cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alassan Uattara
Baş nazir fəaliyyəti
Uattara Baş nazir vəzifəsini icra edərkən, qanunsuz və konstitusiyaya zidd olaraq Ufue-Buaninin xəstə olduğu müddətdə, 1993-cü ilin martından dekabr ayına qədər olan dövrdə ümumilikdə 18 ay müddətində Prezident postunu icra etmişdir. Ufue-Buani 7 dekabr 1993-cü ildə vəfat etdi və Uattara "Kot-d'İvuar yetim qaldı" deyərək Prezidentin ölümünü xalqa elan etdi. Uattara və Milli Assambleyanın sədri Anri Konan Bedye arasında Bedyeyə ölkəyə rəhbərlik etmək üçün qanuni hüquq verən və konstitusiyaya tamamilə zidd olan Prezident postu uğrunda qısamüddətli güc mübarizəsi başladı. Bediye qalib gəldi və Uattara dekabrın 9-da Baş nazir vəzifəsindən istefa verdi. Uattara daha sonra BVF-ə 1 iyul 1994-cü ildən 31 iyul 1999-cu ilədək idarə heyətinin direktor müavini olaraq qayıtdı.
1995-ci il seçkiləri
1995-ci ilin oktyabrında keçirilən prezident seçkilərindən əvvəl Kot-d'İvuar Milli Assambleyası valideynlərindən hər hansı birinin xarici vətəndaş olması və əvvəlki beş il ərzində Kot-d'İvuarda yaşamaması halında namizədlərə qadağa qoyan seçki məcəlləsini təsdiq etdi. Bu müddəaların Uattaraya yönəldiyi geniş şəkildə düşünülürdü. BVF-dəki vəzifələri səbəbindən 1990-cı ildən bəri ölkədə yaşamadı. Atasının Burkina-Fasoda doğulduğu barədə şayiələr də yayılmışdı. 1994-cü ildə hakim Kot-d'İvuar Demokratik Partiyasından ayrılaraq yaradılan müxalifət partiyası olan Respublikaçıların Hərəkatı Uattaranın prezidentliyə namizəd olmasına çalışırdı. 1995-ci il iyunun sonlarında KDP Baş katibi Jeni Kobina Uattara ilə görüşdü və bu zaman Kobinanın sözlərinə görə, Uattara ona onun partiyasına qoşulmaq istəyində olduğunu dedi. Partiya 3 iyul 1995-ci ildə ilk növbədənkənar qurultayında Uattaranı prezidentliyə namizəd kimi irəli sürdü. Hökumət seçki məcəlləsini dəyişməsə də, Uattara namizədliyi rədd etdi. KDP Loran Qbaqbonun Kot-d'İvuar Xalq Cəbhəsi ilə birlikdə seçkilərini boykot etdi, KDP-ın namizədi Anri Konan Bediye asan qələbə qazandi.
Kot-d'İvuar Demokratik Partiyasının sədri fəaliyyəti
BVF-də icraçı direktorun müavini vəzifəsində çalışarkən, 1998-ci ilin martında Uattara Kot-d'İvuara qayıtmaq və yenidən siyasətdə iştirak etmək niyyətində olduğunu bildirdi. 1999-cu ilin iyulunda BVF-dən ayrıldıqdan sonra o, 1999-cu il avqustun 1-də partiyanın növbədənkənar qurultayında KDP-ın sədri seçildi, həmçinin növbəti prezident seçkilərində onun namizəd olacağı açıqlandı. O, seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik olduğunu söyləyərək, özünün və valideynlərinin Kot-d'İvuar əsilli olduğunu sübut edən sənədləri göstərdi.
Lakin o, bu sənədləri saxtalaşdırmaqda günahlandırıldı və araşdırma başladıldı. Prezident Bediye Uattaranı burkina-fasolu olaraq xarakterizə etdi və Ufue-Buaninin "Alassan Uattara'ın yalnız iqtisadiyyatla məşğul olmasını istədiyini" söylədi. Uattaranın 1999-cu ilin sentyabr ayının sonunda verilmiş vətəndaşlıq şəhadətnaməsi oktyabrın 27-də məhkəmə tərəfindən ləğv edildi. Uattaranın həbsi ilə bağlı qərar noyabrın 29-da verilmişdi, baxmayaraq ki, o, həmin vaxt ölkədən kənarda idi, buna baxmayaraq dekabrın sonuna kimi qayıdacağını söylədi.
Dekabrın 24-də ordu Bediyeni devirərək hakimiyyəti ələ keçirdi. Uattara dekabrın 29-da Fransada üç ay qaldıqdan sonra Kot-d'İvuara qayıtdı və Bediyenin devrilməsini "dövlət çevrilişi deyil", "bütun Kot-d'İvuar xalqının dəstəklədiyi inqilab" kimi qiymətləndirdi.
2000-ci ilin iyulunda referendumla təsdiq edilmiş yeni konstitusiya valideynlərinin hər ikisi Kot-d'İvuar kökənli olmadığı təqdirdə prezidentliyə namizəd olmalarını mübahisəli şəkildə qadağan etdi və Uattara 2000-ci il prezident seçkilərindən kənarlaşdırıldı. Bunu əhatə edən məsələlər 2002-ci ildə başlayan Birinci Kot-d'İvuar Vətəndaş Müharibəsində əsas amillər idi.
Burkina-Faso Prezidenti Blez Kompaore Uattaranın vətəndaşlığı ilə bağlı verdiyi müsahibədə belə cavab verdi: "Bizim üçün hər şey sadədir: o, Burkina-Fasodan deyil, nə doğum, nə evlilik, nə də vətəndaşlıq yolu ilə. Bu adam Kot-d'İvuarın Baş naziri olub."
Prezident Qbaqbo 6 avqust 2007-ci ildə Uattaranın növbəti prezident seçkilərində iştirak edə biləcəyini təsdiqlədi. Uattara 1–3 fevral 2008-ci il tarixlərində keçirilən İkinci Növbədənkənar Konqresində KDP-ın prezidentliyə namizədi olaraq təyin olundu, o, eyni zamanda daha beş il müddətinə yenidən KDP-ın sədri seçildi. Qurultayda o, keçmiş üsyançı Yeni Qüvvələr partiyasını seçkilərdə KDP ilə birləşməyə dəvət etdi.
Uattara açıq şəkildə demişdi ki, Qbaqbonun şəffaf və ədalətli seçkilər təşkil edəcəyinə inanmır.
KDP və KDP-ADH-ın hər ikisi Ufue hərəkatının üzvləridir və Uattara və Bediye birinci turda ayrı-ayrılıqda yarışarkən, onlardan yalnız biri ikinci tura keçərsə, hər biri digərini dəstəkləməyə razılaşdı.
2010-cu il prezident seçkiləri və nəticələri
thumb|right|Uattara [[UNESCO-da, sentyabr 2011]] 2005-ci ildə keçirilməli olan prezident seçkiləri 2010-cu ilin noyabr ayına qədər təxirə salındı. Seçki Komissiyasının sədri Uattaranın müstəqil şəkildə qazandığı ilkin nəticələri saxtakarlıqdan narahatlandığı elan etmədi. Onlar keçmiş Baş nazir Alassan Uattaranın xeyrinə Qbaqbonun geri çəkildiyini bildirdilər.
Hakim KXC Yeni Qüvvələri üsyançılarının nəzarətində olan şimal departamentlərində kütləvi saxtakarlıqda ittiham edərək, Konstitusiya Şurası qarşısında nəticələrə etiraz etdi. Bu ittihamlar Birləşmiş Millətlər Təşkilatının müşahidəçiləri tərəfindən ziddiyyət təşkil edirdi. Nəticələrin hesabatı ciddi gərginliyə və şiddətli insidentlərə səbəb olub. Qbaqbo tərəfdarlarından ibarət Konstitusiya Şurası yeddi şimal departamentinin nəticələrini qeyri-qanuni elan etdi və Seçki Komissiyasının bildirdiyinə görə, Uattara 54% səslə qalib gəlsə də, Qbaqbon 51% səslə seçkilərdə qalib gəldi. Qbaqbonun andiçmə mərasimindən sonra əksər ölkələr və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qalib kimi tanınan Uattara alternativ inauqurasiya təşkil etdi. Bu hadisələr vətəndaş müharibəsinin yenidən alovlanması qorxusunu artırdı, minlərlə qaçqın ölkəni tərk etdi.
