cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moris Vinsent Uilks
Həyatı
1965-ci ildə Uilks C.Lanqla birgə DEC kompaniyasını PDP-7 kompüterinin əsasında minikompüterlərin avtomatlaşdırma sistemi layihəsinin hazırlanmasında iştirak edib. Bu sistem 15 ilə təkmilləşdirilib. 1974-cü ildə dahi ixtiraçı Kembric Universitetinin korporativ şəbəkəsinin yaradılması işinə başlayıb və 1980-ci ildə ali təhsil ocağını tərk edib. Bundan sonra DEC kompaniyasının konsultantı olur, daha sonra isə Olivetti Research Board təşkilatında elmi araşdırmalar üzrə elmi şuranın üzvü olur. Kembricə qayıtması ilə o, ehtiyatda olan əməkdar professora çevrilir və 1993-cü ildə Uilksə fəxri elmlər doktoru aı verilir.
O, Britaniya Kompüter Cəmiyyətinin ilk prezidenti, Kral Cəmiyyətinin, o cümlədən İspaniyanın, Amerikanın, Almaniyanın və digər bir sıra ölkələrin akademiyalarının üzvü olub. O, həmçinin, saxlama proqramlı kompüterlərin, alt proqram kitabxanasının və multiproqramlaşdırma sahəsinin ilk yaradıcısı kimi Tyurinqov mükafatına layiq görülüb. 2010-cu il, noyabr ayının 29-da 97 yaşlı M.V.Uilks Kembric şəhərində vəfat edib.
Cənab Prezident (roman)
Cənab Prezident — Qvatemalalı yazıçı, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Migel Anhel Asturiasın 1946-cı ildə ispan dilində yazdığı diktator romanı.
İsmayıl xan Qaşqay
Sövlətüddövlə İsmayıl xan Dərab xan oğlu Qaşqay — Qaşqay elinin elxanı.
Həyatı
Hələ 1905–1911-ci illər Məşrutə inqilabını dəstəkləyən Qaşqaylar və onların rəhbəri Sövlətüddövlə böyük başarılar əldə etmiş, öz silahlı qüvvələri ilə xalq əncümənlərini və Şiraz əhalisini əksinqilabi qüvvələrin hücumundan müdafiə etmişlər. Qaşqaylar I Dünya müharibəsi illərində ingilis müstəmləkəçilərinə qarşı üsyan edən Təngistan və Dəştistan mücahidlərinə, Fars əyalətinin demokrat təşkilatlarına da yardım göstərmiş, Sövlətüddövlənin rəhbərliyi altında Fars əyalətini ingilis işğalından xilas etmiş və hətta 1920-ci ildə İngiltərənin işğalçı qoşunlarının İran ərazisini tərk etməsində mühüm rol oynamış və bununla da İran deyilən məmləkətin xalqlarının mübarizəsi tarixində silinməz izlər buraxmışdır. Heç təsadüfi deyil ki, ingilislərin təhriki ilə Qaşqayların lideri, vətənpərvər qəhrəman Sövlətüddövlə ingilis nökəri Rza şah tərəfindən 1932-ci ildə Qəsri-Qacar zindanına salınaraq qətlə yetirilmişdir.
Ailəsi
İsmayıl xan Sövlətüddövlə qaşqay elinin elxanı Darab xanın oğlu idi.
İsmayıl xan, Xədicə bibi adlı qadınla ailə qurmuşdu. Onların Məhəmmədnasir xan, Məlik Mənsur xan, Məhəmmədhüseyn xan, Xosrov xan adlı oğulları, Fərrux bibi və Mülki bibi adlı qızları var idi.
İsmayıl xan iranlı tarixşünas Kavə Bayatın babasıdır.
Qarağan Sədi
Qarağan Sədi — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 24 iyun 2005-ci il tarixli, 951-IIQ saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Qarağan Sədi kəndi Yuxarı Qəsil kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Qarağan Şıxlar kəndi mərkəz olmaqla, Qarağan Şıxlar kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Eldar Əfəndiyev
Eldar Faiq oğlu Əfəndiyev — Estoniyada Azərbaycan diasporunun nümayəndəsi.
Həyatı və fəaliyyəti
Əslən Azərbaycanın Şəki şəhərindən olan Eldar Faiq oğlu Əfəndiyev 1954-cü il mayın 29- da Estoniya Respublikasının Narva şəhərində anadan olmuşdur.
1971–1972-ci illərdə Narvanın "Baltikalı" zavodunda tornaçı işləmişdir.
1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakultəsinə daxil olan Eldar Əfəndiyev burada iki il oxuduqdan sonra öz təhsilini A.İ.Gertsen adına Leninqrad Dövlət Pedaqoji İnstitutunda davam etdirmişdir. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra Estoniyaya qayıdan Eldar Əfəndiyev Narva Dövlət Muzeyində elmi əməkdaş, sonralar isə 20 ildən artıq muddət ərzində (1979–1999 və 2001–2002-ci illərdə) direktor vəzifəsində çalışmışdır.
1990-cı illərdə E.Əfəndiyev Narva Muzeyinin YUNESKO-nun nəzdində Beynəlxalq Muzeylər Təşkilatı, 1992-ci ildə isə həmin muzeyin Baltik dənizi ölkələrinin beynəlxalq qala-muzey təşkilatına daxil edilməsinin təşkilatçısı olmuşdur.
1999–2000-ci illərdə Narva şəhərinin meri olmuşdur. 2002-ci ildə E.Əfəndiyev Estoniya Respublikasının milli münasibətlər və məskunlaşma naziri təyin edilir. Estoniya Parlamentinin X və XI çağırışlarının deputatıdır. Estoniya Azərbaycan Parlamentlərarası işçi qrupunun rəhbəridir.
2004-cü ildə Tallin şəhərində fəaliyyətə başlayan "Bakılı" Klubunun təsiscilərindən biridir. Narva Humanitar Gimnaziyasının Qəyyumlar Şurasının üzvü, Pro Narva Mərkəzi İdarəsi Şurasının üzvü, Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin birinci vitse-prezidenti, Dunya Azərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasının İdarə Heyətinin üzvü, "Aleksandr kilsəsi"nin Şura üzvüdür.
Təltifləri
1986-cı ildə Narva qalasında muzey proyektinə görə müəllif mükafatına, 1987-ci ildə Estoniya Mədəniyyət Fondunun birinci mükafatına, 1989-cu ildə D.Soros Fondunun qrantına layiq görülmüş, Estoniyanın 4-cü dərəcəli "Dövlət Gerbi" ordeni, sərhədyanı əməkdaşlıqda xidmətlərinə görə III dərəcəli "Xaçla", Azərbaycan Respublikasının "Birlik" ordeni, "Dostluq" ordeni və digər medallarla təltif olunmuşdur.
2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Heviz gölü
Heviz (Hévízi-tó) — Macarıstanın qərbində yerləşən termal göl. Göl kurort şəhəri Hevizin ərazisində yerləşir. Eləcədə Balaton gölünün qərb qurtaracağına yaxındır.
Ümumi məlumat
Heviz gölü Avropanın sahəsinə görə ən böyük termal gölüdür (47 500 m²). Qış aylarında suyun temperaturu 24 °C, yayda isə 36 °C olur. Göl suyu 48 saat ərzində tam yenilənir. İl boyu ərazi istirahət mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir. Heviz gölü nadır geoloji xüsusiyyətə malikdir. Bu tip gölün analoqu yalnız Yeni Zellandiyada olan Rotorua gölüdür. Göl suyunun temperaturu dərinlikdən çıxan geotermik suların-karst suyunun qarışması nəticəsində yüksəkdir
Müalicəvi əhəmiyyəti
Heviz gölünün suyu bir çox xəstəlikləri müalicə etmək xüsusiyyətinə malikdir: Dayaq-hərək apartaının xəstəlikləri, oynaq xətəlikləri, poliartrit, osteoxondroz, oynaqların xroniki xəstəlikləri, radikulit, qan dövranının pozğunluğu, podaqra, cinsi fəaliyyətin zəifliyi və s. Bronxial astma, tromboz, tuberkulez kimi xəstəliklərdə əks göstəriciyə malikdir.
