cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aşıq Ağalar Mikayılov
Həyatı
O, "Canan və Hicran", "Sofi və Gülşən", "Bağı və Qəmər", "Qatillər" adlı dastanların müəllifidir. Aşıq Ağaların bir neçə dəyərli və oxunaqlı qəzəlləri də vardır. Onun şeirləri "Aşıqlar", "Xalqın səsi", "Aşığın sözü" kitablarında işıq üzü görmüşdür.
Aşıq Ağalar 1988-ci ilin oktyabr ayında vəfat etmişdir.
Muskovit
Muskovit – K Al2 [(OH, F)2 | Al Si3 O10] — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn
Növ müxtəliflikləri
fuksit (6 %-dək Cr2O3), ellaherit (10 %-dək BaO), ferrimuskovit (13 %-dək Fe2O3), litiumlu (3-4 % Li2O) və manqanlı (2-3 %  MnO) muskovitlər; serisit – incəpulcuqlu əmələgəlmələr və b.
Xassələri
Xromofor-elementlərin konsentrasiyasından asılı olaraq müxtəlif rənglərdə olur: rəngsiz (nazik lövhəciklər), müxtəlif çalarlı boz, sarımtıl, yaşılımtıl, zümrüdü - yaşıl (fuksit), bənövşəyi (manqanlı muskovit), qırmızımtıl - qəhvəyi (ferrimuskovit), bəzən ağ (serisit) və b.; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə, ayrılma müstəvilərində–sədəfi, pulcuqlu kütlələrdə – ipək; Şəffaflıq – şəffaf, yarımşəffaf; Sıxlıq – 2,8-2,9; Sərtlik – 2-3; vərəqləri əyilgən və elastikdir; Ayrılma – {001} üzrə tam mükəmməl, {110} və {010} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – asanlıqla nazik vərəqlərə ayrılır; Morfologiya – kristallar: lövhəli, niziklövhəli, qısasütunvarı, nadir hallarda – iynəvari; İkiləşmə: tez-tez mika qanunu, nadir hallarda xlorit qanunu üzrə; Mineral aqreqatları: vərəqli-dənəvər, pulcuqlu, sıx gizlikristallik; Başqa xassələr – yaxşı elektroizolyasion materialdır.
Mənşəyi və yayılması
Bəzi intruziv süxurlarda süxur əmələgətirən mineral kimi iştirak edir və kaliumlu çöl şpatlarının metasomatik əvəzlənməsi hesabına əmələ gəlir. Qranit peqmatitlərinin muskoviti üçün çox iri, sahəsi bəzən 5-7 m2-ə çatan kristallar səciyyəvidir. Muskovitin incəpulcuqlu növ müxtəlifliyi – serisit hidrotermal filiz yataqlarının adi mineralı olub, ətraf süxurların plagioklazlarının hidrotermal dəyişilmə məhsulu kimi geniş yayılmışdır. Muskovit həmçinin qreyzenlərdə, aşınma qabıqlarında, metamorfizmin bütün pillələrinin metamorfik əmələgəlmələrində və çökmə süxurlarda qeyd edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kvars, ortoklaz, almandin, stavrolit, disten, turmalin və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Benqal və Mədrəs rayonları (Hindistan); Nyu-Hempşir və Şimali Karolina (ABŞ); Ontario vilayəti (Kanada); Mam rayonu, Kola yarımadası (Rusiya) və b. Azərbaycanda muskovit, xüsusilə serisit, intruziv süxurlardan əlavə, metasomatitlərdə (listvenitlərdə, törəmə kvarsitlərdə, filizətrafı-dəyişilmiş qumlu-gilli süxurlarda), kolçedan, mis-molibden, qızıl filizi yataqlarında (Çıraqdərə-Toğanalı və Tutqun filiz sahələrində, Gədəbəy, Bittibulaq, Nəsirvaz, Ağdərə, Paraqaçay, Filizçay, Katsdaq yataqlarında, Qovurmadərə təzahüründə və b.) tez-tez müşahidə olunur.
Tətbiqi
Elektrotexnika sənayesində, odadavamlı tikinti materiallarının istehsalında, kağız, toxuculuq, rezin, keramika sənayesində və bir çox başqa sahələrdə geniş istifadə edilir.
Senecio taraxacoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Krez
Əfsanələr və deyimlər
Mifologiyaya görə, antik dövrün tanınmış ən zəngin kralı Krez tanrılara yalvarır ki, əlində olan hər şeyi qızıldan düzəltsinlər; İstəyi yerinə yetirildikdə xoşbəxtliyə çatacağını düşünür. Lakin çox zəngin olmasına baxmayaraq xoşbəxtliyini tapa bilməyən padşah əzab içində ölür.
O, ərəb, yəhudi və fars (fars) mifologiyalarında Karun kimi xatırlanır.
Qarun hekayəsinin də əfsanələr və xalq ədəbiyyatı kimi Qurandakı Qarun hekayəsinin qaynağı olması da diqqətdən kənarda qalmayan bir ehtimaldır.
Quranda Kəsəs, Mömin və Ənkəbut surələrində Karunun adı çəkilir.
Onun israillilərdən olduğu və çox zəngin olduğu deyilir.
O, var-dövləti ilə öyünür və deyir: "Bunlar mənə elmim və bacarığım üçün verildi".
Musanın möcüzələrinə inanmır, onu yalan və sehrdə ittiham edir. Nəticədə o, Allah tərəfindən məhv edilir.
Tövrata (nömrələr 16-cı fəsil) görə, Korah, Datan və Abiram (Aviram) icma tərəfindən seçilmiş 250 nəfərlə birlikdə Musa ilə mübahisə edir və Musa ilə Harunu irəli getməkdə ittiham edirlər. Bu insanlar öz davamçıları ilə birlikdə Rəbb tərəfindən ölülər diyarına diri-diri göndərilir (yəhudi mədəniyyətində Yehova sözünü əvəz edən söz, Kral, ağa). Lakin Yehovanın qəzəbi səngimir və bu dəfə ölümlərini şübhə altına alan insanlara ölümcül bir xəstəlik (taun epidemiyası) göndərilir. Halbuki Tövratda onların var-dövləti haqqında heç bir ifadə yoxdur.
Krez və Karun arasında yaşadıqları yerlər və əfsanəvi sərvətlər baxımından fərqliliklər xaricində heç bir oxşarlığın olmaması bəzi təfsirçiləri Quranın hekayə qaynağı olaraq Tövrat rəvayətində Musa ilə mübahisə edən Korah adlı bir şəxsə yönəldir.
Bu şəxsin sərvətinə və ya geridə qoyduğu arxeoloji irsə dair heç bir qeyd yoxdur. Həmçinin, Korah hekayəsi səhrada fasilə zamanı çadırların qurulduğu bir icma haqqında, Karun hekayəsi isə bir şəxs və Onun sərvətləri (bağ, malikanə, xəzinələr) haqqındadır. Tövratda o camaatın ölülər diyarına diri göndərildiyi və geridə qalanların epidemiya (vəba) ilə cəzalandırıldığı qeyd edilir.
Grevillea polybractea
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ət-Tibyan fi təfsiril-Quran
Haqqında
"Ət-Tibyan fi təfsiril-Quran" hicri V əsrin böyük fiqh, hədis və kəlam alimi Şeyx Tusi kimi məşhur olan Muhəmməd ibn Həsən Tusinin yazdığı bir təfsirdir. Rəvayətləri nəql etməklə yanaşı, əqlə arxalanıb müxtəlif elmlərə diqqət yetirməklə özündən əvvəlkilərin və müasirlərinin təfsir görüşlərini dəyərləndirmişdir. Bu baxımdan Quran təfsiri ilə bağlı müxtəlif elmləri o cümlədən, sərf, nəhf, hədis, kəlam və tarix kimi elmləri əhatə edir.
Bu təfsirdən öncə şiə təfsirçilər yalnız səhabə və ya İmamlardan (ə) rəvayətləri nəql etməklə və həmçinin lüğətlə bağlı bəzi məsələlərə işarə etməklə kifayətlənirdilər. Nümunə kimi Furat Kufinin, Əyaşinin, Əli ibn İbrahim Quminin təfsirlərini göstərmək olar. Əhli sünnət təfsirçiləri arasında da yalnız Təbəri başqalarının görüşlərini nəql etməklə yanaşı, onların tənqidinə və öz baxımından daha səhih olan rəvayətlərin seçiminə girişmişdir.
"Ət-Tibyan fi təfsiril-Quran" surələrin tərtibinə əsasən bütün Quranın təfsiri olub 10 cilddə qələmə alınmışdır. Mufəssir hər surənin başlanğıcında onun adlarına, məkki və ya mədəni olmasına, nasix və mənsux ayələrin onda olub-olmamasına işarə etmiş, daha sonra qiraət ixtilaflarını, sözlərin lüğəvi mənalarını, ayələrdəki qrammatik məsələləri araşdırmış və nəhayət ayələrin tam mənasını şərh və təfsir etmişdir.
Xarici keçidlər
"Əbədi Nur" dərgisində "Ət-Tibyan fi təfsiril-Quran" məqaləsi
Elləroyuğu
Elləroyuğu — Tovuz rayonu ərazisində dağ.
Ceyrançöldə, Kür və Qabırrıçay (İori) çayları arasındadır. Hündürlüyü 610 m-dir.
Çobandağ-Eldaroyuğu tirələri
Çobandağ-Eldaroyuğu tirələri Ceyrançölün şimalında yerləşmiş dağlıq sahəni tutur. Onun şimaldan İori çayının dərəsi, cənubdan və cənub-şərqdən Qazangöl və Ceyrançöl rayonları əhatə edir. O, qərbdə Alacıq dağından, şərqdə Plovçu aşırımına qədər 52–56 km məsafədə uzanır. Çobandağ-Eldaroyuğu tirələrinin tutduğu sahə 590 km2 -dir.
Çobandağ-Eldaroyuğu tirələrinin relyefinin əsas elementləri Çobandağ, Ağtaxtatəpə, Eldaroyuğu. Tülkütəpə, Dəlidağ, Polpoytəpə, Qacirisi tirələri və geniş Çatma dərəsidir.
Dağların suayrıcı hissəsindən keçən tektonik sınma xətti və şimal qanadın cənub qanad üzərinə gəlməsi relyefdə kəskin asimetrik quruluşun əmələ gəlməsinə səbəb olmuşdur. Onların şimal yamacları meylli (15–400) və nisbətən zəif parçalanmışdır. Cənub yamaclar isə dik (60–900) və kəskin parçalanaraq bedlend formaları əmələ gəlmişdir (Çobandağdan başqa).
Dağların suayrıcı hissəsində qədim düzəlmə səthləri də müşahidə olunur. Yağıntıların nisbətən çoxluğuna baxmayaraq, çay şəbəkəsi zəif inkişaf etmişdir, lakin burada böyük yarğan və qobular çoxdur. Tək-tək hallarda yaz və payız aylarında düşən leysan yağışları tirənin qüvvətli su axınlarının əmələ gəlməsinə və onların dağıdıcı fəaliyyətinin artmasına səbəb olur. Yeraltı sular yox dərəcəsindədir. Bəzi yerlərdə qumdaşı çöküntülərinin dabanında duzlu bulaqlar vardır.
Çobandağ-eldaroyuğu tirələrinin təbii komponentləri bir-birindən fərqlənən aşağıdakı yarımrayonlara ayrılır: Çobandağ, Çatma, Polpoytəpə və Eldaroyuğu yarımrayonları.
MEQA
Müştərilərlə iş zamanı “MEQA” şirkətinin vurğuladığı məqamlar hər bir müştəri qurumun tələblərinə tam şəkildə cavab verən kompleks həll və biznesinin inkişafı üzərində qurulub. Bu məqsədlər hələ pre-konsaltinq və ilkin layihələşdirmə səviyyəsində düzgün fokuslaşmış priritetlər və individual yanaşma tərzi sayəsində həyata keçirilir.
Şemiranat şəhristanı
Şemiranat şəhristanı— İranın Tehran ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Şemiran şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 37,778 nəfər və 11,178 ailədən ibarət idi.
Mişel Temer
thumb|Michel Temer Michel Miguel Elias Temer Lulia — Braziliyalı vəkil və siyasətçi. yanvar 2011 tarixindən etibarən Braziliya Prezident müavini olmuşdur. 2010 seçkilərində İşçi Partiyası namizədi Dilma Rousseff və namizədi olaraq gözlədildikdən sonra vəzifəyə başladı. 12 may 2016-da, prezident Dilma Rousseff 'in müvəqqəti olaraq vəzifədən alınmasından sonra Braziliya prezidenti Vəkili olaraq prezident səlahiyyətlərini və vəzifələrini boynuna götürdü. dövlət başçısı Rousseff'in 31 avqust 2016 tarixi etibarilə senat tərəfindən həqiqətən vəzifədən alınması ilə birlikdə söz mövzusu tarix etibarilə rəsmi olaraq dövlət başçısı olaraq vəzifəsini boynuna götürmüşdür.
Ağbulaq (Kəlbəcər)
Ağbulaq, Alçalı (?-2015) — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Günəşli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
2020-ci ildə işğaldan azad edilib
Tarixi
29 may 2015-ci ildə Günəşli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Alçalı kəndi Ağbulaq kəndi adlandırılmışdır.
Kəlbəcər rayonunun ərazisində 3 ədəd Alçalı kəndi var. Alçalı (Qılınclı sovetliyi), Alçalı (Daşbulaq sovetliyi) və Alçalı (Günəşli sovetliyi). Bu kəndlər alça ağacları ilə bol olan ərazilərdə yerləşdiyinə görə belə adlanırlar.
Toponimikası
Kənd dağətəyi ərazidədir.
Yaylaqlar
Alagöllər yaylağı, Bədirbəyli yurdu, Qərvənd yurdu, Taxtadüz yurdu, Heydərin yurdu, Uçuğun başı yurd, Dəlikdaş yurdu, Sandıq yurd.
Bulaqlar
Zeynalın bulağı, Sarı bulaq, Daşdan çıxan bulaq, Sandıq bulağı.
Məşhur yerlər
Balaca göl yeri, Günəşqaya, Qırmızıqaya, Kəlölən.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil etmişdir.
İbn ən-Nəfis
İbn ən-Nəfis-Qan dövranı və ürək-damar fiziologiyasının atası hesab olunan şəxs.
Həyatı
Tam adı İbnü’n-Nəfis Əlauddin Əbul-əla Əli ibn Əbul-Hazm əl-Kureşi et-Dəməşkidir. 1210-1288-ci illər arasında yaşamışdır. Şamda dünyaya gələn İbnü’n-Nəfis, Nurəddin Mahmud Zəngi tərəfindən XII əsrdə qurulan xəstəxanada (əl-Bimaristan ən-Nuru) tibb elmini öyrəndi. İlk müəllimi Abdurrahim ibn Əli Əl-Dəhvarın yanında tibb təhsilini tamamladı və Qahirəyə yerləşdi. Nasiri xəstəxanasında vəzifə gördü və bir çox tələbə yetişdirdi. Tələbələri içində ən məşhur olanı, cərrahlıqla əlaqədar bir əsər yazan İbnü l-Kuffdur. İbnü’n-Nəfis, fəqih olaraq Qahirə Mənsuriyə mədrəsəsində dərs vermiş, ayrıca qrammatika, məntiq və fəlsəfə ilə də məşğul olmuşdur. İbnü’n-Nefis’in əsərləri arasında ən çox tanınanı "Mu’cəz" olub İbnü’s-Sinanın Qanununun bir növ xülasəsidir. Ən böyük kəşfi isə ağciyər dövranını tapmasıdır.
Öz dövründə tibb elmi sahəsinin öndəri olan İbnü’n-Nəfis, daha çox insan orqanizmi üzərində təsirli olan faktorları araşdırdı. Tibbi müalicədən çox, xəstəliklərin ana səbəbləri üzərində dayandı. Deyə bilərik ki o, tibbdə xəstəliklərin səbəbləri üzərində elmi işlər görən və əsərlər verən ilk alimdir. Ortopediya elminin də ilk quru­cularındandır. Həkimlikdə bir zirvə olan İbnü’n-Nefis, ‘Misir Həkimlərinin Başçısı’ unva­nını daşımışdır.
İbn ən-Nəfis dəri xəstəliklərinin də çarəsini tapmışdı.
Tibbi əsərlərini qələmə aldığı sırada onu görən­lər, sanki daşan-coşan bir sel ha­lında, başqa bir kitaba başvurmaya lüzum görmədən yaz­dığını bildirərlər. Bir gün Qahirənin 1200 hamamından bi­rinde yuyunarkən birdən ka­ğız, qələm və mürəkkəb istər və nəbz haqqında bir risalə yazmağa başlar. Risaləsini bi­tirince, təkrar hamama geri dö­nərək yuyunmasına davam edər.
Yazdığı əsərlərə o qədər güvənərdi ki: “Əsərlərimin məndən sonra əsrlərcə yaşayacaqlarını bilməsəydim, onları yazmazdım” deyərdi, an­cak ehtiyatı da əldən buraxmaz və “Bir əsər yazma iddia­sında olanlar, lazım olan məsuliyyəti də daşımalıdırlar” deməkdən çəkinməzdi. Məşhur müəllif Max Mayerhof: “İbnü’n-Nefis’in de­yeri, kitabları bütün Orta əsr boyunca ən fundamental əsər­lər hesab edilən Galenin və İbnü’s-Sina’nın bəzi düşün­cələrinə, səhv fikirlərinə qarşı tək başına mübarizə etmə cəsarətini göstərmiş ol­masındadır” deyər və “qısaca­sı, o. böyük bir nüfuz sahibi idi və bir çox mükəmməl adam onun haqqında “o, ikinci İbni Sina idi” deməkdədir­lər” deyə əlavə edər.
Hipokrat, qan dövranından qa­ra ciyəri məsul tutmuş və ürəyi bir damar genişləməsi kimi qəbul et­miştir. Aristo, damarların hava ilə dolu olduğunu qəbul edirdi. Galen isə, qanın sağ ürəkdən sol ürəyə ara bölmədəki keçidlər vasitəçiliyi ilə keç­diyini qarşıya qoymuşdur. İbni Sina də bu fikiri qəbul etmişdir.
İbnü’n-Nefis’in qan dövranı ilə əlaqədar fikirləri isə bu şəkildə xülasələnir:
1553-cü ildə İspaniyalı Michael Servetusun bir dövran nəzəriyyəsindən bəhs edib buna ‘kiçik qan dövranı’ və ya ‘ag ­ciyer dövranı’ adını vermə­sinden və onun ardınca İtaliyalı Colombo və Cesalpinonun Galenin müvəffəqiyyətsiz modelindən etdikləri bəzi düzəltmələrdən sonra 1616-cı ildə William Harvey, Galen nəzəriyyəsinin səhvlərini tamamilə göstərdi və yeni bir ağ ciyər dövranı nəzəriyyəsini ortaya qoydu. Günümüz­de etibarlı ağciyər dövranı sis­temi modelinin ilk dəfə W. Harvey tərəfindən kəşf edildiyi məlumatı, 1924-cü ilə qədər de­yişmeden qaldı. 1924-cü ildə Freiburg Tibb fakültəsində elm tarixinin çöhrəsini dəyişdirəcək bir ha­dise oldu. Muhyiddin Tantavi adlı Misirli gənc bir Müsəl­man, Almanca bir həkimə te­zis hazırladı. Bu gənc həkimin tezisi, bəzi Alman professorların diqqətini çəkdi. Çünki, tezisdə, ilk dəfə, kiçik qan dolaşımı­nın İbnü’n-Nefis adında bir Müsəlman elm adamı tərəfindən tapıldığından bəhs edilirdi. Professorlar buna heç cür inana bilmirdilər. Onlara görə bu mümkün deyildi. Bunun üzərinə tezisin bir kopiyası, o sıralarda Qahirədə mövcud olan Alman doktor Mayerhofa göndərildi. Dr. Mayerhof, Tantavini təsdiqləməklə qalmayıb daha sonra yazdığı məqalədə bunları açıqladı. Bəli, ağ ciyər dövranını ilk tapan İbnü’n-Nefis’dir. 1553də Servetus, 1559da Colombo, 1628də Harvey qan dövranı haqqında bir kəlmə danışmadan əsrlər əvvəl İbnü’n-Nefis ag ci­yer dövranını kəşf etmişdi. Bu gün M. Servetusun İbnü’n-Nefis’den xəbərdar oldugu və Colombonun, Servetusun kitabından məlumat sahibi olduğu, hətta İbnü’n-Nəfis’in kitablarının tərcüməsi ilə məşğul olan bir adam ilə təmas etdiyi anlaşıl­maqdadır. Colombo ürək dövranı mövzusunda əhəmiyyətli təsirləri olan bir araşdırıcıdır. İtal­yan anatomiya məktəbinin digər məşhur müəllimləri Fallopius və Fabricius da Paduada çalışmışlar və bunlardan sonuncu­su tibb təhsilini İtaliyadakı Padua Universitetində edən W. Harveyin ən çox istifadə etdiyi adam olmuşdur. Bu üni­versitetde Şimali Afrika Müsəlmanlarının təsirinin çox ol­duğu də bilinməkdədir. İbni Sina, tibb başda olmaq üzrə 29 ayrı mövzudakı kəşfləriylə Avropalı elm adamlarına liderlik etmiş, Zəhravi, cərrahlığı müstəqil bir elm halına gətirmiş. 200 qədər əməliyyat alətinin rəsim­lerini çəkmiş; Razi çiçək və qızdırma xəstəliklərini kəşf etmiş və bu mövzuda ilk əsər verən elm adamı olmuşdur. Ak Şəmsəddin mikrobu kəşf etmiş: İbnü’r-Rüşd retina təbəqəsinin funksiyasından ilk bəhs edən adam olmuş; Əli ibn Abbas ça­ğımızın müasir əməliyyatlarına uyğun bir tərzdə xərçəng əmə­liyatı etmiş, İbn Cezzar cüzzamın səbəb və müalicələrini göstərmişdir. Dr. Sigrid Hunkənin bu sözləri zikr edilməyə dəyər: “Tantavinin bu kəşfi göstərdi ki, İslam alimləri te­orilere uyğunluq derecele­rine və əvvəl vucuda gəlib gel­mediklerine baxmadan, kri­tik sınaq, diqqətli müşahidə və real qüvvədə olmayan araşdırmaya səy göstərmə barəsində Orta çağdakı Xristian mes­ləkdaşlarına görə daha azim­li və daha qərarlı idilər.”
Arthur Pellegrinin bu sözləri: “Bütün Orta əsr boyunca Müsəlmanlar xüsusilə tibb sahəsində inkarına im­kan olmayan bir üstünlük göstərmişlər. Həqiqi elm adamları olan Müsəlman he­kimler xəstəliklərin qaynağı ilə seyrini, klinik müşahidələr və bəlkə də yarılmalarla dərindən dərinə tədqiq etmiş­lərdi.”
Əsərləri
Mu’cəz kimi əsrlərcə üzərinə bir çox şərh, haşiyə, izah yazılan əsərlər verdiyi kimi, Məhəmmədin (səv) həyatı və Hədis üsulu üzərinə kitablar da yazmışdır. Başlıca əsərləri bunlardır:
İbnü’n-Nefis’in ayrıca iki­si Hipokratın, biri Huneyn İbn İshakın əsərlərinə olmaq üzrə başqa tibbi şərhləri və Peyğəmbərimizin (s) həyatını izah edən ər-Risalə əl-Kamiliyə fi’s-Siret ən-Nəbəviyyə, hədis elminin prinsiplərini izah edən Müxtəsər fi Elmi Üsul əl-Hədis kimi tibbdən qeyri əsərləri vardır.
Senecio morrisonensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Patronimiya
Patronimiya — sinifsiz cəmiyyətin son dövründə, patriarxal ailələrin dağılması zamanı daha yaxın qohumluq telləri ilə bir-birinə bağlı olan ailələr vahid birlik təşkil edirdilər ki, bu cür ailə qrupları patronimiya adlanırdı. Patronimiyanı 1931-ci ildə M.O.Kosven kəşf etmişdir. Kosvenə görə patronimiya da nəsil kimi ekzoqam.olmuşdur.
