cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə
Əsərin təhlili
Esme məktubu ilə baş serjanta kömək edə biləcək tək şəxs idi. Həm məktubu həm də hədiyyə olaraq göndərdiyi atasının saatı qızın məhəbbətini ifadə edən təmsilçiləri kimi görünür. Bu saat hekayənin ilk hissəsində Esmenin vəfat edən atasından qalan tək yadigar əşyadır. Müharibə səbəbi ilə qızın yaşadığı səfalət diqqəti cəlb edir. İkinci hissədə baş serjant saatı paketdən çıxaanda saatın şüşəsinin yolda qırıldığını görür. Saatın bu vəziyyəti ilə əsgərin ruhi xarakteri arasında oxşarlıq mövcuddur. İksin saata bir müddət baxdıqdan sonra yuxusunun gəlməyinə səbəb Esmenin məktubda yazdıqları və ya qurduğu cümlələr yox, bu məktubla qızın müharibə ərzində çox ehtiyacı olduğu məhəbbəti hiss etməsidir. Məhəbbətin yoxsulluğa qalib gəldiyinin şahidi olan İksdə daxili rahatlıq yaranır.
Bir çox ABŞ hekayələrinin son hissəsində baş qəhrəman əsər ərzində yaşadığı hadisələrdən topladığı təcrübələri və qazandığı məlumatları tətbiq edə biləcəyi nöqtəyə çatır. “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsində isə baş qəhrəman əvvəlki özünə geri qayıdır. Hekayənin sonunda İks sözünü yerinə gətirir və Esmeyə yoxsulluqla əlaqədar məlumatlı hekayə qələmə alır. Bu əsər simvolik atanın kiçik qızına məhəbbətini göstərdiyi toy hədiyyəsidir.
Yazıçının digər əsərləri ilə qarşılaşdırılma
thumb|right|200px|“Doqquz hekayə” əsəri İngiltərədə nəşr olunandan sonra [[Lourens Olivye|Ser Lourens Olivye “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsini radio teatrına uyğunlaşdırmaq üçün Selincerdən icazə istədi. Selincer keçmişdə yaşadığı problemlər səbəbi ilə bu təklifi rədd etdi.]]
“Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsində II Dünha Meharibəsi səbəbi ilə ruhi idarə pozğunluğundan əziyyət çəkən, tənha olan və özünü məhəbbətdən məhrum hiss edən Amerikalı baş-serjant İks bu problemlərdən iki ingilis uşağın ona göstərdiyi məhəbbətlə xilas olur. Hekayənin son hissəsində İks müharibənin bütün qorxularına baxmayaraq Esme və Çarlz sayəsində yenidən daxili rahatlıq əldə edir. Daxilindəki məhəbbət yoxsulluğundan xilas olur. Selincer bu hekayəsində bildirmək istəyir ki, “Hansısa bir şəxsin nə qədər pis ruhi xarakteri olsa da əgər dünyada məhəbbətin nə olduğunu bilirsə həm problemlərindən, həm də bu problemlərin sonunda ortaya çıxacaq intihar istəyindən xilas ola bilər.” Selincer fikrincə nevrozun müalicəsi məhəbbətdir.
Yazıçı “əgər sevməsək yaşaya bilmərik” mövzusunu “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsindən başqa digər əsərlərində də istifadə etdi. Yeniyetmə gəncin yaşayış üsyanından bəhs etdiyi və yeganə romanı olan “Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan” əsərində baş qəhrəmanı müharibədən sonra Amerikanın materialist yaşayışında yaşamağa çalışan Holden Kolfilddir. Bu əsərdə Holden yetkin olaraq danışır və gördüyü bir çox şeyi tanıtmaq üçün “uydurma” sözündən istifadə edir. Bu roman da eynilə Esme kimi Selincerin yaratdığı obrazlardan biri olan Holdenin bacısı Fob gəncin romantikliyini və cəmiyyətlə yenidən reinteqrasiyasında əsas amilə çevrilir. Əsərin son hissəsində Holden Fobla danışır. Fobun böyük qardaşını özünə gətirən ifadələrindən sonra Holden yetkin kimi davranmağa başlayır. “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” əsərində baş obrazın daxilindəki yoxsulluqdan söhbət açan Selincer bu hekayədən bir il sonra nəşr edilən “Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan” hekayəsində isə cəmiyyətdəki yoxsulluqdan bəhs etmişdir.
Esme və Fob intihar vəziyyətində olan baş obrazların xilas edicisidilər. Yazıçının bu iki əsərindən əvvəl 31 yanvar 1948-ci il tarixində “The New Yorker” jurnalında nəşr edilən “Banan balığı üçün mükəmməl bir gün” hekayəsində çox danışan qız övladı Sibil hekayənin qəhrəmanı olan Seymur Qlassın intihar etməsinin qarşını ala bilmir, amma şəxsin yetkinlərin çirklətdiyi həyatını işıqlandırmağa bacarır. Hekayədə müharibədən qayıdandan sonra Florida sahillərində qeybətçi və sadə həyat yoldaşı Muril ilə tətil edən keçmiş əsgər Seymur müharibənin onun üzərində yaratdığı qorxunun təsiri altındadır. Otel otağında dırnaqlarına boyayarkən anası ilə telefonla danışan Muril həyat yoldaşının nə vəziyyətdə olduğunu başa düşmür. Seymur sahildə çox danışan qız övladı Sibil ilə tanış olur. Sibillə söhbəti ona bütün problemlərindən üz döndərərək qısa müddət də olsa rahatlıq əldə etməsi üçün vaxt qazandırır. Geri dönə bilmədiyi günahsızlığı ilə sadə yaşayış kefi arasında qalan Seymur otaqında intihar edərək Selincerin məşhur uydurma obrazlardan ibarət “Qlass ailəsi”nin tarixində faciəvi bir hadisə yaradır. Esme, Fob və Sibil bir-birlərinə çox bənzəyən uşaqlardr. Tədqiqatçılar həm baş serjant İksi həm də Holden Kolfildi intihar edən Seymurun ruhi nəvələri kimi qəbul edirlər.
Esmenin bənzədildiyi Selincerin digər obrazlarından biri də “Gəmidə” hekayəsinin baş qəhrəmanı Bu Bu Tanenbaumdur. Seymur Qlassın bacısı Bu Bu Lionel adlı dörd yaşlı oğlan övladı olan yetkin qadındır. Amerikalı Bu Bu da eynilə ingilis Esme kimi “yaxşı olana çatmaq, əldə etmək üçün” mübarizə aparır.
Selincerin müharibə dövründə Avropada yazdığı hekayələrindən biri olan “Fransada oğlan” əsərində Beb Qladualler səngərdə döyüşərkən bacısı Mettinin göndərdiyi məhəbbət dolu məktubu oxuyur. Yazıçının bu əsərində eynilə Esmenin baş serjant İksə yazdığı məktubdan sonra qardaşı ilə yaratdığı bu əlaqə Bebdə rahatlıq yaradır. Beb rahat yatır. Selincer “Qlass ailəsi”ndən bəhs etdiyi hekayələrində də baş qəhrəmanın rahatlıq əldə edərək yatmasının problemin həll olmasına işarə olaraq göstərildiyini bildirir.
Tənqidçilərin mövqeyi
Hekayə “The New Yorker” jurnalında 18 aprel 1950-ci il tarixində nəşr edilməsindən sonra böyük müvəffəqiyyət əldə etdi. Jurnalı oxuyanlar hekayəni çox bəyəndilər. 20 aprel 1950-ci il tarixində Selincer Nyu York redaktorlarlarından biri olan Qus Lobronaya böyük təəccüblə bildirdi ki, “Yeni nəşr olunan “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” adlı əsərimlə bağlı bu günə qədər nəşr olunan bütün hekayələrimdən daha çox məktub almışam.”
