cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lahıc misgərlik sənəti
Misgərlik UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs siyahısında
2015-ci il 30 noyabr — 4 dekabr tarixində Namibiyanın paytaxtı Vindhuk şəhərində UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrsin Qorunması üzrə Hökumətlərarası Komitəsinin 10-cu sessiyası keçirilib. Sessiya çərçivəsində ölkələr tərəfindən Qeyri-maddi mədəni irs üzrə Reprezentativ siyahıya daxil edilməsi üçün təqdim olunan nominasiyalara dekabrın 1-də baxılmasına başlanmışdır. Azərbaycan tərəfindən "Lahıc misgərlik sənəti" nominasiyası təqdim olunub. Komitənin iclasında bununla bağlı müzakirələrdə qeyd olunub ki, bu nominasiya faylı Qeyri-Maddi Mədəni İrsin qorunmasına dair Konvensiyanın bütün kriteriyalarına cavab verməklə yanaşı, nümunəvi bir namizədlik faylı kimi gələcəkdə digər ölkələrin öz fayllarını hazırladıqları zaman bundan istifadə etmələri tövsiyə edilib. "Lahıc misgərlik sənəti" faylı Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, UNESCO-nun və İSESKO-nun Xoşməramlı səfiri Mehriban xanım Əliyevanın dəstəyi ilə, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin, Xarici İşlər Nazirliyinin, Azərbaycan Respublikasının UNESCO yanında Daimi Nümayəndəliyinin və bu sahədə ekspertlərin birgə əməkdaşlığı ilə hazırlanaraq UNESCO-ya təqdim edilib. Beləliklə, Lahıc misgərlik sənəti UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ siyahısına daxil edilib. Lahıc misgərlik sənətinin UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ siyahısına daxil edilməsi Azərbaycan xalqının keçmiş dövrlərdən bəri ifadə etdiyi mədəni dəyərlərinə verilən qiymətlə yanaşı, bu sənətin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması, eyni zamanda Lahıcda yaşayan əhalinin sosial-iqtisadi rifahının artmasına töhfə verəcək.
Marek Hamşik
Marek Hamşik — Hücumameylli yarımmüdafiəçi mövqeyində oynayan slovakiyalı peşəkar futbolçu. Napoli futbol komandasının kapitanı və Slovakiya milli futbol komandasının vitse kapitanıdır.
Lahıc misgərlik sənəti
Poçt markası üzərində
Lahıc misgərlik sənəti 2014-cü ilin dekabr ayında buraxılmış "Azərbaycan — Rumıniya birgə buraxılışı"na aid poçt markalarında təsvir olunmuşdur.
Macarıstan himni
Macarıstan himni — «Himnusz» kompozisiyası, həmçinin «Isten, áldd meg a magyart» («Tanrı, macarlara xeyir-dua ver») kimi məşhurdur. Sözlərin müəllifi — Ferents Kölçei (Kölcsey Ferenc). Bəstəkarı — Ferents Erkel (Erkel Ferenc).
Marek Hamşik
Karyerasına 2004-cü ildə Slovan Bratislava da başladıqdan 1 il sonra İtaliya nın Breşiya komandasına keçmişdir. 2007-ci ildə A Seriyası na təzəcə qayıdan Napoliyə transfer edilmiş və orada start heyət oyunçusuna çevrilmişdir. Onun enerjisi, liderlik, yaradıcılıq qabiliyyətləri və yarımmüdafidən qol vəziyyəti yaratma təsəvvürü komandaya iki İtaliya kuboku, bir İtaliya Superkuboku, UEFA Çempionlar Liqası na vəsiqə və 2014-15-ci il UEFA Avropa Liqası nın yarımfinalına vəsiqə qazandırmasında rol oynamışdır. Milli komandada o, Slovakiyanı 2010-cu il Dünya Çempionatı nda təmsil etmiş və komandası qrup mərhələsinin son matçında sabiq çempion İtaliya nı məğlub edərək səkkizdə bir finala vəsiqə qazanmışdır. 2016-cı il Avropa Çempionatı nda da Hamşik əsas heyətdə yer almışdır.
Çıxışlarına görə, Hamşik həmçinin bir çox fərdi mükafatın da qalibi olmuşdur. O, beş dəfə Slovakiyanın ən yaxşı futbolçusu seçilmiş və 2008-ci ildə A Seriyasının Ən Yaxşı Gənc Futbolbolçusu mükafatını qazanmışdır. 2011-ci ildə A Seriyasında İlin komandası nın tərkibində, həmçinin 2015-ci ildə Avroliqada mövsümün komandası nda yer almışdır. 2013-cü ildə Hamşik Bloomberg tərəfindən Avropada ən yaxşı səkkizinci futbolçu seçilmişdir.
İlk illəri
2004-cü ildə 17 yaşlı gənc istedad kimi 500.000 €-ya Breşiya ya transfer olunmuşdur. A Seriyası ndakı debüt matçında komandası səfərdə Kiyevo Veronaya 3-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur. Növbəti mövsümdə, Breşiya çempionatı 19-cu pillədə başa vurur və B Seriyası na düşür. 2005-06-cı illərdə o, Breşiyada 24 oyun keçirir və komandası mövsümü 10-cu pillədə başa vurur. 2006-07 mövsümündə isə Marek baxımlı oyun sərgiləyərək, 40 oyuna 10 qol vurur.
Frans Ferdinand
Həyatı
Böyük hersoq Karl Lyudviqin (1833-1896) böyük oğlu—imperator İosifinin və hər iki Siciliyanın şahzadəsi Mariya Annunsiatin (1843-1871) qardaşı. O, 1875-ci ildə Modensk hersoqu, Habsburqlar sülaləsinin digər qolunun nümayəndəsi V Françeskodan Este adını və külli miqdarda miras əldə etdi. 1896-cı ildə, atasının ölümündən sonra Avstriya-Macarıstan taxt-tacının vəliəhdi oldu. Lakin faktiki olaraq onu taxt-taca 1889-cu ildən, dayısı Frans İosifin yeganə oğlu, tac şahzadəsi Rudolfun intiharindan sonra hazirlamağa başlamışdilar. 200px|thumb|left|Frans Ferdinand (sağda) ailəsi ilə birlikdə Frans Ferdinand 1893-cü ildə hərbi təhsil aldıqdan sonra böyük dünya səyahətinə çıxır, Avstraliyada “Kayzerin Yelizaveta” kreyserini ziyarət etdikdən sonra Yeni Zelandiya, Solomon adaları, Yeni Qvineya, Tailand və Yaponiyanı dolaşır. Kanadadan keçərək Avropaya qayıdır. 1895-1896-cı illərdə o,Vyanada özünün dünya səyahətini təsvir edən “Tagebuch meiner Reise um die Erde” adlı səyahətnaməsini nəşr etdirir. Frans Ferdinand 1896-cı ildə imperator ordusunun ali baş komandanının müavini təyin edilir. Zaman-zaman imperator onu diplomatik nümayəndə qismində müəyyən məsələlərlə bağlı xarici ölkələrə səfərə göndərir. Frans Ferdinand ətrafına qraf Çernin,feldmarşal Konrad fon Qetsendorf və başqa məsləhətçiləri toplayaraq Belveder sarayındakı iqamətgahında özünün xüsusi “dəftərxana”sını yaradır.
Bəngin (Mərənd)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 992 nəfər yaşayır (265 ailə).
