cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vudi Qatri
Yaradıcılığı
Vudi Qatri karyerasında yüzlərlə mahnıya, balladaya imza atmış, siyasi mövzular ehtiva edən mahnılardan ənənəvi mahnılara, ənənəvi mahnılardan uşaq mahnılarına qədər bir çox fərqli janrda ekspromt işləri olmuşdur. Həyatı boyu canlı çıxışlarını davam etdirən sənətkar gitara ilə "bu alət faşistləri öldürər" şüarı ilə tamaşaçı qarşısına çıxmışdı. Amerika məktəblərində tez-tez ifa olunan "This land is your land" mahnısı ilə tanınmışdır. Oxuduğu mahnıların bir çoxu Konqres kitabxanasında arxivlənmişdir.
V.Qatri Oklahomadan Kaliforniyaya qədər immiqrant işçilərlə səyahət etmiş, ənənəvi xalq mahnılarını öyrənmişdir. Onun mahnıları, xüsusilə "Böyük Böhran" əsnasında "Dust Bowl" dövrü olaraq adlandırılan quraqlıq dövründəki məsələləri ələ alır və "Dust Bowl Troubadour", yəni "Quraqlıq dövrü səyyah musiqiçisi" olaraq da tanınmışdır. Hər nə qədər Qatri həyatı boyu Amerika Birləşmiş Ştatlarında kommunist qruplarla əlaqələndirilsə də, belə qrupların heç birinə üzv olmamışdır.
Vudi Qatri Bob Dilan kimi musiqiçilərlə müəllim-şagird münasibətindən əlavə, ümumiyyətlə, yeni xalq musiqiçi nəslinə ilham qaynağı olmuşdur.
Qara Piri bəy Qacar
Qara Piri bəy Qacar — ilk Qarabağ bəylərbəyi (1501-1512), Səfəvi ordusunun komandanı. Zeynalabidin Əli "Təkmilət ül-Əxbar" əsərində yazır ki, göstərdiyi igidliyə görə "Tozqoparan" ləqəbini almışdır.
"Qızılbaşlar tarixi" müəllifinin qeyd etdiyinə görə, Qara Piri bəy Qacar 1512-ci ildə Nəcmi Sani ilə birlikdə Qicduvanda öldürülmüşdür.
Zeyvə (Şabran)
Zeyvə — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2 aprel 2010-cu il tarixli, 982-IIIQ saylı Qərarı ilə Dəvəçi rayonunun Zeyvə kəndi Pirəbədil kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Zeyvə kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Tarixi
Qədim Şabran torpağında bir yurd yeri də Zeyvə kəndidir. Sıx meşələrin, yaşıl ormanların qoynunda binə-bölgə bağlamış bu ucqar dağ kəndi rayon mərkəzindən təxminən 30-35 kilometr uzaqlıqdadır. Yaşı az qala VI-VII əsrlərə gedib çıxan Zeyvə kəndinin adının mənasını araşdırıcılar "künc, bucaq, guşə" (cəmiyyətdən uzaq) kimi yozurlar.
Bəlkə də bir vaxtlar elə beləcə də olub. Lakin uzaq Zeyvənin adı əsrlərin uzaqlığında Avropa ölkələrinə yaxın olub.
Yeddinci yüzilliyin salnaməçisi, alban tarixçisi Musa Kalankatlı "Ağvan tarixi" əsərində yazır ki, Azərbaycanın şimal hissəsində ipək parçalar və müxtəlif rəngli parlaq xalçalar hazırlanır.
Toxunduğu kəndin adı ilə məşhur olan "Zeyvə" çeşidli xalçaları da Avropa rəssamlarının bir sıra məşhur tablolarında zinət vasitəsi kimi geniş istifadə edilib.
XV əsr intibah dövrünün görkəmli holland rəssamı Hans Memlinqin və elə həmin əsrdə yaşamış holland boyakarlıq sənətinin banilərindən hesab edilən Yan van Eykin tablolarında Zeyvə xalıları təsvir edilib.
Coğrafiyası və iqlimi
thumb|Ənbil gölü Kənd Baş Qafqaz silsiləsinin yamacında yerləşir. Kənddən Zeyvəçay adlı çay keçir. Kənddən bir qədər aralıda Əmbil gölü var. Kənddə çoxlu sayda bulaq və şəlalələr var.
Zağlı – Zeyvə turizm zonasındakı "Keçi-qayası" adlanan yerin çox gözəl mənzərəsi var. Sıx meşə ilə keçilməsi çətin olan sıldırım qayanın arasından çay axır. Müalicə əhəmiyyətli kükürdlü suların çıxdığı bu yerə insanlar müalicəyə və istirahət etməyə gəlirlər. Ərazidə vəhşi dağ keçiləri yaşadığından buranı belə adlandırıblar.
Kənd 19 iyul 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin iştirakı ilə açılışı olmuş Şabran-Pirəbədil-Zeyvə avtomobil yolunun üstündədir.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 1252 nəfər təşkil edir.Əhalisi tatlardır.
İqtisadiyyatı
27 sentyabr 2014-cü ildə kəndə təbii qaz verilmişdir.
Meliosma cordata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tehran müqaviləsi (1809)
Tehran müqaviləsi (1809) - İranla İngiltərə arasında bağlanmış müqavilə.
İran Qərb dövlətlərinin hədəfində
Fransa ilə İranın yaxınlaşması İngiltərəni ciddi şəkildə narahat etməyə başladı. İngilislər bu yaxınlaşmanın təsirini aradan qaldırmaq üçün tədbirlər həyata keçirdi. Fətəli şahın sarayına eyni zamanda iki elçilik göndərildi. Bombeydən Con Malkolm, Londondan isə Harford Cons danışıqlar üçün yola düşdü. Şirazda danışıqlara başlayan Malkolm böyük tələblər irəli sürdüyünə görə ciddi müqavimətlə rastlaşdı və Hindistana qayıtdı. Danışıqların aparılması Consa həvalə edildi. O, Qardanın Tehrandan çıxmasından iki gün sonra buraya gəldi. Lakin bu zaman maraqlı bir hadisə baş verdi. Bombeydən lord Minto Tehran sarayında baş verənlərdən xəbərsiz olduğundan Consun burada elə bir işi qalmadığını əsas tutaraq onu səlahiyyətindən məhrum etdi. Lakin Cons bununla hesablaşmayaraq kral III Georqun (1760-1811/1820) vəkili kimi danışıqları davam etdirir. 1809-cu il 12 martda İran şahının birinci naziri Mirzə Şəfi ilə ilk İngiltərə-İran Tehran müqaviləsini imzaladılar.
Müqavilənin şərtləri
I və II maddələr müqavilənin bağlanması şərtinə həsr edilmişdi. Qeyd olunurdu ki, qəti müqavilə hazırlamaq üçün müəyyən vaxt lazımdır, lakin beynəlxalq vəziyyət təcili tədbirlər görülməsini tələb etdiyindən ilkin saziş əldə edilmişdir. Bu saziş əsasında "iki monarx, onların vərəsələri, təbəələri, mülkləri, əyalətləri və ölkələri arasında əbədi dostluq haqqında qəti müqavilə imzalanacaqdır". III maddə ilə ilk müqavilə bağlandıqdan sonra İranın hər hansı Avropa dövlətilə bağladığı istənilən müqavilə və ya saziş etibarsız elan olunurdu. İstənilən Avropa dövlətinin silahlı qüvvələrinə İran ərazisi vasitəsilə Hindistan və ya bu ölkənin limanları istiqamətində keçməyə icazə verilmirdi. IV maddədə deyilirdi ki, "hər hansı Avropa dövlətinin silahlı qüvvələrinin İran ərazisinə soxulduğu halda İngiltərə şaha hücum etmiş qüvvələri qovmaq üçün kifayət miqdarda öz silahlı qüvvələrini və ya onun əvəzinə maliyyə yardımı və silahlar-toplar, tüfənglər və s. həmçinin zabitlər verir; əsgəri təchizatın, silahlı qüvvələrin kəmiyyəti və maliyyə yardımının məbləği qəti müqavilədə müəyyənləşdiriləcəkdir. İngiltərənin belə Avropa dövlətilə müqavilə bağladığı halda İngiltərə İran və bu dövlət arasında sülhə nail olmaq üçün bütün mümkün tədbirləri tətbiq edəcəkdir. Əgər bu cəhdlər müvəffəqiyyətsiz olarsa, onda qəti müqavilə ilə müəyyən olunmuş miqdarda ingilis silahlı qüvvələri və ya maliyyə yardımı İrana soxulmuş Avropa silahlı qüvvələri İran ərazisində qalanadək və ya İran və bu Avropa dövləti arasında sülh bağlananadək şahın sərəncamında qalacaqdır.
