cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qış sarayının Neva anfiladası
Nikolay zalı
1902-ci ildə yazdığı yazıda Sazerlend hersoqinyası və Amerikada doğulmuş, Britaniyada böyük saraylardan birinin sahibi olan hersoqinya Malboro Nikolay zalında keçirilən dəbdəbəli dövlət balı haqqında fikirlərini bölüşmüşdü.
Eyni zamanda hersoqinya Malboro nahar haqqında qeyd edir ki, (o, Çarın yanında əyləşmişdi), “suplar, balıq kürüsü, nəhəng nərə balıqları, ət növləri, paştetlər, buz, meyvə və çiçəklərlə dolu masalara Jermen dəbi ilə bəzədilmiş qızıl və gümüş qablar düzülmüşdü.”
İronik olaraq, hersoqinya Sazerlend saray qapılarından kənarda yaşayan ac insanları da təsvir edir: “...aristokratiya, nəciblik və zərafət fonunda kəndlilərin aclıq və səfalət içində olan həyatını da görmək mümkün idi.”
Birinci dünya müharibəsi zamanında Nikolay zalı xəstəxana palatası olaraq istifadə olunurdu. Ermitaja Mixail Artamanovun direktorluq etdiyi dövrdə, 1957-ci ildə zal restavrasiya olunmuşdur.
right|thumb|350px|Böyük qəbul zalı, K. Uxtomski, 1861
Böyük qəbul zalı
Böyük qəbul zalı qış sarayının dövlət otaqlarına əsas giriş zalıdır. İordan pilləkənindən sonra ilk böyük otaq olan bu zal Neva anfiladasına ilk giriş məkanıdır və zal iki çıxış yolu verirdi: ya ildə bir dəfə Neva suyuna xeyir-dua verilməsi zamanı olduğu kimi saraydan çıxış üçün İordan pilləkəninə doğru ya sağa dönərək Anfilada boyunca Kiçik taxt zalına doğru irəliləmək və ya Gerb zalından keçərək Hərbi qalereya, Böyük taxt zalı və ya Böyük saray kilsəsinə doğru hərəkət.
Sərgi zalları
Bu gün Ermitajın təkibində olan Anfilada zallarında konservasiya işlərindən sonra minimal mebel saxlanılıb və boş zallar sərgi üçün istifadə olunur. Zallarda hər pəncərənin qarşı tərəfində divara bərkidilmiş güzgülərin üstü örtüldüyündən, interyerin gözəlliyini görmək üçün yuxarıda yerləşən fiqurlara, tavana və çilçıraqlara baxmaq lazımdır.
Bulbophyllum quadricarinum
(Bulbophyllum quadricarinum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Masaaki Savanobori
(d. 12 yanvar 1970) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 16 oyun keçirib, 3 qol vurub.
Qraffiti
thumbnail|Qraffito hiylələri - divar üzərində rəsm
Qraffiti (qədim zamanların kontekst yazılarında tək rəqəm qraffito; dan) — divarlarda və digər yerlərdə rəsm, şəkillər, yazılar, cızılmış, yazlmış, mürəkkəblə və ya rənglə çəkilmiş sənət əsərləri.
Qraffitidə siz sadə yazılı sözləri, incə təsvirlər, ümumilikdə hər şeyi tapa bilərsiniz: divarlarda çəkilən adi sayt adlarından tutmuş güclü əsərlərə qədər.
Qədim dövrün elmində bu termin istifadə olunub, amma çox da geniş yayılmayıb. Qədim eliqrafik heykəllərdən, abidələrdən söhbət düşəndə, bu anlayış iki yerə ayrılır: "qraffiti" və "dilinti". Əgər sonuncu rənglə yazılıbsa, onda "qraffiti"dir - çızılmış yazılar (terminin özü İtalyan qlaqolundan gəlir: graffiare — "qaşıma").
Tarixi
Qədim Misirdə divar və qayalarda əks edilmiş şəkil və yazılardan ibarət izlər graffitinin ilk addımları sayılır. Ancaq ümümi inkişafı İkinci dünya müharibəsinin əvvəlinə, yəni 1940-cı ilə təsadüf edir. Həmin vaxtlarda Almaniyanı Şərq və Qərb hissəsinə bölən Berlin divarının hər iki tərəfi rənglənərək yazılarla bəzədilmişdi.
Sonralar 1960-cı illərdə ABŞ-də siyasi qruplar öz fikirlərini daha geniş kütləyə çatdırmaq üçün bu üsulu bir vasitə kimi seçdilər, gənclərdən ibarət olan küçə şəbəkələri bu sənəti təbliğ etdilər. Vaxt keçdikcə müstəqil fərdlər qraffitini inkişaf etdirməyə başladılar. Onlar artıq sosial məzmunlu mesajlarla yanaşı, fərdi seçimlərini də daha rəngli şəkildə əks etdirirdilər. 1970-ci ildən graffiti şəhər divarlarından metro divarlarına keçərək, Nyu Yorkdan bütün ABŞ-yə yayılmağa başladı. Qraffiti müəllifləri kimliklərini gizlədərək özlərinə müəyyən adlar verirlər,məsələn, "171stitch", "papo184", "junior161", "cay161" və.s. 1969-1970-ci illərdə "Taki183" adlı bir müəllif metro stansiyalarında qraffiti nümunələri yaradıb.
Hal-hazırda qraffiti günümüzə qədər gəlib çatmış məşhur sənət növlərindən biridir.
Bu gün də graffiti ilə məşğul olanların şüarları ötən illərdəki graffiti ustaları ilə eynidir: "Bütün divarları boyayacağıq! Amma tələsin, çünki polisin bundan xoşu gəlmir! Qraffiti bizim ruhumuzdakı çılğınlığın, üsyankarlığın ən rəngli təzahürüdür!"...
Viola banksii
(Viola banksii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çarx qolu
thumb|120px|Kinematik sxemdə təsviri (prinsipial sxemi)
Ageratina perezii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Daniel Nikolov
Daniel Laçezarov Nikolov (26 avqust 1998-ci ildə anadan olub) — Bolqarıstanı təmsil edən kişi badmintonçu.
BWF International Challenge/Series
Kişilər fərdi
Kişilər cütlük
Lakşmi
Lakşmi (,  — «xoşbəxtlik») — xeyir-dua, bolluq, rifah, zənginlik, uğurlar və xoşbəxtlik ilahəsi. O, lütf, gözəllik və cazibənin təcəssümüdür. Onun tərəfdarları hər cür təəssüf və yoxsulluqdan qorunacaqlarına inanırlar. Lakşmi Vişnunun ən böyük həyat yoldaşıdır, Rama ilə (Sita quruluşunda) və Krişna ilə (Radha və daha sonra Rukmini kimi adlanıb) evlənmişdir.
Mənşə
200px|thumb|left|[[Caypurda Lakşmi ilahəsinin məbədi]] Mahabharata Narayana-Vişnu ilə əlaqə saxlayır: Lakşmi Narayananın başından yuxarı olan qızıl şanagüllədən doğulur. Şanagüllə - Lakşminin əsas simvoludur. Lakşmi pul və sərvətin ilahəsidir. Lakşmi Draupadi hesab olunur - beş Pandava qardaşının həyat yoldaşı, İndra, Pit, Vayu və Aşvins əkizləri.
Meşə dələsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda nəsli kəsilmək üzrə olan növdür.
