cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beynəlxalq Maliyyə Hesabatı Standartları Fondu
Beynəlxalq Maliyyə Hesabatı Standartları Fondu (BMHS Fondu)  — 2001-ci ildə yaradılmış qeyri-kommersiya təşkilatı.
Yaradılma məqsədi
BMHS Fondu ictimai maraqlara xidmət edəcək müstəqil, qeyri-kommersiya təşkilatı kimi yaradılmışdır. Standartların qəbulunun xüsusi maraq qruplarından müstəqilliyini və dünya üzrə tərəfdaşlar qarşısında hesabatlılığı qorumaq üçün idarəetmə və standartların təsdiqi prosesi hazırlanır.
BMHS fondunun tarixi
BMHS Fondu 2001-ci ildə keçmiş BMHS sisteminin yenidən təşkili çərçivəsində yaradılıb və 2010-cu ilin yanvarında adını BMHS Fonduna dəyişib. BMHS Fondunun London (Böyük Britaniya) və Tokioda (Yaponiya) ofisləri var.
BMHS fondunun strukturu :
Müşahidə Şurası
Müşahidə Şurası 2009-cu il yanvarın 15-də Yeni Dehlidə (Hindistan) keçirilən iclasda maliyyə hesabatlarının forma və məzmununa cavabdeh olan kapital bazarı tənzimləyiciləri ilə BMHS Fondu arasında qarşılıqlı fəaliyyət məqsədi ilə yaradılmışdır.
Müşahidə Şurasının funksiyaları :
Müşahidə Şurasının tərkibi :
BMHS Fondu Qəyyumları
Fond 22 şura üzvü tərəfindən idarə olunur — qəyyumlar (hər biri Şimali Amerika, Avropa, Asiya-Sakit Okean ölkələrindən altı nəfər; Afrikadan biri, Cənubi Amerikadan biri və ikisi istənilən ərazidən, lakin coğrafi tarazlığın qorunması zərurətini nəzərə alaraq). İdarə heyəti üzvləri 3 il müddətinə seçilir, yenilənir. İdarə Heyətinin yeni üzvləri əvvəlki idarə heyəti tərəfindən milli və beynəlxalq təşkilatlarla audit məsləhətləşdikdən sonra seçilir. İdarə Heyətinin üzvlərinin əksəriyyəti iri korporasiyaların keçmiş və ya indiki işçiləri, birjaların və milli biznes assosiasiyalarının rəhbərləridir.
BMHS Fondunun Qəyyumlarının funksiyaları :
ANobii
Anobii — oxucular üçün nəzərdə tutulmuş sosial şəbəkədir. Onun veb-saytı 2006-cı ildə Greg Sung tərəfindən açılmışdır. O, Mondadori tərəfindən 2014-cü ildə HMV Group, HarperCollins, Penguin və Random House tərəfindən dəstəklənən müəssisədən alınıb.
Xidmət fərdlərə kitablarını kataloqlaşdırmağa və onları qiymətləndirməyə, nəzərdən keçirməyə və digər oxucularla müzakirə etməyə imkan verir. Xidmət Anobii veb-saytı və iOS və Android proqramı vasitəsilə mövcuddur. Proqramlar fərdlərə kitabları barkodla skan etməyə və həm icma, həm də ekspert rəylərini oxumağa imkan verir.
Anobii 20-dən çox ölkədə oxuculara malikdir, lakin ən çox İtaliyada populyardır.
Tarixi
2 mart 2011-ci ildə elan edildi ki, 2010-cu ildə Anobii HMV Group-un rəhbərlik etdiyi və HarperCollins, Penguin və Böyük Britaniya] tərəfindən dəstəklənən [[Böyük Britaniya startapı tərəfindən alınıb. Random House Group]] və şirkətin kitabları və ən çox ebookları almaq imkanı olan vebsaytın yeni versiyası üzərində işlədiyini bildirir.
12 iyun 2012-ci ildə HMV-nin payını Böyük Britaniyanın Sainsbury's supermarket şirkətinə 1 funt sterlinqə satdığı elan edildi.
2013-cü ilin yanvarında elan edildi ki, beta.anobii.com 20 fevral 2013-cü il tarixindən etibarən Sainsbury's tərəfindən e-Kitablar kimi tanınacaq. Anobii.com kitabsevərlər üçün sosial şəbəkə olaraq mövcud olmağa davam edəcək.
2014-cü ilin yanvarında Anobii Ltd italyan naşirinə Arnoldo Mondadori Editore satıldı.
"Anobii" sözü Anobium Punctatum sözündəndir, ən çox yayılmış kitab qurdunun Latın adıdır.
Əbdülqafur Acatay
Əbdülqafur Acatay ( d.1903, Dənizli - ö. 1993) — Türk meşə mühəndisi və entomoloq.
Tədqiqat sahəsi meşəçilik və meşə böcəkləridir. Abdülqafur Acatayın adı bəzi mənbələrdə Abdülgafur və Abdülgaffar kimi də xatırlanır.
Təhsil və xidmətləri
1926-cı ildə Ali meşəçilik məktəbini bitirmiş, 1937-ci ildə isə Almaniyanın Saksoniya Ali Mühəndislik Məktəbinin bir qolu olan Tharandt Ali Meşəçilik Məktəbində təhsil almışdır. Meşəçilik üzrə elmlər namizədi adını qazanan Əbdülqafur Acatay Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra Meşəçilik fakültəsinə daxil oldu və 1946-cı ildə professor adını qazandı. Meşəçilik fakültəsi 1948-ci ildə İstanbul Universitetinə daxil olduqdan sonra uzun illər Meşə Entomologiyası və Mühafizəsi professoru vəzifəsində çalışdı.
Firuz Əhmədov
Firuz Məzahir oğlu Əhmədov (9 dekabr 1985; Tovuz, Azərbaycan — 12 sentyabr 2022; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş giziri, Vətən müharibəsi veteranı.
Həyatı
Firuz Əhmədov 1985-ci il dekabrın 9-da Tovuz şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamlarına əsasən "Azərbaycan Bayrağı" ordeni, "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı, "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı, "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı və "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilib.
Firuz Əhmədov 2022-ci il sentyabrın 12-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən törədilən genişmiqyaslı təxribatın qarşısının alınması zamanı şəhid olub.
Oğuz xaqan dastanı
thumb|Türkmənistan pul vahidi üzərində [[Oğuz xan|Oğuz Xa nın təsviri]] Oğuz xaqan dastanı — Türk dastanlarının Hun-Oğuz dastanları qrupundandır. Dastanın 4 ayrı əlyazma forması məlumdur. Çağatayca, Farsca və Uyğurca olan bu dastanın əlyazmaları, Oğuz boyları, Türk dili, ədəbiyyatı, folkloru, tarixi və mədəniyyəti haqqında bilgi verir. Əsas sujet xətti isə Oğuz Türkləri nin atası sayılan Oğuz xanın həyatınından bəhs edir.
Paris əlyazması
Oğuz Xan dastanının Uyğur əlyazması Paris Milli Kitabxanası ndadır. Uyğurca forması e.ə 201-126-cı illər arasında mövcud olmuş köçəri Hun larla əlaqəlidir və Oğuz xanın bu dövləti quran Mete olduğu bildirilir. Zəki Validi Toğan a görə isə dastanın kökü e.ə VII əsrdə Mərkəzi Asiya da olan Saklar və İskitlər lə bağlıdır.
