cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hüseyn Seyidzadə
Yaradıcılığı
H. Seyidzadə universal intellektə malik, işgüzar, zəhmətkeş bir istedad idi. Onun yaratdığı filmlər çox sınaqlardan çıxsa da ənənəvi qiymətdən, axından seçilən, sıçrayışlı, sərbəstliyə nümunə olan sənət inciləri idi. Sənətkarın ürəyindən vətəndaş müharibəsinin milli qəhrəmanı "Qatır Məmməd", "Dərviş Parisi partladır", Xan qızı Natəvan haqqında filmləri çəkib kino tariximizə bəxş etmək keçirdi. Hətta bu filmlərin çəkilişlərinə başlansa da, naməlum səbəblərdən yarıda saxlanılırdı və alınıb başqasına verilirdi. Özü deyirdi ki, "insan dünyaya ona görə gəlir ki, yaşasın, çalışsın, nəyinsə naminə mübarizə aparsın. Xoşbəxt olsun, amma mən anadan olandan taleyimlə əlbəyaxadayam…"
Hüseyn Seyidzadənin əmisi nəvəsi, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Katibliyinin rəisi – Prezidentin köməkçisi Dilarə Seyidzadə ustad sənətkarı sadə, xeyirxah, ürəyiaçıq bir insan kimi xatırlayır: ''Hüseyn Seyidzadə çox gözəl insan idi. Ad günlərdə, məclislərdə biz bir yerə toplaşırdıq, onun maraqlı söhbətlərinə qulaq asırdıq. O gələn kimi məclisdə ayrı bir mühit yaranırdı. Biz onunla dost idik. Həqiqətən aktyor seçiminə böyük önəm verirdi və ciddi yanaşırdı. Sözün əsl mənasında sənətkar idi. Ümumiyyətlə, Seyidzadələr ailəsi nəsilli-nəcabətli ailə olub. 19-cu yüzilliyin sonunda qədim Qəmərli kəndində yaşayıblar. Onların vaxtilə İrəvanda yaşadıqları ev indi uşaq bağçasıdır. Hüseyn müəllimin bacısı Həqiqət xanım Şərqdə ilk xanım ortoped-travmatoloqdur. O biri bacısı Zəhra xanım mühəndis idi. Qardaşları Həsən Seyidov Mərkəzi Komitədə kənd təsərrüfatı üzrə müavin, atam Bağır Seyidzadə görkəmli jurnalist, diplomat, nazir, İbrahim Seyidov təyyarə mühəndisi olub. Ümumiyyətlə, o nəslə "Qara seyidlər" deyirdilər. Bu da onların ağır seyid olmaları ilə əlaqədardır. Ancaq təəssüf ki, belə bir ailənin üzvü, həm də əsl sənətkar, ustad olan Hüseyn Seyidzadə çox böyük haqsızlıqlara, ədalətsizliklərə düçar oldu. Ürək ağrısı tapdı. Həm də təəssüf ki, ömrünün sonuna qədər tək-tənha yaşadı''.
O, həqiqətən də bütün qəlbi ilə sənətinə, xalqına bağlı idi. Belə olmasaydı, Rac Kapurun dəvətini qəbul edib Hindistana gedər, vəd edildiyi kimi, filmləri dünyaya çıxarılardı. O, bu təklifi qəbul etmir. Doğma vətənini, Azərbaycanını başqa ölkəyə dəyişmir. Burda qarşılaşdığı haqsızlıqlara, ədalətsizliklərə, maneələrə, ağrılara baxmayaraq. Millətinə, xalqına, vətəninə bağlı bir sənətkar kimi yaşayır və həyatını bu cür başa vurur.
Afrikanın beş böyükləri
Afrikanın beş böyükləri — Afrika qitəsinə xas böyük heyvanların ən təhlükəliləri.
Bu heyvanlar bir zamanlar çox qiymətli ovlar idi. İndi isə safarinin məqsədi onları tüfəng yerinə fotoaparatla tutmaq. Beş böyüklərdən kərgədan xaric heç birinin nəsili təhlükədə deyil (aslan və afrika fili savunmasızdır). Bu qrupdakı beş heyvan sırasıyla;
5-ci sırada bəzən suayqırı (Hippopotamos amphibius) da qeyd edilə bilər. Bu beş heyvanın rəsmi Cənub Afrika randında da vardır. Afrika pulunda quru kərgədanın rəsmi vardı.
Şatofor (Yuxarı Provans Alpları)
Şatofor (, Chastèufòrt) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. La-Mot-dyu-Ker kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04050.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 25 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 16 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 10 nəfər iqtisadi fəal, 6 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 62,5%, 1999-cu ildə bu 63,6%). 10 aktiv adamdan 8 nəfər (6 kişi və 2 qadın) çalışır, 2 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Domen (tarix)
Domen — feodalizm dövrünə aid anlayış.
Ümumi anlayış
Feodalın torpaqları iki hissəyə bölünürdü: domen-yəni ata mülkü, şəxsi mülkiyəti, və idarəsi altında olan ərazilər. Məsələn fransız krallarının özəl mülkləri İl de-Frans sayılırdı. Öz domenindən başqa, onun bütün ölkədə ərazisində bəzi ali hüquqları da vardı (hərbi komandanlıq, məhkəmə bannı və başqa). Müsəlman aləmində bunlara xass (hökmdarın öz torpaqları) torpaqlar deyilirdi, digər torpaqlar divan (dövlətin torpağı) adlanırdı.
Rusiyada buna (opriç) deyilirdi.
Turkana gölü
Turkana və Rudolf gölü — Keniya və Efiopiyanın ərazisinə daxil olan göl. Göl Efiyopiyanın cənubunda yerləşir.
Senecio trifidus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Turkana gölü
Tarixi
Göl ilk dəfə 1888 ildə macar səyahətçi qraf Samuel Teleki və Lyudvik fon Honsel tərəfinfən kəşf edilmişdir. Onlar gölə Avstriya şahzadəsi Rudolfun adını verirlər. 1970-ci ildə isə gölün adı yerli dildə Turkana adlandırılmışdır. Bununla belə bir çox xəritələrdə hələ də Rudolf olaraq göstərilir. Sahillərində çoxlu tarixi tapıntılar aşkarlanır.
Təbiəti
Göl özünün Timsahları ilə seçilir. Burada təqribi 12 000 baş timsah vardır. Hətta bəzi fərdlərin uzunluğu 5,5 m çatır.
Cənub adası
Cənub adası gölün ən iri adasıdır. Digər iki ada kimi çat üzərində mövcud vulkanların püskürməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir. Adada bir keçə krater vardır. Corc və Con Adamsın 1955-ci ildə ki, müşahidələri adanın digər yaxın bölgələrdən kəskin şəkildə kasıb olduğunu göstərir. Ayrı-ayrı ərazilərdə Boswellia sacralara rast gəlinir. Burada quş, yarasa və ilanlara rast gəlmək olar. Sahillərində timsah populyasiyası mövcuddur. Hazırda ada ərazisi Cənub adası Milli Parkına daxildir.
Arxeologiya və paleontropologiya
Bir necə milyon il öncə gölün ərazisi olduqca əlverişli olmuşdur. Göl indikindən daha çox sahəni əhatə edirdi. Sahillərində sahillərində Begemot, Zürafə, Fil, Donuz və Antilopkimi heyvanlar otlayırdı.
Sahillərində çoxlu sayda paleoantoloji tapıntılar aşkarlanmışdır. Şərq sahilində Koobi Fora və İlleret, şimalında Omo çayı, cənub-qərbində Lotaqan və Kanapoi düşərgələri vardır.
Burada tapılan ən məşhur tapıntı Riçard Likinin 1972-ci ildə aşkarladığı Homo habilis olmuşdur. Bu tapıntı KNM-ER 1470 adı ilə bilinir və yaşı 2 - 1,4 milyon olaraq qiymətləndirilir. . 1984 ildə Riçard Liki uşağın bütün skeletini aşkarlayır. Bu tapıntı Türkanalı oğlan olaraq Homo erectus və ya Homo ergaster növü kimi göstərilir. Yaşı 1,6 milyondur.
