cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otto mühərriki
İki taktlı mühərrik dörd taktlı mühərrikdən yalnız iki tsiklə görə sıxılma və genişlənməsinə görə arxada qalır, giriş və çıxış tsiklləri isə silindrin üfürülməsi ilə əvəz edilmişdir ki, bu da təzə işçi qarışıq qaz işlənmiş qazları silindrdən sıxışdırıb çıxardır.
Səkkiz yarım (film, 1963)
"Səkkiz yarım" — rejissor Federiko Fellininin filmi.
Otto mühərriki
Əlbəttə ikitaktlı mühərriklər hazırlanmada sadə və ucuzdur, lakin dördtaktlı mühərriklər daha böyük eytiyata malikdir. Onlar iqtisadi cəhətdən səmərəli, daha təmiz tullantı qazlarına malikdirlər və az səs əmələ gətirirlər.
Səkkiz yarım (film, 1963)
Məzmun
Bu ekran əsərinin ideyasını Qvidonun həyatı, uşaqlıq xatirələri, sürrealistik görünüş və işıqlandırma təşkil edir, lakin bunun üçün hələ də ilham mənbəyi lazımdır.
Otto mühərriki
Karl Benz özünün ilk patentini 31 dekabr 1878-ci ildə almışdır. Bundan sonra yorulmaz ixtiraçı gələcək avtomobilin mühüm qovşaq və sistemlərini: karbüratoru (benzin və havanı qarışdırmaq üçün qurğu), akseleratoru (mühərrikin silindrlərinə daxil olan yanar qarışığın tənzimləyicisi), yanma sistemini, ötürməni dəyişdirən qutunu və soyutma üçün su radiatorunu patentləşdirmişdi.
Xanəmir (Azərşəhr)
Xanəmir — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,803 nəfər yaşayır (449 ailə).
Lollapalooza
thumb|2015-ci ildə [[Sem Smit Lollapalooza festivalında]]
Lollapalooza — hər il ABŞ-nin Çikaqo şəhərində keçirilən dörd günlük musiqi festivalı. Festivalda əsasən alternativ rok, metal musiqi, pank rok, hip-hop və elektronik musiqi janrlarında aktlar olur. Lollapalooza dünyanın ən böyük və ən nəhəng musiqi festivallarından biri və ABŞ-də ən uzun müddət davam edən oyunlardan biri hesab olunur.
Nazim Abdullayev (polis)
Həyatı
Nazim Xanlar oğlu Abdullayev 10 noyabr 1967-ci ildə Laçın şəhərində doğulmuşdur. Laçın rayonu 1 saylı orta məktəbdə təhsil alıb.1983-cü ildə Laçın rayon 127 nömrəli Orta Texniki Peşə məktəbinin "Kənd tikinti ustası" ixtisasını qəbul olmuş və 1986-cı ildə bitirmişdir. Peşə məktəbini bitirdikdən sonra 1986–1988-ci illərdə Rusiyanın Vladivostok şəhərində hərbi xidmət keçmişdir.
Ermənilərin torpaqlarımıza göz dikdiyi andan silaha sarılaraq vətənimizin müdafiəsinə qalxmışdır.
1990-cı ildə Bakı Neft Kimya texnikumunun "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisasının əyani şöbəsinə qəbul olunmuşdur.Öz ərizəsi ilə 04 noyabr 1991-ci il tarixində "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisası üzrə qiyabi şöbəyə köçürülmüşdür və könüllü olaraq müharibəyə yollanmışdır ilk öncə 811 saylı Laçın alayının tərkibində daha sonra isə Laçın rayon Polis Şöbəsinə polis nəfəri kimi Serjant rütbəsində işə qəbul edilərək döyüşlərdə iştirak etmişdir.
Laçın rayonunun Zabux, Tığik, Cicimli, Güləbird, Zerti kəndləri və Kəlbəcər, Füzuli Horadiz-Cəbrayıl istiqamətində gedən döyüşlər zamanı qəhrəmanlıqla vuruşub.17 aprel 1994-cü ildə Polis Baş Serjantı rütbəsi almışdır.
1994-cü il aprelin 21-də Füzuli rayonunun Horadiz qəsəbəsi uğrunda gedən döyüşlərdə şücaət göstərərək döyüş yoldaşlarının mühasirədən çıxması üçün öz canını fəda etmiş, qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Bakı şəhərində II Fəxri xiyabanda dəfn edilib. Subay idi.
Təltifi
Horadiz qəsəbəsi döyüşlərində göstərdiyi şücaətə görə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyevin 18 dekabr 1993-cü il tarixli 77 saylı fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanmasında xüsusi xidmətlərinə görə Laçın rayon polis şöbəsinin polis nəfəri Abdullayev Nazim Xanlar oğlu "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir[3].
Ukraynada nəqliyyat
Ukraynada nəqliyyat hava, dəmiryol, avtomobil, su və boru nəqliyyatından ibarətdir.
Dəmir yolları
Ölkədə dəmir yolları Ukrayna dəmir yolları idarəsinin balansındadır (Укрзалізниця). Ölkədə dəmiryolları şəbəkəsi altı yola bölünür:Donetsk, Lvov, Odessa, Cənub, Cənub-Qərbi və Pridnepovsk. Sərnişin daşıma vaqonlarının maksimal sürəti 160 km/s təşkil edir. Dəmir yollarının ümumi uzunluğu 22473 km təşkil edir.
Aviasiya
Ölkədə 19 beynəlxalq hava limanı vardır. Ən böyük hava lmanı Brispol hava limanıdır.
Çay və dəniz naviqssiyası
Ukraynanın ən böyük çayı Dneprdir. Bu çay naviqasiyaya açıqdır. Ölkənin Qara və Azov dənizlərində limanlara sahibdir.
Boru nəqliyyat
Boru nəqliyyatı vastəsi ilə əsasən xam neft və təbii qaz daşınır. Boru nəqliyyatın Ukraynada uzunluğu 40 min km-dir. Bunun 35 kilometrlə qaz daşınır.
Şəhər nəqliyyatı
Ukraynanın Kiyev şəhərində Rusiya İmperiyasında ilk tramvay çəkilmişdir (1892). Burada dünya praktikasında ilk dəfə olaraq trolleybus vaqonları kəşfçi Vladimir Velkiç  (1966) və SSRİ ərazisində ilk sürətli tramvay hazırlanmışdır (1978).
Blumfonteyn
Tarixi
1840-cı ildə geniş düzənlikdə bir fermer məskən salır. Fermanın yeri Blumfonteyn "güllər məskəni" adlandırılır. Bu gün də şəhər qızılgül kolları ilə zəngindir. thumb|слева|100пкс|Şəhərə ad verən yer Şəhər rəsmi şəkildə 1846-cı ildə salınıb. 1854-1902-ci illər arasında o Oranj Respublikasının paytaxtı olub. 1890-cı ildə dəmiryolu salınıb və şəhər Keyptaunla birləşdirilib.
Əhalisi
Axırıncı 20001-ci il siyahıyaalınmasına görə Blumfonteynin şəhərətrafı yaşayış məntəqələri ilə birlikdə əhalisi 328 773 nəfərdir. Onlardan Neqroid irqi - 72,6%, ağ irq (əsasən afrikanerlər) - 22,2%, mulatlar - 5,2%.
Cənubi Afrika Respublikasında aparteid rejimi hakimiyyətdən getdikdən və qara irq nümayəndələri hakimiyyətə gəldikdən sonra ağ adamların iri şəhərlərdə sayı azalır. qara dərili insanlar böyük şəhərlərə kütləvi şəkildə köçürlər. Ona görə də statistik rəqəmlər təxmini hesab edilir.
İnzibati, biznes və millətlərarası ünsiyyət vasitəsi kimi afrikanes dilidir (əhalinin 1/4 hissəsinin ana dilidir, əsasən ağlar və mulatlar). Qaradərli insanlar məişətdə yerli dillərdən (soto, tsvana, kosa) istifadə edir. hakimiyyət afrnakes dilini sıxışdırmağa çalışır və nəticədə gənclər ingilid dilinə meyl edirlər.
İqtisadiyyatı
İri nəqliyyat qovşağı dəmiryol, avtomobil yolu, aviaxətlər). Qızıl, uran çıxarılması, metal emalı, şüşə, yeyinti, tütün və dəri emalı müəssisələri. Univesiteti vardır. Boyden observatoriyası fəaliyyət göstərir.
