cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maqneziya döyüşü
Maqneziya döyüşü - E.ə. 190-cı ildə (Bəzi tədqiqatçılara görə E.ə. 189-cu ildə) Selevkilər və müttəfiqləri ilə Roma Respublikası və Perqama krallığının orduları arasında döyüş. Selevkilər dövlətinin ordusuna III Antiox, Roma Respublikası ordusuna konsul Lusi Kornelli Skipo və qardaşı Publi Korneli Skipo, Perqam krallığı ordusuna isə II Emanuel rəhbərlik edirdi. Selevkilər tərəfdə Qalatiyalılar və Kelt tayfalarıda vuruşurdu. Roma Respublikası bu döyüşdə böyük qələbə qazandı   və Selevkilərin hakimiyyəti altında olan Anadolu torpaqları Romanın əlinə keçdi. Bu döyüş barədə məlumatı Romalı tarixçi Titu Livi və Appian öz yazılarında qeyd etmişdir.
Döyüşdən öncə
Selevkilərin keçmiş müttəfiqi Filip E.ə. 197-ci ildə Romaya məğlub oldu. Selevki hökmdarı ona Yunanıstanı işğal etmək fürsəti verdi. Sürgündə olan Karfagenli Hannibal tərəfindən qızışdırılan III Antiox bəzi yunan dövlətlərlə razılaşaraq Yunanıstanı işğal etdi. Ancaq, bu qərarı onun çöküşünü gətirdi. Selevkilər E.ə. 191-ci ildə Fermopil döyüşü məğlub oldu və Anadoluya çəkildi.
Döyüşdən sonra
Bir il sonra Roma Respublikası generalı konsul Lusi Korneli Skipo 30 minlik Roma ordusu Anadoluya keçdi və 50 minlik Selevki ordusunu təqib etməyə başladı. İki ordu Maqneziya yaxınlığında döyüşə başladı. Selevki hökmdarı III Antiox öz məsləhətçisi Hannibal Barcanı dinləmədi və öz taktikası ilə döyüşdə qalib gələcəyini düşündü. Roma ordusu Zama döyüşündəki taktikasından istifadə etdi. Döyüşün sonunda Selevki ordusu ağır məğlubiyyət aldı. Selevkilər Anadolu torpaqlarından geri çəkilməyə başladılar.
Nəticə
E.ə. 188-ci ildə Selevkilərlə Romalılar arasında Apameya sülh müqaviləsi bağlandı. Müqaviləyə əsasən:
IV İohann
IV İohann Komnenos, 1429-ci ildən 1459-ci ilə qədər Trabzon imperiyasının imperatoru. Trabzon imperatoru IV. Aleksios ilə Theodora Kantakouzene'nin oğludur.
Həyatı
1426-ci ildə atasına hücum edib,amma müvəffəqiyyətsizliyə uğrayıb. Bunun üzərinə Gürcüstana çəkilib. Gürcüstan Kralı I. Aleksandrosun qızı Bagrationi ilə evlənib. Ancaq bu evlilik Trabzon üçün lazımlı dəstəyi verməyib. 1427-ci ildə Krımda olan Genuya kolonyasına gəmiylə getmiş, burada hazırladığı bir ordu ilə 1429-ci ildə Trabzona hərəkət etmişdir. Atası Aleksios ona qarşı gəlsə də, İohann bəzi zadəganların dəstəyini qazanmağı bacarmışdır. Bu zadəganlar atası çadırında yatarkən İohannın agentləri tərəfindən öldürülməsinə icazə vermişlər. Yuhannes'in qardaşı Aleksandros taxta keçməyi bacara bilməmiş, oktyabr 1429 tarixində İohann Trabzon imperatoru elan edilmişdir.
İohann hökmdarlığına atasını öldürənləri cəzalandırıb, atasını Metropolitan kilsəsinə basdıraraq başlamışdır. Hökmdarlığı qonşu Türkmən və qərbdən gələn Osmanlı axınları ilə keçmişdir. 1442-ci ildə II. Murat, sahilləri qarət edib, şəhəri ələ keçirmək üçün bir donanma göndərmişdir. Bu hücum, Trabzon üzərində çox böyük təsir göstərməmiş,amma ona bağlı Krıma yürüş edilmiş və Krımdan dönərkən yaşanan bir fırtına donanmaya ziyan vermişdir. Osmanlılardan II. Məhmədə qədər heç kim bir daha buraya hücum etməmişdir.
1451-ci ildə Bizans İmperatorluğunun diplomatı və tarixçi Georgios Frantzis Trabzona İohannın ailəsi ya da Gürcü Krallığı ilə XI. Konstantin Palaiologos arasında bir evlilik təklifi etmək üçün gəlmişdir. Ancaq müvəffəqiyyətli olmamışdır. 1453-ci ildə İstanbulun fəthindən sonra Trabzona və Venesiya Respublikasına boğazlardan istifadə əvəzinə ağır vergilər qoymuşdur. İohann bu mövzuda iş birliyi etməmişdir. Bunun üzərinə Sultan 1456-ci ildə Amasya qubernatorunu həm quru, həm də dəniz üzərindən Trabzona səfərə çıxarmışdır. Bu vəziyyətdə vergi ödəməyi qəbul etmişdir. Osmanlıya qarşı qonşu Presliklerle ailəsi ilə evlilikler etdirmişdir. Bunun yanında Roma Katolik Kilsəsi ilə birləşməyi qəbul etmək üçün dəstək axtarmışdır. Daha əvvəlki imperatorların əksinə Papa IV. Eugeniusun məktubuna cavab vermişdir. 1430-cu illərin sonunda Trabzon Metropoliti Basel məclisində Bizans din adamları ilə birlikdə iştirak etmişdir.
Lakin, Papalığa bu yanaşmalar digər əhəmiyyətli Qərb gücləri ilə olan əlaqələrlə parallel olmamışdır. Genuya və Venesiya Respublikaları ilə problemlər yaşanmışdır. 22 Aprel 1459 tarixindən yerinə David keçmişdir.
Ailəsi
İohann iki dəfə evlənmişdir: Gürcüstan Kralı I. Aleksandrın qızı Bagrationi ilə və adı günümüzə çata bilməmiş Dawlat Berdinin qızı ilə.
İlk evliliyindən:
Para Para
Para Para(yap: パラパラ) Yaponiya mənşəli bir qrup rəqsidir. Para Para, 1980-ci illərdən başlayaraq, Avropada İtalo-disko və Avro diskonun satılmağa başladığı dövrdən mövcud olmuşdur.
Para Para və Avrobit bir-biri ilə sıx əlaqədədir. Avrobit sənətkarı Deyv Rocers, Para Para'nı Avrobitə qulaq asarkən rəqs edilə biləcək və əsasən çox cəld olan bir rəqs növü olaraq qeyd etmişdir.
Kimovsk
Kimovsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinə daxildir.
Sulaves alabayquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Teymur Bədəlbəyli
24 iyul 2023-cü ildə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilmişdir.
Şövqiyar Abdullayev
Şövqiyar Abdullayev  (tam adı: Şövqiyar Cəmil oğlu Abdullayev ; d. 5.4.1969, Nərimanlı, Basarkeçər - ö. 27.8.1992, Heyvalı, Kəlbəcər rayonu) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şövqiyar Abdullayev 1969-cu il 5 apreldə Qədim Göyçə mahalı Basarkeçər rayonunun Nərimanlı kəndində dünyaya gəlmişdir. 1986-cı ildə Nərimanlı kəndində orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirmiş, Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olmuşdur. Birinci kursu bitirdikdən sonra ordu sıralarına çağrılmışdır. 1989-cu ildə Monqolustanda hərbi xidmətini başa vurub Bakıya qayıtmışdır.
Ailəsi
Subay idi. Cəmil Abdullayevin oğludur. Texnika elmləri namizədi Malik Abdullayevin qardaşı oğludur.
