cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vaqif Fərzəliyev
İctimai fəaliyyəti
Vaqif Fərzəliyev tələbəlik illərindən ictimai fəallıq nümayiş etdirirdi. O, Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinin Tələbə elmi cəmiyyətinin üzvü, daha sonra isə sədri, komsomol komitəsinin üzvü olmuşdur.
Vaqif Fərzəliyev 1966–1970-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının komsomol komitəsinin katibi, partiya komitəsinin üzvü, Respublika LKGİ Mərkəzi Komitəsi yanında Gənc Alimlər Şurasının sədri, 1970–1978-ci illərdə Aşqarlar Kimyası İnstitutunun partiya təşkilatının katibi olmuşdur.
Vaqif Fərzəliyev uzun illər ərzində "Azərbaycan Respublikası Dağlıq Qarabağ Bölgəsinin Azərbaycan icması" ictimai birliyin idarə heyətinin üzvü kimi faydalı işlər yerinə yetirmişdir.
Vaqif Fərzəliyev Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
İdman fəaliyyəti
Vaqif Fərzəliyev "Sağlam bədəndə sağlam ruh" müdrik ifadəni rəhbər tutaraq məktəb illərindən idmanla məşğul olmağa başlamışdır. O dövrdə "Kulturizm" (indiki "Body Bilding" – bədən qurulması) deyilən idman cəryanı var idi. Gənc Vaqifin maddi imkanı məhdud olduğunda bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən idman klublarında (indiki "Fitnes klub") məşq edə bilmirdi. O, espander, qantel və digər idman alətlərindən, həmçinin müvafiq idman ədəbiyyatından istifadə edərək uzun illər ərzində bu istiqamətdə idmanla məşğul olmuşdur. İdman növlərinə gəldikdə, məşğul olduğu əsas idman növləri stolüstü tenis və idman gimnastikası olmuşdur.
Vaqif Fərzəliyev stolüstü tenis üzrə 1955–1958-ci illərdə Bakı şəhəri 189 nömrəli məktəbin, 1958–1963-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin və 1964–1974-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının çempionu olmuşdur. SSRİ dövründə keçirilən "Universiada"larda Azərbaycan Dövlət Universitetinin, "Akademiyada"larda isə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının idman şərəfini qoruyurdu. Vaqif Fərzəliyev tələbə illərində Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinin voleybol, basketbol və futbol komandalarında çıxış edirdi.
Beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü
Vaqif Fərzəliyev 2019-cu ildə qərargahı Belarus Respublikasi Milli Elmlər Akademiyasında yerləşən Beynəlxalq Elmlər Akademiyaları Assosiasiyasının "Neft Kimyası" Elmi şurasının üzvü seçilmişdir..
Əli Hacızadə
Əli Nizami oğlu Hacızadə — politoloq , "The Greater Middle East" layihəsinin yaradıcısı və rəhbəri.
Həyatı
Əli Hacızadə 26 fevral 1984-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub, 2000-ci ildə Bakı şəhərində 8 saylı orta məktəbi, 2005-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının sənətşünaslıq fakültəsini bitirib. 2005–2006-cı illərdə hərbi xidmətdə olub.
Fəaliyyəti
Əli Hacızadə Yaxın Şərq mövzusunda bir çox məqalə, analiz və ekspert rəyinin müəllifidir. Onun yazı, analiz, müsahibə və ekspert rəylərinə, Azərbaycan , Türkiyə  , ABŞ , İsrail , Çin , Rusiya , Ərəb və Avropa KİV-lərində rast gəlmək mümkündür. Hacızadənin həmçinin Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinə dair analiz və yazıları mövcuddur. Əli Hacızadənin regiondakı vəziyyət haqqında analitik proqnozlarına Britaniyanın "The Times" və ABŞ-nin "The Wall Street Journal" kimi nüfuzlu dərgiləri istinad edir.
Əli Hacızadə yazı və çıxışlarında informasiya müharibəsinə və müasir dünyada Hibrid müharibə taktikalarına  geniş yer verir. Hibrid Müharibələrin və informasiya müharibələrinin, habelə onların taktikalarının təhlili və araşdırılması Hacızadənin yayımladığı bir çox analiz və etdiyi bir çox çıxışlarının əsas mövzusunu təşkil edir.
2018–19 cu illərdə Əli Hacızadə ərəb dünyasının nüfuzlu KİV-lərindən biri olan Al-Arabiyada köşə yazarı kimi öz yazı və analizlərini dərc etdirib. Burada da əsas mövzunu İranın Yaxın Şərq regionunda apardığı Hibrid müharibə təşkil edib.
Əli Hacızadə 2012-ci ildə təsis etdiyi "Hajizade Group" şirkətinin sahibi və rəhbəridir. Qrupa daxil olan şirkətlər ictimaiyyətlə əlaqələr, təhsil və media sektorlarında fəaliyyət göstərir.
Vikipediyanın Azərbaycan, rus və fransız dilindəki bölmələrində çoxsaylı redaktələri vardır.
Kitabı
Əli Hacızadə "1915 — Osmanlı Dosyesi" tədqiqat əsərinin müəllifidir. Əsər, 20 aprel 2015-ci ildə təqdim edilib. Əsərdə I Dünya Müharibəsi zamanı, 1915-ci ildə Osmanlı İmperiyasında baş verən, habelə ondan sonrakı dövrləri əhatə edən hadisə və proseslər, Erməni soyqırımı ilə bağlı mənbələr və səsləndirilən fikirlər tədqiq olunub. Ümumilikdə kitab 13 bölmədən ibarətdir.
Mükafatları
Əli Hacızadə kütləvi informasiya vasitələrinin inkişafında xidmətlərinə görə 22 iyul 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu" ilə təltif edilib.
Yapıncı
thumb|Yapıncı
Yapıncı — maldar əhali və çobanlar arasında geniş şəkildə istifadə olunan və keçədən hazırlanan plaşa oxşar qolsuz, uzun, enli geyim növü. Yapıncı peşə səciyyəli geyim növü olub, maldarlıqla məşğul olan elat əhalisi arasında geniş yayılmışdır. Yapıncı təpmə (basma) üsulu ilə «həllac» (qədimdə kəpənəkçi adlanıb) adlanan peşəkar sənətkarlar tərəfindən hazırlanır. Yapıncının saçaqlı və saçaqsız olmaqla, iki tipoloji növü var.
Saçaqlı yapıncı satınalma yolu ilə əldə olunur, saçaqsız yapıncı isə sifarişlə kəndbəkənd gəzən həllaclara düzəltdirilərmiş. Maldar əhali və çobanlar arasında geniş yayılmış yapıncının saçaqlı və saçaqsızdan başqa, ağ və qara rəngli növləri var. Saçaqsız (saya) yapıncı daha qədim tarixə malik olub keçəsayağı basılıb hazırlanırdı. Lakin keçədən fərqli olaraq onun qəlibi nisbətən qısa, həm də trapez formasında basılırdı.Yapıncını çiyinə almaq üçün onun kənar qanadlarını bir qarış ölçüdə öz üzərinə qatlayıb çiyin birləşmələrini bir-birinə tikirdilər.Saçaqlı yapıncının qəlibinin ovand üzü uzun saçaqla örtülürdü. Bu səbəbdən də onun layının altına əlavə saçaq layı döşənirdi. Bundan sonrakı basma əməliyyatı saya keçə istehsalında olduğu kimi davam etdirilirdi. Basma əməliyyatı başa çatandan sonra qəlibin saçaqları daranıb düzəldillərək nizamlanır və səliqəyə salınırdı. Qəlibin astar üzündən bayıra çıxan tüklərin ucu qayçı ilə qırxılıb hamar hala salınır, yaxud ütülüb mucullanırdı. Bütün bu əməliyyatlar başa çatandan sonra saçaqlı qəlibin kənar qanadlarını öz üzərinə qatlayıb çiyindən bitişdirir və yaxa yarığının ətrafına tumac, yaxud parçadan köbə tikilirdi. Yapıncını boğazın altında bağlamaq üçün köbənin hər iki ucu qaytanla tamamlanırdı. Yapıncı qəlibi basılıb hazır olandan sonra, adətən, qara rəngə boyanırdı. Hətta onun qəlibi qara rəngli yundan basılmış olsa belə, yenə də onu qara rəngaba salırdılar. Boyaqdan əvvəl yapıncı qəlibi suda yuyulub təmizlənirdi. Nadir halda əsilzadə varlı şəxslər sifarişlə ağ rəngli yapıncı basdırırdılar. Belə halda yapıncının qəlibi seçmə, xalis ağ yundan basılırdı.