Tünzalə Rafiqqızı
Tünzalə Rafiqqızı (tam adı:Tünzalə Rafiq qızı Zeynalova ; 29 sentyabr, 1978, Hacallı, Bərdə rayonu, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan jurnalisti, ANS TV-nin aparıcısı, şairə
Həyatı
Zeynalova Tünzalə Rafiq qızı.29 sentyabr 1978-ci ildə Bərdə rayonunda anadan olub. 1985–1995-ci illərdə Bərdə şəhərində orta məktəbdə oxuyub.
Təhsili
1995–1999-cu illərdə Bakı Dövlət Universiteti Jurnalistika fakültəsində təhsil alıb. 1999–2001-ci illərdə BDU-nun magistraturasını bitirib. İkici ali təhsilini İqtisad Uuniversitetində "maliyyə işi" ixtisası üzrə oxuyub.
Jurnalistlik Fəaliyyəti
Jurnalistlik fəaliyyətinə 1995-ci ildən başlayıb. Müxtəlif media sturukturlarında çalışıb.Bundan başqa Maliyyə Nazirliyi, Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasında işləyib. İkinci dərəcəli dövlət qulluqçüsudur. Buna baxmayaraq, jurnalistikaya marağı onu yenidən 2012-ci ildə mediaya qaytarıb. O vaxtdan ANS-də redaktor, xüsusi müxbir, yerli və xarici bürolarla iş üzrə şöbənin rəhbəri işləyib. Hazırda "Hesab vaxtı" verilişinin aparıcı-müxbiridir.
Hindistan coğrafiyası
Sahəsi və sərhədləri
Hindistan ən qədim və böyük dövlətlərdən biridir. Hindistan Asiyanın qərbində Hindistan yarımadasında yerləşir. Sahəsi 3287,6 kv.km, 2001 - ci il siyahıya almasına əsasən əhalisi 1,028,737,436 nəfərdir.
Ərazisinə görə dünyada yeddinci (Sahəsi 3,287,240 km² ), əhalisinə görə isə ikinci sıradadır.
Hindistan federativ respublikadır. 25 ştatdan,7 muxtar ərazidən ibarətdir. 1950-ci ildən konstitutsiya fəaliyyət göstəir. Dövlət başçısı prezidentdir. Konstitutsiyaya görə dövlət dili hindi dilidir. Lakin ingilis dilidə geniş istifadə edilir. Hindistan qədim,tarixi,mədəni keçmişə,ənənələrə malik olan ölkədir.
Hindistanın relyefi
Ərazisi qərbdə,cənubda və şərqdə Hind okeanının Ərəbistan dənizi və Benqal körfəzi ilə, şimalda isə dünyanın ən hündürdağ sistemi Himalay ilə əhatə olunmuşdur.
Ölkənin İCM təsərrüfatın inkişafına əlverişli təsir göstərir. Quru sərhədləri çətin keçilən dağlıq ərazilərdən keçdiyindən ölkənin iqtisadiəlaqələrində mühüm rol oynamır. Sahil xətti həm qərb, həmdə şərq ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün əlverişli imkanlar yaradır və ölkənin həyatında mühüm rol oynayır.
Hindistan 25 ştat və 7 müttəfiq ərazidən ibarətdir.
Əhali coğrafiyası
Dövlət dili ölkıdı ən çox saylı hinduların dilidir. Ikinci dövlət dili kiminingilis dilindın istifadə olunur. Bununla yanaşı hır bir ştatda yerli xalqların dilində yerli hökumətlərin qərarları, qəzetlər, jurnallar dərc edilir. Əhalinin 4/5 hissəsi hinduizim 1/10-i isə islam dininə etiqad edir. Əhalinin etnik və dini tərkibinin müxtəlifliyi tez-tez millətlərarası və kastalar arası toqquşmalara səbəb olur. Əhali ölkə ərazisi üzrə olduqca qeyri-bərabər yerləşmişdir. Dənizsahili ərazilər,məhsuldar ovalıqlar xüsusilə Hind-Qanq ovalığı, çayların vadiləri və deltaları daha çox məskunlaşmışdır. Indi ölkənin daxili hissələri Dekan yaylası sürətlə mənimsənilir. Ölkınin şimalında ucqar dağlıq ərazilər seyrək məskunlaşmışdır.
Qarabağ tüməni
Qarabağ tüməni-Qarabağ xanlığı, Rusiya imperiyası, dövrlərində olmuş pul. Pənah xan Şuşada sikkəxana tikdirmiş və bu sikkəxanada «pənahabad» adı ilə bir misqal vəznində sikkə zərb olunmuşdu. Bu sikkələrin bir üzündə Pənahabad, o biri üzündə «La ilahə illəllah və Muhəmmədun rəsulullah» sözləri yazılmışdı. «Pənahabad»ın altısı bir manat, səkkizi isə bir Qarabağ tüməni adlanırdı
Hindistan coğrafiyası
Dil coğrafiyası
Hindistanda ən geniş yayılmış dil hindi dilidir və ölkənin rəsmi dillərindən biri sayılır. Biznes və inzibati işlərdə geniş yayılmış ingilis dili " yardımçı dil" statusundadır ; Hindistan Konstitusiyasına görə ölkənin 21 rəsmi dili var. Hindistanda dillərin 1652 dialekti vardır.
Qarabağ tüməni
Pənah xanın buraxdığı pul Qarabağın Rusiya tərkibinə daxil edilməsindən sonra da öz dəyərini saxlamışdır. Xanlığın 6 manat 50 qəpik pulu 1 manat Rusiya pulu dəyərində idi.
Hindistan coğrafiyası
Təbii ehtiyatları
Hindistanda daha güclü sənaye kompleksi Dekan yaylasının şimal-şərqində, Kəlkətədən Damador çayı vadisi boyunca uzanır. Ölkənin başlıca kömür-metallurqiya bazsı olan bu rayon adətən Hind Ruru adlandırırlar. Dekan yaylasının mərkəzi hissəsində ən iri Bhilai metallurqiya kombinatı tikilmişdir. Bombey, Mədrəs, Əhmədabad, Dehli, Heydərabad və.s şəhərlərdə iri sənaye mərkəzləridir.
Hindistanda formalaşan sənayenin ərazi strukturu digər İOÖ-lərdən fərqli olaraq çoxmərkəzli tipə malikdir.Ölkənin bütün hissələrində iri sənaya mərkəzləri yerləşir. Bunlar da nisbətən geri qalmış daxili ərazilərin inkişafına təsir edir.
Hindistanın əksər hissələrində təbii şərait kənd təsərrüfatının inkişafı üçün əlverişlidir. Ölkə geniş torpaq sahələrinə malikdir. Onun ərazisinin yarısı şumluq üçün yararlıdır. Daha məhsuldar torpaqlar Qanq,Brahmaputra və digər çayların geniş vadilərində yerləşir. Bütün əkin sahələrinin 2/5-dən çoxu suvarılır.
Hindistanda iki başlıca kınd təsərrüfatı mövsümü-yay və qış mövsümləri mövcuddur. Yay mövsümü (xarif) mayın axırından sentyabr-oktyabr aylarınadək uzanır. Qış mövsümü (rabi) sentyabr aylarından mart-aprelədək davam edir. Bu, günləri, quru mövsümdür və suvarma tələb edir.
Əkinsahələrinin 4/5-dən çoxunda ərzaq bitkiləri becərilir. Çəltik Qanq və Brahmaputra çaylarının aşağı və orta axarlarınd, buğda isə Qanq çayının yuxarı axarında, quraqlığı ilə fərqlənən Pəncab ştatında becərilir. Suvarılan torpaqlardan yuksək məhsul yığılır.
Texniki bitkilər hər yerdə, şəkər qamışı Qanq vadisində, pambıq əsas etibarilə Dekan yaylasında, cüt Qanq deltasının və Brahmaputra vadisinin daha rütubətli rayonlarında (Qərbi Benqalda), çay Şərqi Himalay dağətəyində becərilir. Ölkənin kənd təsərrüfatında heyvandarlıqikinci dərəcəli yer tutur. Qaramalda kənd təsərrüfatında işlək qüvvə kimi istifadə olunur. Yalnız bəzi rayonlarda əmtəəlik heyvandarlıq inkişaf etmişdir. Hinduizim qaydalarına riayət edərək, kəndlilər heç əldən düşmüş qaramalıda ətlik üçün kəsmirlər, yalnız həyətdən qovmaqla kifayətlənirlər. “Müqəddəs” inəklər” yollarda və şəhərin küçələrində gəzib dolaşırlar.
