cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türkiyənin dövlət quruluşu
Məhkəmə hakimiyyəti
Konstitusiya Məhkəməsi, Ali Məhkəmə, Ali İnzibati Məhkəmə, Ali Hərbi Məhkəmələr Konstitusiyanın Məhkəmələr bölməsində yer verilən ali məhkəmələrə daxildir.
Paytaxt Ankarada yerləşən Konstitusiya Məhkəməsi 1962-ci ildə qurulmuşdur. Bu məhkəmənin əsas vəzifəsi insan hüquq və azadlıqlarının qorunması və inkişafı, qanun, qətnamə və TBMM daxili nizamnaməsinin forma və mahiyyət baxımından Konstitusiyaya uyğunluğuna nəzarət etməklə yanaşı konstitusiyada müəyyən edilmiş digər səlahiyyətlərin icrasıdır. Konstitusiya məhkəməsinin qərarları qətidir, bu qərarlar heç bir vəchlə gecikdirilə və ya ləğv edilə bilməz. Bütün dövlət qurum və quruluşları bu qərarlara tabedir.
Neft-kimya maddələri layların neft hasilatını yüksəldir (film, 1985)
Məzmun
Filmdə neft-kimya maddələrinin neft quyularında istifadə edilməsindən və bu madələrin layların neft hasilatının yüksəlməsinə əhəmiyyətli təsirindən danışılır.
Film haqqında
Film Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Neft İnstitutunun sifarişi ilə Tatarıstanda çəkilmişdir.
Zemfira Səidi
Səidi Zemfira Yaqub qızı 1983-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. Yasamal rayonundakı 167 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra, 1999-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Dram kino və teatr aktyoru" fakültəsinə daxil olmuşdur. Elə həmin ildən Bakı Bələdiyyə Teatrında aktrisa vəzifəsində işə başlamışdır. Teatrın repertuarında olan bir çox tamaşalarda uğurlu çıxışları ilə yanaşı, filmlərdə və dublyaj studiyalarında da çalışır.
Kyotyot-Kyuel gölü
Kyotyot-Kyuel — Yakutiyanın Kotelnı adasında yerləşən göl. Göl adanın şərqində, Bunqe Torpağının qərb qutaracağında yerləşir. Ust-Lensk Dövlət Təbiət Qoruğu ərazisinə daxildir.
Gölə üç iri çay tökülür. Bura Srednayaya çayının sol qolu tökülür.
Bistro
Bistro (, bəzən bistrot) - sadə yeməklərin verildiyi Parisin balaca restoran-kafeləri belə adlanır. İlk əvvəl bistro sözü bu cür müəssisələrin sahibini də bildirirdi. Bistro - istirahət etmək, ünsiyyət üçün vacib yerdir, hətta onun parislilərin həyatında oynadığı sosial rolu barədə xüsusi tədqiqatlar aparılmışdır. Bu gün bistro sözü fransız ictimai qida müəssisəsi kimi işlədilir. Bu kafelərin əsas özəlliyi ondadır ki, burada yeməklər standart reseptlərə uyğun olaraq tez bir zamanda hazırlanır.
Adın mənşəyi
220px|thumbnail|right|Parisin "À la Mère Catherine" restoranındakı xatirə lövhəsi Populyar etimoloji versiyaya görə, bistro sözünü rus dilində işlədilən "быстро" (tez,cəld) sözü ilə əlaqələndirirlər. Belə ki,1814-cü ildə Parisin Rusiya tərəfindən mühasirəsi zamanı rus zabitləri və ya kazaklar fransız ofisiantlarından onlara tez qulluq etmələrini tələb etmişdir. Beləliklə, sifariş verildikdən dərhal sonra hazırlanan və süfrəyə verilən yeməklərin verildiyi yer belə adlanmağa başlamışdır. Fransız dilində "I" səsi olmadığından, fransızlar rus sözü olan "быстро" bistro kimi tələffüz etmişdilər. Bu versiya Monmartrda yerləşən restoranlardan birinin xatirə lövhəsində həkk edilmişdir.
Qeyd
[http://slovari.yandex.ru/%D0%B1%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%20%D1%8D%D1%82%D0%BE/%D0%93%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C/%D0%91%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE/ Яндекс. Словари›Российский гуманитарный энциклопедический словарь].
Şəfəq
thumb|Şəfəq Şəfəq — Göyün günəş çıxan və batan tərəfədə işıqlanması. Günəş şüalarının atmosferin üst qatlarında əks olunması nəticəsində yaranır.
Məhərrəm Məhərrəmov
Məhərrəm Məmməd oğlu Məhərrəmov — Qazaxıstan Respublikası Məclisinin deputatı. .
Həyatı
Məhərrəmov Məhərrəm Məmməd oğlu 1971-ci dekabrın 7-də Almatı vilayətinin Koksusk rayonunun Balpık bi qəsəbəsində anadan olub. Babaları 1937-ci ildə Stalin repressiyaları nəticəsində Naxçıvanın Şərur rayonunun Ərəbyengicə kəndindən Qazaxıstana sürgün olunublar .1989–1991-ci illərdə SSRİ-nin Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin (KQB) Rusiyanın Çita şəhərində yerləşən Qırmızı Ulduzlu Zabaykal sərhəd dairəsində hərbi xidmətdə olub. 1998-ci ildə Qazaxıstan Kommunist Partiyasına üzv qəbul olunub, 2001-ci ildə Partiyanın Almatı vilayət komitəsinin birinci katibi, elə həmin ildə də QKP-nin Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçilib. 2005-ci ildə Partiyanın prezidentliyə namizədinin seçkiqabağı kampaniyası qərargahının rəhbəri, 2004, 2007 və 2012-ci illərdə isə Qazaxıstan Respublikasının Parlament Məclisinə deputatlığa namizəd olub. 2009-cu ildə Joldasbekov adına İqtisadiyyat və Hüquq Akademiyasında hüquqşünaslıq üzrə təhsil alıb. O, həmçinin QXKP MK-nın təşkilati-partiya və kadr işləri şöbəsinin müdiridir. M. Məhərrəmov Qazaxıstan Xalq Kommunist Partiyasının Almatı vilayətinin birinci katibi kimi martın 20-də keçirilən seçkilərdə 7 faizlik səddi aşaraq partiya siyahısı əsasında uğur qazanaraq Qazaxıstanın Parlament Məclisinin deputatı seçilib.
Ailəsi
Ailəlidir bir qızı iki oğlu var.
Mükafatları
2016-cı ildə Məhərrəm Məhərrəmov Prezident Nursultan Nazarbayevin fərmanı ilə təltif edilib. O, "Əmək fəaliyyətində fərqlənməyə" görə medalı və "Qazaxıstan Respublikasının 25 illiyi" ilə bağlı yubiley medalı ilə təltif olunub.
Filotes
Filotes yunan mifologiyasına görə məhəbbət, dostluq və seks ilahəsinin adı. O, ilahə Niktanın qızı idi. Hesiodun Teoqoniyasına görə, o cinsi və sosial əlaqələri təmsil edirdi. Apate və Nemesisin onun bacıları olduğu deyilir.
Mikania inornata
Mikania inornata Mikania inornata Mikania inornata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Typhlodromus fujianensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Zeynalabdin Hüseynov
Həyatı
Lənkəran kişi gimnaziyasını bitirmişdir (1918). Parlamentin 1919-ci il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini tibb sahəsində davam etdirmək üçün Paris Universitetinə (Fransa) göndərilmişdi. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra xaricdə dövlət hesabına təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin vəziyyətini öyrənən Azərbaycanlı Tələbələr İttifaqının 1923–1925-ci illər üçün məlumatında onun təhsilinin bitməsinə 2 il qaldığı göstərilirdi. Azərbaycana qayıtdıqdan sonra onun diplomu tanınmamışdır. Zeynalabdin bəy ikinci dəfə ali təhsil diplomu almaq üçün Kiyevə getmiş, imtahan verərək, 1927-ci ildə yeni diplomla Azərbaycana qayıtmışdır. Bundan sonra, Z.Hüseynbəyov Bakıda uşaq klinikasında işləmiş, 1935-ci ildə isə Azərbaycan Tibb İnstitutunun dosenti olmuşdur. Z.Hüseynbəyov xaricdə təhsil almış, fransız, ingilis, alman və rus dillərini mükəmməl bilən Azərbaycanın ilk pediatr professoru idi.
