cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aleks Uebb
Fəaliyyəti
Uebbin fotoları dünyanın bir sıra sərgi salonlarında nümayiş olunub: Walker İncəsənət Mərkəzi, Fotoqrafiya İncəsənət Muzeyi, Beynəlxalq Fotoqrafiya Mərkəzi, Ali İncəsənət Muzeyi, San Diyeqo Müasir İncəsənət Muzeyi, Whitney Amerika İncəsənət Muzeyi.
Uebbin Tropiklər, Haiti, Florida, Amazon bölgəsi, ABŞ-Meksika sərhədi və İstanbul layihələri əsasında altı monoqrafiyası və "İşığın əziyyəti" adlı bir xatirəsi çap olunub.
Hazırda Uebb həyat yoldaşı fotoqraf Rebekka Norris Uebblə birlikdə Bruklin, Nyu-Yorkda yaşayır.
Həmçinin bax
Maqnum Foto
Qulamrza Həsəni
Ayatollah Qulamrza Həsəni — Şiə İslam teoloqu.
Sərt İslamın nümayəndəsi hesab olunur. Daha çox Urmiya şəhərində apardığı namaz və şəriət prinsiplərinə görə şöhrəti qazanmışdır.
Həyatı
1928-cı ilin avqust ayının 30-da Iranın Urmiya şəhərində dünyaya gələn Qulamrza Həsəni hələ ondörd yaşında ikən atasını itirmiş və onun təhsili ilə anası məşğul olmuşdur. Balaca Həsəni hələ onbeş yaşına çatmamış Quranı əzbərləmişdi. Urmiya'də İslam dini dərslərini 250 tələbə arasında ən yaxşı birinci şagird bitirmişdir.
Qulmriza Həsəni həyatının ilk illərindən çoxlu çətinliklərin, siyasi təzyiqlərin şahidi olmuşdur. Cihadçı Alimləri Hərəkətinin rəhbərlik etdiyi Ruhullah Musəvi Xomeyni təşkilatına üzv olması onun dəfələrlə həbsə düşməsinə səbəb oldu.
Həsəni 1979-cu ildə Cümə namazı Imam oldu və bu vəzifədə 2014-nci ilə qədər qaldı. Həsəni eyni zamanda Urmiya'də Islam mərkəzinin müdiridir. 2013-cü il də "Iran birinci qəhrəmanlıq medalı" mükafatına layiq görüldü.
Həsəniyə şöhrət gətirən digər bir səbəb də İraqa qarşı 1980-1988 cihadı dəstəkləyən Həsəni Səddam Hüseyn işğalına qarşı bütün islami hərəkatların mübarizəsini də haqlı sayır.
Qulmriza Həsəni haqqında mülahizələr
İslam aləmində Həsəni haqqında müxtəlif mülahizələr mövcuddur. Bəziləri onun fiqhə dair fikirlərinin Sünni İslam fiqhi kitabları ilə ziddiyyət təşkil etdiyini söyləyir. Həsəninin görüşlərinin İslam birlix hərəkətinə uyğun gəlmədiyini iddia edənlər onun bəlli bir siyasi metoddan çıxış etmədiyini də irəli sürərək onun dini mətnlərə və fiqhi əsaslara deyil, şəxsi rəyinə uyğun hərəkət etdiyini söyləyirlər. Həsəni ilə bağlı bu tip qiymətləndirmənin onun elm sferasından daha çox siyasi arenada ön plana çıxmasından qaynaqlandığı bildirilir. Belə ki, Şeyx öhdəsində çox mühüm bir məsuliyyəti olan imamlıxda, müsəlmanları iki qola ayrmışdı. Ancaq, Həsənini müdafi edənlər onu dəstəkləyir, alimin fiqhi görüşlərinin tam şəkildə islam tarixi və imamət ilə eyniyyət təşkil etdiyini bildirirlər. Bu səbəbdən onun islam tarixi və ictihad metodologiyası sferasındakı dərin biliyi ilə metodologiyaya uyğun fiqhi görüşlərə malik olduğu qeyd edilir.
Həsəniyə qarşı iddialar
Sünni və Kürd alimlərinə görə, Həsəni bəzi zəif hədislərdən dəlil kimi istifadə edir, Abu-Bakir, Ömər və Osmannın müsəlman olduxlarını qəbul etmir. Icmaya qarşı çıxır. Bu iddiaya Türk şeyxləri də qoşulur və onun bazi qaydalar icad etdiyini irəli sürürlər.
Sufilər
Onlar Sufilix məsələsində Həsəninin əşari qəbul etməyən fitvalarını tənqid edirlər.
Heydər Əliyev münasibəti
Iran Azərbaycanı Alimləri Birliyi təşkilatının sədri Həsəni 1991'də Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sədri'ile qörüşmuş və onun və Əbülfəz Elçibəyi iki tağut oldub və böyük günahları icra etdixləri, insanlığa qarşı və İslamla zərrə qədər də olsun bağlılıxları olmadığını deyib. Həsəni deyib ki, Azərbaycan inqilabı Allahın lütfü ilə 50 ildə müvəffəqiyətlə nəticələnəcəxdir. "Əbülfəz xəstədir. Böyüklük kompleksi ilə özünü filosof hesab edir. Allaha and içirəm ki, Bakı inqilabı zəfər qazanacaq. İnqilabçılar müqavimət göstərəcək və Azərbaycandakı rejimin sonu Irandaki rejimin sonu kimi olacaq".
Bəhreynin dövlət quruluşu
Bəhreynin dövlət quruluşu - 2002-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.
Dövlət quruluşu
Bəhreyn mütləq formalı idarəetmə üsuluna malik konstitusiyalı monarxiyadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü 14 avqustda (1971) qeyd olunur. Bəhreyn Krallığının yeni, sayca ikinci Konstitusiyası 14 fevral 2002-ci il tarixində qəbul edilmişdir.
İnzibati bölgüsü
Bəhreyn 5 muhafazdan (Paytaxt, Mərkəzi, Mühərrək, Şimal və Cənub) ibarətdir.
Qanunverici hakimiyyət
İkipalatalı Parlament - Yuxarı Palata olan Məsləhət Şurasından (40 yer; üzvləri Kralın sərəncamı ilə 4 illik müddətə təyin edilirlər) və Aşağı Palata olan Deputatlar Palatasından (40 yer; üzvləri mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq ümumi, birbaşa və məxfi seçki sistemi üzrə 4 il müddətinə seçilirlər) ibarətdir.
Parlament qanunvericilik fəaliyyəti ilə (qanunvericilik aktlarının qəbul edilməsi üçün hər iki Palatanın razılığı olmalıdır) yanaşı, ölkənin sosial-iqtisadi siyasətinin aspektlərinə aid olan məsələlər üzrə də səlahiyyətlidir.
Konstitusiyaya əsasən, hər iki Palatanın sessiya dövrü eyni vaxta təsadüf etməlidir. Belə ki, Aşağı Palata öz fəaliyyətini dayandırdığı təqdirdə, Yuxarı Palatanın sessiyasının fəaliyyəti də ona uyğun olaraq dayandırılmalıdır.
Hər bir Nazirlik öz fəaliyyətinə görə Deputatlar Palatası qarşısında cavabdehdir. Aşağı Palata nazirə 2/3 səs çoxluğu ilə etimadsızlıq göstərdiyi təqdirdə, o, dərhal istefa verməlidir.
İcraedici hakimiyyət
Nazirlər Şurası və ona rəhbərlik edən Baş nazir ölkədə icra hakimiyyətini həyata keçirir. Şura dövlət maraqları çərçivəsində dövlət siyasətini planlaşdırır və həyata keçirir, habelə dövlət aparatının fəaliyyətinə nəzarət edir.
Baş nazir Şura qarşısında duran vəzifələrin vaxtlı-vaxtında və Konstitusiyaya uyğun şəkildə yerinə yetirilməsinə nəzarət edir və onun fəaliyyəti üçün məsuliyyət daşıyır. Parlament qarşısında birbaşa cavabdeh olan Nazirlər Şurasının iclaslarına zəruri hallarda Kral sədrlik edir.