Əfqanlar və ya digər dövlət Hindistandakı ingilis mülklərinə hücum etdiyi halda İran şahı öz qoşunlarını qəti müqavilədə müəyyən olunmuş şərtlərə uyğun olaraq bu mülkləri müdafiə üçün göndərməlidir. V maddəyə görə əgər Hindistandan Fars körfəzinə gələn ingilis qoşun dəstələri şahın razılığı ilə Xarq adası limanına və ya digər İran limanına çıxarılardısa, onlar heç bir vəchlə bu yerləri ələ keçirmiş hesab edilməməli və bu dəstələr hazırkı ilk müqavilə bağlandığı vaxtdan şahın sərəncamında olmalı idi. Onların sayı qəti müqavilədə müəyyənləşdirilməli idi. VI maddəyə əsasən əgər Xarq adasına və ya Fars körfəzinin istənilən digər limanına çıxarılmış ingilis qoşunları, şahın arzusu ilə orada qalardısa, onda İran qubernatoru onlara dostcasına yanaşmalı, bu qoşunların həmin zaman mövcud olan ədalətli qiymətlər üzrə azuqə ilə təchiz olunması haqqında Farsın bütün hakimlərinə əmrlər verilməli idi. VIII maddəyə görə şah və əfqanlar arasında müharibə halında İngiltərə əgər yalnız hər iki tərəf sülh bağlamaq üçün vasitəçilik haqqında müraciət etməyincə qarışmamalı idi. VIII maddədə bildirilirdi ki, nə qədər ki, bu müqavilə qüvvədədir, İran şahı İngiltərəyə hər hansı düşmən və ya Hindistandakı ingilis ərazisi üçün əlverişsiz və zərərli sazişə girə bilməz. 1809-cu il ilk müqaviləsi İngiltərə tərəfindən ratifikasiya edilmiş və bu sənəd İrana yeni səfir təyin edilmiş Q.Ouzli tərəfindən 1811-ci ildə Tehran sarayına təqdim olunmuşdu.
Zöhramı
Zöhramı — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
İnfrastruktur
Kənd 19 iyul 2013-cü ildə ölkə Prezidentinin iştirakı ilə açılışı olmuş Şabran-Pirəbədil-Zeyvə avtomobil yolunun üstündədir.
Vyaçeslav Tixonov
Vyaçeslav Vasilyeviç Tixonov — SSRİ və Rusiya kinoaktyoru.
Həyatı
Vyaçeslav Tixonov 1928-ci il fevral ayının 8-də Moskva Quberniyasının Pavlovski-Posad şəhərində sadə fəhlə-qulluqçu ailəsində anadan olub. Valideynləri onu aqronom görmək istəyirdilər. Ancaq o 1945-ci ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirir.
Kinoda ilk rolunu 1948-ci ildə "Gənc qvardiya" bədii filmində alır. Bu filmin çəkilişləri vaxtı aktrisa Nonna Mordyukova ilə tanış olur. Film ekranlara çıxan ərəfədə onların artıq oğulları dünyaya gəlir, amma bu evlilik uğurlu olmur və onlar ayrılırlar. Onların övladları Vladimir Tixonovun həyatı da uğursuz olur. 42 yaşı olarkən narkotikdən istifadə edən Vladimir dünyasını dəyişir.
Aktyor ikinci dəfə Tamara adlı qadınla ailə həyatı qurur, amma bu ailənin də ömrü uzun olmur. V. Tixonov ömrünün son 15 ilini tənhalıqda keçirir və 2009-cu il dekabrın 4-də 82 yaşında dünyasını dəyişir.
Kino karyerası
Vyaçeslav Tixonovun kinoda ən məşhur rolu "Baharın on yeddi anı" filmindəki məşhur Otto fon-Ştirlis rolu olur, amma aktyorun özünün ən çox sevdiyi rol "Qaraqulaq və ağ Bim"dəki tənha qoca roludur. Çünki, burada o özünü, öz yaşam tərzini və gələcək taleyini oynayıb.
Thayetmyo Türk Şəhidliyi
Thayetmyo Türk Şəhidliyi — Birinci Dünya müharibəsi ndə Böyük Britaniya hərbi qüvvələrinə əsir düşərək o dövr də Böyük Britaniya müstəmləkə si olan Birma və ya Birmanya adı ilə tanınan, Myanma ya göndərilən 12 minə qədər Osmanlı imperiyası na bağlı əsgər arasında illərlə davam edən əsarət dövrü ərzində yoluxucu xəstəlik lər, ağır iş və əsarət şərtləri altında ölən 1500-ə qədər Osmanlı əsgərindən 222-nin dəfn olunduğu bir abidə qəbiristanlıq.
150px|thumb|left|Şəhidlikdən görüntü Şəhid likdə qəbir sahəsinin yerini bildirən və əksəriyyəti 1916-cı il tarixli məzar daşları var.
Şəhidlik kitabəsinin (latın hərfləri ilə ) türkcə hissəsində "Birinci Dünya müharibəsində İraq, Suriya, Fələstin və Ərəbistan cəbhələrində Osmanlı və İngilis ordu ları arasında vuruşmalar əsnasında ingilislərə əsir düşərək Myanmaya gətirilən və burada şəhid olan əziz Türk əsgərlərinin xatirəsinə" ifadələri yer alıb.
Pseudophoxinus zeregi
— Çəkilər fəsiləsinin külmə cinsinə aid balıq növü. Yalnız Türkiyədə rast gəlinir.
Qoyko Mitiç
thumbnail
Qoyko Mitiç (Гојко Митић, doğ.1940) — serb əsilli yuqoslav kinoaktyoru, rejissoru və kaskadyoru.
Müqəddəs müharibə
"Svyaşennaya voyna" (rusca: "Священная война") – "Müqəddəs müharibə" – Aleksandr Aleksandrovun (Sovet himninin bəstəkarı) 1941-ci ildə Vasili Lebedev-Kumaçın eyni adlı şerinə bəstələdiyi vətənpərvər Sovet mahnısı idi. İkinci Dünya müharibəsində bütün Sovet İttifaqında bir qeyri-rəsmi müdafiə himni kimi tanılırdı. Mahnı Almaniyanın faşist rejimini tənqid edir, Sovet vətəndaşlarını faşizmə qarşı mübarizə aparmağa çağırırdı. Mahnı 1941–1945-ci illərdə hər səhər mərkəzi radioda səsləndirilirdi.
Qoyko Mitiç
Həyatı
Qoyko Mitiç 13 iyun 1940-cı ildə Serbiyanın Leskovats şəhəri yaxınlığındakı Stroykovts kəndində kəndli ailəsində anadan olub. Belqrad Bədən Tərbiyəsi institutunu bitirib.
Küveyt tarixi
Küveyt tarixi—Küveytin keçmişi.
Ümumi tarix
thumb|Küveyt vaxtilə Osmanlı İmperiyasının bir hissəsi idi Küveytin qədim və orta əsrlər tarixi zəif tədqiq edilmişdir. Eramızdan əvvəl III minillikdə indiki Küveyt ərazisi Dilmun dövlətinin tərkibinə daxil idi. IV əsrin ikinci yarısında Küveyt Ləxmilər ərəb dövlətinin tərkibinə daxil olur.
VII əsrin əvvəllərindən Fars körfəzi bölgəsi, eləcə də Küveyt (o zaman Kureyn adlanırdı) ərazisində yerli ərəb tayfalarından olan şeyxlər hökmranlıq edirdi.
Vahid Küveyt əmirliyinin yaranması XVIII yüzilliyin ortalarına təsadüf edir. Ərazidə yaşayan qəbilə şeyxləri Sabah bin Cabir Əl-Sabahı (1756-1762) özlərinin əmiri elan edirlər.
