cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Doqonlar
İnancları və mifologiyası
Doqonların əfsanələrində ulduz məfhumu ilə yanaşı "planet", "planetlərin peyki" kəlmələrinə rast gəlmək mümkündür. Doqonlar adi gözlə, optik cihazların köməyi olmadan görünən Venera, Mars, Saturn və Yupiter planetlərini Günəş sistemi planetlərindən ayırırlar. Veneranın peykinin mövcudluğu barədə doqonlarda məlumat olsa da, müasir elm, hələ ki, bu barədə məlumata sahib deyil.
Doqonlar öz əfsanələrini simvol və sxemlərlə şəkilləndirirdilər. Bu simvol və sxemlər hərdən mürəkkəb olsa da, hər zaman inandırıcı təəssürat bağışlayırdı. Doqonlar Yupiteri böyük çevrə formasında çəkirlər və onun ətrafında 4 kiçik dairə təsvir edirlər ki, bu dairələr də planetin peykləridir. Qeyd edək ki, müasir elm Yupiterin 16 peyki haqqında məlumata sahibdir ki, onlardan da məhz 4-ü 1610-cu ildə Qalileo Qaliley tərəfindən kəşf edilib. Həmin 4 peyk 16 peykin içində ən iri və ən parlaq olanlarıdır. Saturn isə doqonlar tərəfindən 2 formada – konsentrik (ümumi mərkəzli) dairələr formasında təsvir edilir ki, buradakı xarici dairə planetin halqasıdır.
Doqonların mifologiyasında əsas yeri kainatın ən parlaq ulduzu sayılan Sirius ulduzu tutur. Onların fikrinə görə, Sirius ulduz sistemidir. Bu ulduz sistemi Yer planetində həyatın inkişafına təsir edib və kainatın təməlini təşkil edir. Doqonlar bu ulduz sisteminin Sirius A, ikinci ulduz Sirius B və üçüncü ulduz sayılan Sirius C-dən ibarət olduğunu iddia edirlər. Eyni zamanda, digər ulduzların əsas Siriusa çox yaxın olduğunu iddia edirlər. Müasir elm bu günə qədər, yalnız, ikinci ulduzu kəşf edə bilib. Üçüncü ulduz, yəni Sirius C ulduzunun mövcudluğu alimlər arasında bu günə qədər də mübahisə mövzusu olaraq qalır.
Doqonların mövcud olan əfsanələrindən birinə görə, insanları Yer planetinə səma gəmiləri ilə gətiriblər. Onlar Sirius B ulduzlu günəş sistemindəki planetdən gəliblər və bu planet partlamazdan əvvəl gəmilər vasitəsilə insanları Yer planetinə uçublar.
Anthurium polyneuron
(Anthurium polyneuron) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Apache
Apache HTTP Server və ya qısa olaraq Apache Linux, Unix, Windows, Mac, Solaris və digər müasir əməliyyat sistemləri üçün nəzərdə tutulmuş veb serverdir. Hal-hazırda internet saytların əksəriyyəti bu server ilə işləyir. Geniş imkanlara malikdir və elədə də açıq kod olduğundan hamı tərəfindən pulsuz istifadə oluna bilir.
Apache veb serveri Apache Software Foundation tərəfindən işlənilir.
21 may
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Albrext Dürer]]
1901–cari
thumb|[[Tahir Salahov]]
Pikolinlər
Pikolinlər — metilpiridinin izomeri.
Fiziki-kimyəvi xassələri
Pikolilnlər (monometilpiridinlər). molyar kütləsi 93,18. 2-metil(α-pikolin), 3-metil (β-pikolin) və 4- metil (γ-pikolin) məlumdur. onlar hamısı rəngsiz mayedir.
Piridinə oxşar iylidir. Suda və üzvi həlledicilərdə yaxşı həll olur. Su ilə azeotrop qarışıq əmələ gətirir ki, tərkibində məsələn 52% kütləyə görə α-pikolin (tqayn93,5°C), 39% kütləyə görə β-pikolin (tqayn96,2°C) olur. kimyəvi xassələrinə görə pikolilnlər piridinə oxşayır. Güclü katalizatorlar və alkil halogenidlərlə duz əmələ gətirir. Persirkə turşusu ilə N- oksidlərə asan oksidləşir. Hidrogenlə və ya Na-la (Pt katalizatorunun istirakında) spirtlərlə piperidin törəmələrinə bərpa olunur. KmnO4, HNO3 və O2 təsiri altında havada V2O5 katalizatorunun istirakı ilə α-, β-, γ- pikolinlər uyğun olaraq pikolin, nikotin və izonikotin turşusuna qədər oksidləşir. Pikolinlərin oksidləşdirici ammonolizi bu tursulıarın nitrillərinə SeO2-nin istirakı ilə oksidləşmə müvafiq aldehidlərə gətirib çıxarır. β-pikolindən fərqli olaraq α- və γ- pikolinlər metil qruplarındakı hidrogen atomlarının deytero mübadiləsinə məruz qala bilir. Aldehidlər, ketonlar və nitrotörəməli başqa birləşmələrlə kondensləşir. Pikolinlər zəhərlidir. Dəriyə, gözə ağız boşluğuna düşməsi təhlükəlidir.
Sintezi, alınması
Sənayedə pikolinlərəi daş kömür qətranı və yanar şistlərdən, digər piridin əsaslı qarışıqlardan qarışıqların ardıcıl rektifikasiyasından alınır: α- pikolin qovulma zamanı ayrılır, β- və γ- pikolinlər β-pikolin fraksiyası tərkibində 2,6 – lütidinlə biirgə ayrılır hansı ki, β-pikolin CuCl- la kompleks şəklində ayrılır, γ- pikolin NiCl2-lə kompleks şəklində ayrılır. Pikolinlər amonyakın CH3CHO- ilə kondensasiyasından – Çiçibabin reaksiyası, həmçinin N-alkilpiridin duzlarının termiki parçalanmasından –Jia-denburq reaksiyası ilə sintez olunur. α- pikolin yüksək faizlə həmçinin piridinin diazometanla qarşılıqlı təsirindən əmələ gəlir.β-pikolin amonyakın akroleinlə qarşılıqlı təsirindən alınır.
Tətbiqi
α- pikolin α- vinilpiridin və pestisidlərin alınması üçün, β-pikolin nikotin turşularının alınması üçün, γ- pikolin izonikotin turşusunun və onun əsasında olan dərman preparatlarının istehsalında tətbiq olunur.
Telan adası
Telan adası — Rusiyanın Maqadan ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinə daxil olan (Şelixov körfəzi) Qijiqin körfəzində, Vnutrenni burnundan cənub-qərbdə, Telanski burnundan cənub-şərqdə, Telanski yarımadasından cənubda, Tayqonos yarımadasının qərb sahillərində yerləşir. Ada üçbucaq formasına malikdir və uzunluğu 1,7 km-dir. Maksimal hündürlüyü 505 metrdir. İnzibati baxımından Maqadan vilayəti Şimali Evenks rayonu ərazisinə daxildir.
Senecio scabrellus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
P.A. Works
— 10 noyabr 2000-ci ildə qurulmuş Yaponiya animasiya studiyası. Toyama prefekturasının Nanto şəhərində yerləşir. Studiyanın qurucusu və prezidenti Kenci Horikava şirkəti qurana qədər Tatsunoko Production, Production I.G və Bee Train şirkətləri üçün də işləmişdir. Baş qərargah Toyama prefekturasında yerləşir. Çəkiliş və rəqəmsal fotoqrafiya burada baş tutur. İstehsal Tokioda yerləşən ofisdə təşkil olunur. Studiya videooyun və anime istehsalında ixtisaslaşmışdır. Keçmişdə Production I.G və Bee Train studiyaları ilə birlikdə animelər istehsal etmişdir. 2008-ci ilin yanvarında studiya ilk müstəqil işi olan "True Tears"-ı istehsal etmişdir.