Məhkəmə hakimiyyəti
Mülki, cinayət, kommersiya ilə məşğul olan, habelə qeyri-müsəlmanların şəxsi statusu ilə bağlı mübahisələri həll edən Mülki Hüquq Məhkəmələri və müsəlmanların fərdi statusu ilə bağlı bütün məsələlər üzərində yurisdiksiyası olan Şəriət Məhkəməsi tərəfindən həyata keçirilir.
Konstitusiya Məhkəməsinin üzvləri Kralın sədrliyi ilə Ali Məhkəmə Şurası tərəfindən, orta və aşağı instansiya məhkəmələrinin hakimləri isə Ədliyyə Nazirliyinin təqdimatı əsasında Baş nazirin fərmanı ilə təyin edilir.
Məşədi İsə
Məşədi İsə Kərbəlayi Musa oğlu — qlava, el qəhrəmanı.
Həyatı
Məşədi İsə “Çanaqlı” soyundandır. O, 1845-ci ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Uşaqlıqdan cəsarətli və zirəkliyi ilə tay-tuşlarından fərqlənmiş, inadkarlığı ilə ulu babası Çanaq Vəlini xatırlatmışdır.
XIX əsrin birinci qərinəsində Çarizm İran və Türkiyə ilə apardığı müharibələrdə Zaqafqaziyanı, o sıradan Qərbi Azərbaycanı və Naxçıvanı işğal etdikdən sonra keçirdiyi inzibati dəyişikliklər nəticəsində burada yaşayan xalqların tarixən mövcud olan ərazilərinin sərhədləri ermənilərin xeyrinə pozuldu. 1850-ci ildə İrəvan quberniyası yaradılarkən keçmiş Naxçıvan xanlığının ərazisi, qədimdən oğuzların yaşadığı Qərbi Azərbaycan ərazisi, ulu Göyçə bu quberniyaya tabe edildi. Göyçənin hələ ermənilərin olmadığı Basarkeçər bölgəsindəki 44 kənd Məzrə kənd cəmiyyətinin starşinası tərəfindən idarə edilirdi.
Əvvəllər Göyçədə məscid olmayan kənd yox imiş. Qaraiman kəndindəki məscid Hacı Əli və Məşədi İsə qardaşları tərəfindən tikilmişdir. Ziyarətə hər il Göyçədən minlərlə adam Xorasana gedən ziyarətçilər arasında qaraimanlı İsa Kərbəlayi Musa oğlu da varmış, yolda quldurların dəstəsi qarətə məruz qalarkən o, cəldliklə iri bir daşın arxasına atılaraq “onaçılan” deyilən silahı ilə quldurbaşını yerə sərir, pərənləri pozulan quldurlar qarət etdikləri malları atıb qaçırlar.
Məşədi İsə şəxsi nüfuzuna görə bir sözü iki olan adamlardan deyildi. Rəsmi dövlət adamı olmasına baxmayaraq, dövrünün Qaçaq Kərəm, Dəli Alı, Qaçaq Qəmbər, Qandal Nağı, Qaçaq Süleyman kimi görkəmli şəxsiyyətləri ilə dostluq etmiş, imperatorun yüksək rütbəli məmurları yanında nüfuzu olmuş, müxtəlif medallarla təltif edilmişdir.
thumb|left|150px| Yazıçı [[Eldar İsmayılın Məşədi İsənin həyat və fəaliyyəti haqqında yazdığı kitab. "Zülmətdə parlayan qılınc", Bakı, "Azərnəşr", 2009, 522 səh. şəkilli. 500 tiraj.]]
Məşədi İsə bu əfsanəvi igidliyinə görə əbədi şöhrət qazanmış, yüksək hörmət və mənsəb sahibi kimi təkcə Göyçədə deyil, bütün ətraf mahallarda tanınmışdır. İgidliyini, mərdliyini, səxavətini nəzərə alan əhali 14 namizədin içərisindən onu Məzrə kənd cəmiyyətinin rəhbəri seçmişdır. O, insanların inamını və etimadını qazandığından bolşeviklər hakimiyyətə gələnə qədər 40 ildən artıq icmaya başçılıq etmişdir. Xalqın tələbi ilə “qırmızı inqilabın” qələbəsindən sonra kənd sovetinin sədri təyin edilmiş, 20-ci illərin ortalarında – 1924-cü il sentyabrın 27-si, 79 yaşında, şura sədrliyinin dördüncü ilində Basarkeçər rayonununda “kommunist” cildinə girmiş, daşnak ermənilər xəyanət toru qurmuş, xüsusən milis rəisi Xanzadyanın hiyləsi ilə iki ələ alınmış başı boş, milli düşüncəsi olmayan cavanın öyrədilib silahlandırılması yolu ilə “Məşədisənin yağı qoruğu”nda namərdcəsinə qətlə yetirildiyi günədək qlavalıq missiyanın öhdəsindən layiqincə gəlmişdir.
Sədallah Bərdəi
Sədallah əl-Bərdəi (XIV əsrin sonu—XV əsrin əvvəlləri) - mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan tanınmış dilçi alim və şair.
Həyatı
Orta əsrlər Şərqinin tanınmış dilçi və şairi Sədəddin Sədallah əl-Bərdəi müasir Qarabağ ərazisində yerləşən Bərdə şəhərində anadan olub.
V əsrdən etibarən Qafqaz Albaniyasının paytaxtı olmuş və sonralar da Azərbaycanın mədəni və ticarət mərkəzi kimi öz əhəmiyyətini itirməmiş bu məşhur şəhərdən bütün Yaxın Şərqdə məşhur olmuş bir çox tanınmış alimlər çıxmışdır ki,onlardan da biri Sədallah Bərdəidir.
Bərdəinin həyat tarixçəsi barədə məlumat o qədər kasaddır ki, hətta onun hansı illərdə yaşadığı da indiyəcən müəyyənləşdirilməyib. Dövrümüzə qədər gəlib çatmış nisbətən daha qədim əlyazmalarına əsaslanan alimlər təqribi şəkildə əl-Bərdəinin XIV əsrin sonu - XV əsrin əvvəllərində yaşadığını göstərirlər.
Əl-Bərdəinin iki əsəri məlumdur. Bunlardan biri görkəmli dilçi İzzəddin Zəncaninin "Ət-Təsrif" əsərinə, o birisi isə bütün dövrlərin ölməz dilçisi əz-Zəməxşərinin "Əl-Ənmüzəc finnəhv" ("Nümunəvi qrammatika") əsərinə yazılmış şərhdir. Sədallah əl-Bərdəinin əz-Zəməxşərinin adı çəkilən əsərinə verdiyi "hədaiq əddanain fi şərhi risalət əl-lamatəl-hənaiq" adlı şərhi ona şöhrət gətirmişdir.
Bərdəi öz şərhinin əvvəlində yazırdı: '" Dünyanın heç bir yerində tayı-bərabərincə əsər yazılmamış və tərifinə dillərin aciz qaldığı "Əl-Ənmüzəc" adlı məşhur risaləni gördükdən sonra mən onun üzündən niqabı qaldırmaq, onun ruhunu və gizli sirlərini açmaq, onun xəzinəsində gizlədilmiş ləl-cəvahiratı nümayiş etdirmək, buradakı incə eyhamlara izah vermək, onun özünə bərabər bir hünər göstərmək fikrinə düşdüm." '
Əl-Bərdəinin yaradıcılıqından bəhs edən əsərində dilçi alimlərdən N. Ağayeva yazır: "Onun şərhləri nəzəri səciyyəsinə, prinsipinə və təyinatına görə buna bənzər əsərlər arasında müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, o, şərh əsnasında məntiq, ədəbiyyatşünaslıq, semantika və leksika kimi elm sahələrinin başlıca ehkamlarına əsaslanmışdır."
