cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bəzəklik mağaraları
Heyvan təsvirləri
Qədim zamanlardan türk incəsənət və mədəniyyətində mühüm yer tutan pələng təsvirlərinə 10-cu Bəzəklik məbədindəki fiqurun geyim detalında da rast gəlmək mümkündür. (Şəkil 10C) Bu təsvir türk heyvan üslubu ənənəsinə uyğundur. Burada pələng rəsminin uzanması və qıvrılması və onu dairəyə sığdırmaq cəhdi heyvan üslubunun köhnə nümunələrini xatırladır. Bəzəklik rəsmlərində bəhs etdiyimiz heyvan fiqurları ilə yanaşı, türk və Buddist mədəniyyətlərində çox görülən mürəkkəb bədən quruluşlu mifik varlıq Qaruda, qartal, ov quşları, fil, maral və dəvə kimi fiqurlar da var. Bunlardan xüsusilə Qaruda və fil təsvirləri Buddist ikonoqrafiyasını əks etdirmək üçün istifadə edilmişdir.
Rebeka Koha
Rebeka Koha (Rebeka Koha ) — 58 kq-a qədər çəki dərəcəsində çıxış edən, Latviya ağır atletika üzrə idmançısı. İki qat Avropa çempionu (2018 və 2019). Dünya və Avropa çempionatlarının medalçısı. Rio-de-Janeyrodakı 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı. Rebeka Koha hal-hazırda 59 kq çəki dərəcəsində ağır atletikanın təkanla və birdən qaldırma üzrə Dünya və Avropa rekordlarının sahibidir.
Karyerası
Rebeka Koha 19 may 1998-ci ildə Latviyanın Ventspils şəhərində anadan olmuşdur. 12 yaşında ağır atletika ilə məşğul olmağa başlamışdır. Hal-hazırda Riqa Stradins Universitetinin tələbəsidir.
Gənclər arasında Avropa və Dünya çempionudur.
2014-cü ildə böyüklər arasında ilk debütunu etmişdir. 2014 Avropa çempionatında 48 kq-a qədər çəki dərəcəsində 7-ci olmuşdur.
2018-ci il noyabr ayının əvvəlində Aşqabadda 59 kq-a qədər çəki dərəcəsində Dünya Çempionatında 227 kq çəki qaldıraraq bürünc medal qazanır. Eyni zamanda təkanlıa qaldırmada da (103 kq) bürünc medal əldə edir.
2019-cu ildə Avropa çempionatında Rebeka qitə çempionatındakı ən yüksək nailiyyətini yenidən təkrarlayır və 221 kq çəki qaldıraraq qızıl medal qazanır. Digər ikin nominasiyada da iki qızıl medal əldə edir.
Şəxsi həyatı
2020-ci ilin yazında, Rebeka Koha Qətər diskatma üzrə idmançısı Moaz Mohammed İbrahim ilə nişanlandığını elan etmişdir.
2020-ci ilin iyul ayında o, İnstaqram səhifəsində islamı qəbul etdiyini elan edir. Bu yazıdan sonra əvvəllər yayımladığı bütün fotoları silir və onların yerinə hicablı dörd yeni şəkil yayımlayır.
Vilyamsberq (Virciniya)
Vilyamsberq  — Virciniya ştatında (ABŞ) müstəqil şəhər (yəni heç bir mahalın bir hissəsi deyil). Universitet şəhəri.
1634-cü ildə, Virciniya yarımadası boyunca 6 mil uzunluğunda bir palisade tikildi və bu, onun cənubundakı köçkünlər üçün həyatı daha təhlükəsiz etdi. Sarayı müdafiə etmək üçün sarayın ortasındakı təpədə Orta əkin adlı qəsəbə quruldu.
1773-cü ildə, Amerika koloniyalarında ilk Şərqi Dövlət Xəstəxanası olaraq bilinən şəhərdə ilk dövlət ruhi xəstəxanası meydana çıxdı.
Rusiya-İran müharibəsi (1826–1828)
Rusiya-İran müharibəsi (1826–1828) — Rusiya ilə İran arasında 1826-cı il iyulun 16-da başlamış, Azərbaycanın bölüşdürülməsi uğrunda getmiş və 1828-ci il 10 fevralda Türkmənçay sülhünün imzalanması ilə yekunlaşmış müharibə.
Müharibənin başlanması
Gülüstan müqaviləsi İranı heç cür qane etmirdi, Qafqazın əldən çıxması böyük itki idi. İran Rusiya ilə müharibəyə hazırlaşırdı. Bu müharibədə öz maraqları olan İngiltərə İrana bacardığı hər bir yardımı edirdi. Bununla bağlı 1814-cü ildə İngiltərə ilə İran arasında müqavilə imzalanır, Təbrizdə və başqa şəhərlərdə silah zavodları tikilir, müharibə olacağı təqdirdə Britaniya imperiyası İrana ildə 200 min tümən yardım göndəcəyini vəd edir. Əvəzində isə İran öz ərazisindən heç bir ölkəni Hindistana buraxmamaq öhdəliyini götürür. İngilis diplomatları 1821-ci ildə İranla Osmanlı arasında başlayan müharibənin dayandırılmasına nail oldular və İranı Rusiyaya qarşı müharibəyə hazırladılar.
Şah hökuməti ruslara qarşı Osmanlı İmperiyası ilə də danışığa başladı. Bundan başqa Şimali Azərbaycan xanlarından da (Onlar Rusiyanın işğalı nəticəsində öz xanlıqlarını itirib İrana qaçmışdılar) istifadə etdi. 1825-ci ildə Rusiyada baş vermiş Dekabristlər üsyanı Şah hökumətini müharibəyə daha da şirinikləndirdi. General Yermolov İranla müharibənin yaxınlaşdığını öyrənən kimi bunu çara bildirdi. Çar, Osmanlı ilə münasibətlərin gərginləşməsi fonunda Talış xanlığının yarısını İrana güzəştə getməklə sülhə nail olmaq istəyirdi. Lakin Rusiya ilə Gülüstan müqaviləsinin şərtlərinin dəyişdirilməsinə dair başlanmış danışıq səmərə vermədi.
1826-cı ilin iyul ayında İran qoşunları sərhədi keçdi. İkinci Rusiya-İran müharibəsi başladı. Bu zaman knyaz Menşikovun başçılığı ilə yeni Rusiya elçiliyi Tehran a yaxınlaşmaqda idi. O, yeni çarı (I Nikolay) tanıtdırmaq üçün göndərilmiş, Fətəli şah a büllür taxt gətirmişdi. İran qoşunlarının artıq Şuşa və Gəncə qapıları ağzında olduğunu rus elçisi bilmirdi. Tehran da göz dustağı edib ona aydın bir cavab vermirdilər. İranın əsas məqsədi Tiflis i tutmaq, rus ordusunu Cənubi Qafqaz dan çıxarıb Terek in o tərəfinə qovmaq idi.
Rus qoşunlarının başlıca zərbəsi isə Təbrizə yönəlmişdi. Qoşunların sayına görə üstünlük İranın tərəfində idi. Şahın nizami piyada ordusu 25 sərbaz ("başlarından keçənlər" anlamına gəlir) və 10 canbaz ("canlarından keçənlər") batalyonundan ibarət idi. Hamısı birlikdə 38,5 min nəfər edirdi. Ancaq yalnız Abbas Mirzənin türk piyada qoşunu və top birliyinin 43 topa xidmət edən əsgərləri birbaşa onun tabeliyində idi. İran piyada qoşunu və sərbaz batalyonlarının xeyli hissəsi isə şahın ixtiyarında qalırdı. İran ordusunda nizami atlı qoşun saxlanmır, onun yerinə (müharibə zamanı) Cənubi Azərbaycan dan 6 minə yaxın və tərəkəmə tayfalardan 15 minə yaxın nizami olmayan atlı qoşun toplanırdı. Bu sonuncu "atlı qoşun" Rusiya ordusu ndakı nə nizami atlı alaylar (kavaieriya), nə də uşaqlıq illərindən yaxşı əsgəri hazırlıq keçən kazak atlı bölmələr ilə yanaşı qoyula bilərdi. Abbas Mirzə nin 60 minlik ordusu barədə yazılar öz uğurlarını şişirtməyə çalışan rus hərbi qulluqçularının adı ilə bağlıdır.
