cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ümumdünya Ətraf Mühit Günü
Əhali artımı
1804-cü ildə dünyada insanların sayı 1 milyard, 1927-ci ildə 2 milyard, 1959-cu ildə üç milyard, 1974-cü ildə dörd milyard, 1987-ci ildə beş milyard, 1998-ci ildə altı milyard və 2011-ci ildə yeddi milyard olmuşdur. Sürətli artım müsbət dəyişikliklərin bir yerə gəlməsi səbəbindən olmuşdur. Məsələn, inkişaf etmiş sanitariya, qidalanma və sağlamlıq xidmətləri insanların daha uzun ömürlü olmasına və daha çox uşağa sahib ola bilməl ərinə şərait yaratmışdır. Ancaq biz son dərəcə məhdud bir dünyada yaşayırıq və insanların artımı onları sığınacaq, qida və su ehtiyatları ilə təmin etməklə əlaqədar ətraf mühitə həddindən artıq təzyiq göstərir.
Ətraf mühitə təzyiql əri nəzərə alarkən, təkcə rəqəmlər deyil, həmçinin həyat tərzi və istehlak nümunələri də bərabərliyə qoyulmalıdır. Zəngin xalqlar, Avropada əksəriyyət kimi, dünya əhalisinin cəmi  20%-ni təşkil edir, lakin onların yaşayış standartları yüksək olduğundan resursların 70%-dən artığından istifadə edirlər. Beləliklə, əhali həm də bərabərlik məsələsidir.
Avropa şurasının rolu
Avropa Şurası öz fəaliyyəti ilə bioloji müxtəlifliyin, ərazi planlaşdırılması və landşaftın idarə edilməsinin və mədəni və təbii ehtiyatların inteqrasiyasına əsaslanan dayanıqlı ərazi inkişafının xeyrinə Avropada kifayət qədər hüquqi mühitin formalaşdırılmasına kömək etmişdir. 1961-ci ildə başlanan Avropa Şurasının ətraf mühit proqramı Avropa Landşaft Konvensiyasını, Avropanın Canlı Təbiətinin və Təbii Mühitinin Qorunması haqqında Konvensiyanı və Mədəni İrsin Cəmiyyət üçün Dəyəri haqqında Çərçivə Konvensiyasını hazırlamışdır. Avropa Şurası həmçinin Qorunan Ərazilər üzrə Avropa Diplomunun da icraçısıdır. Bu Diplom 1965-ci ildə yaradılmışdır və ecazkar elmi, mədəni və estetik keyfiyyətlərə malik olan qorunan ərazilərə verilir. Bu ərazilər həmçinin dayanıqlı inkişaf proqramı ilə birləşdirilə bilən münasib mühafizə sxeminin subyekti olmalıdırlar.
İnsan Hüquqları üzrə Avropa Konvensiyasına Əlavə protokol vasitəsi ilə sağlam mühit hüququnun əlavə edilməsi üçün bir neçə səy göstərilməyinə baxmayaraq buna nail oluna bilinm əmişdir. Əks mövqe Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin İnsan Hüquqları üzrə Avropa Konvensiyasının 8-ci (şəxsi və ailə həyatı) maddəsinin böyük ekoloji pozuntulara tətbiq edilə bilməsi ilə əlaqədar idi.
Ətraf mühitin mühafizəsi
Ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması üçün ətraf mühitin çirklənməsinin minimuma endirilməsi və mühafizəsinin təkmilləşdirilməsi, indiki və gələcək nəsillərin tələbatını ödəmək məqsədilə təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə Azərbaycan dövlətinin ekoloji siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir.
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi də ekoloji problemlərin həllinə yönəldilmiş tədbirlərin səmərəliliyini artırmaq, operativ həll olunmasını təmin etmək, o cümlədən, ətraf mühitin sağlamlaşdırılması məqsədilə ardıcıl işlər həyata keçirir.
Nazirlikdən verilən məlumata görə, uzun illər ərzində yaranan ekoloji problemlər təhlil edilərək, onların kompleks həllinə yönəldilən və davamlı inkişaf prinsiplərinə əsaslanan milli və dövlət proqramları təsdiq edilib, onların icrası istiqamətində tədbirlər görülüb. Ölkədə mövcud qoruq və yasaqlıqların ərazisi genişləndirilib, milli parklar yaradılıb, ətraf mühitin qorunmasının gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirilib. Bu proqramların əsas məqsədi ətraf mühitin mühafizəsinə yönəldilən dövlət əhəmiyyətli investisiya layihələrinin sistemli və səmərəli şəkildə həyata keçirilməsini təmin etməkdən ibarət olub.
Digər tərəfdən, təbii ehtiyatların istismar intensivliyi nəzərə alınaraq Xəzər hövzəsinin Azərbaycan üzrə ekoloji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində ardıcıl tədbirlərin həyata keçirilməsi, aparılan işlərin tam ekoloji nəzarətdə saxlanılması, eyni zamanda, ekoloji ekspertiza tələblərinin mövcud dünya standartlarına uyğun qurulması problemlərin azalmasına və bu sahədə əsaslı dönüşün yaranmasına gətirib çıxarıb. Ölkənin iqtisadi inkişaf tempinə uyğun olaraq Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi çevik idarə olunan ekoloji siyasətin həyata keçirilməsi istiqamətində ətraf mühitin hər hansı komponentinin bərpa olunmayan dərəcədə pozulmasına səbəb ola biləcək fəaliyyətin qarşısının alınması, aztullantılı texnologiyaların tətbiq edilməsi, beynəlxalq təşkilatlar və inkişaf etmiş ölkələrlə ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi, əhali arasında ekoloji təbliğatın və maarifləndirmənin gücləndirilməsi prinsiplərini tətbiq edir.
Villans gölü
Villans gölü — Antarktida ərazisində yerləşən buzaltı göl. Göl öz adını Ohayo Ştat Universitetinin doktoru qlasioloqu Ayana Villansın şərəfinə adlandırılmışdır.
Villans gölü Villans buz axının altında Ross şelf buzlağında yerləşir. Göl təqribi olaraq 800 metr dərinlikdə buzlaq altında qərarlaşır. Onun təqribi sahəsi 60 km²-dir. Dərinliyi 2 metr olması düşünülsə də bəzi alimlər seysmoloji ölçmələrlə dərinliyin 6-9 metr olmasını düşünürlər. Suyunun temperatuyu −0,5°С -dir.
İlk dəfə göl Helen Friker tərəfindən 2007-ci ildə aşkarlanmışdır. O və unun komandası regionun kosmosdan şəkillərini 2003-2006-cı illər ərzində araşdırmışdır. Onlar buz təbəqəsinin qalxıb-enməsini müəyyən etdikdən sonra burada buzaltı gölün olmasını ehtimal etmişdir.
Tossak
Tossak  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Mür-de-Barre kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12277.
Kommuna təxminən Paris dən 450  km cənubda, Tuluza şəhərindən 170  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 55  km şimalda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 456 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 300 nəfər arasında (15-64 yaş) 212 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 88 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70.7%, 1999-cu ildə 66.2%). Fəal 212 nəfərdən 203 nəfəri (120 kişi və 83 qadın), 9 nəfəri işsizdir (4 kişi və 5 qadın). 88 hərəkətsiz 20 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 34 nəfər təqaüdçü, 34 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Qayaqışlaq (Vərziqan)
Qayaqışlaq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 65 nəfər yaşayır (15 ailə).
Nəhəng tısbağa
Nəhəng tısbağa və ya nəhəng seyşel tısbağası — quru tısbağalarına daxil olan növ. Aldabra adasına endemik canlıdır. Nadir növ sayılır. Bəzi fərdləri təbii şəraitdə 150 il yaşayır. Bu növə daxil olan Advayda tısbağası 2006-cı ildə ölmüşdür. Onun yaşının 150–250 il srası olması ehtimal edilir.
Xarici görünüş
Olduqca iri olan tısbağanın böyük ayaqları olsada kiçik başa sahibdir. Çanağının uzunluğu nadir hallarda 120 sm çatır, Ancaq adəti üzrə 105 sm-dir. Quru tısbağalarına daxil olan iki iri növdən biridir.
Albadra adasında populyasiyadan asılı olaraq fərdlərin ölçü və panserin formaları fərqlənir. Bəzi mütəxəsislər bu populyasiyaları yarımnöv hesab edirlər.
Yayılma və qidalanma bölgələri
Hazırda bu növ tısbağaların yeganə təbii yayılma arealı Seyşel adalarınna daxil olan Albadra adalarıdır. Seyşel, Reyunon, Mavriki, Nusi-Be adalarında isə köçürülmə populyasiyalar vardır. Təkcə Albadra adasında sayları 150 000 baş olaraq qiymətləndirilir.
Əsasən açıq otluqlar, kolluqlar və ağacların çox olduğu ərazilərdə qidalanırlar.
Çoxalması
Çütləşmə fevraldan maya kimi davam edir, Ancaq yumurta iyundan sentyabra kimi qoyulur. İl ərzində dişi cəmi 4–5 yumurta qoyur. Aşağı sıxlıqda dişi ildə bir necə dəfə 14 yumurta qoya bilir.
Nəhəng tısbağa və insan
1960-cı illərdə Albadre adasında nəhəng aviasiya bazası inşa etmək istəyirdilər ancaq layihə sonradan ləğv edilir. Nəhəng tısbağaların əsas rəqibləri ev keçiləridir. 1988-ci il məlumatına əsasən onların ovlanmasıba başlanmışdır. Ev keçiləri adaya insanlar tərəfindən gətirilmişdir.
1975-ci ildə Albadredə 19 000 ha əraziyə malik rezervar təşkil edilmişdir. Atollda tısbağaları araşdıran stansiya mövcuddur.
Rudolf İvanov
Rudolf İvanov — rus professor; Böyük Vətən müharibəsi veteranı; Rusiya Jurnalistlər və Yazıçılar İttifaqlarının üzvü; Azərbaycanın "Dostluq" ordeni kavaleri; AMEA Tarix İnstitutunun fəxri professoru; Naxçıvan Dövlət Universitetinin fəxri doktoru; BMT-nin "Dünya informasioloqlar elitası" beynəlxalq mükafatı laureatı ; rus qafqazşünası.
Azərbaycanda basketbol
Azərbaycanda basketbol — Azərbaycan Respublikasında komanda idman növlərindən biri olan basketbolun inkişaf tarixi.
Rudolf İvanov
Rudolf Nikolayeviç İvanov 1931-ci il mayın 18-də Pyatiqorskda anadan olub. O, 27 kitabın, 200-dən çox məqalə və oçerkin müəllifidir. Bu əsərlərin böyük bir qismi Rusiya İmperiyasının və Qafqazın tarixinə həsr edilib.
Azərbaycanda basketbol
İlikin mərhələ
Azərbaycanda basketbolun tarixi 1920-ci ildən əvvəl Bakıya işləməyə gəlmiş xaricı neft şirkətlərində calışan fəhlə və qulluqçuların təşəbbüsü ilə başlamışdır. İlk növbədə İngiltərədən, İsveçdən, Almaniyadan Bakıya gəlmiş neft şirkətlərin rəhbərləri özlərinin asudə vaxtlarının mənalı təşkili məqsədilə onlara çoxdan tanış olan idman oyunlarının yayılmasının ilk təşəbbüsçüləri olmuşlar. Məhz bu illərdən başlayaraq ayrı-ayrı əmək kollektivlərində, idarə və müəssisələrdə, ali təhsil ocaqlarında, idman cəmiyyətlərində komandalar yaradılır, məşğələlərə cəlb olunan basketbol həvəskarlarının sayı gün–gündən artırılırdı. Bakı şəhərində basketbol, futbol və voleyboldan sonra öz kütləviliyinə görə üçüncü yeri tuturdu.
SSRİ dövrü
Azərbaycanda basketbol 1924-cü ildən inkişaf edir. Çünki 1923-cü ildən başlayaraq bütün kompleks yarışların və spartakiadaların proqramına basketbol idman növü də daxıl edilir və basketbol üzrə sadə idman meydançaların kütləbi təşkili əksər təşkilatların diqqət mərkəzində olur. 1924-cü ildə kişilərdən ibarət 42 komanda, qadınlardan ibarət 10 komanda yaradılmışdır. 1925-ci ildə Bakıda Basketbol üzrə Zaqafqaziya çempionatı keçirilmiş, Azərbaycanın kişilərdən və qadınlardan ibarət komandaları 1-ci yerə çıxmışlar. 1926-cı ildə təkcə Bakı şəhərində 300-ə yaxın basketbol üzrə komandaların və məşğələlərin fəaliyyət göstərməsi qeydə alınmışdı. 1930-cu illərdə artıq basketbol məktəblərinin spartakiadasının proqramına daxil olunur.
Tədricən basketbol Azərbaycanın digər şəhər və rayonlarında inkişaf etdirilməyə başlamış; komandaların sayının artması ilə yanaşı basketbolun texniki və taktiki keyfiyyətləri təkmilləşdirir, topun tora salınmasında yeni-yeni üsullar tədbiq edilməyə başlayır ki, bütün bunlar da basketbol oyunun improvizasiyaya daha böyük meyl etməsinə və nəticə etibari ilə bu idman növünün Azərbaycanda estetik baxımdan daha cazibədar formaya yiyəlməsinə səbəb olur. Tədricən fərdi oyundan kollektiv oyun sisteminə keçid prosesi başlamışdır.
Rudolf İvanov
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi sədrinin 18 oktyabr 2007-ci il tarixli fərmanı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının “Əməkdar jurnalisti” fəxri adına layiq görülmüşdür.
Yanvar 2019-cu ildə 88 yaşında vəfat edib.
Azərbaycanda basketbol
SSRİ dövrü
1940–1950-ci illərdə Azərbaycan basketbolçularından Adil Gəraybəyli, Leonid Neruşenko, Arif Şahbazov, Nazim Hüseynov, Əliyar və Qəhrəman Məmmədyarov qardaşları, Aleksandr Petrov, Fərid Səmədov, Vladimir Rıbalko, Yuri Naumtsev, Samur Novruzov, Fuad Məmmədyarov, Sabir Zülfüqarov, Valeri Muxin, Mahir Ziyazadə və başqaları Ümumittifaq yarışlarda uğurla çıxış etmişlər.
Müstəqillik illəri
thumb|2002-2006-cı illərdə Azərbaycan millisinin baş məşqçisi olmuş [[Rimas Kurtinaytis]] XX əsrin sonlarında Azərbaycanda basketbol durğunluq dövrünü yaşayır.
12 mart 1993-cü ildə dövlət qeydiyyatına alınmış Azərbaycan Basketbol Federasiyası (ABF) 1994-cü ildə Beynəlxalq Basketbol Federasiyasına (FİBA) tamhüquqlu üzv qəbul edilmişdir. Amma 1997-ci ildən 2000-ci ilə qədər ABF-sı FİBA-nın heç bir toplantı və tədbirlərdə iştirak etmədiyinə görə Avropa Basketbol Federasiyasının tamhüquqlu üzvlüyündən xaric edilmişdir. 2000-ci ildə Azərbaycan Basketbol Federasiyasının yeni rəhbərliyi seçildikdən sonra, beynəlxalq əlaqələrin yeni səviyəyə qaldırılması sayəsində 2000-ci ildə Türkiyədə keçirilən FİBA konqresində ABF-nın bu beynəlxalq quruma üzvlüyü bərpa olunmuşdur. thumb|left|Azərbaycan millisi 2011-ci ildə Qızğızıstanda keçirilən "Novruz Kuboku"nda 2005-ci ildə Azərbaycanın kişilərdən ibarət milli Basketbol komandası Səudiyyə Ərəbistanında keçirilmiş 1-ci İslam Oyunlarında qızıl medal qazanmış, 2006-cı ildə isə FİBA-nın Albaniyada keçirilən "İnkişaf kuboku" yarışlarında qalib olmuşdur. 2008-ci ildə isə Azərbaycan millisi Avropa Çempionatının C Divizionunda 1-ci yeri tutmuşdur.
Hazırda Azərbaycan Respublikasını beynəlxalq basketbol turnirlərində təmsil edən Azərbaycan milli basketbol komandasının baş məşqçisi Samit Nuruzadədir.
Proprioseiopsis guatemalensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Namaz Bədəlov
Namaz Hüseyn oğlu Bədəlov (d. 1932 – ö. 1999) — azərbaycanlı alim, kənd təsərrüfatı elmləri doktoru.
Həyatı
Namaz Bədəlov 20 may 1932–ci ildə Gürcüstan SSR–in Bolnisi rayonunun Faxralı kəndində anadan olmuşdur. İbtidai və orta təhsilini Faxralıda almışdır. 1954–cü ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirdikdən sonra Faxralıya qayıdaraq 1959–cu ilədək kənddəki "Qələbə" kolxozunda aqrotexnik, baş aqronom işləmişdir. 1959–1961-ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat İpəkçilik İnstitutunun aspirantı olmuşdur. Aspiranturanı müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra o, 1961–ci ildən bu institutun elmi katibi vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. Namaz Bədəlov 1964–ci ildə "Azərbaycanda tut ipəkqurdunun damazlıq yemləməsi üçün çəkil sortlarının seçilməsi" adlı namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edib, biologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. O, 1972-ci ilədək İpəkçilik İnstitutunun elmi katibi vəzifəsində işləmişdir. 1972-ci ildən 1990-cı ilədək Azərbaycan Elmi Tədqiqat İpəkçilik İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsində işləmişdir. 1985-ci ildə Rostov vilayətinin Don Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda "Tut ipəkqurdunda yemi ödəmənin yüksəldilməsinin ekoloji və genetik seleksiya əsasları" adlı doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edib kənd təsərrüfatı elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. O, 1990-cı ildən ömrünün sonuna kimi institutun direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1964-cü ildə namizədlik müdafiəsindən sonra Namaz Bədəlov tərəfindən tut ipəkqurdunun seleksiyası və damazlıq işinə aid aktual məsələlər müvəffəqiyyətlə işlənmiş, nəticələri Ümumittifaq (keçmiş SSRİ), respublika və zona elmi-təsərrüfat müşavirələrində mə’ruzə edilmiş, məqalələr çap olunmuş və istehsalata tətbiq edilmişdir. Namaz Bədəlov 150-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 5 monoqrafiyanın, 6 ixtiranın müəllifi olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında 5 nəfər elmlər namizədi müdafiə etmişdir. O, eyni zamanda 60-dan çox elmi-publisistik məqalələr müəllifidir. 15 il daimi olaraq AzKTİ-da və H.Əliyev adına özəl Aqrar Ekologiya İnstitutunda ixtisas fənnindən mühazirələr oxumuşdur. Namaz Bədəlov keçmiş ÜKTEA Koordinasiya Şurasının üzvü, AzSSR-də ipəkçilik üzrə kənd təsərrüfatının idarə edilməsi sisteminə baxan komissiyanın sədri, AzSSR Dövlət Aqrar Sənaye Komitəsinin heyvandarlıq problemləri üzrə elmi-metodiki Şuranın üzvü, "Şelk" elmi-texniki Ümumittifaq məcmuəsi redkollegiyasının üzvü kimi ipkəçiliyin inkişaf etdirilməsi üçün tədbirlər planının işlənməsində və elmi nailiyyətlərin həyata keçrilməsində fəal iştirak etmişdir.Yüksək ixtisaslı elmi kadrların hazırlanmasında fəal iştirak etmişdir. F.A.Məlikov adına Heyvandarlıq İnstitutunda təşkil olunmuş ixtisaslaşmış müdafiə şurasının bir neçə seçki üzvü seçilmiş, 12 beynəlxalq simpozium və konfranslarda iştirak etmişdir. Namaz Bədəlovun elmi fəaliyyəti dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, aqrarçı alim kimi 1970-ci ildə "Rəşadətli əməyə görə", "Lenin yubiley medalı", 2 dəfə ÜXTNS-nın gümüş medalı və 1974-cü ildə "Əmək veteranı" medalı ilə təltif olunmuşdur. Namaz Bədəlov 1999-cu ildə vəfat etmişdir.
Columba unicincta
—  cinsinə aid heyvan növü.
Həyatımızın himni (film, 1978)
Məzmun
Filmdə Azərbaycan SSR-in yeni konstitusiyasının qəbul olunmasından, bu hadisənin böyük bayram kimi qeyd edilməsindən danışılır.
Sarıçəmən (Vərziqan)
Sarıçəmən - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 93 nəfər yaşayır (18 ailə).
Bidens multiceps
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bakı tətili (1903)
Bakı tətili — XX əsrin əvvəlində 1903-cü ildə Bakıda tətil hərəkatı.
1903-cü ilin yayında Bakını tətillər dalğası bürüdü. 20 gün davam edən etirazlar tezliklə imperiyanın digər cənub vilayətlərinə də sıçradı. Tarixçilər Bakı tətillərini “Cənubi Rusiyada ilk ümumi tətil” adlandırırlar. İstər iqtisadi, istər siyasi nəticələrinə görə çox böyük iz qoyan və Bakı proletariatının ilk mütəşəkkil çıxışı olan bu tətillərin təsvirinə keçməzdən əvvəl onun səbəbləri və o illərin Bakısının vəziyyətini gözdən keçirməyə ehtiyac var.
Bakı tətillərinin səbəbi
1883-cü ildən başlayaraq Bakıda neft istehsalı durmadan artırdı. Kapitalist inkişaf yoluna qədəm qoyan Bakı neft sənayesi 20 ildən də az vaxt ərzində o dövrdə dünyada çıxarılan neftin ümumi həcminin 50 faizdən çoxunu təmin edirdi. Ancaq bu, 1901-ci ilə qədər davam etdi. Və əgər 1883-cü ildə Bakıda cəmisi 60,37 milyon pud (62,5 pud = 1 ton) neft çıxarılmışdısa və 1901-ci ildə bu rəqəm 671,57 milyon puda qədər artmışdısa (yəni, 11 dəfə!), 1902-ci ildən başlayaraq bu rəqəm dönməz şəkildə azalmağa başlamışdı. Bunun da səbəbi dünyanı bürüyən növbəti iqtisadi böhran idi.
Katarina Bulatoviç
Katarina Bulatoviç (d. 15 noyabr 1984) — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Katarina Bulatoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasına 26:24 hesabı ilə məğlub olan Monteneqro yığması, London Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.
Daha sonra Katarina Bulatoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Monteneqro yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 11-ci yerdə başa vurdu.
Bakı tətili (1903)
Bakı tətillərinin səbəbi
Həmin dövrü təsvir edən Manaf Süleymanov özünün ''“Eşitdiklərim. Oxuduqlarım, Gördüklərim”'' kitabında yazır: ''“1900-1902-ci illərdə Mərkəzi Rusiyada quraqlıq üzündən aclıq düşür, minlərlə ac-yalavaclar Bakıya axışır; işsizlər ordusu yaranır, cinayət, macəraçılıq həddini aşır, hökumət orqanları 15 min ac-sərgərdanı zorla gəmilərə doldurub geri qaytarır. Zülm günü-gündən artır, ehtiyac, yarıtox, yarıac güzəran, sahiblərin, məmurların özbaşınalığı hüquqsuz fəhlələri zara gətirirdi, onların səbir kasaları aşıb-daşırdı…”''.
Beləliklə, az müddətdə neft bumunun gətirdiyi sərvətə və iş yerlərinə gözləri qamaşaraq bir tikə çörək üçün Bakıya axışan on minlərlə bəxtsiz insan iqtisadi böhran nəticəsində hər şeyindən olurdu. Neft ilğımı müvəqqəti olaraq bitməkdəydi. Sanki Bakı inkişafının pik nöqtəsini keçib indi də enişə yuvarlanırdı.
Tətilin başlaması
İqor Abrosimov özünün “Bakı ailəsinin şəxsi həyatı…” kitabında yazırdı: ''“Rusiyanın heç bir şəhəri o illərdə Bakı qədər sürətlə inkişaf etməmişdi. 1903-cü ildə Bakıda artıq 200 mindən çox adam yaşayırdı. Şəhər kənarındakı neft yataqları təkcə Rusiyanı yanacaqla təmin etmirdi, həm də böyük həcmdə neft ixracata göndərilirdi. Qara Şəhərdə və Ağ Şəhərdə cəmləşmiş neft emalı zavodları neftdən işıqlandırıcı yağ, yəni kerosin, sürtgü yağları və mazut alırdı. Qafqazın bütün dəmir yolları, Xəzərdə və Volqada üzən gəmilər, zavod və fabriklər Bakı mazutu ilə çalışırdı”.''
Yəni, Bakı imperiyanın ən mühüm sənaye mərkəzlərindən birinə çevrilmişdi və burada hər hansı etiraz dalğası bütün Rusiya itisadiyyatında və siyasətində əks-səda verirdi. Odur ki, şəhərdə sakitliyin qorunub saxlanmasında hakimiyyət olduqca maraqlıydı. Ancaq işsizlik, maaşların azlığı, hüquqsuzluq, ağır iş şəraiti (neft sahəsində ölüm faizi yüksək idi, 40 yaşına çatan neftçi artıq əmək qabiliyyətini tam itirmiş olurdu, peşə xəstəlikləri yayılmışdı, tibbi xidmət yoxdu…) proletariatın səbir kasasını daşdırdı. 1903-cü ilin 1 iyulunda məşhur Bakı ümumi tətili başladı. Kadet partiyasının üzvü olan Aleksandr Xatisovun zavodlarından start götürən etirazlar dərhal digər zavod və fabriklərə də yayıldı. Sosial-demokratların (RSDRP) Bakı Komitəsinin rəhbərliyi ilə təşkil olunan aksiyaya tezliklə Bibiheybət, Balaxanı, Sabunçu neftçiləri qatıldılar. Artıq iyulun 6-da Bakının bütün sənaye və ticarət həyatı dondu.
Manaf Süleymanov yazırdı: ''“İyul ayında Bakı proletariatının məşhur, əzəmətli tətili başlayır. 50 minə yaxın tətilçi “Məhv olsun mütləqiyyət”, “Yaşasın sosializm”, “Yaşasın hürriyyət”, “8 saatlıq iş günü”, “Məvaciblər artırılsın”, “Həbsə alınmış nümayişçilər azad edilsin”'' şüarları ilə küçələrə çıxıb çarizmə və kapitala qarşı çıxış edir. İzdihamdan küçə və mədənlər titrəyirdi. Fəhlələrin bu əzəmətli çıxışına RSDRP-nin Bakı Komitəsi rəhbərlik edirdi. Mədənlərin anbarlarında, zavodlardakı rezervuarlarda neft aşıb-daşır, heç kim neft daşımır, dənizçilər gəmilərə neft doldurmurdular…”
Tətilin genişlənməsi
Güzəştə getməyən sahibkarları tətilçilər onların “silah”ı ilə vurmağa başlayır: Hər yanda mədənlər alovlanır. Bakı mədənləri böyük və dəhşətli bir tonqala çevrilir. “Moskovskiy listok” qazeti həmin vaxt yazırdı: ''“Artıq 2-ci gündür ki, Bibiheybətdə qazma qüllələri, neft anbarı, Bakı neft cəmiyyətinin fontanı yanır. Hər gün 600 min pud neft havaya sovrulur. Müxtəlif şirkətlərin 30-dan çox qülləsi, gəmilərin yan alması üçün körpülər, Nobelin yaşayış yerləri alovun içindədir. Birjalarda durğunluqdur, qiymətlərin bahalaşacağı gözlənilir”.''
Bu yanğınların kapitalistlərə hansı psixoloji təzyiq göstərdiyini Bakıda gizli fəaliyyət göstərmiş sosial-demokrat Konkordiya Zaxarova-Sederbaum (1879-1938) özünün “Reaksiya illəri” adlı xatirələrində bu cür təsvir edib:
''“Tətillər və mədənlərdəki yanğınlar neft sənayeçilərinə göstərdi: Onlar necə asanlıqla və bir neçə günün içində böyük gəlirlərinin mənbələrindən məhrum ola bilərlər. Dünənki aciz, səbirlə və itaətlə bütün təhqirləri həzm edən işçi özünün kortəbii etirazında onu istismar edənlərdən qəddarcasına qisas ala bilir. Və hətta daha sakit etirazında belə bu kütlə fəhlə hərəkatının daha ibtidai mərhələsinə xas olan mübarizə formasına əl ata bilər. Yəni, sabotaja. Guya ki bilmədən qazma qurğusunu xarab edər və onda işi bərpa etmək üçün bir neçə gün sərf etmək lazım olacaq. Bu sabotajın işçi tərəfindən qəsdən edildiyini sübut etmək isə qeyri-mümkündür”.'' Zaxarova-Sederbaumun müşahidələri və nəticəsi çox diqqətəlayiqdir. Yəni, işçilər sahibkarları fakt qarşısında qoyur: Sabotaj üçün heç kütləvi dağıdıcı çıxışlara ehtiyac da yoxdur. İstədikləri an istənilən sahibkarı onun texnikasını korlamaqla gəlirsiz qoya bilərlər. Luddizmin Bakı variantı. Və bunu birdən birə dərk etmək sahibkarlar üçün çox acı “kəşf” idi.
Tətilin səngiməsi
İyulun 19-dan başlayaraq etirazların kütləviliyi azalır və Qafqazdakı ilk ümumi tətil iyulun 22-də bitir. Bunun yeganə səbəbi heç də geniş vüsət almış repressiyalar deyildi. Digər səbəb işçilərin bir çoxunun sahibkarların yağlı dilinə aldanması idi. Həmin anı da Zaxarova-Sederbaum maraqlı təsvir edib: Savadlı və ixtisaslı işçilər daha yüksək maaş almalarına və daha əlverişli məişət şəraitində yaşamaqlarına baxmayaraq, mübarizədə daha fəal, ardıcıl və dönməz olduqları halda, ixtisaslaşmamış, ən “qara işlər”i görən, evsiz-eşiksiz, qəpik-quruş alan işçilər asanlıqla sahibkarlara güzəştə gedir və onların vədlərinə inanırdılar. Sahibkarlar da etiraz hərəkatını bölmək üçün bu binəsiblərdən yararlanırdılar.
