cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stalin repressiyaları
1991-ci ildə tarixçi V. N. Zemskov "Sotsis" jurnalında diqqətlə öyrənilmiş arxivlərin məlumatlarını dərc etdi: ümumilikdə 1921-ci ildən 1954-cü il fevralın 1-dək 3.777.380 nəfər əks-inqilabi cinayətlərə görə, düşərgələrdə və həbsxanalarda bir müddət saxlanmağa məhkum edilmiş, 642.980 nəfər güllələnmə cəzasına məruz qalmışdır. SSRİ DTK-nın sədri V. A. Kryuçkov siyasi repressiyaların statistikasını göstərirdi: o, 1930–1953-cü illər üçün SSRİ DTK-da qeydiyyat haqqında məlumatlara dəfələrlə istinad etdi. — 3.778.234 siyasi məhbus, onlardan 786.098-i ölüm cəzasına məhkum edilib.
İdeoloji əsaslandırılması
Stalin repressiyalarının rəsmi ideoloji əsası — "sosializm quruculuğu başa çatdıqda sinfi mübarizənin kəskinləşməsi" konsepsiyası 1928-ci ilin iyulunda Ümumittifaq Bolşevik Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin plenumunda Stalin tərəfindən formalaşdırıldı. 1938-ci ildən 1956-cı ilə qədər yenidən çap edilmiş "Sov. İKP (b) tarixinin qısa kursu"nda milyonlarla nüsxə və sinfi mübarizə, devrilmiş qüvvələrin qaçılmaz müqaviməti və onların yatırılması zərurəti haqqında ideoloji postulatlara əsaslanaraq Stalin rejiminin siyasi hərəkətlərinə tam haqq qazandırıldı — müxtəlif sosial ünsürlərə qarşı repressiyalar xalqın mənafeyi naminə həyata keçirilən tədbir və SSRİ-də sosializm quruculuğu üçün təbii və zəruri hesab edildi.
Kiberhücum
Kiberhücumlar getdikcə mürəkkəb və təhlükəli hala gəldi.
Stalin repressiyaları
İdeoloji əsaslandırılması
1930-cu illərin sonlarında Stalinin nəhayət partiya rəhbərliyinin xidmətinə verdiyi sovet tarix elmi, rus tədqiqatçısı M. Stepanovun fikrincə, "burjua sinifləri adlanan təbəqələrin məhv edilməsinin zəruriliyi üçün kifayət qədər məntiqi sübutlar silsiləsi yaratdı". Bu məntiqə görə, SSRİ kapitalist mühitində olan inkişaf etmiş kapitalist dövlətləri ilə müqayisədə iqtisadi və mədəni cəhətdən geridə qalmış bir dövlət idi, burjua-mülkədarlığını bərpa etmək məqsədi daşıyan xarici hərbi işğal təhlükəsi var idi. SSRİ-nin bütövlüyünü və müstəqilliyini qoruyub saxlamaq üçün yeganə etibarlı təminat yalnız "burjua ünsürlərinin" qalıqlarının qabaqlayıcı şəkildə məhv edilməsi ola bilərdi. Beləliklə, "Qısa kurs" konsepsiyasına əsaslanan repressiya sosializm sisteminin qorunması baxımından həyati zərurət edan edildi.
"Ziyanvericilər" ilə mübarizə
Sovet dövləti çarlıq dövründən miras qalmış texniki ziyalılardan asılı idi. Həmin ziyalıların əksəriyyəti isə kommunist şüarlarına şübhə ilə yanaşırdılar. Belə ziyalıların mümkün "xəyanəti" haqqında tezis marksizmin baniləri tərəfindən irəli sürülüb. Lenin RKP(b)-nin VIII qurultayında çıxışı zamanı kommunistləri burjua mütəxəssisləri haqqında xəbərdar edirdi ki, "…burjua psixologiyası hərtərəfli olaraq onların şüuruna hopmuş və onlar bizə xəyanət etmişlər və hələ illər sonra da bizə xəyanət edəcəklər". Bir sıra sabotaj məhkəmələrində, məsələn, aşağıdakı ittihamlar irəli sürülüb:
Kiberhücum
Bu hücumların qarşısını almaq üçün istifadəçi davranış analizi və SIEM istifadə edilə bilər.
Stalin repressiyaları
"Ziyanvericilər" ilə mübarizə
günəş tutulmalarının müşahidəsi sabotajı (Pulkovo işi);
Kiberhücum
Təriflər
1980-ci illərin sonlarından bəri kiberhücumlar informasiya texnologiyalarındakı yenilikləri kiber cinayətlərin törədilməsi üçün vektor kimi istifadə etmək üçün bir neçə dəfə inkişaf etmişdir. Ümumdünya İqtisadi Forumunun 2018-ci il hesabatında müşahidə etdiyi kimi, son illərdə kiberhücumların miqyası və möhkəmliyi sürətlə artdı: "Hücumçu kiber imkanlar düşmənçilik hadisələri ilə mübarizə imkanlarımızdan daha sürətlə inkişaf edir."
Stalin repressiyaları
"Ziyanvericilər" ilə mübarizə
SSRİ-nin maliyyə vəziyyəti haqqında onun beynəlxalq nüfuzunun sarsıdılmasına səbəb olan, düzgün olmayan hesabatların hazırlanması (Əməkçi kəndli partiyasının işi);
Kiberhücum
Təriflər
2000-ci ilin may ayında İnternet mühəndisliyi üzrə xüsusi komissiya RFC 2828-də hücumu müəyyənləşdirdi:
Ağıllı bir təhdiddən qaynaqlanan sistem təhlükəsizliyinə edilən hücum, yəni təhlükəsizlik xidmətlərindən yayınma və bir sistemin təhlükəsizlik siyasətini pozmaq üçün qəsdən edilən bir ağıllı bir cəhd (xüsusilə bir metod və ya texnika mənasında).
Stalin repressiyaları
"Ziyanvericilər" ilə mübarizə
toxum materialının çirklənmə yolu ilə xarab edilməsi, ehtiyat hissələrinin kifayət qədər təmin edilməməsi ilə kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi sahəsində qəsdən dağıdılması (Əməkçi kəndli partiyasının işi);
toxuculuq fabriklərinin kifayət qədər inkişaf etdirilməməsi, SSRİ iqtisadiyyatının sarsıdılmasına və ümumi narazılığa səbəb olmalı olan yarımfabrikatlarda qeyri-mütənasibliklərin yaradılması yolu ilə xarici kəşfiyyat xidmətlərinin göstərişi ilə təxribat;
Ziya Bünyadovun qətli
Ziya Bünyadovun qətli — Azərbaycan şərqşünası, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, akademik Ziya Musa oğlu Bünyadovun siyasi sui-qəsdə məruz qalması. O, 21 fevral 1997-ci ildə, axşam saat 18:10-da yaşadığı binadan çıxarkən bıçaq və odlu silahla qətlə yetirilmişdir. Ziya Bünyadov qətl ediləndə 75 yaşı var idi.
Ziya Bünyadovun qətli Azərbaycan ictimaiyyətində böyük şok yaratmış, prezidenti Heydər Əliyev isə bunu "Azərbaycan xalqı və elmi üçün böyük itki" adlandırmışdır. Aparılan istintaq işinin nəticəsində cinayətə görə "Hizbullah" və "Ceyşaullah" təşkilatlarına bağlı 7 nəfər təqsirkar bilinmişdir. Onlardan Qalib Babayev qətlin əsas icraçısı kimi təqdim olunmuş və Azərbaycan–İran sərhədində öldürülmüşdür. Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanlarına görə, Ziya Bünyadov "Albaniya tarixi" kitabına yazdığı ön sözdə İslam dinini və onun peyğəmbəri Məhəmmədi təhqir etmiş, bu səbəbdən də İran müştehidləri onun ölümünə fətva vermişdir.