Paris əlyazması 1891-ci ildə Radlov tərəfindən Kutadqu Bilik nəşrinin içində nəşr olunmuşdur.
Rza Nur Oğuznaməsi
Rza Nur Osmanlı-türk siyasətçi, yazar və türkoloqudur. O, Oğuz xan dastanını başqa dastanlardan hissələrlə zənginləşdirərək Oğuznamə adlı təxminən 6100 misralıq əsər yaradmışdır. Bu əsər 1928-ci ildə Qahirə də çap olunmuşdur. "Oğuz xanın duası" olaraq bilinən hissə başda olmaqla, daha sonralar Oğuz Dastanının bir hissəsi olaraq tanınmağa başlanan bəzi hissələr, Rza Nurun yazdığı və 1928-ci ildə Oğuznamədə yayınlanan mətinlərdir.
Vanq-Arat nəşri
Paris də saxlanılan Uyğurca mətnin yeni bir forması Villi Banq Kauf və Rəşid Rəhməti tərəfindən hazırlanmış və 1932-ci ildə Almaniya da nəşr edilmişdir. Əsər 1936-cı ildə, Türkcə yə tərcümə olunaraq, İstanbul da çap edilmişdir. 1970-ci ildə Türkiyə Cumhuriyyəti Təhsil Nazirliyinin 100 Əsas Əsərlər sırasına Məhərrəm Ergin in önsözü ilə, Uyğurca mətin də əlavə edilərək təkrar çap edilmişdir. Ergin bunu hazırlayarkən V.Bang və Rəşid Rəhmətinin nəşrini əsas götürmüşdür.
Zəki Validi Toğan versiyası
Zəki Validi Toğan, Fəzlullah Rəşidəddin Həmədaninin Came ət-Təvarix adlı əsərinin ikinci cildində Tarix-i Oğuzan və Türkan başlıqlı hissələri əsas götürərək 1972-ci ildə yeni bir "Oğuz Xan dastanı" nəşr etdirmişdir. Toğan, Rəşidəddin in "Came ət Təvarix" adlı əsərində olan yazılı və sözlü qaynaqlardan alınan məlumatların tarixi reallıqlara uyğunluğunu dastanda olan yaşayış forması və həyata baxış tərzinə görə dəyərləndirir.
-Tarix-i Oğuzan və Türkanda köçəri və döyüşkən Oğuz Xanın müəyyən bir yerə bağlanması və şəhər qurması çox diqqətə dəyərdir
-Tarix-i Oğuzan və Türkanda Oğuz Xan və atası arasında dini bir anlaşmazlıqdan bəhs edilir.
-Tarix-i Oğuzan və Türkanda Uyğurca Oğuz Xan və Dədə Qorqud Dastanındakı kimi qəhrəmanların igid kimi ad qazanmaları üçün vəhşi və yırtıcı heyvan öldürmə cəhdlərinə rast gəlinmir.
Tarix-i Oğuzan və Türkandakı formasıyla Oğuz Xan dastanıyla bağlı məqalə yazanlardan biri də Əbdülqadir İnan dır. İnan, "Oğuz Dastanındakı İrkil Ata" adlı məqaləsində Oğuznamənin Rəşidəttin tərəfindən farsca yazılan hissəsində bəhs edilən Bilgə İrkil Xocanı incələyir. Burada İrkil Xoca Türk törə və ayinlərini ilk dəfə yaradan insandır. Əbülqazı Bahadur Xanın həm "Şəcəre-i Türk", həm də "Şəcəre-i Tərəkəmə" adlı əsərlərində İrkil Ata Türk bilgəsi olaraq anılar. Yakut Türklərində və Buryatlar da İrkil kultu bu günə kimi yaşamaqdadır. Yakut inancına görə ilk kamın adı An İrkildir.
Dastanla bağlı araşdırmalar
Dastanla bağlı Füzuli Bayat, Yaşar Çoruhlu, Nihad Sami Banarlı, Fuad Köprülü, Bahəddin Ögəl, Faruk Sümer, Özkül Çobanoğlu, Erman Artun, Rza Nur, Məhərrəm Ergin, Əbdülqadir İnan,  Əfzələddin Əsgər,  Cavad Heyət,  Əsgərova A.M,  Cəfərov N,  Samət Əlizadə kimi alimlər araşdırmalar etmişdir. Bunlar arasında Bahəddin Ögəlin və Füzuli Bayatın əsərləri xüsusi fərqlənir.
Qarğıdalı (peyin) böcəyi
Qarğıdalı (peyin) böcəyi Pentodon idiota Hrbst.-Böcəyi qaramtıl, yaxud qonuru-qaramtıl rəngdə olub.
Quruluşu
Böcəyi qaramtıl, yaxud qonuru-qaramtıl rəngdə olub. Xarici görünüşünə görə adi peyin böcəklərini xatırladır. Başı bədədninə nisbətən çox da böyük olmayıb, qırışıqlıdır. Bığcıqları 20 buğumludur, nəhayəti üç qısa lövhə ilə bitir. Qabaq kürəkciyi qabarıqdır, irəli tərəfdən sıxılaraq nazilmişdir, kənarları girdədir. Qanad üstlüyü qabaq kürəkcikdən bir az enlidir və qarıncığın axırıncı buğumunu örtmür. Ön ayaq baldırlarının xarici tərəfində üç, daxili tərəfində isə bir tikancıq vardır. Böcəyin uzunluğu 15–25 mm-dir. Yumurtası çirkli ağ rəngdədir. Sürfəsi ağ rəngdədir və lövhəbığ böcəklərin sürfəsi kimi bükülür. Pupu açıq tiplidir.
İnkişafı
Zərərvericinin inkişafı aşağıdakı kimi gedir: Payızda puplardan yetkin böcəklər çıxmağa başlayır. Bu böcəklər həmin yerdə də qışlayır. Aprel ayından etibarən onlar qışlamanı bitirir və yer səthi üzərinə çıxır. Böcəklər gecə həyat tərzi keçirərək cavan cücərtiləri gəmirir, gündüzlər isə kəsəklər altında və torpaq yarıqlarında gizlənir. Yayın ortalarında erkəklər və dişilər cütləşməyə başlayır. Mayalanmadan sonra torpağa yumurtalar qoyulur. Yumurtalardan çıxan sürfələr qidalanır, böyüyür və inkişaflarını iki ildə başa çatdıraraq, təxminən iyul ayında pupulaşır. Həmin ilin payızında puplardan böcəklər çıxır və onlar oradaca yuvacıqlar içərisində qışlayır. Beləliklə, qarğıdalı böcəyi iki ildə bir nəsil verir.
Zərəri
Böcəklər qarğıdalının cücərtilərinə böyük zərər vurur, əsasən kök boğazını, gövdəni gəmirir və nəticədə gövdədə dərin oyuqlar əmələ gətirir. Bəzi hallarda hətta cavan cücərtilər tamamilə yeyilir. Zədələnmiş bitkilər əvvəlcə soluxur, sonradan quruyur və qırılaraq yıxılır.
Yayılması
Azərbaycanda qarğıdalı peyin böcəyi bir çox rayonlarda xüsusən aran və dağətəyində geniş yayılıb.
