cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kükürdləşmə prosesi
Tətbiqi
Kükürdləşmə- kükürd saxlayan hetero tsikillərin-boyaq maddələrinin məs.triazin boyalarının alınmasında geniş tətbiq edilir. Boyaların yuyulmaya, oksigenə davamlı olması, rəng calarlarının tünd, acıq olması üçün kükürdün miqdarının çox və az olması, onun oksigenə münasibətinin əhəmiyyəti vardır və s. Kükürdləşmə-kauçukun vulkanizasiyasında istifadə edilən sürətləndiricilərin (məs. Kaptaksın) 2-merkaptobenztiazolun alınmasında, bir başa prosesin özünə tətbiq edilir. Kükürdləşmə -neftin kükürdləşməsində tətbiq edilir ki, bu onun əvvəlki məhsullarından başlayaraq, kreking qalıqları qatılmış bitum qarışığına qədər əlavə edilir və onun yüksək keyfiyyətli olmasını təmin edir. Kükürdləşmə-yağlara aşqar sintezində tətbiq edilir, məs. kükürd saxlayan alkilfenolyatlar gəmi yağlarının, yüksək oksidləşmə stabilliyi və triboloji (yeyilmə, siyrilmə və s.) xassələr tələb olunan, ağır texnikada işlənən dizel mühərrikləri yağlarının hazırlanmasında isifadə edilir və s.
Rəssam emalatxanası (Kurbe)
Tarixi və süjeti
Kurbe tablonu 1854 cü ildə işləməyə başlayır və cəmi 6 həftəyə bitirir. Bu rəsm haqqında o, belə deyirdi: Tablo Kurbenin yeddi illik yaradıcılığının bir rəmzidir. Tablonun sol tərəfində cəmiyyətin hər təbəqəsinə aid insan fiqurları vardır. Ortada Kurbet bir mənzərə rəsmi üzərinə çalışmaqdadır. Yanında duran çılpaq model isə akademik sənət ənənəsinin bir simvoludur. Sağ tərəfdə isə aralarında Jorj Sand, Şarl Bodler, Şanflyori, Piyer-Jozef Prudon və kolleksiyaçı Alfred Bruyasın da yer aldığı rəssamın dostları və tərəfdaşları təsvir edilmişdir.
Ton
Ton (simvolu: t) — 1000 kq-dən yaranan kütlə vahididir. Böyük kütləli cisimləri kiloqramla ifadə etmək üçün o qədər də əlverişli deyil və 1000 kiloqrama bərabər olan ton vahidindən istifadə edilir. Xüsusilə yükdaşımalarda istifadə edilir.
Etyen Mahçupyan
Həyatı
Etyen Mahçupyan 1950-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olub.
Mahçupyan 1972-ci də Boğaziçi Universitetinin kimya mühəndisliyi fakültəsinin məzunu olub və eyni universitetdəki elmi fəaliyyəti sayəsində yüksək dərəcə alıb. Ankara Universiteti siyasi məlumatlar fakültəsinin iqtisad bölməsində də yüksək dərəcə alan Mahçupyan "Radikal" qəzeti və ermənilərin "Aqos" mətbu orqanında çalışıb.
Türkiyənin baş naziri Əhməd Davudoğlu Mahçupyana "Aqil İnsanlar"ın yığıncağında məsləhətçilik təklifini irəli sürüb, Mahçupyan "məmnuniyyətlə" deyərək, təklifi qəbul etdiyini bildirib.
Mahçupyan Türkiyə hakimiyyətində ilk müsəlman olmayan məsləhətçi kimi tarixə düşəcək.
Fəaliyyəti
Təyinatından az sonra Etyen Mahçupyan ölkə müxalifətini hədəfə alan açıqlamalar verib. Baş müşavir "Axşam" qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, Türkiyənin dünyəvilik ideyası ilə yaşayan siyasi çevrələri özlərini ölkənin əsl sahibi hesab edirlər. Türkiyə hökumətinin erməni rəsmisi hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının da (AKP) məsələnin bu yerə çatmasındakı rolundan danışaraq tənqid edib:
"Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dili, fikirləri onları bir az da qızışdırdı. Bu kəsim bir az da özünə qapandı. Belə bir məqamda onlar cəmiyyətə daha da yadlaşdılar. AKP özünün xaricindəki sosial təbəqə ilə əlaqə qurmayan bir partiya olduğu üçün onları öz başına buraxdı. Ərdoğanın üslubu dünyəvi kəsimin bəlli bir qrupu tərəfindən asanlıqla həzm edilə biləcək bir tərzdə deyil". Etyen Mahçupyanın qənaətinə görə, AKP bəzi məsələlərdə avtoritar addımlar atsa da, demokratik mövqeyini də ortaya qoyub: "AKP heç zaman nə demokrat olub, nə də avtoritar. AKP-yə opponentlik edənlər də demokrat olmalıdır. Hər iki tərəfdə demokratlar və avtoritarlar mövcuddur".
Amcad Xan
Amcad Xan — Hindistan aktyoru
Həyatı
Amcad Sinqx Xan 12 noyabr 1940-cı ildə Hindistanda görkəmli aktyor Cayyantanın ailəsində anadan olub. Amcad Xan Bendredə Müqəddəs Treza orta məktəbini bitirib. 1957-ci ildə Amcad "Deli artıq yaxındır" filmində epizodik yeniyetmə rəssam rolunu oynayıb. 1975-ci ildə ona "Qisas və qanun" filmində Quldur Cabbar rolunu təklif etdilər. Bu rola hazırlıq üçün Amcad Xan quldurların həyatı haqqında müxtəlif materialları oxuyurdu. 1986-cı ildə Amcad Xan Bombey-Qoa yolunda avtomobil qəzasına düşdü. Müalicə üçün istifadə olunan dərmanlar həyatının sonuna kimi onun çəkisinә ciddi problemlər törәtdi.
Ölümü
Amcad Xan 27 iyul 1992-ci ildə 51 yaşında ürək çatışmazlığından ölmüşdür. Aktyoru Pali-Xildә Bandrının şərq hissəsindә müsəlman qәbiristanlığında dəfn ediblər.
Kabarda-çərkəz dili
Kabarda çərkəz və ya Yuxarı Adıq dili (Адыгэбзэ və ya Къэбэрдей Адыгэбзэ) — Abxaz-adıq dillərinden Adıq dilinin (Адыгэ псалъэ) bir dialektidir.
Yuxarı Adıqca, Adıqların Kabardey ve Besleney klanları tərəfindən danışılmaqdadır. Bu klanlar özləri öz dillərini "adıq dili" adlandırırlar. Şərqi Avropanın yerlisi Adıq dilinin digər əsas dialekti ise Aşağı Adıqcadır (КӀахыбзэ).
Çerniqov vilayəti
Çerniqov vilayəti (Чернігівська область) — Ukraynanın şimalında yerləşən vilayət.
Maqnitski aktı
Maqnitski aktı — 2012-ci ildə ABŞ Konqresi tərəfindən qəbul edilmiş qanun, insan hüquqlarının pozulmasında günahkar olan şəxslərə tətbiq edilir. Sənəd Hermitage Capital Fondunun hüquqşünası Sergey Maqnitski Moskva təcridxanasında istintaq zamanı öldükdən sonra qəbul edilib. Hazırda Amerikanın siyahısına 18 nəfər daxildir. ABŞ Maliyyə Nazirliyi tərəfindən tərtib olunmuş siyahiya daxil edilən Rusiya və MDB dövlətlərindən olan 18 şəxsə qarşı maliyyə və viza qadağaları tətbiq edilib.
Zəmin
Sergey Maqnitski 2009-cu ildə Moskvanın istintaq təcridxanasında vəfat edib. Həbsindən əvvəl hüquqşünas çoxmilyardlıq büdcə vəsaitlərinin mənimsənilməsini araşdırıb. Hüquqşünasın təmsil etdiyi Hermitage Capital bildirib ki, Sergey Maqnitski oğurluqda suçladığı şəxslər tərəfindən şərlənərək məhbəsə atılmışdır.
