cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İslamda həmrəylik
Etnokonfliklərin Həlli Yolu Kimi-İslamda Həmrəylik.
Müxtəlif dini konfessiyaların birgə yaşadığı ölkələr dini zəmində baş verəcək etnik konfliktlər üçün münbit şəraitə malikdirlər və öz ölkələrinin və cəmiyyətlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün bu istiqamətdə həmrəylik yaratma siyasətin həyata keçirmək və həmrəyliyə nail olmaq üçün islahatlar həyata keçirmək lazımdır.
İslam ölkələrində, müsəlman cəmiyyətlərində baş verən dini etnik konfliktlərin əsas səbəbi ölkədəki məzhəblər arasındakı münasibətlərin nəzarətdə saxlanmaması və islam həmrəyliyinin möhkəmləndirilməməsidir.
İslam həmrəyliyi öz əhəmiyyətini və vacib amil olduğunu bir neçə hallarda göstərdi. Bunlardan birincisi və ilki ABŞ-nin Əfqanıstana anti-terror müdaxiləsi zamanı göründü. Regionda antiterror əməliyyatları zamanı ölkədə yaranan boşluqdan bütün fərqli dini məzhəblərin nümayəndələri sui-istifadə etməyə başladı və nəinki dini hətta etnik zəmində də ayrı-seçkiliyə görə lokal toqquşmalar olur və qeyri-məzhəb sahiblərini yad kimi qətlə yetirirdilər. Əslində isə regiondakı məzhəblər arasında olan köhnə problemlərin qabardılması narkotik alverçilərinin əlində bir növ ideoloji-silah oldu. Nəticədə Əfqanıstan cəmiyyətinin özülündə olan bu xəstəlik vəziyyət pisləşən kimi üzə çıxdı və hal-hazırda da ölkədə dini-etnik zəmində toqquşmalar baş verir.
Həmçinin bax
İslamda məzhəblər
İslamın beş şərti
Panislamizm
Xarici Keçid
Vəhdət Çağırışı
Neyçalan (Urmiya)
Neyçalan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 616 nəfər yaşayır (105 ailə).
Bryomsebru müqaviləsi
Bryomsebru müqaviləsi — 13 avqust 1645-ci ildə Blekinge və Smoland vilayətlərinin sərhəddindəki Bryomsebru kəndində, Fransanın vasitəçiliyi ilə İsveç krallığı və Danimarka-Norveç krallığı arasında imzalanmış sülh müqaviləsi. Müqavilə üzrə danışıqlar həmin ilin fevralında başlamışdır. Bu müqavilə Otuzillik müharibənin bir hissəsi olan Danimarka-İsveç müharibəsinə son qoymuşdur.
Gəncabad (Mahnişan)
Gəncabad - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 48 nəfər yaşayır (12 ailə).
Aybəniz
Aybəniz — Azərbaycanlı qız adı.
Roberto Burle Marks
Burle Marks Robertu — Braziliya landşaft memarı, rəssam, heykəltaraş, botanik.
Həyatı
Almaniyalı mühacir Vilhelm Marksın ailəsində doğulmuşdur (K. Marksın nəslindəndir).Berlində (1928–29, boyakarlıq və botanikanı öyrənmişdir), həmçinin Rio-de-Janeyrodakı Milli Rəssamlıq Məktəbindətəhsil almışdır. Braziliyanın tropik florası əsasında bağ-park incəsənətində müasir üslub yaratmışdır. 1934–37-ci illərdə Resifidəki bağ və parklara rəhbərlik etmişdir.
Fəaliyyəti
Burle Rio-de-Janeyroda bir sıra iri ansamblnın binası (hazırda Mədəniyyət sarayı, 1937–43, memarlar Ş. E. Le Korbüzye, L. Kosta, O. Nimeyer, rəssam K. Portinarivə b.), Müasir İncəsənət Muzeyi (1954– 62, memar A. E. Reydi), Kopakabananıngəzinti yerləri və parkları (1959, 1970), beynəl xalq aeroport (1971) və s.] həyata keçirmişdir.
Braziliya şimalınin tikintisində Nimeyer ilə əməkdaşlıq etmişdir: digər mərkəzi ansamblların süni göl, parterlər və bağ-park kompozisiyaları (1960–70-ci illər). Burle Pampulyada (Belu-Orizonti yaxınlığında, 1941–44, memar Nimeyer) memarlıq kompleksinin yaşıllıq zonaları, Karakasda Del-Este parkı (1960–61) və Parisdə YUNESKO binaları kompleksinin yaşıllaşdırma layihələrinin (1963) müəllifidir. Boyakarlıq və dekorativ-tətbiqi sənətlə (keramika, şüşə, zərgərlik məmulatları və s.) məşğul olmuşdur.
Afrika buynuzu
Somalí və ya Afrika Buynuzu — Afrika materikinin şərqində yarımada. Şimaldan Ədən körfəzi, şərqdən Hind okeanının suları yuyulur. Şimal-şərq qutaracağında Qvardafuy burnu yerləşir.
Yarımadanın ərazisinin böyük qismi Somalinin, az hissəsi isə Efiopiyanın tərkibinə daxildir.
Sahəsi 750 000 km² yaxındır.
Coğafiyası və iqlimi
Yarımada həm Ekvatordan həmdə Şimal Tropik xətdindən eyni məsafədə yerləşir. Ərazidə ən hündür dağ Efiopiyanın şimal-qərbində Simiem dağıdır. Nə zamansa Simiem və Beyl dağlarının zirvəsi buzla örtülü olur. Dağlar Qırmızı dəniz istiqamətində birdən-birə enir. Hind okeanına doğru isə hüdürlük tədricən enir.
thumb|left|Afrika buynuzunda yerləşən mayak Afrika buynuzu quraqlığı ilə fərqlənir. Ekvatora yaxınlığına baxmayaraq bu istiqamətdən gələn yağıntı verən buludlar öz yağıntısını əsasən Cənubi Sudana tökür və Somali və Cibutiyə az yağıntıya düşür. Efiyopiyanın qərbi və mərkəzi, Eriteriyanın cənubu musson yağışlarının təsirinə məruz qalır. Efiopiyanın dağlıq hissələrinə ildə 2000 mm (Əsməraya isə ortalama 570 mm ) yağıntı düşür. Bölgədə Efiyopiya istisna olaraq digər dövlətlərin suya olan tələbatı yalnız yağışlar hesabına ödənilir.
Qışda passatlar yalnız şimal-şərq hissədə əsasən dağlıq ərazillərdə yağıntı verir. Bu hissədə yağıntının illik miqdarı 500 mm təmkil edir. Şərq sahillərdə güçlü küləklər sahil xəttinə paralel əsdiyindən yağıntının azlığına görə fərqlənir. Bu hissədə illik yağıntının miqdarı 51 mm təşkil edir. может составлять 51 мм.
Qırmızı dənizin sahillərində olduqca isti iqlimə malikdir. Burada iyulda 41°S, yanvarda isə 32°S təşkil edir. Şərq sahillərində soyuq cərəyanın keçməsi ilə əlaqədar iqlin nisbətən mülayimdir, bəzən isə aydın havalarda donmalar baş verir.
Dillər
Yarımadada yaşıyan əhalinin böyük qismi Somali dilində danışır. Bu dildə danışanların böyük qismi Somali və Cibuti kimi ölkələrdə yaşayır. Bundan əlavə Cibuti, Efiopiya və Eritreyada yaşıyan əhalinin müəyyən qismi Afar dilində danışır. Bölgədə üstəlik Afraz, tiqrin və Amhar dilindən istifadə edilir (onlarla az saylı dillər də vardır).
Ekologiya
Yarımadada mili park və qoruqlar vardır ki, dünya əhəmiyyətlidir. Ərazi meşələrin məhv olması təhlükəsini yaşayır. Beləki əvvəlki meşələrdən cəmi 5% qalmışdır. Digər təhlükə Sokortada infrastrukturun inşafı ilə əlaqədar ətraf mühitə dəyən ziyandır.