1760-cı ildə əmirliyin mərkəzi Əl-Küveyt şəhəri hasara alınır və dəniz ticarətinin mühüm mərkəzinə çevrilir.
XIX əsrin birinci yarısında İngiltərə Körfəz bölgəsində yerli əhəmiyyətli müharibələr törədir. Nəticədə Böyük Britaniya 1899-cu ilin 23 yanvar tarixində Küveytlə gizli müqavilə imzalamaqla ölkə üzərində tam nəzarəti ələ keçirir.
1914-cü ilin noyabr ayında Küveyt Britaniya protektoratı altında müstəqil əmirlik elan edilir. Birinci dünya müharibəsi illərində Küveyt Böyük Britaniyanın tam nəzarəti altında olmuşdur. Nəcd əmirliyi ilə baş vermiş silahlı toqquşmalarda Küveyti müdafiə edən İngiltərə getdikcə onu özündən tam asılı vəziyyətə salaraq, əslində müstəmləkəsinə çevirmişdir. İkinci dünya müharibəsindən sonra Küveytdə milli azadlıq hərəkatının güclənməsi Böyük Britaniya ilə protektoratlıq barədə bağlanmış müqavilənin ləğv edilməsinə gətirib çıxarır.
1961-ci ilin 19 iyun tarixində Küveyt müstəqil dövlət elan olunur. 70-ci illərədək Küveytdə daxili siyasi vəziyyət qeyri-sabit olmuşdur. İraqın Küveytin müstəqilliyini tanımaması “Küveyt böhranı” adlanan problemin yaranmasına səbəb olmuşdur. Bundan istifadə edən Böyük Britaniya Küveytə hərbi qüvvə yeridir və Körfəz sahillərində yerləşən digər ərəb ölkələrinin daxili işlərinə müdaxilə etməyə başlayır. 1961-ci ilin avqustunda Ərəb Dövlətləri Liqasına üzv olan bir sıra dövlətlər Küveytin müstəqilliyini qorumaq məqsədi ilə oraya öz hərbi kontingentini göndərir. İngiltərə qüvvələri rəsmi surətdə Küveytdən geri çağırılır. 1963-cü ildə hərbi kontingent Küveyti tərk edir. İran-İraq müharibəsi zamanı Küveyt Bağdadı dəstəkləyir və buna görə də Küveytin neft tankerləri İran tərəfindən dəfələrlə hücumlara məruz qalır. Buna görə 1987-ci ildən etibarən ABŞ Hərbi Dəniz Donanması qüvvələri Küveyt tankerlərini Fars Körfəzində müşayiət edir. 1990-cı ilin iyul ayında Küveyt ilə İraq arasında münasibətlərdə gərginlik son həddə çatır. Gərginlik törədən səbəblərdən biri də dünya bazarında Küveyt tərəfindən neftin qiymətinin aşağı salınması və bununla da İraqın zəifləməsi iddiaları ilə əlaqələndirilir. 1990-cı ilin 2 avqust tarixində İraq Silahlı Qüvvələri Küveyt ərazisinə daxil olur və Əmir ölkənin Hakim Sülaləsinin digər üzvləri və ailəsi ilə birlikdə Səudiyyə Ərəbistanına qaçaraq Küveyt Dövlətinin mühacirətdə hökumətini yaradır. 1990-cı ilin 28 avqust tarixində İraq Küveyti özünün 19-cu əyaləti elan edir. Ölkə ərazisində davam edən hərbi həmlələr nəticəsində Küveytin ərazisi və sərvətləri İraq qoşunları tərəfindən dağıdılır və talan edilir. 1991-ci ilin 23 fevral tarixində ABŞ çoxmillətli qüvvələrlə koalisiyada İraqa qarşı müharibəyə başlayır və fevralın 27-də İraq qoşunlarını Küveytdən çıxmağa məcbur edir, Küveytin müstəqilliyi bərpa olunur.
2006-cı ilin 4 aprel tarixində Küveytdə keçirilmiş bələdiyyə seçkilərində ilk dəfə olaraq, qadınların namizədliyi irəli sürülmüş və 2 qadın namizəd seçkidə iştirak etmişdir. Planlaşdırma Nazirliyinin kompüter proqramçısı vəzifəsində çalışan Cinan Buşəhri ikinci yeri tutaraq, Ramisiyyə Quberniyasından Bələdiyyə Şurasına üzv seçilmişdir. 2006-cı ilin 21 may tarixində hökumətlə Millət Məclis arasında yaranmış gərginlik ölkə başçısı Əmir Şeyx Sabah Əl-Əhməd Əl-Cəbir Əl-Sabah tərəfindən Parlamentin buraxılması ilə nəticələndi. ölkə başçısı Əmir Şeyx Sabah Əl-Əhməd Əl-Cəbir Əl-Sabah 2009-cu ilin martında Nazirlər Kabineti ilə Millət Məclisi arasında davam edən gərginlik nəticəsində Hökuməti buraxmağa və yeni seçkilərə getməyə məcbur oldu. Küveytdə yeni parlament seçkiləri 2009-cu ilin 16 may tarixində keçirildi. Seçkinin nəticələrinə görə, Küveyt parlamentindəki 50 yerdən 29-nu köhnə, 21-ni isə yeni deputatlar tutdu. Körfəz ölkəsinin tarixində ilk dəfə olaraq parlamentə 4 qadın da seçildi. Ümumilikdə isə deputatlıq uğrunda mübarizə aparan 210 namizəddən 16-sı qadın idi. Parlamentə seçilən qadınlar 2005-ci ildə ölkənin ilk qadın Səhiyyə naziri olmuş Küveytdə azlıqda olan şiələrin nümayəndəsi Məsumə Mübarək, liberal fəallar Asil əl- Avadhi və Rola Dahti və universitet müəllimi Salva əl-Yassardır. 2010-il ərzində Küveyt Millət Məclisinin (Parlament) islahatçılar qrupunun Nazirlər kabinetinə qarşı iddiaları və xüsusilə də Baş nazir Nasir Əl-Məhəmməd Əl-Əhməd Əl- Cabir Əl-Sabahın parlament dinləmələrinə çağırılması tələbləri, ötən illərdə də olduğu kimi, Parlament – Hökumət münasibətlərinin gərginləşməsinə gətirib çıxarmışdır.
Göygöl rayonu
Göygöl rayonu (əvvəlki adı: Xanlar rayonu) — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Göygöl şəhəridir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 25 aprel 2008-ci il tarixli Qərarı ilə rayon Göygöl rayonu adlandırılmışdır.
Senecio barbertonicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Göygöl rayonu
Tarixi
thumb|left|200px|Göygöl rayonu Göygöl şəhəri 1819-cu il aprelin 22-də alman kolonistləri tərəfindən Yelenendorf adı altında salınıb. İlk dəfə Helenendorfda 56 ailə yaşamışdır. Mənzərəli təbiəti olan Helenendorfda alman memarlığı üslubunda evlər tikilərək 6 küçə salınmışdır, ümumtəhsil məktəbi, uşaq bağçası, musiqi məktəbi fəaliyyət göstərmişdir.Bu icma Azərbaycan ərazisində o dövr üçün ilk böyük yerli olmayan milli icma idi. Tarixi mənbələrlərdən məlumdur ki, burada 1821-ci ildə ilk dəfə olaraq İsveçrə missionerlərinin köməyi ilə Sinod çağırılmış və bütün alman icmaları üçün Zaqafqaziyanın birinci Ümümkilsə nizamnəməsi qəbul edilmişdir.