İqlimi və hidroqrafiyası
Hindistanın iqlimi Himalayın və Tar səhrasının təsiri altındadır, hər ikisi, hansı ki, musson tiplidir.
Subekvatorial qurşaq- musson iqlim tipli olub, Hindistan və Hind-Çin yarımadalarını əhatə edir. Musson küləklərinin təsiri nəticəsində şimalda tropik yox, subtropik iqlim qurşağı ilə həmsərhəddir. Bu qurşaqda musson tipli meşələr və savannalar formalaşıb.
Gəncəli (Salyan)
Gəncəli — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Riu-Qrandi (Parana)
Riu-Qrandi — Braziliyanın cənubundan axan çay. Öz başlangıçını Mantikeyradan Atlantik okeanın sahilinə yaxın ərazidən Minas-Jerays ştatından götürü. Uzunluğu 1230 km-dir. Çay Braziliya öndağlığından axır. Yuxarı axarda astanalar müşahidə edilir. Paranaiba çayı ilə birləşərək Parana çayını əmələ gətirir. Əsasən yağış suları ilə qidalanır.
Elektrik enerjisi istehsalında istifadə edilir. İki SES 1,2 kVt enerji verir.
Kiker
Kiker (alm.kicker – futbolçu) və ya Fusbol (alm.Fußball – futbol) futbola əsaslanan stolüstü oyun. Habelə kiker – həmin oyunu oynayan adam.
İxtiralar
Salome Pajava
Salome Pajava (d. 3 sentyabr 1997, Moskva, Rusiya) — Gürcüstanı təmsil edən bədii gimnast. Salome Pajava 2016-cı ildə Yunanıstanı XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Pajava həm də 2015-ci ildə Avropa Oyunlarının bürünc medalını qazandı.
Karyerası
Salome Pajava 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, fərdi yarışların təsnifat mərhələsində 69.115 xal topladı və 14-cü yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.
Kiker
Amma bu stolüstü futbolun yaranmsı haqqındakı versiyalardan biridir. XX əsrin əvvəllərində bu işə çoxlu patentlər verilmişsə də, onlardan hansının birinci və bu gün stolüstü tennisə uyğun olduğunu müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Yalnız bunu demək olar ki, müasir stolun prototipinin 20-ci illərdən gec meydana gəlmədiyini güman etmək olar.
Oyun
Oyunçular sterjen (ştanqlar) üzərində qurulmuş futbolçu fiqurları idarə etməklə tutacaqların köməyilə rəqib qapısına top vurmağa çalışırlar. Bəzən yarışlarda cüt və tək sıralarda dörd-dörd oynanılmasına baxmayaraq, oyun təkbətək və ikibəiki oyunçu olmaqla gedir. Oyun bir qayda olaraq 5-dən 10-a qədər hesabla aparılır. Yarışlarda bir partiyada 6 və 7 qola qədər oynamaq qəbul edilmişdir. Bununla belə, elə yarışlar olur ki, partiyada 1, 2 və s. qələbə olur. Kiker üçün çoxlu stol variasiyalarından istifadə olunur. Çox vaxt idman mağazalarında satılan stollar xüsusi idman oyunlarında, hətta yeni başlayan olsa belə, kikerə çox da uyğun gəlmir. Sonrakı təsvir dünyada qəbul edilən idman, ev və bar tolları istehsalçılarının (Bonzini, Garlondo, Roberto Sport, Tornado, Tecball və bir neçə başqaları) düzəltdiyi stollara aiddir. Onlar, əsasən, uzunluğu 1,4 metr, eni 0,8 metr ölçüdə olub, səkkiz plastmas və ya metal "futbolist"lə təchiz edilmiş olub, uşaqlar üçün 6 hətta 4 sıra "futbolisti" olan modellərə də rast gəlinir. Stolların daha xoşlanan 22 sıralı variantı da vardır ki, onda hər tərəfdə 11 oyunçu oynaya bilər. [2]
1 sıra Qapıçı 1 futbolçu
2 sıra Müdafiə 2 futbolçu
3 sıra Hücum  3 futbolçu
Qazikəndi (Azərşəhr)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzi
"Şərq-Qərb" Tədqiqat Mərkəzi — 1994-cü ildə vaxtilə Aida xanım İman­quliyeva tərəfindən əsası qoyulan Şərq-Qərb problema­tikası üzrə tədqi­qatları davam et­dir­mək məqsədi ilə Azər­baycan Universite­tinin nəz­dində yaradılmışdır.
Kiker
5 sıra Mərkəz 5 futbolçu
Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
Azərbaycan öz coğrafi mövqeyinə görə Asiya ilə Avro­panın, Şərq ilə Qərbin qov­şa­ğın­da yerləşdiyi kimi öz mədə­ni inkişaf xüsusiyyətlərinə görə də həm Şərq, həm də Qərb ma­hiyyətini ehtiva edir və bu iki müxtəlif sivilizasiyanın əməli vəhdətinin parlaq nümunəsidir.
Kiker
6 sıra Hücum  3 futbolçu
Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
Azərbaycanda Şərq-Qərb problematikasının bir tədqiqat predmeti kimi seçilməsi za­ma­nın tələbidir. Bu tələbatı ilk dəfə olaraq Aida xanım İmanquliyeva hiss etmiş və hələ ötən əs­rin 70-ci illərindən başlayaraq Şərqlə-Qərb arasında inteqrasiyanın ədəbi-bədii təcəssümü olan bir sıra görkəmli ərəb mütəfəkkir­lərinin dünyagörüşünü və yaradıcılığını özünün tədqiqat ob­yekti kimi seçmişdir. Bu problem üzrə müstəqil bir elmi tədqiqat mərkəzinin açılması və «Şərq-Qərb» cunralının nəşr edilməsi Aida xanımın yaradıcılıq və təşkilatçılıq planlarının mü­hüm tərkib his­sə­si idi. Lakin onun sağlığında bu planın reallaşması mümkün olmasa da, bu ideyanı öz fəaliyyətlərində əsas tutan bir neçə təd­qiqatçı 1994-cü ildən başla­ya­raq Azər­bay­can Universiteti nəz­dində Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzini yaratdılar. Azərbaycan Uni­ver­si­tetinin rektoru fəlsəfə elmləri doktoru, professor Səlahəddin Xəlilovun rəhbərliyi ilə fəaliyyətə baş­­layan bu Mərkəzin ilk üzvləri sırasında Şərqşünaslıq İnstitutundan işləmək üçün bu Uni­ver­si­tetə keçmiş tarix elmləri doktorları Nailə Vəlixanlı və Həsən Əlibəylini, iqtisad elmləri na­mi­zədi Dünyamalı Vəli­yevi, habelə görkəmli ədəbiyyatşünas alim Yaşar Qarayevi və tanınmış ərəb­şünaslar Ələsgər Məmmədov və Zahid Hüsey­novu göstərmək olar. Sonralar bu Mərkəzin fəaliyyətində digər elm sahələrinin də görkəmli nümayəndələrinin iştirak etməsi Şərq-Qərb probleminin bütün aspektlərini araşdırmağa və bu sahədə elmi müzakirələr keçirməyə geniş imkanlar açırdı. Azərbaycan EA-nın həqiqi üzvləri sırasından riyaziyyatçı Fəraməz Maqsudovun, iqtisadçı Asəf Nadirovun, coğ­­ra­­­fiya­şünas Budaq Budaq­ovun Mər­kəzin fəaliyyə­tində iştirakı Şərqlə-Qərb ara­sında elmi və iqtisadi əla­qələ­rin müzakirəsi və gənclərin bu sahələrdə tədqiqata cəlb olun­ması üçün əlavə imkanlar açdı. Tarixçi alimlər akademik Teymur Bün­yadovun, AMEA-nın müxbir üzvü Mahmud İsmayılovun, tarix elmləri doktorları İlyas Babayevin, Qiyasəddin Qeybul­layevin, Adil Məmmədo­vun, Tamilla Məm­mə­dova­nın və s. Mərkəzə üzv seçilməsi də təsadüfi deyildir. Çünki Mərkəzdə Şərq və Qərb sivilizasiyaları arasında əlaqənin tarixi kökləri, qədim ipək yolunun bu prosesdə oynadığı rol, ellinizm və Qafqaz, İslam və Xristianlıq və s. problemlər üzrə məqsədyönlü araş­dırmalar aparılması tarixçilərin iştirakını zəruri edirdi. Kulturoloq Fuad Məmmədovun, fizik Şahlar Əsgərovun, psixoloq Əbdül Əlizadənin, həkim Nurəddin Rzayevin iştirakı Mərkəzdə qoyulan problemlərin rəngarəngliyini və əhatə dairəsini genişlən­dirməyə, Şərq-Qərb probleminin bütün aspektlərini əhatə etməyə şərait yaratdı. Xüsusən dünya şöhrətli cərrah, habelə tarixçi və ədəbiyyatşünas, «Varlıq» dərgisinin naşiri professor Cavad Heyə­tin müntəzəm surətdə Bakıya gələrək müzakirələrdə iştirak etməsi keçirilən tədbirləri daha da canlandırır, Mərkəzin gənc üzvlərinin dünyagörüşünün daha da genişlənməsinə, bu problemlər üzrə daha hərtərəfli biliklər əldə etmələrinə imkan verirdi.
