cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dəlisov məhəbbət (film, 1992)
Deewana (Devnagari: दीवाना, mənası: Dəlisov məhəbbət) 1992-ci ildə istehsal olunan Bollivud filmidir. Filmin rejissoru Rac Kanvardır. Filmə Quddu Danoa və Lalit Kapur prodüserlik etmişdir. Baş rollarda Rişi Kapur, Şahrux Xan və mərhum aktrisa Divya Bharti yer almışdır. Bu film həmçinin Şahrux Xanın ilk rol aldığı filmdir. Şahrux Xan bu filmə görə "Ən yaxşı debüt" mükafatını almışdır.
Kürəkən Mehmed Paşa
Əslən boşnak olub, III Mehmed dönəmi sədrəzəmlərindən İbrahim Paşanın qardaşıdır. Əndərunda yetişərək Şəhrizor bəylərbəyliyi ilə saraydan ayrılmışdır. Bir müddət sonra vəzifədən alınaraq İstanbula çağırılmış, 1581-ci ildə Şahzadə Mehmedin qızı Hümaşah Sultanla nigahlanmışdır. Bi nigahdan bir oğlu dünyaya gəlmişdir.
Dəlisov məhəbbət (film, 1992)
Resepsiyon
Deewana 1992-ci ilin ən yüksək gəlir gətirən ikinci filmi oldu. Film Hindistanda kassalardan ₹ 140 milyon məbləğində gəlir gətirmişdir və Box Office Hindistan tərəfindən 'Hit' elan olundu.
Musiqi
Musiqilərin müəllifi Nadim-Şirəvan cütlüyüdür. Onlar bu filmlə üçüncü dəfə olaraq Filmfare mükafatına layiq görülüblər. Bu filmin müsiqiləri ictimaiyyət və tənqidçilər tərəfindən daha çox bəyənildi. Şahrux Xanın bu filmdə və karyerasındakı debüt musiqisi "Koi Na Koi Chahiye" treki olmuşdur.
Xarici keçidlər
Filmi izlə (azərbaycan dilində) Dəlisov məhəbbət IMDB səhifəsi
Radio Saxalin
Radio Saxalin — İlk Saxalin radiosu olub "Saxalin" Dövlət Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinə aiddir.
Tarixi
1946-cı ildə sınaq yayımına başladı.1960-cı ildə Yuzhno-Saxal telekanalının açılışı başladı. 1989-cu ildə video istehsalında videonun tətbiqi başladı. 1992-ci ildə Televiziya və Radio Yayımları Komitəsi Sakhalin Dövlət Teleradio Şirkətinə dəyişdirildi. 2004-cü ildə Ümumrusiya Dövlət Televiziya və Radio Yayım Şirkətinin filialına çevrildi.
Yayım vaxtları
Həftə içi "Rusiya" telekanalında: 11:25 14:25 17:00 (Cümə günü isisna olaraq) 20:45
Həftəsonları
Şənbə günləri - 8:40 ; 11:20 ; Bazar günləri - 8:40 (həftənin hadisələri)
Aleksandr Hemon
Aleksandr Hemon — Bosniya əsilli Amerika yazıçısı, publisist. Əsərlərini ingilis dilində yazır.
Tərcümeyi-hal
Atası yarı ukraynalı (yazıçı babası Birinci Dünya Müharibəsi dövründə Qərbi Ukraynadan Bosniyaya gəlmişdir), anası bosniyalı serbdir. Sarayevo Universitetini bitirib, 1990-cı ildən çap olunmağa başladı. 1992- ci ildə Çikaqoya turist olaraq gəldi, Bosniya müharibəsi başladıqdan sonra ABŞ-də qalmaq qərarına gəldi. İngilis dilini demək olar ki bilmirdi. Bir neçə peşə dəyişdirdi, sonra isə ingilis dilində yazmağa başladı. İngilis dilində ilk nəşri 1995-ci ildə baş tutdu. New York Times, New Yorker, Esquire, Paris Review, Granta və s. qəzetlərdə dərc edilmişdir. Sarayevonun BH Dani (Bosniya və Herseqovina günləri, Bosniya dilində-az) jurnalının köşə yazarıdır. Hazırda Çikaqoda yaşayır.
Bir neçə amerika ədəbi mükafatının qalibidir. Hemonun kitabları əsas Avropa dillərinə tərcümə edilmişdir.
Atabəy Cahangirov
Atabəy Şahmur oğlu Cahangirov — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Saatlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1991–1992), Saatlı Rayon Sovetinin sədri (1991), Azərbaycan Kommunist Partiyası Saatlı Rayon Komitəsinin birinci katibi (1987–1991).
Həyatı
Atabəy Şahmur oğlu Cahangirov 7 iyul 1951-ci ildə Saatlı rayonunun Novruzlu kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmiş, əmək fəaliyyətinə 1970-ci ildə Nəriman Nərimanov adına kolxozda aqronom kimi başlamışdır. Bu vəzifədə 1975-ci ilə qədər işləmiş, eyni zamanda kolxozun ilk komsomol təşkilatının katibi olmuşdur. Azərbaycan LKGİ Saatlı Rayon Komitəsinin ikinci, sonra isə birinci katibi vəzifələrinə seçilmişdir.
Atabəy Cahangirov 1975–1981-ci illərdə Azərbaycan LKGİ Saatlı Rayon Komitəsində işləmişdir. 1981–1987-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Saatlı Rayon Komitəsinin katibi olmuş, 1987-ci ildə həmin komitənin birinci katibi seçilmişdir. Saatlı Rayon Sovetinin sədri olmuş, Saatlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır. 28 iyul 1992-ci ildə vəzifəsindən azad edilmişdir.
Atabəy Cahangirov Azərbaycan Ali Sovetinin XII çağırış deputatı seçilmiş, Ekologiya və təbii ehtiyatlardan istifadə olunmasına nəzarət komissiyasının, sonra isə Milli siyasət və millətlərarası münasibət məsələləri komissiyasının üzvü olmuşdur.
Atabəy Cahangirov 5 fevral 2022-ci ildə vəfat etmişdir. Kardioloq Tofiq Cahangirovun qardaşı idi.
Qarabağ (Əfqanıstan)
Qarabağ — Əfqanıstanın mərkəzi Kabil şəhərindən 50 km şimalda, Bəgrami aviabazasının 20 km cənub şərqdə yerləşən rayon.
Əhalisi
Rayon ərazisində 15.000 nəfər əhali yaşayır. 2002-ci ilin statistikasına əsasən əhalinin 60 %-i taciklərdən və 40 % isə puştunlarından ibarətdir.
Tarixi
Bəzi tarixi mənbələr Qızılbaşların İmperiyası dağıldıqdan sonra bura köç etdiklərini qeyd etmişlər. Bir çox məlumatlarda bu əraziləri Hazaristan olaraq da adlandırırlar. Əfqanıstanda baş vermiş müharibələr nəticəsində demək olar ki, tamamilə dağıdılan ərazilərdən biri də Qarabagh bölgəsi olmuşdur. Belə ki, bütün təhsil və sağlıq müəssisələri dağıdılmış, kənd təsərrüfatı yararsız hala salınmış və bütünlüklə infrastruktur yerlə yeksan edilmişdir. Bu ərazilər kişmiş istehsalına görə Əfqanıstanda ən önəmli yerlərdən hesab olunur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı 2002-ci ildə bu ərazilər haqqında xüsusi sənəd hazırlamış və dünyada ən çox yardım edilməsi lazim olan ərazilərin siyahısına əlavə etmişdir.
Rauf İsmayılov (dövlət xadimi)
Rauf Əbdüləli oğlu İsmayılov — azərbaycanlı siyasi və ictimai xadim, professor (1986), əməkdar elm xadimi (1992), Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı (1990–1995), istiqlalçı millət vəkili, Azərbaycan Respublikası Ali Attestasiya Komissiyasının ilk sədri (1992).