Fauna
Afriks Buynuzunda 220 növ məməli yaşayır. Bir necə antilop növləri Beyra, Dibataq, gümüşü dikdik və və qazel spik soyunun tükənmə təklükəsi vardır. Üstəlik bölgədə Vəhşi Somali maralı, Səhra donuzu, Pavian hamadril, Cırtdan qum sıçanı kimi canlılar yaşayır. Qrevi zebri yarımadanın vəhşi heyvanları arasında xüsusi ilə seçilir. Burada Giena itinə rast gəlmək olar ki, onlarda ümumdünya irsi siyahisina daxildir.
Burada quş növlərindən xüsusi növ Keten quşu (Carduelis johannis), Kəklik (Francolinus ochropectus) xüsusi ilə seçilir
Burada Afrikanın digər hissələrindən daha çox Sürünənlər yaşayır. Beləki burada 285 bioloji növ vardır və onların 90 növünə ancaq Afrika buynuzunda rast gəlmək olar.
Suda-quruda yaşayanlara burada demək olar ki, rast gəlinmir.
Bölgədə 100 növ balıq vardır və onların 10 ancaq Afrika buynuzu yarımadasının ətrafında yaşayır.
Flora
Ərazidə 5000 bitki növü vardır və çoxu ancaq bu ərazidə rast gəlinir. Bu xüsusiyyət əsasən Somorta adası və Somalının şimal hissəsində cənləşmişdir. Məsələn: Maqnoliya, Somali Meşənovruzu və Kordeauksiya kimi bitkilər ancaq Sokotra adasında bitir.
Federalizm
Federalizm – respublika idarəetmə formasına malik federasiyadır. Federativ respublikada federal və respublika orqanları arasına səlahiyyət bölgüsü mövcuddur.
Dikson Torpağı
Dikson Torpağı —  Qərbi Şpisbergen adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).
İsford və Veydefiord arasında yerləşir. Öz növbəsində bir yarımadadır. İsfordun üç hissəsi ilə parçalanmışdır — Billeford, Sassenford və Tempelford. İsveçli iş adamı və bir çox arktika ekspedisiyalarını maliyyələşdirən Oskar Diksonun (1823—1897) şərəfinə adlandırılmışdır.
Əli Mahir Başarır
Əli Mahir Başarır — TBMM 27-ci çağırış millət vəkili, türk siyasətçi, hüquqşünas.
Həyatı
Əli Mahir Başarır 3 sentyabr 1975-ci il tarixində Mersinin Tarsus ilçəsində anadan olub. İbtidai, orta və tam orta təhsilini Tarsusda bitirmişdir. Əli Mahir Başarır Mərmərə Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib və həmin universitetdə Mülki Hüquq sahəsində magistr təhsilini tamamlayıb. O, İstanbulda vəkil olaraq işləməyə başlamış, Maltepe İdman Klubu və Kartal İdman Klubunda menecer vəzifəsində çalışmışdır.
Ailəsi
Əli Mahir Başarir evlidir və iki övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
12 sentyabr çevrilişindən sonra bağlanan Cümhuriyyət Xalq Partiyası 1992-ci ildə yenidən fəaliyyətə başladıqdan sonra Əli Mahir Başarır Cümhuriyyət Xalq Partiyasının Tarsusda təşkilatlanmasında fəal iştirak edərək aktif siyasətə qatılmışdlr. 2011-ci il tarixli Türkiyə parlament seçkilərində ilk dəfə Cümhuriyyət Xalq Partiyasından Mersin millət vəkili namizədi olan Əli Mahir Başarır 24 iyun 2018-ci il tarixli Türkiyə parlament seçkilərində Cümhuriyyət Xalq Partiyası sıralarından Mersin millət vəkili seçilərək parlamentə daxil olub. Əli Mahir Başarır hal-hazırda TBMM Konstitusiya Komitəsinin üzvüdür.
Qotland müqaviləsi (1288)
Qotland müqaviləsi — İsveç kralı III Maqnus Ladulosun vasitəçiliyi ilə İsveçin Qotland adasın ın kəndliləri ilə adanın ən böyük şəhəri olan Visbyu şəhərinin əhalisi arasında bağlanmış sülh müqaviləsi. Ehtimallara görə, onlar arasında münaqişə Baltik dənizində ticarətdən əldə olunan gəlirlər uğrunda rəqabət, həmçinin ada əhalisinin bu iki qrupu arasında şəhər əhalisinin Visbyuya daxil olan bütün növ mallardan aldığı rüsumlar haqqında fikir ayrılıqları nəticəsində yaranmışdır. 1288-ci ildə Visbyu şəhər divarının tikintisi başa çatdıqdan sonra tətbiq edilən yeni rüsumlar kəndliləri qəzəbləndirmişdi.
İsveç kralı çoxdan öz təsir dairəsini şərqə doğru genişləndirmək və Baltik dənizində gəlirli ticarətdən daha böyük pay almaq istəyirdi. Şəhər əhalisi ilə Qotland kəndliləri arasında yaranan qarşıdurma ona o vaxta qədər xeyli muxtariyyətə malik olan bu ada üzərində hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün əla fürsət yaratmışdı.
Əli Mahir Başarır
Partiya fəaliyyəti
Əli Mahir Başarır 25 – 26 iyul 2020-ci il tarixlərində keçirilmiş Cümhuriyyət Xalq Partiyası 27-ci Qurultayında Partiya Məclisinin üzvü seçilmişdir.
Qədim dövr
Antik dünya
Cill Severi
Cill Severi (2 may 1972) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən sinxron üzgüçü.
Vilyam Fariş (kimyaçı)
Vilyam Fariş — izometrik proyeksiya metodunun inkişafı və ilk yazılı universitet imtahanının inkişafı ilə tanınan Kembric Universitetində Kimya və Təbiət Fəlsəfəsi professoru olan İngilis alimi.
Cill Severi
Karyerası
Cill Severi Birləşmiş Ştatları 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Cill Severi Olimpiadanın qalibi olub.
Vilyam Fariş (kimyaçı)
Həyatı
1759-cu ildə doğulub.
1837-ci ildə vəfat edib.
Eksperimental rok
Eksperimental rok və ya avantqart rok — tipik rok elementlərində sınaqdan keçmiş bir musiqi növüdür. Eksperimental rokun ümumi kompozisiya və performans texnikasının hədlərini aşan bir xüsusiyyəti də var. Eksperimental rok musiqiçiləri eyni zamanda öz musiqilərini alternativ alət tonları, qeyri-adi ahəngdarlıq, kompozisiya texnikaları, digər musiqi üslublarının elementləri, vokal üslubları, instrumental effektlər əl ilə hazırlanmış xüsusi eksperimental alətlərlə xüsusiləşdirirlər. 150px|thumb|right|Sonic Youth AllMusicə görə, "eksperimental rok "ayə-xor-ayə" standartı ilə yazılmış musiqinin əksidir"
The Velvet Underground və Frank Zappanın liderliyini etdiyi bu musiqi janrı proqressiv rokun, elektronik musiqinin yaranmasına töhfə verdi. Sonic Youth, Half Japanese, Radiohead kimi alternativ rok qruplarına təsir göstərmişdir.
Tipik xüsusiyyətlər
Eksperimental rokun tipik xüsusiyyətlərinə aşağıdakılar daxildir:
Miho
Miho — Yaponiya qadın adı.
Cahid
Cahid — Azərbaycanlı kişi adı.
Aleksandr Nosov
Aleksandr Mixayloviç Nosov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Gülablı (Mahnişan)
Gülablı - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Aleksandr Nosov
Təltifləri
Lenin ordeni, Qırmızı Ulduz ordeni ilə təltif edilib.