Frans Ferdinand
Həyatı
1900-cü ildə o, morqanatik nikahla Praqa qəsrində keçirilən balda tanış olduğu çex qrafinyası Sofiya Xoteklə (1868-1914) evlənir. Sofiya Xotek Hohenberq knyaginyası(knyaz arvadı) titulunu alır. Nigahdan öncə Frans Ferdinand imperatorun razılığıyla gələcək uşaqlarının xatirinə taxt-taca varislik hüququndan təntənəli surətdə imtina etməli idi. Buna uyğun qanun layihəsi Avstriya parlamentində kifayət qədər sakit bir şəkildə qəbul edilmişdir. Macar reyxstaqında müxalifət israr edirdi ki macar qanunlarında morqanatik nikah olmadığı üçün Frans Ferdinandın nikahı tamamilə qanuni sayılmalıdır. Baş nazir Kalman Sell qanun layihəsini müdafiə edirdi və beləliklə qızğın müzakirələrdən sonra qanun qəbul edildi.
Siyasi fəaliyyəti
Frans Ferdinand, onu dövlət işləri ilə bağlı məsələlərin həllində yaxına buraxmayan imperatora tərəfdar deyildi. O, öz ətrafına müxtəlif millətlərdən olan gənc siyasətçiləri toplayaraq həmfikirləri ilə birlikdə imperiyanın islahatlar planını hazirlamaqla məşğul idi.
Frans Ferdinand katolik kilsəsinin və klerikalizmin dominantlığının tərəfdarı idi, bununla bərabər imperiyanın milli vilayətlərə münasibətində liberal mövqedə dayanırdı.
1901-ci ildə o “katolik məktəbləri birliyi”nı öz himayəsi altına götürdü. 1902-ci ildə imperatorun təmsilçisi kimi Londona,VII Eduardın tacqoyma mərasiminə getdi. 1902-ci ilin fevralında ona Rus imperatorunun süvari qoşununun generalı rütbəsini verən II Nikolaya təşəkkür etmək üçün Sankt-Peterburqa rəsmi səfər etdi. 1913-cü ildə Frans Ferdinand imperiyanın silahlı qüvvələrinin baş müfəttişi təyin edildi.
Trializm ideyası
Frans Ferdinand siyasətdə qəti realist idi. 1906-cı ildə o, Avstriya-Macarıstanın yenidən qurulması planını tərtib etmişdi. Bu planın həyata keçməsi Habsburqlar imperiyasının ömrünü uzatmaqla yanaşı milli münaqişələrin də azalmasına səbəb ola bilərdi. Plan böyük hersoqun özü tərıfindən və bu ideyaları öz kitabinda şərh edən avstro-rumınya siyasətçisi və hüquqşünası Aurel Popoviç tərəfindən tərtib edilmişdir. Həmin plana əsasən imperiya Böyük Avstriya Birləşmiş Ştatlarına —üçlü dövlətə (və ya Avstriya-Macarıstan-Slaviya) çevrilməli, imperiya daxilində yaşayan 12 iri xalqa (Transilvaniya, Banata və Praqa, Budapeşt, Lvov kimi iri şəhərlərdəki alman etnik anklavlarına üstünlük verməklə)—çex Bohaması, Slovakiya torpaqları, Qərbi Qalitsiya, Şərqi Qalitsiya, Macarıstan, Sekel torpaqları, Transilvaniya, İtaliya Trentosu, İtaliya Triyesti, Sloveniya Kraynası, Xorvatiya və serb Voevodinasına muxtariyyət verilməli idi. İkili imperiyadan” üçlü” imperiyaya çevrilməklə həm Habsburqlar, həm də slavyan xalqları qazanacaqdı. Çexlər arzuladıqları muxtariyyəti əldə edəcək, beləliklə Habsburqlar hakimiyyətini devirmək ideyalarından əl çəkəcəkdilər. 350px|thumb|right|Böyük Avstriya Birləşmiş Ştatları və Avstriya-Macarıstanın əsas etnik qruplarının təxmini xəritəsi Trializmin başlıca və qəddar əleyhdarları macar elitası idi. 1867-ci ildə Macarıstan Habsburqlarla olan razılığa əsasən imperiya ərazisinin ½ hissəsində hakimiyyət əldə etmişdi, lakin Popoviçin planına görə Xorvatiya, Slovakiya, Karpatyanı Rusiya, Transilvaniya və Voevodina üzərində nəzarəti itirə bilərdi. Frans Ferdinandın əsas siyasi rəqibi olan Macarıstanın baş naziri qraf İştvan Tisa açıqdan-açığa ona qarşı çıxırdı:"Əgər varis öz planını həyata keçirtmək fikrinə düşsə, mən macarları ona qarşı qaldıraram və onu yer üzündən silərəm".
Frans Ferdinand rusları, daha çox da serbləri sevmirdi, lakin o, şiddətlə müharibə tərəfdarı olan Avstriya-Macarıstan ordusunun Baş qərargah rəisi Frans Konrad fon Hötsendorfun əksinə olaraq Serbiya ilə müharibənin qəti əleyhinə idi. Bu müharibə Rusiya ilə toqquşmaya gətirib çıxara bilərdi.
Ölümü
28 iyun 1914-cü ildə Frans Ferdinand general Oskar Potiorekin dəvəti ilə Sarayevoya gəldi. Böyük hersoq Sarayevoya serblərin Kosova çölündəki məğlubiyyətinin ildönümü münasibətilə gəlmişdi. “Gənc Bosniya” təşkilatı Ferdinandı öldürməyi qərarlaşdırmışdı. Qətlin təşkili 6 nəfərdən ibarət sui-qəsdçi dəstəyə tapşırılmışdı. Onların hamısı Bosniyada doğulmuş, əslən Avstriya-Macarıstandan olan, pravoslav dininə mənsub gənc serblər idi.
Səhər saat 10 radələrində cütlük qatarla Sarayevoya çatdı. Saat 10:10-da altı maşından ibarət kortej (böyük hersoq və qrafinya Xotek ikinci maşında Patioreklə birlikdə gedirdilər) camaatı salamlayaraq mərkəzi polis şöbəsinin yanından keçdilər. Böyük hersoqun olduğu maşın Milyaçka çayı sahilinə yaxınlaşan zaman sui-qəsdçilərdən Nedelko Çabrinoviç kortejə qumbara tulladı, lakin hədəf yan keçdi. Çıxan qəlpələrdən üçüncü maşının sürücüsü həlak oldu, onun sərnişinləri, həmçinin polis və kücədən keçən adamlar yaralandı. Çabrinoviç özü ilə götürdüyü zəhəri içdi, lakin ürəyi bulanaraq qusdu. O, çaya tullandı, lakin ələ keçirildi və vəhşicəsinə döyülərək avstriyalılara təhvil verildi. Digər sui-qəsdçilər maşının qabağını kəsən adamlara görə heç bir şey ede bilmədilər. Sanki sui-qəsd planı alt-üst olmuşdu.
Frans Ferdinand şəhər bələdiyyəsinə gəldi. Avtomobillər Prinsipin yanından ötüb kecirdilər. Ancaq o, ya partlayış səsindən, ya da maşınların sürətlə ötüb keçməsindən işin bitmiş olduğunu düşündü, nə bombadan, nə də tapançadan istifadə etmədi. Bələdiyyədə heç kim sui-qəsd haqqında heç nə bilmirdi. Müsəlman bələdiyyə başçısı salamlama nitqi söyləyən zaman birdən böyük hersoq onun sözünü kəsdi: “Bəsdir səfehlədiniz! Biz bura qonaq kimi gəlmişik, amma bizi bomba ilə qarşılayırlar! “ Baron Morse Potiorekə təklif etdi ki camaatı küçədən qovsun, böyük hersoqun xəstəxanaya gedməsi üçün yolun təhlükəsizliyi təmin edilsin. Potiorek cavabında dedi: “Siz düşünürsüz Sarayevo qatillərlə doludur? “ Frans Ferdinand sui-qəsd zamanı yaralananları ziyarət etmək üçün xəstəxanaya getmək istəyirdi. Sofiya təkidlə onunla getmək istədi. Potiorek sürücüyə istiqaməti dəyişmək üçün xəbərdarlıq etməyi unutdu. Yalnız sürücü tini dönən anda Potiorek səhvini anladı və sürücünün çiynindən tutaraq qışqırdı: “ Dayan! Hara gedirsen? Sahilə doğru!”… Sürücü dərhal əyləcə basdı və səkiyə dırmaşaraq dayandı, asta-asta maşını geriyə döndərməyə başladı. Qəribə təsadüfdən Qavrilo Prinsip orada idi. O dərhal silahını çıxararaq Sofiyanın qarnına atəş açdı, Frans Ferdinand çevrildikdə onun boynuna da atəş açdı. Çabrinoviç kimi Prinsip də özünü zəhərləmək istədi, lakin bacarmadı. Onu da tutub o qədər vəhşicəsinə döydülər ki həbsxanada onun qolunu amputasiya etmək məcburiyyətində qaldılar. Başqa bir versiyaya görə istiqamət dəyişilməmişdi, birinci maşının sürücüsü isə sui-qəsdçilərə kömək etmişdi.
