cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ordovik dövrü
Tektonika və paleocoğrafiya.
Ordovikdə epikontinental dənizlərin sahəsi o qədər genişləndi ki, bütün paleozoy erası ərzində platformalarda baş verən transqressiyaların ən böyüyü oldu. Lakin qədim platformaların hamısında ordovik transqressiyası eyni səviyyədə baş vermədi. Əgər, Şimali Amerika platformasında ordovik transqressiyası kembri transqressiyasından dəfələrlə artıq olmuş və bu platformanın demək olar ki, bütün ərazisini örtmüşdüsə, əksinə Sibir və Şərqi Avropa platformaları ərazisində ordovik transqressiyası kembri transqressiyasından xeyli zəif olmuşdu. Epikontinental dənizlərin genişlənməsi Qondvanada da müşahidə olunurdu. Ordovikin sonuna yaxın, dağəmələgəlmə prosesi ilə əlaqədar olaraq, bəzi geosinklinal sistemlərdə, xüsusən də platformaların sərhədində yerləşən sahələrdə, həm geosinklinal, həm də epikontinental dənizlər, daralıb dayazlaşmaya məruz qaldılar. Süxurların paleomaqnetizm tədqiqatlarının nəticələrinə əsasən, ordovik dövründə qütblərin yerləşməsi və iqlim zonaları, kembri dövründəki vəziyyətini saxlayırlar. Güman olunur ki, Şimal yarımkürəsində dəniz rejiminin geniş olması (müasir sərhədləri boyu), burada iqlim şəraitinin mülayim olmasını təmin etmişdir. Mütəhərrik geosinklinal zonalarda maqmatik fəaliyyət çox aktiv qeyd olunurdu: ultraəsasi süxurlar və qranitoid intruzivləri yayılmışdılar.
Çöküntütoplamanın əsas xüsusiyyətləri
thumb|left|Ordovik dövrünün yanar şistləri. Estoniya Ordovik dövründə, geosinklinal kompleksin çökmə-vulkanogen formasiyaları müxtəlif tərkibli olmuşdur. Spilit-keratofir və onlara yaxın formasiyalarla yanaşı, fliş tipli terrigen formasiyalar da geniş yayılmışdılar. Vulkanogen süxurlar əsası və turş tərkibli lavalar və tuflar, tuflu brekçiyalar, tuflu qumdaşları, tuflu konqlomeratlar və s.-dən ibarət olmuşlar. Sualtı vulkanizmin məhsulları olan silisiumlu süxurlar (yəşəmlər, silisiumlu şistlər) yayıldılar. Geosinklinal formasiyalarda karbonat çöküntüləri də qeyd olunur. Transqressiyaların baş verdiyi platformalarda, karbonat formasiyası çöküntüləri - orqanogen əhəngdaşları, həmçinin gillər, şistlər, qumdaşları geniş yayılmışlar. Adətən bunlar dayaz su hövzələrinin çöküntüləridir.
Geosinklinal qurşaqlarla sərhəddə, platformalar daha intensiv qarılmaya məruz qaldıqları üçün, bu sahələrdə dərinlik çöküntülər də qeyd olunur. Platformaların dəniz çöküntülərində kukersit adlanan yanar şistlər də toplanmışlar (Estoniyada). Bəzi regionlarda ordovik çöküntülərində neftlilik qeyd olunur (Şimali Amerika platformasında sənaye əhəmiyyətli neft və qaz yataqları mövcuddur). Sibir platformasının cənub-qərbində də ordovik çöküntülərində neft və qaz əlamətləri aşkar olunmuşdur. Ordovik çöküntülərinin xırda dənəli və karbonatlı süxurlarından təşkil olunduğunu əsas götürərək, bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, ordovik dövründə platformalarda və geosinklinal sahələrdə mövcud olan quru sahələri çox az yüksəkliyə malik olublar. Ordovik çöküntülərinin çıxışları kembri çöküntüləri ilə yanaşı qeyd olunurlar; Şərqi Avropa platformasında Baltikyanı ərazidə və Timanda, Sibir platformasında, Uralda, Qazaxıstan qırışıqlıq zonasında, Altayda, Sayanda, Tyan-Şanda və bəzi digər qırışıqlıq strukturlarında ordovik çöküntüləri yayılmışlar.
Üzvi aləmi
left|thumb|Üst Ordovikə aid əhəngdaşı lövhəsi
Ordoviki xarakterizə edən üzvi qalıqlar kembriyə nisbətən xeyli zəngindir. Bitki aləmi daha çox yosunlardan ibarətdir. Quruda olan bitkilərdən psilofıtlərə yaxın olan primitiv formalar yayılmışdılar ki, bunlar da əsasən suda-quruda yaşayırdılar. Kembri üçün xarakter olan dəniz canlılarından trilobitlər və çiyinayaqlılar ordovikdə xeyli sürətlə inkişaf etmişlər. Ordovikdə trilobitlər yeni cinslərlə zənginləşmişlər. Trilobitlərin təkamülü sürətlə gedirdi və bunlar həm özündən əvvəlki kembri trilobitlərindən, həm də sonrakı silur trilobitlərindən fərqlənirdilər. Ordovik çöküntülərində tapılan trilobitlərin 90 cinsi və 1200-dən çox növü məlumdur. Ordovik trilobitlərinin əsas cinsləri Asaphus, Megalaspis, İllaenus və s.- dir.
Ordovikdə buğumayaqlıların yeni, özünəməxsus dəniz heyvanları - qiqant xərçənglər qrupları yarandı. Ordovikin çiyinayaqlıları əsasən əhəng qabıqları olan kilidli formalardan ibarətdir. Onların çoxu rəhbər fauna kimi qəbul olunub: Orthis, Parambolites və s. Kilidsiz çiyinayaqlılardan isə rəhbər forma kimi Obolus qeyd olunur. Ordovik dövründə bağırsaqboşluqlu tabulatalar və dördşüalı mərcanlar inkişaf etmişlər. Bu dövrdə həmçinin dərisitikanlılar, xüsusən də onların ən qədimləri yaşamışlar. Ordovik faunasında mühüm yeri başayaqlılar tuturlar. Bunlar da hələ qabıqları hamar ən qədim formalardır. Bunların ən xarakter nümunəsi Endoceras cinsidir. Bu dövrdə qraptolitlər özlərinin yüksək inkişaf mərhələsini keçirdilər. Bu faunanın çox yayıldığı sahələrdə ordovik çöküntülərini horizontlara belə ayırmaq mümkün olmuşdur. Bu cinsin nümayəndələrindən Didymograptus, Tetragraptus, Diplograptus və digərlərini göstərmək olar. Onuğalılardan ordovik çöküntülərində nadir olan primitiv çənəsizlər tapılmışdır.
Qafur Məmmədov
Həyatı
1942-ci ilin 19 oktyabrında faşist ordusu hissələrinin hücumlarını dəf edərkən Qafur Məmmədov şəxsən düşmənin 13 avtomatçısını və bir minomyot heyətini məhv etmişdi. Həmin döyüşdə o, öz komandirini düşmən atəşindən müdafiə edərkən, özü həlak oldu.
Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ona 1943-cü ilin 31 martında verilmişdir. Bakıda bir bir gəmiyə, bir küçəyə, bir parka və bir dənizçilik məktəbinə onun adı verilmişdir.
Bulbophyllum yunnanense
(Bulbophyllum yunnanense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum yunnanense növü Nepaldan Çinə qədər, həmçinin Vyetnamın şimalında yayılmışdır.
