cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monkalyeri
Monkalyeri — İtaliyanın Pyemont regionunda şəhər.
Pometsiya
Pometsiya — İtaliyanın Latsio regionunda şəhər.
Əhalisi
Pometsiyanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri: Nəfər
Vittoriya (İtaliya)
Vittoriya — İtaliyanın Siciliya regionunda şəhər.
Tibet dili
Tibet dili – (tibet dilində|བོད་སྐད་|bod skad|phökä’) – Tibetdə yerli əhalinin dili. Çin Xalq Respublikasının Tibet Muxtar Rayonunda və bəzi bölgələrində, həmçinin Hindistan, Nepal və Pakistanda (balti və puriq dilalektləri) qismən yayılıb. Təqribən 6 milyon nəfər danışan var. Sino-tibet dil ailəsinin tibet-birma yarımailəsinə aiddir.
Bathocyroe fosteri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aktyor ömrü (2013-2016)
Aktyor ömrü sənədli serialı 2013-2016-cı illər arası İctimai televiziyada istehsal edilmişdir. Azərbaycan teatrı və kinosunda silinməz izlər qoymuş görkəmli aktyorların həyat və yaradıcılıqlarını işıqlandırır.
Məzmun
Sənədli serial Azərbaycan teatrı və kinosunda silinməz izlər qoymuş görkəmli aktyorların həyat və yaradıcılıqlarını işıqlandırır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Gülnar Məmmədli Rejissor: Araz Məmmədli, Ceyhun Şüküroğlu Operator: Fərmayıl İsmayılov, Manaf Quliyev Prodüser: Kamil Muradov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2013-cü ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Şeybani xanlığı
Şeybani xanlığı (1428–1468, 1500–1599) — Çingiz xanın oğullarından Cucinin oğlu, Batının qardaşı Şeybanın sülaləsindən olan və Özbəkləri idarə edən Əbuülxeyir xan tərəfindən qurulmuş xanlıqdır.
Tarixi
1428-ci ildə qurulan Buxara xanlığı 1468-ci ildə Teymur İmperatorluğu tərəfindən yıxılmışdır. Sonra 1500-cü ildə Məhəmməd Şeybani Xan (1451–1510) tərəfindən təkrar qurulan Şeybani xanlığı (1500–1599) 1506-cı ildə Buxaranı ələ keçirmiş, mərkəzi Buxaraya köçürmüş və Buxara xanlığı olaraq xatırlanmağa başlamışdı. Bu xanlıq Özbək Xanlığı olaraq da tanınır. Şeybani, ya da Şibanoğulları Xanlığı 1599-cu ildə Həştərxan xanlığı (Astarxan xanlığı) mənşəli olan Din Məhəmməd, Baqi Məhəmməd və Qubernator Məhəmməd qardaşları tərəfindən yıxılmış və Buxara xanlığı Həştərxan hakimiyyətinin (Canı hakimiyyətinin) əlinə keçmişdir.
Olbiya
Olbiya — Sardiniyada şəhər.
Şahyeri
Şahyeri (əvvəlki adı: Şaqax) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Dərəkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Şaqax kəndi Şahyeri kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 9 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Şahyeri kəndi 9 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
XIX əsrin əvvəllərində Cənubi Azərbaycanın Qarabağ mahalından gəlmiş ermənilərin burada məskunlaşması nəticəsində Şaqax (fars dilində şah yeri) şəklində düşmüşdür. Əslində oykonim şah və yer sözlərinin birləşməsindən yaranıb, yüksək yer dəməkdir.
Tarixi abidələri
Şahyeri kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Danişmənd qazi
Danışmənd qazi (1071–1104) — Səlcuqlu bəyi, Danişməndlilər sülaləsinin banisi.
Həyatı
Lakin türk hökmdarlarmın humanist və ədalətli idarəçiliyinə rəğmən ermənilər zaman-zaman türklərə qarşı xəyanətdən və savaşmaqdan geri qalmamışlar. "Danişməndnamə", Niksan mühasirəyə alan türk əsgərlərinə qarşı vuruşan xristianlar arasında çoxlu sayda ermənilərin olduğunu yazır. Anadolu bölgəsi xaçlılara məzar olduqdan sonra Gümüş Təgin Qazi Əhməd Danişmənd erməni hakimi Qabrielə mək-tub yazaraq Malatyanı təslim verməsini istədi. Lakin Qabriel bu təklifi rədd edərək Malatya qalasmı daha da möhkəmlən-dirdi. Qaladakı ermənilər və suriyalılar Qabrielin zülmündən cana doymuşdular. Malatya əhalisi istəyirdi ki, burada Bizansdan asılı olan Qabrielin idarəçiliyi əvəzinə türklərin ədalətli hakimiyyəti bərqərar olsun.
Erməni hakim Qabriel aclıq və qıtlığa çarə qılmaq əvə-zinə xalqa daha çox zülm edir, hətta keşişləri belə öldürür-dü. Bütün bunlarm nəticəsində Malatya əhalisi üsyan qaldı-raraq şəhərin qapılarmı səlcuq türklərinin üzünə açdılar.1101-ci ildə şəhərə daxil olan türk əsgərləri kimsənin malı-na əl vurmadılar. Danişmənd Əhməd Qazi dərhal başqa yer-lərdən taxıl gətirdib erməni və suriyalılara paylatdırdı. Belə-liklə, Malatya bu hökmdarm zamanmda rifah və dincliyə qovuşdu.
Danişməndnamə
Danışmənd qazi bu türk eposunun qəhrəmanıdır.
Rozaliyalar
Rozaliyalar (Rosalia) — uzunbığlar fəsilənə aid cins. Bığcıqları uzundur.
Sistematikası
Cinsləri:
Qafqaz sarıcası
Qafqaz sarıcası (Colias caucasica) -Pulcuqqanadlılar dəstəsinə və Ağ kəpənəklər fəsiləsinə aid növ.
Təsviri
İri kəpənəkdir, qanadları açılmış halda 50–55 mm-ə çatır. Qanadları qırmızımtıl – narıncı rəngdə olub, kənarları enli qara zolaqlıdır. Ön qanadın üzərində iri qara nöqtə vardır. Arxa qanadın mərkəzində dairəvi narıncı ləkə vardır. Qanadın alt səthində bu ləkə iridir və ikiqatdır.
Yayılması
Gürcüstanda Borjomi, Tsaqveri, Bakuriani. Azərbaycanda Murovdağ silsiləsinin cənub yamacları.
Həyat tərzi
Traqakant tikanlı gəvən və müxtəlif ot bitkilərinin bitdiyi sıldırım yamaclar. Kəpənəklər iyunda-iyulun əvvəlində uçuşurlar. Yumurtalarını tikanlı gəvənin üzərində qoyur. İyul-avqust aylarında tırtıllar həmin bitkinin yarpaqları ilə qidalanır. Puplaşma avqustda gəvən kollarının içərisində keçir və puplar qışlayır. İldə bir nəsil verir. Təbii düşmən və xəstəlikləri məlum deyildir. Lakin tırtıl və kəpənəkləri həşəratyeyən quşlar, sürünənlər və yırtıcı həşəratlar tərəfindən qida kimi istifadə edilə bilər.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Mal-qaranın otarılması, ot bitkilərinin müntəzəm surətdə biçilməsi kəpənəyin qida bitkisinin yayılma arealının kiçilməsinə səbəb olur. Həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən kəpənəklərin kütləvi surətdə tutulması da populyasiyanın həyat fəaliyyətini zəiflədir.
