cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tofiq Süleymanov (kimyaçı)
Təhsili
Tofiq Nuri oğlu Süleymanov 10 iyul 1941-ci ildə Cəbrayıl rayonu Karxulu kəndində anadan olmuşdur. 1948-ci ildə Karxulu kənd ibtidai məktəbinin birinci sinfinə daxil olmuş, sonrakı illərdə təhsilini Maralyan kənd 7 illik məktəbində və Böyük Mərcanlı kənd orta məktəbində davam etdirmişdir. 1959-cu ildə orta məktəbi bitirərək 4 saylı texniki-peşə məktəbinə daxil olmuşdur. 1962–1964-cü illərdə Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində Sovet Ordusu sıralarında — Mərkəzi Ordu İdman Klubunda xidmət etmişdir. Hərbi xidmətdə qeyri-adi bacarığı, çalışqanlığı ilə fərqlənmiş, sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionu olmuş, SSRİ İdman Ustası fəxri adına layiq görülmüşdür. Tofiq Süleyman əsgəri xidmətdən sonra, Azərbaycana qayıtmış və Bakı şəhərində Leytenant Şmidt (indiki Səttərxan) adına Maşınqayırma zavodunda əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun kimya fakultəsinə daxil olmuşdur. Tələbəlik illərində təhsil aldığı universitetin ictimai-mədəni həyatında fəal iştirak etmiş, müəllim-professor heyətinin hörmətini qazanmışdır.
Elmi fəaliyyəti
1970-ci ildə ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra institutun komsomol komitəsi katibinin birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır. Lakin kimya elminə olan maraq onu Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutuna gətirmiş və burada kiçik elmi işçi vəzifəsində fəaliyyətə başlamışdır. 1976-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu "Yüksək molekullu polimerlər kimyası" üzrə aspiranturaya daxil olmuş, 1979-cu ildə Leninqrad (indiki Sank-Peterburq) Elmlər Akademiyası Yüksək molekullu Polimerlər İnstitutunun professoru İ. S. Lisanskiy və Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü, professor A. M. Quliyevin elmi rəhbərliyi altında dissertasiya müdafiə etmiş və kimya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
1974–1993-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu və Fotoelektronika İnstitutunda çalışmışdır. 1987–1989-cu illərdə SSRİ EA Üzvi kimya (Moskva) İnstitutunun doktorantı olmuş, "Pirolizin səmərələşdirilmiş şəraitində aşağı molekullu doymamış, aromatik karbohidrogenlərin alınması" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1995-ci ildə kimya üzrə professor elmı adını almış və Ali Hərbi Akademiyanın Elmi Şurasının üzvi olmuş alimin 1974–1993-cü illərdə elmi-tədqiqat işlərindən bəhs edən 40-dan çox məqaləsi respublikamızın, eləcə də xarici ölkələrin elmi jurnallarında, Ali Hərbi Məktəblərdə çalışdığı dönəmlərdə isə 60-dan cox elmi-metodiki məqaləsi, məruzə və çıxışları Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, Ukrayna, Belorusiya, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin hərbi, elmi dərgilərində çap olunmuşdur. 1993-cü ildə Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin əmri ilə Bakı Ali Dənizçilik Məktəbinə müəllim göndərilmiş, sonralar baş müəllim, dosent, Ali Hərbi Məktəbin Elmi Şurasının qərarı ilə professor vəzifəsinə seçilmişdir. 2003-cü ilə qədər Azərbaycan Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbinin professoru və Elmi Şurasının üzvü olmuş, 2004-cü ildən isə respublika Müdafiə Nazirliyinin əmri ilə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinin "Taktika" kafedrasında çalışmışdır.
Tofiq Süleymanovun kimya və hərbi sənaye sahəsində kəşf və ixtiraları, elmi uğurları bir çox beynəlxalq sərgi və müsabiqələrdə qızıl, gümüş medallara layiq görülmüş, müxtəlif diplomlar və fəxri ödüllərlə təltif olunmuşdur. Alimin elmi-tədqiqat işləri müasir texnikanın müxtəlif sahələrində, cihazqayırma, gəmiqayırma, maşınqayırma, hərbi sənayedə, xüsusilə hərbi texnikada fotoqəbuledici cihazların istehsalında tətbiq edilmiş, 15-dən çox elmi ixtirasına müəlliflik şəhadətnaməsi verilmişdir. Bir neçə il ardıcıl olaraq keçirilən hərbi-elmi sınaqlardan sonra SSRİ Kəşflər və İxtiralar Komitəsi alimin yeni metodlarına patentlər verərək, qeydə almışdır. Tofiq Süleymanovun əldə etdiyi elmi kəşflər məhz SSRİ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən gizli kod altında həyata keçirilən hərbi silahların hazırlanmasında istifadə edilmişdir.
Beynəlxalq konfranslarda iştirakı
Ömrünü elmə həsr etmiş kimyaçı alim, kimya üzrə elmlər doktoru, professor Tofiq Süleymanov bir sıra beynəlxalq forum, konfrans və simpoziumlarda: Sant-Peterburq (Leninqrad, SSRİ, 1981), Nalçik (Kabarda Balkar Muxtar Respublikası, 1982), Bratislava (Çexslovakiya, 1983), Riqa (Latviya, 1983), Tallin (Estoniya, 1984), Moskva (SSRİ,1985), Minsk (Belorusiya, 1991), Kiyev (Ukrayna, 1992), Əbu-Dabi (BƏƏ, 1994), Ankara (Türkiyə, 2000), İstanbul (Türkiyə, 2001) və s. şəhərlərdə elmi məruzələrlə çıxış etmişdir.
Mükafatları
4 Azərbaycan və 3 Rusiya patentinin, 5 monoqrafiya, xeyli sayda elmi-metodiki kitabların, məqalələrin, eləcə də, dərs vəsaitlərinin müəllifi olan kimyaçı alim Tofiq Süleymanov kimya sahəsində göstərdiyi xidmətlərə görə dəfələrlə SSRİ Elmlər Akademiyası, SSRİ Müdafiə Nazirliyi, Azərbaycan Elmlər Akademiyası, Azərbaycan Müdafə Nazirliyinin, Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinin, Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbinin, D. İ. Mendeleyev adına Kimyaçılar Cəmiyyətinin, Səudiyyə Ərəbistanın Elmi Araşdırmalar Fondunun, Əbu-Dabi Dövlət Universitetinin fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur.
Vəfatı
Tofiq Süleymanov 12 avqust 2018-ci ildə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabi şəhərində vəfat etmişdir.
Berberis hyperythra
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çak Palanik
Çarlz Maykl "Çak" Palanik — müasir amerikalı yazıçı və müstəqil jurnalist. Bir çox mükafatlara qeyd olunan "Döyüş klubu" kitabın müəllifi kimi tanınır. 1999-cu ildə amerikalı rejissor Devid Finçer romanın əsasında eyniadlı triller çəkmişdir.
Seytas
Seytas — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Göyərcik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.
Toponimikası
Seytas kəndi dağətəyi ərazidədir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini vaxtilə Ermənistanın Aqvan və Danzaver kəndlərindən qaçıb gəlmiş ailələr Seytas adlanan köhnə kənd yerində salmışdılar. Kəndin adı 1933-cü ildə Seytaş şəklində qeydə alınmışdır. Güman etmək olar ki, kənd dağların əha¬təsində yerləşdiyi üçün sey (orta, mərkəz) və taş (daş, qaya) komponentlərindən ibarət olub, “dağların ortası” mənasındadır.