Lobelia subpubera
(Lobelia subpubera) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Echinops glaberrimus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Plaunçiçəklilər
—  aləminin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
Dəmirçilər (Xocalı)
Tarixi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsi dəmirçilər nəslinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. XVI əsrdə qızılbaş tayfaları sırasında adları çəkilən dəmirçilər sonralar qazax tayfa birliyinin ən qüdrətli tirələrindən biri olmuşdur.
Noriko Baba
Noriko Baba (d. 4 may 1977) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 5 oyun keçirib.
Farad (ölçü vahidi)
thumb|right|200px|Kondensatorların müxtəlif tiplərinin nümunələri. Farad (işarəsi: F) – elektrik tutumunun (işarəsi: C) vahididir. BS-də törəmə vahiddir. Bu termin ingilis fiziki və kimyaçısı Maykl Faradeyin şərəfinə adlandırılmışdır.
Echinops glanduloso-punctatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Orfoqrafiya
Orfoqrafiya, yazı qaydaları (,  — "düzgün" и  — "yazıram") — yazıda nitqin qrammatik formaları və sözlərin həmahəng ifadəsi. Həmçinin, bu həmahəngliyi təmin edən qaydalar toplusudur və bununla məşğul olan dilçiliyin sahəsidir.
Orfoqrafiya — sözlərin düzgün yazılışını öyrənən, bir linqvistikanın sahəsidir.
Yazılışın həmahəngliyi deyilişin individual və dialektik xüsusiyyətlərini aradan qaldırır, bu isə öz növbəsində təkrar soruşmaq imkanı olmadıqda qarşılıqlı anlaşmaya gətirib çıxarır.
Orfoqrafiyanın quruluşunun prinsipləri
Orfoqrafiya ilə yazının bilavasitə əlaqəsi olduğundan, yazının əmələ gəlməsi orfoqrafiyanın prinsiplərin formalaşmasında əsas təsir göstərən amildir. Bəzi dillərdə yazı çox qədimdir və heçvaxt islahat keçirilməyib, bu zaman demək olar ki, yazı dilin qədim formasını ifadə edir və həyatdan geri qalıb(misal üçün, ingilis dili).
Xarici keçidlər
Azərbaycan dilinin onlayn Orfoqrafiya lüğəti
Android üçün Azərbaycan dilinin Orfoqrafiya lüğəti (Google Play)
Azərbaycan dilinin Orfoqrafiya lüğəti (PDF, yükləmək)
İzoetopsidlər
—  aləminə aid bitki sinfi.
Qıvrım boruçiçəyi
Elmi adı - Solenanthus circinnatus Ledeb.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu / Natonal IUCN Status: "Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar" kateqoriyasına aiddir – EN B1ab (iii) + 2ab(iii). Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik, yaşıl ot bitkisidir. Gövdəsi 40-80 sm hündürlükdədir. Yarpaqları iri, enli, nazik, hər iki tərəfdən, əsasən aşağı hissədən xovludur. Kökətrafı və gövdənin aşağı hissəsində yerləşən yarpaqları enli yumurtavari, iti, mərkəzi hissədə ürəkvari, saplaqlı, digər yarpaqları oturaq, uzunsovdur. Çiçək qrupu əvvəlcə ensiz, sonradan enliləşəndir. Çiçəkləri demək olar ki, oturaqdır. Ksacıq boz rəngdədir və hissələri kütdür, 3-4 mm uzunluğundadır. Çiçək tacı göy – mavi, borulu, 5-6 mm uzunluğunda üçbucaq və ya lansetvari pərlidir. Fındıqcası 5-7 mm uzunluğuna yumurtavaridir.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləməsi may-iyun, meyvəverməsi iyul ayına təsadüf edir. Orta dağ qurşağında, kolluqların arasında rast gəlinir.
Yayılması
Naxçıvanın dağlıq hissəsi.
Sayı və tendensiyası
Məhdud sahələrdə yayılmı, mənfi təsirlərə məruz qalan həssas növdür.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (yay otlaqlarının intensiv otarılması) yayıldığı ərazilərin biçənək kimi istifadə edilməsidir.
Mühafizə tədbirləri
Xüsusi qorunan ərazilərdə rezervasiyası və mütəmadi monitorinqin aparılması tələb olunur. Planlıotarılma və mənimsənilmə tədbirlərinin görülməsidir.
Lobelia telekii
(Lobelia telekii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaraağac (Cəbrayıl)
Qaraağac — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
28 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Pyarnu
thumb|Pyarnu dron videosu 2022 Pyarnu — Estoniyanın cənub-qərbində liman şəhəridir. Əhali sayına görə (40 401 min nəfər) Estoniyanın dördüncü böyük şəhəridir. Pyarnu Baltik dənizi sahilində yerləşən məşhur kurortlardandır. İqlim, yer, çimərliklər buraya hələ XIX əsrdə kurort statusunu verilməsinə səbəb oldu və 1838-ci ildən burada ilk pansionatların tikintisi başladı.
Tarix
Sovet dövründə şəhərdə böyük balıq konserv zavodu tikildi. Həmçinin burada tekstil və ağac sənayesi inkişaf etmişdir. Kurort və istirahət mərkəzləri də sürətlə inkişaf edirdi. "Estoniya", "Sõrpus", "Rahu", "Tervis" adlı sanatorialar açıldı. 1950–1956 və 1962–1991-ci illərdə Pyarnu eyniadlı rayonun mərkəzi idi.
Leonis dombalanı
Qısa morfoloji təsviri
Torpaq səthinə yaxın əmələ gələn meyvə cismi 4-6 sm diametrində və ya bir qədər uzunsov, kartofa bənzərdir. Xarici səthi – peridi əvvəl açıq, sonradan tündləşərək qonura çalır, dərivaridir. Göbələyin xüsusi iyi və dadı yoxdur. Yarıya kəsilmiş halda ləti şirəlidir, birrəng deyil.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Heterotallik növdür, cinsi çoxalması üçün populyasiyada genetik cəhətdə fərqli fərdlərin olması tələb olunur. Simbiotrofdur, taxıllardan, əsasən Artemisia, Hordeum, Poa və Salsola cinslərinin növlərindən ibarət fitosenozlarda mikoriza əmələ gətirir. Azərbaycanın bozqır və dağətəyi bölgələrində, bəzən az şoranlaşmış torpaqlarda aprel-may aylarında, az-az əmələ gəlir. Kütləvi əmələ gəlməsi bir neçə ildən bir müşahidə edilir, meyvə cisimləri sporadik, bəzən kopalarla rast gəlinir.
Yayılması
Ağdam, Füzuli, Qobustan, Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisidir (Şahbuz rayonu).
Sayı və tendensiyası
Yaşama ərazisi məhdudlaşır, populyasiyada azalma tendensiyası müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Meyvə cisimlərinin tədricən yetişməsi, onların kütləvi yığılması ilə əlaqədar göbələk populyasiyanın həssaslığı aiddir.
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Az-az təsadüf edildiyi üçün kütləvi yığılmasına məhdudiyyət qoyulması məqsədəuyğundur.
Bulbophyllum amphorimorphum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum amphorimorphum növü Madaqaskar üçün endemik növdür.
Echinops gracilis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Plaunopsidlər
—  aləminə aid bitki sinfi.
Əsasən, iynəyarpaqlı meşələrdə rast gəlinir. Çoxillik və həmişəyaşıl bitkidir. Geniş yayılmış nümayəndəsi sancaqşəkilli plaundur. Onun uzun və sürünən gövdəsi dik qalxan və haçavari budaqlanan budaqcıqlar əmələ gətirir. Gövdəsi başdan-başa açıq-yaşıl rəngli kiçik yarpaqcıqlarla örtülür. Plaunun dikduran gövdəsində yayda kiçik və sarı sporlar yaranır. Sporlar küləklə ətrafa yayılır. Plaunların bir çox növləri azsaylıdır və qorunur.