1836-ci ildə Yelenendorfda yaşayan sakinlər sırasında 8 nəfər pinəçi, 8 dənizçi, 4 dülgər, 4 dərzi, 7 furqon ustası və s. var idi. Bu dövrün keyfiyyət və əmək mədəniyyəti göstəricilərinə əsasən maraqlı təsərrüfatlardan da bəlli etmək mümkündür. Belə ki, Yelendorfda kolonist Qotlob Koxun rəngsaz emalatxanası yarandıqdan 20 il sonra o, artıq bütün Yelizavetpolun quberniya mərkəzində şöhrət qazanmışdır. Bundan əlavə, Qafqazın bütün sənətkarları icmanın furqon ustalarının yanına axışırdılar. 1869-cu il aprelin 22-də koloniya özünün yaradılmasının 50 illiyini təntənə ilə qeyd etdi. Bu illər ərzində kənd çox sürətlə inkişaf edib dəyişmişdir. 1821-ci ildə köçkünlərin dini xadimi Yahhan Yakob Krans ilk dini ibadətxana açmağa cəhd göstərdi və 1834-cü ildə buna nail oldu. 1842-ci ildə ilk məktəb də tikildi. Bir neçə il sonra 1854-cü il aprelin 24-də Müqəddəs Yohann kilsəsinin təməl daşı qoyuldu. Eyni zamanda, uşaq bağçası və 1890-cı il noyabrın 22–də Yelenendorf peşə məktəbi yaradıldı. 1893-cü ildən etibarən Yelenendorfda ictimai yığıncaqlar keçirilməyə başlamışdır. Bu yığıncaqlarda koloniyanın problemlərinə toxunulur və onların həlli yolları axtarılırdı. 1890-cı illərin üstün cəhətlərindən biri də icmanın iqtisadiyyatında yüksəlişin qeydiyyata alınması idi. Öz üstünlüyü ilə fərqlənən başlıca məşğuliyyət sahələri: şərabçılıq, iri sənaye və texnika yenilikləri idi. 1911-ci ildə Yelenendorfda 1054 bina vardır ki, bunun da 415–i yaşayış evi idi. Bu isə onu göstərirdi ki, Yelenendorfda tikinti sənayesi də yüksək sürətlə inkişaf edirdi. Artıq koloniyada ağac evlərin qalmaması da buna əyani sübut idi. Tikintinin tempinə gəlincə, 2 il ərzində (1911–1913-cü illər) burada daha 15 xüsusi mülk tikilmişdir ki, bu da kəndin həyatını mədəni şəhər qəsəbəsi üslubuna daha çox bənzədirdi. 1900-cü illərin əvvəllərində burada şərab istehsalı və xarici ticarət çox güclü inkişaf etməyə başlamışdır. Artıq 70-ci illərdə hər bir ailə ildə 1000–1500 vedrə şərab istehsal edirdi və hər bir evin altında, zirzəmidə böyük şərab çəlləkləri yerləşirdi. 1914-cü ildə Forer və Hummel qardaşlarının Şərab firmalarının bir illik gəliri bir milyon manat təşkil edirdi. 1912-ci ildə Yelenendorfda Forer qardaşları dəyirman da tikdirmişdirlər. Şərabçılıqdan sonra burada ikinci əsas rol faytonçuluğa məxsus idi. 1877–1878-ci illərdə Türkiyə ilə başlanan müharibə faytonçuluğun sürətlə inkişafına təkan vermişdir. Bütün bu sadalananlar Yelenendorfun XIX əsr həyatını əks etdirən məqamlardır.
1896-cı ildən etibarən isə ermənilər Göygöl ərazisində məskunlaşmağa başlayıblar. Qarabağ münaqişəsi başlayan kimi isə dərhal buradakı ermənilər Göygölün qədim erməni torpağı olduğunu iddia edərək bu ərazilərin Qarabağ ilə birlikdə Ermənistana verilməsini tələb ediblər. 1989-cu ildən etibarən burada yaşayan ermənilər qonşu azərbaycanlı kəndlərinə qarşı quldur hücumları etməyə başladılar. Belə vəziyyət 2 il davam etdi. 1991-ci ilin aprel-may aylarında keçirilən Çaykənd əməliyyatı nəticəsində buradakı bütün qeyri-qanuni silahlı birləşmələr ləğv olundu.
Rayon kimi Göygöl 1930-cu ildə yaradılıb. 1938-ci ilə qədər Nərimanov rayonu olub. 1938-ci ildə rayon Xanlar Səfərəliyevin şərəfinə Xanlar rayonu, Yelenendorf qəsəbəsi isə rayonun mərkəzi Xanlar şəhəri adlandırılmışdır. 2008-ci il aprel ayının 25-də Milli Məclis rayonun Göygöl adlandırılması haqda qərar qəbul etmişdir.
Relyefi
thumb|250px|[[Maralgöl]] Göygöl rayonu Azərbaycan Respublikasının qərbində dağlıq və dağətəyi zonada yerləşir, ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 3724 metr hündürlükdədir. Rayon şimalda Gəncə şəhəri və Samux rayonu ilə, şərqdə Goranboy rayonu ilə, cənubda Kəlbəcər rayonu ilə, cənubu-qərbdə Daşkəsən rayonu ilə, qərbdə Şəmkir rayonu ilə həmsərhəddir. Rayon ərazisi şimaldan cənuba 55 km, qərbdən şərqə 36 km uzanır. Göstərilən sərhədlər daxilində Göygöl rayonunun sahəsi 916,7 km², əhalisi isə 62 minə yaxındır.
Rayonun ümumi ərazisi: 91675 hektar
Heyvandarlıq üçün otlaqların sahəsi: 40978 hektar
Əkilmiş torpaqların ümumi sahəsi: 13362,5 hektar
Meyvə bağlarının ümumi sahəsi:
İqlimi
thumb|250px|Rayonun dağları Respublikamızın digər dağətəyi rayonlarında olduğu kimi, Göygöl rayonunun da iqlim göstəriciləri yüksəklik üzrə dəyişir. Dağətəyi ərazilərdə və alçaq dağlıqda qışı quraq keçən mülayim-isti, orta dağlıqda qışı quraq keçən soyuq, yüksək dağlıqda isə dağ tundra iqlimi hakimdir. Havanın orta illik temperaturu rayon ərazisində müsbət 10 dərəcədən yüksək olduğu halda bəzi yüksək dağlıq zonada 0 dərəcədir. İllik yağıntıların miqdarı mümkün buxarlanma kəmiyyətinin 50–100 %-ni təşkil edir. Havanın temperaturu 10 dərəcədən artıq olan temperaturların cəmi 3000–4000 dərəcə arasındadır. Orta illik 12–14 dərəcə, yanvar 1 dərəcə şaxta, iyul 24–25 dərəcə isti, yağıntılar 500–900 mm-dir. Yağıntılı dövr yaz və payızın əvvəli, quraq dövrü isə qışdır. Qışı əsasən mülayim keçir və qar örtüyü o qədər də davamlı deyil.
Əhalisi
AzStat-ın 1 yanvar 2014-cü il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən rayonda 60.890 nəfər əhali yaşayır.
İri yaşayış məntəqələri
Göygöl şəhəri, Xanlar qəsəbəsi, Əzizbəyov qəsəbəsi, Gəncə qəsəbəsi, Murovdağ qəsəbəsi, Ağsu, Almədətli, Aşıqlı, Balçılı, Bəhrambəy, Cümşüdlü, Çaykənd, Çaylı, Çiçəkli, Danayer, Dərələyəz, Dozular, Əzgili, Firuzabad, Göyçəkənd, Gürzalılar, Haçaqaya, Xasabağ, Xəqani, Kərəmli, Köşkü, Qarabulaq, Qırıxlı, Qızılca, Qızılca stansiyası, Quşqara, Mollacəlilli, Mixaylovka, Nadel, Sarısu, Səhriyar, Pənahlılar, Sərkarlı, Səmədli, Tülallar, Topalhəsənli, Toğana, Üçtəpə, Yalqışlaq, Yeni Qızılca, Yeni Zod, Zurqes
İqtisadi xarakteristikası
Rayonda 264 şəxsi müəssisə, bundan 14 kooperativ, 63 MMC, 131 kiçik müəssisə, 56 kəndli fermer təsərrüfatı, 16 dövlət müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Dövlət müəssisələri:
Şəxsi müəssisə və Səhmdar Cəmiyyətlər.