Fəqət sovet rejimi 1940-cı ildə Hüseynbəyovu sürgünə göndərmişdir. Həyat yoldaşını Qazaxıstana yola salan qırx bir yaşlı Terezanın kədərli günləri başlanır. Repressiyanın dəhşətli maddələrinə görə, o, ya ərindən imtina etməli, ya da sürgün olunmalı idi. Tereza ərinin yanına getməyı üstün tutur. Ancaq onu Qazaxıstana deyil, Sibirə sürgün edirlər və orada dünyasını dəyişir...
1948-ci ildə cəza müddətini başa vuran Z.Hüseynbəyov vətənə qayıdır. Respublika Tibb İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri Vəli Axundovun köməkliyi ilə Yevlax rayonuna baş həkim vəzifəsinə göndərilir. Sonra Tibb institutunun rektoru Bahadur Eyvazov onu uşaq xəstəlikləri kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin edir. Fransada ali təhsil almış məşhur həkim Azərbaycan SSR-də Uşaq Həkimləri Cəmiyyəti İdarə Heyətinin sədri seçilir. 1969-cu ildə vəfat etmişdir. Hazırda Salyan rayon uşaq xəstəxanası onun adını daşıyır.
Şərif
Şərif — Kişi adı.
Barselona Universiteti
Barselona Universiteti — İspaniyanın Barselona şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitetin əsası 3 noyabr 1450-ci ildə qoyulmuşdur.
Xarici əlaqələri
Avropa Tədqiqat Universitetləri Liqasına daxildir.
Koimbra qrupunun üzvüdür.
Kitabxanası
Kitabxana təxminən 2.000.000 kitaba malikdir və İspaniyanın ikinci ən böyük universitet kitabxanasıdır.
Səbinə Hacıyeva (aktrisa)
Səbinə Sabir qızı Hacıyeva — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2018).
Həyatı
1999–cu ildə Ə.Hüseynzadə adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Kinorejissorluq" fakültəsinə daxil olmuş və 2003-cü ildə universiteti bitirib. 2003-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə "magistratura" pilləsinin "Mədəniyyətşünaslıq" fakültəsinə qəbul olmuş və 2005-ci ildə həmin fakültəni bitirmişdir. 16 noyabr 2003-cü ildən hal-hazıradək Dövlət Pantomima Teatrının aktrisasıdır. O, B.Xanızadə "Şərqə səyahət" – (Hind qızı), M.Mkusabəyov "Şəngül, Şüngül, Məngül" – (Küpəgirən qarı, Məngül), B. Xanızadə "Eşq" (V. Şekspirin sonetləri əsasında plastik düşüncə) – (AY, Vərəq), Z.Zeynalov "Maska" – (Qadın), A.Ekzüperi "Balaca Şahzadə" – (Qızılgül), A.Kamyu "İnsan" – (Masonun arvadı, Ərəb qızı), A.Məmmədov "Korlar" – (Ölüm) tamaşalarında oynamışdır. R.Həsənoğlu "Hüseyn Cavid" – (Gənc Şairə) filmində çəkilmişdir. S.Hacıyeva Tatarıstanda (Kazan 30 may – 6 iyun 2005 "Novruz" Türkdilli xalqların teatr festivalı) Beynəlxalq Teatr Festivalında iştirak etmişdir.
27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 7 may 2020-ci ildə və 7 may 2021-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Səhralaşmış ekosistemlərin monitorinqi
Səhralaşmış ekosistemlərin monitorinqi — Monitorinqin bir növüdür
Səhralaşmanın indikatorları
Səhralaşmanın əsas baza indikatorları biokütlə ehtiyatlarının (artımının) azalması göstəriciləri, yəni son nəticənin indikatorları ola bilər. Lakin səbəblərin bütün müxtəlifliyini və proseslərin xüsusiyyətlərini o tək əks etdirmir, amma onlar nəticələrin almması üçün əhəmiyyətlidir. Buna görə indikatorların üç qrupunu ayırırlar hansı ki, onlardan ən əhəmiyyətlisi torpaq indikatorlarıdır. Səhralaşmanın indikatorları sistemi 1978-ci ildə təklif edilmişdir.Bundan sonra o, səhralaşmanın indikasiyası və monitorinqinin beynəlxalq sxeminin əsasını təşkil etmişdir. Səhralaşmanın indikatorları təbii mühitin vəziyyəti haqqında daha çox məlumat verən kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləridir, asan üsullar tətbiq etməklə onları təyin etmək mümkündür və təkrar təyin etmək olar, nəticələri isə nəzarətedici ola bilər. Bu sxemdə səhralaşmanın indikatorlarının üç qrupunu ayırırlar:
Neft-qaz mədənlərində yanğının söndürülməsi (film, 1964)
Məzmun
Kinolentdə neft mədənlərində yanğınsöndürənlərin çətin və ağır işlərindən bəhs olunur.
Film haqqında
Film Azərbaycan Yanğından Müdafiə İdarəsinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Kür çayının ekoloji vəziyyəti
Kür çayı - Respublikamızın əsas su arteriyası olub, hələ Azərbaycan ərazisinə daxil olana qədər qonşu ölkələrdə güclü çirklənməyə məruz qalır.
Kür çayını əsas çirkləndirici mənbələr
Kür çayına əvvəlcə Gürcüstanın Axalsixe, Borjom i, Xaşuri, Kareli, Qori, Kaspi şəhərlərinin və çayın sahilində olan digər yaşayış məntəqələrinin sənaye müəssisələri və kommunal-məişət tullantıları hesabına sutkada 3 milyon m³ –ə qədər çirkab suları buraxılır. Daha sonra 40 km məsafədə Tbilisi şəhəri daxilində axan Kür burada daha ciddi çirklənməyə məruz qalır. Gürcüstan Respublikası Təbiəti Mühafizə Komitəsinin su müfəttişliyinin məlumatlarına görə (1989), şəhər daxilində çay suyunda olan zərərli üzvi maddələrin miqdarı qəbul olunmuş son həddən 20 dəfə, fenol 300 dəfə, neft məhsulları 330 dəfə, xrom 600 dəfə, mis və kadmium 10 dəfə, sink 13 dəfə, azot 8 dəfə, mədə bağırsaq basilləri 238 dəfə, saprofit bakteriyaları isə 300 dəfə artıqdır. Tbilisidə olan 30-dan çox küçənin leysan kollektorları şəhərin bir çox sənaye müəssisələrinin («Elektroaparat», «Dəzgahqayırma», «Baxtrioni», «Kruanisi», «Ekran» Dimitrov adına aviasiya, dəri istehsalat birlikləri,  avtomobil təmiri, elektrik qaynağı, kənd təsərrüfatı maşınları, cihazqayırma, sabitləşdirmə zavodları, bir çox başqa sənaye müəssisələri, avtomobil parkları və xəstəxanalar) çirkab sularını birbaşa Kürə axıdır. Şəhər daxilində çayın qəbul etdiyi kiçik qolların (Xevdzmara, Vere, Diqmula, Loçino) çirklənmə dərəcəsi Kürün özündən də çoxdur. Bu çaylar əslində çirkab sularını axıdan kanalizasiya kollektorlarına çevrilmişdir. Tbilisi daxilində sutkada daha 1 mln. m³ çirkab suları qəbul edən Kür çayı 20 km məsafədən sonra Rustavi şəhərində yenidən ciddi çirklənməyə məruz qalır və sutka ərzində yüz min kub metrlərlə sənaye və təsərrüfat-məişət tullantılarından ibarət çirkab sularını qəbul edir. SSRİ dağılan ərəfədə Gürcüstan ərazisində çaya axıdılan çirkab sularının orta miqdarı sutkada 4,4 mln. m³ olduğu halda, mexaniki təmizlənməni bunun yalnız 4%-i, bioloji təmizlənməni isə 0,03%-i keçirdi. Nəticədə Kürə il ərzində orta hesabla 700 min t. orqanik maddələr, 30 min t. azot-fosfor duzları, 12 min t. müxtəlif duzlar və qələvilər, 16 min t. süni səthi fəal maddələr və s. axıdılırdı. Azot birləşmələrinin çox hissəsi Rustavidə «Azot» istehsalat birliyindən buraxılırdı. Bu müəssisədə 1985-ci və 1987-ci illərdə baş verən qəza nəticəsində Kürə külli miqdarda azot birləşmələri axmış, çayda Şəmkir su anbarına qədər olan məsafədə balıqların kütləvi qırılması baş vermişdir. Nəticədə, Kür Azərbaycan ərazisinə son dərəcə çirklənmiş, insan və su orqanizmləri üçün təhlükəli çay kimi daxil olur. Elə buradaca sağ qolu Xrami çayını qəbul edən Kür yenidən çirklənməyə məruz qalır. Gürcüstan ərazisində Xrami çayına qovuşan Debed Ermənistanın ən çox çirklənmiş çaylarından biridir. Ermənistanın əlvan metallurgiya, kimya və yüngül sənaye mərkəzləri olan Spitak, Kirovakan, Alaverdi və Stepanavan şəhərləri bu çayın hövzəsində yerləşir. Bu şəhərlərin sənaye və məişət tullantıları təmizlənmədən çaya axıdılır. Kirovakan kimya, Alaverdi metallurgiya kombinatlarından və Axtala filizsaflaşdırma fabrikindən buraxılan çirkab suları Debedi çirklənmə dərəcəsinə görə Razdan və Oxçuçaydan sonra Ermənistanın üçüncü çayına çevirmişdir.