Qatırquyruğuların və plaunların çoxalması, qıjılarda olduğu kimi, suyun iştirakı ilə gedir. Plaunkimlər paleozoy erasının silur dövründə yaşamağa başlamışdır. İlk palunkimilər müxtəlif sporlu otlar olmuşdur. Müxtəlif formalı: ağac (qazıntı şəklində məlumdur), kol və ot (hazırkı növləri) bitkilərdir. Sporofit nəsil kök, gövdə və pulcuqlu və ya bizşəkilli yarpaqlara malikdir. Bitkilərinin əksəriyyətinə mikrofiliya (yarpaqların xırda olması) xasdır. Gövdələrində nəzərə çarpan buğum və buğumarası yoxdur. Kök və gövdələri dixotomik şaxələnir.
Oxşəkilli formaları iqlim şəraitinə daha çox uyğunlaşdıqlarından hazırkı dövrə gəlib çıxmışdır. Sinifin xarakter sırası plaunaoxşarlar (qurdayağılar) – Lycopodiaceae, fəsiləsi plaunlar (qurdayağı) – Lycopodiaceae, təsərrüfat əhəmiyyətli olan cinsi isə plaundur (qurdayağı) – Lycopodium.
400-ə qədər növü olub, dünyanın bütün qitələrində tədadüf edilir. Keçmiş SSRİ-də 11 növü məlum idi. Bunlardan ən geniş yayılanı sancaqşəkilli plaun (qurdayağı) – L.clavatum olub, əsasən iynəyarpaqlı bitki meşələrində bitir. Sporofit həmişəyaşıl çoxillik otdur. Gövdəsi yerdə sürünür və 25 sm-ə çatan dixomotik budaqlar əmələ gətirir. Yan budaqlarda 2-6 ədəd (adətən cüt-cüt) sporlu sünbüllər yerləşir. Gövdə və budaqları lansetşəkilli xırda yarpaqlarla sıx örtülmüşdür. Yarpağın epidermisi üzərində ağızcıqlar yerləşir. Sünbülləri sarı ürəkşəkilli, uzun, itiuclu və saplaqlı yarpaqcıqlar – sporofillərdən təşkil olunmuşdur ki, bu sporpfillərin üst səthində sporlar yetişdirən böyrəkşəkilli yuvacıqlar – sporangillər yerləşir.
Ana hüceyrə reduksion bölünmədən sonra haploid sporlar yetişdirir. Bütün sporlar quruluş və formaca eynidir. Sporların tərkibində 50 %-ə qədər qurumayan piyli yağ vardır. Əlverişli şəraitdə onlar çox yavaş-yavaş (12-20 il müddətində) inkişaf edərək qametofit nəsil əmələ gətirir. Qametofit boşqab formasında olub, ikicinslidir, yəni öz üzərində həm anteridi, həm də arxeqoni yetişdirir. Bunlar parenxim tipli toxumalardan təşkil olunmuşdur. Anteridi girdə, arxeqoni isə kolba formasındadır. Anteridi içərisində çoxlu miqdarda ikiqamçılı spermatozoid, arxeqoni içərisində isə yumurtahüceyrə inkişaf edir. Yumurtahüceyrənin mayalanmasından sonra (şeh zamanı) diploid (2n) xromosomlu ziqot əmələ gəlir ki, bundan da rüşeym inkişaf edir. Rüşeym bir müddət qametofitin hesabına qidalanır və kök sistemi inkişaf edərək torpağa çatdıqdan sonra sporofit nəsil müstəqil yaşamağa başlayır.
Plaunun sporları kibritotu tozu – Lycopodium adı altında həblərin üzərini örtmək üçün qeyri-hiqroskopik maddə kimi), uşaq səpgilərinin tərkibində və poladəritmə sənayesində istifadə edilir.
Plaunkimilər sinfinə həmçinin selaginellalar sırası – Seiaginellales aiddir. Sıraya selaginella fəsiləsi – Sellaginellaceae daxildir. Bu sıranın bitkiləri müxtəlif sporludur.
Selaginella cinsinin 500-ə qədər növü məlumdur ki, bunlar da əsasən tropik ölkələrdə bitir. Keçmiş SSRİ ərazisində bitən növlərindən S.selaginellaoides bitkisini göstərmək olar. Qısa, sürünən, uc hissəsi dik qalxan gövdəsi vardır. Kənarı xırdadişli, uzunsov yumurtaşəkilli yarpaqları qarşı-qarşıya düzülmüşdür. Dördkünclü sünbülləri xırda ayaqcıq üzərində tək-tək və ya cüt-cüt yerləşmişdir. Sünbül oxu üzərində çoxlu sporofillər, onların da qaidə hissəsində bir ədəd sporangil yerləşir. Bu sünbüldə mikrosporangi, həm də meqasporangi (makrosporangi) əmələ gəlir. Meqasporangilər nisbətən iri olub, onlarda 4 ədəd meqaspor, mikrosporangidə isə çoxlu mikrosporlar yetişir. Mikrospordan erkək qametofit, meqaspordan isə dişi protal (ilk cücərti) əmələ gəlir. Mayalanma yağışdan sonra və ya şeh düşdükdə baş verir.
Aygün (film, 1960)
Aygün tammetrajlı bədii televiziya filmi rejissor Kamil Rüstəmbəyov tərəfindən 1960-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Bakı Televiziya Studiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə də hadisələr əsasən təzəcə ailə qurmuş iki gəncin münasibəti və taleyi ətrafında cərəyan edir. Filmdə əsas rolları Nəcibə Məlikova, Həsənağa Salayev və Rəna Topçubaşova ifa edirlər.
Məzmun
Film-poemadır. Əsərdə olduğu kimi, filmdə də hadisələr əsasən təzəcə ailə qurmuş iki gəncin münasibəti və taleyi ətrafında cərəyan edir.
Aygünlə Əmirxan xoşbəxt cütlük idilər. Əmirxanın içkiyə qurşanması onların ailəsini parçalayır. Aygün (Nəcibə Məlikova), Əmirxan (Həsənağa Salayev) və onların qızları Ülkər (Rəna Topçubaşova) əzab çəkirlər. Sonda Əmirxanın içkinin daşını atması və karyerasında nailiyyətləri onların yenidən birləşməsini təmin edir.
Şirvan Kürdəmir FK
Şirvan-Kürdəmir FK - və ya Şirvan-Kürdəmir Futbol Klubu. 1990-cı ildə yaradılmış Azərbaycan futbol klubudur.
Tarixi
“Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubu 1987-ci ildə Kürdəmir şəhərində yaradılıb və 1990-cı ildən rəsmi olaraq fəaliyyətə başlayıb. Klubun Stadionu 5 min nəfərlik tutuma malikdir. Klub əvvəl Azərbaycan Milli SSR Çempionatında, 1992-ci ildə isə Azərbaycan Güclülər Dəstəsində iştirak edib. “Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubu Dağlıq Qarabağ münaqişəsiə səbəbilə 1993-cü ildə fəaliyyətini məcburi olaraq dayandırıb.
Futbol Klubunun yaradılmasında məqsəd nəinki Kürdəmirdə, o cümlədən, Şirvan bölgəsində futbolun təbliğ edilməsi, gənclərdə və yeniyetmələrdə futbola marağın artırılması olub. “Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubunun ən ali məqsədlərindən biri xüsusilə regionlarda yaşayan istedadlı futbolçuları bir araya gətirmək və Kürdəmiri – ümumən Şirvan regionunu futbol çempionatlarında təmsil etmək olub.
“Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubundan bildirilib ki, Hələ 1992-ci ildə Klub Azərbaycan Güclülər Dəstəsində çıxış edəndə ona maraq yüksək olub və hətta oyunları izləmək üçün digər bölgələrdən Kürdəmirə axın olub.
Klub 2020-ci ildə fəaliyyətini yenidən bərpa edib. Bununla əlaqədar “Azərbaycan Region Liqası”na müraciət olunub və iştirakla bağlı müsbət cavab əldə edilib. “Region Liqası” həm yeni fəaliyyətə başlayan futbol klubları üçün, həm də sözügedən klubların sponsorları üçün öz məqsədlərini həyata keçirmək baxımından ən əlverişli futbol tədbiridir. “Region Liqası” həvəskar futbol klublarının çıxış etdiyi və AFFA tərəfindən hər il təşkil edilən ən yüksək futbol layihəsidir.
“Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubu göstərilən etimadı doğrulmaqla yanaşı, cəmiyyətdə sağlam həyat tərzi prinsiplərinin tətbiq edilməsi, ölkə futbolunun inkişaf səviyyəsinin yüksəldilməsi, peşəkar futbolçuların hazırlanmasını qarşısına məqsəd qoymuşdur.
2020-ci ildə klubun yenidən futbola qayıtması xəbəri yayıldı. 2021/2022 il mövsümündə Region Liqasında iştirak etmək istəməsinə baxmayaraq, büdcə cəhətdən və digər amillər səbəbiylə iştirak edə bilmədi.
Qadın Coğrafiyaçılar Cəmiyyəti
Qadın Coğrafiyaçılar Cəmiyyəti — Amerika Birləşmiş Ştatlarının coğrafi sahədə fəaliyyət göstərən ictimai təşkilatlarından biri.
Tarixi
Cəmiyyətin əsası 1925-ci ildə qoyulmuşdur. Yaradılmasının əsas səbəbi Kəşfiyyatçılar Klubu kimi ən peşəkar təşkilatların tərkibinə qadınların daxil edilməməsi olmuşdur. Məhz bu səbəbdən bir qrup qadın etiraz olaraq Qadın Coğrafiyaçılar Cəmiyyətini yaratmışlar. Cəmiyyət coğrafiya, dünya kəşfiyyatı, antropologiya və digər sahələrdə maraqlanan qadınları bir araya gətirmək üçün dörd rəfiqə olan Gertrude Emerson Sen, Marguerite Harrison, Blair Niles və Gertrude Mathevs Şelbi tərəfindən təşkil edilmişdir.
Üzvləri
Vaşinqtonda yerləşən cəmiyyətdə hazırda təxminən 500 üzvü var.
Cəmiyyətin digər qrupları Çikaqo, Florida, Los-Anceles, Nyu-York və San-Fransisko şəhərlərində yerləşir.
Bəhram xan Naxçıvanski
Bəhram xan Əmənulla xan oğlu Naxçıvanski (1872 1941 ,Naxçıvan) — Araz-Türk Cümhuriyyətinin dövlət xadimlərindən biri, könüllü xalq dəstələrinin tərkibində tabor komandiri; Araz-Türk Cümhuriyyətinin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti ilə danışıqlar aparmaq üçün Bakıya ezam etdiyi nümayəndə heyətinin başçısı.
Həyatı
Bəhram xan Aman xan oğlu Naxçıvanski 1872-ci ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur. Uşaqlığı Şuşa şəhərində, ana tərəfdən nənəsi şairə Xurşidbanu Natəvanın malikanəsində keçmişdir. Sonralar Tiflisdə realnı məktəbdə təhsil almışdır. Təxminən 1886-cı ildə valideynləri onu Naxçıvana gətirmişlər. 1899–1904-cü illərdə Naxçıvan Qəza Polis İdarəsində şəhər polis pristavının köməkçisi olmuş, 1898–1903-cü illərdə həm də Naxçıvan Müsəlman Məktəbinin fəxri nəzarətçisi işləmişdir. "Kavkazskiy kalendar"da (1899–1904) yazılan məlumata görə, o, kollej katibi, kollej assessoru, titulyar müşaviri, saray müşaviri kimi rütbələri daşımışdır. 1906–1909-cu illərdə Naxçıvan şəhərinin başçısı, yəni general-qubernatoru vəzifəsində işləmişdir. 1912–1916-cı illərdə fəxri barışdırıcı məhkəmənin münsiflər heyətinin üzvü olmuşdur. 1919-cu ilin yanvarından Naxçıvan Araz-Türk Respublikasının xarici işlər naziri, həmin ilin avqustundan isə Naxçıvan şəhərində general-qubernatorun köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır. 1919-cu ilin sonlarında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Daxili İşlər Nazirliyinin Lənkərandakı nümayəndəsi olmuşdur lakin həmçinin həmin ilin sonunda "Bakı-Sabunçu" polismeystri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Sonraki illər
Naxçıvanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra Bəhram xan həbsdən və güllələnməkdən qurturmaq üçün bir çok ziyalılarımız kimi Parisə qaçmışdır.Qeyd etmək lazımdır ki Kəngərlilər ağır reppesiyaya məruz qalmışdır.1926-cı ildə Parisdən Təbrizə köçmüşdür.Həmin ildə Kəngərli Naxçivanskilərin böyük bir qismi Makuya qaça bilmişdi.Mühəndis  Məlik-Aslanovun  köməyi  ilə  Təbriz-Culfa dəmir  yolunda  nəzarətçi  vəzifəsinə  düzəlmişdi.Oğlu Əziz (Süleyman xan) xan Urmiyanın şimal-qərbində xəstəxana feldşer işləyirdi.Tarixi ədəbiyyatda Əziz xanın 1928-ci ildə vəfat etməsi haqqında məlumat vardır .1941 ci ildə Makuda vəfat etmişdir
Qeyd
B.Naxçıvanski Qarabağ xanı Mehdiqulu xanın qızı, məşhur şairə Xurşudbanu Natəvanın nəvəsi, hazırda Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin millət vəkili Aqiyə Naxçıvanskinin əmisi oğludur.
Ailəsi
thumb|Bəhram xan Naxçıvanski və ailəsi Bəhram xan Naxçıvanski 1898-ci ildə Abbasqulu xan İrəvanskinin qızı Gövhərtac xanımla ailə qurmuşdur. 1899-cu ilin 12 aprel tarixində onların bu nikahından oğulları dünyaya gəlmişdir. Bəhram xanın formulyar siyahısında onun oğlunun adı Süleyman xan yazılıb. Amma bəzi sənədlərdə Əziz xan kimi qeyd olunub. Hətta Cəmşid xan Naxçıvanskiyə məxsus foto-albomda da bir fotonun arxasında o özü "xalası oğlu Əziz" olduğunu yazıb. 1920-ci ildən sonra Əziz (Süleyman xan) xan da atası ilə birgə İrana mühacirət edib. Gimnaziya təhsili aldığından Səlmas şəhərində işləməsi haqqında məlumat vardır. Bəhram xanın həyat yoldaşı Göhərtac xanım vəfat etdikdən sonra o, ikinci dəfə leytenant  Əlibəy Novruzovun qızı Sevər xanımla ailə qurub. İkinci nikahından 3 qızı dünyaya gəlib. Bunlardan Fatiməbikə xanım 1906-cı il tarixdə, Gövhərtac xanım 1908-ci ildə, İşrət xanım 1914-cü ildə Naxçıvanda anadan olmuşlar. Onlar da 1920-ci ildə ataları ilə birgə İrana mühacirətə getmişlər.
