cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mansur Yavaş
Ankara seçkiləri
17 aprel 2016-cı il tarixində Cümhuriyyət Xalq Partiyası üzvlüyüdən istefa verən Mansur Yavaş 18 dekabr 2018-ci il tarixində keçiriləb Cümhuriyyət Xalq Partiyasının Partiya Məclisi iclasının qərarı ilə Cümhuriyyət Xalq Partiyasının Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsi namizədi seçilmişdir. 2019-cu il 31 mart tarixində Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsi başçılığına keçirilmiş seçkilərdə səslərin 50.93 faizini toplamış və seçki nəticələrinə etiraz prosesinin sonlanmasından sonra 8 aprel 2019-cu il tarixində Yüksək Seçim Qurumundan mandatını alaraq Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin başçısı olaraq fəaliyyətə başlamışdır.
Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsində
Mansur Yavaş ilkin olaraq bələdiyyə binasının girişinə və içindəki elanlara Türkiyə Respublikasının rəsmi qısaldılmış adı olan "T.C." abbeviaturasını yenidən əlavə etdirdi. Bələdiyyə məclis toplantılarını və tenderlərini bələdiyyənin sosial media hesabları üzərindən canlı yayımlamağa başladı. Dini bayramlarla yanaşı, milli bayramlarda da pulsuz nəqliyyat xidmətini başlatdı. Öz xidməti maşını daxil olmaqla, polis, yanğınsöndürmə, bələdiyyə məmuru kimi məcburi maşınlar xaricindəki bələdiyyədəki bütün xidməti maşınların yanıb-sönən lampalarını sökdürdü. 13 küçə itinin zəhərləndirilərək öldürülməsindən sonra bələdiyyə tarixində ilk dəfə məsələ ilə əlaqəli açılan məhkəməyə müdaxil oldu və bələdiyyə tarixində ilk dəfə küçə itləri ilə maraqlanan komitə yaratdı. Ankara Şəhər Şurasını təsis etdi.
Şəxsi həyatı
1986-cı ildə Nursən xanımla evlənən Mənsur Yavaşın Çağlayan və Armağan adlarında iki qızı var.
Medal of Honor (oyun seriyası)
Medal of Honor — birinci şəxs atıcı janrında olan videooyun seriyası. Seriyanın ilk epizodu "DreamWorks Interactive" tərəfindən hazırlanmış və "Electronic Arts" tərəfindən nəşr edilmişdir. Oyun PlayStation konsolu üçün 31 oktyabr 1999-cu ildə satışa çıxarılmışdır. Müxtəlif konsol platformaları və fərdi kompüterlər üçün çoxlu davam oyun satışa çıxarılmışdır.
Seriyanın ilk on iki epizodunun süjeti İkinci Dünya müharibəsində cərəyan edir. Bu oyunların protaqonistləri adətən Strateji Xidmətlər Ofisinin (OSS) əməkdaşları olurdu. Seriyanın son iki epizodu müasir hərb mövzusunda olub. İlk üç epizod film rejissoru və prodüseri olan Stiven Spilberq tərəfindən yaradılmışdır. Franşizanın musiqisi Maykl Cakkino, Kristofer Lennerts və Ramin Cavadi tərəfindən bəstələnmişdir.
Tarix
Seriya 1999-cu ildə PlayStation konsolu üçün satışa çıxarılan "Medal of Honor" videooyunu ilə başlamışdır. Oyun "DreamWorks Interactive" tərəfindən Stiven Spilberqin rəhbərliyi ilə hazırlanmışdı. Spilberq seriyanın əsasını qoyarkən İkinci Dünya müharibəsi haqda olan Sıravi Rayanı xilas etmək filmindən ilhamlanmışdır. O, filmin rejissorluğunu və ssenaristliyini edərkən həm maarifləndirici, həm də əyləncəli bir videooyun yaratmaq fikrinə gəlmişdi.
Seriyanın ikinci epizodu "Medal of Honor: Underground" 2000-ci ildə PlayStation və Game Boy Advance platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. seriyanın üçüncü epizodu "2015, Inc" tərəfindən hazırlanan "Medal of Honor: Allied Assault" 2002-ci ildə PC, Mac OS X və Linux platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. "Allied Assault" üçün "Spearhead" (2002) və "Breakthrough" (2003) adlı genişləndirmə paketləri buraxılmışdır. Seriyanın dördüncü epizodu "Medal of Honor: Frontline" 2002-ci ildə PlayStation 2, Nintendo GameCube və Xbox platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. Oyun daha sonra yüksək dəqiqliklə remasterləşdirilmiş və 2010-cu ildə seriyanın ilk rebutu olan "Medal of Honor" videooyununun PlayStation 3 versiyası ilə birlikdə satışa çıxarılmışdır. Seriyanın beşinci epizodu "Medal of Honor: Rising Sun" 2003-cü ildə PlayStation 2, Xbox və Nintendo GameCube platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. Seriyanın altıncı epizodu "Medal of Honor: Infiltrator" 2003-cü ildə Game Boy Advance platforması üçün satışa çıxarılmışdır. Seriyanın yeddinci epizodu "Medal of Honor: Pacific Assault" 2004-cü ildə PC, Mac OS X və Linux platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. Seriyanın səkkizinci epizodu "Medal of Honor: European Assault" 2005-ci ildə PlayStation 2, Xbox və Nintendo GameCube platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. 2005. Seriyanın doqquzuncu epizodu və ilk spin-offu "Medal of Honor: Heroes" 2006-cı ildə PlayStation Portable platforması üçün satışa çıxarılmışdır. Seriyanın onuncu epizodu "Medal of Honor: Vanguard" 2007-ci ildə PlayStation 2 və Wii platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. "Vanguard" seriyanın Wii konsolunda satışa çıxarılan ilk epizodu idi. Seriyanın on birinci epizodu "Medal of Honor: Airborne" 2007-ci ildə PlayStation 3, Xbox 360 və PC platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. Oyun seriyanın xeyri-xətti olan ilk epizodu idi. Seriyanın on ikinci epizodu və ikinci spin-offu "Medal of Honor: Heroes 2" 2007-ci ildə Wii və PlayStation Portable platformaları üçün satışa çıxarılmışdır.
Seriyanın on üçüncü epizodu "Medal of Honor" (2010) 2008-ci ildə "Medal of Honor: Operation Anaconda" adıyla açıqlanmışdır. Oyun əvvəllər "EA Los Angeles" adı ilə tanınan "Danger Close Games" tərəfindən istehsal olunurdu. "Medal of Honor" (2010) 12 oktyabr 2010-cu ildə PlayStation 3, Xbox 360 və PC platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. Oyunun çoxnəfərli rejim komponenti "Battlefield" seriyasının müəllifləri tərəfindən hazırlanmışdı. Oyun süjeti İkinci Dünya müharibəsi yerinə müasir dövrdə cərəyan edən ilk "Medal of Honor" epizodu idi. "Medal of Honor" tənqidçilərdən ümumiyyətcə yaxşı rəylər almış və kommersial bir uğur olmuşdur.
Seriyanın on dördüncü epizodu və 2010-cu ildə satışa çıxarılan epizodun bir-başa sikveli "Medal of Honor: Warfighter" 23 oktyabr 2012-ci ildə PlayStation 3, Xbox 360 və PC platforması üçün satışa çıxarılmışdır. Oyunun süjet xətti gerçək ABŞ Xüsusi Tapşırıq Vahidləri tərəfindən gerçək hadisələrə əsaslanaraq yazılmışdır. Oyun "EA Digital Illusions CE" şirkətinin "Frostbite 2" oyun mühərrikindən istifadə edən seriyadakı ilk epizoddur. Oyunun davamı olan "Medal of Honor: Warfighter" 23 oktyabr 2012-ci ildə satışa çıxarılmışdır. "Warfighter" həm tənqidi, həm də kommersial bir uğursuzluq idi. 2013-cü ilin yanvar ayında "Electronic Arts" şirkətinin baş əməliyyat direktoru Piter Mur "Medal of Honor" seriyasının ləğv edildiyini açıqlamışdır.