Mingəçevir su anbarında yay aylarında suyun səthini örtən və hələ çox nazik olan mavi-yaşıl rəngli örtük bütün Kür çayında ekoloji şəraitin kəskinləşməsini sübut edir. Həm də belə bir vəziyyət Şəmkir su anbarı istifadəyə verildikdən sonra yaranmışdır. Deməli, orta Kür kaskadında yeni su anbarlarının tikintisi ekoloji cəhətdən əsaslandırılmalıdır.
Aida Hüseynova (aktrisa)
Aida Baloğlan qızı Hüseynova — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2018).
Həyatı
Aida Hüseynova 1962-ci ildə anadan olub. 1981-ci ildə A.Zeynallı adına Azərbaycan Dövlət Musiqi Texnikumunu bitirmişdir. 1996-cı ildən hal-hazıradək Azərbaycan Dövlət Xor Kapellasında artist vəzifəsində işləyir. Kollektivdə işlədiyi müddətdə Dövlət tədbirlərində, səyyar konsertlərdə uğurla çıxışlar edib. Kapellanın yüksək kateqoriyalı artistlərindən biridir. Bir çox xarici ölkələrdə Azərbaycanı layiqincə təmsil edib.
27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Ellipsvari qarağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Qafqaz, Rusiyanın Avropa hissəsinin cənub rayonları və Krımı əhatə edir.
Ekologiyası
İşıqsevən, quraqlığa, tüstüyə, qaza, şoranlaşmaya, şaxtaya davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii yayılmışdır.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Tək əkinlərdə istifadəsi məqsədyönlüdür.
Qaramat
Qaramat - türk, çuvaş və anadolu xalq mədəniyyətində kabus cini. Keremet və ya Qarımıt da deyilir. "Qarav" olaraq da bilinər. Kabuslara səbəb olan və bunun nəticəsində sayıqlama və psixoloji pozuqluqları ortaya çıxaran şər varlıq. İndiki vaxtda şizofreniya adı verilən ruhi xəstəliyə bənzər halların keçmişdə bu varlıqla əlaqəli olduğu düşünülmüşdür.
Bundan başqa bu söz; çuvaş dilində pis ruh, ataların ruhlarının çağırılması, müqəddəs ərazi, müqəddəs obyekt; Udmurt dilində şeytan kimi mənalar ehtiva etməkdədir. Yəni xüsusilə məşhur bir inanc olaraq iştirak etdiyi Çuvaş dilində həm müsbət həm də mənfi bir dizi məna saxlayar. Əvvəllər pis ruh olaraq da bilinən mifik bir varlıqdır. "Çuvaş Etimologiya Lüğəti"ndə "Kiremet" şəklində iştirak edən bu sözün mənası "kinli ruh" olaraq keçməkdədir. Tatar dilində isə tərs bir mənala "xeyriyyəçi ata ruhu, qoruyucu ruh" mənasını verməkdədir. Azərbaycan Türkcəsində də bu şeytanı varlığın adı, "qaramat basmaq" (kabus görmək) deyimində qorunmuşdur. Yakutcada "uğursuz, lənət edilmiş" mənasında istifadə edilən "Qarımıt" sözü də semantik olaraq bu anlayışla əlaqəlidir.
Kimi araşdırmaçılara görə köhnə bir inancın izini daşıyan Qaramat, köhnə Akadlardaki "Qarıbatu" adlı pis ruhla əlaqəlidir. "Karamat" sözünün kökündə olan "qara", pis güc və qorxu mənalarını saxlayar.
Etimologiya
(Kar) kökündən törəmişdir. Qorxu və pislik mənaları ehtiva edir. Qaramaq sözü pisləmək, xor görmək mənalarını saxlayar. Qaraq, kimi bölgələrdə isə kabus mənasında istifadə edilər. Qarağı da işığın az olduğu yerlərdə görə bilməmə (ala korluq) xəstəliyini ifadə edər. Monqolcada Qarag (Xarağ) lənət etmək mənası ehtiva edər. Ərəbcə mənşəli Kəramət ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.
Daryuş İqbali
Daryuş İqbali - Müğənni
Həyatı
1951-ci il fevralın 4-də İranın Şərqi Azərbaycan əyalətinin Miyana şəhərində mülkədar ailəsində anadan olub. Uşaqlıq illərini həmin şəhərdə keçirən Daryuş 9 yaşındaykən məktəbdə musiqi və tamaşa proqramlarında iştirak edib.
Orta təhsilini Tehranda davam etdirən müğənni 1971-ci ildən musiqi ilə ciddi şəkildə məşğul olmağa başlayıb. Həmin il o, «Be mən nəqu ke duset darəm» («Demə ki, sevirəm səni») mahnısı ilə məşhurlaşıb.
1975-ci ildə o, mahnılarında şah rejimini hədəfə aldığı üçün 9 ay həbsdə olub. İran mətbuatı ölkənin keçmiş təhlükəsizlik idarəsinin (SAVAK) diktəsi ilə həbsi Daryuşun «narkoman olmasıyla» əlaqələndirib. Sonralar təhlükəsizlik qüvvələri müğənninin siyasi məzmun daşıyan «Cəngəl» («Meşə»), «Pəriya», «Rəhai» («Qurtuluş») mahnılarına görə tutulduğunu etiraf edib.
İran İslam Respublikası bərqərar olmazdan (1979-cu il) az əvvəl ölkəni tərk edən müğənni əvvəlcə Böyük Britaniyada, bir müddət sonra isə ABŞ-də məskunlaşıb və musiqi fəaliyyətini davam etdirib.
Daryuş İran inqilabından əvvəl bir müddət narkotik maddələrə qurşandığına etiraf etsə də, sonralar narkomanlıqdan qurtardığını, bu bəlaya qarşı ictimai fəaliyyət aparıb. Bu fəaliyyətinə görə, bir neçə beynəlxalq mükafata da layiq görülüb.