Sofiya bir neçə saniyədən sonra keçindi, Frans Ferdinand isə yaralandıqdan sonra 10 dəqiqə yaşadı.
Frans Ferdinandın serb millətçiləri tərəfindən öldürülməsi Avstriya-Macarıstana Serbiyaya ultimatum verməsi üçün bəhanə oldu. Rusiya Serbiyanı müdafiə edirdi, bu isə Birinci Dünya müharibəsinin başlanğıcı oldu.
Frans Ferdinandın uşaqları morqanatik nikahdan olduğu üçün yeni vəliəhd Frans Ferdinandın qardaşı oğlu 27 yaşlı böyük hersoq Karl oldu. 1916-cı ildə o, Avstriya-Macarıstanın axırıncı imperatoru oldu.
Xatirəsi
250px|thumb|right
Ağacəri (Əcəbşir)
Ağacəri — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Əcəbşir bölgəsinin Düzcərid kəndistanında, Əcəbşir qəsəbəsindən 10,5 km şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 520 nəfər yaşayır (118 ailə).
Elektrik tutumu
Elektrik tutumu — naqilin elektrik yükü toplamaq xassəsi. Elektrik tutumu naqilin yükünün onun potensialına olan nisbətinə deyilir. Elektrik yükü və elektrik sahəsi enerjisi toplamaq üçün işlədilən qurğu kondensator adlanır. Kondensator nazik dielektrik qatı ilə bir-birindən ayrılmış iki paralel, metal lövhədən ibarətdir. Köynəklərdən birinə +q, digərinə -q yükü versək onlar arasında U gərginliyi yaranar. İkinci lövhəni yerlə birləşdirmək də olar. Kondensatorun yükü dedikdə, bir köynəkdəki yükün modulu nəzərdə tutulur. Kondensatorun elektrik tutumu onun yükünün köynəkləri arasındakı gərginliyə olan nisbətinə deyilir.
Düsdur:C=q/U
Kondensatorların formasına görə müstəvi, silindrik və s. növləri var. Kondensatorlarin quruluşuna görə də növləri var: müstəvi hava kondensator, kağız aralıqlı kondensator, keramik aralıqlı kondensator, elektrolitik kondensator və s. Kondensatorların elektrik tutumu onun həndəsi ölçülərindən və köynəkləri arasındakı materialın dielektrik nüfuzluğundan asılıdır: C=દદoS/d Burada દ – dielektrik nüfuzluğu, દo – elektrik sabiti, S – köynəyin sahəsi, d – lövhələr arasındakı məsafədir.
Beynəlxalq vahidlər sistemində tutum faradla ölçülür: 1F=Kl/V
Cüneyd Bağdadi
Əbülqasim əl-Cüneyd ibn Məhəmməd əl-Xəzzaz əl-Kəvariri əl-Bağdadi (ابو القاسم الجنيد ابن محمد الخزاز القواريري البغدادي), ( 816-826 (və yaxud 201-210  Hicri tarixi), Bağdad —  909, Bağdad) — fars mənşəli İslam alimi,,.
Fəlsəfəsi
İcmaçı yönümlü sufizmin ən parlaq ifadəçisi Cüneyd Bağdadi idi. Heç də təsadüfi deyildi ki, Cüneyd Bağdadi sufilərin həm də ən nüfuzlularından idi, seyyid ət-taifə (sufi tayfasının ağası) adlandırılmışdı. İcmaçı yönümlü sufizm Allahı dərk edərək həqiqətə çatan insanların birliyinə can atırdı və bununla da, müxtəlif sufi ordenlərini, müxtəlif icmaları yaradırdı. Sonradan sufizmin başqa yönümü – zadəgan yönümü formalaşdı. Əgər sufizmin icmaçı yönümü Allahın anlaşılmasında teizm mövqeyində, transsendental mövqedə dururdusa, sufizmin zadəgan yönümü Allahın mövcudluğunu panteist mövqedən mənalandırırdı. Panteist mövqedən çıxış edən sufilər sufizmdə və ümumiyyətlə, teizm tərəfdarlarının antropomorfizminə qarşı çıxaraq Allahı təbiətin fövqündə duran bir varlıq kimi deyil, bir Dünya Ruhu olaraq qəbul edir və əslində, bununla da, zadəgan dünya anlamını bərpa etmiş olurdular. Sufizmin zadəgan yönümü həqiqətə qovuşan insanı ən kamil varlıq hesab edir və kamil insanın simasında da Allahın özünün təcəssümünü tapır. Zadəgan yönümlü sufizm Allahı kamil insan simasında gördüyündən, dünyanı zülmdən. xəstəlikdən, aclıqdan, ədalətsizlikdən xilas etmək, dünyanı gözəlləşdirmək zərurətini məhz kamil insanın missiyasına aid edir.
Birillik yem bitkilərinin aralıq, təkrar və qarışıq əkini (film, 1986)
Birillik yem bitkilərinin aralıq, təkrar və qarışıq əkini qısametrajlı sənədli filmi rejissor Ruslan Şahmalıyev tərəfindən 1986-cı ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Elmi-kütləvi film respublikada sənaye əsasları üzrə intensiv surətdə inkişaf etdirilən heyvandarlığın möhkəm yem bazası ilə təmin olunmasına həsr edilmişdir.
Məzmun
Elmi-kütləvi film respublikada sənaye əsasları üzrə intensiv surətdə inkişaf etdirilən heyvandarlığın möhkəm yem bazası ilə təmin olunmasına həsr edilmişdir.
Filmdə mal-qaranın qidalı yemə tələbatını ödəmək üçün bir sıra müsbət keyfiyyətli birillik dənli, paxlalı bitkilərin becərilməsini genişləndirməyə xüsusi diqqət yetirilməsindən danışılır. Filmdə bu bitkilərin aralıq, təkrar və qarışıq əkinləri ətraflı şəkildə izah olunur. Kinolentdə eyni zamanda birillik yem bitkilərinin aralıq, təkrar və qarışıq əkini barədə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Yemçilik, Çəmənçilik və Otlaqlar İnstitutunun bölmə və laboratoriyalarında aparılan tədqiqat işləri əsas yer tutur.
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 332.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1986-cı ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Baccharis ochracea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Böyük Nefud
Böyük Nefud — Yaxın Şərqdə, Ərəbistan yarımadasının şimalında yerləşən səhra. Səhra 290 km uzunluğa, 225 km enə malikdir. Səhranın sahəsi 103 600 km² təşkil edir. Böyük Nefud səhrası özünün qəfil güçlü küləkləri ilə məşhurdur. Səhranın qumları qırmızıdır. Böyük Nefud Rub-əl-Xali və Dəhnə səhraları ilə birləşir. Akaba şəhərini ələ keçirməzdən öncə ərəb üsyançılarının başçısı Auda ibn Tayi limana zəif qorunan hissədən türk ordusuna hücum təşkil edir. Bu ordu Böyük Nefud səhrasını keçdikdən sonra çətinliklə şəhərə yaxınlaşmışdırlar. Tomas Edvard Lourens Auda ibn Tayi Akabaya hücum etməyə inandıra bilir. Hücum nəticəsində şəhər ərəblərin əlinə keçir. Bu hadisə əsnasında «Ərəbstanlı Lourens» filmi çəkilmişdir.