Fridrix L. Qvinn və Yozef L. Blotner kimi ədəbiyyat tənqidçilər hekayənin Selincerin incəsənətində zirvə nöqtəsi olduğunu bildirdilər. “Doqquz hekayə” əsərinin nəşr edilməsindən sonra Çarlz Pure “The New York Times” qəzetində 9 aprel 1953-cü il tarixində nəşr edilən məqaləsində “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsini II Dünya Müharibəsinin meydana gətirdiyi “ən yaxşı hekayə” olduğunu yazırdı. Corc Stayner də Pure ilə bənzər fikirdə olaraq gözəl şəkildə irəliləyən əsərin müharibənin ortaya çıxardığı ən gözəl hekayə olduğunu bildirdi. İhab Hassan əsərin “Axmaq əmi Konnektikutda” və “Gəmidə” əsərləri ilə birlikdə Selincerin karyerasının ikinci hissəsində (müharibədən sonrakı dövr) yazdığı “ən yaxşı hekayə” olduğunu açıqladı.
Con Antiko hekayənin əsas mövzusunun “müharibənin meydana gətirdiyi yoxsulluq səbəbi ilə depressiyada olan baş serjantı on üç yaşlı qızın məhəbbətinin xilas etməsi” olaraq bildirilməsinə qarşı çıxdı. Antikonun fikirlərinə görə Selincerin bu əsəri tipik romantik müharibə hekayələrinin bir versiyası idi və baş serjant İksi məhəbbətin gücü yox, sahib olduğu zarafat anlayışı xilas etmişdi. Con Hermann isə əsərin əsas obrazının Esme yox, qardaşı Çarlzın olduğunu iddia etdi. Herman belə düşünürdü ki, Çarlzın fikirləri ilə İksin fikirləri arasında əlaqə mövcud idi. İksin rahatlıq əldə etməsinə səbəb Esmenin ifadələri yox, Çarlzın məktubun son hissəsinə əlavə etdiyi qeyd idi. Həmçinin rəqəmləri, hesablamağı və saatın neçə olduğunu bilməyən Çarlz bacısına görə daha da günahsız idi. Mayk Tirs isə yazır ki, “''baş serjant İksi ruhi pozğunluqdan xilas edən həm Esme, həm də Çarlz idi. Esme realizmi, materializm və elmi təmsil edirdi. Çarlz romantik səmimiyyətin rəmzi idi. İksin sağalmaq üçün onların hər iksini də ehtiyacı var idi.''”
Oxuyucular “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsi ilk dəfə nəşr edildiyində Selincerin bu əsərini müharibədə yaşadığı pis təcrübələrdən sonra yazdığını fikirləşdilər. Lakin yazıçı əsərin avtobioqrafik hekayə olduğunu tamamilə rədd etdi. Eberhard Alsen isə 2002-ci ildə nəşr etdirdiyi məqaləsində belə bir iddia irəli sürdü: “''Tanınmış “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsinin yazıçısı Selincer 1945-ci ildə Almaniyadan Ernest Heminqueyə göndərdiyi məktubunda bildirir ki, yaşadığı depressiya səbəbi ilə Nürnberqdəki xəstəxanada müalicə edilib. Elə bu səbəbdən də hekayə yazıçının ən avtobioqrafik əsəridir.''”
Təsirləri
thumb|left|200px|2000-ci ildə Kris Keyn və Keit Murrey tərəfindən yaradılan “We are Scientists” qrupu “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsindən təsirlənərək albomlarına “Məhəbbət və səfalətlə” adını vermişdilər.
Lourens Olivye Selincerin İngiltərədəki redaktoru Cemi Emiltonun vasitəsi ilə “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsini “BBC” kanalında radio teatrına uyğunlaşdırmaq üçün yazıçıdan icazə istədi. Aktyor daha əvvəl Çarlz Dikkens, Cozef Konrad, Robert Lyuis Stevenson, German Melvill kimi yazıçıların klassik romanlarını radioya uyğunlaşdırmışdı. Selincer Olivyenin o günə kimi əsərini radio tamaşasına uyğunlaşdırmaq istəyən tək müasir yazıçı idi.
Oxşar şəkildə 1950-ci ildə Selincerin “Axmaq əmi Konnektikutda” adlı hekayəsi “Kasablanka” filminin də ssenaristləri olan Culis Cey Epsteyn və Filip Cey Epsteyn tərəfindən yazılmış və Semyuel Qoldvinin prodüsseri olduğu “Mənim axmaq ürəyim” adlı filmdə ekranlaşdırılmışdı. Selincer bu hekayəsində bəhs etdiyi günahsızlığı itirmə mövzusunun filmdə bəkarəti itirmə kimi nümayiş etdirilməsinə çox əsəbləşmişdi. Bundan sonra o, əsərlərinin teatr və televiziyada ekranlaşdırılmasına icazə verməyəcəyini qərara aldı. Bu hadisə nəticəsində aldığı qərar səbəbi ilə yazıçı Olivyenin təklifini rədd etmişdi.
1977-ci ilin fevral ayında “Esquire” jurnalında “Rubert üçün – heç vaxt söz vermə” adlı hekayə nəşr edildi. Hekayənin yazıçısı məlum deyil idi. Jurnalda ilk dəfə yazıçının açıqlanmadığı hekayəyə yer verilmişdi. Oxuyucular “Rubert üçün – heç vaxt söz vermə” hekayəsinin on beş il yeni əsəri nəşr edilməmiş Selincerin yazdığı ilə bağlı fikirlər ortaya çıxdı. Uzun axtarışlardan sonra əsərin yazıçısının “Əgər Selincer hekayələr yazmayacaqsa, kimlərsə onun üçün bu hekayələri yazmalıdır.” fikrini bildirən jurnalın redaktoru Qordon Liş olduğu məlum oldu. Bu hekayə Qordon Lişin 1984-cü ildə nəşr edilən “Bu günə qədər nə bilirəm?” adlı hekayələr toplusunda yer aldı. Bu kitabda yer alan digər hekayə Lişin “Esme üçün – məhəbbət və səfalətlə” hekayəsindən təsirlənərək ad verdiyi, yazıçıya “O. Enri mükafatı”nı qazandıran “Cerom üçün – məhəbbət və öpüşlərlə” hekayəsi idi. Əsərdə zahid yaşayışa üstünlük verən bir atanın tanınmış yazıçı olan oğlu ilə əlaqəsini düzəltmək istəyindən bəhs edilir. Oğul Selincerin uydurma versiyasıdır.
Limoni Sniketin “33 bədbəxt” adlı hekayə seriyasının altıncı kitabının “Alaqaranlıq lifti” hekayəsində görünən “Yoxsul Esme” obrazı mövcud idi. Sniket bu obrazı yaradarkən Selincerin hekayəsindən təsirlənmişdir.
Həmçinin Nyu York mənşəli indi-rok qrupu “We are Scientists” 2005-ci ildə çıxardıqları albomlarına hekayədən ilhamlanaraq “Məhəbbət və səfalətlə” adını verdilər. Qrupun favorit yazıçısı Selincer idi. Onun hekayələrini çox bəyənirdilər.
Qeydlər
Qeyd 1. Selincer 1951-ci ildə nəşr edilən ilk və yeganə romanı olan “Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan” əsərinin on altıncı hissəsində Lourens Olivyedən bəhs edir. Romanın baş qəhrəmanı Holden Kolfild sevgilisi Selli ilə teatra getmək üçün bilet alır. Lakin Selli teatrdan xoşu gəlmədiyini bildirir. Bu əsnada o, bu cür bildirərək Lourens Olivyedən bəhs edir: “''Bir aktyor peşəkardırsa, onu həmişə xatırlayırsınız. O da peşəkar olduğunu bilir və bu da hər şeyi bərbad vəziyyətə gətirib çıxarır. Məsələn Ser Lourens Olivyeni nümunə çəkim. Onu “Hamlet” filmində seyr etdim. Məni keçən il Di Bi, Fobla aparmışdı o filmə. Böyük qardaşım əvvəlcədən filmi seyr etmişdi, nahar zamanı bizə film barədə elə danışdı ki, mən də filmi seyr etmək istədim. Amma filmi izləyəndə bəyənmədim. Bu Ser Lourens Olivyeni nəyi peşəkardır, onu başa düşə bilmədim. Lakin səs tonu gözəl idi, çox yaraşıqlı şəxs idi. Duel edərkən, gəzərkən onu seyr etmək gözəl idi. Amma Olivye Di Binin bəhs etdiyi “Hamlet” deyildi. Qəmgin, dərd içində olan bir şəxs yox, sanki möhtəşəm general kimi idi.''”
