cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zemfira Verdiyeva
Elmi fəaliyyəti
1965-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, 1968-ci ildə dosent elmi adını almışdır. 1971-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 1972- ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. 1989-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir. Alimin Azərbaycanda və xarici ölkələrdə 190-a qədər kitab, monoqrafiya və dərs vəsaitləri çapdan çıxmışdır. Onun elmi-pedaqoji fəaliyyəti haqqında 372 məqalə çap edilmişdir.
Mükafatlar
Azərbaycanın "Şöhrət" ordeninə, İngiltərə Bioqrafiya Mərkəzi tərəfindən 1998, 2003-cü illərdə "İlin qadını", 2000-ci ildə isə "Əsrin qadını" adlarına layiq görülmüşdür. Bununla yanaşı, dünyada ictimai fəaliyyətinə görə ABŞ, İngiltərə, Kanada, Cənubi Koreya və s. ölkələrin mükafatlarını almışdır. BMT-nin nəzdində fəaliyyət göstərən "Bütün Dünyada Sülh" federasiyası tərəfindən "Sülhməramlı Səfir" diplomu ilə təltif edilmişdir.
Z.Verdiyevanın tərcümeyi-halı 1998-ci ildə Nyu-Yorkda (ABŞ) "Beynəlxalq Tərcümeyi-Hal" Soraq Kitabçasına daxil edilmişdir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Zemfira Verdiyeva 9 noyabr 2010-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Fatimə Ağamirzəyeva
Fatimə Ağamirzəyeva Ayıbxan qızı — Azərbaycanlı xalçaçı, sahibkar, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2017).
Təhsil
Fatimə Ağamirzəyeva (Fatima Agamirza) 1953-cü ildə anadan olub. 1967-ci ildə KT Texnikumuna daxil olub və 1971-ci ildə bitirib. Quba Kənd Təsərrüfatı Texnikumunda (indiki Quba Dövlət Sosial-İqtisadi Kolleci) təhsil alıb. 1974-cü ildə Dağıstan Mahaçkala şəhərində Politexnik İnstitutunun Texnologiya fakültəsinə daxil olub.
1974-cü ilin martında Quba Müəllimlər Evində biçmə-tikmə kursları açıb və 1988-ci ilə dək kurslar fasiləsiz davam edib. Bu kurslar eyni zamanda Bakıda Folklyer sarayında 3 il davam etmişdir. Kursları aparmaq üçün tədris proqramının olmadığına görə, "Biçməyi-Tikməyi öyrənin" adlı tədris kitabı hazırlayır və bu kitab Azərnəşrdə dövlət proqramına qəbul olunur və tiraja çıxarılır. Daha sonra "Biçib-tikmənin praktikası", "Gözəllik ondur" kitabları da dövlət tərəfindən qəbul olunub templanda qalmışdır.
Sahibkarlıq fəaliyyəti
1988-ci ildə sahibkarlıq fəaliyyətinə başlayıb və modelyerlik və xalçaçılıq üzrə xüsusi peşə məktəbini yaradıb. "AYGÜN" Tədris İstehsalat Firması adlanan bu müəssisə İngiltərə, Kanada, ABŞ və Fransadan beynəlxalq ekspertləri dəvət edərək beynəlxalq bazarın araşdırılması, bazarın problemlərini və həlli yollarını öyrənməklə məşğul olmuşdur.
Avropanın "Lider xanımlar", ERENET kimi təşkilatların fəxri üzvüdür, Cenevrədə Layihələr üzrə Komitədə layihələr müzakirəsində iki dəfə iştirak edib.
2002-ci ildə 55 Avropa ölkəsi arasında aparılan müsabiqədə birinci yer alaraq "İlin ən yaxşı sahibkarı" mükafatını alıb. Türkiyənin Beynəlxalq KAGİDER təşkilatının üzvüdür. ABŞ və Rumıniyada dövlət proqramlarında "Biznes inkubatorların yaranması", TOT təlim proqramlarında iştirak edib. Almaniya və Türkiyədə keçirilən sərgilərdə iştirak edib. 2014-cü ildə xaricdə fəaliyyət göstərən "Sənətkarları Dünyaya Tanıdaq" dərnəyinin dəvəti ilə 2014-cü ildə Küveyt, Türkiyədə, 2015-ci ildə İranda Beynəlxalq dərnəklərdə Azərbaycan xalçalarını təqdim edən çıxışları və master-klassları olub. 2006-cı ildə Xalça Dünyası Assosiasiyası (XDA) İB yaradıb, hazırda assosiasiya YUNESKO-nun rəsmi üzvüdür. XDA dövlət strukturları qarşısında xalçaçıların və xalça sahəsində yaranmış problemlərin qaldırılması və həlli yollarını tapmaqla məşğuldur.
Azərbaycanın ilk sahbkar qadını idi. Xalçaçılıq və tikiş üzrə kitablar müəllifidir. Minlərlə qadını sənət və işlə təmin edib həyatı boyu. Azərbaycan Xalçaçılıq Assosiasiyasını yaradıb və ömrünün sonunadək rəhbərlik edib.
Mükafatlar
2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Əməkdar mədəniyyət işçisi" adına layiq görülüb.
Nazim Cəbrayılov
Nazim İbrahim oğlu Cəbrayılov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı və fəaliyyəti
Nazim Cəbrayılov 1949-cu il martın 2-də Ağdam şəhərində anadan olub. Ağdam şəhər 1 nömrəli orta məktəbi bitirən Nazim Cəbrayılov 1966-cı ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olub. Ali təhsilini bitirdikdən sonra təyinatla Türkmənistanın Aşqabad şəhərinə göndərilib. Aşqabad şəhər DİŞ-nin SƏDM bölməsində işləyib.
Hərbi xidməti
1994-cü il aprelin 13-də Nazim Cəbrayılov vaxtından əvvəl kapitan rütbəsinə təqdim edilib. 1994-cü ilin 18 aprelində Nazim Cəbrayılov və onun əsgərləri döyüşdə şəhid olublar.
Təltif və mükafatları
Şəxsi şücaət və qəhrəmanlığına görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə Nazim İbrahim oğlu Cəbrayılov "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilib.
Uryanxay diyarı
Uryanxay diyarı (, , sadələşdirilmiş çincə : 唐努乌梁海, pinyin:Tángnǔ Wūliánghǎi) — bölgənin 1914-1921-ci illərdə ruslar tərəfindən qoyulmuş adı. 1912-ci ilə qədər diyar Çin i idarə edən, mancur Tzin sülaləsinin hakimiyyəti altında olub və "Tannu-Uryanxay" adını daşıyıb.
Haqqında
"Uryanxay" termini monqolcadır. XVII və XX əsrin əvvəllərində rus sənədlərində tuvalılar uryanxay, uryanxaylı kimi adlandırılıblar. Uryanxay diyarı haqqında ilk məlumat 1616-cı ildə Altan xanlar dövlətinə göndərilmiş rus səfirləri, V.Tyuments və İ.Petrov tərəfindən verilib. 1838-1839-cu illərdə bu diyara rus qızıl axtaranları gəlməyə başlayırlar. Onlar Böyük və Kiçik Alqiyak çaylarında qızıl axtarmağa başlayırlar. 1903-1904-cü illərdə bölgənin folklorunu F.Kon öyrənirdi. 1870-ci ildən etibarən bölgəyə rus kəndlilərin köçürülməsinə başlanılır və artıq 1909-cu ildə burada 9 min rus yaşayırdı. 1906-1910-cu illərdə rus hökuməti Uryanxay diyarına təbii sərvətləri kəşf etmək məqsədilə bir neçə ekspedisiya təşkil edir.