Kiker
7 sıra Müdafiə 2 futbolist
Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
Şərq ilə Qərb arasında ədəbi-bədii əlaqələrin öyrənilməsi bu Mərkəzin ideya müəllifi olan Aida xanım İmanquliyevanın yaradıcı irsinin bilavasitə davam etdirilməsinə yönəldilmişdir. Akademik Kamal Talıbzadənin, AMEA-nın müxbir üzvü Ya­şar Qarayevin və professor Əmirxan Xəlilovun ədəbi əlaqələr sahəsində çıxışları Mərkəzin əsas mövzuları sırasında olmuşdur. Bütün bu müxtəlif ixtisas sahiblərinin bir araya gəlməsi və sinkretik səciyyəli problemlərin müzakirə­sində, habelə bu mövzular üzrə aparılan tədqiqat­larda fəal iştirak etməsi ən çox filosofların inteqrativ funksiyası sayəsində mümkün olmuşdur. Mərkəzin rəhbəri professor S.Xəlilovla yanaşı müzakirələrdə akademik Fuad Qasımzadə, fəlsəfə elmləri doktorları Camal Musta­fayev, Yusif Rüstəmov, Zümrüd Quluzadə, Rəbiyyət Asla­nova, Aydın Şirinov və s.-in fəal iştirakı təkcə Şərq və Qərb təfəkkür üsulları ara­sında deyil, həm də müxtəlif elm və ixtisas sahələri arasında əlaqənin təmin olunmasına və bu istiqamətdə tədqiqatlar aparıl­masına rəvac vermişdir.
Kiker
Futbol komandasının quruluşu:
Qapıçı, 1-ci xətt – müdafiə xətti, 2-ci xətt – 5 oyunçu olan xətt, 3-cü xətt – hücum xətti
Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
Təəssüflər olsun ki, Mərkəzin fəaliyyət dövründə onun ən fəal üzvlərindən akademik Fəraməz Maqsudov, professor Ələs­gər Məm­mədov, AMEA-nın müxbir üzvləri Mahmud İsmayı­lov və Ya­şar Qarayev, professor Qiyasəddin Qeybul­layev dün­yasını dəyiş­­miş­lər. Onların çıxışları və tədqiqatları indi də Mərkəzin üzvləri tərə­findən istifadə olunur və Mərkəzin ideya müəllifi Aida İmanquliyeva ilə yanaşı, onların da xatirəsi mün­təzəm surətdə yad edilir.
Kiker
Stolların markaları arasındakı fərqlər oyunun üslubuna böyük təsir göstərir. Əsas fərqləri toplar təşkil edir. Onlar mantar və ya plastik materialdan hazırlanır ki, bu da topun sürətinə və oyunun texnikasına təsir edir. Habelə stolun süslənmə təbəqəsi asanlaşdırılaraq "asta", "orta" və "sürətli" sürəti təmin edir. (Linoleum, çatlamış şüşə və pardaxlanmış şüşə də oyunun gedişinə təsir göstərir) Bundan əlavə, oyunun gedişinə "futbolistlərin" yerləşməsi, forması və hərəkət sahələri təsir edir.
Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
Fəaliyyət dövründə tədqiqat mərkəzində həm Şərqin, həm də Qərbin görkəmli mütəfəkkirlərinin yubiley­ləri qeyd olunmuşdur. Dədə Qorqudun 1300 illik, Füzulinin 500 illik, Kantın vəfatının və Feyer­baxın anadan olmasının 200 illik yubileyləri təntənə ilə qeyd edilmişdir. Şərq-Qərb problematikasına öz yaradıcılığında geniş yer vermiş Hüseyn Cavidin və Abdulla Şaiqin 120 illik yubi­leyləri, habelə Cəfər Cabbarlının və Karl Popperin 100 illik yubileyləri keçirilmiş və onlara həsr olunmuş kitablar buraxıl­mışdır. «Şərq-Qərb» Tədqiqat Mərkəzinin fəaliyyəti çərçivəsində bu Mərkəzin üzvlərinin də yubileyləri keçirilmiş, onların ixtisas­larına və tədqiqat problemlərinə uyğun elmi konfranslarla qeyd edilmiş, gənc tədqiqatçılar da bu konfranslara qatılmışlar. Ümu­miyyətlə nəsillərin əlaqəsini daha mütəşəkkil səviyyədə təmin et­mək üçün Tədqiqat Mərkəzinin üzvləri Universitetdə fəaliyyət göstərən «İstedad klubu»nun üzvləri ilə vaxtaşırı görüşlər keçir­miş, aktual problemlərin müzakirəsinə gənclər də cəlb olun­muşlar. Yazıçılardan Anarla, Məmməd Arazla, Zəlimxan Ya­qub­la keçirilən görüşlər həm də çağdaş Azərbaycan ədəbiyya­tının aktual problemlərinin müzakirəsinə çevrilmiş və gənclər bu müzakirələrdə fəal iştirak etmişlər.
Kiker
Təşkilatlar
Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
Tələbələrin, aspirantların dəyirmi masa ətrafında dünya şöhrətli alimlərlə, akademiklərlə eynihüquqlu üzvlər kimi əyləş­məsi və polemikaya girməsi Mərkəzin fəaliyyətində ən əlamətdar məqamlardan biridir. Tədqiqat Mərkəzinin əsas fəaliyyət formalarından biri də Şərq-Qərb problemləri üzrə görkəmli mütəxəssislər və ya bu problematika baxımından maraq doğuran şəxsiyyət­lərlə görüşlərin təşkili olmuşdur. Fəaliyyət dövründə Amerikadan, Avropadan, İran, Türkiyə və digər Şərq ölkələrindən gəlmiş qonaqlarla görüşlər keirilmişdir. On­ların arasında professor Həmid Nitqi (İngiltərə), professor Tadeuş Svətaçovski (ABŞ), professor Barri Sanders (ABŞ), professor İren Melikov (Fransa), professor Audri Alstadt (ABŞ), professor Rəhim Rəisniya (İran), professor Rəşad Gənc (Türkiyə), professor Masayuki Yamauchi (Yaponiya), profes­sor Aleksandr Çumakov (Rusiya), professor Kənan Gursel (Türkiyə), professor Naidə Tovhidi (ABŞ) və s.-i xüsusi qeyd etmək istərdik. Bu görüşlərdə Şərq-Qərb əlaqələri ilə bağlı müxtəlif elmi problemlərin müzakirələri keçirilmişdir. Professor Cavad Heyətin (İran), professor Qulamrza Səbri Təbrizinin (İngil­tərə) Mərkəzin daimi üzvləri kimi müntəzəm çıxışları da müza­kirələrin daha canlı keçməsinə səbəb olmuşdur. ABŞ-nin, Almaniyanın, Yaponiyanın, İranın Azərbay­candakı fövqəladə və səlahiyyətli səfirləri, habelə digər ölkələrin səlahiyyətli nümayəndələri ilə görüş­lər də böyük maraq doğurmuşdur.
