cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bərk çoğan
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum banklarında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.
Sinonimləri
Gypsophila yorae Woronow.
İquasu Milli Parkı (Argentina)
İquasu — Argentinanın İquasu departamentinin Misones vilayətində eyniadlı çayın sahilində yerləşən zəngin fauna və floraya malik milli park təbiət qoruğu. 1934-cü ildə əsası qoyulmuş bu milli parkın ərazisində bir təbiət abidəsi İquasu şəlaləsi, "İblis boğazı" yerləşir. Milli park 1984 cü ildən etibarən UNESCO tərəfindən Ümumdünya İrsi siyahısına salınmışdır.
<!--
-->
Ağtəpə (Həmədan)
Ağtəpə - İranın Həmədan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Kəbudərahəng bölgəsinin Hacılı kəndistanında, Kəbudərahəng qəsəbəsindən 7 km şimal-qərbdədir.
Otluq ilbizcüllütü
— cinsinə aid quş növü.
Yayılması
Tundra zonasında başqa  praktik  olaraq  bütün  Palearktikada  yayılmışdır. Köhnə Dünyanın tropiklərində  qışlayır. Azərbaycanda geniş  yayılmış  və  sayına  görə  adidir. Martın sonunda  uçub  gəlir, sentyabr – oktyabrın əvvəlində  uçub gedir. Səciyyəvi davranışı - melodik, hündür püi-püi fit  səsi  çıxararaq  çayın  bir  sahilindən o biri  sahilinə cəld  uçmasıdır. Daxili su hövzələrinin sahillərinə  üstünlük  verir. Bu fəsilənin  ölkədə  rast  gəlinən  bütün   qalan  növləri  qışlamada  və  uçub - keçərkən  qeydə  alınır. Qum cüllütləri  (Calidris cinsi)  4 növü  əhatə  edir:  sərçə  cüllüt (C.minuta Leisler), qaradöş (C.alpina L.), qumluq cüllüt (C.alba Pall.). İlk iki  növ  ən  kiçik (uyğun  olaraq  bədəninin  uzunluğu  14 və 13sm, qanadları 79-105 və 84–102 mm, çəkisi 23-33 və 21-27 q-dır), gödəkayaq və  gödəkdimdik  cüllütlərdir. İkincinin ayaqları  açıq, birincininki  qara  rəngdədir. Qaradöş və qumluq cüllütü  bir qədər  iri  daha  uzun  dimdiklidir. İkincinin dimdiyi  və  ayaqları  qara, birincinin  ayaqları  tutqun –qonurdu r.  Sonuncu  yazda  nikah  geyimində,  döşündə və  qarnında  olan  iri  qara  xala  görə  asanlıqla   seçilir. Qalan 3  növ  qışda  daha  tutqun,  yazda  isə  üstdən  kürən  və  ya  qonurumtul – qara  çilli olur. Qumluq cüllütü  susqun  olub  həyəcan  zamanı  qısa  vik-vik  səsi  çıxardır. Qaradöşün səsi  cingiltili  «tr-trr-trr»  və  ya  «tri-ri-ri»,  sərçə  cüllütünün   və  ağquyruq  qumluq  cüllütünün səsi  uyğun  olaraq   çağlayan  «dirr-dirr-it-it » və  «dir-dir kimidir». Sayına görə  xırda  növləri  azsaylı,  daha  iriləri  isə  qışlamada  adi  və  hətta  çoxsaylıdır. Payız uçub- keçməsi  avqust- sentyabrda, yaz  köçü  isə  mart-apreldə  baş  verir. Meşə cüllütləri  qalanlarından  alabəzək  rəngi  ilə  seçilir. Üstü kürən  qonur, tünd  və açıq çilli, altı ağ və ya meşə  cüllütündə  olduğu  kimi  köndələn-qonur  zolaqlı  bozdur. Bekasın yalnız  böyürlərində  zolaqlar  vardır. Çinədanında isə qarşnepdə  olduğu  kimi  uzununa  çillər  vardır. Birinci növün  başı  köndələn  açıq zolaqlı, o  biri  iki  növünkü  isə  uzununa  zolaqlıdır. Ayaqları gödək,  dimdiyi  uzundur. Ölçüsünə görə  meşə  cüllütü  ən  iri ,bekas  bir  qədər  kiçik qarşnep isə  ən  kiçiklliyi.
Qidalanması
Onlar xırda  su  onurğasızları, balıq  körpələri, yuvalama  dövründə  isə  çox  vaxt  cücülərlə  qidalanır. İri növlər  polifaq  olub  gəmiricilər,  balıqlar, onurğasızlarla  qidalanır,  yuvaları  qarət  edir, hətta  çox  vaxt  yaralanmış  və  zəifləmiş  yaşlı  quşlara  hücum  edə  bilər.
Çoxalması
Yuvalamaya,  görünür  aprelin sonu – mayda  başlayır. Qırmızı – qonur çilli 4  çəhrayımtıl od  rəngli  yumurta qoyur  20  gün kürt  yatır. Ov obyekti   kimi  az  qiymətlidir.
Mənbə
Azərbaycan heyvanlar aləmi. III cild, Onurğalılar. Bakı «Elm». 2004 - 620 s
Karlo Allioni
Allioninin şərəfinə adlandırılan bəzi taksonlar:
Ağtəpə (Germi)
Ağtəpə — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Germi bölgəsinin Xoruzlu kəndistanında, Germi qəsəbəsindən 27 km cənub-qərbdə, Germi-Ərdəbil avtomobil yolunun 7 kilometrliyindədir.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 44 nəfər yaşayır (11 ailə).
Corc Klinton (musiqiçi)
Corc Klinton  — afro-amerikalı bəstəkar, vokalçı, gitaraçı. Ceyms Braun və Slay Stoun ilə birlikdə musiqi cərəyanı olan "fank"ı yaratmışdır. 1997-ci ildə Rok-n-rollun şöhrət zalına daxil edilmişdir.
Corc Klinton 1968-ci ildə "Parliament" musiqi qrupunu yaratmışdır. Bu qrup erkən fankın pionerlərindən sayılır. "Parliament" əsasən nəfəs çalğı alətlərindən istifadə etmişdir. 1970-ci ildə Klinton Funkadelic musiqi qrupunu təşkil etmişdir. Bu qrup psixodelik gitara ifası üzrə ixtisaslaşmışdır. Parliament və Funkadelic fərqli musiqi şirkətləri ilə əməkdaşlıq etmişlər və üslub baxımından bir-birindən fərqlənmişlər. Amma hər iki musiqi qrupunun heyəti demək olar ki, eyni idi.
1990-cı illərdə P-Funk All Stars qrupunun heyətində çıxış edir və mahnılarını lentə yazdırır.
Klintonun üslubunu adətən P-Funk sözü ilə səciyyələndirirlər. Bu üslubda fankla yanaşı psixodelik rok, speys-rok və psixodelik soul elementləri də güclüdür.
Yalobakənd
Yalobakənd — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Kosalar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olub. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 Noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Yalobakənd kəndi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Yalobakənd kəndi dağlıq ərazidədir. Kənd əvvəllər mövcud olmuş Yaloba adlı qişlağın əsasında yaranmiş və daimi yaşayış məntəqəsinə çevrildikdən sonra Yalobakənd adlandırılmışdır.
Yuxarı Maralyan
Yuxarı Maralyan — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
4 oktyabr 2020-ci ildə kənd erməni işğalçılarından azad edilib.
Toponimikası
Yuxarı Maralyan Cəbrayıl rayonunun Karxulu inzibati ərazi vahidində kənddir. Düzənlikdədir. Tədqiqatçılara görə, yaşayış məntəqəsi Cənubi Azərbaycanın Maraluy kəndindən çıxmış ailələrin XIX əsrin əvvəllərində şm.-a köçərək məskunlaşması nəticəsində yaranmış iki kənddən nisbətən yüksəklikdə yərləşənidir. Oykonim "yüksəklikdə yərləşən maraluylular” mənasındadır.
