cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Turandot
Personajlar
Operada
I Pərdə
I səhnə: şəhərin qala divarının önü.
Pərdə enir.
II Pərdə
II səhnə: imperator sarayı.
İmperator saray əyanları Pinq, Ponq və Panq Çinin taleyinə acıyaraq mərsimə hazırlaşırlar. Onların sözlərinə görə Çin bədbəxtliyə düçar olmuş, Turandota görə sakitlik tapa bilmir. “Görün nə günlərə qalmışıq! - Cəllada biz çevrilmişik! - Vəzirlər - qatillər”. Onlar bu lənətə gəlmiş vəzifələrini tərk etmək, sakit, rahat bir həyata dönmək istədiklərini (“Mənim Honanda evim”) ariyası ilə dilə gətirirlər. thumb|right|250px|[[Qabriele Mariya Ponqe Turandot rolunda]] Saray önündə meydan. İmperator Altoum Kalafı fikrindən daşındırmağa çalışır. (“Yetər artıq, qan!”) ariyasında: “Cavan sənin ölümünün təəssüfünü çəkmədən, qoy mən rahat ölüm!”. Lakin Kalaf qərarlıdır. Bu zaman Turandot bütün güclü fərdin nümayəndələrinə nifrət etdiyini, onun nənəsi Lou-Linin qəsbkarlar tərəfindən şərəfinin necə ləkələndiyini (“Bu paytaxta”) ariyası ilə nəql edir. Kalaf suallara cavab veməyə hazır olduğunu bir daha israr edir. Turandotun verdiyi 3 sual:
Kalaf sualı cavablandırmaqda çətinlik çəkir. İmperator, vəzirlər, Lyu və nəhayət izdeham ona toxtaqlıq verir. Turandot onun üzünə baxıb gülümsüyərək; “Hə yadelli, bu nə buzdur ki, atəşi yandırır?” Kalfa cavabında:
Pərdə enir.
III Pərdə
III səhnə: imperator sarayının önündəki meydan.
İmperator saray əyanları Pinq, Panq və Ponq gözəl qızlarla, var-dövlət və şöhrət vəd etməklə Kalafın könlünü almağa, adını söylətməyə çalışsalar da bir şey çıxmır. İzdihamın yalvar-yaxarları da onu öz adını açıqlamağa vadar edə bilmir. Gözətçilər teymur və Lyunun naməlum şahzadə ilə əlaqəsinin olduğunu bilib onlara işgəncələr verirlər. İşgəncələrə son qoymaq üçün Lyu naməlum şahzadənin adını bildiyini soyləyir. lakin adı açıqlamaqdan imtina edir. O, deyir ki, onu susmaq üçün güc verən sevgisidir və Turandota naməlum şahzadəni sevdiyini bəyan edir. Finalda xalq xor oxunuşu ilə sevgi və həyatı tərənnüm edir.
Pərdə enir.
Bazilikata
Bazilikata — İtaliyanın 1948-ci il Konstitusiyası ilə qismən regional muxtariyyət verilmiş 20 regionundan biridir. Region İtaliyanın cənubundadır. Qərbində Campania, şimal və şərqində Puglia və cənubunda Calabria regionları yerləşir. Regionun sahəsi 9,992 km², əhalisi 2008-ci ilə əsasən 600.000-ə yaxındır. Regionun paytaxtı Potentsa şəhəridir.
Yanoş Vayda
Yanoş Vayda — macar şair və jurnalist. İlk poeziyası 1844-cü ildə Életkepek ictimai-ədəbi jurnalında nəşr olundu. Kişfaludi cəmiyyətinin üzvü idi.
Bill (qanun)
Bill (ing. "qanun") — Böyük Britaniya, ABŞ və bir sıra digər ölkələrin qanunverici orqanlarına hökumət və ya parlament üzvünün baxılmaq üçün təqdim etdiyi qanun layihəsi. Billin və ona edilən düzəlişlərin taleyi parlamentdə çoxluğa malik olan partiyaların mövqeyindən asılı olur. Parlament tərəfindən qəbul edilmiş və dövlət başçısı tərəfindən təsdiqlənmiş bill qanun qüvvəsinə malik olur.
Qana
Qana rəsmi adı Qana Respublikası — Qərbi Afrikada dövlət. Qərbdə Kot d’İvuar, şimal-qərbdə və şimalda Burkina-Faso, şərqdə Toqo dövlətləri ilə həmsərhəddir, cənub sahilləri Qvineya körfəzinin suları ilə əhatə olunmuşdur.
Siyasi və coğrafi mövqeyi
thumb|270px|Qananın siyasi xəritəsi
Afrikada Qvineya körfəzi sahilinin ölkələrindən sayılan Qana Respublikası Volta çayı hövzəsində yerləşir. Paytaxtı Akkra şəhəridir.
Təbii resursları
Region ölkələri arasında Qananın ekoloji-coğrafi mühiti bir sıra xüsusiyyətləri ilə fərqlənir. Bu fərq ilk növbədə dəniz sahilində özünü göstərir. Takoradidən şərqə doğru savanna yerləşsə də, həmin enlikdə rütubətli meşə zonası üstünlük təşkil edir. Savannanın dəniz sahilinə yaxın olmasının əsas səbəbi yağıntıların 650–800 mm və illik temperaturun yüksək olmasıdır. Takoradidən qərbə doğru yağıntılar kəskin artır-2000 mm. Burada həmişəyaşıl tropik meşələrlə yanaşı, yağlı palma, şəltik əkin sahələri də üstünlük təşkil edir. Ən isti aylarda (mart) orta temperatur 27°S, ən soyuq ayda (avqust) 23°S.-dir.
Qana Respublikası qızıl, almaz, dəmir filizi, manqan, xromit və neft-qaz. meşə materialları, balıq, hidpoenerji resursları ilə zəngindir. Ölkənin əsas ixrac məhsulları qızıl, almaz, alüminium, boksit, marqan filizi, kakao, meşə materialları və balıq məhsullarıdır.
Əhalisi
thumb|right|300px|Qana bölgələri
Əhalinin illik artım 1,9%, orta illik ömür: kişilərdə 59 yaş, qadınlarda 62 yaş təşkil edir.
Qana əhalisinin 72%-i Qvineya dil yarımqrupuna daxildir. Əhalinin etnik tərkibinin 43%-ni akan, 15,2%-ni mole-daqbon, 11,7%-ni eve, 7,3%-ni adanqme, 4%-ni quan, 3,6%-ni qurma, 2,6%-ni qrusi və s. xalqlar və etnik qruplar təşkil edir (2000-ci il siyahıyaalınmasına əsasən). Akan etnosları Qvineya dil yarımqrupunun 65%-ni, bütün ölkə etnik qruplarının isə 43%-ni təşkil edir. Akan etnosuna çvi (tvi), fanti (meşə zonasında), akvapim (dəniz sahilində), aşanti, dençira, baule və s. xalqlar daxildir. Akanların dili dörd ədəbi dil formalarına bölünür: çvi (tvi), fanti, Akvapim və akim.
Qana gənc əhaliyə sahib olub, 2016-cı ilin təxmini məlumatlarına görə əhalinin 56,86 %-i 0-24 yaş aralığındadır. Qana əhalisi digər Afrika ölkələrindən fərqli olaraq orta hədd səviyyəsinə görə daha çox yəni 4,19 %-ni 65 yaş və yuxarı yaş həddinə sahib olan əhali təşkil edir.
0-14 yaş: 38.2% (kişi 5,164,505/qadın 5,113,185) 15-24 yaş: 18.66% (kişi 2,498,185/qadın 2,522,353) 25-54 yaş: 34.05% (kişi 4,445,321/qadın 4,716,311) 55-64 yaş: 4.91% (kişi 642,984/qadın 678,784) 65 yaş ve yuxarı: 4.19% (kişi 520,589/qadın 606,045)
2015-ci ilin məlumatlatına görə ölkə əhalisini 54,4%-ni şəhər əhalisi təşkil edir. Əhalinin artım nisbəti 2016-ci ilin məlumatlarına əsasən 2,58% həddindədir.
Siyasət
Qananın ilk baş naziri və ilk prezidenti Kvame Nkruma idi.