Qədim dövrlərdən bəlli olan yapıncıya əvvəllər «kəpənək» də deyilirdi. Muğan bölgəsində yapıncının geyilmə tərzi nəzərə alınaraq o, «bürünmə» adlanırdı. Yapıncının qola geyilən növü Naxçıvan və Dərələyəzdə «xıllıx» adlanırdı.
Yapıncı tikişli və tikişsiz növlərə də ayrılır. Tikişsiz yapıncılar daha qiymətli hesab edilirdi. Ağ rəngli, saçaqlı və tikişsiz yapıncılardan əsasən yüksək zümrə istifadə edirdi. Saçaqsız, həmçinin tikişli yapıncılar elatlar, çobanlar, yoxsul əhali arasında geniş yayılmış və bu geyim növü "çoban yapıncısı" adlanmışdır. Başı yağmur və soyuqdan qorumaq məqsədilə çox zaman yapıncının arxasına yenə də keçədən hazırlanmış başlıq (külah) tikirdilər.
Erigeron annuactis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum diplantherum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum diplantherum növü Qərbi Malayziya üçün endemik növdür.
Norma
Norma (norma — hərfi tərcümə "bucaqlıq", mənaca "qayda") — fəaliyyət sahəsinin sərhədlərini göstərən tənzimləyici qayda. Norma anlayışı həmişə şərtidir, məqsəddən asılı olaraq norma həddi müxtəlif ola bilər. Norma hərəkət, inam və hissdir. Hər bir fəaliyyətin və qaydanın norması olmalıdır.
Əsənyurd
Əsənyurd — İstanbulun Böyükçəkməcə ilçəsinin məhəllələrindən biri, 2008-ci ildə Qıraç mahalı ilə birləşdirilərək ilçə olmuşdur. Esenyurt yaşayış yeri bütünü, Mərmərə Bölgəsinin Frakiya alt hissəsində, İstanbul Metropolitan sahə sərhədləri içərisində yer alır. İlçənin şərqində Kiçikçəkməcə gölü, qərbində Böyükçəkməcə, şimalında Xoşdərə məhəlləsi və TEM avtomobil yolu, cənubunda Firuzəköy və E-5 Avtomobil Yolu var. İlçədə 13 poliklinika, dövlət xəstəxanası, bir Qızıl Aypara xəstəxanası və şəhər parkı yerləşir. Rayonda təhlükəsizlik 1 iyun 2009-cu il etibarilə polis təşkilatına keçib. Polis idarəsi binası tikilmişdir. Əsənyurd ərazisi 2.770 hektardır və 1989-cu ildə bələdiyyə olma şansını qazanmışdır. Bələdiyyə təşkilatının yaradılması bölgənin inkişafını sürətlənmişdir.
Tarixçə
XIX əsrin əvvəllərində Əkrəm Ömər Paşaya aid təsərrüfat torpağında yaşayış məskəni olaraq meydana gəlmişdir.
1967-ci ildə də yaşayışın adı Eşkinoz adını dəyişərək Əsənyurd olaraq dəyişdirilmişdir. Eşkinoz təsərrüfatında çalışanların yaratdığı yerli xalqa 1920-1938-ci illərdə Rumıniya və Bolqarıstandan köçənlərin iştirakı və son illərdə daxili və xarici miqrasiya vasitəsilə gələn əhali, etnik strukturunun bugünkü halını almasını təmin etmişdir.
Əsənyurd qurucu bələdiyyə sədri Gürbüz Çapandır. Hazırda bələdiyyə sədri vəzifəsini ƏİP siyasi partiyasından olan Nəcmi Kadıoğlu davam etdirir.
Con Bul
Con Bul ( 1562, Somerset, Britaniya İmperiyası - 15.3.1628, Antverpen, İspaniya) — ingilis bəstəkar, musiqiçi, orqan düzəldən.
Teodor Mommzen
Teodor Mommzen — alman tarixçi, filoloq, hüquqşünas, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1902), Romanın fəxri vətəndaşı. 1868-ci ildə "Pour le Mérite" medalı ilə mükafatlandırılıb.
Həyatı
XX əsrin əvvəllərində Nobel mükafatına layiq görülən alman filoloqu, tarixçi, arxeoloq və hüquqşünas Teodor Mommzen XIX əsrin əvvəllərində hələ Danimarka ərazisi sayılan Şlezviqdə, din xadimi ailəsində doğulmuşdu. 1902-ci ildə, 85 yaşında ikən tarix elminin həyatda olan ən böyük nümayəndəsi olduğuna və ""Roma tarixi" adlı monumental əsərinə görə" ədəbiyyat sahəsində Nobel mükafatına layiq görülmüşdü. İsveç Akademiyası kabinet alimi Teodor Mommzeni laureatlığa iddialı digər namizədlərdən, eləcə də böyük rus yazıçısı Lev Tolstoydan daha üstün tutmuşdu. Bəzən bunu Akademiyanın nüfuzlu daimi katibi Karl Virlenin alman sevgisi ilə izah edənlər də tapılmışdır.
Mommzenin ədəbiyyatçı kimi mükafatlandırılması sonralar daha dörd dəfə təkrarlanan presedentə yol açmışdı. Onun ardınca müasiri və həmvətəni Rudolf Eyken (1910), fransız filosofu Anri Berqson (1927), ingilis filosofu, riyaziyyatçı və tarixçi Bertran Rassel (1950), Böyük Britaniya siyasətçisi və dövlət xadimi Vinston Çörçill (1954) də ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatları olmuşdular. thumb|left|Teodor Mommzen (1863) Teodor Mommzen klassik Avropa təhsili almışdı. Kil universitetinin hüquq fakültəsini bitirməsi, qədim dilləri — latınca və yunancanı mükəmməl bilməsi ona antik dövr tarixi, klassik filologiya və Roma hüququ üzrə yüksək səviyyəli mütəxəssis kimi formalaşmağa şərait yaratmışdı. 1844-1847-ci illərdə İtaliya və Fransada uzunmüddətli elmi ekspedisiyada olması həm latın və italyan epiqrafik abidələrini tədqiq etməsinə, həm də üç cildlik fundamental "Roma tarixi" kitabı üçün material toplamasına imkan vermişdi.
1848-ci ildən alim Leypsiq, Sürix, Breslau universitetlərində qədim tarix və Poma hüququ professoru, 1857-ci ildə Berlin Elmlər Akademiyasının tədqiqatçı-professoru, bir il sonra isə bu qurumun həqiqi üzvü olmuşdu. 1861-1887-ci illərdə o, həm də Berlin universitetinin Roma tarixi professoru idi. Romada indi də fəaliyyət göstərən Alman Arxeologiya İnstitutunun qurucusu da Mommzen olmuşdu. Qədim Roma tarixi ilə bağlı əsərlərinə görə bu şəhərin fəxri vətəndaşı seçilmişdi.
Teodor Mommzen həm də tanınmış siyasi xadim idi. O, iki dəfə Prussiya Nümayəndələr Palatasına üzv seçilmiş, 1881-1884-cü illərdə Reyxstaqın deputatı olmuşdu. Mommzen həm də XIX əsrin sonunda Almaniyada baş qaldıran antisemitizmin ilk əleyhdarlarından biri kimi tanınmışdı. Alim Almaniya üçün slavyan təhlükəsinin mövcudluğuna dəfələrlə diqqət yönəltmişdi. Teodor Mommzen Almaniyanın imperiya iddialarına bədbinliklə yanaşır, həmvətənlərini liberal və sosial-demokrat dəyərlərə önəm verməyə çağırırdı. O, dövlət idarəçiliyi və islahatlarla bağlı məsələlərdə Almaniyanın ən nüfuzlu kanslerlərindən olan Otto fon Bismarkın barışmaz opponentlərindən biri kimi çıxış edirdi.
