cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Levin Reyçel
Karyera
1988-ci ildən 1993-cü ilə qədər Riçard Levin Nyu-Yorkun Mount Sinai Xəstəxanasında pediatriya sahəsində təlim keçib. 1993-cü ildə Manhettendən mərkəzi Pensilvaniyaya köçdükdən sonra o, Pensilvaniya ştatının Herşey Dövlət Tibb Mərkəzinə qatılıb və burada daha sonra Yeniyetmə Tibb Departamentinə və klinikaya rəhbərlik edib. 2015-ci ildə Reyçel Levin Pennsilvaniya Baş Tibb Mütəxəssisi təyin edildi.
Pensilvaniya Səhiyyə Departamenti
2017-ci ilin iyulunda qubernator Tom Vulf onu Səhiyyə Departamentinin katibi vəzifəsinə irəli sürdü və o, yekdilliklə təsdiqləndi. 2020-ci il ərzində və 23 yanvar 2021-ci il tarixinədək Reyçel Levin Pensilvaniya ştatında İctimai Səhiyyə Departamentinin COVID-19 bölümünə rəhbərlik etmişdir. Federal Fövqəladə Halların İdarə Olunması Agentliyinin direktoru ilə gündəlik sıx əməkdaşlıq etmiş və gündəlik mətbuat brifinqləri keçirmişdir.
Co Bayden administrasiyası
13 fevral 2021-ci ildə ABŞ prezidenti Co Bayden rəsmi olaraq Reyçel Levini səhiyyə nazirinin köməkçisi təyin etdi. Onun təsdiqi 25 fevral 2021-ci ildə Senatın Komitəsində keçirildi. O, ABŞ Senatının təsdiqini tələb edən bir vəzifəyə təyin olunan ilk açıq trans qadındır. Belə ki, əvvəllər Amanda Simpson kimi federal transgender məmurlar Senatın təsdiqini tələb etməyən vəzifələrdə çalışıblar.
19 oktyabr 2021-ci ildə Levinin Senat tərəfindən Amerika Birləşmiş Ştatlarının İctimai Səhiyyə Xidməti Zabit Korpusunda admiral rütbəsi təsdiqləndi. Bu, ABŞ tarixində ilk dəfə trans şəxsə verilən ən yüksək rütbədir ..
Niyam Salami
Ailəsi
Atası Səfərov Salam İsmayıl oğlu 1956-cı ildə Masallı rayonundə Ərkivan kəndində anadan olmuşdur. Uzun illər Dəmir yollarında mexanik vəzifəsində çalışmışdır. 2001-ci ildə dünyasını dəyişib. Anası Səfərova Hacıxanım Fərhad qızı Astara rayonunun Kakalos kəndində anadan olmuşdur. Evdar qadın olmuşdur. 2019-cu ildə dünyasını dəyişmişdir.
Şəxsi həyatı
Subaydır. Övladı yoxdur.
Karyerası
İlk dəfə professional fəaliyyətini 1997-ci ildə bəstəsi Elşən Allahverdiyevə məxsus "Kim ağlayar görən məni" adlı mahnısını ifa edərək, həmin il də eyniadlı "Kim ağlayar görən məni" albomunu buraxaraq solo karyerasına başlamışdır.
Azərbaycanın tanınmış bəstəkarları ilə birgə fəaliyyət göstərərək, Nailə Mirməmmədli, Fidan Süleymanova, Hacı Nazim, Rəhim Rəhimli, Xanım İsmayılqızı kimi bəstəkarların ona yazılmış yeni mahnılarını ifa etmişdir.
2018-də Türkiyədə Bodrum şəhərində, tanınmış türk sənətçisi Fateh Erkoçun özəl konsertində çıxış etmişdir.
2019-cu ildə Türkiyənin populyar müğənnisi və bəstəkarı Cansevər ilə duetləri və işbirliyi olmuşdur. 2022-ci ildə yeni layihələri də gözlənilir.
Bir çox dövlət tədbirlərində, Heydər Əliyev Sarayında çıxışları olmuşdur.
2002-ci ildə "Subaylıq-sultanlıq", 2005-ci ildə "Ay ürək", 2009-ci ildə "Dön gəl", 2012-ci ildə "Sana haram eller deymiş", 2017-ci ildə "Bir şans ver", 2018-ci ildə "Günahkar", 2019-cu ildə "Çağırma məni", 2021-ci ildə "Anlamı nədir dünyanın" adlı mahnılarını ifa edərək populyarlıq qazanmışdır.
2015 və 2019-cu illərdə Azərbaycanın ən populyar yarışması olan Maşın Şouda iştirak etmişdir.
2021-ci ildə ARB TV-də özünün müəllif və aparıcı oluğu "Salami Şou" teleşousu ilə televiziyada çalışmışdır.
Hal-hazırda professional solo karyerasını davam etdirir. Biznes sahəsində isə öz adı ilə fəaliyyət göstərən restoranlar şəbəkəsini işlətməkdədir.
Taksodiumlar
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.
Alapapaq
Alapapaq - İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Axta (Razdan) rayonu ərazisində dağ.
Toponimi
İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Axta (Razdan) rayonu ərazisində dağ.Göyçə gölü hövzəsində, Zəngi (Razdan) çayının yuxarı sahilində yerləşir. Alapapaq türk tayfa adı əsasında yaranmışdır. Etnooronimdir. Quruluşca sadə oronimdir.
Həmçinin bax
İrəvan quberniyası
Xarici keçid
xalqqazeti.
Natrium peroksid
Natrium peroksid - Na2 O2 formullu qeyri-üzvi birləşmədir. Bu sarımtıl birləşmə artıq oksigenlə alovlanan natriumun birləşməsidir. Güclü bir əsasi birləşmədir. Bu metal peroksidin də daxil olması ilə bir neçə hidrat və peroksidrat da mövcuddur: Na2O2•2H2O2•4H2O, Na2O2•2H2O, Na2O2•2H2O2, və Na2O2•8H2O. Hazırlanması sadə olan oktahidrat susuz birləşmədən fərqli olaraq ağ rəngdədir.
Xassələri
Natrium peroksid altıbucaqlı simmetriya ilə kristallaşır. 512 °C-də qızdırıldıqda altıbucaqlı forma naməlum simmetriya fazasına keçid edir. 657 °C qaynama nöqtəsindən yüksək qızdırıldıqda, birləşmə Na2O-ya ayrılır və sərbəst O2 ayrılır.
Alınması
Oktahidrat natrium hidroksidin hidrogen peroksidlə reaksiyası ilə istehsal olunur. Natrium peroksid, natrium metalının oksigenlə 130-200 °C-də reaksiyaya  daxil olması ilə geniş miqyasda alına bilər ki, bu da ayrı bir mərhələdə oksigenin alınmasında istifadə olunan natrium oksidin alınmasında istifadə olunur: Ozon qazının bir platin və ya palladium borusunun içərisindəki qatı natrium yodid üzərindən keçməsi ilə də istehsal edilə bilər. Ozon natriumu oksidləşdirərək natrium peroksid əmələ gətirir. Yod yumşaq isitmə ilə sublimasiya edilə bilər. Platin və ya palladium reaksiyada katalizator kimi iştirak edir və natrium peroksidin hücumuna məruz qalmır.
Tətbiqi
Natrium peroksidin hidrolizə uğraması ilə natrium hidroksid və hidrogen peroksid alınır.
Natrium peroksid, kağız və parça istehsalı, ağac kütləsini ağartmaq üçün istifadə edilir. Hal-hazırda əsasən ixtisaslaşmış laboratoriya işləri üçün, məsələn, mineralların müxtəlif filizlərdən ayrılması üçün istifadə olunur. Natrium peroksidə Solozone və Flocool sənaye adları ilə də rast gəlinə bilər. Kimya preparatlarında natrium peroksid oksidləşdirici maddə kimi istifadə olunur. O, oksigen və natrium karbonat istehsal etmək üçün karbon qazı ilə reaksiyaya daxil olaraq oksigen mənbəyi kimi də istifadə olunur:
Beləliklə, sualtı qayıqlarında və s. xüsusilə faydalıdır. Litium peroksidin də oxşar istifadəsi var.