Siyahı
Siyahıdakı ilkin 16 adam bilavasitə Hermitage Capital şirkətinin hüquqşünası Sergey Maqnitskinin ölümünə aidiyyatda şübhəli bilinən şəxslərdir. Siyahıda olanlardan biri - Artyom Kuznetsov 1975-ci ildə Bakıda anadan olub.
Rusiya hakimiyyətinin reaksiyası
2013-cü il 12 apreldə rəsmi Moskva “Maqnitski siyahısı"na cavab olaraq 18 ABŞ vətəndaşının Rusiyaya girişini yasaqlayıb.
Şərqi
Türkiyədə Əndərunlu Vasif şərqi ustalarından biri kimi tanınır:
Senecio umgeniensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aksinit
Haqqında
Triklinik kristalları pazabənzər, yastılanmış. Ayrılma orta, yaxud qeyri-mü­kəmməl {010}, {12}, {10}. Aqreqat.: löv­hə­cikvari, dənəvar. Boz, qonur, bənövşəyi-göy, bozumtul-yaşıl. Parıltı şüşəli. Sərtliyi 6,5-7. Xüsusi çəkisi 3,3. Skarnlarda, epidoditlərdə, peqmatitlərdə, karbonatlı-kvars və kvars damarlarında.
Mahmud Cəm
Mahmud Cəm (1884–1969, farsca: محمود جم) — İranın 1935–1939-cu illərdə baş naziri olmuşdur.
Həyatı
Mahmud Cəm, Təbrizdə dünyaya gəlibdir. Atası Məhəmmədsadıq Kirmani, Kirmandan Təbrizə mühacirət etmişdir. Cəm Təbrizdə fransız bir şəxsdən fransız dilini öyrəndikdən sonra Təbrizdəki fransız səfirliyində tərcüməçi olaraq çalışmağa başlamışdır.
Oğlu Firudin Cəm İranın məşhur hərbçilərindən olmuşdur.
Karyerası
Fransız səfirliyində tərcüməçi kimi işləməyə başlayan Cəm, Kirman və Xorasan da qubernator vəzifəsində çalışmışdır. 1933-cü ilin sentyabr ayında daxili işlər naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Rza şahın rəhbərliyi altında maliyyə naziri vəzifəsində çalışmışdır. 1935-ci ilin dekabr ayından 1939-cu ilin oktyabr ayına qədər baş nazir vəzifəsində çalışmışdır. Transiran koridoru onun baş nazirliyi dövründə açılmışdır. Bundan sonra o Misirə səfir təyin edilmişdir. 1948-ci ildə o, ədliyyə naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Bundan sonra İtaliyaya səfir təyin edilmişdir. Ölümünə qədər deputat kimi xidmət etmişdir.
Uzun müddət Dəmir Komitəsinin (Committee-e Ahan) üzvü olmuşdur.
Ölümü
1969-cu ilin 10 avqustunda, 89 yaşında Tehranda vəfat etmişdir.
Camal İsmixanov
Camal İsmixanov - Operator.
Mehrimah Sultan Külliyəsi (Ədirnəqapı)
Mehrimah Sultan Külliyəsi bir çox xüsusiyyətlərinə görə daha sadə görünümə sahibdir.
Camal İsmixanov
Həyatı
Camal İsmixanov 1910-cu ildə Bakıda anadan olub.
Mehrimah Sultan Külliyəsi (Ədirnəqapı)
37 m hündürlükdə günbəz üç tağ üzərində, hər tərəfində iki sütun, sağ və solda üç qübbə yerləşir. Mehrab və minbər daş işlərindən düzəldilib. 20 metr diametri və 37 metr hündürlüyündə günbəz ilə örtülmüş dini quruluşun ən maraqlı hissələri günəş işığından maksimum dərəcədə yararlanmaq üçün yerləşdirilmiş vitraj şüşələri olan mərmər minbərdır.
Camal İsmixanov
Həyatı
Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda 2 il təhsil alıb.
Mehrimah Sultan Külliyəsi (Ədirnəqapı)
Böyük həyət qapısından dik pilləkənlərlə məscidə çatanda, sağdakı mədrəsələr və 7 qübbəli 8 mərmər qranit sütunlu son iclas yeri var. Bulaq bağda, minarə isə sağdadır. Hamam küçənin yanındadır. 1999-cu il zəlzələsi zamanı ziyan görmüş məscidin bərpası başa çatdırılmışdır.
Camal İsmixanov
Həyatı
Varlı ailədən olduğu üçün İnstitutdan qovulub. Sonra Leninqrad Kino Mühəndisləri İnstitutunu bitirib.
Mehrimah Sultan Külliyəsi (Ədirnəqapı)
Bu quruluşun kompleksi özünü çox dərəcədə qoruya bildi. Kompleksdən yalnız mədrəsə və bazar qala bilməzdi. 20-ci əsrin birinci rübünə qədər istifadə olunan məktəb və hamam hələ də bütövlüyünü qoruyur. Məktəbin yanında Əhməd Paşanın məzarı da var.
Osmanlı İmperatorluğunun məscid tikməsi təxminən 3 il çəkdi. 11 illik bərpa işləri başa çatdı və məscid xidmətə açıldı.
Senecio unionis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Konflikt
Konflikt  — qarşıdurma və ya mübarizə. Konfliktlə bağlı araşdırmalarla konfliktologiya elmi məşğul olur.
Konflikt ədəbiyyatda
Ədəbiyyatda konflikt dedikdə bədii əsərlərdə  süjetin inkişafının, iştirak edənlərin  mübarizəsinin əsasını  təşkil edən  münaqişə, toqquşma nəzərdə tutulur.
Elzi Kraysler Seqar
Elzi Kraysler Seqar (8 dekabr 1894, Çester, İllinoys — 13 oktyabr 1938, Santa -Monika, Kaliforniya) — amerika kommiks rəssamı.
Həyatı
Seqar, Mississippi çayının kənarındakı İllinoys ştatına bağlı Çester şəhərinde doğulub böyüdü. Ev təmiri işlərində çalışan atasının yanında, divar kağızı və boyama işlərində uşaq yaşlarında çalışdı. Yerli bir teatrda musiqili vodevillər və filmlərdə təbil çaldı. Burada film maşinisti olaraq iş tapdı. 18 yaşında bir karikaturaçı olmağa qərar verdi.
S. Orconikidze adına Azərbaycan Diviziyasının onilliyi (film, 1930)
Məzmun
Filmdə Azərbaycan diviziyasının keçdiyi şərəfli yoldan, onun hərbi və siyasi hazırlığından və onillik yubileyindən danışılır.
Qadişa vadisi
Qadişa vadisi — Livanın Şimal mühafəzəsinin Beşarri və Zğarta nahiyələrində yerləşir.
Xəritə
400px|Əsas saytlarını yerləşməsi
Hayfa Universiteti
thumb|right|250px|Hayfa Universiteti, cənubdan Eşkol qülləsinin görünüşü. Hayfa Universiteti — İsrailin Hayfa şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Bir neçə kampusdan ibarətdir, əsas kampus Karmel aşırımının bir hissəsi olan "Tlalim" ( ("Yamaclar") dağının yüksəkliyində yerləşir, Aralıq dənizindən 483 metr yüksəklikdə. Bundan başqa kampuslar Hayfa portu rayonu olan Oranimdə və Çek-Postda da var.
Fakültələri
Hayfa Universitetində aşağıdakı fakültələr vardır:
Təhsil kafedralarda aparılır. Hayfa universitetinə daxil olan və doktorantlar təhsil alan Biznes Məktəbində akademik təhsil verilir.
Xarici əlaqələri
GU8 konsorsiumunun üzvüdür.
Jülyet Binoş
Jülyet Binoş (fr. Juliette Binoche) - Fransa aktrisası.
Senecio urophyllus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Cəlayır eli
Cəlayır eli — azərbaycanlıların etnogenezində iştirak etmiş tayfa.