Teodor Mommzen kifayət qədər uzun ömür yaşamış və çox məhsuldar alim kimi tanınmışdı. 1887-ci ildə, anadan olmasının 70 illiyi ərəfəsində hazırlanan elmi biblioqrafiyasına onun 949 əsərinin adı daxil edilmişdi. Vəfatından sonrakı biblioqrafiya isə artıq müxtəlif sahələrə dair 1500-ə yaxın tədqiqatı əhatə edirdi. thumb|right|Teodor Mommzenin Belin Universitetinin həyətindəki heykəli (heykəltaraş Adolff Brütt) Əksəriyyəti mövzu spesifikliyi ilə seçilən bu əsərlər içərisində alimin üç cildlik "Roma tarixi" (1854-1856), "İmperiya hökmü altındakı Roma əyalətləri" (1857), qardaşı Avqust Mommzenlə birlikdə yazdığı "Sezar dövrünün Roma xronologiyası" (1858), "Roma dövlət hüququ", (1863-1865), "Roma konstitutsiya hüququ" (1871-1888), "Roma cinayət hüququ" (1899) kimi çoxillik axtarışların nəticəsi olan fundamental monoqrafiyaları mühüm yer tutur. Müəllifin tarixə dair əsərləri quruluqdan və sırf akademizmdən uzaqdır. Xüsusi ilə "Roma tarixi" dilinin axıcılığı, obrazlılığı baxımından az qala bir roman kimi oxunur.
2007-ci ildə ingilis yazıçısı Doris Lessinq 87 yaşında ədəbiyyat sahəsində Nobel mükafatına layiq görülənə qədər təxminən 105 il ərzində klassik alman tarixçisi Teodor Mommzen bu mükafatı ömrünün ən ahıl çağında (85 yaşda) qazanan laureat adını özündə saxlamışdı.
Binə (yaşayış məskəni)
Binə — müvəqqəti yaşayış məskənlərinin ilkin tipi olaraq bu və ya digər kəndin salınmasında başlanğıc mərhələ rolunu oynayan yer.
Ümumi məlumat
Toplanılan etnoqrafik materiallardan aydın olur ki, binə XIX əsrdə Azərbaycanın dağlıq bolgələrindəki kəndlərin əksəriyyətində movcud olmuşdur. Əsasən maldarlıqla məşğul olan əhali tərəfindən kəndin yaxınlığında salınan təsərrufat tikililəri (yataq, tovlə, pəyə, xalxal, at damı və s.) binə adlanırdı.
Binədə ailələrin sayı artdıqca tədricən təsərrufat tikililəri və ya yaşayış evləridə inşa edilirdi. Təsərrufat tikililəri və ya yaşayış evlərinin sayı artdıqca binə daimi yaşayış məntəqəsinə cevrilir və həmin yer ya orada ilk məskən salmış adamın adı ilə, ya da maldarlıq təsərrufatının ustun sahələrindən birinin adı ilə adlandırılırdı. (Qasımbinəsi, Məmməduşağı binəsi, Baxış binəsi, Malbinəsi, Qoyunbinəsi və s. )
Piruz (Məlayir)
Pəri və ya Piruz— Həmədan ostanın, Məlayir şəhristanında kənd. Məlayir şəhərinin 37 km cənub-şərqində yerləşir.
Əhali
Pəri kəndinin əhalisi Lurlardır. Dinləri İslamın Şiə məzhəbidir. Kəndin əhalisi 821 nəfərdir. Əhali əkinçilik və heyvançılıqla məşğuldur.
77 saylı Astara seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 77 saylı Astara seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Lobamba
Lobamba Esvatininin qərbində, paytaxt Mbabanedən 16 kilometr məsafədə yerləşir.
Antonio de Kabeson
Antonio de Kabeson ( təx. 30.3.1510, Burqos, İspaniya - 26.3.1566, Madrid, İspaniya) — ispan bəstəkarı və orqançısı.
Andorra bayrağı
Andorra bayrağı — Andorranın Dövlət bayrağı
Andorranın dövlət bayrağı 3 bərabər şaquli zolaqdan ibarətdir: göy, sarı və qırmızı. Sarı zolağın mərkəzində Andorranın gerbi həkk olunub. Bu üçrəngli bayraq XIX əsrdən etibarən Andorranın bayrağıdır. Bayraqdakı mavi və qırmızı rəng Fransanın, sarı rəng isə İspaniyanın rəngi hesab edilir. Onlar birlikdə Andorra üzərindəki Fransa-İspaniya hakimiyyətini əks etdirir. Bayraq 1866-cı ildə qəbul edilmişdir.
Mikayıl Mustafayev
Həyatı
Mikayıl Murtuzəli oğlu Mustafayev 3 oktyabr 1974-cü ildə Ermənistan Respublikasının Amasiya rayonunun (Ağbaba mahalı) Düzkənd kəndində anadan olub. 1981-ci ildə həmin kəndə orta məktəbə gedib. 1988-ci ildə erməni millətçilərinin azərbaycan ailələrini Erməistandan çıxartması ilə əlaqədar didərgin düşərək ailələri ilə birlikdə Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində məskunlaşmışdır. 1991-ci ildə Bayan kəndində orta məktəbi bitirmişdir.
1992-ci ildə hərbi xidmətə çağrılmışdır. Vətən üğrunda gedən doyüşlərdə iştirak etmişdir. 28 fevral 1993-cü il tarixdə Ağdərə rayonu ərazisində gedən (Canyataq-Gülyataq) döyüşlərdə şəhid olmuşdur.Daşkəsən şəhərində şəhidlər xiyabanında dəfn olunmuşdur. Bitirdiyi Bayan kənd orta məktəbinə onun adı verilmişdir.
Qolden Qeyt körpüsü
Qolden Qeyt körpüsü — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatındakı, San-Fransisko körfəzinin girişində, Qolden Qeyt boğazı üzərində yerləşən körpü. Qolden Qeyt körpüsünün inşasına 1933-cü ilin 5 yanvar tarixində başlanılmışdır. Köprü asma formasında olub, polad metalından hazırlanmışdır. Köprü hal-hazırda dünyanın ən uzun yeddinci asma körpüsü hesab olunur. Köprünün uzunluğu 2.73 km, polad dirəklər arasındakı məsafə isə 1.28 km'dir. Qolden Qeyt körpüsü su səviyyəsindən 235 metr yüksəklikdə yerləşir və nəqiliyyat vasitələrinin istifadəsi üçün nəzərdə tutulan 6 zolaqlı yola malikdir. Körpü San-Fransisko şəhərinin Marin County ilə Napa və Sonoma Valley səmtlərini birləşdirir.
Körpünün inşası
Körfəzdə körpünün tikilməsi fikri XIX əsrin ortalarında mövcud idi. Ançaq həmin dövrdə kiçik tutumlu gəmilərlə körfəz sahilləri arasında səfərlər həyata keçirilirdi və belə bahalı bir layihənin icrası real görünmürdü. Körpünün inşaatı 1933-cü ilin 5 yanvar tarixində başladı və 1937-ci ilin 27 may tarixində yekunlaşdı. Körpünün inşaatına Yozef Ştraus adlı memar rəhbərlik edirdi, inşaat prosesi zamanı 11 işçi təhlükəsizlik təminatının aşağı olması səbəbindən həlak olmuşdur. Qolden Qeyt körpüsünün inşaatı zamanı həmin dövr üçün mümkünsüz görünən bir çox rekordlar qırılmışdır. Ən yüksək dirək (227 m) ən uzun (2.332 m), ən qalın kəndir (92 sm) və ən böyük sualtı dayaqlardan ilk dəfə olaraq Qolden Qeyt körpüsünün inşaatı zamanı istifadə edilmişdir.
