cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diploneis
6. Diploneis ovalis (Hilse) Cleve.
Bazionim: Navicula oblongella Nägeli in Kütz.
Sinonim: Diploneis  ovalis (Hilse) Cleve  var. oblongella (Nägeli) Cleve
Ekologiyası: Epifit, göllərin, çayların qumunda və lilində bentik, oliqohalob-indifferent (Sa), alkalifil (pH).
Yayılması: Böyük Qafqaz: Şəki-Zaqatala  bölgəsinin  sututarları, Qax r-nu: Qaynama-Hamam (Qımır-Bazar k.), Ləkitbulaq (Ləkit k.), Alatəmirbulaq (Daki k.) və Qarasu bulaqları; Balakən r-nu: Masımbulaq b. ; Böyük Qafqazın cənub yamacının sututarları. – Kür Dağarası Çökəkliyi: Mingəçevir su anbarı ; Hacıqabul rayonu: Hacıqabul gölü. , İmişli rayonu: Sarısu gölü. (Naxalığçala g.), Ağcabədi rayonu: Ağgöl gölü.
7. Diploneis parma Cleve.
Ekologiyası: Epifit, göllərin, nohurların, çayların, bataqlıqların, su anbarlarının  lilində  bentik, oliqohalob-indifferent (Sa).
Yayılması: Böyük Qafqaz: Şəki-Zaqatala  bölgəsinin  sututarları, Qax rayonu: Beşbulaq (İlisu k.), Ləkitbulaq (Ləkit k.), Qaynama (Qımır k.) və Qaynama (Əlıbəyli k.) bulaqları – Kür Dağarası Çökəklik: Mingəçevir su anbarı  ; Hacıqabul rayonu: Hacıqabul gölü, İmişli rayonu: Sarısu gölü. (Naxalığçala g.),  Ağcabədi rayonu: Ağgöl. – Kiçik Qafqaz: Göygöl  rayonu: Göygöl gölü –  Lənkəran rayonu: Lənkərançay. , termal Meşəsu bulağı, Forştadtçay yaxınlığında gölcük.
8. Diploneis pseudovalis Hust.
Yayılması: L: Masallı rayonu: termal Ərkivan bulağının axınında.
9. Diploneis smithii (Bréb.) Cleve.
Bazionim: Navicula smithii Bréb.
Diploneis smithii var. smithii.
Sinonimlər: Navicula doczyi Pant.; N. elliptica W. Sm.
Ekologiyası: Epifit, epilit, mollyusk çanaqlarının səthində, dənizlərin, estuarilərin qumunda və lilində bentik, polihalob (Sa), alkalifil (pH).
Yayılması: KDÇ: Mingəçevir su anbarı  .
Diploneis smithii var. pumila (Grunow) Hust.
Bazionim: Navicula ovalis var. pumila Grunow.
Sinonimlər: Diploneis oblongella (Näg. in Kütz.) A. Cleve in A.Cleve et Osvald var. pumila (Grunow) Woodhead  et Tweed;  D. puella (Schum.) Cleve.
Ekologiyası: Epifit, epilit, mollyusk çanaqlarının səthində, göllərin və çayların qumunda bentik.
Yayılması: Kür Dağarası Çökəklik: Mingəçevir su anbarı   – Lənkəran rayonu: termal  İbadisu bulaq qrupunun 3 bulağı  və b. axını.
Aykut Oray
Aykut Oray (13 oktyabr 1942, Üsküdar, İstanbul - ö. 11 avqust 2009, Köyceğiz, Muğla), Türk teatr, kino və serial aktyorudur.
Fariz Camalov
Fariz Camalov — Azərbaycan Tibb Universitetinin kafedra müdiri, professor, birinci Qarabağ müharibəsinin veteranı
Həyatı
1963-cü ildə Şərur rayonunda anadan olub. 1982-1988-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetində təhsil alıb.
Yapon ədəbiyyatı
Yapon ədəbiyyatı – iki min illik tarixə malikdir. Yapon ədəbiyyatı ilk dövrlər əsasən Çin və çin ədəbiyyatı ilə olan sıx əlaqələr nəticəsində Çin mədəniyyətindən bəhrələnmişdir. Bu dövrün əsərlərinin başlıca səciyyəvi xüsusiyyəti əsərlərin klassik Çin əlifbası ilə yazılmasıdır. Sonrakı dövrlərdə isə, buddizmin Yaponiyaya yayılması ilə əsərlərdə Hindistan mədəniyyətinin aspektlərinə rast gəlmək mümkündür. Nəhayət, yapon ədəbiyyatı yapon yazıçılarının Yaponiya haqqında əsərlər yazması ilə özünəməxsus tərz yarada bilmişdir. Bununla yanaşı Çin ədəbiyyatı və klassik çin dilinin güclü təsiri yapon ədəbiyyatındakı öz təsirini müasir dövrə kimi qorumuşdur.
Müasir dövr
200px|thumb|right|Haruki Murakami
Bavariyalı Qizela
Bavariyalı Qizela və ya Müqəddəs Qizela  — ilk Macarıstan kraliçası, I Stefanın həyat yoldaşı,Müqəddəs Roma imperatoru II Henrixin bacısı. Roma-Katolik kilsəsi tərəfindən beatifikasiya (şərəfləndirmə) olunmuşdur.
Həyatı
Qizela Bavariya hersoqu II Henrix ilə Burqundiyalı Qizelanın qızı idi. Qizela dindar bir insan kimi yetişdirilmişdi. 996-cı ildə I Stefan ilə ailə həyat quran Qizela Macarıstanın qərb siyasətində önəmli rol oynamışdır. Stefan və Qizelanın toyu Macarıstan tarixində dönüş nöqtəsi olmuşdur. Kraliça Qizela Macarıstanda xristian dinin və Qərb mədəniyyətinin yayılmasında da pay sahibi olmuşdur.
1038-ci ildə kral I Stefanın vəfat edir. Kralın ölümündən sonra 1046-cı ildə Qizela, onun xidmətçiləri və bir qisim bavariyalı Macarıstanı tərk edərək Bavariyaya qayıtmış, burada o Niederburq monastrına qoşularaq rahibə olmuşdur. Həyatının sonuna qədər- 1065-ci ilə qədər monastrda qalmış, burada da vəfat etmişdir.
Müqəddəs elan edilməsi
left|thumb|263x263px XVIII əsrdə Qizelanın müqəddəs elan edilməsi məsələsi ortaya atılsa da, bu proses 1975-ci ildə baş tutmuşdur. Onun xatirə günləri 7 may və 1 fevral tarixləridir. Qizela və yoldaşı kral I Stefan ayrı-ayrılıqda dəfn edilmişdir. 1996-cı il may ayının 4-də I Stefanın sağ əlinin qalıqları qorunmuş və Qizelanın qol sümüyü ilə bir yerdə Vesprem muzeyinə göndərilmişdir. Günümüzdə də burada sərgilənməkdədir. Onun məzarı ən çox ziyarət edilən müqəddəs yerlərdən biri hesab edilir.
Azərbaycan Prezidentinin İşlər müdirlərinin siyahısı
Azərbaycan Respublikasın Prezidentinin İşlər müdirlərinin siyahısı — 18 oktyabr 1991-ci ildən sonra ölkədə müstəqillik elan edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycan Respublikasın Prezidentinin İşlər müdirləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycan Respublikasın Prezidentinin İşlər müdirləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.
Ocaqqışlağı (Meşkinşəhr)
Ocaqqışlağı — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Xaybula Musalov
Xaybula Musalov (4 dekabr 1990; Qunib rayonu, Dağıstan MSSR) — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.
Həyatı
Xaybula Ənvərbəyoviç Musalov 1990-cı il dekabrın 4-də Rusiyanın Qunib rayonunda anadan olub.