Buna baxmayaraq, ictimaiyyətdə Ziya Bünyadovun qətli ilə əlaqədar çoxlu iddialar yayılmışdır. İddialara görə, Ziya Bünyadovun qətlinin səbəbi onun Murtuz Ələsgərovun Milli Məclisin spikeri təyin edilməsinə münasibəti, Milli Ordunu, hökuməti, hətta prezident Heydər Əliyevi onlarla əlaqədar korrupsiya hallarını ifşa edəcək sənədləri yayımlamaqla hədələməsi idi. Nəzəriyyələrdə cinayətə görə həbs olunanlar əslində günahsız olduğunu, cinayətə görə Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşlarının, o cümlədən keçmiş polis polkovnik-leytenantı Hacı Məmmədovun dəstəsinin məsulliyyət daşıması var.
Zəmin
Ziya Musa oğlu Bünyadov 21 dekabr 1923-cü ildə Astara şəhərində anadan olmuşdur. O, 1939-cu ildə Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbinə daxil olmuş, İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. Ziya Bünyadov 27 fevral 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ilə mükafatlandırılmışdır. O, 1954-cü ilə qədər ali təhsilini Rusiyada davam etmiş, həmin il aspiranturanı bitirdikdən sonra Azərbaycana qayıtmışdır. Ziya Bünyadov Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda elmi fəaliyyətinə davam etmiş, 1965-ci ildə professor adını almışdır. O, 1967-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1973-cü ildə isə akademiyanın həqiqi üzvü seçilmişdir. Tarixçi alim olan Ziya Bünyadov 1981-ci ildə Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, 1990-cı ildə isə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti seçilmiş, sonra Milli Məclisin deputatı olmuşdur.
Bünyadov və islamşünaslıq
200px|thumb|right|Ziya Bünyadov [[İkinci Dünya müharibəsi illərində.]]
Yenidənqurma dövründə, 1980-ci illərin ortalarından başlayaraq Azərbaycan cəmiyyətində islama maraq tədricən artmağa başlamışdır. Qara Yanvar hadisələrindən sonra Quran "azərbaycanlı" kimliyinin və sovet rejiminə etirazın yeni simvoluna çevrilmişdir. Türkoloq-tarixçi Altay Göyüşov və Bünyadovun keçmiş həmkarı Nəriman Qasımoğluya görə, Ziya Bünyadov yeni kimliyin və milli kimliyin ən mühüm komponentinin islamın olmasına inanmağa başlamışdı. Göyüşovun fikrincə, Bünyadovun "türkofil" meyli olan tarixçilərə qarşı çıxması onu yeni tədqiqat mövzusu kimi islama sövq edən əsas amil olmuşdur.
Ziya Bünyadovun islamşünas alim kimi şöhrəti onun şərqşünas alim Vasim Məmmədəliyevlə birgə Quranı Azərbaycan dilinə tərcümə etməsinə gətirib çıxarmışdır. Quranın bu tərcüməsi 1991-ci ildə Məmmədəliyevin müəllifi olduğu müqəddimə və Bünyadovun yazdığı şərh ilə nəşr edilmişdir. Həmin il bu nəşr "Hacı Zeynalabdin Tağıyev adına" mükafata layiq görülmüşdür. Zərdüşt Əlizadə və Arif Yunusa görə, 1980-ci illərin əvvəllərindən başlayaraq Quranın Azərbaycan dilinə yeni tərcümələri nəşr olunmağa başlamışdır və onlar bu cərəyanı İran İslam inqilabı ilə əlaqələndirirlər. Xüsusilə, iki ərəbşünas və islamşünas alim Tariyel Həsənov və Nəriman Qasımoğlu hələ 1980-ci illərin sonlarında Quranı tərcümə etmiş, 1988-ci ilin əvvəlindən isə Qasımoğlu Quranın fraqmentlərini nəşr etdirməyə başlamışdır. Qasımoğlunun fikrincə, onun etdiyi tərcümə Quranın poetik xarakterini Bünyadov və Məmmədəliyevin tərcüməsi ilə müqayisədə daha çox saxlamışdır. Buna baxmayaraq, Ziya Bünyadov Azərbaycandakı ən məşhur alim idi və ölkənin mənəvi siması sayılırdı, elə bu səbəbdən onun tərcüməsi indi də Azərbaycanda ən populyar tərcümədir.
Stalin repressiyaları
"Ziyanvericilər" ilə mübarizə
xarici kəşfiyyat orqanlarının tapşırığı ilə malların bölgələr üzrə qeyri-bərabər bölüşdürülməsi, bəzi yerlərdə izafiliyin, bəzi yerlərdə isə qıtlığın yaranmasına səbəb olurdu (menşevik "İttifaq Bürosu" işi).
1920–1930-cu illərin şəraitində belə ittihamlar cəmiyyət tərəfindən adekvat qəbul edilirdi. Sənaye partiyası, Fəhlə Kəndli Partiyası və "İttifaq Bürosu" işlərinin bir xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, istintaqa görə, bu üç məhkəmə prosesində məhkum olunanların hamısı bir sui-qəsdçi şəbəkəsində bir-birinə bağlıdır və üç göstərilən təşkilat iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində təxribat üçün "əmək bölgüsü" var idi
Ziya Bünyadovun qətli
Bünyadov və islamşünaslıq
Ziya Bünyadov islamşünaslıq fəaliyyətini başqa işlərlə davam etdirmişdir. Onun tərəfindən 1993–1995-ci illər arasında yazılmış və ölümündən sonra 1997-ci ildə nəşr olunmuş Azərbaycan dilində "Dinlər, təriqətlər, məzhəblər" ensiklopedik lüğəti buna nümunədir. Əsərin ön sözündə Bünyadov öz motivlərindən bəhs edərkən Azərbaycan xalqının o dövrdə qədər "din və din xadimləri haqqında bilikləri yalnız ateist yanaşmadan, marksizm–leninizm prizmasından alması"nı əsas gətirərək bu əsərin onun "insanlar qarşısında mənəvi borcu" olduğunu qeyd etmişdir. O əlavə etmişdir ki, "sovet dövründə yazılan bütün kitablar, məqalələr, broşürlər tamamilə bu perspektivə tabe" olmuş, bu da öz növbəsində "o günlərdə yazılan hər şeyi çox subyektiv" hala salmışdır. Onun fikrinə görə, bu, "insanların həqiqəti bilməsinə mane olurdu".
Stalin repressiyaları
"Şaxta işi"
Şaxta işi 1928-ci ildə Donbassda baş vermiş açıq məhkəmədir. Burada texniki mütəxəssislər, o cümlədən əcnəbilər SSRİ-də casusluq və təxribatda ittiham olunurdular. 53 mühəndis və rəhbər qəsdən təxribatda, gizli təşkilatının yaradılmasında günahlandırılıb. 53 nəfərdən 4-nə bəraət verilib. Əvvəlcə 11 nəfər edam cəzasına məhkum edildi. Daha sonra MİK Rəyasət Heyəti onlardan altısını 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası ilə əvəz edib. Maraqlıdır ki, partiya müzakirələri və ictimai çıxışlar zamanı "Şaxta işi" ilə bağlı ən sərt mövqeni gələcəkdə "sağ müxalifət" adlanan qrupun üzvləri – Buxarin, Rıkov və Tomski tutmuşlar. Amerikalı tarixçi və Stalinin bioqrafı Stiven Kotkin hesab edir ki, bunun səbəbi Stalinlə "Buxarin qrupu" arasında kollektivləşmənin başlanması ilə bağlı yaranan ziddiyyətlər idi. Stalin ilə "Şaxta işində" xətti ilə həmrəy olaraq, hətta onun sərtləşdirilməsi tərəfdarı olan sağlar Stalinə imkan verməməyə çalışırdılar ki, onları müxalif "antipartiya" fəaliyyətində ittiham etsinlər və bu bəhanə ilə onları bir il əvvəl olduğu kimi "sol müxalifət" liderləri adı altında Siyasi Bürodan və Sov. İKP (b) sıralarından qovdular.
