cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kürovdağ
Tarixi
2004-cü ilin noyabrında ARDNŞ Caspian Energy Group (keçmiş Whitehall) şirkəti ilə "Kürovdağ" üzrə PSA tipli (Hasilatın pay bölgüsü) müqavilə imzalayıb. PSA müqaviləsində tərəflərin hər biri 50% iştirak payı alıb. 1997-ci ildən "Kürovdağ"ın reabilitasiyası ilə Caspian Energy Group şirkətinin 51% iştirak payına malik olduğu Shirvan Oil MM məşğul olub. 2005-ci ilin sonlarınadək Shirvanoil "Kürovdağ"ın işlənməsinə $40 mln-dan çox sərmayə qoyub. Müqaviləyə görə, müəssisədə iştirak payının 50%-i ARDNŞ-ə və Caspian Energy Group şirkətinə məxsusdur. Nəzərdə tutulan sərmayələrin həcmi $200-$300 mln təşkil edir.
Geologiyası
Yatağın sahəsi 115 km² təşkil edir. Kürovdağ yatağı ərazisi təxminən 2500 km² olan Kür çöküntü hövzəsində yerləşir. Mərkəzi hissəsi çoxlu palçıq vulkanları ilə mürəkkəbləşmişdir. Bu vulkanlar vasitəsilə yer səthinə qaz və neft təzahürü qeyd olunur. Bir çox geoloqlar Kürovdağ yatağını transpressional deformasiyaya aid edirlər. Başqa sözlə bu struktur sürüşmə və sıxılma deformasiyası nəticəsində yaranıb. Deformasiyanın üçüncü və son mərhələsi antiklinalın meydana gəlməsi ilə nəticələnib, bu isə strukturun indiki formasını alması ilə nəticələnib. Ərazinin 3D seysmik təhlili 2003-cü ildə keçirilib. Bu təhlil zamanı istehsalın artırılması üçün əlavə 98 potensial quyu məkanı müəyyən edilmişdir.
Neyrofiziologiya
Neyrofiziologiya elminin məqsədi  sinir sisteminin funksiyaları, reflektor davranışın neyron mexanizmlərinin təşkili və beyin funksiyalarının sistem təşkilinin prinsipləri haqqında olan təsəvvürləri formalaşdırır.
Cərrahi neyrofiziologiya ─ bu tətbiqi neyrofiziologiyadır. Cərrahiyyə zamanı cərrah-neyrofizioloq pasientin sinir sisteminin funksiyalarına nəzarətlə məşğul olur, bəzən bunun üçün pasientin sinir sisteminin sahələrində elektrofizioloji tədqiqatlar aparmaq lazım gəlir. Belə müşahidələr geniş kliniki qaydalara daxil olaraq neyromonitorinq adlanır.
Beynəlxalq Miqrantlar Günü
Beynəlxalq Miqrantlar Günü — 18 dekabr 1990-cı ildə Baş Assambleya Bütün fəhlə mühacirlərin və onların ailə üzvlərinin hüquqlarının müdafiəsi haqqında beynəlxalq Konvensiyanı qəbul etdi.
Hər il dekabrın 18-də Birləşmiş Millətlər Təşkilatı BMT ilə əlaqəli Beynəlxalq Miqrasiya Agentliyi vasitəsilə təxminən 272 milyon miqrant, o cümlədən 41 milyondan çox məcburi köçkün və qarşılaşdıqları problemləri qeyd etmək üçün beynəlxalq miqrant günündən istifadə edir.
Bu qlobal tədbir Beynəlxalq Miqrasiya Agentliyinin 500-ə yaxın ölkə nümayəndəliyi və bölmələri, beynəlxalq və milli tərəfdaşlarının təşkil etdiyi tədbirlərin dəstəyi ilə miqrasiya, sosial birlik, ləyaqət, istismar, miqrasiyanın müdafiəsi kimi mövzuların geniş spektrini nəzərdən keçirir, bu prinsip əsasında humanist və nizamlı miqrasiyanın miqrantlara və cəmiyyətə fayda gətirməsini nəzərdə tutur.
Günün səbəbləri
1997-ci ildə Filipinlilər və digər Asiya miqrant təşkilatları dekabrın 18-ni miqrantlarla Beynəlxalq Həmrəylik Günü kimi qeyd etməyə və təbliğ etməyə başladılar. Bu tarix ona görə seçilib ki, BMT-nin Bütün fəhlə mühacirlərin və onların ailə üzvlərinin hüquqlarının müdafiəsi haqqında beynəlxalq Konvensiyası məhz 18 dekabr 1990-cı ildə qəbul edilib.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Miqrantlar Günü elan etməsi miqrantların müdafiəsi ilə məşğul olanların hamısını birləşdirmək üçün vacib bir addımdır. BMT bütün BMT-yə üzv dövlətlərə, hökumətlərarası və qeyri-hökumət təşkilatlarına insan hüquqları və miqrantların əsas azadlıqları haqqında məlumatların yayılması, təcrübə mübadiləsi edərək miqrantların müdafiəsinin təmin edilməsi üzrə tədbirlərin görülməsi yolu ilə bu günü qeyd etməyi təklif edib.
Miqrantların beynəlxalq günü milyonlarla miqrantların onları qəbul edən ölkələrin və onların mənşə ölkələrinin iqtisadiyyatına verdikləri töhfəni tanımaq imkanı kimi qiymətləndirilir.
Bolqanhəsənkəndi (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 90 nəfər yaşayır (15 ailə).
Osamu
Osamu — Yaponiya adı
Hökmdar (Makiavelli)
Hökmdar və ya Şahzadə — (Il Principe ; il ˈprintʃipe De Principatibus) 16-cı əsrdə Florensiyalı (İtaliya) diplomat və siyasi nəzəriyyəçi Nikkolo Makiavelli tərəfindən yazılmış, hökümdar və kraliyyət üzvlərinin siyasi hökm və strategiyaları üçün nəzərdə tutulmuş təlim kitabıdır. Kitabın ümumi mövzusu, şahzadələrin şöhrət və sağ qalmaq kimi məqsədlərinin bu məqsədlərə çatmaq üçün hər bir vasitələrdən istifadə etməyə haqq qazandıra biləcəyini qəbul etməkdir. Makiavellinin ən məşhur əsəri sayılır və daha sonra ortaya çıxan "Makiavellizm" nəzəriyyəsinin təməlini yaratmışdır. Şahzadənin bəzən müasir fəlsəfənin, xüsusən də müasir siyasi fəlsəfənin ilk sərlərindən biri olduğu iddia edilir , burada "təsirli" həqiqət hər hansı bir mücərrəd idealdan daha vacib sayılır. O, həmçinin dövrün dominant katolik və sxolastik doktrinaları ilə, xüsusən də siyasət və etika ilə bağlı olanlarla birbaşa ziddiyyət təşkil etməsi ilə diqqət çəkir.