Təsviri
Daşlıq dələsindən fərqli olaraq bir birinə yaxınlaşmış və iri qulaqlı yumru başa malikdir. Kütləsi 0.5 - 2 kq, bədənin uzunluğu 36 - 58, quyruğu 17 - 26 sm-dir (erkəklər dişilərdən iridir). Xəzin rəngi kürəni çalarlarla tutqun qəhvəyidir. Boğazındakı xal qollarının arasına kimi paz şəklində uzanmış sarı rəngdədir.
Yayılması
Arealı Avropa, Qərbi Sibir və Ön Asiyanı əhatə edir. Təsvir olunmuş 7 yarımnövdən Qafqazda və Kiçik Asiyada ən iri forma (Qafqaz meşə dələsi) yayılmışdır. Dəniz səviyyəsindən 2700 m-dək olan meşə landşaftları ilə sıx əlaqədardır. Azərbaycanda ancaq Böyük Qafqazda, daha çox şabalıd, gilas və cökə ilə qarışıq fıstıq-vələs meşələrində qeydə alınmışdır. Nisbətən stabil populyasiyası Zaqatala-Balakən bölgəsindədir.
Həyat tərzi
Ağac koğuşlarında yaşayır. Ağaclara dırmaşarkən pəncələrini 180 dərəcə döndərə bilirlər. Əsas etibarilə, gecələr aktivdir. Qida rasionunun əsasını gəmiricilər (sincablar, süleysinlər, sicanlar və s), quşlar və cücülər təşkil edir. Yayda və payızda, həmçinin, bitki mənşəli yem ilə də (moruq, üzüm, zoğal, palıd qozaları, qoz və s.) qidalanır. Yemə görə yerdəyişmələr edir. Poliqam olub iyul ayında cütləşir. Boğazlıq müddəti 235 günədək çəkir. Doğum may ayında baş verir. Bir nəsildə iki ayadək südlə bəslənən orta hesabla 3-4 bala olur. Cavan balalar payızda sərbəst yaşamağa başlayırlar. 14 aydan sonra cinsi yetkinliyə çatırlar.
Azalma səbəbi
Qiymətli xəzdərili heyvan olduğuna görə daima insan tərəfindən təqib olunması, meşəsizləşmə prosesinin mənfi təsiri, Qafqazın daha qədim sakini olan daşlıq dələsi tərəfindən rəqabət.
Tətbiq olunmuş və lazımi mühafizə tədbirləri
Böyük Qafqazın cənub ətəklərindəki XMOTƏ-lərdə mühafizə olunur. Yayıldığı XMOTƏ-lərdə mühafizə rejimini gücləndirmək, meşələrin qırılmasının qarşısını almaq, qanunsuz ovlanmasının qarşısını alan tədbirlər həyata keçirmək lazımdır.
Sibir xoruzgülü
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sinonimləri
Sibir xoruzgülünün sinonimləri aşağıdakılardır: :
Təbii yayılması
Rusiyanın Avropa hissəsində, Qərbi Sibirdə, Şərqi Sibirdə, Orta Asiyada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Kökləri yoğun və qısa olur.
Gövdəsi hamar olub, çiçəklənmə zamanı 20-30 sm olur, daha sonra isə 60 sm-ə qədər böyüyür.
Nazim Poluxov
Nazim Şamil oğlu Poluxov — Azərbaycan inşaatçısı, texnika üzrə fəlsəfə doktoru (2006).
Həyatı
Nazim Poluxov 1960-cı il martın 22-də Gürcüstanın Marneuli rayonunun Sadaxlı kəndində anadan olmuşdur. 1977-ci ildə kənd orta məktəbini, 1982-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun inşaat fakültəsini bitirmişdir. 1982–1994-cü illərdə "Bakıdövlətlayihə" İnstitutda müxtəlif mühəndis vəzifələrində işləmişdir.
1994-cü ildən başlayaraq müxtəlif özəl şirkətlərdə mühəndis vəzifələrində işləmişdir. Azərbaycanda tikilən yüzlərlə yüksəkmərtəbəli yaşayış binalarının və ictimai təyinatlı binaların konstruktiv layihələrinin müəllifidir. Bakı şəhərində C. Cabbarlı küçəsində ilk dəfə ən dərin — 5 mərtəbəli yeraltı avtomobil dayanacağı olan 18 mərtəbəli inzibati binanın konstruktiv layihəsinin müəllifidir.
2006-cı ildə "Dəmir-beton yatıq qabıqların kontur konstruksiyaların sərtliyindən asılı olaraq zəlzələyə davamlılığının tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alımışdır - elibrary.az saytı. Onlarla elmi məqalələrin müəllifidir.
2008-ci ildən "Bakı Dövlət Layihə Institutu"nun baş konstruktorudur.
Qo Oiva
(d. 23 iyun 1972) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Bulbophyllum quadricaudatum
(Bulbophyllum quadricaudatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əzizağa Məmmədov
Məmmədov Əzizağa Seyfəddin oğlu — musiqiçi, müğənni, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti.
Yaradıcılığı
Əzizağa Məmmədovu fərqləndirən bir cəhət də onun repertuarında həmişə Azərbaycan və qədim Naxçıvan, Vətənimiz haqqında mahnıların əsas yer tutmasıdır. “Naxçıvan”, “Batabat”, “Nə gözəldir, Azərbaycan”, “Üçrəngli bayrağım”, “Azərbaycan oğluyam” və başqa mahnılar onun repertuarında həmişə sevilə-sevilə oxunur.
Təzəgül Hidayət
Təzəgül Hidayət qızı Məmmədova (d. 26 avqust 1970, Naxçıvan, Naxçıvan MSSR, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan teatr və kino aktrisası, müğənni, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti (7 noyabr 2002).
Həyatı
Təzəgül Hidayət 26 avqust 1970-ci ildə Naxçıvan şəhərində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Hələ uşaq yaşlarında 1982-ci ildə Azərbaycan Respublikası üzrə keçirilən mahnı müsabiqəsində Naxçıvan Muxtar Respublikası və daha sonra Azərbaycan Respublikası üzrə qalib olmuşdur. Orta təhsilini, rəssamlıq və musiqi məktəbini Naxçıvan və Şəmkir şəhərində bitirmişdir. Binəli Mamukaşvilinin rəqs ansamblında rəqs dərsləri almışdır. Daha sonra o vaxtlar fəaliyyət gösdərən "Şəmkir Muğam Teatrının", "Ocaq Folklor Ansamblının" və "Xalq Çalğı Alətləri Ansamblının" solisti olmuşdur. Bununla yanaşı 1991-cı ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə daxil olmuşdur. Və həmçinin universitetin nəznində fəaliyyət gösdərən rəqs ansamblınında solisti olmuşdur. 1992-ci ildən Universitet ilə bərabər, Bakı Bələdiyyə Teatrında, (2006-2009-cu ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrında) aktrisa vəzifəsində işləmişdir. Gənclik rəqs ansamblında fəaliyyət göstərmişdir. Bir çox film və tamaşalarda rol almışdır.
Bu dövrlər ərzində, Qarabağ müharibəsi zamanı Bakı Bələdiyyə Teatrı kollektivi ilə birlikdə, Murov dağda, Batabatda, Sədərəkdə, Füzulidə, Tovuzda, Qazaxda və s. döyüş bölgələrində əsgərlər qarşısında, mahnı və səhnəciklərlə çıxış etmiş, dəfələrlə yaralı əsgərlərimizə qan vermişdir.
7 noyabr 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti Fəxri Adına layiq görülmüşdür.
Bakı Bələdiyyə Teatrı və Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun aktrisasıdır.
Hazırda Azad Azərbaycan (Atv) kanalında yayımlanan "Leyli və Məcnun" tele-serialında Gülya rolunu və ARB kanalında yayımlanan "Məhəbbətə Məğlub" tele-serialında Məhəbbət rolunu canlandırmaqdadır.