Partiyadaxili müxalifət ilə mübarizə
Cəmi iki ay yarım ərzində — 1927-ci il noyabrın ikinci yarısından 1928-ci il yanvarın sonunadək — 2288 nəfər "sol müxalifət"ə mənsub olduqlarına görə partiyadan xaric edildi (daha 970 müxalifətçi 1927-ci il noyabrın 15-dək xaric edildi). Müxalifətin partiyadan təmizlənməsi 1928-ci il boyunca davam etdi. Qovulanların əksəriyyəti ölkənin uzaq rayonlarına inzibati sürgünə göndərildi. 1928-ci il yanvarın ortalarında müxalifət lideri Lev Trotski Alma-Ataya, 1929-cu ildə isə xaricə sürgün edildi. Digər rəhbər Zinovyev də 1928-ci ildə sürgünə göndərilmiş, lakin elə həmin il tövbə edib "tərk-silah" etmiş, partiya sıralarına bərpa edilərək Kazan Universitetinin rektoru təyin edilmiş, sonra yenidən Moskvaya işləməyə başlamışdır.
Kiberhücum
Tarazlıq
2017-ci ilin ilk altı ayında iki milyard məlumat qeydləri oğurlandı və ya kiberhücumlar nəticəsində təsirləndi və ransomware ödənişləri 2016-cı ildəkindən iki dəfə artaraq $ 2 milyarda çatdı.
Stalin repressiyaları
Partiyadaxili müxalifət ilə mübarizə
1920-ci illərin sonu, 1930-cu illərin əvvəllərində "Sol müxalifət" və "Desistlər"in gizli qrupları işçilər arasında təbliğat aparmağa çalışırdılar. 1929-cu ilin yazında belə gizli qrupların üzvlərinin kütləvi həbsləri baş verdi. 1930-cu illərin əvvəllərində "Müxalifətin bülleteni"nə görə, sol müxalifətin 7000-dən çox tərəfdarı həbsxanalarda, sürgündə və nəzarət altında idi. Onların əhəmiyyətli bir hissəsi siyasi təcridçilər, keçmiş sosialist partiyalarının üzvləri — sosialist-inqilabçılar, menşeviklər, anarxistlərlə birlikdə yer aldı. "Təslim olmaq" üçün ərizə verməkdən imtina edən repressiyaya məruz qalan müxalifətçilərin həbs və ya sürgün müddətləri tez-tez uzadılır, daha da ucqar sürgün bölgələrinə göndərilirdi.
1932-ci ildə M. N. Ryutinin rəhbərliyi ilə Moskva və Xarkovdan olan 14 kommunist gizli Marksist-Leninistlər İttifaqı yaratdılar. Ryutin "Stalin və proletar diktaturasının böhranı" adlı sənədi və "sənayeləşmənin avantürist tempinin" fəlakətli nəticələrinə görə Stalini şəxsən məsuliyyət daşıyan "BKP(b)-nin bütün üzvlərinə" müraciəti hazırlayıb yaymışdı. avantürist kollektivləşmə". Təşkilatın bütün üzvləri OQPU-nin idarə heyətinin hökmü ilə 5 ildən 10 ilədək müddətə azadlıqdan məhrum ediliblər. Sol müxalifətin keçmiş liderləri G. E. Zinovyev və L. B. Kamenev Marksist-Leninistlər İttifaqının işi ilə əlaqədar yenidən partiyadan xaric edilib və sürgün ediliblər. 1932-ci ilin sonu — 1933-cü ilin əvvəllərində İ. N. Smirnovun gizli təşkilatı darmadağın edildi.
Kənddə repressiyalar
1928–1932-ci illərdə SSRİ-də kənd təsərrüfatının məcburi kollektivləşdirilməsi zamanı dövlət siyasətinin istiqamətlərindən biri kəndlilərin antisovet hərəkətlərinin yatırılması və bununla bağlı "qolçomaqların bir sinif kimi ləğv edilməsi" – "mülkiyyətsizləşdirilməsi" idi. Muzdlu əməkdən, bütün istehsal vasitələrindən, torpaq və mülki hüquqlardan istifadə edən varlı kəndlilərin zorla və məhkəmədən kənar məhrum edilməsini və ölkənin ucqar rayonlarına köçürülməsini nəzərdə tuturdu. Təkcə varlı kəndlilər yox, orta kəndlilər, hətta kasıb kəndlilər də mülksüzləşməyə məruz qaldı. Belə vəziyyətlərdə qolçomaqlara rəğbət bəsləyən və ya onların müdafiəsinə qalxan kəndlilər repressiyaya məruz qalaraq podkulaniklər adlanırdılar. Mixail Kalinin yazırdı ki, sahibsiz qalanların çoxu Sovet hakimiyyəti uğrunda mübarizə aparmışdılar, lakin indi sovetlərin sui-istifadəsinə etiraz edirdilər.
Şəmistan Əyyubov
Şəmistan Mahmud oğlu Əyyubov – Azərbaycan Kommunist Partiyasının fəalı, inqilabçı-bolşevik. Xalq arasında Sarı Şəmistan adı ilə məşhur olmuşdur.
Həyatı
Şəmistan Mahmud oğlu Əyyubov 1895-ci ildə Qazax qəzasının Dağ Kəsəmən kəndində əkinçi ailəsində dünyaya gəlib. 1918-ci ilin oktyabr ayında 23 yaşlı Şəmistan Əyyubov bolşevik partiyasının üzvü olub. 1924-cü ildə banditizmə qarşı mübarizənin fəal iştirakçısı kimi tanınıb. İnqilabın məzlum xalqlara səadət gətirəcəyinə sidq ürəklə inanan Şəmistan Əyyubov könüllü olaraq Qızıl Ordu sıralarına qoşulub. Zakaspi, Əndican, Aktubə cəbhələrində baş verən döyüşlərdə iştirak edib. 30-cu illərdə Qazax rayon Partiya Komitəsinin katibi, Yevlax pambıq zavodunun direktoru, Biləsuvar rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Toxucular İttifaqının sədri kimi məsul vəzifələrdə çalışıb.
Şəmistan Əyyubov 20-ci illərdə ölkədə hökm sürən dərəbəylik və cinayətkar quldur dəstələrə qarşı mübarizədə aktiv iştirak edib. Sarı Şəmistanın fəallığı və cinayət törədən şəxsləri kimliyindən asılı olmayaraq həbs elətdirməsi, partiya daxilində bir çoxlarını narahat edirdi. Xalq Komissarları Şurası tərəfindən daima təqib edilirdi. Nəhayət Şəmistan Əyyubov, Azərbaycan SSRİ Fövqəladə Komissiyası tərəfindən həbs edilib. 3 aylıq həbsdən sonra azad olunsada, "şübhəli ünsür" kimi partiyadan uzaqlaşdırılıb. Lakin 1937-ci ilin qara günləri komissar Şəmistan Əyyubovun da qapısını döyür. SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının səyyar sessiyası onu əksinqilabçı-trotskiçi və millətçilik fəaliyyətlərində günahlandırır və birinci kateqoriya ilə güllələnməyə məhkum edir. 1937-ci il yanvarın 5-dən 6-a keçən gecə Şəmistan Əyyubov güllələnir. Güllələndikdən sonra, SSRİ XDİK-nin 1938-ci il 9 aprel tarixli qərarı ilə, Pəri xanım Abdulla qızı Əyyubova (Vəkilova) (Səməd Vurğunun qohumlarındandır ) "vətən xaini"nin həyat yoldaşı kimi cəzasını İslah Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilir.
Dörd uşaq anası Pəri xanım Mordoviyaya sürgün olunur. Böyük oğlu 15 yaşlı Mahmud həbs edilərək Bayıl həbsxanasına salınır. 11 yaşlı İsmayıl, 14 yaşlı Gülzar və 13 yaşlı Ədiləni isə Şüvəlandakı "bezprizorniklər" saxlanan koloniyaya göndərirlər.
Kiberhücum
Kibermüharibə və kiberterrorizm
Kibermüharibə, çox vaxt uzadılmış kiber kampaniya və ya əlaqəli bir sıra kampaniyalar vasitəsilə kiberməkanda olan məlumat və kompüter şəbəkələrini müdafiə və hücum üsullarından istifadə edir. Rəqibin tənqidi kompüter sistemlərinə hücum etmək üçün texnoloji müharibə alətləri tətbiq edərkən eyni şeyi etmək bacarığını rədd edir. Kiberterrorizm, digər tərəfdən "kritik milli infrastrukturları (enerji, nəqliyyat, hökumət əməliyyatları kimi) bağlamaq və ya bir hökuməti və ya mülki əhalini məcbur etmək və ya qorxutmaq üçün kompüter şəbəkəsi vasitələrindən istifadə"-dir. Bu o deməkdir ki, həm kibermüharibənin, həm də kiberterrorizmin son nöqtəsi kiber məkan daxilində bir-birinə bağlı olan kritik infrastrukturlara və kompüter sistemlərinə ziyan vurmaqla eynidir.
