cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santo-Dominqo
Əhalisi, dil və din
Şəhərin əhalisi 2 200 000 nəfərdir. Əhalinin 70%-i mulatlar, 10%-i zəncilər, qalanları avropalılardır. Avropalılar cəmiyyətin yuxarı təbəqə insanlarıdır. Dövlət dili ispan dilidir. Dindarların 95%-i katoliklərdir.
Nərgiz Şəfiyeva
Nərgiz Mahmud qızı Şəfiyeva (1940) — bəstəkar, Əməkdar incəsənət xadimi.
Həyatı
Nərgiz Şəfiyeva 1940-cı ildə Bakıda dünyaya göz açmışdır. Atası, əslən şuşalı olan Mahmud Şəfiyev İkinci dünya müharibəsində şəhid olmuşdur. Amansız müharibə Nərgizi atalı həyatın sevincindən məhrum etmişdir. Anası Təibə xanım həyatın əzab-əziyyətlərinə qatlaşaraq Nərgizi Vətənə, xalqa layiqli vətəndaş kimi yetişdirmişdir. Hətta qızına musiqi təhsili verməyə də müyəssər olmuş, istedadının pərvazlanması üçün şərait yaratmışdır.
Nərgiz Şəfiyeva 1957-ci ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası nəzdində onillik musiqi məktəbini bitirmiş, elə həmin ildə konservatoriyanın musiqi nəzəriyyəsi fakültəsinə daxil olmuşdur. Bir ildən sonra burada oxumaqla yanaşı, bəstəkarlıq şöbəsinə də qəbul edilmiş və 1958–1964-cü illərdə böyük bəstəkar, xalq artisti Qara Qarayevin sinfində təhsil almışdır. Eyni vaxtda iki fakültədə oxuyan N. Şəfiyeva musiqişünaslığın, bəstəkarlığın sirlərini dərindən mənimsəmişdir. Hələ tələbə ikən-1959-cu ildə Nərgiz xanım Azərbaycan bətəkarlarının plenumunun və 1962-ci ildə keçirilən 3-cü qurultayının iştirakçısı olmuşdur. Elə həmin ildə Moskvada gənc bəstəkarların ümumittifaq müsabiqəsində qalib gələrək birinci dərəcəli diploma layiq görülmüşdür.
Nərgiz xanım 1965-ci ildə pedaqoji fəaliyyətə başlamış, Bakıdakı 2 saylı yeddillik uşaq musiqi məktəbində nəzəriyyədən dərs demişdir. 1971-ci ildə isə bu məktəbdə musiqi nəzəriyyəsi şöbəsinin müdiri təyin edilmişdir. N. Şəfiyeva 2 saylı musiqi məktəbində çalışmaqla yanaşı, mədəniyyət Nazirliyinin metodiki kabinetində musiqi nəzəriyyəsi bölməsinin metodisti olmuş, "musiqi məktəbləri üçün "Azərbaycan ladları" dərs vəsaitləri və tövsiyələr hazırlayıb çap etdirmişdir. 1995-ci ildən Nərgiz xanım Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində musiqi nəzəriyyəsi və bəstəkarlıq fənlərindən dərs deyir.
Qara Qarayevin sinfini bitirən Nərgiz xanım bəstəkarlıq sahəsində maraqlı əsərlər yaratmışdır. 1995-ci ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqına üzv qəbul edilmişdir. Nərgiz xanım fortepiano üçün prelüdlər, silsilə pyeslər, sonatina, sonata, fortepiano üçün "Skertso", vialino və piano üçün "Poema", Böyük Simfonik Orkestr üçün "Musiqi", Nazim Hikmətin "Oystraxa məktubum" şeiri əsasında yazılmış vokal "Dialoq", gənc ifaçılar üçün "Gün gələr, həftə keçər" silsiləsi (Azərbaycan xalq muğamları əsasında), violençel, fleyta və arfa üçün "Damlalar", "Pastoral" triosu, "Mahnı dağlarda qaldı" instrumental kompozisiya və s. əsərlərin müəllifidir.
2007-ci ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının 8-ci qurultayında təşkil edilmiş kamera-instrumental konsertdə Nərgiz Şəfiyevanın bariton, vetsl-soprano və piano üçün Nazim Hikmətin sözlərinə yazdığı "David Oystraxa məktubum" vokal "Dialoq"u ifa olunmuş və hərarətlə qarşılanmışdır. Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının yaranmasının 75-ci illiyinə həsr edilmiş (12–17 noyabr 2009) Beynəlxalq Musiqi Festivalında isə Nərgiz xanımın 12 alət üçün bəstələdiyi, Qarabağa ithaf olunmuş "Mahnı dağlarda qaldı" kompozisiyası səsləndirilmişdir. Bu instrumental əsər "Şur" muğamı üzərində həssas duyğularla yazılmışdır. Kompozisiya düşünülmüş tərzdə ekran təsviri ilə müşayiət edilir. Burada gözü yollarda qalan Qarabağımızın torpağı, qəlbləri ovsunlayan təbiəti, böyük şəxsiyyətləri bir daha sənət təzahürünü tapır. Bəstəkarın "Mahnı dağlarda qaldı" əsəri özünün orijinallığı ilə həm Azərbaycan musiqisevərlərini, həm də xarici qonaqları çox maraqlandırmışdır. Moldova Bəstəkarlar və Musiqişünaslar İttifaqının sədri, bəstəkar Gennadi Çovani, Ukrayna Bəstəkarlar İttifaqının katibi, bəstəkar İqor Şerbakov, eləcə də Türkiyədən, Orta Asiyadan, Gürcüstandan və digər ölkələrdən gələn musiqi xiridarları bu kompozisiyanı heyranlıqla dinləmiş və yüksək qiymətləndirmişlər.
Bəstəkarlıq fəaliyyəti ilə yanaşı, Nərgiz xanım Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi məktəbinin 70 illiyinə həsr edilmiş kitabçanı (Nigar Cərullaqızı ilə birlikdə) və "Qara Qarayev tələbələrinin xatirəsində" toplusunu hazırlayıb nəşr etdirmişdir. Bu gün də böyük həvəslə çalışan Nərgiz Şəfiyeva Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqında fəaliyyət göstərən musiqişünaslıq seksiyasının üzvüdür. Əmək veteranıdır. O, musiqi sahəsindəki xidmətlərinə görə Azərbaycan və SSRİ Mədəniyyət Nazirliklərinin fəxri fərmanlarına, diplomlarına layiq görülmüş, təşəkkürnamələr almışdır.
30 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.
Prezident Azadlıq medalı
Prezident Azadlıq medalı — Amerika Birləşmiş Ştatlarının prezidenti tərəfindən vətəndaşlara təqdim edilən iki ən yüksək mükafatdan biri. Medal 1945-ci ildə 33-cü ABŞ prezidenti Harri Trumen tərəfindən İkinci dünya müharibəsində xidmətlərə görə təltif edilmək üçün təsis edilmişdir.
1963-cü ildə 35-ci ABŞ prezidenti Con Kennedi tərəfindən medalın təltif dairəsi genişləndirilmişdir. Medal adətən ildə bir dəfə, 4 iyun - ABŞ-nin müsəqillik günü təltif edilir.
II Maksimillian
II Maksimilyan — 1562-cı ildə Bohemiya və Almaniya kralı, 1563-cü ildə Macarıstan və Xorvatiya kralı, 1564-cü ildə isə Müqəddəs Roma imperatoru olan siyasi xadim.
Ligularia knorringiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əbukir dəniz döyüşü (1798)
300 px|thumb|Döyüşün xəritəsi Əbukir dəniz döyüşü - İnqilab müharibələrində həlledici döyüş kimi tarixə düşmüşdür. Bu döyüş 1-2 avqust 1798-ci ildə İskəndəriyyədən 15 km şimal-şərqdə yerləşmiş Əbukir burnu yaxınlığında eyniadlı körfəzdə baş vermişdir. Döyüş admiral Nelsonun başçılığı altında olan Böyük Britaniya hərbi donanması ilə Misir ekspedisiyasında iştirak etmiş Fransa donanması arasında baş vermiş və fransızların biabırçı məğlubiyyəti ilə sona yetmişdir. Bu qələbə ilə britaniyalılar 1790-cı ilə kimi Aralıq dənizi üzərində hökmran mövqeyini qoruyub saxlamışdırlar.