Amblyseius duplicesetus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Əlcəzair səhrası
Əlcəzair səhrası (الصحراء الجزائرية) — Afrikanın şimalında yerləşən səhra. Saxaranın bir hissəsini özündə əhatə edir. Əlcəzairin isə 80 % əhatə edir.
Səhranın sahəsi 3 500 000 km² təşkil edir.
Niyazi İsayev
Niyazi İsayev (İsayev Niyazi İbad oğlu; ) — tibb elmləri namizədi (2004)
Həyatı
İsayev Niyazi İbad oğlu 1962-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər bölgəsinin Zərkənd kəndində dünyaya gəlib. O, 1990-cı ildə Nəriman Nərimanov adına Tibb Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, 1992-ci ildə Azərbaycan Ordusunda həkim kimi hərbi xidmətə başlayaraq leytenant rütbəsi almışdır. O, neçə-neçə yaralını ölüm pəncəsindən qurtararaq peşəsinə və vətənə bağlılığını öz bacarıq və işi ilə göstərib.
Niyazi İsayev 1992–1993-cü illərdə Hərbi Dəniz Hospitalında cərrah işləmiş, 1994-cü ildən Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Klinik Hospitalında Cərrahiyyə şöbəsində baş ordinator işləyib.
2003-cü ildə Ümumdünya Onkoloqlar qurultayının iştirakçısı olmuşdur.
2004-cü ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək tibb elmləri namizədi, alimlik dərəcəsi almışdır. 2009-cu ildə Türkiyənin Ankara şəhərində yerləşən Gülhane Hərbi Tibb Akademiyasında "Mikrocərrahiyyə" kurslarında iştirak etmiş və Mikrocərrahiyyə üzrə dünya sertifikatı almışdır.
2012-ci ildə Türkiyənin İzmir şəhərində Neyrocərrahiyyə üzrə beynəlxalq konfransda iştirak etmiş və Azərbaycan təmsilçisi kimi çıxış etmişdir.
2016-cı ildə "Hərbi xidmətdə fərqlənmə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
2009-cu ildən Azərbaycan Tibb Universitetinin Hərbi Tibb fakültəsi Cərrahiyyə kafedrasının müəllimi, 2013-cü ildən isə Cərrahiyyə kafedrası müdiri vəzifəsində işləyir. Hərbi rütbəsi polkovnikdir.
Beynəlxalq maliyyə təşkilatları
Beynəlxalq maliyyə təşkilatları — quruluşu və sərmayəsinə birdən çox ölkənin qatıldığı maliyyə fəaliyyətlərində birdən çox ölkənin faydalandığı quruluşlar.
Hal-hazırda fəaliyyət göstərən beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının hamısı ikinci dünya müharibəsidən sonra qurulmuşdur. Yaranma tarixinə görə öncə " Bretton Vuds əkizləri " adlandırılan Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) və Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankı qurulmuşdur. Mövcud beynəlxalq maliyyə quruluşlarının çalışma sahələri çox çeşidlidir. Fəaliyyət sahələrinə görə bu təşkilatlar aşağıdakı şəkildə qruplaşdırılır:
Baccharis oleifolia
Baccharis oleifolia Baccharis oleifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kim Hye-Son
Kim Hye-Son (9 mart 1993, Sarivon, KXDR) — Koreya Xalq Demokratik Respublikasını təmsil edən marafonçu. Kim Hye-Son Koreya Xalq Demokratik Respublikasını 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Kim Hye-Son birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 28 dəqiqə 36 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 10-cu yeri tutdu.
Laləli məscidi
Laləli Məscidi — 1760-1763-cü illərdə İstanbulda Osmanlı sultanı III Mustafa tərəfindən inşa edilmişdir. Məscidin adı III Mustafanın vəlisi saydığı Laləli Baba adının bu ibadətxanaya verməsilə bağlıdır.
Tarixi
Məscid kompleksi 1783-cü ildə yanğın zamanı tamam məhv oldu və qısa bir müddətdən sonra yenidən inşa edildi. 1911-ci ildəki yanğın mədrəsəni və məscidin digər bir çox əlavə strukturlarını bərbad etdi. Məscidin hamamı uçmuşdur.
Məscidin memarı Mehmet Tahir Ağadır. Ancaq dövrün baş memarı Hacı Əhməd Ağanın da Məscidin inşasında köməyi olmuş ola biləcəyi ehtimal edilir. Məscid adını o zamanlar yaxında olan (1950-ci illərdə yıxılmış) Laləli Baba türbəsindən almışdır. Padşahlar tərəfindən inşa edilmiş son külliyyə olan Laləli Külliyyəsi içində yerləşir.
Məscidin naxışları bir bodrum üzərindədir. Barok üslubda, kvadrat və mehrab çıxıntılıdır. Ana qübbə 8 sütunun üstündə oturur. Ətrafı 6 yarım qübbədən meydana gəlmişdir. Qübbənin xarici diametri 12,5 metr və qübbənin xarici yüksəkliyi isə 24,5 metrdir. Məscidin Hünkar mahfeli solda yer alır. İçərdən 14 sütuna söykənmiş halda olub 18 qübbənin altındadır. Küçədən iki qapıyla həyətə girilir. Tək Şərəfəli iki minarəsi vardır. Şadırvanı 8 sütunludur. Həyətdəki qapı 1950-ci illərdə yol tikintisi ilə əlaqədar geri çəkilmişdir. Məscidin girişi nərdivanlıdır. Səbili bürüncdən edilmişdir. Hamamı sökülmüş, küçədəki divarına əlavə dükanlar tikilmişdir. Məscidin qapısının üst hissəsində (1826-1827) -ci il tarixli bir kitabə var.
Məscidin yanındakı III Mustafa türbəsində sultan III Mustafa və oğlu III Səlimin məzarları yerləşir. Türbənin arxasındakı Laləli Məscidin banisidir.
İstinadlar
http://www.3dmekanlar.com/tr/laleli-camii.html
Əbülhəsən Əşəri
Əbülhəsən Əşəri — Ərəb ruhanisi, filosofu, Əşərilər təriqətinin yaradıcısı.
Həyatı
Ömrünün təxminən 35 ilini mütəzilə əqidəsində keçirib, əqli elmlərdə məharət sahibi olduqdan sonra, o məzhəbi tərk edərək Əhli Sünnətin məzhəbinə keçmiş və məharətini bu əqidənin müdafiəsi üçün sərf etmiş, xüsusilə əqli cəbhədəki ehtiyacı qarşılamışdır.
Dönüş səbəbi isə, Allahın Rəsulunu dəfələrlə yuxuda görməsi və ona "sünnətimə dəstək çıx, olduğun yoldan (itizaldan) uzaqlaş" deməsi və bunu dəfələrlə yuxuda təkrarlaması olmuşdur. İmam, bundan sonra hər şeyi kənara buraxıb bir müddət dəlilləri qarşılaşdırmış, üzərində düşünmüş və nəhayət Əhli Sünnət məzhəbinə keçərək, bütün köhnə kitablarını etibarsız elan etmişdir.
Belə ki, o mütəzilənin imamlarıyla münazirə etmək üçün məclislər qurar və onları daha öncə məğlub olmadıqları şəkildə məğlub edərdi.
