cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yusif Əliyev (həkim)
Həyatı
Əliyev Yusif Qəmət oğlu 08 iyul 1967-ci il tarixində Qərbi Azərbaycanda Göyçə mahalının Toxluca kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1974–1984-cü illərdə Toxlucu kənd orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirmiş, 1984–1992-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun II müalicə-profilaktika fakültəsini"Lenin təqaüdü" ilə bitirmişdir. . 1992–1994-cü illərdə ATU-nun III cərrahi xəstəliklər kafedrasına kliniki ordinaturanı bitirmişdir. 1994–1997-ci illərdə isə həmin kafedrada "cərrahiyyə" ixtisası üzrə aspiranturanı bitirmişdir. 2012–2014-cü illərdə Rusiya Xalqlar Dostluğu Universitetində(Rusiya federasiyası, Moskva) "cərrahiyyə" ixtisası üzrə doktoranturanı bitirmişdir. 1998-ci ildə "Eksperimental peritonitin gedişində müsariqə limfa düyünlərinin morfofunksional vəziyyəti və onların tənzimlənmə yolları" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 2014-cü ildə "Хирургическое лечение больных с заболеваниями желчевыводящих путей" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək tibb üzrə elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 1997–2012-ci illərdə ATU-nun III cərrahi xəstəliklər kafedrasında assistent, 2012–2014-cü illərdə isə dosent vəzifəsində çalışıb. 2002–2013-cü illərdə M. Əfəndiyev adına 2 saylı Bakı Şəhər Klinik xəstəxanasının cərrahiyyə şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdir. 2013-cü ildən indiyə qədər ATU-nun II cərrahi xəstəliklər kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır. 2013-cü ildən ak. Topçubaşov adına ECM-ə baş həkim tıyin edilmiş və hal-hazırda həmin vəzifədə çalışır. Elmi Tədqiqatları əsasən peritonitlərin müalicəsinə və hepatobiliyar cərrahiyyəyə həsr olunmuşdur. İndiyə qədər respublika və xarici mətbuatda 100-dən çox elmi məqaləsi çap olunmuşdur. Bir ixtiranın, bir səmərələşdirici təklifin , bir monoqrafiyanın və bir dərs vəsaitinin müəllifidir. 2014-cü ildən tibb elmləri doktorudur.
Sevil Hacıyeva
Sevil Hacıyeva — Azərbaycan müğənnisi, Karvan və "Qaya" vokal kvartetinin solisti.
Yusif Əliyev (həkim)
Həyatı
Evlidir, 2 övladı var
Sevil Hacıyeva
Həyatı
Sevil Hacıyeva 3 oktyabr 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının fortepiano şöbəsində təhsil almışdır. Gənc yaşlarından etibarən musiqi fəaliyyətinə başlayan Sevilin qısa zaman ərzində istedadı kəşf edilmiş və müxtəlif musiqi tədbirlərində çıxış etməyə başlamışdır. 1980-ci illərin sonunda Azərbaycanın ən məşhur səslərindən biri hesab edilirdi. "Bakı Payızı-88", "Yurmala-89" laureatlarının qalibi olmuşdu. Yurmalada gənc musiqiçilərin yarışında iştirak edən Sevil Hacıyeva hətta Aygün Kazımovanı da geridə qoyaraq müsabiqənin finalına çıxmışdı. Sevil Hacıyevanın solist kimi əsas fəaliyyəti 1980-ci illərin əfsanəvi qruplarından olan Karvan ilə bağlıdır. 1993-cü ildə Karvan qrupunu dağıldıqdan sonra Sevil Hacıyeva bir də Bakı səhnələrində görünmür.
thumb|left|250px|Sevil Hacıyeva (sağda) [[Amerika Birləşmiş Ştatlarında olarkən. (90-cı illərin ortaları)]] Karvan qrupu dağıldıqdan sonra Sevil Hacıyeva da dövrün ağır şərtlərindən təsirlənərək səhnələrdən uzaq düşür. Ağır xəstəlik və ailəsi ilə problemlər yaşayan musiqiçi təsadüfən tanış olduğu ABŞ vətəndaşının köməyi ilə Los-Ancelesə köçür.
Müğənni 12 oktyabr 2000-ci ildə bir şəxslə Qərbi Hollivudda yerləşən Şimali Robertson Bulvarının 470-ci blokunda gəzərkən soyğunçu onların qarşısını kəsərək pul tələb edir və müğənninin pul kisəsini oğurlamağa çalışır. Oğrudan qaçarkən 31 yaşlı Sevil Hacıyeva arxadan güllələnərək qətlə yetirilir. Müğənninin yanındakı şəxs isə oğru ilə mübarizə aparan zaman sifətindən bir güllə ilə yaralanır. Karvan qrupunun solisti Sevil Hacıyeva Hollivud-Hills (Forest-Loun) qəbiristanlığında dəfn olunmşdur.
Nəsir Əhmədli
Nəsir Əhmədli — Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq jurnalistika kafedrasının professoru, filologiya elmləri doktoru. Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti. Azərbaycan Yazıçılar Birliyi, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Mətbuat Şurasının üzvü.
Həyatı
Nəsir Əhmədli 1942-ci ildə Tovuz rayonunun Alakol kəndində anadan olub. 1959-cu ildə həmin kənddə orta məktəbi bitirib. 1962–1965-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. 1971-ci ildə ADU-nun Jurnalistika fakültəsini bitirib. 1981-ci ildə "Sovet gerçəkliyi və xarici publisistikada onun inikası (Sovet Azərbaycanı haqqında 1966–1975-ci illərdə dərc olunmuş materiallar əsasında)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 2007-ci ildə "Azərbaycan Beynəlxalq Radiosunun Yaxın və Orta Şərq ölkələrinə yayımı: tarix, təcrübə, nəzəriyyə" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.
7 iyun 2022-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra Bakıda vəfat etmişdir. 8 iyun 2022-ci ildə anadan olduğu Tovuz rayonunun Alakol kəndində dəfn olunmuşdur.
Əmək fəaliyyəti
Müxtəlif illərdə V.Sturua adına Bakı Gəmi Təmiri Zavodunda, Azərbaycan Dövlət Televiziyasında çalışıb. 2004-cü ildən "Beynəlxalq jurnalistika" kafedrasında çalışır. Tədris etdiyi fənlər: "Jurnalistin nitq mədəniyyəti", "Azərbaycan Beynəlxalq Radiosu: tarix və ənənə", "Xüsusi kurs", "KİV xaricə siyasi informasiya yayımı sistemində". 100-dən artıq elmi məqalənin, 3 monoqrafiyanın, 1 dərsliyin, 5 dərs vəsaitinin, bütövlükdə 15 kitabın müəllifidir. 10 elmlər namizədinə rəhbərlik edib, 1 elmlər doktorunun, 11 elmlər namizədinin rəsmi opponenti olub. Beynəlxalq radio yayımının jurnalistikanın bütün sahələrinə tətbiq edilə biləcək model-sxemini hazırlamış, bu sahədə fəaliyyət göstərən 6 qanun aşkarlamışdır.
"Media açarı-2006"-ya, Ali Media Mükafatına, müxtəlif diplom və Fəxri Fərmanlara layiq görülmüşdür.
Moskvada, Bakıda, Almatıda, Tbilisidə, Ufada, Sankt-Peterburqda, Lüblində konfranslarda iştirak edib. Məruzələri nüfuzlu elmi jurnallarda dərc olunub.
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliyinin, Azərbaycan Mətbuat Şurası İdarə heyətinin üzvüdür.
Kəndtəpə
Kəndtəpə — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Cəhri kəndinin cənub-qərbində arxeoloji abidə.