Xristianlıqda Ata
Ata yaxud Ata-Allah — xristianlıqda ümumiyyətlə Allaha və xüsusi olaraq Üç üqnumun birinci Sifətinə verilən addır.
Xristianlıqda Ata-Allah, Oğul və Müqəddəs Ruh ilə birlikdə bir Allahın üç Sifətindən biridir. Bir Allahın üç Sifəti əqidəsinə Üç üqnum və ya Müqəddəs Üçlük deyirlər. Pravoslav, katolik və protestant olmaq üzrə bütün xristian kilsələri bu əqidəyə inanırlar.
Əhdi-Cədiddə Allah “Ata” adlandırılır, İsa Məsih Allaha adətən “Atam” deyə xitab edir.
Birinci Nikeya Kilsə Məclisində (eramızın 325-ci ili) qəbul olunmuş Nikeya iman simvolu bu sözlərlə başlanır: "“Mən Allaha, qüdrətli Ataya, göyü-yeri, gözlə görünən də, görünməyən də hər şeyi Yaradana inanıram”."
“Afanasi iman simvolu”nda (eramızın IV əsri) Ata-Allah haqqında belə yazılmışdır: “Ata necədirsə, Oğul da belədir, Müqəddəs Ruh da belədir. Ata yaradılmamış, Oğul yaradılmamış və Müqəddəs Ruh yaradılmamışdır. Ata qeyri-məhdud, Oğul qeyri-məhdud və Müqəddəs Ruh qeyri-məhduddur. Ata əbədi, Oğul əbədi və Müqəddəs Ruh əbədidir. Lakin üç əbədi Varlıq deyil, bir əbədi Varlıqdır… Ata Allah, Oğul Allah və Müqəddəs Ruh Allahdır, lakin üç Allah deyil, bir Allahdır. Ata Rəbb, Oğul Rəbb və Müqəddəs Ruh Rəbdir, lakin üç Rəbb deyil, bir Rəbdir”.
Ümumiyyətlə, xristianlar Allaha Ata dedikdə, onların qayğısına qalan, bütün ehtiyaclarını ödəyən, onları şərdən qoruyan bir Allahı nəzərdə tuturlar. Xristian kilsəsi "Ata" və "Oğul" adlarını həmişə məcazi mənada başa düşmüşdür.
Xəznəvarsu
Xəznəvarsu — Laçın rayonunda çay. Zabuxçayın sağ qoludur. Əsl adı Xəzinəvarsudur. Hidronim xəznə/xəzinə (Azərbaycan dilinin dialektlərində "otla zəngin örüş", "otlaq"), var (kürd dilində "binə", "yurd", "koc", "düşərgə", "qışlaq") və su (burada "çay") sözlərindən düzəlib. Çay başlanğıcını otla zəngin olan yurd yerinin yaxınlığından aldığı üçün belə adlandırılmışdır.
Ceyhun Dadaşov
Ceyhun Arif oğlu Dadaşov — Azərbaycan rejissoru və aktyoru.
Həyatı
Ceyhun Dadaşov 1983-cü ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 1990–2000-ci illərdə Sumqayıt şəhər 33 saylı orta məktəbdə təhsil almış, 2000–2004-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Mədədniyyət və İncəsənət Universitetinin Teatr kollektivinin rejissoru ixtisasının bakalavr səviyyəsini, 2004–2006-cı illərdə isə Teatr rejissoru ixtisasının magistr pilləsini bitirmişdir. 2000–2003-cü illərdə Sumqayıt şəhər "Dostluq" mədəniyyət evində "Dram dərnəyinin rəhbəri", 2003–2004-cü illərdə həmin mədəniyyət evində "Dram dərnəyinin rejissoru" vəzifələrində çalışmışdır.
6 mart 2003-cü ildən — 2014-cü ilə qədər Dövlət Pantomima Teatrının aktyorvəzifəsində çalışmış və eyni zamanda elə həmin tearda rejissoru fəaliyyəti ilə də məşqul olmuşdur. O, M. Musabəyov "Şəngül, Şüngül, Məngül" – (Məngül, Kupa), Ç. Aytmatov "Manqurt" – (Juanjuan döyüşçüsü), B. Xanızadə "Zibillik pərvanələri" – (Hamlet, Skripkaçı), B. Xanızadə "Eşq" – (Ulduz, Vərəq), Z. Zeynalov "Maska" -(Üçbucaq), A. Kamyu "İnsan" -(Polis, Vəkil, Ərəb), B. Xanızadə "Kölgə" -(Sərxoş), A. Məmmədov "Korlar" – (Həyat)A. Ekzüperi "Balaca şahzadə" – (qızılgül), Şeyx Əttar "Uçuş" – (Saliq) və sairə tamaşalar da oynamış "Mən və Mən", Manqurt" kişi tamaşalara quruluş vermişdir.
2015-ci ildən etibarən – Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti, "SABAH" qruplarında – pedaqoq kimi fəaliyyət göstərərək — "Aktyor sənəti", "Səhnə hərəkəti", "Qılınc təlimi", "Səhnə döyüşü" kimi fənnləri tədris edir. Eyni zamanda 2017-ci ildən etibarən — Gənc Tamaşaçılar Teatrı (Plastik həll üzrə rejissor) və "Dövlət Uşaq Filarmoniyası"nda – Teatr studiyasının rəhbəri və rejissoru vəzifəsində çalışır.
2010-cu ildə "Dünya Gənclərinin Alyansı" ictimai birliyinin apardığı sorğuya görə 2009-cu ilin "Gənc İstdadlı Aktyor" nominasiyası üzrə qaliblərdən biri oldum və Fəxri. 2015 – "Fəxri Mədəniyyət işçisi" döş nişanı. 2017 – Sertifikat – XI Belnəlxalq yayteatr məktəbi. 2017 – Diplom (RF TXİ) – Peşəkar ixtisas təkminləşdirmə kurslarını müvəffəqiyyətlə bitirdiyi üçün.
C. Dadaşov Tatarstanda (Kazan 30 may-6 iyun 2005 "Nouruz" Türkdilli xalqların teatr festivalı) Türkiyədə (Trabzon 1 – 13 may 2006-cı il 7-ci uluslar arası Karadeniz tiatro festivalli) Rusiya (Moskva — "Bibliobraz" kitab festivalı) Misir (Qahirə 2008–9 oktyabar — 20 oktyabr "Eksperimental" teatr festivalı) Gürcüstan (2009, 15 – 19 iyun – Azərbaycan Mədəniyyət günləri) Gürcüstanda (2009, 3 – 7 oktyabr "Beynəlxalq Festival") İsveçrə (2009, 25 noyabr – 3 dekabr –Azərbaycan mədəniyyət günləri Türkiyə (2010, 26 mart-5aprel – 4 Ethos Ankara Uluslararası Tiyatro Festivalın) Avstriyanin (2011, noyabr 14–17 –Viana şəhərində "Azərbaycan Nar bayramı") Almaniya-Fransada (Berlin 2012 fevral –22 – 25 fevral, Paris – 25 – 28 fevral-Xocalı soy qırımı ilə bağlı) ölkələrində səfərdə olmuşam Rusiya (Moskva 03 – 06 noyabr, 2014-cü il_Azərbaycan Rusiya arası mədəni əlaqələr) İran (Təbriz şəhəri – "Təbrizim" IV Beynəlxalq küçə teatr festivalı – 2015-ci il) İran (Mərivan şəhəri – "Marivan meydan teatrı festivalın) Türkiyə (2016, Ankara Uluslararası Tiyatro Festivalın) İran (Təbriz şəhəri – "Təbrizim" V Beynəlxalq küçə teatr festivalı – 2018-ci il)kimi beynəlxalq fetivallarda iştirak etmişdir.