Bu günə qədər çıxmış 25 albomda 200-dən çox mahnısı toplanan müğənni bir neçə bədii filmə də çəkilib.
Salehə Sultan (II Mahmudun qızı)
Salehə Sultan — 30. Osmanlı padşahı II Mahmudun və Aşubican Qadınəfəndi nin qızı və Xəlil Rüfət Paşanın xanımı.
Həyatı
Salehə Sultan 1811-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. O, Xəlil Rüfət Paşa ilə 24 may 1834-cü ildə nikah bağlayır. 8 il, 8 ay, 12 gün davam edən bu evlilikdən Ayşə Sidiqə Sultan, Sultanzadə Cavid və Sultanzadə Əbdülhəmid dünyaya gəlir.
Salehə Sultan 1843-cü ildə İstanbulda 32 yaşında ikən vəfat etmişdir.
Emin Ağayev
Ağayev Emin Rafael oğlu — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi, Azərbaycan milli komandasının sabiq müdafiəçisi, Anji Mahaçqala klubunun rəisi.
Karyerası
Futbolçu karyerasına 1990-cı ildə başlayan, 2 il sonra Azərbaycanın ilk milli çempionatında "Neftçi"nin heyətində qızıl medal qazanan Emin ardından Rusiyaya yollanır. Onun 1993-cü ildən indiyə kimi bu ölkədə olan karyerası məhz "Anji"də başlayıb. Müdafiəçi 1993-98-ci illərdə bu klubun heyətində Rusiyanın aşağı divizionunda 185 oyunda 10 qol vurub. Bu, Ağayevin Rusiyada ən yaxşı göstəricisidir. Belə ki, Emin sonradan "Torpedo-ZİL" (1999-2001, 70 oyun, 3 qol), "Ximki"də (2002-04, 68, 3), "Baltika" (2004, 11), "Dinamo" (Bryansk, 2005, 20), "Nosta" (2005, 10), "Nara-Desna" (2007, 27), "Volqa"da (2008-10, 90, 2) bu qədər oynamayıb.
20 illik futbolçu karyerasını kapitanı olduğu "Volqa"da bitirən Eminin Rusiyada karyerası daha çox aşağı divizionla bağlıdır. Təsadüfi deyil ki, Emin bu ölkənin Premyer Liqasında yalnız 2001-ci ildə "Torpedo-ZİL"in heyətində 11 oyun keçirib. Yeri gəlmişkən, Ağayevin karyerasında uğurlardan biri 2000-ci ildə həmin Moskva təmsilçisinin heyətində Rusiya I divizionunun çempionu olmasıdır. Onun yüksək liqada yeganə çempionluğu 1992-ci ildə "Neftçi" ilə olub.
Daha çox 2-ci divizionda oynayan Ağayev Rusiya çempionatında ümumilikdə 481 görüşdə (18 qol) meydana çıxıb. Bununla da Emini həmin ölkədə ən çox oyun keçirən legioner saymaq olar. O, Rusiyanın I divizionunda 224, II dəstəsində 146 oyun keçirib. Əslində o, uzun illər yaşadığı Rusiyanın vətəndaşlığını qəbul etdiyindən, orada yerli futbolçu statusu daşıyırdı. Moskvada evi olan Emin karyerasının son illərində Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə məşqçilik kursunu bitirərək, A kateqoriyasına sahib olub.
Vətəndə "Neftçi" ilə yanaşı, "Olimpik"in heyətində yer alan Ağayev cəmi 6 ay oynayıb. 2006/07 mövsümünün ilk yarısından sonra Rusiyaya qayıdan Emin milli komandada 65 oyuna 1 qol vurub. O, uzun müddət seçmə mərhələlərdə ən çox oyun keçirən futbolçu idi.
2000-də "Futbol+" qəzetinin sorğusuna əsasən ilin ən yaxşı futbolçusu seçilmişdir.
38 yaşında futbolçu karyerasını bitirən Ağayev Anji Mahaçqala klubunun rəisi təyin olunmuşdur.
Mikania pteropoda
Mikania pteropoda Mikania pteropoda Mikania pteropoda
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Frensis Aston
Frensis Aston(1 sentyabr 1877, Harborn — 20 noyabr 1945, Kembric) — İngiltərə kimyaçısı, Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (1922).
Həyatı
Aston Frensis Vilyam (1877- 1945) Xorbornda (Birminhem yaxınlığında) anadan olmuş, İngilis fiziki və kimyaçısı, 1903- 1908- ci illərdə Birminhem Universitetində ingilis fiziki C. Poyntingin yanında fəaliyyət göstərmişdir. 1945- ci ildə Nəzəri və Tətbiqi Kimya Üzrə Beynəlxalq İttifaqın atom kütlələri komissiyasının sədri vəzifəsində işləmişdir. Radioaktiv olmayan elementlərin çoxlu sayda izotoplarını kəşf etdiyinə və tam ədədlər qaydasını yaratdığına görə 1922- ci ildə alim Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Frensis Aston 20 noyabr 1945-ci ildə vəfat edib.
Lusi Tarkvini Prisk
Lusi Tarkvini Prisk - Qədim Romanın V çarı.
Haqqında
Ank Marsinin ölümündən sonra Lusi Tarkvini Prisk Roma çarı olmuşdur. O, da latın, sabin və etrusk tayfalarına qarşı vuruşmuşdu. Çox ehtimal ki, Tarkvini Prisk Roma çarları içərisində etrusklar kimi şahlıq əlamətləri gəzdirən ilk padşah olmuşdu. O, atlı dəstələrin sayını artırmışdı. Tarkvini Prisk Roma şəhərini gözəl binalarla bəzəmək planını tərtib etmişdi və Kapitoli məbədinin tikilməsinə başlamışdı. Palatin və Aventin arasında şəhər meydançası - forum salınmışdı.
Atrnerseh (Şəki hökmdarı)
Atrnerseh, yaxud Adarnerse — Şəki hökmdarı. Mənbələrdə adı ilk dəfə 906-cı, sonuncu dəfə isə 944-cü ildə baş vermiş hadisələrin təsvirində çəkilmişdir. Alban çarı Qriqor Hammamın oğlu, Girdman knyazı Saak Sevadanın kiçik qardaşı, hakimi, eristavlar-eristavı  qızı Dinarın əri,  özündən sonra Şəki hökmdarı olmuş İşxan Əbu Əbdülmalikin atası idi.
906/907-ci ildə Tatev monastırı mülki sənədində adının çəkilməsi
Stepanos Orbelyanın “Sünik vilayətinin tarixi”ndə Atrnersehin Albaniya knyazları Saak  və Qriqor Yesaye ilə birlikdə və Albaniya katolikosu Simeonun (902-923) iştirakı ilə 906/907-ci ildə təsdiq etdiyi Tatev monastırının mülki haqqında sənəddən bəhs edilir.
906-cı il hadisələrində "heretilərin çarı" və ya "patrik Adarnerse"
906-cı ildə Abxaz çarı və Kaxeti xorepiskopu  Şəki ərazisinə daxil olaraq Vecini qalasını mühasirəyə aldılar. Vecini qalası Şəkinin Kaxetiya ilə sərhəddəki ilk qalalarından biri hesab olunurdu;
Eredvi kəndindəki kilsənin kitabəsində göstərilir ki, 906-cı ilin yayında abxaz çarı III Konstantin
Bu hadisə “Kartli salnaməsi”ndə (“Matiane kartlisay”da) aşağıdakı şəkildə təsvir edilir:
909-cu il hadisələrində “Albaniya çarı Atrnerseh”
Erməni katolikosu və tarixçisi müəllifi olduğu “Ermənistan tarixi”ndə Albaniya çarı Atrnersehin adını çəkir; Ovanes Drasxanakertli 909-cu ilin yayında Ermənistandan baş götürüb “Qafqazın şimal-şərqinə” – Albaniya knyazı Saakın (Sevedanın) və Albaniya çarı Atrnersexin yanına qaçmışdır.