Lankaster (Kaliforniya)
Lankaster —  Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatının Los-Anceles dairəsində yerləşən şəhər. Şəhər 2013-cü ildə Kaliforniya nın ən böyük 31-ci şəhəri seçilmişdir. Lankaster, Los-Ancelesin 112.5 km (70 mil) şimalında yerləşir. 2015-ci ildə Lankaster şəhərinin əhalisi 168,049 nəfər idi.
Coğrafiyası
Şəhərin ümumi sahəsi 245 km²-dir. Bunun 244 km²-i (94.5 mi²) quru dan və 0,78 km²-i (94.3 mi²) (0,29%) isə su dan ibarətdir. Lankaster dəniz səviyyəsindən 720 metr (2,350 fit) yüksəklikdə yerləşir. Şəhər toxunulmamış dağ silsilələri ilə əhatə olunmuş bir düzənlikdə yerləşir.
Əhalisi
2010-cu ildə keçirilmiş ABŞ əhali siyahıyaalmasına əsasən, Lankaster şəhərinin əhalisi 156,633 nəfərdir. Əhalinin sıxlığı 639.6/km² (1,656.7 mi²) idi. Şəhərin irqi tərkibi 49.6%-i (77,734) ağlardan (34.2% qeyri-ispandilli ağ), 20.5% (32,083) afroamerikalılardan, 1.0%-i (1,519) hindilərdən, 4.3%-i (6,810) asiyalılardan (2.2% filippin, 0.4% çinli, 0.4% hind, 0.3% vyetnamlı, 0.3% koreyalı, 0.2% yapon), 0.2%-i (362) pasifik-adalılar dan, 19.0%-i (29,728) digər irqlərdən, 5.4%-i (8,397) isə, qarışıq insanlardan ibarətdir. Şəhərdə 59,596 (38.0%) ispandilli və ya latino yaşayır.
2010-cu ildə keçirilmiş ABŞ əhali siyahıyaalmasına əsasən, 148,374 nəfər (Əhalinin 94.7%-i) ev təsərrüfatında, 1,484 nəfər (0.9%) qeyri-təşkilatı mənzillərdə, 6,775 nəfər (4.3%) isə, təşkilati mənzillərdə yaşayırdı.
Beysbol
İkinci dərəcəli beysbol klubu olan Lankaster Cet-Hauks un mərkəzi Lankaster şəhərindədir. 2012-ci ildə Cet-Hauks ilk dəfə Kaliforniya Liqa Çempionatının qalibi olmuşdur.
Basketbol
Los-Anceles Slem 2008-ci ildə qurulan və Amerika Basketbol Assosiasiyası nın üzvü olan basketbol klubudur. Klub 2011-ci ildə Lankasterə köçürülmüşdür.
20 qəpiklik sikkə
20 qəpiklik sikkə — Azərbaycanda işlədilən qəpik sikkələrindən biri. 2006-cı ildən dövriyyədədir.
Təsviri
Dövriyyədə olan 20 qəpiklik sikkələr latunla örtülmüş qızılı rəngdədir. Yan tərəfləri individual üsulla hazırlanmışdır.
Ölçüsi və çəkisi
2006-cı ildə dövriyyəyə buraxılmış 20 qəpiklik sikkələrin ölçüsi isə 24,25 mm, çəkisi isə 6,6 qramdır.
2018-ci il avqust ayında vəfat edənlər
2018-ci il avqust ayında vəfat edənlərin siyahısı.
Qaradağlı (Ağdaş)
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi mənşəcə Səfəvilərin hakimiyyət uğrunda mübarizəsində böyük rol oynamış qızılbaşların Qaradağlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tayfa isə öz adını Cənubi Azərbaycanın Qaradağ mahalının adından almışdır. Səfəvilər hakimiyyətə keçdikdən sonra Qaradağlılar müxtəlif ərazilərə yayılmışlar. Qaradağlı adlı kəndlər də məhz həmin tayfaya məxsus ailələrin etnik adını əks etdirir. XX əsrin 30-cu illərinədək Laçın rayonunun Güləbird kəndi yaxınlığında da Qaradağlı adlı kənd olmuşdur. Bu kəndin adı Sarı Aşığın bir bayatısında çəkilir. XX əsrin 60-cı illərinədək Ermənistan ərazisində Qaradağlı adlı kənd qeydə alınmışdır.
Çənəsizlər
—  aləminin  tipinin  yarımtipinə aid heyvan infratipi.
Xarakteristikası
Çənəsizlərə həm qazıntı halında tapılan, həm də müasir onurğalılar aiddir. Bu heyvanların xordası bütün ömur boyu qalaraq bədənə dayaq durur. Çənəsizlərin çox az nümayəndələrində fəqərələr əmələ gəlməyə başlayır. Kəllə qutusu qığırdaqdandır. O, beyni altdan və yanlardan əhatə edir. Bəzi qazıntı nümayəndələrində bu qutu qismən sümükləşmişdir. Kəllə skeletinin visseral hissəsi qəlsəmə qövslərindən ibarət olub qəlsəməətrafı toru əmələ gətirir. Bəzi qazıntı formalar nəzərə alınmazsa bu tor beyin qutusu ilə əlaqədar olmur. Adından göründüyü kimi, bu heyvanların çənələri yoxdur, ağız dəyirmi və ya üçkünc olub, sorucu ağızönü qıfın dibində yerləşir. Qoxu hissəsi təkdir, xaricə bir dəliklə açılır (keçmişdə yaşamış müxtəlif qalxanlılarda qoxu kisələrinin və burun dəliklərinin cüt olduğu güman edilir). Daxili qulaq bir, bəzən iki yarımdairəvi kanaldan ibarətdir. Quyruq üzgəci nisbətən yaxşı inkişaf edib, bir-iki bel üzgəci var, cüt üzgəcləri yoxdur. Qəlsəmə arakəsmələrinin sayı 720 olur, qəlsəmə kisələri də əmələ gəlir. Bu kisələrin daxili səthi entoderma qatı ilə örtülür, onların daxili qəlsəməlidir (adı da buradandır).
Çənəsizlər primitiv kəlləsizlərdən ordovikin sonu silurun əvvəllərində ayrılıb. Bu dövrün qazıntı qalıqlarında çənəsizlərə aid dəridə örtük sümüklərinin qalıqları tapılıb. Silurun axırları və devon dövründə yaxşı dəri skeleti olan çənəsizlər formalaşıb. Bunları keçmişdə yaşamış qalxanlılara və hazırda yaşayan çənəsizlərə ayıraraq hərəsini sərbəst sinif kimi göstəriblər.
Çənəsizlərin əmələ gəlməsi və təkamülü tam aydın deyil. Lakin güman edilir ki, çənəsizlər onurğalıların əcdadlarının dənizlərdən şirin sulara keçdiyi dövrün əvvəllərində, dənizlərin və körfəzlərin dayazlıqlarında, çay mənsəblərində axın olmayan yerlərdə formalaşıb.
Çənəsizlərin çoxu keçmişdə yaşayıb ölüb gediblər.
Təsnifatı
Müasir çənəsizlərin sistemi aşağıdakı kimidir:
Xəbərləşmə peyki
Xəbərləşmə peykləri sabit rabitə xidmətləri üçün dənizaltı fiberoptik rabitə şəbəkələrini tamamlayıcı bir texnologiyanı təmin edər. Rabitə şəbəkəsinin çata bilmədiyi coğrafi bölgələr və hərəkətli dəniz və hava vasitələri ilə, rabitə məqsədi ilə də istifadə edilməkdədirlər.
