cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yakov Zeldoviç
Elmi fəaliyyəti
O, yanma nəzəriyyəsinin inkişafına böyük töhfə verib. Onun bu sahədəki əsərlərinin demək olar ki, hamısı klassikaya çevrilib. Qızdırılan səthlə alovlanma nəzəriyyəsi; qazlarda laminar alovun istiliklə yayılması nəzəriyyəsi; alovun yayılma hədləri nəzəriyyəsi; qatılaşdırılmış maddələrin yanması nəzəriyyəsi və s. elm sahəsində yüksək qiymətə malikdir.
1939-cu ildə Zeldoviç və Yuli Xariton ilk dəfə uranın sulu məhlulunda parçalanma zəncirvari reaksiyasının kinetikasını hesabladılar.
Yakov Zeldoviç 1955-ci ildə “Üç yüzlük məktubu”nu imzalayanlar arasında idi.
1964-cü ildə Zeldoviç və Salpeter ilk (bir-birindən asılı olmayaraq) kvazarların kütləvi qara dəliklər ətrafında toplanma diskləri ilə təchiz edildiyini təklif etdilər (indi geniş şəkildə qəbul edilir).
Zeldoviçin kosmologiyaya dair işində əsas yeri Kainatın irimiqyaslı strukturunun formalaşması problemi tuturdu. Alim Kainatın genişlənməsinin ilkin mərhələlərini araşdırıb. O, həmkarları ilə birlikdə genişlənən Kainatın isti plazması ilə radiasiya arasında qarşılıqlı təsir nəzəriyyəsini qurub. Kosmoloji genişlənmə zamanı “isti” Kainatda təlaşların artması nəzəriyyəsini yaradıb. Qalaktikaların yaranması ilə bağlı bəzi məsələləri belə nəzərdən keçirib. Bu təlaşların qravitasiya qeyri-sabitliyinin nəticəsinin çox güman ki, qalaktikaların protoklasterləri olan yaranan yüksək sıxlıqlı birləşmələrin düz formada olduğu hesab edirdi.
Rəşid Sönəyevlə əməkdaşlıq edərək, relikt şüalanmanın elektronlara səpilməsi nəzəriyyəsini yaratdı və Sönəyev-Zeldoviç effekti kimi tanınan fiziki hadisəni proqnozlaşdırıb.
Zeldoviç tərəfindən proqnozlaşdırılan bir sıra təsirlər eksperimental təsdiqini aldı. XX əsrin sonu və XIX əsrin əvvəllərində Kainatda qalaktikaların çoxluqları ilə əhatə olunmuş nəhəng boş bölgələr aşkar edildi və isti qalaktikalararası qazla qalaktikaların qruplarına doğru istiqamətlərdə kosmik mikrodalğalı fon radiasiyasının parlaqlıq temperaturunda azalma (Sunyayev-Zeldoviç effekti) aşkar edildi.
SSRİ-nin Kəşflərin Dövlət Reyestrinə daxil edilmiş bir sıra elmi kəşflərin həmmüəllifi olub. Kəşflər aşağıdakılardır:
1963-cü ildə o, riyaziyyat üzrə dərslik - "Başlayanlar üçün ali riyaziyyat və onun fizikaya tətbiqi" kitabını yazıb. Dərslik riyaziyyatçıların sərt tənqidinə məruz qaldı. Buna baxmayaraq, o, əlavə və düzəlişlərlə çoxlu təkrar nəşrlərdən keçd. Onun ən məşhur dərsliyi : “Yeni başlayan fiziklər və texniklər üçün ali riyaziyyat” (İ.M.Yaqlomla birlikdə) kitabıdır.
İ.Novikov ilə birlikdə o, "Cazibə nəzəriyyəsi və ulduzların təkamülü" və "Kainatın quruluşu və təkamülü" klassik monoqrafiyalarını yazıb.
Yakov Zeldoviçin bütövlükdə elmi irsinə 490 elmi məqalə, 30-dan çox monoqrafiya və dərslik daxildir ki, onların da bir çoxu bir neçə nəşr və tərcümədə işıq üzü görüb.
Yakov Zeldoviç 1987-ci il dekabrın 2-də Moskvada vəfat edib. Novodeviçye qəbiristanlığının 10-cu bölməsində dəfn edilib.
Xatirəsi
Moskvada Leninski prospektindən Rusiya Elmlər Akademiyasının Kimya Fizika İnstitutuna aparan küçəyə Zeldoviçin adı verilib.
Zeldoviçin vətənində Minsk şəhərində, onun Surqanova küçəsində, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı üçüncü medalını almadan əvvəl iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı kimi bürünc büstü qoyulub.
İngiltərə Futbol Liqası 1888/1889
İngiltərə Futbol Liqası 1888/1889 — 1888-1889-cu illərdə baş tutan 1-ci futbol üzrə İngiltərə Çempionatı. Çempionatın qalibi 40 xalla Preston Nort End oldu.
Yakov Zeldoviç
Xatirəsi
Onun şərəfinə aşağıdakı medallar təsis edilib:
9 may 2001-ci ildə Y.B.Zeldoviçin şərəfinə 1973-cü il avqustun 29-da T.M.Smirnova tərəfindən Krım Astrofizika Rəsədxanasında kəşf edilmiş asteroidə "11438 Zeldoviç" adı verilib.
2020-ci ildə Nüvə Universiteti ərazisində heykəltaraş Aleksandr Mironov tərəfindən Sovet Nüvə Layihəsinin Yaradıcılarına Abidənin açılışı oldu. Kompleksə Yakov Borisoviç Zeldoviçin heykəli də daxildir.
Kastel-de-Kastels
Kastel-de-Kastels — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Marina-Alta ərazisinin 45,90 km² hissəsini əhatə edir. thumb|left|Kilsə meydanı 2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 493 nəfərə çatmışdır.
Makedoniya 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
30px Dağ xizəyi idmanı
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Makedoniya «A» kateqoriyası üzrə 1 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Ölkəni Antonio Ristevski təmsil edəcəkdir
30px Xizək yürüşü
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən İslandiya «A» kateqoriyasında kişi və «B» kateqoriyası üzrə 1 qadın idmançı ilə təmsil olunacaqdır.
Cəlal Hüseynov
Cəlal Hüseynov — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Zirə Futbol Klubunun futbolçusu.
Zirə
Zirənin heyətində ilk matçı 4 dekabr 2019-cu ildə keçirilən Zirə–Qaradağ Lökbatan matçıdır. Matça 72-ci dəqiqədə daxil olub. Matç Zirənin 4–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Zirədə ilk qolunu 16 oktyabr 2021-ci ildə keçirilən Qəbələ-Zirə matçının 18-ci dəqiqəsində vurub. Matç 1–1 hesabı ilə başa çatıb.
Fernanda Kavaliyeri
Fernanda Kavaliyeri (d. 28 avqust 1985) — Braziliyanı təmsil edən bədii gimnast. Fernanda Kavaliyeri 2004-cü ildə Braziliyanı XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Fernanda Kavaliyeri 2004-cü ildə Braziliya bayrağı altında Yunanıstanın Afina şəhərində XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Ana Mariya Masiel, Dayana Kamilo, Jennifer Oliveyra, Larissa Barata və Tayanne Mantovaneli ilə birgə finalda 44.400 xal topladı və 8-ci yeri tutdu.
Nyiredxaza
Niredxaza (Nyíregyháza) — şimal-şərqi Macarıstanın və Sabolç-Satmar-Bereq vilayətinin paytaxt şəhəri. Əhalisinin sayı 118 min nəfər olan şəhər Macarıstanın 7-ci böyük şəhəridir. Bundan başqa Şimali Macarıstanın və Böyük Macar Oylağının ən əhəmiyyətli şəhərlərindəndir. Niredxaza XVIII əsrdən günümüzə həm iqtisadi, həm də mədəni baxımdan inkişaf etməkdədir.