Miniso
Miniso (sadələşdirilmiş çincə: 名创优品; ənənəvi çincə: 名創優品; pinyin: Míngchuàng Yōupǐn; hepbörn: Meisō Yūhin) və ya stilizə olunmuş adı ilə メイソウ – dərs ləvazimatı, kosmetika, oyuncaq və mətbəx əşyaları satan Çin mağazalar şəbəkəsi. 2011-ci ildə çinli sahibkar Ye Quofu tərəfindən Aiyaya şirkətinin qolu kimi qurulan şirkətin baş qərargahı Çinin Quançjou şəhərində yerləşir. 2015-ci ildəki gəlirləri 769,9 milyon ABŞ dolları olan şirkətin gəlirləri növbəti il 1,5 milyard ABŞ dolları olmuşdur.
Miniso'nun Asiya, Avropa, Okeaniya, Afrika, Şimali Amerika və Cənubi Amerikada 1800-dən çox mağazası var. 2015-ci ildəki planlarına görə gələcəkdə bütün dünyada 6000 mağaza açmaq istəyirlər.
Tarixi
Miniso 2011-ci ildə çinli sahibkar Ye Quofu tərəfindən qurulmuşdur. Şirkət Çində qurulmasına və Yaponiyada mağazası olmasına baxmayaraq əvvəlcə Yaponiya brendi olduğunu elan etmişdir. Miniso daha sonra Çinin xaricində 1800-dən çox mağazasını açmışdır.
Yeni mağazalar
250px|thumb|left|Minisonun Honkonqdakı bir mağazası. Minisonun ilk mağazaları Çində açılmışdır. Daha sonra Tayvan, Honkonq, Kamboca, Nepal, Makao, Hindistan, Pakistan, Monqolustan, Cənubi Koreya, Şimali Koreya, İndoneziya, Malayziya, Sinqapur, Vyetnam, Şri-Lanka, Filippin, Meksika və Banqladeş kimi ölkələrdə mağazalarının açılışı baş tutmuşdur. Vyetnamdakı bir mağazanın açılışının ilk saatında 10.000 ABŞ dolları gəlir əldə edilmişdir. Minisonun Pxenyandakı mağazaı Şimali Koreyadakı ilk və tək xarici brendə aid mağaza olmuşdur. 2017-ci ilin əvvəlində Avstraliyada mağazası açılmışdır.
Şimali Amerikada Miniso Kanada, ABŞ və Meksikada mağazalar açmışdır. 2016-cı ilin 6 avqustunda Miniso ABŞ-dəki mağazalarını artırmaq üçün bir ABŞ partneri ilə razılaşma imzalamışdır. İlk ABŞ mağazası 2017-ci ilin aprelində Pasadenada açılmışdır.
Mərkəzi Amerikada ilk mağazası Panamada açılmışdır. 2018-ci ilin oktyabrına kimi onlar burada 4 mağaza açmışdırlar.
Cənubi Amerikada Miniso ilk mağazasını 2017-ci ilin avqustunda Braziliyada, ikinci mağazasını 2017-ci ilin dekabrında Çilidə açmışdır. 2018-ci ilin mayında Peruda Jockey Plaza Alış-Veriş Mərkəzində mağazası açılmışdır. 30 avqust 2018-ci ildə Kolumbiyanın Boqota şəhərində iki mağazası açılmış və dekabr ayına kimi ölkədə mağazaların sayı 15-ə çatmışdır.
Avropada Miniso İspaniya, Almaniya, İtaliya, Estoniya, Serbiya, Azərbaycan, Ermənistan, Rusiya və digər ölkələrdə mağazalar açmışdır. Azərbaycanda ilk Miniso mağazası 2018-ci ilin martında açılmışdır, ölkədə 10 mağaza fəaliyyət göstərir.
Afrikada Miniso ilk mağazalarını 2017-ci ilin avqustunda CAR-da, bir ay sonra Nigeriyada açmışdır. Keniyada və Uqandanın Kampala şəhərində də bir neçə mağazası var. 2018-ci ilin yanvarında Misirdə iki mağazası açılmışdır.
1 sentyabr 2018-ci ildə Rumıniyada iki mağazası açılmışdır və mağazaların sayının 40-a çatdırılması planlaşdırılır.
12 yanvar 2018-ci ildə Banqladeşdə ilk Miniso mağazası açılmışdır.
2019-cu ilin iyununda Miniso İsraildə daha 6 mağaza açacağını, ilin sonunda 18-ə çatdıracağını açıqlamışdır.
Marketinq strategiyası
Minisonun marketinq strategiyası Yaponiyanın Muji, Daiso və Uniqlo şirkətləri ilə müqayisə edilir. Şirkətlərin estetikası, brend dizaynı və məhsulları oxşayır. Yaponiyadan təsirlənən marketinq strategiyasına görə şirkətin məhsulları "Yaponiya məhsulu kimi görünən Çin məhsulları" olaraq tənqid edilir. Belə ki, Çində insanlar Yaponiya məhsullarına yerli məhsullardan daha çox güvənirlər. Həmçinin şirkət məhsulların üzərində qrammatik düzgün olmayan yaponca etiketlər yerləşdirməsinə görə də tənqid olunur. Miniso həmin etiketləri hazırlamaq üçün Baidu Translate proqramından istifadə etdiyini etiraf etmişdir.
Qlobal qiymətləndirmə şirkəti AllianceBernstein şirkətin marketinq strategiyasını uğurlu hesab etmişdir.
Aşağı Veysəlli
Aşağı Veysəlli — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Veysəlli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Etimologiyası
Kəndin adı Qarabağda orta əsrlərdə yaşamış Otuziki tayfasının Veysəlli oymağının adındandır.
Tarixi
Veysəlli obası 1910-cu ildə yenidən öz yurdlarına qayıdanlar olmuşdur, qalanı isə Qızıl qayanın aşağısında aşağı Veysəlli obasını qurmuşar, halbuki, aşağı veysəlli obası Ağbaşlı ilə Tikanlı (Çartaz) deyilən ərazinin arasında Əbdülhüseyin düzündə olmuşdur, yuxarı Veysəlli Qanlı gədiyin üstündə yerləşirdi.
Erməni-rus hücumu nəticəsində öz evlərini qoyaraq qışlaqda yaşadıqları Qızıl qayanın altına köçməli olmuşlar.Səttərxan hərakatı dövründə Şimali Azərbaysanın müxtəlif (həmədan) şəhərindən Qarabulaq dairəsnin türk obalaraına türklər axışmağa başamışdır, eyni zamanda Veysəlli obasınada Cənubi Azərbaycanadan türklər köçmüşdür, onların araz çayını tuluğa minərək adlamışlar, cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərindən veysəlli obasına gələnlər  Həşimilər tayfası olmuşdu həmin tayfa bağçılıqla və bostançılıqla məşğul olmuşlar.Tarixi abidələri 15 ci əsrə aid Mirəli günbəzi və Dikdaş
Toponimikası
Aşağı Veysəlli oyk. Füzuli r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Qarasu çayının sol sahilində, düzənlikdədir. Oykonimin birinci komponenti yaşayış məntəqəsinin coğrafi mövqeyini təyin edir, ikinci komponenti isə veysəlli nəslinin adı ilə bağlıdır.
İşğal dövrü
Bu ərazidə bioloji terrorizm üzrə qruplar fəaliyyət göstərirdi.
Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 17 km şimal-şərqdə, Ağdam—Füzuli şose yolundan 6 km aralı, Qarasu çayının sol sahilində, düzənlikdədir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Bulbophyllum perexiguum
(Bulbophyllum perexiguum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kriquyqun
Kriquyqun burnu — Çukot yarımadasının sahilində, sıldırımlı burun. Berinq dənizinə daxil olan Lavrentiya körfəzi ilə Meçiqmen buxtası arasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir.
