cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Artişok
N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin əməkdaşları tərəfindən respublikada becərilən əkin artişokunun tərkibi kimyəvi analiz edilmiş, onun yarpaqlarında, çiçəklərində, toxumlarında və köklərində bir sıra bioloji fəal maddələr müəyyənləşdirilmişdir. Belə maddələrdən: sinarin qlikozidini, acı maddələri, şəkəri, piyli və qatranlı maddələri, üzvi turşuları, C vitaminini və s. göstərmək olar. left|thumb|İspaniya artişoku Xalq təbabətində artişokun qurudulmuş yarpaqlarından, çiçəklərindən, kökündən və toxumlarından çay kimi dəmləyib, ürək xəstəliklərində sakitləşdirici və qan təzyiqini azaldıcı dərman kimi istifadə edirlər. Bundan başqa xalq təbabətində artişok şəkər xəstəliyinə qarşı da işlədilir. Artişokun təzə toplanmış yerüstü hissələrindən alınan şirəni üzüm şərabı ilə qarışdırıb, sinqa və digər avitaminoz xəstəliklərinə tutulanlara gündə 3 – 4 dəfə, hər dəfə yarım stəkan içirlər.
Artişok çox qiymətli bitkidir. Onun respublikamizda çox geniş becərilməsi və tibbi məqsəd üçün istifadəsi vacibdir.
Yuxarıda təsvir etdiyimiz bitkilər respublikamızda yetişdirilən və istifadə edilən tərəvəzlərin əsas hissəsini təşkil edir. Bu qiymətli bitkilərin respublikamızda daha geniş becərilməsi və istifadə edilməsi, eləcə də onlarına elmi əsasda ətraflı öyrənilməsi çox vacibdir. Bütün bu göstərilənləri nəzərə alaraq gələcəkdə tərəvəz bitkilərindən həm qiymətli qida məqsədilə, həm də müalicə vasitəsi kimi istifadə etməyin zəruriliyin geniş kütlə arasında təbliğ olunmalıdır. Xalqımızın sağlamlığını qorumaq üçün tərəvəzlərdən daha geniş istifadə etmək məqsədəuyğundur.
Balina ovu
thumb|Balina ovu, 1894 -cü il. 200px|thumb|right|[[Ağ balina, Farer adaları]] Balina ovu sənayesi — Balinakimilərin gəlir əldə etmək məqsədi ilə ovlanması. Ovun hədəfi balinaların piyinin əldə edilməsidir. Onların piyi əsasən yanacaq kimi istifadə edilirdi. Üstəlik sənaye ehəmiyyəti olmuşdur. Balinaların ət məqsədli ovu XX əsrin ortalarına qədər davam etmişdir. Balinanın ətindən Kolbasa, sümüklərindən A vitamini, beynindən isə hormonlar və insulin hazırlanır.
Balinaovlayan və emal edən sənaye sahəsi
İlk zamanlar Balina ovu Atlantika və Sakit okeanların sahilyanı hissələrində inkişaf etmişdi. 15 əsrin axırlarında burada balinaların miqdarının azalması ilə əlaqədar olaraq tədricən açıq dənizdə gəmi ilə Balina ovuna başlandı. 19 əsrin axırlarında zolaqlı balinaların miqdarı Şimali Atlantikada kəskin surətdə azaldığından Norvec sənayeçiləri çox sayda balina sürüləri qeydə alınan Antarktika sularına ekspedisiyalar təşkil etdilər. Hazırda dünya okeanlarında, əsasən, 5 növ balina – finval, kaşalot, seyval, qozbel və göy balina ovlanır. 20 əsrin 60-cı illərinə qədər dünya Balina ovunda aparıcı yerləri Norvec və B.Britaniya tuturdu. Sonrakı illərdə birinci yerləri SSRİ və Yaponiya tutmuşdur. Balinaların sayı kəskin azaldığına görə, 1972 ildən Balina ovuna beynəlxalq nəzarət qoyulmuşdur. Hazırda Balina ovu, əsasən, Rusiya, İslandiya, Kanada, həmçinin Qrenlandiya adası ərazilərinin sahilyanı sularında aparılır.
Tarixi
200px|thumb|right|Balina ovu [[Ağ dəniz. 1760 il]] Avropada ilk balina ovçuları Norveçlilər xüsusi ilə seçilirdilər. Onlar 800-1000 illərdən bu sahə üzrə ixtisaslaşmışlar. Basklar 12 yük illik ərzində bu sahəyə maraq göstərmişlər. Onlar əsasən Biskay körfəzi ərazisində bu ovları təşkil edirdilər. İlk əvvəllər əsasən hamar bə Qrenlandiya balinasına qarşı ov təşkil edilirdi. Səbəb isə onların nisbətən ləng olması və böyük piyə sahib olması səbəbindən batmamalarıdır. Boz balinalara qarşı həyata keçirilən intensiv ovun sayəsində XVIII əsrdə onların soyu tükənmişdir.
Biskay körfəzindən başlayan Avropa balina ovu sənayesi sonradan qitənin şimalına sonradan isə Qrenlandiyaya keçmişdir. XVII əsrdə isə artıq Şimali Amerikanın şimal-şərq sahilləri  bu sahəyə cəlb dilir.
Balinaların ovunda əsasən yelkənli gəmilərdən və reyzin qayıqlardan istifadə edilirdi. Ələ keçirilən şikar tutuluraq buzlaqlar üzərinə çıxarılır və elə buradaca bölünmə həyata keçirilir. Yaponlar isə 1600-ci ildən bu ovu həyata keçirməyə başlamışdır. Ov torlar vastəsi ilə həyata keçirilirdi.
Beynəlxalq balina komisiyası
1931-ci ildə balina ovu sənayesi ilə əlaqədar beynəlxalq birlik yaradılır. Bu birliyin ən mühüm qərarlarından biri Balina ovu sənayesinin nizamlanması haqqında beynəlxalq konvensiyanın qəbul (International Convention for the Regulation of Whaling, ICRW) edilməsi olur (1946). Beynəlxalq balina komisiyası Elmi kamitetinin effektivliyi çox zəif olur. Səbəb isə onların qısa müddətli komersiya maraqlarına xidmət etməli olmuşdur.
Balina ovu sənayesinə qoyulan qadağa
1972-ci ildə ABŞ Dəniz məməlilərinin ovlanmasını və ixracına qadağa qoyan aktı qəbul edir. Bunla belə köklü xalqların həyata keçirdiyi ovlar istisnadır. 23 iyul 1982-ci ildə Beynəlxalq balina komisiyası tərəfindən sənaye əməmiyyəti ova qadağa qoyurlar. 1980-1990 illərdə Şimali Atlantikada balina ovunu həyata keçirmək istəyən ölkələr (Norveç, Farer adaları, İslandiya və Qrenlandiya) Şimali Atlantika dəniz məməliləri ilə əlaqədar komisiya təşkil edilir.
2010-ci ildə 62 sesiyada Beynəlxalq balina komissiya Yaponiya, İslandiya və Danimarkanın təziqi ilə balina ovuna qoyulan qdağa aradan qaldırılmışdır. Məlumata görə 1867 balina ovlanır.
Norveç
Beynəlxalq balina komisiyasının qərarına etraz edən Norveç 1993-ci ildən sənaye əhəmiyyətli ovu bərpa etmişdir. Onlar əsasən Kiçik Zolaqlı balinalara qarşı ovu şimal-şərqi Atlantikada həyata keçirir. 1995 ildə 218, 2003 ildə isə 646 balina ovlanmışdır. Əldə edilən balina əti Farer adaları və İspaniyaya ixrac edilir. Məhsullar Yaponiyaya ixrac edilsədə sonradan iqtisadi etirazlar və Yaponiyanın Şimali Atlatika məhsullarının ekaloji kirlənməsi səbəbindən bu məhsulları almasını dayandırması ilə ixrac dayandırılmışdır.
