cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türk briqadası
Briqadanın itkiləri
250px|thumb|right|Nyu Yorkdakı Koreya müharibəsi memorialı Koreyadakı Türk briqadasının itkiləri ümumilikdə 721 şəhid, 2111 yaralı və 168 itkin olmuşdur. İtkilər arasında ABŞ B-26-nı idarə edən və dəmir yollarını bombalayarkən Vonç Anq üzərində vurulan tək türk pilot Muzaffer Erdönmez də var. 1950–1953-cü illər arasında briqadada cəmi 14.936 şəxs xidmət etmişdir, hər dəfə daimi olaraq Koreyada 5.455 əsgər və zabit olmuşdur. Cənubi Koreyanın Busan şəhərindəki Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Memorial Qəbiristanlığında 462 nəfər türk əsgəri dəfn olunmuşdur. Həlak olan əsgər və kiçik zabit heyəti ilə yanaşı, yüksək çinli zabitlərdə döyüşlərdə şəhid olmuşdular. Bunların arasında Briqada komandirinin müavini polkovnik Nuri Pamir, 241-ci Piyada Alayının 2-ci taborunun komandiri mayor Miktat Uluünlü və 3-cü taborun komandiri mayor Lütfi Bilgin vardır.
Koreyalıların türklərə münasibəti
Müharibə dövründə yerli koreyalıların türklərə münasibəti müsbət olmuşdur. ABŞ ordusundan fərqli olaraq, türk hərbçiləri tərəfindən yerli əhaliyə qarşı heç bir neqativ münasibət qeydə alınmamışdır.
Mədəniyyətdə
200px|thumb|left|Ayla filminin afişası 1954-cü ildə Türk əsgərlərinin Koreya müharibəsindəki iştirakına həsr olunmuş "Yimal Yıldızı" türk filmi ekranlara çıxdı. Filmin rejissoru Atif Yılmaz olmuş, baş rolda isə Ayxan İşık çəkilmişdi.
Türk briqadası Vəhdət kilsəsi tərəfindən maliyyələşdirilən 1982-ci ildə çəkilən "İnçxon" filmində də yer almışdır. Burada Türk briqadasının İnçxon Döyüşündə iştirak etdiyini qeyri-dəqiq şəkildə təsvir edir (əslində briqada döyüşdən bir ay sonra gəlmişdi). Filmdə briqada komandiri rolunu Qabriele Ferzetti oynayır.
Türkiyənin 7-ci Prezidenti Kənan Evrən 1958–1959-cu illərdə Koreyadakı Türk briqadasında xidmət etmişdi.
Tessa Xan
Tessa Xan (Tessa Khan) — Böyük Britaniyanın ətraf mühit üzrə hüquqşünası. O, iqlim dəyişikliyinin azaldılması və iqlim ədaləti ilə bağlı məhkəmə çəkişmələrini dəstəkləyən Climate Litigation Networkun həmtəsisçisi və həm-direktorudur.
Xan iddia edir ki, milli hökumətlər bilərəkdən karbon dioksid səviyyələrinin yüksəlməsindən faydalanıb və ətraf mühitə, o cümlədən Climate Case Ireland nümunəsi vasitəsilə zərər veriblər.
Bioqrafiyası
Tessa Xan insan haqları kampaniyalarında fəal iştirak edir.
Taylandda o, qeyri-kommersiya qadın hüquqları təşkilatında çalışmışdır. 2015-ci ildə Taylandda olarkən o, Haaqa məhkəməsinin Hollandiyaya istixana qazı emissiyalarını azaltmağı əmr edən qərarından xəbər tutur. 2016-cı ildə Hollandiya məhkəməsinin qərarından ilhamlanaraq Londona köçür və Urgenda Foundation hüquq komandasına qoşulur. Xan dünyada iqlim dəyişikliyi ilə bağlı məhkəmə proseslərinə dəstək vermək üçün Urgenda Foundation ilə Climate Litigation Network şəbəkəsini qurub. O, iqlim mübahisələrinin həlli üzrə Climate Litigation Networkun direktorudur. Təşkilat vasitəsilə o, fəal qruplara hökumətlərini məhkəməyə verməkdə uğurla kömək edir. O, Kanada, Hollandiya, Yeni Zelandiya, Norveç, Pakistan və Cənubi Koreya kimi ölkələr də daxil olmaqla, bütün dünyada məhkəmə proseslərinin təşkilində iştirak edir.
O, Hollandiya və İrlandiyada emissiyaların azaldılması proqramı üçün hökumət planlarının adekvatlığına uğurla etiraz edən məhkəmə iddialarını dəstəkləyir. 2019-cu ilin dekabrında Hollandiya Ali Məhkəməsi Urgenda Fondunun ölkə hökumətinə qarşı iddiasını təmin edir və karbon emissiyalarını azaltmaq üçün kömürlə işləyən elektrik stansiyalarının gücünü və təxminən 3 milyard avroluq birbaşa investisiyaları azaltmağı əmr edir. İşin müsbət nəticəsi The Guardian qəzeti tərəfindən "bu günə qədər iqlim dəyişikliyi ilə bağlı ən uğurlu məhkəmə iddiası" kimi təsvir edilmişdir.
2020-ci ilin avqustunda İrlandiyanın Ali Məhkəməsi Climate Case Ireland işində hökumətin karbon emissiyalarını azaltmaq üçün yeni, daha iddialı plan hazırlaması barədə qərar qəbul edir. Bu gün İrlandiya Avropa İttifaqı ölkələri arasında adambaşına düşən istixana qazları emissiyasına görə üçüncü yerdədir.
Arnold Toynbi
O, beynəlxalq tarixi və qloballaşma proseslərini öyrənmiş, avrosentrizm anlayışını tənqid etmişdir. O, daha çox 12 cildlik “Tarixin dərk edilməsi” əsəri ilə tanınır.
London İqtisadiyyat Məktəbinin professoru, Britaniya Akademiyasının üzvü (1937), Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin (1941), Fransa Əxlaq və Siyasi Elmlər Akademiyasının əcnəbi üzvü (1965).
Bioqrafiyası
Toynbi (14 aprel 1889-cu ildə Londonda anadan olub) Xeyriyyə Təşkilatları Cəmiyyətinin katibi Harri Uolpi Toynbinin (1861–1941) və həyat yoldaşı Sara Edit Marşalın (1859–1939) oğlu idi; onun bacısı Jocelyn Toynbee arxeoloq və sənət tarixçisi idi. Toynbi XIX əsr iqtisadçısı Arnold Toynbinin (1852-1883) qardaşı oğlu Cozef Toynbinin nəvəsi və görkəmli Britaniya ziyalılarının bir neçə nəslinin nəslindən idi. O, Oksfordda Winchester Kolleci və Balliol Kollecində təqaüd qazandı (Ədəbi Humanistlər, 1907–1911) və qısa müddət ərzində Afinadakı Britaniya Məktəbində oxudu, bu təcrübə sivilizasiyaların tənəzzülü ilə bağlı fəlsəfəsinin genezisinə təsir etdi.
1943-cü ildə İngiltərə Xarici İşlər Nazirliyinin dünyanın müharibədən sonrakı quruluşu üzrə tədqiqat şöbəsinin müdiri.
1913-cü ildə onun ilk həyat yoldaşı məşhur ingilis alimi, qədim Yunanıstan üzrə mütəxəssis Gilbert Murrayın qızı Rosalina Murray (1890-1967) olmuşdur. Arnold və Rouzun 4 oğlu var idi, onlardan biri məşhur İngilis yazıçısı Filip Toynbi oldu. Arnold Toynbi 1946-cı ildə Rouz Mürreydən boşandı və onun tədqiqatçı köməkçisi Veronika M. Bolterlə (1893-1980) ailə həyatı qurdu.
22 oktyabr 1975-ci ildə 86 yaşında Arnold Cozef Toynbi vəfat etdi. 7401 Toynbi asteroidi tarixçinin adını daşıyır.
Çoxlu əsər, məqalə, çıxış və təqdimatların, eləcə də dünyanın bir çox dillərinə tərcümə edilmiş 67 kitabın müəllifidir.
Raket Müdafiə Agentliyi
thumb|Raket Müdafiə Agentliyinin loqosu Raket Müdafiə Agentliyi ABŞ Müdafiə Nazirliyində ballistik raketlərə qarşı laylı bir müdafiə yaradılmasından cavabdeh bir agentlikdir. Agentliyin başlanğıcı 1983-ə gedib çıxır. 1993-də adı "Ballistik Raket Müdafiə Təşkilatı" olaraq dəyişdirilib, amma yenə 2002-də əvvəlki adına qaytarılmışdır.
Benni Cin Edkins
Benni Edkins — təqaüdə çıxmış Amerika Birləşmiş Ştatları Ordusunun əsgəri. 1966-cı ilin mart ayında Vyetnam müharibəsi zamanı etdiyi hərəkətlərə görə ABŞ ordusunun ən yüksək bəzəyi olan "Şərəf Medalı" ilə təltif olunur.
Həyatı
9-12 mart 1966-cı il tarixlərində Edkins A Shau Döyüşü əsnasında Şimali Vyetnam Ordusu qüvvələrinə qarşı 38 saat davam edən döyüş döyüşündə özünü fərqləndirdi. Göstərilən hərəkət zamanı Edkins birinci dərəcəli çavuş A-102, 5-ci Xüsusi Qüvvələr Qrupu, 1-ci Xüsusi Təyinatlı dəstə ilə bir kəşfiyyat çavuşu kimi xidmət edirdi.
Dodesilamin
Dodesilamin (1-dodekanmin, laurilamin) C12H25NH2.
Alınması
Sənayedə dodesilamini bitki yağlarında və heyvan piylərindən ayrılmış dodesil turşusunun ammonyakla qarşılıqlı təsirindən, sonra isə alınan nitrili hidrogenləşməklə alırlar. Texniki məhsul adətən aminlərin qarışığıdır, hansı ki, 60%-dək dodesilamindən ibarətdir.
Xassələri
Dodesilamin ammonyak iyli rəngsiz mayedir, molekul çəkisi 185.34; ərimə temperaturu 28.350C, qaynama temperaturu 247-2490C,.; üzvi birləşmələrdə həll olur, suda pis həll olaraq hidrat əmələ gətirir və alınan məhlul kristallik formada zəif əsasdır. (pKa 2.68, 250C). Havada saxlanarkən dodesilamin karbon qazı ilə asan reaksiyaya girir.
Alifatik aminlərə xarakterik olan bütün reaksiyalara girir. Qeyri üzvi turşularla duz əmələ gətirir, hansılar ki, üzvi həlledicilərdə pis həll olur. Dodesilaminlərin xloridləri, asetatları və formiatları-SAM kationlarıdır. Sulu mühitdə pH<7-də sabit kolloid sistemlərini əmələ gətirir; mitsel əmələ gətirməsinin kritik qatılığı (1-3)102M; 25-30%-li duzlu maye qellər və ya maye kristalliki fazalar əmələ gətirir. Dodesilaminin asetatının suda həll olması (100q-da) 29(00C), 31.5 (200C), 36.0 (400C), 54.5 (800C)-də.
Tədqiqi
Dodesilamin və onun duzları-emulqatorlar, flotoreagentlər, metalların korroziya inhibitorları, piqmentlərin disperqatorları, plastmasların və boyaların sənayesində aşqar kimi istifadə olunur. Dodesilamin və onun duzları bəzi mikroorqanizmlərə qarşı zəhərlidir; LO50 5.5q/kq (ağ siçovullar, peroral);
Qlikosilamin
thumb|120px|[[Aldehidlər|Aldehiddən əldə edilən tsiklik hemiaminal efir rabitəsi]] Qlikosilamin — bir amin qrupuna, -NR2-yə bağlı bir qlikosil qrupundan ibarət olan biokimyəvi birləşmələr sinfidir. Onlar həmçinin N-qlikozidlər(azot qlikozidlər) kimi tanınırlar, çünki onlar bir növ qlikoziddir. Qlikosil qrupları karbohidratlardan əldə edilə bilər. Qlikosil qrupu və amin qrupu β-N-qlikozid rabitəsi ilə bağlanaraq, tsiklik hemiaminal efir rabitəsi (α-aminoeter) əmələ gətirir. thumb|150px|left|Nukleozid adenozin
Azər Quliyev (əsgər)
Azər Zakir oğlu Quliyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Quliyev Azər Zakir oğlu 10 oktyabr 1996-cı ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 2003-cü ildə Sumqayıt şəhər 37 nömrəli tam orta məktəbin 1-ci sinfinə qəbul olunan Azər Quliyev, 2011-ci ildə 9 illik təhsilini başa vurduqdan sonra təhsilini Sumqayıt şəhər Peşə liseyində davam etdirmişdir.
Yuxarı Jinal dağı
Yuxarı Jinal (Жэналыщхьэ) — Mərkəzi Qafqazda, dağətəyi zonada yerləşən dağ. Jinal dağı Kabarda-Balkariya Respublikası ilə Stavropol diyarının sərhəddində yerləşir. Jinal silsiləsinin ən yüksək zirvəsidir. Mütləq ündürlüyü 1542 metrdir. Nisbi hündürlüyü isə 350 metrdir.
Azər Quliyev (əsgər)
Hərbi xidmətləri
2015–2017-ci illərdə Qazax rayonunda həqiqi hərbi xidmətdə olmuş, həmçinin məlum Aprel döyüşlərində də fəal iştirak etmişdir. Quliyev Azər 2020-ci il sentyabrın 29-da II Qarabağ — Vətən müharibəsinə könüllü olaraq getmiş, şərəfli bir döyüş yolu keçmişdir. O, oktyabrın 23-də Xocavənd uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmanlıqla şəhidlik zirvəsinə ucalmış, Sumqayıt şəhər "Şəhidlər xiyabanı"nda dəfn olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə Quliyev Azər Zakir oğlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı və "Xocavəndin azad olunması" medalı ilə təltif edilmişdir.
Yuxarı Jinal dağı
Coğrafiyası
Dağ zirvəsi Kabarda-Balkariyanın Zolski rayonu ilə Stavropol diyarının Predqornıy rayonlu arasındadır. Zirvəyə ən yaxın yaşayış məntəqəsi Kislovodsk şəhəri və Kiçmalka kəndidir. Kislovodsk dağdan 14 km şimal-qərbdə, Kiçmalka isə 9 km cənub-şərqdə yerləşir.
Azər Quliyev (əsgər)
Xarici keçidlər
Sehid Azer Quliyev
Yuxarı Jinal dağı
Coğrafiyası
Dağ kuest relyef forması olub mürəkkəb əhəng daşı və qum daşı süxurlarından təşkil olunub. Süxurlar təbəşir dövründə formalaşıb. Dağın qərb hissəsinin meyilliliyi azdır və tədricən enir.
Dağın yerləşdiyi ərazidən, Jinal silsiləsinin şimal yamacından Yusa, Jusa və Psinşoko çayları, cənub yamacından isə Kozada çayı öz başlanğıcını götürür.
Həm Jinal dağında, həm də Jinal silsiləsində mağaralar üstünlek təşkil edir. Dağ yamaclarında çöl və subalp landşaftı formalaşıb. Bitki örtüyü daha çox subalp çəmənliyi üçün xarakterikdir. Əvvələr dağ zirvəsində meteroloji stansiya yerləşirdi. İndi bu stansiyadan turistlər gecələmək üçün istifadə edir.
Bəzi mənbələrdə dağı Stavropol diyarının da ən yüksək zirvəsi kimi göstərilir. Ancaq diyarın ən yüksək zirvəsi Kabarda silsiləsinin qərbində yerləşən yüksəklikdir (1603 m).
Marşrutlar
Dağ zirvəsindən Şimali Elbrus ətəyinə və bir çox yüksək dağ yaylalarına, silsilələrinə panorma açılır. Dağın şimal hissəində, dağ ətəyi düzənlik ərazilərdə qrup halında lakkolit dağlar ucalır: öndə Jusa və Yusa, arxa planda isə Maşuk və Beştau. Aydın havada dağ zirvəsindən Kazbek dağını görmək mümkündür. Elbrus dağını isə ancaq səhər tezdən görmək mümkündür.
Yunis Orucov (əsgər)
Həyatı
Yunis Orucov 2001-ci il mayın 1-i Neftçala rayonunun Aşağı Qaramanlı kəndində anadan olmub. Ailənin ikinci övladı olmuşdur. 2007-ci ildə Neftçala rayonu Aşağı Qaramanlı kənd ümumi orta məktəbinin 1-ci sinifinə daxil olub. 2016-ci ildə həmin məktəbin 9-cu sinifini bitirmişdir. Həmin ildə Neftçala şəhər Uşaq İncəsənət məktəbinin tar alətlərinin ifası bölməsinə daxil olmuşdur. Musiqi məktəbini başa çatdıran Yunis, təhsilini Salyan peşə liseyində davam etdirmişdir. Həmin liseyin kənd təsərrüfatı fermerlik peşəsin diplom və attestatla bitirmişdir.
Hərbi xidməti
Salyan peşə liseyində təhsilini başa çatdırdıqdan sonra 2019-cu ilin iyunun 22-si hərbi xidmətə yollanıb. Mingəçevir şəhərində N saylı hərbi hissədə vətənə xidmət edirdi. 2020-ci ilin sentyabrın 27-si Qarabağ uğrunda ikinci vətən müharibəsi başladı. Bu zaman Yunis ön cəbhəyə yollanmışdı. Talış kəndi və Suqovuşan istiqamətində gedən şiddətli döyüşdə iştirak etmişdir. 2020-ci ilin oktyabrın 14-ü Ağdam-Ağdərə istiqamətində gedən şiddətli döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhidlik zirvəsinə ucalmışdı. Doğulub boya başa çatdığı Neftçala rayonu Aşağı Qaramanlı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Yunis Orucov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Yunis Orucov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Dərələyəz nahiyəsi
Dərələyəz nahiyəsİ —XVI əsrdə Səfəvilər dövlətinin Azərbaycan bəylərbəyliyinin tərkibinə daxil olduğu dövrdə Naxçıvan ölkəsinin tərkibinə daxil olan nahiyələrdən biri.
Naxçıvanın tərkibində inzibati ərazi vahidi kimi bu dövrdən başlayaraq adı tez-tez mənbələrdə çəkilən Dərələyəz nahiyəsi şimalda Basarkeçər yaylası, şərqdə Zəngəzur silsiləsi, cənubda Ələyəz dağları, qərbdə isə Səlim aşırımı yerləşən hündür dağlarla əhatə olunmuşdu. Bu sərhədlər daxilində hesablanan zaman məlum olur ki, bəhs etdiyimiz dövrdə Naxçıvan ölkəsinin Dərələyəz nahiyəsinin ərazisi, təqribən, 1607 kvadratkilometr olmuşdur.
Toponimin mənası
Bu dövrdən sonra mənbələrdə adı tez-tez çəkilən “Dərələyəz” və ya “Dərə-alagöz” toponimin mənası ilə bağlı məsələni aydınlaşdırmaqda fikrimizcə fayda vardır. K.N.Smirnov topladığı müxtəlif yerli materiallar və tarixi əsərlərə əsaslanmaqla toponimin mənasını izah edərkən onun “dərə” və “ələyəz” sözlərinin birləşməsindən yarandığını qeyd etmiş və mənasının “ələyəz adlanan bitkinin bitdiyi dərə” mənasında olduğunu yazmışdır
Lakin ərazinin adını sadəcə bir bitkidən alması o qədər də inandırıcı fakt deyildir. AMEA-nın müxbir üzvü A.Bağırov sözün sadəcə iki komponentdən ibarət olduğunu qeyd etmiş, lakin “ələyəz” və yaxud “alagöz” kimi qeyd olunan ikinci komponent barədə məlumat verməmişdir. Professor H.Mirzəyev “Ələyəz” sözünün oğuzlarla bağlı etnonim olduğunu qeyd etmişdir. Tədqiqatçı İ.Bayramov da bu sözün alagöz türk tayfası ilə bağlı etnonim olduğu qənaətinə gəlmişdir. Alagöz tayfasının türkmənşəli tayfalardan biri olması barədə qeydlər türk tədqiqatçısı Necdet Sevinçin əsərlərində də qeyd edilmişdir. Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Elnur Kəlbizadənin fikrincə də Dərələyəz sözünün tarixən bu ərazidə məskunlaşmış türk tayfalarından biri olan alagözlərlə bağlı olması ehtimalı daha güclüdür.
XVIII əsrin əvvəlində Osmanlı dövlətinin idarəsialtında olmuş Naxçıvan sancağının 14 nahiyəsindən biri dəDərələyəz idi. Bu dövrdə Dərələyəz nahiyəsi 102 kəndi əhatəedirdi
Ukrayna coğrafiyası
Ukrayna coğrafiyası— Şərqi Avropa düzənliyinin tərkibində yerləşən ölkələrin əksəriyyətinin coğrafiyasından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Ukrayna Rusiya Federasiyasından sonra Avropada yerləşən ərazicə ikinci ən böyük ölkədir. Ukraynanın müxtəlif regionları fərqli coğrafi xüsusiyyətlərə malikdir.
Coğrafi mövqeyi
Azov dənizi və Qara dənizin şimal sahilləri boyu uzanan Ukrayna Şərqi Mərkəzi Avropada strateji mövqeyə malikdir. Ukrayna qərbdən Polşa, Slovakiya, Macarıstan, şimaldan Belarusiya , cənub-qərbdən Moldova və Rumıniya, şərqdən Rusiya ilə həmsərhəddir. Ərazisinin çox hissəsi Böyük Avropa düzənliyinin tərkibində yerləşir. Ümumilikdə Ukrayna Qara dəniz sahili boyu çöllüklər və materikin ortalarına doğru mülayim meşə zonası iki biom arasında bölünür. Qərbi regionlar Karpat dağlarının üstünlük təşkil etdiyi alp dağlarına bənzər ərazilərdə yerləşir.
Murad Həbibov
Murad Asəf oğlu Həbibov (15 may 2001, Quba, Azərbaycan – 3 noyabr 2020, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Ukrayna coğrafiyası
Coğrafi mövqeyi
Karpat dağlarının şimal hissəsi Ukraynanın qərb hissəsini əhatə edir. Ukrayna ərazisinin çox hissəsini Qara dənizin şimal regionlarının çöllükləri tutur. Ukraynanın ərazisi demək olar ki, Dnepr çayı ilə yarıdan bölünür. Bu çay Dnestr və Cənubi Buq çaylarının mənsəbinin yaxınlığında Qara dənizə tökülür. Ukrayna Rusiya ilə ən uzun sərhəddə malikdir və sərhəd xətləri Azov dənizinə qədər davam edir.
Ərazi
Ukraynanın ümumi coğrafi ərazisi 603,550 kvadrat kilometrdir. Ukraynanın ümumi sərhəd əraziləri 4,558 kilometr təşkil edir.
Murad Həbibov
Həyatı
Həbibov Murad Asəf oğlu 15 may 2001-ci ildə Quba şəhərində anadan olmuşdur. 2008-ci ildə Quba şəhər 6 saylı tam orta məktəbin 1-ci sinfinə qəbul olmuş və həmin məktəbi 2019-cu ildə bitirmişdir. Elə həmin ilin iyul ayında hərbi xidmətə çağırılmış və Azərbaycan Ordusu sıralarına qatılmışdır.
Ukrayna coğrafiyası
Ərazi
Ukrayna ərazisinin çoxu münbit düzənliklər (və ya çöllüklər) və yaylalardan ibarətdir. Torpağın istifadəsi baxımından, Ukrayna ərazisinin 58%-i əkinə yararlı torpaqlar hesab olunur. Bu torpaqların 2% daimi əkin, 13%-i daimi otlaq, 18%-i meşə və meşə massivi, 9%-i isə digər məqsədlər üçün istifadə olunur.
Dağlar Azov dənizindən Ukraynanın qərbinə doğru azalır. Ölkənin qərb regionunda Karpat dağları var və bəzi Donets dağ silsiləsindən eroziyaya məruz qalmış dağlar Azov dənizinin şərqi yaxınlığındadır. Ukraynanın ən hündür zirvəsi dəniz səviyyəsindən 2061 metr yüksəklikdə yerləşən zirvəsidir.
Murad Həbibov
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Həbibov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Ukrayna coğrafiyası
İqlim
Ukrayna qışı soyuq və yayı isti keçən mülayim kontinental iqlimə malikdir. Ukraynanın iqliminə Atlantik okeanından gələn mülayim hava kütlələri təsir edir. Ukraynada yağıntı qeyri-mütənasib bölündüyündən, qərb və şimal hissələrə yağıntı çox, şərq və cənub şərq hissələrə isə yağıntı daha az düşür. Ölkədə iyun və iyul ayları rütubətli aylardır. Fevral isə ən quru aydır.
Molla Səfərəli bəy Məlikhaykazov
Molla Səfərəli bəy Məlikhaykazov — azərbaycanlı din xadimi və şair.
Ukrayna coğrafiyası
Təbii ehtiyatlar
Ukraynada əhəmiyyətli təbii ehtiyatlara daxildir: dəmir filizi, daş kömür, manqan, təbii qaz, neft, duz, kükürd, qrafit, titan, maqnezium, kaolin, nikel, civə, meşə materialı və əkinə yararlı torpaqlar.
Murad Həbibov
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Həbibov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Molla Səfərəli bəy Məlikhaykazov
Həyatı
Molla Səfərəli bəy Qarabağ xanlığının bəy ailələrindən biri olan Məlikhaykazovlar ailəsinə mənsubdur. 1803-cü ildə Qarabağ xanlığının Çiləbörd mahalının Xanyurdu məntəqəsində dünyaya gəlmişdir. Atası Ağacan bəy mülkədar olmuşdur. İbtidai təhsilini atasından almışdır. Bundan sonra Şuşadaki Beyt-ül Ədəb mədrəsəsində təhsilinə davam etmiş, sonda molla titulunu almışdır. Buradan Nəcəfə yollanmış, burada dini və dünyəvi elmlər üzrə təhsil almışdır.
Din işlərlə yanaşı, Molla Səfərəli bəy Azərbaycan türkcəsində və farsca lirik şeirlər yazmışdır. Şeirlərinin əsas mövzusu əxlaq üzrə olmaqla, çox az bir hissəsi günümüzə qədər gəlib çıxmışdır.
1876-cı ildə vəfat etmişdir.
Ailəsi
Gülbadam Xanımla ailə həyatı qurmuş və bu evlilikdən iki oğlu olmuşdur — Əli və Həsən bəylər.
League of Legends çempionlarının siyahısı
thumb|Bəzi çempionlar: [[#Aatroks|Aatroks, Qenqplenk, Tvisted Feyt, Qreyvs, Miss Forçen, Blitzkrenk, Ekko, Korki, Yasuo, Enni, Cinks, Braum, Nidalii, Rammus, Janna, Doktor Mundo, Veyqar, Vay, Tvitç, Keytlin, Poppi, Laks, Qaren, Kassiopeya, Ahri, Vukonq, Malfayt və Tiimo.|340px]] 2009-cu ildə buraxılmış "League of Legends" videooyununda oyunçular tərəfindən oynanıla bilən personajlar çempion adlanır. Hər bir çempionun özünəməxsus dizaynı, bacarıqları və oyun stili var. Oyunçular oyun başlamazdan qabaq çempionlardan birini seçib oynayırlar. Oyuna daim yeni çempionlar əlavə olunur. Hal-hazırda oyunda 164 çempion mövcuddur. Ən son buraxılan çempion 19 iyul 2023-cü ildə buraxılmış Min çənəli tazı Naafiridir.
Çempionların hər biri müxtəlif hekayələrə malikdir və oyunun dünyasındakı 13 regiondan birinə aiddir: Bendl-Siti, Bilcvoter, Demasiya, İoniya, İştal, Noxsus, Piltover, Kölgə adalar, Şurima, Tarqon, Frelyord, Heçlik və Zaun. Hər çempionun özünəməxsus ləqəbə malikdir.
Çempionlar "League of Legends" əsasında yaradılmış "Legends of Runeterra" kart oyunununda və "Wild Rift" adlı mobil versiyada da yer alırlar. Hazırda "Legends of Runeterra" oyunununda 102, "Wild Rift" oyununda isə 106 çempion mövcuddur. Norra, Cek və Poro kralı sadəcə "Legends of Runettera" üçün buraxılmış yeganə çempionlardır.
Dizayn və istehsal
Riot çempion hazırlayarkən dizaynı və temasına böyük əhəmiyyət verir, çünki oyunçular bəzən bir çempiona çox bağlanırlar, hətta bir çempion maraqlı gəlməyəndə rol dəyişirlər. Çempion dizayn edilərkən oynayış baxımından dərinliyə malik olmasına diqqət yetirilir ki, oyunçular çempionu oynamağa davam etsinlər.
Riot 2019-cu ildən başlayaraq oyunun hekayəsindən çempionlar da buraxmağa diqqət yetirməyə başlamışdır. Senna, Yone, Vieqo kimi çempionlar oyunçuların hekayədə bildikləri personajlar əsasında buraxılan çempionlardır. Riot-a görə "bu cür çempionları hazırlamaq Runterra dünyasını daha canlı hala gətirir və yeni çempionların ətrafında maraqlı hekayələr yazmağa şərait yaradır".
Eksklüziv çempionlar
"Legends of Runeterra" və "Teamfight Tactics" oyunlarında da çempion anlayışı var. Bu oyunlardakı çempionların çox böyük hissəsi əsas oyundakı çempionlara əsaslansa da, bəzi eksklüziv çempionlara da malikdir. "Legends of Runeterra" daha çox eksklüsiv çempion gətirməyi planlaşdırdığını açıqlamışdır.
Barrikadalar zamanı
Arxa plan
1940-cı ildə Latviya, Litva və Estoniya SSRİ tərəfindən işğal olunub. Bunnan təxminən eyni zaman meşə qardaşları adı altında partizanların silahlı müqaviməti başlayıb.
1986-cı ildən başlayaraq, Latviyalılar konkret məqsədlərin ətrafında təşkil olmağa başlayıblar. Latviyadaki bu hadisələr həmçinin Üçüncü oyuanış kimi, Baltikyanı üç respublikasında ümumiyyətlə bir yerdə baş verilən bu cərəyan isə Nəğməli inqilab kimi tanınır.
Kütləvi etirazlar baş verirdi və 1990-cı ilin martın 18-də müstəqillik tərəfdarları olan Latviya Xalq Cəbhəsi, Yaşıl Partiya və Latviya Milli Müstəqillik Hərəkəti Latviya SSR Ali Sovetinə seçkilərini udub, sovetpərəst Bərabər Hüquqlar bloku isə müxalifət qalıb.
Erkən yanvar hücumları
1991-ci ilin yanvarın 2-də OMON Latviyanın milli çap evi olan Preses Nams binasını zəbt edib, bunu sənədləşdirməyə cəhd edən cinayət polisinin əməkdaşlarına hücum etdilər. Ali Şurasının keçirdiyi iclasında bəyan olunub ki, qirov alınmış Preses Nams idarəçisi fiziki və şifahi zorakilığa məruz qaldığına baxmıyaraq, sonra buraxılıb. Ali Şura zəbti Latviya Kommunist Partiyasının törətdiyi qanuna zidd olan hərəkət kimi rəsmən tanıyıb.
Xalq Cəbhəsi Kommunist Partiyasının binasının qarşısında etiraz təşkil edib. Hissəsi iflic olan Preses Nams Sovetpərəst materialları çap etməyə davam edirdi. Yanvarın 4-də OMON Riqanın Vetsmilqravis mikrorayonudaki telefon əlaqəni zəbt edir. İddialarına görə, bunun səbəbi OMON-un işlətdiyi telefon əlaqəsinin kəsilməsi idi. Bundan sonra, OMON Daxili İşlər Nazirliyini zəbt edib, amma bu dəfə telefon əlaqələrini kəsilmədi, çünki onların beynəlxalq telefon əlaqəsini zəbtinin qorxusu var idi.
Döyüşlər
thumb|250px|Roberts Murnieksin yası Yanvarın 16-da Ali Şura parlament üzvləri lazım olarsa yetərsəs (kvorum) saxlamağa məqsədi ilə şura binasında qalırdılar. Saat 16:45-də Vetsmilqravis körpüsündə baş verən daha bir hücümun nəticəsində Latviya Nəqliyyat Nazirliyi üçün işləyən sürücü Roberts Murnieks hərbi döyüş avtomatik silah ilə başının arxasın güllələnib. Saat 18:50-də o, gətirildiyi 1 nömrəli Riqa hospitalında yarasından həlak olaraq, barrikadalar zamanının ilk qurbanı olmuş.
Yanvarın 19-da Roberts Murnieksin yas mərasimi siyasi aksiyaya çevirib. O gecə beş könüllü müdafiəçi OMON tərəfindən saxlayıb, döyüldü.
Mona Liza haqqında fərziyyələr
350px|thumb|right|Sezare Makkari — "Leonardonun Cakondanın portretini işləməsi", 1863 XVI əsrdə Leonardo da Vinçi tərəfindən yağlı boya ilə qovaq paneli üzərində çəkilmiş "Mona Liza" və ya "Cakonda"  portreti müxtəlif fərziyyələrin yaranmasına səbəb olmuşdur.
Portretin subyekti
200px|thumb|left|Leonardonun avtoportreti hesab edilən "[[Qırmızı təbaşirlə kişi portreti" və "Mona Liza" portretindəki üzlərin müqayisəsi.]] Ənənəvi olaraq portretdə oturmuş xanımın Liza del Cakondo olması qəbul edilsə də, müxtəlif mənbələrdə modelin kimliyi ilə bağlı fərziyyələrə də yer verilmişdir. Həyatının son illərində Leonardo "möhtəşəm Culyano de Mediçidən florensiyalı xanımın sağ ikən çəkilmiş portretini" işləmək sifarişi alır. Liza del Cakondo və Culyano de Mediçi arasında hansısa əlaqənin olmasını sübut edən heç bir sənəd və ya məlumat tapılmadığından Leonardonun başqa florensiyalı xanımın da portretini işlədiyi iddia edilmişdir.
Rəssam Syuzan Doroti Vayt Mona Lizanın maskulin ölçüləri və kəllə quruluşunu yazdığı "Təbəssüm anatomiyası: Monanın sümükləri" (, 2002) və "Çeynəyən Mona" (, 2006) adlı əsərlərində tədqiq edir.. "Bell Labs"dan Lillian Şvarts hesab edir ki, "Mona Liza" əslində Leonardonun avtoportretidir. O, fərziyyəsini rəsmdəki xanımın üz cizgilərini Leonardonun məşhur avtoportreti olan "Qırmızı təbaşirlə kişi portreti"ndəki üz cizgiləri ilə müqayisə edərək sübut etməyə çalışır. Lakin, Şvartsın bəhs etdiyi kişi portretinin avtoportret olması dəqiq deyil.
Ziqmund Freyd Leonardonun təsvir etdiyi məşhur yarı-təbəssümdə anası ilə bağlı xatirələri canlandırdığını qeyd edir. Lonardonun bioqrafı Serj Bremli 1994-cü ildə yazır ki, "portretdəki xanımın identifikasiyası ilə bağlı onlarla variant vardır ki, onların da hər biri bu və ya digər dərəcədə həqiqətə uyğun görünür…Bəziləri isə belə hesab edirlər ki, ümumiyyətlə Leonardonun heç bir modeli olmamışdır və o, fikirləşdiyi ideal qadını təsvir etmişdir." 220px|thumb|right|[[Rafael Santi|Rafael və Culio Romano tərəfindən çəkilmiş "İzabella d'Araqonanın portreti", Doria-Pamfili qalereyası, Roma.]] Mayki Voqt-Lüerssen portretdəki məşhur təbəssüm sahibəsinin Milan hersoqinyası Araqonlu İzabella olduğunu iddia edir. Leonardo 11 il ərzində Milan hersoqunun saray rəssamı olmuşdur. Mayki Voqt-Lüerssen iddia edir ki, "Mona Liza"nın tünd yaşıl geyimindəki naxışlar onun Sfroza ailəsinin üzvü olduğunu sübut edir. Onun nəzəriyyəsinə görə, "Mona Liza" Milan hersoginyasının ilk rəsmi portreti olmaqla 1489-cu ilin (ənənəvi olaraq hesab edildiyi kimi 1503-cü ilin yox) yazında və ya yayında çəkilmişdir.
2004-cü ildə tarixçi Cüzeppe Pallanti "Monna Lisa, Mulier Ingenua" ( adıyla nəşr edilmişdir) adlı kitabını nəşr etmişdir. Kitabda portretdəki şəxsin Liza del Cakondo olması ilə bağlı çoxsaylı arxiv materialları təqdim edilmişdir. Pallantiyə görə, Leonardo və Mona Lizanın atası dost olmuşlar: ""Mona Liza"nın portreti ehtimal ki, Liza del Cakondonun 24 yaşı olarkən Leonardonun atası tərəfindən dostu olan del Cakondoya hədiyyə etmək üçün sifariş edilmişdir." 2007-ci ildə geneoloq Domeniko Savini şahzadələr Nataliya və İrina Strozzilərin Liza del Cakondonun nəslindən olduqlarını müəyyənləşdirmişdir. 2004-cü ildə aparılmış tədqiqat nəticəsində portretin 1503-cü ildə Cakondonun ikinci övladının doğulmasının qeyd edilməsi üçün çəkildiyi müəyyən edilmişdir.
2011-ci ildə sənət tarixçisi Silvano Vinçeti Leonardonun uzun müddət köməkçisi (və ehtimal ki, həm də sevgilisi) olmuş Salainin "Mona Liza" portreti üçün ilham mənbəyi olması haqqında fərziyyə səsləndirmişdir.
2005-ci ildə Heydelberq Universitetinin elmi işçiləri 1503-cü ildə nəşr edilmiş kitabın küncündə yazılmış qeydi aşkarlayırlar. Bu qeyddə bildirirlir ki, Leonardo "Liza dell Cakondonun portreti üzərində işləyir". Bu qeyd portretdəki modelin Liza del Cakondo olmasını birbaşa sübut edir. Lakin, qeyddə portret təsvir edilmədiyindən Leonardonun çəkdiyi başqa bir əsərdən də bəhs edilə bilər.
2011-ci ildə Liza del Cakondonun Florensiyadakı qədim monastırda dəfn edilməsi haqqında sənədin aşkarlanmasından sonra, onun dəfn yerində qazıntılara başlanmışdır. 20 may 2011-ci ildə Liza del Cakondoya aid olduğu hesab edilən sümüklər aşkarlanmışdır. 2014-cü ildə Angelo Paratico "Mona Liza" portretində Leonardonun Çin qulu olmuş anasını təsvir etdiyini bildirmişdir. Digər tədqiqatçılar isə rəssamın anasının Yaxın Şərqdən (Kanadalı tədqiqatçı və rəssam Lui Baff Parri isə daha konkret fikir səsləndirərək Leonardonun anasının azərbaycanlı və ya türk olması ehtimalını irəli sürür ) olan qul olduğunu deyirlər. 220px|thumb|right|Leonardo da Vinçi tərəfindən çəkilmiş "[[Vəftizçi İohann (da Vinçi)|Vəftizçi İohann" rəsmi, 1513–1516, Luvr muzeyi, Paris. Əsərdə model kimi Leonardonun tələbəsi Salai istifadə olunmuşdur. "Vəftizçi İohann" və "Mona Liza" rəsmlərindəki modelin oxşarlığı hər iki əsərin subyektinin Salai olması haqqında fərziyyə yaranmasına səbəb olmuşdur.]]
Metabolik xəstəliklər
2010-cu ilin yanvarında patoloji anotomiya üzrə Palermo Universitetinin professoru olan həkim Vito Franko "La Stampa" qəzetində nəşr etdiyi məqaləsində və Florensiyada keçirilmiş tibb konfransı zamanı çıxışında bildirir ki, Mona Lizada dəri altında xolesterinlə zəngin material toplanması olan ksantelazma xəstəliyi olub və bu metabolik xəstəlik olan biliart traktı və ya hiperlipidemiya nəticəsində yarana bilərdi. Həkim Franko bildirir ki, onda həm də sağ gözündə lipoma olması müşahidə edilir.
Hərflər və modelin identikliyi
2010-cu ilin dekabrında İtaliya sənət tarixçisi Silvano Vinçeti bildirir ki, "Mona Liza"nın gözünün içində yalnız lupa iə baxış zamanı görünən kiçik hərflər və rəqəmlər vardır, bundan sonra o, iddia edir ki, modelin Leonardonun tələbəsi Cian Cakomo Kaprotti (daha çox Salai kimi tanınır) olmasını həmin hərflər vasitəsiylə müəyyən etmişdir. Luvr tədqiqatçının orijinal əsərə çıxışı olmadığını bildirməklə, 2004 və 2009-cu illərdə aparılmış tədqiqatlar zamanı heç bir rəqəm və hərfin aşkarlanmadığını, illər ərzidə boyanın quruması ilə müxtəlif fiqurlara oxşar çatların əmələ gəlməsini elan etmişdir.
Qaşları və kirpikləri
"Mona Liza" ilə əlaqəli əsas müəmmalardan biri onun qaşlarının çox pis görünməsi, kirpiklərinin isə olmamasıdır. 2007-ci ilin oktyabrında Fransa mühəndisi və ixtiraçısı Paskal Kotte, yüksək ölçülü kameranın köməkliyi ilə Leonardonun "Mona Liza" üçün qaş və kirpiklər çəkdiyini müəyyən etmişdir. Yüksək keyfiyyətli kamera ilə "Mona Liza"nın üzünü 24 dəfə yaxınlaşdıran Kotte sol gözü üstündə yeganə saxlanmış kirpik tükü aşkarladığını bildirmişdir. "Bir gün mən özümə dedim ki, əgər heç olmasa bircə dənə qaş və ya kirpik tükü tapa bilsəm o zaman Leonardonun kirpik və qaş çəkməsinə dair sübutum olacaq" deyə Kotte qeyd edir. Mühəndis bildiri ki, digər qaş tüklərinin rəngi zaman keçdikcə solmuş və bərpaçılar tərəfindən əsərin təmizlənməsi zamanı silinmiş ola bilər. Bundan başqa, Kotte bildirir ki, orijinalda Lizanın əlləri başqa pozada çəkilsə də, portretin yekun variantında dəyişdirilmişdir.
Corco Vazari "Rəssamların həyatı"nda portreti sıx qaşlı kimi təsvir edir; lakin, bu qaş və kirpiklərin təmizlənmə zamanı silinməsi ilə yanaşı, həm də Vazarinin başqa bir əsərdən bəhs etməsi anlamına gələ bilər.
Təbəssümü
270px|thumb|left| "[[Mona Liza"nın təbəssümü ]] "Mona Liza"nın təbəssümü bir-birindən kəskin şəkildə fərqlənən çoxsaylı fərziyyələrin yaranmasına səbəb olmuşdur. Bir çox tədqiqatçılar təbəssümün nəyə görə müxtəlif insanlar tərəfindən fərqli şəkildə görünməsi və qəbul edilməsini izah etməyə çalışmışlar. Şərhlərdə insan gözünün qəbulu ilə bağlı elmi nəzəriyyələrdən tutmuş Mona Lizanın şəxsiyyəti və hissləri ilə bağlı ehtimallara kimi müxtəlif fikirlər səsləndirilmişdir.
Harvard Universitetindən professor Marqaret Layvinqstoun "Mona Liza"nın təbəssümünün yalnız fəza tezliyindən göründüyünü, buna görə də uzaq məsafədən və ya periferik baxış zamanı daha aydın nəzərə çarpdığını iddia edir. Məsələn, portretin gözlərinə baxdıqda ağzı ilə müqayisədə təbəssüm daha geniş görünür. San-Fransiskodakı Smit-Kettlvell İnstitutundan Kristofer Tayler və Leonid Kontsereviç bildirir ki, təbəssümün təbiətinin dəyişkənliyi insanın görmə sistemindəki təsadüfi küylərin səviyyəsi ilə əlaqədardır. Braun Universitetinin əlavə professoru Dina Qoldin ehtimal edir ki, sirr Lizanın üz əzələlərinin dinamik yerləşməsindədir, insan təfəkkürü şüuraltı onun təbəssümünü genişləndirir və nəticədə üzün qeyri-adi dinamikliyi izləyicidə zərif, lakin çox güclü hisslər oyadır.
2005-ci ildə Amsterdam Universitetindən olan hollandiyalı tədqiqatçılar Urbana-Şampeyn İllinoys Universitetinin əməkdaşları ilə birgə yaradılmış "hisslərin tanınması" proqramı vasitəsiylə əsəri tədqiq etmişlər. Proqramın göstərdiyi nəticəyə görə "Mona Liza"nın təbəssümü 83% xoşbəxt, 9% diksinmiş, 6% qorxmuş 2% qəzəbli 1% neytral və 0% təəccüblənmişdir.
Digər versiyaları
Ehtimal edilir ki, Leonardo əsərin birdən çox versiyası üzərində işləmişdir. Digər versiyanın 27 sentyabr 2012-ci ildə ictimayətə təqdim edilməzdən əvvəl qırx il müddətinə İsveçrə banklarından birində gizlədilmiş "Ayzeluort Mona Lizası" olması ehtimal edilir. İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutu əsərin Leonardonun yaşadığı dövrdə işləndiyini bildirir, sakral həndəsə üzrə mütəxəssislər isə onun rəssamın əsas xəttlərinə uyğun olduğunu vurğulayırlar.
2012-ci ilin yanvar;nda Madridin Prado muzeyi kral kolleksiyasında Mona Lizanın ehtimal ki, Leonardo ilə eyni vaxtda və studiyada çəkilmiş nüsxəsini aşkarladığını və bərpa-təmizləmə işlərinin həyata keçirildiyini açıqlamışdır. Orijinalda çatlar və rəng solğunluğu olsa da, Prado Mona Lizası əsərin çəkildiyi vaxt necə görünməsi haqqında yaxşı təəssürat yaradır.
Almaniya vizualizasiya mütəxəssisləri olan Bamberq Universitetindən Klaus-Kristian Karbon və Mayns Universitetindən Vera Hesslinger Prado Mona Lizası üzərində tədqiqatları davam etdirərək onu Luvr Mona Lizası ilə müqayisə etmiş və 2014-cü ildə açıqlamışlar ki, hər iki əsər eyni vaxtda müxtəlif baxış nöqtəsindən çəkilmişdir. Daha sonra onlar səsləndirdikləri fərziyyədə bildirmişlər ki, hər iki əsər yanaşı qoyulduqda üçölçülü dərinlik yaradaraq stereoskopik cütlük formalaşdıra bilər. 200px|thumb|right| [[Mona Vanna ]]
Çılpaq versiyaları
Əsərin modelin çılpaq edildiyi bir neçə versiyası da mövcuddur. Bəzi tədqiqatçılar həmin versiyaların Leonardonun itirilmiş əsərindən kopyalandığını düşünürlər. "Mona Liza"nın çılpaq versiyalarına aşağıdakılar aiddir:
Peyzaj
Toskananın Val-di-Kyana vadisində yerləşən Arezzo şəhərinin sakinləri ənənəvi olaraq "Mona Liza"nın fonunda təsvir edilən peyzajın onların şəhərinə aid olduğunu hesab edirlər. "Cartographica" jurnalında dərc edilmiş məqalədə isə peyzajın Leonardonun Val-di-Kyana topoqrafik xəritəsini əks etdirən iki hissədən ibarət olması iddia edilir.
Sütunlar və kəsilmə məsələsi
Uzun müddət hesab edilirdi ki, Leonardonun ölümündən sonra əsər kəsilmiş və kənarlardan bir hissəsini itirmişdir. "Mona Liza"nın erkən kopyalarından bəzilərində subyektin iki tərəfində sütunlar görünsə də, orijinal əsərdə subyektin yanlarında yalnız sütun altlığının bir hissəsi görünür.
Lakin, hazırda Martin Kemp kimi bir çox incəsənət tədqiqatçıları "Mona Liza"nın heç vaxt kəsilmədiyini və bəzi kopyalarda görünən sütunların sonradan əsərin nüsxələrini yaradan rəssamlar tərəfindən əlavə edildiyini qeyd edirlər. Bu fikir 2004–2005-ci illərdə müxtəlif ölkələrdən olan 39 tədqiqatçının iştirakı ilə aparılmış araşdırma zamanı da təsdiqlənmiş və "Mona Liza"nın heç vaxt kəsilmədiyi ortaya çıxarılmışdır. Çərçivənin (hazırkı çərçivə 2004-cü ildə quraşdırılmışdır) altında panelin dörd tərəfində də "ehtiyat hissə" saxlanılmışdır. Ehtiyat hissə — rənglənmiş hissənin kənarlarında yerləşən çılpaq taxta hissədir. Bu hissənin kəsilmiş gesso və ya boyanın qalığı olmaması quruyaraq qalxmış gesso hissələri sübut edir.
İnfraqırmızı şüa tomoqrafiyası
2004-cü ildə Kanada Milli Elmi-Tədqiqat Sovetinin əməkdaşları əsərin üç ölçülü infraqırmızı şüa tomoqrafiyası həyata keçirmişdir. Əsər üzərində lakın duzlanması səbəbiylə detalların fərqləndirilməsi mümkün deyildir. İnfraqırmızı şüa tomoqrafiyasının nəticələri Fransa muzeylərinin "Tədqiqat və Bərpa Mərkəzi"nin işçisi Bruno Mottin tərəfindən modelin orta əsrlərdə qadınların adətən hamiləlik vaxtı və ya doğuşdan sonra istifadə etdikləri şəffaf örtükdən istifadə etməsini sübut etmək üçün istifadə olunmuşdur. Sandro Botiçelli tərəfindən çəkilmiş hamilə qadını təsvir edən və hazırda Londonun Viktoriya və Albert muzeyində saxlanan Smeralda Brandininin portretində (təxm. 1470–1475) də şəffaf örtük göstərilmişdir. Bundan əlavə tomoqrafiyanın nəticələri göstərmişdir ki, "Mona Liza"nın saçları heç də əvvəllər düşünüldüyü kimi açıq deyil, arxadan yığılaraq ehtimal ki, şinyon formada bərkidilmiş və örtüklə örtülmüşdür. XVI əsrdə açıq saç stili adətən subay gənc qızlar və ya fahişələr tərəfindən istifadə olunurdu. Buna görə də, açıq saç düşümü Lizanın evli qadın statusuna uyğun deyildi.
Tədqiqatçılar tomoqrafiyanın nəticələrini həm də istifadə edilmiş texnikanın detallarını müəyyənləşdirmək, həmçinin hazırkı şəraitdə saxlanacağı halda əsərin nə qədər ömrü qaldığını təxmin etmək üçün istifadə etmişlər. 2006-cı ildə "Mona Liza" infraqırmızı şüa tomoqrafiyası nəticəsində ətraflı tədqiq edilmiş və müəyyənləşdirilmişdir ki, Leonardo "Mona Liza"nı əvvəlcə şlyapa ilə və stula sıxılaraq oturmuş şəkildə təsvir etmiş, lakin sonradan dəyişikliklər etmişdir.
NGC 5199
NGC 5199, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
North American X-10
North American X-10, Bell X-9 Shrikedən sonra əldə edilən uçuş məlumatlarından sonra davam edən test proqramı. Proqramın məqsədi pilotsuz uçuş texnologiyası, müasir döyüş raketi köməkçisi proqramı və texnologiyasını inkişaf etdirməkdir.
Nazim Rza
Həyatı
Nazim Rza 1945-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçmüş, Bakı şəhər 1 saylı orta məktəbdə oxumuş, lakin həmin tədris ocağının hərbi-təmayüllü məktəbə çevrilməsi ilə bağlı təhsilini öncə 44, sonra 7 və 14 saylı məktəblərdə davam etdirmişdir. Orta məktəbdə oxuyarkən, eyni zamanda 1 saylı şəhər Musiqi məktəbində də təhsil almış və 1956-cı ildə fortepiano ixtisası üzrə kursu müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra istehsalatın müxtəlif sahələrində çalışmış, 1959-1964-cü illərdə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) mədəni-maarif fakültəsində təhsil almışdır. 1964-cü ildə Bakının Suraxanı bölgəsindəki S.Orconikidze adına Mədəniyyət Sarayında bədii rəhbər vəzifəsində çalışmış, elə həmin ilin axırlarından 1965-ci ilin sonuna kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. 1966-cı ildə Leninqrad Dövlət Teatr, Musiqi və Kinematoqrafiya İnstitutunun (hazırda Sankt-Peterburq İncəsənət Akademiyası adlanır) televiziya rejissorluğu fakültəsinə daxil olmuş və 1971-ci ildə həmin İnstitutu müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Diplom işi "İnsan Xəzəri xilas edir" televiziya filmi artıq Beynəlxalq və Ümumittifaq kinofestivallarında mükafat və xüsusi diplomlar almışdır. Televiziya sahəsində ilk işinə dublyaj şöbəsində başlamış, eyni zamanda musiqi, kinoproqram, sənaye redaksiyaları ilə də əməkdaşlıq etmişdir. 1969-cu ildə təşkil olunmuş "Ekran" yaradıcılıq birliyində kinorejissor vəzifəsinə dəvət olunmuş və yaradıcılıq fəaliyyəti o vaxtdan bu birliklə sıx bağlı olmuşdur.
2000-ci ilin sonuna qədər 45-dən artıq sənədli film çəkmiş, 1978-1993-cü illərdə iqtisadi problemlərə həsr edilmiş 200-ə yaxın televiziya proqramının müəllifi, rejissoru və aparıcısı olmuşdur. Azərbaycan tarixi, xüsusilə də Bakı nefti və dünya neft tarixinin tədqiq edilib öyrənilməsi sahəsində geniş elmi araşdırmalar aparmışdır. Azərbaycan mətbuatında müntəzəm olaraq publisistik yazılarla çıxış edir. 1992-1997-ci illərdə Ə.Hüseynzadə adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin televiziya rejissorluğu fakültəsində "Rejissorluq və aktyorluq sənəti" fənni üzrə kurs rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. Eyni zamanda Azərbaycan televiziyasında müəllif filmlərinin yaradıcısıdır. 7 müstəqil filmi özündə birləşdirən və 12 seriyadan ibarət olan Azərbaycan elmi-publisistik kinoserialının müəllifi və quruluşçu rejissorudur.
1974-cü ildən Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının və 1991-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
Ailəlidir, bir övladı və bir nəvəsi var.
Filmoqrafiya
1. Azərbaycan vulkanları
3. Arxa da cəbhə idi... 12 filmdən ibarət film toplusu
4. Azərbaycan narı (film, 1978)
5. Atəşgah (film, 2001)
7. Akademik Validə Tutayuq (film, 2008)
8. Bakı-Çələkən (film, 1973)
9. Dağlıq Qarabağ (film, 1977)
10. Doğma ocağım mənim (film, 1984)
11. Dənizdə addımlayanlar (film, 2002)
12. Elmi mərkəz (film, 1975)
13. Elegiya (film, 2001)
14. Ermənilər: Riyakarlığın anatomiyası - kinodiologiya
I film - Forpost əməliyyatı
II film - Əsrin siyasi avantürası
15. Əsrlərin yadigarı (film, 1967)
16. Göylər sonsuz bir dənizdir (film, 1995)
I film - Leyla
II film - Züleyxa
III film - Səma qartalları
17. Həyat romansı (film, 1971)
18. Xəzər oğlu (film, 1971)
19. Xınalıq etüdləri (film, 1974)
20. İki sahil
21. İsmayıl bəy Qutqaşınli - (Qutqaşınli rolunda)
22. İnsan Xəzəri xilas edir (film, 1969)
23. İlk traktorçu haqqında hekayə (film, 1973)
24. İliç buxtası (film, 1974)
25. İş günündən sonra (film, 1983)
26. İki ömür (film, 2000)
27. Qeyri-adi dəniz (film, 1975)
28. Qədim Gəncə (film, 2003)
29. Qanun dəllalı - film - tamaşa
30. Mavi alovun üfüqləri - kinodiologiya (film, 1999)
I film - Şimal dənizi - odlu dənizdir
II film - Meridianlar qovuşanda
31. Muğan qəhrəmanı (film, 1973)
32. Mayılovlar ailəsi (film, 1977)
33. Mən Muğana vurğunam (film, 1986)
35. Mücadilə (film, 2006)
I film - İstiqlalın beşiyi
II film - Yüksələn bayraq
36. Nəhəngin ilk addımları (film, 1976)
37. Norveç eskizləri - kinodiologiya (film, 1997)
I film - Qədim və yeni yollar
II film - Sülh və tərəqqi naminə
38. Odlar yurdunun qızları (film, 1972)
39. Onlar Bakıda dost olublar (film, 1975)
40. Odlu məmləkət (film, 1998)
I film - Ərslərin əks-sədası
III film - Təlatümlü illər
IV film - İşğal
V film - Müharibə
41. Səmt küləyi (film, 1980)
43. Şamama (film, 1973)
45. Üç üstəgəl milyon (film, 1981)
46. Vaqif (film, 1968)
47. Vulkanla üz-üzə (film, 2001)
48. Yuva qurdum söz içində. Məmməd Alim (film, 2007)
49. 1915-ci il erməni saxtakarlığının başlanğıcı (film, 2009)
Qafqaz qaçaqları (Kafkasyalı)
Qafqaz qaçaqları — Əli Kafkasyalının Qafqaz qaçaqlarından bəhs edən romanı.
Müəllif romanı bolşevik çevrilişi ilə başlayan zülmün 100-cü ilində babası Məmməd Babanın, atası Aloy Hacının və bütün Qafqaz qaçaqlarının əziz xatirələrinə ithaf edib.
Professor kitabında yazıb: “Qəhrəmanların dastanları yazılmasa, xalq satqınların yalanlarını oxuyar”.
Məzmun
Oktyabr İnqilabının ardınca Qafqazda müxtəlif dəstələr meydana gəldi:
Türkiyəyə qaçıb, dövlətin verdiyi payı götürüb, geridə qalanları və keçmişi unudaraq orada yaşamaq üçün yaranan qaçaqlar.
Məcd Əsəd
Məcd Hafiz əl-Əsəd — Suriyanın keçmiş lideri Hafiz Əsədin ortancıl oğlu.
Həyatı
Məcd Əsəd 1966-cı ildə doğulub.
Qafqaz qaçaqları (Kafkasyalı)
Məzmun
Zülmə qarşı səbir olmaz deyib Bolşevik / Sovet zülmünə qarşı döyüşmək üçün yaranan qoçaqlar.
Məcd Əsəd
Həyatı
O, Suriyanın hazırkı lideri olan Bəşər Əsədin kiçik qardaşıdır. Suriyada elektrik mühəndisi olaraq çalışan Məcd Əsəd ağır baş ağrısı və zehni sağlamlıq problemləri ilə mübarizə aparırdı. 2009-cu ildə davam edən xəstəliklərinə görə 43 yaşında Dəməşqdə öldü. Suriyalı ərəb arvadı Ru'a Ayyoub (1976-cı il təvəllüdlü) ilə evlidir və övladı yoxdur.
Qafqaz qaçaqları (Kafkasyalı)
Məzmun
Qaçaqların qorxaqlığından, alçaqların xəyanətindən, qoçaqların isə qəhrəmanlıq və fədakarlığından danışan sənədli bir roman.
Məcd Əsəd
Ölümü
Məcd Əsəd 12 dekabr 2009-cu ildə, Şamda 43 yaşında çəkdiyi ruhi xəstəliklər səbəbindən vəfat etmişdir.