Xayzan şəhərindəki “çar Adzarnarse”
X əsr ərəb müəllifi İbn Rüstənin yazılma tarixi ən geci 930-cu il hesab olunan əsərində göstərilir ki,
Mənbəni ruscaya tərcümə edən Karaulova Adzarnarseni Məsudidə adı çəkilən Şəki hökmdarı Adernerse olduğunu qeyd edir. IX əsr ərəb coğrafiyaşünası İbn Xordadbeh 846-886-cı illər arasında yazdığı “Yollar və ölkələr” əsərində Cənubi Qafqaz ərazisini təsvir edərkən Sanariyadan sonra qərbə doğru ardıcıllıqla əl-Baq, Kisal (Kasak), Абхаз, Qələ'ət əl-Cərdiman, Xayzan və Şəkkinin gəldiyini göstərir. Buradan da aydın olur ki, İbn Rüstədə adı çəkilən Xayzan Şəkidən bir qədər qərbdə yerləşirmiş. Şirinbəy Hacıəli mənbələrdə buna qədər hələ Şəki şəhərinin adının çəkilmədiyini əsas götürərək, Şəkinin ilk paytaxtının Xayzan şəhəri olması ehtimalını irəli sürür və hesab edir ki, Xayzan şəhəri ən azından Şəki dövlətinin yay iqamətgahı hesab edilə bilər.
944-cü ildə “şəkililərin hökmdarı Atrnerseh”
X əsr ərəb tarıxçisi və coğrafiyaşünas-səyyahı Məsudi isə Şəki vilayətinin Sanariya ilə Qəbələ arasında yerləşdiyini, vilayət əhalisinin xristian olduğunu, lakin vilayətdə ticarət və s. işlərlə məşğul olan müsəlmanların da yaşadığını göstərməklə yanaşı həm də qeyd edir ki, onun kitabının yazıldığı vaxt – 944-cü ildə, şəkililərin hökmdarı Atrnerseh ibn Hamam idi.
Bununla da tarixi mənbələrin Atrnerseh haqqında 38 illik (906-944) dövrü əhatə edən məlumatları bitir, Məsudidən sonra mənbələrdə Atrnersehin 944-cü ildən sonrakı həyatı və fəaliyyəti barədə heç bir məlumat yoxdur.
Adının “Albaniya tarixində” çəkilməməsi və bunun ehtimal olunan səbəbi
“Albaniya tarixi”ndə Qriqor Hammamın 5 oğlunun olması göstərilsə də, onlardan yalnız 3-nün adı çəkilir; böyük oğlu Əbu Əlinin digər oğlu Smbat tərəfindən öldürülməsi qeyd edildikdən sonra, yalnız bir oğlunun – Saak Sevadanın evladlarının, nəvə-nəticələrinin adları açıqlanır, Atrnersex və 5-ci oğlu barədə isə heç nə deyilmir, nəinki, onların övladları barədə. Buna diqqət yetirməyən bəzi tədqiqatçılar, çox vaxt Şəki hakimi Atrnersexi və onun oğlu İşxan Əbu Əbdülmaliki müvafiq olaraq, “Albaniya tarixi”ndə adları çəkilən Saak Sevedanın nəvələri Atrnersex və Seveda İşxanla eyniləşdirməyə cəhd edirlər, bəzən isə Moisey Kalankatuklunun “qeyri-dəqiqliyə” yol verməkdə günahlandırmağa çalışırlar.
“Albaniya tarixi”ndə Qriqor Hammamın yalnız bir oğlunun – Saak Sevadanın, evlad və nəvə-nəticələrinin adlarının açıqlanmasının səbəbi isə bu ola bilər ki, kitabın son cildi yazılarkən, Saak Sevadanın nəticəsi İoan Senekerim hələ sağ idi və hansısa ərazinin hakimi idi. Məhz bu amil “Albaniya tarixi”ndə onun nəsil şəcərəsinə daha çox diqqət yetirilməsinə, özünün isə padşah kimi təqdim edilməsinə səbəb ola bilərdi.
Musa Alməmmədov
Həyatı
Alməmmədov Musa Səməd oğlu 1935-ci il dekabr ayının 20-də Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonun Söyüdlü kəndində anadan olmuşdur. O, 1945-ci ildə Söyüdlü kənd orta məktəbinə daxil olmuş və 1955-ci ildə həmin məktəbi bitirmişdir. Riyaziyyat elminə olan marağı əsasında sənədlərini Azərbaycan Dövlət Universitetinin "Riyaziyyat" fakültəsinə vermişdir. Müvafiq qiymətlər alaraq Universitetin tələbəsi olmuşdur.
1960-cı ildə universiteti əla qiymətlərlə bitirib Azərbaycan Neft Kimya institutunun ali riyaziyyat kafedrasına işə düzəlmişdir. 1963-cü ildə elə həmin kafedrada müəllim vəzifəsinə seçilmişdir.
1963-cü ildə Moskva şəhərindəki E. A. Steklov adına Riyaziyat İnstitutununda əyani aspiranturaya daxil olmuşdur. Dünyanın ən məşhur riyaziyyatçısı M. A. Haymarkın rəhbərliyi altında namizədlik dissertasiyasını yazaraq 1967-ci ildə riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Musa Alməmmədov 1967-ci ildən 2001-ci ilə qədər indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti olmuşdur. 2001-ci ildən isə həmin universitetin riyaziyyat kafedrasının professoru vəzifəsində çalışır.
Musa Alməmmədovun indiyə qədər 45 elmi əsəri çapdan çıxmışdır. Bu elmi əsərlərdən 11-i xaricdə dünyanın ən məşhur riyaziyyat jurnallarında iri həcmdə çap olunmuşdur. Onlar müxtəlif dillərə tərcümə edilmişdir. İri həcmli 210 səhifəlik 5 pereprinti və 1 monoqrafiyası çapdan çıxmışdır. Ali riyaziyyatdan 2 dərsliyin, 7 metodik göstərişin müəllifidir. Həmçinin Respublikanın mərkəzi jurnallarında məqalələri dərc olunmuşdur.
Ən uğurlu elmi nəticələri Hamlet İsaxanlının qurduğu çox-parametrli spektral nəzəriyyə üzrə gördüyü işlərdir.
Mənbə
http://gedebey.info/sayt/?page_id=466
Flakstadyoya
Flakstadyoya — Loyofen adaları qrupuna daxil olan, Norveç dənizində yerləşən ada. İnziibati cəhətdən Flakstad kommunasına daxildir. Sahəsi 110 km²-dir. Əhalisi 1195 nəfər (2001) təşkil edir. Moskenesyoy adası ilə Kokern körpüsü, Vestvoqyoy Nappstraum tuneli ilə birləşir. Kommunanın inzibati mərkəzi olan Panberq adada yerləşir. Bundan başqa adada Fledvanq, Nyusford, Sunn, Vikten və Napp kəndləri vardır.
Milli bomba (film, 2004)
Milli bomba — Rejissor Vaqif Mustafayevin filmi.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Dərslik
Dərslik — hər hansı bir fənnin əhatə etdiyi bilik, bacarıq və dəyərlərin öyrədilməsi üçün onun kurikulumu əsasında hazırlanan, səlahiyyətli orqan tərəfindən bəlli meyarlarla qiymətləndirilib tədrisinə icazə verilən əsas vəsait.
20 iyun
1901–cari
thumb|[[Berlində Reyxstaq binası]]
thumb|[[Nikol Kidman (2017)]]
Anthemis muricata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Keren (mifologiya)
thumb|upright=1.5|[[Aleksandr Litovchenko tərəfindən Keren keçidinin təsviri 19-cu əsr.]] Keren — yunan mifologiyasında ölülərin ruhlarını canlılar dünyasından ölülər dünyasına aparan Aidin qayıqçısı.