Çində baş tutmuş Sinxay inqilabından sonra 1912-1913-cü illərdə Tuva noyonları (ambın-noyon Kombu-Dorju, Çamzı Xambı-lama, noyon Daa-xoşuna Buyan Badırqı və digərləri) bir neçə dəfə çar hökumətinə Tuvanın Rusiya protektoratına keçməsi ilə bağlı müraciətlər etmişdilər.
Uryanxay diyarı inzibati olaraq 7 xoşuna bölünürdü. Bunlar Beyse, Daa, Maadı, Oyunnarsk, Salçaksk, Todjinsk və Çoodu xoşunlarıdır. 1921-ci ildə burada Tannu-Tıva Xalq Respublikası elan edildi. 1926-cı ildən isə bu dövlət Tuva Xalq Respublikası adlandırılmağa başladı. 1944-cü ildə respublika RSFSR ərazisinə Tuva muxtar vilayəti kimi daxil edildi. 1961-ci ildə Tuva MSSR, 1992-ci ildən Tuva Respublikası, 1993-cü ildən Tıva Respublikası adlandırılıb.
Novella Cəfəroğlu
Novella Cəfəroğlu və ya Novella Cəfərova — hüquq müdafiəçisi və Dilarə Əliyeva adına Azərbaycan Qadın Hüquqlarını Müdafiə Cəmiyyətinin sədri.
Həyatı
Novella Cəfəroğlu 1941-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasında anadan olmuşdur. 1958-ci ildə orta məktəbi, 1963-cü ildə isə universiteti bitirmişdir. O, Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsi üzrə ali təhsilini tamamlamışdır. Universiteti bitirdikdən sonra kimyaçı mühəndis kimi mərkəzi regional laboratoriyada işləməyə başlamışdır.
Cənub Geoloji ekspedisiyası, Baş Geoloji idarə, Azərbaycan Əlvan Metallurgiya Elmi-tədqiqat laboratoriyası kimi qurumlarda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1986-ci ildən isə Bakı Dövlət Universitetində işləməyə başlamışdır.
Siyasi fəaliyyəti
1989-cu ildə yaradılan Dilarə Əliyeva adına Azərbaycan Qadın Hüquqlarını Müdafiə Cəmiyyətinin 1993-ci ildə sədri seçilmişdir. Həmin cəmiyyətin aktiv fəallarından olan Novella xanım həmçinin Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatının üzvü də olmuşdur. 2007-ci ildə Avropa Şurasının insan hüquqları üzrə eksperti seçilmişdir. 2014-cü ildən etibarən insan hüquqları üzrə işləyən qrup və Cənubi Qafqaz İnsan Hüquqları Müdafiə Şəbəkəsinə üzv seçilmiş, Cənubi Qafqaz Qadınlar Konqresinin təsisastıçısı olmuşdur. Novella xanım həmçinin Cənubi Qafqaz "Qafqazda birgə işləmək" Şəbəkəsinin həmsədri də olmuşdur. 2016-cı ildən etibarən Açıq Hökumət Platformasına qoşulmuşdur.
Xüsusən insan hüquqları sahəsində fəaliyyət göstərmişdir. 500-dən artıq layihənin kordinatoru olmuş, elmi məqalələr və kitablar çap etdirmişdir.
Mükafatları
Novella xanım Açıq Cəmiyyət inkişafına görə 1998-ci ildə Avropa Şurası və ABŞ-nin Beynəlxalq Marşall mükafatı ilə təltif edilmişdir. Bundan əlavə olaraq,o, ABŞ Dövlət Departamentinin 2007-ci il Beynəlxalq Cəsur Qadın mükafatını da qazanmışdır.
2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai həyatında səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.
Emel (jurnal)
Emel jurnalı — Müstəcib Ülküsal və 9 dostu tərəfindən 1 yanvar 1930-cu ildə Rumıniyanın hakimiyyəti altında olan Cənubi Dobruca, Hacıoğlu Bazarcığda nəşr olunan bir mədəniyyət jurnalıdır.
Jurnal Krım mübarizəsini türk və dünya ictimaiyyətinə çatdıran mühüm bir mətbuat orqanı idi.
Tarixi
İkinci Dünya müharibəsində almanların ruslarla imzaladığı müqavilələrdən sonra Rumıniyaya gəlmələri 11 il ara vermədən yayımlanan Emel jurnalının bağlanmağına səbəb oldu. Türkiyəyə yerləşən Ülküsal Müstəcib 20 illik fasilədən sonra 1960-cı il noyabrın 1-dən jurnalı Ankarada yenidən nəşr etməyə başladı. 1962-ci ilin noyabrından sonra jurnalın inzibati mərkəzi İstanbula köçdü. Daimi nəşrini, yeni nəsil Emelçilərin rəhbərliyi altında 1983-cü ildən 1998-ci ilə qədər, Ankarada 48 səhifəlik jurnal şəklində davam etdirdi.
Emel Kırım Vəqfinin ümumi yığıncağında, Emel jurnalının 3 aylıq müddətdə 2008-ci ildə yenidən nəşr edilməsi qərara alındı. Jurnalın sahibi Emel Kırım Vəqfi adından Zəfər Qaratay, baş redaktoru isə Saim Osman Qaraxan idi. Emel jurnalının 2011-ci il sentyabr ayının 236-cı sayı ilə bir daha nəşr həyatını başa vurdu.
23 aprel 2015-ci ildə Saim Osman Qaraxanın ölümündən sonra İstanbul Krım Dərnəyinin nəşr orqanının baş redaktoru Özgür Qaraxan 2016-cı ildə bu vəzifəyə təyin edildi.
Jurnal nəşri ömrünü birləşmiş illik nömrələri ilə davam etdirir. 246/249 (2014) ildə birləşən Krımın işğalına dair xüsusi məsələ 2017-ci ilin yanvarında çıxmışdır.
Haqqında
Nizamnaməyə əsasən, nəşr türk dilində aparıldı, jurnalın dili sadə və başa düşülən olmalıdır, ləhcələrdə və ləhcələrdə yazılmış mətnlərin dəyişmədən çap olunması tələb olunurdu. Nəşr heç bir siyasi partiyanın maraqlarını təmsil edə bilməz, türk xalqlarının hüquq və mənafelərinin yalnız demokratik prinsiplər çərçivəsində qorunmasına çağırır. Jurnalda türk dünyası ilə bağlı xəbərlərin yayımlanması planlaşdırılırdı, ümumiyyətlə, Emel türk dünyasının birləşdirici və təşkilatçısı hesab olunurdu. Lakin zaman keçdikcə türk-müsəlman dünyasının problemlərindən olan Emel jurnalının məzmunu Krım tatarlarının milli azadlıq hərəkatına yönləndirildi.
"Emel" milli mədəniyyətin inkişafına mühüm töhfə vermiş, diasporalarda yaşayan Krım tatarlarına köklərini, mənşələrini unutmamağa kömək etmiş, onlar üçün mənəvi qida olan "İstək" olmuşdur. Onu da qeyd edim ki, "Emel" jurnalı XX əsr Krım tatarlarının tarixi, etnoqrafiyası, ictimai-mədəni və ictimai-siyasi həyatı ilə bağlı dəyərli mənbəyi hesab olunur.
Bolqarıstan musiqisi
Bolqarıstan musiqisi — müasir Bolqarıstan ərazisində və onun sərhədlərindən kənarda formalaşmış musiqi mədəniyyəti. slavyan tayfalarının xalq musiqisi əsasında və Balkan yarımadasının qədim sakinlərinin musiqi mədəniyyəti elementlərini əxz etməklə formalaşmışdır.