Senecio milanjianus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qarağan Saatlı
Qarağan Saatlı — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Sircan
Sircan (,  Sīrjān )'', İranın Kerman ostanında şəhər.
Coğrafiyası
Öz adını daşıyan Sircan şəhristanının idarə mərkəzi olan şəhərin 2006-cı ildə əhalisi 167.014 nəfərdir. Şəhər yerfıstığı məhsulu və kilimləriylə məşhurdur.
Şəhər İranın sürətlə böyüyən şəhərlərindən birisidir. Xüsusilə yeni qurulan Sircan Azad İqtisadi Bölgəsi şəhərin inkişafında önəmli bir yer qazandırmış və Sircan idxalat və ixracat mallarının depolandığı və ölkə sənayesinin dayanağı halına gələn ən önəmli mərkəzlərdən birinə dönmüşdür. Sircanın xüsusi iqtisadi bölgəsinin böyük milli bir layihə olaraq seçilməsindəki sebeb, bölgənin başda coğrafi vəziyyəti olmaq üzrə, sahib olduğu digər məsələlər də var. Ölkənin ən böyük dəniz limanı Bəndər Abbasa 300 km məsafədə olan və Fars, Yəzd, Xorasan, Sistan və Bəlucistan və Hörmüzqan əyalətlərinin tam ortasında olan bu bölgə eyni zamanda Bəndər Abbas limanı yoluyla ölkəyə girən malların mübadiləsi və paylaşmasının aparıldığı önəmli bir kəsişmə nöqtəsində yerləşir.
Seyid Mirbabayevin sarayı
Seyid Mirbabayevin sarayı – Bakı şəhərində, Azneft meydanında, Niyazi küçəsi 1 üçvanında yerləşən və vaxtilə Azərbaycanın neft milyonçularından biri olmuş xanəndə Seyid Mirbabayevə məxsus olmuş saraydır. Bina Fransız intibah memarlığı üslubunda memar Pavel Şternin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Fasadın zəngin plastikası, memarlıq detallarının forması, daşın işlənməsinin fərdi xüsusiyyətə malik olması, mükəmməl səbiyyəyə çatdırılmış tikinti mədəniyyəti binanın obrazında vacib estetik mühiti formalaşdırmışdır. Bina, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli, 132 nömrəli qərarı ilə yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi qeydiyyata alınmışdır.
Tarixi
200px|thumb|left|Binanın sahibi olmuş xanəndə [[Seyid Mirbabayev]] Binanın layihəsi 1893–cü il may ayının 25-də təsdiq olunur, ayın sonlarından isə binanın tikintisinə başlanılır. Bina Aramyan soyadlı sahibkarın sifarişi ilə inşa edilir. Lakin, Aramyan vaxtını qumar oynamaqla keçirir və o zaman Bakı milyonçularının bir çoxunun qumar oynamaq üçün toplaşdığı "İngilis klubu"nda keçirilən oyunlardan birində yenicə inşa edilmiş bu binanı da uduzur. Lakin, Tiflisdən gəlmiş həyat yoldaşı zinət əşyaları ilə evin dəyərini ödəyərək onu xilas edə bilir. Buna baxmayaraq qısa müddət sonra Aramyan binanı satmalı olur.
Bakı daşınmaz əmlak hərracında binanı almaq istəyən tapılmır və o, evinə müştəri tapmaq üçün Tiflisə yola düşür. Bu zaman bina yenivcə varlanmış azərbaycanlı xanəndə Seyid Mirbabayevin diqqətini cəlb edir. Mirbabayev məsləhət üçün Hacı Zeynalabdin Tağıyevə müraciət edir və Tağıyev ona sarayı almağı və mənzillərə bölərək gəlir evi kimi istifadə etməyi məsləhət görür. Daha sonra Tağıyev Aramyana tövsiyə məktubu yazaraq Mirbabayevin evi almasına kömək edir. Aramyan binanı əvvəl planlaşdırdığından daha ucuz qiymətə satır. O vaxtdan bina yerli əhali arasında Mirbabayevin evi kimi tanınır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə binanın birinci mərtəbəsində Böyük Britaniya konsulluğu yerləşirdi.
Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bolşeviklər Seyid Mirbabayevin bütün mülklərini müsadirə edirlər. Milyonçu özü isə Fransaya mühacirət etməli olur. Bir müddət sonra onun özü ilə gətirdiyi pullar qurtarır və Mirbabayev bir müddət səfil vəziyyətdə Paris küçələrində yaşamalı olur.
Sovet hakimiyyəti illərində "Azneft"in sərəncamına verilmiş sarayda, Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra (1991) Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti aparatı yerləşdirilmişdir. 1990 – cı illərdə binada bir dəfə yüngül bərpa işləri aparılmışdır.
Sahibi
Binanın ilk sahibi Aramyan soyadlı erməni sahibkarı olsa da, o, tamamlanmasından qısa müddət sonra binanı yenicə varlanmış Seyid Mirbabayev adlı azərbaycanlı xanəndəyə satır. Saray əhali arasında Seyid Mirbabayevin evi kimi məşhurlaşır. Xanəndə olan Seyid Bakı toylarının ulduzlarından biri olur. Onun qrommofon valları böyük tirajlarla satılır. Milyonçu Şıxbalayevin yeganə oğlunun toyunda çıxış etməsi xanəndənin bütün həyatını dəyişir. Toyda xanəndənin ifasına heyran olan bəyin əmisi ona, nənəsindən miras qalmış "Bala şoranlıq" adlı torpaq sahəsini hədiyyə edir. Bir müddət sonra hədiyyə edilmiş yerdə neft fontan vurur və xanəndə Seyid Mirbabayev milyonçuya çevrilir. Bakı əməliyyatından sonra Parisə köçən Mirbabayev bu şəhərdə səfil vəziyyətinə düşür. Bu zaman, Aşurbəyovlar nəslindən Teymur bəy Aşurbəyov xanəndə ilə qarşılaşır və onu özü ilə Tehrana gətirir. Seyid Mirbabayev ömrünün sonuna kimi bu şəhərdə, Aşurbəyovların himayəsi altında yaşayır.
Yerləşməsi
Sarayın yerləşdiyi Niyazi (keçmiş Sadovaya) küçəsi Azneft meydanından başlayaraq şəhərin o zamankı mərkəz hissəsini tamamlayırdı. Bu küçə həm də İçərişəhər ətrafı dairəvi magistralın bir hissəsini təşkil edir. Tikililər bu meydandan Bayıla tərəf uzanırdı. Artıq XIX əsrin ortalarından etibarən, meydan getdikcə öz simasını dəyişməyə başlayırdı. Bu dəyişikliklər meydanın əsas hissələrindən biri olan Kokorevskiy sahəsi adlandırılan ərazidə 1890 – cı illərin əvvəllərində memar Pavel Şternin layihəsi əsasında üçmərtəbəli sarayın inşa edilməsindən sonra daha da sürətləndi.
Planı və tikilməsi
220px|thumb|left|Binanın fasad detalı Bina Fransız intibah memarlığı üslubunda memar Pavel Şternin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Daha çox Tbilisidə inşa etidiyi binalarla məşhur olan memar Ştern, bu şəhərdə neomavritan üslubunda inşa edilmiş İncəsənət sarayı və Tbilisi meriyasının binasının da müəllifidir. Binanın əsas fasadı Xəzər sahilinin qərb tərəfinə baxır. Üzü Azneft meydanına tərəf tikilən və rahat mənzillər şəklində qurulan saray şəhərin layihələndirilmə strukturunda çox mühüm əhəmiyyət daşıyır. Binanın daxili dəhliz boyu yerləşdirilmiş otaqlarında şüşəbəndlər həyətə açılır.