Coğrafi mövqeyi
Niredxaza Macarıstanın şimalında, Saboç-Satmar-Bereq əyalətində yerləşir. Şəhər əyalətin kənd təsərrüfatı mərkəzi sayılır. Niredxazanın sərhədləri çox genişdir, belə ki, ətraf kəndlər də şəhərə daxildir. Şəhər 4, 41, 36 və 38-ci nəqliyyat qovşaqlarının birləşdiyi nöqtədə yerləşdiyi üçün buraya səyahət etmək olduqca asandır. Bundan başqa Aşağı- Karpat və Transilvaniyaya gedən nəqliyyat yolları da məhz Niredxazadan keçir.
Tarixi
left|thumb|Niredxazanın şəhər mərkəzi Şəhər haqqında ilk yazılı məlumat 1209-cu ilə təsadüf edir. O zamanlar Niredxaza qısaca "Nir" yəni ağacqayın adlandırılırdı. Sonralar şəhər böyüdükcə Nired adlanmağa başladı. 1326-cı ilə aid bir sənəddə şəhərdə kilsə olduğu barədə məlumat verilir və güman edilir ki, onun indiki adı macar dilində kilsə mənasında işlədilən "edxaz" (egyház) sözünün əlavə edilməsi ilə yaranmışdır. XV əsrin ortalarında burada 400-ə yaxın sakin yaşayırdı. Lakin, XVI əsrdə Osmanlı hücumları nəticəsində şəhər tamamilə dağılıdılmış və əhalisi tələf edilmişdi.Burada yenidən məskunlaşma 1630-1640-ci illərə təsadüf edir. II Ferens Rakoçinin apardığı müstəqillik mübarizəsindən sonra əhalinin sayında yüksəliş yaşanmışdır. Yeni sakinlər əsasən Bikeşçaba bölgəsindən gələn slovaklar idi. 1786-cı ildə Niredxazaya ildə 4 dəfə "bazar günləri" təşkil etmək hüququ verildi. Bu hadisə nəticəsində şəhər sakinlərinin sayı 7500- ə çatdı. Artıq XIX əsrin əvvəllərində Niredxaza ölkənin ən zəngin şəhərlərindən biri idi. Bu illər ərzində şəhərdə yeni bələdiyyə binası, bir neçə məktəb, xəstəxana və restoran fəaliyyət göstərirdi. 1848-1849-cu illərdə baş verən Macar inqilabı və müstəqillik savaşında Niredxaza əhəmiyyətli rol oynayırdı. 1858-ci ildə yeni nəqliyyat yolları, teleqraf və teatr binası da daxil olmaqla bir neçə yeni bina istifadəyə verildi. 1911-ci ildə isə dəmiryollarının inşası başa çatdırıldı. I Dünya müharibəsi zamanı şəhər 6 ay müddətinə Rumınyanın işğalına məruz qalmışdı. II Dünya müharibəsində burada yaşayan 6 min yəhudi köçürülmüş, 2 min yəhudi Rusiyaya, işçi düşərgələrinə sürgün edilmiş, bir neçə əhəmiyyətli bina dağıdılmışdı. 2004-cü ildə holokost qurbanlarının xatirəsinə abidə inşa edilmişdir. Niredxaza şəhəri günümüzdə Macarıstanın əsas elm və turizm mərkəzlərindən biridir.
Qars kafedralı
Qars kafedralı — Kümbət Məscidi və ya Həvarilər Kilsəsi (erm: Սուրբ Առաքելոց Եկեղեցի) Qarsdakı tarixi bir binadır. Şərqin Ayasofyası olaraq xarakterizə olunur.
Tarixçəsi
thumb|200px|Qars erməni kafedralı (Həvarilər Kilsəsi) thumb|200px|Həvarilər Kilsəsi
X əsrdə Qarsda və ətrafında hökm sürən Bağratlı Krallığı dövründə bir erməni-gürcü kilsəsi olaraq inşa edilmişdir. Kral Abas tərəfindən tikilən kilsə beş il ərzində tamamlandı. Bu tikili, ibadət yerindən daha çox, xristianlıq üçün böyük bir müqəddəsliyə sahib olan 12 Həvarini anmaq üçün tikilmişdir.
Region 1064-cü ildə müsəlmanların hakimiyyəti altına keçdikdən sonra bu kilsə məscidə çevrildi və Kümbət məscidi adını aldı. Region Rusiyanın hakimiyyəti altına girəndə Rus-Pravoslav kilsəsinə, 1918-ci ildə Türk hakimiyyəti altına girəndən sonra isə yenidən məscidə çevrildi. 1964-cü ildə muzeyə çevrildi və Qarsdakı qazıntılardan əldə edilən tarixi əsərlər burada sərgilənməyə başladı. Qars Muzeyi olaraq da bilinən bu köhnə ibadət yeri 1981-ci ilə qədər bu funksiyasını davam etdirdi. 1993-cü ildən bəri məscid kimi istifadə edilmişdir.
Memarlığı
Bina mərkəzləşdirilmiş şəkildə planlaşdırılmış dörd niş ilə genişlənən düz bucaqlara malikdir. Günbəzi konik formada olan binanın günbəzin altındakı nişləri daxildə yuvarlaq, xaricdə beş künclüdür. Binanın əsas girişi qərb tərəfdədir. Cənub və şimal tərəflərdə də iki giriş qapısı mövcuddur. Apsis yarımdairə formasındadır. Bundan əlavə, apsis də daxil olmaqla, diametri 12 metr olan günbəz altı əsas sahəsi 8 incə və uzun tağ kəmərli pəncərə ilə işıqlandırılır. Həvarilər Kilsəsi yerli olaraq kəsilmiş bazalt daşından hazırlanmışdır. Memarlıq baxımından erməni kilsələrinin tipik xüsusiyyətlərinə malikdir.
Dassault Mirage III
Dassault Mirage III, 1950-ci illərdə Fransada Dassault Aviation tərəfindən hazırlanmış və Fransa və bəzi digər ölkələrdə istehsal olunan səsdən sürətli bir qırıcı hərbi təyyarə modelidir. Rus ekvivalenti supersonik Mikoyan-Gurevich MiG-21-dir.
Müvəffəqiyyətli bir qırıcıdır, bir çox ölkəyə satılmış və on ildən çox istehsal olunmuşdur. Bəzi kiçik hərbi hava qüvvələri tərəfindən hələ də dünyanın dörd bir tərəfində Mirage III uçurdulur. Bunlara Argentina, Çili, Kolumbiya, Misir, Qabon, Liviya, Pakistan (ən böyük istifadəçi), Peru və Venesuela daxildir.
İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Fransız Hava Qüvvələri (FAF) ümumiyyətlə Amerika mənşəli təyyarələrdən istifadə etməyə başlamışdı. Fransızlar bunun digər ölkələrdən asılılıq yaradacağını və aviasiya sənayesinin ölkədə gerilədəcəyini düşündülər. Hind-Çin müharibəsi, Fransız aviasiya sənayesinin öz təyyarələrini inkişaf etdirməli olduğunu ortaya qoydu.
Əllinci illərin ortalarında Generale Avions Marcel Dassault - GAMD, FAF şərtlərinə uyğun bir təyyarə hazırlamağa başladı. Bu təkcə FAF üçün lazımlı bir döyüş təyyarəsini təmin etməyəcək, həmçinin Fransanı yenidən əhəmiyyətli bir təyyarə ixracatçısına çevirəcəkdi.
GAMD-nin ilk yüngül qırıcı-önləmə təyyarəsi Dassault MD-550 Mirage I idi. Bununla birlikdə, bu ilk layihə bir çox dəyişikliyə məruz qaldı və nəticədə Fransa istehsalı olan SNECMA Atar 101G mühərrikli Mirage III əldə edildi. Bu təyyarənin prototipi ilk uçuşunu 18 Noyabr 1956-cı ildə etdi.