Ortadunay düzənliyi
290px|thumb Ortadunay çökəkliyi, həmcinin Ortadunay düzənliyi, Orta Dunay ovalığı, Tiso-Dunay çökəkliyi, Pannon düzənliyi — Düzəlik Dunay çayının orta axarları boyunca, Macarıstan (böyük hissəsi), Slovakiya, Serbiya, Rumıniya, Xorvatiya və Avstriya ərazisində yerləşir. Ukraynanın şimal-şərq hissəsində Zakarpat vilayəti ərazisinin bir hissəsi Ortadunay düzənliyində yerləşir. Düzənliyin sahəsi təxmini olaraq 200 min. km² təşkil edir.
İri dağ arası düzənlik, tektonik xüsusiyyəti daşıyır. Karpat, Alp dağları, Dinar dağları və Şərqi Sibir dağları arasında qərarlaşır. Düzənliyin hündürlüyü 100–200 metr arasında dəyişir. Səthi əsasən düzəndir. Təpəli ərazilər olduqca azdır. Ortadunay düzənliyi ərazisində həmcinin cənub hissədə Sava və Drava çaylarının axarı boyunca yerləşən düxənliklərdə vardır. Ortadunay düzənliyində yerləşən ən böyük göl Balatondur.
Düzənlik ərazisi zəngin təbii ehtiyatlara malikdir. Burada boksit, neft, qaz və qonur kömür çıxarılır. İqlimi mülayim kontinentaldır. Yanvar ayının orta temperaturu −1 °C −2 °C, iyul ayının isə 20–22°С təşkil edir. Bölgədə orta illik temperatur 500–600 mm-dir. Düzənliyin dağlara yaxın ərazilərdə yerləşən bölgələrində isə yağıntının miqdarı 900 mm-dir. Şərqi nisbətən quraqdır. Əsasən qara torpaqdan ibarətdir. Şərq hissəsində topaqların bir hissəsi şorandır. Düzənlik ərazisinin 70–80 % əkinə yönəldilir. Burada üzüm, qarğıdalı və taxıl əkilir. Bağ sahələri belə geniş sahə turur. Əsasən dağ ətəyi bölgələr meşələrlə örtülüdür. Dezənlik sıx məskunlaşılmışdır. Burada bölgə dövlətlərinin iri şəhərləri yerləşir: Budapeşt (Macarıstan), Zaqreb (Xorvatiya), Bratislava (Slovakiya), Timişoara (Rumıniya), Novi Sad (Serbiya).
Pannon dənizi
Ortadunay düzənliyi tarixən mövcud olmuş Pannon dənizinin dibi olmuşdur. Pannon dənizi Pliosen dövrü zamanı mövcud olmuşdur. Tektonik qalxmalar zamamı səthə çıxaraq düzənlik meydana gəlmişdir. Haxırda düzənlikdə mövcud olan bəzi dağlar keçmiş adalardır. Buna misal kimi Sebiyada mövcud olan Fruşka-Qora dağını göstərmək olar.
Arx
thumb|200px thumb|200px|right|[[Qubada sulama məqsədli arx]] Arx ya da kanal — insan əli ilə düzəlmiş, sulama ya da nəqliyyat məqsədi ilə istifadə edilən su yollarıdır. Axma sürəti çox olmayan çaylar keçmişdən günümüzə dək həmişə nəqliyyat üçün istifadə edilmişdilər. Bu çayların bir-birlərinə yaxınlaşdığı yerlərdə kanallar açılmaq surətiylə nəqliyyat daha da asan hala gətirilmişdir.
Suyu mənbədən sahəyə axıtmaq üçün dayaz suvarma kanalı. Arxlardan, əsasən, Cənubi Qafqazda, Orta Asiya və Qazaxıstanda, Yaxın və Orta Şərq ölkələrində geniş istifadə olunur; səhra və yarımsəhra zonaları şəraitində sahələr il boyu Arxların öz axını ilə suvarılır. Arxlar daimi və müvəqqəti olur. Daimi Arxlar şəbəkəsinə əsas (magistral) və paylayıcı Arxlar daxildir. Magistral Arx mənbədən (çay, göl və s.) götürdüyü suyu paylayıcı Arxlara verir. Su paylayıçı Arxlar vasitəsilə əkin sahələrinə, oradan da müvəqqəti Arxlarla suvarma zolaqlarına axıdılır.
Tarixi
Arxların çəkilməsinin tarixi çox qədimdir. Hələ eramızdan 4400 il əvvəl Misirdə Nil çayı vadisində və e.ə. 3-cü minillikdə Çində əkinçilikdə istifadə üçün Arxlar çəkilmişdi. 3 min il əvvəl qədim Xarəzm dövlətində suvarma Arxlarından istifadə olunmuşdur. Azərbaycanda e.ə. 1-ci minilliyin ortalarından geniş süni suvarma sistemi mövcud idi. Bu dövrdə Muğan və Qarabağ düzlərində çoxlu Arxlar çəkilmişdir. Naxçıvan ərazisində qədim tarixi olan Fərhad arxının izləri indi də qalır. Antik və orta əsr mənbələrində Azərbaycan ərazisində Kür və Araz çaylarından suvarma Arxlarının çəkildiyi barədə məlumat verilir. Mil düzündə çəkilmiş Govurarx 4–6 əsrlərə aid edilir. Kanal-arx sisteminə daxil olan müasir Arxlarda su sərfinin tənzimi və suyun bölüşdürülməsi üçün hidrotexniki qurğular tətbiq edilir. Su itkisini azaltmaqdan ötrü Arxların dibi və divarları beton və s. materiallarla bərkidilir.
Flora (mifologiya)
thumb|right|250px| "Flora" (Rəssam Alexander Roslin) Flora (Flora, flos – çiçək) — Qədim Roma mifologiyasında çiçək, gənclik və bahar ilahəsi. Floranın şərəfinə floraliyalar adlanan bayramlar keçirilirdi. Floranın əlində çiçək tutmuş gənc qız şəklində obrazına təsviri sənətdə çox müraciət edilmişdir.(Tisian, Pussen, Rembrandt və b.) Floranın ən qədim rəsmlərinə Pompey şəhərinin freskalarında rastlanır.
Türküstan xoruzgülü
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sent-İler (İzer)
Sent-İler  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Muayan Qrezivodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38395. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 1465 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 647 ilə 2 060 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 480 km cənub-şərqdə, Lion dan 100 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 19 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Dağ
thumb|176x176px|Dağ Dağ — təpədən uca, quruluqlarda yer üzündən ucalan yerlərə deyilir. Dağlar yer kürəsinin relyefinin təxminən 40%-ni - Asiyanın 54%, Şimali Amerikanın 36%, Avropanın 25%, Cənubi Amerikanın 22%, Avstraliyanın 17%, Afrikanın isə 3% ərazisini təşkil edir. İnsanların 10%-i bu ərazilərdə yaşayır. Əksər çaylar mənbəyini dağlardan götürür. Dünyanın ən hündür zirvəsi - Himalay dağlarıdır. Ən uzun sıra dağları And dağlarıdır. Dəniz səviyyəsi nəzərə alınmazsa ən hündür Mauna-Kea dağıdır.
