cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edi Rama
ABŞ federal qanunlarının pozulması və xarici vətəndaşlar tərəfindən verilmiş yardım və ianələr
Edi Rama və Nyu-Cersidən olan limuzin sürücüsü Bilal Şehu Obamanın yenidən prezident seçilməsindən bir neçə həftə öncə, 2012-ci ilin oktyabrında ABŞ Prezidenti Barak Obamanın iyanə tədbirlərindən birinə qatıldı. Rama və Barak Obamanın bu tədbirdən çəkilmiş bir fotoşəkili Rama tərəfindən Albaniyada 2013 parlament seçkiləri ərəfəsində Obama ilə əlaqələrini bildirmək üçün Facebook və Twitter-də paylaşıldı. Ramanın tədbirə bileti Bilal Şehunun həyat yoldaşının adına idi.
ABŞ Federal Prokurorluğu ilə məhkəmə sazişində ABŞ vətəndaşı Uilyam Arqeros "xarici mənbədən" 80.000 dollar götürmək və Obamanın yenidən seçilmək təklifini dəstəkləyən ortaq fandreyzinq komitəsi olan Obama Zəfər Fonduna yönəltmək üçün Bilal Şehu ilə birləşdiyini boynuna aldı.
Vergi auditi
Vergi auditinin mərhələləri
Təsərrüfat subyektinin vergitutma sisteminin ilkin qiymətləndirilməsi aşağıdakı proseduralardan ibarətdir:
Edi Rama
ABŞ federal qanunlarının pozulması və xarici vətəndaşlar tərəfindən verilmiş yardım və ianələr
Şehu ABŞ Federal Məhkəməsinin hakimi Medlin Koks Arleo qarşısında 2012-ci il ABŞ prezident seçkiləri ilə əlaqədar olaraq bilərəkdən xarici ianə vermək ittihamları ilə təqsirli bilindi və Prezidentin fandreyzinq və siyasi kampaniya komitəsi qarşısında günahkar olduğunu söylədi. Şehu Nyu-Cersidəki bank hesabına 80.000 dollar pul köçürməsini 2012-ci ilin sentyabr ayının sonlarında xarici bank hesabından ortaq pul yığma komitəsinə verəcəyini bildiyini boynuna aldı. 2 fevral 2017-ci il tarixdə bir il şərti cəzaya məhkum edildi.
Makoçinin boşanma iclaslarında verdiyi ifadə
2003-cü ilin oktyabrında "Tema Gazeta" Edi Ramanın 1991-ci ildə aktrisa Matilda Makoçi ilə boşanmasına dair məhkəmə sənədini yayımladı. Sənədə görə, Rama Makoçinin oğlu Qeorqdan hamilə olduğunu öyrəndikdən sonra evliliyin pozulmasını istəyib. Sənədə görə, Rama Makoçiyə sağlamlıq səbəbi ilə övlad sahibi ola bilməyəcəyini söyləyib. Sənəddə Ramanın DNT testindən keçmək istəmədiyi və bu səbəbdən Qeorqun atalığının mübahisəsiz olaraq qaldığı bildirilir. Sənədə görə, Makoçi son boşanma iclasında Ramanın atası Kristak və anası Aneta ilə Vloredə tətildə olarkən hamilə qaldığını iddia etdiyini ifadə etdi. Rama bu hekayənin doğruluğuna dəfələrlə etiraz etdi, 1999-cu ildən bəri "Tema Gazeta"-ın baş redaktoru və Azad Avropa Radiosunun keçmiş müxbiri olan Mero Baze də hekayəni saxta olaraq təkzib etdi.
Seçki saxtakarlığında iştirak
Yayımlanan 16 səs kasetinin bir seriyasında Rama və kabinet üzvləri 2017 parlament seçkiləri ərəfəsində polis və mütəşəkkil cinayətkarlarla söhbət etdikləri qeyd edildi. Kassetlərdən birində Ramanın "hədəfə çatıldığını" soruşan yerli polis məmuru Arben Keşi ilə danışdığını göstərir. "Bild" tərəfindən yayımlanan digər yazılarda Rama tərəfindən təyin olunmuş Dürres Şəhərinin keçmiş bələdiyyə sədri Vanyuş Dako 2017 seçkiləri ilə əlaqədar olaraq narkotik və mütəşəkkil cinayətkarlarla olan danışıqlarını yaydı.
Mübahisəli media qanunu
2019-cu ilin dekabrında Ramanın rəhbərlik etdiyi hökumət onlayn media bazarını tənzimləməyə, onları qeydiyyatdan keçirməyə məcbur edərək parlament nəzarətində olan qurumları onlayn medianı və jurnalistləri cərimələməyə güc verərək Albaniyada rabitə və informasiya xidmətləri ilə əlaqəli iki qanuna dəyişiklik təklif etdi.
Onun "diffamasiya əleyhinə" qanun kimi xarakterizə etdiyi Albaniyadakı Audiovizual Media Təşkilatına jurnalistlərə cərimə tətbiq etmək hüququ verir. Tənqidçilər deyirlər ki, bu bənd müstəqil məhkəmə orqanlarının maliyyəsini zəiflətmək məqsədi daşıyır.
Albaniyada vətəndaş cəmiyyəti və media qanun azadlığına senzura və narahatlıq ifadə etdiklərini nəzərə alaraq qanundakı dəyişikliklərə etiraz etdi, çünki qanun layihəsində AB Komissarı kimi beynəlxalq şəxslərin verdiyi bəzi tövsiyələr nəzərə alınmırdı. Layihə Albaniya xaricindəki mühafizəkar siyasətçilər tərəfindən tənqid edildi. Albaniya ombudsmanı ayrıca hökuməti beynəlxalq standartlara cavab vermədiyi üçün diffamasiya əleyhinə iki qanun layihəsini təsdiqləməməyə çağırdı.
Digər mübahisələr
2003-cü ildə Rama Albaniya Parlamenti qarşısına Tirana bələdiyyəsindəki vəsaitlərin sui-istifadəsini araşdırmaq üçün komissiya qarşısında çıxdı. İclas zamanı onun səsgücləndiricidən danışdığı görüldü. Sonda komissiya bağlandı və Rama bəraət aldı.
Bələdiyyə sədri olduğu dövrdə Rama yolları genişləndirmək və infrastrukturu yaxşılaşdırmaq üçün bir neçə cəhddə buldozerlər tərəfindən xüsusi mülklərin sökülməsinə icazə verdi. Rama bir dəfə elektrikli taxta dirəyi balta ilə kameraların önündə özü kəsdi, çünki mərkəzi hökumət ilə qarşıdurma yolun genişləndirilməsinə maneə törətdi. O, müxalifət tərəfindən korrupsiya və vəsaitdən sui-istifadə, o cümlədən tikinti icazələrinin verilməsindəki korrupsiya ilə günahlandırıldı.
Rama təmtəraqlı biri olduğu üçün, xüsusən siyasi karyerasının başlanğıcında tez-tez təkəbbürü və elitizminə ittiham olunurdu. Siyasi rəqiblər ona şəxsi və ailə həyatı ilə bağlı dəfələrlə hücum etmiş və hətta cinsi oriyentasiyasında şübhələr yaratmışdır.
23 aprel 2013-cü il tarixində Vyana Diplomatik Akademiyasında çıxışından sonra Rama Albaniyanın ATƏT yanında Daimi Nümayəndəliyində çalışan alban diplomatı Eyin Çeka ilə fiziki mübahisəyə girdi. Cənab Çeka Edi Ramanın ona hücum etdiyini bildirdi. Hadisə daha sonra Avstriya və Albaniya Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən təsdiqləndi.
21 mart 2014-cü ildə keçmiş Baş nazir Sali Berişa parlamentdə çıxış edərkən Rama ona qarşı bir sıra təhqirlərə başladı. Rama keçmiş Baş naziri alçaq, piç, aldanmış, axmaq adam adlandırdı.
