cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İsa Qəmbər
İsa Yunis oğlu Qəmbər — azərbaycanlı ictimai-siyasi xadim; tarixçi; Milli Strateji Düşüncə Mərkəzinin sədri; Yeni Müsavat qəzetinin təsisçisi (7 noyabr 1987 – 8 noyabr 2009 ); Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin qurucu üzvlərindən biri və İdarə Heyətinin üzvü (1989–1992); Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Ali Sovetinin XII çağırış deputatı; Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Milli Şurasının üzvü (1991) ; Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 3-cü sədri (18 may 1992 – 13 iyun 1993); Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin icraçısı (17 may 1992 – 16 iyun 1992); Müsavat Partiyasının 5-ci sədri (noyabr 1992 – 28 sentyabr 2014) ; Bizim Azərbaycan blokunun həmtəsisçisi (2003–2005); Azadlıq blokunun həmtəsisçisi (2005–2006); AXCP-Müsavat seçki blokunun həmtəsisçisi (2010) ; Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının qurucu üzvlərindən biri (2013–2014 ).
Həyatı
İsa Qəmbər 1964–1974-cü illərdə Bakı şəhəri 62 saylı orta məktəbində təhsil almışdır. 1974-cü ildə Sergey Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Tarix fakültəsinə daxil olmuş və 1979-cu ildə oranı bitirmişdir.
İsa Qəmbər Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında işləyərkən İran, Türkiyə və Yaxın Şərqdəki siyasi prosesləri tədqiq etmiş və "1978–1979-cu illər İran inqilabı" mövzusunda dissertasiya işi yazmışdır.
1979–1982-ci illərdə AMEA Naxçıvan Elm Mərkəzində, 1982–1990-cı illərdə AMEA Şərqşünaslıq İnstitutunda kiçik elmi işçi və elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Fəal siyasətə 1988-ci ildən qoşulmuşdur.
16 iyul 1989-cu ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin yaradıcılarından biri, ilk İdarə Heyətinin üzvü, 1990–1991-ci illərdə AXC təşkilat şöbəsinin müdiri, sonra isə sədr müavini olmuşdur.
1992-ci ildə Müsavat Partiyasının bərpa mərkəzi yaradılmış və İsa Qəmbər ona rəhbərlik etmişdir. 1992-ci ilin noyabr ayında Müsavat Partiyasının III Bərpa Qurultayı keçirilmiş və İsa Qəmbər partiyanın başqanı seçilmişdir.
2003-cü il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri ərəfəsində yaradılmış Bizim Azərbaycan Blokunun təsisçilərindən biri olmuşdur.
2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər ərəfəsində, 2005-ci ilin mart ayında yaradılmış Azadlıq Blokunun yaradıcı üzvlərindən biri olmuşdur. İsa Qəmbər sədri olduğu Müsavat Partiyasının qərarı ilə 9 fevral 2006-cı ildə Azadlıq Blokundan ayrılmışdır.
2010-cu il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər ərəfəsində, 8 sentyabr 2010-cu ildə yaradılmış AXCP-Müsavat Blokunun yaradıcılarından biri olmuşdur.
2013-cü il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri ərəfəsində yaradılmış Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının qurucu üzvlərindən biri olmuşdur. 7 yanvar 2014-cü ildə isə sədri olduğu Müsavat Partiyası Divanının qəbul etdiyi qərarla Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının üzvülüyündən ayrılmışdır.
Diplomatik fəaliyyəti
İsa Qəmbər 18 may 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilmişdir.
19 may 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Ayaz Mütəllibovun istefa verməsi barəsində Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 6 mart 1992-ci il tarixli qərarının etibarsız hesab edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 14 may 1992-ci il tarixli qərarı qəbul edildiyi andan hüquqi qüvvəsi olmayan sayıldığından İsa Qəmbər Əbülfəz Elçibəyin 17 iyun 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsinə qədər Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri olaraq Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin icraçısı olmuşdur.
4 iyun 1993-cü il Gəncə qiyamından sonra, 13 iyun 1993-cü ildə Milli Məclisdə qiyamla bağlı müzakirələr başlamış və müzakirələr əsnasında parlamentin sədri İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən istefa vermişdir. Həmin günü Azərbaycan Respublikası Ali Soveti İsa Qəmbərin istefa haqqında ərizəsini nəzərə alaraq onun Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən azad edilməsi haqqında qərar qəbul etmişdir.
Azərbaycan Ali Sovetində
İsa Qəmbər Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Ali Sovetinə XII çağırış seçkilərində Azərbaycan Xalq Cəbhəsini təmsil etmiş və bu seçkidə Qəmbərov soyadı ilə iştirak etmişdir. 1991-ci ildə keçirilmiş seçkidə, Bakı şəhəri, Xətai rayonu 79 nömrəli Babək seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və deputat seçilmişdir.
26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir
İsa Qəmbər 6 dekabr 1991-ci ildə Azərbaycan Ali Soveti Milli Şurasında Xarici işlər komissiyasına sədr seçilmişdir. İsa Qəmbər 5 mart 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti fövqəladə sessiyasının redaksiya komissiyasına üzv seçilmişdir.
İsa Qəmbər 18 may 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilmişdir.
4 iyun 1993-cü il Gəncə qiyamından sonra, 13 iyun 1993-cü ildə Milli Məclisdə qiyamla bağlı müzakirələr başlamış və müzakirələr əsnasında parlamentin sədri İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən istefa vermişdir. Həmin günü Azərbaycan Respublikası Ali Soveti İsa Qəmbərin istefa haqqında ərizəsini nəzərə alaraq onun Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri vəzifəsindən azad edilməsi haqqında qərar qəbul etmişdir. Həmin günü Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvü seçilmişdir.
16 iyul 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun təqdimatını müzakirə edərək "Azərbaycan Respublikası xalq deputatının statusu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 34-cü və 35-ci maddələrinə əsasən Azərbaycan Respublikasının xalq deputatı İsa Qəmbərin Milli Məclisin üzvlüyündən azad olunması və onun cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsinə razılıq verilməsinə dair qərara almışdır.
Aza (kənd, Ordubad)
Aza (əvvəlki adı: Yuxarı Aza) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Aza kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi Yuxarı Aza kəndi Aza kəndi adlandırılmışdır.
İsa Qəmbər
1995 Azərbaycanda Parlament seçkiləri
Müsavat Partiyası 12 noyabr 1995-ci ildə keçirilmiş Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə I çağırış seçkilərində Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının qərarı ilə seçki qanununun şərtlərini pozması səbəbilə seçkiyə buraxılmamış və nəticədə sözügedən partiyanın başqanı olan İsa Qəmbər o andakı seçkilərdə iştirak edə bilməmişdir. ARMSK-nın qərarı ilə ilk turda respublika üzrə 99 seçki dairəsindən 91-də seçkilər baş tutmuşdu. 20 seçki dairəsində təkrar səsvermə təyin edilmiş, 4 seçki dairəsində isə 4 fevral 1996 tarixində təkrar seçkilər keçirilməsi qərara alınmışdı. Bu seçkidə İsa Qəmbər və başqanı olduğu Müsavat Partiyası iştirak hüququ qazanmışdır. İsa Qəmbər 4 fevral 1996 tarixində keçirilmiş seçkidə 41 saylı Sumqayıt seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və deputat seçilə bilməmişdir.