Qorunması üçün qəbul olunmuş tədbirlər
Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Kəpənəyin yayıldığı sahələrdə qorunnan ərazilərin təşkil edilməsi. Kəpənəyin Azərbaycan şəraitində biologiyasının öyrənilməsi, onun sayı barədə dəqiq məlumatların əldə edilməsi üçün müntəzəm monitorinqlərin təşkil edilməsi.
İdris Həsənov
İdris Həsənov (1897–1950) — dissertasiya müdafiə etmədən filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini və professor adını alan tanınmış dialektoloq alim, Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun professoru, 1932-ci ildə latın qrafikası əsasında korlar üçün nöqtəli hərflərin layihəsinin müəllifi, SSRİ EA-nın Azərbaycan filialının Tarix, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun əvvəl şöbə müdiri, sonra isə direktor müavini və direktoru, repressiya qurbanı.
Repressiya qurbanı İdris Həsənov
"İnstitutun keçmiş direktor müavini İdris Həsənovun haqqında sorğunuza belə cavab veririk: İdris Həsənov Azərbaycan dilçiliyi sahəsində uzun müddət pantürkist təbliğat və ziyankarlıq işi aparmışdır. O, 1926-cı ildə çapdan çıxmış "Gəncə əhalisinin dialektində mənsubiyyət şəkilçisiz isimlərin hallanması" adlı ilk əsərinin elə birinci sətrindən özünün pantürkist təbliğatını yaymağa başlayır. Onun bütün fikir və mülahizələri "vahid qədim türk dilləri"nin varisi olan türk dili haqqında pantürkist-müsavatçı ideyaların davamıdır. Pantürkist ideyaya sadiq olan İ.Həsənov Azərbaycan dilinin qrammatikasına Osmanlı formalarını tətbiq etmək fikrində olduğunu söyləmişdir (məsələn, "almamış", "gəlməmiş", "almadan", "gəlmədən" və s.). Bundan əlavə, Azərbaycan dilində o, rus və beynəlmiləl sözləri varvarizm və "yad" sözlər adlandırmışdır. "Azərbaycan zəhmətkeşlərinin İ.V.Stalinə məktubu"nun mətnindən sitat gətirən İ.Həsənov qeyd edir ki, "Azərbaycan dili Azərbaycan məktəblərindən az qala, qovulmuşdur". Dili kobudcasına təhrif hesab etmək olmaz. Bu, əksinqilabi fitnəkarlıq və böhtandır! Azərbaycan dilinin orfoqrafiyası işlənib hazırlanarkən İ.Həsənov digər vətən xainləri ilə birlikdə dilimizi ərəb, fars və Osmanlı sözləri ilə doldurmağa çalışmış, bununla da, Qərbin, kapitalist ölkələrinin mədəniyyətini təbliğ etmişdir. APİ üçün müəllim kadrlarının hazırlanması işində də ziyankarlıq mövqeyindən fəaliyyət göstərmişdir". "Bax belə! Qısa, aydın! Xalqın dilini, ənənəsini ürəkdən araşdırıb öyrənən cəfakeş bir alim 'xalq düşməni' imiş. Sən demə, o, millətçi, pantürkist ideyalarını yayır, 'orfoqrafiyanın ziyanlı təşkilində fəallıq göstərirmiş'. Hamısı yalan, hamısı sabun köpüyü, böhtan, iftira! İstintaqın hər cür əzab-əziyyətinə dözür, qürurunu sındırmır. Sona kimi sözü bu olur: 'Mən günahkar deyiləm!'"1939-cu il iyunun 2-də qəti qərar verilir: "İdris Məşədi Zaman oğlu Həsənov antisovet təşkilatında iştirakına görə 8 il müddətinə islah-əmək düşərgəsinə göndərilsin!" Bir müddət Krasnoyarsk diyarında dustaq olur. Uzaq Maqadanda kəskin infark keçirir. Əzilib-üzülmüş alimdə fikir-xəyaldan ciddi əsəbilik yaranır. 1946-cı il aprelin 3-də Gəncəyə qayıdanda professor İdris Həsənov 6 saylı məktəbdə sıravi müəllim işləməyə başlayır. 1949-cu ilin dekabrın 21-də o, "təhlükəli element" kimi yenidən həbs edilir. İkinci dəfə "vətən xaini"! Vətənin taleyi üçün alışıb-yanan fədakar bir insan dözə bilərdimi buna? Həyata son ümidini, inamını biryolluq itirmiş gəncəli alim İdris Həsənov dözmədi: 1950-ci il noyabrın 3-də özünü dənizə ataraq əbədi olaraq dünyasını dəyişdi.
Əsərləri
Moskvada Şərq Zəhmətkeşlərinin Kommunist Universitetinin Y.D.Polivanovun rəhbərlik etdiyi kafedrasında işləyəndə onunla birlikdə "Azərbaycan dilinin qrammatikası" və "Gəncə əhalisinin dialektində mənsubiyyət şəkilçisiz isimlərin hallanması" əsərlərini nəşr etdirir. XX əsrin 20–30-cu illərində onun 18 əsəri nəşr edilib. Bu əsərlərdən bəziləri aşağıdakılardır:
Ağamir Məmmədov
Məmmədov Ağamir Sadıq oğlu — tarixçi-alim, SSRİ Elmlər Akademiyası Azərbaycan filialının elmi əməkdaşı, Azərbaycan Dövlət Universiteti əsaslı kitabxanasının direktoru, repressiya qurbanı.
Həyatı
A.S.Bukşpan adlı bir nəfər isə göstərir ki, "Ağamir Məmmədov özünün "Çarizm dövründə Azərbaycanda təhkimçilik münasibətlərinin qanuniləşdirilməsi" əsərində çarizmin yeritdiyi təhkimçilik qaydalarının indi də təkrar olunduğunu iddia edən görüşləri təbliğ edir". Tarixçi-alim üç aylıq qərəzli istintaqın hər cür əzab və əziyyətinə mərdanə dözür. Bütün sənədlərdə qeyd olunur ki, "Müttəhim A.S.Məmmədov özünü günahkar bilməmişdir".
1938-ci il yanvarın 5-də Ağamir Sadıq oğlu Məmmədov güllələnməyə məhkum edildi.
Ailəsi
Qəddarlıq bununla bitmir. Alimin həyat yoldaşı, yazıçı-pedaqoq Rəşid bəy Əfəndiyevin qızı Neymə xanım da 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum olunur.
Neymə xanım uzaq Sibirdən qayıdan kimi sədaqətli həyat yoldaşının saf adının təmizə çıxarılması üçün cidd-cəhdlə çalışır. Məhz onun təkidi, tələbi ilə 1938-ci il 5 yanvar tarixli hökm cinayət tərkibi olmadığına görə ləğv edilir.
Vəfatı
1938-ci il yanvarın 5-də Ağamir Sadıq oğlu Məmmədov güllələnməyə məhkum edildi.
Antsio
Antsio — İtaliyanın Latsio regionunda şəhər.
Aktyor təbəssümü (film, 2008)
Aktyor təbəssümü qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Emil Babayev tərəfindən 2008-ci ildə çəkilmişdir. Azərbaycan televiziyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan aktyoru, teatr rejissoru, Azərbaycanın xalq artisti İlham Namiq Kamal haqqındadır.
Məzmun
Film Azərbaycan aktyoru, teatr rejissoru, Azərbaycanın xalq artisti İlham Namiq Kamalın həyat və yaradıcılığından bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Günel Mehri Rejissor: Emil Babayev Operator: Rüfət Kərimov Prodüser: Tural Məmmədov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2008-ci ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
NGC 1072
NGC 1072, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Bathocyroe
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Bişelye
Bişelye — İtaliyanın Apuliya regionunda şəhər.