Bu modelin ilk kütləvi istehsal modeli 9 oktyabr 1960-cı ildə uçdu və FAF-ın standart gündüz qırıcı döyüş təyyarəsi variantlarına çevriləcək Mirage IIIC üçün əsas oldu.
Mirage IIIE-nin ilk prototipi ilk uçuşunu 5 aprel 1961-ci ildə etdi və ilk istehsal modelləri 14 yanvar 1964-cü ildən etibarən FAF-a çatdırılmağa başlandı. FAF əvvəlcə nüvə silahı daşıya bilən 188 ədəd çox məqsədli təyyarə sifariş etdi.
Gözləniləndən daha yüksək səviyyədə əldə edilən uğur nəticəsində bir çox ölkə Mirage IIIE ilə maraqlanmağa başladı. Bu ölkələrdən bəziləri Cənubi Afrika, Avstraliya, İsrail və İsveçrədir. İki nəfərlik versiyası Mirage IIID-dir. Radarsız versiyası olan Mirage 5 və quru hədəflərinə qarşı hücum modeli Mirage 50, ixrac üçün hazırlanmış modellərdir.
Xüsusiyyətləri (Mirage IIIE)
right|350pxMənbə
NGC 3386
NGC 3386, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dassault Mirage IV
Dassault Mirage IV, Fransa istehsalı olan səsdən sürətli reaktiv mühərrikli strateji bombardmançı və kəşfiyyat təyyarəsidir. Bu hərbi təyyarə Soyuq müharibə boyunca Fransanın nüvə silahlarının qarşısının alınması proqramının əsas tərkib hissəsi olmuşdur. thumb|Fransa Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Mirage IVP təyyarəsi sərgi nümayiş etdirilərkən
Mirage IV, Fransa hökumətinin zərbə qüvvəsi yaratmaq qərarı ilə hazırlanmış bir hücum bombardmançı təyyarədir. Bu təyyarənin baza modeli olaraq Mirage III təyyarəsi götürülmüşdür. Başlanğıcda Pratt & Whitney J-75-B turbojet mühərrikləri seçilsə də, daha sonra qərar Mirage III-ün mühərriki olan Fransa istehsalı SNECMA ATAR 9K-ya dəyişdirilmişdir.
Mirage IV-in ilk prototipi 1958-ci ilin iyununda uçdu. Bunu daha üç prototip izlədi. Dalınca isə FAF sifarişi bunu izlədi və ilk 62 Mirage IV-nin çatdırılması 1964-cü ildə başladı. Hər bir təyyarədə Thompson CSF DRAA-8A radarı və qismən gövdənin altına yerləşdirilmiş bir AN-22 nüvə bombası var idi.
Matias Olivera
Matias Olivera — Uruqvaylı peşəkar futbolçu. İtaliyanın "Napoli" klubunun və Uruqvay milli komandasının müdafiəçisi.
Karyera
Olivera "Nacional" klubunun yetirməsidir. 13 fevral 2016-cı ildə paytaxtın "River Pleyt" komandasına qarşı oyunda rəsmi debütunu etdi. İlk mövsümündə Matthias klubun çempion olmasına kömək etdi.
2017-ci ildə icarə əsasında "Atenas" klubuna keçir.
2017-ci ilin yayında Olivera İspaniyanın "Xetafe" klubu ilə 6 illik müqavilə imzalayır. Oktyabrın 24-də İspaniya kubokunun "Alaves"lə oyununda Matias əsas komandada debüt edir. Noyabrın 3-də "Betis"lə matçda La Liqada debüt etdi.
4 iyul 2018-ci ildə "Segunda División" çıxış edən "Albacete" klubu, Olivera ilə bir mövsümlük icarə müqaviləsi imzaladığını elan etdi. Bu klubda o, yarım mövsüm çıxş edib 15 oyun keçirdi və bir qol vurdu. 25 yanvar 2019-cu ildə "Xetafe" klubuna geri döndu.
26 may 2022-ci ildə İtaliyanın "Napoli" klubu Olivera ilə üç illik müqavilə imzaladığını elan etdi.
Tayanne Mantovaneli
Tayanne Mantovaneli (d. 14 fevral 1987) — Braziliyanı təmsil edən bədii gimnast. Tayanne Mantovaneli 2004-cü ildə Braziliyanı XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Tayanne Mantovaneli 2004-cü ildə Braziliya bayrağı altında Yunanıstanın Afina şəhərində XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Ana Mariya Masiel, Dayana Kamilo, Jennifer Oliveyra, Larissa Barata və Fernanda Kavaliyeri ilə birgə finalda 44.400 xal topladı və 8-ci yeri tutdu.
Qara Cəllad (film, 1971)
Kara Cəllad, Yılmaz Atadeniz'in rejissoru olduğu 1971-ci ildə çəkilən Türk filmidir.
Sübut edilməyən iddia (film, 2006)
Sübut edilməyən iddia (İngiliscə orijinal adı: Inside Man) — 2006-cı ildə Russell Gewirtz tərəfindən yazılmış və Spike Lee tərəfindən çəkilmiş triller-detektiv-dram filmidir.
Süjet xətti
Hər şey adi bank quldurluğu kimi başlayır. Wall Streetin ən böyük korporasiyalarından birinin foyesində özünü rəngsaz kimi təqdim edən dörd quldur 50 nəfəri girov götürəndə, polis adi prosedura qaydalarına əməl edir və quldurlarla danışıqlar aparmaq üçün iki detektiv təyin olunur.
Zaman keçdikcə detektivlər başa düşürlər ki, quldurlardan həmişə bir addım geridə qalırlar. Hər vəziyyətdə işə yarayan planlar alt-üst olur və zaman keçdikcə çarələr tükənməyə başlayır.
Bank müdiri baş verənlərlə çox ciddi şəkildə maraqlanır. Bu vaxt bir makler soyğunçularla təkbətək görüş tələb edir.
Məzrayə-i Xələf (Meşkinşəhr)
Məzrayə-i Xələf — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,144 nəfər yaşayır (268 ailə).
Sokollu Mehmed Paşa
Sokollu Mehmed Paşa  — I Süleyman, II Səlim və III Murad dönəmlərində ümumilikdə 14 il 3 ay 13 gün müddətinə sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamıdır.
İlk illəri və ailəsi
1505-ci ildə Bosniya əyalətinin Vişeqrad nahiyəsinin Sokoloviç kəndində dünyaya gəlmişdir. Atasının adının Dmitri olduğu, olduqca uzun boylu olduğu üçün Osmanlı mənbələrində "Tavil" (yəni, uzun) ləqəbiylə anılır. İlk təhsilini Bosniyadakı bir monastrda rahib olan dayısından aldı. Sultan Süleymanın səltənətinin ilk illərində Bosniyadan dəvşirilərək ailəsindən alınmışdır. Mehmed Paşa şəxsən özü 1576-cı ildə Venesiya elçisi Mark Antonio Tiepoloya ailəsindən alındığı vaxt 18 yaşında olduğunu söyləmişdir.
Silahdar olduğu illərdə Bosniya əyalətinin vergilərini toplamaqla vəzifələndirilən Əhməd bəyin vastəsilə atasını, ortancıl qardaşını və əmisi oğlunu İstanbula gətirtmişdir. Atası müsəlman olub Cəmaləddin Sənan adını aldı. Ortancıl qardaşı Mustafa vəfat etmiş, ardından anasını və kiçik qardaşını da yanına gətirtmişdir. Ancaq bu qardaşı da uşaq yaşlarında vəfat etmişdir.