Həyatı
Rauf İsmayılov 22 dekabr 1939-cu ildə Qərbi Azərbaycanın Aştarak rayonunun Parpı kəndində anadan olub. Mirbəşir (Tərtər) rayonu Azadqaraqoyunlu kənd orta məktəbində təhsil alıb. 1958–1963-cü illərdə M. F. Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun Fransız dili fakültəsində təhsil alıb. 1968-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın Ədəbiyyat və Dilçilik İnstitutunda "Azərbaycan satirik şerinin inkişaf yolları" mövzusunda namizədlik, 1982-ci ildə Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutuunda "Azərbaycan-Fransa ədəbi əlaqələri (Azərbaycan ədəbiyyatının tarixi inkişafı kontekstində)" mövsusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.
Əmək fəaliyyəti
250px|thumb|left Professor R. Ə. İsmayılov 1975–2011-ci illərdə Azərbaycan Texniki Universitetinin "Xarici dillər" kafedrasının müdiri olub. O, Fransa, Rusiya, Azərbaycan və digər ölkələrdə çap olunmuş müxtəlif əsərlərin müəllifidir. Bir sıra fundamental dərslikləri, o cümlədən kitabları Moskva şəhərində "Высшая школа" nəşriyyatı tərəfindən çap edilib, keçmiş SSRİ və MDB ölkələrinin ali texniki məktəblərinin tələbələri üçün dərs vəsaiti kimi tövsiyə olunub. Onun elmi rəhbərliyi altında 10-dək namizədlik və doktorluq dissertasiyası yerinə yetirilib. Strasburq, Moskva, Bakı və digər şəhərlərdə keçirilmiş beynəlxalq konfransların iştirakçısı olub. Professor R. Ə. İsmayılov XII çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (1990–1995) seçilib. 26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilib. 1992-ci ildə müstəqil Azərbaycan Respublikası Ali Attestasiya Komissiyasının ilk sədri, 1992–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Elm, təhsil, din və mədəniyyət məsələləri daimi komissiyasının sədri vəzifələrində çalışıb. 1992-ci ildə ali məktəblərə qəbulda test üsulunun tətbiqini öyrənmək üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəy tərəfindən xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı ilə birlikdə Türkiyəyə ezam olunub.
Vəfatı
Professor R. Ə. İsmayılov 2 oktyabr 2019-cu ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Malkolm Maklin
Malkolm Maklin — amerikalı biznesmen. Maklin 1913-cü ildə Şimali Karolina ştatının Makston şəhərində anadan olub. Maklin konteyneri müasir formada inkişaf etdirdi, konteyner gəmisi və konteyner yük maşını platforması dizayn etdi, yəni əslində konteyner daşınması üçün bir sxem yaratdı. Konteynerləşdirmə ideyasını həyata keçirmək ona təxminən iyirmi il çəkdi. O, XX əsrin ikinci yarısında nəqliyyatda və beynəlxalq ticarətdə inqilab edən müasir intermodal daşıma konteynerini icad edən nəqliyyat sahibkarı idi.
Həyatı
Maklin 1913-cü ildə Şimali Karolina ştatının Makston şəhərində anadan olub. Onun adı əvvəlcə Malkom olaraq yazılırdı, baxmayaraq ki, o, sonradan Malkolmdan istifadə edirdi. 1935-ci ildə Uinston-Salemdə orta məktəbi bitirdikdə ailəsinin onu kollecə göndərmək üçün kifayət qədər pulu yox idi, lakin Malkolm işlənmiş yük maşını almaq üçün kifayət qədər pula malik idi. Elə həmin il Maklin, onun bacısı Klara Maklin və qardaşı Cim Maklin McLean Trucking Co şirkətini qurdular. Malkom Maklin 2001-ci ildə vəfat edib. Nəqliyyat naziri onu "Konteynerləşmənin atası", Beynəlxalq Dəniz Şöhrət Zalı isə "Əsrin adamı" adlandırıb. Maklinin dəfn günü dünyanın hər bir konteyner gəmisi onun xatirəsinə uzun siqnal verdi. Beləliklə, onlar bütün konteyner daşımalarının qurucusunu salamladılar. Malcolm Maklin tərəfindən konteynerin ixtirasını etibarlı şəkildə iyirminci əsrin əsas inkişaflarından biri adlandırmaq olar.
Konteyner daşınması
Hələ 20-ci əsrin birinci yarısında bütün dünyaya malların çatdırılması ciddi problem idi: yükləyicilər onları əl ilə çantalara, yeşiklərə və çəlləklərə yükləyir və gəmiyə qaldırırdılar. Belə daşıma çox uzun, bahalı və yük üçün təhlükəli idi — yükləmə zamanı asanlıqla oğurlana və ya zədələnə bilərdi. Həmin illərdə Malkolm hələ də yük maşını sürücüsü işləyirdi. O, həm də kiçik bir nəqliyyat şirkətinin sahibi idi. O, estakada dayanıb, fəhlələrə və onların maşını necə boşaltmasına tamaşa edirdi: onlar pambıq kisələrini götürüb bir-bir yük gəmisinə keçirlər. Bütün bunlar çox zəhmətlidir, o fikirləşdi və sonsuz uzun müddətdir. Məhz o zaman Maklinə düşüncə qidası gəldi: hər şeyi bir anda və bəlkə də yük maşını ilə birlikdə yükləsəniz, proses nə qədər asan və ən əsası daha sürətli olardı. Maklin konteyneri müasir formada inkişaf etdirdi, konteyner gəmisi və konteyner yük maşını platforması dizayn etdi, yəni əslində konteyner daşınması üçün bir sxem yaratdı. Konteynerləşdirmə ideyasını həyata keçirmək ona təxminən iyirmi il vaxt sərf etdi.
Vyetnam müharibəsi
Vyetnamda baş verən müharibə qlobal miqyasda konteyner daşımalarının bütün üstünlüklərini açıq şəkildə göstərdi. İlk başlayanda tədarüklər qeyri-müntəzəm idi, çatdırılmada gecikmə ilə gəldi, bu da qoşunların ehtiyac duyduqları hər şeylə təmin edilməsinə mənfi təsir etdi. Maklin bu problemi konteyner daşımalarından istifadə edərək həll etməyi təklif etdi. Konteynerlərdən istifadə etməklə partlayıcı maddələrin çatdırılmasının ilk sınaq partiyası həyata keçirilib. Bu, toplu yüklərin daşınması ilə müqayisədə daşıma dövriyyəsinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını və əmək səmərəliliyinin yüksəldiyini açıq şəkildə nümayiş etdirdi. SeaLand ABŞ Hərbi Dəniz Nəqliyyatı İdarəsi ilə müqavilə bağlayıb. Müqaviləyə uyğun olaraq, SeaLand konteynerlərin Vyetnamdakı hərbi hissələrin yerləşdiyi yerə çatdırılmasını təmin etməyə borclu idi. Hər ay şirkət Vyetnama 1000-dən çox konteyner göndərirdi. Malkolm bununla da kifayətlənmədi və tezliklə Tayvan, Filippin, Yaponiya, Sinqapur və Honq Konq kimi ölkələrin limanları ilə gəlirli müqavilələr imzaladı. Vyetnamdan ABŞ-yə qayıdarkən o, bu limanlardakı boş konteynerlərə kommersiya yüklərini yükləyib. Müharibə başa çatdıqda, 1973-cü ildə dənizlə ümumi daşınmanın 80%-i konteyner daşımaları ilə həyata keçirilirdi.