Rusiya Xüsusi Qafqaz korpusu nun qüvvəsi sayca böyük deyildi. Ancaq bu, on illərcə Avropa da Avstriya, Osmanlı və xüsusilə Fransa qoşunları ilə saysız müharibələrin döyüş ənənələrinə arxalanan müasir bir ordu idi. Cənubi Qafqaz da sayı 10 minə yaxın olan 33 rus piyada batalyonu və 1 nizami atlı alayı, 9 Don kazak alayı, Bakı və Lənkəran dakı 3 batalyon, Gəncə, Şəki və Şirvan dakı 2 batalyon silah altında idi. Bundan başqa Şuşa da 2 batalyon, Pəmbək və Şurakel də (İrəvan sərhədi) 3 batalyon qarnizon qulluğunda idi. Minlərlə yerli atlı döyüşçülərin də səfərbər edilərək müharibəyə qatılması nəzərdən qaçmamalıdır.
Müharibənin başlanğıcı Rusiya üçün uğursuz oldu. Abbas Mirzə qoşunların başında Qaradağ-Gülənbər yaylaq yolu ilə Qarabağ a getdi, ikinci qoşunu da (çoxu qeyri-nizami atlılar idi) Əmir xan və Mehdiqulu xan la birlikdə Naxçıvan-Sisian dağ yolu ilə arxadan Qarabağ a göndərdi. İbrahim xan Qacar və şirvanlı Mustafa xanı Şirvan a, Mir Həsən xanı başqa bir qoşunla Talışa, qardaşı San Aslanı (Həsən xan) İrəvan sərdarı Hüseyn xan və İrakli oğlu Aleksandr Mirzə ilə birlikdə Tiflis üzərinə yolladı. Uğurlu xan Ziyadoğlu Gəncəyə, Hüseyn xan (Səlim xanın oğlu) qardaşı Hacı xanla Şəkiyə — öz dədə yurdlarına girdilər.
İrəlidə gedən İran qoşunu Xudafərin körpüsü nü sürətlə keçərək rus sərhəd alayını əzdi. Ruslar dan 300-ə kimi əsgər öldürüldü, bir qismi əsir düşdü. Sonuncuların içində polkovnik Nazımov və mayor Kovatenski var idi. İran qoşunları sərhəd boyu döyüşlərdə rusları geri oturtdular. Abbas Mirzənin ordusu Şuşa qalasını iyulun 26-da mühasirəyə aldı. Mühasirə 48 gün sürdü. Şuşa qarnizonunun rəisi polkovnik Reut yaxşı hazırlıq görmüşdü. Qalanın ələ keçirilməsi uğrunda hücumlar istənilən nəticəni vermədi.
Şuşa nın uzun çəkən mühasirəsi müharibənin bütün gedişinə təsir göstərdi. Abbas Mirzə hücumu sürətlə davam etdirərək dağınıq rus qoşunlarını əzmək yerinə böyük qüvvə ilə Şuşa altında əylənib qaldı. Bu, rus komandanlığına dağınıq qoşunlarını birləşdirmək, strateji təşəbbüsü ələ keçirib əks-hücuma keçmək üçün imkan yaratdı.
Şimali Azərbaycanda üsyanlar
O, Azərbaycanda "ümummüsəlman üsyanı" baş verdiyini yazırdı. Təbii, Rusiya baş komandanı bu kütləvi üsyanı ortaya gətirən səbəbləri ört-basdır etməyə çalışırdı; başında durduğu əsgəri idarəçiliyin qununsuz, zorakı davranışını, istismarın və milli zülmün ölçüyəgəlməz şəkildə yayıldığını pərdələmək istəyirdi. Guya bəzi ruhani çağırışları olmasaydı, üsyan da olmaya bilərdi: “Bizə qarşı ümummüsəlman üsyanı başqa yol ilə deyil, din vasitəsilə ortaya gətirilmişdir, bu üsyanı qızışdıran Abbas Mirzənin yanındakı bir müqəddəs kişidir (Seyid Kərbəla Məhəmməd adlı biri nəzərdə tutulur). Rus tarixçisi M.N.Pokrovskinin fikrincə ölçüyəgəlməz ağalıq xalqın üsyana qalxmasına səbəb olmuşdu. İyulun 27-də rus batalyonlarının şəhəri tərk edəcəyini öyrənən gəncəlilər qılıc və xəncərlərə qurşanıb səhər Narın qalası üzərinə yürüdülər. Başqa rus tarixçisi N. Dubrovin bütün gəncəlilərin (tatarı… voorujilis poqolovno) bu yürüşə qoşulduğunu yazır. Onlar ilk öncə qala həbsxanasını alıb siyasi dustaqları azadlığa buraxdılar. İyulun 28-nə keçən gecə bir çox rus döyüşçülərini qırıb Gəncəni təmizlədilər. Uğurlu xan asanlıqla azad edilmiş şəhərə girib Narın qalada oturdu.
İkinci kütləvi üsyan Talış xanlığında baş verdi. Talış hakimi Mirhəsən xan, atası Mirmustafa xan kimi Rusiya təbəəliyinə keçmişdi. Ancaq çar hərbçilərinin özbaşınalığı və onunla bir nökər kimi davranması xanın dözümünə son qoydu. Talış xanlığında bu zaman Mirhəsən xan deyil, əslində mayor İlyinski ağalıq edirdi. Xəzər dəniz batalyonu (660 nəfər) və 50 kazak atlısının komandiri olan bu mayor, xanı sıxışdırıb İrana qaçmağa məcbur etdi. Həmçinin xalq da İlyinskinin təhqir və söyüşlərindən, qanunsuz vergi yığımlarından cana doymuşdu. İlyinski Talışa Gürcüstanın Telavi bölgəsindən göndərilmişdi. Əslində yerli camaatı soyub incitdiyi üçün oradan qovulmuşdu. Yeni qulluq yerində də öz davranışını dəyişməyən mayor Talış xanlığının ərazisində törətdiyi cinayətlərə görə hərbi məhkəməyə verilmiş, amma onun haqqında heç bir ölçü götürülməmişdi.
Mirhəsən xan üsyana qalxmış yerli döyüşçülər və bir neçə min İran sərbazı ilə 1826-cı il iyulun 25-də Lənkəranda yerləşən rus qarnizonu ilə döyüşə girdi. Altı gün və altı gecə sürən döyüşdən sonra mayor İlyinski "qalanı deyil, onun xarabasını" üsyançılara buraxıb Sara adasına çəkildi. Talış xanlığında da Rusiya hərbi idarəçiliyi devrildi.
İyulun 26-da Cavad keçidi yanında ruslar daha bir döyüşü uduzdular. İrana qaçmış Bakı hakimi Hüseynqulu xan bu döyüşdən sonra üç minlik İran atlısı İlə Bakı üzərinə yollandı. Çoxsaylı avarlı İran donanması da dənizdən onun köməyinə gəldi. Ancaq xanın bakılıları üsyana qaldırmaq istəyi baş tutmadı.
Yenə iyulun 26-da Ağsu (Yeni Şamaxı) şəhərini azad etmiş Mustafa xan Şirvanda uğurla irəliləməkdə idi. Mustafa xan avqust ayında Şamaxı və Şirvandan rus qoşunlarını vurub çıxara bildi. Rus əsgərləri Qubaya çəkildilər, ancaq artıq burada da yerli bəylər xalqı üsyana qaldırmışdılar. Üsyan dalğası rus əsgəri birləşmələrini Şəkidən də qovdu.
