cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Proqramlaşdırma paradiqması
Proqramlaşdırma paradiqması — kompüter proqramlarının tərtibat tərzini müəyyən edən fikir və anlayışlar dəsti (proqramlaşdırma yanaşması). Hesablamaların təşkilini və kompüter tərəfindən həyata keçirilən işlərin strukturlaşdırılmasını müəyyən edən konsepsiya üsuludur.
Qeyd etmək lazımdır ki, proqramlaşdırma paradiqması proqramlaşdırma dili ilə nadir şəkildə müəyyən edilmir; demək olar ki, bütün müasir proqramlaşdırma dilləri bir və ya bir başqa şəkildə müxtəlif paradiqmalardan istifadə etməyə imkan verir (paradiqma proqramlaşdırma).
Terminin tarixi
"Paradiqma" termini, əlbəttə ki, elmi və texniki sahəsində müasir mənaya Tomas Kun və "Elmi İnqilabların Quruluşu" kitabına (paradiqma bax) borcludur. Kun paradiqmalara əsaslanan tədqiqatlar aparılmış elmi fikir sistemlərini qurmuşdur. "Proqramlaşdırma paradiqması" termini 1978-ci ildə Robert Floyd tərəfindən Turing Award mükafatına layiq görülmüşdür.
Çəkməli pişik (Şrek)
Çəkməli pişik və ya sadəcə Pişik  – Şrek franşizasında təkrarlanan uydurma personajdır. O, ilk dəfə "Şrek 2" (2004) filmində göründü, tezliklə Şrekin ortağı və köməkçisi oldu (Eşşək ilə birlikdə). Üçüncü Şrek (2007) filmində Pişik Şrekə Çox Uzaq Krallığın taxtının varisini tapmağa kömək edir. Hər zaman Şrek (2010) filmi əsasən alternativ kainatda qurulur, burada pişik şahzadə Fionanın ev heyvanıdır və təqaüdə çıxdıqdan sonra kökəlmişdir. O, 2011-ci ildə çəkilmiş "Çəkməli pişik" (onun mənşəyi təsvir olunur) və onun 2022-ci ildə çəkilmiş "Çəkməli pişik: Son arzu" ("Hər zaman Şrek " filmindən sonra çəkilən) serialında baş qəhrəman kimi təsvir edilmişdir. Pişik eyni zamanda, Netflix televiziya seriyası Çəkməli pişiklərin sərgüzəştləri (2015–2018)-də də var.
Qışlaqlı (Bicar)
Qışlaqlı — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Çəkməli pişik (Şrek)
Pişik obrazı "Çəkməli pişik" nağılının baş qəhrəmanından ilhamlanıb. Onun Tom Hester tərəfindən yaradılmış dizaynı əsl pişiklərə əsaslanırdı. Zorro və İndiana Cons (xüsusilə Martin Kempbellin "Maska və Zorro əfsanəsi " filmində Banderasın keçmiş personajının təsviri) kimi bir neçə personaj Pişiyin xarakteristikası üçün ilham mənbəyi kimi istifadə edilmişdir. Filmin baş qəhrəmanı kimi Pişiyin ideyası onun debüt çıxışından sonra araşdırıldı. Antonio Banderas Şrek franşizasının ingilis, ispan və italyan dublyajlarında Pişiyi səsləndirir. O, əvvəlcə personaj üçün yüksək tonlu səsə cəhd etsə də, o və Şrek 2 filminin yaradıcıları onun normal səsindən daha dərin bir tonda qərar verdilər. Banderas bildirib ki, Pişiyi səsləndirmək onun karyerasının vacib hissəsidir. Erik Bauza Çəkməli pişikin sərgüzəştlərində Pişiyin səsini təqdim edir.
Qışlaqlı (Bicar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 82 nəfər yaşayır (19 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Çəkməli pişik (Şrek)
Personaj ümumiyyətlə müsbət rəylər aldı, tənqidçilər onun təsvirini yüksək qiymətləndirdilər və onu komik relyef mənbəyi hesab etdilər. Rəyçilər Pişiyi məşhur Şrek personajı kimi qəbul etdilər. Banderasın səs ifaçılığı da yüksək qiymətləndirilib. Xarakterdən ilhamlanan mallar istehsal edilmişdir.
Konsepsiya və yaradılması
Çəkməli pişik eyni adlı nağılın titul xarakterindən ilhamlanıb. Şrekin rejissoru Endryu Adamsona və effektlər üzrə supervayzer Ken Bielenberqə məxsus pişiklərə əsaslanan Pişiyin dizaynını personaj dizayneri Tom Hester təqdim edib. Antonio Banderas Pişiyin səsləndiricisi kimi seçildikdən sonra, Şrek animatorları onun "Zorro maskası" (1998) filmində baş qəhrəman kimi çıxışını təhlil edərək, Pişiyin təsvirini yaratmışlar. Banderasın Zorro filmindən ilhamlanaraq, rejissorlar Pişiyin mənşəyini ispana çevirməyə qərar verdilər (nağılda italyan olmasının əvəzinə). Pişiyikompüterlə canlandırarkən onun xəzi, kəməri və papağındakı şleyf üçün yeni animasiya vasitələri tələb olunmuşdu.
Parakaryon myojinensis
thumb|475x475px| Parakaryon myojinensis anatomiyası. Parakaryon myojinensis, həmçinin Myojin parakaryot kimi tanınan, 2012-ci ildə təsvir edilən yalnız bir nümunədən tanınan birhüceyrəli orqanizmin olduqca qeyri-adi növüdür. Həm prokaryotların, həm də eukaryotların xüsusiyyətlərinə malikdir, lakin yəqin ki, hər iki qrupdan fərqlənir və bu, indiyə qədər kəşf edilmiş orqanizmlər arasında unikaldır. Parakaryon cinsinə aid yeganə növdür. Son dövrlərdə biologiya baxımından əhəmiyyətli bir kəşf olan bu endosimbioz növü ilə bağlı araşdırmalarda əhəmiyyətli bir kəşfdir.
Çəkməli pişik (Şrek)
Konsepsiya və yaradılması
2004-cü ildə Kann Film Festivalında tamaşaçıların Pişiyin personajından nə qədər həzz aldığını başa düşdükdən sonra DreamWorks Animation-ın həmtəsisçisi Ceffri Katsenberq " Şrek seriyasındakı personajla davam etmək ideyasını" nəzərdən keçirməyə və protaqonist kimi Pişik ilə film yaratmağa başladı. Katzenberq personajı "səhnə oğurluğu" adlandırmış və Şrek franşizasında ilk çıxışından sonra "öz filmi üçün yalvardığını" söyləmişdi. Çəkməli pişik (2011) filminin də rejissoru olan Miller Pişiyin müstəqil bir film üçün uyğun olduğunu bilirdi və Banderasın rolu tez qəbul etməsindən məmnun qaldı. Miller DreamWorks-in Pişik haqqında film yaratmaq qərarına sevindi və onun istehsalına töhfə verməkdən həyəcanlandı. O, Pişiyin öz filminə sahib olması ideyasının personaj Şrek franşizasına qatıldıqdan sonra nəzərdən keçirildiyini söylədi və bunu "həmin personajın ölçüsü və əhatə dairəsi" və "Antonionun bu personajı aşıladığı şəxsiyyət" ilə əlaqələndirdi. Kinorejissorlar əvvəlcə pişikləri Pişiyin inkişafı üçün onu öyrənmək üçün DreamWorks studiyalarına gətirmək istəsələr də, DreamWorks işçiləri onlara YouTube-da pişik videolarına baxmağı təklif etdilər. Millerin fikrincə, YouTube kinorejissorların "şəxsi təcrübələrini" əlavə etdikləri "böyük ilham mənbəyi" idi. O, pişiklərin "özlərini ciddi qəbul etdikləri qədər", "əsl təbiətlərinə heç vaxt müqavimət göstərə bilməyəcəklərini" söyləyib və buna misal olaraq Pişiyin "xıslamasını" göstərib.