Döyüşlərdə iştirakı
1992-ci ildə Dağlıq Qarabağda döyüşlər başlayanda o, yeni yaradılan Milli Orduya yazılmış, Ağdamda təşkil edilmiş tank briqadasına komandir təyin edilmişdir. Onun tank briqadası Abdal-Gülablı kəndini özünə mövqe seçmiş, Papravənd, Pircamal, Aranzəmin və digər kəndlər uğrunda ağır döyüşlər aparmışdır. 1992-ci il 23 avqustda Gülablı kəndi ətrafındakı strateji əhəmiyyətli yüksəklikdən onun tank briqadası çıxarılaraq müəmmalı şəkildə Ağdərəyə, Drambon kəndinin müdafiəsinə kömək üçün göndərilmişdir. Az vaxt içərisində Drambon kəndi erməni-rus birləşmələrinin müqaviməti qırılaraq azad edilmişdir. Eyni zamanda, mühasirə halqasına düşmüş çox sayda piyada döyüşçülərimiz mühasirədən çıxarılmışdır. Drambon kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə təkbaşına qalan Şövqiyar Abdullayevin tankı bir neçə dəfə vurulmuşdur. Hər iki ayağından yaralanan tank komandiri Ağdam hərbi hospitalına göndərilmşdir. Amma sağalmağa doğru gedən Ş.Abdullayev sonrakı müalicədən imtina edərək yenidən cəbhəyə qayıtmışdır. 1992-ci il 27 avqustda çox ağır döyüşdə o, öz yoldaşlarını əsir düşməkdən xilas etmiş, özü isə qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 fevral 1993-cü il tarixli 457 saylı fərmanı ilə Abdullayev Şövqiyar Cəmil oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Penon de Əlcəzair
Penon de Əlcəzair — Aralıq dənizinin Əlcəzair şəhəri sahilinə yaxın ərazidə yerləşən ada. Orta əsrlərdə ada qumlu dillə sahilə birləşirdi.
Tarix
thumb|left|Osmanlıların qalanı ələ keçirmə anı (1529). 1510-cu ildə İspaniya imperiyası Afrikanın şimalında möhkəmlənmək məqsədi ilə Əlcəzairin yaxınlığında olan adanı işğal edir. Adanın məhdud imkanlarına baxmayaraq ispanlar burada istehkam inşa edə bilirlər. Adada yerləşən qarnizon 200 nəfərdən ibarət idi. Yerli sultan İspaniya imperiyasının vassallığını qəbul edir və kral II Ferdinanda and edir.
Mübariz Qurbanlı
Mübariz Qəhrəman oğlu Qurbanlı — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I, II, III, IV çağırış deputatı; Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri (21 iyul 2014-cü ildən ).
Həyatı
Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1978–1982-ci illərdə Şəmkir rayon Koltəhnəli kənd orta məktəbində müəllim işləyib. 1982–1985-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin aspiranturasında əyani təhsil alıb. Aspiranturada təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində müəllim, baş müəllim, dosent, kafedra müdiri, prorektor vəzifələrində çalışıb.
1995–2010-cu illərdə birinci, ikinci, üçüncü və dördüncü çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə deputat seçilib. Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvü, Hesablayıcı Komissiyanın sədri olub.
1996–2014-cü illərdə Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının Parlament Məclisində Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü və komitə sədrinin müavini kimi fəaliyyət göstərib.
Mübariz Qurbanlı 1 oktyabr 1993-cü ildə Azərbaycan Demokratik İstiqlal Partiyasına üzv olmuş və partiyanın həmsədri olmuşdur. Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının və İdarə Heyətinin üzvü, partiyanın icra katibinin müavini olmuşdur.
Respublikanın ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 06 yanvar 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 iyul 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri təyin edilib.
Mübariz Qurbanlı tarix üzrə fəlsəfə doktorudur.
27 dekabr 2018-ci ildən Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun Himayəçilər Şurasının sədridir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.
Çoxsaylı elmi, elmi-publisistik, nəzəri, politoloji məqalələrin və bir neçə kitabın müəllifidir.
Ailəlidir, iki övladı var.
Kireyevsk
Kireyevsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinə daxildir.
Osmanlı imperiyasının tarixi
Osmanlı imperiyasının tarixi — Osmanlı imperiyası I Osman tərəfindən yaradılmışdır.
Talyabu alabayquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Dieqo Milito
Dieqo Qabriel Militonun böyük qardașıdır.
Bioqrafiyası
1999–2004-cü illərdə Milito "Rasinq" klubunda çıxıș edib. O, '' Rasinq"-in həyətində 2002-ci ildə Aperturanı qazanıb. Onun kiçik qardaşı Qabriel mərkəzi müdafiəçi mövqeyində "Rasinq"-in əsas rəqiblərindən olan "Independyente"-də oynayıb.
2004-cü ilin əvvəlində Dieqo İtaliyanın "Cenoa" klubu ilə müqavilə imzalayıb. İlin sonunda "Cenoa" klubu alınma oyunlarına görə cəza olaraq seriya S1-ə göndərildikdən sonra Milito İspaniyanın "Saraqosa" klubuna keçir.
Yuri Sorokin
Yuri Valentinoviç Sorokin - Sovet aktyoru və rejissoru.
Dieqo Milito
Bioqrafiyası
1 sentyabr 2008-ci ildə transfer pəncərəsinin bağlanmasına cəmi bir neçə dəqiqə qalaraq Cenoa Dieqo Milito-nu yenidən öz heyətinə transfer edir. Mövsümün sonunda Dieqo "Guerin Sportivo" qazetin versiyasına görə İtaliya çempionatının ilin ən yaxşı futbolçusu adlandırılmıșdır.
Naotake Hanyu
(d. 22 dekabr 1979) — Yaponiya futbolçusu.
Dieqo Milito
Bioqrafiyası
2009-cu ilin iyununda Milito italyan İnter Milan klubu ilə 4 illik müqavilə imzalayır.
Naotake Hanyu
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 17 oyun keçirib.
Dieqo Milito
Bioqrafiyası
22 may 2010-cu ildə UEFA Çempionlar Liqasının finalında "Bavariya"-ya iki cavabsız qol vuraraq "İnter Milan"a son 45 ildə ilk dəfə bu Avropanın ən nüfuzlu turnirində qalibiyyət gətirdi. Turnirin bitməsindən sonra Dieqo Milito UEFA Çempionlar Liqasının cari ilin ən yaxşı oyunçusu  və ən yaxşı hücümçusu  seçildi.
18 iyun 2014-cü ilde Milito "Rasinq" klubuna azad aqent statusunda keçir. Müqavilə yarım il müddətinə imzalanır. .
21 may 2016-cı ildə Dieqo Milito öz karyerasında "Temperley"-a qarşı sonuncu oyunu keçirdir, harada onun komandası 2:0 hesabla nəticələnir və qolların birinin sahibi Milito olur. .
16 dekabr 2017-ci ildə Dieqo Milito "Rasinq" klubunun idman direktoru (secretario técnico) vəzifəsini icra etməyə başlayır.
Lipki
Lipki — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinə daxildir.
Novomoskovsk
Novomoskovsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinə daxildir.
Plavsk
Plavsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinə daxildir.
Mərceyi-təqlidlərin siyahısı
Bu siyahı hazırda 12 imam şiəsi/üsuli əqidəsində olan insanlar tərəfindən qəbul edilən müctəhidlərin (مرجع Mərcei-təqlid) siyahısıdır.
Uşakov adası
Uşakov adası — ada Şimal Torpağı arxipelaqı ilə Frans-İosif Torpağı arasında, Kara dənizinin şimalında yerləşir. Ada 328 km² əraziyə sahibdir. Maksimal hündürlüyü 350 metrdir. Ən yaxın quru parçası Vize adasıdır. Ada bütünlüklə buzla örtülüdür.