Maliyyə cinayətləri üzrə mütəxəssis Veit Buetterlin izah etdi ki, tətbiq olunan sanksiyalar səbəbindən ticarət yolu ilə özlərini maliyyələşdirə bilməyən təşkilatlar, o cümlədən dövlət aktyorları vəsait yaratmaq üçün banklara kiberhücumlar edir.
Möhtəşəmlik amili
Möhtəşəmlik amili bir hücum nəticəsində əldə edilən faktiki zərərin ölçüsüdür, yəni hücum birbaşa itkilər (adətən mövcudluğu və ya gəlir itkisi) və mənfi aşkarlıq yaradır. 8 Fevral 2000-ci ildə Xidmətə Dəstək Hərəkatı Amazon, Buy.com, CNN və eBay da daxil olmaqla bir çox böyük saytlara trafiki ciddi şəkildə azaltdı (hücum ertəsi gün də digər saytlara təsir göstərməyə davam etdi). Amazon'un iş itkisini 600.000 dollar olaraq qiymətləndirdiyi bildirildi.
Zəiflik amili
Zəiflik amili bir təşkilatın və ya hökumət quruluşunun kiberhücumlara nə qədər həssas olduğunu istismar edir. Təmir sistemi olmayan təşkilatlar yenilənmiş sistemlərdən daha həssas olan köhnə serverlərdə işləyə bilər. Bir təşkilat xidmət hücumunun rədd edilməsinə həssas ola bilər və bir hökumət quruluşu veb səhifədə ləğv edilə bilər. Kompüter şəbəkəsinə hücum, ümumiyyətlə məlumatları idarə edən proqram məntiqini dəyişdirən zərərli kod vasitəsilə məlumatların bütövlüyünü və həqiqiliyini pozur və nəticədə səhvlərə yol açır.
Peşəkar hakerlər kiberterroristlərə qarşı
Öz üzərində işləyən və ya dövlət qurumları və ya hərbçilər tərəfindən işləyən peşəkar hakerlər müvafiq təhlükəsizlik proqramı olmayan zəifliklərə sahib kompüter sistemlərini tapa bilərlər. Bu zəifliklər tapıldıqdan sonra sistemləri zərərli kod ilə yoluxdura bilər və sonra məzmunu görmək və ya digər kompüterləri pozmaq üçün əmrlər göndərərək sistemi və ya kompüteri uzaqdan idarə edə bilərlər. Virus kodunun işləməsi üçün antivirus qoruması və ya səhv sistem konfiqurasiyası kimi kompüterdə əvvəlcədən mövcud bir sistem qüsuru olmalıdır.
Bir çox peşəkar hakerlər öz fəaliyyətlərini yeni qaydalar toplusunun idarə olunduğu kiber terrorçulara təqdim edəcəklər. Kiberterroristlər qabaqcadan planlar qurur və hücumları ümumiyyətlə qəzəbdən doğmur. Planlarını addım-addım inkişaf etdirməli və bir hücum həyata keçirmək üçün uyğun proqram əldə etməlidirlər. Adətən siyasi strukturları hədəf alan siyasi gündəmləri var. Kiberterroristlər siyasi motivləri olan hakerlərdir, hücumları bu korrupsiya və məhv yolu ilə siyasi quruluşa təsir edə bilər. Onlar, həmçinin, mülki şəxsləri, vətəndaş maraqlarını və mülki qurğuları hədəf alırlar. Daha əvvəl bildirildiyi kimi kiberterroristlər insanlara və ya əmlaka hücum edir və qorxu yaratmaq üçün kifayət qədər zərər verirlər.
Hücum növləri
Hücum  aktiv  və ya  passiv  ola bilər.
Hücum  daxili  ya da  kənar  təşkilat tərəfindən edilə bilər;
CIA üçlüyü, informasiya təhlükəsizliyinin əsasını təşkil edir.
Hücum, sistem qaynaqlarını dəyişdirməyə və ya onların fəaliyyətinə təsir göstərməyə çalışdıqda '' aktiv 'ola bilər: buna görə bütövlüyü və ya mövcudluğu pozur. Bir "passiv hücum" sistemdən məlumat öyrənməyə və ya istifadə etməyə çalışır, lakin sistem qaynaqlarına təsir etmir: beləliklə məxfiliyə güzəştə gedir.
Təhdid, təhlükəsizliyi pozan və zərər verə biləcək bir vəziyyət, qabiliyyət, hərəkət və ya hadisə olduqda mövcud olan təhlükəsizliyin pozulması üçün bir potensialdır. Yəni bir təhlükə, bir zəifliyi istismar edə biləcək bir təhlükədir. Təhdid ya "qəsdən" (yəni şöbə; məsələn, fərdi kraker və ya cinayət təşkilatı) və ya "təsadüfi" (məsələn, kompüterin işləməməsi ehtimalı və ya belə bir "Tanrı hərəkəti" ehtimalı: zəlzələ, yanğın və ya tornado) ola bilər.
Ziya Bünyadovun qətli
Bünyadov və islamşünaslıq
Ensiklopediyanın ən əlamətdar cəhəti Bünyadovun bu əsərdə diqqətini təkcə islama deyil, ümumilikdə dinlərə yönəltməsidir. Niderland alimi Sara Krombaxa görə, ensiklopediyanın yazılmasının motivini postsovet Azərbaycanını islam dünyasına deyil, daha geniş kontekstə inteqrasiya etmək üçün ilk cəhd hesab etmək olar. Krombax əlavə etmişdir ki, postmüstəmləkəçiliyin çağırışları ilə üzləşən Azərbaycan üçün bu, özünü Şərqin, eləcə də Avropanın bir hissəsi kimi yenidən düşünmək üçün zəruri addım hesab etmək olar.
"Hizbullah" Azərbaycanda
thumb|left|250px|Azərbaycanın [[Beyləqan rayonunda, İranla həmsərhəd ərazidə yerləşən qaçqınlar üçün düşərgə.]]
İran Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən az sonra islam inqilabı və dövlətçilik ideyalarının Azərbaycanda yayılmasını fəal şəkildə təşviq etməyə başlamışdır. Qaçqın düşərgələri nüfuz aşılamaq üçün İranın əsas hədəfi olmuşdu. Bəzi azərbaycanlı gənclər İrandakı dini məktəblərdə və İranın dəstəyi ilə yaradılmış "Hizbullah" düşərgələrində təhsil almağa cəlb edilmişdi. Onlar Azərbaycana qayıtdıqdan sonra "Hizbullah"ın siyasi ideyalarını yaymaqla məşğul olmuşdular.
1993-cü ilin axırlarında Birinci Qarabağ müharibəsi səbəbilə evlərindən didərgin düşən qaçqınların əhəmiyyətli hissəsi Azərbaycanın cənub rayonlarında, İranla sərhəddə, eləcə də ölkənin mərkəzi hissəsində toplanmışdı. Məcburi köçkünlərin paytaxt Bakıya axın etməməsi üçün 1993-cü ilin avqustunda Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin göstərişi ilə Bakıya və ölkənin digər iri şəhərlərinə gedən bütün yollar bağlanmışdır. Hər halda, hakimiyyət bunun kifayət etməyəcəyi qənaətinə gəlmiş və tezliklə dəstək üçün İrana üz tutmuşdur. 1993–1994-cü illərdə İran hökuməti Azərbaycanın cənub rayonlarında 7 qaçqın düşərgəsi salmışdır. Buraya 100 min nəfərə yaxın qaçqın yerləşdirilmişdir. Bunlar Azərbaycanda ilk qaçqın düşərgələri idi. Çox keçməmiş öyrənilmişdir ki, İran hökuməti bu düşərgələrdən qaçqınlar arasında şiə ehkamını təbliğ etmək üçün onlardan istifadə edir. Sonrakı araşdırmalarda məlum olmuşdur ki, İran eyni vaxtda Azərbaycanda açıq şəkildə radikal və silahlı islamçı təşkilatlar yaratmağa başlamışdı. Onların arasında "Hizbullah" dini-siyasi strukturu sonradan daha fəallaşmış və populyarlaşmışdır. "Hizbullah"ın qurucuları Ayətullah Ruhullah Xomeyni tərəfindən yaradılmış "Vilayəti-Fəqih" anlayışına arxalanırdılar. Bu anlayışa görə, ümmətin qanuni rəhbəri hesab etdikləri İmam Mehdinin olmadığı halda rəhbərlik Quranı düzgün təfsir edəcək ilahiyyatçılara həvalə olunmalı idi.