Şəmkir döyüşü
Avqust ayında Rusiya komandanlığı özünə gəlməyə başladı. Dağınıq ordu birləşmələri Gəncə-Tiflis xəttinə yığıldı. Rus qoşunları yeni alaylar hesabına gücləndirildi. I Nikolay Cənubi Qafqaz komandanlığının İ.F. Paskeviçə tapşırdı. Baş komandan qalan Yermolov az sonra bu vəzifəni də ona verib istefaya getdi. Rus qoşunlarının hücuma keçməsi üçün şərait yarandı. Avqustun sonunda İran qoşunları gürcü şahzadəsi Aleksandrın başçılığı altında Şəmkir yaxınlığında idi. Abbas Mirzənin oğlu Məmməd Mirzə yeni qoşunla gəlib Şəmkiri tutdu amma buradan irəli gedə bilmədi. Sentyabrın üçündə Şəmkir altındakı düzənlikdə Zəyəm dağı ətəyində İran və Rusiya qoşunları arasında döyüş oldu. Ruslar qalib gəldilər. İran qoşunu 1500 döyüşçü itirərək Gəncəyə çəkildi. Şuşa qalası altında ay yarımdan çox hərəkətsiz duran Abbas Mirzə səhvini anlayıb, başlıca ordu ilə tələsik Gəncə səmtinə yola düşdü ancaq artıq gec idi. Azərbaycanın şimal əyalətlərində kütləvi xalq çıxışlarının yaratdığı əlverişli durum əldən verilmişdi.
Gəncə döyüşü
Şəmkir altında uğurdan sonra rus qoşunları sentyabrın 4-də Gəncəni tutdular. Sentyabrın 9-da Qafqaz korpusunun başlıca qüvvələri onlarla birləşdi. Şuşa mühasirəsini buraxıb buraya gələn Abbas Mirzə yeni döyüşün qaçınılmaz olduğunu bilirdi. Sentybarın 10-da Paskeviç də qoşunla Gəncəyə gəldi. Döyüş sentyabrın 13-də Nizami Gəncəvi məqbərəsinin yaxınlığındakı çöldə oldu. Rus ordusunda 8700, İran ordusunda isə 35 min döyüşçü var idi. İki ordu arasında dəhşətli döyüş başladı. Ruslar yenə uğur qazandılar. 2 düşərgə, 4 bayraq, bir top və başqa hərbi qənimət ələ keçirdilər. İran ordusu 1000-ə kimi əsgər itirdi. 1100 əsgər, 2 batalyon komandiri və 7 zabit əsir düşdü. Uğurlu xan da əsir alınanlar içərisində idi. İran qoşunları dağınıq halda Araza doğru çəkilib o taya keçdi. Gəncə döyüşü ikinci Rusiya-iran müharibəsənin ən böyük döyüşü oldu. Cənubi Qafqazın da, bütün müharibənin də taleyi burada bitdi. Bu döyüşdən sonra İran ordusu bir daha özünə gələ bilmədi. Döyüşdən sonra rus komandanlığı üçün 1826-cı il üysanlarını yatırmaqdan ötəri əlverişli imkan yarandı. Bu, Yermolovun baş komandan vəzifəsində son fəal döyüşləri oldu. Rus komandanlığı müharibənin gedişində ara-sıra yerli qüvvələrdən də istifadə etməyə çalışırdı. 1826-cı ilin noyabrında Araz üzrə sərhədi qorumaq üçün "Qarabağ türklərindən" qeyri-nizami atlı dəstə yaradıldı. 1827-ci il döyüşlərində Borçalı türklərinin könüllü atlı dəstələri də iştirak edirdi. İran qoşunları Talış xanlığı sayılmazsa, artıq bütün Şimali Azərbaycan torpaqlarını tərk etmişdilər.
Müharibənin Cənubi Azərbaycana keçirilməsi
1827-ci ilin yanvar ayında ruslar Qaradağın mərkəzi Əhəri tutdu. Mirzə Yusif Nersesov öz əsərində bu hadisəni belə ifadə edir: Qışın oğlan çağında general Madatov müharibə dövründə çəkilən əziyyəti əvəz etsin deyə Qarabağ və Şirvan qoşunlarını götürüb Meşkini və Əhəri çapmağa, qarət etməyə getdi. Meşkin vilayətini o ki var soyub qarət etdilər.
Bu zaman Yermolovun bütünlüklə işdən götürülməsi general Madatovu da yerindən oynatdı. Qraf Paskeviç onu Xudafərin körpüsü üzərindən götürüb knyaz Abxazovla əvəz etdi. Bu dəyişmənin səbəbi Madatovun Meşkin yürüşünə heç də icazəsiz getməsi deyildi. Paskeviç özü də Qarabağ vilayətinə belə soyğunçuluğa getmişdi səbəb yerli əhalinin, xan və bəylərin Yermolov-Madatov "siyasətindən" kəskin narazılığı və üsyana qalxması idi. Bu dəyişmələrlə çar hökuməti öz ordusunun Cənubi Qafqaz işini yüngülləşdirmək istəyirdi.
1827-ci il aprelin 20-də Xudafərin körpüsü tutuldu. Başlıca qüvvələr Eçmiədzinə gələrək İrəvana doğru irəlilədi. İrəvanın iki aylıq mühasirəsi yenə uğursuz oldu. İyunun 26-da Naxçıvan qalası döyüşsüz tutuldu. Rus qoşunları strateji dəyəri olan Abbasabad qalasına yaxınlaşdı. Abbas Mirzə 16 minlik qoşunla qala qarnizonunun köməyinə gəldisə də, qalanı müdafiə etmək münkün olmadı. Avqust ayında Alagözün ətəklərində, Əşdərək və Uşaqan kəndləri yaxınlığındakı döyüşlərdə ruslar üstün gəldilər. Sonra Sərdarabad ruslar tərəfindən tutuldu. İrəvan qalasının mühasirəsi sentyabrın 26-da başlandı. Paskeviç yazırdı ki, İrəvan vilayətində 10000 müsəlman (Azərbaycan türkü) və yalnız 3000 erməni ailəsi yaşayırdı. Oktyabrın 1-də gün qaralana yaxın qanlı döyüşdən sonra İrəvan qalası tutuldu. I Nikolayın fərmanı ilə, onun qlinyanıy qorşok, yəni gildən (torpaqdan) hazırlanan küp adlandırdığı İrəvan qalasının adı qraf Paskeviçin tituluna əlavə edildi.
Paskeviçin Cənubi Azərbaycana girməyi qadağan etməsinə baxmayaraq rus birləşməsinin komandanı Eristov oktyabrın 2-də Mərəndi tutub Təbrizə doğru irəlilərdi.
Təbrizdə şah qarnizonunun rəisi Allahyar xan müdafiəyə hazırlaşdı. Ancaq Təbrizin ruhani başçısı Ağa Mir Fəttah rusların tərəfinə keçərək şəhərliləri ardınca apardı. Oktyabrın 13-də rus bölükləri Təbrizə girdi.
Təbriz tutulduqdan sonra Tehran üzərinə yol açıldı. Təbrizi (əslində Cənubi Azərbaycanı) idarə etmək üçün rus hərbçilərinin və şəhərlilərin nümayəndələrindən Müvəqqəti İdarə yaradıldı. Onun rəisi general Osten-Saken oldu. Təbriz qalasının komendantı da rus zabitlərindən qoyuldu. Müctəhid Mir Fəttah Müvəqqəti idarənin tərkibində idi.
Nəticə
Müharibə Rusiya imperiyasının qəti qələbəsi ilə nəcitələndi. Müharibəni bitirmək üçün danışıqlara başlanıldı imzalandı.
Yermolovun və Menşikovun bir ay sonra Rusiya Xarici İşlər naziri qraf K.V. Nesselrodeyə təqdim etdikləri yazılı təklifləri də nəzərə alınmaqla sülh və ticarət müqaviləsinin layihəsi hazırlanmışdı. Gələcək müqavilənin şərtləri haqqında çar fərmanı 1827-ci II mayın 24-də Cəlaloğlu yanındakı rus düşərgəsinə gətirildi. Rus komandanlığı danışıq aparmaq üçün tam hazır idi. Qaraziədin danışıqlarında A. S. Qriboyedov İran məmurlarına psixoloji baxımdan təsir göstərmək üçün bildirdi ki, ''biz irəli gedib Azərbaycana sahib olaraq bu geniş vilayətin müstəqilliyini təmin edəcəyik.''
