cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atmosfer əlavələri
Atmosfer amili
Atmosferin fiziki vəziyyəti və kimyəvi tərkibi ilə bağlı amil (atmosferin seyrəkliyi, temperaturu, tərkibi, çirklənməsi və i.a.).
Zamiq Hacıyev
Həyatı
Zamiq Hacıyev 1983-cü il noyabrın 22-də Beyləqan şəhərində anadan olub.
Atmosfer əlavələri
Atmosfer buzu
Bulud və dumanın tərkibində havanın yer səthinə, yerüstü əşyalara düşən sülb (bərk) halında olan su. Buludlardan qar, dolu, buzlu yağış və s. formalı Atmosfer buzu düşür; havadan şeh, qrov ayrılır.
Atmosfer çöküntüləri
Buludlardan damcı (yağış) və ya bərk halda (qar, dolu) yerə tökülən və havadan yer səthinə və ya əşya üstünə çökən (şeh, qrov) su. Yağıntının miqdarı düşən suyun əmələ gətirdiyi qatın qalınlığı ilə, mm-lə ölçülür. Atmosfer çöküntüləri yer kürəsində qeyri-bərabər, lakin qanunauyğun paylanır. Azərbaycanda yağıntıların miqdarı və rejimi müxtəlifdir. Yağıntının orta illik miqdarı 110 mm-dən (Puta) 1750 mm-ə (Kəkiran, Lənkəran) dəyişir. Atmosfer çöküntüləri hava və iqlimin mühüm elementlərindən olub kənd təsərrüfatı üçün böyük əhəmiyyətə malikdir. Atmosfer çöküntüləri xüsusi cihazlarla (yağışölçən, plüvioqraf və s.) ölçülür.
Zamiq Hacıyev
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş çavuşu olan Zamiq Hacıyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Füzulinin, Hadrut qəsəbəsinin, Qubadlının və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Zamiq Hacıyev oktyabrın 29-da Xocavənd döyüşləri zamanı Tuğ istiqamətində şəhid olub. Beyləqan şəhərində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zamiq Hacıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zamiq Hacıyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Atmosfer əlavələri
Atmosfer faktoru
Atmosferin fiziki vəziyyəti və kimyəvi tərkibi ilə əlaqəli faktor (temperatur, seyrəklik dərəcəsi, çirklən- diricilərin olması).
Atmosfer jizikası
Atmosferdə baş verən fiziki proses və hadisələrdən bəhs edən elm; atmosferi təşkil edən qazların xassələrini, onların radiasiyasını udması və şüalandırmasını və buxarın kondensasiyasını, buludların və yağıntıların əmələ gəlməsini, atmosferdə baş verən hərəkətlərin müxtəlif formalarını, həmçi­nin bu hadisələr arasındakı asılılığı və s. öyrənir.
Atmosfer havasının çirklənməsi haqqında standart
Havanın keyfiyyət göstəricisinə nəzarəti reqlamentləşdirən qayda. Müxtəlif təşkilat və idarələr buna əsaslaranaraq vahid unifıkasiya olunmuş metodika ilə havanın təmizliyinə nəzarət edir və müşahidə aparır.
Atmosfer havasının vəziyyətinin qiymətləndirilməsi
Bir neçə il ərzində gündəlik müşahidələrlə inqrediyentlərin konsentrasiyasının orta yayılmasını səciyyələn­dirən havanın çirklənməsi göstəricilərinin ana­lizi əsasında aparılır.
Atmosfer şüalanması
Atmosfer havasının kosmik fəzaya (keçən radiasiya) və Yer səthinə (qarşıdan gələn radiasiya Atmosfer şüalanmasının 70%-ə qədərini təşkil edir) yönələn xüsusi uzundalğalı (infraqırmızı) şüalanması. Atmosfer şüalanmasının uzunluğu 4-dən 120 mikrona qədərdir. Atmosfer şüalanmasında su buxan əsas rola malikdir.
Atmosferin çirklənməsinə nəzarət
Atmosferdə olan zərərli qarışıqları təyin etmək və qiymətləndirmək, həmçinin havanın keyfiyyətini aşkar etmək üçün yerinə yetirilir.
Atmosferin çirklənməsinin nəticələri
Atmosferi çirkləndirən mad­dələrin insanın sağlamlığına və bütövlüklə ətraf mühitə zərərli təsirinin nəticələri. Şəhər və sənaye rayonlarında atmosferin çirklənməsi müxtəlif xəstəliklərin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Havanın çiirklənməsi ilə xroniki bronxit, ağciyərlərin emfizeması, astma və digər xəstə­liklərə tutulanların sayı arasında əlaqə aşkar edilmişdir. Havanın çirklənməsi nəticəsində meşə mas­sivləri, parklar, şəhər və iri sənaye obyektlərinə yaxın yerləşən kənd təsərrüfatı bitkiləri zədələ­nir. Atmosferdəki qarışıqların təsiri ilə bitkilərin uzunmüddətli zədələnməsi ilə yanaşı, çox vaxt toksik maddələrin qısamüddətli, lakin böyük həcmdə atılması nəticəsində geniş ərazilərdə bitki örtüyü məhv edilir. Havanın çirklənməsi yalnız canlı aləmə pis təsir göstərmir, həmçinin metalların karroziyasmı xeyli gücləndirir. Kimyəvi kombinatlar yerləşən rayonlarda kənd yerləri ilə müqayisədə dəmirin və alüminium qatışıqlarının korroziyasının sürətini dəfələrlə artınr. Havanın çirklənməsi mədəni abidələrə, yaşayış və istehsalat binalarına, müxtəlif mate­riallara böyük zərər yetirir.
Atmosferin çirklənməsinin təhlükəlilik dərəcəsi
Zərərli mad­dələrin qatılığmın atmosferin yerüstü hissəsində hesablanmış yüksək qiyməti ilə təyin olunur (mqm3). Bu, tullantı yerindən bir qədər məsafədə təyin oluna bilər.
Atmosferin hərəkət mərkəzləri
Özündən kənardakı ərazinin havasına və iqliminə güclü təsir göstərən xeyli sabit təzyiq sahələri. Daimi və mövsümi atmosferin hərəkət mərkəzləri vardır. Başlıca atmosferin hərəkət mərkəzləri bunlardır: Şimal ya­rımkürəsində: Azor, Honolulu və Arktika antisiklonları; İslandiya və Aleut siklonları; Mərkəzi Asiya və Şimali Amerika qış antisiklonları, Asiya və Şimali Amerika yay minimumları; Cənub yarımkürəsində: Cənub Anlantik okeanı, Cənub Sakit okeanı və Cənub Hind okeanı və Antarktida antisiklonları, Avstraliya, Cənub Amerika və Cənub antisiklonları yayda depressiyaya çevrilir.
Atmosferin radiasiya balansı
Atmosferin radiasiya balansı-Yerin atmosferi tərəfindən udulan və şüalandırılan radiasiya axınlarının riyazi cəmi. Atmosferin radiasiya balansının gəlir hissəsini atmosfer tərəfindən udulan düz və səpələnmiş günəş radiasiyası və yer səthinin şüalandırdığı uzun- dalğalı radiasiya təşkil edir. Atmosferin radiasiya balansının çıxar his­səsi isə atmosferdən yer səthinə doğru yönəlmiş (qarşılaşan şüalanma) və kosmik fəzaya gedən uzundalğalı radiasiyadan ibarətdir.
Atmosferin radiaktivliyi
Atmosferdə təbii və süni mənşəli radioaktiv qarışıqların miqdarı. Təbii mənbəli radioaktivli- yə yer qabığında yerləşən radioaktiv nuklid, uran, torium və aktiniumu göstərmək olar, onlar parçalanma prosesində atmosferə daxil olur. Təbii radioaktivliyin mənbəyinə həmçinin kosmik şüalar aiddir. Radioaktiv izotoplann antropogen mənbələri nüvə partlayışı, atom energetikası və sənaye sayılır. Atmosferdə radio­aktiv maddələr əsasən aerozollarda (tüstü, du­manın hissəciklərində) toplanır. Atmosfer radiaktivliyi üzrə müşahidələr bir çox ölkələrdə aparılır.