Görünür, əl-Bərdəinin şərhlərinin uzun əsrlər boyunca bütün Qafqazda qeyri-adi kütləvilik qazanması da elə bununla bağlıdır.
Homo Ludens
Təsiri
Homo Ludens, oyun tədqiqat tarixinin vacib hissəsidir. Bu daha sonra Roger Kailua kimi alimlərə təsir etmişdir. Sehrli dairə konsepsiyası Homo Ludensdən ilham alınaraq yaradılıb. Heyzinqin düşüncəsində əsas rol oynamamasına baxmayaraq, daha sonra öyrənmə oyunlarının bir parçası olaraq "Oyun Qaydaları"nda Katie Salem və Eric Zimmermann tərəfindən populyarlaşdırıldı və genişləndirildi.
Önsöz müzakirələri
Heyzinq kitabının ön sözündə, oyunun mədəniyyət elementi olmadığını əksinə mədəniyyətin oyun elementi olduğunu açıqlayır. Bu mövzuya, "Culture"da dəfələrlə düzəliş edildi. Kitabın ingilis dilində olan versiyasının alt başlığında Heyzinqin göstərilən arqumentinə uyğun olaraq "mədəniyyətdə oyun elementinin araşdırılması" olaraq dəyişdirdi.
I Mədəniyyət hadisəsi kimi oyunun təbiəti və əhəmiyyəti
Oyun mədəniyyətdən daha qədimdir, çünki mədəniyyət, kifayət qədər təyin olunmamış olmasına baxmayaraq, hər zaman bir insan cəmiyyəti deməkdir və heyvanlar, insanları oynamağı öyrənənə qədər gözləmirlər. Heyzinq, heyvanların insanlardan əvvəl oyun oynadıqlarını izah edərək başlayır. Oyunun ən mühüm (insani və mədəni) aspektlərindən biri əyləncəli olmasıdır. Heyzinq oyunun 5 xüsusiyyətini müəyyənləşdirir:
II Dildə ifadə edilən oyun anlayışı
Söz və düşüncə, elmi və ya məntiqi düşüncədən deyil, saysız dil mənasını verən yaradıcı dildən meydana gəlir, çünki bu "anlayış" hərəkəti təkrar təkrar ortaya çıxarır. Heyzinq fərqli dillərdə oyun sözü haqqında bu cür yazır. Bəlkə də ən qeyri-adi sözlər Latın dilindədir. "Oyun üçün ümumi bir termin olan Ludus'un yalnız Rumın dillərə keçmədiyi, eyni zamanda orada görə bildiyim qədəriylə iz buraxmadığı diqqət çəkicidir. Ludus və lüderlərin itməsi fonetik və ya semantik səbəblərdən yaranır. "Oyun" sözünün bütün mümkün istifadə qaydaları arasında Heyzinq bir tərəfdən oyunun bərabərliyini, bir tərəfdən, "ciddi döyüş", digər tərəfdən, "erotik tətbiqlərlə" oyun konsepsiyasını izah edir.
Oyun-kateqoriyası, oyun-konsepsiyası, oyun-funksiyası, seçilmiş dillərdə oyun-sözü
Heyzinq, müxtəlif təbii dillərdə oyun üçün istifadə olunan sözləri təsnif etməyə çalışır. Bölmə adı bu sözləri təsnif etmək üçün "oyun konsepsiyası"ndan istifadə edir. Başqa sözlə, "oyun-" ön şəkilçisindən istifadə edilən pyun-funksiyası və oyun-forması. Nümunələrin təbii dillərdə verildiyi sıra aşağıdakı kimidir:
III Mədəniyyət funksiyası olaraq oyun və yarışma
İlərləyən səhifələrdə gördüyümüz fikir, mədəniyyətin oyun şəklində ortaya çıxdığı, ən başından bəri oynandığıdır... Sosial həyat, oyun şəklində dəyərini artıran supra-bioloji formlar ilə əhatə olunmuşdur.
IV Oyun və qanun
Hakimin pariki isə yalnız köhnə moda peşəkar paltarı deyil. Funksional olaraq vəhşilərin rəqs maskaları ilə yaxın əlaqəsi var. İstifadəçini başqa bir "varlığa" çevirir. Ve heç bir şekildə, İngilislərə xas güclü ənənənin hüquqla qoruduğu tək çox qədim xüsusiyyət deyildir. İngilis hüquq praktikasında sübut kimi idman hüququ və yumor, o qədər çoxdur ki, arxaik cəmiyyətdə qanunun əsas xüsusiyyətlərindən biridir.
Məhkəmədə üç oyun forması
Heyzinq, "məhkəmədə üç oyun formu" olduğu və bu formların bu gün "arxaik cəmiyyətdə qanuni proses" ilə qarşılaşdırılmasıyla əldə edilə biləcəyi fikrini ortaya qoyur:
V Oyun və müharibə
Yaxın zamanlara qədər, "millətlər qanunu" ümumiyyətlə, hər kəsin haqq və hüquqları olan bir cəmiyyətin idealını tanıyan və bir tərəfdən də müharibəni rədd edən, bir tərəfdən sülhü dəstəkləyən və zorakılığa qarşı sistemi dəstəkləyirdi. Bu fəsil yalnız kitabda deyil, Heyzinqin öz həyatında daha açıq şəkildə müəyyən bir yer tutur. İlk Niderland versiyası 1938-ci ildə (II Dünya Müharibəsi rəsmi olaraq başkamazdan əvvəl) yayımlandı. Beacon Press kitabı, Heyzinqin İngilizcə mətni ilə İsviçdə 1944-cü ildə yayımlanan Almanca mətnin birləşiminə əsaslanır. Heyzinq, 1945-ci ildə (İkinci Dünya Müharibəsinin sona çatdığı il) öldü.
Fəsildə bəzi təəccüblü şərhlər var:
VII Oyun ve şeir
"Şeir, əslində, bir oyun funksiyasıdır, oyun zamanı zehinin öz dünyasında baş verən proseslərdir. Orada varlıqlar adi həyatdan fərqli bir fizionomiyaya bürünür və məntiq və səbəbdən başqa bağlarla bağlıdırlar". Heyzinqə görə "arxaik şairin əsl adı" lənətlənmiş, Allah tərəfindən zülm edilən, çirkin bir bədheybətdir". Onun verdiyi bir çox nümunədən birini Beovulfda görünən Unferdi göstərə bilərik.
VIII Mifopoietik ünsürlər
Metaforun təsiri həyat və hərəkət baxımından şeyləri və ya hadisələri təsvir etməkdir.Nüfuzlu və ölümsüz bir şəxs kimi təmsil etmək, bütün mif quruluşunun və demək olar ki, bütün şeirlərin ruhudur. Mifopoeziya tam anlamı ilə əfsanədir.
IX Fəlsəfədə oyun formaları
Dairənin mərkəzində oyun fikrimizlə anlatmağa çalışdığımız Yunan sofistinin fiquru var. Əvvəlcədən ard arda gələn peyğəmbər, tibb adamı, gözətçi, sehrbaz və şair kimi ardıcıl olaraq önə çıxmış olan arxaik mədəni həyatın mərkəzindəki fiqur olaraq görülə bilər.
X İncəsənətdə oyun formaları
Harada olursa olsun izmlə bitən bir sözlə qarşılaşdığımız zaman bir oyun icmasının izlərini tapırıq. Heyzinq artıq oyun və şeir arasında ayrılmaz bir bağ qurmuşdur. İndi o, "oyun və musiqi arasında əlaqənin daha yüksək səviyyədə olduğunu etiraf edir. Ancaq "şeir, musiqi və rəqsdən plastik sənətə" çevrildiyi zaman "oyunla əlaqələri daha az görünür". O, "yaradıcı impulsa baxmayaraq, intizamın idarə etdiyi və bacarığını formalaşdıran "memar, heykəltaraş, rəssam, sənətkar, keramikaçı və rəssam dizayner" nümunələrindən bəhs edir." Digər tərəfdən, əgər bir "sənət əsərinin, ictimai ətrafda qəbul tərzinə" çevrildiyi təqdirdə,, şəkil tamamilə dəyişir. Bu, bu ictimai qəbul, yeni "-izm" in köhnə "-izm" e qarşı oynadığı mübarizəni, oyunu xarakterizə edir.