Məzmun
Şahzadə həll edəcəyi mövzunu təsvir etməklə başlayır. Birinci cümlədə Makiavelli " dövlət " (İtalyanca stato, həm də " vəziyyət " mənasını verə bilər) sözündən neytral mənada "ali siyasi hakimiyyətin bütün təşkili formalarını, istər respublika, istərsə də knyazlıq formalarını" əhatə etmək üçün istifadə edir. İntibah dövründə "dövlət" sözünün bu müasir məna tipini əldə etmə yolu çoxlu akademik müzakirələrə səbəb olmuş, Makiavelli əsərlərindəki bu cümlə və buna bənzər cümlələr xüsusilə mühüm hesab edilmişdir. Makiavelli deyir ki, Şahzadə knyazlıqlar haqqında olacaq, başqa yerlərdə respublikalar haqqında yazdığını qeyd edir (Livi haqqında Söhbətlərə istinad), lakin əslində o, bir çox yerdə respublikaların müzakirəsini bu işə qarışdırır, respublikalara bir tip kimi təsir göstərir. Şahzadəlik, həm də bir çox güclü tərəflərə sahibdir. Daha əhəmiyyətlisi və daha az ənənəvi olaraq, o, yeni knyazlıqları irsi qurulmuş knyazlıqlardan fərqləndirir. O, 2-ci fəsildə irsi knyazlıqlarla tez məşğul olur və deyir ki, onları idarə etmək daha asandır. Belə bir şahzadə üçün "fövqəladə pisliklər ona nifrət etməsə, təbəələrinin təbii olaraq ona yaxşı münasibət göstərəcəyini gözləmək ağlabatandır". Gilbert (1938 : 19–23) bu iddianı şahzadələr üçün ənənəvi məsləhət təqdimatları ilə müqayisə edərək yazırdı ki, 1-ci və 2-ci fəsillərdəki yenilik "özünü ölkədə möhkəmlətməli olacaq yeni hökmdarla işin qəsdən məqsədi"dir. adət-ənənələrə qarşı çıxmaq". Normalda bu tip əsərlər yalnız irsi şahzadələrə ünvanlanırdı. O hesab edir ki, Makiavelli həm Tasitdən, həm də öz təcrübəsindən təsirlənib, lakin bu iddianı əsaslandıracaq aydın bir sələfi tapmır.
Daşbulaq (Həştrud)
Daşbulaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 448 nəfər yaşayır (91 ailə).
Qatardakı qız (film, 2016)
Qatardakı qız — ingilis yazıçı Paula Havkinsin eyni adlı məşhur romanı əsasında çəkilən 2016-cı il istehsalı olan amerikan psixoloji gərilim filmi.
NGC 6576
NGC 6576, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Itzy diskoqrafiyası
12 fevral 2019 -cu ildə JYP Entertainment tərəfindən qurulan Cənubi Koreya-lı qız qrupu İtzy-nin diskoqrafiyası aşağıda göstərilmişdir. thumb|right|Itzy 2021 -ci ilin may ayında SBS radiosunda
Yuxarı Abacalı (Urmiya)
Yuxarı Abacalı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 250 nəfər yaşayır (68 ailə).
Bir ailəlik bağ evi (film, 1978)
Bir ailəlik bağ evi — tammetrajlı bədii filmi rejissor Yuli Qusman tərəfindən 1978-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film yazıçı Rüstəm İbrahimbəyovun "Qum üzərində ev" pyesinin motivləri üzrə çəkilmişdir. Əsas rolları İqor Kvaşa, Firəngiz Şərifova, Larisa Xələfova, Süleyman Ələsgərov və Rasim Balayev ifa edirlər.
Məzmun
Ana (Firəngiz Şərifova) ilə ata (Süleyman Ələsgərov) dənizin sahilində bütün ailəliklə bağ evi tikməyi qərara alırlar. Valideynlər fikirləşirlər ki, övladları, gəlinləri və nəvələri istirahət üçün buraya yığıla bilərlər. Lakin düz deyiblər ki, sən saydığını say, gör fələk nə sayır. Nə oğlanlar, nə də qız heç cür vaxt tapıb valideynlərinə kömək etmək üçün bağa gələ bilmirlər. Onların başları həmişə qarışıqdır: gah kiminləsə görüşür, gah da iclasda, elmi şurada iştirak edirlər. Nəhayət yalnız böyük oğul Eldar (İqor Kvaşa) ana ilə atanı başa düşür... O, ananın arzusuna şərik çıxır və inanır ki, dağınıq ailə üzvlərini bağ evi bir yerə toplaya bilər.
Film haqqında
Film yazıçı Rüstəm İbrahimbəyovun "Qum Üzərində Ev" pyesinin motivləri üzrə çəkilmişdir.
Ryuzo
Ryuzo – Yapon adı.
Oskari Sallinen
Oskari Sallinen (22 iyun 2001-ci ildə Finlandiyada anadan olub) — JJK klubundan icarə əsasında da Erediviziya təmsilçilərindən olan Qroningen klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Finlandiyalı futbolçudur.
Villiketut
Sallinen Villiketut akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Sallinen öz peşəkar karyerasında debütünü 7 may 2017-ci ildə TP-47 klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Həmin görüşdə Villiketut liqa görüşündə rəqibinə 4-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
JJK
Sallinen 2017-ci ilin yayında JJK klubuna transfer olmuşdur. O, klub ilə debütünü 15 iyun 2017-ci ildə HJK Helsinki klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 83-cü dəqiqədə Tommi Karini əvəz etmişdir. Həmin görüşdə JJK liqa görüşündə rəqibinə 4-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Qroningen
19 iyul 2017-ci ildə Sallinen satın alma qarşılığında Erediviziya təmsilçilərindən olan Qroningen klubuna icarəyə verilmişdir.
Klub
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Finlandiya Superkuboku görüşləri daxildir.
Göyçay Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Göyçay Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — Göyçay şəhərində yaradılmış muzey. Muzeydə Göyçay rayonun təbiətini və tarixinin əks etdirən eksponatlar toplanmışdır.
Muzeyin tarixi
Göyçay rayon Tarix-diyarşunaslıq muzeyi 1983-cü ildə yaradılmışdır. Muzey 2012-ci ildən müasir uslubla inşa edilmiş binada fəaliyyət göstərir.
Muzeyin eksponatları
Göyçay Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində 6000-ə yaxın eksponat toplanıb. Onların sırasında insanların qədim yaşayış məskənlərində aparılmış qazıntılar zamanı aşkar olunan bəzək əşyaları, silah və qab-qacaq nümunələri var. Çox sayda eksponat İkinci dünya müharibəsi və Sovet İttifaqı Qəhrəmanları: Ziya Bünyadov, Bahəddin Mirzəyev, Hacı Qafarov və onlarla digər döyüşçülərdən bəhs edir.
Hazırda 6800 ədəd eksponat vardır. Bunlardan 795 eksponat ekspozisiyada nümayiş etdirilir. Muzey eksponatları:- rəssamlıq, heykəltaraşlıq, arxeologiya, etnoqrafiya, fotoşəkillər, sənədlər, iqtisadiyyat və milli adət-ənənələri tərənnüm edən bölmələrdən ibarətdir.
Satoşi
Satoşi — ad
Aqneş Keleti
Aqneş Keleti — Macar və yəhudi əsilli Olimpiya və dünya çempionu olan idman gimnastı və məşqçi. Yay Olimpiya oyunlarında Macarıstanı təmsil edərək 5 qızıl medal, 3 gümüş medal və iki bürünc medal qazanmışdır və bütün dövrlərin ən yaxşı yəhudi əsilli Olimpiya oyunçusu kimi tanınır. Keleti İsrail vətəndaşlığı olan bütün idmançılardan daha çox medal qazanmışdır və Mark Spitzdən sonra ən çox Olimpiya medalı qazanan yəhudidir. 1956-cı ildə təşkil olunan Yay Olimpiya oyunlarının ən uğurlu idmançılarından biri hesab olunur. 1957-ci ildə Keleti İsrailə köçdü və hal-hazırda da orada yaşayır.
İdman karyerası
Keleti yəhudidir və Macarıstanın Budapeşt şəhərində anadan olmuşdur. 4 yaşında gimnastika ilə məşğul olmağa başlamışdır və artıq 16 yaşında Macarıstanın Milli Çempionu adını qazanmışdır. 1937 və 1956-cı illər arasındakı gimnastika karyerası ərzində 10 dəfə çempion titulunu əldə etmişdir.
Müharibədən sonra Keleti violonçel ifa etməyə başladı və yenidən məşqlərə başladı. 1946-cı ildə ilk dəfə olaraq Macarıstan çempionu oldu. 1947-ci ildə Mərkəzi Avropanın gimnastı titulunu qazandı. 1948-ci ildə keçiriləcək Yay Olimpiya oyunlarında Macarıstanı təmsil etmək üçün seçildi, lakin ayağında olan problemlərə görə oyunlara qoşula bilmədi. 1949-cu ildə keçirilən Dünya Universiteti oyunlarında 4 qızıl, bir gümüş və bir bürünc medal qazandı.