Qızıl Əməliyyatı
250px|thumb|right|Sovet zabitləri aşkar olunan tünelinin qarşısında media nümayəndələrinə izahat verirlər Qızıl Əməliyyatı (, həmçinin Operation Stopwatch — Saniyyə ölçən əməliyyatı) — 1950-ci illərin əvvəllərində Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi və İngiltərənin Gizli Kəşfiyyat Xidmətinin Sovet İttifaqının Almaniyadakı qərargahının telefon əlaqələrinə giriş əldə etmək üçün Qərbi Berlindən Şərqi Berlinə yeraltı tunel çəkmək üçün birgə kəşfiyyat əməliyyatı. Bu əməliyyat daha əvvəl Vyanada həyata keçirilən "Gümüş" Əməliyyatı layihəsinin daha mürəkkəb bir variantı idi.
Tarixi
200px|thumb|left|İzvestiya qəzetinin müxbiri Tunelin içərisində İkinci Dünya müharibəsindən sonra Berlində mütəffiq qüvvələri yerləşdiyindən şəhər iki hissəyə bölünmüşdü. Qərbi Berlində əsasən ABŞ və İngiltərə, Şərqi Berlində isə SSRİ tərəfi hakim idi. Bu səbəbdən şəhər Soyuq müharibə illərində tərəflərin əsas mübarizə "poliqonuna" çevrilmişdi. Bu mübarizədə kəşfiyyat xidmətləri xüsusi fəallıq göstərirdilər. Kəşfiyyat xidmətləri məlumat toplamaq üçün öz işlərində bütün vasitələrdən istifadə edirdilər. Belə vasitələrdən də biri 1950-ci illərdə İngiltərə və ABŞ tərəfinin istifadə etdiyi tunel dinləməsi sistemi idi.
Avstriya 1938–1945-ci illərdə Almaniyanın tərkibində olduğundan İkinci Dünya müharibəsindən sonra həm ölkə, həm də paytaxt Vyana müttəfiqlər tərəfindən işğal edilərək zonalara bölünmüşdü. Burada 1949-cu ildə britaniyalılar maraqlı bir əməliyyat apardılar. Onlar guya tvid parça satan dükan aldılar və buradan tunel qazaraq sovet hərbçilərinin istifadə etdikləri telefon xəttinə qoşuldular. "Gümüş" ("Silver") adı verilən bu əməliyyat 1952-ci ilə kimi davam etdi. Həmin il üzərindən keçən tramvayın titrəyişləri səbəbindən tunel uçdu.
Əməliyyatın planlaşdırılması
Vyana tuneli işlək ikən ingilislər oxşar əməliyyatı Berlində keçirməyin mümkün olub-olmaması ilə maraqlandılar. Şərqi Berlin telefon stansiyasından əldə etdikləri məlumat sovet hərbçilərinin və diplomatlarının, eləcə də Şərqi Almaniya hökumət strukturlarının istifadə etdikləri yeraltı telefon və teleqraf xətlərinin bir yerdə Amerika zonasının yaxınlığından keçdiyini göstərirdi.
İngilislər özləri Amerika zonasında tunel qaza bilməzdilər. Buna görə də ideyanı amerikalılarla bölüşmək lazım gəldi. Onlar da dərhal əməliyyata rəhbərliyi öz əllərinə aldılar, ingilislərə "kiçik qardaş" rolu ayrıdılar. İngilislər amerikalıların üstün rol almasına etiraz etmədilər, çünki amerikalılar xərcləri öz üzərilərinə götürürdülər. Əməliyyatın adı isə Vyanadakı əməliyyatın davamı olaraq "Qızıl" Əməliyyatı adlandı. MKİ-nin rəhbəri Allen Dales gizliliyi qorumaq üçün tikinti işlərinin sənədləşməsinin məhdud sayda aparılmağını tapşırmışdı.
Böyük Britaniya tərəfindən əməliyyatda çox məhdud sayda adam iştirak edirdi. Əsas adamlardan biri də Corc Bleyk idi. Bleyk Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin gizli əməkdaşı olduğundan Moskva əməliyyat barədə hələ 1953-cü ilin sonlarından, o, sadəcə müzakirə mərhələsində olanda xəbər tutdu. "Vaşinqton Post" qəzeti 2020-ci il də Bleykin ölümünə həsr etdiyi məqalədə bunu belə təsvir edirdi: "Hələ ilk külüng alman torpağına dəymədən Bleyk çoxmilyonluq işi sabotaj etdi". Bu həm də Corc Bleykin casusluq fəaliyyətinin ən önəmli hadisəsi idi.
"Qızıl" ("Gold") əməliyyatının məğzi Berlində yeraltı tunel qazaraq sovet hərbçilərinin istifadə etdikləri telefon xəttinə qoşulmaq idi. tikinti əməliyyatı 1954-cü ildə yayın sonlarında avqust ayında Amerika zonasında "anbar" tikməklə başlandı və 1955-ci ilin fevralında bitdi. Həmin tikilinin içindən isə əvvəlcə şaquli, sonra da sovet zonasına tərəf uzanan üfüqi tunel qazıldı. Yerin 6 metr dərinliyində, insanların sərbəst hərəkət edə biləcəyi diametrdə olan tunelin uzunluğu 450 metr idi və qurtaracağında sovet tərəfinin istifadə etdiyi yeraltı telefon xəttinə qoşulurdu. Tunel o dövrün ən müasir dinləmə texnologiyaları ilə təchiz edildi. Tunel qazıntısı və avadanlıqla təchiz edilməsi 6,5 milyon dollara başa gəldi. Almaniya Federativ Respublikasının kəşfiyyat xidmətinin gələcək rəhbəri Reynxard Qelen dəqiq hansı telefon qovşağının kabelinə qoşulmağı müəyyən etdi. MKİ bu kabelin hərbi hissələrin, əks kəşfiyyatın və diplomatik xidmətlərin telefon və teleqraf rabitəsi üçün istifadə olunduğu barədə etibarlı məlumat aldı. .
Əməliyyatın gedişi
SSRİ-nin Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi "Qızıl" əməliyyatı barədə xəbərdar olsa da, dərhal əks-tədbirlər görmədi, çünki bu, onu gizli agenti Bleyki ələ verə bilərdi. DTK öz agentini qorumaq məqsədilə sovet hərbi kəşfiyyatını və Şərqi Almaniyanın "Ştazi" Təhlükəsizlik Nazirliyini belə telefon xətlərinin dinlənilməsindən xəbərdar etmədi. DTK özü isə danışıqlarını yerüstü telefon xətlərinə etibar edirdi. Yeraltı xətlərdən isə hərdən dezinformasiya ötürmək üçün istifadə olunurdu. Belə olan halda aydın idi ki, DTK-nın əvvəlcədən xəbərdar olması məsələni ciddi surətdə dəyişmirdi. Tunel fəaliyyət göstərirdi və amerikalılar önəmli məlumat toplayırdılar. Dinləmənin qarşısı mütləq alınmalı idi, amma bunu mənbəni təhlükəyə atmadan etmək lazım idi.