2010-cu ildə Kot-d'İvuar Silahlı Qüvvələrinin polkovniki Nqessan Yao Nyu-Yorkda ABŞ İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizə İdarəsinin bir il davam edən əməliyyatı zamanı silah və sursatların qanunsuz ixracında ittiham olunaraq həbs olundu. Kot-d'İvuarın bir neçə zabiti diplomatik pasportlara malik olduqları üçün sərbəst buraxıldı. Onun şəriki, beynəlxalq treyder olan Maykl Barri Şor Virciniyaya göndərildi.
2010-cu il prezident seçkiləri 2010–2011-ci illərdə Kot-d'İvuar böhranına və İkinci Kot-d'İvuar Vətəndaş Müharibəsinə səbəb oldu. Beynəlxalq təşkilatlar hər iki tərəf tərəfindən çoxsaylı insan haqları pozuntuları barədə məlumat verib. Duekue şəhərində yüzlərlə insan həlak olub. Yaxınlıqdakı Blolekində onlarla adam öldürüldü. BMT və Fransa qüvvələri Qbaqboya qarşı hərbi əməliyyat keçirdi. Qbaqbo 2011-ci il aprelin 11-də iqamətgahına edilən basqından sonra nəzarətə götürüldü. Müharibə ölkəyə ciddi ziyan vurdu və müşahidəçilər Uattaraya iqtisadiyyatı bərpa etmək və Kot-d'İvuarı yenidən birləşdirmək üçün çətin olacağını dedilər.
Ölkədə baş verən proseslər dünya liderləri tərəfindən müsbət qarşılandı. ABŞ Prezidenti Barak Obama Kot-d'İvuardakı hadisələrlə bağlı xəbərləri alqışladı və CNN-ə verilən müsahibədə ABŞ dövlət katibi Hillari Klintona istinadən dedi ki, Qbaqbonun tutulması "diktatorlara və tiranlara güclü siqnal göndərir. Onlar öz xalqının səsinə məhəl qoymaya bilərlər".
2012-ci il evlilik qanunu
Prezident Uattara 2012-ci ilin noyabrında mübahisəli bir addım ataraq, qadınları ailə başçısı edən və hökumətini istefaya göndərən qabın imzaladı. Onun partiyası dəyişiklikləri dəstəklədi, lakin hakim koalisiyanın elementləri müqavimət göstərdi, ən güclü müxalifət Kot-d'İvuar Demokratik Partiyasından gəldi.
İkinci dövr prezident fəaliyyəti
Uattara 2015-ci ildə təxminən 84% səslə ikinci beşillik müddətə seçildi. 2.118.229 səs və ya 83.66% səs və 54.63% iştirakla onun qələbəsi ikinci turu təşkil etmək üçün tələb olunan 50% səsin üzərində dayandı və ən yaxın rəqibi, KXC lideri Paskal Affi N'Qessan 9% səslə gerilədi.
2020-ci ilin mart ayında Uattara 31 oktyabr 2020-ci il prezident seçkilərində yenidən namizəd olmayacağını açıqladı və Baş nazir Amadu Qon Kulibalini partiya sədrliyinə namizədi olaraq dəstəklədi. 8 avqust 2020-ci ildə Kulibalinin qəfil ölümündən sonra Uattara narkotik ticarəti ilə əlaqəsi olduğu iddiası ilə fikrini dəyişməzdən əvvəl Müdafiə Naziri Həməd Bakayokonu namizəd kimi irəli sürməyi düşündü. İyul ayında o, üçüncü müddətə prezidentliyə namizədliyini elan etdi. Onun namizədliyi mübahisəli oldu, çünki Kot-d'İvuar konstitusiyası yalnız iki dövr prezidentliyə icazə verirdi. Konstitusiya Məhkəməsi fərqli konstitusiyaya uyğun olaraq birinci müddətin mövcud konstitusiyanın iki müddətli hakimiyyətinin məqsədləri üçün sayılmamasına qərar verdi, beləliklə, Uattaranın namizədliyinə icazə verildi, bu, Abidcan və bütün ölkədə şiddətli etirazlara səbəb oldu. Beləliklə, 2020-ci ilin oktyabr seçkiləri müxalifətin böyük hissəsi tərəfindən boykot edildi və Alassan Uattaranın 53.90% seçici fəallığı ilə 95.31% səslə yenidən seçildi.
Obenraa
Obenraa və ya Obenro  — Danimarkada, Yutlandiyanın cənubunda şəhər. Ticarət mərkəzidir. Qida sənayesi, pivə zavodu var.
Etimologiya
Obenraa adı ilkin olaraq "açıq çimərlik" mənasını verirdi.
Tarixi
Obenraa tarixi mənbələrdə ilk dəfə XII əsrdə vendlərin hücumuna məruz qalması ilə xatırlanır. Obenraa erkən orta əsrlərdə yepiskop qalası olan Opnör-Hus ətrafında böyüməyə başlamış, 1240-cı ildə ticarət şəhəri statusu almış və 1335-ci ildə xartiya almışdır. Orta əsrlərdə şəhər balıqçılıq sənayesi və maya istehsalı ilə məşhur idi.
Alim Məmmədov
Alim Məmmədov (tam adı: Alim Tahir oğlu Məmmədov; ) — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1992).
Həyat və yaradıcılığı
Alim Məmmədov teatra 1960-cı illərin ortalarında gəlib və tezliklə qəhrəman rolların ifaçısı kimi tanınıb.
Əsas rolları: Tariyel ("Tariyel", Məmmədəli Nəsirov), Tahirov ("Mezozoy əhvalatı", Maqsud İbrahimbəyov), Şah Abbas ("Ulduzlar görüşəndə", Altay Məmmədov), Mehdi-Mixaylo ("Uzaq sahillərdə", İmran Qasımov və Həsən Seyidbəyli), Hemon ("Antiqona", Sofoki), Pivonka ("Qəribə dilənçi", Yan Saloviç), Fuad, Oqtay ("Almaz" və "Oqtay Eloğlu", Cəfər Cabbarlı), Bəxtiyar ("Komsomol poeması", İsgəndər Coşqun), Əfqan ("Səadət sorağında", Teymur Məmmədov), Bəhmən ("Yaxın adam", İsi Məlikzadə), Qasım ("İlk busə", Abduqəhhar İbrahimov), Yuri ("İki qardaş", Mixail Lermontov), Heydər bəy ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundzadə), Qaçaq Nəbi ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Ərşad ("Üçatılan", İlyas Əfəndiyev), Elməddin ("İtkin gəlin", Əlibala Hacızadə), Aptekçinin oğlu ("Demokiisin qılıncı", Nazim Hikmət), Nadir bəy ("Maral", Hüseyn Cavid), Tureulets ("İctimai rəy", Aurel Baranqa), Nihat ("Yad qızı", Orxan Kamal), Ələkbər ("Yeddi oğlan və bir qız", Rövşən Ağayev), Prometey ("Odu atına, Prometey!", Mustay Kərim), Eldar və Vaqif ("Vaqif", Səməd Vurğun), Abbas ("Həyat", Mirzə İbrahimov), İvan Mastakov ("Qoca", Maksim Qorki).
Böyük Kuril cərgəsi
Böyük Kişuril cərgəsi — Sakit okeanda, Kuril adalarının tərkibinə daxil olan adalar qrupu. Şimaldan cənuba 1200 km məsafədə uzanır. Qrupun ümumi sahəsi 10,1 min. km² təşkil edir.