Quturğan
Quturğan — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Quturğan oyk., düz. Qusar r-nunun Sudur i.ə.v.-də kənd. Şahdağın ətəyindədir. Oykonim türk dillərindəki kııdur (dalğavari sıra dağlar) sözündən və -qan şəkilçisindən ibarət olub, “sıra dağlar qoynundakı kənd” mənasını bildirir.
Dirrik pərpərəni
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kulinariyada
Azərbaycan mətbəxində dirrik pərpərəni geniş istifadə olunur. Kükü və adi qayğanaqla və marinad halında yeyilir. Hələ SSRİ çağında marinadlaşdırılmış halda başqa respublikalara, ayrı-ayrı ölkələrə ixrac olunurdu.
Sinonimləri
[[SS 2 (*
Henri Pelham
Henri Pelham — Britaniyanın dövlət xadimi, viqilər partiyasının üzvü, Britaniyanın 3-cü baş naziri.
Bioqrafiya
Henri Pelham siyasətçi ailəsində anadan olub. 1717-ci ildə o, Siford şəhərindən parlamentə üzv qəbul olunur. 1724-cü ildən Robert Uolpolun hökumətinə daxil olur və istefasına qədər orada qalır.
Partiyaların koalisiyası sayəsində Pelem 1743-cü ildə Böyük Britaniyanın baş naziri, Birinci və Kansler Xəzinadar lordu olur. Birinci il real hakimiyyət dövlət katibi Con Karteleta məxsus olsa da, hökumətin sonrakı vacib fəaliyyətində əsas rolu Pelem və onun böyük qardaşı Tomas Pelem-Holls oynayır. Pelemin hakimiyyəti dövründə Böyük Britaniya bir neçə kolonial müharibələrdə iştirak etmişdir. Ən əsas hadisələrdən biri 1752-ci ildə təqvimin dəyişilməsi oldu. Belə ki, Böyük Britaniya qriqorian təqvimi qəbul etdi. İlin başlanğıcı 25 martdan 1 yanvara keçirildi.
Pelemin ölümündən sonra hökumətin baş-naziri onun qardaşı Tomas oldu.
Yaşma
Yaşma Xızı rayonunun Şuraabad inzibati ərazi vahidində qəsəbə, Bakı-Xaçmaz dəmiryolu xəttində stansiya. XIX əsrdə dəmiryolu xəttinin çəkilişi ilə əlaqədar stansiya kimi salınmış, Böyük Vətən müharibəsindən (1941-1945) sonra ətraf kəndlərin əhalisi hesabına yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir. Yerli tələffüz variantı Eşmə olan bu oykonim türk dillərindəki "əyri-üyrü çay yatağı", "qumsallıqda su mənbəyi", "qumluqda çeşmə" mənalarını bildirən əşnid sözü ilə əlaqələndirilir. Yerli məlumata görə, bu ərazinin keçmiş adı Eşməyeri olmuşdur. Tədqiqatçılara görə, bu termin eşilmək sözündən olub, dəniz sularının sahili yuması nəticəsində yaranmış sahəyə deyilir. Bu coğrafi termin qazaxlarda espe, qırğızlarda eşme variantında işlənir.
Quançjou üzüyü
Quançjou üzüyü — Çinin Quançjou şəhərində çay sahilində böyük göydələn. Göydələn biznes mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir. Hazırda burada "Hongda Xingye Group" şirkətinin baş ofisi və bir neçə iri kompaniyanın ofisləri yerləşir.
Forması
Göydələn formasına görə yumru kökəni xatırladır. Göydələn su üzərində 8 rəqəmini əks etdirir ki, bu da Çin mədəniyyətində xoşbəxt rəqəm sayılır.
Hündürlüyü 138 metr olan bu bina 33 mərtəbəlidir. Otaqların ümumi sahəsi 185 min kvadratmetr təşkil edir.
Fyuçers
Fyuçers müqaviləsi yaxud Birja əqdi (qısaca fyuçers) — müəyyən edilmiş tarix də müəyyən baza aktivinin əvvəlcədən razılaşdırılmış qiymətlərlə alınması və ya satılması haqqında öhdəliyi təsbit edən standartlaşdırılmış birja müqaviləsini ifadə edən qiymətli kağızdır.
Fyuçers müqavilələrini alıb-satan şəxsləri hecerlər və spekulyantlar adlandırmaq olar. Hecerlər əsasən riskin azaldılması üçün fyuçers sövdələşmələrində iştirak edirlər, belə ki onlar aktivi öz biznesləri çərçivəsində ya istehsal, ya da istifadə edirlər. Spekulyantlar isə qısa müddət ərzində gəlir əldə etmək məqsədilə fyuçers müqvilələri bağlayırlar.
Fyuçers müqavilələrinin bağlandığı əsas məhsullar buğda, qiymətli və rəngli metallar, neft və neft məhsullarıdır.
1970-ci ildən əsas birjalarda xarici valyuta, fiksə olunmuş gəlirlə qiymətli kağızlar və bazar indeksləri üzrə maliyyə fyuçers müqavilələri tətbiq olunmağa başlandı. Ticarətin həcminə görə onlar hazırda baza aktivləri və ənənəvi fyuçers müqavilələrindən daha mühüm əhəmiyyətə malikdirlər.
Maliyyə aktivləri bazarında fyuçers müqaviləsi iki sərmayəçi arasında olan müqavilədir, ona əsasən sərmayəçilərdən biri müqavilənin bitmə müddətinə digər sərmayəçiyə öncədən razılaşdırılmış qiymətə müəyyən miqdarda qiymətli kağız satmağı (və ya almağı) öz öhdəsinə götürür.
Fyuçers və Opsionun müqayisəsi
Fyuçersin opsiondan əsas fərqi ondadır ki, fyuçers müqaviləsində müqavilə bağlayan şəxsin hüquqları deyil, istənilən halda müqaviləni onda göstərilən müddətdə qeyd-şərtsiz icra etmək öhdəlikləri reallaşır. Buna görə də fyuçerslə bağlı maliyyə riski də opsionla aparılan əməliyyatlardakına nisbətən daha yüksəkdir.
Fyuçers sövdələşmələrinin məqsədi bazarda əlverişsiz konyunktura ilə əlaqədar maliyyə itkilərindən sığortalama (hecinq), eləcə də birjada spekulyativ əməliyyatlar nəticəsində gəlirin artırılmasıdır. Fyuçerslərlə ticarət qiymətlərin kəskin dəyişmələri zamanı maliyyə itkiləri riskini azaltmağa, zərərləri ödəmək üçün lazım olan ehtiyat fondunun həcmini azaltmağa, avans kapitalının nağd-pul formasında qaytarılmasını sürətləndirməyə, dövriyyə məsrəflərini azaltmağa imkan verir.
Fond bazarında fyuçers müqavilələrinin bağlanma obyekti təminatsız qiymətli kağızlar – yəni, faktiki olaraq satıcıya məxsus olmayan, üçüncü şəxsdən 40-60% girovla borca alınan qiymətli kağızlardır.
Nümunə
Oyunçu hər səhmə 500 rubl olmaqla təminatsız səhm satışına fyuçers müqaviləsi bağlayır.
Əgər reallaşma tarixinə səhmlərin məzənnəsi 800 rubladək qalxırsa, oyunçunun ziyanı hər səhmə 800-500=300 rubldur.
Aydındır ki, həqiqətdə maliyyə alətləri ilə əməliyyatlar göstərilmiş təsvirlərə nisbətən daha mürəkkəb və müxtəlifdirlər. Onlar yalnız təcrübədə anlaşılan bir sıra xüsusiyyətlərə və nüanslara malikdirlər.
Morkaya Motuqa adası
Morkaya Motuqa adası — Rusiyanın Maqadan vilayəti ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinə daxil olan (Şelixov körfəzi) Qijiqin körfəzinin qərbində, Xalpili adalarından şimal-şərqdə, Tayqonos yarımadasının qərb sahillərində yerləşir. Maksimal hündürlüyü 73 metrdir. İnzibati baxımından Maqadan vilayəti Şimali Evenks rayonu ərazisinə daxildir.