Noyabr ayının 6-da Dehkarqanda danışıqlar yenidən başladı. Təzminat məsələsi üzrə bəzi ciddi narazılıqlar yanvarın 7-də danışıqların kəsilməsinə gətirib çıxardı. Rus qoşunları irəli atıldı. Yanvarın 28-də Urmiya, fevralın 8-də Ərdəbil tutuldu. Müqavilənin bağlanması sürətləndi. Fevralın 9-dan 10-na keçən gecə Təbriz yaxınlığında Türkmənçay kəndində müqavilə imzalandı.
Birinci maddə ilə tərəflər arasında əbədi sülh elan olunurdu. Müqavilə İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının Rusiyaya keçdiyini (III maddə) təsbit edir, sərhədləri ayırır (IV maddə), İranın Rusiyaya iyirmi milyon gümüş rubl təzminat ödəyəcəyi bildirilirdi (II maddə). Abbas Mirzənin vəliəhd kimi tanınmasına ayrıca yer verilir (VII maddə). Xəzərdənizində yalnız Rusiyanın hərbi donanma saxlamaq hüququ təsdiq edilirdi (VIII maddə). Onuncu maddə ticarət konsulluqları açılmasından, on birinci maddə qarşılıqlı olaraq müharibə ilə dayandırılmış işlərin bərpasından bəhs edirdi. XII, XIV, XV maddələr iki ölkə arasında əhalinin hərəkəti və başqa məsələlərə toxunurdu. On beşinci maddə ermənilərin İrandan Cənubi Qafqaza köçürülməsi (müqavilədə konkret deyilməsə də ümumi razılıq belə olmuşdu) ilə bağlı idi. Sonuncu maddə sülh haqqında yerlərə bilgi verilməsi, onun ratifikasiyası məsələlərinə toxunurdu.
Müqavilə Rusiya tərəfindən 1828-ci ilin martında, Qacarlar tərəfindən iyul ayında ratifikasiya edildi.
Salamin (Kipr)
thumb|250px|Salamində Qədim yunan teatrı Salamin ( və ya ) — Kipr adası, Şimali Kipr Türk Respublikasının Famaqusta şəhərinin 6 km qədər şimalında yerləşən antik şəhər. Şəhər Trodos dağından qaynaqlanan Pedios (Qanlıdərə) çayının dənizə tökülən hövzəsinə yaxın bir yerdə salınmışdır.
Rusiya-İran müharibəsi (1826–1828)
Nəticə
Türkmənçay müqaviləsi XIX yüzillikdə İranın İngiltərə, Fransa, Rusiya və Osmanlı ilə bağladığı müqavilələr içərisində ən ağırı idi. Bu müqavilə İranı Rusiyadan asılı vəziyyətə gətirirdi.
Salamin (Kipr)
XIX əsrin sonlarında, ağaclarla və torpaq təbəqəsiylə örtülmüş bir halda kəşf edilmiş və 1952-1974-cü illər arasında edilən qazıntılar nəticəsində şəhərin böyük bir hissəsi ortaya çıxarılmışdı. 1974-cü ildə ara verilən qazıntılar 1998-ci ildə Ankara Universiteti tərəfindən təkrar başlanmışdır.
Rusiya-İran müharibəsi (1826–1828)
Müasir mədəniyyətdə yeri
Müharibənin bitməsindən sonra imzalanan Türkmənçay sülh müqaviləsi XX və XXI əsr boyunca bir millətin ayrılığının simvolu halına gəlmişdir. Azərbaycan ədəbiyyatında xüsusi mövzuya çevrilən bir millətin ayrı düşməsinə onlarla əsər həsr edilmişdir. Bunlara Bəxtiyar Vahabzadənin Gülüstan poemasını, Süleyman Rüstəmin Təbrizim şerini, Sayman Aruzun Yüz il inqilab romanını, Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin İki od arasında romanını, Xəlil Rza Ulutürkün əsərlərini misal göstərmək olar.
Salamin (Kipr)
İncildə də adı çəkilən şəhər, həvari Barnaba və həvari Pavelin vəəzlərinə şahid olmuşdur.
Rusiya-İran müharibəsi (1826–1828)
Müasir mədəniyyətdə yeri
Bir millətin ayrılığını musiqi sahəsində də göstərmək üçün bəstəkar Əli Səlimi 1958-ci ildə Fərhad İbrahiminin Ayrılıq şerinə musiqi bəstələmişdir.
Salamin (Kipr)
Quruluşu və İlk dövr
Tunc dövrünün sonlarındakı köçlərlə Anadoludan gələn qövmlər və Yunanıstandan gələn axeylər tərəfindən qurulmuşdur.
Rusiya-İran müharibəsi (1826–1828)
Müasir mədəniyyətdə yeri
Şimali Azərbaycanda Cənubi Azərbaycan həsrətini simvollaşdırmaq üçün XX əsrin ortalarından etibarən kişi adı kimi Təbriz adı çox yayılmışdır. Xalq şairi və Azərbaycan azadlıq hərəkatının rəhbərlərindən biri olan Xəlil Rza Ulutürk də Qarabağ müharibəsində şəhid olan və Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı olan oğluna Təbriz adı vermişdir.
Salamin (Kipr)
Quruluşu və İlk dövr
Bir başqa rəvayətə görə, Troya müharibəsinə qatılan və Salamin adası kralı Telamonun oğlu Tefkros şəhərin qurucusu olaraq bilinməkdədir. Antik şəhərdə tapılan ən qədim tapıntılar, şəhərin nekropolundan əldə edilən mənbələrə görə eramızdan əvvəl XI əsrə aiddir.
Rusiya-İran müharibəsi (1826–1828)
Müasir mədəniyyətdə yeri
Türkmənçay sülh müqaviləsinin imzalandığı gün hər il Şimali Azərbaycanda və Cənubi Azərbaycanda gizli və ya açıq şəkildə qeyd edilir.
Salamin (Kipr)
Aşur, Misir və Fars hökmranlığı
Şəhərdə tapılan sikkələrə görə, eramızdan əvvəl 708-ci ildən etibarən adanın Aşur hakimiyyətinə keçməsiylə birlikdə şəhər də Aşur hakimiyyətinə keçmişdir. Eramızdan əvvəl 699-cu ildə Aşur heqemonluğunun sona çatması ilə birlikdə, şəhər bir vaxt müstəqil krallıq olaraq yaşamışdır. Daha sonra Misir hökmranlığına keçsə də, Misirin eramızdan əvvəl 525-ci ildə antik Fars imperiyasının əlinə keçməsi ilə birlikdə, Salamin şəhəri də nəticə olaraq Fars hakimiyyəti altına keçmişdir. Ancaq fars hakimiyyəti altında çox qalmamış, Makedoniyalı İsgəndərin böyük şərq səfəri zamanından Fars idarəçiliyindən çıxmışdır.
İsgəndər və Roma dövrü
Böyük İsgəndərin Fars səfərindən sonra İsgəndərin idarəsinə keçən şəhər, İsgəndərin ölümündən sonra çalxantılı bir dövr keçirir və daim hakimiyyət dəyişir. Eramızdan əvvəl 294-cü ildə Ptolemeylər sülaləsinin Kipri alması ilə şəhər bu sülalənin hakimiyyəti altına girir və paytaxt statusunu əldə edir. Şəhərin bu parlaq dövrü Roma imperiyasının hökmranlığı zamanı da davam etmişdir. Bu dövrdə Salamin şəhəri Roma imperiyasının şərqdəki ən mühüm ticarət mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Şəhərdəki tapıntıların çoxu Roma imperiyası dövrünə aiddir. Roma hakimiyyəti altında şəhər xalq məclisi və senat tərəfindən idarə edilmişdir. Eramızdan əvvəl 76-77-ci illərdəki zəlzələrlə və eramızdan əvvəl 116-cı ildəki yəhudi üsyanları ilə dağıdılan şəhər, daha sonra Roma imperiaysının Antakya vilayətinə birləşdirilir. Bu dövrdə Salamin limanının əhəmiyyəti artmış, suriyalı tüccarların əhəmiyyətli bir qazanc yeri olan şəhər, təkrar rifaha qovuşmuşdur.