Kopirayt işarəsi
Kopirayt işarəsi ( sözündən) və ya müəllif hüquqları işarəsi — əqli mülkiyyətin göstəricisi. Dairəyə alınmış "C" hərfi ilə təsvir olunmuşdur: ©. Bu işarə 1952-ci ildə Cenevrədə YUNESKO tərəfindən qəbul edilmiş Ümumdünya Müəllif Hüquqları Konvensiyası ilə təsis edilmişdir. Bu işarə 1955-ci ildən beynəlxalq hüquqda istifadə olunur. Qərbdə bu, qeydiyyat hesab edilmir, yalnız icazəsiz çoxalmaya qarşı xəbərdarlıq rolunu oynayır.
Əhmədağa İskəndərov
Əhmədağa Novruz oğlu İskəndərov(tam adı:İskəndərov Əhmədağa Novruz oğlu ) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi
Həyatı
20 sentyabr 1989-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1996-cı ildə Bakı şəhəri N.Nərimanov rayonu 82 nömrəli pilot-orta məktəbin birinci sinifinə gedib. 2007-ci ildə həmin məktəbi bitirib və Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının keçirdiyi Ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanında yüksək nəticə göstərərək 614.75 bal toplamış, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin İnformatika və İdarəetmə fakültəsinin Menecment ixtisasına qəbul olmuş və əlaçı təqaüdünə layiq görülmüşdür. Universitetdə təhsil aldığı müddətdə ixtisasını dərindən mənimsəməyə çalışmış və ixtisas fənlərinə daha çox diqqət yetirmişdir. 2011-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetindən məzun olmuş və elə həmin ildəcə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri sırasında xidmətə çağrılmışdır. Mingəçevir şəhərində “N” saylı hərbi hissədə xidmət etmiş və 2012-ci ildə xidmətini başa vurmuşdur.
Ailəli idi. Bir övladı var.
Əmək fəaliyyəti
Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra ixtisası üzrə bir sıra təkmilləşdirmə kurslarında iştirak etmişdir. 2013-cü ildə satış və distrübütorluq sektorunda ölkənin aparıcı şirkətlər qrupu olan Veysəloğlu Qrupda İnsan resursları mütəxəssisi olaraq peşəkar fəaliyyətinə başlamış və həmin şirkətdə İnsan resursları əməliyyatları bölmə müdiri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 2018-ci ildən etibarən peşəkar fəaliyyətini ölkənin önəmli restoranlarını özündə birləşdirən Saffron Restoranlar Qrupunda davam etdirməyə başlamışdır. Əhmədağa İskəndərov Azərbaycan Respublikasının Əmək Qanunvericiliyi, Kadr inzibatçılığı və əmək haqqı sahəsində ölkənin aparıcı ekspertlərindən biri olmuşdur.
Hərbi xidməti
21 sentyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti tərəfindən hərbi toplanışa çağırılmış, 27 sentyabr 2020-ci il tarixində başlayan “Vətən Müharibəsi”-nin ilk günlərindən cəbhədə dövlətimizin ərazi bütövlüyünün təmin olunması uğrunda döyüşlərə qatılmışdır. Cəbrayıl-Füzuli-Xocavənd istiqamətində ordumuzun uğurlu əməliyyatlarında iştirak etmişdir. 07.10.2020-ci il tarixində Füzuli rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə xidməti vəzifəsini icra edərkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Ölümündən sonra Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə 15.12.2020-ci il tarixində “Vətən uğrunda” və 24.12.2020 -ci il tarixində “Cəbrayılın azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilmişdir.
Natali Luazo
Natali Luazo — Fransa diplomatı və siyasətçisi, Fransa Xarici İşlər naziri yanında Avropa işləri üzrə məsul nazir (2017–2019).
Həyatı
Natalie Dükulombye adı ilə anadan olmuşdur.
O, Siyasi Araşdırmalar İnstitutunu və Milli Şərq Dilləri və Sivilizasiyaları İnstitutunu bitirmiş, orada Çin dilini öyrənmişdir. 1986–1988-ci illərdə Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin İnformasiya və Mətbuat İdarəsində işləmişdir. 1993–1995-ci illərdə xarici işlər naziri Alen Jüppenin müşaviri, 2002–2005-ci illərdə Fransanın İndoneziya, Seneqal və Mərakeşdəki səfirliklərinin katibi, həmçinin ABŞ-dakı səfirliyin mətbuat katibi olmuşdur. Bundan əlavə, o, Xarici və Avropa İşləri Nazirliyinin Modernləşdirmə İdarəsinin Baş İdarəsində İnsan Resursları üzrə Direktor vəzifəsində çalışmışdır.
2012-ci ildə Loran Fabius yeni Xarici İşlər naziri olmuş və Luazo Xarici İşlər Nazirliyində karyerasını dayandırmışdır. Elə həmin il Milli İdarəçilik Məktəbinin direktoru təyin edilmişdir. O, bu vəzifədə məqsədini gələcək dövlət qulluğu kadrlarının daha çox şaxələndirilməsinə nail olmaq olduğunu bəyan etmişdir. Xüsusilə, 2014-cü ilə qədər tələbələr arasında qadınların nisbəti ilk dəfə olaraq 45%-ə çatmışdır.
Hande
Hande — Türk adı
Qanlı 1 May
Qanlı 1 May - 1977-ci ilin 1 may tarixində Türkiyənin İstanbul şəhərinin mərkəzində yerləşən Taksim meydanında baş vermiş qətliam hadisəsi. Hadisə hər il ənənəvi formada təşkil edilən Beynəlxalq əmək günü münasibəti ilə keçirilən 1 may nümayişlərində baş vermişdir. Hadisə nəticəsində 34 nəfər həlak olmuş, 136 nəfər isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır. Qanlı 1 May Türkiyə tarixinə ən böyük siyasi qətliamlardan biri olaraq keçmişdir.
Arxa plan
1977-ci ilin 1 may günü Beynəlxalq əmək günü qeyd etmək üçün ölkənin müxtəlif bölgələrindən 500 mindən çox şəxs İstanbula gəlməkdə idi. Şəhərə daxil olan qrupların böyük əksəriyyəti DİSK-in rəhbərliyi altında təşkilatlanmış və hərəkət etməkdə idilər. Qruplar səhər saatlarından etibarən Taksim meydanını iki istiqamətdən doldurmuşdu. Yüksək təhlükəsizlik tədbirlərinin görülməsi səbəbindən mitinqdə çıxış etməsi planlaşdırılan şəxslərin əraziyə daxil olması vaxt aparmış, bu səbəbdən tədbirin başlamasında gecikmələr yaşanmışdır. Yerli vaxtla saat 19:00-da dönəmin DİSK başqanı Kemal Türklerin nitqinin sonuna gəlindiyi anda meydandan ilk atəş səsləri yüksəlmişdir. Sular İdarəsi binasının üzərindən və meydanda yerləşən Intercontinental otelinin damından nümayişçilərin sıx toplaşdığı yerlərə qarşı açılan aramsız atəşlər nəticəsində iştirakçılar arasında anlıq panika yaranmışdır.
İnsanlar panika halında ərazinin tərk etməyə çalışdığı zaman meydana kütlənin dağıdılması üçün panzerlər daxil olmuşdur. Ətrafda yerləşən yüksək binaların pəncərələrindən və damından kütlənin üzərinə atəş açılsada polis atəş açan şəxsləri yox, kütlənin dağıdılması ilə məşğul idi. Yerli polis birliklərinin əsas məqsədi kütlənin Qazancı yoxuşu istiqamətində sıxışdırılması və beləliklə müqavimətin sona çatdırılması ilə bağlı idi. Qazancı yoxuşuna gedən yolun bir yük maşını tərəfindən bağlanması insanların panikasını daha da artırmışdır. Nəticədə kütlə üzərlərinə doğru gələn paznerlərin altında qalmış və bir-birinin üzərinə çıxaraq sağ qalmağa çalışmışdır.