Tarixi
Cəlair eli Fəzlullah Rəşidəddinin "Camü ət-təvarix" adlı əsərinə əsasən monqolların Darlekin qolundandır. Monqolların Nirun qolundan fərqli onlar imperiyanın yaranmasından sonra birliyə daxil oldular. Fəzlullah Rəşidəddin qeyd edirdi ki, onlar xarici görnüşləri və dilləri ilə monqollara bənzəyirdilər.
Cəlayırlar Azərbaycana və İrana monqol işğalları zamanı gəliblər. Onların arasında Hindistanda Xarəzmşah müharibəsi zamanı hərbi əməliyyatlara rəhbərlik etmiş tümənbaşı Bala-noyonu, Mengu xan dövründə ağsaqqal və hörmətli hakim Munkasar-noyonu, Elxanlılar dövlətinin Gürcüstandakı hakimi Kurçi-Bugunu və bir çoxlarını göstərmək olar. Hətta böyük xaqan Uqedey uşaqlıqda cəlair Kadanın ailəsində tərbiyə alıb.
Çingiz xanın göstərişi ilə cəlairlərin böyük hissəsi Cağatay ulusunun tərkibinə daxil edilmişdi və Orta Asiyanın Xocənd şəhərinə bitişik yerə köçürülmüşdü.
Əmir Teymur tərəfindən pərən-pərən salınmış cəlairlər sonralar bir çox türk xalqlarının etnogenezində iştirak ediblər. Merqen qeqen öz xronikasında XV əsrdə onların monqolların tərkibində də, ancaq cəlair adı altında yaşamasından danışır. Qəribədir ki, Monqolustan hakimi Dayan xan nəvəsi Qeresendze də, cəlair-xunytayci kimi ayama ilə adlandırılmışdı. Bəzi məlumatlara görə onun 4, digər mülahizələrə görə isə 7 oğlu vardı, hansılar ki, sonralar yeddi xalxac qoşunlarına başçılıq ediblər.
Cəlairlər xalqı on tayfaya bölünürdülər, onlardan ən başlıcasını Rəşidəddin cat tayfası adlandırır. Mukali qoyon və Munkasar-noyon məhz bu tayfaya aid idilər.
Anlamı və kökü
Nəzərə alsaq ki, "lar" türk dillərində cəm hal şəkilçisi bildirir, təxmin etmək olar ki, "cəlair" etnonimi başlıca tayfanın adından yaranıb xüsusən ona görə ki, "cəlair" adına qədim türklərin tərkibində VIII əsr toqon traktatında colto tayfası haqda işarə istisna olmaqla XI əsrə qədər tarixi mənbələrdə praktiki olaraq rast gəlinmir. "Cad" (cat, azad, yad və s.) etnoniminə tarixdə daha çox təsadüf olunur.
Hələ Ptolomey bizim eranın birinci əsrlərində indiki Sır-Dərya sahillərində yaşamış "Yatii" xalqı haqda xatırlama verir. Orta əsrlər ərəb coğrafları həmin yerlərdə yəcuc və məcuc (bu haqda Quranda da yazılıb) (Incildə Qoq və Moqoq) xalqlarını yerləşdirir. Bunlar uzun müddət mifik xalqlar kimi sayılıb, lakin sonuncu yüz ilik ərzində alimlər dəfələrlə sübut ediblər ki, miflər çox zaman gerçək əsaslara malikdirlər. Yatii-Yəcucu-cad-bir növ varislik sırası ilə düzülüblər. "C" **affrikatı** --"DZ", "Z", "çy", "SZ" hətta azsaylı etnosun dilində (müqayisə edin: cunqar-çyunqar-szyunqar-zyunqar), bir çox türk ləhcələrində isə -- "y" yaxud "u" variantları ola bilər.
Və hətta onun adı nəsil-tayfa mənsubiyyətindən danışır. Demək olar bütün Avrasiya xalqlarında etnik yaxud toponomik mənsubiyyət anadan olarkən verilən adla eyni zamanda baş verib, bəzən onu əvəz edib. Cəlayır ittifaqını təşkil edən tayfa türk və monqol xalqlarının etnogenezində əhəmiyyətli rol oynayıb. Onların ən parlaq nümayəndələri uzun zaman xələflərinin gürur predmeti olacaq.
Cəlayır eli Azərbaycanda dövlət qurmuşdu.
XVIII yüzildə Cəlayır eli öz müstəqilliyini itirib oymaq şəklində Avşar elinin tərkibinə daxil oldular. Cəlayır oymağı Avşar dövlətinin yaranmasında önəmli rol oynamışdı.
Oymaqları
Mühəmməd Heydər özünün "Tarixi-i Rəşidi" əsərində məlumat verir: "Cu-Monqolustanın bir aylıq yol məsafəsindəki yerlərindən biridir…" Mətndə Cud ölkəsi kimi də yazı var. "A" və "U" saitləri variasiya oluna bilər. Cənubi Qazaxıstanın "kurama" etnik qrupu arasında professor Radlov tərəfindən "Culair" nəsli qeyd olunub.
XV-XVI əsrlərdə Cunqariyanın da bir hissəsinin daxil olduğu Şərqi Türkistan Orta Asiya xalqları arasında Cete adını daşıyırdı. Müəyyən şübhələr olmasaydı bu halı bu məqalənin mövzusu ilə əlaqələndirmək cəlbedici olardı. Oyrat-kalmık etnonomi dörbönlülərin müharibəyə qədər Zetovşda oymağın şimal ulusunda Zyed yaxud Zed və Don kalmıkları arasındakı qakmaaninin Zad və Zed kevyud nəsillərinə rast gəlinir.
Zad etnoniminin etimologiyası çox, o cümlədən əfsanəvi və məişət xarakterli versiyaları birləşdirir. Çətin ki, onu tatarlardan çıxan Ozed ilə (Jzed) alaqələndirmək mümkün olsun. Bu halda nəslin adı başqa cür səslənərdi, belə ki, mənsubiyyət bildirən şəkilçiləri:-- ekin, exin və digərlərini ehtiva etmiş olardı.
Zetlərin həmçinin Samodiy mənşəli olması da az inandırıcıdır.
Cənubi Sibir xalqlarında Çot və Çoğdu etnonimləri ilə müqayisə onların türk köklərindən olması haqda daha çox fikir yaradır.Özbəklər arasında Çit, türkmənlərdə-Çoundar (çoudar, çağdar) etnik qruplar var. Eyni zamanda 92 özbək nəsillərinin siyahısında "sut", qırğızlarda "sul" iştirak edirlər və bunlar "Cad" etnonimi ilə daha çox səsləşirlər.
Q.O. Adyevin "zvedlərin" kalmık "Ze" (bacıoğlu) sözündən yaranması mümkünlüyü haqda ehtimalları yəni, Çingixzlərin qadın xətti ilə nəsil törəməsi olmasını da ciddi qəbul etmək olmaz. Matriarxat enoxası Çingiz xanın anadan olmasından min il əvvəl sona yetib və körəri xalqlarda nəsil adının varisliyi yalnız kişilər vasitəsilə həyata keçrilir.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, XIX-XX əsrlər arasında xoşeut (qovşut) ulusu içərisində Şangas və telingid nəsilləri, Böyükderbet ulusu arasında isə burullar, telingud oymaqları köçəbəlik ediblər.
Rəşidəddin onları cəlayırların tərkibipndə şankut (Şanqut oymağı) və telengit (Telengit oymağı) tayfaları kimi göstərir. Və əgər telenqitlərin kalmıklar arasında zühur etməsinə münasibətdə yalnız bir neçə tamamilə inandırıcı hipotez və fikirlər varsa, onda şangutlar və şangasların varisliyi xüsusi şübhə doğurmur. Şangas nəslinə böyük oyrat-kalmık maarifçisi Zaya-pandit də məxsusdur.
Bergün
Bergün — İsveçrədə kənd.
Kənd "çox gözəl olduğu üçün və sosial şəbəkələrdə paylaşılan şəkilləri kənddə olmayan insanları pis hiss etdirdiyi üçün" turistlərin kənddə şəkil çəkdirməsi qadağan olunub. . Kəndin fotosunu çəkənləri 5 avro miqdarında cərimə gözləyir.
