cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Georq Vilhelm Fridrix Hegel
Mütləq ideya
Lakin, təfəkkür və varlığın idealist eyniyyət prinsipi xarici aləmin və təfəkkürün qanunlarının vəhdətinin əsaslandırılması kimi çıxış edir. Bu prinsip Kant aqnostisizminə qarşı yönəlmişdir. Hegel fəlsəfəsinin ən qiymətli nailiyyəti "Məntiq elmi" (1812–16) əsərində tam, dolğun şərh edilmiş dialektikadır .Bu əsərində Hegel dialektikanın mühüm qanunlarının və kateqoriyalarının təhlilini vermiş, dialektikanın, məntiqin və idrak nəzəriyyəsinin vəhdəti haqqında tezisi əsaslandırmış, fikir tarixində dialektik məntiqin ilk geniş sistemini yaratmışdır. Hegelin idrak nəzəriyyəsində rolu böyükdür, xüsusilə seyrçiliyin, Kantın "şey özündə" və hadisələr dualizminin tənqidi böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Hegelin fundamental əsərləri
Hegelin həmçinin "Hüquq fəlsəfəsi"(1821),"Fəlsəfə tarixinə dair mühazirələr"(1833–36),"Estetikya dair mühazirələr" (1835–38),"Tarix fəlsəfəsinə dair mühazirələr"(1837) əsrində də böyük maraq doğurur. Fəlsəfənin bütün sahələrində dialektikanın tətbiqi ilə,elmin aktual problemlərini dərindən təhlil etməklə böyük iz qoymuşdur.Hegelin fəlsəfəsinin idealizmi özünün dialektik ideyalarına zidd idi:aləmin və idrakın inkişafının başa çatmasınının etiraf edilməsi, dialektikanın mistikləşdirilməsi,inkişaf prinsipinin yalnız,ideal hadisələrə şamil edilməsi,bir sıra məntiqi kateqoriyaların inkişafında sxematik və sünilik, həmin kateqoriyaların sisteminin qapalılığı,dialektikadan ardıcıl sosial nəticələr çıxarmağı bacarmamaq və istəməmək, mövcud şəraitlə barışmaq və ona bəraət qazandırmaq,Prussiya monarxiyasının cəmiyyətin inkişafının zirvəsi hesab edilməsi, millətçi düşüncələri və s.
Kommuna (icma)
Kommuna ( — icma) — ortaq ideya ətrafında birləşən və ümumi maraqlara, mülkiyyətə, ehtiyatlara, daha radikal kommunalarda isə ortaq gəlirə və iş yerinə sahib insanların birlikdə yaşamağa qərar verdikləri icma növüdür. Bir çox müasir kommunalarda ortaq qərarların qəbulu, qeyri-ierarxik struktur və ekoloji həyat tərzi də böyük əhəmiyyət kəsb edir.
İlk kommunalar Qədim Roma dövründə yaranmışdır. Böyük Fransa inqilabı dövründə kommunalar özünüidarə funksiyasını yerinə yetirmiş, şəhər-kommunalar orta əsrlərdə Şimali İtaliya və Şimali Fransa şəhərlərinin idarəçiliyində mühüm yer tutmuşlar.
Bulbophyllum mirificum
(Bulbophyllum mirificum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Crataegus mollis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bant ordeni
200px|thumb|Bant ordeninin rəmzi
Nəcabətli Bant ordeni  — Böyük Britaniyanın ali cəngavər ordeni. Dünyada ən qədim mükafatlardan biri sayılır. 1348-ci ildə təsis olunmuşdur.
İbrahim Əfəndizadə
Hacı İbrahim Əfəndi Əfəndizadə — Qafqaz müsəlmanlarının VI müftisi. .
Bioqrafiyası
Müfti Hacı İbrahim Əfəndi Əfəndizadə 15 may 1870-ci ildə Şamaxı şəhərində anadan olub.
1944-cü ildə SSRİ dövründə ilk dəfə keçirilən Qafqaz Müsəlmanlarının növbəti qurultayında Hacı İbrahim Əfəndizadə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədr müavini idi. Baş müfti seçildi və ömrünün sonuna kimi bu vəzifəni icra etdi. O, ilahiyyat elmlərini yaxşı bilən, dini ayinləri və şəriət tələblərini təbliğ edən bir din xadimi kimi şöhrət qazanmışdır. Sülh tərəfdarı olan Əfəndizadə Ümumdünya Sülh Şurasının nüvə silahlarına qarşı çağırışlarını alqışlamış, ABŞ-nin Koreyaya hərbi müdaxiləsini pisləmiş və dünyanı sülhə çağırırdı.
Müfti İbrahim Əfəndizadə 1957-ci il sentyabrın 18-də vəfat etdi.
Dezinfeksiya
Dezinfeksiya ( — yoluxdurmaq) — xəstəlik törədən mikroorqanizmləri sağlam orqanizmə yoluxduran infeksiya mənbəyini məhv etmək üçün aparılan üsul və vasitələr. Dezinfeksiya və dezinseksiya əksepidemik işin tərkib hissəsi olub, törədicinin yoluxma yollarını və amillərini, deratizasiya isə infeksiya mənbəyinin aradan qaldırılmasına yönəlmişdir Dezinfeksiyanın əsas məqsədi infeksiyanı yayan əsas obyektləri (su, yeyinti məhsulları, məişətdə işlədilən əşyalar və s.) zərərsizləşdirməkdir. Dezinfeksiyanın bioloji, fiziki və mexaniki üsulları var:
Eupatorium makinoi
Eupatorium makinoi Eupatorium makinoi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qalaqayın
Qalaqayın — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd və həmin ərazi vahidinin mərkəzi. Tarixi Səfəvilər dövləti, Cavad xanlığı, Şirvan xanlığının qala şəhəri və Muğan mahalının mərkəzi.
Nizki adası
Nizki adası — Aleut adaları qrupuna daxil olan ada. Semiçi adaları, Near adaları qrupuna daxildir.
Qalaqayın
Tarixi
Hələ 1820-ci ildə keçmişdə Cavad xanlığına (mərkəzi indiki Cavad kəndi) bağlı olan istehkam qala vardı. 1 istehkam-qala (Qalaqayın) və 44 obada (onların bir hissəsinin adı məlumdur: Bildik, Ulucalı-Xəlfəli, Məmişli, Kürkəndi, Cəngən, Birinci Rəncbərlər, Müridlər, İkinci Rəncbərlər, Qarağlı, Minbaşı, Molla Vaizli, Dəymədağıldı, Əli Sultanlı, Şahatlı, Quştan, Məlday, Mustafabəyli, Haşımxanlı, Potular) 500 ailə yaşayırdı.
250px|center|Muğan mahalı
Nizki adası
Coğrafiya
250px|left|thumb|Adanın naviqasiya xəritəsi Nizki adasından şərqdə Simiya, qərbdə isə Alaid adası yerləşir. Oda öz növbəsində Alaid adasına qumlu dillə birləşir. Uzunluğu 5 km, maksimal hündürlüyü 51 metrdir. Sahil zolağı olduqca parçalıdır. Burad çoxlu sayda şxer vardır. XIX əsrdə rus tacirləri adaya tülkü gətirirlər. Bunun nəticəsində burada bir çox quş növünün nəsli kəsilir. Sonuncu tülkü adadan 1976-cı ildə uzaqlaşdırılır. Hazırda adada bir çox quş növləri yuva qurur.