Ada 1935-ci ildə sovet ekspedisiyasının Sadko buzqıranında kəşf edilərək Georgi Uşakovun şərəfinə adlandırılmışdır. Adanın yerləşdiyi ərazinin dumanla örtülməsi ilə əlaqədar onun müəyyən edilməsi yeni aysberqlər hesabına müəyyən edilmişdir. Aysberlərin gəlmə istiqaməti müəyyən edildikdən sonra ada kəşf edilir. Onun bütünlüklə buzla örtülməsi müəyyən olunmuşdur. Ekspedisiya üzvü olan kontr-admiral Nikolay Nikolayeviç Zubov adanın buz örtüyünü örtük buzu olaraq adlandırmışdır. Qütb stansiyası adada 1954-ci ildə təşkil edilmiş və 1980-ci illərin sonlarına qədər fəaliyyət göstərmişdir. 2001-ci ildə adada olan ekspedisiya üzvləri stansiyanı ziyarət etmişdir. Stansiya donmuş binanı xatırladırdı.
Manus alabayquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Cədidizm
Cədidizm və ya Cədidçilik ( "yenilikçilik", buradan, ) — XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində Rusiya imperiyasının əsasən türk mənşəli müsəlman xalqları arasında təşəkkül tapan ictimai-siyasi və intellektual hərəkat. XIX əsrin 80-ci illərində Krım, Qazan, həmçinin Azərbaycanda, 90-cı illərdən isə orta Asiyada yayılmışdı. Əvvəllər köhnə müsəlman təhsil sistemini dəyişdirmək və müsəlman üçün Avropa təhsilinin zəruriliyi uğrunda məhdud mədəniyyətçilik hərəkatı idi. Cədidçilər, yaranan burjuaziyaya maneəçilik törədən feodalizm qalıqlarının ləğvinin zəruriliyi, islamın və dini məktəblərin məhdud islahatı, islamın milli burjuaziyanın tələblərinə uyğunlaşdırılması xeyrinə çıxış edirdilər.
Cədidizmə əks mövqedə duranların fikirləri qədimizmdə öz əksini tapır.
1905-ci il inqilabından sonra cədidçilər konstitusiyalı monarxiya, yerli özünüidarəetmə, ümumi səsvermə hüququ, demokratikləşmə ideyalarını dəstəkləyən "İttifaq-əl-müslimin" ("Müsəlman ittifaqı") partiyasının əsasını təşkil etdilər.
Müəyyən proqramı, rəhbərlik mərkəzi və nizamnaməsi olmayan cədidçilər Türkistan və Buxaradakı leqal nəşrlər ətrafında, yeni üsullu məktəblərdə, xeyriyyə cəmiyyətlərində və i.a. toplanmışdılar. Bəzən cədidçilərə demokratik ziyalılar da (Həmzə Həkimzadə Niyazi, Sədrəddin Ayni və b.) qoşulurdu, lakin onların siyasi cəhətdən Cədidizmlə yaxınlığı yox idi. Orta Asiyada Cədidizmin inkişafına 1908-ci ildə Türkiyədə baş vermiş gənc türklər inqilabı güclü təsir göstərmişdir.
1917-ci il Fevral inqilabından sonra cədidçilər millətçi partiyalarını yaratdılar (Türkistanda Şura-i islam, Buxarada və Xivədə "Gənc buxaralılar" və "Gənc xivəlilər" partiyaları). Rusiyada Oktyabr inqilabından sonrakı Vətəndaş müharibəsində cədidçilər Sovet hakimiyyəti əleyhində çıxış edir, irticaçı "Kokand muxtariyyati" ilhamçılarının sırasında olub, rus ağqvardiyaçıları və Buxara əmiri ilə əlaqə saxlayır, basmaçılar hərəkatında fəal iştirak edirdilər. Orta Asiyada Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra cədidçilik aradan götürüldü.
Satoru Yamaqişi
(d. 3 may 1983) — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 11 oyun keçirib.
Georgi Sklyanski
Həyatı
ÜDKİ-nin pedaqoqu idi.
Natiq Talıbov
Natiq Talıbov (d. 27 mart 1982) — Azərbaycanlı para-cüdoçu. Natiq Talıbov, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında gümüş medal qazanıb.
Natiq Talıbovun kiçik qardaşı, Elçin Talıbovda cüdo idman növü ilə məşğul olur və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Natiq Talıbov 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. −73 kiloqram çəki dərəcəsində o, 1/4 final mərhələsində Əlcəzair idmançısı Yousef Radjaiyə 000:001 hesabı ilə məğlub oldu və bürünc medal uğrunda görüşə vəsiqə qazandı. Bürünc medal uğrunda görüşdə isə Natiq Talıbov, Türkiyə idmançısı Sərdar Aydını 010:000 hesabı ilə məğlub etdi və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
UEFA Avro 1980
Futbol üzrə 6-cı Avropa çempionatı — 1980-ci il 11-22 iyun tarixində İtaliyada keçirilən futbol yarışı. Əvvəlki Avropa çempionatlarından fərqli olaraq bu çempionatın final mərhələsində ilk dəfə 8 komanda iştirak etmişdir: seçmə mərhələnin 7 qalibi və turnirin ev sahibi olaraq İtaliya milli futbol komandası (ev sahibi komandaya bu imtiyaz da turnir tarixində ilk dəfə idi verilirdi). Çempionatın keçirilmə sxemi də dəyişmişdir: 8 komanda 2 yarımqrupa bölünmüşdür. Bu yarımqrupların qalibləri birbaşa finala vəsiqə qazanmışlar. İkinci yeri tutan komandalar isə üçüncü yer uğrunda keçirilən oyunda bürünc medalların taleyini müəyyənləşdirmişlər.
Ümumilikdə turnir çox da maraqlı keçməmiş, əsasən komandaların çoxunun ehtiyatlı oyun oynaması, aşağı məhsuldarlıq (oyun başına 1,93 qol), azarkeşlərin oyunlara marağının aşağı səviyyəsi, eləcə də ingilis azarkeşlərin tribunalarda səbəb olduqları qarışıqlıqlar ilə yadda qalmışdır.
Bombardirlər
3 top
2 top
Simvolik yığma komanda
Mənbə: UEFA
Polşa Krallığı Taxt-tacı
thumb|right|366px|Polşa Krallığı Taxt-tacı isti çəhrayı ilə göstərilib Polşa Krallığı Taxt-tacı (Korona Królestwa Polskiego, Corona Regni Poloniae) — Polşanın ümumi adı; 1386-1569 illərində və sonra müstəqil ölkənin rəsmi adı. Reç Pospolitanın bir hissəsi (1569−1791 (1795)).
Dyula Mesaroş
Dyula Mesaroş (Macarca: Gyula Mészáros; 1883, Sakç, Macarıstan — 1957, Nyu-York) —Macarıstan türkoloqu, etnoqrafı.
Erot
Eros — qədim Yunan mifologiyasına görə eşq, məhəbbət və şəhvət tanrısı. Afroditanın və Aresin qızıl qanadlı oğludur. O öz oxu ilə nəinki insanların hətta tanrıların da ürəyini "yaralayarmış". O, insanlara ən gözəl duyğuları yaşatdırarmış. Ən qəddar insanları belə yumuşaltmağa qadir Erot onların həyatını bəzəyər və canlandırarmış. Erotika sözünün də Erotun adından götürüldüyü bildirilir. Erotun Psixeya adlı sevgilisi olmuşdur.