İnzibati cəhətdən Rusiyanın Saxalin vilayəti ərazisinə daxildir. Kunaşir və İturup kimi adalarına Yaponiya iddia edir. Ən hündür nöqtəsi Alaid vulkanıdır (2339 m). Kruzenştern boğazı və Bussol boğazı ilə 3 qrupa bölünmüşdür.
Şimaldan cənuba doğru sahə 1 km² olan adalar.
Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan adalar Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan adalardan Cənubi Kuril boğazı ilə ayrılır.
Ditak
Ditak — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd.
Pul (İngiltərə)
Pul   — Böyük Britaniyada, İngiltərədə şəhər.
Bronksda qalmaqal (film, 1995)
Bronksda qalmaqal (ing.Rumble in the Bronx çin. 紅番區) — film Ceki Çan ilə Anita Muinin baş rolları ifa etdiyi, döyüş-komediya janrında 1995-ci ildə çəkilmişdir.
Berd
Berd, Tovuzqala — Ermənistan Respublikası ərazisində şəhər. Berd rayonunun mərkəzi.
Bronksda qalmaqal (film, 1995)
Məzmun
Çinli Kyeonq (Ceki Çan) New-Yorkdakı toyunda dayısı Bill gilə (Bill Tanq ) gəlir. Bill əmi şəhərin cinayətkar bölgəsində — Bronksda yaşayır. Kyeonq qonşu əlil oğlan Danni (Morqan Lam) ilə görüşür və onunla dostluq edir. Əmi supermarketini Elina (Anita Mui) adlı bir qıza satır. Əminin dostu, müdirindən alınan təmir bəhanəsi ilə ona toy üçün antik bahalı bir maşın verir. Gecələr, əmi və Kyeonqun yaşadığı evin yaxınlığında park edilmiş bu avtomobil, yerli xuliqanların təşkil etdiyi yarışda motosikletli bir qız Nensi (Frankoise Yiprude) idarə edirdi, amma Kyeonq onlara müdaxilə edir və qız yarışı itirir.Bullies bədbəxtdir, amma polis onları dağıdır. Bill əmi evlənir və bal ayına gedir və Keyonq Elinaya kömək etmək qərarına gəlir. Eyni xuliqanlar eyni supermarketə gələrək bir neçə şeyi oğurlayarlar. Elina onlar üçün pul ödəməyi xahiş edir, amma əşyalarını rəflərdən atırlar və Kyeonq onlarla döyüşə girir, bu müddətdə Angelo (Qarvin Kross) adlı xuliqanlardan birinin burnunu sındırır.
Berd
Tarixi
Tovuzqala Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında (İndi ERmənistanın Şəmşədil rayonunda) kənd adı. Albaniyanın erkən orta əsrlərdə qalalarından birinin adıdır. “Alban tarixi”ndə adı 827-ci ilə aid hadisələrlə əlaqədar çəkilir (III kitab, 20-ci fəsil). Tovuz çayının sıldırım sahilində tikilmiş qala çayın adı ilə adlanmışdır (Qudyalçay və Qudyalqala-Quba kimi). Çayın adı isə qədim türk dillərində taus “səs-küy” sözündən ibarətdir. Tavusçay “səs-küylü çay” mə’nasındadır.
Bronksda qalmaqal (film, 1995)
Məzmun
Evə qayıdan Kyeonq xuliqanlar dəstəsi tərəfindən tələyə düşür. Onlar Kyeonqı dayanma nöqtəsinə aparır və ölümünə qədər şüşə qablarla duşlayırlar. Sonda Angelo onu öldürmək istəyir, lakin dəstə lideri Toni (Mark Eckstream) və digərləri buna qarşıdırlar. Məlum olub ki, Nensi gərgin münasibətləri olan Danninin bacısıdır. Qanlı Kyeonq evə gəlir və huşunu itirir. Danni deyir ki, bu onun dostudur. Nensi yaralarını sağaldıb gedir....
Berd
Tarixi
1946-cı ildə kənd ermənicə Berd adlandırılmışdır. ,
Qarabulaq (Əsədabad)
Qarabulaq - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Mərkəzi bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Oksford
Oksford   — Böyük Britaniyada, İngiltərədə şəhər.
Qarabulaq (Əsədabad)
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 474 nəfər yaşayır (133 ailə).
Milli təsviri sənət muzeyi (Santyaqo)
Milli təsviri sənət muzeyi — Santyaqo şəhərində yerləşən bədii təsviri sənət muzeyi.
Tarixi
Muzey 1880-ci il 18 sentyabr tarixində "Milli İncəsənət Muzeyi" adı altında yaradılıb və Cənubi Amerikanın ən qədim muzeyi kimi tanınır. 1910-cu ildən, Forestal parkında xüsusi möhkəm binada yerləşib. Muzeyin binası Çili arxitekturası Emiliya Jekura memarlığı üzərində qurulmuşdur. Muzeydə 1976-cı ilin aprel ayında tarixi Çili abidəsi aşkar edilmişdir. 1985-ci ildə meydana gələn zəlzələ nəticəsində binaya ziyan dəymişdi. Yenidənqurma işləri üç il davam etdi.
Adsız Grand Theft Auto oyunu
Adsız Grand Theft Auto oyunu (və ya Grand Theft Auto VI) — Hazırda Rockstar Games tərəfindən inkişaf etdirilməkdə olan videooyun. Grand Theft Auto oyun seriyasının səkkizinci hissəsidir, Grand Theft Auto V (2013) oyunun davamıdır. Uzun müddət davam edən fərziyyə və sızmalardan sonra Rockstar 2022-ci ilin fevral ayında oyun üzərində işlədiyini təsdiq etdi. Oyunun tamamlanmamış versiyasından olan görüntülər sentyabr ayında sızdırılaraq, videooyun tarixində ən böyük sızdırılma hadisəsi kimi qeyd olundu.
Pyer Trüdo
Pyer Ellilot Trüdo — Kanada dövlət və siyasi xadimi. Kanadanın 15-ci Baş naziri 1968-ci ildən Kanada Liberallar Partiyasının lideri İxtisasca hüquqşünasdır. Bir müddət hüquq sahəsində çalışmış və jurnalistlik etmişdir. 1949-1951-ci illərdə baş nazir dəftərxanasında işləmiş. 1961-1965-ci illərdə Monreal universitetində professor olmuşdur. 1965-ci ildə parlamentə seçilmişdir. 1967-1968-ci illərdə ədliyyə naziri olmuşdur. 1968-1979 və 1980-1984-cü illərdə Kanadanın Baş naziri olmuşdur. 28 sentyabr 2000-ci ildə Monreal şəhərində 80 yaşında vəfat etmişdir.
"Azərbaycan Prokurorluğunun 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı
"Azərbaycan Prokurorluğunun 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 31 may 2018-ci il tarixli Sərəncamına əsasən təsis edilən medaldır.
Medal haqqında
"Azərbaycan Prokurorluğunun 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə prokurorluq orqanlarında vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirən, xidmətdə yüksək nəticələr əldə edən, qanunçuluğun və hüquq qaydasının möhkəmləndirilməsi sahəsində peşəkarlığı ilə fərqlənən, uzun müddət qüsursuz xidmət edən prokurorluq orqanlarının əməkdaşları və veteranları, prokurorluq orqanlarının inkişafında xüsusi xidmətləri olan digər şəxslər, habelə beynəlxalq tərəfdaşlar təltif edilirlər.
"Azərbaycan Prokurorluğunun 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci maddəsində göstərilən şəxsləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi dövlət orqanının rəhbəri təltif edir.
"Azərbaycan Prokurorluğunun 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.
Medalın təsviri
"Azərbaycan Prokurorluğunun 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı (bundan sonra – medal) bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, diametri 38 mm olan səkkizguşəli ulduz formalı lövhədən ibarətdir.