Binanın sahəsi bütün perimetri boyunca iki yaruslu otaqlar sırası ilə tikilib. Xarici çevrə boyu ev, künc hissələrdə, planda xüsusi olaraq nəzərə çarpdırılmış, həcmin qəşəng düzülüşünü müəyyən etmiş üçüzlü forma əldə edir. Xüsusi olaraq nəzərə çarpdırılmış günbəzşəkilli tamamlama və əsas fasadın mərkəzi hissəsi ilə binanın üçmərtəbəli monumental həcmi, həm də Fransa intibahının stilistik istiqamətində də memarlıq kompozisiyasını aşkara çıxarmışdır. Rizalitlərlə birgə yüksək səviyyəyə çatdırılmış künc hissələrin formaları və xüsusi olaraq nəzərə çatdırılmış mehvər kompozisiyası binanın bədii mühitini genişləndirmişdir. Hər mərtəbəli üfüqi hissələrə ayırma, dərin və yastı olaraq yonulmamış daşla hörmə vasitəsilə saqul boyunca azalma sistemi ilə mərtəbələrin aşkar edilmiş kütləsi, həcmin kompozisiyasının geniş açılmış görünüşünü verir.
Fasadın zəngin plastikası, memarlıq detallarının forması, daşın işlənməsinin fərdi xüsusiyyətə malik olması, mükəmməl səbiyyəyə çatdırılmış tikinti mədəniyyəti binanın obrazında vacib estetik mühiti formalaşdırmışdır. İstifadəsinə və həllinə görə otaqların interyeri əsas fasadın eksteryerindən geri qalmır.
Vaxtsızçiçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Arealı
Cinsin nümayəndələrinin vətəni Qərbi Asiya, Avropa, Aralıq dənizi sahillərinin bir hissəsi, Şərqi Afrika sahillərindən aşağı Cənubi Afrika və Qərbi Keypdir. Cinsin bütün növləri zəhərlidir.
Təsviri
Vaxtsızçiçək və zəfəran bir-birinə bənzəyir və təsadüfi bir müşahidəçi tərəfindən qarışdırıla bilər. Bununla birlikdə, vaxtsızçiçəyin 3 dişiciyi və 6 erkəkciyi olduğu halda, zəfəranın 1 dişiciyi və 3 erkəkciyi var. Zəfəran sözügedən cins ilə heç bir qohumluğa malik deyil və süsənkimilər fəsiləsinə aiddir.
Etimologiya
Cinsin adı müasir Gürcüstandakı Kolxida bölgəsinin qədim yunanca adı olan Κολχίς ("Colchis") sözündən gəlir. Kolxida yunan mifologiyasında arqonavtların qızıl yun axtarışı üçün getdiyi və Yasonun Medeya ilə qarşılaşdığı yer kimi təqdim olunur.
Dərman olaraq istifadəsi və zərərləri
Bu cinsə daxil olan bitkilər podaqra və erməni xəstəliyini müalicə etmək üçün əczaçılıqda istifadə edilən kolxisin alkaloidinin zəhərli miqdarını ehtiva edir. Ənənəvi tibbdə köklərin və toxumların istifadəsinin bu dərman səbəbilə yarandığı düşünülür.
Növləri
Aşağıdakılar vaxtsızçiçək cinsinə daxil olan növlərdir. Əvvəllər Androcymbium, Bulbocodium və Merendera-da təsnif edilən bir çox növ molekulyar genetik dəlillərə əsaslanaraq Colchicum-a köçürülmüşdür. Androcymbium hazırda bəziləri tərəfindən ayrı bir cins hesab olunur. [[SS 2 (*
Grevillea integrifolia
(Grevillea integrifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Küveytdə ali təhsil
thumbnail|[[Küveyt Universitetinin Hüquq Kolleci]] Küveytdə ali təhsil — Küveyt Dövlətinin ali təhsil sistemi.
Dövlət dəstəyi
Müasir Küveyt cəmiyyəti üçün ali təhsilin inkişafı mühüm əhəmiyyət kəsb edir. 1988-ci ildə yaradılmış Ali Təhsil Nazirliyi ölkədə tətbiqi və universitet təhsili, elmi tədqiqat ilə bağlı məsələlərə, bu sahələri inkişaf etdirməyə məsuldur. Ali Təhsil Nazirliyi, həmçinin ali təhsili tətbiqi təhsil və universitet təhsili istiqamətləri üzrə inkişaf etdirmək üçün strategiya və planları müəyyənləşdirir, işçi qüvvəsinin hazırlanması üçün plan və proqramlara nəzarət edir, müxtəlif ali təhsil müəssisələri və onların qurumlarının arasında elmi tədqiqat fəaliyyətini əlaqələndirir. Ali Təhsil Nazirliyi kolleclər və ali təhsil müəssisələrində həyata keçirilən elmi tədqiqatların qeydiyyatını aparır və onlardan səmərəli istifadə olunmasının üsullarını araşdırır. Nazirliyin ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Avstraliya, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində və başqa ölkələrdə nümayəndəlikləri fəaliyyət göstərir. Bu nümayəndəliklər həmin ölkələrdə oxuyan küveytli tələbələrin təhsilinə nəzarət edilməsində mühüm rola malikdir.
Dövlət tərəfindən maliyyələşən yaşlıların təhsili Tətbiqi Təhsil və Təlim üzrə Dövlət İdarəsi tərəfindən təşkil olunur.
Küveyt dövləti bir neçə ali dini məktəbə, Musiqi Akademiyasına və Müəllimlər İnstitutuna maliyyə dəstəyi verir.
Küveyt ali məktəblərində əcnəbi tələbələr də oxuya bilərlər. Bununla bağlı əsas şərt odur ki, onların qiymətləri universitetlərin qəbul tələblərinə uyğun olsun.
Dövlət
Küveytdə 4 dövlət ali təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Bunlar aşağıdakılardır:
Ölkənin ali təhsil müəssisələri arasında xüsusi nüfuzu ilə seçilən Küveyt Universiteti yetişdirdiyi peşəkar mütəxəssislərlə tanınır. Bu tədris ocağında yüksək səviyyəli texniki kadrlar hazırlanır. Burada həmçinin iqtisadi səmərəliliyi artırmağa xidmət edən layihələr reallaşdırılır.
Yarandığı vaxt iki fakültə ilə fəaliyyətə başlayan Küveyt Universiteti hazırda inkişaf edərək beynəlxalq səviyyədə tanınmış ali təhsil müəssisələrindən biridir. Universitetdə incəsənət, təbiət elmləri, dövlət idarəçiliyi, hüquq, mühəndislik və neft-qaz, tibb, təhsil, şəriət və islamşünaslıq, ictimai elmlər, stomatologiya fakültələri fəaliyyət göstərir.
Özəl
Küveytdə müxtəlif biznes, dəftərxana işi, kompüter və dil sahələri üzrə əyani və qiyabi formada təhsil verən bir neçə özəl ali məktəb də fəaliyyət göstərir. Buradakı özəl ali təhsil müəssisələrində oxuyanların əksər hissəsi yerli vətəndaşlardan ibarətdir.
Ərəb Açıq Universiteti Küveytin ən böyük özəl ali təhsil müəssisəsi hesab olunur. Bütün özəl ali təhsil müəssisələrində oxuyanların təxminən yarıdan çoxu Ərəb Açıq Universitetində təhsil alır.
Beynəlxalq əməkdaşlıq
Küveyt təhsil sahəsində bir çox ölkələrlə səmərəli əlaqələrə malikdir. Bu baxımdan tələbə mübadiləsi istiqamətində daha nəzərəçarpan uğurlar qazanılmışdır.
Zərənd
Öz adını daşıyan Zərənd şəhristanının idarə mərkəzi olan şəhərin 2006-cı ildə əhalisi 54.745 nəfərdir. Kirman şəhərinin 75 km. şimal-qərbində yerləşən şəhər öz adını daşıyan Zərənd ovasında qurulmuşdur. Şəhər və çevrəsində 22 may 2005-ci il tarixində, Rixter cədvəlinə görə 6.4 şiddətində bir zəlzələ meydana gəlmiş və 250-yə yaxın insan həyatını itirmişdir. . Marsda bir kraterə bu şəhərin adı verilmişdir.