Parakaryon myojinensis
Parakaryon ümumi adı Yunanca παρά ( pará, "yan") və κάρυον ( káryon, "nüvə", "nüvə") sözlərindən gəlir və onun eukariotlardan və prokaryotlardan fərqliliyini əks etdirir. Myojinensis xüsusi adı tək nümunənin harada toplandığını əks etdirir: Myōjin Knoll (明神海丘, hidrotermal ventilyasiyalarından toplanmış miqyaslı qurd tüklərindən.32.10333°N, 139.86833°W ), təxminən 1240 m Sakit Okeanın dərinliyində, Yapon arxipelaqının cənub-şərqində, Aoqaşima adasının yaxınlığında. Bu tür üzərinə yapılan keşiflər demam edir. Bəzi biyoloji mövzusunda yazı yazan Türk yazarlara görə son zamanlarda yapılan ve ders kitaplarına girmesi lazım olan önemli bir keşiftir.
Çəkməli pişik (Şrek)
Konsepsiya və yaradılması
Çəkməli pişik personajının yaradıcıları əvvəldən bilirdilər ki, bu personaj haqqında olanlar "[hekayə] həyatdakından daha çox şey tələb edir". Hekayə əvvəlcə klassik nağıl əsasında "pişik və dəyirmançının üç oğlu"nu əhatə edən "zəif əsaslandırılmış" kimi konseptuallaşdırılsa da, rejissorlar Pişik haqqında "daha geniş miqyasda danışılan yeni bir hekayə" yaratmağa qərar verdilər" "Spagetti Vestern üslubu və quruluşu" da Pişiyin xarakterinə ilham verdi və rejissorlar ilhamlanaraq "böyük ekran əfsanələrindən" istifadə etmək qərarına gəldilər. Miller Klint İstvudu Pişiyin təsvirinə ilham verən "klassik kinematoqrafiya fiqurlarından" biri kimi göstərir və onu "güclü qüvvə" kimi qiymətləndirirdi, çünki "Klintdə pişikdə olan nəsə" var idi. O, həmçinin İndiana Consun "macəra ruhunu", Ceyms Bond və Errol Flinni misal çəkirdi. Miller, Banderas (Zorro rolunu oynayan) onu səsləndirdiyi üçün Zorronu Pişik üçün ilham mənbəyi kimi göstərdi və o dedi ki, "Çəkməli pişikdə Antonio şəxsiyyəti həqiqətən [edilən] seçimlərin çoxunu diktə etmişdi". Millerin fikrincə, Pişik və Banderas arasında "fərq qoymaq çox çətindir".
Parakaryon myojinensis
Struktur
Parakaryon myojinensis eukariotlara xas olan bəzi struktur xüsusiyyətlərinə malikdir, bəzi xüsusiyyətlər prokariotlara xas olan bəzi xüsusiyyətlərə malikdir və hər ikisindən fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Aşağıdakı cədvəldə bu strukturlar bej rəngdə uyğun xüsusiyyətlərə malikdir.
Çəkməli pişik (Şrek)
Konsepsiya və yaradılması
Kinorejissorlar Çəkməli pişik filmində Pişiyı "ağır hekayə" verməyə qərar verdilər; onun ürəyini qırmağın "həqiqətən vacib" olacağını hiss etdilər və ona "özünü qurtarmaq və adını təmizləmək üçün bir şey" təklif etmək istədilər. Onlar Pişiyi səhv başa düşülən avara obrazı kimi təsvir edilib-edilməyəcəyini müzakirə etdilər. Millerin dediyinə görə, Pişik aldadıcı şəkildə təsvir oluna bilsə də, rejissorlar onu günahkar kimi göstərmək qərarına gəliblər; bankı qarət etmək Pussun planı deyildi və o, "qorxudan" qaçdı, lakin hərəkətlərinə görə məsuliyyət daşımalı oldu. Miller, Pişiyin "başqasına ən yaxşısına inanmaq" və "dostluğa bağlı qalmaq" arzusunun "onu çətinliyə salan şeyləri" ifadə etdiyini ifadə etdi. Pişiyin keçmiş hekayəsi "ağlında və ürəyindəki ağırlıq" və "sərin həyatına" baxmayaraq niyə qaçdığını göstərmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Miller, filmdəki təsvirinə gəldikdə, Pussun "olduqca açıq" bir personaj olduğunu söylədi; Pişik hər şeyə dramatik bir qeyd əlavə edir ki, bu da rejissorların "həyatına çox faciəli bir hekayə əlavə etmək üçün" istifadə edirdi. Miller, "ağır dramatik mövzuların" Pişiyin xarakterinə yaxşı uyğunlaşdığını ifadə edərək, personajın səyahətini "qəlbində bir deşik ilə qaranlıq bir yolda getdiyi" və "günahları təmizləmək" istədiyi "qurtuluş hekayəsi" olduğunu söylədi. onun keçmişi" və "onun olanı geri al". Miller dedi ki, pişiyində püşk "şəhər əfsanəsi" olduğunu təsdiqləyir; marketinq materiallarında geyinsə də, filmlərdə bunu nadir hallarda edirdi. Millerin fikrincə, Pişiyin baş geyimini "o pişiyə bağlamaq o qədər baha idi" və "o qədər çətin" idi ki, Çəkməli pişik filminin yaradıcıları " Shrek 2 " filmindəki kimi personajın qısa müddətə onu geyinməsinə qərar verdilər. Miller hiss edirdi ki, Pişiyin "nəhəng iri gözləri" tamaşaçıları cəlb edəcək.
The Adventures of Puss in Boots (2015–2018) televiziya serialının icraçı prodüseri Duq Lenqdeyl  dedi ki, pişik serialında filmlərlə müqayisədə "daha çox" döyüşür; o, "daha çox əlavə yumruq, təpik və hərəkətlərə malik usta qılınc ustası kimi" təsvir edilmişdir. Lenqdeyl bildirdi ki, o, "Pişiyin həyatında daha əvvəl, özünü əfsanə hesab edən yeganə şəxs olanda… sübut etmək üçün daha çox şey var idi və bəlkə də hələ hər şeydə o qədər də möhtəşəm deyildi". Serialın Çəkməli Pişik filmindən əvvəl çəkiləcəyini təyin edən. O bildirib ki, Pişik "qəhrəman" olduğundan serial onun insanları xilas etməsi və "pis adamları" məğlub etməsi üzərində dayanır. Lenqdeyl əlavə edib ki, serialda "gözlənilməz dərinlik və nüans" komediya ilə obraza gətirilir; Pişik serialdakı hadisələrdən əvvəl " köçəri " və "tənha" idi, bu ona "digər insanlarla necə münasibət qurmağı" öyrədən və "dəyəri başa düşməyi" öyrədən "Pişiyin həyatında vacib bir hissədir" dostluq və münasibətlər". Langdale görə, "tamaşaçılar [istəklə] Pişiyin "cazibəsini, xarizmasını və cazibəsini" izləyəcəklər".
Parakaryon myojinensis
Təsnifat
İngilis təkamülçü bioloq Nik Leyn 2015-ci ildə yazdığı kitabda fərziyyə irəli sürdü ki, P. myojinensis -in mövcudluğu Yerdəki həyatın mənşəyinə dair mühüm ipucu ola bilər, bəlkə də bu gün də davam edən üzvi birləşmələrdən sadə orqanizmlərin abiogenezinə bir nümunə kimi. P. myojinensis- in prokaryotların və eukariotların ən erkən əcdadları üçün mümkün ibtidai reaksiya kameraları kimi təklif edilən hidrotermal çuxurların yaxınlığında aşkar edilməsi faktı bu fikrə inam verir.
Üçüncü Lozanna konfransında türk-tatar heyəti
Üçüncü Lozanna konfransında türk-tatar heyəti — Rusiya imperiyası türk xalqlarının millətlər birliyinin üçüncü Lozanna konfransında (1916, 27-29 iyun) iştirak edən nümayəndə heyəti.