1993-cü ildə "Vilayəti-Fəqih" konsepsiyasının iranlı təbliğatçıları Bakıda azərbaycanlı gəncləri öz sıralarına cəlb edərək "Hizbullah"ın Azərbaycan qolu olan "Vilayəti əl-Fəqih Hizbullah" adlı yerli təşkilat yaratmışdılar. Hüquq-mühafizə orqanlarının məlumatına görə, "Hizbullah"ın Azərbaycan qolu özlərini İran vətəndaşı kimi təqdim edən Məhəmməd və Nəsrullah adlı şəxslər tərəfindən təsis edilmişdir. 2000-ci ilə qədər təşkilatın rəhbəri Tariyel Ramazanov olmuşdur. Təşkilat bir neçə on nəfərdən ibarət idi. Bundan bir müddət sonra Azərbaycanın cənubunda, Lənkəran şəhərində "Hizbullah"ın daha kiçik başqa bir qolu yaradılmışdır.
Hökumət ilə münaqişələr
Ziya Bünyadov mütəmadi olaraq televiziyada Heydər Əliyevlə Azərbaycanda özəlləşdirmə prosesi ilə mübahisə etmişdir. O, bu prosesi çox qəfil və ifrat hesab etmişdir. Ziya Bünyadovun qətlindən bir qədər əvvəl Milli Məclisin keçmiş spikeri Rəsul Quliyevin istefasından sonra bu posta Murtuz Ələsgərov gətirilmişdir. Bu ərəfədə Ziya Bünyadov demişdi ki, "Murtuz Ələsgərov parlament sədri olsa, kül mənim başıma".
Qətlə hazırlıq
Azərbaycan məhkəməsinin hökmündə qeyd edilənlərdən məlum olur ki, Nizami Nağıyev, Mahir Zeynalov, Qalib Babayev və Cavanşir Aslanov Tariyel Ramazanovun göstərişi ilə Cəlilabad rayonu ərazisindən İrana qanunsuz keçmişdir. Onlar Tehran şəhəri yaxınlığında üç ay ərzində əlbəyaxa döyüş, küçə döyüşləri və şəhərətrafı sahədə döyüş, eləcə də gizli müşahidə üzrə təlimlərdən keçmişdilər.
200px|thumb|Cinayətkar dəstənin üzvlərindən olan Tariyel Ramazanov [[İçərişəhərdəki "Məhəmməd" məscidinin başçısı olmuşdur.]] Nizami Nağıyevin sözlərinə görə, o, Tariyel Ramazanov ilə hələ 1983-cü ildə Sovet Ordusunda xidmət edərkən tanış olmuşdur. Onlar tərxis olunduqdan sonra tez-tez bir-birləri ilə görüşürdülər. Ramazanovun atası Ramiz fizika-riyaziyyat elmləri namizədi idi və buna görə də Azərbaycan Elmlər Akademiyasının institutlarından birində işləmişdir. Nağıyev Ramazanovun səyləri nəticəsindən 1992-ci ildən namaz qılmağa və İçərişəhərdəki "Məhəmməd" məscidinə baş çəkməyə başlamışdır. Odur ki, məscid o vaxt Ramazanovun vəsaiti hesabına təmir edilmişdi və özü də məscidin başçısı olmuşdur. Nağıyevin sözlərinə görə, Tariyel Ramazanov məsciddə dindarlar arasında rəhbər sayılırdı, hamı onu dinləməyə və onun göstərişlərini yerinə yetirməyə çalışırdı. Burada Nağıyev Cavanşir Aslanovla qarşılaşmışdır. Ramazanov 1992-ci ilin yayında Nağıyevi İrana təlimlərə getməyə dəvət etmişdir.
Tariel Ramazanov İrandan qayıtdıqdan sonra Nizami Nağıyevə 32 min dollar vermişdir. Nağıyev bu pulla Bakı şəhərində, Nəsimi rayonu Cəlil Məmmədquluzadə küçəsi 85/259 "a" ünvanındakı evi satın almışdır. O, daha sonra dəstənin digər üzvlərinə verilməli olan silahları saxlamaq üçün bu evin zirzəmisində quyu qazmışdır. Nağıyev 1996-cı ilin mart ayında Ramazanovun göstərişi ilə Cavanşir Aslanovla birlikdə bu evdə 2 ədəd avtomat, 1 ədəd pulemyot, 5 ədəd müxtəlif markalı tapança, 3 ədəd səsboğucu, 1 ədəd əl qumbarası, həmçinin müxtəlif çaplı patronlar yerləşdirmişdir. Həmin sursat Tariyel Ramazanov, Mahir Zeynalov, Qalib Babayev və Maarif Əliyev tərəfindən evin zirzəmisində qazılmış quyuda gizlədilmişdir.
Kiberhücum
Hücum növləri
Məlumat təhlükəsizliyinin idarə edilməsi ilə əlaqəli bir sıra siyasət, məlumat təhlükəsizliyi idarəetmə sistemləri (İMSMS), risk idarəetmə prinsiplərinə uyğun olaraq, ölkədə tətbiq olunan qaydalar və qaydalara uyğun qurulmuş təhlükəsizlik strategiyasını həyata keçirmək üçün qarşı tədbirləri idarə etmək üçün hazırlanmışdır.
Ümumi mənzərə risk ssenarisinin risk faktorlarını əks etdirir. Bir təşkilat təhlükəsizlik hadisələrini aşkar etmək, təsnifləşdirmək və idarə etmək üçün addımlar atmalıdır. İlk məntiqli addım hadisəyə cavab planı və nəticədə kompüter təcili yardım qrupu qurmaqdır.Hücumları aşkar etmək üçün təşkilati, prosedur və texniki səviyyədə bir sıra əks tədbirləri görmək olar. Kompüter təcili yardım qrupu, informasiya texnologiyaları təhlükəsizliyi auditi və müdaxilələrin aşkarlanması sistemi bunlara nümunədir.
Digər təsnifatlar istifadə olunan prosedurlara görə və ya zəiflik növləri istismar olunur: hücumlar şəbəkə mexanizmlərinə və ya əsas xüsusiyyətlərə cəmlənə bilər.
Bəzi hücumlar fiziki xarakter daşıyır: məsələn, kompüterlərin və digər avadanlıqların oğurlanması və ya zədələnməsi. Digərləri gözlənilməz (orijinal dizayner tərəfindən), lakin təcavüzkar üçün faydalı nəticə əldə etmək üçün kompüterlər və ya şəbəkə protokolları tərəfindən istifadə edilən məntiqdə dəyişiklikləri məcbur etmək cəhdləridir. Kompüterlərə məntiqi hücumlar üçün istifadə olunan proqram təminatı zərərli proqram adlanır.
Hücumların qismən qısa siyahısı:
thumb|right|350px|İnformasiya təhlükəsizliyi üçün müdaxilə öldürmə zənciri
Ətraflı olaraq, kiberhücumlarda istifadə ediləcək bir sıra üsullar və daha geniş miqyasda ayrı-ayrı şəxslərə və ya müəssisələrə tətbiq edilmək üçün müxtəlif üsullar mövcuddur. Hücumlar iki kateqoriyaya bölünür: sintaktik hücumlar və semantik hücumlar. Sintaktik hücumlar viruslar, qurdlar və Trojan atlarını ehtiva edən zərərli proqram hesab olunur.