Boğazdan yüksək axıntını olması körpünün daha davamlı olmasını zərüri edirdi, bu səbədən sualtı dayaqların daha möhkəm hazırlanmasına ciddi önəm verilmişdir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının simvollarından birinə cevirlən Qolden Qeyt körpüsünün tikilməyə başladığı 1933-cü il ölkənin dərin böhran keçiridiyi bir dövr idi və ölkə boyunca kütləvi işsizlik və açlıq yaşanırdı. Ançaq bütün cətinliklərə baxmayaraq 35 milyon dollar xərçlənməklə körpünün tikintisi 5 ilə tamamlanmışdır. Körpünün toplam ağırlığı 887.000 tondur. 1964-cü ildə Nyu-York şəhərində Verrazano-Narrows Köprüsünün istifadəyə verilməsinə qədər Qolden Qeyt körpüsün dünyanın ən uzun asma körpüsü ünvanını öz əlində saxlamışdır.
Half Way to Hell Club
Körpünün inşası zamanı işçilərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün körpünün alt hissəsinə, tor şəkilli təhlükəsizlik xətti çəkilmişdi. Həmin xətt 19 işçinin həyatını xilas etmiş və həmin işçilər daha sonra yəni  adlı klub yaratmışdılar. Tikintinin son dövründə xəttdə baş verən problem işçilərin yıxılmasına səbəb olmuş və 10 nəfər işçi faciəvi şəkildə həlak olmuşdur.
Açılışı
1937-ci ilin 27 mayında saat 12:00 da Ağ Evdən prezident Franklin Delano Ruzvelt tərəfindən körpünün açılması üçün teleqraf siqanlı göndərildi. Açılış zamanı ənənəvi körpü açılışlarında istifadə edilən qırımızı lentdən yox, zəncirdən istifadə olunmuşdur. Hal-hazırda Qolden Qeyt körpüsündən gün ərzində 100.000 maşın keçir və bu say il ərzində 10% olmaqla artmaqdadır. Şəhərdən qayıdanlar üçün keçid qiyməti 2,50 dollar təşgil edir. Qolden Qeyt körpüsü San Fransisko-Okland Bey körpüsündən fərqli olaraq paslanmayan metaldan hazırlanmamışdır və buda körpüyə il boyu ciddi baxım tələb edir
Körpüdə intihar hadisələrinə də çox rast gəlinir. 900px|thumb|center| Qolden Qeyd körpüsü
Har Ray
Har Ray-ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ Siqhlərin yeddinci qurusudur. 1630-1661. Quru Har Qobindin nəvəsidir. 1644-cü ildə quru olmuşdur.
Qızılca
Digər
Nəqliyyat vasitəsi kodu
Nəqliyyat vasitəsi kodu — nəqliyyat vasitəsinin individual qeydiyyat nişanı (nömrəsi). Bu kod bir qayda olaraq naqliyyat vasitəsinin ön və arxa hissələrinə bərkidilmiş işıqqaytaran metal və ya plastmas lövhəcik üzərində, ya da salondan nəqliyyat vasitəsinin ön və arxa şüşəsinə yapışdırılmış kağız və ya karton parçası üzərində əks olunur.
Nəsirabad rayonu
Nəsirabad rayonu — Pakistan, Bəlucistanın qərbində bir bölgədir. Nəsirabadın qərargahı Dera Murad Camalidir.
Bezancan
Bezancan— İranın Kirman ostanının Baft şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,417 nəfər və 1,112 ailədən ibarət idi.
Nəsirabad rayonu
Rayonun orijinal adı 1891-dən 1892-ci ilə qədər Sibi üçün Siyasi Agent olaraq vəzifə yerinə yetirən bir karyera İngilis məmuru, kapitan HM Templin adını daşıyan Templ Dera idi.
Daha əvvəl Kalat rayonunun bir hissəsi olan Nasirabad 1974-cü ildə ayrıca bir rayon statusu aldı, 1987-ci ildə isə Cəfarabadın yeni rayonu ondan ayrıldı. Üç il ərzində, 1987-ci ilin iyulundan 1990-cı ilin dekabrına qədər Təhsil Tambu olaraq bilinirdi. Tambu, Dera Murad Camalidən 40 km qərbdə yerləşən kiçik bir kənddir.
Qacarlar dövrünün diplomatları (kitab)
Kitabın mövzusu
AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun dissertantı, jurnalist-etnoqraf Ənvər Çingizoğlu və tarix elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Mahal Qacarın "Qacarlar dövrünün diplomatları" adlı kitabı çapdan çıxıb. Bakı Slavyan Universitetinin Elmi Şurasının qərarı ilə çapa tövsiyə edilən kitabın elmi redaktoru tarix elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Bəhram Məmmədli, redaktoru Nazim Tapdıqoğlu, rəyçiləri tarix elmləri elmləri üzrə fəlsəfə doktoru doktoru Şirinbəy Əliyev və tarix üzrə fəlsəfə doktoru Ərzuman Əmirovdur.
Bu kitab müasir dövrün aktual problemlərindən birinə—diplomatiya tarixinə həsr olunub. Qacarlar dövləti dövründə fəaliyyət göstərmiş diplomatların 90 faizindən çoxu Azərbaycan türklərindən ibarət idi.
Qacarlar dövləti Rusiya, Böyük Britaniya, Fransa, Osmanlı və digər dövlətlərlə sıx diplomatik əlaqə qurmuşdu. 1918-ci ildə yaranan Azərbaycan Demokratik Respublikası ilə də rabitə qurmağa çalışdı. Amma bir qədər ziddiyətli. Məlumdur ki, yarandığı ilk dövrlərdən Qacarlar dövlətə Azərbaycana qarşı iddialı idi. Əlbəttə bunlar iki dövlət arasında bərabərhüquqlu əlaqələrin qurulmasına maneçilik törədirdi. Amma müstəqilliyin ilk dövründə Azərbaycan-Qacarlar səltənəti dövlətlərarası münasibətlərdə ilk addımlar atıldı. Onlar arasında diplomatik əlaqələr yarandı, Bakıda İranın,Tehranda Azərbaycanın səfirlikləri açıldı və fəaliyyətə başladı.
İngiltərə bayrağı
İngiltərə bayrağı (English flag) — İngiltərənin Dövlət bayrağı.
İngiltərə bayrağı St Corc Cross (: Argent, bir xaç gules xanədan blazon) 'dir.Qırmızı xaç xüsusilə Səlib yürüşləri əsnasında, orta əsrlərdə İngiltərədə bir emblem olaraq ortaya çıxdı (İngilis xaçlılar təmsil etmək üçün istifadə edilən orijinal simvolu qırmızı zəmin üzərində ağ bir xaç olmasına baxmayaraq) və İngiltərəni təmsil edən ən köhnə emblemlərdən biridir.Bu bayraq 16. əsrdə İngiltərənin milli bayrağı olaraq bu günə kimi qalmaqdadır.
İngiltərə ölkəsi beynəlxalq areneda Birləşmiş Krallığın bir hissəsidir. Ancaq bəzi idman və mədəni fəaliyyətlərdə müstəqil hərəkət edir və bu bayraqdan istifadə edir.
Bulbophyllum dischidiifolium
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum dischidiifolium növü Kalimantan, Sulavesi və Yeni Qvineya ərazilərində yayılmışdır
78 saylı Lerik seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 78 saylı Lerik seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
thumb|78 saylı Lerik Seçki Dairəsi|left
Şondonq mağarası
Şondonq mağarası — Vyetnamda yerləşən və dünyanın ən böyük mağarası.
Kəşf olunması
Mağara Vyetnamın mərkəzində, Hanoy şəhərindən 500 km cənubda, Donqxoya əyalətinin 40 km-də yerləşir. Mağara Foqniya-Kebanq milli parkının ərazisində yerləşir. Yerli əhaliyə 1991-ci ildən məlum olmasına baxmayaraq mağaranın rəsmi kəşf tarixi 2009-cu ildir. 2009-cu ilin yazında bir qrup ingilis speleoloqları mağaranın ancaq 4 km-lik hissəsini öyrənə bilmişlər.
Ümumi məlumat
Mağaranın tədqiqi nəticəsində hündürlüyünün 240 metr, eninin isə 90 metrə çatdığı müəyyən olunub. Buraya 40 mərtəbəli bina asanlıqla yerləşə bilər. Mağaranın ümumi ölçüsü təxminən 38,5 mln. m³-dir.