Kilsə-xor musiqisi
Kilsə-xor musiqisi Bizans ənənələri əsasında yaranmışdır (IX əsr). Bizans kilsə musiqisinin inkişafında mühüm mərhələlərdən biri bolqar İoann Kukuzel in (1376-cı ildən Afon dakı Müqəddəs Afanasi monastırının rahibi) adı ilə bağlıdır. Bolqar kilsə ifaçılığı məktəbi özünün yüksək peşəkarlıq səviyyəsini XXI əsrin əvvəlinədək qoruyub saxlamışdır.
Dünyəvi musiqi
left|thumb|[[Tənbur|Təmbur]] Dünyəvi musiqi XIX əsrin son rübündə inkişaf etməyə başlamışdır. İlk dövrlər xarici musiqiçilər (hərbçilər, əsasən də çexlər) başlıca rol oynayırdılar. 1880-cı ildə Sofiyada ilk müstəqil orkestr – Qvardiya orkestri yaradıldı (sonradan kapelmeysteri G. Atanasov olmuşdur). 1890–92-ci illərdə opera truppasının təşkili üçün təşəbbüs göstərildi. Bu dövrdə bir çox xor cəmiyyəti yarandı; xor ifaçılığı ənənəvi və dünyəvi peşəkar musiqi mədəniyyəti arasında əlaqələndirici rol oynamağa başladı. İlk bolqar bəstəkarları, əsasən, xor musiqisi sahəsində çalışırdılar. E. Manolov (“Dilənçi qadın” ilk bolqar operasının müəllifi, 1900-cu ildə tamaşaya qoyulmuşdur), A. Bukoreştliyev (ilk folklor ekspedisiyalarında iştirak etmişdir), D. Xristov (bəstəkar, xor dirijoru, bolqar musiqi folkloristikasının banisi), P. Pipkov, A. Morfov, N. Atanasov (ilk bolqar simfoniyasının, 1912, eləcədə bir neçə operanın və s. müəllifi) milli bəstəkarlıq məktəbinin baniləri idilər. 1908-ci ildə “Bolqar opera cəmiyyəti” truppası (son ralar Sofiya operası) yaradıldı. 1920–40-cı illərdə P. Vladigerovun (“Çar Kaloyan” operası, tamaşası 1936, Sofiya; orkestr üçün “Vardar” rapsodiyası, 1928; ilk bolqar instrumental konsertləri), L. Pipkovun (“Yánanın doqquz qardaşı” operası, tamaşası 1937, Sofiya; “Toy” vokal-simfonik poeması; 1-ci simfoniya), P. Staynovun, F. Kutevin, V. Stoyanovun, M. Qoleminovun (“Nestinarka” baleti, tamaşası 1942, Sofiya) yaratdığı əsərlər milli klassik musiqini təşkil edir. thumb|Bolqar xalq rəqsi
Bəstəkarlıq yaradıcılığının müharibədən sonrakı inkişaf dövrü (1944-cü ildən) folklor elementlərini saxlamaqla, bolqar musiqisinə atonallıq və dodekafoniyanın nüfuz etməsi ilə səciyyələnir. L. Pipkov (“Momçil”, 1948, “Antiqona–43”, 1963 operaları, hər ikisi Sofiyada), P. Vladigerov, V. Stoyanov, F. Kutev, M. Qoleminov (“İvaylo”, 1959, “Zaxari Zoqraf”, 1973 operaları, hər ikisi Sofiyada; “Frakiya bütləri”, 1980, Stara-Zaqora), P. Xacıyev (“Mariya Desislava” 1978, Ruse; “Adsız ulduz”, 1985 operaları), A. Rayçev, K. İliyev, L. Nikolov, Dimitr Xristov, V. Kazançiyev, K. Kürkçiyski, S. Pironkov, Q. Minçev, İ. Spasov, A. Yosifov, P. Stoyanov XX əsrin ikinci yarısının aparıcı bəstəkarlarıdır. Bolqar vokal məktəbi dünya şöhrəti qazanmışdır. İfaçılar arasında dirijorlardan A. Naydenov, K. İliyev, E. Çakırov, İ. Marinov, D. Manolov; müğənnilərdən K. Mixaylov-Stoyan, X. Morfova, S. Makedonski, T. Mazarov, L. Veliç, M. Balkanska, B. Xristov, X. Brımbarov, D. Uzunov, N. Güzelev, N. Gaurov, R. Kabaivanska, A. Tomova-Sintova, G. Dimitrova; pianoçulardan T. Yankova, P. Pelişek, L. Yençeva, A. Dikov, V. Yankov, A. Vaysenberq; skripkaçılardan V. Avramov, N. Simeonova, S. Milanova, M. Minçev, Q.Badev məşhurdurlar; musiqişünaslardan V. Krıstev, Y. Tonçeva, S. Stoyanov, folklorçu S. Cucev və b. fəaliyyət göstərirlər.
NGC 700
NGC 700, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzi
Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzi (MEMİM) —  Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin strukturuna daxil olan elmi-metodiki və ixtisasartırma təşkilatıdır.
Haqqında
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzi mədəniyyət sahəsinin inkişafına xidmət edən elmi qurumdur.
Mərkəz Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyindədir.
Mərkəz öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan respublikasının qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin sərəncam və qərarlarını, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin əsasnaməsini, əmr və kollegiya qərarlarını və Mərkəzin əsasnaməsini rəhbər tutur.
Mərkəz öz vəzifə və hüquqlarını həyata keçirərkən elmi-tədris müəssisləri, profilinə uyğun yaradıcılıq ittifaqları və qeyri-hökumət təşkilatları ilə qarşılıqlı surətdə fəaliyyət göstərir.
Mərkəz öz işini Mədəniyyət Naziri tərəfindən təsdiq edilmiş illik planlar əsasında təşkil edir. Bakı şəhərində yerləşir.
Tarix
Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin “Azərbaycan SSR bədii özfəaliyyətinin canlandırılması və inkişafı haqqında ” qərarına əsasən bədii özfəaliyyət yaradıcılığının mərkəzləşdirilməsi məqsədilə 1939-cu ildə Azərbaycan SSR Xalq Komissarlar Soveti yanında İncəsənət İşləri İdarəsi tərəfindən mövcud Musiqi üzrə Elmi-Tədqiqat kabineti və “26-lar” Sarayının bazasında Respublika Xalq Yaradıcılığı Evi təsis edilmişdir.
1975-ci ildən Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyinin Aşıq Ələsgər adına Respublika Xalq Yaradıcılıq Evi kimi fəaliyyətini davam etmişdir.
Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 16 aprel 1979-cu il tarixli 165 saylı “Bədii özfəaliyyət yaradıcılığının gələcək inkişafı haqqında” qərarına əsasən Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyinin əmri ilə 1 sentyabr 1980-ci il tarixdə Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyinin Xalq Yaradıcılığı və Mədəni-maarif işi üzrə Elmi-Metodiki Mərkəzi yaradılmışdır.
3 may 1990-cı il tarixdən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki Mərkəzi.
30 yanvar 2006-cı il tarixdən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki Mərkəzi.
1 sentyabr 2007-ci il tarixdən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Mədəniyyətşünaslıq üzrə Elmi-Metodiki Mərkəzi.
20 aprel 2018-ci il tarixdən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Mədəniyyətşünaslıq üzrə Elmi-Metodiki Mərkəzi.
3 yanvar 2019-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzi.
Struktur bölmələr
1. Məlumatlar bazasının yaradılması sektoru
Metodiki şura
Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzinin Metodiki Şurası Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Mədəniyyətşünaslıq üzrə Elmi-Metodiki Mərkəzinin 5 yanvar 2018-ci il tarixli 001 saylı əmri ilə yaradılmışdır.
Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzinin Metodiki Şurası elmi-metodiki vəsaitlərin keyfiyyətini, mədəniyyətşünaslıq sahəsində maarifçilik prosesinin kreativliyini sürətləndirən, sahənin inkişafı naminə elm və mədəniyyətin qarşılıqlı əlaqəsini təmin edən, onun elmi-metodiki və ixtisasartırma təminatını daim yüksəltməyə xidmət edən istiqamətverici, qərarverici məsləhət orqanıdır.
Metodiki Şura mütərəqqi ideya və kreativ təşəbbüsləri mədəniyyət sahəsində koordinasiya edir, təklif və rəylərini bildirir; mədəniyyətşünaslıq sahəsində məsələləri müzakirə edir, qərarlar verir; mədəniyyət işçilərinin təkmilləşdirilməsini təşkil edir, (konfranslar, seminarlar, ixtisasartırma təlimləri, ustad dərsləri, elmi–metodiki nəşrlər, metodiki bülletenlər, yaradıcılıq sərgiləri və s.) müxtəlif tədbirlərin həyata keçirilməsi işlərini müzakirə edir, təkliflər verir; mədəniyyət sahəsində çalışan əməkdaşların elmi, elmi-metodiki və ixtisasartırma fəaliyyətlərini koordinasiya edir; vacib elmi-metodiki problemlərin MEMİM-in Elmi Şurasında müzakirə edilməsinə hazırlıq işləri görür; digər müvafiq elmi-metodiki şuralarla əlaqələr qurur.
Bakı Şəhər İctimai Özünüidarəsi
Bakı Şəhər İctimai Özünüidarəsi — Bakı şəhərinin özünüidarə orqanı vəya bələdiyyə.
Tarixi
Rusiya senatının 1877-ci il 24 may tarixli qərarına əsasən 1878-ci ildə Bakı Şəhər Duması yaradılmışdı. Fevral inqilabından sonra ləğv edilmiş, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə (1918, sentyabr) isə fəaliyyəti bərpa olunmuşdu.
1918-ci il iyulun 30-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti İctimai Özünüidarələrinin fəaliyyətinin bərpa olunması haqqında qərar qəbul etdi. Sentyabrın 18-də isə Bakı Şəhər İctimai Özünüidarəsi Rusiya Müvəqqəti hökumətinin 1917-ci il 9 iyun tarixli qanunu əsasında seçilmiş tərkibdə bərpa edildi. Şəhər dumasına tərkibini, öz mülahizəsinə görə, artırıb 80 nəfərə çatdırmaq, həmçinin, şəhər idarəsi işçilərinin sayını artırmaq hüququ verildi.
Dumanın 19 sentyabrda şəhər başçısı Pyotr İlyuşkin sədrliyi ilə iclası keçirilmiş iclasda keçmiş deputatlar haqqında məlumat toplamaq üçün xüsusi komissiya yarandı. Sentyabrın 21-də keçirilən iclasa bu komissiyanın sədri Qasım Qasımzadə 1917-ci ildə seçilən 105 Duma üzvdən 34-nün (10-u azərbaycanlı, 24-ü qeyri-millətlər) şəhərdə olduğunun məlumatını verdi. Komissiya Dumanın tərkibini yeni deputatlar hesabına bərpa etmək üçün 46 nəfərin (33-ü azərbaycanlı, 13-ü qeyri-millət) namizədliyi açıq səs vermə yolu ilə qəbul edilmişdir.
Bələdiyyənin yeni tərkibi əvvəlki Duma tərkibindən fərqlənirdi. Beləki Sosialist blokunun 25 deputatından yalnız 8-i (6-sı Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası, 2-si Sosialist İnqilabçılar Partiyası) fəaliyyət göstərirdi. Boş qalan yerlərdən 6-sı Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası, 11-i isə Sosialist İnqilabçılar Partiyasından seçilməli idi. Həmçinin Daşnaksutyunun 18 yeri, Rus Demokratik Cəmiyyətinin isə 2 yeri boş idi. Bu yerlər həmin fraksiyalara veriləcəkdi. Bu təqdirdə deputat sayı 113-ə yüksələcək və tərkib belə olacaqdı: Müsavat və bitərəf azərbaycanlılar qrupu 43, Daşnaktsutyun 18, Sosialist İnqilabçılar Partiyası 13, Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası 12, Sosial Demokrat Hnçak Partiyası 8, Xalq Azadlığı Partiyası 7, Birlik qrupu 4, Yəhudi qrupu 2, Rus Demokratik Cəmiyyəti 2 və bitərəf ruslar 2.
Şəhər Özünüidarəsinin fəaliyyəti bərpa edilərkən deputatların xeyli hissəsi olmadığından (anarxiya zamanı qaçıb dağılışmışdılar), hökumətin icazəsi ilə Dumanın özünün daxil etdiyi şəxslər hesabına Bakı Şəhər Dumasının tərkibi tamamlanmışdı. Bakı Şəhər Dumasının 36 üzvü tərəfindən Duma əvəzinə işə düşəcək Bakı Şəhər İctimai Özünüidarəsinin 46 yeni üzvü seçilmiş bütün 80 üzvün siyahısı 22 sentyabr 1918-ci ildə hökumət tərəfindən təsdiqlənmişdi. Bu dövrdə deputatlarının artıq yarıdan çoxu azərbaycanlılar idi.
1919-cu il yanvarın 27-də isə şəhərlərin, o cümlədən Bakı Şəhər İctimai Özünüidarəsi deputatlarının səlahiyyəti, aprelin 1 -dən gec olmayaraq, yeni seçkilər keçirilməsi şərti ilə uzadıldı. İdarənin fəaliyyətinə nəzarət qubernatora və daxili işlər nazirinə həvalə olunmuşdu.
Tərkib
Mənbə:
Duma üzvləri
• 6
Yeni seçilən üzvlər
• 6
Maliyyə
Şəhər təsərrüfatı bundan əvvəlki hərc-mərclik dövründə başlı-başına qalmış və dağılmışdı. Ona görə də Bakı şəhər özünüidarəsi çoxlu strukturlarının və qanunla təsbit edilmiş hüquqlarının olmasına, Hökumətin ona xeyli maddi yardım göstərməsinə, xəzinədən bir sıra borclar verilməsinə baxmayaraq, səmərəli fəaliyyət göstərə bilməmişdi.
Yaqub Satar
Yaqub Satar(d. 11 mart 1898, Krım – v. 2 aprel 2008, Əskişəhər) — Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində və Birinci Dünya müharibəsinin İraq cənhəsində döyüşən, İstiqlal medalı sahibi və İstiqlal veteranı.
Həyatı
Yaqub Satar 1898-ci ildə Rusiya imperiyasının müstəmləkəsi olan Krımda anadan olmuşdur. Rusiya imperiyasının türklərə göstərdiyi təzyiqlərə görə 5 yaşında ailəsi ilə birlikdə Əskişəhərə köç etmişdir. Osmanlı imperatorluğunun Birinci Dünya müharibəsinə girdiyi illərdə hərbi xidmətə çağırılmışdır.
Müharibədən sonra və çavuş mayoru rütbəsinə çatdıqdan sonra Satar altı övladı ilə əkinçilikdən yaşadığı Eskişehir şəhərində 2 aprel 2008-ci ildə 110 yaşında ağciyər xərçəngindən vəfat edənə qədər yaşadı. illər. 4 Növbəti gün hərbi ehtiramla dəfn edildi.6 aprel 2008-ci ildə Əskişəhərdə dünyasını dəyişmişdir.
Fəaliyyəti
Bu gizli missiya ləğv edildikdə normal batalyona qoşuldu. Batalyonda da bir çox fəalliyəti olmuşdur. İstanbul eyni günlərdə işğal edilmədiyi zaman mövcud qoşunlar İngilislərə təslim oldu və Bağdada qoşun göndərildi. Yaqub Satar 2 il həbs düşərgəsində olduqdan sonra 65 gün xəstəxanada sağ qaldı və məhbus mübadiləsindən sonra xilas oldu və 22 gündə Bağdaddan İstanbula gəldi. Əskişəhərə qayıtdıqdan sonra İstiqlaliyyət müharibəsinə qoşuldu.