Nurəddin Sadıqov
Nurəddin Sadıqov – Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin keçmiş Baş Qərargah rəisi, sabiq Hərbi işlər üzrə dövlət müşaviri, General-mayor.
Həyatı
Sadıqov Nurəddin Sadiq oğlu 1935-ci il dekabr ayının 5-də Naxçıvan MR Ordubad rayonu Behrud kəndində anadan olub.
1942-ci ildə Behrud kənd 4-illik məktəbin birinci sinfinə qəbul olunmuş sonradan təhsilini Biləv kənd yeddiillik məktəbində davam etdirmişdir.
1949-cu ildə Ordubad rayon pedoqoji texnikumuna daxil olmuş,lakin ailə vəziyyəti ilə əlaqədar 1950-ci ildə öz ərizəsi ilə texnikumu tərk edərək, Parağaçay dağ-filiz mədənində fəhlə kimi işləməyə başlamışdır. Lakin təhsilini davam etdirmək istəyi ilə doqquzuncu və onuncu sinfi Culfa rayonunun Yaycı kəndində oxumuşdur.
Hərbi təhsilini H.A.Şors adına Lvov hərbi məktəbində alıb, sonda təyinatla Zakorpat vilayətinin Mukaçevo şəhəırində 128 saylı Türküstan Motoatıcı diviziyasında xidmətə başlayır. Daha sonra Mukaçevo şəhərində 149-cu Motoatıcı alayının komandiri vəzifəsinə təyin olunur.
1974-cü ildə podpolkovnik hərbi rütbəsi alır. 1975 – ci ildə N.Sadıqov Zaqafqaziya hərbi dairəsinin 4-cü ümumqoşun ordusunun kəşfiyyat şöbəsinin rəisi təyin olunur və Bakıda hərbi xidmətə başlayır.
1977-ci ildə ordu qərargahının razılığı ilə M.V.Frunze adına Hərbi Akademiyada kəşfiyyat kafedrasının baş müəllim kimi hərbi-pedoqoji fəaliyyətə başladı. İşlədiyi müddətdə onun rəhbvərliyi və ortaqlıq müəllifliyi ilə 5 məxfi dərsliklər və 122 dərs vəsaiti nəşr edilmişdir.
1982-ci ildə polkovnik Akayevin elmi rəhbərliyi ilə polkovnik N.Sadıqov “Silahlı mübarizənin qanuna uyğunluqları və bu mübarizədə müasir kəşfiyyatın tutduğu yer” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etdi. Çox kecmədən ona “dosent” elmi adı verildi. N.Sadıqov kafedrada elmi-tədqiqat işlərinə rəhbərlik edirdi. Bu SSRİ Silahlı Qüvvələrində Kəşfiyyat və xarici ordular üzrə yeganə elmi bölmə idi.
1988-ci ildə Dağlıq Qarabağ böhranı başladıqda N.Sadıqova Bakıya gəlib, qərargaha rəhbərlik etmək təklif olundu. Lakin onu buraxmadılar. O, tərxis olunmaq haqqında raportla müraciət etdikdən sonra, 1991–cı ilin noyabrın 12-də polkovnik N.Sadıqov SSRİ SQ-sıralarında ehtiyata buraxılır. Bakıya gələn kimi hərbi nazirliyə cağrılır və idarə rəisinin müavini, bir ay sonra isə Müdafiə Nazirliyinin baş müşaviri vəzifəsinə təyin olunur.
1992-cı il 18 iyun tarixdə MN-nin əmri ilə Nurəddin Sadıqov Baş Qərargah rəisinin müavini təyin olunur.
1992-ci ilin sentyabrın 5-ində AR Prezidentinin fərmanı ilə Baş Qərargah rəisi təyinn olunur və ona general-mayor hərbi rutbəsi verilir.
General–mayor N.Sadıqovu rəhbərliyi ilə azərbaycan ordusu cəbhə xəttində bir sıra uğurlu əməliyyatlar keçirib. O cümlədən, 1992-ci ilin sentyabr-oktyabr aylarında Kəlbəcər, Qubadlı və Laçın istiqamətində müvəffəqiyyətli hücum əməliyyatları aparıb.
1993-cü ilin iyun ayının 5-də AR Prezidentinin fərmanı ilə Nurəddin Sadıqov tutduğu vəzifədən azad edilir və 3 noyabr tarixində hərbi işlər üzrə Dövlət müşaviri vəzifəsi təsis olunaraq, bu vəzifəyə təyin olunur.
2000-ci ildə səhhətində yaranmış problemlərlə əlaqədar olaraq, AR prezidentinin fərmanı ilə tutduğu vəzifədən azad edilib, 22 dekabr 2009–cu ildə isə 74 yaşında vəfat edib.
Anikşçyay
Anikşçyay (,, , Оникшта, Аникшчя́й) — Anikşçyay rayonunun mərkəzi. Litvada yerləşir.
Tarixi
Şəhərin adı hidronomik mənşəlidir və Rubikyay gölü ilə bağlıdır. Tərkibində 16 adası olan bu gölün ərazisi 1000 ha sahəni əhatə edir. Bu göldən Anikşta çayı öz mənbəyini götürür. Rəvayətə görə Rubikyay gölünə dağdan baxan insanlar "ovuc kimi", göldən axan çaya isə "böyük barmaq kimi" deyərdilər. Başqa bir əfsanəyə görə qədim zamanlarda bir qız gölün yanında paltar yuyanda barmağını sancmış və qışqırmağa başlamışdı :"Vay, böyük barmağım! Vay, böyük barmağım "! Antanas Venuolis isə yazırdı ki, sevdiyi həyat yoldaşının ölüm xəbərini eşidəndən sonra Ona Nikştene bu çayda batdı. Buna görə də göldən axan çaya zaman keçdikcə Anikşta, yaxınlığında ucalan şəhərə isə – Anikşçyay adını qoyublar.
Bəzi alimlar və yazıçılar (E.Volteris, A.Venuolis) Şərqi Avropanın ən böyük taxta qalası-Litvanın ilk paytaxtı olan Vorutanı Anikşyay tərəflərdə axtarmağa cəhd göstəriblər, çünki Livon səlnaməsində bəzi ərazilərin və onların xüsusiyyətlərinin təsviri Anikşyay ətraflarını əks etdirir. Məhz burada, Mindauqasa tac qoyulan, Şelminişkelyay kəndin yaxınlığında ucalan kurqanın onun paytaxtı olması ehtimalı var, burada yoxa çıxmış Voruta qalası yerləşirdi. İki çalanın arasında dar çıxıntıda yerləşən şəhər, onun qazıntıları, təşkili, arxeoloqların fikrincə X-XIV əsrlərə aid oluna bilər. Bir əfsanəyə görə qalanın altında daş-qaşla dolu iri zirzəmilər var idi və yaxınlığda yerləşən daşlı yer isə əbədi qayalara dönmüş Voruta qalasının müdafiəçilərinin lənətə gəlmiş düşmənləridir. Hal-hazırda kurqan araşdırma obyektidir və Şərgi Pribaltikada ən tədqiq edilən sayılır. 2000-ci ildə Varyalisin üzərindən körpü tikilmişdir, 2004-cü ildə isə kurqanın yanında baxış qülləsi ucalmışdır. İlk dəfə yazılı mənbələrdə Anikşyayın adı 22 iyul 1440-cı ildə çəkilib. O zamanlar bu Litvanın Böyük knyazı Kazimeras Yoqaylaytisin malikanəsi idi. İki xalqın Respublikasının kralı Stanislovas Auqustas Ponyatovskix Anikşçyaya Maqdeburqun hüququnu və herbini verib, lakin 1795-ci ildə onlar ləğv edildilər.