Farer adaları
Farer adalarında il ərzində 950 Qrindlər ovlanılır. Bəzən isə vəziyyətdən asılı olaraq digər balinakimilər: şimali butulkaburun balina və atlantik ağ yanlı delfin ovlanılır.
İslandiya
Norveçdən fərqli olaraq İslandiya Beynəlxalq balina komisiyasının qərarına etiraz etməmişdir. 1986—1989 illər ərzində elmi məqsədlər üçün il ərzində 60 balina ovlanılırdı. Bu addımlar birlik ölkələrinin kəskin etazına səbəb olmuşdur. Bu səbəbdən sənaye 1989 ildən dayandırılmışdır. 1992-ci ildə Beynəlxalq balina komisiyasından çıxmışdır. 2003-ci ildən elmi məqsədli ov bərpa edilmişdir. Onlara elmi məqsədlər üçün 100 Kiçik Zolaqlı balina, 100 Finval və 50 Seyval ovlamasına icazə verilməsini istəyir. İslandiya 2003-ci ildə 36 balina (kvota — 38), 2004 — 25 balina (bütün kvota), 2005 ildə 39 balina ovlanmışdır.
2006 ildən İslandiya sənaye ovunu bərpa etmişdir. İl ərzində 30 Kiçik Zolaqlı balina və 9 Finval ovlanmasına icazə verilmişdir. 22 oktyabr 2006-ci ildə İslsndiya 60 tonluq finval dişisini ovlamaqla Beynəlxalq balina komisiyasının qanunlarını pozmuşdular.
Qrenlandiya
Qrenlandiya eskimosları il ərzində 170 balna ovlayırlar. Bu isə Nirveç və Yaponiyadan sonra üçüncü nəticədir. Beynəlxalq balina komisiyası Qrenlandiyanın şərq və qərb hissələrində yayılmış balinaları başqa-başqa papulyasiyalara aid edirlər. Hər ikisinə müxtəlif kvota qoyulmuşdur. Ovu 90% qərb sahillərində cəmləşmişdir. Burada 150 Kiçik Zolaqlı balina və 10 Finval, şərqdə isə 10 Kiçik Zolaqlı balina ovlanılır.
Kanada
Kanada 1982 ildə Beynəlxalq balina komisiyasından çıxmışdır. Bu balina sənayesini inkişaf etdirilməsi ilə əlaqədar olmamışdır. Balina ovu hazırda burada eskimolar tərəfindən Kanadanın Balıqçılıq və Dəniz Resursları Departamentinin nəzarəti ilə həyata keçirilir. Ov nəticəsində əldə edilən ət mağaza və supermarketlərdə satılır.
Rusiya
SSRİ Norveç kimi Beynəlxalq balina komisiyasının qərarına öz etazını bildirmişdir. İl ərzində Çukot Muxtar Dairəsinin əhalisi tərəfindən 140 Boz balina ovu həyata keçirilirdi. Rusiyada isə yerli əhaliyə il ərzində bir neçə min dəniz məməlisinin ovunu həyata keçirməyə icazə verilmişdir. Xüsusi ilə Ağ balina ovu seçilir.
ABŞ
thumb| ABŞ ərazisində bu sənayenin inkişafı Alyaskanın aborigen əhalisi ilə əkaqədardır. İl ərzinfə 50 Qrenlandiya balinası və 1-2 Boz balina ovlanılır. 1999 ildə Makax hindu qəbilələri Vaşinqton ştatında balina ovunu bərpa etdilər. Bu heyvan hüquq müdafiə təşkilatlarını ayağa qaldırmışdır.
Digər ölkələr
Kiçik balinakimilərin ovu Beynəlxalq balina komisiyası tərəfindən idarə edilmir. Karib dənizində Qrenada, Dominika və Sent-Lüsiya tərəfindən ov həyata keçirilir. Burada Qrindlər, Cırtdan qatil balina və əyirici delfin ovlanılır. Karib adalarında il ərzində 400 qrind ovlanılır.
İndoneziyada ov Lamalerlərə qarşı həyata keçirilir.
Balina papulyasiyalarının sayı
Sənaye əhəmiyyətli balina ovuna qoyulan qadağadan sonra balinaların sayında artım müşahidə edilmişdir. Qozbel balinaların sayı 1999-ci ildə Atlantik okeanın şimal-qərbində sayı 10600 baş qiymətləndirilmişdir. Meyn körfəzində onların sayında 6,5 % artım müşahidə edilmişdir. Sakit okeanın şimal-şərqində isə Göy balinaların sayı 2000 baş qiymətləndirilirdi. Sonralar isə sayında artım olmuşdur. Hamar balinaların sayında artım isə az müşahidə edilmişdir. Qrenlandiya balinalarının Oxot dənizi və Artikada, Sakit okeanın şimal-qərbində Göy balinaların sayı olduqca azdır.
Lintax
Lintax — Kiçik Zond adalarına daxil olan Komodo və Rinka adaları arasında yerləşir. Flores dənizini Sumba boğazı ilə birləşdirir. Daxilində çoxlu qayalıqlar vardır. Ərazisi Komodo Milli Parkı ərazisinə daxildir. Sahilləri turistləri cəlb edir.
İqtisadiyyatı
thumb|250px|left İl ərzində boğaz ərazisinə 63801 nəfər turist ayaq basır (2013). Bunun 85 %-i xaricilər olur. Suları dayvinq həvəskarlarını özünə cəlb edir. Əvvəllər regionun əsas gəliri balıqçılıqdan əldə edilirdi, hazırda isə turizm ön plandadır.
94 (ədəd)
Doxsan dörd — say sistemində ədədlərdən biridir. Doxsan üçdən sonra, doxsan beşdən əvvəl gəlir.
Sərab çoban iti
Sərab çoban iti  - Güney Azərbaycanın şimal-qərb hissəsində mövcud olan yerli it cinsi. Əsasən qoyunçuluq sahəsində istifadə edilir. Sürüləri yırtıcı heyvanlardan (Canavar və Ayı) qoruyur. Rəsmən müstəqil cins kimi tanınır.
Xüsusiyyətləri
Sərab çoban itləri yığcam və əzələli bədən quruluşuna malik olurlar. İri pəncəyə sahibdirlər. Erkəklərin hündürlüyü 75-90 sm, dişilər isə 70-85 sm olur. Çəki baxımından erkəklər 60-90 kq arası, dişilər isə 55-80 kq arası olurlar. İstər yayın isti, istərsə qışın sərt havasına davamlıdır. Orta yaşam ili 12-17 arasında dəyişir. Müxtəlif rəng çalarlarına malik olurlar. Qara gözlərə malikdirlər. Qara rəngliləri üstünlük təşkil edir. Xəz baxımından isə Uzun tüklü və Qısa tüklü olmaqla iki tipə bölünür. Ağ və iri dişləri vardır. Qoyunları nəinki canavarlardan, hətta ayılardan qoruya bilir. Demək olar ki, onların qənimi sayılır.
Cəzalandırıcı (film, 1989)
Cəzalandıran – 1989-cu ildə istehsal olunmuş ABŞ bədii filmi.
Məzmun
"Cəzalandıran" ləqəbi ilə tanınan Frenk Kastl əvvəllər polis vəzifəsində işləmişdir. Polis vəzifəsində işləyən zaman mafiya bandasının başçısının oğlunu öldürmüşdür. 1976-cı ildə Nyu-York ştatının Manhetten bölgəsində yerləşən "Mərkəzi Park"da ailəsi ilə birlikdə gəzintiyə çıxmışdır. Bu zaman mafiya bandası həmin yerə hücum edir. Frenk Kastlın həyat yoldaşı və 2 qızı avtomobildə bağlı qalaraq partladılırlar. Mafiya bandası onun öldüyünü zənn edərək, buranı tərk edirlər. Lakin Frenk Kastl sağ qalır.