Baş verən hadisə nəticəsində 28 nəfər əzilmə və ya boğulma səbəbindən, 5 nəfər odlu silahla vurulma səbəbindən, 1 nəfər isə panzer təkərləri altında qalaraq həlak olmuşdur. Hadisədə 130 nəfərdən çox şəxs müxtəlif dəcərəli bədən xəsarətləri almışdır. Ölənlərin çoxu Qazancı yoxuşunun yuxarı hissəsində yerləşən yük maşının yolu bağlaması səbəbindən həlak olmuşdur. 1977-ci ilin 1 may tarixində İstanbulun mərkəzində baş verən qətliam faktına görə 470 nəfər şübhəli şəxs qismində saxlanıldı. Saxlanılan şəxslərin böyük bir qismi sonradan hadisə ilə bağlı heç bir əlaqələrin olmaması səbəbindən azad edildilər. Hadisə günü Taksim meydanında yerləşən Sular İdarəsindən və Intercontinental otelinin damından kütləyə qarşı atəş açan şəxslərin şəxsiyyətləri bu gün belə müəyyənləşdirlə bilməmişdir.
Hadisədən bir müddət sonra Milli İstihbarat Təşkilatı tərəfindən dönəmin Baş Naziri Süleyman Dəmirələ göndərilən sənəddə 1977-ci ilin 1 may tarixində İstanbulun Taksim meydanında baş verən silahlı qarşıdurma Əks-partizan tərəfindən həyata keçirilmiş bir dövlət çevrilişi olaraq dəyərləndirilmişdir.
Əlikəndi (Urmiya)
Əlikəndi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 159 nəfər yaşayır (44 ailə).
NGC 3360
NGC 3360, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 91.44 sm (36 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elvin Əhmədov
Elvin Əhmədov — Azərbaycan kino rejissoru və aktyoru.
Həyatı
Elvin Əhmədov 1990-cı il fevralın 3-də Salyanda anadan olub. Bakı şəhəri nizami Rayonundaki 10 saylı məktəbdə təhsil alıb. 2007-ci ildə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin kütləvi tamaşalar və tədbirlər rejissoru fakültəsinə qəbul olub. 2008–2009-cu illərdə Dövlət Sərhəd qoşunlarında xidmət edib. 10-larla film və seriallarda fərqli obrazlar yaradıb. Baş rolda iştirak etdiyi "Dolu" bədii filmi 2013-cü ildə "Zirvə" mükafatına layiq görülüb.
Auspisiya
thumb|[[Riççi Sebastyano. "Qoca Tarkvini avqur Attiya Naviyadan sual soruşur" tablosu. Təxminən 1690-cı il. Getti muzeyi.]] Auspisiya (, avis — "quş" və speculare — "müşahidə etmək" sözlərindən) — qədim Roma dinində quşların davranışlarının müşahidə edilməsi ilə görünən əlamətləri şərh etmək təcrübəsi. Bunu icra edən avqur adlandırılırdı.
Tarixi
Avqurlar əlamətləri qəfil və gözlənilən olaraq təsnif etmişdir. Birinci növə hər cür kiçik qəzalar daxildir: bəzi heyvanların görünüşü, duzun tökülməsi, şərabın tökülməsi, büdrəmə, asqırma, gözlənilməz səs və s. Onlar adətən qarşıdan gələn çətinliklərdən xəbər verirdilər. Gözlənilən əlamətlərə şimşək çaxması, kometlər, quşların uçuşu, onların qarıldaması və ötməsi və s. aid idi. Əgər səmada əlamətlər gözlənilsəydi, keşiş bir qülləyə qalxaraq və şərqə dönərək ərazini xüsusi əyri çubuqla təsvir edirdi. Bundan sonra bu ərazinin hüdudlarında baş verən hər şey əlamət sayılırdı. Avqurlar quşları müşahidə edərkən aşağıdakı parametrləri nəzərə almalı idi: uçuş hündürlüyü, sürət, qanad döyüntülərinin tezliyi və səsi, qarıltıların tonallığı və yüksəkliyi və s. Quşlar yaxşı əlamətlər gətirənlərə və fəlakət xəbər verənlərə bölünürdü. Qartalların, şahinlərin uçuşu yaxşı əlamət kimi qarşılanırdı. Qarğaların, bayquşların qar-qar etməsi ilə problem proqnozlaşdırılırdı. Bəzi quşlar, məsələn, ağacdələn və ya çay qaraquşu, müəyyən keyfiyyətlərə malik deyildi. Onlara görə, qarğa avqurun sağında qarıldasa, bu, mənfi, solunda qarıldasa, bu, müsbət əlamət idi. Keşiş praktikasında quşların əhəmiyyəti müxtəlif idi. Qartal qarğadan daha vacib hesab olunurdu.
Fransisko Suarez
Doktor Eximius ( Granada, 5 yanvar 1548 - Lissabon, 25 sentyabr 1617 ) kimi tanınan Francisco Suárez de Toledo Vázquez de Utiel y González de la Torre, bir İspan Cizvit ilahiyyatçısı, filosofu və hüquqşünası idi. Salamanca Məktəbinin əsas hərəkətlərindən biri, ən yaxşı sxolastiklərdən biri hesab olunurdu.
Onun iş tarixində dönüş nöqtəsi sayılır İkinci sxolastika keçid qeyd İntibah üçün müasir fəlsəfə. Onun sözlərinə görə Christopher Shields və Daniel Schwartz, "yer, vaxt bir-birindən fərqli kimi rəqəmlər və fəlsəfi oriyentasiya Leybnits, Grotius, Pufendorf, Schopenhauer, və Heidegger ilham və təsir mənbəyi kimi istinad səbəbləri tapdı thumb|Prima pars Summae theologiae. De Deo vno et trino (1607).
Nitrifikasiyaedici bakteriyalar
Nitrifikasiya-ammonyakın əvvəl nitrit turşusuna (və ya nitritlərə),sonra nitrat turşusuna çevrilməsi ilə gedən oksidləşmə prosesidir
Morfologiya
Nitrifikasiya bakteriyalar qrupu qrammənfi orqanizmlər kimi təqdim olunur. Onlar bir-birindən hüceyrələrin forma və ölçüsünə, çoxalma üsullarına, hərəkət forması olan tipinə, hüceyrə strukturuna görə fərqlənirlər. Bütün nitrifikasiya bakteriyaları – obliqat aerobdurlar; bəzi növləri – mikroaerofildirlər. Çox hissəsi obliqat avtotrofdurlar, hansıların ki, böyüməsi adi heterotroflardardakı kimi müəyyən qatılıqlı üzvi birləşmələr tərəfindən inhibə olunur. Obliqat xemolitoavtotroflar məhdud dərəcədə hüceyrənin tərkibinə bəzi üzvi maddələr daxil edə bilir. Karbonun əsas mənbəyi CO2-dir. Ancaq bəzi Nitrobacter ştamlarına yavaş sürətdə böyümə xasdır. Bu da üzvi birləşmələr mühitintdə karbon və enerji mənbəyi hesabına baş verir.
Nitrifikasiya prosesi
Nitrifikasiya prosesi sitoplazmatik və sitoplazmadaxili membranlarda lokalizə olunub. Buna NH4+-ün udulması, mistərkibli translokazanın köməyi ilə sitoplazmadan keçməsi xasdır. Ammonyakın nitritə qədər oksidləşməsi zamanı azot atomu 6 elektron itirir. Güman olunur ki, 1-ci mərhələdə 1 atom oksigenin 1 mol.ammonyaka  birləşməsini katalizə edən monooksigenazanın köməyi ilə ammonyak hidrooksiaminə qədər oksidləşir; sonra digər oksigen atomu NAD*H2 -yə təsir edir, nəticədə H2O alınır: Hidroksilamin sonra fermentativ olaraq nitritə qədər oksıdləşir: Nitrifikasiyanın II mərhələsi 2 elektronun itirilməsi ilə gedir. Nitritin nitrata qədər oksidləşməsi molibdentərkbli nitritoksidaza fermenti ilə katalizə olunur. Bu da sitoplazmatik membrananın daxili tərəfindən lokalizə olunur və aşağıdakı kimi gedir: Xemoorqanoheterotrof bakteriyaların çoxu Arthrobacter, Flavobacterium, Xanthomonas, Pseudomonas və s. cinsinə aiddir. Hansı ki, ammonyakı hidroksilamin və azotun birləşmələri olan nitrit və nitrata qədər oksidləşdirir. Bu orqanizmlərin nitrifikasiya prosesi enerji alınmasına gətirib çıxarmır. Tədqiqat nəticəsində bu proses heterotrof nitrifikasiya adını almışdır. Bu da onu göstərir ki, bakterial kulturalar tərəfindən əmələ gələn hidrogen peroksidin peroksidazanın iştirakı ilə parçalanmasına əsaslanır. Bu zaman əmələ gələn aktiv oksıgen NH3-ü NO3--ə qədər oksidləşdirir.