Planlı tikilişin qədim quruluşunun (radial planlı hissələrin düzbucaqlı formalarla özünəməxsus ahəngi) qorunub saxlanılmasına görə 1993-cü ildə köhnə Anikşçyay şəhəri urbanistika abidəsi kimi elan edilmişdir. Şəhərin arxitektura mərkəzi-Müq.Apostol yevangelist Matasın əzəmətli kilsəsi Litvanın iki qülləli ən hündür kilsəsidir (79 m). Anikşçyay kilsəsinin həyətini açıq səma altında müasir incəsənət qalereyası adlandırmaq olar. O, XX əsrin əvvəlində salınmış neoqotik hasar və darvaza ilə bir ansambl təşkil edir, hansılar ki, 2009-cu ildə onlarda yerləşən incəsənət əsərləri ilə regional əhəmiyyətli daşınılmaz incəsənət qiymətlisi kimi elan olunmuşdu. Episkop bağçası ilə şair və episkop Antanas Baranauskasın abidəsi (heyk.Arunas Sakalauskas, arx.Riçardas Kriştopaviçyus) yaxınlığında yerləşən məkan kilsə ansamblına ifadəlilik gətirir. 1994-cü ildə bu abidə Litvanın Milli mükafatı adına layiq görüldü. Ta qədim zamanlardan böyük kilsə- Müq.Ona bayramı məşhurdur (26 iyul, ən yaxın bazar gününə keçirilir). Bu bayram bu gün də Anikşçyay şəhərinin bayramı ilə birgə və hər dörd ildən bir bütün dünya ölkələrindən toplaşan anikşyaylılar tərəfindən qeyd olunur. Şəhərin bayramları qeyri-adi flora cığırlarının yaradılma müsabiqəsi, şəhər meydanlarında virtual sərgi, Şvyantoyi çayı sahilindəki konsertlərlə fərqlənirdilər.
İkinci dünya müharibəsi dövründə şəhərin mərkəzi dağıdılmış, Şvyantoyi üzərindəki körpü məhv edilmişdir. 1962-ci ilə kimi intensiv bərpa işləri görülmüşdür. Şəhərin mərkəzindəki Baranauskas meydanı-bağça dağıdılmışdır. Bu gün Anikşçyayda qorunub saxlanılan ən qədim daş binalar Şvyantoyi çayının sahilindəki Okuliçyute malikanəsi və 1858-ci ildə ucaldılmış, A.Venuolisin "Xərçəng" poemasında inşa edilməsini təsvir etdiyi-qədim şəhər qəbiristanlığının kiçik kilsəsi hesab olunur. Bu gün bura kamera incəsənətinin mərkəzidir.
Anikşyayda artıq XVIII əsrin əvvəllərində məktəb fəaliyyət göstərirdi. Anişkyayın təbiət və tarixi xüsusiyyətləri ərazinin mədəniyyətində də öz əksini göstərib. 1858–1859-cu illərdə gənc şair Antanas Baranauskas (1835–1902) milli əhəmiyyətli əsərini-"Anikşçyay meşəsi" poemasını yazdı; məmləkətin mədəni adətlərini həm də A.Juakuskas-Venuolis (1882–1984), Yonas Bilyunas (1879–1907), Brone Biyvudayte-Tiru Dukte (1895–1984) kimi dahilər tərənnüm edərək inkişaf etdiriblər. Anikşçyayda milli intabah hələ çapa qadağa qoyulan dövrlərdə dirçəlmişdi. Kitabaparanlar Valeras Laskauskas, Statis Didjyulis, Yonas Syauçyunas və digərləri xalqa litva kitablarını paylayırdılar.
Şahzadə Mustafa
Şahzadə Mustafa — Qanuni Sultan Süleyman ilə xanımı Mahidövran Sultanın oğlu. Atası Süleymanın əmriylə edam edilmişdir. Şahzadə Mustafa sultan olmadan haqqında ən çox mərsiyə yazılan tək şahzadədir.
Manisa, Amasya və Konya sancaq bəyliklərində vəzifə almışdır. Atasına qarşı üsyan etdiyi üçün mühakimə olunmuşdur; Naxçıvan yürüşünə gedən Osmanlı ordusunun Konyada yerləşdiyi vaxt padşahın otağında boğdurulmuşdur. Qətli dövlətə qarşı üsyan ilə bağlıdır, lakin dəlillər və şahidlər mövzusu mübahisəlidir. Bəzi tarixçilər Xürrəm Sultanın öz oğullarından birini taxta çıxarmaq üçün Şahzadə Mustafaya tələ qurduğunu və ölümünü hazırladığını iddia edir. Həmçinin, 2005-ci ildə Amasiya valiliyi miniatürlərdən ilhamlanaraq Şahzadə Mustafanın bal mum heykəlini hazırlatmışdır. Bu heykəldən dünyada ancaq Amasiyadakı Şahzadə Muzeyində var. Bəzi tarixçilər onun günahsız olduğunu müdafiə edir.
Həyatı
thumb|Şahzadə Mustafa, [[Şahzadə Mehmed (I Süleymanın oğlu)|Mehmed, və Səlimin sünnət mərasimi, 1530]] thumb Şahzadə Mustafa, atasının Saruhan (Manisa) sancaq bəyliyi dövründə 6 avqust 1515-ci ildə Manisada doğulub. Anası Süleymanın ilk qadını olan Mahidövran Sultandır. İlk uşaqlıq illəri Manisa sarayında keçib. 1520-ci ildə babası Yavuz Sultan Səlimin ölümü ilə atası taxta çıxandan sonra anası ilə birlikdə Konstantinopola (indiki İstanbul) getdi. Ondan əvvəl doğulan qardaşları Mahmud və Murad öldükdən sonra sarayda böyük şahzadə olaraq diqqət göstərilərək böyüdü və yaxşı təhsil aldı. Cəmi 9 yaşı olanda Venesiya səfiri onun son dərəcə istedadlı olduğunu, böyük döyüşçü olacağını, yeniçərilər tərəfindən çox sevildiyini yazmışdı. Lakin Xürrəm Sultanın saraya gəlişi, padşaha oğlan övladları verməsi və anasının gözdən düşməsi mövqeyini sarsdı. Atası Sultan Süleymanın Avstriya səfərinin ardından 1530-cu ildə qardaşları Şahzadə Mehmed və Şahzadə Səlimlə birlikdə möhtəşəm bir mərasimlə sünnət edilmişdir. 27 iyun 1530 tarixində başlayan mərasim 3 həftə boyunca davam etmişdir. Fevral 1534-cü ildə Saruhan sancaq bəyi sifətiylə Manisaya göndərildi. Anası Mahidövran Sultan da oğlu ilə birlikdə Saruhana getdi. Bu onu göstərirdi ki, o, əvvəlcə atasının taxtına ən güclü namizəd kimi görünürdü. Ancaq həm onu ​​himayə edən ata tərəfdən nənəsi Həfsə Sultanın (19 mart 1534) ölümü, həm də yaxşı münasibət içində olduğu vəzir Məkbul İbrahim Paşanın (15 mart 1536) qətli geri plana düşməsinə və Xürrəm Sultandan olan qardaşlarının ön plana çıxmasına yol açdı.
İraqeyn və Korfu yürüşündə (1534, 1536, 1537) və Moldavia yürüşündə Anadolu keşikçisi, 9-cu yürüyüşdə (1541) İstanbul mühafizəçisi oldu.
Xürrəm Sultanın təsiri altında olan Sultan Qanuni Süleyman hələ Manisada olarkən ona qarşı soyuq davranmağa başlamışdır. Şahzadə Mustafa, İraqeyn yürüşündən qayıdan atasına məktub yazaraq İstanbula gələrək onunla görüşərək üzr istəməsini istəmiş, lakin bu tələbi qəbul edilməmişdir. Amasyaya getdikdən sonra da onun bu yoldakı müraciətlərinə və son (27 yanvar 1551) tarixli fəryadnaməsinə də müsbət cavab verilməmişdir. Atası ilə getdikcə pisləşən münasibətləri və etdiyi bəzi cəhdlər edamına səbəb olacaq hadisələrin başlanğıcını təşkil etmişdir. Vəzir-i əzəm İbrahim Paşanın onu İraqeyn yürüşünün mərhələləri haqqında məlumatlandırması və buna qarşılıq şahzadənin İbrahim Paşaya xitabən yazdığı məktub ikisi arasında münasibətlərin yaxşı olduğunu və Sultan Süleyman Qanuninin hərhalda yenə Xürrəm Sultanın təsiriylə narahat olduğunu ağla gətirir. Qanuninin böyük oğlu ilə bağlı şübhələrinin heç vaxt yox olmadığı anlaşılır.