Aşkar olunması
200px|thumb|left|Tunelin tikintisinin əsas memarı [[MKİ rəhbəri Allen Dalles]] Bleykin 1955-ci ildə Berlinə göndərilməsi bu istiqamətdə ilk addım oldu. Çünki o, SİS-in dinləmələrə bilavasitə aidiyyatı olan "Y" şöbəsindən uzaqlaşdı, amma bir qədər gözləmək və inandırıcı səbəb tapmaq lazım idi. Nəhayət, dinləmələrin başlamasında 11 ay sonra belə bir bəhanə tapıldı. 1956-cı ilin aprelin ikinci ongünlüyündə Berlində bir neçə gün davam edən leysan yağışlar yağdı. Bu yağışların güya telefon əlaqəsini korladığını əsas götürərək sovet və Şərqi Almaniya hərbi rabitəçiləri xətləri yoxlamaq üçün göndərildilər. Məhz bu zaman sözügedən tunel aşkar edildi. Ertəsi gün sovet tərəfi mətbuat konfransı keçirərək baş verənləri danışdı. Hadisə dünya gündəmində partlayan bomba effekti verdi. Tunelin aşkar olunması əməliyyatı inandırıcı alındı. Amerikalılar da, ingilislər də hər hansı xəyanətdən şübhələnmədilər və qısamüddətli araşdırmadan sonra tunelin təsadüfən aşkar olunduğu qənaətinə gəldilər. Yalnız Bleykin 1961-ci ildə həbsindən sonra gerçək səbəb bəlli oldu.
Nəticəsi
"Qızıl" əməliyyatı istənilən qədər davam etməsə də, tamamilə boşa getdiyini də söyləmək olmaz. Dinləmələr zamanı toplam 40 min saat təşkil edən yarım milyon telefon danışığı lentlərə yazıldı. Teleqraf trafiki isə 6 milyon saat təşkil edirdi. Toplanan material üzərində iş 1958-ci ilin sentyabrına kimi davam etdi. Nəticədə 1.750 hesabat və 90.000 material tərcümə edilmişdi.
Tünel qalmaqalı yalnız MKİ-nın rəhbəri Allen Dallesin deyil, həm də o zaman ABŞ Dövlət katibi olan qardaşı Con Foster Dalles və bacısı Dövlət Departamentinin Almaniya İşləri Bürosunun Berlin şöbəsinin rəhbəri Elyanor Lansinq Dallesin də gələcək karyrasına təsir göstərdi.
Nəzakət Teymurova
Nəzakət Teymurova — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, Azərbaycanın xalq artisti, prezident mükafatçısı.
Həyatı
Nəzakət Teymurova 4 iyul 1972-ci ildə Ağdam rayonunun Əlimədədli kəndində dünyaya gəlib. Orta məktəbin 8-ci sinfini bitirdikdən sonra Bakı Baza Energetika Texnikumuna daxil olub. Oradan müsabiqə yolu ilə Asəf Zeynallı adına Musiqi məktəbinə daxil olub və 1991–1995-ci illərdə Nəriman Əliyevin sinfində oxuyub.
1995-ci ildə ali təhsil almaq üçün Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olub, xalq artisti professor Arif Babayevdən dərs alıb. Elə həmin ildən də Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solistidir. İlk rolu "Leyli və Məcnun"-da Leyli olub. "Aşıq Qərib"də Şahsənəm, "Gəlin Qayası"nda Gülbahar, "Natavan"da Xanəndə qız, "Vaqif"də Xanəndə qız, "Koroğlu"da Xanəndə qız rolları ilə çıxış edib.
Opera solisti kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, Nəzakət Teymurova həm də muğam, xalq və bəstəkar mahnılarını da yüksək professionallıqla ifa edir. Dövlət səviyyəli tədbirlərdə, yubileylərdə tez-tez çıxış edir. Sənətçi Almaniya, ABŞ, Koreya, Yaponiya, Macarıstan, Fransa, Türkiyə, İran, İsveçrədə konsert proqramları ilə çıxış edərək milli muğam sənətini ləyaqətlə təmsil etmişdir. Hazırda Opera və Balet Teatrının solistidir, Milli Konservatoriyada və Musiqi Kollecində muğam dərsi deyir.
2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti, 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti adlarına layiq görülüb. 2011-ci ilin avqust ayında Özbəkistanın Səmərqənd şəhərində keçirilən "Şərq təranələri" VIII Beynəlxalq musiqi festivalında YUNESKO-nun "Ən gözəl səs" xüsusi mükafatını alıb. 2012-ci ilin fevral ayinda Nəzakət Teymurovanın Azərbaycan musiqisi toplusundan ibarət yeni diski İtaliyada işıq üzü görüb. 9 may 2012-ci ildə 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə və 1 may 2017-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Albomları
thumb|[[Gülüstan Əliyeva, Elxan Mansurov, Nəzakət Teymurova]]
GameFan
"GameFan" (əvvəllər "Diehard GameFan") — ABŞ videooyun jurnalı.
Qalmaqal
"GameFan" jurnalının 1995-ci ilin sentyabr nömrəsində yaponlar haqqında bir neçə alçaldıcı şərhdən ibarət məqalə çap olunmuşdur. Burada yaponlar üçün "kiçik cep bicləri" ifadəsindən istifadə edilmişdir. Bu, İkinci Dünya müharibəsi illərində ABŞ yaponlarını təhqir etmək üçün istifadə edilən irqi alçaldıcı ifadədir. Mətn idman mövzusundakı "College Football '96" videooyunu üçün hazırlanan resenziyalardan birinin bəndlərində yer almışdır.
Vüsal İbişov
Həyatı
Vüsal İbişov 1999-cu il iyunun 19-da Ağsu rayonunun Gəgəli kəndində anadan olub. 2006-cı ildə Sahib Mütəllimov adına Gəgəli kənd tam orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, 2017-ci ildə həmin məktəbi bitirib.
Hərbi xidməti
Vüsal İbişov orta məktəbi bitirdikdən sonra həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb. 2019-cu ilin aprelində hərbi xidməti başa vurduqdan sonra Gəgəli kəndinə qayıdıb, 2020-ci il sentyabrın 21-də yenidən könüllü olaraq hərbi xidmətə yollanıb. Vətən müharibəsi başlayanda Suqovuşan və Ağdərə istiqamətlərindəki döyüşlərdə kəşfiyyatçı kimi xidmət edən Vüsal İbişov oktyabrın 18-də yaralı əsgər yoldaşını xilas etməyə çalışarkən düşmənin snayperdən açdığı atəş nəticəsində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal İbişov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal İbişov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yeraltı yol (Yuxarı Əskipara)
Mənbə
http://gazakh.cls.az/more/text/20851
Yeraltı su kəməri (Yuxarı Əskipara)
Yeraltı su kəməri — Qazax rayonunun Yuxarı Əskipara kəndində yerləşən ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidədir.
Mənbə
http://www.qazax.net/az/monumentslist.htm
Müstəqillik Günü (Ermənistan)
Ermənistanın Dövlət Müstəqilliyi günü — Ermənistan Respublikası nda əsas dövlət bayramı. Hər il 21 sentyabrda qeyd edilir.
Tarix
23 avqust 1990-cı ildə Ermənistan SSR-nin Ali Soveti Ermənistanın İstiqlal Bəyannaməsi ni qəbul etmiş, Ermənistan SSR-nin ləğvini və Ermənistan Respublikasının müstəqilliyini elan etmişdir. 21 sentyabr 1991-ci ildə Ermənistan xalqı müstəqillik referendumunda SSRİ-dən ayrılmaq üçün səs vermişdir. 1991-ci ilin noyabr ayında Levon Ter-Petrosyan Ermənistanın birinci prezidenti seçilmişdir. 21 dekabr 1991-ci ildə Ermənistan Müstəqil Dövlətlər Birliyi nə (MDB) qoşulmuşdur. 26 dekabr 1991-ci ildə SSRİ rəsmi olaraq süquta uğramışdı.
Bu Ermənistan Respublikasının ikinci dəfə müstəqillik elan etməsi idi. Birincisi 28 may 1918-ci ildə baş vermiş və Birinci Ermənistan Respublikası nın təsis edilməsilə nəticələnmişdir. Bu respublika 1920-ci ildə bolşeviklər tərəfindən işğal olunmuşdu.