Kiker
İdmanın bu növünün – ITSF (ing.International Table Soccer Federation [3]) Müasir dövrdə Beynəlxalq Baş inzibati təşkilatı – Beynəlxalq Stolüstü Futbol Federasiyası vardır. Bu təşkilat 2002-ci ildə dünya Çempionatlarını keçirmək üçün yaranmışdır. ITSF stolüstü futbolun idmanın rəsmi növü kimi tanınması, qaydaların unifikasiyası, illik təqviminin qəbul edilməsi, idmanın bu növünün bütün qitələrdə idmanın əsas növü kimi yarışlar təqviminin qəbul edilməsi, dünya çempionatları və kubokunun keçirilməsi siyasətini yeridir. Müxtəlif kateqoriyalar üzrə oyunçuların beynəlxalq reytinqi vardır. Göstərilən saytda dünya üzrə böyük turnirlərin statistikasını və oyun təqvimini asanlıqla izləmək olar. Habelə, oyunçuların şəxsi reytinqini, ölkələrin reytinqini, milli federasiyaların saytlarına istinadı, stolların istehsalçılarını və s. asanlıqla izləmək olar. Yenicə yaranmış ITSF sürətlə inkişaf edərək yeni milli federasiyalar hesabına genişlənir. ITSF turları çərçivəsində şərtsiz olaraq dünyanın bütün güclü peşəkar oyunçuları iştirak edir.
Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
Şərq və Qərb arasında dialoq ideyasının təbliğinə xidmət edən və bu məqsədlə iki ölkədə: Türkiyə və Rusiyada nəşr olunan «Dialoq Avrasiya (DA)» jurnalının baş məsləhətçisi Mustafa Armağan və redaktoru Nevval Sevindiklə, ABŞ-də nəşr olunan «Reforma» jurnalının baş redaktoru Feyruz Heyətlə, habelə rusiyalı jurnalist və tarixçi Murad Adca ilə görüşlər də tədqiqat mərkəzi üzvlərinin böyük marağına səbəb olmuşdur.
Kiker
Xatırlatmaq lazımdır ki, ITSF Beynəlxalq əhatəli vahid orqan olsa da, Avropada və xüsusilə ABŞ-da çoxlu və güclü regional və milli təşkilatlar vardır ki, onlar yarıməsrlik tarixə malikdir. Onların çoxu ITSF-i qəbul edir, amma ondan asılı olmayaraq, öz yarışlar silsiləsini keçirir.
ITSF rəsmi və ümumdünya səviyyəli oyunlarında istifadə edilən stolların markaları – Fransız Bonzini, Italiya Garlando və Roberto Sport, Amerikan Tornadası və Belçika Tecballıdır. Yerdə qalan markalara çex Rosengartı, belçika Eurosoccer-i, kicker-i, Lowut-soccer-i, Warrior-u Lahmacher, Leonheart, AFS, FABI və bir çox başqaları. Kiker üzrə bir çox rəsmi yarışlar müxtəlif stollar üzərində milli federasiyalar tərəfindən təşkil edilir. Bütün bunlarla birlikdə, dünya üzrə ən yaxşı oyunçu belçikalı Frederik Kollinon (Frederic Collignon) hesab edilir. O bütün stollar (bu çox çətindir, çünki oyun texnikası çox fərqlənir) üstündə keçirilən təkbaşına oyunlarda hakim əsas yer tutur. Əgər oyunçunun ITSF saytındakı statiskanı nəzərə alsaq, kolinon ildə 1-2 dəfədən çox uduzmur. Kolinon praktik olaraq 5 il ərzində bütün çempionatlarda udmuş, şəxsi hesabında xalı hamıdan çoxdur. Onun şəxsi və cüt-qoşa oyunçu ilə reytinqi böyükdür. 2007-ci ildə ondan sonra Amerikalı Billi Pappas (Billy Pappas), ingilis Robert Ata (Robert Atha) və alman Camal Allalu (Jamal Allalou) gəlir ki, onların oyun müvəffəqiyyəti, demək olar ki, eynidir. Amma onlar müxtəlif stollara üstünlük verirlər. Bundan sonra böyük məsafə ayrılığı ilə dünya üzrə 2500 oyunçu gəlir. Qoşa kateqoriyada reytinqlər, demək olar ki, eynidir. Kolinon birinci yerdə, 2-4-cü yerlər uğrunda Pappas, Ata, Allalu mübarizə aparır. Qoşa oyunda rəqiblər çox nadir hallarda çempionu sıxışdıra bilir.
Qadınlar arasında açıq-aşkar lider italyalı Samanta Di Paulo (Samantha Di Paolo), hazırki dövrdə ikinci yerdə qadınlar arasında – idman əfsanəsi amerikalı, Sindi Xed (Cindu Head) gəlir. Amma qeyd etmək lazımdır ki, reytinq praktik olaraq hər həftə dəyişir. Dünya kuboku milli komandalar formantında keçirilir ki, burada qadınlar, kişilər, gənclər (18 yaşına qədər) və veteranlar (50 yaşından yuxarı) iştirak edir. Bu kateqoriyalar üzrə yarışlar təkbətək və qoşa dərəcəsində keçirilir. Ənənəvi liderlər – ABŞ, İngiltərə, İtalya, Almaniya, Fransadır. 2006-cı ildə dünya kubokunu gözlənilmədən Avstriya komandası uddu.
Qaydalar
Kiker oyunu üçün müəyyən vahid qaydalar yoxdur. Bu mənada ki, onlar müxtəlif ölkələrdə, hətta müxtəlif şəhərlərdə, hətta bir şəhərin müxtəlif klublarında müxtəlif cür aparılır. ITSF və Rusiya Stolüstü Futbol Federasiyası və Kiker Idman Federasiyası mümkün olduğu yerdə çalışırlar ki, beynəlxalq səviyyədə qəbul edilən qaydaları tətbiq etsinlər. Tamamilə (o cümlədən rus dilində) Onları FNF [6], FSK [7] və ITSF [8] saytlarında görmək mümkündür.
AŞAĞIDA ÇIXARIŞLAR VERİLİR
Stolüstü futbol üzrə və həvəskar turnirlərin keçirilməsi üçün qısa qaydalar:
1. Topun ötürülməsi
1.     Oyundan qabaq komandalar sikkə pul ilə püşk atırlar. Püşkü udan komanda tərəfi seçmək və ilk top vurmaq hüququ qazanır.
2.     İlk ötürməni 2-ci xəttin oyunçusu topu oyuna daxil etməklə başlayır.
3.     Topu oyuna daxil edəcək komanda, rəqib komandanın oyuna hazır olmasına inanmalıdır.
4.     İkinci xətt oyunçularının top atılandan dərhal sonra vurduqları qol komandalar üçün sayılmır.
5.     Hesab açıldıqdan sonra top qapısına qol vurulmuş komandaya verilir və həmin komandanın 2-ci xətt mərkəzi oyunçusu tərəfindən oyuna daxil edilir.
6.     Stoldan çıxmış top, onu axırıncı vurmuş komandaya verilir.
2. Topun ötürülməsi
1.     Top ikinci xətt oyunçularında olarkən o, ötürmədən dərhal sonra 3-cü xətt oyunçularına ötürülə bilməz. Topa əvvəlcə, ikinci xəttin, heç olmazsa, iki oyunçusu toxunmalı və ötürmə zamanı hərəkətdə olmalıdırlar.
3. Hesab
1.     Qollar 3-cü xətt oyunçularının hücumu (hücumçular), birinci xətt oyunçuları (müdafiəçilər) və qapıçı tərəfindən vurulduqda həmişə hesab olunur.
2.     Əgər top qapıya daxil olub, yenidən bayıra çıxarsa qol vurulmuş hesab edilir və top qapısına qol vurulmuş komandaya verilir ki, oyuna daxil etsin.
3.     Oyun 5, 7 və ya 10 xala qədər davam edir. Yarışlar 1-2 və ya 3 qələbəyə qədər davam edir.
4. Ölü zona.
1.     Əgər top öz hərəkətini və fırlanmasını dayandırıbsa, komandalardan heç biri özünün bircə oyunçusu ona toxuna bilmirsə, onda top ölü zonaya düşmüş hesab edilir.
2.     Əgər top qapıçı ilə ikinci xətt (müdafiə) arasında oyun sahəsinin istənilən yerində ölü zonaya düşübsə, onda o, müdafiəyə verilir.