Bir gün şəhərə Yakudza bandası gəlir. Onların başçısı qadın olur. Adı isə Tanakadır. Həmin banda şəhərdəki bandaları öz əsarəti altına salmaq qərarına gəlir. Bu səbəbdən Yakudza bandası onların uşaqlarını oğurlamağa başlayır. Atalarını isə öldürməyə çalışırlar. Frenk Kastl bandaya qarşı kinli olsa da, onların uşaqlarını xilas etməyə qərar verir.Onların xilas edilməsi çox çətinliklə başa gəlsə də, Frenk uşaqların hamısını xilas edir. Bu zaman Frenk polislərə könüllü olaraq təslim olmağa məcbur olur. Frenk həbsxanaya düşür.Onu digər həbsxanaya aparan zaman oğurlanılır. Frenki oğurlayan sonuncu banda başçısıdır. Onun adı Cianni Franko-dur. Franko onu uşağını xilas etməyə məcbur etdirir. Frenk isə əlacsız qalaraq buna razı olur.
Filmin sonunda Frenk Yakudza bandalarında olan adamları öldürərək, Frankonun oğlu Tommi de Frankonu xilas edir. Lakin bu zaman Cianni Franko onu öldürmək istəyir. Cianni Franko buna nail ola bilmir. Frenk ilə atışma zamanı ölür. Tommi de Franko isə yalnız Frenkin, atasını necə öldürdüyünü görür. İşin nə yerdə olduğunu bilmir. Frenk Tommidən atasının səhvlərini bir daha təkrarlamamasını xahiş edir. Bu vaxtda artıq polislər binaya daxil olurlar. Polis Ceyk otağa girən zaman Frenki tapa bilmir. Bu zaman Ceyk Frenki səsləməyə başlayır.
Yoxsulların toyu
"Yoxsulların toyu" — azərbaycanlı rəssam Əzim Əzimzadənin 1931-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri
Radiasiya
Radiasiya – radioaktiv kimyəvi elementlərin nüvələrinin parçalanması zamanı yaranan enerjinin alfa, beta, qama şüaları və Kosmosda yayılan hər hansı bir elektromaqnetik şüanın ətraf mühitdə müxtəlif dalğa və hissəciklər formasında yayılmasıdır. Ətraf mühitin təbii radiasiya fonu– kosmik şüalanmanın torpaq, hava, su və ətraf mühitin digər obyektlərindəki radioaktiv izotopların atmosferə səpələnən şüalarının miqdarının insan və digər canlı orqanizmlərə zərər verməyən ionlaşmış radiasiyasının təbii dərəcəsidir. Radiasiya fonunun təbii mühitdə formalaşmasında ilkin yeri kosmik şüalar, yəni atmosferə düşən böyük enerjili zərrəciklər tutur. Temperaturun dəyişməsi ilə əlaqədar radiasiya fonu lokal olaraq dəyişir.
Cəm və əksolunan radiasiya
Cəm və əksolunan radiasiya (Q) cəm radiasiyası horizontal səthə düşən (D) səpələnən və (S) düz radiasiyaların cəminə bərabərdir:
Q = S+ D
Düz radiasiya
Düz radiasiya paralel şüa toplusu şəklində günəş diskindən birbaşa yer səthinə daxil olan radiasiyaya deyilir.
Reyxenbax şəlaləsi
Reyxenbax və ya Rayxenbax şəlaləsi — İsveçrənin Mayringen kommunasının yaxınlığında, Reyxenbax dərəsinin aşağı hissəsində, Aar çayının qolu Reyxenbax üzərində yerləşən şəlalə. Hündürlüyü təxminən 250 metrdir. Alp dağlarında yerləşən ən məşhur şəlalələrdən biridir. Şəlaləyə Reyxenbax funikulyorunun köməyilə yetişmək mümkündür.
Radiasiya
Səpələnən radiasiya
Səpələnən radiasiya atmosferdən keçərkən atmosfer qazlarının molekulları və aerozollar tərəfindən səpələnən günəş radiasiyasının bir hissəsinə deyilir.
Reyxenbax şəlaləsi
Məşhurluğu
Şəlalə bir neçə səbəbdən məşhurdur. Öz gözəlliyi və ölçülərindən başqa, o həm də beze şirniyyatının vətəni sayılan Mayringen yaxınlığında yerləşir.
Şəlalənin məşhurluğunun digər səbəbi Şerlok Holmsdur. Artur Konan Doyl XIX əsrin sonunda şəlalənin yanında olarkən onun gözəlliyinə məftun olmuşdu. Daha sonra, o, belə qərara gəlir ki, Şerlok Holms məhz “bu dəhşətli yerdə” həlak olmalıdır. “Sonuncu iş” hekayəsində 04 may 1891-ci ildə Professor Moriarti ilə mübarizə aparan Şerlok Holms düşməni ilə birlikdə məhz bu şəlaləyə yıxılır Lakin Britaniya ictimaiyyətinin təzyiqinə davam gətirməyən yazıçı “Boş ev” hekayəsində onu “diriltməli” olur.
Şəlalə yaxınlığında bu hadisənin yüz illiyi münasibətilə xatirə lövhəsi quraşdırılmışdır.
Azərbaycanda vaxt
Azərbaycanda vaxt və ya AZV — Azərbaycan ərazisində vaxt zonası. Standart saat vaxtından 4 saat qabaqdır (UTC+04:00).
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 17 mart tarixli 131 saylı Qərarına əsasən 2016-cı ilidə yay vaxtına keçid ləğv edilmişdir. . Nazirlər Kabinetinin 17.03.1997-ci il tarixli 21 saylı Qərarı qüvvədən düşmüş hesab edilir və 2016-cı ilin 27 mart tarixində (bazar günü) ölkə ərazisində yay vaxtına keçid həyata keçirilməyəcəkdir.
Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanda yay və qış vaxtlarına keçid bir sıra tibbi-psixoloji və sosial-mənəvi problemlərin yaranmasına və İKT sistemlərinin qəbul olunmuş beynəlxalq vaxt qrafiki ilə sinxronlaşdırılması sahəsində bəzi çətinliklərin meydana gəlməsini nəzərə alaraq, AMEA-nın Rəyasət Heyəti GMT+4 (Qrinviç vaxtı+4 saat) vaxtını əsas götürməklə Azərbaycan Respublikasında yay və qış vaxtlarına keçid praktikasının ləğv edilməsini təklif edib. Onu da qeyd edək ki, qış və yay vaxtlarının tətbiqi barədə Nazirlər Kabineti 1997-ci ildə qərar verib. Qərara əsasən, hər il oktyabrın son bazar günündə ölkə ərazisində qış, martın son bazar günündə isə yay vaxtına keçilir. .
Radiasiya
Albedo
Cəm radiasiyanın tərkibində düz və səpələnən günəş radiasiyalarının nisbəti Günəşin horizontda yüksəkliyindən, buludluluğun miqdarından və atmosferin çirklənmə dərəcəsindən asılıdır. Cəm radiasiyanın bir hissəsi Yer səthinə çataraq yenidən atmosferə şüalanır. Cəm radiasiyanın Rk əksolunan hissəsinin ümumi Q cəm radiasiyaya nisbəti çox vacib xarakteristikalardan biri olub, səthin əksetmə qabiliyyəti və ya A albedosu adlanır:
A = Rk/ Q
Albedo adətən faizlə ifadə olunur. Səthin albedosu onun rəngindən, kələ-kötürlüyündən, rütubətindən və digər xüsusiyyətlərindən asılıdır. Su səthinin albedosu adətən quru səthindən kiçik olur. Qar və buz səthinin albedosu isə daha böyük olur. Yerin süni peyklərindən qurunun, dənizin və bulud örtüyünün albedosunun müşahidələri aparılır. Albedonun qiymətinə görə bəzi təbiət hadisələri haqda fikir yürütmək olur(məsələn, dənizdə dalğanın hündürlüyü, bulud örtüyünün qalınlığı və s.)