Milli Müdafiə Universiteti (Azərbaycan)
Tarixi
Milli Müdafiə Universiteti 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin tapşırığı ilə yaradılıb. Universitetin yaradılmasında əsas məqsəd Azərbaycan Ordusunun Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin standartlarına uyğunlaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində hərbi təhsil sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsidir.
Qərara əsasən əvvəllər mövcud olan Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyası, Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbi və digər xüsusi təyinatlı təhsil müəssisələri öz fəaliyyətlərini yeni yaradılan Milli Müdafiə Universitetinin nəzdində davam etdirəcəklər. Həmçinin Hərbi Elmi-Tədqiqat İnstitutu, Hərbi İdarəetmə İnstitutu, Heydər Əliyev adına Hərbi İnstitut, Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzi, Heydər Əliyev adına hərbi lisey, Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi lisey və Tibb Universitetinin Hərbi Tibb Fakültəsi də Milli Müdafiə Universitetinin adı altında fəaliyyət göstərəcəklər.
2022-ci ilin iyun ayında, əvvəllər Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasına rəhbərlik edən professor, general-leytenant Heydər Piriyev, rektor vəzifəsində çalışmaya başlamışdır.
Yühənnas Seyidov
Yühənnas (Miryühənnas) Mirhəsən oğlu Seyidov – Azərbaycanda bərk cisimlər fizikasının əsasını qoyan nəzəriyyəçi fizik, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı, fizika-riyaziyyat elmlər doktoru, professor.
Həyatı
Y.M.Seyidov 16 fevral 1927-ci ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur. 1949-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini (indiki BDU) fərqlənmə diplomu ilə bitirərək Rusiya EA-nın Ural şöbəsində "bərk cisimlər nəzəriyyəsi" ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur. Dünyada tanınmış alım, akademik S.V.Vonsovskinin  rəhbərliyi altında 1956-cı ildə “Ferritlərin ferromaqnetizmi və antiferromaqnetizmi kvant nəzəriyyəsinin bəzi məsəlləri” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir.
1953-1960 illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) “Nəzəri fizika” kafedrasında işləmişdir. Pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmaqla yanaşı, 1960-cı ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyası Fizika İnstitutunun “Nəzəri fizika” bölməsinə, 1966-cı ildən “Bərk cisim nəzəriyyəsi” laboratoriyasına, 1987-ci ildən isə “Bərk cisim nəzəriyyəsi” bölməsinə rəhbərlik etmişdir.
1975-ci ildə “Çoxelektronlu vasitəli mübadilə nəzəriyyəsi əsasında zəif ferromaqnetizmin mikroskopik mənbələrinin, maqnit-elektrik effektlərinin, pyezomaqnetizmin və kooperativ elektrik momentinin tədqiqi” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə etmişdir. 1977-ci ildə professor elmi adını almış, 1980-ci ildə isə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.
Y.M.Seyidov  Azərbaycanda bərk cisimlər nəzəri fizikasının əsasını qoyanlardan biri idi. Elmi fəaliyyətinin böyük hissəsi müasir bərk cisim nəzəriyyəsinin ən aktual problemlərindən biri olan maqnetizm nəzəriyyəsinə həsr olunmuşdur. Antiferromaqnitlərin optik spektroskopiyasına dair işlər silsiləsinə görə Azərbaycan SSR Nəzirlər Sovetinin qərarı ilə (16 aprel 1986-cı il) Elm və Texnika sahəsində dövlət mükafatına layiq görülmüşdür (F.M.Haşimzadə, M.N.Abdullayev və V.V.Yeremenko ilə birlikdə).
Y.M.Seyidov 18 noyabr 1996-cı ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. İki övladı və iki nəvəsi var.
Əsas elmi nailiyyətləri
Y.M.Seyidovun elmi fəaliyyətinin böyük hissəsi müasir bərk cisim nəzəriyyəsinin ən aktual problemlərindən biri olan maqnetizm nəzəriyyəsinə həsr olunmuşdur. O, maqnitnizamlı kristallarda çoxelektronlu ardıcıl mübadilə nəzəriyyəsini qurmuşdur. Y.M.Seyidovun ferrit və antiferromaqnitlər nəzəriyyəsi, zəif ferromaqnitlərin mikroskopik nəzəriyyəsi, maqnitoelektrik effektləri, pyezomaqnit və çoxelektronlu nəzəriyyə əsasında kooperativ elektrik momentləri sahəsində fundamental işləri dünya elmi ictimaiyyəti tərəfindən tanınır. 120-dən çox elmi əsərlərin müəllifidir.
Elmi-təşkilati fəaliyyəti
“Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Xəbərləri” jurnalının fizika-texnika və riyaziyyat elmləri seriyasının və “Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Məruzələri” jurnalının redaktoru olmuşdur. Y.M.Seyidov Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının işində yaxından iştirak edərək, çox sayda məqalələrin müəllifi kimi, böyük əmək sərf etmişdir. İxtisaslaşdırılmış müdafiə şuralarının fəal üzvü olan Y.M.Seyidov bu sahədə də yorulmadan fəaliyyət göstərmişdir.
25 ilə yaxın bir müddət ərzində Azərbaycan Dövlət Universitetində (indiki BDU) pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Azərbaycanda elmi kadrların hazırlanmasında da onun xidmətləri böyükdür. Belə ki, onun bilavasitə rəhbərliyi altında onlarca doktorluq və namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir. O, fizika və bərk cisim nəzəriyyəsi sahəsində yüksək ixtisaslı mütəxəssislər hazırlanmışdır. Onlardan bir qismi hazırda aparıcı alimlər olaraq, elmi tədqiqat institutlarında laboratoriyalara, alı təhsil müəssisələrində isə kafedralara rəhbərlik edirlər.
Təltif və mükafatları
1986 - Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı laureatı.
Azərbaycan 2024 Yay Olimpiya Oyunlarında
Azərbaycan — 2024-cü ildə Fransanın Paris şəhərində baş tutacaq XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında. Azərbaycan Milli Olimpiya Komandası 26 iyul-11 avqust tarixlərində baş tutacaq XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında 3 idmançı ilə 2 idman növü üzrə təmsil olunacaq.
Atıcılıq
XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında atıcılıq idman növü üzrə turnirlər 27 iyul-5 avqustda baş tutacaq. Azərbaycanı bu idman növü üzrə Ruslan Lunyovun təmsil eləməsi nəzərdə tutulub. Ruslan Lunyov 2023-cü ilin martında Estoniyada baş tutan Avropa Çempionatının nəticələrinə əsasən lisenziyaya sahib oldu.
Boks
XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında bu idman növü üzrə turnirlər 27 iyul-10 avqustda baş tutacaq. Azərbaycanı bu idman növü üzrə Murad Allahverdiyev və Məhəmməd Abdullayevin təmsil eləməsi nəzərdə tutulub. Murad Allahverdiyev və Məhəmməd Abdullayev 2023-cü ilin iyununda Polşada baş tutan Avropa Oyunlarınnın nəticələrinə əsasən lisenziyaya sahib oldu.
Edmund Halley
Həyatı
Edmund Halley 1656-cı ildə Xaqqerston kəndində anadan olmuşdur. Müqəddəs Pavl adına məktəbdə oxumuşdur. 1673-cü ildə təhsilini Kral Kollecində Oksfordda davam etdirmişdir. Cənub yarımkürəsindəki olan ulduzlar haqqında öyrənmək məqsədilə 1673-cü ildə Müqəddəs Yelena adasına səfərə çıxır.
1678-ci ildə İngiltərəyə qayıdaraq "Cənub göy haqqında kataloq"u çap etdirir. Bu kataloqda Cənub yarımkürəsindəki 341 ulduz haqqında informasiya var idi. Həmçinin Halley Nyutonun yaxın dostu olmuşdur. 1703-cü ildə Oksford həndəsə kafedrasının rəhbəri olmuşdur. Qalley 1715-ci ildə elmi məqaləsində sirli obyekt olan dumanlardan yazmışdır. 1680–1682-ci illərdə iki işıqsaçan komet müşahidə edilmişdir. Halley 1716-cı ildə söyləmişdir ki, bu komet 1785-ci ildə yenidən görünəcəkdir. İohan Georg Paliç 1758-ci il 25 dekabrda bu kometi müşahidə etmişdir. Kometin yenidən qayıtmasının izah edən Qalley ilk dəfə olaraq İsaak Nyutonun Ümumdünya cazibə qanununun triumfal elmi izahını vermişdir. Ona görə də, bu kometa hal-hazırda Qalley quyruqulduzu və ya 1P adlanır.
Halley ilk dəfə göstərmişdir ki, dumanlar işıqsaçan kosmik obyektdir. Ona 1720-ci ildə Qrinviç rəssədxanasında rəhbərlik vəzifəsi verilmişdir. Paris Elmlər Akademiyasının üzvü seçilmişdir. 1721-ci ildə fotometrik paradoks ideyasını kəşf etmişdir. Edmund Halley 1742-ci ildə Qrinviç şəhərində vəfat etmişdir.
NGC 5565
NGC 5565, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Gərnəvik (Xoy)
Gərnəvik - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ceyhun Cavadov
Ceyhun Seyidəhməd oğlu Cavadov (5 oktyabr 1992-ci ildə Bakıda anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Kəpəz klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış etmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçudur.
Çempionat
Ceyhun Cavadov öz peşəkar futbolçu karyerasına Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Abşeron və Neftçala klublarında start vermişdir. 2013-cü ildə Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Rəvan klubuna transfer olmuşdur.
Kubok
2012-ci ildə Neftçala klubunun tərkibində Azərbaycan Kubokunda iki oyun çıxmışdır.
Ayrılma (film)
Ayrılma  — Toni Key tərəfindən çəkilmiş Amerikalı əvəzedici müəllimin dağınıq və depressiv həyatı haqqında film.
Süjet
Əvəzedici müəllim Henry Barthes bir aylıq vəzifəyə çağırılır və bir çox şagirdin aşağı səviyyədə çıxış etdiyi orta məktəbdə ingilis dili dərsi keçir.
İlk günündə o, tələbələrinin yazı bacarıqlarını, öldükdən sonra necə xatırlanacaqlarına inandıqları ilə bağlı inşa ilə qiymətləndirir. Bu dərs zamanı o, bir çox düşmənçilik və antaqonizm hərəkətlərini, o cümlədən bir tələbənin ona qışqırmasını və onu fiziki təhdid etməsini, həmçinin dərsdən sonra tanış olduğu şagird Merediti şifahi şəkildə təhqir edən iki tələbəni müşahidə edir. Həmin gün müəllim Sarah Madisonu təqib etdiyinə görə məktəbdən qovulan tələbənin anası onunla qarşılaşanda o, daha çox aqressivliyin şahidi olur.
Dərsdən sonra Henri demensiyadan əziyyət çəkən babasını görmək üçün baxım müəssisəsinə çağırılır, çünki o, vanna otağına qapanıb və çölə çıxmır. Ziyarətdən sonra yola çıxarkən, Henri babasına lazımi qayğı göstərilmədiyinə inandığı üçün bir işçi ilə məyusluğunu bildirir.
Henri avtobusla evə gedərkən gənc seks işçisi Erikanın ona pul verməkdən imtina edən bir adam tərəfindən vurulduğunu görür. Erika Henrini onunla cinsi əlaqədə olmağa inandırmağa çalışır, o isə bundan imtina edir.
Ertəsi gün Henri əvvəlki esseləri sinfə ucadan oxuyur. Anonim esseni oxuduqdan sonra (onun Mereditə aid olduğu güman edilir), o, intihar düşüncəsi ilə onun mübarizəsindən xəbərdar olur.
Henri babasını ziyarət etdikdən sonra yenidən Erika ilə qarşılaşır və onu öz mənzilinə dəvət edir. Orada onu yedizdirir, ayaqlarındakı kəsikləri və sıyrıqları təmizləyir və gecə qalmasına icazə verir. Sonrakı bir neçə gecədə onun qalmasına icazə verilir, baxmayaraq ki, o, həmişəlik qala bilməyəcəyini söyləyir.
Məktəb kollektivi rəhmətə gedən müəllimin xatirəsini anma mərasimi keçirir, baxmayaraq ki, heç biri onu sevmir, onun necə dünyasını dəyişdiyini belə bilmirlər.
Daha sonra məruzəçi fakültə qarşısında çıxış edərək, aşağı test ballarının daşınmaz əmlak qiymətlərini necə aşağı saldığını, tükənmiş müəllimləri qəzəbləndirdiyini müzakirə edir. Orada məlum olur ki, direktor Karol Dearden tezliklə işdən çıxarılır. Söhbətdən sonra Sara Henridən evinə nahar üçün qayıtmağı xahiş edir. Henri evə gec qayıdanda Erika hələ də oyaqdır və onu gözləyir. Onun ona demədən bayıra çıxmasından əsəbiləşir və ona belə şeylər deməsini gözləyə bilməyəcəyini bildirir. Bununla belə, Henri hesab edir ki, Erika məsuliyyət nümayiş etdirir, çünki o, baqqal alış-verişinə gedib şam yeməyi hazırlayır və bundan məmnundur.
Məktəbə qayıdarkən məsləhətçi Dr. Parker Missi adlı tələbə ilə onun aşağı qiymətləri və ambisiyasının olmaması haqqında danışır, ona heç bir əhəmiyyət vermədiyi görünür. Doktor Parker Missiyə həyatın sonrakı dövrlərində təhsilin əhəmiyyəti barədə danışmağa çalışır, lakin o, öz həyatı ilə bağlı məyusluğunu ifadə edərkən sakitliyini itirir və bu, guya istədiyi kimi getmir.
Henri daha sonra babası ağır xəstələndiyi üçün Erikanın onu gözlədiyi tibb müəssisəsinə çağırılır. Henrinin babası qorxur, çünki Henrinin həyatındakı narahatlığa görə məsuliyyət daşıyır və onu tərk edə bilməyəcəyini hiss edir. Henri babasına deyir ki, o, heç bir səhv etməyib və istəsə, özünü buraxa bilər. Ziyarətdən sonra Henri və Erika parka gedirlər və burada Erika Henrinin anası haqqında soruşur. O, həddindən artıq dozanın nəticəsi olan intiharını təfərrüatlandırır. O, həmçinin babasının anasını cinsi istismara məruz qoyduğunu nəzərdə tutur, lakin onların heç birinin yanında özünü heç vaxt təhlükəsiz hiss etmədiyini deyir.
Ertəsi gün məktəbdə Meredith Henriyə onun üçün hazırladığı sənət əsərini göstərir. O, Henrinin danışmaq üçün kiməsə ehtiyacı olduğunu qeyd etdikdən sonra Henri narahat olur, çünki o, özünü nəzərdə tutur. Meredith öz mübarizəsi haqqında danışanda və açıq şəkildə əsəbiləşəndə Henri ona təsəlli verməyə çalışır. Onu qucaqlayır, indi çox əsəbiləşir və Henridən ona təsəlli verməsini xahiş edir. Sara onların üzərinə gedir (Mereditin qaçmasına səbəb olur) və Henrinin Mereditə qarşı qeyri-adekvat davranmasından narahatlığını bildirir. Henri israr edir ki, o, sadəcə ona təsəlli verirdi. Bununla belə, belə hərəkətlərin özünün törədilməsinin xatırlanması belə dəhşətə gələn Henri panikaya düşür və anası və babası ilə bağlı xatirələrin öhdəsindən gəlir.
Həmin gün Henriyə babasının öldüyü bildirilir. Bütün baş verənlərdən sonra özünü hədsiz hiss edən Henri Erikaya daha ona baxa bilməyəcəyini bildirir və sosial xidmətlər onu himayədarlıq evinə aparır. O, çox əsəbiləşir, ondan qalmasına icazə verməsini yalvarır, lakin o, istəmədən öz mövqeyini saxlayır.
Ertəsi gün məktəbdə Meredith keks stolu qurdu. Henri onunla danışmağa gedir, hələ də ona təsəlli verməyə çalışır, amma görünür, onunla danışmaq istəmir. Sonra o, zəhər qatdığı kekslərini yeyərək intihar edir.
Daha sonra o, himayədarlıq müəssisəsində Erikaya baş çəkmək qərarına gəlir. O, eyforik şəkildə onu qucaqlayır.
Tədris fəaliyyətinin son günündə Henri sinifə Edqar Allen Poun " Uşer Evinin yıxılması " əsərini oxuyur
Boliviya 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
Boliviya 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 2 idman növündə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Boliviya 1992-ci ildən heç bir qış olimpiya oyunlaeında iştirak etməmişdir.
30px Dağ xizəyi idmanı
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Boliviya «A» kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Simon Baytfus Kamerlanderə məxsusdur.
30px Xizək yürüşü
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Pakistan «B» kateqoriyası üzrə 15 km-lik yürüşdə iştirak hüququ əldə etmişdir. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Timo Yuxani Qryonlunda məxsusdur.
Xəyal velosipedi
Xəyal velosipedi və ya White Cycle — Velosipedçinin adətən avtomobilin sürücüsü tərəfindən öldürüldüyü və ya ağır yaralandığı yerə qoyulan yol kənarındakı velosiped abidəsidir. Xatirə olmaqdan başqa, adətən yoldan keçən sürücülərə yolu bölüşmək üçün xatırlatma kimi nəzərdə tutulur. Xəyal velosipedləri adətən ağ rəngə boyanmış, bəzən plakat yapışdırılmış və qəza yerinə yaxın uyğun bir obyektə kilidlənmiş köhnə velosipedlərdir.
Tarixi
thumb|left| [[Çilidə xəyal velosipedi və ya "Bicianimita", yol zorakılığı qurbanının ruhu üçün ənənəvi kiçik ev]] Velosipedlərin ağ rəngə boyanması ideyası 1960-cı illərdə Amsterdamda ikitəkərli nəqliyyatı azad etmək üçün anarxist bir layihə olaraq ortaya çıxdı — ağ velosipedlər pulsuz idi, özünüzə kömək edin və sonra başqasına buraxın. Oxşar layihələr 2004-cü ildə Nyu-York şəhərində, 2005-ci ildə, Albuquerque, və 2006-cı ildə Torontoda başladı. 2005-ci ilin avqustunda Sietldə təxminən 40 xəyal velosipedi yerləşdirildi. qəzaların, qaçırılmaların və pis yol şəraitinin yerləri barədə məlumatlandırmaq. Dupont Circle, Vaşinqtonda 2008-ci ildə zibil maşını tərəfindən öldürülən atlının xatirəsinə həsr olunmuş xəyal velosipedi tam bir il qaldı. Şəhər işçiləri tərəfindən çıxarıldıqda, sürücünün dostları onu hər işıq dirəyindən bir 22 xəyal velosipedi ilə əvəz etdilər. London Ghostcycle 2005 və 2006-cı illərdə aktiv idi.
Givəran (Xoy)
Givəran - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 907 nəfər yaşayır (159 ailə)
Məhəmməd Füzuli
1483-cü ildə indiki İraqda anadan olan Füzuli uşaqlıqda yaxşı təhsil almış, ədəbiyyat, riyaziyyat, astronomiya və xarici dilləri öyrənmişdir. Onun sağlığında Füzulinin doğma yurduna nəzarət Ağqoyunlu, Səfəvi və Osmanlı imperiyaları arasında dəyişmişdir. O, hər üç imperiyanın dövlət səlahiyyətliləri üçün şeirlər yazmış, ilk şeirini Ağqoyunlu şahı Əlvənd mirzəyə həsr etmişdir. Füzuli poeziyasının çoxunu İraqda Osmanlı hakimiyyəti dövründə yazmış və buna görə o, bəzən Osmanlı şairi də adlandırılır. Füzulinin bütün həyatı boyu onun bir neçə himayədarı olmuş, lakin heç vaxt onu həqiqətən qane edən birini tapa bilməmişdir və onun şah sarayına qoşulmaq arzusu heç vaxt həyata keçməmişdir. O, Təbriz, Anadolu və Hindistan kimi yerləri görmək arzusunu bildirməsinə baxmayaraq, Füzuli İraqdan kənara heç vaxt səfər etməmişdir. 1556-cı ildə Füzuli taun xəstəliyindən vəfat etmiş və Kərbəlada dəfn olunmuşdur.
Füzuli daha çox Azərbaycan dilində yazılmış əsərləri, xüsusilə də qəzəlləri və eyniadlı Orta Şərq faciəli sevgi hekayəsinin interpretasiyası olan "Leyli və Məcnun" epik poeması ilə tanınır. Bu söz Yaxın Şərq faciəli sevgi hekayəsinin təfsiridir. Bundan başqa, o, Azərbaycan və fars dillərində, həmçinin, mübahisəli olaraq ərəb dilində "Divan"lar yazmışdır. Onun üslubu "hisslərin intensiv ifadəsi", mistik metafora və simvollardan istifadə etməsi, Nizami, Cami və Hafiz kimi fars şairlərinin, eləcə də Həbibi və Nəsimi kimi Azərbaycan şairləri təsirini göstərməsilə fərqlənir.
Füzulinin poeziyası Azərbaycan dilinin inkişafında müəyyən rol oynamış, onun artıq Azərbaycan klassik poeziyasında daha yüksək incəlik səviyyəsinə çatmasına kömək etmişdir. Onun yaradıcılığı Azərbaycan, fars və ərəb ədəbi təcrübələrinin, həmçinin şiə və sünni inanclarının uzlaşdırılması kimi səciyyələndirilmişdir. Füzuli həmçinin, məhəbbət mövzularını tez-tez öz poeziyasına daxil etmişdir. O, Azərbaycan, Türkiyə, İran və İraqda məşhur şair olaraq qalır.
Adı
Füzulinin əsl adı Məhəmməd, atasının adı isə Süleymandır. Müasir Azərbaycandilli mənbələrdə tam olaraq əsl adı Məhəmməd Süleyman oğlu kimi yazılsa da, o dövrdə Məhəmməd ibn Süleyman kimi qeydə alınmışdır. O, "Füzuli" təxəllüsünü öz üzərinə götürdü, bu təxəllüsü həm "qürurlu, çoxlu", həm də "uca, üstün, fəzilətli" kimi tərcümə olunur. O, başqa heç kimin belə təxəllüs seçməyəcəyini bildiyindən fərqlənmək üçün bu adı seçdiyini öz yazılarında bildirmişdir.