Yayılması
Nitrifikasiya bakteriyaları müxtəlif tipli su hövzələrində və torpaqda aşkar edilib. Bir qayda olaraq orada bakteriyalarla müştərək inkişaf edirlər. Bunların da həyat fəaliyyəti nitrifikasiyanın son substratı – ammonyakın alınmasına gətirib çıxarır.
Nitrifikasiya bakteriyalarının təbiətdə rolu
Nitrifikasiya prosesinin təbiətdə azotun dövr etməsində vacib rol oynamasına baxmayaraq həm müsbət, həm də mənfi cəhəti var. Azotun ammonium formasından nitratlara keçməsi torpaqda azotun azalmasına səbəb olur. Belə ki, nitratlar torpaqdan çox asanlıqla yuyulur. Eyni zamanda nitratlar bitkilər üçün azot mənbəyidir. Nitrifikasiya ilə əlaqədar olan turşulaşmış torpaqlar həyati vacib olan bəzi elementlərin (birinci növbədə fosfor və dəmir) həll olmasını və alınmasını yaxşılaşdırır.
Şirayto şəlaləsi
– Yaponiyanın Şizuoka prefekturasında Fuci dağının yaxınlığında, Fucinomiya şəhəri ətrafında yerləşən şəlalə. Fuci-Hakone-İzu Milli Parkında yerləşir və 1936-cı ildə Yaponiya Milli Abidəsi kimi mühafizə olunur.
Müqəddəs şəlalə hesab olunur. 5 dəqiqəlik məsafədə Otodome şəlaləsi yerləşir.
1990-cı ildə Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən "Yaponiyanın 100 şəlaləsi" siyahısına salınıb. 1927-ci ildə "Tokyo Nichi Nichi Shimbun" və "Osaka Mainichi Shimbun" qəzetləri tərəfindən "Yaponiyanın 100 görməli yeri"ndən biri seçilib. 2013-cü ildə Fucisan Mədəniyyət Yerinin bir hissəsi kimi YUNESKO-nun Ümumdünya irsi siyahısına salınıb.
center|700px
Avstriya-Prussiya müharibəsi
Avstriya-Prussiya müharibəsi (Almaniya tarixində həm də Alman müharibəsi və Yeddihəftəlik müharibə, İtaliya tarixində isə Üçüncü istiqlaliyyət müharibəsi kimi tanınır) — 1866-cı ildə Prussiya krallığı və İtaliya ilə Avstriya imperiyası arasında baş vermiş hərbi münaqişə.
Müharibədə ümumilikdə 29 dövlət bilavasitə iştirak etmiş, onlardan 13-ü Avstriya, 16-sı Prussiya tərəfində olmuşdur. Müharibə yeddi həftə davam etmişdir (15 iyun - 26 iyul 1866). Avstriya iki cəbhədə vuruşmaq məcburiyyətində qalmış, 1856-cı ildən bəri texnoloji çatışmazlığı və siyasi təcrid edilməsi onun bu müharibədə məğlubiyyətinə səbəb olmuşdur. 3 iyul 1866-cı ildə baş vermiş Sadova döyüşündə general-feldmarşal Moltkenin komandanlıq etdiyi Prussiya qoşunları Avstriya ordusunu darmadağın etdilər.
Edi Rama
Edi Rama — albaniyalı siyasətçi, sənətçi, yazıçı, publisist, pedaqoq və keçmiş basketbolçu, Albaniyanın 33-cü Baş naziri.
Baş nazir seçilməzdən əvvəl Rama bir sıra vəzifələrdə çalışıb. 1998-ci ildə Mədəniyyət, Gənclər və İdman Naziri təyin edildi və 2000-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışdı. İlk dəfə 2000-ci ildə Tirananın bələdiyyə sədri seçilmiş, ardınca 2003 və 2007-ci illərdə də bu vəzifəni yenidən icra etmişdir. Edi Rama 2005-ci ildən bu yana Albaniya Sosialist Partiyasının sədridir. 2013-cü ildə Edi Ramanın rəhbərlik etdiyi mərkəz-sol partiyalar koalisiyası sağçı Albaniya Demokratik Partiyasını məğlub edərək parlament seçkilərində qalib gəldi.
Həyatı
4 iyul 1964-cü ildə Albaniyanın Tirana şəhərində Edvin Rama olaraq anadan olub, Kristak və Aneta Ramanın iki övladından ilkidir. Atası Dürresdə anadan olan məşhur heykəltaraş, Albaniyanın kommunist diktatoru Ənvər Xocanın bir çox heykəlinin yaradıcısı Kristak Rama (1932–1998) idi. Anası Aneta Rama (1938–2020) kommunist Albaniya dövründə Siyasi Büronun üzvü olan Spiro Kolekin bacısı, Vloranın cənub-qərbindəki Vuno kəndindən tibb məzunu idi.
Edi Rama katolik olaraq vəftiz edildi və özünü katolik olaraq tanıdır. İndiki dini inanclarına gəlincə, Rama özünü aqnostik adlandıraraq "Mən özümdən və digər insanlardan başqa heç bir inanc qəbul etmirəm və Tanrının varlığının və ya yoxluğunu heç düşünmürəm."
Edi Rama aktrisa Matilda Makoçi ilə evləndi. Cütlük 1991-ci ildə boşandı. Ramanın ilk evliliyindən Qreqor adlı bir oğlu var. Qreqor testikulyar xərçəngdən əziyyət çəkirdi. Ramanın gəlini 2019-cu il Albaniya zəlzələsinin 51 qurbanından biri idi.
2010-cu ildən bəri Rama iqtisadçı və vətəndaş cəmiyyəti fəalı Linda Rama ilə evlidir. Xanım Rama Tirana Universitetini İqtisadiyyat üzrə magistr və İqtisad elmləri doktoru dərəcəsi ilə bitirib. 1998-ci ilə qədər Milli Özəlləşdirmə Agentliyinin rəhbəri daxil olmaqla yüksək dövlət vəzifələrində çalışıb. Tirana Universitetində beynəlxalq maliyyə müəllimi və Avropa Tirana Universitetində dövlət siyasəti müəllimi kimi geniş akademik təcrübəyə malikdir. Öz sahəsində bir sıra elmi tədqiqatların və nəşrlərin müəllifidir. 2014-cü il təvəllüdlü Zaho adlı oğlu var.
Edi Rama Yuventusun və Partizan komandasının pərəstişkarıdır. Kiçik qardaşı Olsey Rama Tirana Partizanının idman direktorudur.
Rama erkən yaşlarından rəsm çəkməyə başladı. Bir gənc olaraq onun istedadını dövrün iki nüfuzlu alban sənətçisi gördü: Edi Hila və Daniş Yukniu. Ramanı peşəkar bir kontekstdə rəsm bacarıqlarını daha da inkişaf etdirməyə təşviq etdilər. Tiranada sənət məktəbi olan Cordan Misya İncəsənət Liseyində oxudu və oranı bitirdi. Yeniyetmə ikən Rama Dinamo Tirana komandasında peşəkar basketbolçu kimi oynayırdı. O, eyni zamanda Albaniya milli basketbol komandasının bir hissəsi idi. 1982-ci ildə Tiranadakı Rəssamlıq Akademiyasına daxil oldu.