Atmosferin şəffaflığı
Atmos­ferin radiasiya, o cümlədən görünən işığı bu­raxma qabiliyyəti. Atmosferin antropogen çirklənməsi (toz hissəcikləri, karbon qazı, kükürd, azot, aerozollarla) atmosfer şəffaflığını azaldır. Atmosferin şəffaflığının pozulmasının ən qlobal nəticəsi pamik effekti hesab olunur.
Şmidt küçəsi (Taqanroq)
Şmitd küçəsi — Taqanroq şəhərinin mərkəzində yerləşən küçə. Küçənin uzunluğu 430 m təşkil edir. Şəhərin tarixi hissəsində qərrlaşır.
Coğrafiyası
Şmidt küçəsi Dobrolyubovski xiyabanı ilə Komsomolski enişi arasında qərarlaşır. Binaların nömrələnməsi Komsomolski enişindən başlayır. Küçənin uzunluğu 430 metr təşkil edir.
Tarixi
right|250px|thumb|«Gülləli bina» Küçənin əvvəlki adları: Malo-Qreçeskaya, Malo-Birjevaya, Voronsovskaya. 1929-cu ildə Pyotr Petroviç Şmidtin şərəfinə adlandırılmışdır. O, Ocakov kreyserində təşkil etdiyi üsyana görə bu şərəfə layiq görülmüşdür. Şəhər salındığı ilk gündən burada əsasən şəhəərin elit təbəqə nümayəndələri məskunlaşmışdır. Əsasən tacirlər, dövlət məmurları burada evə sahib olurdular.
Malo-Qreçeskaya ev 7 ünvanında İvan Andreeviç Varvasiyə məxsus bina vardı. Bu binanı bəzən gülləli bina adlandırırlar. Bu krım müharibəsi dövründə ingilis və fransızlar tərəfindən şəhərin atəşə tutulması zamanı binaya çoxlu güllənin dəyməsi olmuşdur. 1903-1910-cu illərdə binada kommersiya uçilişi yerləşirdi. Bina günümüzdə mövcudluğunu qorumamışddır.
Henoteizm
Henoteizm — tək Tanrıya inanarkən digər tanrıların varlığını da qəbul edən fəlsəfi görüş. Alman filoloq Maks Myuller tərəfindən yaradılmışdır. Yunan dilində "heis theos" "tək tanrı" deməkdir. Myullerə görə bu, "prinsipcə monoteizm, realda (praktikada) isə politeizm"dir. Termindəki varyasiyalar "niyyətçi monoteizm" və "monarxik politeizm" fenomenin fərqli formalarını bir-birindən ayırmaq üçün yaranmışdır. Əlaqəli terminlər isə monolatrizm və katenoteizmdir ki, bunlar əsasən henoteizmin alt növləri olaraq qəbul edilir.
Maltanın iqlimi
Malta Köppen iqlim sinifləndirməsinə görə olduqca mülayim qışı və isti yayı ilə Aralıq dənizi iqliminə malikdir. Yağınıt əsasən qışda olur, yay isə ümumiyyətlə quru olur. Troll-Paffen iqlim təsnifatına və Sieqmund/ Frankenberq iqlim təsnifatına görə, Malta 35º şimal enliyində olan subtropik zonada yerləşir.
Temperatur
Orta illik temperatur gündüz 23 °C, gecə isə 16 °C ətrafındadır (Avropadakı ən isti temperatur ortalamalarından biridir). Ən soyuq ayda -Yanvarda gündüz maksimum temperatur 12-20 C, gecə minimum temperatur isə 6-12 C təşkil edir.
Aprel ayı gündüz 17 - 22 C, gecə isə 10 - 14 C arasında temperatur ilə başlayır. Noyabrda temperatur gündüzlər 17 - 23 C, gecələr isə 11 - 18 C olur. Lakin ilin qış aylarında (dekabr, yanvar, fevral) temperatur bəzən 20 °C-ə çatır. Mart ayı keçidlidir, isti isti ilə, gündəlik maksimumlar tez-tez 20 ° C-dən (68 ° F) çox olur. Mart isti temperatur ilə keçid ayıdır və gündəlik tez-tez 20 °C-i keçir. Orta hesabla 19.3 °C temperaturu ilə Malta Avropada ən yüksək orta temperatura malik yerdir. Yanvar və Fevral aylarında gündüzlər 16 °C, gecələr isə 10 °C orta temperaturu ilə Maltanın paytaxtı Valletta Avropanın digər paytaxt şəhərləri arasında ən isti qışa sahibdir. Mart və Dekabr aylarında ortalama temperatur gündüzlər 17 °C, gecələr isə 11 °C təşkil edir. Malta, Avropanın USDA soyuğa davamlılıq xəritəsində 11a sinifli bir neçə yerdən biridir, yəni hər il qeydə alınan orta mütləq minimum temperatur 4.4-7.2 C arasındadır.
Gün
Malta, Avropada günün ən optimal tərtibatından birini istifadə edir. Qışda günlər qitənin şimal hissəsindəki qədər qısa deyil, dekabr, yanvar və fevral aylarında günün orta uzunluğu 10.3 saatdır. Müqayisə üçün bu müddət London, Moskva və ya Varşavada təxminən 8 saatdır. İlin ən qısa günü günəşin 7:00-da doğduğu və 17:00-da qürub etdiyi 21 dekabrdır. İlin ən uzun günü isə 21 İyundur, bu zaman günəş doğuşu 5:30, gün batımı isə 20:30 ətrafında olur.
Günəşli günlər
Maltanın yüksək güz uzunluğundan gözlənildiyi kimi, Malta hər il 3,000 saat günəş işığına sahibdir. Beləliklə, Malta Avropanın şimalındakı digər şəhərlərə nisbətən günəşdən təxminən iki qat miqdarda faydalanır. Müqayisə üçün Londonda il üçün 1461 günəşli saat olduğu halda Maltada qış ərzində bundan daha çox günəşli saat var. Məsələn dekabr ayında Londonda 37 saat, Maltada isə 161 saat günəş var.
Dəniz temperaturu
Dənizin orta illik temperaturu 20 °C-dir (Avropadakı ən yüksək illik dəniz istiliyi). Suyun temperaturu yanvardan aprelə 15 - 16 C, avqustda isə 26 °C olur. İyundan noyabra qədər olan 6 ay boyu dənizin orta temperaturu 20 °C-i keçir. May və dekabrda orta temperatur 18 °C ətrafındadır.
Yayın və tətil mövsümünün başlanğıcı olan aprelin ikinci yarısında dənizin orta temperaturu 17 °C-dir. Dənizin ən yüksək temperaturu avqustun ortalarında — 3-cü həftəsində 27 °C olaraq qeydə alınır. Avqustun sonu və sentyabrın əvvəlində temperatur 26 °C -ə, sentyabr ayının ikinci yarısında isə 25 °C-ə düşür. Oktyabrın ortalarında dənizin temperaturu 24 °C, oktyabrın son həftəsində isə 23 °C-dir. Noyabrın əvvəlinə qədər suyun temperaturu 22 °C olur (2010-cu ilin məlumatları).
Yağıntı
Su təchizatı Maltada problem yaradır, çünki yay həm yağışsız, həm də ən çox su istifadə vaxtıdır və qışda yağan yağıntı tez-tez yeri islatmaq əvəzinə dənizə axan leysan şəklində düşür. Malta içməli suyunun yarıdan çoxu duzsuzlaşma yolu ilə istehsal olunur ki, bu da yanacaq istifadəsi və çirklənmə problemlərini yaradır.
Malta ildə orta hesabla 90 yağıntılı günə malikdir və ay içində yağışlı günün sayı dəyişir. Yağıntının illik orta miqdarı 600 mm-ə yaxındır. İyul ayında bu miqdar ≈0.3 mm, dekabrda isə ≈110 mm-dir.