Qalaqayın
Tarixi
Muğan mahalını idarə edən mahalbəyi (naibi) Qalaqayında əyləşirdi. Mənbədə Qalaqayın qalasında 100-ə qədər ailənin, ümumilikdə Muğan mahalında isə 400-ə qədər tərəkəmə ailəsinin məskunlaşdığı qeyd olunurdu. 300 ailə vergi verirdi. Ellərə başçılıq edən bəylərin siyahısı cədvəldə verilir. Kollegiya qeydiyyatçısı Suşko tərəfindən tərtib olunmuş Şirvan əyaləti əhalisinin kameral təsvirinə dair sənədlərdə Muğan mahalının 19 kəndində 468 ailənin olduğu, bu ailələrdə 1216 kişi cinsli əhalinin yaşadığı göstərilir.
Muğan mahalı bəylərinin siyahısı (1820-ci il)
Qeyd: ''Cədvəl general Mədətov tərəfindən 1820-cü ildə həyata keçirilmiş Şirvan əyalətinin təsviri əsasında tərtib olunub. ''
Qalaqayında icarə haqqı 150 şirvan rublu olan boyaq evi var idi. İcarə haqqını əvvəllər (1820-ci ilə qədər — S.İ.) Mustafa xana verirdilər. İrandan və digər yerlərdən Muğan mahalı ərazisindən keçən karvanın hər bir yükünə mahal bəyinin xeyrinə 6 abbası gömrük haqqı alınırdı. Qalaqayından 6 ağaclıqda 6 duz gölü var idi. Yerli əhali duz göllərindən vergi ödəmədən istifadə etdikləri halda, Şirvan əyalətinin digər yerlərindən duz aparmağa gələnlər hər yükə — taya 1 abbası verməli idilər. Kür arxasında yaşayan muğanlılardan çervondan (çervon 10-luq qızıl pul) başqa, digər vergi və mükəlləfiyyətlərdən azad olunurdular. Bunun əvəzində muğanlılar İran tərəfdən, Rusiyaya qarşı Muğançöldən gələn hər hansı təhlükənin qarşısını almalı, gözətçilik etməli və hərbi xidmətə həmişə hazır olmalı idilər. Beləliklə, muğanlılar ildə xəzinəyə hər ailəyə təqribən 1 çervon vergi ödəyirdilər. 1820-ci ildə sonuncu Şirvan xanlığının sonucu xanı Mustafa xan İrana qaçarkən Şirvan əyalətindən bir çox ailələr də onunla İrana qaçmışdı. Muğan mahalı da istisna təşkil etmirdi. Mustafa xanın mühacirəti zamanı xanın özündən narazı olanlar isə digər xanlıqlara dağılmışdı. Muğandan 50 ailə Talış xanlığına, 60 ailə isə Qarabağ xanlığına qaçmışdı. 1820-ci ildə Talış xanlığına qaçan ailələr geri qayıtsalar da Qarabağ xanlığına gedənləri Mehdiqulu xan hələ də geri qaytarmamışdı.
Arxeoloji və tarixi mədəni abidələri
Qalaqayın kəndinin ərazisində qədim yaşayış yerləri və nekropollar e.ə.V — I əsrlər, V–II, b.e. I əsrlər və III əsirlərə aid edilir. Əlavə olaraq 1657-ci ildə Səfəvilər dövründə əsası qoyulmuş Qalaqayın məscidi də daxildir.
Coğrafiyası
thumb|266x266px|Qalaqayında qovaq ağacları Sabirabad rayonun şimali-qərb hissəsində yerləşən Qalaqayın kəndi yalnız Saatlı rayonuyla həmsərhəddir. İqlimi quru subtropik iqlimdir. Burada il ərzində yayı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quru çöl iqlimi müşahidə olunur. Ərazidə il ərzində günəşli saatların miqdarı çoxdur. Bu da bitkiçiliyin inkişafına müsbət təsir göstərir. Torpaqları əsasən boz-çəmən,boz- qonur torpaqlardır. Dəniz səviyyəsindən 28 metr,okean səviyyəsindən 17 metr aşağıdır.
İnfrastrukturu
Qalaqayında dəmir-beton zavodu, məktəb, mədəniyyət evi, kitabxana, tibb məntəqəsi, poçt, ATS və 3 məscid var.
Landşaftları və bioloji xüsusiyyətləri
İqlimi yayı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quru çöl iqliminə aiddir.Ayrı-ayrı sahələrdə səhra bitkiliyi də mövcuddur. Səhra bitkiliyində şoran torpaqlara da rast gəlinir. Şoran yarımsəhralarında çox vaxt halofit kolcuqlara: qara-soğan, xəzər sarıbaşı rast gəlinir. Onlar yumru təpəciklər əmələ gətirir. Burada, həmçinin, Xəzər şahsevdisi, kolvari dəvəayağı , çərən , həmçinin birillik lətli şorangələr — duzlaq coğanı və s. bitkilərə rast gəlinir.
Faunası
Ərazi, əsasən, su-bataqlıq quşları ilə zəngindir. Burada boz qaz, ağqalın qaz , ağqaş qaz , qırmızıdöş kazarka , harayçı ququ quşu , fısıldayan ququ quşu , anqut və s. quşlara rast gəlinir. Burada məməlilərdən canavar,adi tülkü və s. canlılar yaşayır.
Kulinariya
Bu gün Sabirabad bostan bitkisi olan qarpızı ilə məşhurdur. Hətta onun qabığından belə mürəbbə bişirirlər. Qarpız çox yeyilən həm də müalicəvi məhsuldur. Məclislərdə və evlərdə ən çox bişirilən ət yeməkləri piti, qovurma, dolma, çığırtma, cız-bız, kabab, bozartma, kələfur və s. lobyalı, balqabaqlı plov, qaralı aş, tutmac, kəsmə əriştə, ovduğ, dovğa, ayran, təndir çörəyi, lavaş, fətir Qalaqayının mili kulinariyasının əsasını təşkil edir.
Qış aylarında müxtəlif turşular, şorabalar da qoyulur, tut və qarpızdan doşab və bəhməz hazırlanır.
Əhalisi
2021-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 7658 nəfər əhali yaşayır.
Görkəmli şəxslər
1.Qiyas xan Şahsevən — Şahsevən elinə mənsub olan Cavad xanlığının qurucusu, ilk xanı, sərkərdə.
2.Həsən xan Muğanlı — Şahsevən elinə mənsub olan Cavad xanlığının ikinci xanı, sərkərdə.
3.İbrahim xan Muğanlı — Şahsevən elinə mənsub olan Cavad xanlığının üçüncü xanı, sərkərdə.