Gülablı (Mahnişan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 85 nəfər yaşayır (20 ailə).
Aleksandr Nosov
Təltifləri
Müharibədə göstərdiyi şücaətlərə görə Aleksandr Mixayloviç Nosov 1943-cü il 25 oktyabr tarixində Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Kristian Listeş
Kristian Listeş (6 may 2005, Budapeşt, Macarıstan) — Nemzeti Baynoksaq I təmsilçilərindən olan "Ferentsvaroş" klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Macarıstan futbolçusu.
Anozoqnoziya
Anozoqnoziya (a… + yun. νόσoς– xəstəlik + γνωσις – tanımaq) – geniş mənada öz xəstəliyini, anatomik və ya funksional qüsurunu bilməmək; aqnoziyanın bir forması. Çox vaxt hər hansı bir orqanın fəaliyyətinin başa düşülməyən pozğunluğu kimi (iflic, karlıq, korluq və s.) meydana çıxır. Bəzən anazoqnoziyalı xəstə bədənin zədələnmiş hissəsinin, iflic olmuş ətraf şöbəsinin başqa şəxsə məxsus olması haqqında özgəlik hissi keçirir. Anozoqnoziya psixopatologiyada da müşahidə edilir. «Anozoqnoziya» termini J.Babinski tərəfindən təklif edilmişdir (1914).
Kristian Listeş
Klub karyerası
Listeş Uypeşt Haladas, Dalnoki Akademia, Mesyoli Foçisuli, Şorokşar, "MTK Budapeşt" və "Ferentsvaroş" klubunun akademiyasında çıxış etmişdir. O, ilk peşəkar müqaviləsini 2021-ci ilin iyul ayında imzalamışdır. O, "Ferentsvaroş" klubu ilə debütünü 14 may 2022-ci ildə Nemzeti Baynoksaq I liqasında "Dirmot" klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə komandası rəqibinə 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Listeş 2022-23 mövsümünü tərəfdaş klublardan olan Nemzeti Baynoksaq II təmsilçisi "Şoroşkar" klubunda icarə əsasında keçirmişdir. 10 yanvar 2023-cü ildə o, "Ferentsvaroş" klubu ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır.
1 may 2023-cü ildə Listeş Susa Ferents stadionunda keçirilən "Uypeşt" klubuna qarşı derbi görüşündə qələbə qolunun müəllifi olmuşdur. 5 may 2023-cü ildə o, "Keskemet" klubuna 0-2 hesabı ilə məğlub olduqları görüşdən əvvəl, 30-cu tur çərçivəsində "Ferentsvaroş" klubu ilə 2022-23 Nemzeti Baynoksaq I mövsümünün qalibi olmuşdur.
Listeş 2023-24 Nemzeti Baynoksaq I mövsümündə ilk qolunu 6 avqust 2023-cü ildə Sostoi stadionunda keçirilən "Fehervar" klubu ilə görüşdə vurmuşdur.
Milli karyerası
Listeş Macarıstan millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış etmişdir. Hal-hazırda U-19 millisində mübarizə aparır.
Şəxsi həyatı
Listeş onunla eyni ad və soyadı daşıyan keçmiş macar futbolçusu olan Kristian Listeşin oğludur.
Uğurları
Ferentsvaroş
Şüşə açan
thumb| Şüşə açanın necə işlənməsi
Şüşə açan şüşə butulkalardan metal qapaqları çıxarmağa imkan verən bir cihazdır. thumb| Sadə bir şüşə açan
Gazapizm
Gazapizm — kürd əsilli Türkiyə reperi və müğənnisi.
Həyatı və karyerası
Əsil adı Acar olan Gazapizm 20.01.1988-ci ildə Elazığda anadan olub. 1997-ci ildə Akar ailəsi ilə birlikdə İzmirdə məskunlaşmışdır. Engin Erel (mühafizəçi) və Aykut Şahin (Sivo) kimi orta məktəbdə tanış olduğu rapçerlərlə birlikdə hip-hop mədəniyyəti ilə maraqlanmağa başladı.
Mequmi
Mequmi — Yaponiya qadın adı.
Gazapizm
Həyatı və karyerası
2003-cü ildə o, ilk rap mahnı yazdı və öz evində sınaq qeydlər əldə etməyə başladı. 2004-cü ildə mühafizəçi ilə birlikdə onlar Ymf (Yali Mcs Family) damını tikdilər və Balçeva bir çox MC-ni, eləcə də yaratdıqları studiyada öz qeydlərini dəstəklədi.
"Anger "Fuat Erginin diqqətini 2008-ci ildə təhlükəsizlik işçisi və əyri-üyrü ilə yazılmış" təhlükəli "demo-trekinə cəlb etdi və mahnı 2009-cu ildə çıxan Fuat Erginin" mənim ürəyim " albomuna daxil edildi.
2009-cu ildə psixoloji problemlər başladı. Bu zaman o, klinik Böyük depressiya diaqnozu və o, uzun müddət müalicə başladı. Həmçinin müalicə zamanı mahnılar yazan Anil Akar 2009-cu ilin ortalarında onun xəstəliyinin şərəfinə adlandırılan "böyük depressiya" albomunu satışa çıxarmış və gözlənilən göstəricilərdən əhəmiyyətli dərəcədə yüksək satmışdır.
Rap dünyasında böyük bir tanınmaya malik olan qəzəb də bir çox uğurlu müğənnilərlə duet ifa edirdi. "Yama" serialı üçün məşhur olan müğənni Cem Adrian ilə birlikdə ifa etdiyi "Mənim ürəyim çuxurda" mahnısına əlavə olaraq, o, "Yama" serialı üçün uğurlu adlarla duet ifa etdi, O, Sivo, zorba, Fuat Ergin, Rapangels, Kadıköy Eş, Sansar Salvo, Narkos, Sayedar, Despo və danışan hunts kimi uğurlu adlarla duet ifa etdi.
Baş rolları Aras but İynemli, Ercan Kesal, Erkan Kolçak Küstəndil, Esterr Erkal və Dilan Çiçk Dəniz ifa etdikləri "həyəcan yoxdur" mahnısı indiyə qədər YouTube-da 150 milyon dəfə dinləmişdir.
Hirs, 45. Pantene "həyəcansız" mahnısı ilə ən yaxşı mahnıya görə "Qızıl Kəpənək"mükafatına layiq görülüb.
Mayko (ad)
Mayko — ad.
Dilmurat Batur
Dilmurat Batur (6 İyul 1989) hal-hazırda Çin İkinci Liqasında "Suju Donqvu" komandasına oynayan Uyğur - Çinli futbolçudur.
Post (Urmiya)
Post — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 39 nəfər yaşayır (4 ailə).
Dilmurat Batur
Klub karyerası
Dilmurat 2006 və 2009-cu illər arasında Çin İkinci Liqasında "Sincan Ticai" klubunda oynadı. 18 mart 2011-ci ildə komanda yoldaşı Abduvəli Ablet və Yəhya Ablikim ilə birlikdə Çin Super Liqasının tərəfdarı "Şencen Rubi"-yə 1-0 məğlub olaraq 60-cı dəqiqədə .Seyiçiro Makinin əvəzinə meydana çıxdı. Dilmurat 2011 mövsümündə normal bir əvəzedici oyunçu olaraq 17 liqada matç qazanaraq oynadı, bununla birlikdə, komanda liqanın son yerini tamamlayaraq ikinci sıraya düşdü.
2014-cü ilin yanvarında Omana köçdü və Əl-Oruba ilə altı aylıq müqavilə imzaladı.
4 fevral 2015-ci ildə Dilmurat Çin Birinci Liqasında "Kinqdao Conon"-a keçdi.