Radiasiya balansı və onun tərkib hissələri
Yer səthinə gəlib çatan günəş radiasiyasının bir hissəsi udulur, digər hissəsi isə əks olunur. Bundan başqa Yer kürəsi özü ətraf atmosferə radiasiya şüalandırır.Atmosfer öz növbəsində Yerdən şüalanan radiasiyanı udaraq özü infraqırmızı radiasiya şüalandırır. Bu şüalanmanın əsas hissəsi Yerə yönəlmişdir. Yer səthinə gələn və şüalanan radiasiya fərqləri radiasiya balansı adlanır. Radiasiya balansı qısa və uzundalğalı radiasiyadan ibarətdir. Radiasiya balansının tərkib hissələri bunlardır: Azərbaycanda radiasiya balansının və onun komponentlərinin tədqiqi ilə Ə.M.Şıxlinski məşğul olmuşdur. İlin isti və soyuq dövründə radiasiya balansının paylanma və yüksəklikdən asılılıq qanunauyğunluqlarıtədqiq edilmişdir. Yer kürəsində radiasiya balansının və onun tərkib hissələrinin coğrafi paylanma xəritələri sovet alimləri M.İ.Budıko, T.Q.Berlyand və b. tərəfindən 1963- cü ildə “ İstilik balansı” atlasında verilmişdir.
Ətraf mühitin radiasiya şəraiti
Ətraf mühit və insan sağlamlığı üçün ən böyük təhlükəni təbii mühitin radioaktiv çirklənməsi yaradır. Atmosferə radioaktiv maddələr təbii radioaktiv proseslər vasitəsilə, uran filizləri çıxarıldıqda, reaktorların istismarı zamanı və atom partlayışları nəticəsində daxil olur. Qeyd etmək lazımdır ki, 1950-60-cı illərdə keçmiş SSRİ, ABŞ, İngiltərə, Fransa və Çin tərəfindən genişmiqyaslı yer üzərində və açıq okeanlarda nüvə silahı sınaqlarının aparılması nəticəsində atmosfer havası, su obyektləri və yerüstü torpaq qatları süni radioaktiv çirklənməyə məruz qalmışdır. Bununla yanaşı, ətraf mühitin radiasiya fonuna dünyanın müxtəlif ölkələrində Atom Elektrik Stansiyaları və digər obyektlərdə baş verən texnogen qəzalar da böyük təsir göstərir.
Bütün bunları nəzərə alaraq, Azərbaycanda 1965-ci ildən başlayaraq ölkə ərazisinin radiasiya fonu və ətraf mühitin radioaktiv çirklənməsinə 2 göstərici üzrə (təbii fon və atmosfer aerozollarının β-radioaktivliyi) mütəmadi müşahidələr aparılmağa başlanılmışdır. Ətraf mühitin radiasiya fonu üzrə gündəlik müşahidələr 42 məntəqədə gün ərzində 3 dəfə olmaqla  saat 09:00, 15:00, 18:00 radələrində aparılır ki,  bu da respublikanın müxtəlif fiziki-coğrafi zonalarını və əksər inzibati rayonların ərazilərini əhatə edir.
Atmosfer aerozollarının radioaktivliyi üzrə gündəlik müşahidələr Xəzər dənizinin açıq akvatoriyasından (Neft Daşları) və Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Şəki, Zaqatala, Naxçıvan, Quba, Beyləqan, Ağstafa, Lənkəran şəhərlərində yerləşən məntəqələrdən götürülmüş planşet nümunələrinin analizi əsasında aparılır.
2009-cu ildə Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyi (AEBA) tərəfindən Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin iştirakı ilə həyata keçirilən “Azərbaycan Respublikasında radioaktivliyin monitorinqi sahəsində infrastrukturun inkişaf etdirilməsi” layihəsi çərçivəsində nüvə texnologiyalarından istifadə edən ölkələrlə həmsərhəd olan Ağstafa, Sədərək, Beyləqan, Astara, Quba və Pirallahı rayonlarında yerləşən meteoroloji stansiyalarda radiasiya fonu üzərində tam avtomatlaşdırılmış onlayn erkən radioloji xəbərdarlıq monitorinq nəzarəti sisteminin quraşdırılması təmin edilmişdir. Monitorinq nəzarəti sisteminin ölçmə məlumatları hər yarım saatdan bir ETSN-nin Ətraf Mühit üzrə Milli Monitorinq Departamentinə və eyni zamanda Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Böhran Vəziyyətlərdə İdarəetmə Mərkəzinə ötürülür. Müşahidə məntəqələrindən daxil olmuş məlumatlarının nəticələrinə əsasən “Respublika ərazisində təbii mühitin faktiki radiasiya şəraiti” adlı gündəlik bülletenlər hazırlanaraq aidiyyatı üzrə dövlət orqanlarına çatdırılır və əlavə məlumatlar gündəlik olaraq Nazirliyin rəsmi internet səhifəsində yerləşdirilir.
Əhməd Özxan
Əhməd Özxan – Türk musiqiçi.
ASAN Radio
ASAN Radio — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən radio. 24 dekabr 2015-ci il tarixində 100.0 MHz tezliyində Bakı və Abşeron ərazisində sınaq yayımına başlayıb. Radionun direktoru Emin Musəvidir. ASAN Radio Azərbaycan dilində yayımlanır.
Yaradılması
ASAN radionun açılması ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tapşırıq vermişdi. 8 sentyabr 2015-ci ildə radionun açılması ilə Milli Televiziya və Radio Şurası Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinə 100 MHs tezliyində Azərbaycan üzrə teleradio yayımın aparılması üçün 6 illik lisenziya verib. Oktyabr ayında televiziya və radio sahəsində böyük təcrübəsi olan Emin Musəvi ASAN Radionun direktoru təyin olundu. 2015-ci ilin sonlarında, 24 dekabr tarixində ASAN radio test yayımına başladı. Radio ilk olaraq yalnız Bakı və Abşeron rayonları ərazisində yayımlanırdı. ASAN Radionun formalaşdırılmasında Türk Əməkdaşlıq və Koordinasiya Agentliyi iştirak edib.
Fəaliyyəti
ASAN Radionun yaradılmasında məqsəd dövlət xidmətləri sahəsində ixtisaslaşmış radionun formalaşdırılması, dövlət strukturlarına etimadın gücləndirilməsidir. Radio Azərbaycan dilində yayımlanır. Radionun fəaliyyəti Dövlət Agentliyinin İnformasiya təminatı şöbəsi tərəfindən həyata keçirilir.
Uilkins (aerodrom)
Uilkins — Antarktidanın şərqində, Cənub okeanından 65 km aralıda, Mouson dənizinin şərq sahillərindən bir qədər aralıda yerləşən aerodrom. Aerodrom Antarktida üzərindən ilk uçuş təşkil edən Corc Qubert Uilkinsin şərəfinə adlandırılmışdır.
Bir uçuş-eniş zolağına malikdir. Sərt buz qatı üzərində yerləşir. Uzunluğu 4000 metr təşkil edir.
Tikinti
Uçuş-eniş zolağı Avstraliya Antarktika ərazisi hələ 1950-ci illərdə planlaşdırılırdı. Texniki, siyası və ekoloji problemlər səbəbindən imtina edilirdi.
Tikinti ancaq 2005-ci ildə başa çatmışdır. Uçuş-eniş zolağı Yuxarı Peterson buzlağı üzərində qurulmuşdur. Buzlağın qalınlığı 700 metr təşkil edir. Burada buzlaq il ərzində 12 metr hərəkət edir. Bu layihənin qiyməti 46,3 mln $ AUD ,təşkil etmişdir.
İstifadəsi
İlk uçuş hələ 2007-ci ilin dekabrında həyata keçirilməli olsada mülki nəqliyyatda tətbiq olunan sərt qanunlar səbəbindən geçikir. Üstəlik dövlət daşıyıcılardan yüklərin və sərnişinlərin "Keysi" qütb stansiyasına daşınmasını tələb etmişdir. Bu stansiya Antarktida sahillərində Yaponiyaya məxsus balina ovunu həyata keçirən gəmilərə nəzarətin təmin olunmasına xidmət edir.