Digər tərəfdən Xürrəm Sultanla iş birliyi edən Rüstəm Paşa da Mustafanı Səfəvi şahı I Təhmasiblə gizli əlaqə saxlayan xain vəziyyətinə salmaq üçün bəzi hiylələrə əl atdı. Şahzadənin möhürünü həkk etdirib görünüşdə onun ağzından yazılan bir məktubu Şah Təhmasibə göndərtmiş və şahın buna verdiyi cavabı da yolda ələ keçirərək Qanuniyə təqdim etmişdir. Bir Venesiya mənbəsinə görə də, Şahzadə Mustafaya atası adına zəhərli hilət göndərmək surətiylə sui-qəsd də belə cəhd edilmişdir.
Mustafa da taxt keçmə haqqını itirməmək üçün bəzi cəhdlər etməkdən geri qalmamışdır. Şəxsiyyəti və istedadı xalq və ordu arasında ona böyük rəğbət doğurmuş, tərəfdarlarını artırmışdır. Şairdi və ətrafına bir çox şair və alim toplamışdır. Təvazökar və səxavətli idi, ətrafındakılarla yaxşı davranır və bol ianələr verirdi. Ən əsası isə, akçenin getdikcə dəyərdən düşməsi və həyat bahalaşması səbəbindən çətinliyə düşən kəndlilər və sipahi dəstələri Qanuni Sultan Süleymanın hakimiyyətindən narazılıq etməyə başladılar. Bu kütlələr onu taxta ən böyük namizəd və xilaskar kimi görürdülər. Belə ki, Venesiya səfiri Navagero Mustafanın dövlətin gələcəyinə hakim olmaq baxımından bütün qardaşlarından daha çox sevildiyini, yeniçərilərin onu sultan və sədrəzəmdən fərqli olaraq taxtda görmək istədiklərini, yeniçərilər arasında böyük nüfuza malik olduğunu və bu dəstəyə baxmayaraq atasına qarşı hərəkətə keçmədiyinin təəccüb doğurduğunu yazar. Bununla bərabər qardaşlarının önə çıxmasına üzərinə hərəkətə keçdi və Ərzurum bəylərbəyi Ayaz Paşaya müraciət edərək atasından sonra qanuni olaraq haqqı olan taxta çıxması üçün ona kömək edilməsini istədi. Beləliklə, Mustafa babası Yavuz Sultan Səlimi nümunə götürərək taxtı özünə təmin etməyə hazırlaşmağa başlamışdır. Bu illərdə nikris xəstəliyindən əziyyət çəkən padişahın səfərlərə getməməsi orduda sultanın qocalması və onun taxtdan endirilib Dimetokaya sürgünə göndərilməsinin vacibliyi barədə söhbətlərə yol açmışdır.
Şəxsiyyəti
thumb|Şahzadə Mustafa, [[Osmanlı miniatürü]] Şahzadə Mustafa digər fəzilətləri ilə yanaşı, xəttatlıq və şeir ilə də məşğul olub. O, bəzi qəzəllərində öz adından, bəzilərində isə Muhlisi təxəllüsündən istifadə etmişdir. O, mərifət sahiblərini ətrafına toplayıb onlarla söhbət etməyi çox sevirdi. Xüsusilə ikinci sancağı olan Amasiyada geniş ədəbi çevrəsi var idi. Şikari, Senayi, Süruri Əfəndi, Qara Fəzli, Zəri və Zamani Şahzadə Mustafanın yanında olan şairlərdəndir. Lakin mənbələr şahzadənin şeirlərinin çox da yaxşı olmadığını bildirir.
Xarici görünüşü və davranışları ilə babası Yavuz Sultan Səlimə çox bənzəyirdi.
Şahzadə Mustafanın xüsusilə Amasyada olarkən elmi məclislərə bol-bol qatıldığı, dövrün önəmli müdərrislərindən dərslər aldığı bildirilir. Cəlalzadə Salih Çələbi, Manisalı Senai Mehmed Çələbi, Hayreddin Hızır Əfəndi, Şems Əfəndi, şair Lali Çələbi, Karaçelebizade Hicri Mehmed Muhyiddin Əfəndi, İstanbul qazısı, şair Muhyiddin Efendi Mehmed Hüseyni kimi alimlərdən dərslər aldı. Şahzadənin xocalarından olan Mustafa Sürûri Əfəndi Bahrü'l- Maarif ve Zahiretü'l-Müluk adlı əsərlərini yazıb Şahzadəyə təqdim etmişdir. Şahzadənin öldürülməsindən sonra da, Qanuni ilə əlaqələrini kəsib bir daha görüşməmiş və ona verilməsi təklif olunan bütün rəsmi vəzifələrdən də imtina etmişir.
Ailəsi
Həyat yoldaşının adı məlum olmasa da, 1525-ci ildə Krımda anadan olub. Şahzadə Mustafanın ölümündən sonra 1555-ci ildə Pərtəv Paşa ilə evləndirilmişdir.
Uşaqları:
Nərgisşah Sultan: 1536-cı ildə Manisada doğulub. Kürəkən Cənabi Əhməd Paşa (şair, tarixçi, enderuni və çeşnigirbaşı, 20 il qədər Anadolu Bəylərbəyi) ilə evlənmişdir.
Şahzadə Mehmed: 1547-ci ildə Amasiyada anadan olub. (Şahzadə Mustafanın ölümündən sonra taxt üçün təhlükə yaradacağından babası Qanuni Sultan Süleyman tərəfindən boğdurulmuşdur. Qəbri atasının yanındadır.).
Şah Sultan: 1547-ci ildə Konyada anadan olub. 1577-ci il oktyabrın 2-də vəfat etmişdir. Kürəkən Əbdülkərim Ağa ilə evlənmişdir.
Şahzadə Süleyman
Qətli və sonrası
Səfəvilərə qarşı yürüşün hazırlıqları üçün Anadoluya göndərilən Rüstəm Paşa Mustafanın taxtı ələ keçirməyə hazırlaşdığını padşaha bildirdi, Sultan Süleyman isə həll yolunu böyük oğlunu öldürməkdə tapdı və fətvanı müfti Əbussuud Əfəndidən aldı. 28 avqust 1553-cü ildə Üsküdardan yola düşən padşah 5 oktyabrda Konya Ereğlisi yaxınlığındakı Ağtəpədə (və ya Axöyük) ordugahını qurdu. Şahzadə Mustafa yaxşı təchiz edilmiş 5 min nəfərlik qüvvəsi ilə ora getdi. O, onun üçün bir planın hazırladığı barədə xəbərdarlıqlar almasına baxmayaraq, ertəsi gün çadırında atasına baş çəkdi. Atından enəndə çavuşlardan birinin tələbi ilə qılıncını və xəncərini təhvil verərək ​​içəri girən kimi yeddi lal cəllad üzərinə hücum çəkdi. Özünü müdafiə etməyə çalışan Mustafa nəhayət qapıçılardan Mahmud Ağanın kəməndi altında can verdi. Bəzi mənbələrdə atasının çadıra daxil olan zaman içəri otaqlardan birində olduğu bildirilir. Lakin başqa mənbələrdə onun öz oğlunun qətlini pərdə arxasından seyr edib, hətta şahzadənin, atasının olduğu otağa keçərək onu salamladığı, bu sırada, Qanuninin oğlunu ağır sözlərlə ittiham edib, sonra onun qətlinə işarə etdiyi qeyd olunur. Nəşi çağdaş italyan mənbələrinə görə, şahla iş birliyi etdiyini göstərmək üçün İran xalçasının üstünə qoyularaq otağ-ı hümayun qarşısında nümayiş etdirildi. Daha sonra cənazəsi Ereğliyə aparılaraq cənazə namazı qılındı və Bursaya göndərilərək Şahzadə Mustafa türbəsində dəfn edildi. Səlimin taxta çıxmasından sonra da üzərində bir türbə tikildi. Mustafanın ordugahdakı pulu və əmlakı müsadirə olundu. Mirahuru ilə adamlarından bir qismi də onun arxasından öldürüldü. Şahzadənin anası Mahidövran Bursaya göndərildi. Onun yanında olan Mustafanın kiçik yaşlardakı oğlu Mehmed də boğduruldu.