Medalın ön tərəfində hər bir guşəsi relyefli xətlərlə işlənmiş və 1 mm enində hamar zolaqlarla konturlanmış səkkizguşəli ulduzun üzərində ətrafı 1 mm enində ağ mina ilə örtülmüş, xarici və daxili çevrələrlə konturlanmış dairəvi lövhə yerləşdirilmişdir.
Xarici və daxili konturların arasında yaşıl minalı fonda qövs boyunca yuxarı hissədə "AZƏRBAYCAN PROKURORLUĞU" sözləri, aşağı hissədə isə " 100" rəqəmi yazılmışdır.
Yazılarla " 100" rəqəmi arasında hər birinin diametri 1,8 mm olan iki səkkizguşəli ulduz və kompozisiyanı tamamlayan xətlər təsvir olunmuşdur.
Yazılar, rəqəmlər və emblem qabarıqdır.
Aşağı hissəsində medalın seriyası və nömrəsi həkk olunmuşdur.
Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 37 mm x 50 mm ölçülü beşbucaqlı xara lentə iki halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentin mərkəzində 10 mm enində boz rəngli, mərkəzdən sol və sağ kənarlara doğru ardıcıl olaraq, 1 mm enində qızılı rəngli, 1,5 mm enində yaşıl rəngli, 1 mm enində ağ rəngli, 10 mm enində tünd göy rəngli şaquli zolaqlar təsvir olunmuşdur.
Medala paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, eyni xara lentdən üz çəkilmiş 37 mm x 10 mm ölçülü qəlib əlavə edilir.
Midlsbro
Midlsbro  — Böyük Britaniyada, İngiltərədə şəhər.
Striptiz klub
thumbnail|[[Almaniyanın Münhen şəhərində striptiz klub.]] Striptiz klub və ya Striptiz klublar — ilk növbədə striptizçilərin ifa etdiyi striptiz olmaqla müxtəlif erotik rəqslərin olduğu və yalnız böyüklərə xidmət göstərən xüsusi məkanlardırlar. Bu yerlər adətən gecə klubu və ya bar konsepsiyası formasında olurlar. Amerika tipli striptiz klubları ilk dəfə Şimali Amerikada İkinci Dünya Müharibəsindən sonra yaranmışdır. 1940-cı illərin sonunda Asiyaya və 1950-ci illərdə isə Avropaya yayılmışdır.
2005-ci ildəki statistik məlumatlara görə qlobal striptiz klubu sənayesinin gəlirlərinin 75 milyard ABŞ dollarına çatdığı təxmin edilir.
Ddmaşen
Ddmaşen - İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qızasında,indi Sevan rayonunda kənd.
Sergey Obnorski
Sergey Petroviç Obnorski — SSRİ dilçisi.
Həyatı
Sergey Petroviç Obnorski 26 iyun 1888-ci il tarixində Rusiya imperiyasının Peterburq şəhərində anadan olmuşdur. O, 1939-cu ildən SSRİ Elmlər Akademiyası, daha sonra isə Bolqarıstan Elmlər Akademiyası və Çexiya Elmlər Akademiyası üzvü olmuşdur. Obnorski rus dilinə dair əsərlərin müəllifidir. O, qədim rus ədəbi dilinin xalq dili əsasında təşəkkülü haqqında orijial nəzəriyyə irəli sürmüşdür. Obnorski 1950–1965-ci illərdə nəşr edilən "Müasir rus ədəbi dili lüğəti"nin (cild 1–17) redaktorlarındandır. O, SSRİ Elmlər Akademiyası Rus dili İnstitunun yaradıcısı və ilk direktoru olmuşdur (1944–1950). Obnorski 13 noyabr 1962-cü il tarixində, 74 yaşında SSRİ respublikalarından olan Rusiya SFSR-nin paytaxtı Moskva şəhərində vəfat etmişdir.
Təltif və mükafatlar
Obnorski 1970-ci ildə, ölümündən sonra Lenin mükafatı, 1947-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. 3 dəfə Lenin ordeni və medallarla təltif edilmişdir.
NGC 2334
NGC 2334, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rifovı adası
Rifovı adası  — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan ada. Ada Sovet boğazında qəraralaşır. Opasnoy bankəsində Siqnalnı adasısı ilə Storejevoy adası arasında yerləşir. Adanın hündürlüyü isə 3,8 m təşkil edir. Adada yaşayış yoxdur. Ada inzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Yujno-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Yaponiya isə adanı öz ərazisi hesab edərək Hokkaydo prefekturası, Nemuro subprefekturası ərazisinə daxil edilir. Ada Habomai arxipelaqı ərazisinə daxildir.
Andrey Yurenev
Andrey Rostislavoviç Yurenev (29 oktyabr 1944 — 2 yanvar 1998) - Rusiya aktyoru.
Həyatı
Andrey Yurenev ÜDKİ-nin aktyorluq fakültəsini bitirib. Sonra bu fakültədə dərs deyib, dekan olub.
Dəniz samuru
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Dəniz samurları dəniz mühitinə uyğunlaşan, üstəlik silahdan istifadə etməyi bacaran, primat olmayan nadir və unikal canlılardan biridir. Dəniz samurları Sakit okeanın Rusiya, Yaponiya, ABŞ və Kanada kimi ölkələrin sahil ərazilərində yayılmışlar. XVIII–XIX əsrlərdə dəniz samurları qiymətli xəzlərinə görə kütləvi ovlanmaya məruz qalmışdır. Nəticədə sayları olduqca azalmış və nəsli kəsilmək həddinə çatmışdır. Dəniz samurları SSRİ qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Eynilə bu canlıların yayıldığı digər ölkələrdə də onlar qırmızı kitaba əlavə edilib. 2009-cu il məlumatına görə dünyanın hər yerində bu canlıların ovuna qadağa qoyulmuşdur. Onların ovlanmasına bircə Alyaskanın köklü əhalisi olan aleutlara icazə verilir. Buna səbəb isə bir istisna olaraq xalq sənayesi və qida rasionunun qorunmasıdır.
Tarixi araşdırılması
1751-ci ildə Stellerin təsviri və Avropaya gətirilən dəniz samurlarının xəzləri, sümükləri əsasında onların təsnifatını verməyə çalışırdılar. Dəniz samurlarının unikal morfoloji xüsusiyyətləri səbəbindən onların təsnifatı dəfələrlə dəyişdirilmişdir. Stellerin özü və onun izini təqib edən İohann Xristian Erksleben onları susamuru cinsinə daxil etmişdir. Karl Linney dəniz samurlarını cinsinə daxil edir. Peter Simon Pallas isə bu canlıları suiti cinsinə daxil etmişdir. Nəhayət XIX əsrin ortaları dəniz samurları müstəqil bir cinsə daxil edilir (cinsin adı şotland naturalisti Con Fleminq tərəfindən 1822-ci ildə verilir). Ancaq elmi cəmiyyət məqsədyönlü şəkildə cinsi susamurlarına aid bir alt fəsiləyə daxil etmişdir və bu XX əsrin ortalarına qədər davam etmişdir. Günümüzdə bu cins susamurları yarımfəsiləsinə daxildir. Təsnifatla bağlı son fikir susamurlarının miosen və pliosen dövrlərində yaşamış, və  növlərinə aid qalıqlarının araşdırılması ilə əldə edilmişdir. Belə ki, susamurları yarımfəsiləsinə daxil canlılarla dəniz samurlarının ümumi quruluşa malik olması bu fikrin təsdiqlənməsinə imkan vermişdir.