Lomekvi 3 arxeoloji düşərgəsində daş əlatlər tapılmışdır. Bu tapıntıların yaşı 3,3 milyon il olaraq qiymətləndirilir. Bu isə Efiofiya ərazisindəki Qona düşərhəsində aşkarlanan tapıntılardan 700 min il yaşlıdır.
İbtidai icma quruluşu
thumb|277x277px|[[Mağara rəsmi, Lasko, Fransa, təxminən 14 min il e. ə., Üst Paleolit]] İbtidai-icma quruluşu— ictimai-iqtisadi formasiya, bəşər cəmiyyətinin ilkin inkişaf mərhələsi, heç bir sinfi ziddiyyətlərin olmadığı yeganə quruluş.
Bəşər cəmiyyətinin ilkin inkişaf dövrü ibtidai icma quruluşu adlanır. İbtidai icma quruluşunun yaranması və inkişafı təbii-coğrafi şəraitlə və təbii ehtiyatların mövcudluğu ilə bağlı olmuşdur.
Ən qədim insanların qalıqlarına Şərqi Afrikada (Keniya va Tanzaniya ərazisində) daha çox təsadüf olunmuşdur.Bu qalıqlar ilk insanların 2–3 milyon il bundan əvvəl yaşadıqlarını göstərir.
İbtidai icma quruluşu əmək alətlərinin hazırlanma materialına və texnologiyasına uyğun olaraq üç mərhələyə (arxeoloji dövrləşmə) bölünür:
Daş dövrünün özü də üç mərhələyə ayrılır:
Daş dövrünün bu üç mərhələsindən sonra Eneolit (mis-daş) dövrü gəlir.Eneolit daş dövrünün sonu - metal əsrinin başlangıcı hesab edilən b.e.ə. VI-IV minillikləri əhatə edir.Eneolitin sonunda Tunc dövrünə keçidin əsası qoyulmuşdur.
Tunc dövrü də üç mərhələyə bölünür:
İbtidai icma dövrü mədəniyyəti
İbtidai cəmiyyətin tarixi amerikalı etnoqraf L.Q.Morqanın "Qədim cəmiyyət" adlı tədqiqatında öz əksini tapmışdır. Aparılan tədqiqatlar bir daha sübut edir ki, insan təkcə təbiətin tərkib hissəsi olmamış, o həm də incəsənət vasitəsilə özünü formalaşdırmış və kamilləşdirmişdir.Bunu sübut edən bir çox dəlillər mövcuddur.Xüsusilə, dünya arxeologiya elminin mütəxəssisləri bu haqda yetərincə misallar göstərmək iqtidarındadırlar.1836-cı ildə Şaffoda (Vyana departamenti) məşhur arxeoloq Eduard Larte tərəfindən xüsusi rəsmlərlə cizgilənmiş lövhəciklərin tapıntısı bu sahədə ən dəyərli nümunələrdəndir.O, həm də La Madlendə (Fransa) mamont təsvirini də tapmışdır.
Ən erkən mərhələdə incəsənətin səciyyəvi xüsusiyyəti sinkretizmdir (yunanca – synkretimos – birləşmə – müxtəlif baxışların əlaqəsi).Dünyanın bədii şəkildə dərk edilməsi "homo sapiens"-in (ağıllı insanın) formalaşmasına güclü təkan oldu. Arxeoloqların kəşfləri nəticəsində məlum olur ki, incəsənət əsərləri əmək alətlərinin hazırlanmasından çox sonra, təqribən milyon ildən sonra yaranmağa başlayıb. Paleolit, Mezolit və Neolit dövrü abidələri ibtidai insanların əsas diqqətinin, məhz nəyə yönəldiyini göstərir.Qaya üzərindəki cizgi və rəsmlər, daş, gil və ağacdan hazırlanmış heykəllər, qablar üzərindəki ovçuluq səhnələrinin təsvirləri insanların heyvanlar haqqındakı düşüncələrini sübut edir. Paleolit, Mezolit və Neolit dövrünün əsas təsvir obyekti vəhşi heyvanlardır. Sonuncu Paleolit dövrünə aid olan ilk təsviri sənət əsərləri Orinyak (Fransa) mədəniyyətinə aid edilir.Daş və sümükdən hazırlanan qadın fiqurlarına da məhz bu dövrdə təsadüf olunur. Bu cür "venera"lara Fransa, İtaliya, Avstriya, Çexiya, Rusiya və dünyanın digər regionlarında rast gəlmək olar. Bunlarla eyni vaxtda mamont, fil, at, maral kimi heyvanların ümumiləşdirilmiş – ifadəli təsvirlərinə də rast gəlirik. Xüsusilə, bu heyvanlara aiddir.Qaya rəsmləri və fiqurlar ibtidai insanların təfəkkür tərzini öyrənməyə imkan verir. Məsələn, ovçunun mənəvi qüvvələri təbiət qanunlarını dəf etməyə yönəldilir.Bundan ibtidai insanın bütün həyatı asılıdır.
Üst Paleolit rəngkarlığına mağara təsvirləri aid edilir.Ən qədim abidələr Qərbi Avropada tapılmışdır.1879-cu ildə ispan arxeoloqu M.Sautuola Altamır mağarasında (İspaniya) Paleolit dövrünün rəngkarlıq təsvirlərini kəşf etdi.1895-ci ildə Fransanın Lya Mut mağarasında ibtidai insanın çəkdiyi rəsmlər tapıldı.1901-ci ildə A.Breyl Fransada Vezera düzənliyində Le-Kombatel mağarasında mamont, bizon, maral, at, ayı təsvirlərini tapır. Burada təsvirlərin sayı 300-ə qədərdir, həmçinin insan təsvirləri də üstünlük təşkil edir. Həmin ildə arxeoloq Pestroni Le Kombateldən çox da aralı olmayan Fon de Qomda 40 vəhşi at, 23 mamont, 17 maral təsvirlərindən ibarət olan "rəsm qalereyasını" kəşf edir.Daş dövrünün palitrası çox kasıbdır, burada dörd əsas rəng – qara, ağ, qırmızı və sarı üstünlük təşkil edir.Ağ və qara rənglərdən nadir hallarda istifadə olunub.Eyni dövrləri ibtidai musiqiyə də aid etmək olar. Hərəkət, jest, mimika və səslər ibtidai musiqini yaradan əsas elementlər idi. Son Paleolitdə əldə edilən musiqi alətləri xüsusi maraq doğurur.Çernovitsk vilayətində Dnestrin sağ sahilində Moldova düşərgələrindəki qazıntılar zamanı arxeoloq A.P.Çernış Son Paleolitin ortasına aid olan mədəni təbəqədə şimal maralının buynuzundan hazırlanmış 21 sm uzunluğunda fleyta tapmışdır.İbtidai incəsənətin əsas sahəsini ornament təşkil edir. Paleolit dövründə o çox geniş tətbiq olunmuşdur. Hələ XIX əsrdə Mezin Paleolit düşərgəsində (Ukrayna) daş və sümük alətlər üzərində həndəsi ornamentlər aşkar etmişdir. Həndəsi naxışlar qolbaq və digər müxtəlif fiqurlar üzərində öz təcəssümünü tapmışdır.Bu cür ornamentlər əyri xətt və cizgilərdən ibarətdir.Abstrakt naxışlarla ibtidai rəssamlar təbiəti əks etdirmiş, onun surətini yaratmışlar.Bir çox tədqiqatçılar belə güman edirlər ki, Üst Paleolit incəsənəti təkcə sənətdən ibarət deyil, o həm də ibtidai insanların dini-magik görüşlərini əks etdirir.
həndəsi sxemlər vüsət tapır. Məsələn, Azərbaycan, Dağıstan, Orta və Mərkəzi Asiya dağlarında keçi profilləri üstünlük təşkil edir. İnsanlar petroqliflərin (petroqlif – yunan sözü olub, petros – daş, glirhe – kəsmə; qaya
təsvirləri.) yaradılmasına daha az səy göstərirlər.
İbtidai dövrün sonlarına yaxın memarlığın yeni-yeni növləri — qalalar yaranmağa başlayır. Bu cür tikililər kobud surətdə cilalanmış nəhəng daşlardan hazırlanır. Belələrinə Avropanın bir çox yerlərində və Qafqazda rast gəlmək olur.
Din
İbtidai mədəniyyətə aid əsas məqamlardan biri də dini təsəvvür və dünyagörüşdür. Bunlar əsasən animizm, magiya, fetişizm, totemizm, erotik ayinlər, dəfn ayinləridir. İbtidai mifik təsəvvürlər animizmdə (latınca anima — ruh) təcəssüm tapmışdır.Bu terminin elmi mahiyyət kəsb etməsi ingilis etnoloqu E.B.Teylorun (1832–1917) fundamental əsəri olan "İbtidai mədəniyyət" kitabından başlayır.Bu nəzəriyyənin əsas mahiyyətini bədəndən ayrılmış "ruh" ideyası təşkil edir.Əcdadlarımızdan bizə miras qalmış yuxugörmə və yuxuyozma, qarabasma (qallyüsinasiya), letargiya yuxusu və digər anlaşılmaz məqamlar animizmin əsas mövzusudur.
Dini təsəvvürlərin, mərasim və ənənələrin inkişaf prosesi məhz animizmdən başlamışdı.Ruhun təbiəti haqqında animistik təsəvvürlər ibtidai insanın ölümə, dəfnə ilkin münasibətlərinin müəyyənləşməsinə kömək etmişdir.Dinin ən qədim forması magiya (yunanca – megeia – sehrbazlıq hesab edilir.Bu forma qarğış və adətlər rituallarını, rəmzi fəaliyəti əks etdirir.Din tarixi problemləri arasında magiya hələ də tam aydın olmayan problemlərdəndir. Bir çox alimlər, o cümlədən ingilis dinşünas və etnoloqu Ceyms Frezer (1854–1941) magiyanı dinin sələfi hesab edirdi. İbtidai və qədim xalqların ayinlərini tədqiq edərək o, psixoloji təsəvvürlərdən irəli gələrək magik üsul və yolların təsnifatını tərtib etmişdi.Alman etnoloq və sosioloqu A.Firkandt (1867–1953) magiyaya dini təsəvvürlərin inkişaf mənbələrindən biri kimi yanaşır. Magiyanın növlərinin təsnifatı da mövcuddur: ziyankar, hərbi, cinsi (məhəbbət), sağlamlıq, qoruyucu, metereoloji və digər ikinci dərəcəli növlər Magiyanın bir çox növləri müasir dövrdə də tətbiq edilir.Magiyanın bir növü olan fetişizm (fransızca fetiche – talisman, amulet, idol) fövqəltəbii xüsusiyyətləri ilə dərk edilən qeyri-canlı əşyalara inam və etiqadı təmsil edir.Fetişlər — etiqad obyektləri – daş, ağac və s-dir. Onlar həm təbiət mənşəli, həm də insan tərəfindən yaradılmış ola bilər. Müasir dinlərdə də fetişizm geniş yayılmışdır: məsələn, xristianlarda ikonalara etiqad belələrindəndir.Etiqadın digər bir növü isə canlı və ağaclara olan sitayişdir ki, buna totemizm deyilir (Totem — şimali hindularda "əcdad, soy" deməkdir).Totemizmin irsi, fratrial (yunanca — qardaşlıq), qrup, cinsi və fərdi növləri vardır.Tədqiqatçıların əksəriyyətinin fikrincə, fratrilər daha qədim hesab edilir.Fratrilər (icmanın bir neçə qruplara bölünməsi) daha kiçik nəslin qruplara bölünməsini nəzərdə tutur.Totemdən bütün nəsil və onun hər bir üzvünün taleyi asılı idi.Müxtəlif sehrli hərəkətlər etməklə ondan
bütün nəslin dolanışığı üçün xahişlər olunur.Çox güman ki, məhz bir çox mağara təsvir və rəsmləri totemizmlə bağlı olmuşdur.Otuz min illik arxaik mədəniyyət itməmişdir.İbtidai əcdadlarımızın bizə miras olaraq adət-ənənələr, simvol və abidələr, stereotiplər qalmışdır.İbtidai inamlar bütün dünya xalqlarının dinlərində qorunub saxlanılmışdır.
İstinadlar
Eşqdir mehrabı uca göylərin Qədrini bilmədik sənin kimilərin Ağa beeee
Meqrel dili
Meqrel dili - Kartvel dillərindən biridir. Gürcüstanın qərbində yayılmışdır. 400 minə qədər daşıyıcısı vardır. İki dialektə bölünür: senak və samurzakan-zuqdid. Hallanma paradiqmində 9 hal mövcuddur. Nominativ quruluşlu dildir. Yazısız dildir. thumb|300px|Meqrel dilinin xəritəsi
Orta əsrlərin payızı
Orta Əsrlərin payızı ", Niderland yazıçısı Yohan Heyzinq tərəfindən qələmə alınan fəlsəfi və mədəni əsərdir. İlk dəfə 1919- cu ildə Hollandiyada nəşr edilmişdir. Əsər XIV-XV əsrdə Fransa və Hollandiyada mənəvi vəziyyəti təsvir edir. Müəllif orta əsr zehniyyətinin xüsusiyyətlərinə , cəmiyyətin sinif bölünməsi fikrinə və orta əsr məhəbbət imicinə xüsusi önəm verib.
Pentomino
300px|thumbnail
Stiven Keyz
Stiven Keyz — ABŞ milyarderi, "America Online" (AOL) nəhəng internet korporasiyasının yaradıcısı.
Həyatı
Stiven Keyz 21 avqust 1958-ci ildə Havay adalarının Honolulu şəhərində anadan olmuşdur.
1980-ci ildə Uiliams kollecini siyasi elmlər ixtisası üzrə bitirib.
İki il "Procter & Gamble" şirkətində brend menecer vəzifəsində çalışıb. 1982-ci ildən isə "Pizza Hut Inc."-də marketinq üzrə menecer kimi fəaliyyət göstərib.
1970-ci illərin sonlarında Keyz kompüter şəbəkələri ilə çox maraqlanırdı. O, 1983-cü ildə onlayn rejimində videooyunları təklif edən şirkətə işə düzəlir. Şirkətin oyun kompüterinə qoşulmaq modemin köməyi ilə mümkün idi. O zaman "Atari" oyunları xüsusilə məşhur idi. Stiven Keyz 1985-ci ildə şirkətin bir neçə əməkdaşı ilə birləşərək gələcəkdə "America Online" (AOL) adlandırılacaq "Quantum Computer Services" şirkətinin əsasını qoyur. Keyz özünün fərqli interaktiv onlayn əlaqə ideyasına möhkəm inanırdı və onu həyata keçirməkdə fövqəladə inadlı idi. Keyz interaktiv rejimdə informasiyanı müştərilərinə təqdim etdi:
1985-ci ildə "Commodore" firması ilə əməkdaşlıq haqqında əldə olunan razılaşma nəticə etibarilə şirkət üçün dönüş nöqtəsi rolunu oynadı. "Commodore 64" o zaman ən məşhur fərdi kompüter idi. Bu razılaşmaya görə, "Commodore"in bütün kompüter və modemləri "AOL" şəbəkəsinə qoşulmalı idi. Keçən 5 il ərzində məşhur "Apple", "Tandy", "IBM" şirkətləri də "Quantum Computer Services"in partnyoru kimi çıxış etdi. Şirkət daha sonra "Capital Cities/ABC", "Viacom", "Bertelsmann", "Hachette", "Compaq", "American Express and Time Warner" kimi telekommunikasiya və texnologiya şirkətləri ilə strateji ittifaqa daxil oldu.
AOL
thumbnail|Stiven Keyz 1991-ci ildən etibarən "Quantum Computer Services" şirkətinin adı dəyişdirilərək "America Online" (AOL) oldu. Keyz, istehlakçıların daim dəyişən ehtiyaclarını həssaslıqla izləyirdi və öz unikal rəhbərliyi ilə "AOL"-u yeni vebtop-mühitin inkişaf tendensiyalarına uyğunlaşdırmaq qabiliyyəti sayəsində korporasiyaya böyük şöhrət qazandırdı. Nəticədə, "AOL" dünyada milyonlarla abunəçi birləşdirən onlayn xidmətlərin ən böyük ticarət provayderinə çevrildi.
"AOL"-un təqdim etdiyi interaktiv əlaqə vasitəsilə istifadəçilər müxtəlif informasiyaları mübadilə və manipulyasiya edə, eyni zamanda hər kəs maraqlandığı informasiyanı seçə bilərlər. "AOL" müştərisi birja məlumatlarına baxa, aviabiletləri sifariş edə, qəzetləri oxuya və ya şirkətin başqa müştəriləri ilə çat vasitəsilə ünsiyyət saxlaya bilər. "AOL"-u digərlərindən fərqləndirən əsasən istifadə üçün asan və sadə olmasıdır.
Korporasiya fəaliyyətə başladığı dövrdən etibarən durmadan inkişaf edirdi. Yeni layihələr və parlaq strategiya "AOL"-u beynəlxalq internet şirkətləri arasında lider mövqelərinə gətirib çıxardı.
Sözsüz ki, "AOL"-un ən böyük nailiyyəti Stiven Keyzin 2001-ci ildə (180 milyard dollar) media nəhəngi "Time Warner" şirkətini alması olur. Onların birləşməsi bütün iş dünyasını heyrətləndirdi. Bəzi analitiklər Keyzin bu addımını media sahəsində inhisarçılıq kimi dəyərləndirirdilər.
Lakin Stiven şirkətin gələcək fəaliyyəti ilə bu düşüncələrin yanlış olduğunu və onun məqsədinin yalnız biznes olduğunu sübut etdi. Maraqlıdır ki, kolleci bitirdikdən sonra Stiven Keyzi "Time Warner"də işə qəbul etməmişdilər. O, zarafatca bunu xatırlayaraq deyib ki, "sadəcə, qayıtdım və bu şirkəti aldım".
"AOL" ilə "Time Warner"lə birləşməsini "əsrin müqaviləsi" adlandırmışdılar. Bu anlaşma nəticəsində "Time Warner"dəki nəşriyyat, kino və televiziya şirkətləri kimi ənənəvi kütləvi informasiya vasitələri ilə “AOL” portalındakı internet media birləşmişdilər.
"AOL"-un müştərilərə təqdim etdiyi "dial-up" servisi vaxtilə çox populyar olsa da, sonradan genişzolaqlı internet birləşmələri onu tam sıxışdırıb çıxardı və korporasiya bazardakı mövqelərini itirməyə başladı. Xatırladaq ki, 2002-ci ildə "AOL"-un "dial-up" birləşməsi ilə bağlı 26 milyon müştərisi var idi.
Artıq ABŞ-nin iki media nəhəngi – "America Online" (AOL) ilə "Time Warner" korporasiyalarının yolları ayrılıb. 10 il ərzində birgə fəaliyyətdən sonra iki böyük korporasiya əməkdaşlığı sərfəli hesab etmədilər. Ayrılma ilə bağlı imzalanmış sövdələşmənin şərtlərinə görə, səsvermə hüququ olan səhmdarların hər biri "Time Warner"in 11 səhminə görə "AOL"-un bir səhmini alır.
Daha sonra "AOL" internet provayderi "The Huffington Post" onlayn nəşrini satın alıb. Sazişin qiyməti 315 milyon dollar təşkil edib. Aktivlər birləşdirildikdən sonra strukturda auditoriyası 270 milyon insandan ibarət "The Huffington Post Media Group" media qrupu yaradılıb. Bununla yanaşı, "AOL" korporasiyası "AİM" messenceri, "TechCrunch" texnobloqu və "Bebo" sosial şəbəkəsinə malikdir.
2005-ci il 1 noyabr tarixində Stiven Keyz korporasiyadan gedişi barədə açıqlama verib. O, öz açıqlamasında korporasiyadan gedişini yeni investisiya şirkəti "Revolution"a lazımi qədər vaxt ayıra bilməməsi ilə əlaqələndirib:
"America Online (AOL) artıq dünyada özünü təsdiqləmiş nüfuzlu bir korporasiyadır. Mən belə hesab edirəm ki, yeni şirkət üçün daha çox zaman ayırmağa ehtiyac var. Bu səbəbdən də onunla daha sıx məşğul olmaq istəyirəm".
Ailəsi
Atası hakim, anası isə müəllimə olub. İki dəfə ailə həyatı qurub, 5 övladı var.
Pentomino
Pentomino (yun πέντε(pente) - beş) — zəka və strategiya videooyunu.
Neftin sıxlığı
Nisbi sıxlıq
Nisbi sıxlıq – neftin təyin olunma temperaturunda kütləsinin standart temperaturda (tst) eyni həcmdə götürülmüş suyun kütləsinə olan nisbətidir. Standart temperatur kimi su və neft məhsulları üçün ABŞ-da və İngiltərədə tst=15,60C, digər ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda standart tst=+40C, təyin etmə temperaturu ttəy=200C qəbul olmuşdur. Nisbi sıxlıq ρ4 20 işarə olunur. Əksər neftlər və neft fraksiyaları üçün, xüsusən də böyük olmayan temperatur intervalında (0-500C-yə qədər) nisbətən az miqdarda bərk parafinlərə və aromatik karbohidrogenlərə malik neft fraksiyaları üçün sıxlığın temperaturdan asılılığı xətti xarakter daşıyır və aşağıdakı formul ilə ifadə olunur:
t1 – ölçmənin başlanğıc temperaturu, 0C;
Pentomino
Qaydaları
Pentomino hərəsi 5 (oyunun adı buradan yaranmışdır) kvadratdan ibarət 12 müxtəlif fiquru 6x10, 5x12, 4x15, 3x20 ölçülərə sahib düzbucaqlı platformaya tam olaraq dodurmaq prinsubi əsasında oynanılır. Bu oyun ilk dəfə Fransanın Qiqamik firması tərəfindən Fatamino adı altında satışa çıxarılmışdı. Oyunda 36.057 kombinasiya mövcuddur. 12 pentamino fiquru mövcuddur ki, onları da hərflərlə işarələyirlər: F, I, L, P, N, T, U, V, W, X, Y, Z.
Neftin sıxlığı
Nisbi sıxlıq
t2 - ölçmənin son temperaturu, 0C;
γ - t2 – t1=1 olduqda, 10C -ə dəyişən sıxlığa düzəliş;
Neft məhsulları üçün düzəliş qiymətləri
γ = 0,00093 – 0,00132 (ρ4 20 – 0,7)
formulu üzrə hesablanır. Karbohidrogenlərin nisbi sıxlığı aşağıdakı ardıcıllıq üzrə artır:
Aromatik karbohidrogenlər > naftenlər> olefinlər>alkanlar.
Əksər neftlərin sıxlıqları vahiddən kiçik olub. 0,80-0,9 q/sm3-a qədər olur. Yüksək özlülüklü qatranlı neftlər vahidə bərabər sıxlığa malik olur. Əksinə, qaz kondensatı yataqlarının nefti olduqca yüngüldürlər (ρ4 20=0,75-0,77 q/sm3). Sıxlığın qiymətinə çox faktorlar təsir edir. Onlardan əsasları: həll olmuş qazların və qatranların miqdarı, fraksiya, distillatlar üçün isə həm də kimyəvi intervallarında qaynayan maye karbohidrogenlər qarışığıdır. Neft fraksiyalarının qaynama temperatur hədləri artdıqca, onların sıxlıqları artır. Mayelərin sıxlıqları areometrlərin və piknometrlərin köməyi ilə təyin olunur. Qazın sıxlığı standart şəraitlərdə ρq(kq/nm3) aşağıdakı formul ilə hesablana bilər:
ρq= M/22,4
M – qazın molekulyar kütləsi, kq/kmol;
22,4 – standart şəraitlərdə 1 kmol qazın həcmi, nm3.
Qaz halında məhsullar üçün standart şərait kimi 0,101Mpa (760m.civ.st) təzyiq və 00C temperatur qəbul olunmuşdur.
Senecio trifurcatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yaman Candar
Həyatı
Anadolu Səlcuqluları arasındakı taxt mübarizəsinə qatılan Şəmsəddin Yaman Candar bəyə 1292-ci ildə Hülaki hökmdarı Keyxatu xan tərəfindən Əflani və ətraf bölgələri iqta olaraq verilmiş, bu tarix Candaroğlu bəyliyin in əsasının qoyulması olaraq qəbul edilmişdir. Bəyliyin qurucusu olan və ona adını verən Yaman Candar bəyin hansı türkmən boyuna mənsub olduğu bilinmir. Daşıdığı Candar ünvanı səbəbilə Səlcuqlu sarayında xidmət etdiyi anlaşılan Şəmsəddin Yaman Candar bəy, hakimiyyəti boyunca Hülakilər in tabeliyində qalmış, ancaq bəyliyin hüdudlarını genişləndirmədən 1309-cu ildə vəfat etmişdir. Yerinə isə oğlu Süleyman bəy keçmişdir.
Terminator: Qurtuluş (film, 2009)
Terminator: Qurtuluş — 2009-cu ildə Makci tərəfindən çəkilmiş ABŞ filmidir.
Pendir
thumb|Azərbaycanda ən yayğın pendir növü thumb|Parisdə pendir dükanı thumb|Pendir boşqabı Pendir — südün mayalanması ilə əldə olunan yüksək kalorili qida məhsuludur. Adətən ağ və açıq-sarı rəngdə, deşikli və ya deşiksiz olur.
Pendirin tərkibində zülal (25%-ə qədər), yağ (60%-ə qədər) və mineral maddələr (3,5 %-ə qədər) vardır. Pendirin tərkibində olan zülallar insan orqanizimində südə nisbətən daha yaxşı həzm olunurlar. Pendirdə olan ekstraktlar dəmirin həzminə və yaxşı iştahın yaranmasına şərait yaradır. Onun təşkilediciləri orqanizm tərəfindən tam həzm olunur. Pendirdə A, D, E, B1, B2, PP, C və başqa vitaminlər mövcuddurlar. Yağın tərkibindən asılı olaraq 100 q pendirdə enerji ehtiyatı 200-400 kkal arasındadır. Pendirə həm də südə olan elementlərin konsentratı kimi baxmaq olar: buraya zülallar, yağlar, mineral maddələr, kalsium, fosfor da daxildir.
Pendirin hazırlanmasında istifadə edilən südün tərkibi (qoyun, keçi, inək), istehsal prosesi (temperatur, ölçü), əlavə olunan dadvericilər, bakteriyalar, kiflər, sonrakı emalı (barlanma, duzda saxlama) və yetişmə vaxtından asılı olaraq dadına və kondinsesninə görə müxtəlif pendir növləri əldə edilir.
Balakənçay
Balakənçay (ბელაქნისწყალი) - Azərbaycanın Balakən rayonunda Qafqaz dağlarından başlayıb, Gürcüstanın Kaxeti vilayətində Qanıxçaya axan çay.
Yaxınlaşan fırtına (Kurbe)
"Yaxınlaşan fırtına" və ya "Tufanın qopması", — 1865-ci ildə fransız rəssamı Qüstav Kurbe tərəfindən yağlı boya texnikası ilə pezaj üslubunda çəkilmiş bir mənzərə tablosu. Tablonun ölşüləri 146,7 × 230,8 sm-dir. .Hyuston İncəsənət muzüyində sərgilənən bu əsəri muzeyə Kerolayn Viss Lou hədiyə etmişdir.
Şimali Makedoniya albanları
Şimali Makedoniyada albanlar ərazisində etnik, dil və din baxımından ən iri milli azlıqlardan biridir. 2002-ci il siyahıya alınmasına görə 2 022 547 nəfərlik Makedoniyanın 509 083 (25,2 %) nəfəri etnik albanlardan ibarətdir. Albanlar ölkənin əsasən kənd təsərrüfatı rayonları olan qərb, şimal-qərb rayonları və mərkəzi hissələrdə yayılmışlar. Üstəlik ölkənin iki iri şəhərinin mütləq əhalisini təşkil edirlər. Onlar Tetovo (ümumi əhalinin 70,3 %), Qostivar (66,7 %), Debar (58,1 %), Struqa (56,8 %), Kiçevo (54,5 %), Kumanovo (25,8 %) və Skopye (20,5 %) şəhərlərinin nir hissəsini təşkil edirlər.
Yaxınlaşan fırtına (Kurbe)
Süjeti
Tablo Qüstav Kurbenin ölçücə ən böyük peyzajı sayılır. Əsərin yuxarı sol küncündə qara bulud axını seyr edilməkdədir. Qopmaqda olan tufan palıd ağacının budaqlarını əyərək sanki qayalıq torpaqdan onu kıkündən qoparmağa hazırlaşır. Ola bilsin ki, tablonun mənzərəsi Fransanın Fontenblo meşəsindən seçilmişdir. Ön plandan sanki yumuşaq günəş şüaları dağ yamacını işıqlandırır.
Şimali Makedoniya albanları
Tarixi
thumb|Debar albanları (1863). 1467—1468-ci illərdə Osmanlı imperiyası dönəmində aparılan siyahıya alınmaya görə Makedoniya vilayəti ərazisində cəmi 84 alban təsərrüfatın olması qeyd edilirdi. Albanlar ill əvvəllər xristian olmuşlar. Ancaq Osmalı imperiyası islam dinin yayılması məqsədi ilə tədbirlər görmüşlər. Nəticədə albanlar islamı qəbul etmişlər. Burada hədəf Bosfordan Adriatik dənizi sahillərinə qədər olan ərazinin islamlaşdırılması olmuşdur. Alban əsilli Əbdürrəhman paşa albanların şərqə doğru genişlənməsini təşkil etmişdir. Nəticədə albanların yayılma ərazisi daha da genişlənmişdir. Ətrafda onlan qeyri albanlar asilimiyasiyaya uğrayaraq albanlaşmışlar. 1931-ci ildə Makedoniya ərazisində albanların sayı 70 000 minə çatmışdı. Dövlət sərhədinin müəyyənləşdirilməsindən sonra albanların Makedoniyaya miqrasiyası kəsilmişdir. Bununla belə doğum səviyyəsinin yüksək olması səbəbi ilə albanların sayında olan artım müşahidə edilmişdir. Hətta 2001-ci ildə ölkədə doğulan əhalinin 40 % albanların payına düşmüşdür. Ancaq atıq 2004-cü ildə döğulanların sayı 31,6 % enmişdir. . Bununla belə ölkədə doğulan albanların artım göstəricisi makedonları üstələyir. Bu isə gələcəkdə albanların istər say istərsə ümum ölkə göstəricisinə öz təsirini göstərəcəkdir.
Murad Mahmudov (neftçi alim)
Mahmudov Murad Nəbiyeviç — texnika elmləri doktoru, professor
Həyatı
Mahmudov Murad Nəbiyeviç 1930-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1954-1955-ci illərdə "Artyomneft" trestinin neft mədənlərində texnik, sahə rəisi işləmişdir. 1955-ci ildə "Neft yataqlarının işlənilməsi və istismarı" ixtisası üzrə AzSİ-nun qaz-neft-mədən fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1957-1970-ci illərdə AzNKİ-da elmi-tədqiqat sektorunun, problemli elmi tədqiqat işləri şöbəsinin rəhbəri, elmi işlər üzrə prorektor olub. 1961-ci ildə "Quyuların sementlənməsi prosesinə bəzi faktorların təsirinin tədqiqi" mövzusunda namizədlik, 1975-ci ildə isə "Quyuların sementlənməsinin bəzi hidravlik problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1970-1979-cu illərdə - Sumqayıt Ali texniki idarəsinin rektoru, "Mexanika" kafedrasının rəhbəri olub. 1979-1988-ci illərdə "Neftkimya-avtomat" elmi tədqiqat və layihə institutunun "Qazıma müəssisələri", "Riyazi informasiya təminatı" Avtomatik İdarəetmə Sistemləri (AİS) laboratoriyalarının rəhbəri işləmişdir. 1988-2000-ci illərdə ADNA-da "Neft və qaz quyularının qazılması" kafedrasının professoru, "İstehsalatın idarə edilməsinin iqtisadiyyatı və təşkilatı" kafedrasının rəhbəri, "Sənayenin Təşkilatçıları", "Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər" fakültələrinin dekanı, xalq təsərrüfatı işçilərinin hazırlanması, yenidən hazırlanması, ixtisaslarının artırılması üzrə mərkəzin rəhbəri, "Xarici iqtisadi əlaqələrin idarə edilməsi" laboratoriyasının elmi rəhbəri, SSRİ, Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin İBM (ABŞ) korporasiyası ilə birgə yaratdığı Biznes Mərkəzinin baş direktoru, ADNA-da "Neft emalı və neft-kimya sahələrində iqtisadiyyat və menecment" kafedrasının professoru olmuşdur. 2002-2003-cü illərdə Rostov Dövlət İqtisad Universitetinin Dağıstan filialının rektoru işləmişdir. 2003-cü ildən bu günə qədər ADNA-da xarici iqtisadi əlaqələr problem laboratoriyasının elmi rəhbəri və eyni zamanda DənizneftqazDETLİ-da baş elmi işçidir.
Elmi fəaliyyəti
Mahmudov M.N. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir.
Elmi tədqiqatların sahəsi: quyuların bərkidilməsi və sementlənməsi məsələləri; qazımada hidromexanika; beynəlxalq iqtisadi münasibətlər və menecment; idarəetmə sistemlərinin avtomatlaşdırılması; riyazi və informasiya təminatı. Mahmudov M.N. 400-dən artıq elmi məqalənin, 12 monoqrafiyanın, bir sıra metodik vəsait və rəhbərliklərin müəllifidir. İxtiralara görə müəlliflik şahədətnamələri alıb. 12 elmlər namizədi hazırlayıb.
Mahmudov M.N. Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının akademikidir.
"Azərbaycanın əməkdar müəllimi" fəxri adına layiq görülüb.
Mədə
Mədə  həzm kanalının ən geniş hissəsini təşkil edir.
Ümumi məlumat
thumb|İnsanın mədəsi
Yaşlı adamlarda uzunluğu 21–25 sm, diametri ən geniş hissəsində 12–14 sm və tutumu 3 litrdir, bəzi hallarda yemək adətindən asılı olaraq 5–10 litrə çatır. Mədənin forması çox müxtəlifdir. Daha doğrusu, onun forması içərisindəki qida maddələrinin miqdarından asılıdır. Boş olduqda bağırsaq şəklini alır, əksər hallarda retortaya, ya armuda bənzəyir. İnsan ölən zaman mədə hansı həzm formasında olarsa elə də qalır. Mədə divarı üç qatdan: xarici birləşdirici toxumadan(epitel qatından), əzələli və daxili selikli qişadan ibarətdir. Selikli qişada çoxlu vəzlər yerləşir və onlar mədə şirəsi ifraz edir. Mədədə qidalı maddələrin parçalanması prosesi mədə şirəsinin təsiri altında davam edir. Həzm olunmaqda olan bir neçə saat şirənin təsirinə məruz qalır. Sonra qida nazik bağırsağın onikibarmaq bağırsaq hissəsinə keçir.
Həzm kanalının ən genişlənmiş torbayabənzər hissəsi olub, həcmi 1,5 – 3 litrə bərabərdir. Mədə qarın boşluğunun sol tərəfində diafraqmanın altında yerləşir.
Həzmin gedişi mədədə 3 – 10 saat davam edir. Mədənin divarı 3 qatdan – xaricdə birləşdirici toxumadan, ortada əzələ toxumasından və daxildə selikli qişadan qurulmuşdur.
Mədənin yuxarıda kiçik girəcəyi, aşağıda böyük əyriliyi və çıxacaq hissəsi var.
Qida borusunun mədəyə açılan hissəsinə onun girəcəyi, onikibarmaq bağırsağa keçən hissəsinə çıxacağı deyilir. Mədə şirəsinin tərkibində fermentlər, xlorid turşusu, seliyəbənzər maddələr vardır. Mədə divarının yığılması sayəsində qida mədə şirəsi ilə daha yaxşı qarışır, bu isə onun həzm olunmasını asanlaşdırır.
Mədədə selik ifraz edən əlavə hüceyrələr də vardır. Selik mədənin divarını pepsin fermentinin və xlorid turşusunun dağıdıcı təsirindən qoruyur. Mədənin onikibarmaq bağırsağa açılan hissəsində olan sfinktor açılaraq yarım qarışdırılmış qida möhtəviyyatı-nı hissə-hissə bağırsağa ötürür.
Mədədə həzm mədə şirəsinin təsiri altında gedir. Sutkada 2 litr mədə şirəsi ifraz olunur. Əvvəlcə mədə divarının hərəkəti sayəsində qida qarışır və həll olunur. Zülallar pep-sin fermentinin təsirindən albumoz və peptonlara qədər parçalanır, ximozin süd zülalları-nı çürüdür və süd yağlarını emulsiya halına salır. Mədə şirəsində karbohidratları parçalayan fermentlər olmur, lakin ağız boşluğundan daxil olan qidanın içində olan tüpürcək fermentinin hesabına sulukarbonların parçalanması müəyyən müddət, yəni xlorid turşusu ilə qarışana qədər davam edir. Mədə mühiti turş mühitdir. Ağız boşluğu-nun mühiti zəif qələvidir. Sulukarbonlar qələvi, zülallar turş mühitdə fermentlərin təsirilə parçalanır. Mədə şirəsinin əmələ gəlməsi və ifrazı sinir və humoral yolla baş verir.
Mədə şirəsi ifrazının sinir tənzimi. Mədə şirəsi də ağız suyu kimi reflektor yolla ifraz olunur. Bunu qida borusu boyun nahiyəsində kəsilib xaricə çıxarılmış və boynun dərisinə tikilmiş it üzərində öyrənmək olar. İti bu cür qidalandırdıqda qida mədəyə düş-mək əvəzinə boyun nahiyəsindəki kəsikdən xaricə tökülür və belə qidalanma yalançı qidalanma adlanır. Yalançı qidalandırma təcrübəsi təmiz mədə şirəsi almağa imkan verir. Bu məşhur təcrübə mədə şirəsi ifrazının reflektor təbiətli olmasını sübut edir.
Mədə şirəsi ifrazının humoral tənzimi. Şərti və şərtsiz reflekslərə yanaşı mədənin selikli qişasında əmələ gələn bioloji fəal maddələr, qida maddələri və onların parçalanma məhsulları, bişmiş ət, balıq, tərəvəz suyunda olan hazır bioloji fəal maddələr də şirə ifra-zına səbəb olur. Reflektor mədə şirəsi ifrazı isə ancaq iki saat davam edir.
Mədə şirəsinin ifrazı 3 fazaya ayrılır: birinci, beyin fazası, yəni mürəkkəb şərtsiz və şərti reflekslərin, məsələn, ağız boşluğunda udlaqda, qırtlaqda olan reseptorların, həmçi-nin görmə, eşitmə, qoxu analizatorları reseptorlarının qıcıqlanması vasitəsilə başlayır. İkinci, mədə fazası adlanır və sinir-humoral yolla baş verir. Mədəyə daxil olan qida mədənin selikli qişasında olan reseptorların mexaniki və kimyəvi yolla qıcıqlanması nəti-cəsində yaranan qastrin hormonu qana keçir, mədə divarının hərəkətinə və şirə ifrazına səbəb olur. Üçüncü, bağırsaq fazası xlorid turşusunun təsirilə bağırsağın selikli qişa-sından qana ifraz olunan bioloji fəal maddələrin hesabına baş verir. Həmçinin ət və balıq bulyonları, tərəvəz məhsulları mədə-bağırsaq reseptorlarını qıcıqlandırıb şirə ifrazına səbəb olur. Mədədən qana az miqdarda qlükoza, su, həll olmuş duzlar və bir sıra mad-dələr sorulur.
Mədədə horra halına salınmış qida nazik bağırsağın başlanğıc şöbəsi olan onikibar-maq bağırsağa hissə-hissə daxil olur.
Mədə divarının quruluşu
Mədənin divarı bir neçə qişadan təşkil olunmuşdur.
Selikli qişa və selikaltı qat
Mədənin selikli qişası — çəhrayı rəngdə olur. boş mədənin selikli qişasında çoxlu büküşlər — vardır; bunlardan mədə girəcəyi və çıxacağı hissələrində onlar şüa; əyrilik nahiyəsindəkilər boylama və başqa nahiyələrdəkilər isə qeyri-müntəzəm istiqamətdə olur. Mədə ilə onikibarmaq bağırsaq arasında selikli qişa dairəvi bir büküş təşkil edir; bu büküş əzələ qişasından əmələ gəlmiş mədə çıxacağını büzən əzələyə — uyğundur və mədə çıxacağı qapağı —  adlanır. Kiçik əyrilik boyu gedən boylama büküşlər mədə yolu adlanan boylama bir şırım əmələ gətirir. Mədə boş olduğu zaman büküşlərin miqdarı artır, dolu və ya genəlmiş halad onların miqdarı azalır. Bu büküşlərdən başqa selikli qişada mədə meydançaları — adlanan hündürlüklər vardır. Bunların da üzərində zərrəbin ilə çuxurcuqlar — gırmək olur. Bu çuxurcuqlara mədə vəzilərinin axacaqları açılır. Selikli qişa birqatlı silindrəbənzər epitel təbəqədən, əsas zardan və əzələ səfhəsindən ibarətdir. Bu qişada mədə şirəsi ifraz edən borulu vəzilər vardır; bunlar iki qrupa bölünür: 1) xüsusi mədə vəziləri —  və 2) mədə çıxacağı vəziləri —. Mədə şirəsinin tərkibində olan duz turşusunu xüsusi mədə vəziləri ifraz edir. Bu vəzilərdən başqa mədənin selikli qişasında limfa follikulları — vardır.
Selikaltı qat — mədədə yaxşı inkişaf etmişdir; ona görə selikli qişa mütəhərrikdir və yuxarıda göstərilən büküşləri əmələ gətirirlər.
Yaş və fərdi xüsusiyyətləri
Həzim kanalını ən gen hissəsini təşkil edir. Yaşlı insanda mədənin tutmu orta hesabla 3-litirdir. Mədənin forma və ölçüsü onun nə dərəcədə dolu olmasından asılıdır. Yaşlı insanda sutka ərzində 2–2,5 litir mədə şirəsi ifrazat olunur. Bu şirə rəngsiz, qoxusuz və turş reaksiyadır. Mədə şirəsi 99,4% sudan, 0,6% quru qalıqlardan ibarətdir. Nazik bağırsaqın uzunluqu 2,2–4,4 metrə bərabərdir.
Nazik bağırsaqın 3-şöbəsi var. 1)Onikibarmaq bağırsaq, 2)Acı bağırsaq, 3)Qalça bağırsaq..
Vaskulyarizasiyası və innervasiyası
Mədə qarın kötüyünün hər üç şaxəsindən arterial qan alır:
Əjdər Sultanov
Əjdər Əliabbas oğlu Sultanov (8 dekabr 1909 — 10 yanvar 1962) — Azərbaycan-sovet teatr aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1949).
Həyatı
Əjdər Sultanov 1909-cu ilin dekabrın 8-də Bakıda doğulub. Bakı Teatr Texnikumunu bitirərək (1925-1928) 1926-cı ildən aktyoru olduğu Bakı Türk İşçi Teatrında işləməyə davam edib. O, İşçi və Gəncə teatrlarında "Əjdər", "Əjdər Sultan" imzaları ilə də çıxışlar edib.
Bakı Türk İşçi Teatrı 1932-ci il yanvar ayının 4-də və 5-də Gəncə şəhərinə köçürüləndə Əjdər Sultanov da kollektivlə gedib. Teatrın hazır repertuarındakı və təzə hazırlanan tamaşalarda çıxış edib. Kollektivin nəzdində "Uşaq və Gənclər Teatrı" bölməsi yaradılıb və Əjdər Sultanov burada rejissorluqla məşğul olmağa başlayıb.
1937-ci ilin sonlarında Gəncədən Bakıya qayıdan Əjdər Sultanov az müddət Opera və Balet Teatrında işləyib. 1939-cu ildə isə Milli Dram Teatrının aktyor truppasına qəbul olunub. Bu səhnədə Cəfər Cabbarlının "Od gəlini" (Qorxmaz), "Aydın" (Surxay), "Almaz" (Balarza və Hacı Əhməd), "Dönüş" (Qüdrət Arslan), Süleyman Rüstəmin "Qaçaq Nəbi" (Vəli, Təhmas bəy və Mehdi), Səməd Vurğunun "Xanlar" (Mamuliya), "İnsan" (Şahbaz), "Xosrov və Şirin" (Şapur və Xosrov), Ənvər Məmmədxanlının "Şərqin səhəri" (Bəhruz), Süleyman Sani Axundovun "Eşq və intiqam" (Çingiz), Məmməd Səid Ordubadinin "Dumanlı Təbriz" (Bağır xan), Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan" (Dərviş), Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Pəri cadu" (Qurban), İlyas Əfəndiyevin "Bahar suları" (Zəfər), "Atayevlər ailəsi" (Xosrov Atayev), Mehdi Hüseynin "Nizami" (Munis), Mirzə İbrahimovun "Məhəbbət" (Kərim) pyeslərinin tamaşalarında uğurlu rollar oynayıb.
Əjdər Sultanov səhnə plastikası, texniki hərəkətləri obrazın psixoloji göstəriciləri ilə ahəngdar cazibədarlıqla birləşdirməsi, rəqslə sözün (geniş mənada hərəkətlə sözün, məsələn, "Rəqs müəllimində" Aldemaro rolu) vəhdəti baxımından örnək olub. Yaradıcılıq imkanlarının estetik xüsusiyyətləri baxımından realist aktyor məktəbi ənənələrinə daha uyğun idi.
Leykoz
Leykoz, leykemiya və ya ağ qan xəstəliyi — sümük iliyi xəstəliyi olub, qan hüceyrələrinin, əsasən ağ qan hüceyrələrinin çoxalması ilə nəticələnən qan xərçəngi xəstəliyi. Qanın tərkibində sağlam leykositlərin, eritrositlərin və trombositlərin kəskin azalması baş verir. Bu bəla xalq arasında "ağ qan qırmızı qanı yeyir" ifadəsi ilə məşhurdur.
Simurq M TV
"Simurq M TV — Mərkəzi Tovuz şəhərində olan televiziya kanalı.
Leykoz
Uşaq yaşlarında xərçəng xəstəliyinə tutulanların 35%-i leykoz xəstələridir. Leykozlarda onların formasından asılı olaraq, qanyaradıcı üzvlər, ilk növbədə, sümük iliyi, qaraciyər, dalaq, limfatik düyünlər və başqa üzvlərdəki letikulo-endoteli toxuması zədələnir. Xəstəlik zamanı qırmızı qanın törənməsi də pozulur, ona görə leykozun təxminən bütün formalarında bu və ya başqa dərəcədə anemiyaya rast gəlmək olar. Həmçinin qandakı eritrositlərin orqanizmdə yaranması zamanı və trombositlərdə zəifləmə nəticəsində qanı qatılaşdıran hüceyrələrdə azalma müşahidə olunur. Xəstəliyin kəskin dövründə qırmızı qan kürəciklərinin miqdarında azalma o dərəcəyə çatır ki, qanda ağarma baş verir. Qanda bu və ya başqa ağ qan elementlərinin üstünlüyündən asılı olaraq leykozlar limfoleykoza (limfatik elementlər), mieloleykoza (sümük iliyi elementləri) və retikulendotelioza (qanda ağ qan kürəciklərinin çoxluğu) ayrılır. Limfeleykozda çox vaxt bədxassəli qanazlığının əlamətləri görünür. Ağ qan kürəciklərinin həddən artıq çoxalması, xüsusən də yetişməmiş ağ qan kürəciklərinin üstünlüyü ilə müşahidə olunan leykozlar leykemiya –ağqanlılıq adlanır. Bu anormallıq zamanı 1 mm qanda 100-400 min ağ qan kürəciyi ola bilər: “Leykozda ağ qan elementlərində dəyişikliklər baş verdiyi üçün qanın tərkibi sabit qalmır”
Simurq M TV
Tarixçə
"Simurq M" Televiziyası yayıma 26 iyul 1995-ci ildə başlayıb. Telekanalın təsisçisi M.S.Süleymanovdur. 2002-ci ilə qədər kanal müəyyən səbəblərdən yayımda fasilələr edib. 2002-ci ilin may ayından etibarən "SM TV" fasiləsiz yayımı bərpa etdi. 2004-cü ilə kimi kanal yalnız Tovuz şəhərində yayımlanırdı. 2004-cü ilin sonunda Ağstafa rayonunun Köçəskər kəndində ötürücü stansiyasının inşasına, 2005-ci ildə isə həmin stansiyadan yayımlanmağa başladı. 2005-ci ildə Milli Televiziya və Radio Şurasından Gəncə bölgəsində yayım üçün xüsusi razılıq (lisenziya) alındı. Həmin il yayım gücünü 200Watt-dan 1000Watt-a çatdırdı. 2005-ci ildə Tovuz Şəhər Mərkəzi Stadionunda 60.000 tamaşaçı qarşısında 10 illiyini qeyd etdi. Televiziyanın yubileyində Aygün Kazımova, Namiq Qaraçuxurlu, Elnarə Xəlilova və başqa müğənnilər iştirak etdilər. Zaman keçdikcə televiziyada proqram departamenti yaradıldı, xəbərlər departamentinin strukturu dəyişdirildi. Kanalın Bakıda "SM Production" adlı səsyazma studiyası var. Həmin studiyada filmlər, sənədli filmlər, reklam çarxları Azərbaycan dilində səsləndirilir. 2007-ci ilin yanvar ayında İtaliyanın "Electronica" şirkəti tərəfindən Ağstafa rayonundakı ötürücü stansiyanın gücü 2500Watt-a çatdırıldı. 17 fevral 2007-ci ildə "SM TV"nin aparıcı redaktoru Günel Paşayeva "Internews" diplomunu aldı. 2007-ci ilin mart ayında isə kanalın xəbərlər departamentinin rəhbəri Leyla Mirzəyeva Jurnalist Qadınlar Assosiasiyası tərəfindən regionlarda İlin Jurnalisti Diplomu ilə təltif olundu. Həmin ilin mart ayında "SM TV"nin reportyoru Ülviyyə İsmayılova "CNN Türk"-ün dəstəyi ilə Qafqaz Media Mərkəzində jurnalistika ilə bağlı keçirilən müsabiqədə 1-ci olaraq CNN Türk kanalında 2 həftəlik təcrübə mübadiləsi keçmək üçün vəsiqə qazandı. "SM TV"nin həftəlik yayımının ümumi həcmi 130 saat təşkil edir. Yayım dairəsi Azərbaycanın Gəncə-Qazax, Gürcüstanın Borçalı bölgəsidir. Ümumi efir vaxtının 20 faizini ölkədə istehsal olunan proqramlar, 40 faizini xaricdə istehsal olunan proqramlar, 40 faizini şəxsi istehsal olan proqramlar təşkil edir. 2010-cu ildə isə telekanal Region TV İstehsalat Birliyinin tabeliyinə keçdikdən sonra fəaliyyəti dayandırılmış və yerinə Türkel TV (indiki ARB 24) keçmişdir.
Leykoz
Mieloleykoz zamanı isə qanda çoxlu miqdarda normoblastlar (eritrosit növü) və retikulositlər (cavan eritrosit) əmələ gəlir ki, bu da sümük iliyində baş verən qıcıqlanmanın göstəricisidir.
Bu günə qədər aparılan araşdırmalara baxmayaraq onkoloji xəstəlik olan leykoz-leykemiyanın yaranma səbəbləri tam məlum deyil. Ancaq xəstəliyin əmələ gəlməsində bəzi (leykoz virusu, infeksion-allergik, kimyəvi, radiasiya və genetik) nəzəriyyələr mövcuddur. Həmçinin ekoloji çirklənmə və atmosferə atılan tullantıların miqdarının çoxluğu belə ərazilərdə yaşayanlarda xəstəliyə yoluxma riskini artırır. Bunun nəticəsində orqanizmdə maddələr mübadiləsində, sinir və sindokrin sistemlərin funksional pozğunluğunda baş verən kəskin dəyişikliklər leykoz üçün xarakterik cəhətdir. Leykoz hər yaşda təsadüf olunur. Ən çox 2-5 yaş arasında olan uşaqlarda təsadüf olunur. 1 yaşdan aşağı, 10 yaşdan yuxarı insanda müalicəyə cavab azalır. I İntoksikasiya əlamətləri: II Anemik sindrom: III Hemorragik sindrom: Ümumiyyətlə, ilkin əlamətlər: Bu 3 triadadan sonra xəstəlik qan yaradan orqanlara metastaz verməyə başlayır. Limfatik düyünlər, dalaq, qaraciyər böyüməyə başlayır.
Müalicəsi
Xəstəliyin düzgün təyin edilməsi üçün ilk növbədə qanın müayinəsindən başlamaq lazımdır. Həmçinin xəstəliyin fəsadları dalaq, qara ciyər və limfa vəzilərinə təsir etdiyi üçün bu orqanlar da müayinədən keçirilməlidir. Xəstəliyin yaranma səbəbi haqqında dəqiq məlumat olmadığına görə əvvəlcədən profilaktik tədbirlər həyata keçirmək çətindir. Ancaq müalicə zamanı ayrı-ayrı simptomları aradan qaldırmaq və zəiflətmək üçün hormonal, vitamin, antibiotik, qanköçürmə və damar daraldıcı preparatlardan istifadə edilir. Kəskin və xroniki leykozlarda xəstəliyin fəsadlarının aradan qaldırılması üçün hormonal müalicənin əhəmiyyəti böyükdür. Bu müalicə üsulu əsasən uşaq və yeniyetmələrə yaxşı təsir göstərir.
Ayrıca xəstələrin və ailələrin xəstəlik haqqında məlumatlandırılması, leykozun ümidsiz yox, tərsinə yaxşı müalicə və mənəvi dəstək ilə leykozlu xəstələrdə 85%-ə qədər tam müalicənin aşkar olunduğunu bildirmək müalicənin 2. əsas mərhələsidir.
Müalicənin əsasları və ilk müalicə
Çox yüksək dozada ən az 6 ədəd olan bir-birindən fərqli dərman ağızdan və damardan xəstəyə verilir. Burada əsas məqsəd blast adı verilən bədxassəli hüceyrələrin məhv edilməsidir. Ancaq bu kimyəvi terapiya dərmanları yalnızca bədxassəli hüceyrələri deyil, faydalı hüceyrələri də məhv edir. Buna görə də uşaqların saçı tökülür, ağızlarında, bağırsaqlarında yaralar əmələ gəlir, halsızlaşırlar, immun sistemləri zəifləyir. İmmun sistemləri zəiflədiyi üçün ətrafda olan insanlardan, havadan, sudan, tozdan, mikropdan tezliklə başqa viruslara yoluxa bilərlər. Bunlardan qorunmaq üçün xəstələr qoruyucu masqalar taxırlar.
Müalicə metodları
Leykoz xəstəliyinin müalicəsindəki əsas prinsip blast adlı bədxassəli hüceyrələrin çoxalmasının qarşısını almaq, məhv etmək və normal qan hüceyrələrinin yaranmasını təmin etməkdir. Bədxassəli blast hüceyrələr çox sürətlə çoxalırlar. Bunlar yetkinlik və çoxalma zamanlarına görə müxtəlif mərhələlərə bölünürlər:
1. Mitoz
2. G mərhələsi
3. S mərhələsi
Müalicədə məqsəd bir-birindən fərli dərmanların bir proqramda uzun müddət istifadə olunaraq bütün blast hüceyrələrin məhv edilməsidir.Təqribən 3 il davam edən müalicədə 4 mərhələ yer alır:
1. Yükləmə müalicəsi
Bir birindən fərqli 5-6 cür dərman eyni vaxtda verilir. Məqsəd bədxassəli hüceyrələrin sürətlə 2 ay içində öldürülməsidir.