Panərəb Oyunlarında futbol
Ərəb dövlətləri arasında keçirilən və bir çox idman növünü bir yerdə cəmləşdirən Panərəb oyunlarında futbol ilk dəfə 1953-cü ildə kişi komandalar arasında oynanılmağa başlamışdır. Bu turnirdə Misir 4 çempionluq adını qazanaraq ən uğurlu komanda hesab olunur. Bu günə qədər 6 müxtəlif komanda turnirdə çempion olmuşdur.
Ümumi məlumat
A round-robin tournament determined the final standings. oynanılmadı.
Leyla Bexti
Leyla Bexti; doğ. 6 mart 1984, İssi-le-Mulino, Fransa) — Əlcəzair əsilli Fransa aktrisası.
Həyatı
Leyla Bexti 6 mart 1984-cü ildə Əlcəzairin İssi-le-Mulino şəhərində anadan olub. Monruj şəhərciyində teatr təmayüllü Jenevye Moris litseyini bitirəndən sonra altı ayda Stefan Jildanın  teatr kurslarında iştirak edir. Daha sonra Berenjer Bastinin art-studiyasında məşğul olur. 2005-ci ildə Şeytan filminin sınaq çəkilişlərindən uğurla çıxır.
Düləfilər
Düləfilər— 825-898-ci illər arasında İranın Həmədan və İsfahan bölgələrində Abbasilərə bağlı olaraq hökm sürən ərəb əsilli xanədan.
Tarixi
Sülalənin idarə mərkəzi Kərəc idi. Abbasilər dövründə xilafətdəki mərkəzkdənqaçma əməllərin sürətlənməsi sonucunda gedərək gücləndilərsə də, torpaqları 898-ci ildə təkrar Abbasilər tərəfindən ilhaq edildi.Düləfilər ərəb mənşəli Əcl İbn Lucaim qəbiləsinə mənsubdur.
Feodosiya Blaçford
thumb|Blaçford öz uşaqları ilə (təqribən 1780-ci il) Feodosiya Blaçford (d. 1744 – ö. 9 noyabr 1817) — irland filantropist və metodist.
Həyatı
1744-cü ildə Uiklou qraflığında anadan olmuşdur. O, dörd övladı olan Uilyam Tiqrenin yeganə qızı idi. Onun Uilliam, Eduard və Riçard adlarında üç qardaşı var idi.
Sənin adın Dənizdir (opera)
Sənin adın Dənizdir — bəstəkar Firəngiz Əlizadənin qısa kamera operası. Libretto bəstəkarın özünə məxsusdur.
Tarixçə
İlk tamaşa ABŞ-də Houston Grand Operada 2011-ci ilin may ayının 25-i göstərilib. Dənizi Hyuston operasının sopranosu Laura Botkin, onun atasını isə Amerikan baritonu Con Pakkard ifa ediblər. Seymur rolunda Azərbaycan tenoru Babək Niftəliyev, onun anasının rolunda isə Mələkxanım Əyyubova çıxış ediblər.
Məzmun
Bu, okeanı keçən mədəniyyətlər və dillərarası böyük sevgini iki musiqi gücü köməkliyi ilə anlatan operadır: bir yandan gənc Amerikan rəssamı Dənizin və atasının hekayəsindən söz açan Qərbi simli kvratet və fleyta, o biri yandan isə gənc Azərbaycan müğənnisi Seymur və anasının hekayəsindən bəhs edən tar, kamança və muğam xanəndəsi.
Feodosiya Blaçford
Həyatı
9 noyabr 1817-ci ildə vəfat etmişdir. Necə dəfn edildiyi məlum deyil.
Lui Paster
Lui Paster — Fransa bioloqu, kimyaçı, əczaçı, müasir mikrobiologiya və immunologiyanın banisi. O quduzluğa qarşı vaksin kəşf etmiş və bakteriyaların bu xəstəliyi necə meydana gətirdiyinin izahını vermişdir.Hətta Parisdə, 1888 - ci ildə inşa edilmiş Paster instutu onun adını Lui Paster cansız materiyadan canlıların yaranmasının (abiogenez) mümkünlüyünü tədqiq etmişdir. 1861-ci ildə çox sadə vasitələrlə apardığı təcrübədə sübut etdi ki, abiogenez fərziyyəsi deyil, biogenez qanunu (canlı canlıdan ortaya çıxır) elmi təsdiqini tapır. O deyirdi:
“Ən adi təcrübənin vurduğu öldürücü zərbədən sonra öz-özünə yaranma nəzəriyyəsi heç vaxt duruş gətirə bilməyəcək... Öz valideynlərinin iştirakı olmadan mikroskopik canlıların dünyaya gəlməsini təsdiq etmək üçün hal-hazırda əlimizdə heç bir əsasımız yoxdur. Bunu mümkün hesab edənlər isə öz xəyallarının və qaçılmaz səhvlərlə nəticələnmiş yanlış təcrübələrin qurbanına çevriliblər”. .
Kuntimes
Əhalisi
1999-cu ildə kəndin əhalisi 229 nəfər (125 kişi və 104 qadın) olmuşdur. . 2009-cu ildə aparılmış əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə 182 nəfər (91 kişi və 91 qadın) yaşayırdı. .
Lui Paster
Ölümü:Lui Paster 72 yaşında insult və iflic nəticəsində vəfat etmişdir. Onun məqbərəsi Paster İnstitutunun yeraltı qatındadır.
Həyatı
Atası adı Jan Jozef Paster pərən-pərən salınmış Napoleon ordusunun keçmiş çavuşu idi. Lui iki illik məktəbi bitirdikdən sonra Kulj Arboa məktəbinə keçdi. 1843-cü ildə ali məktəbə qəbul olundu, təhsilini başa vurduqdan sonra 26 yaşında Strasburq Universitetində kimya mütəxəssisliyini öyrəndi. Paster Strasburq Universitetinin rəisinin qızı ilə 1849-cu ildə evləndi. Bu ailədən əvvəlcə 3 qız övladı dünyaya gəldi və o qızlar yetkinlik yaşına çatmadan öldülər. Paster və həyat yoldaşının daha sonra biri qız, biri oğlan olmaqla 2 övladı da dünyaya gəldi
Elmi fəaliyyəti
Paster işıq ilə bağlı işlərə maraq göstərmişdir. Fermentasiya prosesi də onu çox maraqlandırırdı və bu sahədə önəmli kəşflər etmişdir. Fermentasiya bakterial fəaliyyətlərin nəticəsi olduğunu və öz-özünə yaranma nəzəriyyəsini rədd etdi.
Hudeydə
Hudeydə—Yəməndə Qırmızı dənizin sahilində tarixi şəhər.
Tarixi
Hudeydə adından ilk dəfə Yəmən tarixçisi Əli bin Həsən əl-Hazrəci 1393-cü ildə bir sahilin adı olaraq söz açır. Ancaq aparılan arxeoloji araşdırmalar, bu tarixdən üç-dörd əsr öncə bu civarda bəzi yaşayış mərkəzlərinin olduğunu ortaya çıxarmışdır. İslamın yayılışından qısa bir müddət öncə bölgənin cənubundakı Qanemiyədə yaşayanlar vardı və bu insanlar, Həzrət peyğəmbərin bölgəyə yolladığı dəvətçiyə dirənmə göstərmədən İslamiyəti qəbul etmişdilər. Bu şəhər ehtimalən bir zəlzələ sonunda yox olmuşdur. XIV əsrdə ov sahəsi olaraq istifadə edilən Hudeydədən yaşayış mərkəzi mahiyyətilə bəhs edilməsi, XV əsrin ortalarında Ədəndəki Tahiri sultanlığının hakimiyət illərinə rastlanır. Əhməd ibn Məcid də "Kitabül-Fəvaid" adlı əsərində (yazılma tarixi 1490) buranın Yəmənin ən önəmli limanlarından biri olduğunu söyləyir.