Üzvləri
Nümayəndə heyətinin tərkibinə azərbaycanlılardan Əli bəy Hüseynzadə və Əhməd Ağaoğlu, Kazandan Yusif Akçura və İbrahim Əbdurrəşid, buxaralı Beycan Mukiməddin, qazax və qırğızlar adından Məhəmmədsəfər Əhmədov, Dağıstandan qumıq Əhmədsaib Kaplanov, Seyid Tahir, çərkəz Əziz Məkər və b. daxil idilər. Heyət üzvləri İsveçrə, Osmanlı dövləti, Bolqarıstan, Almaniya və Avstriya-Macarıstanda konfranslar keçirərək ictimai rəyi Rusiya İmperatorluğunda yaşayan türklərin problemlərinə yönəltməyə çalışmışlar. Üçüncü Lozanna konfransında nümayəndə heyətinin birgə mətn təqdim etmək hüququ olmadığı üçün nümayəndələr ayrı-ayrılıqda öz millətlərinin vəziyyəti, haqlarının pozulması barədə çıxışlar etmiş, onların həlli yollarını göstərmişdilər. Konfransın gedişində nümayəndə heyəti üzvlərinin tələbləri çap edilərək (18 səhifə) yayımlanmışdır. Nümayəndələr konfransa hələ 1915-ci ilin dekabrında çap olunmuş memorandum təqdim etmişdilər. Memorandumda deyilirdi:
Bununla belə, müharibədə Rusiyaya qarşı hərbi əməliyyatlar aparan dövlətlər türk və müsəlman xalqlara diqqətlərini artırsalar da, onların hüquqlarının müdafiəsi üçün əməli addımlar atmadılar.
Prokuror
Prokurorluq cinayət prosesində cinayət işinin açılması vəzifəsini yerinə yetirərək dövlət adından cinayət işi açan orqandır. Bu idarədəki vəzifəli şəxsə prokuror adı verilir. Bundan əlavə, qısaldılmış şəkildə prokuror cinayət işinin ona çatmasından sonra dövlət adından tədqiqat və təhqiqat fəaliyyətini həyata keçirməyə, ictimai iddianın verilməsini tələb edən şərtlər yarandıqda iddia qaldırmağa və icraatına borclu olan, məhkəmələrin çıxardığı qərarları yerinə yetirmək və qanunla ona həvalə edilmiş digər vəzifələri yerinə yetirməli olan və məhkəmə orqanının üzvü hesab olunan dövlətin təyin etdiyi vəzifəli şəxs kimi müəyyən edilə bilər.
Etimologiyası
Sözün kök mənası: qanun irəli sürməklə müdafiə olunan ideya, iddia, dava, tezis, əməlin cinayət olub-olmamasının qanun baxımından müəyyən edilməsi və cinayətin qanuna uyğun olaraq müəyyən edilməsi ilə əlaqədar qanunun müddəalarına müvafiq olaraq ittiham aktının hazırlanmasından məsul olan hüquq məmuru kimi müəyyən edilir.
Onun qədim türk dilindəki qarşılığı "müddeiumumi"dir. Ərəbcə muddaˁī (iddia etmək, dava etmək) və umumī (ictimai) sözlərinin birləşməsindən əmələ gələn və "camaat adından məhkəməyə vermək" mənasını verən bu söz, 1870-ci il tarixli "Mehakim Nizamnaməsi" ilə fransızca prosécuteur publique sözünün qarşılığı olaraq türk qanunlarına daxil olmuşdur. Respublika dövründə də uzun müddət qeyri-rəsmi olaraq istifadə olunmuşdur.
Prokurorluğun strukturu və xüsusiyyətləri
Prokurorluq inzibati struktura malik olduğundan onun tənzimlənməsində iyerarxiya mövcuddur. Tabelikdə olanlar təşkilat daxilindəki rəhbərlərindən əmrlər alırlar. Lakin bu öhdəlik mütləq itaət demək deyildir.
German hüququnda
Almanlarda Centenarius adlanan səlahiyyətlilər cinayətkarları tutaraq məsuliyyətə cəlb edirdilər. Sonralar bu məmurlar hakim vəzifəsinə qədər yüksəldilər. Almaniyada 1600-cü illərdən etibarən Fiscalat adlandırılan və senyorlar ilə birbaşa bağlılığı olan bu insanlar senyorun maraqlarını ictimaiyyətə və məmurlara qarşı müdafiə edirdilər. Əslində bu səlahiyyətlər hüquqi sahədən daha çox idi. Bəzən bu şəxslərə cinayətin təhqiqatı və üstünün açılması tapşırığı verilirdi. Fransız İnqilabından sonra Fransanın cinayət-prosessual məcəlləsi Napoleon dövründə Prussiyanın Reyn əyalətində tətbiq olunmağa başlandı. Sonralar bu regionlarda bu proses davam etdirilmişdir. Bundan sonra aparılan islahatlarda prokurorluğun bir institut kimi tətbiqi ideyasından istifadə edilmişdir. Feurbach 1900-cü illərin əvvəllərində Bavariyada cinayət-prosessual işləri üzrə iddia işləri üzrə müəyyən addımlar atmaq istəmiş, lakin müvəffəq olmağı bacarmamışdır. Lakin sonradan bu təcrübə Fransız İnqilabının təsiri ilə reallaşdırılmışdır. Prokurorluğun tam yaradılması 1830–1840-cı illərdə islahatçılar tərəfindən formalaşdırılmışdır.
Anqlo-Sakson hüququnda
İngiltərədə 1879-cu ilə qədər ictimaiyyət adından məhkəmə proseslərində iştirak edən prokurorluğun əməkdaşı olan heç bir prokuror yox idi. Cinayətlərə görə mühakimə tələb etmək səlahiyyəti xüsusi şəxslərə məxsus idi. Halbuki dövlətə qarşı edilmiş olan cinayətlər birbaşa olaraq mühakimə olunurdu. Baş prokuror adlı şəxslər dövlətə qarşı törədilən cinayətləri diqqətlə təhqiq edirdilər. Bu adamlar kral tərəfindən seçilirdi. Bundan əlavə, vəkillər və solicitorlar iş başında idilər. Solicitorlar bütün məhkəmə işlərini yerinə yetirmək səlahiyyətinə malik olan müstəqil işləyən şəxslər idilər. Misal üçün; Fransada da notariuslar eyni işi görürdülər. Lakin solicitorlar, şübhəsiz ki, Ali Məhkəmənin iclaslarında iştirak edə bilməzdilər.
1879-cu ildə İngiltərə Fransa sistemindən ayrı prokurorluq orqanı yaratdı və bu idarəni Director of public prosecutions (Baş prokurorluq) adlandırdı. İngiltərədə prokuror məhkəmə proseslərində milli suverenliyin nümayəndəsi olan cəmiyyətin təqibçisi deyildir. O, hakim qarşısında tərəflərdən birinin mövqeyindədir, bu vəzifədə o təqsirləndirilən şəxsi və vəkili xatırladır. Onun Avropadakı və ya Rusiyadakı prokurorlar kimi səlahiyyətləri yoxdur. Bir qayda olaraq, tərəflər iddia qaldırır, şikayət olmadığı zaman işə qarışmırdılar.
Fransada olduğu kimi Şotlandiyada da prokuror cinayət hüququnda dövlətin hüquqlarının nümayəndəsidir. Ona görə də məhkəmə təşkilatına heç bir nəzarəti yoxdur. O, məhkəmənin tabeliyində olan şəxs hesab edildiyindən təqsirləndirilən şəxs və ya təqsirləndirilən şəxsin vəkili ilə eyni hüquqlar çərçivəsində iclaslarda iştirak etmişdir.