Hal-hazırda 2015-ci ildə yaratdığı müstəqil Rebus Teatrı-na rəhbərlik edir.
Gənc Tamaşaçılar Teatrında — plastik həll üzrə rejissor, Uşaq Filarmoniyasında rejissor kimi çalışır.
ADMİU — da "Aktyor sənəti"ndən dərs deyir.
Bir çox teatrlarda dəvətlə tamaşalara plastik həllər verir.
Nail Abbaslı
Nail Adil oğlu Abbaslı — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu.
Həyatı
Nail Abbaslı 1997-ci il fevralın 10-da Oğuz rayonunun Qarabaldır kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Nail Abbaslı 2022-ci il sentyabrın 13-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən törədilən genişmiqyaslı təxribatın qarşısının alınması zamanı şəhid olub.
NGC 7112
NGC 7112, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Adəm Əliyev
Adəm İlqar oğlu Əliyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin MAXE hərbi qulluqçusu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Adəm Əliyev 2000-ci il noyabrın 19-da Ağdam rayonunun Üçoğlan kəndində anadan olub. 2002-ci ildə ailəsi ilə birgə Kürdəmirə köçüb. Tofiq İsmayılov adına 1-saylı tam orta məktəbdə təhsil alıb. Kinqboks və karate ilə məşğul olub. 2019-cu ildə Bakıda əczaçılıq kursunu bitirib.
Hərbi xidməti
Adəm Əliyev 2019-cu ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olub. Gəncədə yerləşən "N"-saylı hərbi hissədə sonra isə Daşkəsəndə xidmət edib. Hərbi xidməti bitdikdən sonra eyni hərbi birləşmədə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq xidmət edib. Adəm Əliyev 2020-ci ilin avqust ayından Daşkəsən rayonu Xoşbulaq kəndindəki "N"-saylı hərbi hissədə MAHXHQ kimi xidmətə davam edib.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Adəm Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. 11 saat mühasirədə qaldıqdan sonra, 2 şəhid və bir neçə yaralı ilə mühasirədən çıxan qrup sentyabrın 28-də yenidən döyüşlərə qatılır. Adəm son dəfə sentyabrın 28-i günorta saatlarında evə zəng vurub hər şeyin qaydasında olduğunu söyləyib. Axşam saat 22–23 radələrində yaralanması barədə xəbər gəldikdən sonra Adəm Əliyev həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Adəm Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Adəm Əliyev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Adəm Əliyev ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 5968
NGC 5968, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Canavar bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fayv Poynts (Manhetten)
Yirminci əsr ərzində keçmiş Fayv Poynts rayonu tədricən yenidən quruldu, küçələr dəyişdirildi və ya bağlanıldı. İndilərdə bu ərazinin qərb və cənubunda əsas federal, əyalət və şəhər obyektlərini özündə cəmləşdirən Bələdiyyə mərkəzi yerləşir. Şərq və cənub hissələrini isə Çaynataun tutur.
Ədənin tutulması (1548)
Ədənin alınması — 1547-ci ildə yerli əl-Tevlaki qəbiləsinin nəzarətinə keçən Ədənin Portuqaliya imperiyasının işğal etməsinə qarşı 26 Fevral 1548-ci ildə Piri Rəisin komandanlığı altında Osmanlı imperiyası tərəfindən keçirilən hərbi əməliyyat. Ədən əməliyyatı Osmanlı-Portuqaliya müharibəsi (1538-1557) zamanı əsas hadisələrdən olmuşdur.
Tarixi
1538-ci ildə Misir valisi Süleyman Paşanın təmsil etdiyi türklər Ədəni yerli ərəb şeyxlərinin əlindən aldılar. Bu Qucarat Sultanı Bahadır şahın I Süleyman Qanunidən Portuqallara qarşı kömək istəməsindən sonra baş verdi. I Süleyman Qucarata kömək göstərməyə başladı. Bu səbəbdən Ədən Hindistandakı Portuqaliya koloniyalarına basqın üçün qiymətli dayaq idi. 1538-ci ilin sentyabrında Diuya edilən uğursuz hücumdan sonra türklər Ədənə 100-ə yaxın top yerləşdirdilər.
Döyüş əməliyyatlarının aktivləşməsi
250px|thumb|left|XVI əsrdə Hind okeanındakı Osmanlı donanması. 1540-cı illərin ilk yarısında yerli ərəb şeyxiləri Portuqaliyanın dəstəyi ilə sultanın hökmranlığına qarşı üsyan qaldırdı və bu əhəmiyyətli limanı ələ keçirdilər. Şeyx Əli bin Süleyman əl-Tevlaki Hörmüzdəki Portuqal komandanına xəbər göndərərək qalayı qorumaq üçün hərbi dəstək istədi. Türklərin Ədəndən qovulma tarixi və şərtləri mübahisəlidir. Portuqaliyalılar tez bir zamanda şeyxə kömək üçün öz nümayəndələrini göndərdilər. .
Donanma 15 Noyabr 1547-ci ildə Ədən yaxınlığına çatdıqda, Şeyx Əli bin Süleyman əl-Tavlaki təxminən 3.000 nəfərlik bir qüvvə ilə Osmanlı qoşunlarına hücum etdi. Onun bunda məqsədi donanma gəlməmişdən əvvəl mühasirəni qaldırmaq idi. Ancaq Əli bin Süleyman əl-Tavlaki ağır itkilər verdi və özüdə döyüş meydanında öldü. Məğlub olan ərəb qüvvələri qalaya geri çəkildikdə, Əli bin Süleymanın oğlu Məhəmməd komandanlığı öz üzərinə götürdü. 1948-ci il yanvarın 19-da köməyə gələn Portuqaliya donanması, Osmanlı donanmasını Ədən kənarında gördü və geri döndü. Təqib olunan gəmilər, Somali sahilindəki Osmanlı imperiyasının limanı olan Zeyla sahillərində yaxalandı və 120 Portuqaliya dənizçisi əsir düşdü. Gəmilər də yandırıldı.
Piri Rəisin komandanlığı altında olan Osmanlı donanması 1548-ci il yanvarın sonunda Ədən qalası divarları qarşısında görünəndə Portuqaliyalı zadəgan Paju-de-Naronya şəhərin müdafiəsinə rəhbərliyi üzərinə götürdü. Tərflərin qüvvələri bərabər deyildi. Di Noronyanın sərəncamında Hörmuzdən gələn yalnız iki qaleradan ibarət bir komanda var idi. Piri Rəis şəhər istehkamlarının kütləvi bombardmanına rəhbərlik edərkən, di Noronya hərəkətsiz qalaraq, Qoadan kömək gəlməsini gözləyirdi.
Nəhayət, 1548-ci il fevralın 26-da türklər şəhər divarını dağıdaraq şəhərə daxil oldular. Osmanlılar Ədən şəhərini ələ keçirərək mühasirəyə son verdilər. Portuqaliya donanması Hindistandan Qırmızı dənizə böyük bir gecikmə ilə, yalnız mart ayında gəldi. Donanmanın komandiri Alvaros di Kastro (Hindistanın portulaq IV vitse kralı don Juanın oğlu) Ədənin süqutundan xəbər tutaraq, şəhərə yaxınlaşmağa qərar vermədi və Qoaya döndü.