XVI əsrin ilk rübündə Hudeydə limanı önəmini qorudu. 1515-ci ildə Məmlüklər Ədənə gələn portuqaliyalılara qarşı göndərdikləri qüvvətlər için Zəbid imamının istənilən qıda yardımını etməməsi üzündən quruya əsgər çıxararaq Hudeydədə hakimiyətə yiyələndilər. Bu hücumdan böyük zərər görən şəhər canlılığını itirdi və funksiyasını daha cənubdakı Moha limanına buraxdı. 1517-ci ildə Misirin Yavuz Sultan Səlim tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra Yəməndə olan Məmlük ordusu da Osmanlı dövlətinin hakimiyətini qəbul etdi. Qucarat sultanı Bahadur şahın Osmanlı dövlətindən portuqaliyalılara qarşı yardım istəməsi üzərinə 1538-ci ildə Hind səfərinə çıxan Xadım Süleyman paşa komandasındakı Osmanlı donanması dönüşdə Hudeydəyə və Yəmənin Qırmızı dənizdəki digər limanlarına uğrayaraq bölgəni nəzarət altına aldı. 1625-ci ildə Zeydi imamı Məhəmməd Müəyyədbillah Hudeydəyə yürüdüyündə Osmanlılar açıqdakı Kəməran adasına çəkildilər və şəhər 1636-cı ilə qədər Zeydilərin hakimiyətində qaldı.
Cənubdakı Moha limanı Qırmızı dənizin girişinə yaxınlığından dolayı Avropa, Cənubi-şərqi Asiya və Hindistan arasındaki qəhvə ticarətinin mərkəzi halına gəlincə Hudeydə qədim əhəmiyyətini itirdi. Bu durum, XVII əsrin son rübünə girildiyində Avropalı quldur gəmilərinin Babülməndəbin yaxınından keçən ticarət gəmilərinə hücum etməsilə dəyişdi və içəridə olması səbəbiylə daha güvənli olduğu üçün təkrar önəm qazanan Hudeydə limanında qəhvə ticarəti yenidən canlandı. Osmanlı dövləti qəhvə ticarətini bu limandan aparır, Amerikan bəzi və qaz yağı qarşılığında İngiltərə və Fransaya ixrac edilən qəhvənin miqdarı ildə 6.000 ton olurdu. Hudeydə XVIII əsrdə, özəlliklə 1730-1790-cı illər arasında ən parlaq dönəmini yaşadı; ticari baxımdan getdikçə önəm qazanan şəhərin bu illərdəki durumunu buranı ziyarətə gələn bir çox qərbli səyyah anladır. Hudeydə limanı, Qırmızı dənizdəki Sevakin tüccarlarının Nil torpaqlarından göndərdikləri atlar üçün də bəlli-başlı bir bazar yeriydi. Ancaq bu ticari inkişaf qısa sürdü. Zira şəhər bölgədəki əşirət və qəbilələrin hücumlarına məruz qaldı və 1809-1810-cu illərdə Şərif Hamud Əbu Mismar buranı işğal etdi. Daha sonra Cizandan gələn Vəhhabilər şəhəri yağmaladılar və yandırıb-yıxdılar. Misir valisi Məhəmmədəli paşa, nüfuz sahəsini Ərəbistan yarımadasına qədər genişlətdiyində bu yerlərdəki olaylar istədiyi şəkildə gerçəkləşməyincə Hudeydəni Sənadaki Zeydi hakimiyyətinə buraxdı.
Ədən limanının İngilislər tərəfindən inkişaf etdirilməsiylə önəmi azalan Mohanın yerinə Türklər 1830-cu ildə Hudeydə limanını islah etdilər. Şərif Hüseynin üsyanında (1832) bura olduqca zərər gördü. Misirdə güclənən Məhəmmədəli paşa, təkrar Akabədən Babülməndəbə qədər Ərəbistan sahillərini nəzarətinə alınca şəhər yenidən böyük bir ticarət mərkəzi halına gəldi.
Rama
thumbnail
Rama — hind mifologiyasında populyar şahzadə.
Haqqında
Hind mifologiyasına görə Rama sınaqdan keçərək Şiva allahının bu vaxtadək heç kimin əyə bilmədiyi oxunu sındırıb gözəl şahzadə Sita ilə evlənmişdi. Düşmənləri Ramanın öz ölkəsindən 14 il müddətinə qovulmasına nail olurlar. Ögey qardaşı və arvadı Sita da Rama ilə birlikdə gedirlər. Meşədə sərgərdan həyat sürən Rama və onun qardaşı çoxlu igidliklər göstərir və bir neçə müdhiş rakşası (eybəcər məxluq simasında olan şər allahlarını) öldürürlər. Rakşasların çarı Sitanı qaçırır və onu cəng arabasında hava ilə Lanka adasındakı paytaxtına aparır. Sitanı xeyli axtardıqdan sonra Rama meymunların çarı ilə saziş bağlayır, meymunların və ayıların qoşunlarına başçılıq edərək okeandan körpü salır və Lankanı mühasirəyə alır. Döyüşdə Rama ilə qardaşı bir neçə rakşas sərkərdəsini öldürülər, təkbətək yekun savaşında isə Rama rakşasların çarına qalib gəlir. O, Sita ilə birlikdə öz ölkəsinə qayıdır və çar olur.
XI əsrdən başlayaraq Rama kultu hiduizmin iki mühüm kultundan (krişnaizmlə yanaşı) biri olur. Bu Şimali Hindistan kultuna görə, Ramaya baş allah kimi etiqad olunur.
Azərbaycan Geologiya Muzeyi
Azərbaycan Geologiya Muzeyi — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 19 aprel 1982-ci il tarixli qərarı ilə Azərbaycan SSR Geologiya İdarəsinin nəzdində yaradılmış, Bakı şəhərində yerləşən muzey.
Tarixi
Muzeyin seksiyalarında ölkənin bütün bölgələrindən 5000 dağ süxuru, minerallar və kristallar vardır. Muzeyə gələnlər, həmçinin geologiya ilə bağlı audio-video materiallarla da tanış ola bilərlər. Muzeyin mövcudluğu həm yerli əhalinin, həm də xarici nümayəndələrin, həmçinin bu sahə üzrə investorların Azərbaycanın təbii sərvətləri ilə tanış olmasına şərait yaradır. Muzey regional geologiya, mineral resurslar (faydalı qazıntı süxurları, süxur olmayan faydalı qazıntılar), petroqrafiya, minerologiya və palentologiya seksiyalarından ibərətdir. 21 may 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən respublika Təbii Sərvətlər və Əkologiya Nazirliyinin Geologiya Nazirliyinin fəaliyyətini yaxşılaşdırmaq üçün Prezidentin Ehtiyat Fondundan bir milyon manat ayrılması barədə sərəncam imzalanmışdı. Sərəncamdan sonra muzeydə geniş təmir və rekonstruksiya işi başlanmış, muzeyin strukturu müasir tələblər səviyyəsinə çatdırılmışdır. Muzeyin sahəsi genişləndirilərək 630 kv. metrə çatdırılmışdır. Muzeyə müasir baxış stendləri, zalların temperatur tənzimləyicisi qoyulmuş, bir sıra eksponatlar bərpa edilmişdir. Muzey əsaslı təmirdən sonra 25 dekabr 2010-cu ildə açılmışdır. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin tərkibində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Geologiya Muzeyində ölkənin bütün bölgələrindən toplanmış 5 000-dən çox dağ süxuru, mineral və kristal nümunələri qorunur. Geologiya Muzeyi 1969-cu ildə görkəmli geoloq İvan Sitkovskinin şəxsi kolleksiyası əsasında Azərbaycan Geologiya İdarəsinin nəzdində təşkil edilib. Elə həmin tarixdən ölkə geoloqlarının elmi tədqiqat işləri zamanı tapdıqları müxtəlif daşlar sistemləşdirilərək xüsusi bölmələrə yerləşdirilib. Muzeyin əsas fəaliyyət istiqaməti ölkənin mineral-xammal bazasını səciyyələndirən süxur, mineral və filiz nümunələrinin ümumi nümayişə təqdim edilməsi, geoloji-kəşfiyyat işlərinin nəticələrinin və elmi-geoloji nailiyyətlərin geniş miqyasda təbliği və təşviqidir. Çünki təmir və rekonstruksiya olunub.