4.Səfi xan Muğanlı — Şahsevən elinə mənsub olan Cavad xanlığının dördüncü xanı, sərkərdə.
5.Məhəmmədsalah хan — Cavad (Muğan) xanının oğlu.
6.Bəybala Xankişiyev — İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin ilk azərbaycanlı professoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar iqtisadçısı.
8.Asif Hüseynov — Şabran Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.
9.Aslan Xankişiyev — Ədalət Keşiyində qəzetinin təsisçi və baş redaktoru, MediaMaqnatTV.info saytının rəhbəri.
10.Fəqan Zalov — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin kiçik miçmanı, Aprel döyüşlərinin iştirakçısı, İkinci Qarabağ müharibəsinin şəhidi, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
11.Süleyman Qarayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Din
Kənddə Qalaqayın kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Şərif Vəlizadə
Vəlizadə Şərif Əfəndi Hacı-Veysal oğlu — Qafqaz müsəlmanlarının VIII Müftisi. 1881-ci ildə Göyçay qəzasının Martı kəndində anadan olub.Qafqaz (Zaqafqaziya) müsəlmanlarının V qurultayında (1960-ci il) Göyçay məscidinin imamı Şərif Əfəndi Vəlizadə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədr müavini – müfti seçilir. Yaxşı dini məlumata və nitq qabiliyyətinə malik olan Şərif Əfəndi daim müasirləşmənin tərəfdarı olub. O, deyib: "Köhnəlmiş dini tələbləri təzələməsək dinimiz əldən gedər, dindarlar bizdən üz döndərər". Ateizm təbliğatına müqavimət göstərməyin tərəfdarı olub. O, ateizmi "məscidin günbəzinə dəyib kənara düşən" qoza bənzədib.Şərif Əfəndi 1966-ci ildə vəfat edib. Onun vəfatından sonra Ruhani İdarəsində müfti vəzifəsi iki il boş qalıb.O bir müddət əlyazmalar institutunda kiçik elmi işci işləyib, N.Gəncəvinin xəmsələrinin tərcüməsi ilə məşğul olub.
Cız-bız
thumb|250px|Zəncan Cız-Bızı
Cız-bız — Azərbaycan mətbəxi ve Güney Azərbaycanın Zəncan şəhərinə aid quru yemək. Bu yemək Zəncanda Çağır-Bağır və ya Cığır-Bığır da adlanır. Bu yemək qoyunun içalatından – qara ciyər, ağ ciyər, böyrək, ürəkdən bişirilir. Bağırsağdan da istifadə etmək olar.
Hazırlanma üsulu
Cız-bıza bütöv bişmiş pomidor da əlavə etmək olar, kartof isə uzunsov doğranılıb qızardılmış süfrəyə verilə bilər.
Cız-bız süfrəyə şoraba, göyərti və qırmızı soğanla verilir.
Üsamə bin Ladenin öldürülməsi
Üsamə bin Ladenin öldürülməsi - Üsamə bin Ladenə qarşı həyata keçirilən hərbi əməliyat.
Live or Leave
Live Or Leave - Azərbaycanda Nu-Metal,Rapcore,Alternativ janrında ifa edən qrup. Qrup 2010-cu il Aprel ayının 17-si Anar Həmidov tərəfindən yaradılmışdır.
Musiqi forumunda Anar gitarist Ayaz və zərb ifaçısı Bəxtiyar ilə tanış olur. Daha sonra qrupa vokalist Məsut qatılır. Qrup bu heyyətlə məşqlərə başlayır. Daha sonra Anar qrupa digər bir qrupda gördüyü gitarist və vokalist Fəridi dəvət edir. Qrup koverlər ifa edir və öz mahnıları üzərində işləyirdi. Bu heyyətlə Live or Leave bir neçə Bakı konsertlərində, eləcə də Gəncədə "Bakı Küləyi" festivalında uğurla çıxış etmişdir.Məhz həmin bu festivaldan sonra qrup belə qərara gəldi ki, Məsutun vokalı onları qane etmir və Məsut artıq qrupla vidalaşdı. Qrup əsas vokalistsiz məşq edirdi lakin artıq Noyabr ayında qrupa öz səsi,vokal imkanları ilə qrupu təəccübləndirən vokalist və klavişnik Orxan qoşuldu. Təxminən elə həmin vaxt bəzi yaradıcılıq səbəblərinə görə yollar qrupun zərb ifaçısı - Bəxtiyarla ayrıldı. Hal-hazırda zərb ifaçısı rolunda qrupda Orxan Hacıbəyli iştirak edir.
Qrup iştirakçıları:
Fərid Mayılov - vokal,elektrogitara
Ayaz Əliyev - gitara
Anar Həmidov - bass gitara
Orxan Hacıbəyli - zərb
Aleksandr Nikitin
Aleksnadr Nikitin — Ukrayna aktyoru.
Live or Leave
Qrup 2011-ci ildə Fərqli Zamanda adlı yeni single çıxarır.Daha sonra qrup Take Away,I find my way,In waiting adlı mahnıları üzərində də işləyir.Qrup fərqli partylərdə çıxış edərək uğur əldə edir və sevilməyə başlayır.Qrup hal-hazırda öz yeni mahnıları üzərində işləyir.
Aleksandr Nikitin
Həyatı
30 noyabr 1971-ci ildə Latviyanın Skrunda şəhərində, hərbçi ailəsində anadan olub. 1983-cü ildə ailəsi ilə birgə Ukryanaya köçüb. Xarkov Dövlət İncəsənət İnstitutunun teatr fakultəsini bitirib. Xarkovda Puşkin adına, Donetskdə Artyom adına rus dram teatrının aktyoru, həmçinin Kiyevdə milli rus dram teatırında çalışıb.
Yelpikqanadlılar
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Ümumi məlumat
Düzqanadlılarda, bərabərqanadlılarda və pərdəqanadlılarda parazitlik edən xırda cücülərdir. Yelpikqanadlıları kəskin ifadə olunmuş cinsi dimorfizim səciyələndirir. Erkəklər imaqo mərhələsində sərbəst yaşayandır, bədənləri normal olub, baş, döş və qarıncığa bölünmüşdür. Bədənin uzunluğu 1–7 mm-dir. Başı gödək, güclü şəkildə köndələndir. Bığcıqları yaxşı inkişaf etmişdir, 4-7 buğumdan ibarətdir. Ağız orqanları reduksiya olunmuşdur. İki cüt qanadı var. Ön qanadları gödək, ensiz, sıx lövhəciklər şəklində reduksiya olunmuşdur. Arxa qanadları böyükdür, az sayda uzununa damarları vardır. Qanadların açılışı 2–8 mm-dir. Sakit vəziyyətdə qanadlar yelpikvari yığılır, dəstənin adı da buradandır. Yelpikqanadlıların özünə məxsus həyat tərzi vardır. İnkişaf hipermetamorfozludur. Çox hərəkətli olan erkəklər sahibin və dişinin bədənini deşərək, bədən boşluğuna sperma yeritməklə dişini mayalandırırlar.