Eşq və nifrət tanrısı
Rəvayətə görə bir dəfə Apollondan qəzəbinin əvəzini çıxmaq üçün Erot hiyləyə əl ataraq eşq oxu ilə onun ürəyini yaralayaraq çay tanrısı Peneyanın qızı nimfa Dəfnəyə qarşı onda eşq oyadır. Eyni zamanda oxu ilə Dəfnənin ürəyini yaralayaraq Apollona qarşı onda nifrət yaratmış olur. Dəfnənin gözəlliyindən divanə olan Apollon onu təqib etməyə başlayır. Onu tutub qucaqlamaq istərkən Dəfnə nifrət etdiyi Apollonun əlinə keçməmək üzün tanrılara və ilahə Geyadan təvəqqi edir ki, onu Apollonun arvadı olmaqdansa daşa ya da ağaca dönmüş olsun. Beləliklə Dəfnə ağaca çevrilmiş olur.
Çamalalılar
Çamalalılar, çamalalilər, çamaladilər, çamaiqalar (özlərini belə adlandırırlar – “qaysı qurusu”) – Rusiya Federasiyasında xalq. Dağıstan Respublikasında (Tsumada rayonu, 7,2 min nəfər) və Çeçen Respublikasında (2,1 min nəfər) yaşayırlar. Ümumi sayları 9,5 min nəfərdir. SSRİ-də əhalinin siyahıyaalınması keçirilərkən çamalalıları avarlara aid edilirdilər. Nax-Dağıstan dil ailəsinin çamalal dilində danışırlar. Dialektləri: qakvari və gi qatli. Avar, rus, qismən də çeçen dilləri yayılmışdır. Məktəblərdə dərslər avar dilində aparılır. Dindarları müsəlmandır.
Ümumi məlumat
Ənənəvi məşğuliyyətləri əkinçilik və maldarlıqdır. Arpa, buğda və qarğıdalı becərirlər. Heyvandarlıqda köçəbə qoyunçuluq üstünlük təşkil edir. Bağçılıq, arıçılıq, üzümçülük (Andi Koysusu çayı dərəsində) inkişaf etmişdir. Sənət sahələri mahudçuluq, keçəçilik, palaztoxuma, mis qablar və ağac məmulatları istehsalı, gümüş emalı, dəmirçilik, dabbağlıqdır. Çamalalıların çoxu Çeçenistana, həmçinin Dağıstanın şəhər və taxıl rayonlarına mövsümi işlərə gedirdi. Hazırda maldarlıq, xış əkinçiliyi, bostançılıq, bağçılıq, qismən arıçılıq və sənətkarlıqla məşğuldurlar. Kiçik ailə üstünlük təşkil edir. Kuzen nikahları yayılmışdır. Qohumluğu ata xətti ilə hesablanan qruplar – toxumlar mövcuddur. Sıx və pilləli yaşayış məskənləri, gözətçi qüllələri ilə əhatələnmiş olurdu. Hər məskən 5–12 məhəllədən (toxum məskənlərindən) ibarət idi. Hər məhəllənin öz məscidi var idi, kəndin mərkəzində isə Cümə məscidi yerləşirdi. Kənd icmasına nüfuzlu toxumlardan seçilmiş kəndxudalar başçılıq edirdi. Kəndlərin yeni hissəsi pərakəndə planlıdır.
Kvadrat planlı, küçə tərəfdən girişi olan 1, 2 və 3 mərtəbəli daş evlər relyefdən və sakinlərin imkanından asılı olaraq bir- və çoxkameralıdır. Evlərin yastı dam örtükləri möhrədən, döşəmələri daş və gildəndir. Son zamanlar dörd və ya iki yamaclı, şifer və ya dəmir taxtapuşlu damı və taxta döşəməsi, dərin özüllü kürsülük-anbarı olan evlər (bir mərtəbə yarım) tikilir.
Ənənəvi kişi geyimləri köynək və şalvar, beşmet, çərkəzi, qoyun dərisindən tikilmiş müxtəlif tipli kürk, qolsuz köynək, gödəkçə, keçədən yapıncı, baş geyimi isə konusvarı yun papaq, ayaq geyimləri xam dəridən çarıqlar, keçə çəkmələr, toxunma yun corablardan ibarətdir. Qadın geyimlərinə köynək, üstündən əlvan kəmər bağlanan tünd rəngli paltar, şalvar və qoyun dərisindən tikilmiş kürk, baş geyiminə isə çutqu və onun üstündən örtülən evdə toxunmuş mahuddan hazırlanmış baş yaylığı daxildir. Kişi bəzək əşyaları kəmər, xəncər, vəznədir, qadınlar isə çutquya tikilmiş alın zənciri (gümüş və ya misdən), boyunbağı, asmalar, üzük, sırğa və s. taxırdılar. Gündəlik yeməkləri xəngəldir. Çörək, əsasən, duzsuzdur.
Çamalalıların nəğmə və rəqs folkloru zəngindir. Mahnılarını avar dilində ifa edirlər. Əsas musiqi alətləri pandur, zurna və dəfdir. Təqvimi mərasimlərindən ən başlıcası “birinci şırım” bayramıdır. Dağ ruhlarına inam, xalq demonologiyası, müqəddəslərin və əcdadların kultu saxlanılmışdır. Türkə çarəlik, falçılıq, yağışın, Günəşin çağırılması ayinləri, magiyanın müxtəlif növləri ya yılmışdı.
Minaxas alabayquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qoltuq körfəzi
Qoltuq körfəzi - Xəzər dənizinin qərb sahilində Azərbaycan ərazisində yerləşir. Körfəz Kür çayının təsiri ilə yaranan, dənizin içərilərinə doğru irəliləmiş deltanın cənubunda yerləşir. Körfəz materik ilə delta arasında yerləşdiyindən Qoltuğu xatırladır. Körfəz dayazlığı ilə seçilir. Səbəb isə Kürün dənizə axıtdığı lildir. Dərinlik bəzi yerlərdə hətta 50 sm qədər azalır. Dəniz suyuna nisbətən şorluğu azdır. Körfəzə Ana Kür çayı axır.
Drom (departament)
Drom — Fransa cənub-şərqində yerləşən Overn-Rona-Alp regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 26. İnzibati mərkəzi — Valans. Əhalisi — 499.313 nəfər (departamentlər arasında 53-cü yer, 2010-cu ilin məlumatları).
Coğrafiya
Departamentə 3 rayon, 36 kanton və 369 kommun daxildir.
Drom departamentinin rayonları
Drom departamentinə 3 rayon daxildir:
Tarixi
Drom — 1790-cı ilin martında Böyük Fransız İnqilabı dövründə yaranan ilk 83 departamentdən biridir. Keçmiş Dofine vilayətinin ərazisində yerləşir. Adı Drom çayından gəlir.
Svetlana Nəcəfova
Svetlana Hacı qızı Nəcəfova — publisist, nasir, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2000), əməkdar jurnalist (1988)
Həyatı
1938-ci il iyulun 8-də Qərbi Azərbaycanın İrəvan şəhərində anadan olub. Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra 1955–1960-cı illər Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsində təhsil alır. Əmək fəaliyyətinə 1961–1964-cü illərdə "Pioner" jurnalı redaksiyasında texniki redaktor kimi başlamış S. Nəcəfova 1964–1973-cü illərdə orada şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb. 1973–1977-ci illərdə "Azərbaycan qadını" jurnalı redaksiyasındaşöbə redaktoru, 1977–1992-ci illərdə isə baş redaktorun müavini vəzifələrində çalışıb. 1996–2003-cü illər "Respublika" qəzeti redaksiyasında humanitar problemlər şöbəsinin müdiri, 2003–2008-ci illər isə Teleradio şirkətinin əməkdaşı olmuşdur. Hazırda təqaüdə çıxan S. Nəcəfova eyni zamanda Azərbaycanda qadın hərəkatında fəal iştirak etmişdir. Ramiz Əliyarov ilə aillə quran Nəcəfovanın qızı Nərgiz Əliyarova Azərbaycanın əməkdar artistidir. 16.05.2021-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir
Fəaliyyəti
Universal Sülh Federasiyası və Ümumdünya sülh naminə Beynəlxalq Federasiyanın sülhməramlı səfiri olan yazıçı həm də Azərbaycan Qadınlar assosiasiyası rəyasət Heyətinin üzvü seçilmişdir. İstanbulda keçirilən türk qadınlarının I qurultayının iştirakçısı olmuş Svetlana xanım eyni zamanda Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin katibidir. ABŞ-nin "kim kimdir?" nəşrinin 2008-ci il nominatlarının siyahısına bioqrafiyası daxil edilib. Ədəbi yaradıcılığa 60-cı illərdən başyalan yazıçının publisistik məqalələri, oçerq və hekayələri dövri mətbuatda dərc olunmuşdur.