9 sentyabr 2017-ci ildə Rama Qramos Ruçini Parlamentin Sədri təyin etdi. Kommunist Albaniya dövründə Ruçi əvvəlcə Tepelene Bölgəsi İşçi Partiyasının birinci katibi, daha sonra Daxili İşlər Naziri vəzifələrini icra etdi. Daxili İşlər Naziri olduğu dövrdə polis Şkodrada demokratiya tərəfdarı olan nümayişləri yatırmaq üçün dörd nəfəri vuraraq öldürdü.
2 noyabr 2017-ci ildə parlament iclasında Edi Rama keçmiş Baş nazir Sali Berişaya və millət vəkillərinə qarşı "κύριε" və "παλικάρι" sözlərini istifadə edərək müraciət etdi. Rama əvvəllər dəfələrlə yunan dilində danışmadığını bildirmişdi. Alban dilində bu sözlər söyüş olaraq tərcümə olunur.
29 mart 2018-ci il tarixində parlament iclasında Rama,azlıqların vergi artımlarına etiraz etmək istəməməsini erektil disfunksiya ilə müqayisə edərək azlıqların böyük etiraz nümayişləri keçirmək cəhdini ələ saldı.
Mariya Manuela
Mariya Manuela (d. 15 oktyabr 1527 — ö. 12 iyul 1545) — Portuqaliya kralı III Conun və Kastilya şahzadəsi Avstriyalı Ketrinin ən böyük qızı. 12 noyabr 1543-cü ildə dayısı V Karlın oğlu Milan hersoqu Filiplə evləndirildi. Bu evlilikdən Karlos adlı bir oğlu olsa da, doğuşdan 4 gün sonra qanaxma səbəbilə vəfat etdi. Cənazəsi əvvəlcə Qranada Kral Şapelində dəfn olunsa da, daha sonra El-Eskorial məzarlığına köçürüldü.
Vinston Çörçill
Ser Vinston Leonard Spenser Çörçill — ingilis siyasi və dövlət xadimi, natiq və yazıçı, 1940-1945 və 1951-1955-ci illərdə Böyük Britaniyanın baş naziri və dünyanın bugünkü simasını müəyyənləşdirən əsas şəxslərdən biri. Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına 46-cı şəxs olaraq daxil edilib.
Həyatı
thumb|left|Vinston Çörçill hərbi formada ([[1895)]] Vinston Çörçill 1874-cü il noyabrın 30-da Blenheym şəhərində dünyaya göz açmışdır. O, ata tərəfdən hersoq Marlboronun nəslindən idi. Ana tərəfdən isə admiral Frensis Dreykə qohumluğu çatırdı.
1917-ci ildə Lloyd Corcun köməyilə koalisiya hökumətinin tərkibinə gətirilir. Hərbi nazir vəzifəsinə təyin edilən Çörçill geniş sayda tank istehsalına başlayır və buna görə "tankların atası" ləqəbini qazanır. 1917-ci ildə Rusiyada oktyabr inqilabından sonra, bolşeviklərə qarşı "14 dövlətin yürüşü" planını hazırlayır.
1918-1922-ci illərdə Hərbi nazir və Aviasiya naziri olan Çörçill 1924-1929-cu illərdə Stenli Bolduin hökumətində Maliyyə naziri vəzifəsində çalışır.
II Dünya müharibəsi illərində
thumb|right|Çörçill, Ruzvelt və Stalin [[Yalta konfransında]] 1939-1940-cı illərdə Çörçill Hərbi Dəniz naziri vəzifəsində çalışır. 1940-cı il mayın 10-da Vermaxtın Fransaya hücumu ilə Müdafiə naziri vəzifəsinə təyin olunur. Nümayəndələr Palatasının sədri seçilir. İlin sonunda isə mühafizəkarların lideri kimi Böyük Britaniyanın baş naziri olur.
Çörçill 1941-ci il iyunun 12-də SSRİ ilə İngiltərə arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanmasına nail olur. 1941-ci il iyunun 22-si — Almaniyanın SSRİ-yə hücum etdiyi gün Çörçill London radiosu ilə çıxışında SSRİ-ni dəstəklədiyini bildirir. 1942-ci il yanvarın 1-də prezident Ruzvelt, baş nazir Çörçill, SSRİ-nin səfiri Mixail Litvinov və Çinin səfiri T.Sunq Ruzveltin kabinetində "Birləşmiş Millətlərin Nizamnaməsi" adlı sənədi imzalayırlar. Birləşmiş Millətlər ifadəsi Çörçillin ideyasıdır. O, Bayronun şeirindəki "gələcəyin birləşmiş millətlərinin qılıncı" misrasından Birləşmiş Millətlər söz birləşməsini yeni yaranacaq təşkilatın adı kimi götürür.
1943-cü il 28 noyabr-1 dekabr tarixlərində antihitler koalisiyası liderlərinin — SSRİ, ABŞ və Böyük Britaniyanin iştirakı ilə keçirilən Tehran konfransında Çörçill 2-ci cəbhənin açılmasına qəti etirazını bildirir. Bu konfransdan sonra o, ledi Vayolet Bonem Karterə belə söyləmişdi: "Həyatımda birinci dəfə anladım ki, biz kiçik xalqıq. Mənim sağımda rus ayısı, solumda isə amerika bizonu oturmuşdu. Bu iki nəhəngin ortasında isə balaca ingilis eşşəyi əyləşmişdi."
1945-ci il 8 mayda U.Çörçill Almaniyanın kapitulyasiyası barədə ilk xəbəri verir. Almaniyanını kapitulyasiyasından sonra Çörçill ABŞ ordularının şərqə doğru irəliləməsinin dayanmamasını tələb edir. SSRİ, ABŞ və İngiltərə hökumətlərinin iştirak etdiyi Potsdam konfransında (1945-ci il, 17 iyul-2 avqust) Çörçillin əsas məqsədi Almaniyanın işğal zonalarının konkret sərhədləri müəyyənləşdirilərkən Sovet İttifaqına güzəştə getməmək, hüquqlarını məhdudlaşdırmaq oldu.
Fulton çıxışı
Vinston Çörçill 1946-cı il martın 5-də ABŞ-nin Missuri ştatının Fulton şəhərindəki Vestminster kollecində səsləndirdiyi "Sülhün əzələləri" adlı çıxışında "Qərb demokratiyasını SSRİ və dünya kommunizmi təhlükəsinə qarşı birləşməyə və ingilisdilli xalqların qardaşlıq assosiasiyasını" yaratmağa çağırır. Çörçill ilk olaraq sovetlərə qarşı "dəmir pərdə"nin yaradılması ideyasını irəli sürür. Bu "dəmir pərdə" Şərqi və Qərbi Avropa arasında (Baltikdə Şeçindən — Adriatikdəki Triestə kimi) çəkilməli idi.
Vəfatı
O, 80 yaşından depressiyadan əziyyət çəkməyə başlayır və ruhi sarsıntılar keçirir. Ömrünün son 10 ilini tənha yaşamağa üstünlük verir. 1965-ci ilin yanvarın 24-də Çörçill ölüm yatağında bu son sözləri deyir: "Hər şey necə cansıxıcıdır".
Ədəbi fəaliyyəti
Vinston Leonard Spenser Çörçill ədəbiyyat sahəsində Nobel mükafatı alan ilk və yeganə hökumət başçısıdır. Yarım əsr ərzində Böyük Britaniya dövlətinə sədaqətlə хidmət edən, onun bir çoх uğurlarına imzasını atan Çörçill təkcə böyük siyasətçi deyil, həm də zəmanəsinin görkəmli yaradıcı şəхsiyyətlərindən biri idi.
Əslində onu siyasət zirvəsinə aparan yol da yaradıcı əməkdən — jurnalistikadan başlanmışdı. Sandхersdəki quru qoşunları məktəbini bitirdikdən sonra 1895-ci ildə leytenant Çörçill "Deyli qrafik" qəzetinin müхbiri kimi ispan-amerikan müharibəsinin qızışdığı Kubaya getmişdi. Göndərdiyi məqalə və хəbərlər təkcə operativliyi ilə deyil, həm də təsvirlərinin canlılığı ilə diqqəti çəkirdi.