Kehkaşan Basu
Kehkaşan Basu —  Birləşmiş Ərəb Əmirliyin ətraf mühit və insan haqları müdafiəçisi. 2016-cı ildə Beynəlxalq Uşaq Sülh Mükafatının laureatı olmuşdur. Ümumdünya Gələcək Şurasının ən gənc məsləhətçisi olmuçdur. Green Hope fondunun təsisçisi və prezidenti.
Bioqrafiya
12 yaşında o, bütün dünyada uşaqları və gəncləri maarifləndirmək və gücləndirmək, onları Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (SDGs) nail olmaq prosesinə cəlb etməklə davamlı inkişafa diqqət yetirən Green Hope fondunun əsasını qoymuş və prezidenti olmuşdur. Green Hope bütün yaş qruplarını əhatə etmək üçün Ətraf Mühit Akademiyası adlı unikal təbliğat alətindən, o cümlədən təsviri incəsənət, musiqi, idman, teatr və rəqs kimi innovativ ünsiyyət yolları, həmçinin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlər haqqında məlumatlılığı ən sadə səviyyədə yaymaq üçün elm və texnologiya təhsilindən istifadə edir.
2013-cü ildə o, iki illik müddətə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının Uşaq və Gənclər üzrə Qlobal Koordinatoru seçilir və bununla da təşkilatın tarixində bu vəzifəyə seçilən ilk azyaşlı olur.
Yaradıcılıı
2015-ci ildə o, iqlim dəyişikliyini azaltmaq üçün hərəkətə keçən bir qızın hekayəsindən bəhs edən “Ümid ağacı” adlı qısa hekayələr toplusunu təqdim edir.
Mükafatları
Beynəlxalq Uşaq Sülh Mükafatı (2016)
Şirkox-i Ülya (Bicar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 242 nəfər yaşayır (50 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Brüs İsmey
Brüs İsmey — Vayt Star Layn şirkətinin direktoru. Titanik gəmisinin birinci sinif sərnişinlərindən biri.
Altsheymer xəstəliyi
Altsheymer xəstəliyi — demensiyanın geniş yayılmış müalicəsi mümkün olmayan neyrodegenerativ xəstəlik. Xəstəlik ilk dəfə 1905-ci ildə alman psixiatoru Alois Altsheymer tərəfindən qeydə alındığı üçün onun adı ilə adlandırılmışdır. Xəstəlik adətən 65 yaşdan yuxarı şəxslərdə müşahidə olunsa da, ona erkən yaşlarda da rast gəlmək mümkündür. Dünyada bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlərin sayı 2006-cı il statistikasına görə 26,6 milyon nəfərdir. 2050-ci ildə bu rəqəmin dörd dəfə artacağı gözlənilir.
Mahiyyəti
Altsheymer xəstəliyi bəzi beyin hüceyrələrinin məhv olması ilə nəticələnən, dəqiq səbəbləri bilinməyən nevroloji bir xəstəlikdir. Xəstəlik klinik olaraq incələnən zaman yaddaş və digər intelektual qabiliyyətlərin nəzərə çarpacaq dərəcədə pozulması halları müşahidə olunur. Xəstəlik ilk dəfə 1907-ci ildə Alois Altsheymer tərəfindən xəstə Auquste D. adlı bir qadında müəyyən edilmişdir. Xəstəlik kişilərlə müqayisədə qadınlarda daha çox rast gəlinir. Xəstəliyə tutulanların sayı günü-gündən loqorifmik olaraq artmaqdadır. Aparılan tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, 85 yaşdan yuxarı insanların təxminən 50%-i bu xəstəlikdən əziyyət çəkir.
Hesablamalara görə 2015-ci ildə Böyük Britaniyada Altsheymer xəstəliyindən əziyyət çəkən insanların sayı 520 000-dən çox olacaq. Altsheymer xəstəliyi beyinə təsir edən fiziki xəstəlikdir. Altsheymer xəstələrinin beyinlərində bəzi kimyəvi maddələr çatışmır. Bu kimyəvi maddələr isə beyinə məlumatların ötürülməsinə xidmət edirlər. Altsheymer irəliləyən/proqressiv bir xəstəlikdir. Bu da tədricən, zamanla beynin daha çox hissəsinin zədələnməsi deməkdir. Bu baş verdiyi zaman isə simptomlar daha da ciddiləşir. Altsheymer xəstəliyinin ilkin mərhələsində insanlarda yaddaş pozğunluğu müşahidə edilə və danışarkən düzgün kəlmə tapmaqda çətinlik çəkə bilərlər. Xəstəlik irəlilədikcə isə onlar:
Səbəbləri
Altsheymer xəstəliyinin risk faktorlarına misal olaraq yaş, cinsiyyət, ailə üzvlərində xəstəliyin olması, yaddaşın itirilməsi ilə nəticələnən kəllə — beyin travmaları, Daun sindromu, hipotiroidizm və s. göstərmək olar, lakin hələlik Altsheymer xəstəliyinin səbəbi kimi heç bir dəqiq faktor müəyyən edilməmişdir. Yaş, irsilik, ekoloji amillər, həyat tərzi və ümumi sağlamlıq da daxil olmaqla bir sıra faktorların buna səbəb olduğu ehtimal olunur. Bəzi insanlarda bu xəstəlik simptomları büruzə vermədən uzun illər gizli inkişaf edə bilər. Yaş Altsheymerin ən böyük səbəbidir. Bu, 65 yaşdan sonra hər 14 insandan biridə 80-dən sonra isə hər 6 nəfərdən birində müşahidə olunur. Buna baxmayaraq Altsheymer yalnız yaşla məhdudlaşmır. Belə ki, Böyük Britaniyada 65 yaşdan aşağı Altsheymer olan 40.000 dən çox insan var. Bir çox insan irsi olaraq Altsheymer xəstəliyinə tutulmaqdan qorxurlar. Hal-hazırda alimlər Altsheymer xəstəliyinin irsilik dərəcəsini araşdırırlar. Altsheymer xəstəliyinə tutulmağa səbəb ola biləcək ekoloji faktorlar artıq müəyyənləşdirilmişdir. Bir neçə il əvvəl almüminium təsirlərinin Altsheymerə səbəb ola biləcəyi haqqında narahatlıqlar var idi. Buna baxmayaraq artıq bu qorxular elə də nəzərə çarpmır.
Xromosomlarının tərkibindəki fərqlərə görə 50–60 yaşlı Daun xəstələrinin Altsheymer xəstəliyinə tutulma riskləri yüksəkdir. Başlarında və boyunlarında ciddi yaralanmalar olan insanlaın da həmçinin ağıllarını itirmə riskləri yüksəkdir. Başlarına davamlı zərbələr alan boksçular da risk altındadırlar. Həmçinin tədqiqatlar göstərir ki, siqaret çəkən, yüksək qan təzyiqi, xolestreni və şəkəri olan insanlar da yüksək risk daşıyıcısıdırlar. Siqaret çəkməməklə, sağlam pəhrizlər saxlamaqla və orta yaşdan etibarən daima qan təzyiqinizi və xolestreninizi yoxlatmaqla bu riskləri azalda bilərsiniz. Sağlam çəkiyə malik olmaq və fiziki, sosial və əqli fəaliyyətlərin daxil olduğu aktiv bir həyat sürmək də həmçinin riskləri azaldır.
Britaniya alimlərinin yeni fikri – onlar müəyyən etmişlər ki, Altsheymer xəstəliyi insandan insana keçə bilər.
Onların fikrincə xəstəliyə səbəb olunan alınan gen bəzi tibbi əməliyyatlar zamanı insandan insana keçə bilər, lakin britaniyalılar bildirirlər ki, hələ sübut yoxdur ki, Altsheymer xəstəliyi stomotoloji prosedurlar, həmçinin birgə yaşayış və ya xəstəliyə qulluq zamanı keçə bilər.