Budapeşt Biznes Universiteti
Budapeşt Biznes Universiteti ( və ya qısaca BBU, və ya qısaca BGE) — Macarıstanın ən qabaqcıl və dünyanın ən qədim biznes məktəblərindən biridir və paytaxt Budapeştdə yerləşir. Universitetdə 18000 tələbə 12 bakalavr proqramı (bunlardan dördü ingilis, fransız, alman dillərindədir), 6 magistr proqramı, 21 məktəbdən sonra hazırlıq proqramı, 48 magistr diplom kursları, Biznes İdarəetməsi doktorantura məktəbi və azyaşlılar üçün bir neçə təhsil proqramları çərçivəsində təhsil alır.
Ticarət, İaşə və Turizm Kollecinin tarixi
Ticarət, İaşə və Turizm Kollecinin sələfi, 1857-ci ildə əsası qoyulan Ticarət Akademiyası idi. 1899-cu ildə Şərqi Ticarət Akademyası ilə genişlənən bu Kollec, Avstriya-Macarıstan Monarxiyasında və Mərkəzi Avropa regionunda ilk ticarət kolleci idi. Bu məktəbdə ticarət və bank mütəxəssisləri hazırlanırdı. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra 1962-ci ilədək Alkotman (Alkotmány) küçəsində heyranedici binada orta ticarət məktəbi fəaliyyət göstərirdi. Təhsil dəyişikliyindən sonra o, Ali Təhsil Ticarət Məktəbinə çevrildi, 1969-cu ilə Ticarət və İaşə Kolleci adı ilə kollec statusu verildi. 1992-ci ildə turizm təhsili də əlavə olundu və instituta hal-hazırkı adı verildi.
Beynəlxalq Menecment və Biznes Kollecinin tarixi
Beynəlxalq Menecment və Biznes Kollecinin tarixi 1957-ci ilə gedir. O zaman əcnəbi dildə danışa bilən yüksək ixtisaslı mütəxəssisləri hazırlamaq məqsədilə, Beynəlxalq Ticarət Münasibətləri Məktəbinin əsası qoyuldu. 1962-ci ildə məktəb, Beynəlxalq Ticarət Məktəbi adı ilə müstəqillik əldə etdi. 1971-ci ildə ona kollec status verildi və adı Xarici Ticarət Kolleci oldu. Hal-hazırda Kollecdə 4000 yaxın tələbə müxtəliq proqramlar üzrə təhsil alır.
Maliyyə və mühasibat Kollecinin tarixi
Kolleci tarixi, ümumi iqtisadi al hazırlıq köklər olan və 1857-ci ildə əsası qoyulan Peşt Ticarət Akademiyasına və Şərqi Ticarət Akademiyasına qədər gedir. 1970–1971 akademik ilində instutu hal-hazırkı adı olan Maliyyə və Mühasibat Kolleci adını aldı.
Zalaegerszeg Biznes İdarəetməsi Kollecinin tarixi
Kollecin regional institutunun əsası Zalaeqersezdə (Zalaegerszeg) 1971–1972 akademik ilində. növbəti il isə digər birisi Şalqtoaryanda (Salgótarján) qoyuldu. O vaxtdan bəri Kollec, maliyyə və mühasibat sahəsində aparıcı ali təhsil kolleci oldu.
Tarixdən ən əsas məqamlar:
thumb|right|250px|BBS-in Budapeştin mərkəzindəki kampusu Macarıstanın [[Avropa Birliyinin Prezidenti olması zamanı konfranslarının keçirilmə məkanı olub]]
Əsəd ibn Yəzid
Əsəd ibn Yəzid — Ərəb Xilafətinin Ərməniyyə hakimi, Yəzid ibn Məzyədin oğlu, ilk Şirvanşah I Heysamın əmisi.
Budapeşt Biznes Universiteti
Fakültələr və tədris olunan ixitsaslar
Ali məktəbdə tədris olunan ixtisaslar kolleclər arasında bölünüb.
Əsəd ibn Yəzid
Hakimiyyəti
Atasının Ərməniyyə əmiri olduğu dövrlərdə özü Mosul hakimi idi. 801-ci ildə atasının ölümündən sonra Ərməniyyə hakimi təyin olunmuş, lakin daha sonra bu vəzifə əlindən alınaraq qardaşı Məhəmməd ibn Yezidə verilmişdir. Xəlifə əl-Amin dövründə, 810-cu illərdə yenidən Ərməniyyə hakimi təyin olunmuş, bu postda Xuzeyma ibn Kazımı əvəz etmişdir. O burada Yəhya ibn Səid və İsmail ibn Şüeybin üsyanını yatırmaqla məşğul olmuş, daha sonra onları həbs etmişdir. Lakin onları bağışlaması bu vəzifədən qovulmasına səbəb olmuşdur.
Budapeşt Biznes Universiteti
Zalaegerszeg Biznes İdarəetməsi Kolleci
thumb|right|250px|Maliyyə və Mühasibatlıq kampusu
Reytinqi
thumb|right|270px|Kommersiya, İaşə və Turizm kampusunun şəhərin mərkəzindəki tarixi binası
Kolleclər
BBS-in əsas binaları Budapeştin müxxtəlif yerlərindədir. Yerli institutlar təkcə üç kollecin mərkəzi binalarından deyil, həmçinin digər binalardan da ibarətdir. Budapeşdin Alkotmani (Alkotmány) küçəsində Ticarət, İaşə və Turizm Kollecinin, Dioş Layoş (Diósy Lajos) küçəsində Beynəlxalq Menecment və Biznes Kollecinin və Bujaqon (Buzogány) küçəsində Maliyyə və Mühasibat Kollecinin binaları və əsas korpusları yerləşir. Dördüncü kollec olan Zalaegerszeg Biznes İdarəetməsi Kolleci isə şəhər kənarında yerləşir. Bu binalardan başqa BBS-in Marko (Markó) küçəsində valehedici binası da var. Orada rektoratın bəzi ofisləri, BBS Dil İmtahanları Mərkəzi və Ticarət, İaşə və Turizm Kollecinin bəzi ofisləri var. Həmçinin, BBS-in Budapeştdə Liqet (Liget) küçəsində ali peşə təhsili üçün ayrı binası da yerləşir. Kolleclər, tələbələr üçün geniş xidmətlər göstərir. Yataqxana, iaşə, idman şəraiti, kitabxanalar, laboratoriyalar, kompüter imkanlar və s. bura aid etmə olar. BBS, həmçinin, müxtəlif tətqiqat proqramlarında iştirak edir və əcnəbi və yerli təşkilatlarla əməkdaşlıq edib bu cür araşıdırmalar üçün qrantlara müraciət edir.
İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyası
Kolleclər müasir kompüterlərlə təchiz olunublar. Minlərlə kompüter, yüksək texnologiya şəbəkəsi və müxtəlif vizual vasitələr, təhsil və tətqiqatlara dəstək verir.
Təşkilatlanma
Tələbələr, tələbə həyatlarının maraqlı keçməsi üçün müxtəlif təhsildən kənar təşkilatlanmayla məşğul olurlar, idman və mədəniyyət tədbirləri təşkil edirlər, digər institutlarla əlaqələr qurub saxlayırlar. Məktəbin öz xoru və teatr qrupu var. Biznes məktəbləri tələbələrinin beynəlxalq təşkilatı olan AIESEC, BBS tələbələrinin həyatında mühüm rol oynayır. AIESEC-in ən əsas fəaliyyətinə 80-ə yaxın ölkədə tələbələrə təhsillərni davam etdirilməsinə kömək edən beynəlxalq mübadilə proqramları daxildir.
Tələbə yataqxanaları
Hər kollecin ehtiyacı olan tələbələrə yaşayış yerləri ilə təmin etmək üçün yataqxanaları var. Bu yataqxanalar əsasən kolleclərə yaxın olurlar. Yataqxananın iki və ya dörd çarpayılı otaqları, vanna otaqları, mətbəxləri, yuyucu qurğuları və kommunal otaqları olur. Həmçinin, idman yerləri, istirahət otaqları, internet zalları və tibbi xidmət yerləri də mövcuddur. Ticarət, İaşə və Turizm Kollecinin yataqxanası Budada yerləşir. Beynəlxalq Menecment və Biznes Kollecinin iki yataqxanası var. Bir yataqxanası Kollecin kampusunda, digər yataqxanası isə Maliyyə və Mühasibat Kollecinin yataqxanası ilə birlikdə yerləşir. Maliyyə və Mühasibat Kollecinin yataqxanası Budapeştdə mərkəzi kampusdadır, burada Beynəlxalq Menecment və Biznes Kollecinin tələbələri də qala bilər. Zalaegerszeg Biznes İdarəetməsi Kollecinin yataqxanasında yaşayış şəraitindən başqa, həmçinin geniş təhsil imkanları, idman yerləri və boş vaxtın səmərəli keçməsi üçün şəraitlər yaradılıb.