Böyük Zəlzələlər və Son
Salamin şəhəri eramızdan əvvəl 332 və 342-ci illər arasında Aralıq dənizi hövzəsində meydana gələn və bu hövzədə baş verən zəlzələlər nəticəsində böyük bir dağıntıya məruz qalmışdır. Daha sonra Bizans imperatoru II Konstantin şəhəri daha kiçik planda yenidən inşa etdirmiş və bu şəhərə Konstantiya adını vermişdir. Bu şəhər inkişaf edərək, Kiprin o dövrdəki paytaxtı ünavanını Pafos şəhərinin əlindən almışdır.
647-ci ildə başlayan Ərəb(İslam) axınları və davam edən zəlzələlər səbəbiylə Salamin xalqı şəhəri tərk etmişdir.Xalqın yaxındakı Famaqusta şəhərinə köç etdiyi düşünülür.
Salamin gimnaziyası
thumb|Gimnaziyanın qalıqları (müddət). Cənub-qərbdən bax Salamin gimnaziyası şəhərin şimal ucunda yer almaqdadır. Gimnaziyanın cənub girişindəki zəmin döşəməsindəki yazılardan burada ən qədim gimnaziyanın eramızdan əvvəl II əsrə aid ellinizm dövrünə aid bir gimnaziya olduğu müəyyən edilmişdir.
Ellinizm gimnaziyasının 79-cu ildə zəlzələlərlə zərər gördüyüvə imperator Trayan və Adrian dövrlərində yenidən inşa edildiyi bilinir. Dörd tərəfi sütunlu portiklərlə çevrəli sahənin şimal və cənub ucunda yer alan, ətraflarındakı heykəl olan hovuzlar bu dövrün əlavələrindəndir. Üç tərəfi portiklərlə çevrili olan quruluşun yenə zəlzələlər nəticəsində dağılması üzərinə bu dəfə İmperator Avqust dövründə yenidən təmir edilmiş və bir də şərq portiki əlavə edilmişdir.
Teatr
Gimnaziyanın cənubunda yer alan teatr ilk dəfə Avqust dövründə inşa edilmiş, I və II əsrlərdə edilən plan dəyişilikləri ilə son şəklini almışdır. Ancaq 322-332 illər arasındakı zəlzələlərlə yıxılmış olan quruluşun daşları şəhərin təkrar abadlaşdırması sırasında hamamların quruluşunda istifadə edilmişdir.
Teatr üç ana bölmeden ibarətdir.Bunlar səhnə binası,orkestr və oturma yerləridir.Çıxışların edildiyi,kulis və geyinmə-soyunma otaqlarının olduğu ,fresklər,sütunlarvə heykəllər ilə süslənmiş səhnə bölməsindən günümüzə sadəcə təməlləri qalmışdır.
Teatrın 15.000 nəfərlik olduğu təhmin edilən oturma bölmələri 50-dən çox pillə təşkil etsədə,bunların çox azı günümüzə gəlib çatmışdır.
Roma villası
Roma dövründə inşa edilən iki mərtəbəli qurulu teatrın cənub tərəfində yerləşir. Sütunlu bir girişdən sonra bir daxili həyət və böyük bir oturma otağının mövcud olması müəyyən edilmişdir. Villanın arxasındakı mozaik döşəmədə mərkəzi bir fiqurun etrafında heyvan təsvirləri mövcuddur.
Bizans hovuzu
Roma villasının cənub-şərqində yerləşən hovuz, üç bölmədən ibarətdir. Bir bölmədə eramızdan əvvəl VI əsrə aid divar rəsimləri və yazılar tapılmışdır. Hazırda xarab vəziyyətdəki ana rəsm, balıq, quş və bitkilərdən ibarət su səhnəsi və İsanın başı olan bir medalyon ilə bəzədilib.
Zevs qurbangahı
Salamin şəhərinin ana məbədi olacağına inanılan bu qurulunun az bir qismi günümüzə gəlib çatmışdır. Aqoranın cənub ucunda yerləşən məbədə, pillələrlə çatmaq mümkündür. Edilən qazıntılarda ələ keçən bir kitabədə məbədin İmperator Avqustun həyat yoldaşı Livia şərəfinə Zevs Olimpiosa həsr olunması vurğulanır.
Nekropol
Enkomi bölgəsindən Salamin meşəsinin qərb ucu və müqəddəs Barnabas manastrina təxmini yaxın olaraq 4 mil kvadrat bir sahəyə malik bir məzarlıq Salamin nekropoludur. Qazıntilarda işığa çıxarılan məzarlar arasındakı bəzi məzarlar gərək quruluçları gərəksə zəngin tapıntılarına görə Kral məzarları adlandırılmışdır. Əsas memari özəllikləri, məzar otağı qarşısında yer alan geniş, uzun və meyilli yerlərdir. Cənazə arabasını çəkən atların ölənin şərəfinə qurban edildiği burada, yağ, şərab və ya bal dolu küplər sıralanmaqdadır. Araşdırmalar məzarların eramızdan əvvəl VIII əsrdə inşa edildiyi və bizim eranın IV əsrə qədər istifadə edildiyini göstərir. Xüsusilə 47, 50 və 79 nömrəli kral məzarlarında zəngin tapıntılara rastlanmışdır. Bunlardan 50 nömrəli məzar müqəddəs Ketrinə həsr olunmuş bir kilsə olaraq da istifadə olunmaqdadır. Xristianlıq dinini mənimsəyən müqəddəs Ketrinin Salamin idarəçisi dayısı tərəfindən buraya həbs olunduğuna inanıldığından, Müqəddəs Ketrin həbsxanası kimi də xatırlanır. Edilən qazıntılarda məzarların içində müxtəlif çanaq, tunc və fildişi sümükləri və qurban edilmiş atların skeletlərinə rastlanmışdır.
Nikokreon abidəsi
Salamin nekropolu yer alan bu abidənin Salaminin son kralı Nikokreon adına inşa edilmiş ollduğu düşünülür. Mənbələrə görə.son kral Nikokreon, I Ptolemeyə təslim olmaqdansa intihar etməyi seçmiş, həyat yoldaşıda ailəsini öldürüb, sarayı yandırdıqdan sonra intihar etmişdir. Pilləkənlə çıxılan platformun ortasında bir ocaq və bunun içində o dövrə aid dəmir çubuq, daş və torpaqdan heykəllər qurulmuşdur. Az bişmiş torpaqdan hazırlanmış heykəllər, gec dövrə aid klassik yunan heykəl sənətinin xüsusiyyətlərini daşıyır.
Salamin padşahları
thumb|400px|Qədim Kipr şəhərinin xəritələri
Seyidkənd (Zəngibasar)
Seyidkənd — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Zəngibasar (Masis) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 810 km cənub-qərbdə yerləşir. Zəngibasar rayonu təşkil edilənədək Qəmərli (Artaşat) rayonunun tərkibində olmuşdur. Kəndin bir adı «Qarapapaq kəndi» olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim seyid etnonimi ilə kənd coğrafi nomeninin birləşməsindən əmələ gəlib «seyid tayfasının yaşadığı kənd» deməkdir. Etnotoponimdir. Mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 130 nəfər, 1873 - cü ildə 345 nəfər, 1886-cı ildə 346 nəfər, 1897-ci ildə 483 nəfər, 1904 - cü ildə 410 nəfər, 1914 - cü ildə 705 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə kəndin sakinləri erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. Yalnız indiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalanlar ata yurdlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 99 nəər, 1926-cı ildə 131 nəfər, 1931-ci ildə 118 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
SSRİ hökumətinin xüsusi qərarı ilə 1948-1949 - cu illərdə kəndin əhalisi zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. 1952-cı ildə geri qayıdıb rayondakı Kalinin adına qəsəbədə yaşamışlar. 1988-ci ildə Ermənistan dövləti tərəfindən tamamilə deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.
