cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dilras Banu Bəyim
Övrəngziblə evliliyi
Hər bir halda, Övrəngzib sünni ikən, Dilras mömin bir şiə idi. Övrəngzibin sarayında, Dilras sünni və şiə üləmanın iştirak etdiyi debatlar təşkil edirdi və bu məclislərdə qızı Şahzadə Zeb-un Nisə də iştirak edirdi. Lakin Övrəngzib imperator olduğu zaman Dilras artıq vəfat etmişdi və bundan sonra ata qızlarına belə debatlarda iştirak etməməyi tapşırmışdı. Tarixçi Maqan Lala görə, Zeb-un Nisə Bəyim atasının bu tapşırığına əməl etmişdir. Ümumilikdə Səfəvi şiələri Övrəngzibin hakimiyyəti dövründə gücləndilər, hətta onların təsir qabiliyyəti heç bir moğol hökmdarının dövründə bu qədər güclü olmamışdı. Onlardan bir çox qabiliyyətli hərbi sərkərdələr də çıxmış və Övrəngzibin hərbi əməliyyatlarına rəhbərlik etmişdi.
Övrəngzibin digər ikinci dərəcəli evliliklərindən olan arvadları əhəmiyyətsiz hesab edilirdilər. Onlardan ikisi Övrəngzib üçün 4 övlad dünyaya gətirsələr də, hökmdardan təsric olunmuş şəkildə yaşamaqda idilər. Əsas arvad və imperial status daşıma haqqı yalnız Dilrasa aid edilmişdi. O, əri üzərindəki təsirini ömrünün sonuna qədər qorumuş və onun əsas arvadı kimi qalmağı bacarmışdı. Hətta onun vaxtsız ölümündən sonra belə, onun saraydakı, ərinin həyatındakı və imperial yaşamdakı statusu Övrəngzibin digər heç bir arvadına verilmədi. Beləliklə, Dilras heç vaxt dəyişdirilmədi və heç bir imperatriça Aurangzebin sarayını idarə etmədi.
Övladları
Dilras Banunun hamilə qalması ən azı 4 il aralıqlarla olmuşdur. Professor Annie Krieger-Krynicki hesab edir ki, onun hamiləlikləri arasaranın olmasının səbəbi Övrəngzibin Dilrasın kövrək sağlamlığına ziyan vurmaq istəmməsi həlledici amil olmuşdur. Çünki Övrəngzib Mümtaz Mahalın da buna görə vəfat etdiyini görmüşdü. Cütlük evliliklərinin 20-ci ilində artəq 5 uşaq sahibi idilər:
Ölümü və sonrası
11 sentyabr 16570ci ildə Dilras özünün beşinci övladını dünyaya gətirdi. Güman edilir ki, bu doğuş zamanı o infeksiyaya yoluxmuş və bunun onda yaratdığı xəstəlik 8 oktyabr 1657-ci ildə ölümünəı yol açmışdır. Onun ölümü Övrəngzib üzərində güclü təsir buraxdı və imperatorun çox ağrı hiss etməsinə səbəb oldu. Həmçinin onların övladı olan Şahzadə Əzəmdə bu ölüm sinir pozulmasına yol açdı. Dilrasın ölümündən sonra onnu yeni doğulmuş övladının qayğısını bir digər qızı Zeb-un Nisə öz öhtəsinə götürdü. Zeb-un-Nissa qardaşını çox sevirdi və eyni zamanda, Aurangzeb anasız oğlu ilə çox vaxt keçirirdi və bu tezliklə onun atasının ən sevimli oğlu olmasına səbəb oldu.
Bibi Ka məqbərəsi
Dilrasın ölümündən sonra, yəni 1660-cı ildə Övrəngzib arvadının dəfn edilməsi üçün Auranqabadda məqbərənin tikintisini əmr etdi. Bibi Ka məqbərəsi adlandırılan bu memarlıq abidəsinin xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, Övrəngzib təxminən yarım əsrlik hakimiyyəti boyunca heç bir zaman memarlıq abidəsi tikdirməmiş, yalnız Dilras üçün bir istisna etmişdir. Dilras bu məqbərədə "Dövrünün Rəbiəsi" adı altında dəfn edilmişdir. Bu titul ona Bəsrəli Rəbiədən təsirlənərək verilmişdir. Bibi Ka Məqbərəsi Dilrasın qayınanası, özü də doğuş zamanı dünyasını dəyişən İmperator Mümtaz Mahalın məqbərəsi olan Tac Mahala heyrətamiz dərəcədə bənzəyir.
Bibi Ka Maqbara Avrəngzibin əmri ilə ucaldılan ən böyük quruluş idi və onun evlilik sədaqətinin simvolu hesab olunur.
Sonrakı illərdə onun məzarı Avrəngzibin göstərişi ilə oğlu Əzəm şah tərəfindən təmir edildi. Avrəngzibin özü də Xuldabaddakı məqbərəsindən bir neçə kilometr aralıda dəfn edilmişdir.
NGC 3575
NGC 3575, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fotogəlin
thumb|Yapon miqrant və onun fotogəlinini identifikasiya etmək üçün [[ABŞ Əmək Nazirliyi tərəfindən hazırlanmış sənəd (1915).]] və ya bəzən poçtla gələn gəlin – XX əsrin əvvəllərində ABŞ-yə miqrasiya etmiş yapon kişilərin özlərinə Yaponiyadan gəlin tapmaq üçün istifadə etdikləri praktika. Yaponiyaya qayıtmaq istəməyən kişi miqrantlar ölkələrindəki əlaqələndirici şəxslərin vasitəsilə özlərinə uyğun gəlin tapırdılar. Bu zaman cütlük bir-birini ancaq fotoşəkillərdən tanıyırdı və fotogəlin ancaq ABŞ-yə gələndə əri ilə tanış ola bilirdi.
Fotogəlinlər ABŞ-də yapon icmasının formalaşmasında vacib rol oynamışdırlar: ABŞ-də yapon kişilərlə qadınların sayında bərabərliyi təmin etmiş və ABŞ yaponları arasında ailə həyatını stabilləşdirmişdir. Onların uşaqları ABŞ vətəndaşı olmuş və yapon icmasının ABŞ cəmiyyətinə assimilasiyası üçün vasitəçi olmuşdurlar.
Arxa plan
ABŞ-yə miqrasiya etmiş birinci nəsil yaponların çox böyük qismi kişilər olmuşdur. 1905-ci ildən sonra ABŞ-də məskunlaşmağa qərar verən kişi miqrantlar evlənmək üçün fotogəlin praktikasından istifadə etməyə başlamışdırlar. Fotogəlin praktikasının mənşəyi Yaponiyadakı evlilik konsepsiyası ilə əlaqədardır. Belə ki, tarixən Yaponiyada evlilik üçün sevgi yox, ailə əlaqələri böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Evliliklər ailənin sağlamlığını, vəziyyətini, nəslini, təhsilini qiymətləndirən əlaqələndirici şəxslər vasitəsilə təşkil olunurdu. Əgər şərtlər qane edirdirsə, ailə başçıları görüşür və evliliyi müzakirə edirdilər. Gəlin və bəy evliliyə qədər bir-biriləri ilə, demək olar ki, görüşmürdülər.
Tarixi
1905–1924-cü illərdə ABŞ-də gəlmiş yapon fotogəlinlərin sayı barədə dəqiq statistika mövcud deyil. Lakin təxminlərə görə bu dövrdə ABŞ-yə miqrasiya etmiş evli yapon qadınların yarısından çoxu fotogəlin olmuşdur. ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə ABŞ-dəki evli yapon qadınların sayı 1900-cü ildə 410, 1910-cu ildə 5.581, 1920-ci ildə 22.193, 1930-cu ildə isə 23.930 olmuşdur.
Fotogəlinlərin çoxu ABŞ-yə çatanda ərlərinin şəkildəkindən daha fərqli kişi olduğunu görmüşdür. Digərləri isə ərlərinin iqtisadi vəziyyətlərini şişirtdiklərini başa düşmüş, ferma və ya mağazada işləməyə məcbur olmuşdurlar.
Yaponiya hökuməti əvvəlcə fotogəlinlərin ABŞ-yə miqrasiyasını dəstəkləmişdir. Meyci hökuməti ABŞ-yə miqrasiya etmiş çinlilər arasında yayılmış qumar, içki, fahişəlik hallarının yaponlar arasında yaşanmasını və Yaponiyanın reputasiyasının korlanmasını istəmirdi. Lakin 1907–08-ci illərdə imzalanmış Centlmenlər razılaşmasından sonra Yaponiya hökuməti ABŞ-yə miqrasiya edən şəxslərin sayını məhdudlaşdırmış və ancaq iqtisadi vəziyyəti yaxşı olan kişilərin fotogəlin praktikasından istifadəsinə icazə vermişdir. Əvvəlcə bu imtiyaz peşəkar işlərdə işləyən kişilərə verilsə də, 1915-ci ildən etibarən azı 800 dollar pulu olan kişilər də bu hüquqdan yararlanmağa başlamışdır.
Fotogəlinlər üçün də məhdudiyyətlər qoyulmuş və gəlinin bəydən maksimum 13 yaş kiçik ola bilməsi barədə qərar qəbul edilmişdir. ABŞ-yə miqrasiya edən qadınlar ciddi fiziki baxışdan keçirilirdi ki, xəstəliyə görə ABŞ-nin miqrasiya rəsmiləri tərəfindən ölkədən çıxarılmasın. 1921-ci ildə qəbul edilən Leydilər razılaşmasından sonra Yaponiya hökuməti fotogəlinlərin ABŞ-yə miqrasiyasına icazə verməmişdir.
Metrik tenzor
Differensial həndəsədə metrik tenzor – səthə toxunan iki vvə wvektorlarını qəbul edib bir həqiqi ədəd qaytaran funksiyaya deyilir. Bu tenzor, vektorların Evklid həndəsəsindəki skalyar hasili ümumiləşdirir. Skalyar hasil, iki vektor arasındakı məsafə və bucağı təyin edən əməliyyat olduğu üçün, metrik tenzor, bu əməliyyatı istənilən növ çoxobrazlı üzərindəki vektorlar üçün etməyə imkan verir.
Əgər istənilən sıfırdan fərqli vvektoru üçün g(v, v) > 0şərti ödənilirsə, o zaman metrik teznor müsbət-müəyyən kimi xarakterizə olunur. Metrik tenzoru müsbət-müəyyən olan çoxobrazlıya Riman çoxobrazlısı deyilir. Riman çoxobrazlısında iki nöqtəni birləşdirən ən qısa əyri, geodezik adlanır. Beləliklə, Riman çoxobrazlısında uzunluq anlayışı olduğuna görə, yəni istənilən pvə qnöqtəsi üçün p-dən q-ya qədər məsafəni hesablayan d(p, q)funksiyası mövcud olduğuna görə Riman çoxobrazlısı metrik fəza hesab olunur. Digər tərəfdən, metrik tenzora məsafə funksiyasının törəməsi kimi baxa bilərik: metrik tenzor çoxobrazlıdakı sonsuz kiçik məsafəni verir.
Metrik tenzorun koordinat bazisinə görə komponentləri simmetrik matris təşkil edir. Bu komponentlər koordinat sisteminin dəyişilməsi zamanı kovariant çevrilməyə məruz qalır. Ona görə də metrik tenzor kovariant simmetrik tenzor hesab olunur.
Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsində rolu
Metrik tenzor, Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsinin əsas tədqiqat obyektidir və çox vaxt qısaca metrika adlanır. Fəza-zaman riyazi olaraq 4-ölçülü hamar çoxobrazlı kimi təsvir olunur, metrika g isə ikinci tərtib kovariant tenzor olub aşağıdakı xüsusiyyəylərə sahibdir:
Bu cür metrika ilə təyin olunan çoxobrazlı Lorens çoxobrazlısı adlanır. Lorens çoxobrazlısına ən sadə nümunə düz fəza-zamandır. Fəza-zamanda nöqtələr(hadisələr) arasındakı məsafə interval ilə təyin olunur. Fəza-zaman intervalı hadisələr arasındakı səbəb-nəticə əlaqələrini özündə əks etdirməklə yanaşı, bir hadisədən digərinə səyahət üçün nə qədər zaman sərf olunacağını təyin edir.
Metrika verildikdə fəza-zaman intervalı aşağıdakı kimi hesablanır:""Burada indekslər üzrə Eynşteyn cəmləmə qaydası nəzərdə tutulub, dx^\mu və dx^\nu sonsuz kiçik yerdəyişmə 4-vektorlarının komponentlərini,
g_{\mu\nu} həmin komponentlərə uyğun gələn metrika komponentini,
ds^2 isə fəza-zaman intervalını ifadə edir.
Məsələn, düz fəza-zaman üçün intervalın hesablanmasına baxaq. Bu fəza-zamanda metrika çox vaxt g əvəzinə \eta ilə ifadə olunur və nöqtələri (t,x,y,z) ilə verilən R4 koordinat sistemindəki komponentləri""matrisi ilə göstərilir. Belə halda fəza-zaman intervalının düsturu""formasını alır. Düz fəza-zamana çox vaxt Minkovski fəza-zamanı, metrikasına isə Minkovski metrikası deyilir. Minkovski fəza-zamanı əsasən Xüsusi Nisbilik Nəzəriyyəsinin predmeti kimi öyrənilir.
Qarakəhriz (Çaypara)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 175 nəfər yaşayır (43 ailə).
Zülfiyyə (şairə)
Zülfiyyə — Özbəkistan şairi, Özbəkistanın xalq şairi (1965), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1985).
Həyatı
Zülfiyyə 1915-ci ildə Daşkənddə dəmirçi ailəsində doğulmuşdur. İbtidai təhsilini bitirdikdən sonra, qızlar üçün açılmış pedaqoji məktəbdə oxumuşdur. Burada o, böyük ədəbiyyat dünyasına daxil olmuş və ilk şeirlərini yazmışdır. Bu, 1930-cu ilə təsadüf etmişdir. İlk şeirini mətbuatda-qəzetdə dərc etdirmiş və sonralar mütəmadi olaraq müxtəlif qəzet və jurnallarda çap olunmuşdur. 1932-ci ildə "Həyat səhifələri" adlı ilk şeirlər kitabı çapdan çıxdı. Bu uğurlarına baxmayaraq, o, özünü zəif görürdü, həyat təcrübəsi az olduğundan hər addım çətin görünürdü. Əslində, ilk addımı atmışdı.
Özbək xalqının məşhur şairi Zülfiyyə haqqında yazmaq, düşünmək, araşdırmalar aparmaq özü xoş bir təəssüratdır. Zülfiyyə yaradıcılığını yaxından izlədikdə onun keçdiyi həyat yoluna, bütövlükdə ömürlüyünə, taleyinə də bələd oluruq. Bəri başdan onun şeir dünyasındakı sirli-soraqlı duyğulara toxunmamış Zülfiyyə obrazını işıqlandıran bir neçə xarakterik lövhəyə diqqət yetirək:
Zülfiyyə-dünyaya göz açanda dünya boyda Günəş üzünə doğub. Zülfiyyə-göydən enmiş mələyə bənzəyib. Zülfiyyə- sevilən-seçilən, pərilər bulağına səhənglə enən qız olub. Zülfiyyə-şair qəlbli olduğundan şair qəlbli ərlə ailə qurub. Zülfiyyə-ana ucalığına yetən, analıq səadətinə qovuşan bəxtəvər olub. Zülfiyyə-həyatı sevən, həyatın xoş gününə əl uzadan şair olub. Nəhayət, Zülfiyyə-həyatın acı badəsini də başına çəkməyə macal tapıb. Allah qismətinə bunu da yazıb. Zülfiyyə-şöhrətin zirvəsini fəth edib. Bütün bunlarla belə, Zülfiyyə-nakam qadın, övladlarına həm ata, həm ana olan bir zəhmətkeş olub. Ailə səadəti yolunu tək irəliləyib. Yar yoldaşı hayına-həyanına xəyalında yetib. Allahın qüdrəti böyükdür. Ürəyi qanamış şairi halal qazanılmış şöhrət havasıyla ovundurdu. Dünyanın xoşniyyətli yazıçılarıyla Hindistan konfransında bir məclis başında göründü.
Oradan könül quşunun ovladığı misralarla səs-soraq saldı.
"Müşairə" poeması Asiya və Afrika tərəqqipərvər yazıçılarının 1956-cı ildə Hindistanda keçirilən konfransının təəssüratları əsasında qələmə alınmışdır. Poema xalqlar dostluğu, insanpərvərlik və s. ideyaların təbliğini özündə əks etdirir". Onun bu poeması C. Nehru mükafatına layiq görülmüşdür -Fikirlər, xəyallar, gözəl duyğular, Araya qırılmaz bir körpü saldı.
Ürəkdən-ürəyə sənət körpüsü.
C. Nehru adına mükafatı və "Nilufər" mükafatını aldı. Oçerklər yazdı, publisistik qeydləri maraqla qarşılandı.
Tərcümə meydanına girdi – Nekrasovu, Mustay Kərimi, Demyan Bednını, Nazim Hikməti, M. Dilbazini. . . özbək dilinə çevirdi. Şair qəlbini çıraq edib düzü-dünyanı dolaşdı. Yolu Azərbaycandan-Bakıdan da keçdi. Özbəkistanın xalq şairi (1965), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1985) oldu. SSRİ deyilən dövlətin ən yüksək mükafatlarına layiq görüldü. El-oba, xalq-vətən məhəbbəti qazandı. Balalarını böyütdü – atalarının şeirlərini zümzüməylə iliklərinə işlətdi, özünün ruhuna nəğmələr toxudu. Bəlkə də, bir sübh çağı qələmini yerə qoyub yazdığını oxuyanda nakam sevgilisinin fikrindən qopmayan sətirlərini köçürdüyünü görüb. O, bu imtahana da artıq hazır idi. Sətir- lərlə dərdləşirdi: "Sən ölməmisən, sən sağsan, gözümün işığındasan, ürəyimin odundasan... Mən yaşayan qədər yaşayacaqsan..., əzizim...".
Nakam xoşbəxtlik, şöhrətin zirvəsi. Zülfiyyənin keçdiyi, yaşadığı ömürlük budur. Zülfiyyə də günlərin birində ruha döndü. 1994-cü il idi. Cismini özbək torpağına əmanət edib, ruhunu göylərə uçurdu-50 illik ayrılıqdan sonra sevimli ərinə qovuşmağa getdi. Nə yaşadısa onunla-onun xatirə- siylə yaşadı. Şeirlərində, publisistikasında bunlar görünür, oxuyan hər kəs bunları duyur. Həyat- da insan ovqatının yaşantısı iki cür olur: cəmiyyətə qatılmaq üçün zahiri həyat tərzi, bir də özünü dərk edərək mənəvi yaşantı – daxili həyat tərzi. Bunların qovuşuğunda səmimiyyət olanda ziddiy- yətli görünmür, əksinə bunların qovuşuq yaşantısı cəsurluq, mərdanəlik tələb edir – həyat eşqi, ruh müqəddəsliyi anlamında tarazlaşır.
Bu yaşantılar ağuşunda Zülfiyyənin şeirlərini – söz yox ki, Azərbaycan dilinə tərcümələrini şeir həvəsiylə, Zülfiyyə marağıyla bir daha oxumağa başlayırsan.
Bistrişko Branişte
Bistrişko Branişte — Bolqarıstanda təbiət qoruğudur. Qoruğun sahəsi 1061.6 hektar, hündürlüyü isə 1430-2277 metr arasındadır.
Zülfiyyə (şairə)
Həyatı
Bu mütaliədə "Özbək ədəbiyyatı antologiyası", "Özbək şerləri", "SSRİ xalqları ədəbiyyatı müntəxabatı", "Nəğməli Özbəkistan" adlı almanaxlarda, həmçinin 1969-cu ildə Mirvarid Dilbazi- nin ön sözüylə dərc olunmuş "Şeirlər"(279) kitabındakı poetik nümunələr bələdçilik edir. İbrahim Qafurovun "Sözün işığı" məcmuəsindəki Zülfiyyə yaradıcılığına ədəbi-tənqidi baxış da köməyini əsirgəmir. Zülfiyyənin şeirlərini ən çox Ələkbər Ziyatay, həmçinin İlyas Tapdıq, Mirvarid Dilbazi dilimizə tərcümə etmişdir. Bunlarla yanaşı, Azərbaycanda Özbəkistan həftəsi ərəfəsində şair Musa Ələkbərlinin redaktorluğu ilə nəşr olunmuş "Torpağa səcdə" (278) kitabında şairin 35-ə qədər şeiri verilmişdir.
Bistrişko Branişte
Qoruq 1934-cü ildə, tərkibində olduğu Vitoşa Təbiət Parkı ilə birlikdə yaradılmışdır. 1977-ci ildən Bistrişko Branişte UNESCO-nun İnsan və Biosfer (MAB) Proqramı çərçivəsində TƏBİƏT qoruğu olmuşdur.
Zülfiyyə (şairə)
Həyatı
Zülfiyyə şeirlərinin qayəsi nədən ibarətdir? Mirvari Dilbazinin təbirincə desək, "onun əsərləri- nin ən böyük məziyyəti onların obrazlığındadır. Onun mövzuları müxtəlif, boyaları rəngarəng, poeziyası nikbindir. Bu nikbin poeziya insanı yüksəlməyə, vüqarlı yaşamağa, mətanətli olmağa çağırır. Zülfiyyə vətənpərvər, insanpərvər şairdir" (48).
Bistrişko Branişte
Ərazinin 50%-dən çoxu orta hesabla 100-120 yaşlı meşə (əsasən küknar) ilə örtülüdür. Qoruqda daha böyük heyvanlar arasına maral, qaban, canavar və ayı daxildir.
Zülfiyyə (şairə)
Həyatı
Orta Asiyanın toponimlərinə yaxından bələdliyim olmasa da şeir həvəsiylə, Zülfiyyə marağıyla Zülfiyyə şeirlərindəki bir ad – "Göyçədağ" diqqətimi çəkdi. Göyçə adına Türküstanda dağ olması faktı çox maraqlı göründü. İlıq bir duyğu yaşatdı. Göyçədağ vəsfini Qazaxdan sorun, Bu yerin havası eşqtək safdır. Göldə əks olunan camalı onun canlı kitabdır. Daddım Göyçədağın saf qımızından, Baharın ətrini duydum onda mən. Uzandım otluğa, qırışlar bu an İtdi üzümdən. Getdim, burada qoyub qəlbimi, lakin Özümü dağların vurğunu saydım. Dedim: "Göyçədağın nəğməsi təkin Nəğmə yazaydım!"
Bistrişko Branişte
Bistrişko Branişte qoruğun şimal-qərb sərhəddində yerləşən qonşu Aleko ərazisindən çox sayda turisti cəlb edir. Ziyarətçilərin Aleko, Bistritsa kəndi, Çerni Vrah və Jeleznitsa kəndini birləşdirən bir neçə təyin olunmuş yoldan uzaqlaşmasına icazə verilmir.
Zülfiyyə (şairə)
Həyatı
12 bəndlik bu şeiri oxuduqca sanki Göyçənin dağını, düzünü dolanırsan: qarış-qarış, hər otu, çiçəyi üçün əyilirsən, ətrini duyub bir başqa çiçək üstə yüyürürsən. Göyçə dağlarının ətəyində naz- lanan Göyçə gölündə Zülfiyyə şeirindəki Göyçədağ ətəyində olan Aynagölü aradım. Dağlardan əsən bahar küləyi bir ayrı əzəmətdir. Göy otluqda o qədər uzanıb göylərin dərinliyini seyr etmişik ki. . . Necə bəxtəvər günlər, çağlar idi. Zülfiyyə də şair könlüylə uşaqlığına dönüb göy otluğa uza- nıb, illərin üzündə açdığı qırışları, şırımları itirib. Nə gözəl ovqat! Bu ovqatı dağlar vurğunu olan hər kəs yaşaya bilər. Bu ovqata dolan kəs Göyçədağ nəğməsitək nəğmə yaza bilər. Zülfiyyə kimi. "Mənim poeziya müəllimim Həmid Alimcan olub. Mənə şeir yazmağı o öyrədib" – ustadı Hə- mid Alimcanın işıqlı obrazı yaradıcılığında qırmızı xətt kimi görünüb - Sonsuz gözəlliklərə nəzər yetirdikcə mən, Sevimli dost, əziz dost yadıma sən düşürsən. Odlu ürək, odlu göz, Polad iradə səndə, Unutmağa onları Qüvvə hardaydı məndə. Xatirimdən çıxmayan O xoş günlərimizdə Küsüşmək də olurdu, Orada söz də, bez də. Ancaq bəzən inciyib Qırılsa da qəlbimiz, Onda necə bəxtiyar, necə xoşbəxt idik biz. Professor Pənah Xəlilov şairin bu duyğularını – poetik nümunələrini yüksək dəyərləndirərək yazmışdır: "Bu lirikada yalnız Zülfiyyəyə məxsus intim, fərdi duyğular və düşüncələr vardır. La- kin bu fərdi-intim aləm həm də bəşəridir, taleyin zərbəsinə məruz qalmış nakam qadınların, 28 yaşında dul qalıb ömrünü ailəsinə, ümidini qələminə bağlamış anaların və şairlərin könül aləmini təmsil edir". Bu yazıda ömrünün daha çox gənclik çağlarını, gənclik eşqini izlədiyimiz Züfiyyənin 90 illik yubileyi qarşısındayıq. Özbəkistan xalqı unudulmaz şairinin yubileyini yəqin ki, yurd boyu təntənəli qeyd edəcəkdir. Biz isə öz dostluq, qardaşlıq ehtiramımıza söykənib, şeirə- sənətə olan məhəbbətimizə güvənib bir yarpaq sözlə Zülfiyyənin poetik ömürlüyünü vərəqlədik. Poetik ömrün yaşıl yarpağına toxunduq.
Zülfiyyə gözəl tərcüməçi idi. O, dünya ədəbiyyatı nümunələri ilə yanaşı, Azərbaycan şeirini özbək dilinə çevirməkdən yorulmurdu. 30 il bundan əvvəl o, bir çıxışında xüsusi qeyd etmişdir ki, Azərbaycanın qadın şairlərindən Mədinə xanımın, Nigar xanımın, Mirvarid xanımın, Hökumə xanımın əsərləri ilə fərəhlənirəm. Mən onların şeirlərini sevə-sevə özbək dilinə tərcümə edirəm.
Azərbaycanın klassik şairi, ictimai xadimi Molla Pənah Vaqifin şeirlərini Nəvai dilinə çevirərkən böyük sevinc hissi duydum. Cəmi iki-üç cümlədə əks olunan ümman məhəbbəti şərh etməyə lüzum yoxdur. Azərbaycan mətbuatında kifayət qədər Zülfiyyənin yaradıcılığından nümunələr, haqqında məqalələr dərc olunmuşdur. Hər iki xalqın ədəbiyyat və incəsənət xadimləri Zülfiyyə və M. Dilbazinin dostluğunu yüksək dəyərləndirmiş, tarixi əhəmiyyət vermişlər. Mirvarid xanım da Zülfiyyəni tərcümə etməkdən yorulmayıb. O, Zülfiyyəyə "günəş qızı" deyərdi. "Mən Zülfiyyə deyərkən, xəyalımda bir enerji çeşməsi çağlayır. Bu çeşmənin suları, böyük amallar, arzular, nəğməsi ilə Zülfiyyənin ürək sözüdür"(48). M. Dilbazinin "Əziz Zülfiyyə", "Zülfiyyə", "Zülfiyyə özbək xalqının şairidir" və s. məqalələri ədəbiyyatşünaslığımızın özbək qızının yaradıcılığına verdiyi yüksək dəyər və onların dostluğunun əziz xatirəsidir. Özbək akademiki Vahid Zahidov xalq şairi M. Dilbazi haqqında "İncə və od ürəkli sənətkar" (276) adlı irihəcmli məqalə yazıb, özbək mətbu- atında dərc etdirmişdi. Həmin məqaləni 1980-ci ildə Xəlil Rza tərcümə edib "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti vasitəsilə oxucuların diqqətinə yetirmişdir.
"Zülfiyyə poeziyasında yeni həyat və qadın azadlığı, ictimai həyata çağırış, yeni insan, cəhalətə nifrət, elmsevərlik, vətənpərvərlik mövzusu əsas xətti tutur" (1). O, uşaq ədəbiyyatının inkişafında misilsiz xidmətləri olan şairlərdəndir. "Güllərim" (1959) adlı kitabı körpə balalara şairin ən gözəl töfhəsidir. "Ona Fərhad deyirdilər", "İki yoldaş", "Müşairə", "Vadi ulduzları, "Nəğməli qələm" və s. poemaların müəllifidir. "Nəğməli qələm" poeması böyük şair və alim Əbdürrəşid Çolpanın davamçısı Musa Aybekin xatirəsinə həsr olunmuş və əsərdə onun bədii obrazı yaradılmışdır.
"Zülfiyyənin şeirlərində parlaq boyalarla öz bədii ifadəsini tapan mövzulardan biri də xalqlar dostluğu, beynəlmiləlçilik, həmrəylikdir. Qardaşlıq, dostluq nəğmələri Zülfiyyənin şeirlərində ayrıca bir qüvvət və ilhamla səslənir". Yaqut Dilbazinin Zülfiyyə yaradıcılığından bəhs edən "Zülfiyyənin şeirləri Azərbaycan dilində" məqaləsi ədəbiyyatşünaslığımızda özbək qızının poeziyasına verilən yüksək dəyərin elmi ifadəsidir.
Perm Dövlət Universiteti qətliamı
Perm Dövlət Universiteti qətliamı – 20 sentyabr 2021-ci ildə Rusiyanın Perm şəhərində yerləşən Perm Dövlət Universitetində baş verən silahlı hücum. Hadisə nəticəsində azı 6 nəfər ölmüş və 28 nəfər yaralanmışdır.
Silahlı hücumun təşkilatçısı universitetin hüquq fakültəsinin tələbəsi 18 yaşlı Timur Bekmansurov olub. O, universitet korpusuna yaxınlaşaraq atəş açmağa başlayıb. Tələbələrin və müəllimlərin bir qismi universitetdə özünü qorumağa çalışıb, bir qismi isə özlərini pəncərədən atıb. İnsidentdən sonra qatil özünü öldürüb.
Texnokratiya
Texnokratiya (, "sənətkarlıq" +, "güc" ) — güc, elmi və texniki mütəxəssislərə məxsus olduğu meritokratiya prinsipləri üzərində qurulmuş hipotetik cəmiyyət. Cəmiyyət idarəçiliyini insanların ayrı bir kateqoriyaya — bilik daşıyıcılarına, filosoflara köçürməyin faydalılığı ideyasına Platonun "Dövlət" əsərində ilk dəfə rast gəldilər.
Terminin tarixi
Uilyam Henri Smitt ilk dəfə 1919-cu ildə """Texnokratiya"" — sənaye demokratiyasına nail olmaq yolları və metodları"  məqaləsində texnokratiya terminini ilk dəfə işlətmişdir,"Sənaye İdarəçiliyi"  jurnalında. Bununla birlikdə, Smitt sənaye demokratiyası mövzusuna toxunmuşdur: işçiləri mövcud təşkilatlar və ya inqilab yolu ilə müəssisə rəhbərliyinə inteqrasiya etmək üçün birləşdirməyə yönəlmiş bir hərəkat. Termin 1932-ci ildə idarəetmədə texniki cəhətdən düzgün qərar qəbul etmək üçün istifadə edilmişdir.
Ümumi məlumat
thumb|left|"[[Afina məktəbi (Rafael)|Afina məktəbi" freska üzərində Platon]] Fəlsəfi və siyasi düşüncədə texnokratik ənənənin uzun tarixi var. Bir bilik sahibləri tərəfindən idarə olunan cəmiyyətin fikri ilə əvvəlcə Platon, "Dövlət" əsərində, dövlətin bilik sahibləri — filosoflar sinfi tərəfindən idarə olunmalı olduğu tezisini müdafiə edir. XVII əsrdə elmi bilikləri cəmiyyətin idarə olunması üçün istifadə etmək fikri F. Bekon və T. Kampanella əsərlərində inkişaf etmişdir. Ancaq bütün bunlar yalnız sosial inkişafın müəyyən mərhələsində ortaya çıxan texnokratik fikirlərin işarəsi idi.
thumb|Klod Anri de Sen-Simon
Elmin, istehsalın və texniki mütəxəssislərin ictimai-siyasi inkişafa təsiri haqqında ilk vahid konsepsiya Henri de Saint-Simon tərəfindən hazırlanmışdır. Elmi bilik daşıyıcılarının hakimiyyətə gəlməsi onu ictimai inkişafın təbii nəticəsi hesab edirdi. Belə bir cəmiyyəti təsvir etmək üçün "sənaye-elmi sistem" termini tətbiq etdi. O, mübahisə etdi: "… bilik və sivilizasiyanın hazırkı vəziyyətində yalnız sənaye və elmi prinsiplər ictimai təşkilatlanma üçün əsas ola bilər." Cəmiyyətin idarə edilməsi elmi, rasional metodlara əsaslanmalıdır, nəticədə onun fikrincə siyasət insan elminə bir əlavə olacaqdır. A. Sent-Simonun yazılarında bütün sonrakı texnokratik anlayışların ən vacib iki hissəsi var: cəmiyyətin elmi prinsiplər üzərində idarə olunması və elmi-texniki mütəxəssislərin aparıcı siyasi rolu. Saint-Simon haqlı olaraq texnokratizmin öncülü və ilk ideoloqu adlanır.
Texnokratiya haqqında danışmaq üçün ilk növbədə elmi və texniki mütəxəssislərin kifayət qədər böyük bir təbəqəsinin meydana gəlməsi zəruridir. Bu, yalnız XIX əsrin ikinci yarısında inkişaf etmiş ölkələrdə sənaye inqilabının sonu ilə, istehsalda, sonra isə digər sahələrdə maşınların kütləvi istifadəsinə başlandıqda baş verdi. Dəzgah texnologiyası bir insanın gündəlik həyatını dəyişdirdi, texnikiləşmə sənaye cəmiyyətində getdikcə daha geniş yayıldı, xüsusi bir mədəniyyət forması meydana gətirdi və buna J.-P. Kanten, Qərbi Avropa sivilizasiyasının məzmununu xarakterizə etmək üçün istifadə etdiyi "texnomədəniyyət" termini.
XX əsrdə texnokrat konsepsiyasının səbəbləri
Texnokratiya XX əsrin əvvəllərindən mühəndislərin üzləşdiyi problemə cavabdır. Samuel Haber və Donald Stabil, ABŞ-də XIX əsrin sonlarında yeni kapitalist müəssisəsində mühəndislərin qarşılaşdıqları fiziki və iqtisadi səmərəlilik arasındakı ziddiyyətləri izah etdi.
Yalnız mənfəət haqqında düşünmək, mühəndislərin işlədiyi müəssisələrin texniki olmayan menecerləri, bazarın tələblərinə baxdıqları üçün, əksər hallarda müəssisənin ehtiyaclarından hazırlanan layihələrə məhdudiyyətlər qoyurlar. İşçilər mühəndisin planlarında göstərilən səviyyədə istehsal etmirlər və bütün xammalların qiymətləri bazar qüvvələri tərəfindən dəyişdirilir və bununla da mühəndisin dəqiq hesablamaları pozulur.
Nəticədə mühəndis layihələrə nəzarəti itirir və planları daim nəzərdən keçirməlidir. Layihələr üzərində nəzarəti qorumaq üçün mühəndislər bu xarici dəyişənlərə nəzarəti qurmağa və sabit amillərə çevirməyə çalışdılar.
Erkən təzahürlər
Texniki jurnallarda və konfranslarda bu mövzu ilə əlaqədar mühəndislər arasında geniş müzakirə oldu. Nəticədə üç ideoloji cərəyan meydana gəldi.
Texnoloji determinizm
Cəmiyyətin qurulması texnokratiya konsepsiyasının əsas məqamı — texnoloji determinizmdir. Texnoloji determinizm, sosial və iqtisadi quruluşların inkişafında mühəndislik və texnologiyanın həlledici rolundan irəli gələn fəlsəfi və sosioloji konsepsiyalarda nəzəri və metodoloji bir quruluşdur. Bu, 1920-ci illərdə elm və texnikanın inkişafındakı sürətli uğurlar və istehsalın inkişafında kütləvi tətbiqinin artan effektivliyi ilə əlaqədar yaranmışdır.
Texnoloji determinizmin tərəfdarları hesab edirlər ki, cəmiyyətdə baş verən sosial-iqtisadi və digər dəyişikliklərin əsas təyinedicisi texnologiyada və istehsal sistemində daha çox və ya daha böyük dəyişiklik olur. Bununla birlikdə, "texnologiya" sözü "mövcud olan hər şeyi qavramağımızı istiqamətləndirən dünyanın düşüncəsi qədər o qədər də çox maşın və alət demək deyil" deməkdir (C. P. Qrant) thumb|[[Frederik Soddi]] "Sərvət, Virtual sərvət və borc" adlı əsərində Soddi diqqəti iqtisadi sistemlərdə enerjinin roluna yönəltdi. İqtisadiyyatdakı maliyyə axınlarına diqqəti tənqid edərək, "real" sərvətlərin materialları hazır mal və xidmətlərə çevirmək üçün enerjidən istifadə edərək əldə edildiyini iddia etdi.
Texnokratik sosial sistem
Texnokratik sosial sistem, gəlir və istehsalın bölüşdürülməsi prosesinin cəmiyyətin nəzarəti altında olması və ən ixtisaslı mütəxəssislərə həvalə edilməsi ilə xarakterizə olunur. Texnokratik bir cəmiyyətin iqtisadiyyatı qeyri-bazar sisteminə xarakterlidir.
Teknokrat cəmiyyətin iqtisadi nəzəriyyəsində müəyyən edən amillər adambaşına ümumi enerji istehsalı və enerji imkanlarından istifadənin səmərəliliyini müəyyənləşdirən elmi və texnoloji tərəqqidir.
Belə bir cəmiyyətin sosial quruluşu mülkiyyət münasibətlərinə deyil, bilik və keyfiyyətə əsaslanır. Belə bir ictimai quruluş meritokratiya olaraq da bilinir.
Texnokratik siyasi sistem
Texnokratik hökumət — inzibati funksiyaları səmərəli yerinə yetirən mütəxəssislərin gücü. İqtisadçılar tərəfindən tənzimlənən texnokratik bir sistemdə, sosial siyasət siyasətşünaslar tərəfindən idarə olunur, səhiyyə sistemi tibb mütəxəssisləri və birlikdə çalışan və bilik mübadiləsi aparan mütəxəssis mütəxəssislər tərəfindən idarə olunur, mütəxəssis menecerlər tərəfindən əlaqələndirilir, hər bir insanın məhsuldarlığı mümkün qədər artırılır.
Texnokratiya, qanunları pozulmayacaq şəkildə tərtib edərək qanunların tətbiq olunduğu idarəetmə sistemlərindən də istifadə edə bilər. Məsələn, insanların gediş haqqını ödəmədən tramvayla getməsinin qarşısını almaq üçün avtomobil qapıları elə tərtib edilə bilər ki, qapıları açmaq üçün ödəniş tələb olunsun. Eyni fikir daha böyük miqyasda, avtomatlaşdırılmış ictimai müşahidə, qanunsuz fəaliyyətlərin qarşısını almaq üçün insanların hərəkətlərini avtomatik idarə edən və ya məhdudlaşdıran ağıllı sistemlərlə tətbiq edilə bilər.
B. F. Skinner "Valden İki" romanındakı proaktiv dizayn, proqnozlaşdırma prinsipləri də bu cür sistemlərə nisbətən bənzərdir, lakin qaydaları tətbiq etmək üçün müxtəlif obsesif texnologiyalara deyil, psixologiyaya və sosial mühitin təsirinə əsaslanır.
Albaniya 2015 Avropa Oyunlarında
Albaniya — 12-28 iyun tarixləri arasında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən 2015 Avropa Oyunları ndaki iştirakı. Albaniya 2015 Avropa Oyunları nda 27 idmançı ilə qatıldı. Albaniya 2015 Avropa Oyunları nda medal qazana bilmədi.
Ümumi məlumat
Albaniya 2015 Avropa Oyunları nda 27 idmançı ilə 9 idman növündə qatıldı. Albaniya bayrağını 2015 Avropa Oyunları nın açılış mərasimində Bakı Olimpiya Stadionu na taekvondoçu Ada Demneri gətirdi.
30x30px Atıcılıq
Kişilər
30x30px Boks
Kişilər
30x30px Cüdo
Kişilər
30x30px Güləş
Kişilər
30x30px Karate
Kişilər
30x30px Taekvondo
Qadınlar
30x30px Şosse velosipedi
Kişilər
30x30px Üzgüçülük
Kişilər
Qadınlar
30x30px Yüngül atletika
Kişilər
Qadınlar
Mayk Mayers
Həyatı
Mayersin valideynləri İngiltərənin Liverpul şəhərindəndir. İngilis, Şotland və İrland əsillidir. 9 yaşında Mayers ilk dəfə reklamlarda rol almışdır. 1982-ci ildə Stephen Leacock Liseyini bitirib və Torontoda komediya truppasına qoşulub.
1980-ci illərin əvvəllərində Mayers alternativ video şousunda City Limits-də Toronto Şəhər Televiziyasında müxtəlif rollarda (o cümlədən Ueyn Kempbell kimi) tez-tez çıxış edirdi. 1985-ci ildə Londonda Comedy Shop-un aparıcı aktyorlarından biri olub. Növbəti il ​​o, Britaniyanın Wide Awake Club uşaq televiziya şousunda çıxış edərək, özünün Sound Asleep Club ilə şounun özünü parodiya etmişdir.
Mayers 1989-cu ildən 1995-ci ilə qədər NBC-nin Saturday Night Live verilişində tanınmış iştirakçı olub. 1992-ci ildə onun personajı Ueyn Kempbell böyük ekranda Ueynin Dünyası bədii filmində göründü və bu, ilin ən uğurlu filmlərindən birinə çevrildi. Növbəti il ​​daha az müvəffəqiyyətli davamı gəldi.
1997-ci ildə Myers Austin Powers: International Man of Mystery filmində Ostin Pauersi (o cümlədən prodüser kimi) oynadı. Mayers baş roldan əlavə, bir neçə kiçik personajları da canlandırdı. 1999-cu ildə o, 1970-ci illərin məşhur Nyu-York diskotekası olan Studio 54-ün sahibini oynadığı Studio 54-də ilk qeyri-komediya rolunda oynadı. Film kifayət qədər uğurlu alınıb və Mayersin ifası yüksək qiymət alıb. Mayers daha sonra 2002-ci ildə çəkilmiş Austin Powers: Goldmember filmində Studio 69 kimi klubu parodiya etdi.
Şrek rolu Mayk Mayersə vəziyyətlərin birləşməsinə görə gəldi: əvvəlcə onu Kris Farli dublyaj etməli idi, lakin 1997-ci ilin dekabrında o vəfat etdi və Şrek yaradıcıları Mayersə müraciət etdilər.
Ming Tea qrupunun üzvü kimi Mayers, Austin Powers filmləri üçün bir neçə mahnıya töhfə verdi. 2005-ci ildə Komediyaçının komediyaçısı Mayersi dünyanın ən yaxşı 50 komediyaçısından biri adlandırdı.
Talışların etnogenezi
thumb|[[Vladimir Minorski|Vladimir Minorskinin əsərlərində Talışların ərazisinin xəritəsi]] Talışların etnogenezi —  cənubi Qafqazda və İranın şimal-qərbi ərazisində baş vermiş irandilli  xalqın formalaşması prosesidir.
Mayk Mayers
Həyatı
2009-cu ildə Mayk Mayers "Sex Guru" filmindəki ən pis kişi roluna görə "Qızıl moruq" anti-mükafatını aldı.
Talışların etnogenezi
Talışların əcdadları
Alim və tarixçilərin hekayələrinə görə, talışların mənşəyi ilə bağlı bir neçə versiya var. Talışların kaspilərdən əmələ gəlməsi ilə bağlı fikirlər, mənşəyinin qədim midyalılardan olan versiyaları var. Bəzi alimlər talışların skiflərin gel tayfasından mənşəyi haqqında mübahisə edirlər, lakin daha çox alimlər kadusiləri talışların əcdadları kimi hesab edirlər.
Sadiq İsfahani cənubi Qafqaz talışlarını “Gilan tayfası” adlandırıb, öz adını Yafətin oğlu Talışdan götürüb.
Mənşəyi
Talışların etnogenezinin aydınlaşdırılması müəyyən çətinliklərlə bağlıdır. Əvvəla, bu, dilin materialları, toponimikası, mifologiyası, tarixi əfsanələri və s. ilə kompensasiya oluna bilən tarixi fakt bazasıdır. “Talış” toponimi orta əsr ərəb mənbələrindən məlumdur. Məsələn talışları “əl-talasan” adlandıran ərəb tarixçisi ət-Təbəri yazır: “Azərbaycan ətrafındakı dağlarda ərəblərə tabe olmayan, azad və müstəqil olan gellər (qədim kadusilərin tayfalarından biri) və ət-Tailasan kimi xalqlar yaşayırdı”.
Talışların etnogenezi məsələsində hələ də çox boş yerlər var. Qafqazın əksər xalqlarından fərqli olaraq, şimal talışlarının genetik müxtəlifliyi hələ də praktiki olaraq öyrənilməmişdir. Yalnız Azərbaycanın Lerik rayonunun Pirəsora kəndinin talışlarında haptoqlobinin, transferrinin, qrupa xas komponentin və albuminin demoqrafik quruluşu və genetik polimorfizmi haqqında məlumat var.
Genetikası
Talış əhalisinin kənd sakinləri arasında uzunömürlülük geniş yayılmışdır ki, bu da əsasən dağların çirklənməmiş yaşayış yeri, orta və çox vaxt bitki əsaslı qidalanma və daimi fiziki əmək sayəsində asanlaşdırılır. Talış dağlarına ekspedisiya zamanı kökəlmiş talışları tapmaq mümkün deyildi. Eyni zamanda, bəzi talış ailələrində gözlənilən ömür uzunluğunun xüsusilə yüksək olması uzunömürlülüyün genetik komponentinin mövcudluğundan xəbər verir. Pirasora kəndində aparılan populyasiya-genetik tədqiqatlar göstərdi ki, tədqiq olunan lokusların heç biri üçün Hardi-Vaynberq tarazlığından kənarlaşma yoxdur. Araşdırmalar nəticəsində talış əhalisinin gen tezlikləri göstərib ki, talışlarla Şiraz iranlıları arasında genetik məsafə ən kiçikdir.
Antropologiya
Talışların antropoloji tipini ən ətraflı Nikolay Anserov tədqiq etmişdir. O, antropoloji xüsusiyyətlərinə görə aran talışlarının Qərbi Asiya (armenoid) tipinə aid olduğu, dağlıq rayonlarda isə bu tipin “iranlı” ilə qarışdığı qənaətinə gəlir. Viktor Bunak da öz növbəsində Xəzər ovalığının talışlarını Yaxın Şərq tipli “Qarabağ variantı”na yaxınlaşdırır, Kosmoliya bölgəsinin talışlarını isə Xəzərin “Elbur” (və ya “Araks”) variantına aid edir. isə əksinə, talışları xəzər antropoloji tipinin tərkibinə daxil edir. R. D. Muğanlinskinin topladığı materiallardan məlum olur ki, talışlar sifətinin bir çox xüsusiyyətlərinə və saç düzümünün inkişafına görə Qərbi Asiyadan daha çox kaspi tipinin nümayəndələrinə daha yaxındırlar.
Cozef Çarlz Bekuert
Cozef Çarlz Bekuert — Belçika zooloqu və botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Cozef Çarlz Bekuert bitkilər sahəsində yosunlar üzrə ixtisaslaşmışdır.
Hacıhavarkəndi (Biləsuvar)
Hacıhavarkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 57 nəfər yaşayır (15 ailə).
Makler
Makler ― müəyyən komissiya müqabilində alqı-satqı əməliyyatlarında vasitəçilik edən, əməliyyatları öz adına tərəfində olduqları şəxs və ya korporasiyaların adından edən treyder. Alıcı və satıcıların görüşünü asanlaşdırır və alış-verişi sürətləndirirlər.
Mihaj Çokonay Vitez
Mihaj Çokonay Vitez — macar şair. Macarıstan maarifçiliyinin ədəbi canlanmasında ən əsas rolu olan şəxslərdən biridir.
Həyatı
Doğulduğu Debreçen şəhərində təhsil alan Çokonay hələ çox cavan yaşlarında peşəkar şair kimi fəaliyyət göstərmişdir. Qısa müddət sonra əxlaqsız davranışlarına görə vəzifəsindən məhrum edilmişdir.
Qısa həyatının qalan on iki ilində də, demək olar ki, davamlı bədbəxtliklər yaşamış və öz doğma şəhərində, anasının evində, yalnız otuz bir yaşındaykən vəfat etmişdir.
Arsen
Arsen (As) və ya Sıçanotu – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 33-cü element. Bu elementin rusca adı (mışyak) çox ehtimal ki, siçanları (rusca mış) zəhərləmək üçün istifadə olunan zəhərin adı ilə bağlıdır; digər şeylərlə yanaşı rənginə görə boz mışyak (arsen) siçan (mışı) xatırladır. Elementin latınca adı (Arsenicum) yunan sözü arsenikona (fars mənşəli) gedib çıxır. Yunanlar arsen sulfidi As2S3 (parlaq qızılı-sarı rəngli mineralı) auripiqment adlandırırdılar. Dalın lüğətində bu mineral avripiqment adlandırılıb (latın auripigmentun sözünün köhnə transliterasiyası). Aurpiqment indi də təsviri sənətdə, xüsusən də, ikona çəkilişində istifadə olunur; nə vaxtlarsa onun əsasında boyaq “kral sarısı” adlandırılırdı. Arsenin digər sulfidi As4S4 realqara mineralı şəklində rast gəlir; onun adı ərəb sözü raxc əl qxar-dan yaranıb, hərfi mənası “mağara, fliz yatağı tozu” deməkdir. Təbiətdə arsen təmiz halda və (daha çox hallarda) birləşmələr şəklində rast gəlinir. Onlardan biri – gümüş və arsenin qarışıq sulfidi Ag3AsS3 prustit adını almışdır (tərkibin sabitliyi qanunu kəşv etmiş fransız kimyaçısı Jozef Lui Prustun (1754-1826) şərəfinə Arsenin əksər törəmələri olduqca zəhərlidir, məsələn, çox pis iyli dimetilarsen (onun radikalını (CH3)2As – İsveç kimyaçısı Yens Yakov Berselius (1779-1848) kakodil adlandırmışdır (yunanca kakodes – “iylənən, pis iyli, mənfur”). Kakodilin oksidi (CH3)2As-O-As(CH3)2 daha çox məlumdur. Qəribədir ki, bu maddə Kade mayesi adlanır – fransız kimyaçısı və farmasefti, Sevrsk farfor zavodunun direktoru Lui Klod Kade de Qassikurun (1731-1789) şərəfinə Kalium asetatı arsen (III) oksid ilə birgə qovaraq o, ilk dəfə olaraq bu, arsen üzvi birləşməni mənfur iyli, tüstülənən maye şəklində almışdır. Dəri yaralarını zəhərləyən maddə lüizit (ClCH=CHAsCl2) isə xoşagələn ətirşah iyinə malikdir. O, ilk dəfə olaraq onu 1918-ci ildə sintez edən Amerika kimyaçısı Uinford Li Lüisin (1878-1943) şərəfinə adlandırılıb. Bu adı daha məşhur olan Amerika kimyaçısı Hilbert Nyuton Lüisin (1875-1946) adı ilə səhv salmaq olmaz.
Ələddin Şamilov
Ələddin Xalıqverdi oğlu Şamilov — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.
Arsen
Arsenə malik ən məşhur üzvi maddələrdən biri salvarsandır. Onu 1909-cu ildə alman kimyaçısı və biokimyaçısı, Nobel mükafatı laureatı Paul Erlix (1851-1915) siflis və digər oxşar xəstəlikləri müalicə üçün almışdır. O, bu maddəni “preparat 606” adlandırmışdır – bu, heyvanlar üzərində müalicəvi təsiri öyrənmək üçün istifadə olunan preparatın sıra nömrəsi idi. Sonralar bu maddə salvarsan adlandırıldı. Latınca salvo – “xilas edirəm” və arsenicum – “arsen” sözlərindəndir. Salvarsanın strukturu Erlixin portreti ilə birlikdə 1989-cu ildə buraxılmış 200 markalıq AFR pulu üzərində təsvir olunmuşdur.
Ələddin Şamilov
Həyatı
Ələddin Şamilov 1943-cü ildə Basarkeçər rayonunun Qoşabulaq kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuş, 1963-cü ildə Gəncə Dövlət Universitetinin Fizika-Riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, iki il əsgərlik, daha sonra isə iki il anadan olduğu kənddə müəllim işləmiş və 1967-ci ildə Azərbaycan  Dövlət Universiteti (ADU) Diferensial və İntegral Tənliklər kafedrasının  aspirantı və 1969-cu ildə isə müəllimi seçilmişdir. thumb|Ələddin Şamilov əcnəbi tələbələrlə
Kolhapur
Kolhapur və ya Kolxapur — Hindistanda, Maharaştra ştatında şəhər. Nəqliyyat yolları qovşağı. Pambıq parça, şəkər sənayesi, metal emalı, ağacdoğama muəssisələri var. Dini mərkəzdir. Budda məbədləri var. Bu, Marathi film sənayesi üçün vacib bir mərkəzdir.
Arsen
Arsen elementi təmiz halda və yüksək qatılıqda zəhərlidir. Eyni zamanda bir çox arsen birləşmələri də (arsen anhidridi, arsenitlər, arsenatlar) güclü toksiki maddələr hesab edilir. Misəridən zavodlar, boz daş kömür istifadə edən elektrik stansiyaları ətraf mühiti arsenlə çirkləndirir. Nəticədə içməli suda, torpaqda, bitkilərdə arsenin miqdarı artır. Bu isə öz növbəsində südün, ətin və meyvə-tərəvəzin arsenlə çirklənməsinə  səbəb olur.
Ələddin Şamilov
Həyatı
1972-ci ildə namizədlik, 1984-cü ildə isə doktorluk dissertasiyasını Moskva V.A. Steklov İnstitutunun dəstəyi ilə Ukrayna Elmlər Akademiyası Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda və Novosibirsk Dövlət Universitetində müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. thumb|right| Ələddin Şamilov müəllimlərlə
Kolhapur
Əlavə ədəbiyyat
"The Imperial Gazetteer of India." Oxford at Clarendon Press, 1909 Volume 15. p380 - 387. Accessed at Digital South Asia Library at University of Chicago, Illinois, 7 April 2014.
Ələddin Şamilov
Həyatı
1977-ci ildə M.Y. Lomosonov adına Moskva Dövlət Universitetinin İxtisas Yüksəltmə fakültəsindən məzun olmuşdur. thumb|right|Ələddin Şamilov Əli müəllim ilə
1978-ci ildə BDU-nun Dosenti, 1987-ci ildə Professoru elmi adını almışdır. BDU-nun Mexanika-Riyaziyyat Fakültəsi ilə yanaşı Azərbaycan və diğər ölkələrin universitet müəllimləri üçün İxtisas Yüksəltmə fakültəsində dərs vermiştir. thumb|right|Ələddin Şamilov beynəlxalq tədbirdə
Arsen
Arsen sərbəst halda alman əlkimyaçısı Albert Maqnus tərəfindən 1250-ci alınmışdır. Lakin arsen birləşmələrindən Albert Maqnusdan çox əvvəl istifadə etmişlər. Arsen aktiv element olduğu üçün təbiətdə sərbəst halında rast gəlinmir. Arsenə Yer qabığında bir sıra mineralların tərkibində rast gəlinir: As2S3-auripiqment, As4S4-realqar, As2O3-arsenolit, FeAsS-arsen kolçedanı, FeAs2-l lellingit və s. Arsen elementi 817oC-də əriyir, 886oC-də isə sublimasiya edir. Arsen buxarı As4 molekullarından ibarətdir və tetraedrik quruluşludur, 1325oC-də As2-yə dissosiasiya edir.
Ələddin Şamilov
Həyatı
Riyaziyyatın müxtəlif sahələrinə aid səkkiz kitabı və bir şeir kitabı vardır, on iki elmlər namizədi və elmlər doktoru yetişdirmişdir, 150-dən çox elmi əsəri beynəlxalq ve yerli jurnallarda çap olunmuşdur. BDU-da elmlər doktoru müdafiə şurasının həmsədri, Ümumi Riyaziyyat Kafedrasının müdiri (1996-2000) işləmişdir. thumb|right|Ələddin Şamilov beynəlxalq tədbirdə
Arsen
Arsenin bioloji rolu və tibbdə tətbiqi
Arsenə az miqdarda bütün heyvan və bitkilərdə rast gəlinir. Maraqlıdır ki, suda yaşayan canlılarda arsenin miqdarı, quruda  yaşayanlara nisbətən çox olur. Arsen mikrodozalarda insan orqanizminin hüceyrələri tərəfindən mənimsənilir. Alimlərin fikrincə arsenin orqanizmdəki əsas funksiyası zərərverici mikrobların təsirinə qarşı onun müqavimətinin artırmaqdan ibarətdir.
Arsen birləşmələri kiçik dozalarda tibbidə bir sıra müalicəvi məqsədlərlə tətbiq edilir. H3AsO3 birləşməsi diş müalicəsi zamanı sinirin öldürülməsində geniş istifadə edilir. Müəyyən edilmişdir ki, As2O3 və KAsO2 birləşmələri orqanizmdə qanəmələgəlməni gücləndirir. Arsen birləşmələrindən, həmçinin sifilis, tif, yuxusuzluq və s. kimi müalicələrdə istifadə olunur. Arsenin ən zəhərli birləşməsi AsH3 arsin birləşməsidir. AsH3-in 0,005 q/l miqdarı insan üçün ani ölümdür. Arsen ilə zəhərlənmə zamanı süd içmək lazımdır. Bu zaman südün zülalı olan kazein arsen ilə həll olmayan birləşmə əmələ gətirir və zəhərin qana sorulmasının qarşısını alır. Arsen xalkogenidləri şüşəvarı yarımkecirici xassəyə malik, fotohəssas materiallar olub, rəngli televiziyada, yaddaş mərkəzlərində, siqnalverici elektron şüa borularında və akusto-optik cihazlarda geniş istifadə olunurlar.
Ələddin Şamilov
Həyatı
1999-cu ildə Türkiyə Cumhuriyyəti Eskişehir Osmangazi Universitetinə dəvət olunmuş və 2001-ci ildən etibarən Anadolu Universiteti Statistika bölümünün Professoru olaraq işləyir. BDU və fakültə elmi şuralarının üzvü olmuşdur. thumb|right|Ələddin müəllim tələbə yoldaşı İsmayıl müəllim və oğlu Zəfər müəllimlə birgə
Arsen
Arsenin bioloji rolu və tibbdə tətbiqi
Arsen xalkogenləri müxtəlif elementlərin iştirakı ilə şüşə əmələ gətirir. Dövri sistemdə qrup mövqeyindən asılı olaraq, müxtəlif şüşə sahələri əmələ gəlir. As2S3 və As2Se3 birləşmələri yüksək adigeziya qabiliyyəyinə malikdirlər. Hər iki birləşmənin nisbətən aşağı temperaturda nanoölçülü nazik təbəqəsi alınır. As-S sisteminin ərintilərində elektrik keçiriciliyinin qiyməti 1014-1012 Om−1.sm−1 intervalında dəyişir. Bu qiymət şüşələrin alınma şəraitindən asılı olaraq müxtəlif ola bilir. As2S3 bəzi optiki, fotoelektrik xassələri və istilik tutumu tədqiq edilmiş və müəyyən edilmişdir ki, həm şüşəvarı, həm də kristallik As2S3 yüksək fotohəssaslığa malikdir. Optiki tədqiqatların nəticələrinə görə As2S3 və As2Se3 birləşmələri spektrin İQ sahəsində şəffaf olub, "Vidikon" tipli rəngli verilişlərin ötürülməsində tətbiq olunurlar.
Arsenin ən zəhərli birləşməsi arsen hidriddir AsH3. Litrində 0.00005 q AsH3 olan hava ilə yarım saat nəfəs almaq kifayətdir ki, bir neçə gündən sonra insan ölsün. AsH3 -in 0.005q/l-i ani olaraq insanı öldürü. Hesab edirlər ki, AsH3 -ün biokimyəvi təsir mexanizmi ondan ibarətdir ki, onun molekulları eritrositlərin fermenti katalaznı "blokad" edir; bunun nəticəsində qanda hidrogen peroksid toplanır ki, o da qanı dağıdır. Aktivləşmiş kömür arsini zəif sorbsiya edir, odur ki, arsin üçün adi əlehqaz müdafiəçi deyil.
Arsenin ən perspektivli istifadə istiqaməti yarımkeçiricilər texnikasıdır.
Ələddin Şamilov
Əsas elmi nəticələri
Riyazi Statistikada mühüm tətbiqləri olan MaxMaxEnt, MinMaxEnt, MaxMinxEnt və MinMinxEnt olmakla Ümumiləşdirilmiş Entropi Optimallaşdırma Metodları təklif edilmiş ve bu metodların müxtəlif elm sahələrinə tətbiqləri tələbələri ilə birlikdə göstərilmişdir.
Stokastik Diferansiyal Dənkləmlere ait araşdırmalar tətqiqatı aparılmış və mühüm nəticələr əlde edilmişdir. Bu sahəde elmler doktoru yetişdirməkdə davam edir. Əldə olunmuş nəticələrin hamısı SCI –ə aid jurnallarda çap olunmuşdur.
Əziz Nəzərov
Nəzərov Əziz Nəzər oğlu — partiya və dövlət xadimi.
Həyatı
1917-ci ildə Fevral inqilabı ərəfəsində İrəvanda Fəhlə Əsgər Deputatları Sovetinə (çörəkçilər ittifagından) seçilmişdir. 1917-ci ildə Oktyabr ingilabından əvvəl Rostov-Don şəhərinə getmiş, mühəndis Saprunovun yanında sürücü kurslarında təlim almışdır. 1918-ci ildə Gəncə şəhərində yerləşən Gəncə stansiyasında işə düzəlmiş və burada Hümmət Partiyasına daxil olmuşdur.
1919-cu ildə ailəsini İrəvandan Gəncəyə gətirir. Azərbaycanın sovetləşməsi dövründə Gəncə stansiyası ingilab komitəsinin sədrinin müavini seçilir, may üsyanından sonra isə Gəncə stansiyası ingilab komitəsinin, Gəncə ingilab komitəsinin sədri seçilir. Sonra ikinci rayonun milis rəisi, 1924-cü ilə gədər Gəncə stansiyası Dəmir Yolları Xalg Komissarlığının mühafizə rəisi təyin olunur. 1920-ci ilin may ayında Əziz Nəzərov yoldaşları ilə birlikdə müsavatçıların əlindən zirehli gatarı (bronepoezd və vaqonları) alıb Azərbaycan İngilab Komitəsinin rəhbərliyinə (Nəriman Nərimanova) verir. 1924-cü ildə Bakı şəhər Dəmir Yolları Xalg Komissarlığının mühafizə rəisinin köməkçisi vəzifəsinə təyin olunur
1926–1930-cu illərdə — Bakı şəhər soveti inzibati şöbəsinin rəisi (sonralar həmin şöbə şəhər milisi adlandırılırdır Bakı milisinin ən gənc rəhbərlərindən biri olmuşdur.
1930-cu ilin sentyabr ayından dekabrına gədər Bakı şəhər prokuroru olmuşdur.