Keçirilən tədbirlər
thumb|Müstəqillik günü ilə bağlı dekorasiyalar (İrəvan, 2016).
Hərbi parad
thumb|Müstəqillik günü ilə bağlı keçirilən hərbi paraddan (İrəvan, 2016). Ermənistanın müstəqilliyini qeyd etmək üçün Respublika meydanı nda 1992, 1996, 1999, 2006, 2011 və 2016-cı illərdə hərbi parad keçirilmişdir. 1996-cı ildə keçirilən hərbi parad Ermənistanın müstəqilliyinin 5-ci ildönümünü qeyd edirdi. 2006-cı ildə keçirilən hərbi parad Ermənistanın müstəqilliyinin 15-ci ildönümünü qeyd edirdi. Hərbi parad Müdafiə Naziri Serj Sarkisyan və Mikael Arutyunyan ın əsgərlərin bayramlarını təbrik etmələri ilə başlamışdır. 2011-ci ildə keçirilən hərbi parad Ermənistanın müstəqilliyinin 20-ci ildönümünü qeyd edirdi. Hərbi parada Seyran Ohanyan və Yuri Xatçaturov nəzarət edirdi. 2016-cı ildə keçirilən hərbi parad Ermənistanın müstəqilliyinin 25-ci ildönümünü qeyd edirdi. Bu hərbi parad Ermənistan tarixində keçirilən ən böyük hərbi parad idi. Parada Andranik Maqariyan nəzarət edirdi. Hərbi parada ABŞ, Almaniya, İtaliya, Polşa və Yunanıstan dan olan beynəlxalq sülhməramlı briqadanın qüvvələri də iştirak etmişdi.
Diaspor
Ermənistanın müstəqillik günü Rusiya, Livan və ABŞ-da yaşayan ermənilər tərəfindən də qeyd olunur.
İlandağ (Kəlbəcər)
İlandağ — Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonunu ərazisində dağ. Ağcakənd kəndindən cənubda yerləşir. Hündürlüyü 2467 m. Dağlarda tez-tez görünən ilanlara görə dağlar belə adlandırılmışdır. Oronimlərin ilanlı tayfa adı ilə bağlı olması da istisna deyil.
1812-ci il uvertürası
Təntənəli 1812-ci il uvertürası, op 49 — rus bəstəkar Pyotr Çaykovski tərəfindən 1812-ci il Fransa-Rusiya müharibəsində Napoleon Bonapartın Böyük Ordusunun məğlub edilməsinə həsr olunmuş və daha çox 1812-ci il uvertürası kimi tanınan konsert uvertürasıdır.
Uvertüranın premyerası 20 avqust 1882-ci ildə Moskvada baş tutmuşdur. Rusiyanın 1812-ci il qələbəsinə ithaf edilmiş Xilaskar Məsih kafedralında həyata keçirilmiş debüt ifa zamanı dirijor İpploit Altani olmuşdur. Nyu-Yorkda Karnegi zalının açılışına həsr olunmuş ifa zamanı isə Çaykovski özü orkestra drijorluq etmişdir. Bu böyük Avropa bəstəkarından birinin ABŞ-yə etdiyi ilk səfərlərdən biri idi.
15 dəqiqə davam edəm uvertüra daha çox musiqidə istifadə olunmuş silah atışı səsləri, çayms zınqırovları və finalda top atəşi açılması ilə məşhurdur. Əsər ənənəvi olaraq hər il ABŞ-da Müstəqillik Günü atəşfəşanlığını müşayət etmək üçün ifa edilir. “Şelkunçik”, “Yatmış gözəl” və “Qu gölü” balet süitaları ilə yanaşı “1812-ci il uvertürası” Çaykovskinin ən məşhur əsərlərindən biridir. davay
Tarixi-siyasi fon: I Napoleonun Rusiyaya hücumu
250px|thumb|left|Fransız ordusunun Rusiyadan çəkilməsini göstərən rəsm əsəri, rəssam: [[İllarion Pryanişnikov, 1874]] 7 sentyabr 1812-ci ildə Moskvadan 120 km cənubda yerləşən Borodino ərazisində I Napoleonun ordusu ilə Mixail Kutuzovun rəhbərlik etdiyi Rusiya ordusu qarşılaşır. Borodino döyüşü 100.000-dən çox insanın ölümü ilə nəticələnir və sahə döyüşlərində təcrübəli olan fransızlar qalib gəlirlər. Lakin, bu qələbə Pirr qələbəsi olur.
Ehtiyyatları tükənmək üzrə olan fransızlar Moskvaya doğru irəliləyirlər və kiçik müqaviməti qıran Napoleon şəhəri ələ keçirir. Çar I Aleksandrın təslim olacağını gözləyən fransızlar Moskavnı ələ keçirdikdən sonra tamamilə boşaldılmış və böyük bir hissəsi hərbiçilər tərəfindən yandırılmış xarabalıqla qarşılaşırlar.
Qış ehtiyyatı olmayan Napoleon geri çəkilməyə məcbur olur. 19 oktyabrdan dekabra qədər davam edən bu çəkilmə zamanı fransızlar bir neçə problemlə üzləşməli olurlar: aclıq, tif, soyuq, kazakların müntəzəm hücumları və ordunun ölkədən çıxmasına mane olmağa çalışan rus ordusu. Noyabrda Napoleon ordunu tərk edir və onun Böyük Ordusu Polşa ərazisində təhlükəsiz yerə çatdıqda on dəfə kiçilmiş vəziyyətdə olur.
Əsərin sifariş edilməsi
200px|thumb|right|Uvertüranın premyerası 1882-ci ildə [[Xilaskar Məsih kafedralı (Moskva)|Xilaskar Məsih kafedralının həyətində baş tutur.]] Rusiya qələbəsinin əbədiləşdirilməsi üçün Çar I Aleksandr tərəfindən inşası sifariş edilmiş Xilaskar Məsih kafedralının inşası 1880-ci ildə yekunlaşmaq üzərə idi; 1881-ci ildə isə Çar II Aleksandrın tacqoymasının 25 illik yubileyi qeyd olunmalı idi; həmçinin 1882-ci ildə Moskvada Ümumrusiya bədii-sənaye sərgisinin keçirilməsi planlaşdırılırdı. Çaykovskinin yaxın dostu və müəllimi olan Nikolay Rubinşteyn ona təntənəli mərasimlərdə ifa etmək üçün musiqili pyes yazmağı təklif edir. 12 oktyabr 1880-ci ildə Çaykovski əsər üzərində çalışmağa başlayır və altı həftə sonra işi tamamlayır.
Təşkilatçılar premyeranın kilsə qarşısındakı meydanda keçirilməsini, orkestrın hərbi musiqiçilər dəstəsi tərəfindən dəstəklənməsini, Xilaskar Məsih kafedralının zəngləri ilə yanaşı ətrafdakı kilsələrin də zənglərinin istifadə edilməsi və notlarda yazıldığı kimi toplardan atəş açılmasını planlaşdırırdılar. Lakin, bu plan baş tutmur. Çakin, Çar II Aleksandrın martda öldürülməsi layihəyə marağı artırır. 1882-ci ildə təşkil edilmiş Ümumrusiya bədii-sənaye sərgisi zamanı uvertüra tikintisi davam edən kilsənin yanında qurulmuş çadırda təqdim edilir. 26 may 1883-cü ildə isə kilsənin inşası tamamlanır.