Eskimos-aleut dilləri
Eskimos-Aleut dil ailəsi — Eskimosların dili. Paleoasiya dillərinin eskimos-aleut qrupuna daxildir. Rusiya Federasiyasının thumb|250px|Eskimos-Aleut dil ailəsi
subyektlərindən Çukotka Muxtar Dairəsində, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Alyaska ştatında, Kanadanın şimali bölgələrində və Danimarkanın muxtar adası Qrenlandiyada danışılan dil ailəsi. 102 000 nəfərlik etnik əhalidən təhmini 85 000 nəfəri anadilində danışa bilir. ISO 639 sistemində kodu esx-dir.
Eskimos-Aleut dillərindən ən geniş yayılanı Qrenlandiya inuit dili, Şərqi Kanada inuit dili, İnyupik dili və Alyaska yupik dilidir.
Qərbi və Şərqi Kanada inuit dilləri arasında fərq çox deyil, bu özünü yalnız orfoqrafiya və leksikada göstərir. Bu iki dili danışan əhalinin Kanadadaki rəsmi adı İnuitlər.
Alyaskada danışanı ən çox olan Eskimos-Aleut dili Alyaska yupik dili olub bu dildə danışan əhali 14 000 dən birəz fazladır
Təsnifatı
¹ 1997 ilde yox olan Sirenik yupik dilini bazıları Yupik dillerinden qabul edərkən, Menovşçikov (Меновщиков) kimi bazı dilçilər Sirenik yupik dilini Yupik dilləri dışında dutaraq Sirenik eskimos dili adı altında Eskimos dillərinin üçüncü qrupu olaraq təsnif edər.
Anadili
Alyaskada 1980 və 1992-ci illərdə, Eskimo-Aleut dillərində dannışa bilən əhali
Vikipediya versiyaları
Eskimos-Aleut dillərinde Vikipediya versiyaları:
.uz
.uz — Özbəkistanın internet kodu.
DNT kondensasiyası
thumb|Riboz [[fosfat polimerini əmələ gətirmək üçün kondensasiya reaksiyasında qalan bir pirofosfat qrupu. Nuklein turşusu onurğa sütununun əsasını təşkil edən fosfodiester bağı yaratmaq üçün adenin və quaninin kondensasiyası.]] DNT kondensasiyası — in vitro və ya in vivo şəraitdə DNT molekullarının sıxlaşma prosesi. DNT qablaşdırma mexanizminin təfərrüatları, canlı sistemlərdə gen tənzimlənməsi prosesində işləməsi üçün vacibdir. Kondensasiya olunmuş DNT tez-tez klassik seyreltilmiş məhlul konsepsiyasından proqnozlaşdırıla bilməyən inanılmaz xüsusiyyətlərə malikdir. Beləliklə, in vitro DNT kondensasiyası fizika, biokimya və biologiyadakı bir çox proses üçün nümunə sistemdir. Bundan əlavə, DNT kondensasiyasının tibb və biotexnologiyada bir çox potensial tətbiqi vardır.
DNT-nin diametri təxminən 2 nm-dir və genişlənmiş tək bir molekulun uzunluğu orqanizmə görə bir neçə on santimetrə çata bilər. DNT cüt zəncirinin bir çox xüsusiyyəti şəkər-fosfat onurğa sütununun mexaniki xüsusiyyətləri, fosfatlar arasındakı elektrostatik itələmə (DNT ikiqat zəncirin hər 0,17 nm üçün orta hesabla bir elementar mənfi yük daşıyır), üstəlik hər bir fərdi ipin əsasları ilə iplik-iplik qarşılıqlı əlaqələri. DNT ən sərt təbii polimerlərdən biridir, eyni zamanda ən uzun molekullardan biridir. Bu o deməkdir ki, uzun məsafələrdə DNT-yə çevik bir ip, qısa bir miqyasda isə sərt bir çubuq kimi baxıla bilər. Bir bağ hortumu kimi, təsadüfi olaraq paketdən çıxarılan DNT, sifariş verildiyindən daha çox həcm alır. Riyazi olaraq, üç ölçülü fəzada təsadüfi səpələnən qarşılıqlı əlaqəsi olmayan çevik bir zəncir üçün ucdan uca məsafə polimer uzunluğunun kvadrat kökü kimi ölçülür. DNA kimi həqiqi polimerlər üçün bu, çox kobud bir təxmindir; vacib olan in vivo DNA üçün mövcud yerin məhluldakı sərbəst diffuziya vəziyyətində tutacağı yerdən qat-qat az olmasıdır. Həcm məhdudiyyətlərinin öhdəsindən gəlmək üçün DNT ionlar və digər molekullarla uyğun həll şəraitində özünü qablaşdıra bilər. Ümumiyyətlə DNT kondensasiyası "genişlənmiş DNT zəncirlərinin yalnız bir və ya bir neçə molekulu ehtiva edən kompakt sifarişli hissəciklərə çevrilməsi" olaraq təyin edilir. Bu tərif bir çox in vitro vəziyyətə aiddir və eyni zamanda bakteriyalardakı DNT kondensasiyasının "mövcud həcmin bir hissəsini tutan nisbətən konsentrasiyalı, kompakt bir vəziyyətin qəbul edilməsi" kimi tərifinə yaxındır. Eukariotlarda DNT-nin ölçüsü və iştirak edən digər oyunçuların sayı daha böyükdür və DNT molekulu, bir çox DNT qablaşdırma səviyyəsindən yalnız birincisi olan milyonlarla nizamlanmış nükleoprotein hissəciklərini, nükleosomları meydana gətirir.
Bakteriyalar
thumb|350x350px|Bakteriya və eukariotların genom təşkilatının əsas vahidləri. Bakterial DNT, nukleoid ilə əlaqəli zülal adlanan poliaminlər və zülallarla doludur. Zülalla əlaqəli DNT, hüceyrədaxili həcmin təxminən 1/4 hissəsini tutur və nukleoid adlanan maye kristal xüsusiyyətlərinə sahib konsentrat bir özlülük fazı əmələ gətirir. Oxşar DNT qablaşdırması xloroplastlarda və mitoxondriyada da mövcuddur. Bakterial DNT-yə bəzən bakterial xromosom deyilir. Təkamül edən bir bakterial nükleoid, viruslardakı zülalsız DNT qablaşdırma ilə eukaryotlarda zülal ilə təyin olunmuş qablaşdırma arasındakı ara mühəndislik həllidir.
Eukariotlar
thumb|Eukariotlarda fərqli səviyyələrdə DNT kondensasiyası. (1) DNT-nin tək zənciri. (2)Xromatin zolağı (histonları olan DNT). (3) Sentromer ilə interfazada xromatin. (4) Profaza zamanı bir-birinə qatılmış xromatinin iki nüsxəsi. (5) Metafazda xromosom. Tipik uzunluğu on santimetr olan eukarotik DNT-nin mikrometre ölçülü bir nüvədə asanlıqla əldə edilməsi əmr edilməlidir. Əksər eukaryotlarda DNT, histonların köməyi ilə hüceyrə nüvəsində yerləşir. Bu vəziyyətdə, DNT sıxılmasının əsas səviyyəsi nükleosomdur ki, burada ikiqat zəncir hər bir histonun H2A, H2B, H3 və H4-dən iki nüsxə olan bir histon oktamerini əhatə edir. Linker histon H1, DNT-ni nükleosomlar arasında bağlayır və 10 nm boncuklu-nüvəli nükleosom zolağının daha sıx 30-nm lifə yığılmasını asanlaşdırır. Xromatin hüceyrələrin bölünməsi arasında vaxtın çox hissəsi, euxromatin adlanan daha az kompakt bir quruluşla xarakterizə olunan aktiv genlərə transkripsiya faktorları üçün asanlıqla daxil olmaq və heteroxromatin adlanan daha sıx dolmuş bölgələrdə zülallara çatmağı asanlaşdırmaq üçün optimize edilmişdir. Hüceyrə bölünməsi zamanı kromatinin sıxlaşması, onları iki qızı hüceyrənin hər birinə çəkən böyük mexaniki qüvvələrin öhdəsindən gələ biləcək xromosomların meydana gəlməsi ilə daha da artır. Transkripsiyanın bir çox cəhəti histon kodu kimi tanınan histon zülallarının kimyəvi modifikasiyası ilə idarə olunur.