Əbu Səhlin rəvayətinə görə, o Bəsrədə mütəzilə məzhəbindən olan bir qrup alimlə münazirə məqsədilə məclis qurdu. Münazirədə iştirak edən alimlər tək tək məğlub olub susdular. İkinci məclis üçün anlaşıb qalxdılar, lakin ikinci məclis üçün bir mütəzili alim belə məclisə gəlməyə cəsarət etmədi. İmam Əşarinin əshabından biri, "Mütəzilə qaçdı" yazılıb qapıya asılmasını istədi.
İslam daxili bidət firqələrinə və İslam xarici küfr əhlinə qarşı yazdığı onlarca kitab və risalələri vardır. Bu firqələrlə sayılmayacaq qədər münazirələrə qatılırdı.
Elmi sahədə imamlığının ən böyük əlamətlərindən biri, Əhli Sünnət alimlərinin böyük əksəriyyətinin ona tabe olub, əqidədə onu imam təyin etmələridir.
Əsas əsərləri
İmamın toplam altımışdan çox əsəri var. Üç yüzə çatdığı da qeyd olunur. Bu əsərləri aşağıdakı formada qruplaşdırmaq olar:
Fəlsəfəsi
Kəlam ortodoksal islam sxolastikası olaraq özünün ilkin formasında, protofəlsəfi səviyyədə YIII əsrin başlanğıcında Misirdə meydana gəlmişdi. 908-ci ildə isə kəlamın əşərilik adlanan bir qolunun da əsası qoyuldu. Bu vaxta kimi mötəzilə nümayəndəsi kimi tanınan Əbülhəsən Əşəri həmin il mötəziləni bir günah kimi etiraf etdi, təntənəli surətdə tövbə edərək ondan üz döndərdi, "mötəzilə çirkabı"ndan təmizləndiyini bildirdi, lakin Əşəri öz keçmişinin üstündən tamamilə xətt çəkə bilmədi. O, mötəzilə üçün səciyyəvi olan rasionalizmi dinə gətirdi. Heç də təsadüfi deyildir ki, Əşəridə Quranın da Allah qədər mütləq, əbədi və əzəli olduğu fikri irəli sürülür.
Əşərizmdə şəhərli rasionalizmi aşkar olaraq duyulur. Əgər mötəzilə başlıca olaraq tacir dünyaduyumunun nəzəri ifadəçisi idisə, əşərilik daha çox dövlət məmuruna xas olan dünyaduyumu ifadə edirdi. İctimai həyatda məmurun oynadığı rolun əhəmiyyəti artdıqca müsəlman aləmində bu rolun ən uğurlu ifadəsi olan fars fenomeninin də cəmiyyətdə əhəmiyyəti və rolu artırdı. Bağdadda siyasi hakimiyyətə əslində büveyhilərin, Orta Asiyada isə samanilərin sahib olması fars fenomeninin və bununla bağlı olaraq şəhərli təfəkkür tərzinin islam cəmiyyətində əhəmiyyətinin artmasından xəbər verirdi.
Əşəriliyin təkamülü büveyhilərin hakimiyyətə doğru irəliləyişi ilə paralel baş verirdi. Səciyyəvidir ki, əşərilik Quranı müsəlman əxlaqının bir rasional kodeksi olaraq qavramış və onu Allahın yaratdıqlarından, sadəcə olaraq, biri kimi deyil, Allahın özünün təcəssümü kimi qəbul etmişdir. Ümumiyyətlə, götürüldükdə isə, əgər mötəzilə təliminin davamçıları dini ehkamların mütləqliyini qəbul etməyib, əksinə dünyəvi şüuru mütləqləşdirirdilərsə, ortodoksal təlimin tərəfdarları dini şüuru mütləqləşdirirdilər.
Haqqında deyilənlər
İmam Tacuddin əs Subki "Muidun Niəm"də deyir: "İmam əl Əşarinin əqidəsi, Əbu Cəfər ət Tahavinin, Əbul Qasim əl Quşeyrinin əqidəsinin və "Əl Murşidə" adlanan əqidənin əhatə etdiyi əqidədir. (Bu əqidələr hamısı) Əhli Sünnə vəl Cəmaənin inanc təməllərində müştərəkdirlər."
Şeyx Tacuddin əs Subki "Tabəqat"ında bu İmam haqda danışarkən deyir: "Əhli Sünnət vəl Cəmaatın şeyxi, mütəkəllimlərin imamı, rəsulların seyyidinin sünnətinin yardımçısı, dinin müdafiəçisi, insanların aləmlərin Rəbbi üçün qalxacaqları günə kimi təsiri qalacaq bir səylə, müsəlmanların əqidələrini qorumağa səy göstərən bir kimsədir. İmam, dahi, müttəqi biridir. Şəriəti iftiraçıların sözlərindən qorumuşdur. İslam millətinin yardımına qalxmış, təkidli bir şəkildə onlara yardım etmişdir."
Yenə Tacuddin əs Subki "Tabaqat"da, Əbu Bəkr əl İsməilinin belə dediyini nəql edir: "Bu din (əqidə) – yəni çox hissəsi – getdikdən sonra, uca Allah onu Əhməd ibn Hənbəl, Əbul Həsən əl Əşari və Əbu Nueym əl İstirabazi ilə qaytardı."
Yenə Tacuddin əs Subki "Tabaqat"da, İmam Beyhəqidən belə dediyini nəql edir: "Əbul Həsən əl Əşari) Allahın dinində hər hansı bir yenilik çıxarmayıb, heç bir bidət də gətirməyib. Əksinə səhabə, tabiun və onlardan sonra gələn imamların üsuluddin/əqidə haqqındakı sözlərini almış, daha geniş şərh və bəyanla onları dəstəkləmişdir."
İmam Tacuddin əs Subki "Tabaqat"da atasından nəqlən deyir: "Şeyxi, İmamı (atası Təqiyyuddin əs Subkini nəzərdə tutur) — rahimahullah — belə deyərkən eşitdim: "Tahavi əqidəsinin içindəkilər, əl Əşarinin etiqad etdiyidir. O, Tahavi əqidəsinə sadəcə üç məsələdə müxalif olmuşdur."
İmam Tacuddin əs Subki "Tabaqat"da, Əbu İshaq əş Şirazidən belə dediyini nəql edir: "Əbul Həsən əl Əşari Əhli Sünnənin imamıdır. Şafinin əshabının çoxu onun məzhəbindədir. Onun Məzhəbi haqq əhlinin məzhəbidir."
İmam Tacuddin əs Subki "Tabaqat"da, İmam Quşeyridən onun belə dediyini nəql edir: "Şeyxin (Əbul Həsən əl Əşarinin) halı ilə bağlı (İmam əl Quşeyriyə) yazılı bir fətva soruldu. Əl Quşeyrinin cavabı bu cür oldu: "Bismilləhir Rahmənir Rahim. Hədis əshabı ittifaq edib ki, Əbul Həsən Əli bin İsmail əl Əşari, hədis əshabından olan imamlardan bir imam idi və məzhəbi də hədis əshabının məzhəbidir.
Usuluddin barədə Əhli Sünnətin yoluna uyğun danışmış, zeyğ/əyrilik və bidət əhlindən olan müxaliflərə rəddiyələr vermişdir. Qiblə əhlindən olan Mötəzilə, Rafizilər və bidətçilərə, eləcə də qeyri müsəlmanlara qarşı sıyrılmış bir qılınc idi. Kim ona tən edər, qınayar, lənətlər və yaxud söyərsə bütün Əhli Sünnənin hamısına qarşı pis danışmış olar."
Yafii "Mirətul Cənən" adlı əsərində deyir: "Şeyx, imam, sünnətin yardımçısı, ümmətin nəsihətçisi, haqq imamlarının imamı, bidətçi və haqdan sapanların dəlillərini rədd edən, aydın nuru və kəskin bürhanı olan haqq mənhəcinin bayrağını daşıyandır."