Dəniz samurlarının unikallığı, paleontoloji məlumatların azlığı, uzun sürən araşdırma və təsnifatı ilə bağlı debatların nəticəsi olaraq çoxlu sayda latın adlarının yaranmasına səbəb olur:
Müasir təsnifat
Dəniz samurları dələkimilər fəsiləsinin ən iri nümayəndələridirlər. Yarımsu həyatı sürən canlıdır. Bu canlılar unikal morfoloji xüsusiyyətlərə malikdir. Onlar duzlu dəniz suyuna uyğunlaşmışlar. cinsinə daxil olan yeganə növdür. Bu canlılar suitilər, morjlar, dəniz şirləri və s. kimi dəniz məməliləri arasında ən kiçiyidir. Ancaq ölçülər baxımından onlardan Delfinlərə aid olan Kommerson delfini və Cənubi Amerikada yayılmış, olduqca az öyrənilən və nadir sayılan pişik susamuru geri qalır.
Dələkimilər fəsiləsində susamuru ilə birlikdə alt fəsiləyə daxil edilirlər. Buna səbəb kimi isə onların adi susamuru və Asiya dırnaqsız susamuru ilə eyni kökə malik olmasıdır. Belə ki, onlarda daxil olduqları alt fəsilədə dəniz samurları kimi müstəqil cinsə aid edilirlər. Dəniz samurlarının Avrasiyada yayılmış əcdadı nəsli kəsilmiş növ olan olması düşünülürdü. Onların miosen dövründə yaşaması ehtimal edilirdi. Ancaq son araşdırmalar göstərki növü sadəcə bir keçid növ olmuşdur. Bu canlı alt fəsiləsinə daxil canlıların ümumi əcdadı sayılır və erkən miosen dönəmində yaşaması ehtimal edilir. Belə düşünülür ki, dəniz samurlarının əcdadları Avrasiyadan dünyanın digər ərazilərinə orta pleystosen dönəmində köç etmişlər.
Yarımnövləri
Hazırda dəniz samurlarının ümumi qəbul edilmiş üç yarımnövü vardır: Keçmişdə bəzi araşdırmaçılar adi dəniz samurları ilə Komandor adaları sahillərində yayılmış susamurları "kamçatka dəniz samurlarına" ayırmağı təklif edirdilər. İkinci yarımnövün nümayəndələri Kuril adaları və Kamçatka yarımadası sahillərində yayılmışdır. Hətta Kamçatka dəniz samurları üçün iki latın adı düşünülürdü: (Bechstein 1799) və  (Dybowski, 1922). Üstəlik bu yarımnövün digər yarımnövlərdən fərqləri belə müəyyənləşdirilmişdi. Bununla belə yarımnövün müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı bu qədər işlərin görülməsinə baxmayaraq yalnız üç yarımnöv qəbul edilmişdir. Dəniz samurları ilə bağlı bağlı yaranan yanlış fikirlər onunla izah edilir ki, uzun illər ərzində SSRİ alimləri tərəfindən dəniz samurları hazırda Rusiyanın ucqar şərq hissəsində yayılmış arealı, qərb alimləri isə Kanada, Kaliforniya, Alyaska və Aleut adaları ərazisində yayılmış dəniz samurlarının tətqiqatı ilə məşğul olmuşlar. Ancaq hazırda bu işlə dünyanın bir çox ölkələrinin alimləri müştərək şəkildə fəaliyyət göstərdiyindən xüsusən adi dəniz samurları ilə şimal dəniz samurları arasında olan təbii sərhədin müəyyənləşməsi asanlaşmışdır. Bu sərhəd ABŞ və Rusiya arasında olan dövlət sərhədi ilə eynilik təşkil edir. Belə düşünülür ki, Komandor adalarında aparılacaq araşdırmalar bu məsələyə işıq salacaqdır.
Dəniz samurlarına qoyulan adlar
Bəzi mənbələrdə dəniz samurları "kalan" olaraq adlandırılır. Bu söz koryak mənşəli olub (kolaxa) "yırtıcı" mənasını verir. Bu rus sözü əsasən keçmişdə və müəyyən dövr ərzində beynəlilən söz olmuşdur. Buna qədər isə "kamçatka samuru" və ya "dəniz samuru" olaraq keçərli idi. Hətta şimal rayonlarında onlar yaş kateqoriyalarına görə müxtəlif cür adlandırılırdı. Belə ki, yeni doğulmuş balalardan 6 aylarına qədər dəniz samurları "medvedka", bir illiklər isə "koşlak" adlandırılırdı. Dəniz samurlarının yayıldığı ərazilərdə yaşayan xalqların hər birinin dilində müxtəlif adlarla adlandırılırlar: Aleut adalarında "çnatox", itelmen dilində "keykoç" və "kakku", Kuril adalarında "kayku", Aynu dili "traçka" və yapon dili "rakko".
Ölçüləri, ömür müddəti
Dəniz samurları nisbətən iri canlılardır: onun uzunluğu 1,5 metr, çəkisi 45 kq olur. Erkəklər bir qayda olaraq dişilərdən iridir. Erkəklər dişilərdən çəki baxımından 35 %, uzunluq baxımından isə 10 % üstün olur. Yetkin erkəklər 22–45 kq arası çəkiyə, 120–150 sm arası uzunluğa malikdirlər. Kaliforniya dəniz samurunun yetkin dişisi 14–36 kq çəkiyə və 100–140 sm uzunluğa malik olur. Susamurları yarım fəsiləsinıə daxil olan ən böyük növlərdən biridir. Açıq dənizlərdə yaşayan dəniz samurları uzunluq baxımından nəhəng su samurlarına çata bilməsə də çəki baxımından oları ötür.
Yeni doğulan babaların çəkisi 1,5 kq, uzunluğu isə 50 sm (quyruğu ilə birlikdə) olur. Yarım illik canlı artıq ("koşlak") 110–115 sm uzunluğa və 11 kq çəkiyə sahiblənir. Yetkin dəniz samurlarının ölçülərinə artıq üç yaşında malik olurlar. Dəniz samurları ortalama 9–11 il, nadir hallarda isə 23 il yaşaya bilirlər. Zoopark şəraitində bir çox hallarda 20 il yaşaya bilirlər.
Bədən quruluşu
Baş və bədən quruluşuna görə adi susamuruna bənzəyirlər. Ancaq dəniz samurları daha uzun və iri bədən quruluşu ilə silindrik formaya malik olur. Boğazı olduqca qısa olub kökdür. Başı yumrudur. Kiçik qulaqlara və zun bığcıqlara sahibdirlər. Xəzi sanki geyinilmiş kisəni xatırladır.
Baş
Dəniz samurlarının başı yumru olub iri buruna sahibdirlər. Yuxarı dodağı olduqca inkişaf etmişdir. Böyüdükcə başlarının rəngində dəyişiklik baş verir. Belə ki, yetkin fərdlərin başının rəngi boz və ya demək olar ki tam ağ rəngə çalır. Bığcıqları bu canlılar üçün olduqca əhəmiyyətli orqanlar hesab edilir. Bığcıqlar əsasən dodağın üzərində və gözün alt nahiyələrində rast gəlinir. Əsasən ağ rəngdə olurlar. Üst dodaq üzərində olan bığcıqlar 50–70 mm, göz altında olanlar isə 30 mm olur. Göz qapaqları hər zaman tünd-boz rəngdə olur. Çənələri olduqca güclüdür. Güclü əzələyə sahib olduğundan bərk qidanın dişlənməsi və gəmirilməsi baxımından çətinlik çəkmir. Baş beyin yaxşı inkişaf etmişdir. Serebral boşluğun inkişaf indeksi 5,80-dir (susamurunda isə 4,63).
Ətraflar və quyruq
Ön ətraflar olduqca qısadır. Ön ətrafların sonucu it pəncəsini xatırladır. Əllərində barmaqlar və yastıqcıqlar yoxdur. Əllər bütöv bir uzun lövhəni xatırladır və qara rəngdə olur. Ön ətrafların dırnaqları 10 mm çatır. Yetkin fərdlərdə dırnaqlar küt, cavan fərdlərdə iti və aşağı əyilmiş formaya malikdir. Ön ətrafların pəncələrində olan döşəkçiklər bu canlılar üçün vacib orqandır.