Adının mənası Кыргуйгун tərcümədə «quru qala» kimi anlaşılır. Uzun zaman Novosilski burnu olaraq adlanırdı. Burun ilk dəfə onu 1876-ci ildə xəritəyə salmış «Vsadnik» qəmisinin kapitanı şərəfinə adlanırdı.
Qayalarda min baş quş yuva qurur. Yay-payız mövsümlərində isə burada morjlar yataq əmələ gətirirlər.
Burundan 1 km şimalda 1970-ci illərdə tərk edilmiş Akkani qəsəbəsi yerləşir. Bura «Yandoqay» tarix-mədiyyət kompleksinə daxildir.
1984-cü ildə burada naviqasiya mayakı quraşdırılmışdır. Xüsusi generatorla təmin olunmasına baxmayaraq 1990-cı ildə sıradan çıxmışdır. Onu yenidən təmir etdikdən sonra başqa yerə aparmışla.
Atabay
Atabay — İran türkmənlərinin Yəmut elinin oymaqlarındandır.
Koreya Nəqliyyat İnstitutu
Koreya Nəqliyyat İnstitutu — Cənubi Koreyanın Baş nazirliyinə tabe olan araşdırma mərkəzi. İnstitutda tədqiqatlar Torpaq, İnfrastruktur və Nəqliyyat Nazirliyi və yerli hökumət orqanlarının sifarişi ilə aparılır. 2014-cü ilin dekabrında mərkəz Secon şəhərindəki Koreya Milli Tədqiqat Kompleksinə köçürülmüşdür. 250px|thumb|right| Secon Milli Tədqiqat Kompleksi 250px|thumb|right| Koreya Nəqliyyat İnstitutunun Koyan şəhərində yerləşən binası
Tarixi
İnstitut 1985-ci ilin noyabr ayında qəbul edilmiş Mülki Aktın 32-ci maddəsi əsasında yaradılmış və 1987-ci ilin avqustunda Şəhər nəqliyyatının tənzimlənməsinin təşviqi haqqında Qanunun 24-cü maddəsi əsasında rəsmi olaraq fəaliyyətə başlamışdır. 1999-cu ildə İqtisadi, Humanitar və Sosial elmlər üzrə Milli Tədqiqat Şurasına qoşulmuş və Koyan şəhərində yerləşən İnşaat və Nəqliyyat Tədqiqat Kompleksinə köçmüşdür. 2014-cü ildən Secon şəhərində fəaliyyət göstərir. 2017-ci ilin dekabrından prezidenti OH Cehakdır. Cehak İnstitutun 14-cü prezidentidir. Daha öncə LEE Çenq Vun həmin postu tutmuşdur.
Strukturu
Koreya Nəqliyyat İnstitutunun 99-u fəlsəfə doktoru və 230 nəfəri tədqiqatçı olmaqla, 300 nəfər işçisi var. Prezidentin rəhbərliyi altında 9 departament, 22 bölmə fəaliyyət göstərir. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı, Asiya İnkişaf Bankı və Dünya Bankı ilə tədqiqat mübadilə proqramları mövcuddur.
İnstitutda aşağıdakı departamentlər fəaliyyət göstərir:
Sadıq Xanəliyev
Sadıq Şahsuvar oğlu Xanəliyev — Azərbaycan şairi.
Həyatı
Sadıq Xanəliyev 1936-cı il mart ayının 8 də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonun Bist kəndində anadan olmuşdur.
1953-cü ildə VII sinfi əla qiymətlərlə bitirib Naxçıvan kənd təsərrüfatı texnikomunun aqronomluq şöbəsinə qəbul olunmuşdur. 1953-cü ildən o, respublikanın qəzetlərində publisist yazıları ilə çıxış etmişdir. 1956-cı ildə texnikomun IV kursundan ordu sıralarına hərbi xidmətə çağırılmışdır. Ordu sıralarında Moskva hərbi vilayətinin “Krasnı voin” qəzetində hərbi müxbir kimi yazıları ilə müntəzəm çıxış etmişdir. 1959-cu ildə hərbi xidmətdən tərxis edilən Sadıq Xanəliyev texnikomda təhsilini davam etdirərək oranı bitirmiş və 1960-cı ildə Bist kəndindəki “oktyabrın 40 illiyi” adına olan kalxozda aqronom və orta məktəbinə əmək təlimi müəllimi təyin edilmişdir. 1964-cü ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan dövlət universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olaraq 1970-ci ildə oranı bitirmişdir. 1951-ci ildən publisist yazıları, 1963-cü ildən isə qəzet, jurnal və almanaxlarda şeirləri ilə çıxış etmişdir.
Rəsmi nümayəndə tərkibində 1964, 1976 və 1988-ci illərdə Azərbaycan respublikası komsomolu və SSRİ müəllimləri qurultayının nümayəndəsi olmuş, 1975-88-ci illərdə isə fasiləsiz olaraq SSRİ-Fransa dostluq cəmiyyətinin xətti ilə Moskva, Kiev, Oryol, Kursk, Leninqrad, Bryansk, Riqa, Kaluş, İvanova, Kenovçı və Belqrad şəhərlərindəki məktəblilərinin ümumittifaq görüşlərində iştirak etmişdir.
1975-88-ci illər ərzində Azərbaycan Kitabse-vərlər cəmiyyəti idarə heyətinin üzvü kimi Naxçıvan MR-ın kitabsevərlər cəmiyyəti ilə səmərəli iş aparmışdır.
1982-ildə Azərbaycan, 1984-cü ildə isə maarif əlaçısı döş nişanları ilə, 1983-cü ildə isə SSRİ hərbi veteranlar komitəsi tərəfindən “Normandiya Ne-man” medalı təltif edilmişdir.
Uzun illər məktəb komsomol təşkilatının katibi vəzifəsində işləyən Sadıq Xanəliyev komsomolun 60 illik yubileyi münasibəti ilə Ümumittifaq Lenin komsomolu gəncləri ittifaqı Mərkəzi Komitəsi tərəfindən döş nişanı və fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.
Şeirləri Rus və Ukrayna dillərinə tərcümə edilərək qəzet və jurnallarda dərc edilmiş, Rus və Azərbaycan dillərində mahnılar bəstələnmişdir.
1985-ci il 18 mart tarixdə Ukrayna Respublikasının Çernoviça vilayətinin Kilişkova kəndinin fəxri üzvü seçilmişdir. 50 illik pedaqoji fəaliyyəti və SSRİ məktəblilərinin hərbi vətənpərvərlik tərbiyəsindəki işinə görə ittifaqın 30-dan çox fəxri fərman və diplomu ilə təltif edilmişdir. 01 Oktyabr 1999-cu il tarixdə Sadıq Xanəliyevə Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar müəllimi fəxri adı verilmişdir.
O, Azərbaycan yazarlar, jurnalistlər və aşıqlar birliyinin üzvüdür. Onun “Yada sal məni”, “Xatirə”, “Dahilər yetirən müəllim”, “Ömrün zirvəsi” və “Unuda bilməyəcəyəm” adlı kitabları nəşr edilmişdir. Ailəlidir, 6 qızı və 1 oğlu vardır. Azərbaycan Respublikasi Təhsil Nazirliyinin əmək veteranı kimi təqaüdə çıxmış, haliyədə Bist kəndində yaşayır.
Hyptis alata
(Hyptis alata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sertak xan
Sertak xan və ya Sartak xan – 1255-1256-cı illərdə qısa müddətə hakimiyyətdə olmuş Qızıl Orda dövləti xanı. O, Batı xanın ən böyük oğlu olmuşdur. Qısa müddət xan olduqdan sonra müəmmalı şəkildə vəfat etmişdir.