5 iyul 1546 tarixində Barbaros Xeyrəddin Paşanın vəfatının ardından kaptan-ı dəryalığa gətirildi. Sultan Süleymanın ikinci İran səfəri əsnasında 22 aprel 1549 tarixində Rumeli bəylərbəyi təyin olundu.
Qış boyunca atışmalar davam etdi cə Avstriyalılar irəlilədi. Qış bitdikdə isə səfərin sərdarı ikinci vəzir Qara Əhməd Paşa seçildi. 15 may 1552 tarixində Əhməd Paşanın ordusu Mehmed Paşa ilə birləşdi. Əhməd Paşa 28 iyun-26 iyul müddətində Timeşvar qalasını ələ keçirdi. Qələbənin ardından bir neçə qala da işğal edildi və 9 sentyabrda Əyri qalası mühasirəyə alındı. 19 oktyabradək davam edən mühasirə uğursuz oldu və Mehmed Paşa ordu ilə birlikdə Belqrada çəkildi.
Osmanlı ordusu qərbdə ikən Səfəvilər də şərqi və cənub-şərqi Anadoluya hücum etməyə və Bağdada irəliləməyə başlamışdı. Buna görə də Sultan Süleyman yeni bir şərq səfərinə çıxmadan öncə Rumeli bəylərbəyi Mehmed Paşanı Tokata yolladı. 1553-cü ilin qışını Tokatda keçirən Mehmed Paşa 5 iyun 1554 tarixində padşahın ordusu ilə birləşdi və 30 iyuladək davam edən və Naxçıvan bölgəsinin işğalını hədəfləyən hücumlara qatıldı. Osmanlı ordusu səfərdən dönərkən Şah Təhmasibin yenidən hücum etməsi xəbəri gəldi. Buna görə də Mehmed Paşa Dəməşq və Qaraman bəylərbəyi ilə birlikdə Sədrəzəm Əhməd Paşanın rəhbərliyi ilə 6 sentyabrda geri qayıtdı. Şahın yenidən qaçaraq Mərkəzi İrana çəkilməsi nəticəsində birliklər 21 sentyabrda Ərzuruma döndü. 23 sentyabr 1554 tarixində Mehmed Paşa dördüncü vəzir olaraq divan məclisinə qatıldı. İstanbula döndükdən sonra Sədrəzəm Əhməd Paşanın edamı və ikinci vəzir İbrahim Paşanın yaşıyla bağlı təqaüdə çıxarılması səbəbilə Mehmed Paşa üçüncü vəzirliyə yüksəldi. Bu vəzifədə ikən 1557-ci ildə Serbiya Provaslav Kilsəsini yenidən bərpa etdi və əmisi oğlu Makarijeni patrik olaraq bu kilsənin rəhbərliyinə gətirdi.
Şahzadə Səlim və Şahzadə Bəyazidin taxt mübarizəsi Sokollu Mehmed Paşa üçün dönüm nöqtəsi oldu. İki oğlu arasındakı bu mübarizəni aradan qaldırmaq üçün Sultan Süleyman Mehmed Paşanı Şahzadə Səlimə, dördüncü vəzir Pərtəv Paşanı da Şahzadə Bəyazidə nəsihətçi olaraq göndərdi. Şahzadə Bəyazidin 1559-cu ilin aprelində ordusuyla Amasiyadan ayrılıb Ankaraya getməsinin ardından Sultan Süleyman Mehmed Paşanı kiçik hərbi dəstə ilə Şahzadə Səlimə yardım üçün göndərdi. Nəticədə 29 may 1559 tarixində şahzadələr arasında baş tutan Konya düzündəki döyüşdə Şahzadə Səlim qalib oldu. Məğlub olan Şahzadə Bəyazidi ələ keçirmək üçün Şahzadə Səlimlə birlikdə Sivasa qədər irəlilədi. Ancaq Şahzadə Bəyazidin övladları ilə birlikdə Səfəvilərə sığınmasının ardından Mehmed Paşa mərkəzdən gələn əmrlə 1559-1560 qışını Hələbdə keçirdi.
Rüstəm Paşanın 12 iyul 1561 tarixində vəfat etməsi və yerinə Səmiz Əli Paşanın gətirilməsilə Mehmed Paşa ikinci vəzirliyə yüksəldi. 1562-ci ildə Şahzadə Səlimin qızı Əsməhan Sultanla evlənməsi Mehmed Paşanın nüfuzunu daha da artırdı. Nəhayət 29 iyun 1565 tarixində Səmiz Əli Paşanın vəfatı ilə Sokollu Mehmed Paşa sədrəzəmliyə yüksəldi.
Sultan Süleyman səltənəti
Sokollu Mehmed Paşa bu vəzifəyə gətiriləndə Malta adası hələ də mühasirədə idi. Bundan başqa Avstriya-Macarıstan imperatoru Ferdinandın vəfatı və II Maksimilyanın taxta çıxması ilə 1562 tarixli sülh müqaviləsi yenilənməli, Osmanlılara tabe olan Ərdəl kralı Yanoşun ələ keçirdiyi torpaqların qaytarılması ilə bağlı danışıqlar davam edirdi. Yeni sədrəzəm sələfinin əksinə Avstriya ilə sülh bağlamaq niyətində deyildi. Macarıstandakı bütün Osmanlı qüvvələri Ərdələ göndərildi. İki tərəf arasındakı müzakirələr nəticə almadı və Osmanlı ordusu yeni bir səfərə hazırlaşdı.
Sultan Səlim səltənəti
II Səlim taxta keçdikdən sonra Mehmed Paşanın dövlət üzərindəki nüfuzundan istifadə edərək bütün dövlət işlərini ona təhvil verdi. Hindistanda daha aktiv siyasət yeritmək istəyən Mehmed Paşanın Süveyş kanalı planı irəli sürülsə də, bu plan həyata keçirilmədi. İndiki İndoneziyaya məxsus Sumatra adasının şimal-qərbində yerləşən Açe Sultanlığı bölgədəki sərvətlərə göz dikən portuqalların hədəfinə çevrilmişdi. Gündən günə artan portuqal təzyiqinə dözməyən dönəmin Açe sultanı Əlaüddin şah İstanbula yardım üçün elçi heyəti yolladı. 1569 tarixində Osmanlının Qırmızı dəniz admiralı Qurdoğlu Xeyrəddin Xızır rəis idarəsindəki 22 gəmilik Osmanlı Donanması Hind okeanı üzərindən adaya yardıma gəldi. Rusiyanın 1552 tarixində Qazan xanlığını, 1556 tarixində Həştərxan xanlığını işğal etməsilə şimal sərhədləri ilk dəfə təhlükə altına düşdü. Sokullu Mehmed Paşanın hazırladığı plana görə, Don və Volqa çaylarını bir kanalla birləşdirilərək Qara dəniz və Xəzər dənizii arasında əlaqə yaradılmalı, bununla da həm rusların cənuba irəliləməsinin qarşısı alınacaq, həm də Səfəvilərlə olan döyüşlərdə donanmadan istifadə edilməsi təmin olunacaqdı. Avqust 1569 tarixində Kəfə sancaqbəyi Qasım Paşa tərəfindən başladılan çalışma işləri rusların hücumu, ağır qış şəraiti və Krım xanlığının təxribatları ilə yarım buraxıldı.