Karyerası
Xaybula Musalov 2015-ci ilin 12-28 iyununda baş tutan I Avropa Oyunlarında mübarizə apardı. Turnirin 1/8 final mərhələsində Fransa nümayəndəsi Kristian M'Billiyə (3:0), 1/4 final mərhələsində Belarus təmsilçisi Vitali Bandarenhaya (3:0), 1/2 final mərhələsində isə Macarıstan nümayəndəsi Zoltan Harcsaya (3:0) qalib gələn Xaybula Musalov, final görüşündə İrlandiya təmsilçisi Mixael O'Reilli ilə üz-üzə gəldi. Həlledici görüşdə Xaybula Musalov rəqibinə 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və I Avropa Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Malatya döyüşü
Malatya döyüşü — 1473-cü il avqustun 1-də Malatyada Ağqoyunlularla Osmanlılar arasında döyüş baş verdi. Uzun Həsənin seçdiyi taktika nəticəsində Ağqoyunlu süvariləri Osmanlı qoşunlarının zərbə qüvvəsini aldadıb Fəratın sol sahilinə çəkildilər və II Mehmed məğlub oldu. Osmanlı sultanı zabitlərindən birini sülh bağlamaq üçün Ağqoyunlu hökmdarının yanına göndərdi. Lakin Ağqoyunlu hökmdarı bu təklifi qəbul etmədi və Tərcan istiqamətində hərəkətə başladı.
Tarixi
1472-ci ilin baharında Osmanlılara qarşı müharibəyə başlamış Ağqoyunlu dövləti döyüş əməliyyatları keçirərək Tokatı, Qeysəriyyəni, Aksarayı və Akşehiri zəbt etdi və Qaramana daxil oldu. Lakin əsas qüvvələrdən ayrı düşmüş, yorğun Ağqoyunlu süvariləri Beyşehir gölü yaxınlığında ağır məğlubiyyətə uğradılar. Qışın düşməsi ilə əlaqədar olaraq hər iki tərəf əməliyyatı dayandırdı. II Mehmed Uzun Həsənə məktub göndərdi. 1473-cü ilin baharında ona qarşı səfərə çıxacağını bildirdi.
1473-cü ildə Fərat sahilində iki ordu qarşı-qarşıya gəldi. Ağqoyunlu ordusunun sayı 70 min, Osmanlıların sayı isə 100 min təşkil edirdi. Uğurlu Məhəmməd ordunun mərkəz hissəsinə rəhbərlik edirdi. Döyüş başlamamışdan əvvəl o, 10 min süvari ilə Osmanlılara qarşı pusqu qurmuşdu. Osmanlı sərkərdəsi Xassə Murad əsas qüvvələri ilə hücuma başladı. Elə ilk hücumdan Uğurlu Məhəmmədin pusqusuna düşən Osmanlı qoşunu mühasirəyə alındı. Beləliklə aldadılan və çayın sol sahilinə keçərək məğlub olan Osmanlı qoşunu 4 min itki verdi və geri çəkildi. Ömər bəy və bir neçə Osmanlı sərkərdələri əsir alındılar.
Başqırdlar (rəsm)
Başqırdlar (rusca:Башкиры) — rəssam Uilyam Allan tərəfindən 1814-cü ildə yağlı boya ilə çəkilən rəsm əsəridir. Rəsm əsəri hal-hazırda Rusiyanın Peterburq şəhərindəki Ermitaj Muzeyində saxlanılır.
Çəkilişi
Rəsm 1814-cü ilin payızında Edinburqda Uilyam Allan tərəfindən şəkilmişdir. Rəsimdə Napoleon müharibələri zamanı Başqırd atlılarının geyimləri və silahları göstərilmişdir. Uilyam Allan qeyd edirdi:
Sərhəd tanımayan bir qəbilə olan başqırdlar, indi Rus dövlətinin bir parçasıdır. Volqa və Ural çaylarının sahillərində yaşayırlar və qədim Bolqarıstanın bir qisminə yayılmışdırlar. Başqırdlar möhtəməş at minicisidirlər, oxçudurlar. Rus ordusu üçün uyğundurlar. Enerjili, qonaqpərvər və cəsurdurlar. Son səfərin sonunda parislilərin diqqətini çəkdilər və parislilər onlara Şimalın yaraşıqlı adamları" adını verdilər. 8.
I Nikolay sənətkar ilə uzun müddət fransızca və rusca danışdı. Hər rəsmi diqqətlə incələdi və müxtəlif çərkəz qəbilələrinin, kazakların və başqa xalqların kostyumlarını öyrəndi. Rus imperiyasında yaşayan müxtəlif xalqların silah və kostyum kolleksiyasını incələdikdən sonra, sənətkara vətəndaşlarının davranışlarını, vərdişlərini və görünüşlərini doğru formada təsvir etdiyini bildirdi. Əgər Rusiyaya gələrsə, onu mütləq birdə görmək istədiyini bildirdi.
Bu görüşdən sonra I Nikolay rssamın 3 rəsmini almışdır - "Başqırdlar", "Sərhəd mühafizəçisi" və "Aslan Gəray və Alkaziya Kuban çayını keçir". Birinci və ikinci əsər Ermitaj Muzeyində, üçüncü əsər isə Dağıstan İncəsənət Muzeyində sərgilənməkdədir.
Əsər Rusiyaya gətirildikdən sonra Aniçkov Sarayında - I Nikolayın öz ofisində idi və "Üç kəndli ilə danışan iki başqır" adı altında siyahıya alındı. 1920-ci ildə rəsm əsəri Ermitaja göndərildi. 1929-cu ildə xaricə satılmalı idi, 1931-ci ildə muzeyə yenidən geri gəldi və "Başqırdlar" adı altında sərgiləndi. Hal-hazırda 301 nömrə ilə "Qış Sarayı"nda sərgilənməkdədir.
Florens Naytingel
Florens Naytingel — Xeyirxah tibb bacısı.
Həyatı
Florens Naytingel tibb bacıları ixtisası və hospitalların islahatının təşəbüsçüsü kimi məşhurdu. O, öz missiyasını insanlara xidmət və insanları xəstəliklərdən, ölümdən azad etməkdə görürdü. Buna o bütün həyatını həsr etmişdi.Naytingeyl (ing.nightingale)-bülbül mənasına gəlir.
Florens Naytingelin əsas xidməti Britaniya ordusun tibbi xidmətini islahati və tibb bacılarının işini ciddi xidmıtə çevirilməsi idi. Tibbi xidmətlərin əsası Florens Naytingelin XIX əsirdə müharibələrdə iştirakı götürülüb.
Florens Naytingel 12 may 1820-ci ildə İtaliyanın Florensiya şəhərində zəngin ingilis sahibkarının ailəsinin Avropada uzun çəkən səyahəti zamanı anadan olub. Ailəsi Britaniyanın ali cəmiyyətinə aid idi.
20 yaşında Florens öz ailəsinə tibb bacisi olmaq arzusunu ifadə etdi. 7 il Florens xəstələrə qulluq usullarının hazırlanmasina həsr edir. Londonda bu barədə öyrəndilər və ona paytaxda fəaliyyət göstərən Tibb müəssəsində nəzarətçi yerini təklif etdilər. Florens Naytingel vətənə qayıtmag arzusunda idi və bu təklifi qəbul etdi. 1854-gi ildə Krım müharibəsi zamanı Florens Britaniyanın hərbi nazirindən məktub alır. Məktubda britaniya ordusunun hospitalların acınacaglı vəziyyətindən yazılmışdı. Florens bu məktuba cavab olaraq tibb bacılarını toplayıb Türkiyəyə yola düşürlər. Yaralı əsgərlər arasında Florens Naytingelin adı "Əlində çıraq olan xanım" olur.
right|250px|thumb|Florens Naytingelin 1854-cü ildə çalışmağa başladığı Səlimiyə qışlasındaki müvəqqəti xəstəxana. ([[Daşbasma, 1856)]] Müharibədən sonra 1856-ci Florens daimi yorgunuqdan sonra ağır insulta tutulur və o həmişəlik əlil arabasına bağlanır.