Həyatı
Batı xanın ən böyük oğlu olan Sertak xandan tarixi qaynaqlarda ilk dəfə 1246-cı ildə Çernigiv knyazı Mixailin Saray şəhərində Batı xanın hüzuruna çıxması və ardıycada öldürülməsi hadisəsi zamanı bəhs edilir. Sonrasında Rostov knyazı Boris Vasilkoviçın adət üzrə knyazlığın təstiqlənməsində olmasına görə ondan bəhs edilməkdədir. Sertak xan 1252-ci ildə Aleksandr Nevskinin Vladimir knyazı olaraq böyük kn yaz sçeilməsində önəmli rol oynamışdır.
Flamand missioner Rubrikli Villiam Fransa kralı IX Lüdovik tərəindən monqolların xristian olması və səlib yürüşünə dəstək vermələrini xahiş edən məktubunun monqol xanlarına çatdırılması vəzifəsi zamanı iyul 1253-də Don ilə Volqa arasında Sertak xan ilə görüşmüşdü. Atası Batı xan tərəfindən onu təmsilən Böyük Monqol xanı Münke xanın topladığı qurultaya qatılmaq üçün vəzifələndirilmişdi. Batı xan 1255-ci ilin oktyabr-noyabr aylarında öldüyündə Sertak hələ də Münke xanın yanında idi. Atasının sağlığında vəliəhd elan edilən Sertak böyük xan Münke tərəfindən 1256-cı ildə xan elan edildi.
Eli Vizel
Həyatı
30 sentyabr 1928-ci ildə Rumıniyada dörd uşaqlı bir Yəhudi ailənin üçüncü uşağı olaraq doğuldu. 19 Aprel 1944-də Faşistlər tərəfindən ailəsiylə birlikdə Auşvitz həbs düşərgəsi və Buhenvald həbs düşərgəsinə göndərildi. Sol qoluna döyməklə A-7713 nömrəsi işləndi. Anası və ən kiçik qardaşının burada öldürüldüyü sanılır. 1944-cü ilin sonunda atası ilə birgə Buhenvald həbs düşərgəsi nəql edildi. Atası 28 Yanvar 1945-də aclıq və xəstəlikdən öldü. O tarixə qədər atası ilə birgə qalmağı bacardı. Düşərgələrdə işlədilərək keçirdiyi bir ilin ardından, 11 Aprel 1945-də Buhenvald həbs düşərgəsinin Amerikan ordusu tərəfindən ələ keçərilməsiylə, azadlığına qovuşdu.
Döyüşdən sonra bir Fransız yetimxanasına yerləşdirildi və həyatda qalmağı bacaran iki bacısıyla bir araya gəldi. 1948-də Sorbonne Universitetində fəlsəfə təhsilinə başladı.
1952-ci ildə François Mauriacla tanış olana qədər, döyüş əsnasında yaşadıqlarıyla əlaqədar yazmağı rədd etdi. Daha sonra yaxın yoldaşı olan Mauriac onu yazmağa razı saldı. Bunun üzərinə ilk kitabı "Gecə"ni yazdı və 1958-ci ildə nəşr etdi.Yəhudi Soyqırımından (Holokost) xilas olmuş olan Avstriya doğulan yazar Marion Esther Rose ilə evləndi. Sonra Amerikaya köçdü və ömrünün sonuna qədər orada yaşadı, 1972-də oğulları Şlomo Elişa doğuldu. 1986-cı ildə irqçiliklə mübarizəyə görə Nobel Sülh mükafatına layiq görüldü. 2 iyul 2016-cı ildə Amerikada vəfat etdi.
Assam Universiteti
Assam Universiteti (আসাম বিশ্ববিদ্যালয়) — Hindistanın Assam ştatının Silçar şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitetin əsası 1994-cü ildə qoyulmuşdur.
Cuzeppe Saraqat
Cuzeppe Saraqat — İtaliyanın beşinci prezindenti (29 dekabr 1964 – 29 dekabr 1971). Sosial-Demokrat partiyasını təmsil edib.
Antonio Senyi
Antonio Senyi — İtaliyanın dördüncü prezindenti (11 may 1962 – 6 dekabr 1964). Xristian-Demokrat Partiyasını təmsil edib.
Həyatı
Kənd Təsərrüfatı və ticarət hüququnda ixtisaslaşmış vəkil olan Senyi, 1919-cu ildə İtalyan Xalq Partiyasına, sonra da Xristian Demokrat Partiyaya daxil olub. 1924-cü ildə partiyasının milli şurasının üzvü olub. O, eyni zamanda Sassari Universitetində rektorluq edib.
Bəzgək
Bəzgək (lat. Tetrax tetrax), (Gruiformes) dəstəsindən bir quş növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.
Təsviri
Bel tərəfi qaraya çalan boz rəngdədir, üzərində tünd rəngli naxışlar var. Qarın tərəfi ağdır. Boynu qaradır, lakin iki yerdə ağ “boyunluğu” var.
Yayılması
Avropa, Asiya və Afrikada yayılıb. XX əsrin ortalarına qədər Azərbaycanda düzənlik və dağətəyi yerlərin açıq sahələrində qışlamış, həm də Şirvan və Mil düzlərində yuvalamışdır. Azərbaycanda artıq yuvalamır. Əsas populyasiyası Kür-Araz ovalığında və Acınohur-Ceyrançöl alçaq dağətəyi sahələrdə qışlayır.
Həyat tərzi
Yarımsəhra və bozqırlarda, bəzən taxıl sahələrində yaşayır. Gündüz fəal olur. Azərbaycanda qışlayan və ötüb keçən populyasiyaları var. Payız miqrasiyası sentyabrın sonu, oktyabrın əvvəllərində, yaz miqrasiyası isə martda olur. Həşəratla, bitki toxumları və cücərtilərlə qidalanır
Sayı
XX əsrin birinci yarısında Kür-Araz ovalığında bəzi sürülərində 20 minə qədər quş olub. Azərbaycanda bəzi illərdə 40-50 min bəzgək ovlanıb, 1990-cı illərə qədər bəzgəyin sayı kəskin azalmışdır. Yuvalayan populyasiyası məhv edilmişdir. Kür-Araz ovalığında 1989-cu ilin qışında Kürdəmir rayonu ərazisində 200, Biləsuvar rayonunda 150, Şirvan qoruğunda 200 bəzgək qeydə alınıb. Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda qışlamış bəzgəyin sayı 1989- cu ildə 1600, 2003-2005-ci illərin yanvar-fevral aylarında 3550-4910, Kür-Araz ovalığında 2001-ci ildə 28000, Acınohur-Ceyrançöldə isə 11000 olmuşdur. 90-cı illərdə Respublikada hər il orta hesabla 30000, 2006-cı ildə isə 41000 bəzgək qışlamışdır.
Xilaskar kilsəsi (Ani)
Xilaskar kilsəsi – (və ya Surp Amenaprkıtch) Türkiyə Cümhuriyyətinin Qars ilində, Ani şəhər xarabalığında qədim erməni kilsəsi.
Bu abidənin inşası 1035-ci ildə tamamlanıb. Kilsənin divarlarındakı yazılar təkcə kilsənin yox, eləcə də ermənilərin tarixini öyrənmək baxımından qiymətli mənbələrdir. Kilsənin kitabələrindən birində deyilir: "480-ci ildə (miladi təqvimlə 1035) mən Ablğarib mərzban Konstantinopolda Bizans imperatoru Mikaelə Şahənşah Smbatın adından bir təklif etdim və böyük zəhmət və xərc bahasına ondan Müqəddəs Xaçın bir parçasını ala bildim və qayıtdığımda bu məbədi inşa etdirdim..." Kitabədə daha sonra şahzadə Ablğarib Pahlavuninin bu məbədi məhz Müqəddəs Xaçın bir hissəsini qorumaq və saxlamaq üçün inşa etdirdiyi bildirilir. O, bu müqəddəs əmanəti Konstantinopola səfəri zamanı əldə edir və kilsəyə verərək burada qorunmasını, İsanın (ə.s.) zühuruna kimi isə hər gecə bu kilsədə gecə ayinlərinin təşkil olunmasını əmr edir.