Enxeduanna
Enxeduanna və ya En-hedu-ana '' Akkad kralı Sarqon un və böyük ehtimalla Kraliça Taşlultumun qızı. Tarixdə bilinən ilk qadın şair və yazar. Bəzi mənbələrə görə isə tarixdə ilk şair və yazardır.
Haqqında
Şummerlərin Ay tanrısı Nannanın baş rahibəsi olan Enxeduanna güman edilir ki, Akkad kralı I Sarqon un qızı idi. I Sarqon onu Şumer lərin ən vacib məbədinin baş rahibəsi seçmiş və ona Şumer allahları ilə Akkad allahları arasında münasibətləri nizama salmağı tapşırmışdı. 1927-ci ildə britaniyalı arxeoloq Leonard Uuley qədim Şumer şəhəri olan Urda apardığı arxeoloji qazıntılar zamanı üzərində Enxeduannanın rəsmi olan kalsit disk şəkilli daş tapmışdı. Onun sürəti disk üzərində rahatlıqla seçilirdi. Diskin uzunluğu 25,6 sm qalınlığı isə 7,1 sm idi. Onun arxa tərəfindəki yazı 11 sütundan ibarətidi və burada Enxeduanna "Sarqon un qızı, Nannanın həyat yoldaşı" kimi təsvir edilmişdi. Diskin dairəvi forması isə Ay allahı İnnanın xüsusiyyətlərindən sayılan tam ayı təmsil edir. Bundan başqa Uuley rahibələrin dəfn edildiyi kompleksi də meydana çıxardı. 1958-ci ildə tarixçi Adam Falkenşteyn "Böyük Sarqon un qızı Enxeduanna" adlı məqaləsini çap etdirdi. Daha sonra Hallo və Van Diyk Enxeduannanın şeirlərinin ilk mətnlərini tərcümə edərək 1968-ci ildə nəşr etdirdilər.
Yaradıcılığı
left|thumb|297x297px Günümzdə Enxeduanna tərəfindən bəstələnən və Şumer, Akkad məbədləri: Eridu, Sippar və Esnunaya həsr olunan 42 dini nəğmə bizə məlumdur. Bu nəğmələrin mətnləri Ur və Nippur şəhərlərindən aparılan qazıntılar zamanı aşkar edilmiş 37 ədəd tabletlərdən əldə edilmişdir. Bu kolleksiya "Şumer məbəd nəğmələri" adlandırılmışdır. Bu haqqda Enxeduanna yazır : "Mənim kralım, bu günə qədər heç kimin yaratmadığı bir şey yaratdı". Bu nəğmələr Enxeduannanın ölümündən sonra da uzun müddət oxunmuş və insanlar onu yad etmişdir. Onun bir digər məşhur əsəri isə Ay allahı İnanna ya həsr etdiyi "İnannaya ehtiram" adlı əsəridir. Onun əsərlərinin bir çoxu "Elektron Şumer ədəbiyyatı külliyatında" tərcümə edilərək yerləşdirilmişdir.
Om çayı
Om çayı — Rusiya ərazisində yerləşən, Qərbi Sibirdə yeləşən, Omsk vilayəti və Novosibirsk vilayətindən axaraq İrtış çayına (sağ qolu) tökülür. Omskda çay Nijneomsk, Kalaçinski, Kormilovski və Omsk rayonları ərazisindən keçir.
Hidrologiyası
Çayın başlanğıcı Vasyuqan düzənliyindən götürür. Çayın mənbəyi Omsk gölüdür. Gölün ətrafında dünyanın əb böyük bataqlıqlarından olan Vasyuqan bataqlığı yerləşir. Sonra çay Barabin çökəkliyindən axır. Çayın mənsəbi İrtış çayının mənsəbindən 1831 km yuxarı axarda Omsk şəhəri yaxınlığındadır.
Çayın uzunluğu 1091 km, sahəsi isə 52,600 km² təşkil edir. İllik su sərfiyyatı 64 m³/s -dir. Sovet dönəmində Kuybişev və Ust-Tarta arasında gəmilər fəaliyyət göstərirmiş.
Əsas qolları: Açarirka, İça, Uqurmanka, Uzakla, Kama,Tarka, Tartas və Tarbuqa.
Çayın sahilində Kalaçisk, Kuybişev və Omsk.
Çayın yatağı bəzi yerdə 200 metrdən 18 km-ə qədərdir. Sahilləri bəzi yerlərdə hətta sıldırımlıdır. Çayın sürəti axarlardan asılı olaraq dəyişir. Əsasən qar suları ilə qidalanır. Gursululuq dövrü maydan iyula qədər bəzənsə avqust ayı belə müşahidə edilir. Buzlanması oktyabrın sonları, noyabrın əvvələrinə təsadüf edir və aprelin sonları və mayın əvvəllərinə təsadüf edir
Çayın dərinliyi yerlərindən asılı olaraq 0,2–3 m arasında dəyişir. Yuxarılarda isə hətta 0,5-5,5 m olur.
Adı
«Om» çayı öz adını türk dillindən götürmüşdür. Om sözü tərcümədə Sakit mənasını verir. Rusların sonradan köçürdüyü əhalinin törəmələri hazırda çayı Omka adlandırırlar.
Tarixi
righy|thumb|270px
Çay haqqında ilk yazılı məlumatı 1701-ci ildə Semyon Remezovun yazdığı Sibirin sxem kitabı əsərində əksini tapmışdır.
1937-cı ildə çayın İrtış çayına töküldüyü yerdən 10–12 km aralıda Bolşoy Roq şəhərçiyi salınmışdır.
Körpülər
right|thumb|270px
Filateliya
Filateliya — poçt markaları yığmaq.
İlk dəfə marka yığmaq tembrofliya və ya tembrologiya (fransız dilindən tərcümədə tembr - poçt markası deməkdir) adlandırılmışdır. Sonradan marka yığmaq markamaniya adlandırılmışdır. 1864-cü ildə fransalı Jorj Erena marka yığmağı filateliya adlandırmışdır.
1899-cu ildə bütün dünyada filatelistlərin sayı 1 milyona yaxın olmuşdur. On il sonra isə İngiltərənin "Ştamp Adventiser" jurnalının yazdığına görə marka yığanların sayı daha 500 min nəfər artmışdır. Birinci dünya müharibəsindən sonra isə marka yığanların sayı 2,3 milyon, 1940-cı ildə 7,5 milyon, 1967-ci ildə "İtaliya filateliyası" jurnalının yazdığına görə isə marka yığanların sayı 18 milyon nəfərə çatmışdır.
Təzəkənd (Salyan)
Təzəkənd — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qarabağlı kənd inzibati ərazi vahidinə daxil olan kənd.
Filateliya
Hal-hazırda aparılmış araşdırmalara görə marka yığanların sayı 100 milyon nəfərə yaxındır.
Filatelistlər hər hansı ölkənin poçt markasını topladıqda istər-istəməz həmin ölkənin tarixini, memarlığını, flora və faunasını, dahi şəxsiyyətlərini, idman aləmində nailiyyətlərini öyrənir. Filateliya dünyada dərin məzmunlu bir elm sahəsi kimi tanınır. Markalarda dövrlər üzrə yaranan ən yeni texnologiyaların təsvir olunması onu toplayanlarda istənilən sahə üzrə dərin biliklər, ensiklopedik məlumatlar toplamasında kömək edir.
Dünyada Rokfeller, Ruzvelt, Yelizavetta, Monako şahzadəsi marka kolleksiyaları toplamışlar.