Nori
thumb|300px|Nori
Nori, – Uzaq Şərqdə yayılmış yosun növü. Yaponiya, Koreya və Çin norinin əsas istehsalçılarıdır.
Xüsusiyyətləri
Omeqa-3 yağ turşusuna, EPK-ya və provitamin A-ya malikdir. Bu yosun asan hazırlanır, mətbəxdə universaldır. Nori dəyişməz olaraq ənənəvi şərq yeməklərində olur. O, balıq və molyusk iyi verir. Tünd rəngli nazik lövhələr şəklində satılır
İstifadəsi
Nori adətən suşi və oniqirini bükmək üçün istifadə olunur. Nori parlaq iyə və incə xoş dada malikdir. Əriştələrdə və şorbalarda bir qarnir və ya dadvericidir. Onu əl ilə xırdalamaq və yeməyə ədviyyat kimi qatmaq lazımdır. O, tərəvəzlərlə, düyü və şorba ilə yaxşı uyğunlaşır.
Xallı kaftar
Xallı kaftar (Crocuta crocuta) — Kaftarlar fəsiləsindən yırtıcı məməli heyvan növü.Ön ayaqları uzun arxa ayaqları isə nisbətən daha qısadır.Çənələri çox güclüdür
Bonqor
thumbnail|Bonqor şəhəri xəritənin cənub-qərbi
Bonqor şəhəri — Çadın, Mayo-Kebbi Est regionunun mərkəzi şəhəri.
Tarixi
Bonqor 1911-ci il Alman-Fransız müqaviləsi qədər Almaniyanın o dövrki müstəmləkəsi Kamerunun bir hissəsi idi. 1904-cü ildə burada hərbi stansiyanın inşası yeni şəhərin tarixinin başlanğıcı oldu. Alman müstəmləkəçi zabit Herbert Kund tərəfindən Bonqor yaxınlığında təsis edilib. Şəhərin əsas sakinləri Massa tayfasının yerliləridir. Şəhər müstəmləkə dövründən bəri orta təhsil əhəmiyyətli bir mərkəz olmuşdur. Cekues Modeyina liseyi şəhərində yerləşir və Afrika Fransız Ekvatorial koloniyası dağıldıqdan sonra şəhər müstəqillik qazandı, xalqın çoxu gələcək liderləri Lycee qatıldı.
Coğrafiyası
Şəhər Loqon çayının şərq sahilində yerləşir.
Mədəniyyəti
Bonqorda mərkəzi bazar meydanı, havalimanı, bir poçt idarəsi, xəstəxana və Mayo-Kebbi inzibati binaları var. Pambıq və düyü regionun və şəhərin əsas qazanc gətirən bitkiləridir. Şəhərdə Loqon sahilində bir otel də var. Bazar və bazar ertəsi günləri digər bölgələrdən Bonqor şəhərindəki bazara insanlar həftəlik bazarlıqları üçün gəlirlər.
Əhalisi
Əhali 29,268 (2008-ci üçün).
Sütəmurdov
Sütəmurdov — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Lənkəran rayonunun Sütəmurdov kəndi Gərmətük kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Sütəmurdov kənd Soveti yaradılmışdır.
İqtisadiyyatı
Sütəmurdov kəndi hallabonqun Azərbaycanda əkildiyi ilk kənddir. Sütəmurdov kəndinin ərazisində ümumi sitrus bağının sahəsi 80 hektardan çoxdur ki, bunun 10 hektarında təxminən 4 minədək hallabonq ağacı əkilmişdir.
Gözəl təlxələr
Gözəl təlxələr — Suilanıkimilər fəsiləsinə aid ilan cinsi.
Sürvəyarpaq qatrankolu
Sürvəyarpaq qatrankolu
Gözəl təlxələr
Bu cinsə əvvələr çoxlu növlər daxil idi. Hazırda isə aşağıdakı növlər daxildir :
Sürvəyarpaq qatrankolu
Təbii yayılması
Aralıq dənizi sahillərində yayılmışdır. Avropada, Asiyada, İranda, Türkiyədə, Qafqazda təbii halda bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 50-80 sm olan torpaqqoruyucu koldur. Yarpaqları ellipsvarı və ya yumurtavarı-uzunsovdur. Qısa saplaqlı, üstü qırışlı, ulduzvarı tükcüklərlə örtülmüşdür. Çiçəkləri tək və ya 2-3 ədədi bir yerdə toplaşmışdır. Ləçəkləri yumurtavarı, ağ bünövrəsi sarı xallıdır. Kasayarpaqları enli-yumurtavarı, kütuclu və boz rənglidir. Erkəkcik çiçəklər şaquli vəziyyətdən horizantal vəziyyətə keçir və ləçəklərə yapışaraq, dişicik ağızcığı açılır. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi avqustda yetişir. Qutucuq meyvəsi sıx tükcüklüdür. Toxumlarla və bəzən kök zoğlarının köməkliyi ilə bərpa olunur.
Ekologiyası
Əhəngli və ya quru torpaqlarda quru, açıq, günəşli yerlərdə bitir. Səhraların, quru şam meşələrinin və qumlu dəniz sahilərinin bitkiləridir. Yanğına davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda aşağı dağ zolağında, daşlı yamaclarda bitir.
İstifadəsi
Dekorativ və balverən bitkidir. Yarpağından tünd-yaşıl və ya qonur rəngli buxur yağı alınır. Buxur yağı ətriyyatda, təbabətdə dərman bitkisi kimi istifadə edilir.
Arctostaphylos viridissima
(Arctostaphylos viridissima) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Abdullah ibn Ömər Əbu Vəhhab əl Kəlbi
Əbu Vəhhab Abdullah ibni Ümeyr Kəlbi — İmam Hüseynə qoşulub İslamı qəbul etmiş xristian gənc. Kərbəla şəhidlərindən biridir. O və onun ailəsi İmam Kərbəlaya yollanarkən o həzrətin karvanına qoşulmuşdu. Yeni evlənən (bəzi rəvayətlərə görə cəmi 17 gün idi ki evlənmişdi) gəncin şəhid olan zaman 25 yaşı var idi. Aşura günündə təkbətək döyüşlər zamanı şəhid oldu. Başının üstünə gələn anasını da rəhmsizliklə şəhid etdilər. Rəvayətə görə, anasının ondan daha tez iman gətirməsi onun İslamı qəbul etməsinə zəmin yaratmışdı. Əsasən anası idi ki, onun İmam Hüseynə qoşulmağa və döyüşə atılmağa təşviq edirdi. Aşura günündə Vəhəbin başını kəsib, anasının qarşısına atanda o dedi:
Rəşdin (Xudafərin)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 30 nəfər yaşayır (4 ailə).
Abdullah ibn Ömər Əbu Vəhhab əl Kəlbi
- “Həmd o Allaha olsun ki, onun şəhid olması ilə Rəbbim və İmam yanında başım uca, gözüm isə aydın oldu. Allaha şəhadət verirəm ki, kilsələrdəki və atəşgahlardakı xristianlar, yəhudi və atəşpərəstlər sizdən yaxşıdır” Xarəzmi deyir ki, Şimr ibni Zil-Couşən öz nökərinə onu öldürməyi əmr etdi və o da Vəhəbinin anasının başından vurub onu qətlə yetirdi.