Neyropatologiya və patogenez
Altsheymer xəstəliyinin kliniki diaqnozunda olduğu kimi patoloji diaqnostikasında da dəqiq bir kriteriyaya əsaslanmaq mümkün deyildir. Məsələn, Pik xəstəliyində Pik cisimciklərinin aşkar olunması həmin xəstəliyin diaqnozunu qoymaq üçün kifayətdir. Altsheymer xəstəliyində isə NFY-nin (neyrofibrilyar yumaqcıqların) və AM-nin (amiloid maddənin) aşkar olunması olduqca vacibdir, lakin xəstəliyin diaqnostikasında yetərli deyildir. Hər iki lezyon normal yaşlanmada olduğu kimi bir sıra başqa degenerativ xəstəliklərdə də özünü büruzə verə bilir. Yalnız təcrübəli patoloq anatomlar vasitəsilə aparılan klinik-anatomik müayinələr nəticəsində NFY-lərin daha çox neokorteksdə, AM-lərin isə ən çox limbik sistemdə müəyyən edilməsi Altsheymer xəstəliyi diaqnozunu qoymağa kömək edir.
Altsheymer xəstəliyinin neyropatologiyasının əsasını aşağıdakılar təşkil edir :
Neyrofibrilyar yumaqcıqlar
NFY-ın əsas tərkib hissəsini t (tau) proteini təşkil edir. Tau zülalı 17-ci xromosom tərəfindən kodlanan Microtubule Assosiaced Protein (MAP) ailəsinin bir üzvüdür. Mikrotubullar, xüsusən, aksonlarda yerləşirlər. Onlar aksonlarda vezikulların (mediator və s.) nəql olunması və sitoskeletin təşkil olunması kimi bir çox vacib funksiyaları yerinə yetirirlər. Belə ki, mikrotubullar tau–tubulin zülal kompleksi ilə stabilizə oluna bilən labil quruluşa malikdirlər. Alfa və betta tubulin zülalları birləşərək dimerləri, onlar da öz aralarında zəncirvari birləşərək mikrotubulları formalaşdırırlar. Tau zülalları isə mikrotubulların parçalanmasının qarşısını almaq məqsədilə onlarla birləşərək bu şəkildə onları stabilləşdirirlər. İkincili xəbərçilərin köməkliyi ilə postsinaptik neyrondakı bütün intrasellulyar proteinlər kimi tau proteini də protein kinazalar vasitəsilə fosforilləşərək mikrotubuldan ayrılır. Funksiyalarını yerinə yetirmək üçün fosforilləşmiş tau zülalları yenidən defosforilləşərək mirokrotubul ilə birləşməlidir. Taunun fosforilləşməsi üçün lazım olan kinaza qlikogen sintetaza kinaza 3b (GSK3b), defosforilləşməsi üçün lazım olan fosfataza isə protein fosfatza 2A-dır (PP2A). Altsheymer xəstəliyinin patogenezində hiperaktiv kinazaların və ya hipoaktiv fosfatazaların fəaliyyəti nəticəsində tau zülallar hiperfosforilləşmiş şəkildə qalırlar, mikrotubullarla birləşə bilmirlər və üst-üstə yığılaraq NFY-ın əmələ gəlməsinə səbəb olurlar. Bu prosses mikrotubulların stabilliyinin pozulması nəticəsində hüceyrədaxili nəqliyyatın (asetilxolin və s. mediatorlar) pozulmasına, daha sonra isə sitoskeletin pozulması nəticəsində hüceyrələrin məhvinə səbəb olur.
Amiloid maddəsi
Bir qədər öncə də qeyd etdiyimiz kimi Altsheymer xəstəliyinin neyroptoloji diaqnostikasının əsasını təşkil edən əsas və vacib kriteriyalardan biri də sinir sistemində amiloid maddəsinin (AM) müəyyən edilməsidir.
AX-nə dair aparılan tədqiqatlar nəticəsində neyronlarda AM-i ilk dəfə 1984-cü ildə Qlenner və Uong tərəfindən Konqo qırmızısının köməyilə aşkalanmışdır. Xəstəlik zamanı neyronlarda toplanan amiloid maddəsinin əsasını amiloid betta peptidi (Ab) təşkil edir. Amiloid betta peptidi, APP (amiloid prekursor proteini) adlandırılan və 21-ci xromosomda kodlanan bir proteinin metobolozima məhsuludur. APP-nin funksiyaları hələ dəqiq müəyyənləşdirilməmişdir. Onun sinaptik adheziya proteini olduğu düşünülür. Amiloid betta proteinin sinir sistemində toplanmasına dair müxtəlif nəzəriyyələr vardır. Bunlardan ən çox dəstəklənəni genetik mutasiya nəzəriyyəsidir.
Amiloid betta peptidinin sintezinin qarşısının alınması gələcəkdə Altsheymer xəstəliyinin əsas müalicə strategiyasını müəyyən edəcəkdir.
Xolinergik itki
Bütün korteksin xolinergik innervasiyası demək olar ki, əsas limbik quruluşlardan biri olan və ön beyində yerləşən Meynert nüvəsinə aiddir. Bu nüvə orqanizmin yaddaş və diqqət funksiyalarını optimal olaraq həyata keçirməklə görəvlidir. Bir qədər əvvəl qeyd etdiyimiz kimi tau zülalının hiperfosforilasiyasının ən çox rast gəlindiyi yerlərdən biri də Meynert nüvəsidir.
Xolinergik buton da adlandırılan presinaptik xolinergik terminalda rast gəlinən xolin asetil tranferaza enzimi (ChAT) həm mitoxondrilərdə əmələ gələn xolindən, həm də asetilxolinin sinaptik yarıqda parçalanması zamanı əmələ gələn xolindən asetilxolin (Ach) sintez edir. Asetilxolin vezikullarda toplanaraq sinaptik yarığa ifraz olunur. Beləliklə, həmin molekullar postsinaptik membranda olan nikotinik reseptorlara bağlanaraq birbaşa, muskarinik reseptorlara bağlanaraq isə dolayı təsirlərini göstərirlər. Alimlər nikotinik təsirlərin diqqətin tonusunun tənzimlənməsi, muskarinik təsirlərin isə yeni informasiyaların depolanması (yaddaş) prossesində mühüm rol oynadıqlarını qeyd edirlər.
Beyindaxili sinapslarda presinaptik membranda a7 nikotinik reseptorlar (a7nAChR) mövcuddur. Bu reseptorların oyadılması Ach sekresiyasını artırdığı kimi, yenə də presinaptik membranda yerləşən muskarinik 2 Ach reseptorlarının (M2AchR) oyadılması Ach-nin sekresiyasını azaldır. AX-nin erkən dönəmində kompensator olaraq a7nAchR-nın miqdarının artmasına baxmayaraq, zaman keçdikcə tarazlığın nikotinik əleyhinə və muskarinik leyhinə dəyişməsi xəstəliyin daha da ağırlaşmasına səbəb olur. Belə ki, Altsheymer xəstəliyində həm nikotinik, həm də muskarinik reseptorların sıradan çıxmasının səbəbi kimi Ab amiloid maddəsinin və NFY-ın sinir sistemində artması qeyd edilir. Digər tərəfdən Ab amiloid maddəsinin a7nAchR-ı üzərindəki inhibəedici təsiri danılmaz faktdır.
Xolinergirk innervasiyanın itməsinin bir başqa səbəbi də Ache (asetilxolinesteraza) fermentinin fəaliyyətinin artmasıdır. Müasir dövrdə asetilxolinesteraza fermentinin inhibitorlarından AX-nin müalicəsində geniş istifadə olunur.
Xəstəliyin klinikası
Xəstəlik insanda nitq, məntiq və yaddaş kimi əhmiyyətli əqli göstəricilərin zamanla itməsi ilə nəticələnir. Bu səbəbdəndir ki, xəstə insanlar əqli zəiflik və gerilikdən və ya şüurun aşağı səviyyədə olmasından əziyyət çəkirlər, onlar əqli gerilik səbəbindən bunu hiss etməsələr də, ailə üzvləri üçün əsl çəkilməz bir "əzab" kimi yaşayırlar. Əmələgəlmə və inkişaf səbəbi kimi hipotiroez, toksiki maddələr, xüsusilə, metal ilə zəhərlənmə, kəllə-beyin travmaları, beyin şişləri, neyronlar arası sinaptik əlaqələrin itməsi ilə nəticələnən faydalı element çatışmazılığı, neyronların hər hansı səbəbdən kütləvi məhvi və ya itirilməsi və ən sonda genetika hesab olunur.