Bölmələri
Muzeyin 6 bölməsi var. Regional geologiya bölməsində respublikanın ümumi geoloji quruluşu, faydalı qazıntıları haqqında məlumat verilir. Mineral-xammal bazasında Azərbaycan Respublikası ərazisindəki bərk filiz və qeyri-filiz yataqları haqqında ümumi məlumat almaq olar. Bir çox yataqlar haqqında stendlər, o yataqlardan götürülmüş filiz nümunələri xüsusi vitrinlərdə göstərilir. Petroqrafiya dağ süxurlarının tərkibini, əmələ gəlməsini, genezisini öyrənən bölmədir. Bu bölmədə Azərbaycan ərazisində yayılmış bütün dağ süxuru növləri nümayiş etdirilir. Mineralogiya bölməsində ekspozisiyanın əsasını respublikamızın ərazisindən yığılmış minerallar və kolleksiyanı mümkün qədər tamamlamaq üçün dünyanın bir çox regionlarından mübadilə yolu ilə gətirilmiş nümunələr təşkil edir. Minerallar çox olduğu üçün onlar bir sistemlə təsnifata əsasən bölünmüş vitrinlərdə yerləşdirilib. Paleontologiya bölməsində qədim dövrdən müasir dövrə qədər məhv olmuş bitki və heyvan qalıqları saxlanılır. Bütün bunlar nəvaxtsa çox qədimlərdə milyon illər bundan qabaq Paleozoy, Mezozoyda və ya bu yaxınlarda Paleogen, Neogen, Antropogendə belə özünəməxsus tərzdə hərəkət edib, qidalanıb, inkişaf edib və daşlaşıb. Fototeka bölməsində respublikanın geoloji cəhətdən maraqlı guşələrini, faydalı qazıntı yataqlarını, daş karxanalarını təsvir edən panoramlar nümayiş etdirilir.
Dahurlar
Mənşə
Daur toplumunun necə formalaşdığı tam olaraq aydın deyil, belə ki, onların etnik mənşəyinə dair müxtəlif tədqiqatçı müəlliflər tarixən iki cür yanaşma formalaşdırıblar. Birinciyə görə daurlar kökən olaraq monqol mənşəlidir, ancaq sonradan güclü şəkildə tunqus-mancur təsirinə məruz qalmışdırlar. İkinciyə əsasən isə daurlar tunqus-mancur mənşəli qövm olmuş, ancaq 13-14-cü əsrdə monqol dilində danışmağa başlamışdırlar. Daurlar isə özlərini monqol dilli Kidan (Kitay və ya Xitay) xalqının birbaşa varisi hesab edirlər.
Hazırda tədqiqatçıların çoxu daurları monqol kökənli hesab etməkdədir. Daurların ana dilində "Daur" sözü "əkinçi" mənasını verir. Bu ada ilk dəfə Min sülaləsinin Çində hakimiyyətdə olduğu dövrə (1368-1644) aid məxəzlərdə rast gəlinir.
Dil
Ana dillərindən başqa Daurların əksəriyyəti çin və monqol dillərində, az bir qismi isə evenk, qazax və mancur dillərində danışa bilir.
1990-cı il siyahıyaalınması zamanı Çində daur dilində danışanların sayı 84.950 nəfər olmuşdur.
1999-cu ilə olan məlumata əsasən Çində Daur dilində danışanların sayı 96.085 nəfər olmuşdur.
Daur dili Altay dil ailəsinin Monqol dilləri qrupuna daxildir. Bu dilini iki əsas və iki yarım ləhçəsi vardır. Əsas ləhcələr Buthas və Tsitsikar ləhcələridir. 1999-cu ilə olan məlumata əsasən Buthas və Tsitsikar ləhcələrinin hər birində 35 min nəfər etnik daur danışmaqdadır. İki yarım ləhcədən biri Haylar, digəri isə İli və ya Sincan ləhcəsi adlanır. Haylar ləhcəsi leksik baxımdan güclü şəkildə evenk dilinin təsirinə məruz qalmışdır, bu səbəbdən bəzən Tunqus dillərindən biri olan evenk dilinə mənsub ləhcə olaraq qəbul edilir və təsnifatı mübahisə doğurur. 1999-cu ilə olan məlumata əsasən bu ləhcədə 15.5 min nəfər etnik daur danışmaqdadır. İkinci yarım ləhcə olan İli və ya Sincan adlanan ləhcədə danışan daurlar isə Sincan-Uyğur Muxtar Vilayətinin İli-Qazax Muxtar Dairəsində Tarbağatay qəzasında yerləşən Çöçək şəhərində yaşayırlar. 1999-cu ilə aid məlumata əsasən bu ləhcədə 4.5 min nəfər danışmaqdadır. Daurlar bura XVII əsrin 80-ci illərində Tzin sülaləsinin Çində hakimiyyəti zamanı (1644-1911) köçürülüblər.
Əlifba
XX əsrin əvvəllərinədək daurlar mancur əlifbasında istifadə edir, ədəbi dil rolunu isə əsasən ana dillərini qismən isə mancur dilini oynayırdı. Daurlar öz dillərində 1920-ci ilədək mancur əlifbasından, 1920-1956-cı illərdə latın əlifbasından, 1956-1958-ci illərdə kiril əlifbasından, 1981-1982-ci illərdə təkrar latın əlifbasından istifadə etmişdirlər. 1982-ci ildən bəri daur dili yazısız dildir və daurlar öz dillərindən məişət dili olaraq istifadə edirlər. Yazıda isə çin ieoroqliflərindən və çin dilindən istifadə edilir.
Say
Çində 1990-cı il siyahıyaalınması zamanı 121.357 nəfər, 2000-ci il siyahıyaalınması zamanı 132.394 nəfər, 2010-cu il siyahıyaalınması zamanı isə 131.992 nəfər etnik daur qeydə alınmışdır.
Məskunlaşma
Daurlar köçəri deyildirlər, oturaq həyat tərzi keçirirlər. Əsasən əkinçilik və maldarlıqla məşğul olurlar. XVII əsrin ortalarınadək daurlar Amur çayının yuxarı axarlarında Arqun və Zeya çayları arasında qalan vadidə yaşayırdılar.
2000-ci il siyahıyaalınması zamanı Çində 132.394 nəfər daur qeydə alınmışdır: onlardan 77.188 nəfəri Daxili Monqolustan Muxtar Vilayətində, 43.608 nəfəri Heyluntszyan əyalətində, 5.541 nəfəri isə Sincan-Uyğur Muxtar Rayonunda, 6.057 nəfəri isə az sayda Çinin digər ərazilərində yaşayırdı.
Negidallar
Yayılması və sayları
Priamurun aşağı hissəsində Amqun çayının aşağı axarlarında yaşayırlar. 2002-ci il məlumatına əsasən sayları cəmi 567 nəfər təşkil edir. 509 nəfər Negidal Xabarovsk diyarı ərasisində yayılmışdır. Onların çox yaşadığı kənd Vladirirovkadır ki, oradada 90 negidal yaşayır '''.
Negidalların illərə görə sayı:
Dil
Negidallar Negidal dilində danışırlar. Bu dil Evenk dilinə yaxınlığı ilə seçilir. Onlar arasında hazırda əsəs ünsiyyət vastəsi Rus dilidir. Faktiki olaraq ruslar tərəfindən assimilyasiya olunmuşlar. Hazırda cəmi 147 nəfər bu dildə danışır. Ysxın gələcəkdə dilin ölməsi labütdür. Harırda Xabarovsk diyarı ərazisində 505 negidaldan cəmi 35 nəfəri (9 %) öz dilini bilir. 100% isə rus dilini bilir
Bill Geyts
Bill Geyts — Microsoft şirkətinin yaradıcısı (Pol Allen ilə birlikdə), milyarder, filantrofist. 2008-ci ilin iyun ayında şirkətin İdarə Heyəti sədrliyindən istefa vermişdir. Uilyam Henri Qeyts III (William Gates III (tam adı)) dünyanın ən zəngin insanlarından biri, kompüter maqnatı, Microsoft korporasiyasının banisi və sahibidir.