3.     Əgər top oyun meydançasının istənilən yerində 2-ci xətt oyunçuları arasında ölü zonaya düşübsə, onda topu axırıncı dəfə oyuna daxil etmiş komandaya verilir. Bu halda top qaydaların 1.5. bəndində göstərildiyi kimi oyun bərpa edilir.
5. Tyam-Aut
1.     Komandalardan hər biri bir oyun zamanı 2 dəfə taym-aut götürə bilər. Bunun üçün topu dayandırmaq lazımdır.
2.     Taym-autun müddəti 30 saniyədir.
3.     Taym-aut zamanı oyunçularla hər hansı bir hərəkət etmək qadağandır.
4.     Taym-autdan sonra top cari mövqedən oyuna daxil edilir. Bu oyunun başlanğıcında olduğu kimi edilir.
5.     Komandaların üzvləri öz mövqelərini yalnız taym-aut zamanı, ya da qol vurulandan dərhal sonra dəyişə bilər.
6. Pozulmalar.
3.     Komandalar bir-birinə hörmət etməli və biri digərinə qarşı təhqirə yol verməməlidir.
4.     Hakimin xəbərdarlıq olaraq komandaya sarı vərəqə də göstərmək hüququ vardır. Bir oyun zamanı iki xəbərdarlıq qapıdan bir qol buraxmağa bərabərdir.
Terminlər
· Hücum – ön xətdə 3 oyunçu · Yarımmüdafiə – mərkəzi xəttə 5 oyunçu · Müdafiə – qapıçı xətti və 2 müdafiəçi xətt · Uzaq hücumçu (forvard) – sol tərəfdə yerləşən hücum xətti oyunçusu · Yaxın hücumçu (forvard) – sağ tərəfdə yerləşən hücum xətti oyunçusu · Mərkəz hücumçusu – hücumun mərkəzi oyunçusu · İrəli ötürmə (propasovka) – bir xətdən başqasına irəli ötürmə · Yenidən ötürmə – bir xəttə və müdafiədə oyunçular arasında ötürmə · Geri ötürmə – xətlər arasında geri ötürmə · Topu uzatmaq – oyunçunun topa toxunmadan topu itirmədən xətt boyunca vurması o · Topu yönəltmək – oyun zamanı nəzarət edilən manera ilə topu müxtəlif tərəflərdən, oyunçuların müxtəlif tərəfləri ilə "tumarlamaq" və "istiqamətləndirmək"lə yanlış hərəkətini məhdudlaşdırmaq. o · Topu yerə sıxmaq – topu aşağı qabırğası "yuxarı" olmaqla stolun səthinə sıxmaq
Bazu önü şaquli şəkildə – yuxarıdan aşağıya dəstəyə doğru "yaxınlaşmamalıdır". Belə olduqda bilək üçün cəld və kəsgin hərəkət etmək çətin olur. Xüsusilə 450 bucaq altında şaquli və enişə, bəzən döşəməyə paralel vəziyyətdə olduqda çətinlik yaranır.
Təsəvvür edin ki, siz bir əlinizlə şurupu divara doğru burursunuz və ya stolun ştanqı ilə papira (məşq qılıncı) kimi rəqibə işarə edirsiniz, onda dəstəyin ucu əlin kəfəsinə doğru əyilir, əlin pəncəsi praktik olaraq düz qalır, ancaq yüngülcə aşağı əyilir, baş barmaq – dəstək boyunca dayanmaq bazunun davamı olur. Belə vəziyyətdə fiqurçular aşağı baxır və siz onları saat əqrəbi istiqamətində 90 dərəcə həm şaquli, həm də sol əlinizlə asanlıqla çevirə bilərsiniz.
Kiker oyununda bütün tərəflər üçün oyun soldan sağa olur. Bu istiqaməti biz "irəli" kimi qeyd edəcəyik – öz qapısından rəqib qapısına və müvafiq olaraq əksinə "Hava zərbələri"ndən başqa, bütün oyun futbolist fiqurcukların aşağı hissəsi ilə onun müxtəlif tərəfləri ilə bu "ayaqların" (müxtəlif stollarda onların konfiqurasiyası müxtəlif olur) ön və arxa səthləri və güncləri ilə həyata keçirilir. Sadəlik üçün məhz bunu biz "oyunçu" adlandıracayıq.
Topu xətt boyunca aparmağı, onu geriyə deyil, o nə qədər ki, hərəkətdədir. Irəli ötürməyi – ya növbəti xəttə ötürməyi, ya da irəli vurmağı sınayın. Bunu ehmalca edin ki, hər iki fiqurun və topun eyni zamanda, qarşılıqlı hərəkət etdiyi hiss edilsin. Ötürmə – digər oyuncunu geri çəkdi – topun çatmasını gözlədilər – zərbədir ya irəli ötürmə. Kombinasiyanı mürəkkəbləşdirin. Xətt boyunca ötürmə – zərbə/ötürmə irəli – iki ötürmə xətt üzrə ora-bura-zərbə ötürmə irəli. Hansı halda topun dəqiq olaraq irəli, hansı halda küncə və ya haraya getdiyini müəyyənləşdirmək üçün topa gah mərkəzi hissədən, gah fiqurçuların yanı ilə toxunmağa çalışın.
Bir xətdən digər xəttə ötürmə texnikasını mənimsəyərək, siz artıq texniki oyun göstərə bilərsiniz. Elə bir oyun ki, top necə gəldi yox, sizin istədiyiniz kimi hərəkət etsin və nəticədə üç istiqamətdə hücum: yerindən zərbə, zərbə xətti boyunca ötürmə, geri zərbə xətti üzrə ötürmə ilə hücum edə bilərsiniz. Əgər belə sadə kombinasiyaları siz inamla və dəqiq yerinə yetirsəniz, onda siz düşünülmüş hücum imkanı qazanar və rəqibi sizin necə zərbə vuracağınızı anlamağa (düşünüb tapmağa) məcbur edər.
Zərbələrin növləri
Zərbənin və ya ötürmənin zaman və yer etibarilə qəfildən olması onun sürətlə vurulması qədər vacibdir və birinin naqisliyini başqası ilə kompensasiya etmək olar. Başqa sözlə, eyni bir kombinasiyanı və ya zərbəni elə zərbə ilə vurmaq olar ki, rəqib komandanın qapıçısı ona vaxtında reaksiya verə bilməsin (hətta hansı tərəfə atılıb topu tutmağı bilsə də), amma rəqibi çoxlu aldatmalarla, aldadıcı manevrlərlə və gözlənilməz troektoriyası və zərbənin yerini dəyişməklə, çox cəld olmasa belə yaxşı nəticəyə nail olmaq olar. Belə zərbə, rəqib qapıçını aldatmaq nəticə verir.
Yerindən zərbə
Bulbophyllum oobulbum
(Bulbophyllum oobulbum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kiker
Zərbənin istiqamətini oyunçunun topa toxunma nöqtəsinə yaxşı nəzarət etməklə də tənzim etmək olar. Ümumi prinsip bilyard oyunundakı şara zərbə vurmağa oxşayır, necə ki, mərkəzə doğru vurursan – şar düz istiqamətdə gedir, şarı yandan vurursan – o diaqonal üzrə gedir.
Bütövlükdə dayanmış topa düz vurulmuş zərbə "hətta çox kəskin (güclü) olsa belə, yalnız yenicə oynamağa başlayanların işidir. Çünki sadəcə olaraq oyunçunun qarşısına müdafiə qoymaqla ondan hər hansı bir xətdə asanca müdafiə olunmaq olar. Texniki oyunlarda topa yerindən düz zərbə vurmaq praktik olaraq həyata keçirilmir, amma onlar başlanğıcda "əlini əzməyə" kömək edər. "Əyri" zərbə artıq yaxşı gözəyarı və "əzilmiş əl" tələb edir. Eyni zamanda rəqib komandanın oyunçularının sırası arasından köndələn vurulmuş topun yolunu (istiqamətini) görmək, bu planı dəqiq həyata keçirmək, böyük dəqiqliklə fiqurçuğun yan tərəfi ilə topa zərbə vurmaq tələb olunur, əks halda top əvvəlcədən düşünülməmiş istiqamətdə gedə bilər. Bir çox hallarda belə zərbələr də təcrübəli müdafiəçilər tərəfindən "oxunur", belə ki, onları, bir qayda olaraq, gözlənilmədən, sezərək hazırlıqla dəf edirlər. Daha doğrusu, istənilən vaxt, müxtəlif vəziyyətlərdə topu elə vurmaq qabiliyyəti tələb olunur ki, müdafiənin manevrlərini fəaliyyətsizləşdirsin, onu hər zaman avtomatik olaraq, topun harada olmasından asılı olmayaraq onun qapıya doğru hərəkətinin qarşısını almağa məcbur etsin.