Tarixçəsi
Kral XVI Lüdovikin edamından sonra 1793-cü ildə bir çox Avropa monarxiyaları: Böyük Britaniya, İspaniya, Portuqaliya, o cümlədən alman və italyan dövlətləri Fransaya müharibə elan etmişdilər. İnqilabi əhval ruhiyyə, Napoleonun gənc sərkərdələrinin strateji bacarığı Fransanın hərbi müvvəffəqiyyətlərini təmin edə bilirdi. 1795-ci ildə Fransa ordusu Niderlandı tutur. Prussiya və İspaniya elə həmin il fransızlarla sülh müqaviləsi bağlamış olurlar. Bununla da Fransanın təkidi ilə İspaniya Atlantik və Aralıq dənizi sahillərini Böyük Britaniyanın kral hərbi dəniz donanmasının (ing. Royal Navy) üzünə qapayaraq ona müharibə elan etmiş olur. 1779-cu ildə Avstriya bir sıra məğlubiyyətlərdən sonra Fransa ilə sülh bağlamağa məcbur olur. Portuqaliya və bir o qədər də rola malik olmayan Neapol, Siciliya və Malta adasını çıxmaqla Böyük Britaniya Fransa ilə müharibə vəziyyətində olan yeganə Avropa ölkəsi idi. Rusiya neytral olaraq qalırdı. 1796-cı ildə Böyük Britaniya Fransanın hücumlarından ehtiyat edərək öz hərbi donanmasını Aralıq dənizindən geri çəkərək La Manş boğazı boyunca gözətçi mövqeyini tutmuşdur. Aralıq dənizinin ağası olmuş bu ölkə 1796-cı ildən artıq bu hövzədə heç bir hərbi dəniz bazasına malik deyildi. Bu vəziyyətdən istifadə edən Napoleon Bonapart Misir ekspedisiyasına hazırlıq görür. 28 200 piyada, 2 800 süvari, 1 230 at, 60 səhra və 40 qala çökdürən topdan ibarət olan ekspedisiyada Fransua-Paul Bryui d'Aqalyenin komandanlığı altında 13 xətt gəmisi, 4 freqat və bir neçə toplu qayıq iştirak etmişdir. 20 mayda Tulondan ekspedisiyanın bir hissəsi yola düşür. 21 mayda isə Genuyadan 72 gəmi, 28 mayda Korsikadan daha 22 gəmi onlara qoşulur. Sivitavesiya konvoyu Siciliya istiqamətində hərəkət edərək 6 iyun 1798-ci ildə artıq Maltaya 3 gün qabaqcadan yetişmiş olur.
Admiral Nelson fransız donanmasının izində
150 px|left|thumb|[[Horatsio Nelson]] 260 px|thumb|right| L'Orient [[xətt gəmisi (yelkənli)|xətt gəmisinin partlayışı, 22:00, 1 avqust 1798, dövrünün rəsm əsəri, Arnald George]] Britaniya hökumətinin fransızların Tulon, Marsel və Genuyadakı bu hazırlıq işlərindən xəbəri var idi. Nə məqsəd daşıması naməlum olduğundan fransızların qəflətən Siciliyaya, Neapol krallığına və Portuqaliyaya və hətta İrlandiyaya hücum edə biləcəklərini istisna etmirdilər. Bu məqsədlə admiral Nelsona ciddi tapşırıq verilmişdi ki, Tulon, Marsel və Genuyadakı hazırlıqların hansı məqsəd güddüyünü öyrənsin. Nəhayət Britaniya hökuməti fransızların Misir ekspedisiyası haqqında Nelsondan məlumat alır. 4 iyulda admiral Nelsonun donanması Antaliya sahilinə çataraq, Kretanın cənub ucuna istiqamət alır. 20 iyulda yenidən Siciliyaya çatmış olur. Sirakuzadan Nelson öz arvadına, Uilyam Hamiltona və admiral lord Stenli Vinsentə üç məktub yola salır. Hər üç məktubda fransız donanmasının axtarışından təngə gəlməsindən danışılır. O həyat yoldaşına yazırdı ki, indiyə kimi mən fransız donanmasını tapmağa müvəffəq olmamışam, amma heç kəs də məni lazımi səy göstərməməkdə qınaya bilməz. 1 avqustda təzədən İsgəndəriyyəyə dönən Nelson fransız donanmasını aşkar edir.
Döyüş
300 px|thumb|left|Yaralı admiral Bryui d'Aqalye L’Orientin göyərtəsində 1 avqust 1798-ci ildə admiral Bryui d'Aqalye təsəvvür edə bilmirdi ki, günün ikinci yarısı Britaniya donanması hücuma başlayacaq. Lövbər salmış fransız gəmilərinin qısa vaxt ərzində döyüş hazırlığı vəziyyəti ala bilməyəcəyi təqdirdə Britaniya donanmasına saat 15:00 da hazırlıq siqnalı verilir. 17:30 da Britaniya gəmiləri şimal-qərb tərəfdən Əbukir adasına yaxınlaşaraq, 18:00 da ala toranlıqda hücuma başlayırlar. HMS Goliathın kapitanı Tomas Foley 1764 cü ilə məxsus buxtanın fransız atlasına malik idi və ada ilə əsas sahil arasındakı ərazidə manevr etmək üçün körfəzin lazımi dərinliyə malik olduğunu bilərək fransız xətt gəmilərinin arxasına daxil olaraq hücuma keçir. Onu arxasınca müşayət edən HMS Zealous, HMS Audacios, HMS Orion, HMS Theseus gəmiləri hücum zərbəsinin şiddətini artırmış olur. Belə olan halda xəttin başında durmuş Guerrier HMS Goliathç HMS Audacious, HMS Orion və HMS Theseus gəmilərinin aramsız zərbələrinə məruz qalaraq döyüş qabiliyyətini itirmiş olur. Tomas Foley sahil və xətt gəmiləri arasında qətiyyətli manevr etməsi fransız gəmilərini iki tərəfli top atəşlərinə məruz qoymuşdur və artıq Guerrier, Aquilon, Peuple Souverain, Spartiate gəmiləri ağır zədə almışdırlar. Güvvətli silah arsenalına malik fransızların cinah gəmisi L'Orient xəttin mərkəzində qərar tutmuşdur. Onun qarşısında mövqe tutmuş HMS Bellerophon ağır zədə alaraq döyüşü tərk etməyə məcbur olur. Təxminən 22:00 da Britaniya gəmiləri HMS Swiftsure və HMS Alexander L’Orienti aramsız atəşə tutması nəticəsində onun göyərtəsi alışmış olur. HMS Swiftsure gəmisinin kapitanı məqsədyönlü atəşi davam etdirərək fransız ekipajının yanğını söndürə bilməsinə mane olmağa çalışırdı. Bu an gəmidə olan ağır yaralanmış admiral Bryui d'Aqalye növbəti zərbədən ölür.
Nəticəsi
Fransızların on üç xətt gəmisindən on biri, dörd freqatından ikisi məhv edilmişdir. Admiral Fransua-Pol Bryui d'Aqalye ilə birlikdə yeddi kapitan, 1000 dənizçi həlak olmuş və 5200 dənizçi itkin düşmüşdür. 3500 dənizçi isə əsir görürülmüşdür. Fransız donanması tamamilə məhv edilmişdir. İngilislər isə cəmi 218 ölü və 677 yaralı itkisilə döyüşü parlaq qələbə ilə bitirmiş olur.