Aza (kənd, Ordubad)
Tarixi
Aza Ordubad rayonunun Aza inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycanın ən qədim Şəhərlərindən olan Azanın adındandır. Bu Şəhər Culfa Şəhərinin 20 km.-liyində, Gilançayın sahilində idi. Müxtəlif mənbələrdə Aza, Azar, Azat, Azad adı ilə təqdim edilən bu obyekt kicik Şəhər kimi təsvir olunur. Həmin Şəhərin yerində indi Aşağı və Yuxarı Aza adlı iki kənd var. Qədim türk dillərində aza "kicik, kiçildilmış" mənalarında işlənmışdir. Beləliklə, Aza oykonimi "kicik yaşayış məntəqəsi" deməkdir. Qəsəbənin yerləşdiyi ərazinin keçmış adı Uluçaydır. Kendin esl adi Aza- qedim Kilit dilinde “yuxarida olan” kimi tercume edilir. .
İsa Qəmbər
2005 Azərbaycanda Parlament seçkiləri
İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə III çağırış seçkilərində Azadlıq Blokunu təmsil etmiş və bu seçkidə Qəmbər soyadı ilə iştirak etmişdir. 6 noyabr 2005-ci ildə keçirilmiş seçkidə majoritar seçki sistemi əsasında 20 saylı Nərimanov ikinci seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və deputat seçilə bilməmişdir.
2010 Azərbaycanda Parlament seçkiləri
İsa Qəmbər Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə IV çağırış seçkilərində AXCP-Müsavat Blokunu təmsil etmiş və bu seçkidə Qəmbər soyadı ilə iştirak etmişdir. 7 noyabr 2005-ci ildə keçirilmiş seçkidə majoritar seçki sistemi əsasında 15 saylı Yasamal birinci seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və 2341 səs yığaraq, 18,6 %-lə II yeri tutmuş və deputat seçilə bilməmişdir.
2003 Azərbaycanda Prezident seçkiləri
İsa Qəmbərin 29 mart 2003-cü ildə 14 partiyanın daxil olduğu Demokratik Konqres Məclisinin, 18 iyun 2003-cü ildə isə Müsavat Partiyası Məclisinin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti postuna keçirilən V seçkilərə namizədliyi irəli sürülmüşdür. 29 mart 2003 tarixində İsa Qəmbərin təşəbbüsü ilə 2003-cü il Azərbaycan Respublikası prezident seçkiləri ərəfəsində bəzi müxalif siyasi partiyaların və ictimai təşkilatlar tərəfindən təsis olunmuş Bizim Azərbaycan Bloku da İsa Qəmbərin namizədliyini dəstəkəmişdir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyası İsa Qəmbərin prezidentliyə namizədliyini 3 avqust 2003-cü ildə qeydə almışdır. Yeni Azərbaycan Partiyası İsa Qəmbərin (və prezidentliyə namizəd digər 2 namizədin) Azərbaycan Televiziyasından prezidentliyə namizədlər üçün ayrılmış efir vaxtından 4 sentyabr 2003-cü il tarixdə istifadə edərkən prezidentliyə namizədliyi YAP tərəfindən verilmiş və Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən qeydə alınmış Heydər Əliyevin şərəf və ləyaqətini təhqir edən və ləkələyən məlumatlar yaydığına görə onlar haqqında tədbir görülməsi barədə ARMSK-a müraciət ünvanlamış və ARMSK da İsa Qəmbərin (və prezidentliyə namizəd digər 2 namizədin) Azərbaycan Televiziyasından prezidentliyə namizədlər üçün ayrılmış efir vaxtından 4 sentyabr 2003-cü il tarixdə istifadə edərkən prezidentliyə namizədliyi YAP tərəfindən verilmiş və ARMSK tərəfindən qeydə alınmış Heydər Əliyevin şərəf və ləyaqətini təhqir edən və ləkələyən məlumatlar yaydığına və gələcəkdə bu cür hallara yol verilməməsi barədə İ. Qəmbərə xəbərdarlıq etmişdir.
2003-cü il Prezident seçkilərinin rəsmi nəticələrinə görə 8 namizəd arasında 13,97% səs toplayaraq 2-ci yeri tutmuşdur.
2008 Azərbaycanda Prezident seçkiləri
İsa Qəmbər 21 yanvar 2008-ci ildə "Mən bütün seçkilərdə özümə yalnız Əliyev rejiminin nümayəndələrini rəqib görmüşəm. Çünki hakimiyyət onlardadır və seçkiləri onlar saxtalaşdırırlar. 2003-cü ildəki "exit-poll"arın nəticələrinə və obyektiv müşahidəçilərin rəylərinə görə, mən İlham Əliyevə qalib gəlmişdim. Bu ildə İlham Əliyevdən daha çox səs toplayacağıma şübhə etmirəm. Ancaq səslərin taleyi necə olacaq? Bu, təkcə məndən yox, cəmiyyətin fəallığından, bir sıra daxili və beynəlxalq amillərdən asılı olan məsələdir" açıqlamasını vermiş və seçkilərə qatılacağını bildirmişdir. İsa Qəmbərin belə bir açıqlama verməsinə baxmayaraq sonradan, 5 sentyabr 2008-ci ildə Bakıda, Caspian Plasa otelində Azərbaycan Liberal Partiyasının lideri Lalə Şövkət, Azərbaycan Naminə İctimai Forumun prezidenti Eldar Namazov, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri Əli Kərimli və Vətəndaş və İnkişaf Partiyasının sədri Əli Əliyevin də iştirakı ilə 2008-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərini boykot etmək barədə "Demokratik siyasi qüvvələrin birgə bəyanatı" adlı bəyanat imzalamaqla bu seçkilərdə iştirakı boykot etmiş və seçkilərdə iştirak etməmişdir.
2013 Azərbaycanda Prezident seçkiləri
2013-cü il prezident seçkilərində Müsavat Partiyası tərəfindən prezidentliyə namizədliyi elan edilmiş və Müsavatdan əlavə 10 siyasi partiya və Rifah Vətəndaş Hərəkatı tərəfindən dəstəklənmişdir. 2013-cü il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərində Milli Şuranın vahid namizədi Cəmil Həsənlinin namizədliyini dəstəkləmişdir.
Şəxsi həyatı
200px|thumbnail|right|Oğlu Turqut Qəmbər İsa Qəmbərin atası Yunis Heydər oğlu Qəmbərov kimya elmləri doktoru, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, kimyaçı-alim, anası Tahirə Abbas qızı Qəmbərova isə kimya elmləri namizədi olmuşdur.
İsa Qəmbər tarix elmləri namizədi, Bakı Dövlət Universitetinin dosenti Aida Rəhim qızı Bağırova ilə evlidir. İlk övladı İlkin Qəmbər 1987-ci ildə, ikinci övladı Turqut Qəmbər isə 1989-cu ildə dünyaya gəlmişdir. Turqut Qəmbər NİDA Vətəndaş Hərəkatının həmtəsisçisidir.
Filmoqrafiya
İsa Qəmbər 1990-cı ildə "Salnamə" sənədli filmlər studiyası tərəfindən istehsal edilən və Tofiq Məmmədovun rejissoru olduğu "Bir daha yüksələn bayraq" qısametrajlı sənədli filmnin ssenari müəllifi olmuşdur.
İsa Qəmbər Vahid Mustafayevin müəllifi olduğu və 2006-cı ildə çəkilən Azərbaycana namus və sevgiylə qısametrajlı sənədli filmində iştirak etmişdir.
Mükafat və fəxri adları
thumb|left|260px|[[İlham Əliyevə "Jurnalistlərin dostu" mükafatının təqdim olunması mərasimi (29 dekabr, 2010-cu il)]] Azərbaycan Jurnalistləri Müdafiə Komitəsi (RUH) 2001-ci ildə İsa Qəmbəri "Jurnalistlərin dostu" mükafatı ilə mükafatlandırmışdır. 22 dekabr 2010-cu ildə mükafatın Azərbaycan Respublikasının 4-cü prezidenti İlham Əliyevə verilməsindən sonra İsa Qəmbər Müsavat Partiyası Məclisinin 26 dekabr 2010-cu ildə keçirilmiş iclasında "2010-cu ildə "Jurnalistlərin dostu" mükafatının prezident İlham Əliyevə verilməsi" səbəbilə bu mükafatdan imtina etdiyini açıqlamışdır. İsa Qəmbər 29 dekabr 2010-cu ildə "Media forum" saytının, "Azadlıq" radiosunun, "Yeni Müsavat", "Azadlıq", "Bizim yol" qəzetlərinin, "Turan" APA əməkdaşlarını dəvət etdiyi müsahibə təşkil etmiş və burada "''Mən mükafatı geri qaytarmağımın səbəbini geniş şərh etmişəm, amma təəssüflər olsun ki, bu, mətbuatda olduğu kimi, geniş təqdim edilməyib. Mən jurnalistlərlə dost olmaqdan imtina etmirəm. Jurnalistlərə böyük qiymət verirəm və həmişə çalışmışam ki, onlarla dost olum, lakin Azərbaycanda jurnalistlərin döyüldüyü, həbs olunduğu, öldürüldüyü, gənc bloqçuların, baş redaktorların illərlə həbsdə saxlandığı bir şəraitdə dövlət başçısına "Jurnalistlərin dostu" mükafatının verilməsinin heç bir əsası, məntiqi yoxdur. Bu, qəbul olunası hal deyil. Bundan başqa, hər dəfə bu mükafatla bağlı KİV-də xəbərlər yayılanda həmin məlumatların sonunda bu mükafatın əvvəllər hansı siyasətçilərə verildiyi də qeyd olunur. O cümlədən qeyd olunur ki, mükafat 2000-ci ildə də Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbərə verilib. Bir növ bu mükafatın nə zamansa demokratik düşərgənin təmsilçilərinə də verilməsi vurğulanır və belə görüntü yaradılır ki, guya bu obyektiv yanaşmadır — nə vaxtsa demokratik düşərgənin nümayəndələri alıblar, bu gün də dövlət başçısı alır. Hələ mən onu demirəm ki, 2002-ci ildən bəri bu mükafat heç kimə verilməyib. Görünür, 2002-ci ildən sonra jurnalistlər öz dostlarını seçməkdə çətinlik çəkiblər. Mətbuatın, jurnalistlərin adından danışanların arasında deqradasiya nə həddə çatıb ki, bütün dünyada jurnalistlərin düşməni kimi təqdim olunan bir şəxsə jurnalistlərin dostu mükafatı verilir… Ona görə də mən bu mükafatdan imtina etmişəm. Mükafatı səliqə ilə büküb, paketləyib "RUH" təşkilatının ünvanına geri göndərəcəm. Bununla da məsələnin bu hissəsi sona çatacaq''" açıqlamasını vermiş və sonra mükafatı köməkçisinə verib, onu paketləyib "RUH" təşkilatına göndərməyi tapşırmışdır.
Bahadır Akkuzu
Bahadur Ağquzu (tam adı: Mehmed Bahadur Ağquzu, ; ) — Türkiyə musiqiçisi, müğənnisi və bəstəkarı.
Mircəfər Əyyubov
Mircəfər Əyubov — Təzə Pir məscidinin axundu (2015—h.h.).
Nevinnomıssk
Nevinnomıssk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Stavropol diyarına daxildir. Rusiyanın Stavropol vilayətinin Monogorod Nevinnomyssk. Qabaqlayıcı sosial-iqtisadi inkişafın ərazisi.
14 dekabr 2019-cu il tarixində şəhər sakinləri tərəfindən körpünün üstündə "dünyada eyni vaxtda plankada duran ən çox insan"dünya rekordu qoyulmuşdur. Ərzində 1 dəqiqə ərzində Plank dəyər idi 4573 nəfər.
Azərbaycanda qeydiyyata alınmış dünya əhəmiyyətli memarlıq abidələrinin siyahısı
Azərbaycanda qeydiyyata alınmış dünya əhəmiyyətli memarlıq abidələrinin siyahısı — Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli, 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş və Azərbaycanda qeydiyyata alınması göstərilmiş dünya əhəmiyyətli memarlıq abidələrinin siyahısı. Siyahıda ən qədim abidələr Qafqaz Albaniyası dövrünə aid Qax rayonu ərazisindəki Ləkit məbədi və Şabran rayonu ərazisindəki Çıraqqaladır. Siyahıdakı abidələrdən on ikisi UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına, on altısı isə ehtiyat (namizəd) siyahısına salınmış abidələrdir. Siyahıda qeyd edilmiş abidələrin doqquzu mədəniyyət, memarlıq və tarix qoruqlarıdır.
Phaethornis hispidus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Agrostis stolonifera
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Acinos
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Agastache foeniculum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Phaethornis yaruqui
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Düyü yarması
Düyü yarması — çəltiкdən alırlar, çəltiyin müхtəlif botaniкi sortları biri digərindən forma, ölçü və кonsistensiyasına, həmçinin кimyəvi tərкibinə görə fərqlənir. Düyüdən 2 növ – pardaqlanmış və cilalanmış yarma istehsal edilir. Əlavə məhsul кimi az miqdarda düyü хırdası əldə edilir. Pardaqlanmış düyünü qabığı çıхarılmış düyüdən pardaqlayıcı maşınlarda rüşeym, meyvə  və toхum qılafını, aleyron təbəqəsinin bir hissəsini кənar etməкlə    əldə edirlər.
Rəngi ağ, səthi isə nahamardır. Cilalanmış düyünü şüşəvari pardaqlanmış düyüdən cilalayıcı maşınlarda emal etməкlə əldə edirlər. Cilalanmış düyü təmiz endospermdən ibarət olub, səthi hamar və parlaqdır. Düyü yarması tez bişməsi və bişdiкdə həcminin çoх artması ilə fərqlənir. Düyüdən hazırlanan məmulat yüкsəк mənimsənilmə qabiliyyətinə  və dada maliкdir. Düyü хırdasından duru sıyıqların, dovğa və yarpaq dolması  və s. хörəкlərin hazırlanmasında istifadə edilir. Pardaqlanmış və cilalanmış düyü кeyfiyyətindən asılı olaraq əla, 1-ci və 2-ci əmtəə sortuna ayrılır. Düyü хırdası sortlara bölünmür. Кondisyon çəltiк emal olunduqda 55% pardaqlanmış və 10%  düyü  хırdası  və ya 54,5% cilalanmış və 10,5% düyü хırdası əldə edilir.
Tore Navrestad
Tore Navrestad (19 fevral 1996) — Norveçli peşəkar kişi BMX velosipedçisi. Tore Navrestad Norveçi beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.