Arxa ətraflar güclü şəkildə arxaya əyilir. Barmaqlar ona əl falanqası ilə birləşir. Bu isə arxa ətraflara pər xüsusiyyəti verir. Ayaqlarında yerləşən arxa barmaqlar ən uzun olanlardır. İçəri doğru isə digər barmaqlar qısalır. Barmaqların bu cür uzunluğu digər məməlilərdən fərqlənir. Belə ki, bu canlılarda çöcələ barmaq digər barmaqlardan böyük olur. Arxa ətraflarda olan dırnaqlar 12 mm çatır. Yaşlı fərdlərdə dırnaqlar güclü şəkildə yeyilmiş olur.
Dəniz samurlarında quyruq olduqca kiçik, şişman və əzələlidir. Onun uzunluğu 30–36 sm, eni 6–7 sm, qalınlığı 4–5 sm təşkil edir. Onlar quyruqlarını sükan kimi istifadə edirlər.
Skelet
Dəniz samurlarının kəlləsi qısalmış quruluşa malik olaraq, ön hissədən kəsilmiş formadadır. Alt çənə isə güclü və uzundur. Burun dəliklərində yerləşən qığırdaqlar olduqca geniş və mürəkkəb quruluşa sahibdir. Bu isə onların üzərkən nəfəs almaları ilə əlaqədardır.
Daxili orqanlar
Bu canlıların daxili orqanları onların həyat tərzinə uyğun şəkildə formalaşmışdır. Bir çox orqanlar digər məməlilərə nisbətdə (bədənin çəkisinə olan nisbəti) böyükdür. Mədələri olduqca böyük olub və divarlarında çoxlu sayda ehtiyat yerlərə sahibdir. Bağırsaqlar olduqca uzundur və bədənin uzunluğunu 10 dəfə üstələyir. Mədə-bağırsaq traktatının çəkisi ümumi bədən çəkisinin 15,5 % təşkil edir. Qaraciyər 5–6 qatdan ibarət olur və öd kisəsi ilə təmin olunmuşdur. Bu orqan bədən çəkisinin 8 % təşkil edir. Mədəaltı vəzi böyük və bir neçə qatdan ibarətdir. Həzm sistemi orqanları ətyeyənlərdən daha çox hər şey yeyənlərə bənzəyir. Dəniz samurunun böyrəkləri də həmçinin iri olur (ümumi bədən kütləsinin 2,8 %). Onların stukturu samurlara dəniz suyunu içməyə imkan yaradır. Dəniz samurlarının ağciyərləri pərayaqlılar sinfinə daxil olan heyvanlardakından 2–4 dəfə iridir. Bu isə onların suyun daha dərinliklərinə üzməyə və su altında daha çox qalmağa imkan yaradır (Arximed qanununa əsasən). Ağciyərlər daha çox havanı saxlamağa imkan verir. Ağciyərlər ümumi kütlənin 6 % bərabər olur. Ancaq digər bir çox canlılardan fərqli olaraq diafraqma pərdəsi elə quruluşa sahibdir ki, canlının döş qəfəsinin axra hissəsi də genişlənə bilir. Ürək adi quruluşdadır (ümumi çəkinin 1 %). Güclü ürək mədəciyinə sahib olsa da, sidik kisəsi elə də böyük deyildir. Dəniz samurlarında ərazini müəyyənləşdirmək və ya etiketləmək üçün hazırlanmış tər vəzləri yoxdur.
Struktur
Dəniz samurlarının xəzi olduqca sıxdır. Onun sıxlığı hər sm² 45 min tük düşür. Xəz bir hava qatının mövcudluğunu təmin edir və heyvanı soyuqdan qoruyur. Samurlar digər dəniz məməlilərindən fərli olaraq (məsələn: Suitilər və Balinakimilər) dəri altı piy qatına sahib deyillər. Bu səbəbdən onlar ancaq xəzin hesabına temperaturu sabit saxlaya bilirlər. Xəz canlının bədəninə sərbəst şəkildə oturur. Üstəlik xəzin bədənə oturuşu sayəsində müəyyən boşluqlar əmələ gəlir. Samurun qolları altında olan bu boşluqlar sayəsində canlı üzərkən ovladığı şikarı saxlaya bilir.
Dəniz samurunun kürkü lələkvari (ümumi sayının 1% -dən az) və sıx astar tüklərdən ibarətdir. Samurlar hər zaman xəzlərinin təmizliyinə diqqət yetirir. Bu isə onların quru qalmasını təmin edir. Bu canlılarda dəri altında böyük miqdarda skvalen ifraz edən piy vəzləri vardır ki, onlarda xəzin su keçirməzliyini təmin edir. Lələkvari tüklər düz olur. Onlar 15 – 45 mm uzunluğa, 40–175 mk qalınlığa sahibdirlər. Sıx astar tüklər qısa olur. Əsasən 8 – 30 mm uzunluğa, 5–19 mk qalınlığa sahibdir.
Kürkün sıxlığı yaz və qışda bir qədər dəyişir, lakin dəniz samurları parlaq tük tökmə dövrü keçirmirlər. Tük dəyişdirilməsi bütün il boyu həyata keçirilir. Yaz-yay mövsümündə sadəcə bir az intensivlik artır. Bundan əlavə bu canlıların qarın nahiyyəsində tük örtüyü bədənin digər hissələrinə nisbətdə daha sıx olur. Bunu daha çox cavan fərdlərdə müşahidə etmək olar. Bu isə onların yaşlı fərdlərdən fərqli olaraq su altı daşlara az sürtünməsi ilə əlaqədardır. Dişi fərdlərin xəzi erkəklərdən azda olsa yumşaqlığın görə seçilir.
Heyvanın xəzi müstəsna sıxlığa sahib olmasından dolayı xəz geyimlərinin istehsalı üçün çox yüksək qiymətləndirilmişdir. Bu isə öz növbəsində XVIII–XIX əsrlərdə bu canlıların kütləvi ovuna yol açmışdır.
Rəngi
Dəniz samurlarına məxsus tünd qonur fərdlər arasında kürən çalarlardan tutmuş qara çalara qədər rənglər müşahidə edilir. Ancaq yaşdan asılı olaraq bədənin bəzi hissələri ağarır. Xüsusən baş nahiyə bu baxımdan seçilir. Nadir hallarda bütünlüklə ağ rəngdə olan albinoslar müşahidə edilir. Bəzi fərdlər isə tam olaraq qara rəngdə olur. Ümumi olaraq isə yaş artdıqca bədəndə bütünlüklə ağarma müşahidə edilmir. Bədən əsasən yaş artdıqca kürən ləpələrdən tutmuş qara olmaqla tündləşmə artır. Alimlər cinsindən asılı olaraq rəng fərqi müşahidə etməmişlər. Adi dəniz samuru yarım cinsində yay ayları günəşin təsiri ilə xəzin kürənləşməsi müşahidə etmişlər.
Tarixi areal
XVIII–XIX əsr səyyahlarının səfərlərindən əldə edilən məlumatlara əsasən araşdırmaçılar dəniz samurlarının Şimali sakit okean sahilləri boyunca yayıldığını ehtimal edirlər: Aşağı Kaliforniyanın şimalından tutmuş (təxmini 27° ş. e.) ABŞ və Kanadanın qərb sahilləri boyunca, buradan isə 60° ş. e başlayaraq Alyaskanın cənub sahillərindən Aleut və Komandor adalarının zəncirvari xətti boyunca Kamçatka sahillərinə, buradan isə yarımadanın şərq sahilləri boyunca Kuril adaları ilə Yaponiyanın şimalında yerləşən Honşu adasına qədər (təqribi 40° ş. e.).