Bitki örtüyü
Rayon ərazisində əsasən də göl ətrafında yamacları örtən meşələr, şərq fıstığı, Qafqaz vələsi, Qafqaz palıdı və şərq palıdı ağaclarından ibarətdir. Rayon ərazisinin 17,3 % meşələr əhatə edir. Parçalanmış dağlıq relyefin müxtəlif səmtli yamaclarında ayrı-ayrılıqda, yaxud qarışıq meşələr əmələ gətirir. Cənub yamaclarında vələs, şimal yamaclarında fıstıq, fıstıq-vələs, yuxarı meşə zonasında və quru yamaclarda şərq və Qafqaz palıdı, palıd-vələs meşələri inkişaf etmişdir. Şam ağacları massiv əhəngdaşı kəsəkləri üzərində, torpaqdan tamamilə mərhum olan yerlərdə bitir. Meşənin yuxarı sərhədində tozağacı, aşağıda isə itburnu, doqquzdon, quşarmudu, moruq, yemişan, alça, gərməşov, və başqa ağac və kollar yayılmışlar
Göllər
Göy-göl Kəpəz dağının ətəyində, səfalı bir guşədə yerləşir. Onun ətrafında daha 7 eyni mənşəli göl vardır. Uçqunların əmələ gətirdiyi bənd nəticəsində Göy-göl, Maral-göl, Zəli-göl, Ağ-göl, Şamlı-göl, Ördək-göl, Ceyran-göl, Qara-göl gölləri yaranmışdır. Göygöl dəniz səviyyəsindən 1556 metr yüksəklikdə yerləşir. Su aynasının sahəsi 80 hektara yaxındır. Gölün uzunluğu 2450 m, eni 595 m, ən dərin yeri 95 m-dir. Buradakı təmiz, şəffaf suyun həcmi 24 mln kub m-ə çatır.
Maral-göl dəniz səviyyəsindən 1902 m yüksəklikdə yerləşir, sahəsi 23 hektardır, ən dərin yeri 60 m-dir. Göy-göldən fərqli olaraq, onun ətrafını subalp çəmənlikləri əhatə edir.
Çaylar
Çaylardan əsasən suvarmada istifadə olunur. Çaylarda suyun səviyyəsi yaz aylarında artır. Əsas çaylar: Kürəkçay, Gəncəçay və Qoşqarçaydır. Bu çaylardan ən uzunu Kürəkçaydır. Onun uzunluğu 108 km, su toplayıcı sahəsi 2080 kv.km-dir. Mənbəyinin hündürlüyü 3100 m, mənsəbi isə 18 m-dir. Kür çayına tökülür və Kürün sağ qoludur.
Uzunluğuna görə ikinci çay Gəncəçayıdır. Uzunluğu 98 km-dir, su toplayıcı sahəsi 752 kv.km-dir, orta illik su sərfi 4,2 kv m-dir. Gəncəçay çayı da Kürün sağ qoludur, Yenikənd körfəzinə tökülür.
Maddi-mədəni irsi
Göygöl rayonu füsunkar təbiəti ilə yanaşı, tarix və mədəniyyət abidələri ilə də zəngindir. Rayon ərazisində XII, XIV, XVI və XIX əsrlərə aid 31 yerli əhəmiyyətli tarixi və memarlıq incəsənət abidələri mövcuddur, bunlardan 8-i kurqan, nekropol və açıq düşərgə, digərləri isə bina və körpülərdir. Xanlar şəhərində 1854-cü ildə tikilmiş "Lüteran" adlanan alman kilsəsi, XVI əsrə aid iki gözlü körpü, 1896-cı ildə tikilmiş üç gözlü körpü, XII əsrə aid Ağ körpü, XIX əsrdə almanlar tərəfindən tikilmiş 9 memarlıq incəsənət abidələri, Zurnabad kəndində XII əsrə aid Qala, keçmiş Sarıqaya kəndində XVI əsrə aid Türbə, Dozular kəndində XVI əsrə aid bir gözlü körpü, Topalhəsənli kəndində taixi məlum olmayan iki tağlı daş körpü, Şəhriyar kəndində 1674-cü ildə tikilmiş Qabriyel kilsəsi, Çaykənd kəndində taixi məlum olmayan Anahid məbədi və Müqəddəs Məryəm kilsəsi, Yeni-Zod kəndindən 300 m məsafədə Alban kilsəsi, 3 km məsafədə Alban məbədi, Balçılı və Üçbulaq kəndlərinin ərazisində taixi məlum olmayan "Qız-qalası", Köşkü kəndində dəmir dövrünə aid kurqan, Balçılı və Quşqara kəndlərinin ərazisində Tunc dövrünün axırı, Dəmir dövrünün əvvəlinə aid qəbrlər vardır.
Engin Hepileri
Engin Hepileri — Türk teatr, film və televiziya aktyoru, teatr rejissoru.
Həyatı və Karyerası
Teatr işlərinə Cağaloğlu Anadolu Litseyindəki orta təhsili əsnasında başlayan Engin Hepileri, 1996-cı ildə İstanbul Universiteti Dövlət Konservatoriyasının Teatr Bölməsinə daxil oldu. 2002-ci ildə eyni universitetdə aktyorluq sahəsində yüksək lisans təhsilinə başladı və 2005-ci ildə Məzun oldu.
Patara Txinala
Patara Txinala — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 0 nəfər idi. 2014-cü ildə 0 nəfər yaşayırdı.
Avropa Kompüter Ticarət Şousu
European Computer Trade Show (ECTS, ) — Avropa da IT sahəsi nə, xüsusilə də kompüter oyunları sənayesinə həsr olunan illik tədbir. Birinci tədbir 1989-cu ildə, axırıncı tədbir isə 2004-cü ildə keçirilmişdir.
Tarixi
İlkin olaraq, ECTS sadəcə sənayedəki peşəkar şəxslər və jurnalistlər üçün nəzərdə tutulmuşdu. Buna baxmayaraq, icazəsiz şəxslər tez-tez saxta kimliklərlə tədbirdə iştirak edirdi. Bu kimi halların çox olması tədbirin ictimaiyyətə açıq şəkildə keçirilməsinə səbəb olmuşdur.
ECTS tədbirləri 1995-ci ildəki tədbir istisna olmaqla, hər ilin avqust–sentyabr aylarında keçirilirdi. Tədbir həmişə Böyük Britaniya nın paytaxtı olan London şəhəri ndə keçirilmişdir.
Tədbirin təşkilatçısı "CMP Media" 2005-ci ilin aprel ayında tədbiri ləğv etdiklərini anons etmişdir.
Edelveys
(Leontopodium) - fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Ümumi məlumat
Çiçәk qrupu az-çox sıxlıqlı yumaqcıqlar, yaxud mürәkkәb yarımçәtirlәr (bәzәn tәk sәbәtciklәr) kimi topalanmış sәbәtcikdir; adәtәn, Edelveysә xas “ulduz” fiquru әmәlә gәtirәn keçә tüklü uc yarpaqları ilә әhatәlәnmiş olur. Avrasiya dağlarında (Qafqaz vә Ön Asiyadan başqa) 30-adәk növü mәlumdur. Şәrqi Sibir vә Uzaq Şәrqdә 6–8, Orta Asiyada 2, Karpat dağlarında 1 növü bitir. Başlıca olaraq dağ-çöl vә yüksәk dağlıq qurşaqlarda (5000 m-әdәk yüksәklikdә) olur. Alp Edelveysi (L.alpinum) xüsusilә çox yayılmışdır. Qeyri-adi gözәlliyinә görә çox dәrilәn Edelveysin, demәk olar ki, nәsli kәsilmişdi. “Qırmızı kitab”a daxil edilmiş vә mühafizә olunur. Dәlicincilimin bir növü hәmçinin Krım Edelveysi adlanır.
Kalara
Tarixi
Rayon mərkəzindən 11 km məsafədə yerləşir. Kəndin qədim adı Kalalı //Kalaley olmuşdur.
1590-cı ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə Kelare kimi qeyd edilir .
Korinf ittifaqı
Korinf ittifaqı (bəzi mənbələrdə ellin ittifaqı, rəsmi - ellinlər (Έλληνες) də adlandırılmışdır) - e.ə. 338/337-ci illərin qışında Makedoniya hökmdarı II Filipp tərəfindən İrana qarşı birgə mübarizə aparmaq məqsədilə yaradılmış yunan şəhər-dövlətlərin ittifaqı. Bu ittifaq müasir tarixçilər tərəfindən Korinf ittifaqı adlandırılmışdır.
Kalara
Tarixi
Toponim türk dilində «dayaz dərə» mənasında işlənən kol sözü ilə, «hüdud», «sərhəd» mənasında işlənən ara sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Korinf ittifaqı
Haqqında
Korinf ittifaqına daxil olan şəhər-dövlətlər aşağıdakı hüquq və vəzifələrə malik idi:
İttifaqın idarəetmə orqanları:
Kalara
Tarixi
Erm. SSR AS RH-nin 1. XII. 1949 - cu il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Qukasavan qoyulmuşdur.