Bu dövrdə, eyni zamanda 2001 və 2007-ci illərdə aparılmış kəşfiyyat xarakterli araşdırmalar nəticəsində aşkar edilmiş kirəmitlər ərazidə yüksək memarlığa malik binaların və ya tikililərin olduğunu söyləməyə imkan verir. Yerüstü materiallar, yaşayış məskəninin mövqeyi, xüsusən, kirəmitin geniş yayılması, saxsı borularla içməli su çəkilməsi, ərazidə karvansara və digər dini-ictimai tikililərin olduğuna işarədir. Bu, hər şeydən öncə, şəhər mədəniyyətini səciyələndirən şərtlərdəndir. 2007-ci il tədqiqatları zamanı bu ərazidən tapılmış çaynik tipli saxsı qab da yüksək mədəniyyətdən xəbər verir. Kəndtəpə yaşayış yerindən toplanmış keramika məmulatını 2 qrupa bölmək olar: Birinci qrupa Antik dövrə aid gil məmulatı, ikinci qrupa isə orta əsr keramikası aiddir.
2001-ci ildə ərazidə kəşfiyyat xarakterli tədqiqatlar nəticəsində əldə edilmiş ilk orta əsrlərə aid qab qırığının üstündə öküzlə (buğa) kaftarın döyüş səhnəsi təsvir edilmişdir. Bu tip döyüş səhnələrinə Naxçıvan ərazisindən aşkar edilmiş bir sıra qəbirüstü abidələrdə də rast gəlinmişdir. Oxşar döyüş səhnələri Gəmiqaya təsvirlərində də mövcuddur. Buradakı motivlərlə Ön Asiya motivləri arasında oxşarlıq aşkar edilmişdir.
Siderit
Siderit – Fe [CO3] — triqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.
Növ müxtəliflikləri
Mn - (oliqonit),  Mg- (sideroplezit), Ca- (siderodot), Co- (kobalt-oliqonit) saxlayan sideritlər.
Xassələri
Rəng – bej, sarımtıl-boz, sarımtıl-qonur, qonur, qəhvəyi; Mineralın cizgisinin rəngi –ağ, sarımtıl; Parıltı – şüşə, ayrılma müstəvi-lərində–sədəfi, sıx kütlələrdə–tutqun; Şəffaflıq – şəffafdan qeyri-şəffafadək; Sıxlıq – 3,7-4,0; Sərtlik – 4-4,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {1011} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – pilləli; Lüminessensiya – limonu-sarı; Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; çox vaxt əyilmiş üzlərlə səciyyələnən romboedrik, lövhəvarı, skalenoedrik; İkiləşmə: {0112} üzrə polisintetik və {0001} üzrə; Mineral aqreqatları: bütöv dənəvər, sıx torpaqvari kütlələr, sferolitlər, böyrəkvarı əmələgəlmələr, konkresiyalar, oolitlər, bəzən druzalar.
Mənşəyi və yayılması
Hidrotermal sideritə filiz mineralları ilə birlikdə, adətən, polimetal, bəzən isə qalay- volfram yataqlarında rast gəlinir. Həmçinin əhəngdaşı, dolomit və karbonatların əvəz olunması ilə əlaqədar olaraq yaranan metasomatik kütlələr təşkil edir. Bəzən siderit peqmatitlərdə, bazaltların boşluq və çatlarında müşahidə olunur. Sedimentogen siderit dəniz hövzələrinin laqun və körfəzlərində və hövzələrin dərinliyi az olan hissələrində lay və konkresiyalar şəklində əmələ gəlir. Əhəngli-gilli çöküntülərdə, çökmə dəmir filizlərində və b. qeyd edilir. Metamorfirmə uğramış dəmir yataqlarında və metamorfik süxurlarda da rast gəlir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: qalenit, sfalerit, xalkopirit, maqnetit, hematit, ankerit, xlorit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Yorkşir (Böyük Britaniya); Ersberq (Avstriya); Radon (Polşa); Biskay körfəzinin sahilləri (İspaniya); Ayzern (Almaniya); Bakalski və Alapayevski yataqları, Kursk maqnit anomaliyası, Şimali Qafqaz (Rusiya), Rensilvaniya, İllinoys, Kentukki, Virciniya ştatları (ABŞ) və b. Azərbaycanda Böyük Qafqazın cənub yamacının gil şistlərində, bəzi kolçedan və polimetal yataqlarında və filiz təzahürlərində (Mehmana qrupu, Filizçay, Katex, Katsdağ, Ağdərə, Əsrikçay və b.) aşkar edilmişdir.
Tətbiqi
Mühüm Fe mənbəyidir.
Anatoli Banişevski
Anatoli Andreyeviç Banişevski — Ukrayna əsilli Azərbaycan futbolçusu və məşqçisi.
Anatoli Banişevski UEFA-nın versiyasına görə 2004-cü ildə Azərbaycanda son 50 ilin ən yaxşı futbolçusu seçilib.
Erkən illəri
Anatoli Banişevski 1946-cı il fevralın 23-də Bakıda kökü Polşaya gedib-çıxan ukraynalı ailəsində anadan olub.
Klub karyerası
Uşaq futboluna Bakının "Lokomotiv" klubunda başlayıb. Razində (indiki Bakıxanov qəsəbəsi) "Lenin komsomolu" adına stadionda "Lokomotiv"lə "Spartak"ın oyunu keçirilirdi. "Neftyanik" (indiki "Neftçi") baş məşqçisi Boris Arkadyev və Ələkbər Məmmədov da oyuna baxır, ən perspektivli oyunçuları seçirdilər. Lokomotiv 4:3 hesabı ilə qalib gəlsə də, rəqibin qapısına vurulan topun üçünü də Banişevski vurmuşdu. Banişevskinin böyük futbola sıçrayışı bax, həmin oyundan başladı. 16 yaşında "Neftyanik"ə cəlb olunan Banişevski 1963-cü ildə komandanın əsas heyətində debüt edib. O, peşəkar karyerası ərzində - 1963-cü ildən 1978-ci ilədək yalnız "Neftçi" klubunda çıxış edib. "Neftçi"nin 1966-cı ildə futbol üzrə SSRİ çempionatının bürünc medalını qazanmasında onun böyük əməyi olub. 1966-cı ildə "Neftyanik" bürünc medal qazanandan sonra Heydər Əliyev ona ev vermişdi.
Ümumiyyətlə, Anatoli Banişevski SSRİ çempionatının güclülər dəstəsində 212 matçda (81 qol), birinci liqada isə 76 qarşılaşmada (40 qol) forma geyinib.
Milli komanda karyerası
Banişevski SSRİ yığmasının məşqçi korpusunun da diqqətindən kənarda qalmayıb. Parlaq oyun nümayiş etdirən hücumçu 19 yaşında Nikolay Morozov tərəfindən SSRİ yığma komandasına cəlb edilib. 1965-ci ildə Moskvada keçirilən SSRİ – Braziliya oyununda Banişevski oyunun qurtarmasına 15 dəqiqə qalmış Valentin İvanovu əvəz elədi. Bu onun ilk debütü oldu. Tezliklə Banişevski məşqçilərin ümidlərini doğruldub və yığmada keçirdiyi 3-cü oyunda het-trikə imza atıb. Banişevski 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilmiş 1966 FİFA Dünya Kubokunda da iştirak edib. 1968 və 1972-ci illərdə təşkil olunmuş Avropa çempionatlarına da qatılan Banişevski son yarışda gümüş mükafata layiq görülüb. SSRİ yığmasının heyətində 50 oyun keçirmiş hücumçu 19 dəfə fərqlənib.
Məşqçi karyerası
Karyerasını başa vurduqdan sonra bir müddət işsiz qalan Banişevski 1981-ci ildə məşqçi fəaliyyətinə başlayıb. Onun ilk klubu "Neftçi" olub. Keçmiş komandasına iki mövsüm rəhbərlik etmiş A.Banişevski 1983-cü ildə "Neftçi"dən ayrılmaq qərarına gəlib. O, 1984-1988-ci illərdə Burkina-Fasoda məşqçi vəzifəsində çalışıb.
Son illəri
1979-cu ildən başlayan şəkərli diabet ona çox əziyyət verirdi. 1988-ci ildə xəstəlik onda artıq kəskinləşdi. Hətta komaya da düşdüyü vaxtlar olurdu. O, iynədən dəhşətli dərəcədə qorxurdu. Ona spirtli, soyuq içkilər, yağlı və qızardılmış yeməklər olmazdı. Lakin, o, evdən kənarda bunlara nəzarət etmirdi.