Bathocyroidae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Battipalya
Battipalya — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Manfredoniya
Manfredoniya — İtaliyanın Apuliya regionunda şəhər.
Lobata
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Torre del Qreko
Torre del Qreko — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Anthemis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Tentaculata
—  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.
NGC 148
NGC 148 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Heykəltəraş bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Türksat 4B
Türksat 4B — Türkiyənin yeddinci süni peyki.
Hazırlanmasında türk mühəndisləri də iştirak etmişdir.
2015-ci il oktyabrın 16-da Türkiyə vaxtı ilə saat 23:40-da Qazaxıstandakı Baykonur kosmodromundan orbitə buraxılmışdır.
Koreyanın toy adətləri
Cənubi Koreya adətlərinə bağlı yaşayan ölkələr arasında yer alır. Toylarında hələdə bu adətləri qoruyub saxlayıblar.
Koreyada bir kişi ilə qadın arasındakı nikah iki nəfərin birləşməsindən çox, iki ailənin birləşməsini təmsil edir. Beləliklə, hadisə tez-tez Taerye (Böyük Ritual) adlandırılmışdı və bütün insanlar iştirak edirdilər. Ənənəvi Konfüçyen dəyərlərində saxlanan, əsl nigahı əhatə edən mərasimlər uzan və mürəkkəb idi.
Profesional aradüzəldənlər ən yaxşı nazmizədləri seçirdilər, cütlüklər adətən ilk dəfə toy günü bir-birlərin görürdülər. Ailələr qərarə bir çox amillərə görə düşünərək, həttda cütlüklərin gələcək taleləri ilə bağlı falçılarla danışaraq verirdilər. Coson dövrünlə insanlar çox kiçik yaşlarında evləndirilirdi. Qızlar oğlanlardan adətən bir neçə yaş böyük olurdu.
Toy mərasimində bir çox simvolik hərəkətlər və kiçik rituallar olurdu.
Koreyalılar ənənəvi mərasimin bir çox aspektlərini saxlayırlarsa da, ən müasir mərasimlər ənənəvi Koreyalılardan daha çox Qərb nikah mərasimlərinə bənzəyir. Buna baxmayaraq, ölkə daxilində bir çox xalq kəndləri və muzeyləri ənənələri canlı saxlamaq üçün mütəmadi olaraq mərasimlər keçir
Toydan əvvəl keçirilən adətlər
Jeonanrye mərasimində, bəy kireogi ya da çöl qazı verilir. Bəy, kireogi gələcək anasına (qaynanasına) verməzdən əvvəl iki dəfə əyilir. Müasir Koreya toylarında kireogi yerin taxta qaz verilir .Bu Koreya ənənəsi harmoniya və quruluşun simvolu kimidi. Bəy gəlinin anasına qazı verərək ona sevgi vercəyinə və baxacağına dair vəd verirdi.
Gəlin və bəyin valideynləri hər kəsin istədiklərini dəvət etmək hüququna malikdirlər və bu 500 nəfərə qədər ola bilir. Koreya toy ənənəsinə görə gəlin və bəy hər bir qonağını öz xüsusi günlərinə gəldiləri üçün tək-tək gəzib salamlayırlar. bəzən isə gəlinin qonaqlarını salamlaması üçün xüsusi bir otağı olur, bəy isə qapıda dayanaraq gələn qonaqları salamlayır.
Toyda Gəlinlə bəy milli paltarlar da geyinirlər. Hanbok, minlərlə ilin ənənəsini təmsil edir və adətən parlaq rəngləri, sadə xətləri olan yüngül bir materialdan hazırlanır. Gəlinin anası mavi hanbok geyinərkən, gəlin çəhrayı və ya bənövşəyi hanbok geyinir. Ailənin qadın üzvləri də hanbok geyə bilər, ancaq ənənəvi paltar yerinə daha müasir geyim də seçə bilərlər.
Koreya toya dəvət olunanlar gəlinlə bəyə hədiyyə olaraq ağ zərfdə pul verilir.Verilən pulun miqdarı gəlin və bəylə olan qohumluq əlaqəsindən asılıdır.
Pyebaek bir çox Koreya toy ənənələrindən biridir və mədəniyyət içərisində ailənin əhəmiyyətini vurğulayır. Pyebaek zamanı gəlinlə bəyə xurma, şabalıd verlir. Evli cütlüyə uşaqları sağlam olası üçün hurma, şabalıd kimi meyvələr atılır gəlin onu ətəyi ilə tutmağa çalışır.
100 mm-lik M1944 (BS-3) topu
BS-3 SSRİ tərəfindən yaradılmış olan 100 mm-lik çapa malik tank əleyhinə topdur. Silahın rəsmi adı “100 mm-lik səhra Topu modeli 1944 (BS-3)” (Rusca: 100-мм полевая пушка образца 1944 года (БС-3)) olmuşdur. İkinci dünya müharibəsi dövründə xidmətə qəbul edilmiş top 1950-ci illərə qədər istifadə edilmişdir. 1955-ci ildə Qızıl Orduda yerini MT-12 Rapira tank əleyhinə toplara buraxmışdır. BS-3 modeli bir çox ölkəyə satılmışdır. Bəzi ölkələrin silahlı qüvvələrində hələ də istifadə edilir. Hal-hazırda da, BS-3 toplarına aid olan hissələri Rusiya Silahlı Qüvvələrinin artilleriya bölmələrində tapmaq mümkündür. Ayrıca olaraq, 2012-ci ildə Kuril adalarında yerləşdirilmiş gəmi əleyhinə və desant əleyhinə hərbi birlik olan XVIII artilleriya və pulemyot hərbi birləşməsinin arsenalında ən azı 12 ədəd BS-3 topunun olduğu məlumdur.
Tarixi
BS-3 modeli əslində B-3 dəniz topunun bir başqa forması idi. Konstruksiyası V. G. Grabin tərəfindən həyata keçirilmişdir.
Top, tank ordusunun tərkibində, yüngül artilleriya diviziyalarının tərkibində (20 ədəd BS-3 və 48 ədəd ZiS-3) və artilleriya korpuslarının tərkibində xidmət etmişdir.
İkinci dünya müharibəsi dövründə BS-3 modeli çox uğurlu bir tank əleyhinə artilleriya silahı olmuşdur. Çox uzaq məsafədən düşmən tanklarını zərərsizləşdirməyi bacarırdı. Topdan ayrıca olaraq səhra topu kimi də istifadə etmək mümkün idi. 122 mm-lik A-19 toplarına görə daha gücsüz olmasına baxmayaraq, BS-3 topları daha çevik və sürətli atəş açmaq qabiliyyətinə sahib idi.
Aişə Sultan (I Əhmədin qızı)
Aişə Sultan — 14-cü Osmanlı sultanı I Əhmədin qızı.
Sultan Əhməd dövrü
Aişə Sultan 1605-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Osmanlı sultanı I Əhməd, anası isə Mahpeykər Kösəm Sultandır. Osmanlı tarixində ilk dəfə atası Sultan Əhmədin səltənətində başlanılan və uşaq yaşdakı xanım sultanların dövlət xadimləriylə evləndirilməsinə əsaslanan saray ənənəsinə uyğun olaraq, bacısı Gövhər Sultan kimi, Aişə Sultan da hələ azyaşlı bir uşaq ikən evləndirildi.