Xətt üzrə ötürmədən zərbə
Bütövlükdə bu sadə kombinasiyadır – ötürmə ilə topun yerini xətlərdən biri üzrə stolun eninə bir oyunçudan başqasına (çox vaxt üç və ya beş oyunçu ilə) verilməsi və top hərəkətdə olarkən ona zərbə vurmaq. Ötürmə nə qədər sadə (asan) olarsa, bir o qədər sizin üçün topa zərbə vurmaq və onu yeni istiqamətə yönəltmək asan olar, amma eyni zamanda müdafiəçi üçün sizin gedişinizi duymaq, ona müvafiq surətdə reaksiya vermək asan olacaq.
Ötürmədən alıb zərbə vurma, adətən, hücumda sağ əl ilə yerinə yetirilir. Adətən yan tərəf hücumçu ilə mərkəzə cəld ötürmə edilir və birbaşa və ya köndələn xətlə zərbə vurulur. Pull-sot (ingiliscə pull stop – zərbəni gecikdir – vaxtı uzat) uzaq oyunçunun mərkəzdə doğru zərbəsi, mərkəz oyunçunun zərbəsi və Puş-sot (ingiliscə push shot zərbə "itələ") – yaxın hücumçunun mərkəzə doğru zərbəsi olaraq iki növ qeyd edilir (fərqləndirilir).
Mərkəzə doğru ötürmə – zərbə kombinasiyası çox sadədir və onu həm hücumçu, həm də qapıçı əks hərəkət etmək üçün çox asanlıqla öyrənə bilər. Belə ki, ciddi səviyyədə o, yalnız möhtəşəm şəkildə müvafiq olaraq, sürətlə yerinə yetirilməlidir. Əks halda qapıçı müdafiə oyunçularını yerləşdirir və zərbəni dəf edir. Sizin kənar hücumçu kimi köndələn zərbə vurmaq qabiliyyətiniz qapıçının vəziyyətini çətinləşdirər ki, bundan məqsəd mərkəzə ötürmənin planlaşdırılmasıdır. Bu, qapıçının son ana qədər yan tərəfdən vurulmuş köndələn zərbənin diqqətlə yolunu kəsməsini labüd edəcək və sürətli qaçış zamanı sizin ötürmənizin arxasınca mərkəzə qaçmasını tələb edəcək, o topa çata bilməyəcək və ya səhv edəcək.
Oyun taktikası
Rəqibi yayındırmaq üçün edilən aldadıcı hərəkətlər, yalançı çapalar və s. hücumda qapıya zərbə və ötürmə qədər gərəklidir, çünki onlar rəqib müdafiəçiləri yayındırır, sizin məqsədinizi pərdələyir, qapıçını "sağa-sola yellədir". Siz öz hərəkətlərinizlə bu yalançı təhlükəni nə qədər təbii etsəniz, o qədər şansınız olar ki, rəqib onların içində aldanıb itsin, öz oyunçularını sizə lazım olan səmtə yönəltsin, beləliklə, sizin hücum üçün yolunuz açılsın. Minimum olaraq oyunun gedişində istənilən formada davam edərkən 2 variant olmalıdır ki, qərib məcbur olub inansın ki, indi top ona gələcək. Əgər sizin bir manevriniz oyunun gedişində uğur gətirirsə (nəzarət edilən ötürmə və ya qapıya zərbə), hətta təcrübəli müdafiəçi bir-iki hücumdan sonra sizi "dişinə vuracaq" və bütün başqa aldatmalar və yalançı təhlükələrə əhəmiyyət verməyəcək. Sizi çətin vəziyyətdə qoyacaq. Buna görə də heç olmazsa, başlanğıcda bir təhər əyri-üyrü yolla, amma hər vaxt müxtəlif zərbə və ötürmələr etmək və onları əvəzləmək (növbələmək) lazımdır. Beləliklə, çoxlu aldatmalar və zərbələr arsenalına mümkün qədər malik olmaq lazımdır ki, onlarla siz real hücumlar edə bilərsiniz, amma hər zaman müxtəlif vasitələrlə hücum etmək zəruridir.
Kikerdə böyük tennislə analogiya aparmaq yerinə düşər. Məsələn, oyunun offektivliyini təhlil etmə üsulu ilə.
1. Hücumda uğurlu hərəkətlər.
3. Məcburi səhvlər (rəqibin uğurlu hərəkəti).
4. Qeyri-məcburi (ixtiyari) səhvlər.
5. Rəqibin qeyri-məcburi (ixtiyari) səhvləri.
Ümumi nəticə yalnız ondan asılı deyil ki, kim çox top vurar, əksinə kim daha az səhvə yol verər.
Hücumda uğurlu hərəkətlər
Siz 1 nəfərə qarşı 1 nəfər və ya iki nəfərlə oynamağınızdan asılı olmayaraq, təkcə daha aktiv şəkildə hücum etməyə cəhd etməlisiniz. Oyun zamanı müdafiəçi də birinci imkan yarandıqda hücum edə bilər və etməlidir (hücumçu isə həmişə öz qapısını rəqibin müdafiəsindən gələn uzaq zərbələri dəf edərək qorumalıdır).
Çalışmalıdır ki, bütün hücumları effektli olsun – qolla olmasa da, ən azı qapıya doğru zərbə effekti versin. Əgər top üzərində nəzarət itirilmişsə, onda rəqibin səhv edəcəyini gözləməməli, elə etməlidir ki, top üzərində öz nəzarətini bərpa etsin, rəqibə "öz oyununu oynamaq" üçün sərbəstlik vermədən onu aktiv surətdə sıxışdırmalıdır. "Öz oyunu" sözü altında nə istəsən düşünmək olar, əsas cəhət budur ki, qaydalar çərçivəsində elə etməyə çalışmaq ki, inandırasan məndə hər şey yaxşı alınır və mənə əlverişlidir qüvvəsi daxilində rəqibə həmin imkanı verməməlidir.
Hər zaman hücum etmə arsenalını genişləndirmək (zənginləşdirmək), rəqibi aldadıcı manevrlərin mövcudluğuna inandırmaq zəruridir. Həmişə zaman və üsul etibarilə gözlənilmədən və hücum etmək, həmişə öz ustalığı çərçivəsində topun uçuş istiqamətini dəyişməklə zərbələrə üstünlük vermək (yerindən və ya hərəkətdə olarkən) – birbaşa zərbələrə həm müdafiədə, həm hücumda – çalışmaq lazımdır ki, rəqib, ümumiyyətlə sizin qapıya zərbə vura bilməsin. Bütün hallarda sizin müqavimətiniz olmalıdır.
Məcburi səhvlər
Həmişə araşdırmaq lazımdır ki, rəqib həmişə nəyin hesabına sizi üstələyir yadınızda saxlayın rəqib hansı mövqedən və hansı üsulla hücuma keçir ki, siz onu tuta bilmirsiniz, habelə top sizin qapının harasından keçir. Çünki bu təkrar oluna bilər. Yaxşı ötürülmüş zərbələrin zəifliyi ondan ibarətdir ki, oyunçular oyun boyu onu təkrar edirlər, özü də bu, praktik olaraq eyni traektoriya üzrə baş verir. Heç kəs hücumda öz hərəkətlərini təkrar etmədən sizə güclü hücum edə bilməz. Rəqibin anoloji hücumu zamanı öz hərəkətlərinizi həmin müşahidələriniz əsasında qurmağa çalışın.