Mandarin ördəyi
200px|thumbnail|right|Mandarin ördəyi thumb|Aix galericulata
Mandarin ördəyi — Şimali Amerikada yaşayan meşə ördəyinə bənzəyir. Dünyanın ən gözəl quşlarındandır. Nəsli tükənmə təhlükəsi yoxdur. Çünki bu ördəyin dadının pis olması ovçuları onu ovlamaqdan çəkindirir.
Syzygium myhendrae
(Syzygium myhendrae) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pablo Neruda
Pablo Neruda ( — əsas adı yerinə qəbul edilən ləqəbi; doğum adı: Rikardo Elieser Neftali Reyes Basoalto, ; ) — Çili şairi, diplomat, siyasi xadim, Çili Respublikası Senatının senatoru (1941-1949), Çili Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü (1958-1973), Çilinin Fransadakı səfiri (1970-1972), Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1971).
Həyatı
Əsl adı Rikardo Elieser Neftali Reyes Basoalto olan Çili şairi və diplomatı Pablo Neruda ölkənin mərkəzi hissəsində, Parral adlı kiçik şəhərdə doğulmuşdu. Şeir yazmağa on yaşında başlamışdı. Atası daha ciddi işlə məşğul olmasını istədiyindən Neftali Rikardo sirrinin açılmaması üçün şeirlərini Pablo Neruda təxəllüsü ilə çap etdirmişdi. Deyilənə görə, Pablo adı məşhur fransız şairi Pol (ispanca Pablo) Valerinin, Neruda soyadı isə çex şairi Yan Nerudanın soyadından götürülmüşdü. Sonralar bu ədəbi təxəllüs şairin həqiqi adına çevrilmişdi.
Məşhur Çili şairəsi, ölkənin ilk Nobel laureatı Qabriela Mistralla tanışlıq gənc poeziya həvəskarının gələcək ədəbi bioqrafiyasında mühüm rol oynamışdı. 1921-ci ildə Pablo Santyaqo pedaqoji institutunun fransız dili bölümünə daxil olsa da, paytaxtın mədəni həyatı onu institut məşğələlərindən daha çox cəlb edirdi. "Bayram nəğməsi" adlı şerinin Çili Tələbələri Federasiyasının müsabiqəsində mükafat alması Pablo Nerudanın şair olmaq qərarını daha da qətiləşdirmişdi. "Toranlıq" (1923), "İyirmi məhəbbət şeri və bir ümidsizlik nəğməsi" (1924) kitablarında toplanan şeirlər Nerudanı ədəbi dairələrdə məşhurlaşdırdı. İkinci kitabdakı əksər poetik nümunələrin açıq erotik xarakter daşımasına baxmayaraq, cəmiyyət onu qəbul etdi. "Ölməz insanın riski" (1926) kitabında müəllif ənənəvi qafiyə və təqtilərdən imtina edərək Çili şerini yeniləşdirmək yolunu tutmuşdu. Latın Amerikası ölkələrində tanınmış sənət adamlarını diplomatik xidmətə cəlb etmək artıq yüz ildən çox tarixi olan ənənəyə çevrilmişdir. Yəqin ki, elə bu ənənəyə uyğun şəkildə 1927-ci ildən Pablo Neruda da ölkəsinin əvvəlcə Birmada, sonra isə Seylon, Hindistan və Yaponiyada konsulu olmuşdu. 1933-cü ildə şair əsas poetik əsərinin — "Ünvanım — yer" kitabının birinci cildini çap etdirdi. Şeirlərdəki bədbinlik və melanxoliya əhvali-ruhiyyəsi Nerudanın qəlbən və ruhən bağlı olduğu Latın Amerikasından uzaqlığı və ayrılığı ilə əlaqəli idi.
1934-cü ildə Barselona və Madriddə Çili konsulu kimi çalışan Pablo Neruda burada böyük ispan şairi Qabriel Qarsia Lorka ilə tanış olmuşdu. Onlar birlikdə "Poeziyanın yaşıl atı" adlı jurnal buraxmağa başlamışdılar. Pablo Neruda "Ünvanım — yer" kitabının ikinci cildini (1935) Madriddə çap etdirmişdi.
İspaniyada vətəndaş müharibəsinin başlanması Neruda yaradıcılığına da təsirsiz ötüşməmişdi. Onun şeirləri getdikcə daha çox siyasi xarakter alırdı. Respublika tərəfdarları Çili şairinin "İspaniya qəlbimdədir" kitabını səngərlərdə oxuyurdular. Şair-diplomat ehtiyatsızlığa yol verərək respublikaçıların tərəfində olduğunu bildirəndə (1937) onu dərhal İspaniyadan geri çağırdılar. Bir il sonra qısamüddətli diplomatik missiya ilə göndərildiyi Parisdə də Pablo Neruda hər vasitə ilə Franko rejiminin cəngindən xilas olan respublikaçıların Çiliyə və digər ispandilli Cənubi Amerika ölkələrinə getmələrinə kömək edirdi.
İkinci Dünya müharibəsi illərində Meksikadakı Çili səfirliyində çalışan Pablo Neruda marksizm ideyaları ilə ciddi şəkildə maraqlanmağa başlamışdı. Nəticədə siyasi simpatiya axtarışları onu Kommunist partiyasının sıralarına gətirmişdi. 1944-cü ildə Çiliyə qayıtdıqdan sonra Pablo Neruda Kommunist Partiyasının siyahısından ölkə senatına üzv seçilmişdi. Lakin 1948-ci ildə hökumətin siyasətini sərt şəkildə tənqid etdiyinə və prezident Qabriel Qonsale Bilesi ABŞ-nin əlaltısı adlandırdığına görə şairin həyatı təhlükə qarşısında qalmışdı. O, bir neçə ay konspirativ mənzillərdə gizlənmiş, sonda isə at belində And dağlarını aşaraq Argentinaya qaça bilmişdi. Sonralar öz Nobel mühazirəsində bu macəralarını koloritli bir şəkildə mərasim iştirakçılarına çatdırmışdı.
Üç illik mühacirət dövründə Asiya və Avropanın bir sıra ölkələrinə, o cümlədən, Sovet İttifaqına səyahətə çıxan Neruda həm də 250 şerinin toplandığı "Hamının nəğməsi" (1950) kitabını çap etdirmişdi. Kitaba görkəmli rəssamlar — Dieqo Rivera və David Sikeyros illüstrasiyalar çəkmişdilər. "Hamının nəğməsi" gizli yollarla Çilidə də yayılmışdı. Geniş ictimai-siyasi fəaliyyətinə görə şair 1950-ci ildə Beynəlxalq Sülh mükafatına, 1953-cü ildə isə Xalqlar arasında Sülhün möhkəmləndirilməsinə görə Beynəlxalq Lenin mükafatına layiq görülmüşdü.
50-ci illərdə ölkəsində qəbul olunan liberal qanunlar Pablo Nerudaya vətənə qayıtmaq imkanı vermişdi. Sakit okean sahilindəki kiçik İsla-Neqra şəhərində məskunlaşan şair üçüncü dəfə evlənmiş, biri-birinin dalınca yeni şeir kitablarını çap etdirmişdi. Kuba inqilabını alqışlayan və bu ölkəyə birincilər sırasında səfər edənlər arasında Pablo Neruda da var idi. Çili kommunistləri 1970-ci ildə Pablo Nerudanı ölkə prezidentliyinə namizəd göstərmişdilər. Lakin seçkilərdəki rəqibi sosialistlərin nümayəndəsi Salvador Alyende olduğundan o, namizədliyini geri götürmüşdü. Prezident seçilən Alyende isə şairi Çilinin Fransadakı səfiri təyin etmişdi. Sosialistlər qələbələrini bayram edəndə Neruda şeirlərini Santyaqoda 75 min dinləyicinin qarşısında oxumuşdu. Pablo Neruda 1971-ci ildə "fövqəl¬əbii güclə bütöv bir qitənin həyatını özündə əks etdirən poeziyasına görə" Nobel mükafatı laureatı olmuşdu. Şair "İşıqlı şəhərə gedən yolda" adlandırdığı Nobel mühazirəsində əlli ildən çox davam edən poeziya axtarışlarının və yaradıcılıq həyatının sirlərini açmağa çalışmışdı. Sayı qırxı keçən şeir kitabları Latın Amerikasının başqa bir görkəmli sənətkarı Qabriel Qarsia Markesin dediyi kimi, XX əsrdə "Pablo Nerudanı bütün dillərin ən böyük şairinə çevirmişdi". Onun kommunist əqidəsinə bağlılığı Qərbdə və Amerikada bir çoxlarının ürəyincə olmasa da, Neruda məhz poeziyasının gücü ilə siyasi simpatiyalarının yaratdığı əhvali-ruhiyyəni dağıda bilmişdi.