Vəhəbin anası oğluna dedi ki, İmamın (ə) başqa səhabələri kimi gedib, Həzrəti (ə) qorusun və bu yolda şəhid olsun. Bu sözləri eşidən zaman Vəhəb ağlayır və deyir:
- “Ey Peyğəmbərin (s) oğlu! Sənə salam olsun, cəddinin xidmətinə gedirəm. Əgər sözün varsa, buyur”. Həzrət (ə) buyurur:
- “Ey nəsrani və təzə müsəlman olmuş! Get, Allah yar və yavərin olsun”. Vəhəb atını çapır və Kufə ilə Şam ordusunun qarşısında dayanır. Deyir:
- “Ey insanlar, bu, mənəm - Vəhəb.”
- “Ey mənim, igid oğlum! Get və Zəhranın (s.ə) oğluna yardım et”.
Vəhəb deyir:
-“Anacan, bədənimin qana boyanmasına və Əbu Turab oğlunun qılıncının altında şəhid olmağıma az qalmışdır. İcazə ver, gəlininlə vidalaşım ki, bu səhrada avara qalmışdır”. Anası deyir: - “Ey səadətli oğlum, get. Qorxuram ki, çiyninə elə bir hümmət qoysun ki, səni bu böyük iftixardan saxlasın”.
- “Anacan, Hüseyn (ə) sevgisi o qədər qanıma işləmişdir ki, gəlininə görə ona göz yuma bilmərəm”. Sonra da həyat yoldaşının yanına gedir. Arvadı ona deyir:
- “İndiki ki, Peyğəmbər (s) övladı yolunda fədakarlıq etmək istəyirsən, iki istəyim vardır: birincisi budur ki, bu yolda mütləq şəhid olacaqsan və behiştə daxil olacaqsan. Ancaq behiştə daxil olmamış məni yada sal və mənsiz behiştə daxil olma. İkincisi budur ki, məni Hüseyn (ə) bacılarının kənizi et ki, onlara xidmət edim. Belə ki, sənin şəhadətindən sonra əsir düşən zaman Fatimə (s.ə) qızlarının hörmətinə görə naməhrəm əli mənə dəyməsin”. Vəhəb döyüş meydanına getməzdən əvvəl onu Əhli- beytin (ə) kənizi edir və sonra da döyüşə gedir. Vəhəb çox sayda düşməni öldürdü və anası bu səhnəni görüb xeymənin sütununu çıxartdı və onunla iki nəfəri cəhənnəmə göndərdi. Bu əməli ilə oğlunu təşviq etdi. İmam (ə) bu səhnəni görüb dedi:
- “Ey saleh qadın, geri qayıt. Cihad qadınlara vacib deyildir. Allah sənə xeyir əvəz versin. Əziyyətini və zəhmətini mükafatsız qoymasın”. Vəhəbin anası ağlar halda Əhli- beytin (ə) xeyməsinə qayıdır. Vəhəb əllərini kəsənə qədər vuruşur və onu Ömər Sədin yanına aparırlar. Ömər əmr edir ki, başını kəsib, xeymələrə tərəf atsınlar. Vəhəbin başını kəsir və xeymələrə tərəf atırlar Vəhəbin anası oğlunun başını götürüb üzündən öpür və sonra da düşmən tərəfə atır. Arvadı ərinin başsız bədəninə tərəf gedir və mərsiyə oxumağa başlayır. Şimr onu öldürmək üçün adam göndərir və düşmən arxadan başına qılınc vurub, onu da şəhid edir...
Qəhər (Vəhəbin anası) Vəhəb ibni Abdullah Kələbi Məkkə ilə Mədinə şəhərləri arasında olan səhrada yaşayırdılar. Çobanlıqla məşğul idilər. O zaman ki, İmamın (ə) karvanı Sələbiyəyə çatır, İmam (ə) uzaqdan onların çadırını görür. Bu çadıra yaxın gedir və orada əyləşən Vəhəbin qoca anasından vəziyyətlərini soruşur. Qarı da yaşayışlarının çətin olduğunu söyləyir. İmam Hüseyn (ə) nizəsini torpağa vurur və oradan su qaynamağa başlayır. Vəhəb çadıra gələndə anasından bu su haqqında soruşur və Qəhər deyir:
- “Bu sifətdə olan insan gəldi və nizəsini yerə vurdu, su çıxdı. Sonra buyurdu ki, sənə deyim ki, onunla görüşə gedəsən və haqqa yardım edəsən”.
Vəhəb çadırını toplayır və arvadı və anası ilə bir yerdə İmamın (ə) xidmətinə gedir. İmam Hüseynin (ə) yanında İslam dinini qəbul edirlər və karvana qoşulurlar. Vəhəb təzəbəy idi və 17 gün idi ki, Haniyə ilə evlənmişdi. Bu döyüşdə düşmənə ağır zərbələr endirir və böyük itkilər verir. Onu tutub, ibni Sədin yanına gətirirlər. İbni Səd onun igidliyindən çox təsirlənmişdi və əmr edir ki, başını kəsib, anasına göndərsinlər. Vəhəbin anası oğlunun başını götürür və nəvaziş edir. Sonra deyir:
- “Mən səndən razıyam”.
- “Bizlər verdiklərimiz qurbanı geri götürmərik”. Sonra xeymənin dirəklərindən birini götürüb, döyüş meydanına gedir. İmam (ə) Qəhəri gördü və buyurdu:
- “Qayıt! Sən və oğlun Allahın Rəsulu (s) iləsiniz. Cihad qadınlardan götürülmüşdür”. Qəhər də xeyməyə qayıdır və Həzrət Zeynəbə (s.ə) qoşulur. Vəhəbin həyat yoldaşı Haniyə isə əri döyüşə getməmişdən qabaq onunla bir şərt kəsir ki, əgər şəhid olsan, axirətdə səninlə bir yerdə olacağam. Bunu İmamın (ə) hüzurunda da ondan istəyir. Vəhəb şəhid olanda o, ərini yanına gedir və onu nizə ataraq, şəhid edirlər.
Rəzin (Xudafərin)
Rəzin - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 50 nəfər yaşayır (9 ailə).
Səkkiz vəzir problemi
thumb|Həll yollarından biri: a7, b4, c2, d8, e6, f1, g3, h5:(87) Səkkiz vəzir problemi — Şahmat taxtasında səkkiz vəzirin bir-birini vurmadan necə yerləşdiriləcəyini müzakirə edən problemdir. Səkkiz vəzir problemi daha ümumi olan n vəzir probleminin xüsusi halıdır. n vəzir problemi nxn ölçülü şahmat taxtasında n sayda vəzirinin bir-birini vurmadan necə yerləşdirilməsi haqqında olan problemdir.
Tarixi
Bu problem ilk dəfə 1848-ci ildə şahmat oyunçusu Maks Bezzel tərəfindən ortaya atılmışdır. Daha sonra Qauss, Qeorq Kantor tərəfindən haqqında araşdırmalar aparılmışdır. Məsələnin ilk həlli 1850-ci ildə F.Nauck tərəfindən verilmişdir. Həmçinin Nauck məsələni daha qlobal bir şəkilə nxn halına salmışdır.
Məsələnin həlli
Səkkiz vəzir probleminin 92 həll yolu vardır. Digər həllər yuxarıdakı on iki həllin simmetrik çevrilməsi nəticəsində yaradılmışdır.
N vəzir problemi hələlik 26-a kimi həll edilmişdir. 27 və sonrası yüksək hesablama gücü tələb etdiyinə görə hələlik həll edilməmişdir.
Arandon
INSEE kodu — 38014. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 405 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 212 ilə 292 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 420 km cənub-şərqdə, Lion dan 50 km şərqdə, Qrenobldan 65 km şimalda yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Amphichthys
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Həmzə xan Püsyan
Həmzə xan Mehdiqulu xan oğlu Püsyan (?-1915)—İran Kazak diviziyasının generalı.