Hindistanın şimal-qərb sərhəddində хidmət etdiyi 1896-1897-ci illərdə də Çörçill hərbi vəzifə borclarını yerinə yetirməklə bir sırada yaradıcılığını da davam etdirmişdi. Bu dövrdə o, "Malakand səhra hissələrinin tariхi" kitabını, habelə ilk və son bədii əsərini — "Savranola, Lauraniyada inqilabın tariхi" romanını yazmışdı.
1899-cu ildə isə Çörçill həm zabit, həm də "Morninq post" qəzetinin hərbi müхbiri kimi lord Kitçenerin rəhbərliyi ilə Sudana göndərilən Nil ekspedisiyasında iştirak etmişdi. Topladığı materiallar əsasında "Çay müharibəsi. Sudanın yeni fəthinin tariхi" (1899) kitabını çap etdirmişdi.
Mühafizəkarlar partiyasından parlamentə seçilmək planı baş tutmayanda Çörçill "Morninq star"ın hərbi müхbiri kimi bu dəfə dünyanın digər bir qaynar nöqtəsinə — ingilislərlə burlar arasında müharibənin yenidən alovlandığı Cənubi Afrikaya getmişdi. Başgicəlləndirici Afrika macəralarından — əsirlikdən, qısa müddətli həbsdən sonra o qəhrəman kimi İngiltərəyə dönmüşdü. Çörçill 1908-ci ildən başlayaraq müхtəlif vaхtlarda Böyük Britaniya hökumətində müstəmləkələr nazirinin müavini, daхili işlər naziri, müdafiə naziri — Admirallığın birinci lordu, hərbi sənaye naziri, müstəmləkələr naziri, maliyyə naziri, iki dəfə baş nazir vəzifələrini tutmuşdu. Hər iki Dünya müharibəsi zamanı İngiltərənin dövlət sükanı bu müdrik və uzaqgörən siyasi liderin əlində olmuşdu. Çörçill Britaniyanın hər iki savaşdan minimal itkilərlə çıхmasını təmin etmişdi.
Və bütün bu son dərəcə mürəkkəb dövlət işlərindən azacıq vaхt tapan kimi o, yazmaqla məşğul olmuşdu. Təkcə qələmindən çıхan əsərlərin adları Çörçillin maraq dairəsi və dərin zəkası haqqında təsəvvür yaradır. 1923-1929-cu illərdə o, Birinci Dünya müharibəsinin tariхini əks etdirən dörd cildlik "Dünya böhranı" kitabını yazmışdı. İngilis tariхçisi Troper-Rover bu kitabı "tariхdə ən parlaq hərbi memuarlar" kimi dəyərləndirmişdi.
Parlamentə seçilmədiyi, dövlət işindən kənarda qaldığı 1929-1939-cu illərdə Çörçill bütün qüvvəsini yaradıcılığa vermiş, nəslinin tariхinə müraciət edərək dörd cildlik "Malboro. Onun həyatı və dövrü" əsərini yazmışdı.
Çörçill qeyri-adi istedada malik natiq idi. Şifahi çıхışlarının hər biri əslində öz ritmi, kompozisiyası, süjeti olan bitkin əsər sayıla bilərdi. Faşistlər İngiltərəyə hücumlarını intensivləşdirəndə o, baş nazir kimi хalqa müraciətlə demişdi: "Biz öz adamızı nəyin bahasına olursa olsun müdafiə edəcəyik. Biz dəniz sahillərində vuruşacağıq. Biz aerodromlarda vuruşacağıq. Biz çöllərdə və küçələrdə vuruşacağıq. Biz dağlarda vuruşacağıq. Biz heç zaman təslim olmayacağıq!"
İkinci Dünya müharibəsi başa çatanda o, tərkibinə Almaniyanın da daхil olduğu Avropa Birləşmiş Ştatları — indiki Avropa Birliyi modelini təklif etmişdi. 1948-1954-cü illərdə Çörçill altı cildlik "İkinci Dünya müharibəsi" əsərini yazmışdı. Bu əsərdə tariхi faktlarla şəхsi memuarlar son dərəcə bacarıqla uzlaşdırılmışdı.
1953-cü ildə, Vinston Çörçill sonuncu dəfə Böyük Britaniyanın baş naziri olduğu dövrdə İsveç Akademiyası onu "tariхi və bioqrafik хarakterli əsərlərinin böyük ustalığına, habelə ən yüksək insani dəyərlərin müdafiəsinə yönəlmiş parlaq natiqlik məharətinə görə" yekdilliklə Nobel mükafatına layiq bilmişdi. Təqdimat mərasiminin keçirildiyi gün — dekabrın 10-da Çörçill Baham adamlarında beynəlхalq konfransda olduğundan mükafatı İsveç kralından yarım əsrə yaхın birgə ömür sürdüyü həyat yoldaşı Klementina Hozer almışdı.
Ömrünün sonunda, yaşına və səhhətinə görə siyasi fəaliyyətdən uzaqlaşdığı dövrdə Çörçill dörd cildlik "İngilisdilli хalqların tariхi" tədqiqatını tamamlamışdı. Gözəl rəsm əsərləri və bənnalıq sənətinin sirlərinə bələdliyi də baş nazirin sənətə yad olmadığının əlavə dəlil-sübutları sayıla bilər.
Vinston Çörçill kifayət qədər uzun həyatı və siyasi karyerası dövründə bir çoх dünya ölkələrinin ali mükafatlarına layiq görülmüşdü. Onların sırasında Nobel mükafatının da təbii və qanunauyğun yeri vardır.
Mükafatları
1953-cü ildə Ədəbiyyat sahəsində Nobel mükafatı alır. Həmin ildə kraliça II Elizabet tərəfindən "Bağlama ordeni"nə layiq görülür. 1963-cü ildə isə ABŞ-nin fəxri vətəndaşı olur.
2002-ci ildə Birləşmiş Krallıqda "BBC" teleradioşirkəti tərəfindən keçirilmiş 1 milyondan çox insanın iştirak etdiyi sosioloji sorğuda Vinston Çörçill bütün dövrlərin ən dahi britaniyalısı seçilir.
İran böhranı (1946)
1941-ci ilin avqustunda Amerika Birləşmiş Ştatları bu məsələdə neytral mövqedə dəyanırdı və İkinci Dünya Müharibəsinə döyüşən tərəf kimi hələki qoşulmamışdır. Buna görə də müttəfiqlər kimi tanınan blok prinsip olaraq (Polşa və Fransanın 1939-1940 cı illərdə alman ordusu tərəfindən işğalına müvafiq olaraq) Birləşmiş Krallıq və Sovet İttifaqından ibarət idi. Blok 1941-ci ilin iyun ayında SSRİ-nin qərb ərazilərinin almanlar tərəfindən işğalına cavab olaraq yaradılmışdır. İranın işğalı sonrasında müttəfiqlər qarşıdakı 6 ay ərzində bir-birləri ilə müvcud olan düşmənçiliklərinə son verəcəkləriylə bağlı razılığa gəldilər. Amma 1946-cı ildə bu razılaşmanın bitməsinə az qalmış İosif Stalinin rəhbərliyi altında sovet ordusu İranda qaldı və onun İrandakı tərəfdarları Azərbaycan Milli Hökumətini yaratdı.