Mənşəyinə görə
Dağların yaranmasında yerin daxili qüvvəsi iştirak edir. Dağlar mənşəyinə görə iki qrupa bölünür:
1.Tektonik dağlar
Yerin üfüqi hərəkətləri zamanı lifosfer tavalarının və ya kiçik platformaların bir-birinə yaxınlaşması və ya toqquşması zamanı yaranır. Tektonik dağlar əsasən sıra dağları şəklində olur və litosfer tavalının sərhədlərində yerləşir. Tektonik dağlar 3 qrupa bölünür bunlar aşağıdakılardır 150px|thumb|Tanzaniyadakı Kilimancaro dağı, Afrikanın ən yüksək dağı
2. Vulkanik dağlar
Vulkanizm prosesi zamanı lavanın yer üzünə çıxaraq soyuması nəticəsində yaranır. Belə dağlar silsilə yaratmır və əsasən konus şəklində olur. Nisbi hündürlüyünə görə dünyada ən yüksək vulkanik dağ Havay adalarındakı Mauna-Kea dağıdır (10040 m). Elbrus, Kazbek, Savalan, Etna, Vezuvi, Kamerun, Kotopaxi və s. vulkanların fəaliyyəti nəticəsində yaranan dağlardır.
Yaşına görə
Yaşına görə dağlar cavan və qədim olur. Cavan dağların zirvələri kəskin parçalanmış olur. Qırışıq dağlar cavan dağlardır. Belə dağların hündürlüyü çox olur. Qədim dağların zirvələri az parçalanmış, hündürlükləri az olur. Faylı və qırışıq-faylı dağlar qədim dağlardır. 175px|thumb|İndoneziyadakı Puncak Jaya, Okeaniyanın ən yüksək dağı
Zirvələrinə görə
thumb|164x164px Dağın zirvələri dik və parçalanmış olarsa, belə zirvələrə pik, hamar olarsa massiv deyilir.
Hündürlüyünə görə
Hündürlüyünə görə dağlar 3 qrupa bölünür:
Dağın elementləri
Dağın ən yüksək hissəsi onun zirvəsidir. Tektonik dağlarda zirvələr sıralanaraq silsilə əmələ gətirir. Dağın düzənə qovuşduğu yer onun ətəyi adlanır. Dağın yamacı onun zirvəsi ilə ətəyini birləşdirir.
Ön silsilə
Ön silsilə dağlıq ölkənin kənarında, ona bitişik düzənlik boyu uzanan dağ silsiləsi. Əsas silsiləyə paralel uzanıb,ondan bəzən uzununa tektonik çökəkliklə ayrılır və daha cavan çokmə süxurkardan təşkil olunması, yüksəkliyinin az olması və suayrıcının hamar olması ilə fərqlənir. Adətən antesedent dərələrlə kəsilir. Uzun müddət qalxmaqda davam edən dağlıq ölkənin bir neçə Ön silsiləsi ola bilər.
Dağlarda temperatur
Günəşə nə qədər yaxındırsa, bir o qədər soyuqdur.
Fizikanın qanunları belə işləyir, isti hava qalxır, soyuq aşağı enir. Onda nə üçün dağlarda belə soyuqdur və nə qədər hündürdürsə, bir o qədər soyuq olur? Axı digər hər şeylə yanaşı dağ zirvəsinə qalxarkən biz başlıca qızdırıcımız olan günəşə yaxın oluruq. Fizikanın qanunları əlbəttə, dağlarda da fəaliyyətdədir, amma burada düzənlikdə olmayan digər faktorlar işə başlayır. Hər şeydən əvvəl qeyd etmək lazımdır ki, hava istiliyi pis keçirir və pis saxlayır, dağlarda, hündürlükdə isə seyrək hava daha da pis saxlayır. Bizim planetimizin səthində nisbətən isti temperatur günəşin qızdırdığı isti havadan deyil, bu ondandır ki, torpaq (o cümlədən meşələr, çöllər və düzənliklər) və su yuxarıdan gələn istiliyi udur, sonra onu atmosferə verir. Verilən istilikdən yaranan isti odeyal yeri 10-15 kilometr hündürlüyə qədər örtür, amma nə qədər yüksəkdirsə, bu qızdırma bir o qədər azdır. İstilik tədricən səpələnir.
Seyrəkləşmiş havanı unutmayaq – vahid sahədə molekullar nə qədər azdırsa, hərəkət və istilik də bir o qədər azdır. Bir sadə misal göstərək: sıx toplumda həmişə isti olur. Hesablanmışdır ki, hər bir min metr qalxdıqda havanın temperaturu 5-6 dərəcə azalır.
Sual vermək olar: nə üçün dağlar istiliyi udmur və vermir? Səbəb əks etdirən səthdədir. Dağlar konus formasındadır və şüalar onların üzərinə düzənlikdə olduğu kimi perpendikulyar yox, bucaq altında düşür ki, bu da istilik keçirməni azaldır. Dağlarda ən isti yerlər yastı yaylada olur. Gündüz onlar günəş şüaları altında qızır, doğrudur, gecə sürətlə soyuyur, çünki seyrək hava istiliyi saxlamır. İkinci səbəb, qar papaqlarıdır. Onlar ağdırlar və onlar şüanı udmaq əvəzinə əks etdirirlər.
Ageratina persetosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Flora
Flora — Azərbaycanda çox işlədilən qadın adı.
Digər
Mezozoy
Mezozoy erası ( — "orta" və ζωον — "canlı varlıq") — Paleozoy erasının sonundan Kaynozoy erasının başlanğıcına qədər olan geoloji vaxt erası, təqribən 251–65 milyon il əvvəlki dövrü əhatə edir, Fanerozoyun üç erasından biridir. 1841-ci ildə britaniyalı geoloq Con Fillips tərəfindən təklif edilmişdir.
Geoloji dövrlər
Paleozoydan sonra gələn Mezozoy erası tarixdə təxminən 185 mln. il boyunca uzanır: 251 mln. il əvvəldən 65 mln. il əvvəl Kaynozoy erasının başlamasınadək. Bu müddət aşağıdakı ardıcıllıqla 3 geoloji dövrə bölünür (əvvəli — sonu, mln. il əvvəl):
Bu geoloji eranın aşağı həddi Paleozoydan Mezozoya keçid dövründə dəniz faunasının 90–96%-nin və quruda yaşayan onurğalıların 70%-nin məhv olması ilə nəticələnən kütləvi perm-trias məhvolması ilə səciyyələnir. Yuxarı həddi isə Təbaşir dövrü ilə Kaynozoy erasının Paleogen dövrünün sərhədində, bir çox bitki və heyvan qruplarının kütləvi yox olmasının baş verdiyi dövrə təsadüf edir. Bu hadisənin səbəbi kimi əsasən Yerə nəhəng asteroidin (Yukatan yarımadasındakı Çikusklub krateri) düşməsi və bundan sonrakı "asteroid qışı" göstərilir. Bütün növlərin təxminən 50%-i, o cümlədən bütün uça bilməyən dinozavrlar məhv olmuşdur.
Bulbophyllum quadrisetum
(Bulbophyllum quadrisetum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mert Tunco
Mert Tunco (17 may 1995-ci ildə anadan olub) — Türkiyəni təmsil edən kişi badmintonçu.
BWF International Challenge/Series
Kişilər cütlük
Viola beckwithii
(Viola beckwithii) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ageratina petiolaris
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Atsuşi Yoneyama
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Körfəz
thumb|right|300px|[[Meksika körfəzi]] Körfəz — okeanın və ya dənizin quruya çox daxil olmuş, lakin okeanla sərbəst əlaqəsi olan hissəsidir. Sakit okeanda – Alyaska, Kaliforniya, Atlantik okeanında — Qvineya, Meksika, Müqəddəs Lavrenti, Biskay, Fin, Riqa, Botnik, Fandi, Hind okeanında – Benqal, Böyük Avstraliya, Iran, Ədən, Oman, Şimal Buzlu okeanında – Hudzon, Ob.