Ancaq çox keçmədən padşahın lələsi Mustafa Paşa ilə çəkişmələri gücləndi. Xüsusilə də Kipr səfəri əsnasında səfərə qarşı olan Mehmed Paşanın əksinə Sultan Səlim müsbət cavab verdi. Ancaq nəticədə Mehmed Paşanın dediyi oldu və İnəbaxdı dəniz döyüşündə Osmanlı donanması demək olar ki, məhv edildi. İtaliyada qələbə şənlikləri keçirilən ərəfədə Mehmed Paşa Qılınc Əli ağanı kaptan-ı dəryalığa gətirdi və qısa zamanda donanmanı bərpa etməklə vəzifələndirdi. Osmanlının bütün tərsanələri sürətlə gəmi istehsal etməyə başladı. Doğrudan da, 1571-ci ilin qışında donanma tamamilə bərpa edilmişdi və 1572-ci ilin yayında donanma Aralıq dənizinə buraxıldı. Bu hadisənin ardından Avropa ölkələrinin ittifaqı dağıldı və Venesiya Kipr adasının fəthini qəbul edərək 1573-cü ildə Osmanlılarla sülh müqaviləsi bağladı. 1574-cü ildə bu donanma Qoca Sənan Paşa və Qılınc Əli Paşanın rəhbərliyi ilə Tunisi ispanların əlindən aldı.
Sultan Murad səltənəti
12 oktyabr 1579 tarixində toplanan bir divan məclisi əsnasında qəbula gələn dərviş geyimli bir yeniçəri tərəfindən xəncərlə yaralanmış, yaşlı sədrəzəm elə oradaca vəfat etmişdir. Türbəsi Əyyub Sultan məscidi yaxınlığındadır.
Ailəsi
Sokollu Mehmed Paşa iki dəfə ailə qurmuş, ilk evliliyindən 2 oğlu dünyaya gəlmişdir. Bunlar bəylərbəyi olmuş Qurd Qasım Paşa və Həsən Paşadır. Qasım Paşa atasının sağlığında vəfat etmişdir. İkinci evliliyi isə II Səlimin qızı Əsməhan Sultanla baş tutmuşdur. Bu evlilikdən Sultanzadə İbrahim bəy adlı bir oğlu dünyaya gəlmişdir.
Sink
Sink (Zn), köhnə mənbələrdə Ruf və Tutiya adlar ilə tanınırdı – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 30-cu element.
Adlandırılması
Rus dilinə metalın adını Mixail Lomonosov alman dilindəki zink sözündən yaradaraq daxil edib. Metalın almanca adı ehtimal ki, qədim alman tinka – “ağ” sözündəndir. Geniş yayılmış sink preparatı – ZnO (əlkimyaçıların “fəlsəfi yunu”) ağ rənglidir. Digər ehtimala görə almanca adı zinke sözündəndir – “diş, tiyə” (çəngəldə, qrabeldə və s.): sink bərkidikdə dişəbənzər kristallar əmələ gətirir. Alman dilində oxşar sözlər var: zinne – “divarın dişləri”, zahn – diş (ağızda), zant – “diş” (altlıqda). Sinkit (əlavələrə rəng almış sink oksid) kristalları da dişlər əmələ gətirir.
Tətbiq sahəsi
Sinkin xeyli geniş yayılmış mineralı sfaleritdir (sink sulfiddir). Digər metallarla müqayisədə çox sayda ərinti quruluşuna malikdir. Avtomobil, elektrik və təchizat sənayələrində istifadə olunan tökmə qəliblərinin istehsalında da sink vardır. Dəmir və bənzəri metalların, korroziyaya qarşı tədbir məqsədiylə də istifadə edilir. Sink oksid; boya, printer mürəkkəb, sabun, toxuculuq məhsulları, elektron alətlər, rezin məhsulları, yer örtükləri, plastik və kosmetik məhsullar kimi gündəlik həyatımızın müxtəlif tamamlayıcılarında qarşımıza çıxmaqdadır. Sink sulfit fluoressensiya xüsusiyyətə malikdir və parlaq siferblatların, fluoressensiya lampaların, X-şüası və televiziya ekranlarının istehsalında istifadə edilir. Heyvanların bəslənməsində də əhəmiyyətli bir yer tutmaqdadır.Həmçinin bu metal özunə maqnit qüvvəsi çəkir.Sink əhəmiyyətli mikroelementdir, onun bitkilərdə miqdarı orta hesabla 0,003% (kütlə ilə) miqdarındadır. O, hüceyrədə 30 ferment sistemini aktivləşdirir. Göbələklər (xüsusən də zəhərli göbələklər) şibyələr, iynəyarpaqlı bitkilər sink ilə zəngin olur. Bitkilərdə nəfəsalma, zülal və nuklein mübadiləsi ilə yanaşı sink inkişafı tənzimləyir, triptofan aminturşularının əmələ gəlməsinə təsir edir, qibberenlinlərin miqdarını artırır.
thumb|left|upright|Sink elementi üçün kimyəvi maddə
Sinkin mövcudluğu
Sink çatışmazlığı hüceyrələrin bölünməsinin pozulmasına gətirib çıxarır (sitrus bitkilərinin yarpaqlarında ləkəlilik), bitkilərdə nazik, burulmuş spiral yarpaqlar əmələ gəlir. Damarlararası toxumalar rəngsizləşir və onlar yaşıl tor ilə dəqiq ayrılır.
Sink artıqlığı bitkilər üçün zərərlidir, belə ki, o, bitkilərin orqanlarında deformasiyaya səbəb ola bilər.Lalədə güllər çoxləçəkli, çöl yarğanotunda yarpaqlar olduqca böyük olur. Torpaqda sinkin çox olmasının indikatoru üçrəngli bənövşə, çöl qatırquyruğu, alabəzək bənövşədir.
Heyvan orqanizmində sinkin miqdarı təxminən 0,01% (kütlə ilə) miqdarındadır. Bəzi onurğasız dəniz heyvanları məsələn istridiyədə (yeyilən dəniz ilbizi) 0,4% (kütlə ilə) sinkə malik olur.
Kifayət qədər çox sink ilan zəhərində (öz zəhərinin tsirindən qorunmaq üçün) olur. Heyvanlarda sink nəfəsalmada və nuklein mübadiləsində iştirak ilə yanaşı cinsiyyət vəzlərinin fəaliyyətini artırır, dölün skeletinin formalaşmasına təsir edir.
Sink çatışmadıqda RNT-nin miqdarı və beyində zülal sintezi azalır, beyinin inkişafı ləngiyir.
İnsanın çəkisi 70kq olduqda, bədənində 3 qrama qədər sink olur.
O, əhəmiyyətli fermentlərin tərkibinə daxildir: karbohidrazların (ağ ciyərlərdə karbon qazının ayrılmasını sürətləndirir), müxtəlif dehidronazların, fosfatazların, zülal mübadiləsində iştirak edən proetazların və peptiazların, nuklein mübadiləsi fermentlərinin (RNT və DNT-polimerazlarının). Insulinin və orqanizmin digər həyati əhəmiyyətli maddələrinin tərkibinə daxildir. Sink DNT-nin uyğun sahələri üzərində məlumat RNT-si molekulunun sintezində (transkripsiya, ribosomlarin və biopolimerlərin (RNT, DNT, bəzi zülallar) stabilləşməsində əsaslı rol oynayır. Sink qan fermentinin məcburi hissəsidir.
Sink dərini normal vəziyyətdə saxlamaq, saçın və dırnaqların inkişafı, həmçinin yaranın bitişməsi üçün (çünki, o, zülal sintezində əhəmiyyətli rol oynayır) lazımdır. Sink mədəaltı vəzin hormonu olan insulinin tərkibinə daxildir, qanda şəkərin miqdarını tənzimləyir.
Orqanizmin alkoqolu emalında da sink az rol oynamır, odur ki, sink çatışmadıqda azlkoqolizmə meyillilik (xüsusən uşaqlarda və yeniyetmələrdə) artır. Orqanizmdə sinkin yaxşı mənimsənilməsi üçün vitamin A və vitamin B6 lazımdır.
Sink çatışmazlığı liliputluğa (cırtdanboyluluğa), cinsi inkişafın ləngiməsinə səbəb olur.