Seləli
Seləli — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Zilanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Seləli kəndi Həkəri çayının sahilindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Cənubi Azərbaycanın Seləli kəndindən gəlmiş ailələr salmışlar. Keçən əsrin əvvəllərində kəndin adı Siləli, Siləyli kimi də qeydə alınmışdır. Azərbaycan dilinin dialektlərində silə içərisində dəri aşılanan ağac kötüyündən düzəlmiş novçaya deyilir.
Əhalisi
14 may-17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Yelizavetpol quberniyası, Cəbrayıl qəzasının III şöbəsinin Kürd Mahrızlı kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Seləli kəndində 48 evdə şiə etiqadlı müsəlman kürdlərdən ibarət 238 nəfər (139 nəfəri kişilər, 99 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı.
Qiyasəddin Qeybullayevə görə, kəndin əhalisi kürd mənşəli seləli tayfasına mənsub olmuşdur.
Kiçik şeylər (kitab)
Kiçik Şeylər — Sami Paşazadə Səzai tərəfindən yazılan və 1891-ci ildə  nəşr olunan hekayə kitabı. Qısa hekayənin qərb ədəbiyyatındakı hekayələrə oxşar xüsusiyyətlərə malik olan türk ədəbiyyatının ilk nümunəsi olaraq qəbul edilir. Kitab ədəbiyyat tarixçilərinin qısa qiymətləndirmələrindən başqa çox diqqət cəlb etməmişdir. Hekayə ilk dəfə nəşr olunmasından sonra bir də nəşr olunmamışdır. Hekayə Türkiyənin öz rəsmi dilini latın qrafikasına çevirməsindən sonra, yeni hərflərlə nəşr olunmamışdır. Qısa həmcli olan hekayə, yazıçının bütün əsərlərini bir araya gətirən Zeynəb Kərman tərəfindən tərcümə edilmişdir. Hekayə hal-hazırda nəşriyyat evlərində müasir türk dilində, Küçük Şeyler adı ilə nəşr olunur. Əsərin 1891-ci ildə Matbaa-i Ebüzziya nəşriyyat evində nəşr olunan nüsxəsi, İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Osmanlı dilindəki kitablar kolleksiyası nəzdində Atatürk kitabxanasında yerləşir.
Bir müqəddimə altı hekayə (müvafiq olaraq "Bu Böyük Adam Kimdir?", "Heç", "Pişiklər", "İki Yüz Əlli Kuruşa Bir Əsr", "Toy", "Pantomima") ilə Alfons Dode tərəfindən tərcümə edilən "Arleziyalı" adlı bir hekayədən ibarət olan "Küçük Şeyler"də sonradan əlavə olunan mənsurə olaraq adlandırıla bilən növdə yazılmış olan "Bir Kitâbe-i Seng-i Mezâr" adlı mətn də mövcuddur. Həm romantizm, həm də realizmin cərəyanlarını ehtiva edən və müşahidə əsaslı olan əsərdə hadisələr və personajlar qanunauyğunsuz xüsusiyyətlər daşımır. Səzai bu əsəriylə Namiq Kamal və Əbdülhaq Hamid Tərxan üslüblarından qismən uzaqlaşmaqla birlikdə yenə də təsvirlərinə şəxsi duyğularını qatmaq surətiylə romantizmdən tamamilə ayrıla bilmədiyini göstərmişdir. Əsər, əvvəlcə Xəlid Ziya Uşaqlıgil olmaqla, "Edebiyat-ı Cedide" yazıçılarına böyük ölçüdə təsir göstərmişdir. "Küçük Şeyler" əsəri üçün müsbət rəylərdən başqa, bəzəkli izahıyla özünə zidd olduğu və ədəbi dəyərinin yüksək olmadığına dair mənfi görüşlər də var.
Berberis ferdinandi-coburgii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsi
İsi (keçmiş adları İsibəy və Bəykəndi) — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Viləş çayının sahilində, Lənkəran ovalığındadır. Keçmiş adı İsibəy olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi İsibəyə məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli əhali tərəfindən Bəykəndi də adlanırdı. Sovet hakimiyyəti illərində oykonimin tərkibindəki "bəy" sözü atılmışdır.
S-75 Dvina
S-75 Dvina (rusca: C-75; NATO kod adı: SA-2 Guideline) yüksək hündürlükdə uçan hədəfləri məhv etmək məqsədilə hazırlanmış Sovet istehsalı zenit raket kompleksidir. 1957-ci ildə ilk dəfə istismara verilməsindən indiyə qədər tarixdə ən geniş yayılmış hava hücumundan müdafiə sistemi hesab edilir. Bu kompleksdən ilk dəfə Çində istifadə olunmuşdur. Belə ki, 7 oktyabr 1959-cu il tarixində Çin hava məkanına daxil olan Tayvana məxsus Martin RB-57D Canberra kəşfiyyat təyyarəsi yerdən 20 km yüksəklikdə S-75 kompleksinə daxil olan üç ədəd V-750 (1D) raketləri vasitəsilə məhv edilmişdir.
Bu sistemin daha yeni raketi olan V-750VN (13D) raketləri isə ilk dəfə 1960-cı ildə baş verən U-2 insidenti zamanı uğurla tətbiq olunmuşdur. Belə ki, 1 may 1960-cı il tarixində SSRİ hava məkanına daxil olan və hava kəşfiyyatı aparmağa cəhd edən ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus U-2 təyyarəsi Sovet HHM qoşunları tərəfindən məhv edilmişdir.
İstifadəçiləri
thumb|right|S-75 istifadəçiləri. Cari istifadəçilər mavi, keçmiş istifadəçilər qırmızı rənglə göstərilib.|303x303px
Aşıq Kərəm İncəli
Kərəm Süleyman oğlu Nəsibov — Azərbaycan aşığı, Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin üzvü, Qazax Aşıqlar Birliyinin sədri.
Haqqında
Aşıq Kərəm İncəli 1945-ci il martın 11-də Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndində anadan olmuşdur. Ustadı Aşıq Kamandar olmuşdur. Aşıq sənətinə 1960-cı illərdən başlamışdır.
Məclislərdə, respublikanın mədəniyyət tədbirlərində, festival və müsabiqələrdə iştirak edərək diplomlara layiq görülüb. Aşıqların IV qurultayında iştirak etmişdir. Qazax rayonu mədəniyyət evində aşıqlar birliyinin sədri seçilmişdir. İlk saz məktəbinin Qazax rayonu üzrə yaradıcısı, elinin sevimli saz-söz ustadı olmusdur.
Aşıq İlham Aslanbəyli, Saməddin Vəliyev, Mahal Pənahov, Alı Cəfərov, İmralı Məmmədov, Akif Manafov və bir çox aşıqlara ustadlıq etmişdir.
Aşıq Kərəm İncəli 1995-ci il martın 11-də vəfat etmişdir. Aslanbəyli kəndində dəfn olunmuşdur.
Emma Şapplin
Həyatı
Emma Shapplin əsil adı Marie-Ange Chapelain 19 may 1974 -cü ildə Parisin cənub rayonlarından birində anadan olmuşdur, Fransız saprano səsə malik xanım müğənnidir.