Məktəbi bitirdikdən sonra Rama İncəsənət Akademiyasında təlimatçı kimi işə başladı. Bu müddət ərzində kommunist hökumətin açıq şəkildə tənqid olunduğu bir neçə açıq tələbə görüşü təşkil etdi.
Albaniyada kommunizmin süqutundan bir müddət əvvəl Rama demokratiya uğrunda yeni başlayan mübarizədə iştirak etməyə bir neçə dəfə cəhd etdi. Tələbə etirazlarına təsir göstərməyə və yeni qurulan Albaniya Demokratik Partiyasının bir hissəsinə çevrilməyə çalışdı, lakin Sali Berişa ilə ideoloji mübahisədən sonra çox keçmədən ayrıldı.
1994-cü ildə Rama Fransaya getdi və sənətçi karyerasına başlamağa çalışdı. Keçmiş tələbəsi Henri Sala ilə birlikdə əsərlərini bir çox sənət qalereyasında sərgilədilər.
27 noyabr 2002-ci ildə adını dəyişdirərək Edi Rama olaraq qısaltdı.
Siyasi fəaliyyəti
1997-ci ilin yanvarında Albaniyaya etdiyi səfərlərindən birində Rama fiziki istismara məruz qaldı.
1998-ci ildə Rama atasının dəfn mərasimində Albaniyada olanda Albaniyanın Baş naziri Fatos Nano tərəfindən ona kabinet yeri təklif edildi. O ilin sonunda Mədəniyyət, Gənclər və İdman Naziri təyin edildi.
Bir nazir olaraq Rama bənzərsiz rəngli geyim tərzi də daxil olmaqla bir çox cəhətdən israfçılığı ilə məşhur oldu.
Tirananın bələdiyyə sədri fəaliyyəti
2000-ci ilin oktyabrında Albaniya Sosialist Partiyası Tirananın bələdiyyə sədri seçilməsində Edi Rəhmi dəstəklədi. Demokrat namizəd Albaniya yazıçısı və diplomatı Besnik Mustafay idi. Rama səslərin 57%-i aldı və and içdi.
Kommunizmdən qalma bir çox binanın fasadlarını yenidən boyatdırdı. Yenidən rəngləmə şəhərə özünəməxsus bir üslub bəxş etdi, onu turistik məkana çevirdi.
Bələdiyyə sədri olaraq Skanderbeq Meydanı layihəsi də daxil olmaqla Tirana şəhərinin baş planını hazırladı. Minlərlə yeni ağac əkdi, Tirananı daha çox ekoloji cəhətdən təmiz bir şəhər halına gətirdi. Eyni zamanda mövcud yolları genişləndirdi və yeni yollar salaraq hərəkətliliyi yaxşılaşdırdı.
Rama 2003-cü ildə Albaniya Demokratik Partiyası namizədi olan keçmiş vəkil Spartak Ncelanı və 2007-ci ildə Sokol Oldaşini məğlub etdikdən sonra yenidən Tirananın bələdiyyə sədri seçildi.
Müxalifət lideri fəaliyyəti
Daha əvvəl 2000-ci ildə müstəqil namizəd olaraq iştirak edən Edi Rama yalnız 2003-cü ildə sosialist olaraq qeydiyyatdan keçdi. Həmin il partiyanın prezidentliyinə təklif elan etdi. O və keçmiş Prezident Rəcəb Meydani hazırkı Prezident Fatos Nano ilə qarşılaşdı. Ramanın müraciəti məclis nümayəndələrindən kifayət qədər dəstək ala bilmədi. Edi 41, Rəcəb Meydani isə 61 səs aldı və Fatos Nano 456 səslə yenidən seçildi.
2005-ci il parlament seçkilərində mərkəz-sol koalisiyanın məğlubiyyətindən sonra Fatos Nano Sosialist Partiyasının sədri vəzifəsindən getdi. Partiya sədri vəzifəsinə edilən sonrakı seçkilərdə Edi Rama Rəcəb Meydanini 297 səsə qarşı 151 səslə məğlub edərək Sosialist Partiyasının sədri oldu. Ramanın bələdiyyə sədri vəzifəsindəki məşhurluğundan bəhrələnən Albaniya Sosialist Partiyası gücünü bərpa etdi. Rama partiyanın güclü liderlərinin çoxunu gənc və sadiq insanlarla əvəz etdi.
Qiuli Alasaniya
Qiuli Qivievna Alasaniya (გიული გივის ასული ალასანია; 11 noyabr 1946 -cı ildə Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ-də anadan olmuşdur) — SSRİ və Gürcüstan tarixçisi və türkoloqudur. Gürcüstanın orta əsr mədəniyyəti üzrə mütəxəssisdir. Tarix elmləri doktorudur. İctimai xadimdir. "Gürcüstan və Azərbaycan Dostluq Evi" ictimai birliyinin sədridir. Q. Alasaniya 2012-ci ildə yaradılan Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin üzvüdür. Gürcüstanın keçmiş prezidenti Mixail Saakaşvilinin anasıdır.
Edi Rama
Müxalifət lideri fəaliyyəti
Rama azlıqların lideri olaraq 2008-ci ilin yazında parlamentə təqdim olunan bir sıra konstitusiya dəyişikliklərini dəstəklədi. Bu düzəlişlər Albaniyanın seçki qanunlarını əksəriyyət tərəfindən tənzimlənən proporsional təmsilçilikdən partiya siyahılarındakı nisbi nümayəndəliyə dəyişdirdi və prezident səlahiyyətlərini də azaltdı. Prezident Bamir Topi və Sosialist İnteqrasiya Hərəkatı millət vəkilləri və digər kiçik siyasi partiyaların tənqid və etirazlarına baxmayaraq, düzəlişlər böyük ölçüdə parlamentdə qəbul edildi.
Qiuli Alasaniya
Həyatı
Tbilisidə adi gürcü ailəsində anadan olub. Anası həkim, atası mühəndis idi. Ana tərəfindən hər iki babası 1937-ci ildə repressiyaya məruz qalmışdır. 1969-cu ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsini bitirib, Türkiyə tarixini tədqiq etməyə başlamışdır. Fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru dissertasiyalarını müdafiə etmişdir (sonuncusu - 1986-cı ildə). 1989-2006-cı illərdə İ.Cavaxişvili adına Tarix və Etnologiya İnstitutunda (Tbilisi) çalışmışdır. Dissertasiya materiallarına əsaslanan "Gürcüstanın tarixi mənbələrinin təsnifatı" adlı kitabı rus dilində nəşr edilmişdir.
Edi Rama
Müxalifət lideri fəaliyyəti
Ramanın 2007-ci ildə yenidən bələdiyyə sədri seçilməsinə namizədliyini Sosialist İnteqrasiya Hərəkatı tərəfindən təsdiqlənməsi böyük ölçüdə kömək etdi. Edi Ramanın rəhbərlik etdiyi Sosialist Partiya parlamentdə cəmi 66 yer ala bildi. O vaxtkı Baş nazir Berişinin Demokratik Partiyası 70 yer qazandı, qalan 4 yer isə İlir Metanın İnteqrasiyası üçün Sosialist Hərəkatına verildi. Sonda parlamentin yeni seçilmiş dörd media üzvü də Baş nazir Berişanın demokratlarına səs verdi.
Qiuli Alasaniya
Həyatı
1990-cı ildən Tiflis Dövlət Universitetinin professorudur. Gürcüstan və Qafqaz tarixi, gürcü mədəniyyəti tarixi və milli öz müqəddəratını təyinetmə sahəsində 100-dən çox elmi tədqiqat əsərinin və 10-a yaxın monoqrafiyanın müəllifidir.
Professor Q.Alasaniya 2012-ci ildə yaradılan Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin üzvüdür. Alasaniya "Gürcüstan və Azərbaycan Dostluq Evi" ictimai birliyinin sədri olaraq da çalışır.