Mürəkkəbqabı
thumb
Mürəkkəbqabı — adətən şüşə, çini, gümüş,bürünc, yaxud qalayla qurğuşunun qarışığından hazırlanmış kiçik bir banka və ya konteynerdir. Mürəkkəbi yazan şəxs üçün rahat bir yerdə saxlamaq üçün istifadə olunur.
Emili Lesyor
Emili Lesyor (7 noyabr 1972) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən sinxron üzgüçü.
Karyerası
Emili Lesyor Birləşmiş Ştatları 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Emili Lesyor Olimpiadanın qalibi olub.
Biberşteyniya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Məlahət İbrahimqızı
Məlahət İbrahimqızı — Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvü, YAP Nəsimi rayon təşkilatının sədri. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II, III, IV, V və VI çağırış deputatı.
Həyatı
Məlahət Həsənova 1958-ci il aprelin 25-də Ermənistan SSRnın Basarkeçər rayonunun Kiçik Məzrə kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun pediatriya fakültəsini və Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Tarix elmləri namizədidir. Harvard Kennedi Məktəbinin Qadın və Səlahiyyət üzrə Harvard Universitetinin 2 sertifikatı proqramının iştirakçısı və gender məsələləri üzrə 5 kitabın müəllifidir. Rus, ingilis və türk dillərini bilir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Əfv məsələləri üzrə komissiyanın üzvüdür.
1982-ci ildən Bakıda uşaq poliklinikasının həkimi, 1992-ci ildən baş həkimi olmuş, 1998–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır.
Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvüdür. YAP Nəsimi rayon təşkilatının sədridir.
İkinci, üçüncü, dördüncü və beşinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. 2020-ci il fevralın 9-da Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə VI çağırışda millət vəkili seçilmişdir.
NATO-nun Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvüdür.27 aprel 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə Məlahət İbrahimqızı "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.
Fatixa Aitova
Fatixa Aitova (Фатиха Габделвәли кызы Аитова (Яушева) ) — Tatar xeyriyyəçisi və maarifçisi, Kazanda ilk qadın gimnaziyasının qurucusu.
Bioqrafiyası
Fatixa Aitova Troitsk şəhərindən olan gildiya taciri Abdulvəli Yuşevin ailəsində anadan olmuşdur. Yuşevlər ailəsi yenilənmiş Müsəlman Cədidizm hərəkatının fəal iştirakçıları və sponsorları arasında idi. Onlar yeni metodik məktəblərin açılmasını fəal olaraq dəstəkləyirdi.
1887-ci ildə Fatixa, sahibkar və ictimai xadim, varlı Kazan Aitov ailəsinin nümayəndəsi Süleyman Aitovla evlənir.
1897-ci ildə Aitova öz hesabına Qazanda yoxsul ailələrdən olan qızlar üçün ibtidai məktəb açır. Məktəb Paltar salonunda yerləşirdi. Əvvəlcə məktəbdə zərgərlik, tikmə, toxuculuq tədris olunurdu. 1899-cu ildə Aitova təhsil ocağını genişləndirir, orada dörd sinifdə təlimlər aparılırdı. Məktəbin yeni hissəsi müasir Qabdulla Tukay küçəsi ərazisində yerləşirdi. Üstəlik kulinariya tədris fənninə daxil edilmişdi. Məktəb cəmi üç il fəaliyyət göstərmişdi. 1906-cı ildə Fatixa Aitova atası Abdulvəli Yuşevin ölümündən sonra böyük bir miras alır. O, bu vəsaitlərin böyük bir hissəsini 1909-cu il 27 avqustda açılan yeni bir qadın məktəbinin qurulmasına xərcləyir. İlk ildə məktəbdə 85 nəfər oxuyur, daha sonra şagirdlərin sayı artır. Qazan ətrafından da məktəbə gələnlər olur. 1911-ci ildə məktəbdə 120 nəfərə qədər şagird oxuyurdu. 1913-14-cü illərdə məktəbdə beş sinif vardı və onlarda 220 şagird oxuyurdu. 24 aprel 1917-ci ildə Fatixa Aitova Qazanda keçirilən ilk Ümumrusiya Müsəlman Qadınlar Qurultayında iştirak edir.
Oktyabr inqilabından sonra gimnaziya və Fatiha Aitovanın qalan əmlakı Sovet hökuməti tərəfindən milliləşdirildi. Gimnaziya ikinci səviyyəli tatar məktəbinə çevrildi.
Fatixa Aitova özü Vətəndaş müharibəsi zamanı Omsk şəhərinə təxliyə edildi, sonra Bakıda yaşadı. Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası rəhbərliyinin tələbinə baxmayaraq ona pensiya təyin edilmir. Fatixa Aitova ömrünün son illərini oğlunun Moskvadakı ailəsinin yanında keçirir. Uşaqlarının üçü Sovet hökuməti tərəfindən repressiyaya məruz qalır.
Fatixa Aitova 1942-ci ildə Qazanda vəfat edir və Novo-Tatar qəsəbəsi yaxınlığındakı qəbiristanlıqda dəfn edilir.
Xatirə
Qazanın Moskva rayonunda yerləşən tatar dili 12 nömrəli gimnaziya Fatixa Aitovanın şərəfinə adlandırılmışdır.
Hacıeynək (Mahnişan)
Hacıeynək - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 25 nəfər yaşayır (5 ailə).
Qaraağac (Bəradost dehistanı)
Qaraağac — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 408 nəfər yaşayır (64 ailə).
NGC 1506
NGC 1506, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nuriya Kabanillas
Nuriya Kabanillas (9 avqust 1980) — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Nuriya Kabanillas İspaniyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində qızıl medalın sahibi olub.
Biberşteyniyakimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Denis
Denis — kişi adı.
Adət hüququ
Ümumi məlumat
Dünyəvi və tarixi təcrübə sübut edir ki, ümumi davranış qaydasının ifadə olunmasının başqa formaları da mövcuddur. Bir sıra ölkələrdə hüquq mənbələrinə yalnız normativ aktlar yox, həm də hüquqi adətlər, məhkəmə və hüquq presedentləri daxil edilir. Hüquqi adəti yəni adət hüququnu belə anlamaq lazımdır ki, o, dövlətdən asılı olmayaraq təşəkkül tapmış və cəmiyyət üzvlərinin şüurunda məcburi mahiyyət kəsb etmişdir. O yerdə ki, qanun susur, orada adət hüququnun təsiri başlayır.
Məsələn, inqilaba qədərki Rusiyanın tarixinə nəzər salsaq görərik ki, qanunların çatışmaması üzündən hakimlərin adət hüququna müraciət etmək ixtiyarı olmuşdur. Adət hüququ qanuna zidd olmamalıdır. Məhkəmə presedenti o zaman hüquq mənbəyi hesab olunur ki, konkret iş üzrə məhkəmənin qəbul etdiyi qərarın gələcəkdə oxşar işlərin həllində məhkəmədə ümumi qayda ola biləcəyi qəbul edilsin. Belə hallarda məhkəmə qərarları mahiyyətcə hüquq normasına çevrilir və ona ümumməcburi qayda kimi istinad edilə bilər. Məhkəmə presedenti xüsusən Böyük Britaniyada geniş yayılıb.
Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində də Adət hüququ normalarına müstəsna hallarda yer verilmişdir.
Bizim ölkədə məhkəmə praktikasına, məhkəmə qərarlarına başqa cür yanaşma var, məsələn məhkəmənin vəzifəsi norma yaratmaq yox, mövcud normaları tətbiq etməkdir.
IV Agis
IV Agis — e.ə. 245–241-ci illərdə Sparta padşahı. Spartada islahatçı hökmdar olaraq tanınmışdır. Borcların ləğvi, torpağın azad əhali arasında bölüşdürülməsi və s. yollarla ölkədəki narazılığı zəiflətməyə, Spartanın keçmiş hərbi qüdrətini bərpa etməyə çalışmışdır. İri torpaq sahibləri onun islahatlarını ləğv etmişdir. IV Agis hakimiyyətdən salınaraq edam olunmuşdur.
