind və xalq təbabətində, eləcə də homeopatiyada geniş tətbiq edilir. Zirinc meyvəsindən xalq təbabətində sinqa, raxit, qanazlığı, isitmə, mədə-bağırsaq xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edirlər. Zirinc mürəbbəsi sarılığın müalicəsində tətbiq edilir. Zirincin yarpaqlarında berberin alkaloidi vardır. Ona görə də yarpaqlarından alınmış spirtli cövhərdən daxili qanaxmalarda müalicəvi vasitə kimi istifadə edilir. Yarpaqlarında, həmçinin A və C (130 mq%) vitaminləri vardır. Zirinc çiçəklərindən dəmlənmiş çay öskürəyə qarşı içilir. Böyrək, o cümlədən böyrək daşı, qaraciyər, öd və sidik kisəsi, dizenteriya, şəkərli diabet, malyariya, revmatizm, plevrit, göz və qadın xəstəlikləri, habelə xoş və bəd xassəli şişlər, qanaxmalar, ağızda iltihab prosesləri zamanı istifadə olunur. Antigistamin, antiprotozoy, antibakterial, antioksidant, antiseptik, sidik və ödqovucu, hipotenziv, işlədici, sedativ və spazmolitik təsirə malikdir. Zirinc və ondan hazırlanan preparatlar qəbzlik, köp, qepatit, xoletistit və böyrək xəstəlikləri zamanı ziyandır. Klimakterik qanaxmalar vaxtı meyvələrin cövhəri təyin edilmir. Müalıcə məqsədi ilə bitkinin yarpaqları, çiçəkləri, meyvələri, budaqları, qabığı və kökü istifadə edilir.
Oduncağından çəkmə mismarlarının və xarrat məmulatlarının hazırlanmasında istifadə olunur. Yaşıllaşdırmada dekorativ bitki və canlı çəpər kimi də istifadə olunur.
Axar-baxar
thumb|250px|right|Avropanın çay və dəniz hövzələrinin suayırıcı sahələri
Axar-baxar — suayrıcı, iki çay, göl, dəniz və ya okean hövzəsinin su toplayıcı sahələrini bölən xətt anlamında işlədilir. Atmosfer yağıntılarının müxtəlif axınlara istiqamətlənməsidir. Axar-baxarın suayrıcı xətti suayrıcı ərazi adlanır. Suayrıcı xətt adəti üzrə dağ və ya təpəliklərdən keçir. Materiklərdə yerləşən böyük su ayrıcılar suyu okean və daxili hözələrə bölür. Bu tip su ayrıcılar kontinental suayrıcı adlanır.
Suları Sakit, Atlantik, Hind və Şimal Buzlu okeanlarına yönəldən suayrıcılar Əsas suayrıcılardır
Çay hövzələri yerüstü və yeraltı sutoplayıcılara bölündüyündən, suayrıcılarda iki yerə bölünür:Yerüstü sutoplayıcı və yeraltı sutoplayıcı.
Dissonans (film, 1978)
Məzmun
Film Bakı İdman Malları Fabrikinin həndbolçu qızlarından, daha doğrusu onların çox gərgin keçən bir oyunundan bəhs edir.
Bir çox illərdir ki, onların üzv olduğu "Spartak" komandası təkcə SSRİ birinciliklərində deyil, beynəlxalq idman aləmində də respublikamızın idman şərəfini qoruyurlar. Reportaj-filmdə həndbolçuların oyunları dinamik və təsirli şəkildə əks etdirilmişdir. Filmdə idmanın müasir dövrdə əhəmiyyətindən, onun ölkəmizdə daha da inkişaf etdirilməsi üçün yaradılmış imkanlardan və qarşıda duran perspektivlərdən çox maraqlı bir tərzdə danışılır.
Tanacetum polycephalum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Göyyal
Göyyal — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Fərcan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Göyyal toponimi "göy" və "yal" sözlərindən ibarətdir. "Göy" – "yaşıl", "yal" isə "dağ beli" mənasındadır.
Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Toponimikası
Göyyal kəndi dağlıq ərazidədir. Toponim göy (yaşıl) və yal (dağ beli) komponentlərindən düzəlib, "yaşıl dağ beli" mənasındadır. Kənd salındığı ərazinin adını daşıyır.
Coğrafiyası və iqlimi
Göyyal kəndi dağlıq ərazidə yerləşir.
Avlabar
Avlabar Tiflis şəhərinin Kür çayı sahilində ərazinin qədim adı.