Başqa bir yazıda isə qonaqların dincəlməsi üçün iki jamatunun da əlavə edildiyi 1193 – cü il tarixində olmuş bərpadan bəhs edilir. Həmçinin 1291-ci ildə giriş qapısının üstünə zəng qülləsinin əlavə edildiyi də yazılmışdır. Bütün bu əlavələr fasaddakı bəzi beton izləri xaric tamamilə məhv olmuş və onlardan dövrümüzə bir şey çatmamışdır. Başqa bir kitabə isə 1342-ci ildə şahzadə Vahram Zakaridin memar Vasilə kilsənin qübbəsinin təmir edilməsini əmr etməsindən bəhs edilir. Kilsənin uçmamış digər hissəsi isə 1989 – cu ildə baş vermiş bir zəlzələdən sonra ciddi xəsarətlər alıb və uçmaq təhlükəsi var.
1999 – cu ildə kilsənin qapısının uçmuş hissəsi bərpa olunaraq kilsənin uçmasının qarşısının alınması üçün müəyyən addımlar atılıb.
XIX əsrin sonlarında kilsə hələ də ilkin görünüşünü saxlamışdı. Lakin müəyyən qədər qəzalı vəziyyətdə idi. H. F. B. Lynch 1894 – cü ildə Ani xarabalıqlarında gəzdikdən sonra "Bu bina, çökməsinin qarşısını alacaq addımlar atılmasa bir neçə ildən artıq qalmayacaq." demişdi.
1999 – cu ildə kilsənin qalan hissəsinin uçmasının qarşısının alınması üçün giriş qapısının uçmuş hissəsi bərpa olunub.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kilsə yumru plana malikdir və xaricdən on doqquz üzlü çoxbucaqlı şəklindədir. Çox hündür və çox geniş olan ikinci – üst hissə isə çoxbucaqlı üstündə yerləşdirilmiş dairə formasındadır. Binanın Cənub tərəfindəki "pseudo-antique" oymalı baştağa malik, böyük düzbucaqlı qapı yeganə giriş qapısıdır. Binanın daxilində səkkiz apsisi var. Həmçinin daxildən binanın divarının içinə yerləşdrilmiş iki şapel də olmuşdur. Elə binanın zəif dayanıqlı olmasına da məhz divarın daxilində yerləşdirilmiş bu iki şapelin səbəb olduğu düşünülür.
Kilsənin üst hissəsi adətən olduğunun əksinə olaraq alt hissəyə nəzərən o qədər də kiçik olmayan ölçüsü ilə binanın planlaşdırılmasında diqqət çəkən əsas ünsürdür. Lakin bəzi mənbələr üst hissənin 1342-ci il bərpası zamanı genişləndirilərək bu hala gətirildiyini qeyd edirlər. Xilaskar kilsəsi bütün həndəsi quruluşu ilə tipik erməni kilsəsidir. Tamamilə saf həndəsi formalardan, silindr və kürələrdən işlənmişdir. Texniki baxımdan isə Anidəki ən macəraçı sənət əsəridir. Orta əsr erməni kilsələrinin inşa texnikası (qırılmış daş və beton kütlədən ibarət daxili divar və bunun üstünü örtən səliqə ilə kəsilmiş fasad) tam bir orqanizmin əmələ gətirilməsinə hesablanmışdı. Eyni inşa texnikası Xilaskar kilsəsində də tətbiq edilmişdir.
Freskalar
Uçmamış hər apsisin divarlarında və yarımqübbəsində solğun freskalar vardır. Freskalar çox yüksək keyfiyyətdə və daha çox Bizans stilindədir. Lakin rəssam Sarkis Parçkans adlı bir erməni olub. Freskalar böyük ehtimalla XIII əsrdə, bəlkə də 1291-ci il bərpası zamanı əlavə edilmişdir.
Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyəti
Haqqında
Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyəti 1939-cu ildə SSRİ Coğrafiya Cəmiyyətinin Azərbaycan filialı kimi yaradılmışdır. 1957-ci ildə Cəmiyyətin I Qurultayında onun nizamnaməsi qəbul edilmişdir. 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində yenidən qeydə alınmışdır. Fəalliyəti dövründə cəmiyyətin üzvləri coğrafiya və ona yaxın elm sahələrində fundamental və tətbiqi elmi tədqiqatlar aparmış, Azərbaycanda orta və ali məktəblərdə coğrafiyanın tədrisinin təşkilini təmin etmişlər. Ölkədə təbiəti mühafizə və coğrafi biliklərin geniş təbliği ilə məşqul olmuşlar. Cəmiyyətin rəyasət heyəti, prezidenti, elmi katibi fəalliyət göstərir. Cəmiyyətin prezidenti vəzifəsində uzun müddət akad. M.A.Qaşqay, AMEA müxbir üzvü Q.K.Gül, akad. H.Ə.Əliyev və akad. B.Ə.Budaqov kimi görkəmli alim-ictimai xadimlər çalışmışlar. Hazırda Cəmiyyətin prezidenti AMEA-ın müxbir üzvü, professor R.M.Məmmədovdur.
Fəaliyyət istiqamətləri
Hal-hazırda öz sıralarında ölkəmizin aparıcı coğrafiyacı, ekoloq və digər mütəxəssisləri birləşdirən Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin əsas fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır:
-coğrafiya, ekologiya və ona yaxın elm sahələrində çalışan mütəxəssislər arasında koordinasiyaya nail olmaq;
-respublikada coğrafiya, ekologiya, təbii-dağıdıcı proseslər və onların yaratdığı risk və təhlükələrin, proqnozlaşdırılması və qarşısının alınmasının istiqamətində elmi tədqiqatların təşkili;
-təbii və texnogen mənşəli fəlakətlərin coğrafi yayılmasını ölkə, müxtəlif regionlar və rayonlar miqyasında tədqiqini təşkilini, müvafiq dövlət orqanlarını və əhalini bu haqda məlumatlandırılmasını, əhali arasında ekoloji maarifləndirmənin aparılmasının təşkili;
-respublikada coğrafiyanın və ona yaxın elmlərin ali və orta məktəblərdə tədrisinin təkmilləşdirilməsinə və coğrafi-ekoloji biliklərin ölkə ictimaiyyəti arasında yayılmasına kömək göstərmək;
-Xəzər dənizi, onun ekoloji şəraitinin təbii ehtiyatlarının tədqiqinin təşkili və bu haqda biliklərin təbliği;
Entoni Legget
Entoni Legget — ingilis professor və fizik. 1983-cü ildən bəri İllinoys Universitetində professorluq edən Legget 2003 və 2008-ci illərdə Fizika shəsində  ən mükəmməl təlimçi  seçilmişdir.
Bioqrafiyası
Fizika müəllimləmi olan ingilis bir ata və riyaziyyat müəllimi olan irlandiyalı bir ananın uşağı olan Entoni Legget 1938-ci ildə doğulmuşdur. "Klara" və "Judis" adında iki bacısı, "Terence" və "Paul" adlarında iki qardaşı var. 1972-ci ildə evləndiyi antropoloq "Haruko Kinase" (doğ. 20 noyabr 1950) ilə 28 sentyabr 1978-ci il təvəllüdlü "Elizabeth Asako" adlı bir qızları var.
Karyerası
İllinoys Universitetində qısa dövr karyerasından sonra Legget şimal-şərqi Asiya ilə maraqlanmağa başlayır. İngilis akademik karyerasından əvvəl özünü hazırlamaq üçün tanışları vasitəsilə Yaponiyadakı Kyoto Universitetindən "Professor Takeo Matsubara"nın qrupuna girməyi bacarır. Dili inkişaf etdirmək üçün digər tələbələrin əksinə olaraq yapon tələbələrlə yurdda qalıb ingiliscəni çox istifadə etməməsi " CIA  agenti olduğu" şayiələrinə səbəb olmuşdur.