Evpatoriya
Evpatoriya — Krım Muxtar Respublikasına daxil olan şəhər. 2013-cü ilə olan məlumata əsasən şəhərdə 106 mindən çox əhali yaşayır. Qara dənizin sahilində yerləşən Evpatoriya əsasən müalicə mərkəzləri və turistik məkanları ilə tanınınr.
Tarixi
Evpatoriya şəhərinin dəqiq tarixi barədə məlumatlar yoxdur. Əsas məlum olan şəhərin Qədim Yunanıstana məxsus Kerkinitis adlı koloniyanın üzərində inşa edilməsidir. Eramızdan əvvəl V əsrdə şəhərdə qədim yunan sivilizasiyası mövcud olmuş və bu sivilizasiya uzun müddət davam etmişdir. Pont kralı VI Mitridatın Krımı işğal etməsinin ardından şəhərin adını Eupator formasında dəyişdirmişdir. VII–X əsrlərdə isə şəhər Xəzər xaqanlığının nəzarəti altında qalmışdır. Bu dövrdə şəhərin adı yenidən dəyişdirilərək Güsliev olaraq adlandırılmışdır. Sonrakı dövrlərdə şəhər ardıcıl olaraq Qıpçaqların, Monqol İmperiyasının və Krım xanlığının tərkibinə daxil olmuşdur.
Krım xanlığı dönəmində Krım tatarları tərəfindən Kezlev olaraq alandırılan şəhər, Osmanlılar tərəfindən Gözleve olaraq adlandırılmışdır. 1954-cü ildə Krımın Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının tərkibindən çıxarılaraq Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasına verilməsi nəticəsində şəhər növbəti dəfə əl dəyişdirmişdir. Ukrayna 1991-ci ildə müstəqilliyini ikinci dəfə elan edən zaman Krım yarımadası Krım Muxtar Respublikası formasında Ukrayanın ərazisinə daxil olmuşdur. 2014-cü ildə Rusiya ilə Ukrayna arasında şiddətlənən siyasi və hərbi münaqişənin ardından referendum keçirilmiş və muxtar vilayət Rusiyaya birləşdirilmişdir. Hal-hazırda Evpatoriyanında daxil olduğu Krımın bütün şəhər və əraziləri de-jure olaraq Ukraynanın ərazisi hesab edilsədə, de-facto Rusiyanın nəzarəti altındadır.
Səid Maruf
Mir Səif Maruf Lakrani və ya Səid Maruf - İran azərbaycanlılarından olan voleybolçu. O, voleybol üzrə İran yığma komandasının kapitanıdır. O, 2014-cü il Dünya çempionatının, 2008, 2012, 2016-cı il Olimpiya oyunlarının seçmə mərhələsinin ən yaxşı oyunqurucusu seçilmişdir. O, həçmçinin 2013-cü il Asiya çempionatının ən dəyərli oyunçusu da seçilmişdir. O, 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilən Olimpiya oyunlarında iştirak etmişdir. İran təqvimi üzrə 2015-2016-cı illər mövsümünün ən yaxşı idmançısı seçilmişdir.
Həyatı
Səid Maruf 1985-ci ilin 20 oktyabrında Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhərində anadan olmuşdur.
Marufun ailəsi İranda voleybolun inkişafı tarixində xüsusi seçilən ailədir. Onun dayıları Cahangir Seyid Abbasi, Nobəxt Seyid Abbasi, Xoşbəxt Seyid Abbasi və onun keçmiş komanda yoldaşı Vahid Seyid Abbasi İranın ən tanınmış voleybolçularından olmuşdurlar.
Sosial fəaliyyəti
Maruf Əli Dayi, Həmid Sourian, Behdad Səlimi kim məşhur idmançılarla birlikdə yoxsulluğa və aclığa qarşı mübarizə aparan Dünya Ərzaq Proqramının köməkçiləridirlər.
Yığma komanda
Maruf yığma komandaya (aşağı yaş qrupları üzrə) ilk dəfə 2001-ci ildə çağırılmışdır. 4 il sonra isə ilk dəfə əsas yığma komandada ilk oyununu keçirmişdir. 2007-ci ildən kişilər üzrə yığma komandanın daimi oyunçusuna çevrilmişdir. 2011-ci ildə bir neçə anlaşılmazlıq və mübahisədən sonra yığma komanda kereyerasını bitirdiyi açıqlamış, lakin 2012-ci ildə yenidən geri qayıtmışdır. Komandanın kapitanı Əlirza Nadinin baş məşqçi Xulio Valesko tərəfindən komandaya dəvət edilməməsindən sonra komandanın kapitanı olmuşdur. Hal-hazırda da bu vəzifəni yerinə yetirir. maruf 2013-cü il Asiya çempionatının ən yaxşı oyunçusu seçilmişdir. 2014-cü il Dünya çempionatının isə ən yaxşı setter oyunçusu seçilmişdir. O, buna nail olmaq üçün Bruno Rezende və Draqan Travika kimi oyunçuları qabaqlamışdır.
İrandakı klublar
O, kareyerasına doğma şəhərinin Urmiya Müqavimət klubunda başlamışdır. O, həmçinin İranda Sənəm Tehran, Şəhrdari Urmiya, Mətin Varamin, İstiqlal Gunbad, Saypa tehran, Dəməş Gilan, Qalleh Mazandaran klublarında da oynamışdır. O İran çempionatındakı ilk çempionluq təcrübəsini Sənəm tehran klubu ilə 2011-2012-ci illərdə qazanmışdır. Kalleh Mazandaran klubu üçün oynayarkən isə ikinci dəfə də bu titula yiyələnmişdir. 2014-cü ildə Şəhrdari Urmiya klubu ilə 2 illik müqavilə imzalasa da, müqaviləsini yarıda ləğv edərək Zenit-Kazan klubuna qoşuldu. 2016-cı ildə isə İranın ən uğurlu voleybol klubu olan Paykan Tehran klubuna qatılmışdır.
Zenit Kazan
Avropa klubuna keçəcəyi ilə bağlı uzun illər davam edən söz-söhbətlərdən sonran Səid Maruf 2014-cü il 27 dekabrda Rusiya çempionu olan Zenit-Kazan klubuna 1+1 illik transfer oldu. Müqavilə şərtlərinə görə Səid Maruf illik 1 milyon dollar qazanırdı. Bununla da o, dünyada ən yüksək əməkhaqqı alan voleybolçulardan biri olmuşdu.
O, 2015-ci ilin 25 yanvarında Zenit Kazanın heyətində debüt oyununa çıxdı. Həmin oyunda Zenit Kazan Dinamo Krasnodarı 3-0 hesabı ilə məğlub etdi.
BAIC Motor
2019-cu il voleybol üzrə dünya çempionatından sonra Çin super liqasında çıxış edən Pekin BAIC Motor klubuna transfer edilmişdir.
Erix Fayql
Erix Fayql — Avstriya tarixçisi.
50 qəpiklik sikkə
50 qəpiklik sikkə — Azərbaycanda işlədilən qəpik sikkələrindən biri. 2006-cı ildən dövriyyədədir.
Mövzusu
Hazırda dövriyyədə olan 50 qəpiklik sikkələr iqtisadiyyat və inkişaf mövzusuna həsr olunmuşdur.
Təsviri
Dövriyyədə olan yeganə bikolor sikkə – 50 qəpiklik sikkələr latun və nikellə örtülmüş ikirəngli – qızılı və gümüşü rəngdədir. Yan tərəfləri fərdi üsulla hazırlanmışdır.
Ölçüsi və çəkisi
2006-cı ildə dövriyyəyə buraxılmış 50 qəpiklik sikkələrin ölçüsi isə 25,5 mm, çəkisi isə 7,7 qramdır.