İmam Hafiz Cəlaluddin əs Suyuti "İtmamud Dirayə" də deyir: "Biz inanırıq ki, Əbu Musa əl Əşarinin soyundan olan Əbul Həsən əl Əşari sünnətdə, yəni əqidədə imamdır. Bu elmdə başqalarından öndədir. Onun haqqında, onun uzaq olduğu şeyləri deyənin sözünə fikir verilməz."
İmam Nəvəvi "Bustanul Arifin"də deyir: "Çox kitab yazmaqla məşhur olanlardan biri də İmamımız İmam Əbu Abdillah Muhəmməd bin İdris əş Şafi və İmam Əbul Həsən əl Əşaridir. Uca Allah hər ikisindən razı olsun."
Əbu Abdillah Muhəmməd əl Beyruti "Əd Durrətul Vədiyyə"də deyir: "Malikilər və Şafilər əşaridilər, imamları Əbu Musə əl Əşarinin — radiyallahu anhu — zürriyyətindən olan Əbul Həsən əl Əşaridir. Hənəfilər isə maturididirlər. İmamları da Əbu Mansur əl Maturididir. Onların hər ikisi də Əhli Sünnə vəl Cəmaənin imamıdır."
İmam Şəhristani "Əl Miləl vən Nihəl" kitabında deyir: "Əşarilər, Əbu Musa əl Əşariyə nisbət olunan Əbul Həsən əl Əşarinin — Allah hər ikisindən razı olsun — əshabıdırlar. Maraqlı olan bir ittifaq eşitdim ki, Əbu Musa əl Əşari — radiyallahu anhu — Əbul Həsən əl Əşarinin öz məzhəbində təsdiq etdiyi şeyin eynisini təsdiq edirdi."
Hənəfilərdən Qurəşi "Əl Cəvəhirul Mudiyyə" adlı əsərində deyir: "Üsul sahibi, böyük imamdır. Əşariyyə taifəsi ona nisbət edilir."
İbn Fərxun əl Yəmuri "Əd Dibəc" adlı əsərində deyir: "Əbul Həsən əl Əşarini, Əbu Muhəmməd bin Əbi Zeyd əl Qayravani və müsəlmanların başqa imamları tərifləmişlər."
İmam Əl Murtada əz Zəbidi "İthəfus Səadətil Muttəqin" də deyir: "Bilinsin ki, hər iki imam Əbul Həsən (Əl Əşari) və Əbu Mansur (Əl Maturudi) – Allah onlardan razı olsun və xeyirlə mükafatlandırsın – özlərindən bir rəy çıxarmamış, ortaya yeni bir yol qoymamışlar.
Onlar sələfin məzhəbini təsdiq edən, Allah rəsulunun — salləllahu aleyhi və səlləm — əshabının üzərində olduğu əqidə uğrunda mübarizə aparan kimsələrdir. Hər ikisi də bidət və zəlalət sahibləriylə, susub məğlub halda dönmələrinə qədər münazərə etmişlər."
Keşənne (Avurğazı)
Keşənne — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Yeni Kəlsir kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (57 %), başqırdlar (42%) üstünlük təşkil edir.
Zülfü Hacıyev
Həyatı
O, 1976-cı ildən Sumqayıt Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1982-ci ildən Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetinin sədri, 1988-ci ilin martından Sumqayıt Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1989-cu ildən 20 noyabr 1991-ci ilədək Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin sədr müavini vəzifələrində çalışmış, plenum üzvü, ali və yerli sovetə deputat seçilmişdir. 1976-cı ildən ömrünün sonunadək 4 dəfə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.
Zülfi Hacıyev Nazirlər Kabinetinin sədr müavini işlədiyi vaxt həm də Dağlıq Qarabağ üzrə təşkilat komitəsinin üzvü olmuş, son vaxtlar isə həmin komitəyə sədrlik edirdi.
Adının əbədiləşdirilməsi
Zülfi Hacıyev qeyrətimiz Qarabağ yolunda qəhrəmanlıqla şəhid olsa da onun adı xalqımızın qan yaddaşında əbədi yaşayacaqdır. Sumqayıtda izi qalan Zülfi müəllimin adı əbədiləşdirilmişdir. Sumqayıtda on dörd il işlədiyi trestə, tikdirdiyi on beş orta məktəbdən birinə, saldırdığı ən geniş, yaraşıqlı küçələrdən birinə Zülfi Saleh oğlu Hacıyevin adı verilmişdir.
Gəncə şəhərində və Sumqayıt şəhərində küçələrdən biri onun adını daşıyır.
Sabirabad rayon 7 saylı tam orta məktəbi, Sumqayıt şəhər 17 saylı orta məktəbləri də Zülfi Hacıyev adınadır.
Haqqında yazılanlar
2005-ci ildə Əliyev Fərman Nəriman oğlu "Ölümdən güclü" adlı sənədli-publisistik povestini Zülfi Hacıyevin şərəfli ömür yoluna həsr edib. Müəllif kitabda Z.Hacıyevin canlı portretini yaratmağa çalışaraq, Azərbaycanda dövlətçiliyin inkişafı və quruculuq sahəsində onun fəaliyyəti ilə bağlı oxucularda geniş fikir aşılamağa çalışmışdır. Kitabda həmçinin Z.Hacıyev haqqında kövrək xatirələr də öz əksini tapmışdır.
Kim Hye-Qyon
Kim Hye-Qyon (9 mart 1993, Sarivon, KXDR) — Koreya Xalq Demokratik Respublikasını təmsil edən marafonçu. Kim Hye-Qyon Koreya Xalq Demokratik Respublikasını 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Kim Hye-Qyon birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 28 dəqiqə 36 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 11-ci yeri tutdu.
Keçili (Sərdarabad)
Keçili — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Sərdarabad (Oktemberyan) rayonunda kənd.
Tarixi
1728-ci ilə aid mənbədən mə’lumdur Rayon mərkəzindən 5 km məsafədə, Araz çayının yaxınlığında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponimi
Toponim oğuz türk tayfasından olan kayı (qayı) etnoniminin bir qolunu təşkil edən keçili etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Q. Qeybullayev kəngərlərin bir qolunun keçili adlarıdığını yazır. Araz çayının sağ sahilində yaşamış keçililər səfəvilər dövründə Naxçıvana keçərək kəngərlilərə qarışmışlar. Eyni zamanda oğuzların kayı (qayı) tayfasının bir qolu qara keçili adlanmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. 1728-ci ilə aid mənbədə Keçilu kimidir [170, 3]. Mənşəcə oğuzların Kayı tayfasına mənsub keçililər Səfəvilər vaxtında Naxçıvanda yaşayan Kəngərlərə qarışmışdır. XIX əsrin əvvəllərində Naxçıvan əyalətində yaşayan kəngərlərin bir qolu keçili adlanırdı. Onların bir hissəsini Pənahəli xan köçürüb Qarabağda yerləşdirmişdi. XIX əsrin ortalarında Qarabağ düzündə qışlayan bir maldar el Keçili adlanırdı. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 4. IV. 1946-il fərmanı ilə adı dəyişdirilib "Mrqaşat" qoyulmuşdur.
Əhalisi
1828–1832-ci illərdə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.
Baccharis opuntioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Millətlər Birliyi
Millətlər Birliyi, və ya Birlik ; 1946-cı ilə qədər Britaniya Millətlər Birliyi — Hökumətlərarası təşkilatdır. Millətlər Birliyində 56 müstəqil ölkə bir-birini dəstəkləyir, demokratiya və inkişaf istiqamətində birgə məqsədlər yolunda çalışır.
