cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teleskop
Teleskopun vəzifəsi
Teleskopun əsas hissəsi onun obyektividir. Obyektiv qabarıq linza və ya çökük güzgü olur. Obyektivi linza olan teleskop refraktor, güzgü olan reflektor adlanır. Qalileyin ixtira etdiyi teleskopun linzasının diametri cəmi 5 sm olmuşdur. İlk reflektor 1671-ci ildə Nyuton tərəfindən hazırlanmışdır. Bu teleskopun güzgüsünün diametri 3 sm olub. Sonrakı yüz illiklərdə hər iki növ teleskopun istər obyektivlərinin ölçülərində,istərsə də ümumi konstruksiyasında böyük inkişaf olub.İndi linzanın diametri 1 metr olan refraktor,güzgünün diametri 6 metr olan reflektor var. Daha böyük obyektivli teleskoplar üzərində işlər aparılır. Göy cisminin parlaq şüaları hər 2 üzü qabarıq linza olan obyektivə düşür. Onun vasitəsilə teleskopun fokal müstəvisində göy cisminin xəyalı alınır. Xəyala hər 2 üzü qabarıq linza olan və okulyar adlanan lupa vasitəsilə baxılır. Yaxud fotoemusiya vasitəsilə xəyalın foto şəkli alınır.Göy cisimləri çox uzaqda olduqlarından şüaları obyektivə paralel düşür.Buna görə də xəyal fokal müstəvidən alınır. Digər şəkildə reflektorun sadə sxemi Nyuton sxemi də adlandırılır. Burada göy cismindən gələn paralel şüalar əvvəlcə çökük güzgü olan obyektivdən əks olunur və fokal müstəvidə toplanır.Sonra yardımçı güzgüyə düşür və yardımçı güzgüdən əks olunaraq okulyara verilir. Teleskopun vəzifələrindən biri də gözə nisbətən daha çox işıq toplamaqdır. Toplanan işıq seli obyektivin sahəsi ilə, sahə isə obyektivin diametrinin kvadratı ilə mütənasibdir.Obyektivin diametrini D,Göz bəbəyinin diametrini isə d ilə göstərsək obyektivin topladığı işıq seli gözün topladığı işıq selindən (D/d)2 dəfə çox olar .Məsələn, obyektivinin diametri 6 metr olan teleskop bəbəyinin diametri 6 mm olan gözdən 1 000 000 dəfə çox işıq seli toplayır. Teleskopun 3-cü vəzifəsi ayırdetmə qabiliyyətidir.İnsan gözünün iki yaxın nöqtəvi obyekti,məsələn iki yaxın ulduzu,ayrı ayrılıqda görməsi üçün onlar arasındakı bucaq məsafəsi 2″-dən kiçik olmamalıdır.Ayırdetmə göz bəbəyinin diametri ilə mütənasib olduğu üçün obyektivinin diametri D olan teleskopun ayırdetməsi,bəbəyinin diametri d olan gözün ayırdetməsindən D/d dəfə çoxdur.Məsələn,obyektivinin diametri 6 metr olan teleskopun ayırdetmə qabiliyyəti gözün ayırdetmə qabiliyyətindən 1 000 dəfə çox alınır.Yəni belə teleskopla bir-birindən 2″ məsafəsində yerləşən obyektlərlə, 0.12″bucaq məsafəsindən kiçik olmayan obyektləri ayrı-ayrı görmək olmur.Bu hesablamamız nəzəridir,lakin atmosfer teleskopda alınan xəyalları korlayır.Odur ki,ən yaxşı halda ayırdetmə 1″ olur.Bu da gözün ayırdetməsindən 100 dəfə böyükdür.Teleskopu səciyyələndirən parametrlərdən biri onun böyütməsidir.Teleskopun böyütməsi obyektivin və okulyarın fokus məsafələrinin nisbətinə bərabərdir.Teleskopun böyütməsinin 500 dəfədən çox olması məsləhət deyil. Əks halda xəyalın keyfiyyəti azalır.
Fotoqrafik müşahidələrdə böyütməni xəyalın miqyası əvəz edir.Xəyalın miqyası teleskopun fokus məsafəsi ilə tərs mütənasibdir.Deməli böyük miqyaslı xəyal almaq üçün kiçik fokuslu teleskopdan istifadə edilir.
Dünyada ən böyük refraktorun lizasının diametri 1m-dir. Bu teleskop Çikaqo yaxınlığında İyersk rəsədxanasındadır. Ən böyük reflektorun güzgüsünün sahəsi 6m-dir və o Şimali Qafqaz Xüsusi Astrofizika Rəsədxanasındadır. thumb|right|180px|İsveç [[günəş teleskopu]]
Ən böyük teleskoplar
Dünyada ən böyük teleskop İspaniyanın La Palma adasında 7 ilə və 180 milyon ABŞ dollarına düzəldilən "Böyük Kanar Teleskopu"dur (2007-ci il). İkinci ən böyük teleskop Havay adalarındakı "Keck II", üçüncüsü isə CAR-dakı SALT teleskopudur.
Optik Teleskop
thumb Optik teleskop, əsasən birbaşa müşahidə üçün böyüdülmüş  xəyal yaratmaq, göy cismindən gələn elektomaqnit şüalarını toplamaq və ya obyektin fotoşəkilini əldə  etmək üçün istifadə olunan teleskop növüdür.
Teleskopun əsas optik hissəsi obyektivdir. Obyektiv adətən xüsusi boruda yerləşmişdir, cihazın digər hissələri, o cümlədən, qəbuledici sistem müəyyən qurğuda cəmləşdirilir. Obyektiv linzadan, güzgüdən və bunların kombinasiyasından ibarət olur.
Optik teleskopun 3 əsas növü vardır:
Obyektivi linza olan teleskop-refraktor (dioptrik)
Obyektivi linza və güzgülərin kombinasiyasından ibarət olan katadioptrik teleskop
İnfraqırmızı teleskop
İnfraqırmızı teleskop, göy cisimlərini infraqırmızı oblastda müşahidə etmək üçün  istifadə edilən teleskopdur. İnfraqırmızı şüalanma işıq şüalanmasının bir növüdür. thumb Temperaturu mütləq sıfırdan böyük olan bütün göy cisimləri, bu və ya digər oblastda işıq şüalandırır. Kainatı araşdırmaq üçün elm adamları fərqli oblastlarda işləyən teleskoplardan istifadə edirlər. Bunlardan bəziləri qamma teleskopları, rentgen teleskopları, ultrabənövşəyi, optik teleskoplar və infraqırmızı teleskoplardır.
Tomas Uolker Horsfild
Tomas Uolker Horsfild (12 may 1773, Filadelfiya — 14 iyul 1859, London) — britaniya həkimi, zooloqu və botaniki.
NGC 122
NGC 122 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Samanta Stosur
Samanta Stosur (d.30 Mart 1984, Avstraliya) — tenisçi.
2012-ci ildə yalnız dördüncü turnirdə, Dohada keçirilən yarışda finala çıxıb.
Cənubi Ostrobotniya
Cənubi Ostrobotniya — Finlandiyanın 19 regionundan biridir. Ostrobotniya, Mərkəzi Ostrobotniya, Mərkəzi Finlandiya, Pirkanmaa və Satakunta regionları ilə sərhəddir.
Seynyayoki regionun mərkəzi və ən böyük şəhəridir.
Bələdiyyələri
Cənubi Ostrobotniya regionunun 15 bələdiyyəsi var ki, bunlardan 8-i şəhər statusu alıb.
Mədəniyyəti
Bir sıra şəxsər Cənubi Ostrobotniya regionunu bütün dünyada tanıtmışdılar. Məsələn, The Dudesons və ənənəvi Finland sviteri Jussishirt Cənubi Ostrobotniya dedikdə ilk ağıla gəlinəcək şəxslər və əşyalardır.
Finlandiyanın ən böyük rok qruplarından biri Provinssirock və dünyanın ən qədim tanqo festivalı olan Tangomarkkinat regionun Seynyayoki şəhərində keçirilir.