Həyatı
Həmzə xan 1915-ci ildə vəfat edib.
Həmzə xanın Əliqulu xan adlı оğlu vardı.
Tütəpeştə
Tütəpeştə — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 26 iyul 1994-cü il tarixli, 868 saylı Qərarı ilə Lənkəran rayonunun Səpnəkəran kənd ərazi vahidinin Tütəpeştə kəndi Şürük kənd ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Coğrafi adın tərkibindəki tü talış dilində "tut ağacı", "ə" birləşdirici sait və peştə isə "təpə" deməkdir (Tut ağacı təpəsi). "peştə" sözü təpə kimi yox (təpə-"küü" kimi tərcümə olunur. Məsələn, Küüsə, yəni təpənin başı, zirvəsi -indi Kosalar adlandırılan kənd, yaxud Syo Küü-qara təpə), bel kimi tərcümə olunur.Odur ki, kəndin orijinal adı — Tüə peştə, Azərbaycan ədəbi dilində Tutlu bel (analogiya üçün — Çənli bel).
Din
Kənddə "İmam Zaman" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Alovlu məhəbbət (film, 2011)
Alovlu məhəbbət — rejissor Dreyk Doremusun 2011-ci ildə çəkdiyi film. Əsas rolları Anton Yelçin, Felsiti Cons və Cennifer Lourens ifa edirlər.
Məzmun
Film ingilis tələbə Annann amerikalı tələbə Ceykoba aşıq olmasından bəhs edir. Amerikada uzun müddət qaldığı üçün vizası ləğv olunan Anna sevgisindən ayrı düşmək məcburiyyətində qalır.
Rollarda
Anton Yelçin — Ceykob Felsiti Cons — Anna Cennifer Lourens — Samanta Çarli Byuli — Saymon Finola Hyuz — Liz Oliver Miarhed — Bernard
Milad bayramında açılan atəş (roman)
"Milad bayramında açılan atəş" — Çingiz Abdullayev tərəfindən yazılmış roman. Tərcümənin redaktoru Təbəssüm Muxtarovadır.
Məzmun
Tarixi gedişatın zərurəti ilə cəmiyyət quruluşu kəskin dəyişilərkən, ictimai münasibətlər də təbəddülata uğrayır. İnsanlar bir həyat tərzindən zorla qoparılıb digər yaşam şəraitinə atılır, bu da dərin faciələrə gətirib çıxarır. Müasir cəmiyyətimizin ayrılmaz hissəsinə çevrilmiş oliqarxlar zümrəsinin nümayəndələri Şotlandiyadakı qəsrlərində Milad bayramını qeyd edərkən, faciə baş verir. Sıx ailə çərçivəsində qeyd olunan bayramda gənc biznesmenin dəvət etdiyi rəfiqəsi qətlə yetirilir. Bütün əşyayi-dəlillər oliqarxın şəksiz günahkar olmasını göstərsə də, müstəqil təhqiqat məramı ilə dəvət olunmuş məşhuri-cahan ekspert-analitik Dronqonun şübhələri vardır. Dronqo kələfin ucunu tapdıqca, faciə günü malikanəyə heç bir yad adamın varid ola və əsla cinayət törədə bilməyəciyi aşkara çıxır. Mahiyyətə vardıqda isə bəlli olur ki, ailə üzvləri Dronqonun əsil həqiqəti üzə çıxaracağına qətiyyən şad deyillər. Tədricən daha qəribə müəmmaların üstü açılır... Geniş yayılımış rəyə rəğmən, külli miqdarda pul insanlara heç də həmişə xöşbəxtlik gətirmir. Pulun cazibəsinin mənfi cəhəti hüdudsuz imkanlara hazır olmayanların mənəviyyatını pozur və onları prinsipsiz bədheybətlərə çevirir...
Çingiz Cəfərov
Çingiz Cəfərov — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid, "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir (30 iyun 2005-ci il).
Həyatı
Çingiz Binnət oğlu Cəfərov 1960-cı il martın 23-də Şuşa şəhərində anadan olub. 1977-ci ildə Şuşa şəhərindəki 3 saylı orta internat məktəbini bitirib. 1978–1980-ci illərdə Almaniyada hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmətdən tərxis olunduqdan sonra Şuşa şəhərindəki 92 saylı tikinti idarəsində bənna işləyib.
1986-cı ildə Tbilisi şəhərində 3 aylıq zabitlik kursunu bitirmiş, 1987-ci ildə isə Gəncədə hərbi hazırlıq qərargahında 25 günlük kurs keçmişdir. 1991-ci ilin noyabr ayında Şuşa ərazi müdafiə bataliyonunda rota komandiri olmuş, sonra batalyonun komandir müavininə qədər yüksəlmişdir.
Həkimlər səhhətinin pisləşməsi ilə əlaqədar hərbi xidmətini davam etdirməyə icazə verməsələr də, Çingiz bununla razılaşmamış və yenidən cəbhəyə yola düşmüşdür. Çingiz Şuşa ətrafında. Nəbilər, Qaybalı, Kərkicahan, Kosalar kəndlərində ağır döyüşlərdən keçmişdir. 1990-cı ilin sonunadək şərəfli döyüş yolu keçən Çingiz Şuşanın süqutundan sonra daha da mətnləşdi. Laçın rayon polis şöbəsində polis leytenantı rütbəsində düşmənə qarşı mübarizəsini davam etdirdi.
Çingiz Füzuli rayonu ərazisində Horadiz qəsəbəsinin, rayonun bir sıra kəndlərinin azad olunmasında əsl qəhrəmanlıqlar göstərib.
Milton Sperlinq
Həyatı
Milton Sperlinq Nyu-York şəhər kollecini bitirdikdən sonra kino sahəsinə üz tutur və Paramountda klerk kimi çalışmağa başlayır. 1931-ci ildə məşhur Warner Bros. kino şirkətində Deril F. Zanuk və Hel Uallisin yanında katib işləyir. Bir qədər sonra Sperlinq, Edvard Smollun yanında assistent kimi müstəqil filmlərdə çalışır. Zanuk 20th Century Fox-da Milton Sperlinqi işə götürür. 20th Century Fox-da olan səmərəli fəaliyyəti zamanı Milton 1936-cı ildə Harri Uornerin qızı Betti Uornerlə tanış olur. Onlar 1939-cu ildə ailə həyatı qururlar.
Setan (Xudafərin)
Setan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Çingiz Cəfərov
Həyatı
Çingiz ailəli idi. Onun üç övladı yadigar qalıb.
Milton Sperlinq
Həyatı
Müharibədən qayıtdıqdan sonra Zanuk M. Sperlinqə öz köhnə işinə qayıtmağı təklif edir. Lakin Miltonun qayınatası Harri Uorner ailənin bir üzvü kimi ona rəqib studiyada işləməyi məsləhət görmür. Milton öz studiyasını yaratmaq qərarına gəlir.
Setan (Xudafərin)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 236 nəfər yaşayır (58 ailə).
Milton Sperlinq
Həyatı
Sperlinq öz kampaniyasını "United States Pictures" adlandırır və burada 14 layihəsini həyata keçirir. Onun ən gözəl işlərindən biri 1955-ci ildə gerçəkləşdirdiyi "Billi Mitçelin hərbi məhkəməsi" filmi olur. Bu film Academy Award-ın Orijinal ssenari, əhvalat və ekran həllinə görə mükafatını qazanır.
Çingiz Cəfərov
Həyatı
Məzarı Bakı şəhərindəki Şəhidlər Xiyabanındadır.
Milton Sperlinq
Həyatı
Son filmlərdən biri – United States Pictures-də çəkilən "Qabarlılıq döyüşü" oldu. Bu film 1965-ci ildə İspaniyada reallaşdı. Böyük prodüser Milton Sperlinq 1988-ci ilin avqustunda xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.
