cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ravşana Kurkova
Həyatı
2007-ci ildə rejissor Pavel Ruminovun "Ölü qızları" adlı qorxu filmində çəkilib. Bu filmdən sonra Ravşanaya çoxlu təkliflər gəlməyə başlayıb. Növbəti iki il ərzində "Kənarda dayanıram", "Məhəbbətin bir gecəsi", "Zabitlər 2", "Hindistan kinosu", "Qardaşlar" və s. film və seriallarda çəkilib.
2009-cu ildə TNT telekanalında efirə çıxan və gənclər arasında sevilən "Barvixa" teleserialında əsas rollardan birini ifa edib.
Rövşanə Kurkova kino ilə yanaşı, Machete-nin "Nejnost" və Kasta qrupunun "Soçinyay meçtı" kliplərində çəkilib.
Şəxsi həyatı
Aktrisanın birinci həyat yoldaşı əyləncə gecəsində tanış olduğu fotoqraf Semyon Kurkov olub. Boşanmadan sonra Ravşana birinci ərinin soyadını saxlayıb.
2004-cü ildən 2008-ci ilədək aktyor Artyom Tkaçenko ilə nikahda olub.
2012-ci ildən 2016-cı ilədək "Qlavkino"nun baş direktoru İlya Baçurinlə münasibətdə olub. Aktrisa 2016-cı ilin mayında münasibətlərinin pozulduğunu elan edib.
2017-ci ilin avqustunda Kurkova özündən 11 yaş kiçik olan aktyor və kaskadyor Stanislav Rumyançevlə evlənib. Cütlük 2016-cı ildə baş rolda oynadıqları "Qara rus" tamaşası zamanı tanış olub.
Müsəlman süsəni
Müsəlman süsəni - (lat. Iris musulmanica Fomin) — Süsənkimilər - (İridaceae Juss. ) fəsiləsinə aid bitki növüdür.
NGC 3462
NGC 3462, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Müsəlman süsəni
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Təhlükəli həddə yaxın olanlar” kateqoriyasına aiddir –NT. Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Kökümsovu yoğun, sürünən, gövdə 40-60 (70) sm hündürlükdədir. Yarpaqlar xətvari, 10–15 mm enində, kökyanı yarpaqlar bəzən uzun olur. Təpə yarpaqları otşəkilli, kənarları ağ pərdəlidir. Çiçək qrupu 4-5 çiçəklidir. Çiçəkyanlığı 2,5-3 sm uzunluğunda, mavidir. Çiçəkyanlığının borucuğu 2,5 -3 dəfə yumurtalıqdan qısadır. Xarici tərəfi ellipsivari-dairəvi, ayası oyuqsuz, təpə hissədə aşağı bükülmüşdür. Daxili hissəsi tərs-neştərşəkilli, oyuqlu, dar dırnaqcıqlı, sütuncuğun tərəfi dırnaqcığa bərabərdir. Yumurtalıq uzun borucuqludur. Qutucuq uzun silindrvari, qısa buruncuqlu, 6 qabrğalı, paralel yaxınlaşmışdır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
üzənlikdən aşağı dağ qurşağına qədər yayılmışdır. Rütubətli-bataqlıqlı, duzlutəhər yamaclarda rast gəlinir. Çoxalması kökümsov və ya toxumladır. Mezokserofitdir. Çiçəkləməsi may, meyvə verməsi iyun ayına təsadüf edir.
Yayılması
Naxçıvan düzənliyi və aşağı dağlıq hissəsi (Sədərək rayonu, Heydərabad qəsəbəsi, Culfa rayonu, Gülüstan kəndi ərazisi).
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın vəziyyətinin və təbii bərpanın ətraf mühitin dəyişilməsindən asılılığı müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (növün bəzək bitkisi kimi yığılması, otarılma, tapdalanma).
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülməyib. Yeni yayılma ərazilərinin axtarılması vacibdir.
Sinonimləi
Iris foetidissima auct.
Iris spuria ssp. musulmanica (Fomin) Takht.
Iris violacea Klatt
Kətikdağ
Kətikdağ — Xocalı rayonunun ərazisində dağ. Rayonun Şimal-Şərq hissəsində yerləşir. Hündürlüyü 1375 m. Bəzi tədqiqatçılara görə, oronim qədim türk dillərindəki kətik (Azərbaycan dilində gədik) və dağ sözlərindən düzəlib, "iki dağ arası, gədik" mənasındadır. Oronimin kətik komponentini Qafqaz Albaniyasındakı məşhur Ketik məbədinin adı ilə də əlaqələndirirlər. Qazaxıstan ərazisində Ketik adlı yer qeydə alınmışdır.
Cənub adası (Yeni Zelandiya)
Cənub adası (, — Te-Vai-Pounamu,1840-cı illərdə həmcinin Yeni Manster) — Yeni Zelandiyanın sahəsinə görə birinci adasıdır.
Coğrafiyası
thumb|left|200px Adanın sahəsi — 150 437 km² təşkil edir, bu isə Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasında 12-ci yerdə gedir. Kuk boğazı Şimaladadı ilə Cənub adasını bir-birindən ayırır. —
Adanın qərb sahillərinə yaxın Cənubi Alp dağları uzanır. Burada Yeni Zelandiyanın ən hündür zirvəsi olan Kuk dağı (3754 m) yerləşir. Cəbubi Alp dağlarında olan 18 zirənin hündürlüyü 3000 metri keçir. Dağlarda 360 buzlaq vardır. Onlardan ən böyükləri: Tasman buzlağı, Frans-İosif buzlağı və Foks buzlağı. Dağlar arası düzənliklər geniş yayılmışdır. Burada Te-Anau, Manapouri, Uakatipu və Havea kimi gölləri vardır. Ən böyük şəlaləsi Saterlend şəlaləsidir və hündürlüyü 580 m çatır.
Burada bir sıra emdemik canlı növlərinə rast gəlmək olar.
Əhalisi
2010-cu il siyahıya almasına əsasən adada 1 038 600 insan yaşayır, bu isə Yeni Zelandiya əhalisinin 24 % təşkil edir. Ən iri şəhərləri: — Kraystçerç, Danidin.
Şişdağ
Şişdağ — Azərbaycanda, Xocavənd rayonu, Hadrut qəsəbəsi ilə Sor kəndi arasında yerləşən zirvə. Dağın hündürlüyü 1315 metrdir. Dağ adını zirvəsinin şiş olmasından almışdır.
Henrix Qotlib Lüdviq Rayxenbax
Henrix Qotlib Lüdviq Rayxenbax — XIX əsr Alman botaniki-sistematik və zooloqu.
Beytləhm
Beytləhm, həmçinin Betlehəm və ya Vifleem, qədim türkcə Bidilqim — Fələstində şəhər (1995 ildən). Əhali 29,930 (2006 ildə). Xristianlığa görə bura İsa məsihin doğulduğu yerdir.Yerusəlim dən 8 km aralıda yerləşir.
Venta şəlaləsi
Venta şəlaləsi (Ventas rumba) — Avropanın ən enli şəlaləsi. Latviyanın Kuldiqa şəhəri ərazisində yerləşir. Suyun həcmindən asılı olaraq şəlalənin eni 100-110 metr arasında dəyişir. Bəzən isə eni 279 metr olur. Onun hündürlüyü yerindən asılı olaraqda dəyişə bilir. Hündürlük 1,6 - 2,2 metrdir. Əslində bu Venta çayı üzərində olan bir astanadır. Şəlalə boyunca uzanan astanalar ziqzaqvari forma əmələ gətirir. Venta çayı üzərində olan bu şəlalə təbiət abidəsi elan edilmiş və Venta vadisi təbiət yasaqlığına daxil edilmişdir. .