Onun atası polis, anası isə katibə olmuşdur. Ailənin 3-cü uşağıdır. Uşaqlığının ilk illərində oğlan uşaqları kimi geyinməyi və davranmağı xoşlayırdı. Futbola və ağaclara çıxmaq kimi qız uşaqlarına xas olmayan xüsusiyyətləri var idi. Musiqi və müğənnilik ilk illərdə onun üçün uzaq kəlmələr idi. 14 yaşında onun həyatı bir dostunun onu öz musiqi müəllimi ilə tanış etməsilə dəyişmişdir. 70 yaşı olan bu müəllim dostu ilə Marie-Ange Chapelain-ə də musiqi dərsi verməyə başladı. Əvvəl-əvvəl bu dərslər ona darıxdırıcı gəlsə də, daha sonra onda musiqiyə bağlılıq yaranmağa başladı. Bütün boş vaxtlarında öz səsini məşq etdirən gənc sənətkar müəlliminin köməyilə yaxşı soprano səsə malik oldu. Musiqi sahəsində bu irəliləyişlərə baxmayaraq, Marie-Ange ailəsi tərəfindən böyük narazılıqlara məruz qalmaqla yanaşı dərslərdə iştirak qadağası ilə dəqarşı-qarşıya qaldı. Bunun səbəbi isə ailəsinin öz qızlarını anası kimi katibə olmasını istəmələri və müğənniliyin Marie-Ange üçün qeyri-ciddi iş hesab etmələri olmuşdur. Bu dövr gənc sənətkar üçün çox çətin dönəm olmuşdur, ancaq buna baxmayaraq, o, peşəkar musiqiçi olma arzusunun ardınca axıra kimi getməyi bacardı. O, gizli-gizli Motsartın "Sehirli Fleyta" operasında Queen of the Night ariasını oxuya-oxuya məşq edirdi. Buna baxmayaraq, karyerasının başlanğıcında onun üzərinə düşən vəzifəheçdə onun özünü inkişaf etdirdiyi istiqamətdə olmamışdır. Belə ki, o, yerli rock qrupu olan "North Wind" -də solist olmaq üçün təklif aldı və o, bu fürsəti əldən verməyərək təklifi qəbul etdi. Bu qrupa qatıldıqdan sonrakı 3 il boyunca o, soprano səs xüsusiyyətlərini tam kənara ataraq, qrupun stilinə uyğun səs diapozonuna malik oldu. Bundan başqa, ailəsinin təzyiqlərinə məruz qalması nəticəsində musiqi fəaliyyətilə birlikdə, katibəlik məktəbinə də yazılmalı oldu. Marie-Ange 18 yaşındaykən iştirak etdiyi katibəlik imtahanında uğur qzana bilmədi. Ancaq bu hal onda qəti narahatçılıq törətmədi. Çünki onun içində olduğu dünyada katibəliyə heç yer yox idi.
Jean-Patrick Capdevielle oğlu Jonathan-ın da yardımı ilə albom üçün söz yazmağa başladı. Emma üçün işıq üzü görəcək bu albom üçün Capdevielle 9 mahnı sözü yazdı. Bunlardan 4-ündə Emma da yardım etdi. Fransızca yazılmış bu mahnı sözləri bir orta əsrlər üzrə mütəxəssis olan tarixçi tərəfindən latıncaya tərcümə edildi. Albomun tərtibatı zamanı Donizettidən Belliniyə kimi 19-cu əsr İtaliya bəstəkarlarının albomları əsas götürüldü. Beləliklə, Emma Şaplinin ilk debüt albomu olan "Carmine Meo" 1997-ci ilin sonunda satışa çıxarıldı. Bu albomda olan Spente le stelle və Cuor Senza kimi musiqi parçaları geniş dinləyici kütləsi qazandı. Albom fransada satış baxımından uğurlar qazandı. Albom çıxdıqdan sonrakı 3-cü ayda 100000-dən çox satılmaqla Emma-ya qızıl val qazandırdı.
Tarovlu
Tarovlu — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Çardaqlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Toponimikası
Tarovlu kəndi dağətəyi ərazidədir. Əsl adı Taroğludur. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə həmin rayondakı Teymur Müskanlı kəndindən köçüb gəlmiş türklər: Tanrı verdi (Tarverdi, yaxud qısaldılmış formada Tar) və Allahverdi (Alo) adlı iki qardaş salmışdır. Kəndin ərazisində Tarverdi dərəsi də qeydə alınmışdır. Hazırda Cənubi Azərbaycanda Taroğlu adlı kənd mövcuddur. Çox güman ki, yaşayış məntəqəsi kəndin əsasını qoymuş böyük qardaşın adı ilə (təhrif olunaraq) belə adlanmışdır.
Senecio glutinosus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Manaus
Manaus — Braziliyada yerləşən şəhər. Amazonas ştatına daxildir.
Berberis jamesonii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Boris Blaxer
Fəaliyyəti
İlk musiqi təhsilini Xarbin və İrkutskda almışdır. F.E. Koxun tələbəsi (1922–26, Berlin) olmuş, musiqi nəzəriyyəsi fənlərini Berlin Universiteti ndə öyrənmişdir (1927–31). 1938–39-cu illərdə Drezden konservatoriyası nda dərs demişdir. Qərbi Berlin Ali Musiqi Məktəbinin professoru (1948-ci ildən) və direktoru (1953–70) vəzifəsində işləmiş, Qərbi Berlin İncəsənət Akademiyasının prezidenti (1968–71) olmuşdur. Blaxerin ilk instrumental əsərlərində İ.F. Stravinskinin təsiri hiss olunur. “Orkestr üçün konsert musiqisi” əsərində (1937) caz stilistikasını tətbiq etmişdir. Orkestrə və polifonik texnikaya dərindən bələd olan Braxerə Paqanini mövzusunda yazdığı orkestr variasiyaları (1947) dünya şöhrəti qazandırmışdır.
1940-cı illərin sonundan 12 tonlu kompozisiya metodundan istifadə etmiş, özünün “dəyişən vəzn” (variable Metren) yaradıcılıq texnikasını işləyib hazırlamışdır. Fortepiaono üçün “Ornamentlər” (1950), F. Kafkanın xatirəsinə simli kvartet üçün “Epitafiya” (1951), fortepiano ilə orkestr üçün 2 №-li konsert (1952) və s. bu texnika ilə yazılmışdır. 1960-cı illərdə elektron musiqi ilə aktiv eksperimentlər həyata keçirmişdir (“Maqnitofon lenti üçün elektron skerso”, 1965; “Ariadna” – 2 qiraətçi və elektrik alətləri üçün “duo - dram”, 1971). Digər əsərləri arasında operalar (o cümlədən “Knyaz qızı Tarakanova”, tamaşası 1941, Vuppertal), baletlər, oratoriyalar (o cümlədən “Böyük inkvizitor”, F.M. Dostoyevskinin “Karamazov qardaşları” romanı üzrə     L. Borxardtın librettosu, tamaşası 1947, Berlin) və s. var. Ciddi polifoniya üslubu dərsliyinin (“Einführunq in den strengen Satz”, 1953) müəllifidir.
Berberis johannis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qiymətlər oblastı
thumb|right|Qiymətlər oblastı Funksiyanın qiymətlər oblastı — onun ala biləcəyi qiymətlər çoxluqdur.
Tutaq ki, F funksiyası X çoxluğunu Y çoxluğuna qarşı qoyur. Bu zaman Y çoxluğu F funksiyasının qiymətlər oblastı adlanır.
Senecio aspelina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əli Məsimli
Əli Məsimli — Azərbaycan Respublikasının dövlət və ictimai-siyasi xadimi. 1992-ci ildə Baş nazir əvəzi. Milli Məclisin deputatı. İqtisadiyyat elmləri namizədi.
Həyatı
Əli Əhməd oğlu Məsimov 1953-cü il yanvarın 3-də Şəki şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun siyasi iqtisad fakültəsini bitirmişdir. İqtisad elmləri namizədidir. Çoxsaylı broşürlərin və məqalələrin müəllifidir. Rus dilini bilir.