İzoetçiçəklilər
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
Echinops graecus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Lobelia thapsoidea
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yuki Tsuçihaşi
Yuki Tsuçihaşi (d. 16 yanvar 1980) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 4 oyun keçirib.
Millət
Millət — insanların tarixən dil, ərazi, iqtisadi həyat və psixika ümumiliyi əsasında təşəkkül tapan və milli xarakterin, mədəniyyətin milli özünəməxsusluğunda təzahür edən sabit birliyi. "Millət" sözü ərəb mənşəli isimdir.
Bulbophyllum amplebracteatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum amplebracteatum növü Filippindən Malukuya qədər ərazidə yayılmışdır.
Çin qadın milli voleybol komandası
Çin qadın voleybol yığması – beynəlxalq arenada Çin Xalq Respublikasını təmsil edən milli voleybol komandasıdır. Voleybolun ən aparıcı milli komandalarındandır. 2 dəfə Olimpiya oyunlarında qazanılan qızıl medal bunun bariz nümunəsidir.
Heyəti
2014-cü ilin mayına qədər milliyə ən çox çağrılan oyunçular
Güvəyəbənzər qırmızımtıl-sarı şibyəyeyən
Güvəyəbənzər qırmızımtıl-sarı şibyəyeyən — buğumayaqlılar tipinin pulcuqqanadlılar dəstəsinin ayıcalar fəsiləsinə aid olan nadir növ.
Xarici quruluşu
Bu növ irrorella növünə çox oxşayır. Lakin ondan qarıncığının sarımtıl və qanadının tünd sarı rəngi ilə fərqlənir. Həmçinin kəpənəyi də ondan iridir. Qanadları açılmış halda 20-25 mm-dir. Tırtılı tünd qırmızı-qonur rəngdə olub, qara-boz tüklərlə örtülmüş, üzərində cərgə ilə sarı nöqtələr yerləşmişdir, başı qara rəngdədir.
Həyat tərzi
Azərbaycanın dağ və dağ-səhra yerlərində iyul-avqust aylarında seyrək halda rast gəlinir. İldə bir nəsil verir. Tırtıl mərhələsində bitki qalıqları arasında qışlayır. Tırtılları ağac və qayalar üzərindəki şibyələrlə qidalanır.
Yayılması
Azərbaycanda alpestris Z. forması da yayılmışdır. Məhdud halda yayılmışdır. Bu növün kəpənəkləri Zoologiya institutunun əməkdaşları tərəfindən Qaxın Tala (20.VII.90), Lerikin Kosmolyan kəndlərindən (13.VIII.91), Qaxdan A.Boqaçev (28.VII.1934), Daşkəsəndən (3.VII.66) S.Əliyev tərəfindən toplanmışdır.
Gövhərxan Sultan (II Səlimin qızı)
Gövhərxan Sultan (d. 1544, Bursa - ö. 1622, İstanbul) — 11. Osmanlı sultanı II Səlim in qızı.
Həyatı
Gövhərxan Sultan 1544-cü ildə Bursa da dünyaya gəlmişdir. Atası Qanuni Sultan Süleyman ın oğlu və o illərdə Manisa sancaqbəyi olan Şahzadə Səlim, anası isə Venesiya əsilli kənizlərindən Nurbanu Sultan dır. Nurbanu Sultan ın eyni il içində dünyaya gətirdiyi üçüncü qız olduğu üçün, bacıları Şah və Əsməhan Sultan larla birlikdə üçəm olduğu qəbul edilir. Uşaqlıq illəri atasının sancaqbəyi olaraq xidmət etdiyi Manisa, Qaraman və Kütahya da keçdi. 1 avqust 1562-ci ildə İstanbul da baş tutan möhtəşəm mərasimlə Qanuni Sultan Süleyman yeganə varisi olan Şahzadə Səlim in qızlarını hələ 18 yaşında ikən mühüm siyasi şəxslərlə evləndirdi: Əsməhan Sultan babasının vəzirlərindən Sokollu Mehmed Paşa yla, Gövhərxan Sultan kaptan-ı dərya Piyalə Paşa yla, Şah Sultan isə yeniçəri ağası Çakırcıbaşı Həsən ağa yla nigahlandı.
21 yanvar 1578-ci ildə Piyalə Paşa vəfat etdi və dul qalan Gövhərxan Sultan bir il sonra həcc ziyarəti nə getdi. Məhz elə həmin il ziyarətin ardından dövrün siyasi fiqurlarından Cərrah Mehmed ağa ilə evləndirildi. Bəzi mənbələrdə, nigahın ardından 15 yanvar 1580 tarixində Mehmed Paşa nın yeniçəri ağalığı ndan Rumeli bəylərbəyliyin ə yüksəlməsində Gövhərxan Sultanın əlinin olduğu qeyd olunur. 1583-cü ildə Gövhərxan Sultan qardaşının yeganə vəliəhdi olan Şahzadə Mehmed i ziyarət etmək məqsədilə Manisa ya səyahət etmiş, bu səfər əsnasında gələcəkdə validə sultan olan Handan Sultan ı gənc şahzadəyə təqdim etmişdir.
1598-ci ildə Cərrah Mehmed Paşa sədrəzəm liyə yüksəldi və Gövhərxan Sultanın saraydakı nüfuzu daha da artdı. Ancaq onun çox qısa sədarətinin ardından Sultan Mehmed in oğlu Sultan Əhməd taxta çıxdı. Qardaşı Sultan Murad ın nəvəsi olan Sultan Əhməd Gövhərxan Sultanın və yoldaşı Mehmed Paşa nın siyasi gücünü artırmaq niyyətində idi. Ancaq Cərrah Mehmed Paşa çox yaşlı idi və çox keçmədən 9 yanvar 1604-cü ildə vəfat etdi. Sultan Əhməd böyük bibisinə olan sevgisindən qızlarından birinin adını da məhz Gövhərxan qoymuşdu.
1622-ci ildə vəfat edən Gövhərxan Sultan atasının Aya Sofiya yaxınlığındakı türbəsinə (Sultan Səlim türbəsi) dəfn edilmişdir.
Qumlaq (qəsəbə, Cəbrayıl)
Qumlaq və ya Stansiya Qumlaq — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun Qumlaq kənd inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Echinops griffithianus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qızıl məbəd (Çin)
Qızıl məbəd — Çində yerləşən məbəd.
Məmməd Məmmədov (Sovet İttifaqı Qəhrəmanı)
Məmmədov Məmməd Cəbrayıl oğlu — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Həyatı
Məmməd Məmmədov 1920-ci ildə Qax rayonunun Qaşqaçay kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Qax rayonu Baydarli kənd məktəbində almış və 7-ci sinfindən sonra Nuxa Pedaqoji Məktəbinə daxil olaraq 1939-cu uldə oranı bitirmişdir. Sonralar Qax rayonunun Almalı kənd orta məktəbində müəllim işləmişdir.
Böyük Vətən Müharibəsində faşizmə qarşı qəhrəmanlıqla vuruşmuşdur. 1945-ci ilin yanvarında Almaniya ərazisindəki döyüşlərdə xüsusilə fərqlənmişdir. Yanvar ayının 22-də döyüş meydanından 4 yaralı əsgəri çıxarmış, yanvarın 23-də isə Qızıl Ordu komandirinin və 16 yaralının həyatını xilas etmişdir. 24 yanvarda Məmməd yaralılara kömək etmək məqsədilə almanlardan yenicə geri alınmış evə daxil olaraq faşistlərlə vuruşmağa başladı. Bu ev iki küçənin kəsişməsində yerləşdiyindən alman müdafiəsi uçun böyük əhəmiyyət kəsb edirdi. Odur ki, binaya yönəldilmiş əks-hücumun ardı-arası kəsilmirdi. Bir müddət sonra binanı qoruyan sovet əsgərləri arasında əlində silahı tutmağa gücü olan heç kim qalmadı. Məmməd Məmmədov yaralı əsgərlərin mütəmadi güllə ilə təchiz etdikləri avtomatla pəncərədən düşmənə atəş açmağa başladı. Məmməd 40 nəfər düşmən əsgər və zabitini məhv edərək, əsgər dostlarının həyatını xilas edən zaman döyüş meydanında həlak oldu.