Dəniz samurlarının yayıldığı tarixi arealda bir çox coğrafi obyektlər onların say baxımdan çox olması əlaqədar adlandırılmışdır. Məsələn: Kamçatka sahillərində yerləşən Kronos körfəzi əvvəllər "Qunduz dənizi", Kamçatka çayı isə "Kalanka" adlanırdı. Mednı adası ətrafında yerləşən rif "Qunduz dirəkləri" adlanır. Kuril adalarına daxil olan iri adalardan biri olan Urup adasının yaponca əvvəlki adı "Rakkoshima" olmuşdur ki, bu isə "dəniz samuru adası" mənasını verir. Dəniz samurlarının mütləvi ovu XVIII əsrin ortalarından XX əsrin əvvəllərinə kimi davam etmişdir. Nəticədə geniş zolaq şəklində uzanan areal talalar şəklində olan kiçik sahələrlə əvəzlənir. Üstəlik bu o ərazilər olur ki, həmin ərazilərə insan gəlişi olduqca çətin idi. Hesablamalara görə kütləvi ov dönəminin başlamasına qədər dünyada sayları bir necə yüz mindən 1 milyon arasında dəyişdiyi təqdirdə XX əsrin əvvəllərində sayları cəmi 2000 baş olaraq qiymətləndirilirdi.
Dəniz samurlarının qapalı şəraitdə saxlanılması
XX əsrin əvvələrindən SSRİ tərəfindən dəniz samurlarının qapalı şəraitdə saxlanmasına cəhd göstərilmişdir. Hədəf isə onların qiymətli dərilərinin əldə edilməsi olmuşdur. İlk illərdə aparılan cəhdlər nəticəsiz olur. Səbəb isə qida rasionunun pozulması, təmiz şəraitdə saxlanılmamaq və s. Bu isə öz növbəsində müxtəlif xəstəliklərin yaranmasına səbəb olmuşdur — müstəlif infeksiyalardan tutmuş sətəlcəmə qədər. thumb|220px|[[Monterey (Kaliforniya)|Monterey zooparkında olan akvarium, Kaliforniya]] XX əsrin 40-cı illərində nəhayət alimlər dəniz suyu təmizliyini təmin etməklə yanaşı həm də düzgün qida rasionunu tərtib etməklə məqsədə çatırlar. 1938–1941-ci illərdə bu tip volyerlərdə bir necə samur sağ qalır. Ancaq Böyük Vətən müharibəsinin başlaması ilə bu volyerlər ləğv edilir və dəniz samurları isə təbiətə buraxılır. Bununla məlum olur ki, qapalı şəraitdə dəniz samurlarının saxlanılması üçün kifayət qədər vəsait və çoxlu vaxt lazım gəlir. Bu isə onlara sərf olunanların ödənilməsini mümkünsüz edir. Hazırda dəniz samurları qapalı şəraitdə ancaq təcrübə məqsədi ilə və Zooparklarda (akvarium) saxlanılır. Onlar əsasən Avropa, Şimali Amerika və Yaponiyaın zoorparklarında saxlanılır. Onları Sietl, Çikaqo, Vankuver, Nyuport, Monterey, Nyu-York, Lissabon, Osaka, Antverpen və digər şəhərlərin zooparklarında müşahidə etmək mümkündür.
Həyat tərzi
thumb|220px|Dəniz samuru sahildə thumb|220px|Dəniz samuru beli üzərində thumb|220px|Dəniz samurları [[Kaliforniya sahillərində]] Dəniz samurları əsasən gündüz həyatı sürür. Günlərinin isə böyük qismini suda keçirirlər. Böyük ehtimal ki, dəniz samurları XVIII əsrdə kütləvi ovlanmağa məruz qalmamışdan öncə sahilə daha tez-tez baş çəkirdilər nəyinki indi. İnsanın əli çatmayan bölgələrdə bu gün də samurlar sahilə tez-tez baş çəkirlər. Mednı adasında yayılmış samurlar gecəni sahildən 10–15 m aralıda keçirirlər. Bu həmcinin fırtınalı günlərdə də müşahidə edilir. Səbəb isə onların fırtınaya tab gətirə bilməməsidir. Şimali dəniz samurlarının dişiləri bir qayda olaraq sahildən bir az aralıda və ya su səthinə çıxmış qayaların üzərində balalayırlar. Digər tərəfdən insanların gur yaşadığı ərazilərdə dəniz samurları nadir hallarda sudan çıxırlar. Bu canlılar suyun üzərində asanlıqla yata bilirlər. Buna səbəb onların ağ ciyərlərinin yastı formaya malik olmasıdır. Ağciyərlərini hava ilə dolduran canlı suyun üzərində sərbəst şəkildə qala bilir. Belə desək su mühiti dəniz samurları üçün daha təbii və təhlükəsizdir. Onların bədən quruluşu daha çox suya uyğunlaşmışdır nəyinki quruya. Onlar qidalarını da suda əldə edirlər. Sakit havada onlar sahildən 25 km məsafəyə qədər aralana bilirlər. Fırtınalar zamanı isə dayazlıqlara üz tuturlar. Dəniz samurlarının təcrübə məqsədi ilə tutan alimlər, onların dənizə olan yolunda maneə olduqda geri qayıtdıqları müddətcə böyük pisixoloji travma aldıqlarını müəyyən etmişlər. Dəniz samurları nadir hallarda qurunun 15–20 metr dərinliyinə gedirlər.
Dəniz samurları — istər öz fərdlərinə istərsə digər heyvanlara qarşı olduqca mülayim münasibət bəsləyirlər. Bircə öz qida rasionuna daxil olan canlılar istisnadır. Hətta Şimal dəniz şiri, suiti və digər qulaqlı suitilərə daxil canlılarla sakit şəkildə qonşuluq edirlər. Bəzən hətta bir yatağı paylaşırlar. Bu canlılar arasında münaqişələr nadir hallarda olur. Münaqişə əsasən erkəklərin əraziyə sahib olması uğrunda gedir və simbolik xarakter daşıyır. İlk əvvəllər dəniz samurları insanlara qarşı dostcasına və inamlı şəkildə yanaşırdılar. Bu isə onların kütləvi asan ova çevrilməsinə səbəb olurdu. XVIII–XIX əsrlərdə insan dəniz samurlarına yaxınlaşarkən sahildə dururdu, bu isə onlar da heç bir təşviş yaratmırdı. Dəniz samurlarının sülh sevərliyi alimlərin fikrinə görə onunla əlaqədardır ki, bu canlıların kiçik bir zədə alması böyük fəsadlara səbəb olur. Xəzlərinin zədələnməsi isə bu canlıların ölümünə belə gətirib çıxara bilir.
Samurların sutkalıq gündəmi 6 mərhələdən ibarətdir:
Əslində dəniz samurları gündüz canlıları olsalar da, alimlər ay işığı ilə aydınlanan gecələrdə gecə həyat tərzi keçirmələrini müşahidə etmişlər. Bununla belə gecə həyat tərzi samurlar üçün nadir görülən haldır.
Hərəkət
Dəniz samurlarının quruda və suda hərəkət tərzi arasında təəccüblü bir fərq var. Quruda onun hərəkətinə nəzər saldıqda elə düşünülür ki, canlıya burada hərəkət etmək olduqca çətindir. Suda isə sanki öz doğma məkanındadır. Asanlıqla üzür, sürətli və zövqlə hərəkət edir. Sanki oynayır.
Samurlar quruda iki tərz üsulla hərəkət edirlər. Onlardan biri heyvanın sanki həvəssiz sürünməsinə bənzəyir. Bu zaman samurun qarın nahiyəsi yerə sürtünür. Bu hərəkət üsulu olduqca yavaşdır və bu üsulla heyvan torpaqda bir yarım dairə cızığı yaradır, lakin sürətli hərəkət etməyə ehtiyac duyduqda ikinci üsuldan istifadə edir. Bu zaman canlı belini yığır, arxa və ön ətraflarını bir-birinə yaxınlaşdıraraq iti sürətlə hərəkət edir. Faktiki olaraq qaçır. Dəniz samurları bu üsuldan təhlükə anında dənizə tez şəkildə qayıtmaq məqsədi ilə istifadə edirlər. Ancaq bu üsulla hərəkət heyvanı tez əldən salır. Samurlar belə üsulla bir dəqiqədən artıq hərəkət edə bilmirlər.