İlk uçuş Hobart-Uilkina xətti üzrə 11 yanvar 2008-ci ildə həyata keçirilmişdir.4,5 saat ərzində qət edilmiş və hədəfə çatılmışdır. Təyyarədə 19 sərnişin olmuşdur.
Hazırda Tasmaniya-Antarktida reysi oktyabrdan marta kimi həyata keçirilir. Bu uçuşlar turistlər üçün nəzərdə tutulmur.
Caesalpinia nhatrangense
(Caesalpinia nhatrangense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
95 (ədəd)
Doxsan beş — say sistemində ədədlərdən biridir. Doxsan dörddən sonra, doxsan altıdən əvvəl gəlir.
Rəstəcə
Rəstəcə — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Qarabörk inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 1083 nəfərdir.
Toponimikası
Oykonim iran dilləri nə məxsus rəstəhrusta (kənd, böyük kənd) və cəlca (yer) sözlərindən düzəlib, “böyük kənd yeri” mənasındadır.
Din
Kənddə Rəstəcə kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Şərəfli yol (film, 1989)
Şərəfli yol — "Azərbaycanfilm" Kinostudiyasının istehsalı olan qısametrajlı sənədli film.
Film haqqında
Film İsmayıllı Rayonu İcraiyyə Komitəsinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Yuxarı Taulıkay (Baymak)
Coğrafi yerləşməsi
Sakmara çayınınn sahilində yerləşir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (99%) üstünlük təşkil edir.
İspaniya artişoku
İspaniya artişoku —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çoxillik, göy-yaşıl rəngdə bitkidir, 2 m-ə qədər hündürlükdə yerüstü gövdəsi var. Çiçəkləri qırmızı və ya bənövşəyidir, meyvəsi qutucuqdan ibarətdir. Bitki iyul ayında çiçəkləyir, meyvəsi avqustda yetişir. Respublikamızda İspaniya artişoku (Cynara cardunculus) da becərilir. İspaniya artişoku boyca əkin artişokundan kiçikdir.
İman Şampert
İman Şampert — NBA-nın Klivlend Kavalers komandasında oynayan peşəkar Amerikalı basketbolçudur. O, 1990-cı ilin iyun ayının 26-da anadan olub. Şampert Nyu York Niks tərəfindən NBA 2011 üçün seçilmişdir. Ancaq o, Klivlend Kavalers komandasında oynadı və qalib gəldi.
Erkən həyatı
8-ci sinifdə oxuyanda NBA basketbolçusu Evan Torner ilə Oak Park, İllinoysdəki Gvendoln Bruks Midle komandasında komanda yoldaşı idi. O Oak Parkdan Rive Forest Hay skula keçdi. 30 ən yaxşı oyunçudan biri oldu. O hər iki komandada uşaq və yeniyetmə bölmələrində oynayırdı. O Skoutfa 15 nömre ve Rivalsda ise 26 nömre altında oynayırdı. O 2006-cı ilde MCDonalds bütün Amerika oyunlarında oynadı və ücüncü komanda olur.
Karyerası
2008–2009-cu illərdə Georgiya Tex üçün o təzə oyunçu idi. Burada oynadığı zaman o hər oyundan 10,5 xal qazandı. 2009–2010-cu il mövsümündə dekabr ayının 3-də Şampert sağ dizindən əməliyyat olur və 6 oyun buraxır. O mövsümün sonunda yenidən oyunlara qatılır və hər oyundan 10,0 xal qazanır.
2010–2011-ci illərdə Şampert öz xalını 17,3-ə çatdırır.
Nyu York Niks
2011-ci ildə NBA-nın 17-ci oyunlarında o Nyu-York Niks komandası ilə çıxış edir. 2012-ci ilin fevral onun komanda yoldaşı Jared Ceffries deyir "O sağ tərəfdən hücumda çox gözəl oynayır". 2012-ci ildə NBA oyunları zamanı o yenidən dizini zədələyir. 2012-ci ilin aprel ayının 28-də o birinci dəfə Mayami Hit əlehinə oyunda yenidən dizindən zədə alır və dərhal həkimlərin köməyindən istifadə edir. Sonra isə o sol dizindən zədə alır beləliklə, o mövsümdə oynu dayandırır.
2012-ci ildə o bir çox jurnalistlərin diqqət mərkəzində olur. İlin mükafatı üçün mükafatlanmada kifayət qədər səs yığır və bu mükafata layiq görülür. 2013-cü ildə o yenidən oyunlara qayıdır. Bu zaman o Detroyt Pistons komandası əlehinə oynayır. Oyun zaman 8 xal, 3 rebound əldə edir.
Klivlend Kavalers (2015–hələ də)
2015-ci ilin yanvar ayının 2-də o Klivlend Kavalers qoşulur. Sonra ona Oklahoma-Siti Tander komandasından təklif gəlir. Klivlend Kavalers Şamöerd və C. R. Smis oyunçuları Niksdən alır. Burada o 8 xal, 2 rebound əldə edir.2015 NBA finalında Klivlend Kavalers Qolden Steyt Uorriorza uduzur. 2015-ci ilin iyul ayının 9-da yenidən 4 illik Klivlend Kavalers müqavilə bağlayır. Buna əsasən 40 milyon dollar qazandı. Həmin ilin dekabr ayının 11-də Orlanda Maqic qarşı oyunda debüt edir. 111–76 hesabı ilə qalib gəlir və 14 xal qazanır. 2016-cı ilin mart ayının 5-də Boston Seltiks komandası ilə oyun zamanı 120–103 hesabı ilə qalib gəlir. 11 apreldə Klivlend Kavalers oynayan Şampert ayağından zədə alır. NBA final oyununda ikinci hissədə oyuna daxil olur və komandasının Qolden Steyt Uorriorza qalib gəlməsinə yardımçı olur.
Şəxsi həyati
Şamperin atası Odisdir. İllinoys Çikaqoda Kolumbiya Kolleqdə pəşəkar dizaynerdir. 2012–13-cü illərdə NBA final oyunlarında Şamperin saç kəsimi hamının marağına səbəb olmuşdur. 213-cü ildə saçını keçəl edir.
Basketboldan başqa onun repə böyük marağı var. 2015-ci ilin dekabr ayının 16-da Şampert həyat yoldaşı Teyana Taylr onların qızlarını dünyaya gətirir (İman Tayla Şampert). 2016-cı ilin avqust ayında Atlantada o narkotikin təsiri altında maşın sürdüyü üçün həbs edilir.
Kserokopiya aparatı
Ədəbiyyat
R.Əliquliyev, P.Salmanova. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2013, 169 s.
96 (ədəd)
Doxsan altı — say sistemində ədədlərdən biridir. Doxsan beşdən sonra, doxsan yeddidən əvvəl gəlir.
Fernando Alonso
Fernando Alonso — İspaniyalı Formula 1 pilotu.
Bioqrafiya
Fernando Alonso 1981-ci il iyulun 29-da İspaniyanın şimalındakı Ovyedo şəhərində anadan olub. Onun atası Xose Luis yaşadıqları Ovyedo şəhəri yaxınlığındakı partlayıcı maddələrin hazırlandığı zavodda mexanik, anası ilə univermağın əməkdaş olub. Fernandonun Lorena adlı özündən böyük bacısı var. Həvəskar kartinq yarışçısı olan atası bu marağının övladlarına da keçməsini istəyir və səkkiz yaşlı Lorena üçün kart düzəldir. Lakin Lorena üç yaşlı Fernandondan fərqli olaraq, buna maraq göstərmir. Fernando aldığı təhsili də avtoidmana görə yarımçıq qoyur.