1859-ci ildə Florens Naytinqel Hospitallar haqqında qeydlər adında kitab yazır. Bir ildən sonra 1860-ildə Hospital xidmətlərindən məktublar ikinci kitabı işıq üzü görür.
60-ci illərin əvvəlində Florens Naytinqel Hindistana səfərə gedir və İnsanlar Hindistanda necə saq qalırlar adında kitab yazır.
1872-ci ildə Britaniyanın hərbi hospitallarının baş eksperti olur.
1907-ci ildə Florens Britaniyanın ilk qadını olur, hansı ki Britaniya kralı V Qeorg tərəfindən Vətənə uqrunda xidmət ordeninə təltif olunur.
Florens Naytinqel 13 avgust 1910-ci ildə Londonda vəfat edib.
Krım savaşı dönəmi
Florens Naytinqelin tibb bacılığı dövrünün yüksəlişi və bütün diqqətlərin onun üzərində toplanmağının səbəbi Krım savaşı olmuşdu.1854-cü ilin mart ayında İngiltərə və Fransa birləşərək,Rusiyaya qarşı müharibə elan etmişdi.Sentyabr ayında müttəfiqlər Krıma çatmışdı.Tayms qazeti cəbhədəki ingilis əsgərləri haqqında dəhşət verici xəbərlər yayımlayırdı.Savaş naziri Sidney Herbert,bu vəziyyətdə "nəyə görə şəfqətli tibb bacılarımız yoxdu?" deyə isyan etmişdi.Və ardından Florens Naytinqelə məktub yazaraq bu iş üçün ən uyğun şəxsin onun olduğunu bildirmişdi.1854-ün oktyabr ayında özü və 38 tələbəsi ilə birlikdə İstanbuldakı ingilis düşərgəsinə göndərildi.Göndərildiyi xəstaxana vəziyyət çox pisi ama o,nə etmək lazım olduğunu bilirdi.İlk öncə xəstəxananın başdan-başa təmizlənməsini istədi.Üsküdarda olduğu ilk qış müddətində 4077 əsgər öz yarasından ziyadə tifo, tifüs, kolera ve dizanteriya kimi xəstəliklər səbəbilə dünyasını dəyişdi.Və maraqlıdır ki,qərb cəbhəsindəki ən çox ölüm Florensin olduğu xəstəxanada idi.Bu qədər çox ölümün səbəbini Florens qida və dərman ehtiyatının azlığında görürdü.
Çiraqlı qadın əfsanəsi
Krım savaşı müddətində gecə-gündüz demədən əsgərlərə baxdığı üçün əsgərlər Florens Naytinqelə "Çiraqlı qadın" adını vermişdilər.The Times qazetində ona "baxıcı mələk" adı verilmiş və bütün xəstəxananın divarlarında onun silüetinin olduğu yazılmışdı.Bütün işçi heyəti axşam evə getdiyində o,əlində ki çiraqla xəstəxanada gəzirdi.Rafael Samuelin də dediyi kimi ölkənin qəhrəmanlarından biri olacaqdı.
Evə dönüş
BBC-nin verdiyi məlumata görə 1857-də ölkəsinə bir qəhrəman olaaraq dönmüşdü.Hətta həmin dönəm Kraliça Viktoriyadan daha məşhur olduğu deyilirdi.Lakin ölkəyə döndükdən sonra brusella xəstəlyinə yaxalanmışdı və artıq baxılması lazım olan o idi.
Paleoiqlim
Paleoiqlim - Bitki örtüyünün tərkibinə görə Azərbaycanın iqliminin təkamülündə üç mərhələ və 28 faza ayrılmışdır.
300px|thumb|right|Daşkömür dövrü
Ümidcə (Meşkinşəhr)
Ümidcə — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Səidkəndi (Mahnişan)
Səidkəndi - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Paleoiqlim
Eopleystosen mərhələsi
Azərbaycanda bu mərhələyə Abşeron əsri (1,8-0,73 mln il) daxildir. Bu mərhələ zəngin spor-tozcuq məlumatları və bitki yarpaq qalıqlarının çoxluğu ilə səciyyələnir. L.S. İsayeva-Petrovanın (1972, 1973) və İ.Y.Filipovanın (1987) məlumatlarına görə 5 №li buruq quyusundan (Kürün mənsəbindən şimala doğru), Bakı arxipelaqı (Çilov və Bulla) və Abşeron yarımadası (Yasamal dərəsi, Sabunçu) ərazisində təyin edilmişdir. Ümumiyyətlə bu bölgələrdən alınmış məlumatlara əsasən bu mərhələdə Azərbaycanın iqlimi daha isti və rütubətli olmuşdur.
Saqqız ağacı
Saqqız ağacı — hazırda tibb, yeyinti sənayesi kimi sahələrdə aktiv istifadə edilən, Herodot və Hipokrat dövlərindən məşhur olan ağac.
Paleoiqlim
1-ci İqlim fazası (1,8-1,6 mln il)
Alt Abşeronun alt hissəsinə müvafiq gəlir. Spor-tozcuqların tərkibində tündrənglilərə nisbətən tsuqanın üstünlüyü və taksoidlərin iştirak etməsi iqlimin rütubətli olmasını göstərir. Bu zaman tündrənglilərin əsasını küknar təşkil etmişdir. Spor-tozcuqların tərkibində palıd ağacının tozcuqlarının iştirak etməməsi, vələs və fındığın nisbətən üstünlük təşkil etməsi sübut edir ki, ortadağlıq ərazilər, əsasən, vələs ağacları ilə örtülü olmuşdur. Dağətəyi və düzənlik bölgələr seyrək meşəlikdən ibarət olmuşdur. Alınmış nəticələr göstərir ki, iqlim fazasında orta yanvar temperaturu 50 °C, iyul 250 °C, illik yağıntıların miqdarı 2000 mm olmuşdur.
2-ci iqlim fazası (1,6-1,3 mln il)
Alt Abşeronun üst hissəsini əhatə edir və Bulla adası, 5 №-li buruq quyusu Abşeron yarımadası və Azıx kəsilişlərinin palinoloji məlumatlarına əsaslanır. Bu kəsilişlərin spor-tozcuqlarının tərkibi bu faza zamanı iqlimin soyuqlaşması və yağıntıların azalması ilə səciyyələnir. Spor-tozcuqların tərkibi göstərir ki, orta yanvar temperatur 10 °C, iyul temperatur 190 °C, yağıntılar isə 1100 mm-ə qədər aşağı düşmüşdür.