Bulbophyllum mirum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eupatorium maracayuense
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əhməd Bozgəziyev
Əhməd Bozgəziyev — Qafqaz müsəlmanlarının IX Müftisi.
1968-ci ildə Qafqaz (Zaqafqaziya) müsəlmanlarının VI qurultayında yüksək dini savada malik olan Əhməd Əfəndi Bozgəziyev Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədr müavini – müfti seçilir. O, mütailə ilə məşğul olub dini baxışları müasir elmə isnad edərək əsaslandırmağı sevən bir insan olub. Orucluğun müalicəvi əhəmiyyətindən bəhs edən moizələrlə məscidlərdə çıxışlar edərək insanları mübarək Ramazan ayının fəziləti ilə bağlı maarifləndirməyə çalışıb. İslamın sosial ehkamlarını izah etməyə çalışıb, müasir dövlət quruluşunu ilkin müsəlman icmasının oxşarı hesab edib.
Dini tələblərə ciddi əməl olunmasını əsas vacib şərt sayıb. Zahirən təkəbbürlü göründüyünə görə, dindarlar arasında bir o qədər də nüfuza malik olmayıb. Buna görə də, 1969-cu ildə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin plenumunda Müfti Əhməd Əfəndi Bozgəziyev müftilikdən kənar edilib.
Hüseynbəyli (Füzuli)
Hüseynbəyli — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Füzuli rayonunun Hüseynbəyli kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Mirzəcamallı kənd Sovetinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 9 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Araz çayının sol sahilində, Mil düzündə yerləşir.
Əhalisi
90 ev
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Şikar Şikarov
Şikar Şikarov (tam adı: Şikarov Şikar Şükür oğlu; ) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi; Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı rəisinin birinci müavini (1992).
Həyatı
1953-cü il dekabr ayının 3-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Bakı şəhərindəki 46 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Elə həmin il SSRİ Müdafiə Nazirliyinin Bakı Ali Ümumqoşun Komandirləri Məktəbinə daxil olmuşdur. 1975-ci ildə təhsilini başa vuraraq, təyinatla Primorsk diyarındakı hərbi hissələrin birində rota komandiri kimi fəaliyyətə başlamışdır.
1986-cı ildə SSRİ Müdafiə Nazirliyinin Frunze adına Hərbi Akademiyasına daxil olmuş, 1989-cu ildə oranı bitirdikdən sonra podpolkovnik rütbəsində Ukraynanın Luqansk şəhərində yerləşən hərbi hissələrdən birinə qərargah rəisi təyin edilmişdir.
Ailəsi
Ailəli idi. İki övladı var.
Döyüşlərdə iştirakı
1990-cı il 20 yanvar hadisələrindən sonra Azərbaycana qayıtmışdır. Əvvəl Mülki Müdafiə Baş Qərargahında əməliyyat şöbəsinin rəisi, 1992-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı rəisinin birinci müavini təyin edilmişdir. 1992-ci ildə Goranboy rayonunda əməliyyatlara bilavasitə rəhbərlik etmiş, uğurlu əməliyyatlar keçirmişdir.
1992-ci il iyunun 13-də Ağdərə uğrunda gedən ağır döyüşlərin birində həlak olmuşdur.
Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1992-ci il 23 iyun tarixli, 6 saylı fərmanı ilə polkovnik Şikarov Şikar Şükür oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" fəxri adı verilmişdir.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Qobustan rayonundakı Sündü kənd orta məktəbi onun adını daşıyır (əslən həmin kənddəndir).
Hidratlar
Hidratlar — Bunlara təbii qaz molekulları, adətən, buz molekullarında tutulan metan qazı molekulları aid edilir. Hidratlar aşağı temperatur və yüksək təzyiq şərtləri altında boru kəmərlərində və qazın texnoloji emal edildiyi qurğularda əmələ gələ bilir. Hidratlar boru kəmərlərini tıxaclaya və hasilat əməliyyatlarına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilir.
Yuy Yuan
thumbnail|"Yuy Yuan" parkı Yuy Yuan — Çində park.
Tarixi
Salınmasına 1559-cu ildə başlanılsa da, parkın tikintisi uzun fasilələrlə yalnız 1709-cu ildə yekunlaşmışdır.
Ərazisi
Dörd hektara yaxındır.
Maksim Averin
Maksim Aleksadroviç Averin (Максим Олександрович Аварін) (d. 28 noyabr, 1985, Lvov, Ukrayna) — Ukrayna əsilli Azərbaycanlı şose velosipedçisi. Synergy Baku Cycling Project komandasının üzvü olan Maksim Averin Azərbaycanı 2015-ci ildə I Avropa Oyunlarında və 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.
Həyatı
Maksim Averin 28 noyabr 1985-ci ildə Ukraynanın Lvov şəhərində anadan olub. Maksim Averinin atası, velosipedçi Aleksandr Averin 1976 Monreal Olimpiadasında iştirak edib. Anası, velosipedçi Tatyana Polyakova isə iki dəfə Dünya çempionu və Tur de Frans marafonunun qalibi olub.
2016 Rio-de-Janeyro Olimpiadası
XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında Maksim Averin mübarizəyə 6 avqust tarixində qoşuldu. Olimpiadanın ilk günündə, 144 velosipedçinin yarışdığı mərhələdə Maksim Averin finişə çata bilməyərək mübarizəni medalsız başa vurdu.
Milli Dua Ziyafəti
thumbnail|[[Con Kennedi 1961-ci ildəki Milli Dua Ziyafətində ]] Milli Dua Ziyafəti — ABŞ-də prezidentlərin və dövlət nümayəndələrinin iştirakı ilə hər il keçirilən ən böyük mərasimlərdən biri.
2014-cü ildəki Ziyafətə dünyanın 134 ölkəsinin nümayəndəsi, o cümlədən iki ölkənin prezidenti, xeyli sayda dövlət və ictimai xadim qatılmışdır.
2015-ci ildeki Ziyafetde Azərbaycanı temsil edən yeganə Azərbaycanlı Dr Vüqar Şahbazlı olmuşdur. Bu NPB-də ilk defe olaraq XIV Dalay Lama da iştirak etmişdir.
İlle Tuktaş
İlle Tuktaş — XX əsrin görkəmli çuvaş şairi, nasiri, folklorçu, Çuvaş Yazıçılar Birliyinin sədri (1945-1946), Çuvaş Respublikasının dövlət himninin müəllifi
Həyatı
İlya Semyoniviç Tuktaş 29 iyul 1907-ci ildə Çuvaş Respublikasının Alikovo rayonunun Böyük Tuktaş kəndində çuvaş türkü ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai məktəbi Böyük Tuktaş kəndində, səkkiz illik məktəbi Krasnoçetayskda bitirmişdir. On beş yaşında ikən gəncllər hərəkatında fəal iştirak etmişdir. 1925-ci ildə Alikovoda komsomol komitəsinin katibi olur. 1926-1928-ci illərdə İlleTuktaş Çeboksarı partiya məktəbində oxumuşdur. Sonra “Gənc kəndli” (Çамрăк хресчен) qəzeti və “Hazır ol” (Хатĕр пул) jurnalının redaksiyasında işləmişdir. 1930-1932-ci illərdə Samara şəhərində çıxan "Kolxozçu" qəzetinin məsil katibi olmuşdur.