Akvametriya
thumb|right|100px Akvametriya (aqua – su + metriya) — müxtəlif maddələrin tərkibindəki suyun miqdari analizi üsulları. Bu, qaz, maye və bərk maddələrdə suyun miqdari təyini üsullarının məcmusudur. Akvametriyada suyun kimyəvi, fiziki-kimyəvi və ya fiziki xassələrinə əsaslanan üsullardan (qravimetriya, qaz xromatoqrafiyası, infra qırmızı spektroskopiya və s.), analiz edilən nümunənin rütubətlə funksional əlaqəsi olan hər hansı bir xassəsinin qeydiyyatına əsaslanan üsullardan və hibrid üsullardan istifadə edilir. Suyahəssas reaktivlərin (kalsium hidridi və karbidi, natrium amidi, litium alümohidridi, turşuların anhidridləri və halogen anhidridləri və s.) tətbiqinə əsaslanan kimyəvi üsullar daha geniş yayılmışdır.
Altsheymer xəstəliyi
Xəstəliyin klinikası
Xəstəliyin ən tipik əlamətləri yaddaş pozğunluqları ilə əlaqədar meydana çıxır. Bəzən gecə ilə gündüzü qarışdırır, hamıya yaxşı məlum olan tarixi günləri (20 yanvar, 28 may və s.), ad günlərini və s. unudur. Bəzi xəstələr danışarkən düzgün kəlmə tapmaqda da çətinlik çəkirlər. Xəstəlik ilərlədikcə xəstələrdə aqnoziya, afaziya və s. inkişaf edir. Get-gedə xəstələr özlərini idarə edə bilməyəcək vəziyyətə çatırlar. Ən sonda isə adi hərəkətləri belə (qapını açmaq, çay içmək və s.) bacara bilməmə mərhələsinə çatırlar. Bu mərhələdə xəstələr 24 saat kontrol altında saxlanılmalıdırlar.
Akvametriya
Titrimetrik üsullardan, o cümlə dən analiz olunan nümunədə suyu kütlə üzrə 0,5⋅10-5-dən 100%-dək təyin etməyə imkan verən Fişer reaktivinin iştirakı ilə kulonometrik üsuldan da çox istifadə edilir. Təyin etmənin əsasını ekvimolyar miqdarda su sərf etməklə SO2-nin yodla yüksək seçici oksidləşmə reaksiyası təşkil edir. Ekvi va lent nöqtəsinə qədər sərf olunmuş yoda görə nümunədə suyun miqdarı hesablanır. Suyun təyinində kulono metrik etalonsuz üsuldan istifadə olunur. Bu üsulun əsasını nazik P2O5 təbəqəsi ilə örtülmüş spiral platin elektrodlarda suyun elektro kim yəvi parçalanması təşkil edir.
Altsheymer xəstəliyi
Xəstəliyin klinikası
Xəstəliyin klinikasına nəzər saldıqda görürük ki, bəzi əlamətlər normal yaşlanmalarda da özünü büruzə verir. AX-nin diaqnostikasındakı çətinlikərdən biri də budur. Yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi xəstəliyin diaqnozu yalnız dəqiq kliniki-patoloji müayinələrdən sonra qoyula bilir.
İlkin mərhələ:
Son mərhələ:
Ağırlaşmalar:
Müalicə
Hazırda Altsheymer xəstəliyinin heç bir müalicəsi yoxdur. Buna baxmayaraq, bəzi simptomlar müvəqqəti yüngülləşdirən və bəzi insanlarda onların inkişafını yavaşladan dərman müalicəsi mövcuddur. Altsheymer xəstələrinin beyinlərində kimyəvi maddə asetilxolin çatışmır. Beyni mövcud asetilxolinlə təmin edən dərmanlar vardır. 2002-ci ildə Böyük Britaniyada Eksiba adlı (ticarətdə adı memantinedir) dərman buraxıldı. Eksiba digər dərmanlardan fəqli təsir göstərir və həm orta və ciddi Altsheymer xəstələri üçün tövsiyə olunan yeganə dərmandır. Əks təsirləri isə baş gicəllənməsi, baş ağrıları və yorğunluq, nadir hallarda isə hallüsinasiya və ya özünü itirmə ola bilər. Bu dərmanlar çarə deyildir. Sacədə müəyyən vaxt çərçivəsində, xüsusilə də 6–12 ay ərzində xəstəliyin simptomlarını sabitləşdirə bilərlər.
AX-nin müalicəsində xoloinesteraza inhibitorlarından (ChEi) və memantindən bu gün də geniş istifadə olunur. Belə inhibitorlardan donepezil (Aricept), rivastiqmin (Exelon), qalantamin (Remynil) indiyə qədər sənədləşdirilmiş dərmanlardandır. Bunlardan donepezil gündə bir doza olmaqla 5 və 10 mq tabletlər şəklində istifadə olunur. Başda qastrointestinal sistem olmaqla dərmanın əlavə təsirlərinin qarşısını almaq üçün 4 həftə ərzində dozanı qaldırmaq məsləhət görülür. Rivastiqmin 1,5, 3, 4,5, və 6 mg-lıq kapsullar şəklində buraxılır. Gün ərzində 2 dəfə istifadə olunan rivastiqminin dozası 4 həftə ərzində 12 mg/gün-ə qaldırılır. Qalantamin preparatı isə 8, 16, 24 mg dozalarda istifadə olunur və pesinaptik membranda allosterik nikotinik reseptor modulyasiyası təsiri olan xolinesteraza inhibitorudur. Bu dərmanın əvvəlcə maye şəkli, daha sonra isə kapsulu dövriyyəyə buraxılmışdır. Maye forması gündə 2 doza olmaqla 4 həftə ərzində 8 mg dozadan 16 mg/gün-ə qədər qaldırılır. Kapsul forması isə eyni qayda ilə gündə bir doza ilə qəbul edilir.
AX-nin müalicəsində asetilxolinesteraza inhibitorları ilə yanaşı memantindən də geniş istifadə olunur. Memantinin təsir mexanizmi AchEi-dan fərqlənir. Onun əsas təsiri sinir sistemindəki qlutamatergik sistem üzərindədir. Memantin 10 mg-lıq tabletlər şəklində qəbul olunur və dozası həftədə 5 mg-lıq artım ilə 20 mg/gün-ə qədər artırılır. Son zamanlarda memantinin də maye forması buraxılmağa başlamışdır (10 damcı = 5 mg).
Siz nə edə bilərsiniz:
Erkən mərhələdə diaqnozun qoyulması olduqca əhəmiyyətlidir. Ailə üzvləriniz arasında yaşlı hesab olunan insanların öz sağlamlıqlarına biganə olmasının əksinə onların zamanında lazımi həkim müayinəsindən keçməsi üçün çalışın. Ailə üzvlərinizdən hər hansı birində Altsheymer xəstəliyinin simptomlarından hər-hansı biri və ya bir neçəsinə rastlasanız, mütləq həkimə müraciət edin və yaxınınıza bunu anlaşıqlı bir şəkildə izah edin.
Həkim nə etməlidir:
Anita Nyukom Makqi
Anita Rozali Nyukom Makqi – ABŞ ordusundakı xidmətlərinə görə tanınan amerikalı həkim. Rus-yapon müharibəsində Qırmızı xaç könüllüsü kimi iştirak etmişdir.
