cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ruslan Baysarov
Şəxsi həyatı
Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, 1997-ci ildə Baysarov Kristina Orbakayte ilə tanış olur. Bir il sonra onların Denis adlı bir oğulları doğulur. Cütlük 2003-cü ildə ayrılır.
2009-cu ildə 11 yaşlı oğlu Denisin yaşadığı yerin təyin edilməsi ilə bağlı hekayə geniş şəkildə yayılmışdır.
Ruslan Baysarov Amerika vətəndaşı ilə evlənən keçmiş həyat yoldaşı Kristina Orbakaytenin oğlunu ABŞ-da daimi yaşamaq üçün aparacağını düşünmək üçün ciddi səbəblərin olduğunu söyləyir.
Orbakayte öz növbəsində, Denisin Çeçenistana aparılmasından qorxurduğunu deyir. Baysarov oğlunu Çeçenistana aparmaq niyyətində olmadığını, oğlunu anasından məhrum etmək istəmədiyini və özünün Çeçenistanda deyil, Moskva vilayətində daimi yaşadığını bildirir.
Nəticədə tərəflər barışıq razılığına gəlir, buna görə Denis valideynlərindən birinin rəsmi yaşayış yerini seçiməli olur.
Səfidab (Ərdəbil)
Səfidab və ya Asbu — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 344 nəfər yaşayır (80 ailə).
Tantoura qətliamı
thumb Tantura qətliamı və Tantura qətliamı Deyr-Yasin qətliamından təxminən bir ay sonra və ölkənin etnik təmizlənməsi ilə təmsil olunan əsas sionist məqsədinin davamı olaraq, Silah gücü və əhalinin qorxudulması ilə ən çox Fələstin vətəndaşının didərgin düşməsinə müqəddimə olaraq Tantura qırğını gəldi. Bu, qonşu kəndlərdəki fələstinlilərə böyük təsir göstərdi və onların faktiki köçkünlüyünə yol açdı.
Tantura qətliamı Fələstində baş vermiş bütün əvvəlki qırğınlardan təkcə qurbanların böyüklüyü baxımından deyil, həm də İsrail dövlətinin yaradılmasının elan edilməsindən bir həftə sonra İsrail ordusu tərəfindən törədilmiş cinayət olması ilə fərqlənir. İşğal ordusu Aralıq dənizi sahilində yerləşdiyinə və hücuma keçməsinin asanlığına görə bu kəndi seçib, kəndin onlar üçün təhlükə olduğunu iddia edərək, əhalisini buranı silahların fələstinlilərə çatdığı limana çevirməkdə ittiham edib.
Əl-Təntura əvvəllər Hayfa yaxınlığında yerləşən bir kənddir. 1945-ci ildə əhalisi təxminən 1500 nəfər idi. Qırğın 1948-ci il mayın 22-dən 23-nə keçən gecə, 1948-ci il müharibəsi zamanı İsrail Müdafiə Qüvvələrinin Aleksandroni briqadası tərəfindən həyata keçirilmiş və qırğında 40-200-dən çox fələstinli həlak olmuşdur.
qırğın
thumb İsrail ordusu ilk dəfə 1948-ci il mayın 22-nə keçən gecə Aleksandroni Briqadasının 33-cü Batalyonunun əsgərlərinin elə həmin gecə şərqdən basqın etməzdən əvvəl kəndi dənizdən atəşə tutaraq hədəf aldı və hücum 22 may 1948-ci il gecəsinə qədər davam etdi. ertəsi gün onu işğal edə bildilər və kəndlilərə qarşı qırğın işğaldan dərhal sonra başladı.
Həmin gün kəndin vətəndaşlarına, xüsusən də kəndin kişilərinə qarşı dəhşətli qətliam törədildi. Kişilər küçələrdə və evlərində güllələnib, altı-on nəfərdən ibarət qruplar halında kənd qəbiristanlığında kütləvi məzarlıqlara yığılıblar. Bəzi kişilər güllələndikdən və qrup halında basdırıldıqdan sonra məzarlarına çevrilən xəndəklər qazmağa məcbur oldular. Sionist əsgərlərin həyata keçirdiyi qırğın və qan tökmə kampaniyasını yalnız Zıxron Yaakov kəndinin bəzi sakinlərinin gəlişindən sonra dayandırmadı. Həmin kütləvi məzarlıqlar indi Moshav Dor çimərliyində dayanacaqdır.
İşğal gecəsi və ondan sonrakı günlərdə iki yüz əllidən çox cəsəd sayıldı. Qadın və uşaqlar axtarıldıqdan sonra qovulub, sahib olduqları hər şey müsadirə edilib. Həbs düşərgələrində on yeddi yaşından altmış yaşa qədər kişi və oğlanların ailələri sionist qüvvələrin nəzarətində idi və bu məhbusların çoxu Beynəlxalq Qırmızı Xaç Cəmiyyəti tərəfindən qeydiyyata alınmadan əvvəl ləğv edilərək öldürüldü.
1936-cı il təvəllüdlü Yərmuk düşərgəsindən olan Məhəmməd Əbu Hənna baş verənləri danışır və deyir:
”Səhərə yaxın atışma dayanmışdı və hücum edənlər hamını sahilə topladılar.Onları bir tərəfə qadın və uşaqları, digər tərəfə kişiləri böldülər.Sahildə, Əsgərlər kişiləri qrup-qrup aparırdılar və hər dəfə atəş səsləri eşidilirdi. Günorta bizi piyada kəndin şərqindəki bağa apardılar və gördüm ki, meyitlər Tanturanın adamlarının sürdüyü vaqonlara yığılıb, onları böyük bir xəndəyə töküblər. Sonra yük maşınları gəldi, qadın və uşaqlarla yükləndi və Fureydisə sürüldü. Yolda, qatar relslərinin yaxınlığında ora səpələnmiş başqa cəsədlər də var idi”.
Kəndin möhkəmliyi və sonu
Kənd rəşadətli müqavimət göstərdi, lakin silahlanmalarının zəifliyi səbəbindən sionist qüvvələrinə tab gətirə bilmədi. Həmin gün silahlı sionist təşkilatlar kişiləri əsir götürdülər, yerdə qalan qadın və uşaqları isə açıq havada sərgərdan buraxdılar. Onun xarabalıqlarında 1948-ci ildə Nəhşölim qəsəbəsi salınmışdır. Kənd torpaqlarının qalan hissəsində isə 1949-cu ildə başqa bir qəsəbə Moşav Dor salınmışdır. Bir sıra ərəb və yəhudi tarixçiləri bu qətliamın sionistlərin Fələstində törətdikləri ən iyrənc qətliamlardan biri hesab olunduğunu, səksəndən çox qırğın olduğunu təsdiqləyiblər.
Məhkumların və məhbusların ailələrindən azad edilməsinə gəlincə, onlar Suriya, İordaniya və İraq arasında səpələnmiş ailələrini axtarmaq üçün uzun bir yol keçiblər. Bu ailələrin əksəriyyəti hazırda Suriyada qaçqın olan qadın və uşaqlardır və Yarmuk düşərgəsi, Dəməşqin Qabon bölgəsi və Lattakiyadakı Raml düşərgəsi arasında bölüşdürülür.