Sinkin artıqlığı ürəyin və qanın funksiyasına mənfi təsir edir. Təsadüfi deyil ki, qida məhsullarında sinkin miqdarına icazə verilən hədd müəyyən olunur: uşaq qidalarında və dietit qidalarında – 5 mq/kq; bitki yağlarında – 10 mq/kq; soya zülalında – 60 mq/kq.
Hüceyrələrdə və ayrı-ayrı orqanlarda bədxassəli şişlər yaranmağa başlayarkən bəzi metalların qatılığı bir neçə dəfə artır. Səbəb hələ məlum deyil, amma, belə ehtimal var ki, bu, xərçəngin erkən diaqnostikasını göstərə bilər.
Sink orqanizmdən sidik, nəcis ,vətər vasitəsilə xaric olunur.
Sink orqanizmə aşağıdakı mənbələrdən daxil olur.
Bitki mənşəli məhsullar: tərəvəz, qoz, fındıq, araxis, çörək məhsulları, qarğıdalı, göbələklər.
Heyvan mənşəli məhsullar: mal əti, qara ciyər, ət, süd, dəniz məhsulları (molyuskalar, siyənək balığı, istridyə yeyilən dəniz ilbizi).
Sinkin saha çox məlum olan və insan tərəfindən istifadə olunan birləşmələri aşağıdakılardır:
ZnS – sink sulfid, sink parıltısı, sfalerit
ZnSO4 • 7H2O – sinkhidrosulfat, sink kuporosu
ZnCl2 – sink xlorid.
thumb|left|Zinc acetate|alt=Sheets of zinc acetate formed by slow evaporation thumb|Zinc chloride|alt=White lumped powder on a glass plate
ZnCO3 – sink karbonat, smitsonit
ZnO – sink oksid, sinkit (qırmızı sink filizi).
Hesab edilir ki, sink filizləri insanlara çox qədimlərdən məlum idi. Bizim eradan əvvəl II əsrdə yunanlar artıq latunu - sinkin mis ilə ərintisini ala bilirdilər.
Hindistanda hələ XII əsrdə metallik sink istehsalı mövcud idi, amma, o, Avropada çox-çox sonralar meydana gəldi.
Sakson metallurqu İ.Henkel sinkin metal kimi təsvirini verdi. 1746-cı ildə alman kimyaçısı A.Marqqraf kalamin və sfalerit minerallarından sinkin alınma üsulunu işləyib hazırladı. Sink adı alman sözü olan “sink” – ağ metal sözündəndir.
İnsan bədənində sink atomlarının sayı 2,2·1022, bir insan hüceyrəsində isə 2,2·108 ədəddir.
Qida məhsulları ilə sinkin insan orqanizminə sutka ərzində daxil olan miqdarı 13 mq təşkil edir.
İki yüzdən çox ferment mövcuddur ki, onların tərkibinə sink daxildir.
Tərkibinə insulin, protamin və sink xlorid daxil olan suspenziya şəkərli diabetə qarşı səmərəli vasitə olub təmiz insulinə nəzərən daha yaxşı təsirə malikdir.
Sink xlorid ZnCl2 məhlul halında dağlayıcı, ZnO-sink mazı kimi quruducu, yığıcı və dezinfeksiyaedici vasitə kimi dəri xəstəlikləri zamanı istifadə olunur, ZnSO4·7H2O göz damcılarının tərkibinə daxil olur.
Sink filizləri polimetallik və mis kolçedanı yataqlarının tərkib hissəsidir, az-az hallarda sərbəst yataqlar əmələ gətirir. 250px|thumb|left|Sink
Fiziki xassələri
Təmiz halda — gümüşü-ağ metaldır. Otaq temperaturunda kövrəkdir, plitə büküldükdə kristalitlərin sürtünməsi səbəbindən çatlama eşidilir (adətən "qalay ağrısı" dan daha güclüdür). 100-150 °C-də sink plastikdir. Çirklər, hətta kiçik olanlar da sinkin kəskin artmasına səbəb olur. Sinkdəki yük daşıyıcılarının daxili konsentrasiyası 13.1 m −3 dir.
Kimyəvi xassələri
Amfoter birləşmələr meydana gətirən tipik bir metaldır. Amfoter birləşmələr sink ZnO və Zn (OH) 2 dir. Standart elektrod potensialı -0.76 V-dir, dəmir qədər bir sıra standart potensiala malikdir.
Havada sinkin üzəri nazik ZnO  təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Güclü qızdırıldıqda üzərində olan ağ ZnO təbəqəsi yanır:
Sink oksidi turşu məhlulu ilə reaksiya girir:
qələvi ilədə həmçinin:
Normal təmizlikdə olan sink turşu məhlulu ilə aktiv reaksiyaya girir:
qələvi məhlulu ilədəö həmçinin:
hidroksizinkatlar meydana gətirir. Çox saf sink turşular və qələvi məhlulları ilə reaksiyaya girmir. Qarşılıqlı təsir bir neçə damcı CuSO4 məhlul əlavə etməklə başlayır.
Sulu məhlullarda sink ionları Zn 2+ aquakomplexlər əmələ gətirir. [Zn(H2O)4]2+ və [Zn(H2O)6]2+.
Guman Xocayev
Guman Xocayev (Tam adı: Guman Əvəz oğlu Xocayev (Qocayev); d.1942, Cəmilli - ö.20 fevral 1991, Şuşa) — Şəhid
Həyatı
Guman Xocayev 2 iyun 1942-ci ildə Cəmilli rayonunda anadan olmuşdur. 1965-ci ildə ailə həyatı qurmuş və Xankəndinə köçmüşdür. 1961–1965-ci ildə isə hərbi xidmətdə olmuşdur.
Ailəsi
1965-ci ildə Ulduzə Valeh qızı Xocayeva ilə ailə həyatı quran Guman Qocayev 6 övlad sahibi olmuşdur.
Güman Xocayev və 15 yaşlı oğlu Elşən Xocayev 1990-cı ildə erməni terrorçuları tərəfindən qurğu qurularaq girov götürülmüş və Xankəndi həbsxanasında həbs olunmuş, 10 gündən sonra Xalq Cəbhəsi tərəfindən geri qaytarılmışdır.
Şəhidliyi
1991-ci il fevral ayının 20-də 《KamAz 5511》 markalı 25-31 AQT nömrəli avtomaşın Stepanakert Şuşa yolunda - 《Zərin bağı》 deyilən yerdə partladılmış, nəticədə Guman Xocayev(Qocayev) ölmüş, sürücü İlham Allahverdiyev isə çox ağır yaralanaraq xəstəxanaya aparlımışdır. Ayın 21-də İlham Allahverdiyev xəstəxanada dünyasını dəyişərək şəhid olmuşdur. Azərbaycandan olan SSRİ xalq deputatları- V.H.Cəfərov, Y.İ.Abbasov, H.R.İbrahimov, M.N.Hacıyev, O.Ə.Əhmədov, M.R.Məmmədov, L.V.Baruşeva, P.Ə.Əzizova fevralın 22-də SSRİ Ali Sovetinin sessiyasında bəyanat vermişlər. Bəyanatda deyilir:
Torfeno Branişte
Torfeno Branişte — Bolqarıstanda Bistrişko Branişte qoruğu ilə birlikdə təbiət qoruğudur. Qoruq 728.8 hektar əraziyə malikdir.
Torfeno Branişte, 1935-ci ildə yüzlərlə mamır və yosun növləri ilə zəngin olan çim sahəsini qorumaq üçün yaradıldı. Çim səthi 0.6–2 m qalınlığındadır və hər il 1 mm artır.
Qoruğa giriş qəti qadağandır, çünki Torfeno Branişte qoruq statusu ilə yanaşı içməli su mənbəyi olan çay hövzələrinin yerləşdiyi yerdir.