Əhalisi
1928-1929 - cu illərdə azərbaycanlılar "deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.
Pseudophoxinus anatolicus
(Pseudophoxinus anatolicus) — Çəkilər fəsiləsinin külmə cinsinə aid balıq növü. Türkiyə üçün endemik növdür.
Elen Conson-Serlif
Elen Conson-Serlif (d. 29 oktyabr 1938, Monroviya, Liberiya) — Siyasətçi və 2006-cı ildən Liberiyanın 24-cü prezidenti, "Sülhyaratma prosesində iştirakına və qadınların təhlükəsizliyi, hüquqları uğrunda mübarizəyə görə"  2011-cii ildə Tavakul Karman və Leyma Qbovi ilə birlikdə Nobel Sülh mükafatı laureatı qalibi. Onun seçkilərdə qələbəsi 23 noyabr 2005-ci ildə rəsmi olaraq elan edildi. O, Afrika ölkələrinin ilk qadın prezidentidir. Ölkənin vitse prezidenti isə Cozef Bokaydır. Ciddi xarakteri və əzminə görə o, tez-tez "Dəmir ledi" ilə müqayisə olunur. Onun 16 yanvar 2006-cı ildə andiçmə mərasimində ABŞ dövlət katibi Kondoliza Rays və ABŞ-nin birinci xanımı Laura Buş da iştirak etmişlər.
Təhsili
Elen Conson Serlif Monroviyada anadan olub. O, Qərbi Afrika Kollecində təhsil alıb. Təhsilini ABŞ-də, Harvard Universiteti və Medison Biznes Kollecində başa vurub.
İctimai fəaliyyəti
Elen Conson Serlif 1971-1974-cü illərdə Maliyyə Nazirinin müavini kimi Uilyam Tolbertin hökumətində işləmək üçün Liberiyaya qayıtdı. Sonra o, yenidən Latın Amerikasında və Karib hövzəsində Dünya Bankı üçün çalışdı. Semuel Dou həmin il dövlət çevrilişində hakimiyyəti ələ keçirdikdən və Tolberti edam etdikdən sonra Serlif ABŞ-yə qaçdı. Serlif Citibank, daha sonra Equator Bankda çalışdı. O, 1985-ci ildə Montserrado qraflığında mübahisəli bir seçki olan senatorluq vəzifəsində mübarizə aparmaq üçün Liberiyaya qayıtdı.
Serlif siyasətlə məşğul olmağa davam etdi. O, Çarlz Teylorun qalib gəldiyi 1997-ci il prezident seçkilərində ikinci oldu. Lakin 2005-ci il prezident seçkilərində qalib oldu və 16 yanvar 2006-cı ildə rəsmi olaraq vəzifəsini icra etməyə başladı. O, 2011-ci ildə yenidən seçildi. Elen Conson Serlif Afrika ölkələrində prezident seçilən ilk qadın idi. O, 2011-ci ildə qadınları sülhməramlı prosesə cəlb etmək səylərinin tanınmasında Nobel Sülh Mükafatını layiq görülüb. Həmçinin rəhbərliyinə görə çoxsaylı digər mükafatlar alıb. 2016-cı ilin iyununda Serlif Qərbi Afrika Dövlətlərinin İqtisadi Birliyinin sədri seçildi, həmin vəzifə yaradılandan bəri bu postu tutan ilk qadın oldu.
Şəxsi həyatı
Elen Conson 1956-cı ildə Ceyms Serlif ilə evləndi. Onlar boşanmamışdan əvvəl dörd oğlu ilə birlikdə yaşayırdılar. O, Presviterian kimi böyüdü, lakin sonra ərinin Metodist inancına qoşuldu. Elen Conson on nəvəsi var. Serlif ABŞ-də kollecdə oxuyarkən Alpha Kappa Alpha qadın cəmiyyətinin üzvü, Links, Incorporated-in isə fəxri üzvü oldu. Onun bir neçə övladı Liberiya hökumətində xidmət edirdi. Oğlu Robert Serlif Liberiya Milli Neft Şirkətinin rəhbəri vəzifəsini icra etdi, Çarlz Serlif Liberiya Mərkəzi Bankında yüksək vəzifə tutdu və oğulluğu Fomba Serlif daxili təhlükəsizlik üçün məsuliyyət daşıyan Milli Təhlükəsizlik Agentliyinə rəhbərlik edir. Serlif ailəsinin digər üzvləri hökumətdəki digər vəzifələrdə çalışırlar. 2021-ci ilin dekabrında Ellen Sirlifin oğullarından biri Ceyms Sirlif naməlum şəraitdə Liberiyadakı iqamətgahında öldü.
Ərəblər (Şabran)
Ərəblər — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Şabran rayonunun Gəndov inzibati ərazi vahidində kənd. Samur-Dəvəçi ovalığındadır. Yaşayış məntəqələri vaxtilə Azərbaycanda məskunlaşmış ərəblərin adı ilə bağlıdır. Oykonim ərəb etnoniminə -lər Şəkilçisini əlavə etməklə yaranmışdır.
III Qustav
III Qustav — XVIII əsrdə (1771-ci ildən ölümünə qədər) İsveç kralı.
Həyatı
III Qustav kral Adolf Fredriklə Prussiya şahzadəsi Luiza Ulrikinin ailəsində dünyaya gəlmişdir.
Mololon
Mololon — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Mahmudavar inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 431 nəfərdir.
Toponimiyası
Talış dili ndə Mololon kimi tələffüz olunur. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim molol çay, su kənarında bitən meyvəsiz qıjışəkilli yarpağı olan ağac növü, -on cəmlik bildirən şəkilçidir. Bütövlükdə, oykonim “molol ağacları bitən yer, molol ağacları çox olan yer, mololluq” mənasını bildirir.
Həmçinin bax
Kıncıvo
Monidigah
Taksometr
Taksometr — taksi minik avtomobili üçün nəzərdə tutulmuş onun işinin maliyyə və daşınma göstəriciləri uçotunun aparılmasını, gediş haqqının müəyyən edilməsini və gediş haqqının məbləği haqqında sərnişinin məlumatlandırılmasını təmin edən xüsusi ölçü cihazı.
Roş-Ha-Şana
thumb|250px Roş-Ha-Şana — Yəhudi dilindən tərcümədə yeni il adlanan bu bayramı Qubanın Qırmızı Qəsəbə massivində yaşayan dağ yəhudiləri də ənənəyə uyğun şəkildə qarşılayır. Dağ yəhudiləri bayramın ilk günündə sinaqoqa gedir, mənəvi saflıq qazanmaq üçün və yeni ilin uğurlu olması arzusu ilə səhər və axşam saatlarında bayram ibadəti edir.
Roşha-Şana insanları günah əməllərdən çəkinməyə, Tanrıya ibarət etməklə mənəvi sağlığa qovuşmağa çağıran bir mərasimdir: “Bu mərasim yeni ilin ilk 10 günü ərzində keçirilir. Bu günlər ərzində Allah insanlara imkan verir ki, onlar etdikləri hərəkətləri düşünsün, pis əməllərdən həmişəlik əl çəksin”.
Qırmızı Qəsəbədə yeni ilin gəlişi ilə bağlı icra olunan dini ayinlər qoç buynuzundan hazırlanan şeypurun səsləndirilməsi ilə yekunlaşır. Günahlara həmişəlik tövbə etmək mənasını ifadə edən sonuncu ayin Yom-Kippur adlanır. Bayramın 10-cu günündə keçirilən bu ayin bir sutka ac qalmaqla icra olunur. Daha sonra bayram şənlikləri başlayır. Kişilərin adına qurban kəsilir, şirniyyat süfrələri açılır. El adətinə görə, almanı bala batırıb yeyirlər ki, il şirin təəssüratlarla keçsin. Həmçinin bu bayram ərəfəsində evlərdə təmizlik işləri görülür, hər yerdə səliqə-sahman yaradılır.
Yeni ilin Vətəndə qarşılamaq vacib sayılır. Odur ki, bu günlər xarici ölkələrdə olan qubalı dağ yəhudiləri Vətənə gəlir.