Dinoflagellatlar, DNT-lərini necə paketlədikləri baxımından çox fərqli eukarotdurlar. Onların xromosomları maye kristal halında doludur. Qoruma altındakı histon genlərinin bir çoxunu itirdilər və əvəzinə qablaşdırma üçün əsasən viral dinoflagellat nükleoproteinləri (DVNP) və ya bakterial histona bənzər dinoflagellat proteinlərini (HLP) istifadə etdilər. Genlərə girişi necə idarə etdikləri bilinmir; histonu qoruyanların müəyyən bir histon kodu var.
Arxeya
Arxeya orqanizmdən asılı olaraq qablaşdırma üçün bakteriyaya bənzər HU sistemindən və ya ökaryotik bənzər nükleosom sistemindən istifadə edə bilər.
Fizika
Uzun cüt zolaqlı DNT-nin kondensasiyası dar bir yoğunlaşma agenti konsentrasiyasında meydana gələn ani bir faza keçiddir. İkiqat zəncirlər qatılaşdırılmış fazada bir-birinə çox yaxınlaşdığından, bu su molekulunun yenidən qurulmasına gətirib çıxarır ki, bu da nəmləndirmə qüvvələrinə səbəb olur. Mənfi yüklənmiş DNT molekulları arasındakı cazibəni başa düşmək üçün məhluldakı qarşılıqlar arasındakı əlaqələr də nəzərə alınmalıdır. DNT-nin zülallarla yoğunlaşması histerezi göstərə bilər ki, bu da dəyişdirilmiş modeli ilə izah edilə bilər.
Gen tənzimlənməsindəki rolu
Hal-hazırda, gen tənzimlənməsinin təsvirləri seyreldilmiş məhlullarda tarazlığın bağlanmasına yaxınlaşmağa əsaslanır, baxmayaraq ki, bu fərziyyələrin əslində xromatində pozulduğu açıqdır. Seyreldilmiş həll təqribi iki səbəbdən pozulur. Birincisi, xromatin tərkibi seyreltilməkdən çox uzaqdır, ikincisi, daxil olan molekulların sayı bəzən o qədər az olur ki, həcm konsentrasiyaları barədə danışmağın mənası yoxdur. Seyreldilmiş məhlullardan daha çox fərqlilik, zülalların qatılaşdırılmış və qatılaşdırılmamış DNT ilə fərqli bağlanma yaxınlığı səbəbindən yaranır. Beləliklə, qatılaşdırılmış DNT-də reaksiya dərəcələri dəyişə bilər və reagentlərin konsentrasiyasına olan asılılığı qeyri-xətti ola bilər.
Uluxanlı stansiyası
Əhalisi
1931-ci ildə 5 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
Bahar oğlu
Oratoriya "Xalqın baharı", "Dahi sərkərdə", "Heydərnamə" və "Bahar oğlu" adlı dörd hissədən ibarətdir. Oratoriyanın sözlərinin mətni əməkdar incəsənət xadimi şair Baba Vəziroğluya məxsusdur. Oratoriya ulu öndərin yubiley tədbirlərində xalq artisti, müğənni Mübariz Tağıyevin ifasında səslənib.
Əmrulla Saleh
Əmrulla Saleh ( 15 oktyabr, 1972-ci il, Pəncşir vilayəti) — Əfqanıstan dövlət xadimi, siyasətçi, Əfqanıstanın Birinci Vitse-prezidenti (2020-2021), Əfqanıstan Daxili İşlər Naziri (2018-2019), Milli Təhlükəsizlik İdarəsinin rəisi (2004-2010).
17 Avqust 2021-ci ildə keçmiş prezident Əşrəf Qəni ölkədən qaçdıqdan sonra Əmrulla Saleh özünü prezident vəzifəsini icra edən elan etdi və Taliban yaraqlılarına müqavimət göstərməyə çağırdı. Əhməd Məsudla birlikdə Pəncşir Müqavimətini təşkil etmişdir.
Həyatı
Əmrulla Saleh 15 oktyabr 1972-ci ildə Pəncşir vilayətidə anadan olub. Milliyətcə tacikdir. Siyasətçinin uşaqlıq və gənclik illəri haqqında demək olar ki, heç nə məlum deyil.
1980-ci illərdə Pakistanda yaşamış və təhsil almışdır. 1990-cı ildə Əfqanıstan müxalif qüvvələrinə qoşulmuş, Pakistanda hərbi təlim keçmişdir. O, Mücahidlərin səhra komandiri Əhməd Şah Məsudun başçılığı ilə müharibələrdə iştirak etmişdir. Şimal İttifaqının üzvü olaraq Əmrulla Saleh onun liderliyinə namizəd olmuşdur.
1990-cı illərin ikinci yarısında Saleh, Əfqanıstan diasporası ilə birlikdə Rusiyada nəşr olunan "Haft Ruz" həftəlik qəzetində çalışdığı Moskvada yaşamışdır.
.tj
.tj — Tacikistannın internet kodu.
Əmrulla Saleh
Həyatı
1997-ci ildə Əhməd Şah Məsud Salehi Tacikistanın Düşənbədəki Əfqanıstan səfirliyində Şimali İttifaqın beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri təyin etdi. Orada qeyri-hökumət (humanitar) təşkilatların koordinatoru və xarici kəşfiyyat xidmətləri ilə əlaqələrdə ortaq olaraq çalışdı. Şimal Alyansının liderinin xarici nümayəndələrlə danışıqlarında şəxsi tərcüməçisi kimi çıxış etdi.
1999 cu ildə Saleh Miçiqan Klear Universitetində (Cleary Universiteti, Michigan, ABŞ) təhsil almağa başladı. ABŞ-də 11 sentyabr 2001-ci il terror hücumlarından sonra, Şimal İttifaqının Taliban terror hərəkatına qarşı kəşfiyyat əməliyyatında iştirak etdi.
2001-2002-ci illərdə Hindistan-Pakistan münaqişəsi zamanı Pakistanda qeyri-hökumət təşkilatında tərcüməçi olaraq çalışmışdır.
2004-cü ildə Əfqanıstan Prezidenti Həmid Kərzai onu Milli Təhlükəsizlik İdarəsinin rəisi təyin etdi. Əmrulla Saleh vəzifədə olarkən bir sıra struktur islahatları etdi və Əfqanıstan kəşfiyyatını yenidən qurdu. Qərb ölkələri onu Nazirlər Kabinetinin ən səlahiyyətli nümayəndələrindən biri hesab edirdilər. 2010-cu ilin iyununda vəzifəsindən azad edildi.
2010-cu ilin sonunda demokratik və Taliban əleyhinə Milli Hərəkat yaratdı.
Həmid Kərzainin Talibanla bağlı siyasətini tənqid edirdi.
2017-ci ilin mart ayında Əfqanıstan Prezidenti Əşrəf Qəni Əmrulla Salehi təhlükəsizlik sektoru islahatları naziri təyin etdi, lakin 3 ay sonra ölkədəki təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi səbəbindən yaranan siyasi böhran fonunda istefa verdi.
Talibana müqavimət
250px|thumb|right|Əmrulla Saleh 2011-ci ildə beynəlxalq konfransda 2021-ci ilin iyulunda Əfqanıstandakı Amerika qoşunlarının geri çəkilməsi fonunda hökumət qüvvələri ilə Taliban silahlılar arasında qarşıdurma yenidən başladı. Taliban ölkənin çox hissəsini ələ keçirdi. 15 avqust 2021-ci ildə Kabilə girərək Prezident Sarayını nəzarətə götürdülər.
Kabil Taliban nəzarətinə keçdikdən sonra, 13 avqust 2021-ci ildə Salehin ofisi, davam edən Taliban hücumu zamanı Tacikistanda gizləndiyi barədə şayiələri təkzib etdi. 15 avqustda Salehin, prezident Əşrəf Qəni ilə birlikdə ölkəni təyyarə ilə tərk edənlər arasında olduğu bildirildi. Daha sonra Saleh öz Twitter səhifəsində "heç vaxt Talibanla eyni tavanda olmayacağını" bildirdi. Pakistanı bu qrupu dəstəkləməkdə günahlandırdı.
17 avqust 2021-ci ildə Saleh, Əfqanıstan Konstitusiyasının 60-cı və 67-ci maddələrinə uyğun olaraq prezidentin ölümü, ölkəni tərk etməsi və ya vəzifəsini içra edə bilməməsi şəraitində özünü Əfqanıstanın müvəqqəti prezidenti elan etdi. Bundan əvvəl o, Twitter hesabında ABŞ prezidenti Co Bayden və NATO -nu da tənqid edərək, - "Əfqanıstanda @POTUS ilə mübahisə etməyin heç bir faydası yoxdur. Qoy onu həzm etsin. Sübut etməliyik ki, Əfqanıstan Vyetnam deyil və Taliban hətta Vietnam Kongu kimi deyil. ABŞ / NATO -dan fərqli olaraq ruhumuzu itirmirik və qarşıda böyük imkanlar görürük. Yararsız xəbərdarlıqlar bitdi. Müqavimətə qoşulun" -demişdir.
Saleh Taliban üçün ən əhəmiyyətli rəqiblərdən biri hesab olunur. Onun həyatına bir neçə sui-qəsdlər təşkil edilmişdir. Sonuncu sui-qəsd 9 sentyabr 2020-ci ildə baş vermişdir.
Şəxsi həyatı
Əmrulla Saleh evlidir və beş övladı var. Dari, Puştu və İngilis dillərini mükəmməl bilir. ABŞ vətəndaşlığı var.
NGC 553
NGC 553, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
.tm
.tm — Türkmənistanın internet kodu.
Jele
thumb|right|250px|Laylı jele Jele — kaloidli qida qarışığı (adi meyvələrdən), jelatin əlavəli (pektin, aqar), və bütün kütləni soyuduğu zaman jelatin görünüşü olur.
Haqqında
Jele həmçinin jelatinin buzağın ayaqlarından və başlarından hazırlanır. Şirin jele, ətli jeledən fərqli olaraq , yeməyin üzərinə tökülməsi isə rus-dilində xolodeç(soyuq) adlanır. Meyvələrdən və giləmeyvələrdən ibarət jele özündə çoxlu pektinləri birləşdirir. Onları jelatin əlavə etmədən də almaq olar çünki pektin ona xüsusi dad verir. Belə jeleləri turş almalardan hazırlayırlar. Jelenin ölçmə dərəcəsi litrdir.
Vasif Babayev
Vasif Hacağa oğlu Babayev ( 16 sentyabr 1940) — görkəmli televiziya və kino rejissoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1989), Beynəlxalq Televiziya və Radio Akademiyasının akademiki (2004), Azərbaycan Prezidentinin Fərdi təqaüdçüsü (2005). Azərbaycan Professional Kinorejissorlar Gildiyasının İdarə Heyətinin üzvü.
Həyatı
1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirib.
1964-cü ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio verilişləri komitəsində əvvəlcə rejissor köməkçisi, assistenti, rejissoru, 1969-cu ildən isə televiziyanın baş rejissoru olmuşdu.
1991-ci ildə Azərbaycan Dövlət Teleradio verilişləri komitəsinin bədii rəhbəri vəzifəsinə təyin edilmişdi.
1994-1996-cı illərdə "MİR" dövlətlərarası Teleradio şirkətinin direktoru.
1996-1999-cu illərdə "SARA" müstəqil Teleradio şirkətinin icraçı direktoru.
2001-2007-ci illərdə Moskvada Rusiyanın "İNTER-AZ" müstəqil Teleradio şirkətinin vitse-prezidenti.
Vasif Babayev müxtəlif janrlarda yüzlərlə veriliş və proqramlar hazırlamışdır.
Vasif Babayev 1969-1987-ci illərdə onlarla geniş formatlı "Yeni il Mavi İşıq" televiziya proqramları və bayram verilişlərinin quruluşçu rejissoru olub.
Vasif Babayev jurnalist Nadejda İsmayılova ilə birlikdə 1988-ci ilin əvvəllərində kino-televiziya tarixində  ilk dəfə  olaraq Sovet Azərbaycanı  KQB-nin arxivində araşdırmalar apararaq: "Mikayıl Müşfiq", "Abbaz Mirzə Şərifzadə", "Ülvi Rəcəb", "Ruhulla Axundov", "Hüseyn Rəhmanov", "Salman Mümtaz" kimi "siyasi məhbuslar"ın şəxsi işləri əsasında bir sıra silsilə verilişlər hazırlamışdı.
"Sahil bağı", "Odlar torpağı", "Qızıl güllər diyarı", "Sovet Azərbaycanı", "Azərbaycan artistlərinin konserti", "Yaddaşdan xatirələr (Sovet ölkəsinin uşaqları)", "Sovet Azərbaycanı", "Azərbaycan təranələri", "Ənənələrə sadiq", "Bakı-Tümen", "Onuncu beşillik, birinci il", "Onuncu beşillik, ikinci il", "Sovet Azərbaycanı", "Onuncu beşillik, üçüncü il", "Şəki", "Azərbaycan geniş addımlayır", "Onuncu beşillik, dördüncü il", "Xuraman", "Sovet Azərbaycanı, yeni nailiyyətlərə", "Meksika görüşləri", "Onuncu beşillik, beşinci il", "Onbirinci beşillik, birinci il", "Partiyanın canlı sözü", "Sovet Azərbaycanı, yeni uğurlara", "Onbirinci beşillik, ikinci il", "L.İ. Brejnev Bakıda", "Qızıl yamaclar", "Yaxşı yol, Azərbaycan", "Onbirinci beşillik, üçüncü il", "İçərişəhərin əbədi nağılı", "Onbirinci beşillik, dördüncü il", "Həqiqətin anı", "Sovet Azərbaycanı, zaman və insanlar", "Nəbi Xəzri", "Sovet Azərbaycanı, Respublika haqqında monoloqlar", "Xahiş edirəm, hazırlıq haqqında məlumat verin", "Xuraman on il keçmiş",  "Quşlar üçün tələ",. "Seçim", "Birlikdə", "Ot kökü üstə bitər"
1970-1982-cü illərdə V.Babayev Azərbaycanın Lideri Heydər Əliyevin iştirakı ilə keçirilən, demək  olar,   bütün   vacib   dövlət   və   hökumət   tədbirlərinin,   televiziya  verilişlərinin, translyasiyalarının və canlı yayımlanan proqramlarının aparıcı rejissoru olub.
1972-1987-ci illərdə V.Babayev R.Həsənoğlu ilə birlikdə iki ildən bir SSRI Mərkəzi televiziyasından İNTERVİDENİYE sistemi ilə Avropaya yayımlanan iki saatlıq Azərbaycan haqqında proqramlarının müəllifi və rejissoru olub. həmin proqramlarda Azərbaycan xalqının Lideri Heydər Əliyev iştirak edib.
1966-cı ildə V. Babayev Leninqrad Televiziyası nəznində Ali  Televiziya rejissoru   kurslarını bitirib.
1967-1986-cı n illərdə Vasif  bababyev – Bolqaristan, Yuqoslaviyə, Avstriyə,  Macarstan, Yunanstan, İran, Türkiyə, Malta, İspaniya Fransa,  İtaliyə kimi  xarici  ölkələrdə  çəkilişlər  apararaq  verilişlər  və  kinofilmlər  yaradıb.
1967-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilib.
1973-cü ildən Kinematoqrafçılar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.
1977-ci ildə Azərbaycan "Əməkdar artisti".
1981 -ci ildə "SSRİ Televiziya və Radio əlaçısı".
1989-cu V. Babayev Azərbaycanın "Xalq  artisti"  fəxri  adına Respublikamızda  layiq  görülmüş  ilk televiziya rejissorudur.