Qax şəhərində qəhrəmanın adını əbdiləşdirmək üçün büstü qoyulmuşdur.
1920-ci ildə Qax rayonunun Baydarlı kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Qax rayonu Baydarlı kənd məktəbində almış və 7-ci sinfindən sonra Nuxa Pedaqoji Məktəbinə daxil olmuş və 1939-cu ildə oranı bitirmişdir. Sonralar Qax rayonunun Almalı kənd orta məktəbində müəllim işləmişdir.
Ordu həyatı
10 oktyabr 1940-cı ildə Qax RHK-dan Qızıl Ordu sıralarına çağrılır. Baş serjant Məmməd Məmmədov Böyük Vətən muharıbəsi başlayandan cəbhə xəttində olur. 1295-ci atıcı alayın sanitariya təlimatçısı kimi xidmət etmişdir.
Qəhrəmanlığı
1945-ci ilin yanvarında Almaniya ərazisindəki döyüşlərdə xüsusilə fərqlənmişdir. Yanvar ayının 22-də döyüş meydanından 4 yaralı əsgəri çıxarmışdır. Yanvarın 23-də isə Qızıl Ordu komandirini və 16 yaralının həyatını xilas etmişdir. 24 yanvarda Məmməd yaralılara kömək etmək məqsədilə almanlardan təzəcə geri alınmış evə daxil olmuşdur. Bu ev iki küçənin kəsişməsində yerləşdiyindən alman müdafiəsi uçun böyük əhəmiyyət kəsb edirdi. Odur ki, binaya yönələnmiş əks-hücumun ardı-arası kəsilmirdi. Bir müddət sonra binanı qoruyan sovet əsgərləri arasında əlində silahı tutmağa gücü olan heç kim qalmadı. Saninstruktor Məmmədov yaralı əsgərlərin mütəmadi güllə ilə təchiz etdikləri avtomatla pəncərədən düşmənə atəş açmağa başladı. Məmməd 40 nəfər düşmən əsgər və zabitini məhv edərək, əsgər dostlarının həyatını xilas edən zaman döyüş meydanında həlak oldu.
Fəxri adı
SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 10 aprel 1945-ci il tarixli Fərmanı ilə Məmmədov Məmməd Cəbrayıl oğlu ölümündən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Nao Şikata
Nao Şikata (d. 5 noyabr 1979) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 8 oyun keçirib.
Selaginella
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Karl Qustav Emil Mannerheym
Karl Qustav Emil Mannerheym —finlandiyalı hərbi və dövlət xadimi. İkinci dünya müharibəsi ərzində Finlandiya müdafiə qüvvələrinin baş komandanı, marşal və Finlandiyanın altıncı prezidenti olmuşdur (1944–1946).
Həyatı
İsveç əsilli  bir ailədə anadan olmuş Mannerheym 1889-cu ildə Rusiya ordusunda xidmətə başlamışdır. Həmin dövrdə Finlandiya Rusiya imperiyasının tərkibində yerləşirdi. Rusiya ordusunun tərkibində Birinci dünya müharibəsi və Rus-yapon müharibəsindəki fəal iştirakına görə, general-leytenant rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 1917-ci ildə Finlandiya müstəqilliyini elan etdikdən sonra öz ölkəsinə qayıtmış və xidmətini burada davam etdirmişdir. Monarxiya tərəfdarı olan Mannerheym Finlandiya vətəndaş müharibəsi zamanı bolşeviklərə qarşı olan Ağ Qaravulların komandanlığını üstlənmiş və almanların da köməyi ilə bolşevikləri məğlub edərək Sovet qoşunlarını ölkədən çıxartdı. 1918-ci ilin dekabrında kral naibi vəzifəsinə təyin olunur və 1919-cu ildə respublika elan olunana qədər bu vəzifədə qalır. 1919–1931-ci illər aralığında könüllü olaraq tibbi və sosial yardım təşkilatlarında çalışır.
1931-ci ildə Milli Müdafiə Şurasının rəhbərliyinə təyin olunan Mannerheym bu vəzifədə xidmət etdiyi səkkiz il ərzində Leninqrad şəhərinin qarşısında yerləşən Karel bərzəxini boydan-boya keçən və SSRİ-dən gələ biləcək hücumların qarşısını almaq üçün planlanan Mannerheym xəttinin hazırlanmasını tamamlamışdır. Lakin, müharibənin sonunda Finlandiya məğlub oldu və 1940-cı ildə olduqca ağır bir sülh sazişi imzalamaq məcburiyyətində qaldı.
Finlandiya 1941-ci ilin yayında tarixi Finlandiya torpaqlarını geri almaq məqsədilə Almaniya ilə birlikdə Sovet İttifaqına qarşı müharibə elan etdi. 1942-ci ilin iyununda marşal rütbəsinə qədər yüksələn Mannerheymin rəhbərliyi altındakı birliklər Sovet Ordusunun üstünlüyü ələ keçirməsi nəticəsində müharibənin əvvəlində ələ keçirdiyi torpaqlardan geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı. 1944-cü ilin avqustunda Finlandiya prezidenti təyin olunmuş və sentyabrda SSRİ ilə sülh müqaviləsi imzalamışdır.
Karl Qustav Mannerheym 4 mart 1946-cı ildə sağlıq problemlərinə görə, prezident vəzifəsindən istefa vermişdir. Həyatının geri qalan hissəsini İsveçrənin Valmost qəsəbəsində davam etdirmiş və 27 yanvar 1951-ci il tarixində Lozannada vəfat etmişdir. O, 4 fevral 1951-ci ildə hərbi mərasimlə Finlandiyanın Helsinki şəhərində dəfn olunmuşdur.
Onun vəfatından 53 il sonra Finlandiyada keçirilən bir sorğu nəticəsində Mannerheym bütün zamanların ən böyük finlandiyalı şəxsiyyəti seçilmişdir. O, uzun müddət müasir Finlandiya dövlətinin qurucusu hesab olunmuşdur.
Lobelia tupa
(Lobelia tupa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şirvan Şamaxı FK
Şirvan futbol klubu 1990-cı ildə İnşaatçı Şamaxı adı ilə Şamaxıda yaranmışdır. 1990-cı və 1991-ci ildə SSRİ Çempionatının ikinci kiçik liqa üçüncü zonada milli çempionatda iştirak edib. 1992-ci ildən Şirvan Şamaxı adı ilə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir, lakin debüt uğursuzluqla nəticələndi və 26 komanda arasında 20-ci yeri tutaraq birinci liqaya düşdü. Klubun Azərbaycan çempionatının elitasında ən çox top vuran futbolçusu Rəhim Həsənovdur (7 top). Şirvan Şamaxı klubu həmçinin Azərbaycan birinci divizionunda iki mövsüm (1993, 1993–94) oynamışdır. Birinci divizionda ən yaxşı göstəricisi 1993 mövsümündə 4-cü yeri tutmasıdır. 1994-cü ildə klub maddi çətinliklər səbəbindən fəaliyyətini dayandırmışdır.