Nəticəçıxarma maşını
Nəticəçıxarma maşını ( ~ ru. машина вывода ~ tr. sonuç çıkarma motoru) – süni intellekt sahəsində: ekspert sistemlərinin işində tətbiq edilən proseslərdən biri. Nəticə maşını ekspertiza sahəsindəki məlum faktları və qaydaları özündə saxlayır; sonradan ekspert sisteminin əsaslandığı nəticələri almaq üçün daxil edilən informasiya onun (nəticə maşınının) köməyilə bu faktlar və qaydalarla tutuşdurulur.
Cavid ömrü (film, 2007)
Cavid ömrü — ssenarisini yazıçı Anarın yazdığı, Ramiz Həsənoğlunun çəkdiyi 2007-ci il istehsalı olan bədii film.
Məzmun
Filmdə Azərbaycan şairi, repressiya qurbanı Hüseyn Cavidin keşməkeşli həyatının son dövrləri əks etdirilir.
Ağacoğlu (Təbriz)
Ağacoğlu — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Cavid ömrü (film, 2007)
Film haqqında
Film "Fuji" kinolentinə çəkilmişdir.
Ağacoğlu (Təbriz)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 238 nəfər yaşayır (62 ailə).
Cavid ömrü (film, 2007)
Film haqqında
Filmdə xronikal kadrlardan istifadə edilmişdir.
Ligularia kojimae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Cavid ömrü (film, 2007)
Film haqqında
Filmin çəkilişi Azərbaycan prezidentinin 23 oktyabr 2002-ci il tarixli, Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin 8 iyun 2004-cü il tarixli sərəncamına əsasən Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinə dövlət sifarişi verilib. 2004-cü il üçün nəzərdə tutulmuş ehtiyat fondundan lazımi məbləğ Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinə ayrılıb. Nazirlik filmin çəkilişlərinə 660 min manat vəsait ayırıb.
Ssenari Anarın Üzeyir Hacıbəyov, Mirzə Cəlil və Hüseyn Cavid haqqında yazdığı trilogiyanın son hissəsidir.
Filmdə ümumilikdə 72 aktyor rol alıb.
Film Azərbaycan kinosu tarixində dövlət sifarişi ilə müstəqil kino şirkəti tərəfindən çəkilmiş (prodüser filmi) ilk film hesab olunur.
Filmin operatorlarından biri İrandan gəlib. Filmin aşkarlanması, üzünün çıxarılması və montajı İranda həyata keçirilib. Səsləndirmə və musiqi yazılışı Sankt-Peterburqda aparılıb.
A 119 Layihəsi
thumbnail
A 119 Layihəsi planı 1950-ci illərin sonu ABŞ hökuməti tərəfindən hazırlamışdır və ABŞ-nin ən gizli planlarından biri idi. Xoşbəxtlikdən bu planı yerinə yetirmək mümkün olmamışdır. Plana görə Ay məhv edilməli idi.
Cavid ömrü (film, 2007)
Film haqqında
Filmin çəkilişi iki ilə yaxın davam edib.
Film Hüseyn Cavidin əsərləri əsasında çəkilib.
Sitatlar
"Beş gün ömrün neçə əfsanəsi var, Eşqi var, badəsi peymanəsi var Sonu həsrətlə bitərkən əfsus, Yenə dünya dolu pərvanəsi var. ("Xəyyam" dramından)
Matbat dili
Matbat dili — Raja Ampat adalarının ən böyük 4 adasından biri olan Misool sakinlərinin danışdığı dil. Avstroneziya dillərinə aiddir.
2001-ci ilin məlumatına görə bu dildə təqribən 1,000–1,500 nəfər danışır.
Rövşən Eyyubov
Rövşən Eyyub oğlu Eyyubov — Azərbaycan DİN-nin Nəqliyyatda Baş Polis İdarəsinin Su Nəqliyyatında Polis İdarəsinin rəisi, polis polkovniki.
Həyatı
Rövşən Eyyub oğlu Eyyubov 1973-cü il avqustun 19-da Azərbaycanın Gəncə şəhərində dünyaya gəlmişdir. 1983-cü ildə 43 saylı N. Rəfibəyli adına orta məktəbdə təhsilə başlamışdır. 1993-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Filoloqiya fakültəsinə qəbul olmuşdur.
2001-ci ildən Daxili İşlər Nazirliyində Baş Kadrlar Idarəsinin şöbə rəisi vəzifəsində çalışır.
2004-cü ildə Prezident yanında Dövlət İdarəetmə Akademiyasının hüquqşünaslıq fakültəsinə daxil olmuşdur.
2011-ci ildə "Yaxşı əməl heç vaxt gizli qalmır" adlı kitabı çap edilmişdir. Prezidentin şəxsi kitabxanasında saxlanılır.
2012-ci ildə polis əməkdaşlarını maarifləndirilməsi üçün "Narkomaniya ilə mübarizə" adında tədris kitabı dərc olunmuşdur.
Rövşən Eyyubov Daxili İşlər orqanlarına aid bir neçə tədris kitablarının müəllifidir.
2014–2015-ci illərdə "Heydərlə Azərbaycan" və "Heydərlə Azərbaycan 2" musiqi əsərlərinin bəstələmişdir. AzTV-nin qızıl fondunda saxlanılır.
İstinadlar
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:R%C3%B6v%C5%9F%C9%99n_Eyyubov.jpg https://commons.wikimedia.org/wiki/File:R%C3%B6v%C5%9F%C9%99n_Eyyubov.jpg
Yuxarı Alvar (Təbriz)
Yuxarı Alvar — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,309 nəfər yaşayır (357 ailə).
Strateji bombardmançı təyyarə
right|thumb|300x300px|Amerikaya məxsus  strateji bombardmançı təyyarə [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52 «Stratofortress» (1955).]] right|thumb|300x300px|Sovet istehsahsalı olan [[Tupolev Tu-95|Ту-95 (1956)]] right|thumb|300x300px|Amerikaya məxsus strateji bombardmançı təyyarə [[Rockwell B-1 Lancer|B-1B (1986).]] right|thumb|300x300px|Sovet istehsahsalı olan [[Tupolev Tu-160|Ту-160 (1987).]] right|thumb|300x300px|Sovet istehsahsalı olan uzaqmənzilli strateji bombardmançı təyyarə [[Tupolev Tu-22M|Тu-22М3]] Strateji bombardmançı təyyarə —  düşmənin strateji əhəmiyyətli obyektlərini bombalamaq və ya raket zərbələri endirmək  məqsədilə aviasiya silahlarının (aviabombalar, qanadlı və ballistik raketlər), o cümlədən nüvə silahlarının daşınması üçün nəzərdə tutulmuş hərbi təyyarədir. Düşmənin mobil və stasionar texnikasının, həmçinin taktiki bazalarının məhv edilməsi üçün nəzərdə tutulmuş taktiki bombardmançılardan fərqli olaraq, strateji bombardmançı təyyarələr aşağıdakı xüsusiyyətlərə malik olur:
Taktiki bombardmaçılardan fərqli olaraq strateji bombardmançı təyyarələr daha universal və daha bahalıdır. Strateji bombardmançı təyyarələr müxtəlif qitələrdə düşmənə məxsus zavodları, elektrik stansiyalarını, maqistral yolları, körpüləri, su bəndlərini, vacib kənd təsərrüfatı və hərbi obyektləri və bütövlükdə şəhərləri məhv etməyə imkan verir. Hal-hazırda yalnız ABŞ, Rusiya və Çin bu cür döyüş təyyarələrinə malikdirlər.