Tarixi
19-cu əsrdə Kurzeme vilayətinin Rusiya İmperiyasının əlinə keçməsi və Reç Pospotilanın parçalamnması ilə naviqasiya kanallarının çəkilməsi işinə başlanılmışdır. Hədəf Neman çayını Dubisa çayı ilə birləşdirmək olur. Bu tikintidə türk məhbuslarından istifadə edilir. 1831-ci ildə Venta çayında suyun çatışmaması səbəbindən işlər dayandırılmışdır.
Turizm
Venta Şəlaləsi Latviyanın ən məşhur turistik bölgələrindən biridir. Kuldiqa şəhəri Venta çayının sahilində yerləşir. Yaz aylarında suyun əhəmiyyətli dəyişiklik səbəbiylə şəlalə cazibədar bir yerə çevrilir. Şəlalədən cənubda Qala Parkı, Köhnə Kuldiqa şəhər mərkəzinin tarixi binaları yerləşir. Şəlalənin yuxarı hissəsində köhnə kərpic körpü 1874-cü ildə tikilmişdir. Körpünün hazırkı, iki avtomobilin sərbəst keçidinə imkan verir.
Balıq ovu
Şəlalə ərazisində balıqçı qayıqları mövcuddur. Təqribi olaraq 1640-cı ildə kurlyandiyalı hersoq Yakob Kettler balıqları çay axarı əksinə üzərkən ovlayan aləti kəşf etmişdir. Bununlada Atlantik qızılbalığı və Xəzər qarasolu kimi balıqları bir başa havada ikən tutmaq olurdu. . Hazırda Venta çayında nərə balıqları olmasa da Xəzər qarasolu və Atlantik qızılbalığıı indidə görülür.
Fransa Qvianası
Fransa Qvianası — Cənubi Amerikanın şimal-şərqində, Atlantik okeanı sahilində yerləşmiş Fransanın dənizaşırı departamenti, ölkənin 26 region arasında yeganə dənizaşırı regiondur. Paytaxtı Kayennadır. Surinam və Braziliya ilə həmsərhəddir. Sahəsi 83,534 km², əhali 202 min adam (2006-cı ildə). Beynəlxalq aeroport (Kayenna-Roşambo aeroportu) və kosmodrom (Kuru kosmodromu) var. thumb|left|235px|Kayyena şəhər mərkəzi
Coğrafiyası
Cənubi Amerikanın şimal-şərq hissəsındə Atlantik okeanı sahilində Fransanın əmlakı yerləşir. Sahəsinə görə Fransız Qviananı Portuqaliya kimi Avropa ölkəsi ilə bərabər saymaq olar, lakin əhalisinin sayına görə o, Portuqaliya əhalisinin sayından 100 dəfə azdır. Şimalda Qviana Atlantik okeanına çıxır, onun sahili 320 km məsafədə qərbdən şərqə tərəf uzanır. Braziliyadan ölkəni şərqdə Oyapoki çayı, cənubda isə Tuluk-Umak dağ silsiləsi ayırır; qərbdə Surinam ilə sərhəd Maroni çayı sahili ilə keçir.
Ölkənin sahili-ovalıq və bataqlıqdan ibarətdir. Dördüncü dövrün dəniz çöküntüləri hesabına, formalaşmış ovalıqlar 20 km enində uzanmışdır və Atlantık okeanı sahilini əmələ gətirmişdir, onlar ölkə ərazisinin 6 %-ni tutur. Qviananın qalan hissəsini Qviana yaylası tutur. Onun cənub hissəsində dəniz səviyyəsindən 850–900 m hündürlüklərdən ibarət olan Tumuk-Umak silsiləsi yerləşir. Bu silsilə ölkənin çayları arasında Atlantik okeanına və Amazonun qollarına axan çayların suayrıcısıdır.
İqlimi subekvatorial, isti və rütubətlidir. Ölkənin iqlimi subekvatorial istidır, daimi temperaturları 25-28 °C arasında tərəddüd edirlər. Yağıntıların miqdarı ildə 2500–4000 mm təşkil edir.
Qviananın əsas təbii varlığı sayılan meşələr ölkə ərazisinin 94 %-ni tutur. Meşələrdə 500-dən çox ağac növü bitir. Onların arasında qırmızı ağac, çəhrayı ağacı, tik ağacı, muskat, mora ağacı və s. kimi qiymətli ağac növləri rast olunur. Lakin nəhəng (8 mln ha) meşə massivlərinin mənimsənilməsi və istismarı çətinlik törədir, çünki onlar praktiki olaraq əhalisi az olan yerlərdədir.
Heyvanat aiəmi də zəngindir: meymunlar, tapir, yaquar, sürünənlər, çoxlu quş və həşərat var. Dəniz və çaylar balıqla, krevetka ilə zəngindir.
Qviana qızıl və boksat ehtiyatlarına malikdir. Ölkə qızılvə boksit ehtiyatlarına malikdir. İlk qızıl yatağı XIX əsrin ortalarında Aratay çayında aşkar edilmişdir. Ən böyük boksit yataqları Ko rayonunda yerləşir. Onun ehtiyatı 50 mln.t qiymətləndirilir, bunlarda alüminium oksidi 40 %-dir.
Tarixi
Qviana 1499-cu ildə X.KoIumb tərəfindən kəşf edilmişdir. 1604-cü ildə onun ərazisində ilk fransız müstəmləkəçilər məskunlaşmışlar. 1635-ci ildə Fransanın müstamləkəsi elan edilmişdir. XVII əsr - XIX əsrin əvvəllərində bu ərazi uğrunda hollandiyalılar, ingilislər və fransızlar arasında gedən rəqabət 1817-ci ildə Fransanın hakimiyyətinin qəti bərqərar olması ilə başa çatdı. XIX əsrin ikinci yansı Fransız Qvianası üçün üç mühüm hadisə ilə qeyd olunur; quldarlığın ləğv olunması, ölkənin sürgün yerinə çevrilməsi və qızıl yataqlarının kəşf edilməsi.
Əhalisi
Qviananın ən mühüm və daimi problemlərindən biri işçi qüvvəsinin və əhalinin çatmamazlığıdır, müxtəlif təbii resurslarla zəngin olan ölkənin daxili rayonlarının mənimsənilməsi üçün işçi qüvvəsi çatmır. Təqribən əhalinin 70 %-i Kayenna adasında toplanmışdır, sahil zonasında isə ölkə əhalinin cəmi 90%-i yaşayır.
Qviana əhalisinin əksəriyyətini və yaxud çoxsaylı qrupu kreollardır ki, onların sayı 40 min nəfərə çatır, bunlardan 1/3-i Fransız Antil adalarından gələnlərdir. Kreollardan sonra, əhalinin miqdarına görə avropalılar - fransızlardır. Meşə zənciləri (2 min nəfər), hindular (əhalinin 10%-i), çinlilər, hindlilər və b. yaşayır. Rəsmi dil fransız dilidir. Hakim din-xristianlıqdır. Zəncilər və hindularda qədim etiqadların qalıqları saxlanılmışdır.
Əhalinin orta artım tempi Qvianada - ildə təqribən 2%-dir. Əhalinin yarıya qədəri 20 yaşdan cavandır. İqtisadi aktiv əhali 30 min nəfərdir, bunlardan 1/3-i kənd təsərrüfatında çalışır.