Xarici keçidlər
http://az.apa.az/news.php?id=164043
Tetsurō Deqava
— Yaponiya komediyaçısı.
Həyatı
1985-ci ildə universitetdən məzun olduqdan sonra, Bir yoldaşla bir şirkət qurdu, Deqava başçılığına gətirildi. Yalnız komediya fəaliyyəti deyil, Filmdə bir çox adam çıxdı.
Kalmak (Əbyəlil)
Kalmak kəndi - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Xalil kənd sovetliyinə daxil olan kənd. Kənd Böyük Kızıl çayının Böyük Kazmaş çayına birləşdiyi yerdə yerləşir.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Kalmak kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Elektrik sahəsi
Elektrik sahəsi — elektromaqnit sahәsinin xüsusi halı; elektrik yükünün hәrәkәt sürәtindәn asılı olmayan qüvvәnin (sahә tәrәfindәn) yükә tәsirini müәyyәn edir. Elektrik sahəsi haqqında anlayış 19-cu әsrin 30-cu illәrindә M. Faradey tәrәfindәn daxil edilmişdir. Faradeyә görә, sükunәtdә olan hәr bir yük onu әhatә edәn fәzada elektrik sahəsi yaradır. Bir yükün sahәsi digәr yükә tәsir edir vә әksinә; yüklәrin qarşılıqlı tәsiri (yaxınatәsir konsepsiyası) belә hәyata keçirilir. Elektrik sahəsinin әsas kәmiyyәt xarakteristikası – elektrik sahәsinin intensivliyidir (\mathbf{E}); fәzanın verilәn nöqtәsindә elektrik sahәsinin intensivliyi bu nöqtәdә yerlәşәn yükә
Mühitdә elektrik sahәsi intensivliklә yanaşı, elektrik induksiyası vektoru (\mathbf{D}) ilә dә xarakterizә olunur. Fәzada elektrik sahəsinin paylanmasını elektrik sahəsi intensivliyinin qüvvә xәtlәrinin kömәyi ilә tәsvir etmәk olar. Elektrik yüklәrinin doğurduğu qüvvә xәtlәri müsbәt yüklәrdә başlayır vә mәnfi yüklәrdә qurtarır (vә ya sonsuzluğa gedir). Dәyişәn maqnit sahәsinin yaratdığı burulğanlı qüvvә xәtlәri qapalıdır.
Alp edelveysi
-  cinsinə aid bitki növü.
Patara Sative
Patara Sative — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 90 nəfər idi. 2014-cü ildə 68 nəfər yaşayırdı.
Ədəbiyyat
gse: 7 709
Pirəmsən
Pirəmsən — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 908 nəfərdir.
İnfrastruktur
2013-cü ildə kənd ərazisində Şahdağ milli parkının inzibati bina kompleksi inşa olunmuşdur.
Al-Khalid tankı
Al-Khalid tankı MBT 2000 ya da bilinən adı ilə Al-Khalid tankı Pakistan ordusunun istifadə etdiyi ən yeni əsas döyüş tankıdır. Çin Pakistana aid Heavy Industries və Ukraynadan KMDB və Malyshev Factory-nin ortaq şəkildə hazırladığı bir tankdır. Tank adını əfsanəvi İslam Orduları komandiri Xalid bin Vəlidin adına düzəldilibdir. Tank Çin istehsalı Type 90-IIM ana müharibə tankı əsasında hazırlanmışdır. Ukrayna istehsalı olan isti və soyuq hava şərtlərinə uyğun 1200 at gücü olan 6TD dizel mühərriki ilə təmin edilmişdir.
2014-cü ilə qədər təqribən 310 ədəd tank Pakistan ordusu üçün istehsal olunub.
Pakistan bu tank üçün olan sifarişi tamamladıqdan sonra, yeni nəsil Al-Haydar tankının istehsalına başlayacaq.
2-ci nəsil Çin-Pakistan əsas döyüş tankı olan MVT-2000 (“Al-Khalid”). O, 1997-ci ildə Çin Xalq Azadlıq Ordusunun silahlanmasına qəbul edilən “Ture 96” tankının Çin versiyasının yaxşılaşdırılmış modifikasiyasıdır. “Əl-Xalid” tankları artıq Mərakeş, Banqladeş və Myanma ordularının (Pakistanın özünü nəzərə almasaq) silahlanmasında var.
“Əl-Xalid” tankları Ukrayna istehsalı olan 6TD-2 mühərrikləri ilə təchiz edilmişdir. Həmçinin motor-transmissiya bölməsində T-80 UD və T-84 tanklarına bənzər şəkildə Sovet tank quruculuğu məktəbinin, xüsusən də T-72M-in xüsusiyyətləri hiss olunur.
Qay Semproni Qrakx
Qay Qrakx, Qay Semproni Qrakx (Gaius Sempronius Gracchus; ) — islahatçı Qrakx qardaşlarından kiçiyi.
Qay Qrakxın tribunatı
E.ə 123–122 illərdə Qədim Romada cəmiyyətin içtimai-siyasi strukturunu dəyişə biləcək bir sıra qanun layihələri ilə, Tiberi Semproni Qrakxın kiçik qardaşı, xalq tribunu Qay Semproni çıxış etdi. Qay Qrakxın qardaşından daha qəti niyyətləri vardı. Hər şeydən göründüyü kimi, o romalı siyasətçiləri içində, cəmiyyəti doğrudan da demokratikləşmək istəyən yeganə siyasətçi idi. Bu niyyət qardaşının qisasını, dövlətin idarəçiliyində ali vəzifələr tutanlardan almaq niyyəti ilə dramatikləşirdi. Bundan başqa Qay Qrakx, dövlətin yeni şəraitdə yaranan ağrılı problemlərini həll etməyə çalışırdı. Bu polis aparatını yeni böyük dövlətə uyğunlaşdırmaq cəhdi idi.
Aqrar komissiyanın bərpası
lakin tezliklə yeni çətinlik yaranır. Müftə çörək paylanması ilə yaşayan çoxsaylı şəhər plebsi, artıq işləmək tələb etdiyi torpağa can atmırdı. Ancaq səsvermədə oynadığı böyük rola görə bu qrupu gözardı etmək olmazdı. Şəhər plebsinin marağında, Qay, dövlətin anbarlarından plebsə qiymətindən ucuz çörək satışını təşkil edir. Yoxsul əhalinin həyatının yaxşılaşdırılmasının əks tərəfi də vardı, bu romalı lümpen-proletariatın parazitləşməsinə aparırdı.
İslahatçıların məğlubiyyəti
E.ə 123-cü il islahatları Qay Qrakxı Romanın ən populyar siyasətçisi etdilər. Onun nüfuzu o qədər yüksək idi ki, o asanlıqla e.ə 122-ci ildə yenə tribun oldu. Məhz onda o ən radikal qanunlardan birini, italiklərə Roma vətəndaşlığını verilməsi qanununu təklif etdi. Senat və xalqı bu təklif qıcılandırırdı. Qayın rəqibləri, istənilən fənddən istifadə edərək ona qarşı geniş kampaniyaya başladılar. Xalq tribunu Mark Livi Druz demoqoji təkliflərlə çıxış edərək, plebsin əhəmiyyətli hissəsini Qaydan uzaqlaşdıra bildi. Qayın populyarlığı düşürdü. İtaliklər haqqında qanun keçmədi. Bundan daha təhlükəsli o idi ki, Qay Qrakx e.ə 121-ci il seçkilərini uduzdu, və onun qatı düşməni Lusi Opimi konsul oldu. Qayın rəqibləri Yunoniyanın ləğv edilməsi məsələsini qaldrımaları, həlledici toqquşma üçün bəhanə oldu. Opimi mübahisəni təhrik etdi və bundan istifadə edərək, ona qayda-qanunu bərpa etmək üçün fövqaladə səlahiyətlər verilməsinə nail oldu. Qay Qrakx və Fulvi Flakk Aventin təpəsində möhkəmləndilər. Burada onlara Opimi hucum etdi. Toqquşma nəticəsində 3 min nəfər həlak oldu. Hərəkat yatırıldı.