İlk nigahı 7 yaşında ikən - 1612-ci ilin fevralında şeyxülislam Xocazadə Mehmed Əfəndi tərəfindən sədrəzəm Nasuh Paşayla bağlandı. Bu şənliklər əsnasında bacısı Gövhər Sultan da kaptan-ı dərya Mehmed Paşayla nigahlandı. Atası Sultan Əhmədin istəyilə baş tutan bu evliliklər tamamilə siyasi xarakter daşımaqda idi. Belə ki, o əsnada sədrəzəm şərq cəbhəsində Səfəvi şahı Şah Abbasla sülh müzakirələrini davam etdirməkdə idi. Səfəvilərlə bağlanan İstanbul sülhünün ardından 1612-ci ilin dekabrında cütlüyün toy mərasimi keçirildi və mərasimin ardından azyaşlı sultan Nasuh Paşanın Atmeydanındakı sarayına (İbrahim Paşa sarayı) göndərildi. Ancaq yaşı səbəbilə, zifaf gecəsi olmadı və saray ənənələrinə görə, Aişə Sultanın həddi-buluğa çatması gözlənildi. Buna baxmayaraq Nasuh Paşanın sədarəti üç il davam etdi. Haqqında yayılan rüşvət iddiaları və şeyxülislam, Darüssəadə ağası kimi mühüm dövlət xadimləri ilə münasibətlərinin pisləşməsi nəticəsində 18 oktyabr 1614-cü ildə haqqında verilən ölüm hökmüylə edam edildi. Əmri yerinə yetirmək üçün göndərilən bostançıbaşı Hüseyn ağanın sədrəzəmi uşaq yaşlarındakı xanımı Aişə Sultanın gözləri önündə edam etdiyi rəvayət olunur. Qətlinin ardından bütün mal-mülkü müsadirə edilən Nasuh Paşanın sərvətinin mühüm bir qismi Aişə Sultana verildi.
Sultan Murad dövrü
1617-ci ildə atası Sultan Əhmədin vəfatının ardından, anası Mahpeykər Kösəm Sultan və bacıları Fatma, Abidə, Atikə və Xanzadəylə birlikdə Köhnə saraya göndərildilər. Əmisi Sultan Mustafa və ögey qardaşı Sultan Osmanın qısa səltənətləri boyunca burada bacılarıyla birlikdə yaşayan Aişə Sultan doğma qardaşı Sultan Muradın 10 sentyabr 1623-cü ildə taxta çıxmasıyla yenidən Topqapı sarayında yaşamağa başladı. 1626-cı ildə qardaşı Sultan Muradın istəyilə, yenicə sədarətdən alınan Hafiz Əhməd Paşayla evləndirildi. Sədarətdən yenicə alınmasına və Bağdad səfərindəki hərbi uğursuzluqlarına baxmayaraq Hafiz Əhməd Paşa həm Sultan Muradın, həm də taxt naibəsi olan Validə Mahpeykər Kösəm Sultanın ən sevimli paşası idi. Bu səbəblə, 25 oktyabr 1631-ci ildə ikinci dəfə sədrəzəm təyin olundu. Ancaq ordu daxilində yeniçəri-sipahi sürtüşmələri, paytaxtda başlayan iğtişaşlar və Topal Rəcəb Paşa başda olmaqla, digər siyasi rəqiblərinin apardığı təxribatlar nəticəsində bu sədarət dönəmi qısa sürdü. 10 fevral 1632-ci ildə saraya hücum edən sipahilərin sədrəzəmin edamını tələb etməsinin ardından, Hafiz Əhməd Paşa üsyançılara təslim olmuş və saray qapıları önündə həlak edilmişdir. Beləcə, ikinci dəfə dul qalan Aişə Sultanın bu nigahdan 2 oğlu dünyaya gəldiyi bilinir.
Ancaq siyasi çalxantıların davam etdiyi bu dövr yalnızca Osmanlı sultanlarının deyil, eyni zamanda onların ailə üzvlərinin də həyatına təsir göstərirdi. Bu səbəblə Aişə Sultan hadisədən bir il sonra - 1633-cü ilin fevralında dördüncü dəfə nigahlandı. Bu dəfəki namizəd isə Diyarbəkir bəylərbəyi Murtuza Paşa oldu. Olduqca əsəbi, xəstə və bəzi mənbələrdə əlil olaraq qeyd edilən Murtuza Paşa ilə planlaşdırılan bu evlilik tamamilə siyasi məqsədlər daşımaqda idi. Belə ki, nigahın bağlanmasına baxmayaraq Murtuza Paşaya uzun müddət paytaxta gəlməyə icazə verilməmiş, cütlüyün toy mərasimi yalnız 1 il sonra - 1634-cü ilin martında paşanın İstanbula çağırılmasıyla baş tutmuşdur. Ancaq mərasimin ardından 28 martda Sultan Murad Səfəvilərin idarəsindəki İrəvan qalası üzərinə səfərə çıxdı və orduyla birlikdə paytaxtdan ayrılan Murtuza Paşa qalanın mühasirəsi əsnasında ağır yaralanaraq şəhid düşdü. Bəzi mənbələrdə, Murtuza Paşanın ölümündə siyasi rəqibi və Aişə Sultanın növbəti həyat yoldaşı olan Cələb Əhməd Paşanın əlinin olduğu qeyd olunur.
Sultan İbrahim dövrü
Aişə Sultan 1639-cu ildə yenə qardaşı Sultan Muradın istəyilə, Hələb bəylərbəyi Cələb Əhməd Paşa ilə nigahlandı. Çox keçmədən qardaşı Sultan Murad vəfat etdi və yerinə digər qardaşı Sultan İbrahim taxta çıxarıldı. Cələb Əhməd Paşa isə Şam bəylərbəyi təyin edilərək yenidən paytaxtdan uzaqlaşdırıldı. 1642-ci ildə Şamda rüşvət toplamasıyla bağlı yayılan şayələrin ardından Cələb Əhməd Paşa paytaxta çağırılaraq bir müddət həbs edildi, ardından azadlığa buraxılsa da, heç bir dövlət vəzifəsinə təyin olunmadı və 1644-cü ilin noyabrında İstanbulda vəfat etdi. thumb|301x301px|Aişə Sultanın [[Sultan Əhməd türbəsindəki məzarı]] Bu dəfə qardaşı Sultan İbrahimin istəyilə 1645-ci ilin martında Voynuq Əhməd Paşa ilə nigahlanan Aişə Sultan, bacıları Fatma, Gövhər və qardaşı qızı Qaya Sultanla birlikdə qardaşının nigahlandığı xanımlarından Hümaşah Sultanın təhriki nəticəsində saraydan sürgün olundu. Bütün gəlirləri və mülkləri əllərindən alınan sultanlar Ədirnə sarayına göndərildilər.
Sultan Mehmed dövrü
Qardaşı Sultan İbrahimin taxtdan endirildiyi 1648-ci ilədək davam edən bu sürgün illərinin ardından qardaşının 6 yaşlı oğlu IV Mehmed sultan, anası Mahpeykər Kösəm Sultan isə "Valide-yi kəbir" ünvanıyla yenidən taxt naibəsi təyin edildi. Digər yandan həyat yoldaşı Voynuq Əhməd Paşa kaptan-ı dəryalığa yüksəldi. Ancaq ertəsi il Əhməd Paşa Krit adasındakı Suda qalasının mühasirəsi əsnasında top atəşiylə həlak oldu və Aişə Sultan beşinci dəfə dul qaldı.