Dənizlərdən fərqli olaraq, suyunun xassələrinə, axınlarına və orada yaşayan canlılara görə okeanlardan az fərqlənir. Bəzi dənizləri səhvən körfəz, bəzi körfəzləri isə dəniz adlandırmışlar. Əslində Meksika körfəzi dəniz, Qırmızı dəniz isə körfəz adlandırılmalıdır. Çünki Meksika körfəzinin suyunun fiziki-kimyəvi xüsusiyyətləri və üzvi aləmi onu dəniz adlandırmağa imkan verir.
Qala (Rutul)
Qala — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Rutul rayonunda kənd. 1 yanvar 2014-cü ilə olan rəsmi təxminə əsasən Amsar və Qala kəndlərini əhatə edən Amsar kənd sovetliyində 790 nəfər əhali yaşayır. "Ləzgi federal milli-mədəni muxtariyyatı" ictimai təşkilatının mənbə göstərmədən təqdim etdiyi qeyri-rəsmi məlumata əsasən kənd əhalisini etnik rutullar təşkil edir.
Sent-İler-de-Bran
Sent-İler-de-Bran  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Kremyo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.
INSEE kodu — 38392. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 413 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 218 ilə 387 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 420 km cənub-şərqdə, Lion dan 37 km şərqdə, Qrenobldan 65 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Ziyadoğlular sülaləsi
Ziyadoğlular sülaləsi, Ziyadoğlu Qacar və ya Ziyadlı — Qacar tayfasının bir qolu olan Ziyadlılar XVI əsrin ortalarından 1743-cü ilə qədər Səfəvi Qarabağını idarə etmişdirlər. Onların idarə etdikləri ərazilərə bəzən Səfəvi Gürcüstanının bir hissəsi olan Kaxeti, Səfəvi Astrabadı da daxil edilmişdir. Gəncə xanlığı 1747-ci ildən 1805-ci ilə qədər, İrəvan xanlığı 1755-ci ildən 1828-ci ilə qədər Ziyadlıların nümayəndələri tərəfindən idarə edilmişdir. Bəzi müəlliflər iddia edir ki, Qacar imperiyasını uzun müddət idarə etmiş Qovanlı Qacarlar Ziyadlı və ya Ziyadoğlu Qacarların bir tirəsidirlər.
Sülalənin tarixi
Ziyadoğluları haqqında Tarixçi Məhəmməd Məsum ibn Xocəki-Isfahani "Xülasət əs-siyyar" adlı əsərinin "Ziyadoğlu nəsli və Gəncənin xüsusiyyətləri haqqında qısa məlumat" başlığında yazır: "Mən-Allahın yazıq bəndəsi uğurlu tale sahibi olan bu alicənab şəxsin süfrəsinin kənarında oturanlardan biri kimi zati-alilərinin əmri ilə bu kitabı yazmağa məşğul olarkən özümə vacib bildim ki, qüdrətli və əzəmətli xanın nəsli, əcdadı haqqında da qısaca məlumat verim. Bu qısa məlumatı sidq-ürəklə hazırladım ki, zəmanə adamları xanın nəsil şəcərəsini bilsinlər. Düzdür, bu nəslin şəxsiyyətlərinin layiqli xidmətləri gün kimi aydındır və heç bir tərifə ehtiyacı yoxdur, lakin bununla belə, mənim rəyimdən belə bir fikir keçdi ki, arif adamların bu nəslin işləri haqqında məlumatları olsun deyə onları bu kitaba daxil edim. Bu mübarək insanın babalarının məskəni Rum vilayəti olmuşdur. Qəriməş Xızr adı ilə tanınan Xızr bəy o diyarda mötəbər bir şəxs olmuşdur. O, Səfəviyyə təriqətinə sidq-ürəklə etiqad etdiyi və o müqəddəslərin işığına ürəkdən bağlandığı üçün eli, qohum-əqrabası ilə birgə vətənini tərk edib Azərbaycana və İraqa köçmüşdür. Xızr bəy bir müddətdən sonra dünyasını dəyişmiş və onun böyük oğlu Ümmət bəy Lahican vilayətində şahənşaha səcdə etmək şərəfinə nail olmuşdur o, zəmanəsinin yeganəsi olan bu şəxslə şahənşahla yaxınlıq mərtəbəsinə yüksəlmişdir. Ümmət bəy hörmət və izzət sahibi Sufi Lahicinin xidmətində olmuş şahənşahlıq lütfü və diqqəti həmişə onun üzərinə kölgə salmışdır. Xalq üçün qorxulu, təhlükəli vəziyyətlərdə bəşəri gücü çatan işləri daha çox o, gördüyü üçün, eləcə də saf etiqadına, fədakarlığına və çoxlu xidmətlərinə görə Ziyadoğlu ləqəbini qazanmışdır".
Qacar elinin oymaqlarından biri də Ziyadlıdır. Ziyadlı oymağının bir qolu Qarabağ da, bir qolu Irəvanda, bir qolu isə Astrabadda məskunlaşmışdı. Ziyadlı oymağının bir qolu Qarabağda (Gəncədə), bir qolu Çuxursəddə (İrəvanda) hakimiyyətdə olmuşdur. Gəncə ziyadlıları tarixi ədəbiyyatda Ziyadoğlu kimi tanınırlar. Onların tayfa başçıları bu yörədə öncə bəylərbəyi, sonra müstəqil xan olmuşlar. Gəncə bəylərbəyi Qarabağ Şahverdi bəy Ümmət bəy oğlu I Şah Təhmasib Səfəviyə qulluq etmişdi. Şah ona sultan ünvanı vermişdi. Təhmasib 1551-ci ildə Kəmaləddin Şahverdi sultanı 1551 Gəncə-Qarabağ vilayətinə bəylərbəyi təyin etmişdi. Osmanlılara qarşı Ərzurum savaşında göstərdiyi mərdliyə və müvəffəqiyyətə görə Danqı mahalının ilbəil gəliri ilə ödüllənmişdi. Danqı mahalı öncə Şəki vilayətinə bağlı idi.
Qarabağ Ziyadoğlu-Qacarların irsi bəylərbəyliyi kimi Qarabağ xanlığının yaranmasına kimi, kiçik fasilə ilə 300 ilə qədər onların nəzarətində qalmışdı. Qarabağ bəylərbəyləri olan Ziyadoğlu Qacarlar haqqında ən mühüm məlumat II Şah Abbas dövründə Qarabağ bəylərbəyi Murtuzaqulu xan Qacarın vəziri olmuş Məhəmməd Məsumun "Xülasət əs-siyar" əsərində verilmişdir. M. Məsum Ziyadoğlu Qacar nəslinin XVI yüzyilliyin 40-cı illərindən-XVII yüzilliyin 60-cı illərinə qədər, təxminən yüzillik tarixini öz əsərində işıqlandırmışdır.
Hiromi Kocima
(d. 12 dekabr 1977) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Bulbophyllum quadrifarium
(Bulbophyllum quadrifarium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ageratina photina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bioqrafiya (jurnal)
"Bioqrafiya beynəlxalq jurnalı" (ingiliscə adı: "International journal Biography") — Azərbaycanda nəşr olunan jurnal. Ensiklopediya Nəşriyyatının resenziyalı elmi-publisistik nəşri.
Təsis və qeydiyyat
"Bioqrafiya beynəlxalq jurnalı" 07 iyul 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən təsis edilmiş və  Azərbaycan Respublikasının dövlət reyestrinə alınmışdır.