Girişi çox böyük olmadığından (hündürlüyü 10 m, eni 30 m) burda güclü hava axını müşahidə olunur. Mağarada axan çayında güclü səsi girişdə eşidildiyindən yerli əhalinin mağaraya qorxudan daxil ola bilməməsinə səbəb olmuşdur. İlin yağıntılı dövründə isə mağara büsbütün su ilə dolur.
Mağara yetərincə qədimdir. Bunu mağarada formalaşan 70 metrlik stalaqmitlər sübut edir. Belə stalaqmitlərin çox olduğu ərazı "Stalaqmit bağı" adlanır. Mağarada yetərincə bitki örtüyü formalaşıb. Bu səbəbdən də mağaraya həşarat və ilanlardan əlavə quşlar və meymunlarda enir.
Turist marşurutları
2013-cü ildən başlayaraq adam başına 3000 $ olmaqla bir qrup turist tərəfindən tədqiq olunmuşdur.
Har Krişan
Har Krişan - ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ. (1556-1664). Siqhlərin səkkizinci qurusudur. yaşında ikən atası Quru Har Rayın vəfatından sonra quru elan edilmişdir. Az sonra Dehliyə köçmüş, səkkiz yaşında ikən burada vəfat etmişdir.
ETA
1962-ci ildə təşkil olunan bask solçu milliyyətçilərinin qurultayında təşkilatlanma prosesini başa çatdıran ETA, özünün əsas məqsədi kimi müstəqil bask dövlətinin (Euskadi) yaradılmasını qarşıya qoymuşdu. 1968-ci ildə silahlı mübarizəyə başlayan ETA 800 nəfərin ölümünə, minlərlə insanın yaralanmasına və onlarla insanın qaçırılmasına görə məsuliyyət daşıyır. İspaniya və Fransa, həmçinin Avropa İttifaqı və ABŞ tərəfindən terror təşkilatı kimi tanınmışdır. Təşkilatın 700-dən artıq üzvü İspaniya, Fransa və digər ölkələrdə həbs cəzasına məhkum edilmişdir.
Həyata keçirdiyi terror aktları arasında 1973-cü ildə Fransisko Frankonun yerinə hökumətə rəhbərlik edən admiral Luis Karrero Blankonun qətlə yetirilməsi, 30 dekabr 2006-cı ildə Madridin Barahas hava limanında 2 nəfərin ölümü, 4 nəfərin yaralanması və hava limanı binasının ciddi zədələnməsi ilə nəticələnən partlayış, həmçinin 29 iyul 2009-cu ildə İspaniyanın Burqos şəhərində Mülki Qvardiyanın əsgərlərinin və ailələrinin yaşadığı binanın qarşısında törədilən, 46 nəfərin yaralanması və 14 mərtəbəli yaşayış binasının qismən zədələnməsinə yol açan partlayış xüsusi yer tutur.
1975-ci ildə Frankonun ölümündən sonra "Basklar ölkəsi" İspaniyanın heç bir bölgəsinin malik olmadığı qədər geniş muxtariyyət qazansa da, ETA tam müstəqillik şüarından əl çəkməyib.
Fransa 1990-cı illərədək ETA-nı İspaniyanın daxili problemi kimi qəbul edirdi və təşkilatın üzvləri Fransa ərazisində gizlənərək, öz hücumlarını burada hazırlayırdılar. Xüsusilə də Frankonun dövründə Fransa ETA-ya maneə yaratmırdı. Hazırda da ETA-nın əsas silahlanma mərkəzi Fransa ərazisindədir və təşkilatın rəhbərlərinin həbsləri adətən burada həyata keçirilir. Buna cavab olaraq ETA fransız polisinə, prokurorlara və hakimlərə qarşı bəzi terror aksiyaları həyata keçirmişdir.
ETA 5 sentyabr 2010-cu ildə atəşkəs elan etmişdir.
20 oktyabr 2011-ci ildə ETA hərbi mübarizəni dayandırdığını bəyan etmişdir.
Erigeron aquarius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fizik
thumb|right|[[Albert Eynşteyn, ilk kvant nəzəriyyəsi hissələrinin və nisbilik nəzəriyyəsinin inkişafı ilə tanınan XX əsrin əsas fiziki.]] Fizik — fiziki kainatın bütün maddə və enerjisinin qarşılıqlı əlaqəsini başa düşmək üçün ixtisaslı alim. Fiziklər öz sahələrinin bir çox şöbələrində bütün böyük miqyası əhatə edən təbii hadisələrin geniş sprektrini öyrənirlər. Fiziklərə ümumiyyətlə təbii hadisələrin əsas səbəbləri və ya kökü və adətən riyazi münasibətlərlə öz anlayış çərçivəsi maraqlıdır.
"Fizik" ifadəsi Vilyam Uel tərəfindən 1840-cı ildə İnduktiv Elmlər Fəlsəfəsi kitabında  yeni ifadə kimi işlədilmişdir.
Fəxri adlar və mükafatlar
Fiziklərin layiq görüldüyü ən yüksək fəxri ad İsveç Kral Elmlər Akademiyası tərəfindən 1901-ci ildən bəri verilən Fizika üzrə Nobel mükafatıdır.
Optik mikroskop
Optik mikroskop — XX əsrin ortalarına qədər alimlər ancaq optik cihazlarla işləyirdilər. Onlar nöqtələr arası məsafə ~0,20 mкm olan strukturları görə bilirdilər, ona görə də maksimal böyütmə ~2000 krat ola bilirdi. Bu isə elmin tələblərini ödəyə bilmirdi.
Məhəmməd Fahim
Məhəmməd Qasım Fahim — əfqan hərbi xadimi, Əfqanıstanın hərbi naziri, marşal (2001).
Həyatı
Məhəmməd Qasım Fahim 1957-ci ildə Əfqanıstanda, Pərvan vilayətində doğulmuşdu. Tacik əsillidir. Kabul universitetində ilahiyyatı öyrənmişdi.1977-ci ildə Pakistana mühacirət etmişdi. 1978-ci ildə vətənə dönmüş, müxalifətə qoşulmuşdu.Əfqanıstan müharibəsində Əhməd Şah Məsudun dəstəsinə qoşulmuşdu.Müxalifət 1992-ci ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra dövlət təhlükəsizlik xidmətində çalışmışdı. 1994-cü ildə Bürhanəddin Rəbbaninin hakimiyyəti dönəmində təhlükəsizlik naziri vəzifəsində çalışmışdı.Taliblər Kabulu aldıqdan sonra Rəbbani ilə oranı tərk etmişdi.
Məhəmməd Qasım Fahim Əfqanıstan şimalında yerləşərək taliblərə qarşı mübarizə aparmışdı.Əhməd Şah Məsudun öldürülməsindən sonra Şimal alyansına başçılıq etmişdi. Həm də bu alyansın hərbi naziri olmuşdu. 2001-ci ildə taliblərin Kabuldan çıxarılmasına başçılıq etmişdi. 13 sentyabr 2001-ci ildə Düşənbədə Əfqanıstan problemini çözən İran, Rusiya, Hindistan, Özbəkistan və Tacikistan dövlətlərinə əsas şəxs kimi təqdim olunmuşdu.
Hamid Kərzainin hakimiyyəti dönəmində hərbi nazir postunu saxlamışdı.
Məhəmməd Fahim 2009-cu ilin noyabrında o, birinci vitse-prezident vəzifəsinə gətirilmişdi.
Məhəmməd Qasım Fahim 9 mart 2014-cü ildə vəfat edib.
Məmməd Yusif Cəfərov
Həyatı
Məmməd Yusif Cəfərov 1885-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, görkəmli pedaqoq, jurnalist Əli İsgəndər Cəfərzadənin kiçik qardaşıdır. M. Y. Cəfərov orta təhsilini Bakıda almış, sonra Moskva Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. O, Moskvada oxuyan azərbaycanlı tələbələrin təşkil etdiyi Azərbaycan etnoqrafik konsert gecələrinin və Azərbaycan həmyerlilər təşkilatının əsas rəhbərlərindən biri olmuşdur.