Anası Validə Mahpeykər Kösəm Sultanla, Sultan Mehmedin anası Validə Turxan Sultan arasında gedən siyasi rəqabətdə anasını dəstəklədi. Ancaq bu mübarizə 2 sentyabr 1652-ci ildə baş tutan saray çevrilişi əsnasında anasının edam edilərək öldürülməsiylə nəticələndi. Bu hadisənin ardından Atmeydanındakı sarayında yaşayan Aişə Sultanın sonuncu nigahı 1654-cü ildə üsyançı İbşir Mustafa Paşa ilə baş tutdu. Paytaxta çağırılan İbşir Mustafa Paşanı bağışlanacağına inandırmaq məqsədilə planlaşdırılan bu evlilik paşanın 28 fevral 1655-ci ildə İstanbula gəlməsiylə tamamlandı. Ancaq cəmi 3 ay sonra - 11 may 1655-ci ildə İbşir Mustafa Paşa edam olundu. Ertəsi il - 1656-cı ildə İstanbulda vəfat edən Aişə Sultanın cənazəsi atasının Sultan Əhməd türbəsinə dəfn olundu.
Antheropeas
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Antillia brachychaeta
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Busto Arsitsio
Busto Arsitsio — İtaliyanın Lombardiya regionunda şəhər.
Çartar
Tarixi
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən 2 oktyabr 1992-ci ildə işğal edilmişdir.
Coğrafiyası
Bu kənd Xocavənd şəhərindən 17 kilometr, Xankəndidən 78 kilometr, Bakıdan isə 380 kilometr aralıdır.
Əhalisi
2020-ci ilə olan məlumata görə burada 2316 nəfər erməni yaşayırdı.
Şonqar düşərgəsi
Şonqar düşərgəsi - Qobustan ərazisində arxeoloji abidə
Etimologiyası
"Şonqar" Bakıdan cənub-qərbdə, Kəpəz dağından Kəpəz və Qızıldaş qəsəbələrindən qərbdə bu ərazidə ən yüksək zirvəyə malik əhəngdaşı örtüklü dağın adıdır. Bu dağların qartal cinsli quşların adı ilə şonqar kəpəz adlandırılması, ehtimal ki, atəşpərəstliklə bağlıdır. Eyni adlı quşlara Qobustanın ərazisində də hazırda rast gəlmək olur. Təqdim olunan düşərgəyə də yaxınlıqdakı Şonqar dağın adı verilmişdir.
Arxeoloji tədqiqi
Şonqar dağın ətrafında 4 qrup qayaüstü təsvir və bir sığınacaq tipli düşərgə “Şonqar” qeydə alınıb tədqiq olunmuşdur. "Şonqar" düşərgəsi Qızıldaş qəsəbəsindən 1 km qərbdə, Qaradağ daş karxanasına gedən yolun sağında, insanın yaşaması üçün əlverişli, örtülü kamera – sığınacaqda aşkar olunmuşdur. İçəridən sığınacağın şərq tərəfi çox iri, dikinə divar təşkil edən qaya, qərb tərəfini "Şonqar-1" qədim qayaüstü təsvirlər kolleksiyasının 2, 3, 4 və 5 №-li şəkilli daşları tutur. Üstünü isə uzunsov, eni 6 m, qalınlığı 2,5 m-ə qədər yastı qaya parçası örtür. Düşərgədə 1978 və 1983-cü illərdə arxeoloji qazıntı aparılmışdır. Qazılmış 20 kv. m sahənin orta hissəsində 95-100 sm dərinlik səviyyəsində kiçik bir sahə (4-5 kv.m) 2-5 sm qalınlığında torpağı bir qədər qəhvəyiyə çalan əhəngdaşı əziyi qarışıqlı mədəni təbəqə aşkar olunmuşdur.
Maddi mədəniyyət tapıntıları
"Şonqar" düşərgəsindən çaxmaqdaşı və çaydaşından 182 ədəd qəlpə tullantıları və 26 ədəd əmək aləti tapılmışdır. Sonunculardan çoxu (6 ədədi) uclu, yanlı, gəzli qaşov, 3 ədəd yığma alət dişli, 5 ədəd iskənə tipli alət, 4 ədəd dişəkli qəlpə və lövhədən ibarətdir. Nukleus yoxdur, seqmentlər bir ədəddir, trapes yoxdur və s. qazıntılardan az miqdarda pis saxlanılmış sümük qalığı da əldə edilmişdir. Onlar iri öküz, ceyran, bir ədədi keçi və bir ədədi isə tülkü və ya çaqqala aiddir. Sığınacağın divarlarını təşkil etmiş daşlar üzərində də öküz və keçi (ceyran) şəkilləri və sonuncuda ov səhnəsi təsvirləri vardır. Öküz şəkillərindən biri üst Paleolit əlamətli öküzün yalnız sağ hissəsindən ibarətdir. Qobustanda öküzün yalnız baş hissəsinin təsvirinə "Ovçular zağası", "Öküzlər-2" düşərgəsində 43 №-li daşın torpaq basmış aşağı hissəsində, "Kənizə" düşərgəsində, "Qayaarası" düşərgəsində, 2,5 m dərinlikdə aşkar edilmiş daş üzərində və onun yanında Qayaaltı kolleksiyasının 8 №-li daşında da təsadüf olunur.
"Şonqar" düşərgəsinin daş məmulatı arasında nüvələr, eləcə də tam hazırlanmış və müəyyən dövrün göstəricisi olan daş alət nümunəsinin tapılmaması, təbəqənin nazikliyi və cəmi 4-5 kv.m sahədə aşkar olunması sığınacaqdan yalnız ov zamanı qısa müddətdə istifadə olunduğunu göstərir. Düşərgədən tapılmış sümük qalığının əsasən iri ibtidai öküz və ceyrana aid olması, daş materialı arasında yığma alət dişlərinin olması düşərgənin Daş dövrünə — Paleolitin sonuna aid olduğunu söyləməyə əsas verir.
Sesto San Covanni
Sesto San Covanni — İtaliyanın Lombardiya regionunda şəhər.
Günəşli (Xocavənd)
Günəşli (əvvəlki adı: Noraşen) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Günəşli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Hadrut rayonunun Hadrut qəsəbə Sovetinin Noraşen kəndi Günəşli kəndi adlandırılmışdır. Günəşli kəndi Hadrut qəsəbə Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Günəşli kənd Soveti yaradılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 20 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Günəşli kəndi 20 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Noraşen ("yenikənd" mənasında) olmuşdur. XIX əsrdə Cənubi Azərbaycanın Qaradağ mahalından köçüb gəlmiş erməni ailələrinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. 1992-ci ildən Günəşli adlandırılmışdır.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Əlisəttar Atakişiyev
Əlisəttar Ələsgər oğlu Atakişiyev (25 dekabr 1906 – 7 noyabr 1990) — operator, ssenarist və rəssam, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1960), uşaq-fantastika janrlarının məharətli rejissoru.
Həyatı
Əlisəttar Atakişiyev 1906-cı ildə anadan olmuşdur.
Əlisəttar Atakişiyev 1927-1931-ci illərdə Moskva Ali Rəssamlıq Texniki məktəbində, 1931-1936-cı illərdə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun operatorluq fakultəsində təhsil alıb. Estoniyanın ilk rəngli filmini çəkib.
Kino-operatoru, rejissor və rəssam Əlisəttar Atakişiyev 1960-cı ildə Azərbaycan əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülmüşdür.
Hacıbəyovun eyniadlı musiqili komediyaları əsasında çəkilmiş "Arşın mal alan" (1945, M.Dadaşovla birgə), "O olmasın, bu olsun" (1956) filmlərinin quruluşçu operatoru olmuşdur.
Əlisəttar Atakişiyev Moskvada çapdan çıxmış "İbrahimin sərgüzəştləri" əsərinin müəllifidir. Rejissor həmin əsərin ekran variantını yaratmaq arzusunda idi.
Əlisəttar Atakişiyev 1990-cı ildə Moskvada qocalar evində vəfat etmişdir.
İsmayıl Şəms
Ismayıl Şəms (1918–2008), ədəbiyyatşünas, tərcüməçi, şərqşünas
Çinizello Balsamo
Çinizello Balsamo — İtaliyanın Lombardiya regionunda şəhər.