Təzəkənd (Salyan)
Tarix
Salyan rayonundakı indiki Təzəkəndin keçmiş adı da (Uqrukənd) uyğur etnonimi ilə bağlıdır. Tədqiqat göstərir ki, Uqrukənd toponimi Uyğurkənd adının fonetik dəyişikliyə uğramış şəklidir. Xalq etimologiyasına əsasən uqru sözünün “oğru” mənasında anlaşılması nəticəsində sovet dövründə həmin kəndə Təzəkənd adı verilmişdir. Bu ərazinin belə adlandırılmasının bir başqa önəmli səbəbi tarixi mənbəələrdən götürülmüş faktlara görə Uyğurkənd adı uyğunkənd, (uyğun yer) sözününü dəyişikliyə uğramış halıdır. Orta əsrlərdə Elxani hökmdarı, Hülakü xanın və Yesunçin xatunun oğlu Abaqa xan 1266-cı ildə döyüşmək üçün Qızıl Orda hökmdarı Bərkə xanı Kür çayının qarşı sahilindəki 300 minlik ordusunun seyr edərkən, bu sahilin savaş üçün daha uyğun olduğunu bildirmiş, atasının Kür çayı üzərində yenicə bişmiş kərpicdən inşa etdirdiyi (indiki Sabirabad rayonu ərazisindəki Xankeçən kəndi yaxınlığında) körpünü dağıtdırmış və qarşı tərəfdən uzun müddət Qızıl orda ordusunu dayandırmış və Bərkə xan ordusunu daha şimala çevirərək Kaxeti üzərinə səfər edərkən qızdırmadan qəfil ölmüş və bu səbəbindən döyüşün baş tutması ləngimişdir.
İstinadlar
(Kitab: AZƏRBAYCAN DİLİNİN TARİXİ DİALEKTOLOGİYASI.Bax səh.63)
Filateliya
Azərbaycanda Aslan Vəzizadə, Rüfət Ələkbərov məşhur marka kolleksionerləri olublar. Hazırda Riyad Ələkbərov, Rövşən Əhmədov, Rauf Musayev, Nazim Axundov marka kolleksiyası zəngin olan filatelistərdir.
1926-cı ildə Beynəlxalq Filateliya Federasiyası təsis olunmuşdur. Azərbaycanda ilk filatelistlər dərnəyi 1957-ci ildə yaradılmış, 1958-ci ildə isə Bakı şəhər kolleksiyaçılar cəmiyyətinə çevrilmişdir.1966-cı ildə Ümumittifaq filatelistlər cəmiyyətinin Bakı şöbəsi kimi yenidən təşkil olunmuşdur.
Permutasiya
Permutasiya — təkrarsız yerdəyişmələr.
Tutaq ki, elementlərin sayı m olan çoxluğu verilmişdir. Onun elementlərindən uzunluğu m-ə bərabər olan təkrarsız yerləşdirmələr düzəldək. Deməli, belə yerləşdirmədə M çoxluğunun hər bir elementi bir dəfə iştirak edir. Məsən, m=4 olarsa, belə yerləşdirmələr ... bu qaydada yerləşdirməyi davam etsək onların sayı 4!=24 olar
Tərif
m elementdən uzunluğu m-ə bərabər olan təkrarsız yerləşdirmələr yerdəyişmə adlanır. Tərifə görə belə yerdəyişmələrin sayı {A_m^m} olar. O, {P_m} ilə işarə edilir. Deməli,
Adətən "yerdəyişmə" sözü əvəzinə permutasiya sözü işlədilir. Bu düstura görə çıxarış:
Yəni {P_m}=m!
Qeyd
m elementi olan çoxluğun elementlərindən təşkil edilən m elementli təkrarsız yerdəyişmələrin sayı bərabərdir. Buradan alınır ki, bir elementi olan çoxluqdan təşkil edilən yerdəyişmələrin sayı olar. Digər tərəfdən, m faktorialın tərifinə görə m!=(m-1)!m olduğundan, Buradan görünür ki, 1!=1 olması üçün 0!=1 qəbul etmək lazımdır və belə qəbul edilib.
Heydər Əliyev filateliyada
"Heydər Əliyev" ordeni poçt markası üzərində
right|thumb|200px|2011-ci ildə buraxılmış poçt markası
2011-ci ilin sentyabr ayının 5-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan ordenlərinə həsr olunmuş yeni poçt markaları təqdim edilmişdir. Qiyməti 60 qəpik, tirajı isə 5000 ədəd olan həmin markalardan biri "Heydər Əliyev" ordeninə həsr olunmuşdur.
Perm başqırdları
Perm başqırdları — Perm diyarının ərazisində yaşayan başqırdların etnik qrupu. Onlar bölgənin yerli xalqlarından biridir. Bu etnik qrup nümayəndələrinin dili Başqırd dilinin şimal-qərb dialektinə aiddir.
Tarixi
Antropologiyanın mövcud məlumatlarına görə, Samoed qəbilələri Başqırdların fiziki tipinin formalaşmasında böyük rol oynamışdır. Tulva çayının toponimiyası Başqırdıstanın şimal-qərbi ilə paraleldir. Burada yerləşən Xarin tayfaları Samoed substratını təhdid etdikdən sonra Kuşnarenkov və Çili tərəfindən möhkəmləndirildi. Bu proses bölgənin hidronimlərindəki izlənilə bilər. Məsələn Samoyed sözü "bu" ("su") və Bui çayı adı, habelə hidronimlər XVIII-XIX əsrin sənədlərində saxlanılır. Bəzi alimlərin fikrincə, türk tayfaları bu bölgələrə 9-cu əsrin əvvəllərində daxil olmamışdır. Qaynininlilərin qonşuları başqırd tayfaları olan Uran və Tanıp idi.
Məhəmməd ibn Yəzid
Məhəmməd ibn Yezid — Yezid ibn Məzyədin oğlu, Ərməniyyə hakimi.
Haqqında cüzi məlumat var, qardaşı Əsəd ibn Yezidi əvəz etmiş, bir ildən sonra isə Xuzeymə ibn Kazım onun yerinə göndərilmişdir. Müəlliflər onu "çox azadlıqsevər və mərhəmətli biri, ondan "yox" cavabı eşidilməzdi" deyə xatırlayırlar.
Pantanal
Pantanal (pântano) — tektonik düzənlikdə yerləşən bataqlıqlaşmış ərazi. İnzibati cəhətdən böyük hissəsi Braziliya, az bir qismi Paraqvay və Boliviya ərazisində yerləşir. Paraqvay çayı hövzəsinə daxildir. Bataqlıq 150—195 min. km² arası sahəyə malikdir. Bu göstəriciyə görə dünyanın ən böyük bataqlaşmış ərazisindən biridir.
Geologiya, coğrafiya, ekologiya
Bataqlıq 50−70 m dəniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. Şərqdən və cənub-şərqdən Braziliya yaylası ilə əhatələnmişdir. Canlılar aləmi ilə zəngindir: burads 3500 növ bitki, 650 növ quş, 230 növ balıq, 80 növ məməli, 50 növ sürünən yaşayır. Üstəlik onuda qeyd etmək lazımdlr ki, bölgə 20 milyon Timsahın evidir. Pantanalda mühüm əhəmiyyətli qoruqlar vardır. Buna misal Panatal Milli Parkıdır. Bu obyekt UNESCO Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir. Pantanalda əsas şəhər Korumbadır. Buradam San-Paulu şəhəri istiqamətində dəmir yolu keçir.
Şullu Çırqal-ool Sat
Şullu Çırqal-ool Sat (tuvaca: Шулуу Чыргал-оол Сат, d. 15 sentyabr 1926 – 18 may 1992) – Tuvanın Uluğhem kojuununa bağlı Çaa-Höl beldesinin Kaşpal kəndində anadan olan tuvalı elm xadimi, ilk tuvalı professor, filoloq və yazıçı. Tuva Dövlət Universitetinin Tuva dili və ədəbiyyatı fakültəsinin qurucusu və ilk dekanıdır.
Həyatı
15 sentyabr 1926-cı ildə Tuvanın Uluğhem kojuununa bağlı Çaa-öl beldesinin Kaşpal kəndində anadan olmuşdur. Uşaqlığı Ürbün, Kaşöal, Doozunnug, Adannıg-Art, Çinge deyilən yerlərdə keçmişdir. Çaa-Hölün yay məktəbində təhsil almağa başlamışdır. Çaa-Höl məktəbindən sonra Şagaan-Arlq məktəbinı keçmişdir. 1947-ci ildə Qızıl şəhərindəki Lenin adına məktəbi bitirmişdir.