Edi Rama
Müxalifət lideri fəaliyyəti
2009 seçkilərindəki məğlubiyyət Ramanı Sosialist Partiyasının sədri vəzifəsini davam etdirməyə sövq etdi. Sosialist Partiya yeni seçilmiş hökumət üzərində şiddətli mübahisə aparmağı seçdi, parlamentdəki müzakirələri boykot etdi və həm ölkə daxilindəki həm də xaricindəki vəziyyətə diqqət çəkmək üçün aclıq aksiyasına başladı. 2009 seçkiləri ətrafında gedən qızğın siyasi mübahisələr Albaniyanın Avropa Birliyinə qoşulması danışıqlarında özünü göstərdi və ölkə təşkilata qoşula bilmədi.
Qiuli Alasaniya
Şəxsi həyatı
Həkim olan Nikoloz (Nikolai) Saakaşvili, Mixailin atası, oğlunun doğulmasından az əvvəl və ya ondan dərhal sonra ailədən ayrılıb. Qiulinin ikinci evliliyi Beritaşvili adına Fiziologiya İnstitutunun elmi şurasının sədri Zurab Kometiani (1934-2012) ilə olmuşdur.
Edi Rama
Baş naziri fəaliyyəti
15 sentyabr 2013-cü ildən bəri Rama Albaniyanın 33-cü Baş naziridir. Seçki kampaniyası dövründə Rama ictimai qaydanı bərpa etmənin bir nömrəli prioritet olduğunu bildirdi. 2013-cü ildə Albaniya polisi aktiv olaraq ərazinin yalnız 55%-i əhatə edə bildi. Hökumət polisin təkmilləşdirilməsinə, təhsilinə və maddi faydalarının yaxşılaşdırılmasına böyük vəsait qoymuşdur.
2016-cı ildə parlament "yoxlama qanunu"nu təsdiqlədi.
Digər bir əsas islahat uğursuz özəlləşdirmə təşəbbüsü səbəbiylə iflas həddində olan enerji sektorundakı islahat idi. Hökumət milyardlarla ödənilməmiş borcluları müvəffəqiyyətlə azad etdi və köhnəlmiş paylama şəbəkəsini yeniləməyə böyük sərmayə qoydu. İqtisadi siyasət də uğurlu olmuşdur. İqtisadi artım 2013-cü ildəki 0.5%-dən 2016-cı ildə 3.5%-ə qədər sürətləndi və 2017-ci ildə 4%-i keçdi. Son üç ildə yaradılan 183.000 yeni iş sayəsində işsizlik getdikcə azalır. Əlavə olaraq 11.5% (2019) göstəricisi ilə Albaniya Balkanlardakı işsizlik səviyyəsində 5-ci yerdədir.
Digər mühüm islahatlar arasında inzibati islahatlar, sosial təminat və pensiya islahatları və ali təhsil islahatları yer alır. Beynəlxalq səviyyədə Rama albanlarla serblər arasında tarixi uzlaşma siyasəti yürüdür və 2014-cü ildə Belqrada səfəri Albaniya Baş nazirinin Serbiyaya son 70 ildən çox müddətdə ilk səfəri oldu. İkinci bir səfərdə Nişdəki iqtisadi forum zamanı Rama Albaniya-Serbiya barışıq prosesini İkinci Dünya Müharibəsindən sonra fransızlar və almanlar arasında tarixi uzlaşma ilə müqayisə etdi. Rama eyni zamanda Avropa Birliyi ilə Qərbi Balkan ölkələri arasında əməkdaşlıq üçün hökumətlərarası platforma olan Berlin prosesi üçün əsas dəstəkçidir.
Ramanın rəhbərlik etdiyi Sosialist Partiya 2017-ci il 25 iyun tarixində 2017-ci il parlament seçkilərində iştirak etdi. Bir gün sonra, nəticələr qismən Sosialist Partiyanın çoxluq qazandığını göstərdi.
İkinci Rama hökuməti müxalifət tərəfindən nazirlik binaları və ofis ləvazimatları daxil olmaqla ictimai infrastrukturunun modernləşdirilməsinə həddən artıq pul xərcləməkdə günahlandırılır. 2018-ci ilin ilk altı ayında investisiya həcmi 40 milyon avro təşkil edib. Baş nazirliyi dövründə hökumət güzəştlər və dövlət ilə özəl sektor arasında tərəfdaşlıq münasibətlərində açıq bir siyasət yürüdüb.
Rama və Ramuş Haradinay 2019-cu ilin sonunda Mini Şengen təşəbbüsünə baxışlarındakı fərq səbəbindən ortaq nəticəyə gələ bilmədilər. Rama Haradinayın "cəhalətdən və ya qəsdən yalan söylədiyini" bildirdi. 2020-ci ildə Rama Haradinaya qarşı böhtan iddiası qaldırdı.
Daxili siyasəti
2017 və 2018-ci illərdə artım templəri yüzdə 4-ə yaxınlaşdı, işsizlik nisbəti 2014-cü ildəki 17.5%-dən 2020-ci ildə yüzdə 11.5-ə düşdü. Onun sözlərinə görə, iqtisadi vəziyyətdəki yaxşılaşma ölkənin siyasi sabitliyinin olması ilə izah edilə bilər: "Biz senatsız, həmkarlar ittifaqları olmayan, radikal solçu və komediyaçıların siyasəti oynamayan bir ölkəyik." Bununla birlikdə, maaşlar aşağı olaraq qalır və 2014-cü ildən bəri mühacirət sürətlənir.
2018-ci ildə Avropa Birliyi tərəfindən təsdiqlənmiş universitetlər arasında rəqabət və onların bazara açıq olmasını təmin edən bir qanun qəbul etdi. Təhsil haqlarının artması tələbələrin narazılığına səbəb oldu.
Albaniya zəlzələsi
26 noyabr 2019 tarixində Albaniyada zəlzələ meydana gəldi və parlament Ramaya nəticələrini aradan qaldırmaq üçün fövqəladə vəziyyət elan etdi. Vəziyyəti və ziyanı görmək üçün Rama zəlzələnin episentrini ziyarət etdi, Meta və Başa arasındakı siyasi rəqabət isə kənarda qaldı. 30 noyabrda Rama axtarış qurtarma əməliyyatını tamamladı və ertəsi gün mərhumun dəfn mərasimində iştirak etdi.
Dekabr ayının ortalarında Baş nazir Rama fövqəladə vəziyyət səlahiyyətlərinin parlamentdən üç ay uzadılmasını istədikdən sonra mübahisəli bir qanun qəbul etmək üçün vəziyyətdən sui-istifadə etdiyi üçün vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları, insan haqları təşkilatları və media tərəfindən tənqid olundu. Rama bir qrup bağışçıya alban diasporundan gələn ianələri idarə etmə və nəzarət etməyi tapşırdı. 8 dekabrda Rama Prezident Ərdoğanın ev sahibliyi etdiyi Albaniya üçün Türk donor konfransına qatıldı. 2020-ci ilin yanvarında Rama zəlzələnin 1 milyard avrodan çox olan ziyanı ilə bağlı ilkin məlumatlarını yayımladı.
1-ci kabinet
Ramanın ilk kabineti 15 sentyabr 2013-cü ildə quruldu və Albaniyada kommunizmin çökməsindən sonra Albaniya Respublikasının 8-ci kabineti oldu. Kabinet 21 üzvdən ibarətdir, on beşi Sosialist Partiyasından, dördü Sosialist İnteqrasiya Hərəkatından, biri isə Demokrat Partiyasından. Nazirlər Kabineti Baş nazir xaricində qadın nazirlərin sayının kişi nazirlərin sayına bərabər olduğu ilk nazirlikdir.
2-ci kabinet
Ramanın ikinci kabineti 2017-ci ilin sentyabrında Albaniyada kommunizmin çökməsindən sonra Albaniya Respublikasının 9-cu kabineti olaraq quruldu. Nazirlər Kabineti Sosialist Partiyasından olan 15 üzvdən ibarətdir. Nazirlər Kabineti Baş nazir xaricində qadın nazirlərin sayının kişi nazirlərin sayına bərabər olduğu ikinci kabinetdir.