1980-ci ildən Azərbaycan EA-nın İqtisadiyyat İnstitutunda laborant, kiçik elmi işçi, elmi işçi, şöbə müdiri işləmişdir. 1991-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidenti Aparatının İqtisadiyyatın idarə edilməsinin təşkili şöbəsinin bölmə müdiri, Sosial-iqtisadi inkişaf şöbəsinin baş məsləhətçisi, 1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Xarici İnvestisiyalar Komitəsinin sədri, Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin birinci müavini, Dövlət İqtisadiyyat və Planlaşdırma Komitəsinin sədri, Baş nazir əvəzi, iqtisadiyyat naziri, 1993–2005-ci illərdə "Müstəqil İqtisadçılar Birliyi" ictimai təşkilatının prezidenti vəzifələrində çalışmışdır.
2005-ci il parlament seçkiləri ərəfəsində, 13 iyul 2005-ci il tarixində Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası, Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyası, Azərbaycan Liberal Partiyası və bir qrup müstəqil siyasətçi Yeni Siyasət Seçki Blokunu (qısaca YeS) təsis etmiş və vahid namizədlərlə seçkiyə qatılmışdır. YeS-in vahid siyahısından 2 müstəqil namizəd — 52 saylı Quba seçki dairəsi üzrə baş nazirin sabiq müavini Vahid Əhmədov və 114 saylı Şəki kənd birinci seçki dairəsi üzrə Əli Məsimli deputat seçilmişdir.
2005-ci il noyabrın 6-da 113 saylı Şəki şəhər seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. Azərbaycan-Çin, Azərbaycan-Xorvatiya, Azərbaycan-İsveçrə, Azərbaycan-Ukrayna parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür.
02 yanvar 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib
Ailəsi
Evlidir, 2 övladı var.
Raka qəsri
Raka Qalası — Sloveniyanın ən qədim, orta əsr qalalarından biridir. Raka, Krşko şəhərində yerləşir.
Tarixi
Raka qalası haqqında 1161-ci ildə yazılmış və 1279-cu ildə Arx qalası kimi açıq şəkildə qeyd olunmuşdur. Qala 12 ci əsrdə qraf Bogen tərəfindən inşa edilmişdir. Daha sonra qraf Andeşeke keçmiş və nəhayət hersoq Spanxem sahibi olmuşdur. 1501-ci ildə Arx ailəsindən olan Leonard Heriç, Raka qalasını Sotsqiyadan olan, cəngavər Yuri Şevroya satdı.
1515-ci ildə üsyançı kəndlilər qalanı yandırıldılar. XVII əsrdə qala, Verniçkeye məxsus idi. Daha sonra bu qala Kaisel ailəsinə satıldı. Sahibkarların dövründə qalada hovuz və istixanalar mövcud idi ki, burada xərçənglər yetişdirilirdi. 1784–1825 illər arasında, Franz Karl Baron Haller von Hallerstein, köhnə qalaya tamamilə yeni, daha gözəl bir görünüş verdi. Qalanın növbəti tanınmış sahibi, 19-cu əsrin sonunda, Felix Lenzk idi. Məşhur amerikalı qadınla evləndikdən sonra, o, bu yerdə üzüm sahələri saldı və ən yaxın Polter Spring-dən su çəkərək qalnı su boruları ilə təchiz etdi.
Qala II Dünya Müharibəsi dövründə hərbi bir mövqe kimi istifadə edilmişdir. 1948-ci ildən 1998-ci ilə qədər qalada rahibələr məskunlaşmışlar. 1952 və 1961-ci illərdə Raka, bələdiyyə olaraq fəaliyyət göstərmişdir.
2007-ci ildə, Raka qalası, arxitektura, bədii və tarixi dəyərinin bütövlüyünü qorumaq, mədəni şəhadətlərini gücləndirmək, mətbuatda təqdim etmək yönündə, Krşko Bələdiyyəsi tərəfindən xüsusi memarlıq və ya tarixi abidə elan edilmişdir. Bura həmçinin tədris və elmi tədqiqat işləri üçün istifadə olunur.
Arxitektura
Qala, iki mərtəbəli olub, bir zirzəmidən ibarətdir. Qalanın qərb və cənub tərəflərində meşə var. 1998-ci ildən, rahibələr qalanı tərk etdikdən sonra, qala boş qaldı. Onların yaşadığı dövrdə qala santexnika ilə təchiz olunmuş, dam örtüyü qismən təmir edilmişdir. Həyətyanı sahədə kərpicdən qaraj mövcuddur.
Yaxın keçmişdə birinci mərtəbə əsasən heyvandarlıq üçün istifadə edilmişdir. Zirzəmi, bitki və digər məhsulların saxlanması üçün istifadə edilirdi. Şərq tərəfin orta hissəsində quraşdırılmış geniş daş pilləkənlər, dəhlizdən birinci mərtəbəyə qədər aparır. Taxta döşəmələr linoleum ilə örtülmüşdür. Cənub hissəsinin mərkəzi hissəsində, düz tavan və Barok üslublu parket döşəmə var.
Ən yaxşı saxlanan otaqlardan biri, Johanna'nın otağıdır. Yeməkləri mətbəxdən otaqlara köçürmək üçün əl lifti (lumbwaiter) istifadə edilirdi. Qala 2014-cü ilin dekabrında Rok Mejak tərəfindən satın alınmışdır.
Science Adventure
— 5pb. və Nitroplus şirkətləri tərəfindən yaradılmış videooyun franşizi. Franşiz hazırda beş əsas vizual romandan ibarətdir: "Chaos;Head", "Steins;Gate", "Robotics;Notes", "Chaos;Child" və "Steins;Gate 0". Hər bir vizual roman əsasında sikvellər, spin-offlar, eləcə də, anime və manqalar istehsal olunmuşdur.
Chaos;Head
franşizin ilk oyunudur, 2008-ci ilin aprelində Microsoft Windows üçün buraxılmışdır. kimi təsvir edilmişdir. Hadisələr 2009-cu ildə baş verir. Takumi Nişico adlı hikikomorinin bir neçə qətlin arasında qalmasından bəhs edir.
Steins;Gate
franşizin ikinci oyundur. 2009-cu ilin oktyabrında Xbox 360 üçün buraxılmışdır. kimi təsvir edilmişdir. Hadisələr 2010-cu ildə baş verir. Özünü çılğın elm adamı adlandıran Okabe Rintaronun mikrodalğalı soba və telefon vasitəsilə keçmişə mesajlar göndərməsindən bəhs edir.
Robotics;Notes
franşizin 3-cü oyunudur. 2012-ci ilin iyununda Xbox 360 və PlayStation 3 platformaları üçün buraxılmışdır. kimi təsvir edilmişdir. Hadisələr 2019-cu ildə baş verir. Kayto Yaşio və uşaqlıq dostu Akiho Senomiyanın robototexnika klubunun arzusunu gerçəkləşdirib nəhəng robot düzəltmək arzusundan bəhs edir.
Anime
Production I.G tərəfindən istehsal olunmuş anime serialı adaptasiyası 2012-ci ilin oktyabrından 2013-cü ilin martına kimi Fuji TV kanalının NoitaminA blokunda yayımlanmışdır. Şimali Amerikada Funimation tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır.
Chaos;Child
franşizin 4-cü oyunudur. Hadisələr 2015-ci ildə baş verir. kimi təsvir edilmişdir. 18 dekabr 2014-cü ildə Xbox One üçün buraxılmışdır. 25 iyun 2015-ci ildə PlayStation 3, PlayStation 4, və PlayStation Vita platformaları üçün, 2016-cı ilin aprelində PC üçün buraxılmışdır. Anime adaptasiyası anons edilmişdir.