Zaxarova-Sederbaumun digər maraqlı nəticəsi: məhz həmin lümpenlər kortəbii çıxışlarda irəlidə gedib dağıntılar törədir, mədənlərə od vurur, hərəkatın mütəşəkkil forma almasına, iqtisadi tələblərin siyasi tələblərə keçməsinə əngəl olurdular. Yəni, öz “radikallıq”ları ilə daha uzaq hədəfə tuşlanmış, daha effektli mübarizəyə maneəçilik göstərirdilər. Onlardan sonra qazanılan uğur yox, yanan qüllələr qalırdı. Sonra isə elə onlar da sahibkarlara aldanaraq özləri üçün ziyanlı razılaşmaya gedərək iş yerlərinə dönürdülər.
Buna baxmayaraq, Bakıda fəhlə hərəkatı tamamilə xüsusi xarakter daşıyırdı. Rusiyanın digər iri sənaye şəhərlərində fəhlələr kollektiv müqavilə haqda heç xəyal da etmədiyi bir vaxtda Bakı proletariatı 1904-cü ildə “Mazut Konstitusiyası”na nail oldu və kortəbii mübarizəni mütəşəkkil mübarizəyə çevirə bilən həmkarlar təşkilatları yaratdı. Bununla da, 1903-cü il tətillərindəki məğlubiyyət cəmisi 1 il sonra böyük və analoqu olmayan qələbə ilə – “Mazutlu Konstitusiya” ilə nəticələndi…
İnönü Stadionu
Beşiktaş İnönü Stadionu - Türkiyənin "Beşiktaş" klubunun ev oyunlarını oynadığı stadion. Tutumu 32 min nəfərdir. Memarları Şinasi Şahingiray, Vietti Violi, və Fazıl Aysudur. Əvvəlki adları Mithatpaşa, Dolmabahçe olub. Stadionun adı ilk Türkiyənin baş naziri İsmət İnönünün adı ilə bağlıdır. Stadionun son təmiri 2004-ci ildə aparılmışdır.
Proprioseiopsis hawaiiensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Sarpadərə (Vərziqan)
Sarpadərə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 41 nəfər yaşayır (11 ailə).
Columba punicea
—  cinsinə aid heyvan növü.
Tremuy (Averon)
Tremuy  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Pon-de-Salar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
Kommuna təxminən Paris dən 520  km cənubda, Tuluza şəhərindən 120  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 13  km cənub-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 521 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə 291 nəfər (15-64 yaş arasında) 223 nəfər İqtisadi fəal, 68 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 76.6%, 1999-cu ildə bu 72.7%) idi. Fəal olan 223 nəfərdən 211 nəfəri (124 kişi və 87 qadın), 12 nəfəri işsiz (2 kişi və 10 qadın) idi. 68 hərəkətsiz 22 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 27 nəfər təqaüdçü, 19 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz qaldı.
Cəlal Abdullayev
Həyatı
Cəlal Abdullayev 30 dekabr 1930-cu il Gürcüstanın Qarayazı (indiki Qaradabani) rayonunun Nəzərli kəndində anadan olmuşdur. Həmin rayonun Kosalı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra 1951–1956-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (BDU) filologiya fakültəsində təhsil almışdır.
Fəaliyyəti
Cəlal Abdullayev əmək fəaliyyətinə Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycan sovet ədəbiyyatı tarixi kafedrasında baş laborant kimi başlamışdır. O, aspiranturada təhsilini 1958–1961-ci illərdə almış və müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. Daha sonra kafedra müdiri vəzifəsinədək yüksəlmişdir.
Abdullayev 1979-cu ildən ömrünün axırınadək Bakı Dövlət Univerisitetinin Müasir Azərbaycan Ədəbiyyatı kafedrasının müdiri olmuşdur. Professor 1980-ci ildən universitetin böyük elmi şurasına üzv seçilmişdir. O, 1994–2001-ci ildən ixtisaslaşdırılmış doktorluq müdafiəsi şurasının sədri olmuşdur.
Cəlal Abdullayev Azərbaycan ədəbiyyatında çağdaş ədəbi-nəzəri fikrin, ədəbi tənqid və ədəbiyyatşünaslığın inkişafında əvəzsiz xidmətlər göstərib. Zəngin yaradıcılıq irsinə malik olan tədqiqatçının ədəbi-tənqidi axtarışları xalq ədəbiyyatının ilk qaynaqlarından tutmuş çağdaş ədəbiyyatın nəzəri problemlərinə qədər bir çox mühüm problemləri əhatə edib.
Onun tədqiqatlarında Xətib Təbrizi, Xaqani Şirvani, Nizami Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli, Mirzə Fətəli Axundzadə, Həsən bəy Zərdabi, Firidun bəy Köçərli, Seyid Hüseyn və başqa klassiklərin elmi-nəzəri və ədəbi-bədii irsi bu və ya digər şəkildə araşdırmaya cəlb olunub. Cəlal Abdullayevin elmi axtarışlarının əsas istiqaməti poeziya ilə bağlı olub. Tədqiqatçının poeziyaya həsr olunmuş məqalələrinin bir qismi "Lirika və zaman" (1982) adlı məqalələr toplusuna daxil edilib.
Səməd Vurğun aşiqi olan professor 1962-ci ildə "Səməd Vurğun və folklor" mövzusunda namizədlik işi, 1974-cü ildə isə "Səməd Vurğunun sənətkarlığı" mövzusunda doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir. Cəlal Abdullayevin "Səməd Vurğunun poetikası" (1976), "Səməd Vurğunun sənət dünyası" (1986) monoqrafik tədqiqatları, çoxlu sayda məqalələri görkəmli şairin yaradıcılıq irsinin araşdırılmasına həsr edilib.
Cəlal Abdullayev 2000–2001-ci illərdə xaricdə çıxan "Araz", "Xudafərin" jurnallarında məqalələri çıxmışdır. Bütün həyatı və elmi fəaliyyəti Bakı Dövlət Universiteti ilə bağlı olan Cəlal Abdullayevin ali məktəblərin humanitar fakültələri üçün hazırlanmış "Azərbaycan sovet ədəbiyyatı" və "Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı" dərsliyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Vəfatı
Cəlal Abdullayev 2010-cu il mayın 20-də Bakı şəhərində dünyasını dəyişmiş, Xırdalan qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
Mükafatları
Cəlal Abdullayev 2000-ci ildə Əməkdar müəlim fəxri adına layiq görülmüşdür.
Çiçəkli (Göygöl)
Çiçəkli — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 122 nəfər əhali yaşayır.
Müşavir
Müşavir — bir nazirliyin ali rəhbərliyinə daxil olan dövlət xadimi.
Proprioseiopsis hudsonianus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Bidens clavata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Almaniyanın Federal kanslerinin siyahısı
Almaniyanın Federal kansleri Almaniya Federal Respublikasının siyasi lideri və federal hökumətinin başıdır.
Canuario Karta
Canuario Karta — İtaliyalı siyasətçi, Xristian Demokratik Partiyasının rəhbərlərindən biri.
Dərəkənd (Pəmbək)
Dərəkənd — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasının Pəmbək bölgəsində, indiki Quqark (Böyük Qarakilsə) rayonunda kənd.
Canuario Karta
Həyatı
1931-ci ildə Bittidə anadan olmuşdur.
Dərəkənd (Pəmbək)
Tarixi
Rayon mərkəzindən 31 km məsafədə, Çaxçaxlı çayının sahilində, Çubuxlu dağının ətəyində yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə qeyd edilmişdir.
Toponim «iki dağ və ya təpə arasında, düzənlikdə dərin çuxur» mənasında işlənən dərə sözü ilə kənd coğrafi nomeninin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Kənd dərədə yerləşdiyi üçün «Dərəkənd» adlandırılmışdır. Relyeflə bağlı yaranan toponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Dzoragyuğ (Dərəkənd) adlandırılmışdır.
Canuario Karta
Həyatı
1968–1983-cü illərdə İtaliya Deputatlar Palatasının üzvü olmuşdur.
Columba argentina
—  cinsinə aid heyvan növü.
Canuario Karta
Həyatı
1983–1992-ci illərdə İtaliya Senatlar Palatasının üzvü olmuşdur.
1983–1986-cı illərdə İtaliyada Tacir donanmasının başçısı olmuşdur.
Həyatın mənası (film, 1979)
Məzmun
Film yazıçı-jurnalist Nurəddin Babayevin gənc nəsil və təlim-tərbiyəyə, mənəvi yetkinlik və real həyata, əməyə münasibət və s. məsələlərə həsr edilmiş "Oğluma məktublar" və "Qızlar söz istəyir" publisistik əsərlərinin motivləri üzrə yaradılmışdır. Kinolent müsahibə formasında süjet üzrə qurulmuşdur. Aparıcı müxtəlif nəsillərin nümayəndələrinə və peşə sahiblərrinə mənəviyyat və həyata münasibət, arzu, istək və əmək, cəmiyyət və şəxsiyyət məsələlərinə aid suallarla müraciət edir. Alınan təzadlı cavablar filmin əsas qayəsini açıqlayır.
Azərbaycan Premyer Liqası 2017/2018
Heyət və formalar
Qeyd: Bayraqlar FİFA uyğunluq qaydalarına əsasən müəyyən edilmiş milli komandanı göstərirlər. Oyunçular birdən çox qeyri-FİFA vətəndaşlığına malik ola bilərlər.
Komiks
Komiks ( — gülməli) — hər hansı hekayənin şəkillər vasitəsilə təsviridir. Komiks özündə eyni zamanda ədəbi və təsviri sənətləri daşıyır.
Tarix
Avropa, Amerika və Yaponiya komikslərin ənənələri müxtəlif yollarla qetmişlər.
Formatların növləri
Vaxtaşırı komikslər müxtəlif mədəniyyətlərdə çox fərqlənirlər. Amerikan formatda çıxan komikslər nazik vaxtaşırı və əsasən rəngli şəkildə çıxırlar. Yaponiya (manqa) və Avropa komiksləri əsasən həftəlik və ya aylıq jurnallarda seriallar şəkildə çıxırlar; Yaponiyada bunlar adətən ağ-qara olurlar. Yaponiya komiks jurnalları yüzlərlə səhifələrdən ibarət ola bilərlər.
Türkiyə qadın milli voleybol komandası
Türkiyə qadın voleybol yığması – Türkiyənin son illərdə komanda idmanda ən çox üzünü güldürən milli komandadır. Türklər voleybol milli komandalarını filenin sultanları adlandırlar.
XX əsrdə
Bu ölkəyə voleybol ilk dəfə 1919-cu ildə amerikanlar gətirmişlər. Aidiyyəti qurum isə 1958-ci ildə yaradılmışdır. Türkiyə Voleybol Federasiyasının ilk rəhbəri Vahit Çolakoğlu olmuşdur
Türkiyə qadın milli komandası ilk qalibiyyətini 1961-ci ildə Almaniya millisinə qarşı qazanmışdır. CEV bayrağı altında iştirak etdiyi ilk böyük turnir isə 1963-cü ildə keçirilən Avropa çempionatı olmuşdur.
Yüksəliş dövrü
Bu milli komandanın 2003-ə qədər nəzərəçarpan uğuru olmamışdır. Ancaq bəhs edilən ildə türklər avropa çempionatını finalına qədər çıxmışlar. Ankarada keçirilən turnirin finalında Polşaya 3-0 yenilən Türkiyə Avropa çempionatını gümüş medallarına yiyələndi və tarixində ilk belə uğura imza atdı. Avropa ikincisi olmuş komandanın heyətində bu voleybolçular var idi: Bahar Mert, Esra Gümüş, Sinem Akap, Özlem Özçelik, Aysun Özbek, Nataliya Hanikoğlu, Mesude Kuyan, Pelin Çelik, Çiydem Can Rasna, Gülden Kayalar, Seda Tokatlıoğlu və Neslihan Demir Darnel. thumb|right|220px| [[2009 Voleybol üzrə Avopa çempionatı (qadınlar)|2009 Avopa çempionatı Türkiyə-Fransa ]] Türkiyə 2009-cu il Voleybol üzrə Avopa çempionatında 2001-ci ildən sonra ilk dəfə seçmə mərhələdə iştirak etdi. Polşadada keçirilən turnirdə Almaniya, İtaliya və Fransa ilə bir qrupa düşdü. Fransaya 3-0 qalib gəldikdən sonra, İtaliyaya 3-0 Almaniyaya 3-2 məğlub oldu və qrupunu üçüncü yerdə bitirdi. Bu nəticə ilə ikinci tura çıxan türklər bu mərhələdə də Serbiyayı və Azərbaycanı 3-1, Çexiyanı da set vermədən məğlub etdi. Ancaq qurupunda üçüncü olan Türk milli komandası yalnız təsəlli verici görüşlərə vəsiqə qazana bildi. Burada qələbə qazanaraq Avropa beşinciliyi əldə edə bildilər.
Heyəti
Son iştirak etdiyi turnir üçün "2013 sentyabr"
Hacıyeva
Hacıyeva — Azərbaycan soyadı.
Çaykənd (kənd, Göygöl)
Çaykənd — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun eyni adlı inzibati ərazi dairəsində kənd.
Ermənilər Çaykənddə
Ermənilər bu kəndə 1896-cı ildə Türkiyədən köçüblər. Sultan Əbdülhəmidin dövründə Anadoluda yaşayan ermənilər və türklər arasında ilk ciddi qarşıdurmalar baş verən zaman Çar Rusiyasına sığınan erməniləri Gəncə ətrafında yerləşdirirlər. Çaykənddə, Martunaşendə (Qarabulaq) tikilən kilsələrin üzərində də 1896-cı il yazılmışdı. Çaykənd erməniləri də söhbət zamanı babalarının Türkiyədən köçdüyünü söyləyirdilər.
1918-ci ildə Azərbaycana gələn türk ordusu Çaykənddə döyüşməyi riskli sayıb, kəndi bir müddət mühasirədə saxlasa da, ora girməyib. Çaykəndlilər qatı millətçilər idi. İrəvan erməniləri üçün də bu kənd xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. SSRİ zamanında Çaykənd-İrəvan avtobusu işləyirdi. Başqa erməni kəndləri Çaykəndi özlərinə dayaq bilirdilər. Buna görə də Qarabağ hadisələri başlayan kimi Çaykənd Gəncəbasarda yeganə erməni kəndi idi ki, İrəvandan emissarlar məhz bura gəlirdilər. İlk gələn İqor Muradyan idi. Əməliyyat məlumatlarına görə, Muradyan emissarların başçısı idi. 1988-ci ilin may ayında Muradyanın çıxışları, təbliğatı barədə əməliyyat məlumatları ilə yanaşı rəsmi iki şikayət ərizəsi yazılmışdı. Ərizənin birini Mixaylovka kəndinin sakini, miliyyətcə rus olan şəxs, digərini Çaykənd sovetinin sədri Qrant Gürcüyan imzalamışdı. Sonralar, Çaykənd köçürüləndə Gürcüyan yalan, böhtan dolu açıqlamalar verdi. Həmin iki ərizənin əsasında Moskva şəhər cinayət axtarış şöbəsinin rəisi general Pankratovun rəhbərlik etdiyi dəstə ilə azərbaycanlı əməliyyatçılar kəndə girib Muradyanı həbs edir. Ruslardan azərbaycanlı orqan işçilərinə təhvil verilməməsini xahiş edən Muradyan təyyarə ilə Gəncədən Moskvaya aparıldı. Qısa bir müddətdən sonra Muradyanı azad etdilər.
Hadisələr 1989-cu ildən kəskinləşməyə başladı. Ermənistandan gələn qaçqınlarla Xanlarda yaşayan ermənilər arasında danışıqlar gedir, qarşılıqlı köçmələr razılaşdırılırdı. Qarabağ hadisələri başlayandan ötən 2 il ərzində Mirzik, Zurnabad, Qarakeşiş, Əbləh, Kuşi Armavir (indiki Quşçu) kəndləri və Xanlar şəhərinin erməni sakinləri sakit şəkildə Ermənistana köçdülər. Ermənistandan gələn qaçqın azərbaycanlılar isə həmin kəndlərə yerləşdirildi.
Coğrafiyası və iqlimi
thumb|200px|Çaykənd yaxınlığından axan [[Kürəkçay]] Çaykənd Kürəkçay boyu, çayın hər iki sahilində salınıb. Bir tərəfi meşəli dağlar, bir tərəfi Kamo və Azad kəndləridir. Gəncə-Göygöl yolundan keçəndə kənd çox aşağıda, dərədə olduğundan görünmür. Çaykənd sonradan Murovdan çəkilmiş Kəlbəcər-Gəncə yolunun, Toğanadan, Göygöl, Maral göldən gələn yolun, keçmiş Şaumyan rayonundan (Ağcakənd) Gəncəyə gələn dağ yolunun üstündə yerləşmiş strateji əhəmiyyətli, 1000-dən çox evi olan bir kənddir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2574 nəfər əhali yaşayır.
Amin Quiri
Amin Quiri (16 fevral 2000-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Olimpik Lion klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusudur.
Klub karyerası
Quiri 2013-cü ildə Olimpin Lion akademiyasına qəbul olmuşdur. O, 3 iyul 2017-ci ildə Lyon klubu ilə 3 illik müqavilə imzalamışdır. Bu müqavilə onun ilk peşəkar müqaviləsi idi.
Beynəlxalq səviyyədə perspektivi ilə tanınan Quiri 10 sentyabr 2016-cı ildə 16 yaşı olarkən Bordo klubu ilə keçirilən Liqa 1 görüşü üçün əsas heyətə cəlb edilmişdir. O, Lyon B klubu ilə debütünü 17 yaşında etmişdir.
Milli karyerası
Quiri Fransanın gənclər millilərində çıxış etmişdir. O, milli ilə 2017 UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmiş və yeddi qolla turnirin bombardiri seçilmişdir. Turnirdə uğur qazandıqdan sonra Quiri bir sıra Avropa klublarının diqqətini cəlb etmiş və The Guardian nəşri tərəfindən dünyanın ən istedadlı gənc futbolçularından biri elan edilmişdir.
2017-ci ildə Quiri Fransanın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Xorvatiyada keçirilən UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Quiri İspaniya, Farer adaları , Şotlandiya və iki dəfə Macarıstan milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır. O, Farer adaları millisinə qarşı oyunda üç qolla, İspaniya və Macarıstan milliləri ilə oyunda isə iki qolla yadda qalmışdır.
Quiri Fransa millisi ilə 2017 FİFA U-17 Dünya Çempionatında iştirak etmişdir. O, turnirdə debütünü və ilk qolunu Yeni Kaledoniya millisinə qarşı oyunda etmişdir.
Uğurları
Fərdi
Qağayı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Onlar həm dəniz kənarlarında həmdə göllərdə yayılmışlar. Bir çox növləri sinantrop həyat sürərək insanla birgə yaşayışdan fayda əldə edir.
Bir qayda olaraq bu cinsə daxil olan növlərdə ya boz ya da qara rəngli ləkələr müşahidə edilir. İri və orta ölçülərə malik olurlar.
Qağayılar üçün növlər arası çütləşmə xarakterikdir.
Bitki morfologiyası
thumb|200px thumb|200px Bitki morfologiyası (morfe yunanca forma, loqos elm deməkdir) — geniş mənada bitki orqanizmlərinin daxili və xarici formaları, quruluşları və fərdi inkişaflarının tarixi haqqında, məhdud mənada isə bitkilərin həm mikroskopik, həm də makroskopik quruluşları haqqında məlumat verir.
Lakin, bitkilərin daxili mikroskopik quruluşundan botanikanın xüsusi sahəsi olan bitki anatomiyası daha ətraflı bəhs edir. Daxili morfologiya (anatomiya) ilə xarici morfologiya arasında kəskin sərhəd yoxdur. Bunları bir-birindən fərqləndirən mikroskopik və makroskopik tədqiqat metodlarıdır.
Əsas vəzifələri
Bitki morfologiyası bitkilərin hər hansı hissələrinin həqiqi təbiətini, mənşəyini öyrəndikdə makroskopik metodla birlikdə ayrı-ayrı hallarda fizioloji və biokimyəvi üsullardan da istifadə edir. Çoxalma orqanlarının istər makroskopik, istərsə mikroskopik öyrənilməsi morfologiya elminə aiddir.
Mikroskopik tədqiqatda məqsəd həmin orqanların inkişafını öyrənməkdir ki, bununla müxtəlif bitkiləri müqaisə edərək, onların mənşəyini, təbiətini və təkamülündəki dəyişiklikləri aydınlaşdırmaq mümkün olur. Vegetativ orqanların daxili mikroskopik quruluşlarını öyrənməkdə məqsəd bitkinin həyatını anlamaq, onların fizioloji vəzifələrini izah etməkdir ki, bu da anatomiyaya aiddir.
Əsas metodlar
Bitki morfologiyasının əsas metodu bitkilərin fərdi inkişafını öyrənməkdən, normal inkişaf etmiş bitkinin üzərində müşahidə və müqaisə aparmaqdan ibarətdir.
Külçə (yemək)
right|thumb|250px|Şokolad külçəsi
Külçə — un məmulatı. Azərbaycanın milli mətbəxindən.
Hazırlanması
Bunun üçün bizə 8 stəkan un, 4 ədəd yumurta, 3 stəkan süd, 8 stəkan şəkər tozu, 2 paket vanel lazımdır. Birinci şəkərlə yumurtanı qarışdırırıq. Sonra isə vaneli tökürük. Ən son olaraq unu və südü əlavə edirik. Acımağa qoyuruq. Acıdıqdan sonra xəmiri kiçik-kiçik kündələr halına gətiririk. Onları yuxa kimi yayırıq. Uyğun bir qab götürüb yaydığımız yuxanı tək-tək qabın içinə qoyuruq. Əvvəlcədən hazırladığımız içliyi isə layların arasına hamarca səpirik. Ən son olaraq isə izərinə ləpə düzürük və bişiririk.
Qərbi Antarktida
300px|thumb|right|Qərbi Antarktida sol tərəfdə. 300px|thumb|right|Daima kimsəsiz Qərbi Antarktida
Qərbi Antarktida, və ya Kiçik Antarktida, Antarktida qitəsinin iki əhəmiyyətli bölgəsindən biri, Antarktida yarımadası daxil olmağla qitənin qərb yarımkürəsində yer alan hissəsidir. Qərbi Antarktika buz təbəqəsi ilə örtülüdür. Şərqi Antarktikadanı buradan Transantarktika dağları ayırır. Region 100 ildən uzun müddətdir ki, Qərbi Antarktida olaraq adlandırılmaqdadır. Bu adı ilk dəfə 1902-ci ildə Balç, 1905-ci ildə isə Otto Nordenskcöld istifadə ediblər. Ancaq əsl istifadəsi Beynəlxalq Geofizika ili (1957-1958) sonrasındakı araşdırmalarda iki bölgəyə ayrılmasının faydalı olduğu düşüncəsinin yayılmasından sonra 1962-ci ildə ABŞ Antarktida Adları Komitəsi tərəfindən təsdiq edilmişdir.
Yerləşmə
Transantarktika dağlarından Sakit okeanına doğru uzanır. Qərbi Antarktida, Qreyam Torpağı və Palmera Torpağından ibarət olan Antarktida yarımadası ilə Elsuort Torpağı, Meri Berd Torpağı və VII Eduard Torpağlarından, Adelaide adası kimi adalardan xüsusilə Ueddell dənizindəki Filçner-Ronni Buz sahəsi və Ross dənizindəki Rooz Buz sahəsi kimi buz sahələrindən meydana gəlib. Qərbi Antarktida Ross dənizi və Ueddell dənizinin buzlu suları ilə qitənin ana quru kütləsindən ayrılan və Cənub qütbündən Cənubi Amerikanın cənub ucuna doğru uzanan nəhəng bir yarımadanı xatırlatmaqdadır.
Qərbi Antarktidanın böyük hissəsi Qərbi Antarktika buz təbəqəsi (waise) olaraq adlandırılan bir buz təbəqəsiylə örtülüdür. Son illərdə kütləsində azalma əlamətləri görsənir. Şərqi Antarktidanın əksinə, Qərbi Antarktida qlobal istiləşmənin bəzi təsirləri özünü göstərmişdir.
Merilandiya Antarktida Tundrası
Antarktidanın bəzi hissələri buzla örtülü deyil. Bunlar Antarktida vahaları olaraq adlandırılmaqdadır. Qərbi Antarktidada da Antarktida yarımadasının sahilində Merilandiya Antarktida Tundrası olaraq bilinən belə bir bioloji müxtəliflik sahəsi var. Bu sahə Antarktidadakı ən isti iqlimə malikdir və yay aylarında havanın hələ çox soyuq və böyümə mövsümünün çox qısa olmasına baxmayaraq şibyə və yosunlarla örtülü qarsız qayalardan ibarətdir.
Şişmə (Sultanmurad)
Şişmə — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Sultanmurad kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Murad Cabbarlı
Murad Cabbarlı – Şəki Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (2010–2011-ci illər).
Həyatı
Cabbarlı Murad Qorxmaz oğlu 1960-cı il may ayının 5-də Bakı şəhərində anadan olub. Əmək fəaliyyətinə 1977-ci ildə A. Qarayev adına Uşaq Kliniki Xəstəxanasında başlayıb. M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin fəlsəfə fakültəsini elmi kommunizm ixtisası üzrə bitirib. Fəlsəfə elmləri namizədidir.
1983–1991-ci illərdə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində baş laborant, müəllim, 1991–1992-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində baş müəllim vəzifəsində işləmişdir. 1992–1994-cü illərdə Moskva şəhərində "Soyuzvneştorq" istehsal-ticarət birliyinin baş direktorunun müavini, 1994–1996-cı illərdə "Neftemaşimpeks" SC-də kommersiya işləri üzrə direktor, 1996–1998-ci illərdə "Texnotsentr-5" MMC-nin direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1998–2000-ci illərdə Bakı şəhərində "Şəms-R" elm-istehsalat şirkətində baş direktorun müavini, 2000–2008-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində baş müəllim, həmçinin
2002–2006-cı illərdə əvəzçilik qaydasında "Savalan" ATSC idarə heyətinin sədri, 2006–2008-ci illərdə "ADA-Mülkiyyət" MMC-nin direktoru vəzifəsində işləmişdir. 2008-ci ildə "Şəki Aqro İndastris" MMC-nin maliyyə və idarə işləri üzrə direktor müavini, 2008–2010-cu illərdə "Şəki Kərpic" MMC-nin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 2010-cu il aprel ayının 21-dən 2011-ci il may ayının 23-dək Şəki Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır. Ailəlidir, bir övladı var.
Qanlı şəlalə
Qanlı şəlalə — qan-qırmızı dəmir oksidli axar olaraq Taylor buzlağından çıxaraq quru Mak-Medro dərəsinə axır. thumb|300px| «Qanlı şəlalənin» formalaşma sxemi
Dəmirlə zəngin olan duzlu su kiçik çatdan çıxır. Şəlalənin mənbəyi 400 metr dərinlikdə yerləşən buzaltı göldür. Bu göl dağ arası dərələrin dəniz suyu ilə dolması nəticəsində əmələ gəlir. Bu göl təxmini olaraq 4-1,5 mln il öncə buz qatının altında qalmışdır. Göl suyunun duzluğu okean suyunun duzluğunu 10 dəfə üstələyir. Bu səbəbdən su hətta –10 °C temperaturda belə göl donmur.
Qırmızı su mənbəyi 1911-ci ildə avstraliyalı Tomas Teylor tərəfindən kəşf edilmişdir. İlk əvvəllər suyun qırmızı olması Qırmızı yosunla əlaqəli olması düşünülsə də sonradan paslanmış dəmir olması müəyyən edilmişdir. Göldən axan su qrunt tərkibində olan dəmirin oksidləşməsi nəticəsində əmələ gəlir.
Aşkarlanan ekosistemlər Mars və Yupiterin peyklərində olan okeanlarda həyatın olmasını deməyə imkan verir.
Mayda Mehmedoviç
Karyerası
Daha sonra Mayda Mehmedoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Monteneqro yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 11-ci yerdə başa vurdu.
Kiberkomandanlıq
Kiberkomandanlıq — kompüter şəbəkəsinin müdafiəsi və bu sahədə aparılan əməliyyatların mühafizəsi ilə məşğul olan idarə və yaxud bölmə
Proprioseiopsis inflatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Bidens nana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Columba palumboides
(Columba palumboides) — cinsinə aid heyvan növü.
Hikmətli miniatürlər (film, 1991)
Məzmun
Poetik filmdə dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin ölməz əsərlərinə ayrı-ayrı dövrlərdə çəkilmiş miniatürlər canlandırılır və şairin bu miniatürlərlə bağlı hikmətli misraları səsləndirilir.
Raqnarök
Qədim Skandinaviya mifologiyasında Raqnarök ("tanrıların taleyi" ) dünyanın sonunda baş verən müharibə, qiyamət günü. Odin və alov nəhənglərinin başçılq etdiyi tanrılar yaxud Aslar və Yötnar və Lokinin başçılıq etdiyi digər nəhənglər arasında müharibə olacaq. Bu mübarizədə nəinki yalnız tanrılar, nəhənglər və bədheybətlər öləcək, həmçinin kainatda demək olar ki, hər şey məhv olacaq.