Urbanizasiyanın səviyyəsi yüksəkdir. Əhalinin 55%-i şəhərlərdə yaşayır. Ən böyük şəhər - ölkənin inzibati mərkəzi Kayenna şəhəridir.
İqtisadiyyat
Fransız Qvianası geri qalmış aqrar ölkədir. İqtisadiyyatı Fransa və ABŞ kapitalının nəzarəti altındadır. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilikdir. Ərazinin 0,2%-i şumlanır, özü də əksərən sahildə. Əsas kənd təsərrüfatı bitkiləri: tərəvəz, banan, çəltik, şəkər qamışı, maniok, qarğıdalı və sitrusdur. Heyvandarlıq inkişaf edir: iri buynuzlu mal-qara - 17 min baş, donuzlar - 10 min baş, quşlar -160 min başdır.
Qviananın təkində böyük qızıl, boksit, tantal və b. filiz ehtiyatı yataqları vardır. Ən əhəmiyyətlisi qızıl hasilatıdır (530 kq). Qızıl ixracından alınan gəlir 4,5 mln dollar idi. Boksit yataqları da aşkar edilmişdir (ehtiyatı 42 mln t). Ölkədə rom istehsalı fabrikləri, qızıl gül essensi fabriki, krevetkaların dondurması və konservləşdirilməsi müəssisələri vardır.
Bütün quraşdırılmış elektrik stansiyaların ümumi gücü - 31 min kvt-dır.
Əsas ticarət partnyorlan: Fransa (idxalın 62%-i, ixracatın 34%-i), AFR, ABŞ, Yaponiyadır.
Nəqliyyat
Qviananın böyuk portları: Deqra-de-Kani, Kayenna və b. Beynəlxalq aeroport Roşambo (Keyseqqadan 17,5 km). Kuruda fransız kosmik mərkəzi var, buradan Yerin suni peykləri buraxılması üçün istifadə olunur.
Azərbaycan ilə əlaqələri
Azərbaycan Respublikasının sayca üçüncü peyki olacaq “Azerspace-2” peykinin buraxılması cari ilin aprel ayında Fransız Qvianasında yerləşən Kuru kosmodromunun Qviana Kosmik Mərkəzində baş tutacaq.
Başqırd Mərkəzi Şurası
Başqırd Mərkəzi Şurası və ya Başqırd Vilayət Şurası (baş:Башҡорт мәркәз шураһы) — 20 iyul 1917-ci ildə I Ümumbaşqırd Qurultayında Başqırd Milli Hərəkatına rəhbərlik etmək üçün yaradılıb.
Tarixi
Şuranın mərkəzi ilk dövrlər Orenburq şəhərində, 1918-ci ilin iyun-avqust aylarında Çelyabinskdə, dekabr ayından etibarən isə Orsk qəzasının sərhədləri daxilində yerləşirdi.
Başqırd Mərkəzi Şurası müxtəlif bölgə şuralarını koordinasiya edirdi. II və III Ümumbaşqırd qurultaylarını təşkil etməklə yanaşı Şura həm də Ümumrusiya Müəssisələr Məclisinə namizədlərin seçkiqabağı kampaniyalarını da keçirirdi. 15 noyabr 1917-ci ildə Başqırd Mərkəzi Şurası Başqurdistan milli muxtariyyətinin qurulduğunu elan etdi. 17 fevral 1918-ci ildə Orenburq quberniyasının hərbi-inqilab komitəsi sədrinin əmrilə Başqırd Mərkəzi Şurasının üzvlərinin bir hissəsi və Başqırd hökumətinin bəzi bölmə rəhbərləri həbs olundular.
Aprelin əvvəlində onlar Orenburqun başqırd və kazak dəstələri tərəfindən tutulmasından sonra azad olundular. İyun ayında mərkəzi şura öz fəaliyyətini bərpa etdi. Şura Başqırd hökumətinin tədbirlərini dəstəkləyib, antibolşevik təbliğat apararaq Başqırd Milli Hərəkatı üçün maaliyyət dəstəyi yığmaqla yanaşı, digər milli hərəkatlarla münasibət yaradırdı. Başqırd Mərkəzi Şurası 1919-cu ilin 20 mart tarixində Sovet hökumətinin mərkəzi ilə Başqırd hökuməti arasında Başqırd Sovet Muxtariyyətinin yaradılması haqqında razılaşma imzalanana qədər fəaliyyət göstərib.
Başqırd Mərkəzi Şurasının mətbuat orqanı "Başkort" qəzeti olub.
Tərkibi
Başqırd Mərkəzi Şurasının sədrləri:
Şuranın ilk üzvləri:
Murad Kumpilov
Murad Kumpilov (Мурат Каральбиевич Кумпилов ) — Rusiya dövlət və siyasi xadimi. 10 sentyabr 2017-ci il tarixindən Adıgey Respublikasının dövlət başçısı (12 yanvar - 10 sentyabr 2017-ci ilədək Adıgey Respublikasının müvəqqəti dövlət başçısı vəzifəsini icra edən), Vahid Rusiya partiyasının Ali Şurasının üzvü. 7 noyabr 2019-cu ildən bəri Vahid Rusiya partiyasının Adıgey regional şöbəsinin katibidir.
28 may 2008 - 28 sentyabr 2016-cı illər arasında Adıgey Respublikasının Baş Naziri (12 - 28 may 2008-ci ildə Adıgeya Respublikası Baş Naziri vəzifəsini icra edən) işləmişdir. 3 oktyabr 2016 - 14 yanvar 2017-ci illər tarixində Adıgey Respublikası Dövlət Şurasının sədri olmuşdur. Adıgeya respublikasının əvvəlki dövlət başçısı Aslan Txakuşinovun həyat yoldaşının qardaşı oğludur.
Bioqrafiyası
27 fevral 1973-cü ildə Adıgey Muxtar Vilayətinin Krasnoqvardeysk rayonunun Ulyap kəndində, böyük bir kəndli ailədə anadan olmuşdur. Atam çəltik bölüyünün briqadiri, sonradan aqronom və Qafqaz kolxozunun sədri işləmişdir. Anası fizika və riyaziyyat müəllimi olmuşdur. Babsı isə Böyük Vətən müharibəsi veteranı idi, döyüşlərdə ağır yaralanmış və əlil olmuşdur.
Təhsili
1989-cu ildə Ulyap kəndindəki 9 saylı orta məktəbi bitirmişdir.
1994-cü ildə Rostov Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu iqtisadiyyat və sahibkarlıq ixtisası ilə bitirmişdir.
Əmək fəaliyyəti
1993-cü ilin iyulayından 1994-cü ilin iyuluna qədər Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən Promaqros səhmdar cəmiyyətinin tədarük və satış mühəndisi işləmişdir.
1994-cü ildən 1997-ci ilədək Maliyyə Nazirliyinin Federal Xəzinənin Adıgey Respublikasındakı Krasnoqvardeysk şöbəsinin baş müfəttiş nəzarətçisi olur. Sonra respublika parlamentinə seçkilərdə Aslan Txakuşinovun qərargahına rəhbərlik edərək siyasi fəaliyyət göstərməyə başlatırı. İş karyerasına Adıgeydə başlayan Kumpilov, atası və anası ilə doğma kəndində yaşamağa davam edir. Hər gün bir istiqamətdə 30 km yol qət edərək avtostopla rayon mərkəzində işləməyə məcbur olur.