Satın təhsil həyatı Leninqrad Dövlət Universiteti Şərqşünaslıq fakültəsində davam etmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra Kaa-Hem kojuunun Sarıg-Sep orta məktəbində Tuva dili və vətən ədəbiyyatı müəllimi təyin edilmişdir. Bundan sonra elmi fəaliyyətini Tuva dili və ədəbiyyatı tarixi üzrə cəmləmişdir. Palmbahın redaktorluğu altında, ilk elmi əsəri olan "Tuvaca- Rusca qarşılaşdırılmalı lüğət"ini nəşr etdirmişdir.
Pedoqoji Milli Məktəblər İnistitutunda magistr təhsilini aldıqdan sonra 1959-cu ildən Qızıl şəhərinin pedoqoji inistitutunda işləməyə başlamışdır.
Çoxillik qızçiçəyi
(Bellis perennis) - cinsinə aid bitki növü.
Bellis perennis L.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 5-17 sm, gövdəsi tək və ya bir neçə sayda, zəif və sıx tüklü, qısa kökümsovları olan çoxillik ot bitkisidir. Çiçəkli gövdəsi yarpaqsızdır və eni 10 mm olan tək səbəti vardır.
Yarpaq
Köküstü rozetdə yerləşmiş yarpaqlar belşəkillidir, əksinəyumurtaşəkilli, bəzən kənarları dəyirmi dişli və yaxud tamkənarlıdır, uc
hissəsi küt və saplağa daralmışdır. Qın yarpaqcıqları uzunsov, küt, tükcüklü və qaramtıl rəngdədir.
Çiçək
Dilcikləri iki dəfə qından uzundur, ağ rənglidir, sonu çəhrayıdır. Çiçək yatağı qabarıqdır.
Meyvə
Toxumları əksinəyumurtaşəkilli və çılpaqdır, kəkilsizdir, uzunluğu 1 mm-ə qədərdir.
Meyvə verməsi
İyun-İyul
Azərbaycanda yayılması
BQ (Quba), KQ şimal, KQ mərkəzi. Aşağı və orta dağ qurşağında.
Yaşayış mühiti
Meşələrdə, talalarda, çəmənliklərdə rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Dekorativ əhəmiyyətli bitkidir.
Kalabriya
Kalabriya — İtaliyanın 1948-ci il Konstitusiyası ilə qismən regional muxtariyyət verilmiş 20 regionundan biridir.
İtaliya cənubunda yerləşən edən bölgənin 5 vilayəti vardır. Bunlar Katantsaro, Kozentsa, Krotone, Recco Kalabriya və Vibo Valensiya vilayətləridir. Katansaro regionun paytaxtıdır.
Sahəsi 15.081 km²-dir. Əhalisi (31.10.2010) 2.009.183 nəfərdir.
Regionun Baş naziri Giuseppe Scopellitidir.
Reionda Kalabriyaca dilində danışılar. Ayrıca bir neçə kənddə Arnavutçanın bir ləhcəsi olan Arbereşçe danışılır.
Veneto
Veneto - İtaliyanın 1948-ci il Konstitusiyası ilə qismən regional muxtariyyət verilmiş 20 regionundan biri. Şimal-şərqi İtaliyada yerləşir. Mərkəzi Venesiya şəhəridir. Əhalisi 4.7 milyondan çoxdur. İtaliya bölgəsinin ən zəngin və ən sənayeləşmiş bölgələrindən biridir. Danışılan dillər, Venedik, Latın və italyan dilidir.
Xaləddin Alıyev
Xaləddin Mehman oğlu Alıyev — Azərbaycanlı şəhid.
Əhməd ibn Məzyəd
Əhməd ibn Məzyəd — Yezid ibn Məzyədin qardaşı, qardaşından sonra müəyyən bir dövrdə Ərməniyyə hakimi olmuşdur. Əsəd ibn Yezidin 811/812-ci illərdə öz postundan qovulmasından sonra Əhməd, Hicri 196-cı ildə Abdullah ibn Hümeydlə birlikdə xəlifə Əminə üsyan etmiş Məmuna qarşı 20.000 əsgərlə getmiş, lakin müvəffəqiyyətsiz olmuşdu.
Pyemont
Pyemont - (italyanca: Piemonte; Piyemontece: Piemonte) İtaliyanın 20 regionundan biridir. Sahəsi 25.399 km², əhalisi isə 4,45 milyondur. Regionun paytaxtı Torino (Piyemonteca: Turin) şəhəridir. Regionun baş naziri Roberto Cotamdır.
Roman xalqları
Roman xalqları (Roma şəhərinin latın dilində adından) — Roman dillərini istifadə edilməsi ilə birləşən müxtəlif etnogenetik köklü xalqlar qrupu..
Staniol
Staniol (lat. stanpit-qalay) qalaydan və ya onun qurğuşunla ərintisindən hazırlanan nazik (0.008-0.12 mm) vərəq, yaxud lent. Elektrotexnikada kondensator hazırlanmasında, yeyinti məhsullarının qablaşdırılmasında və s. istifadə olunur. Sənaye praktikasında staniol alüminium folqa ilə əvəz olunur.
Nadir Mirzə Qacar
Nadir Mirzə Qacar — Qacar şahzadəsi, qədim Azərbaycan xörəklərinin reseptini toplayan. Məhəmmədqulu mirzə Qovanlı-Qacar nəvəsi
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının M.Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutu Tehranın Parlament Kitabxanasından Qacar şahzadəsi Nadir Mirzə Qacarın kulinariyaya dair "Nəvadir əl-əmsal" əsərinin əlyazmasının surətini əldə edib. Əsərdə Azərbaycanın bir sıra unudulmuş qədim xörəklərinin resepti verilib.
Kitabı
AMEA Əlyazmalar İnstitutunun əməkdaşı Hacı Rauf Şeyxzamanlı “Nadir Mirzə Qacar. Karnamə” adlı kitabı fars dilindən tərcümə edib və həmin tərcümə "Elm və təhsil" nəşriyyatında çap edilib. Kitabda müəllif – Qacar şahzadəsi Nadir Mirzə 260-dan artıq qədim Azərbaycan xörəyinin reseptini toplayaraq sadə bir dildə oxuculara təqdim etmişdir. Əsərdə klassik şairlərin yaradıcılığından çoxlu nümunələr gətirilib. Yeni nəşr milli xörəklərimizi mənimsəmək istəyənlərə, mədəniyyətimizin qədimliyini inkar edənlərə tutarlı cavabdır. Kitabın məsləhətçi və ön söz müəllifi Milli Kulinariya Mərkəzinin direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, professor Tahir Əmiraslanov, tərcümənin redaktoru isə Arif Ramazanovdur.
Cek Kardif
Cek Kardif — britaniyalı kinorejissor və operator
Kardif operator kimi 70-dən çox film çəkib. Onların arasında "Oğlaq işarəsi altında" (1949-cu il, rejissor Alfred Hiçkok), "Vikinqlər", "Nildə ölüm", "Afrika kraliçası", "Dağıdıcı Konan", "Anna Frankın gündəliyi", "Rembo-2" filmləri var.
Onun rejissor kimi çəkdiyi 15 film arasında isə ən məşhuru "Oğullar və aşnalar" sayılır. Devid Qerbert Lourensin kitabı əsasında çəkilən bu film ekranlara 1960-cı ildə çıxıb.
Kardif yardıcılığı ərzində iki dəfə "Oskar" mükafatı alıb. O, Hollivud tarixinə "Oskar"ın sahibi olan ilk operator kimi düşüb. Ona operator kimi 1948-ci ildə "Qara nərgiz" filminə görə bu mükafatı təqdim ediblər. Ümumilikdə isə Cek Kardiff 5 dəfə, o cümlədən rejissor kimi, "Oskar" mükafatı nominantı olub.
Merilin Monronun "dünyanın ən yaxşısı" adlandırdığı məşhur britaniyalı kinorejissor və operator Cek Kardif 94 yaşında vəfat edib. O, Kembricşir qraflığındakı malikanəsində dünyasını dəyişib.
Kimi Raykkönen
Kimi Matias Raykönen (fin. Kimi-Matias Räikkönen; d. 17 oktyabr 1979) — Finlandiyalı Formula-1 pilotu. Hazırda karyerasını İtaliyanin Alfa Romeo komandasında davam etdirir.
Bioqrafiya
Kimi Rəykkönen 1979-cu il oktyabrın 17-də Finlandiyanın Espoo şəhərində anadan olub.