Negidallar
Mədəniyyət və tarix
Ərazi baxımından negidallar "aşağı" və "yuxarı" negidallara bölünür. Bu qrupların mədəni və dil baxımından fərqləri vardır. Aşağı negidalların əsas məşğuliyyəti balıqçılıq, ikinci məşğuliyyətləri isə ovçuluqdur. Yuxarı nigedalların əsas məşğuliyyələri ovçuluq, ikinci məşğuliyyəti isə balıqçılıq olmuşdur. Onlar əsasən Çum adlanan ysşayış evlərinfə yaşayırlar.
Bill Geyts
Həyatı
2009-cu ildə "Forbes" jurnalında dünyanın ən varlı şəxslərinin siyahısında birinci yeri tutmuş Qeyts 2008-ci ildə "Microsoft" şirkətini tərk etmiş və bundan sonrakı həyatını xeyriyyəçiliyə həsr edəcəyini bildirmişdir. Hazırda Qeyts xanımı ilə birgə açdığı "Bill and Melinda Gates" xeyriyyə fonduna rəhbərlik edir.
Negidallar
Mədəniyyət və tarix
Aşağı nigedalların əsas nəqliyyat vastəsi itlər, yuxarıların nəqliyyat vastəsi isə maraldlır. Ayaqqabı əsasən balıq dərisindən, paltarlar isə vəhşi heyvanların xəz dərilərindən hazırlanırdı Nigedallarda Animizm geniş yayılmışdır. Şamanizmdə yayılnışdır.
Rusların nigedallarla tanışlığı XVII əsrə tədadüf edir. Geniş əlaqələr isə XIX əsrin ortalarına təsadüf edir. XIX əsrin sonları isə rus tipli yaşayış məntəqələri, geyimlər və həyat tərzi negidalların xüsusiyyətinə çevrilir. Bir müddətdən sonra əkiçilik yaranır.
Sovet dönəmində nigedallar ruslarla birlikdə eyni kolxozlarda fəaliyyət göstərirdilər.
Ailə
1917-ci ilə qədər nigedallar arasında çox arvadlılıq geniş yayılmışdır. Sovet dönəmində bu qəti sürətdə qadağan edilmişdir. 1920-ci illərdə nigedallar arasında digər xalqlarla nikah geniş yayılmışdır. Xüsusi ilə 59,6 % nikah nivxamlarla olmuşdur. 1980-ci illərdə bu tip nikahlar 94% 2000 illərdə 100% təşkil edir.
Məşhur negidalar
Artyom Vasilev — Sankt Peterburqlu sahibkar.
Kolumbiyadakı vulkanların siyahısı
thumb|right|250px|1985-ci ildə Nevado-del-Ruisdə vulkan püskürməsi
Kolumbiya ərazisindəki aktiv, yatmış və sönmüş vulkanların siyahısı. Bu vulkanlar And dağlarının vulkanik qurşağının şimal vulkanik zanasına daxildir.
İnqa
thumb|Inga sp.
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Pol Fasko
Pol Fasko (ing. Paul Fusco) - "ALF" serialını yaradıcısı.
Şərqə doğru (film, 1930)
Məzmun
Tammetrajlı sənədli film sovet hakimiyyəti illərində respublikada gedən dəyişikliklərdən, Azərbaycanda yaşayan xalqların məişətindən, onların adət-ənənələrindən, milli xüsusiyyətlərindən söhbət açır.
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Əli Süheyli
Əli Süheyli — Rza şah Pəhləvinin dövründə İranın baş naziri (vəziri), diplomat və dövlət xadimi.
Həyatı
Əli Süheyli, Təbrizdə yoxsul bir ailədə dünyaya gəlib. Mahmud Cəm kabinetində xarici işlər naziri idi. O, digər kabinetlərdə Kirman ostanının qubernatoru (ostandarı) və daxili işlər naziri də olmuşdur.
İran hökuməti Azərbaycan məsələsindən ciddi şəkildə narahat olmağa başlamışdı. Avqust ayının 28-də təşkil olunmuş Füruği hökumətində Xarici İşlər naziri vəzifəsini tutan Mirzə Əli xan Sühеyli xarici ölkələrdəki İran diplomatik korpuslarına gizli tapşırıq vеrmişdi ki, şurəvi təhlükəsinə qarşı dayanmaq üçün ingilis mеylinə üstünlük vеrsinlər və Azərbaycan məsələsi ilə ciddi məşğul olsunlar. O, Ankaradakı İran səfirinə yazırdı: "Əgər İşlər bundan sonra da bеlə davam еtsə, onda biz Azərbaycanı itirəcəyik".
Üç müttəfiq dövlət başçılarının Tehran konfransında Ruzvelt, Stalin və Çör-çill öz aralarında və İranın baş naziri Mirzə Əli Süheyli ilə məsləhətləşəndən sonra 1943-cü il dekabrın 1-də Tehranda imzaladıqları “Üç dövlətin İran haqqında bəyannaməsi”ndə üçtərəfli müqavilədəki öhdəliklər bir daha təsdiq olun-muşdu: “Birləşmiş Ştatlar, SSRİ və Birləşmiş Krallığın hökumətləri İran hökumətinin İranın tam müstəqilliyini, suverenliyini və ərazi toxunulmazlığını saxlamaq arzusunda onunla həmrəydirlər. Onlar belə nəticəyə gəlirlər ki, İran hər dörd hökumətin imzaladığı Atlantika xartiyasının prinsiplərinə müvafiq olaraq digər sülhpərvər millətlərlə birlikdə müharibədən sonra beynəlxalq sülhün, təhlükəsizliyin və tərəqqinin bərqərar olmasında iştirak edəcəkdir”
Yunan lavandası
(Lavandula stoechas) - fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yeddinci günün adventistləri
200px|thumb Yeddinci Günün Adventistləri — protestant xristian məzhəbi.
Yaranması
1831-ci ilin yayında Amerika Birləşmiş Ştatlarının Hempton şəhərində yaşamış baptist icmasının moizəçisi Uilyam Miller vaiz kürsüsünə çıxaraq, İsa Məsihin ikinci zühurunun yaxınlaşdığını bildirmişdir. Onun sözlərinə görə, bu əlamətdar hadisə on iki il sonra, yəni 1843-cü il martın 21-də baş verməli idi. Uzun illər Bibliyanı tədqiq etdikdən sonra belə nəticəyə gəldiyini iddia edən və bu məqsədlə "Məruzə icmallarında izah edilmiş İsa Məsihin 1843-cü ildə ikinci dəfə zühur edəcəyinə dair Müqəddəs Kitabdan və tarixdən dəlillər" adlı kitab nəşr edən Miller qısa müddətdə həm ölkəsində, həm də onun hüdudlarından kənarda xeyli tərəfdar toplamışdır. Beləliklə, yeni xristian dini cərəyanının əsası qoyulmuş və Millerin ardıcılları adventistlər (latınca "adventus" – zühur etmək) adlanmağa başlamışlar.
İsa Məsihin gəlişini səbirsizliklə gözləyən Millerin ardıcılları onun alovlu nitqlərini maraqla dinləmiş və həmin ana sidqi-ürəklə hazırlaşmışlar. Bu "tarixi gün" gəlib çatdıqda minlərlə insan əllərində gül dağlara qalxaraq İsa Məsihi qarşılamağa çıxmış, lakin bunun baş vermədiyini görüncə məyus olmuşlar. İnamını itirməyən və insanlar qarşısında yalançı çıxmaq istəməyən Müller İsa Məsihin növbəti ilin yazında gələcəyini bildirmişdir.