1997-ci ilin sentyabrından 1998-ci ilin oktyabrınadək Xəzinənin Krasnoqvardeysk şöbəsinin müdiri işləyir.
1998-ci ilin oktyabrından 1999-cu ilin sentyabr ayınadək Maliyyə Nazirliyinin Federal Xəzinə Departamentinin Adıgey Respublikasındakı Krasnoqvardeysk şöbəsinin müdiri olur.
9 aprel - 12 may 2008-ci il aralığında Adıgey Respublikası Baş nazirinin müavini vəzifəsini icra edir.
12 may - 28 may 2008-ci il aralığında isə Adıgey Respublikasının Baş Naziri vəzifəsini icra edir.
28 may 2008 - 28 sentyabr 2016-cı illər arasında Adıgey Respublikasının Baş Naziri olur.
19 sentyabr 2016-cı ildə Adıgey Respublikası Dövlət Şurasının millət vəkili seçilir. 28 sentyabr 2016-cı ildə Dövlət Şurasına seçildiyi üçün vəzifəsindən azad edilir.
3 oktyabr 2016 - 14 yanvar 2017-ci illər aralığında Adıgey Respublikasının Dövlət Şurasının sədri olur.
12 yanvar 2017-ci il tarixində Rusiya Prezidentinin fərmanı ilə Adıgey Respublikasının Dövlət başçısı vəzifəsini müvəqqəti icra edən olaraq təyin edilir.
10 sentyabr 2017-ci il tarixində, Adıgey Respublikası Dövlət Şurasının iclasında Adıgey Respublikasının Dövlət Başçısı seçilir və həmin gün and içərək Adıgey Respublikasının Dövlət Başçısı vəzifəsinə başlayır.
Hobbisi
Uşaq ikən müxtəlif idman növləri ilə məşğul olurdu: futbol, yüngül və ağır atletika, voleybol.
Adıgey dağlarında aktiv istirahətə üstünlük verir və oğlanlarını buraya cəlb etməyə çalışır.
Instagram və Facebookda aktiv paylaşımlar edir.
NGC 7377
NGC 7377 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şeyxzadə Babiç
Şeyxzadə Babiç — Başqırd ordusunda hərbi müxbir.
İlqar Həsənov
İlqar Nadir oğlu Həsənov (2 yanvar 1990; Beyləqan rayonu, Azərbaycan SSR — 3 oktyabr 2020; Tərtər rayonu Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İlqar Həsənov 1990-cı il yanvarın 2-də Beyləqan rayonunun Dünyamalılar kəndində anadan olub. Bir qızı və bir oğlu yadigar qaldı.
Qasım Hacıyev
Həyatı
Qasım Əhəd oğlu Hacıyev 1950-ci ildə Bərdə rayonunun Hacallı kəndində anadan olmuşdur. O, 1970–1974-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki ADPU) Tarix fakültəsini bitirmişdir.
İlqar Həsənov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan İlqar Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İlqar Həsənov oktyabrın 3-də Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub.
Qasım Hacıyev
Həyatı
Q. Ə. Hacıyev 1974–1983-cü illərdə Bərdə rayonunun 1 saylı Hacallı kənd məktəbində müəllim, direktor müavini işləmişdir.
Qasım Hacıyev 1984–1987-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutunun aspiranturasında təhsil almışdır.
İlqar Həsənov
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar Həsənov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Qasım Hacıyev
Həyatı
O, 1990-cı ildə Kemerovo Dövlət Universitetinin İxtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasında "Şabran şəhərinin şüşə məmulatı (IX–XVII əsrlər)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
İlqar Həsənov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar Həsənov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qasım Hacıyev
Fəaliyyəti
Qasım Hacıyev 1990–1997-ci illərdə Tarix İnstitutunun Arxeologiya və Etnoqrafiya Sektorunda elmi işçi, baş elmi işçi və aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.
İlqar Həsənov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar Həsənov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qasım Hacıyev
Fəaliyyəti
O, 1997-ci ildən Tarix İnstitutunda aparıcı elmi işçi, 2003-cü ildən isə "Qarabağ tarixi" şöbəsinin müdiri şöbə müdiri vəzifələrində işləmişdir.
İlqar Həsənov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar Həsənov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qasım Hacıyev
Fəaliyyəti
Qasım Hacıyev 2000-ci ildə "Bərdə şəhərinin tarixi (e.ə. III-b.e. XVIII əsri)" adlı monoqrafiyasını yazıb nəşr etdirmişdir.
Qasım Hacıyev 2006-cı ildə "Bərdə şəhərinin tarixi (e.ə. III əsr-b.e. XVIII əsri)" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
O, 5 monoqrafiya, 80-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.
Qasım Hacıyev 1992-ci ildən Azərbaycanın müxtəlif ali təhsil müəssisələrində Azərbaycan tarixi, arxeologiya, türk xalqlarının tarixi fənləri üzrə mühazirələr oxuyur.
Ağacvari asfodelina
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükə həddinə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir, Qafqazın endemik növüdür.
Qamqam
Qam-qam — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ağacvari asfodelina
Qısa morfoloji təsviri
Birillik ot bitkisidir. Kökləri nazik, qsa, qonurdur. Gövdə 10—50 sm hündürlüyündə, ortadan yuxarı budaqlanandır. Yuxarı tərəfi sıxyarpaqlı, aşağı hissəsi ağ pərdəli genişlənmişdir. Salxım boş, 4—10 çiçəklidir. Çiçəkyanlığı ağ, 8 mm uzunluğundadır. Çiçəkyanlığının yarpaqları ellipsivari, kütdür. Qutucuq yumurtaşəkilli, şarvari, 4-5 mm diametrində, mərmər üzlüdür. Toxum üçtilli, boz, kürək hissədən qırışlı, yanlara sıxılmışdır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsussiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvə əmələgəlmə dövrü may-iyun aylarına təsadüf edir. Toxumla çoxalır. Mezokserofitdir. Aşağı dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağıan kimi daşlı-çınqıllı, bəzən əhəngli yerlərdə, çay vadilərində, çəmənlərdə, zibilliklərdə və s. yerlərdə bitir.
Əhməd xan Makinski
Əhməd xan Makinski — Rusiya İmperator Ordusunun hərbiçisi, mayor.
Qamqam
Toponimikası
Qamqam oyk., sadə. Quba r-nunun Rustov i.ə.v.-də kənd. Çağacıq çayının sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Rustov kəndinin keçmiş məhəllələrindən birinin adı olmuşdur. Kənd keçmişdə Rustov kəndinə məxsus mal-qara saxlanılan yer əsasında yaranmışdır. Məntəqə yerin adını qəbul etmişdir. Oykonimi fars dilindəki qamə (dayanacaq yeri, məskən) və kam (dərə, çökəklik, keçid, kiçik çay dərəsi) sözlərindən ibarət “kiçik çay dərəsində məskən” kimi izah edirlər. Kənd iki yamacın ətəyində, Qamqam çayının sahilindədir. Əslində kəndin adı çayın adından alınmışdır.
Ağacvari asfodelina
Yayılması
Qobustan, Kiçik Qafqazın şimalında, mərkəzi və cənub hissələrində, Naxçıvan düzənliyində və dağlıq hissələrdə (Darıdağ, Gülüstan kəndi ətrafında), Lənkəran ovalığında rast gəlinir.