Asimmetriya
thumb Asimmetriya — Çox vaxt vizual obyektlərə və təsviri sənətə münasibətdə istifadə olunur. Bədii yaradıcılıqda asimmetriya formalaşma və ya kompozisiyanın əsas vasitələrindən biri kimi çıxış edə bilər.
Luis Paster, bioloji molekulların asimmetrik olduğunu irəli sürmüşdür, onun dövründə və indi fiziki proseslərin simmetriyası vurğulansa da, zamanından başlayaraq fundamental fiziki asimmetriyalar mövcud olduğu məlumdur.
Yuxarı Çardaxlar
Yuxarı Çardaxlar — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Rayon mərkəzindən 14 km məsafədə, mərkəzə nəzərən şimal-şərq hissəsində, Böyük Qafqazın cənub ətəklərində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə orta məktəb, həkim məntəqəsi, mədəniyyət evi, uşaq bağçası, EATS, rabitə şöbəşi, məscid, futbol meydançası vardır.
Qəsrik (Bəradost dehistanı)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 122 nəfər yaşayır (20 ailə).
Yuxarı Çardaxlar
Coğrafiyası və iqlimi
Yuxarı Çardaxlar kəndi, rayon mərkəzindən 16 km şimali-şərqdə yerləşir. Şimal tərəfdən Böyük Qafqaz sıra dağları, cənubdan Muxax kəndi ilə həmsərhəddir.
Kəndin ərazisi 1293 hektardır.
Əhalisi
Əhalisi 2141 nəfər, əsasən avarlardan ibarətdir. Dini mənsubiyyəti müsəlman.
Kənd RİHB-nın ərazi İcra nümayəndəsi və Yuxarı Çardaxlar Bələdiyyəsi tərəfindən idarə olunur.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və heyvandarlıqdır.
Burlesk
thumb|303x303px|Burlesk Burlesk-burleskpoeziyası (, – zarafatcıl, burla – zarafat sözündən) — ədəbiyyat da parodiyalı üslublaşdırma forması.
Təsviri
Burada komik effekt mövzunun onun ifadə tərzinə uyğun gəlməməsi üzərində qurulur. Burleskdə yüksək (ali) mövzu kinayəli tərzdə, parodiya şəklində, bəsit (bayağı) mövzu isə, əksinə, yüksək üslubda işlənir. Burlesk nümunəsi olan “Siçanlarla qurbağaların müharibəsi” (e.ə. 6–5-ci əsrlər) poeması Homer eposuna parodiya kimi yazılmışdır. “Burlesk” anlayışı italyan şairi F.Berninin “Opere burlesche” (1548) toplusunun adından götürülmüşdür. Avropa ədəbiyyatında Burlesk İntibah, xüsusilə klassisizm dövründən, əsasən, poema janrında yayılmışdır (bax: İroikomik poema). Fransız şairi P. Skarronun (1610–60) “Libasını dəyişmiş Vergili” (1648–52) poema sı (Qədim Roma şairi Vergilinin “Eneida” eposunun parodiyası) Burleskin bariz nümunəsidir.
UR-100N
UR-100N (rus: УР-100Н; NATO kod adı: SS-19 Stiletto), SSRİ istehsalı olan qitələrarası ballistik raketdir. Döyüş raketi 1970-ci illərdə yaradılıb və raket buraxıcı qurğuların əsasını formalaşdırmışdır. 6 müharibə başlığına sahib olan bu döyüş raketinin lülə uzunluğu 2.5 m, partlama mexanizmi 400 kt (Mod 3), 5 Mt (Mod 2), hərəkət mənzili 10.000 km, idarəetmə sistemi isə Ətalət Naviqasiya Sisteminə əsaslanmışdır.
.
Ruslan İsmayılov
İsmayılov Ruslan Şöhrət oğlu — Azərbaycan aktyoru, rejissoru və aktyor sənəti müəllimi.
Həyatı
Ruslan İsmayılov 12 dekabr 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dram teatrı və kino aktyoru fakültəsinə, rejissor Cənnət Səlimovanın kursuna daxil olaraq 2002-ci ildə təhsilini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2004-cü ildə həmin ali məktəbin magistraturasını da fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. 2004-2005-ci ilərdə hərbi xidmətdə olub. 1998-2003-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Pantomim Teatrında aktyor vəzivəsində çalışıb. 2003-2012-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Yuğ Teatrıında aktyor və rejissor kimi fəaliyyət göstərib. 2007-ci ildə British Councilun "Forum teatr"ının iştirakçısı olub. 2012-2014-ci ilərdə Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında aktyor işləyib. 2014-ci ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində aktyor sənəti üzrə dərs deyir.
Səhnə hərəkəti, plastika, səhnə döyüşü, pantomim, qılınc təlimi, rəqs (milli, Latın Amerikası, müasir, disko, brek, modern) sahəsində bacarığa malikdir.
Azərbaycan dili, rus dili, türk dilini sərbəst, ingilis dilini zəif bilir.
Spiritualizm
Spiritualizm termini latınca ruh mənasını verən spiritus sözünün sifəti spiritualis sözündən yaranmış olub ruhçuluq mənasında istifadə edilir. Azərbaycan dilində mənəviyyatçıllq olaraq da adlandırılır. Hal-hazırda dini, mistik və fəlsəfi sahələrdə bir çox axın, ekol və qruplar özlərinə spiritualist adını versə də aralarında qanun, görüş və qavrayış baxımından vacib fərqlər vardır. Aralarındakı əsas ortaq nöqtə ruh adlanan mənəvi bir ünsürün varlığını qəbul etmələridir. Lakin bunlardan bir qismi ruhun orijinal və özünə məxsus olduğunu qəbul etməz, bir qismi ruhun davamlı olaraq inkişaf içində olduğuna qarşıdır, bir qismi isə ruhun davamlı olaraq təkrar başqa bədənə girdiyini qəbul edir. Bu səbəbdən bəzi ensiklopediyalarda sprititualizm adlanan ruhçuluq iki hissədə ələ alınır:
Mövzu haqqında yetərli məlumatlı olmayanlar spiritualist sözünün istifadə edildiyi hər axın, ekol və qrubun reinkarnasiyanı qəbul etdiyini düşünürlər. Ancaq bu, ruhun varlığını qəbul edənlərin istifadə etdiyi çox ümumi bir termindir. Məsələn ABŞ-də adında spiritualist sözü olan, sayları yüzü keçmiş Xristian təşkilat, quruluş və təriqət var olub reinkarnasiya qanununu qəbul etmirlər.
Bəziləri isə ruhçuluğu materiyaçılığın əleyhdarı olaraq ələ alır. Bu, fəlsəfi sahədə bəzi spiritualist axınlar üçün keçərli olmaqla birlikdə bütün spiritualist görüşlər üçün keçərli deyildir. Məsələn neo-spiritualizm, ruh və materiyanın ayrılığını deyil, birliyini müdafiə edir və materialist görüşdən tamamilə qopmuş ruhçuluğu tənqid edir.
Saxta xəbərlər
thumb|1894-cü ildə [[Fredrik Bör Opperin çəkdiyi "saxta xəbərlər" yazan reportyorlar illüstrasiyası]]
Saxta xəbərlər və ya yanlış xəbərlər — Sarı jurnalistikanın növü sayılır və ənənəvi çap, yayım xəbərləri mediası və ya onlayn sosial media vasitəsi ilə yayılmış qəsdən səhv məlumatlar və ya xaoslardan ibarətdir. Saxta və ya yanlış xəbərlərin arxasında müxtəlif məqsədlər durur, lakin ekspertlərin fikrincə, bu xəbərlər əsasən maddi gəlir və ya siyasi hədəflərdən ilhamlanır.