Həyatı
Füzulinin həyatı haqqında çox az məlumat var. O, 1483-cü ildə anadan olmuşdur və tədqiqatçıların fikrinə görə, ailəsi bayat tayfasına mənsub olmuş, özü də Azərbaycan türklərindən olan şiə müsəlman idi. Bəzi tədqiqatçıların verdiyi təklifə görə, Füzulinin əcdadları feodal çəkişmələr səbəbindən Azərbaycandan İraqa köçmüşdü, lakin başqa mənbələrdə onların daha dəqiq olaraq Ərəş mahalından köçdüyünü qeyd edilmişdir. Dövrün bəzi mənbələrində ondan "Füzuli-yi Bağdadi" kimi bəhs edilmişdir, bu da onun Bağdadda və ya ətraf məntəqədə anadan olduğunu, ya da böyüdüyünü təklif edir. Buna baxmayaraq, digər mənbələr onun doğulduğu yer kimi yaxınlıqdakı Nəcəf, Hillə və ya Kərbəla şəhərlərini göstərirlər. Füzuli uşaqlıqda yaxşı təhsil almış, ədəbiyyat, riyaziyyat, astronomiya və xarici dilləri öyrənmişdir. O, doğma Azərbaycan dili ilə yanaşı, kiçik yaşlarından fars və ərəb dillərini də öyrənmişdir. Füzuli hələ uşaqlıqdan poeziyaya maraq göstərmiş, ilk poetik ilhamını XV əsrin sonlarında yaşamış Azərbaycan şairi Həbibidən almışdır.
Füzuli yetkinlik yaşına çatana qədər İraqda, 1470-ci ildən bəri regionda hakimiyyətdə olmuş Ağqoyunlular sülaləsinin hakimiyyəti altında yaşamış, bundan sonra 1508-ci ildə İrandan Səfəvilər dövlətinin banisi şah I İsmayıl hakimiyyətə gəlmişdir. Səfəvilərin hakimiyyəti ələ keçirən zaman Füzuli artıq məşhur bir gənc şair idi və məlum ilk farsca qəsidəsini Ağqoyunlu şahı Əlvənd mirzəyə həsr etmişdi. 1514-cü ildən sonra Füzuli Bağdadın Səfəvi valisi İbrahim xan Mosulludan himayə almışdır. O, Mosullu ilə onun Nəcəf və Kərbəlaya səfəri zamanı tanış olmuşdur. Füzuli Azərbaycan dilində olan ilk şeirini "Bəngü Badə"ni adlı məsnəvisini I İsmayıla, iki qəsidəsini və bir tərcibədini Mosulluya həsr etmişdir. Buna baxmayaraq, 1527-ci ildə Mosullu öz qardaşıoğlu tərəfindən öldürülmüşdür və bundan sonra Füzuli himayədarını itirmiş, Hillə və ya Nəcəfə köçmüşdür. Tədqiqatçıların fikrinə görə, o, çox güman ki, bunu Səfəvi əyanları arasında başqa etibarlı himayədar tapa bilmədiyi üçün etmişdi. Füzuli orada İmam Əlinin məscidinin qəyyumu olmuşdur. Bu vəzifəyə baxmayaraq, o, böyük sərvətə sahib deyildi və dəstək üçün müxtəlif himayədarlara arxalanmalı olurdu. Onun 1527–1534-cü illərdəki həyatı haqqında çox şey məlum deyil. Onun Fəzli Çələbi Füzulizadə adında bir oğlu var idi.
alt=İmam Hüseyn türbəsinin havadan görünüşü|thumb|Füzulinin ömrünün son illərində şam yandıran kimi çalışdığı [[İmam Hüseyn türbəsi.]]
Osmanlı imperiyasının sultanı I Süleyman 1534-cü ildə Bağdadı fəth edəndə Füzuli artıq əlli yaşlarında idi. O, sultana uzun bir qəsidə həsr etmiş, həm də ətrafdakı Osmanlı məmurlarının rəğbətini qazanmaq üçün onlara qəsidələr yazmışdır. Bu məmurlardan biri olan Cəlalzadə Mustafa Çələbi Bağdadda olduğu müddətdə nişançı təyin edilmişdi. O, şiə ziyarətgahlarına edilən ianələrdən artıq qalan məbləğin hesabına Füzulinin gündə doqquz akça təqaüd almasını təşkil etmişdir. Buna baxmayaraq, səlahiyyətlilər bir müddət sonra ianələrdən heç bir artıq məbləğ qalmadığını iddia edərək təqaüddən əl çəkmiş, Füzuli isə Azərbaycan dilində yazdığı və Çələbiyə ünvanladığı "Şikayətnamə" adlı poetik məktubunda öz məyusluğunu bildirmişdir. Məktubda Füzuli öz dövrünün siyasi və teoloji səbatsızlığının ona çox təsir etdiyini izah edərək bütün ümidləri tərk etdiyini bəyan etmişdir. O illərdə Füzuli Kərbəlada İmam Hüseyn türbəsinin tərkibindəki bəktaşi xanəgahında şam yandıran kimi çalışırdı. Füzuli yazırdı ki, heç vaxt onun ehtiyaclarını ödəyən bir himayədar tapa bilməmiş və padşah sarayına qoşulmaq arzusu heç vaxt həyata keçməmişdi. Füzuli Təbriz, Anadolu və Hindistan kimi yerləri görmək arzusunda olmasına baxmayaraq, İraqdan kənara səyahət edə bilməmişdi. O, ömrünün çox hissəsi Kərbəla, Hillə, Nəcəf və Bağdad şəhərlərində keçirmişdi. Füzuli 1556-cı ildə taun xəstəliyindən vəfat etmişdir. Onun vəfat yerinin Kərbəla olduğu təxmin edilir və Kərbəlada yerləşən bəktaşi xanəgahının ərazisində dəfn olunmuşdur.
Poeziyası
Füzuli Azərbaycan, fars və ərəb dillərində şeir və nəsr əsrəyə gətirmişdir. Onun əsərlərindən on beşi günümüzə qədər gəlib çatmışdır. "İranika Ensiklopediyası"na görə, Füzulinin yaradıcılığı "mistika və erotikanı inteqrasiya etməsi, mövzularının şərtiliyini öz üslubunun səmimiliyi ilə birləşdirməsi, ehtiraslı məhəbbət, bədbəxtlərə mərhəmət və çətinliklər qarşısında səbir hisslərinin şiddətli ifadəsində" ilə seçilir. İran və Azərbaycan mədəniyyətini tədqiq edən akademik Əlirza Əsgərzadə Füzulinin poeziyasını səciyyələndirərkən "dərin humanizm ruhunu təzahür etdirərək həm kütlələrin, həm də şairin özünün totalitarizmə, feodallara və istəblişmentin dininə qarşı narazılığını əks etdirməsini” vurğulamışdır. Füzulinin mistik metafora və rəmzlərdən məharətlə istifadə etdiyinə görə onun şeirlərinin çoxqatlı struktura malik olması da qeyd edilmişdir.
Digər azərbaycanca əsərləri
Füzulinin digər məşhur əsəri "Hədiqətüs-süəda" adlı məqtəlidir. Əsər 680-ci ildə ikinci Əməvi xəlifəsi I Yezidin ordusu ilə islam peyğəmbəri Məhəmmədin nəvəsi Hüseyn ibn Əlinin başçılıq etdiyi kiçikmiqyaslı ordu arasında baş tutmuş Kərbəla döyüşündən bəhs edir. Bu, Hüseyn Kaşifinin "Rövzətüş-şühədə" əsərindən adaptasiya edilmişdir və türk məqtəl janrının şah əsəri hesab olunur, həmçinin Kərbəla döyüşü ilə bağlı digər müasir əsərlər arasında ən populyar olanıdır. Füzuli həmçinin, Azərbaycan dilində bir "Divan"ın müəllifi olmuşdur. Bu, onun bu dildə ən uzun əsəridir və 302 qəzəl, bir neçə panegirik və rübailərdən ibarətdir. Füzulinin Azərbaycan dilində olan digər əsərlərinə 445 kupletlik alleqorik-satirik "Bəngü-Badə" poeması da daxildir. Əsər şərab və həşiş arasında öz üstünlükləri ilə bağlı mübahisəni təsəvvür edir. O həmçinin, fars şairi Caminin "Qırx hədis" əsərini Azərbaycan dilinə tərcümə edərək "Hədisi-ərbəin tərcüməsi"ni adlandırmış və "Söhbətül-əsmar"  adlı alleqorik məsnəvini yazmışdır. O, bu əsərdə üzüm bağlarının özlərini tərifləyən və arqumentasiya aparan meyvələrini təsvir etmişdir. Bundan əlavə, Füzuli Osmanlı sultanı II Bəyazidə və digər dörd Osmanlı məmuruna poetik məktub yazmışdır. Ədəbiyyatçı-tədqiqatçı Möhsün Məcidin fikrinə görə, Füzulinin Azərbaycan dilində yazdığı şeirləri mürəkkəb struktura və qüsursuz ifadəyə malikdir, bu isə onlara "qalıcılıq verir".
Ərəbcə əsərləri
Füzulinin ərəb dilində olan əsərlərinə on bir qəsidə və "Mətləül-etiqad" adlı nəsr əsəri daxildir. Əsər insanın elm əldə etmək vasitəsilə kainatın sirlərini öyrənərək tanrıya çata bilməsi fikrini təsvir edir və islam teoloji elmi olan "kəlam" ilə bağlıdır. Füzulinin ərəb dilində olan qəsidələrinin daha böyük "Divan"ından fraqmentlər olduğu güman edilir. Onların hamısı islam peyğəmbəri Məhəmməd, həmçinin Məhəmmədin əmisioğlu, kürəkəni və birinci şiə imamı Əlidən bəhs edir.
İrsi və qiymətləndirilməsi
Türkşünaslıq üzrə professoru Ketlin Berrill Füzulini "bütün Azərbaycan şairlərinin ən öndə gedəni" kimi təsvir etmişdir. Füzuli həmçinin, türk ədəbi dünyasının ən böyük və ən məşhur şairlərindən biri kimi qəbul edilir. O, Azərbaycan və Osmanlı ədəbiyyatına böyük təsir göstərmiş, hətta bəzən Osmanlı şairi hesab olunur. Buna səbəb onun dili və ya mədəniyyəti yox, poeziyasının böyük hissəsini Osmanlı İraqı fəth etdikdən sonra yazmasıdır. Füzulinin yaradıcılığı həm Anadolu, həm də cığatay ədəbiyyatına təsir göstərmişdir. Hər iki ənənəyə mənsub olan, sonrakı dövrlərdə yaşamış yazıçılar Füzulinin yaradıcılığından onun öz poeziyası vasitəsilə ənənəvi mövzu və ideyaları yenidən şərh etmək bacarığına görə istifadə etmişdilər. Bu, iki ədəbi ənənəni bir-birinə yaxınlaşdırmışdır. Onun yaradıcılığı Azərbaycan, fars və ərəb ədəbi təcrübələri, eləcə də şiə və sünni inancları arasında uğurlu uzlaşma kimi səciyyələndirilmiş, Füzulinin irsi isə əhatəli olması ilə xarakterizə olunmuşdur. Füzulinin həm də şair olan oğlu atasının şərəfinə Fəzli adını götürmüşdür. Fəzlinin poetik təhsilini Füzulidən aldığı, Azərbaycan, fars və ərəb dillərində həm dini, həm də dünyəvi şeirlər yazdığı güman edilir. O, şeirlərinə tez-tez sevgi mövzularını daxil etdiyi üçün "eşq şairi" də adlandırılmışdır.
XVI əsrdən XIX əsrə qədər fars-türk mədəniyyət sahəsində geniş şəkildə tanınan və heyranlıqla qarşılanan Füzulinin yaradıcılığı Hindistan kitabxana kataloqlarının göstərdiyi kimi, təkcə Osmanlı imperiyası, İran və Orta Asiyada deyil, həm də Hindistan yarımqitəsində də məşhur olmuşdur. Onun şeirləri o qədər məşhur idi ki, onlar geniş bir sahədə müxtəlif yazı sistemlərindən istifadə edən müxtəlif linqvistik mənşəli katiblər tərəfindən köçürülmüşdür. Nəticədə üç unikal Füzuli mətn ənənəsi yaranmışdır: Osmanlı, Orta Asiya və İran. Onun əsərlərində Nizami, Cami və Hafiz kimi farsdilli şairlərin, Həbibi və Nəsimi kimi Azərbaycandilli şairlərin təsiri vardır. Füzulinin bəzi əsərləri ingilis dilinə tərcümə olunmuşdur. "Söhbətül-əsmar" türkoloq Qunnar Carrinq tərəfindən 1936-cı ildə Lundda "The Contest of the Fruits", "Leyli və Məcnun" əsəri isə 1970-ci ildə Londonda "Leyla and Mejnun" adı ilə yazıçı-tərcüməçi Sufi Huri tərəfindən tərcümə edilmişdir.
Füzuli bütün Azərbaycan şairləri arasında görkəmli şair və Azərbaycan ədəbiyyatının aparıcı siması kimi tanınır. Əsgərzadənin fikrinə görə, onun poeziyası Azərbaycan dilinin inkişafı üçün həlledici məqam olmuşdur. Müasir alim Səkinə Bərəngiyan Füzulini "Azərbaycan ədəbiyyatının Firdovsisi və Hafizi" adlandırmış, onu fars ədəbiyyatının ən böyüklərindən sayılan iki şair ilə müqayisə etmişdir. O, qeyd etmişdir ki, Azərbaycan dili məhz Füzulinin yaradıcılığı ilə yetkinləşmiş, Azərbaycan klassik poeziyası özünün ən yüksək incəlik səviyyəsinə çatmışdır. Qaraxan Füzulini şeirlərində dildən qüsursuz istifadə etdiyinə görə "parlaq dilçi" hesab etmişdir. Onun sözlərinə görə, Füzuli Azərbaycan dilində olan əsərlərinin əksəriyyətində əvvəl fars dilində yazdığı əsərlərindən ilham almasına baxmayaraq, mövzuları interpretasiya edərkən "öz şəxsiyyətinin xüsusi damğası"nı əlavə edərək onları məşhurlaşdıra nail olmuşdur.
Füzulinin musiqi biliyi şeirlərinin ahəngdarlığı və ifadəliliyi ilə birləşir, bu isə onları musiqi bəstələmək üçün əlverişli edir. Onun qəzəlləri Türkiyədə həm yüksək təbəqənin nümayəndələri, həm də əsas mədəniyyət mərkəzlərindən kənarda, klassik türk musiqisinin xalq musiqisi ilə birləşdirildiyi ifaçılar tərəfindən xoş qəbul edilir. İslam dünyasında ilk opera "Leyli və Məcnun" Füzulinin eyniadlı əsəri əsasında 1908-ci ildə bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyov tərəfindən qoyulmuşdur. Füzulinin qəzəlləri Azərbaycan bəstəkarı Cahangir Cahangirovun 1959-cu ildə bəstələdiyi "Füzuli kantatası" əsərinin də mövzusu olmuşdur.
Füzuli Azərbaycan, Türkiyə, İran, İraq kimi ölkələrdə məşhur şair olaraq qalır. Bakının mərkəzində bir küçə və meydan Füzulinin adını daşıyır. Bundan əlavə, bir inzibati rayon və onun paytaxtı da şairin adını daşıyır. 1994-cü ilin oktyabrında Türkiyə Yazıçılar Dərnəyi və İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi tərəfingən İstanbulda Füzuli haqqında onun anadan olmasının 500 illiyinə həsr olunmuş elmi konfrans təşkil edilmişdir. Həmin ilin dekabrında Konyada daha bir konfrans baş tutmuşdur. 1995-ci ildə Türkiyə YUNESKO-nun himayəsi altında Füzulinin anadan olmasının 500-cü illiyini qeyd etmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə Məhəmməd Füzuli Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısına daxil edilmişdir. Füzuli ələvilərin yeddi ulu ozanlarından biridir.
Ölümsüzlər (film, 2011)
Ölümsüzlər — 2011-ci ildə rejissor Tarsem Sayn tərəfindən çəkilmiş, əsas rolları Henri Kavill, Freida Pinto və Miki Roukeni oynadığı ABŞ istehsalı olan fantaziya filmidir. Filmdə həmçinin Lük Evans, Stiv Bayers, Kellan Latz, Cozef Morqan, Stefen Dorff, Daniel Şarman, Alan van Spranq, Izabel Lukas, Kori Sevier və Con Hört kimi aktyorlar da çəkilmişdirlər. Film əvvəlcə Döyüşün Şəfəqi və Döyüş Tanrıları adlandırılmışdı, lakin filmin yunan mifologiyasındakı Tesey haqqında olması adının Ölümsüzlər olaraq dəyişməsinə səbəb oldu.
Əsas fotoqrafiya 5 aprel 2010-cu ildə Montrealda başladı və film 2011-ci ilin 11 noyabr tarixində 2D və 3D formatlarında Universal Pictures və Relativity Media tərəfindən yayımlandı. Yayımlandığı ərəfədə kinotənqidçilər tərəfindən çox qarışıq rəy almasına baxmayaraq, film yüksək büdcəli gəlir ilə uğur qazana bildi.
Məzmun
İnsanların və məxluqlar dünyada olmamışdan əvvəl ölümsüzlər cənnətdə bir-birilərinə qarşı müharibədə idilər. Qaliblər özlərini tanrı elan edərək məğlub olanları Titanlar adlandıraraq Tartara həbs etdilər. Möhtəşəm qüvvəyə sahib olan Epirus Bow adlı silah isə yerdə itirildi.
E.Ə. 1228-ci ildə ölümlü kral Hiperion bu silahın axtarışına başladı. Buna səbəb isə silahdan istifadə edərək Titanları azad etmək və tanrılardan ailəsini xəstəlikdən xilas etməyə kömək etmədikləri üçün qisas idi. hiperion bakirə Fedranı oğurlayaraq onun öncə görmələrinin köməyi ilə həmin silahın yerini öyrənməyə çalışır.
Hiporion balaca kənd yaxınlığında sakinləri toplayaraq öz ordusunu Tartar dağlarına yönləndirməyə başlayır. Sakinlərdən biri Tesey bir yaşlı kişi tərəfindən yaxşı təlim keçmiş bir döyüşçüdür. Lakin o zorakılığa məruz qalmış anadan doğulub və onlar Lisander kimi Afinalı əsgərlərin arxasında gizlənməli olduqları üçün "lazımsız" olaraq qiymətləndirildilər. Afinalı zabit Lisanderi buna görə pisləyir və ordudan geri çəkir. Lisander Hiperionun yanına gedərək öz xidmətini və kəndi təklif edir o isə razılaşır. Hiperios kəndə hücum edərək kəndliləri eləcədə Teseyin anasını öldürərək Teseyi qaçırdır.
Yaşlı kişi tanrı olan həmkarları Atena, Poseydon, Ares, Apollo və Herakl ilə görüşəndə onun əslində tanrı Zevs olduğu məlum olur. Zevs onları insanlar ilə tanrı kimi rəftar etməməyi tapşırır.
Tesey qaldığı qəfəsdə digər məhkumlar olan oğru Stavros və Fedra ilə tanış olur. Fedra öncə görmələrinin köməyi ilə onlar və digərləri ilə birlikdə azad ola bilirlər. Poseydon və Zevsin əmrinə qarşı gələrək Olimpiyadan yerə enərək okeana girir və sunnaminin olmasına səbəb olur. Bu isə Hiperionun dəniz ordusunun məhv olması ilə nəticələnir. Bu vaxt Fedranın başqa öncə görməsi baş verir. O, Teseyə evə qayıdaraq anasını dəfn etməli olduğunu müəyyən edir.
Aetranın cəsədinin Labirintə olduğu bir vaxt, Tesey həmin silahın yerini tapır. Lakin bu vaxt Hiperionun əsgəri tərəfindən hücuma məruz qalır və onu məğlub edə bilir. Fedra əvvəllər Teseyə hörmət etsədə sonradan ona aşıq olurlar. Eşq yaşadığı üçün bakirəliyini itirən Fedra eyni zamanda öncə görmə qabiliyyətini də itirmiş oldu.
Əbdürrəhman Əfəndi Ünsi
Əbdürrəhman əfəndi Ünsizadə (Ünsi) — XIX əsr Azərbaycan şairi və maarifpərvəri.
Ölümsüzlər (film, 2011)
Məzmun
Hiperionun ordusunun Tartar dağına girməyə çalışdığı vaxt Tesey Bow silahı itirir. Belə olan vaxt Aries Teseyi xilas etmək üçün müdaxilə edir. Bu vaxt Zevs qəzəbli halda yerə enir və qaydaları pozduğuna görə Ariesi öldürür. Zevs Teseyə Ariesin cəsədinin bütün tanrılara dərs olması üçün ortalıqda qalmasını tapşırır. İtirilmiş silahı isə Hiperion ələ keçirir.
Əbdürrəhman Əfəndi Ünsi
Həyatı
Şamaxı hakimi şair Cəfərqulu xanın şeirlərinin birində Hacı Səidin atası Əbdürrəhman əfəndinin adı çəkilir. O, alim bir şəxs kimi təqdim olunur. Əbdürrəhman əfəndi "Ünsi" təxəllüsü ilə şeirlər yazır, həmçinin Şamaxı mədrəsəsində müəllim işləyirmiş. Onun üç oğlu – Hacı Səid Ünsizadə, Cəlal Ünsizadə və Kamal Ünsizadə ataları vəfat etdikdən sonra Ünsizadə soyadını götürmüşlər.
Ölümsüzlər (film, 2011)
Məzmun
Tesey, Stvros və Fedra Tartar dağlarına çatırlar. Hiperion Silahdan istifadə edərək Kassabar və Heliosu öldürür və Tesey gəlməmişdən qabaq dağı məhv etməyə çalışır. Bu cəhd qapıların açılmasına və Titanların azad olmasına səbəb olur. Stravos silahı götürərək bir Titanı öldürsədə başqa birisi tərəfindən öldürülür. Teseyin Hiperios ilə dava etdiyi vaxt Zevs, Poseydon, Afina, Herakl və Apollo müharibə yerinə gəlir. Tesey Hiperionu öldürdüyü vaxt Zevs silahı məhv edərək bir daha kimi güclü olduğuni göstərir. Bu vaxtda isə Afina ölmüş olur. Dağın uçulmasına yaxı Zevs Afinanın cəsədini götürərək Olimpusa aparır. Dağın uçulması ilə bütün ordu məhv olur. Tesey göstərmiş olduğu şücaətə görə Olimpiyaya göndərilir.
İllər sonra Teseyin hekayəsi əfsanəyə çevrilir. Tanrıların hədiyyəsi kimi Fedra Teseydən Akamas adlı uşaq dünyaya gətirir. Bir gün Akamas bir yaşlı kişi ilə görüşür və kişi ona deyirki nə vaxtsa yenidən müharibə olacaq və o öncə görmələrindən qorxmamalıdır. Bu vaxt Akamas göyə baxaraq gələcəkdə minlərlə tanrı və Titanlar arasında atası Teseyin başçılığı ilə olacaq müharibəni görür.
Rollarda
thumb|220px|Soldan sağa: Rejissor Tarsem Sayn və aktyorlar Lük Evans, [[Henri Kavill və İzabel Lukas WonderCon 2011 mərasimində.]]