İsmayıl Şəms
Həyatı
İsmayıl Qasım oğlu 1918-cı ildə Güney Azərbaycanın mərkəzi Təbrizdə anadan olmuşdur. Orta məktəbi Təbrizdə bitirdikdən sonra Tehran universitetinin hüquq fakültəsində oxumuşdur. Az sonra İran gömrük idarəsində rəis müavini postunda işləmişdir. Gömrükdə rüşvətxorluqla razılaşmayan Ismayıl Şəms orada işləməkdən imtina edir və Təbrizə qayıdır.
1940-cı il Hacı Əli Şəbüstəri, Maşınçı, Əxgər, Padiqan və başqa silahdaşları ilə birlikdə "Azərbaycan Cəmiyyətini" yaradır və cəmiyyətin orqanı "Azərbaycan" qəzetinin redaktoru olur.
Cəmiyyətin fəaliyyətinin genişləndiyini görən Sovet Dövlətinin adamları ona və məsləkdaşlarına cəmiyyəti buraxıb Tudə partiyasına birləşməyi təklif edirlər. Bu təkliflə razılaşmayan İsmayıl Şəms ruslar tərəfindən Sovetlər Birliyinə sürgün edilir.
Güney Azərbaycanda Milli Azadlıq Hərəkatı genişləndikdən sonra, o Güney Azərbaycana qayıdır və Azərbaycan Demokrat Firqəsinin yaranmasına yardımçı olur. Azərbaycan Milli Məclisinin millət vəkili və Pişəvərinin rəhbərliyi ilə yaranmış Azərbaycan Anayasa Komisyonunun üzvü olur.
1946-cı ildə Milli Dövlət yeniləndən sonra Sovetlər Birliyinə keçir. Sərhədi pozduğuna görə onu həbs edirlər və Aşqabad şəhərindəki zindana salırlar. Bu hadisə Aşqabad şəhərində zəlzələ baş verdiyi zamana təsadüf edir. Xoşbəxtlikdən zindanın divarları möhkəm tikildiyindən o bu qorxunc zəlzələdən sağ-salamat çıxmışdı. Zindandan buraxıldıqdan sonra İsmayıl Şəms Bakıya qayıdır və Bakı Dövlət Universitetində işləyir.
İsmaıl Şəms Quzey Azərbaycanda şərqşünaslıq, özəlliklə ərəbşünaslıq məktəbinin banisidir. O, Bakı Dövlət Universitetinin öyrənciləri üçün çox saylı dərslik hazırlamışdır. İsmayil Şəms 10 cildə yaxın kitabın müəllifi və tərcüməçisidir.
1998-ci ildə "21 Azər" qrupu yaranarkən o qrupun rəhbərlərindən və nəzəriyyəçilərindən biri olmuşdur. Ondan çox saylı siyasi məqalələr və video lentlər yadigar qaldı. Milli Dövlətin qurucularının bir çoxu kimi onun da taleli, talesizlik oldu. 2008-ci ildə 90 yaşı ərəfəsində naməlum şəkildə Bakıda vəfat etdi.
Məhərrəmkənd rayonu
Məhərrəmkənd rayonu — Rusiya Federasiyasının bir subyekti olan Dağıstan Respublikasında bir rayon.
Antiphiona
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Məhərrəmkənd rayonu
Coğrafiyası
Rayonun sahəsi 641 km², inzibati mərkəzi Məhərrəmkənd kəndidir.
Əhalisi
1989 – cu ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən rayon əhalisinin 93%-ni ləzgilər, 7%-ni isə digər xalqlar təşkil edir.
Kəndləri
Rayonda 33 yaşayış məntəqəsi var və onların hamısı kənd tipli yaşayış məntəqəsidir. Kəndlər :
Titan (Saturnun peyki)
Atmosferi
Onların üzərində orqanik və ya karbonla zəngin örtük var. Bu "metan qarı" ola bilər.
Titan qatı fotokimyəvi dumanın içərisindədir. Buna görə Kassini onun üzərindəki obyektləri görmək üçün optik kameradan başqa alətlərdən istifadə etməli olur.
Alimlərin fikrincə, hazırda Titanın atmosfer quruluşu Yerdə ilk həyat ünsürlərinin yaranma dövrünə uyğun gəlir. Professor Ralf Kaiser peykin atmosferində hidrogen-karbon birləşmələrinin olduğunu və bu təbəqənin də Titanın səthini ultrabənövşəyi şüalardan qoruduğunu söyləyir. Alimin qənaətinə görə, bu, astrobiologiyada vacib amildir və mürəkkəb molekulların formalaşması üçün münbit şərait deməkdir.
Geologiyası
Titanın yarısı buzlardan və yarısı daş hissəciklərindən təşkil olunub.Onun üzərində dağ silsilələri var. Dağ silsiləsinin uzunluğu 150 kilometrdir. Hündürlüyü isə min beş yüz kilometrə yaxındır.Kosmik aparat bu imicləri peyk üzərindən son dəfə keçərkən çəkə bilib.Alimlər dağların buzlaşmış maddələrdən ibarət olduğunu düşünürlər.
Titan marağı
Alimlərin Titana olan maraqları çox böyükdür. Beləki, bu təbii peyk Yer kürəsinin ilkin çağlarını xatırladır.Havay Universitetinin alimləri Yerdə həyatın yaranma səbəblərini anlamaq üçün Saturnun peyki Titanı daha dərindən öyrənmək niyyətindədirlər. Bu universitetin mütəxəssisləri Titanın tədqiqi ilə məşğul olan beynəlxalq missiyanın üzvləridir və onlar üçün bu məqsədlə bir neçə laboratoriya da yaradılıb. Laboratoriyalarda Titanın atmosfer modeli imitasiya edilib. Prosesin dərk olunması həyatın yaranma mexanizmini qavramaqda açar rolunu oynaya bilər. Bu səbəbdən alimlər imitasiya laboratoriyalarında alınmış molekulları Titanın real atmosferində infraqırmızı spektral analiz vasitəsilə aşkar etmək fikrindədirlər.
Quidoniya Monteçelyo
Quidoniya Monteçelyo — İtaliyanın Latsio regionunda şəhər.
Guidonia Montecelio (İtalyan tələffüzü: [ɡwiˈdɔːnja ˌmonteˈtʃɛːljo]), ümumiyyətlə Guidonia kimi tanınan, Roma Paytaxtı, Latsio, Mərkəzi İtaliyanın Böyükşəhər şəhərində bir şəhər və kommunadır.
Coğrafiyası
Guidonia və Monteselio'nun əsas şəhərlərindən ibarət Guidonia Montecelio bələdiyyəsi, Romadan şimal-şərqdə, Grande Raccordo Anulare-dən bir neçə kilometr aralıda yerləşir — paytaxtın ətrafında bir dairə təşkil edən halqavari avtomobil yolu. Guidonia Montecelio ərazisi əsasən düzdür və icma Via Nomentana və Via Tiburtina arasında yerləşir.
Tarixi
Montecelio 998-ci ildə möhkəmləndirilmiş castrum (Castrum Monticellorum) kimi qurulmuşdur.
1915-ci ildə Regio Esercito (İtaliya Kral Ordusu) 1923-cü ildə qurulan İtaliya Kral Hərbi Hava Qüvvələrinin sələfi olan Corpo Aeronautico Militare (Hərbi Aviasiya Korpusu) üçün ərazidə böyük hərbi hava limanı tikdi.