Xalqın Xidmətçisi (siyasi partiya)
Xalqın Xidmətçisi (Слуга народу) — Ukrayna siyasi partiyası. Partiyanın lideri Volodimir Zelenski.
Xalqın Xidmətçisi partiyası 2018-ci ilin mart ayında eyniadlı serialın istehsalçı şirkəti Kvartal 95 işçiləri tərəfindən quruldu.
Miloş Obrenoviç
İlk illəri
250px|thumb|right| Miloş Obrenoviç gənc yaşlarda Miloş Teodoroviç, kəndli Teşo (Teodor) Mixayloviç və Vişnya Uroşeviçin ailəsində 1780-ci ildə Serbiyanın qərbində, Pojeqa yaxınlığındakı Qornya Dobrina kəndində anadan olub. 1802-ci ildə vəfat edən atasının ailəsi əvvəlcə çox yoxsul idi və Miloş çoban işləməyə məcbur qalıb. Lakin ana tərəfdən qardaşı Milan Obrenoviç mal-qara ticarətindən varlanandan sonra Miloş onun xidmətinə kargüzar olaraq daxil olub. Nəticədə o, da qısa müddət sonra var-dövlət sahibinə çevrilib. Miloşun daha iki qardaşı var idi. Miloşla müqayisədə daha yaxşı təhsil almış Efraim və Yovan idilər. Sonradan Efrayim Şabac və Belqradın qubernatoru olub və Belqradda qurduğu botanika bağı hazırda onun adını daşıyır.
Birinci Serb üsyanı
1804-cü ildə Qarageorgi Petroviçin başçılıq etdiyi birinci serb üsyanının başlanmasında qardaşı ilə birlikdə döyüşçü kimi iştirak etdi.
Miloş Teodoroviç üsyançıların (üsyançıların) liderlərindən birinə çevrildi. Lakin 1810-cu ildə Qarageorginin öldürdüyü qardaşı Milanın soyadını götürərək Miloş Obrenoviç oldu. O, həmçinin qardaşının bütün sərvətinin sahibinə çevrildi. Bundan sonra üsyanın iki lideri arasında kəskin toqquşma başladı.1813-cü ildəki üsyan uğursuzluqla başa çatdıqdan sonra o, ölkədə qalan azsaylı nüfuzlu hərbi rəhbərlərdən biri oldu. Bununla da həmin çətin dövrdə xalqın əhəmiyyətli hissəsinin etimadını qazandı. Hətta Osmanlılar əhəmiyyətli üstünlüklərinə baxmayaraq, onunla sülh danışıqlarına girməyə razılıq verdilər. Ujice döyüşündən sonra Miloş Rudnitski, Pojegski və Kraguevatski, yəni demək olar ki, Serbiyanın bütün cənub-qərb ərazilərinin knyazı titulunu qazandı. Dövlət əmlakının idarə edilməsinin və əsas vergilərin yığılmasının mərhəmətinə sahib olan Miloş Sava, Dunay və Morava üzərindəki nəqliyyatı ələ keçirə bildi. İlk illərdə o, Osmanlılara sadiq qaldı və 1814-cü ildə Hacı-Prodan kimi tanınan voyevoda Prodan Qliqoriyeviç üsyan qaldıranda Miloş onun yatırılmasında iştirak etdi. Bunda onun əsas məqsədi ona tabe kəndlərin Osmanlıların qisasından qorumaq idi.
İdarəçilikdə
thumb|right|alt=250|Serbiyanın knyazı Miloş Obrenoviç 1815-ci ildə Osmanlı zülmünün güclənməsi ilə o, 1815-ci ildə Takovada başlayan İkinci Serb üsyanının seçilmiş lideri kimi aparıcı rolu öz üzərinə götürdü. Miloş böyük döyüşlərdə iştirak edir və Osmanlılarla şəxsən danışıqlar aparırdı. 1815-ci ildə serblərin hər tərəfdən təqib etdiyi Osmanlılar Pojarevets şəhərində möhkəmləndilər. Lakin serblər şəhəri hücumla ələ keçirdilər. Bundan sonra osmanlıların bir hissəsi qaçdı, digərləri isə şəhər kilsəsində özlərini müdafiə etməyə başladılar. Lakin bu, onlara kömək etmədi və kilsə hücuma məruz qaldı. Hücum edənlərin ilk önündə knyaz M. Obrenoviç durdu.
Rusiyanın təzyiqi altında Maraşlı Əli Paşanın başçılıq etdiyi Osmanlı hakimiyyəti Miloş Obrenoviçin başçılıq etdiyi Serbiyanın yarı muxtar, qarışıq serb-osmanlı administrasiyası üçün şifahi razılaşmaya əldə edildi. Miloşun mahir rəhbərliyi sayəsində osmanlılar ölkənin bir çox mühüm məntəqələri tərk etməli oldular. Eyni zamanda, Miloş yalnız ayrı-ayrı paşaların sui-istifadələrinə qarşı mübarizə apararaq, həmişə sadiq təbəə libasına girərək onlarla danışıqlara girməyə çalışırdı.
1817-ci ildə Qarageorgi Avstriyadan gizli şəkildə Serbiyaya qayıtdı. O, yenidən üsyan qaldırmaq niyyətində idi. Bundan xəbər tutan Miloş onun yerini dərhal osmanlılara bildirdi. İyulun 13-dən 14-nə keçən gecə Obrenoviçin adamları Smederev bölgəsində olan Radovan kəndi yaxınlığında Karageorgini qətlə yetirib, başını Belqrad paşasına göndərdilər. Əsas rəqibindən bu yolla xilas olan Miloş serb xalqının yeganə lideri olaraq qaldı. Bu hadisədən sonra Qarageorgiyeviç və Obrenoviç sülalələri arasında 100 ildən çox davam edən hakimiyyət uğrunda mübarizə başladı.
6 noyabr 1817-ci ildə əyalət knyazları, mitropolit və bir neçə arximandrit onu irsi hakimiyyətə malik olan Serbiyanın ali knyazı kimi təntənəli şəkildə tanıdılar. Həmin andan Serbiya vassal da olsa müstəqil dövlət oldu. Formal olaraq onun müstəqilliyi üç il sonra Osmanlı imperiyası tərəfindən tanındı. 1827-ci ildə Milosun hakimiyyəti çağırılmış ümumi Serb məclisi tərəfindən təsdiqləndi.
Onun ilk hakimiyyəti dövründə davamlı diplomatiya yolu ilə Serbiya Osmanlı imperiyasında muxtar knyazlığa çevrildi. Miloş yeni sosial təbəqəni - azad kəndliləri yaradaraq feodal quruluşunu ləğv etdi. Həmçinin, savadsız olmasına baxmayaraq, o, 82 məktəb, 2 pro-gimnaziya, 1 gimnaziya və Serbiya Knyazlığının Liseyini yaratmışdı. Bu da ali təhsilin inkişafının əsasına çevrildi.. O, taxt-tacdan imtina etməzdən əvvəl Serbiyanın ən zəngin adamı və Balkanların ən zənginlərindən biri idi.
Bütün bu müsbət keyfiyyətlərə baxmayaraq, Miloş tək hakimiyyətliyə can atırdı. O, idarəetmədə daha çox əvvəlki Belqrad Paşasını təqlid etməyə çalışırdı. Miloş heç kəslə hesablaşmır, böyük var-dövlət yığmağa çalışırdı. Onun adamları nəinki heç nə ödəmədən ölkəni dolaşırdılar, hətta özbaşına camaatın atlarını əllərindən alıb onları qarət edirdilər. Onun mülkləri ətrafında yaşayan kəndlilər biyar ilə yüklənmişdi. O, duz ticarətini öz monopoliyasına çevirib, ondan çox böyük gəlirlər əldə edirdi. Öz hərəkətləri ilə o, ölkə əhalisinin əksəriyyətini, hətta qardaşı Efrayimi də özünə qarşı çevirdi. O, vaxtı ilə Miloşun yüksəlişinə töhfə vermiş qubernator Toma Vuçiçlə birlikdə Valaxiyaya qaçdı. Miloşun arvadı Lyubitsa kifayət qədər sərt və müstəqil qadın idi. O, Serbiya siyasətinə böyük təsir göstərirdi. Çox vaxt onun fikirləri ərinin düşüncələrindən fərqlənirdi.