İlya Semenoviç, M. İsayev, İ.V.Viktorov və V.Z. İvanov-Paymen ilə birlikdə, “Orta Volqa”  (Вăтам Атӑл) antologiyasının nəşrinə böyük əmək sərf etmişdir. Daha sonra Çuvaş Kitab Nəşriyyatında, Çuvaşiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunda çalışmışdır. 1942-1944-cü illərdə II Dünya savaşı cəbhələrində hərbi müxbir olmuşdur. Cəbhədən qayıtdıqdan sonra Çuvaşiya Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin sədri seçilmişdir. Müharibədən ağciyər vərəmi xəstəsi kimi qayıtmış İlle Tuktaş bu xəstəlikdən sağala bilməmiş, 20 yanvar 1957-ci ildə vəfat etmişdir. Çeboksarı şəhərinin xatirə qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Bədii yaradıcılığı
Ədəbi yaradıcılığa 1927-1928-ci illərdə başlamışdır. 1930-cu ildə N.Yanqas və M.Uypla birlikdə ilk şeirlər kitabı nəşr olunmuşdur. O daha çox lirik şeir janrında əsərlər yaratmışdır. Onun “Ağ göyərçin” (Шур кăвакарчăн), “Böyü, ölkəm, güclən” (Ӳс, çĕршыв, хăватлан), “Doğma yurd” (Тӑван çĕршыв) şeirləri çuvaş ədəbiyyatının qızıl fonduna daxil edilmişdir. Bəstəkar German Lebedevin İlya Tuktaşın “Doğma yurd” (Тӑван çĕршыв) şeirinə yazdığı musiqi Çuvaş Respublikasının dövlət himnidir.
O, həmçinin hekayə və povestlər müəllifidir. İlle Tuktaş tərcümə yaradıcılığı ilə də məşğul olmuş, M.Şoloxovun “Oyanmış torpaq” və “Sakit Don” romanlarının bəzi hissələrini, M.Qorkinin “Qız və ölüm” poemasını, “Şahin nəğməsi” hekayəsini, U.Şekspirin sonetlərini, Ə.Nəvainin şeirlərini və digər əsərləri çuvaş dilinə çevirmişdir. İlle Tuktaş uzun illər folklor materiallrı toplamış və həmin örnəkləri “Çuvaş folkloru” (Чăваш фольклорĕ) kitabında 1941, 1949-cu illərdə nəşr etdirmişdir.
Ellərkənd
Ellərkənd — Amasiya rayonunda kənd
Tarixi
Ellər oyuğu (1931-ci ildən Ellər) - Ermənistan SSR Amasiya (Ağbaba) rayonunda, rayon mərkəzindən 26 km şimal-qərbdə azərbaycanlılar yaşamış kənd. Dəniz seviyyəsindən 2140 metr yüksəklikdə yerlaşir. Əhalisi 1905-ci ildə 286 nəfər, 1914-cü ildə 437 nəfər, 1931-ci ildə 294 nəfər, 1970-ci ildə 292 nəfər azərbaycanlı. 1914-1931 illər kəsiyində əhalinin təxminən 2 dəfə azalması 1918-1920-ci illərdə azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımın nəticəsidir. 1988-ci ilin faciəli olayları zamanı azərbaycanlıların hamısı qovulmuşlar.
Əhalisi
1988-ci ilə qədər azərbaycanlılar
İqtisadiyyatı
Əkinçilik və heyvandalıq
Bul cəbri (məntiqi)
Bul cəbri — ədədi dövrələrin analiz və dizaynını təmin edən riyazi nəzəriyyədir. Rəqəmli kompüter dövrələrinin tətbiqində, ikili dəyişənlər üzərində təyin olunan ədədi əməliyyatları göstərir.Bul cəbri ikili say sisteminə əsaslanır.
Tarix
Diskret riyaziyyatın ən əhəmiyyətli bölmələrindən biri riyаzi məntiqdir. Bu еlmin əsаsını ХVII əsrdə аlmаn riyаziyyаtçısı və filоsоfu Q.Lеybnis qоymuşdur. О, bu gələcək еlmi əqli nəticələr hеsаbi və yа riyаzi məntiq аdlаndırmışdır. İrlаnd riyаziyyаtçısı və məntiqçisi Corc Bul ХIХ əsrdə bu еlmi məntiqin riyаzi аnаlizi аdlаndırmışdır. Bulun işlərinin dаvаmçılаrı və sistеmləşdiriciləri оlаn riyаziyyаtçısı Е.Şrеdеr və rus riyаziyyаtçısı P.S.Pоrеtski "riyаzi məntiqin" əsаs bаşlаnğıclаrı hаqqındа tədqiqаt аpаrmışlаr. ХIХ əsrin 70-ci illərində оlduqcа tеz-tеz "məntiq cəbri" tеrmini, bəzən də bu tеrminə C.Bulun sоyаdının əlаvə еdilməsi nəticəində аlınаn tеrmin rаst gəlinirdi "Bul məntiq cəbri" (Pirs, 1870), "Bulun məntiq cəbri" (Liаrd, 1877), "Məntiq cəbri" (Mаkfеrlеyn, 1880). 1880-cı ildə ingilis məntiqçisi "Simvоlik məntiq", 1891-ci ildə isə itаlyаn riyаziyyаtçısı Pеаnо "Riyаziyyаtın məntiqi" tеrminlərini istifаdə еtmişlər.
Tətbiqi
Məntiq cəbri funksiyаlаrı riyаziyyаtın bаşqа sаhələri ilə yаnаşı həm dəqiq və həm də humаnitаr еlm sаhələrində, tехnikаnın müхtəlif sаhələrində tətbiq оlunur. Müаsir hеsаblаmа və rəqəm tехnikаsını məntiq cəbri funksiyаlаrsız təsəvvür еtmək çətindir. Bul funksiyаlаrı tехnоlоji sаhədə kеçid prоsеslərinin, müхtəlif еlеktrik dövrələrinin işinin riyаzi təsvirində (mоdеlləşdirilməsində) tətbiq оlunur.
İsmayıl Əhmədov (müfti)
İsmayıl Əhmədov — Qafqaz müsəlmanlarının X Müftisi.
Müfti Hacı İsmayıl Əhmədov 1907-ci ildə Şəkidə anadan olub. 1916-18-ci illərdə Şəki ibtidai məktəbində, sonra şəhər məktəbində oxuyub. 1923-30-cu illərdə mədrəsə təhsili alıb. 1941-45-ci illərdə Vətən müharibəsinin iştirakçısı olub, bir çox orden və medallarla təltif olunub.
1945-67-ci illərdə Şəki şəhər məişət kombinatında işləyən Hacı İsmayıl sonralar Bakıya köçüb və iki ilə yaxın "Hacı Əcdərbəy" məscidində (Göy məscid) mollalıq edib. 1969-cu ilin mayında Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin plenumunda Hacı İsmayıl Əhmədov sədr müavini – müfti seçilir. Yüksək dini savadı omayan yeni müfti öz mülayimliyi, dövlətə sadiqliyi ilə tanınırdı.