Nəticəsi
1548-ci ildə Yəmən üsyanı tamamilə yatırılırkən, Osmanlı hakimiyyəti cənubdakı strateji Ədən limanında yenidən quruldu. Ədənin alınması Piri Rəisə 1552-ci ilin avqustunda Maskatı fəth etməsinə yol açdı. Bu şəhər, 1580-ci illərin sonlarına qədər Osmanlı imperiyasının Hind Okeanındakı hərbi əməliyyatlarının ən vacib bazası olmağa davam etsə də, ticarət baxımından Yəmənin Qırmızı dəniz sahilindəki Moha limanından geri qaldı.
Cənubi Ərəbistan Kampaniyası (1546) və Ədənin fəthi ilə Cənubi Ərəbistanda Osmanlı hökmranlığını təsdiqləyən Piri Rəis, Portuqaliyanın Fars körfəzindəki varlığına son qoymağı hədəflədi. Bu məqsədlə admiral II Hindistan Ekspedisiyası olaraq bilinən hərbi əməliyyat hazırlıqlarına başladı.
Ədən üzərində nəzarətin itirilməsi Portuqaliya imperiyasının "Axilles vətəri" oldu və imperiyanın sonrakı parçalanmasını sürətləndirdi. Portuqaliyalılar Hörmuz və Ədən üzərində nəzarət qursaydılar (Afonso d'Albukerku 1513-cü ildə bunu etməyə çalışmışdı), Avropanın Hindistan və Uzaq Şərq ölkələri ilə dəniz ticarətində tam inhisarına nail olmuş olardılar.
Ədəndəki Osmanlı hakimiyyəti
1627-ci ildə Zeydi imamlarının başlatdığı qiyam nəticəsində Ədən bir daha itirildi. 1635-ci ildə Osmanlı imperiyasının Yəməndən tamamilə geri çəkilməsi ilə Ədəndəki türk hakimiyyəti rəsmi olaraq sona çatdı və bir daha qurulmadı. 1839-cu ildə İngiltərə, Hindistan koloniyalarına gedən gəmilərinin maddi-texniki ehtiyacları üçün Ədəndəkiki kömür anbarını icarəyə götürdü və daha sonra orada tam hakimiyyətini qurdu. 1870-ci illərdə Yəməndə hakimiyyətlərini bərpa edən Osmanlılar, Birinci Dünya müharibəsi dövründə Ədəni mühasirəyə alsalar da, şəhəri və qəsri ala bilmədilər.
Üç əsas rəng
Üç əsas rəng — 1756-cı ildə görkəmli rus alimi Mixail Vasilyeviç Lomonosov ilk dəfə fikir yürütmüşdür ki, təbiətdə hər hansı bir rəngi yaratmaq üçün 3 əsas rəngi (göy, qırmızı, yaşıl) müəyyən nisbətlə qarışdırmaq kifayətdir. Təsvirlərin kompüter kodlaşdırılması rəngin 3 komponentlik nəzəriyyəsinin əsasında qurulmuşdur. Görmə zamanı rənglərin müxtəlifliyinin hiss edilməsini insanın əsəb sistemində 3 tip oyanışın kombinasiyalarının müxtəlifliyi ilə izah etmək olar. Bir çox təsvirin emalı proqramlarında HSV (hue – rəng keyfiyyəti, saturation – dolğunluq, value – həcm, parlaqlıq) və CMYK (cyan – mavi, magenta – yasəmən, yellow – sarı) kodlaşma sxemlərindən də istifadə olunur.
Aybəniz Əhmədova
Həyatı
Aybəniz Əhmədova 29 yanvar 1983-cü ildə Ermənistanın Kirovakan şəhərində anadan olub. 1990-2000-ci tədris illərində 152 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 2002-2006-cı tədris illərində (Cənnət Səlimovanın kursu). Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirib. 1997-ci ildən 2005-ci ilə qədər Körpəm Eksperimental Uşaq teatrında aktrisa vəzifəsində çalışıb. 2006-cı il noyabrın 01-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisasıdır.
Xaləddin Cəlilov
Xaləddin Asəf oğlu Cəlilov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Xaləddin Cəlilov 2002-ci il aprelin 13-də Rusiya Federasiyasının Sankt-Peterburq şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Ağstafa rayonundandır. 2008–2016-cı illərdə E. Mustafayev adına Yenigün kənd tam orta məktəbində, 2016–2019-cu illərdə isə Ağstafa şəhərində A. Abdullayev adına 2 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır. 2019-cu ildə Ağstafa rayonunun icra hakimiyyəti tərəfindən "ilin idmançısı" adına layiq görülmüşdür. 2019–2020-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında təhsil alsa da, 2020-ci ildə təhsilini donduraraq hərbi xidmətə yollanmışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Xaləddin Cəlilov 2020-ci ildən Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi. Cəlilabad rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Xaləddin Cəlilov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Xaləddin Cəlilov sentyabrın 30-da Murovdağ döyüşləri zamanı döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Ağstafa rayonunda dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xaləddin Cəlilov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xaləddin Cəlilov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
İşıqlı (dağ)
İşıqlı — Laçın rayonu ərazisində dağ. Qarabağ silsiləsinin ən hündürlüyüdur zirvələrindən biridir. Ermənistanla sərhəddə yerləşir. Hündürlüyü 2520 m. Tədqiqatçılara görə, dağın başının qarlı olması və qarın gün işığında parıldaması bu adın yaranmasına səbəb olmuşdur. Oronimi Şıxlı nəslinin adı ilə də bağlayırlar.
Litvadakı qalaların siyahısı
Litvadakı qalaların siyahısı — Litvanın ilk qalalarının əksəriyyəti taxta idi. Qalalar 13-cü əsrdən etibarən daş və kərpicdən tikilmişdir.
Cəngəlliklər kitabı (film, 2016)
Cəngəllik kitabı — Con Favro tərəfindən rejissorluğu, Castin Marks tərəfindən yazılan və Walt Disney Pictures tərəfindən istehsal edilən fantaziya macəra filmi.
Məzmun
Mauqli Hindistanda meşədə qurd Rakşa tərəfindən böyüdülən, Akelanın liderlik etdiyi sürüdə yaşayan və panter Bagira tərəfindən tapılan "insan balası"dır. Akela onun insan kimi olmasını qəbul etməmişdir.
Bir gün quraqlıq mövsümündə cəngəllik heyvanları yırtıcılar yeyilmə qorxusu olmadan su içmək üçün toplaşıb atəşkəs elan edərlər. Ancaq yaralı Benqal pələngi Şir Xan Mauqlinin qoxusunu hiss edib gəldiyində atəşkəs pozular. O, quraqlığın sonunda Mauqlini öldürəcəyini dair xəbərdarlıq edər. Mauqli özünün təhlükəsizliyi üçün cəngəlliyi tərk etməyə qərar verər. Bagira yaxınlıqdakı insan kəndinə qədər ona rəhbərlik qərarı verər.