Yaponiyadan ayrıldıqdan sonra Oksford, Harvard və İllinoys kimi universitetlərdə müəllim olmağa çalışarkən yeni qurulan Sussex Universitetinə qəbul edilir.
Kornell Universitetində təhsil üzvlük məlumat meyarlarını da öz tərcümeyi-halına əlavə etdikdən sonra 1983-cü ildə hələ akademik heyətində olduğu İllinoys Universitetində professor olmuşdur.
Fizika üzrə Nobel mükafatı
Entoni Legget " Üstün axıcılıq qaydalarına istiqamət verici fəaliyyətləri səbəbiylə" 2003-cü ildə Fizika üzrə Nobel mükafatına Aleksey A. Abrikosov və Vitali L. Qinzburg ilə birlikdə layiq görülmüşdür. Leggett helium-3ün üstün elektrik keçiriliciyinin başa düşülməsində olan fəaliyyətləri səbəbiylə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür. Bir digər əhəmiyyətli araşdırması isə makroskopik kvant mexanikası üzərinədir.
Super axıcılıq maye helium kimi son dərəcə soyuq maddələr, super elektrik keçiriciliyinə gətirib çıxaranlara bənzər səbəblərlə qəribə davranışlar göstərir. Məsələn sürtünmənin yox olması və yoxuşda da "axa bilmək" kimi. BCS qaydası helium-4ün super elektrik keçiriciliyini mükəmməl şəkildə açıqlayarkən helium-3ün 1972-ci ildə kəşf edilən super axıcılıq qabiliyyətini açıqlamaqda aciz qalırdı. Legget işləriylə helium-3ün davranışlarını da BCS Qaydası əhatəsinə daxil etməyi bacarmışdır. Tədqiqatçılara görə bu izotopu qayda xaricində kimi görülməsinin səbəbi daha çox zəngin bir quruluşa sahib olmasıdır. 2003-cü ilin Fizika üzrə Nobel Mükafatının diqqət çəkici bir xüsusiyyəti də son 8 il ərzində bu sahədə paylanan mükafatlardan dördünün soyuq "Temperatur"un fizikasıyla əlaqədar işlərə verilməsi olmuşdur. Üstün elektrik keçiriciliyi faktı tam yüz ildir ki, elm və texnologiya dünyasının göz bəbəyi olmağı davam etdirməkdədir.
Əşrəf Abbasov
Əşrəf Cəlal oğlu Abbasov — Azərbaycan bəstəkarı, musiqişünas və pedaqoq, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1963), Azərbaycan SSR xalq artisti (1990), professor (1968), Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru (1953–1957).
Həyatı
220px|thumb|left|Bəstəkarın [[Bakıda yaşadığı məkan]] Əşrəf Abbasov 1920-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi tar ixtisası üzrə Şuşada bitirmişdir. 1948-ci ildə Azərbaycan Konservatoriyasını, 1952-ci ildə isə Moskva Dövlət Konservatoriyasının aspiranturasını bitirmişdir. Əşrəf Abbasovun fəaliyyətinin bir sahəsi də musiqi elmi ilə bağlı olmuşdur. Azərbaycan musiqisinin nəzəri problemlərini araşdıran tədqiqatçı-alim 1952-ci ildə Moskvada "Üzeyir Hacıbəyov və onun "Koroğlu" operası mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək sənətşünaslıq namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
1953–1957-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru olmuşdur. 1957–1972-ci illərdə Bəstəkarlıq kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Əşrəf Abbasov 1965-ci ildə ilk Azərbaycan uşaq baleti "Qaraca qız"ı yazmışdır. O, fortepiano və orkestr üçün konsertin (1946), simfonik orkestr üçün "Konsertino"nun (1948), "Şuşa" (1945), "Gələcək gün" (1952), "Dramatik" (1953) simfonik poemalarının, "Səndən mənə yar olmaz" (1963), "Dağlar qoynunda" (1970) operettalarının, bir çox instrumental əsərin xor mahnı, romansın müəllifidir.
Musiqi sahəsindəki xidmətlərinə görə 1963-ci ildə bəstəkara "Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı verilmişdir.
1968-ci ildə Əşrəf Abbasova professor elmi rütbəsi verilmişdir.
Əşrəf Abbasov 1992-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Bulbophyllum perductum
(Bulbophyllum perductum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kyakuk syaye
Kyakuk syaye-(Ququşka çay; Кәкүк сәйе, Кәкүк чәе, кәкүк—«ququşka»,сәй, чәй—«çay») Yazın gəlişinə həsr olunmuş, Başqırd mərasim bayramıdır.
Yeni Müsavat (qəzet)
Yeni Müsavat — Gündəlik ictimai-siyasi qəzet.
Kyakuk syaye
Tarixi
Kyakuk siyaye adının başlanğıcı islamdan öncəki inanclara əsaslanır. Belə ki, ölənlərin ruhlarının quş lara çevrilməsi inancının mövcud olması.
Yeni Müsavat (qəzet)
Tarixi
7 noyabr 1989-cu ildə Azərbaycan Milli Demokrat Yeni Müsavat Partiyasının mətbuat orqanı kimi yaradılıb.
2009-cu ilin noyabr ayının 8-də qəzetin təsisçisi İsa Qəmbər qəzetin 20 illik yubileyində 16 il 8 aydan sonra təsisçiliyi Rauf Arifoğluna təhvil vermişdir. İsa Qəmbər qəzetə 1993-cü ildən təsisçilik edirdi. Qəzetin 26 noyabr 2009-cu il tarixli sayında təsisçisi rəsmən dəyişərək Rauf Arifoğlunun təsisçiliyi ilə işıq üzü görmüşdür.
22 dekabr 2011-ci ildə qəzetin 5000-ci sayı işıq üzü görmüşdür.
Bayat boyu
Bayat (Boyat, Bəyat ) tayfası — türk tayfalardan birinin adı olub IX–X əsrlərdə Qayı boyu ilə yanaşı Şimali Qazaxıstan çöllərində oğuzlara başçılıq etmiş tayfalardandır.
Oğuz Xaqan Dastanına görə Oğuz türklərinin 24 boyundan biri və Qaşqarlı Mahmuda görə Divân-ı Lügati't-Türk'təki yirmi iki Oğuz boyundan doqquzuncudur.
Azərbaycan xalqının formalaşmasında əsas amilə malik olan tayfalardan biri də Bayat tayfası olmuşdur. Həmin tayfanın söylədikləri nəğmələr isə Bayat tayfasının nəğmələri, yəni bayatı adı altında termin kimi formalaşmışdır. Deməli, Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının ən geniş yayılan, ən kütləvi bir növü də bayatların adını yaşadan bayatılardır.
Şah İsmayıl Səfəvi yeni hökumətə dayaq olmaq və onu əldə saxlamaq üçün İranda yaşayan Boyat türklərindən bir dəstəsini siyahı uzrə köçürüb Dərbənddə və Şabranda yerləşdirmişdir.
Həmin tayfanın üzvləri tərəfindən salınmış yaşayış məntəqələri onların adı ilə Boyat adlandırılmışdır.
Bayat coğrafi adına Ağcabədi, Salyan, Neftçala, Ucar, Şamaxı, Şabran, eləcə də Şimali Azərbaycanda – Qədim Albaniyada – Arran–Şirvan ərazisində və digər yerlərdə təsadüf edilir.
Türk Muntəhəb-i tavarixi-səlcuqiyyə nin məlumatına görə, Sultan Səncərin oğuz-səlcuq qoşununda bayatlar daim sağ cinahda qayyılarla birgə dururdular, sol cinahda — bayandurlar və peçeneqlər.
Başqırdıstanda enerji
right|thumb|300x300px|[[Pavlov HES — Ölkənin ən güclü elektrik stansiyalarından biri (201,6 МVt)]] Başqırdıstanda enerji — Başqırdıstan Respubilkasının iqtisadiyyatının əsas sahələrindən biri. Respublika üzrə fəaliyyətdə olan bütün enerji stansiyaların gücü 4 295 MVt təşkil edir.