Dünyanın ən böyük və ən kiçik, ən varlı və ən kasıb ölkələri birləşərək Birliyi əmələ gətirir. Millətlər Birliyi müxtəlif inanc və etnik mənşəyə mənsub iki milyard insanı özündə birləşdirir. Üzv ölkələri altı qitə o cümlədən Afrika (21), Asiya (9), Okeaniya, Amerika (3) Karib hövzəsi (10), Avropa (2), Cənub Sakit okean təmsilçiləri (11) birləşdirir. Bu ölkələrin ikisindən başqa hamısı keçmiş Böyük Britaniya İmperiyasının tərkibində olmuşdur.
Birliyin əsasları
Britaniya İmperiyası Kanada, Hindistan, Qərbi Hindistandakı bəzi mülkləri və bir sıra dağınıq və ucqar yaşayış yerlərini geridə qoyaraq 13 Amerika koloniyasını itirməsindən sonra, metropoldə iki siyasi xətt göstərildi. Birincisi, Hindistan və Uzaq Şərqdə İngilis nüfuzunun genişləndirilməsinə yönəlmişdi. İkinci xətt, bu nüfuzun genişlənməsi ilə birlikdə (İngilis sənayesinin maraqlarına və dövlət xərclərinə qənaət etmək üçün), Şimali Amerika müstəmləkələrinin İstiqlal Müharibəsinin təkrarlanmaması üçün müstəmləkələrdə özünütəsdiqin inkişafına imkan verdi.
"Millətlər Birliyi" termini 1884-cü ildə İngiltərənin baş naziri Lord Rozberi tərəfindən irəli sürülmüşdür. Birliyin başlanğıcı 1887-ci ildə Londonda keçirilən müstəmləkə konfransı ilə atıldı, burada yeni bir müstəmləkəçilik siyasətinin təməlləri möhkəmləndirildi: bundan sonra ən inkişaf etmiş müstəmləkələrə dominion statusu verildi — muxtar kvazi dövlət birləşmələri (daha sonra — əslində müstəqil dövlətlər), hamısı da Britaniya Millətlər Birliyinin bir hissəsi oldu — geniş Britaniya İmperiyasına toplaşmaq üçün hazırlanmış bir birlik. Bu hökmranlar Kanada, Avstraliya Birliyi, Yeni Zelandiya, Cənubi Afrika Birliyi, Nyufaundlend dominionu və İrlandiyadır.
1926-cı ildə Böyük Britaniyanın baş nazirləri konfransı və ingilis mülkiyyətləri, Balfur bəyannaməsini qəbul etdilər ki, Böyük Britaniya və Dominionlar bu dövlətlərin "bərabər statusa sahib olduqlarını və daxili və ya xarici siyasətlərinin heç bir baxımından bir-birlərindən asılı olmadığını qəbul etdilər. Hakimiyyətə ortaq bir sədaqəti və İngilis Millətlər Birliyində təmənnasız üzv olmağına baxmayaraq."
Birliyin hüquqi statusu, 11 dekabr 1931-ci il tarixli Vestminster əsasnaməsində təsbit edilmiş və 1947-ci ilə qədər hər biri fərdi bir birlik ilə Böyük Britaniya ilə birləşən bir növ dövlətlərin birliyi idi (yəni İngilis monarxı dominionların başçısı olaraq tanınmışdı).
İnkişafı
İkinci Dünya Müharibəsi bitdikdən sonra, ingilis mülklərindəki milli azadlıq hərəkatlarının və ingilis hökumətinin maddi çətinliklərindən qaynaqlanan Britaniya İmperiyasının çöküşü başladı. 1946-cı ildən bəri Britaniya Birliyi sadəcə Birlik olaraq adlandırılır.
Müvafiq olaraq 1948 və 1967-ci illərdə müstəqillik qazanan Burma və Ədən, müstəqillikdən sonra heç vaxt Birliyin tərkibinə daxil olmayan keçmiş İngilis müstəmləkələrinə çevrildi (digər koloniyaların əksəriyyətindən fərqli olaraq). Misir (1922-ci ildə müstəqil oldu), İsrail (1948), İraq (1932), Bəhreyn (1971), İordaniya (1946), Küveyt (1961) Millətlər Birliyinin keçmiş protektoratlarının və ərazilərinin Birliyinə girmədi. , Qətər (1971), BƏƏ (1971) və Umman (1971). 1949-cu ildə cumhuriyyətli bir idarəetmə forması elan edilməklə İrlandiya, 1961-ci ildə Cənubi Afrika Respublikası (Cənubi Afrikanın Birliyə üzvlüyü 1994-cü ildə bərpa edildi) elan edildi. Buna baxmayaraq, 1949-cu il tarixli İrlandiya Qanununa əsasən, İrlandiya Respublikasının vətəndaşları, Britaniyanın qanunlarına görə, Birlik ölkələrinin vətəndaşları ilə bərabər statusa sahibdirlər.
Cümhuriyyət idarəetmə forması ilə Birlik üzvlüyü arasındakı ziddiyyət mövzusu, 1949-cu ilin aprelində Birlik ölkələri Baş nazirlərinin Londonda keçirilən iclasında həll edildi. Hindistan, İngilis hökmdarını Hindistanın bir respublika elan etməsi qüvvəyə minməli olduğu 1950-ci ilin yanvarından etibarən "Müstəqil Birlik üzvü olan dövlətlərin və Birliyin Başçısının sərbəst birləşməsinin simvolu" kimi tanımağı qəbul etdi. Birliyin qalan hissəsi də öz növbəsində Hindistanın təşkilata üzvlüyünü qorumağa razı oldular. Pakistanın təkidi ilə oxşar qərarın digər dövlətlərə qarşı veriləcəyinə qərar verildi. London Bəyannaməsi ümumiyyətlə indiki formada Birliyin başlanğıcını göstərən bir sənəd kimi qəbul edilir.
Birliyə sözdə deyilənlər daxildir. Birlik Krallığı — 16 əyalət (Birləşmiş Krallıq da daxil olmaqla), dövlət başçısının General Qubernatorun təmsil etdiyi İngilis monarxı tərəfindən tanınır. Bununla birlikdə, bu başlıq, Birlik üzv ölkələri üzərində heç bir siyasi güc nəzərdə tutmur və avtomatik olaraq İngilis monarxına şamil edilmir. Birlik üzv dövlətlərinin əksəriyyəti Britaniya hökmdarını dövlət başçısı kimi tanımır. Bununla belə, bu, Birlik içindəki statuslarına təsir göstərmir. Birlik siyasi bir birlik deyil və ona üzv olmaq İngiltərənin qalan üzvlər üzərində hər hansı bir siyasi təsir göstərməsinə imkan vermir.
Birliyin böyüməsi ilə birlikdə Böyük Britaniya və 1945-dən əvvəl mövcud olan hökmranlıqlar ("dominion" adı 1940-cı illərdə rəsmi istifadədən çıxdı), xüsusən 1960-cı illərdən bəri fikir ayrılıqlarının başladığı vaxtdan etibarən qeyri-rəsmi olaraq "Köhnə Birlik" adlandırıldı. Köhnə, "Ağ" Birliyin təşkilatın Afrika üzvlərindən fərqli olma ittihamlarına, irqçilik və müstəmləkəçilik ittihamlarına yol açan bu fikir ayrılıqları, 1970-ci illərdə Cənubi Rodeziya ilə bağlı kəskin mübahisələr, Cənubi Afrikaya qarşı sanksiyaların tətbiqi zamanı ortaya çıxdı. 1980-ci illərdə və günümüzə daha yaxın, Nigeriyada və daha sonra Zimbabvedə demokratik islahatların aparılması zərurəti haqqında. Xüsusilə, Zimbabvenin keçmiş prezidenti Robert Mugabe, "Birlik" in ölkədəki siyasi dəyişikliyə məcbur etmək cəhdlərinin əslində Ağ Birliyin üstünlük təşkil etdiyi irqçilik və müstəmləkəçilik təzahürləri olduğunu ifadə edərək "Ağ Birlik" ifadəsini tez-tez işlədib. Millətlər Birliyi.