Terminin istifadə olunması dairəsi
Əslində uzunmənzilli bombardmançı terminin istifdadə edilməsi bu cür tətbiq edilməsi dəqiq yanaşma deyil. Belə ki, bu cür təyyarələr qitələr arası uçuş məsafəsinə malik olmasalar da, texniki cəhətdən strateji bombardmançı təyyarələrdirlər. Yəni "qitələrarası" və "uzunmənzilli" təyyarələr strateji bombardmançı təyyarələrin iki növüdür.
Buna baxmayaraq, kriteriyaların dəqiq müəyyən edilməməsinə və ya bəzən siyasi səbəblərə görə, bir sıra ölkələr taktiki və taktiki-operativ bombardmançıları da strateji bombardmançı təyyarə adlandırırlar (Xian H-6A — Çin, Vickers 667 Valiant — Böyük Britaniya, Mirage 2000N — Fransa, FB-111 —ABŞ). Bunun səbəbi adətən taktiki və taktiki-operativ təyyarələrin strateji bombardmançı təyyarələr kimi istifadə edilməsi ilə bağlı ola bilər. Əgər düşmənin strateji hədəflərinin taktiki və operativ-taktiki avia zərbələrlə məhv edilməsi mümkündürsə, o zaman taktik aviasiyanın trateji bombardmançı təyyarə kimi istifadə edilməsi məqsədəuyğun hesab edilə bilər.
Tarix
right|thumb|300x300px|Amerika istehsalı [[Northrop B-2 Spirit|B-2 Spirit (1997).]]
Strateji aviasiya, o cümlədən strateji bombardmançı təyyarələr soyuq müharibənin ilk illərində sürətlə inkişaf etməyə başlamışdır. Bununla belə İkinci Dünya müraribəsində istifadə edilmiş aşağıdakı uzunmənzilli ağır bombardmançılar da strateji bombardmançı təyyarələrə aid edilir: Bu təyyarələr strateji bombardmançı təyyarələr kimi istifadə edilmişdir. Sovet istehsalı olan Tu-4 təyyarəsi döyüş xüsusiyyətlərinə görə strateji bombardmançı təyyarə hesab edilir.
Aviakonstruktorların əsas məqsədi nüvə silahını düşmən əraziyə çatdırmağa və geri dönməyə imkan verən strateji bombardmançı təyyarələrin hazırlanması olmuşdur. Müharibə illərin əsas strateji bombardmançı təyyarələr  Boeing B-52 Stratofortress və Ту-95 olmuşdur.
Rorayma dağı
Braziliya və Venesuela arasında yerləşən Rorayma dağı dünyanın ən sirli yerlərindən biridir. Çox sərt kvars daşından olan və 2270 m hündürlüyə çatan bu dağ sanki memar tərəfindən hazırlanıb. Hətta uzun müddət yerli sakinlər bu dağın əvvəllər burda yaşamış insanlar tərəfindən tikildiyini iddia ediblər. Bu dağ həm də coğrafi şəraitinə görə də fərqlidir, amma bu fərqlərin səbəbi alimlər tərəfindən hələ də aşkar olunmayıb.
Syzygium minus
(Syzygium minus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xromosfer
Xromosfer — Günəşin səthindən 14-15 min km məsafəyə qədər uzaqlaşan qaz təbəqəsidir. O, Günəş fotosferinin üzərində yüksək temperatur lu qazlardan ibarət olan təbəqədir. Xromosferdə bəzən fotosferdən şüalanan intensiv alovun püskürməsi yaranır və ətrafa yayılır. Ətrafa səpələnən qırmızı alov dillərindən ibarət olan, hündürlüyü bir neçə yüz km-ə (500 km) çatan qızmar kütlənin çıxıntısı protuberanslar yaranır. Bu zaman Yer atmosferinə və maqnit sahəsinə gələn ultrabənövşəyi şüaların təsiri güclənir.
Aşağı Alvar (Təbriz)
Aşağı Alvar — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 3,567 nəfər yaşayır (846 ailə).
Sahil qəsəbəsi
Sahil (əvvəlki adı: ) — Azərbaycanın Qaradağ rayonunda şəhər tipli qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Qaradağ rayonunun Dənizkənarı qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Dənizkənarı şəhər tipli qəsəbə Sahil şəhər tipli qəsəbə, Dənizkənarı qəsəbə inzibati-ərazi vahidi Sahil qəsəbə inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Qəsəbə dəniz sahilində yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.
Tarixi
Sahil qəsəbəsində 1949-cu ilə qədər balıq vətəgəsi olub. Qəsəbənin yaranma tarixi 1949-cu ildə Qaradağ Sement Zavodunun tikintisi ilə bağlıdır. Belə ki, həmin dövrdə Keşlə qəsəbəsində yerləşən sement zavodunun Bakı şəhərinin mərkəzindən Qaradağ Dəmir Yolu stansiyasının yaxınlığına köçürülməsi qərara alınmışdır. Zavodun tikintisi və gələcək fəaliyyəti ilə əlaqədar dənizin kənarında ilk yaşayış evləri tikilmiş, 1951-ci ildə zavodun I və II texnoloji xəttləri işə salınmış və 1952-ci ildə Sahil qəsəbəsi inzibati ərazi vahidliyi kimi təşkil olunmuşdur.
Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Xəzər dənizi sahilində yerləşir.
Mədəniyyət
Sahil qəsəbə incəsənət məktəbi fəaliyyət göstərir.
Əhalisi
Əhalisi 45000 nəfərdən çoxdur.
Göz
right|thumb|200px|İnsan gözü thumb|Milçək gözü
Göz — görmə funksiyasını təmin edən duyğu orqanı. Bir çox canlı orqanizmdə görmə sisin tərkib hissəsi olub, dalğaların işıq diapazonundakı elektromaqnit şüalanmasını qəbul edərək onu elektro-kimyəvi siqnal şəklində neyronlara ötürür.
Quruluşu və funksiyası
İnsanda göz kəllənin göz yuvasında yerləşir. Göz yuvasının divarlarından göz almasının xarici səthinə gözləri hərəkət etdirən əzələlər bitişir. Gozləri qaşlar qoruyur, onlar alından axan təri yanlara axıdır. Göz qapaqları və kirpiklər gözləri tozdan qoruyur.İnsan ətraf aləmdən informasiya almaq üçün göz duyğu üzvündən istifadə edir. thumb|Hörümçək gözü Gözün bayır küncündə yerləşən göz yaşı vəzisinin ifraz etdiyi maye göz almasının üzərini isladır, gözü qızdırır, gözə düşmüş yad cisimləri yuyub aparır, sonra da gözün içəri küncundən göz yaşı kanalı ilə burun boşluğuna axır. Göz almasını örtən sıx ağlı qişa onu mexaniki və kimyəvi zədələrdən qoruyur, gözə yad cisimlər və mikroorqanizimlər düşməyə qoymur. Gözün ön hissəsində bu qişa şəffafdır. Buna buynuz qişa deyilir. Buynuz qişa işıq süalarını sərbəst surətdə içəri buraxır. Ortadakı damarlı qişadan sıx qan damarları şəbəkəsi keçir, bunlar göz almasını qanla təchiz edir. Bu qişanın daxili səthində işıq şüalarını udan nazik boyayıcı maddə - qara piqment qatı vardır.
Bu əzələlərin yığılması onun səthinin qabarma dərəcəsini dəyişdirə bilir. Şüallar büllurdan sonra göz almasının bütün içəri tərəfini tutan şəffaf şüşəyəbənzər cisimdən keçib gözün daxili və çox zərif olan tor qişasına düşür.