XI Oyun adı altında Qərb sivilizasiyası
Beləliklə, biz oyunun sivilizasiyanın inkişafının ən erkən mərhələlərində oynandığını başa düşməliyik.
XII. Müasir sivilizasiyada oyun ünsürü
Amerika siyasətində bu [bütün seçki aparatında mövcud olan oyun amili] daha aydındır. İkipartiyalı sistem iki nəhəng komandanın qarşısına çıxmazdan xeyli əvvəl, siyasi fərqlər kənar şəxslər üçün güclə sezilən, Amerikada seçkiqabağı təşviqat bir növ milli idman növünə çevrildi.
Dimdikbaşlar
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Müasir dövrdə dəstəni təmsil edən Pazdişlilər (Sphenodontidae) fəsiləsidir ki, onun da iki növü var: Tuatara və ya hatteriya (Sphenodon punctatus) və Brazer adası tuatarası (Sphenodon guntheri).
Sovet İttifaqında siyasi repressiyalar
Sovet İttifaqı tarixi boyu milyonlarla insan Oktyabr inqilabından bəri dövlətin aləti olan repressiyalardan əziyyət çəkmişdir. Stalinin hakimiyyəti dövründə repressiyalar kulminasiya nöqtəsinə çatdı, sonradan bir müddətlik dayandırılsa da Xruşşovun yumuşalma dövründa mövcud olmağa davam elədi. Brejnevin durğunluq dövrlərində Sovet dissidentlərinə olan təzyiqlərin artması ilə repressiyalar Mixail Qorbaçovun hakimiyyətinə qədər davam etsə də, Qarbaçovun siyasəti olan aşkarlıq və Yenidənqurma dövrlərində dayandırıldı.
Mənşəyi və erkən Sovet dövrü
Bəzən repressiya olunanları Xalq düşməni də adlandırırdılar. Dövlət tərəfindən verilən cəzalar yerində gülləmələr, günahsız insanları QULAQ-a göndərmək, məcburi köçürülmə və vətəndaş hüquqlarından ləğv etmək idi. Müəyyən vaxtlarda bir ailənin bütün üzvləri, o cümlədən uşaqlar da "Vətən xaini olan ailə üzvləri" kimi cəzalandırıldı. Repressiya ÇEKA və onun davamçıları və digər dövlət orqanları tərəfindən həyata keçirilirdi. Artan repressiya dövrlərinə Qırmızı Terror, Kollektivləşmə, Böyük təmizləmə, "Həkimlər işi" və s. daxildir. Gizli polis qüvvələri çoxsaylı hallarda məhbusları kütləvi şəkildə qətlə yetirmişdilər. Repressiyalar Sovet respublikalarında və II Dünya Müharibəsi illərində Sovet Ordusu tərəfindən işğal edilmiş ərazilərdə, o cümlədən Baltikyanı ölkələrdə və Şərqi Avropada baş verirdi.
Qırmızı Terror
Sovet Rusiyasındakı Qırmızı Terror bolşevik hökumətinin həyata keçirdiyi kütləvi həbslər və edamlar kampaniyası idi. Sovet tarixşünaslığında Qırmızı Terrorun 2 sentyabr 1918-ci ildə Yakov Sverdlov tərəfindən rəsmən elan olunduğu və 1918-ci ilin oktyabrında başa çatdığı göstərilir. Buna baxmayaraq Sergey Melqunovdan başlayaraq bir çox tarixçilər bu dövrü bütün Rusiya Vətəndaş Müharibəsi dövrünü (1918-1922) əhatə etdiyini qeyd edirlər. Kütləvi repressiyalar ədalət məhkəmə olmadan gizli polis və ÇEKA tərəfindən bolşevik hərbi kəşfiyyat agentliyi (QRU) ilə birgə həyata keçirilib. Qırmızı Terrorun ilkin mərhələsində edam olunanların ümumi sayının hesablamalara görə ən az 10.000 olduğu güman edilir. 1917-ci il dekabr və 1922-ci ilin fevral ayları arasında isə təqribən 28.000 insan edam edildi. Bu dövrdə ölənlərin ümumi sayı təqribən 100,000 ilə 200.000 arasında dəyişir.
Kollektivləşdirmə
300px|thumb|right|Müasir başlıqda deyilir: "Ümumittifaq Lenin Kommunist Gənclər İttifaqının üzvləri qolçomaqların qəbiristanlıqda gizlətdiyi taxılı ələ keçirirlər, Ukrayna, 1930." Kollektivləşmənin pik həddində olduğu bu zamanlarda sistemə qarşı çıxan hər kəs "qolçomaq" elan edilirdi.
Sovet İttifaqında kollektivləşmə 1928-1937-cü illər arasında şəxsi torpaqları və işçi qüvvəsini kolxozlara birləşdirmək üçün yeridilən siyasət idi (rus: колхо́з, kolxoz). Sovet rəhbərləri əmin idilər ki, fərdi kəndli təsərrüfatlarının kolxozla əvəz olunması şəhər əhalisi üçün ərzaq ehtiyatını, emal sənayesi üçün xammal təminatını və ümumiyyətlə kənd təsərrüfatı ixracını artıracaqdır. Beləliklə kollektivləşdirmə 1927-ci ildən bəri mövcüd olan kənd təsərüffatının paylanması probleminin həlli kimi qəbul edildi və bu, Sovet İttifaqının iddialı sənayeləşmə proqramı ilə daha da kəskinləşdi. Kəndlilər, ən kasıb hissəsi istisna olmaqla, kollektivləşmə siyasətinə qarşı müqavimət göstərdikləri görə Sovet hökuməti fermerləri kollektivləşdirməyə məcbur etmək üçün sərt tədbirlərə əl atdı. Vinston Çörçill ilə söhbətində Stalin Sovet kollektivləşməsinə müqavimət göstərdiyinə görə repressiyaya uğrayan qolçomaqların, o cümlədən zorla deportasiya olunanların da sayını vermişdir. Son tarixçilər ölənlərin sayının 6 ilə 13 milyon arasında olduğunu təxmin edirlər.
Böyük təmizləmə
thumb|right|[[Mixail Tuxaçevski 1937-ci ildə Qırmızı Ordu generallarının məhkəməsində mühakimə olundu və güllələnərək öldürüldü.]]
Böyük Təmizlik (bəzən Stalin repressiyası və ya Böyük Terror' adlanır) – 1936-cı ildən, 1938-ci ilə qədər davam edən siyasi repressiyalar kompaniyası. Səbəbi Kommunist partiyasının, hökumət üzvlərinin böyük ölçüdə müxaliflərdən fiziki olaraq təmizlənməsi, kəndlilərin və Qızıl Ordu liderlərinin müxalifətinə son qoymaq, polis nəzarəti yaratmaq, “sabotajçı”, “əks-inqilabçı” şəxslərin fiziki olaraq məhvi istəyidir. Rus tarixində ən böyük terror dövrü olan bu dövrə, gizli polisin rəhbəri olan Nikolay Yejova görə Yejovşina dövrü deyilir. Nikolay Yejov, şəxsən bu siyasətin həyata keçirilməsinə rəhbərlik etmiş, sonda özü də  “vətənə xəyanət”, “dövlət çevrilişi hazırlamaq”da ittiham edilərək, güllələnmişdir. Onun əmri ilə, insanları daha rahat və ucuz öldürmək üçün səyyar qaz otaqları düzəldilmişdi, bütün bunlar məhkəməsiz baş verirdi. “Böyük təmizləmə” zamanı, Stalinin rəhbərlik etdiyi SSRİ-də, 600.000-dən 1.8 milyon nəfərə qədər insan öldürülmüşdür.