Erix Fayql
Həyat və fəaliyyəti
E.Fayql türk tarixini, mədəniyyətini tədqiq edən tanınmış alimdir. 60-dan çox sənədli filmin və 20-dən çox kitabın muəllifidir. E.Fayql türk xalqlarının tarixini, mədəniyyətini özündə əks etdirən "Doğu Turkistan" və ya "Min bir hakimiyyət", Osmanlı İmperiyasının yarandığı andan süqutuna kimi bir dövrü əhatə edən "Türklərin gəldikləri yerlər və türklərin getdikləri yerlər", ermənilərin tarix boyu türklərin başına açdığı müsibətlərdən danışan "Erməni terrorizmi"ni əks etdirən bir sıra sənədli filmlərin müəlliflərindən biridir.
Onun fundamental əsərlərindən biri hesab olunan "Bir Terrorun Əfsanəsi" 5 dildə – alman, ingilis, fransız, türk və rus dillərində nəşr edilmişdir.
Senecio mimetes
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Erix Fayql
Həyat və fəaliyyəti
E.Fayql mütəmadi olaraq Avropa ölkələrində (Türkiyə, Almaniya, Avstriya) erməni probleminə həsr edilmiş elmi praktiki konfranslarda, seminarlarda iştirak etmişdir. 2005-ci ildə "Qondarma erməni soyqırımının 90 illiyi" münasibətilə Avstriyada "Tərs Təpki" adlı kitab dərc etdirmişdir.
2000-ci ildə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin Avstriya Respublikasına rəsmi səfəri zamanı professor E.Fayqla görüşmüşdür. 2001-ci ildə E.Fayql Dünya azərbaycanlılarının I qurultayında iştirak etmişdir.
2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəvəti ilə Bakıya səfər etmiş və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevlə görüşmüşdür. Bu səfər zamanı ona Azərbaycan İqtisadiyyat Universitetinin fəxri doktoru adı verilmişdir.
Yuxarı Qəsil
Yuxarı Qəsil — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 11 dekabr 2012-ci il tarixli, 500-IVQ saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Ağdaş şəhər inzibati ərazi dairəsinin tərkibindəki Ağdaş şəhəri ilə həmsərhəd olan Yuxarı Qəsil kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Yuxarı Qəsil kəndinin ərazisindən 320,95 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 95,89 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 22,33 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 202,73 ha) torpaq sahəsi Ağdaş şəhərinin inzibati ərazisinə verilmişdir.
Meteorologiya peykləri
Meteorologiya peykləri, (hava vəziyyəti peykləri) Dünyanın ətrafındakı buludların şəkillərini çəkən, istilik ölçmə edən və bu məlumatları Dünyadakı mərkəzlərə göndərən peyklərdir.
Elm adamları meteorologiya peyklərindən aldıqları məlumatlara əsaslanaraq, önümüzdəki günlərdə havanın necə olacağına bağlı fırtına və qasırğalar ola biləcəklərini önə çıxardarlar. Bu təxminlər televiziya, radio və qəzet kimi rabitə orqanları ilə bizə çatdırılır. Meteorologiya xəritələri bu peyklərdən gələn məlumatlara görə yaradılmaqdadır.
İlk meteorologiya peyki olan Vanguard 2 17 fevral 1959-cu ildə idarə edilmişdir. Peykin məqsədi buludların sıxlığını və rezistansını ölçməkdir, ancaq çox məhdud məlumat əldə edilmişdir. İlk müvəffəqiyyətli peyk 1 aprel 1960-cı ildə NASA tərəfindən atılan TIROS-1 olaraq qəbul edilir.
Grevillea infecunda
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qüdrət İsmayılzadə
Qüdrət Seyfulla oğlu İsmayılzadə — Azərbaycan arxeoloqu, tarix elmləri doktoru, BDU-nun Tarix fakültəsinin Arxeologiya və Etnoqrafiya kafedrasının professoru, "Şöhrət" ordeni laureatı (2019).
Təhsili elmi dərəcə və adları
1952-1957-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin tələbəsi olmuşdur. 1960-1963-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının aspirantı olmuşdur. Namizədlik dissertasiyası – «Qərbi Azərbaycanın qədim mədəniyyəti tarixinə dair», Tbilisi Dövlət Universiteti, 12 fevral 1964-cü il Qarabağ, Azıx, Sarıtəpə və digər arxeoloji ekspedisiyalarında iştirak etmişdir. 1964-1988-ci illərdə Füzuli arxeoloji ekspedisiyasına rəhbərlik etmişdir. Doktorluq dissertasiyası – «Azərbaycanın erkən tunc dövrü mədəniyyəti», Gürcüstan Elmlər Akademiyası, Tarix İnstitutunun Elmi Şurası, 28 oktyabr 1983-cü il.
Əmək fəaliyyəti
1957-1958-ci illərdə Azərbaycan SSR Yardımlı rayonu Arus və Mirimli kənd məktəblərində tarix və rus dili müəllimi işləmişdir. 1958-1977-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyası: Tarix İnstitutu, Arxeologiya və Etnoqrafiya sektorunun əməkdaşı olmuşdur; hal-hazıradək Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu ilə əməkdaşlıq edir. 1977-ci ildən hal-hazıradək Bakı Dövlət Universiteti: «Ümumi tarix» kafedrası, «Qədim dünya və Orta əsrlər tarixi» kafedrası, «Arxeologiya və Etnoqrafiya» kafedrasında çalışır 1989-1990-cı illərdə AFR-də Azərbaycanın maddi mədəniyyəti haqqında mühazirələr oxumuşdur Troya, Boğazköy və Altıntəpə kimi dünya əhəmiyyətli abidələrdə arxeoloji qazıntılarda iştirak etmişdir. 200-dən artıq elmi məqalə və monoqrafiyanın müəllifidir. 1971-2008-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində Qədim Şərq, Yunanıstan və Roma svilizasiyaları haqqında mühazirələr oxumuşdur. Hal-hazırda Arxeologiya və Etnoqrafiya kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır, Ümumi arxeologiya və Azərbaycan arxeologiyası üzrə mühazirələr oxuyur. Beynəlxalq arxeoloqlar Assosiasiyasının üzvü, Türkmənistan prezidenti yanında Şərqin mədəni irsinin öyrənilməsi üzrə Elmi Şuranın və Rusiya arxeoloqlar cəmiyyətinin Azərbaycan bürosunun üzvüdür. «Miras» jurnalının beynəlxalq redaksiya şurasının üzvüdür. «Azərbaycan Arxeologiyası» jurnalının baş redaktorudur. Ümumi arxeologiya və Azərbaycan arxeologiyası dərslərini aparır 150-dən artıq elmi məqalənin, 3 elmi monoqrafiyanın, 2 elmi-populyar kitabın, 1 dərs vəsaitinin müəllifidir. 1 elmlər doktoru və 5 elmlər namizədi yetişdirmişdir
Tədqiqat sahəsi
Ümumi arxeologiya, Azərbaycan arxeologiyası, Qədim mədəniyyətlər və sivilizasiyalar BEYNƏLXALQ SEMİNAR, SİMPOZİUM VƏ KONFRANSLARDA İŞTİRAKI Müxtəlif illərdə Moskva, Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq), Aşqabad, Bakı, Tbilisi, İrəvan, Təbriz, Tehran, Berlin, Saar-Brükke, Astana və digər şəhərlərdə keçirilən elmi konfranslarda iştirak etmişdir.
Mirzə Əli Məhəmmədi
Mirzə Əli — miniatürçü-rəssam
Həyatı
Mirzə Əli Ustad­ Sultan Məhəmmədin oğludur. Atasının­ nəzarəti altında I şah Təhmasibin kitabxanasında işləyib. Müasirləri onu görkəmli rəssam, məşhur ustad adlandı­rırdılar. Rəs­­samın əl işləri dünyanın nüfuzlu kitabxana və muzeylərində qorunub saxlanır.