Şahzadə Mustafanın öldürülməsindən çox təsirlənən qardaşı Şahzadə Cahangir bir müddət sonra ruhi tarazlığını itirməyə başladı və xəstələndi. O, qısa müddətdən sonra, 27 noyabr 1553-cü ildə Hələbdə səfər zamanı vəfat etdi.
Mustafanın öldürülməsi ordugahda böyük əks-sədaya yol açdı. Reaksiyaların özündən çox Rüstəm Paşaya yönələcəyini anlayan Qanuni edamından dərhal sonra onu sədrəzəmlikdən azad edərək reaksiyaların qarşısını almağa çalışdı. Hadisə üçün "mekr-i Rüstem" (960) diyə tarix düşürülmüşdür. Pis böhtanın qurbanı kimi qəbul edilən Mustafanın qətlə yetirilməsinin xalqın geniş təbəqələrində yaratdığı kədər və reaksiya daha böyük oldu. Şahzadə Mustafanın öldürülməsi həm yaxından, həm də uzaqdan bəzi şairlərin fəryadına səbəb oldu. Fünunu, Rəhmi, Ədirnəli Nəzmi, Müdami, Sami, Kara Fəzli, Nisayi, Şeyh Əhməd Əfəndi, Səlimi və Kadiri Şahzadə Mustafanın qətlinə mərsiyə yazan şairlərdir. Şahzadə haqqında yazılmış ən məşhur mərsiyə Taşlıcalı Yəhya bəyə məxsus Şahzadə mərsiyəsidir. Taşlıcalı Yəhya "Bunun gibi işi kim gördü kim işitti aceb / Ki oğluna kıya server-i Ömer-meşreb" misralarının yer aldığı mərsiyəsində bunu tənqid edərkən Sâmi də, "Yok yere kan edesin ya‘ni hilâfet bu mudur / Mustafâ n’oldı kanı n’eyledin â padişehim" deyə soruşmuşdur. Fəqət əsl böyük reaksiya bir il sonra onun adı ətrafında toplaşanların Rumelidə başlatdığı Düzmə Mustafa üsyanı ilə ortaya çıxmışdır. Mustafanın qətli bəzi Avropa yazıçılara da ilham qaynağı olmuşdur. I. Mairet-nin Le grand et dernier Solyman ou la mort de Moustapha ve T. Tasso’nun IL Solimano adlı trajedileriyle G. Ambrogio – M. A. Valentini-nin Solimano operası, D. Mallet-nin The Tragedy of Mustapha adlı kitabı bunlar arasındadır.
Ədəbiyyat və populyar mədəniyyətdə
thumb|Şahzadə Mustafanın qətli 1561-ci səhifəsində Qabriel Bouninin yazdığı "'"La Soltane''" fransız faciəsində mövzu edilmişdir.
Mustafanın ölümündən 8 il sonra, 1561-ci ildə fransız yazıçısı Qabriel Bounin Mustafanın ölümündə Hürrəm Sultanın rolundan bəhs edən "La Soltane" adlı faciə yazmışdır. Bu faciə Osmanlıların Fransada ilk dəfə səhnəyə çıxmasıdır. 1739-cu ildə Drari Lanenin rol aldığı David Malletin "Mustapha" adlı ingilis pyesi nümayiş olundu.
2011-ci ildə yayımlanan "Möhtəşəm əsr" adlı Türkiyə teleserialında Şahzadə Mustafanı Mehmet Günsür canlandırmışdır.
Anthurium polyphlebium
(Anthurium polyphlebium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mariya Qaetana Aqnesi
Mariya Qaetana Aqnesi(16 may 1718, Milan  — 9 yanvar 1799) — italyan riyaziyyatçısı və filosofu.
Həyatı
Mariya Qaetana Aqnesi üç qadınla evlənmiş atası Pietronun 21 uşağının ən böyüyü idi. O, 16 may 1718-ci ildə Milanda anadan olub. Aqnesi bacı və qardaşlarına qulluq etmiş, həm də onların təhsilinə köməkçi olmuşdu. Atası Pietro zəngin idi və ipək ticarəti ilə məşğul olurdu. Buna görə də Mariya Qaetananın ən seçilmiş müəllmlər tərəfindən təhsil almasını təmin etmişdi.
Mariya Qaetana çox gənc yaşında üstün səviyyədə dil öyrənmə qabiliyyətini göstərir. Hələ 9 yaşındaykən qadınların yüksək təhsil almasını dəstəkləyən bir mühakiməni (diskurs) böyük uğurla latın dilinə tərcümə edə bilmişdi. Mariya Qaetana 13 yaşında yunan, ibri, fransız, ispan və alman dillərini mükəmməl şəkildə öyrənə bilmişdi.
Aqnesi 15 yaşında olanda atası dövrünün ən təhsilli insanlarını evlərinə çağıraraq müxtəlif mövzularda yığıncaqlar etməyə başlamışdı. Aqnesi bu məclisləri izləyirdi, çox danışan bir uşaq olmasa da, çətin fəlsəfi mövzuları şərh edirdi. Həmin məclisləri qeydə alan fransız yazıçı Çarlz Brosses "İtaliya üzrə məktublar" adlı əsərində Aqnesini 20 yaşlarında nə çirkin, nə də gözəl, çox sadə və sevimli bir qız kimi təsvir etmişdir. Yazıçıya görə, Aqnesi Nyutonun əsərinə qarşı böyük bir maraq duyduğunu açıqlamışdı.
Sonralar Aqnesi atasını dəhşətə gətirən bir şey edir, o, monastıra getmək istədiyini bildirir. Atası onun bu istəyini rədd edir və evdə qalmasını istəyir. Nəticədə Aqnesi 3 şərtlə evdə qalmağı qəbul edir: istədiyi zaman kilsəyə gedə biləcəkdi, sadə və ciddi formada geyinəcəkdi, artıq ballara, teatrlara və digər əyləncələrə getməyəcəkdi.
Aqnesinin monastıra getmək istəyi qəbul olunmasa da, o 20 yaşından etibarən sanki monastırdaymış kimi yaşamağa başlayır. Özünü cəmiyyətdən təcrid edir, yalnız riyaziyyat və dini kitablarla zaman keçirməyə başlayır.
Riyaziyyatda uğurlu idi, çünki Roma və Boloqna universitetlərinin professoru və eyni zamanda keşiş olan Ramiro Rampinellidən bu sahədə kömək alırdı. Rampinelli Aqnesini differensial hesab üzrə kitab yazması üçün cəsarətləndirir. Aqnesi bu tövsiyədən həyəcanlanır və hazırlayacağı belə bir əsərdən gənclərin dərs kitabı kimi faydalana biləcəyini düşünür. Bununla yanaşı, ortaya çıxan əsər daha böyük bir təsir yaradır. Kitab 1748-ci ildə Molanoda nəşr edildi. Daha sonrakı illərdə fransız və ingilis dillərinə tərcümə edilərək Aqnesiyə şöhrət gətirdi.
1750-ci ildə XIV Papa Benedikt Aqnesinin kitabını araşdırır və onu yeni əsər yazmağa cəsarətləndirir. Yazacağı kitab İtaliya üçün etibarlı olmalı idi. Bir müddət sonra da Papa Aqnesini Boloqna Universitetinə fəxri oxucu olaraq təyin edir. Aqnesi bu təklifi nə qəbul, nə də rədd edir. Onun adı 45 il boyunca universitet işçilərinin siyahısında qaldı. Lakin Aqnesinin Boloqna Universitetinə, ümumiyyətlə Boloqnaya heç bir zaman getmədiyi zənn edilir.