1907‐ci ildə Bakıda kişi gimnaziyasını bitirən M. Cəfərov Moskvaya getmiş və Moskva Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur. Məmmədyusif tezliklə Moskvada oxuyan azərbaycanlıların yaratdığı "Azərbaycan etnoqrafik konsert gecələri"nin və "Azərbaycan həmyerlilər təşkilatı"nın əvvəllər üzvü, sonralar isə rəhbərlərindən biri olmuşdur. O, öz tələbə dostlarını bu təşkilatlarda elmə, biliyə yiyələnməklə yanaşı, xalqın azadlığı uğrunda mübarizədə birliyə çağırmışdır.
1912-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirən M. Cəfərov "Nikahın şəriət üzrə pozulması" haqqında rəy mövzusunda hüquq elmləri üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Sonra Bakıya gələrək Bakı məhkəmələrinin birində andlı hakim köməkçisi vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. 1912‐ci ilin sentyabr‐oktyabr aylarında IV Dövlət Dumasına Rusiyanın hər yerində olduğu kimi Cənubi Qafqazda da seçkilər keçirildi. Hüquqşünas kimi Bakı əhalisinin hörmətini qazanmış 27 yaşlı M. H. Cəfərov əvvəl Bakıda, oktyabrın 20‐də isə Yelizavetpolda Bakı, Yelizavetpol və İrəvan quberniyalarının müsəlman əhalisi tərəfindən IV Dövlət Dumasına deputat seçilmişdir. M. Y. Cəfərov Dumada kadet partiyasına qoşulmuşdur. O, Dumadakı çıxışlarında çar hökumətinin Azərbaycanda yeritdiyi müstəmləkəçilik siyasətini tənqid atəşinə tutmuşdur.
M. H. Cəfərov 1912‐1917‐ci illərdə Sankt‐Peterburqda fəaliyyət göstərmiş IV Dövlət Dumasında iştirak etmiş, Dumanın V bölməsinin, Müsəlman fraksiyasının, büdcə, köçürmə, sorğu, məhkəmə islahatı, hərbi və dəniz işləri üzrə komissiyaların üzvü seçilmişdir.
1917-ci ildə Rusiyada Fevral inqilabı baş verdi. 1917‐ci il martın 9‐da Müvəqqəti hökumətin təşəbbüsü ilə IV Dövlət Dumasının Zaqafqaziyadan olan deputatlardan ibarət Xüsusi Zaqafqaziya Komitəsi yaradıldı. Onun tərkibiniə V. Xarlamov (rus), A. Çxenkeli (gürcü), K. Abaşidze (gürcü), M. Papaçanovla (erməni) yanaşı M. Cəfərov da daxil oldu. M. Cəfərova bu yeni yaradılmış komitədə sənaye və ticarət işlərinə rəhbərlik etmək tapşırıldı. 1917‐ci il aprelin 15‐20‐də Bakıda Qafqaz müsəlmanlarının qurultayı keçirildi. Qurultayda Tiflisdən gəlmiş M. Cəfərov da iştirak etmiş və təbrik nitqi söyləmişdir.
1917‐ci il noyabrın 15‐də Tiflisdə Y. Gegeçkorinin sədrliyi ilə Müstəqil Zaqafqaziya hökuməti ‐Zaqafqaziya Komissarlığı yaradıldı. M. Cəfərov bu hökumətdə ticarət və sənaye naziri vəzifəsini tutmuşdur. 1918‐ci il fevralın 23‐də Tiflisdə Zaqafqaziya Seymi işə başladı. Seymdə gürcü, erməni və azərbaycanlı nümayəndələri iştirak edirdilər. Buraya Azərbaycandan Müsavat Partiyasını və bitərəf demokratik qrupları təmsil edən 30 nəfər, o cümlədən M. Cəfərov da seçilmişdi.
1918‐ci il mayın 26‐da Zaqafqaziya Seyminin sonuncu iclasında Seymin buraxılması və Gürcüstanın müstəqilliyi elan edilməsi ilə əlaqədar olaraq mayın 27‐də Müsəlman fraksiyasının fövqəladə iclası çağrıldı. Onlar M. Rəsulzadənin sədrliyi ilə Müvəqqəti Milli Şura və F. Xoyskinin sədrliyi ilə Milli Şuranın İcra Komitəsi təşkil etdilər. İcra Komitəsinin tərkibinə M. Hacınski, N. Yusifbəyov, X. Xasməmmədov və b. ilə birlikdə M. Cəfərov da seçildi.
Müvəqqəti Milli Şuranın 1918‐ci il mayın 28‐dəki iclasında Azərbaycanın müstəqilliyini bəyan edən akt qəbul olundu. İstiqlal bəyannaməsini imzalayan və bəyan edən 24 nəfərdən biri Məmməd yusif Cəfərov olmuşdur. Həmin iclasda F. Xoyskinin elan etdiyi Azərbaycan hökumətinin tərkibində M. Cəfərov ticarət və sənaye naziri vəzifəsini tutmuşdur.
1918-ci ilin iyun ayının 17-də Milli Şuranın ikinci iclasında M. Cəfərov Şuranın buraxılması məsələsinə öz qəti etirazını bildirmişdir, bunu Nuru paşanın və Türkiyə hökumətinin Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmaq kimi qiymətləndirmişdir. O, öz nitqində belə deyir: "Bəli, aydın olur ki, bizi Tiflisdən bura köhnə bürokratik metodlarla dəvət ediblər. Bizim azadlığımızı əlimizdən alırlar. Biz də əldə etdiyimiz azadlığımızı asanlıqla da əldən veririk. Əfsuslar olsun ki, bizim türk qardaşlarımız, kimlərdən ki, biz kömək gözləyirdik, bizim ürəyimizi yaralayır, bizim hisslərimizi zəhərləyir". Bunları deyib ağlayır və əyləşir.
M. Cəfərov birinci hökumətin istefaya getməsi ilə bağlı işdən çıxmış, sonra isə Azərbaycan hökumətinin Gürcüstan hökuməti yanında diplomatik nümayəndəsi vəzifəsini icra etmişdir.
M. Cəfərov 1918‐ci ilin iyun ayının axırlarından 1919‐cu ilin martın ortalarına kimi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gürcüstan Respublikasında diplomatik nümayəndəsi olmuşdur. O, bu vəzifədə Azərbaycan və Gürcüstan hökumətləri arasında dostluq əlaqələrinin yaradılmasında, keçmiş Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının əmlakının bölüşdürülməsində, Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstanın hökumət və Avropa ölkələri nümayəndələri ilə söhbət və görüşlərdə, Azərbaycan, Gürcüstan və Dağlılar respublikalarının nümayəndələrinin Tiflis şəhərində keçirilmiş Zaqafqaziya konfransında yaxından iştirak etmiş və Azərbaycanla Gürcüstan arasında əlavə müvəqqəti kağız pul buraxılması haqqında müqaviləni imzalamışdır.