Saqqız ağacı
Tarixi
Damla saqqızı, tarixinin izləri çox qədim zamanlara dayanan və hazırda tibb, yeyinti sənayesi kimi sahələrdə aktiv istifadə edilən, Heredot və Hipokrat dövlərindən məşhur olan təbii bir möcüzədir. Türkiyəli məşhur botanikaçı professor Əkrəm Sezikiz sözlərinə görə Dioskolidis miladdan sonra ikinci əsrdə Anadolunu gəzərək Materiya Medika kitabını yazan tanınmış bir həkim-əczaçıdır. Müəllif əsərində saqqızın həzmi asanlaşdırmasının yanında dişlər üçün də faydalı olduğunu qeyd etmişdir. Galenos Anadolulu bir həkim-əczaçıdır. Berqamada dünyaya gəlib, orda işləyib və qərbdə tibbin atası olaraq tanınır. Galenos müxtəlif qərb səyyahlarının da saqqızın madə-bağırsaq xəstəliklərinin, qara ciyər iltihablanmasının müalicəsində istifadə etdiklərini, saqqız çeynəməyin vəya dərman şəklində qəbul etmənin, qusmanın qarşısını almaqda, iştaha açıcı, həzmi asanlaşdırıcı, mədə xəstəliklərində və xüsusən də mədə ağrılarının aradan qaldırılması üçün istifadə edildiyini qeyd etmişdir. Damla saqqızı elmi adı pistasya lentiskus varietekia olan ağacın gövdələrinə açılan yaralardan axıb quruyan maddədir. Bu ağac Egey dənizi ətrafında yetişməklə birlikdə xüsusən də burda yerləşən Saqqız adasında yetişdirilərək saqqız istehsalında istifadə edilir. Uzun müddət saqqız ticarəti ilə məşğul olan bu ada Qanuni tərəfindən 1556-cı ildə fəth edildikdən sonra Osmanlı bu ağacı yetişdirən 21 ailəni himayəsinə almışdır. Saqqızın xoş ətrin onun cəmi 1-2%-ni əmələ gətirən uçucu yağa borcludur. Bu uçucu yağda alfa-pinen və nirsen adlanan maddələr yüksək miqdarda olduğu üçün ətrin yaranmasına səbəb olur. Qatı tərkibini isə müxtəlif quruluşa malik triterpenlərin qarışığı meydana gətirir. 1996-2005-ci illər arasında aparılan elmi tədqiqatlar zamanı saqqızın bakteriyaların çoxalmasının qarşısını aldığı müşahidə edilmişdir.1996-2005-ci illərdə edilən müxtəlif araşdırmalarda saqqızın bakteriyaların çoxalmasını dayandırma təsirinin mövcud olduğu müəyyən edilmişdir. Mədə və duodemum xorasi müalicəsində faydalı olabiləcəyini göstərən ilk araşdırmalar 1984-1986-ci illərdə, daha sonra 2000-ci illərdə xoranın ən əhəmiyyətli faktoru olan helikobakter pilorinin artımını dayandırdığı və peptik xorada təsirli olduğunu araşdırmalarda görürük. Hamımızın müəllimi və professor Turhan Baytop 1967-ci ilin mart-dekabr aylarında Çeşmə ətrafında bir elmi gəzinti edir və Çeşmədə Çiftlikköyü yaxınlarında çox yaşlı saqqız ağaclarının olduğunu müəyyən edir. Bu təsbitlərini 1968-ci ildə Türkiyədə saqqız əldə etmək imkanları adlı bir məqalə ilə nəşr edir.
Yetişdirildiyi bölgələr
Dünyada saqqız ağaclarının ən verimli olduğu bölgələrdən biri Çeşmə bölgəsidir, və bu bölgədə ağac sayını artırmaq üçün böyük çalışmalar davam edir. Çeşmə kənd təsərrüfatı rəhbərliyində çalışan Ziraat mühəndisi Ahmet Keçici Alaçatı da ənənəvi yöntəmlərlə saqqız ağacını artırmaq mövzusunda önəmli çalışmalar həyata keçirir. Bu çalışmaların məqsədi isə ağacların verimliliyini qaranti altına almaqdır. Çeşmə bölgəsində saqqız ağacları olduqca azdır, yerləşmə sahələri çoxalmağa başladıqca əldə olanların qorunması vacib olduğu düşünülür. Çeşmədə saqqız ağacları 4 nöqtədə qorunma altına alındı. Bunlardan ən böyüyü Alaçatı bələdiyyəsinə aid saqqızlıqdır. Təxmini 125 ədəd saqqız ağacı var.Bunların ətrafı tellərlə bağlandı. Giriş və çıxışa qadağa qoyuldu, sulaması, gübrələnməsi, baxımı və hər növ ehtiyacları təmin edildi. Qorunmasının səbəbi insanların istədiyi kimi istifadə etməsi, sərbəstcə kəsməsi, dolayısı ilə mövcud ağacları da yox etmələrinə qarşı almış olunan bir önləmdir.
Paleoiqlim
3-cü iqlim fazası (1,3-1,15 mln il)
Orta Abşeronun alt horizontuna müvafiq gəlir. 5№-li buruq quyusu (faza II), Abşeron yarımadası (faza II) və Azıx mağarası kəsilişlərində öyrənilmişdir. Bu kəsilişlərin spor-tozcuqları göstərir ki, bu zaman bitki örtüyü daha zəngin olmuşdur. Bitki örtüyünün tərkibi göstərir ki, yağıntılar çoxalır və istiləşmə baş verir.
Səidkəndi (Mahnişan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 416 nəfər yaşayır (73 ailə).
Saqqız ağacı
Yetişdirilmə üsulları
Saqqız ağacının ən verimli dövrü 10 yaşı ilə 70 yaşı arasıdır. Və düzənli olaraq baxıldığı zaman hər il 1 və ya 1,5 kq saqqız əldə etmək olar. Saqqız adasında ənənəvi olaraq 2 metodla saqqız ağacı istehsal edilir. Bunlardan birincisi, “calaq” metodu, yəni ana bitkidən bitkinin budağını ayırmadan o budağı bir tüpə və çini qaba və ya plastik bidona keçirərək, düzənli olaraq sulama zamanı təxmini 1 il zaman zərfində yeni bir fidan əldə etmiş olunur. İkinci metod “odun çəliyi” dediyimiz təxmini 20-30 sm boyunda köhnə budaq (2 illik və ya daha yaşlı budaq olması vacibdir, çünki onların sinir ucları var) götürürük. Bu budaqları 20-40 sm düzbucaqlı şəklində çuxura 2 ədəd olacaq şəkildə əkirik. Bunların üzərinə daha tez köklənməsini həyata keçirmək üçün torf səpirik. Və çuxurumuzu bağlayırıq. Təxmini 2-3 ay ərzində fidanımızın yaşıllaşdığını görəcəyik. Adada da bu şəkildə tətbiq edilir. Bu iki metodun xaricində “toxuma mədəniyyəti” və “peyvənd” metodlarından da istifadə edilir. Ün Yede Orhon Güven saqqız ağacını aid olduğu torpaqlarda deyil, öz məmləkətində yetişdirmək üzərə uzun sürəli araşdırmalar etmişdir. Və son dərəcə detallı bir çalışma ilə bu ağaclar üçün lazımlı mühiti əldə etmişdir. Ərazisində peyvənd çalışmaları edən Güvənin ən böyük hədəfi isə yabani saqqız peyvəndi ilə mədəni saqqız istehsal etməkdir.
İstifadə edildiyi sahələr
“Köhnənin həkimləri əsərlərində dərman tərkiblərində saqqıza yer veriblər. Hal-hazırda əsasən geniş yayılmış istifadə sahələri dondurma və şirniyyat sənayesində, içkilərin ətirləndirilməsində, xüsusən də saqqız “rikuri” və saqqız “arağı” emalatında, bundan başqa yunan mətbəxində bir çox yeməyin içində, ət yeməklərində belə damla saqqızından istifadə olduğunu bilirik. Bundan başqa, kosmetika sahəsində də geniş istifadə imkanları var, çünki saqqızın uçucu yağı həm dərini regenerasiyaedici, dərini qidalandırıcı və xüsusən də günəş şüalarının zərərli təsirlərinin qarşısını almaq xüsusiyyətlərinə malikdir.
Paleoiqlim
4-cü iqlim fazası (1,15-1,05 mln. il)
Üst Abşeronun orta horizontunu əhatə edir. Bulla adasının (III faza), 5 №-li buruq quyusu (III faza), Abşeron yarımadası (III faza) kəsilişlərinə əsasən öyrənilmişdir. Azıx mağarası kəsilişinin bitki örtüyünün tərkibi göstərir ki, meşənin yuxarı sərhəddi 800–1000 m aşağı düşmüşdür (Veliçko və s. 1980). Bu göstəricilər sübut edir ki, bu zaman soyuqlaşma baş vermişdir.