Buna baxmayaraq, Çaykovski himayədarı Nadejda fon Mekkə şikayətlənərək yazır ki, “festival əsərlərinin dirijoru deyil” və Uvertüra “yüksək səsli olsa da, yazdığım digər işlərlə müqayisədə bədii dəyəri daha aşağıdır, çünki mən onu həvəssiz və sevgisiz yazmışam”. Çaykovskinin əsərin yazılmasına cəmi 6 həftə sərf etməsinə baxmayaraq, uvertüra bəstəkarın kataloqundakı işlər arasında ən çox ifa edilənlərdən biri olmaqla, onun mülkiyyətini zənginləşdirməyə davam edən azsaylı əsərlərdən biri olaraq qalmaqdadır.
Rusiyada kommunizm dövründə əsərin Çar himni melodiyası Mixail Qlinkanın “Çar uğrunda həyat” operasının finalından olan “Yaşa, yaşa, müqəddəs Rus!” melodiyası ilə əvəz eidlir. SSRİ-nin süqutundan sonra əsərin original notları bərpa edilir.
Digər kontekstlərə uğunlaşdırılması
Sonradan ilhamlandırıcı patriotik himn kimi uvertüra digər kontekstlərə uyğunlaşdırılmış və rus qələbəsindən daha çox başqa mövzularla əlaqələndirilmişdir. ABŞ-da “1812-ci il uvertürası” 4 iyul 1974-cü ildə Boston Pops orkestrı tərəfindən Artur Fidlerin seçimi əsasında Müstəqillik günündə ifa edildikdən sonra geniş məşhurluq qazanmışdır.
Böyük Britaniya bəstəkarı Malkolm Arnold özünün “A Grand, Grand Overture” adlı əsərini uvertüraya parodiya kimi yazmış və ABŞ prezidenti Herbert Huverə həsr etmişdir.
İnstrumentasiya
“1812-ci il uvertürası” aşağıdakı heyətdən ibarət orkestrla ifa olunmaq üçün yazılmışdır::
Karillon bəzən boru formalı zənglərlər, carillon ifasının səsyazması ilə və hətta kilsə zəngləri ilə də əvəz edilir. Döyüş topu atəşi səsinin olduğu hissələr bəzən top atəşi səsyazması ilə, bəzən isə Qustav Malerin “Altıncı simfoniya”sında olduğu kimi taxta və ya metal çəkic zərbəsinin səsi ilə əvəz edilir. Qapalı məkanlarda ifa zamanı top atəşi səsini əvəzləmək üçün bass baraban və ya qonq/tam-tam səsindən də istifadə olunur.
Strukturu
Əsər Pravoslav kilsəsinə məxsus “Müqəddəs xaç troparı” (həmçinin “İlahi, öz xalqını xilas et” adıyla tanınır) adlı həzin rus melodiyasının violonçel və iki alt vasitəsiylə ifası ilə başlayır. Bu hissə işğalın qısa zamanda bitməsi üçün dua edən rus xalqını təmsil edir. Daha sonra fransız ordusunun hücumunu göstərmək üçün Fransanın dövlət himni olan “Marselyeza” səslənir. Fransızların getdikcə Moskvaya yaxınlaşmalarını göstərən hissə “Marselyeza” və rus xalq musiqisinin rəqabəti şəklində səslənir və iki ordunun döyüşməsini göstərir. Bu hissədə toplardan beş dəfə atəş açılır və bu atəşlər Borodino döyüşünü göstərir. Bu hissədə “Marselyeza”nın melodiyası daha qabarıqlaşır və rus xalq musiqisini batırır.
Milli motivlərin anaxronizmi
Uvertürada “Marselyeza” Fransa dövlət himni kimi istifadə edilsə də, 1795-ci ildə o, Napoleon Bonapart tərəfindən qadağan edilmiş və 1805-ci ildə başlayan Rusiya hücumu zamanı istifadə edilməmişdir. Əsər Fransa dövlət himni kimi 1879-cu ildə - uvertüranın sifarişindən bir il əvvək bərpa edilmişdir ki, bu da onun Çaykovski tərəfindən nəyə görə istifadə edilməsini izah edə bilər. I Napoleon rejiminin qeyri-rəsmi himni olmuş “Veillons au salut de l'Empire” mahnısı 1882-ci ilə kimi unudulmuş, “Marselyeza”nın əhəmiyyəti isə rus zadəganları arasında bilinən idi.
Mövzular
Əsərdə “İlahi, öz xalqını xilas et” melodiyası ordunun işğalından azad olmaq haqqında duanı ifadə edir. Həmin himnin bir hissəsi “Bütün pravoslav xristianlara düşmənləri üzərində qələbə bəxş et” kimi tərcümə olunur. Bu himni əsərə əlavə etməklə Çaykovski Tanrının pravoslav ruslara fransızlar üzərində qələbə bəxş etdiyini göstərir. Sonradan “Marselyeza” melodiyasının güclü səslənməsi rusların sanki məğlub olduqlarını göstərir. Daha sonra “İlahi, öz xalqını xilas et”  və “Tanrı çarı qorusun!” melodiyalarının birlikdə səslənməsi “Marselyeza”nın melodiyasını əvəz edir və bu zaman fonda zınqırovlar səslənir. Bu zınqırovlar Moskva kilsələrinin zənglərinə işarə edir. Əsərdə zənglərin istifadə edilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır, belə ki, pravoslav inancında kilsə zəngləri İlahi səsi kimi qəbul olunur.
İfa praktikası
Canlı ifa zamanı müasir dövrdə yaxşı öyrədilmiş hərbi personal və müasir döyüş topları istifadə edilir. 1800-cü illərdə istifadə edilən topların isə iki dəqiqə ara ilə on altı atışı dəqiqliklə həyata keçirməsi mümkün deyildi.
Səsyazma tarixi
Əsərin məlum olan ilk orkestr səsyazması Kral Albert Holl tərəfindən Lendon Ronaldın dirijorluğu ilə top atəşləri və zınqırovlar xaric heç bir zərb alətinin iştirakı olmadan yazılmış və 1916-cı ildə “His Master’s Voice” tərəfindən 12 düymlük plastində satışa çıxarılmışdır. Kral Opera Orkestrı tərəfindən təxminən həmin dövrdə edilmiş səsyazmasında da atəş açılmamışdır.
Antal Doratinin dirijorluğu ilə 1954-cü ildə Minneapolis Simfonik Orkestrı ilə Vest-Pointdə yazılmış və Mercury Records tərəfindən yayımlanmış səsyazmasında Nyu Heyvendəki Yel Memorial Karillonundan və ABŞ-dakı yeganə Napoleon dövrü qoşa atan fransız topundan istifadə edilmişdir. İlk yayım zamanı valın bir tərəfində uvertüra, digər tərəfində isə Dims Teylorun top və zınqırov səslərinin istifadəsi haqqında mətni oxuması səslənirdi. Sonrakı yayımlanmalarda valın bir tərəfində uvertüra və Dims Teylorun mətni, digər tərəfində isə Çaykovskinin “İtalyan kapriççiosu” səsləndirilmişdir. 5 aprel 1958-ci ildə stereofonik səsyazma zamanı Riversayd kilsəsindəki Lora Spelman Rokfeller Memorial Karillonundan istifadə olunmuşdur. Bu yayımlanmada da Çaykovskinin “1812-ci il uvertürası” və “İtalyan kapriççosu” birləşdirilmiş, qeydlər isə yenidən Dims Teylor tərəfindən səsləndirilmişdir. Sonrakı yayımlanmalar zamanı “1812-ci il uvertürası” və Bethovenin “Vellinqtonun qələbəsi”nin London Simfonik Orkestrı və topların iştirakı ilə yazılmış səsyazması bir valda birləşdirilmişdir.
Kennet Olvinin “Decca” üçün yazılmış ilk səsyazmasında top atəşi yerinə yavaşladılmış odlu silah atəşindən istifafə olunmuşdur. 1963-cü ildə Robert Şarplz və London Festival Orkestrının ifasında yayımlanmış səsyazması sonradan “Decca” tərəfindən kvadrofon səsə uyğunlaşdırılmışdır.
“Black Dyke Band” əsərin nəfəsli alətlər orkestrı üçün uyğunlaşdırılmış variantının səsyazmasını həyata keçirmişdir. Qrupun “Symphonic Brass” albomuna daxil olan bu səsyazmasında original notlarda olduğu kimi top atəşlərindən istifadə edilmişdir.
1967-ci ildə “Deutsche Grammophon” üçün Herbert fon Karayanın drijorluğu, Berlin Filarmoniya Orkestrı və Don Kazakları Xorunun ifasında uvertüranın səsyazması həyata keçirilmişdir.
1971-ci ildə CBS tərəfindən çıxarılmış səsyazması Yujin Ormandinin drijorluğu ilə Filadelfiya orkestrı tərəfindən yazılmış və səsyazması zaman Mormon Tabernakl Xoru və real top atəşi səslərindən istifadə edilmişdir. Böyük Britaniya rok-zərbçisi Kozi Pouell 1979-cu ildə çıxarılmış “Over The Top” albomuna daxil olan eyni adlı mahnının sonunda uvertüranın musiqisindən istifadə edilmişdir.
Əsərin ilk rəqəmsal səsyazması 1979-cu ildə “Telarc” üçün Sinsinnati Simfonik Orkestrı tərəfindən həyata keçirilmişdir. Həmçinin bu səsyazmasında XIX əsrə aid tam çaplı hərbi topların atışından istifadə edilmişdir. Bu səsyazması “Telarc”ın bestselleri olmaqla qısa zamanda populyarlıq qazanmış və hi-fi səsyazma metodunun sınaqlarına başlanmasına səbəb olmuşdur. Yalnız ən yaxşı və daha düzgün qurulmuş alətlər top atəşi səslərinin düzgün səslənməsinə imkan vermis, səsyazması isə dinləyicilərin audio texnikalarının sıradan çıxmaması üçün düzgün quraşdırmaya səsləyən xəbərdarlıqla müşayət edilmişdir.. 1989-cu ildə “Swingle Singers” qrupu əsərin a kapella versiyasını yazdırmış və bu səsyazması qrupun “1812” adlı albomuna daxil olmuşdur.
1990-cı ildə Çaykovskinin 150 illik yubiley tədbirləri çərçivəsində uvertüra bəstəkarın gənclik şəhəri olan Sankt-Peterburqda Sankt-Peterburq Filarmoniya Orkestrının ifasında yazılmış və 1880-ci il notunda olduğu kimi 16 döyüş topundan atəş açılmışdır. Bu səsyazması bəstəkarın məzarına mümkün qədər yaxın ərazidə həyata keçirilmişdir. Festival ABŞ televiziyasında ilk dəfə 9 mart 1991-ci ildə göstərilmişdir. 2012-ci ilin sentyabrında Borodino döyüşünün 200 illik yubileyi münasobəti ilə Texasdan olan "The Invincible Czars" qrupu uvertüranın rok versiyasını ifa etmişdir. Qrup ilk dəfə bu əsərlər Bartsvill, Oklahomada baş tutan 20-ci ənənəvi OK Motsart klassik musiqi festivalında klasssik musiqi orkestrı üzvləri ilə birlikdə çıxış etmiş, finalda isə atəşfəşanlıq edilmişdir.
Əkbər Axundov
Əkbər Axundov (Əkbər Cavad oğlu Axundov) — Naxçıvan şəhər Partiya Komitəsinin katibi, Vəli Axundovun əmisi oğlu.
Haqqında
Saray kəndində olan Müsavat Partiyasının katibi, (1920), Azərbaycan KBP Bakı Komitəsində təlimatçı vəzifəsində çalış­mış, sonra isə Naxçıvan şəhər Partiya Komitəsinin katibi olmuş­dur
3 iyun 1938-ci il tarixdə SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyası tərəfindən əksinqilabi-millətçilik fəaliyyətinə görə I kateqoriya ilə güllələnməyə məhkum edilmişdir.
Hestur adası
Hestur adası (Hestoy/Hestur) — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 21 nəfər yaşayır. Sahəsi 6.1 km²-dır. Farer dilindən tərcümədə Hestoy sözü anlamını verir. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 421 m-dir. Adanın cənub qutacağında mayak vardır.
Üfüqü ötənlər (film, 2011)
Üfüqü ötənlər — rejissor Şamil Nəcəfzadənin sənədli filmi.
Məzmun
Film Mircavad, Tofiq Cavadov, Əşrəf Murad, Rasim Babayev, Qorxmaz Əfəndiyev kimi böyük Azərbaycan rəssamlarının yaradıcılığından bəhs edir.
Film haqqında
Yazıçı, sənətşünas Sara Oğuz Nəzirovanın xatirələri əsasında çəkilmiş bu film, onun yaxından tanıdığı, yaradıcılıqları XX əsrin ikinci yarısına təsadüf edən 5 Azərbaycan avanqard rəssamından bəhs edən iki hissəli ekran əsəridir.
Film "Torpaqdan qaynaqlanan təməl", "Qardaşımdan yaxşısı yox idi", "Qaranlıqdan qopan çığırtı", "Əbədiyyata sıçrayış", "Mümkün olmayan axtarış" adlanan 5 bölümdən ibarətdir.
Filmdə "Bu, Mircavaddır" sənədli filminin və "Abşeron bağları" verilişinin kadrlarından və kinoxronikadan istifadə olunmuşdur.
2022 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2022 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — sayca 66-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Måneskinın ifa etdiyi "Zitti e buoni" mahnısı ilə 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2022-ci ildə İtaliya 31 il sonra yenidən Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdır. Bununla, İtaliya üçüncü dəfə müsabiqəyə (əvvəllər 1965-ci ildə Neapolda və 1991-ci ildə Romada ev sahibliyi etmişdir) ev sahibliyi edəcək. Avropa Yayım Birliyi (EBU) və Radiotelevisione italiana (RAI) tərəfindən təşkil olunan müsabiqə, İtaliyanın Turin şəhərində yerləşən "PalaOlimpico" arenasında təşkil olunacaq. Beynəlxalq yarışma, 10 və 12 may 2022-ci il tarixlərində keçiriləcək iki yarı-finaldan və 14 may 2022-ci ildə baş tutacaq böyük final mərhələsindən ibarət olacaq.
Müsabiqədə 40 ölkə iştirak edəcək. Ermənistan və Monteneqro isə geri qayıdırlar.
Keçiriləcəyi yer
Måneskinin ifasında "Zitti e buoni" mahnısı ilə ölkənin 2021-ci il buraxılışında qazandığı qələbədən sonra 2022-ci il müsabiqəsi İtaliyanın Turin şəhərində keçiriləcək. Daha əvvəl 1965 və 1991-ci illərdə müvafiq olaraq Neapol və Romada keçirilən yarışa İtaliya üçüncü dəfə ev sahibliyi edəcək. Seçilən məkan konsertlər, sərgilər, yarmarkalar, konfranslar və idman (xüsusilə buz xokkeyi və kerlinq kimi buz meydançası tələb olunanlar) daxil olmaqla tədbirlər üçün məkan kimi xidmət edən çoxməqsədli qapalı zal olan 13300 yerlik Palaolimpico-dur. Santa Rita şəhərində yerləşir. PalaOlimpico əvvəllər 2006 Qış Olimpiya Oyunlarında buz xokkey yarışlarına ev sahibliyi edib.
1-ci yarımfinal
10 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 17 ölkə iştirak etdi. Bu yarımfinalda iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda və  səsvermədə iştirak edib.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
2-ci yarımfinal
12 may tarixində baş tutacaq yarımfinal mərhələsində 18 ölkə iştirak edib. Bu yarımfinalda iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda, və  səsvermədə iştirak edib.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
Səqqaxana
Tarix-mədəniyyət abidələri ilə çox zəngin olan Ordubad şəhərində Naxçıvan ərazisinin digər yerlərində rast gəlinməyən nadir memarlıq abidələrinə də rast gəlinir. Belə abidələrdən biri şəhərin Mingis məhəlləsində yerləşən səqqaxanadır. Abidənin belə adlanması ərəbcə səqqa (su satan, su paylayan, su verən, su çəkən) və farsca xane (ev) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır.
Unikallığı
Səqqaxanalarda insanların istifadəsi üçün su saxlanılırdı və həmin su insanlara paylanırdı. Səqqaxanalar dini xarakterli tikililər qrupuna daxildir və vəqflər hesabına maliyyələşdirilirdi. Bu məkanlar əksərən yaşıl rəngə boyanır və ya üzəri yeddi rəngdə kaşı ilə örtülürdü. Kaşı işləmələrində Kərbəla müsibəti, Həzrət Abbas at belində, yaxud piyada, əynində zireh, sağ əlində nizə, sol çiynindən asılmış su tuluğu və s. təsvir olunurdu. Bundan başqa, səqqaxananın daxili divarlarında imamların və dini ziyarətgahların çərçivəyə salınmış şəkli vurulur, ələm və qıfıllar asılır, həmçinin buraya müxtəlif rəngli parçalar niyyət edilib düyünlənirdi. Bu şəkillər onlara tamaşa edən hər kəsdə dini hissləri oyadırdı
Ordubad şəhərində, Mingis məscidinin şimal tərəfində yerləşən bu səqqaxanaya yerli əhalinin dediyinə görə kəhrizdən su gəlir və tikilinin ortasında olan hovuza dolurdu. Bu su insanların istifadəsi üçün saxlanılırdı. Səqqaxana bişmiş kərpiclə hörülmüşdür. Cənub tərəfdə çatma tağlı geniş giriş vardır. Ordubad şəhərinin böyük məscidlərindən olan Mingis məscidinə namaz qılmağa gələnlər burada dəstəmaz alarmışlar.
Tarixi
Ehtimal ki, Səqqaxana, Mingis məscidi XVII əsrdə bərpa olunarkən inşa edilmişdir. Orta əsrlər zamanı Azərbaycan şəhərlərində səqqaxanalar geniş yayılmışdı. Məsələn vaxtilə Təbriz şəhərində 1400 səqqaxana olmuşdur. Ancaq Naxçıvan bölgəsində bu qəbil abidə demək olar ki, yox dərəcəsindədir. Ordubad səqqaxanası bu cəhətdən Naxçıvan bölgəsində yeganədir. Sonraki dövrlərdə abidədə əhali tərəfindən bəzi bərpa və abadlıq işləri aparılmışdır.
Fasiləsiz təhsil
Fasiləsiz təhsil — təhsil sahəsində dövlət siyasətinin əsas prinsiplərindən biri olub, mövcud təhsil standart­ları, təd­ris proqramları və planları əsasında təhsilin bir neçə səviyyədə əl­də edilməsi imkanı, təhsilin ayrı-ayrı pillələri arasında sıx dia­lek­tik qarşılıqlı əlaqənin təmin olunması və onun insanın bütün hə­yatı bo­yu ardıcıl davam etməsidir.
Stater dövrü
Stater — ( — sabit, möhkəm) və ya Stater dövrü — Paleoproterozoy erasında son geoloji dövrdür və 1800–1600 milyon il əvvəlləri əhatə edir. Bu tarixlər stratiqrafiyaya deyil, xronometriyaya əsaslanır.
Dövr müvafiq qitələrdə yeni platformaların yaranması ilə səciyyələnir. Oksigen səviyyəsi indiki dəyərinin 10–20%-i qədər idi.
Straterin əvvəllərində, superqitə Kolumbiya yaranmışdır.
Adi qamışfərəsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Çukot rayonu
Çukot rayonu (Чукоткакэн район) — Rusiya Federasiyası, Çukotka muxtar dairəsi tərkibindəki inzibati ərazi vahidi. Rusiya Federasiyasının ən şərqdə yerləşən rayonudur. İnzibati mərkəzi Lavrentiya kəndidir.
Coğrafi yerləşmə
Çukot rayonu dairənin şimal-şərqində yerləşir (demək olar ki, hamısı Çukot yarımadasındadır) və şimalda Çukot dənizinin və şərqdə Berinq boğazının suları ilə yuyulur. ABŞ ilə dəniz sərhədi vardır. Onun təbii olaraq iki okeana birbaşa çıxışı olan - Şimal Buzlu okean və Sakit okean - Rusiyanın yeganə bölgəsidir. Rayonun Çukot dənizinin sahil zolağının uzunluğu 580 km, Berinq dənizinin isə 370 km-dir.
Cənubdan Çukot Muxtar Dairəsinin Providenski rayonu ilə, qərbdən İultinski rayonu ilə həmsərhəddir.
Rayonun iqlim son dərəcə sərtdir. Ən soyuq ayın ortalama illik temperaturu (fevral) -18° ilə −42 ° C, ən isti ayın isə (iyul) +4° ilə + 14 ° C arasındadır. Qışda güclü qar fırtınası müşahidə edilir. Küləyin gücü 35 m/s-yə qədər artır. Sərt dumanların müşahidə edildiyi günlərdə görüntü 1 m-ə qədər düşə bilər. Qışda yağışların, yayda qarın yağması mümkündür.
Çukotka bölgəsinin çox hissəsi qayalı massivlər və tundra dağlıq əraziləridir. Uzunluğu 150 km və hündürlüyü 700-900 m olan Qenkanı silsiləsi rayonu şərq və qərb hissələrə ayırır. Dənizlərin sahilində geniş su-bataqlıq düzənlikləri vardır.
I Levon
I Levon — Kilikiya Erməni Çarlığının ilk kralı. 1198–1219-cu illərdə hakimiyyətdə olmuşdur.
Çukot rayonu
Coğrafi yerləşmə
Rayonun ərazisi su ehtiyatları ilə zəngindir. Çayları uzun müddət don vəziyyətində qalır. Bir çox çay dibinə donur. Çaylar sentyabr ayında donur, mayın sonu - iyunun əvvəlində isə tamaməm buzdan azd olurlar. Ən böyük çayları Çeqitun, İqelkveem, Ulyuveem, Yonayveem.
I Levon
I Levon Kilikiya Erməni Çarlığının qurucusu hesab edilir. Siyasi baxımdan böyük uğurlar əldə etməsədə, daxil dövlətçilik məsələlərində uğur qazanmışdır. Levonun hakmiyyəti dövründə çarlığ xeyli güclənmişdir. Xaç yürüşlərinə qatılan ordulara xüsusi dəstək göstərmişdir. Xristian mənbələrində səlibçilərin ərzaq, silah və minik vasitələrinə olan ehtiyaclarının böyük bir qismi I Levon tərəfindən ödənilməsi göstərilmişdir. Xaç yürüşünün iştirakçılarına lazım olan dəstək verməsi, Levonun Vatikan ilə münasibətlərini yaxşılaşdırmışdır. I Levon 1198-ci ilin 6 yanvar tarixində Vatikanın dəstəyi ilə Tarsus şəhərində yerləşən Müqqədəs Söz Kilsəsində Kilikiya Erməni Çarlığının kralı olaraq taxta çıxmışdır.
Çukot rayonu
Coğrafi yerləşmə
Çay vadiləri boyunca çoxlu göllər və bataqlıqlar, dənizlərin sahili boyunca lagoon göllər vardır. Dağlarda çoxlu moren göllərə rastlamaq mümkündür. Rayonun ən böyük gölləri Yonay və Koolendir.