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi (NGBM) — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 dekabr 2011-ci il Sərəncamına əsasən dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin 870 illik yubiley tədbirləri çərçivəsində 30 sentyabr 2012-ci il tarixində şairin vətəni Gəncə şəhərində keçirilmiş xüsusi toplantıda təsis edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin dəstəyi ilə fəaliyyətini davam etdirən qeyri-hökumət təşkilatı olaraq ətrafında müxtəlif xarici ölkələrin keçmiş dövlət və hökumət başçıları və nüfuzlu beynəlxalq ekspertləri birləşdirir. Mərkəz Bakı şəhərində yerləşir. Ali idarəetmə orqanı dünyanın nüfuzlu ictimai və siyasi xadimlərindən ibarət İdarə Heyətidir. İdarə Heyəti 20 nəfər üzvdən ibarətdir. Mərkəzin Avropa qitəsindən 25 ölkədən 53, Amerika qitəsindən 2 ölkədən 6, Asiya qitəsindən 12 ölkədən 15, Afrika qitəsindən 4 ölkədən 5 üzvləri vardır. (ümumilikdə 79 üzvlər)
Mərkəzin həmsədrləri Latviya Respublikasının sabiq Pezidenti (1999–2007) xanım Vayra Vike-Freyberqa, Dünya Bankının sabiq vitse-prezidenti (1992–2000) Dr.İsmayıl Seragəldin.
Mərkəz 2013-cü ildən etibarən Bakı şəhərində keçirilən Qlobal Bakı Forumunun əsas təşkilatçısı kimi çıxış edir. 2013-cü ildən bugünədək sayca 7 Qlobal Bakı Forumu və 42 Yüksək Səviyyəli Toplantı keçirilib. Hər bir forumda ümumilikdə 500-dən çox xarici qonaq iştirak etmişdir. 2020-ci ildə VIII Qlobal Bakı Forumu Covid 19 pandemiyası ilə əlaqədar təxirə salınmışdır.
Mərkəz hal-hazırda Podgoricki Klubu (Bosniya), Marianna V. Vardinoyannis Vəqfi (Yunanınstan), Quqenhaym (ABŞ), Çin İnnovasiya və İnkişaf Strategiyası İnstitutu (ÇXR), Çin Xalq Xarici İşlər İnstitutu (ÇXR), Taihe İnstitutu (ÇXR), Amerika Xarici Siyasət üzrə Milli Komitə (ABŞ), Berqqruen İnstitutu, Robert F. Kennedy İnsan Hüquqları (ABŞ), Schwarzman Alimləri (ÇXR), İtalyan Beynəlxalq Təşkilatları Cəmiyyəti (İtaliya), Dünya Sənət və Elm Akademiyası (WAAS) kimi nüfuzlu beynləxalq və regional təşkilatlarla sıx əməkdaşlıq edir
Məqsədi
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin əsas məqsədi dünyada sülh, dinc birgəyaşayış, ədalətin bərqərar olunması naminə həyata keçirilən qlobal tədbirlərə, həmçinin fəaliyyətlərə töhfə verməkdir. Eyni zamanda Azərbaycan elm və mədəniyyətinin nümayəndəsi, dahi şair və mütəfəkkir Nizami Gəncəvinin irsinin araşdırılması, dünyada təbliği, eləcə də dialoq, tolerantlıq, qarşılıqlı anlaşma və mədəniyyətlərarası dialoqun təşviq edilməsidir. Həmçinin Nizami Gəncəvinin ədəbi irsinin araşdırılması və təbliği məqsədilə nüfuzlu yerli və xarici alimlərdən ibarət alimlər şəbəkəsi formalaşdırılmışdır. Mərkəz qarşıda qoyulan məqsədlərə nail olmaq üçün ətrafında nüfuzlu sabiq dövlət və hökumət başçılarını, həmçinin beynəlxalq ekspertləri birləşdirir.
Bu gün Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi ənənəvi olaraq Bakıda təşkil olunan Qlobal Bakı Forumuna və dünyanın üzləşdiyi problemlərin müzakirə olunduğu müxtəlif yüksək səviyyəli görüşlərə ev sahibliyi edərək ən yüksək səviyyəli əməkdaşlıq platformasına çevrilmişdir.
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mükafatı
2012-ci ildə Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi, Nizaminin poeziyası ilə təbliğ etdiyi dəyərləri özündə cəmləşdirən çox şəxsiyyətlərə və qurumlara təqdim etmək üçün "Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mükafatı" nı təsis etmişdir. Ümumilikdə mərkəz tərəfindən dünya üzrə 21 şəxs Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mükafatını almışdır
Nyon
Nyon - İsveçrədə yerləşən şəhər. Nyon daha çox UEFA-nın mənzil qərargahı kimi tanınır. UEFA Çempionlar Liqası və UEFA Avropa Liqasının püşk atma mərasimləri bu şəhərdə təşkil edilir.
Təyin oblastı
thumb|right|Təyin oblastı Funksiyanın təyin oblastı — onun təyin olunduğu çoxluqdur. Funksiyanın təyin oblastı x-in ala biləcəyi qiymətlər çoxluğudur.
Sərttüklü ağ akasiya
(Robinia hispida) — cinsinə aid bitki növü.
Apanaev məscidi
Apanaev məscidi (Апанай мәчете) - tatar mədəniyyət arxitekturası olaraq, Kazan şəhərində Əski Tatar meydanında yerləşir.
Sərttüklü ağ akasiya
Təbii yayılması:
Şimali Amerika, Virciniya, Kentukkidən Gürcüstan və Alabamaya qədər olan ərazilərdə bitir.
Botaniki təsviri:
Hündürlüyü 5 metrə çatan, kürəvari çətirə malik, hər tərəfə çoxlu kök pöhrələri verən koldur. Ləçəklərindən başqa bitkinin bütün hissələri sərt, bir qədər uzun, qırmızımtıl-palıdı rəngdə tükcüklərlə örtülüdür. Budaqları tikansız, sarımtıl-qonur, ikiillik budaqları isə qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir. Yarpaqları parlaq yaşıl rəngli, təklələkvari, 7-13 yarpaqcıqdan ibarət olub, 15-23 sm uzunluqdadır. Yarpaqcıqları dairəvi-ellips formalı, 2-5 sm uzunluqda, 1,5-3,5 sm enindədir. Qısa saplaqlıdır. Çiçəkləri çox gözəl quruluşlu, çəhrayı və ya qırmızımtıl-çəhrayı rəngdə olub, qoxusuz. 3-9 ədəd olmaqla seyrək, 7-12 sm uzunluqda salxımlara toplanmışdır. Az-az hallarda meyvə verir. Paxlası 5-8 sm uzunluqda olub, vəzili tükcüklərlə örtülüdür. May-iyun aylarından başlayaraq sentyabra kimi çiçəkləyir. Toxumla çoxalır.
Apanaev məscidi
Arxitekturası
Rusların "Moskva", bakkor və tatarların arxitekturasına əsaslanır. Əvvəl məscid birmərtəbəli və bir minarədən ibarət idi. 1872-ci ldə P.İ. Romanov məscidin şimal hissəsində iki mərtəbli bina inşa etdirir ancaq həmin bina əvvəlki binanın arxitekturasının davamı olur. 1882-ci ildə məscidin yanında kərpicdən ibarət dəzgahlar qoyulur.
Sərttüklü ağ akasiya
Ekologiyası:
Ətraf mühitin əlverişsiz amillərinə davamlıdır.