NGC 6705
NGC 6705, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qalxan bürcü istiqamətində yerləşir. I2r tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Leyla Kərimli
Leyla Kərimli (1976, Salyan) — Fəlsəfə Elmləri doktoru, Qafqaz Tədqiqat Resurs Mərkəzinin keçmiş direktoru. O, xarici universitetlərdə professor kimi fəaliyyət göstərən azərbaycanlı akademiklərdən biridir. Los-Anceles, Kaliforniya Universitetinin Luskin İctimai işlər Məktəbinin Sosial Rifah üzrə assistent professorudur.
Həyatı və fəaliyyəti
Leyla Kərimli 1976-cı ildə Salyan şəhərində həkim ailəsində anadan olub. İlk təhsilini Salyan şəhər orta məktəbində rus dilində alıb. 1993-cü ildə o, Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər ixtisasına qəbul olub. Leyla Kərimli Beynəlxalq Münasibətlər şöbəsinə qəbul olan üç qadından biri olmuşdur. 1997-ci ildən 2000-ci ilə qədər həmin universitetin Beynəlxalq Münasibətlər ixtisası üzrə magistr dərəcəsinə yiyələnmişdir. 1999-cu ildə Bakı Dövlət Universiteti ilə Fransanın bir neçə ali məktəbi arasında açılmış TACIS-TEMPUS proqramı çərçivəsində Nis-Sofia Antipolis Universitetinə qəbul olmuşdur.
1996-cı ildən etibarən təhsilini davam etdirməklə yanaşı, Qeyri-hökumət təşkilatında işləməyə başlamış və Fransadan qayıtdıqdan sonra Bakı Dövlət Universitetində yarım-ştat müəllim olaraq çalışmışdır.
2000-2002-ci illərdə Kərimli MUSKIE təqaüd proqramı ilə ABŞ-nin Kanzas Dövlət Universitetində Siyasi Elmlər üzrə ikinci magistr dərəcəsi almışdır. ABŞ-dən döndükdən sonra Leyla xanım 2008-ci ilədək Oxfam beynəlxalq təşkilatında və Qafqaz Tədqiqat Resurs Mərkəzində çalışmışdır. 2008-ci ildə doktorluq dərəcəsini əldə etmək üçün ABŞ-yə getmişdir. Professor Kərimli, 2013-cü ildə doktorantura diplomunu Kolumbiya Universitetinin Sosial İşlər Məktəbindən almışdır. O, doktoranturadan sonrakı təhsili Çikaqo Universitetinin Sosial Xidmət İdarəsi Məktəbində və Nyu York Universitetinin Silver məktəbinin Yoxsulluq Siyasəti və Tədqiqatı üzrə McSilver İnstitutunda davam etdirmişdir.
Professor Leyla Kərimli, hazırda Los-Anceles, Kaliforniya Universitetinin Luskin İctimai işlər Məktəbində Sosial Rifah üzrə assistent professor kimi işləyir. O, keçmiş Sovet İttifaqı və Afrikadakı beynəlxalq inkişaf agentlikləri ilə işləməklə, yoxsulluq və sosial təcrid üzrə fokuslanan 13 illik beynəlxalq tədqiqat təcrübəsinə malikdir.
NGC 4464
NGC 4464, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 7604
NGC 7604, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Benjamen Pavar
Benjamen Pavar — Sağ cinah müdafiəçisi rolunu oynayan footbolçudur. Bayer Münhen və Fransa milli komandalarının şərəfini qoruyur.
O öz karyerasına Fransanın Lille komandasında başlamış və 2016-cı ildə Ştutqard klubuna transver olaraq 2. Bundesliqa titulunu özünün ilk sezonunda qazanmışdır. Milli karyera debütünü Noyabr ayının 2017də başlamış və Rusiyada keçirilən 2018 FİFA World Cup əsas müdafiəçi rolunu oynamışdır.
Lill
Nord şəhərində anadan olan Pavard, gəncliyini Lille klubunda keçirmişdir. O, ilk debütünü 2015-ci il yanvarın 31-də "Nantes" klubuna qarşı keçirmişdir.
2016–17 mövsümü
30 avqust 2016-cı ildə Pavard 4 illik müqavilə imzalayıb VfB Stuttgart'a köçdü. O, SpVgg Greuther Fürth üzərində 4–0 ev qalibiyyəti qazanaraq, 3 oktyabr tarixində 2. Bundesligada debüt etdi. Mövsüm boyu komandası ilə birlikdə 21 matç oynayıb liqanı çempion olaraq sona çatdırdı.
2017–18 mövsümü
Qol vurmaq arzusunu ilk dəfə 29 oktyabrda Mercedes-Benz Stadionunda SC Freiburg üzərində 3–0 qələbə qazanan zaman həyata keçirdi. 20 dekabr 2017-ci il tarixində Stuttgart ilə 30 iyun 2021-ci ilə qədər müqavilə bağladı.
Milli karyerası
6 noyabr 2017-ci ildə Pavard Fransanın baş məşqçisi Didye Deşam tərəfindən Uels və Almaniyaya qarşı hazırlıq matçları üçün seçildi. O, noyabrın 10-da "Stade de France" stadionunda debüt edərək ikinci hissədə Christophe Jalleti əvəz etdi.
2018 FIFA Dünya Kuboku
2018-ci il 17 may tarixində Rusiyadakı 2018 FIFA Dünya Kuboku üçün 23 nəfərlik Fransız heyətinə çağırıldı. 16 iyun tarixində Pavard Dünya Kuboku debütünü Avstraliyaya qarşı edərək 2–1 hesabı ilə qalib gəldi O ilk qolunu çempionatın qrup mərhələsində Argentina millisinin qapısından keçirdi. 15 O eyni zamanda Lillian Thuramdan (1998-ci il Xorvatiyaya qarşı) sonra dünya çempionatlarında qol vuran 2-ci Fransız müdafiəçi oldu.
Xarici keçidlər
2018 FIFA Dünya Kuboku
NGC 1919
NGC 1919, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL+EN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin şimal sərhədinin müdafiə sistemi
Şimal sərhədinin müdafiə sistemi — şimal sərhədi boyunca Denikin qoşunlarının təcavüzü təhlükəsinə qarşı həyata keçirilmiş hərbi tədbirlər sistemi.
Yaranması
Bu istiqamətdə əsas işlər 1919-cu ilin ikinci yarısında görülmüşdü. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin şimal sərhədinin möhkəmləndirilməsi sahəsində praktik işlər iki istiqamətdə aparılırdı. Bir tərəfdən, sərhəd boyunca müdafiə istehkam sistemi qurulur, digər tərəfdən də, Denikin qoşunlarının Azərbaycan sərhədini keçəcəyi təqdirdə onlara müqavimət göstərmək üçün xüsusi taktiki qrup yaradılırdı.
Azərbaycanın şimal sərhədlərinin müdafiə istehkam sistemi üç xətt boyunca qurulmuşdu: 1) Xəzri mövqeləri (ön xətt), 2) Sarvan xətti (aralıq xətt), 3) Hilhil xətti (arxa xətt). Bunlardan başqa, Samur körpüsü ətrafında və Mixaylovsk limanmda istehkam işlərinin aparılması nəzərdə tutulurdu.