Jurnal beynəlxalq ISSN mərkəzində qeydiyyata alınmışdır.
Məzmun
Jurnal resenziyalı elmi-publisistik, ictimai-siyasi nəşrdir.
Jurnalda əsasən Azərbaycanda və dünyada tanınmış, məşhur və görkəmli insanların həyat və fəaliyyətlərini ifadə edən məqalələrin dərcinə üstünlük verilir. Həmçinin siyasət,iqtisadiyyat, beynəlxalq əməkdaşlıq, elm, təhsil və mədəniyyətın digər sahələrilə bağlı yazılmış orjinal məqalələrin dərcinə də yer verilir.
Dil
Jurnalda Azərbaycan, türk, ingilis və rus dillərində məqalələr dərc edilir.
Redaksiya
Baş redaktoru tanınmış bioqrafiyaşünas-publisist, Ümumdünya Bioqrafiyalar Assambleyasının həqiqi üzvü Fikrət Nağıyevdir. Redaksiya heyəti 30 nəfərdən ibarətdir.
Veb-saytı
biography.az
Mərkəz Məmmədov
Məmmədov Mərkəz (tam adı: Mərkəz Kərəm oğlu Məmmədov; ) — kimya üzrə elmlər doktoru, professor.
Həyatı
Mərkəz Kərəm oğlu Məmmədov 2 fevral 1940-cı ildə Azərbaycan Respublikası Şəmkir rayonunun Dəllər qəsəbəsində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. O, 1947-ci ildə Dəllər orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olmuş və 1957-ci ildə isə həmin məktəbi bitirmişdir.
1957-59-cu illərdə istehsalatda işləmək tələb olunurdu. Ona görə də o, Dəllər 7 illik məktəbində laborant işləmişdir.
1959-cu ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun kimya-biologiya fakültəsinə qəbul olunmuş, 1964-cü ildə oranı bitirmişdir.
M. Məmmədov 1964-cü ildə təyinat ilə bitirdiyi Dəllər orta məktəbinə müəllim təyin olunmuş və burada 1967-ci ilə kimi müəllim və tədris işləri üzrə direktor müavini vəzifəsində işləmişdir.
O, 1967-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademik Y.H. Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda əyani aspiranturaya daxil olmuşdur. 1973-cü ildə apardığı tədqiqatları yekunlaşdıraraq "Doymuş alifatik aldehidlərin vinilləşmə reaksiyasının tədqiqi və sintez edilmiş məhsulların bəzi çevrilmələri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, elmlər namizədi adı almışdır. 1995-ci ildə M.Məmmədov uzun illər alitsiklik sırası mürəkkəb efirlərin sintezi sahəsində apardığı tədqiqatları "Tsikloolefin karbohidrogenləri və tsiklanonlar əsasında efir və ketoefirlərin alınması, xassə və tətbiq sahələrinin öyrənilməsi"  mövzusunda doktorluq dissertasiyası şəklində müdafiə edərək kimya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi, 2014-cü ildə professor elmi adı almışdır.
M.Məmmədov 1995-2002-ci illərdə Azərbaycan Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasında kimya elmləri bölməsində Ekspert Komissiyasının üzvü olmuşdur, həmçinin o işlədiyi tədqiqat institutunda baş elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
2006-cı ildən hal-hazıradək M.Məmmədov Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda "Alitsiklik funksional monomerlər" laboratoriyasının müdiri vəzifəsində çalışır
Ailəsi
Ailəlidir. İki qız övladı var
Elmi nailiyyətləri
Mərkəz Məmmədov aspiranturada oxuduğu müddət ərzində alifatik sırası sirkə, propion və yağ turşuları aldehidlərinin asetilenlə vinilləşmə reaksiyasını öyrənmiş və ilk dəfə olaraq sübut etmişdir ki, inisiatorların iştirakı ilə vinilaldehidlər almaq mümkündür. M.Məmmədov rus alimləri Favorski və Şostokovskidən fərqli olaraq asetileni üzvi peroksid radikallarının iştirakı ilə aldehidlərə birləşdirərək müvafiq vinilaldehidlər sintez etmişdir. Tədqiqatları bu istiqamətdə genişləndirərək M.Məmmədov alifatik və alitsiklik ketonların asetilenlə vinilləşməsi reaksiyasını öyrənmiş və nəticədə müvafiq vinilketonlar sintez edərək onların xassələrini və çevrilmələrini ətraflı öyrənmişdir.
M.Məmmədov tərəfindən aparılan elmi-tədqiqat işlərindən dihidroditsiklopentadienil asetat ətirli maddə "Ditsilatın" alınması prosesi sənayedə tətbiq olunmuş və onun əsasında Xarkov şəhərində "Effekt" parfumer-kosmetika fabrikində müxtəlif ətirli kompozisiyalar hazırlanmış və istehsalatda tətbiq olunmuşdur. Onlara misal olaraq: "Komfort", "Lesnoy aromat", "Safari", "Roza" adlı ətirləri və odekolonları göstərmək olar. Apardığı elmi tədqiqat işləri əsasən alitsiklik mürəkkəb efirlərin alınması istiqamətində olmuşdur. İlk dəfə olaraq doymuş və doymamış alifatik turşuların karkas quruluşlu olefinlərə birləşməsi reaksiyasını dərindən öyrənmiş, yüzlərlə yeni reaksiyaqabiliyyətli monomerlər-akrilatlar, monotsiklik, bitsiklik, tritsiklik, politsiklik mono- və diefirlər sintez etmiş onların praktiki əhəmiyyəti sahəsində qiymətli tövsiyələr vermişdir.
Mərkəz Məmmədovun apardığı tədqiqat işlərindən ən əhəmiyyətlisi akademik S.C.Mehtiyevin rəhbərliyi altında tsiklopentadienin oliqomerləşməsi reaksiyasıdır. Bu tədqiqatların nəticəsində ion mayeləri əsasında tsiklopentadien tərkibli karbohidrogenlərin oliqomerləşməsi, sooliqmerləşməsi reaksiyası tədqiq olunmuş və bir sıra karbonil tərkibli yeni, xətti oliqomerlər sintez edilərək, onların tətbiq sahələri müəyyənləşdirilmişdir.
Aparılan tədqiqatlar nəticəsində alim sübut etmişdir ki, ilkin maddələr-monokarbon turşuları norbornen karbohidrogenlərinə birləşərkən özü sistemdə katalizator rolu oynayaraq mürəkkəb efirlər əmələ gətirmək qabiliyyətinə malikdirlər. Bu hadisə mürəkkəb efirlərin əmələ gəlməsi sahəsində çox mühüm elmi, həmçinin praktiki əhəmiyyət kəsb edir. Belə ki, tədqiqatların aparılması texnologiyası sadələşir və prosesin iqtisadi səmərəsi, yəni mürəkkəb efirlərin çıxımı 30,0-40,0% artır, ekoloji baxımdan isə əlverişli şərait yaranır.
Görülən tədqiqat işləri nəticəsində M.Məmmədov 200 elmi işin müəllifidir, onlardan 18-i SSRİ və Azərbaycan Respublikasının müəlliflik şəadətnaməsinə və Patentinə layiq görülmüşdür.
Mərkəz Məmmədov tərəfindən son illərdə tsikloolefin karbohidrogenlərindən Sumqayıt şəhərində istehsal olunan etilenin alınması prosesində yan məhsul olan ditsiklopentadien əsasında yeni bitsiklik və tritsiklik akrilat monomerlərinin sintezinin iqtisadi və ekoloji baxımdan əlverişli üsulunun elmi əsasları işlənib hazırlanmışdır.
M.Məmmədov tərəfindən laboratoriyada sintez olunan birləşmələr xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrində, məsələn: tibbidə, kənd təsərrüfatında məhsuldarlığının artırılması üçün xəstəlik törədən həşaratlara qarşı da sınaqdan keçirilir. Belə birləşmələrdən tsiklik quruluşa malik efirlərdən “Ditsilat” Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin tərkibində olan V.Axundov adına METTPİ-də müvəffəqiyyətlə sınaqdan keçirilmiş və təsdiq olunmuşdur ki, o, xəstəlik yayan ağcaqanadlara qarşı yüksək təsirli insektisid xassəsinə malikdir. Əldə edilən müsbət nəticələr N.C. Namazovun 2007-ci ildə nəşr etdiyi “Tibbi Entomologiya” monoqrafiyasında öz əksini tapmışdır.
Beləliklə, alim tərəfindən laboratoriyadan sənaye miqyasına qədər gətirib çatdırdığı “Ditsilat”dan nəinki ətirlərin hazırlanmasında istifadə etmək, hətta ondan xəstəlik yayan ağcaqanadların çoxalmasının qarşısını da almaq olar.
Məmmədov M.K. uzun illər ətirli maddələr sahəsində apardığı tədqiqat işlərini və əldə etdiyi naliyyətləri ümumiləşdirərək 2006-cı ildə «Ətirli maddələr» monoqrafiyasını Azərbaycan Elmlər Akademiyasının «Elm» nəşriyatında dərc etdirmişdir. Alim şair olmasa da, onun Vətənə, dostluğa, məhəbbətə ürəkdən axıb gələn şerləri Mərkəz Şəmkirli təxəllüsü altında “Adım mənim odum mənim” (1999) şerlər kitabında nəşr olunmuşdur. O, öz ədəbi yaradıcılığını davam etdirərək 450 səhifəlik “Məhəbbət təranələri” adlı şerlər toplusunu 2011-ci ildə nəşr etdirmişdir. 2014-cü ildə onun həmmüəllifliyi ilə "Monomerlərin kimyası və texnologiyası" (Bakı, Elm-2014, 480 s.) kitabı dərc olunmuşdur.
Əsas elmi əsərlərin adları
Мамедов М.К., Махмудова Э.Г. Cинтез диэфира трициклодекандиола насыщенных одноосновных кислот // Журнал прикладной химии, 2013, т. 83, вып. 4, c. 521-524
Hacı Allahyar ağa Dilbazov
Hacı Allahyar ağa Dilbazov ( ? - 1866-cı il) - Azərbaycan nəqşbəndi, Hacı Rəhim ağa Dilbazov "Vəhidi"nin atasıdır.
Həyatı
Qazax mahalında nəqşbəndiliyi ilk qəbul etmiş şəxslərdən olan Allahyar ağa öz zəmanəsinə görə savadlı və təhsili bir adam olmuşdur. Əlində olan məlumatlara əsaslanaraq Firidun bəy Köçərli Allahyar ağa barəsində "dəyanətkirdar və səxavətşüar bir bəy" deyə xarakteristika verir. 1827-28 ci il Rus-İran müharibəsində Qazax Süvari Alayının tərkibində iranlılara qarşı döyüşlərdə iştrak etmişdir. Şamxor döyüşünün, Əsrik döyüşünün, Gəncə ətrafındakı döyüşün qəhrəmanlarından biridir. 3 sentyabr 1826-cı il tarixdə baş vermiş Şamxor döyüşündə şəxsi igidlik göstərdiyi üçün Anna lenti üzərində gümüş medal layiq görünmüşdür. Firidun bəy Köçərlinin yazdığına görə, Allahyar ağanın Qafqaz nəqşbəndilərinin təriqət başçılarından olan Mirhəmzə Nigari ilə qədimi dostluğu varmış. Mirhəmzə Nigarinin Osmanlıya mühacirəti ərəfəsində bir ilə yaxın Xanlıqlar kəndində Allahyar ağanın evində qalması yalnız bu şəxsi dostluq münasibəti ilə izah edilə bilər.
Ailəsi
Allahyar ağa Dilbazovun şəxsi həyatı barədə məlum olan budur ki, onun üç oğlu və bir qızından sonra həyat yoldaşı vəfat edir. Bu nikahdan olan oğulları - şair Hacırəhim ağa Vəhidi, Paşa ağa, Hacıkərim ağa. Arvadının vəfatından sonra Allahyar ağa Xanlıqlar kəndində çox mötəbər sayılan Qaraxallar nəslindən Eminə adlı bir qızla evlənir. Rəiyyət qızı Eminədən onun dördüncü oğlu Məmmədkərim ağa (Məmmədyar ağa) dünyaya gəlir.
Vəfatı
Allahyar ağa 1866- cı ildə Xanlıqlar kəndində vəfat etmişdir.
Mənbə
Dilbazilər                                                                                                                                                                                                                 Şəmistan Nəzirli Topoqraf Qeneral İbrahim ağa Vəkilov
SEYYİD MİR HAMZA NİGÂRÎ’NİN ANADOLU VE AZERBAYCAN’DAKİ DEVAMCILARI
Viola bicolor
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Volqa xoruzgülü
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sent-İler-de-la-Kot
Sent-İler-de-la-Kot  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Kot-Sent-Andre kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vyen.
INSEE kodu — 38393. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1 106 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 361 ilə 647qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 450 km cənub-şərqdə, Lion dan 60 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 39 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
QGIS
QGIS (Quantum GIS) — azad kros-platform Coğrafi informasiya sistemi. Sistem üzərində iş 2002-ci ildə başlamışdır.Sistemin yaradılma məqsədi Coğrafi informasiya sistemlərinin daha rahat və başa düşülən edilməsi idi, bu məqsədə nail olundu: Sistemin xarici görünüşü digərlərinə nisbətən həvəskarlar üçün daha sadə və başadüşülən alınmışdır. Proqramın interface-i Qt vasitəsi ilə yaradılmışdır.
Xüsusiyətlər
Başqa sistemlərdən fərqli olaraq QuantumGİS istifadəçiləri xəritə yarada və bir neçə xəritəni bir araya gətirə bilərlər.İstifadəçilər yeni məlumatlar yarada,məlumatları redakte edə və ya ixrac edə bilərlər.Həmçinin istifadəçilər faylları internetdə paylaşa bilər,bunun üçün xüsusi olaraq yaradılan [Veb serverlər|veb-server] Mapserverdən yararlanırlar.Bundan əlavə QGİS WMS/WFS klienti kimi və WMS serveri kimi istifadə oluna bilər.
Yoşiharu Ueno
(d. 21 aprel 1973) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Faddey adaları
Faddey adaları — Laptevlər dənizində Taymır yarımadasının şərq sahillərində, Faddey körfəzi rayonunda, Faddey burnundan şimal-şərqdə yerləşən adalar qrupu. Taymır yarımadasından boğazla ayrılır. Yarımada ilə arxipelaq arasında kiçik Kapitanski adası yerləşir. Adalardan şimalda iri Bolşoy adası, şimal-qərbində isə Fiqurnıy adası yerləşir. Şimal və şərqdən bir başa açıq dənizə açılır. Adalar bitki örtüyündsənn məhrumdurlar. Aralarında sahə baxımından ən kişiyi Şərqi Faddey adasıdır. Adalar, körfəz və burun xristian müqəddəslərindən olan Faddeyin şərəfinə adlandırılmışdır. Belə ki, adalar Yulian təqviminə görə yanvarın 21 kəşf edilmişdir. Bölgəni ilk dəfə leytenant Xariton Laptev 1739-cu ildə kəşf edir. Belə bir fərziyyə də vardlr ki, bu ad Faddey Faddeyiviç Bellinshauzenin adı ilə əlaqələndirilir. Ancaq Faddey Bellinshauzen adalar kəşf edildikdən 40 il sonra kəşf edilmişdir. Qrupa üç nisbətən iri ada daxildir. Onlar yerləşdiyi mövqedən asılı Severnıy Faddey, Yujnıy Faddey və Vostoçnıy Faddey olaraq adlandırılmışdır. İnzibati baxımdan Rusiya Federasiyası Krasnoyarsk diyarı ərazisinə daxildir. Adaların yerləşdiyi bölgənin sərt iqlimə sahib olması səbəbindən burada yaşayış yoxdur. Adalar Faddey körfəzinin girəcəyində yerləşirlər.