Klubun 1992-ci ildə oyunçularının siyahısı
Şahin Qədirov, Rafiq Cabbarov, Rahim Səfərov, Elşən Eyvazov, Tofiq Nurullayev, Elxan Orucov, Elşad Hacıyev, Əkbər Məmmədov, Namiq Əliyev, Elnur Orucov, Nəriman Əşrəfov, Nəriman Ələkbərov, Şahbaz Atakişiyev, İlqar Alibabaev, Yusif Salmanov, Elxan Rəsulov, Anatoli Yavin, Mübariz Quliyev, Rahman Kazım, Sərdar Əsədullayev, Emil Məlikov, Elçin Ağayev, Ceyhun Razimi, Aslan Əhədov, Rauf Rəhimov, Rəşad Mustafayev, Aslan Əhmədov.
İpəktük köpəkdilotu
İpəktük köpəkdilotu (Elmi adı - Cynoglossum holosericeum) — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c + 3c. Azərbaycanın nadir, Qafqazın endemik növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik və ya ikiillik ot bitkisidir. Gövdəsi 40-60 sm hündürlükdədir. Kökətrafı yarpaqları çoxsaylı neştərşəkilli, 25 sm-ə qədər uzunluqda, 2-2,5 sm enindədir, itisaplaqlı, ortada yerləşən saplaqları oturaq, ağ tüklüdür. Çiçəkləri əvvəlcə başcıq çiçək qrupunda toplanır. Kasacığı 3-4 mm uzunluğunda, sıxtüklü, uzunsov, iti hissəlidir. Çiçək tacı bənövşəyi –qırmızı, 7-8 mm diametrində, qısa boruludur. Erkəkcikləri qısa saplı, tozcuqları uzunsovdur. Fındıqcası 6-7 mm uzunluğunda, yumurtavaridir. Həlqəsi yastı, ensiz, bir qədər yuxarıya qalxımış kənarlıdır, üzəri seyrək tikanlarla örtülmüşdür.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə iyun-iyul, meyvəverməsi iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Alp qurşaqlarında, daşlı yamaclarda Cirsium Mill. Cinsi növlərinin dominantlıq təşkil etdiyi yerlərdə rast gəlinir. Dərman bitkisidir.
Yayılması
Daşlı yamaclarda və qaya töküntülərində bitir. Böyük Qafqazın Quba sahəsi və qərb hissəsidir.
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın məhdud sahələrdə yayılması və mənfi iqlim təsirlərinə məruz qalması azalma tendensiyasını yaradır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Dəyişkən iqlim amillərinə həssaslığı, sayının azlığı areallarının ekstermal iqlim şəraitli ərazilərdə olmasıdır.
Mühafizə tədbirləri
Xüsusi qoruma ərazilərində rezervasiyasının və növün mütəmadi monitorinqinin aparılmasının təşkil edilməsidir. Toxumla çoxalan bitki olduğundan toxumlarının yığılması vacibdir.
Xəlil Məmmədov
Məmmədov Xəlil Məmməd oğlu — Azərbaycan-sovet hərbi və dövlət xadimi, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1945), Azərbaycan SSR daxili işlər (1960–1965) və ictimai asayişi mühafizə naziri (1962–1965).
Həyatı
Xəlil Məmmədov 1916-cı ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. 1938-ci ildə Şuşa RHK-dan orduya çağırılmışdır. Müharibədə rütbəsi mayor olub. Krım, Donbas, Ukrayna uğrunda aparılan döyüşlərdə iştirak etmişdir. Rumın şəhərciyi Merqura hücum zamanı hitlerçilər tərəfindən güclü müdafiə sistemi yaradılmışdı. Məmmədovun batalyonuna müdafiəni yararaq, şəhərin digər başında yerləşən körpünü düşmən keçə bilməsin deyə partlatmaq əmri verilmişdir. Gecə həmləsi zamanı mayorun tankları beton pilləkənlərdən ibarət maneə ilə qarşılaşdı. Belə bir maneəni keçib getmək qeyri mümkün idi. Tankçılar dəmir troslarla maneəni yox edərək, mina meydançasını keçdilər və şəhərə daxil oldular. Tapşırıq yerinə yetirilmişdi. Rumın torpağında 15 günlük mübarizə ərzində mayor Məmmədovun batalyonu düşmənin 4 tank, 2 özüyeriyən top, 64 artilleriya silahı, 191 avtomaşın, 108 pulemyot, 1375 əsgər və zabitini məhv etmişdi. Həmçinin 3 dəmiryol eşelonu, 350 avtomaşın, 4 min hitlerçi ələ keçirilmişdir.
Xəlil Məmmədov 1960–1965-ci illərdə Azərbaycan SSR daxili işlər naziri (1962-ci ildən ictimai asayişi mühafizə naziri kimi), 1965-ci ildən isə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetində sovet orqanları şöbəsinin müdiri olmuşdur.
21 fevral 1989-cu ildə vəfat edib. Bakı şəhgərindəki II Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.
Mixail Andreyev
Mixail Andreyev – rus etnoqrafı və dilçisi; iranşünas. SSRİ EA müxbir üzvü (1929), Özbəkistan SSR EA akademiki (1943). Orta Asiyada bir çox elmi ekspedisiyaya rəhbərlik etmiş, Orta Asiya və Hindistan xalqlarının etnoqrafiyasına dair zəngin kolleksiya toplamışdır. Taciklərin məişətini, incəsənətini, qədim adət-ənənələrini, habelə Şərqi İran dillərini tədqiq etmişdir.
Pir-Cəlal türbəsi
XIX əsrdə inşa olunmuşdur.
Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı
Azərbaycan Lenin Komsomolu Gənclər İttifaqı (Azərbaycan LKGİ) — Azərbaycan SSR ərazisində fəaliyyət göstərmiş yeganə siyasi gənclik təşkilatı.
Birinci katibləri
Azərbaycan Lenin Komsomolu Gənclər İttifaqına bu qurumun Mərkəzi Komitəsinin aşağıdakı birinci katibləri rəhbərlik etmişdir:
Bulbophyllum amplifolium
(Bulbophyllum amplifolium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum amplifolium növü Butandan Çinə qədər ərazidə yayılmışdır.
Azərbaycanda təşkil edilən intellektual yarışların siyahısı
Aşağıdakı siyahıda Azərbaycanda təşkil edilən intellektual yarışlar verilib.
Echinops guineensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mahmud Nəbiyev
Həyatı
Tiflisdəki İmperator 1-ci Aleksandr kişi gimnaziyasını bitirmiş (1914), Kiyev Universitetinin fızika-riyaziyyat şöbəsində 3 il oxumuş, lakin maddi çətinliklə əlaqədar təhsilini davam etdirə bilməmişdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarı ilə adı Rusiyaya göndəriləcək tələbələrin siyahısına daxil edilmişdi. Lakin Vətəndaş müharibəsi ilə əlaqədar yaranmış mürəkkəb vəziyyətdə oraya tələbə göndərmək mümkün olmamışdır. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.
Bulbophyllum elodeiflorum
(Bulbophyllum elodeiflorum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bakı–Türkmənbaşı–Bakı (bərə)
Bakı-Türkmənbaşı-Bakı — Xəzər dənizində Bakı (Azərbaycan) və Türkmənbaşı (Türkmənistan) limanları arasında mövcud olan sərnişin və qatar daşıyan bərə xəttidir. Məsahə uzunluğu 306 km-dir.