Arxaplan
Almanniyanın Sovet İttifaqı ilə mövcud olan müqaviləni pozduqdan və 1941-ci ilin iyununda SSRİ-yə hücumundan sonra avqustun iyirmi beşi Böyük Britaniya və SSRİ profilaktik tədbir kimi İranı birlikde işğal etdilər və bu işğala Lend-liz müqaviləsinə görə SSRİ-yə çatdırılacaq ləvazimatlara qarşı bir müdafiə qapısı olaraq haqq qazandırdılar. Nəticədə Rza şah Pəhləvi öz taxtından geri çəkilərək Mavrikiyə sürgün olundu. Onun oğlu, Məhəmməd Rza Pəhləvi isə yeni monarx kimi taxta çıxdı. 1942-ci ilin yanvar ayında aralarında imzalanan Üçlər paktı sayəsində bəyan edilirdi ki, ordularının İrandakı mövcudluğu heç bir işğal xarakteri daşımır, İran onların müttəfiqi sayılır və müharibə başa çatacağı gündən etibarən yalnız 6 ay burada qalacaqları ilə bağlı söz verirdilər.
Müharibənin davam etdiyi müddətdə Böyük Britaniya və SSRİ İranı Üçüncü Reyxə qarşı vuruşan SSRİ-nin lazımi ləvazimatlarla təmin edilməsinə kömək edən xətt olaraq istifadə etdilər. Həmçinin ABŞ-nin otuz üçüncü qeyri-döyüş qoşunları bu ləvazimatların ötürülmsəi üçün İrana çatdı və sonradan bu İran vasitəsi ilə olan tranzit "Qələbəyə aparan körpü" kimi adlandırılmağa başladı. 1943-cü ildə baş tutmuş Tehran konfransında böyük üçlük birlikdə İranın gələcək suverenliyi ilə bağlı yeni təminatlar verdilər. Həmçinin savaşdan sonrakı yenidənqurma və inkişafla bağlı öz dəstəklərini vəd etdilər.
Baxmayaraq ki Almaniyanın Potsdam konfransında təslim olma aktını imzalamasından sonra İranın işğalı başa çatdı amma Stalin Çörçilin 1943-cü ildə baş tutmuş Tehran konfransında sonra təklif etdiyi, müttəfiqlərin konfransdan sonra İrandan geri çəkilməsi təklifinə qarşı olmuşdur. 1945-ci ilin sentyabr ayında Yaponiya üzərində qələbədən sonra ilk olaraq ABŞ daha sonra isə Böyük Britaniya müqavilədə nəzərdə tutulduğu kimi qoşunlarını geri çəkdi. Sovet İttifaqı anlaşmanın şərtlərinə pozan tək tərəf deyildi; bu zaman onlar qoşunlarını cənuba tərəf yönəltdi. 1945-ci ilin dekabrın ortalarından etibarən qoşunların və gizli polisin xidmətlərindən istifadə edərək İran ərazisində 2 "Xalqların Demokratik Respublikaları"nın əsasını qoydular. Bunlar Seyid Cəfər Pişəvərinin başçılıq etdiyi Azərbaycan Milli Hökuməti və Qazi Muhəmmədin başçılıq etdiyi Mahabad Cümhuriyyəti idi.
Azərbaycan Milli Hökuməti
1945-ci ilin sentyabrın sonlarında Azərbaycan Demokratik Partiyası özünün ilk qurultayında kəndlilərdən ibarət milis dəstələri formalaşdırmaqla bağlı səlahiyyət qazandı ki məhz bu dəstələr 1945-ci ilin noyabrın ortalarında bütün hökumət məntəqələrini tutdu və Cənubi Azərbaycan 39 milli üzvdən ibarət və başçıdan ibarət olmayan müstəqil respublikaya çevrildi. Bu qısa ömürlü respublikanın baş naziri Əhməd Kordari olmuşdur.
Baxmayaraq ki Sovetlər əvvəlcə yeni muxtar qurumu dəstəklədi və İran ordusuna ərazidə dövlət nəzarətini bərpa etməsinə mane olsada bu vəziyyət çox uzun çəkmədi. SSRİ-nin geri çəkilməsindən sonra İran ordusu 1946-cı ilin dekabr ayında əraziləri işğal etdi Pişəvəri və onun kabineti Sovet İttifaqına qaçmaq məcburiyyətində qaldı.
Kürd Mahabad Cümhuriyyəti
Mahabad Cümhuriyyəti 1945-ci ilin dekabrınd elan edilmişdir. Yeni yaranmış və sovetlər tərəfindən təsdiqlənmiş kürd respublikanın dini rəhbəri Qazi Muhamməd olmuşdur. Sovetlərin qarşı olmasına rəğmən Mustafa Bərzani Mahabad Cümhuriyyətində Peşmərgə adlanan yeni hərbi qüvvə yaratdı. Bərzaninin təhlükəsizlik dəstəyi ilə 60 kürd lider KDP-nin ilk partiya platformu yaradıldı və Qazi Muhamməd 1946-cı ilin 22 yanvarında onun ilk prezidenti seçildi.
Kürd dəstələri Sovet odusunun kapitanı Salahəddin Kazımov tərəfindən təşkil edilir və məlumatlanırdı. Sovetlər ən azı 60 kürdü Sovet Azərbaycanına hərbi təlimlər məqsədiylə göndərməklə öz nüfuzlarını artırdılar. Ümumilikdə isə Mahabad ordusunda 70 fəal zabit 40 çavuş və 1200 alt qrup əsgərlərdən ibarət idi.
Mahabad peşmərgə dəstələrinin həmçinin 1946-cı ilin mayında bölgədə iran kəşfiyyat qüvvələriylə döyüşü baş tutmuşdu. Kürd hücumları həmin ayda sovetlərin təsirinin bölgədə ləğv olmasında rol oynamış Sovet-İran neft anlaşmasından sonra azalmağa başladı. Kürd dəstələri və İran generalı Əli Razmara arasında 3 may 1946-cı ildə imzalanmış atəşkəs müqaviləsi hücumların qarşısını kəsdi, hər iki tərəfin geri çəkilməsini dəstəklədi və bundan başqa hər iki tərəfə bölgədəki dəstələrinin təchiz edilməsinə icazə verdi.
15 İyun 1946-cı ildə hazırlıq dövrü başa çatdıqdan sonra Mamaşahda yerləşən İkinci Kürd Alayı artileriya, tanklar və hərbi təyyarələrlə dəstəklənmiş 2 İran batalyonun hücumuna məruz qaldı. Kürdlərin məğlubiyyəti nəticəsində İran dağlıq əraziləri zəbt etdi dağlıq ərazilərdə hərbi nəzarət qalaları qurdu və bu ərazilərdə hərbi dəstələr saxlamağa başladı. Mamaşah döyüşündən sonra dəstələrin qıtlığı üzündən Mahabad Cümhuriyyətinin vəziyyəti ağırlaşdı.
Qazi Muhammədin zəifləmiş hökumətinə qəbilə dəstəyi olaraq Bərzaninin peşmərgə dəstələri Mahabadın hərbi qüvvələri bölgəni kimi tərk etdi. Nəticədə Mahabadın mövqeləri 1946-cı ilin sonlarından başlayaraq ümidsiz qalmağa başladı. Hətta sovetlərin vəd verdikləri köməkdə göndərilə bilmədi. Mahabad Cümhuriyyəti 1946-cı ilin deakbrında Cənubi Azərbaycanın işğalından sonra İran qüvvələrinin yenidən oranı öz tərkibinə qatması planlarının qarşısında olduqca ağır vəziyyətlə üzləşdi. Münaqişələrin qalmasına rəğmən tərəflər nəhayət danışıqlara başladılar. Bərzanilər həmçinin Peşmərgə və onların ailələri 15 dekabr 1946-cı ildə Naqada bölgəsindən geri çəkildilər və İran ordusu Mahabbada daxil oldu və beləcə 1 il sürən Kürd Respublikasına son qoyuldu.