Qırğınla bağlı son inkişaflar
2022-ci ilin yanvarında Alon Şvartsın Tantora qətliamından bəhs edən Tantora adlı sənədli filminin premyerası 2022 Sundance Film Festivalında oldu. Filmdə bir neçə israilli veteran müsahibələri zamanı Tantura qəsəbəsində kəndlilərin təslim olmasından sonra baş verən qətliamın şahidi olduqlarını deyirlər. Müsahiblərin bir çoxu qətliamla bağlı təsvir və təfərrüatlar verdi, Hər biri “bir neçə”dən “onlarla” və hətta “200-dən çox” güllələnən qurbanların sayını təxmin edirdi. Ən son hesablamanı Zixron sakini Yakov deyib və bildirib ki, o, qurbanların basdırılmasına kömək edib. Onlar təsdiq ediblər ki, Aleksandroni Briqadasının əsgərləri döyüş bitdikdən sonra silahsız adamları öldürüblər. və qurbanların əslində Kibbutz Nahsholim yaxınlığındakı Tantura çimərliyi (indiki Dor çimərliyi adlanır) yaxınlığındakı dayanacaq altında yerləşən kütləvi məzarlıqda dəfn edildiyini söylədi. Müsahibənin bəziləri hər hansı bir qətliamın baş verdiyini qəti şəkildə inkar etdilər. Filmin nümayişi həmçinin Fələstin Administrasiyası və Ha'aretz qəzetinin redaksiya heyəti də daxil olmaqla bir neçə tərəfi Karmel dağı yaxınlığında başqa bir iddia edilən kütləvi məzarlığı araşdırmaq üçün komitə yaratmağa çağırmağa sövq etdi.
Makbule Atadan
300 px|thumb|right|Makbulə Atadanın məzarı, [[Cebeci Asri Qəbristanlığı.]] Makbulə Atadan, Türk yazıçı və siyasətçidir. Mustafa Kamal Atatürkün bacısıdır.
Həyatı
1885-ci ildə Salonikidə dünyaya gəlib. Balkan müharibələrindənndan sonra anası Zibeydə xanım ilə birlikdə İstanbula köçüb. Cümhuriyyətin elanından sonra Ankaraya getdi. Bir müddət qardaşı Mustafa Kamal ilə qaldıqdan sonra Çankaya Köşkü ərazisi içində onun üçün inşa edilən Camlı Köşkə yerləşdi.
1930-cu ildə Atatürkün istəyi ilə Fəthi Okyarın qurduğu Sərbəst Cümhuriyyət Firqəsinə girən Makbulə Xanım bir neçə ay sonra partiya bağlandıqdan sonra siyasətdən çəkildi. Atadan əslən Gümülcinəli bir fabrik sahibi olan Ədirnə millətvəkili Məcdi Boysan ilə evləndi və daha sonra boşandı.
Məhsul toplama mövsümü (Azərbaycan)
Məhsul toplama mövsümü – Azərbaycan xalq təqviminə görə payızda məhsulun toplandığı və Mihrican bayramının qeyd edildiyi dövr.
Müddəti
Bu dövrün bayramların biri Mihrican bayramıdır. Tarixən Azərbaycanda Mihrican bayramı əkinçi və maldarların məhsul bayramı olmuşdur. Son dövrlərə qədər bu bayram ilin əmək qələbəsi, ilin yekunu bayramı kimi qeyd edilmişdir.
Azərbaycanlılarda məhsul toplama mövsümündə günəş çıxmazdan əvvəl, dan yeri ağarmadan toplanan ilk almanın insana əbədi həyat (ölümsüzlük) verəcəyinə inanılır. Digər bir adətə görə, payızda meyvələr yetişdikcə ilk bardan (nübardan) xonça yığılıb, qız evinə göndərilər. Bu meyvə sovqatı bağbaşı və ya novbarlıq adlanır. Bağbaşıdan qohum-qonşuya da verilir. Meyvənin nübarını yeyən adamın arzusunun çin olacağına inanılır. Güllər açandan sonra isə bir dəstə bağlanıb, nübargül aparılır.
Nasirkəndi (Salavat dehistanı)
Nasirkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 61 nəfər yaşayır (14 ailə).
Sicahrud
Sicahrud  — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 418 nəfər yaşayır (104 ailə).
Oksford Universitetinin Nizami Gəncəvi Mərkəzi
Nizami Gəncəvi adına Azərbaycanşünaslıq və Qafqazşünaslıq Mərkəzi 2013-cü ildə Oksford Universiteti nəzdində yaradılmışdır. Mərkəz Azərbaycanın zəngin tarixi-mədəni irsinin öyrənilməsi və beynəlxalq elmi ictimaiyyətə tanıtmaq məqsədilə Böyük Britaniyada Oksford Universitetinin nəzdində yaradılmış ilk elmi-tədqiqat ocağıdır.
Mərkəzin yaradılması
Azərbaycanın beynəlxalq arenada siyasi nüfuzunu nəzərə alaraq, onun tarixi həqiqətləri və zəngin mədəniyyətini beynəlxalq elmi cəmiyyətə çatdırılması və tanıtması böyük elmi və siyasi əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan 2013-cü ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialının rektoru, AMEA-nın müxbir üzvü, professor Nərgiz Paşayevanın Oksford Universitetinin Şərqşünaslıq İnstitutunun, Müqəddəs Endrüs və Nyu-York Universitetinin professoru Robert Hoylandla birgə təşəbbüsünün nəticəsi olaraq Qərb dünyasının ən nüfuzlu tədris ocağı olan Oksford Universiteti nəzdində Nizami Gəncəvi adına Azərbaycanşünaslıq və Qafqazşünaslıq Mərkəzinin yaradılması təqdirəlayiqdir. Mərkəz Azərbaycanın zəngin tarixi-mədəni irsinin öyrənilməsi və beynəlxalq elmi ictimaiyyətə tanıtmaq məqsədilə Böyük Britaniyada Oksford Universitetinin nəzdində yaradılmış ilk elmi-tədqiqat ocağıdır.
Qeyd edək ki, İngiltərə  alimlərini Mərkəzin məhz Nizami Gəncəvinin adını daşımağına razı olduqlarında və onun türkmənşəli, Azərbaycan şairi olmasına inandırmaqda Nərgiz xanım Paşayevanın əvəzolunmaz rolu var. Onun qeyd etdiyi kimi: Azərbaycan Respublikası baş nazirinin müavini, Azərbaycanın Xalq yazıçısı, professor Elçin Əfəndiyev bu mərkəzin yaradılmasını Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyətinə verilmiş ən yüksək qiymət kimi səciyyələndirib. AMEA-nın prezidenti, akadeik Akif Əlizadə isə bu mərkəzin yaradılmasını zamanın tələbi kimi qiymətləndirib və bildirib ki, dünyada istər Azərbaycanın, istərsə də Azərbaycan ədəbiyyatının tanıtması üçün məhz bu mərkəz böyük rol oynayacaq.
Mərkəzin əsas məqsədi və vəzifələri
Oksford Universitetinin rəsmi internet səhifəsində göstərildiyi kimi Nizami Gəncəvi Programının əsas məqsədi mühum strateji əhəmiyyət kəsb edən və mədəni cəhətdən təkrarolunmaz Qafqazın qədim və eyni zamanda zəngin tarixinin öyrənilməsindəki boşluğu doldurmaq və siyasətdən azad obyektiv şəkildə araşdırmaqdır. Programın xronoloji və coğrafi çərçivələrinə gəldikdə isə qeyd edək ki, araşdırmanın əsas obyekti müasir Azərbaycan ərazisi və tarixi və həmçinin əvvəlki dövrlərdə onunla sıx əlaqədə olan qonşu dövlətlərin 1864-cü ilə qədərki tarixi olacaq.