Tor qişa çox mürəkkəb quruluşa malikdir. Burada işığa həssas hüceyrələr yerləşir. Bunlar görmə reseptorları rolunu oynayır. İşıq şüaları ilə qıcıqlandırıldıqda onlarda oyanmalar baş verir ki, bunlar da görmə sinirləri ilə baş beyinin görmə mərkəzinə otürülür. thumb|275x275px|Gözün anatomik quruluşu Torlu qişanın işığa həssas hüceyrələri çöpcüklər və kolbacıqlardan ibarətdir. Çöpcüklər zəif işıqlarla qıcıqlanır, lakin əşyaların rəngini qəbul etmir. Kolbacıqlar ancaq parlaq işıqdan qıcıqlanır və rəngləri seçmək qabiliyyətinə malikdir. Gözün arxa divarının ortasında torlu qişada kolbacıqlar topası yerləşərək sarı ləkəni əmələ gətirir. Bunlar da işıq qıcıqlarına həssasdır.
Gözün daxili şəffaf şüşəyəbənzər cismlə tutulur. İşıq şüaları işıqlanan cisimdən gözün xarici səthinə düşüb buynuz qişasından, şəffaf mayedən və bəbəkdən keçərək, büllura düşür və burada əşyanın kiçilmiş əks xəyalı alınır. Büllur qişa daha qabarıq və daha yastı ola bilir. Yaxındakı əşyalara baxdıqda büllurun əyriliyi artır, buna görə də şüalar gözdə daha çox sınır və tor qişada əşyaların aydın xəyalı alınır. Biz uzaqdakı əşyalara baxdıqda büllur yastılaşır və burada şüalar az sınır. Yaxını görən adamlarda ya göz almasının forması uzanır və ya büllur qüvvətli qabarır. Hər iki halda uzaqda yerləşən cismin gözdə xəyalı torlu qişanın üzərinə düşür, ondan qabaqda alınır. Ona görə də uzaqda yerləşən cismə baxdıqada, o, aydın görünmür. Göz alması qısaldıqda və ya büllur basıldıqda uzaqda olan cismin xəyalı torlu qişanın arxasında alınır. Bu adamlar uzaqgörən adlanır. Yaxıngörənlər və uzaqgörənlər müvafiq eynək taxmaqla bu çatışmazlıqları aradan qaldırırlar.
İnsan ətraf mühit haqqında informasiyanın 90 % -ni göz vasitəsi ilə alır.
Fotokamera ilə müqayisə
Fotokamerada əsas prinsip kimi linza üç-ölçülü dünyanı iki ölçülü hamarlama şəklində fokuslayır. Görüntü bu hamarlama olduğuna görə daha kiçik və başı aşağı şəkildə düşür.
Aydınlıq nizamlaması
Ancaq insan gözü bu nizamlamanı hər an, çox qısa müddət ərzində özü edir. Həm də bu zaman istifadə edilən üsul təqlid edilməyəcək qədər üstündür. Gözün içində yerləşən göz bülluru ətrafında yerləşən əzələlər vasitəsi ilə görüntünü tor qişanın üzərinə fasiləsiz salır. Quruluşu çox elastik olan və asanlıqla forma dəyişdirən bu büllur lazım olduqda qabarır, lazım olduqda gərilərək işığın düşdüyü nöqtəni sabit saxlayır.
Əgər gözdə bu nizamlama öz-özünə edilməsəydi, məsələn, bir düymə vasitəsilə insan baxdığı nöqtəni fokuslamalı olsaydı, görmək üçün davamlı olaraq xüsusi səy göstərməliydi. Görüntü gah aydınlanacaq, gah da bulanıq olacaqdı. Bir cismə baxdıqda görə bilmək çox vaxt aparacaq, həyat çox axsayacaqdı.
İşıq ahəngi
Fotokamera ilə gündüz çəkilən fotoşəkil aydın olur. Eyni lent və fotokamera ilə gecə ulduzlar və səma çəkildikdə isə fotokamerada heç nə görünmür. Lakin göz qapaqları saniyənin onda biri qədər az müddətdə açıqldıqda belə ulduzlar açıq gözlə görünür. Çünki göz çox müxtəlif aydınlatma şərtlərinə və fərqli işıq dərəcələrinə görə özünü hər an avtomatik nizamlayır. Bunu təmin edən göz bəbəyi ətrafındakı əzələlərdir. Əgər mühit qaranlıq olsa, bu əzələlər açılır, göz bəbəyi böyüyür və gözə daha çox işığın girməsi təmin edilir. Əgər mühit işıqlıdırsa, bu zaman əzələlər yığılır, göz bəbəyi kiçilir və içəri girən işığın miqdarı azaldılır. Bu sayədə həm gecə, həm də gündüz görüntü aydın olur.
Rəng
Göz, görüntünün eyni anda həm ağ-qara, həm də rəngli fotoşəklini çəkir. Daha sonra bu fotoşəkillər beyində sintez olunaraq normal görüntüyə çevrilirlər.
Tor qişada yerləşən çöpcüklər görülən obyektin ağ-qara görüntüsünü müəyyən edir. Çöpcüklərin digər funksiyası baxılan cismin formasını, cizgilərini təfərrüatı ilə qəbul etməkdir. Kolbacıq hüceyrələri isə cismin formasını deyil, rənglərini müəyyənləşdirirlər. Nəticədə hər iki hüceyrədən alınan siqnalların dəyərləndirilməsi ilə xarici aləmin görüntüsü formalaşır və rənglər halında beyində əmələ gəlir.
Video kamera ilə müqayisə
TV-nin iş prinsipi görüntülərin deyil, bir görüntünü yenidən əmələ gətirəcək az və ya çox işıqlı nöqtə ardıcıllığının ötürülməsinə əsaslanır. Ona görə kamera qarşısındakı cisim, sətir deyilən müəyyən sayda zolağa bölündüyü üçün yayım əsnasında "axtarma" prosesi olur. Bir fotosel lampa belə bir sətrin bütün nöqtələrini soldan sağa, bir-birinin ardınca görür. Hamısının işıq vəziyyətini dəyərləndirir və sonda bunlara əsaslanaraq bəzi siqnallar verir. Bir sətri əvvəldən axıra qədər axtardıqdan sonra sonrakı sətrə keçir və bu proses beləcə davam edir. Bu fotoselin işləmə ritmi bir görüntünün 625 və ya 819 sətrini 1/25 saniyədə axtaracaq şəkildə hesablanmışdır. Beləliklə, bütöv bir görüntünün tamamlanması bitən kimi yeni görüntü ötürülür. Bu şəkildə ötürülən bildirişlərin sayı çoxdur və siqnallar hədsiz sürətlə verilir.
Göz ilə beyin arasında yerləşən sinir kanalları da eyni şəkildə hüceyrələr tərəfindən ortaq istifadə edilirlər. Beləliklə, milyonlarla hüceyrədən çıxan elektrik siqnalları hər an beyinə ötürülür.
Bu misaldan da göründüyü kimi insan orqanizmikndə çox təkmilləşmiş sistem var. İndi bu sistemi təkamül nəzəriyyəsinin iddialarına əsasən, baş verməsi tamamilə mümkünsüz olan fərziyyələrlə açıqlamağa çalışaq.
Gözü əmələ gətirən bütün təbəqələrin, göz büllurunun, buynuz qişanın, göz əzələlərinin, beyinin, beyinlə əlaqə quran bir milyon sinir kanalının, tor qişanı əmələ gətirən 140 milyon hüceyrənin, göz qapağının, göz yaşının, göz yaşı vəzlərinin, gözü qidalandıran qan və limfa damarlarının və içlərindəki qan və limfanın hamısının eyni anda, bir-birlərilə əlaqəli şəkildə -tamamilə mümkünsüz olmasına baxmayaraq – təsadüfən meydana gəldiklərini düşünək. Görmə yenə baş verməyəcəkdi, çünki mövcud kanallar beyinlə əlaqə qurmaq üçün kifayət etməyəcəkdi. Mövcud siqnalların sadəcə 140-da biri beyinə çatacaq, qırıq və ya əskik siqnallara görə görüntü əmələ gəlməyəcəkdi.
Meshuggah
Meshuggah — 1987-ci ildə İsveçin Umea şəhərində yaranmış eksperimental metal qrupudur. Meshuggahın ardıcıl işləri öncəliklə qurucu üzvləri vokalist Cens Kidmanı və bas gitarist Fridrik Thordendalı, 1990-cı ildə qoşulmuş zərb ifaçısı Tomas Haak'ı və 1992-ci ildə qoşulmuş ritm gitaristi Mårten Hagströmü tapmaq idi. Qrup indiyə kimi bir çox bas gitarist dəyişdirmişdir, ancaq hal-hazırda bu vəzifəni 2004-cü ildən bəri Dik Lovqrin yeinə yetirir.
Meshuggah 1995-ci ildə yayımladığı "Destroy Erase Improve" adlı ikinci studiya albomu ilk dəfə dünya səviyyəsində diqqətləri öz üzərinə çəkdi. Qrup bu albomda sürətli templi death metal, thrash metal, proqressiv metalı caz elementləri ilə birləşdirmişdir. Qrup, 2002-ci ildə yayımladığı "Nothing" albomundan bu yana səkkiz simli aşağı köklənmiş gitara istifadə edir. Meshuggah daha çox innovativ və müasir musiqi tərzi, polimetrik mahnı qurulu və poliritmləri ilə tanınır. Meshuggah, Rolling Stone tərəfindən 10 ən vacib hard rok və heavy metal qrupundan biri və Alternative Press tərəfindən ən önəmli metal qrupu hesab edilir. Meshuggah kiçik müvəffəqiyyət əldə etsə də, underground musiqidə öz meylini yaratmış musiqi qrupudur.
Quruluşundan bu günə Meshuggah, yeddi studiya albomu çıxartmışdır, yeddi EP və səkkiz video klip. Qrup, Ozzfest və Download da daxil olmaqla, müxtəlif beynəlxalq festivallarda çıxış etmiş və 2008-2010-cu illərdə obZen dünya turuna yola çıxmışdır. Kolos adlı yeni studiya albomu 2012-ci il 23 mart tarixində yayımlandı. "Nothing" və sonrakı albomları Billboard 200 siyahılarında yer almışdır. Ticari baxımından Meshuggah'ın ən uğurlu albomu olan Kolos, ilk həftə üçün 18342 ədəd nüsxə sataraq ABŞ-də 17-ci yeri tutmuşdur. 2006 və 2009-cu illərdə, qrup İsveç Qremmi Mükafatına namizəd olmuşdur.
Yaranması və Contradictions Collapse (1987 - 1994)
1985-ci ildə gitarist Fridrik Tordendal, İsveçin şimalında 105.000 əhalisi olan kollec şəhəri Umeada öz metal qrupunu yaratdı. Metallien adlı bu qrup, dağılmazdan əvvəl bir neçə demo hazırladı. Lakin Tordendal buna baxmayaraq, qrup dağıldıqdan sonra yeni qrup üzvləri ilə başqa ad altında öz yoluna davam etdi.
1989-cu ildə qrup, öz adını daşıyan üç mahnıdan ibarət "Meshuggah" adlı EP albomunu yayımladı. Bu 12" (30 sm) ölçülü vinil EP min ədəd satıldı. Albomun arxa üzündə, sifətləri pendirə batmış qrup üzvlərini əks olunmuşdur.
1990-cı ildə zərb ifaçısı Niklas Lundgrini Tomas Haak əvəz etdikdən sonra Meshuggah, Alman heavy metal səsyazma şirkəti olan Nuclear Blast ilə müqavilə imzaladı və "Contradictions Collapse" adlı ilk tam albomunu yayımladı. Albom dinləyicilər tərəfindən müsbət dəyərləndirildi lanki yaxşı satış müvəffəqiyyəti əldə edə bilmədi. Qısa bir müddət sonra Kidman vokal üzərində işləməyə başladı. Artıq qrupla birgə çalmağa başlayan Haak qrupun altıncı ilində heyətə qəbul edildi. Qrup bu yeni heyəti ilə birlikdə "None" adlı EP albomu yazdı. Lakin albom daha sonra, 1994-cü ildə yayımlandı. Bu albomun, sözləri yapon dilinə çevirilmiş yapon versiyası da yayımlandı.
Bu müddət ərzində, dülgər kimi işləyən Thordendal, qəza nəticəsində sol əlinin orta barmağını itirdi, təsdüfən Haake da qəza nəticəsində əlini yaraladı. Bu olanların nəticəsi olaraq qrup bir neçə ay fəaliyyət göstərə bilmədi. Sonra Thordendal'n barmağı müəlicə olundu və sağaldı. 1994-cü ilin aprel və may aylarında "Selfcaged" adlı EP yazıldı, ancaq bəzi problemlər səbəbilə albom 1995-ci ildə yayımlandı.
Destroy Erase Improve (1995 – 1997)
thumb|200px|right|Gitarist Martin Hagström və 8 simli gitarası. [[Bolonya, İtaliya, 2008-ci il]] 1995-ci ilin yanvar ayında, Meshuggah, səsyazma şirkəti Nuclear Blast tərəfindən təşkil edilmiş qısa Avropa turu həyata keçirdir. Daha sonra, qrup prodüser Daniyel Berqstrand ilə birlikdə "Destroy Erase Improve" albomunu yazmaq üçün Uppsala-dakı Soundfront adlı studiyaya qayıdır. Qısa müddət sonra, qrup Machine Head ilə birlikdə iki aylıq Avropa turuna çıxır. Tur zamanı, Nordin xəstələnir və daxili qulaq balansı ilə bağlı çətinliklər yaşayır. Xronik baş dönməsi və tarazlığı qoruya bilməməsi nəticəsində Nordin məcbur turu tərk etməli və İsveçə qayıtmalı olur. Machine Head-in bas gitaristi Adam Duce, yoxluğunu hiss etdirməmək üçün onun yerinə keçməyi təklif edir lakin, Meshuggah 4'lü olaraq davam etməyi qərara alır. Qrupun iki gitara ilə çıxış etdiyi əksər vaxtlarda Thordendal bəzən bas gitara da çalırdı. Beləliklə, Högström normaldan daha aşağı oktavada çala bilmək üçün pitch shifter effektindən istifadə edə biləcəkdi. Pitch shifter - brutal vokalların üzərində, səsyazmadan sonra və ya səsyazma əsnasında səs aralıqlarının incəldilib, qalınlaşdırılması məqsədilə verilən effektdir.
"Destroy Erase Improve" albomu 1995-ci ilin iyul ayında, "ağır temp və abstrakt yanaşma" təndiqçilərinin müsbət reaksiyası ilə yayımlandı. Kidman albomun üz qabığını bu cür təsvir etmişdi: "Başlıq, kitabxanadakı arayış kitablarından kəsib oğurladığımız şəkillərə uyğundur."
1995-ci ilin ortalarında, Meshuggah İsveçin metal qrupu olan Clawfinger ilə Skandinaviya və Almaniyada qısa tura çıxmışdı. Nordin xəstələndiyi üçün qrupu tərk etmişdi və onun yerinə tur üçün bas gitarist Gustaf Hielm qoşulmuşdu. 1995-ci ilin axırlarında, Meshuggah Hypocrisy ilə bir aylıq tura çıxdı.
1996-1997-ci illər ərzində, Thordendal Skandinaviyada 1997-ci ilin martında, Yaponiyada isə 1997-ci ilin Aprelində çıxacaq olan "Sol Niger Within" adlı öz solo albomunun üzərində işləyirdi. Meshuggah yayımlanmamış demo'sunu yazdı, arabir tura çıxdı və vətənində bir-iki konsert verdi. May ayında, Meshuggah ümumi rəhbərliyə və səsyazma şirkətinə yaxın olmaq üçün Stokholma köçdü.
Chaosphere and Nothing (1998 – 2002)
Qustav Hielm iki il qrupla çaldıqdan sonra 1998-ci ilin yanvar ayında rəsmi üzv kimi heyətə daxil oldu. "Contradictions Collapse" albomu None albomundan olan əlavələrlə birlikdə Nuclear Blast tərəfindən yenidən yayımlandı. 1998-ci ilin may ayında növbəti albomun adı açıqlandı. "Chaosphere" olaraq bildirilən albomun yazılımına başlandı. Albom hazırlığını bitirdikdən dərhal sonra Meshuggah qısa ABŞ turuna çıxdı və albom 1998-ci il noyabr ayında yayımlandı. Albom yayımlandıqdan qısa bir müddət sonra Meshuggah, Entombed qrupu ilə birlikdə Skandinaviya turuna çıxdı.
1999-cu ildə Meshuggah Slayer ilə birlikdə ABŞ turuna çıxdı. Yeni album və canlı çıxışlarından sonra, Meshuggah özünəməxsus musiqi tərzi, gitara, zərb və metal jurnalları ilə tanınmağa başlamışdı. 1999-cu ilin ortalarında Meshuggah İsveçdə təşkil olunmuş bir neçə konsertdə iştirak etmişdi. Qrup yeni materillar yazmağa başlamışdı, lakin 2000-ci ilin ortalarında bildirmişdi ki, mahnı yazmaq elə də dramatik deyil, ama biz asta asta yazırıq. Dinləyicilər yeni albomu gözləyərkən, demolar toplusu (Psykisk Testbild EP-dən), remikslər və Caosphere sessiyalarından yayımlanmamış mahnılar "Rare Trax" albomu kimi çıxarılmışdı. 2001-ci ilin iyulunda Hielm bilinməyən səbəblərdən qrupu tərk etdi. Meshuggah, Tool ilə birlikdə uzun tura çıxdı və bu turda 100,000-dən çox dinləyici üçün səhnə aldı.
2002-ci ilin martında, Meshuggah öz ev studiyasında Haak'ın Drumkit from Hell nümunəsindən proqramlanmış zərb ilə üç mahnı demosu yazdı. Qrup növbəti albomu may ayında, 5-6 həftə arzində yazdı və Uppsaladakı Dug Out Studiyasında və vətəni Stokholmda öz ev studiyasında çıxardı. 2002-ci ilin Ozzfest turuna qatılmaq üçün son dəqiqə qərarı, qrupu, albomu iki gün ərzində qarışdırıb bir bütöv halına gətirmək məsburiyyətində qoydu. Meshuggah səsyazmanı bitirdikdən dərhal sonra ABŞ turuna çıxdı.
I and Catch Thirtythree (2003 – 2006)
2004-cü ilin fevral ayında bas gitarist Dik Lovqrin qrupa qoşuldu. Sonra qrup "I" adlı 21 dəqiqəlik bir mahnıdan ibarət EP albom yazır və yayımladı. Meshuggah bu albomun üzərində altı ay işlədi. Qrupun proqramlaşdırılmış zərb ilə işlədiyi yeganə albomu Catch Thirtythree 2005-ci ilin may ayında yayımlandı. ilk həftə 7000 nüsxə satan Catch Thirtythree albomu, 2005-ci ilin iyun ayında Billboard 200 siyahısında 170-ci yeri tutmuşdu. "Shed" mahnısı üçün çəkilən video klip, iyun ayında yayımlandı. Nielsen SoundScan'ın məlumatına görə əvvəlki albom Nothing həmin tarixə qədər ABŞ-də 80,000 nüsxə satmışdı. Catch Thirtythree ilə qrup, İsveç Qremmi mükafatının qalibi oldu.
thumb|200px|right|[[2004-cü ildə qrupa qoşulmuş bas gitarist Dik Lövqrin.]] 2005-ci ilin dekabrında Meshuggah, Warner/Chappell Music Scandinavia nəşriyyat şirkəti ilə sözləşməsinin üzərindən xətt çəkdikdən 10 il sonra, həmin şirkətlə əməkdaşlığını genişləndirdi. 2005-ci ilin noyabrında, Haake müsahibədə demişdi ki, "Chaosphere" və "Nothing" albomlarının buraxılışları ilə razı qalmayıblar, çünki turda olduqları üçün onlara sərf etmək üçün yetəri qədər zamanları olmayıb.
"Nothing" albomunun yenidən yazılmış gitara ilə remiks olunmuş versiyası 2006-ci il 31 oktyabr tarixində Nuclear Blast şirkəti tərəfindən xüsusi formalı kitab qabında üç ölçülü hologram kard kimi buraxılmışdı. Bu buraxılışa həmçinin qrupun Download 2005 festivalındakı çıxışı və "Rational Gaze", "Shed" və "New Millennium Cyanide Christ" mahnılarının rəsmi klipləri olan CD də daxil idi.
obZen, Koloss və Pitch Black (2007 – indiyədək)
Meshuggah "obZen" albomunu yazmaq üçün studiyaya qayıtdı. Albom yazıldı və 2008-ci ilin mart ayında yayımlandı. Bu albom üçün qrup, demək olar ki, bir ilini sərf etdi. Bu, qrupun indiyə kimi olan ən uzun albom hazırlığı sessiyasıdı. İlin böyük hissəsi yazdıqları mahnıların ifa edilməsini öyrənməyə sərf olundu, təkcə səsyazma isə altı ay çəkdi. ABŞ-də ilk həftəsində 11400, altı ay ərzində isə 50,000 nüsxəsi satılaraq, obZen Billboard 200 qrafikində 59-cu yerə qalxdı. ObZen ilə Meshuggah medianın daha çox diqqətini əldə etdi və daha çox dinləyici cəlb etdi. Albomun ardından qrup, ABŞ-də başlayıb Avropada, Asiya və Avstraliyada davam edən dünya turuna çıxdı.
2008-ci ilin mayında, Meshuggah "Bleed" mahnısı üçün video klip çəkdirdi. Killswitch Productions bir açıqlamasında video klip üçün belə demişdi: "Klipdə musiqi və görüntünün bir biri ilə qarışımına icazə verən və özlərinin diqqət mərkəzində olmalarında israr etməyən qrupla işləmək həqiqətən əla idi".
2009-cu ilin yanvarında, obZen "Ən yaxşı Hard Rok" kateqoriyasında Qremmi mükafatına layiq görüldü. 2009-cu ilin fevralında, Haake açıqladı ki, qrup konsert və bir studiya albomu hazırlayır. Apreldə, Meshuggah 2009-cu ilin əvvəlinə olan Skandinaviya turunu, Haak'ın sağ ayağında yaranan fəqərəarası disklərin yırtığı səbəbilə ləğv etməli oldu. Haak daha sonra əməliyyat olundu və Avropa yay turunda iştirak edə bildi.
"Alive" adlı konsert albomu 2010-cu il 5 fevral tarixində Avropada və 9 fevral tarixində isə Şimali Amerikada yayımlandı. Thordendal belçikalı zərb ifaçısı olan Dirk Verburn ilə 2010-cu ilin iyun ayında ikinci solo albomu üzərində işləməyə başladı.
2013-cü il 5 fevralda, Meshuggah "Pitch Black" adlı iki mahnıdan ibarət bir EP yayımladı. Albomda 2003-cü ildə Fridrik Thordendal tərəfindən yazılmış və daha öncə yayımlanmamış "Pitch Black" mahnısı yer alırdı. İkinci mahnı ObZen-dən "Dancers to a Discordant System" mahnısının canlı versiyası idi. Mahnı 2012-ci ilin dekabr ayında Hollandiya yazılmışdı.
Qrup üzvləri
Hazırkı üzvlər
Köhnə üzvlər
Is It a Crime?
"Is It a Crime" — 1986-cı ildə çıxan Promise (1985) albomundan ingilis qrupu Sade-nin bir mahnısı. Epic Records tərəfindən yayımlandı və daha sonra qrupun bir çox albomunda yer aldı. Mahnını Şade Adu, Andrew Hale və Gordon Matthewman yazdı.