Ölümü
180px|thumb||Anatoli Banişevskinin [[İkinci Fəxri Xiyabandakı məzarı.]] Anatoli Banişevski 1997-ci il dekabrın 10-da Bakıda vəfat edib. İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Şəxsi həyatı
Aktyor Andrey Mironov və müğənni Vladimir Vısotski ilə çox yaxın münasibətləri vardı.
İrsi
2 fevral 2007-ci ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Anatoli Banişevskinin yaşadığı ünvanın qarşısına xatirə lövhəsi vurulub.
Ədəbiyyatda
2013-cü ildə futbol yazarı Rasim Mövsümovun (Mövsümzadə) müəllifi olduğu "Bir qolun tarixçəsi" adlı araşdırma kitabı nəşr olunub. Bu kitab Azərbaycan futbolunun fəxri Anatoli Banişevskinin 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilmiş dünya çempionatında SSRİ yığmasının heyətində Portuqaliya ilə 3-cü yer uğrunda oyunda vurduğu, amma başqalarının adına yazılan qoldan bəhs edir.
Seul
Seul rəsmi olaraq Seul Xüsusi Şəhəri — Cənubi Koreyanın ən böyük metropolu və paytaxtıdır. Seul 9,7 milyon nəfər əhaliyə sahibdir və ətrafdakı İnçon metropolu və Gyeonggi vilayəti ilə Seul Paytaxt Bölgəsinin mərkəzini təşkil edir. Qlobal şəhər olaraq qəbul edilən Seul, 2014-cü ildə dünyanın ən böyük metropoliten iqtisadiyyatı olan Tokio, Nyu York və Los Angelesdən sonra 4-cü oldu. 2017-ci ildə Seulda yaşayış dəyəri dünya miqyasında 6-cı sırada yer aldı.
Qannam və Digital Medya Şəhəri mərkəzli böyük texnologiya mərkəzləri ilə Seul Paytaxt Ərazisi, Samsung, LG və Hyundai daxil olmaqla 14 Fortune Global 500 şirkətinin qərargahına ev sahibliyi edir. Metropolis, qlobal konfransların aparıcı beş ev sahibliyindən biri olaraq qlobal işlərdə böyük təsir göstərir. Seul 1986 Asiya Oyunlarına, 1988 Yay Olimpiya Oyunlarına, 2002 FIFA Dünya Kubokuna (Yaponiya ilə) və 2010 G-20 Seul sammitinə ev sahibliyi etdi.
Seul, Bekçe, Çoson, Koreya İmperiyası, Qoryo (ikinci dərəcəli paytaxt olaraq) və hal-hazırda Cənubi Koreya da daxil olmaqla müxtəlif Koreya əyalətlərinin paytaxtı idi. Strateji olaraq Han çayı boyunca yerləşən Seulun tarixi, e.ə. 18-də Koreyanın Üç Krallığından biri olan Bekçe xalqı tərəfindən qurulduğu zaman iki min ildən çoxdur. Bu şəhər daha sonra Çoson sülaləsi dövründə Koreyanın paytaxtı olaraq təyin edildi. Seul dağ və təpə mənzərəsi ilə əhatə olunmuşdur, şəhərin şimal kənarında Buxan dağı yerləşir. Seul Paytaxt Bölgəsində beş UNESCO Dünya Mirası var: Çanqdok Sarayı, Hvasonq qalası, Conqmyo ziyarətgahı, Namhansansong və Joseon sülaləsinin Kral Türbələri.
Etimologiya
Şəhər keçmişdə Wiryeseong (kor: 위례성; Hanja: 慰 禮 城, Bekçe dövründə), Hanyanq (한양; 漢陽, Qoryo dövründə), Hansonq (한성; 漢城, Çoson dövründə) adları ilə tanınmışdır. Yaponiyaya ilhaq dövründə Keijō (京城) və ya Qyonqsonq (경성). Yaponiyanın Koreyanı ilhaq etməsi zamanı, İmperator hakimiyyət orqanları tərəfindən Hansonq (漢城) hanja '漢' ilə qarışıqlığın qarşısını almaq üçün Keijō (京城) adlandırıldı (qədim bir Koreya sözünün "böyük" mənasını verən Han (한) tərcüməsi). Çinlilərə və yapon dilində Han xalqına və ya Han sülaləsinə "Çin" terminidir.
II Dünya Müharibəsi və Koreyanın qurtuluşundan sonra şəhər qədim Sorabol (Koreya: 서라벌; Hanja: 徐 羅 伐) sözündən qaynaqlandığı düşünülən "paytaxt şəhər" mənasını verən Koreya sözündən yaranan indiki adını aldı. , əvvəlcə Silla'nın paytaxtı Qyonqcu'ya istinad edildi. Qədim Qyonqcu, sənədlərdə Çin tipli Qımsonq adı ilə də tanınırdı (金城, hərfi mənası "Qızıl Qala ya da Şəhər" və ya "Metal Qala ya da Şəhər"), lakin yerli Koreya stilindəki Seorabeol Geumseong-la eyni mənaya sahib olub olmadığı aydın deyil.
Koreyadakı əksər yer adlarından fərqli olaraq "Seul" un müvafiq bir hənjəsi yoxdur (Koreya dilində istifadə olunan Çin simvolları). 18 yanvar 2005-ci ildə Seul hökuməti rəsmi adını Çin hərflərindəki tarixi Hanchengdən (sadələşdirilmiş Çin dili: 汉城; ənənəvi Çin dili: 漢城; Pinyin: Hànchéng) Shou'er (sadələşdirilmiş Çin dili: 首 尔; ənənəvi Çin dili: 首 爾; pinyin: Shǒu'ěr).
Tarix
İndiki Seulun yerləşdiyi Han Çayı sahəsinin məskunlaşması eramızdan əvvəl 4000-ci illərdə başlamışdır.
Seul ilk olaraq müasir Seulun şimal-şərq bölgəsindəki Bekçe'nin (e.ə. 18-də qurulmuş) paytaxtı Wiryeseong olaraq qeyd olunur. Bu vaxtdan bəri ərazidə bir neçə şəhər divarları qalmışdır. Seulun cənub-şərqində yerləşən bir torpaq divar olan Pungnaptoseong, əsas Wiryeseong yerində olduğuna inanılır. Üç Krallığın bu strateji bölgə uğrunda mübarizə apardığı zaman, nəzarət V əsrdə Bekçe'dən Koquryo'ya, VI əsrdə Koquryo'dan Silla'ya keçdi.
11-ci əsrdə Birləşmiş Silla'dan sonra gələn Qoryo, Seulda "Cənubi Paytaxt" olaraq adlandırılan bir yaz sarayı inşa etdi. Yalnız bu dövrdən etibarən Seul daha böyük bir yaşayış məntəqəsinə çevrildi. Çoson Qoryo'nun yerinə gəldikdə, paytaxt Seul'a (Hanyanq ya da Hansonq kimi də bilinir) köçürüldü və burada sülalənin süqutuna qədər qaldı. 14-cü əsrdə inşa edilmiş Qyonbok Sarayı, 1592-ci ilə qədər kral iqamətgahı kimi xidmət etmişdir. Digər böyük saray, 1405-ci ildə inşa edilmiş Çanqdokqunq, 1611–1872-ci illərdə əsas kral sarayı kimi xidmət etmişdir. Çoson adını Koreya İmperiyası ilə dəyişdirdikdən sonra 1897, Huanqsonq da Seulu təyin etdi.
Əvvəlcə şəhər, vətəndaşlarını vəhşi heyvanlardan, oğrulardan və hücumlardan qorumaq üçün kütləvi bir dairəvi daş divarla əhatə olunmuşdu. Şəhər bu divarların kənarında böyüdü və divar artıq dayanmasa da (Bugaksan dağı boyunca (kor: 북악산; Hanja: 北岳 山), şəhərin mərkəzindən şimalda), qapılar Seul şəhər mərkəzinin yaxınlığında qalır; Sungnyemun (ümumi olaraq Namdeymun kimi tanınır) və Hınqincimun (ümumi olaraq Donqdemun kimi tanınır). Çoson sülaləsi dövründə Bosinqak çanağında böyük zənglərin çalınması ilə birlikdə hər gün qapılar açıldı və bağlanıldı. 19-cu əsrin sonlarında, yüz illərlə davam edən təcriddən sonra Seul qapılarını xaricilərə açdı və modernləşməyə başladı. Seul, Edison Illuminating Company tərəfindən tikilən kral sarayında elektrik enerjisi tətbiq edən Şərqi Asiyada ilk şəhər oldu və on il sonra Seul elektrik küçə işıqlarını da tətbiq etdi. İnkişafın böyük bir hissəsi Fransa və ABŞ kimi xarici ölkələrlə ticarətlə əlaqəli idi. Məsələn, Seul Elektrik Şirkəti, Seul Elektrikli Trolley Şirkəti və Seul Təzə Bulaq Su Şirkəti, hamısı Koreya ilə ABŞ arasında ortaq idi. məxsus müəssisələr. 1904-cü ildə Angus Hamilton adlı bir Amerikalı şəhərə gələrək "Seulun küçələri möhtəşəm, geniş, təmiz, heyranedici bir şəkildə düzəldilmişdir və yaxşı qurulmuşdur. Dar, çirkli zolaqlar genişləndirilmiş, kanalizasiya kanalları örtülmüş, Seul, Şərqin ən yüksək, ən maraqlı və ən təmiz şəhərinə çevrilmək üçün ölçülə bilən məsafədədir."
1910-cu ildə ilhaq müqaviləsindən sonra Yaponiya Koreyanı birləşdirdi və şəhərin adını Kyonqsonq (Korey dilində "Kyonqsonq", yapon dilində "Keijo") verdi. Yapon texnologiyası idxal edildi, şəhər divarları götürüldü, bəzi qapılar yıxıldı. Yollar asfaltlandı və Qərb tipli binalar tikildi. İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda şəhər ABŞ qüvvələri tərəfindən azad edildi.
1945-ci ildə şəhər rəsmi olaraq Seul adlandırıldı və 1949-cu ildə xüsusi şəhər olaraq təyin edildi.
Koreya müharibəsi dövründə Seul Sovet / Çin dəstəkli Şimali Koreya qüvvələri ilə Amerikanın dəstəklədiyi Cənubi Koreya qüvvələri arasında bir neçə dəfə əl dəyişdirdi və müharibədən sonra şəhərə böyük ziyan vurdu. Paytaxt müvəqqəti olaraq Busana köçürüldü. Geniş ziyan hesablamalarından birində deyilir ki, müharibədən sonra ən az 191.000 bina, 55.000 ev və 1.000 fabrika xarabadır. Bundan əlavə, müharibə zamanı Seula daxil olan bir qaçqın seli şəhərin və metropol bölgəsinin əhalisini şişirdərək 1955-ci ilə qədər 1,5 milyona çatmışdı. thumb|Seul Qala Divarı Müharibədən sonra Seul yenidənqurma və modernləşməyə diqqət ayırmağa başladı. Cənubi Koreyanın iqtisadiyyatı 1960-cı illərdən sürətlə böyüməyə başladıqca, urbanizasiya da sürətləndi və işçilər Seula və digər böyük şəhərlərə köçməyə başladılar. 1970-ci illərdən etibarən Seulun ətraf ərazilərindən bir sıra şəhər və kəndləri birləşdirdiyi üçün Seul inzibati ərazisinin ölçüsü xeyli genişləndi.
1972-ci ilə qədər Seul, 1948-ci ilin Şimali Koreya konstitusiyasının 103-cü maddəsində göstərildiyi kimi Şimali Koreya tərəfindən de-yure paytaxtı olaraq sayılırdı.
Seul, 1986 Asiya Oyunlarına və 1988 Yay Olimpiya Oyunlarına ev sahibliyi etdi və 2002 FIFA Dünya Kubokunun keçirildiyi yerlərdən biri oldu left|thumb|Kyonqbokqunq, Çoson sülaləsi dövründə əsas kral sarayı.none|thumb|Çoson sülaləsi dövründəki beş kral sarayından biri olan Çanqdok Sarayı.
Coğrafiya
thumb|Han Çayında gündoğumu Seul Cənubi Koreyanın şimal-qərbindədir. Seul 605,25 km² (233,69 sq mi), təxminən 15 km (9 mi) radiusda, təxminən Han çayı ilə şimal və cənub hissələrə bölünmüşdür. Han çayı və ətrafı Koreya tarixində mühüm rol oynadı. Koreyanın Üç Krallığı, çayın Çinə (Sarı dəniz yolu ilə) ticarət yolu olaraq istifadə edildiyi bu ərazini nəzarətə götürməyə çalışdı. Çay artıq gəmiçilik üçün fəal şəkildə istifadə edilmir, çünki çay hövzəsi iki Koreyanın sərhədində, mülki girişinə qadağa qoyulub. Tarixən, şəhər Seulun mərkəzi dörd əsas dağ arasında: Buqaksan, İnvanqsan, Naksan və Namsan arasında uzanan Seul qalası divarı ilə əhatə olunmuş Çoson sülaləsi dövründə idi. Şəhər səkkiz dağla, eyni zamanda Han çayı düzünün və qərb bölgələrinin daha səviyyəli torpaqları ilə həmsərhəddir. Coğrafiyasına və iqtisadi inkişaf siyasətinə görə Seul çox mərkəzli bir şəhərdir. Çoson sülaləsinin köhnə paytaxtı olan və əsasən Conqno Bölgəsi və Cunq Bölgəsini əhatə edən ərazi, şəhərin tarixi və siyasi mərkəzini təşkil edir, lakin məsələn, şəhərin maliyyə paytaxtı Yeouidoda, iqtisadi paytaxtı isə Qannam Bölgəsidir.
İqlim
Seulda mussonların təsiri altında olan nəmli bir kontinental iqlim var (Köppen: Dwa). Həddindən artıq şərq Asiyada olan iqlim, il ərzində temperatur və yağıntılarda böyük dəyişikliklərlə rütubətli subtropik kimi təsvir edilə bilər. (Cwa, −3 °C izotermi ilə). Seul şəhərətrafı şəhər istilik adası təsirinə görə ümumiyyətlə Seulun mərkəzindən daha soyuqdur. Yaylar isti və rütubətlidir, Şərqi Asiya mussonu iyundan sentyabr ayınadək baş verir. Ən isti ay olan Avqust ayı ortalama yüksək və aşağı 32,6 və 23,4 °C (91 və 74 °F) isti və mümkün olan daha yüksək temperatur var. İstilik indeksi dəyərləri yay hündürlüyündə 40 °C-dən (104.0 °F) aça bilər. Qışlar olduqca qısa, lakin ümumiyyətlə yanvar ayının ən yüksək və aşağı temperaturları 1,5 və −5,9 °C (34,7 və 21,4 °F) ilə dondurulmağa qədər soyuqdur və ümumiyyətlə yaydan daha quraqdır, ildə ortalama 24.9 gün qar yağır. Bəzən, temperatur yanvar-fevral aylarının ortasında qış dövründə −10 °C (14 °F) altına, bəzi hallarda −15 °C (5 °F) -ə qədər kəskin şəkildə azalır. −20 °C (-4 °F) -dən aşağı temperatur qeydə alınmışdır.
Havanın keyfiyyəti
Hava çirkliliyi Seulda böyük bir problemdir. 2016-cı il Ümumdünya Sağlamlıq Təşkilatının Qlobal Urban Ətraf Mühitin Kirliliği Verilənlər Bazasına görə, 2014-cü ildə illik ortalama PM2.5 konsentrasiyası hər kubmetr üçün 24 mikroqram (1.0 × 10−5 qr / cu ft) təşkil etmişdir ki, bu da tövsiyə etdikdən 2.4 dəfə çoxdur. ÜST-nin illik orta PM2.5 üçün hava keyfiyyətinə dair təlimatları. Seul Böyükşəhər Hökuməti real vaxt hava keyfiyyəti məlumatlarını izləyir və ictimaiyyətə paylaşır.