Yer canavarı
Xarici görünüşünə görə yer canavarı kaftara bənzəsə də, rəngi və anatomik xüsusiyyətlərinə görə onları asanlıqla ayırd etmək olur. Yer canavarının bədəninin uzunluğu kaftardan 2 dəfə kiçik olub 55-95 sm arasında dəyişir. Quyruğunun uzunluğu 20-30 sm, süysününün hündürlüyü 45-50 sm-dir. Yetkin fərdlərin kütləsi mövsümdən və qidadan asılı olaraq 8-14 kq olur.
Moğonojoba
Moğonojoba — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Lənkəran rayonunun Şürük kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Moğonojoba kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Toponimikası
"moğonıj" — talış dilindən Muğanlı, oba-oba, orijinal adı Moğonıj oba, tərcümədə Müğanlı obası.
Austrobatrachus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
İbrahim xan Münşizadə
İbrahim xan Kərim xan oğlu Münşizadə (1878-1918) — İran kazak diviziyasının polkovniki.
Həyatı
Nasirəddin şah Qacar Avropaya 3-cu səfərindən qayıdarkən Kərim xan Munsiyev sahdan xahis edir ki, ona İran vətəndaslığını qəbul edib İrana gəlməsinə icazə versin. Sah bu xahisi qəbul etmisdi. Munsizadənin babası Mirzə Məhəmməd munsi olduğu ucun İrəvanda onların soyadı Munsiyev idi. İrana muhacirət etdikdən və İran vətəndaslığını qəbul etdikdən sonra Munsiyev kəlməsi Munsizadə ilə əvəz olunmusdur. Kərim bəy 1889-cu ildə 11 yaslı oğlu İbrahimlə Tehrana gəlmis və kazak diviziyasında xidmət etməyə baslamısdır. Ondan sonra İbrahim xan da kazak dəstəsinə daxil olmuşdur. Ata-oğul xidmət etdikləri muddətdə həmisə rus əsgərlərindən narazı olmuslar. Rus zabitləri də onların hərəkətlərini izləyirdilər və onlardan subhələnirdilər.
Polkovnik Munsizadə 1907-ci ilin əvvəllərində dostu və həmkarı general Əsədulla xan Əbülfətzadə ilə birlikdə kazak divizyasındakı xidmətindən kənarlasdırıldı. Onlar məsrutəcilərə qosuldular. Məsrutə inqilabı qələbə caldıqdan sonra, Munsizadə olkədə muxtəlif vəzifələrdə xidmət etmisdir. O cümlədən 1910-cu ildə Firuzkuhda və basqa yerlərdə polis rəisi isləmisdir.
Ərzincan bəyliyi
Ərzincan bəyliyi — Anadoluda olan türk dövləti.
1243-cü ildə Kösedağ döyüşündən sonra Elxani monqolları Anadoluda faktiki hökmdar oldular, lakin XIV əsrdə Elxanilər dağıldıqdan sonra Elxanilərin keçmiş sərkərdələri və məmurları, eləcə də Elxani boyunduruğu altında olan tayfalar müstəqillik elan etdilər. Ərzincan bəyliyi də onlardan biri idi.
Tarixi
Ərzincan və çevrəsi 1379-cu ilə qədər Ərətna dövləti sınırları içərisində qalmış və sırasıyla Əxi Ayna bəy və Pir Hüseynin idarəsində idi. Pir Hüseyinin ölümündən sonra (1379) isə Ərzincan və çevrəsinə Mütahhərtən hakim oldu.
Mütahhərtənin mənşəyi və Ərzincana hakim olması
Mütahhərtənin tatarlara mənsub olduğu söylənməkdə isə də, onun Uyğur türklərindən olan Ərətna ilə əqraba olması daha mühtəməldir. Mütahhərtənin Ağqoyunlu Əhməd bəyin kürəkəni olduğu bilinir. Qaynaqlarda adı Tahartən, Tahirtən və Mütahhərtən şəklində keçən bu Ərzincan əmiri Pir Hüseynin ölümündən sonra Ərzincan bəyliyi taxtına keçdi. Müstəqilliyini elan edərək öz adına sikkə basdıran və xütbə oxudan Mütahhərtənə qarşı ilk reaksiya Ərətna bəyliyindən gəldi. Ərətna bəyliyinin irəli gələnləri Əlaəddin Əli bəyə müraciət edərək, Ərzincanın Ərətna ailəsi ilə olan ilgisini irəli sürərək bu şəhərin qurtarılmasını istəmişdilər. Buna görə Əlaəddin Əli bəy Mütahhərtənə adamlar göndərərək Ərzincanı barış yoluyla ələ keçirmək istədi. Ancaq görüşmələrdən bir sonuc, bir nəticə alınamayınca iki tərəf arasında savaş başladı. İlk qarşılaşmada Mütahhərtənin qüvvələri yenilgiyə uğrayaraq çəkildi. Ərətna bəyliyinin tabeliyini qəbul etməmə qərarı almış olan Əmir Mütahhərtən yardım istəmək üzrə Zülqədəroğlu İbrahim bəy ilə Ağqoyunlu türkmənlərinin rəisi Qutlu bəyə xəbər göndərdi. Bu dövlətlərdən gələn yardımçı qüvvətlərin də dəstəyi ilə Mütahhərtən-Ərətna arasında aparılan savaşı ərzincanlılar qazandı. Daha sonra Ərzincan önündə aparılan çarpışmalarda da elə bir sonuc almayan Əlaəddin Əli bəy mərkəzi Sivasa çəkilmək zorunda qaldı.
Mütahhərtənin Əmir Teymur ilə mücadiləsi
Ərzincan əmiri Mütahhərtən 1387-ci ildə yeni bir təhlikə ilə qarşı qarşıya qaldı. Bu sirada Qərbi Irani işgal altına almiş olan Əmir Teymur Qarabağda ordugahini quraraq Şərqi Anadoluya bir səfər hazirligina baslamişdi. Nihayət Əmir Teymurun Ərzurum sınırlarına gəldiyi xəbəri Ərzincana çatınca Əmir Mütahhərtən, ailəsi və agırlıgını dostu və vassalı olan Şərqi Qarahisar hakimi Məlik Əhməd bəyin yanına göndərdi. Əmir Teymur, Ərzincana bir elçi göndərərək Mütahhərtənin ona itaət etməsini istədi. Mütahhərtən dərhal itaət edəcəgini bildirdi. Əmir Teymur, Əxlatı zəbt edərək Van gölü tərəflərinə getdi və daha sonra da Qaraqoyunlu ölkəsindən ayrilaraq Irana döndü. Beləcə Ərzincan üzərindəki basqı sona çatmış oldu. Mütahhərtən, Əmir Teymur təhlikəsinin ortadan qalxmasindan sonra, Ərzincan bölgəsinə sıgınmıs olan Qaraqoyunlu türkmənləri ilə birlikdə Qazı Bürhanəddin torpaqlarina təkrar təərrüzə başladi. Qazı Bürhanəddin bu sirada şimaldakı türkmən əmirlərinin anlaşmazliqlarını həll etmək üzrə Canik bölgəsində idi. Mütahhərtən, Sivas hökmdarının yoxlugundan yararlanaraq Sivas şəhərinin yaxinlarina qədər gəldi. Ancaq Qazı Bürhanəddinin geri dönməsi üzərinə onun qarşısina çixmadan ölkəsinə döndü. Ərzincan Əmiri Mütahhərtən, Qazı Bürhanəddin əleyhindəki fəaliyətlərini sürdürdü. O, 1388-ci il tarixində Amasya əmiri Əhməd bəy, Kayseri qalasi sahibi Cüneyd bəy, Haci Əmiroglu Süleyman kimi bəylərlə Qazı Bürhanəddinə qarşı bir ittifaq daha qurdu. Ayrica Məmlüklərə də xəbər göndərərək Qazı Bürhanəddinin Əmir Teymurun dostu oldugunu bildirdi. Ancaq bu ittifaqdan da bir nəticə alınmadı.
Mütahhərtənin Ağqoyunlulara qarşı Qaraqoyunlularla birləşməsi
Ağqoyunlu tayfa ittifaqının başçısı Qutlu bəyin ölümündən (1389) sonra bu türkmən toplulugunun başina keçən Əhməd bəy ilə Mütahhərtənin arası, Ərzincan əmirinin onlara qarşı yagma harəkətlərinə başlamasına görə pozuldu. Əhməd bəy əmrindəki qələbəlik türkmən qrupu Mütahhərtən üzərinə yürüyərək onu agir bir yenilgiyə ugratdi. Bir müddət sonra Mütahhərtən bu türkmənlər üzərinə getdiysə də, bir nəticə olamadı. Ağqoyunlular Mütahhərtəni təkrar agir bir yenilgiyə ugratdilar. Mütahhərtən Qaraqoyunlu hökmdari Qara Məhəmməddən yardim istəmək zorunda qaldi. Çoxdan bəri Ağqoyunlularin düsməni olan Qara Məhəmməd, ortaq düsmənə qarşı birlikdə savasmağı qəbul etdi. Bu səfər Ağqoyunlular agir bir yenilgiyə ugradilar və Qazı Bürhanəddinə baş əymək zorunda qaldilar. Mütahhərtən ilə Qaraqoyunlu hökmdari Qara Məhəmməd arasindaki ittifaq bu olaydan sonra da davam etdi. Müttəfiq güclər Qazı Bürhanəddinə aid torpaqlara hücum etdilər. Ancaq Qazı Bürhanəddin müttəfiqlərə qarşı hərəkətə keçincə bariş istənilmiş və Mütahhərtən ilə Sivas-Kayseri hökmdari arasinda yeni bir bariş andlaşması imzalanmısdır (Mart 1389). Mütahhərtən, Qara Məhəmməddən sonra Qaraqoyunlularin başina keçən Qara Yusiflə də dostlugunu davam etdirmiş və onunla birlikdə Ağqoyunlularla mücadilə etmisdir. Ancaq Endrisdə meydana gələn savasda Qara Yusif əsir düsmüş, Mütahhərtən isə qaçaraq gücllə Ərzincana çatmisdir. Mütahhərtən bu yenilginin intiqamini almaq üçün qısa bir müddət sonra, bu dəfə yalnız başına Ağqoyunlular üzərinə yürüdü. Ağqoyunlu hökmdari Əhməd bəy, kürəkəni olan Mütahhərtənlə barişmaq istədisə də, qardası Qara Yülük Osman bəy bunu qəbul etmədi. Aparılan savaşda Mütahhərtən Ağqoyunlular qarşısında ikinci dəfə məğlub oldu. Ərzincan əmiri Mütahhərtən, 1393-cü ilə qədər Anadoluda nüfuz və hakimiyət qurmak üçün çalışdı. Ancaq 1393–1394-cü ilin qışında Əmir Teymurun böyük bir ordu ilə ikinci dəfə Anadoluya hərəkət etdiyi xəbərini aldi. Mütahhərtənin beş min nəfərlik bir əsgəri qüvvəyə sahib oldugunu və Qazı Bürhanəddinin başlıca düşmənlərindən biri olduğunu öyrənən Əmir Teymur, Anadoluya gəldiyi zaman ona xəbər göndərərək itaətini istədi. Mütahhərtən də Əmir Teymurun hüzuruna gedərək ona itaətini ərz etdi. Hətta onunla birlikdə Avnik qalasına edilən hücuma qatildi. 43 günlük bir mühasirədən sonra Avniki zəbt edən Əmir Teymur, Ərzincan əmiri Mütahhərtənə çesitli nəsihəhətlər verərək ona əmarət, mənşur və xələt verdi.
Mütahhərtənin Osmanli hökmdari Bayəzid ilə mücadiləsi
O tərəfdən Osmanli hökmdari Sultan I Bayəzid, Ərzincan əmiri Mütahhərtənin Əmir Teymur ilə ilişkisini xəbər alınca ona elçi göndərərək bu ittifaqdan ayrılmasını və ona itaət etməsini istədi. Ancaq Mütahhərtən, Bayəzidin bu istəyini qəbul etmədi. Üstəlik Əmir Teymur Anadoluya girincə ona rəhbərlik edərək birlikdə Sivasa gəldi. Şəhərin alınmasında Əmir Teymura yardimçi olan Mütahhərtən, Anadolu türklüyünə endirilən bu zərbəyə əmarətini qeyb etməmək düsüncəsiylə öncülük etdi. Mütahhərtənin Sivasin işğalından sonra Əmir Teymurdan ayrilaraq Ərzincana döndüyü anlaşlır. Əmir Teymurun Sivasi işğaldan sonra daha irəliyə getməyərək cənuba enməsi üzərinə Osmanlı hökmdari Bayəzid Mütahhərtən üzərinə yürüdü. Şiddətli təərrüz qarşısinda iç qalaya çəkilən Mütahhərtən nəhayət təslim oldu. Ərzincan əmirliyinə aid torpaqlar Osmanlı sınırlarına daxil edildi. Bayəzid, Ərzincan xalqinin istəyi üzərinə və ona tabe olmasi şərti ilə Mütahhərtəni əff edərək yenə bəyliyinin başinda buraxdi. Buna qarşıliq bütün ailəsini rəhin alaraq Bursaya götürdü. Mütahhərtən, Bayəzidin Ərzincandan ayrilmasindan sonra mühtəmələn bu durumu Əmir Teymura bildirmiş və ailəsinin Bursaya götürüldüyünü xəbər vermişdir. Əmir Teymur ilə Bayəzid arasinda meydana gələn Anqara savaşında Mütahhərtənin, Əmir Teymur tərəfindən sərkərdə edilməkdə olan mərkəz qolunun sag qrupunda müharibəyə qatıldığı bilinir. Mütahhərtən bu savaşda, Bayəzidin yaninda olan tatarların Əmir Teymur tərəfinə keçməsini təşkil etmiş və Rumeli əsgərinin dagılmasına səbəb olmusdur. Savaşdan sonra Ərzincana dönən Mütahhərtən ölüncəyə qədər Əmir Teymurun yüksək hakimiyətini tanimişdir.
Mütahhərtənin ölümü və bəyliyin sonu
Mütahhərtənin ölüm tarixi bir mənalı olaraq bilinməməklə bərabər onun 1403-cü ilin sonlarında vəfat etdiyi sanılır. Ölümündən sonra əmirliyin kimin əlinə keçdiyi də bilinməyərək 1410-cu ildə Ərzincan hakimi olaraq Mütahhərtənin nəvəsi Şeyx Həsən görülür. Bu dönəmdə Qaraqoyunlu Qara Yusifun Ərzincanı ələ keçirmək istədiyi və bu amacla buranı mühasirə etdiyi bilinir (1410). Nəhayət bölgə xalqının Şeyx Həsəndan şikayət etmələri sonucu şəhəri 45 gün mühasirə edən Qaraqoyunlu Qara Yusif, Şeyx Həsənin təslim olması sonucunda buranı hakimiyəti altına aldı. Beləcə 30 il Mütahhərtən və ailəsinin idarəsində olan Ərzincan və çevrəsi Qaraqoyunluların əlinə keçdi.
Dünya dastanlarının siyahısı
Epos (Dastan) hər hansı bir xalqın tarixi hadisələrə yanaşmasını yansıdan qəhrəman-əfsanəvi folklor əsərdir. Bir çox eposlar (dastanlar) şeir formasındadırlar.