Xarici etnoqrafiyada patronimiyanın sinonimi linecdir. (ingiliscə nəsillərin xətti). Düşmən təhlükəsini dəf etmək üçün qəbilələr (qohum və ya qonşu) müvəqqəti ittifaqlarda birləşirdilər. Müdafiə məqsədi ilə yaranan qəbilə ittifaqları əksər hallarda öz ictimai-iqtisadi mənafeləri naminə ittifaqı uzun müddət üçün saxlayırdılar (irokezlərin liqası, kriklərin konfederasiyası). Bəzi hallarda isə hərbi təhlükənin sovuşmasından sonra ittifaqlar dağılırdı. Qəbilə ittifaqları sinfi cəmiyyətə keçid dövründə yaranmışdır. Hərbi demokratiya dövrü adlanan bu dövrdə seçkili rəhbərlərlə yanaşı hərbi sərkərdələrin də ictimai rolu yüksəlirdi. Bunlarda qəbilə üzvləri və ya qəbilə şurası tərəfindən seçilirdi. Qəbilə ittifaqları dövlətin, hərbi rəhbərlərin hakimiyyəti isə kral və ya knyazın hakimiyyətinin rüşeymləri idi.
Yuxarı Kuban
Kazak Yuxarı Kuban - Qaraçay-Çərkəs respublikasının qərb və şimal hissəsi və Stavropol diyarının son dərəcə cənub hissəsi (Rusiya Federasiyasının tərkib hissələri) olan Böyük Qafqazın şimal hissəsinin ətəklərindəki kazakların ərazisidir.
Tarixi
Bu ərazi 19-cu əsrin birinci yarısından (1828-ci il Rus-Türk Adrianople Barışına görə) Rusiyanın bir hissəsi oldu və 1860-cı ildən xətti Kuban kazaklarında məskunlaşdıqdan sonra Kuban hərbi bölgəsinin Batalpashi şöbəsində inzibati vahid oldu.
1918-ci ildən bəri burada Sovet hakimiyyəti quruldu. 1918-ci il aprelin 1-dən ərazi Kuban Sovet Respublikasının, 28 may 1918-ci il tarixindən - Kuban-Qara Dəniz Sovet Respublikasının bir hissəsi, 1918-ci il 5 iyul - 1918-ci il dekabrınadək - Şimali Qafqaz Sovet Cümhuriyyətinin bir hissəsi, 20 yanvar 1921-ci ildən - Dağ Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının bir hissəsi idi.
1990-cı illərə qədər Kazaklar və ruslar Zelenchuksky əhalisinin 67% -ni, Urup bölgəsinin 77% -ni, Çerkessk şəhərlərinin 67% -ni və Prikubansky'nin qərb hissəsində və Qaraçevo-Çerkessiyanın Ust-Djegutinsky'nin (əvvəllər Batalpashinsky olan) bölgələrinin əhalisini təşkil etdi.
30 Noyabr 1990 KCHAO, Stavropol ərazisindən çıxdı və RSFSR-in tərkib hissəsi olan Qaraçay-Çerkess Sovet Sosialist Respublikası (KCHSSR) oldu (bu, RSFSR Ali Sovetinin 3 iyul tarixli qərarı ilə təsdiq edildi). Qaraçay-Çerkessiyanın milli hərəkatları onun ayrı-ayrı muxtariyyətlərə bölünməsi tələblərini ifadə etdilər, bu minlərlə minlərlə mitinqdən sonra 3 dekabr 1991-ci ildə Qaraçay-Çerkessiya Ali Şurasının federal respublikaya ayrı-ayrı respublikaların tanınması ilə bağlı müraciəti ilə qəbul edilmiş qərarında öz əksini tapdı.
Bununla əlaqədar olaraq, çağırılan qurultaylarda kazaklar öz avtonomiyalarını təşkil etmək qərarına gəldilər.
Rus əhalisinin dəstəyi ilə ərazinin bütün səviyyələrində olan millət vəkillərinin qurultayları elan edildi: 10 Avqust 1991 - Batalpashin Kazak Respublikası, paytaxtı Çerkesskdə və 19 Avqust 1991-ci ildə - paytaxtı Zelençukskaya kəndində Zelenchuks-Urup kazak Sovet Sosialist Respublikası.
Kazak respublikalarının yaradılması 7-10 Noyabr 1991-ci ildə Stavropolda baş verən Kazaklar İttifaqının II Böyük Dairəsi tərəfindən dəstəkləndi.
30 Noyabr 1991-ci ildə Cənubi Rusiyanın kazak respublikaları İttifaqına daxil olan Zelenchukskaya kəndində birləşmiş Yuxarı Kuban Kazak Respublikası elan edildi, 20 Noyabr 1991-ci ildə təklif olunan yeni bir birlik dövlətində (GCC) birlik respublikası statusu elan edildi.
1992-ci ilin yanvarında Rusiya Prezidenti Boris N. Yeltsin Qaraçay-Çerkesiyanın ayrılmasını tanımağa hazır idi və "Qaraçay Muxtar Vilayətinin və Çerkess Muxtar Vilayətinin bərpası haqqında" Rusiya qanunlarını Rusiya Federasiyasının Ali Sovetinə təqdim etdi. Üç muxtar bölgənin - Qaraçayev, Çerkess, Batalpaşinskinin yaradılması ilə bağlı Ali Şuranın komissiyası yaradıldı.
Yabanı yerkökü
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yuxarı Kuban
Tarixi
11 Fevral 1995-ci ildə "Çərkəzlərin, Abazinlərin və Rusların Birləşmiş Qurultayı" yenidən təsdiqlənməyən Çərkəz Muxtar Vilayətini Stavropol diyarının bir hissəsi olaraq bərpa etmək qərarına gəldi.
Yabanı yerkökü
Botaniki xarakteristikası
Yabanı yerkökü kökümeyvəlilər içərisində ən çox yayılmış tərəvəzdir. Ondan təzə halda aşpazlıqda, qurudulmaq, şirə hazırlamaq, tərəvəz konservləri və karotin istehsalı üçün istifadə olunur.
Yerkökünün üzəri nazik qabıq təbəqəsi ilə örtülüdür. Qabığın altında qidalı maddələrlə zəngin ətli hissə yerləşir. Kök mərkəzində özək vardır. Özəyin zərif və ya kobud olması yerkökünün keyfiyyətliliyini göstərir. Tərkibində az miqdarda şəkər olan özəyin dadı yerkökünün ətli hissəsinə nisbətən pis olur.
Yerkökünün tərkibində orta hesabla 4–12% şəkər, 0,53–2,23% zülal, 0,1–0,7% yağ, 0,54–3,50% sellüloza, 0,4–2,9% pektin maddəsi, 2,3–5,6% azotsuz ekstraktlı maddə, o cümlədən dekstrin və nişasta, 0,6–1,7% kül olur. Quru maddələrin ümumi miqdarı 8–20%-ə qədərdir. Şəkərlərin əsasını saxaroza (3,5–6%), az miqdarda qlükoza (1–2%) və fruktoza (0,2–1,9%) təşkil edir. Yerkökünün özək hissəsində xarici təbəqəyə nisbətən şəkərin miqdarı azdır.
Yerkökü zülalında əvəzedilməz aminturşularından metionin, fenilalanin, leysin, izoleysin, valin, treonin, lizin, triptofan və s. tapılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 13–100 sm olan ikiillik, nadir hallarda birillik ot bitkisidir. Gövdəsi düz, kökü iyvari, ağımtıl rəngdədır. Yarpaqları yumurtavari və ya uzunsov, kənarları diş-dişli yaxud kəsikdir. Çoxşualı çətirləri vardır, ləçəkləri ağ, yaxud sarı, nadir hallarda çəhrayıdır. Çətirin ortasında bir (və ya bir neçə) tünd qırmızı rəngdə çiçək vardır. Meyvələri 3 mm, elliptik-uzunsovdur. İyun-oktyabr aylarında çiçəkləyərək, iyul-oktyabr aylarında meyvə verir.
Mənşəyi və yayılması
Yabanı kök boreal coğrafi tipinin palearktik sinfinin qərbi-palearktik qrupuna aiddir. Avropada (şimal istisna olmaqla), eləcə də Şimali Afrikadan Qərbi Himalay dağlarına kimi, Rusiya, Orta Asiya və Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda yabanı kök bütün rayonlarda arandan orta dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 1800 m qədər) bitir.
Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Mezokserofitdir, meşə-kol, psammofit-litoral və alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Əsasən meşələrdə, kolluqlarda, dənizkanarı qumluqlarda, çay məcralarında və kanarlarında, bağlarda, bostanlarda və yol kənarlarında, qrup şəklində bitir. Dağ çəmənlərində çox vaxt müxtəlifotlu senozlarında ləkələr əmələ gətirir.
Fratriya
Fratriya — qarşılıqlı nikah əlaqəsində olan bir neçə nəsilləri birləşdirən qəbilə bölgüsü idi. Bunlar çox vaxt bir nəslin sonrakı inkişafı nəticəsində yaranmışdı. Qəbilənin ən ilkin başlanğıcı azı iki nəslin mövcud birliyi şəklində olmuşdur. Nəslin və ya qəbilənin təsərrüfat fəaliyyəti ümumi təsərrüfat formasına – icmaya əsaslandığı üçün bunu həm də nəsli icma və ya arxaik icma adlandırırlar. Məlum olduğu kimi bütün ibtidai icma dövründə, yəni sinifsiz cəmiyyətdə əmək alətləri və istehsal vasitələri üzərində icma mülkiyyəti mövcud olmuşdur. Bu cür icmalar bir qayda olaraq qohumluq münasibətlərinə əsaslanırdı.
Yabanı yerkökü
Kimyəvi tərkibi
Alkaloid, flavonoid, kumarin, steroid və karotinoidlərlə, eləcə də efir və piyli yağlarla, aromatik birləşmələrlə zəngindir.
Fratriya
Əmlak bərabərsizliyinin yaranması, qan qohumluğu əlaqələrinin sarsılması və ərazi əlaqələrinin yaranması nəticəsində nəsli icmalar kənd icmalarına və ya əkinçilik icmalarına çevrilirdi. Bu da öz dualizmi ilə seçilirdi. Belə ki, torpaq, otlaq və biçənəklər üzərində icma-kollektiv mülkiyyət saxlanılır, istehsal vasitələri üzərində isə ayrı-ayrı ailələrin xüsusi mülkiyyəti təşəkkül tapırdı. Deməli, ailələrin istifadə etdiyi əkin sahələri və otlaqlar icmaya məxsus idi. Oradan götürülən gəlir isə fərdi xarakter daşıyırdı. Sinifsiz cəmiyyət dövründə yaranan bu qayda son günlərə qədər davam etmişdir.
Yabanı yerkökü
Təsiri və tətbiqi
Yabanı kök farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Elmi və eksperimental təbabətdə, Tibet, Çin və xalq təbabətində, kliniki sınaqlarda, homeopatiya, farmakologiya, eləcə də baytarlıqda geniş tətbiq edilir. Əsasən mədə-bağırsaq, qaraciyər, ürəkdamar, əsəb-sinir, böyrək daşı xəstəliklərində, eləcə də bəd xassəli şişlərə qarşı istifadə olunur. Öd və sidikqovucu, işlədici, antihelmint, spazmolitik və iltihab proseslərinə qarşı təsirə malikdir.
Əks təsirləri
Mədə və onikibarmaq bağırsaq xorası, eləcə də enteritlərdə istifadə etmək olmaz.
İstifadə olunan hissələri və İstifadə formaları
Müalicə məqsədilə bitkinin yerüstü hissəsi, meyvələri və kökü istifadə edilir. Cövhər, ekstrakt, şirə və dəmləmə formasında istifadə olunur.
Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi
Ədviyyə kimi istifadə olunur. Bal verən bitkidir.
Təsnifatı
Ölçüsündən asılı olaraq yerkökü 3 qrupa bölünür: qısa və ya karateli qrupuna aid yerkökünün uzunluğu – 3–6 sm, yarımuzunlarda – 8–20 sm, uzunlarda isə 20 45 sm olur. Sortların çoxu orta uzun qrupa aiddir. Karateli qrupuna "Paris karatelisi", "Xibin" sortu aiddir. Bunların ətli hissəsi zərif olduğundan orqanizmdə asan həzm edilir. Lakin saxlanmağa davamsızdır.
Orta uzun sortlara daxil olanlardan Nant, Geranda, Geranda-1129, Ukrayna gerandası, Şantene, Moskva gecyetişəni aiddir. Bunlar silindr və konusvari formada, yaxşı dada malik olur. Nant və Şantene sortları uzunsov simmetriyası, zərif ətli hissəsi və əla dadı ilə üstünlük təşkil edir. Saxlanmağa davamlıdır. Şantene sortu irimeyvəlidir və bunun 1 ədədinin çəkisi 400 qrama qədər olur. Geranda sortu və onun müxtəliflikləri saxlanılmağa davamlıdır.
Uzunölçülü yerkökü sortlarından Valeriya sortunu göstərmək olar. Gecyetişən sortdur, rəngi darçını-qırmızı, forması sivri konus şəklində, kökünün üstü hamar, üzərində kiçik gözcükləri olur. Bunun böyük və girdə özəyi çox kobud olmayıb, bütün qış boyu saxlanır. Azərbaycanda Nant-4, Biryuçekut-415, Şantene-2461 və yerli Abşeron yerkökü sortları yetişdirilir.
Əhəmiyyəti
Xalq təbabətində yerkökünün şirəsindən ağciyər xəstəliyi zamanı, göyöskürəyə qarşı, eləcə də qanartıran və həzm prosesini yaxşılaşdıran vasitə kimi geniş istifadə olunur.
Kök şirəsi
Karotin, selen, eləcə də B, C, D, E, K vitaminləri ilə zəngindir.
Sen-Sir-syur-Manton
INSEE kodu — 01343.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1636 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 1049 nəfər (15-64 yaş arasında) 840 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 209 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 80,1%, 1999-cu ildə 75.7%). Fəal 840 sakindən 797 nəfər (406 kişi və 391 qadın) işləyir, 43 nəfər işsizdir (21 kişi və 22 qadın). 209 hərəkətsiz 75 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 90 nəfər təqaüdçü, 44 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz idi.
Biotit
Növ müxtəliflikləri
Lepidomelan (eyni zamanda Fe2+ və Fe3+ ilə zəngin), manqanofillit (18 %-dək MnO), natro (~ 5 % Na2O) - və titanobiotitlər ( ~13 % TiO2), kalsiumlu ( ~14 % CaO) və ceziumlu ( ~3 % Cs2O) biotitlər, hendriksit (23 %-dək ZnO) və b.
Mənşəyi və yayılması
Turş və orta intruziv süxurların süxur əmələgətirən mineralıdır. Mineralın vulkanogen əmələgəlmələri əsasən turş lavalarda müşahidə edilir. Biotitin iri yığınlarına peqmatitlərdə rast gəlinir: burada o, tez-tez çox iri (bəzən 7 m2) kristallar əmələ gətirir. Bəzi metamorfik süxurların–qneyslərin, kristallik şistlərin və roqoviklərin səciyyəvi mineralıdır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kvars, çöl şpatları, nefelin, muskovit, qranat, kianit, jedrit, andaluzit, kordiyerit, hipersten və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Skandinaviya; Qrenlandiya; İlmen və Vişnyovıye dağları (Rusiya) və b. Azərbaycanda turş və orta intruziv əmələgəlmələrdə, Konqur-Alangöz intruzivinin kontakt oreolunda və s. qeyd edilmişdir.
Tətbiqi
Süxurların mütləqyaş təyinində istifadə edilir.
Aegilops bicornis
(Aegilops bicornis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ceyms Monro
Ceyms Monro (ing. James Monroe; ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 5-ci prezidenti (1817-1825) və 7-ci Dövlət katibi (1811-1814, 1815-1817). ABŞ və Fransa arasında 1803-cü il Luiziana sövdələşməsinin təşkilatçılarından biri və prezidentliyi dövründə qəbul olunan ABŞ-nin Avropanın daxili işlərinə qarışmaması və Amerika qitəsinin ABŞ-nin maraq dairəsində olmasının elan edildiyi Monro doktrinasının müəllifidir.
Erkən həyatı
ABŞ-nin 5-ci prezidenti Ceyms Monro 1758-ci il aprelin 28-də Virciniyanın Vestmorlend dairəsindəki Vaşinqton-Periş şəhərciyində anadan olmuşdur. Virciniyanın digər siyasətçilərindən  fərqli  olaraq, atası Spens Monro yalnız 500 akr torpaq sahəsinə malik fermer idi. Ceyms Monro ilk ibtidai təhsilini keşiş Arçibald Kempbellin yanında alır. 16 yaşında Virciniyanın paytaxtı Vilyamsburqa gələrək «Vilyam ənd Meri» kollecində təhsilini davam etdirir. İstiqlaliyyət müharibəsi başladıqda Kontinental ordunun Virciniya alayına daxil olur  və 18 yaşında zabitlik şəhadətnaməsi alır, 1778-ci ildə podpolkovnik rütbəsi verilir. Qeyd edək ki, Medisonun göstərdiyi hərbi xidmət rəhbərlik tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, ona Qərb ərazisində böyük torpaq sahələri verilmişdir. 1780-83-cü illərdə Tomas Ceffersonun rəhbərliyi altında hüquq elmlərini öyrənərək, onunla uzun müddət dostluq əlaqələri saxlamışdır.
Siyasi fəaliyyəti
Nümayəndələr palatasına seçkilərdə C.Medisona məğlub olmasına baxmayaraq, 1790-cı ildə Virciniya parlamenti onu senator seçir. Fransaya səfir göndərilənədək dörd il müddətində senator olur. Onun Fransada səfir kimi fəaliyyəti qənaətbəxş olmur və 29 iyul 1796-ci ildə xarici işlər naziri Timoti Pikerinq tərəfindən geri çağırılır. Səfi rlik fəaliyyətinin kəskin tənqid olunması onun siyasi nüfuzuna xələl gətirmir. Monro 1799-cu ildə Virciniya Ştatının qubernatoru seçilir və 1802-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışır. Dostu T.Cefferson Birləşmiş Ştatların prezidenti seçildikdən sonra Vaşinqtona qayıdan Monro 1809-cu ilədək siyasi fəaliyyətini burada davam etdirmişdir. 1803-cü ildə yenidən Parisə səfər edərək, burada R.Livinqstonla birlikdə Luiziananın alınması danışıqlarında iştirak edir. Lakin Qərbi Floridanın İspaniyadan alınması və Londonda İngiltərə ilə münasibətlərin nizamlanması haqqında Vilyam Pinkni ilə birgə aparılan danışıqların uğursuzluqla nəticələnməsi onun siyasi reytinqinin aşağı düşməsinə səbəb olur. Bu ona 1808-ci il prezident seçkilərində namizədliyini irəli sürməyə mane olur. O, 1788-ci ildə olduğu kimi, bu dəfə də Medisona məğlub olur və bu, iki siyasətçi arasında münasibətlərin korlanmasına gətirib çıxarır.
C.Monro 1811-ci ildə yenidən Virciniya ştatının qubernatoru seçilir. Cefferson Medisonla onu barışdırdıqdan sonra, prezident 1811-ci ilin mart ayında Monronu Robert Smitin yerinə xarici işlər naziri təyin edir. C.Medisonun prezidentliyi müddətində, ABŞ-nin xarici siyasəti, xüsusilə İngiltərə ilə münasibətlər, məhz Monronun fəaliyyəti ilə müəyyənləşmişdir. İngiltərə ilə aparılan müharibə ərəfəsində Con Armstronq müdafiə naziri vəzifəsindən uzaqlaşdırıldıqdan sonra bu vəzifə də C.Monroya tapşırılır. Yeni Orlean və Plattsburqda ABŞ ordusunun qələbələri, eyni zamanda Kent sülhünün bağlanması onun siyasi mövqeyini daha da möhkəmləndirir.
Prezidentliyi
O, partiyadakı tərəfdarlarının böyük köməyi sayəsində Respublikaçılar partiyasının 1816-cı il prezident seçkilərinə namizədini müəyyənləşdirməyə həsr olunmuş konqresində Medison hökumətində maliyyə naziri olmuş Vilyam Krouforda kiçik üstünlüklə (65: 54) qalib gələrək partiyanın namizədi olur. Prezident seçkiləri Monronu xüsusi narahat etmirdi. Belə ki, müharibədən sonra federalistlər partiyası praktiki olaraq öz fəaliyyətini dayandırmışdı. Nəticədə o, federalistlərin namizədi Rufus Kinqə böyük üstünlüklə (183: 34) qalib gələrək prezident olur. Ceyms Monronun səkkiz illik prezidentlik dövrü «xoş əhval-ruhiyyələr dövrü» («The era Good feelings») kimi xarakterizə edilir. Bu hər şeydən əvvəl onun prezidentliyi dövründə partiyalar arası ziddiyyətlərin olmaması ilə əlaqədardır. Prezidentin partiyalar fövqündə dayanması prinsipini əsas tutan Monro istər şəxsi, istərsə də fraksiyalar arası münasibətlərlə bağlı qarşıdurmalarda iştirak etməməsidir. Bu mövqeyi onun kabinetə olan münasibətində də özünü göstərmişdir. İspaniya ilə bağlanmış müqaviləni Monro hökumətinin böyük uğuru hesab etmək olar. 24 fevral 1819-cu ildə Monro tərəfindən imzalanan Transkontinental müqavilə haqlı olaraq Adams-Onis müqaviləsi adlanır. Xarici işlər naziri Adamsın gərgin fəaliyyəti sayəsində bağlanmış bu müqaviləyə əsasən bütün Florida ABŞ-yə birləşdirilmişdi. 1820-ci ildə keçirilən prezident seçkiləri ötən seçkilərdən fərqli olaraq sakit keçmişdir. Respublikaçıların rəsmi namizədi kimi çıxış edən Monronun rəqibi müstəqil respublikaçı C.K.Adams olmuşdur. C.Monro böyük üstünlüklə (234: 1) ikinci müddətə prezident seçilmişdir. Bu dövr bir çox beynəlxalq-siyasi hadisələrlə zəngin olmuşdur. Xatırladaq ki, İspaniyanın Avropada gedən Napoleon müharibələrinə cəlb olunması onun Latın Amerikasındakı müstəmləkələrini itirməsi ilə nəticələnir. Müharibələr sona çatdıqda Müqəddəs İttifaqda birləşmiş dövlətlər İspaniyanın öz əski müstəmləkələrindəki ağalığını bərpa etməsinə kömək göstərirlər. Bu, ABŞ-nin ciddi etirazı ilə qarşılanır. Bununla əlaqədar 2 dekabr 1823-cü ildə Ceyms Monro Konqresə məktub göndərir. Sonradan «Monro doktrinası» adını almış məktubda dünyanın Avropa və Amerika sistemlərinə bölünməsi prinsipi elan edilir, ABŞ-nin Avropanın daxili işlərinə qarışmayacağına təminat verilir, eyni zamanda Avropadan Amerikanın daxili işlərinə qarışmamaq tələb olunurdu.
Prezidentlikdən sonrakı həyatı
Ceyms Monro 1824-cü il prezident seçkilərində iştirak etmir, ömrünün son illəri maddi çətinliklər içərisində keçir. 1830-cu il 23 sentyabrda həyat yoldaşı vəfat etdikdən  sonra, Nyu-Yorka qayıdaraq kiçik qızı Mariya Hesterin yanında yaşayır. 4 iyul 1831-ci ildə, Birləşmiş Ştatların İstiqlaliyyət Bəyannaməsinin 55-ci ildönümü günü vəfat edir.
Anisimova Polyana (Şaran)
Anisimova Polyana, ) — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Pisarev kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (86%) üstünlük təşkil edir.
Əsl ananas
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əfsanəsi
Ananasın yaranması haqqında çox qəribə əfsanə mövcuddur. Hesab olunur ki, ananas-gözəl şaftalının və təsadüfən meşəyə düşmüş küknar qozasının sevgisinin məhsuludur. Bu o vaxtlar baş vermişdi ki, onda hər bir məhsul ruh və hissə malik idi. Bu iki bitki də bir-birini sevərək və başa düşərək ki, adi həyatda bir yerdə ola bilməzlər, allahlardan mərhəmət diləmişlər. Tanrılar imtina etmiş, lakin sevənlər çox inadcıl idi- onlar ayrı-ayrılıqda yaşaya bilmirdilər. Onda tanrılar mərhəmət göstərərək şaftalı dadı verən və möhkəm küknar qozasına malik bu qəribə məhsulu yaratdılar. Beləliklə ananas yaranmışdır. Məhz bundan sonra meyvə əbədi sevgi və məhsldarlıq simvoluna çevrilmişdir. O vaxtdan bəri bir çox Latın Amerikası ölkələrində, nikah mərasimi zamanı ananas şirəsi içirlər.
Səfər Bünyadzadə
Bünyadzadə Səfər Xoca oğlu (?—?) — müəllim, publisist.
Əsl ananas
Təbabətdə
Bu mеyvəni çox vaxt cənub mеyvələrinin padşahı adlandırırlar. Ananasın sulu, incə, ətirli və çox dadlı əti vardır. Bu gün ananas Cənubi Amеrika və Filipində daha gеniş bеcərdilir. Tropik ölkələrin xalq təbabətində ananasın şirəsi sinqaya qarşı, damaq xəstəliyində, dişlərin laxlamasında faydalı vasitə kimi istifadə olunur. Onu soyuqdəymədə profilaktik vasitə kimi təyin еdirdilər. Angina xəstəliyinə tutulan zaman, boğazı bu şirə ilə yaxalamaq xеyirli sayılırdı. Ananas həzmеtməyə və qidanın həllеdilməsinə kömək еdir.
Səfər Bünyadzadə
Fəaliyyəti
"Tuti" (1914-1917) jurnalının redaktoru (1916-cı ildən həm də naşiri) olmuşdur. Bünyadzadə "Səda", "Sədayi-Vətən" və b. mətbuat orqanlarında müxtəlif imzalarda yazılar dərc etdirmiş, uşaqlar üçün hekayələr yazmışdır. Milli məktəblərdə istifadə ücün "Kəşkül" adlı nəğmələr məcmuəsi (notsuz) nəşr etdirmişdi (1915). Bünyadzadə Azərbaycan teatrında opera və musiqili komediyaların əleyhdarlarından olmuş, Hacıbəyovun operalarını "falsız yumurta" adlandırmış, bəstəkarın özünü isə layiqsiz ifadələrlə təhqir etmişdi. Hacıbəyov isə Bünyadzadənin tərtib etdiyi "Kəşkül" məcmuəsi haqqında "Tənqid əvəzinə" adlı kəskin rəy yazmışdır. Bu məqalədə məcmuədəki nəğmələrin notsuz çap edilməsi, havaları məlum olmayan hər nəğməni notsuz təlim etmək məsləhətləri və s. ciddi tənqid olunurdu.
Əsl ananas
Təbabətdə
Müasir tədqiqatlar müəyyən еtmişlər ki, ananas ətinin tərkibində şəkər, limon, alma, üzüm turşuları, B qrupu vitaminləri və C vitamini mövcuddur. O, həmçinin həddindən artıq bitki lifləri ilə boldur.
Ananasın bеcərdilməsi ilə hələ ən qədim zamanlardan qabaqkı vaxtlardan məşğul olmağa başlamışdılar. XV əsrdə anansın dadı Xristofor Kolumbu hеyrətləndirmişdi. Tarixi xronikalar xəbər vеrirlər ki, Kolumb bu tropik mеyvəni daddıqda, onun tamı dəniz səyyahında "hеyrət və hеyran"-a səbəb olmuşdur. Sonra Kolumb onun xoşuna gələn bu mеyvəni Avropaya gətirdi və orada da insanlar bu mеyvəyə biganə qalmamışdı. Italiya aktrisası Sofi Lorеn öz intеrvyusunda bir nеçə dəfə bu barədə qеyd еdirdi ki, hər gün 2 ananas yеyir və cazibədarlığının səbəbini məhz bu mеyvədə görür.
Ananas şirəsi
Ananasın içində orqanizmə piy yığılmasının qarşısını alan və onlar fəal şəkildə yox etməyə imkan verən maddələr var. Ananas şirəsini böyrək və angina xəstəlikləri zamanı müalicəvi vasitə kimi qəbul etmək tövsiyə olunur, o, həmçinin xərçəng şişlərinin qarşısını alır və qan dövranını yaxşılaşdırır, boğaz ağrısı, titrəmə və stress zamanı kömək edir.
Bora-Bora
thumb|300px|left|Bora-Bora adası Bora-Bora adası - Sakit Okeanda Fransanın xarici ümumiliyində adadır. Ada təxminən 230 kilometr şimal-qərbi, laqun ilə və maneəli mərcan rifinin əhatə edilir. Adanın mərkəzində iki pikə, Pahia iki Dayağına və Otemanu-ya, 727 metrdə ən yüksək nöqtəyə qalxan nəsli kəsilmiş vulkanın qalıqlarıdır. Taiti dildə adanın orijinal adı Pora Pora kimi daha yaxşı verilə bilər, "Əvvəl Apardı" bildirərək ; erkən transkripsiya 18-cidə tapdı və 19-cu əsr hesabları, Bolabolla-dır və ya Bollabolla-dır. Əsas tənzimləmə, Vaitape adanın qərbi tərəfindədirlər, əsas kanalın qarşısında laquna. Adanın məhsulları əsasən məhdudlaşdırılır, nə tarixən olan kopra üçün iqtisadi əhəmiyyətdən dənizdən və hindqozu ağaclardan əldə edilə bilər. 2007 avqust siyahıyaalması ərzində, adada əhali təxminən 8 880 əhali var idi.
Katakomba
Katakomba (İtalyanca сatacomba, latınca catacumba)-yeraltı sərdabə.Sərdabə (ərəb dilində zirzəmi) yeraltı qəbirlərə, türbələrə deyilir. Katakomba və sərdabələrə əksər xalqların mədəniyyətində rast gəlinir.
Aleksandr Matrosov
Aleksandr Matveyeviç Matrosov və ya Şakircan Yunus oğlu Məhəmmədcanov (başq. Шәкирйән Юныс улы Мөхәмәтйәнов) Yekaterinoslavda (hazırda Dnepr) anadan olmuş. İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Sovet İttifaqının əsgəri idi və 1943-cü ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adını. Bədəni ilə alman pulemyotunu blokladığı və müharibədə göstərdiyi şücaətə görə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdir.
Həyatı
Rəsmi versiyaya əsasən, Aleksandr Matveyeviç Matrosov, 1924-cü il fevralın 5-də Ukrayna SSR-in Yekaterinoslav vilayətinin Yekaterinoslav şəhərində, hazırkı Dnepropetrovsk bölgəsinin inzibati mərkəzi Dnepr şəhərində anadan olub. Başqa bir versiyaya görə, Matrosovun əsl adı Şakiryan Yunusoviç Muxamedyanovdur və doğulduğu yer Başqırd MSSR-in Tamyan-Katayski kantonudur (hazırda Başqırdıstanın Uçalı rayonu). Bu versiyaya görə, o evsiz qalarkən (atasının yeni nigahından sonra evdən qaçdıqdan sonra),  bir uşaq evində Matrosov adı ilə qeydiyyatdan keçmişdir. Eyni zamanda Matrosov özünü məhz Matrosov adlandırmışdı. Digər versiyaya görə Aleksandr Matrosov Samara vilayətinin Stavropol diyarının Yüksək Kolok kəndində anadan olub (hazırda Ulyanovsk vilayətinin Novomalyklinski rayonunda). 1935-ci ildə anası üç övladı ilə tək qaldığından, onu aclıqdan qurtarmaq üçün Melekesski yetimxanasına verdi. Buradan o, Mainski rayonunun İvanovski uşaq evinə köçürülmüşdür. Ukraynanın daxili işlər orqanlarından olan rəsmi cavab göstərir ki, 1924-cü ildə Matrosov Aleksandr Matveyeviç Dnipropetrovsk qeydiyyat şöbələrindən heç birində qeydiyyata alınmamışdır.
Müharibədən əvvəl
Aleksandr Matveyeviç Matrosov RSFSR Cinayət Məcəlləsinin 162-ci maddəsi ilə məhkum edilib. 7 fevral 1938-ci ildə, yeniyetmə, Ulyanovsk rayonunun Mainski rayonu İvanovka kəndinin rejim koloniyasına aparılıb.
1939-cu ildə, Ivanovanın uşaq evi məktəbini bitirdikdən sonra, Matrosov, Kuybişevin 9 nömrəli zavoduna (avtomobil təmiri zavodu) işləmək üçün göndərilmişdi, lakin tezliklə oradan qaçmışdı. 8 oktyabr 1940-cı ildə, Saratov şəhərinin Frunzenski rayonunun 3-cü məntəqəsinin xalq məhkəməsi Matrosovu RSFSR-nin 192-ci maddəsinin 2-ci hissəsi ilə 2 il müddətinə azadlıqdan məhrum etdi. O, 24 saat ərzində Saratovdan ayrılması barədə verilmiş qərara baxmayaraq şəhərdə qalmağa davam etdiyinə görə təqsirli bilindi. Matrosov 1941-ci il aprelin 21-də SSRİ-nin NKVD-nin nəzdində Ufanın Uşaq İşçiləri Koloniyasına göndərildi.
1941-ci ilin aprel ayının sonunda koloniyada bir qrup gənc (təxminən 50 nəfər, matroslar da daxil olmaqla) qaçmağa hazırlaşdı, nəticədə yalnız təşkilatçı məhkum edildi. Matrosov, 5 mart 1942-ci il tarixinə qədər çilingər tələbəsi kimi işləmişdir. İkinci Dünya müharibəsi başlandıqdan sonra, koloniyanın fabriki müdafiə məhsullarının istehsalına başladı. O, 15 mart 1942-ci ildə koloniyanın mərkəzi məclis komissiyasının sədri seçilmişdir.5 May 1967-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Məhkəmə kollegiyası 8 oktyabr 1940-cı il tarixli hökmü ləğv etdi.
Müharibə dövrü
SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 19 iyun 1943-cü il tarixli qərarı ilə Qırmızı Ordu əsgəri Aleksandr Matrosov ölümündən sonra "Alman faşist işğalçılarına qarşı mübarizədə döyüş əmrlərini nümunəvi həyata keçirməsi və göstərilmiş cəsarət və qəhrəmanlığa görə "Sovet İttifaqı Qəhrəmanı" adı almışdır.
Ədəbiyyat
Имя с первой полосы. — М., 1985. — С. 540—548.
Grevillea pinaster
(Grevillea pinaster) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio tarijensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Auditor
thumb|справа|255px| (1762).
Auditor(auditor — dinləyici) — Auditlə məşğul olan şəxs, Audit tapşırığı üzrə tərəfdaş.
Ümumi məlumat
“Auditor” terminindən həm audit tapşırığı üzrə tərəfdaşı, həm də auditor təşkilatını ifadə etmək üçün istifadə olunur. Audit tapşırığı üzrə tərəfdaşa münasibətdə bu termin tapşırıq üzrə tərəfdaşın öhdəliklərini və ya vəzifələrini ifadə edir. Belə öhdəlik və vəzifələr həm audit tapşırığı üzrə tərəfdaş, həm də audit qrupunun üzvü tərəfindən yerinə yetirilə bilər. Öhdəlik və ya vəzifələrin audit tapşırığı üzrə tərəfdaş tərəfindən yerinə yetirilməsinin aydın şəkildə nəzərdə tutulması hallarında “auditor” termininin əvəzinə “tapşırıq üzrə tərəfdaş” terminindən istifadə olunur. (“Auditor” terminindən auditdən fərqli əlaqədar xidmətlərin və əminliyi təmin edən audit tapşırıqlarının təsvir edilməsi zamanı istifadə oluna bilər. Lakin belə bir əsaslandırma auditdən fərqli əlaqədar xidmətlər və ya əminliyi təmin edən tapşırığı yerinə yetirən şəxsin iqtisadi subyektin maliyyə hesabatlarının auditini mütləq surətdə həyata keçirməsini nəzərdə tutmur).
Əl-İrşad
Haqqında
14-cü hicri əsrin ən görkəmli şiə alim və fəqihlərindən olan Şeyx Mufidin (336-413 hicri) qələmə aldığı "Əl-İrşad" kitabı İmamların (ə) həyatı barəsində mövcud olan ən mötəbər hədis mənbələrindən biri hesab olunur. Əsər 411-ci hicri ilində müəllifin vəfatından iki il öncə, elmi şöhrətinin zirvəsində olduğu bir vaxtda yazılmışdır. Kitabda Əhli-beytin (ə) tarixi və fəzilətləri ilə bağlı rəvayətlər toplanmış və əsər Şeyxin dostlarından birinin istəyi əsasında qələmə alınmışdır.
Şeyx Mufid bu əsərində tarixi kitabların üslubuna uyğun olaraq tarixi hadisələri bəyan edir. Bundan əlavə "Əl-İrşad" etiqadi bir kitab da hesab olunur. Belə ki, əsərdə bir çox etiqadi məsələlərə işarə olunmuşdur. Eyni zamanda müəllif hədis kitablarının üslubuna uyğun olaraq mətləbləri sənədi ilə birlikdə zikr etmiş və bu iş əsərin dəyər və etibarını daha da artırmışdır. Qeyd oluna biləcək başqa bir zərif mətləb ondan ibarətdir ki, kitabın yarısı İmam Əlinin (ə) həyatına həsr olunmuşdur ki, bu da Şeyx Mufidin o Həzrətə (ə) verdiyi əhəmiyətdən söz açır.
Şəhriyar şəhristanı
Şəhriyar şəhristanı — İranın Tehran ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Şəhriyar şəhəridir.
Əhalisi
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 516,022 nəfər və 134,378 ailədən ibarət idi.
Milli tərkibi
Bölgənin yerliləri sırf Azərbaycan türkləri olsa da, burada çox sayda gəlmə yaşayır ki onlar da əsasən Şərqi Azərbaycan, Zəncan, Qəzvin, Həmədan və Ərdəbil kimi bölgələrdən buraya işləmək üçün miqrasiya edən Azərbaycan türkləridir. Habelə bölgədə çox az sayda başqa etink quruplarda yaşamaqdadırlar.
Denis Silva
Adətən Denis Silva və ya Denis kimi tanınan Denis Silva Kruz (28 dekabr 1985-ci il təvəllüdlü) — Rio Branko-ES-də müdafiəçi mövqeyində oynayan Braziliyalı peşəkar futbolçudur.
Karyerası
2008-ci ildə klubla yollarını ayırdı və Lənkəranın Xəzər klubuna transfer olundu. 2010-cu ilə qədər Azərbaycan klubunda forma geyinən Denis, komandası üçün keçirdiyi 42 oyunda 3 qolla yadda qaldı.
2010-cu ildə komandadan ayrılaraq "Qremio Barueri" klubuna keçdi və klubda 12 oyun keçirdi.
Qısa müddət ərzində Braziliyadan yenidən Azərbaycana qayıdan Denis, bu dəfə "Neftçi" klubunda forma geyindi. "Neftçi" ilə UEFA Çempionlar Liqasının 2011/12 mövsümünün təsnifat mərhələsində, Dinamo Zaqreb klubuna qarşı keçirilən ilk matçda start heyətində yer aldı. Ardıcıl 2 mövsüm ərzində Bakı klubunda forma geyinən Denis, 59 oyunda iştirak etdi və 2 qol vurmağı bacardı. 2012-ci ildə klub onu, Braziliyaya icarəyə göndərdi, bu 2010-cu ildə Denisin formasını geyindiyi "Qremio Barueri" klubu idi.