Əhməd xan Makinski
Həyatı
Hüseyn xanın oğlanlarından biri Əhməd xan İrəvan şəhərinə köçərək burda məskunlaşdı. Onnu törəmələri xanlıq dönəmində Bayati-Maku, rus üsul-iadəsi dövründə Makinski soyadı daşıyırdılar.
İrəvanlı Əhməd xan (1794-?) dövrünün açıq fikirli, mükəmməl təhsilli, bacarıqlı hərbçisi olub. Qədim Bayat tayfasından olan Əhməd xan Makinski rus ordusunun çar imperiyasında sayılıb-seçilən hərbçilərindən olub. Mayor rütbəsində istefaya çıxan Əhməd xanın Şükür xan, Xurşid xanım və Süleyman xan (1819-1862) və digər övladları sənədlərdə qeyd olunub.
Ağacvari asfodelina
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın vəziyyətinin və təbii bərpanın ətraf mühitin dəyişilməsindən asılığı müşahidə olunur. Azalma tendensiyasına meyillidir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen və zoogen amillər.
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Yayılma yerlərində qorunması məqsədilə yasaqlıqların təşkili, yeni yayılma yerlərinin axtarılması vacibdir.
Ga Təbiət Qoruğu
Ga Təbiət Yasaqlığı — Kamerunun cənub şərqində yerləşən qoruq ərazisidir. Ərazi 1987-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Bunun səbəblərinə parkda mövcud olan növlərin müxtəlifliyi, beş təhlükəli məməli növünün olması və park daxilində narahatlığın olmaması daxildir. Qoruq ərazisi Ga Mühafizə xidmətləri (Dja Conservation Services (DCS)) tərəfindən idarə olunur. Ga Təbiət Yasaqlığı beynəlxalq tərəfdaşlar və Kamerundakı qoruma tərəfdarları tərəfindən maliyyələşdirilən bir çox layihədən rəhbərliyi üçün əhəmiyyətli dəstək alır.
Ga çayı demək olar ki, tamamilə qoruğu əhatə edir və 560.000 ha əhatə edən təbii bir sərhəd təşkil edir.
Tarix
Ga Təbiət Yasaqlığı 1950-ci ildə yaradılmış və 1987-ci ildə Ümumdünya irsi statusu almışdır. Ərazi Konqo Hövzəsini təşkil edən sıx rütubətli meşələrin ayrılmaz hissəsini təşkil edir. Afrikanın rütubətli meşələr zonasında ən böyük və ən yaxşı qorunan ehtiyatlardan biridir və ərazisinin 90%-i toxunulmaz qalır. Ga Təbiət Ysaqlığı ağ manqabey, mandril, dril, qərb düzənlik qorillası və şimpanze də daxil olmaqla qoruduğu primit növlərinin müxtəlifliyi ilə xüsusilə diqqətəlayiqdir.
Biomüxtəliflik
Qoruqda 1500-dən çox məlum bitki növü, 107-dən çox məməli (meşə fili, Afrika meşə camışı və bəbir daxil olmaqla) və 320-dən çox quş növü vardır. Qoruq sərhədlərində nisbətən ənənəvi bir şəkildə yaşayan Baka xalqı məskunlaşır. Onlar sahəyə tanınmış bir mədəni dəyər verir və əkinçilik və peşəkar ov qadağan olmasına baxmayaraq onlara ənənəvi metodlardan istifadə edərək ov etməyə icazə verilir.
İslam Məmmədov
İslam Həsən oğlu Məmmədov — Jdanov Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan SSR-in əməkdar zootexniki.
Florid Buləkov
Florid Buləkov — Başqırd dramaturqu.
İslam Məmmədov
Həyatı
1 iyul 1935-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunda anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Sədərək rayonu kənd orta məktəbini bitirmiş, 1952–1957-ci illərdə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun zootexnika fakultəsində təhsil almışdır.
Florid Buləkov
Başqırdıstan Respublikasının xalq yazıçısı, ədəbiyyat və incəsənət sahəsində Rusiya Federasiyası Dövlət Mükafatı laureatı və Başqırdıstan Respublikası Dövlət Salavat Yulaev adına mükafatı, Başqırdıstan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi.
İslam Məmmədov
Həyatı
Ailəlidir, 3 övladı var.
Florid Buləkov
Bioqrafiyası
Ordudan qayıtdıqdan sonra 1969–1973-cü illərdə Mişkində "Erveya" xalq rəqs ansamblının təşkilatçısı və musiqi rəhbəri olmuşdur. Eyni zamanda Birsk Pedaqoji İnstitutunda qiyabi təhsil alır. 1973–1989-cu illərdə ədəbi işçi, şöbə müdiri, Mişkin regional "Drujba" qəzetinin müxbiri, daha sonra respublika Leninets və Sovet Başqırdıstanı qəzetlərində işləmişdir.
İslam Məmmədov
Fəaliyyəti
1957-ci ildə Beyləqan rayonu (Jdanov) Stalin adına kolxozda baş zootexnik vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1979–1983-cü illərdə Jdanov Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsinə yüksəlmiş, 1983–1990-cı illərdə "Dostluq" sovxozunun direktoru olmuşdur. 1990–1993-cü illərdə Beyləqan broyler quşçuluq fabrikinin direktoru, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi "Damazlıq"birliyində baş ekspert vəzifəsində çalışmışdır.
Florid Buləkov
Bioqrafiyası
İyirmidən çox pyesin və ilk Başqırd serialının müəllifidir. Onun "Sevgi Qeydiyyatı", "Unudulmuş Dua" dram nümunələri, "Nadinc qız" faciəsi, "Şaimuratov-General" dram-rekvizamı və "Nənələr ərə gedirdi" xalq komediyası çox populyardır.
İslam Məmmədov
Mükafatları
Azərbaycan SSR-in əməkdar zootexniki adına layiq görülmüşdür.
Florid Buləkov
Bioqrafiyası
Layihənin müəllifi və ilk Başqırd rok operasının librettosu ("Sevgi ulduzu", bəstəkarı Salavat Nizametdinov).
Tamaşaları Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan, Belarus, Monqolustan, Türkmənistan (Yekaterinburq, Vladimir, İrkutsk, Xabarovsk, Kirov, Penza, Kazan, Nijni Novqorod, Mahaçqala, Çerkessk, Yakutsk, Ulan-Ude, Ufa, Alma-Ata, Astana, Brest, Bobruisk, Çerniqov, Tambov və s.) kimi ölkələrin teatr səhnələrində ifa edilmişdir.
"Müasir Dramaturgiya" jurnalında dərc edilmişdir.
Üç film romanının müəllifi, "Ulduz olmaq istəyirəm" komediyasının, "Dope", "Evtanaziya", "Paris" və s. bəbii filmlərinin ssenaristidir.
Bəzi dram əsərləri
"Güllələnmiş ilxı" (faciə, 1984)
"Nənələr ərə gedir" (xalq komediyası, 1990)
"Sevirsən, sevmirsən?" (drama, 1991)
"Qalx, mənim Tulparım!" (pyes)
"Sevgi Reyestri" (dram, 1993)
"Unudulmuş dua" (1994)
"Yaltaq qadın" (traqifars, 1995)
Şaymuratov-General (Requiem Dram, 1998)
"Bibinur, ah, Bibinur!" (traqikomediya)
Mükafatları
1994-cü ildə Sterlitamak Teatr Birliyində "Unudulmuş Dua" pyesinin quruluşu və tərtibatının bədii həllinə görə Salavat Yulaev adına Respublika Mükafatına (İrina Filippova, Güldar İlyasova ilə birlikdə) layiq görüldür.
Enerji
Enerji (ἐν = daxili,və ἔργον = təsir etmək) — fiziki kəmiyyət.
Onun işarəsi E-dir. Ancaq çox vaxt müxtəlif enerji növləri üçün başqa işarələmələrdən də istifadə olunur. Beynəlxalq ölçü sistemində enerji Coul ilə ölçülür. Enerji fizikada verilmiş sistemin iş görmə qabiliyyəti kimi başa düşülür. Enerji müxtəlif formalarda yarana bilir.
Enerji anlayışı 1852-ci ildə ilk dəfə şotlandiyalı fizik Con Rankine tərəfindən ortaya atılır. Burada məqsəd qüvvəni daxili təsirdən fərqləndirmək idi. Qabaqlar enerjini qüvvə növü kimi səciyyələndirirdilər, məsələn, "saxlanmış qüvvə" kimi. Bu bir tərəfdən fiziki olaraq səhv olmuş, digər tərəfdən yalnız mexaniki enerjiyə aid edilə bilərdi. Başqa enerji (termiki, kimyəvi və b.) formalarında qüvvənin tətbiqi mənasız idi.
Enerji formaları
Fiziki proseslərdə bir neçə enerji forması mövcuddur. Onları bir neçə qrup daxilində birləşdirmək mümkündür. Enerji forması onun daxil olduğu qrupdan asılı olmayaraq sistemin halını göstərən xarakteristik kəmiyyətdir. Burada enerjinin saxlanması qanunu hökm sürür, yəni qapalı sistemin ümumi enerjisi həmişə sabitdir. Yalnız sistemə kənardan təsir etdikdə (əlavə enerji verdikdə) onun ümumi enerjisi dəyişir.
Enerji hər yerdə var – adamlarda, mexanizmlərdə, bitkilərdə, heyvanlarda, atmosfer hadisələrindəvə s. O, nədir? Fizika nöqteyi-nəzərindən bu, iş görmək, hərəkət etmək və qarşılıqlı təsirdə olmaq qabiliyyətidir.
Enerjinin növləri çoxdur: obyektlərin hərəkəti zamanı kinetik enerji, müxtəlif maddələr qarışdıqda kimyəvi enerji, atomlar parçalandıqda nüvə enerjisi, qızdırılma zamanı istilik enerjisi yaranır.
Enerji bir növdən digər növə keçə bilmək kimi unikal xassəyə malikdir, o heç hardan yaranmır və heç hara yox olmur, sadəcə transformasiya olunur.
Mexaniki enerji
Mexaniki sistemin enerjisini kinetik və potensial enerjinin cəmi kimi təsvir etmək olar. Bu iki məvhum klassik mexanikanın bütün sahələrində tətbiq olunur. olunur və fırlanma və düzxətli enerjilərin cəmindən ibarət olur.
Em mexaniki enerji, Ec kinetik və Ep potensial olduğu yerdədir. Kinetik enerji düsturunu başqa bir yazıda gördük. Cazibə potensialı enerjisindən bəhs edərkən, hündürlük və cazibə kütləsi nəticələrindən danışırıq. Bu vahidlərin vurulması bizə bir obyektin potensial enerjisini göstərir.
Enerji istehlakçısı
BP şirkətinin tədqiqatına görə 2010-cu ilin yekununa görə Çin dünyada enerji istehlakına görə birinciliyə çıxdı. Çin dünya enerji istehlakının 20,3%, ABŞ isə 19%. malikdir. Ötən ilə qədər bu birincilik ABŞ-də idi.
Kannibalizm
thumb|right|200px|[[Cənubi Amerikada kannibalizm.]] Kannibalizm və ya Yamyamlıq — öz nəslindən olanı yemək.
Kannibalizm yırtıcılara xas olan əlamətdir. Əsasən heyvanların qida catışmadıqda öz nəslinin nümayəndəsini yeməsinə deyilir. Yırtıcı balıqlar, pişiklər və digər heyvanlarda bu kimi hallara rast gəlinir.
İnsanlarda kannibalizm qədim dövrlərdə mövcud olmuşdur. Təqribən 5 milyon il bundan əvvəl Cənubi Afrikada yaşamış avstralopiteklər kannibal olmuşlar. Avstralopitekləri 2 milyon il bundan əvvəl əvəz etmiş və Afrikada qalıqları tapılmış bacarıqlı insanlar da, eləcə də sonuncu nümayəndəsi 28 min il bundan əvvəl məhv olmuş neandertallar  da kannibal idilər. Onlar öz nəsillərinin qocalmış, xəstə nümayəndələrini yeyirdilər.
Süleymani
Süleymani — soyad, təxəllüs.
Türkan xatun
Türkan xatun və ya Cəlaliyə xatun Qaraxani xatunu. Atası Qaraxanilər dövlətinin hökmdarı İbrahim Tamğaç xan idi.
Bermexo çayı
Bermexo  — Boliviya və Argentina ərazisindən axan çay. Uzunluğu 1600 km təkil edir, hövzəsinin sahəsi 133 000 km²-dir. Cənubi Amerika qitəsinin cənubundan axan iri çaylardan biridir. Çayın mənbəyi Boliviyada Mərkəzi Andın şərq ətəklərində yerləşir. Orta axarlarda axının sürəti 340 m³/san təkil edir.
Türkan xatun
Həyatı
1068. ildə Mərv şəhərində böyük bir şənliklə Türkan xatun və I Məlikşah nikahlandı. Türkan xatunun böyük bir cehizi var idi. O, Mərv şəhərindəki Səlcuq sarayına cehizindən başqa min türk qul və cariyə gətirmişdir.
Şahzadə Davud xan Səlcuq (Xatunzadə Davud xan Qaraxani)
Davud xan vəliəhd elan edildikdən bir il sonra uşaq yaşda 1084. ildə vəfat etdi.
Şahzadə Əhməd xan Səlcuq (Xatunzadə Əhməd xan Qaraxani)
Əhməd xan 1077. ildə Mərv şəhərində anadan oldu. Atadan Səlcuqlu anadan Qaraxani qanı daşıyan Əhməd xan vəliəhd elan edildi. Amma qardaşı Davud xan kimi uşaq yaşda 1088. ildə 11 yaşında vəfat etdi.
Şahzadə Mahmud xan Səlcuq (Xatunzadə Mahmud xan Qaraxani)
Mahmud xan 1087. ildə anadan oldu. Anası Türkan xatun Bağdaddakı Abbasi xəlifəsi və yeznəsi Müqtədiniyə xəbər verdiki Bağdadda I Mahmudun adına xutbə oxusun. Atası Məlikşahın ölümündən 6 gün sonra, 25 Noyabr 1092-də beş yaşında Səlcuqlu sultanı elan edildi. 1094-cü ildə Sultan Mahmud çiçək xəstəliyinə tutularaq vəfat etdi.
Şahzadə Mah Mələk xatun Səlcuq (Xatunzadə Mah Mələk xatun Qaraxani)
Abbasi xəlifəsi Mah Mələk xatunu özünə istəyir. Bu məqsədlə vəzirini İsfahana göndərir. I Məlikşah əmri ilə vəzir Türkan xatunla görüşür. Türkan xatun vəzirə qızını Qaraxani və Qəznəvi hökümdarlarının da istədiyini, 400.000 dinar qarşılığında qızı Mah Mələk xatunu Xəlifə Muktədi-Biemrillah verəcəyini bildirmiş. Xəlifənin narazılığına görə həm 50.000 dinar süt haqqı və 100.000 dinar mehir verməsi, həm də xəlifənin başqa arvadı cariyəsi olmaması şərti ilə Türkan xatun qızını verməyə razı olmuşdur. 1087. ildə nikah bağlanır və bu nikahdan Ebül-Fazl Cəfəri adlı bir oğlan doğuldu. I Məlikşah Xəlifə Muktədi-Biemrillahdan Müstazhir-Billahı vəliəhdlik dən azad edib yerinə qızi Mah Mələk xatundan olan nəvəsi Ebül-Fazl Cəfəri vəliəhd elan etməzini istiyir, amma Muktədi-Biemrillahdan bunu qəbul etmir. Ramazan ayının 24-dü 485. ildə (28 sentyabr 1092) Bağdada səfər edən I Məlikşah xəlifəyə öz istəyi ilə taxtan əl çəkib Bağdaddan  Bəsrəya getməsini istəyir. Mühüm din xadimlərinin istəyi ilə Xəlifəye on gün möhlət verilir. Amma bu günlərdə I Məlikşah zəhərlənir və Şəvval ayının 16-sı 485. ildə (19 Noyabr 1092) Bağdadda vəfat edir. Mah Mələk xatun oğlu ilə birlikdə İsfahana qayıdır.
Karakalla
Karakalla — 198-ci ildən 217-ci ilə Roma imperatoru.
NGC 4436
NGC 4436, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xaspolad
Xaspolad — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Xaspolad oyk, sadə. Quba r-nunun Zərqava i.ə.v.-də kənd. Yan silsiləsinin (Böyük Qafqaz) ətəklərindədir. Kəndin keçmiş adı Xaspolad qışlağı olmuşdur. Kəndin ərazisi XVIII əsrdə Xaspolad adlı şəxsə məxsus qışlaq yeri olmuş, sonralar daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir və kəndin adındakı qışlaq sözü də ixtisara uğramışdır.
Rai (musiqi)
Rai (راي‎‎ raï) — 1930-cu illərin başlığında Əlcəzairin Vahran (Oran) şəhərində yayılmış musiqi növü. Rai ərəb xalq musiqisinin, berberlər xalqının mahnılarının və bəzi fransız, ispan və afrika musiqi ənənələrinin birləşməsindən yaranıb.
Bu növdə oxuyan müğənnilərə "çeb" (shabab yəni cavan) deyilər. Bu musiqi növü ilk növbədə yoxsul əhalinin arasında daha populyarlaşır və Əlcəzairin bir neçə şəhərlərinə yayılır. Ənənəvi rai ifaçıları kişilər olub, lakin XX əsrin sonunda qadın oxuyucularda peyda olmağa başlayır. Rai mahnıların mətnləri müxtəlif sosial məsələlərə tez-tez toxunurdular, o cümlədən anti müstəmləkə xarakteri daşıyırdılar və çox vaxt idarə rejimlərini tənqid edirdilər. .
Yarandığı vaxtdan musiqi əvvəlcə fransız müstəmləkənin, sonra isə Əlcəzair hökumətinin senzurasının sərt təzyiq altında idi. Rai qarşı mənfi münasibətin yox olması və onun Əlcəzairdən başqa ölkələrə yayılması yalnız 1990-cı illərdə mümkün oldu.
Kəlləşəkilli haf
Kəlləşəkilli haf (Manduca atropos) — pulcuqqanadlılar dəstəsinin nəsli kəsilməkdə olan növü.
Yayılması
Uzaq Şimal istisna edilməklə, bütün Avropa, Kanar və Azor adaları, Kiçik Asiya, Afrika və Qafqaz, Azərbaycanda Abşeron, Kür-Araz düzənliyi, Böyük və Kiçik Qafqazın dağ ətəkləri, Laçın, Şuşa (Daşaltı dərəsi, Əsgəran), Talış (Lerik), Naxçıvan MR (Ordubad).
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Evritop növdür (hər yerdə yayılmışdır). Kəpənəklər aprel-may və avqust-sentyabrda uçuşur. İldə iki nəsil verir. Tırtılları quşüzümü, kartof, yabanı jasmin və dəlibənk yarpaqları ilə qidalanır, iyun-iyul və sentyabr-oktyabr aylarında inkişaf edir. Onların uzunluğu 15 sm-ə çatır. Puplaşma torpaqda gedir. İkinci nəslin pupları qışlayır. Pulcuqqanadlılar dəstəsində yeganə növdür ki, kəpənəyi siçan civiltisinə oxşar səs çıxartmaq qabiliyyətinə malikdir. Kəpənəklər çox vaxt arı pətəyinə girib, bal ilə qidalanır.
Sayı
R.Əffəndi tərəfindən 2 kəpənəyi qeydə alınmışdır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Kəpənəyin yayıldığı ərazilərdən olan işğal altındakı Laçın və Şuşada populyasiyanın vəziyyəti barədə məlumat yoxdur. Yaşayış yerlərində sayının azalmasına səbəblərindən biri də tarlalarda kimyəvi gübrələrdən istifadə edilməsidir. Kolleksiyaçılar tərəfindən tutulması da kəpənəyin sayına mənfi təsir göstərən amillərdəndir.
Qorunması üçün qəbul olunmuş tədbirlər
"Nadir həşəratlar" kitabında qorunması təklif edilmişdir. Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir. Yayıldığı ərazilərə müntəzəm monitorinqlər təşkil edilməlidir. Süni surətdə artırılaraq təbiətə buraxılmalıdır. Tutulması hər yerdə ciddi qadağan edilməlidir.
Gənclər
Gənclər — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Hacıhüseynli bələdiyyəsinin tərkibindədir.
Tarixi
Gənclər Quba rayonunun Hacıhüseynli inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Qusar maili düzənliyindədir. Yaşayış məntəqəsi 1965-ci ildə Samur-Dəvəçi kanalının 2-ci məntəqəsi yanında, orada çalıŞan fəhlə və qulluqcular üçün salınmışdır. Qəsəbə kanalın çəkiliŞində əmək fəallığı göstərmış Azərbaycan gənclərinin Şərəfinə belə adlandırılmışdır.
Zirehsiz xərçənglər
Zirehsiz xərçənglər və ya Ayağıqəlsəməlilər dəstəsi- Xərçəngkimilər yarımtipinin Ayaqqəlsəməlilər sinfinə aid olan dəstə.
Xarici görünüşü
Baş qalxanı olmayan uzun bədənli ibtidai xərçəngkimilərdir. Bədəni başdan, döşdən və qarın şöbəsindən ibarətdir. Başında antenul, antenna və gözlər yerləşən ön hissəsi çeynəyici çənə və çənələr olar arxa hissədən ayıran tikiş vardır. Ön antenalar uzun olub, buğumlara ayrılmamışdır, arxadakılar isə xüsusən erkəklərdə daha güclüdür. Başın yanlarında saplaqlar üzərində mürəkkəb faset gözlər, alında isə tək nauplial göz yerləşmişdir. Baş qalxanı olmayan uzun bədənli ibtidai xərçəngkimilərdir. Bədəni başdan, döşdən və qarın şöbəsindən ibarətdir. Başında antenul, antena və gözlər yerləşən ön hissəni çeynəyici çənə və çənələr olan arxa hissədən ayıran tikiş vardır. Ön antenalar uzun olub, buğumlara ayrılmamışdır, arxadakılar isə, xüsusən erkəklərdə daha güclüdür. Başın yanlarında saplaqlar üzərində mürəkkəb faset gözlər, alında isə tək nauplial göz yerləşmişdir. Çeynəyici çənələrdə hiss çıxıntıları yoxdur, çənələr zəif inkişaf etmişdir. Döş – ikibudaqlı yarpaqşəkilli ayaqcıqlarla təchiz olunmuş 11-19 buğumdan ibarətdir. Hər buğumda bir cüt yarpaqşəkilli ayaqcıq vardır. Onların hamısının quruluşu eyni olub, tənəffüs və üzməyə xidmət edir. 8 buğumdan ibarət olan qarıncıq ayaqcıqlardan məhrumdur və 1-1,7 sm uzunluğunda çəngəllə qurtarır.
Yayılması
Zirehsiz xərçənglərin 300 növü məlumdur. Onların çoxu müvəqqəti, dövrü olaraq tamamilə quruyan və donan su hövzələrində yaşayır. Azərbaycan su hövzələrində 5 növ aşkar edilmişdir. Onlardan Artemia salina (L.) Abşeron yarımadasının, Xəzəryanı ovalığın şor göllərində, gölməçələrində və Acınohur gölündə yaşayır. Laboratoriya şəraitində artemiya şirin suda da yaşaya bilir. Qərbi Avropanın, Cənubi Rusiya çöllərinin, Qərbi Sibirin, Qazaxıstanın, Orta Asya və Zaqafqaziyanın sahil limanları və şor su hövzələri faunasının səciyyəvi elementidir. Tibetdə, 4527 m yüksəklikdə bu dəstənin ən hündürdə yaşayan növü olaraq aşkar edilmişdir. Branchinectella media (Schm.) və Branchinectra ferox Edw. Abşeron yarımadasında Sabunçu, Pirşağı və Kürdəxanı qəsəbələri yaxınlığındakı şor su hövzələrində aşkar edilmişdir. Bu növlər boreal faunistik kompleksə aiddir. Chirocephalus skorikowi Daday Laçın rayonundakı Qaragöldə, Naxçıvan MR və Kiçik Qafqazın göl və gölməçələrində, Ch.weisigi Smirnov isə Abşeron yarımadası və Lənkəran rayonunun su hövzələrində tapılmışdır. Hər iki növ Qafqaz endemikləridir (Qasımov, 1972).
Əhəmiyyəti
Ayağıqəlsəməlilərdən balıq körpələrinin yemi olan artemiya praktik əhəmiyyət daşıyır. Artemiya ilə yemlənən balıqlar sürətlə böyüyür və normal fizioloji vəziy¬yətdə olurlar. Artemiya yumurtaları uzun müddət həyat qabiliyyətini saxlayır. Buna görə də həmin yumurtalardan balıqlar üçün potensial canlı yem kimi istifadə edilir. Artemiyadan qızılbalıqların, nohur və dəniz körpə balıqlarının yemlənməsində istfadə edilir. Artemiya bir qida kimi çox dəyərlidir: onun bədənində 50% zülal, 28% yağ və 10% kül vardır. Körpə balıqlar dondurulmuş və təzəcə tələf olmuş artemiyanı həvəslə yeyir (İvleva, 1969). Əli Bayramlı nərə zavodunda nərə və uzunburun körpələrinin yemlənməsi üçün artemiya yetişdirilir. Artemiyanın artırılmasında yumurtalardan və ya təbii su hövzələrindən tutul¬muş canlı artemiyadan istifadə edilir. Artemiya il boyu yetişdirilir, ancaq ən yaxşı nəticə yazda, suyun 8-10°C temperaturunda əldə edilir. Xərçəngin yetişdirilməsi üçün 20-90% konsentrasiyalı xörək duzu məhlulundan istifadə edilir. Aşağı konsentrasiyalarda (20-40%) yüksək biokütlə, yuxarı konsentrasiyalarda (70-90%) bol yumurta alınır. Artemiya sement, ağac və torpaq hovuzlarda, bəzən polimer vannalarında yetişdirilir. Artemiyanın artırılması zamanı yem kimi bakteriyalardan və birhüceyrəli yosunlardan istifadə olunur. Yosunların maya ilə birlikdə verilməsi daha yaxşı hesab olunur.
Təsnifatı
Dəstənin 8 fəsiləsi vardır :
Hevsel bağları
Hevsel bağları — Dəclə çayı sahilində, Diyarbəkir qalası ilə çayın sahili arasında yerləşən təxminən 700 hektarlıq ərazi.
Müxtəlif heyvan növlərinin yaşaması üçün əlverişli şəraitə malik Hevsel bağları Cənub-Şərqi Anadolunun ən böyük quş cənnətidir. Burada 180-dən çox quş növü ilə yanaşı kirpi, susamuru, tülkü, sincab kimi məməli heyvanlar da var.
Hevsel bağları 2013-cü ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına girməyə namizəd göstərildi, 2015-ci ildə isə siyahıya salındı.
Ərəstun Həsənov
Ərəstun Əfşan oğlu Həsənov (10 sentyabr 1990; Beyləqan rayonu, Azərbaycan SSR — 3 noyabr 2020; Qubadlı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ərəstun Həsənov 1990-cı il sentyabrın 10-da Beyləqan rayonunun Kəbirli kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Ərəstun Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ərəstun Həsənov noyabrın 3-də Qubadlı döyüşləri zamanı şəhid olub. Beyləqan rayonunun Kəbirli kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ərəstun Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ərəstun Həsənov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Kazbek Kokov
Murad Kumpilov — Rusiya dövlət və siyasi xadimi. 3 oktyabr 2019-cu ildən Kabarda-Balkariya Respublikasının rəhbəri (26 sentyabr 2018-ci ildən 3 oktyabr 2019-cu il tarixinədək Kabarda-Balkariya Respublikası rəhbəri səlahiyyətlərini müvəqqəti icra edən). 6 noyabr 2019-cu ildən bəri Vahid Rusiya partiyasının Kabarda-Balkariya regional şöbəsinin katibidir.
Ərəstun Həsənov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ərəstun Həsənov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Kazbek Kokov
Bioqrafiyası
Kabarda-Balkariya Respublikasının birinci prezidenti Valeri Kokovun ailəsində anadan olmuşdur. Kabarda-Balkar Aqrar Meliorasiya İnstitutunu kənd təsərrüfatı alimi dərəcəsi ilə bitirmişdir. 1995-ci ildən "Nalçikski Zavod Nalçik ASC" Ticarət və Ümumi Məsələlər üzrə Baş Direktorunun müavini işləmişdir. 2002-ci ildən Kabbalkresursı ASC-nin Baş direktoru olur. 2003 - 2007-ci illərdə Nalçik Şəhər Yerli Özünüidarə Şurasının deputatı olur. 2009-cu ilin martında Kabarda-Balkariya parlamentinə seçilir. Kabarda-Balkariya parlamentində aqrar siyasət və ətraf mühitin idarə edilməsi komitəsinin üzvü olmuşdur. 16 dekabr 2010-cı ildə Kabarda-Balkariya Kənd Təsərrüfatı və Qida nazirinin müavini təyin edilir. 2013-cü ilin aprelindən 26 sentyabr 2018-ci ilədək Rusiya Prezidentinin daxili siyasət məsələləri üzrə regional ofisinin müşaviri, Şimali Qafqaz regionunun kuratoru işləyir.