Şimal sərhədinin qorunması ilk vaxtlar general İbrahim ağa Usubovun komandir olduğu 2-ci piyada diviziyasına həvalə edilmişdi. 1919-cu ilin yayında bu diviziyanm sərəncamında 4-cü Quba piyada alayı, 5-ci Bakı piyada alayı, Gəncə piyada alaymın yığma taboru, zirehli qatar, 2 top batareyası var idi. 5–6 min nəfərlik partizan dəstəsinin də şimal sərhədinin müdafiəsinə cəlb ediləcəyi planlaşdırılmışdı. Azərbaycan ərazisi üçün təhlükənin reallaşacağı təqdirdə qüvvələr aşağıdakı kimi bölüşdürülməli idi: 1) Zaqatala dairəsinin partizanlan Dağıstan ərazisinə yeriyərək, Axtı məntəqəsini və Samur çayı hövzəsini tutmalı və Könüllü ordunun arxasmda ona qarşı təhlükə yaratmalı idi; 2) Nuxa (Şəki) qəzasının partizanları da Dağıstan ərazisinə keçməli, düşmənə arxadan zərbə vurmaqla bərabər, onun hərəkəti istiqamətində maneçiliklər yaratmaq idi; 3) Quba partizanlarından isə, əraziləri yaxşı tanıdıqlan üçün, həm nizami süvari bölmələr yetişənə qədər kəşfiyyatın apanlmasında, cinahların qorunmasında, Ferqat kəndindən Giləziyə kimi olan ərazidən dənizin müşahidə altın saxlanılmasında, həm də Qızılburun limanın tutulmasında istifadə edilməsi nəzərdə tutulurdu.
Vəzifələri
Diviziyanın nizami hissələri aşağıdakı mövqeləri tutmalı idilər:
1919-cu ilin yayında Azərbaycanın şimal sərhədinin müdafiəsini öz üzərinə götürməli olan xüsusi taktiki Xaçmaz dəstəsi yaradıldı. 1919-cu ilin noyabrında Xaçmaz dəstəsinin bazasında Quba dəstəsi təşkil olundu. Lakin Denikin təcavüzü ehtimalının aradan qalxması ilə əlaqədar 1919-cu ilin sonunda Quba dəstəsi ləğv edildi.
1920-ci ilin martında Qarabağda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə qarşı erməni qiyam qaldırılması ilə əlaqədar olaraq. Şimal sərhədinin möhkəmləndirilməsi üçün yerləşdirilmiş hissə və bölmələr oradan geri çağırıldılar. Bu da Aprel isğalı (1920) ərəfəsində erməni xəyanəti nəticədə Şimal müdafiə sisteminin fəaliyyət göstərə bilməməsinə səbəb oldu.
The Smiths
thumb|289x289px|The Smiths qrupunun loqosu The Smiths — 1982-ci ildə Mançesterdə Stiven Patrik Morisey və Conni Marr tərəfindən qurulmuş bir ingilis qrupudur. Bir çoxlarının fikrinə görə bu qrup 80-ci illərdə İngiltərədə ən məşhur rok qrupu idi.
Tarixi
The Smiths qrupu 1982-ci ilin əvvələrində yazar Nyu York Dollsun azarkeşi Steven Patrik Morisey ilə gitaraçı və bəstəkar Conni Marr tərəfindən qurulub. Bundan sonra qrupun adı başqa bir qrupun üzvü ilə qarışdırılmaması üçün dəyişdirilmişdir. İlk albomları 1984-cü ilin fevral ayında İngiltərədə işıq üzü görmüşdür. İkinci albomları olan - "Meat is Murder" (Ət cinayətdir) isə 1985-ci ilin əvvələrində yayımlanmışdır. Bu albom ilk albomdan daha uğurlu olmuş və vegeterianlığı təbliğ etmişdir.
Parçalanması
The Smiths qrupunun gitaraçısı Marr 1987-ci ilin iyul ayında qrupu tərk edir. 1989-cu ildə isə qrupun yaxşı bir idarəçisi olmadığına və maliyyə çatışmazlığına görə fəaliyyətini dayandırır. Eyni zamanda qrupun dağılmasının ən böyük səbəblərindən biri də qrup üzvləri arasında birliyin olmaması və fikir ayrılığı idi.
Azəri Türk (jurnal)
Azəri Türk — 1928–1931-ci illərdə Azərbaycan Cümhuriyyətinin bolşeviklər tərəfindən işğal edilməsindən sonra İstanbula gələn ziyalılar tərəfindən nəşr edilən elmi, ədəbi, ictimai, iqtisadi və siyasi jurnal.
1928-ci il fevralın 1-də nəşrə başlayan və 15 gündən bir çıxan jurnalın imtiyaz sahibi Məmməd Sadıq Axundzadə, müdir və baş redaktoru isə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə idi. Jurnalın demək olar ki, bütün nömrələrində Azərbaycanın problemlərinə dair məqalələr var idi. Çünki jurnalın nəşr olunduğu 1928–1931-ci illərdə Azərbaycan çox çətin bir dövr yaşayırdı. "Azəri Türk" problemlərin həlli mövqeyindən çıxış edərək müstəqillik mövzusunda həm Azərbaycanda, həm də xaricdə yaşayan Azərbaycan türkləri arasında fikrin formalaşmasında böyük rol oynamışdır.
1928-ci ilin noyabrında Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və Mirzə Bala Məmmədzadə ilə Məmməd Sadıq Axundzadə arasında baş vermiş anlaşılmazlığa görə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və Mirzə Bala Məmmədzadə jurnaldan ayrılaraq "Odlu Yurd" jurnalını qurublar. Sonradan Şəfi bəy Rüstəmbəylidə də jurnaldan ayrılaraq "Odlu Yurd" jurnalına keçmişdir.
Haqqında
İlk nömrəsi 1928-ci il fevralın 1-də İstanbulda nəşr olunan jurnalın cəmi 29 sayı işıq üzü görmüşdür. "Orhaniye", "Milliyet" və "Amedi" mətbəələrində çapdan çıxan jurnalın qiyməti əvvəlcə 10 quruş olsa da, daha sonra 20 quruşa qalxmışdı. İlk il müntəzəm olaraq iki həftədən bir çıxan "Azəri Türk", sonralar ayda bir dəfə, bəzi aylarda isə heç nəşr olunmamışdı. Jurnalın son doqquz nömrəsi latın hərfləri ilə, son nömrəsi isə 1930-cu ilin fevralında çapdan çıxmışdır. Jurnalın bəzi nömrələri xüsusi günlərə və mövzulara, məsələn, "Azərbaycanın İstiqlal Bəyannaməsinin onuncu ildönümü"nə (9-cu nömrəsi), "30 Avqust Qələbəsi"nə "15-ci nömrəsi" və "Hərf inqilabı"na (18-ci nömrəsi) həsr olunmuşdur.
Yazar heyəti
Jurnalın redaksiya heyətində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və Məmməd Sadıq Axundzadədən başqa aşağıdakı imza və adlar diqqət çəkir: Mirzə Bala Məmmədzadə, "Kamal", A. Uran, "Ayın Kaf", "Sənan", "Şəfi", "Azəri", "Mustafa", M. Sisyanlı, "H. C. L", Y. Əli, "Mir", Cəfər Sadiq.
Bu zəngin yazıçı kollektivi həm Azərbaycana, həm Türkiyəyə, həm də Avropanın müxtəlif ölkələrinə yayılmışdı. Bununla da "Azəri Türk" təkcə Azərbaycan və Türkiyədə deyil, dünyanın bir çox yerindən birinci əldən məlumat alıb oxucularına çatdırmaq imkanına malikidi. Jurnalın Fransa, Almaniya və Polşa kimi müxtəlif Avropa ölkələrində, İran və Əfqanıstan kimi Yaxın Şərq ölkələrində müxbirləri var idi. thumb|242x242px|Fotoda yazıçı heyətindən 4 nəfər var: [[Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Şəfi bəy Rüstəmbəyov, Mustafa bəy Vəkilov və Məmməd Sadıq Aran (İstanbul, 1927-ci il)]] M. Ə. Rəsulzadə, M. B. Məmmədzadə, Məhəmməd Sadiq, Şəfi bəy Rüstəmbəyli, "Kamal" təxəllüsü ilə Kamal Qənizadə bəy, "H. C. L" imzası ilə H. Cəmal bəy İstanbulda yaşayırdılar və məqalələrini burada yazırdılar, lakin jurnalda Rəsulzadənin müxtəlif səbəblərdən xaricə çıxması ilə əlaqəli orada yazdığı məqalələr də yer alırdı. Rəsulzadə 22 mart 1928 – 30 iyun 1928-ci il tarixləri arasında dərc olunmuş beş məqaləsini jurnal rəhbərliyinə Parisdən göndərmişdi. Parisdə olduğu müddətdə Fransa mətbuatını o cümlədən Almaniyadakı seçkiləri daha yaxından izləmək imkanı da qazanmışdı. Jurnalın Fransadakı heyətini "Azəri" təxəllüsü ilə yazan Rəsulzadə və "Mir" təxəllüsü ilə yazan Mir Qasım Mehdiyev təşkil edirdi. Almaniyadan jurnala göndərilən xəbərlər də isə A. Uranın imzası var. Jurnalın alman müxbiri və Berlində yaşayan A. Uranın xəbərləri ilə yanaşı məqalələri də jurnalda yayımlanırdı. Bundan başqa yazılarına "Mustafa" və ya "M" imzası qoyan Mustafa bəy Vəkilov Varşavadan göndərdiyi xəbərlər və siyasi yazıları ilə "Azəri Türk"ə öz töhfələrini vermişdi. Jurnalda tez-tez rastlaşdığımız "Daş Dəmir" imzasının sahibi Mirzə Bala Məmmədzadədən başqası deyildi. Bu imza ilə yazdığı məqalələrin altında "Bakı" yazmaqla məqalələrin guya Bakıdan göndərildiyi təsüratını yaratmış bununla da Sovet cəsuslarını çaşdıraraq İstanbulda daha rahat hərəkət etmək üçün özünə imkan yaratmışdır.
"Ayın Kaf" və ya "A. K." öz imzası ilə yazan şəxs jurnalın Yaxın Şərq müxbiri olub, Əfqanıstan və İranla bağlı ən son xəbərlər bu reportyor vasitəsilə jurnala daxil edilirdi. "Azəri Türk"ün İran müxbiri olan Cəfər Sadiq Təbrizdə yaşayırdı və oradakı ən son xəbərləri jurnala çatdırmaqdan məsul idi. İstanbulda yaşayan Sənan daha çox İran ədəbiyyatı ilə maraqlanmış və jurnalda İran türk şairlərini, daha dəqiq desək, Güney Azərbaycan ədəbiyyatını, Güney Azərbaycan şairlərini və onların şeirlərini tanıdan məqalələr dərc etdirmişdi. O, öz şeirləri ilə də azəri türkcəsinə töhfələr vermişdir. Jurnalın üz qabığında "nömrəmizə uyğun yazıları məmnuniyyətlə dərc edəcəyik" ifadəsinə sadiq qalaraq jurnal rəhbərliyinə göndərilən Azərbaycanın istiqlal davası ilə bağlı bir çoxu universitet tələbələri tərəfindən göndərilən məqalələr və şeirlər jurnalın nömrələrinə də daxil edilmişdir.
Jurnalın məqsədi
Jurnalın məqsədi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə tərəfindən ilk nömrədə yayımlanan "Tutduğumuz Yol" başlığı altında belə açıqlanmışdır: Gedəcəyimiz yol əvvəki dövr şairlərinin iftixar etdikləri kimi "reh-i-na-reftə" (əvvəlcədən gedilməmiş) deyil. Hətta bu yol çox müşkül və tiklanlı olmaqla bərabər başqaları tərəfindən gedilmiş şanlı bir yoldur. Bu haqq yolu və millət yoludur. Bir yolu ki, Avropa XVIII hətta XIX əsrdə getmiş, müasir şərq də hal-hazırda o yoldan keçməkdədir. Bir yol ki, sabiq Rusiya İmperiyası daxilində yaşayan məhkum millətlər belə bu yoldan keçmişdir. Bir yol ki, suvarisi milliyət və hədəfi istiqlaldır. Azəri Türk savaş nəticəsində istiqlal mübarizəsinə başlayan, illərlə böyük sevgi və şövqlə cümhuriyyət məqsədinə çatan, lakin milli istiqlalı yenidən kəsilən bir türk əyaləti, Azəri türk xalqının, daha yaxşı adı ilə "Azərbaycan Respublikası"nın müqəddaratı ilə bağlı bir jurnaldır. Azəri Türk Azərbaycan türklüyünün əsaslarını təhlil edəcəkdir. Yəni türk mədəniyyətini Avropa üslubu ilə işıqlandırarkən, xalqla səmimi təmas və münasibət yolundan heç vaxt dönməyəcəkdir. Xalqçı türkçülükdən ibarət olan bu peşə, xalqın səmimi hiss və ehtiyaclarını ödəmək üçün əsrin mükəmməl texnikasından istifadə edəcək. O, bir tərəfdən xalqın zövqünü elm və sənəti anlayacağı səviyyəyə çatdırmağa səy göstərəcək, digər tərəfdən də elmdən və sənətdən bəhrələnmək ideyasını insanların xoşuna gələcək şəkildə təbliğ edəcəkdir.
Azəri Türk xalqçıdır. Hars sahəsində olduğu kimi, siyasi həyatda da xalqın hakim olmasını istəyir. Hakimiyyət-i Milliye prinsipini təbliğ edir. O, tək bir sinfin mövcudluğuna və ya üstünlüyünə arxalanan bütün rejimləri rədd edir. Azəri Türk təkcə demokrat deyil, həm də radikaldır. O, bu radikallığı feodalizmin durğunluğuna qarşı mübarizə aparmaq mənasında başa düşürMəqsədlərini bu şəkildə ortaya qoyan Azəri Türkün nüsxələrinə nəzər saldıqda Azərbaycanla bağlı siyasi, ictimai və ədəbi yazıların çoxuna ilk səhifələrdə yer verildiyi görünür.
1928-ci ilin noyabr ayında 20-ci nömrənin nəşrindən sonra Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Mirzə Bala Məmmədzadə ilə Məmməd Sadıq Axundzadə arasında baş verən anlaşmazlıqlar nəticəsində Rəsulzadə və M. B. Məmmədzadə jurnaldan ayrılaraq "Odlu Yurd" jurnalını yaradırlar. 1928-ci ilin dekabr ayından etibarən M. S. Axundzadənin rəhbərliyi ilə nəşr edilən jurnalda əvvəlki kimi yenə də Azərbaycanın müstəqillik mübarizəsini dəstəkləyən məqalələr çap olunmuşdur, lakin bu məqalələrdə Azərbaycanın müstəqilliyinin ancaq Qafqaz Birliyinin qurulması ilə mümkün olacağı fikri irəli sürmüşdür. Jurnalın 2 illiyinin qeyd olunması münasibətilə nəşr olunan 23-cü nömrəsində Axundzadə yazırdı: "Azəri Türk" Azərbaycan istiqlal mübarizəsini müdafiə etmək vəzifəsini öz üzərinə götürən milliyətpərvərlərin yayım orqanıdır. Jurnalımız əsirlikdə olan Türk ölkələrinin qurtuluşunu arzulayır və bunun yolunu Rusiya işğalına qarşı birləşərək mübarizə etməkdə görür". Axundzadə bu sözləri ilə öz fikirlərini açıq şəkildə ifadə edirdi. Bu məqsədlə demək olar ki, jurnalın bütün nömrələrində Məmməd Sadıq Axundzadənin Qafqaz Birliyinin əhəmiyyətini göstərən məqalələri çap olundu.