Guidonia 1937-ci ildə Benito Mussolini tərəfindən kommuna olaraq qurulmuşdur, adı 27 aprel 1928-ci ildə hava qüvvələri obyektlərində yeni paraşütü sınaqdan keçirərkən həlak olmuş Regia Aeronautica generalı Alessandro Guidoni (1880–1928) şərəfinə seçilmişdir.
İqtisadiyyatı
Bu gün şəhər böyük sənaye (əsasən travertin mağaraları və sement sənayesi) və xidmət sektoru olan Roma metropoliteninin bir hissəsidir. Romaya gedən sakinlərin sayı çoxdur, nəqliyyat kritik vəziyyətdədir.
Guidonia, həmçinin 2015-ci ilin iyun ayında 2022 Ryder Kubokunun ev sahibi kimi elan edilən Marco Simone Golf və Ölkə Klubunun evidir, lakin COVID-19 pandemiyası ilə 2020 Ryder Kubokunu 2021-ci ilə təxirə salaraq, sonrakı matçlar bir il geri çəkildi. Marko Simone indi 2023-cü ildə tədbirə ev sahibliyi edir.
İsmayıl Axundov (rəssam)
İsmayıl Hüseyn oğlu Axundov — Azərbaycan SSR xalq xəssamı, ictimai xadim, kitab qrafikası ustası.
Həyatı
Yaradıcılığına əsasən kitab illüstrasiyası ilə başlayan İsmayıl Hüseyn oğlu Axundov 15 aprel 1907-ci ildə Bakının Maştağa qəsəbəsində doğulub. Bakı Rəssamlıq Məktəbini bitirdikdən (1928) sonra Moskva Poliqrafiya İnstitutunun nəşriyyat şöbəsində təhsil alıb. 1932-ci ildə oranı qurtararaq təyinatla Bakıya göndərilib və "Azərnəşr"də rəssam işləyib. Rəssamlığın qrafika, karikatura və plakat janrları ilə məşğul olub. Uzun müddət "Kirpi" satirik jurnalında işləyib.
Teatra ilk dəfə 1937-ci iidə rejissor Ədil Isgəndərovdan dəvət alıb və Akademik Milli Dram Teatrında onun quruluş verdiyi Mirzə İbrahimovun "Həyat" pyesinin tamaşasında geyim eskizlərini çəkib. Bu teatrda İ938-ci ildə Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hacı Qara", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Pəri cadu" (həmçinin 1940 və 1957-ci il quruluşlarında), Cabbar Məcnunbəyovun "Yanar dərə", Səməd Vurğunun "Vaqif", 1944-cü ildə Cəfər Cabbarlının "1905-ci ildə", 1955-ci ildə Nəcəf bəy Vəzirovun "Hacı Qəmbər" komediyasının tamaşalarında geyim rəssamı olub. 1938-ci ildə rejissor Məcid Zeynalovun hazırladığı "Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah" (Mirzə Fətəli Axundzadə) tamaşasında ilk tərtibatçı rəssam kimi addımını atıb. Bundan sonra AMDT-də 1939-cu ildə Onore de Balzakin "Ögey ana", Mehdi Hüseynin "Şöhrət", Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər", 1943-cü ildə Aleksandr Ostrovskinin "Tufan", 1945-ci ildə Məmməd Səid Ordubadinin "Dumanlı Təbriz", 1948-ci il-də Aleksandr Ostrovskinin "Günahsız müqəssirlər", Mirzə Fə-təli Axundzadənin "Lənkəran xanının vəziri", 1949-cu ildə Sabit Rəhmanın "Aydınlıq", Cəfər Cabbarlının "Solğun Çiçəklər", Anatoli Boryanovun "O tayda", Tur qardaşlarının "Bir evin sirri", 1952-ci ildə Karlo Haldoninin "Mehmanxana sahibəsi", 1956-cı ildə Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan", 1961-ci ildə Sabit Rəhmanın "Əliqulu evlənir", Mehdi Hüseynin "Alov", 1966-cı ildə Cəfər Cabbarlının "Oqtay Eloğlu" əsərlərinin tamaşalarına həm monumental-romantik, həm də realist səpkilərdə səhnə tərtibatları verib.
Teatr dekorasiya sənətinə müəyyən yeniliklər gətirmiş İsmayıl Axundov Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında oynanınış Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Məşədi İbad", Səid Rüstəmovun "Durna" (dramaturq Süleyman Rüstəm), Fikrət Əmirovun "Gözün aydın" (dramaturq Məhərrəm Əlizadə), Nəriman Məmmədov və Tofiq Bakıxanovun "Məmmədəli kurorta gedir" (dramaturq Atif Zeynallı) operettalarına əlvan tərtibatlar işləyib.
İsmayıl Axundov səhnə tərtibatlarında klassik üslubda işləməyə üstünlük verib. Yaradıcılığı rənglərin şuxluğu və aydınlığı, kompozisiyanın sadəliyi, tərtibat işləri dramaturq və rejissor fikri ilə poetik ahəngdarlıq yaratınası baxımından səciyyəvidir.
İsmayıl Axundov 13 sentyabr 1969-cu ildə Krakovda vəfat edib.
Lametsiya Terme
Lametsiya Terme — İtaliyanın Kalabriya regionunda şəhər.
Dağıstan əməliyyatı
Dağıstan əməliyyatı, Dağıstan müharibəsi və ya Dağıstanın işğalı. 1999-cu ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən Birinci Çeçen-Rus Müharibəsinin qisasını almaq üçün həyata keçirilmiş olan hərbi əməliyyat.
Hərbi əməliyyatlar
Ruslar mütəşəkkil bir şəkildə helikopterlər vasitəsilə yerə endirildilər. Say və təchizat baxımından çox üstün olan ruslar çeçen düşərgələrini bir-bir ələ keçirərək çeçenləri blokadaya alaraq onlara kənardan kömək gəlməsinin qarşısını aldılar. Bundan sonra çeçenlər Dağıstandan geri çəkilmək məcburiyyətində qaldılar. Beləliklə də, İkinci çeçen müharibəsi başladı.
Kuartu Sant'Elena
Kuartu Sant'Elena — Sardiniyada şəhər.
Kastellammare di Stabiya
Kastellammare di Stabiya — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Nene
Nene — bildirə bilər:
Heyvanlar
Nene - Havay adalarında quş.
Adlar
təxəllüs və idmançı adları:
Kiş (Xocavənd)
Kiş (əvvəlki adı: Qişi) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Kiş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Qişi kəndi Kiş kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Kiş kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Toponimikası
Qiş (Qişi) variantında da qeydə alınmışdır. 1992-ci ildən kəndin adı Kis kimi rəsmiləşdirilmişdir.
Tarixi
Bu ərazidə "ASALA" erməni terrorçu təşkilatının radikal qanadı üçün təlim düşərgəsi təşkil edilmişdi. Həmçinin bu ərazidə bioloji terrorizm üzrə qruplar fəaliyyət göstərirdi.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Xiv rayonu
Xiv rayonu - Rusiya Federasiyasının bir subyekti olan Dağıstan Respublikasında yerləşən rayon.
Coğrafiyası
Rayonun sahəsi 501 km², inzibati mərkəzi Xiv kəndidir.
Əhalisi
2010 - cu ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən rayon əhalisinin 59.8%-ni tabasaranlılar, 38.8%-ni ləzgilər , 0.7%-ni isə digər xalqlar təşkil edir.
Qaramanoğlu Nəsrəddin Mehmed bəy
Qaramanoğlu Nəsrəddin Mehmed bəy və ya II Mehmed bəy Qaramanoğlu (d. 1381 — ö. 1423) — Qaramanoğulları bəyliyinin bəyi. Anası Nəfisə Xatun Osmanlı sultanı I Muradın qızı olduğu üçün, bir çox tarixi mənbədə Sultanzadə ləqəbi ilə anılır.