Karyerası
Tore Navrestad 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Belçikada baş tutan yarışlarda 32.794 saniyəlik nəticəsi ilə 47-ci yeri tutdu.
Agastache mexicana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azadkənd (Ordubad)
Azadkənd (əvvəlki adı: Aşağı Aza) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Aza kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Aşağı Aza kəndi Azadkənd adlandırılmışdır.
Düzənlikdədir.Araz və Gilançayın birləşdiyi ərazidə yerləşir. Oykonim "Aşağıda yerləşən Aza kəndi" mənasındadır. 2003-cu ildən kəndin adı Azakənd kimi rəsmiləşdirilmişdir. .Kənddə əsasən əkinçilik,meyvəçilik və maldarlıq inkişaf etmişdir. Kənddə 510 yerlik məktəb, kitabxana, mədəniyyət evi və tibb məntəqəsi fəaliyyət göstərir.
Əhalisi
Əhalisi 1095 nəfərdir.
Phaethornis syrmatophorus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Felipe Melo
Felipe Melo da Carvalho, — "Fluminense" klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən braziliyalı peşəkar futbolçudur.
Kenta Haseqava
(d. 25 sentyabr 1965) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Felipe Melo
Klub karyerası
Felipe Melo, peşəkar futbol karyerasına ölkəsinin ən yaxşı klublarından biri olan Flamenqo da başlayıb. Burada 2 il oynadıqdan sonra Braziliyanın bir başqa klubuna — Cruzeiro ya transfer olmuşdur. Gənc olmasına baxmayaraq demək olar ki, klubunun bütün matçlarında oynadı və 37 il sonra əldə edilən çempionluqda böyük rol oynadı. 2011-ci ilə qədər Yuventus və Fiorentina kimi Avropanın tanınmış klublarında oynayan Melo, hal-hazırda Qalatasarayda oynayır.
Kenta Haseqava
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 27 oyun keçirib, 4 qol vurub.
NGC 1031
NGC 1031, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Saat bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Barri Nobles
Barri Nobles (2 dekabr 1986) — ABŞ-lı peşəkar kişi BMX velosipedçisi. Barri Nobles ABŞ-ni beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.
Karyerası
Barri Nobles 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Belçikada baş tutan yarışlarda 32.756 saniyəlik nəticəsi ilə 45-ci yeri tutdu.
Mineralnıye Vodı
Mineralnıye Vodı — Rusiyanın cənubunda, Stavropol diyarında şəhər. Mineralovodski rayonunun (şəhər rayonu) inzibati mərkəzi. Rayon əhəmiyyətli şəhərdir.
Nikolay Çepokov
Nikolay Anatolyeviç Çepokov — Sovet və rus rəssamı.
Mineralnıye Vodı
Qafqaz Mineralnıye Vodı ekoloji kurort bölgəsinin bir hissəsidir. Qısa olaraq Minvodı da adlanır.
Nikolay Çepokov
Həyatı
Nikolay Anatolyeviç Çepokov 30 yanvar 1961-ci ildə Dağlıq Altay Muxtar Vilayətinin Turoçak kəndində anadan olub. Kumandin əsillidir. Çantada tapılıb. Uşaq evində böyüyüb. 1983-cü ildə 8-ci sinfi internatda bitirib. Sonra Texniki Peşə məktəbinə daxil olub. Burada xarratlığı öyrənib. Bir müddət sənəti ilə məşğul olub. Sonra Altayı səyahətə çıxıb.
Mineralnıye Vodı
Coğrafiyası
Şəhər Kuma çayının vadisində, Stavropoldan 172 km cənub-şərqdə yerləşir. Şəhərdə Qafqaz Mineralnıye Vodı bölgəsini Rusiyanın digər regionları ilə birləşdirən hava limanı, Şimali Qafqaz dəmir yolunun Armavir-Proxladnaya xəttində Kislovodska qolu olan qovşaq stansiyası, M-29 Qafqaz federal magistralı yerləşir. Buradan Jeleznovodsk, Pyatiqorsk, Essentuki, Kislovodsk kurort şəhərlərinə, eləcə də Lermontov şəhərinə getmək olar.
Nikolay Çepokov
Həyatı
Nikolay Çepokov rəsm çəkməyə başlayıb, hekayə yazıb. Bütün Altayda Tarakay ləqəbi ilə tanınıb. Buddizmi qəbul edib.
Mineralnıye Vodı
Coğrafiyası
Şəhər əksər ərazisi Beştauqor meşəsinin ərazisi olan Zmeyka dağının ətəyində yerləşir və şəhərin bir hissəsindən köhnə yolların cığırları ilə bağlanan qayaların və karyerlərin möhtəşəm mənzərəsi var. Keçən əsrin ortalarında burada daş karxanaları fəal şəkildə inkişaf etdirilirdi, həmçinin daş emalı zavodu fəaliyyət göstərirdi. Yaxşı havada şəhərdən düz xətt üzrə 91 km məsafədə olan Elbrusun zirvələri görünür. Şəhərdən ora ekskursiya avtobusu ilə getmək olar, avtomobil yolu ilə bu məsafə 250 km-ə qədər artacaq. Çayları Kuma, Surkul, Cemuxadır.
Nikolay Çepokov
Həyatı
Nikolay Çepokovun rəsmləri 2000-ci ildə Moskvada sərgilənib. Sonra İrkutskda tamaşaçı önünə çıxarılıb. Daha sonra İsveçrə və Avstriyada sərgisi açılıb.
Mineralnıye Vodı
İqlim
Şəhərin iqlimi nisbətən qurudur, Qara dənizdən gələn rütubətli hava kütlələri buraya çatmır, Böyük Qafqaz silsiləsi tərəfindən onların qarşısı alınır. Mineralnıye Vodı şəhərinin iqlimi ziddiyyət ilə xarakterizə olunur — isti, quraq yay, bir qədər şaxtalı qış. Yaz və yay aydın şəkildə hiss olunur. Ən soyuq aylar yanvar və fevral, ən isti aylar iyul və avqustdur. Bahar fevralın sonunda başlayır.
Nikolay Çepokov
Həyatı
Nikolay Çepokov 2006-cı ildə peşəkar rəssam kimi qrafika ilə güzəran keçirir.
Mineralnıye Vodı
İqlim
May ayının əvvəlində yay başlayır. İsti və uzun çəkir (təxminən 140 gün). Payız oktyabrın əvvəlində başlayır. İstirahət və səyahət üçün ilin ən yaxşı vaxtı payızdır. Günəşli, quru, meyvələrlə zəngin və mənzərələrin parlaq rəngləri ilə zəngindir. Şəhər ərazisinə yağıntılar ilin fəsillərində olduqca qeyri-bərabər düşür və ildə 300 mm-dən 600 mm-ə qədərdir.
Nikolay Çepokov
Həyatı
Nikolay Çepokovun 2006-cı ildə "Tarakayın xəyalları" adlı qrafik albomu dərc olunub.