Ekologiya
Daimi nəm, turşu mühiti buradakı nadir ekosistemin inkişafına kömək etdi. Ərazisi söyüg, ardıc və qaragilə və dağ şamı kimi ağacabənzər kolluqlar istisna olmaqla demək olar ki ağacsızıdr. Torpaq florası əsasən cilkimilər ailəsindən olan bitkilərdən ibarətdir. Acıçiçək, qırmızı çınqılotu və daşdələn də nisbətən yayılmış bitkilərdir. Bura həmçinin Bolqarıstanda nadir endemik ətyeyən bitkiləri - Pinguicula Balcanica, Drosera Rotundifolia və kiçik gölməçələrdə tapılan Utriculiya-nın iki növünü - Utricularia Minor və Utricularia Australisi görə biləcəyiniz çox az yerlərdən biridir.
Qoruğun faunası olduqca da zəngindir. Buradan maral, canavar, çöldonuzu və nadir hallarda ayıların keçdiyi məlum olmuşdur.
Dyörd Beşşeney
Dyörd Beşşeney —  Macarıstanın dram yazıçısı və şair.
Lolita dəbi
alt=|thumb|Lolita dəbinə uyğun şəkildə geyinmiş yapon qadın. – Viktoriya dövrünün dəbindən və rokoko elementlərindən təsirlənən Yaponiya altmədəniyyəti. Lolita dəbinin əsas fərqləndirici xüsusiyyəti şirinlik estetikasıdır. Lolita dəbinin 3 əsas stili var: qotik, klassik və şirin. Bunlardan əlavə, dəbin başqa stilləri də mövcuddur: dənizçi, kənd, şahzadə, erotik, qrotesk, qi və va, pank, şiro (ağ), kuro (qara), stimpank və s. Lolita dəbi Yaponiyada 1990 və 2000-ci illərdə inkişaf etmişdir.
Terminologiya
"Lolita" termini ilk dəfə "Ryukou Tsushin" dəb jurnalının 1987-ci il sentyabr buraxılışında peyda olmuşdur. Terminin mənşəyi Vladimir Nabokovun "Lolita" romanı ilə bağlıdır.
Tarixi
Lolita dəbinin mənşəyi dəqiq məlum deyil. 1970-ci illərin sonunda "otome" adlı yeni mədəniyyət ortaya çıxmışdı və bu mədəniyyət lolita dəbinə böyük təsir göstərmişdir. Otomenin ortaya çıxmasından öncə - 1970-ci illərin əvvəllərində kavaii mədəniyyəti yaranmışdır. "Sanrio" şirkəti kavaii paltarlar dizayn edərək onu daha da populyarlaşdırmışdır. 1980-ci illərdə kavaii mədəniyyəti öz populyarlığının zirvəsinə çatmışdı. Otome mədəniyyətindən sonra ortaya çıxan kukla stili lolita dəbinin sələfi olmuşdur.
thumb|left|Klassik lolita.|180px 1977-98-ci illərdə Haracuku bölgəsi bazar günləri nəqliyyata bağlı olduğu üçün Haracukuda piyadalar arasında interaksiyalar artmışdı. Pink House, Milk, Angelic Pretty kimi brendlər kavaii paltarlar satmağa başladıqdan sonra yeni stil ortaya çıxmış və bu stil "lolita" adlanmışdır. Bundan sonra "Baby", "The Stars Shine Bright", "Metamorpho temps de fille" kimi yeni brendlər lolita modasını inkişaf etdirmişdir. "Malice Mizer" kimi musiqi qrupları lolita dəbini daha da populyarlaşdırmışdır. 1990-cı illərdə Yaponiyada baş verən iqtisadi böhran müxtəlif altmədəniyyətlərin yayılmasına təkan vermişdir. Lolita dəbi Kansay regionundan digər regionlara yayılmış və Tokioya çatmışdır.
1990-cı illərin axırlarda Haracuku körpüsü lolita dəbi fanatlarının görüş yerinə çevrilmişdir. Bu dövrdə "Gothic & Lolita Bible" (2001), "KERA" (1998) və "Fruits" (1997) lolita jurnalları ortaya çıxmışdır. Bu jurnalların ingiliscə versiyalarının nəşr olunması lolita dəbinin digər ölkələrə də sıçramasına səbəb olmuşdur. İnternetin yayılması və lolita brendlərinin Paris, Nyu-York kimi şəhərlərdə dükanlar açması lolita dəbini xaricdə də məşhurlaşdırmışdır.
2010-cu illərdən etibarən "Fruits" kimi jurnalların nəşrinin dayanması və küçə dəbinə olan marağın azalmasına görə lolita dəbi populyarlığını itirməkdədir.
Populyarlıq
Yukari Tamura, Mana və Novala Takemoto kimi şəxslər lolita dəbini populyarlaşdırmışdılar. Novala 2002-ci ildə "Kamikaze qızları" adlı roman yazmışdır. Roman Momoko adlı lolita qızın məhəbbətindən bəhs edir. Roman əsasında film   və 2004-cü ildə manqa istehsal olunmuşdur. Mana isə qotik lolita üslubunu populyarlaşdırmışdır. "Malice Mizer" rok qrupunun musiqiçisi olan Mana 2002-ci ildə "Moi Dix Mois" qrupunu da qurmuşdur. Hər iki qrup da lolita dəbinin populyarlaşmasına töhfələr vermişdir. 1999-cu ildə isə qotik lolita dəbində olan geyimlər istehsal edən "Moi-même-Moitié" brendini qurmuşdur.
Yaponiya hökuməti də lolita dəbini yaymağa çalışmışdır. Yaponiyanın Xarici İşlər Nazirliyi 2009-cu ilin fevralında müxtəlif şəxslərə "kavaii səfir" titulu verərək yapon populyar mədəniyyətini yaymaq istəmişdir. Belə səfirlərdən biri olan Misako Aoki lolita dəbini təmsil etmişdir. Lolita dəbini populyarlaşdırmaq üçün Haracukuda beynəlxalq gəzintilər keçirilmişdir.
Nəzir Osmanov
Həyatı
Nəzir Osmanov 1998-ci il yanvarın 1-də Qax rayonunun Qıpçaq kəndində anadan olmuşdur. 2004-2015-ci illərdə Qax rayon Qıpçaq kənd tam orta məktəbində təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Nəzir Osmanov 2016-2017-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Xidmətini Azərbaycan Daxili Qoşunlarında müddətdən artıq olaraq davam etmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nəzir Osmanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nəzir Osmanov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nəzir Osmanov ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Spayk Li
Şelton Cekson Spayk Li — amerikalı aktyor, rejissor, kino prodüseri, ssenarist və akademik.
Emmi mükafatı və iki Oskar mükafatına namizəd olan Spike Linin filmləri çox vaxt sosial və ya siyasi xarakter daşıyır. Li həm də müəllimdir. O, həmçinin New York Knicksin sadiq fanatıdır. Knicksin hər oyununda Lini tamaşaçılar arasında görmək mümkündür.
Kvetera
Kvetera  — Gürcüstanın Kaxetiya ölkəsində Axmeta bələdiyyəsi ərazisində tarixi qala-şəhər və kilsə.
Dilras Banu Bəyim
Dilras Banu Bəyim (d. 1622 - ö. 8 oktyabr 1657) — Səfəvi sülaləsindən olan şahzadə və Böyük Moğol imperiyasının VI imperatoru Sultan Övrəngzibin birinci və əsas arvadı, imperatriça. Ölümündən sonra "Dövrünün Rəbiyəsi" olaraq adlandırılmışdır. Dilras Banu Bəyimin ölümündən sonra əri Övrəngzib Bibi Ka Məqbərəni inşa etdirmiş və o, burada dəfn edilmişdir. Bu məqbərə görünüş və memarlıq baxımından Övrəngzibin anası Mümtaz Mahalın dəfn edildiyi məşhur Tac Mahala bənzəməkdədir.