Kimi hər zaman qısa, soyuq və bir qədər də gülməli cavabları ilə seçilib. Ona "İce Man" ləqəbi də həm buna, həm də yarışlardakı soyuqqanlılığına görə verilib. İlk evliliyi Skandinaviya gözəli Cenni Dalman ilə 2004-cü ildə olub. Onlar 2014-cü ildə boşanıblar. Kimi daha sonra modelyer Minttu Virtanen ilə nişanlanır.2015-ci il yanvarın 28-də Robin adlı oğulları dünyaya gəlir. Cütlük 2016-cı il avqustun 7-də Syenada evlənir. Kiminin hobbiləri arasında hokkey oynamaq da var.
Sürücülük karyerası
Sürücülük karyerasına 10 yaşında başlayır və bir çox uğurlar əldə edir. Ölkədən kənarda ilk yarışına 15 yaşında Monakoda çıxır. Oradakı hər iki yarışda kartı qəzada zədələnsə də, finişə qədər gedir, ikinci yarışda hətta ilk üçlüyə düşür.1998-ci ildə Norveçdə keçirilən Nordic Championship-də qalib gəlir. Növbəti il European Formula Super A-nın ikincisi olur. Eyni zamanda Formula Ford Euro Cup-da da yarışır. İyirmi yaşında British Formula Renault- nun qış seriyasında, növbəti il isə əsas mövsümündə qalib gəlir. Onun bu uğurları Formula 1 komandalarının diqqətini cəlb edir.Peter Zauber 2000-ci ilin sentyabr ayında Kimiyə Sauber-lə Mucello trasında Formula 1 maşınını test etmək imkanı verir. Növbəti testlər Xeres və Barselonada olur.
2002
Kimi yeni komandası ilə çıxdığı ilk yarışda podiuma yüksəlir. Növbəti yarışlarda dəfələrlə motor problemləri işə üzləşir.Fransadakı yarışda qələbəyə çox yaxın olur. Lakin başqa maşının motorundan asfalta tökülən yağda sürüşərək trasdan çıxır. Yarışı ikinci yerdə tamamlayır. Mövsümü altıncı yerdə başa vuru və xal hesabında təcrübəli Devid Kutharda məğlub olur.
2003
2003-cü ildə Malayziya Qran Prisində ilk qələbəsini qazanır.Braziliyada yarış 55-ci dövrədə saxlanılır. Qaydalara görə, yarış saxlandıqda 2 dövrə əvvəlki nəticələr nəzərə alındığından, 53-cü dövrədə lider olmuş Kimi qalib elan olunur. Lakin bir həftə sonra qərar dəyişdirilir. Yarış dayandırılarkən Cankarlo Fizikellanın artıq 56-cı dövrəyə başladığı bildirilir və 54-cü dövrədəki nəticələr nəzərə alınır. Qələbə Cankario Fizikellaya verilir. Mövsüm ərzində digər komandalar maşınlarını inkişaf etdirsələr də,McLaren hələ də 2002-ci ilin maşınından istifadə edirdi. Buna görə də, onlar sürətdə rəqiblərindən geri qalmağa başlayırlar. Bu da yarışlarda özünü göstərir. Lakin Rəykkönen bir neçə dəfə mexaniki problemlə üzləşdiyi mövsümdə yaxşı çıxış edir və dəfələrlə podiuma yüksəlir. Yaponiyadakı son yarışda titul üçün mütləq qələbə qazanmalı, çempionatın lideri Mixael Şumaxer isə xalsız qalmalı idi. Lakin Mixael Şumaxer özünə lazım olan bir xalı əldə edir. Kimi isə yarışda ikinci olur. Mövsümü çempion Mixael Şumaxerdən cəmi iki xal geridə tamamlayır.McLaren isə Mühəndislər Kubokunda üçüncü ola bilir.
2004
2004-cü il Kimi üçün çox pis başlayır. Mercedes motorunun etibarsızlığı özünü göstərir və finlandiyalı sürücü ilk yeddi yarışda cəmi bir xal qazana bilir. Bu müddətdə Mixael Şumaxerin aktivində 60 xal olur. Komanda Fransa Qran Prisində MP4–19B adlı yeni şassiyə keçdiyini bildirir. Bundan sonra vəziyyət bir qədər düzəlir. Rəykkönen Britaniyadakı növbəti yarışda ikinci olur. Növbəti iki yarışı tamamlaya bilmir. Lakin çox sevdiyi Spadakı yarışa onuncu yerdən başlamasına baxmayaraq, 11-ci dövrədə liderliyə yüksəlir və əzmkar qələbə qazanır. Bu, həm də komandanın mövsümdə yeganə zəfəri olur. Qalan dörd yarışda iki dəfə podiuma yüksəlir, mövsümü yeddinci yerdə tamamlayır. Mövsümdəki uğursuzluqlara baxmayaraq, Kimini bir çoxları Censon Batton,Fernando Alonso ilə yanaşı, gələcəyin böyük sürücülərindən biri kimi görür. Bəziləri Ferrari rəhbərliyinin onu gələcəkdə trasnfer etmək istəyəcəyini irəli sürür. Rəykkönen meneceri Stiv Robertsonla birlikdə Formula 3-də yarışacaq Raikkonen Robertson Racing (Double R Racing) adlı komanda qurmaq istədiyini açıqlayır. Komanda hazırda British Formula 4 də daxil olmaqla, bir neçə seriyada çıxış edir.
2005
2005-ci ilin startı da finlandiyalı üçün ürəkaçan olmur. Michelin təkərləri ilk yarışlarda sıralanma turlarında yaxşı nəticələr əldə etməyə imkan vermir. Mövsümdə ilk podiumunu Bəhreyndə Renault sürücülərindən sonra üçüncü yeri tutaraq qazanır.İspaniya və Monakoda əla çıxış edir və qalib gəlir. Kimi mövsüm ərzində daha beş qələbə qazanır. Bunlara sevimli trası Spadakı və ilk yarışını qəbul edən İstanbul Parkdakı qələbələr də daxildir.Yaponiyadakı yarışı isə xüsusilə qeyd etmək lazımdır. Sıralanma turunda bir sıra problemlərə görə yarışa 17-ci yerdən başlayır, lakin finiş xəttini birinci keçir. Yarışa uzun müddət liderlik edən Fizikellanı isə sonuncu sövrədə üstələyir. Mövsümü Fernando Alonsodan sonra ikinci yerdə tamamlayır. Həmin il bir neçə mükafata layiq görülür.
2006
2006-cı il Kimi heç bir yarışda qalib gələ bilmir. Komandanın maşını Renault və Ferrari-dən geri qalır. Titul uğrunda mübarizə də Fernando Alonso ilə Mixael Şumaxer arasında gedir. Lakin Rəykkönen dəfələrlə podiuma yüksəlir, mövsümü 65 xalla beşinci yerdə başa vurur. İtaliya Qran Prisi ərəfəsində Mixael Şumaxer mövsümün sonunda Formula 1-dən gedəcəyini açıqlayır.Ferrari də Kimi Rəykkönenlə növbəti üç il üçün müqavilə bağladığını elan edir. Kimi bu dəyişikliklərə görə şad olduğunu bildirir, eyni zamanda McLaren-ə gələcəkdə uğurlar arzulayır.
2007
Rəykkönen 2007-ci ilə mükəmməl başlayır – Avstraliyada yarışa pouldan başlayır, sürətli dövrəyə imaz atır və damalı bayrağı ilk görən sürücü olur. Növbəti altı yarışda komanda yoldaşı Felipe Massa,McLaren sürücüləri Fernando Alonso və Lyuis Həmilton hərəyə iki qələbə qzanırlar. Növbəti iki yarışda isə Kimi hamıdan üstün olur.Yaponiya Qran Prisində təhlükəsizlik maşının uzun müddət trasda qalması Ferrari-nin düşündüyü strategiyanı alt-üst edir. Kimi finiş xəttini üçüncü keçir. Yekuna iki yarış qalmış, çempionatda McLaren sürücülərindən sonra üçüncü yerdə qərarlaşır.Çində qələbə qazanan Kimi Braziliyada da bunu təkrarlaya bilir.Lyuis Həmilton yarışı yeddinci, Fernando Alonso isə üçüncü yerdə tamamlayır. Kimi yekunda 110 xal toplayır və hər iki McLaren sürücüsünü bir xal üstələyərək hələ ki, yeganə olan titunulu qazanır. Şübhəsiz ki, bunda həmin mövsüm Fernando Alonso və Lyuis Hemilton arasında baş verənlərin də rolu olur.