Mükafatları
Ədəbi publisistik fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilmiş S. Nəcəfova 1971-ci ildə "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalına, 1974-cü ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti rəyasət heyətinin Fəxri Fərmanına, "Qızıl Qələm", "Məhsəti Gəncəvi", "Sara Xatun", "Vətən", "Humay", "Dan ulduzu", "Araz" ali mediya və s. mükafatlarına layiq görülmüşdür.
Mehri mahalı
Ümumi məlumat
Mahal qərbdə Ordubad mahalı,  şimalda Güney  mahalı,  şərqdə isə  Çulundur mahalı ilə  həmsərhəd idi. Mahalın paytaxtı Mehri kəndi idi. Mahalın naibi Məlik Kəlbəli bəy idi. Mahalın şenliklərindən Lök, Maralzəmi, Bənövşəpuş, Vаrtаnаzоr, Tuqut, Buğаkаr kəndləri xəzinə mülkü, qalanları (Əldərə, Nüvədi) sahibkar mülkləri statusundaydı. Əldərə kəndi Sərməstbəyovların, Nüvədi Məlikabbasovların idi.
Mahalın tarixindən
Mahal qədim Kəhrаm Əyrinci, Kəhrаm Sаhibi, Kəkəbеrd nahiyələrinin birləşməsi nəticəsində yaranmışdı. Mahalın mərkəzi Mehri kəndi idi.
Qarabağ xanlığında Əbülfət xanın təsiri çox güclü idi. Ona görə də Nebolsinə öz dəstəsini gücləndirmək və hücum edəcəyi təqdirdə Əbülfət xanı darmadağın etmək tapşırılmışdı. Bütün görülən tədbirlərə baxmayaraq Əbülfət xanın yaxınlaşması haqqında hər xəbər əhali arasında çaxnaşmaya səbəb olurdu. Bərgüşad, Mehri, Güney əhalisi ona tabe olmaqda davam edirdi.
İran ilk növbədə Rusiyanı Qarabağdan sıxışdırıb çıxarmaq istəyirdi. Bunun üçün də, hər şeydən əvvəl, general Kotlyarevskinin dəstəsinin yerləşdiyi möhkəmləndirilmiş Mehrini tutmaq lazım idi. İyulun 12-də İran qoşunları Qarabağa soxuldular, lakin darmadağın edilib Arazın o tayına atıldılar.
Mehri mahalı 1840-cı ildə ləğv olunub, sahə kimi Şuşa qəzasına bağlandı. 1867-ci ildə Ordubad qəzasına verildi.
Meğri, yaxud  Meğri-güney  sahəsi  -  bu  sahə  indiki  Meğri  və  Zəngilan rayonlarının ərazisini əhatə etmiĢdir. Meğri inzibati  sahəsinin  ərazisində  1930-cu  ildə  Ermənistan  SSR-nin tərkibində ərazisi 664 km olan Meğri rayonu və Azərbaycan SSR-nin tərkibində sahəsi 707 km olan Zəngilan rayonu yaradılmışdır. Zəngəzurun Meğri inzibati sahəsi dağlıq (Alagöz, Xustup, Bərguşad, Meğri - güney  silsiləsi),  dağətəyi,  yamac  (Araz  və  Həkəri  çayları  arasında)  və  düzən (Bazar  çayla  Oxçu  çay  arasında  -  Ağoyuq  maili  düzəni)  landşafta  malikdir. Ərazinin şimal hissəsində dağlarda meşə örtüyü diqqəti cəlb edir. Meşələr əsasən enliyarpaqlı (palıd,  vələs)  ağaclardan  ibarətdir. Bəsit çayın  dərəsində  isə  çinar meşəsi  vardır. Araz çayının  yatağı  boyunca  cənuba  doğru  getdikcə  ağac  örtüyü seyrək kollara, çöl bitkilərinə, nəhayət, çılpaq qayalıqlara keçir (209, 473).
Qoy danışsınlar! (film, 1968)
Qoy danışsınlar! — rejissor Mario Kamusun filmi.
Məzmun
İki qardaş – müğənni Rafael və bəstəkar Migel uzun illərdir ki, bir-birilərini görmürlər. Rafael qardaşı ilə görüşmək üçün Avropadan Buenos Ayresə gəlir. Amma bu şəhərdə onu Migel yox, onun katibəsi — Blanka adlı bir qız qarşılayır. O, Rafaelə Migelin hal-hazırda şəhərdə olmadığını deyir. Gənc müğənni Rafael başa düşür ki, Blanka ondan qardaşı barədə nəsə gizlədir. Belə olduqda Rafael qardaşını özü axtarmağa başlayır. Filmin sonunda Rafael qardaşını tapmağa nail olur.
İlahə Əfəndiyeva
İlahə Əhsan qızı Əfəndiyeva-Xəlilova — Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının soprano.
2005-ci ildən teatrın solistidir. Bir sıra beynəlxalq vokal müsabiqələri və festivalların iştirakçısı olub. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin xətti ilə Moskvada Qalina Vişnevskaya adına Opera mərkəzində ixtisasartırma kurslarını bitirib. Üzeyir Hacıbəyovun “Koroğlu” operasında Nigar, Müslüm Maqomayevin “Şah İsmayıl” operasında Gülzar, Cüzeppe Verdinin “Traviata” operasında Violetta və başqaları partiyaları böyük uğurla ifa edir.
İlahə Əfəndiyeva 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə , 1 may 2017-ci ildə , 9 may 2018-ci ildə , 10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Kiçik alabayquş
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aleksandr Şerbak
Aleksandr Mixailoviç Şerbak (1926—2008) —Rusiya türkoloqu, filologiya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Aleksandr Mixailoviç Şerbak 1928-ci ildə anadan olmuşdur. 1948-ci ildə Stavropol Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1952-ci ildə filologiya elmlər namizədi adını qazanmış, 1970-ci ildə filologiya elmlər doktoru olmuşdur. Şerbak doktorluq işində türk dialektlərinin müqayisəli fonetikası üzərində dayanmışdır. Bu sahədəki çalışmalarını «Sravnitel'naja fonetika tjurkskih jazykov» (1970) əsərinə toplamışdır. Şerbak əski uyğur dili və özbək dilinin tədqiqi sahəsində də bir sıra əsərlərin müəllifidir. «Oguz-näme», «Muxabbet-näme», «Pamjatniki drevneujgurskoj ı starouzbekskoj pis'mennosti», «GrammatiCeskij oierk jazyka tjurkskih tekstov X- XIII vv. iz Vostoönogo Turkestana», «Grammatika starouzbekskogo jazyka» və s əsərlərini buna misal olaraq göstərmək olar. Türk dialektlərində istifadə olunan e\ və çöl heyvanlarının adlarının tədqiqinə həsr olunmuş çalışması isə türkologiya elminin öyrənilməsinə dəyərli bir töhfədir. Şerbak türk dilinin tədqiqatına başladığı ilk vaxtlardan etibarən türk dillərinin müqayisəli qrammatikası üzərində xüsusilə dayanmışdır. Bu yolda ilk əsəri «Türk dialektlərinin müqayisəli fonetikası» əsəri sayılır. Daha sonra isə türk dillərinin müqayisəli morfologiyasına aid bir neçə məqaləsi çapdan çıxmışdır, məs: «Oderk; po sravnitel'noj morfologii tjurkskih jazykov», xüsusi ilə də «Vvedenie v sravnitel'noe izuöenie tjurkskih jazykov» əsərində türk dillərinin fonetikası, morfologiyası, sintaksisi və lüğəti üzərində apardığı araşdırmalarının nəticələrini nümayiş etdirmişdir. Şerbak əski türk yazılarının açılması ilə də məşğul olmuşdur. O, «Ob altajskoj gipoteze v jazykoznanii» başhqlı yazısında «Altay hipotezası» üzərində dayanmışdır. Bundan əlavə, türk, monqol və tunqus-mancur dilləri arasındakı qarşılıqlı dil alış-verişlərini də nəzərdən qaçırmamışdır. «Rannie tjurksko-mongol'skie jazykovye svjazi» adlı əsərində türk-monqa dilləri arasındakı əlaqələri diqqətlə qələmə almışdır. Şerbak beynəlxalq elmi konfranslarda iştirakı ilə yanaşı, Türkiyədə keçirilən türk dili konfransların çoxunda iştirak etmiş, o cümlədən çıxışlar etmişdir. Türk dili sahəsindəki dəyərli çalışma və töhfələrini nəzərə alan Türk Dil Qurumu, 1988-ci ildə Şerbakı qurumun fəxri üzvü seçmişdir.