Toponimkası
Avlabar- Tiflis şəhərinin Kür çayı sahilində ərazinin qədim adı. Mənbədə toponim "Avlabar sahil çölü" kimi qeyd olunur. 1826-cı ilə aid arxiv sənədində burada Avladərə kəndinin olması qeyd edilmiş və Gürcüstanın 1801-ci ildə Rusiyaya birləşdirilməsindən sonra oranın erməni əhalisinin köçüb Azərbaycanın Şəmşədil mahalında Çardaklı adlı yerdə məskunlaşması göstərilir (indi Şamxor rayonunda Çardaqlı k.). Kür çayının sol sahilində Tiflisin yüksəklik hissəsi Avlabar adlanırdı.
Həmçinin bax
Gürcüstan Respublikası
Xarici keçid
banker.az/gurcustan
Mon Kyon-Ha
Karyerası
Mon Kyon-Ha Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Norveç yığmasına 22:20 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Sidney Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Daha sonra Mon Kyon-Ha Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 38:36 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Afina Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.
Mon Kyon-Ha Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda İspaniya yığmasına 32:30 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, London Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Təşəhhüd
Təşəhhüd - namazın vacibatıdır.
Bütün vacib və müstəhəbb namazların ikinci rükətində, şam namazının üçüncü rükətində, zöhr, əsr və xiftən namazlarının dördüncü rükətində gərək insan ikinci səcdədən sonra oturub bədəni sakit olan vaxt təşəhhüd desin, yəni: اَشْهَدُ اَن لا اِلََهَ الاَ اللهُ وَحدَهُ لاشَرِيكَ لَهُ وَاَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ اَللَّهُمَّ صَلّ عَلى مُحَمَّدِ وَآلِ مُحَمَّد
"Əşhədu ən la ilahə illəllahu vəhdəhu la şərikə ləh, və əşhədu ənnə Muhəmmədən əbduhu və rəsuluh. Əllahummə səlli əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd" – desin.
Və əgər "Əşhədu ən la ilahə illəllahu və əşhədu ənnə Muhəmmədən səlləllahu ələyhi və alih əbduhu və rəsuluh" – desə, kifayət edər, həmçinin Vitr namazında təşəhhüd lazımdır.
Təşəhhüd kəlmələri gərək ərəbcə düzgün deyilsin və adi şəkildə olduğu kimi ardıcıl deyilməlidir.
Əgər təşəhhüdü unutsa və ayaq üstə dursa, rükudan əvvəl yadına düşsə ki, təşəhhüdü deməmişdir, gərək otursun və təşəhhüdü desin, ikinci dəfə ayağa qalxıb o rük`ətdə oxuyacağını oxusun və namazı tamam etsin. Ehtiyat müstəhəbbə əsasən, namazdan sonra yersiz ayaq üstə durduğuna görə, iki səhv səcdəsi yerinə yetirsin. Əgər rükuda və rükudan sonra yadına düşsə, gərək namazı qurtarsın və namazın salamından sonra ehtiyat müstəhəbbə əsasən təşəhhüdü qəza etsin. Bundan sonra gərək yaddan çıxmış təşəhhüd üçün iki səhv səcdəsi yerinə yetirsin.
Müstəhəbbdir ki, təşəhhüd halında sol budu üzərində otursun, sağ ayağın üzünü sol ayağın altına qoysun və təşəhhüddən əvvəl "Əlhəmdu lillah" və ya "Bismillah və billah vəlhəmdu lillahi və xəyrul əsmai lillah" – desin.
Habelə müstəhəbbdir ki, əlləri budların üstünə qoysun, barmaqları bir-birinə birləşdirsin, öz ətəyinə baxsın və təşəhhüdün salavatından sonra desin: "Və təqəbbəl şəfaətəhu vərfə` dərəcətəh".
Tibet-Birma dilləri
thumb|right|Tibet-Birma dillərinin yayıldığı ərazilər Tibet-Birma dilləri - Sino-Tibet dil ailəsinin alt qrupu. Cənub-Şərqi Asiyanın yüksək dağlıq ərazilərində və həmçinin Cənubi Asiyada və Şərqi Asiyada yaşayan 400-ə yaxın xalqı birləşdir. Tibet-Birma dillərində danışan 60 milyon insandan təqribən yarısı birma dilində, 13%-ə yaxını isə Tibet dilində danışırlar. Bu alt qrupun belə adlanmasının əsas səbəbi qrup daxilində üstünlük təşkil edən dillərin təsnifatına görədir (Birma dilində danıanlar-32 milyon nəfər, Tibet dilində danışanlar-8 milyon nəfər).
Tibet-Birma dilləri Hindistan ərazisində əsasən Himalay dağ silsiləsi uzunu Ladakh, Himaçal Pradeş, Siqqim, Arunaçal Pradeş ştatlarında, eləcə də Qərbi Benqal, Assam, Meqhalaya, Naqaland, Manipur, Tripula və Mizoram ştatlarında yayılmışdır. Tibet-Birma dillərinə karbi, meitei, lepcha dilləri, eləcə də Tibet, Şərqi Himalay, Tani, Brahmaputra, Anqami-Poçuri, Tanqkhul, Zeme, Kukish və s. dialektləri aiddir.