2008
2008-ci ilin ilk altı yarışından sonra həm Kiminin, həm də Felipe Massanın aktivində iki qələbə olur. Lakin mövsümün ortalarından etibarən komandanın Felipe Massaya üstünlük verdiyi hiss olunur.Felipe Massa titul uğrunda Lyuis Hemiltonla sona qədər mübarizə aparır. Hətta Braziliyada finiş xəttini keçərkən çempion idi, lakin bir neçə saniyə sonra Lyuis Həmiltonun Timo Qloku ötməsi braziliyalının sevincini yarımçıq qoyur. Kimi mövsüm ərzində iki qələbə, doqquz podium əldə edir və yekunda üçüncü yeri tutur.
2012
2012-ci ildə Roman Qrojanın komanda yoldaşı olan Kimi yaxşı mövsüm keçirir. Maşın podium uğrunda mübarizəyə imkan verir və həm Kimi, həm də Roman Qrojan dəfələrlə podiuma yüksəlirlər.Formula 1-ə qayıtdıqdan sonra ilk qələbə isə Əbu Dabidə qazanılır. Dördüncü yerdən başladığı yarışın startında ilk döngədə Pastor Maldonado ilə Mark Uebberin insidentindən yaxşı yayınır.Lyuis Həmiltonun yarışı yarımçıq saxlaması ilə liderliyə yüksəlir və Fernando Alonsonun təzyiqlərinə baxmayaraq, finiş xəttini birinci keçə bilir.Braziliyadakı yarışda isə Kimi hamını güldürür. Sürüşərək trasdan çıxan Kimi trasa qayıtmaq üçün seçdiyi köməkçi yolun sonda bağlı olduğunu görərək geri qayıtmalı olur və xeyli vaxt itirir. Bir çoxları finlandiyalının dünya üçüncüsü olaraq FİA-nın mükafatlandırma mərasiminə qatılmaq istəmədiyindən belə etdiyini düşünür. Lakin belə idisə də, əbəs yerə idi, çünki Lyuis Həmilton həmin yarışı tamamlaya bilmədiyindən, Kimi onsuz da üçüncü olacaqdı.
2013
2013-cü ilin Avstraliyada ilk yarışında qalib gələn Kimi mövsümün gedişində daha yedi dəfə podiuma yüksəlir, bu yarışlardan altısında ikinci yeri tutur. Sentyabr ayında Kimi Rəykkönenin növbəti mövsümdə yenidən Ferrari-yə qayıdacağı elan olunur. Kiminin Lotus komandası ilə münasibətləri pisləşir. O, Əbu Dabidəki yarışa da çıxmaq istəmir, lakin sonda buna razılaşır. Lakin ilk dövrədə qəzadan sonra yarışı yarımçıq saxlamalı olur və otelə yollanır. Bütün olanlara baxmayaraq, komanda ilə Kimi arasında son iki yarışa çıxmaq barədə yeni razılıq əldə edilir. Lakin ABŞ Qran Prisindən bir həftə əvvəl belindəki zədəyə görə yarışa bilməyəcəyini elan edir və onu Heykki Kovalaynen əvəzləyir.
2014
2014-cü ildə reqlamentdəki dəyişikliklər və turbo mühərriklərə keçid Ferrari-ni xeyli geri salır. Xal hesabında komanda yoldaşı Fernando Alonsodan xeyli geri qalan finlandiyalının mövsüm ərzində ən yaxşı nəticəsi Belçikadakı dördüncülük olur. Yekunda 55 xalla 12-ci olur.Fernando Alonso isə 161 xalla altıncı yeri tutur.Fernando Alonso növbəti mövsümdə McLaren-də yarışacağını açıqlayır. Onu isə Kimi ilə yaxşı münasibətləri olan Sebastyan Fettel əvəzləyir.
2015
Kimi Ferrari-yə qayıtdıqdan sonra ilk podiumunu Bəhreyndə əldə edir,Sinqapur və Yaponiyada da üçüncü yeri tutaraq bu uğuru təkrarlayır. Lakin bu dəfə də üç qələbə qazanan və 13 dəfə podiuma yüksələn komanda yoldaşı Sebastyan Fetteldən xeyli geri qalır.
2016
2016 mövsümundə isə heç də pis təsir bağışlamayan Kimi dörd dəfə podiuma yüksəlir. Lakin Mercedes-nin əlçatmaz olduğu bir mövsümdə komandanın Red Bulldan da geri qalması podium sayının artmasına imkan vermir.
Alfredo Jakoni stadionu
Alfredo Jakoni stadionu (Estádio Alfredo Jaconi) — Braziliyanın ən böyük dördüncü stadionudur. Kaşias-du-Sul şəhərində yerləşir. Tamaşaçı tutumu 30,519 nəfərdir. "Juventude" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.
Tarixi
Açılışı 23 mart 1975-ci ildə olmuşdur.
850px|thumb|center|Stadionun daxili panoramı
Çandarlı Qara Xəlil Xeyrəddin Paşa
Çandarlı Qara Xəlil Paşa (ö. 22 yanvar 1387) — Osmanlı sultanı Murad Hüdavəndigar dönəmində baş vəzir olmuş, qazı, qazəsgər, bəylərbəyi vəzifələrində xidmət etmiş dövlət xadimi.
Həyatı
Əsl adı Xəlil olub, gənclik illərində Qara və ya Qaraca ləqəbi, vəzirliyə yüksəldikdən sonra isə Xeyrəddin ünvanı ilə anılmışdır. Qaramanoğulları bəyliyi nin Sivrihisar əyalətinə bağlı Çəndərə kəndində Əli ağanın oğlu olaraq dünyaya gəldi. İznik mədrəsəsi müdərrislərindən Tacəddin Kürdinin qızı ilə evləndikdən sonra Şeyx Ədəbali ylə bacanaq olmuş, beləcə Osman Qazi ylə də qohum olmuşdur. Bu vasitəylə sürətlə yüksəlməyə başlamışdır.
Qara Xəlil Əfəndinin üləma zümrəsindən gəldiyi bilinsə də, kimlərdən dərs aldığı və necə yetişdiyi mübahisəlidir. Ancaq onun Osman Qazi nin son illərində, Orxan bəy in atasına vəkillik etdiyi dönəmdə Şeyx Ədəbali nin tövsiyəsiylə Biləcik qazısı olduğu dəqiqdir. Bu vəzifədə ikən gördüyü ən mühüm iş isə müntəzəm piyada birliklərini tənzimləməsi oldu.
1331-ci ildə İznik qalası nın fəthindən sonra Orxan bəy tərəfindən şəhərin ilk qazısı olaraq təyin edildi. Ardından 1349-cu ildə dövlətin yeni mərkəzi olan Bursa ya qazı olaraq təyin edildi. Murad Hüdavəndigar ın taxta çıxmasından sonra 1362-ci ildə ən yüksək hüquqi rütbə olaraq yenicə təsis edilən qazəsgər liyə gətirildi. Bu tarixdən etibarən qazəsgər lərin padşahla birlikdə səfərlərə qatılması adət halını aldı. Yeniçəri ocağı nın qurulması da məhz Qara Xəlil Əfəndinin bu xidmət dönəminə təsadüf edir (təxminən 1364). Bundan başqa Qaramanlı Molla Rüstəmlə birlikdə Osmanlı maliyyəsinin təşkilatlanmasında önəmli rol oynamışdır. left|thumb|315x315px|Çandarlılar türbəsi, [[Bursa, İznik (sağda Çandarlı Xəlil Paşa, solda oğlu Əli Paşa)]] Baş vəzir Sinanüddin Yusif Paşa nın vəfatının ardından Çandarlı Xəlil Əfəndi Xeyrəddin ünvanı alaraq vəzir liyə yüksəldi. İlk dəfə vəzirliklə birlikdə bəylərbəyi ünvanı da almışdır. Saloniki, Bitola və Oxrid şəhərlərini ələ keçirmiş, yerli əyanların mübarizəsindən istifadə edərək Balkan yarımadası nda Kroya və Şkoder ə qədər irəliləmişdir. Qaramanoğlu Ələddin bəy in ayaqlanmasının ardından Murad Hüdavəndigar paşanın böyük oğlu Əli Paşa nı da yanına alaraq Anadolu ya keçmiş, o əsnada səhhəti pisləşən Çandarlı Xəlil Paşa çox keçmədən Serez kəndi yaxınlığında vəfat etmişdir. Məzar kitabəsində ölüm tarixi 22 yanvar 1387 olaraq göstərilmişdir. Cənazəsi böyük oğlu Əli Paşa tərəfindən İznik ə gətirildi və Osmaneli yaxınlığında dəfn edildi. Türbəsi 1922-ci ildə baş verən yunan işğalı əsnasında dağılmış, sonralar eyni ailəyə mənsub Nuh Nəciyüddin bəy bu türbəni bərpa etdirmişdir.