Vəzifədən getməsi və geri dönüşü
250px|thumb|right|Miloş Obrenoviçin Takovoda uzaldılmış abidəsi Nəticədə narazılıq 1835-ci ildə müxalifətin üsyanında ifadə olundu. Bu, Miloşu Sretenski Xartiyası kimi tanınan və səlahiyyətlərini senatla məhdudlaşdıran konstitusiyanın qəbulu ilə razılaşmağa məcbur etdi. Bu konstitusiya o dövrün standartlarına görə kifayət qədər liberal idi və ölkədə hüquqi dövlətin əsaslarını qoydu. Bir az yenidən işlənmiş formada konstitusiya 1838-ci il Xətti-Şərifi üçün əsas oldu. Bu da Miloşun hakimiyyətini bir daha təsdiq etdi və Serbiyanın 1869-cu ilə qədər qüvvədə olan yeni konstitusiyasına çevrildi. Yeni konstitusiyanın qəbulu artıq Osmanlı imperiyası ilə razılaşdırılmadı.
Miloş davamlı olaraq Xətti-Şərifi kobud şəkildə pozurdu. Konstitusiyanın elanından dərhal sonra rəsmi qəzet knyazın Serbiyanın yeganə hökmdarı olduğunu və Serbiya onun hakimiyyəti altında xoşbəxt olduğu üçün hakimiyyəti heç kimlə bölüşməməli olduğunu bildirirdi. 1835-ci il martın 17-də konstitusiyaya yalnız məclis dəyişikliklər edə bilsə də, Miloş konstitusiyanı şəxsən ləğv etdi. Miloş avtokratiyasının nəticəsi 1839-cu ildə xaricdən qayıdan Vuçiçin başçılıq etdiyi yeni üsyan oldu. Miloş oğlu II Milanın lehinə taxtdan imtinaya imza atdı və tələsik Serbiyadan getdi. Lakin sürgün zamanı bir çox iri tacirlər öz işlərini onun nəzarətinə verdilər.
Milanın hökmdarlığı cəmi 25 gün sürdü. 13 iyunda taxta çıxan Milan 8 iyulda qəflətən vəfat etdi. Milanın ölümündən sonra taxta çıxan qardaşı Mixaylo (Mixail III) 1839-1842-ci illərdə hökmranlıq etdikdən sonra Aleksandr Qarageorgiyeviç onu vəzifəsindən uzaqlaşdırdı. A.Qarageorgeviçin hakimiyyəti dövründə, Avropanın mürəkkəb qəsb üsulları Milonun kobud despotizmindən daha çətin olduğu ortaya çıxdı. Serb cəmiyyətində Miloşu arzulamağa başladı. 1858-ci ildə məclis Miloşu knyaz kimi bərpa etmək qərarına gəldi.
O, 1858-ci ildə Müqəddəs Endryu görüşündən sonra hakimiyyətə qayıtdı. İkinci hakimiyyəti dövründə uzun illər sürgünə görə məsul hesab etdiyi siyasi opponentləri təqib etmək əmri verildi. Lakin o, ölkədə parlament sistemini quran Məclis Qanununu qəbul etdi. Miloş Obrenoviç 26 sentyabr 1860-cı ildə vəfat etdi. Ölümündən sonra III Mixail Obrenoviç yenidən Serb knyazı oldu.
Avstraloid (irq)
Avstraloid irqi — böyük Melanesiya-Avstraliya irqinin tərkibində kiçik irq; bəzən ayrıca böyük irq kimi də qeyd edilir.
Haqqında
Avstraloid geniş irqi təsnifatdır. Konsepsiyası irqi təsnifatın bir tipoloji üsulu ilə yaranmışdır. Cənub-Şərqi Asiyanın,Avstraliyanın və Okeaniyanın tünddərili aborigen əhalisinin mənsub olduğu irq. Avstraloid irqinin klassik tipi, əsasən, avstraliyalılarla (aborigenlərlər) təmsil olunur: ayrı-ayrı xüsusiyyətlərinə Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya və Qərbi Okeaniyanın bəzi populyasiyalarında da təsadüf edilir. Avstraloid irqi üçün dərinin tünd rəngli (lakin Afrika zəncilərinə nisbətən bir qədər açıq rəngli), gözün qüzehli qişasının tünd-qəhvəyi, saçın dalğalı, yaxud qıvrım, tünd-bənövşəyi, yaxud qara olması (bəzi populyasiyalarda uşaqların və gənc qadınların saçının nisbətən açıq rəngli olmasına baxmayaraq) səciyyəvidir. Zəncilərdən fərqli olaraq Avstraliya irqinin nümayəndələrinin bədənlərində və üzlərində 3-cü tük örtüyü inkişaf etmişdir, burunları enli, üst dodaqları hündür və qalın, kəllə qutusu orta böyüklükdə, sifətləri ortaenlidir, proqnatizm müşahidə edilir; dişləri çox iri, ətrafları uzundur.
Burnonit
Burnonit (fransız mineraloqu J.L.Burnonun soyadından) — mürəkkəb sulfidlər qrupundan mineral, PbCuSbS3..
Təsviri
Romb sinqoniyasında kristallaşır. Qısa prizmatik və ya sütunvarı kristallar əmələ gətirir. Adətən, dənəvər aqreqatlar yaradır. Təkərvarı, yaxud xaçşəkilli ikiləşmələr səciyyəvidir. Rəngi poladı-bozdan dəmiri-qarayadək dəyişir. Metal parıltılıdır. Sərtliyi 2,5–3, sıxlığı təqr. 5840 kq/m3. Kövrəkdir. Dielektrikdir. Hidrotermal yataqlarda qalenit, pirit, xalkopirit, sfalerit, falers filizləri, bulanjerit və külçə qızılla assosiasiyada olur. Yüksək konsentrasiyalarda qurğuşun, mis, sürmə filizidir; digər filiz mineralları ilə birlikdə çıxarılır. Rusiya Federasiyasında, Ukraynada, Çexiyada, Almaniyada, həmçinin ABŞ-də, Avstraliyada və Cənubi Amerikanın bir sıra ölkəsində yataqları var.
Dürand xətti
Dürand xətti (, د ډیورنډ کرښه) — Cənubi-Mərkəzi Asiyada Əfqanıstan ilə Pakistan arasında beynəlxalq 2670 kilometrlik (1,660 mil) sərhəd. Böyük Britaniyanın Britaniya Hindistanını genişləndirməyə çalışdığı üç ingilis-əfqan müharibəsi nəticəsində meydana gəlmişdir. Bu xətt Əfqan Əmiri Əbdürrəhman xan və Hindistan Müstəmləkə İdarəsinin katibi Ser Mortimer Dürand arasında 1893-cü ildə aparılan danışıqlar nəticəsində yaranmışdır. Əfqanıstan hökuməti onu sərhəd kimi tanımaqdan imtina edir.