Başqırdıstanın enerji sahəsi daha çox hərtərəfliyi ilə diqqəti cəlb edir. Demək olar ki, bütün enerji istehsal növləri mövcuddur: İES, SES, KES,GES və DRES
Tarixi
Başqırdıstanda ilk elektrik stansiyası XIX əsrdə qurulub. 1 fevral 1898 -ci ildə 560 kilovatt gücündə olan Başqırd elektrik stansiyası işə düşümüş. 29 avqust 1931-ci ildə Ufada mərkəzi elektrik stansiyası istifadəyə verilmiş (MES). SSRİ-də, eləcə də Başqırdıstanda QOELRO (ölkənin elektrikləşdirmə planı) həyata keçirilmiş. 1958-ci ildən Başqırdıstan SSRİ-nin vahid elektroenergetika sisteminə qoşulmuş.
Respublikada Ufim İEM-3, Kumertaus İEM tikilmiş. 90-cı illərdən ölkədə külək elektrik stansiyaları tikilməyə başlanıldı — «Vetroen» (Ufa), kiçik SES. XXI əsrin əvvələrində Başqırdıstan Respublikasında səkkiz kiçik və mikro SES-lər (50-700 KVt) tikilib istifadəyə verildi.
Müasir dövrdə Rusiya Federasayasının istehsal etdiyi toplam elektrik enerjisinin 2,3 % - i Başqrıdıstanın payına düşür. Ölkədə istehsal edilən elektrik enerjisinin 97 %-i İES-in payına düşür. 3 % -ni isə SES təşkil edir.
İES-də yanacaq kimi əsasən qaz, kömür və mazutdan istifadə olunur.
Başqırdıstan elektroenergetikasının layihələşdirilməsinə ООО «Башэнергопроект» nəzarət edir (Ufa). ОАО «Башкирэнерго» respublikada əsas enerji və yanacaq istehsalına nəzarət edir. Ölkədə «Энергетик Башкортостана» qazeti çap olunur.
Enerji təlabatı
Son illər bölgədə elektrik enerjisinin çatışmamazlığı artmaq üzrədir. 2011-ci ildə Başqırdıstanda təlabata nisbətən 587 milyon kVt•saat elektrik enerjisi artıq istehsal olunmuş. 2015-ci ildə isə təlabat istehsaldan 4 372 milyon kVt•saat artıq olmuşdur. Bu dövrlərdə respublika enerji çatişmamazlığı reytinqində 20-ci yerdən 57-ci yerə düşmüş. Çatışmamazlığın əsas səbəbi böyük müəssisələrin enerji təlabatlarının artmasıdır.
Qaranquşlar
Köçəri quşdur. Afrikanın tropik bölgələrində qışlar, yaz aylarında Avropa ərazisində görünür.Qaranquşun 4 növü (kənd, şəhər, sahil və dağ qaranquşu) dağ çaylarının dərələrində, qayalarda, insan məskənlərindən, daş tikililərdə yuvalayırlar. İldə 2–3 dəfə yumurtlaya bilir. 2, ən çoxu 6 yumurta üstündə kürt yatarlar. Kürt yatma (balaçıxarma yatışı) müddəti 13–19 gündür. 19 gün müddətinə tüklənir.Büzdüm və alt tərəfi ağ olan quş yalnız qaranquşdur. Bu xüsusiyyəti ilə o, qırmızı qaranquşa bənzəyir. Üst tərəfi tünd- göydür, qəhvəyisi də vardır. Kiçik, incə quruluşlu, qısaboyludurlar. Çox sürətli uçuş qabiliyyətləri var. Həyatının çoxunu havada keçirir. Quyruqları haçalıdır. Dimdikləri qısa və genişdir. Qanadları uzun və itidir, quyruğu isə iki hissəyə haçalanmış formadadır. Demək olar ki, bütün qaranquşların xarici görünüşü eynidir.Qaranquşları həm də "yazın müjdəçisi" adlandırırlar.
Qidalanması
Həm şəhər, həm də kənd qaranquşları yalnız həşəratlarla qidalanır. Demək olar ki, ömürlərini havada – uçaraq keçirir. Qaranquş yay fəslində yarım milyondan bir milyona qədər mığmığa, ağcaqanad və mənənə ovlayır.
Yaşayış arealı
Avropa, Asiya, Afrikanın şimalında və demək olar ki, bütün Şimali Amerikada məskunlaşıb. Avropa qaranquşları Ekvatorial və Cənubi Afrikada, Asiya qaranquşları Hindistandan Filippinə qədər ərazilərdə, Şimali Amerika qaranquşları Cənubi Amerikanın şimalında qışlayır. Avropa qaranquşları mart-aprel aylarında yuva qurmaq üçün geri qayıdır.
1 mətbuat konfransının tarixi (film, 2015)
1 mətbuat konfransının tarixi — qısametrajlı sənədli film.
Film Qulp studioda istehsal edilmişdir. Film tariximizdə önəm daşıyan bir mətbuat konfransından bəhs edir. 1990-cı il 20 yanvar faciəsindən bir gün sonra o vaxtlar Moskvada yaşayan Heydər Əliyev Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyinə gələrək Rusiya rəhbərliyini bu faciənin baş verməsində ittiham etdi. Məhz bu tarixi mətbuat konfransı şahidlərin xatirələri ilə filmin əsasını təşkil edir.
Məzmun
1990-cı il 20 yanvar faciəsindən bir gün sonra o vaxtlar Moskvada yaşayan Heydər Əliyev Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyinə gələrək Rusiya rəhbərliyini bu faciənin baş verməsində ittiham etdi. Məhz bu tarixi mətbuat konfransı şahidlərin xatirələri ilə filmin əsasını təşkil edir.
1990-cı il yanvar ayının 19-dan 20-ə keçən gecə Bakıya qoşun yeridiləndə həmin anların dəhşətini Moskvada yaşayan və təhsil alan azərbaycanlılar da yaşadı. Onlar dərhal Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gələrək nümayəndəliyin qapısını sındırıb içəri girdilər. Azərbaycanlı həmvətənlər tanıdıqları bütün qurumlara bu hadisə barədə məlumat verməyə başladılar. Artıq səhər saatlarında nümayəndəliyin önü adamlarla dolmuşdu. Beləliklə, burada məbuat konfransı təşkil edildi və Heydər Əliyev bu konfransda sərt nitqilə baş verən faciədə birbaşa o vaxtki rəhbərliyi günahlandırdı. Bu çıxışdan sonra ona qarşı təzyiqlər edilməyə başlandı. Həmçinin, 1990-cı ilin yanvarında baş verən hadisəylə bağlı Moskvada azərbaycanlıların etiraz yürüşü keçirildi.
Heydər Əliyev Moskvada mətbuat konfransında faciəyə ilk dəfə siyasi qiymət verdi. Nəticədə 20 Yanvar faciəsi barədə əsl həqiqətlər dünya ictimaiyyətinə çatdırıldı.
Filmin üzərində işləyənlər
Müəllif: Mübariz Əsgərov Rejissor : Ruslan Mollayev Operator: Ramil Əzizov, Müşfiq Əliyev, Elçin Məmmədov, Andrey İvanov Prodüser: Anar Həsənov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2015-ci ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Konstantin Slavin
Konstantin Slavin (tam adı: Konstantin Vladimiroviç Slavin; ) — professor, tibb elmləri doktoru, İllinoys Universitetinin Neyrocərrahiyə üzrə professoru
Həyatı
1998-99-cu illərdə Oreqon Səhiyyə və Elm Universitetinin Neyrocərrahi Əməliyyat Departamentində funksional və stereotaktik neyrocərrahiyyə proqramı təqaüdü çərçivəsində fəaliyyət göstərib. 1997-ci ildə yazılı, 2004-cü ildə şifahi olaraq Neyrocərrahiyyə üzrə ABNS imtahanlarını müvəffəqiyyətlə verib. 2013-cü ildə Neyrocərrahiyə heyətinin ABNS attestasiyasını da keçməyə müvəffəq olub. 2004-cü ildən Amerika Neyrocərrahlar Birliyinin üzvüdür.