Fernando 2006-cı ildə Rakel del Rosario ilə ailə qurur. Onlar 2011-ci ildə ayrılırlar. Sonra rus Daşa Kapustina ilə münasibəti olan Fernando ondan da ayrılır və həmerlisi Lara Alvarezlə görünürdü. Hazırda isə Linda Morselli ilə münasibətdədir. Fernando 2006-cı ildən 2010-cu ilə qədər Cenevrədə, daha sonra isə Luqanoda yaşayıb. Böyük məbləğdə vergi ödəməli olan ispan sürücü hazırda Dubayda yaşayır. Fernando yaxşı sürücü olmaqla yanaşı, bir sıra səhv qərarların da sahibidir.Red Bull ona təklif göndərərkən Ferrari-ni seçməsəydi, hazırda bəlkə də ən azı altı titulun sahibi idi…
Sürücülük karyerası
Alonso karyerasına üç yaşından başlayır. Yarışdığı rəqibləri ondan 3–4 yaş böyük olurlar. Yağışlı havalarda yarışmaq üçün yağış təkərləri almaq imkanları olmadığından, sliklərlə sürür. Kartinqdə iştirak edən Fernandonun mexaniki də öz atası olur. Onun karyerasını inkişaf etdirməsi üçün ailənin kifayət qədər maddi imkanı yox idi, lakin Fernandonun uğurları sponsorların diqqətini cəlb edir və onlar da tələb olunan vəsaiti verirlər. O, öz istedadını tezliklə göstərir – 1993-cü ildən etibarən Junior kateqoriyası üzrə ardıcıl dörd il İspaniya Kartinq Çempionatının qalibi olur.1997-ci ildə İspaniya və İtaliyada İnter-A titulunun sahibi olur. Bu uğuru vətənində təkrarladığı növbəti ildə də Avropa Kartinq Çempionatında ikinci olur. Fernando bir neçə seriyada yarışdıqdan sonra 2000-ci ildə Formula 3000-də mübarizə aparır. Seriyada yarışan sürücülərin hamısından yaşda xeyli balaca olan Alonso ilk yeddi yarışda xal qazana bilməsə də, mövsümün sonuna doğru yaxşı nəticələr əldə edir. Son iki yarışda bir qələbə və bir ikincilik qazanaraq çempionatı dördüncü yerdə tamamlayır.
2002
Fernando 2002-ci ili Renault-nun test sürücüsü kimi keçirməli olur.
2003
Flavio Briatore növbəti mövsüm Censon Battonun əvəzinə Fernandonu yarışdırmaq qərarına gəlir.Flavio Briatore bu qərarına görə Britaniya mətbuatında kəskin tənqidlərə məruz qalsa da, komandanın texniki direktoru Mayk Qaskoyn F1 Racing-ə verdiyi müsahibədə qərarın düzgün olduğunu bildirir. Fernandonun testlərdəki iştirakı və komandaya etdiyi kömək bolidin inkişafında xüsusi rol oynayır.Fernando Malayziya Qran Prisində poul qazanan ən gənc sürücü olur.
Braziliya Qran Prisində 54-cü dövrənin son döngəsində Mark Uebber qəza edir. Fernando sürətini azalda bilmir və Mark Uebberin maşınından çıxan təkərə dəyir, sonra isə maşını divara çırpılaraq yenidən trasa qayıdır. Qırmızı bayraqla dayandırılan yarışa yenidən start verilmir. Yarışın 75%-dən çoxu geridə qaldığından, sürücülərə tam xallar verilir.Fernando qələbə qazanan ən gənc sürücü adını Macarıstanda əldə edir. Mövsümü 55 xalla altıncı yerdə tamamlayır.
2004
2004-cü ildə qələbə qazana bilməsə də, dörd dəfə podiuma yüksəlir və mövsümü dördüncü yerdə başa vurur.
2005
2005-ci ildə Cankarlo Fizikella komandaya gəlir. Titul uğrunda mübarizə Alonso və McLaren-in sürücüsü Kimi Rəykkönen arasında gedir. Mövsümə əla başlayan Fernando yekunda 7 qələbə, 15 podiumla titulun sahibi olur və ən gənc çempion adına sahib olur (2010-cu ildə Sebastyan Fettel çempion olana qədər bu adı özündə saxlayır). Fernando qazandığı titul barədə belə deyir: "Bunu karyeram boyu məni dəstəkləyən ailəmə və yaxın dostlarıma həsr etmək istəyirəm.İspaniya Formula 1 ölkəsi deyil və biz bu yolda tək mübarizə aparmışıq".
2006
2006-cı ilin ilk hissəsi Alonsonun dominantlığı ilə keçir. İlk 9 yarışın hamısında podiumun ilk iki pilləsində olur və bu yarışlardan altısını qalib kimi başa vurur. Mövsümün ortasında texniki reqlamentdəki bəzi dəyişikliklərdən sonra Mixael Şumaxer də titul uğrunda mübarizəyə qoşulur.Çin Qran Prisindən sonra iki sürücünün xalları bərabərləşir.Lakin Mixaelin Yaponiyada tamamlaya bilmədiyi yarışda qalib gələn Fernando Braziliyada da onu üstələyir və ardıcıl ikinci titulunu əldə edir. Mixael mövsümün sonunda Formula 1-dən gedir. Fernando 2005-ci ilin sonunda – Renault ilə müqaviləsinin başa çatmasına bir il qalmış bildirir ki,2007-ci ildə McLaren-ə keçə bilər. Komanda ilə qazandığı uğurlara görə Flavio Bratore ona 2006-cı ilin dekabrın 15-də McLaren maşını ilə test etməyə imkan yaradır. Alonso üzərində heç bir reklam olmayan MP4–21 ilə Xeresdə 95 dövrə vurur. McLaren onun komanda yoldaşının debütant Lyuis Həmilton olacağını və Fernandonun 39 milyon dollar qazanacağını açıqlayır.
2007
Olduqca gərgin keçən mövsümdə dörd dəfə qalib gəlir.Macarıstan Qran Prisinin sıralanma turunda baş verənlərdən sonra Alonso ilə Lyuis Həmiltonun münasibətləri pisləşir. Fernando 109 xalla mövsümü üçüncü yerdə tamamlayır.İkinci yerdəki Lyuis Həmiltonla eyni xala sahib olur, titulu qazanan Kimi Rəykkönenə isə cəmi bir xalla uduzur. Komanda ilə münasibətləri pozulan Fernandonun mövsümün sonunda gedəcəyi barədə xəbərlər yayılır. Noyabr ayında hər iki tərəf qarşılıqlı şəkildə üçillik müqaviləni ləğv etdiklərini, Fernandonun 2008-ci ildə istədiyi komandaya keçə biləcəyini açıqlayır. McLaren casusluq qalmaqalına görə Mühəndislər Kubokundan xaric edilir.
2008
Fernando 2008-ci ildə yenidən Renault-ya qayıdır. Lakin komanda onun çempion olduğu illərdəki qədər güclü deyildi. Buna baxmayaraq, Fernando Sinqapur və Yaponiyada qələbə qazanaraq çempionatda beşinci olur.Sinqapurdakı yarış sonradan Flavio Briatorenin Formula 1-dən uzaqlaşdırılmasına səbəb olur. Komandadan göndərilən Nelson Pike 2009-cu ildə bildirir ki, Flavio Briatore Sinqapur yarışında ondan qəsdən qəza etməsini istəyir.Flavio Briatore hər şeyi elə hesablayır ki, yarış Fernandonun qələbəsi ilə bitir.FİA araşdırmalardan sonra Fernandonun bu hadisədə günahsız olduğunu bildirir.
2010
Fernandonun yeni komandasındakı debütü qələbə ilə nəticələnsə də, mövsümün növbəti yarışlarında yaxşı nəticələr əldə edə bilmir. Çempionatın lideri demək olar ki, hər yarışda dəyişir.İtaliya Qran Prisindən etibarən dörd yarışın üçündə qalib gələn Alonso yenidən titul uğrunda mübarizədə ən güclü namizədlərdən biri olur.Əbu Dabidəki son yarışa 246 xalla çempionluğa ən yaxın sürücü olur. Lakin yarışı yeddinci yerdə tamamlayır və qalib gələn Sebastyan Fettel mövsümdə ilk dəfə çempionatda birinciliyə yüksəlir və ilk titulunu qazanır.Alonso 25 xallıq yeni sistemdə Sebastyan Fettelə cəmi dörd xalla uduzur.