Rütubət
İllik orta nisbi rütubəti yüksəkdir: ortalama 75%, iyulda 65%-dən (səhər: 78% axşam: 53%) dekabr ayında 80%-ə (səhər: 83% axşam: 73%) dəyişir.
Rekordlar
Malta iqliminin nisbi durğunluğuna baxmayaraq, tarixi rekordlar bəzi dəyişiklikləri təqdim edir. 19 Fevral 1895-ci ildə dövrün meteoroloji nümayəndələri paytaxt şəhər Valettada hələ də şəhər üçün rekord olaraq qalan 1.2 °C temperaturunu qeydə aldılar.
Bütövlükdə adaya gəldikdə isə, 1 fevral 1962-ci ildə, adanın mərkəzindəki Ta 'Qali hava limanında, dolu ilə müşayiət olunan -1.7 °C temperaturu qeyd edildi. Baxmayaraq ki, bu temperatur rəsmi olmadığı üçün Malta Met Office tərəfindən qəbul edilmədi.
Qar çox nadir bir hadisədir. 1858-ci ilin yanvarında, 1877-ci ilin martında (yığılma olmadan, yüngül qar), 1895-ci ilin fevralında (yığılmadan), 1905-ci ilin yanvarında (yığılmadan, sadəcə uçuşmuşdur), mart 1949-cu ildə (adanın daxilində qeydə alınan qar) bildirildi. ada) ,31 yanvar 1962-ci il və 31 dekabr 2014-cü ildə müxtəlif yerlərə qar yağdığı bildirildi. "Qar yağışı" ilə bağlı bir çox tarixi xəbərin, ehtimal ki, yumşaq dolu olduğu bildirilir.
Luqa beynəlxalq hava limanında indiyə qədər qeydə alınan ən aşağı temperatur 1981-ci ilin yanvarında 1.4 °C, ən yüksək temperatur isə 1999-cu ilin avqustunda 43.8 °C olaraq qeyd edilmişdir.
Dünyanın bütün ölkələri arasında qeyd alınan ən aşağı temperatuun yüsəkliyinə görə sıralamada Malta 1.4 °C ilə 5-ci yerdə (tropik Malayziya, Puerto-Riko, Banqladeş və Filippindən sonra) qərarlaşıb.
AK-74M
300px|thumb|5.45 mm-lik AK-74M avtomatına GP-25 qumbaraatanı taxılmış halda
AK-74M (Mənası: (Azərbaycanca: Avtomat Kalaşnikov 74 (AK-74) Modernizasiyası)), 1994-cü ildə Mixail Kalaşnikov tərəfindən yaradılmış avtomatdır. Kalaşnikov avtomatlarının AK modellərinin günümüzdəki təmsilçisi olan bu silah Rusiya Silahlı Qüvvələrinin 1994-cü ildən bəri əsas avtomat silahı hesab olunur. AK-74 avtomatlarının modernizasiya edilmiş versiyasıdır. İlk dəfə AK-74M avtomatlarında AK-74 avtomatlarında istifadə edilmiş 5.45x39 mm-lik güllələrdən istifadə edilmişdir. Bu silahı AK-74 avtomatından ayıran xüsusiyyətləri isə aksesuarları (qundağ, qəbzə və əl qundağı), süngüsü və silahın standart görünüşündə belə sabit görünən qatlanan qundağın olmasıdır. Sökülməsi AK seriyasında olduğu kimidir.
İstehsalçı ölkə: /
İstehsalçı firma: İjmaş
Növü: avtomat
İstehsal tarixi: 1994 – davam edir
İstismar tarixi: 1994– davam edir
Aksesuarları
Snayper durbini, gecə durbini, termal kamera, optik nişangah, lazer hədəfləyici, qumbaraatan, süngü, taktiki fənər, səsboğucu
Xüsusiyyətləri
Boş olarkən çəkisi: 3.6 kq
Dolu olarkən çəkisi,süngü bıçaqla: 4.1 kq
Uzunluğu: 945 mm
Açıq qundaq və birləşdirilmiş süngü bıçaqla birlikdə uzunluğu: 1089 mm
Yığılmış qundaqla birlikdə uzunluğu: 705 mm
Lülənin uzunluğu: 415 mm
Lülənin kalibri - 5.45 mm
Giliz: 5.45x39 mm
Atış tipi: Qaz dövriyyəsi
Nişangah məsafəsi – 1000 metr
Təsirli atəş məsafəsi – 800 metr
Güllənin zədələyici təsir məsafəsi – 1500 metr
Güllənin maksimal uçuş məsafəsi – 3150 metr
Güllənin başlanğıc sürəti – 910 metr\saniyə
Atəş tezliyi – 650 atəş\dəqiqədə
Atəş rejimi – avtomatik və tək-tək
Nişangah – nizamlana bilən adi nişangah
Üzərinə qoşula bilən qumbaraatan – QP-25, QP-30, QP-34
Cinzaburo Masaki
– Yaponiya generalı. Rus-yapon müharibəsində kiçik zabit kimi iştirak etmiş, növbəti illərdə Yaponiyanın aparıcı hərbi xadimlərindən biri olmuşdur.
Həyatı və karyerası
Cinzaburo Masaki 1876-cı ildə Yaponiyanın Saqa prefekturasında doğulmuş, 1897-ci ildə Hərbi Akademiyanı bitirmişdir. Rus-yapon müharibəsinə leytenant kimi qatılan Masaki 6-cı diviziyanın bölük komandiri təyin olunmuş, 1904-cü ilin sonunda kapitan rütbəsinə yüksəlmişdir. 1933-cü ildə general olmuş, 1934-cü ildə isə hərbi təhsil müfəttişi təyin olunmuşdur.
Masaki 1930-cu illərin əvvəllərində Sadao Araki ilə birlikdə orduda Kodoha adlı ultramilliyyətçi qruplaşmaya başçılıq etmişdir. 1935-ci ildə hökumətin öndə gələn siyasi fiqurlarına qarşı sui-qəsd cəhdi planı ilə əlaqəsinə görə ordudan xaric edilmişdir. 1936-cı ildə baş verilmiş hərbi çevriliş cəhdi ilə ittiham olunmuş, lakin yetərli sübut olmadığı üçün bəraət qazanmışdır. İkinci dünya müharibəsindən sonra Tokio Müharibə Cinayətləri Məhkəməsində A dərəcəli müharibə cinayəti kimi mühakimə olunmuş və iki il həbs cəzası almışdır.
Qaragak döyüşü
Qaragak döyüşü – İmereti krallığı ilə Osmanlı imperiyasının Meshetinin Qaragak bölgəsində qarşı-qarşıya gəldiyi döyüşdür. 1543-cü ildə reallaşan döyüş İmeretinin qalib gəlməsi ilə nəticələnmişdir. Lakin bu döyüşdən qısa müddət keçdikdən sonra geri dönən Osmanlı ordusu məğlubiyyətin əvəzini çıxmış və gürcü ordusu üzərində qələbə qazanmış, onları özündən vassal asılılığına salmışdır.
Nəticə
Samsthe Osmanlı imperiyasının vassalı oldu. III Kvarkvarenin soyundan gələnlər Samshe atabəyliyini (1628-ci ilə qədər) vı Çıldır əyalətini (1820-ci ilə qədər) idarə etdilər.
Xəzrdin (Bicar)
Xəzrdin — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 101 nəfər yaşayır (22 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Yüvəskülə
Yüvəskülə (Jyväskylä) — Finlandiyada şəhər. Şəhərin adı "yaşıl kənd" kimi tərcümə olunur.
Şirindərə (Əhər)
Şirindərə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 165 nəfər yaşayır (34 ailə).
Dövlətşah Xatun
Dövlətşah Xatun və ya Sultan Xatun — 4-cü Osmanlı sultanı İldırım Bəyazid in xanımı və Gərmiyanoğlu Süleyman bəy in qızı.