I Levon
Gənclik dövrü
I Levonun doğum yeri haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Levonun anası Barbaron Çarlığının kralı Sempadın qızı Ritadır. Levonun atası isə Stefan adlı varlı bir şəxs olmuşdur. Stefanın 1165-ci ildə 7 fevral tarixində Kilikiya Bizans valisi Andronik Eupgorbenusun təşkil etdiyi ziyafətə gedərəkən öldürülmüşdür. Atalarının ölümündən sonra Levon və böyük qardaşı Ruben, Toros dağlarında yerləşən dar keçidləri qoruyan qalada dayıları Paqaouren ilə birlikdə yaşamağa başlayırlar.
Çukot rayonu
Coğrafi yerləşmə
Bir neçə isti və soyuq mineral bulaqlar vardır. Onlardan ən böyüyü Meçiqmen, Tumannı, Lorinski, Pikelyunveemski, İonian, Babuşkini Açki.
I Levon
Gənclik dövrü
Əmiləri Kilikiya Erməni Lordu I Mleh zalımlığı ilə tanına kral olmuşdur. Bu səbəbdən 1175-ci ildə öz əsgərləri tərəfindən öldürülmüşdür. Taxtın boşalmasından sonra Kilikiya erməni icması Levonun böyük qardaşı Rubeni, III Ruben olaraq, taxta çıxartmışdılar. 1183-cü ildə Antakiya knyazlığının hökmadarı III Boemondo Lampron lordu III Hethum ilə Rubenə qarşı ittifaq bağlamışdır. Özünə qarşı ciddi təhlükəni anlayan Ruben qardaşı Levonu III Hethumun qoşununun üzərinə yolladı. Ancaq Antakiya knyazlığının hökmadarı III Boemondonun cəsusları Rubeni əsir almağı bacardılar. Qardaşının yoxluğunda ölkəni idarə edən Levon, yüksək məbləğ qarşılığında qardaşını azad etmişdir. Əsirlikdən qayıdan Ruben 1187-ci ildə bütün səlahiyyətlərini qardaşına vermiş, özü isə Trazarq Monastrında rahib həyatı yaşamağa başlamışdır.
Çukot rayonu
Coğrafi yerləşmə
Allüvial qızıl, polimetalik filizlər, civə, qalay, kömür yataqlarına sahibdir. Tikinti qumu, əhəng daşı, çınqıl və mərmər yataqları praktiki olaraq məhdudiyyətsiz ehtiyatlara malikdir.
I Levon
Antakiya vassallığı
Bizans imperatoru II İsaakios Angelos və Səlahəddin Əyyubi arasında olan ittifaqın yaratdığı təhlükə və oğuzların ətraf ərazilərdə məskunlaşması Levon ilə Antakiya knyazlığının kralı III Boemondonun yaxınlamasına səbəb olmuşdur. Levoun III Boemondoun hökmdarlığını qəbul etdi və özünü onun vassalı adlandırdı. Bu dövrdə Türkmən boyları ölkənin şimal sərhəddi istiqamətində kütləvi şəkildə məskunlaşırdılar. Türkmənlərin III Boemondonun nəzarətində saxladığı Sis şəhərinə yaxınlaşması, Antakiya knyazlığının əməli addımlar atmasına rəvac vermişdir. 1187-ci ildə Levon və III Boemondo arasında Türkmən birliklərinə qarşı birgə mübarizə aparmaq barədə razılıq əldə olundu. İlk hücumu razılığa əsasən Levon etməli idi, onun tərəfindən toplanan kiçik ordu Türkmən boylarının yaşadığı ərazilərə qəfil hücum etdi. Hücum zamanı Türkmənlər ağır itki verdilər və başçıları öldürüldü.
Çukot rayonu
Yerli idarəetmə
Rayon rəhbərləri
I Levon
Antakiya vassallığı
Əldə olunan uğur, Levonun taxta çıxmasını daha da yaxınlaşdırdı. III Boemondo Levon ilə qohumluq münsibətləri yaratmaq məqsədi ilə üçüncü arvardı Sibyellenin qohumu İzabellanı Levonla evləndirmişdir. Nüfuzunun günü-gündən arması Levonun daha müstəqil davranmasına səbəb olurdu. Onun III Boemondoya yüksək məbləğdə borc verməsi və borcunu tələb etməməsi, artıq Levonun müsəqil olduğunu göstərir. Müqqədəs Roma İmperatorluğunun hökmdarı Fredrix Barnarossa 1190-cı ildə Levon tərəfindən nəzarət edilən ərazilərə yaxınlaşmışdır. Barnarossanın güclü orduya malik olduğunu görən Levon ona hədiyyələr, ləvazimatlar və silahlar olan yük göndərmişdir. Levon 1189–1191-ci illərdə xaç yürüşlərində iştirak etmişdir. Akra şəhərinin mühasirəsində iştirak etmiş və 1191-ci ilin may ayında Aslan ürəkli Riçard ilə birlikdə Kiprin fəthində iştirak etmişdir.
Baqras qalası hadisəsi
thumb|right|300 px|Baqras qalasının xarabalıqları ([[Türkiyə ərazisində yerləşir)]] Levon nəzarətində olan əraziləri müdafiə etmək üçün, bəzi hallarda mütəffiq olduğu şəxslərin maraqlarına qarşı hərəkət edirdi. 1191-ci ildə Səlahəddin Əyyubi Baqras qalasını sökülməsinə əmr vermiş və burada olan Məbəd cəngavərlərini əsir almışdır. Levon qala üzərində nəzarət etmək istəyirdi və bu məqsədlə, öz işçilərini gizli şəkildə əraziyə göndərərək, onları tikinti-bərpa işlərinə cəlb etmişdi. Levonun qalanı sahiblənmək istəməsi, Antakiya knyazlığının böyük narazılığına səbəb olmuşdur. Kilikiya Erməni Çarlığı ilə Antakiya knyazlığı arasında olan bu anlaşılmazlıq uzun müddət davam etmişdir. Antakiya knyazı III Boemondo əsir götürülən Məbəd cəngavərlərini azad edilməsini istədi, ancaq Levon bunu rədd etdi. Bundan sonra III Boemondo Səlahəddin Əyyubi Levon barədə şikayət etmişdir. Baqras qalası ilə bağlı olan məsələdə Səlahəddin Əyyubi Antakiya knyazlığının mövqeyini dəstəkləyirdi. Səlahəddin Əyyubi strateji əhəmiyyətli və əsas yollardan birinin üzərində yerləşən qalanın düşmən əlinə keçməsini istəmirdi.
Çukot rayonu
İqtisadiyyat
İqtisadiyyatın əsas sahəsi kənd təsərrüfatıdır. Burada maralçılıq («Keper» və «Zapolyarye» kənd təsərrüfatı müəssisələri), Xəzlik heyvandarlıq (mavi tülkü), balıqçılıq və morj ovu kimi kənd təsərrüfatı sahələri inkişaf etmişdir. Burada unikal sümük kəsmə emalatxanaları fəaliyyət göstərir.
Əhəmiyyətli mineral ehtiyatlarının olmasına baxmayaraq, onların sənaye əhəmiyyətli hasilatı yoxdur.
Nəqliyyat
İl boyu yalnız rayon mərkəzi ilə Lorino kəndini birləşdirən yol fəaliyyət göstərir. İki yaşayış məntəqəsi arasında aimi avtobus xidməti vardır. Qalan yollar mövsümi xarakter daşıyır.
Nahar (Əhər)
Nahar - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Çukot rayonu
Nəqliyyat
Rayonun kəndləri arasında sərnişin daşınması helikopterlə həyata keçirilir.
Sahil yaşayış məntəqələrinə ərzağın, yanacağın və maddi-texniki malların tədarükü sahil donanması tərəfindən həyata keçirilir.
Nahar (Əhər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 289 nəfər yaşayır (57 ailə).