AMEA "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
thumb|AMEA-nın sərgisində Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi — Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının yüksək səviyyədə hazırlanıb nəşr olunmasını təmin etmək üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2004-cü il 5 may tarixli sərəncamı ilə yaradılmış elmi mərkəz. AMEA "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzinin direktoru akademik Tofiq Nağıyevdir.
Hasəki Sultan
Hasəki Sultan (Osmanlı türkcəsi: حسکي سلطان) — Osmanlı padşahlarının kənizləri arasında övlad dünyaya gətirənlərin qazandığı status.
Hasəki sözü "padşahın gözdəsi" olaraq tərcümə edilir. Bu hasəkilər arasından ən güclüsü adətən ən böyük oğlan uşağının, yəni vəliəhdin anası olurdu. Bu səbəbdən uşaq dünyaya gətirməyən kənizlər hasəki adlanmırdı. Hasəkiliyə yüksələn kənizlərə kürk geyindirilir, qiymətli ziynət əşyaları hədiyyə edilirdi. Bundan sonrakı müddətdə xüsusi otaq, kəniz və xidmətçi ağalarla təmin edilirdilər. Padşah vəfat etdikdə qız uşağı olan hasəkilər dövlət aristokratiyasından bir nəfərlə evləndirilirdi. Oğlan anası olan hasəkilər isə Köhnə Saraya sürgün edilirdi. Qanuni Sultan Süleyman, I. Əhməd və I. İbrahimin hasəkiləri olan Xürrəm Sultan, Kösəm Sultan və Hüma Şah Sultan (Telli Hasəki) hasəkilər arasında ən məşhur olanlardır.
Əsgəran
Əsgəran qəsəbəsi Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən 1992-ci ildə işğal olunub. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Əsgəran qəsəbəsi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Tarixi
thumb|right|Əsgəran qalası
Azərbaycan türkcəsində Əski Aran yəni köhnə, qədim Aran və ya Arran anlamına gələn Əsgəran qəsəbəsi Xocalı rayonununda qəsəbədir. Qarqarçayın sahilindədir. Bu şəhərin adı XVIII əsrdə Qarabağ xanlarından birinin (Pənahəli xan Qarabağlı və ya Mehrəli xan Qarabağlı) tikdirdiyi Əsgəran qalasının adındandır. Qala keçmişdə Əsgəran adlanan yerdə tikilmişdir. Yerin adı isə qədim mənbələrdən məlum olan əski (köhnə, qədim) və Aran (Arran toponimi) komponentlərindən ibarət olub, "Köhnə Aran, Qədim Aran) mənalarını özündə daşıyır. "Alban tarixi" əsərində bu yerin adı Mets Aran (Böyük Aran) kimi qeyd edilmişdir.
Əhali
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən, Əsgəran şəhərinin əhalisinin faktiki sayı 1057 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 1067 nəfər təşkil edirdi.
Tsuru Morimoto
Tsuru Morimoto (d. 9 noyabr 1970) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Buxarest sülh müqaviləsi (1812)
Buxarest sülh müqaviləsi — Rusiya imperiyası ilə Osmanlı imperiyası arasında bağlanmış müqavilədir. Müqavilə nəticəsində 1806-1812 Rusiya-Osmanlı müharibəsinə son qoyulmuşdur. Sülh danışıqlarına Osmanlı qüvvələrinin ruse yaxınlığında məğlub edilməsindən sonra başlandı. Napolyonun Rusiyaya hücum etmək təhlükəsi var idi. Bunun üçün də Rusiya mümkün qədər tez Osmanlı ilə müqavilə bağlamaq niyyətində idi. Osmanlı dövləti də öz növbəsində müharibədən mümkün qədər az ziyanla çıxmaq istəyirdi. Uzun danışıqlardan sonra 28 may 1812-ci ildə Buxarestdə sülh müqaviləsi imzalandı. Müqaviləni Rusiya tərəfdən Mixail Kutuzov, Osmanlı tərəfdən Əhməd paşa imzalamışdır. Müqaviləyə əsasən prut çayı sərhəd qəbul edildi. Osmanlı dövləti Cənubi Qafqazdakı rus işğallarını tanımalı oldu. Valaxiya və Moldova knyazlığı, həmçinin Suxumi Rusiya imperiyasına, Anapa qalası, Poti isə Osmanlı dövlətinə verildi. Dunay çayında rus gəmilərinə üzmə hüququ verildi. Dunay knyazlıqları özünü idarətmə, Serbiya isə daxili muxtariyyat hüququ qazandı. Müqavilə nəticəsində Rusiya imperiyası cənub sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etdi. Dunay ordusunu isə qərb sərhədlərinin müdafiəsi üçün səfərbərliyə aldı. Osmanlı dövləti serblərə muxtariyyat hüququnu tanımadı. Napoleonun Rusiyaya hücumundan istifadə edən osmanlılar serb üsyanını yatırdı, lakin fransa ilə müharibədən qalib çıxan Rusiya serb məsələsini daha qabarıq şəkildə qaldırmağa başladı. 1859-cu ildə Moldova və Valaxiya knyazlıqları birləşdirildi. 1873-cü ildə isə Bessarabiya quberniyası təşkil edildi.
Drakula (teleserial, 2013)
Drakula — 2013-cü ildə Sky Living və NBC telekanallarında yayımlanması gözlənilən Britaniya-ABŞ birgə istehsalı olan limitli serialdır. Serialın premyerası 25 oktyabr 2013-cü il tarixdə, Qrimm serialının yeni seriyasının yayımlanmasından sonra, NBC telekanalında həyata keçiriləcək. Serial Brem Stokerin məşhur Drakula romanının mövzu və obrazları əsasında Kol Heddon tərəfindən yaradılır. HBO telekanalında yayımlanan Karnaval serialının yaradıcısı olan Denyel Nauf isə baş yazar kimi Heddonla birgə çalışır. Pilot seriyanın rejissoru Stiv Şilldir.
Mövzu
Filmdə XIX əsr, Viktoriya dövrünün London həyatı və Londonda peyda olan Drakulanın macəralarından bəhs ediləcək. Drakula burada müasir elmləri öyrənməyə və viktorian cəmiyyətinə inteqrasiya olunmağa çalışır. Xüsusilə işıqdan gizlənənlərin qaranlıq gecələrini aydınladan elektrik enerjisi onun çox diqqətini çəkir.
İstehsal
Serialın istehsalına 2013-cü ilin fevralında Budapeştdə başlanılmışdır.
Stiv Şill (Dekster, Qanun & Qayda:Cinayət fikirləri, Tüdorlar) pilot seriyasının rejissoru olmuşdur. Digər seriyalar isə Endi Qoddard (Qanun & Qayda:BK, Dauntoun abbatlığı, Torçvud) Brayn Kelli (İnspektor Lyuis, Dauntoun abbatlığı), Nik Mörfi (İşğal, İbtidai) və Tim Fivell (İnspektor Lyuis, Yeriyən ölü, Seks ustadı) kimi rejissorlar tərəfindən çəkilmişdir.
Əlavə yazarların sırasında Tom Qrayvs (İnsan olmaq, Saray) və Rebekka Kriş (Təsir) kimi məşhurların adı var.
Serialın yayımına başlamamışdan əvvəl NBC telekanalı "Drakulanın dirilməsi" adlı animasiyalı veb kampanyon efirə vermişdi ki, prekvel rolunu oynayan bu material əsas qəhrəmanın tarixçəsini izləyicilərə xatırlatmalı idi.
LGA2011
"Extreme" ardıcıllığı prosessor ailəsini aktuallaşdıran Intel bizlərə Haswell-E ailəsini tanış etdi. X99 çipsetli və LGA 2011-v3 soketli anakartlarda vəzifə yerinə yetirən Core i7-5960X / 5930/5280 prosessorlar, İntelin çeşiddə olan sürətləndirmə potensialı yüksək modellər arasında iştirak edir. İntelin təqdim etdiyi LGA 2011 soketinin son yəni üçüncü versiyası içərisində bəzi pinler yoxdur lakin prosessorlar üzərində bu sancaqlara qarşılıq gələn yuvalar mövcuddur. Güc və gərginlik tarazlığı üçün edilən bu hərəkət əslində sürətləndirməyi düşünənlər üçün açıq bir nöqtədir. Çünki yüksək sürətlərə çıxmaq üçün normaldan bir az daha çox güc lazımdır.