Apanaev məscidi
Tarixi
6 fevral 1930-cu ildə Tatar prezidiumunun qərarı ilə bağlanır. Minarə və məscidin bir hissəsi sökülür, yararslz hala düşür. dekorativ əl işlərinin çox hissəsi silinir. Sonra uşaq bağçası fəaliyyəti göstərir. 1995-ci ildə məscid Muhammad mədrəsəsinə verildi. 2007-2011-ci illərdə yenidən düzəldilərək məscid kimi fəaliyyətə başaldı
Sərttüklü ağ akasiya
Azərbaycanda yayılması:
Mədəni halda 1758-ci ildən rast gəlinir. Abşeron, Lənkəran, Gəncə, Bərdə, Zaqatala, Şəki və digər şəhərlərin yaşayış məntəqələrinin yaşıllıqlarında becərilir.
İstifadəsi:
Tək-tək və qrupla əkilmək üçün yararlıdır.
İstinadlar
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Bakı komissarının mitinqdə çıxışı (film, 1917)
Bakı komissarının mitinqdə çıxışı qısametrajlı sənədli filmi rejissor 1917-ci ildə çəkilmişdir. Burada Bakı komissarı Stepan Şaumyanın mitinqdə çıxışı əks olunmuşdur.
Yuxarı Cibikli
Yuxarı Cibikli — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Aşağı Cibikli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Bakı komissarının mitinqdə çıxışı (film, 1917)
Məzmun
Burada Bakı komissarı Stepan Şaumyanın mitinqdə çıxışı əks olunmuşdur.
Film haqqında
Kinoxronikadan kiçik bir parça Azərbaycan Dövlət Kino-Foto Sənədləri Arxivində saxlanılır.
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 14.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1917-ci ilin Azərbaycan filmləri 1910-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Yuxarı Cibikli
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Luçian Blaqa
Luçian Blaqa (9.5.1895, Transilvaniya, Lankrem – 6. 5.1961, Kluj) — rumın filosofu, şair, tərcüməçi.
Senecio gmelinii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Luçian Blaqa
Fəaliyyəti
1914–17-ci illərdə Sibiu şəhərində İlahiyyat İnstitutunda təhsil almışdır. 1926–39-cu illərdə diplomatik xidmətdə çalışmış, 1939–48-ci illərdə Kluj Universiteti nin professoru olmuşdur. Fəlsəfi əsərlərin [“Mədəniyyət trilogiyası” (“Trilogia culturii”, 1936–37) və s.] və poetik topluların [“İşıq poemaları” (Poemele luminii”, 1919), “Peyğəmbərin addımları” (“Paşii profetului”, 1921), “Böyük keçid” (“İn marea trecere, 1924) və s.] müəllifidir. Qnoseoloji problematika ilə zəngin Blaqa lirikasının mərkəzi mövzularından biri sivilizasiya ilə təbiət arasındakı uçurumdur. Blaqanın milli mifoloji motivlərə əsaslanan dramaturgiyasında alman ekspressionizminin təsiri duyulur.
Berberis laidivo
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanın müstəqilliyinin ildönümü münasibətilə təntənə (film, 1919)
Azərbaycanın müstəqilliyinin ildönümü münasibətilə təntənə tammetrajlı sənədli filmi rejissor Esfir Şub tərəfindən 1919-cu ildə çəkilmişdir. Film müstəqillik əldə etmiş Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyətinin istiqlaliyyətinin I ildönümünün təntənə ilə bayram edilməsini əks etdirir.
Məzmun
Film müstəqillik əldə etmiş Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyətinin istiqlaliyyətinin I ildönümünün təntənə ilə bayram edilməsini əks etdirir.
Filmin üzərində işləyən
Rejissor: Esfir Şub
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1919-cu ilin Azərbaycan filmləri 1910-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Senecio aspericaulis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Milliyətçilik
Millətçilik ― müəyyən bir millətin maraqlarını müdafiə edən, xüsusilə həmin millətin öz vətəni üzərindəki suverenliyini qoruması və ya qazanması üçün mübarizə aparan ideologiya və ya hərəkat.
Millətçilik hər bir millətin kənar müdaxilədən (öz müqəddəratını təyin etmə) azad olaraq özünü idarə etməsini, bir millətin qurumsal struktur üçün təbii və ideal bir əsas olduğunu, millətin siyasi gücün yeganə haqlı mənbəyi olduğunu (xalq suverenliyi) müdafiə edir. Bundan əlavə, millətçilik mədəniyyət, dil, din, siyasət və ortaq tarixə inanc kimi paylaşılan sosial xüsusiyyətlərə əsaslanaraq, tək bir milli kimlik yaratmağı və ya həmin kimliyi davam etdirməyi, milli birliyi və həmrəyliyi dəstəkləməyi hədəfləyir. Buna görə də, milliyətçilik millətin qəbul edilmiş mədəniyyətini qorumağa və inkişaf etdirməyə çalışır və mədəni canlanmalar millətçi hərəkatlarla əlaqələndirilir. Milliyətçilik həmçinin, milli nailiyyətləri qürur mənbəyi kimi təşviq edir və vətənpərvərliklə yaxın əlaqələrə sahibdir. Milliyətçilik tez-tez digər ideologiyalarla birləşə bilir. Bunlara misal olaraq konservatizmi (milli konservatizm) və ya sosializmi (sosialist millətçiliyi) göstərmək olar.
Tarix boyunca insanlar öz qohumluq əlaqələrinə, adət-ənənələrinə, territorial rəhbərliklərinə və öz ətənlərinə müəyyən qədər bağlı olsalar da, milliyətçilik XVIII əsrin sonuna qədər geniş yayılmış konsepsiya ola bilmədi. Millətçiliyin mənşəyini və əsasını anlamaq üçün üç paradiqma mövcuddur. Primordializm (perennializm) hər zaman millətlərin mövcud olduğunu və millətçiliyin təbii bir fenomen olduğunu irəli sürür. Etnosimvolizm millətçiliyi dinamik, təkamül hadisəsi kimi izah edir və millətlərin və millətçiliyin inkişafında simvolların, miflərin və ənənələrin əhəmiyyətini vurğulayır. Modernizm isə millətçiliyin son dövrlərə aid sosial fenomen olduğunu və onun mövcud olmaq üçün müasir cəmiyyətin sosio-iqtisadi strukturuna ehtiyyacı olduğunu iddia edir.
Millətin müxtəlif tərifləri vardır, bu da millətçiliyin müxtəlif növlarının yaranmasına gətirib çıxarır. Etnik milliyətçilik milləti ortaq etnik mənsubiyyət, irs və kültür əsasında formalaşdığını iddia edir. Vətəndaş millətçiliyi isə millətin ortaq vətəndaşlıq, dəyərlər, inistitutlar əsasında formalaşdığını və konstitutsional vətənpərvərliklə əlaqələndiyini iddia edir. Tarixi inkişaf boyunca milli kimliyin qəbul edilməsi təsirli qrupların müəyyən sosial nizamla həmin sosial nizamın üzvləri arasındakı təcrübə arasındakı narazılıqdan qeyri-məmnun olmasından qaynaqlanır və ortaya millətçilərin həll etməyə çalışdığı anomie meydana çıxır. Bu anomie vahid cəmiyyət yaratmaq üçün sosial olaraq kimliyin yenidən şərh edilməsinə, qəbul edilməsi lazım hesab edilən elementlərin saxlanılmasına, əksinə olduqda isə ortadan qaldırılmasına səbəb olur. Bu inkişaf daxili struktur məsələlərinin və ya mövcud bir qrup və ya qrupların digər icmalara, xüsusən də onları idarə edən (və ya idarə etdiyi hesab edilən) xarici güclərə qarşı narazılığının nəticəsi ola bilər. Milli rəmzlər və bayraqlar, dövlət himnləri, milli dillər, milli miflər və digər milli kimlik rəmzləri milliyətçilikdə olduqca vacibdir.
Təcrübədə milliyətçilik, kontekstdən və fərdi dünyagörüşündən asılı olaraq müsbət və ya mənfi olaraq göstərilə bilər. Milliyətçilik Yunan inqilabında, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılmasında, İrland inqilabında, müasir İsrailin yaranması ilə nəticələnən Sionizm hərəkatında və Sovet ittifaqının süqut etməsində mühüm rol oynamışdır. Bütün bu müsbət cəhətlərlə yanaşı, irqi milliyətçilik Nasist Almaniyasının həyata keçirdiyi Holokostda əsas faktorlardan biri olmuşdur. Bu yaxınlarda, Krımın Rusiyaya mübahisəli ilhaqında da milliyətçilik mühüm rol oynadı.
Terminologiya
"Millət", "suverenlik" və bununla əlaqəli digər terminoloji konseptlərdən ilk dəfə XVII əsrdə Hüqo Qrotiusun "De Jure Belli ac Pacis" kitabında istifadə edilmişdir. İspaniya və Niderland arasındakı Səksənillik müharibə və katolik və protestant millətləri (Katolik Fransa protestant düşərgədə idi) arasındakı Otuzillik müharibə dövrlərində yaşayan Hüqonun dini fərqliliklərdən qaynaqlanan müxalifətlər fonunda millətlər arasındakı toqquşmalarla dərindən maraqlanması təəccübləndirici deyildir. Millət sözü 1800-cü ilə qədər Avropada bir ölkənin sakinlərinə, həm də ortaq tarixə, qanuna, dilə, siyasi hüquqlara, din və adət-ənənələrə sahib olan kollektiv kimlikləri  müasir dövrdəki konsepsiyaya bir qədər uyğun  şəkildə ifadə etmək üçün işlədilirdi.
Millət sözündən törəmiş milliyətçilik sözü nisbətən yeni bir sözdür. Milliyətçilik konsepsiya olaraq daha əvvəlki dövrlərə aid olsa da, ingilis dilində söz kimi ilk dəfə 1844-cü ildə işlədilmişdir. Milltəçilik elə həmin əsrdə də xeyli vacib rol oynadı. XX əsrdə baş vermiş iki dünya müharibəsindən sonra insanların bunun günahkarı kimi millətçiliyi görməyə başladılar. Bundan sonra siyasi və fəlsəfi sahədə gələcəyin qloballaşmanınmı, yoxsa millətçiliyinmi olacağı böyük mübahisə mənbəyinə çevrilmişdir.
Tarix
Amerika filosofu olan Hans Kohnun 1944-cü ildə yazdığına görə, milliyətçilik XVIII əsrdə meydana çıxmışdır. Lakin hər halda, tarixdən bir neçə milliyətçilik örnəyi də göstərmək mümkündür. Bunlara misal olaraq I və II əsrlərdəki yəhudi üsyanlarını, Sasanilər dövründə fars mədəniyyətinin, IV və V əsrdə Qərbi Roma imperiyasında latın mədəniyyətinin yenidən dirilişini və digər çox saylı nümunələri göstərmək olar. Müasir dövrdən örnək göstərmək lazım gələrsə isə, 1805-1814-cü illərdə mövcud olan və Almaniyanı Napoleon idarəçiliyinə tabe edən Reyn Konfederasiyasına cavab olaraq yüksələn alman millətçiliyini göstərmək olar. Linda Kolli özünün Britonlar - Milləti formalaşdırmaq 1707-1837 adlı əsərində millətçiliyin 1700-cü illərdə hansı şəraitdə ortaya çıxmasını və 1830-cu illərdə özünün pik nöqtəsinə çatmasını araşdırmışdır. Əksər tarixçilər millətçiliyin başlanğıc tarixi kimi Böyük Fransa burjua inqilabını hesab edirlər. Bu tarix inqilabın təkcə fransız millətçiliyi üzərindəki təsirinə görə yox, həmçinin italyanlar, almanlar və Avropanın digər intelektualları arasında oynadığı rola görə götürülür. Milliyətçilik şablonu tədricən xalq suverenliyinə əsaslanan yeni dövlət qurmaq ətrafında ictimai rəyi səfərbər etmək metodu olaraqdan 1789-cu ildən daha da irəli getdi. Russo və Volter kimi ideyaları ilə Fransa inqilabına təsir etmiş filosofların özləri də erkən konstitusionalist azadlıq hərəkatları olan Korsika Respublikasından (1755-1768) və Amerika inqilabından (1765-1783) təsirlənmişdilər.
Sənaye inqilabı zamanı cəmiyyətdə güclü inteqrasiya prosesi başladı. Milləti əhatə edən iqtisadiyyatın və milli ictimai sferanın formalaşması nəticəsində britaniyalılar artıq özlərini kiçik birliklər, əyalətlər, bölgə və ailəylə identifikasiya etməkdən daha irəli gedərək bütün ölkəylə identifikasiya etməyə başladılar. Vətənpərvər millətçiliyin ilkin meydana çıxış tarixi XVIII əsr olaraq qəbul edilir və bu milliyətçilik Britaniya hakimiyyəti, o dövrün ziyalıları və yazıçıları tərəfindən güclü dəstəyə sahib olmuşdur. Milli simvollar, himnlər, miflər və hekayələr millətçilərin səyləri nəticəsində qurulmuş və geniş şəkildə qəbul edilmişdir. Union Jack milli rəmz kimi 1801-ci ildə qəbul edilmişdi. Tomas Arn 1740-cı ildə "Hökm et, Britaniya" mahnısını bəstələmiş, 1712-ci ildə karikaturaçı Con Arbusnot ingilis milli ruhunu təmsil edən "Con Bull" xarakterini yaratmışdır.
XVIII əsrin sonlarında amerikan və fransız inqilabları ilə əlaqəli olaraq artan siyasi toqquşmalar vətənpərvər millətçiliyin yayqın cazibəsini daha da artırdı.
Bu termindən Prussiya alimi Yohann Qotfridd Herder (1744-1803) 1772-ci ildə yazdığı "Dilin kökəni ilə bağla incələmə" adlı əsərində bəhs etmiş və ümumi dilin rolunu vurğulamışdır. O, milliyyəti və vətənpərliyi xüsusi vurğulayırdı. Deyirdi, "vətənpərvər ruhunu itirmiş kəs özünü və özü haqqındakı bütün dünyanı itirmişdir. Müəyyən bir anlamda hər bir insan mükəmməlliyi millidir."
XIX əsr
Millətçiliyin siyasi baxımdan inkişafı və xalq suverenliyini önə çəkməsi Avropanın etnik/milli inqilabları ilə özünün kulminasiya nöqtəsinə çatdı. XIX əsr tarixi boyunca milliyətçilik ən güclü və ən mühüm siyasi-sosial qüvvə oldu.
Fransa
Fransada hələ inqilabın erkən dövrlərində belə milliyətçilik özünə yer tapa bilmişdi. 1793-cü ildə fransız hökumətinin elan etdiyi kütləvi səfərbərlik çağırışında deyilirdi:
"Bundan sonra bütün düşmənlər respublikanın sərhədlərindən qovulana qədər ütün fransızlar daimi hərbi xidmətə çağırılırlar. Gənclər döyüşə gedəcək; evli kişilər xəstəxanalarda silah düzəldəcəklər; uşaqlar köhnə kətanları lintə çevirəcəklər; yaşlı adamlar ictimai yerləri təmir edəcək, döyüşçülərin cəsarətini artıracaq, respublikanın birliyini və padşahlara nifrətini təbliğ edəcəklər."
Fransız inqilabının sona çatmasından sonra milliyətçilik hərəkatı daha da sürətləndi. Müharibədə məğlub olmaq, ərazi itirmək millətçiliyi daha da gücləndirdi. 1871-ci ildə Almaniya tərəfindən məğlub edilmək millətçiliyi geniş şəkildə yayılmasına səbəb oldu. Bunu qısas hissi və Elzas-Lotaringiyanın geri almaq istəyi təhrik edirdi. Lakin 1895-ci ildən sonra fransız millətçiləri Dreyfus işinə və daxili məsələlərə fokuslanmışdılar və Elzas problemi geri plana salınmışdı.
Fransızların reaksiyası milli vətənə "aid" olan itirilmiş ərazilərin qaytarılmasını tələb edən məşhur Revanşizm davası idi. Revanşizm gücünü vətənpərvər və qisasçı düşüncələrdən alır və çox zaman iqtisadi və geopolitik faktorlar tərəfindən dəstəklənir. İfrat revanşistlər itirilmiş mövqeyin və ya torpağın yeni bir müharibədə qazanılacaq qələbə ilə yenidən əldə edilə biləcəyinə inanırlar. Bu da onu irredentizmlə əlaqələndirir. İrredentizm ana vətəndən və aid olduğu millətin sərhədlərindən kənarda qalmış millətin və ya torpağın "qurtarılmasını" özündə ehtiva edir. Revanşist siyasət tez-tez milləti millət-dövlətlə identifikasiya edir. Revanşizm dövlətin sərhədlərindən kənarda yaşayan və eyni millətdən olduğu iddia edən qrupu azad etmək üçün etnik millətçiliyi səfərbər edir və məqsədi uğrunda dəstək qazanmaq üçün sərt milliyətçilikdən istifadə edir. Revanşizm çox zaman qədim və hətta, xatırlanması çətin olan zamanlardakı yerli işğallara əsaslanır və irredentizmlə, revanşizmlə bağlı iddialar rəqiblərinin qarşısında bu əsaslarla haqlı çıxardılır.
Fransada 1894-1906-cı illəri əhatə edən Dreyfus işi vətən xainliyini və katolik, mühafizəkar fransız millətçiliyinə sədaqətsizliyi əsas mövzu halına gətirdi. Dreyfus yəhudi və millətçilərə görə qıraqdan biri  idi və əsl fransız ola bilməzdi, ona inanmaq olmazdı və ondan şübhələnmək üçün yetərli qədər əsas var idi. Mühafizəkar baxımdan millətə həqiqi sədaqət, ölkəni fəlakətə aparan liberal, respublika azadlığı və bərabərlik prinsipləri ilə təhdid edilirdi.
Rusiya
1815-ci ildən əvvəl rus millətçiliyi zəif idi və əsasən, çara loyallığa fokuslanmışdı. Rus şüarı bu idi - "provoslavlıq, mütləqiyyət və milliyyət". Bu şüar knyaz Sergey Uvarov tərəfindən hazırlanmış və I Nikolay tərəfindən rəsmi ideologiya halına gətirilmişdi. Uvarovun üçlüsünün komponentləri bunlar idi:
1860-cı illərdə təhsil sisteminin və Qərbi Avropadan gələn ideologiyalara və ideyalara mühafizəkar müqavimətin nəticəsi olaraq panslavyanizm meydana çıxdı. Panslavyanizm həm rus millətçiliyini tətikləyirdi və onu millətçi missiya kimi panslavyanizmi dəstəkləməyə və qorumağa təşviq edirdi. Slavofil hərəkat XIX əsr boyunca Rusiyada xeyli məşhur oldu. Rusiya imperiyasının Osmanlıya qarşı müharibələri zamanı provoslav xalqların - bulqarların, rumınların, serblərin, yunanların - azad edilməsi bu hərəkatı daha ilhamlandırdı. Bu hərəkatatın üzvləri Qərbi Avropanın Rusiyaya təsirinə qarşı idilər və rus mədəniyyətini, adət-ənənəsini qorumağı hədəfləyirdilər. Aleksey Xomyakov, İvan Kireyevski və Konstantin Aksakov hərəkatın qurucularından hesab edilirlər.
Almaniya
Alman millətçiliyi ( və ya ) alman milləti, dəyərləri, kimliyi və kültürü üzərindəki yüksəlmişdir. Alman millətçiliyinin ilk toxumları Reformasiya zamanında atılmışdır. Martin Lüter ilə alman kültürü və ədəbiyyatı yayqınlaşdı və sosial olaraq gücləndi. Xüsusilə, Napoleon müharibələri dövründə pangermanizm ortaya atıldı və bununla bərabər milliyətçilik hərəkatı gücləndi və böyüdü.
Pangermanizm German xalqlarını tək bir hakimiyyət altında toplamanı hədəfləyən fəlsəfi və siyasi axındır. İlk pangermanistlər sadəcə XIX əsr almancası danışılan yox, german dilləri danışılan başqa torpaqları da Böyük Almaniya  adındakı millət-dövlət hakimiyyəti altında toplamaq istəyirdilər. Bu dövrdə german dillərində danışılan torpaqları sözüylə nəzərdə tutulan yerlər bunlar idi - Flandriya dilində, frizcə danışılan bölgələr, Benilüksün hollandca danışılan yerləri və bəzən. Skandinaviya.
Pangermanizm bütün XIX və XX əsrin ilk yarısı boyunca alman siyasətində çox təsirli idi. 1891-ci ildə Pangerman Cəmiyyətini quran XIX əsrin bir pangermanist filosofu, etnosentrik ideologiyaları mənimsəmişdilər. Bu ideologiyalar ən sonunda Vətən, imperiyaya ! siyasətinin çox güclü formaya gəlməsi ilə nəticələndi.
XIX əsr boyunca alman dövlətlərində pangermanizmlə yanaşı və bir çox zaman eyni yerdə alman millətçiliyi də durmadan inkişaf edirdi. Napoleon müharibələri bunu daha da təşviq edirdi.
1806-cı ildə Napoleon Prussiyanın qərbindəki bir neçə orta əsrlərdən qalmış dövlət qurumlarını ləğv etdi. Ləğv edilən qurumların arasında Müqəddəs Roma imperiyası da var idi. O, rasional hüquq sistemi yaratdı və mümkün olan bütün dramatik dəyişiklikləri həyata keçirdi. Onun 1806-cı ildə yaratdığı Reyn Konfederasiyası almanlar arasında milliyətçilik hissinin yüksəlməsinə səbəb oldu.
Millətçilər çox zaman özlərinin birləşmə və güc axtarışı mübarizəsində bir şəxsin ətrafında birləşməyə çalışırlar. Danimarka, Avstriya və Fransaya qarşı qısa müddətli müharibələr nəticəsində uuğr qazanaraq Almaniyanı birləşdirən Otto fon Bismark da belə şəxslərdən idi və onun qələbələri digər kiçik alman dövlətlərindəki millətçilərin şövqə gəlməsinə səbəb olurdu. Onlar Bismarkın müharibələrində savaşır və 1871-ci ildə Avropada güc və qüvvələr balansını təmin edən Almaniya imperiyasına qatılmağa çalışırdılar.