Atası Pietronun 1752-ci ildə ölməsi ilə Aqnesinin əvvəlki həyat tərzi dəyişir və o, riyaziyyat çalışmalarını tərk edir. Aqnesi özünü xeyriyyə işlərinə həsr edir. Beləliklə, keçmiş istəyinə qovuşmuş olur. 9 yanvar 1799-cu ildə bir monastırda yoxsulluq içində dünyasını dəyişir.
Aqnesinin "İnstituzioni analitiche" ("Analitik institutlar") əsəri bəzi baxımlardan birinci hesab edilə bilər. Bu əsərin hər şeydən əvvəl həm differensial, həm də inteqral hesabları araşdıran ilk kitab olduğu düşünülür. Kitab riyaziyyatçı təhlil mövzusunda zamanındakı bilikləri, həm Aqnesinin sistemli analziləri, həm də bir çox riyaziyyatçının əsərlərindən nümunələrlə açıq şəkildə verilmişdir. Aqnesinin bu əsəri böyük şöhrət qazanır və 1778-ci ildə fransız, 1810-cu ildə isə ingilis dilinə tərcümə edilir.
Aqnesi kitabında "Witch of Agnesi" ("Aqnesi ifritəsi") kimi bilinən kubik əyrisi (cəbri əyri) mövzusundan da bəhs etmişdi. Kitabın ingilis dilinə tərcüməsində bir xəta nəticəsində bu əyri qəribə adla adlandırılmışdı, Aqnesidən əvvəl mövzu müzakirə edilməklə yanaşı, Aqnesinin adının bu günlərə qədər gəlməsinə təsir etmişdi.
Senecio dahuricus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Senecio dahuricus Senecio dahuricus
MySQL
MySQL dünyanın ən məşhur baza sistemlərindən biridir. MySQL əvvəllər İsveçin MySQL AB kompaniyası tərəfindən işlənilirdi. İndi isə Sun Microsystems şirkətinə məxsusdur. Proqramın açıq kodu GNU General Public License lisenziyası altında mövcuddur. MySQL proqram təminatı SQL sorğu dilindən istifadə edərək verilənlər bazası ilə işləməyə imkan verir. MySQL <may-es-kyu-el> – sərbəst (havayı) yayılan relyasiyalı verilənlər bazasının idarəolunması sistemi. Oracle Corporation şirkəti tərəfindən inkişaf etdirilir və dəstəklənir. MySQL kiçik və orta həcmli məsələlərin həllində istifadə olunur.
İstifadəsi
MySQL əməliyyat sistemlərinə server kimi instalyasi olunur. 11 milyondan artıq instalyasiyası vardır. Əksər veb serverlər MySQL bazası ilə idarə olunur.
MySQL alətləri
MySQL bazasını idarə etmək üçün həm command-line, həm də GUI (qrafik istifadəçi interfeysi) şəklində bazaya administratorluq, bazada dəyişiklik etmək və digər işləri görmək üçün müxtəlif alətlər mövcuddur.
Database Master MySQL idarə aleti (Türk)
Anthurium polystictum
(Anthurium polystictum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Meri Pikford
Meri Pikford (ing. Mary Pickford; 8 aprel 1892 – 29 may 1979) — Kanada və ABŞ aktrisası.
Həyatı
Merri Pikford 1892-ci ildə anadan olmuşdur. Səssiz kino dövrünün ən məşhur kino ulduzlarından biridir. O bununla yanaşı səssiz dövrdə ən çox qonorar alan aktrisadır.
Xalpili adaları
Xalpili adaları — Rusiyanın Maqadan vilayəti ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinə daxil olan (Şelixov körfəzi) Qijiqin körfəzində, Tayqonos yarımadasının qərb sahillərində, Penjin və Qijiqin körfəzlərini ayıran ərazidə, Telan adasından şimalda, Morkaya Motuqa adasından isə cənub-qərbdə yerləşir. Arxipelaqa iki iri və bir necə xırda adacıq daxildir. İnzibati baxımından Maqadan vilayəti Şimali Evenks rayonu ərazisinə daxildir.
Termidor
thumb|200px|Naməlum rəssam. [[Alleqoriya, timsalında termidor ayı]] Termidor (, sözündən — isti, hərarət və  — hədiyyə) — Böyük Fransa inqilabından sonra tərtib olunmuş təqvimə əsasən, 1793 cü ilin oktyabrdan 1806 cı ilin 1 yanvarına qədər qüvvədə olmuş XI ay (19/20 iyul — 17/18 avqust). Bu ay yakobinlər diktaturasına son qoymuş termidor çevrilişi kimi də tanınır.
Müqayisə cədvəli
Franska revolutionskalendern
Senecio leucus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vaşinqton
Vaşinqton — şəxs adı və soyadı.
Anthurium psilostachyum
(Anthurium psilostachyum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Edvard Q. Robinson
Edvard Qoldenberq Robinson — Amerika aktyoru.
Samur (Qusar)
Samur — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Saxa atı
thumb|200px|Saxa atı Azərbaycan poçt markasında
Saxa atı — Saxa ərazisində formalaşan at. Cins xalq seleksuyası sayəsində yerli şəraitı uyğunlaşaq formalaşmışdır.
Xarici görünüş
Saxa cinsi şaxtaya davamlı olmaqla yanaşı qalın dəriyə və uzunluğu 8-15 sm olan xəzə malikdir. Bu ad hətta qışın sərt vaxtı qırnaqları ilə qarı eşərək onun altınfa yerləşən otlarla qidalana bilir. Bu atlar il boyu açıq səma altında yaşayırlar. Yayda +40°, qışda isə -60° S temoeratur şəraitində yaşaya bilir. Onlar sərbəst şəkildə qida aşkarlaya bilirlər. 1988-ci ildə tundra ərazisinə 160 km² əraziyə bir sürü saxa atıları buraxılmışdır. Hədəf isə bölgənin ekosistemini bərpa etmək olmuşdur. thumb|Meqino-kanqalasski rayonu Bu atlara nisbətən yaxın cins Monqol atlarıdır. Ancaq Saxa atları monqol atlarından fərli olaraq hündür və əzələli formaya malikdir. Bu atlar əsasən boz və sıçan rəngində olur.
Bu atlar qısa ayaqlara və iri başa malik olur. Bu cins üç tipə bölünür: Şimal əsas tip (Ortakolıma, veroyanski altarı), Cənubi alçaqboy tip (zavodlara cəlb edilmir), Cənub hündürboy tip (zavodlara cəlb edilib. 2001-ci ildə Stepan Vasilev adına at yetişdirmə zavodunda Saxa atınının yeni cinsi olan «Meqejen» adlı atın təqdimatı keçirilmişdir.
Ortakolıma atlarının ölçüləri: Altı aylıq atların çəkisi 105 kq, 2,5 yaşlı atların isə 165 kq, yaşlı atların çəkiləri isə 228 kq olur. Onların addımları qısa olur. Onlar 3200 metri qar üzərində 5 dəqiqəyə, 1600 m məsafəni isə 3 dəqiqəyə qət edirlər. Onların tam formalaşması 5-6 yaşlarına təsadüf edir. Onları hətta 25-27 ilinə qədər təsərrüfatda istifadə edilir. Saxa atlarının böyük qismi Lena, Yana, Kolıma və İndiqirka çayları hövzəsində yayılmışdır. Saxa atları dözümlü və çıxılmaz vəziyyətlərdə özünü sərbəst aparması ilə seçilir.
İstifadəsi
Ənənəvi olaraq saxa atları iki istiqamətdə istifadə edilir: Onun əti dadlı və çox yağlıdır Saxada əsas ev heyvanları kimi yetişdirilir.
Hetayrlar
Yaranma tarixi
Hetayr yunan dilindən tərcümədən "yoldaş" mənasın verir.Hetayrlar demək olarki zadəgən bölməsi idi belə-ki At və hərbi-sursat baha olduğundan Hetayrlar yalnız Zadəgən uşağlarından seçilirdilər.