Viruslar
Virus, çoxalmaq üçün özünü başqa bir proqrama və ya fayla bağlaya bilən öz-özünə vuran bir proqramdır. Virus bir kompüter sisteminin yaddaşında mümkün olmayan yerlərdə gizlənə bilər və kodunu icra etmək üçün uyğun gördüyü hər hansı bir fayla bağlaya bilər. Ayrıca, kompüterdə izləməyi çətinləşdirən hər dəfə təkrarladığı zaman rəqəmsal izini dəyişdirə bilər.
Ziya Bünyadovun qətli
Qətlə hazırlıq
Azərbaycan Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin məlumatına görə, "Hizbullah" liderləri Ziya Bünyadovu İsrailin "Mossad" kəşfiyyatının agenti olmaq və Azərbaycanda sionizmi yaymaq istəməklə ittiham etmişdi. Buna baxmayaraq, dövlət rəsmiləri Bünyadovun "Mossad" ilə heç bir əlaqəsinin olmadığını bildirmişdir. "Hizbullah" Heydər Əliyev hökumətini ABŞ və İsrailin marioneti, Bünyadovu isə bu hökumətin bir parçası hesab etmişdir. Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanlarının məlumatına görə, Ziya Bünyadov "Albaniya tarixi" kitabına yazdığı ön sözdə İslam dinini və onun peyğəmbəri Məhəmmədi təhqir etmiş, bu səbəbdən də İran müştehidləri onun ölümünə fətva vermişdir. Azərbaycanın İrandakı keçmiş səfiri Əliyar Səfərli bildirmişdir ki, o, təxminən 1995-ci ildə İranın İslam Şurası Məclisi binasında Xarici İşlər Nazirliyinin və müəyyən idarələrin nümayəndə heyətlərinin yığıncağına dəvət edilmişdir. Görüşün təşəbbüskarı olan deputat Pur Qurban həmin görüşdə ona Ziya Bünyadovdan şikayətlənmiş, onun yazdıqlarını İran əleyhinə təbliğat kimi qiymətləndirmişdir. Əliyar Səfərlinin sözlərinə görə, o, akademikin ölümünə fətva verilməsini eşidəndən dərhal sonra baş verənlər barədə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinə məktub yazmış, lakin buna əhəmiyyət verən olmamışdır.
Azərbaycan məhkəməsinin cinayət işi ilə bağlı hökmünə əsasən, 1997-ci ilin yanvarında "Vilayəti əl-Fəqih Hizbullah" qruplaşmasının üzvləri Bakıda toplantı keçirmişdir. Görüşdə Nizami Nağıyev, Cavanşir Aslanov, Mahir Zeynalov, Qalib Babayev, Tariyel Ramazanov, həmçinin Nəsrullah adlı İran vətəndaşı iştirak etmişdir. Burada akademik Ziya Bünyatovun rəsmi və siyasi fəaliyyətinin dayandırılması qərara alınmışdır. Qətlin törədilməsi üçün plan tərtib edilmişdir və iştirakçılar rolları öz aralarında bölüşdürmüşdür. Ziya Bünyadov müəyyən müddət iki qrup tərəfindən təqib edilmişdir. 1997-ci il yanvarın axırlarından fevralın əvvəllərinə qədər Nizami Nağıyev, Cavanşir Aslanov və Tariyel Ramazanov Ziya Bünyadovun yaşadığı evin yerləşdiyi əraziyə, giriş-çıxışlara baxış keçirmişdir. Mahir Zeynalov və Qalib Babayev başqalarının köməyi ilə Ziya Bünyadov və onun xidməti avtomobilini gizli şəkildə müşahidə edərək onun hərəkət xəritəsini tərtib etmişdir.
Qətl
Saat 18:00 radələrində Tariyel Ramazanov Ziya Bünyadovun evinə gəlməsi barədə Mahir Zeynalova məlumat vermişdir. Zeynalov yoldan keçənlər haqqında xəbər vermək üçün maşında qalmış, Qalib Babayev binanın küncündə, Nizami Nağıyev isə binanın 3-cü blokuna girişi ilə üzbəüz mövqe tutmuşdur. Qalib Babayevdən Bünyadovun mənzilinə tək getdiyinə dair işarə gözləyən Nizami Nağıyev 3-cü blokdan binaya daxil olmuşdur. Adətən Bünyadovun şəxsi sürücüsü onu mənzilinə qədər müşayiət edirdi. Qatillərin planlarına sürücünün qətl edilməsi də daxil idi. Buna baxmayaraq, Bünyadov sürücünü buraxaraq evə tək getmişdir.
Nağıyev 1-ci və 2-ci mərtəbələr arasında pilləkənlərdə Bünyadova arxadan yaxınlaşaraq sol əlinin arxa-xarici səthinə və qarın nahiyəsinə, sağ və sol qabırğalarının altından ümumilikdə beş dəfə ardıcıl zərbələr endirmişdir. Eyni zamanda, Qalib Babayev də hadisə yerinə gəlmişdir. Bu zaman Bünyadov hələ də sağ idi. Babayev yıxılan Ziya Bünyadovun sağ yanağına və boyun nahiyəsinə səsboğucu ilə tapançadan atəş açmışdır. Bünyadov yerindəcə vəfat etmiş, cinayətkarlar isə heç kimdən xəbərsiz Zeynalovun maşını ilə hadisə yerindən qaçmışdır. 23 fevral 1997-ci ildə Şəhriyar adına Mədəniyyət Mərkəzində Ziya Bünyadovla vidalaşma mərasimi keçirilmişdir. O, Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.
İstintaq
Ziya Bünyadovun qətli haqqında ilk versiyanı Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev ictimaiyyətə təqdim etmişdir. Bünyadovun vidalaşma mərasimində o, bildirmişdir ki, "Bünyadov ölkədə sabitliyi pozmaq məqsədilə qətlə yetirilmişdir". Azərbaycan hökuməti cinayətə görə şiə "Hizbullah" təşkilatının Azərbaycan qolunun məsuliyyət daşığıdığını elan etmişdir. Hər halda, "Hizbullah" təşkilatının fəaliyyəti hakimiyyətin təzyiqindən sonra dayandırılmışdır. Dövlət mənbələri Ziya Bünyadovun qətlində "Ceyşaullah" hərəkatının üzvlərinin iştirak etdiyini də elan etmişdir. "Ceyşaullah" 1990-cı illərin axırlarından Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş sələfi qruplaşması idi. Rəsmi mənbələrdə qruplaşmanın "Hare Krişna" cəmiyyətinin Bakıdakı qərargahına hücuma görə məsuliyyət daşıdığı və ABŞ-nin Bakıdakı səfirliyini partlatmağı planlaşdırdığı qeyd olunmuşdur. Hərəkat ABŞ Dövlət Departamentinin "terror təşkilatları siyahısı"na salınmışdır. Azərbaycan rəsmilərinə görə, hərəkat İrandan dəstək almış və "Hizbullah"la əlaqəsi var idi. Odur ki, ABŞ Dövlət Departamentinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya şöbəsinin rəhbəri Con Parkerin sözlərinə görə, Bünyadovun qatilləri İranda təlim keçmişdir. Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanları 2002-ci ildə qruplaşmaya qarşı kampaniyanı intensivləşmişdir.
21 fevral 2001-ci ildə bu ölüm işi üzrə hökm elan olunmuşdur. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində hakimlər Ənvər Seyidov, Sədrəddin Hacıyev və Tofiq Paşayevdən ibarət tərkibin imzaladığı hökmə əsasən, iki nəfər ömürlük, daha beşi isə 10–14 il arası azadlıqdan məhrum edilmişdir. Ömürlük həbs cəzası alanlardan biri Nizami Nağıyev Abşeron rayonunun keçmiş icra başçısı Adil Nağıyevin oğludur. O, oğlunun həbsindən bir həftə sonra vəzifəsindən uzaqlaşdırılmışdır. Bu cinayət işi üzrə Cavanşir Aslanov və Tariyel Ramazanov hələ də axtarışda hesab olunur. Qətlin əsas icraçısı kimi təqdim olunan, Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) 7-ci idarəsinin əməkdaşı Qalib Babayev isə Azərbaycan–İran sərhədində öldürülmüşdür. İstintaqın qeydlərinə görə, Ziya Bünyadova bıçaq zərbələrini Nizami Nağıyev endirmişdir, atəşi açan isə Qalib Babayev olmuşdur.