Mirzə Əlinin erkən yaradıcılığından­ iki əsəri – Nizaminin "Xəmsə”sinə çəki­lən miniatür və I şah Təhmasibin sifarişi ilə 1539-1543-cü illərdə çəkilmiş manuskript (London, Britaniya kitabxa­nası)­ dövrümüzə qədər gəlib çıxıb. Onun­ "İskəndəri şəklindən tanıyan xan­­­ qızı Nüşabə”, "Ovçu düşərgəsi” (Metropoliten muzeyi, Nyu-York), "Qızıl zəncir” (Rusiya Milli kitabxanası, Sankt­-Peterburq), "Əlində çiçək tutmuş­ şahzadə” (Sakler muzeyi, Kembric), "Yed­­di taxt” (Frir qalereyası, Vaşinqton) əsərləri məlumdur.
Senecio sulcicalyx
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alberto Paloski
Alberto Paloski — Seria C liqasının B qrupunda çıxış edən "Siena" klubunun hücumçu mövqeyində çıxış edən İtaliya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
2008-ci ildə Paloski İtaliya millisinin heyətində 19 yaşadək futbolçular arasında keçirilən Avropa çempionatında 2 qol vurmuşudur. 18 noyabr 2008-ci ildə İtaliyanın U-21 yığmasında Almaniya ilə yoldaşlıq oyununda debüt etmişdir. O, 2009-cu ildə İsveçdə keçirilən U-21 Avropa çempionatında İtaliya heyətinə dəvət almışdır. 2014-cü ilin mart ayında Çezare Prandelli onu əsas milli komandanın heyətinə saldı. 31 may 2015-ci ildə Paloski Antonio Konte tərəfindən yenidən təlim-məşq toplanışına çağırıldı.
Grevillea wilsonii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kulalı
250px|left|thumb|[[Tülen adaları]] Kulalı — Xəzər dənizində Tülen adaları arxipelaqına aid ada. Arxipelaqın və dənizin ən iri adasıdır. Adanın sahəsi 68 km² təşkil edir. Uzunluğu 39 km, eni 2 km təşkil edir. İnzibati cəhətdən Qazaxıstanın Manqıstau vilayətinə daxildir. Ada əsasən gil və qum suxurları ilə örtülüdür. Manqışlaq körfəzinin şimal-qərbində, arxipelaqın isə qərbində qərar tutur. Qış ayları sahil xətti donur.
Tarixi
1667-ci ilik yayındа Stepan Razinin tərəfdarı olan 200 quldur Qurevdən (Atırau) Kulalı adasına qaçır. Adaya 2690 tüfəngçi, ağır artileriya və 40 qayıqda hücum təşkil edilir. 1667-ci ilin 15 sentyabrında quldur kazak dəstəlirinin tikdikləri şəhərçik alınır.
Canlılar aləmi
Sahillərində balıqların zənginliyi bir çox canlıları özünə cəlb edir. Sahil zolağında Xəzər suitisi yaşayır. Su quşlarından vağlara və əlvanburun kəkilli susüpürənlərə rast gəlmək olar.
5 manatlıq sikkə
5 manatlıq sikkə — Azərbaycan Respublikasının xatirə sikkələrindən biri.
Yüksək məhsuldarlıqlı emal
Yüksək məhsuldarlıqlı emal — (və ya Qərbdə yayılmış: High Performance Cutting -HPC) adi emala nisbətən həddən artıq yüksək kəsmə sürəti və verişlə aparılan emal üsuludur. Yüksək sürətli emaldan fərqli olaraq burada kəsmə sürəti nisbətən aşağı, kəsmə dərinliyi isə çox yüksək olur. Bununla vahid zamanda iri həcmdə material qatı çıxarmaq mümkündür. Texnoloji sistemdə yaran yüksək qüvvə nəticəsində proses zamanı səthin keyfiyyəti nisbətən pis alınır. HPC təkcə kəsmə prosesini yox, həm də istehsal prosesinə təsir edən bütün faktorları birləşdirərək məhsuldarlıq və etibarlığın təmin olunmasını qarşısına məqsəd qoyur.
Bu üsul əsasən ştamp və tökmə avadanlıqlarının formalarının hazırlanmasında tətbiq olunur. Böyük material həcmi əsasən yüksək verişlə əldə olunduğundan, emal zamanı kəsmə qüvvəsi artır və dəzgahın düyümlərinə və alətə düşən yükün artmasına gətirib çıxarır. Buna baxmayaraq, bu üsullu HSC-yə nisbətən uyğun alətlə adi dəzgahlarda da yerinə yetirmək mümkündür. Buna görə də, yüksək kəsmə qüvvəsi kələkötürlüyün qiymətinin artmasına səbəb olur və nazik divarlı hissələrin emalına imkan vermir. Minimal həddə yağlamaya ehtiyac yoxdur, çünki kəsmdə yaranan istilik yonqarla kənarlaşdırılır.
Senecio minesinus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zorxana
thumb|right|175px|Sali Süleyman Zorxana — qədim Azərbaycan şəhərlərində pəhləvanların Azərbaycan milli güləşi zamanı yarışdıqları meydan.
Zorxana pəhlivanları
thumb|right|350px|[[Azərbaycanlı güləşçi zorxanada]] Bu baxımdan XVIII əsrin sonlarında Çin, Hindistan, İran və Misirdə şöhrət tapmış Maştağalı Hüseynqulu Hacı Mürsəloğlu, onun yetirməsi, vaxtilə "altıaylıq pəhləvan" adı ilə məşhur olan Əbdüləli Axundov, yenilməz meydan pəhləvanı Abşeronlu Hüseynqulu Mirzə Haşım oğlu, Göyçaylı Çingiz pəhləvan, Balaxanılı Sap Pənci, Bakılı Şobı oğlu Abdulla, Əhmədli Məmməd, Atababa bu dövrdə zorxana üzrə xüsusi hörmət qazanmış pəhləvanlar olublar.
XIX əsrin sonları, 20-ci əsrdə Azərbaycanda Sali Süleyman və Rəşid Yusifov kimi məşhur pəhləvanlar el hörməti qazanmışdılar. Muxtar Dadaşov və Salar Aslanovun "Azərbaycan pəhləvanları" kitabında Sali Süleymanın pəhləvanlığı haqqında bunları oxuyuruq: "Məşhur pəhləvan İvan Poddubnının rəhbərliyi ilə beynəlxaq yarışlara hazırlaşan Sali Süleyman tezliklə misilsiz atletik bədən quruluşu, fenomenal gücü və güləş texnikası ilə idman həvəskarlarını valeh etmişdi. Avropanın sirk meydanlarında-London, Paris, Praqa, Roma və başqalarında dünyanın bir çox tanınmış güləşçilərini məğlub edən Sali Süleyman "çempionların qənimi" kimi şöhrət tapmışdı. O, öz məşqçisi İvan Poddubnı ilə birlikdə Vaşinqtonda və Çikaqoda keçirilmiş beynəlxalq turnirlərdə də müvəffəqiyyətlə çıxış etmişdi". Sali Süleyman həmçinin Bakıda, Tiflisdə, İrəvanda, Gəncədə, Dərbənddə, Qroznıda, Mahaçqalada, Moskvada və başqa şəhərlərdə özünəməxsus çıxışları ilə tamaşaçıları heyran qoymuşdu. Dünyada məşhur olan Rəşid Yusifov yenilməz pəhləvanlar Eldar Göyçaylının, Məmməd Hüseynovun, Əşrəf Sultanovun, Sabir Məmmədovun, İsgəndər Hacıyevin, Qiyas Nuriyevin, Məmməd Abdullayevin ustadı olub.