Əbasəlt
Əbasəlt və ya tam adıyla Xacə Əbasəlt Əbdüssəlam ibn Saleh ibn Süleyman Herəvi — On iki imam şiələrinin 8-ci imamı Əli ibn Musa ər-Rza, 9-cu imamı Məhəmməd ibn Əli ət-Təqi və 10-cu imamı Əli ibn Məhəmməd ən-Nəqinin səhabəsi.
Həyatı
H.Q. 160-cı ildə Mədinə şəhərində anadan olmuşdur.
Ərəb xəlifəsi Abdullah Məmunun hakimiyyəti dövründə 1 il həbsdə olmuşdur. Həbsdən çıxdıqdan sonra bir müddət Herat şəhərində yaşamışdır.
Amblyseius eharai
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Seydi Mahmud Heyrani türbəsi
Seydi Mahmud Heyrani türbəsi Akşehirdəki tarixi bir türbədir.
Türbəyə adı verilən Seydi Mahmud Heyrani Mövlana Cəlaləddin Ruminin tələbəsidir. Harranda anadan olmuş, Konyada Mövlana Cəlaləddin Rumidən dərs almış və Akşehirə gəlmişdir. 1268-ci ildə Akşehirdə ölmüşdür.
Yeri
Türbə Konya ili Akşehir ilçəsində, Sultan dağlarının şimal yamacında yerləşir. Türbənin yerləşdiyi ərazidə Ferruhşah məscidi kimi tanınan məscid də yerləşir.
Tarixi
Türbə Seydi Mahmud Heyrani adlı sufinin türbəsidir. Seydi Mahmudun ölüm tarixini nəzərə alsaq, türbənin 13-cü əsrdə inşa olunmuş türbə olduğu aydın olur. Binanın tikilmə tarixi barədə heç bir qeyd olmasa da, tabutdakı 667 (yəni miladi təqvim ilə 1268) binanın inşaa tarixi olma ehtimalı var. Bir kitabəyə görə memar Asilzadə Əhməd Abdullah oğludur. Türbənin bağçasında yerləşən Ferruhşah məscidi tarixi qeydlərdə Osmanlı sultanı I Bəyazidin həbs olunduğu yer olaraq bilinir. 1402-ci ildə Ankara döyüşündə Timur tərəfindən əsir alınan I Bəyazid bir müddət bu məsciddə saxlanılmışdı. Osmanlı İmperatorluğunda Bəyazidin ölümündən sonrakı çoxhakimiyyətlilik dövründə Akşehir Karamanoğlu bəyliyinin sərhədləri daxilində idi. Bu dövrdə Karamanoğlu II Mehmet bəy (1402-1420) türbəni bərpa etdirmişdi.
Birlik günü (film, 1973)
Məzmun
Film SSRİ-nin 50 illiyi münasibətilə Naxçıvanda, Bakıda keçirilən tədbirlərə, eləcə də, Azərbaycan partiya, dövlət, elm, incəsənət xadimləri və əmək qabaqcılları nümayəndələrinin Moskvada ümumxalq yubiley təntənəsində iştirakına, respublikamızın "Xalqlar Dostluğu" ordeni ilə təltif olunmasına həsr edilmişdir.
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 235-258.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1973-cü ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Yalmar Brantinq
Yalmar Brantinq (23 noyabr 1860 - 24 fevral 1925) — İsveçli dövlət xadimi və sosial demokratiyanın öncüllərindəndir. 1921-ci ildэ Norveçli diplomat Kristian Lanqe ilə birlikdə Nobel sülh mükafatına layiq görülmüşdür. Üç dəfə İsveçin Baş naziri olmuşdur.
= Həyatı = Stokholm və Uppsalada təhsil aldıqdan sonra, 1883-cü ildə radikal Tiden qəzetində işə başlamışdır. 1886-ci ildə Sosial demokratiyada yazmağa başlamışdır. 1889-ci ildə İsveç Sosial Demokrat Partiyası qurulduğunda, partiyanın əhəmiyyətli qurucuları arasında yer almışdır. Fəal Axel Daniyelssonun ölümündən sonra Sosial Demokrat Partiyanın spikeri olmuşdur. 1896-ci ildə parlamentin alt qanadına (Riksdag) seçilmiş və 1902-ci ilə qədər də burada tək Sosial Demokrat Partiya üzvü olaraq qalmışdır. 1907-ci ildə partiya lideri olmuş və 1917-ci ildə Liberal-Sosialist koalisiya hökumətində İqtisadiyyat naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir. Birinci Dünya müharibəsi baş verdiyində ölkəsinin tərəfsiz qalmasını müdafiə etmişdir. 1919-ci ildə ikinci Sosialist İnternasionalının başçılığını öhdəliyinə götürmüşdür. 1920-ci ildə İsveçin ilk sosial demokrat Baş naziri olmuş, lakin qısa bir müddət sonra müxalifət hökuməti götürmüşdür. sentyabr 1921-aprel 1923-cü illər arasında yenidən Baş nazirlik etmişdir. 1924-cü ilin oktyabrında üçüncü dəfə Baş nazir olmuş, lakin qısa müddət sonra xəstəliyi nəticəsində bu vəzifəni tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır.
Tülü (Lerik)
Tülü — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 20 nəfərdir.
Toponimiyası
Bəzi tədqiqatçılar oykonimi qədim türk dilli dulu tayfasının adı ilə bağlayırlar. Dulu tayfaları II əsrdə hunlarla birlikdə Tyanşan və Altay arasındakı ərazidə yaşayırdılar. VI əsrdə Qərbi Türk xaqanlığının tərkibinə daxil idilər. Müasir qırğızların tərkibində tolo adı ilə qalmışlar.
Divriği böyük məscidi
Divriği böyük məscidi və darüşşəfası — Məngüçlü bəyi Əhməd şah və Məleykə Turan tərəfindən, bəyliyin mərkəzi Sivas, Divriğidə inşa etdirilmiş böyük məscid və darüşşəfa (xəstəxana) kompleksi. Kompleks 1228-1229-cu illərdə inşa edilmişdir. Kompleksə daxil olan abidələrin memarı Əhlətli Xürrəmşah və Tiflisli Əhməddir. Kompleksə daxil olan məscidin xeyriyyə fondu 5 iyul 1243-cü ildə fəaliyyətə başlamışdır. Kompleksi ziyarət etmiş məşhur səyyah Övliya Çələbi yazır: "Ustad,...mərmər,bu camiyə elə əmək sərf edib, qapı və divarları elə naxışlamışdır ki, onu mədh eləməyə nə söz yetər, nə qələm yazar..." Kompleks Türkiyədən UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Siyahısına salınmış ilk abidədir.
Tarixi
Kompleks Məngucuk bəyi Əhməd şahın xanımı Məleykə Turan tərəfindən inşa etdirilmiş və məscid, hamam və xəstəxanadan ibarət olmaqla Anadolunun bu tipli külliyələri içərisində ən qədimidir. Kompleksə daxil olan məscidin memarı Əhlətli Xürrəmşahdır. Darüşşəfa binası məscidin cənub divarına bitişik inşa edilmişdir. Bina üstü işıqlıq qübbəylə örtülmüş, giriş ilə birgə dörd eyvandan ibarətdir. Darüşşəfanın şimal-şərqində isə bir türbə vardır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Abidə planlaşdırılması və bəzəklərinə görə bənzəri olmayan bir memarlıq əsəridir. Aralarında üslub birliyi olmaya üç portalında naxışları bir-birindən fərqlidir. İkibaşlı qartal motivinin də yer aldığı naxışlar son dərəcə qabarıq və barokko xarakterlidir. Qərb portalında Əlaəddin Keyqubadın gerbi olan ikibaşlı qartal və Əhməd şahın gerbi yerləşdirilmişdir.