Yolda Şir Xan onları izləyər və Bagiranı yaralayar, ancaq Mauqli qaçmağı bacarır. Daha sonra, Mauqli Kaa adlı bir piton ilə qarşılaşar; Kaa onu hipnoz edər. Onun təsiri altında olarkən Mouqli atasının onu qoruyarkən Şir Xan tərəfindən parçalandığını görər. Kaa Mauqlini udmağa çalışar, amma Balu adlı bir ayı tərəfindən hücuma məruz qalar. Hadisələr inkişaf edir.
Anar Mirzəyev
Anar Mehman oğlu Mirzəyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı, Vətən müharibəsinin iştirakçısı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Həyatı
Əslən İsmayıllı rayonunun Basqal kəndindəndir.
Hərbi xidməti
Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində qəbul olmuşdur. Nizam-intizama görə bir neçə dəfə bölük birincisi dərəcəsi almışdır. Sonda ali hərbi məktəbi "motoatıcı" ixtisası üzrə bitirmişdir və hərbi vəzifəsinə başlamışdır. Rumıniyada keçirilən NATO təlimlərinin iki dəfə iştirakçısı olmuşdur.
Müdafiə naziri Zakir Həsənovun təsdiq etdiyi döyüş hazırlığı planına əsasən, ordu üzrə ən yaxşı tabor komandiri yarışı keçirilmiş və Anar Mirzəyev birinci yeri əldə etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə və Azərbaycan Ordusunun qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 20.06.2017-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Anar Mirzəyevə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə, öz xidməti vəzifələrini və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiklərinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə 9 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Anar Mirzəyevə "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Anar Mirzəyev "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Solmaz Orlinskaya
Solmaz Qaragen qızı Orlinskaya (əsl adı və qızlıq soyadı: Nina Qareginovna Basmaçyan; ) — Azərbaycan teatr aktrisası, Azərbaycan SSR xalq artisti (1955).
Həyatı
Solmaz Orlinskaya 25 sentyabr-cı il sentyabrın 25-də Yelizavetpolda (hazırkı Gəncə) dünyaya gəlib. Əsl adı Nina olan aktrisasın qızlıq soyadı Basmaçyan olub. Aktrisanın atası milliyyətcə yunan olub. Onun adı bəzi proqramlarda "Nona" kimi də yazılıb. Cəfər Cabbarlının "Od gəlini" qəhrəmanlıq dramında Solmaz rolununun ifasında fərqləndiyinə görə özünə bu adı səhnə təxəllüsü olaraq götürüb. Aktrisa beş sinif təhsil alıb.
İlk dəfə səhnəyə 15 yaşında Gəncə Dəmiryolçular klubunun dram dərnəyində çıxan aktrisa burada, Qadınlar klubunda, 1924-cü ildə Şamaxı şəhər dram dərnəyində müxtəlif rollar oynayıb. 1924–1933-cü illərdə M. F. Axundov adına Tiflis Dövlət Azərbaycan Dram Teatrında işləyib. 1933-cü ildə Gəncə Dövlət Dram Teatrının truppasına daxil olub və ömrünün sonuna kimi burada yaradıcılıq fəaliyyəti göstərib.
Solmaz Orlinskaya 1941-ci ildən Sov. İKP üzvü olub. O, 17 iyun 1973-cü ildə Kirovabadda vəfat edib.
NGC 6990
NGC 6990, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hindi bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Diaspora (sosial şəbəkə)
Diaspora qeyri-kommersiya, istifadəçiyə məxsus, paylanmış sosial şəbəkədir. Şəbəkəni yaratmaq üçün qarşılıqlı fəaliyyət göstərən bir qrup müstəqil qovşaqdan ("podlar" adlanır) ibarətdir. Sosial şəbəkə heç bir şəxsə və ya quruma məxsus deyil, onu korporativ ələ keçirməyə və ya reklamlara məruz qoymur. Onun tərtibatçısına görə, "paylanmış dizaynımız o deməkdir ki, heç bir böyük korporasiya heç vaxt diaspora nəzarət etməyəcək.
Layihənin əsası Nyu York Universitetinin Courant Riyaziyyat Elmləri İnstitutunun tələbələri Den Grippi, Makswell Salzberg, Raphael Sofaer və İlya Jitomirskiy tərəfindən qoyulmuşdur. Qrup Kickstarter vasitəsilə 200.000 dollardan çox crowdfunding əldə etdi. İstehlakçı alfa versiyası 23 noyabr 2010-cu ildə buraxıldı.
Diaspora proqram təminatı GNU-AGPL-3.0 şərtlərinə əsasən lisenziyalaşdırılıb. Onun inkişafı Diaspora Fondu tərəfindən idarə olunur. Azad Proqram Dəstəyi Şəbəkəsinin (FSSN). FSSN öz növbəsində Eben Moglen və Proqram Azadlığı Hüquq Mərkəzi tərəfindən idarə olunur. FSSN diasporun inkişafı üçün çətir təşkilatı kimi çıxış edir və diasporun brendinqini, maliyyəsini və hüquqi aktivlərini idarə edir.
NGC 1290
NGC 1290, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. E? tipli. tərəfindən 66.04 sm (26 inç) ölçülü vasitəsilə  ildə kəşf edilmişdir.
Sarıayaq exzoxomus
Sarıayaq exzoxomus -Formasına görə başqa parabüzən növlərindən çox da fərqlənmir.
Biologiyası
Formasına görə başqa parabüzən növlərindən çox da fərqlənmir. Qanadüstlüyü qaradır, heç bir ləkə və nöqtəsi yoxdur. Ayaqların qırmızı sarımtıl çalarları var, bu hissə nisbətən böyükdür, ayağındakı caynaqlar dişlidir. Bud hissədə az sarı ləkələr vardır. Böyüklüyü 4-4,5 mm-dir. Bostan bitkilərində və yoncalıq sahələrdə də yastıcalarla qidalanırlar. Quru otların altında qışlayırlar. Qış sığınacaqlarından martın axırında çıxırlar. İl ərzində bir bütün və bir fakultativ nəsil verirlər.
Yayılması
Naxçıvanın dağətəyi və aran, xüsusən çayların vadisində olan təbii zonalarında, səhra bitkilərində, xüsusən də kol və yarımkol, ən çox da yabanı bitkilər üzərində yayılıb.
Döyüşçü (teleserial, 2017)
Süjet
Teleserialın süjeti 15 iyul 2016-cı il tarixində, Türkiyədə dövlət çevrilişinə cəhd zamanı başlayır. Kapitan Kağan Bozok (Bərk Oqtay) və polkovnik Xəlil İbrahim Kopuz (Murad Sərəzli) daha əvvəlki məhkəmə işləri nəticəsində həbsə düşmüş iki Türkiyə Silahlı Qüvvələri zabitidir. 15 iyul 2016-cı ildə baş verən dövlət çevrilişinə cəhd dən sonra dövlətin ali qurumları Kopuzun vəzifəsinə geri qayıtmağını tələb edir. Kopuz, əvvəllər rəhbərlik etdiyi "Qılınc Əməliyyat Qrupu" heyətinin yenidən qurulması şərti ilə vəzifəsinə geri qayıdacığını deyir. İlk vaxtlarda etiraz edilsə də, polkovnik Kopuzun vəzifəsinə geri qayıtması üçün daha sonra əməliyyat qrupu yenidən yığılır. Qılınc Əməliyyat Qurpunun bəzi üzvləri ordudan atılmış, bəziləri isə həbsə düşmüşdülər. Buna baxmayaraq, vəzifəyə yenidən alınırlar. Ergenekon və ona bənzər məhkəmə işlərində həbs olunmuş əsgərlər həbsdən çıxarılır və vəzifələrinə geri dönürlər. Vəzifələrinə geri qayıtdıqdan sonra, Qılınc Əməliyyat Qrupu üzvləri sərhədyanı ölkələrdə əməliyyatlara qatılır və PKK teror qruplaşması ilə vuruşurlar.