Məhəmmədəli Naniyev
Məhəmmədəli Ramazanoviç Naniyev (5 aprel 2000-ci ildə anadan olub) — Rusiya Peşəkar Futbol Liqası təmsilçilərindən olan Kuban-2 Krasnodar klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Rusiyalı professional futbolçudur.
Karyerası
Naniyev öz peşəkar karyerasında debütünü 17 sentyabr 2017-ci ildə Kuban-2 Krasnodar klubu ilə Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında Armavir klubuna qarşı oyunda etmişdir.
Neft laylarına istilik üsullarının təsiri (film, 1977)
Məzmun
Kinolentdə mədənlərdə neft laylarına istilik üsullarının səmərəli təsirindən danışılır.
Film haqqında
Film Azərbaycan Neft Sənayesi Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Geras (mifologiya)
Geras yunan mifologiyasına görə qocalıq tanrısıdır. Niktanın öz-özünə doğulan uşaqlarından biridir. Vaza rəsmlərində yaşlı, halsız adam kimi Herakl ilə birgə təsvir olunur. Gənclik tanrıçası Hebenin ziddi olaraq görünür.
Təzyiq
Təzyiq (p) — kəmiyyətcə ~F qüvvəsinə malik ümumi mühitin ~S sahəsinə perpendikulyar təsir edən fiziki ölçü. Perpendikulyar təsir səthin vəziyyətindən asılı deyil. İstənilən halda F_n rastlaşdığı səthə təsir edir: Səthə orta təzyiq qüvvənin səthə nisbəti deməkdir: Təzyiq fiziki ölçüdür. BS-də paskalla ölçülür. Bundan başqa təzyiqin aşağıdakı ölçü vahidləri mövcuddur. Təzyiqi ölçən cihaz manometrdir.
Nordkap cərəyanı
Nordkap cərəyanı — Skandinaviya və Kola yarımadaları sahilindən keçən isti cərəyan. Suyunun temperaturu yayda +5…+8 °C, qışda isə +2…+5 °C olur. Sürəti 0,9–1,8 km/s təşkil edir. Nordkap cərəyanının hesabına Barens dənizinin cənub qərbi qışda donmur. Cərəyan 1870-ci ildə rus araşdırmaçısı Aleksandr Middendorf tərəfindən kəşf edilmişdir.
Senday zəlzələsi və sunami (2011)
thumb|280px|Sunami
Martın 11-də ümumdünya vaxtı ilə saat 05:46-da (YSV ilə saat 14:46-da) Yaponiyada 8,9 bal gücündə zəlzələ olub. Zəlzələnin ocağı Miyaqi prefekturası sahillərindən 130 kilometr uzaqlıqda Sakit Okeanda yerləşib. Yaponiya Geologiya Xidməti bundan əvvəl zəlzələnin gücünün 7,9 bal olduğu, 4–6 metr hündürlükdə sunami dalğalarının gözləndiyini bildirmişdi. Bölgədə hələ də ardıcıl təkanlar davam edir.
Yaponiyanın şimal-şərq sahillərini sunami vurub. Senday liman şəhərində dalğanın hündürlüyü 10 metrə çatıb.
Tokio və ətrafındakı yaşayış məntəqələrində ən azı 4 milyon ailənin elektrik enerjisi ilə təminatı dayanıb. Tokioda və Miyaqi prefekturasında çoxlu sayda zərərçəkənlər var, onların dəqiq sayı açıqlanmır. Tokioda metro və yüksək sürətli elektrik qatarlarının hərəkəti dayandırılıb. Miyaqi və Fukusima prefekturalarında 4 atom elektrik stansiyasının fəaliyyəti avtomatik dayandırılıb. Takaxaqi şəhərində ən azı bir nəfərin öldüyü, 8 nəfərin itkin düşdüyü bildirilir. Yaponiya hökuməti xarici yardımları qəbul etməyə hazır olduğunu bəyan edib. Bu arada Çibu prefekturasında neft emalı zavodunun yandığı barədə də məlumat yayılıb. Yanğının hündürlüyü 30 metrə çatır.
Sunami qurbanlarının sayı
Rəsmi məlumata əsasən, zəlzələ nəticəsində 18 mindən artıq insan ölüb, 2 mindən çox adam isə itkin düşüb. İnsan tələfatı əsasən sunami baş verən ərazilərdə qeydə alınır. Zəlzələ və sunamidən daha çox Miyagi, İvate və Fukusima prefekturaları zərər çəkib. Altı prefekturada isə güclü yanğınlar qeydə alınıb. Senday şəhərinə də güclü ziyan dəyib. Senday beynəlxalq hava limanı su altında qalıb, Sanriku şəhərində isə suyun səviyyəsi üçmərtəbəli binaları keçib. Bu şəhərdə dəniz limanı tamamilə dağılıb.
Fukuşima atom elektrik stansiyası
Martın 11-də baş verən 9 ballıq zəlzələdən sonra Fukuşima prefekturasındakı "Fukuşima-1" AES-də reaktorlardan birinin soyutma sistemi sıradan çıxıb, ətrafa hidrogen şüalanması yayılıb. Ardınca daha iki reaktorun soyutma sistemi sıradan çıxıb. Həddən artıq qızma nəticəsində stansiyanın işlənmiş nüvə yanacağı saxlanan anbarında partlayış olub, bununla da atmosferə radiasiya yayılmağa başlayıb. BMT-nin Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyi bəyan edib ki, vəziyyət kritikdir və belə davam etsə stansiyanın reaktoru da partlayayəni əsl nüvə partlayışı baş verə bilər. Bildirilir ki, hazırda stansiyanın 6 reaktorunun hamısında vəziyyət kritikdir.
Yevgeniya Nevmerjitskaya
Yevgeniya Stepanovna Nevmerjitskaya — Azərbaycan teatr aktrisası, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2018).
Xankəndi kurqanları
Xankəndi kurqanları — Xankəndi şəhərinin şimalında, Xocalı ilə həmsərhəd ərazidə yerləşən kurqanlar.
Yevgeniya Nevmerjitskaya
Həyatı
Y.Nevmerjitskaya Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram-kino aktyoru fakültəsini 1965-ci ildə bitirib. 1963-cü ildən S.Vurğun ad. Rus Dram teatrının aktrisasıdır. Bu illər ərzində teatr səhnəsində 70-dan çox rol oynamışdır. Onların arasında Alfa "Den rojdeniya Terezı" Q.Mdivani, Nigər "Qayıtmış insan" Ə.Nəsibov, Vera "Posledniye" M.Qorki, Tünzalə "Bereqa i sudbı" Nəbi Xəzri, Şərqiyə "Sən nəyə yaşayırsan?" İ.Kasumov, Qertruda "Mariya Stüart" F.Şiller, Ada "Dom na peske" R.İbrahimbəyov, Tamara "Leto v qorode" Anar, Ranevskaya "Vişnyovıy sad" A.P.Çexov, Beatris "Vid s mosta" A.Miller, Belina "Mnimıy bolnoy" J.B.Molyer, Jozefina "Napoleon I" F.Brukner, Sosipatra Semenovna "Krasaves-mujçina" A.Ostrovski, Mod "Qarold i Mod" K.Xiqqins kimi obrazları aktrisanın rəngarəng yaradıcılıq palitrasının nümunələrindəndir.
2000-ci ildə Y.Nevmerjitskaya "Əməkdar artist", 27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 2006-cı ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsüdür.