Nizami Gəncəvi Programının əsas vəzifələri aşağıdakılardır:
Mərkəzin Azərbaycan elmi və mədəniyyəti üçün əhəmiyyəti
Təkcə Azərbaycanın orta əsrlər tarixinin ingilisdilli tarixşünaslığın materiallarının təhlili göstərir ki, Azərbaycanın elmi-mədəni irsinin dünya elm ictimaiyyətinə düzgün təqdim olunmasında bu Mərkəzin rolu əvəzsizdir. İngilisdilli tədqiqatçıların əksəriyyəti nəinki Azərbaycanda türkləşmə prosesinin məhz XI əsrdə Səlcuqluların bura gəlməsi ilə başlanmasını iddia edirlər, hətta ümumiyyətlə, türklərin Azərbaycan ərazisinə kənardan gəlmiş bir ünsür olduğunu vurğulayırlar. Bundan əlavə, ingilisdilli araşdırmaçıların əsərlərinin əksəriyyətində Azərbaycan İranın tərkib “hissə”si, “Şimali-Qərbi İran” kimi təqdim olunub. Bu da ingilisdilli tarixşünaslıqda Azərbaycanın qədim dövlətçilik tarixinin və zəngin mədəniyyətinin inkarı deməkdir. Bu səbəbdən ingilisdilli tədqiqatçıların əsərlərində Azərbaycan hərhansı ictimai-siyasi hadisələrin subyekti yox, məhz passiv obyekti kimi təqdim edilir. Bəlkə də məhz bu səbəbdən ingilisdilli tarixşünaslığın materiallarında əsasən Azərbaycanın siyasi hadisələri işıqlandırılıb, sosial-iqtisadi və xüsusilə də etnomədəni məsələləri isə ayrıca bir tədqiqat obyekti kimi öyrənilməmişdir. Bu hala təkcə orta əsrlər tarixinin tədqiqində rastlanmır. Misal kimi təəssüflə qeyd etməliyik ki, indiyə kimi nəinki Oksford Universitetində, həmçinin bütün Qərbdə dahi Azərbaycan şairi, nəinki Azərbaycan ədəbiyyatının, islam mədəniyyətinin ən görkəmli nümayəndəsi olan Nizami Gəncəvi fars şairi kimi tanınır. Qeyd edək ki, yuxarıda göstərilən mövcud yanlışlıqların əksəriyyətinin səbəbi Qərb tədqi- qatçılarının milli kimliliyindən doğan subyektiv münasibətləri və siyasi baxışları, ingilisdilli tədqiqatların mənbəşünaslıq və tarixşünaslıq bazasının məhdudluğundadır. Faktiki olaraq, ingilisdilli tədqiqatçıların Azərbaycanın orta əsrlər dövrünü əhatə edən heç bir sanballı, fundamental əsərləri yoxdur. Yalnız elmi məqalələr istisna təşkil edir. Bu fakt bir neçə səbəblər ilə izah oluna bilər. Oksford Universiteti nəzdində Nizami Gəncəvi adına Azərbaycanşünaslıq və Qafqazşünaslıq Mərkəzinin yaradılması Azərbaycan dili, tarixi, mədəniyyəti ilə yanaşı, gələcək nəsillərin elmi potensialının zənginləşdiril məsi baxımından xüsusi önəm daşıyır.
Mərkəzin fəaliyyəti
Mərkəz Oksford Universitetində Azərbaycandan və həmçinin digər ölkələrdən müxtəlif ixtisas sahələri üzrə tələbə və akademik proqramlarını həyata keçirməyi nəzərdə tutur. 2015-2020-ci illəri əhatə edən tədris və elmi proqramına əsasən yaxın 5 ildə professor Nərgiz Paşayevanın yaratdığı " Elmə və Təhsilə Dəstək Fondunun" maliyyə vəsaiti ilə Azərbaycan mədəniyyəti və tarixinin araşdırılması ilə məşğul olacaq 3 doktorant, 3 magistrant yetişdirməyi, Azərbaycan alimlərinin Oksford Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində elmi tədqiqatlarının dəstəklənməsi, Bərdə şəhərində arxeoloji qazıntıların aparılması nəzərdə tutulub. Nizami Gəncəvi Proqramının ilk iki alimindən biri olan C.Vayt məhz Nizaminin “Xəmsə” əsərinin tədqiqi ilə əsaslı məşğul olur.
Nizami Gəncəvi adına Azərbaycanşünaslıq və Qafqazşünaslıq Mərkəzində Nərgiz Paşayeva və Robert Hoylandla yanaşı Edmund Hertziq və Poul Vordsvort kimi görkəmli alimlər çalışır.
Artıq 6 iyun 2015-ci ildə Oxford Universitetində Nizami Gəncəvi Programı çərçivəsində Robert Hoylandç Nargiz Paşayeva, İrina Şingiray, Ceyms Hovard-Conston, Lalə Əliyeva, Rayan Linç, Nik Evans, Con Latam və b. kimi tanınmış alimlərin iştirakı ilə “Qədimdən erkən İslama qədər Şərqi Qafqaz” adlı ilk beynəlxalq elmi konfrans keçirilmişdir. “Transxəzər əlaqələri (400-1200-ci illər)” adlı ikinci beynalxalq konfrans isə 11 iyun 2016-ci ildə keçirilmişdir.
Xarici keçidlər
The Nizami Ganjavi Programme for the study of languages and cultures of Azerbaijan and the Caucasus
M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialı
Aylabun qırğını
thumb Eylabun qətliamı, 30 oktyabr 1948-ci ildə Hiram əməliyyatı zamanı İsrail ordusundakı Qolani briqadası qüvvələrinin Qalileydə xristianların çoxluq təşkil etdiyi Fələstinli Eilabun kəndindən 14 kişinin ölümü ilə nəticələnən qırğındır. Onlardan 12-si gülləbaran edilərək edam edildi, sonra qırğından sonra kəndlilər bir neçə aydan sonra Livana qayıtmağa icazə verilmədən kütləvi surətdə deportasiya edildi. Bu, sakinlərinin geri qayıtmasına icazə verilən bir neçə Fələstin kəndlərindən biridir.
qırğın hadisələri
Qolani Briqadası 30 oktyabr 1948-ci ildə Xilas Ordusunun bir diviziyasını məğlub edərək şimala çəkildikdən sonra Eilabun kəndini işğal etdi, burada kəndlilər kilsələrə toplaşdılar və ruhanilər təslim olduqlarını rəsmən elan etdilər. Lakin əsgərlər onları kilsələrdən çıxarıb kənd meydanında toplaşaraq onları atəşlə qorxutdular, nəticədə bir nəfər həlak oldu.Həmin vaxt diviziya komandiri daha 12 gənci seçərək edam etdi. güllələr vurdular, qalanlarını isə Livana sürgün etmək məqsədi ilə zorla qovdular.Deportasiya zamanı daha bir nəfər öldürüldü.
Noyabrın 2-də İsrail əsgərləri Əl-Batuf düzənliyindəki Eilabun torpağında növbəti qətliam törədiblər, orada əsgərlər həmin ərazidə yaşayan Əl-Məvasi qəbiləsindən olan 15 gənci apararaq edam ediblər. Saad Muhammad al-Dheeb adlı bir adam qırğından sağ çıxdı və qətliamın üstünü açıb. İsrail əl-Məvasi qəbiləsinin böyük əksəriyyətini Suriyaya sürgün etdi, o zamanlar Qaliley, Tiberiya və Safed bölgələrində üzvləri təxminən 2000 nəfərə çatan bir qəbilə. bir hissəsi isə Eylabun kəndində qaldı.
Kənddəki kilsənin keşişi Markus Muallem qırğın xəbərini Avropa hökumətlərinə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatına və İsrailə təzyiq edən və təxminən iki həftəlik işğaldan sonra Eylabun əhalisini kəndlərinə qaytarmağa məcbur edən Vatikana çatdırdı, sürgün və qırğın. Kəndlilər Mieh Mieh qaçqın düşərgəsində Livana qaçqın kimi gəldikdən sonra tədricən öz kəndlərinə qayıtdılar və onların bir çoxu bir neçə ay davam edən Qayıdış Yürüşü zamanı təqib edilərək həbs edildi.
Hindistan Milli İnkişaf üzrə İnklüziv Alyans
Hindistan Milli İnkişaf üzrə İnklüziv Alyans (H.M.İ.İ.A) (, kimi romanlaşdırılıb:- Bhāratīya Rāṣṭrīya Vikāsātmak Samāvēśī Gaṭhbandhan) Hindistan Milli Konqresinin rəhbərlik etdiyi Hindistanda 26 siyasi partiyanın böyük çadır siyasi ittifaqıdır. Alyansın əsas məqsədi 2024-cü ildə Hindistanda keçiriləcək ümumi seçkilərdə Bharatiya Janata Partiyasının rəhbərlik etdiyi hakim Milli Demokratik Alyans hökumətini devirməkdir.
Məhəmməd Murtuzov
Məhəmməd Ramazan oğlu Murtuzov (24 iyun 2002; Xalatala, Balakən rayonu - 9 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) – Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Məhəmməd Murtuzov 2002-ci il iyunun 24-də Balakən rayonunun Xalatala kəndində anadan olub.
2008-2019-cu illərdə Xalatala kənd tam orta məktəbində təhsil alıb.
Subay idi.
Hərbi xidməti
Məhəmməd Murtuzov 2020-ci ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Vətən müharibəsinə qədər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edirdi.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Məhəmməd Murtuzov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məhəmməd Murtuzov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məhəmməd Murtuzov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tuyistan
Tuyistan — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 268 nəfər yaşayır (56 ailə).
Beloqlinski rayonu
Beloqlinski rayonu — Rusiya Federasiyası, Krasnodar diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Belaya Qlina kəndidir.
Coğrafiyası
Rayonun sahəsi 1.494 km²-dir. Krasnodar diyarının şimal iqlim zonasında yerləşir. Şimal və şimal-şərqdə Rostov vilayəti ilə, şərqdə və cənubda Stavropol diyarı ilə, qərbdə isə Krasnodar diyarının Novopokrovski rayonu ilə həmsərhəddir.
Tarixi
16 noyabr 1924-cü ildən bu bölgə Şimali Qafqaz diyarının, 10 yanvar 1934-cü ildən Azov-Qara dəniz diyarının, 13 sentyabr 1937-ci ildən isə Krasnodar diyarının bir hissəsi olmuşdur.
22 avqust 1953-cü ildə Beloqlinsk rayonuna ləğv edilmiş İlyinski rayonunun 3 kənd məclisi daxil edilir: Novolokinski, Turkinski, Uspenski.
1 fevral 1963-cü ildə Beloqlinski rayonu ləğv edilir və ərazisi Novopokrovski rayonuna daxil edilir.
30 dekabr 1966-cı il Beloqlinski rayonu əvvəlki sərhədlərində bərpa edilir.
Əhali
1 yanvar 2006-cı il tarixinə rayon əhalisi 32871 nəfər təşkil etmişdir. Bunlardan hamısı kənd sakinləridir. Bütün əhali arasında kişilər 46,1%, qadınlar 53,9% təşkil edir. Ümumi əhalinin 18654 (56,8 %) əmək qabiliyyətli insanlar, 26,2% -i pensiyaçılardır. 2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir :
İnzibati-ətazi vahidləri
Beloqlinski rayonunda 4 kənd inzibati ərazi vahidliyinə 14 yaşayış məntəqəsi daxildir.
İqtisadiyyat
Rayonda kənd təsərrüfatı sektoru üstünlük təşkil edir və iqtisadi artım perspektivləri kənd təsərrüfatı istehsalı və emalı sənayesinin inkişafı ilə əlaqələndirilir. Rayonun aqrar kompleksi 13 kolxoz təsərrüfatı, 400-ə yaxın kəndli və kiçik kənd təsərrüfatı müəssisələri ilə təmsil olunur. İri təsərrüfatlar taxıl, günəbaxan, şəkər çuğunduru, süd, ət istehsalı ilə məşğul olurlar. Bir yüksək ixtisaslaşmış müəssisə meyvə bitkiləri yetişdirir. Rayonda kənd təsərrüfatı mədəniyyəti artır, yeni texnologiyalar aktiv tətbiq olunur, bu da əlverişsiz iqlim şəraitində yaxşı məhsul verməyə imkan verir.
Kitabxana
Beloqlinski rayonunda 16 kitabxana fəaliyyət göstərir. Bunlardan üç kitabxana:"Beloqlinsk Qəsəbə Uşaq Kitabxanası", "Novopavlovsk Qəsəbə Kitabxanası", Uspensk Uşaq Kitabxanası, 2 nömrəli filial.
Nuryo-Volonya
Nuryo-Volonya  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
Kəlbəli xan Xoyski
Kəlbəli xan Əhməd xan oğlu Xoyski — Rus ordusunda general mayor, İskəndər xan Xoyskinin atası, Fətəli xan Xoyskinin ata babası.
Həyatı
Cəfərqulu xan Xoyski ilə birlikdə Nuxaya (Şəkiyə) gələn xoylulardan biridir. O, Xoy xanı  Əhməd xanın oğlu idi və əmisi  Cəfərqulu xanın qızı Sara xanımla evlənmişdi.
Nuryo-Volonya
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Kəlbəli xan Xoyski
Həyatı
1819-cu ildə - Şəki xanlığının ləğv edilməsindən az sonra, ruslar mərhum İsmayıl xanın qohum-əqrəbasının bir qisminə illik təqaüd kəsdilər. Məsələn, o vaxt "Kiçik ağa" ləğəbi ilə tanınan əmisi oğlu Kəlbəli bəyə, yəni Kəlbəli xan Xoyskiyə, əvvəl 1300, sonra isə 2300 manat; onun anası Səltənət bəyimə 1200 manat və s. Lakin bununla yanaşı, həm də onlara Nuxanı tərk etmək "məsləhət" görüldü.
Bu arada, İran şahının vəliəhdi Abbas Mirzə rəsmi şəkildə Kəlbəli bəyin İrana qayıtmasını istəyirdi. Həmin işin nə vaxt və nə dərəcədə realizə olması bəlli deyil. Yalnız o məlumdur ki 28 noyabr 1828-ci il tarixli sənəddə onun titulu xan, özü isə "Xoyu idarə edən şəxs" kimi göstərilir". Həmin vaxt Xoy Rus işğalı altında idi və Kəlbəli xanın onlara xidmət etməsinin müqabilində, 22 avqust 1829-cu il tarixdə rütbəsi (–20 ildən artıq idi ki polkovnik idi) artırıldı – general-mayor oldu.
Daha sonralar, 20 dekabr 1831-ci il tarixli sənəddə, həmin vaxt Dərbəndən Dağıstanın içərilərinə doğru hərbi missiyaya başlamış rus qoşunlarının komandanlarından biri kimi Kəlbəli xanın da adına təsadüf edilir. Kəlbəli xan 10 avqust 1834-cü il tarixdə Yelisavetpolda (– Gəncə şəhərində) dünyasını dəyişmişdir.
Kəlbəli xanın ölümündən bir ay sonra – 11 sentyabr 1834-cü il tarixdə cənazəsi Kərbəlaya göndərilmişdir (1819-cu ildə İsmayıl xanın ölümündən də sonra həmin bu Kəlbəli bəy rus hakimiyyət dairələrinə rəsmən müraciət edərək mərhumun nəşinin Kərbəlaya aparılması üçün təşkilati köməklik göstərilməsini istəmişdir).
Ailəsi
Kəlbəli bəy Sara bəyimlə ailə qurmuş və bi nikahdan  İsgəndər xan doğulmuşdur.
Mənbə
[http://sites.google.com/site/fxxoyski/ Aydın Məmmədov. Bir qəbir kitabəsinin izi ilə, yaxud Fətəli xan Xoyskinin əsli nəcabətinə dair tarixi faktlar]
Ocaqların siyahısı
Bu Ocaqların (ocaqların) siyahısıdır.
Tonni Marinqqi
Karyerası
Tonni Marincci İndoneziyanı 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Bahadır və Sona (roman)
Məzmunu
Roman öz millətini istəyən müsəlman tələbə Bahadır ilə təhsil görmüş, ağıllı, öz xalqını sevən erməni Sonanın sevgisi haqqındadır. Yazıçı romanda din, millət, mədəniyyət, mətbuat, ailə və s. məsələlərə münasibət bildirmişdir. Sevgi əhvalatı faciədə bir ədəbi vasitə olsa da, yazıçının əsas ideyası millət, vətən qayğısı, ictimai tələblər, mövhumatçılıq, müsəlman qadınlarının savadsızlığı kimi məsələlər idi. Bahadır və Sonanın bədbəxt taleyi ictimai həyatın faciəsi idi. Burada iki gəncin nakam məhəbbəti ictimai fəlakətlərin mənbəyi olan burjua-mülkədar qayda-qanunları, ruhani cəhaləti fonunda qələmə alınmışdır. Məhz bu cəhətdən yazıçının faciədə verdiyi hadisələr uydurma və ya sadəcə təxəyyülün məhsulu deyil, tarixi bir həqiqət idi.
Fransız dilində
Roman 2018-ci ildə Kəpəz nəşrləri tərəfindən çap olunub. Bu nəşrə ön söz Jan-Emmanuel Medina yazılıb.
İndium
İndium (In) – Dmitri Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 49-cu element. 1863-cü ildə F. Reyx və T. İ. Rixter tərəfindən sfalerit (ZnS) mineralında spektral üsul ilə kəşf olunmuşdur. Onlar spektrdə Hindistandan gətirilmiş qədim boyaq indiqonun iki parlaq rəng xəttini aşkar etmişlər. Yeni element indium adlandırılmışdır. Gördüyümüz kimi onun adı dolayısı ilə Hindistan ilə əlaqədardır. Həmin kimyaçılar az miqdarda bəsit maddə — indium metalını da ayırmışdılar. İndiumun ekvivalentini müəyyən etdikdən sonra D. İ. Mendeleev inandırıcı olaraq sübut etdi ki, bu elementin yeri beşinci dövrdə və III qrupda və yaxın keçmişdə boş qalmış xanadadır.
İndiumun başlıca nuklidi təbiətdə nisbi miqdarına görə 115In-dur (95.71%). Bu radionuklid nəhəng yarımparçalanma dövrünə malikdir: T1/2=4.4∙1014(440 trilion) il. Yer mövcud olduğu dövrdən onun cəmi 7∙10–4 % nüvəsi parçalanmışdır. Bu nuklidin bir molunda bir saniyədə 30 parçalanma baş verir.
İndiumun yer qabığında miqdarı gümüşün miqdarına nəzərən üç dəfədən də artıq çoxdur, amma xüsusi flizləri olmadığından onun sənaye istehsalı məhduddur.
Metal kimi indium olduqca yumşaqdır, bütün metalların ən yumşağıdır, adi temperaturda su ilə reaksiyaya girmir. Onun möhkəmliyi Brinell üzrə 9 MPa-dır, öz yumşaqlığı ilə məşhur olan qızılda möhkəmlik 220–250 MPa təşkil edir. Odur ki, indium podşipniklərin fırlanan detallarını örtmək üçün xüsusilə qiymətlidir (indium ilə örtülmüş səth yaxşı sürtülür və sürüşür).
Ərintilərə indiumun əlavə olunması onlara qeyri adi rəng verə bilər. Məsələn, gümüşü indium və polad çalarlı platin indiumun miqdarı 40% olduqda qızılı ərinti əmələ gətirir. Qalistan ərintisi (otaq temperaturunda mayedir və 21,5% indiuma malikdir) metalı şüşə ilə lehimləməyə imkan verir.
Müxtəlif qurğuların indikatorlarında göy işıqlanmanın yaranması indium birləşmələrinin istifadəsi ilə əlaqədardır. Çıxarılan indiumun yarıdan çoxu (1000 tona yaxın) mayekristallik displeylərin və işıqlanan siqnal elementlərinin istehsalında istifadə olunur.
Başqırdıstan Dövlət Tibb Universiteti
Başqırdıstan Dövlət Tibb Universiteti (Башҡорт дәүләт медицина университеты (БДМУ)) — Ufa şəhərində yerləşən, Rusiya Federasiyası Səhiyyə Nazirliyinin balansında olan dövlət ali təhsil mərkəzi.
Tarixi
Başqırdıstan Dövlət Tibb Universiteti 1932-ci ildə təşkil edilmişdir. İlk əvvəllər Frunze küçəsi ev 47 ünvanında yerləşən zirzəmiyə sahib binanın ikinci mərtəbəsində yerləşirdi. Sonradan binanı universitetə verirlər. Sonrakı illərdə universitetə 600 yerlik yataqxana inşa edilmişdir. Üstəlik yeni korpus belə istifadəyə verilmişdir. Universitetin ilk pedaqoqları: V. M. Romankeviç, S. Z. Lukmanov, Z. А. İsxanov, А. S. Davletov, İ. S. Nemkov, Q. N. Maslennikov, Е. N. Qribanov, М. А. Abdulmenov.
1933-cü ildə qistilogiya kafedrası, xarici dillər kabineti təşkil edilmişdir. Bu müəssisəyə həkim V. M. Romankeviç rəhbərlik edirdi. Pedaqoqlar isə V. A. Slovoxotov və R. İ. Safarov olmuşdur.
2012-ci ildə BDTU xəbərləri yayımlanmağa başlanmışdır.
Viyu (İran)
Viyu — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Katolik kilsəsində cinsi təcavüz qalmaqalı
thumb|Lissabonda divarda qraffiti. Roma Katolik kilsəsində uşaq cinsi istismarı qalmaqalını əks etdirən iki qızı təqib edən keşişi. Katolik kilsəsində cinsi təcavüz qalmaqalı (Catholic Church sexual abuse cases, Casi di pedofilia all'interno della Chiesa cattolica, Sexueller Missbrauch in der römisch-katholischen Kirche, Abus sexuels sur mineurs dans l'Église catholique, Seksueel misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk) — 1990–2000-ci illərdə keşişlər, rahibələr və Roma-Katolik kilsəsinin dini ordenlərinin üzvləri arasında uşaqlara qarşı (3 yaşdan 11–14 yaşa qədər olan oğlan və qızların) bir sıra cinsi zorakılıq hallarının müəyyən edilməsi ilə bağlı yaranmış kilsə qalmaqalıdır.
"The New York Times" qəzetinin araşdırmasına görə, rəsmi Vatikan nəinki azyaşlılarla baş verən hadisələrə səssiz qalıb və törədilən cinayətlər barədə hakimiyyət orqanlarına məlumat verməyib, həm də zorakılıqda şübhəli bilinən şəxslərlə bağlı daxili araşdırmalar aparmayıb. Öz növbəsində Katolik kilsəsi amerikalı jurnalistlərin ittihamlarını təkzib edib.
Tarixçi və din alimi (John Philip Jenkins) qeyd edir ki, çoxsaylı araşdırmalar nəticəsində sübut olunub ki, katolik keşişlərinin təxminən 0,2%-i uşaqlara qarşı zorakılıq hallarında iştirak edir. Arxiyepiskop (Silvano Maria Tomasi)nin sözlərinə görə, bu rəqəm 5%-ə çata bilər.
Psixoloq və tarixçi (Lloyd deMauseun) fikrincə, 13-cü əsrə qədər monastırlarda uşaqları cinsi məqsədlər üçün istifadə etmək adəti məlum idi.
Avstraliya
Avstraliyada 1993–2010-cu illərdə 100 katolik keşiş azyaşlılara qarşı alşaldıcı hərəkətlərinə görə məhkum edilib.
Almaniya
Almaniyada yayımlanan rəsmi hesabatda Regensburger şəhərindəki katolik kilsənin şagird xorunda yüzlərlə uşağın fiziki və cinsi təcavüzə məruz qaldığı iddiası irəli sürülüb. Hesabatda Regensburger Domspatzen adlı xorunun 547 üzvünün 60 il ərzində fiziki və cinsi təcavüzə məruz qaldıqları iddia edilib. Hesabatda xorda işləyənlər hadisələrə müdaxilə etməməkdə ittiham olunub. Katolik kilsənin 49 üzvü 1945 və 1990-cı illər arasında bu cinayəti törətməkdə şübhəli hesab olunurlar.
ABŞ
ABŞ mətbuatı Pensilvaniya ştatında katolik keşişlərinin azyaşlı uşaqlara qarşı seksual zorakılığı barədə məruzə yayıb. 1300 səhifəlik sənəddə 1000-dən artıq uşağın 300-dən çox rahibin təcavüzünə məruz qaldığı göstərilib. Bunların içində zorlamadan tutmuş, aborta məcbur etmə, uşaq pornovideolarının hazırlanmasına qədər hər şey var.
Niderland
1950-ci illərdə, (NRC Handelsblad — "NRK — ticarət qəzeti")nə görə, Katolik Kilsəsi pedofil keşişlər tərəfindən zorlanan ən azı 11 oğlan uşağını "homoseksuallıqdan sağaltmaq üçün" kastrasiya etmişdir. Qəzetin dərcindən sonra ölkə parlamenti hərtərəfli araşdırma aparmağa çağırıb. Yoxlama 1945-ci ildən bəri Niderland katolik təşkilatlarında minlərlə uşağın cinsi təcavüz faktlarını üzə çıxarıb.
İrlandiya
right|thumb|170px|Bir neçə yüz uşağa təcavüz etmiş katolik keşiş (Brendan Smyth) 2000-ci ildə İrlandiya Katolik kilsəsi 8 yaşından (1979) mütəmadi olaraq katolik keşiş tərəfindən zorlanan və onu bu barədə susmağa məcbur edilən qıza 12 min funt sterlinq ödəyib. "The Guardian" yazır ki, razılaşmanı yepiskop Séamus Hegarty, onun sələfi yepiskop Edward Kevin Daly və zərərçəkmişin özü bağlayıb. Bu xəbər yalnız 10 ildən sonra beynəlxalq qalmaqalla bağlı məlum olub.
2009-cu ildə İrlandiyada dərc edilmiş hesabata əsasən 46 keşiş pedofiliyada ittiham olunurdu. Epizodlar 1975-ci ildən 2004-cü ilə qədər olan dövrü əhatə edirdi, oğlanlar qızlardan iki dəfə çox təcavüzə məruz qalırdı. Ümumilikdə bu müddət ərzində İrlandiyada 2000-ə qədər uşağın kilsə pedofillərinin qurbanı olması mümkündür. İstintaqın məlumatına görə, arxiyepiskoplar Con Çarlz Makkueyd, Dermot Rayan, Kevin Mak-Namara və kardinal Desmond Konnell azyaşlıların cinsi istismar hallarını bilsələr də, bu barədə hüquq-mühafizə orqanlarına məlumat verməyiblər. İstintaq öz hesabatında qeyd edib ki, "kilsə öz nüfuzunu uşaqların müdafiəsindən üstün tutub. Dövlət isə əslində keşişlərin qanunsuz hərəkətlərini ört-basdır edib". Qalmaqal kardinal Şon Bredinin etirafı ilə daha da kəskinləşdi. 1975-ci ildə Brendan Smitin əməlləri ilə bağlı kilsədaxili araşdırma zamanı, Bredi iki zərərçəkmişlə (10 və 14 yaşlı oğlanlar) görüşdə sübut toplayan zaman "mümkün sövdələşmədən qaçmaq" üçün onları cinsi təcavüzün təfərrüatlarını açıqlamamağa söz verdikləri barədə yazılı and verməyə inandırıb. Kardinal Bredi etdiyi hərəkətə görə səmimi qəlbdən üzr istəyib və qeyd edib ki, "keçmişin ağrılı epizodundan" utanc hissi keçirir. Papa XVI Benedikt qalmaqalı etiraf edib və qurbanlardan üzr istəyib.
2012-ci ilin martında 87 qıza qarşı cinsi təcavüzdə ittiham olunan irlandiyalı rahibəyə qarşı məhkəmə prosesi başladı.
Malta
2010-cu ildə katolik uşaq evində 10 uşağı yoldan çıxartmaqda günahlandırılan üç pedofil keşiş haqqında məlumat yayıldı.
Hümeyra xanım Sultan
Hümeyra xanım Sultan və ya Hümeyra Özbaş — son Osmanlı sultanı VI Mehmedin qızı Fatma Ülviyə Sultanın qızı, Osmanlı xanım sultanı.
Həyatı
Ancaq 1924-cü ildə Osmanlı sülaləsinin sürgün edilməsi haqqında qanundan sonra 7 yaşlı Hümeyra ailəsiylə birlikdə İtaliyanın San-Remo qəsəbəsində yaşayan babası Sultan Vahidəddinin yanına getmiş, babasının 1926-cı ildə vəfatından sonra cənubi Fransadakı Menton qəsəbəsində məskunlaşmışdır. Atasının siyasi gücündən istifadə edərək Atatürkün verdiyi xüsusi icazəylə əfv qanunundan öncə Türkiyəyə gələn ilk Osmanlı mənsubu idi. Əvvəlcə atasının diplomatik pasportu ilə, daha sonra isə öz adına çıxardılan pasportla ölkəyə gedib gəlməyə başladı. Nəhayət, 1939-cu ildə İsmət İnönünün prezidentliyi dövründə Hümeyra Özbaş və Ənvər Paşa ilə Naciyə Sultanın övladları Mahpeykər xanım Sultan, Türkan xanım Sultan və Sultanzadə Əli bəyə Türkiyə vətəndaşlığı verildi.
İkinci Dünya müharibəsi əsnasında ABŞ-nin Prinston Universitetində təhsil alırdı və bu illərdə tanış olduğu Xəlil Özbaşla evləndi. Bu nikahdan Xanzadə adlı bir qızı və Halim adlı bir oğlu dünyaya gəldi. Müharibənin ardından Türkiyəyə dönən cütlük Aydın əyalətində məskunlaşdı və burada uzun illər turizm işiylə məşğul oldular. Quşadasındakı Qismət otelin qurucusu oldular.
Hümeyra xanım Sultan 2000-ci ildə vəfat etdi.
NGC 5612
NGC 5612, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Cənnət quşu bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Salavat (Meşkinşəhr)
Salavat — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 970 nəfər yaşayır (200 ailə).
Azərbaycandilli televiziya kanallarının siyahısı
Azərbaycandilli televiziya kanallarının siyahısı — Azərbaycan dilində fəaliyyət göstərən tv kanalların siyahısı.
Dünyada ilk azərbaycandilli televiziya kanalı 14 fevral 1956-cı ildə Azərbaycan SSR-in paytaxtı Bakı şəhərində Azərbaycan Televiziyasının yaradılması ilə yaranmışdır. 1963-cü ildə Naxçıvan şəhərində Naxçıvan Televiziyasının yaradılması ilə dünyada ilk azərbaycandilli regional TV kanal yaranmışdır. 9 mart 1991-ci ildə ANS TV-nin yaradılması ilə dünyada ilk azərbaycandilli özəl televiziya kanalı, SSRİ-də isə ilk özəl televiziya kanalı yaranmışdır. 1992-ci ildə İranda İran İslam Respublikası Teleradio Təşkilatının Sərhədaşırı Bölməsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Sahar Televiziyasının azərbaycanca xidmətinin fəaliyyətə başlaması ilə dünyada ilk Azərbaycandan xaricdə fəaliyyət göstərən azərbaycandilli televiziya kanalı yaranmışdır. 5 oktyabr 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının 3-cü Prezidenti Heydər Əliyevin 794 saylı fərmanı ilə televiziya və radio yayımı sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək və bu fəaliyyəti tənzimləmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurası yaradılmışdır. Şuranın əsas vəzifəsi televiziya və radio yayımçılarının fəaliyyətini tənzimləmək, yayım zamanı ictimaiyyətin maraqlarını qorumaq, televiziya və radio yayımı haqqında qanunvericiliyə əməl edilməsi üzərində nəzarəti həyata keçirməkdir. Yayımı Teleradio İstehsalat Birliyi həyata keçirir. Milli Televiziya və Radio Şurasının 2008-ci ildə verdiyi qərara əsasən 1 yanvar 2009-cu il tarixindən etibarən ölkənin "Teleradioyayım haqqında" qanununa uyğun olaraq Azərbaycan tezliklərində "Kanal D", Samanyolu və ORT 1 kimi xarici dillərdə yayımlanan qonşu ölkə kanallarının yayımı dayandırılmışdır.
thumb|[[Azərbaycanın ilk süni peyki olan Azerspace-1/Africasat-1a-nın maketi]]
Dövlət
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Özəl
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Moyses Kaysedo
Moyses Ayzek Kaysedo Korozo (2 noyabr 2001, Ekvador) — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Çelsi" klubunda müdafiəyə meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Ekvador futbolçusu.
Yuri Harold Kleyton
Yuri Harold Kleyton - Amerikalı fizik və fiziki kimyaçı. 1934-cü ildə "Ağır hidrogenin kəşfinə görə kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdü. Sonralar o, planetlərin təkamülünün öyrənilməsinə müraciət etdi.
Azərbaycandilli televiziya kanallarının siyahısı
Xaricdə fəaliyyət göstərən
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Yuri Harold Kleyton
Həyatı
Yuri Harold Kleyton 1893-cü il 29 apreldə Uolkertonda, (İndiana ştatında) Samuel Clayton Yuri və Cora Rebecca Reinsell ailəsində anadan olub. Onun atası, keşiş və məktəb müəllimi idi. Yuri altı yaşında olanda atası vərəm xəstəliyindən öldü və Yurinin anası evləndi. Yuri Amiş ibtidai məktəbində təhsil alıb, 14 yaşında bitirir daha sonra İndiana ştatının Kendalville Liseyində oxudu. 1911-ci ildə məzun olduqdan sonra Erlham Kollecindən müəllimlik sertifikatı aldı və İndiana ştatında kiçik bir məktəbdə dərs dedi. Daha sonra anasının yaşadığı Montanaya köçdü və orada dərs deməyə davam etdi. Yuri 1914-cü ildə Montana Universitetinə daxil oldu və burada 1917-ci ildə zoologiya üzrə bakalavr dərəcəsi aldı. Birləşmiş Ştatlar Birinci Dünya Müharibəsinə girdikdən sonra Yuri TNT istehsal edən Filadelfiyadakı Barrett Kimya Şirkətində hərbi işə getdi. Müharibə bitdikdən sonra o, kimya müəllimi kimi Montana Universitetinə qayıtdı.
Azərbaycandilli televiziya kanallarının siyahısı
Fəaliyyətini dayandırmış
Qeyd: xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.
Yuri Harold Kleyton
Həyatı
Akademik karyera doktorluq dərəcəsini tələb edirdi, ona görə də 1921-ci ildə Yuri Kaliforniya Universitetində, Berklidə doktorluq dissertasiyası üzərində işləməyə başladı və burada Gilbert N. Luisa rəhbərliyi altında termodinamika üzrə təhsil aldı. Onun ilk dissertasiyası sezium buxarının ionlaşması mövzusunda idi. İşində müəyyən çətinliklərlə qarşılaşdı; eyni zamanda hindli bir fizik eyni mövzuda daha dolğun bir məqalə nəşr etdi. Yuri daha sonra ideal qazın ionlaşmış halları haqqında dissertasiya yazdı və sonradan Astrophysical Journal-da nəşr olundu. 1923-cü ildə dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra Yuri Kopenhagendəki Niels Bohr İnstitutunda təhsil almaq üçün Amerika Nordic Fondundan təqaüd aldı və burada Verner Heisenberg, Hans Kramers, Wolfgang Pauli, Georg von Hevesy və Con Slater ilə tanış oldu. Qaldığı müddətin sonunda Almaniyaya getdi və burada Albert Eynşteyn və Ceyms Frank ilə tanış oldu. ABŞ-yə qayıtdıqdan sonra Yuri Harvard Universitetində işləmək üçün Milli Tədqiqat Şurasının təqaüdü təklifi və həmçinin Con Hopkins Universitetində tədqiqatçı olmaq təklifi aldı. O, sonuncunu seçdi. O, işə başlamazdan əvvəl anasını ziyarət etmək üçün Vaşinqton ştatının Sietl şəhərinə getmişdi. Yolda dostu Keyt Daumun yaşadığı Everettdə, Vaşinqtonda dayandı. Keyt Yurini bacısı Frida ilə tanış etdi. Yuri və Frida tezliklə nişanlandılar. 1926-cı ildə Kanzas ştatının Lourens şəhərindəki atasının evində evləndilər. Cütlüyün dörd övladı oldu: 1927-ci il təvəllüdlü Gertrude Bessie (Elizabet); Frida Rebecca, 1929-cu il təvəllüdlü; Meri Alisa, 1934-cü il təvəllüdlü; və 1939-cu il təvəllüdlü Con Kleyton Yuri. Johns Hopkins Universitetində Yuri və Artur Ruark "Atomlar, Kvantalar və Molekullar" (1930) kvant mexanikası və onun atom və molekulyar sistemlərə tətbiqi ilə bağlı ilk ingilis əsərlərini yazdılar. 1929-cu ildə Yuri Kolumbiya Universitetində kimya üzrə dosent oldu və burada Rudolf Schönheimer, David Rittenberg və T. I. Taylor ilə əməkdaşlıq etdi.
Müharibədən sonrakı illər
Müharibədən sonra Yuri Nüvə Tədqiqatları İnstitutunda kimya professoru, daha sonra 1952-ci ildə Çikaqo Universitetində kimya professoru oldu. Müharibədən əvvəlki tədqiqatlarını izotoplarla davam etdirmədi. Bununla belə, hidrogen və oksigenlə əldə etdiyi bilikləri tətbiq edərək, oksigen-18 və oksigen-16 üçün karbonatlar və su arasında fraksiyaların 0-dan 1,04 dəfə azalacağını başa düşdü. Ölçmə avadanlığının kifayət qədər həssas olması şərti ilə izotop nisbəti orta temperaturu təyin etmək üçün istifadə edilə bilər. Qrupa onun həmkarı Ralph Buxbaum da daxil idi. Daha sonra belemnitin tədqiqi onun dörd il ərzində yaşadığı yay və qış temperaturunu üzə çıxardı. Bu qabaqcıl paleoiqlim tədqiqatına görəYuri Amerika Geologiya Cəmiyyətinin Artur L. Day medalı və Geokimya Cəmiyyətinin Qoldşmidt medalı ilə təltif edilmişdir. Yuri 1946-cı il Mey-Johnson qanun layihəsinə fəal şəkildə qarşı çıxdı, çünki bunun nüvə enerjisinə hərbi nəzarətə gətirib çıxaracağından qorxdu, lakin onu əvəz edən və nəticədə Atom Enerjisi Komissiyasını yaradan McMahon Qanununu dəstəklədi və uğrunda mübarizə apardı. Yurinin dünya hökuməti idealına sadiqliyi müharibədən əvvəl idi, lakin nüvə müharibəsi ehtimalı bunu onun zehni üçün daha da aktuallaşdırdı. Müharibəyə qarşı mühazirələr oxudu və nüvə məsələlərinə dair konqres debatlarında iştirak etdi. O, İtel və Julius Rosenberg adından açıq şəkildə danışdı və hətta Qeyri-Amerika Fəaliyyətləri Komitəsi qarşısında cavab verməyə çağırıldı.
Şəxsi keyfiyyətləri, mükafatları
Yuri bağçılıqla məşğul olmağı, səhləb yetişdirməyi sevirdi. O, Kaliforniyanın La Jolla şəhərində1981-ci il yanvar ayının 5 — də vəfat edib və İndiana ştatının DeClub qraflığındaki Fairfield qəbiristanlığında dəfn edilib. Nobel mükafatından əlavə, o, həmçinin:
Qloriya portiki
Qloriya portiki (Pórtico da Gloria) — Qalisiyada yerləşən Santiaqo de Kompostela kafedralının girişində heykəllərlə bəzədilmiş tarixi portik.
Tarixi
Portik roman memarlığı üslubundadır. Roman üslubundakı heykəllər ən möhtəşəm əsərlərdən biridir. 3 kəmərdən ibarətdir. Orta sevinci təmsil edir və üzərində İsanın dirilişindən bəhs edən heykəl vardır. Sol tərəf yəhudiləri, sağ tərəf son qərarı təmsil edir.
1168-ci ildə Qalisiya və Leon kralı II Fernando Santiaqo de Kompostela kafedralının girişində portik tikilməsi haqqında göstəriş vermişdir. Portik daş ustası Mateo tərəfindən emalatxanasında roman memarlığı üslubunda hazırlanmışdır. Tikilməsi 1188-ci ildə başa çatmışdır.
Heykəllər üzərində boyama işləri aparılmışdır. XV və XVI əsrlərdə portik yenidən bərpa edilmişdir. 1651-ci ildə Krispin Evelino 130 dukat ödəyərək heykəlləri təmir etmişdir. Zaman içində heykəllər üzərində boya qalxmışdır.
XVIII əsrdə portik muzeyə yerləşdirilmişdir. Mütəxəssislərin fikrincə bu portikin hazırlanmasında Mateodan başqa daha 4 memar iştirak etmişdir.
1866-cı ildə Britaniya muzeyində boyama işləri zamanı bəzi rəsmlərin zərər gördüyü məlum olmuşdur. 2006-cı ildə bərpa işləri zamanı bu rəsmlərin orijinal vəziyyətinə qaytarılmışdır.
Ferzende Beg
Fərzende Beg, Elfesyanın Atası, Əznəvir Cəngavəri, Ferzende Emer (d. 1889 / 1892, Xınıs, Ərzirom - ö. 1933 -cü ildə Tehran, İran) kürd əsgəri, komandiri və inqilabçısı idi. 1925-ci ildə Şeyx Səid Pirani üsyanının üzvü, Ararat üsyanının üzvü olub və Simko Şikak İranda bir çox üsyanlarda iştirak edib.
Kadmium
Kadmium (Cd) – D.İ.Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 48-ci element. Bitkilərdə kadmiumun miqdarı quru qalığa görə 0,001%-dir, bitki hüceyrələrində kadmiumun miqdarı kütləcə 10–6 %-dır.
Kadmium təbiətdə
Kadmium əsasən köklərdə daha az miqdarda isə gövdədə, qələmlərdə və yarpaqlarda əsasən damarlarında lokallaşır.
Mühitdə kadmiumun mqidarı kəskin artdıqca onun kökləridə qatılığı yer üstü kütlədə olduğundan bir neçə dəfə çox olur. Müəyyən edilmişdir ki, xlorofill kadmiumu bitki toxumalarında toplamaq qabiliyyətinə malikdir. Kadmiumun bitkilərdə miqdarı artıq olduqda aşağıdakı görünən simptomlar baş verir – yarpaqların xlorozu, onların kənarlarında qırmızı-qonur rəng, həmçinin böyümənin ləngiməsi və kök sisteminin zədələnməsi. Kadmiumun fitozəhərliliyi həmçinin fotosintezə ləngidici təsir, karbon qazının transpirasiyası və fiksə olunmasının pozulması, həmçinin hüceyrə membranlarının keçiriciliyini dəyişməsi ilə əlaqədardır. Kadmiumun bioloji reduksiyanın effektiv və spesifik inhibitorudur.
Kadmiumun insan orqanizminə təsiri
Kadmium zəhərli metallara aiddir. Qida ilə orqanizmə daxil olan kadmiumun sorulması gedən nazik bağırsaqda orqanizmə daxil olan kadmiumun cəmi 5%-i adsorbsiya olunur. Kadmiumun sorulmasına kalsium, sink və misin iştirakı təsir edir. Kadmium əsasən qara ciyərdə, onikibarmaq bağırsaqda toplanır. Böyrəklər kadmium ilə daha çox zəngindir. Insan yaşlandıqca orqanizmində kadmiumun miqdarı artır.