OC Socket arxitekturası əslində yalnız çox sancaqlardan ibarət bir dizayn hadisəsindən ibarət deyil. Sürətləndirmə potensialını artıran OC Socket, dövrə kartının digər işçiləri ortaq şəkildə bir vəzifə boynuna götürür. "Extreme Engine Digi + IV" və inkişaf etdirilmiş UEFI BIOS ilə birlikdə bir qrup içərisindədir. Yuxarıdakı diaqram əslində OC Socket'in haradan faydalandığını və hansı bölgələrlə ortaq işlədiyini göstərir. Ötürülməsi birə olmadığını ifadə, yalnız nümunə bir sxemdir. Sol bölgə Digi + VRM kontrolcüsüyle əlaqəli, üst bölmə CPU VRM sistemiylə ortaq şəkildə işləyərkən sağ tərəf isə DDR4 yaddaş interfeysi ilə maraqlanır. DDR4 yaddaşlar ilə maraqlanan sağ tərəf isə yaddaşların daha aşağı voltajlar ilə daha yüksək tezliklərə çıxması üçün məşğul olur. Aşağı gerginliyin yaddaşlar üzərində iki fərqli qaytarılması var. Bunlardan birincisi yaddaşın ola biləcək ziyan almasının qarşısını keçərək yaddaşların ömrünü uzun tutmaq. İkinci olaraq yüksək dalğalardakı stabilitenin üst səviyyələrdə olmasını təmin etmək, eksponent səkkiz slot da doluykən. Tamamilə özəlləşdirilən OC Socket quruluşu Asusun bütün sabitlik və etibarlılıq testlərindən ən yüksək dəyərləri əldə edir. Sürətləndirmə etməyi düşünənlər bu nöqtədə dövrəyə girir .Çünki "sabitlik" ən çox istənilən vəziyyətdir. Alınan testlərə baxılacaq olsa gərginlik parametrləri istənilən dəyərə davamlı olaraq yaxın qalması bunun ən yaxşı siqnalıdır. Prosessor tam yükteyken ən kiçik bir gərginlik düşməsi yaşanmır. Stabil gərginlik halıyla edilən yükseltme əməliyyatlarının sabit qalmasını və davamlılığını təmin edir.Bütün bu sürətləndirmə potensialını təmin edən və istinad dizayndan fərqli olan OC Socket arxitekturası əsasən LGA 2011-3 soketinden saxlayır, yalnız xüsusi bir versiyada. İntelin Haswell-E ailəsinin üzvləri olan Core i7-5960X, Core i7-5930K və Core i7-5280K prosessorlarına ev sahibliyi edəcəkdir. Yazının başında da ifadə etdiyimiz kimi OC socket bağlayıb açmağa ehtiyac yoxdur. Sürətləndirmə və ya performansa söykənən hər hansı bir əməliyyat edilmədiyi təqdirdə dövrəyə girmir.
Zəhmət Şahverdiyev
Zəhmət Əbülfət oğlu Şahverdiyev — Naxçıvan Dövlət Universitetinin Azərbaycan tarixi kafedrasının müdiri, tarix elmləri doktoru, professor. AMEA-nın müxbir üzvü (2014).
Həyatı
Zəhmət Şahverdiyev 1 noyabr 1942-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalının Kotanlı kəndində anadan olmuşdur.
1949–1958-ci illərdə Kotanlı kəndində səkkizillik, 1958–1961-ci il illərdə Qovuşuq kəndində tam orta məktəbi bitirmişdir.
1966–1970-ci illərdə Bakı şəhərində, ADPİ-də əyani şöbə üzrə təhsil almış, buranı tarix ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1968–1970-ci illərdə həmin institutda "Beynəlxalq münasibətlər üzrə mühazirəçi" ixtisası almışdır. 1970-ci ildə Azərb.SSR Ali və Orta Təhsil Nazirliyinin göndərişi ilə ADPİ-nun Naxçıvan filialına müəllim təyin edilmişdir.
1978–1981-ci illərdə Azərb.SSR EA Tarix İnstitutunun aspiranturasında qiyabi şöbə üzrə təhsil almışdır.
1984-ci ildə elmlər namizədi adı almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. 1978-ci ildə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda baş müəllim, 1989-cı ildən isə dosent vəzifələrində çalışmışdır. 2011-ci ildə isə AMEA-nın Naxçıvan bölməsində "XIX və XX əsrin əvvəllərində Naxçıvanda siyasi vəziyyət, regionun sosial-iqtisadi və mədəni inkişafı" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
2007-ci ildən bü günə kimi Naxçıvan Dövlət Universitetində Azərbaycan tarixi kafedrasına rəhbərlik edir. 60-dan artıq elmi əsər, 6 kitab, və 2 proqram müəllifidir. Ailəlidir, üç övladı var. 2022-ci il mart ayının 5-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Mükafatları
2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasındakı ali məktəblər arasında təlimdə, tədrisdə apardığı işlərə görə NDU-nin Humanitar fakültəsi birinci yerə çıxdığından Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür.
2006-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezdentinin fərmanı ilə "Azərbaycanın əməkdar müəllimi" fəxri adını almışdır. 2006-cı ildə Türkiyə Respublikası Kocaeli Böyükşəhər Bələdiyyəsində Uluslararası Sosial Bilimlər Konqresində elmi məruzələrə görə təşəkkür almışdır. 2008-ci ildə Misir Ərəb Respublikasının Qahirə Universitetində elmi Sertifikat almışdır.
2008-ci ildə Naxçıvan Dövlət Universitetində "İlin alimi" adına layiq görülmüşdür.
Elmi fəaliyyəti
1966–1970-ci illərdə Bakı şəhərində ADPİ-nin tarix fakultəsində oxumuş, 1968–1970-ci illərdə həmin institutda "Beynəlxalq münasibətlər üzrə mühazirəçi" ixtisasını almış, 1984-cü il Bakı şəhərində, AMEA –nın Tarix institutunda "XIX əsrin 70–90-cı illərində Azərbaycanda aqrar münasibətləri və kəndlilərin vəziyyəti", mövzusunda namizədlik, 2011-ci ildə isə AMEA-nın Naxçıvan bölməsində "XIX və XX əsrin əvvəllərində Naxçıvanda siyasi vəziyyət, regionun sosial-iqtisadi və mədəni inkişafı" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 1989-cu ildən dosentdir.
1964–1966-cı illərdə Ermənistan SSR Əzizbəyov(Soylan) rayonunda fəhlə. 1970–1973-cü illərdə NDPİ-da müəllim, 1974–1975-ci illərdə həmin institutda tədris hissə müdiri, 1974–1978-ci illərdə müəllim, 1982–1986-cı illərdə baş müəllim, 1984–86-cı illərdə Tarix kafedrasının müdiri, 1987–1990-cı illərdə baş müəllim, 1992-ci ildə NDU-da dosent, 1994–1998-ci tarix-filologoia fakultəsinin dekan müavini, 1998–2006-cı illərdə Humanitar fakultənin dekanı, 2006-cı ildən bü günə kimi Azərbaycan tarixi kafedrasının müdiridir. "Naxçıvan tarixi" (3 cilddə) adlı kitabın XIX əsr və XX əsrin əvvəlini əhatə edən fəsillərin müəllifi və rəhbəridir. NDU-nun Elmi əsərləri və AMEA Naxçıvan bölməsinin "Xəbərlər" jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür. 2013-cü ildən Naxçıvan Dövlət Universitetinin professoru, 2014-cü ildən isə AMEA-nın müxbir üzvüdür
Betsi Ardsma
Betsi Rut Ardsma (11 iyul 1947, ABŞ, Miçiqan, Hollandiya - 28 noyabr 1969, ABŞ, Pensilvaniya) — 1969-cu ilin noyabr ayında Pensilvaniya ştatındakı Pensilvaniya Dövlət Universitetinin Patti Kitabxanasının "Stacks" bölgəsində qətlə yetirilən 22 yaşlı amerikalı magistr tələbəsi. Onun qətli rəsmi olaraq üstü açılmamış qalsa da, yerli təhqiqat müxbirləri və iki fərqli müəllif geologiya professoru Riçard Hefneri günahlandıran dolayı dəlillərin sübutlarını və şahid ifadəsini dərc etdilər.