Aleksandr Şerbak 2008-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində vəfat etmişdir.
Əsərləri
Akademiku Vladimiru Aleksandroviçu Gordlevskomu k yego semidesyatipyati letiyu. Sbornik statey, M., İzd-vo AN SSSR, 1953, sf. 317-323. yazıkoznaniya, M., 1954, № 6, sf. 107-115. Sovetskaya arheologiya, XIX, M., 1954, sf. 269-282. perevodı, M.-L., İzd-vo AN SSSR, 1952, 116 sf., Epigrafika Vostoka, X, M.-L., 1955, sf. 98-100. yazıkoznaniya, M., 1957, № 1, sf. 18-26. literaturı i yazıka AN SSSR, c. 17, yay. 5, M., 1958, sf. 461-467 (V.A. Avrorinım ile birlikte hazırlamıştır). M.-L., 1958, sf. 514-561 (L. R. Kızlasovım i O. İ. Smirnovoy ile birlikte hazırlamıştır). masalalari, Taşkent, 1959, № 4, sf. 60-65. pismennosti peçenegov).”, Şu kitabın içinde: Materialı i issledovaniya po arheologii SSSR, № 75, Trudı Volgo-Donskoy arheologiçeskoy ekspeditsii, c. II, L., 1959, sf. 362-389. masalalari, Taşkent, 1959, № 3, sf. 34-36. 6, sf. 51-63. pismennosti., M., İVL, 1959, 171 sf.. Mecdunarodnıy kongress vostokovedov, M., 1960, 26 sf. (v soavtorstve). akad. İ. İ. Meşçaninova. Sbornik statey, M., İzd-vo AN SSSR, 1960, sf. 226-235. 1960, № 2, sf. 139-141. gipotezoy).”, XXV Mejdunarodnıy kongress vostokovedov, M., 1960, 16 sf.. Turkestana., M.-L., İzd-vo AN SSSR, 1961, 204 sf.. M.-L., 1961, sf. 23-25. İstoriçeskoe razvitie leksiki tyurkskih yazıkov, M., İzd-vo AN SSSR, 1961, sf. 82-172. instituta yazıka, literaturı i istorii, yay. IX, 1961, sf. 238-241. Şu kitabın içinde: Materialı po uzbekskoy dialektologii, II, Taşkent, İzd-vo AN UzSSR, 1961, sf. 72-95. Sprachursscnschaft., Narodı Azii i Afriki, M., 1961, № 4, sf. 228-232. adabiёti masalalari, Taşkent, 1961, № 2, sf. 41-44. Afriki, M., 1961, № 2, sf. 142-153. Hungariche, c. XV, fasa 1-3, Budapest, 1962, p. 283-290. 1963, № 5, sf. 31-38. Morfologiçeskaya struktura slova v yazıkah razliçnıh tipov, M.-L., İzd-vo AN SSSR, 1963, sf. 267-270. M.-L., İzd-vo AN SSSR, 1963, sf. 24-40. 3, sf. 150-153. Hague, 1964, N 8, p. 72-83.
İnteqrasiya Edilmiş Rəqəmsal Şəbəkə
İnteqrasiya edilmiş rəqəmsal şəbəkə (, qısaca ) — mövcud telefon şəbəkələri əsasında inkişaf etdirilən ümumdünya rəqəmsal kommunikasiya şəbəkəsi. ISDN-də məqsəd informasiyanın rəqəm analoq çevrilməsini tələb edən mövcud telefon xətlərini ən çeşidli informasiyaları (adi danışıqdan tutmuş kompüter verilənləri, musiqi və videoyadək) ötürmə bacarığına malik olan rəqəmli veriliş vasitələri ilə əvəzləməkdən ibarətdir. ISDN iki başlıca rabitə kanalı üzərində qurulub: verlənləri 64 kbit/san sürətilə ötürən B kanalı və idarəedici informasiyanı ya 16, ya da 64 kbit/san sürətilə ötürən D kanalı. Kompüterlər və digər qurğular ISDN ilə sadə standart interfeyslərlə birləşirlər. ISDN istifadəçilərə daha sürətli və çeşidli rabitə xidmətləri verir. Qoşulma universal qurğu, telefon xəttindən istifadə etməklə müxtəlif cür – telefon, telefaks, internet və digər elektron-rabitə növlərindən eyni vaxtda istifadəyə imkan verən komplekt qoşulma hesab olunur. Evinizə bir İSDN xətt çəkdirdiyinizdə iki xəttiniz olar. Bir xətti səs, digərini məlumat transferi üçün istifadə edə bilərsiniz. Və ya, bu iki xətti birləşdirib 128 kbit/s məlumat transfer sürətinə çata bilərsiniz.
İSDN-in orijinal standartına əlavə olaraq inkişaf etdirilən B-ISDN standartı geniş band məlumat ötürülməsi imkanı təmin etməkdədir. B-ISDN 1.5 Mbit/s məlumat transfer sürətinə qədər qalxa bilər ancaq lif optik kabellər istifadə edilməsi lazım olduğu üçün çox da populyar deyil.
Uzlovaya
Uzlovaya — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinə daxildir.
Curcu (judets)
Curcu judets  — Valaxiya regionunda yerləşən Rumıniya judetsi.
Coğrafiyası
Sahə — 3526 km².
Əhalisi
2007-ci ildə əhalinin sayı 283 408 nəfər təşkil edirdi, sıxlığı — 80,37 nəf./km².
İnzibati bölgüsü
Judetsə 2 bələdiyyə, 2 şəhər və 51 kommuna daxildir.
Çekalin
Çekalin — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinin tərkibinə daxildir.
Tasmaniya alabayquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Şyokino
Şyokino — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinə daxildir.
Basuto
Basuto — Cənubi Afrikada yaşayan xalqdır. Lesoto Krallığı əhalisinin 98% təşkil edir. CAR-da Lesoto ilə qonşu reqionlarda məskunlaşır. Soto ya daha düzgün - sesoto dilində danıșırlar. Cənubi Afrikaya XV -XVI əsrlərdə indiki Şərqi Afrika reqionlarından köçməyə başladılar.
Yasnoqorsk
Yasnoqorsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Tula vilayətinə daxildir.