Süvari müsəlman alayları
Süvari müsəlman alayı — Cənubi Qafqaz Rusiya tərəfindən işğal olunduqdan sonra Rusiya-Türkiyə müharibəsində iştirak etmək üçün işğal edilmiş Cənubi Qafqazın müsəlman vilayətləri əhalisindən, o cümlədən azərbaycanlılardan ibarət atlı müsəlman alayları və Kəngərli süvari dəstələri formalaşdırıldı (1829).
Haqqında
Naxçıvan və İrəvan müsəlman azərbaycanlı əhalisi tərəfindən 4-cü atlı müsəlman alayı təşkil edildi. Qafqaz Hərbi Tarix Muzeyinin bələdçi kitabındakı məlumata görə osmanlılara qarşı müharibədə rus ordusu tərkibində döyüşən bu alaylara göstərdikləri hünərə görə 1830-cu ildə Rusiya imperatoru tərəfindən yeni fəxri bayraqlar təqdim edildi. Sonralar 1 və 2-ci alayların bayraqları Bakı və Şuşanın dövlət idarələrinə, 3-cü və 4-cü, eləcə də Kəngərlilərə məxsus bayraqlar isə Tiflis muzeyinə verildi. 1924-cü ildə atlı müsəlman alaylarının bayraqları Azərbaycan Dövlət Muzeyinə təqdim edildi. Hazırda həmin bayraqlar Azərbaycan Tarixi Muzeyinin fondunda saxlanılır. Naxçıvanın və İrəvanın müsəlman azərbaycanlı əhalisindən təşkil edilmiş 4-cü atlı müsəlman alayının döyüş bayrağı digər döyüş bayraqlarından qumaşının mavi rəngdə olması və aşağıdakı lentdə fars dilində “4-cü alay” sözlərinin yazılması ilə fərqlənir.
Mərkəzi kəşfiyyat (film, 2016)
Mərkəzi kəşfiyyat — 17 iyun 2016-cı ildə təqdim edilən ABŞ döyüş-komediya filmi. Rejissorluğunu Rauson Marşall Turberin etdiyi filmdə baş rollarda Dueyn Conson və Kevin Hart yer alır.
İlliriya
thumb|250px|İliriyanın əsas xalqları.
İlliriya (, İlliriya və ya Ἰλλυρίς, İlliris;, Illyricum) — Balkan yarımadasının şimal-qərbində tarixi vilayət. Yerli sakinləri illiriyalılar olmuşdur. E.ə. 27-ci ildən Romanın İllirik əyalətinin tərkibinə Yuxarı İllirik (Dalmatiya) və Aşağı İllirik (Pannoniya) daxil idi. Sonralar Yuxarı Maziya, Resiya, Norik və Dakiya, Makedoniya, Yunanıstan İllirikə daxil edilmişdir. Roma ilə sıx iqtisadi əlaqələləri İlliriya əhalisinin romanlaşmasına kömək etmişdir. V əsrin əvvəlindən İlliriya vestqotların basqınlarına məruz qalmışdır. VI əsrdən İlliriyada slavyanlar məskunlaşaraq onun ərazisində bir sıra dövlətlər yaratmışdılar.
Qoşa Qızıl yatağı (Tovuz)
Qoşa qızıl yatağı – XX əsrin 50-ci illərinə aid, Tovuz rayonunda yerləşən Qoşa qızıl yatağı.
Haqqında
Tovuz ərazisində bir çox filiz, qeyri-filiz, tikinti materialları kimi geniş istifadə olunan faydalı qazıntı yataqları vardır. Tovuz rayonunun və ümumiyyətlə Kiçik Qafqazın Azərbaycan hissəsinin əsas çay hövzələrinin allüvial çöküntülərində müəyyən edilmiş səpinti qızıl ehtiyatına aid məlumatlar hələ XX əsrin 50-ci illərində toplanmışdır. Tovuz rayonu ərazisində axan çaylardan Tovuz çayın və Zəyəmçayın çöküntülərində də qızıl olması müəyyən edilmişdir. Tovuzçayın hövzəsində olan qum yataqlarında (Günəşli, Öysüzlü, Tovuz) qızıl az miqdarda müəyyən edilmişdir.
Zəyəmçay hövzəsi Kiçik Qafqazın səpinti qızıl yataqları üçün çox perspektivli sayılır. Əsrikçayda mis-sink filizləri təzahürü var. Əsriçay hövzəsində 220 metrə qədər qazılmış quyu vasitəsi ilə pirit-xalkoperit-sfalerit filizləri müəyyən olunmuşdur.
Qoşa yatağı – Gədəbəy filiz rayonunun qərb hissəsində, Tovuz şəhərindən 30 km cənubda yerləşir. Yataq daxilində 9 damar tipli qızıllı sulfid zonaları ayrılmışdır. Bu zonaların əksəriyyəti şimal-qərb və meridiana yaxın istiqamətdə uzanırlar, onların qalınlığı 2,0 m-dən 15 m-ə qədərdir. Bu zonalarda filiz kütlələrinin qalınlığı 0,5–3,0 m təşkil edir. Yatağın əsas faydalı komponentləri qızıl və gümüşdür. Şimal qərb istiqamətləri zonalarda qızılın miqdarı 4–8 q/t; meridional zonalarda isə 10 q/t-a qədər olmaqla tək-tək sınaqlarda 1000 q/t-a çatır. Laboratoriya şəraitində hazırlanmış texnoloji sxemə əsasən flotasiya üsulu ilə tərkibində 35,6 % qızıl olan konsentrat alınır.
Həmçinin bax
• Zəfər yatağı
• Qızılbulaq yatağı
Dunqanıstan
thumb| Dunqanıstanın bayrağı. Dunqanıstan (, Хуэситан; mənası – "hueylərin vətəni") — 1934-cü ildən 1937-ci ilə qədər Çinin Sincan vilayətinin cənub hissəsində, Çində vətəndaş müharibəsi zamanı müstəqil idarə olunan region. "Dunqanıstan" adını avstriyalı monqoşünas Valter Heyssiq icad etmişdir. Əraziyə cənub Tarım hövzəsinin vahələri daxil idi və regionun mərkəzi Xotan idi. Dunqanıstan üç tərəfdən Sincan qubernatoru Şen Şiçaya sadiq qoşunlar, cənubdan isə Tibet yaylası ilə əhatə olunmuşdu.
Aset İsayeva
Aset İsayeva  — Xanbaba Nurədilov adına Çeçenistan Dövlət Dram Teatrının aktrisası, Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Xalq artisti (1961), RSFSR-in əməkdar artisti (13.9.1968).
Bioqrafiyası
5 sentyabr 1915-ci ildə Nadtereçnoe kəndin anadan olmuşdur. Ailədə ondan başqa İki oğlan və qız uşağıda var idi. Uşaqlar hələ gənc ikən ataları dünaysını dəyişir. Anası qohumları tərəfindən ərə verilir, uşaqlar isə uşaq evinə göndərilir.