Haqqında
Ardsma Miçiqan ştatının Hollandiya şəhərində Ester və Riçard Ardsmanın ailəsində dünyaya gələn dörd uşaqdan ikincisi idi. O, Hollandiya orta məktəbini fərqlənmə ilə bitirib. Sonra Ardsma sənət və ingilis dilini öyrəndiyi Miçiqan Universitetinə daxil oldu. Məzun olduqdan sonra Pensilvaniya Dövlət Universitetinə qəbul oldu. Ölüm vaxtı o, Pensilvaniya Dövlət Uşaq Xəstəxanası Devid Rayt adlı tələbəsi ilə münasibətdə idi.
Qətl
Ardsma 28 noyabr 1969-cu ildə məqalə ilə bağlı araşdırma aparmaq üçün kitabxanada idi. Saat 16:45-16:55 radələrində o, oxu zalında sol döşündən bıçaqla bir dəfə bıçaqlandı, ağciyər kötüyü kəsildi və ürəyinin sağ mədəciyi deşildi. Polis Ardsmanın əllərində müdafiə yaraları olmadığı üçün arxadan hücuma məruz qaldığına inanırdı. Bıçaqlanandan sonra o, yerə yıxıldı. Hadisədən 1-2 dəqiqə sonra kitabxananın mərkəzi zonasından çıxan bir və ya iki kişi resepsionistə "Kimsə bu qıza kömək etsin" deyərək kitabxananın mərkəzi girişini tərk etdilər. Resepsionistlə danışan həmin o şəxs və ya şəxslərin kim olduğu bilinmədi. İnsanlar Ardsmana süni tənəffüs daxil olmaqla, ilk yardım göstərdilər və saat 5:01-də Ritenour Sağlamlıq Mərkəzinə zəng olundu. Saat 5:19-da təcili tibbi yardım maşını Ardsmanı xəstəxanaya apardı və orada qısa müddət sonra öldüyü bildirildi.
Ardsman bıçaqlanandan sonra bıçaqlandığı nahiyədə az miqdarda gözlə görünən qan əmələ gəldi. Həmçinin o, həmin vaxt qırmızı rəngdə paltar geyinmişdi. Bu iki faktın nəticəsində ilk respondentlər onun epilektik tutma və ya başqa bir tibbi xəstəlik yaşadığını düşünürdülər. Ardsman Sağlamlıq Mərkəzində müayinə olunmayana qədər kimsə onun bıçaqlandığını anlamamışdı.
Ardsman cinayəti hələ də üstü açılmamış qalır və Pensilvaniya Dövlət Polisi bu günə kimi cinayətlə bağlı informasiya tapmağa çalışır. Müəllif Derek Şervud və araşdırmaçı jurnalist Devid Dekok Ardsmanın qətlində professor Riçard Hefneri açıq ittiham edən kitablar nəşr etdilər.
Çuprəle rayonu
Çuprəle rayonu — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın qərbində yerləşir.
İnzibati mərkəzi Köhnə Çuprəle kəndidir.
Coğrafiyası
Respublikanın Bua rayonu, Çuvaşıstan Respublikası (Şemurşinski rayonu) və Ulyanov vilayəti (Surski, Mainski, Tsilninski rayonları) ilə həmsərhəddir.
Rayon mərkəzindən Qazana qədər olan məsafə 200 km-dir. Çipmunks dəmir yolu stansiyasına qədər olan məsafə 45 km-dir.
Sura hövzəsi - Böyük Yakla, Abamza. Sviyaqi hövzəsi - Tsilna, Malaya Tsilna, Bolşaya Buğa, Buqurna, Timersyanka.
Əhalisi
Rayon əhalisi milliyyət baxımından qarışıqdır: tatarlar 16 231 nəfər (58%), çuvaşlar 11651 nəfər (41%), ruslar - 177 nəfər. (0,6%), digərləri - 44 nəfər.
Təhsil
Rayonda 24 ümumtəhsil məktəbi və 8 natamam orta məktəb var ki, burada 4610 şagird təhsil alır. Burada 753 müəllim və tərbiyəçi çalışır. 90 nömrəli peşə məktəbi Çuprəle rayonu üçün kadr hazırlığını həyata keçirir. Bölgədə 600-dən çox uşağın müxtəlif idman növləri (xokkey, futbol, xizək, milli güləş, boks, voleybol, basketbol) ilə məşğul olması üçün idman məktəbi fəaliyyət göstərir.
Mədəniyyət
Rayonda 49 mədəniyyət mərkəzi, o cümlədən regional mədəniyyət mərkəzi və 3 avtoklub, 24 kənd mədəniyyət mərkəzi, 21 klub, 32 kitabxana, iki muzey və musiqi məktəbi fəaliyyət göstərir.
Tanınmış şəxsləri
Abdreev Şakirzyanoviç Əhmədqerey - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Mirqarifza Əzizov - Tatar Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Sovetinin sədri (1950-1957).
Usman Əliyev - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Zərif Əlimov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Ziatdin Arslanov - Şöhrət Ordeni.
Pyotr Vasilyeviç Dementiyev - iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, SSRİ Aviasiya Sənayesi naziri.
Lazar Derqunov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Alexandr Mokşin - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Sayfixan Xabibulloviç Nafiev - keçmiş prokuror və Tatarıstan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədri.
Sergey Nemasev - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Konstantin Prokopyeviş Prokopyev, - etnoqraf, din xadimi, müəllim.
Ravil Nizamutdinov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Abdulla Sabirzyanov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Semen Artemieviç Uqanin, (1924, Mataki kəndi - 1959) - Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı
Nurrula Fazlaev - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Qazinur Qarifzyanoviç Xayrullin - Rusiya Qəhrəmanı.
İsmaqil Hakimov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Pyotr Sergeyeviç Yuxvitov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Xəzər Lənkəran FK
Xəzər Lənkərn FK — 2004-cü ildə Lənkəran şəhərində yaradılmış və 2016-cı ilin may ayında   Azərbaycan çempionatlarında iştirakını dayandıranadək Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən futbol klubu. "Xəzər Lənkəran" 1 dəfə Azərbaycan çempionu, 3 dəfə Azərbaycan kubokunun  , 1 dəfə Azərbaycan Superkubokunun və 1 dəfə Birlik Kubokunun qalibi olmuşdur. Klub 2006-cı ilin 11 avqust tarixindən etibarən ev oyunlarını 15000 (on beş min) azarkeş tutumuna malik olan Xəzər Lənkəran Mərkəzi stadionunda keçirib.