Moizə etməyə o qədər də həvəsi omayıb, lakin xoş rəftarına görə, sünni dindarların rəğbətini qazana bilib.
Müfti Hacı İsmayıl Əhmədov 1970 və 1973-cü illərdə Məkkəyə gedərək, Kəbəni ziyarət edib.
O, 1986-cı ildə vəfat edib. Onun vəfatından sonra bu vəzifə 1989-cu ilə qədər boş qalıb.
Bulbophyllum mirabile
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Telman Cəfərov (filoloq)
Həyatı
Cəfərov (Vəlixanlı) Telman Həmzağa oğlu 1963-cü ilin 22 iyul tarixində Yardımlı rayonunun Vəlixanlı kəndində anadan olmuşdur. Ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra 1985-1988-ci illərdə doğma kəndində rus dili və ədəbiyyat müəllimi kimi çalışmış və 1988-ci ildə Bakı Slavyan Universiteti nin (əvvəlki M.F.Axundov adına APRDƏİ) əyani aspiranturasına daxil olmuşdur. Aspirantura müddətində ordu sıralarında xidmət etmiş və 1992-ci ildə «M.Y.Lermontovun nəsri Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı və tərcümələrində» adlı namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
2004-cü ildə isə «Qədim rus ədəbiyyatında slavyan-türk əlaqələri» mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək, filologiya elmləri doktoru adına layiq görülmüşdür. 1992-ci ildə Bakı Slavyan Universiteti nin (BSU) rus ədəbiyyatı və onun tədrisi metodikası kafedrasında laborant vəzifəsinə qəbul edilən Telman Cəfərov (Vəlixanlı) hazırda həmin kafedranın professorudur. 2008-ci ildə professor elmi adını almışdır. Elmi və yaradıcı fəaliyyətlə yanaşı, o, 1996-2014-cü illərdə BSU nəzdində Məktəb-lisey Kompleksinin (əvvəlki adları: "Turan"  liseyi; BSU Humanitar liseyi) direktoru kimi çalışmışdır. 2014-cü ilin aprel ayında Bakı Slavyan Universitetinin tədris işləri üzrə prorektoru təyin edilmişdir.
Filologiya elmləri doktoru, professor Telman Cəfərov (Vəlixanlı) 1993-cü ildə yaradılmış «Mütərcim» Tərcümə və Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzinin təsisçisidir. O, 1996-cı ildə elmi, ədəbi-bədii və tərcümə jurnalı kimi fəaliyyətə başlamış və hazırda Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Bakı Slavyan Universitetinin həmtəsisçiliyi ilə buraxılan «Mütərcim» dərgisinin baş redaktoru və naşiridir. Müstəqil Azərbaycanda nəşr və tərcümə işinin inkişafına xidmət göstərən ziyalılarımızdandır. Onun təşəbbüsü ilə təsis və təşkil olunmuş "Turan"  liseyi ölkəmizdə fəaliyyətə başlamış ilk yeni tipli orta ümumtəhsil müəssisələrindən biri idi.
2016-cı ildə "Əməkdar müəllim" Fəxri adına layiq görülmüşdür.
Fəaliyyəti və elmi maraq dairəsi
Ədəbiyyat tarixi, ədəbi əlaqələr və tərcüməşünaslığın problemlərindən bəhs edən 250-dən artıq elmi məqalənin, 30-dan çox monoqrafiya, dərslik, tədris vəsaiti, tərcümə kitablarının müəllifi və tərtibçisi kimi tanınan T. Cəfərov (Vəlixanlı) rus ədəbiyyatının Azərbaycanda tanınması və doğma ədəbiyyatımızın xaricdə təbliği istiqamətində mühüm işlər görür. Xaricdə keçirilmiş onlarla beynəlxalq konfrans, simpozium və seminar-treninqlərin fəal iştirakçısı olmuşdur. Qədim rus ədəbiyyatı, Azərbaycan və rus ədəbiyyatı tarixinə həsr olunmuş məqalələri xarici mətbuatda mütəmadi nəşr edilir. Ədəbiyyatımızın təbliği və Azərbaycandakı müasir ədəbi prosesin mənzərəsinin canlandırılması ilə bağlı Moskvada nəşr olunan «Literaturnaya qazeta» ilə ədəbiyyatşünas-alimin 2009-2013-cü illər ərzində davamlı əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət kəsb etmişdir. Bu əməkdaşlığın bəhrəsi olaraq 2014-cü ildə onun rəhbərliyi altında ikicildlik "Hoveyşaya azerbaydjanskaya literatura" antologiyası rus dilində, ikicildlik "Ən yeni rus ədəbiyyatı" antologiyası isə Azərbaycan dilində nəşr edilmiş, onun müəllifi olduğu ən yeni ədəbiyyatımız barəsində fəsil Almatıda işıq üzü görmüş "Noveyşaya zarubejnaya literatura" kollektiv monoqrafiyasında (2011) yer almışdır.
Professor T. Cəfərov (Vəlixanlı) təlim rus dilində aparılan Azərbaycan məktəbləri üçün yeni məzmunlu “Ədəbiyyat” proqramları və dərsliklərinin yaradılmasında fəal iştirak edərək, rus bölməsi şagirdlərinin doğma ədəbiyyatımızı adekvat şəkildə öyrənmələri, tələbələr üçün rus ədəbiyyatı tarixinə dair müasir dərslik vəsaitlərinin yaradılması istiqamətində də mühüm işlər görür. Onun rəhbərliyi altında müəllif qrupu Təhsil Nazirliyinin sifarişi ilə 5, 7, 8 və 11-ci siniflər üçün “Ədəbiyyat” dərsliklərini hazırlamışdır (2006-2014-cü illər; 5-ci sinif üçün pilot dərslik komplekti, 2017-cı il).
Telman Cəfərovun (Vəlixanlının) rus ədəbiyyatı tarixinə və türk-slavyan ədəbi-mədəni əlaqələrinə həsr edilmiş monoqrafiyaları və iri həcmli məqalələri təkcə Azərbaycanda deyil, həm də Rusiya, Türkiyə, Almaniya, Qazaxıstan, Bolqarıstan, Belarus, Qırğızstan və s. ölkələrdə işıq üzü görmüşdür. Dahi rus yazıçısı F.M.Dostoyevskinin «Karamazov qardaşları» romanını ilk dəfə Azərbaycan dilinə çevirməklə T. Cəfərov (Vəlixanlı), şübhəsiz ki, tərcümə sənətimizi əhəmiyyətli şəkildə zənginləşdirə bilmişdir. Qeyd olunan tərcüməyə görə T.Vəlixanlı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Tofiq Bayram adına bədii tərcümə mükafatına, Rusiya Elmlər Akademiyasının Rus Ədəbiyyatı İnstitutu və «Rus aləmi» fondunun təsis etdiyi Beynəlxalq tərcümə mükafatına və Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm nazirliyinin “Qızıl kəlmə” ədəbi mükafatına layiq görülmüşüdür. İdeoloji və dini maneələr üzündən sovetlər dönəmində dahi rus yazıçısı L.N.Tolstoyun dilimizə çevrilməmiş hekayələrini tərcümə edərək, kitab şəklində buraxdırmışdır.