Əsərləri
thumb|Banisi olduğu [[Yaşıl məscid, İznik|İznik Yaşıl məscid]] Çandarlı Xəlil Paşa eyni zamanda bir çox əsərin banisidir. İnşasına 1378-ci ildə başlanılan və 1392-ci ildə oğlu Əli Paşa tərəfindən tamamlanan İznikdəki Yaşıl məscid, Osmanlı memarlığı nın ilk dönəmlərinə aid yeganə memarlıq abidəsidir. Məscidin yanındakı Darülhədis adlı mədrəsə və imarət isə sonradan dağılmışdır. Serez kəndi yaxınlığında yerləşən və 1385-ci ildə inşa olunan Atik məscid (Kurşunlu məscid) də Xəlil Paşanın əsəridir. Bu məscid 1719-cu ildə baş verən yanğında xarab vəziyyətə düşmüş, 1836-cı ildə II Mahmud tərəfindən təmir etdirilərək kitabəsi yenilənmişdir. Gəlibolu da Orxan bəy in oğlu Süleyman Paşa ya aid edilən Sultan məscidi də 1385-ci ilə aid kitabəsindən anlaşıldığı kimi Çandarlı Xəlil Paşaya aiddir.
Ailəsi
İznik mədrəsəsi müdərrislərindən Tacəddin Kürdinin qızı ilə evləndiyi, Əli, İlyas və İbrahim adlı 3 oğlu olduğu bilinir. Övladlarından Əli Paşa və İbrahim Paşa vəzirliyə qədər yüksəlmiş, digər oğlu İlyas Paşa isə bəylərbəyi ikən İldırım Bəyazid səltənətində vəfat etmişdir.
Callicarpa
–  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Yenikənd (Salyan)
Yenikənd — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Gürcüstan-Ermənistan müharibəsi
Müharibənin başlama səbəbi
Ermənistan keçmiş Tiflis quberniyasının Axalkalaki (A x a l k ə l ə k) və Borçalı qəzalarına qarşı əsassız iddia irəli sürdü. Azərbaycan Xalq Cüm-huriyyəti tarixi torpaqlarının öz sərhədləri daxilində birləşdirilməsi üçün fəal xarici siyasət yeritsə də, müharibəyə qoşula bilmədi. Lakin Ermənistan öz işğalçılıq planlarını müharibə yolu ilə həll etmək yolunu tutdu. Osmanlı imperatorluğu ilə Cənubi Qafqaz respublikaları arasında bağlanmış Batum müqavilələrinə (1918) əsasən, Gürcüstanla Ermənistanın sərhəd zolağında türk qoşunları yerləşmişdi. Oktyabrın 18-də türk qoşunları oradan çıxdılar və həmin yerləri Gürcüstanı müdafiə edən alman qoşunları tutdu. Birinci dünya müharibəsində (1914–18) məğlub olmuş Almaniyanın hərbi qüvvələri bu əraziləri tərk etdikdə, Borçalı qəzasının xeyli hissəsi Gürcüstan hökumətinin nəzarətinə keçdi. Ermənistan Gürcüstana nota verərək, onun Axalkalakidən çıxmasını tələb etdi. Oktyabr-noyabr aylarında tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar kəskinləşdi, ermənilər Axalkalaki və Borçalıda təxribatlar, silahlı toqquşmalar törətməyə başladılar. Ermənistan Axalkalakiyə süvari es-kadron, Borçalıya isə 4-cü erməni polkunun hissələrini göndərdi.
Yenikənd (Salyan)
Tarix
Cənubi-Şərqi Şirvan düzündədir. Əvvəllər iki müstəqil kənd olub. Yuxarı və Aşağı Xələc kəndləri. Aşağı Xələc kəndi 1965-ci ildən Yenikənd kəndi adını alıb.
Gürcüstan-Ermənistan müharibəsi
Müharibənin başlaması
Dekabrın 9-da hərbi əməliyyatlar başlandı. Döyüşlər azərbaycan türklərinin elliklə yaşadığı və tarixən onlara məxsus olan Borçalı qəzasında gedirdi. Ermənistanın notasına görə, Gürcüstan Borçalı, Axalkalaki qəzalarından və Tiflis də daxil olmaqla, eyniadlı qəzanın bir hissəsindən imtina etməli idi. Dekabrın 17-də Gürcüstan Ermənistana rəsmən müharibə elan etdi, Ermənistanla diplomatik əlaqələri kəsdi. Dekabrın 18–31-də tərəflər arasında hərbi əməliyyatlar baş verdi. Müharibə Azərbaycanın tarixi torpaqlarına və onun əhalisinə ciddi ziyan vurdu. Birinci dünya müharibəsində qələbədən sonra Qafqazda mövqeyi güclənən İngiltərə Ermənistan-Gürcüstan müharibəsinin dayandırılmasında fəal iştirak etdi. Ermənistan tərəfi dekabrın 31-də hərbi əməliyyatları dayandırmağa razı olduğunu bildirdi. Gürcüstan hökuməti də bununla razılaşdı.
Kelemen Mikeş
Kelemen Mikeş — Transilvaniya doğumlu macar siyası xadimi. Habsburq monarxiyası əleyhinə etdiyi üsyankar fəaliyyətlərinə görə tanınır. Mikeşə "Macarıstanın Götesi" deyə istinad edirlər. "Türkiyədən məktublar" adlı əsəri ilə məşhurlaşmışdır. Mikeş macar ədəbi nəsrinin banislərindəndir və Macarıstanın ilk nasirlərindən hesab olunur.
Gürcüstan-Ermənistan müharibəsi
Sülh müqaviləsi
1919 il yanvarın 9–17-də Tiflisdə Ermənistan-Gürcüstan konfransı keçirildi. Ermənistan və Gürcüstan arasında sərhəd məsələsi Antanta Ali Şurası tərəfindən həll edilənədək Borçalı qəzasının şimal hissəsinin Gürcüstana, cənub hissəsinin isə Ermənistana verilməsi, Allahverdi mis mədənlərinin olduğu orta hissədə isə "neytral zona" yaradılması qərara alındı. Neytral zonanın idarəsi ingilis general-qubernatoruna həvalə edildi. Azərbaycanın qanuni iddiası olan Borçalının müqəddəratının həll olunduğu konfransa Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin nümayəndə heyəti dəvət edilməmişdi. Ona görə də Azərbaycanın Tiflisdəki nümayəndəsi öz ölkəsinin bu qərarı tanımayacağını bildirdi. Sonralar Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Mərkəzi Komitəsi Qafqaz bürosunun 1921 il 7 iyul tarixli qərarı ilə "neytral zona" da Ermənistana birləşdirildi. Beləliklə, Borçalının azərbaycanlı əhalisinin öz müqəddəratını təyin etmək hüququ kobudcasına pozuldu, əzəli Azərbaycan torpağı olan və azərbaycan türklərinin elliklə yaşadığı Borçalı Gürcüstanla Ermənistan arasında bölüşdürüldü.
Yenikənd (Salyan)
Foto məlumatlar
Yenikən kəndi 2012
Kelemen Mikeş
Zaqonda anadan olmuş və Zebaledə böyümüşdür. Reç Pospolitaya, Fransaya və, nəhayət, sonunda Osmanlı İmperiyasına qaçmağa məcbur olanadək Habsburqlara qarşı mübarizə aparmışdır. Transilvaniya şahzadəsi Ferens Rakoçi ilə birlikdə Təkirdağda sürgündə olarkən məqalələrini tamamlamışdır. 1735-ci ildə Rakoçinin ölümündən sonra ölümünə qədər sürgündə qaldı.
Yenikənd (Salyan)
Əhali
Əhalisi 2110 nəfərdir.
Bulbophyllum nummularia
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tusi-Paskal üçbucağı
thumb|200px Tusi-Paskal üçbucağı — binomial əmsalların üçbucaq formasında düzülüşü.