1940-ci ildə adada olmuş bir qrup sovet dənizçisi Faddey adalarında qab-qacaq, alətlər, və digər əşyalar aşkarlayırlar. 1941-ci ildə Sims körfəzi sahilində, Çelyuskin burnu ndan 100 km cənub-şərqdə və Faddey adalarından 60 km qərbdə İzba kəndinin qalıqlarını aşkarlayırlar. Üstəlik burada kükürd dolu çəllək və odlu silah, bel, qayçı, zınqırov, xaç, kompas, günəş saatları, gümüş sikkələr aşkarlanır. 1945-ci ildə arxeoloqlar bu tapıntıların XVII əsrə aid rus dənizçilərin olmasını müıyyən edirlər. Əşyalar arktikada 300 il müddətində qalmışdır. Belə bir versiya vardır ki, bu tapıntılar məlum olmayan bir rus ekspedisiyasına malikdir. 1617-ci ildə bu ekspedisiya üzvləri Taymırın şimalına qədər hərəkət etmişlər. Ekspedisiyanın rəhbəri Akakiy Murmanes olmuşdur.
Tarixçi M. İ. Belova görə bu tapıntılaır İvan Tolstouxova məxsus olduğunu iddia edir. O, 1686-cı ildə Staroturuxandan çıxmış və 1689-cu ildə Sims körfəzində həlak olmuşdur. 1736-cı ildə adanı Vasili Vasilyeviç Pronçişev yenidən kəşf etmişdir.
Emboliya
thumb|320x320px|Ağciyər emboliyasını göstərən 3D Tibbi Animasiyadan kadr Emboliya (-atılma — qan dövranı pozğunluqlarının ən təhlükəli formalarından biri olmaqla, eyni zamanda damar cərrahiyyəsinin ən asan və ən sürətli müalicə olunan xəstəliklər qrupuna daxildir.
Ümumi məlumat
Embol adətən, trombun qopmuş hissəsi və qan damarı ilə hərəkət edən bir kütlə kimi başa düşülür və qan və limfa damarı keçidinin müxtəlif maddələrlə tutulmasına deyilir.
Əslində bu maddələr ekzogen xarakterli olmaqla normada orqanizmin mayelərində (şirələrində) embol formasında olmur, dövr edən maye sistemində ya sonradan əmələ gəlir (məs, tromb) ya da xaricdən düşür (məs, hava). Embollar ən çox sıxlıqla aşağı ətraf (% 45–60), daha sonra isə yuxarı ətraf damarlarında (% 9–13) müşahidə olunur.
Tromboz ve emboliya ilə əlaqədar meydana çıxan ilkin patoloji dəyişikliklər mənfəzi tutulmuş arterial damarın qanla təchizedici sahəyə uyğun qan dövranının pozulması, toxumalarda hipoksiya ilə əlaqədar oksidləşməmih maddələrin artması ve metabolik asidozun meydana çıxması ilə xarakterizə olunur. Belə vəziyyətdə qan elementlərinin xüsusilə trombositlərin ad-hezivliyinin artmasından törənmiş aqreqatlar kapillyar mənfəzini tutaraq mikrosirkulyator pozğunluqlar törətməklə, toxuma hipoksiyasını artırır. Hipoksiyanın nəticəsi olaraq toxumalarda toxuma membranına toksiki təsir göstərən aktiv polipeptidlərin (histamin, serotonin, kininlər, prostoqlandinlər) miqdarı artır. Tədricən toksiki prosesler toxuma membranının keçiriciliyini artırır, kapillyar damarlarda staz, toxumalararası sahədə isə ödem baş verir. Prosesin davam etməsi toxumaların nekrozlaşması ilə nəticələnir.
Patoloji dəyişikliyə uğramış sahədən toksiki maddələrin qana sorulması orqanizmdə maddələr mübadiləsinin pozulmasına, parenximatoz orqanlarda, xüsusilə böyrəklərdə mikrosirkulyar pozğunluqlara, ümumi metabolik asidoza və ürək damar pozğunluqlarına səbəb olur.
Lokalizasiyası
Lokalizasiyasına görə embollara aşağıdakılar aiddir:
Tromboemboliya-qan damarında əmələ gəlmiş laxtanın axınla aparılıb kiçik mənfəzli damarın keçidini tıxamasına deyilir. Bu zaman əgər embol ürəkdə arteriyalar və ya venalarda olsa, həyat üçün daha təhlükəlidir və canlını tezliklə öldürür.
Arterial emboliyaya səbəb 90–95% hallarda ürək xəstəlikləri (qazanılmış mitral qapağın stenozunun qulaqcıqdaxili tromboz və seyrici aritmiya ile ağıırlaşması) ve xüsusilə miokardın infarktı ilə əlaqədar ürək anevrizmasının olmasıdır.
Adətən yağ emboliyası borulu sümüklərin sınması zamanı sümük iliyindən yağ damlasının vena damarlarına düşməsi, oradan kiçik və böyük qan dövranına daxil olması nəticəsində baş verir. Sonra bu damla beyin kapillyarları və böyrək yumaqcıqlarında embol əmələ gətirə bilir.
Əsasən parçalanmış və ya nekroza uğramış toxumalar vasitəsilə damarın tutulması nəzərdə tutulur. Belə ki, parenximatoz orqanlar zədələndikdə (məs, qaraciyərə zərbə toxunduqda, ağciyər arteriyalarının şaxələrində embol əmələ gəlir), yaxud şiş toxumasının hüceyrələri limfa vasitəsilə müxtəlif orqpanlara aparıldıqda (metazstaz) toxuma emboliyası müşahidə edilir.
Atmosfer havanın damara düşməsi zamanı əmələ gəlir. Bunun səbəbi odur ki, döş boşluğunda təzyiq aşağı olmaqla, bəzən hətta mənfi olur. İri qan damarları (vidaci vena, boş vena) ağciyər zədələndikdə atmosferdən hava damara daxil olub, qabarcıq əmələ gətirir ki, buna hava embolu deyilir.
Mayedə (əsasən qanda) həll olmuş qazın qabarcıq halına keçib embola çevrilməsinə deyilir. Belə ki, yüksək atmosfer təzyiqdə (dəniz dibində, mədənlərdə, kassonda) qazlar qanda sürətlə həll olur. Yüksək təzyiqdən normal təzyiqə qalxdıqda qaz qanda sərbəstləşir və qabarcıqlara çevrilir. Buna çox zaman Kesson xəstəliyi deyilir.
Yoluxuçu xəstəliklər zamanı mikroblar bir yerə toplanıb iri bioloji kütləyə konqlomeratlara çevrilə bilir. Onlar qan dövranına düşərək embollar əmələ gətirir. Parazitlər və onların sürfələri bağırsağın divarını deşib qan damarına düşərək, bioloji embollara çevrilir.