Müxtəlif variantlardan ehtiyat etməkdə davam edərək, o kombinasiyanı və komöinasiyaları gözləyin ki, onlar sizi topu qapının içindən götürməyə məcbur etmişdir. Heç də hər şeyin əvvəlki kimi təkrar edilməsi fakt deyil, amma bütövlükdə rəqib üçün uduş taktikası əvvəlki uğurlu manevrlərin təkrarı olacaq ki, qolla nəticələnmişdir. Siz isə hələ onu dəf etməyə başlamamışsınız. Siz uğurlu hücumun qarşısını alaraq, məcbur edəcəksiniz ki, rəqib başqa manevrlərə əl atsın və şansınız var ki, onlar effektiv olmasın. Məcburi səhvləri azaltmaq, əlbəttə, bu çox çətindir, çünki burada hər şey rəqibinizdən asılıdır və o necə eləyir, şərtsiz olaraq başqasının oyununu "oxumaq" və təhlil etmək, şübhəsiz, çox xeyirlidir və yaxşı nəticələr verəcəkdir.
Qeyri-məcburi (ixtiyari) səhvlər – yalnız sizin hərəkətlərinizdə xüsusi günahlarınızı əks etdirir ki, ona rəqib heç qarışmamışdır. Çoxları belə kiçik səhvlərə, müdafiəsinin zonasında top üzərində nəzarət kimi, topun itirilməsinə də əhəmiyyət vermir, amma oyunun ümumi nəticələrinə onlar vurulmuş qoldan az təsir etmir. Çünki bu, rəqibə imkan verir ki, daha arxayın və təbii ki, effektiv oynasın.
Ustalığın artması cəhətinə görə bu kateqoriyaya daha mürəkkəb şeyləri aid etmək olar, məsələn:
1. Sizin arxa divarınıza və ya qapıçıya dəymiş top, mütləq müdafiə zonasında qalmalı və rəqibə qayıtma­malıdır; 2. Sağ əl ilə vurulmuş top rəqib onu qaytarsa belə, qapı istiqamətinə (ağzına) düşməlidir; 3. Biz xətt üzrə aparılan top heç vaxt itirilməməlidir; 4. Sizin qapınıza yerindən bir başa bir dənə də top vurulmamalıdır; 5. Qapıçının zərbəsi zamanı və ya yenidən ötürmədə heç bir avtoqol olmamalıdır.
Bu sizin şəxsi işinizdir ki, texniki hərəkətləri komplektləşdirməklə başlamağı mütləq sayasınız. Amma bir halda ki, rəqib oyunçuların arasından orta xətdən bir-birinə ötürməyi qərara almısınız, onda bu mütləq topa sağ əllə nəzarətlə qurtarmalıdır; həmişə buna çalışmaq lazımdır.
Rəqibi səhv etməyə məcbur etmək, özünün səhv etməsindən daha çətindir, amma bu mümkündür. Işin mahiyyəti bundan ibarətdir ki, bütün istiqamətlərdə rəqibin oyununu məngənəyə salmaq, ona adət etdiyi kimi oynamağa imkan verməmək, daha doğrusu, onun işlənmiş hərəkətlərinin – ötürmə, zərbə vurma qarşısını almaq lazımdır. Habelə onu qeyri-standart şəkildə hərəkət etməyə çox böyük surətlə oynamağa, düşünülməmiş və pis hazırlanmış hərəkətlər etməyə, sizi aldatmaq səylərinə yol verməməyə, oyunun tempini dəyişməyə, əgər tələb olunarsa – onu bərabərləşdirməyə məcbur etmək lazımdır. Bu, onların buraxdığı səhvlərin çoxalmasını qaçılmaz edəcək.
Oyunun psixologiyası
Heç vaxt özünüzün və rəqibin hücumundan sonra "oyundan ayrılmaq" (diqqəti zəiflətmək) olmaz, ani olaraq oyunu davam etdirməyə hazır olmaq lazımdır. Əgər top finiş xəttinə düşməsə və ya onu müdafiçi qaytarsa belə, diqqəti zəiflətmək olmaz. "Başı hücumdan ayırıb müdafiəyə" qoşmaq və tərsinə etməyi bacarmaq lazımdır.
Amma belə güclü mərkəzləşdirmə (konsentrasiya) uzun müddət davam edə bilməz. O, qaçılmaz dərəcədə aşağı düşməyə başlayır. Buna görə də ötürmələr arasındakı qısa fasilələrdə gərginliyi azaltmağı və onu yenidən bərpa etməyi bacarmaq lazımdır. Rəqibə münasibətdə isə müvafiq olaraq elə etmək lazımdır ki, oyun boyunca onun gərginliyi zəifləməsin – hər an nə isə baş verməlidir – real və ya təhlükə şəklində. Ciddi turnirlərdə eyni gücə malik rəqiblərin oyunu zamanı, bir çox halda məhz o komanda qalib gəlir ki, o, psixoloji cəhətdən daha səbatlı olsun, aydın başla oynamaq qabiliyyətini saxlasın, 4-5 saatdan sonra özünü cəmləşdirə bilsin. Çünki adətən bu momentədək oyunçu öz real imkanlarının ən çox halda 70 faizindən istifadə etmiş olur.
Uğursuz gedən partiyanın gedişini dəyişmək dönüş yaratmaq qabiliyyətinə malik olmaq lazımdır. Bəzən bunun üçün yer dəyişmə etmək mümkündür. Habelə geriyə bacarıq lazımdır. Belə ki, rəqibin üstünlüyü zamanı real olaraq onu sıxışdırmaq, ona düşünməyə imkan verməmək, yenidən qurmaq öz gücünə inanmaq əsas şərtdir.
Oyunun gedişinə təsir edən misallar
Hücum zamanı rəqibin müdafiə hərəkətlərini müşahidə etmək, onun güclü və zəif cəhətlərini təhlil etmək, zərbələrindən yayınmaq lazımdır. O cəhətdən ki, rəqib onları "oxuyur" tutur və əksinə. Habelə imkan daxilində oyun tempini özünün xeyrinə, rəqibin ziyanına dəyişməyi bacarmaq lazımdır. Əgər rəqib "bircə toxunmaqla" sürətli oyuna üstünlük verirsə – onda oyunun tempini qırın, fasilə edin, topu daha uzağa ötürün (zaman məhdudiyyəti qaydalarında göstərilən çərçivədə). Bu yəqin ki, rəqibin oyun ritmini qıracaq, onun konsentrasiyasını pozacaq. Bəziləri topa zərbə vurmaq zamanı daimi dayanmaqla (fasilə etməklə) özlərini yaxşı hiss edir, başqaları isə buna dözə bilmir və mümkün qədər tez (sürətlə) oynayırlar. Əgər siz rəqibin oyununu sındırmağı öz oyununuzu qaydaya salmaqdan daha effektli hesab edirsinizcə – onu rəqibin əksinə edin, hətta bu sizin üçün əlverişli olmasa belə.
Əgər rəqib sizin diaqonallar boyunca zərbənizə əhəmiyyət vermirsə, onu daha çox vurun. Əgər rəqib ötürülmüş zərbələri yaxşı tutursa, amma təmasda zəifdirsə onda ötürmələrlə hücum edin. Habelə "Hesab üzrə" oynamaq məsləhət görülmür. Başqa sözlə, lazım deyil ki, fərqləndirəsən 0-0 və ya 6-0 və ya 6-6 – bu çox vaxt oyunçularda alınmır. Amma əgər siz həmişə oyun boyunca bunu etmisinizsə, davam edin; əgər siz bu vaxta qədər sürətli manerada gərginliksiz oynamısınızsa, oyunun tempinin belə qırılması sizin özünüzü yayındıracaq.
Elçin Abbasov (əsgər)
Elçin Saleh oğlu Abbasov — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Abbasov Elçin Saleh oğlu 1975-ci ildə Gədəbəy rayonunun Şəkərbəy kəndində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə Gədəbəy Şəkərbəy kənd orta məktəbinin birinci sinfinə getmiş, 1990-cı ildə həmin məktəbin 8-ci sinfini bitirmişdir. Sonra isə Bakıda texniki peşə məktəbində təhsilini davam etdirmiş və oradan da hərbi xidmətə göndərilmişdir. 1994-cü ildə Kəlbəcərdə şəhid olmuşdur.
Qırmızıgöl (Azərşəhr)
Qırmızıgöl — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 269 nəfər yaşayır (61 ailə).
Beşik
thumb|right|200px|Beşik
Beşik — körpə uşaqlar üçün nəzərdə tutlmuş kiçik yataq - kiçik çarpayı və ya zənbil.