Scutellaria costaricana
(Scutellaria costaricana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adenopappus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Adenopappus persicaefolius Meksika üçün endemik yeganə növdür.
Ətalət
thumb|280px Ətalət – cismə başqa cisimlərin təsiri olmadıqda sürətin saxlanması hadisəsinə deyilir. Ətalət hadisəsi nəticəsində çox qısa müddətdə cismin sürətini artırmaq və sürətlə hərəkət edən cismi ani olaraq dayandırmaq qeyri-mümkündür. Cismin Nyutonun birinci və ikinci qanunlarını ödəyən xassəsidir. Kütlə cismin ətalət ölçüsüdur.
Qrey qaratoyuğu
1977-ci ildən Kosta-Rikanın milli quşudur.
Təsviri
Qrey qaratoyuğunun uzunluğu 23–27 sm-dir. Bədənin yuxarı hissəsinin tükləri qumsal, dimdiyi sarı, qüzehi qişası qırmızımtıl qəhvəyi rəngindədir.
Yayılması
Bu növ əsasən Kosta-Rikada, Meksikada və Kolumbiyanın şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 2450 m yüksəkliklərdə açıq ərazilərdə, işıqlı meşələrdə yaşayır.
Qidalanması
Qrey qaratoyuğu əsasən meyvələrlə, cücülərlə və onixoforlarla, bəzən də kiçik kərtənkələlərlə qidalanır.
Çoxalması
Dişiləri 2–4 yumurta qoyur və 2 həftə kürt düşür.
Sadalməlik
Göy xəritəsində koordinatları 22h 05m 47.0s -00° 19 '11 .0"
Sadalmelik olaraq da adlandırılan Alpha Aquarii (α Aquarii, qısaldılmış Alpha Aqr, α Aqr), Dolça ulduz qrupunda tək ulduzdur. Hipparcos missiyası əsnasında edilən paralaktik ölçmələrə söykənərək bu ulduz Günəşdən təxminən 520 işıq ili (160 parsek) məsafədə yerləşir. Görünən ulduz ölçüsü 2.94-dür. Sadalmelik (Alpha Aquarii), Dolça bürcü içində ola bilən ən parlaq bir ulduzdur. Parlaq ulduz Kataloqundakı ulduzun adı HR 8414-dür. HIP109074, Hipparcos Ulduz Kataloqunndakı ulduzun istinad adıdır. Henri-Dneper kataoqundakı ulduzun ID-si HD209750-dir. Sadalmelikin alternativ adı var, 34 Dolça, 34 Aqr.
Planetlər kimi bütün ulduzlar, planetlərin olduğu yerdə mərkəzi bir nöqtə ətrafında dönərlər, onun da Günəş kimi mərkəzi bir ulduzdur. Ulduz üfüqdə -009.39 ± 000.14 və üfüqdə onları görsək 018.25 ± 000.19 şərqə doğru irəliləyir.
Terminalogiya
Ərəb adından سعد الملك 'ten (Sad al-malik) törəyən Sadalmelik  ənənəvi adı "Kralın Şansı" olaraq xarakterizə edilib. Beynəlxalq Astronomik Birlik, 2016-ci ildə ulduzlar üçün uyğun adları kataloqlaşdırılması və Standartlaşdırma üçün Star Names (WGSN) üzərinə bir Əmək Qrupu təşkil etdi. WGSN, 21 Avqust 2016-cı ildə bu ulduz üçün Sadalmelik adını təsdiqlədi və bu anda IAU Ulduz Adlar kataloquna daxil oldu. thumb
Xüsusiyyətləri
53 milyon illik bir yaşla, bu ulduz G2Ib spektral sinfli ifrat nəhəng ulduzdan təkamül edir. Kütləsi 6.5 Günəş kütləsinə bərabərdir  və Günəşin radiusunun təxminən 77  dəfə çox  genişlənmişdir. Günəş kimi 3000 dəfə parlaqlıq yaradır, atmosferin xarici təbəqəsində effektiv temperatur 5210 K -dir. Bu istilikdə, ulduz G-tipli ulduzlar kimi sarı rəngdə olur. Bu ulduzun
Sadalmelik'in spektral sinifi G2Ib-dir. Ulduzun B-V Rəng indeksi 0,96'-dır, bu da ulduzun temperaturunun  5060 K olduğunu  hesablamışdır. Sadalmelik, Günəşdən 72.55 dəfə daha böyük olaraq, Günəşin radiusu 695.800 km-dir, bu səbəblə ulduzun radiusu 50.480 .644.21 km-dir.
Sadalmelik'in görünən ulduz ölçüsü 2m.95-dir ; bu ulduzun nə qədər parlaq olduğunu göstərir. Görünən ulduz ölçüsü Vizual ulduz ölçüsü olaraq da bilinir. 1997 Parallax ölçmələrindən istifadə edərək  mütləq ulduz ölçüsü 3m.88 hesablanmışdır.
1997-ci ildə nəşr olunan orijinal Hipparcos məlumatlarını istifadə edərək ulduzun paralaks 4.30 olaraq verildi və hesablanan Sadalmelik'e olan məsafəni Yerdən 758.52 işıq ilı uzaqda və ya 232.56 parsek olaraq verdi. 2007-ci ildə Hipparcos məlumatları, 6.23'-lik yeni bir paralaksla 528.54 işıq ilı və ya 160.51 parsek bir məsafədə Sadalmelik müşahidə edildi. Sadelmelik adi gözlə görünə bilən Sadelmelik adi gözlə görünə bilən və görünən ulduz olçüsü 12.2 olan 2MASS J22055176-0017468 adlı visual komponentə malikdir. Bucaq ölçüsü 110.4 arcsan.-dir Sadelmelikdən 40° bucaq istiqametində yerləşir.
Brüqqen
Brüqqen və ya Bergen yatağı — Ticarət binaları kompleksi. Norveçin Bergen şəhərinin mərkəzində yerləşir. 1979-cu ildə YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısına əlavə edilib.
Haqqında
1360-cı ildə Berqendə qazin birliyinin nümayəndəliyinin yaranması ilə şəhər önəmli ticarət mərkəzinə çevrilir. İnzibati binalarda Avropanın bir sıra şəhərlərindən, xüsusi ilə də Almaniyadan bir çox işçilər gəlirdi. Onların anbarları mallarla, ən çox da Norveçdən gələn balıq və Avropadan gələn buğda ilə dolu idi. Berqen şəhəri tarix boyu bir çox yanğınlara məruz qalıb. Çünki buradakı evlərin çoxu ağacdan tikilmişdi. Hal-hazırda Brüqqendə 4-ə yaxın tikili 1702-ci ildən qalıb. Həmçinin XV əsrə məxsus daş anbarlar da var. Amma, əvvəlki anbarlar və inzibati binalar yanıb. Brüqqebin qalan hissəsi isə daha yeni tikilən binalardan ibarətdir. Tikililərin bir çoxu 1955-ci ildə yanğın zamanı məhv olub. Sonralar həmin ərazidə arxeoloji heykəllərdən ibarət Brüqqen muzeyi tikilib. Həmçinin, burda qədim taxta evlər də var. Muzeydə 1955-ci ildə tapılan mixi yazıları ilə taxta və sümük üzərində yazılan, "Brüqqen yazıları" adı ilə tanınan tapıntıları var. Bu gün Brüqeninn binalarında turistik və suvenir mağazaları var. Həmçinin restoranlar, kafelər və muzeylər də fəaliyyət göstərir. 1955-ci ildəki yanğından sonra qalan tikililər isə rəssamlar üçün emalatxana kimi istifadə edilir.
1000px|thumb|none|Brüqqenin mənzərəsi
Lui Massinyon
Lui Massinyon — fransız şərqşünası və ərəbşünası.
Həyatı
Lui Massinyon 25 iyul 1883-cü ildə Parisin şimalındakı Nogentsur-Marneda doğulmuşdu. Atası rəssam və heykəltaraş Fernard Massinyon, anası Mariya née Hovyndir. İlk dini təhsilini anasından aldı. Parisdə Lui le Grad Litseyindəki şagirdliyi sırasında şərqşünas Henri Masperonun təsiriylə Şərq dil, din və mədəniyətlərinə maraq duymağa başladı. 1900-cü ildə litseydən məzun oldu. Ali təhsilini aldığı Paris École des Hautes Étudesdə Fransız ədəbiyatı, tarix, arxeologiya öyrəndi və Sanskrit dilinə yiyələndi. Sorbonn universiteti illərində yaxın yoldaşlarından biri Ernest Renanın bacısı oğlu Ernest Psichariydi. 1904-cü ildə Həsən əl-Vəzzan (Afrikalı Leon) üzərinə apardığı, "Tableau géographique du Maroc dans les 15 premières anneés du XVIe siècle, daprès Léon lAfricain" adlı çalışmasını tamamlayaraq universitet diplomu aldı. École des Langues et Civilisations Orientaleste şərqşünaslarından Hartwing Derenbourg və A. Le Chatalierin dərslərini təqib etdi, burada Ərəb dilini öyrendi. 1905-ci ildə Əlcəzairdə hazırlanan XIV Şərqşünaslar Konqresinə qatıldı. İqnas Qoldziher və Miquel Asin Palacios ilə bu sırada tanış oldu. Silvain Lévinin tələbəsi oldu. Ernest Renanın kurslarına davam etmesi onu şərqşünaslığa yönləndirdi.
École des Langues et Civilisations Orientelesin Ərəb ədəbiyatı bölümünden məzun olduqdan sonra Qahirə Fransız Arxeoloji İnstitutuna təyin edildi (1906). 1907–1908-ci illərdə İraqda araştırmalar aparan arxeoloji heyətinde çalaşırkən Mənsur Həllac və təsəvvüflə ilgilənməyə başladı. Bölgənin etibarlı üləma ailələrindən olan Alusilərlə də bu sırada tanış oldu. Əli Alusidən Quran oxumağı öyrəndi. Həllacın yaşadığı çevrəni tanıdı. Kərbəlada olduğu sırada Bağdad valisi tərəfindən cəsusluqla suçlanaraq tutulduysa da Alusilerin və diger dostlarının girişimiylə sərbəst buraxıldı. 15 avqust 1908-ci ildə Kopenhagda hazırlanan XV Şərqşünaslar Konqresində Bağdadda mədfun övliyalar mövzusunda bir təbliğ təqdim etdi. Konqres dönüşü Goldziherin tövsiyəsiylə Misirə getdi. Əzhərdə İslam ilahiyatı mövzusunda dərslər aldı. Misirdən, İstanbul kitabxanalarında olan Mənsur Həllaca dair əlyazmaları incələmək üçün İstanbula getdi və ardından Fransaya döndü. aprel 1912-ci ildə Afinada toplanan Şərqşünaslar Konqresində "Ənəlhaq" başlıqlı bir təbliğ təqdim etdi. Goldziher, bu konfransda Massinyon ilə Hollandiyalı alim C. Snouck Hurgronje və Alman şərqşünas Karl Heinrich Beckeri tanış etdi. 1912–1913-cü illərdə o sırada yeni açılan Qahirə universitetində Misir kralı Fuadın dəvətiylə fəlsəfə müəllimi kimi çalışdı. I Dünya Savaşının başlarında fransızların Fələstin və Suriyadakı ali komisarlığı nəzdində yedək zabit olaraq müşavirlik və tercümanlıq vəzifəsini daşıdı. İstanbulda təhqiqini tamamladığı Həllacın "Kitabüŧ-Ŧavasi"nini 1913-cü ildə Parisdə nəşr etdi. Bu kitabın yayımlanmasıyla Massinyon elm aləmində yaxşı bir yer qazanmağa başladı. Lui Massinyon 27 yanvar 1914-cü ildə Marcelle Dansaert ilə evləndi, bu evlilikdən üç övladı oldu. mart 1915-ci ildə cəbhədə xidmət etmək üzrə Fransız hökumətinə baş vurdu və avqust ayında Çanaqqala və Makedoniyada tərcüman olaraq vəzifələndirildi. Ertesi il Sykes-Picot gizli anlaşmasında Fransız heyetinde delege olarak yer aldı. 1916 yazında İngilis və fransızların qurduqları Ərəb legionunda Thomas Edward Lavrens ilə birlikdə zabit olaraq çalışdı. oktyabr 1917-ci ildə müttəfiklərin Ortaşərq ordusunun başkomandanı Lord Edmond Allenbynin Qazzədəki qərargahında xidmət etdi və noyabr ayında onunla birlikdə Qüdsə daxil oldu. Qüdsə əhl-i kitab mənsublarının göstərdiyi sayğını görüncə bu şəhərin üç din üçün də açıq qalması gərəkdiyi görüşünə vardı və həyatı boyunca bu görüşün müdafiəçisi oldu. 28 aprel 1919-cu ildə Qüdsdəki diplomatik xidmətini tamamlayaraq Parisə döndü və College de Franceın İslam Sosiologiya kafedrasına təyin edildi. dekabr 1921-ci ildə Parisdə Qandi ilə iki dəfə görüşərək ondan ciddi şəkildə təsirləndi. 24 may 1922-ci ildə Sorbonne universitetində Mənsur Həllac haqqında hazırladığı "La Passion dal-Hallaj, mystique de lIslam" adlı dissertasiyanı müdafiə etdi.
Turdus nudigenis
(Turdus nudigenis) — cinsinə aid heyvan növü.
Scutellaria montana
(Scutellaria montana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mezomorto Hüseyn Paşa
Mezomorto Hüseyn Paşa — II Süleyman və II Mustafa səltənətlərində 2 dəfə kaptan-ı dərya olmuş Osmanlı dövlət adamı.
Novı Dvor Krolevski
Novı Dvor Krolevski — Polşanın mərkəzi hissəsində bir kənddir.
Mezomorto Hüseyn Paşa
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Novı Dvor Krolevski
Gemina rayonun mərkəzidir və 170 (1996-ci ilin əhalinin qeydə alınmasına görə)
Bioloji müxtəliflik
Bioloji müxtəliflik - yer üzərində bütün canlıların - mikroorqanizm, bitki və heyvanların müxtəlifliyi deməkdir.
Azərbaycanda bioloji müxtəliflik
Azərbaycan Respublikası Qafqaz regionunda ən zəngin təbii sərvətlərə malik ölkədir. Azərbaycan Respublikasının ərazisində 9 iqlim zonası üzrə 4500 növə kimi ali bitkilər qeydə alınmışdır ki, bu da Qafqazın növ tərkibinin 64%-ni, keçmiş ittifaqın bütün florasının 24%-ni təşkil edir. Respublikada rast gələn 600 növ endemik bitkilərdən 168-i Azərbaycan, 432 növü isə Qafqaz florasına aiddir. Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı kitabı"na 140 nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi olan bitki növü daxil edilmişdir. Növlərin bu kitaba düşmək ehtimalı böyükdür. Çünki, insan təbiətdən istifadədə ehtiyatsızdır. Azərbaycan ərazisində faunanın 18 min növü qeydə alınmışdır. Müasir Azərbaycan faunası məməlilərin 97 növünü, quşların 357, balıqların 100-ə yaxın, amfibiya və reptiliyaların 67 növ və yarımnövü, həşaratların 15 minə yaxın növünü əhatə edir.
Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı kitabı"na məməlilərin 14 (ceyran, bəbir, bezoar keçisi, dağ qoyunu və s.), quşların 36 (turac, dovdaq, ütəlği, bəzgək, ərsindimdik və s.), balıqların 5 (ilanbalığı, qızılxallı, poru və s.) amfibiya və reptiliyaların 13 (adi triton, Suriya sarımsaqiyli qurbağa, eskulap ilanı), həşaratların 40 növ və yarımnövləri (Talış kökyeyəni, Apollon, Xrizip, Talış brameyası və s.) daxil edilmişdir. Bioloji növ müxtəlifliyinin əsas səbəbi regionun geoloji tarixi və müxtəlif iqlim şəraitinin olmasıdır.
Təbiətin qorunması
Bütün dünyada vəhşi təbiətin qorunması və öyrənilməsində xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin inkişaf etdirilməsi ekosistemin qorunub saxlanılmasında mühüm rol oynayır. Məhz, xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin fəaliyyəti nəticəsində nadir və nəsli kəsilməkdə oldan fauna və flora növlərinin qorunub saxlanılmasına imkan yaranmışdır.
Almaniya himni
Əvvəldən 1797-ci ildə qoşulan, Haydnın melodiyasının adı «Kayzerin mahnısı» (Kaiserlied) kimi adlanırdır. Hoffmann fon Fallersleben (Hoffmann von Fallersleben) 1841-ci ildə "Almaniya hər şeydən yüksək" şeirini yazmışdır. Sözlər və müsiqi üst-üstə qoyulmuşdur.
Xarici keçidlər
Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Angelik Kerber
Angelik Kerber (d. 1988, Almaniya) — tennisçi.
Angelik Kerber Solaxaydır. 2011-ci ildə dünya reytinqində 32-ci olan idmançı 2012-ci ildə 5-ci sırada qərarlaşıb. “Uimbldon” turnirində finalın bir addımlığınadək irəliləyib. Mütəxəssislər də, tennis həvəskarları da 2012-ci ili karyerasının zirvəsi sayırlar.
Adenophyllum
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Turdus maculirostris
(Turdus maculirostris) — cinsinə aid heyvan növü.
Scutellaria ovata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 1052
NGC 1052, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. E4 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Kürəkən Həsən Paşa
Kürəkən Həsən Paşa — III Əhməd səltənətində 10 ay 11 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.
Zeynəb Kazımova
Zeynəb Talıb qızı Kazımova — Azərbaycan rejissoru, ssenaristi.
Həyatı
Zeynəb Kazımova 27 dekabr 1912-ci ildə anadan olmuşdur. Kinoda 1937-ci ildən rejissor, ssenari müəllifi, rejissor assistenti, montaj üzrə assistent, ikinci rejissor, rejissor köməkçisi və aktrisa kimi çalışmışdır.
Sanama (oyun)
Sanama - Azərbaycanda uşaqlar və gənclər arasında yazqabağı günlərdə, şənlik və bayramlarda dəstələrə bölünmədən oynanılan oyunlarda "başçı" ("aparıcı" və ya "işçi") seçmək üçün sadalanan şeir.
Ümumi məlumat
Dəstələrə bölünməklə oynanılan bütün oyunlar Halay qurmaqla başlanır. Lakin bir çox oyunlarımız dəstələrə bölünmədən oynanılır. Ənzəli, Eşşək beli sındırdı, Yeddi ağac buna misal ola bilər. Bu oyunları başlayarkən, "başçı", "aparıcı" və ya "işçi" seçmək üçün sanamadan istifadə edirlər.
Oyunun qaydaları
Püşk yolu ilə yaxud oyunçuların ümumi razılığı ilə (oyunda və ya uşaqlar arasında müəyyən keyfiyyətləri ilə fərqlənən) bir nəfər seçilir. O bütün oyunçuları sıraya düzür. Sanama yolu ilə oyunçuları bir-bir sıradan azad edir. Axıra qalan oyunçu "başçı" ("aparıcı" və ya "işçi") seçilmiş olur. Sanamanı aparmaq üçün müxtəlif sanamalardan istifadə edirlər. "İynə-iynə", "Motal-motal", "Əmim oğlu" və s. bu kimi sanamalar uşaqların sevimli nəğmələridir.
350px|thumb|Sanama oyunu
İynem, iynem-iynə
İynə-iynə, Ucu düymə Bal ballıca, Ballı keçi, Şam ağacı, Şatır keçi. Qoz ağacı, Qotur keçi. Hoppan-hoppan, Yarıl-yırtıl, Su iç qurtul.
Əmim oğlu, Hurtul qulu
Əmim oğlu, Hurtul qulu Üzü buğlu,Gözü toğlu Haldırım dedi,Güldürüm dedi Huldurum dedi,Qıldırım dedi Göyə bir ağac atdı, Getdi tutdu budağı Kərki sapı, Gülgü sapı Gül budağı, Göl qırağı
Bəzən bu məqsədlə düzgülərdən də istifadə edilir.
Ekoloji problemlər
Ekoloji problemlər — müxtəlif ekoloji amillər nəticəsində təbiətin strukturunun və funksiyasının dəyişməsi nəticəsində yaranan problemlərdir. Buraya aşağıdakılar daxildir:
Bəşər (texnika) inkişaf etdikcə oksigen ehtiyatı azalmağa və karbon qazı çoxalmağa doğru getmişdir. Bu proses 20-ci əsrdə çox-çox sürətlənmişdir. Milyonlarla avtomobillərdən çıxan tüstülər, qazanxanalar, zavodların tüstüsü, kondisionerlər və s. Texnika dünyamızı addım-addım məhvə doğru aparır. Düzdür, oksigen ehtiyatını, okeanlarda buxarlanan su tarazlasa da, yaşıllıqlarda fotosintez prosesi getsə də, bu tarazlıq keçən əsrlərdə qalmışdır.
Dizel daxiliyanma mühərrikini ixtira edərkən gələcək ekoloji pozğunluğun bünövrəsini qoymuşdur. Amma iri sənaye maqnatları çətin ki, bu ixtiraların həyata keçməsinə və ya istehsalına imkan versin.
Ekoloji halın dözülməz hala gəlməsi ozon qatının məhvi və oksigen qazının çox-çox azalması zəncirvari olaraq digər fəsadlar törədəcək. Günəşin zərərli şüaları, hava çatışmazlığı, kəskin iqlim dəyişkənliyi, təbii fəlakətlərin artması və bunlardan doğan mənfurluqlar. İnsan ömrünün qısalması, səhhətlərin pozulması, doğuşların qeyri-normallığı, yaşama və işləmənin çətinləşməsi. Yaxın 150–200-ilə gözlənilən bu hadisələr, həmçinin qiyamət əlamətlərini də xatırladır. İnsanların sayı artmaqla texnika və texniki tələbatlar artmağa doğru gedir.
İri şəhərlərdə sənaye və məişət tullantılarının uzun illər yığılıb istifadəsiz qalması öz növbəsində gərgin ekoloji vəziyyətin yaranmasına səbəb olmuşdur. İri yaşayış məntəqələrində, xüsusən sənaye mərkəzlərində məişət tullantılarının daşınması və yerləşdirilməsi də xüsusi narahatlıq doğurur. Bakı, Sumqayıt, Gəncə kimi şəhərlərin kənarlarında saysız miqdarda qanunsuz tullantı poliqonları yaranmışdır ki, bu da ətraf mühiti çirkləndirməklə bərabər, həm də insanların sağlamlığı üçün təhlükə yarada bilən xəstəlik mənbələrinə çevrilmişlər. Ekoloji baxımdan davamlı inkişaf prinsiplərinə müvafiq olaraq [Təhlükəli sənaye tullantılarının idarə olunması üçün aşağıdakı strateji tədbirlərin həyata keçirilməsi zəruridir:
Ekoloji pozğunluğun aradan qaldirilmasi yolu
Adenostemma
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Turdus jamaicensis
(Turdus jamaicensis) — cinsinə aid heyvan növü.
Kermadek çökəkliyi
Kermadek çökəkliyi - Sakit okeanın cənub-qərb hissəsində 10 047 m dərinliyində yerləşən dünyanın ən dərinsulu çökəkliklərindən biri. Sakit okean plitəsi Hind-Avstraliya plitəsi nin altına subduksiya etməsi nəticəsində yaranıb.
Kermadek adalarının şərq dağətəyində meridional istiqamətdə yerləşir. Uzunluğu 1200 km. Kermadek 1889-cu ildə "Penguin" ("Pinqvin") adlı Britaniya gəmi ekspedisiyası tərəfindən tapılıb. Onun dərinliyini 1958-ci ildə Sovet elmi-tədqiqat gəmisi "Vityaz" ölçüb.
Çökəklik Yuon de Kermadekin şərəfinə adlandırılıb.
Soğanaqlı qırtıc
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qobustan (jurnal)
"Qobustan" — 1969-cu ildən Bakıda nəşr edilən rüblük incəsənət toplusu. İncəsənət almanaxının davamıdır.
İlk baş redaktoru xalq yazıçısı Anar olmuşdur. İldə dörd dəfə çıxan toplunun indiyəcən 132 sayı işıq üzü görmüşdür.
Anar Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri seçiləndən sonra jurnala xalq şairi Fikrət Qoca rəhbərlik etmişdir (1989-2004). 2004-cü ildən 2013-cü ilə qədər jurnalın redaktoru Ələkbər Salahzadə olmuşdur. 2013-cü ildən jurnalın baş redaktoru Vaqif Əlixanlıdır. 2 İyul 2021-ci ildə jurnalın baş redaktorluğu yazıçı Pərvin Nurəliyevaya həvalə olunmuşdur.
24 noyabr 1997-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə jurnalın dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına çap olunması qərara alınmışdır.
"Qobustan" öz səhifələrində bütün sənət sahələrini əhatə edən araşdırmalara, nəzəri-tənqidi yazılara, klassik irslə və çağdaş dünya sənətçilərinin yaradıcılığı ilə bağlı materiallara geniş yer ayırır.
İstinadlar
4.http://ayb.az/index.php/4xeber/4850-az%C9%99rbaycan-yaz%C4%B1%C3%A7%C4%B1lar-birliyind%C9%99-yen%C9%99-kadr-t%C9%99yinatlar%C4%B1-oldu.html
Turdus assimilis
—  cinsinə aid quş növü.
Li Na
Li Na — tenisçi.
Həyatı
Li Na eyni ad və soyadı daşıyan qılıncoynadan, suya tullanan və yüngül atlet həmvətənləri ilə müqayisədə tennisçi xanım 2012-ci il mövsümün yekunlarından razı qalmalıdır. O, Çinin idman tarixində dünyanın ən güclü onluğuna daxil olan ilk tennisçidir. 2011-ci ilin iyununda reytinqdə 4-cü sıraya yüksələn idmançı 2012-ci ildə 7-dir.
Scutellaria sarmentosa
(Scutellaria sarmentosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aedesia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Nişançı Əhməd Paşa
Nişançı Əhməd Paşa — III Əhməd səltənətində 10 ay 11 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.
Miali Rajoelina
Miali Rajoelina — Madaqaskarın birinci xanımı.
Miali Rajoelina 2009-cu ildən etibarən Madaqaskarın birinci xanımı olub. Yardımsevərliyi ilə tanınan Rajoelina "Fitia" adlı yoxsullara yardım assossasiyasın sədridir.
Solenostemon scutellarioides
(Solenostemon scutellarioides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Babalı-i Cananlı (Xudafərin)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 173 nəfər yaşayır (36 ailə).
Xarici İşlər Nazirliyi (Moldova)
Moldova Xarici İşlər Nazirliyi —  Moldova hökumətinin doqquz nazirliyindən biri. Dövlətin xarici siyasətindən cavabdehdir.
Tarixi
1944-cü il fevralın 1-də Moldova Sovet Sosialist Respublikasının Xarici İşlər Xalq Komissarlığı olaraq qurulmuşdur. 1946-cı il martın 27-də Moldova Sovet Sosialist Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi yaradılır. Moldova Konstitusiyasına görə, hökumət quruluşu qəbul edilmiş qanunla müəyyənləşdirilir. Xarici İşlər Nazirliyinin mövqeyi, Moldova hökumətində ən yüksək vəzifələrdən biri hesab edilir.
Sara Errani
Sara Errani (d. 1987, İtaliya) — tenisçi.
Sara Errani 2012-ci ilin oktyabr ayında dünya reytinqində 6-cı yerə çıxması karyerasında zirvədir və yeni mövsümə də həmin nəticə ilə yollandı. Digər tərəfdən, təkcə fərdi deyil, qoşa yarışlarda da nailiyyətlər əldə etdi. Cütlərin “Böyük dəbilqə” turnirinin Fransa və ABŞ mərhələlərində qalib gəlməklə dünya sıralamasında birinci yerə çıxdı.
Toqo
thumb|350px|Toqo
Toqo — Qərbi Afrikada dövlət. Ölkə qərbdən Qana, Şərqdən Benin, Şimaldan Burkina-Faso ilə həmsərhətdir. Cənubdan Qvineya körfəzinə çıxışı var. Paytaxtı Lome şəhəridir.
Adının Etimologiyası
Ölkənin adı Ewe dilindən gəlir. Ewe dilində Togo sözü to (Dilimizdə: su) və go (Dilimizdə: liman) sözlərindən ibarətdir. Almaniyanın burada qurduğu ilk müstəmləkə nizamında bölgəni Togoland adı verilmiş, buna da əsaslanaraq bütün ölkə üçün Togo adı istifadə edilmiş, müstəqilliyindən sonra da bu ad yeni ölkənin adı olaraq da seçilmişdir.
Coğrafiya
Ölkənin bütövlükdə sahib olduğu 1,647 km-lik sərhədindən 664 km-i Benin, 126 km-i Burkina Faso, 877 km-i Qana ilə həmsərhəd olduğu halda, ölkənin bundan başqa Atlantik Okeanına da 56 km-lik sahil xətti var.
Togo sahib olduğu 56.785 km² sahəsi ilə Afrika qitəsindəki kiçik bir ölkələrdən biridir. Qitədə bu qədər sahayədən daha az bir sahəyə sahib olan çox az sayda ölkə var. Ölkə uzun və dar bir quruluşa sahib olub, şimal-cənub istiqamətində uzunluğu 550 km olub, qərb-şərq istiqamətində ən dar bölgəsi 50 km, ən geniş bölgəsi isə 140 km-dir. Atakora sıra dağları ölkəni çarpaz bir şəkildə bölür. Sıra dağların orta yüksəkliyi 600 m səviyyəsindədir.Toqoda olan ən yüksək dağ 986 m ilə Agou Dağı, ən uzun çayı isə 50 km-i dəniz nəqliyyatına yararli olan və şimal-cənub istiqamətində axan 400 km-lik Mono çayıdır. Ölkə ərazisinin 16% -i meşə ilə örtülü olduğu halda, 25% kənd təsərrüfatı sahəsi, 3,5% isə yaylalardır.Toqonun mərkəzi hissələri yüksəkliklər olduğu halda, şimala getdikcə nisbətən dərə təpəliklər azalır. Ölkənin cənubunda isə meşəlik sahələr və bataqlıqlar geniş yayılıb.
Həsən Həsənov (alim)
Həsən Mehdi oğlu Həsənov — Azərbaycan SSR və Azərbaycan Respublikasının görkəmli alimi, xalq təsərrüfatının inkişafında əldə etdiyi nailiyyətlərə görə “ŞƏRƏF NİŞANI” ordeninin sahibi (1981), elmlər doktoru (1996).
Həyatı
Həsən Həsənov 1940-cı ildə Gürcüstanın Marneuli (Borçalı) rayonunun Qasımlı kəndində kolxozçu ailəsində dünyaya göz açmışdır. 1958-ci ildə Qasımlı kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirmişdir və Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Hidromeliorasiya fakultəsinə qəbul olmuşdur. 1963-cü ildə institutu Fərqlənmə (Qırmızı) diplomu ilə bitirdikdən sonra, Azərbaycan Elmi-tədqiqat Hidrotexnika və Meliorasiya institutunda kiçik elmi işçisi kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
Fəaliyyəti
1966-cı ildə Moskva Hidromeliorasiya institutuna məqsədli aspiranturaya qəbul olmuş və 1970-ci ildə “Avtomatik impulslu yağışyağdırıcı apparatın hidravlikası” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək “Texnika elmləri namizədi” alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Müdafiədən sonra ixtira etdiyi Avtomatik impulslu yağışyağdırıcı apparatın mükəməlliyini nəzərə alaraq, qurğunun  kütləvi şəkildə istehsalına başlanılmışdır. "AİDA" adını almış bu qurğu xalq təsərrüfatında geniş şəkildə tətbiq olunmuşdur. thumb|Avtomatik impulslu yağışyağdırıcı apparat. AIDA
1970-ci ildən Azərbaycan Elmi-tədqiqat Hidrotexnika və Meliorasiya institutunda Baş elmi işçi kimi fəaliyyət göstərmiş və 1978-ci ildə müsabiqə yolu ilə “Hidrotexniki laboratoriya”-nın müdiri seçilmişdir.
Həsən Həsənovun elmi əməyi dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, dəfələrlə orden və medallarla təltif edilmişdir. 1975-ci ildə Moskvada keçirilən və dünyanın bir çox ölkələrinin nümayəndələrinin iştirak etdiyi  “İrriqasiya və drenaj -75” beynəlxalq sərgisində “Balıqqoruyucu qurğunun yeni konstruksiyası” modeli müvəffəqiyyətlə nümayiş etdirilmiş və Həsən Həsənov sərginin gümüş medalı ilə təltif edilmişdir.
thumb|Balıqqoruyucu qurğunun yeni konstruksiyası. 1975
1981-ci ildə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə xalq təsərrüfatının inkişafında əldə etdiyi nailiyyətlərə görə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.
1985-ci ildə Moskvada  SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri sərgisində nümayiş etdirilmiş "Balıqqoruyucu qurğunun yeni konstuksiyasının"  təkmilləşdirilmiş modelinə görə, həmin sərginin bürünc medalına layiq görülmüşdür.
Həsən Həsənovun birbaşa rəhbərliyi ilə yeni avadanlıqla təchiz olunmuşdur “Hidrotexniki laboratoriya” quraşdırılmışdır. thumb|Hidrotexniki laboratoriya
Bu illər ərzində Həsən Həsənovun rəhbərliyi ilə laboratoriyada Azərbaycanın bir sıra su təsərrüfatları obyektlərində - o cümlədən Əyriçay, Tovuzçay, Şamxorçay, Qudyalçay, Boladıçay, Bazarçay, Vayxır və Viləşçay, Rusiya Federasiyasının Dağıstan Muxtar Respublikasında Samurçay – müvəffəqiyyətlə elmi tədqiqatlar aparılmış və xalq təsərrüfatına xeyli fayda verilmişdir.
Həsən Həsənov, eyni zamanda tədqiqat işləri ilə bərabər, 66 elmi işin və monoqrafiyaların müəllifi,  4  ixtiraya görə “Müəlliflik şəhadətnaməsi” almışdır.
1996-cı ildə suvarma sistemlərinin “ Suburaxıcı və balıqqoruyucu qurğularının layihələşdirilməsinin elmi əsasları ” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Prince of Persia 3D (video oyun, 1999)
Prince of Persia 3D və ya Prince of Persia 3D Arabian Nights - "The Learning Company" oyun şirkəti tərəfindən 1999-cu ildə yaradılan, macəra oyunudur. Əvvəlki seriya oyunlarından fərqli olaraq videooyunun görünüşü 3D qrafikasındadır.
Rəfail İncəyurd
Rəfail İncəyurd (tam adı: Rəfail Ağakişi oğlu İsmayılov; ) — Azərbaycan şairi. Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Prince of Persia 3D (video oyun, 1999)
Məzmun
Fars Sultanı xarici ölkələrə döyüşmək üçün ölkəni tərk edir. Bu zaman qəddar vəzir Cəfər zamanı dəyişərək, Şahzadəni tutur və qəhrəmanı zindana həbs etdirir. Lakin xoşbəxtlikdən zindanda dəlik bir yer var idi. Qəhrəman bundan istifadə edərək, müxtəlif kolidorlardan keçir. Keçdikdən sonra məsləhətçi ilə rastlaşır. Məsləhətçi qəhrəmana deyir ki, ona mütləq xəncər lazımdır. Bunun üçün qəhrəman yeraltı çaydan akrobat hərəkətləri ilə keçməyə başlayır. Sonra o, gözəgörünməz ampulası içir ki, gözərgörünməz olur. Lakin bu ampula vaxtnan qoyulmuşdur. Qəhrəman döyüşçülərin birini öldürərək, xəncəri əldə edir.Daha sonra eşidir ki, vəzir Cəfər Şahzadə ilə evlənmək istəyir. Şahzadə isə bunu istəmir. Cəfər isə fikrindən dönmür. Qəhrəman yolundan keçən bütün maneələrə üstün gələrək, Cəfər ilə qarşılaşır. Cəfəri öldürəndən sonra Qəhrəman Şahzadəni xilas edir.
Rəfail İncəyurd
Həyatı
Rəfail İncəyurd 4 iyul 1954-cü ildə Qazax rayonunun Kəmərli kəndində anadan olub. 1977-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika-Riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir.
2003-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
Videooyun istehsalçısı
Videooyun yaradıcısı — video-oyun yaradan proqram təminatı (fiziki və ya hüquq şəxs) hazırlayandır. Yaradıcı müəyyən oyun konsollarında (PlayStation 3, PSP, Xbox 360, Wii, Nintendo DS) ixtisaslaşa və ya fərdi kompyuterlər də daxil olmaqlar digər sistemlərdə də inkişaf edə bilər.
Bəzi oyun yaradıcıları yalnız konkret növ oyunlarda ixtisaslaşır. Məsələn, yalnız birinci və ya üçüncü şəxs şuterlər üçün oyunlar yaradılır. Başqaları oyunu bir sistemdən digərinə keçirmək üzrə ixtisaslaşırlar. O biriləri isə oyunun lokallaşdırması ilə məşğul olurlar.
Ubisoft Montreal
thumb|200px|right|"Ubisoft Montreal" oyun kampaniyasının yerləşdiyi mənzil binası Ubisoft Montreal - oyun istehsal edən şirkətdir və Ubisoft şirkətinin baş ofisidir. Şirkətin mərkəzi Kanadanın Monreal şəhərində yerləşir.
Tarixi
"Ubisoft Montreal" şirkəti 1997-ci ildə Kanadanın Kvebek əyalətinin Monreal şəhərində qurulmuşdur. Çünki Kvebek əyaləti fransız dilli xalqın məskunlaşdığı əsas yerlərdən biri idi və bu da studiyanın mərkəzinin burada yerləşməsi üçün əsas ilham mənbəyinə çevrilmişdi. Əvvəlcə şirkət, əsasən, uşaq oyunlarını hazırlamağa başlamışdır. 2000-ci ildən etibarən şirkət "Hərəkət" janrında oyunlar istehsal etməyə başlayır. Bu şirkəti "Hərəkət" janrından istehsal etdiyi oyunu isə "Tom Clancy's Splinter Cell" videooyunu idi.
Adenothamnus
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Adenothamnus validus Meksika üçün endemik növdür.
Polivanov sistemi
Polivanov sistemi — rusiyalı şərqşünas Yevgeni Polivanov tərəfindən yapon sözlərinin kiril əlifbasına transkripsiyası üçün 1917-ci ildə tərtib etdiyi sistem. 1930-cu oldə dərc olunub. Polivanov sistemi yapon sözlərinin kiril əlifbası ilə yazılan ən geniş yayılmış variantıdır, lakin digər variantlardan da istifadə olunur. Bu sistemi bəzən romaci ilə analoji olaraq «rosiyadzi», «rossiyadzi» və ya «kiridzi» adlandırırlar.
Sistemin qaydaları
Sistem Tokio ləhcəsi əsasında qurulub. Yazıda baş hərflərdən istifadə olunmur, halı bildirən sözlərdən öncə və sözün kökü ilə son şəkilçinin arasında defisdən istifadə oluna bilər.
Siradaki cədvəldə əvvəl hiraqana, ondan sağda katakana əlifbası və mötərizədə Hepbörn sistemi ilə latın transliterasiyası yazılıb.
Patronaj
Sağlamlıq vəziyyətinə görə müstəqil surətdə öz hüquqlarını həyata keçirməyə və müdafiə etməyə, öz vəzifələrini icra etməyə qadir olmayan yetkinlik yaşına çatmış fəaliyyət qabiliyyətli fiziki şəxsin hüquq və mənafeyinin təmin edilməsinə və qorunmasına, eyni zamanda kömək göstərilməsinə yönələn fəaliyyətə patronaj deyilir.
Turdus rufopalliatus
—  cinsinə aid heyvan növü.
Hacı Əhməd Paşa
Hacı Əhməd Paşa (ö. yanvar 1715) — III Əhməd səltənətində 2 ay 26 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.
Solenostemon
(Solenostemon) — fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Dərəgəzi (Xudafərin)
Dərəgəzi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 68 nəfər yaşayır (22 ailə).
Yusif Nabi
Yusif Nabi — Türk şairi.
Həyatı
Yusif 1642-ci ildə Urfada anadan olmuşdur. Şair idi. Nabi təxəllüsü ilə yazırdı. Firudin bəy Köçərli onun haqqında yazır: "Molla Məhəmməd Bağdadidən sonra Azərbaycan şüəra və üdəbasına şüərayi-sələfdən artıq nüfuzu olanı Yusif Nabi olubdur. Nabi əfəndi türklərin müqtədir və zor şairlərindən birisi hesab olunur. Divani-Nabidə ki, zəxim bir kitabdan ibarətdir, hər qisim kəlam mövcuddur. Təmamisi nəzm ilə inşad olunubdur. Haman mənzumat bu qayda üzrə divani-Nabidə təb olunmuşdur: 1) Babül-mədh və nət; 2) Qəsaid; 3) Təxmis və maddeyi-tarix; 4) Məsnəvi; 5) Rübaiyyat və qəzəliyyati-türki; 6) Müqəttəat və müəmmayat; 7) Divani-qəzəliyyati-farsi; 8) Xeyriyyeyi-Nabi."
Emansipasiya
Emansipasiya ( - asılılıqdan azad olunma) — asılılıqdan azadlıq, məhdudiyyət olmaması, hüquqlarda bərabərləşdirilmə. Yəni 16 yaşlı həddi-buluğa çatmayan şəxsin mülki fəaliyyət qabiliyyətli şəxs elan edilməsi. 16 yaşı tamam olmuş yetkinlik yaşına çatmayan əmək müqaviləsi üzrə işləyirsə və ya valideynlərinin, övladlığa götürənlərin və ya himayəçinin razılığı ilə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olursa, tam fəaliyyət qabiliyyətli sayıla bilər. Hər iki valideynin, övladlığa götürənlərin və ya qəyyumun razılığına əsasən qəyyumluq və himayəçilik orqanının qərarı ilə, belə razılıq olmadıqda isə məhkəmənin qərarı ilə yetkinlik yaşına çatmayan tam fəaliyyət qabiliyyətli sayılır.
Aequatorium
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Hökümə Qurbanova
Hökümə Abbasəli qızı Qurbanova — görkəmli Azərbaycan kino və teatr aktrisası, film səsləndirən, filmlərdə və arxiv kadrlarda iştirak edən şəxs, SSRİ xalq artisti (1965).
Azərbaycan milli səhnəsində misilsiz faciə aktrisası olub. Tükənməz ehtiraslı, səngiməz temperamentli, coşğun emosiyalı, musiqili lirik-dramatik səsli sənətkar idi. Romantik aktyor məktəbinin görkəmli nümayəndəsi olmaqla bərabər, realist üslubda da möhtəşəm sənət nailiyyətləri qazanıb.
Həyatı
Hökümə xanım Bakı Pedaqoji Texnikumunu bitirib (1931). Elə həmin il Azərbaycan Dövlət konservatoriyasına daxil olaraq iki il fortepiano sinfində təhsil alıb. Güclü musiqi yaddaşı vardı. Konservatoriyada təhsil alarkən dramaturq və teatr xadimi Cəfər Cabbarlının ciddi təşəbbüsü ilə "Almaz" filmində Yaxşı roluna çəkilib. Ancaq film ekranlara ədibin ölümündən sonra, 1936-cı ildə buraxılıb. right|thumb|260px|2013-cü ildə buraxılmış Azərbaycan poçt markası Milli Dram Teatrının tamaşalarında əvvəllər ara-sıra çıxış edən Hökümə Qurbanova 1938-ci ildən ömrünün sonunadək bu kollektivin əvəzolunmaz aktrisası kimi şöhrətlənib. Hökümə xanımın xırda-para epizod rollarını nəzərə almasaq, o, 1940-cı illərdən əsas rolların ifaçısına çevrilib. Teatr tariximizdə Hökümə Qurbanova kimi gözəl və məlahətli səs variasiyaları ilə oynaya bilən ikinci qadın sənətkar olmayıb. Tamaşaçı salonunun arxa sıralarında əyləşən sənətsevərlər də onun məşəl kimi yanan, alovlu və ağıllı gözlərindəki mənaları aydınca görür, duyur və dərk edirdilər. Aktrisa lazım gələndə səhnədə dəqiqələrlə mərmər abidə kimi "donub" qala bilirdi (məsələn, Şekspirin "Qış nağılı"nda Hermiona rolunda). Pauzaları baxış və hərəkətləri ilə ustalıqla "doldururdu".
Yaradıcılığı
Hökümə Qurbanova romantik aktyor məktəbinin poetika göstəricilərini lirik-psixoloji aktyor məktəbinin ifadə vasitələri ilə qovuşduran, onları harmonik ayrılmazlıqda, bir estetik prinsiplərdə təqdim edən ilk aktrisadır.
Ehtirası, fikirləri, məhəbbəti, həyat kredosu müxtəlif müstəvi kəsiklərində çarpazlaşan Kleopatra səpkili mürəkkəb faciə obrazlarının ən dramatik səhnələrində də aktrisa səslə daxili ehtirasını paralel işlətməkdə, onları obrazın mürəkkəb, psixoloji, ziddiyyətli mənəvi aləminin açılmasma istiqamətləndirməkdə mahir ustad idi.
Komediya rollarında (Bənovşə, Xanuma…) səhnəyə çıxan Hökümə Qurbanovanın məlahətli yumoru, sərrast və dürüst istiqamətli satirası sanki səhnəyə sığmırdı, vəziyyətin ovqatı bütün salona sirayət edirdi. Onun yumorlu ifası əsərin məhvərinə çevrilir, tamaşadakı bütün personajları öz gülüşünün oxu ətrafında fırlanmaq cazibəsinə salırdı.
Mənalı, zərif və cazibəli plastikası vardı. Hərəkətlərini Personajın ictimai-sosial mənsubiyyətinə, mənəvi-əxlaqi xüsusiyyətlərinə, hadisələrin psixoloji dramatizmınə ahəngdar həssaslıqla bağlayıb əlaqələndirirdi.
Hökümə Qurbanovanın çöhrəsində Cakondanın sirli təbəssümü vardı. Aktrisa o təbəssümün sehrindən və hüsnündən dramatik rollarda məharətlə istifadə edirdi. O dramatik rollarda ki, onların həyat amalları insanpərvərliklə, xeyirxah əməllərlə yoğrulub. Janr-üslub və oyun-forma baxımından Hökümə Qurbanovanın yaradıcılığını aşağıdakı bölgülərə ayırmaq olar.
Romantik faciə rolları. Hökumə xanımın Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan" (Xumar), "Səyavuş" (Südabə), Vilyam Şekspirin "Antoni və Kleopatra" (Kleopatra), "Qış nağılı" (Hermiona), Fridrix Şillerin "Orlean qızı" (Janna d'Are), Səməd Vurğunun "Fərhad və Şirin" (Şirin və Məryəm), Cəfər Cabbarlının "Od gəlini" (Solmaz) faciələrində oynadığı mürəkkəb obrazların səhnə təfsiri bu bölümə aiddir.
Realist-dramatik rollar bölümünün estetik prinsiplərini təhlil süzgəcindən keçirəndə nəzərlərimiz önünə ilkin Sona, Yaxşı ("1905-ci ildə" və "Almaz", Cəfər Cabbarlı), Həyat, Maral ("Həyat" və "Közərən ocaqlar", Mirzə İbrahimov), Məhmənə banu ("Məhəbbət əfsanəsi", Nazim Hikmət), Nataşa ("Mühəndis Sergeyev", Vsevolod Rokk), Sevgili ("Ana ürəyi", İslam Səfərli), Gülara, Sürəyya ("İşıqlı yollar" və "İntizar", İlyas Əfəndiyev. Qeyd: Əfəndiyev ikinci əsəri Mehdi Hüseynlə birgə yazıb), Yeva Qrant ("Bir evin sirri", Tur qardaşları), jsfərgiz ("Aslan yatağı", Məmmədhüseyn Təhmasib), Zöhrəxan ("İpək naxışlar", Abdulla Qəhhar), Reyhan ("Qardaşlar", Rəsul Rza) obrazları canlanır.
Psixoloji-dramatik rollar. Bu obrazların səhnə təcəssümü prinsiplərini aktrisa Tamara ("Vaqif", Səməd Vurğun), Vəfa ("Vəfa", Rəsul Rza), Vasantasena ("Hind gözəli", Yuri Osnos və Viktor Vinnikov), Serebryakova ("Vanya dayı", Anton Çexov), Amanda ("Şüşəli heyvanxana", Tennessi Vilyams), Xədicə ("Türkiyədə", Nazim Hikmət), Gülşən ("Son gülən", Kondrat Krapiva), Sevda ("Böyük məhəbbət", Cabbar Məcnunbəyov) rollarında daha parlaq ifadə vasitələri və daha dəqiq janr ölçüləri ilə təcəssüm etdirib.
Tarixi-dramatik səpkili rollar sırasına Süleyman Rüstəmin "Qaçaq Nəbi" (Həcər), Məmməd Səid Ordubadinin "Dumanlı Təbriz" (Zeynəb), Ənvər Məmmədxanlının "Od içində" (Reyhan), Cabbar Məcnunbəyovun "İliç buxtası" (Könül), Aleksandr Fadeyevin "Gənc qvardiya" (Valya) pyeslərinin tamaşalarındakı rollarını daxil etmək olar.
Lirik təmayüllü psixoloji rolların ən parlaqları Sevinc ("Sənsiz", Şıxəli Qurbanov), Arzu ("İkinci səs", Bəxtiyar Vahabzadə), Tolqanay ("Ana torpağı", Çingiz Aytmatov), Şəfəq, Gülara, Lalə ("Bahar suları", "İşıqlı yollar" və "Atayevlər ailəsi", İlyas Əfəndiyev), Yelena Andreyevna ("Vanya dayı", Anton Çexov), Zina ("Ailə namusu", Hüseyn Muxtarov), Qız ("Şöhrət və ya unudulan adam", Nazim Hikmət) obrazlarının səhnə ifasıdır.
Yumorlu dramatik rollar bölümü də zəngindir. Aktrisa Sabit Rəhmanın "Xoşbəxtlər", "Aydınlıq", "Nişanlı qız", "Əliqulu evlənir" komediyalarında İnci, Fəridə, Bənövşə, Nazlı, Karlo Haldoninin "Məzəli hadisə"sində Janina, Mirzə İbrahimovun "Kəndçi qızı"nda Bənövşə, Anatoli Safronovun "Kişilərə inanmayın" məzhəkəsində Naydyonova, Avksenti Saqarelinin "Xanuma" satirasında Xanuma, "Şərqli diş həkimi"ndə Marta rollarını oynayıb.
Aktrisa "Azərbaycanfilm"in istehsal etdiyi "Bir ailə" filmində Leyla, "Onu bağışlamaq olarını?", "Mən rəqs edəcəyəm" kinolentlərində Laçın, Mahmudun anası, "İnsan məskən salır"da Ana rollarına çəkilib.
Rəssam Nüsrət Fətullayevdən doğulmuş qızı Vəfa Fətullayeva Akademik Teatrın tanınmış aktrisalarından olub və 42 yaşında dünyasını dəyişib.
Hökümə Qurbanova iki çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olub. 17 iyun 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti, 24 may 1960-cı ildə xalq, 2 mart 1965-ci ildə SSRİ xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb.
1988-ci il noyabr ayının 2-də Bakıda vəfat edib. Fəxri xiyabanda dəfn olunub.
Turdus rufitorques
—  cinsinə aid heyvan növü.
Yappa
Yappa — Yəhudi soyadı.
Kültigin
Kültigin və ya Köl Tigin — Şərqi Göytürk xaqanlığının başçısı olan Bilgə xaqanla birlikdə dövləti idarə edən şəxs.
Qapağan xaqanın qardaşı oğlu, İltəriş xaqanın oğlu, Bilgə xaqanın qardaşı, İstəmi xaqanın nəvəsidir.
Etimologiyası
Rütbə tələffüz zamanı yavaş-yavaş öz mənasından uzaqlaşmağa doğru getmişdir. [Kül Tigin] olaraq tələffüz edilən şəxsin rütbəsinin adı Kül>Köl>Göl şəklində tələffüz olunur, açıqlama olaraq isə "Göl kimi böyük şəhzadə" anlamına gəlir. Xülasə, əsl tələffüz forması [Göl Tigin]dir.
Həyatı
Atası İltəris xaqan öləndə Bilgə 8, Kültigin isə 7 yaşında idi. Qardaşı ilə birlikdə əmisi Qapağan xaqan tərəfindən böyüdüldü.Qapağan xaqanın bir sıra uğurlar qazanmasında Bilgə xaqan və Kültiginin rolu böyük idi. Qapağan xaqan öləndə türklərin qayda-qanununa zidd hərəkət edərək, oğlunu vəliəhd elan etdi, lakin daha sonra Kültigin hakimiyyəti ələ keçirməyə nail oldu və o, Qapağan xaqanın oğlunun hakimiyyətini dəstəkləyənləri edam etdirdi. Daha sonra Bilgə xaqan Kültiginin israrı ilə xaqan oldu. Bu zaman Bilgə xaqanın yaşı 32, Kültigininki isə 31 idi.
İltəris xaqanın zamanında Bilgə və Kültigin baş vəzir Tonyukukun ən yaxın köməkçiləri idilər. Hətta onlar hakimiyyətə gəldikdə də Qapağan xaqanın dövründə nüfuzu düşmüş Tonyukuku yenidən baş vəzir etdilər. Və dövləti idarə etməyə yaxından kömək göstərirdi. Bilgə və Kültigin dövlətin ən ağır işlərini görmüş, Çin ordusunu məğlubiyyətə uğratmaqda böyük rol oynamışdılar.50 minlik Çin ordusunu məğlub etdikdən sonra Çin ordusunun generalı Onqu 16 yaşlı Kültigin əsir almışdı. Bu kimi uğurları və davranışları ilə xalq tərəfindən sevilmişdirlər.
Ölümü
731-ci ildə Kültigin Doğuz oğuzlarla döyüşdə həlak oldu. Bilgə xaqan onun şərəfinə böyük abidə ucaltdı. Buradakı yazıda deyilirdi: Kiçik qardaşım Kültigin vəfat etdi. Yasa batdım. Görən gözüm görməz kimi, bilən ağlım bilməz kimi oldu. Qayğı və həyəcan içində qaldım. Zamanı Tanrı yaşar. İnsan oğlu daima ölmək üçün törəmiş...İki şadın və kiçik qardaşoğlumun, oğlumun, bəylərimin, millətimin halı fəna olacaq deyə düşüncəyə daldım...