Mahabbad qüvvələrinin tərk silah edilməsi üçün cəhdlər edilsədə Peşmərgə özlərinə aid olan bir çox silahın qaçaqmalçılıq yolu ilə yayındırılmasına nail oldu. 1947-ci ilin martında onlar düşmənləri olan İran qüvvəkləri ilə yenidən üz-üzə gəldilər. Mart boyunca müxtəlif döyüşlərdə Peşmərgə özlərini bir neçə hücumdan qorumağa müvəffəq olsada İran qüvvələrinin davam edən hücumları Bərzanilərə yeni kürd əsgərlərin toplamağını labüd etdi. Peşmərgə hətta bir neçə döyüşdə uğur qazanarkən bunlara Nalos döyüşüdə daxildir ki məhz bu döyüşdə onlar öz artileriyalarını uğurla istifadə edərək bir çox İran əsgərini məhv etdilərki buraya İran komandiri Kolonel Kalaşidə daxil idi. Həmçinin bir çox İran əsgəri əsir götürüldü. İran ordusunun pusquya düşməsi nəticəsində 50 İran əsgəri öldürüldü və İran leytenantı Cahabani və onun oğlu general Cahabani əsir götürüldü. Amma davamlı olaraq ciddi hücum altında qalan Mustafa Bərzani və onun qüvvələri sərhədə doğru qaçaraq İraq Kürdüstanına qaçmağı bacardılar.
Peşmərgə və Bərzani rəhbərliyi İraqda iki dalğada, İraq polisinin və jaş qüvvələrinin aradan qaldırılmasına müvəffəq olsa da Barzan yolunda qarşılaşdıqları Şeyx Əhməd Barzani, İraq hökuməti tərəfindən həbs olundu və Mustafa Barzaninin təslim olması tələb edildi. İraqlılar Mustafanın məğlub edilməsi və təslim olması üçün qoşunlarını hazırlamağa başladığı anda o Sovet İttifaqına təxliyə olunması qərarına gəldi. Səyahət 1947-ci ilin Mayında başladı və Bərzaninin qüvvələri İran hərbi birləşmələri ilə qarşıdurmaya girdi.
1947-ci il 9 İyunda Peşmərgə ordunun bir bölməsinə hücum etdi. İkitərəfli qarşıdurma ərzində Mustafa Bərzani və Əsəd Xoşavinin rəhbərliyi ilə Peşmərgə yüzlərlə İran əsgərini öldürdü bir neçə tankını artileriya qurğusunu və 1 təyyarəni məhv etdi. Səyahətləri boyunca İran ordusundan qaçan və ya hücum edən Bərzanilər 500-dən çox Peşmərgə və onların ailəsi ilə birlikdə Araz çayını keçərək 1947-ci ilin 18 iyununda Sovet İttifaqına daxil oldular.
Diplomatik təzyiq və dəstək
Amerika Birləşmiş Ştatları Qızıl Ordunun İrandan geri çəkilməsi və sovet təsirinin azaltmaq məqsədiylə SSRİ üzərində qüvvətli təzyiqə başladı. Ardıyca ABŞ-nin rəsmi etirazı, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası 1946-cı ilin yanvarın 30-u tarixində 2 qətnamə qəbul etdi; Sovetlərin cavabı 1946-cı il martın 24-də gəldi və dərhal çıxacağı ilə bağlı vəd versədə amma əslində daha bir neçə həftə daha orada qaldı.
Baharın ikinci dövründə, ABŞ İranın SSRİ-nin hərəkətlərinə qarşı olan şikayəti əsasında Təhlükəsizlik Şurasında qəbul edilmiş 3 və 5 saylı qətnamələri dəstəklədi.
1946-cı ilin dekabr ayının üçüncü həftəsində ABŞ şah rejiminin Azərbaycan və Mahabbadı yenidən işğalını nəzərdə tutaraq göndərdiyi hərbi qüvvələri dəstəklədi. İranın Azərbaycan anklavı liderləri Azərbaycan SSR-ə qaçdılar, və Kürd Respublikasının liderləri ölümə məhkum edildilər. Onlar 1947-ci ildə Mahabbadın mərkəzində yerləşən Çahar Çerağ Meydanında asıldılar.
Dördüncü mərhələ 1947-ci ildə başladı və Sovetin planları İranın şimal ərazilərindəki neft yataqları məsələsinə yönəldi. Həmin ildə yeni məclis üçün keçirilmiş seçkidə yeni seçilmiş millət vəkilləri SSRİ-İran arasında neft müqaviləsini icra etməkdə həvəssiz idilər hansı ki məhz müqaviləyə əsasən SSRİ tərəfi burada 51% hissəyə və de-fakto nəzarətə sahib idi. 1947-ci ilin 11 sentyabrında ABŞ səfiri Corc.V Allen xarici hökumətlərin hədə ilə həyata keçirdikləri İranda gəlirli imtiyazlarını qorumalarını açıq şəkildə qınadı və İrana öz təbii resurlarından istifadəsilə bağlı azad seçim etməsilə bağlı ABŞ-nin tam dəstək verəcəyini bəyan etdi. Bu qəti formalı cəsarətləndirmə ilə İran hökuməti 1947-ci ilin 22 oktyabr tarixində 102-nin 2-yə fsəs sayı ilə SSRİ ilə imzalanan müqaviləni icra etməkdən imtina etdi.
Nəticə
Bu münaqişə Soyuq Müharibənin Avropadan kənar ilk epizodlardan biri idi və İkinci Dünya müharibəsində SSRİ VƏ ABŞ-nin birgə qazandıqları qələbənin ardınca hər iki ölkə arasında inkişaf edən və getdikcə mübahisəli siyasi münasibətlərdə bir faktor olmuşdur. Lenzovskiyə görə ABŞ prezidenti Trumanın hərəkətləri ABŞ ilə İran əlaqələrinin əsasını qoydu və Sovet sisteminin təbiətini və onun genişlənmə proseslərini həmçinin Sovet təhdidləri və təcavüzünü zəruri hallarda güc yolu ilə qarşısının alınmasına əsaslanırdı.
Hüseynəli İsmayılov
Hüseynəli İsmayılov (d.1961) — tibb elmləri doktoru, professor, Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyası nın akademik i və akademik İlizarov adına Rusiya Travmatologiya və Ortopediya Mərkəzinin Yaxın Şərq üzrə nümayəndəliyinə rəhbəri.
Təhsili
1961-ci ildə Borçalı mahalının Dmanisi (Başkeçid) rayonunun Qızıl Kilsə kəndində anadan olmuşdur.
1986-cı ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun (indiki ADTU) cərrahiyyə fakültəsini bitirib. Əmək fəaliyyətinə Rusiyanın Kurqan şəhərində, əslən Azərbaycanın Qusar rayonundan olan akademik Q.İlizarovun "Bərpa travmatologiyası və ortopediyası" elmi mərkəzində başlayıb.
Elmi fəaliyyəti
1992-ci ildə ABŞ-da və İngiltərəyə dəvət edilmiş, müalicələr üçün istifadə etdiyi üsullar barədə mühazirələr demişdir. onun səfəri barədə mətbuatda belə yazılmışdı: ...Böyük Britaniyanın tibb mərkəzlərinin travmatoloji şöbələrdə gördükləri lövhəciklər, bolt və şruplar hələ də tətbiqi həkimlərimizi heyrətə gətirdi. Sən demə, o vaxtadək nə İngiltərənin, nə də digər Qərb ölkələri həkimlərinin İlizarov cihazının mövcudluğu barədə məlumat yox idi.
Hüseynəli İsmayılovun müasir travmatologiya və ortopediya haqqındakı məruzəsi ingilis cərrahları tərəfindən böyük maraqla qarşılandı və doktor İsmayılov tərəfindən təkmilləşdirilmiş bu cihaz onları heyrətdə qoydu. Cərrah 2001-ci ildə Böyük Britaniya Səhiyyə Təşkilatının dəvəti ilə bir ay London, Oberqin, Şeffild və Birminqem şəhərlərində, iki ay isə Şotlandiyada qalaraq, bir sıra uğurlu cərrahi əməliyyatlar aparıb.
1993-cü ildə namizədlik, 2000-ci ildə doktorluq dissertasiyalarını müdafiə edən İsmayılov İlizarovun davamçıları arasında digər əcnəbi ölkələrlə müstəqil şəkildə əlaqə yaradan ilk görkəmli travmatoloq-ortopeddir. 2002-ci ildə uzun müddətli müqavilə əsasında işləmək üçün İrana dəvət olunur.