Mürsəl Həkimov bənzərsiz bahadırların hünər yolunu davam etdirən yeni pəhləvanlar nəsli barədə də danışırdı: "Qazax bölgələrindən Sabir Qazaxlı, Laylabaşoğlu, Qənbər Salahlı, Tovuzlu Məmməd Muradov, Qəbələli Əbdürrəhman Atakişiyev, Köçəri Beyləqanlı, Göyçaylı Rasim Məmmədnəbi, Qaçay Hüseynov və oğulları Təvəkkül, Allahverdi, Şəkili Gəray Löymanov, Famil Löymanov və başqalarının adı həmişə el arasında məşhur olub." Mürsəl Həkimov "Həkimlilər" soyundan olan pəhləvan Müsəllim Həkimlinin igidliyindən, soyunun pəhləvanlığından da danışırdı: "Müsəllimin əsil-nəcabətində babalarından Rüstəm Zal, Mehdi Bayramoğlu, Şaqqulu oğlu Məmməd kimi el pəhləvanları Qazax, Borçalı bölgələrində məşhur olmuşlar.
XIX əsrdə yaşamış Rüstəm Zal Zaqatalaya səfər edərkən yolda qəfildən pələnglə rastlaşıb, onun cəngini ayıraraq öldürüb. O, həmişə el toylarında sərrast gülləsinə görə nəmər alıb. Mehdi Bayramoğlu isə Gəncəbasarda ən sərrast güləşən el pəhləvanı olub. Mehdi pəhləvan ölənədək meydanda məğlubiyyət nə olduğunu bilməyib". Azərbaycan ruhu yenilməzdir, məğlubedilməzdir. Çox zaman fitrətimizin dərinliklərə çəkilməsinə göz yumur, imkanlarımızı səfərbər etməyə girişmirik. Unuduruq ki, olanları nəinki qorumaq, hətta artırmaq hava-su qədər gərəklidir. Əks təqdirdə milli müəyyənliyimizdən, xəlqi keyfiyyətlərimizdən uzaq düşürük. Təkcə "Dədə Qorqud dastanları"nda pəhləvanlığın kifayət qədər daşıyıcılarına rast gəlmək mümkündür.
Grevillea willisii
(Grevillea willisii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Avstraliyanın şərq dağlıq Victoria bölgəsinə endemikdir.
Qabriel Lipman
Qabriel Lipman — Fransız–Lüksemburqlu fizik və ixtiraçı. Fotoqrafiyada rənglərin qarışmasına imkan verməyən üsulun kəşfinə görə Nobel mükafatı almışdır.(1908)
Kapilyar elektrometr
thumb|right|150px|Lipman elektrometri (1872) Lipmanın ilk kəşflərindən biri elektrik və kapilyarlıq hadisəsi arasındakı bağlılıq olmuşdur. Bu fikir ona həssas kapilyar elektrometri ixtira etməyə imkan verdi. Daha sonra bu cihaz ilk Elektrokardioqrafiya cihazında istifadə olundu. Bu cihaz həm də “Lipman elektometri” kimi də tanınır.
Rəngli Şəkil
Lipman şəklin rənglərini çoxaltmağa imkan verən bir üsulun kəşfi və Dalğaların interferensiyası əsalandırdığına görə  1908-ci ildə Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı olmuşdur.1886-cı ildə Lipmanın marağını fotolövhə üzərində günəş spektrında rəngləri aşkar etməyə imkan verən bir üsul çəkdi. 2 fevral 1891-ci ildə o, bu üsulu Elmlər Akademiyasına açıqladı:“Görüntüyə təsir etmədən fotolövhə üzərində rəng spektrının görüntüsünü almağa nail oldum”.
Evliliyi
Lipman 1888-ci ildə yazıçı Viktor Çerbuliezin qızı ilə evlənir. O, 13 iyul 1921-ci ildə Kanadada vəfat edir.
Şəkili (Ağdaş)
Şəkili — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 9 oktyabr 2007-ci il tarixli, 425-IIIQ saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Şəkili kəndi Qoşaqovaq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Şəkili kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Tarixi
Kənd Şəkidən köçən ailələr tərəfindən yaradılıb. 1913-cü ildə Yelizavetpol quberniyasının inzibati-ərazi bölgüsünə əsasən kənd Ərəş qəzasının Şəkili kənd cəmiyyətinə tabe idi. 1926-cı ildə Azərbaycan SSR-in inzibati-ərazi bölgüsünə əsasən kənd Nuxa qəzasının Xaldan dairəsinə aid edilirdi. 1929-cu ildə inzibati bölgü və qəzalar ləğv edildikdən sonra Azərbaycan SSR-in Ağdaş rayonunda Qoşaqovaq kənd şurası yaradılmışdır. 1961 və 1977-ci illərin İnzibati bölgüsünə əsasən Şəkili kəndi Azərbaycan SSR Ağdaş rayonunun Qoşaqovaq kənd sovetinə daxil idi. 1999-cu ildə Azərbaycanda inzibati islahat aparılmış və bu kəndin də daxil olduğu Ağdaş rayonunun Qoşaqovaq bələdiyyəsi təsis edilmişdir. 2007-ci ildə Şəkili bələdiyyəsi təsis edilmiş, lakin 2014-cü ildə bələdiyyə ləğv edilmiş və kənd yenidən Qoşaqovaq bələdiyyəsinin tərkibinə daxil edilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Şəkili kəndi Şəkili kanalı və Neymətabad kanalı sahilində yerləşir, kəndin yaxınlığında Türyançay çayı axır. Kənd Qoşaqovaq bələdiyyəsinin mərkəzindən 4 km, Ağdaş rayon mərkəzindən 10 km, Bakıdan 243 km məsafədə yerləşir. Ən yaxın dəmir yolu stansiyası Ləki stansiyasıdır.
Kənd dəniz səviyyəsindən 55 metr yüksəklikdə yerləşir.
Kənddə havanın orta illik temperaturu +15,0 C-dir. Kənddə semiarid iqlimi mövcuddur.
Əhalisi
1886-cı ildə kənddə 459 nəfər yaşayırdı, hamısı azərbaycanlı, dini etiqadına görə 372 müsəlman sünni, 87 müsəlman şiə idi. 2009-cu il üçün əhalisi 1069 nəfərdir.
İqtisadiyyatı
Kənddə orta məktəb yerləşir.
Xəzər Universitetinin Humanitar, təhsil və sosial elmlər fakültəsi
Xəzər Universitetinin Humanitar, Təhsil və Sosial elmlər fakültəsi - Xəzər Universitetinin Humanitar, Təhsil və Sosial elmlər fakültəsi
Tarixi
Humanitar, Təhsil və Sosial elmlər fakültəsi Xəzər Universitetində yaradılan ilk fakültələrdən biridir. 1991-ci ildə əsası qoyulan Xəzər Universitetində 1992-ci ildən Humanitar fakültəsinin yaradılması ilə bağlı qərar qəbul edilmişdir. Fakültənin nəzdində ilk olaraq iki departament (kafedra), “İngilis dili və ədəbiyyatı” departamenti və “Jurnalistika” departamentləri, ardınca müxtəlif humanitar və sosial elm sahələrinin tədrisi və tədqiqini nəzərdə tutan çoxfənnli (multidissiplinar) akademik vahid kimi “Fəlsəfə və Sosiologiya” və “Tarix” departamentləri yaradıldı.
1995-ci ildən fakültənin nəzdində “Azərbaycan dili və ədəbiyyatı” və “Siyasi elmlər və beynəlxalq münasibətlər” departamentləri fəaliyyətə başladı. Azərbaycan dili və ədəbiyyatı filologiyası və Politologiya, Beynəlxalq münasibətlər və Regionşünaslıq ixtisaslarında tədris fakültənin nəzdində təşkil olunmağa başlandı. 2007-ci ildən isə Xəzər Universiteti ilə birlikdə fəaliyyətinə başlayan “Tarix” departamentinin adı “Tarix və Arxeologiya departamenti” olaraq dəyişdirildi.