Elmi-filoloji tərcümələri içərisində rus avrasiyaçı-alimlər N.Trubeskoy, P.Saviski, E.Xara-Davan, L.N.Qumilyov və başqalarından tərcümələri, rus və Azərbaycan ədəbiyyatlarında avrasiyaçılıq ideyaları istiqamətində araşdırmaları “Avrasiyaçılıq ideyaları müasırlik prizmasında” (2010) və "Avrasiyaçılıq ideyalarına Azərbaycandan baxış" kitablarında toplanmışdır. Çoxəsrlik slavyan-türk əlaqələrindən və qədim rus mənbələrində türk elementlərindən bəhs edən “XV.-XVII. Yüzyıl Rus Edebiyyatında Türkler” kitabı Beynəlxalq Türksoy mükafatına təqdim edilmiş və 2010-cu ildə Ankarada Atatürk Kültür, Dil və Tarix Yüksək Qurumu tərəfindən nəşr olunmuşdur. 2013-cü ildə Bakıda nəşr olunmuş “Drevnyaya Rus i tyurki v literaturnıx pamyatnikax XII-XVII vekov” kitabı elə həmin il Həştərxan Dövlət Universiteti tərəfindən də nəşr edilmişdir.
Təhsil sahəsində layihələri
Test sistemi ilə ali məktəblərə qəbulun aparılması ilə bağlı 1993-cü ildə Bakıda təşkil olunmuş ilk tədris mərkəzlərindən birinin təşkilatçısı olan T.Cəfərov hazırda da məktəbəqədər yaşlı, məktəb yaşlı və gənclərin əlavə təhsil tədbirlərinə cəlb olunması istiqamətində layihələrin icrasının tərəfdarı kimi çıxış edir. Onun təşəbbüsü ilə çoxprofilli "Lead Education" Tədris və innovasiya mərkəzi (2018), bilinqval "Savalan" Uşaq bağçası (Uşaq akademiyası), 2019 fəaliyyətə başlayıb. Son illərə aid məqalə və çıxışlarında Azərbaycanın, xüsusilə də Bakı şəhərinin orta məktəblərində, bilinqval və polilinqval təhsil modellərinin tətbiqi ilə bağlı konkret təkliflər verir və bunun təhsilimizin inkişafına əhəmiyyətli təsirini vurğulayır. Son illər ərzində onun rəhbərliyi altında reallaşmış bir sıra qrant layihələri də təhsilin inkişafı ilə bağlı olub. 2014-2018-ci illərdə "Russkiy mir" Fondunun maliyyə dəstəyi ilə Azərbaycanda MAPRYAL, Zlatoust, Rus humanitar missiyası və s. təşkilatlarla müştərək icra olunan layihələr regionda rus dilinin, rus dilində təlimin elmi-metodiki təminatına xidmət edib. Təhsil Nazirliyinin "Təlim rus dilində aparılan məktəb və siniflərdə çalışan fənn müəllimləri üçün ixtisasartırma tədbirləri" qrant layihəsi (2018) də bu silsilədən olan tədbirlərə aiddir.
Monoqrafiyaları, dərslikləri, tədris vəsaitləri, tərcümə kitabları və tərtib etdiyi nəşrlər
Azərbaycan dilində
1. Məktəblinin ədəbiyyat lüğəti. Bakı: «Ayna» Mətbu Evi, 2007, 220 s. (həmmüəllif).
2. Məktəblinin lüğəti (elektron versiyası ilə). Bakı: «Ayna» Mətbu Evi, 2008, 608 s. (həmmüəllif).
3. Rus ədəbiyyatı antologiyası. 2 cilddə. 1-ci və 2-ci cild. Bakı: Avrasiya Press, 2007, tərtibçi və ön sözün müəllifi (R.Kamal və Ü.Rəhimoğlu ilə birgə). 1-ci c. - 232 s., 2-ci cild 408 s. 4. Qədim rus ədəbiyyatı. Ali məktəblər üçün dərs vəsaiti. Bakı: Mütərcim, 2008, 112 s.
5. Məktəblinin lüğəti (elektron versiyası ilə). Bakı: «Ayna» Mətbu Evi, 2008, 608 s. (həmmüəllif). XV.-XVII. Yüzyıl Rus Edebiyyatında Türkler. Ankara, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, 2010. 128 s., res. 24 s.
6. F.M.Dostoyevski. Karamazov qardaşları. Roman. 2 cilddə. Rus dilindən tərcümənin, müqəddimə və qeydlərin müəllifi. Bakı: Mütərcim, 2010, 1-ci cild 548, s., 2-ci cild 400 s.
8. Avrasiyaçılıq ideyaları müasirlik prizmasında, Bakı, 2010, 196 s.
10. Tolstoy L.N. Hekayələr. Tərcümə və ön sözün müəllifi. Bakı: Mütərcim, 2012, 76 s.
11. Rus nəsr antologiyası. Bakı: Şərq-Qərb, 2013 (tərtibçi, R.Kamalla birgə).
12. Əlli yaşın işığında, Bakı, Mütərcim, 2013.
13. Ən yeni rus ədəbiyyatı. Antologiya. 2 cilddə. 1-ci cild: Nəsr. Bakı, Mütərcim, 2014, 296 səh.
14. Ən yeni rus ədəbiyyatı. Antologiya. 2 cilddə. 2-ci cild: Poeziya. Bakı, Mütərcim, 2014, 212 səh.
15. Avrasiyaçılıq ideyalarına Azərbaycandan baxış, Bakı, Mütərcim, 2019, 208 s.
16. Avrasiyaçılıq ideyalarına Azərbaycandan baxış. Məqalə və tərcümələr. Bakı, Mütərcim, 2019, 208 s.
17. Rus ədəbiyyatı tarixi. I hissə. Qədim və XVIII əsr rus ədəbiyyat (ədəbi nümunələrin tərcüməsi ilə), Bakı, Mütərcim, 2020, 616 səh.
Rus dilində
1. Программа для поступающих в вузы. Русский язык и литература, Баку, Гос. ком. по приему студентов, 1994 (в соавторстве с Л.Векиловой и И.Джарчиевой).
2. Проза М.Ю.Лермонтова в азербайджанском литературоведении и переводах. Баку, Мутарджим, 1995, 116 стр.
3. Библиографический указатель трудов проф.М.З.Садыхова. Баку, 1994, 16 стр.
5. Русская литература I половины XIX века, Баку, Мутарджим, 1999 (автор главы).
6. Тайны серебряного века. Составитель и автор статей Тельман Велиханлы, переводчик Камал Абдулла, Баку, Мутарджим, 2002.
8. Тюркские элементы в русской литературе XV-XVII веков. Баку, Мутарджим, 2002, 136 стр.