Mineralnıye Vodı
İqlim
Mineralnıye Vodı şəhəri əsasən çöl zonasında yerləşir. Buradakı düzənliklər çoxdan mənimsənilmiş, şumlanmış və məskunlaşdırılmış, gümüşü lələkli otlarla örtülmüş bakirə ərazilər yalnız yol kənarlarında kiçik parçalar şəklində salamat qalmışdır. Burada lələk otu ilə yanaşı, torpaqlarda çəmənli, nazik ayaqlı, taxt otları bitir. Dağın ətəyində şoran torpaqlarda Krım yovşanı, sürünən qoçiya və kermek bitkiləri boldur. Ərazinin faunası insan tərəfindən əhəmiyyətli dərəcədə azaldılır və dəyişdirilir. Çöl ərazilərində bəzən bir dovşan, bir cücə, boz siçancıq, kirpi, çöl bərəsi görə bilərsiniz. Vole siçanları burada yaşayır. Yerin kurqanları bir sırada düzülmüşdür ki, bu da adi köstəbək siçovulunun yeraltı işindən xəbər verir. Ərazidə həm də qartal, şahin və bayquş var.
Tarixi
17 may 1894-cü ildə dəmiryolunun Mineralnıye Vodı-Kislovodsk hissəsində müntəzəm qatar hərəkəti açıldı.
1906-cı ildə Sultanovskiy kəndi qraf I. Vorontsova-Daşkovanın şərəfinə İllarionovski adlandırıldı.
1921-ci ilin oktyabrında qəsəbə və stansiya birləşdirilərək 14.000 əhalisi olan Mineralnıye Vodı şəhəri oldu.
1929–1930-cu illərdə qeyri-metal materialların çıxarılması və emalı müəssisələri olan Zmeyka daş qırma zavodu və Beştaunit mədəni tikildi. 1925-ci ildə hava limanı tikildikdən sonra şəhər SSRİ-nin əsas hava yollarında mühüm məntəqəyə çevrildi. 1924-cü ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Fərmanı ilə Mineralovodski rayonu təşkil edildi.
Agastache parvifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mineralnıye Vodı
Tarixi
Böyük Vətən Müharibəsinin ilk günlərində 18 min Mineralnıye Vodı sakini cəbhəyə getdi. Onların işlərini qadınlar və uşaqlar aldılar. Bəzi müəssisələr hərbi təyinatlı məhsulların istehsalına keçdi. Müharibədə 6269 şəhər sakini orden və medallarla təltif edilmiş, 12 nəfər Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Müharibədə 7000 Mineralnıye Vodı işçisi həlak olub.
8 avqust 1942-ci ildə axşam Baron Leo-Qeyr von Şveppenburqun 1-ci tank ordusunun 40-cı Alman tank korpusu Kuma çayının şimal sahilinə yaxınlaşdı və burada onu Mineralnıye Vodı müdafiəçiləri olan Novoçerkassk süvari məktəbi kursantları qarşıladılar. Avqustun 10-da şəhər faşist Almaniyasının qoşunları tərəfindən işğal edildi. "Mineralnıye Vodı" dəmir yolu stansiyası son dərəcə vacib bir obyekt idi, Vladiqafqaza və Bakıya doğru irəliləyən alman qoşunlarının təminatı onun vasitəsilə həyata keçirilirdi. Dəmiryol vağzalının binasında alman komendantlığı yerləşirdi və burada dindirmələr aparılırdı. Şəhərdən kənarda, şüşə zavodunun yaxınlığında hər gün dinc əhaliyə qarşı qırğınların aparıldığı dərin tank əleyhinə xəndək var idi. Orada bütün Qafqaz Mineralnıye Vodı ərazisindən altı minə yaxın insan öldürülüb basdırıldı.
1943-cü il yanvarın 11-də kapitan Petrovun komandanlığı ilə Sovet tank batalyonu düşmənin əsas qüvvələrinin cəmləşdiyi dəmiryol stansiyası istiqamətində irəliləyərək Proxladnıdan dəmir yolu xətti ilə şəhərə daxil oldu. Eyni zamanda atıcı bölmələr şəhərə daxil oldu. Sovet qoşunları stansiyada içərisində alman texnikası, uniforma və ərzaq olan bir neçə qatarın qarşısını kəsdilər. "Oktyabrın 50 illiyi" küçəsində T-34–85 tankı ilə birgə həmin tankçılara abidə ucaldılıb.
Müharibədən sonra Mineralnıye Vodı Stavropol diyarının ən böyük şəhərlərindən birinə çevrildi.
5 iyun 1964-cü ildə RSFSR Nazirlər Soveti Pyatiqorsk, Kislovodsk, Jeleznovodsk, Yessentuki, Mineralnıye Vodı kurort şəhərlərində və Stavropol diyarının ona bitişik yaşayış məntəqələrində vətəndaşların qeydiyyatının məhdudlaşdırılması haqqında qərar qəbul etdi.
1 yanvar 1983-cü ildə Levokumski Kənd Soveti Levokumka kəndi (mərkəz) və Sadovı fermasının daxil olduğu ərazilər Mineralnıye Vodı Şəhər Sovetinə tabe edildi.
1991-ci il noyabrın 9-da Şamil Basayev Mineralnıye Vodı hava limanından təyyarəni qaçıraraq ilk terror aktını törədib. Göyərtəsində 178 girov olan təyyarə Yekaterinburqa uçmalı idi, lakin Basayev pilotlara Ankaraya getməyi əmr etdi.
2001-ci il martın 24-də Mineralnıye Vodıda terror aktı törədildi. Həmin vaxt şəhərin mərkəzi bazarı yaxınlığında partlayış baş vermişdi.
Rəmzi
İlk dəfə olaraq şəhərin simvollarının yaradılması məsələsi 1960-cı illərin ikinci yarısında qaldırılıb. 1965-ci ilin iyulunda "Kavkazskaya Zdravnitsa" qəzetində Kavminvody haqqında Pyatiqorsk Muzeyinin əməkdaşlarının, habelə SSRİ Memarlar İttifaqının Kavkazskaya bölməsinin sədri V. Fukleev və Pyatiqorsk şəhərinin baş memarı B. Oxuculara müraciət edən Abidov Kislovodsk, Essentuki, Jeleznovodsk, Mineralnıye Vodı və Qafqazın Mineralnıye Vodıya daxil olan digər şəhərlərin emblemlərinin hazırlanması zərurəti barədə öz fikirlərini bildirmək xahişi ilə müraciət edib. Tezliklə kurort bölgəsinin sakinlərinin ilk cavabları və təklifləri bu nəşrin səhifələrində göründü. Sonradan oxşar təsvir Pyatiqorsk şəhərində bir neçə suvenir fabrikinin istehsal etdiyi "Pyatiqorsk seriyası" adlanan kolleksiya nişanlarından birində geniş yayıldı. Eyni zamanda, Rusiya Bayraq Araşdırmaları və Heraldika Mərkəzinin məlumatına görə, "şəhərin bu formada gerbi mövcud olmayıb və təsdiq olunmayıb".
Əhali
2010-cu ilin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə şəhərdə 34.737 kişi (45,27 %) və 41.991 qadın (54,73 %) yaşayır.
2010-cu il siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, şəhərdə aşağıdakı millətlər yaşayırdı (millətlər 1%-dən az olan millətlər "Başqaları" sətirinə qeyddə verilib):
İnzibati bölgü
Mineralnıye Vodı şəhərinə Evdokimovski mikrorayonu (keçmiş qəsəbə) daxildir. Evdokimovski kəndi 7 iyul 1861-ci ildə yaradılmışdır. 1 iyun 1963-cü ildə reyestrdən çıxarılmışdır.