Klubun yaradılması və ilk mövsüm
"Xəzər Lənkəran FK" 2004-cü ildə Azərbaycanda doğulmuş türkiyəli iş adamı Mübariz Mənsimovun təşəbbüsü ilə yaradılıb. Klubun ilk baş məqşçisi Nazim Süleymanov, daha sonra isə türkiyəli mütəxəssis Rasim Kara olmuşdu. Yarandığı ilk ildə klub həmin vaxta qədər Türkiyədə "Trabzonspor", "Beşiktaş", "Fənərbaxça", İspaniyada "Las Palmas", Almaniyada isə "Nürnberq" kimi klublardan çıxış etmiş təcrübəli türk futbolçusu Oqtay Dərəlioğlunu öz heyətinə cəlb etmişdi. Klub yarandığı ilk mövsümdən Azərbaycan Çempionatının "yüksək dəstə"sində çıxış etməyə başlamışdı. Mövsümün sonunda "Xəzər Lənkəran" və "Neftçi" hərəyə bərabər olaraq 78 xal toplamışdı. AFFA-nın qərarı ilə 2004/2005 mövsümünün Azərbaycan çempionunun müəyyənləşdirilməsi üçün "Qızıl oyun" keçirilməsi qərara alındı. Hər iki komandanın çempionuq uğrunda mübarizə aparacağına görə qarşılaşmanın neytral meydanda keçirilməsi qərara alınmışdı və buna əsasən də matç 2005-ci ilin 10 iyun tarixində Gəncə şəhərində Gəncə şəhər stadionunda keçirildi. Bu oyunu 25 min tamaşaçı stadionda canlı izlədi Hakimlərin qərəzliliyi barədə istənilən mübahisənin əvvəlcədən qarşısını almaq üçün isə referi briqadasını ölkənin hüdudlarından kənarda axtarmaq məqsədəuyğun sayıldı və nəticədə milli çempionatlar tarixində ilk dəfə olaraq əcnəbi hakimin Azərbaycan klublarınının matçını idarə elədi. Bu hakim, isveçrəli Karlo Bertolini oldu. Həmin matçda "Xəzər Lənkəran" ilk hissədə hesabı açsa da, ikinci hissədə 2 qol buraxaraq "Neftçi"yə 1:2 hesabı ilə məğlub oldu. . Yarandığı ilk mövsümdə "Xəzər Lənkəran" Azərbaycan çempioatının gümüş medallarını qazandı. Klubun oyunçusu Samir Əliyev 31 oyuna 20 qol vuraraq yekunda bombardirlər cədvəlində Zaur Ramazanovdan (26 oyuna 21 qol) sonra 2-ci yeri tutdu. Oqtay Dərəlioğlu isə 21 oyuna 17 qol vurmaqla 3-cü yerdə qərarlaşdı. Çempionatda 2-ci yeri tutmaq kluba hal-hazırda Avropa Liqası adlandırılan UEFA kubokunda iştirak etmək hüququ verdi.
2004/2005-ci il mövsümündə çempionat oyunlarında "Xəzər Lənkəran" ən böyük qələbəsini Sumqayıt şəhərini təmsil edən "Gənclərbirliyi" klubu üzərində qazandı. 3 noyabr 2004-cü ildə Lənkəranda keçirilən qarşılaşmada yerli komanda sumqayıtlıları 6:0 hesabı ilə məğlub elədi. Çempionat oyunlarında klubun heyətində ən çox oyun keçirən futbolçular Alim Qurbanov və Samir Əliyev oldu. Onlar hərəyə 31 dəfə meydana çıxdılar. Ədəhim Niftəliyev 28, Aleksandr Martyoşkin və Rəşad Abdullayev isə 26 oyunda iştirak etdilər. Xaqani Məmmədov, Füzuli Məmmədov, Miroslav Saviç və Vyaçeslav Lıçkin isə hərəyə 24 dəfə meydanda oldular. Oqtay Dərəlioğlu 21, Martin Stankov isə 17 oyunda iştirak elədi. Çempionatda klubun qol vuran oyunçuları Samir Əliyev (20), Oqtay Dərəlioğlu (17), Xaqani Məmmədov (6), Bəxtiyar Musayev (4), Paşa Əliyev (3), Vyaçeslav Lıçkin (3), Alim Qurbanov (3), Rəşad Abdullayev (2), İlqar Qurbanov (2), Səbuhi Sadiqov (2), Martin Stankov (1), Çori İlir (1), Məsut Kumçuoğlu (1) və Vüsal Hüseynov (1) oldular. "Qızıl oyunu" da saysaq Lənkəran təmsilçisi ilk mövsümündə çempionatda 35 oyun keçirdi. 24 oyunda qələbə, 6 oyunda heç-heçə və 5 oyunda məğlub oldu. Rəqib qapılarına 69 qol vuran Lənkəran təmsilçisi öz qapısından 17 qol buraxdı. İlk mövsümdə çempionatda ev oyunlarında ən yaxşı nəticəni "Xəzər Lənkəran" əldə etdi. Öz evində heç bir oyunda məğlub olmayan Lənkəran təmsilçisi 14 oyunda qələbə qazandı, 3 oyunda isə heç-heçə etdi.
2004/2005-ci il mövsümündə "Xəzər Lənkəran" Azərbaycan kubokuna 1/8 final mərhələsində qoşuldu. Bu mərhələdə klubun rəqibi Yevlaxın "Karvan" klubu oldu. Hər iki oyun 1:1 hesabı ilə başa çatdı deyə, cütlüyün taleyi oyundan sonrakı penalti zərbələrində aydınlaşdı. "Xəzər Lənkəran" rəqibini 4:5 hesabı ilə məğlub edərək növbəti 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə Lənkəran təmsilçisinin rəqibi Bakının "MOİK" klubu oldu. "Xəzər Lənkəran" rəqibini hər iki oyunda 1:0 hesabı ilə məğlub edərək 1/2 final mərhələsinə keçdi. Bu mərhələdə klubun rəqibi Bakının "İnter" kollektivi oldu. "İnter" evində 2:1 hesabı ilə qalib gəldiksən sonra Lənkəranda 1:1 hesablı heç-heçə əldə etməklə finala vəsiqə qazandı. Azərbaycan kubokunda ilk mövsümündə "Xəzər Lənkəran" 6 oyun keçirdi. Lənkəran təmsilçisi bu oyunların əsas vaxtında 2 dəfə qələbə, 3 dəfə heç-heçə, 1 dəfə məğlub oldu. Rəqib qapılarına 6 qol vurub 5 qol buraxdı.
UEFA Kubokunun 1-ci təsnifat mərhələsində "Xəzər Lənkəran"ın rəqibi Moldovanın "Nistru" klubu oldu. Lənkəran təmsilçisi səfərdə 3:1 hesabı ilə, evdə isə 1:2 hesabı ilə rəqibinə məğlub oldu. 14 iyulda Kişinyovda keçirilən oyunda "Xəzər Lənkəran"ın yeganə qolunu Zaur Ramazanov vurdu. Hələ öz yeni stadionu olmadığına görə cavab qarşılaşması Bakıda 28 iyul tarixində Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunda keçirildi. Bu oyunda "Xəzər Lənkəran"ın yeganə qolunu Samir Əliyev vurdu. Moldovanın "Nistru" klubu ilə UEFA kubokundakı qarşılaşmalar "Xəzər Lənkəran"ın Avropa arenasında ilk matçları oldu.
2005/2006
2005-ci ilin yayında Rasim Kara "Xəzər Lənkəran"ını tərk etdi. Klubun baş məşqçisi yenidən Nazim Süleymanov təyin edildi, lakin azərbaycanlı mütəxəssisin klubdakı ikinci dönəmi də uzun çəkmədi. Nazim Sülmaymanovu klubun baş məşqçisi postunda müvəqqəti olaraq türkiyəli mütəxəssis Şenol Fidan əvəzlədi. Şenol Fidan da öz növbəsində klubda çox qala bilmədi və onu ukraynalı mütəxəssis Viktor Pasulko əvəzlədi. Bütün bunlar öz əksini klubun çempionatdakı çıxışında göstərdi. Lənkəran təmsilçisi 2005/2006-cı il mövsümünü 36 xalla 7-ci pillədə başa çatdırdı. Klub həmin il çempionatda 26 oyun keçirdi. 9 dəfə qələbə qazanan və 9 dəfə heç-heçə edən Lənkəran təmsilçisi 8 oyunda məğlub oldu. Rəqib qapılarına 27 qol vuran "Xəzər Lənkəran" öz qapısında 18 qol gördü. Bu mövsümdə klubun ən böyük hesablı qələbəsi "MOİK" üzərində oldu. 16 aprel 2006-cı ildə Lənkəranda keçirilən qarşılaşmada yerli klub rəqibini 6:0 hesabı ilə məğlub elədi.