Bir neçə il sonra Aset kəsmə və tikiş kurslarını bitirir, sonra partiya məktəbinə daxil olur. 1931-ci ildə direktoru Səid Baduyev olan teatr studiyasına daxil olur.
1944-cü ilin deportasiyası zamanı cütlük bir-birini itirir. Aset anası, bacısı və qızları ilə birlikdə Özbəkistanda Auraximat qəsəbəsində yaşayır. Ailəsini dolandırmaq üçün zavodda fəhlə işləyir.
Sonra ailəni Çimkəndə köçürür. Tezliklə məlum oldu ki, əri və qohumları Merkedə yaşayırlar. Aset qızları ilə birlikdə onun yanına köçür. Əvvəlcə mişar fabrikində, sonra konserv zavodunda işə düzəlir. Olar axşamlar bütün ailə ilə özlərinə ev tikir.
1956-cı ildə çeçenlərin reabilitasiyasından sonra, ilk olaraq sənətçilərə evə qayıtmağa icazə verilir. Yarımçıq qalmış evdən çıxan qadınlar Əbdülhəmid Həmidov qurduğu mahnı və rəqs ansamblının tərkibində evlərinə qayııdır.
1961-ci ildə Çeçen-İnquşetiya Respublikasının xalq artisti, 13 sentyabr 1968-ci ildə isə RSFSR -in əməkdar aktrisası adına layiq görülür.
Said Çaxkiuyevin "Oğullar öləndə" pyesində, Aset yeddi oğlunu dəfn edən bir ananı canlandırır. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası rayon komitəsinin o vaxtkı birinci katibi Semyon Aryatkin, tamaşadan sonra respublikanın bütün partiya aparatı ilə birlikdə ona minnətdarlığını bildirir. Bu roldan sonra o, uzun müddət xəstə olur. Səhnədə özünə qulluq etməsi məsləhət görülür, amma o cavab verir ki: "Onda mənə kim inanacaq?"
Bir dəfə Canette rolu başqa bir aktrisaya həvalə edilir. Tamaşadan sonra İsayevadan soruşur: "Tamaşadan sonra yorulduğunu dedin və bu rol mənim üçün niyə bu qədər asan oldu?" İsayeva cavab verdi: "Sən mətni oxudun, mən də ürəyimi parçaladım".
4 mart 1971-ci ildə aktrisa infarkt keçirir və ertəsi gün ölür.
Hürr Dava Partiyası
Hür Dava Partiyası (, qısaldılmış halı ilə HÜDA PAR; ) — Türkiyədə sünni kürd islamçı siyasi partiya.
Tarixi
2002-ci ildə silahlı mübarizəyə son qoymaq qərarından sonra "Hizbullah"ın tərkibində olan "Mənzil" qruplaşmasının fəalları 2003-cü ildə "Müstəzəflər ilə Həmrəylik Dərnəyi"ni adlı assoasiasiya yaratmışdılar. Bu, "Müstəzəflər hərəkatı" kimi də tanınırdı. 18 aprel 2010-cu ildə "Müstəzəflər ilə Həmrəylik Dərnəyi" Diyarbəkirdə islam peyğəmbəri Məhəmmədin mövludunu qeyd etmək üçün kütləvi yığıncaq təşkil etmişdir. Türkiyə polisi tədbirə 2 milyon adamın qatıldığını bildirmişdir. Təşkilatçılar bu rəqəmin 2,5 milyondan çox olduğunu bildirmişdilər.
20 aprel 2010-cu ildə Diyarbəkir məhkəməsi "Müstəzəflər ilə Həmrəylik Dərnəyi"nin "Hizbullah terror təşkilatı adından fəaliyyət göstərməsi" səbəbi ilə bağlanmasına qərar vermişdir. Qərar Kassasiya Məhkəməsi tərəfindən 11 may 2012-ci ildə təsdiq edilmişdir.
2012-ci ilin sonlarında "Müstəzəflər ilə Həmrəylik Dərnəyi" əsasən solçu və kürd milliyətçi Sülh və Demokratiya Partiyasının hegemonluğuna meydan oxumaq üçün siyasi partiya yaratmaq iradəsini açıqlamışdır. 17 dekabr 2012-ci ildə "Hür Dava Partiyası" təsis edilmişdir. 9 yanvar 2013-cü ildə Ankarada baş qərargah açılmışdır.
"Hür Dava Partiyası"na bağlı cəmiyyətlər "Peyğəmbər aşiqləri" (, ) çətiri altında fəaliyyət göstərir.
NGC 3964
NGC 3964, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 387
NGC 387 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Kabarda
Kabarda (Къэбэрдей) — Şimali Qafqazın mərkəzi hissəsindəki tarixi bölgə.
Lokalizasiyası
Müxtəlif tarixi dövrlərdə "Kabarda" adlanan ərazi həmişə eyni ərazini əhatə edə bilməzdi və tarixi əsərlərin müəllifləri tez-tez Şimali Qafqaz xəritəsindəki yerini öz tərzlərində yazırdılar. Kabarda əhalisi və sərhədləri haqqında bir çox məlumat rus salnamələrində qorunub saxlanılmışdır. Böyük Rəsm Kitabına görə (XVI əsrin sonlarından etibarən Rusiya və qonşu dövlətlərin xəritəsinin təsviri) Kabarda, Terekin sol sahilində Ardan və Qızıl çayları arasında (müasir Ardon) yerləşirdi (müasir Arqudan?).
Tarixi
Tarixi Kabarda ərazisində tapılan ən qədim mədəniyyət abidələri e.ə.IV minillikdə mövcud olan Maykop mədəniyyətinə aiddir. Müasir tədqiqatçılar Adıgey-Abxaz xalqlarının bu mədəniyyətin daşıyıcılarının törəmələri olduğunu təsbit etmişlər. Müvafiq olaraq, bu mədəniyyətin daşıyıcıları Şimali Qafqaz mədəniyyətlərində sonradan yaranmış — Şimali Qafqaz, Kuban və Koban mədəniyyətlərində iz buraxdılar. .
Qədim rus salnamələrində Kabardiyalılar öncə Kasoqlar, sonra isə Pyatiqorsk Çərkəzləri adlanırdı.
Kasoq adı, Osetiyalılar və Svanlar arasında Kabardalıların təyin edilməsində qorunub saxlanılmışdır. XIII–XV əsrlərdə, Mərkəzi Qafqazda meydana gələn hərəkat, müstəqil siyasi vahid olan Kabardanın meydana gəlməsi və Kabarda millətinin yaranmasının başlanğıcı ilə sona çatdı.
XVI–XVII əsrlər
XVI–XVII əsrlərdə qonşu xalqların bir hissəsi Kabardiya knyazlarından asılı idilər. Köhnəlmiş idarəçilik formaları: xalq məclisləri, kişilərdən ibarət gizli yığıncaqlar davam edirdi. Adıqlar həm keçmişdə, həm də indiki zamanda, Kabardiyalıların ayrıca yaşadığı ərazidə "Kabarda" sözünün altında Çərkəzin bir hissəsi idilər. Eynilə, Şapsuqlar Şapsuqiyada, Abadzexlər Abedzexiyada və s., bütün bu ərazilər Çərkəzlərin tərkibində qaldı.