2011
2011-ci ildə Red Bull əlçatmaz olur – Sebastyan Fettel 11 qələbə qazanır və böyük xal fərqi ilə titulun sahibi olur. Fernando yeganə qələbəsini Silverstounda əldə edir və doqquz dəfə podiuma yüksəlir.
2012
2012-ci ili isə Fernandonun ən yaxşı mövsümlərindən biri adlandırmaq olar. Malayziyada qırmızı bayraqlarla uzun müddət dayandırılan yarışda qalib gəlir. Növbəti iki yarışda qarşılaşdığı texniki problemlər Fernandoya yüksək yerləri tutmağa imkan vermir. Mövsümün ilk yeddi yarışını yeddi müxtəlif sürücü qazanır və çempionatda maraqlı vəziyyət alınır. Lakin Valensiyadakı unudulmaz yarış bir çox şeyi dəyişir. Fernandonun 11-ci yerdən start aldığı yarışda onun çempionatdakı əsas rəqiblərindən Lyuis Həmilton qəzaya görə, Sebastyan Fettel isə motora görə finişə çata bilmir. Yaxşı start alan və ardıcıl ötmələr edən Fernandoya bu amillər də kömək edir və finiş xəttini birinci keçir. Bu, həm də Mixael Şumaxerin son dəfə podiuma çıxdığı yarış olur.Almaniyada da qalib gələn Alonso Britaniyada son dövrələrdə daha təzə təkərlərə sahib olan Mark Uebber tərəfindən keçilir. Mövsümün ikinci hissəsində isə vəziyyət tamamilə dəyişilir.Sebastyan Fettel ardıcıl dörd qələbə qazanır və Fernandonun əldə etdiyi 40 xaldan çox üstünlük əriyir.Braziliyadakı son yarış çempionu müəyyən etməli idi. Yarışa Sebastyam Fettel 273, Alonso isə 260 xalla gəlir. Yarışın startında Sebastyan Fettel yerində fırlanaraq gerilərə düşür. Sonra isə altıncı yerə qədər yüksələ bilir. Fernando səkkizinci yerdə başladığı yarışda ikinciliyə qədər gəlir,lakin Censon Battona çatmaq mümkün olmur. Yekun nəticələrə görə Sebastyan Fettel 281 xalla çempion, Alonso isə 278 xalla ikinci olur.
2013
Ferrari 2013-cü ilə yaxşı başlayır. Fernando Çində və İspaniyada qalib gəlir. Lakin bir il əvvəl olduğu kimi,Red Bull bu dəfə də yay fasiləsindən sonra əlçatmaz olur.Sebastyan Fettel Belçika Qran Prisindən Braziliya Qran Prisinə qədər olan doqquz yarışın hamısında qalib gələrək ardıcıl ən çox qələbə qazanan sürücü olur. Yekunda 397 xalla çempion olur və bu, rekorddur. Fernando isə yenə də ikinci yerin sahibi olur.
2015–2017
Fernandonun McLaren-dəki ikinci dövrü barədə danışmağa dəyməz.Honda mühərrikləri artıq üçüncü ildir ki, idmandadır, lakin hələ də gözlənilən nəticəni verə bilmir. Fernando 2015-ci ildən bəri bir dəfə də olsun nəinki qələbə, heç podium uğrunda mübarizə apara bilməyib. Nə Fernando, nə də iki il ərzində komanda yoldaşı olmuş Censon Batton.
İstanbul kitabxanalarının siyahısı
'Kitabxanaların siyahısı İstanbulda kitabxanaların siyahısı.
İtlərin döyüşü
"İtlərin döyüşü" — azərbaycanlı rəssam Əzim Əzimzadənin 1938-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri.
Kiş adası
right|350px|Daruş Otelı right|250px|Kiş Adası Kiş Adası ərazisi 91.5-km² olan ada, Fars körfəzində yerləşir, Kiş Adası arxipelaqın bir hissəsidir. Hörmüz boğazının giriş yaxınlığında yerləşib. Əhalisi 20,000 nəfərdir və 1 milyon insan hər il Kiş adasını ziyarət edir.. Kiş adası 2010-cu ildə New York Times tərəfindən dünyanın 10 ən gözəl adalar arasında sırada yer alıb.
Caesalpinia paraguariensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aruz Vartan
Aruz Vartan (23 iyun 1880 – 14 aprel 1945) — Azərbaycan əsilli alman film aktyorudur. O, karyerası ərzində əsasən dəstəkləyici rollar olmaqla 90-dan çox filmə çəkilmişdir.
Həyatı
Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasında anadan olan Aruz Vartan Gürcüstan irsinə sahibdir. O, 1898-ci ildə Tiflisdə orta məktəbi bitirmiş, daha sonra qısa müddətdə Xarkovda (indiki Ukrayna ərazisi) tibb təhsili almışdır. O, Sankt-Peterburqa köçməmişdən əvvəl bir müddət Yaponiyada yaşamışdır.
Fəaliyyəti
1905-ci il inqilabı zamanı o, Almaniyada Saksoniyaya köçdü və Frayburq Mədən və Texnologiya Universitetində təhsil aldı. O, Almaniyaya qayıtmamışdan əvvəl Çilidə və Boliviyada mədən mühəndisi kimi işləmişdir, daha sonra isə səhnədə və ekranlarda aktyor və ifaçı kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Öz fəaliyyətinin ilk illərində o, əsasən aparıcı rollarda yer alırdı, lakin zaman keçdikcə xarakterik rolları ifa etməyə başladı. Faşizm dövründə o, kiçik rollarda yer aldı, xüsusilə də ruslarda, məsələn, Bakıya hücumlar (1942). Aruz Vartan İkinci Dünya Müharibəsinin son həftələrində təbii səbəblərdən dünyasını dəyişdi.
Juba
Juba — İraq işğalı zamanı 645 ABŞ əsgərini öldürdüyü iddia edilən İraqlı snayperçinin ləqəbi. İraq döyüşü və üsyanlarında iştirak edərək, bir neçə videoda yer almışdır. Bu videolardan ikincisi Juba'nın 37 Amerika əsgərini vurduğunu iddia etdiyini göstərir. Juba'nın həqiqi bir fərd olub-olmaması, çoxsaylı insanlar arasında paylaşılan bir rolun olması və ya bir təbliğat məqsəxilə medianın yaratması bilinmir.
Həyatı
"Juba" özü haqqında bunları deyib: "Qatil deyiləm, insanları öldürməkdən xoşum gəlmir. Lakin işğal etdiyiniz ölkəmi müdafiə edirəm. Sizin snayperin 14 yaşlı Şeymanı öldürməsini heç vaxt unutmayacağam. Ölkəmizə ziyarət üçün gəlsəydiniz sizi öz ölkənizə gülə-gülə yola salardıq. Amma ölkəmizi işğal etdiyiniz üçün sizə yaşatdıqlarınızın eynisini yaşadacayıq. Analarımız öldürülən oğulları üçün ağladılar. Sizin də analarınız ağlayacaq. Hədəfdən yayınmayacağıma söz vermişəm. Övladını itirən hər ana üçün 1 güllə…"
Ölümü
Onun haqqında hər il ölməsi barədə məlumatlar yayılır. Lakin "Juba"nın harda olması və ya ölməsi barədə rəsmi məlumat yoxdur. Onun haqqında yüzlərlə iddia var. İddialara görə "Juba" 2009-cu ildə öldürülüb. Lakin onun 2008-ci ildə bir çox iraqlıya təlim keçdiyi və həmin əsgərlərin də "Juba" ləqəbi ilə fəaliyyət göstərdiyi bildirilir.
Fəaliyyəti
"Bağdat ovçusu" adı ilə də tanınan "Juba" 645 ABŞ əsgərini öldürdüyü iddia edilir. Öldürdüyü əsgərlərin videosunu çəkib internetə yükləyən "Juba", qatil olmadığını deyirdi.