Xankəndi kurqanları
Burada 12 kurqan var idi. Kurqanların tarixi eradan əvvələ gedib çıxırdı. Bu da burada qədim yaşayış yeri olmasının əsas sübutu idi. Kurqan anlayışı ilk dəfə türk xalqları tərəfindən başa düşülüb. Kurqanlar 1970-ci ildə üzə çıxarılıb.Əkin əkmək məqsədi ilə bura gələn bir neçə insan tərəfindən kurqanlar tapılmışdır. Bu xəbəri eşidən Xankəndi Tarix-Memorial İnistutunun dosientləri, müəllimləri buraya gəlmiş və həqiqətən də bu kurqanların çox qədim olduğunu sübut etmişlər. Hazırda 7 kurqanın vəziyyəti stabildir. Hündürlüyü 1,5 m, diametri 24 m olan 119№-li kurqanın təpəsi bir qədər dağılmışdır. Kurqanın altındakı ən qədim torpaq qəbir olduqca pis qalmışdı. Üstündə düzəldilmiş dairəvi planlı meydança novşəkilli oyuqla əhatələnmişdir. Onun şimal-şərq tərəfdəki girişi böyük daş plitə ilə örtülmüşdür. Girişin sağ tərəfində insan skeletinə rast gəlinmişdir. Diametri 4,5 m olan dairəvi meydançada 36 böyük və kiçik yaşlı insan skeleti qeydə alınmışdır. Skeletlər bükülü, oturaq, uzadılmış, vəziyyətdə müxtəlif istiqamətlərə yönəldilmişdir. Мərkəzi hissədə arxası üstə uzadılmış böyük insan skeleti aşkar edilmişdir. Onun ətrafında daş toppuz, tunc nizə ucluğu, iki daş həvəng tapılmışdır. Qəbirin cənub-şərq hissəsində altı daş ox ucluğuna, 5 sümük iy başlığına, şimalında isə pasta muncuqların qızıl piləklərinə və altı daş asmaya rastlanmışdır. Bundan başqa qəbirdən 22 ədəd əzilmiş gil qab tapılmışdır. Onlar toxuma karkas üzərində hazırlanmışdır. Kollektiv dəfnlə seçilən bu qəbir gil məhlulla bərkidilmiş çay daşları ilə qapadılmışdır. Bu təbəqədən üstdə Son tunc dövrünə aid kollektiv dəfn qeydə alınmışdır. Burada aşkar olunan 125 №-li kurqan həcmcə kiçikdir. O da birinci kurqan kimi üç təbəqəlidir. İlk Tunc dövrünə aid kollektiv dəfndən yalnız bükülü vəziyyətdə, sol yanı üstə olan bir skelet qalmışdır. Onun baş və ayaq tərəfində keçi skeletinə rast gəlinmişdir. Yaxınlıqda daş toppuz, tunc nizə ucu, çaxmaqdaşından 5 ox ucluğu, qızıl təbəqədən asma, daş həvəng, 30 obsidian parçası, 1 nukleus və gil qab parçaları aşkar olunmuşdur.
Son aqibəti
Hazırda bu kurqanlar ermənilər tərəfindən məhv olunmaqdadır. Kurqanların bir neçəsi sökülüb və üstündə yaxşı tanıdığımız "Xankəndi aeraportu"nun yenidən qurulması işləri gedib.
Mənbə
Qasım Qırxqızlı. Əsrin faciəsi. Xocalı. Bakı: 1999.
Ank Marsiy
Ank Marsi (Ancus Marcius) — Qədim Romanın IV çarı.
Haqqında
Tull Hostilidən sonra Romada Ank Marsiy çar seçilmişdi. O, həm də baş pontifik (pontifex maximus) idi. Ölkənin iqtisadi inkişafı üçün o, çox iş görmüşdü. Tibr çayı üzərində körpü tikdirmiş, Osti adlı liman saldırmışdı.
Ənbər
thumb|200px|Ənbər Ənbər – Orta əsr mənbələrində adı müşklə birlikdə çəkilən qiymətli maddə. Mütəxəssisin bildirdiyinə görə, onu Hind okeanında yaşayan balinadan almaq olar. Balinanın ifrazatıdır. Onu ancaq okean və ya dənizin dibindən yığmaq mümkündür. Adıçəkilən maddə mumvari olur. Vaxtilə bu maddə İranda, Hindistanda, ərəb ölkələrində daha çox yayılmışdı. Hətta orta əsrlərdə onu ləl-cəvahirat qiymətinə satırdılar.
Təbabətdə
Orta əsr ədəbiyyatı ilə tanış olduqda bəlli olur ki, ənbəri şahların, xəlifələrin sarayında küplərdə saxlayardılar. Özünü pis hiss edən ondan bir az götürüb ağrıyan yerinə çəkərdi və bir qədər keçməmiş ağrı dayanardı. Və yaxud ənbərdən ətir kimi istifadə edərdilər.
Azərbaycanda ənbər
Azərbaycanda da, müşkdən fərqli olaraq, ənbər vaxtilə geniş yayılıb. Özü də onu güllərdən əldə edibər. Vaxtilə Azərbaycanda ənbər satılan əttar dükanları olub. Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra bu dükanlar ləğv edilib.
Ədəbiyyat
Ambergris is also a fictional city, named for "the most secret and valued part of the whale," appearing in Jeff Vandermeer's books City of Saints and Madmen and Shriek: An Afterword. The word also appears in Ezra Pound's poem "Portrait d'une Femme." Chapters XCI and XCII of Moby Dick relate the extraction of ambergris from a deceased sperm whale.
Nar bayramı
thumb|300 px|Göyçay, 2011-ci il. Nar bayramında hazırlanmış stendlərdən biri
Nar bayramı — Azərbaycan ərazisində, əsasən də Göyçay rayonunda, nar yığımı vaxtı keçirilən bayram şənliyi. Nar Bayramı hər ilin oktyabr və noyabr aylarında Azərbaycanın Göyçay rayonunda nar və ondan ənənəvi istifadə üsullarını və onun simvolik mənasını qeyd etmək məqsədilə təşkil edilən festivaldır.
Tarixi
"Nar bayramı" ilk dəfə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Göyçay rayon İcra Hakimiyyətinin birgə təşəbbüsü ilə 3 noyabr 2006-cı ildə keçirilmişdir.
Tədbirdə bir sıra xarici ölkə səfirləri, habelə respublikadan kənarda yaşayan göyçaylı iş adamları da iştirak edirdilər. Tədbir iştirakçıları şəhərin mərkəzi meydanında nar məhsullarından hazırlanmış şirələrə qonaq edildilər.
"Nar bayramı, ənənəvi nar festivalı və mədəniyyəti" 2020-ci ilin dekabrın 16-da UNESCO-nun Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması üzrə Hökumətlərarası Komitəsinin 15-ci iclası zamanı UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.
Bayram haqqında
Bayram ölkəmizin nar paytaxtı olan Göyçayda keçirilir, burada 4 min hektar sahədə şah meyvələri yetişən bağlar salınıb.
Nar bayramı festivalının proqramına nar yarmarkası, ondan hazırlanan şirə, Azərbaycan mətbəxinin təamlarının dequstasiyası, folklor, rəqs, mahnı qruplarının və idmançıların çıxışı, eləçə də müxtəlif müsabiqələr daxildir.
Bayramların keçirilməsində əsas məqsəd regionların təbliği, mədəni və iqtisadi potensialın nümayişi və turizmin inkişaf etdirilməsindən ibarətdir.
Nar mədəniyyəti
Nar mədəniyyəti meyvənin becərilməsi ilə bağlı təcrübələr, biliklər, adət-ənənələr və bacarıqlar məcmusudur ki, bunlardan təkcə bir sıra kulinariya kontekstlərində deyil, həm də sənətkarlıqda, dekorativ sənətdə, miflərdə, nağıllarda və digər yaradıcılıq sahələrində istifadə olunur. Nar yerli kənd təsərrüfatı ilə, fermerlər və kənd icmalarında meyvə yetişdirən və toplayan şəxslərlə əlaqələndirilir. Bu şəxslər ətraf mühitin xüsusiyyətləri və məhsul yığımı texnikası haqqında anlayışa malikdirlər. Sözügedən meyvə ənənəvi yeməklərdə istifadəsindən tutmuş şeirdə sitat gətirilməsinə qədər bir sıra mədəni və sosial funksiyaları əhatə edir. Rəmzi olaraq, nar uzunmüddətli məhsuldarlıq, bolluqla əlaqələndirilir və enerji daşıyıcısı hesab olunur. Keçmişdə, Azərbaycanın yerli əfsanələrində nara məhəbbət və ehtiras simvolu, dindarlar isə əbədiyyət simvolu kimi baxırdılar. Nar Bayramının hər il qeyd edilməsi çoxəsrlik ənənələrin qürurunu nümayiş etdirir. Nar Bayramı şənliyə gələn qonaqlar arasında aktiv mübadilə və ünsiyyəti təşviq edir.