Ağ zoğal
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Təbabətdə yabanı halda Rusiyada, Yaponiyada, Çin və Koreyada çayların kənrlarında, kolluqlarda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2–3 m-ə çatan, yarpağıtökülən dekorativ koldur. Budaqları nazik, elastik, əsasən al-qırmızı, qara-qırmızı, qırmızı-qonurdur. Cavan zoğları çox vaxt göyümtül tükcüklərlə örtülmüşdür. Yarpaqları tünd-yaşıl, alt tərəfi göyümtül-ağ, enli-yumurtavarı, bir az qırışlıdır, uzunluğu 1–2 sm-ə qədərdir. 2–3 yaşında çiçəkləməyə və meyvə verməyə başlayır. Yayın birinci yarısında bol çiçəkləyir. çiçəkləri xırda, ağ, kiçik qalxanşəkilli hamaşçiçəklərə yığılmışdır. Meyvələri payızda yetişir. Toxumla, kök zoğları, qələmlərlə asanlıqla çoxalır.
Ekologiyası
Soyuğa, istiyə, kölgəyədavamlıdır, torpağa tələbkar deyil, çox möhkəm və bərk oduncağına görə "buynuz" adlanır. Xüsusilə qulluq tələb etmir.
Azərbaycanda yayılması
Mərkəzi Nəbatat Bağında introduksiya edilmişdir.
İstifadəsi
Canlı çəpərlərdə tək və qruplarla əkilmək üçün istifadə edilir. Dekorativ yarpaqları yayda ağımtıl-göy rəngli, payızda qırmızı-bənövşəyi və ya tünd-bənövşəyi rəngdə olur.
1982 FİFA Dünya Kuboku
XII Dünya Çempionatı
Final Mərhələsi
13 iyun – 11 iyul
24 komanda 6 qrupda mübarizə apardıqdan sonra, hər qrupdan 2 qalib komanda növbəti qrup mərhələsinə yüksələrək, növbəti mərhələdə hər qrupda üç komanda olmaqla 12 komanda mübarizəni dairəvi sistem üzrə davam etdirdikdən sonra, qrup qalibləri yarımfinala yüksələrək mübarizəni olimpiya sistemi ilə davam etdiriblər
52 oyun
1 856 277 tamaşaçı (orta hesabla hər oyunda 35 698)
Ən yaxşı futbolçu – Paolo Rossi (İtaliya)
"Het-trik" (bir oyunda üç qol) – Kiş (Macarıstan), Bonek (Polşa), Rummeniqe (Qərbi Almaniya), Rossi (İtaliya)
Yubiley qolu: 1100-cü qol Sergey Baltaça (SSRİ)
Bombardir: Paolo Rossi (İtaliya) – 6
Alçağın üslubu (roman)
"Alçağın üslubu" — Çingiz Abdullayev tərəfindən yazılmış roman. Tərcümənin redaktoru Əliağa Cəfərlidir.
Məzmun
İmkanlı bir iş adamı törətmədiyi qətl hadisəsində suçlandırılır. Hətta onun günahını isbata yetirəcək “əşyayi-dəlil” də mövcuddur. Bir çox qaranlıq işlərin kələfini açmış dünya şöhrətli ekspert-analitik Dronqo altıncı hissi ilə günahlandırılan şəxsin müqəssir olmadığını duyur. Lakin saxta “əşyayi-dəlil”də buraxılmış kiçicik və ilk baxışdan nəzərə çarpmayan detal Dronqonun gözündən yayınmır.
Arze
Arze  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Kot-Sent-Andre kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vyenn.
INSEE kodu — 38016. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 169 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 560 ilə 2064 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion dan 45 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 55 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Ayt-Ben-Xaddu
Ayt-Ben-Xaddu — müasir Mərakeşdə, Böyük Səhra və Marrakeş şəhəri arasındakı keçmiş karvan yolu boyunca yerləşən tarixi ksar (istehkam yaşayış məntəqəsi). Bura, gil palçıqdan hazırlanmış tikililərlə xarakterizə edilən Mərakeş memarlığının böyük bir nümunəsi hesab olunur və 1987-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Antarktika iqlimi
Antarktika iqlimini formalaşdıran əsas amillər günəş radiasiyasının azlığı, materikin qar örtüyü, dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi (orta yüksəkliyi 2350 m) və Antarktika antiklonunun hakim olmasıdır. Qar örtüyü hətta yay ayları belə günəş enerjisini effektivsizləşdirir. Günəş radiasiyasının 90% qar örtüyü tərəfindən əks olunur. Cəmi 10% bölgənin qızdırılmasına sərf olunur. "Vostok" stansiyasında orta illik radiasiyanın miqdarı 120 kkal, yayda isə 30 kkal olur. Orta illik temperatur Cənub Qütb dairəsində -10 °C, daxili hissələrdə isə -50 °C təşkil edir. Antarktika iqlimi öz növbəsində Daxili plato iqlimi, buzlaq yamacı iqlimi, dəniz antarktika iqlimi və sahil iqlimi.
Ayt-Ben-Xaddu
Tarix
Bu gün ksarın özündə yalnız bir neçə ailə yaşayır. Vaxt keçdikcə ərazidə başlayan depopulyasiya vadinin 20-ci əsrdə strateji əhəmiyyətini itirməsinin nəticəsidir. İndi yerli sakinlərin əksəriyyəti çayın o tayındakı kənddə, müasir yaşayış yerlərində yaşayır və kənd təsərrüfatından və xüsusən də turist ticarətindən kənarda qalırlar.
Təsvir
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:0393_marokko_31.03.2014_(27051408749).jpg|thumb|Ksarın yuxarıdan görünüşü
Antarktika iqlimi
Daxili plato iqlimi
Bu hissədə ən isti temperatur "Vostok" stansiyasında 16 dekabr 1957-ci ildə -13,6 °C olaraq qeydə alınmışdır. "Vostok" stansiyasında apreldən sentyabra qədər temperatur temperatur -80 °C-dən aşağı düşmmür. İllik temperatur isə -70 °C-dən aşağı olur. Burada daim qüçü 3–4 m/san ilan küləklər əsir. Orta illik yağıntının miqdarı isə 30–50 mm arasənda dəyişir. Qərbi Antarktida hava şərqə nisbətən mülayimdir. Yayda temperatur -28 °C, qışda isə 60 °C olur. Yağıntının miqdarı 55 mm olur.
Buzlaq yаmacı iqlimi
Buzlaq yamacı iqlimi əsasən Antarktik yarımadası rayonunda geniş sahəni tutur. Burada yay ayları temperatur +10 °C qədər yüksəlir. Ən isti ayı yanvardır. Yayda orta temperatur 1-2 °C arası, qışda isə -8 °C təşkil edir. Antarktik yarımadasının daxili hissələrində orta temperatur isə -35 °C-dir. Küləyin orta sürəti 12 m/san olur. Bəzi bölgələrdə küləyin güçü 50-60, bəzən isə 90 m/san qədər yüksələ bilir. Sahilə yaxın hissələrdə rütubət 60-80%, vahələrdə isə 20 hətta 5 % təşkil edir. Burada yağıntı əsasən qar halında düşür. Daxili hissələrdə 30–50 mm, materikin aşağı ətəklərində 400–500 mm, şimal-qərbdə isə hətta 700-800, bəzən isə 1000 mm yağıntı düşür.
Ayt-Ben-Xaddu
Planlaşdırma
Ksar Unila çayının yaxınlığındakı bir təpənin yamaclarında yerləşir. Kəndin tikililəri bürclərdən və darvazadan ibarət bir müdafiə divarı içərisində bir yerə yığılmışdır. Bunlara sadə evlərdən tutmuş qüllələri olan hündür quruluşlara qədər müxtəlif ölçülü yaşayış yerləri daxildir. Bəzi tikililər yuxarı hissələrində həndəsi motivlərlə bəzədilib. Kənd eyni zamanda məscid, bir karvansaray, kasbah (qalaya bənzər bir istehkam) və Sidi Əli marabutu kimi bir sıra ictimai tikililərə də sahibdir. Təpənin başında, ksara baxmayan, böyük bir istehkamın qalıqları var. Burada ictimai meydan, müsəlman qəbiristanlığı və yəhudi qəbiristanlığı da mövcuddur. Ksar divarlarının xaricində taxıl əkilib biçilən sahə mövcud idi.