Ona qədər akademik İlizarova məxsus olan 37 sm boy uzatma üzrə dünya rekordunu təzələyərək, hollandiyalı qızın boyunu 41 sm, iranlı qızın boyunu isə 56 sm uzadaraq dünya rekorduna imza atmışdır.
Əsərləri
Görkəmli alim anadangəlmə və sonradan yaranmış ortopedik və travmatoloji xəstəliklərin müalicəsinə həsr olunmuş yüzlərlə elmi məqalənin, 3 monoqrafiyanın, 16 dərsliyin, praktikada geniş tətbiq olunan 200-dən artıq ixtira və səmərələşdirici təklifin müəllifidir. Onun bütün elmi ixtiraları və səmərələşdirici təklifləri dünyanın əksər ölkələrində travmatoloq-ortopedlər və plastik cərrahlar tərəfindən uğurla tətbiq olunmaqdadır. Alimin əl və ayaq xəstəliklərinin, sınıqlarının müalicəsində və bərpasında uğurla tətbiq olunan son elmi ixtirası Yaponiyada patent alıb.
Mükafatları
2003-cü ildə H.İsmayılov Rusiya prezidenti V.V.Putin tərəfindən Rusiyanın Əməkdar səmərələşdiricisi adına layiq görülüb.
Şinci
Şinci — ad.
Matilda
Matilda — ad.
Vilyam Qladston
Vilyam Yuart Qladston — ingilis dövlət və siyasi xadimi, 1868-1874-cü illərdə Böyük Britaniyanın 41-ci, o cümlədən 43-cü (1880-1885), 45-ci (1886, fevral-iyul) və 47-ci (1882-1894) Baş naziri.
Birinci baş nazirliyi (1868-1874)
thumb|Qladston 1861-ci ildə. 1868-ci il seçkilərində Qladstonun liberallar partiyasının qalib gəlməsinin səbəblərindən biri onların geniş islahat proqramı idi. O, birinci dəfə baş nazirliyi zaman aşağıdakı islahatların əksəriyyətini həyata keçirə bildi.
1870-ci ildə dövlət xidmətinin islahatı keçirildi. Dövlət qulluğuna keçmək üçün mütləq imtahan vermək lazım idi. Həmin imtahanın verilməsi heç də asan deyildi. Çünki imtahanı verə bilmək üçün qədim dilləri bilmək lazım idi. Qədim dillər isə gimnaziyalarda keçirilirdi. Burdan isə belə nəticə çıxırdı ki, imtahanda gimnaziya bitirmiş şəxslər iştirak edə bilərdilər.
1871-ci ildə hərbi nazirin adı ilə Korduell islahatı adlanan ordu islahatı keçirildi. İslahatın mahiyyəti belə idi ki, həmin dövrdə ingilislərdə zabit rütbəsi patent xarakteri daşıyırdı və zabit rütbəsi patentini almış şəxs bunu irsən oğluna da ötürə bilərdi. Bu patent həm də əsl gəlir mənbəyi idi. Bu vəziyyət isə İngiltərə ordusunun komandanlığını pis vəziyyətə salır və komandanlıqda zabit şərəfini təmin etmirdi. Yeni layihə də belə halların aradan qaldırılması məqsədi ilə irəli sürülmüşdü. Layihə parlamentdə ciddi müzakirə olundu, çünki nəinki mühafizəkarlar hətta liberalların da bir hissəsi hesab edirdilər ki, bu yetəri qədər ciddi bir məsələdir və parlament bu layihəyə rədd cavabı verə bilməz. Qladston bu vəziyyətdə çox orjinal bir təklif irəli sürdü: onun təklifinə əsasən, bu qaydanı vaxtilə kral hakimiyyəti tətbiq etmişdisə o zaman kralın özü də ləğv etməli idi.
1871-ci ildə tred-yunionlarının leqallaşdırılması haqqında qanun qəbul edildi. 1871-ci il qanununa əsasən tred-yunionlar hüquqi şəxs hüququ aldılar.
1871-ci ildə fəhlələrlə bağlı qanun qəbul edilərkən ona bir əlavə də qəbul edildi ki, bu əlavəyə görə, fəhlələrin piket keçirməsi qadağan edildi. Lakin, piketin qadağan edilməsi fəhlələr tərəfindən etirazla qarşılandı və məhz piketin ləğv edilməsi liberalların 1874-cü il seçkilərində məğlub olmasının səbəblərindən biri oldu. Çünki belə olan halda tred-unionlar səslərini liberallara yox, mühazfizəkarlara verəcəkləri barədə bəyanatla çıxış etdilər.
1872-ci ildə inzibati idarəetmə islahatı keçirildi. Yerli idarə orqanlarına, yerli şəhər bələdiyyələrinə rəhbərlik etmək üçün xüsusi bir nazirlik yaradıldı. İnzibati idarəetmə nazirliyi idarəetmədə mərkəzləşdirmə prinsipi həyata keçirirdi.
1872-ci ildə gizli səsvermə haqqında islahat keçirildi və bununla gizli səs vermə qaydası tətiq edilmiş oldu. 1872-ci ilə qədər İngiltərədə azad səsvermə qaydası pozulduğu üçün bu islahatın keçirilməsinə ehtiyac vardı. Amma bu islahata etirazını bildirənlər sırasında mühafizəkarlarla yanaşı liberallar da vardı. Çünki gizli səsvermə qaydasının tətbiq olunması partiyalara seçkilərdə istənilən  nəticənin əldə olunmasına mane olurdu.
1872-ci ildə təhsil və maarif sahəsində Forster qanunu qəbul edildi. İbtidai təhsil şəbəkəsi genişləndirildi. Yerlərdə məktəb komitələri yaradıldı. Məktəblər bir neçə şəbəkədən ibarət idi: dövlət məktəbləri, xüsusi məktəblər və kilsə məktəbləri. Valideynlər öz övladlarının istənilən məktəblərdə təhsil almasına qərar verə bilərdilər. Eyni zamanda qanuna edilmiş bir əlavəyə əsasən valideynlərin icazəsi və razılığı olduğu halda dövlət məktəblərində dərsdən sonra şagirdlərə Bibliya keçirilə bilərdi.
1873-cü ildə Ali məhkəmənin islahatı ilə bağlı müzakirələr keçirildi. İngiltərədə Ali məhkəmə Lordlar Palatası idi və bu islahata əsasən Lordlar palatasının bu hüququ ləğv edildi. Bunun üçün ayrıca Ali məhkəmə instansiyası yaradılmalı idi. Lakin bu islahat Lordlar palatasının qəti etirazı səbəbi ilə həyata keçirilmədi. Bu da Qladstonun növbəti seçkilərdə uğursuzluğunun səbəblərindən biri oldu.
İkinci və üçüncü baş nazirliyi (1880-1885, 1886)
1880-ci il növbəti parlament seçkilərində Qladstonun başçılıq etdiyi liberallar partiyası yenidən qalib gəldi. Bu dəfə onların qalib gəlməsinin əsas səbəbi mühafizəkarların ən həssas nöqtələrindən vurulması idi. Birinci Bur müharibəsində məğlubiyyət, Əfqanıstanla bağlı siyasətindəki uğurzusluqlar Dizraelinin bir növ siyasi məğlubiyyətinə gətirib çıxardı. Liberalla görə İngiltərənin xarici siyasətində daha möhkəm addımların atılması üçün ilk növbədə daxili siyasətdə möhkəm tədbirlər həyata keçirilməlidir.
1884-cü ildə İngiltərədə sayca 3-cü parlament islahatı keçirildi. İslahata əsasən 105 kiçik şəhərin təmsilçilik hüququ ləğv edildi. Eyni zamanda əhalisi az olan seçki dairələri ləğv olundu və onlar birləşdirildi. Nəticədə İngiltərə ərazisi hər birində 50 min əhali olan seçki dairələrinə bölündü.
1886-cı ildə Qladstonu ən çox düşündürən məsələ İrlandiya problemi idi. Çünki bu dövrdə İrlandiyada aqrar hərakat genişlənməkdə idi ki, bu da İngiltərəni narahat etməyə bilməzdi. Digər bir tərəfdən parlamentdə mühafizəkarlarla liberallar elə səs sayına malik idilər ki, bəzən onların yeni hökumət təşkil edib etməmələri irland deputatlarından asılı olurdu. İrland deputatlarına parlamentdə 103 yer məxsus idi. Onların hansı partiyanı dəstəkləməsindən asılı olaraq yeni hökumət də həmin partiya tərəfindən təşkil olunurdu. 1886-cı ildə Qladston bununla bağlı yeni bir qanun layihəsi hazırladı. Mahiyyətə görə İrlandiyaya muxtariyyat hüququ verilir, buna uyğun olaraq İrlandiyada iki palatalı parlament yaradılırdı. İrlandlar özlərinin daxili problemlərinin həllində azad idilər. Lakin bəzi sahələrdə məsələn, gömrüyün təyin edilməsi, pul dövriyyəsi istisnalar mövcud idi. Bu qanun layihəsi parlamentdə ciddi narazılıqla qarşılandı. Libaralların 95 üzvünün daxil olduğu qruplaşmanın lideri olan Cozef Çemberlen belə hesab edirdi ki, bu layihənin qanun şəklində qəbul edilməsi Britaniya imperiyasının dağılmasının başlanğıcı olacaqdır. Son nəticədə layihə qəbul edilmədi. Bundan sonra Qladston istefaya getməli oldu. 1886-cı ildə mühafizəkarlar Robert Solsberinin başçılığı altında hakimiyyətə gəldilər. Lord Solsberi belə hesab edirdi ki, İrlandiyada sərt siyasət yürüdülməlidir.
Dördüncü baş nazirliyi (1892-1894)
alt=|left|thumb|Qladston tətildə 1892-ci il növbəti parlament seçkiləri ərəfəsində liberallar və mühafizəkarlar seçiciləri öz tərəflərinə çəkmək üçün islahatlar vəd etməyə başladılar. Nyukaslda etdiyi çıxışı zamanı Qladston məhkəmə və təhsil sahəsində islahatlar keçiriləcəyini vəd verdi. Nəhayət 1892-ci il parlament seçkilərində Qladston başda olmaqla liberallar yenidən hakimiyyətə gəldilər. Lakin əslində onların yenidən qələbə çalması irlandlara bir sıra vədlər vermələri sayəsində baş vermişdi. Yeni hökumət qurulandan sonra vəd verildiyi kimi, Homrul layihəsi parlamentdə müzakirəyə çıxarıldı. 83 günlük müzakirələrdən sonra layihə parlamentin icmalar palatası tərəfindən qəbul edildi. Lakin yuxarı palatanın bir həftə davam edən müzakirələrindən sonra, son nəticədə 41 səs leyhinə, 417 səs əleyhinə olmaqla layihənin qəbul edilməsi baş tutmadı.
Qanun lahiyəsi ləğv edildikdən sonra Qladston əsas etibarı ilə İngiltərənin imperiya planlarının həyata keçirilməsinə diqqət ayırmağa başlayır. 1893-1894-cü illərdə İngiltərə hökuməti və parlamentində İngiltərənin hərbi qüdrətinin artırılması ilə bağlı məsələlər müzakirə olunur: bunun üçün vəsait ayrılması lazım idi. 1894-cü ildə donanmaya əlavə olaraq 4 milyon funt sterlinq ayrılması haqqında müzakirələr gedərkən Qladston hökumətin üzvlərinin əksəriyyəti bu qanun layihəsinin qəbul olunmasına səs verdikləri halda Qladston layihənin əleyhinə çıxdı. Eyni zamanda 1895-ci ildə yerli qəsəbə idarəçiliyi ilə bağlı qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılarkən layihə həm libarallar, həm də mühafizəkarlar tərəfindən rədd edildi. Belə olan halda Qladston 1895-ci ildə növbəti parlament seçkilərini gözləmədən istefaya getdi.
1895-ci ildən etibarən İngiltərədə siyasi elita başına gənclər gəldilər. 1896-cı il növbəti parlament seçkilərində liberallar məğlub oldular və mühafizəkarların rəhbərliyi altında yeni hökumət quruldu, mühafizəkarların hökuməti 1896-1905-ci illər ərzində fəaliyyət göstərdi. Hökumətin başçısı 1902-ci ilədək Robert Solsberi, 1902-1905-ci illərdə isə Artur Balfur olmuşdur.
Şiro
Şiro — ad
Angelman sindromu
Angelman sindromu — Angelman sindromu və ya Angelman sindromu (AS) əsasən sinir sistemini təsir edən genetik xəstəlik.
Simptomlara kiçik bir baş və spesifik üz görünüşü, şiddətli zəka geriliyi, funksional nitq çatışmazlığı ilə məhdudlaşan inkişaf qüsurları, tarazlıq və hərəkət problemi, tutmalar və yuxu problemləri daxildir. Uşaqlar ümumiyyətlə xoşbəxt olur və suya xüsusi maraq göstərirlər. Semptomlar ümumiyyətlə bir il ərzində nəzərə çarpır.
Xəstəliyin konkret çarəsi yoxdur. Müalicə ümumiyyətlə dəstəkləyicidir. Antikonvülzanlar nöbet zamanı istifadə olunur. Fiziki terapiya və təmkin, yeriməyə kömək edə bilər. Qurbanların demək olar ki, normal bir ömrü var.
AS 12,000–20,000 insandan 1-i təsir göstərir. Kişilər və qadınlar eyni tezliklə əziyyət çəkirlər. İlk dəfə 1965-ci ildə sindromu təsvir edən İngilis pediatrı Harry Angelmanın adını daşıyır. Daha qədim bir müddət, xoşbəxt kukla sindromu, ümumiyyətlə alçaldıcı sayılır. Prader-Willi sindromu, ata xromosomunun 15 itkisinə səbəb olan ayrı bir xəstəlikdir.
Səbəb və patofizologiya
Ümumiyyətlə döl UBE3A-nın ana nüsxəsini və UBE3A-nın ata nüsxəsini alır. İnkişaf etməkdə olan beynin müəyyən sahələrində, UBE3A-nın ata nüsxəsi, imprintinq olaraq bilinən bir əməliyyatla təsirsiz hala gətirilir və döl normal inkişaf üçün UBE3A-nın işləyən bir ana nüsxəsinə əsaslanır. Ancaq AS olan bir insanda ana UBE3A geni yoxdur və ya normal işləmir. Bu, 15-ci xromosom seqmentinin silinməsi və ya mutasiyası, bir valideyndə disomiya və ya translokasiya kimi genetik səhvlərə görə ola bilər. Angelman sindromuna UBE3A genindəki tək bir mutasiya səbəb ola bilsə də, Angelman sindromuna səbəb olan ən çox görülən genetik qüsur, 15q11-13 xromosomal bölgədəki ana ~ 4Mb (meqabaza) silməsidir.
Xüsusilə UBE3A-nın ata nüsxəsinin hipokampus, korteks, talamus, qoxu lampası və beyincikdə həkk olunduğu bilinir. Buna görə də, beynin bu sahələrində UBE3A-nın işləyən bir ana nüsxəsi düzgün inkişaf üçün vacibdir.
15q11-13 bölgəsi həm Angelman sindromuna, həm də Prader-Willi sindromuna (PWS) daxildir. AS ana xromosomunun bu bölgəsindəki UBE3A geninin itkisindən qaynaqlanırsa, eyni bölgədəki başqa bir gen klasterinin ata xromosomunda itirilməsi PWS-ə səbəb olur.
Angelman sindromunda edilən metilasyon testi, genin ana nüsxəsinin metilasyonu ilə maneə olan qonşu bir SNRPN geninin metilasyonunu axtarır.
Neyrofiziologiya
EEG anormalliqlari, "AS-nin inkişafını və klinik nəticələrin göstəricilərini göstərmək üçün" kəmiyyət biomarkerləri kimi istifadə edilə bilər. Yavaş delta aktivliyi (~ 3 Hz) AS-da tipik olaraq inkişaf etməkdə olan uşaqlarla müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır, lakin qismən 15q silinmə olan uşaqlarda, əsasən UBE3A-nı təsir edən etiologiyalı uşaqlara nisbətən daha aydın görünür. Teta aktivliyi (~ 5 Hz) qismən 15q silinmə olan uşaqlarda daha yüksəkdir. Beləliklə, delta aktivliyi əsasən UBE3A-nın digər 15q genlər tərəfindən müəyyən modulyasiya ilə disfunksiyasını əks etdirir, teta aktivliyi isə GABRA5, GABRB3 və GABRG3 kimi UBE3A xaricindəki genlərin elektrofizolojik oxunması ola bilər. Gələcək CA klinik sınaqları, EEG-i bir dərmana bir hədəfə məruz qalma oxunuşu olaraq istifadə edərək yuxarıdakıları istifadə edə bilər.
Görünür ki, Angelman sindromlu insanların neyronları düzgün formalaşıb, lakin normal işləyə bilmir.
Diaqnostika
Angelman sindromunun diaqnozu aşağıdakılara əsaslanır:
Bozukluğun diaqnostik meyarları ilk olaraq 1995-ci ildə Angelman Sindromu Vəqfi (ABŞ) ilə birlikdə qurulmuşdur ; bu meyarlar 2005-ci ildə yenidən nəzərdən keçirilmişdir.
Bu, qıcolmalarla yanaşı həddindən artıq gülüşlə də nəticələnir, bu da erkən diaqnoz üçün ciddi bir maneədir. Diferensial diaqnoz Bənzər görünə biləcək digər şərtlərə bunlar daxildir:
Baxın
Hal-hazırda heç bir müalicə yoxdur. Epilepsiya bir və ya bir neçə növ antikonvulsantla nəzarət edilə bilər. Bununla birlikdə, nəzarət etmək üçün lazım olan antikonvulsantların səviyyələrini və növlərini müəyyənləşdirmək çətindir, çünki xəstələrində tez-tez bir neçə növ nöbet olur. Bir çox ailə, yuxu rejimini tez-tez təsir edən şərtlərdə yuxunu yaxşılaşdırmaq üçün melatonin istifadə edir. Angelman sindromlu bir çox insan hər dəfə beş saatdan çox yatmır. Mülayim bağırsaq hərəkətlərini stimullaşdırmaq üçün yüngül laksatiflər də tez-tez istifadə olunur. Fiziki müalicə ilə erkən müdaxilə bəzən oynaq hərəkətliliyini təşviq etmək və oynaq sərtliyini qarşısını almaq üçün istifadə olunur. Danışıq və dil terapiyası ümumiyyətlə Angelman sindromlu insanlara və ünsiyyət problemlərinə kömək etmək üçün istifadə olunur.
Peşə terapevtləri barmaq izolasiyası, motor planlaşdırma, əl-göz koordinasiyası, məkan qavrayışı və jestin yaxşılaşdırılması kimi əsas bacarıqlara toxunaraq şifahi olmayan ünsiyyət bacarıqlarının inkişafına və inkişafına kömək edə bilər. Bu vacibdir, çünki artıq bir növ şifahi olmayan ünsiyyətə sahib olan Angelman Sindromlu insanlar yeni və ya mövcud bir AAC cihazındakı dəyişikliklərə uyğunlaşmağı daha çətin tapırlar, çünki ehtiyaclarını şifahi olmayan şəkildə çox daha sürətli bir şəkildə çatdıra bilirlər.
Peşə terapevtləri, bir çox başqa bacarığı olan Angelman sindromlu insanlara kömək edə bilər. Angelman sindromlu bir çox insan da duyğu məlumatlarını işləməkdə və sensor stimullara uyğun cavab verməkdə çətinlik çəkirlər. Peşə terapevtləri bu insanlarla görmə qabiliyyətlərini inkişaf etdirmək və duyğusal şüurlarını artırmaq üçün işləyə bilərlər.
Sindromlu insanlar ümumiyyətlə insanla ünsiyyət və oyun oynamaqdan zövq alan xoşbəxt və razı insanlardır. Angelman sindromu olan insanlar başqaları ilə fərdi qarşılıqlı əlaqə üçün dərin bir istək nümayiş etdirirlər. Ünsiyyət əvvəlcə çətin ola bilər, lakin olan bir uşaq inkişaf etdikcə müəyyən bir xarakter və özünü izah etmək qabiliyyəti inkişaf edir. Angelman sindromu olan insanlar məhdud nitq istifadələrini kompensasiya etmək üçün güclü qeyri-şifahi bacarıqları inkişaf etdirməyə meyllidirlər. Ümumiyyətlə, onlara ünvanlanan ünsiyyət anlayışlarının söhbətə cavab vermək qabiliyyətindən daha geniş olduğu qəbul edilir. Ən çox təsirlənən insanlar, ümumiyyətlə, 5-10 sözdən çox inkişaf etməyəcəklər.
Proqnoz
Angelman sindromu ilə əlaqəli simptomların şiddəti təsirlənən populyasiyadan asılı olaraq çox dəyişir. Ən az təsirlənmiş şəxsin bir az danışması və özünə qulluq dərəcəsi daha yüksək ola bilər. Gəzinti və sadə işarə dilindən istifadə daha dərindən təsirlənən Angelman sindromu insanlar üçün əlçatan olmaya bilər. Fiziki, peşə (gözəl motor bacarıqlarının inkişafı) və ünsiyyət (nitq) terapiyasına erkən və davamlı cəlb edilmənin ilə xəstələrin proqnozunu (idrak və ünsiyyət) əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdığına inanılır. Bundan əlavə, bu vəziyyətin altında yatan spesifik genetik mexanizmin xəstənin ümumi proqnozu ilə əlaqəli olduğuna inanılır. Spektrin bir ucunda UBE3A gen mutasiyasının ən az təsirlənən ilə əlaqəli olduğu, 15-ci xromosomdakı daha böyük silmələrin isə ən çox təsirləndiyi düşünülür.
Angelman sindromunun klinik xüsusiyyətləri yaşla birlikdə dəyişir. Yetkin yaşa yaxınlaşdıqca hiperaktivlik və zəif yuxu yaxşılaşır. Nöbetlər tezliyində azalır və tez-tez tamamilə dayanır və EEG anormallıqları daha az görünür. Dərman ümumiyyətlə nöbet pozuqluğu olan insanlar üçün tövsiyə olunur. Zəif yuxunun hücumların tezliyini və ya şiddətini təsir etdiyi tez-tez nəzərə alınmır. Dərman qəbul etmək bu problemi idarə etməyə və nöbet və yuxu proqnozunu yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Angelman sindromlu yetkinlik yaşına çatmış, lakin uzun müddətli sağlamlığa təsir göstərməyən qızlarda tutmaların tezliyinin və şiddətinin müvəqqəti artdığı barədə məlumatlar da diqqət çəkir. Üz xüsusiyyətləri yaşlandıqca tanınmaqda davam edir, lakin Angelman sindromu olan bir çox yetkin insan gözəl görünür. yaşlarına görə daha gəncdir.
Yetkinlik və menstruasiya orta yaşda başlayır. Cinsi inkişaf dəyişməz sayılır, buna Angelman sindromu olan bir qadın uşağına hamilə olan Angelman sindromlu bir qadının bildirilən tək hadisəsi sübut edir.
Angelman sindromu xəstələrinin əksəriyyəti gündüz, bəziləri isə gecə imtina edir. Angelman sindromu degenerativ bir sindrom deyil, bu səbəbdən AS olan insanlar dəstəklə həyat bacarıqlarını inkişaf etdirə bilərlər.