Əslində dəniz samurları üçün balıqlar əsas qida sayılmasa da, bəzən onlarla qidalanırlar. Bu əsasən yay aylarına təsadüf edir. Onlar balıq ovuna daha çox alışmış susamurundan fərqli ov strategiyasına sahibdirlər. Səbəb isə onların fərqli bədən quruluşuna sahib olmalarıdır. Dəniz samurlarının görmə strukturu digər samurlardan fərqləndirən cəhət onların düz deyil aşağı və yanlara yönəlməsidir. Bu səbəbdən dəniz samuru balığı tutmaq ərəfəsində beli üzərinə fırlanır və sürətini yavaşlatmalı olur. Bu canlılar üçün balığı tutub saxlamaq heç də asan iş deyildir. Onlar bu məqsədlə həm hər iki əlini həm də dişlərini işə salmalı olurlar.
Hissiyyat orqanları
Dəniz samurları elə də yaxşı inkişaf etməmiş eşitmə və zəif qoxu bilmə xüsusiyyətlərinə sahibdirlər. Bu səbəbdən onlar daha çox görmə və hiss etmə orqanlarına arxalanırılar. Hiss etmə bu canlılarda o qədər güclüdür ki, kor olmuş fərdlər belə qidalanaraq həyatlarını sürdürə bilirlər. Bu əsasən ön pəncələrində olan döşəkçiklər hesabına olur. Onlar şikarı lamisə orqanı olan bığcıqları vastəsi ilə analiz edə bilirlər. Bununla belə hissiyyat orqanları quru sahələr üçün heç də ideal deyil. Quruda onlar ancaq öz ətraflarını görə bilir. Eşitmə və hiss etmə isə quruya uyğun inkişaf etməmişdir.
Səs siqnalları
Dəniz samurları müxtəlif səslər çıxardırlar. Onların əksəriyyəti cırıltıya bənzər səslərdir. Samurlar bu səsləri bir-birlərini təhlükə haqqında xəbərdar etmək, seksual oyunlar və nəslini yetişdirərkən istifadə edirlər. Təhlükəni birdirmək üçün əsasən hırıltı və tısıltı tipli səslərdən istifadə edirlər.
Qidalanma
Dəniz samurları gündüz həyat tərzi keçirirlər. Üstəlik ömürlərinin böyük hissəsini suda keçirdiklərindən bədən temperaturunu (38 °C) sabit saxlamaq üçün çoxlu enerji sərf edirlər. Bu səbəbdən onlar bədən kütləsinin 20–25 % qədər qida qəbul etmək məcburiyyətindədirlər. Bu canlılarda maddələr mübadiləsi quruda yaşayan və eyni ölçüyə malik canlılardan 8 dəfə yüksəkdir. Bununla da samurlar tez-tez və çox yeyirlər.
thumb|220px|[[Dəniz kirpiləri|Dəniz kirpisi ilə qidalanan samur]] thumb|220px|Dəniz samuru qidalanarkən Samurların qida rasionu yaşadıqları ərazidən asılı olaraq dəyişə də, dəniz kipiləri, molyusklar və yengəclər ən sevimli qidalarını təşkil edir. Bu canlılar şikar arxasınca adədən dayazlıqlara üzürlər. Ovlanmış şikarı kürklərində olan boşluqlarda (ciblərdə) saxlayırlar. Bu adətən sağ ön ətrafın altında olan boşluq olur (Sol ətrafın altında da boşluq olmasına baxmayaraq qidanı burada saxlamırlar. Müşahidələr göstərir ki, bu canlılarda solaxay olmur). Samurlar ciblərində bir necə şikarı saxlaya bilir. Yemək zamanı isə beli üzərində üzərək bu ciblərdən qidanı tək-tək çıxarır və onlarla qidalanır. Vaxt aşırı samur qarın nahiyəsinə toplanmış qida qalıqlarını təmizləmək üçün suda 360°Fırlanır. Bununla belə bu hərəkəti edərkən ciblər açılmır. Bu əməliyyat xəzin təmiz qalmasını təmin edir.
Dəniz samurları dəniz suyu içirlər. Üstəlik digər dəniz məməlilərindən daha çox içmələri ilə seçilir. Ehtimal edilir ki, bu onların zülallara ehtiyac duymaları ilə əlaqədardır.
Əgər dəniz samuru iri bir dəniz canlısını ovlayıbsa (məsələn iri bir yengəci) və bir oturuşa onu yeyib bitirə bilmirsə, o zaman qidanı (qalıqlarıda həmçinin) qarnı üzərində saxlayaraq yuxuya gedir. Yuxudan ayıldıqdan sonra isə yeməyini bitirir. Dəniz samurlarının qida rasionuna ümumilikdə 40 növ dəniz canlısı daxildir — dəniz kirpiləri və yengəclər, başıayaqlılar və ilbizlər, ikitaylılar, dəniz qulağı, zirehli molyusklar, bir neçə balıq növü. Xüsusilə şimal dəniz samurları kiçik osminoqlarla qidalana bilir, lakin onların başlarını yeməkdən çəkinirlər.
Cütləşmə
thumb|280px|Cütləşmə sonrası vəziyyət Erkək samurlar yektiklik dövrünə 5–6 (ömürlərinin sonlarına qədər nəsil artırma qabiliyyətinə malik olurlar), dişilər 4, bəzənsə 2–3 yaşlarında qədəm qoyurlar. Çütlüyün görüşləri adətən şən və qıvraq keçir. Dişi və erkək bir-birinin ardınca üzür və birgə suya dalırlar. Bu proses çütləşmə anına qədər davam edir. Cütləşmə bir qayda olaraq suda baş verir. Yayılma arealı və cütləşmə formalarından asılı olmayaraq erkəklər hər zaman dişləri ilə dişinin burnundan yapışır. Çütləşmənin son anında isə dişini güclü şəkildə dişləyir. Bununla əlaqədar olaraq cütləşmə təsrübəsi çox olan dişilərin burun nahiyyəsində dərin çapıqlar olur. İstər birgə gəzindi zamanı, istərsə cütləşmə anında erkək üzüquylu olur. Dişiləri suyun altında saxlamağa cəhd göstərir (dişi adətən müqavimət göstərir). Bununla bağlı olaraq bəzi hallarda cütləşmə dişləmələr və ya suda boğulmalar səbəbindən dişi üçün ölümçül ola bilər. 2000–2003-cü illər ərzində aparılan araşdırmalar göstərmişdir ki, ölüm hallarının 11 % çütləşmə zamanı olan dişləmələrdən qaynaqlanır. Onların suiti balalarını zorlaması faktı belə məlumdur. Bu sonucda suiti balalarının ölümünə səbəb ola bilir. Bir çox hallarda samurlar suitilərin cəsədləri ilə bir neçə gün onun ölümündən sonra cütləşməyə davam etdirlər. "Ailə" bu növ samurlarda poliqamdır. Yəni erkək eyni anda bir neçə dişi ilə maraqlana bilir. Erkəklər dişiləri bu ərəfədə 3–5 gün ərzində digər erkəklərdən qoruyur. Bununla belə dişilər səbəbindən erkəklər heç zaman dalaşmırlar. Məsələ hədə-qorxu səviyyəsindən oyana keçmir.
Boğazlıq dövrü və doğuş
Boğazlıq dəniz samurlarında gecikmə ilə baş verir. Embrion gizli mərhələdən keçir. Bu mərhələ 2–3 ay davam edir. Bu müddətcə embrion uşaqlıq divarına yağışmır. Bu hal məməlilərə aid 100 növdə müşahidə edilir. Boğazlıq dövrü dəniz samurlarında 6 ay davam edir (şimal populyasiyasında isə 7–8 ay).