Anvillea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Kosta-Rika
Kosta Rika - Latın Amerikası nda dövlət. Paytaxtı San-Xose şəhəridir.Ərazisi- 51,1 min kv.km; əhalisi -4 760 min nəfərdir (2014-cü ilin təxmini). Suveren dövlət vahid prezident konstitusiya respublikasıdır. Uzun müddət davam edən və sabit demokratiyası və əksəriyyəti ingilis dilində danışan yüksək təhsilli işçi qüvvəsi ilə tanınır. Ölkə büdcəsinin (2016) təxminən 6,9% -ni təhsilə xərcləyir, bu isə dünya üzrə orta hesabla 4,4% -dir. Bir vaxtlar kənd təsərrüfatından çox asılı olan iqtisadiyyatı, maliyyə, xarici şirkətlər üçün korporativ xidmətlər, əczaçılıq və ekoturizm kimi sektorları əhatə etmək üçün şaxələnmişdir. Bir çox xarici istehsal və xidmət şirkətləri Kosta Rikanın Sərbəst Ticarət Bölgələrində (FTZ) fəaliyyət göstərir və burada investisiya və vergi güzəştlərindən faydalanırlar.
Ümumi məlumat
Mərkəzi Amerikada Kosta-Rika adlı ispan dilindən tərcümədə "varlı sahil" mənasını bildirən bu balaca respublikaya belə adı 1502-ci ildə Xristofor Kolumb vermişdir. Yerli əhalinin qızıl zinət əşyalarının miqdarından heyrətə gələn ispanlar güman edirlər ki, bu ölkə qızılla zəngindir. Lakin onlar yanılırdılar. Sonralar məlum oldu ki, burada heç bir qızıl çıxarılmamışdır. Hindular qızıl zinət əşyalarını öz peru törəmələrindən əldə ediblər. Bununla belə bu ərazi o vaxtdan "zəngin sahil" adlanır.
Braziliya
Braziliya və ya Braziliya Federativ Respublikası (República Federativa do Brasil) — Cənubi Amerikanın ən böyük ölkəsidir. Coğrafi ərazisi və əhalisinin sayına görə, Braziliya dünyada 5-ci yerdə gedir. Əhalisinin sayına görə, Braziliya dünya demokratiyaları arasında 4-cü yeri tutur. Atlantik okeani ilə əhatə olunmuş ölkənin şərq sahilinin uzunluğu 7,367 kilometrdir. Şimalda Venesuela, Surinam, Qayana və Fransız Qvianası ilə sərhədi olan Braziliya, cənubda Uruqvay, cənub-qərbdə Argentina və Paraqvay, qərbdə Boliviya və Peru, şimal-qərbdə isə Kolumbiya ilə qonşuluq edir. Braziliyanın ərazi sularında bir çox adalar vardır: Penedos de São Pedro e São Paulo, Fernando de Noronha, Trindade e Martim Vaz və Atol das Rocas.
Kosta-Rika
Coğrafiyası
Kosta Rika şərqdə Karib dənizi ilə, qərbdə Sakit Okean la həmsərhəddir. Kosta Rika, şimalda Nikaraqua və cənubda Panama ilə həmsərhəddir. Ölkənin ən yüksək nöqtəsi 3.819 metr (12.530 fut) yüksəklikdə Kerro Çirripodur. Ölkədəki ən yüksək vulkan İrazu Vulkanıdır (3,431 m və ya 11,257 fut) və ən böyük gölü Arenal Gölüdür. Kosta Rikada bilinən 14 vulkan var və onlardan altısı son 75 ildə aktiv olub. İqlim Kosta Rika il boyu tropik bir iqlim yaşayır. İki mövsüm var. "Yaz" və ya quraq mövsüm dekabrdan aprelə, "qış" və ya yağışlı mövsümdən may ayına qədərdir.
Braziliya
Braziliya ekvator və Oğlaq tropiki tərəfindən iki yerə bölünür. Ölkə müxtəlif flora və fauna ilə zəngindir. Braziliyanın əhalisi əsasən sahilboyu yerləşən iri şəhərlərdə cəmləşib. Əhalisinin sayına görə dünyanın iri ölkələrindən biri olmasına baxmayaraq, Braziliya əhalisinin sıxliği aşağıdır. Ölkənin mərkəzi hissəsinin əhali sıxlığı xüsusilə aşağıdır.
Marano di Napoli
Marano di Napoli — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Bolinopsidae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Kosta-Rika
Flora və fauna
Kosta Rikanın zəngin bitkiləri və vəhşi həyatı var. Bir milli park olan Korkovado Milli Parkı, bioloji müxtəlifliyi (iri pişiklər və tapirlər də daxil olmaqla) ilə ekoloqlar arasında beynəlxalq miqyasda məşhurdur və ziyarətçilərin vəhşi canlıların bolluğunu gözləyə biləcəyi yerdir. Korcovado, Kosta Rikadakı dörd Kosta Rikalı meymun növünün hamısının tapıldığı bir parkdır. Bunlara yalnız başı Kosta Rikanın Sakit okean sahillərində və Panamanın kiçik bir hissəsində tapılan və nəsli kəsilməkdə olan sayılan ağ başlı kapuçin, mantiyalı ulama, nəsli kəsilməkdə olan hörümçək meymunu  və Mərkəzi Amerika dələ meymunu daxildir. Meşələrin qırılması, ev heyvanlarının qanunsuz ticarəti və ovçuluq, onun təhlükə altında qalmasının əsas səbəbləridir. Kosta Rika meşələrin qırılmasını dayandıran və geri çevirən ilk tropik ölkədir; meşə təsərrüfatını uğurla bərpa etdi, bioloqlara və ekoloqlara ətraf mühitin mühafizəsi tədbirlərini öyrətmək üçün bir ekosistem xidməti inkişaf etdirdi. Ölkə 2018 Meşə Landşaft Dürüstlüyü İndeksi 4.65/10 orta hesabla 172 ölkə arasında qlobal miqyasda 118 -ci sırada yer aldı.
Braziliya
Adın etimologiyası
Portuqaliyalı dənizçi Pedr Alvareş Qabral tərəfindən "Yeni Dünya"ya birləşdirilən ərazilər onun tərəfindən Həqiqi Xaç Torpağı adlandırıldı (port. Terra da Vera Cruz), daha sonra bu ərazilər Müqəddəs Xaç torpağı adlandırıldı (port. Terra da Santa Cruz), lakin daha sonra ərazinin adı dəyişilərək Terra do Brasil (Braziliya) adlandırıldı. Bu ad, ehtimalların birinə əsasən, ərazinin sahilində tapılan ağac növü ilə bağlıdı. Bu ağaclar daha sonra Avropaya idxal edilməyə başlanıldı. Portuqaliyalılar bu ağacı pau-brazil (port.pau-brasil-brazil ağacı) adlandırdılar. Onlar ərəb tacirlərinin istifadə etdiyi, brazil adlandırdıqları (brazil portuqalca: brasil-hərarət deməkdir)- qırmızı, dəyərli ağacın yerini tapdıqlarını düşünürdülər. Bu ağac növü Avropaya artıq XII əsrdən ixrac olunub, mebel və musiqi alətlerinin düzəldilməsində istifadə olunub. (Əslində ərəblər bu ağaca çox oxşayan, lakin fərqli, Asiyanın cənub-şərq hissəsində bitən ağaclardan istifadə edirdilər) Digər ehtimala əsasən ölkənin adı Brazil adasının adından əmələ gəlib (İrland mifologiyasına əsasən, Brazil Atlantik okeanda yerləşən adanın adıdır).