Bəhram bəy Nəbibəyov
Nəbibəyov Bəhram bəy Qasım bəy oğlu (6 dekabr 1884 — iyul 1930) — Çar Rusiyası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Sovet ordusunun zabiti, polkovnik, 1930-cu il Şəki üsyanının rəhbərlərindən biri.
Həyatı
Bəhram Nəbibəyov 1884-cü ildə Azərbaycanın Şəki şəhərində bəy ailəsində anadan olmuşdu. İlk təhsilini Kutaisi Realnı məktəbində alıb. Sonra Peterburq Konstantin artilleriya məktəbinin tələbəsi olmuşdu. 1904-cü il 2 sentyabrda oranı birinci dərəcəli diplomla başa vurmuşdu. Elə həmin il Qafqazdakı iyirminci artilleriya briqadasında podporuçik kimi hərbi xidmətə başlayıb. Bəhram bəy 1909-cu il 7 sentyabrda poruçik, 1912-ci il 31 avqustda isə ştabs-kapitan rütbəsinə layiq görülmüşdü. thumb|right|350px|Nəbibəyov qardaşları
Fəaliyyəti
Bəhram Nəbibəyov 1904-cü ildən Rusiya ordusunun Qafqazdakı topçu briqadasında xidmətə başlamışdır. İkinci dərəcəli "Müqəddəs Anna" və "Müqəddəs Stanislav" ordenləri ilə təltif edilmişdir. 1918-ci il 27 noyabrda Azərbaycan topçu briqadasına təyinat almış, sonra isə 2-ci topçu briqadasının 3-cü batareya komandiri vəzifəsində xidmət etmişdir. 1919-cu ilin noyabrında Şüvəlan-Türkan istiqamətində Bakının dənizdən müdafiəsinin təşkili onun rəhbərliyi ilə 3-cü topçu batareyasından və 5-ci Bakı piyada alayının bir bölüyündən təşkil edilmiş dəstəyə tapşırılmışdı. Denikin qüvvələrinin dənizdən ehtimal edilən təhlükəsinin qarşısını almaq üçün Şüvəlan-Türkan-Qala xətti üzrə dəniz sahili böyunca müdafıə mövqeləri tutmuşdu. 1920-ci ilin mart-aprel aylarında cümhuriyyət hərbi qüvvələrinin Qarabağda erməni-daşnak işğalçılarına qarşı apardığı əməliyyatlarda fəal iştirak etmişdir. Onun komandiri olduğu batareya 1920-ci il 8 apreldə Malıbəyli-Şuşakənd ətrafında gedən döyüşlərdə xüsusilə fərqlənmişdir. General Həbib bəy Səlimovun hərbi nazir Səməd bəy Mehmandarova göndərdiyi teleqramda B.Nəbibəyovun bu xidmətləri xüsusi qeyd olunmuşdu. Səməd bəy Mehmandarov və Əliağa Şıxlinski ilə yaxın dostluq əlaqələri olmuşdur. Azərbaycanı bolşeviklər işğal etdikdən - Aprel işğalından (1920) sonra bir müddət sovet ordusu sıralarında xidmət etmiş, Şuşanın və Şəkinin hərbi komissarı olmuşdur. Şəki Hərbi Komissarlığında işləyərkən - 1930-cu ildə Şəki-Zaqatala bölgəsində (Bideyiz dağı) sovet hakimiyyətinə qarşı baş vermiş xalq üsyanının rəhbərlərindən biri idi. Həmin ilin iyulunda üsyanın yatırılması üçün göndərilmiş çoxsaylı sovet hərbi qüvvələri ilə döyüşdə həlak olmuşdur.
Kürdlər (Cəbrayıl)
Kürdlər — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Cəbrayıl rayonunun Sirik kənd Sovetindən Kürdlər kəndi Xələfli kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 25 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, keçmiş adı Hacıisaqlı olmuşdur. Əvvəllər bu ərazidə Zəngəzur qəzasındakı Şotlanlı kürd tayfasına məxsus qışlaq yeri (Kürdlər qışlağı adlanırdı) olmuşdur. Sonralar burada salınmış yaşayış məntəqəsi köhnə qışlağın adı ilə tanınmışdır. Əslində isə kənd sakinlərinin kürdlərlə heç bir etnik əlaqəsi yoxdur. 1922-ci ildə çap edilmiş yaşayış məntəqələrinin siyahısında da kəndin adı Hacıisaqlı kimi qeydə alınmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini heyvandarlıq təşkil edib.
Karina Maruyama
Karina Maruyama (d. 26 mart 1983) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 79 oyun keçirib, 14 qol vurub.
Bahəddin Mirzəyev
Mirzəyev Bahyəddin Şahvələd oğlu — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı
Həyatı
1914-cü ildə İsmayıllı rayonunun Sulut kəndində anadan olmuşdur. 1936-cı ildə İsmayıllı RHK-dan orduya çağırılmışdır. Leytenant Bəhyəddin Mirzəyev 416-cı Taqanroq atıcı diviziyasının 1054-cü nişançı alayının taqım komandiri olub. Mozdok, Kostroma şəhərləri uğurunda gedən döyüşlərdə rəşadət göstərib. Melitopol, Nikolayev, Odessa, Kişinyov şəhərlərinin faşistlərdən azad edilməsində iştirak etmişdir.
Mirzəyevin batareyası Visladakı, Oderdəki, Şpreedəki döyüşlərdə xüsusilə fərqlənmişdi. Təkcə Küstrin uğurundakı döyüşlərdə onun artilleriyaçıları 7 tankı və bir bölük düşmən əsgərini məhv etmişdi.
Polşanın Byalobeki şəhərindəki küçə döyüşlərində Mirzəyevin batareyası piyadalara dəstək verərək, 6 tankı zərərsizləşdirmişdir.
1945-ci ilin fevral ayının əvvəlində batareya piyada qoşunları yeddi günlük qanlı vuruşma nəticəsində Oder çayının qərb sahilindəki meydanı ələ keçirdilər. Bununla da sovet qoşunlarının irəliləmək üçün yolu açılmış oldu. Kapitan Mirzəyev ağır yaralanmasına baxmayaraq, döyüşün sonunadək batareyasına başçılıq etdi.
Berlin uğurunda gedən döyüşlərdə yaralanıb.
SSRİ Ali Sovetinin 1945-ci il 24 mart tarixli əmrinə əsasən Mirzəyev Bahəddin Şahvələd oğluna Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdir. 1-ci dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni, Qırmızı Ulduz ordeni ilə təltif edilmişdir.
Şamaxı, İsmayıllı şəhərlərində adına küçə var.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Kino-Foto Sənədləri Arxivi
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Kino-Foto Sənədləri Arxivi (qısaca: ARDKFSA) — Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumlardan və Azərbaycan Respublikasının dövlət arxivlərindən biri. Bu arxivdə kinooçerklər, sənədli filmlər, kinoxronikalar, fotoşəkillər mühafizə olunur.
Tarixi
1930-cu ildə yaradılmış Oktyabr İnqilabı Arxivinin kino-foto sənədlər şöbəsi 1943-cü ildən Azərbaycan SSR Mərkəzi Dövlət Kino Foto-Fono Sənədləri Arxivi(MDKFFSA) kimi müstəqil fəaliyyətə başlayır. 1968-cı ilə qədər buraya səs yazılarıda daxil edilirdi. 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Kino Foto-Fono Sənədləri Arxivi(ARDKFFSA) adlanır. Arxivdə 1858-2005-ci illərə aid 339760 saxlama vahidi kino və fotosənəd qorunur.
Maliyyələşməsi
Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsindən maliyyələşir.
Qatırquyruğukimilər
(Equisetaceae) — sinfinin  sırasına aid bitki fəsiləsi.