İndiyə kimi 17 təqaüd proqramı və mükafata layiq bilinib, 20-yə yaxın müxtəlif tibbi vəzifərlərdə çalışıb, 5 araşdırma həyata keçirib, 12 müxtəlif liderlik tələb edən vəzifələrdə fəaliyyət göstərib, 15-ə yaxın milli və yerli cəmiyyətlərin, 18 müxtəlif redaktə heyətlərinin üzvüdür, 60-ya yaxın elmi mövzulu tezis və kitablara rəy verib, 4 kitabın müəllifi, 33 kitabın həmmüəllifi, 105 elmi məqalə müəllifi, 89 elmi şərhin, 125 tezisin müəllifidir. 58 müxtəlif oral təqdimatlarda, 6 elektron təqdimatda natiqlik edib. 127 müxtəlif mühazirələrə qonaq mühazirəçi kimi dəvət olunub. Bu siyahını daha da uzatmaq olur.
Həyata keçirdiyi əməliyyatlar aşağıdakı sahələri əhatə edir:
Papuaslar
Papuaslar — Yeni Qvineya adasının və İndoneziyanın bəzi rayonlarının ən qədim əhalisidir. Papua-Yeni Qvineya dövlətinin əsas əhalisidir. Antropolojı tip üzrə melaneziyalılara yaxındırlar, amma onlardan dil üzrə fərqlənirlər. Bütün papuas dilləri öz aralarında qohum deyillər. Papua-Yeni Qvineyada papuasların ümummilli dili — İngilis əsasında tok-pisindir. Əksəriyyət milli inamlara tərəfdardır, amma indi xristianlıqda yayılmışdır; bütün kəndlərdə kilsələr var.
Yerləşdirilmə ərazisi
280px|thumb|right|Papuasların yerləşdirilmə ərazisi Papuasların yerləşdirilməsi əsas zonası — Yeni Qvineya adasıdır, hansının ki, şərq hissəsi — sərbəst dövlətidir — Papua-Yeni Qvineya amma qərb İndoneziyanın tərkibinə daxildir, harada çox onillik bölmə üçün güclü hərəkət gedir. Alor, Timor, Halmahera adalarında və Melaneziyada qismən yaşayırlar. Müxtəlif mütəxəssislərin fikrincə, papuas xalqları və dilləri 300-dən 800-ə qədər hesablanır, çünki ayrı dilin və dialektin arasında fərqin qurulması əhəmiyyətli çətinliyi təqdim edir. Bəzi xırda tayfalar 100-dən az insandan ibarətdir. Ən böyük xəlqiliklər: çimbu (250 min), enqa (195 min), qimbu (142 min), medlpa (101 min), kamano (64 min), huli (90 min), kanauki (100 min), anqal (55 min), umbu-unqu (47 min), vaxqi (66 min), keva (56 min), dani, xvanqqona, asmat (61 min), benabena (17 min), marind-anim (8 min), abelam (10 min), nasiop (10 min), bonkin (10 min), buin (18 min).
Siyasi vəziyyət
300px|thumb|left|Papuas 1884-dən 1920-ci ilə qədər papuaslar Almaniyadan (imperator Vilgelmin Torpağı) müstəmləkə asılılığında idilər. 1920-ci ildən bu hissə Avstraliya nəzarəti altında idi. Cənub-şərq hissəsi 1884-dən 1888-ci ilə qədər Böyük Britaniyanın protektoratı idi, sonra koloniya, 1905-ci ildə Avstraliya idarə etməsinin altında verilmişdir. 1949-cu ildə hər iki hissə Avstraliya himayəsinin altında verilmişdir. 1975-ci ildə şərq hissəsi (Papua-Yeni Qvineya) müstəqil dövlət oldu.
Mənşə
200px|thumb|right|1931 ildə papuas Alimlərin əksəriyyəti tanıyırlar ki, avstraloid xalqlar qədim zamanlarda daha geniş arealı məskən salırdılar amma tədricən monqoloid xalqlarıyla sıxışdırılmışdılar. Hesab edilir ki, Yeni Qvineya 20–25 min il əvvəl məskun edilmişdi. 5 min il əvvəl bu regiona Malaneziya tayfaları girdi. Əgər irqi tip üzrə bu iki xalqların qrupu yaxındırsa, onda dil və mədəniyyət üzrə — yox.
Məişət və ənənəvi məşğuliyyətlər
Əsas məşğuliyyət — tropik qayışın əl əkinçiliyidir. İkinci dərəcədə — ovçuluq və başqaları. Donuzçuluq əhəmiyyətli rolu oynayır. Əsas mədəniyyətlər — kokos, banan, kolokaziya, yams. Hal-hazırda, Avropa təsirinə görə, papuaslar mədən sənayesində tutulmuşdur, şofer işləyirlər, satıcılar, klerklər var. Sahibkarların və fermerlərin qatı formalaşdırılır. Əhalinin 50 %-i təbii təsərrüfatda tutulmuşdur. Papuasların kəndləri — 100–150 insan, yığcam və səpələnmiş olurlar. Bəzən bu — 200 metrə qədər bir uzun evdir. Ailə 5–6 torpaq sahəsinə malikdir. Hər gün bir sahə alağı təmizlənir, başqada məhsul yığılır.
Mənəvi mədəniyyət
Folklor, mahnılar, rəqslər, miflər yayılmışdır. Mahnılar və rəqslər çox sadədir. Oxuma mun adlanır, melodiya çox zəif şəklini dəyişdirir. Papuaslarda ən böyük bayram — sinq-sinqdir. Papuasların ənənəvi inamları Avstraliya və Malaneziya inamlarına yaxındır. Əhəmiyyətli məna əcdadların və kəllələrin kultuna malikdir. Papuaslarda ağac oyması yaxşı inkişaf etmişdir. Onlar çox çətin ornament edirlər, hansılarla ki, silahları bəzəyirlər.
Lider TV
Lider TV  — 1 sentyabr 2000-ci il tarixində fəaliyyətə başlayan, Azərbaycanın özəl telekanallarından biri idi. 16 iyun 2020-ci ildə məhkəmə qərarı ilə müflis elan edilmişdir. 1 iyun 2021-ci ildən etibarən Lider TV və radiosunun fəaliyyəti rəsmən dayandırılmışdır.
Tarixçə
Lider TV 1 sentyabr 2000-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. "Lider Tv&Radio-Azərbaycan" MMC-nin nəzdində fəaliyyət göstərən telekanal idi. 30 avqust 2001-ci ildən Lider televiziyası dünya teleməkanına daxil olaraq, dünyaya yayımlanmağa başlamışdır.
Lider TV klip yayımına görə ölkədə ilk yerlərdə idi. Yeni çəkilmiş hit klipləri tez-tez Lider TV-nin efirində görmək olurdu.
2003-cü il Prezident seçkiləri günü axşam saatlarında baş verən hadisələr zamanı Azad Azərbaycan TV-nin çəkiliş heyəti ilə yanaşı Lider TV-nin çəkiliş heyəti də ciddi zərər görmüşdülər. Oktyabrın 15-dən 16-na keçən gecə Lider TV-nin müxbiri Sahil Kərimlinin Müsavat Partiyasının qərargahı önündə soyuq silahla döyülməsi həmin dövrdə bir çox mətbuat orqanı tərəfindən ciddi etirazla qarşılanmışdı. Həmin vaxt Lider TV-yə təhdid məktubu yazılaraq televiziya binasının boşaldılması tələb edilirdi.
2003-cü ildə Lider TV ilə Fransanın "Canal France International (CFI)" şəbəkəsi arasında tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalandı. Müqaviləyə əsasən "CFI" Lider TV-nin həftəlik yayımının 19 saatını öz proqramları ilə təmin edirdi.