Mamestra brassicae
Xarici quruluşu
Boz rəngli kəpənəklərdir. Kənd təsərrüfatına zərər vururlar.
Yayılması
Bütün MDB ölkələrində, eləcə də Sankt-Peterburq, Moskva, Pskov, Yaroslavl, Kostroma, Ukrayna, Qazaxıstan və bir çox yerlərdə yayılaraq kütləvi surətdə zərər vurmuşdur. Azərbaycanda 520 növ sovka yayılmışdır ki, onlardan 80 növü müxtəlif kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verir. Azərbaycanın əsasən düzən, dağətəyi və dağlıq zonalarında yayılmışdır. Quba-Xaçmaz bölgəsində 18 növ zərərli sovka yayılmışdır ki, onlardan 6 növü xaççiçəkli bitkilərə zərər verir.
Telman Cəfərov (filoloq)
Monoqrafiyaları, dərslikləri, tədris vəsaitləri, tərcümə kitabları və tərtib etdiyi nəşrlər
10. Славяно-тюркские связи в литературе Древней Руси. Баку, Изд-во Бакинского славянского университета «Kitab alemi», 2003, 288 стр.
11. Сборник контрольных работ по русскому языку и литературе для 2-11 классов азербайджанской школы, Баку, Мутарджим, 2003, 112 стр. (в соавторстве с М.Гиясбейли).
12. Программа по литературе для 5-11 классов азербайджанских школ с русским языком обучения. Баку, Ковсар, 2006, 32 стр. (в соавторстве)
13. Литература. Учебник для 7-го класса азербайджанских школ с русским языком обучения. Баку, XXI YNE, 2006, 224 стр., (в соавторстве с И.Джарчиевой и Р.Исаевой)
14. Литература. Учебник для 8-го класса азербайджанских школ с русским языком обучения. Баку, XXI YNE, 2006, 224 стр., (в соавторстве с А.Гаджиевым, И.Джарчиевой и Р.Исаевой)
15. Литература. Учебник для 11-го класса азербайджанских школ с русским языком обучения. Баку, XXI YNE, 2009, 176 стр., (в соавторстве с И.Джарчиевой и Х.Мурсалиевой)
16. Литература. Учебник для 7-го класса азербайджанских школ с русским языком обучения. Баку, XXI YNE, 2011, 2-e изд.., 208 стр. (в соавторстве с И.Джарчиевой и Р.Исаевой)
17. Новейшая зарубежная литература. Алматы, Институт литературы и искусства им. М.Ауэзова, 2011, с. 527-557 (коллективная монография)
18. Литература. Учебник для 8-го класса азербайджанских школ с русским языком обучения. Баку, YNE, 2-e изд., 2012, 208 стр. (в соавторстве с А.Гаджиевым, И.Джарчиевой и Р.Исаевой)
19. Древняя Русь и тюрки в литературных памятниках XII-XVII веков. Баку, Мутарджим, 2013, 344 стр.
20. Древняя Русь и тюрки в литературных памятниках XII-XVII веков. Астрахань, Издательство «Астраханский университет», 2013, 288 с.
21. Рецепция прозы М.Ю.Лермонтова в Азербайджане, Баку, Мутарджим, 2015, 216 стр.
22. Литература. 5 класс. Учебник для общеобразовательных школ с русским языком обучения, Баку, Асполиграф, 2016, 208 стр. (в соавторстве)
23. Литература. 5 класс. Методическое пособие для учителя, Баку, Асполиграф, 2016, 192 стр. (в соавторстве)
24. В стране русского языка. Русский язык как иностранный. Начальный курс. Баку, МТМ-Innovation, 2017, 252 стр.
25. Литература. 5 класс. Учебник для общеобразовательных школ с русским языком обучения, Баку, Şərq-Qərb, 2020, 208 стр. (в соавторстве)
26. Литература. 5 класс. Методическое пособие для учителя, Баку, 2020, 192 стр. (в соавторстве)
27. Русский как иностранный. Учебное пособие. I класс. Москва, Русское слово, 2020, в соавторстве с доц. М.А.Киясбейли
28. Русский как иностранный. Учебное пособие. II класс. Москва, Русское слово, 2020, в соавторстве с доц. М.А.Киясбейли
29. Русский как иностранный. Учебное пособие. III класс. Москва, Русское слово, 2020, в соавторстве с доц. М.А.Киясбейли
30. Русский как иностранный. Учебное пособие. IV класс. Москва, Русское слово, 2020, в соавторстве с доц. М.А.Киясбейли
31. Литература. 6 класс. Учебник для общеобразовательных школ с русским языком обучения, Баку, Bakı Slavyan Universiteti, 2021, 208 s.
Saksofon
right|thumb|260px|Saksofon
Telman Cəfərov (filoloq)
Redaktoru olduğu və redaksiya heyətində təmsil olunduğu nəşrlər
1. “Mütərcim” jurnalı, baş redaktor (1996-cı ildən nəşr edilir).
Saksofon
Saksofon (Sax — ixtiraçının soyadı, — "səs") — nəfəsli musiqi aləti.
Saksofonlar ailəsi 1842-ci ildə belçikalı musiqi sənətkarı Adolf Saks tərəfindən ixtira edilmiş və özü tərəfindən də 1846-cı ildə patentlənmişdir. XIX əsrin əvvəllərindən nəfəsli orkestrdə, ansambla müşayiət edən solo musiqi aləti olaraq və nadir hallarda simfonik orkestrdə istifadə olunur. Caz və ona yaxın digər musiqi janrlarının, eləcə də estrada musiqisinin əsas alətlərindən hesab olunur.Azərbaycanda tanınmış saksofon ustalarından biri də Hüseynağa İbadovdur.
Telman Cəfərov (filoloq)
Redaktoru olduğu və redaksiya heyətində təmsil olunduğu nəşrlər
2. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” elmi məcmuəsi, məsul redaktor (1994-cü ildən nəşr olunur).
3.“Azərbaycanda rus dili və ədəbiyyatı” jurnalı, baş redaktorun müavini, 2003-2017-ci illər, 2017-ci ildən redaksiya heyətinin üzvü
4.“Azərbaycanda xarici dillər” məcmuəsi, redaksiya heyətinin üzvü, 2007-ci ildən.
5.“Literaturnaya qazeta”nın “Yevraziyskaya muza” əlavəsi, Moskva, Azərbaycan üzrə təmsilçi, 2009-2013-cü illər.
7.Bakı Slavyan Universitetinin "Elmi əsərləri". "Dil və ədəbiyyat" seriyası (2014-cü ildən).
Təmsil olunduğu təşkilat və şuralar
1. BSU nəzdində Dissertasiya Şurasının üzvü (2014-cü ildən),
2. Təhsil Problemləri İnstitutu nəzdində Dissertasiya Şurasının üzvü (2008-2012)
3. Bakı Slavyan Universitetinin Elmi Şurası (2000-ci ildən üzv, 2014-cü ildən sədr müavini)
4. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Bədii tərcümə şurasının üzvü
5. MAPRYAL-ın Azərbaycan təmsilçisi