Klubun heyətində çempionat oyunlarında ən çox meydana çıxan şəxs Mahmud Qurbanov oldu. Azərbaycanlı futbolçu 25 dəfə meydana çıxdı və bu oyunlarda 2 dəfə fərqlənməyi bacardı. Bu mövsümdə Mahmud Qurbanovdan sonra ən çox oyun keçirən futbolçular Rəşad Abdullayev (24 oyun), Emin Quliyev (23 oyun), İlqar Qurbanov (21 oyun), Miroslav Saviç (21 oyun), Alim Qurbanov (20 oyun), Martin Stankov (20 oyun), Zaur Ramazanov (20 oyun) və Füzuli Məmmədov (19 oyun) oldular. Digər futbolçular 17 və ya daha az oyun keçirdilər. Bu mövsümdə çempionatda klubun ən çox qol vuran futbolçusu Samir Əliyev oldu. Samir Əliyev 11 oyuna 4 qol vurdu. Daha sonra Samir Əliyev "İnter" klubuna transfer olundu və çempionatın ikinci yarısını orada keçirdi. Katalin Lita və Vüqar Nadriov hərəyə 3 qol vurdular. Mahmud Qurbanov, Alim Qurbanov, Zaur Ramazanov, Xəqani Məmmədov, Robert İlyes, Daniel Muntyanu və İonut Savu hərəyə 2 qolla fərqləndilər. Emin Quliyev, İlqar Qurbanov və Marinko Petkoviç isə 1 qolla fərqləndilər.
2005/2006-cı il mövsümündə "Xəzər Lənkəran" ölkə kubokuna 1/8 final mərhələsində qoşuldu. Klubun ilk rəqibi Qusarın "Şahdağ" komandası oldu. "Xəzər Lənkəran" rəqibini 2:0 və 1:0 məğlub edərək növbəti mərhələyə vəsiqə qazandı. 1/4 final mərhələsində Lənkəran təmsilçisinin rəqibi İmişlinin "MKT-Araz" kollektivi oldu. 0:0 hesablı heç-heçə və 1:0 hesablı qələbə qazanan "Xəzər Lənkəran" 1/2 final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Burada klubun rəqibi Yevlaxın "Karvan" klubu oldu. Öz evində 1:0 hesablı qələbə qazanan "Xəzər Lənkəran" səfərdə rəqibinə 3:0 hesabı ilə məğlub oldu və "Karvan" finala vəsiqə qazandı. Bu mövsümdə ümumilikdə Lənkəran təmsilçisi Azərbaycan kubokunda 6 oyun keçirdi. Bu oyunları 4-də qələbə qazanan "Xəzər Lənkəran" 1 oyunda heç-heçə etdi və 1 oyunda məğlub oldu.
Bu mövsümdə "Xəzər Lənkəran"ın heyətində 6 fərqli ölkədən 10 legioner çıxış etdi. Miroslav Saviç, Marinko Petkoviç və Slaven Stankoviç Serbiyanı təmsil etmişdilər. Robert İlyeş, İonut Savu və Katalin Lita Rumıniyanı təmsil etmişdilər. Martin Stankov Bolqarıstan, Aleksandr Martyoşkin Belarus, Daniel Muntyanu Rusiya, Kinqsli Atakora isə Qananı təmsil etmişdi.
2006/2007
2005/2006-cı il Azərbaycan çempionatında uğursuz çıxış edən "Xəzər Lənkəran" turniri 7-ci yerdə bitirdi. 7 iyun 2006-cı ildə keçirilən mətbuat konfransında klubun icraçı direktoru Tuyqun Nadirov ukraynalı baş məşqçi Viktor Pasulkonun işdən azad edilməsi barədə məlumatı ictimaiyyətə çatdırdı. Klubun yeni baş məşqçisi Ağasəlim Mircavadov təyin edildi. Çempionatın ilk turunda "Xəzər Lənkəran" "Gəncə" klubu ilə qarşılaşmalı olsa da, Gəncə təmsilçisi AFFA-ya iştirak ərizəsi təqdim etmədiyinə görə çempionatdan uzaqlaşdırıldı. Elə buna görə ilk turda keçirilməli olan bu matç baş tutmadı. 11 avqust 2006-cı il tarixində klubun yeni stadionu istifadəyə verildi. Xəzər Lənkəran Mərkəzi Stadionunun açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və "Xəzər Lənkəran" klubunun prezidenti Mübariz Mənsimov iştirak etdi. Elə həmin gün Lənkəran təmsilçisi yeni stadionunda ilk oyununda Bakının "Neftçi" klubu ilə qarşılaşdı. Öz stadionunda ilk "Böyük oyun" Lənkəran təmsilçisinin 2:1 hesablı qələbəsi ilə başa çatdı. 23 may 2007-ci ildə, çempionatın sonuncu turunda "Xəzər Lənkəran" Qəbələdə yerli "Gilan" klubunu 0:3 hesabı ilə məğlub edərək 56-cı xalını topladı və turnir cədvəlində 1-ci yerdə qərarlaşdı. Beləliklə "Xəzər Lənkəran" yarandığı 3-cü ildə ilk dəfə olaraq Azərbaycan çempionu oldu. Çempionluq yolunda Lənkəran təmsilçisi əzəli rəqibi "Neftçi"ni qabaqladı. 13 komandanın iştirak etdiyi çempionatda "Xəzər Lənkəran" 24 oyun keçirdi. Lənkəran təmsilçisi bu oyunların 17-də qələbə qazandı, 5-də heç-heçə etdi və yalnız 2 oyunda məğlub oldu. Rəqib qapılarına 50 qol vuran Lənkəran təmsilçisi 16 qol buraxdı. Yeni stadion Lənkəran təmsilçisi üçün alınmaz qalaya çevrildi. "Xəzər Lənkəran" çempionatda öz evində çıxış etdiyi 12 oyunun heç birində məğlub olmadı. 9 oyun qalibiyyət, 3 oyun isə heç-heçə ilə başa çatdı. Bu nəticə ilə "Xəzər Lənkəran" 2006/2007-ci il mövsümündə öz evində məğlub olmayan yeganə klub oldu.
Çempionatın bombardiri "Xəzər Lənkəran"ın hücumçusu Zaur Ramazanov oldu. Zaur Ramazanov 24 oyunda rəqib qapılarına 20 qol vurdu və ən yaxın izləyicisi, artıq həmin vaxt "Olimpik" klubunda çıxış edən Xaqani Məmmədovu 7 qolla qabaqladı. "Xəzər Lənkəran"ın heyətində çempionat oyunlarında hamıdan çox Mahmud Qurbanov və Zaur Ramazanov iştirak etdi. Azərbaycanlı futbolçuların hər ikisi 24 dəfə meydana çıxdılar. Komandanın heyətində hamıdan çox qolu Zaur Ramazanov (20 qol) vurdu. Emin Quliyev və Rahid Əmirquliyev hərəyə 5 dəfə, Rəşad Abdullayev və Edmond Ntiamoah hərəyə 4 dəfə, İlqar Qurbanov və Ceyhun Sultanov hərəyə 3 dəfə, Vüqar Nadirov və Xorxe Moreno Dias hərəyə 2 dəfə, Mahmud Qurbanov və Alim Qurbanov isə hərəyə 1 dəfə qol vurmaqla fərqləndilər.
2006/2007-ci il Azərbaycan kubokuna "Xəzər Lənkəran" 1/8 final mərhələsində qoşuldu. Lənkəran təmsilçisi "Bakılı" klubunu 4:0 və 3:0 məğlub edərək növbəti mərhələyə keçdi. 1/4 final mərhələsində Lənkəran təmsilçisinin rəqibi "Bakı FK" oldu. Lənkəran təmsilçisi bir oyunda 2:0 qalib gəldi, digərində isə 0:1 məğlub oldu və yekunda növbəti mərhələyə keçdi. 1/2 final mərhələsində "Xəzər Lənkəran"ın rəqibi Bakının "İnter" klubu oldu. "Xəzər Lənkəran" hər iki oyunda rəqibinə 1:0 hesabı ilə qələbə qazanaraq tarixində ilk dəfə Azərbaycan kubokunun finalına vəsiqə qazandı. Finalda Lənkəran təmsilçisinin rəqibi İmişlinin "MKT-Araz" klubu oldu. Final qarşılaşması 28 may 2007-ci il tarixində Bakıda Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda keçirildi. Bundan 5 gün qabaq ilk dəfə olaraq ölkə çempionluğunu rəsmiləşdirən "Xəzər Lənkəran" Respublika günündə rəqibini 1:0 hesabı ilə məğlub edərək tarixində ilk dəfə Azərbaycan kubokunu qazandı. Beləliklə "Xəzər Lənkəran" ölkə daxilində "Qızıl dubl"a imza atdı. Kubok oyunlarında "Xəzər Lənkəran" 7 oyun keçirdi. 6 oyunda qələbə qazanan Lənkəran təmsilçisi cəmi 1 oyunda məğlub oldu. Rəqib qapılarına 12 qol vuran "Xəzəl Lənkəran" öz qapısından cəmi 1 qol buraxdı. .
Ölkə çempionu olan "Xəzər Lənkəran" tarixində ilk dəfə UEFA Çempionlar Liqasının təsnifat mərhələsində iştirak etmək hüququ qazandı. 29 iyun 2007-ci ildə İsveçrənin Nyon şəhərində Çempionlar Liqasının püşkü atıldı. Lənkəran təmsilçisinin rəqibi Xorvatiyada 2006/2007-ci il mövsümünün çempionu olmuş "Dinamo Zaqreb" oldu. "Xəzər Lənkəran" rəqibi ilə oyunlarını Lənkəranda keçirmək istəsə də UEFA 10 iyul tarixində qarşılaşmanın Bakıda keçirilməsi barədə qərar çıxardı. 12 iyul tarixində Bakıda keçiriləcək qarşılaşmanın hakimləri bəlli oldu. İsraildən olan Meyr Levi görüşün baş hakimi, onun həmvətənləri Danni Krasikov və Abed Elubra isə yan hakimlər olaraq təyin olundular. Oyundan bir gün qabaq "Xəzər Lənkəran"ın baş məşqçisi Ağasəlim Mircavadov komandanın bir neçə itki ilə üzləşdiyini, klubun aparıcı oyunçularından sayılan Vüqar Nadirovun zədəli olduğundan görüşdə iştirak edə bilməyəcəyini, hücum və yarımmüdafiə xətlərində də problemlərin olmasına baxmayaraq rəqibdən çəkinmədiklərini, "Dinamo"nun kifayət qədər güclü komanda olduğunu, "Xəzər Lənkəran"ın rəqibə layiqli müqavimət göstərəcəyinə inandığını bildirmişdi. "Dinamo Zaqreb" klubunun baş məşqçisi Branko İvankoviç isə "Xəzər Lənkəran"ın səviyyəli futbolçulardan təşkil olunduğunu, Azərbaycan futbolu haqqında kifayət qədər məlumatı olduğunu, oyuna çox ciddi yanaşdıqlarını və meydana yalnız qələbə üçün çıxacaqlarını vurğulamışdı. 17 iyul tarixində "Xəzər Lənkəran" Bakı şəhərində Xorvatiya çempionunu qəbul elədi. Oyun Tofiq Bəhrəmov adına Respublika Stadionunda keçirildi. 58-ci dəqiqədə Zaur Ramazanov xorvatların qapısına qol vurmaqla hesabı açdı. Rəqib cəmi 5 dəqiqə geridə qaldı. 63-cü dəqiqədə "Dinamo"nun futolçusu Araujo Dos Sanros hesabı bərabərləşdirdi. 71-ci dəqiqədə isə rəqib oyunçuya qarşı kobudluq etdiyinə görə, "Xəzər Lənkəran"ın kapitanı Emin Quliyev qırmızı vərəqə ilə cəzalandırıldı. Azlıqda qalmasına baxmayaraq, Ağasəlim Mircavadovun yetirmələri bir neçə dəfə kəskin əks-hücum yarada bildilər, lakin rəqib komandanın qapıçısı hesabı dəyişməyə imkan vermədi. Beləliklə "Xəzər Lənkəran" Çempionlar Liqası turnirinin ilk oyununu 1:1 hesablı heç-heçə ilə başa vurdu.
Xorvatiyada keçiriləcək cavab qarşılaşmasını İspaniyadan olan hakimlər briqadası idarə elədi. Baş hakimi Bernardino Qonzales Vaskes, onun köməkçiləri isə Antonio Artero Qalyardo və Alfonso Qostayo Rodrigez oldular. Görüşün dördüncü hakimi Visente Lizondo Martins oldu. Qarşılaşma 24 iyul tarixində Zaqreb şəhərində yerləşən "Maksimir" stadiounda keçirildi. Matçın 16-cı dəqiqəsində "Xəzər Lənkəran"nın braziliyalı oyunçusu Juninyo komandasını hesabda irəli çıxardı. Meydan sahibləri hesabı 56-cı dəqiqədə bərabərləşdirdilər. 78-ci dəqiqədə "Xəzər-Lənkəran"nın fransalı legioneri Edmond Ntiamoah qırmızı vərəqə alaraq meydandan qovuldu. Əsas vaxt 1:1 hesabı ilə başa çatdı. Bakıda keçirilən oyun da 1:1 hesabı qeydə alındığından və ümumi hesabın bərabər olduğundan qalibi müəyyən etmək üçün hakim oyuna 30 dəqiqə əlavə vaxt təyin etdi. Əlavə vaxtda 100-cü dəqiqədə Mario Mandjukiç, 115-ci dəqiqədə isə Tadiçin vurduğu qollar sayəsində yerli komanda "Xəzər-Lənkəran" üzərində 3:1 hesabı ilə qələbə qazandı. Hər iki oyunda Lənkəran təmsilçisi güclü rəqibinə qarşı layiqli müqavimət göstərdi. Həmin vaxt "Dinamo Zaqreb"in heyətində sonradan dünya futbolunun ən güclü futbolçuları sırasına qoşulacaq Luka Modriç, Mario Mandjukiç və Deyan Lovren kimi oyunçular çıxış edirdi.
Birlik Kubokunda çempionluq
2006/2007-ci ilin Azərbaycan Çempionu adını qazanmış "Xəzər Lənkəran" hər ilin yanvar ayında Rusiyada Müstəqil Dövlətlər Birliyi və Baltik ölkələrin futbol üzrə çempion klubları arasında keçirilən Birlik Kubokunda iştirak etmək hüququ qazandı. 16-cı Birlik Kuboku 2008-ci ilin 19–27 yanvar tarixində keçirildi. Məhz 2008-ci ildə ilk dəfə olaraq bu turnir Sankt-Peterbuq şəhərində keçirildi. Püşkatmanın nəticəsinə əsasən Lənkəran təmsilçisi "B" qrupunda qərarlaşdı. Azərbaycan çempionunun qrupdakı rəqibləri Litva çempionu "Kaunas", Qazaxıstan çempionu "Aktobe" və Tacikistan çempionu "Reqar-TadAZ" oldu.
Lənkəran təmsilçisi 19 yanvar tarixində ilk oyunda "Kaunas" ilə qarşılaşdı. Azərbaycan çempionu rəqibini 3:0 hesabı ilə məğlub etdi. Lənkəranlıların heyətində 47-ci dəqiqədə Ruslan Poladov, 50-ci dəqiqədə Zaur Ramazanov və 66-cı dəqiqədə Dieqo Souza qol vurmaqla fərqləndilər. 2-ci turda "Xəzər Lənkəran" Tacikistan çempionu "Reqar-TadAZ" ilə qarşılaşdı. Bu matç 20 yanvar tarixinə təsadüf etdiyinə görə "Xəzər Lənkəran" komandasının futbolçuları 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsinə ehtiram əlaməti olaraq meydana qara sarğı ilə çıxdılar. Görüşdə hesabı 4-cü dəqiqədə Tacikistan çempionu açdı. Rəqibin heyətində Ortikov fərqləndi. Hesabda geri düşməsinə baxmayaraq "Xəzər Lənkəran" Nadir Nəbiyevin 55 və 65-ci dəqiqədə vurduğu iki qol sayəsində qələbə qazandı. 22 yanvar tarixində keçirilən 3-cü turda "Xəzər Lənkəran"ın rəqibi Qazaxıstan çempionu "Aktobe" oldu. Rəqib komandanın heyətində 90-cı dəqiqədə penalti zərbəsindən sonra Aşirbekov fərqləndi və "Xəzər Lənkəran" 1:0 hesabı ilə məğlub oldu. 3 turdan sonra 6 xal toplayan "Xəzər Lənkəran" qrup lideri olaraq 1/4 final mərhələsinə vəsiqə qazandı.
1/4 final mərhələsində "Xəzər Lənkəran"ın rəqibi Moldova çempionu "Şerif Tiraspol" oldu. Matç 23 yanvar tarixində "Peterburqski" idman-konsert kompleksində keçirildi. Hesabı 35-ci dəqiqədə "Şerif"in futbolçusu Qnanu açdı. "Xəzər Lənkəran"ın heyətində Mario Serjio Souza 53-cü dəqiqədə tarazlığı bərpa etdi. 64-cü dəqiqədə Balima qol vurmaqla Moldova çempionunu hesabda yenidən önə çıxartdı. 90-cı dəqiqədə Mario Serjio Souza dubla imza ataraq yenidən hesabı bərabərləşdirdi. Cütlüyün taleyi oyundan sonra keçirilən penalti zərbələrində aydınlaşdı. "Xəzər Lənkəran" rəqibindən dəqiq oldu və 5:3 hesabı ilə qalib gələrək 1/2 final mərhələsinə vəsiqə qazandı.
Birlik Kubokunda qazanılan tarixi qələbədən sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev fevralın 15-də Prezident sarayında "Xəzər Lənkəran" futbol klubunun üzvlərini qəbul etdi. İlham Əliyev klubunun fəaliyyətini yüksək qiymətləndirdi və onu tarixi qələbə münasibətilə təbrik etdi. Mən bu gözəl qələbə münasibətilə sizi bir daha təbrik etmək istəyirəm. Siz Azərbaycanın Dövlət bayrağını qaldırmısınız, qalib gəlmisiniz, hamımızı sevindirmisiniz. Bundan sonra sizə yeni uğurlar arzulamaq istəyirəm. Əminəm ki, siz bundan sonra da Azərbaycan azarkeşlərini sevindirəcəksiniz. Bu fürsətdən istifadə edib, kamera qarşısında bütün Lənkəran sakinlərini bu gözəl qələbə münasibətilə təbrik etmək istəyirəm. Mən bilirəm və əlbəttə, siz də bilirsiniz ki, Lənkəranda sizi necə dəstəkləyirlər, alqışlayırlar. Hətta Bakıda keçirilən klub oyunlarına sizi dəstəkləmək üçün Lənkərandan minlərlə insanlar gəlir. Bu, məni çox sevindirir. Mən çox sevinirəm ki, məhz bölgədən olan komanda həm Azərbaycan çempionatında yüksək nəticələr göstərir, həm də beynəlxalq müstəvidə böyük qələbə qazanır. Bəlkə də Lənkəranı tanımayan, adını eşitməyən insanlar artıq bilirlər ki, Azərbaycanın belə bir şəhəri var və o şəhərin komandası MDB-dən və Baltikyanı ölkələrdən olan bütün başqa komandalardan daha güclüdür. Sizə yeni uğurlar, cansağlığı və yeni-yeni qələbələr arzulayıram.
2007/2008
2007/2008-ci il mövsümünün yekununda "Xəzər Lənkəran" Azərbaycan çempionatında 52 xal toplyaraq 4-cü pillədə qərarlaşdı. Lənkəran təmsilçisi yeni ölkə çempionu "İnter"dən 6 xal geridə qaldı. Bu mövsümdə "Xəzər Lənkəran" klubu "Olimpik" ilə birlikdə ən az məğlub olmuş komanda oldu. Lənkəranlılar keçirdikləri 26 oyunun yalnız 2-də məğlub oldular. 14 oyunda qalib gələn "Xəzər Lənkəran" ən çox xallarını 10 dəfə heç-heçə etməklə itirdi. Rəqib qapılarına 44 qol vuran "Xəzər Lənkəra" bu göstəricidə yalnız yeni ölkə çempionu "İnter"dən (55 qol) geri qaldı. "Xəzər Lənkəran"ın hücumçusu Zaur Ramazanov 25 oyuna 11 qol vurdu və çempionatın bombardirlər cədvəlində 5-ci yerdə qərarlaşdı. Ölkə çempionatında klubun heyətindən ən çox oyunu (25 oyun) Elmar Baxşıyev və Zaur Ramazanov keçirdi. Radomir Todorov və Rəşad Abdullayev 24, Kostadin Cambazov 22, Alim Qurbanov 18 oyunda meydanda oldu. Çempionatda klubun ən sərrast oyunçusu 11 qol vurmuş Zaur Ramazanov oldu. Ölkə birinciliyində Yakuba Bamba və Edmond Ntiamoah 5, Rəşad Abdullayev və Mario Serjio Souza 4, Emin Quliyev, Nadir Nəbiyev və Junior Osvaldo 3, Elmar Baxşıyev 2, Radomir Todorov, Rahid Əmirquliyev və Dieqo Qusmao 1 dəfə fərqlənməyi bacardı. thumb|300px|24 may 2008-ci il. "Xəzər Lənkəran" ardıcıl 2-ci dəfə [[2007-08 Azərbaycan Kuboku|Azərbaycan kubokunun qalibi oldu.]] Çempionatdakı uğursuzluğa baxmayaraq "Xəzər Lənkəran" üçün 2007/2008-ci il mövsümü Azərbaycan kubokunda ardıcıl 2-ci çempionluq ilə yadda qaldı. 1/16 final mərhələsində "Xəzər Lənkəran" Salyanın "NBC" klubunu 1:3 və 7:2 hesabları ilə məğlub edərək növbəti mərhələ keçdi. 1/16 final mərhələsində Lənkəran təmsilçisi Sumqayıt şəhərinin "Gənclərbirliyi" klubunu 1:4 və 5:0 hesabları ilə məğlub etdi və növbəti mərhələyə vəsiqə qazandı. 1/4 final mərhələsində "Xəzər Lənkəran"ın rəqibi Bakının "Olimpik" klubu oldu. "Olimpik" 1:0 hesablı qələbə qazansa da, növbəti oyunda "Xəzər Lənkəran" 2:0 hesablı qalibiyyət əldə edərək 1/2 final mərhələsinə keçdi. Bu mərhələdə rəqib "Qəbələ" klubu oldu. 3:1 hesablı qələbə və 1:1 hesablı heç-heçədən sonra "Xəzər Lənkəra" ardıcıl 2-ci il Azərbaycan kubokunun finalına vəsiqə qazandı. Final qarşılaşması 24 may 2008-ci il tarixində Bakı şəhərində Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunda keçirildi. Oyunun əsas vaxtı 0:0 hesabı ilə başa çatdığına görə hər biri 15 dəqiqə olan əlavə 2 hissə oynanıldı. "Xəzər Lənkəran"ın futbolçusu Juninyo 115 və 118-ci dəqiqələrdə 2 qol vurmaqla komandasına qələbə qazandırdı. Beləliklə "Xəzər Lənkəran" 2 il dalbadal Azərbaycan kubokunun qalibi oldu. Azərbaycan kubokunda "Xəzər Lənkəran" 9 oyun keçirdi. 1 oyun heç-heçə və 1 oyun Lənkəran təmsilçisinin məğlubiyyəti ilə başa çatdı. 7 oyunda (bu oyunların 1-də qələbə əlavə vaxtda qazanıldı) "Xəzər Lənkəran" rəqiblərinə qalib gəldi. Rəqib qapılarına 27 qol vuran "Xəzər Lənkəran" öz qapısından 7 qol buraxdı.
Ölkə kubokokunun qalibi "Xəzər Lənkəran" UEFA kubokunda iştirak etmək hüququ əldə etdi. Turnirin 1-ci təsnifat mərhələsində Lənkəran təmsilçisinin rəqibi Polşanın "Lex Poznan" klubu oldu. Azərbaycanda keçirilən oyunda "Xəzə Lənkəran" rəqibinə 0:1 hesabı ilə məğlub oldu. Polşada keçirilən qarşılaşmada "Lex Poznan" 4:1 hesablı qələbə qazanaraq növbəti mərhələyə vəsiqə qazandı. "Xəzər Lənkəran"ın heyətində rəqib qapısına vurulan yeganə qolun müəllifi Zaur Ramazanov oldu. Təsnifat mərhələsindəki uğursuzluqlardan sonra "Xəzər Lənkəran" Ağasəlim Mircavadov ilə yollarını ayırdı.