Jubanın ilk videosu isə 2005-ci ildə internetə yüklənib. Daha sonra isə o internetə yüzlərlə video belə yükləyib. İnternetə yüklənən dəhşətli görüntülərdən məlum olur ki, "Juba" yalnız 1 dəfə atəş açırmış.
İkinci "Juba" videosu 2006-cı ildə Bağdadın qərbində yayıldı və 2006-cı ilin oktyabr ayının sonlarında İnternetdə yayımlandı. Videoda Bağdad snayper bölməsinin ehtimal olunan komandiri ilə reportaj yer aldı, görüntülərdə snayperçinin istifadəsində çox sayda silahın olduğu göstərilir. Videoda koalisiya qüvvələrindəki snayperçilər tərəfindən ehtimal olunan qorxu müzakirə olunur və snayper missiyasından geri dönən "Juba" göstərilir. Videoda, IAI və digər fraksiyaların tərkibində fəaliyyət göstərən onlarla snayperin olduğu iddia edilir və daha çox öyrədildiyi göstərilir.
2007-ci ilin dekabrında "Juba - Bağdad Snayperi 3" internetdə yayımlandı. Videonun istehsal keyfiyyəti əvvəlki buraxılışlarından yaxşılaşdırıldı; video doqquz dildə yayımlandı. 2008-ci ildə "Juba - Bağdad Snayper 4" İnternetdə və veb saytında yayımlandı.
Rəna Mirzəzadə
Rəna Mirzəzadə — fəlsəfə elmləri doktoru, siyasi elmlər üzrə professor, "Tərəqqi" medalı laureatı,3-cü dərəcəli "Əmək" ordeni laureatı
97 (ədəd)
Doxsan yeddi — say sistemində ədədlərdən biridir. Doxsan altıdən sonra, doxsan səkkizdən əvvəl gəlir.
Rəna Mirzəzadə
Həyatı
Mirzəzadə Rəna Rza qızı 1954-cü il, 8 apreldə Şirvanda anadan olmuş, 1971-ci ildə həmin şəhərin 1 saylı orta məktəbini, 1976-cı ildə BDU-nun əyani tarix fakültəsini bitirmişdir.
1978-ci ildən AMEA Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda, (hazırda Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunda) işləyir. 1998–1999-cu illərdə İnstitut "Gender tədqiqatı" qrupunun rəhbəri, 2008–2011-ci illərdə "Qloballaşma və informasiya cəmiyyətinin fəlsəfi problemləri" şöbəsinin müdiri, 2011–2016-cı illər "Politologiya və siyasi sosiologiya" "Siyasi nəzəriyyə" şöbəsinin müdiri, hazırda isə " Siyasətin fəlsəfəsi və sosiologiyası" şöbəsinin müdiridir. 1998–2016-cı illər İnsititut Həmkarlar Komitəsinin sədri olmuşdur. İnsititut Elmi Şurasının və Fəlsəfə Cəmiyyətinin, Problem Şurasının, Dissertasiya Şurasının üzvüdür. 1989-cu ildə elmi kommunizm (indiki politologiya) ixtisası üzrə namizədlik elmi dərəcəsi almışdır. 2004-cü ildə respublikada ilk dəfə olaraq, "Gender: fəlsəfi, tarixi və siyasi-hüquqi istiqamətlər" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 2005-ci ildə fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi almış, "Siyasi nəzəriyyələr" ixtisası üzrə professordur. 15-dək elmi kitabın, 150-dən çox məqalənin müəllifidir.
1993–1994-cü illərdə müstəqil ictimai-fəlsəfi "İdrak" qəzetinin baş redaktoru, 1999–2001-ci illərdə "Genderşünaslıq" beynəlxalq elmi-populyar jurnalının Baş redaktoru olmuşdur.
Respublika KİV-də mütəmadi olaraq siyasət, dövlətçilik, azərbaycançılıq ideologiyası, Qarabağ problemi, gender və qadın problemi, multikulturalizm, insan hüququ, vətəndaş cəmiyyəti, informasiya, qloballaşma üzrə məqalələrlə çıxış edir, müsahibələr verir, televiziyalarda ekspert kimi çıxışlar edir. Ölkədə fəaliyyət göstərən QHT-lər və Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi, Ombudsman Aparatı ilə fəal işləyən tətqiqatçı və ictimaiyyətçidir. Nəinki respublikada, hətta onun sərhədlərindən kənarda da müxtəlif mövzularda çıxış etmişdir. Beynəlxalq Türk Qadınları Həmrəyliyi Assosasiyasının İdarə Heyətinin üzvü, Rusiya-Azərbaycan QHT-ləri əməkdaşlıq komissiyasının üzvü olmuşdur. Bakı şəhərində və respublikanın müxtəlif regionlarında, o cümlədən Naxçıvan MR-da ardıcıl olaraq mühazirələrlə çıxışlar etmişdir.
2008-ci il 16 mart və 2012-ci il mart Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə AR Prezidenti yanında QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasının ("Ailə, Qadın və Uşaq istiqaməti") üzvü olmuşdur. Azərbaycan Qadınlarının 1998, 2003, 2008 və 2013 və 2018-ci illər Qurultaylarında məruzəçi olmuşdur.
2008-ci il Prezident seçkiləri ərəfəsində respublikanın 40-dək rayonunda "Qadın və seçki" mövzusu ilə çıxış etmişdir. 2009-cu il mart Referendiumunda "Zəka" təbliğat qrupunun rəsmi vəkili olmuşdur. 2010 və 2015-ci il parlament seçkilərində YAP namizədinin rəsmi vəkili olmuş və YAP tərəfindən fərmanla təltif olunmuşdur. 2016-cı il sentyabr Referendiumunda rəsmi vəkil olmuşdur.
2011-ci il 3 mart Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Respublikada elmin və təhsilin inkişafında göstərdiyi fəaliyyətə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
2013-cü ildə Azərbaycan Həmkarlar Komitəsinin 20 illik yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur. 2014-cü il apreldə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin "Səmərəli fəaliyyətinə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə 11 iyul 2019-cu il tarixdə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi" (1918–2018) yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.
6 mart 2021-ci ildə Azərbaycanın Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə respublikanın ictimai heyətinin fəaliyyətinə görə üçüncü dərəcəli Əmək Ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Ailə, Qadın, və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yanında İctimai Şuranın 2017–2020-ci il sədri olmuşdur, Dini İşlər üzrə Dövlət Komitəsi Yanında ictimai Şuranın 2017–2020-ci ildə üzvü olmuşdur. Ombudsman Aparatı Ekspertlər Şurasının üzvüdür.
2018-ci ildən AMEA Qadınlar Şurasının sədridir.
Elmi fəaliyyəti
1978-ci ilin avqustunda Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutuna baş laborant vəzifəsinə işə qəbul edilmişdir.
1989-cu ildə siyasi elmlər namizədi dərəcəsi almışdır. 1999-cu ildə müstəqil "Genderşünaslıq" elmi-populyar jurnalının baş redaktoru olmuşdur. Respublika Fəlsəfə cəmiyyətinin üzvüdür. "Qadın hüquqları", "Qadın və siyasət", "Qadın və məhbus" məcmuələrinin, "Gender tədqiqatları" dərsliyinin (həmmüəllif), "Kişi və qadın münasibətləri" (Azərbaycan və ingilis dillərində) və "Siyasi partiyaların gender təhlili" (Azərbaycan, rus və ingilis dillərində) kitablarının müəllifidir.
1997-ci ildə qeyri-hökumət təşkilatı olan "Gender və İnsan Hüququ" Araşdırma Birliyi tədqiqat mərkəzini təsis etmişdir. Təşkilat 2000-ci ilin mart ayında qeydiyyatdan keçmişdir.
Rəna Mirzəzadə Respublikada ilk dəfə gender siyasəti üzrə kitabların müəllifi, "Gender siyasəti və Gender bərabərliyi" problemlərinin ilk elmi tədqiqatçısı və gender üzrə respublikada ilk elmlər doktorudur.