5-ci iqlim fazası (1,05-0,95 mln il)
Orta Abşeronun alt horizontunun üst hissəsinə müvafiq gəlir. Dördüncü iqlim fazasının kəsilişləri üzrə öyrənilmişdir. Bundan əlavə Mingəçevir və Şəki rayonları kəsilişlərindən toplanan yarpaq qalıqlarının məlumatlarından (Əlizadə və s. 1966) istifadə edilmişdir. Bu kəsilişlərdən alınmış məlumatlar göstərir ki, 5-ci iqlim fazası formalaşarkən yanvar temperaturu 5-6 °C, iyul temperaturu 21-23 °C, illik temperatur 13-14 °C təşkil etmişdir. İllik yağıntılar 900–1100 mm-ə qədər azalmışdır.
Saqqız ağacı
İstifadə edildiyi sahələr
Bundan başqa bəzi spesifik istifadə sahələri var; məsələn cərrahiyyədə cərrahi iplərin ya da yaraları tikən iplərin hazırlanmasından istifadə olunduğunu bilirik. Bu arada saqqızlı qəhvəni də unutmayaq. Son zamanlarda çox məhşurlaşıb”.
Ölkəmizdə uyğun şərait yaradıldığında, saqqızın vacib bir gəlir sahəsi olacağı aydındır, eyniylə Saqqız adasında olduğu kimi. İzmirdə yaşayan biznesmen Spiridione Sergio Saqqız adasını tez-tez ziyarət edir. Sergio Türkiyəyə saqqız məhsullarının sağlıqlı yollarla girişini təmin edən bir idxalatçıdır.
Paleoiqlim
6-cı iqlim fazası (0,95-0,85 mln il)
Üst Abşeronun alt horizontuna müvafiq gəlir. Bulla adası, 5№-li buruq quyusu, Abşeron yarımadası kəsilişləri üzrə tədqiqat aparılmış və onların spor-tozcuq tərkibi göstərir ki, bu zaman 2 °C soyuqlaşma və rütubətin artması müşahidə edilir.
Asif Qocayev
Asif Yolçu oğlu Qocayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Saqqız ağacı
İstifadə edildiyi sahələr
“Bizim tanışmağımız 1980-cı illərə dayanır, amma bu bir dostluq mərhələsi idi. Daha sonra Yunanıstan Avropa birliyinə girdikdən sonra Avropa birliyi damla saqqızı kimi vacib bir məhsulu distribütorlar vasitəsilə hər ölkəyə paylanmasını uyğun gördü, bunu təklif etdi. Növbə Türkiyəyə gəldikdə isə bu hadisə Nikonun qulağına çatdı. Birdən-birə bu şəkildə bir ortaqlıq başladı. Birinci ili əməlli başlı çətinliklərimiz oldu, 300 kq damla saqqızı ilə başladıq, çox mücadiləmiz oldu, amma çətin mərhələni keçdik.
Asif Qocayev
Həyatı
Asif Qocayev 1991-ci il martın 1-də Gəncə şəhərində anadan olub.
Paleoiqlim
7-ci iqlim fazası (0,85-0,73 mln il)
Üst Abşeronun üst hissəsinə müvafiq gəlir. Azıx mağarası, 5№li buruq quyusu və Bulla adası kəsilişlərinə əsasən öyrənilmişdir. Bu kəsilişlərin spor-tozcuqları göstərir ki, meşə örtüyünün yuxarı sərhəddi genişlənmiş, tozağacının yayılma arealı məhdudlaşmış, enliyarpaqlıların yayılma arealı genişlənmişdir. Bu da sübut edir ki, 7-ci iqlim fazası formalaşarkən kifayət qədər istiləşmə baş vermişdir.
Saqqız ağacı
İstifadə edildiyi sahələr
Saqqız adasının mərkəzi xaric 52-i kəndi var. Bu 52 kənddən damla saqqızı yalnız adanın cənub-qərbindəki 12-13 kəndində mövcuddur. Ən keyfiyyətli damla saqqızı ən cənub, dənizə baxan tərəfindəki Menitadır, keyfiyyətləri də dənizə yaxınlığı ilə eyni mütənasiblikdə artır, çünki dəniz küləyini, cənub küləyini soyuq şəkildə alması lazımdır. Damla saqqızında torpaq quruluşu da vacibdir”.
Keçmişi sivilizasiya tarixi qədər qədim olan saqqız ağacının biçin vaxtıdır isti yay ayları. Göz alıcı aydınlıqda olan saqqız damlaları avqust ayınının sonlarında ağac altlarından yığılır və bir sonrakı mərhələyə hazırlanır. Bu müddətdə adanın küçələrində, qabı önlərində və dəniz kənarında saqqızın təmizlənməsi prosesini görmək mümkündür. Saqqız yad maddələrdən təmizlənir və qayğı ilə durulanıb qurudulur. Artıq bu təbiətin insanına şəfa, hüzur,ləzzət və dolanışıq qaynağı olaraq xidmət verməyə hazırdır.
“Bu dəniz suyu ilə yuma dəniz suyu duzlu olduğu üçün daha yüngül olan damla saqqızını daha üstə tutur. Və üstünə bir də mərmər tozu da qatırlar ki, kirliliyi daha tez aşağı alsın. Lakın bu təmizləmə mərhələsi 3-4 dəfə davam edir, səbəbi də ilk dəfə daha az mərmər tozu qatırlar ki, təmiz damla saqqızı yuxarıda qalsın, ilk təmizini almış olurlar. Daha çox mərmər tozu qatdıqlarında bu dəfə o kirlilər də dibdə qalırlar. Onları ikinci keyfiyyətdə məhsul olaraq alırlar. Ən son üçüncü məhsul qalır ki, o da saqqız yağı emalatı kimi yerlərdəistifadə edilir. Yəni, təkrar-təkrar yumalarının səbəbi də bunu 3 parti halında almalarıdır.
Damla saqqızının da öz aralarında ayrı-ayrı boyları var. Kiçik boylarda olanlar ilk göz yaşı olan damla saqqızıdır. Onlar daha bahalı olurlar. Çünki o havayla daha çox təmas etdiyi üçün suyunu itirir və itirdiyi su mütənasiblikdə də ətri daha çox olur. Digərləri orta ya da böyük olanlar isə eyni keyfiyyətdə damla saqqızlarıdır. Ələkdən keçər və tavada döyülərək istifadə edilir və tavada döyülmələri asan olsun deyə orta olanlar seçilirlər. İstifadə məqsədlərinə görə fabriklərdə qaynadaraq, əritərək istifadə edənlər daha ucuz olduğu üçün böyükləri seçərlər.
Saqqız istehlakının son illərdə artdığıını söyləmək mümkündür. Türklər saqqız adası ilə həmişə əlaqəli olublar. Amma təəssüflər olsun ki bazarda rəqib məhsul kateqoriyası altında çox keyfiyyətsiz məhsullar istehlakçılara təqdim edilir. Damla saqqızı əsrlər boyunca müxtəlif mətbəxlərdə də öz yerini almışdır. Saqqız adasındakı məşhur aşpaz Geny Linos müştərilərə təklif etdiyi bir çox dadlı yeməyə saqqız əlavə etdiyini bildirib. Saqqız adası Türk və Yunan mədəniyyətini birləşdirən ortaq dəyərlərdən biridir.
Asif Qocayev
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Asif Qocayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Asif Qocayev noyabrın 8-də Şuşa döyüşləri zamanı özü yaralı ola-ola yaralı yoldaşlarını təxliyə edərkən şəhid olub. Gəncə Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asif Qocayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asif Qocayev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asif Qocayev ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Təltifləri
• link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:AZ_For_The_Fatherland_medal_ribbon_(2nd_version).png|50x50px (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
• link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:AZ_Brave_warrior_medal_ribbon.png|50x50px (18.12.2020) — "Cəsur döyüşçü" medalı (ölümündən sonra)
• link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:AZ_For_liberation_medal_ribbon.png|50x50px (29.12.2020) — "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)
İstinadlar
1.
3.
4.
5.
6.
Sevinc Sarıyeva
Sevinc Ərşad qızı Sarıyeva — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2015).
Həyatı
Sarıyeva Sevinc Ərşad qızı 1972-ci ildə Xocavənd rayonunun Qarəkənd kəndində anadan olub. Əslən Ağdam rayonunun Mərzili kəndindəndir. 1979-cu ildə Ağdam rayonunda Xudu Məmmədov adına Mərzili kənd orta məktəbində 1-ci sinifə daxil olub. 1989-cu ildə həmin məktəbi bitirmişdir. Eyni zamanda 1985-ci ildə Ağdam rayon Xan Şuşinski adına musiqi məktəbinin xanəndəlik sinifinə daxil olub və 1990-cı ildə həmin məktəbi uğurla başa vurmuşdur. Sevinc Sarıyevanın təhsil aldığı illər ağır bir dönəmə təsadüf etdiyi üçün həmin illərdə doğulub boya-başa çatdığı doğma yurd yerlərinin işğala məruz qalması və eyni zamanda atası Ərşad Sarıyevin erməni əsirliyinə düşməsi ona təhsilini davam etdirməkdə çətinlik yaratmışdır. Daha sonra o Bakı ya gəlmiş və təhsilini burada davam etdirərək 1997-ci ildə Asəf Zeynallı adına musiqi texnikumu nun xanəndəlik sinifinə daxil olaraq ustad xanəndə Vahid Abdullayevin sinifində muğam sənətinin sirlərini öyrənmişdir. 2000-ci ildə A.Zeynallı adına musiqi texnikumunu bitirmişdir. 2001-2005-ci illərdə Azərbaycan Milli Konservatoriyasında Xalq artisti, professor Arif Babayevin sinifində təhsil almışdır. Həmçinin Əməkdar artist Teymur Əmrah dan vokal dərsləri almışdır.
Fəaliyyəti
Uzun illər Şuşa rayon Qaladərəsi kənd Uşaq Musiqi Məktəbində muğam müəllimi, keçmiş Azərbaycan Dövlət Muğam Teatrında və Gəncə Dövlət Filarmoniyasında solist fəaliyyət göstərmişdir. Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyi nin tərkibində fəaliyyət göstərən Silahlı Qüvvələrin Mahnı və Rəqs Ansamblında solist kimi fəaliyyət göstərərək cəbhə bölgələrində, hərbi hissələrdə vətən müdafiəçiləri qarşısında konsert proqramları ilə çıxış edib. Hal-hazırda isə Beynəlxalq Muğam Mərkəzi ndə solist və Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində Musiqi Kolleci ndə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur.
Xarici ölkələrdə çıxışı
Hələ Ağdam da musiqi məktəbində oxuduğu illərdə 1990-1991-ci illərdə xarici ölkələrdə keçirilən musiqi festivallarında Türkiyənin İstanbul, Ankara şəhərlərində, Tacikistanda, Bolqarıstanda keçirilən festivallarda fəal iştirak etmişdir. Daha sonra xarici ölkələrdə silsilə konsert proqramları ilə çıxış edərək Azərbaycan muğam sənətini təbliğ etmişdir. 1998-ci ildə Qırğızıstan da keçirilən “İssık-Kul-98” Beynəlxal Folklor və Estrada Musiqisi festivalında iştirak etmişdir. Sonralar isə Türkiyə, ABŞ, Rusiya, Almaniya, Macarıstan, Yunanıstan, Fransa, İtaliya, Avstriya, Çexiya, İsveç, İngiltərə, Mərakeş, Özbəkistan, Qazaxıstan, BƏƏ, Cənubi Koreya və s. ölkələrdə keçirilən müxtəlif festival və konsertlərdə çıxış etmişdir. 2004-2009-cu illərdə Fransa da müqavilə əsasında “Yanar Dağ” adı altında milli muğam qrupu olaraq məşhur fransız musiqiçisi olan Marc Loopuyt-lə birgə çalışmışdır.
İvanovka (İsmayıllı)
İvanovka — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Sovet dövründən ölkədə qalan yeganə kolxoz.
Tarixi
İvanovka İsmayıllı rayonunun mərkəzindən 12–14 km cənub-qərbdə, Acınohur ön dağlığında yerləşir. Kəndin əsası 1847 – cı ildə çar hakimiyyəti dövründə Qafqaza köçürülmüş ruslar tərəfindən qoyulmuşdur.
Kəndin adı da onun yaradıcısı olan kəndçi İvan Perşinin şərəfinə qoyulmuşdur. Onlar tez bir zamanda özlərinə yurd salıb qurub, qonşuları olan azərbaycanlılarla yaxın dost münasibətləri qurmuşlar.
Breanson
Breanson — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz. Əhalisi — 332 nəfər (1999).
İvanovka (İsmayıllı)
Tarixi
Kənddə yeni orta məktəb, kitabxana, xəstəxana, doğum evi, uşaq bağçası, elektron ATS var.
Breanson
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 40 km şimal-şərqdə, Serji belediyyənin 29 km şimalda yerləşir.
İvanovka (İsmayıllı)
Əhalisi
13-22 aprel 2009-cu il Ümumazərbaycan əhali siyahıyaalınmasına əsasən İvanovka kənd inzibati ərazi dairəsində 2797 nəfər (1327 nəfəri kişilər, 1470 nəfəri qadınlar) əhali yaşayır. thumb|Molokan qızlar
Breanson
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
İvanovka (İsmayıllı)
İqtisadiyyatı
250px|thumbnail|Taxıl sahələri 1930-cı ildə İvanovkada o vaxtlar hər yerdə olduğu kimi "kolxoz" quruldu və o bu günki günə kimi öz fəaliyyətini davam etdirir. Kolxoz bacarıqlı işçi və uzaqgörənliyi ilə seçilən Nikolay Vasilyeviç Nikitinin adını daşıyır. O, kolxoza 1994-cü ilə kimi düz 41 il rəhbərlik edib. Hazırda kənddə 1000-ə yaxın təsərrüfat qeydə alınıb.
İvanovkalılar üzümçülük, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğul olurlar. Çaxır, pendir və s. kimi məhsulları daxili bazarda öz yerlərini tutub. Kənddə bir neçə sex, park və zavod (məsələn: Kirəmit zavodu) fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə "Molokan-ruhani xristian" dini icması fəaliyyət göstərir.
Ülmayi-i Ülya (Meşkinşəhr)
Ülmayi-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 169 nəfər yaşayır (36 ailə).
İldırım Ordular qrupu
thumb|İldırım Orduları qrupu komandanı [[Mustafa Kamal Atatürk|Mustafa Kamal paşa yavərləri ilə birlikdə.]] İldırım Ordular qrupu (almanca: Heeresgruppe İldırım), I Dünya Müharibəsi dövründə Osmanlı dövlətinin Sinay və Fələstin cəbhəsi və İraq cəbhəsini müdafiə etmək üçün qurduğu ordular qrupu.
Təşkili
24 iyun, 1917-ci ildə Hələbdə Ənvər paşanın və alman komandirlərinin qatılması ilə (Mustafa Kamal Atatürk daxil) olan toplantıda general Falkenheinin rəhbərliyində "İldırım Ordular qrupu"nun yaradılması qərara alındı. Bu yeni qərar Fələstin-Suriya-İraq cəbhələrini bir yerə gətirəcəkdi. Bu qərarda belə Sinay və Fələstin cəbhəsinə çox qüvvə ayrılmamışdı. Ancaq bu dəfə Almaniya bu qrupa 6 min nəfərlik kömək qrupu göndərəcəkdi ki, bunun da bir hissəsi Sinay və Fələstin cəbhəsi üçün nəzərdə tutulmuşdu. Oktyabr ayında (1917) Sinay və Fələstin cəbhəsindəki Osmanlı qüvvələrinin sayı 40 min nəfər idi. Buna qarşı ingilis qoşunları komandanı Allenby idə 191 min nəfərlik qüvvəyə sahib idi. İngilislərin təchizatı və silah-sursatı baxımından da Osmanlıdan xeyli irəlidə idi. Hələb toplantısından sonra İstanbula geri dönən Baş Komandan vəkili Ənvər paşanın ilk işi planlaşdırılan İldırım Ordular qrupunun qurulması olmuş və general Falkenheinin qrup komandanlığına təyinatını (11 iyul, 1917), sultanın təstiqindən keçirdikdən sonra 11 iyul, 1917-ci ildə təşkil əmrini vermişdi. İldırım Ordular qrupunun quruluş məqsədi ilk əvvəllər Bağdadın geri alınması idi. Ancaq qısa müddətdə bu hədəfin reallaşmasının real olmadığı bilindikdən sonra Sinay və Fələstin cəbhəsi əsas götürülərək təşkilatçılıq edilmişdir. İlk əvvəllər qrupa daxil edilən İraqdakı VI Ordu ilə Diyarbəkirdəki II Ordu qrup təşkilatından çıxarılaraq İldırım Ordu qrupu IV, VII və VIII Ordulardan təşkil edildi. İldırım Ordular Qrupu, 1918, sentyabr ayında Megiddo döyüşündə ingilis qüvvələri tərəfindən demək olar ki, darmadağın edildikdən sonra, 30 oktyabr, 1918-ci ildə Antanta dövlətləri ilə Mudros barışığı imzalandı. Bu saziş əsasında Osmanlı dövlətində olan almanların ölkəni tərk etmələri tələb olunurdu. Sədrəzəm Əhməd İzzət paşa, 30 oktyabr, 1918-ci ildə Otto Liman fon Sandersə teleqram göndərərək, İldırım Ordular Komandanlığını Mustafa Kamal paşaya təhvil verməsini istədi. 31 oktyabrda komandanlığı Mustafa Kamal paşaya təhvil verən fon Sanders, əmrində olan əsgərlərə vəda məktubu yazaraq, vəzifəsindən ayrıldı. Mustafa Kamal paşa 31 oktyabr günü Adanada təhvil aldığı İldırım Ordular qrupu komandanlığını 7 noyabr, 1918-ci ilə qədər davam etdirdi.
1918-ci il, yanvar ayı döyüş düzülüşü
1918-ci il, yanvar ayında İldırım Ordular qrupu aşağıdakı kimi təşkil edildi:
1918-ci il, iyun döyüş düzülüşü
1918-ci il, iyunda İldırım Ordular qrupu aşağıdakı kimi təşkil edildi:
1918-ci il, sentyabr döyüş düzülüşü
1918-ci il, sentyabrda İldırım Ordular qrupu aşağıdakı kimi təşkil edildi:
Taxtayurd (Mahnişan)
Taxtayurd - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İldırım Ordular qrupu
1918-ci il, noyabr döyüş düzülüşü
1918-ci il, noyabr ayında İldırım Ordular qrupu bu formada təşkil edildi:
Taxtayurd (Mahnişan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 429 nəfər yaşayır (75 ailə).
Ni Hua
Ni Hua — Çin şahmatçısı, qrosmeyster (2003).
Həyatı
2008-ci ilin aprelində Ni Hua və Bu Xiangzhi Wang Yue-dan sonra 2700 sərhəddini keçən növbəti şahmatçılar oldu.
.aq
Domen iki il müddətinə pulsuz verilir. Domeni almaq üçün isə hökmən Antarktidada azı bir dəfə olmaq tələb edilir. İki ildən sonra istifadə müddətini yenidən artırıla bilə. Bir şərt var: "Bir domen bir nəfərə"
Ni Hua
Həyatı
2000-ci ildə İstanbulda Olimpiyada ilk çıxışını 9 oyundan 5.5 xal ilə bitirdi.
2008-ci ilin may və iyun aylarında keçirilən Çin Çempionatında 11 oyundan 7.5 xal ilə çempion adını qazanır.
2009-cu ilin yanvarında ənənəvi Reggio Emilia şahmat turnirinin ilk Çinli qalibi kimi tarixə düşür.
2010-cu ilin aprel ayında Asiya Çempionatının qalibi olur.
Ülmayi-i Süfla (Meşkinşəhr)
Ülmayi-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 99 nəfər yaşayır (25 ailə).
NGC 7525
NGC 7525, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tatqışlaq (Mahnişan)
Tatqışlaq - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 261 nəfər yaşayır (54 ailə).
Sankt-Peterburq metrosunda terror (2017)
Sankt-Peterburq metrosunda terror — Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhər metrosunun Texnoloqiçeskiy institut və Sennaya ploşşad stansiyaları arasında, qatarda təşkil edilmiş terror hücumu. İlk məlumatlarda doqquz nəfərin həlak olduğu, iki nəfərin isə yaralandığı bildirilmişdir. Hadisədə ən azı 45 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır. Partlayıcının sənədlərin daşınması üçün istifadə olunan çantada aşkarlandığı bildirilir. Hadisədən dərhal sonra ikinci bir partlayıcı çantası aşkarlanaraq terror hücumunun törədilməsinin qarşısı alınmışdır. İnterfaks xəbər agentliyinin yaydığı məlumatda terror hücumunun terrorçu-kamikadze tərəfindən törədildiyi bildirilir. Hadisənin törədilməsində əsas şübhələr Mərkəzi Asiyadan idarə olunan islam-radikalizmi göstərilməkdədir.
Yunanıstan 2015 Avropa Oyunlarında
Yunanıstan 2015-ci ildə Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində baş tutan I Avropa Oyunlarında. Yunanıstan I Avropa Oyunlarına 13 idmançı ilə 3 idman növündə qatıldı.
40x40px Dağ velosipedi
Kişilər
Qadınlar
40x40px Sinxron üzgüçülüк
Qadınlar
Banat Batırova
Banat Hairullovna Batırova — Başqırdıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasında Sosialist Əməyi Qəhrəmanı ünvanını qazanan ilk qadın, Başqırdıstan Ali Sovetinin II, III və IV çağırış millət vəkili.
Həyatı
Banat Batırova 16 dekabr 1904-cü ildə (bəzi mənbələrə görə 1902-ci ildə) Ufada böyük bir ailənin uşağı olaraq dünyaya gəlmişdir. Atasının erkən yaşda ölməsindən sonra Batırova 6 yaşında işləməyə başladı ana anasına kömək etdi. 1921-ci ildə evləndi və Utyaqanovoya köçdü.
1932-ci ildə kolxozun çuğundur istehsalçıları zəncirinin üzvü oldu. İkinci Dünya müharibəsi başladıqdan sonra kişilərin müharibəyə getməsindən sonra kolxoz istehsalatında qadınlar böyük payla işləməyə başladı. 1943-cü ildə Batırova həyat yoldaşını müharibədə itirdi. 1946-cı ildə Batırova 500-dən çox hektar ərazidən şəkər çuğunduru toxumları toplamağı bacardı. Çuğundur məhsul rekorduna görə 1948-ci ildə ona Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verildi. Bundan əlavə, "Lenin" ordeni ilə də təltif edildi.
1960-cı ildə təqaüdə ayrıldı, lakin 19 iyul 1970-a, yəni vəfatına qədər öz kəndində yaşadı.
Banat Batırova Başqırdıstan Ali Sovetində II, III və IV (1947–1959) çağırış millət vəkili olmuşdur.
Xatirəsi
Banat Batırovanın adı doğma bölgəsində küçəyə verilmişdir. Heykəltəraş Pavlovna Neçayeva "Başqırdıstan kolxozunun çuğundur yetişdiricisi" adı ilə onun heykəlini hazırlamışdır.
Parafin
Alınma yolları
Ozokerit adlı maddədən alınır. Fraksiya tərkibində, ərimə temperaturundan və strukturundan asılı olaraq parafinlər maye (Tər≤27°C ), bərk (Tər=28-70°C) və mikrokristallik (Tər>60-80°C )-serezinlər kimi növlərə ayrılır. Serezinləır eyni ərimə temperaturunda parafinlərdən böyük molekulyar kütləsi, qatılığı və özülülüyü ilə fərqlənir. Serezin lər tüstülənən kükürd turşuna ilə intensiv cavab verirlər, lakin parafinlərin bu maddəyə reaksiyası zəifdir. Neft in emalı zamanı serezinlər çöküntülərdə toplanırlar, parafinlər isə distillyatorlar vasitəsilə emal olunur.
Yunan xaçı forması
thumb|300px|Panayia Halkeion, [[Salonikidə XI əsr məxsus yunan xaçı formasında tikilmiş kilsə. Şimal tərəfdən görünüşü.]]
Yunan xaçı forması ― daha çox Pravoslav və Bizans kilsələrində görülən bir memarlıq planı formasıdır. Qapalı yunan xaç planı və açıq yunan xaç planı olaraq ikiyə bölünür. Yunan xaçı adlanan xaç, hər bir qolu bərabər uzunluqda olan bir xaçdır.
Açıq Yunan xaçı planına sahib olan Müqəddəs Babylas Martyrium (MS 379) kimi tikililərdə, dörd tərəfdən də orta boşluğa eyni uzunluqdakı qollar əlavə olunur. Qapalı Yunan xaçı planında isə binanın açıq küncləri hücrələrlə örtülmüşdür. Bu vəziyyət kilsə meydanını düzəltdiyindən və qolları bərabər uzunluqda olan xaç planı aydınlaşmadığı üçün bu plan növü qapalı yunan xaçı planı adlandırılır. İstanbuldakı Havariyun Kilsəsi və Fəthiyyə Məscidinin (Teodoks Pammakaristos Monastırı) cənub tərəfindəki şapel bu tip plan nümunələri kimi göstərilə bilər.
thumb|300px|[[Afina şəhərindəki Kapnikarea Kilsəsi, qapalı Yunan xaçı planı]]
Suxoy Su-47
Suxoy Su-47 Berkut (rus: Су-47 "Беркут" — Qızıl qartal) — Sukhoi Aviasiya Şirkəti tərəfindən hazırlanmış eksperimental döyüş təyyarəsidir. İnkişaf prosesinin əvvəlində S-32 və S-37 də adlandırılmışdır. NATO kod adı "Firkin"dir. Təyyarənin fərqli xüsusiyyəti, Grumman X-29-a bənzər irəli ox formalı qanadıdır. Berkut, 2002-ci ildən bəri Su-47 olaraq təyin edilmiş və bir döyüş təyyarəsi olaraq istehsalata hazırdır, lakin kütləvi istehsalına başlamazdan əvvəl, PAK FA (Prospective Air Complex for Tactical Air Forces — Taktik Hava Qüvvələri üçün perspektivli hava kompleksi) layihəsi çərçivəsində ciddi şəkildə yenidən dizayn edilməsi mümkündür. Su-47 konstruksiyasının PAK FA dizaynından sonra istifadə edilib-edilməyəcəyi aydın deyildir.
İnkişaf prosesi
Əvvəlcə S-37 olaraq bilinən təyyarə, 2002-ci ildə Sukhoinin inkişaf etdirilmiş sınaq təyyarəsi olaraq adı Su-47 olaraq dəyişdirilmişdir. Dəyişiklik şirkətin sınaq təyyarəsi deyil, istehsala hazır qırıcı ideyasını bazara çıxardı. Ayrıca ümumi olaraq Berkuta (Qızıl Qartal) baxanda aşağıdakılar nəzərdə tutulurdu: S-37 əvvəlcə Rusiyanın kompozit materialı və elektron idarəetməli uçuş (fly-by-wire) sistemi üçün prioritet bir test infrastrukturunu təmin etmişdir. Təyyarə, çox üstün bir manevr və 45° və daha yüksək dərəcələrə qədər hücum bucağını təmin edən irəli ox formalı qanad şəklində hazırlanmışdır.
Tsibin LL-nin inkişafı və 1940-cı illərdə ələ keçirilmiş Alman Junkers Ju 287 üzərində işləyərək TsAGI çoxdan irəli ox formalı qanadın üstünlüklərini öyrənmişdi. İrəli ox formalı qanad daha az dalğa sürüşməsi, əyilmə momentini azaltmağı və ənənəvi qanad formalarına nisbətən dayanma gecikməsini təmin edir. Təəssüf ki, irəli ox formalı qanad burulma gücünü ənənəvi materiallardan hazırlanmış bir təyyarənin qanadlarını qoparmaq üçün kifayət qədər artırır. Bu tip qanadın hazırlanması üçün yalnız kompozit materiallar uyğun gəlir.
Dizayn
thumb|Su-47-nin irəli ox formalı qanadlarını daha yaxşı formada göstərən rəsm. S-37, ölçülərinə görə əvvəlki Su-35 kimi böyük Sukhoi qırıcılarına oxşayır. İnkişaf xərclərini azaltmaq üçün S-37 Su-27 ailəsinin ön gövdəsi, şaquli quyruqları və enmə qurğusu ilə təchiz olunmuşdur. Bununla birlikdə təyyarədə radar siqnalları (radar əmici materiallar) üzərində təkmilləşdirilmə, daxili silah bölməsi, yan tərəfində inkişaf etmiş bir radar üçün yer düzəldilmişdir. 1980-ci illərin tədqiqat təyyarəsi olan Amerikan X-29 konsepsiyasına bənzəsə də, S-37, iki dəfə böyük ölçüsü və əsl döyüş təyyarəsindən uzaq forması ilə Amerika dizaynından çox fərqlənirdi.
Qanad burulması problemini həll etmək üçün S-37, qanadın bükülməsinə imkan verərkən aerodinamik davranışı yaxşılaşdırmaq üçün diqqətli bir formada uyğunlaşdırılmış kompozit materialdan hazırlanmışdır. S-37 kifayət qədər böyük qanad uzunluğuna görə rus anqarlarına sığmaq üçün qatlanan qanadlarla təchiz olunmuşdu. Eynən əvvəlki qardaşı Su-37 kimi, S-37 Berkut da qabaq tərəfindəki kanartları və qanadları ilə birlikdə üç qanadlı təyyarədir. Maraqlıdır ki, S-37-də eqzoz ağızlarının yanında çölə çıxan formada quyruq qanadına bərabər olmayan iki uzantı mövcuddur. Uzantıların sol tərəfində arxa görünüş radarları, sağ tərəfində isə əyləc paraşütü vardır.
İstehsala başlayan Rusiya və Hindistan Hərbi Hava Qüvvələrindəki S-37-lər, ehtimal ki, əsasən AA-12 Adder, AA-11 Archer və AA-10 Alamo kimi hava-hava raketlərini daşıyacaqdı. Su-27 seriyası, Mikoyan MiG-31 və MiG 1.44 üçün hazırlanmış Novator KS-172 AAM-L uzaq mənzilli raketlərini daşıya biləcəyi ehtimalı azdır.
Hindistanın dəstəyi
i Hindistan hökumətinin Müdafiə Nazirliyinin 2001-ci ildə Rusiya ilə PAK FA proqramına inkişaf və resurs imkanları təklif etməsi barədə razılığa gəldiyi deyilir.