Həyatı
1903-cü ilin iyununda – Rus-yapon müharibəsinin başlamasına az qalmış Yaponiya diplomatı Takahira Koqoroya məktub yazmış və Yaponiya hökuməti üçün tibb bacısı supervayzeri kimi könüllü xidmət göstərmişdir. 1904-cü ilin aprelində 9 tibb bacısından ibarət komanda ilə Yokohamaya gəlmiş, 6 aylıq xidmətdən sonra 1904-cü ilin noyabrında ölkəsinə qayıtmışdır. Komanda hərbi obyektlərdə yaponların tətbiq etdikləri tibbi müalicə metodlarını müşahidə etmiş, Yapon Qırmızı Xaç təşkilatı üçün tibb bacısı yetişdirmişdir. İyun ayında yaponlara aid "Hakuai Maru" gəmi-xəstəxanasında olmuş, Matsuyamadakı hərbi xəstəxanada saxlanılan rus əsirləri ziyarət etmişdir. Makqi ABŞ-yə qayıtdıqdan sonra Rus-yapon müharibəsi haqqındakı təcrübələri haqqında əsərlər yazmış və mühazirələr vermişdir.
Ərizə qalası
Ərizə qalası - Kəlbəcər rayonu ərazisində qala.
Tarixi
Kəlbəcər ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı aşkarlanmış Ərizə qalası daha çox Qaçaq Nəbinin adı ilə bağlıdır. Çünki bu qalada şikayətlərə, ərizələrə baxıldığından ona görə də buranı Ərizə qalası kimi dillərdə yaşadıblar.
Yaşar Əliyev (yazıçı)
Əliyev Yaşar Məmmədəli oğlu — nasir, tərcüməçi, 1993-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Yaşar Əliyev 1963-cü il may ayının 3-də Bakının Əmircan kəndində anadan olub. Burada 226 №-li orta məktəbi bitirdikdən sonra ordu sıralarında xidmət edib (1981-1983). Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində təhsil alıb (1983-1989). Eyni zamanda Bakının Nizami rayonunda Yeyinti ticarəti idarəsində komsomol katibi olub. Sonra "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor assistenti (1986-1989), Azərbaycan Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzi "Xəzər" jurnalında şöbə müdiri (1989-1991), Azərbaycan Dövlət Teleradio Yayımı Komitəsində redaktor (1991-1992), Suraxanı rayon İcra hakimiyyətində şöbə müdiri (1992-1993), Əzizbəyov rayon İcra hakimiyyəti başçısının müavini (1993-1995) vəzifələrində işləyib. 1995-ci ildən "525-ci qəzet"in, 2005-ci ildən isə "Xəzər" jurnalının redaktorudur.
Bütün bu illər ərzində dövri mətbuatda hekayə və məqalələrlə çıxış edib. İlk mətbu hekayələri -"Canavar" və "Oğul" 1987-ci ildə "Ulduz" jurnalında çıxıb. Xuan Rulfonun "Pedro Paramo" romanını, Matilda Urrutianın "Pablo Neruda ilə birlikdə yaşanan ömür" adlı xatiratlar toplusunu Azərbaycan dilinə çevirib. Hekayələri bir sıra xarici dillərə tərcümə olunub. Ssenarisi əsasında "Divar" - eyniadlı film çəkilib.
Astra FK
"Astra" (Asociația Fotbal Club Astra Giurgiu) — Rumıniyanın Curcu şəhərini təmsil edən futbol klubu.
Tarixi
Klub 1921-ci ildə indi təmsil etdiyi Curcu şəhərində yox, Ployeşti şəhərində yaradılıb.
İlk adı "Astra-Romana" olmuş klub, müxtəlif illərdə "Rafinorul", "Danubiana", "Ployeşti" kimi adlar altında çıxış edib. 1996-cı ildən etibarən klub indiki – "Astra" adını daşıyır.
1996-cı ildən klubun sahibi "İnterAgro Group"un rəhbəri olan Yoan Nikulaedir. Onun gəlişi komandanın nəticələrində də özünü göstərmiş, komanda tarixi ərzində ilk dəfə 1998-ci ildə Rumıniyanın yüksək liqasına vəsiqə qazanmışdır. Ployeşti təmsilçisi 5 il burda çıxış etdikdən sonra yenidən aşağı liqaya düşmüşdür.
Klub 2003-cü ildə şəhərin digər komandası "Petrolul"la birləşərək, "Ployeşti" adı altında çıxış etməyə başlayır. Bir ara 3-cü liqaya kimi geriləyən komanda 2009-cu ildə yüksək liqaya qayıdır. Elə həmin ildən "Astra" adını özünə qaytaran klub, 2012-ci ildə Ployeştidən köçərək, Curcuda məskən salıb.
Uğurları
Klub əsas uğurlarını məhz şəhər dəyişikliyindən sonra qazanmağa başlayıb. Belə ki, komanda yeni şəhərə köçdükdən sonra Rumıniya çempionu (2015/16), ölkə çempionatının gümüş mükafatçısı (2013/14), ölkə kubokunun qalibi (2013/14), finalçısı (2016/17) və iki dəfə ölkə superkubokun (2014, 2016) qalibi olmuşdur.
Heyəti
Heyətin əsası yerli futbolçulardan təşkil edilib. Ancaq komandada Yaponiya, Braziliya, Xorvatiya, Polşa, Bolqarıstan və Fransadan olan legionerlər də çıxış edirlər. Komandanın kapitanı yapon yarımmüdafiəçi Takayuki Setodur.
Rəhbərlik
"Astra"nın prezidenti isə Danut Komandır. Sabiq qolkiper futbolçu karyerasına 2015-ci ildə məhz bu komandada son qoyub. O, karyerasını bitirdikdən sonra "Astra"da qalaraq, klub rəhbəri olub.
Komandanın baş məşqçisi Edvard İordaneskudu. O, 2017-ci ildən klubun baş məşqçisidir.
Rəngləri
Klubun əsas rəngləri ağ və qaradır.
Stadionu
thumb|[[Marin Anastasoviçi stadionu]] Klub ev oyunlarını 8500 tamaşaçı tutumuna malik Marin Anastasoviçi stadionunda keçirir.
Məhəmmədhəsənli (Kəleybər)
Məhəmmədhəsənli - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 120 nəfər yaşayır (23 ailə).
Ümum-Rusiya Müəssislər Məclisinə seçkilər
Ümumrusiya Müəssislər Məclisinə seçkilər — Rusiyada Fevral inqilabından (1917) sonra yaranan Müvəqqəti hökumətin ali nümayəndəli qanunvericilik orqanı yaratmaq məqsədilə ümumi seçki hüququ əsasında Ümumrusiya Müəssislər Məclisində həyata keçirdiyi seçkilər.
Tarixi
Müəssislər Məclisinə seçkilər üzrə komissiyaya Fətəli xan Xoyski rəhbərlik edirdi. "Müəssislər Məclisinə seçki haqqında Əsasnamə" qadınların, hərbi qulluqçuların səsverməyə buraxılması, dairələrin çoxunda proporsional seçki sisteminin tətbiqi və s. baxımından demokratik sənəd idi. "Müsavat" partiyası Azərbaycanın bütün siyasi partiya və təşkilatlarını seçkilərdə vahid siyahı ilə çıxış etməyə çağırdı. "Müsəlman sosialist bloku" milli qüvvələrin vahid seçkiqabağı blokunu yaratmaq haqqında "Müsavat"ın təklifinə qoşulsa da, aqrar məsələ ətrafında onların arasında fikir ayrılığı yarandı. Ümumrusiya Müəssislər Məclisinə seçkilərdə müstəqil siyasi qüvvə kimi, əsasən, dörd Azərbaycan partiyası -"Müsavat", "Müsəlman sosialist bloku", menşevik "Hümmət" və "İttihad" partiyaları iştirak edirdilər.
Azərbaycan milli qüvvələrinin, xüsusilə "Müsavat"ın güclənməsindən ehtiyatlanan bolşeviklər, menşeviklər, eserlər, kadetlər öz aralarındakı ixtilafları kənara qoyub, "Müsavat‖a qarşı vahid cəbhədə çıxış etdilər.