1919‐cu il martın 14‐də Azərbaycan parlamenti N. Yusifbəyovun sədrliyi ilə yeni Azərbaycan hökumətini təsdiq etdi. M. Cəfərov bu hökumətdə xarici işlər naziri vəzifəsini tutdu. O, bu vəzifədə 1919‐ci il dekabrın 22‐nə kimi çalışdı. M. Cəfərov bir diplomat kimi Azərbaycan Respublikasının mənafeyini müdafiə etmişdir. Bu onun imzaladığı Gürcüstan və Azərbaycan Respublikaları arasında hərbi‐müdafiə müqaviləsində, əlavə müvəqqəti kağız pulun buraxılması haqqında Ermənistan, Gürcüstan və Azərbaycan respublikaları arasında sazişdə, müsəlmanların vəhşicəsinə qırılması əleyhinə Ermənistan XİN‐ə, müsəlman əhalisinin mənafeyinin müdafiə edilməsi, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü, əmlakının qorunması barədə Böyük Britaniyanın Cənubi Qafqazdakı və Bakıdakı qoşunlarının komandanlarına göndərdiyi notalardan və s. aydın görünür. M. Cəfərov eyni zamanda xarici işlər naziri kimi Azərbaycan parlamentinin 1919‐cu il iyunun 27‐də 51‐ci və avqustun 18‐də 66‐cı iclaslarında çıxış edərək Azərbaycan hökumətinin apardığı xarici siyasət, Gürcüstanla bağlanmış müqavilə, şimaldan general Denikin təhlükəsi ilə əlaqədar Gürcüstan hökuməti və Böyük Britaniyanın Zaqafqaziyada olan komandanlıqları ilə aparılan danışıqlar haqqında məlumat vermişdir. thumb|Dekabr 1919 [[Aslan bəy Səfikürdski, Xudadat bəy Məlik-Aslanov, Səməd bəy Mehmandarov, Nəsib bəy Yusifbəyli, Məmməd Yusif Cəfərov, Rəşid xan Qaplanov, Ağa Əminov, Camo bəy Hacınski, Nəriman bəy Nərimanbəyli|left|332x332px|alt=]]
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin beynəlxalq aləmdə tanınmasında onun xidmətləri çoxdur. Onun rəhbərliyi altında həmin dövrdə məşhur Azərbaycan sənətşünasları və ictimai xadimləri Məmməd Ağa oğlunun və Hüseyn Mirzə Camalovun arxivlərdən toplayaraq çap etdirdikləri "Zaqafqaziyada rus siyasətinə aid sənədlər" kitabını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Azərbaycan parlamentinin üzvü bitərəf M. Y. Cəfərov 1919-cu ilin oktyabrında Türk ədəmi-mərkəziyyət partiyası Musavatın sıralarına daxil olmuşdur. Həmin ilin dekabrında Yusifbəyli kabinəsi istefaya çıxdığı üçün Cəfərov da tutduğu vəzifəni tərk etmişdir. O, 1920-ci fevralında Azərbaycan parlamentinin sədrinin müavini vəzifəsinə seçilmişdir. Parlament sədri Ə. Topçubaşov Bakıda olmadığı üçün Cəfərov aprelin 27-nə qədər həmin vəzifəni icra etmişdir.
1919‐cu il dekabrın 2‐11‐də Bakıda Türk Demokratik Federalist Müsavat Partiyasının II qurultayı keçirildi. Qurultayda iştirak etmiş M. Cəfərov, M. Rəsulzadə, M. Hacınski, N. Yusifbəyov və b. ilə birlikdə qurultayın siyasi komissiyasına seçilmişdir.
1919‐cu il dekabrın 14‐21‐də Bakıda azərbaycanlı‐erməni konfransı keçirildi. Konfransda Azərbaycandan F. Xoyski, M. Hacınski, R. Vəkilov və M. Cəfərov iştirak etmişdir. M. Cəfərov konfransı giriş nitqi ilə açaraq demişdir ki, müstəqil Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycan respublikaları yaranmasına baxmayaraq, onlar arasında həll edilməmiş mübahisəli məsələlər vardır. Konfransı açaraq ümid edirəm sizin ağır zəhmətiniz nəticəsində bu çətin məsələlər həllini tapacaq və hər iki xalq arasında dostluq əlaqələri möhkəmlənəcəkdir.
1920‐ci il fevralın 2‐də Azərbaycan parlamentinin 121‐ci iclasında parlament sədrinin müavini H. Ağayevin xəstəliyi ilə əlaqədar olaraq vəzifəsindən getməsi nəticəsində yeni müavin seçilməsi müzakirə edilmişdir. Müzakirə zamanı M. Rəsulzadə Müsavat fraksiyası adından Azərbaycan parlamentinin sədrinin müavini vəzifəsinə M. Cəfərovu təklif etmişdir. Parlamentin 47 üzvü M. Cəfərovun lehinə, 5 üzvü isə əleyhinə səs vermişdir. Beləliklə, o, Azərbaycan parlamentinin sədrinin müavini seçilmişdir. M. Cəfərov 1920‐ci il aprelin 27‐də parlamentin son iclasında gərgin müzakirədən sonra hakimiyyətin başda N. Nərimanov olmaqla Azərbaycan Müvəqqəti İnqilab Komitəsinə verilməsi haqqında qərarı imzalamışdır.
M. Cəfərov Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süquta yetirildikdən sonra Azərbaycan pambıqçılıq və şərabçılıq trestlərində hüquq məsləhətçisi vəzifəsində çalışmışdır. O,1938‐ci il mayın 15‐də Bakıda vəfat etmiş və Sağan kəndində dəfn olunmuşdur.
1920-ci il aprelin 27-də Cəfərovun imzası ilə Azərbaycan parlamenti hakimiyyəti müqavimət göstərmədən bolşeviklərə təhvil vermək barədə qərar çıxardı. Sovet dövründə M. Y. Cəfərov Azərbaycan pambıqçılıq trestində və Azərbaycan şərabçılıq trestində hüquq məsləhətçisi vəzifəsində işləmişdir. O, 1938-ci il mayın 15-də Bakıda vəfat etmişdir.
Frederik Mistral
Frederik Mistral (, — klassik dil normalarına görə, Frederi — onun özünün özünü adlandırdığı kimi; ) — provansal şairi və leksikoqraf, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1904).
Həyatı
1904-cü ildə ədəbiyyat sahəsində Nobel mükafatını ispan şairi və dramaturq Xose Eçeqarayla bölüşən Frederik Mistral Fransanın cənubunda doğulmuşdu. O, varlı torpaq sahibi Fransua Mistralın yeganə övladı idi. Evlərində fransızcadan fərqlənən provans dilində danışılırdı. Frederik əvvəlcə yerli məktəbdə, sonra Avinyon şəhərindəki pansionatda təhsil almışdı. Burada məktəb yoldaşlarının bütün məsxərə və istehzalarına baxmayaraq o, inadla provans dilində danışırdı.
Frederik Mistral 17 yaşında dörd nəğmədən ibarət ilk provans poemasını yazmışdı. Lakin atası onu şair yox, hüquqşünas kimi görmək istəyirdi. Bu istəyin əksinə getməyən Frederik sonda hüquqşünas diplomu alsa da, özünü tamamilə ədəbiyyata həsr etmək qərarında qətiyyət göstərmişdi.
1854-cü ildə Frederik Mistral, Jozef Rumanil və digər bir neçə həvəskar çiçəklənmə dövrü XII-XIII əsrlərə təsadüf edən provans ədəbiyyatını dirçəltmək məqsədi ilə səylərini birləşdirirlər. Onlar tirajı bəzən hətta on min nüsxəyə çatan "Provans almanaxı" dərgisini çap edirdilər. "Felibr" (Provans şairi) kimi tanınan entuziastların əsasını qoyduqları bu ədəbi cərəyan Fransa ədəbiyyatı tarixinə "Felibrij" kimi daxil olmuşdur. thumb|left|Frederik Mistralın Feliks Oqyust Kleman tərəfindən çəkilmiş portreti (1885) Mistralın pastoral mövzulu "Mireyo" (1859) poeması Felibrij ədəbiyyatının ilk diqqətəlayiq nümunəsi idi. Şair gənc bir qızın uğursuz məhəbbəti fonunda provansal həyatının təkrarsız lövhələrini yaratmışdı. Parisdə yaşayan provonsal yazıçısı Adolf Dümanın təşviqi ilə Mistral poemanın ilk nüsxələrindən birini fransız şairi Alfons de Lamartinə göndərmişdi. Poema ilə tanışlıqdan sonra Lamartin "Böyük şair doğulub!" - deməkdən özünü saxlaya bilməmişdi. Fransız ədəbiyyatının digər görkəmli siması - Stefan Mallarme də eyni fikirdə idi. 1864-cü ildə bəstəkar Şarl Qunonun bu poema əsasında bəstələdiyi "Mireyl" operasının ilk tamaşası Parisdə böyük uğurla tamaşaya qoyulmuşdu.