Soyqırım, etnik təmizləmə və əhali köçürmələri
Sovet İttifaqında siyasi repressiyalar təkcə ayrı-ayrı şəxsləri yox, eyni zamanda sovet əhalisinin tərkibində olan digər etnik, sosial və dini qrupları da hədəfə alırdılar.
Sovet İttifaqında əhalinin məcburi köçürülmələri dedikdə Sovet İttifaqında anti-sovet və ya anti-kommunist hərəkatlar içində olub,  "fəhlə sinfinin düşmənləri" hesab edilən şəxslərin və ya qrupların, müxtəlif iş növlərində əmək gücü olaraq istifadə edilmək üçün ehtiyac olan yerlərə köçürülmələri və dövlət idarəsi tərəfindən planlanan köçürülmələr nəzərdə tutulur.
Bütün millətlət və etnik qruplar Sovet hökuməti tərəfindən İkinci Dünya müharibəsi zamanı düşmənlə iş birliyində olduqlarına görə kollektiv şəkildə cəzalandırıldı. Ən azı doqquz fərqli etnik-linqvistik qrup, o cümlədən etnik almanlar, etnik yunanlar, etnik polyaklar, Krım tatarları, Balkarlar, Çeçenlər və Kalmıklar Sibirin (bax: sybirak) və Qazaxıstanın ucqar və yaşayış olmayan bölgələrinə sürgün edildi. SSRİ-də məcburi köçürülmələrinin qurbanlarının başına gələn əziyyətlər milyonlarla insanın ölümünə səbəb oldu. Koreyalılar və rumınlar da deportasiya edildi. Yüz minlərlə insanı deportasiya etmək üçün XDİK-in kütləvi əməliyyatlarına ehtiyac yarandı.
Sovet İttifaqı hökumətinin qidanın müsadirə etməsi, ətin olmaması, aclığın nəticələrini görməməzlikdən gəlmək, ac qalan əhalinin miqrasiyasını əngəlləyən planlı tədarük məhdudiyyəti kimi fəaliyyətləri nəticəsində 1932-1933-cü illərdə əhalinin vəziyyəti ağırlaşdı. Bu milyonlarla insanın ölümünə səbəb oldu. 1932-1933-cü illərdəki aclıq zamanı həlak olanların ümumi sayının 6-7 milyon və ya 6-8 milyon nəfər olduğu təxmin edilir.
QULAQ
QULAQ "məcburi əmək düşərgələrinin cəza sistemini və əlaqəli həbs və tranzit düşərgələrini və həbsxanaları idarə edən Dövlət Təhlükəsizliyinin bir qolu idi. QULAQ sistemi bu düşərgələrdə hər cür cinayətkarları saxlasa da, düşərgələr əsasən siyasi məhbuslar üçün nəzərdə tutulur və Sovet dövlətinə qarşı olan siyasi müxalifəti sıxışdıran bir vasitə kimi tanınmışdır.
Təxminən 14 milyon insan, 1929-cu ildən 1953-cü ilə qədər QULAQ əmək düşərgələrində olmuşdur. 6-7 milyondan çox insan, SSRİ-nin uzaq ərazilərinə sürgün olunmuşdur. Bəzi hesablamalara əsasən, düşərgələrdəki insanların ümumi sayı, 1934-cü ildə 510,307 nəfər idi, lakin bu rəqəm artıq 1953-cü ildə 1,727,970 nəfər idi. Digər hesablamalara əsasən, 1953-cü ilin əvvəlində məhbusların ümumi sayı, 2.4 milyondan çox idi. Bunların 465.000 nəfəri, siyasi məhbus idi. 11 ilini QULAQ-da keçirən 1970-ci ildə Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatının laureatı olmuş rus yazıçı Aleksandr Soljenitsın "Qulaq arxipelaqı" kitabında QULAQ və onun tarixi haqqında geniş şəkildə yazmışdır
İlhaq edilmiş ərazilərdəki repressiyalar
300px|thumb|left|1933-cü il. [[Xarkovda bir küçədə ac kəndlilər.]]
İkinci Dünya Müharibəsinin ilk illərində Sovet İttifaqı Alman-Sovet Paktı və Gizli Protokolun nəticəsi olaraq Şərqi Avropadakı bir neçə ərazini ilhaq etdi.
Baltikyanı ölkələr
Sovetlər tərəfindən Baltikyanı ölkələrdə, Estoniya, Latviya və Litvada repressiyalar və kütləvi sürgünlər həyata keçirildi. Anti-Sovet ünsürlərin Litva, Latviya və Estoniyadan deportasiyasının aparılması qaydası haqqında" olan Serov Təlimatında, Baltikyanı ölkələrin deportasiyasını müşahidə edə biləcək ətraflı prosedur və protokollardan ibarətdir. "Xalqa xain olanları" cəzalandırmaq üçün ictimai məhkəmələr də qurulmuşdu. Sovet işğalının ilk ilində, 1940-cı ilin iyunundan 1941-ci ilin iyununa qədər edam edilmiş, hərbiyə çağırılmış və ya deportasiya edilmiş şəxslərin sayı ən az 124,467 idi: Estoniyada 59,732, Latviyada 34,250, Litvada 30.485 nəfər. Buraya Estoniyadan 8 keçmiş dövlət başçısı və 38 nazir, Latviyadan 3 keçmiş dövlət başçısı və 15 nazir, Litvanın isə o zamankı prezidenti, 5 baş nazir və 24 digər naziri daxil idi.
Stalindən sonrakı dövr (1953-1991)
thumb|right|Litva Kommunist Partiyasının 1940-1974-cü illərdəki lideri Antanas Sniekkus, litvalıların kütləvi repressiyasına nəzarət edirdi.
Stalinin ölümündən sonra müxalifləri sıxışdırmaq kəskin şəkildə azaldı və yeni forma aldı. Sistemin daxili tənqidçiləri "sosial parazitlər" kimi anti-sovet təşviqatına, anti-sovet böhtanlarına görə məhkum edildi. Digərləri isə əqli xəstə, şizofreniya xəstəsi kimi qeyd edildi və "psikhushkas" da, yəni Sovet hakimiyyəti tərəfindən həbsxanalar kimi istifadə edilən ruhi xəstəxanalarda həbs olundular. Aleksandr Soljenitsın, Vladimir Bukovski və Andrey Saxarov başda olmaqla bir çox görkəmli müxaliflər ölkə daxilinə və ya xaricə sürgün edildilər.
Dəryan (Şəbüstər)
Dəryan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Şəbüstər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Sovet İttifaqında siyasi repressiyalar
Həyatını itirənlərin sayı
Həyatının itirənlərin çox geniş hissəsi İosif Stalin dövrünə aiddir. Bəzi alimlər iddia edirlər ki, siyasi məhbusların və etnik azlıqların edamlarının hesabatı etibarlı və ya tam deyil, digərləri isə arxiv materiallarında mühacirlərin və digər məlumat verənlərin ifadələri kimi 1991-ci ildən əvvəl istifadə olunan mənbələrdən üstün olan inkaredilməz məlumatların olduğunu iddia edirlər. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra işləyən tarixçilər, qurbanların sayının təxminən 3 milyondan 9 milyona qədər olduğunu təxmin etdilər. Bəzi alimlər hələ də ölənlərin sayının on milyonlarla ola biləcəyini iddia edirlər.
Dəryan (Şəbüstər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 3,954 nəfər yaşayır (1207 ailə).
Sovet İttifaqında siyasi repressiyalar
İtkiləri hesablamaq
2011-ci ildə Şərqi Avropa arxivlərindəki 20 illik tədqiqatın nəticəsi olaraq, tarixçi Timoti D. Sinder iddia edir ki, Stalin qəsdən milyona yaxın insan öldürüb.( Əgər siyasətlə bağlı olaraq əvvəlcədən təxmin edilən ölümlər də nəzərə alınsa bu rəqəm 9 milyona çatır.) 1990-cı illərdə Sovet arxivlərindən daha əvvəl gizli məlumatların yayılması, Stalin erasında repressiya qurbanlarının sayının təxminən 9 milyon olduğunu göstərir. Bəzi tarixçilər öz demoqrafik təhlillərinə və Sovet arxivlərində olan məlumatların yayılmasından əvvəl dərc olunan xəbərlərə əsasən ölən insanların təqribən 20 milyon olduğunu iddia edir.