İddialar
250px|thumb|right|[[Niderland alimi Sara Krombax Rüstəm İbrahimbəyovun 2008-ci ildə yazdığı "Dalğaların düzümü" romanının Ziya Bünyadovun qətli haqqında olduğuna inanır.]]
Dövlət mənbələrinin irəli sürdüyü versiyaya baxmayaraq, əhali arasında Ziya Bünyadovun qətli ilə bağlı çoxlu şayiələr və fərziyyələr yayılmışdır. Bu iddialara görə, Bünyadov Azərbaycan hökuməti üçün təhlükə hesab olunduğundan öldürülmüş və "Hizbullah" amilindən sadəcə İranın Azərbaycandakı təsirini aradan qaldırmaq üçün bəhanə məqsədilə istifadə edilmişdir. Bu versiyanı Arif Yunusov və Zərdüşt Əlizadə də təsdiqləmişdir. Azərbaycanlı ssenarist, kinoprodüser və romançı Rüstəm İbrahimbəyov 2008-ci ildə yazdığı "Dalğaların düzümü" romanında özəlləşdirmə qarşı açıq mübarizə apardığına görə öldürülən "məşhur sovet qəhrəmanı və şərqşünası"nın hekayəsindən bəhs edir. Bu personajın adı çəkilmir, lakin Sara Krombax bu personajın Ziya Bünyadov olduğuna inanır.
2011-ci ildə sabiq polis zabiti Salman Əliyev Ziya Bünyadovun DİN-in əməkdaşları tərəfindən qətlə yetirildiyini iddia etmişdir. Salman Əliyevin sözlərinə görə, o, 1997-ci ildə Ziya Bünyadovun bir qrup DİN əməkdaşı tərəfindən qətlə yetirildiyini bildirmiş və ardınca sabiq baş prokuror Eldar Həsənovun məktubu əsasında Ziya Bünyadovun qətl edilməsi ilə bağlı yaradılan əməliyyat-istintaq qrupuna daxil edilmişdir. O, əlavə etmişdir ki, aparılan istintaq işləri nəticəsində Ziya Bünyadovun DİN əməkdaşları tərəfindən qətlə yetirildiyi sübut edilsə də, işin sona çatdırılmasına imkan verilməmişdir. İki müstəntiq guya istintaqı başqa səmtə yönəltdiklərinə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmuşdur. Salman Əliyev demişdir ki, həmin əməliyyat-istintaq qrupu cinayətin məsuliyyətini "Hizbullah" təşkilatına yönəltməsi üçün yenisi ilə əvəzlənmişdir. O özü sonrakı illərdə həbs edilmiş, burada işgəncələrə məruz qalmışdır. Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin (MTN) "Qara kəmər" əməliyyatından sonra yaydığı açıqlamada Ziya Bünyadovun qətlindən də bəhs edilmiş, lakin sonradan bu məsələyə toxunulmamışdır. Salman Əliyev iddia etmişdir ki, keçmiş polis polkovnik-leytenantı Hacı Məmmədovun dəstəsi zərərsizləşdiriləndə onların üzərindən Ziya Bünyadovun qətlə yetirildiyi silah tapılmış, lakin Məmmədovun potensial açıqlamalarından çəkinildiyindən bu məsələ aydınlaşdırılmamışdır. Onun sözlərinə görə, Milli Məclisin keçmiş sədri Murtuz Ələsgərov onu dəfələrlə Daxili İşlər naziri Ramil Usubova "tapşırmışdır". Salman Əliyev demişdir ki, Ziya Bünyadov qətlə yetirilən zaman Murtuz Ələsgərova yaxın olan bir polis məmuru ona zəng edərək hadisə ilə bağlı məlumat vermişdi. Salman Əliyev, eləcə də Eynulla Fətullayev qətlə görə həbs edilənlərin günahsız olduğunu bildirmişdir. Həbs olunanların ifadələrinə görə, 2005-ci ildə Hacı Məmmədovun dəstəsi ilə bağlı məlumatlar dərc olunan dövrdə məhkumların yerləşdirildiyi həbsxananın rəis müavini həbs olunanlara onların işlərinə yenidən baxılacağı və azad ediləcəklərini demişdir. Eynulla Fətullayev Ziya Bünyadovun qətli ilə bağlı təfərrüatları sadəcə Eldar Həsənov, Azər Vahabzadə və vəkil Aslan İsmayılovun bildiyini iddia etmişdir. Aslan İsmayılov özü bunu təkzib etmişdir.
Reaksiyalar
Ziya Bünyadovun qətli Azərbaycan ictimaiyyətində böyük şok yaratmışdır. Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev Ziya Bünyadovun dəfn mərasimində çıxışı zamanı qeyd etmişdir ki, Bünyadovun qətli "Azərbaycan xalqı və elmi üçün böyük itkidir". O, sui-qəsdi "bütün xalqa qarşı təcavüz" və "terror hücumu" adlandırmışdır.
Kiberhücum
Trojan atları
Troyan atı qanuni tapşırıqları yerinə yetirmək üçün hazırlanmışdır, və eyni zamanda naməlum və istənməyən bir fəaliyyət göstərir. Klaviatura qeydləri və arxa proqram təminatı kimi kompüterə quraşdırılan bir çox virus və qurdun əsası ola bilər. Kommersiya mənasında, troyanlar proqramın sınaq versiyalarına daxil edilə bilər və hədəfin baş verdiyini bilmədən belə şəxs haqqında əlavə məlumat əldə edə bilər. Bunların hər üçü, e-poçtlar, veb brauzerlər, söhbət müştəriləri, uzaq proqram və yeniləmələr vasitəsi ilə bir şəxsə və quruma hücum edə bilər.
Semantik hücumlar
Semantik hücum düzgün və yanlış məlumatların dəyişdirilməsi və yayılmasıdır. Dəyişdirilmiş məlumatlar kompüterlərdən istifadə edilmədən edilə bilər, hətta onlardan istifadə etməklə yeni imkanlar tapıla bilər. Birini səhv istiqamətə yönəltmək və ya izlərinizi örtmək üçün səhv məlumatların yayılması istifadə edilə bilər.
Ölkələr tərəfinə və əleyhinə kiberhücumlar
Kiberhücum çərçivəsində, fərd, bu kiberhücumların həyata keçirilməsində iştirak edən dövlət iştirakçılarını tanımalıdır. Müzakirə ediləcək iki əsas oyunçu, Şərqlə Qərbin, Çinin kiber imkanlarının ABŞ-nin imkanları ilə müqayisədə yaşla müqayisəsidir. Rusiya, İran, İraq və Əl Qaidə kimi kiberhücumla məşğul olan bir çox başqa dövlət və qeyri-dövlət aktyoru var; Çin və ABŞ kiberhücum imkanları baxımından ön sıralarda yer aldıqları üçün müzakirə edilən yalnız iki dövlət iştirakçısı olacaqlar.
Lakin 2013-cü ilin ikinci rübündə Akamai Texnologiyaları İndoneziyanın kiberhücumun 38 faizinin bir hissəsi ilə Çini üstələdiyini, əvvəlki rübdə yüzdə 21 nisbətində yüksək artım olduğunu bildirdi. Çin 33%, ABŞ isə 6.9 % səviyyəsində qərarlaşdı. Hücumların 79 %-i Asiya Sakit Okean bölgəsindən gəldi. İndoneziya 80 və 443 limanlarına hücumlarda təxminən 90 faiz üstünlük təşkil etdi.
Potensial hücumun nəticəsi
Bütün bir sənaye, bir məlumat hücumu ehtimalını və nəticəsini minimuma endirməyə çalışır.
Bunlara yönəldilmiş müxtəlif məhsullar və xidmətlər təklif olunur:
Bir çox təşkilat zəifliyi və onların nəticələrini təsnif etməyə çalışır.