Həyatı
1365-ci ildə Kütahya da dünyaya gəldiyi ehtimal olunur. Atası Gərmiyanoğlu Süleyman bəy, anası isə Mövlana Cəlaləddin Rumi nin oğlu Sultan Vələd in qızı Mutahhara Xatundur. Osmanlı mənbələrində zadəgan əsilli olan sultan xanımlarının adları hörmət əlaməti olaraq Dövlət Xatun, Dövlətşah Xatun və ya Sultan Xatun olaraq qeyd olunmuş, bu səbəblə bir çoxunun əsl adı bilinməmişdir. Bunlardan biri olan Dövlətşah Xatunun da əsl adının nə olduğu bilinmir.
1378-ci ildə baş tutan mərasimlə Osmanlı sultanı Murad Hüdavəndigar ın oğlu Şahzadə Bəyazid lə evləndirildi. Eyni mərasimlə sultanın qızlarından Nəfisə Xatun da Qaramanoğlu Əli bəy lə nigahlanmışdır. Digər Anadolu bəylərinin də dəvət olunduğu bu toy mərasimində Osmanlı dövlətiylə bir çox sülh bağlandı. Gərmiyanoğlu Süleyman bəy qızının cehizi olaraq Kütahya, Tavşanlı, Əyrigöz və Simav qalalarını Osmanlılar a verdi.
Ənənəvi Myanma təqvimi
Myanma təqvimi (မြန်မာသက္ကရာဇ်) və ya Ənənəvi Myanma təqvimi — Myanmada istifadə edilən ənənəvi bir günəş təqvimidir.
Myanma təqvimi Myanma xaricində Kambocada, Laosda da istifadə edilir.
Natiq Rəhimov
Natiq Rəhimov (tam adı: Natiq Əbdülmanaf oğlu Rəhimov; 27 fevral 1973, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycanlı ilahiyyatçı, araşdırmaçı-yazar, aparıcı. Dini Araşdırmalar Mərkəzinin direktor müavini (1997–2005) və icraçı-direktoru (2005-h.h); Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin yanında Dinşünaslıq üzrə Komissiyanın üzvü (2012-h.h.).
Britaniya Kanadası
Kanada əvvəlcə 1763-cü il Paris müqaviləsi ilə İngiltərənin hakimiyyəti altına girdi. Müqavilə ilə Kanadanında tərkibində olduğu Yeni Fransa İngiltərə imperiyasına verildi. Britaniya Şimali Amerikasının bir hissəsi olan digər regionlar, koloniyalar və ştatlar getdikcə Kanadaya birləşdirilirdi. 1763-cü il Kral Bəyannaməsi ilə Kanada koloniyası 1791-ci il Konstitusiya Qanununa görə Kanadalılar olaraq da bilinən Kvebek əyaləti adı altında genişləndirildi. 1840-cı il Birlik Qanunu ilə birlikdə Aşağı Kanada və Yuxarı Kanada Kanada əyaləti adı altında bir araya gəldi. Daha sonra 1867-ci ildə Kanada Konfederasiyası, Nyu-Bransuik və Yeni Şotlandiya koloniyaları Kanada Dominionunu yaratmaq üçün Kanada koloniyası ilə birləşdi. Dominion dörd əyalətə bölündü: Ontario, Kvebek, Nyu Brunsvik və Yeni Şotlandiya. Əvvəlcə yeni qurulan federasiyadan kənarda olan koloniyalar zamanla Kanadanın nəzarəti altına keçdi və Kanada 1949-cu ildə Nyufaundlend və Labradorun birləşdirilməsi ilə mövcud sərhədlərinə çatdı. 1982-ci il Kanada Qanunu ilə Kanada Böyük Britaniyanın hakimiyyəti altından tamamilə çıxdı.
Natiq Rəhimov
Həyatı
Natiq Əbdülmanaf oğlu Rəhimov 27 fevral 1973-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur.
Təhsili
1979–1989-cu illərdə Bakı şəhəri, Nizami rayonunun 12 saylı orta məktəbində təhsil almışdır.
Hərbi fəaliyyəti
2006–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində zabit rütbəsində həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.
Fəaliyyəti
Əmək, ictimai və publisistik fəaliyyətləri
1994-97-ci illərdə "Qələm", "Şəhriyar" qəzetlərində fəaliyyət göstərmişdir.
1997–2005-ci illərdə Dini Araşdırmalar Mərkəzinin direktor müavini vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.
1999–2002-ci illərdə "Qütb" (azərbaycanca) və "Polyus" (rusca) aylıq ictimai fikir jurnallarında baş redaktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.
1999–2002-ci illərdə Dini Araşdırmalar Mərkəzinin təşkil etdiyi "Quran" təfsiri kursuna rəhbərlik edib.
2005-ci ildən Dini Araşdırmalar Mərkəzinin icraçı direktorudur.
İctimai TV-də 2005–2007-ci illərdə "Cümə Söhbəti", 2007-ci ildən "Din və Cəmiyyət" verilişlərinin müəllifi və aparıcısı, 2008–2009-cu illərdə isə "Şərqə Doğru" verilişinin müəllifi olmuşdur.
2012–2014-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin rəsmi mətbu orqanı olan "Cəmiyyət və Din" qəzetində müxbir vəzifəsində işləmişdir.
Beynəlxalq və yerli miqyasda konfrans, simpozium və layihələrin iştirakçısı olmuş, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin regional konfranslarına və sair rəsmi tədbirlərə mühazirəçi qismində qatılmışdır.
Əsərləri
200px|thumb|right|Son kitabının üz qabığı Mənbə
1994-cü ildən müxtəlif mətbuat orqanlarında ("Tövhid", "Şəhriyar", "Nəbz" qəzetləri, "Qütb", "İrs", "Dövlət və din" dərgiləri) dini, tarixi, ədəbi məzmunlu məqalələrlə çıxış edib. Hazırda "İslam.az" saytında yazır.
İslam dininin tarixi, ideoloji əsasları, milli-mənəvi və dini-əxlaqi dəyərlər mövzusunda 8 kitabın müəllifidir. Daha bir neçə kitabın tərcüməçisi və redaktorudur.
Bəzi kitabların yazılışında və nəşrində redaksiya heyətinin üzvü kimi iştirak etmişdir.
Azərbaycan teatr səhnəsində dini-əxlaqi məzmunlu 9 pyesi səhnələşdirilib.
Ssenariləri əsasında "Əbədiyyət karvanı" sənədli filmi, "Şərqə doğru" sənədli filmlər silsiləsi çəkilib.
Müəllifi olduğu kitablar
Həmmüəllifi olduğu kitablar
Müəllif heyətinin və redaksiya şurasının rəhbəri olduğu kitablar
Tərcüməçisi və transliterasiya müəllifi olduğu kitablar
Yazılışında və nəşrində redaksiya heyətinin üzvü olduğu kitablar
Şəxsi həyatı
Ailəlidir, 2 oğlu var.
Ümmül-Banu
Ümmül-Bənin (Oğullarının anası) adı ilə tanınan Fatimə bint Hişam əl-Kulabiyyə (vəfatı (683/684) ya da 69-cu hicri ili (688/689) ) "Qais Ailan" tayfasının qolu olan Banu Kilab tayfasından  idi.
Ümmül-Bənin İslam peyğəmbəri Məhəmmədin qızı Fatimənin vəfatından sonra Əli ibn Əbu Taliblə evləndi. Ümmül-Bənin və Əlinin dörd oğlu oldu. Onlardan ən böyüyü Kərbəla döyüşündə Hüseyn ibn Əli qüvvələrinin komandiri Əbülfəz Abbas idi. Hüseyn ibn Əlini müharibədə şəhid edən Şimr ibn Zilcövşən döyüşün başlamasından əvvəl Abbas ibn Əli və qardaşlarının toxunulmazlığını təklif etmişdi, ancaq Abbas ibn Əli və qardaşları Hüseyn ibn Əlinin bu toxunulmazlığa daxil olunmadığına görə təklifi rədd etdilər. Ümmül-Bəninin oğullarının hamısı Kərbəla döyüşündə şəhid oldu.
Ümmül-Bənin 69-cu hicri ilində (688/689) ya da 64-cü hicri ilin Cəmadiyəlaxır ayının 13-ü (6 fevral 684-cü il ) vəfat etdi. Mədinədə Cənnətul Baqi deyilən qəbristanlıqda dəfn edildi.
Oğulları
Ümmül-Banunun dörd oğlu vardı:
Xosrovabad (Bicar)
Xosrovabad — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 510 nəfər yaşayır (129 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Mayk Lazaridis
Mayk Lazaridis (Mike Lazaridis; ) - Kanadalı biznesmen, kvant mühit texnologiyaları üzrə investor, (RIM) şirkətinin banisi və rəhbəri, Blackberry telefonlarının “atası”,
Həyatı
Mayk Lazaridis 14 mart 1961-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində Yunan ailəsində anadan olmuşdur. Maykın beş yaşı olarkən ailəsi 1966-cı ildə Kanadaya köçdü və Ontario, Windsor şəhərində məskunlaşdı.
Fəaliyyəti
Mayk Lazaridis 1984-cü ildən 2012-ci ilədək BlackBerry-nin həmsədri, həmçinin 2012-ci ildən 2013-cü ilədək İdarə Heyəti sədrinin müavini və İnnovasiya Komitəsinin sədri vəzifələrini yerinə yetirmişdir.
Yerusəlimin mühasirəsi (636–637)
Yerusəlimin mühasirəsi — Yerusəlim (Qüds) şəhərində, Bizans imperiyası ilə Raşidi xilafət arasında, 636–637/38-ci illərdə baş tutmuş hərbi münaqişə. Münaqişə Əbu Übeydə ibn Cərrah öndərliyindəki Raşidi ordusunun 636-cı ilin noyabr ayında Yerusəlim şəhərini mühasirəyə alması ilə başlamışdır. Altı ay davam edən müharisənin nəticəsində patriarx Sofroni sadəcə xəlifəyə boyun əyməsi şərti ilə təslim olur. 637 və ya 638-ci ildə xəlifə Ömər şəhərin tabeçiliyini qəbul etmək üçün Yerusəlimə gedir. Beləliklə, patriarx məhz xəlifənin özünə təslim olur.
Müsəlmanların şəhəri ələ keçirməsi ərəblərin Fələstinə nəzarətini gücləndirmişdir, hansı ki, 1099-cu ildə başlamış Birinci Səlib yürüşünə qədər təhlükə altına düşmür.
Zəmin
Yerusəlim Bizans imperiyasının Palestina Prima vilayətində yerləşən əhəmiyyətli bir şəhər. Müsəlmanların şəhəri fəth etməsindən 23 il əvvəl – 614-cü ildə Yerusəlim Fərruxan Şəhrvaraz öndərliyindəki Sasani ordusu tərəfindən ələ keçirilmişdir. Farslar şəhəri yağmalamış, şəhərin təqribən 90 minlik xristian əhalisini qılıncdan keçirmişdir. Yağmaların bir parçası olaraq, Müqəddəs məqbərə kilsəsi məhv edilmiş, dirildən xaç qarət edilmiş və müharibə qəniməti kimi Ktesifon şəhərinə aparılmışdır. Xaç daha sonra imperator İrakli tərəfindən farslara qarşı 628-ci ildəki qələbəsindən sonra Yerusəlimə geri qaytarılmışdır. Öz yurdlarında xristian hakimlərin təzyiqinə uğrayan yəhudilər ilk növbədə farslara dəstək vermişdir.
Məhəmmədin 632-ci ildə vəfat etməsindən sonra İslam Dövlətinin rəhbərliyi xəlifə Əbu Bəkrə keçmişdir. Lakin o, üsyançı ərəb qəbilələri ilə mübarizə aparmalı olmuşdur. Uğurlu hərbi əməliyyatlar nəticəsində Ərəbistana nəzarətini gücləndirən Əbu Bəkr iki cəbhə açmışdır. Ərəblər şərqdən o vaxtları Sasanilər imperiyasının bir vilayəti olan İraqa, qərbdən isə Bizans imperiyasına hücum etmişdir.
Əbu Bəkr 634-cü ildə vəfat etmiş, onu isə Ömər əvəz etmişdir. Ömər də öz növbəsində yürüşlər həyata keçirirdi. 636-cı ilin mayın imperator İrakli itirilmiş torpaqları yenidən ələ keçirmək üçün böyükhəcmli bir ekspedisiya başladır, ancaq onun ordusu 636-cı ilin avqust ayında baş tutmuş Yərmuq döyüşündə həlledici şəkildə məğlub edilir. Nəticə etibarilə, Suriyadakı Raşidi ordusunun ali baş komandanı Əbu Übeydə 636-cı ilin oktyabr ayının əvvəllərində gələcək planları müzakirə etmək üçün bir müharibə qurultayı keçirmişdir. Növbəti hədəfin Yerusəlim və ya sahil şəhəri Kesariya olması müzakirə edilirdi. Əbu Übeydə müsəlmanlara qarşı müqavimət göstərmiş bu şəhərlərin ikisinin də əhəmiyyətli olduğunu düşünürdü. Məsələ haqqında qərar verə bilməyən Əbu Übeydə xəlifə Ömərə təlimat almaq üçün məktub yazmışdır. Cavabında, xəlifə onlara Yerusəlimi ələ keçirmək əmri vermişdir. Əbu Übeydə tez bir zamanda Cabiyədən Yerusəlimə doğru irəliləmişdir. Ordunun önündə Xalid ibn Vəlid və onun hərəkətli keşikçi dəstəsi var idi. Müsəlmanlar noyabr ayının əvvəllərində Yerusəlim şəhərinə çatmış, Bizans qarnizonu isə dərhal müdafiə vasitələri ilə gücləndirilmiş şəhərə çəkilmişdir.
Mühasirə
I İrakli Yerusəlimi farslardan aldıqdan sonra şəhər çoxlu müdafiə vasitələri ilə gücləndirilmişdi. Bizans ordusu Yərmuq döyüşündə məğlub edildikdən sonra Yerusəlim patriarxı Sofroni şəhərin müdafiə vasitələrini bərpa etmək qərarı alır. Müsəlmanlara bu vaxta qədər şəhəri heç vaxt mühasirəyə almamışdı. Buna baxmayaraq, saratin qüvvələr 634-cü ildən sonra şəhərə olan bütün yolları təhlükə altına salmışdı. Şəhər əhatə edilməmiş olsa da, müsəlmanlar İordan çayının şərqindəki Pella və Busra şəhərlərini ələ keçirdikdən sonra mühasirəyə alınmış vəziyyətdə idi. Yərmuq döyüşündən sonra şəhərin Suriyanın qalanı ilə əlaqəsi tamamilə kəsilmişdi. Şəhərdə qaçılmaz görünən bor mühasirəyə hazırlıqlara başlanmışdı. Müsəlman ordusu İyerixon şəhəri çatanda Sofroni bütün dirildən xaç da daxil olmaqla bütün dini əmanətləri toplayır və gizlincə sahildən Konstantinopol şəhərinə göndərir. Müsəlman qoşunları 636-cı ilin noyabr ayında şəhəri mühasirəyə alır. Müsəlmanlar şəhərə sürəkli hücumlar etmək əvəzinə bizanslıların ərzaqları bitənə qədər və onlar qan axıdılmadan təslim olmağa razı olana qədər mühasirəni davam etdirməyə qərar verirlər.
Baxmayaraq ki, mühasirənin detalları tarixi mənbələrlə qeyd olunmayıb, görünür ki, qan axıdılmadan nəticələnib. Bizans qarnizonu pis vəziyyətə düşmüş İraklidən yardım ala bilmirdilər. Dörd ay davam edən mühasirədən sonra Sofroni xəlifənin Yerusəlimə gəlib müqavilə imzalaması, təslimiyyəti məhz özünün qəbul etməsi şərti ilə şəhəri təslim etməyə və cizyə ödəməyə razı olur. Mənbələrdə yazılır ki, müsəlmanlar Sofroninin şərtlərindən xəbər olanda, sərkərdələrdən biri olan Şurahbil ibn Hasənə xəlifənin Mədinədən Fələstinə gəlməsini gözləmək əvəzinə, müqaviləni imzalamağa xəlifə qismində görünüş cəhətdən Ömərə bənzəyən Xalid ibn Vəlid göndərilsin. Müsəlmanlar buna cəhd etsələr də, bu hiylə uğursuz alınır. Ehtimal olunur ki, Xalid Suriyada çox məşhur idi, ya da şəhərdə Mədinəyə ziyarət etmiş və Ömər ilə Xalidi ayrı-ayrılıqda görmüş xristian ərəblər yaşayırdı. Bundan sonra Yerusəlim patriarxı danışıqlara getməkdən imtina edir. Xalid tapşırığının uğursuz olduğunu bildirəndə Əbu Übeydə Ömərə məktub yazaraq vəziyyəti başa salır və onu Yerusəlimə çağırır ki, təslimiyyəti qəbul etsin.
Təslimiyyət
thumb|200px|[[Müqəddəs məqbərə kilsəsinin indiki dövrdə olan binası. Yerusəlimli Sofroni xəlifə Öməri burada namaz qılmağa dəvət etmişdir.]]
Yerusəlimin təslim olmasının dəqiq tarixi məlum deyil və mübahisə mövzusudur. Hadisəyə yaxın əsrlərdə əsrəyə gətirilmiş salnamələr kimi birinci dərəcəli mənbələr, məsələn, Edessalı Feofil (695–785) adətən 638-ci ili, bəziləri isə 636-cı ili, 636cı və ya 637-ci ili, ya da 637-ci ili göstərir. İkinci dərəcəli akademik mənbələr daha çox 638-ci ili üstün tutur. Britannika Ensiklopediyasında fərqli məqalələrdə hər iki tarix də qeyd edilmişdir.
Ömər 637-ci ilin aprel ayında Fələstinə çatır. Onun getdiyi ilk yer Cəbiyyə olur ki, o, mühafizə dəstəsi ilə gəzən Əbu Übeydə, Xalid və Yezid ilə burada görüşür. Əmr şəhəri mühasirəyə alan müsəlman ordusunun başçısı təyin edilir.
Ömərin Yerusəlim şəhərinə çatmasından bir az sonra Öməriyyə sazişi adında bir müqavilə imzalanır. Müqavilənin şərtlərinə görə, Yerusəlim müsəlmanlara təslim ediləcək, cizyə qarşılığında şəhərdə yaşayan xristianların mülki və dini azadlıqlarına təminat veriləcəkdi. Müqavilə müsəlmanlar adından xəlifə Ömər tərəfindən imzalanır, Xalid, Əmr, Əbdülrəhman ibn Əvf və Muaviyə isə buna şahidlik edir. Mənbələrə əsasən, Yerusəlim ya 637-ci, ya da ki 638-ci ildə xəlifəyə rəsmi şəkildə təslim edilir. 500 illik qəddar Roma-yunan hakimiyyətindən sonra ilk dəfə yəhudilərə Yerusəlim şəhərində yaşamağa icazə verilir.
Nəticə
thumb|right|upright|200px|691-ci ildə [[Əməvilər|Əməvi xəlifəsi Əbdülməlik tərəfindən inşa edilən Qübbətüs-Səhra.]]
Xəlifənin təlimatlarına riayət edən Yezid Kesariya şəhərinə irəliləyir və liman şəhərini mühasirəyə alır. Əmr və Şurahbil Fələstinin işğalını tamamlamaq üçün yürüşlərə edir ki, onlar bu tapşırığı ilin sonuna qədər yerinə yetirir. Buna baxmayaraq, Kesariya şəhəri 640-cı ilə qədər fəth edilə bilinmir. Həmin il şəhər qarnizonu dövrün Suriya valisi I Muaviyəyə təslim olur. 17 minlik orduya başçılıq edən Əbu Übeydə və Xalid Yerusəlim şəhərini tərk edərək Suriyanın şimalını fəth etməyə gedir. Bu, 637-ci ilin axırlarında Antioxiyanın fəth edilməsi ilə sona çatır. Müsəlmanlar 639-cu ildə Misirə yürüş edir və oranı fəth edir.
Ömər Yerusəlim şəhərində qaldığı vaxtlarda Sofroni onu Məbəd dağı kimi şəhərin müxtəlif ziyarətgahlarına aparır. Məbədin yerləşdiyi ərazinin pis vəziyyətdə olduğunu görən Ömər əmr verir ki, xarabalıqlar təmizlənsin və ərazidə taxtadan məscid tikilsin. Belə bir tikilini qeyd edən ən erkən mənbə qalliyalı yepiskop Arkulfa aiddir. 679–682-ci illərdə Yerusəlim şəhərini ziyarət edən Arkulf taxta şalbanlar və lövhələrdən istifadə edərək əvvəlki xarabalıqların yerləşdiyi yerdə tikilmiş, 3 minə yaxın pərəstişkara ev sahibliyi edə biləcək primitiv bir ibadət evi haqqında məlumat verir.
Yerusəlim şəhəri ələ keçirildikdən təxminən yarım əsr sonra, 691-ci ildə Əməvi xilafəsi Əbdülməlik Məbəd dağının təməlinin üzə çıxan hissəsi üzərində Qübbətüs-Səhranın tikilməsi haqda əmr verir. XX əsr tarixşünası Əl-Müqəddəsi yazmışdır ki, Əbdülməlik məbədi şəhərin xristian kilsələrinin əzəmətinə rəqib olmaq üçün tikir. Niyyətindən asılı olmayaraq, məbədin valehedici parıltısı və böyüklüyü Yerusəlim şəhərinin erkən müsəlman inancına bağlanmasında böyük rolu olmuşdur.
Şəhərin görkəmliliyi regiondakı saratinlər bir-birləri ilə nəzarət uğrunda vuruşduğuna görə növbəti 400 il ərzində itir. Yerusəlim Birinci səlib yürüşü zamanı, 1099-cu ildə sələbçilər tərəfindən ələ keçirilənə qədər müsəlman nəzarətində qalır.
Hədislər
İslamın sünnilik məzhəbində inanılır ki, Məhəmməd müxtəlif islam mənbələrində qeyd olunan çoxlu sayda hədisdə Yerusəlim şəhərinin fəthi haqqında əvvəlcədən məlumat verir. Bu, "Səhih əl-Buxari" əsərinin "Cizyə və anbar kitabı"nda da qeyd edilmişdir:
Yerusəlimin mühasirəsi islamın ən erkən dövrlərində, Amvas vəbasının yayıldığı vaxtlarda Ömərin nəzarəti ilə Əbu Übeydə tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu epidemiya Məhəmmədin bir çox görkəmli səhabəsinin ölümünə səbəb olduğundan müsəlman mənbələrində məşhurdur.
Sərxoş şaolinçi (film, 1983)
Sərxoş şaolinçi — 1983-cü ildə Yuan Vupinin rejissorluğu ilə çəkilmiş Honkonq filmi.
Məzmunu
Yarım adam, yarı şeytan sərxoş Taosist Fen Şinin nəzarəti altında Şaolin monastırında əsir saxlanılır. Taocu bir içki üçün yola düşəndə ​​fürsətdən istifadə edərək, məhbus məbəddən qaçır. Taocu dostu Pakvan, gələcək gəlini Li Ai və nənəsi Yau Fen Şiyə qaçaq sehrbazı tutub Şaolinə qaytarmaq üçün kömək edir.
Ruysat
Ruysat‎ — Əlcəzairin şərqində, Uarqla vilayətind' şəhər və kommuna. Uarqla dairəsinə daxildir.
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin mərkəzi hissəsinin qərbində, Böyük Səhranın şimal vahələrindən birinin ərazisində, Uarqla şəhərindən cənub-şərqdə, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 562 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 138 metrdir.
Ruysat kommunası Uarqla, ƏynBəyda və Hassi-Məsud kommunaları, həmçinin Qardaya vilayətinin ərazisi ilə həmsərhəddir. Sahəsi 7331 km2-dir.
İqlim
Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində çox az yağıntı düşür (orta illik miqdarı 45 mm-dir). Orta illik temperatur 22,4 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvar) orta temperaturu 10,8 °C, ən isti ay (iyul) 34,2 °C-dir.
Sövməə (Əhər)
Sövməə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 79 nəfər yaşayır (18 ailə).
Palestina Prima
Palestina Prima (, ; mənası – Birinci Fələstin) — Bizans imperiyasında vilayət. 390-cu ildə qurulmuş vilayət 614-cü ildə Sasanilər tərəfindən ələ keçirilmiş, daha sonra 628-ci ildə geri alınmışdır, ancaq 638-ci ildə müsəlmanları tərəfindən birdəfəlik fəth edilmişdir.
Tarixi
Ərazi İsavra, Kilikiya, Kipr, Yevfratisiya, Mesopotamiya, Osroena, Finikiya və Araviya Petreya ilə birlikdə Roma imperiyasına aid Şərq diosezinin bir parçası olmuşdur. Bizans imperiyası dövründə inzibati bölgülərə yeni dəyişikliklər edilmişdir. Kilikiya vilayəti Kilikiya Prima və Kilikiya Sekundaya bölünmüşdür. VI əsrdə Siriya Palestina vilayəti Siriya Prima, Siriya Salyutaris, Finikya Lebanensis, Palestina Prima, Palestina Sekunda və Palestina Salyutarisə bölünmüşdür.
Ay çörəyi
thumb|250px|Ay çörəyi
Palestina Prima
Tarixi
Samaritlər xristian dominantlığına rəğmən IV–V əsrlərdə Samariya ölkəsində öz muxtariyyətlərini qoruya bilmişdir. Bu muxtariyyət tədricən genişləmiş və üsyanlara səbəb olmuşdur. Həmin dövrdə baş tutmuş dörd əsas samarit üsyanı həmin icmanın demək olar məhvinə gətirib çıxarmış, çoxlu xristian itkilərinə səbəb olmuşdur. VI əsrin axırlarında Bizans imperiyası və onların xristian qəssani müttəfiqləri mübarizədə üstünlük əldə etmişdir.
Ay çörəyi
Ay çörəyi yoxsa Ayçörəyi, Türkiyə mətbəxinə aid olaraq, ümumiyyətlə darçın , qoz , fındıq , kakao və kişmiş yerləşdirilərək, aypara şəklində hazırlanan çörək növü. Aypara şəklində olmayan, eyni materiallardan istifadə edərək düzəldilmiş düzbucaqlı pastiç ( İzmir çörəyi kimi də tanınır), çox zamanlar ayçörəyi adı ilə də satılır.
Ərzaqlar:
3 stəkan un 100 qr. marqarin 1 qəhvə fincanı süd 1 ədəd yumurta ağı bir miqdar yaş maya 1 stəkan döyülmüş fındıq 1/ 2 stəkan şəkər tozu 1 dilim bayat çörək içi 1 yemək qaşığı quru üzüm 1 çay qaşığı da
Palestina Prima
Tarixi
Palestina Prima və Palestina Sekunda 614-cü ildə birləşmiş Sasani və yəhudi ordusu tərəfindən ələ keçirilir. Bu yürüşdə baş verənlər xristian cəmiyyətini təəccübləndirmişdir. Vilayətdəki şəhərlər yağmalanmış, xristianlar qılıncdan keçirilmiş, kilsələr dağıdılmış və dirildən xaç qarət edilmiş və müharibə qəniməti kimi Ktesifon şəhərinə aparılmışdır. Ərazi fars qoşunlarının geri çəkilməsindən və sonradan yerli yəhudi üsyançılarının təslim olmasından sonra 628-ci ildə Bizans tərəfindən yenidən ilhaq edilmişdir.
Ay çörəyi
HAZIRLANMASI
3 su stəkanı un, 100 qr marqarin , 1 qəhvə fincanı süd və 1 ədəd yumurta ağını bir kasada çalın. Bir çimdik yaş mayanı ilıq suda əridib digər qarışıqların içinə əlavə edin. Yoğuraraq xəmir edin. Üzərini nəmli bir dəsmalla örtün. 1 saat köpməsi üçün saxlayın.
Ayrı bir qabda 1 su stəkanı döyülmüş fındıq, yarım su stəkanı toz şəkər, 1 dilim bayat çörək içi , 1 xörək qaşığı quru üzüm , 1 çay qaşığı darçın qoyun.
Sohoista döyüşü
Sohoista döyüşü – 1545-ci ildə Osmanlı və gürcü orduları arasında reallaşan döyüşdür. Hal-hazırda Türkiyənin şimal-şərqində olan Sohoista bölgəsində baş vermişdir. Sohoista döyüşü gürcü sülalələrinin Osmanlının regionda güclənməsini dayandırmağa çalışdıqları son cəhdləri idi, lakin mütləq Osmanlı qələbəsi ilə nəticələndi. Rüstəm Paşanın Zivində idarə etdiyi döyüşün bu döyüş olduğu düşünülməkdədir.
Palestina Prima
Tarixi
Bizans imperiyasının vilayətə nəzarəti 636-cı ildə, Ərəblərin Suriyaya yürüşü əsnasında birədəfəlik itirilmiş, müsəlman isə regionu fəth etmişdir.
Sohoista döyüşü
Arxa plan
Müharibədən əvvəl gürcü qarnizonları tərəfindən qorunan Oltisi qalasını (hal-hazırkı Oltu) Qızıl Əhməd olaraq da bilinən, Musa Paşa almağa çalışmış, lakin uğursuz olmuşdur. Musa Paşa 1543-cü ildə Qaragakda gürcülərə məğlub olmuş və döyüş meydanında öldürülmüşdür. Osmanlılar iki il sonra bölgəyə yenidən gəlmiş və Samsthe atabəyliyini işğal etmişdirlər. İmereti kralı olan Baqrat digər gürcü hökmdarlarını yardıma çağırmışdır. Kartli kralı Luarsab və Quriya hökmdarı Rostom Qurieli İmereti kralına dəstək verərkən, Meqreliya hökmdarı I Levan Dadiani ittifaqa qatılmağı rədd etmişdir.
Palestina Prima
Əhali
Palestina Prima vilayətinin əhalisi yunan və aramidilli xalqlardan təşkil olunmuşdu. Bunlar arasında yunan və romalı xristianlar əksəriyyəti təşkil edirdi. Samaritanlar ən böyük ikinci əhali qrupu idi ki. Onlar Samariya adlı təpəlik ərazidə yaşayırdı, IV–V əsrlərdə sayları təqribən bir milyon idi. Vilayətdə azlığı təşkil edən yəhudilər, xristian qəssanilər və nəbatilər də var idi. Yəhudilər qonşu Palestina Sekunda da əksəriyyəti təşkil edirdi, qəssanilər və nəbatilər isə Ərəbistan səhrəsında yaşayırdı. Buna baxmyaraq, romalılar da savaşmış yəhudilərin çoxu vaxtında Babilə sürgün edilmişdi.
Sohoista döyüşü
Döyüş
İki rəqib ordu Basean bölgəsinin (hal-hazırkı Pasinlər, Türkiyə) sərhədlərində olan Sohoista bölgəsində qarşı-qarşıya gəlmişdir. Tarixçi Vahuştinin xatirələrində döyüş barədə bəzi detallar qeyd edilmişdir. Bu qaynağa görə, gürcü hökmdarları Samsthe atabətliyinin qüvvələrinin öncü qüvvə olaraq döyüşməsinə icazə verməmişdirlər. Buna görə də, Samsthe atabəyliyi atabəyi qəzəbləndi və döyüşə qatılmağı rədd etdi. Döyüş sübhdən axşama qədər davam etdi və mütləq Osmanlı qələbəsi ilə nəticələndi.
Palestina Prima
Din
Palestina Prima vilayəti Bizans imperiyasının hakimiyyəti dövründə tədricən xristianlığın mərkəzinə çevrilmişdir. Vilayətdən Yaxın Şərq və Cənubi Avropadan keçmiş Roma və ellinist kultlarını tərk edən çoxlu sayda keşiş və ruhani alim cəlb etmişdir. Xristianlığın arianlıq kimi növləri də özlərini düşmən mühitində tapmışdır.
Sohoista döyüşü
Döyüş
Sohoistadakı zəfər Osmanlı imperiyasının cənub-qərb Qafqazın nəzarətini əldə etmələrini təmin etdi. Bundan əlavə, Samsthe atabəyliyini yağmalayan Osmanlı qüvvələri atabəyliyə öz himayələrindəKi III Kaikhosronu çar olaraq təyin etdilər. Tortum, İspir və Pasinlər Samsthe atabəyliyindən alındı və Osmanlı imperiyasına verildi. Döyüş 1555-ci ildə Amasiyada imzalanan Osmanlı-Səfəvi sülh müqaviləsi öncəsində uyğun şərait yaratdı. Bu müqavilə nəticəsində Səfəvi və Osmanlı imperiyaları Gürcüstanı öz aralarında böldülər. Qərbi Gürcüstan Osmanlı imperiyasına, şərqi Gürcüstan isə Səfəvi imperiyasına verildi.
Palestina Prima
Din
IV–VI əsrlərdə vilayətdə samaritan və yəhudi etnik-dini icmalar tərəfindən pərəştiş edilən çoxlu Musəvi dinlər də yayğın idi. Buna baxmayaraq, VI–VII müharibə və kütləvi din dəyişmələrinə görə samaritan və yəhudi əhalisi azalmış, nəticə də bu dini inanclar da yayğınlığını itirmişdir. Bizans hakimiyyətinin son dövrlərində sinaqoqların sayı ifrat dərəcədə azalmış, qalanları isə zorakı hadisələr nəticəsində yerlə-yeksan edilmişdi. Hebron şəhəri imperiyası Bizans dövründə sonuncu yəhudi şəhərlərindən biri idi.
Ay çörəyi
HAZIRLANMASI
Rulet formasında qaltlayıb, yarım ay şəklində bükün. Üzərinə əzilmiş qoz-fındıq səpin. Əvvəldən isidilmiş 180 dərəcəli sobada üzəri qızarana qədər bişirib süfrəyə verin.
Haqqıxlı
Haqqıxlı (1978-ci ildən Səməd Vurğun, 1991-ci ildən Hovk) — Qaraqoyunlu mahalında kənd. İndiki adı Hovk.
Haqqında
Haqqıxlı Ermənistan SSR-in İcevan (Karvansara) rayonunda, Ağstafa çayı dərəsinin sol yamacında, rayon mərkəzindən 12 km cənub-qərbdə azərbaycanlılar yaşamış kənd. Azərbaycanlı əhalisi 1905-ci ildə 463, 1931-ci ildə 412 nəfər olub. Əhali 1988-ci il faciəli olaylar zamanı kənddən bütünlüklə qovulub.
Tarixi
Haqqıxlı kəndi Qafqaz və Zaqafqaziya diyarı idarəsinin dəyişdirilməsi haqqında 1867-ci il 9 dekabr tarixli çar fərmanı əsasında yaradılmış Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasına aid olmuşdur. 1918-ci ildən 1920-ci ilə qədər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ərazisi daxilində mövcud olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Qazax qəzasında hərbi inqilab komitəsi yaradıldı. Ermənistanda sovet hökuməti qurulduqdan (1920, 29 noyabr) sonra Qazax qəzası ərazisinin 44,5%-i, o cümlədən 1874-cü il inzibati bölgüsünə görə Azasu, Qaradaş, Qılınc kənd, Uzuntala, Baranin, Qalaçı, Kötikənd, Qoşqotan Külpi, Yeni Dilican, Köhnə Dilican, Karvansara, Qaraqoyunlu, Polad-Ayrım, Xaştar, Başkənd, Küləli, Mixaylovsk, Tatlıkənd, Tovuzqala kəndləri Ermənistanın tərkibində qaldı. Qazax qəzasının Azərbaycanın tərkibində qalan torpaqlarında Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy, Şamxor rayonları, Ermənistana verilmiş torpaqlarda isə Karvansara (İcevan), Çəmbərək (Krasnoselsk), Şəmşəddil, Dilican rayonları yaradıldı.
Kənddə soyqırım
Haqqıxlı – 1919-cu il. 540 nəfər yaşamışdır. Andranikin quldur dəstəsi camaatı sülh adıyla evlərə toplamış, qapıları baglayandan sonra evlərə od vermişıər. Qaçıb aradan çıxmaq istəyənlər tüfəng ilə nişan alınmış, qılıncla dogranmışlar. Bir gecədə 158 nəfər adam amansızlıqla məhv edilmişdir. 1922-ci ildə salamat qurtaranlardan bir qismi kəndə dönmüş. 1988-ci ildə kənddə yaşayan insanlar yenidən erməni təcavüzünün qurbanı olmuşlar. Kənd erməniləşdirilmişdir.
Haqqıxlı kəndində doğulmuş, geologiya-minerologiya elmləri namizədi Vaqif Tanrıverdi oğlu Həsənovun əlavəsi:
Qars azərbaycanlıları
Qars azərbaycanlıları — Türkiyənin Qars ilində yaşayan azərbaycanlıların icması. Azərbaycanlıların böyük sayı Qarsın mərkəzində və mərkəzə bağlı kəndlərdə yaşayır.
Batial
Batial çöküntülər
Dəniz və okean ların batial zona sında (sahəsində) çökən vulkanik lillərdən, dərinlik qumlarından və çınqıl daşlarından ibarət, əsasən göy, yaşıl, qırmızı və boz rəngli çöküntülər. Batial çöküntülərin tərki­bində terrigen materiallar üstünlük təşkil edir. Batial çöküntülər dünya okeanı dibi sahəsinin 15,4%-ni örtür, əsasən materik yamac larında yayılmışdır. Batial çöküntüləri - əksərən materik yamac hüdudunda, qismən isə şelfin daha dərin hissələrində, 200 m-dən 2000 m-ə qədər dərin­likdə toplanan dəniz çöküntüləri.
Qars azərbaycanlıları
Qars şəhərində azərbaycanlılar əsasən "Yeni" və "İstasyon" məhəllələrində yaşayırlar. Burada azərbaycanlıları aşağıdakı qruplara ayrılar: Molla Musalılar, Karakilseliler, Kulubeqliler və Çobankerelilerdilər. Bu adlar onların əslinin gəldiyi vilayətlərin və kəndlərin adlarına görə verilib.
Batial
Batimetriya
Batimetriya-(yun. bathus dərin+metreo - ölçürəm) - xüsusi cihaz larla (lota, exolot a və digər dərinlik ölçənlərlə) dəniz və okean lann dərinliyinin ölçülməsi.
Qars azərbaycanlıları
Qars ilçəsində azərbaycanlıların yaşadığı kəndlər: Başqedikler, Bayraktar, Bekler, Büyük Aküzüm, Karakaş, Küçük Pirveli, Külveren, Soylu, Tazekent, Yağıkesen, Layçınlar, Yılanlı. Arpaçay ilçəsində —  Bacıoğlu, İbişköy, Kayadöven, Mescidli, Meydancık, Taşdere; Ağyaxa ilçəsində — Akbulak, Aslanxane, Büyükkımlı, Büyükpirveli, Esenyayla, Küçük Aküzüm, Küçük Kımlı, Şahnalar. Azərbaycanlılar Akyaka mərkəzində yaşayan əhalinin böyük hissəsini təşkil edir.