Qrakxın rəqibləri onun qəbul etdiyi qanunların çoxunu ləğv etməkdən çəkindilər. Məhkəmələr atlıların əlində qaldı, vergilərin yığılmasının satın alınması, çörək qanunları qüvvədə qalırdı. Əsas hucum hədəfi aqrar islahatı idi. E.ə 121-ci ildə qrakxçıların paylarının bölünməzliyi qanunu ləğv edildi, daha iki ildən sonra isə aqrar komisiya ləğv edildi.
E.ə 111-ci ildə xalq tribunu Spuri Torinin qanununa görə, xüsusi icarədə olan bütün dövlət torpaqları xüsusi mülkiyyət elan edildilər. Bütün bölünmələr dayandırılırdı. Gələcəkdə xüsusi şəxslərə dövlət torpaqlarını tutmaq qadağan olundu. E.ə 111-ci il qanunu xüsusi mülkiyyətin qələbəsi yolunda vacib mərhələ idi. Polis torpaq mülkiyyətçiliyinin əsası olan dövlət mülkiyyəti heçə enməyə başladı.
Yol (jurnal)
Yol — 1990-ci illərdə Tehranda Keyhan müəssisəsində nəşr olunan jurnal.
"Yol" ötən yüzilliyin 90-larında Tehranda çıxan ədəbiـbədii dərgi idi. Eyvaz Tahanın baş yazarlığı ilə tam Azərbaycan tüٍrkəcəsində buraxılan bu dərgi, Güney Azərbaycan mətbuat tarixində hadisə sayılırdı. Vaxtilə Solçuların "Keyan"[۱] müəssisəsinə başçılıq etədiyi zaman işıq üٍzu görmüş Yolda yeniliklər az deyildi. Yol Güney Azərbaycanın birinci rəngli dərgisi, yep-yeni məzmunlu, və milli hökumət zamanından bəri çıxan ən yükəsk tirajlı nəşr orqanı idi. Habelə yolun özüٍndən önəmsiz olmayan "Kəpənğk" dərgisi, Yolun əlavəsi kimi uşaqlar üٍçün buraxılırdı. Son nömrələrdə səhifəlrinin sayı 64ـdə qədər artımş bu əlavənin indiyə qədər bənzəri çıxmayıb. E.Taha Yol və Kəpənək dərgilrində 20 ـci nömərəyə qədər çalışdı. Həmin sayı işıq üٍzu gördükdən sonra məzmun və dilin diyəşidirilməsinə dair gələn hökumət əmrlərinə boyun qoymaraq redaksiyadan uzaqlaşdı. Bu uzaqlaşma Hüseyn Şəritmdarinin Keyhanı ələ keçirməsinə təsadüf edirdi. E. TAHAnın keyhanda əməkdəaşları bunlar idi: rəhmətlik professor Həmid Məhəmmdəzadə, İsmayıl Hadi, Əli Urmulu, Abdulla Bəhrülulumi, Atila Maralanlı, Qəhrəman Nuranı, Əkbər Azad, Elşən Seyidzadə, Əmin Sidiqi, Elyar Kərimxanlı, Nuşin Musəvi. Körkəmli alim doktor Cavad Heyət başda olmaqla Azərbaycanın tanınmış alimləri, yazarları və şairlərinin əksəriyyəti öz əsərləri ilə yolda çıxış etmişlər. İndiki tanınmış rəssamların bir nəçəsi, o cümlədən Hüseyn Novruzi Yol dərgisi ilə şöhrət qazanmağa başlamışlar. Yolun loqosu böyük rəssam və heykəltaraş Nəcibinin işidir. [1] Keyhan iran mətbuat tarixində ən qədim və ən nüfüzlu mətbu orqanların biri, nüfuz baxımından bəlkə də birincisidir. Keyhan müəssisəsində 15-dən çox qəzet və jurnal buraxılır ki, onların ən önəmlisi Keyhan gündəliyidir. Bu gündəlik iranda gedən islahat hərakatına qarşı çıxdığı üçün gözdən düşdü. Jurnalın redaksiya heyətinə aşağıdakı jurnalistlər daxil idi:
Dan Vilson (musiqiçi)
Dan Vilson (Dan Wilson) (d. 20 May 1961) amerikalı musiqi ifaçısı, produseri, söz yazarı. 2007`də "Not Ready to Make Nice" mahnısıyla ilin mahnısı, 2012`də "Someone Like You" albomuyla Qremmi mükafatında ilin albomu mükafatlarının qalibi olmuşdur.
Kirs (Qafan)
Kirs (hal-hazırkı adı: Kitsk ) — Ermənistan Respublikasının cənubunda Sünik mərzində yerləşən kənd.
1930-1995-ci illər aralığında Qafan rayonu inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə daxil olan kənd Qafan şəhərindən 36 km şimal-qərbdə Kurud çayının (Qəhhar çayı ) yuxarı axarında, Kurud kəndindən 3 km şimalda, Kirsdağın ətəyində yerləşir.
Ümumi məlumat
1905-1906-cı illərdə erməni hücumuna məruz qalan kənd sakinləri, 1918-ci ildə yenidən ermənilərin hücumuna məruz qalırlar. Bu dəfə də kəndi tərk etmək məcburiyyətində qalan kirislilər Ordubada pənah aparırlar. 1922-ci ildə Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kirslilərin təqribən yarısı geri qayıdaraq öz doğma kəndlərini təkrarən bərpa edirlər.
1933-cü ildə qonşu Kurud kəndi ilə birlikdə yaradılan Çirişin də daxil olduğu Kurud kolxozu 1965-ci ildə ləğv edilərək zorla Gığı heyvandarlıq sovxozuna birləşdirildi.
Kənddəki qədim dövrə aid olan qəbiristanlıq , qazıntı zamanı tapılmış 3ədəd daş qoç və çoxlu zinyət əşyaları kəndin qədimliyini göstərir.
Əhalisi
Kənddə 1886-cı ildə 130 nəfər, 1897-ci ildə 56 nəfər, 1922-ci ildə 78 nəfər, 1926-cı ildə 77 nəfər, 1931-ci ildə 104 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1988-ci ilin noyabr ayında bölgənin digər azərbaycanlı sakinləri kimi kirslilər də Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından qovulmuşdur.
Ermənistan Respublikası Milli Statistika Xidmətinin 2001-ci il məlumatlarına görə Gığı kənd icmasına daxil olan Kirs kəndində yaşayış yoxdur, kənd tərk edilib.
Adı
Toponim türk dilində «çöl», «sərhəd», «yayla», «dağ» mənasında işlənən kır (-kir) sözündən əmələ gəlmişdir. Toponimin sonundakı «s» topoformantdır. Kəndin adı ilə onun yerləşdiyi relyef uyğundur. Belə ki, kənd dağ ətəyində, çəmənlik yerdə yerləşir. Relyeflə bağlı yaranan sadə quruluşlu toponimdir.
Kəndin adının «qar uçqunu» yaradan «kirs» sözü ilə əlaqəli olması da ehtimallardan biridir.
Olimpiya simvolları
Olimpiya simvolu — Olimpiya Oyunlarını təbliğ etmək üçün Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən istifadə olunan nişanlar, bayraqlar və rəmzlərdir. Olimpiya Hərəkatının dəyərlərini və mənasını simvollarla ifadə edirlər. Bu simvollar həm də sadə və dolayı yolla Oyunlar haqqında məlumat verir.
Şüar
Olimpiya şüarı Citius (daha sürətli), Altius (daha yüksək), Fortius (daha güclü) latın sözlərindən əmələ gəlmişdir. Bu şüar 1894-ci ildə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi yaradılanda Pyer de Kuberten tərəfindən təklif olunub. Kuberten bu ideyanı patriot atlet olan dostu Dominikan keşiş Anri Didondan götürmüşdü.
Kuberten deyirdi: "Bu üç söz mənəvi gözəlliyin proqramını təmsil edir. İdmanın estetikası hiss olunmayandır." Şüar 1924-cu ildə Parisdə keçirilən Olimpiya Oyunlarında təqdim olunub. Daha çox qeyri-rəsmi olan, ancaq daha çox səslənən bir fikri də Kuberti təqdim edib:" Ən vacib olan şey qalibiyyət deyil, iştirak etməkdir." Kuberten bu şüarı 1908-ci il London Oyunları zamanı Pensilvaniya Yepiskopu tərəfindən oxunan moizələrdən götürüb.