İqtisadiyyat və istehsalat
Şəhərdə 30-dan çox iri və orta müəssisə və təşkilat yerləşir. Onların arasında:
Nəqliyyat
Şəhərin qərb hissəsində 1-ci dərəcəli "Mineralnıye Vodı" beynəlxalq hava limanı var ki, buradan mülki hava nəqliyyatı həyata keçirilir.
Şəhər Şimali Qafqaz Dəmiryolunun Mineralnıye Vodı rayonunun tərkibinə daxil olan dəmir yolu infrastruktur müəssisələrinin olduğu Mineralnıye Vodı dəmir yolu stansiyasında yerləşir. Mineralnıye Vodı stansiyası Qafqazın Mineralnıye Vodı kurort zonasındakı əsas sərnişin stansiyasıdır.
Mineralnıye Vodı Şimali Qafqaz Federal Dairəsinin beynəlxalq avtomobil nəqliyyatının mərkəzidir. Р217 "Qafqaz" federal əhəmiyyətli avtomobil yolu, habelə regional və yerli əhəmiyyətli avtomobil yolları şəhərdən keçir.
Şəhərdə "Kavminvodyavto" avtovağzalı var. Buradan Stavropol diyarının müxtəlif şəhər və qəsəbələrinə, Şimali Qafqazın subyektlərinə, Cənub Federal Dairəsinə və başqalarına müntəzəm avtobus xidmətləri (şəhərlərarası, bələdiyyələrarası) həyata keçirilir.
Din
right|thumb| Müqəddəs Nikolay kilsəsi
Yeddinci Gün Adventist Kilsəsi Azadlıq 95 ünvanında yerləşir.
Baş Dizə
Baş Dizə — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.
Mineralnıye Vodı
Din
Baptist ibadət evi Knışevski, 67 ünvanında yerləşir.
Baş Dizə
Aza kənd bələdiyyəsinin tərkibindədir. Rayonun mərkəzindən 25 km qərbdə, Arazın sol sahilindədir. Əhalisi 458 nəfər(2000); Bağçılıq, əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kulubu, tibb məntəqəsi var. Ərazisindəki qəbiristanlıqda orta əsrlərə aid qəbirüstü qoç daş heykəllər olmuşdur.
Tarixi
Baş Dizə Ordubad rayonunun Aza inzibati ərazi vahidində kənd. Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim "Böyük Dizə" deməkdir. Dizə komponenti türkdilli xalqların toponimiyasında "kənd", İran dillərində "hasar", "qala divarı", "qala" mənalarını ifadə edir. Baş sözü kəndin adına onu eyniadlı yaşayış məntəqələrindən fərqləndirmək üçün əlavə olunmuşdur. .
Əhalisi
Əhalisi 538 nəfərdir.
Phaethornis koepckeae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kiril
Kiril — ad.
Qaz gölü
Qaz gölü — Yeni Torpaq arxipelaqına daxil olan, Cənub adasının ən böyük yarımadası olan Qusinaya Zemlya yarımadasında yerləşən göl. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Arxangelsk vilayəti ərazisinə daxildir. Gölün su səthinin sahəsi 15,8 km², su toplayıcı sahəsi isə 299 km² təşkil edir. Gölün cənub sahilində bir ovçu daxması vardır. Qərbdən gölə kiçik Arxoyaxa çayı tökülür. Göldən axan çaylar Litke körfəzinə tökülür. Gölün gərbində kiçik adalar vardır.
Fauna və flora
Göldə çoxlu balıq vardır. Tüktökmə dönəmində burada çoxlu sayda qaz müşahidə etmək olar.
Ermənistan iqtisadiyyatı
thumb|300px|right|İrəvanda Northern Business Center Sovet dönəmində Ermənistan inkişaf etmiş sənayeyə malik bir respublika idi. Kimya, maşınqayırma, elektronika, yeyinti sənayesi və toxuculuq bu ölkədə çox yüksək dərəcədə inkişaf etmişdi. Lakin bu sənaye sahələrinin əksəriyyəti xaricdən gələn xammaldan asılı idi. Kənd təsərrüfatı həm işçi sayına görə, həm də istehsal miqdarına görə iqtisadiyyatda 20%-lik həcmə malik idi. Sovet İmperiyasının dağılması nəticəsində Ermənistanda çalışan bir çox müəssisələr öz fəaliyyətini dayandırdı. Nəticədə kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan əhalinin miqdarı 40%-ə, kənd təsərrüfatı məhsullarının ÜDM-də payı isə 30%-ə qalxdı. Bundan başqa Qarabağ müharibəsi nəticəsində ölkə iqtisadiyyatına ağır zərbə dəydi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğalçılıq siyasəti aparması qonşu Azərbaycan və Türkiyənin Ermənistanla olan sərhədlərini bağlaması ilə nəticələndi. Bundan başqa qonşu Gürcüstanın da Ermənistana gedən mallara yüksək tranzit haqqı tətbiq etməsi də (Gürcüstan Ermənistana gedən mallar üçün Azərbaycana gedən mallara tətbiq etdiyi tranzit haqqından iki dəfə yüksək vergi tətbiq edir) Ermənistan iqtisadiyyatında olan tənəzzülü dərinləşdirirdi. Digər tərəfdən Ermənistan özünün ən yaxın iqtisadi tərəfdaşı olan Rusiya ilə yerüstü əlaqəyə malik deyildi. Gürcüstanla Rusiya arasındakı münasibətlərin gərginləşməsi nəticəsində Rusiyanın Gürcüstanla olan sərhədini 2006-cı ildə bağlaması da Ermənistanın blokada vəziyyətini daha da dərinləşdirdi. Bununla belə Ermənistan rəhbərliyi iqtisadiyyatda olan çətinliklərdən çıxış yolu kimi ölkədəki sənaye müəssisələrini Rusiyaya təhvil verməklə həll etməyə çalışırdı. Rusiya isə bunun qarşılığında Ermənistanın dövlət borcunun bir hissəsini ləğv edirdi. Rusiyanın idarəçiliyinə verilmiş iri sənaye müəssisələri Metsamor Atom Elektrik Stansiyası, Ermənistan Dəmir Yolları Konserni, Razdan İstilik Elektrik Stansiyası, İrəvanda yerləşən (fəaliyyətdə olmayan) Mars Elekronika və Robot Zavodu, Ermənistanın qazpaylayıcı şəbəkəsi olan ArmRosQazprom şirkəti və digər sənaye müəssisələridir. Lakin 2008-ci ildə dünyada baş vermiş iqtisadi böhran Ermənistan iqtisadiyyatında qəfil tənəzzül yaratdı. ÜDM 2009-cu ildə 15% azaldı. Həmin ildə Ermənistan ÜDM azalmasına görə dünyada ikinci yeri tutmuşdu. Ölkədəki bir çox müəssisələr işini dayandırdı, fəaliyyətdə olan müəssisələr isə ziyanla işləməkdə idi. Buna görə də Rusiya Ermənistanın ziyanla işləyən sənaye müəssisələrini borc əvəzində əldə etmək təkliflərindən imtina etdi. Nəticədə ölkədəki bir çox sənaye müəssisələri iflas etməyə başladı. 2010-cu ildə Ermənistandakı ən böyük kimya zavodu olan Nairit borclara görə öz fəaliyyətini dayandırdı. 2011-ci ildə dünyadakı nüfuzlu Forbes jurnalı Ermənistanı dünyada ən pis iqtisadiyyata malik ölkələr siyahısında ikinci yerdə göstərdi.