The Shard
The Shard — Londonda inşa edilmiş, 95 mərtəbə hündürlüyündə olan göydələn. 2012-ci il 30 mart tarixində binanın hündürlüyü 310 metrə çatdırılmışdır.
Göydələn, yalnız Böyük Britaniyada deyil, Avropada da ən yüksək binalardan birinə çevrilmişdir və hazırda 5-ci ən yüksək tikililərdən biri hesab edilir.
The Shardın tikintisi 2009-cu ilin mart ayında başlamış və 2012-ci ilin noyabr ayında başa çatmışdır.
Görünüşü
Binanın forması şüşə ilə bəzədilmiş piramida kimi hazırlanmışdır. Göydələn 72 mərtəbəsini ofis və mənzillər əhatə edir. Binanın yuxarı hissəsində Böyük Britaniyanın ən yüksək panaroma platforması vardır.
Ümum-Rusiya Müəssislər Məclisinə seçkilər
Fəaliyyəti
Azərbaycan partiyalarına verilən səslərin 17,2%-ini alan "Müsəlman sosialist bloku"nun uğuru onun aqrar məsələlərdə radikal mövqeyi ilə izah oluna bilər. Belə ki, blok səslərin çoxunu Azərbaycanın qərbindəki kənd rayonlarında qazanmışdı. Azərbaycan partiyalarına verilən səslərin 9,1%-ini menşevik "Hümmət", 7,2%-ini "İttihad" partiyaları aldı.
Ümumrusiya Müəssislər Məclisinə seçkilərdə bütün Rusiya üzrə bolşeviklər 23,9% səs toplaya bildilər və Məclisdə üstünlüyü 62%-dən çox səs toplamış eser və menşeviklər bloku əldə etdi. Bu tərkibdə işə başlayan Ümumrusiya Müəssislər Məclisi bolşevik platformasında durmadığı üçün bir gün sonra buraxıldı.
The Shard
Görünüşü
Tikili günəşdə parlayan minlərlə şüşə panellər ilə örtülmüşdür.
Planlaşdırma və layihə müzakirəsi
Göydələnin layihəsi Pompido Mərkəzinin Paris müəllifi, Renzo Piano tərəfindən 2000-ci ildə hazırlanmışdır.
2002-ci ildə yerli hakimiyyət orqanları, baş nazirin müavini vəzifəsini icraçısı, Shard layihəsi ilə əlaqədar baş nazirliy administrasiyasına müraciət göndərir və 19 noyabr 2003-cü ildə tikinti icazəsi təsdiqlənir.
Tikintisi
Binanın yuxarı mərtəbələrinin tikintisi zamanı güclü külək səbəbiylə bir neçə dəfə inşa dayanmaq məcburiyyətində qaldı.
Saleh Bağırov
Saleh Ramiz oğlu Bağırov — teleaparıcı.
Həyatı
Saleh Bağırov 10 mart 1981-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində dünyaya göz açmışdır. Atası Ramiz Sadıq Saleh oğlu Bağırov uzun illər Azərbaycan Dövlət Televiziyasında ali dərəcəli səs rejissoru olmuşdur. Anası Nərgiz xanım Nəsirova ingilis dili müəllimidir. Saleh Bağırovun babası Sadıq Saleh Bağırov tanınmış teatr aktyoru Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisi, həmçinin əmisi Pərviz Bağırov da aktyordur.
Saleh uşaq yaşlarından etibarən teatra səhnəyə maraq göstərirdi. Hələ orta məktəbə getməmişdən öncə evlərinin həyətində uşaqları ətrafına toplayar, improvizə edilmiş səhnə qurar onlar üçün tamaşalar oynayardı. 1987-ci ildə evlərinin üzbəüz səkisində yerləşən 132 saylı məktəbə qədəm qoydu. Elə ilk gündən səliqəsi, dərsə davamiyyəti ilə ibtidai sinif müəllimi Cəmilə müəllimənin sevimlisinə çevrilən Saleh məzəli əhvalatları, zarafatları ilə bir müddət sonra sinif yoldaşlarının da rəğbətini qazanır. Məktəb illərindən etibarən Gənc Tamaşaçılar teatrında səhnələşdirilən tamaşalarda iştirak edir. Ara bir dərs boş keçəndə də lövhədə səhnə qurar sinif yoldaşları ilə birlikdə əyləncə təşkil edərdi. Uşaq yaşlarından səhnəyə olan bu həvəs onu Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə gətirir. Universiteti bakalavr və magistr təhsil dərəcəsi ilə bitirir. Tələbə ikən də, sonralar da müxtəlif teatrlarda tamaşalarda müxtəlif rollarda iştirak edir. 2004-cü ildə İctimai Televiziyanın ilk yarandığı gündən etibarən Saleh Bağırov bu televiziya ailəsinin sadiq üzvü kimi bütün yaradıcı enerjisi ilə teleaparıcı kimi çalışmağa başlayır. Özünəməxsus yaradıcılıq qabiliyyəti, zəkası və novatorluğu ilə İTV-də bu günə qədər bir çox proqram və verilişlərin hazırlanmasında yaxından iştirak edir.
Ailəsi
Saleh Bağırov ailəlidir, qız və oğul övladları var.
Ployeşti
İdman
Hazırda Curcunu təmsil edən "Astra" futbol klubu yaranmasından 2012-ci ildə qədər Ployeştidə məskən salmışdır.
Tomas Andreu
Tomas Andreu — gəmi mühəndisi.
Carpostalagma viridis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
1880-ci ildə Plötz tərəfindən təsvir edilmişdir. Kamerunda, Konqo Demokratik Respublikasında, Ekvatorial Qvineyada və Uqandada rast gəlinir.
Qızıl qələmlər
"Qızıl qələmlər" ədəbi cəmiyyəti 1925-ci ilin dekabr ayında Bakıda yaranmışdır. Gənc yazıçılar “Kommunist” qəzeti ətrafında birləşərək “Gənc qızıl qələmlər cəmiyyəti”ni təşkil edirlər. “Gənc qızıl qələmlər” cəmiyyətinin başlıca vəzifəsi fəhlə və kəndlilərin zövqünə müvafiq ədəbiyyat yaratmaq idi.
30 noyabr 1926-cı ildə “Gənc qızıl qələmlər” təşkilatı “Ədəbiyyat cəmiyyəti”ni sıxışdırdığından və üstün mövqe qazandığından bu iki təşkilatın müştərək iclasında onların birləşdirilməsi qərara alındı. Həmin gündən bu cəmiyyət “Qızıl qələmlər ittifaqı” adını daşıdı. Azərbaycanın bir sıra şəhərlərində - Naxçıvanda, Gəncədə, Şəkidə “Qızıl qələmlər ittifaqı”nın şöbələri açıldı. 1927-ci ildən “Maarif və mədəniyyət” jurnalı “Qızıl qələmlər ittifaqı”nın orqanı oldu.
1927-ci ilin fevral ayındə Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin qərarı ilə respublika ədəbiyyat təşkilatları “Qızıl qələmlər” ədəbiyyat cəmiyyətində birləşdirilir. “Qızıl qələmlər” ədəbiyyat cəmiyyəti heyətinə Ruhulla Axundov, Mustafa Quliyev, T. Hüseynov (sədr), Ə. İbrahimov, Hacıbaba Nəzərli, Süleyman Rüstəm (katib) seçilirlər.
Təşkilatın qurultayı
1928-ci ilin yanvar ayında Azərbaycan proletar yazıçılarının I qurultayı keçirilir. S. Rüstəm, M. Yurin və T. Hüseynov qurultayda məruzə edirlər. Qurultaydan sonra Azərbaycan Proletar Yazıçıları Cəmiyyəti (APYC) rəsmi fəaliyyətə başlayır. Bəzi nöqsanlarına baxmayaraq, bu cəmiyyət yaşlı və gənc yazarları öz ətrafına toplaya bilir.