Yuxarı Əngilan
Yuxarı Əngilan — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun faktiki mövcud olan Yuxarı Əngilan kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş və Qasımkənd kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.
Hetayrlar
Yaranma tarixi
E.ə 440-cı ildə makedon çarı II Perdikk bir neçə yüz Atlı Hetayrı var idi.Homer öz İlliadasında Frakiyalıların möhtəşəm atlılarından yazır.
Makedoniyalı İsgəndərin atası II Fillip hetayrlığa tək Makedoniyalı zadəgan uşağların yox döyüşdə təcrübəsi olan Yunanlar, eləcə də digər millət təmsilçilərini qəbul edirdi. Əvvəlcə 600, daha sonra isə e.ə 340-cı ildə II Fillipin 800 xüsusi atlısı var idi. Makedoniyalı İsgəndərin zamanında hetayrlığa qalib gəldiyləri millətləri farsları və sayrə millətlərin təmsilçilərini qəbul edilirdi.
Hetayrların içindən satraplar seçilirdi.
Hetayrların hərbi-sursatları
Silahlar: Müdafiə:
Anthurium punctatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tsao Syuetsin
Tsao Syuetsin (Çincə: 曹雪芹; pinyin: Cáo Xuěqín) 1715 (1724) - 1763(1764 )) Çinli yazıçı. Çində dörd böyük klassik romandan biri "Qırmızı otaqda yuxu" romanının ilk 80 fəslinin ehtimal olunan müəllifidir.
Senecio scandens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Senecio scandens Senecio scandens
Sayma nerpası
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü. Vaxtı ilə Ansilovo gölü Baltik dənizi ilə əlaqə itmişdir. Bu səbəbdən 9000–8000 il əvvəl yarımnövə çevrilmişdir.
Yayılması və sayı
Bu yarımnöv Finlandiya ərazisində yaşayan yeganə emdemin məməli növüdür. 2014-cü ildə onların sayı 310 baş təşkil etmişdir. Əz az say göstəricisi 1990-cı ildə müəyyən edilmişdir. Cəmi 180 baş. Müəyyən edilmişdir ki onlar arasında cəmi 90 başı çütləşmə üçün yararlıdır. 2024-cü ildə dövlət proqramına əsasən onların sayını 400 başa çatdırmaq planlaşdırılır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Bu növə daxil olan fərdlərin uzunluğu — 130–145 sm, çəkisi isə 50–90 kq olur. Bununla belə daha irilərinə də rast gəlinir. 2006-cı ildə uzunluğu 154 sm, çəkisi 124 kq olan suiti aşkarlanmışdır.
Xəzi əsasən tünd boz olur. Bəzi hallarda qaralarına rast gəlinir. Bu yagımnövün kəllə qurulumu fərqlənir. Belə ki kəllələri enli, çənələri isə qısadır. Beynləri nisbətən iridir.
Çoxalması
Onlar yetkinlik yaşına 4–5 ilində çatırlar. Üç il ərzində dişilər iki dəfə bala verir. Balalar fevralın sonunda doğulur. Yeni doğulan körpənin çəkisi 5 kq təşkil edir.
Həyat tərzi
Sayma nerpası ömrünün 65–85% suda keçirirlər. Onlar suyun altında 20 dəqiqə qala bilirlər. Burada onlar qısa müddətli yuxuya gedirlər. Orta ömür müddətləri 20 il, bəziləri isə 30 il yaşaya bilir.
Sayma nerpası əsasən balıqlarla qidalanır. Gün ərzində bir necə kq təşkil edir. İllik qida rasionu 1000 kq-dır. Göldə onları qida ilə təmin etmək üçün torla ov qadağan edilmişdir.
AMEA Qafqazşünaslıq İnstitutu
Qafqazşünaslıq İnstitutu — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxil olan elmi tədqiqat institutu.
Tarixi
29 aprel 2015- ci ildə yaradılmışdır. Direktoru AMEA-nın müxbir üzvü, tarix elmləri doktoru, professor Musa Qasımlıdır.
Quxuroba
Quxuroba — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Qusar rayonunun Quxuroba kəndi Sudur kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Quxuroba kənd Soveti yaradılmışdır.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsinin yerləşdiyi ərazidə XIX əsrdə Quxur kəndinin obası olmuşdur. XX əsrin əvvəllərində Quxur kəndindən çıxmış ailələr burada daimi yaşayış məntəqəsi salmışlar. Oykonim "Quxur kəndinə məxsus oba" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1861 nəfər əhali yaşayır.
İdman
Kənddə "Şahdağ" futbol klubunun müxtəlif yaş qrupları üzrə bölmələri fəaliyyət göstərir.
VIII Benedikt
VIII Benedikt, ); ) — 18 may 1012-dən 7 aprel 1024-ci ilədək Roma Papası.
Yeni Yaşma
Yeni Yaşma — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Siyəzən rayonunun faktiki mövcud olan Yeni Yaşma kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, bu kənd mərkəz olmaqla, Yeni Yaşma kənd Soveti yaradılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Xəzər dənizi sahilində yerləşir.
Qaytarma (bitki)
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Reçnaya Motuqa adası
Reçnaya Motuqa adası — Rusiyanın Maqadan vilayəti ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinə daxil olan (Şelixov körfəzi) Qijiqin körfəzinin şimal-şərqində, Tayqonos yarımadasının qərb sahillərində, matuqin burnundan qərbdə, Matuqa buxtasına tökülən Matuqa çayının mənsəbindən şimal-qərbdə yerləşir. Maksimal hündürlüyü 85 metrdir. İnzibati baxımından Maqadan vilayəti Şimali Evenks rayonu ərazisinə daxildir.
Ava Qardner
Ava Qardner (ing. Ava Gardner; 24 dekabr 1922 — 25 yanvar 1990) — amerikalı aktrisa.
Məhəmməd Kallon
Məhəmməd Kallon (5 oktyabr 1979) — Syerra Leone futbolçusu.
Canonical Ltd.
thumb|[[Ubuntu, şirkətin əsas məhsulu]]
Canonical Ltd. — Cənubi Afrikalı Mark Şattlvort tərəfindən yaradılıb və proqram təminatı ilə məşğul olur. Şirkətin Ubuntu ƏS, Ubuntu One kimi məhsulları vardır. Baş ofisi Birləşmiş Krallıqda yerləşir və 30-dan artıq ölkədə ofisləri və işçiləri vardır.
Məhəmməd Kallon
Karyerası
Peşəkar karyerasına 1994-cü ildə qara qitədə başlayan Kallon 1995-ci ildə Avropaya üz tutaraq, İnter Milan klubu ilə anlaşıb, lakin heyətində gənc futbolçuya yer tapmayan milanlılar qarşıdakı dörd ildə onu İsveçrənin Luqano, İtaliyanın Boloniya, Cenoa və Kalyari klublarına icarəyə verib. 1999-cu ildən 2001-ci ilədək Reccina və Viçenzada oynadıqdan sonra İnterə dönüb. 2004-cü ilədək Milan klubunda çıxış edib və bu dəfə Fransaya üz tutub. 3 ildə Monakounun formasını geyindikdən sonra Səudiyyə Ərəbistanının Əl-İttihad, Yunanıstanın AEK Afina və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Əl-Şahab klublarında çıxış edib. Bu ilin əvvəlində isə vətəni Syerra Leoneyə dönüb. 30 min dollara ölkəsində futbol klubu alıb və öz adını ona verib. Demək olar ki, karyerasını başa vuran, yalnız həvəskar səviyyədə oynayan Kallon 2004-cü ildə İtaliya Futbol Federasiyası tərəfindən cəzalandırılıb. Buna səbəb isə onun dopinq qəbul etməsi olub. Bu səbəbdən o, 8 ay futboldan kənarda qalıb.
Anthurium quinquesulcatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Praqa prosesi
Praqa prosesi — 2004-cü ildən etibarən Azərbaycan və Ermənistan Xarici işlər nazirləri arasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə birbaşa danışıqlar.