XIX əsrin ortalarında Çar Rusiyasının Mərkəzi Asiyanı ələ keçirməsindən sonra Britaniya İmperiyası üçün həyəcan təbili çalınırdı. Britaniya əsas müstəmləkəsi olan Hindistana Çar Rusiyanın yaxınlaşmasını ciddi təhlükə olaraq görürdü. Hindistanı qorumaq üçün Əfqanıstan ideal bufer zona idi. Əfqanıstanın dağlarından zəngin Hindistan ovası yüksəkdən görünürdü və ona görə də buranın çox böyük strateji əhəmiyyəti var idi. Bu geostrateji mübarizə "Böyük Oyun" adlandırılan paylaşım mübarizəsinin əsas parçalarından biri idi. Britaniya İmperiyası Əfqanıstan-müstəmləkə Hindistan arasında rəsmi sərhədlər yarada bilməmişdi. İkinci Əfqan-Britaniya müharibəsində əfqanların məğlub olmasından sonra 1893-cü ildə Əfqanıstan-Britaniya Hindistanı arasında sərhəd xətti müqaviləsi razılaşdırılır. Müqaviləyə Britaniya tərəfdən xarici işlər katibi Mortimer Durand imza atır və 2640 km-lik sərhəd xətti onun adını daşıyır. Durand xətti regionun ən böyük millətlərindən biri olan paştunların yaşadığı, Paştunistan adlı regionu iki yerə ayırırdı. Bu da, gələcəkdə yaşanacaq bir çox problemlərin bünövrəsini təşkil etdi. Vəziristanlılar və digər qəbilələr, Əfqanıstan İngilislərlə sülh müqaviləsi imzaladıqdan sonra da İngilis işğalına müqavimət göstərməyə davam etdilər.
1893-cü il 12 noyabr tarixli bir səhifəlik müqavilədə Dürand xətti xaricində müdaxilə etməmək öhdəliyi də daxil olmaqla yeddi qısa məqalə var. 1894-cü ildən başlayaraq sərhədin təxminən 800 milini (1300 km) əhatə edən ingilis-Əfqan ortaq demarkasiya xətti çəkildi. İngilis-Rusiya "Böyük oyun" un sonlarına doğru qurulan bu xətt Əfqanıstanı bölgədəki İngilis və Rusiya maraqları arasında bufer zonası olaraq təyin etdi. 1919-cu il İngiltərə-Əfqanıstan müqaviləsi ilə bir qədər dəyişdirildisə də, bu xətt 1947-ci ildə Hindistanın bölünməsindən sonra Pakistana miras qaldı.
Dürand xətti sərhədin hər iki tərəfində yaşayan etnik puştunları ikiyə bölərək Pakistan və Əfqanıstandan keçir. Pakistanın şimal və qərbindəki Hayber-Paxtunxva və Bəlucistanı və Gilgit-Baltistanı Əfqanıstanın şimal-şərq, şərq və cənub əyalətlərindən ayırır. Xəttin Qərb ucu İran, şərq ucu isə Çinin qərbindədir. Geopolitik və geostrateji baxımdan, 1980-ci illərdən bəri qaçaqmalçılıq və terrorizmə görə dünyanın ən təhlükəli sərhədlərindən biri kimi təsvir edilmişdir.
Dürand xətti beynəlxalq səviyyədə Pakistanın qərb sərhədi kimi tanınsa da, Əfqanıstan tərəfindən böyük ölçüdə tanınmamış qalır. Keçmiş baş nazir və daha sonra Əfqanıstanın prezidenti Sərdar Məhəmməd Daud Xan sərhədin bu xətlə olmasına qarşı çıxmış və məsələyə yenidən baxılması üçün mübarizə aparmışdır. Lakin 1976-cı ilin avqust ayında Pakistana rəsmi səfəri zamanı Dürand xəttini beynəlxalq sərhəd kimi tanıyaraq mövqeyini yumşaltmışdır. 2017-ci ildə sərhədlərarası gərginliklər fonunda Əfqanıstanın keçmiş prezidenti Həmid Karzai Əfqanıstanın Dürand xəttini iki ölkə arasındakı beynəlxalq sərhəd olaraq “heç vaxt tanımayacağını” söyləmişdir.
Tarixi
250px|thumb|right|Araxosiya və Paktas eramızdan əvvəl I minillikdə. Dürand xəttinin keçdiyi ərazidə ən qədim dövrlərdən bəri ən azı e.ə. 500-cü ildən bəri yerli puştunlar tərəfindən məskunlaşmışdılar. Yunan tarixçisi Herodot Eramızdan əvvəl 1-ci minillikdə Araxosiyada və ətrafında yaşayan paktyanlar adlı bir xalqdan bəhs etmişdir. Bəluc tayfaları etnik bəluc xalqını bir-birindən ayıran Bəlucistan bölgəsindən keçən xəttin cənub hissəsində yaşayırlar.
Müasir Əfqanıstan dövlətinin siyasi tarixi 18-ci əsrdə mövcud olmuş Hotaki və Durrani sülalələri ilə başlayır. 19-cu əsrin sonlarında Əfqanıstan həmin dövrdə hökmranlıq etmiş Britaniya Hindistanı və Rusiya İmperiyası arasındakı "Böyük oyun"da bufer ölkə rolunu oynamışdır. 1893-cü ildə Britaniya Hindistanı ilə sərhəddə yaradılan Durand xətti əfqan hökuməti tərəfindən tanınmadı və 1947-ci ildə Pakistanın müstəqillik əldə etməsindən sonra bu ölkə ilə əlaqələrin gərginləşməsinin əsas səbəblərindən biri hesab olunur. 250px|thumb|left|Ser Mortimer Dürand. Britaniyalı diplomat və Hindistan Müstəmləkə İdarəsinin katibi. Xətt onun adı ilə adlanmışdır.
Dürand xəttinin meydana gəlməsi
1839-cu ildə Birinci ingilis-əfqan müharibəsi (1838-1842) zamanı ingilislərin rəhbərlik etdiyi Hindistan qüvvələri Əfqanıstanı işğal etdi və Əfqan hökmdarları ilə müharibəyə başladı. İki il sonra, 1842-ci ildə ingilislər məğlub oldu və müharibə sona çatdı. İngilislər 1878-ci ildə İkinci ingilis-əfqan müharibəsi (1878-1880) zamanı yenidən Əfqanıstanı işğal etdilər. İngilislər Əbdürrəhman xanın hakim təyin edilməsinə müvəffəq oldular və 1880-ci ildə Qandamak Müqaviləsi imzalandı. İngilislər bütün geosiyasi hədəflərinə çatdıqlarından sonra geri çəkildilər.
1893-cü ildə Mortimer Dürand, Hindistan Müstəmləkə İdarəsi tərəfindən Əbdürrəhman xanın ilə təsir dairələrinin sərhədlərini müəyyənləşdirmək, habelə diplomatik münasibətləri və ticarəti yaxşılaşdırmaq üçün bir müqavilə imzalamaq üçün Kabula göndərildi. 1893-cü il noyabrın 12-də Dürand xətti razılaşması əldə edildi. Hər iki tərəf daha sonra Əfqanıstanın Xost şəhəri yaxınlığında, indi Pakistanın Federal İdarə Edilən Qəbilə Bölgələrinin (FATA) bir hissəsi olan kiçik bir qəsəbə olan Paraçinarda görüşdülər. İngilislər tərəfdən Mortimer Dürand və Sahibzada Abdul Qayyum, ingilis Vitse kralı təmsil edən Hayber Agentliyi və General Qubernator iştirak edirdi. Əfqan tərəfini isə Sahibzada Abdul Lətif və Əfqanıstanın Xost vilayətinin keçmiş valisi Sərdar Şireendil Xan Əbdürrəhman xanı təmsil edirdi. Dürand xətti müqaviləsinin 1893-cü il original nüsxəsi ingilis dilində, tərcümə nüsxələri dari dilində yazılmışdır. Əldə olan razılaşmaya və ya müqaviləyə görə, o vaxtlar FATA və Sərhəd Bölgələrini əhatə edən Pakistan əyaləti olan Hayber-Paxtunxva olaraq bilinən Şimal-Qərbi Sərhəd Əyaləti adlanan yeni bir vilayətin yaranmasına səbəb oldu. Həmçinin Əfqanıstanın Nuristan və Vaxanı da öz ərazisinə qatmasına gətirib çıxardı.