1960-cı illərin əvvəllərindən bəri Ətraf Mühit Nazirliyi insanları üçün hava keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və idarə etmək üçün bir sıra siyasət və havanı çirkləndirən standartlar tətbiq etmişdir. "Seul Metropolitan Bölgəsində Hava keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına dair Xüsusi Qanun" 2003-cü ilin dekabrında qəbul edildi. 1-ci Seul Metropoliten Hava Keyfiyyətinin İnkişaf Planı (2005–2014) PM10 və azot dioksid konsentrasiyalarının emissiyaların azaldılması yolu ilə yaxşılaşdırılmasına yönəldildi. Nəticədə illik PM10 konsentrasiyası 2001-ci ildəki 70.0 μg / m³-dən 2011-ci ildə 44.4 μg / m³-ə və 2014-cü ildə 46 μg / m³-ə qədər azaldı. 2014-cü ilədək illik PM10 konsentrasiyası hələ də tövsiyə olunduğundan ən az iki dəfə az idi. ÜST-nin Hava Keyfiyyəti Təlimatları. 2-ci Seul Metropolitan Hava keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması Planı (2015–2024) PM2.5 və ozonu idarə olunan çirkləndiricilər siyahısına əlavə etdi.
İstixana qazı tullantıları hava keyfiyyəti ilə yanaşı Cənubi Koreyanın isti məsələlərini təmsil edir, çünki ölkə dünyanın ən güclü 10 emitenti arasında yer alır. Seul ölkədəki istixana qazı tullantılarının ən güclü nöqtəsidir və peyk məlumatlarına görə şəhər üzərində davamlı karbon dioksid anomaliyası dünyanın ən güclü bölgələrindən biridir.
İnzibati ərazi bölgüsü
• Donqcak Rayonu
• Inpyonq Rayonu
• Qanqbuk Rayonu
• Qanqnam Rayonu
• Qanq Rayonu
• Qımçon Rayonu
• Quro Rayonu
• Quanqcin Rayonu
• Conqno Rayonu
• Cunq Rayonu
• Cunqnanq Rayonu
• Mapo Rayonu
• Nouon Rayonu
• Soço Rayonu
• Sodemun Rayonu
• Sonqbuk Rayonu
• Sonqdonq Rayonu
• Yanqçon Rayonu
• Yonqdınqpo Rayonu
• Yonqsan Rayonu
Demoqrafiya
Seulun əhali sıxlığı Nyu-Yorkdan təxminən iki dəfə və Romadan səkkiz dəfə çox olduğu ilə diqqət çəkir. Metropol bölgəsi 2012-ci ildə Asiyadakı İƏİT ölkələri arasında ən sıx məskunlaşmış və Parisdən sonra dünya miqyasında ikinci yer idi. 2015-ci ildə əhali 9.86 milyon idi, 2012-ci ildə 10.44 milyon idi. 2021-ci ildə qədər əhali 9.59 milyon nəfərdir.
2011-ci il iyun ayının sonu etibarilə şəhərdə 10,29 milyon Koreya vətəndaşı yaşayırdı. Bu, 2010-cu ilin sonuna nisbətən 0,24% azalma idi. Seul əhalisi 1990-cı illərin əvvəllərindən bəri azalmaqdadır, bunun səbəbləri yüksək yaşayış xərcləri, Gyeonggi bölgəsinin peyk yataq şəhərlərinə qədər uzanan şəhərlər və əhalinin qocalmasıdır.
2016-cı ilədək Seulda yaşayan əcnəbilərin sayı Cənubi Koreyadakı ümumi xarici əhalinin 22,9% -i olan 404,037 nəfərdir. 2011-ci ilin iyun ayına olan məlumata görə, 186 631 əcnəbi Koreya əsilli Çin vətəndaşı idi. Bu, 2010-cu ilin sonundan 8,84%, 2010-cu ilin iyun ayından isə 12,85% artım idi. Növbəti ən böyük qrup Koreya etnik mənşəli olmayan Çin vətəndaşları idi; Onlardan 29,901-i Seulda yaşayırdı. Növbəti ən yüksək qrup, Koreya soyundan olmayan 9999 ABŞ vətəndaşı idi. Növbəti ən yüksək qrup 8,717 olan Tayvan vətəndaşları idi.
Seuldakı iki böyük din Xristianlıq və Buddizmdir. Digər dinlər arasında Muizm (yerli din) və Konfüçyüsçülük vardır. Seul, dünyanın ən böyük xristian icmalarından biri olan, təxminən 830,000 üzvü olan Yoido Tam İncil Kilsəsinə ev sahibliyi edir. 2015-ci il əhalinin siyahıya alınmasına görə əhalinin 10,8% -i Buddizmi, 35% -i Xristianlığı (24.3% Protestantlıq və 10,7% Katoliklik) təqib edir. Əhalinin 53,6% -i dinsizdir.
Seul, Buddist Sifarişi ilə qurulan dünyanın ən böyük müasir universiteti olan Dongguk Universitetinə ev sahibliyi edir. Yerli Seulitlər Koreyanın Gyeonggi ləhcəsi ilə danışmağa meyillidirlər.
İqtisadiyyat
thumb|Gangnam ticarət sahəsi Seul Cənubi Koreyanın iş və maliyyə mərkəzidir. Ölkənin ərazisinin yalnız 0,6 faizini təşkil etsə də, 2003-cü ildə Cənubi Koreyanın bank əmanətlərinin yüzdə 48,3-ü Seulda saxlanıldı və şəhər 2012-ci ildə ölkənin ümumi daxili məhsulunun yüzdə 23-ünü yaratdı. 2008-ci ildə Dünya Ticarət Mərkəzləri İndeksinə görə Seul No.9 idi. 2015-ci ildə Qlobal Maliyyə Mərkəzləri İndeksi Seulu dünyanın maliyyə baxımından ən rəqabətli 6-cı şəhəri siyahısına saldı. Economist Intelligence Unit Seulun şəhərlərin gələcək rəqabət qabiliyyəti ilə əlaqədar "Ümumilikdə 2025 Şəhər Rəqabət Qabiliyyəti" siyahısında 15-ci sırada qərarlaşdı.
İstehsal
Ənənəvi, zəhmət tələb edən istehsal sənayesi davamlı olaraq informasiya texnologiyaları, elektronika və montaj tipli sənaye ilə əvəz edilmişdir; Bununla birlikdə, qida və içki istehsalı, eləcə də çap və nəşriyyat əsas sahələr arasında qaldı. Samsung, LG, Hyundai, Kia və SK daxil olmaqla əsas istehsalçıların mərkəzi şəhərdədir. Görkəmli qida və içki şirkətləri arasında soju, Smirnoff arağını məğlub edərək dünyanın ən çox satılan alkohollu içkisi olan Jinro; ən çox satılan pivə istehsalçıları Hite (Jinro ilə birləşik) və Oriental Brewery. Seul Dairy Cooperative, Nongshim Group, Ottogi, CJ, Orion, Maeil Holdings, Namyang Dairy Products və Lotte kimi qida nəhənglərinə ev sahibliyi edir.
Maliyyə
thumb|Youido, Seul Seul, Samsung, LG və Hyundai kimi Fortune 500 siyahısına daxil olan 15 şirkət daxil olmaqla beynəlxalq şirkətlərin və bankların geniş bir konsentrasiyasına ev sahibliyi edir. Bank qərargahlarının əksəriyyəti və Koreya Birjası, tez-tez "Cənubi Koreyanın Wall Streeti" olaraq adlandırılan və 1980-ci illərdən bəri şəhərin maliyyə mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən Yeouidoda (Yeoui adası) yerləşir. Seul beynəlxalq maliyyə mərkəzi və SIFC MALL, Hanhwa sığorta şirkətinin baş ofisi olan Hanhwa 63 binası. Hanhwa, Samsung Life və Qannam & Kyobo həyat sığortası qrupu ilə birlikdə Cənubi Koreyanın ən böyük üç sığorta şirkətindən biridir.
Ticarət
thumb|Myonq-donq Cənubi Koreyanın ən böyük topdan və pərakəndə bazarı Dongdaemun Market Seulda yerləşir. Myeongdong, Seulun mərkəzində ortadan yüksək səviyyəli mağazalara, moda butiklərinə və beynəlxalq marka mağazalarına sahib bir alış-veriş və əyləncə sahəsidir. Yaxınlıqda Namdaemun Qapısının adını daşıyan Namdaemun Bazarı Seulda davamlı fəaliyyət göstərən ən qədim bazardır. İnsadong Seulun ənənəvi və müasir Koreya rəsm əsərləri, heykəltəraşlıq və xəttatlıq əsərlərinin satıldığı mədəni sənət bazarıdır. Hwanghak-dong Bit Pazarı və Janganpyeong Antique Market də antik məhsullar təklif edir. Çox sayda kiçik sənət qalereyasının yerləşdiyi Samcheong-dongda yerli dizaynerlər üçün bəzi mağazalar açıldı. Itaewon, əsasən xarici turistlərə və şəhərdə yerləşən Amerika əsgərlərinə xidmət göstərsə də, indi əraziyə gələnlərin əksəriyyətini Koreyalılar təşkil edir. Qannam bölgəsi Seulun ən zəngin bölgələrindən biridir və moda və lüks Apgujeong-dong və Cheongdam-dong bölgələri və COEX Mall ilə diqqət çəkir. Topdansatış bazarlara Noryangjin Balıqçılıq Topdan Market və Garak Market daxildir. Yonqsan Electronics Market, Asiyanın ən böyük elektronik bazarıdır. Elektron marketlər Gangbyeon stansiyası metro xətti 2 Techno mart, ENTER6 MALL & Shindorim Station Technomart AVM kompleksidir. Times Square, dünyanın ən böyük daimi 35 mm kinoteatr ekranı olan CGV Stariumun yerləşdiyi Seulun ən böyük ticarət mərkəzlərindən biridir. COEX alışveriş merkezi, konqres mərkəzi, 3 qitələrarası otel, Business qalası (Asem qülləsi), Residence oteli, Casino və City hava limanından ibarət olan Koreya Dünya Ticarət Mərkəzi Kompleksi, Seul Olimpiyaları zamanı 1988-ci ildə quruldu. İkinci Dünya Ticarət Mərkəzinin Seul şəhərindən MICE HUB olaraq Seul Olimpiya stadion kompleksində qurulması planlaşdırılır. Ex-Kepco baş ofis binası, Hyundai motor qrupu tərəfindən 921 milyard ABŞ dolları ilə 115 mərtəbəli Hyundai GBC & otel kompleksinin inşası üçün 2021-ci ilə qədər satın alındı. İndi keçmiş kepco 25 mərtəbəli bina sökülür.
Texnologiya
PwC-nin Fürsət Şəhərləri hesabatında texnologiyaya hazırlıq baxımından birinci sırada yer alan Seul, dünyanın "ən simli şəhəri" olaraq xarakterizə edildi. Seul texnoloji cəhətdən çox inkişaf etmiş bir infrastruktura malikdir.
Seul, dünyanın ən yüksək fiber optik genişzolaqlı nüfuzuna və ən yüksək qlobal orta internet sürətinə 26,1 Mbit / s olan Cənubi Koreyanın paytaxtı olmaqla, İnternet bağlantısı sahəsində dünya liderləri arasındadır. 2015-ci ildən bəri Seul, 10.430 park, küçə və digər ictimai yerlərdə 47.7 milyard von (44 milyon dollar) layihəsi ilə açıq məkanlarda pulsuz Wi-Fi erişimi təmin etmişdir. Bəzi mənzillərdə İnternet sürəti Nokia-nın köməyi ilə 52.5Gbit / s-ə çatır və orta standart 100 Mbit / s xidmətdən ibarət olsa da, ölkə daxilində provayderlər sürətlə ayda 20 ABŞ dolları ekvivalentində 1Gbit / s əlaqələrini həyata keçirirlər. Bundan əlavə, şəhərə KTX sürətli dəmir yolu və metro vaqonlarının içərisində 4G LTE, WiFi və DMB təmin edən Seul Metro xidmət göstərir. 5G 2019-cu ilin mart ayında Seulda ticari olaraq təqdim ediləcək.
Arxitektura
Seulun ənənəvi ürəyi köhnə Joseon Hanedanı şəhəri, indi ən çox sarayların, dövlət idarələrinin, şirkət mərkəzlərinin, otellərin və ənənəvi bazarların yerləşdiyi şəhər mərkəzidir. Han çayına boşalmadan vadidən qərbdən şərqə doğru uzanan bir axın olan Çonqqyeçon, uzun illər betonla örtülü idi, lakin bu yaxınlarda 2005-ci ildə şəhər dirçəlişi layihəsi ilə bərpa edildi. "Bell Street" mənasını verən Conqo küçəsi şəhərin əsas küçəsi və şəhərin ən erkən ticarət küçələrindən biri olan Bosinqak, böyük bir çanı ehtiva edən bir köşk. Zil günün fərqli vaxtlarını göstərir və şəhərin dörd böyük qapısını idarə edirdi. Şəhərin şimalında Buxan dağı, cənubunda isə daha kiçik Namsan yerləşir. Daha cənubda köhnə şəhərətrafı ərazilər, Yongsan Bölgəsi və Mapo Bölgəsidir. Han çayı boyunca, Gangnam Bölgəsi, Seocho Bölgəsi və ətraf məhəllələrin yeni və zəngin bölgələri var.
Tarixi arxitektura
Seulun bir çox tarixi və mədəni məqamı var. Qanqdonq Bölgəsindəki Amsa-donq Prehistorik Yerləşim Sahəsində neolit ​​qalıqları qazılmış və 1925-ci ildə bir daşqın nəticəsində təsadüfən aşkar edilmişdir.
Muzeylər
Bukçon Hanok kəndi və Namsanqol Hanok kəndi, ziyarətçilərin ənənəvi Koreya mədəniyyətini yaşamalarına imkan verən Hanok Koreya ənənəvi evlərindən, parklarından və muzeylərindən ibarət köhnə yaşayış bölgələridir.
Seuldakı doqquz bələdiyyə muzeyindən biri olan Müharibə Anıtı, ziyarətçilərə Koreya Müharibəsi mövzuları da daxil olmaqla Koreyanın iştirak etdiyi müxtəlif müharibələr haqqında təhsil və emosional təcrübə təqdim edir. Sodemun Həbsxanası, Yapon işğalı zamanı tikilmiş və tarixi bir muzey olaraq istifadə edilən keçmiş həbsxanadır.
Seul İncəsənət Muzeyi və İlmen İncəsənət Muzeyi, qonşu hündür, müasir binalardan vizual olaraq bənzərsiz olan köhnə binanın görünüşünü qorudu. Birincisi, Seul Şəhər Şurası tərəfindən idarə olunur və Çoson sülaləsi kral sarayı olan Gyeonghuigung Sarayına bitişikdir. Samsung İncəsənət Muzeyi Leeum, Seulun ən böyük özəl muzeylərindən biri olaraq qəbul edilir. Dünyanın hər yerindən gələn bir çox Koreya film həvəskarı üçün, Koreya Film Arxivi, Digital Media City (DMC), Sanqam-donq-da yerləşən əsas mərkəzində Koreya Film Muzeyi və Cinematheque KOFA-nı idarə edir. Tteok & Kitchen Geyim Muzeyi və Kimçi Sahə Muzeyi Koreya mətbəx tarixi ilə bağlı məlumat verir.
Xarici keçidlər
Şəklin
fotosu
Yumrucuqlu stemona
(Stemona tuberosa) - cinsinə aid bitki növü.
Şahbulaq (Şərur)
Şahbulaq (əvvəlki adı: Cağazur) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Yaycı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Cağazur kəndi Şahbulaq kəndi adlandırılmışdır.
Tarixi
29 mart 2005-ci ildə Gümüşlü və Şahbulaq kəndləri Aşağı Yaycı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Gümüşlü kəndi mərkəz olmaqla, Gümüşlü kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimin mənası
Son vaxtlar “zur” komponentini izah edə bilməyən bir çox tədqiqatçılar, onu erməni mənşəli komponent hesab edirlər. Lakin indi məlum olur ki, ermənilər türk sözlərini Q. Qeybullayev göstərdiyi kimi xeyli əyib dolaşdırsalar da sözün ilkin şəkli türk mənşəli olduğunu ciddi tədqiqat nəticəsində üzə çıxarır. Cağazil sözü saklara məxsus olan bir sözdür və öz tərkibində həmin əlamətləri mühafizə edib saxlamaqdadır. Toponim - etnotoponimdir və ilkin forması bu şəkildə olmuşdur. Sakasu.
Saka və su komponentləri hər iki formada sak təyinləridir. Bu sözdə iki təyin özünü göstərməkdədir: Onu da demək lazımdır ki, bu söz qədim türk-yazılı; abidələrində də işlədilmişdir. “Gül-tikin” (kiçik mətn) abidəsində belə bir cümlə var: “Ey türk xalqı, bir hissən desə ki, Cuğay meşəli dağının cənubunda deyil, Tan çölündə məskən salaq, (ey) türk xalqı, orada bədxah adam-lar beləcə bir hissəni başdan çıxarmış”. Bu misalda “Cuğay meşəli dağı” ifadəsinin strateji əlamət kimi işlənməsı “Cağazir meşəli ərazisi” ilə üst-üstə düşür. Bu ifadə öz oxşarını bu günkü toponimlərdən “Tuqay meşələri” deyimi ilə də yada salır.
Bu toponimdə maraqlı bir məsələ Cuğay və Saqay (saqyay) adlarının hansının ilkin olması məsələsidir,istər-istəməz etnik əlamət törəmə funksiyasında olmalıdır. Oronim kimi cuğay-saqların düşərgəsi mənasında sonradan əmələ gəlmiş ad olmalıdır. Beləliklə, Cuğayın Saqaydan törəməsinin inandırıcı yolu belədir: Saqayçaqay- çuqay-cuğay. Deməli, Saqyay etnonimi daha qədimdir və Cuğay Saqyaydan törəmişdir. Cağatay ulusu, Cağatay dili (özbək dilinin əsası sak əsilli olmasını bəyan edir.
Əhalisi
Əhalisi 534 nəfərdir.(2009 - cu il)
Pentacalia sagasteguii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Atriplex parryi
(Atriplex parryi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eugenia acunai
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fransa Silahlı Qüvvələri
Fransa Silahlı Qüvvələri — Fransa Respublikasının hərbi gücünü təşkil edir. Əhalisinin, ərazisinin və milli maraqların müdafiəsinə cavabdehdir. Fransa Silahlı Qüvvələrinə əsasən bunlar daxildir: Quru Qoşunları, Milli Dəniz Qüvvələri, Hava və Kosmik Qüvvələri, Milli Jandarma, dəstək xidmətləri və birgə təşkilatlar (qərargahlar daxil olmaqla)
Fransa Ordusu peşəkar aktiv əsgərlər, ehtiyatda olan əsgərlər (keçmiş həqiqi hərbi xidmət əsgərləri və ya mülki könüllülər) və mülki şəxslərdən ibarət peşəkar orduya çevrilmişdir. Təqribən 270.000 hərbi və mülki personaldan ibarət ümumi işçi qüvvəsini təmsil edir. .
Fransa, Böyük Britaniya və Almaniya mütləq mənada ən böyük hərbi büdcəyə malik üç Qərbi Avropa dövlətidir. 1990 və 2000-ci illərdən sonra sürətlə azalan hərbi xərclər 2017-ci ildən Almaniyada və 2018-ci ildən Fransada artmaqdadır. 2010-cu ilin əvvəlindən Rusiyanın hərbi xərcləri Fransa, Böyük Britaniya və Almaniyanın hərbi xərclərini ötüb. Fransa, Böyük Britaniya və Rusiya Avropada nüvə qarşısının alınmasına malik olan yeganə üç dövlətdir. 2017-ci ildə Fransa ordusu Avropada Rusiyadan sonra ikinci, dünya miqyasında isə beşinci yerdə idi. Amerika araşdırmasına görə, Fransa 2030-cu ildə Avropanın əsas hərbi gücü (Rusiya istisna olmaqla) və dünyada ilk beşlikdə qalacaq. .
Fransa Silahlı qüvvələrinin konstitusiya və hüquqi bazası
Silahlı qüvvələr Beşinci Respublikanın təsisatları və hökumətin müəyyən etdiyi müdafiə və milli təhlükəsizlik siyasəti çərçivəsində Fransa əhalisinin, ərazisinin və mənafelərinin silahlı hücumlardan və milli təhlükəsizliyə xələl gətirə biləcək digər təhdidlərdən qorunmasını təmin edir. Silahlı qüvvələr əsas missiyalarından başqa bir çox ictimai xidmət missiyalarında da iştirak edirlər,.
Silahlı qüvvələrin hərəkəti Fransanı bağlayan beynəlxalq müqavilələr və sazişlər, xüsusən də Avropa İttifaqı haqqında Müqavilə və onun ümumi Avropa təhlükəsizlik və müdafiə siyasəti, eləcə də Atlantik Alyansı və onun hərbi təşkilatı NATO çərçivəsində həyata keçirilir.
Konstitusiya müddəaları
Konstitusiyanın 15-ci maddəsinə əsasən, Respublika Prezidenti Ali Baş Komandandır. O, Müdafiə və Milli Təhlükəsizlik Şurasına və onun məhdud ixtisaslaşdırılmış birləşmələrinə sədrlik edir. O, milli müstəqilliyin, ərazi bütövlüyünün və müqavilələrə hörmətin təminatçısıdır. O, qüvvələrin tətbiqi ilə bağlı qərar qəbul edir və bu məqsədlə zəruri hallarda nüvə qüvvələrini cəlb etmək məsuliyyəti və səlahiyyətinə malikdir.
Konstitusiyanın 20-ci və 21-ci maddələrində Silahlı Qüvvələrin müstəsna olaraq Hökumətin tabeliyinə verilir: "Hökumət millətin siyasətini müəyyən edir və həyata keçirir. silahlı qüvvələrə sərəncam verir" (mad. 20); "Hökumətin fəaliyyətinə baş nazir rəhbərlik edir. O, milli müdafiəyə cavabdehdir. Hərbi vəzifələrə təyin edir. O, səlahiyyətlərinin bir hissəsini nazirlərə həvalə edə bilər" (maddə 21). Baş nazir bütün müdafiə və milli təhlükəsizlik sahəsində hökumətin fəaliyyətinin təminatçısıdır. O, milli təhlükəsizlik strategiyasına töhfə verən tədbirlərin hazırlanmasını koordinasiya edən və həyata keçirilməsini təmin edən Müdafiə və Milli Təhlükəsizlik üzrə Baş Katibliyə (SGDSN) əsaslanır. Silahlı Qüvvələr Nazirliyi müdafiə siyasətinin hazırlanması və həyata keçirilməsinə cavabdehdir. O, xüsusilə hərbi infrastruktura, eləcə də silahlı qüvvələrin təşkili, idarə edilməsi, istifadəyə hazırlanması və səfərbər edilməsinə cavabdehdir.
Parlament milli təhlükəsizlik strategiyasının müəyyənləşdirilməsi ilə bağlıdır. Silahlı qüvvələrin kənar müdaxilələri informasiya proseduruna və Konstitusiyanın 35-ci maddəsinə əsasən dörd aydan çox müddətə Parlamentin icazəsinə tabedir.
Qanunvericilik və tənzimləyici müddəalar
Müdafiə Məcəlləsi müdafiənin ümumi təşkili, missiyaları, hərbi personalı və fəaliyyətinə aid mətnləri özündə birləşdirir. O, hər biri müvafiq olaraq müdafiənin ümumi prinsipləri, müdafiənin hüquqi sistemləri, nazirliyin təşkili, hərbi personal və inzibati-maliyyə məsələləri ilə bağlı beş hissəyə bölünən qanunvericilik və tənzimləyici hissədən ibarətdir.