Qiymətləndirmələrin bəziləri demoqrafik itkilərə əsaslanır. Əldə edilən qələbə onun necə bu qiymətləndirməyə gəldiyini izah etdi. " Mən 1937-ci iin əvvəlində təxminən 11 milyon, 1937-1938-ci illər ərzində 3 milyon yəni 14 milyona çatmağı təklif edirəm. 1937-ci il Yanvar ayında aparılan siyahıyaalma prosesində təkcə 11 milyon, doğum sayında olan əksiklik və ölüm arasında necə bölüşdürüldüyünə aid əsaslı fikirlər də önə sürülərək bu rəqəmin 15-16 milyon çatdığını asanlıqla ortaya qoydu."
Bəzi tarixçilər də inanır ki, Sovet hakimiyyəti tərəfindən qeydə alınmış rəsmi arxiv sənədləri etibarsız və tamamlanmamışdır. Hər şeyi əhatə edən qeydlərdəki uğursuzluğa əlavə olaraq əlavə bir nümunə kimi, Kanadalı tarixçi Robert Gellateli və Britaniyali tarixçi Simon Sebag Montefiore iddia edirlər ki, "istintaq nəzarəti" ndə olarkən döyülərək öldürülən şübhəlilərin çoxu ölənlərin siyahısına sayılmayıb. Digər tərəfdən Avstraliyali tarixçi Stephan G. Vhitcroft iddia edir ki, tarixi tədqiqatlar üçün arxivlər açılmazdan əvvəl "Sovet repressiyalarının mahiyyəti və miqyası anlayışımız son dərəcə zəifdir" və Stalinizm siyasəti nəticəsində qurbanların sayının əvvəlki hesablamalara uyğun qalmağını istəyən bəzi mütəxəssislər isə "arxivlər açıq və çoxsaylı danılmaz məlumatlar olduğu müddətdə uyğunlaşmağın çətinləşdiyi" fikrindədirlər.
Ölənlərin xatirəsi
1991-ci ildən bəri Rusiyada 30 Oktyabr tarixində Siyasi Repressiya Qurbanlarını Anılma Günü rəsmi olaraq keçirilir. Siyasi Repressiya Qurbanlarını Anılma Günü hər il mayın üçüncü bazar günü Ukrayna istisna olmaqla(Ukranyada bu günü başqa zamanda qeyd edirlər) digər keçmiş sovet respublikalarında da qeyd olunur.
Xatirə cəmiyyətinin üzvləri bu cür xatirə məclislərində xüsusi olaraq iştirak etdilər. 2007-ci ildən bəri bu cəmiyyət hər 29 oktyabrda Moskvadakı Solovetski Daşının yanında gün boyu davam edən "Adların bərpası" mərasimini təşkil edir.
Senecio subfrigidus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Grevillea miqueliana
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Apollon 5
Apollo-5 və Saturn raketi|200px|thumb Apollon-5 NASA-nın Apollon proqramlarından biridir. Apollon-5 Apollon proqramının kosmonavtsız layihələrindəndir. NASA 1968-ci ildə Apollon-5-i Kennedi Kosmos Mərkəzindən (Florida, ABŞ) Saturn raketilə kosmosa göndərdi.
Fringe (teleserial)
Fringe — Cey Cey Abrams, Aleks Kurtzman və Roberto Orci tərəfindən ssenariləşdirilən Amerika elm-fantastik teleserialıdır. Serialda Dövlət Təhlükəsizlik Təşkilatı (Department of Homeland Security) nəzarəti altındakı FBI-ın bir qolu olan və Boston, Massaçusets mərkəzli Fringe Bölümü izah edilməkdədir. Fringe komandası qorxunc və bütün dünyaya təsir göstərə biləcək açıqlana bilinməyən hadisələri üzə çıxarmaq üçün görülməmiş elmi üsullardan və FBI istintaq üsullarından yararlanmaqdadır. Teleserialın yaranmasında, "Lost", "The x-files", "Altered States" və "The Twilight Zone" teleseriallarından ilham alınmışdır.
Teleserialın premyerası Şimali Amerikada Fox Yayım Şirkəti tərəfindən 19 Avqust 2008-ci ildə keçirilmişdir. Fringe serialı Foxun Remote-Free TV təşəbbüsünün bir hissəsi olmuşdur. Serial televiziyalardakı digər dramlara görə daha uzun çəkmişdir. Reklamlar üçün verilən ara serialın müddətini 6 dəqiqə daha uzatmışdır. Serial reklam arası verəndə ekranda reklamların nə qədər davam edəcəyini göstərən bir yazı çıxır. 1 Oktyabr 2008-ci ildə serialın birinci mövsümü 22 bölümə yüksəldildi. Daha sonra bu qərar dəyişdirilərək 12 Mayda 20-ci bölümündə ilk mövsümün finalı keçirildi. Serialın ikinci mövsümə başlaması qərara alındı. İkinci mövsüm premyerası 18 Sentyabr 2009-cu ildə keçirildi Və Fox-un "Remote-Free TV" sınağı isə daha çox davam etdirilmədi.
6 Mart 2010-cu ildə Entertainment Weekly və Variety jurnalları serialın üçüncü mövsümdən davam edəcəyini açıqlamışdı. Daha sonra isə bu mövsümün 22-ci bölümü olacağı açıqlandı. Serial 18.01.2013 tarixində 5-ci mövsüm 13-cü bölümü ilə finala çıxdı.
Mövzu
Fringe xüsusi agent Olivia Dunham, çılğın alim Walter Bishop və üstün zəkalı oğlu Peter Bishop-un metafizika və irəli elm ilə bağlı məsələləri araşdırmasını izah etməkdədir. Cey Cey Abrams serialın Lost-a oxşamayacağını və serialın təqibinin asan olacağını açıqlamışdır. 2009-cu ilin sentyabr ayında yayımlanan bir müsahibədə Abrams:
''Lost çox qarışıq bir serial olmağına və hər seriyasına baxılmalı olduğuna görə kifayət qədər məşhurluq qazanıb. Fringe bir çox hallarda bizim üçün bir təcrübədir ki, bunun sayəsində biz anlayırıq ki, həm ümumi hekayəsi həm də planlı bir sonluğu olan bir serial yaratmaq mümkündür, Fringe isə bunun öhdəsindən tamamilə gəlir. Biz onu edə bilən bir serial yarada bilərik ki, serialın getdiyi bir istiqamət və nəql edilən əsas bir hekayəsi olsun, amma eyni zamanda sırf 4-cü seriayaya baxmaq üçün 1-ci, 2-ci və 3-cü seriyalara baxmayasan''
demişdir. Serialın digər bir yaradıcısı Fringe haqqında:
The X-Files-dan ilham alındı, amma obrazlar əvvəldən sonra fərqliləşdirildi və tamamilə fərqli bir tərz oldu.
demişdir.
Birinci mövsüm
Bütün dünyada səbəbi müəyyən olunmayan və təcrübə olduğu düşünülən hadisələr (Yeni doğan bir körpənin çox sürətlə qocalıb bir neçə dəqiqə ərzində ölməsi və s). The Pattern ilə əlaqələndirilməkdədir. Olivia Dunham, Walter Bishop və oğlu Peter Bishop bu hadisələri izah etmək və əlaqələrini tapmaq üçün vəzifələndirilirlər. Pattern-dan yola çıxan komanda Massive Dynamic adlı dünya texnologiya bazarını əlində tutan şirkətlə əlaqə tapırlar və düşmənlərinin ZFT (Zerstörung durch Fortschritte der Technologie) adlı bioterrorist qrupu olduğunu öyrənirlər. Bu qrup Walter və William Bell (Walter-in keçmiş laboratoriya tərəfdaşı və Massive Dynamicin qurucusu)-in inkişaf etdirdiyi Cortexiphan adlı dərmanla paralel kainatla yaşadığımız kainatı bir-birinə bağlamaq istəməkdədirlər. Bu dərmanın sınaqları Olivia və digər uşaqların yaratdığı bir qrup üzərində sınaqdan keçirilmişdir. Birinci mövsüm Olivianın paralel dünyaya keçib William Bell ilə 11 Sentyabr terror hücumlarında dağıdılmış Əkiz Qüllələrdə çıxış etməsilə bitmişdir.