Xarici siyasəti
Rama Türkiyəni əhəmiyyətli strateji tərəfdaş kimi qəbul edir və 2013-cü ildən bəri Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla yaxşı bir şəxsi münasibət inkişaf etdirdi. 2016-cı ilin may ayında Rama Ərdoğanın qızının toyuna və 2018-ci ildə Prezident Ərdoğanın andiçmə mərasiminə qatıldı, Ərdoğan isə 2017-ci ilin ortalarında Albaniyada keçirilən parlament seçkilərində onu dəstəklədi. Rama Avropaya yaxın genişlənmə mövqeyi ilə mümkün və artan ziddiyyətlərə baxmayaraq, Türkiyə ilə, yəni Ərdoğan hökuməti ilə əlaqələrini gücləndirdi. Ramanın türk yanlısı mövqeyini tənqid edənlər bunun Albaniyanın Avroatlantik istiqamətini zəiflətdiyini, hökumətyönümlü KİV-lər və rəsmilər isə Türkiyə ilə əlaqələrin müsbət tərəfdən təsvir etdiklərini söyləyirlər.
2013-cü ildən bəri Rama tez-tez Almaniyanın Kansleri Angela Merkel, ABŞ Prezidenti Barak Obama, Fransa Prezidenti Fransua Olland, Böyük Britaniyanın Baş naziri Devid Kameron, Çinin Baş naziri Li Keçianq, Avstriyanın Xarici İşlər Naziri Sebastian Kurz, Papa Fransisk və digər yüksək rütbəli diplomatlarla görüşür.
Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç və Şimali Makedoniyanın Baş naziri Zoran Zayev ilə birlikdə Rama 10 oktyabr 2019-cu il tarixində malların, kapitalın və xidmətlərin sərbəst hərəkəti daxil olmaqla regional iqtisadi əməkdaşlıqla bağlı mini-Şengen müqaviləsini imzaladı. Bir ay sonra liderlər "dörd sərbəstliy"ə nail olmaq üçün təkliflər planı və onlara doğru atılan ilk addımlar, o cümlədən açıq sərhəd zonasına daxil olmaq imkanı təqdim etdilər. Dekabr ayında üç lider Monteneqro Prezidenti Milo Cukanoviç ilə də görüşdü və bu, ölkənin bölgəyə qoşulmasını təmin etdi.
Vergi auditi
Haqqında
Məlum olduğu kimi nəzarət idarəetmənin mühüm funksiyası olmaqla, cəmiyyətin iqtisadi həyatında mühüm yer tutur. İqtisadiyyatda geniş islahatlann aparılması (dövlət əmlakının irimiqyaslı özəlləşdirilməsi, çoxsaylı təsərrüfat subyektlərinin əmələ gəlməsi) və bazar münasibətlərinin əksər hissəsinə dövlət tənzimlənməsinin ləğv edilməsi, dövlət tərəfindən iqtisadiyyatın vəziyyətinə nəzarət sistemində əhəmiyyətli dəyişikliklərin həyata keçirilməsini şərtləndirdi.
Edi Rama
Xarici siyasəti
"Qardaş və strateji müttəfiq" dediyi Türkiyə lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğana çox yaxındır. Onun istəyi ilə Gülən hərəkatını "terror təşkilatı" adlandırdı.
Vergi auditi
Haqqında
İndiki yeni şəraitdə sahibkarlar əmlak və vəsaitlərin qorunub saxlanmasında və onlardan daha səmərəli istifadə edilməsində maraqlıdır. Lakin dövlətin xüsusilə vergi və digər məcburi ödəmələrin ödənilməsi sahəsində üst-üstə düşmür. Məhz bu səbəbdən dövlət vergi orqanlannm timsalında təsərrüfat subyektlərinin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti üzərində nəzarəti gücləndirir.
Bazar münasibətlərinə keçid ölkənin maliyyə sisteminin keyfiyyət islahatına səbəb olmuşdur. Müasir şəraitdə maliyyənin təşkilinə ümumi rəhbərlik və müvafiq olaraq maliyyə nəzarəti tənzimləyən dövlət hakimiyyəti orqanlan arasmda bölüşdürülmüşdür.
Vergi auditinin məqsəd və vəzifələri
İndiki bazar iqtisadiyyatına keçid şəraitində təsərrüfat-kommersiya fəaliyyəti göstərən müəssisələrin (sahibkarların) əksəriyyəti vergi qanunvericiliyini yaxşı mənimsəmədikləri üçün səhvlərə yol verir və nəticədə maliyyə sanksiyaları ödəmək məcburiyyətində qalırlar. Bu isə həm təsərrüfat subyektləri, həm də vergi orqanlan tərəfindən vergi qanunvericiliyinə riayət olunması, vergilərin düzgün hesablanması, tam və vaxtında büdcəyə köçürülməsi üzərində nəzarətin gücləndirilməsini tələb edir. İlkin nəzarətçilər kimi hər şeydən əvvəl müəssisənin mühasibat xidmətinin işçiləri çıxış edə bilər. Bu nəzarət istehsal olunmuş və satılmış məhsulların (işlərin, xidmətlərin) həcminin, maya dəyərinin, mənfəətin, əmlakın dəyərinin, digər vergi- tutma obyektlərinin və büdcəyə ödənilən vergilərin uçotunun dürüstlüyünün, mühasibat (maliyyə) hesabatlarının və vergi bəyannamələrinin keyfiyyətli tərtib edilməsinin təmin edilməsindən ibarətdir.
Edi Rama
Rəssamlıq və publisistikası
Fərdi sərgilərə Nyu-Yorkdakı Canos Qalereyası (1993); Fransadakı Aralıq Dənizi Muzeyi (1995); Berlindəki Akud (1993); Braziliyadakı San-Paulu Muzeyi (1994); İsraildəki Təl-Əviv Muzeyi (1995); Albaniyanın paytaxtı Tiranadakı Milli Rəsm Qalereyasında (1992) nümayiş olundu. 2014 və 2017-ci illərdə Rama prestijli Venesiya Biennalesində iştirak etdi. 2016-cı ildə əsərlərinin kolleksiyası Nyu-Yorkdakı prestijli Mariyon Qudman Qalereyasında sərgiləndi.
Vergi auditi
Vergi auditinin məqsəd və vəzifələri
Vergi orqanları tərəfindən həyata keçirilən nəzarət isə maliyyə nəzarətinin yeni forması olan vergi auditi vasitəsilə həyata keçirilir. Vergi auditi — iqtisadi subyektlərin (sifarişçinin) mühasibat və vergi hesabatlarının, ödəmələrin və müəssisələrin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin ümumi vəziyyətinin yoxlanılmasından, onların aktiv və passivlərinin qiymətləndirilməsindən ibarətdir.
Edi Rama
Rəssamlıq və publisistikası
Rama həm də fəal yazardır. 1992-ci ildə Albaniya Rəssamlıq Akademiyasının professoru olaraq, Rama publisist Ardian Klosi ilə birlikdə müxtəlif qeydlərdən ibarət "Düşüncələr" adlı kitab nəşr etdirdi. 2009-cu ildə Rama "Edi Rama" adlı kitabında şəxsi qeydlər və rəsmlər toplusunu nəşr etdirdi. 2011-ci ilin noyabr ayında Rama Tirananın bələdiyyə sədri olduğu illərə dair "Qurban" adlı düşüncə kitabı nəşr etdirdi.
Vergi auditi
Vergi auditinin məqsəd və vəzifələri
Vergi auditinin əsas məqsəd və vəzifələri aşağıdakılardan ibarətdir:
Yuxanda sadalanan vəzifələrin yerinə yetirilməsi üçün dövlət vergi orqanlarına geniş səlahiyyətlər və nəzarət tədbirlərinin həyata keçirilməsi üçün böyük imkanlar verilmişdir. Bu nəzarət tədbirlərinə aşağıdakıları aid etmək olar: