cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Periqö (rayon)
Periqö  — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Dordon. Suprefektura — Periqö. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 181 182 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 54 nəf / km². Rayon ərazisi — 3337 km².
Şeyxrazi (Germi)
Şeyxrazi — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 60 nəfər yaşayır (14 ailə).
İntellektin əməliyyat nəzəriyyəsi
İntellektin əməliyyat nəzəriyyəsi — Jan Piajenin təklif etdiyi insan intellektinin inkişafı konsepsiyası. Nəzəriyyə uşağın intellektual inkişafının tam mənzərəsini verir.
Nəzəriyyənin mahiyyəti
Konsepsiyanın mahiyyəti ondan ibarətdir ki, intellekt bir-birindən asılı olan geri dönən əməliyyatların məcmusudur və bir neçə mərhələdən ibarətdir: sensorimotor, əməliyyatdan əvvəlki, konkret-əməliyyat və formal-əməliyyat. Mərhələlər bir-birini yalnız orqanizmlə xarici mühit arasında tarazlıq əldə etdikdə əvəz edir, əvvəlki mərhələ növbəti üçün əsas olur, yəni əvvəlki mərhələdə əmələ gələn strukturlar fırlanır. Piaje öz nəzəriyyəsində vurğulayır ki, orqanizmlə xarici mühit arasında tarazlıq faktoru mərhələlərin dəyişməsində əsas məqamlardan birini oynayır. Bədən optimal işləmək üçün tarazlıqda olmağa çalışır və intellekt bunun üçün ən mükəmməl vasitədir. Başqa sözlə, bədən ətraf mühitlə bədənin özü arasında meydana gələn balanssızlığa uyğunlaşmaq üçün səy göstərir. Uyğunlaşma funksiyalarına görə əks olan anlayışları əhatə edir:
Konsepsiyanın yaranma tarixi
1920-ci illərdə J. Piaje ilk dəfə olaraq hissə və bütövlük problemlərini psixoloji baxımdan öyrənməyə başladı. 1921-ci ilə qədər Piaje gələcək tədqiqatlar üçün nəzəri əsaslar hazırladı və 1925-ci ildən başlayaraq uşaqlarda təfəkkür və nitqin öyrənilməsi ilə bağlı empirik tədqiqatlar apardı.
1925-1929-cu illərdə Piaje şifahi təfəkkürün fəal tərəfini öyrənməyə başladı, inkişafının müxtəlif dövrlərində intellektin strukturunu və funksional fərqlərini təhlil etdi. Piajenin əsərləri çoxsaylı kitablarda (Uşaqda intellektin yaranması) və məqalələrdə (Uşaqlığın ilk ili, 1927) dərc edilmişdir. 1929-cu ilə qədər Piaje öz nümunəsini genişləndirdi, ona orta yaşlı yaşlı uşaqların intellektinin təhlilini əlavə etdi, onlarda say və kəmiyyət anlayışlarının formalaşmasını öyrəndi. Bu tədqiqatlar ədəbiyyatda ətraflı təsvir edilmişdir: "Uşaqda sayının yaranması" (A. Şeminskaya, 1941 ilə), "Uşaqda rəqəmin inkişafı " (B.İnelder ilə). 1929-1939-cu illər arasında Piaje intellektin inkişafını öyrənmək üçün xüsusi olaraq hazırlanmış məntiqi konsepsiya yaradır. Beləliklə, Piaje əməliyyat konsepsiyası haqqında ilk fikirlərini formalaşdırmağa başlayır. Bir neçə il Piaje riyaziyyat, fizika, biologiyanı sahələri üzrə təkminləşdi və 1940-cı ilə qədər əməliyyat intellekt nəzəriyyəsini konsepsiyasını yaratdı. Bundan əlavə, o, çoxsaylı eksperimentlər apararaq, öz konsepsiyası əsasında uşaqda konsepsiyaların inkişafını, hərəkət və sürətin inkişafını öyrənirdi.
Qruplaşmalar və əməliyyatlar anlayışları
İntellektin faktiki fəaliyyətini daha yaxşı başa düşmək üçün “qruplaşmalar” və “əməliyyatlar” anlayışlarına müraciət etməliyik. Beləliklə, qruplaşdırma bütün əməliyyatların bütöv bir şeyə birləşdirildiyi və müəyyən qanunlara tabe olduğu qapalı geri çevrilən sistemdir. Onları nəzərdən keçirin:
Somali prezidentlərinin siyahısı
Somalinin dövlət başçılarının siyahısı
Çarlz Menson
Çarlz Menson (, 12 noyabr 1934, Sinsinnati, Ohayo ştatı — 19 noyabr 2017, Beykersfild, Kaliforniya, ABŞ) — amerikalı qatil, musiqiçi, 1969-cu ildə bir sıra amansız qətllər törətmiş "Ailə" kommunasının lideri.
İlk illər
Çarlz Menson 12 noyabr 1934-cü ildə Ohayo ştatının Sinsinnati şəhər xəstəxanasında doğulmuşdur. Onun anası, Ketlin Meddoksun (1918–1973) doğuş vaxtı cəmi 16 yaşı vardı və nikahda deyildi. Doğulduqdan sonra o, "adsız Meddoks" adlandırılıb, amma bir həftə sonra Çarlz Millz Meddoks adını alır. Ketlin uşağın doğulmasından sonra Uilyam Mensona ərə gedir və onun soyadını özünə götürür. Ehtimala görə onun bioloji atası polkovnik Uoker Skott (11 may 1910 – 30 dekabr 1954) idi. Çünki Ketlin Meddoks ona qarşı nikahdan kənar doğuşa görə iddia irəli sürmüşdü.
Ehtimal edilir ki, Ketlin əyyaş idi. Çarlinin altı yaşı olanda Ketlin və qardaşına Çarlston-da texniki xidmət stansiyasına silahlı qarətə görə 5 il müddətinə ittiham qaldırılıb. Çarli bu vaxt Makmendə qohumları ilə yaşamağa məcbur idi. Qohumların arasında Çarlini "nazlı" hesab edən bir dayı vardı və ilk dərs günü onu qadın donunda məktəbə göndərmişdi.
1942-ci ildə Ketlin vaxtından əvvəl azad edilmişdi. Ketlinin azad olunmasından sonra Çarli ilə ilk görüşdə qucaqlaşmışdılar, Çarlz sonradan bunu uşaqlığının ən xoşbəxt xatirəsi adlandırırdı. O anasıyla çox az yaşadı, Ketlin onu dövlətin himayəsinə verir. Sonrakı illər o daim qaçdığı və gizlənməyə çalışdığı oğlanlar üçün xüsusi müəssisələrdə olurdu, avtomobilləri və velosipedləri oğurlayırdı.
1955-ci ilin yanvarında Çarlz Menson on yeddi yaşlı Rozali Ceyn Uillis-lə evləndi. Cütlük Kaliforniyaya yola düşməyə qərar verdi. Üç ay sonra Çarli Los-Ancelesdə ştat sərhədlərinin kəsişməsində, oğurlanmış maşında həbs edilmişdi. Rozali hamilə olduğu üçün məhkəmə Mensona 3 il sınaq müddəti verir. Tezliklə Menson yenidən qanunu pozur və həbsxanaya düşür. Övladı doğulduqdan sonra Rozali ərini atıb şəhərdən getdi. Azad olunduqdan sonra Çarli Hollivudda bir neçə qıza vasitəçilik edir. 1959-cu ilin mayında poçt qutusundan 37,50 dollar dəyərində çeki oğurlamağa cəhd zamanı həbs edilmişdi. Məhkəmə ona 10 il sınaq müddəti şəklində hökm çıxartdı. Təxminən bu zaman Çarli fahişə Kendi Stivens-lə (Leon adı altında işləmiş) evləndi, amma bir il sonra yenidən qanunu pozur, bu dəfə fahişəliyin təşkili səbəbi ilə ştat sərhədlərinin kəsişməsində həbsxanaya göndərilir. Nəticədə Menson 37 dollarlıq qəbzə görə 10 il azadlıqdan məhrum olur. Leon ona ikinci oğulu dünyaya gətirdi və boşanma ərizəsi verdi. O, 1967-ci ilin martında tam azad olundu və San-Fransiskoya gedib gələcəkdə "Menson ailəsi"nin ilk üzvü olacaq Meri Branner adlı qızla tanış olur.
Həbsxanada 30-cu illərdə bank soyğunçuluğuna görə ittiham edilmiş Alvin Karpis Çarlza gitarada ifa etməyi öyrədir. Yayılmış şayiələrə görə Menson The Monkees qrupunun üzvü olmağa çalışırdı.
Şoristan (Germi)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 111 nəfər yaşayır (23 ailə).
Tinka Kurti
Həyatı
Tinka Kurti Bosniya və Herseqovinanın (o zamanki Yuqoslaviyanın bir hissəsi) Sarayevo şəhərində qarışıq ailədə anadan olub: atası alban, anası macar idi. Ailənin ilk övladı olmuşdur. Uşaqlıqda ailəsi Albaniyanın şimalındakı Şkodra şəhərinə köçmüşdür. Şkodrada ömrünün çoxunu keçirmiş və teatr karyerasına başlamışdır. 1947-ci ildə Tinka incəsənət məktəbindən qovulur və ali təhsil ala bilmir. Sonra teatr sənəti ilə məşğul olmağa qərar verir. 16 yaşında ikən, 1948-ci ildə "Dasma Shkodrane" pyesində kiçik bir rolu ilə debüt edir. Bundan sonra bir neçə il karyerasını uğurla davam etdirir.
Tinka özünü kinematoqrafiyada sınadı, amma bu onun teatrı atması anlamına gəlmədi. 1958-ci ildə "Tana" filmində baş rol oynamaq üçün seçildi. Baş rol aldığı sonrakı filmlər, adını Alban incəsənətində əbədiləşdirdi. İki kinoteatr (Tirana və Durresdə) və bir məktəb (Lekbibaj kəndində) onun adını daşıyır.
2003-cü ildə alban rejissoru Esat Teliti onun həyatı haqqında bir tərcümeyi-hallı sənədli film hazırlamışdır. Bu film sadəcə "Tinka" adlanır.
Den Simmons
Den Simmons — amerikan elmi-fantastik və qorxu yazıçısı.Simmons'un qarışıq janrda yazdığı "Kali mahnısı" (1985) Dünya Fantaziya Mükafatını qazanıb.
Ülvi Bacarani
Ülvi İlqar oğlu Bacarani — Azərbaycan şahmatçısı, qrosmeyster (2013).
Həyatı
Ülvi Bacarani 27 yanvar 1995-ci ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. Şahmatla beş yaşından məşğul olmağa başlayıb. Birinci dərəcəni 7 yaşında alıb, 9 yaşda olarkən Bakı çempionatında qalib olub, daha sonra 10 yaşında Avropa və Dünya çempionatlarındakı medallarına görə FİDE ustası olub, 14 yaşında Beynəlxalq usta adını və 16 yaşında ən yüksək şahmat titulunu – Beynəlxalq qrosmeyster titulunu qazanıb. İlk müəllimi atası - İlqar Bacarani (beynəlxalq usta, beynəlxalq hakim, əməkdar məşqçi) olub.
Uğurları
Respublika Şahmat Mərkəzində keçirilən U14 pempionatının qalibi, Bakı (Noyabr, 2004)
U12 kateqoriyasında 3 dəfə çempoin, Əbu-Dabi, BƏƏ (Avqust, 2005, 2006 və 2007)
U10 kateqoriyasında beynəlxalq şahmat turnirinin qalibi, Tehran, İran (Fevral, 2005)
U14 kateqoriyasında "Prezident kuboku" beynəlxalq şahmat turnirinin qalibi, Bakı (May, 2006)
Açıq şahmat turnirinin mükafatçısı, Əbu-Dabi (BƏƏ, Avqust, 2006)
U16 kateqoriyasında "Xəzər kuboku" beynəlxalq şahmat turnirinin qalibi, Rəşt, İran (Dekabr, 2007)
Dubay-U12 kateqoriyasının qalibi (İyul, 2007)
U20 kateqoriyasında beynəlxalq "Ramazan kuboku" şahmat turnirinin qalibi, Əbu-Dabi, BƏƏ (Sentyabr, 2008)
U14 kateqoriyasında "Capella La Grande" açıq şahmat turnirinin qalibi, Fransa (Mart, 2009)
U14 və U20 Azərbaycan Gənclər Çempionatının qalibi, Baku (Aprel, 2009)
U14 kateqoriyasında "Dubay-Open" şahmat turnirinin qalibi, BƏƏ (İyul, 2009)
U18 kateqoriyasında "Aeroflot-Open" beynəlxalq şahmat turnirinin qalibi, Moskva (Fevral, 2010)
"PETROVSKAYA LADYA" turnirində ikinci yer, Peterhof, Rusiya (İyul, 2010)
"İbn-Sina kuboku" turnirinin mükafatçısı, Həmədan, İran (İyun, 2011)
U18 kateqoriyasında "Baku-Open" qalibi, Bakı, Azərbaycan (Avqust, 2011)
Dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi günü münasibətilə bağlı turnirinin qalibi, Bakı, Azərbaycan (Dekabr, 2011)
Azərbaycanın birini liqasının qalibi Bakı, Azərbaycan (Noyabr-Dekabr, 2012)
U18 kateqoriyasında Azərbaycan Gənclər Çempionatının qalibi, Bakı, Azərbaycan (Mart, 2013)
Ramazan blitz turnirinin qalibi, Əbu-Dabi, BƏƏ (İyul, 2013)
Alushta GM Payız turnirinin qalibi, Ukrayna (Sentyabr, 2013)
Milli müstəqillik günü münasibətilə Açıq turnirinin qalibi, Bakı, Azərbaycan (Oktyabr, 2013)
Dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi günü münasibətilə Blitz turnirinin qalibi, Bakı, Azərbaycan (Dekabr, 2013)
Şahmat üzrə kişilər arasında Azərbaycan çempionatının qalibi (İyun, 2014)
Fuad Cəfərov xatirə turnirinin qalibi (play off) Bakı, Azərbaycan (Noyabr, 2014)
U20 kateqoriyas;nda Najdorf Open A 2014 xatirə turnirinin qalibi, Varşava, Polşa (İyul, 2015)
Brasschat Open turnirinin qalibi, Belçika (Avqust, 2015)
Fuad Cəfərov xatirə turnirinin qalibi (blitz), Bakı (Dekabr, 2015)
Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri günü münasibətilə blitz turnirinin qalibi, Bakı (İyun, 2016)
Seymur Teymurov
Seymur Teymur oğlu Teymurov (d. 9 avqust 1981, Bakı, Azərbaycan SSR) — Xəzər İntellektual Gənclər Klubu İctimai Birliyinin sədri və "Media Çalışmaları" MMC-nin baş direktoru, eləcə də həmin media şirkətinə daxil olan Bax.tv video portalı, News.az xəbər saytı, Offsideplus.az idman saytının baş redaktoru, "Что? Где? Когда?" televerilişinin Azərbaycandilli versiyasında ilk komandanın kapitanı, 2016-2017-ci illərdə Garant Media Holding İdarə Heyətinin sədri və eyni zamanda Oxu.az xəbər saytının baş redaktoru, 2016-cı ilin fevral-sentyabr aylarında 107.7 FM dalğasında yayımlanan Avto FM radiostansiyasının direktoru, 2014-2015-ci illərdə "National Geographic Azerbaijan" jurnalının baş redaktoru, 2008-2014-cü illərdə "Consulting&Business" jurnalının şef-redaktoru.
Həyat və fəaliyyəti
Seymur Teymurov 9 avqust 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1988-1997-ci illərdə Bakıdakı Şəfiqə Əfəndizadə adına 13 saylı orta məktəbdə təhsil almış, 1998-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə qəbul olmuşdur. 2002-ci ildə tarixçi ixtisası üzrə bakalavr pilləsini, 2004-cü ildə həmin ixtisas üzrə magistr pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
2001-ci ildə digər təsisçilərlə birgə Xəzər İntellektual Klubunun yaradılmasında iştirak etmişdir. 2007-ci ildə Klub ictimai birlik kimi "Xəzər İntellektual Gənclər Klubu" adı ilə dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra həmin təşkilatın sədridir. Xəzər İntellektual Gənclər Klubu Azərbaycanda ilk dəfə olaraq ana dilli intellektual oyunları mütəmadi olaraq təşkil edən ictimai birlikdir.
Seymur Teymurov GameTV.az prodüser mərkəzinin çəkdiyi "Что? Где? Когда?" verilişinin azərbaycandilli versiyasında ilk komandanın kapitanıdır və 2012-ci ilədək "Что? Где? Когда?" Elitar Klubunda çıxış edib. O, "Mənim Klubum", "Universitet liqası", "Məktəb Liqası", "I İçərişəhər İntellektual Festivalı", Ağıl Oyunları Festivalı, İntellekt Marafonu, Çağırış Kuboku və bu kimi digər intellektual oyun layihələrinin həyata keçirilməsinə rəhbərlik etmişdir.
2017-ci ilin dekabr ayından Media Çalışmaları MMC-nin baş direktoru, eləcə də həmin media şirkətinə daxil olan Bax.tv video portalı, News.az xəbər saytı, Offsideplus.az idman saytının baş redaktorudur. 2016-2017-ci illərdə Garant Media Holding İdarə Heyətinin sədri və eyni zamanda Oxu.az xəbər saytının baş redaktoru, 2016-cı ilin fevral-sentyabr aylarında 107.7 dalğasında yayımlanan Avto FM radiostansiyasının direktoru, 2014-2015-ci illərdə National Geographic Azərbaycan jurnalının baş redaktoru, 2008-2014-cü illərdə Azərbaycanın ilk iqtisadi-analitik nəşri olan "Consulting&Business" jurnalının şef-redaktoru, eyni zamanda, 2011-2013-cü illərdə Biznesinfo.az saytının baş redaktoru, habelə 2007-2008-ci illərdə ANS TV-nin Proqramlaşma departamentində direktor müavini olmuş, 2005-2008-ci illərdə Qərb Universitetində ümumdünya tarixi, Azərbaycan tarixi, beynəlxalq münasibətlər tarixi və regionşünaslıq ixtisasları üzrə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Mətbuatda müxtəlif məqalə və müsahibələri dərc olunub.
Ailəlidir, 1 övladı var.
Yük açmanın xüsusi avtomatikası
alt=YAXA paneli|thumb|YAXA paneli YAXA (Yük açmanın xüsusi avtomatikası) — yük açmanın xüsusi avtomatikası.
Ümumi məlumat
İki enerji sistemi və enerji sistemin hissələrini əlaqələndirən xətlərdən birinin qəza açılması zamanı yerdə qalan xətlərdə aktiv gücün yolverilməz artımı baş verə bilər. Enerji sistemi bölmədən və generasiya olunan gücü açmadan dayanıqlığı qorumaq üçün enerji sistemin qəbuledici hissəsində yüklərin qısamüddətli avtomatik açılması effektiv vasitələrdən biridir. Bu funksiyanı YAXA yerinə yetirir.
YAXA-nın işi
YAXA-nın işəsalıcı faktoru onun quraşdırıldığı 110–220 kV-luq obyeklərin şinlərində gərginliyin aşağı düşməsidir. Əlavə faktorlar kimi, bir və ya bir neçə xəttin açılması nəzərdə tutula bilər (əvvəlki gücə nəzarət etməklə və ya etmədən).
Əlavə işəsalıcı faktorların seçilməsində çətinlik olduğu istisna hallarda, YAXA-nın işi qısaqapanma səbəbindən gərginliyin azalması zamanı bloklanmaqla yerinə yetirilir (qısaqapanma zamanı təsir etmir).
Qaydalara görə, YAXA-nın təsirindən daha çox güc tələb edən, lakin texnoloji prosesin xarakterinə və dərəcəsinə görə az əhəmiyyətli yüklər açılır.
YAXA işləyən zaman ATQ-yə qadağa qoyulmalıdır. Qidalanmanın sonrakı bərpası operativ personal tərəfindən həyata keçirilir. İdarəetmə şitində növbətçi personalın qəza rejimində YAXA ilə əlaqələndirilmiş hava xəttini aça bilməsi üçün düymələr nəzərdə tutulur. Normal rejimdə onlar plomblanmış olurlar.
YAXA aşağıdakıları təmin etməlidir:
NGC 411
NGC 411 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Tukan bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əkbər Əliyev (dövlət xadimi)
Əkbər Əliyev (tam adı: Əliyev Əkbər Fəttah oğlu) — Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin XII çağırış deputatı ; Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin sədri
Parlamentdə
Əkbər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinə 1991-ci il mayın 19-da Naxçıvan şəhərinin 338 nömrəli Koroğlu seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. 22 may 1991-ci ildə səlahiyyətləri təsdiq edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 26 iyun 1991-ci il tarixli, 145—XII nömrəli Qərarı ilə Suveren Dövlətlər İttifaqı haqqında Müqavilənin imzalanması üzrə Azərbaycan Respublikasının səlahiyyətli nümayəndə heyətinin tərkibinə daxil edilmişdir.
Ərdəhan kanoner qayığı
Ərdəhan — Çar Rusiyası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və SSRİ-nin donanmasına daxil olan kanoner qayığı.
Mstislav Rostropoviç
Mstislav Leopoldoviç Rostropoviç – violenç ifaçısı və dirijor. Musiqiçi olmaqla bərabər, ictimai xadim, insan hüquq və azadlıqlarının fəal müdafiəçisi kimi də tanınırdı. XX əsrin ən dahi violenç ifaçılarından biri sayılır.
Həyatı
Mstislav Rostropoviç 1927-ci ildə Azərbaycanda, Bakı şəhərində dünyaya gəlmişdir. Atası Leopold Rostropoviç qismən belorus-polyak zadəganlar nəslinə məxsus Orenburqdan Bakıya mühacirət etmiş rus əsilli musiqiçi idi. Rostropoviç uşaqlıq və gənclik illərini Bakıda keçirmişdir. İkinci dünya müharibəsi illərində ailəsi yenidən Orenburqa, daha sonra 1943-cü ildə Moskvaya köçür. Rostropoviç artıq dörd yaşında ikən anasından pianino ifaçılığının sirrlərini öyrənir. On yaşında isə atası, tanınmış violenç ifaçısı və vaxtilə Pavlo Kasalasın tələbəsi olmuş Leopold Rostropoviçdən ilk dəfə violençin incəliklərini öyrənir.
1943–1948-ci illərdə Rostropoviç Moskva konservatoriyasında təhsil alır və sonralar, daha dəqiq desək 1956-cı ildə bu konservatoriyanın violenç ifaçılığı şöbəsində professor təyin edilir. Rostropoviç Moskva konservatoriyasına cəmi 16 yaşında qəbul olur və burada piano və violenç ifaçılığı ilə yanaşı dirijorluq və bəstəkarlıq ixtisaslarına da yiyələnir. Müəllimləri arasında isə Dmitri Şostakoviç və Sergey Prokofiyev kimi sovet-rus musiqisinin nəhənglərini misal göstərmək olar. Rostropoviç 1945-ci ildə Sovetlər Birliyində ilk dəfə keçirilən gənc musiqiçilərin birinciliyində qızıl medala layiq görülməklə istedadlı violenç kimi nəzər-diqqətləri cəlb edir.
İlk yaradıcılıq illəri
Rostropoviç ilk violenç konsertini 1942-ci ildə verir. 1947, 1949 və 1950-ci illərədə Praqa və Budapeştdə keçirilən beynəlxalq musiqi müsabiqələrinin qalibi olur. 1950-ci ildə isə cəmi 23 yaşında o zaman Sovetlər Birliyində ən ali mükafat hesab olunan Stalin mükafatına layiq görülür. Artıq bütün SSRİ-də şöhrət qazanmış gənc və son dərəcə istedadlı Rostropoviç Leninqrad (indiki Sank-Peterburq) və Moskva konservatoriyalarında pedoqoji fəaliyyətlə də məşğul olur. 1955-ci ildə isə Bolshoy Teatrın sopranosu Galina Vişnevskaya ilə ailə həyatı qurur.
1964-cü ildə Qərbi Almaniyadakı çıxışı ilə dünya klsassik musiqi sevərlərinin də rəğbətini qazanır. Bu illərdə Rostropoviç Qərbi Avropada iştirak etdiyi musiqi turneləri müddətində Avropanın, Benjamen Britten daxil olmaqla o dövr bir neçə qabaqcıl bəstəkarları ilə tanış olur. 1967-ci ildə Böyük Teatrda Çaykovskinin Yevgeni Onegin operasını ifa etməklə özünün operaya olan sonsuz sevgisi və yüksək dirijorluq istedadını da nümayiş etdirir.
Rostropoviçə violenç üçün musiqi yazan Şostakoviç, Prokofiyev, Britten, Bernşteyn, Şnitke, Xaçaturyan və Piazollanı kimi dahi bəstəkarlar olmuşdur. Rostrpoviç Dvorakın B minorda və Haydnın C və D minorlarda violenç üçün konsertlərinə interpretasiyaları ilə böyük şöhrət qazanmışdır. Onun Şostakoviç, Prokofiyev, Britten, Lutoslavski, Pendereçki, Dütiye kimi bəstəkarların əsərlərinə ifaları violenç repertuarını hədsiz dərəcədə genişləndirmişdir.
Mühacirət
Rostropoviç Sovet ideologiyasının ən təhlükəli illərində belə sərhədsiz, siyasi təsir və təzyiqlərdən azad sənət, sərbəst fikir azadlığı və bu kimi kommunist ideologiyasına zidd demoktarik ideyaları çəkinmədən səsləndirmişdir. Sovet hakimiyyətinə qarşı müxalif fikirləri ilk dəfə özünü 1948-ci ildə Moskva konservatoriyasında təhsil aldığı illərdə göstərir. 1948-ci il 10 fevral tarixində "formalist" bəstəkarlar haqqında qəbul edilmiş fərman nəticəsində müəllimi Şostakoviçin Leninqrad və Moskva konservatoriyalarında professorluq dərəcələrindən məhrum edilməsinə cavab olaraq 21 yaşlı Rostropoviç etiraz əlaməti olaraq konservatoriyanı tərk edir.
1970-ci ildə isə Rostropoviç Sovet ideologiyasının təqiblərinə məruz qalmış yazıçı Aleksandr Soljenitsına öz evində sığınacaq verir. Soljenitsınla dostluq münasibətləri və digər dissidentlərə verdiyi dəstək səbəbindən Rostropoviç hakimiyyətin qəzəbinə tuş gəlir. Nəticədə musiqiçinin və onun həyat yoldaşının xarici səfərlərə yollanmasına məhdudiyyət qoyulur və Rostropoviç solo konsertlər vermək üçün Sibirə göndərilir.
Nəhayət, Rostropoviç ailəsi ilə birgə 1974-cü ildə Sovetlər İttifaqını tərk edərək ABŞ-yə yollanır. Tezliklə vətənində musiqi fəaliyyətinə qəti qadağan tətbiq olunur və ardınca 1978-ci ildə Sovetlərin mədəni azadlığa qoyduğu məhdudiyyətlərə qarşı kəskin çıxışlarına görə Sovet vətəndaşlığından məhrum edilir.
Sonrakı yaradıcılıq illəri
thumb|200px|right|Mstislav Rostropoviçin xatirə lövhəsi ([[Bakı)]] Rostropoviç gənc violenç nəslinin formalaşmasında əvəzsiz xidmətlər göstərmişdir. Bir çox violenç ifaçıları böyük sənətkara borclu olduqlarını açıq ifadə etmişlər. Dailiy Telegraph qəzetinin müxbiri Loyd Vebber Rostrpoviçi "bütün dövrlərin ən böyük violenç ifaçısı" adlandırmişdır.
Onun istedadı Şostakoviç, Xaçaturyan, Prokofiyev, Britten, Messiaen, Dütiye, Bernşteyn, Pendereçki kimi dahi bəstəkarların musiqilərindən ilham alırdı. Rostropoviç digər sovet bəstəkarı Dmitri Kobolevski ilə birgə dahi bəstəkar Prokofiyevin ölümü səbəbindən tamamlaya bilmədiyi violenç üçün konsertini tamamlayır. Rostrpoviç Şostakoviçin violenç üçün konsetlərinin də ilkin ifaçisidır. O dahi bəstəkarı Birinci Konsertini London musiqi sevərlərinə təqdim edir və Benjamin Britten ilə yaxın dostluq və yaradıcılııq münasibətləri qurur. Britten özünün Violenç üçün Sonatasını (Cello Sonata), Solo suitalarını (Solo Suites) və Violonç üçün simfoniyasını da (Cello Symphony) Rostropoviç üçün bəstələmiş və dahi Rostrpoviç bu əsərlərin ilk ifaçısı olmuşdur.
Rostrpoviç saysız-hesabsız mükafatlarla təltif olunmuşdur. Fransanın Şərəf Legionu Ordeni və saysız-hesabsız universitetlərin fəxri doktor mükafatlarını misal göstərmək olar. O, mədəniyyət və siyasətdə sərbəst fikir və ideya azadlığının yorulmaz müdafiəçisi idi. UNESKO-nun səfiri olmaqla bir çox təhsil, tədris və mədəni layihələri dəstəkləmişdir. O İspaniya şahzadəsi Şahzadə Sofiyanın yaxın dostu kimi də tanınırdı.
Rostropoviç və həyat yoldaşı Galina Vişnevskaya Azərbaycanda da bir sıra sosial layihələrdə yaxından iştirak etmiş və Azərbaycanda irimiqyaslı peyvənd proqramını maliyyələşdirmişdir. 2002-ci il mart ayının 4-də sevimli həmyerlimiz dahi Rostropiviçin Bakıda ev muzeyi açılmışdir. Rostropoviç həyat yoldaşı ilə Azərbaycana vaxtaşırı səfərlər etmiş və Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təkmilləşmə sinifləri təşkil etməklə Azərbaycan musiqi sənətinə də dəyərli töhfələr bəxş etmişdir.
Rostrpoviçin ifalarını 1711-ci ildə hazırlanmış bütün dövrlərin ən yüksək musiqi aləti kimi tanınan Duport Stradivarius adlı violenç olmuşdur.
Xəstəlik və vəfatı
2006-cı ildən etibarən dahi musiqiçinin səhhəti kəskin pişləşməyə başlayır. Çikago Trubune qəzeti musiqiçinin Cenevrədə əməliyyat olunması və sonradan kəskin mədə xorasından müalicə alması haqqında şayələr yayır. Rusiya prezidenti Vladimir Putin Rostropoviçi 2007-ci il martın 27-si, doğum gününə nəzərdə tutulmuş 80 illik yubileyinin keçirilməsinə dair detalları müzakirə etmək üçün ziyarət edir. Rostrpoviç tədbirə qatılsa da onun kövrək sağlamlıq durumunda olması açıq-aşkar görünür. Bundan bir qədər öncə aprel ayının 7-sində musiqiçi bağırsaq xərçəngi diaqnozu ilə Bloxim adına Onkoloji Xəstəliklər İnstitutuna yerləşdirilir. Dahi Rostrpoviç həmin ilin aprel ayının 27-si vəfat edir. Maraqlıdır ki, 27 aprel tarixində musiqiçinin müəllimi Sergey Prokofiyev anadan olmuşdur.
Aprelin 28-si isə cənazəsi bir vaxtlar təhsil aldığı Moskva Konservatoriyasında qoyulur. Fəxri dəfn mərasimində Rusiya prezidenti Vladimir Putin, İspaniya kraliçası şahzadə Sofiya, həmin vaxt Fransanın birinci xanımı Bernadet Şirak, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev dahi musiqiçi ilə vidalaşmağa gəlirlər.
Təltif və mükafatları
Ümumilikdə 50-yə yaxın mükafata layiq görülmüşdür.
Xatirəsi
19 mart 1997-ci ildə Görkəmli musiqiçi və ictimai хadim Mstislav Lеopoldoviç Rostropoviçin anadan olmasının 70 illik yubilеyinin onun vətəni Azərbaycanda qеyd olunmasını təmin еtmək məqsədi ilə qərar qəbul edilmişdir.
Daydoci Yuzan
və ya Daydoci Şiqesuke – Edo dövründə yaşamış Yaponiya samurayı və hərbi strategiyaçısı.
Həyatı
Daydoci Yuzan 1639-cu ildə Yaponiyanın Yamaşiro əyalətində doğulmuşdur. Hoco Ucinaqanın başçılığı altında hərb elmini öyrənmək məqsədilə Edo şəhərinə getmişdir. Ayzu hanı üçün xidmət verməyə başlamış, lakin daha sonra xidmətdən çıxıb Edonun şimalına köçmüşdür. O, yazıları ilə tanınmış, növbəti illərdə müxtəlif daymyoların dəvətlərini qəbul edərək səyahətlər etmişdir.
Daydoci ən çox yazdığı əsərinə görə tanınır. Bu əsər onun sağlığında nəşr olunmasa da, konfusiçilik təsirindən uzaq qaldığı üçün buşidonun əhəmiyyətli tədqiqi hesab olunur. Əsər Edo dövrünün sonlarında çox oxunmağa başlamışdır. Daydocinin nəşr olunmamış digər əsərləri – "Oçiboşu" və "İvabuçi yava" Tokuqava İeyasu haqqında anekdotlar kolleksiyasıdır.
II Ferens Rakoçi
Həyatı
Ferens Rakoçi 1676-cı ildə Transilvaniyada dünyaya gəlmişdir. I Ferens Rakoçi və İlona Zirininin 3 uşağından sonuncusudur. Atası hələ o uşaq ikən vəfat etdiyi üçün anası uşaqlarını tək başına yetişdirmişdir. Daha sonra İlona ikinci dəfə İmre Tököli ilə ailə həyatı qurur. Ögey ata Rakoçinin təhsilinə laqeyd yanaşır. Bütün diqqətini siyasət sahəsinə yönəldən Tököli 1683-cü ildə türklər Vyana şəhərini tuta bilmədikdə Yuxarı Macarıstan kralı olmaq aruzlarının puç olacağını başa düşür və Rakoçini Konstantinapola xoş niyyətinin simgəsi olaraq göndərmək istəyir. Lakin anası bu addıma qarşı çıxır. 1688-ci ildə I Leopold onu öz himayəsinə götürür və anası ilə birlikdə Vyana şəhərinə köçür. 1694-cü ildə Sarolta Amaliya ilə ailə həyatı qurur və Rakoçi qalasına yerləşir.
Ölümü
Rakoçi 1711–1717-ci illərdə Polşa, İngiltərə və Fransada yaşayır. 1715-ci ildə Osmanlı dövlətinin təklifini qəbul edərək Osmanlı torpaqlarına səfər edir və burada yaşamağa başlayır. O ailəsi ilə birgə Təkirdağa yerləşir. Və 1735-ci ildə burada vəfat edir. 1906-c ildə Macar hökumətinin qərarı ilə nəəşi Macarıstana gətirilir və burada Kassa şəhərində dəfn edilir. Təkirdağdakı evi halhazırda muzey kimi fəaliyyət göstməktədir.
Mariya de Burbon
Burbonlu Mariya — Konstantinopolun titullu Latın İmperatoru Tarantolu Robertinin İmperator xanımı. 1359-1370-ci illərdə Vostitsanın suveren baronessası idi.
Həyatı
O, Burbon hersoqu I Lüdovikin və Avenli Mariyanın qızı idi. O, Burbon hersoqu I Pyerin kiçik bacısı və La Manş qrafı I Janın böyük bacısı idi.
Birinci evliliyi
29 noyabr 1328-ci ildə Mariya Şato de Burbonda Qalileyanın titullu şahzadəsi Gi de Luzinyan ilə nişanlandı. O, kiprli IV Hyu və birinci həyat yoldaşı Mariya d'İbelinin oğlu idi. 20 dekabr 1328-ci ildə Mariya və Gi vəkalətnamə ilə evləndilər. Amadi salnaməsi onun 1329-cu ilin iyununda Kipr Krallığının Famaqusta şəhərinə gəlişini qeyd edir. 31 yanvar 1330-cu ildə Mariya və Gi Nikosiyanın Santa-Sofiya səmtində evləndilər.
Luzinyanlı Hyu, onların yeganə bilinən oğlu, təxminən 1335-ci ildə anadan olub. Onun əri 1336-1338-ci illər arasında Kipr konsteblisi təyin edilib. O, 1343-cü ildə açıqlanmayan səbəblərdən vəfat edib. Papa VI Klimentin məktubuna Ginin vəfatı ilə bağlı 24 sentyabr 1343-cü il tarixli başsağlığı məktubu daxildir. Faktiki ölüm, ehtimal ki, məktubdan əvvəlki aylarda baş verib. Dul qalmış Mariyə qayınatasının əmri ilə 1346-cı ilə qədər Kiprdən çıxmağa icazə verilmədi.
İkinci evliliyi
Tezliklə bir neçə il ayrı qaldılar. İoan birinci əri, Kalabriya hersoqu Endryuya sui-qəsdin təşkilində əsas şübhəli şəxs idi. 3 noyabr 1347-ci ildə Endryunun böyük qardaşı Macarıstanlı I Lüdovik qisas kampaniyasında İtaliya yarımadasını işğal etdi. İoan və onun ikinci əri Tarantolu Lüdovik, Robertin kiçik qardaşı Neapoldan qaça bilsələr də, Robert bunu bacarmadı. O, Aversada həbs edildi. 1348-ci ildə qara ölüm İtaliya yarımadasına çatdı və I Lüdovik və ordusunun əksəriyyəti yayılan epidemiyadan xilas olmaq ümidi ilə Macarıstan Krallığına geri çəkilməyə məcbur oldu. Robert I Lüdovikin ardınca Macarıstana gedən məhbuslar arasında idi. O, təxminən dörd il əsirlikdə qaldı və yalnız 1352-ci ilin mart ayında Neapola, həyat yoldaşının yanına qayıtdı.
1353-cü ildə Robert bir sıra İon adaları üzərində hakimiyyətini bərpa etməyə çalışaraq İon dənizində kampaniyaya başladı. 1354-cü ilə qədər o, Kerkira, Kefaliniya və Zakinf üzərində nəzarəti təmin edə bildi. Neapola qayıtmazdan əvvəl titullarına yeni yaradılmış Lefkas hersoqu titulunu da əlavə etdi.
Hakimiyyəti
Robert Kerkira, Kefaliniya və Kalamata əyalətinə (Axey Knyazlığının bir hissəsi) köçdükdə, Mariya qısa kampaniyadan faydalandı. O, 1359-cu ilə qədər Vostitsa və Nivelet baroniyalarının hüquqlarını almağa davam edəcəkdi.
10 sentyabr 1364-cü ildə Tarantolu Robert öldü. Onun Mariya ilə evliliyi uşaqsız idi və qanuni varisi kiçik qardaşı Tarantolu II Filipp idi. Bununla belə, Mariya varisliyə etiraz etdi. 1364-cü ilə qədər Mariya Axeydə on altı qalaya sahib idi və bununla da Knyazlığın əhəmiyyətli bir hissəsinə nəzarət etdi. O, Axey şahzadəsi titulunu saxladı və oğlu Hyunu knyazlığın taxtına öz namizədi olaraq irəli sürdü. Hyu hələ də Kipr taxtına iddia edə bilmədi, lakin dayısı I Pyer 1365-ci ildə ona Qalileya şahzadəsi titulunu verdi. 1366-cı ildə Hyu 12.000 muzdlu əsgərin başında Peloponnesə hücum edərək Axeydə vətəndaş müharibəsinə başladı.
Qələbəni təmin edə bilməyən Mariya öz hüquqlarını II Filippə 6.000 qızıla satdı. Onun Vostitsa və Nivelets mülkləri daha sonra Afina hersoqu olan I Nerio Ackkiaioliyə satıldı. O, yalnız Kalamata mülkünü saxladı.
Luzinyanlı Hyu, Rouça qrafı Jan de Morfunun qızı Mariya de Morfou ilə evləndi, lakin görünür, uşaqsız öldü. O, anasından əvvəl tecmineny1385-ci ildə vəfat etdi. Mariyanın son vəsiyyətində qardaşı oğlu Burbon hersoqu II Lüdovik, onun yeganə varisi kimi göstərilir.
II Mənuçöhr
II Mənuçöhr – Şirvanşahlar dövlətinin on yeddinci hökmdarı, Şirvanşah I Fəribürzün oğlu.
Fəaliyyəti
Şirvanşah I Fəribürz iki oğul qoyub getmişdi: II Mənuçöhr və I Əfridun. Onlar növbə ilə hakimiyyətə gəlmişlər. Məsud ibn Namdarın verdiyi məlumata görə Fəribürzün Gəncənin və bütün Arran vilayətinin əmiri olmuş əl-Ədud adlı oğlu olmuşdur. S. Aşurbəyli qeyd edir ki, bu Fəribürzün oğlunun adı deyil, ləqəbi idi. Onun adını müəyyənləşdirmək hələlik mümkün deyil, lakin güman etmək olar ki, bu II Mənuçöhrün ləqəbidir.
II Mənuçöhr haqqında qalmış yeganə sənədlər Ermitajda alçaq əyarlı gümüş sikkə və onun adı çəkilən kitabədir. Mənbələrdə onun haqqında heç bir məlumat verilmir. Sikkənin üz tərəfində dini rəmz, xəlifə əl-Müstəzhir billahın (h.487-512 (1094-1118)-ci illər) və səlcuq sultanı Məhəmmədin (h.498-511 (1105-1118)-ci illər) adları göstərilmişdir. Arxa tərəfdə əl-məlik Mənuçöhr ibn Fəribürz adı həkk olunmuşdur. Xəlifə Müstəzhir h.487-ci ildən 512-ci ilədək (1094- 1118), sultan Məhəmməd ibn Məlik şah isə h.498-ci ildən 511-ci ilədək (1105-1118) hökmranlıq etmişdir. Deməli, h.498 (1105)-ci ildə Mənuçöhr Şirvanın şahı idi. Kitabəyə görə II Mənuçöhr h.489 (1096)- cu ildə hakimiyyətə başlamışdır: "Şirvanşah Əbü-1-Müzəffər, möminlər əmirinin köməkçisi Mənuçöhr ibn Fəribürzün zamanında. Dörd yüz səksən doqquzuncu il (1096-cı il)". Onun hakimiyyətinin son ili məlum deyil. Lakin Əfridunun h.514 (1120)-cü ildə öldürüldüyü nəzərə alınsa, ehtimal edilir ki, h.498 və h.514 (1105-1120)-cü illər arasında II Mənuçöhrün hakimiyyəti sona çatmış və I Əfridunun hakimiyyəti başlanmışdır.
Sikkədə sultan Məhəmmədin adının çəkilməsi Şirvanşahın İraq səlcuqlarına tabe olduğunu göstərir. Lakin əl-məlik titulu və Mənuçöhrün atasının – Fəribürzün adının çəkilməsi Şirvanşahın hakimiyyətinin möhkəmləndiyinə dəlalət edir. Məlik şahın oğlu, Arranı öz torpaqlarına birləşdirmiş Gəncə hakimi sultan Məhəmmədin hakimiyyət dövrü o zaman dövlətin başında duran qardaşı Börküyarıq əleyhinə üsyan qaldıraraq, onunla hakimiyyət uğrunda ara müharibələri aparması ilə səciyyələnir. Qardaşının ölümündən sonra sultan Məhəmməd h.498-ci ildən 511-ci ilədək (1105-ci ildən 1116-cı ilədək) təkbaşına baş sultan olmuşdur. II Mənuçöhrün adı ilə kiçik mis pullar da var. Onların bir tərəfində titulsuz Mənuçöhr, digər (tərəfində isə Məlik şah (Y.A. Paxomovun fikrincə, II Malik şah) (təqribən h.498 (1104/5-ci il) adları çəkilir. Lakin Kuyumcan onları III Mənuçöhrə aid edir. I Fəribürzün oğlu II Mənuçöhr haqqında sikkələrdən və kitabədən başqa, hələlik, heç bir məlumat yoxdur.
La Stampa
La Stampa — 1867-ci ildə yaranan İtaliya qəzeti.
Tülan (Germi)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 96 nəfər yaşayır (15 ailə).
İnirida
İnirida — Kolumbiyanın şərqində yerləşən şəhər və bələdiyyə, Quayniya deparatmentinin inzibati mərkəzidir.
Coğrafi mövqeyi
İnirida, departamentin şərqində, Venesuela sərhəddinin yaxınlığında, Quavyare çayının bir qədər cənubunda, şəhər ölkə paytaxtından təxminən 685 km uzaqlıqda yerləşir. Şəhər dəniz səviyyəsində 82 metr hündürlükdə yerləşir. .
Bələdiyyənin sahəsi 16 165 km²dir. .
Əhalisi
Kolumbiyanın Milli Sitastik İdarəsinin məlumatına görə 2012-ci ildə şəhərdə əhalinin sayı 19.282 nəfərə çatmışdır. 2005-ci il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, kişilər əhalinin 51,2%-ni, qadınlar isə müvafiq olaraq 48,8% -ni təşkil edir. İkincisi, şəhər əhalisinin hindilər  60,3%-ni təşkil edir, avropoid və mestizolar - 38,5%, zəncilər - 1.2%-ni təşkil edir. 15 yaşdan yuxarı əhali arasında oxuculuq nisbəti isə 83,8% təşkil etmişdir.
Vəlibəyli (Germi)
Vəlibəyli — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 218 nəfər yaşayır (43 ailə).
Çimnaz Mədətova
Çimnaz Mədətova (tam adı: Mədətova Çimnaz Yaqub qızı) — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi.
Fəaliyyəti
Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Ədəbiyyat Muzeyinin baş elmi işçisi vəzifəsində işləmişdir.
Kitana (Mortal Kombat)
Kitana - "Mortal Kombat" oyun seriyasının əsas personajlarından biridir. Sindelin qızı, Liu Kenqin yaxın dostudur.
NGC 3234
NGC 3234, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yekvan (Germi)
Yekvan — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kordiyerit
Kordiyerit — mineral, Al3Mg2 [AlSi5O18]. Mg Fe-la əvəz olunması adi haldır.
Haqqında
Kordiyerit - rombik, psevdoheksaqonal- aşağı temperaturlu b-kordiyerit. Kordiyerit yüksək temperaturlu polimorf modifikasiyası - heksaqonal, indialit. Kordiyerit indialitə keçid 600-8300 C-də baş verir. Habitus prizmatik. İkiləşmə {110} və {130} üzrə sadə, polisintetik, sektorial üçlüklər və altılıqlar. Ayrılma {010} üzrə orta, {001} və {100} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqat: dənəvər. Rəngi bozumtul-abı, göy. Sərtliyi 7. Xüsusi çəkisi 2,53-2,78. Muskovit, xlorit və pinitə keçir. Termiki metamorfizmə uğramış gilli-qumlu çöküntülərdə, regional metamorfizmin yüksək pilləli süxurlarında, qranit və peqmatitlərdə rast gəlinir. Növ müxtəlifliyi: ferrokordiyerit. Sinonim: İolit, Dixroit.
Seqnosaurus
Segnosaurus — təxminən 102-86 milyon il əvvəl Late Cretaceous'un indiki cənub-şərq Monqolustanda yaşadığı dövrdə terizinosaurid dinozavrlar arasındakı cinslərdən biri idi. 1970-ci illərdə Qobi səhrasında bir çox itkin, lakin yaxşı qorunan nümunələr aşkar edildi və 1979-cu ildə Segnosaurus galbinensis cins və növlər seçildi. Ümumi adı Segnosaurus "yavaş kərtənkələ" və galbinensis "Galbin" adı Galbin bölgəsinə aiddir. Bu dinozavrın məlum materialına alt çənə, boyun və quyruq vertebra, çanaq, çiyin qurşağı və əza sümükləri daxildir. Nümunələrin bir hissəsi toplandığı üçün itdi və ya zədələndi.
Segnosaurus, təxminən 6-7 m (20-23 fut) uzunluğu və təxminən 1,3 t (1.4 qısa ton) olduğu təxmin edilən böyük bədənli terinosaur idi. Bədənin bədəni əyilmiş zaman iki ayağı olardı. Baş çənələrin ucunda bir tumurcuqla kiçik idi, boyun uzun və nazik idi. Dentiküllər alt çənənin qarşısında üzü üstə durur və dişləri, bəzi arxa dişləri, üçüncü kəsici kənarları da əlavə etmişdir. Ön ayaqları möhkəm idi və böyük ayaqları olan üç barmaq və ayaqları dəstəkləyən dörd barmaq var - bunlardan başqa bütün teropodların üç ayaqlı ayaqları var. Çanağın ön hissəsi böyüdülmüş göbək üçün dəstəklənir. Pubic sümüyü geri döndü, yalnız quşlarda və bir-biri ilə ən yaxından əlaqəli olan dinozavrlarda görülən bir xüsusiyyət.
Segnosaurusun yaxınlığını əvvəlcədən başa düşmək çətindi və müvafiq cins sonradan aşkarlandıqda və Segnosauria infraorder olduqda öz teropod ailəsi Segnosauridae əldə etdi. Alternativ təsnifat sxemləri 1990-cı illərdə daha çox qohumları müəyyənləşdirilənə qədər təklif edildi, bu onları tropod kimi təsdiqlədi. Yeni fəsillər Segnosauridae-nin əvvəllər adlandırılan Therizinosauridae ailəsinin gənc sinonim olduğunu göstərdi. Segnosaurus və onun qohumları, qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə qeyd edildiyi kimi, yavaş hərəkət edən heyvanlar, əsasən bitki mənşəli heyvanlar hesab olunurdular, digər bir çox teropod qrupları isə yırtıcı idi. Terizinozavrlar yəqin ki, qidaları emal etmək üçün uzun ön ayaqları, uzun boyunları və tumurcuqlarını gözdən keçirərkən və geniş bağırsaqlardan istifadə etdilər. Segnosaurus, yoldaşları Erlikosaurus və Enigmosaurus ilə birlikdə yaşadığı Şireh Formation'dan tanınıb; bu əlaqəli cinslər, ehtimal ki, niş hissələrinə bölünür.
Kəşf tarixi
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Cretaceous-aged_dinosaur_fossil_localities_of_Mongolia.PNG|left|thumb|[[Təbaşir dövrü|Təbaşir Monqolustan -Yaşlı dinozavr qalığı yerlərində; Segnosaurus C və D sahələri (sağda, Amtgay və Khara-Khutul bölgələri) tərəfindən tapıldı.]] Monqolustan qəbilə dinozavrının fosil yerləri; Segnosaurus C və D bölgələri (sağda, Amtgay və Khara-Khutul bölgələri) tərəfindən tapıldı.
1973-cü ildə Cənub-Şərqi Monqolustanın Qobi səhrasında Amtgay bölgəsində Miss Shireh Formation'ı araşdıran ortaq Sovet-Monqol səfərində naməlum dinozavrın qismən bir skeleti olan fosillər aşkar edildi. 1974 ilə 1975 arasında Amtgay və Khara-Xutul bölgələrində daha çox qalıq tapıldı; Skeletlər itkin olsa da, bərpa olunan sümüklər yaxşı qorunub saxlanılır. Ədəbiyyatda sadalanan digər bölgələrə Bayşin-Tsav və Urilbe-Xuduk daxildir. Bu fosillər 1979-cu ildə yeni cins və növ Segnosaurus galbiensis adını verən paleontoloq Altangerel Perle tərəfindən elmi olaraq təsbit edildi.Üstün adı latınca segnis ("yavaş") və Qədim Yunan saurosundan ("kərtənkələ") yaranmışdır. Xüsusi adı Qobi səhrasının Galbin bölgəsinə aiddir.
Holotype nümunəsi, IGM 100/80 (keçmiş CIN Geoloji Monqolustan İnstitutu) tərəfindən Amtgay saytından Monqol Elmlər Akademiyasının nümunə nömrəsi ilə qəbul edilir. Buraya çənə (alt çənə), itkin humerus, tam radius və dirsək sümüyü (alt qol sümükləri), barmağın barmaq sümükləri, ön ayaqlar arasındakı bir alaq (claw sümüyü), demək olar ki, tam pelvis, natamam sağ femur, altı sakral vertebra daxildir. quyruqun ön hissəsindən on kaudal vertebra, quyruqun arxasından on beş, ilkinqastral qabırğaların parçaları və dorsal qabırğalar. Daha iki nümunə nümunə nümunəsi olaraq təyin edildi; Khara Khutul mövqeyindən nümunə IGM 100/82 femur, tibia və fibula (ayaq sümükləri), tarsals və metatarsals, qeyri-ayaq, qabırğa parçaları, tam alt ischis və alt pubis daxil olmaqla beş ayaq sümükləri daxildir. qisimi. IGM 100/83 nümunəsinə sol skapulokorakoid (çiyin qurşağı), radius, ulnanın bir hissəsi, ön ayaq və servikal (boyun) vertebra daxildir. 1980-ci ildə Perle və paleontoloq Rinchen Barsbold Segnosaurusa başqa bir nümunə verdilər; Amtgay saytından IGM 100/81, sol tibia və fibula ehtiva edir.
1983-cü ildə Barsbold GIN 100/87 və 100/88 əlavə nümunələrini sadaladı. Bununla birlikdə, 2010-cu ildə paleontoloq Lindsay E. Zanno Barsboldun məqaləsində IGM 100/82 və IGM 100/83 (1979-cu ildə verilmişdir) paratiplərinə aid ola biləcəyini təklif etdi, çünki Barsboldun rus-ingilis dilindəki tərcüməsində müxtəlif tipoqrafik səhvlər var. Nümunə nömrələrinə gəlincə. Zanno, iş zamanı Segnosaurus ilə əlaqəli bir çox problemin, o cümlədən IGM nümunələrinin, o cümlədən toplanmadan yaranan zərər, holotip elementlərinin itirilməsi, təyin olunmuş elementlərin yanlış müəyyənləşdirilməsi və eyni nümunə nömrəsi olan çox sayda insanın olduğunu qeyd etdi. Zanotun 2010-cu ildə əldə edə biləcəyi holotip elementləri, ciddi şəkildə zədələnmiş ilium, solium qabırğaları zədələnmiş sakrum idi, beləliklə, iliumun qalan hissəsi ilə yaxşı birləşməyən bir sakrum, iti pubik sümük və yuxarı hissələr olan ischium idi. Nümunə sayı IGM 100/82 olan daha çox sümük tapıldı, ancaq Perle'nin tərifində qeyd edilmədi, ancaq bəzi paratip elementlərinin bilinməyən yerləri tapıldı. 1979-cu ildən bəri çox az tətbiq olunan holotip mandiblin yenidən təyin edilməsində Zanno və həmkarları diş taclarının çoxunun toplanmadan sonra zədələndiyini və əksəriyyətinin ipuçlarını itirdiklərini bildirdi. İki hemimandibitdən (alt çənənin yarısı) sağ demək olar ki, tamamdır; Yalnız mandibulyar simfizin ən arxa hissəsi və yuxarı ön hissəsi (məcburi yarıqların qovuşduğu bölgə) itkin düşdü. Sol yarımkəskin parçalanır və əzildiyi üçün ön hissəni sümük yerdəyişməsi ilə qoruyur.
Təsvir
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Segnosaurus_Scale.svg|thumb|Bir insana nisbətdə ölçü Segnosaurus, təxminən 6–7 m (20–23 fut) və təxminən 1,3 t (1.4 qısa ton) ağırlığında olduğu təxmin edilən böyük bir bədənli bir terizinosaur idi. Segnosaurus tam olaraq bilinmir, lakin bir terizinosaurid olaraq, digər teropodlarla müqayisədə bədənin gövdəsi yuxarıya doğru əyilmiş vəziyyətdə möhkəm olardı. Başı çənələrin ucunda rampotekka (horny tumurcuq) və uzun, incə bir boyun ilə kiçik olardı. Barmaqlar xüsusilə uzun deyildi, ancaq geniş pençələr çəkirdi. Pelvisin ön hissəsi genişlənmiş qarın dəstəyi üçün uyğunlaşdırılmışdır. Terizinozavrların sadə, primitiv lələklərə sahib olduğu məlumdur. Bazal (və ya "ibtidai") nəsil Beipiaosaurus - Sinosauropteryx və Jianchangosaurus-dan sonra bu cür integemlərlə qorunan ikinci məşhur quş olmayan dinozavrın fosilləri buna sübutdur. Terizinozavrların əksəriyyəti natamam məlum olduğu üçün Segnosaurus'u ayırd etmək üçün istifadə edilən anatomik xüsusiyyətlərin qrup arasında nə qədər yayıldığı bilinmir; ekvivalent sümüklər qorunmadığı üçün bir çox nəsil birbaşa müqayisə edilə bilməz.
Diş və çənə quruluşu
Segnosaurusun hərəkət qabiliyyəti daha ağır olan Erlikosaurus ilə müqayisədə aşağı və uzanmış, lakin nisbətən möhkəm və formalı idi. Təxminən tam sağ yarımkürək (yarının yarısı) öndən arxaya qədər 379 mm (14.9 in), ən yüksək nöqtədə 55.5 mm (2.19 in), ən aşağısında isə 24.5 mm (0.96 in) təşkil edir. Döş qişasının ön hissəsinin çox hissəsini təşkil edən diş sümüyü, erkən terizinozavrlara nisbətən mürəkkəb formada idi. Diş daşıyan hissə, demək olar ki, düzbucaqlı idi və yan nöqtənin ön ucunun yuxarı uzunluğu boyunca açıq bir qövslə, digər terizinozavrlarda bilinəndən daha ekstra idi. Diş həkimi ön hissəsi, bu cins üçün unikal bir xüsusiyyət olan, təxminən 30 dərəcəlik bir açı ilə aşağıya doğru kəsildi. Hər hemimandible digəri ilə ifadə edildikdə, Erlikosaurus və Neimongosaurusda olduğu kimi önə doğru yuxarıya doğru geniş bir U şəkilli, dişsiz mandibulyar simfiz meydana gətirirlər. Geniş, dişsiz ön bölgə holotipin sağ ölçüsündə 25,5 mm (1,00 düym) uzanır. Proportional olaraq diş həkimi dişsiz hissəsinin uzunluğu 150.3 mm (5.92 in) olan diş cərgəsinin 20% -ni təşkil edir. Müqayisə üçün, Erlikosaurusun dişsiz bölgəsi diş sıra uzunluğunun təxminən 12% -ni təşkil etdi və Jianchangosaurusda demək olar ki, yox idi. Diş həkisinin hündürlüyü diş cərgəsinin ən uzanan nöqtəsinə doğru azaldı, sonra kəskin şəkildə arxasında duran sümüklə əlaqə qurdu; əksinə, Erlikosaurusdakı diş həkiminin arxa hissəsi tədricən yumşaq bir qövsdə surungulara yaxınlaşdı. link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Segnosaurus_hemimandible.jpg|left|thumb|Xarici və daxili görünüşlü holotipin sağ yarısı, fərqli rənglərlə işarələnmiş komponent sümükləri; dentary bone (yaşıl) dişləri dartdı.
Segnosaurus termizozozlar arasında fərqlənirdi ki, diş ağrısının ən uc hissəsi dişsiz idi. Dişlər Jianchangosaurusa bənzər bir şəkildə 24 alveol (diş yuvası) əmələ gətirən, lakin Erlikosaurusdan fərqli olan diş həkimi ön hissəsinin üçdə iki hissəsi ilə məhdudlaşdırılmışdır ki, bu da təxminən bütün diş həkimi 31 alveolu daşıyırdı. Segnosaurusun diş çubuğu, bütün əldə edilmiş (və ya "qabaqcıl") terizinozavrlarda olduğu kimi xarici tərəfdən bir rəf ilə qoyulmuşdur. Digər əlaqəli taksilərdən fərqli olaraq, rəf diş həkimin arxa hissəsi ilə məhdudlaşdırılıb və qaldırılan halqanın belə deyildiyini müəyyənləşdirib. Segnosaurus diş həkimi demək olar ki, bərabər ölçülü ön və arxa hissələrə iki yerə bölən beşinci və on dördüncü alveolalar arasında aşağı bir silsilənin olması ilə unikal idi. Məhz bu silsilənin üstündə, diş həkimi, ön hissədə iki yarıya yaxınlaşdığı mandibulyar simfiz ətrafındakı bölgə tərəfindən daha az nizamlanan Jianchangosaurus və Alxasaurusda olduğu kimi bir sıra foramina ilə deşik edildi. Bu sıra birbaşa Erlikosaurusdakı silsilə ilə yan tərəfdə idi. Döngənin daxili tərəfi boyunca gəzən Meckelian yivi, Erlikosaurusa nisbətən daha aşağıya yerləşdirildi və on üçüncü diş mövqeyinə qədər ardıcıl bir dərinliyə sahib oldu, sonra genişləndi. Diş qişasının arxasındakı alt çənə elementləri (splenial, şəkilli, bucaqlı və preartikulyar sümüklər) digər terizinozavrlardan fərqlənmiş, qarmaqarışıq və xətti olmalı və yarımkürənin arxa hissəsinə uzanan və demək olar ki, düzbucaqlı olmuşdur. Surangular uzun və qılınc formalı, bucaqları qanad şəklində, preartikulyar dar və əyri, splenial isə incə və üçbucaq şəklində idi. Xarici mandibulyar fenestra, mandibanın xarici tərəfində açılan bir hissə, Erlikosaurusdan daha böyük idi, çünki yuxarıdan aşağıya doğru dayaq dayaz idi.