Göyçay narları
thumb|200 px Azərbaycan tarixi uzaq əsrlərə gedib çıxan narın yetişdirilməsi mədəniyyəti ilə qırılmaz surәtdә bağlıdır. Narlar tarixən Azərbaycanın demәk olar ki, bütün regionlarında yetişdirilir. Lakin quru subtropik zonada yerləşən Şirvan ən yaxşı nar sortlarının yetişdirilmәsi mərkəzi kimi qəbul edilmişdir. Şirə istehsalı üçün əsas etibarı ilə Göyçay rayonunda yetişən narlardan istifadə olunur.
Məhz Göyçay narı dünyada tanınaraq, "əsl Azərbaycan narları" üçün sinonimə çevrilmişlər. Qöyçay narlarının əla dadı və dəyişməz keyfiyyətinin sirri dünyanın heç bir yerində rast gəlinməyən unikal mikroiqlimin mövcudluğu və rayonun torpaq tərkibidir.
Müşk
thumb|right|Moschus moschiferus ([[Müşk maralı)]] Müşk - xoşqoxulu qırmızı-qonur maddədir. Onun qoxusunun 0,5-2 faizini muskon təşkil edir. Havada qoxusu birin milyarda nisbətində hiss edilir. Quru halda qoxu vermir. Yenidən nəmləndirdikdə ətri "bərpa olunur". Xalis müşk parçaya hopmamalıdır.
Hazırlanması
Maralın ayrıca növü olan "müşk maralı"dan əldə olunan müşk xüsusilə qiymətlidir. Marallarda xüsusi vəz olur ki, o, ətir ifraz edir. Vəzdəki ətir güclü olduğundan hətta uzaq məsafədən də hiss olunur. Qədimdə maralı ovlayandan sonra kəsir, emal edib ətirli maddəni alır və onu ətir kimi istifadə edirdilər.
Heyvanlardan müşkün daha ziyansız üsullarla alınması mümkündür. Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, heyvanların müşk vəzisi il ərzində bir neçə dəyişmə mərhələsindən keçir. Müşk heyvanın vəzində əvvəlcə süd rəngli maye şəklində olur. Sonra tədricən bərkiyərək, lobya toxumu boyda dənələrə çevrilir. Əgər quruyubsa, dənəni gümüş mala ilə vəzin xarici axarının ağzından ehtiyatla qaşıyaraq götürmək olar. Malanı 2,5 santimetrdən dərinə daxil etmək olmaz. Bundan başqa, müşkü maye halında olduğu yaz və payız fəsillərində də əldə etmək mümkündür. Müasir şprislər bunu daha ziyansız formada etməyə imkan verir. Heyvanları ovlamaq yolu ilə müşk almaq isə brakonyerlərin vərdiş etdiyi vəhşi bir üsuldur.
Təbabətdə
Müşkdən qədim Şərq təbiblərinin müxtəlif xəstəlikləri sağaltmaq (daxili qanaxma, qanazlığı, əsəb pozuntusu, ürəkkeçmə) məqsədilə istifadə etmişlər. Bu maddədən qıcolma zamanı və ürək əzələsi tonusuna tez təsir göstərən dərman kimi də istifadə ediblər. Məsələn, müşkü az miqdarda içdikdə insanın ürəyində olan ciddi döyüntülər azalırdı. Məşhur həkim və filosof İbn Sina öz dövrünün əksər dərmanlarının hazırlanmasında müşkdən istifadə edildiyini yazır. Bir sözlə, qiymətli ətir və dərman kimi istifadə edilən bu maddə qızıla bərabər tutulurdu.
Azərbaycanda müşk
Azərbaycana gəlincə, Azərbaycanda müşk o qədər də geniş yayılmayıb. Çünki sovet hakimiyyəti qurulandan sonra xalq təbabətinə qarşı təzyiqlər artdığından Şərqdə istifadə olunan təbabətə aid maddələr yığışdırılaraq müasir dərman preparatları ilə əvəz edildi. Hətta təzyiqlər nəticəsində Şərq kosmetikası da öz yerini Qərb kosmetikasına verməli oldu. Amma ərəb ölkələrində, İranda, Pakistanda, Hindistanda, Çində bu gün də müşk tapmaq mümkündür. Mütəxəssisin bildirdiyinə görə, heyvanların yaşından və növündən asılı olaraq onların müşkləri ətrinə, keyfiyyətinə görə fərqlənirlər. Müşkün iki cür təsir qüvvəsinə malikdir. Bunlardan biri, əsasən, kosmetika vasitəsidir. Amma müşkdən tibbdə də istifadə edirlər. Bu maddəni keçmişdə Azərbaycana və digər Şərq ölkələrinə Çindən, daha doğrusu, Çinin şimalında uyğurların yaşadığı Xotan və Uyğurustan vilayətlərindən gətirirdilər. Təsadüfi deyil ki, Şərq poeziyası nümunələrində "Xotan müşkü" ifadəsinə rast gəlmək olur.
Səməd Qurbanov
Səməd Qurbanov — XX əsrin 70-80-ci illərin tanınmış futbolçularından biridir. "Neftçi"nin tarixində xüsusi iz buraxıb. "Jiquli" ləqəbiylə tanınıb.
Səməd Qurbanov 1953-cü il iyulun 10-da Qazaxda anadan olub. SSRİ-nin idman ustasıdır. Sol cinah yarımmüdafiəçisi mövqeyində çıxış edib. Futbol oynamağa 1965-ci ildə Qazaxda UGİM-də məşqçi F. İsmayılovun rəhbərliyi altında başlayıb. 1971-ci ildə Azərbaycanın gənclər yığmasının heyətində ümumittifaq "Ümid" kubokunun qalibi olub. 1971-ci ildə Bakının "Neftçi" komandasına qəbul olunub və 19 yaşından karyerasını bitirənədək bu komandanın əsas heyətində çıxış edib. "Neftçi"də, əsasən, 10 nömrəli formanı geyinib və 80-ci illərin əvvəllərində komandanın kapitanı olub. Rəsmi və qeyri-rəsmi turnirlər, həmçinin yoldaşlıq görüşləri nəzərə alınmaqla "Neftçi"də 400-dən çox oyun keçirib. 1976-cı ildə "Neftçi"nin heyətində SSRİ 1-ci liqasının ikinci mükafatçısı olub. 70-ci illərin sonunda SSRİ-nin ikinci yığmasına və olimpiya yığmasına cəlb olunub. 1979-cu ildə Azərbaycan yığmasının heyətində SSRİ Xalqlarının Spartakiadasında iştirak edib. 1981-ci ildə tərtib edilən Azərbaycanın bütün dövrlər ərzində 33 ən yaxşı futbolçusunun siyahısında yer alıb (3-cü sol yarımmüdafiəçi). 1983-cü ildə "Futbol-Hokkey" həftəliyinin SSRİ-nin ən yaxşı futbolçusunu müəyyənləşdirmək üçün keçirdiyi sorğuda "Neftçi"nin səs alan yeganə futbolçusudur (1 xal). Sürətli reydlərinə görə "Jiquli" ləqəbini qazanıb. 1982-ci ilin mayında - 30 yaş 10 ayında futbolçu karyerasını başa vurub.
SSRİ çempionatında
SSRİ çempionatının yüksək liqasında qol vurduğu oyunlar
Qeyd: Fərqləndiyi 10 oyundan 7-də matçın ilk qolunu vurub. Ən çox Daşkənd "Paxtakor"unu məyus edib - 3 qol.
Verter effekti
Verter effekti — kütləvi intiharlar.