Doktor Tülpün anatomiya dərsi
Doktor Tülpün anatomiya dərsi — Rembrandt van Reyn tərəfindən 1632-ci ildə çəkilmiş 216,5 x 169,5 sm ölçülü rəsm əsəri.
Rəsmdə təsvir olunan şəxslərdən ikisinin şəxsiyyəti dəqiq məlumdur. Bunlar həkim Nikolas Tülp və meyit — Aris Kindtdir. Aris Kindt törətdiyi cinayətlərə görə məhkəmə qərarı ilə 31 yanvar 1632-ci ildə asılaraq edam olunmuş və onun meyiti tibbi sınaqlar üçün Amsterdam cərrahlar gildiyasına verilmişdi.
Karl Zaleman
Karl Qermanoviç Zaleman (28 dekabr 1849 - 13 dekabr 1916) — Rusiya şərqşünası.
Həyatı
Karl Qermanoviç Zaleman orta təhsilini Revalda aldıqdan sonra Sankt-Peterburq Universitetinin şərq dilləri fakültəsinə daxil olmuşdur. 1871-ci ildə bu fakültəni bitirən Zaleman 1873-cü ildə magistraturaya daxil olmuş, 1875-ci ildə "Xəqaninin rübailəri" adlı magistr dissertasiyasını müdafiə etmiş, daha sonra Peterburq Universitetində kitabxana köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır. 1875-ci ildə 3 sınaq dərsi tədris etmiş, 1876-cı ildə sanskrit-fars şöbəsində "Avesta" və pəhləvi dərslərini tədris etməyə başlamışdır. Bu şöbədə 40 il professor olaraq çalışmış, çox sayda tələbə yetişdirmişdir.
Zaleman türk dili və dialektləri ilə yaxından maraqlanmış, universitetdə tələbə ikən "Rusca-qumuqca lüğət"i yazmışdır (lüğət yazılı şəkildə qalmışdır). Daha sonra Orxon abidələri üzərində tədqiqat aparmışdır. Saleman "Altay dilinin qrammatikası" adlı əsərin müəllifidir. (Onun bu əsərlərinin əlyazıları Rusiya Elmlər Akademiyası Sankt-Peterburq bölməsinin arxivində saxlanılır).
Karl Zaleman 1916-cı ildə Petroqradda 67 yaşında vəfat etmişdir.
Tula
Tula — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Tula vilayətinə daxildir. Şəhər "Qəhrəman şəhər" (1976-cı ildən) statusuna malikdir. Tula, Orta Rus Dağının şimalında, Upa çayının sahilində, Moskvadan 193 km cənubda yerləşir. Şimaldan cənuba şəhərin uzunluğu 30 km, qərbdən şərqə 25 km.
2014-cü ildə "Rusiyada ən rahat şəhər (kənd) qəsəbəsi" adı uğrunda keçirilən Ümumrusiya müsabiqəsinin nəticələrinə görə Tula "Rusiya Federasiyasının subyektlərinin inzibati mərkəzləri (paytaxtları) olan şəhər yerləri (şəhər rayonları)" kateqoriyasında üçüncü yeri tutdu.
Tula, şəhərin tarixinə kök salmış üç istiqamətdə məşhurdur: silah anbarı, samovar və zəncəfil çörəyi. Hər biri şəhərdə Rusiyanın ən böyüklərindən biri olan Silahlar Muzeyi, Samovarlar Muzeyi və Tula Gingerbread Muzeyi ilə təmsil olunur. Həm də şəhərin əlamətdar xüsusiyyəti, şəhərin ən qədim binası, XVI əsrin memarlıq abidəsi olan Tula Kremlidir. Tula şəhərindən 14 km cənub-qərbdə, Leo Tolstoy ev-muzeyi Yasnaya Polyana - XIX-XX əsrlərin ən böyük yazıçısı və mütəfəkkiri adı ilə əlaqəli Rusiyanın tarixi və mədəni həyatının misilsiz mərkəzidir.
Tula, Rusiyanın ən iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş şəhərlərindən biridir, 479.105 nəfərlik əhalisi olan böyük sənaye, elm və mədəniyyət mərkəzi, əhəmiyyətli bir dəmir yolu qovşağıdır. (2019), şəhər bölgəsi hüdudlarında - 546.896 nəfər. (2019). Əhali sıxlığı 1 km² başına 3432 nəfərdir. Polisentrik Tula-Novomoskovsk aqlomerasiyası təxminən 1 milyon insana malikdir. Şəhərin ərazisi federal əhəmiyyətli mühüm strateji magistral yollarla kəsilir və ya yaxınlıqdadır: Moskva - Krım, Kaluqa - Tula - Mixaylov - Ryazan və Moskva - Donbas, Tula - Kozelsk dəmir yolları, Tulanı Rusiyanın digər bölgələri və yaxın və uzaq ölkələrlə birləşdirir. xaricdə. Şəhərdən dəmir yolları Moskva, Oryol, Kaluga, Uzlovaya, Kozelsk tərəfə ayrılır.
Tula şəhərinin iqtisadiyyatı sənaye sektoruna əsaslanır, şəhər büdcəsinə vergi gəlirlərinin payı təxminən 50% -dir. Kiçik sahibkarlıq şəhərin iqtisadi və sosial həyatında mühüm rol oynayır. Fərdi sahibkarlar nəzərə alınmaqla iqtisadiyyatın bu sektorunda işləyənlərin sayı 50 mindən çoxdur. Müəssisələrin mal və xidmətlərinin ixrac-idxalı olduqca müxtəlifdir: qida məhsullarından mühəndislik məhsullarına və texnologiyanın inkişafına qədər. 1 yanvar 2016-cı il tarixinə Tulada qeydə alınmış işsizlik nisbəti% 0,51 idi.
Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu
Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu  — Koreyanın Seul şəhərində yerləşən Dongduk Qadınlar Universitetinin  nəzdində fəaliyyət göstərən institut, elmi araşdırma mərkəzi.
Faəliyyət istiqaməti
İnstitut Türk dilli ölkələrlə Koreya arasındakı əlaqələrin möhkəmlənməsi, dostluq bağlarının daha da güclənməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir. Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutunun direktoru türkoloq, alim, professor Eunkyung Ohdur. İnstitutda 8 əməkdaş fəaliyyət göstərir. Burada Koreya alimləri ilə yanaşı, azərbaycanlı və özbək araşdırmaçılar da çalışır. Azərbaycanlı araşdırmaçı İnha Universitetinin doktorantı Məsimli Leyladır. 2018-ci ildən institutda Eunkyung Ohun redaktorluğu ilə “Avrasiya türk araşdırmaları” adlı ingilis dilində ildə iki dəfə çıxan elmi dərgi nəşr olunur.
Azərbaycanla əlaqələri
Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dillər Universiteti, Xəzər Universiteti, Bakı Qızlar Universiteti, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Folklor İnstitutu və Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu ilə təhsil və akademik sahələrdə əməkdaşlığı gücləndirmək üçün sazişlər imzalamışdır.
Siyasi əlaqələri gücləndirmək üçün Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi (BMTM) ilə əməkdaşlığa dair anlaşma memorandumu (MOU) imzalanıb.
İnstitutun dəstəyi ilə Azərbaycanın xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin seçilmiş poetik əsərlərindən ibarət "Gülüstan" poeması" (2019) adlı kitabı Seulda nəşr olunmuşdur. Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutunun əməkdaşları hazırda Türk Dünyası Ensiklopediyası üzərində işləyir.
Avstraliya alabayquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qavrilov-Yam
Qavrilov-Yam — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Yaroslavl vilayətinə daxildir
Danilov
Danilov — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Yaroslavl vilayətinə daxildir
Dolj (judets)
Dolj judetsi  — Valaxiya regionunda yerləşən Rumıniya judetsi.
Coğrafiyası
Sahə — 7414 km².
Şərqdə — Olt, qərbdə — Mexedintsi, şimalda —  Qorj və Vılça judetsləri ilə sərhəddir.