Ermənistan iqtisadiyyatı çox böyük ölçüdə xaricdəki ermənilərin ölkəyə göndərdiyi yardımlardan və investisiyalardan asılıdır. ABŞ, Avropa Birliyi, Rusiya hökümətləri, eləcə erməni diasporu hər il Ermənistana yüz milyonlarla dollar yardım edirlər. Təkcə ABŞ dövləti Ermənistana müstəqillik qazandıqdan sonra indiyə kimi 2 milyard ABŞ dolları dəyərində yardım edib.
Ermənistan təbii ehtiyatlardan filizlərlə nisbətən zəngin ölkədir. Ölkədə qurğuşun, qızıl, mis, molibden və sink ehtiyatları var. Ölkədə istehsal olunan elektrik enerjisinin böyük hissəsi Metsamor Atom Elektrik Stansiyasında istehsal olunur (təxminən 40%).
2019 Statistikası
2019-cu ildə Ermənistan iqtisadiyyatının artım tempi təxminən 7,6% olub. Onun böyük hissəsi (5,2%) xidmət sektorunun (əsasən avtomobil idxalına) payına və yalnız 1,9% isə sənayenin payına düşüb. 2019-cu ildə emal sənayesi (5%) xammal sənayesindən (4,1%) daha sürətlə artıb. 2019-cu ildə Ermənistandan ixracat isə 10,3% artıb.
Ermənistanın xarici ticarət dövriyyəsinin ümumi payının 27%-i, birbaşa investisiyaların ümumi həcminin isə 51%-i Rusiyanın payına düşür. Bundan başqa, Ermənistana xaricdən pul köçürmələrinin 61%-i də Rusiyadan gəlir.
Phaethornis philippii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Neftekumsk
Neftekumsk (1958-ci ilə kimi Qamış-Burun)— Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Stavropol diyarına daxildir.
Agastache rugosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
54 gün mühasirədə (film, 2012)
54 gün mühasirədə qısametrajlı sənədli filmi rejissor Mirsadıq Ağazadə tərəfindən 2012-ci ildə çəkilmişdir. Film 1993-cü ildə Laçın rayonunun şimal hissəsi və Kəlbəcər rayonunun işğalı zamanı erməni mühasirəsində qalan 19 nəfərin başına gələn müsibətləri əks etdirir.
Məzmun
Film 1993-cü il martın 30-dan mayın 23-nə kimi Laçın rayonunun şimal hissəsi və Kəlbəcər rayonunun işğalı zamanı erməni mühasirəsində qalan 19 nəfərin başına gələn müsibətləri əks etdirir. Burada Laçın rayonunun Oğuldərə kənd sakini Əli Əliyev və onların arasında yeganə qadın olan Nübar Rzayevanın (cəmi 19 nəfər) mühasirənin dəhşətlərindən bəhs edən fikirləri yer alıb. Bir ailənin timsalında millətin yaşadığı ağlasığmaz hadisələr, torpaqların itkisi ilə bərabər insanların aldığı psixoloji zərbələr də filmdə yer alan əsas məqamlardır. Əli Əliyevin mühasirə zamanı cib kitabçasında etdiyi qeydlər, mühasirədən çıxandan sonrakı ilk günlərdə çəkilmiş fotoşəkillər, onunla birgə mühasirədə olmuş şəxslər haqqında məlumatlar, eləcə də erməni işğalı zamanı ailəsinin üzləşdikləri çətinliklərin lentə alındığı kadrlar da nümayiş olunub.
Real faktlara əsaslanan filmin çəkilməsində əsas məqsəd erməni vəhşiliklərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaqdır.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Mirsadıq Ağazadə
Ssenarist: Vəsilə Vahidqızı
Operator: Manaf Quliyev, İlham Cabbarov, Anar Ağazadə, Zaur Hüseynov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2012-ci ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Markus Morris
Markus Morris (d. 2 sentyabr 1989) — peşəkar amerikan basketbolçu. NBA-də Boston Seltiks komandasında çıxış edir. Kanzasda oxuduğu kollecin basketbol komandasında çıxış etdikdən sonra 2011-ci NBA seçməsində Hyuston Rokets komandası tərəfindən 14-cü sırada seçilib.
Coşua Kallan
Coşua Kallan (8 aprel 1991) — Avstraliyalı peşəkar kişi BMX velosipedçisi. Coşua Kallan Avstraliyanı beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.
Karyerası
Coşua Kallan 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Belçikada baş tutan yarışlarda 32.726 saniyəlik nəticəsi ilə 44-cü yeri tutdu.
Atatürk su anbarı
Atatürk su anbarı-Adıyaman və Şanlıurfa illəri arasında Fərat çayı üzərində qurulmuşdur, enerji və suvarma məqsədlidir. . GAP Layihəsi içində Karakaya su anbarının 180 m mənsəbində, Adıyaman ilindən 51 km uzaqlıqda, Şanlıurfa ilinin Bozova mahalından isə 24 km uzaqlıqda olub, Fərat Çayı üzərində qurulan anbardır.
İnşası və anbarın quruluşu
1983-ci ildə tikintisi başlamış olan anbar 1992-ci ildə istismara verilmişdir. 8 turbinə sahib səddin yüksəkliyi 169 metrdir. Qaya tipli bir anbardır. Gövdə həcmi 84,5 milyon m³-dir. Xarici səthi qaya içidə olan gil və torpaqdır. Anbar gölünün təzyiqi ilə ilk inşasındakı yüksəkliyi 10 metr azalmışdır.
İnşasına 4 noyabr 1983-cü ildə başlandı. 1994-cü ildə bitirilməsi planlaşdırılan su anbarı suvarma və enerji əldə etmək məqsədilə tikilmişdir. 84.4 milyon m³ qaya və torpaq doldurucu ilə doldurucu həcmi baxımından bu günə qədər dünyada inşa edilən anbarlar arasında beşinci yerdədir. Meydana gələn göl sahəsi 817 kvadrat kilometrdir.
thumb|right|300px|1 000 000 [[Türk lirəsinin arxa üzündəki Atatürk su anbarının şəkli]] thumb|right|300px|1 [[Türk lirəsinin arxa üzündəki Atatürk su anbarının şəkli]]
Başlanğıcdan yüksəkliyi 169 metrdir. Çay səviyyəsindən hündürlük baxımından minimum dərinliyi 513, orta dərinliyi 526, maksimum dərinliyi isə 524 metrə çatır. Anbarda elektrik istehsalı üçün dərinliyin ən az 133 metr olması lazımdır. Anbar divarının uzunluğu 1644, eni isə 15 metrdir.
Gücü
2400 MW gücüylə illik 8900 GWh elektrik enerjisi istehsal tutumuna malikdir. İnşasından günümüzə qədər 144 milyard kilovat enerji istehsal etmişdir. Bu dəyərin iqtisadi qarşılığı 15 milyard $-dır. Atatürk su anbarı Türkiyədəki hidroelektrik stansiyalarından çıxarılan enerjinin 20 faizini tək başına qarşılayacaq səviyyədədir.
Su anbarının həcmi
Atatürk su anbarı həcmi baxımından dünyanın ən böyük 6-cı anbarı vəziyyətindədir. Hidroelektrik stansiyaları da, dünyada hələ də istehsalı olanlar arasında 3-cü, inşa edilmiş olanlar arasında da 5-ci ən böyük su anbarıdır. Eyni zamanda Avropanın və Türkiyənin ən böyük su anbarıdır. İstanbulun illik su ehtiyacını 5 gündə təmin edə biləcək səviyyədədir.