1844-cü ilin yazında gözlənilən zühur baş vermədikdə, Miller yeni tarix müəyyənləşdirmişdir. Onun fikrincə, İsa Məsih 1844-cü ilin oktyabrında gəlməli idi, lakin bu da olmayınca, Miller və ardıcılları ümidsizliyə qapılmış, bu dövr cərəyanın tarixinə "Böyük məyusluq" adı ilə düşmüşdür. Nəticədə, adventistlərin sayında azalma baş vermişdir.
Bütün bu olanlardan dərs çıxaran Miller bir daha dəqiq tarix göstərməmiş və bildirmişdir ki, İsa Məsih 1844-cü ildə Göylər Məbədinin müqəddəs məkanına daxil olmuşdur.
Millerin ölümündən sonra adventistlər "Yevangelist Adventistlər", "Allah kilsəsi", "İkinci Gəlişin
Adventistləri" kimi müxtəlif qruplara bölünmüşlər. Onlar arasında ən geniş yayılmışı "Yeddinci Günün Adventistləri"dir.
İnkişafı və əqidə üsulları
XIX əsrin 40-cı illərində bəzi adventistlər Əhdi-Ətiqin şənbə günü barədə hökmünə istinad edərək, bu günün bütün qaydalarına riayət etmiş və beləliklə digər adventist cərəyanlarından fərqlənmişlər. Yəhudilər kimi, onlar da həmin günü işləmir və şənbəni Tanrıya həsr etməklə, ibadətlə məşğul olurlar.
1863-cü ildə şənbəyə riayət edən adventistlər "Yeddinci Günün Adventistləri" (YGA) adında vahid və mərkəzləşmiş təşkilatda birləşərək, yeni xristian protestant təmayüllü icmanın əsasını qoymuşlar. Gənc qadın Yelena Vayt bu icmanın inkişafında böyük rol oynamışdır. Tanrıdan vəhy aldığını iddia edən həmin qadın müxtəlif əsərləri ilə adventizmi təbliğ etmiş və özünə tərəfdar toplaya bilmişdir.
Adventistlərin gözündə "peyğəmbər" obrazı qazanan Yelena gərgin fəaliyyəti nəticəsində icmaya canlılıq qazandırmışdir. O, pərakəndə halda olan adventistləri rəhbərliyi altında birləşdirərək, onların dini nəzəriyyələrini formalaşdırmış, icmanın iyerarxiya quruluşunu müəyyənləşdirmiş, adventistlərə alkoqollu və kofein tərkibli içki (çay, kofe və kola), tütün maddələrinin istifadəsini qadağan etmişdir. Sağlam həyat sürməyi önə çəkən Yelena ardıcıllarını "murdar" heyvanların ətlərini yeməkdən imtina etməyə çağırmışdır. Ona görə də adventistlər Əhdi-Ətiqə əsaslanaraq donuz, "pulsuz" balıq, ilan, kərtənkələ və həşəratları qətiyyən yemirlər. Yelenanın islahatlarından sonra "Yeddinci Günün Adventistləri" dünyada sağlam həyat tərzini təbliğ etməyə başlamış, müxtəlif sağlamlıq mərkəzləri və siqareti tərgitmə kursları açaraq tərəfdar toplayıb saylarını artırmağa çalışmışlar.
Dünyada yayılması
Dünyanın 200-dən yuxarı ölkəsinə yayılmış və sayları 15 milyona çatan "Yeddinci Günün Adventistləri" protestant olduqlarından bu xristian məzhəbinə məxsus özəllikləri özlərində daşıyırlar. Müqəddəs Kitabı imanın əsas mənbəyi hesab edən adventistlərin ibadət şəkilləri və dua evləri sadə görünüşlüdür. Onlar şənbə günü toplaşaraq, dini mövzulu nəğmələr oxuyur, moizə dinləyir və İncili öyrənirlər.
Azərbaycanda fəaliyyəti
Azərbaycanda adventizmin yayılma tarixi XIX əsrə təsadüf edir. 1894-cü ildə ölkəmizə gələn ilk Adventist təbliğatçısı Yakov Kleinin dini fəaliyyəti nəticəsində burada yaşayan yeddi almana etiqadını qəbul etdirə bilmişdir. Az sonra bu yeni dini cərəyanın ardıcıllarının sayı 100-ə çatmışdır. Alman, rus və digər qeyri-azərbaycanlılardan ibarət olan adventistlər, əsasən, Bakı, Gəncə və Füzulidə yaşamışlar.
Sovet hakimiyyəti illərində "Yeddinci Günün Adventistləri"nin dua evləri bağlanılmış, üzvləri isə repressiyaya məruz qalmışdır. Gizli mənzillərdə toplaşan adventistlərin həyatında yalnız XX əsrin 60-cı illərində ibadət evinin açılmasına icazə verilmişdir.
Letbric
Letbric — Kanadanın Alberta əyalətində yerləşən şəhər.
Akçakol
Akçakol — - Qazaxıstanın Kostanay vilayətinin Sarıkol rayonunda kənd. Çexov kənd dairəsinin tərkibinə daxildir. Kod - 396263200.
Əhalisi
1999-cu ildə kənd əhalisinin sayı 64 nəfər (29 kişi və 35 qadın) idi. . 2009-cu ildə aparılmış əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə 26 nəfər (13 kişi və 13 qadın) yaşayırdı. .
Senecio usgorensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Evklid alqoritmi
Ortaq bölən və ən böyük ortaq bölən
TƏRİF. tam ədədlərinin hər birinin eyni zamanda bölündüyü d ədədinə bu ədədlərin ortaq böləni deyilir.
Məsələn, 60, 25, 45 ədədləri üçün 5 ədədi ortaq böləndir.
TƏRİF.Verilən ədədlərinin ortaq bölənləri içərisindən ən böyüyünə bu ədədlərin ən böyük ortaq böləni (ƏBOB) deyib, onu  kimi işarə edirlər.
ƏBOB-u D ilə işarə edək. Xüsusi halda iki a və b ədədləri üçün: ƏBOB (a,b)=D.
Bu təriflərdən nəticə kimi alına bilən aşağıdakı iki teoremi isbat edək.
TEOREM 1.Verilən a və b ədədlərindən a:b isə, onda bunların bütün ortaq bölənləri b ədədinin bölənlərindən ibarət olur və xüsusi halda (a,b) = b olur.
İSBATI.Aşkardır ki, a və b-nin ortaq bölənləri eyni zamanda hər ikisinin, o cümlədən, b-nin ortaq bölənləridir.Digər tərəfdən a:b olduğundan b-nin hər bir böləni eyni zamanda a-nın da böləni olmalıdır. Bu isə o deməkdir ki, a və b-nin ortaq bölənlər çoxluğu b ədədinin bölənləri çoxluğu ilə üst-üstə düşür. b ədədinin ən böyük böləni özü olduğundan (a,b) = b olur. Teorem isbat olundu.
TEOREM 2. a = bq + c münasibətində olan a və b ədədlərinin ortaq böləni b və c-nin ortaq bölənləri ilə eynidir və xüsusi halda.
İSBATI.a = bq + c və yaxud buradan alınan a - bq = c, a - c = bq bərabərlikləri göstərir ki, a və b-nin hər bir ortaq böləni eyni zamanda c-nin ortaq bölənləri olur; tərsinə, b ilə c-nin istənilən ortaq bölənləri a — nın da bölənləridir və deməli, a və b-nin ortaq bölənləri olurlar.Beləliklə alırıq ki, a və b-nin ortaq bölənləri eyni zamanda b ilə c-nin ortaq bölənləridir.ƏBOB da bu ortaq bölənlər içərisində olduğu üçün olur.
Teorem isbat olunur.
Evklid alqoritmi
Müasir riyaziyyatda ən böyük ortaq bölənin bir çox cəhətdən daha əhəmiyyətli olan aşağıdakı tərifi də var.
D ədədi ədədlərinin ortaq bölənidir; D ədədi ədədlərinin ixtiyari bir d ortaq böləninə bölünür: