cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xrom
Cr(+3) birləşmələri
Xrom (III) hidroksidi xrom (III) duzlarının məhlullarına ammonyakla təsir etməklə əldə edilir:
Qələvi məhlullarından istifadə edə bilərsiniz, lakin artıq olduqda həll olunan bir hidroksokompleks meydana gəlir: Alkalı ilə Cr2O3 xromit verir: Kalsifikasiya edilməmiş xrom (III) oksidi qələvi məhlullarda və turşularda həll olunur: Bir qələvi mühitdə xrom (III) birləşmələrinin oksidləşməsi zamanı xrom (VI) birləşmələri əmələ gəlir: Eyni şey, xrom (III) oksidi qələvi və oksidləşdirici maddələrlə və ya havada qələvi ilə əridildikdə baş verir (ərimə bu vəziyyətdə sarı olur):
Xrom birləşmələri (+4)
Hidrotermal şəraitdə xrom oksidinin (VI) CrO3 ehtiyatlı parçalanması ilə ferromaqnit olan və metal keçiriciliyi olan xrom oksidi (IV) CrO2 əldə edilir.
Xrom tetrahalidlər arasında CrF4 sabitdir, xrom tetraxlorid CrCl4 yalnız cüt olaraq mövcuddur.
Xrom birləşmələri (+6)
Oksidləşmə vəziyyəti +6 turşu xrom oksidi (VI) CrO3-ə və arasında tarazlıq olan bir sıra turşulara uyğundur. Onlardan ən sadələri xrom H2CrO4 və dixromik H2Cr2O7-dir. İki sıra duzlar meydana gətirirlər: sırasıyla sarı xromatlar və narıncı dixromatlar.
Xrom oksidi (VI) CrO3 konsentratlaşdırılmış sulfat turşusunun dixromat məhlulları ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində əmələ gəlir. Tipik bir turşu oksidi, su ilə reaksiya verdikdə güclü qeyri-sabit xrom turşuları: ümumi formula H2CrnO3n + 1 olan xrom H2CrO4, dixromik H2Cr2O7 və digər izopol turşuları əmələ gətirir. Polimerləşmə dərəcəsinin artması pH azalması, yəni turşuluğun artması ilə baş verir:
Narıncı K2Cr2O7həllinə qələvi məhlul əlavə olunarsa, K2CrO4 xromatı yenidən meydana gəldiyindən rəng yenidən sarıya çevrilir:
Volframda və molibdendə olduğu kimi polimerləşmənin yüksək dərəcəsinə çatmır, çünki polikrom turşusu xrom oksidinə (VI) və suya parçalanır:
Xromatların həll olunma qabiliyyəti təxminən sulfatların həll olunmasına uyğundur. Xüsusilə sarı barium xromatı BaCrO4 həm xromat məhlullarına, həm də dixromat məhlullarına barium duzları əlavə edildikdə çökür:
Məlum xrom pentafluorid CrF5 və qeyri-sabit xrom hexafluorid CrF6.
Dəyişən oxsihalidlər:xrom CrO2F2 və CrO2Cl2 (xromil xlor) də əldə edilir.
Xrom (VI) birləşmələri güclü oksidləşdirici maddələrdir, məsələn:
Tətbiqi
Aşınmaya davamlı və gözəl elektro örtüklü örtük (xrom örtük) kimi istifadə olunur.
Xrom ərintilərin istehsalı üçün istifadə olunur: xrom-30 və xrom-90, güclü plazma məşəllərinin istehsalı üçün və aerokosmik sənayedə əvəzolunmazdır.
Bioloji rolu və fizioloji təsiri
Xrom - daim bitki və heyvan toxumalarının bir hissəsi olan biogen elementlərdən biridir. Heyvanlarda xrom lipidlərin, zülalların (tripsin fermentinin bir hissəsi) və karbohidratların metabolizmasında iştirak edir.Qida və qanda xromun miqdarının azalması böyümə sürətinin azalmasına və qan xolesterinin artmasına səbəb olur.
Oksidləşmə vəziyyətində xrom +6 birləşmələri xüsusilə zəhərlidir. Demək olar ki, bütün xrom filizləri natrium dixromata çevrilməklə işlənir. 1985-ci ildə təqribən 136,000 ton altıvalentli xrom istehsal edilmişdir. Altıvalentli xromun digər mənbələri xrom trioksid və müxtəlif duzlar - xromatlar və dixromatlardır. Altıvalentli xrom paslanmayan polad, toxuma boyaları, ağac üçün qoruyucu maddələr istehsalında, xrom örtmə zamanı və s.də istifadə olunur. thumb|xrom (VI)birləşməsi nümunəsi: Xrom oksidi (VI)
Altıvalentli xrom, inhalyasiya yolu ilə tanınan bir kanserojendir. Bir çox iş yerində işçilər, məsələn, paslanmayan poladları örtük və ya qaynaq edərkən, altıvalentli xromun təsirinə məruz qalırlar. Avropa birliyində altıvalentli xromun istifadəsi RoHS direktivi ilə əhəmiyyətli dərəcədə məhduddur.
Altıvalentli xrom, tərkibində və yükündə sulfatlara yaxın olduğuna görə sulfatın nəqliyyat mexanizmi vasitəsi ilə insan orqanizminin hüceyrələrinə daşınır. Daha çox yayılan trivalent xrom hüceyrələrə daşınmır.
Hüceyrənin içərisində Cr (VI) metastabil pentavalent xroma (Cr (V)), sonra trivalent xroma (Cr (III)) qədər azalır. Zülallara qoşulan trivalent xrom, immun reaksiya daxil edən haptens yaradır.Görünüşlərindən sonra, xroma həssaslıq itmir. Bu vəziyyətdə,xrom əsaslı boyalarla və ya xrom ilə işlənmiş dəri ilə boyanmış hətta tekstil materialları, dərinin qıcıqlanmasına səbəb ola bilər. Vitamin C və digər agentlər xromatlarla reaksiya verir və hüceyrə daxilində Cr (III) əmələ gətirir.
Altıvalentli xrom məhsulları genotoksik kanserogenlərdir. Altıvalentli xrom birləşmələrinin xroniki inhalyasiyası nazofarengeal xəstəliklər və ağciyər xərçəngi riskini artırır. (Ağciyərlər çox sayda kiçik kapillyar səbəbindən həssasdır). Göründüyü kimi, genotoksiklik mexanizmi 5 və trivalentli xrom tərəfindən işə salınır.
ABŞ-da, altıvalentli xromun havada icazə verilən ən yüksək konsentrasiyası 5 mkq / m³ (0.005 mq / m³) təşkil edir. В России предельно допустимая концентрация хрома (VI) существенно ниже — 1,5 мкг/м³ (0,0015 мг/м³).
Rusiyada xromun (VI) icazə verilən konsentrasiyası əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır - 1.5 mkq / m³ (0.0015 mq / m³).
Azərbaycan əhalisində bu elementin çatışmazlığı diabetə gətirib çıxarır,Azərbaycanda xromun havada gıstəricisi aşağıdır.
İnsan bədənində xrom atomlarının sayı 0,6 ∙ 1020, bir insan hüceyrəsində isə 0,6 ∙ 105 ədəddir. Qida məhsulları ilə onun orqanizmə sutka ərzində daxil olan miqdarı 0,15 mq, hava ilə 0,0001mq-dır. Təbabətdə xrom pikolinat və xromasaparginat qidaya bioloji aktiv əlavə kimi, həmçinin vitamin-mineral komplekslərin komponenti kimi istifadə olunur. 51Cr izotopu qanın diaqnostikası üçün preparatların tərkibinə daxildir. Xromkalium zəyi KCr(SO4)2∙12H2O göy-bənövşəyi kristallar əmələ gətirir, dəri emalında “xromlu dəri” adlanan dəri almaq üçün dəri aşılanmasında istifadə olunur. Xrom (IV) oksid CrO2 səs və videoyazılar üçün lentlərin istehsalında istifadə olunur.
Altıvalentli xromdan yayınmaq üçün ümumi qəbul edilmiş üsullardan biri,qalvanik xrom örtükləmə texnologiyasından termal sprey və vakuum püskürtməyə keçiddir.
Real hadisələrə əsaslanaraq, rejissor Stiven Soderberqin rejissoru "Erin Brokoviçin" həyatından bəhs edən filmində, altıvalentli xrom ilə ətraf mühitin çirklənməsi ilə əlaqəli bir böyük məhkəmə iddiası və bunun nəticəsində bir çox insanın ciddi xəstəliklərə yol açması haqqında danışılır.
Məmmədhəsən bəy Talışxanov
Məmmədhəsən bəy Mirəlixan oğlu Talışxanov — Rusiya İmperator Ordusunda general. Mirkazım bəy Talışxanov qardaşı.
Həyatı
1861-ci ilin yanvarın 7-də Lənkəranda hərbçi ailəsində anadan olmuşdur. Atası Əli bəy Azərbaycanın ilk general-leytenantı, Talış Xanı Mir Mustafa Xanın nəvəsidir.
İlk təhsilini Lənkəran üçsinifli gimnaziyasında alan Məmmədhəsən bəy sonradan ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçmüş, təhsilini Bakıda davam etdirərək realnı məktəbin tam kursunu əla qiymətlərlə bitirmişdir. 1882-ci ilin yanvarın 20-də Teymurxan-Şura realnpı məktəbinə daxil olur, o, məktəbdə oxuya-oxuya, həm də 81-ci piyada Abşeron polkunda da xidmət edirdi.
1882-ci il sentyabrın 2-də 15-ci Minqrel Qrenadyor polkuna köçürülür. 1883-cü ilin avqustun 25-də Unter-ofiser rütbəsinə yüksəlir. 1883-cü ilin sonlarında Tiflisdə yerləşən Piyada Yunkerler məktəbinə daxil olur, 1885-ci ildə oranı əla qiymətlərlə qutaran Məmmədhəsən bəy elə həmin il Pyatiqorsk polkuna podpraporşik təyin olunur. 1900-cı ildə 16-cı Minqrel Qranadyor polkuna komandan təyin olunur. 16-cı Minqrel Qranadyor polkunda xidmət edərkən, 1905-ci il yanvarın 16-da kapitan rütbəsinə yüksəlir.
1906-cı il fevralın 19-da III dərəcəli Müqəddəs Stanislav ordeni ilə təltif olunur. 1911-ci ildə isə general rütbəsinə yüksəlir və elə həmin il III dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni ilə təltif olunur. 1913-cü ildə Qafqaz Müsəlmanları Xeyriyyə Cəmiyyətinin komissiya üzvü olur. Müsəlmanlar Xeyriyyə Cəmiyyəti 1914-cü ildə dagıdılır, lakin 1916-cı ildə Məmmədhəsən bəyin qardaşı general-mayor Kazım bəy Talışxanov təzədən İbrahim bəy Vəkilovla birgə bu cəmiyyəti yaradırlar.
1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsi başlayır və Məmmədhəsən bəy öz polku ilə müharibəyə gedir. 1914-cü il sentyabrın 24-də Avstiya-Macarıstan ordusuna qarşı döyüşdə qəhramancasına həlak olur.
Divan (idarə)
250px|thumb|[[Böyük Moğol imperiyası|Moğol nəvvabının qış divanı. 1812-ci ildə çəkilmişdir.]]
Divan — bir sıra tarixi İslam dövlətlərində icra və qanunvericilik hakimiyyətinin ali orqanı, habelə bu orqanın rəhbərinin adı.
Tarixi
"Divan" İslam mədəniyyətində müxtəlif mənalı söz olmuşdur. Bu, əvvəlcə ərəb istilalarıın ilk dövründə xəlifə Ömərdən başlayaraq dövlət gəlirlərinin qeydə alındığı, siyahıların saxlanıldığı yer idi. Bundan sonra, Əməvilər və Abbasilər dövründə vergilər və maliyyə işləri ilə məşğul olan dövlət idarəsi idi. "Divan" termini digər hökumət idarələrində də tətbiq edilirdi. Osmanlı imperiyasında böyük vəzirdən, müftidən və başqa vəkillərdənn ibarət dövlət şurası olmuşdur. Dunay knyazlıqları Moldaviya və Valaxiyada dövlət şurası, ali məsləhətçi və icraçı orqan idi. Rumıniya 1859-cu ildə yarananadək Buxarestdə, Krayovada və Yassıda ali məhkəmə orqanları da divan adlandırılırdı. Divan idarə sistemi erkən orta əsrlərdən Azərbaycanda da mövcud olmuşdur. Səlcuqilər, Eldəgezlər, Elxanilər, Cəlairilər, Şirvanşahlar, Qaraqoyunlular, Ağqoyunlular, Səfəvilər dövründə dövlətin və təsərrüfatın bu və ya digər sahəsinin idarəsini özündə cəmləşdirən müxtəlif divanlar mövcud idi.
Rəcəb İsmayılov
Rəcəb Nəcəf oğlu İsmayılov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Rəcəb İsmayılov 2000-ci il sentyabrın 17-da İmişli rayonunun Əliqulular kəndində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rəcəb İsmayılov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin, Cəbrayılın, Qubadlının və Laçının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Rəcəb İsmayılov 30 oktyabr 2020-ci ildə Laçın rayonunun Güləbird kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən həlak olmuşdur.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəcəb İsmayılov "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Rəcəb İsmayılovun uzun müddət tapıla bilməyən nəşi 3 fevral 2021-ci ildə İmişli rayonunun Əliqulular kəndində torpağa tapşırılmışdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəcəb İsmayılov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəcəb İsmayılov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qurdugöl (Biləsuvar)
Qurdugöl — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 267 nəfər yaşayır (65 ailə).
Cənub dənizlər şirkəti
thumb|300px|[[Edvard Metyu Uord əsəri, şirkətin çirkin əmanətçilərini satirik şəkildə ələ keçirir]]
Partlama
Buna baxmayaraq, 1720-ci ildə səhmlərin qiyməti sürətlə artmağa başladı: yanvar ayında £128 ; Fevral ayında £175; Mart ayında £330; May ayında £550. Səhmləri bir çox başlıqlı şəxs əldə etdi. Şirkət bu elit səhmdarların adlarını reklam etməklə digər alıcıları da cəlb edə bildi.
1720-ci ilin iyun ayında şirkətin fəaliyyətini dolayı yolla Mərkəzi və Cənubi Amerika bölgələrindəki bəzi digər şirkətlərin rəqabətindən qorumağa xidmət edən kral nizamnaməsi olmayan məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlərdə payların açıq satışını qadağan edən Kral Qanunu (1825-ci ildə ləğv edildi) qəbul edildi. Şirkət rəhbərliyi İspaniyanın limanlarını bütövlükdə öz ixtiyarına verməsi barədə şayiələr yaydı (əslində ildə üçdən çox gəmiyə icazə verilmədi). Mississippi şirkətinin Fransadakı çöküşü Kanal üzərində kapital cəlb etdi. Nəticədə səhm qiyməti £890 funt sterlinqə yüksəldi. Qəzəblənmə bütün ölkəni bürüdü – kəndlilərdən ağalara – hamı avqustun əvvəlində qiyməti £1000 funt sterlinqə çatan səhmlər alırdı.
İflası
1720-ci ilin sentyabrında valyuta məzənnəsində kəskin eniş başladı. Sentyabr ayının sonuna qədər səhmlərin qiyməti 150 funt sterlinqə düşdü və 24 sentyabrda şirkətin bankı özünü iflas etdi. Bir çox məşhur elm, mədəniyyət xadimləri və zadəganların nümayəndələri (bunlar arasında Jonathan Swift və fizika və riyaziyyat sahəsindəki alim Isaac Newton da var) daxil olmaqla minlərlə sərmayəçi məhv edildi. Xüsusilə, Newton şirkətin çöküşündə 20 min liradan çox pul itirdi, bundan sonra səma cisimlərinin hərəkətini hesablaya biləcəyini, lakin kütlənin dəlilik dərəcəsini deyil olduğunu bildirdi.
1721-ci ildə keçirilmiş parlament araşdırmasında şirkət rəhbərləri arasında saxtakarlıq halları aşkar edilmişdir. Şübhəli şirkətin xəzinədarı da daxil olmaqla bəziləri xaricə qaçdı. Araşdırma nəticəsində bir çox millət vəkilinin kral aktının qəbul edilməsində səsvermə üçün rüşvət aldığı məlum oldu. İstintaq nəticəsində şirkətin idarə heyətinin sədri Blaytvə Xəzinənin bir neçə əməkdaşı həbs cəzasına məhkum edildi. 300px|thumb|right|"Cənub dənizlər şirkətinin ideyası" Şirkət yenidən quruldu və 1850-ci ildə son bağlanmasına qədər davam etdi.
Məşhur insanlar
Şirkət iflasının qurbanları arasında bir çox məşhur insan da var idi: Conatan Svift və İsaak Nyuton (20.000 funt itirmişdi).
Pareto qanunu
thumb Pareto qanunu, Pareto prinsipi və ya 20-80 prinsipi – iqtisadçı və sosioloq Vilfredo Paretonun şərəfinə adlandırılmış empirik qaydadır. Mahiyyət etibarilə qısa formada belə qeyd etmək olar : əməyin 20%-i nəticənin 80% ni təmin edir, geridə qalan 80% sərf olunmuş əmək isə cəmi 20% nəticənin yaradıcısıdır. Bu qayda, qanun  müxtəlif istiqamətli fəaliyyət sferalarında effektivlik faktorlarının analizində istifadə olunur və belə nəticəyə gəlinir ki, planlıaşdırılmış fəaliyyətin əhəmiyyətli hissəsinə ən vacib minimum zəruri resursları cəlb etməklə əldə etmək mümkündür,belə ki, sonraki artımlar və cəhdlər effektiv deyil və ya ümid olunan nəticəni təmin etmir.
Rəqəm
Rəqəm — ədədləri yazmaq üçün istifadə edilən xüsusi işarə.
Pareto qanunu
Bu qanunun meydana gəlməsi iqtisadçının 20-ci əsrin əvvəllərində vətənində - İtaliyada gəlirlərin bölüşdürülməsi ilə bağlı apardığı araşdırmaların nəticəsilə bağlıdır. Belə ki, müəyyən olunmuşdur ki, sərvətin 80% əhalinin 20%in əlində cəmlənmişdir. Bu maraqlı fakt onu bir qədər fikirləşməyə vadar edir və davamlı apardığı  araşdırmalar nəticəsində rəqəmlərin nisbətinin qorunub-saxlanıldığını görür.
Çırtıqlı (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 593 nəfər yaşayır (113 ailə).
Rəqəm
Tarixi
thumb|Riyaziyyatçı Leonardo Pizano
1202-ci ildə riyaziyyatçı Leonardo Pizano (Leonardo Pisano) ərəb rəqəmlərinin adını çəkir. Hazırda istifadə edilən rəqəmlər Hindistandan gəlib və Avropa xalqları bu rəqəmlərlə ərəblərin sayəsində tanış olmuşlar. İlk dəfə XVI əsrdə yeni nömrələmə geniş şəkildə yayılmağa başlamışdır. Ərəb sistemi olan onluq say sistemi istənilən qədər böyük ədədi yazmağa imkan verir. Məlum olduğu kimi, Pifaqor, onun şagirdləri və davamçıları rəqəmlərin sayını azaldaraq 1–9 arasında saxladılar, çünki bu rəqəmlər başlanğıc rəqəmləridir, qalan rəqəmləri onlardan düzəltmək mümkündür. İyirmi əsr keçəndən sonra, məşhur Kornelius Aqrippa 1533-cü ildə nəşr etdiyi "Okkult fəlsəfəsi" əsərində həmin rəqəmləri və onların mənasını verdi.
Pareto qanunu
20-ci əsrin sonlarında Pareto qanunu çox populyarlaşdı və maraqlıdır ki, o hər sferada işləyirdi.
Pareto qanununun praktiki nümunələri
thumb|Vilfredo Pareto 80/20 Prinsipinin ədalətliliyini sübut edən bir çox nümunələri biznesdə də tapmaq olar.
Biznesmenlər üçün: Müştərilərin 20% bütöv qazancın 80%-ni gətirir. Məhz bu müştərilər Sizdən xüsusi diqqət tələb edirlər.
Tələbələr üçün:  Dərsliyin 20%-i bütöv dərslikdəki informasiyanın 80%-ni təşkil edir. Bu 20%-ə diqqət edin – və vaxt itirmədən yeni kitaba keçin.
Hər kəs üçün: Gündəlik işlərimizin heç də hamısı eyni dərəcəli vacib deyildir. Bu günə planlaşdırdığınız 10 işdən, yalnızca ikisi daha vacibdir, nəinki digər səkkizi.
Bizim cəmiyyəti götürək. Cinayətkarların 20%-i cinayətlərin 80%-ni törədir, sürücülərin 20%-i yol-nəqliyyat hadisələrinin 80%-də günahkardır, nigaha daxil olanların 20%-i boşanmaların 80%-nə cavabdehdir (gah nigaha daxil olub gah da boşananlar statistikanı dəyişərək nigahların stabilliyi haqda bədbin rəy yaradırlar). Nəhayət uşaqların 20%-i öz ölkələrində onlara verilən təhsil imkanlarının 80%-dən istifadə edirlər.
Hətta evdə də: xalçalarımızın 20%-nə onların köhnəlməsinə səbəb ola biləcək amillərin 80%-i təsir edir. Bütün zamanın 80%-də siz malik olduğunuz geyimin 20%-ni geyinirsiniz. Avtomobilin qaçırılma əleyhinə siqnalının işə düşmə hallarının 80%-nə mümkün səbəblərin 20%-i uyğun gəlir.
Daxili yanma mühərriki də 80/20 Prinsipinin ədalətli olduğunu sübut edir. Yanacağın yanmasından əldə olunan enerjinin 80%-i itirilir, təkərlərə isə cəmi 20%-i ötürülür. Bu 20% yanacaq hərəkətin 100%-ni yerinə yetirir.
Qanunun tətbiqi
thumb Pareto qanunu və ya 20-80 prinsipi belə qeyd edir ki, minimum sərf olunmuş əmək nəticənin böyük hissəsini təmin edir və bu disproporsiya səbəb və nəticə əlaqələrinin qaçılmaz xüsusiyyətindən irəli gəlir.
Pareto prinsipi öz əhəmiyyətini daha çox iqtisadiyyat sahəsində doğrultmuşdur :
Zipfin ən az səy prinsipi
thumb Bu yolu ilk qət edənlərdən biri Harvard universitetinin filologiya professoru Corc K. Zipf olmuşdur. 1949-cu ildə o, ən az səy prinsipini ixtira etmişdir, hansı ki, Pareto prinsipinin yenidən açılmış və ətraflı əsaslandırılmış variantı idi. Zipf prinsipinə görə ehtiyatlar (insanlar, mallar, vaxt, biliklər və ya hər hansı bir məhsul mənbəyi) özünü elə təşkil edir ki, görülmüş işi minimuma endirsin, yəni istənilən ehtiyatın 20-30%-i bu ehtiyatla bağlı olan fəaliyyətin 70-80%-ni hasil edir.
Disbalansın bu dəyişilməz sxeminin təkrarlandığını nümayiş etdirmək üçün Zipf əhalinin statistikasını, filologiya sahəsini və sənaye dinamikasını nəzərdən keçirmişdir. Məsələn, o, 1931-ci ildə Filadelfiya şəhərinin 20 məhəlləsində bağlanan nigahları nəzərdən keçirmiş və göstərmişdir ki, nigahların 70%-i bir-birindən bu ərazinin 30%-indən çox olmayan hissəsində yaşayan insanlar arsında bağlanmışdır.
Yeri gəlmişkən, Zipf iş masasında həmişə səliqəsizlik olmasının elmi izahını vermişdir. O, səliqəsizliyi digər qanunla təsdiqləmişdir: əşyalar bizə onlardan istifadə etdiyimiz dərəcədə yaxın yerləşirlər. Fərasətli katibələr çoxdan başa düşüblər ki, tez-tez istifadə olunan sənədləri tikmək lazım deyil!
Yuranın az, həqiqi vacib haqda qaydası və Yaponiyada iqtisadi yüksəliş.
1924-cü ildə Yuran “Bell telefon sistem” konserninin “Vestern elektrik” istehsal şöbəsinə istehsalın təşkili mühəndisi kimi işə daxil olmuşdur. Nəticədə o, dünyada ilk keyfiyyət məsləhətçilərindən birinə çevrilmişdir.
Pareto prinsipi Google şirkətində tətbiqi
thumb 80/20 prinsipi illərdi ki, Google şirkətində müvəffəqiyyətlə istifadə edilir. Bir zamanlar Google şirkətinin işçiləri iş vaxlarının 20%-ni işin daha yaxşı görülməsi yollarının tapmaları üçün istifadə edirdilər, iş vaxtının qalar hissəsini isə vəzifə cavabdehlərinə uyğun işlərə sərf edirdilər. Sonralar, Google 20%-i azaltdı, lakin bu prinsipdən şirkətdə indi də istifadə edilir. Şirkətin daxili mədəniyyətinə görə, işlərin təkmilləşdirilməsinə sərf edilən zaman gələcəkdə öz bəhrəsini verəcək. 20% və ya daha az (məsələn 10%) zaman ərzində işçi yeni texnologiyalar kəşf edər, biznesin inkişaf etdirilməsi və ya işlərin daha tez zamanda görülməsi üçün təkliflər irəli sürər. Bununla da, davamlı təkmilləşdirmənin “meyvələri” kimi Google-un bir sıra məhsul və xidmətlərini nümunə gətirmək olar (Gmail, Google Talk, Google News və sairə).
Araz Hilalov
Araz Elburus oğlu Hilalov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Araz Hilalov 1979-cu il aprelində 1-də Füzuli rayonunun Bala Bəhmənli kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Araz Hilalov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Araz Hilalov sentyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Füzuli rayonunun Bala Bəhmənli kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Araz Hilalov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Araz Hilalov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Araz Hilalov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Farman IV
Təyyarə haqqında
Müharibədən əvvəlki dövrün ən kütləvi təyyarələrindən biri də Henri Farmanın təyyarəsi idi. Sadə bir dizayn və o dövrlər üçün yaxşı uçuş məlumatları sayəsində bu təyyarə bir çox dizayner üçün standart hala gəldi.Onu lisenziya ilə buraxırdılar. "Fərman tipli təyyarə "ifadəsi isə istənilən firma biplanını itələyən vintlə və qanadın qarşısındakı tirlərdə hündürlüyün əlavə sükanı ilə ifadə edirdi. Təyyarəni UMMC Avtomobil Muzeyinin eksponatları arasında görmək mümkündür.
Qısa texniki təsvir
280px|thumb|right| Farman-IV təyyarəsi, SSRİ poçt markası, [[1974.]] Farman IV təyyarəsi 1910-1916-cı illərdə bir-birindən bir qədər fərqlənən bir çox versiyada istehsal edilmişdir. Qanad və sükanlar dop ilə emprenye edildikdən sonra sarımtıl bir rəng əldə edən açıq krem rəngli bir parça ilə təchiz edildi. Metal hissələri rənglənməmiş, taxta olanlar laklanmışdır.
Qurdugöl-i Nurəddin (Biləsuvar)
Qurdugöl-i Nurəddin — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 112 nəfər yaşayır (21 ailə).
Hilda Krotszoli
Hilda Krotszoli — Avstriyanın ilk qadın memar və inşaat mühəndislərindən biri.
Erkən həyatı və təhsili
Hilda Yohana Krotszoli 16 avqust 1900-cü ildə Avstriyanın Zalsburq şəhərində anadan olub. Atası Ambrogio (Amvros) Krotszoli (1870–1925), anası isə Lusiya Antoniya Santarossa (1871–1957) idi. Onlar 1882-ci ildə evləniblər. Krotszoli, bir neçə nəsil ərzində Avstriyanın Zalsburq şəhərinin inkişafında əsas rol oynayan usta inşaatçılar və memarların Şimali İtalyan Friulian nəslindəndir. Amvrose Krotszoli 12 fevral 1907-ci ildə özü və ailəsi üçün vətəndaşlıq andı içdi və onlar 5 yanvar 1915-ci ildə Zalzburqun Maksqlan bölgəsinə Heymatrext hüququnu aldılar (Heymatrext 1849-cu ildə Avstriyada təqdim edilmiş, yaşayış və yoxsullara yardım hüququ verən ərazidə məskunlaşma hüququ idi). Anası yalnız italyanca danışırdı və heç vaxt almanca danışmağı öyrənmədi.
Hilda evin yeddi uşağından dördüncüsü idi, lakin onun iki böyük qardaşı körpə ikən vəfat edir və beş qız qalırlar. İbtidai və orta məktəbdə oxuduqdan sonra o, Zalsburqdakı Staatsgeverbeskul (Dövlət Ticarət məktəbi) binasında dörd illik tikinti kursunu bitirib, 1921-ci ildə yekun imtahanını uğurla verərək Avstriyanın ilk memarı oldu. O, Staatsgeverbeskulun tikinti şöbəsinin tarixindəki ilk qadın məzun idi. 1921-ci ilin məzun fotoşəkili bunu sübut edir.
Karyerası
1 iyul 1926-cı ildən Zalzburqda Universale Baugesellschaft m.b. H. (Universal İnşaat şirkəti) ilə işləyib.
12–14 may 1927-ci il tarixləri arasında Klaqenfurtda Baumeyster (memar və inşaat mühəndisi, ənənəvi olaraq usta inşaatçı adlanır) olmaq üçün təlim və imtahanlardan keçmişdir. Onun bu uğuru təkcə Zalsburq mediasında geniş işıqlandırılmadı, həmçinin Verein Deutsch Österreichischer Ingenieure (Alman Avstriya Mühəndisləri Cəmiyyəti) Krotszoliyə öz təbriklərini göndərdi.
1928-ci ildə Hilda Krotszoli tək başına işləməyə qərar verdi, sərbəst memar və inşaat mühəndisi oldu. O, 1929-cu ilə qədər Jozef Sindinqerlə əməkdaşlıq edib, sonra memar Riçard Bandianla işləməyə başlayır və 1 fevral 1934-cü ildə onunla evlənir. 1934-cü ildə Hilda Krotszoli və onun tikinti şirkəti Reichenhallerstraße 19 (indiki Reichenhaller Straße 27) ünvanına köçdü.
Məlumdur ki, onun rəhbərliyi altında 1928–1966-cı illər arasında Krotszoli-Bandian şirkəti tərəfindən 65 bina tikilib. 1927–28-ci illərdə xüsusilə diqqətəlayiq tikinti Zalsburqun bir rayonu olan Şallmusda Fürsorge-Siedlung adlanan "rifah qəsəbəsi"nin yaradılmasıdır.
İkinci Dünya müharibəsi zamanı 15 hava hücumu şəhərin binalarının 46 faizini məhv etsə də, Krotszoli-Bandian şirkəti müharibədən sonrakı yenidənqurma işlərində iştirak etdi.
Krotszoli 1945-ci ildə müharibə zamanı nasistlər tərəfindən ələ keçirilən və zəbt edilən Schloss Leopoldskrondakı binaya dəyən ziyanı təmir etdi. Onun şirkəti Hotel zum Goldenen Hirschen (1945/46) və Bankhaus Daghofer-i (1968) yenidən qurdu və bərpa etdi. thumb|right|Hotel Goldener Hirsch-Getreidegasse thumb|right|Salzburg Residenzplatz 2008 O, həmçinin 1965-ci ildə Zalsburq Universiteti üçün Wallistraktes der Residenz-in təmirini həyata keçirdi.
Hilda Krotszoli-Bandian uzun sürən xəstəlikdən sonra 10 avqust 1972-ci ildə Zalsburqda vəfat edib. O, Maxqlan qəbiristanlığında dəfn edilib.
İrsi
Onun bir çox binaları bu gün də qalır və Zalsburqa memarlıq turlarına da daxildir. Krotszoli, Zalsburqda Künstlerhausın qadın memarları qeyd edən 2013 Frauen machen Sichtbar sərgisinə daxil edilmişdir.
Dərinsu (Həştrud)
Dərinsu — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 245 nəfər yaşayır (62 ailə).
Cadik Sultan
Cadik (XV əsr - 1520 ) – Qazax sultanı, Qazax xanlığının banisi Xan Zhanibekin doqquzuncu oğlu. Məhəmməd Haydar Dulati Cadiqi ən nüfuzlu hökmdarlardan biri hesab edirdi. Jadikin qohumu Qasım xan diplomatik və siyasi işlərdə ona arxalanırdı. Mənbələrdə Jadik haqqında çox az məlumat var. Cadik Şıqayın oğlu Qazax xanlığının xanı idi. Cadik Cılandı Tobe traktında Şıqım Mirzənin başçılıq etdiyi noqaylarla döyüşdə öldü. Kadırqali Kosimulinin sözlərinə görə, Cadikin məzarı Urgançda, Bakırqan Ata ərazisində yerləşir.
İberiya knyazlığı
İberiya Knyazlığı (gürcü: ქართლის საერისმთავრო, romanlaşdırılmış: kartlis saerismtavro) erkən orta əsrlərdə Gürcüstan aristokrasi. O, VI-IX əsrlər arasındakı interregnum dövründə, aparıcı siyasi hakimiyyətin bir-birinin ardınca knyazlar tərəfindən həyata keçirildiyi dövrdə çiçəkləndi.Knyazlıq Sasanilərin yerli kral Xosroid sülaləsinin sıxışdırılmasından qısa müddət sonra, təxminən 580-ci ildə quruldu; 888-ci ilə qədər davam etdi, padşahlıq Baqrationi sülaləsinin bir üzvü tərəfindən bərpa edildi. İberiyanın başçı knyazları bu dövr ərzində farslar, bizanslılar, xəzərlər, ərəblər və qonşu Qafqaz hökmdarları ilə qarşı-qarşıya qaldıqları üçün onun sərhədləri çox dəyişdi.Knyazlığın vaxtı Gürcüstan tarixində ən kəskin dövr idi; Prinsip gürcü xristian kilsəsinin son formalaşmasını, ana dilində ədəbi ənənənin ilk dəfə çiçəklənməsini, gürcü Baqratidlər ailəsinin yüksəlişini və müxtəlif feodal anklavlarının mədəni və siyasi birləşməsinin başlanğıcını gördü.
NGC 6601
NGC 6601, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Eşqin Omarov
Eşqin Nəsib oğlu Omarov (10 iyul 2003; Aşağı Kəsəmən, Ağstafa rayonu, Azərbaycan — 17 sentyabr 2022; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2022-ci il sentyabrın 12-dən 13-nə keçən gecə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Kəlbəcər rayonu istiqamətində, Azərbaycan-Ermənistan sərhədində Azərbaycan Ordusuna qarşı törətdiyi təxribat nəticəsində şəhid olmuşdur.
Avers
Avers (,, ,  — "üzü tərəfə çevrilmiş") — sikkə və medalların üz və əsas tərəfi. Avers reversin əks tərəfidir. Termin qədim dövrlərdən əmələ gəlib. Əvvəlcə bu söz sikkənin alt ştempel vasitəsi ilə zərb olunan tərəfi mənasını verirdi ( — "üzü tərəfə çevrilmiş"). Sikkə işinin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq, bu hissədə "daha vacib" təsvirlər yerləşdirilirdi, üst ştempeldə isə "daha az vacib" olanlar. Sikkələrin buraxılması texnologiyasının inkişafı ilə yuxarı və alt ştempellə zərb olunmaya görə bölünmə keçmişdə qaldı. "Avers" termini sikkənin başlıca və ya əsas tərəfi mənasını verməyə başladı.
Eşqin Omarov
Həyatı
Eşqin Omarov 10 iyul 2003-cü ildə Ağstafa rayonunun Aşağı Kəsəmən kəndində anadan olmuşdur. 2009–2020-ci illərdə S. Abadov adına Ağstafa rayon Aşağı Kəsəmən kənd tam orta məktəbində orta təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Eşqin Omarov 2021-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Ağstafa rayon şöbəsi tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissələrin birində müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir.
Avers
Avers sikkəni təsvir etmə prosesində önəmli rol oynayır. Eyni zamanda, xüsusi numizmatik ədəbiyyatda sikkənin hansı tərəfinin ön, hansı tərəfin isə arxa olduğu ilə bağlı bir fikir birliyi yoxdur. Bu məsələ ilə bağlı əsas meyar emitent bankın göstərişidir. Onun olmadığı təqdirdə, hamı tərəfindən qəbul edilmiş üsul bir neçə əlamətə əsaslanır. Üstündə əsas tərəfi təyin edən monarx təsvirli sikkələrdə belə problem yaranmır. Alleqorik obrazı olan, məsələn, "Azadlıq" və ya respublika ölkələrində prezidentin portreti əks olunan tərəf həmçinin əsas kimi qəbul edilir. Bəzi hallarda tərəflərdən hansının əsas, hansının ikincidərəcəli olduğunu müəyyənləşdirmək olmur.
Eşqin Omarov
Hərbi xidməti
2022-ci il sentyabrın 12-si gecə və 13-ü səhər saatlarında Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Daşkəsən, Kəlbəcər, Laçın və Zəngilan istiqamətlərində genişmiqyaslı təxribat törədilmişdir. Təxribat nəticəsində Azərbaycan-Ermənistan sərhədində sərhəd toqquşması baş vermişdir. Döyüşlərdə Quru Qoşunlarının sıravi əsgəri kimi iştirak edən Eşqin Omarov 17 sentyabr 2022-ci ildə Kəlbəcər rayonu istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən şəhid olmuşdur. Həmin gün nəşi doğulduğu Ağstafa rayonunun Aşağı Kəsəmən kəndində dəfn edilmişdir. Vida mərasimində rəsmi şəxslər, ictimaiyyət nümayəndələri, Eşqin Omarovun ailə üzvləri və kənd sakinləri iştirak etmişlər.
Avraam Orteli
Avraam Orteli — şərti olaraq ilk müasir atlasın – Theatrum Orbis Terrarumun yaradıcısı kimi tanınan flandriyalı kartoqraf və coğrafiya mütəxəssisi. O, eyni zamanda qitələrin bir zamanlar vahid halda olduğunu iddia etmiş, bunun nəticəsi olaraq ilk dəfə "Qitə sürüşməsi" teoriyasını irəli sürmüşdü.
Eşqin Omarov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Eşqin Omarov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni və "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
Avraam Orteli
Həyatı
Ailəsi Auqsburqdan olan Abraam Orteli 14 aprel 1527-ci ildə Hollandiyanın Antverpen şəhərində anadan olub. 1547-ci ildə iyirmi yaşında Müqəddəs Lukanın Gildiyasına qoşuldu və xəritə illüstratoru kimi çalışdı. Dəyərli xəritələr satın alaraq, rəngləndirərək, kətanlara yapışdırıb sataraq, gəlirlərini artırdı və erkən səyahətlərini maliyyələşdirdi. 1554-cü ildə karyerasında böyük təsiri olan Gerard Merkator ilə tanış olur və 1564-cü ildən coğrafi xəritələrin nəşri ilə məşğul olmuşdur. 1575-ci ildə isə Abraam Orteli İspaniya kralı II Filippinin yanında coğrafiyaşünas təyin edildi.
Eşqin Omarov
İstinadlar
<references group="" responsive="0">
Avraam Orteli
Nailiyyətləri
Avstraliya, Avraam Ortelinin xəritəsində cənubdan cənub qütbü ilə birləşmiş şəkildə göstərildiyindən bunun həqiqətə uyğun olub-olmadığı məsələsi həll olunmamış qalmaqda idi. Qaranlıq qalmış bu problem isə 1642-ci ildə Hollandiyalı dənizçi Abel Tasman tərəfindən həll edilmişdi.
O, Gerard Merkatorla yanaşı, kartoqrafiyanın inkişafında müstəsna rol oynayıb. Orteli həm də Sakit Okeanın ilk ətraflı xəritəsinin sahibidir — Maris Pacifici.
Tumbulçay
Haqqında
Naxçıvançayın gətirmə konusunda ondan ayrılan və bir qədər axdıqdan sonra yenidən ona birləşən kiçik axardır. Uzunluğu 6 km-dir. Suvarma kanalı kimi istifadə edilir.
Çayın adı yaxınlığından axdığı kəndin adı ilə bağlıdır.
Dəmgil
Meyvələrin erkən müddətlərdə zədələnməsi daha qorxuludur, çünki dəmgil ləkələrinin altında mantarlaşmış qoruyucu toxuma əmələ gəlir və meyvənin belə yerləri inkişaf etmir. Meyvə birtərəfli böyüyür, onun zədələnmiş yerlərinin toxuması çatlayır. Belə meyvələr əmtəəlik dəyərini, tamını itirir və uzun müddət saxlanıla bilmir. Yetişməsinə az qalmış zədələnən meyvələrin forması dəyişilmir. Bu meyvələr çatlamır, lakin 2-ci sorta aid edilir. Xəstəlik saxlanılma zamanı artmır və sağlam meyvələrə keçmir.
Dəmgil meyvənin xarici görünüşünü korlayır, tənəffüsü sürətləndirdiyindən şəkərin və C vitamininin miqdarı azalır. Standarta görə meyvələrin azacıq dəmgil xəstəliyinə tutulmasına yol verilir.
Hacıbabaxan (Biləsuvar)
Hacıbabaxan — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 42 nəfər yaşayır (10 ailə).
Milçəklər tanrısı (film, 1990)
Milçəklər tanrısı — 1990-cı il məhsulu olan amerikan drama gərilim filmi. Film Uilyam Qoldinqin 1954-cü ildə yazdığı eyniadlı roman əsasında çəkilmişdir.
Məzmun
Evə dönən 24 amerikan hərbi məktəb tələbəsini daşıyan təyyarə Sakit okeandakı uzaq, kimsəsiz orman adasının yanına düşür. Həyatda qalan tək yetişkin təyyarə pilotu kapitan Bensondur. O da çox ciddi şəkildə yaralanır və çılğına dönür. Həyatda qalanların hamısı adaya gəlir. Gecə boyunca ən müstəqil tələbə olan Simon bir çay tapır və digər uşaqlara xəbər verir. Hamısı ordan su içir və daha sonra adanı kəşf etməyə başlayırlar. Bu arada "Donuzcuq" (Piqqi) ləqəbəli kök bir tələbə (hekayə boyunca əsl adı açıqlanmır) və eynəkli başqa tələbə balıq qulağı tapır və onu qruplaşmış kursantlara aparırlar. Nüfuzlu tələbə və böyük uşaqlardan biri Kadet Koronel Ralf çətin vəziyyətdən çıxmaq üçün uşaqları bir yerə toplayır. Ralf və daha böyük uşaqlardan biri olan Cek basqın olurlar. Qrup üçün rəsmi lider seçmək üçün hazırlıqsız seçim təşkil olunur. Ralf qazanan elan olunur. Keçən gəmilərin diqqətini cəlb etmək üçün Piqqinin eynəkləriylə od qalayırlar. İşlər bir müddət problemsiz gedir. Amma qısa müddətdən sonra Ralf və Cek arasında gərilim artmağa başlayır.
Bir gecə Cek və ovçuları daha çox nizə düzəldə bilmək üçün Ralfdan bir bıçaq oğurlayırlar. Amma bu əsnada səhvən Piqqinin eynəyi qırılır. Xilas olunmağı gözləyən Ralfın keçən gəmilərə adada olduqlarını bildirmək üçün qalıcı işarət atəşi qurur. Xilas olmağı gözləməyən və ya istəməyən Cekin vəhşi liderliyi şəraitə uyğunlaşır, düşərgəsini hər iki kampı da ətlə təmin edən nizəçi ovçular olaraq qurur. Bir vəhşi qaban öldürürlər və başını mağarada olduğuna inandıqları "bədheybətə" qurban verirlər. Sonunda Ralfın dostlarından ikisi tək yumurta əkizləri Sam və Erik onu Cekin qəbiləsinə qoşulmaq üçün tərk edirlər və beləliklə Ralfın yanında sadəcəı Piqqi və Simon qalır.
Bu sırada Simon donuzun başını çubuğun üstündə tapır. Daha sora mağaranı kəşf etmək üçün parlayan çubuq işlədir və yüzbaşı Bensonun cəsədini tapır. Simon uşaqların yüzbaşı Bensonu bədheybətlə səhv saldıqlarını fərq edir. Bunu uşaqlara demək üçün sahilə qaçır. Amma rəngli çubuğu və qaçması uşaqları qorxudur. Uşaqlar onu tanımayıb ölənə qədər nizə ilə vurur. Səhəri gün Ralf ovçuların Simonu öldürməsini əngəlləmədiyi üçün özünü və Piqqini təqsirkar bilir. Daha sonra Cek qəbiləsinə bedheybətin hər hansı yolla gələ biləcəyini deyir.
Piqqinin eynəkləri o gecə Cekin vəhşiləri tərəfindən od qalaya bilmə üçün oğurlandıqdan sonra Piqqi və Ralf Cekin Kastl Rokdakı düşərgəsinə gedərək dəniz qabıqlarından istifadə edərək bir toplantı qurmağa çalışırlar. Piqqi hər kəsin məntiqli olması və birlikdə işləməsi barəsində israr edir. Ancaq Cekin vəhşiləri dinləməyi rədd edir. Piqqi danışarkən Roqer bir qayanı uçurumdan itələyir və Piqqinin başına düşür. Piqqi həmin andaca ölür. Ralf Cekden intiqam almağa and içir. Cek də bunu ciddi təhdid olaraq qəbul edir. Cek ovçularıyla birlikdə Ralfa daş ataraq onu uzaqlaşdırır. O gecənin irəliləyən saatlartında Ralf gizlincə düşərgəyə gələrk Sam və Eriki ziyarət edir.
Ertəsi sabah Cek və ovçuları Ralfı gizləndiyi yerdən çıxarmaq və onu öldürmək üçün ormanı atəşə verməyə başlayır. Yayılan atəşdən və Cekin ovçularında çətinliklə qurtaran Ralf umutsuzcasına dənizə qaçır. Adanın çoğuna yayılan yanğını gördükdən sonra digər dəniz piyadaları ilə adaya təzə gələn Birləşmiş Ştatlar Dəniz Piyadaları zabitiylə qarşılaşdığı yerdə sahilə yıxılır. Ovçular axmaqcasına səssizlik içində izlərkən Ralf gözyaşlarına boğulur.
Romina Pauer
Romina Pauer (2 oktyabr 1951,Los-Anceles,ABŞ) — dünyaca məşhur ABŞ-İtalyan müğənni, aktrisa və rəssamı,aparıcı..
Həyatı
Romina Pauer 2 oktyabr 1951-ci ildə Hollivudda zəngin ailədə doğulub. Onun atası məşhur Hollivud aktyoru Tayron Pauer, anası isə aktrisa Linda Kristian idi.Romina uşaqlıqdan qeyri-adi vokal istedadı olan çox gözəl bir qız idi. Onu şahzadə kimi böyütmüş, hər istəyini yerinə yetirmişdilər. Anası inanırdı ki, Romina aktrisa olacaq və onun özünə müyəssər olmayan bir karyera quracaq.1956-cı ildə valideynləri boşandıqdan sonra, o və kiçik bacısı Taryn anası ilə müxtəlif yerlərdə, əsasən Meksikada və İtaliyada yaşayırdı, Romina Pauer ilk təhsilini İngiltərədəki kollecini bitirir.
Musiqiyə marağı 1950-ci illərdən etibarən Amerikalı musiqiçilərə, 1960-cı illərdən Meksikanın Mariachi qruplarına və İtalyan musiqilərini daha çox sevən Romina Paueri Pauer Beatles və Bob Dylan'ı kəşf etdi və Doğum günü hədiyyəsi olaraq bir gitara hədiyyə etdilər, Romina həmin gitaranı öyrədikdən sonra məhz ilk mahnılarınıda həmin gitarada yazdı.O, 14 yaşından etibarən əsasən italyan dilində bir neçə filmdə, o cümlədən 1968-ci ildə Marquis de Sade'nin eyniadlı romanı əsasında çəkilən rejissor İsa Frankonun "Justine" filimdə Justine obrazı ona daha çox uğur gətirdi.1960-cı illərdəki filmlərdə çıxış edən müğənni və aktrisa Romina Pauer Al Bano Karrizi ilə tanış oldu.1970-ci ildə təkcə İtaliya üçün deyil, bütün dünya üçün ən gözəl və istedadlı cütlük olan Al Bano Karrizi ilə Romina Pauer evlənirlər. Romina Pauer iki qızını təklkdə böyüdən və bütün kişilərə nifrət edən anasının təsiri altına düşməməyi bacarır,Amerika stereotiplərindən də imtina etməyi və qadının tamamilə ərinə, ailə başçısına tabe olduğu möhkəm katolik ailəsi qura bilir. Və İtaliyada Rominanı "özümüzünkü" adlandıraraq ona çəp baxmaqdan əl çəkirlər. Axı onlar ideal cütlük idilər.Xanım şeirlər yazır, əri isə mahnı bəstələyirdi.1975-ci ildə onlar İtaliya, Almaniya, Avstriya, İspaniya, Fransa, Yunanıstan, Latın Amerikası, Şərqi Avropa və SSRİ-də tanındılar və sevildilər, müxtəlif dillərdə bir çox albomları çıxdı.Onların ən böyük hitləri "Felicità", "Sharazan", "Tu soltanto tu", "Ci sarà", "Sempre sempre" və "Libertà" mahıları oldu.Romina Puaer və həyat yoldaşının musiqilərinin motivləri əsasında 7 film çəkilib.Filmlərin əksəriyyərində o, və əri baş rollarda çəkilib.1970-ci ildə onların ilk övladları – qızları İleniya, üç ildən sonra oğlu Yari, sonra qızları Kristel və sonbeşikləri Romina dünyaya gəlir. 1976-cı ildə onların ailə dueti İtaliyanı Avroviziyada təmsil edir və 7-ci yeri tutur. 1982-ci ildə isə San-Remo festivalında məşhurluqlarının pik həddinə çatırlar.Cütlük bütün dünyanı qastrola çıxır, Sovet İttifaqı da kənarda qalmır. Hətta Leninqradda ən gözəl hitlərinin plastinkalarını da yazdırırlar. Bir-birinin ardınca yazılan albomlar, beynəlxalq müsabiqələrdə prizlər, şöhrət və bütün dünyaya səpələnmiş milyonlarla pərəstişkarın məhəbbəti – bunu ancaq arzulamaq olardı, ancaq təəssüf, xoşbəxtlik əbədi olmur.1995-ci ildə Al Bano və Romina son albomlarını yazdırırlar, bir ildən sonra isə Al Bano artıq San Remoda "Е’ la mia vita" ("Bu mənim həyatımdır") avtobioqrafik mahnısı ilə tək çıxış edir. Mahnının sonunda o, diz üstə çökür. Bütün dünya əmindir ki, o, bununla Rominadan əfv diləyir.1999-cu ildə Al Bano Karrizi və Romina Pauer rəsmən boşanırlar. Al Bano mahnılar yazmaqda davam edir, Romina isə həyatını 180 dərəcə dəyişdirir.Romina ən bahalı rayonunda özünə gözəl malikanə alır, təsviri sənətlə məşğul olur, teleşoularda iştirak edir, kitablar, ssenarilər yazır, sənədli filmlər çəkir. Romina qəlbən olduğu kimi zahirən də gözəl qalıb. Sanki zaman onun gözəlliyinə qıymayıb. Kübar tabloidləri onu 25 yaşlı rəssam Conatan Bişopla birlikdə olduğunu yazırlar. Onları bir neçə dəfə çimərlikdə birlikdə görüblər.Hazırda aparıcı,aktrisa və yazıçı kimi həyatını davam edir.
Mahnıları
Solo thumb|250 px|right|1975-ci il Al Bano və Romina Pauer Yunanıstanda Romina Pauer və Al Bano
Axirət
Axirət — Dini inanclara görə ölümdən sonra gediləcəyinə inanılan sonsuz aləm. İslam əqidəsinə görə, bütün insanlar qiyamət günündə Allahın əmri ilə dirildilib, məhşər (sorğu-sual) meydanına çəkiləcəklər. Bu dünyada etdiyi əməllərə uyğun olaraq, hamının hökmü veriləcək. Yaxşı insanlar cənnətə, pis insanlar isə cəhənnəmə göndəriləcəklər. Bundan sonra həyat həmin yerlərdə (cənnət və cəhənnəmdə) davam edəcək. Məhşər günündən sonrakı həmin aləmə "axirət aləmi" deyilir.
Axirət aləmi
Digər dini əsaslar kimi Axirət aləmi də iki yolla isbat olunur ki, onlardan biri ağıl və digəri isə ayə və rəvayətlərdən ibarətdir.
Axirət aləminin xüsusiyətləri
Ağıl və məntiq baxmından Axirət aləmi aşağıdakı xüsusiyətlərə malik olmalıdır:
Axirət aləmi əbədi və həmişəlik olmalıdır. Qurani kərimə nəzər saldıqda Axirət aləminin əbədi olmasına dair bir çox ayələr görürük. Məsələn:
Behiştin qapıcıları əhlinə salam verərək dəyər xoş olsun sizə. Əbədi olaraq behiştə daxil olun.
Həmçinin Cəhənnəm əhli barədə buyrulur: Allah təalə münafiq iki üzlü kişilər, qadınlar və kafirlər üçün əbədi olan cəhənnəm odunu vədə vermişdir. Axirət aliminin nemət və səadəti hər növ çətinlik və əzabəziyyətdən uzaq olmalıdır.
Axirət aləmində olan nemət və səadət üçün heç bir əziyyət narahatçılıq və hüzn olmalıdır. Çünki bu cür xüsusiyyətlər müvəqəti olan dünya həyatının nemətləri və rifahını əldə etdikdə ola bilər. Axirət aləmində isə bu cür xüsusiyyətlərin olması qeyri mümkündür. Qurani Kərimdə oxuyuruq:
Onlara xitab olunar. Behiştə daxil olsun. Sizin üçün Heç bir qorxu və hüzn olmayacaqdır.
Axirət aləmi iki hissədən təşkil olunmuşdur. Belə ki saleh əməllər sahibi üçün rəhmət və günahkar üçün əzaba malik olmalıdır.
Ağıl və düşüncə
Ağıl və düşüncə yolu ilə Axirət aləmini bir neçə dəllilə isbat etmək olar.
Hikmət dəlili
Bildiyiniz kimi hər bir insan ruh və cisimdən ibarətdir ki, onun əbədi həyatının əsas amili də ruhla bağlıdır. İnsan bu dünyada zəhmət çəkib bir sıra ləzzətlərdən bəhrələnmək və nəhayət bu dünya ilə vidalaşıb torpaq altında çürüyərək aradan getmək üçün xəlq olunmamışdır. Çünki ölməklə bütün var dövlət çəkdiyi zəhmətlər və s. heçə çıxır və beləliklə də hər bir insanın həyat tərzi mənasız və puç sayılır.
Quranda axirət
Qurani-Kərimdə yüzdən çox termin və deyib istifadə olunmaqla axirət əqidəsi işlənmişdir.Mövzu ilə bağlı ayələr həm Məkki həm də Mədəni surələrdə tez-tez təkrarlanmışdır.Bu təkrarın mövzunun əhəmiyyətini vurğulamaq, məsuliyyət hissini gücləndirmək, dünya ilə axirət arasındakı psixoloji məsafəni qısaltmaq, möminin ruhunu yüksəltmək və həyatını əbədi etmək məqsədi daşıdığını söyləmək mümkündür.Bir çox surələrdə kainatın, xüsusən də insanların yaradılışından, kainatın idarə olunmasından və həyatın axışından bəhs edən ayələr, axirət həyatını təsvir edən ayələr yan-yana qoyulmuşdur.Quranın vəsfinə görə, dünya həyatı bir “oyun və əyləncə”, “zinət və öyünmək”dir. Bu, “mülk, təsir uğrunda yarışdır”. Nəticə etibarı ilə müvəqqəti mənfəət və aldatma vasitəsidir.Həqiqi həyat axirət həyatıdır, sülh və əmin-amanlıq ancaq ölümsüzlük aləmindədir. Ölüm geridə qalanlar üçün ağrı və həsrətlə dolu bir hadisə olsa da, mömin qəlblərin fanilikdən əbədiyyətə keçməsinə vəsitədir.
Daşaltı (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 53 nəfər yaşayır (15 ailə).
Manqan
Manqan (Mn) – D.İ. Mendeleyevin kimyəvi elementlərin dövri cədvəlində 25-ci element.
Batareyalarda depolarizator olaraq və şüşə üzərində dəmir çirkliliyi səbəbiylə yaranan yaşıl rəngi yox etmək üçün istifadə edilir. Ametist daşının rəngini verən də maqneziumdur. Polad və batareya istehsalında, dəmiryolu xəttlərinin və kassaların istehsalında, həmçinin keramika sənayesində istifadə edilir. Güclü bir oksidləşdirici olan permanqanat (MnO4), əczaçılıq işlərində kəmiyyət təhlillərdə istifadə edilir. Canlılar üçün əhəmiyyətli bir əsər element olan manqan, xüsusilə heyvanlarda B1 vitamini istifadəsində rol oynayır. Bitkilərdə manqanın miqdarı 0,001-0,01% (kütlə ilə) olur. Manqanın xeyli hissəsini bəzi pas göbələkləri, su qozu, su gülü, Leptothrix, Crenothrix növündə bakteriyalar və bəzi diatoma yosunları (Cocconies) özlərinə toplayır. Manqan bəzi fermentləri aktivləşdirir, fotosintezdə və C, B, E vitaminlərinin sintezində iştirak edir, şəkərlərin miqdarının artmasına və onların yarpaqlardan axmasına kömək edir, bitkilərin böyüməsini və toxumaların yetişməsini sürətləndirir. Amma, manqan qeyri-bərabər paylanır, məsələn, üzümün gövdələrinin 100q quru maddəsində o, 191 mq-a yaxın, köklərdə 130mq, giləmeyvələrdə 70mq-a yaxın olur.