cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Forsaj (filmlər seriyası)
ilk filmi 2001-ci ildə buraxıldı, bu film qeyri-qanuni küçə yarışlarına fokuslanan filmlərin orijinal tetralogiyasına başladı və Forsaj 4 (2009). Serial Forsaj 5: Rio soyğunu (2011) ilə heists və casusluq istiqamətlərinə keçdi və ən son ''ilə dörd davam filmi izlədi. Forsaj 9'', 2021-ci ildə buraxılıb. Serialı yekunlaşdırmaq üçün onuncu və on birinci filmin çəkilməsi planlaşdırılır və əsas filmlər birlikdə The Fast Saga kimi tanınır.
Universal serialı Sürətli və Qəzəbli: Hobs və Şou (2019) spin-off filmini əhatə etməklə genişləndirdi, onun törəmə şirkəti DreamWorks Animation bunu cizgi filmi ilə izlədi. Axar televiziya seriyası Sürətli və Qəzəbli Casus Yarışçılar. Bütün filmlər üçün soundtrack albomları, eləcə də filmlərdə eşidilən mövcud musiqiləri ehtiva edən kompilyasiya albomları buraxılmışdır. Serialla əlaqəli iki Qısametrajlı film də yayımlandı.
Makedoniya Türk Hərəkat Partiyası
Partiyanın ideoloji istiqaməti
Partiya insan hüquq və azadlıqları nın həqiqi tanınmasını təmin etmək, cəmiyyətin təməl dəyərlərini siyasətə daşımaq və onları hakim etmək, cəmiyyətin dincliyini və əmin-amanlığını təmin etmək, problemlərini gündəmə gətirmək məqsədi ilə qurulan siyasi partiyadır. Makedoniya türkləri gündəmə gəlir və problemlərə həll tapır. Şimali Makedoniya nın hər istiqamətdə inkişafı və demokratik dəyərlərini üstün tutması üçün mübarizə aparan plüralist, çox etnik, çoxmədəniyyətli bir siyasi partiyadır. Partiyanın əsas rolu və məqsədi Makedoniya Respublikası nda demokratik dəyərlərin və qanunun aliliyinin geniş yayılması üçün siyasi iş aparmaqdır.
Tarix
1999-cu ildən bəri siyasi səhnədə olan Türk Hərəkatı Partiyası, qurulduğu gündən 2008-ci ilə qədər Vmro-Dpmne ilə koalisiyada olmuşdur. 2010-cu ildən bəri Sosial Demokratlar Birliyinin rəhbərliyi altında qurulan ittifaqdadır. 2014 və 2016-cı il erkən ümumi seçkilərində bir vəkil (Enes İbrahim) qazanmağı bacarıb. 2016-cı ildən sonra ölkədə qurulan yeni hökumətdə, ölkədə yaşayan Türk topluluğunu bir nazirlik (Elvin Həsən - Dövlət Naziri) və rəhbərliyi ilə fərqli vəzifələrdə təmsil etdi. Partiya 2019-cu ildə 20 illik yubileyi münasibətilə "Balkan Türk Forumu" təşkil etdi.
İdarəetmə
2017 - 2021 Yönetim Kurulu
Zaur Botayev
Zaur Amaludinoviç Botayev (6 may 1979-cu il, Xasavyurt, Dağıstan MSSR, RSFSR, SSRİ) — Sərbəst güləş üzrə çıxış edən Rusiya güləşçisi, Avropa çempionu (2002), Dünya Çempionatın mükafatçısı (2002), Rusiya çempionatlarının çoxqat mükafatçısı, hərbi qulluqçuların arasında dünya çempionu. Rusiyanın əməkdar idmançısı.
Krasnoyarsk dövlət pedaqoji universitetinin məzunudur. İ. Xojikov onun birinci məşqçisi olmuşdur. 1998-ci ildən Rusiyanın yığma komandasının üzvü idi, 2007-ci ildə böyük idmanı tərk etdi.
Naum Qabo
thumb|200px|Naum Gabo tərəfindən [[Rotterdam, Hollandiyada tikilmiş metal tikili]] Naum Qabo – konstruktivizm cərəyanının görkəmli nümayəndələrindən biri, heykəltaraş.
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 955 saylı qətnaməsi
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 955 saylı qətnaməsi — 1994-cü il noyabrın 8-də Ruanda ilə bağlı bütün qətnamələrin bir daha təsdiq edilməsi ilə ölkədə baş vermiş beynəlxalq humanitar hüququn ciddi dərəcədə pozulması barədə narahatlığın ifadə olunduğu, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinin VII Fəslinə əsasən Ruanda Beynəlxalq Cinayət Tribunalının (RBCT-nin) yaradıldığı, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qurumun 3453-cü iclasında qəbul edilmiş qərar.
RBCT və onun Nizamnaməsi Ruanda hökumətinin 1994-cü il yanvarın 1-dən dekabrın 31-dək Ruandada beynəlxalq humanitar hüququn ciddi pozuntularının təqibi üçün beynəlxalq tribunal yaratmaqla bağlı tələb irəli sürməsindən sonra yaradılmışdı. Bütün ölkələr RBCT və onun orqanları ilə əməkdaşlığa və hazırkı qətnamənin həyata keçirilməsi üçün daxili qanunvericiliyə uyğun tədbirlər görməyə çağırılmışdı. Prosesi dəstəkləmək üçün tribunalın vəsait, avadanlıq və xidmətlərlə təminatı da istənilmişdi. RBCT-nin Nizamnaməsinin 26 və 27-ci maddələrinə əsasən cəzaların icrası və ya yüngülləşdirilməsi ilə bağlı qərarlar qəbul edilməzdən əvvəl Ruanda hökuməti məlumatlandırılacaqdı.
Baş katib Butros Butros-Qalidən cari qətnamənin dərhal həyata keçirilməsini təmin etmək və RBCT-nin yeri ilə bağlı tövsiyələr də daxil olmaqla, tribunalın fəaliyyəti üçün tədbirlər görmək tələb olunmuşdu. Bu cür tədbirlər haqq-ədalət prinsipləri, eləcə də inzibati səmərəlilik, şahidlərə çatımlılıq və iqtisadi səmərəlilik baxımından müəyyən ediləcəkdi. Qətnamədə həmçinin qeyd olunur ki, RBCT öz funksiyalarını müzakirə etmək üçün qərargahından kənarda toplaşa bilər. Şura zərurət yarandıqda hakimlərin və məhkəmə palatalarının sayının artırıla biləcəyini bildirərək qətnaməni yekunlaşdırır.
955 saylı qətnamə 13 lehinə səslə qəbul olunmuşdur; Ruanda əleyhinə səs vermiş, Çin isə soyqırımı Ruandanın daxili məsələsi kimi qiymətləndirərək səsvermədə bitərəf qalmışdır.
Qılkörpü (Qabaxlı körpüsü)
Qılkörpü (Qabaxlı körpüsü) — Dərələyəz mahalının Keşişkənd (06.12.1957-ci ildən — Yeğeqnadzor — indiki Ermənistanda) rayonu ərazisində, Canı çayının üstündə inşa edilmiş körpüdür.
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 955 saylı qətnaməsi
Ruandanın etirazları
Ruanda rəsmi olaraq Təhlükəsizlik Şurasından beynəlxalq tribunal yaratmağı xahiş etsə də, Ruanda hökuməti 955 saylı qətnaməyə qarşı çıxmışdı. Bununla bağlı Ruanda nümayəndə heyəti bir neçə səbəb göstərirdi:
Qaspar Panadero
Qaspar Panadero Zamora və ya sadəcə Qaspar — İspaniya futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Qarabağ" FK-nın vingeri.
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 955 saylı qətnaməsi
Ruandanın etirazları
Bütün bu etirazlara baxmayaraq, Ruanda nümayəndə heyəti "ölkənin Ruanda üçün beynəlxalq tribunal istədiyini və buna inandığını" qeyd etmişdi.
Qılkörpü (Qabaxlı körpüsü)
Haqqında
XIII–XIV yüzillərdə inşa olunduğu ehtimal edilən və Canı çayının sağ və sol sahillərində qalıqları qalan körpü Qabaxlı ilə Hüseynqulular kəndini və Yazılı qayanın üstündə yerləşən Nəbilər kəndi arasında olan köhnə yolu birləşdirirdi. Təməli çayın səthindən 6–7 m yüksəklikdə, sıldırım qayanın üzərində qoyulan birtağlı körpünün uzunluğu 10 m, eni 3,5 m olmuşdur.
Qaspar Panadero
Əl-Vəhda
Panadero 26 yanvar 2020-ci ildə karyerasında ilk dəfə xaric kluba transfer olunmuşdur. O, BƏƏ Peşəkar Liqasında çıxş edən olan "Əl-Vəhda"ya keçmişdir.
Kadis
Panadero 2 avqust 2020-ci ildə La Liqaya iştirak etməyə vəsiqə qazanmış "Kadis" ilə üç illik müqavilə imzalamışdır. O, 5 oktyabrda ikinci divizionda çıxış edən "Ponferradina"ya icarəyə verilmişdir. Panadero kluba qayıdandan sonra 3 avqust 2021-ci ildə müqaviləsini ləğv etmişdir.
Qarabağ
Panadero 4 avqust 2021-ci ildə Azərbaycanda "Qarabağ" FK ilə bir illik müqavilə imzalamışdır.
Beynəlxalq karyera
Panadero 17 sentyabr 2014-cü ildə komanda yoldaşı Antonio Marin ilə birlikdə 19 yaşadək İspaniya yığmasına çağırılmışdır. O, növbəti ilin yanvarın 27-də komandada debüt etmiş, matçda Qətərə qarşı 1–0 hesabı ilə qalib gəlinmişdir. Panadero Borxa Mayoralın vurduğu qolun məhsuldar ötürməsini etmişdir.
Orta Sibir yaylası
Orta Sibir yaylası — Şərqi Sibir ərazisində, Rusiyanın şərq hissəsidə, Sibir platforması üzərində yerləşən yayla. İnzibati baxımından Saxa, Krasnoyarsk diyarı və İrkutsk vilayəti ərazisinə daxildir.
Cənubda Şərqi Sayan, Pribaikal və Zabaykal silsilələri, qərbdə Yenisey vadisi, şimalda Şimali Sibir ovalığı, şərqdə Lena vadisi ilə məhdudlaşır.
Relyef
Mərkəzi Sibir yaylası geniş yaylalar və silsilələrin növbələşməsi ilə xarakterizə olunur. Ərazinin ən yüksək ərazilərinə Putorana alçaq dağlığı (Kamen dağı - dəniz səviyyəsindən 1701 m yüksəklikdə yerləşir) daxildir. Yaylanın qərb kənarında dəniz səviyyəsindən orta hündürlüyü 900 m olan Yenisey silsiləsinin güclü dağılmış yüksəklikləri keçir. 700–1000 m yüksəkliklərdə olan Orta Anqara silsiləsi aydın şəkildə fərqlənir. Aşağı Tunqus, Anqara və Vilyuynin su ayrıcıları 400–600 m yüksəkliyə sahibdir. Burada qədim lakkolitlərin yerində alçaq silsilələr və qübbəli səthlər xarakterikdir. Düzənliklərin şimal-qərbində buzlaqların fəaliyyət izləri var. Şimal-şərqdə yerləşən Lena-Vilyuy ovalığının (Orta Yakutiya) mütləq yüksəkliyi 100 ilə 200 m, ətrafındakı yerlər isə 400 m-ə qədər yüksəlir.
İqlim
Yaylanın əsas iqlim xüsusiyyətləri Şimali Asiyanın orta hissəsindəki coğrafi mövqeyi, isti dənizlərdən uzaqlığı və Şimal Buzlu okeanının təsiri ilə müəyyən edilir. Yayladakı iqlim kəskin kontinentaldır, isti və soyuq mövsümlərin böyük temperatur amplitudları mövsümlər arasında çox qeyri-bərabər paylanır.
Yanvar ayında cənub və cənub-qərbdə orta temperatur -22 °C, şimalda -44 °C, iyul ayının orta temperaturuna gəldikdə isə cənubda + 25 °C, şimalda + 12 °C-dir. Orta Sibir yaylası üçün şərq əyalətlərində iqlim kontinentallığının əhəmiyyətli dərəcədə artması ilə xarakterizə olunur. Yakutiyada mütləq temperaturun amplitudları 100°-ə çatır. Ən isti və ən soyuq ayların orta temperaturlarında fərq 55-65°-dir. Ən şiddətli qışlar Vilyuy platosundadır. Burada minimum temperatur tez-tez 60 °C-dən aşağı olur. yayla ərazisində yağıntının miqdarı qeyri bərabər paylanmışdır - cənubda ildə orta hesabla 250–300 mm, şimalda ildə 400–500 mm (ən çox yağıntı Putorana alçaq dağlığına düşür - ildə 700–800 mm). Yağıntının çox hissəsi yayın ikinci yarısına düşür: tez-tez iyul və avqust aylarında bütün uzun soyuq dövrlə müqayisədə 2-3 dəfə çox yağıntı düşür. Fərqli illər ərzində yağışların güclü dalğalanması da xarakterikdir. Dudinkada quru bir ildə yalnız 125 mm, yağışlı bir ildə isə 350 mm-ə qədər; Krasnoyarskda illik yağıntının miqdarı 127 ilə 475 mm arasında dəyişir.
Amin Ramazanov
Amin Raisoviç Ramazanov — Azərbaycan futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Qarabağ" FK-nın qapıçısı.
Karyera
Amin Ramazanov "Qarabağ"ın heyətində 28 fevral 2022-ci ildə debüt etmişdir. Azərbaycan Premyer Liqasında "Keşlə" ilə olan qarşılaşma 0:0 hesabı ilə bitmişdir.
Qızılqaya (Sərab)
Qızılqaya - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 66 nəfər yaşayır (13 ailə).
NGC 6502
NGC 6502, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tovuz bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Gürcü Mustafa Paşa
Gürcü Mustafa Paşa (ö. 1664) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.
Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən gürcü olub, Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra 1652-ci ilin martında yeniçəri ağası təyin edildi. Ancaq həmin ilin dekabrında vəzifədən alındı. 1654-cü ildə Kanija, ardından Maraş, 1657-ci ilin yanvarında vəzirliklə Ərzurum, 1659-cu ildə Şam və 1660-cı ilin iyununda Misir bəylərbəyliyinə gətirildi. Ancaq 3 may 1661-ci ildə vəzifədən alındı və öncə Kəfə, ardından yenidən Ərzurum bəylərbəyi təyin olundu. Bu vəzifədə ikən 1664-cü ildə Ərzurumda vəfat etdi.
Andrey Balançivadze
Andrey Melitonoviç Balançivadze — Sovet, gürcü bəstəkarı, pedaqoqu, ictimai xadimi. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1986). SSRİ xalq artisti (1968). İki dəfə Stalin mükafatı (1946, 1947) və Şota Rustaveli adına Gürcüstan SSR Dövlət Mükafatı (1969) laureatı.
Həyatı
Andrey Balançivadze 1906-cı il mayın 19-da (1 iyun) Sankt-Peterburqda (digər məlumatlara görə - 1905-ci ildə) bəstəkar Meliton Balançivadzenin ailəsində anadan olmuşdur.
O, ilk musiqi təhsilini Sankt-Peterburqda almağa başlamışdır. 1918-ci ildə təhsilini Kutaisidə, atasının yaratdığı musiqi məktəbində davam etdirir.
Andrey Balançivadze 1921-1926-cı illərdə Tiflis Konservatoriyasında M. M.İppolitov-İvanovun (.N.Çerepnin və S.S.Barxudaryandan da musiqi təhsili alıb) və fortepianoda - İ.S.Aysberqin bəstəkarlıq siniflərində təhsil alıb. Eyni illərdə Gürcüstan Fəhlə Teatrı, Satira Teatrı, Tiflis Proletar Teatrı, Fəhlə Gənclər Teatrı və s. çalışıb.
1931-ci ildə Leninqrad Konservatoriyasını bitirib. Burda Balançivadze N.A.Rimski-Korsakov, A.M.Jitomirskinin və V.V.Şerbaçovun qruplarında musiqi təhsili alıb. Həmçinin M.V.Yudinanın fortepiano və bəstəkarlıq dərslərində iştirak edib.
1931-1933-cü illərdə Kote Marcanişvilinin dəvəti ilə Tbilisi Akademik Teatrının bəstəkarı və musiqi rəhbəri olub.
1941-1948 - Gürcüstan SSR Dövlət Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri vəzifəsini tutub.
1935-ci ildən Tbilisi Konservatoriyasında dərs demişdir. Andrey Balançivadze 1942-ci ildən - professor, 1962-ci ildən - bəstəkarlıq kafedrasının müdiri vəzifələrini tutub. Onun tələbələri arasında məşhur gürcü bəstəkarları - M.Ş.Davitaşvili, A.A.Kvernadze, R.İ.Lagidze, Ş.E.Milorava, A.İ.Çimakadze, A.V.Şaverzaşvili, O.L.Tevdoradze və N.L.Mamisaşvilini göstərmək olar.
Andrey Balançivadze 1932-ci ildən Gürcüstan SSR Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür. O, 1953-cü ildən Gürcüstan SSR Bəstəkarlar İttifaqının sədri, 1956-1961-ci illərdə və 1968-1973-cü illərdə idarə heyətinin birinci katibi, 1973-1979-cu illərdə - fəxri sədri olub. Balançivadze 1957-ci ildən - Gürcüstan SSR Musiqili və Xoreoqrafiya Cəmiyyətinin fəxri sədri seçilib. 1957-1991-ci illərdə - SSRİ Bəstəkarlar İttifaqı İdarə Heyətinin üzvü kimi də fəaliyyət göstərib.
I-V çağırış Gürcüstan SSR Ali Sovetinin deputatı və VIII-ci çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı (1970-1974) olub.
Andrey Balançivadze 1992-ci il aprelin 28-də Tbilisidə vəfat etmişdir. Didube panteonunda dəfn edilmişdir.
Yaradıcılığı
Andrey Balançivadze yaradıcılıq diapozonu geniş olmuşdur. Belə ki, o bəstəkarlıq fəaliyyəti ərzində - yeddi opera, üç balet, bir opera-balet, simfonik orkestr üçün üç, skripka və orkestr üçün bir, fortepiano və orkestr üçün 4 konsert (1936, 1947, 1952, 1968), fagot və orkestr üçün bir, simli orkestr və fortepiano üçün bir, fortepiano üçün on üç, xor üçün iki, iki romans, dörd mahnı və teatr tamaşaları üçün 40-dan çox, filmlər üçün 20-dən çox musiqi bəstələmişdir.
Azad Abbasov (əsgər, 1977)
Azad Novruz oğlu Abbasov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Azad Abbasov 6 iyul 1977-ci ildə Göygöl rayonunda anadan olmuşdur. 1992-ci ildə Gəncə şəhər 7 nömrəli tam orta məktəbi bitirmiş, 1992-1995-ci illərdə təhsilini 2 saylı Peşə liseyində (indiki Gəncə Dövlət Sənaye və Texnologiyalar üzrə Peşə Təhsil Mərkəzi)  davam etdirmişdir.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatıldığı və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azad Abbasov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azad Abbasov ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Azad Abbasov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Rəşadət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Xəzail Əliyev
Xəzail Əliyev — Azərbaycan hərbçisi, Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Əliyev Xəzail Əmir oğlu 3 sentyabr 1974-cü ildə İnəkboğan sovetliyinin Köhnəqışlaq kəndində anadan olub. 7 yanvar 1993-cü il tarixində Gədəbəy rayonundan hərbi xidmətə gedib. Astara batalyonundan sonra Beyləqan zonasına döyüşə göndərilib.Şişqaya adlanan dağda yerləşmiş əsgərin tərkibində Martuni bölgəsindən hücum edən erməni quldurları ilə döyüşüb. Xəzayıl həmkəndlisi Hüseynov Nofəllə "Gecə quşu" adı ilə məhşhur olan dəstədə vuruşdu. 1994-cü il yanvarın 27-si dəstənin üzvləri komandanlıqdan "Şişqaya" yüksəkliyini tutmaq tapşırığını alırlar. Döyüşçülər gecə mövqe tutub yerlərini möhkəmləndilər. Səhər isə
Ş-213
Ş-213 — İkinci dünya müharibəsində SSRİ tərəfindən Qara dənizdə istifadə edilən X tipli sualtı qayıq. Sualtı qayıq Ukrayna SSR-nın Mikolayev şəhərində hazırlanmış və 1938-ci ilin oktyabrında istifadəyə verilmişdir.
1942-ci ildə Ş-213 dəniz minası ilə toqquşaraq bütün heyəti ilə batmışdır.
Gizli əmrlər
Ş-213-ə verilən gizli əmrə görə sualtı qayıq Qara dənizdə nasistlərə potensial silah-sürsat və material daşıyan bütün tərəfsiz və düşmən gəmiləri vurmalı idi. 23 fevral 1942-ci ildə Bosfor boğazının şimal-qərbində Türkiyənin "MV Çankaya" gəmisini batırmışdır.
Struma faciəsi
12 dekabr 1941-ci ildə Rumıniyadan yola düşən və nasistlərin əlindən qaçan yəhudiləri aparan "Struma" gəmisi nasazlıq nəticəsində İstanbul yaxınlığında dayanmağa məcbur olmuşdur. Lakin Türkiyə hökümətinin tərəfsizliyinə görə gəmidəkilər sahilə çıxa bilməmişdirlər. 24 fevral 1942-ci ildə gəmi axıntıya düşmüş və Ş-213 tərəfindən vurulmuşdur. Hadisə nəticəsində 768 nəfər ölmüş, ancaq bir nəfər qurtula bilmişdir.
Batırdığı gəmilər
Ş-213 2 mart 1942-ci ildə bir tacir gəmisini Bosfor boğazının şimal-şərqində vurmağa çalışmış, amma torpedo yan keçmişdir. Növbəti gün Bosfor boğazının şimal-şərqində bir Türkiyə gəmisi olan "Adana"nı vurmaq istəsə də, hədəfini qaçırmışdır.
1942-ci ilin 14 oktyabrında mina ilə toqquşaraq batmışdır.
Mərkəzi Qazaxıstan
350 px|thumb|right| {{legend|#FF7158|Mərkəzi Qazaxıstan}} {{legend|#C3BD78|[[Şimalı Qazaxıstan}} {{legend|#F1AD29|Cənubi Qazaxıstan}} {{legend|#74A2D0|Şərqi Qazaxıstan}} {{legend|#66E84F|Qərbi Qazaxıstan}}]]
Mərkəzi Qazaxıstan — müasir Qazaxıstan Respublikasının, keçmişdə isə Qazaxıstan SSR-in tərkibində iqtisadi region. 1997-ci il islahatından sonra o, böyümüş Karağandı vilayətindən ibarətdir.
Qazaxıstanın bütün başqa regionları ilə və heç bir xarici ölkə ilə həmsərhəddir.
Ş-213
Tapılması
15 noyabr 2008-ci ildə 1 holland və 2 rumın dalğıc tərəfindən Konstant yaxınlığında sualtı qayığın qalıqları aşkarlanmışdır və eyniləşdirməsi 2010-cu ilin 23 avqustunda elan olunmuşdur.
Mazoon Əl-Alavi
Mazoon Əl-Alavi (14 noyabr 1997) — Omanlı sprinter. Mazoon Əl-Alavi Omanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Mazoon Əl-Alavi birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 100 m məsafəyə qaçış yarışlarında ilk oyunlarında 12.30 nəticə göstərdi. 1-ci təsnifat mərhələsində isə 12.43 saniyəlik nəticə ilə 7-ci cığırda 8-ci yeri tutdu və mübarizəni dayandırdı.
Qurxud (Sərab)
Qurxud - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 54 nəfər yaşayır (11 ailə).
Murad Musayev (əsgər)
Murad Polad oğlu Musayev (1 oktyabr 2001; İmirli, Bərdə rayonu, Azərbaycan — 29 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Murad Musayev 1 oktyabr 2001-ci ildə Bərdə rayonunun İmirli kəndində anadan olmuşdur. Əslən Kəlbəcər rayonundan idi. 2008-2019-cu illərdə Bərdə şəhərində yerləşən Kəlbəcər rayon 26 saylı tam orta məktəbdə orta təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Murad Musayev 2019-cu ilin oktyabr ayında Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Kəlbəcər rayon şöbəsi tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdı. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissələrin birində müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Murad Musayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Murad Musayev 29 sentyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı şəhid olmuşdur. Şəhid olduğu gün nəşi doğulduğu Bərdə rayonunun İmirli kəndində dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Musayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Musayev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Sintetik hürmə
Sintetik hürmə
İnsan səsini sintez edən cihazlar çoxdan məlumdur. Məsələn, telefon vasitəsilə "danışan saatlarda" saatı məhz sintezator səsləndirir. Hal-hazırda isə Böyük Britaniyanın Şeffil universitetindən olan Rojer Mur it səsinin sintezatorunu yaratmışdır. Bu cihazda heyvanın ağ ciyərləri, boğazı və səs telləri proqramlı şəkildə modelləşdirilmişdir. Belə ki, itin ölçülərindən və əhvalı-ruhiyyəsindən (həyəcanlı, şən və ya ac olmasından) asılı olaraq səslər dəyişir. Cihaz yeni it - robotlar modellərində tətbiq olunacaqdır. R.Mur hesab edir ki, onun cihazı hər-hansı bir məməlinin səsini də oxşada bilər.
İstinadlar
«Наука и жизнь» 2017, № 11, səh.25
Mramorye
Mramorye və ya Baqruşa  ― Serbiyanın Peruçats kəndində yerləşən orta əsr nekropolu və bölgənin ən yaxşı qorunan nekropollarından biri. Nekropol 14-cü əsrdə tikilib və Drina çayı ilə yaşayış məntəqəsinin girişində çay boyunca uzanan əsas yol arasında yerləşir. Ərazi "müstəsna əhəmiyyətə malik bir mədəniyyət abidəsi" olaraq Serbiya Respublikası tərəfindən qorunur. Lakin ərazi yenə də bir tərəfdən Drina çayı, digər tərəfdən Peruçats qəsəbəsinin genişlənməsinin davam etməsi ilə təhdid olunur.
2016-cı ildə Mramoryenin də daxil oldduğu Serbiyadakı 3 nekropol UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Nekropol
Möhkəm əhəng daşından düzəldilmiş təxminən 200 qəbir daşına sahib olan nekropol XIV əsrdə qurulmuşdur. Nekropol keçmiş Yuqoslaviya ölkələrinin orta əsr cənazə memarlığına xas olan steçki tipli abidələri ehtiva edir. Nekropolda tapılan ən böyük məzar daşları nümunələrinin uzunluğu 2 m, eni və hündürlüyü isə təxminən 1 m olmuşdur. Əvvəlki mənbələrdə nekropolda 122 abidənin olduğu qeyd olunsa da, son məlumatlara görə onların sayı 93-dür.
Zaman keçdikcə məzar daşlarının bir hissəsi köçürülmüş, bir hissəsi yerə batmış, bir neçəsi isə muzeylərə verilmişdir.
Nekropoldakı məzar daşları müntəzəm sıralarla düzülmüşdür və eyni zamanda şərq-qərb istiqamətinə meyllidirlər. Qəbir daşlarında heç bir kitabə oxunmasa da, bunların bir neçəsi incə işlənmiş və çox azı bəzədilmişdir. Daşlara üzərində bir neçə qeydə alınmış motiv (çevrələr, ay, qılınc və qalxan dizaynları da daxil olmaqla) vardır.
Rauf Hüseynli
Rauf Hüseynli — Azərbaycan futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Qarabağ" FK-nın və 21 yaşadək Azərbaycan milli futbol komandasın ın müdafiəçisi.
Klub karyerası
Rauf Hüseynli 1 fevral 2020-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Zirə"nin heyətində "Sabah" ilə oyunda debüt etmişdir.
Altay İsmayılov
Altay İsmayılov — iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru (2007-ci ildən), Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "Beynəlxalq iqtisadiyyat (ingilis dilli)" kafedrasının müdiri (2017-ci ildən) və eyni zamanda UNEC Bilik iqtisadiyyatı tədqiqat mərkəzinin rəhbəri (2019-cu ildən).
Həyatı
5 dekabr 1975-ci ildə Lənkəranda dünyaya gəlmişdir.
1992-cil ildə Bakı şəhərində BDU-nun nəzdindəki 1 nömrəli Fizika, riyaziyyat və informatika təmayüllü liseyi bitirmiş, həmin il İstanbul Universitetinə daxil olmuşdur. 1993-cü ildə dil hazırlığı üzrə Ankara Universiteti TÖMER, 1998-ci ildə İstanbul Universitetinin Siyasi Elmlər Fakültəsinin Menecment ixtisası üzrə bakalavr, 2001-ci ildə Mərmərə Universitetinin Sosial Elmlər İnstitutunun İqtisadi Siyasət ixtisası üzrə magistratura təhsili almışdır.
2007-ci ildə Səlcuq Universitetinin Sosial Elmlər İnstitutunun İqtisadiyyat ixtisası üzrə doktorantura pilləsini tamamlayaraq iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru (PhD) alimlik dərəcəsini almışdır. Doktorantura sonrası (PostDoc) fəaliyyətini 2013-cü ildə Avropa Komissiyası Erasmus Mundus Alrakis II proqramı ilə Polşada Varşava Təbiət Elmləri Universitetində (SGGW), 2014–2015-ci tədris ilində isə ABŞ Dövlət Departamentinin Fulbrayt (Fulbright) programı ilə Amerikada, Arizona Dövlət Universitetində (ASU) tədqiqatçı kimi davam etdirmişdir. 2016–2017-ci tədris ilinin payız semestrində Avropa Şurasının Erasmus+ KA 107 proqramı çərçivəsində Almaniyanın Koblenz Universitetində 1 semestr boyunca dərs demişdir.
Əmək fəaliyyətinə özəl sektorda icraçı direktor olaraq başlamış, 2004-cü ildən isə təhsil sektorunda fəaliyyətini davam etdirmişdir. Bu illər ərzində Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində, Qafqaz Universitetində, Xəzər Universitetində və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində (UNEC) müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.
2017–2021-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "Beynəlxalq iqtisadiyyat (ingilisdilli)" kafedrasının müdiri olmuşdur.
İmereti
İnzibati-ərazi bölgüsü
İmereti ölkəsi on iki bələdiyyəyə bölünür:
Coğrafiyası
Rioni çayının hövzəsində yerləşən İmereti əsasən aqrar bölgədir. Burada çoxlu sayda ağ tut və üzüm yetişdirilir.
Semihumid iqlim
Semihumid iqlim
Semihumid iqlim (lat.semi-yarı, yarımçıq, humidus-rütubətli və iqlim)-humid iqlim sahələrində düşən yağıntıya nisbətən az yağıntısı olan ərazilərin iqliminə deyilir. Semihumid iqlim çöl və meşə-çöl zonaları üçün səciyyəvidir.
İmereti
Tarixi
thumb|Bir qrup imeretili (1898-ci il) Qədimdə İmereti laz Eqrisi (yunanca Lazika kimi tanınan) dövlətinin tərkibində olmuşdur. Eqrisi hökmdarı 524-cü ildə məsihiliyi dövlətin rəsmi dini elan etmişdir. Dini birlik dövləti getdikcə Gürcüstanla yaxınlaşdıraraq nəticədə X əsrin sonunda Eqrisinin Gürcüstan çarlığına qatılmağına səbəb olmuşdur. Teymurləngin ölkəyə basqını gürcü feodalların birliyinə ağır zədə vurmuşdur. Daxili münaqişə nəticəsində İmereti XV əsrdə Gürcüstandan ayrılaraq özünü paytaxtı Qutayısda olan müstəqil çarlıq elan etmişdir. Lakin çox keçmədən çarlıq bütün Cənubi Qafqaz kimi bölgəyə tamah salmış Osmanlılar və Səfəvilər arasında müharibəyə səbəb olmuşdur. 1555-ci il sazişinə əsasən İmereti Türkiyədən asılı elan edilmiş və ona böyük miqdarda xərac vermək məcburiyyətində qalmışdır. XVIII əsrdə İmereti çarı I Solomon II Yekaterinaya müraciət edib rus qoşunlarının köməyi ilə İmereti qalalarını türklədən azad etmişdir. Rus hakimiyyəti İmeretini Kiçik Qaynarca sülh müqaviləsinə əsasən 1774-cü ildə Türkiyəyə xərac vermək məcburiyyətindən qurtarmışdır. Nəhayət 1811-ci ildə İmereti çarlığı rəsmi olaraq Rusiya imperiyasının tərkibinə girmişdir.
Əhalisi
2014-cü ildə Gürcüstan əhalisinin rəsmi siyahıyaalmasına görə diyarın əhalisi 533.906 nəfər təşkil edib və bu göstəriciyə görə İmereti Gürcüstanda 1-ci yerdədir. Demək olar ki, tamamilə (99,3% və ya 530.288 nəf.) etnik gürcülərdən ibarətdir. Yerdə qalan təqribən on min nəfər ruslardan (0,25%), ermənilərdən (0,13%) və dövlət qayıdış proqramı çərçivəsində təzəlikcə bura köçmüş Axısqa türklərindən ibarətdir.
İmeretililər gürcü xalqının subetnik qrupu hesab edilirlər. Onlar gürcü dilinin xüsusi İmereti ləhcəsində danışırlar. Keçmişdə məişətlərində yerli özünəməxsus elementlər müşahidə olunurdu.
NGC 492
NGC 492, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. SB? tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Seraklar
Seraklar
Seraklar (fr.serac-latın serum-sulu maye sözündən)-buzlaq dilinin qeyri-bərabər əriməsi nəticəsində onun səthində əmələ gələn buz çıxıntılarına, buz sütunlarına deyilir. Seraklar ən çox "buzlaq şəlaləsi" sahələrində müşahidə edilir.
Razlıq (Sərab)
Razlıq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,656 nəfər yaşayır (463 ailə).
Seyidrüstəmzadələr
Seyidrüstəmzadələr — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.
Soyun yaranması
Seyid Rüstəmin iki oğlu Mir Əli və Mir Cəmil.
Mir Cəmil ağa 4 oğlu, 2 qızı olmuşdur: Mir Səttar, Mir Abbas, Mir Qafar, Mir İbrahim, Sonabəyim və Həlməbəyim. Tale var-dövləti bu qardaşlar arasında bərabər bölməmişdi. 2 mərtəbəli evi olan Mir İbrahim çox varlı, zəngin idi. Hamıya təmənnasız borc verərdi. Bundan fərqli olaraq Mir Səttar (-1917) ortabab həyat keçirirdi. Görünür tale onun var-dövlətini sonraya saxlayırdı — onu tarixdə həmişəlik yaşadacaqdı. Mir Səttarın 11 uşağı olmuşdu, bunlardan ən kiçiyi Əhməd Cəmil idi. Bu uşaqlardan əksəriyyəti körpə ikən dünyasını dəyişmiş, yalnız 4-ü sağ qalmışdı. Mir Bağırın (1897–1929), Mir Mehdi, Mir Əhməd, Nazəninbəyim
Mir Əli isə Səid Rüstəmov un atasıdır.
Qızılxaraba dağı
Qızılxaraba dağı - İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonundakı Qızılxaraba kəndində dağ. Oronim torpağın rəngini ifadə edən qırmızı mənasında işlənən qızıl və xaraba sözlərinin əsasında əmələ gəlmişdir. Mürəkkəb quruluşlu oronimdir.
Danielyus Muşinskas
Danielyus Muşinskas (4 noyabr 1951-ci il, Telşyay, Litva) — Müasir Litva ədəbiyyatının istedadlı nümayəndələrindən biri olaraq tanınmış nasir.
Həyatı
Danielyus Muşinskas 1951-ci ilin noyabrın 4-də Litvanın Telşyay şəhərində anadan olub.
1969-cu ildə 1 saylı Telşyay şəhər orta məktəbini, 1974-cü ildə isə Vilnüs Universitetinin Litva dili və ədəbiyyatı fakültəsini bitirib. 1974-1975-ci illərdə Telşyay rayonunun Trişkyay məktəbində müəllimlik edib. 1976-1988-ci illərdə "Jaunimo gretos" jurnalının mədəniyyət şöbəsinin müdiri olub. 1989-1994-cü illərdə Litva Yazıçılar İttifaqının "Pergale" ədəbi-bədii jurnalının məsul katibi vəzifəsində çalışıb (həmin jurnal 1990-cı ildən "Metai" adı altında buraxılır). 1994-cü ildən indiyədək Litva Yazıçılar İttifaqının "Metai" aylıq ədəbi dərgisinin baş redaktorudur. O, 1996-2001-ci illərdə həmçinin Litva Jurnalistləri Etika İnspeksiyasında müfəttiş olaraq çalışıb.
Yaradıcılığı
Danielyus Muşinskas çağdaş Litva ədəbiyyatında əsasən novella janrında yaradan istedadlı sənətkar kimi oxucuların sevimli müəllifinə çevrilib. Litvalı ədib yaratdığı əsərlərdə fabulaya yox, daxildə cərəyan edən humanist fikirlərə və epik təhkiyələrə, lirik refleksiyalara və incə məzmunlu cümlələrin gözəlliyinə söykənən orijinal və bənzəri olmayan lakonik Litva novella modeli yaradıbdır. Onun kiçik həcmli nəsr əsərləri bəzən mənsur şerlər kimi səslənir. Tanınmış Litva ədəbiyyatşünası və tənqidçisi, humanitar elmlər doktoru Yurate Sprinditenin (1952) təbirincə desək, ''“…D. Muşinskasın novellaları musiqi ritmi və daxili döyünmələri, azad improvizasiya dalğaları və lirik ricətlərilə çox vaxt caz musiqisini xatırladır…”''
Litva nasirinin novellalarında həmişə narahat və qərarsız insanın mənəvi aləminin alt qatları özünəməxsus şəkildə əks olunur. Onun əsərlərində böyük hadisələr və onların inkişafı verilmir, geniş obrazlar və xarakterlər yaradılmır, adi qəlblərin asta-asta döyündüyü hərgünkü sakit həyat mənzərələri qələmə alınır və müxtəlif obrazlar vasitəsi ilə daxili düşünmələr imitasiya olunur.
Yazıçı hər gün üzləşdiyimiz varlıqları bəzən poetikləşdirsə də, həyatın hərgünkü reallıqları ilə bağlı müdhiş səhnələri çox vaxt illüziyalardan uzaq təqdim edir. O, hamıya və hər şeyə, o cümlədən tarixin indiki dövründə firavan yaşayış “qura bilməyən” və hətta yaxşı həyat xülyalarını təsəvvüründə belə canlandıra bilməyən aciz və ilk baxışdan əhəmiyyətsiz görünən insana da yaradıcılığında böyük diqqət göstərir.
Onun açıqladığı həyat həqiqətlərində dramatik məqamlar da sezilir. Amma, əsərlərində təsvir olunan müasirimiz hər şeyə qalib gələ bilən azman insan və xarüqələr yaradan bahadır deyildir. Əksinə, - həmin varlıq bəzən yuxusuzluqdan əziyyət çəkən və yaxud qorxulu yuxular görə-görə iztirablar yaşayan, həmçinin çox vaxt varlığın əsas dilemmasına– olum və ya ölüm sualına cavab axtarmağa çalışan adi bir insandır. Odur ki, onun bir sıra əsərlərində müqəddarat və ölüm barədə fəlsəfi öyüdləri də eşitmək mümkündür.
D. Muşinskasın ilk kitabı – "Səhər açılınca" adlı hekayələr toplusu 1979-cu ildə Vilnüsdə işıq üzü görübdür. İndiyədək litvaca 10-a yaxın kitabı çapdan çıxıbdır. O, ədəbiyyat üzrə çeşidli ödüllərin sahibidir. Onun kitabları 1988, 1999, 2006 və 2007-ci illərdə Litvanın nüfuzlu ədəbi mükafatlarına layiq görülüb.
D. Muşinskasın əsərləri bir sıra xarici dillərdə dərc edilib. Onun bir neçə əsəri - "Litvada qürub", "Axıra qalanlara heç nə düşmür", "Aclar tox yatacaqlar", "Çılpaqlar yaraşıqlı görünəcəklər", "Qurbağa udmuş" adlı novellaları Mahir Həmzəyev və Arifə Arifqızı tərəfindən litvacadan tərcümə olunaraq Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin "Ulduz" ədəbi-bədii jurnalında dərc edilibdir (2013-cü il, № 12).
Hayar Alxaldi
Hayar Alxaldi (17 mart 1995) — Bəhreynli sprinter. Hayar Alxaldi Bəhreyni 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Hayar Alxaldi birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 100 m məsafəyə qaçış yarışlarında 1-ci təsnifat mərhələsində 11.59 saniyəlik nəticə ilə 1-ci cığırda 6-cı yeri tutdu və mübarizəni dayandırdı.
Millet (TV kanalı)
Tarixi
Kanal 2015-ci il sentyabrın 1-dən yayıma başlayıb. Rəqəmsal siqnal Krımın bütün ərazisini əhatə edir. 2016-cı il aprelin 1-dən Yamal peyki vasitəsilə peyk yayımına başlayıb və bütün Rusiya, Ukrayna, Türkiyə və Mərkəzi Asiya ölkələrini əhatə edir. "Millət"də siz Krım tatarlarının həyatı, adət-ənənələri, mədəniyyəti və tarixi haqqında verilişlərə, öz istehsalı olan sənədli filmlərə baxa, həmçinin respublikada baş verən hadisələr haqqında məlumat ala bilərsiniz. Verilişin 70%-ni Krım tatar dilində olan proqramlar təşkil edir. 24 saat yayımlanır. Yayım Simferopoldan həyata keçirilir. 2017-ci ilin fevralında ictimai Krım-tatar radiostansiyası "Vətənin səsi" fəaliyyətə başlayıb, o, 2015-ci il iyunun 9-da yaradılmış "Millət" ictimai teleradio şirkətinin struktur bölməsinə çevrilib. Əvvəllər Krım tatarlarının özəl telekanalı ATR və "Meydan" radiostansiyası yarımadada fəaliyyət göstərib, Rusiya qanunlarına uyğun olaraq yenidən qeydiyyatdan keçmədikləri üçün yayımı dayandırılıb.
Şalalı (Sərab)
Şalalı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 174 nəfər yaşayır (26 ailə).
Moskovski nablüdatel
Moskovski nablüdatel — 1835—1839-cu illərdə Moskvada nəşr olunan tarix və ədəbiyyat jurnalı.
Ayda 2 dəfə nəşr olunurdu. Jurnalın ilk redaktoru statistika alimi və siyasi iqtisadçı Vasili Androsov idi. Jurnalın aparıcı ədəbi tənqidçisi Stepan Şevıryov idi. Aleksey Xomyakov, İvan Kireyevski, Vladimir Odoyevski və Yevgeni Baratınski jurnalın əsas əməkdaşları idilər.
Moskovski nablüdatel slavyanpərəstlik mövqeyi ilə çıxış edirdi. Jurnal ədəbiyyatın "ticarət" istiqamətini, xüsusən "Oxuma üçün kitabxana" nəşrini tənqid edirdi. 1836-cı ildə Vissarion Belinski "Teleskop" jurnalında "Moskovski nablüdatelinin tənqidi və ədəbi fikirləri haqqında" məqaləsini dərc etdi, bu da Teleskop və Moskovski nablüdatel arasında qızğın mübahisənin yaranmasına bir bəhanə oldu.
Jurnal oxucular arasında o qədər də populyar deyildi. 1838-ci ildə "Moskovski nablüdatel" mətbəəçi N. S. Stepanov tərəfindən alındı, bundan sonra jurnal yönünü dəyişdi. Vissarion Belinski jurnalın qeyri-rəsmi redaktoru oldu, hansı ki Nikolay Stankeviçin dairəsindən gənc yazarları öz yanına cəlb etdi.
Şirmərdan (Sərab)
Şirmərdan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 48 nəfər yaşayır (13 ailə).
Qazançalı məhəlləsi
Qazançalı məhəlləsi — Şuşa şəhərinin dağlıq ərazisində, 1805-ci ildən başlayaraq XIX əsr ərzində salınması davam etmiş ən iri məhəllələrindən biri.
Ümumi məlumat
Pənahəli xanın vəfatından sonra onun oğlu, Qarabağın ikinci hakimi İbrahimxəlil xan (1721-1806) dövrünün bacarıqlı və siyasətcil dövlət xadimlərindən olmuşdur. Onun hakimiyyəti illərində Qarabağ xanlığı daha da güclənmiş və inkişaf etmişdir. Pənahəli xan və İbrahimxəlil xan Qarabağın paytaxtı Şuşa şəhərini qədim və orta əsrlərin şəhərsalma nümunələri əsasında yüksək səviyyədə inkişaf etdirmişdilər. Şuşa şəhəri: Böyük qurdlar, Kiçik qurdlar, Seyidli, Culfalar, Təzə məhəllə, Hamamqabağı, Dəmirçilər,Quyuluq, Xoca Mərcanlı, Mamayı, Saatlı, Köçərli, Mərdinli, Çöl Qala, Hacı Yusifli, Çuxur məhəllə, Ağadədəli kimi on yeddi əsas məhəllədən ibarət idi. Bu məhəllələr son dövrlərə qədər qalmışlır. Hər məhəllədə hamam, məscid və bulaq vardı.
Şuşanın şəhər kimi inkişafını şərti olaraq üç mərhələyə bölmək olar: Birinci mərhələ qeyri-sabit şəraitdə 1763-cü ilə qədər davam etmiş, tikinti işləri bir qədər tələsik aparılmışdır. Bu dövrdə şəhərin Şərq hissəsində doqquz məhəllə salınmışdı. Pənahəli xanın hakimiyyət dövrünü əhatə edən birinci mərhələdə şəhərin ən qədim məhəlləsi sonralar şəhərin relyefinə uyğun olaraq “Aşağı məhəllə” adlandırılmışdı. Şuşanın bu ilk məhəlləsi adları çəkilən: Çuxur, Qurdlar, Culfa Seyidli, Quyular, Hacı Yusifli, Dördlər qurdu, Dördçinar və Çöl qala küçələrdən ibarət idi.
İbrahimxəlil xan Cavanşirin hakimiyyəti illərinə (1763-1806) təsadüf edən ikinci mərhələdə Şuşada aparılan tikinti işləri daha keyfiyyətli və möhtəşəm olmuşdur. Bu mərhələdə “Yuxarı məhəllə” adlanan ikinci məhəllə formalaşmışdı. Şəhərsalma üçün əlverişli olan “Aşağı məhəllənin” yerindən fərqli olaraq, buranın ərazisi nisbətən dağlıq olub sıx meşə ilə örtülmüşdü. Elə buna görə də tələbat yarandıqca ərazi meşələrdən təmizlənir və yerində küçələr salınırdı. Təxminən 40 il ərzində formalaşan “Yuxarı məhəllə”də 8 yeni küçə salınmışdı. Həmin küçələr: Xanlıq, Saatlı, Köçərli, Mamayı, Xoca Mərcanlı, Dəmirçi, Hamam qabağı, Təzə küşələri idilər.
Tarixi
XIX əsri əhatə edən üçüncü mərhələdə şəhərin dağlıq-qərb hissəsində yeni məhəllələr salınmış və əslində, bununla Şuşanın bir şəhər kimi formalaşması dövrü başa çatmışdır. Şəhərin dağlıq ərazidə salınmış “Qazançalı” adlanan üçüncü məhəlləsinin tikintisi 1805-ci ildə Qarabağ xanlığı Rusiya tərəfindən işğal edildikdən sonra salınmağa başlamış və bütün XIX əsr ərzində davam etmişdi. On iki küçədən ibarət olan bu məhəllə Şuşanın ən çox əhali yaşayan məhəlləsi olmuşdu. Mirzə Yusif Qarabaği bu məhəllənin küçələri kimi Mehrili, Qazançalı, Ciləbörd, Dərə, Bağlar və başqalarının adlarını çəkir.
Şanxay cəngavərləri (film, 2003)
Şanxay cəngavərləri (ing. Shanghai Knights) — film David Dobkinin rejissorluğu ilə 2003-cü ildə çəkilmişdir. Baş rolları Ceki Çan və Ouen Vilson ifa edir. Film Şanxayda günorta filminin davamıdır.
Məzmunu
Çinli bir xain Çonqun atasını öldürüb İngiltərəyə qaçanda, Çonq və Roy kral möhürünü qaytarmaq üçün Londona gedirlər. Çonun bacısı Lin da eyni şeyi istəyir və kral ailəsinə qarşı bir hiylə açır, amma demək olar ki, heç kim ona inanmır.
Meri Sxovrebova
Bioqrafiya
5 avqust 1934 -cü ildə Gürcüstan SSR, Breсa kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Avlevi kəndində orta məktəbi əla bitirdikdən sonra (doğulduğu kənddə bir məktəb təhsil müəssisəsi olmadığı üçün) 1951-ci ildə Cənubi Osetiya Dövlət Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsinə daxil olur. İnstitutu qırmızı diplomla bitirdikdən sonra (1955) doğma institutunun gürcü dili və ədəbiyyatı şöbəsində kiçik elmi işçi fəaliyyətini davam etdirir. 1959-cu ildən etibarən jurnalistikanı elmi işdən üstün tutur və karyerasına Tsxinvalidəki "Sovet Osetiyası" qəzetində başlayır. Sonra 30 ildən çox Tsxinvalidəki İriston nəşriyyatının redaktoru olur.
Ədəbi karyerasına 1960-cı illərdə tərcüməçi kimi başlamışdır. Parlaq tərcümələri sayəsində gürcü oxucu folklor və osetin ədəbiyyatının klassiklərini, eləcə də müasir osetin yazıçılarının əhəmiyyətli əsərlərini bilir. Osetiya qəhrəmanlıq dastanı olan "Nart"–ın gürcü dilinə ilk fundamental tərcüməsinin müəllifidir. M. Sxovrebova böyük mədəni və ədəbi töhfəsinə görə "Şərəf" ordeni dövlət mükafatı ilə təltif edilmişdir.
Meri Sxovrebovanın yaradıcılığı SSRİ ədəbi irsinin bir hissəsidir. Qələmi, gürcü dilindən osetin dilinə və əksinə ədəbi tərcümələrə əlavə olaraq, öz nəsr əsərlərinə malikdir: bir roman, bir hekayə, qısa hekayələr və hekayələr. M. Tsxovrebova tərəfindən osetin dilində yazılan və sonradan gürcü dilinə tərcüməsi ilə icazə verilən "Ölümsüz kök" romanı ədəbi fəaliyyətinin ən əhəmiyyətli əsəridir, lakin qısa hekayələri ona əsl populyarlıq və oxucu sevgisi qazandırdımışdır. Bir çox fərqli paralellər və düşüncələr, uzun illər oxucuları arasında böyük sevgi və populyarlıq qazanan əsərlərinin bədii mahiyyətini təşkil edir.
Ailəlidir, üç qızı vardır.
Tsxinval şəhərində yaşayır.
Yəhya Şərfədinov
Yəhya Şərfədin oğlu Şərfədinov — SSRİ, Krım Tatar bəstəkarı, musiqiçi, şair. Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (1940), Özbəkistan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1971).
Həyatı
1894-cü ildə Feodosiyada anadan olmuşdur. Yəhya Şərfədinov uşaqlıqdan xalq mahnılarını sevir, skripka çalmağı erkən yaşlarından öyrənmişdir. Simferopol Tatar Müəllimlər Məktəbini bitirdikdən sonra kənddə dərs demişdir. 1921-ci ildə gənc istedadlı musiqiçinin ifasında Krım tatar melodiyalarının skripka motivlərini eşidərək musiqisini davam etdirməyi məsləhət görən məşhur musiqiçi və tədqiqatçı A. Spendiarovla tanış olmaq şansını qazanmışdır. 1927-ci ildə Moskva Dövlət Konservatoriyasının Elm və Bəstəkarlıq fakültəsinə daxil olur və 1931-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirir. Yəhya dərhal evə qayıdır və Krım Radio Komitəsində musiqi redaktoru işləyir. 1937-1938-ci illərdə Simferopolda Krım Tatar Akademik Musiqi və Dram Teatrının bədii rəhbərinin müavini vəzifəsində çalışır. . Bu dövrdə Şərfədinov Yusuf Bolatın tamaşalarına musiqilər bəstələmişdir. "İşləyən Dişləyər", "Alim Aydamak" və "Arzı qız" musiqili komediyası (İlyas Bəxşişlə birlikdə) üçün musiqi yazmışdır. "Üzük ilə rəqs üçüm mahnı" xor süitasını, həmçinin simfonik orkestr üçün "Krım süitası" nı bəstələmişdir. Şərfədinov müxtəlif janrlarda əsərlər, o cümlədən “Yangiyer” kantatası, simfonik orkestr üçün süitalar, bir neçə musiqili komediya yazmışdır. Bunların arasında ən populyar olanı "Sən hardasan, sevgim" idi.
Ancaq Yəhya Şərfədinovun yaradıcılıq fəaliyyətində əsas yeri xalq mahnıları toplusu tuturdu. Onun ilk kiçik kolleksiyası 1925-ci ildə Krımda nəşr olunmuşdur. Sonra 100 -dən çox mahnının daxil olduğu başqa bir kolleksiya nəşr olundu və 1935-ci ildə üçüncü kolleksiya çıxdı. Müəllif, daha sonra, 1978 -ci ildə Daşkənddə "Yanrai Haytarma" ("Haytarma Səsləri") adı ilə çıxan kolleksiyada Krım Tatar xalq mahnılarını tam şəkildə təqdim edə bildi. Bura 350 -dən çox xalq mahnısı, rəqs melodiyaları və musiqi əfsanələri daxil idi. Ancaq Yəhya Şərfədinov bu kolleksiyanı ("Onun qu quşu mahnısı") görə bilmədi. Çünki Yəhya bəy 29 yanvar 1975-ci ildə Daşkənddə dünyasını dəyişmişdi. Şərəfədinov Minor (Kiçik) qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ailəsi
1939-cu ildən ailəsi ilə birlikdə Simferopolda Jukovski 20 küçəsindəki Mütəxəssislər Evində yaşayırdı. .
Həyat yoldaşı - Safiyə Krımtayeva (1910, Simferopol - 1974, Daşkənd), rəqqas, ana tərəfdən murza Şirinski nəslindən idi. 1937-1938-ci illərdə Krım Tatar Opera və Balet Teatrında işləmişdir. .
Oğlu - Salferrat Şərfədinov (1930, Moskvada anadan olmuşdur). . == Fəxri adları
Kiselyov qayası
Kiselyov qayası – Rusiya Federasiyasının Krasnodar diyarında təbiət abidəsi. Qara dəniz sahilində yerləşir. Kiselyov qayası diyarın Tuapsinski rayonunun qərbindədir. Düz və hamar səthə malik olan bu qayanın hündürlüyü 46 metrdir. Eni isə 60 metrdi. Qaya Tuapse şərhərindən 4 km şimal-qərbdə, Kadoş burnu ilə Aqoy çayının mənsəbi arasında yerləşir.
Kadoş meşə parkı
Kiselyov qayası 700 metrliyində olan Mışinı norki qayası ilə birlikdə qorunan Kadoş meşə parkı ərazisinə daxildir. Parkın ümumi sahəsi 300 hektardır. Qayanın sahəsi isə təxminən 1 hektardır. Sahil klifində olan qayalı ərazidə pitsunda şam ağacları geniş yayılıb. Dəniz terraslarında isə krım şamı üstünlük təşkil edir. Bölgədə 30 növ ağac və kol qeydə alınıb. 7 növ lian, 255 növ ot bitkisindən orxideya diqqəti cəlb edir. Kiselyov qayasının mərkəzində krım şamı, eskarpa yaxın ərazidə isə pitsunda şam ı bitib.
Tarixi
Qayanı rəssam Aleksandr Aleksandroviç Kiselyovun şərəfinə adlandırıblar. Onun yaratdığı «Kadoş qayası», «Tuapse ətrafları», «Dənizə eniş» əsərləri bu təbiət möcüzəsinə həsr olunub. Kiselyov ilk dəfə Tuapseyə 1886-cı ildə, sonuncu dəfə isə 1910-cu ildə səfər etmişdir. Kadoş burnu yaxınlığında rəssamın bağ evi yerləşirdi. Bu ərazidə 1917-ci ildə 20 ev mövcud idi. Rəssamın evində M. Qorki, İ.Ayvazov, A.Serafimoviç və başqa tanınmış incəsənət adamları olmuşdur.
Vətəndaş müharibəsi illərində evlər dağıdılmışdır. Bir evin qalıqları Pauk dağının qərb yamacında qalıb. İnqılabdan sonra iki salamat qalmış evdə kənd təsərrüfatı kommunası, erməni kolxozu və istirahət evi yaradılmışdır. İkinci dünya müharibəsi zamanı evlərdə Qara dəniz flotunun qərargahı yerləşirdi. Tuapse şəhərində A.A.Kiselyovun ev muzeyi fəaliyyət göstərir.
Turizm
Kiselyov qayası populyar ekskursiya və turizm məkanıdır. Kurort mövsümündə Tuapsedən qaya ərazisinə kimi teploxodla ekskursiya səfərləri təşkil olunur.
Pərviz Qasımov
Pərviz Qasım oğlu Qasımov — Azərbaycan xanəndəsi, müəllim, Televiziya Muğam Müsabiqəsi və Beynəlxalq Muğam Müsabiqəsinin qalibi, Prezident təqaüdçüsü.
Həyatı
Pərviz Qasım oğlu Qasımov 1991-ci il 28 apreldə Bakıda doğulub. Əslən Abdal Gülablı kəndindəndir. 2001-ci ildə Respublika İncəsənət Gimnaziyasına daxil olub. İlk müəllimi xalq artisti Əlibaba Məmmədov və xalq artisti Elmira Rəhimova olub. 2008-2012-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə daxil olub. Universitetdə müəllimi əməkdar artist Ruzə İbişova olub. 2017-ci ildə iştirak etdiyi Televiziya Muğam Müsabiqəsində birinci yerə layiq görülmüşdür. 2017-ci ildən Təyyar Bayramovun tələbəsidir. Eyni ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olub. 2018-ci ildə Beynəlxalq Muğam Müsabiqəsinin qalibi olub. 2019-cu ildə Özbəkistanın Səmərqənd şəhərində keçirilən “Şərq təranələri” festivalına qatılıb. 75 ölkənin qatıldığı festivalda Pərviz Qasımov birinci yerə layiq görülmüşdür. Hal-hazırda Azərbaycan Milli Konservatoriyasında müəllim işləyir. Ailəlidir, bir oğlu var.
Mahnıları
• 2
Hərbi Muzey, Belqrad
Hərbi Muzey, Belqrad — Belqradın mərkəzində, Kalemegdanda hərbi tarix muzeyi.