İlk uğurunun ardınca Mistral üzərində hələ "Mireyo"dan əvvəl işə başladığı "Kalendo" (1867) poemasını tamamlamışdı. 1875-ci ildə onu şair kimi əsas özəllikləri ilə tanıdan "Qızıl adalar" şeirlər kitabını çap etdirmişdi. Bədii yaradıcılıqla yanaşı provans dilinin və mədəniyyətinin dirçəldilməsi, felibrlərə maddi-mənəvi yardım göstərilməsi də daim Mistralın diqqət mərkəzində olmuşdu. O, Felibrijin iclaslarına sədrlik edir, provansca kitablara müqəddimə yazır, provansal orfoqrafiyası və qrammatikası üzərində işləyirdi. Şairin "Felibrij xəzinəsi" adlı ikicildlik provansal-fransız lüğəti ilk dəfə 1878-ci ildə işıq üzü görmüş, sonralar da dəfələrlə çap edilmişdi. Əslində bu kitab adi lüğətdən çox provansal həyatının və mədəniyyətinin bir çox sahələrini əhatə edən ensiklopediya idi. thumb|right|Frederik Mistralın Fransanın Arl şəhərindəki heykəli Mistral yeganə səhnə əsərini – "Kraliça Jano" dramını 1884-cü ildə başa çatdırmışdı. Eyni dövrdə onun Avinyonda papa hakimiyyətinin son günlərini təsvir edən "Nerto" tarixi poeması (1884), XX yüzilliyin astanasında isə "Pono haqqında poema" (1897) əsəri meydana çıxmışdı. Felibrlər hərəkatının 50 illiyinin təntənə ilə qeyd olunduğu 1904-cü ildə Frederik Mistral "xalq ruhunu doğru-düzgün əks etdirən poetik əsərlərinin yeniliyinə və orijinallığına, habelə provansal filologiyası qarşısındakı xidmətlərinə görə" Nobel mükafatına layiq görülmüşdü. Yeni laureat ağır xəstə olduğundan Stokholma, təntənəli təqdimat mərasiminə gedə bilməmişdi.
İsveç Akademiyasının daimi katibi Karl Virsen Mistral yaradıcılığının Alfred Nobelin ədəbi əsərlərə münasibətdə irəli sürdüyü əsas prinsipə – "idealizmə" daha çox cavab verdiyini vurğulayaraq demişdi: "Bütün həyatını milli ruhun, doğma dil və ədəbiyyatın dirçəldilməsi idealına həsr etmiş bir adamdan daha böyük idealist təsəvvürə gətirmək mümkün deyildir".
Frederik Mistral mükafatdan çatan vəsait hesabına əksəriyyəti öz kolleksiyasından ibarət provans mədəniyyəti nümunələrinin toplandığı Atlaten muzeyini yaratmışdı. Həyatının son illərində o, gənclik dövrünün duyğu və yaşantılarını əks etdirən "Mistralın xatirələri" (1906) və provans folkloru mövzusunda şeirlərin yer aldığı "Zeytun yığımı" (1912) kitablarını yazmışdı.
Mistralın yaradıcılığı provans dili və mədəniyyətinin xəzinəsi kimi böyük tarixi-filoloji əhəmiyyətə malikdir. Müasir fransız tənqidçisi Andre Şamson yazır ki, "Mistral hamının diqqətini çəkən mövzulara maraq göstərməsə də, onun provansal şeirlərini oxuyarkən sivilizasiyaların öldüyü, lakin heç zaman yoxa çıxmadığı fikrinə bir daha haqq qazandırmalı olursan".
Səməndər Dadaşov
Həyatı
Səməndər Xalidşah oğlu Dadaşov oktyabr 1936-cı ildə Xaçmaz rayonunun Qaraçay-Cek kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycanın milli etnik qruplarından olan, Şahdağ milli etnik qrupu kimi fərqləndirilən ceklilərin nümayəndəsidir.
Təhsili və karyerası
İbtidai təhsili 1942–1946-cı illərdə Xaçmaz rayon Qaraçay-Cek kənd ibtidai məktəbində, əsas təhsili 1946–1950-cı illərdə Xaçmaz rayon Aşağı-Zeyid kənd səkkizillik məktəbində almışdır. 1951–1953-cü illərdə Quba Pedoqoji Məktəbində oxumuş və oranı əla qiymətlərlə bitirərək Xaçmaz rayon Qarğalıq kənd ibtidai məktəbində pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. 1953–1955-ci illərdə Qarğalıq kənd ibtidai məktəbində müəllim işləyib. Şagirdləri yazıb-oxumağı öyrədib, təhsilə maraq oyadıb. 1955–1960-cı illərdə V. İ. Lenin adına Azərbaycan Pedoqoji İnstitutunda tarix-filologiya fakultəsində təhsil alıb. 1960–1964-ci illərdə Xaçmaz rayon Çılğır kənd əsas məktəbində ixtisası üzrə müəllim sonra, 1964-cü ildən Xaçmaz rayon Aşağı-Zeyid kənd orta məktəbində tarix müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. Aşağı-Zeyid kənd orta məktəbində müəllim, partkom, dərs hissə müdiri işləyib. Peşəsinə məhəbbəti, gənc nəslin təlim-tərbiyəsinə qayğısı, çalışdığı pedoqoji kollektivin üzvləri ilə səmimi ünsiyyəti diqqətdən yayınmayıb. İşgüzarlığını, təşkilatçılıq bacarığını nəzərə alıb onu məktəbə direktor təyin ediblər. 1982-ci ildən 2004-cü ilədək 25 il pedoqoji kollektivin rəhbəri olub. Müsbət keyfiyyətləri ilə başqalarına nümunə göstərilən Səməndər Dadaşov həvəslə çalışıb, gənc nəslin təlim-tərbiyəsini yaxşılaşdırmaq məqsədilə fəal iş aparıb, oğlan və qızların beynəlmiləlçilik, hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsi, ideya-siyasi və əmək tərbiyəsi ilə ciddi məşğul olmuş, məktəbdə əla və yaxşı qiymətlərlə oxuyanların sayı ildən-ilə artmışdı. Rəhbərlik etdiyi pedoqoji kollektiv tədrisin keyfiyyətini daim diqqət mərkəzində saxlamış, zamanında qızıl, gümüş medallı məzunları, olimpiada qalibləri ilə haqlı olaraq öyünən məktəblərdən olmuşdur. Məktəbdə qabaqcıl təcrübənin öyrənilib yayılmasına da xüsusi diqqət yetirilirdi. Aşağı-Zeyid kənd orta məktəbi rayonumuzun qabaqcıl təhsil ocaqları sırasında olub. Məktəbin məzunları, eləcə də bu məktəbdə ilk təcrübəyə başlamış müəllimlər indi müxtəlif sahələrdə məktəbin adını layiqincə təmsil edirlər.
İctimai fəaliyyəti
Səməndər Dadaşov rayonumuzda yaxşı ictimai fəal, təcrübəli, işgüzar pedoqoq kimi tanınmışdı. Onun sorağı rayonumuzun, eləcə də respublikamızın mötəbər məclislərindən gəlirdi. Kommunist adını şərəflə daşıyan Səməndər müəllim Xaçmaz rayon partiya komitəsinin büro üzvü idi. Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXXII qurultayında rayonumuzun nümayəndə heyətini təmsil edən üzvlərdən biri idi. O, rayon partiya komitəsində fəaliyyət göstərən ideoloji komissiyanın üzvü, təbliğatçısı idi. Çox qarışıq bir dönəmdə 1990-cı ildə 316 Çarxı seçki dairəsindən xalq deputatı seçilmiş. Xalqın etimadını layiqincə doğrultmağa çalışmış, gənc nəslin təlim-tərbiyəsinə, müəllimlərin əmək və məişət şəraitinin yaxşılaşdırılmasına, tədris işinin təkmilləşdirilməsinə xüsusi diqqət yetirməyə səy göstərmiş, kəndlərin sosial problemlərinin həllinə kömək göstərmiş, gənclərin ictimai faydalı əməyə cəlb olunması, rayonumuzun ekoloji vəziyyətinin nizama salınmasına diqqət yetirmiş, ən əsası isə Azərbaycan Respublikasının müstəqillik aktına ilk imza atanlardan olmuş, xalqın səsinə səs vermişdir.