İkinci mövsüm
İkinci mövsümünün əksər bölümləri paralel kainat ilə bağlıdır. Peterin yaşadığımız kainatda uşaq ikən keçirdiyi bir xəstəlik üzündən öldüyü bu mövsümdə dəqiqləşmişdir. Walter bu hadisədən sonra digər kainata keçməyin yolunu tapmış və Peteri yaşadığımız kainata gətirmişdir və bu hadisəni heç kimə danışmamışdır. Bu hadisə paralel kainatda yumşaq nöqtələrin (Soft Spot) yaranmasına səbəb olmuşdur. Digər kainatdakı Walter (Walternate), Müdafiə Naziri olmuşdur və Fringe Departamenti bizim kainatımızdakı departamentdən çox daha güclü olmuşdur. Bizim dünyamıza keçmək üçün şəkil dəyişdirmə texnologiyasını inkişaf etdiriblər və Peteri geri gətirməyə çalışmışdılar. The Observer (Gözətçi) Walter-ə daha öncə xəbərdarlıq etmiş və Peter digər kainata keçərsə, iki kainatda da böyük bir fəlakət meydana gələr demişdir. Bu fəlakətin Olivia-nın William Bell ilə çıxışını xatırlaması üzərinə Great Storm yəni iki kainatın bir-birinin içinə keçərək bir dənəsinin həyatda qalması hadisəsi olduğunu anlamışdılar.
Paralel kainatdan gələn bir üzdəyişdirici Çarli Frensisi öldürüb, onun yerinə keçib və agentlərindən biri olan Tomas Jerome Nyutonu tapmışdır. Nyutonun əlində Walter-in istəyi ilə William Bell-in beynindən çıxardığı kainatları bir-birinə bağlamaq ilə əlaqəli məlumatlar vardır. Fringe komandası Nyutonu dayandırmağa çalışarkən Olivia Cortexiphan əsaslı qabiliyyəti olan digər kainatdan gələn əşyaları daha parlaq görmək qabiliyyəti ortaya çıxmış və Piter haqqındakı həqiqəti öyrənmişdir. Walter, Oliviaya ona özünün deyəcəyini söyləyib ancaq Nyutonun fəaliyyətləri nəticəsində Piter həqiqəti öyrənmiş və qaçmışdır. Walternate Piteri tapmış və ona paralel kainata, yəni evinə qayıtmağı təklif etmişdir və Piter bu təklifi qəbul etmişdir.
Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış deputatları
Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırışı — 1995–1996-cı illərdə baş tutan seçkilərəsasında formalaşdırılan Azərbaycan Milli Məclisi.
Fringe (teleserial)
İkinci mövsüm
Olivia və Walter Cortexiphan təcrübəsində istifadə edilən digər insanlarla birlikdə paralel kainata keçməyə cəhd edərlər və buna nail olurlar. Olivia paralel kainatda özü olan Foliviayı tapır və evində həbs edib onun yerinə keçərək Peter-a çatır. Olivia Peter-a Walternative-in kainatlarını məhv etmək üçün bir cihaz düzəltdiyini və cihazın işləməsi üçün ona ehtiyacı olduğunu deyir. Peter və Olivia, Walter və Bell ilə görüşəcəkləri yerə gedirlər amma paralel kainatdakı Fringe Komandası görüşü öyrənir və qarşıdurma çıxır. Bell yeni inkişaf etdirdiyi və əl bombasına bənzəyən cihazı istifadə edir və böyük bir partlayış baş verir. Folivia Olivia-nın yerinə keçərək digər kainata keçid edər, Olivia isə paralel kainatda Walternative tərəfindən hüceyrəyə həbs edilir.
Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış deputatları
Haqqında
Bitərəflərin dəstəyi ilə Yeni Azərbaycan Partiyası iqtidar partiyası oldu. 1995-ci il seçkilərindən sonra bir neçə mandat ləğv olunaraq əlavə və təkrar seçkilər keçirildi. 100 nəfər majoritar, 25 nəfər proporsional üsulla seçildi. Proporsional üsulda Yeni Azərbaycan Partiyası qələbə çaldı.
11 dairədə seçkilərin nəticələri ləğv edilmiş, təkrar seçkilər keçirilmişdir.
Fringe (teleserial)
Üçüncü mövsüm
Öz kainatına qayıdan Olivia Peter ilə Folivia-nın birlikdə olduqlarını öyrənir və həyatının əlindən alındığını düşünərək artıq Peter ilə olmaq istəmir. Ancaq özünün də başqa kainatda ikən hər kəsin onu Folivia güman etməsi həqiqətini düşündükdən sonra bu fikrindən əl çəkir və Peter-ı bağışlayır. Bu əsnada Nina Sam Weiss-ın cihaz haqqında müxtəlif məlumatları açıqlayan "İlk İnsanlar" kitabının bütün versiyalarını yazan adam olduğunu və Sam Weiss-ın əslində göründüyündən daha yaşlı olduğunun fərqinə varır. Bütün bu hadisələr baş verərkən Walter artıq yetərsiz olduğunu və Bell-ə ehtiyacı olduğunu düşünür. Bu səbəbdən Bell-in "Soul Magnet" deyilən layihəsi Bell-i təkrar dünyaya qaytarmağa çalışır. Hərəkətverici olaraq Bell-in Nina-ya hədiyyə etdiyi zəngləri istifadə edən Walter uğursuz olduğunu düşünür. Ancaq əslində uğurlu olmuşdur və Bell-in şüuru Olivia-nın bədəninə daxil olmuşdur. Bell özünə bir ev bədən axtararkən kilsə zəngləri Bell-in şüurunun bir an üçün Olivia-dan çıxmasına səbəb olur. Ancaq Olivia bu vəziyyətdə şoka girir və xəstəxanaya aparılır. Bell-in Olivia-nın şüurundan çıxması düşündüyü qədər asan olmaz. Ən sonunda Walter Olivia-nın şüuruna daxil olaraq ona çatar. Bell isə Olivia-nın həyatda qalması üçün onun şüurundan çıxması lazım olduğunu dərk edir.
Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış deputatları
Haqqında
Daha sonra Ziya Bünyadovun qətlə yetirilməsi, baş nazir Fuad Quliyevin vəzifəsindən uzaqlaşdırılması ilə YAP-ın proporsional siyahısında dəyişiklik edilib.Ziyafət Əsgərov və professor Əli Əlirzayev həmin şəxslərin yerinə MM-də təmsilçilik əldə ediblər.
Xalq yazıçı Yusif Səmədoğlu 1998-ci ilin avqust ayında vəfat etmiş, 1999-cu ilin fevral ayında onun əvəzinə yeni seçkilərdə Zakir Sərdərov deputat seçilmişdir.
Fringe (teleserial)
Üçüncü mövsüm
Digər tərəfdə isə Folivia Peter ilə olan yaxınlaşmasının nəticəsində hamilə qalır. Walternative isə cihazı işlədəndə öz kainatının sağ qalması üçün bunu avantaj olaraq istifadə edə biləcəyini düşünür. Folivia-nın digər kainatdan gətirdiyi parçalarla cihazı tamamlayır və işlədir. Walternative-in cihazı işlətməsi ilə kainatlar arasındakı çatlar genişlənərək kainatlar bir-birinə girməyə başlayır. Bu zaman Olivia isə cihazın bir şəkildə özü ilə də əlaqəli olduğunu və cihazın açılıb bağlanmasını yalnız özünün edə biləcəyini öyrənir. Beləliklə Walternative-in işlətdiyi cihazı söndürərək Peter-ın cihazın içinə girməsinə kömək edər. Peter isə cihaza daxil olduqdan sonra Walternative-in kainatının məhv edildiyi yaxın gələcəkdə tapar özünü. Gələcəkdə verdiyi bu qərardan ötrü Olivia Walternative tərəfindən öldürülür. Hansı kainatın sağ qalmasını seçim edərsə etsin, bir kainat olmadan digərinin də sağ qalmadığı və Olivia bütün mümkün gələcəklərdə öldüyü gerçəyini görən Peter iki kainatı bir-birinə bağlayan bir keçid düzəldər. Ancaq bu keçid Peter-in zamandan silinməsinə səbəb olur.
Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış deputatları
Haqqında
1995-ci ildə keçirilən seçkilərə bitərəf kimi qatılmış və 54 saylı Balakən seçki dairəsi üzrə deputat seçilmiş Əli Ansuxski 1996-cı ildə Bakının mərkəzində, Azərbaycan prospektində yerləşən evinin qarşısında məruz qaldığı sui-qəsddə odlu silahla qətlə yetirilib.
Fringe (teleserial)
Dördüncü mövsüm
Olivia-nın agent Lincon-a paralel kainatlar arasındakı körpünü göstərməsi ilə başlayır. Zaman cizgisindən silinən Peter-i güzgülərdə görən Walter Bishop əvvəlcə bunun xəyal olduğunu zənn edəcək  daha sonra bunun xəyal olmadığına qərar verəcəkdir və Olivia ilə birlikdə Peter-in yenidən qayıtmasını təmin edəcəklər ancaq zaman xətti dəyişmiş olduğundan və Peter silinmiş olduğundan əvvəlcə heç kəs Peter-i tanımayacaq Peter da yanlış bir paralel kainatda olduğunu düşünəcək. Peter-in bu fikri September-in xəbərdarlığı dəyişəcək və Cortexifanın təsirilə Olivia da zamanla Peter-i xatırlamağa başlayacaq. Bu arada silindikdən sonra yenidən ortaya çıxdığı öz paralel aləmində bir sifət tapa bilməyən Peter Mavi Paralel Kainata keçərək müdafiə naziri olan alternativ Walter ilə tanış olacaqdır, ancaq keçən səfərin əksinə dəyişən zaman xəttindən yeni Walternatif zalım deyil, son dərəcə mehriban bir quruluşa malikdir və şübhələndiyi kimi şəkil dəyişdiriciləri öz paralel aləminə göndərən adam Walternatif deyil. Bu mövsümdə şəkil dəyişdiricilər daha da inkişaf etmiş vəziyyətdədir və yaralandıqda, yaxud öldürüləndə bədənlərindən civə yerinə qan axır. Bu səbəblə bu organometalik süni zəkaya malik üstün biomühəndislik uğuru Bell-in dizaynı olan robotları, cildinə girdikləri insanlardan ayırd etmək xeyli çətindir.
Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış deputatları
Haqqında
Həmin dairədə keçirilən əlavə seçkilərdə bitərəf Umar Əfəndiyev millətvəkili seçilib.
48 saylı Ağdam kənd seçki dairəsindən deputat seçilən Sofiq Hüseynov 1996-cı ildə xəstəlikdən dünyasını dəyişib. 1998-ci ildə keçirilən seçkilərdə Yaqub Əhmədov deputat seçildi.
Fringe (teleserial)
Dördüncü mövsüm
Mövsümün sonlarına doğru necə geri gəldiyi aydın olmayan William Bell, Dr. Robert Jones-u istifadə edərək Olivia-nı aktiv etmək üçün bir sıra plan həyata keçirəcək bunların nəticəsində Olivia-nın aktivləşməsi ilə yaratdığı özünəməxsus Paralel Kainatda yenidən ortaya çıxacaqdır. Bu yeni paralel kainat dünyanın ilk halına bənzəyir və fərqli növ dinozavrlar mövcuddur. Bundan başqa, William Bell bu kainatda yaşaması üçün yeni növ insan inkişaf etdirməyə çalışır və Olivia ilə Peter-i yeni kainatın Adəm ilə Həvvası kimi dəyərləndirir, özünü ilahiləşdirmə səyindən əl çəkmir. Ancaq Walter Bishop-un Olivia-nı başından vurması ilə William Bell-in qurduğu yeni kainat ortadan qalxacaqdır. Qurduğu paralel kainatın yox olması ilə birlikdə William Bell yenə yox olacaqdır. Ölən Olivia isə Cortexifanın terapevtik təsiri ilə yenidən oyanacaq. William Bell və Dr. Jones-ın planı iki paralel dünya arasında körpü istifadə edərək kainatları toqquşdurmaq olduğundan iki paralel kainatın toqquşmasını qarşısını almaq üçün paralel kainatlar arasında körpü quran maşın bağlanılacaqdır. Maşın həm dağıtma, həm də yaratma funksiyasına malik olduğundan maşın açıq ikən Walter-ın Peter-ı geri gətirməsi ilə xarab olmağa başlayan mavi kainat yenidən yaxşılaşmağa başlamışdır. Körpünün qapadılması ilə yaxşılaşma prosesi dayanacaq ancaq dağıntı da davam etməyəcək. Beləliklə, hər iki dünya xilas olmuş olacaq.
Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış deputatları
Haqqında
1996-cı ildə YAP-çı Rəsul Quliyev MM sədri postundan istefa verdi və Amerikaya mühacirət etdi. 1997-ci ildə onun deptutatlığına xitam verildi. 1999-cu ildə onun əvəzinı yeni seçkilərdə Tofiq Həsən oğlu Hüseynov deputat seçildi.
"Seçki qanunu"na görə, parlamentin 15 faizi (19 nəfər) eyni zamanda icra hakimiyyətində vəzifə tuta bilərdilər (Bu müddəa keçid dövrü üçün nəzərdə tutulmuşdu və 2000-ci ilin parlament seçkilərində hakimiyyət bölgüsü prinsipi təmin olundu), lakin vəzifəli deputatların sayı bu kvotadan çox idi. Odur ki, 1996-cı ildə vəzifəli deputatların bir neçəsi mandatdan imtina etdi. Əvvəlcə P. Bülbüloğlu mandatını könüllü olaraq təhvil verdi. Onun əvəzinə 1998-ci ildə yeni seçkilərdə Abbasqulu Fərzəliyev seçildi. Daha sonra Torpaq Komitəsinin sədri Qərib Məmmədov eyni addımı atdı. Onun əvəzinə isə 1998-ci ildə YAP-çı Həsən Mirzəyev seçildi.
Səfiyar Musayev 1999-cu ildə dünyasını dəyişib. Onun dairəsində 30.05.1999 tarixində keçirilən yeni seçkilərdə Xanhüseyn Kazımlı deputat seçildi.
Qeyd : 42 saylı Xankəndi seçki dairəsində seçkilər keçirilməyib.
Millətvəkili dəyişiklikləri
Həmçinin bitərəf seçilən İlham Əliyev 1999-cu ildə YAP-ın qurultayında sədr müavini seçildi. Bununla da o, YAP üzvü oldu.
ADİP üzvləri Mübariz Qurbanlı və Vilayət Quliyev 1999-cu ildə partiyadan istefa verərək YAP-a üzv oldular
YAP-çı deputat Toğrul İbrahimli də YAP-dan istefa verərək Namus Respublika Partiyasını yaratdı.
Həmin illərdə YAP-çı Cəbrayıl Əhmədov və bitərəf Gülnarə Qurbanova AMİP-ə keçmişdir.
21.02.1999-cu il tarixində keçirilən əlavə seçkilərdə Yusif Səmədoğlunun yerinə seçilən YAP-çı Zakir Sərdərov həmin ilin dekabrında rəhmətə getdi.
Həmçinin bitərəf deputat Mətləb Mütəllimli Sosial Ədalət Partiyasını yaratmışdır.