Suvarma
İllik ortalama su axını 26.654 milyard kubmetrdir. Toplam su saxlama həcmi 48.7 milyard kubmetrdir. Hər bir qrupda gücü 300 Meqavatt olan 8 ədəd turbin generator vardır. 25 İyul 1992-ci ildə bu 8 moduldan ikisi xidmətə açılmışdır. Hələ də tikintisi davam edən Şanlıurfa tunelinin də tamamlanması ilə Şanlıurfa, Harran, Mardin, Ceylanpınar, Siverek-Hilvan düzənlikləri ilə birlikdə 1.43 milyon ərazi suvarılacaqdır. Atatürk su anbarından ümumi 874 min 200 hektar sahənin sulanması planlaşdırılır. 207 min hektarı sulamağa açıqdır. Ölkə iqtisadiyyatına töhfəsi ümumi 5.5 milyard $ olmuşdur. Bütün sahənin sulamağa açılması halında illik qazanc 2,5 milyard $ olacaqdır.
Regiondakı işsizliyə töhfəsi
Bu an 400.000 adam su anbarının tikintisində iştirak edir. Planlaşdırılan sahədə suvarma başlayanda 1 milyon 750 min adamın işlə təmin olunması planlaşdırılır.
Turizm və idman
Bölgəni turizmə açmaq, yerli xalqlara müasir idman növlərini tətbiq etmək və regionda baş verən sosial və iqtisadi irəliləyişi idmanla birləşdirmək üçün 1994-cü ildə qurulan su idmanları festivalı hər il sentyabr ayında keçirilir. Bölgədəki gənclər su idmanına maraq yaradırlar və Atatürk Gölündə suvarma, roinq-kanoe, üzmə və dalğıc sahələrində beynəlxalq yarışlarda iştirak etməyə başladılar.
Bundan əlavə, Beynəlxalq Atatürk Yelkən Yarışması hər il oktyabr ayında göldən keçirilir.
Balıqçılq
Anbarda ticari olaraq balıq ovu təxminən 1,1 milyon ABŞ dolları olan bazar dəyəri ilə hər il təxminən 1000 ton balıq növünün tutulmasına yönəldilib. Tutulan 12 balıq növünün 8 dənəsi iqtisadi cəhətdən qiymətlidir. Bundan əlavə, gölün balıq ehtiyatları 7 milyon ton / illik 14 milyon ABŞ dolları dəyərində potensialı var.
Balıqçılıq potensialından istifadə etmək və gölün sahilində yaşayan əhali üçün iş yerləri yaratmaq məqsədilə su anbarı 21 su təsərrüfatı kooperativinə sahib olan 21 balıqçılıq sektoruna bölünüb. Balıqçılıq fəaliyyətinin bütün aspektlərini nəzərə alaraq, su anbarı 15 milyon ABŞ dolları həcmində GSMH-yə daxil olur və 1600 nəfəri işlə təmin edir.
Şinkiçi Kikuçi
(d. 12 aprel 1967) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 7 oyun keçirib.
Aleksandr Katuşev
Aleksandr Katuşev (2 yanvar 1996) — Rusiyalı peşəkar kişi BMX velosipedçisi. Aleksandr Katuşev Rusiyanı beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.
Karyerası
Aleksandr Katuşev 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Belçikada baş tutan yarışlarda 32.695 saniyəlik nəticəsi ilə 43-cü yeri tutdu.
Phaethornis superciliosus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ödotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Behrud
Behrud (əvvəlki adı: Bəhrud) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Biləv kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Bəhrud kəndi Behrud kəndi adlandırılmışdır.
Tarixi
Behrud Ordubad rayonu nun Biləv inzibati ərazi vahidində kənd. Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Behrud çayının sahilində yerləşdiyi üçün həmin çayın adı ilə adlandırılmışdır. .
Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 36 km şimal-qərbdə, Ordubad- Bist avtomobil yolunun kənarında, Gilançayın sol sahilində, Zəngəzur silsiləsi nin ətəyindədir.
Behrud — Ordubad rayonunda çay. Zəngəzur silsiləsindən axır. Fars dilində behrud "yaxşı çay" deməkdir. Hidronim çayın suyunun içməyə yararlı olduğunu bildirir. .
Əhalisi
Əhalisi 545 nəfərdir.
İqtisadiyyatı
Əhalisi bağçılıq, taxılçılıq və heyvandarlıq la məşğuldur.
Mədəniyyəti
Orta məktəbi, kitabxanası, klubu, tibb məntəqəsi var.
Phaethornis malaris
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Agastache urticifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əlcəzair
Əlcəzair və ya rəsmi adı ilə Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikası  — Şimali Afrikada dövlət. Əlcəzair coğrafi baxımdan Məğrib ölkəsi hesab olunur. Ərazisinin böyüklüyünə görə ərəb dünyasında və Afrika İttifaqında ən böyük ölkədir. Şimal-şərqdən Tunis, şərqdən Liviya, cənub-şərqdən Niger, cənub-qərbdən Mali, Mavritaniya və tanınmayan Qərbi Saxara, qərbdən Mərakeş ilə həmsərhəddir. Şimaldan isə Aralıq dənizi ilə əhatə olunmuşdur. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Əlcəzair şəhəri, ümumi sahəsi 2,381,741 kvadrat kilometr, əhalisinin sayı 44 milyon nəfərdən çoxdur.
thumb|300px|Əlcəzair
Coğrafiyası
Əlcəzair 6 ölkə ilə həmsərhəddir — Tunis, Liviya, Niger, Mali, Mavritaniya, Qərbi Sahara və Mərakeş ilə.
Tarixi
Müasir Əlcəzair dövlətinin ərazisində qədim zamanlardə qədim Liviya tayfaları yaşayırdılar. E.ə. IX–II əsrlərdə Əlcəzairin sahilboyu ərazilərində Finikiya koloniyaları yerləşirdi. Bu ərazidə e.ə. III–II əsrlərdə Numibiya dövləti mövcud olmuşdu. E.ə. I əsrdə Əlcəzair ərazisi Roma imperiyası tərəfindən işğal olundu və Romanın əyalətinə çevrildi.
438-ci ildə müasir Əlcəzair dövlətinin də ərazisi daxil olmaqla Şimali Afrikanın sahilboyu əraziləri vandallar tərəfindən işğal olundu. 534-cü ildə Vandal krallığına son qoyan Bizans imperatoru Yustinian (527–565) bu əraziləri öz dövlətinin ərazisinə daxil etdi. VII əsrdə ərəblər tərəfindən işğal olunan Əlcəzair Ərəb xilafətinin tərkibinə daxil edildi. Ölkədə əhali arasında islam dini sürətlə yayılmağa başladı.
1518-ci ildə Əlcəzairin sahilboyu bir sıra şəhərlərini ələ keçirən yerli hakimlər ispan müstəmləkəçilərinin müdaxiləsindən qorxaraq kömək üçün türklərə müraciət etdilər. Nəticədə Əlcəzair ərazisi Osmanlı imperiyasının tərkibinə daxil edildi və onun ərazisi Konstantina, Titteri (Medea) və Maskara (Oran) bəylərbəylikləri arasında bölüşdürüldü. Əlcəzairin sahilboyu ərazilərində dəniz quldurluğu geniş miqyas aldı.