Əhalisi
2007-ci ildə əhalinin sayı 712 187 nəfər təşkil edirdi, sıxlığı — 96,05 чел./км².
İnzibati bölgüsü
Judetsə 3 bələdiyyə, 4 şəhər və 104 kommuna daxildir.
Qaraxançallı
Qaraxançallı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Tirkeşəvənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Tarixi
Kəndin adı onun bünövrəsini qoyan tayfanın adı ilə bağlıdır.
Qarabağ xanlığının qoşunu ilə birlikdə yadelli işğalçılara qarşı döyüşən əsgərlər sırasında Kəlbəcərdən olan dəstədə Allahverdi adlı bir şəxs var imiş. O, hündürboy adam imiş. Döyüşün qızğın çağında xana xəbər çatdırırlar ki, qoşunun içərisində hündürboy bir əsgər düşmən qoşununu qırıb-talayır. Döyüşdən sonra xan həmin əsgəri yanına çağırtdırıb təşəkkür edir və ona bağışlamaq üçün bir qılınc sifariş edir. Qılınc Allahverdinin boyunun hündürlüyünə görə uzun olur. Qılıncın uzunluğuna görə də ona Karaxançallı ləqəbi verirlər. Kara türkcə böyük deməkdir, karaxançal, yəni böyük xançal. Kəndin bünövrəsini də XVI-XVII əsrlərdə həmin Karaxançallı Allahverdi qoyub. Kəndin adı buradan götürülüb.
Kənd Qaraxan çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini Laçın rayonundakı Muncuqlu kəndi yaxınliğinda mövcud olmuş Qaraxangallı kəndindən gəlmiş ailələr (maldarlıqla məşğul olmuş nəslin adıdır) salmışlar. Etnotoponimdir.
Bulaqlar
Sünnətolan bulaq, Novlu bulaq, Molla Şavaz bulağı, Arpalar bulağı, Əkinlər bulağı, Göy bulaq, Ağqayanın bulağı, Çökəklər bulağı, Sabirin bulağı, Püstənin bulağı, Pişik qayasının bulağı, Namazın çökəyindəki bulaq, Duzlu bulaq, Daş bulaq, Kontor bulağı.
Məşhur yerlər
Arpalar, Birəli, Çökəklər, Mollaməmmədli biçənəyi, Qatarın güneyi, Ağcaqayının dibi, Göllər, Pişik qayası, Sərinoğlu, Hacırzalar çökəyi, Dəyirmandaşı, Yəhərdaş, Qanqallı, Ağqaya ( Sərinoğlunda), Ağqaya (Məryəm bulağının üstündə), Əhmədin biçənəyi, Qara inək uçan, Şişqaya, Maloynayan burun, Sərhəd dərəsi, Parağın qayası, Abduləzimin qayası, Bostan dərəsi, Balıqçıxmaz daş, Sərinoğlundan gələn çay, Birəlidən gələn çay, Damın yanından gələn çay, Tutxun çay.
Binələr-Qışlaqlar
Əzizin binəsi, Sərinoğlu binəsi, Damın yanı binə, Zəylik binəsi, Kərbəlayı damı yanan binə.
Tənhalıq (mahnı)
Tənhalıq — bəstəkar Şəfiqə Axundovanın şair Ənvər Çingizoğlunun sözlərinə bəstələdiyi mahnı. Mahnını vaxtı ilə İslam Rzayev və başqaları ifa edib.
Lyubim
Lyubim — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Yaroslavl vilayətinə daxildir
Tənhalıq (mahnı)
Mətni
Hansı yana  üz  tutdum, Hansı yana  baş  aldım: Bir quyu  tapmadım  ki, Ürəyimi boşaldım.
Qalıb yolayrıcında, İtirmişəm özümü. Kimə  vеrim  sirrimi, Kimə dеyim  sözümü?
Bu vəfasız  dünyada, Vəfalı sirdaş  hanı? Ömrü başa  vurmağa Bir yaxın  yoldaş  hanı?
Valans
Valans — şəhər və kommuna Fransada. Drome departamentin inzibati mərkəzi.
Coğrafiyası
250px|thumb|left|Valans vağzalı Rona çayının sol sahilinin qayaüstü yüksəkliyində yerləşir.
Tarixi
Valans, Narbonna Qallo şəhərində (Romalılar Fransanın bu hissəsini bele adlandırıb) yaradılan Valentia Roma koloniyasından yaranıb. IV əsrdən etibarən, şəhərdəki bütün hakimiyyət episkoposlara aid idi, yalnız 1450-ci ildə XI Luis sonuncu kralın himayəsi və universitetin yaradılması (Fransız İnqilabı dövründə ləğv edilmiş) üçün şəhərə öz hüquqlarını verməyə inandırdı. Kral Valansı Valentinua hersoqluğunun paytaxdı etdi və ona Çezare Borciya titulunu verdi. Titulun hazırkı sahibləri Monakonun hökmdarıdır.
Görməli yerləri
Valans şəhərində on bir kilsə yerləşir, bunlardan hansı ki müq. Apolloniya, roman üslubunda,II Urban hakimiyyəti zamanı inşa edilmişdir. 1095-ci ildə burada 212 ildən bəri mövcud olan daha qədim kilsənin ərazisində təqdis olunmuşdur. Kilsədə 1798 və 1799-cu illərdə qədim qalada həbs edilmiş və burada vəfat edən-a Kanovanın əsəri olan VI Piyus abidəsi yerləşir.
Panorama
thumb|center|700px| Şəhərin [[Rona sağ sahilindən görünüşü. ]]
Qızılı alabayquş
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mışkin
Mışkin — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Yaroslavl vilayətinə daxildir
Topoqrafik xəritə
Topoqrafik xəritə — iri miqyasda tərtib olunan coğrafi xəritə.
Xəritə vərəqində kartoqrafik təsvirin, əlavə məlumatların və başqa elementlərin yığcam şəkildə yerləşdirilməsinə xəritənin kompanovkası deyilir.
Obyektlər topoqrafik xəritələrdə aşağıdakı kimi müxtəlif rənglərlə və işarələrlə təsvir olunur:
Topoqrafik xəritələrin növləri
Məzmunu, müfəssəlliyi və həndəsi baxımdan yüksək dəqiqliyi ilə fərqlənir. Topoqrafik xəritə icmal topoqrafik, xüsusi (həqiqi) topoqrafik və topoqrafik planlara bölünür: Topoqrafik xəritənin coğrafi məzmununa bütün təbii və sosial iqtisadi obyektlər daxildir. Bütün obyektlər qəbul edilmiş şərti işarələrlə göstərilir. Topoqrafik xəritədən xalq təsərrüfatında, elmi işlərdə və hərbi məqsədlə istifadə olunur.
Otello (opera)
Otello — İtalyan bəstəkar Cüzeppe Verdinin, Arriqo Boytonun librettosuna bəstələdiyi 4 aktlı opera əsəri. Opera ilk dəfə 5 fevral 1887-ci ildə Milanda, La Skala səhnəsindədə F. Tamano (Otello) və V. Morelyanın (Yaqo) iştirakı ilə oynanılmışdır.
I akt
Kipr əhli tufanda itgin düşmüş canişinin yerinə yeni xələfin gəlməsini səbirsizliklə gözləyirlər. Yeni canişin Otello türk donamasının məhv olma xəbərini verir. Gizir Yaqo Otellonun arvadı Dezdamonaya vurulmuş zadəgan Rodriqo ilə sövdələşirlər. Kassionun rütbəsinin artırılması Yaqonun paxıllığını daha da artırmış olur. Yaqo Kassionu içirdib zabit Montano ilə davaya təhrik edir. Otello Kassionun rütbəsini əlindən alır. Bu zaman Dezdamona gəlir və onlar duetini oxuyurlar.