Silahlı Qüvvələr Naziri silahlı qüvvələr, yardımçı xidmətlər, müştərək təşkilatlar və onlara əlavə edilmiş birləşmələr üzərində səlahiyyətlərə malikdir. Silahlı Qüvvələr üzrə Nazirə öz səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsinə orduların ümumi təşkili üzrə Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi (CEMA), silahlı qüvvələrin təchiz edilməsi üzrə Baş Nümayəndə (DGA) və nazirliyin ümumi idarəçiliyinin bütün sahələrində idarəetmə üzrə baş katib (SGA)daxildir,.
3 avqust 2009-cu il tarixli 13 saylı qanuna əsasən Milli Jandarma həm Silahlı Qüvvələr Nazirliyinə (hərbi işə qəbul, rüsum, təlim, nizam-intizam), həm də Daxili İşlər Nazirliyinə (büdcə, polis missiyaları və s.) tabedir. Milli Jandarma personalı hərbi statuslarını saxlayır və müəyyən ixtisaslaşdırılmış Jandarma birləşmələri (Dəniz Jandarma, Hava Jandarma) Müdafiənin səlahiyyətinə verilir.
1953-cü ildən Silahlı Qüvvələr-Gənclər Komissiyası gənclər və silahlı qüvvələr arasında münasibətləri əks etdirmək üçün bir çərçivə təmin etmişdir.
Hərbi proqramlaşdırma qanunları
1960-cı ildən bəri hər beş ildən bir hərbi proqramlaşdırma qanunu (LPM) müdafiə siyasətinin məqsədlərini və nəticədə maliyyə proqramlaşdırmasını müəyyən edir. Beşinci Respublika ilə yaradılmış bu qanun, Silahlı Qüvvələrin vasitələrini təmin etməyə imkan verir.
Nikolya Sarkozinin prezidentliyi dövründə 2009–2014-cü illər hərbi proqramlaşdırma qanunu (LPM) 2008-ci ildən irəli gəlir. Eyni məntiqə əsasən, Prezident Olland 2013-cü ilin aprelində yeni sənədi qəbul etdi. Bu, 2016-cı ilin Müdafiə büdcəsində beynəlxalq kontekstin pisləşməsini nəzərə almaq üçün 2015-ci ilin yayında yeniləndi. 13 noyabr 2015-ci il hücumları Silahlı Qüvvələrin sayının azaldılmasına və 6 aprel 2016-cı ildə Müdafiə Şurası zamanı əlavə maliyyələşdirmə tədbirləri ilə bağlı qərarın dayandırılmasına səbəb oldu. LPM 2019–2025 layihəsi 2018-ci ilin fevralında ictimaiyyətə açıqlandı18. .
Silahlı Qüvvələrin Strateji Çərçivəsi
Müdafiə siyasəti digər dövlət siyasətləri ilə birlikdə Fransanın müdafiə və təhlükəsizlik strategiyasına töhfə verir, məqsədi Fransanın üzləşdiyi təhdid və risklərə cavab vermək üçün bütün strategiyaları müəyyən etməkdir. Müdafiə və milli təhlükəsizlik məsələləri beynəlxalq kontekstdə baş verən dəyişiklikləri, təhdidləri, texnikaları və ölkənin maliyyə resurslarını nəzərə almaq üçün vaxtaşırı yenidən qiymətləndirilir. 2008-ci ildən bəri ardıcıl iki sənəd və 2017-ci il Strateji Müdafiə və Milli Təhlükəsizlik İcmalı 2009-cu ildə Müdafiə Məcəlləsinə təqdim edilmiş qanun müdafiə və milli təhlükəsizliyi nəzərə alır.
Müdafiə və Milli Təhlükəsizlik üzrə Strateji İcmal
1972-ci ildən 2013-cü ilə qədər dörd müdafiə sənədi nəşr olundu. Birincisi, 1972-ci ildə Fransanın özünü müstəqil nüvə silahı ilə təchiz etmək seçimi nəzərə alınır. 1994-cü ildəki ikinci sənəd Avropada kommunist blokunun dağılmasının və soyuq müharibənin başa çatmasının nəticələrinə cavab verir. Üçüncüsü, 2008-ci ildə müharibənin yeni formaları, terror təhlükələri və xarici əməliyyatların inkişafı nəzərə alınır. 2013-cü ildə tərtib edilmiş dördüncüsü, son hadisələrin nəticələrini : Yaxın Şərq və Asiyada regional gərginliyin artması, Rusiyanın beynəlxalq səhnəyə qayıtması və kiber-terrorizmin yüksəlişi nəzərə alınır,. 2017-ci ilin sonunda Strateji Müdafiə və Milli Təhlükəsizlik İcmalı qlobal strateji kontekstdə baş verən dəyişiklikləri, ölkənin təhlükəsizliyinə yeni təhdidləri təhlil edib və qarşıdakı illər üçün müdafiə strategiyasının prinsiplərini müəyyən edir.
Beşinci Respublikanın başlanğıcından Fransanın müdafiə strategiyası general De Qoll tərəfindən qəbul edilmiş və sonra ardıcıl prezidentlər tərəfindən dünyada baş verən dəyişikliklərə uyğunlaşdırılan əsas prinsiplərə əsaslanır. Fransanın strateji muxtariyyəti bu prinsiplərdən birincisidir, çünki o, ölkənin suverenliyinin və fəaliyyət azadlığının həyata keçirilməsini şərtləndirir; qeyri-sabitlik və qeyri-müəyyənlik ilə seçilən beynəlxalq sistemdə Fransa öz maraqlarını müdafiə etmək üçün təkbaşına qərar vermək və hərəkət etmək qabiliyyətini saxlamaq istəyir. Fransanın etibarlılığının və maraqların qorunmasının vacib şərti, müstəqil nüvə strategiyasının qarşısının alınmasının uzunmüddətli saxlanması Fransanın müdafiə strategiyasının ikinci qeyri-maddi sütununu təşkil edir. 2017-ci ilin Strateji İcmalı təsdiq edir ki, o, modernləşdirilməsi LPM 2019–2025-də maliyyələşdirilən iki tamamlayıcı komponentə əsaslanır. Üçüncü prinsip Fransanın fəaliyyətinin Ümumi Avropa Təhlükəsizlik və Müdafiə Siyasətinə (CSDP) və NATO-ya daxil edilməsidir ki, bu da general De Qolun tarixi müdafiə strategiyasında ən diqqətəlayiq dəyişikliyi təşkil edir.
Soyuq müharibə başa çatdıqdan sonra Fransa nüvə silahının yayılmamasına üstünlük verdi: 1992-ci ildə 1970-ci ildə qüvvəyə minmiş nüvə silahının yayılmaması haqqında müqavilə imzaladı,. 1995-ci ildə və 1996-cı ilin əvvəlində Moruroada həyata keçirilən altı nüvə sınağından sonra Fransa 1996-cı ilin sentyabrında nüvə sınaqlarına qadağa qoyulması haqqında sazişi imzalayan ilk dövlətlərdən biri oldu. Bundan əlavə, Fransa 1993-cü ildə imzalanmaq üçün açılmış və 1997-ci ildə qüvvəyə minmiş Kimyəvi Silahların Qadağan edilməsi Konvensiyasını imzalayan ilk dövlətlərdən biri olmuşdur. O, həmçinin istifadənin qadağan edilməsinə dair Ottava Konvensiyasının qəbul edilməsində aparıcı rol oynamışdır.
Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə
459 minlik fransız ordusunda Roma-katolik, protestant və yəhudilərdən ibarət 419 din xadimi fəaliyyət göstərir. Orduda müsəlmanların sayının artması ilə əlaqədar olaraq 12 müsəlman din xadiminin də fəaliyyətinə icazə verilmişdir.
İtaliya Silahlı Qüvvələri
İtaliya Silahlı Qüvvələri — İtaliyanı qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.
Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə
Dövlətin qanunları ilə tənzimlənməklə, Roma Katolik Kilsəsi tərəfindən təşkil olunur. General rütbəsinədək vəzifələr tutan 250 nəfər din xadimi vardır.
Tibor Samueli
Tibor Szamuely — Macar kommunist siyasətçi, az ömür yaşamış Macarıstan Sovet Respublikasının rəhbərliyində təmsil olunmuşdur.