Kvetera
1968-ci ildə qala ərazisində arxieloji qazıntılar aparılmış və burada Orta əsrlərə aid xeyli keramika nümunələri tapılmışdır.
2007-ci ildən UNESCO-nun beynəlxalq irs siyahısına daxil edilib.
Dilras Banu Bəyim
Dilras Banu Bəyim Səfəvi sülaləsinin üzvü idi və Bədiüzzaman Mirzə Səfəvinin qızı idi. Ailəsinin soyu Səfəvi sülaləsindən ilk şah olan I İsmayıla gedib çıxmaqda idi və Dilrasın atası moğol imperiyasında Qucaratın valisi olaraq xidmət edirdi. O, 1637-ci ildə daha sonralar məşhur moğol hökmdarlarından birinə çevriləcək, Övrəngzib adı ilə tanınacaq Şahzadə Muhi-id-din ilə evlənmiş vı bu evlilikdən 5 övladı olmuşdur. Onun övladlarından biri olan Məhəmməd Əzəm Şah atası Övzəngzib tərəfindən vəliəhd elan edilmiş və atasının ölümündən sonra qısamüddətli də olsa, taxta çıxmışdır. Bundan başqa Dilras Banu Bəyimlə Övrəngzibin Zeb-un Nisə, Zinət-un Nisə, Zubdat-un Nisə adlı qızları, vəliəhd olan oğlundan başqa da Məhəmməd Əkbər adlı bir digər oğlu olmuşdur. İstedadlı şairə olan Zeb-un Nisə atasının ən sevimli qızı, oğlu Məhəmməd Əkbər isə ən sevimli oğlu olmuşdur.
Kvetera
thumb|300px|left|Kverira qalasının planı.
Qaladakı Kvetera kilsəsi X əsrin ikinci yarısında tikilib. Bu gürcü arxitekturası stilində çox da böyük olmayan kilsədir və üstü günbəzlə örtülüb.
Kvetera şəhəri Kaxeti knyazlığının siyasi-dini mərkəzlərindən biri idi. Vaxuşti Baqrationiyə görə Kveteranın əsası ən geci VIII əsrdə qoyulub, bu şəhər XI əsr yazılı sənədlərində xatırlanır.
Dilras Banu Bəyim
Ailəsi və şəcərəsi
Dilrasın anası olan Nauras Banu Bəyim Mirzə Məhəmməd Şərifin qızı idi, atası isə Sultan Cahangirin hakimiyyəti dövründə Moğol sarayına gəlmiş Mirzə Rüstəm Səfəvi idi. 1638-ci ildə Dilrasın kiçik bacısı Səkinə Banu Bəyim Övrəngzibin kiçik qardaşı Şahzadə Murad Bəxşlə evləndi. Bədiüzzaman Mirzə Səfəvinin qardaşının və Dilrasın əmisinin övladı da həmçinin Övrəngzibin böyük qardaşı Şahzadə Şah Şüca ilə evlənmişdir. Bu evliliklər imperator ailəsi ilə Şahnəvaz xanın ailəsi və bunun davamı olaraq Səfəvilər sülaləsi arasındakı əlaqələri daha da gücləndirdi.
Övrəngziblə evliliyi
1637-ci ilin fevralında Dilras Şahzadə Mudi-ud-din ilə nişanlandı. Mudi-ud-din o zamankı hökmdar Sultan Şah Cahan ilə onun sevimli arvadı Mumtaz Mahalın övladı idi. Evlilik təklifi Şah Cahan tərəfindən irəli sürüldü və Dilrasın atası tərəfindən qəbul edildi və bu, onların nişanlanmasına səbəb oldu. Bu zaman Övrəngzib Dəkkən yaylasına qarşı edilən hərbi yürüşdə iştirak edirdi və atası tərəfindən çağırıldıqdan sonra yürüşüdən ayrılıb geri dönməyə məcbur oldu. 15 aprel 1637-ci ildə Aqraya çatan Övrəngzibin toy hazırlıqlarına başlanıldı. Bir neçə həftə sonra, yəni 8 may 1637-ci ildə böyük şənliklərlə müşayət olunan toy mərasimi həyata keçirildi.
İmperator saray münəccimlərinin qərarına əsasən, onların nikah mərasimi sübhdən dörd saat əvvəl, təmtəraqlı və möhtəşəm şənliklər arasında keçirildi və Bədiüzzaman Mirzə Səfəvi malikanəsində baş tutdu. Toy mərasiminin əzəməti salnaməçi Xafi Xan tərəfindən belə təsvir edilir:
Atəşfəşanlıq partlaması yer üzünü başqa bir səmaya çevirdi və müğənnilərin, rəqqasların cazibəsi “hətta Veneranın” paxıllığına səbəb ola bilərdi.
Bundan sonra qazı bu şəxsi imperatorun iştirakı ilə nikahlarını kəsir. Nikah mehri olaraq isə 400 min rupi müəyyən edilir. Toy mərasimindən sonra vəlimə adlı dəvət bu dəfə Övrəngzibin atası Sultan Şah Cahanın sarayında təşkil edilir. 14 mayda baş tutan bu mərasimdə Sultan Şahcahan öz əmirlərinə hədiyyələr paylayır.
İmperator ilə birlikdə 3 ay Aqra şəhərində qalan cütlük 4 sentyabr 16370ci ildə Övrəngzibin canişin olaraq xidmət etdiyi Dəkkənə gedirlər. Aqrada yaşadıqları zaman Dilras Övrəngziblə özünün ilk uşağına hamilə qalır. Bu hamiləlikdən istedadlı şairə olaraq dəyərlənirilən Zeb-un Nisə dünyaya gəlir. O, evliliyin baş tutmasından 9 ay sonra, yəni 15 fevral 1638-ci il tarixində Dəkkənin Daulatabad şəhərində dünyaya gəlmişdir. Bu qız sonralar atasının ən sevimli qızı olmuşdu. Bundan sonrakı 19 illik evlilik həyatı boyunca bu cütlüyün daha 4 övladı dünyaya gəldi və bu 5 övladın hamısı Övrəngzib tərəfindən digər arvadından olan övladları ilə müqayisədə daha çox sevilirdi. Övrəngzibin sevimli arvadı olan Dilrasın onun üzərində təsir qüvvəsi var idi və əsas arvad kimi hərəmi də idarə edirdi. O, Övrəngzibin digər əmirləri ilə birlikdə sarayda ən güclü şəxslərdən biri hesab edilirdi, halbuki ikinci arvad saray daxilində təsir qüvvəsinə və gücə malik deyildi. Dilras gücünə baxmayaraq, saray daxili siyasətə və intriqalara qarışmırdı, inzibati məsələlərə müdaxilə etmirdi.
Dilras mənbələrin bildirdiyinə görə həm xarakter, həm də görünür olaraq gözəl və cazibədar olmuşdur. Xarakterinə görə o, qürurlu və iradəli bir qadın idi və əri də ona heyran idi. Dilrasın tez əsəbləşən birinsan olduğu təxmin edilir, lakin Övrəngzib onun haqqında "həddindən artıq amiranə bir qadın idi, lakin ömrünün sonuna qədər onu sevməyə davam etdim və heç vaxt onun hisslərini incitmədim". Dilrasın qürurlu xarakteri hökmdar arvadı kimi onun həmişə təvazökar davranan Övrəngziblə münasibətlərində problem yaratmırdı. Bir neçə qaynağın verdiyi məlumata əsasən deyilə bilər ki, Dilrasla Övrəngzib bəzi xarakterik xüsusiyyətləri paylaşmaqda idilər. Onların hər ikisi iradəli, dindar və maddi dəyərlərin normal sxeminə nisbətən biganə idilər.