1929-cu ilin fevral ayının 5-də Şəfi bəy Rüstəmbəyli də jurnaldan ayrılaraq "Odlu Yurd" jurnalının yazıçı heyətinə qoşuldu.
Jurnaldan seçmələr
Siyasi məsələlər
Jurnalda Türkiyə, İran və Avropada, xüsusilə Sovet Rusiyasında baş verən siyasi və iqtisadi inkişaflar izlənilir, Sovet Rusiyasının Azərbaycanda ruslaşdırma siyasəti ilə yanaşı, ölkənin milli sərvətlərinin Rusiyaya daşınması də tez-tez xatırlanırdı. Bundan başqa jurnalda Azərbaycanın özünü idarə edə bilmək iqtidarında olan ölkə olması və müstəqillik əldə edib Sovet Rusiyasının istismarından xilas olmağın mümkünlüyünü müdafiə edən məqalələr də varidi.
M.Ə.Rəsulzadənin "Azəri Türk" Gənclər Birliyi"ndə verdiyi "Demokratiyanın gələcəyi" adlı konfrans məlumatlarına jurnalın ilk nömrəsində yer verilmişdi. Rəsulzadə bu konfransda 7-8 ildir ki düşmənə qarşı apardıqları mübarizəni müsbət qiymətləndirmişdir. O deyir: Demokratiya istənilən bəşər respublikasının idarəçiliyinə xas olan sistemin adıdır. Bu adın xüsusilə siyasi idarəçiliyə aid olduğu da məlumdur. Mövzumuz "demokratiya nədir" yox demokratiyanın gələcəyidir. Demokratiya anlayışı biz şərqlilərə qərbdən keçmişdir. Daha sadə dillə desək biz onu müasir sivilizasiya dünyasından idxal etmişik. Lakin şərq onu elə bir vaxtda tətbiq etməyə başlamışdı ki, bu sistemin ilkin vətəni olan Avropa və Amerika kimi "böyük dünya demokratları" tərəfindən tənqidlərə məruz qalmışdır. Kommunistlər soldan, faşistlər isə sağdan demokratiyanı tənqid atəşinə tutmuş, biri onu "yalan" digəri isə "zəiflik"dən ibarət olaraq adlandırmışdır. Radikal demokratlardan biri çoxu da onun hicran və xəstəliklər keçirməkdə olduğunu etiraf etmişdir.
Dördüncü nömrədə "Yəhudi Respublikası" başlığı ilə dərc edilmiş məqalədə Sovet hökumətinin yaratdığı “Yəhudi Məskunlaşma Komitəsi”nin fəaliyyətinə diqqət yetirilir. “Bu komitə 4-5 ildir ki, Ukraynanın cənubunda və Krımın şimalında yəhudiləri toplayaraq Tavriya, Hersun, Nikulayef və Odessa əyalətlərində Yəhudi Respublikasının yaradılması layihəsi üzərində işləyir. Sovet hökuməti və Amerikanın zəngin yəhudiləri tərəfindən dəstəklənən bu təşəbbüslə 1927-ci ilin sonlarında İngiltərədəki “Fələstin Yəhudi Dövləti” ilə rəqabət apara biləcək 7-8 milyonluq Yəhudi Dövlətinin qurulması planlaşdırılır. Lakin sovet hökumətinin digər layihələri kimi, bu da uğursuzluğa məhkumdur.
On ikinci nömrədə İtaliyanın rəsmi nəşrlərindən olan "Politika" adlı həftəlik jurnalda Qafqaz məsələsi ilə bağlı məqaləyə istinad edilir ki, bu yazıda məsələnin beynəlxalq əhəmiyyətinə toxunulurdu:
Dünyanın ən mühüm strateji nöqtələrindən biri olan Qafqazda yaşayan səkkiz milyon insan öz müstəqillikləri uğrunda mübarizə aparmaqdadır və onlar Avropanın səhlənkar seyrçiliyi ucbatından zülm və terror rejimi ilə üzləşiblər. Bu millətlərdən biri də qonşusu Gürcüstan kimi Sovet əleyhdarı və Rusiya düşməni olan Azərbaycandır və Rusiyadan öz bağımsızlığını tələb edir.
"Azəri Türk" burada olduğu kimi Azərbaycanın müstəqilliyini və bu yolda mübarizəsini hər fürsətdə vurğulayır. Elə həmin nömrədə Mirzə Bala Azərbaycanın böyük yazıçılarından olan Mirzə Fətəli Axundovun vəfatının 50 illiyi ilə bağlı anım tədbirlərindən bəhs edir və bildirir ki, sovet hökumətinin təşkil etdiyi proqramlar heç səmimi deyil və məqsəd azəri xalqına təsəlli verməkdir. "Fətəli Axundov Azərbaycanın milli iftiixarı olan şəxsiyyətidir, ona görə də Azərbaycanda daş qoymayan sovetlərin proqramlarına inanmaq mümkün deyil”.
Digər tərəfdən, "Azəri Türk" müxtəlif müşahidələr də edir ki, bu müşahidələr böyük əhəmiyyətə malikdir: Biz görürük ki, milli mədəniyyət təkcə dildən və bəzi yerli-coğrafi şəraitdən ibarət deyil. Milli mədəniyyət bütün ictimai münasibətlərin və institutların, o cümlədən dilin ahəngdar birləşməsindən ibarətdir. Bu mədəniyyəti digərlərindən fərqləndirən əsas amil təkcə dil deyil, həm də milli mədəniyyəti meydana gətirən cəmiyyətin milli-mənəvi (psixoloji) xüsusiyyətidir. Bu həmin xüsusiyyətdir ki, özünü dildə, səslərdə, musiqi və rəssamlıqda, rəqsdə, dində və hüquqda, əxlaq və təlatümdə göstərir və yenə də o xüsusiyyətdir ki, milli mədəniyyətə başqa bir "mən"lik verir. Kommunistlər bu fərqi yalnız dil və coğrafi məsafələrdə axtarsalar da, biz bunu milli mədəniyyəti təşkil edən bütün həyatlarda müşahidə edirik. O başqalıq ümumi milli ruhdan ibarətdir. O milli ruh ki, onun birliyini, həmrəyliyini milliliyin həm nəticəsi, həm də səbəbi adlandırmaq olar.
Türk millətinin lideri Mustafa Kamalın Fransa İnqilabı və Türk İnqilabı ilə bağlı müsahibəsi "Qazi Paşanın bəyanatı” başlığı altında "Azəri Türk" jurnalında yayəmlanmışdı. M.Kamal burada "Fransız İnqilabı bütün dünya üçün azadlıq ideyasını fəth etdi. Və bu ideyanın hələ də öz mənşəyi və kökləri var. Lakin o vaxtdan bəşəriyyət tərəqqi etdi. Türk demokratiyası Fransız İnqilabının açdığı yolu müəyyən etsə də, özünəməxsus və saf cazibəsi ilə inkişaf etdirmişdir. Çünki, hər bir xalq öz inqilabını ictimai mühitin qaydalarına və ehtiyaclarına, daxili hal və vəziyyətinə və inqilabın zamanına uyğun olaraq edir. Eyni hadisənin hər zaman və hər yerdə təkrarlanmasının şahidi deyilikmi?" Bu sözlərlə "Azəri Türk" həm Fransa İnqilabı, həm də Türk İnqilabına diqqət çəkmiş və onu yüksək qiymətləndirmişdir.