Tarixi
Hindistanın şimаl-şərqində əsаsən Tibеt-Birmа xalqlаrının yаşаdığı ərаzilərdə mürəkkəb еtnik vəziyyət yаrаnmışdır. Bu bölgənin cоğrаfi vəziyyəti əsаsən dаğlıqdır, dağlаr isə sıх mеşələrlə örtülmüşdür. Bu dа əhаli qruplаrının dаğınıq, bir birindən izоlyаsiyа оlunmuş şəkildə yаşаmаsınа gətirmişdir. XVIII əsrdə bir çox tədqiqatçılar zəngin ədəbi ənənələri olan Birma və Tibet dillərində paralellik olduğu qənaətinə gəlmişlər. Növbəti yüzillikdə Brayan Xauton Xocson Himalay dağları ətrafında və Şimal-Şərqi Hindistan ərazisində yaşayan xalqların folklor və ədəbi mühiti haqqında zəngin məlumatlar toplamış və onların tətqiqi zamanı belə bir qənaətə gəlmişdir ki, bu ədəbi nümunələrin əksəriyyəti bimalılara və tibetlilərə məxsusdur / Tibet-Birma dilləri dilləri ifadəsindən ilk dəfə 1856-cı ildə Ceyms Loqan və 1858-ci ildə isə Karen istifadə etmişdir. Cavаhirlal Nеhrunun hökumətindən bаşlаyаrаq, hind hаkimiyyəti bu rаyоnlаrdа vəziyyətin nоrmаllаşmаsı istiqаmətində ciddi uğurlаr qаzаnmışlаr. Bu rаyоnlаrın əhаlisi ümumhind siyаsi prоsеslərinə, tədricən isə təsərrüfаt intеqrаsiyаsınа qоşulmuşdur, milli dilin və milli ədəbiyyatın inkişafı istiqamətində mühüm tədqiqatlar aparılışdır.
Tibet-Birma dilləri alt qrupuna daxil olan 25 tayfadаn ibаrət naqa хаlqının nümayəndələri ао, sеmа, kоniаk, tаnqhul, аnqаm və s. diаlеktlərdə dаnışırlаr. Diаlеktlərin bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənməsi ədəbi dilin fоrmаlаşmаsını çətinləşdirir. Lakin Nаqаlеnddə tədricən diаlеktlər əsasında nаqа-аssаm dili yаrаnır. Nаqlаr аrаsındа еtnik kоnsоlidаsiyа bаşlаnğıc mərhələdə оlsа dа, ümumi tаlе birliyi hissi kifаyət qədər güclüdür.
Tibеt-birmа qrupunа məхsus mаnipur хаlqı Mаnipur ştаtındа yаşаyır, zəngin ədəbiyyаt ənənəsi оlаn mеythеyi dilində dаnışırlаr.
Sent-Andre-de-Najak
Sent-Andre-de-Najak  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Najak kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12210.
Kommuna təxminən Paris dən 520  km cənubda, Tuluza şəhərindən 85  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 50  km cənub-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 418 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 226 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 154 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 72 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 68,1%, 1999-cu ildə 61.3%). 154 aktivistdən 127 nəfər (73 kişi və 54 qadın), 27 nəfər işsiz (9 kişi və 18 qadın) idi. 72 hərəkətsiz 15 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 34 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Par Çun-Hi
Par Çun-Hi (d. 10 aprel 1975) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Par Çun-Hi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Norveç yığmasına 22:20 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Sidney Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Daha sonra Par Çun-Hi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Macarıstan yığmasını 28:33 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu və bürünc medal qazandı.
Baccharis woodii
Baccharis woodii Baccharis woodii Baccharis woodii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şi Hu
Şi Hu Hu Çaonun üçüncü imperatorudur. Hunların Ci qəbiləsindəndir.
İlk illəri
295-ci ildə anadan olmuşdu. Şi Le ilə bir böyümüş və onun ordusunda generallıq etmişdi. Ordusu ilə çox sərt yöntəmlərdən istifadə edən Şi Hu ələ keçirdiyi hər yerdə qətliamlar törədirdi. Çonqşan knyazı elan olunmuşdu. Şi Hu şanyü olmaq istəsə də bu titul ona verilmədi. Ona görə 334-cü ildə taxtı ələ keçirdi.
Hakimiyyəti
335-ci ildə paytaxtı Yeçenqə köçürdü. Bir çox saraylar tikdirdi. O çox qəddar bir hökmdar olaraq yadda qalmışdı. 337-ci ildə vəliəhd oğlu Şi Suini öldürdü və onunla birlikdə 26 övladını öldürərək bir qəbirdə basdırtdırdı. Kian Yan kralı ilə birləşib Duanlara hücum edən Şi daha sonra kralın qaçmasına görə əsəbləşib onun üzərinə hücum etdi. 348-ci ildə oğlu Şi Hsüan qardaşı Şi Taonu öldürtdürdü. Şi Hu buna görə əsəbləşib Hsüanı edam etdi. Hsüanın bütün nəvələri öldürüldü və onların içində Hunun sevdiyi ən gənc şahzadənin də öldürülməsindən təsirlənən Hu xəstələndi. Şi Hu yeni vəliəhd olaraq Luanti sülaləsindən olan qadından doğulmuş Şi Şini seçdi. Sonrakı illərdə oğlu Şi Bin 349-cu ildə öldürüldü. Şi Hunun ölümündən sonra taxta Şi Şi keçdi.
Ailəsi
Oğulları:
Ata Atacanov
Ata Atacanov (1922-1989) — Türkmənistan yazıçısı.
Həyatı
Yazıçı, şair, dramaturq Ata Atacanov 1922-ci ilin dekabırın 15-də Türkmənistanın Marı vilayətinin ikinci Gökcə obasında qulluqçu ailəsində dünyaya gəlmişdi. Yeddi yaşından başlayaraq ana-atasının təhti-tərbiyəsində təlim-tərbiyələnib, sonra obalarındakı məktəbdə oxumuşdu. 1934-1938-ci illər Daşkənddəki pedaqoji texnikumda, 1938-1939-cu illər Aşqabaddakı pedaqoji institutda, 1949-1952-ci Ali partiya məktəbində, 1959-1960-cı illər Ali ədəbiyyat kursunda oxuyub, yazıçılığının inçə sirlərini əxz etmişdi.
Şair əvvəlcə müəllımliklə, sonra jurnalistika ilə məşğul olmuşdu. Marı vilayətinin “Lenin bayrağı” qəzətində, radio müxbiri, “Yaş kommunist” qəzətinin redaktorının sahə redaktorı, sonra Krasnovodsk vilayət qəzətində, daha sonra “Sovet Türkmənistanı” qəzətinin redaktorı vəzifələrində, “Sovet ədəbiyyatı” jurnalının şöbə müdiri, redaktorının ədəbi işçisi vəzifələrində çalışmışdı.
Yazıçı dörədicilik işinə 1941-ci ildə başlamışdı. İlkinci qoşqusı “Təzə il gəldi” adı ilə Taqtabazarın rayon qəzətində çap edilmişdi.
Onun “Xoş qal əziz obam”, “Ölməcək coya”, “Yeniş”, “Yar sarı uç guşum”, “Çıkda sərət yollara”, “Nəbəlli qəhrəman” adlı bir neçə qoşquları Böyük vətənpərvərlik barədədir.
A.Atacanovın “Alma yenə gülləyər”, “Türkmənistan baharı”,“Arzılı mehman”, “Ədimmə edim”, “Sallançagım səhra mənim”, “Aylı ağşam” adlı kitablarının müəllifidir. Türkmənistanın nəsrini əks etdirən “Çaxmaq”, “Öz tanışların”, “Halın niçik Yaran”, “Təkə qızı Tatyana”, yalı romanları durmuşın dürli tərəflərını öz içinə alır.
A.Atacanov həm də tərcüməçidir (Puşkinin, Tvardovskinin, Polevoyın və başqalarının əsərlərini tərcümə edib).
Alo
150px|thumb|right|Aleksandr Qrem Bell 150px|thumb|right|Telefon Alo — adətən, danışıq vaxtı telefon dəstəyi ələ götürüldükdə söylənilən ilk söz.
Yaranması
Telefonu kəşf edənlər sırasında Antonio Meuççi, Filip Reys, Elişa Qrey və Aleksandr Qrem Bell adları çəkilir. Yalnız Bellin 10 mart 1876-cı ildə köməkçisi Tomas Uotsonla yaratdığı sınaq əlaqə uğurlu alınır və telefonun 1876-cı ildə Amerikalı ixtiraçı Aleksandr Qrem Bell tərəfindən icad edildiyi qəbul edilir.
"Alo" sözünün Aleksandr Bellin sevgilisinin adının qısaldılmış formasıdır. Sevgilisinin tam adı Allessandra Lolita Osvaldo olub. Aleksandr Bell ilk telefon xəttini sevgilisinin evinə çəkib. İş yerində telefonla zəng edənin Allessandra Lolita Osvaldodan başqası ola bilməyəcəyini düşündüyündən A.Q.Bell, dəstəyi qaldırarkən Allessandra Lolita Osvaldo deyirdi. Amma, bir müddət sonra sevgilisinin adını qısaldaraq "Alo" deməyə başladı. Telefonun kəşfindən başqa bir şey düşünməyən Aleksandr Bellin sevgilisi çox keçmədi ki, onu tərk etdi. Yaşlanmış Bell sevgilisinin bir gün ona zəng edəcəyi ümidi ilə yaşayırdı. Ona görədə o, kimin zəng eləməyindən asılı olmayaraq, hər kəsə "Alo" deyirdi. Bu gün hamımızın istifadə etdiyi "Alo" sözü o günlərdən günümüzə qədər gəlib çıxıb. Sevgilisinin onu tərk etməsinə baxmayaraq insanlar onun bu əvəzsiz kəşfini yüksək qiymətləndirmişdilər. Belə ki, 1922-ci ildə yağışlı avqust səhərlərinin birində ABŞ və Kanadada bütün telefonlar bir dəqiqəlik söndürülür. Amerika Aleksandr Qrem Belli dəfn edərkən, 13 milyon telefon aparatı dahi ixtiraçının şərəfinə susurdu.
Volqa sıfı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yayılması
Xəzər, Azov və Qara dəniz hövzələri çaylarının orta və aşağı axarlarında, əsas su anbarlarında yayılmışdır. Volqada və onun delta hissəsində çoxsaylıdır. Uralda, Terekdə, Sulakda və Samurda azdır, Kürdə yoxdur. Təcrübəli balıqçıların məlumatına görə Azərbaycanın şimal şirinləşmiş sularında tək-tük hallarda tutulur.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Volqa çayının aşağlarında yaşayan yarımkeçici, Volqoqrad və Kuybışev su anbarlarında yaşayan oturaq formaları vardır. İstisevən balıqdır. Çayların nisbətən dərin, qumlu yerlərində daha çox olur. Bu kiçik balıq plankton orqanizmləri və xırda balıqlarla qidalanır. Körpələri xərçəngkimilərlə, ancaq yaşlıları xırda balıqları qidalanır.
Çoxalması
3–4 yaşlarında, uzunluğu 20 sm olduqda cinsiyyət yetkinliyinə çatır. Kürüsünü aprel-may aylarında tökür. Kürü nohurların axar sularında qoyulur. Körpələr çaylarda yemlənir. Böyüməsi və yaş tərkibi öyrənilməyib. Cinsiyetkin fərdlərin bədənin uzunluğu 18–30 sm, orta kütləsi 200-250 q olur.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Volqa sıfı balığının vətəgə əhəmiyyəti çox deyil. Ehtiyatları da böyük deyil.
Məhərrəm Qasımlı
Məhərrəm Paşa oğlu Qasımlı — Əməkdar elm xadimi, Dövlət mükafatı laureatı, filologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri (03.03.2016-indi), AMEA Ədəbiyyat İnstitutunda şöbə müdiri, ədəbiyyatşünas, folklorşünas, şair.
Həyatı
Məhərrəm Paşa oğlu Qasımlı 1958-ci ildə Tovuz rayonunun Alakol kəndində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya ixtisasını bitirmişdir.(1975–1980) AMEA-nın Ədəbiyyat institutunda işləyir. İnstitutun "Şifahi xalq ədəbiyyatı və ədəbi abidələr" şöbəsinin müdiridir. 1992–2017-ci illərdə Ədəbiyyat institutunda elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsini icra etmişdir. 1998–2017-ci illərdə isə müdafiə şurasının üzvü olmuşdur. Beşcildlik və oncildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi"nin Baş Redaksiya şurasının üzvü, birinci cildin isə məsul redaktoru və əsas müəlliflərindən biridir. 2004-cü ildən nəşr olunan "Folklor və etnoqrafiya" jurnalının baş redaktorudur. 2008-ci ildə "Novruz" ensiklopediyasını hazırlamışdır və onun baş elmi redaktorudur. Eyni zamanda M. Qasımlı Beynəlxalq Folklor Fondunun (ABŞ) Azərbaycan təmsilçisi və "Milli Folklor" (Türkiyə) beynəlxalq jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür. Elmi fəaliyyətlə yanaşı təhsil sistemində də fəaliyyət göstərən prof. M. Qasımlı Azərbaycanın bir çox nüfuzlu universitetlərində də çalışmışdır. 1998–2015-ci illərdə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində elmi şuranın üzvü, 2004–2014-cü illərdə Azərbaycan Milli Konservatoriyasında tədris proqramlarının üzvü olmuşdur. Bundan başqa Lənkəran Dövlət Universitetində (1998–2007), 1994–2022-ci illərdə isə Azərbaycan Universitetində müqavilə ilə işləmişdir. 2016-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatları Komissiyasının üzvüdür.1996-cı ildən AYB-nin üzvü olmuşdur. 2008-ci ildə Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin 1-ci katibi olmuş, 2016-cı ildə Birliyinin sədri seçilmişdir. 2009-cu ildə Azərbaycan aşıq sənətinin UNESCO-da qeyd olunmasında yaxından iştirak etmişdir. 2017-ci ildə UNESCO-da qeydə alınan "Yallı" layihəsinin və "Azərbaycan rəqsləri" layihəsinin həmmüəllifi olmuşdur. Bədii əsərlərində Orxan Paşa imzası işlədir. Bədii əsərləri Azərbaycanda, Gürcüstanda, İranda, Türkiyədə nəşr olunmuşdur. Azərbaycanda 500-dən çox elmi məqalələri, 21 kitabı, 5 monoqrafiyası çapdan çıxmışdır. Xaricdə isə 70-dən çox məqaləsi çıxmışdır. Rəhbərliyi altında 50-ə yaxın dissertant və doktorant fəlsəfə doktorluğu üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Sadıq Nurumbetov
Sadıq Nurumbetov (1900-1972) - Özbəkistanın və Qaraqalpaqstanın xalq şairi, Berdax adına Dövlət mükafatı laureatı, qaraqalpaq poeziyasının görkəmli nümayəndələrindən biri.
Həyatı
Sadıq Nurumbetov 1900-cü ildə Kegeyli rayonunda dünyaya göz açmışdır. Şair ilk şeirləri yumoristik və satirik formada qələmə almışdır. Bu əsərlərdə Sadıq Nurumbetov insanlardakı zəif cəhətləri və eybəcərlikləri qeydə almışdır.
Abbas Dabılovdan fərqli olaraq psixoloji lirika ustası olan Sadıq Nurumbetov şeirlərində vətəndaş lirikasına daha çox yer verirdi. Onun xalqlar dostluğu haqqında şeirləri yüksək bədii keyfiyyətləri ilə seçilirdi. Şairin satirik və yumoristik şeirləri «Şamanlar», «Tənbəllər» və başqaları qrotesklə dolu və gülüş doğuran əsərlərdən ibarət idi. Bu əsərlər məhz onu yumor ustası kimi tanınmasına səbəb olmuşdur. «Qardaşlar» poema-dastanında isə müəllif Xarəzm ərazisində yaşayan xalqların dostluğunu vəsf etməklə, həm də onların yeni dövr və cəmiyyətin qurulmasında iştirakını tərənnüm edirdi.
Abbas Dabılov kimi Nurumbetov da şifahi epik yaradıcılığın ənənələrini uğurla davam etdirirdi. Xüsusən onun xalq «Berdağ», «İpəkçi», «Janıl», «Qəmərilər» epik dastanlarında və digər əsərlərində bu cəhət özünü daha parlaq şəkildə əks etdirir. Otuzuncu illərdə Nurumbetov dəsti-xətti özünü daha yaxşı təzahür etdirirdi. Müharibə dövründə Nurumbetov bir sıra vətənpərvərlik ruhlu şeirlər yazıb-yaratmışdır ki, bunların sırasında «Vətən uğrunda», «Mənim oğlum», «Yenilməz əsgərlər» və s. kimi şeirlər daha üstün mövqedə dayanır. Müharibədən sonrakı dövrlərdə Nurumbetovun yaradıcılıq axtarışları daha da intensivləşir. XX əsrin 50-70-ci illərin əvvəllərində şairin onlarla şeirlər məcmuəsi nəşr olunur. Bu baxımdan onun «Yaz», «Amud ərya», «Davudgöl», «Till əxan» və başqa əsərləri daha səciyyəvidir. Nurumbetovun poetik yaradıcılığında yer alan «Berdağ» epik poeması, «Aral dənizində», «İpəkçi», «Janıl» və “Bəxtiyar” lirik-epik dastanları XX əsr qaraqalpaq ədəbiyyatının mühüm səhifəsini təşkil edir.
S.Nurumbetovun «Bəxtiyar» və «Dənizdə», «Nəvai» və «Berdağ» kimi dastan - poemalarının mühüm cəhətləri, onlarda əksini tapmış vətəndaşlıq kredosu, vətənpərvərlik baxışları, bədii ifadəlilik, lakoniklik, lirik-epik poeziyanın özünəməxsusluğu, strukturu və kompozisiyası detalları ilə araşdırılmışdır. Sadıq Nurumbetovun əsərləri xəlqiliyi, özünəməxsus xarakterik cizgiləri, yüksək bədii ideyalılığı və məziyyətləri ilə seçilir.
Qaraqalpaqstanın xalq şairi Sadıq Nurumbetov Ayapbergeni çox hörmətli müəllimlərindən biri hesab edirdi.
Sadıq Nurumbetov 1972-ci ildə vəfat etmişdir.
Xarici keçidlər
Садык Нурумбетов (1900-1972) - Ziyouz.uz
Şi Şi
Şi Şi dördüncü Hu Çao şanyüsüdür, cəmi 33 gün imperator olmuşdur. Yerinə onu devirən qardaşı Şi Çun keçmişdir.
Boymadərən
—  sırasının  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Təbii yayılması
Şimal yarımkürəsinin mülayim qurşağında 100-dən artıq növü var.
Botaniki təsviri
Gövdəsi düz yarpağı neştərşəkilli, çiçəkləri ağ, sarı və ya çəhrayı, çiçək səbətcikləri qalxanvaridir.
Ekologiyası
Adi Boymadərən meşə, çəmən və çay kənarında bitir. Boymadərən efir yağlıdır (0.4%-ə qədər), dərman və bəzək bitkisidir. Bəzi növləri aşı maddələri ilə zəngindir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda 14 növü məlumdur.
Sətiriçi altproqram
Sətiriçi altproqram (en. in-line subroutine ~ ru. встроенная подпрограмма ~ tr.satır içi alt yordam)– çağrıldıqları bütün yerlərdə deyimləri tamamilə proqrama yerləşdirilmiş altproqram. Sətiriçi altproqramdan fərqli olaraq, adi altproqramlar yalnız proqramın bir yerində yerləşdirilir və həmin altproqramı proqramın hansı yerində çağırmaq lazımdırsa, orada uyğun deyim yazılır. Sətiriçi altproqramlar bütövlükdə proqramın yerinə yetirilməsini yaxşılaşdırır, ancaq onlar proqram kodunun uzunluğunu da artırır. Sətiriçi altproqramlar adi altproqramlardan fərqlənsə də, onlar da həmin sintaktik və semantik qaydalara tabedir.
Gürcülü
Gürcülü — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Novlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Assuriya hökmdarları
Qədim Assuriya
thumbnail|right|II Aşur-Nasirpal thumbnail|right|III Salmanasar thumbnail|right|V Şamşi-Adad thumbnail|right|III Adad-Ninari thumbnail|right|III Tiqlat-Palasar thumbnail|right|V Salmanasar thumbnail|right|II Sarqon thumbnail|right|Sennaxerib
Gürcülü
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Assuriya hökmdarları
Orta Assuriya
thumbnail|right|Aşşurbanipal
Gürcülü
Tarixi
Ehtimala görə burada mülkədarlar gürcü əsirlərini öz torpaq sahələrində işlətmiş, sonralar onlar burada məskunlaşdıqdan sonra, kənd Gürcülü adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Gürcülü kəndi Bərgüşad silsiləsinin yamacında yerləşir.
Əhalisi
"1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu"na görə, Gürcülü kəndində 18 evdə 92 şiə kürd yaşayırdı.
Euseius caseariae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Tanacetum porphyrostephanum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şi Çun
Şi Çun Hu Çaonun beşinci imperatorudur. O cəmi 183 gün hökmdar olmuşdur. Yerinə qardaşı Şi Cian gəlmişdir.
Divar (film, 1991)
Məzmun
Psixoloji-fəlsəfi mövzuda olan bu kino əsərində belə bir fikir irəli sürülür: insan qarşısına çıxan sədləri, divarları aradan götürmək üçün mübarizə aparmalıdır. Əks təqdirdə bu sədlər, bu divarlar insanı sıxacaq, qəddini əyəcək, onu məhv edəcəkdir.
Filmin qəhrəmanı 40-45 yaşlı subay bir kişidir (Tofiq Qarayev). Onun sevdiyi Nazlı (Laləzar Mustafayeva) dul qadındır. Qadının bir oğlu da vardır. Bu uşaq anasının özgə kişiyə ərə getməsinə heç cür razı ola bilmir.
Müəlliflərin fikrincə, uşaq bu iki şəxsin arasında divardır. Bəs nə etməli? Qəhrəman bu suala cavab tapa bilmir.
Film haqqında
Film Ramiz Məlikovun quruluşçu rejissor kimi kinoda ilk işidir.
Natalya Borisenko
Natalya Borisenko (d. 3 noyabr 1975) — Ukraynanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Natalya Borisenko Ukrayna yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Fransa yığmasını 18:22 hesabı ilə məğlub edən Ukrayna yığması, Afina Olimpiadasını 3-cü yerdə başa vurdu və bürünc medal qazandı.
Ot-Arı
Ot-Arı —  Olenyok körfəzində yerləşən ada. İnzinati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir. Ada körfəzin mərkəzində, Olenok çayının deltasında yerləşir. Şimalında İlin-Qolub-Tyoryar-Arıta, şimal-şərqdə isə Boldyor-Arıta adaları yerləşir.
Ada uzunsov formaya malikdir. Şimal-şərqdən cənub-qərbə uzanmışdır. Şimalda ən hündür nöqtəsi 3 metrdir. Ada qumluq və bataqlıq ərazilərdən ibarətdir. Burada 7 kiçik göl vardır.
Chimonanthus praecox
Chimonanthus praecox — fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Təbii yayılması
Mərkəzi və Şərqi Çində, Yaponiyada geniş yayılmışdır.
Ekologiyası
Havanın quraqlığına və suyun çatışmazlığına pis dözür. İşıqsevəndir, ancaq kölgəyə dözür. Gilli, qidalı, yumşaq, orta nəmişli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir.
İstifadəsi
Tez çiçəkləməsinə, ətirli, gözəl və rəngli çiçəklərinə görə park və bağlar üçün qiymətli koldur
Discovery Fit & Health
Discovery Fit & Health Discovery Communicationsun fitness və sağlamlığa həsr olunmuş yeni televiziya kanalı. Bu kanal Discovery Health və FitTV kanallarının birləşməsi nəticəsində yaradıldı.Kanal 1 fevral 2011-ci il tarixində yayıma başlamışdır.
DQMV (film, 1959)
Məzmun
Filmdə Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Dağlıq Qarabağın gözəl təbiəti, tarixi abidələri, məşhur ədəbiyyat və incəsənət xadimləri barədə söhbət açılır.
Hüceyrə nəzəriyyəsi
Ümumi məlumat
Hüceyrə nəzəriyyəsi biologiya elminin əsasını qoymuş, təkamül baxışlarının meydana çıxmasına səbəb olan bir nəzəriyyə olub, XIX əsrin ortalarında təşəkkül tapmışdır. Hüceyrə nəzəriyyəsinin əsası 1839-cu ildə alman alimləri Şvann Teodor, Mattias Yakob Şleyden və tərəfindən hüceyrə üzərində aparmış olduqları təcrübə və müşahidələr əsasında qoyulmuş olmuşdur. Tədqiqatlarına əsaslanaraq Şvann Teodor və Mattias Yakob Şleyden ilk dəfə olaraq sübut etmişdirlər ki, hər bir orqanizmin quruluş vahidi hüceyrədir. Bitkilər, heyvanlar və bakteriyalar ümumi oxşar quruluşa malikdirlər. Sonralar bu qənaət orqanizmin tamlığını bir daha təsdiqləmişdir. Şvann Teodor və Mattias Yakob Şleyden elmə "hüceyrəsiz həyat yoxdur" ifadəsini gətirmişlər.
Əlavə prinsiplər
Müxtəlif dövrlərdə əsas prinsiplərə bir çox əlavələr edilmişdir.
XVII əsr
right|thumb|200px|Canlı hüceyrənin təsviri left|thumb|200px|[[Robert Huk]] left|thumb|200px|[[Robert Hukun mikroskopu]]
İlk dəfə olaraq Robert Huk hüceyrəni kəşf etmişdir. Robert Huk 1665-ci ildə bioloji toxumanın — ağacından hazırlanmış tıxacın (probkanın) nazik kəsiyinə özü tərəfindən təkmilləşdirilmiş mikroskop altında baxarkən, tıxac kəsiyinin çoxlu sayda hücrəciklərdən ibarət olduğunu görmüş və onlara  — hüceyrə adı vermişdır. XVII əsr tədqiqatları bitkilərin hüceyrəvi quruluşa malik olmasını aşkarlasa da hüceyrənin öz quruluşu haqqında heç bir məlumata malik deyildir. 1675-ci ildə italyan həkimi Marçello Malpigi və 1682-ci ildə ingilis botaniki Qrü Neemiya bitkilərin hüceyrələrdən təşkil olunduğunu təsdiqləmişlər. İlk dəfə olaraq hüceyrə -"qidalı şirə dolu qovuq" mənasını daşımış olur. Qrü Neemiya hüceyrəni lif kimi qəbul edərək toxuma terminini elmə gətirmişdir. 1674-cü ildə holland Anton van Levenhuk mikroskopun köməyi ilə ilk dəfə su damcısında hərəkət edən təkhüceyrəli canlıları — ibtidailəri: tərlik (infuzor), amöb, bakteriyaları və eritrositləri, spermatozoidləri müşahidə etmişdir. Bu dövrlərdə heyvan orqanizmlərin mikroskopik tədqiqatları təsadüfi xarakter daşıdığından hüceyrə quruluşu haqqında hər hansı məlumat baxımında heç bir əhəmiyyət kəsb etməmişdir.