Hədəf kimi infrastrukturlar
Kiberhücum başlandıqdan sonra, rəqibini əzmək üçün hücum etmək lazım olan müəyyən hədəflər var. Hədəf kimi bəzi infrastrukturlar, bir xalqı ağır şəkildə məhv edə biləcək münaqişə dövründə kritik infrastruktur olaraq qeyd edildi. İdarəetmə sistemləri, enerji qaynaqları, maliyyə, telekommunikasiya, nəqliyyat və su obyektləri münaqişə zamanı vacib infrastruktur hədəfləri kimi qiymətləndirilir. İngilis Kolumbiya Texnologiya İnstitutu və PA Konsaltinq Qrupu tərəfindən 1981-ci ildən bəri əldə edilən sənaye kiber təhlükəsizliyi problemlərinə dair yeni bir hesabat, uğurlu kiberhücumların sayının 10 qat artdığına dair məlumat İnfrastruktur Nəzarət və Məlumat Alma (SCADA) sistemlərindən tapıldı. Mənfi fiziki təsir göstərən kiberhücumlar kiber fiziki hücumlar kimi tanınır.
Botsvana himni
Xoşbəxt ol, gözəl torpaq (tsvan. Fatshe leno la rona) — Botsvana dövlət himni, 1966-cı ildə, azalıq alandan sonra təsdiq olunub.
Tsvana dilində himnin sözləri
Fatshe leno la rona, Ke mpho ya Modimo, Ke boswa jwa borraetsho; A le nne ka kagiso.
Ina lentle la tumo La chaba ya Botswana, Ka kutlwano le kagisano, E bopagantswe mmogo.
Daffi Dak
Daffi Dak və ya Ördək Daffi — antromorfik qara rəngli ördək, cigi film personajı. Bədəni qara, ayaq və dimdiyi narıncı rəngdədir. Boynunda ağ halqa şəkilli lələklər var. Pəltək danışığı var, danışanda tüpürcək saçır. Baqz Banni və donuz Porkidən sonra ekranda ən çox görülən üçüncü personaj hesab olunur. Cizgi filmlərdə əksər hallarda donuk Porki və Baqz Banni ilə birlikdə çəkilmişdir.
İnsanlar Daffini ilk dəfə 17 aprel 1937-ci ildə yayımlanan "Donuzun ördək ovu " cizgi filmi ilə tanıdılar. Cizgi filmin rejissoru Teks Everi idi. Daffi obrazını tam 52 il boyunca Mel Blank səsləndirmişdir. Bu isə dünya rekordudur.
NGC 423
NGC 423 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Heykəltəraş bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Düyü üsyanları (1918)
– Yaponiyada düyünün bahalaşması səbəbilə 1918-ci ilin iyul-sentyabr aylarında baş vermiş iğtişaşlar. İğtişaşlar o qədər genişmiqyaslı idi ki, Terauçi Masatake kabinetinin istefasına səbəb olmuşdur.
Düyü üsyanlarında 1–2 milyon nəfər iştirak etmiş və bir neçə prefektura istisna olmaqla, bütün prefekturaları əhatə etmişdir.
Arxaplan
Düyü üsyanları Yaponiyada bir çox məhsulun, xüsusilə düyünün qiymətində baş verən artım səbəbilə baş vermişdir. 1917-ci ilin əvvəlindən 1918-ci ilin iyununa qədər Osaka bazarında düyünün qiyməti 2 dəfə artmışdı. 1918-ci ilin avqust ayının ilk 10 günündə düyünün 50% bahalaşacağı proqnozlaşdırılmışdı.
Düyünün qiymətində bu gözlənilməz artım iqtisadi çətinliklərə səbəb olmuş, əhalidə düyü tacirlərinə və hökumətə qarşı nifrət yaratmışdır. Çünki düyü tacirləri yerli ehtiyacları nəzərə almaq əvəzinə bazar imkanları güdürdülər, hökumət isə bu vəziyyətə müdaxilə etmirdi.
Üsyanlar
thumb|[[Uozu şəhərində düyü üsyanlarının başladığı yer.|left]] Şikayətçilərin ilk qruplaşması Toyama prefekturasında yerləşən balıqçı qəsəbəsi Uozuda baş tutmuşdur. 23 iyul 1918-ci ildə balıqçıların həyat yoldaşları Osakaya düyü ehtiyatının göndərilməsinə etiraz etmək üçün toplanmışdırlar. Bir neçə gün sonra etiraz aksiyaları ətraf qəsəbələrə yayılmışdır. Etiraz aksiyaları əvvəlcə dinc xarakterli başlamışdır: etirazçılar yerli rəsmilərə və düyü tacirlərinə petisiya göndərmişdirlər. Lakin tezliklə minlərlə etirazçı düyü anbarlarını soymağa başlamışdır. Avqust ayının ilk həftəsinin sonunda etirazçılar Toyama sahillərində iğtişaşlara davam etmişdilər və böyük şəhərlərin qəzetləri bu iğtişaşlar haqqında yazılar dərc etmişdir.
8 avqustdan etibarən Okayama şəhərindən başlayaraq Naqoya, Osaka, Kioto, Kobe, Hiroşima, Tokio, eləcə də, digər regional şəhərlərdə üsyanlar, iğtişaşlar, silahlı toqquşmalar başlamış və Yaponiyanı böyük sosial böhran bürümüşdür. Naqoyada 50 min nəfərdən ibarət etirazçı qrup 6 gecə boyunca şəhərin mərkəzi parkında toplaşaraq düyü tacirlərinin hərisliyi və Terauçi hökumətinin onlarla sövləşməsi haqqında nitqlər demiş, daha sonra düyü anbarlarının olduğu bölgəyə irəliləyərək polis məntəqələrini məhv etmiş, tikililərə od vurmuş, varlıların evlərini məhv etmiş, düyü dükkanlarını soymuş və polislərlə döyüşmüşdürlər.
12 avqustda Kobedə yerləşən Mitsubuşi gəmiqayırma zavodunun etiraz edən işçiləri bir çox zavodu və ofisi məhv etmişdir. 10 min nəfərlik başqa qrup isə bir ticarət şirkətinin ofislərinə hücum edərək od vurmuşdur.
Nəticələr
Sentyabr ayının ortalarına doğru düyü üsyanları dayanmağa başlamışdır. Bu müddət ərzində Yaponiyada 636 fərqli iğtişaş baş vermiş və onların ancaq 20%-i dinc iğtişaş olaraq qeydə alınmışdır. Bundan əlavə, 50 mindən çox işçini əhatə edən 150 tətil keçirilmişdir. Hesablamalara görə düyü üsyanlarında 111 şəhər, 278 şəhərcik və 247 qəsəbədən 1–2 milyon insan iştirak etmişdir. Aomori, İvate və Akita prefekturaları istisna olmaqla, Yaponiyanın hər prefekturasında iğtişaş qeydə alınmışdır.
İğtişaşları boğmaq öhdəliyi yerli polislərin üzərinə düşsə də, iğtişaşlar çox genişmiqyaslı olduğu üçün hökumət strateji qurğuları qorumaq üçün 92 min nəfərlik qoşunu 120 müxtəlif yerə göndərmişdir. Təxminən 25 min nəfər həbs edilmiş, 8250 nəfər vandalizm, oğruluq, basqın, üsyan və qəsdən od vurma kimi ittihamlarla məhkəmə sövq edilmişdir. 6 min nəfərdən çox şəxsə kiçik cərimədən ölüm cəzasına kimi müxtəlif cəzalar tətbiq edilmişdir.
Düyü üsyanları Birinci dünya müharibəsi zamanı intensivləşən iqtisadi dəyişiklikləri əks etdirirdi. İştirakçıların çoxu marjinal və ya həddən artıq yoxsul insanlar deyil, təhsilli, işləyən insanlar idi. Düyü üsyanlarını hökuməti sarsıtmış və müxalifəti ilhamlandırmışdır. Nəticədə, baş nazir Terauçi Masatake və onun kabineti istefa etmiş, əvəzinə Hara Takaşi baş nazir seçilmişdir.
Qırğızıstan Dövlət Tibb Akademiyası
İsa Axunbayev adına Qırğızıstan Dövlət Tibb Akademiyası — 80 illik tarixə malik Qırğızıstan Respublikasının aparıcı ali tibbi təhsil müəssisəsi.
Məqsədləri
Strateji hədəflər:
Təhsil məqsədləri: