cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bağdad xatun
Həyatı
Çingiz yasasına görə xanın bəyəndiyi qadın evli belə olsa ərinin onu həmən boşaması gərəkirdi. Bu durum Bağdat xatunun atası Əmir Çoban tərəfindən öyrənilincə Əbu Səid xanla ara¬ları açıldı. Siyasi rəqibləri əmir və xan arasındaki qırgınlığı daha da artırdılar. Buna görə Əmir Çoban və oğulları Əbu Səid xan tərəfindən birər-birər ortadan qaldırıldı. Mətanətini heç bir şəkildə itirməyən Bağdat xatun sonunda Əmir Şeyx Həsəndən boşanıb Əbu Səid xanla evləndi və elxanlı sarayında baş qadınlığa yüksələrək Xüdavəndigar ləqəbini aldı. Qısa zamanda Əbu Səid nəzdində böyük etibar qazandı.
Ancaq Bağ¬dad xatun və ailəsinin rəqibləri əleyhinə fəaliyətlərini sürdürərək 1331-ci ildə əski əri Əmir Şeyx Həsənlə gizlicə xəbərləşdiyi iftirasına rast gəldilər. Bu üzdən Əbu Səid Bağdat xatuna qarşı əski sevgisini və güvənini tirdi. Ancaq daha sonra suçsuz olduğu anlaşıldı və tutuqlanması əmr edilən Şeyx Həsən anasının də araya girməsiylə bağışlanaraq Kəmax qalasına şihnə təyin edildi.
Əbu Səid xan Bağdat xatündan sonra 1333-cü ildə onun qardaşı qızı Dilşad xatunla evləndi. Bunu həzm edə bilməyən Bağdad xatun, ərinə qarşı kin duymağa başladı. Bu səbəblə Özbək xana qarşı hərəkətə keçən xanın ani ölümü (30 noyabr 1351, onun tərəfindən zəhərləndiyi rəvayətinə yol açdı. İbn Battutə da bu rəvayəti doğrulayır.
Abbasqulu ağa Bakıxanov onun haqqında yazır: " Zəfərnamənin müqəddəməsində deyilir: (Əbu Səidin) arvadi Bagdad xatun, Əmir Çobanin qizi və keçmişdə Şeyx Həsən Elxaninin arvadi idi. Sultan ona aşiq olub, zor ilə təlaq verdirərək almişdi, atasini ve qardaşini da oldurmuşdü. Bağdad xatun, Ozbəyin təhrik ve təsşiqi ilə, Sultana zəhər verdi. Bundan sonra, Tulu oglu nəslindən olan Arpa xan səltənətə keçdi. Özbəyi məğlub edərək Şirvan və Dərbənddən çıxardı. Bu zaman Musa ibni-Əli ibni-Baydu xan usyan edib, Arpa xani oldurdu. Hulaku xan nəslindən Məhəmməd də buna qarşı usyan etdi. Daha sonra, bu sulalədən bir neçə nəfər bir-birilə vuruşaraq, öz nəsillərinin kəsilməsinə və ölkənin xaraba qalmasina səbəb oldular. Bunlarin Azərbaycan və İraqdakı əzəmətli dövləti elxanilərə keçdi".
Bağdad xatun 1335-ci ildə öldürüldü. Onu suçladılar ki, Sultan Əbu Səid Bahadur xana zəhər verib.
Əbu Səid xandan sonra elxanlı taxtına keçən Arpa xan, Əbu Səidin ölümündən Bağdad xatünu sorumlu tutdu. Sonunda Bağdad xatun Xacə Lülü adında biri vasitəsiylə hamamda başına toppuz vurulmaq surətiylə öldürüldü. Cəsədi adi bir örtü altında günlərcə ortada qaldı.
Bağdad xatunun köhnə əri Əmir Həsən noyon-i Bözörg İraq-i Ərəbi ələ keçirdiyində Əbu Səid xanın son arvadı Dilşad xatunla evlənərək daha öncə ona edilən haqsızlığın intiqamını aldı (1336).
İçke Keçkenəş (Şaran)
İçke Keçkenəş — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd İçke Tombaqoş kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə marilər (97%) üstünlük təşkil edir
Qutran
Qutran  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Rinyak kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12303.
Kommuna təxminən Paris dən 490  km cənubda, Tuluza şəhərindən 120  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 20  km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 445 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 238 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 185 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 53 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 77,7%, 1999-cu ildə bu 68.1%). Fəal 185 nəfərdən 177 nəfəri (98 kişi və 79 qadın), 8 nəfəri işsizdir (4 kişi və 4 qadın). Aktiv olmayan 53 nəfər arasında 12 nəfər şagird və ya tələbə, 29 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Norman Bor
Norman Loftus Bor (Norman Loftus Bor; ) — İrlandiya botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Norman Loftus Bor toxumlu bitkilər üzrə ixtisaslaşıb. .
Şərəfinə adlandırılmış taksonlar
Borinda Stapleton cinsi Norman Loftus Borun şərəfinə adlandırılmışdır.
Kürdəmir rayonu
Kürdəmir  — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. Aran iqtisadi rayonuna daxil olan Kürdəmir rayonu mərkəz kimi 1930-cu ildə yaradılmışdır. Şirvan düzündə yerləşir. Kürdəmir rayonu şərqdən Hacıqabul və Sabirabad, cənubdan İmişli, qərbdən Zərdab, Ucar və Göyçay, şimaldan isə İsmayıllı və Ağsu rayonları ilə həmsərhəddir. Sahəsi 1631,5 km², əhalisi 103,8 min nəfərdir (01.01.2009). Mərkəzi Kürdəmir şəhəridir.
Etimologiyası
Kürdəmir – "Kür Dəymir" sözlərindən götürüldüyü ehtimal olunur. Yəni Kür çayı daşarkən daşqından əziyyət çəkməyən (suyun çatmadığı yerlər) sahə Kürdəmir kimi adlanmış, zaman keçdikcə "Y" samiti assimilyasiya (aşınma) olmuş və "Kürdəmir" şəklində işlənmişdir.
Tarixi
Kürdəmir rayonu 1930-cu ildə təşkil olunmuşdur. Şirvan düzündədir.
Coğrafiyası
Relyefi düzənlikdir. Ərazisinin çox hissəsi dəniz səviyyəsindən aşağıdadır. Antropogen çöküntülər yayılmışdır. İqlimi yayı quraq keçən mülayim isti yarımsəhra və quru çöl tiplidir. Çay şəbəkəsi seyrəkdir (Girdiman və Ağsu çaylarının aşağı axını). Əsasən boz-çəmən, boz və çəmən-boz torpaqlar yayılmışdır. Kserofit kolluqlar və tuqay meşələri var. Çöldonuzu, canavar, tülkü, gəmiricilər, gürzə, turac, kəklik və s. məskunlaşmışdır. Bəzgək, dovdaq qışlayır. Baş Şirvan kollektoru rayonun ərazisindən keçir.
Mülayim-isti yarımsəhra iqliminə malikdir. Orta temperatur yanvarda 4,6 °C, iyulda 34 °C-dir. İllik yağıntı 375 mm-dir.
İllik orta temperatur rayonda 14,5 °C-dərəcədir Kürdəmir rayonunda indiyədək qeydə alınmış ən yüksək temperatur müsbət 44 °C dərəcə olub və 2000-ci ildə qeydə alınıb.
Relyefi
Relyefi düzənlikdir. Okean səviyyəsindən aşağıdır. thumb|right|Kürdəmir Qozqurab
Geoloji quruluşu
Antropogenin allüvial, prolüvial və qismən göl-bataqlıq çöküntüləri yayılmışdır.
Çayları və su hövzələri
Cənub sərhədləri Kür çayı ilə hüdudlanır. Girdiman və Ağsu çaylarının aşağı axınları Kürdəmir ərazisindədir. Girdimançayın mənbəyi Babadağın cənub yamaclarından (2900 m) başlayır. Çayın 4 qolu var. Ağsuçay Böyük Qafqaz silsiləsinin Sarıbulaq dağının (2268 m) yaçaclarında 2100 m yüksəklikdəki külli miqdarda bulaqlardan formalaşır.
Landşaftları və bioloji müxtəlifliyi
Ərazinin iqlimi yayı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quru-çöl iqliminə aiddir. Boz çəməm, boz və çəmən boz, çəmən bataqlıq, şoran torpaqlar yayılmışdır. Kür çayı sahillərində Tuqay meşələri vardır. Tuqay meşələrində saqqallı qızılağac, müxtəlif söyüd növləri, ağyarpaq qovaq və s. ağaclara rast gəlinir.
Ərazinin yarımsəhra-bozqır çöllərindəki yovşanlı-efemerli bitki formasiyalarında şəlimsiz ilansoğanı, soğan, iran çirişi, yabamı yerkökü, adi məryəmnoxudu və s.bitkilərə rast gəlinir. Ərazidə rast gəlinən şanagüllə Azərbaycanın Qırmızı Kitabına salınmışdır. thumb|right|Kürdəmir Yengəc hörümçək
Faunası
Sürünənlərdən aralıq dənizi tısbağası, bataqlıq tısbağası, Levant irigürzəsi, qırmızıqarın təlxə,qafqaz kələzi yayılmışdır. Tuğay meşələri üçün qırqovul, adi qurqur, saxsağan, qarabaş vələmirquşu, ağ titrəkquyruq, abıquş xarakterikdir. Bozqır və yarımsəhra ərazilərdə çobanaldadan böyük qartal və s. quşlara rast gəlinir.
İri yaşayış məntəqələri
Kürdəmir şəhəri, Karrar və Qarabucaq qəsəbələri, Atakişili, Xırdapay, Yenikənd, Mollakənd, Şilyan, Qarasu,Qarasaqqal, Muradxanlı, Pirili, Sığırlı ,Cəyli,Axtaçı,Qoçulu kəndləridir
Əhalisi
1939-cu ildə Azərbaycan SSR-də əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, Kürdəmir rayonunda azərbaycanlılar 87,5%, ruslar 6,2%, ləzgilər isə 5,0% təşkil edirdilər.
Rayon əhalisinin sayı 01.04.2010-cu il tarixə 105.011 nəfər, əhalinin orta sıxlığı isə 1 km²-də 64,4 nəfərdir. Əhalinin 20,2 faizi və ya 21.185 nəfəri şəhərdə, 79,8 faizi və ya 83.826 nəfəri kənd yerlərində yaşayır. Rayon əhalisinin ümumi sayından 52.190 nəfəri, yəni 49,7 faizi kişi, 52.821 nəfəri və ya 50,3 faizi qadınlardır.
İqtisadiyyatı
thumb|250px|Süni balıq yetişdirmə gölü Əsasən kənd təsərrüfatı rayonudur. Pambıqçılıq, taxılçılıq, heyvandarlıq, habelə üzümçülük, bostançılıq və baramaçılıq mühüm yer tutur. Rayonda quşçuluq və maldarlıqla məşğul olurlar. Burada şərab və asfalt zavodları, məişət xidməti kombinatı, respublika əhəmiyyətli iri un kombinati var. Rayonun ərazisindən Ağsu-Kürdəmir-Bəhrəmtəpə avtomobil yolunun 43 km (III dərəcəli), Ələt – Qazıməmməd-Kürdəmir-Yevlax yolunun 42 km (II dərəcəli), Bakı-Tbilisi baş dəmir yolunun 44 km hissəsi keçir.
Kürdəmir rayonunda 3 iri dövlət müəssisəsi və 10 iri özəl müəssisə fəaliyyət göstərir.
Dövlət müəssisələrindən:
Özəl müəssisələrdən:
2011-ci ilin əvvəlinə olan məlumatlara görə Azərsun Holdinq ACS-nin Kürdəmir süd emalı zavodunda artıq son tamamlama işləri aparılır. Sutkalıq istehsal gücü 30 ton olacaq zavod bölgənin ən iri istehsal müəssisələrindəndir. Tam istehsal gücü şəraitində işləyəcəyi tədqirdə emal müəssisəsində 150 nəfərdən çox işçi çalışacaqdır. Bundan başqa rayonun Mollakənd kəndində 140 yerlik "ULUSU" sanatoriyası 1993-cü ildən fəaliyyət göstərir. Həmin ərazidə 1971-ci ildə 3500 metr dərinlikdən 91 dərəcə istilikdə su fontan vurmuşdur. Həmin suyun kimyəvi tərkibi analiz edilərkən məşhur Truskoveçk, Kislovodsk və digər ərazilərdəki müalicəvi suların keyfiyyətlərini özündə birləşdirməsi aşkar edilmişdir. Yüksək keyfiyyətə malik bu sudan hazırda oynaq, hərəkət orqanlarının, revmatizm, dəri və digər xəstəliklərin müalicəsində səmərəli istifadə edilir. 2008-ci ildə açılışı olmuş Kürdəmir Olimpiya İdman Kompleksinin ərazisi 5,5 hektardır. Ərazidə 700 yerlik örtülü əl idman oyunları maneji, üzgüçülük hovuzu, 5 ədəd 2 mərtəbəli kotteclər, mini futbol stadionu, əl oyunları kortları, qazanxana, transformator yarımstansiyası tikilir. Kürdəmir şəhər Stadionunun ərazisi 4 hektardır. Stadionda 2000 yerlik yeni tribunalar, 2 mərtəbəli tribna və hakim otaqları, idmançılar üçün soyunub-geyinmə otaqları, sanitar qovşaqları tikilmişdir.
Mədənəyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri
Kürdəmirdə 3 məktəbəqədər uşaq müəssisəsi, 52 ümumtəhsil məktəbi, 7 mədəniyyət evi, 20 klub, 48 kitabxana fəaliyyət göstərir.
İdman
Kürdəmir Olimpiya İdman Kompleksi (rəsmi adı: "Kürdəmir Olimpiya İdman Kompleksi" MMC) — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunda yerləşən olimpiya idman qurğusu. Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki təsərrüfat hesablı qurumdur
Maddi-mədəni irsi
Rayonda dövlət qeydiyyatına götürülmüş, ərazi icra nümayəndəlikləri tərəfindən mühafizə edilən Sığırlı kənd ərazisində ilkin orta əsrlərə aid "Qaratəpə" və Ərəbqubalı kəndi ərazisində isə ilkin orta əsrlərə aid edilən "Şəhərgah" tarixi abidələri mövcuddur. Bundan əlavə Muradxan və Şilyan kəndlərdində mühafizə edilən tarixi abidələrdə mövcuddur ki, hər iki abidə dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Kürdəmirdə tapılmış dəyərli tapıntılardan biri də 2010-cu ildə rayonunun Muradxan kəndi ərazisində rayon Suvarma Sistemləri İdarəsinə məxsus ekskavatorla kanal qazılarkən tapılmış nadir pul dəfinəsidir. Mütəxəssislər tərəfindən hadisə baş verən əraziyə baxış keçirildi. Dəfinə 5470 qram çəkiyə malikdir. Onun içərisində 1200-dən artıq qədim sikkə olduğu ehtimal edilir. Sikkələr üst görkəmindən mis olduğu ehtimal edilir. Dəfinə Ağsu ekspedisiyasına təhvil verilib. Sikkələrin XIV əsrin sonu – XV əsrin əvvəlinə aid olduğu ehtimal edilir.
Yerli media
Rayonda "Kürdəmir" yerli qəzeti fəaliyyət göstərir. Qəzet ayda 2 dəfə dərc olunur. Hazırda "Kürdəmir" qəzeti 800 tirajla buraxılır.
Psychotria franchetiana
(Psychotria franchetiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pentacalia uribei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
2016 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi
2016 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi — 14-cü ənənəvi Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsidir. Müsabiqə 20 noyabr 2016-ci il tarixində "Embrace" devizi altında Maltanın paytaxtı Valletta şəhərində keçiriləcəkdir. Bu Maltanın müsabiqəyə ikinci (2014) ev sahibliyidir.
28 sentyabr 2016-cı il tarixdə Avropa Yayım İttifaqı 17 ölkənin müsabiqədə iştirak edəcəyini təsdiqləmişdir. Bu ölkələrdən İsrail 3 illik, Kipr 1 illik, Polşa isə 11 illik fasilədən sonra müsabiqəyə qayıdır. 2015-ci ildə müsabiqədə iştirak etmiş Monteneqro, San-Marino və Sloveniya isə 2016 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirakdan imtina etmişdir.
Vallettada keçirilən 2016 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində "Mzeo" mahnısı ilə Gürcüstan təmsilçisi Mariam Mamadaşvili qalib gəlib. Bu Gürcüstanın müsabiqədə üçüncü (2008, 2011) qalibiyyəti oldu.
Format
2016 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi üçün keçirilən mətbuat konfransında Təşkilatçı Qurum 2016-cı ildə müsabiqənin səsvermə formatında böyük dəyişikliklər ediləcəyini bildirmişdir. Səsvermə proseduru artıq ötən illərdəki kimi 50% münsif səsverməsi və 50% SMS səsverməsi deyil, yalnız peşəkar münsif və gənc münsiflər heyətinin qərarı ilə nəticələr müəyyənləşdiriləcək. Bu müsabiqədə ilk dəfədir ki, SMS səsverməsi istifadə olunmayacaq.
İştirakçılar
thumb|250px|JESC 2016 Map|İştirakçı ölkələrin xəritəsi
AKS-74U
AKS-74U - AK avtomatlar ailəsinin üzvü. AK-74 ün qısaldılmış variantı. Aviatexnika, zirehli texnika ekipajı artilleriyaçılar və desantçılar üçün nəzərdə tutulub
Xüsusiyyətləri
Təyinatı - Düşmənin canlı qüvvəsini tək-tək məhv etmək həmçinin atəş vasitələrini susdurmaq üçün təyin olunmuşdur. Bu silah əsasən desant dəstələri, xüsusi təyinatlı dəstələr və yaxın döyüşdə daha çox istifadə olunur. Hüquq mühafizə orqanlarında istifadəsi geniş yayılmışdır. Kalaşnikov avtomatının iş prinsipi: Atəş zamanı əmələ gələn barıt qazlarının enerjisinin istifadəsinə əsaslanır. Atəş zamanı barıt qazlarının bir hissəsi güllənin ardınca hərəkət edərək, lülə divarındakı dəlikdən qaz borucuğuna keçərək qaz porşeninə təzyiq göstərir və çaxmaq çərçivəsini qaz porşeni ilə birlikdə geriyə itələyir. Çaxmaq çərçivəsi geri çəkilərkən çaxmaq sıxılıraq gilizi çölə atır.
AK-74 AK-74
Prünyer (Yuxarı Alplar)
Prünyer  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Şorj kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05106.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 289 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 175 nəfər (15-64 yaş) arasında 130 nəfər iqtisadi fəal, 45 nəfər fəaliyyətsiz olmuşdur (fəaliyyət göstərici 74.3%, 1999-cu ildə 62.0%). Fəal olan 130 nəfərdən 118 nəfəri (60 kişi və 58 qadın), 12 nəfəri işsizdir (6 kişi və 6 qadın). Fəal olmayan 45 nəfər arasında 12 nəfər şagird və ya tələbə, 20 nəfər təqaüdçü, 13 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Eugenia tekuensis
(Eugenia tekuensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Patrik Broun
Patrik Broun — İrlandiya botaniki.
Adil Məhərrəmov
Adil Məmmədəli oğlu Məhərrəmov — 2008–2021-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatası sədrinin müavini.
Həyatı
Adil Məhərrəmov 1952-ci il fevral ayının 1-də Ağdam rayonunda anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir.
1973–1983-cü illərdə SSRİ Elektronika Sənayesi Nazirliyinin "Azon" zavodunda mühəndis-konstruktor, sahə rəisi, sex rəisinin müavini, sex rəisi işləmişdir.
1983–1986-cı illərdə SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyinin Dmitrov adına maşınqayırma zavodunda baş mühəndis vəzifəsində çalışmışdır.
1986–2000-ci illərdə SSRİ Rabitə Vasitələri Sənayesi Nazirliynin (sonradan SSRİ Rabitə Nazirliyi, Azərbaycan Respublikası Dövlət Xüsusi Maşınqayırma və Konversiya Komitəsi) "Ulduz" Elm-İstehsalat Birliyinin baş direktor müavini, baş direktoru işləmişdir.
2001-ci ilin aprel-dekabr aylarında Azərbaycan Respublikası İqtisadi inkişaf nazirinin müşaviri vəzifəsində çalışmışdır.
2001-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının auditoru təyin edilmişdir.
2008-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Hesablama Palatası sədrinin müavini təyin edilmişdir.
Hesablama Palatasının yaradılmasının 10 illiyi ilə əlaqədar və Palatanın fəaliyyətində xüsusi xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2011-ci il 31 oktyabr tarixli 1809 nömrəli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə 2015-ci ilin dekabr ayında yenidən Hesablama Palatası sədrinin müavini təyin edilmişdir.
Hesablama Palatasının yaradılmasının 15 illiyi ilə əlaqədar və Palatanın fəaliyyətində xüsusi xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 6 dekabr tarixli 2486 nömrəli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Ailəsi
Ailəlidir. İki övladı var.
Anası Şəfiqə Məhərrəmova və atası Məmmədəli Məhərrəmov müəllim olmuşlar.
1999–2018-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin rektoru olmuş akademik Abel Məhərrəmovun qardaşıdır.
Yon Ramberq
Yon Ramberq — Norveçin Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2010-cu ilə qədər)
Qarxut (Xocavənd)
Qarxut - Xocavənd rayonunda dağ adı. Türk dillərində qar sıldırım, alınmaz qaya və monqolca xut zirvə sözlərindən ibarətdir.Bu kəndin adının mənası çıxılmaq, zirvə deməkdir. Xut sözü Ermənistanda Şirak dağ silsiləsində Qaxmaxut zirvəsinin adında da vardır.
Ədəbiyyat
thumb|left
Amman
Amman — İordaniyanın paytaxtı, Amman muhafazasının inzibati mərkəzi.
Tarixi
Amman şəhəri ölkənin şimal-qərbində Zerka vadisində, Ölü dənizdən 40 km şimal-şərqindədir. Şəhər Bibliya əsatirlərinə əsasən Rabbat-Ammon kimi tanınır. Aşşur və Əhəmənilər dövlətlərinin tabeliyində olmuşdur. Ellinizm və Roma imperiyası dövründə Filadelfiya adlanırdı. Roma imperiyasının, Selevkilər və Ptolemey dövlətlərinin tərkibinə daxil idi. 635-ci ildən Ərəb xilafətinin tərkibində olmuşdur. Xilafətin süqutundan sonra (10-cu əsr) müxtəlif dövlətlərin ərazisinə qatılmış və tənəzzülə uğramışdır. 1516-cı ildən Birinci Dünya müharibəsinin sonuna qədər Osmanlı imperiyasının tərkibində idi. 1921-ci ildən Transiordaniya əmirliyinin, 1946-cı ildən Haşimi Krallığının (İordaniya), 1950-ci ildən isə İordaniya Haşimi Krallığının paytaxtı olmuşdur. Müasir şəhər Roma tikililərinin qalıqlarını (teatr, forum, odeon, nimfeya) əhatə edən təpələrdə yerləşir. Qala yerləşən təpədə bir neçə sərdaba, divar fraqmenti (e.ə. 9-cu və ya 8-ci əsr), Herkules məbədinin (2-ci əsr), Bizans bazilikasının, Basman və Raqdan saraylarının (19-cu əsr) xarabalıqları, həmçinin əl-Hüseyn məscidi (1924), Kral Abdullahın mavzoleyi (1952) saxlanılmışdır.
Qaraqalpaqıstan Muxtar Vilayəti
Qaraqalpaqıstan Muxtar Vilayəti (qısaca: Qaraqalpaqıstan MV) — 1925–1932–ci illərdə RSFSR–in tərkibində mövcud olmuş muxtar vilayət.
Psychotria fusiformis
(Psychotria fusiformis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aleksandr Borzov
Aleksandr Borzov (tam adı: Aleksandr Aleksandroviç Borzov ; ) — rus fiziki coğrafiyaşünası, geomorfoloq, kartoqraf. Coğrafiya elmlər doktoru (1935).
Ternate sultanlığı
Ternate sultanlığı — İndoneziya ərazisində mövcud olmuş dövlət. İlk əvvəllər Qapi adlandırılırdı sonradan isə ölkənin paytaxtının adı ilə Ternate adlandırılmışdır. İndoneziyada mövcud olmuş qədim islam ölkələrindən biri olmuşdur. Sultanlıq Baab Mashur Malamo tərəfindən 1257-ci ildə müstəqilliyi elan edilmişdir. Baabullahın (1570—1583) dönəmində sultanlıq öz hakimiyyətini İndoneziyanın şərqinə və Filippinin cənubuna yaya bilmişdilər. Ada XV-XVII əsrdə dünyada mixək istehsalına görə dünyada mühüm yer tuturdu.
Aleksandr Borzov
Həyatı
6 mart 1939-cu ildə Moskvada vəfat etmiş və elə həmin şəhərdə də — Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ternate sultanlığı
Koloniyaya qədər ki dövr
Ternate yaxınlığında yerləşən Tidore adasında yetişdirilən mixək istehsalı regiona öz təsirini göstərirdi. Ədva satışından əldə edilən gəlir müharibələrə sərf edilirdi. XIX əsrdə Hollanların Molukk adalarında koloniyalaşma bitərkən Sultanlıq artıq əvvəl ki, dövrlərə nisbətən az ərazilərə sahib idi. Onlar Ambon, Sulavesi və Papua adasına hömklarlıq edirdi.
Ölkənin inşafında tiçarət mühüm rol oynayır. Ada bölgədə islamın yayıldığı bölgə olur. İslam əraziyə böyük ehtimal ki, Yava adasından gəlmişdir. Bu XV əsrə təsadüf edir. İslam tez bir zamanda bütün sultanlıq ərazisinə yayılmışdır.
Aleksandr Borzov
Karyerası
1918-ci ildən Moskva Dövlət Universitetinin professoru olmuş və orada Coğrafiya fakültəsini yaratmışdır.
Qızıl top 1958
Qızıl top mükafatı, UEFA-ya üzv olan ölkələrin idman jurnalistləri arasında baş tutan səsvermə ilə Avropanın ən yaxşı futbolçusuna təqdim edilir. Bu mükafatı 1958-ci ilin 16 dekabrında Raymon Kopa qazanmışdır.
Aleksandr Borzov
Karyerası
SSRİ-nin Avropa hissəsindəki mərkəzi rayonlarda, Cənubi Ural öndağlığında və digər yerlərdə geomorfoloji tədqiqatlar aparmışdır. Şərqi Avropa düzənliyinin relyefini tədqiq edərək erozion və moren düzənlik landşaftlarının ümumi inkişaf qanunauyğunluğunu müəyyənləşdirmişdir.
Ternate sultanlığı
Koloniyaya qədər ki dövr
İlk dəfə islamı sultan Marxuma (1465—1486) qəbul etmişdir. Onun oğlunun (Zaynal Abidin) hakimiyyəti dönəmində (1486—1500) ölkə islam qaydaları ilə idarə olunur. Ölkə krallıqdan sultanlığa çevrilir.
Öləkənin ən çiçəklənən dönəmi XVI əsrə təsadüf edilir.
Avropalılar
Bölgəyə ilk ayaq basan avopalılar portuqallar olmuşdur. Fransisku Serram Seram adası yaxınlığında qəzaya uğrayır. Onu yerli əhali xilas edir. Sultan Sbu Lais hadisədən xəbər tutur. Güçlü dövlət olan portuqaliya ilə əlaqə yaradılmasında hadisəni qiymətləndirir. 1512-ci ildə portuqallara adada liman tikməyə icazə verirlər. Liman 1522-ci ilfə inşa edilməyə başlayır.
İlk əvvəldən portuqallar ilə sultanlıq arasında münasibətlər isti olmamıışdır. Belə ki, xristianlığın yayılmasına olunan cədh müsəlmanların etirazına səbəb olur.
1537-ci ildə sultan Tabariji Qoaya aparılır və burada xristialığa döndərilir. O, hakimiyyətdən uzaqlaşdırılır. 1545-ci ildə Malukk adalarına qayıdarkən yolda həlak olur. O, ölməzdən əvvəl Ambonu xaç atasına vəsiyyət edir.
1570-ci ildə sultan Xayrun öldürülür. Bundan sonra əhali portuqallara qarşı çıxır. 1575-ci ildə yeni sultan qəsri öz sarayı elan ədərək ölkəni buradan idarə edir. Portuqalların əsas məntəqəsi Ambon olur. Avropalıların hakimiyyəti bölgədə zəyifləyir. Baaba Ulli (1570—1583) və Saidin dönəmində portuqallara qarşı çıxışlar güçləndirilir
İspanlar bölgəyə 606-cı ildə gələrək sultanı və ətrafını Manılaya departasiya edirlər. 1607 ildə hollandarın köməyi ilə Ternatedə yerli əhalinin köməyi ilə liman inşa edirlər.
Sultan Hacı Osman (1896—1914) sonuncu dəfə holladiyanın hakimiyyətinə qarşı çıxır. Sultanın cəhhi bir nəticə vermir və onun mülkləri əlindən alınır. 1927-ci ildə onun ölümündən sonra hollandiyalılar vəliəhd İskəndər Muxammed Cəbir sultan edilmir.
Sülalə
Ternate sultanları ilk yarandığı 1257-ci ildən bu günə qədər hakimiyyətlərini davam etdirirlər. Ancaq əvvəlki siyasi və inzibati hakimiyyətləri əllərində deyildir. Formal xarakter alır. Ölkənin ilk sultanı Baab Mashur Malamo olur. 1986-ci ildən isə sultan X. Mudaffar II Syadır.
Saray
Hazırda sultanların 1796-ci ildə inşa etdirdikləri saray muzey elan edilmişdir. Burada nümayiş etdirilən ekpazisiyada sultanların ailə şəcərəsi təsvir edilir. Üstəlik burada orta əsrlərə aid portuqal və hollandlara məxsus olan hərbi geyimlər, dəbilqə, əsləhə, qılınç və qalxanlar nümayiş etdirilir. Sultanlara məxsus əşyalar saxlanılır.
Emilia kivuensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mehmandarovlar
Mehmandarovlar — Azərbaycan xalqının qədim və tanınmış soylarından biri. thumb|Mehmandarovlar
Soyun yaranması
Qarabağ xanlığının idarə etmə aparatında bir çox hərbi və mülkü vəzifələr vardı. Bu vəzifələrdən biri də mehmandar idi. Mehmandarın vəzifə borcu xanlığa gələn fəxri qonaqları ölkənini sərhəddində qarşılayıb, müəyyən qonalqalarda istirahət etdirib, paytaxta, divan-dərbara gətirmək idi.
Qarabağ xanı İbrahimxəlil xan Cavanşirin (1762–1806) ağalıq dönəmində mehmandar Mirzə Əli bəy idi. Mirzə Əli bəyin törəməsi sonralar Mehmandarov soyadını qəbul etdilər. Bu soyadın yaranması haqqında fərqli fərziyələr də var. Təzkirəçi Məhəmməd ağa Müctəhidzadə Mirzə Əli bəyin səxavətli, süfrəçi, qonaqpərvər olduğundan dolayı bu soyadın yarandığını qeyd edir. O, yazır: "Mirzə Əli bəy məbrur isə sahibi-süfreyi-cud və mehmannəvaz bir vücud imiş ki, o səbəbə onun övladi-əmcadi Mehmandarov məşhurdurlar"
Mehmandarovların bir qolu Lənkəran şəhərinə köçmüşdür. Mirzə Sadıq bəy Mehmandarov Şuşa şəhərində doğulmuşdur. Təhsil almaq üçün Peterburqa gedib, hüquq fakültəsini bitirmişdi. O, Hacı Mir Abbas bəy Talışinski ilə tanış olur, Hacı Mir Abbas onu Lənkərana, öz mülkünə baş hüquqçu vəzifəsində işləməyə dəvət edir.
Məsdərə məbədi
Günbəzli məbəd tipində inşa edilmiş məbəd öz adını Masdərə toponimindən almış, "Masdərə" toponimi isə "Masların dərəsi", "Mas dərəsi" anlamında "mas" və "dərə" sözlərindən yaranmışdır. Maslar qədim dövrlərdən (təxminən e.ə. VIII əsrdən) Cənubi Qafqazda, o cümlədən Qərbi Azərbaycanda məskunlaşmış sak tayfalarının bir qoludur. Masların adı müasir Azərbaycan respublikası və Qərbi Azərbaycan ərazisində Masallı, Masazır, Maştağa, Masis, Mesxet, Xaçmas (Xaçmaz) toponimlərində də qalmışdır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Bina xaçvari quruluşa malik olub, mərkəzi günbəzli quruluşa malikdir. Qeyri adi memarlıq quruluşuna malik olan bina bir çox özəlliklərini itirərək günümüzə çatmışdır. Məbədin pəncərələrinin ətrafı gözəl həndəsi və nəbati naxışlarla işlənmiş kəmərlə əhatələnmişdir. SSRİ dövründə, 1940–cı ildə məbəddə ermənilər tərəfindən aparılmış "bərpa" işləri zaman onun ilkin memarlıq xüsusiyyətlərinə bəzi dəyişiklikləri edilməklə və ətrafında xaçkarlar yerləşdirilməklə məbəd erməniləşdirilmişdir.
Leyla Murad
Leyla Murad (ليلى مراد); (17 fevral 1918 - 21 noyabr, 1995) — yəhudi mənşəli Misir müğənnisi və aktrisası, islam dinini qəbul edib.
.org
thumb .org   — yuxarı səviyyəli ümumi domendir. Başqa domenlərin meyarlarına uyğun olmayan qeyri-kommersiya təşkilatları nəzərdə tutulmuş yuxarı səviyyəli birinci domenlərdən biridir. İndi məhdudiyyətlərsiz istifadə olunur. Müasir internet şəbəkəsində geniş yayılmışdır. Vikipediya bu domendən istifadə edir.
1 yanvar 1985-ci ildə ICANN qərarı ilə yaradılmışdır. Domenin idarəsi Public Interest Registry ( 2003-cü ildən) altındadır.
Deyl Martinsen
Deyl Martinsen — amerikalı iqtisadçı. 2010-cu ildə Qoşalaşdırma nəzəriyyəsi ilə bağlı tədqiqatlarına görə Piter Daymond və Xristofor Pisserideslə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Həyatı
Deyl Martinsen iqtisadiyyat üzrə bakalavr təhsilini Uillametti Universitetində tamamlamışdır. Doktorluq dərəcəsinə isə Karnegi-Mellon Universitetində yüksəlmişdir. "Beta Teta Pi" qardaşlıq dərnəyinin üzvüdür. 1965-ci ildən bəri Şimal-Qərb Universitetində işləyən Martinsen, 1980-ci ildən bəri professor olaraq çalışmaqdadır. Eyni zamanda 2006–2010-cu illərdə Orhus Universitetində qonaq professor olaraq çalışmışdır.
Deyl Martinsenin tədqiqatları əməyin iqtisadiyyatı, makroiqtisadiyyat və iqtisadi nəzəriyyə haqqında olmuşdur. Xüsusilə müvəqqəti işsizliyin uyğunlaşdırma nəzəriyyəsi ilə bağlı tədqiqatları ilə tanınır.
Deyl Martinsen Şimal-Qərb Universitetində professor olan Beverli Martinsenlə evlidir.
Vilyam Hamilton
Vilyam Hamilton — İrlandiya botaniki.
Eugenia noumeensis
(Eugenia noumeensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yerin cazibəsi (film, 2013)
Yerin cazibəsi — 2013-cü ilin, kameralı texnotriller janrında, rejissor Alfonso Kuaronun filmi   ; 70-ci Venesiya Kino Festivalının açılışında nümayiş olunmuşdur. Film geniş prokata 2013-cü ilin oktyabr ayında buraxılıb.
Məzmun
Rayan Stoun tibbi avadanlıqlar üzrə parlaq mühəndis, Təkrar daşınan kosmik gəmidə onun ilk missiyasını astronavt-veteran Mett Kovalski ilə birgə yerinə yetirməlidir. Mütəmadi açıq kosmosa çıxış bir fəlakətə çevrilir. Kosmik gəminin qıç nahiyyəsində yaranan dağılma nəticəsində Stoun və Kovalski tamamilə yalqız olaraq açıq kosmosun qaranlığında tək qalırlar. Onları birləşdirən yalnız bir trosdur. Qulaqbatıran sükut onu göstərir ki, onlar Yer ilə bütün əlaqələrini itiriblər və onların xilası üçün bütün ümidlər artıq yox dərəcədədir. Panikaya keçən qorxu, oksigenin yaxın zamanda bitəcəyini anlayaraq hava udumu. Xilas edilməyin yeganə çıxış yolu — kosmosun dəhşətli dərinliklərinə üz vurmaqdır.
Çəkiliş
Əsas qadın rolu üçün Ancelina Coli, Natali Portman    , Bleyk Layvli, Skarlett Yohansson, Marion Kottiyar , Reyçel Vays, Naomi Uotts və digər kandidaturalar namizəd idilər.
Film may ayından iyul ayına kimi, 2011-ci ildə, İngiltərədə, Surrey qraflığında və Arizona ştatında yerləşən Pauell su anbarı yaxınlığında çəkilmişdir.
1904 Yay Olimpiya Oyunları
thumb|right|III Yay Olimpiya Oyunlarının emblemi 1904 Yay Olimpiya Oyunları — ABŞ-nın Sent-Lüis şəhərində keçirilmişdir. Oyunlarda 12 ölkədən 651 idmançı mübarizə aparmışdır.
.net
.net — internet şəbəkəsində ümumi domen adıdır (gTLD). Adını "network (şəbəkə)" sözünün qısaltmasından götürür və ilkin təyinatını şəbəkə texnologiyaları xidmətini göstərən təşkilatların qeydiyyat adıdır (internet-provayderlər və başqa bu növ xidmət edən şirkətlər).
Ancaq, heç bir sərti məhdudiyyətlər mövcud deyildir, hal-hazırda domen ümumi təyinatlı ad sahəsidir. O əvvəlki kimi şəbəkə operatorlarının arasında məşhurdur.
Psychotria gardneri
(Psychotria gardneri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şri-Lankada bitir.
Mark Avreli
Mark Avreli, Markus Avrelius (lat. Marcus Aurelius Antoninus, ) — Roma imperatoru (161–180), stoaçı filosof. İlk vaxtlar imperiyanı Lutsi Verlə birgə idarə etmişdir. Parfiyalılar (162–166), german və sarmatlarla (166–180, Markoman müharibəsində) hərblər aparmışdır. Stoisizmin ardıcıllarından olan Mark Avreli fəlsəfədə ("Özü ilə təklikdə" əsəri) əxlaqi kamilliyi təbliğ etmiş, siyasi quruluşu təkmilləşdirməyin qeyri-mümkünlüyü ideyasını irəli sürmüşdür.
Həyatı
139-cu ildə atası vəfat etdikdən sonra imperator Antonin Piy tərəfindən oğulluğa götürüldükdən sonra Mark Avreli Ver Sezar adlandırılmağa başlanmışdır. Gözəl təhsilə yiyələnmiş Avreli fəlsəfəyə və təsviri sənətə böyük maraq göstərmişdir. Dioqnetin, şagirdi olan Avreli fəlsəvi görüşlərinə görə məhz quru taxt üzərində yatar və üstünü heyvan dərisi ilə örtərmiş. Bacarığına görə gənc olmasına baxmayaraq Hadrianın vəfatından yarım il sonra 5 dekabr 138 ci ildə kvestor vəzifəsinə irəli çəkilərək karyerasına inzibati idarəçiliklə başlamışdır. Elə həmin il Antonin Piyin qızı ilə nişanlandıqdan sonra tax-taca varislik əldə edir. 140 ci ildə konsul və sezar elan edilir. 146 cı ildə Antonin Piy Mark Avreliyə konsul kimi dövləti idarə etmək hüquq verir. 1 yanvar 161 ci ildə qardaşlığı Lutsi Ver ilə birlikdə üçüncu dəfə konsul kimi dövləti idarə edir. 169-cu ildən Lutsi Verin ölümündən sonra dövləti təkbaşına idarə edir.
Ailəsi və uşaqları
Avreli, 145 ci ildə Gənc Faustina ilə evlənmiş və 30 illik evliliyi boyunca Faustinadan 13 uşağı olmuşdur:
İmperatorluğu
left|150px Atası kimi senata və onun üzvlərinə hörmət yanaşarmış. Məhkəmə işinə böyük diqqət verərmiş. Bir çox köhnəlmiş qanunları bərpa etmişdir. Afinada dörd fəlsəfə kafedrası yaradaraq, professorları dövlət himayəsinə götürmüşdür. Bir çox döyüş və hərbi yürüşlərdə şəxsən iştirak etmişdir. 166-cı ildə məğlubiyyətdən sonra Parfiya ilə sülh bağlamağa məcbur olur. Həmin il Roma germanların Dunay çayı boyu hücumları, vandallara qarşı müharibə, şimali Misir üsyanına baxmayaraq 178-ci ildə germanlara qarşı müharibədə böyük uğurlar qazanır, lakin imperiya qoşunlarını yoluxucu xəstəlik taun epidemiyası bürüyür. Daimi müharibələr imperiyanı zəiflətmiş, epidemiyaya və əhalinin dilənçiləşməsinə səbəb olmuşdu.
Ölümü və adına ehtiram
left|170px|[["Şərəf sütunu"|Mark Avreli sütunu]] Mark Avrelinin silahdaşları onun xəstə halına acıyıb ağlayarkən, üzünü onlara tutub deyir: " Niyə mənim halıma acıyıb ağlayırsınız, siz ona ağlayın ki, bu taun hamımızı məhv edəcək." 17 mart 180-ci ildə Vindobon (müasir Vyana) deyilən yerdə taundan vəfat edir. Mark Avreli (külü) Hadrian məqbərəsində indiki Müqəddəs Ancelo qəsrində dəfn edilmişdir. Onun ölümündən sonra həmin dövrü antik tarixi ənənəyə görə "Qızıl əsr" özünü isə tax-taclı filosof adlandırırdılar. Senat onun şərəfinə ölümündən sonra Romada hal-hazırda it. Piazza Colonna adlanan meydanda "Şərəf sütunu" (Mark Avreli sütunu) qoydurtmuşdur.
Obrazı "Qladiator" filmində istifadə edilmişdir.
Fəlsəfəsi
thumb|150px|Alman dilinə tərcümə olunmuş Selbstbetrachtungen ("Özünlə təklikdə") əsəri, Hamburq 1727. Mark Avreli həyatı boyu müxtəlif elmlər və fəlsəfə ilə də məşğul olmuş və bir filosof kimi tanınmışdır. O, Stoa fəlsəfi məktəbinin ən parlaq nümayəndələrindən sayılmaqdadır.
Mark Avreli hesab edir ki, dünyada hər şey bir düzənə (nizama) tabedir. Eyni zamanda, tanrılaşdırılmış Yüksək ədalət də vardır. O hər şeyin əsasıdır, hər şey ondan yaranır və ona qayıdır. Həmçinin dünya əqli və tale də tanrılaşdırılmışdır. Dünyada hər şey tanrı düzəninə və məqsədinə tabedir. Markus Avreliusun fikrincə dünya yetkindir. Bu dünyada baş verən hər bir şər isə tanrının dünya üçün cızdığı plana uyğundur. Şəri dünya düzəni baxımından dəyərləndirəndə o təbii bir şeyə çevrilir. Şərin Tanrının hökmü ilə yaranıb-yaranmaması problemi sonralar ortaəsr xristian və müsəlman ilahiyyatı və fəlsəfəsinin əsas problemlərindən birinə çevrilmişdir.
Xeyir isə ilahi iradəyə və təbiət qanunlarına uyğun olan bir ahəngdir. Xeyir həm də insanın özü-özü, öz təbiəti ilə razılığı və mənəvi ucalığıdır. Ona görə də, insan təbii düzənə uyğun həyat sürməlidir. Həmin düzəni pozduqda o, ədalətsizliyə yol verir, təbiətə və cəmiyyətə qarşı üsyan edir. Mark Avreli dövlət qanunlarını da təbii qanunlara aid etmiş, onlara tabe olmağı hər bir insan üçün vacib bilmişdir.
Markus Avreliusun fəlsəfəsində dünya hər zaman dəyişən bir varlıqdır. Onun üzərində olan hər bir şey məhv olaraq bir durumdan başqasına keçir. Beləliklə, dünyada hər şey dövr etməkdədir. İnsan həyatını təbiət qanunlarına uyğunlaşdırmalı, sonda isə başı uca və ləyaqətlə dünyanı tərk etməlidir.
.int
.int — beynəlxalq təşkilatlar üçün yuxarı səviyyəli ümumi domenidir.
Püi-Sanyer
Püi-Sanyer (, Puei Sanheras) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Savin-le-Lak kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05111.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 133 nəfər (15-64 yaş) arasında 94 nəfər iqtisadi cəhətdən, 39 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 70.7%, 1999-cu ildə 71.4%). Fəal olan 94 nəfərdən 92 nəfər (46 kişi və 46 qadın) çalışdı, 2 qadın işsizdi. 39 hərəkətsiz 5 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 24 nəfər təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
AKM
Mənbə
"Bratişka" jurnalında qara kalaşnikov məqaləsi
Mixails Popkovs
Mixails Popkovs — Latviyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2007-2010)
Pentacalia urubambensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İçke Tamyan (Şaran)
İçke Tamyan, ) — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Bazqıya kənd şurası nın tərkibindədir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (85%) üstünlük təşkil edir.
Qalabəyovlar
Qalabəyovlar — Azərbaycan xalqının soylarından biri.
Soyun yaranması
Hacı Lazım bəy Xıdırlı-Otuzikinin törəməsi rus üsul-idarəsi dövründə Qalabəyov soyadını qəbul etdi.
The Marshall Mathers LP
The Marshall Mathers LP Amerikalı reper Eminemin üçüncü albomudur. Albom Qremmi mükafatına layiq görülmüşdür. 2000-ci ildə çıxan albom ilk həftəsində 1760000 nüsxə satılmış və tarixin ən sürətli satılan albomu olaraq Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil olmuşdur. Albom RIAA almaz olaraq sertifikarlaşdırılmış və bütün dünyada 22 milyon nüsxə satılmışdır. Albom tənqidçilər tərəfindən bu günə kimi yaradılmış ən yaxşı rep albomu kimi qəbul olunub.
Psychotria glandulifera
(Psychotria glandulifera) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
B-50 Superfortress
B-50 Superfortress Boeing B-29 Superfortress təyyarəsinin daha güclü olan Pratt & Whitney R-4360 radial mühərriklərlə gücləndirilmiş modelidir. thumb|B-50A-5BO 46-10 Lucky Lady II, dünya ətrafında dayanmadan uçan ilk təyyarə.
Dekazvil
Dekazvil  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Dekazvil kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12089.
Kommuna təxminən Paris dən 480  km cənubda, Tuluza şəhərindən 125 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 35  km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 6164 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 3469 yaşda olan (15–64 yaş arasında) 2261 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 1208 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici — 65,2%, 1999-cu ildə 63,1%). Fəaliyyət göstərən 2261 nəfərdən 1918 nəfəri (1034 kişi və 884 qadın), 343 nəfəri işsizdir (145 kişi və 198 qadın). 1208 fəaliyyətsiz 349 nəfər şagird və ya tələbə, 433 nəfər təqaüdçü, 426 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Eugenia nitidula
(Eugenia nitidula) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Emilia lejolyana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tomas Koulter
Tomas Koulter — İrlandiya botaniki.
Plovtəpə yaşayış yeri
Plovtəpə yaşayış yeri — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonundakı Sabirkənddən 2 km şərqində, Gilan çayın sol sahilində son Tunc və ilk Dəmir dövrlərinə aid yaşayış yeri.
1975-1976-cı illərdə tədqiq edilmişdir. Sahəsi təqribən 5 ha.-dır.
Abidənin bəzi yerlərinin korlanıb dağılmasına baxmayaraq, tikinti qalıqları, daş yığıntıları aydın izlənilir. Daş və çiy kərpicdən tikinti məskənlərinin bünövrələri aşkar olunmuşdur. Yerüstü materiallar gil qab nümunələrindən, daş əmək alətlərindən və s.-dən, mədəni təbəqə kül qarışıq gil laylarından ibarətdir: keramika məmulatı, xırdabuynuzlu heyvan sümükləri, əmək alətləri, həmçinin çaxmaq daşı və obsidian (dəvəgözü) qırıntıları və s. aşkar olunmuşdur. Tapıntılara əsasən Plovtəpənin e.ə. II–I minilliklərə aid olması ehtimal edilir.
Psychotria globicephala
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Leyla (ad)
Leyla (Ləyla, Leyli) — bir çox xalqlarda qızlara verilən şəxsi ad. sami dillərində mənası "gecə" deməkdir və (L-Y-L لیل) kökündən irəli gəlir və zaman keçdikcə "qara saçlı gözəl" və ya "qaranlıq gözəli", "gecə anadan olmuş" deyiminə gətirib çıxarılıb. İvrit dilində ad "Lilit" kimi işlənir.
Jeno Boroş
Jeno Boroş — Macarıstanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2010-cu ilə qədər)
O, 1970–1975-ci illərdə Korvinus Universitetini bitirib. 1976–1981-ci illərdə Praqadakı (Çexoslovakiya) səfirliyin mətbuat attaşesi, sonra 1984-cü ilə qədər Xarici İşlər Nazirliyində Çexoslovakiya müxbiri olub. 1984–1988-ci illər arasında o, ilk olaraq Bratislavadakı Baş Konsulluqda, 1990–1993-cü illərdə isə orada baş konsul olub. 1993-cü il yanvarın 1-də müstəqillik qazanan Slovakiyadakı ilk Macarıstanın səfiri olub. O, uzun müddət, təxminən səkkiz il Slovakiya missiyasına rəhbərlik edib və onun əməyinə görə bir sıra mükafatlar alıb. 2002-ci ilə qədər Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri, 2002–2005-ci illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin dövlət katibinin müavini. 30 noyabr 2005-ci ildən 2008-ci ilə qədər Berndəki xarici nümayəndəliyə rəhbərlik edib. 2008-ci ildə o, birbaşa Azərbaycana göndərildi: dekabrın 19-da o, etimadnaməsini Bakıda təqdim etdi. Burada Macarıstan və Azərbaycan arasında əlaqələrin açılışı olduğu üçün Macarıstan çox keçməmiş səfirlik yaratmışdı. 31 iyul 2010-cu ildə geri çağırılıb.
Yakunin (Baltas)
Yakunin — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd, Yalanqas kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
1906 növbədənkənar yay Olimpiya oyunları
thumb|right 1906 Yay Olimpiya Oyunları(22 aprel — 2 may) — Yunanıstanın Afina şəhərində təşkil edilmişdir. 20 ölkədən 7-si qadın olmaqla 877 idmançı yarışmışdır. Yunanıstan 1896-cı ildə həyata keçirilən ilk olimpiadalardan sonra Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinə müraciət edərək 10-cu il şərəfinə xüsusi bir olimpiada təşkil etməsini tələb etdi. Yunanıstanın bu tələbi qəbul edildi və 1906-cı ildə ara olimpiadalar edilməsinə qərar verildi. Oyunlar üçün rəsmi olaraq "Olimpiya" sözü istifadə edilmir. Çünki 3-cü ilə 4-cü Olimpiya oyunları arasında təşkilat komitəsi reallaşmışdır. Müsabiqələr nəticəsində medal paylandığı halda, bu medallar BOK tərəfindən tanınmır.
Olimpiadanın açılışı
Olimpiadanı I George açmışdır.
Pir Xamuş xanəgahı
Pir Xamuş xanəgahı və ya Pirqamış xanəgahı — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərinin Şahab məhəlləsində ziyarətgah.
Pentacalia vaccinioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oğlaq (astrologiya)
200px|thumb|right|Oğlaq 20px|Oğlaq bürcünün simvolu Oğlaq bürcü (lat. Capricorn) — 22 dekabrdan 20 yanvaradək. Astroloqlar hesab edirlər ki, Oğlaq bürcü altında doğulmuş insanlar etibarlı, əməksevər, dərrakəli, ciddi və məsuliyyətlidirlər.
Emerald (ada)
Emerald — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna daxil olan ada. Hal-hazırda adada yaşayış yoxdur (2012).
Coğrafiyası
left|thumb|260px Ada Kraliça Yelizaveta adalarının qərbində, Melvill adasından 26 km, Şahzadə-Patrik adasından isə 27 şərqdə yerləşir. Adadan 24 km şimalda Fiçuilyam-Oven və Eyt-Bears adaları yerləşir.
Adanın sahəsi 549 km², sahil xəttinin uzunluğu — 117 km təşkil edir. Onun uzunluğu (şərqdən qərbə) 36 km, maksimal eni 22 km-dir.
Ağin rayonu
thumb|350px|right|Rayon ərazisində qədim türk məbədi olan [[Yerəruyk bazilikası]] Ağin rayonu (1961–1995-ci illərdə Ani rayonu) — Ermənistan SSR-da və Ermənistan Respublikasında inzibati ərazi vahidi olmuşdur. Qərbi Azərbaycanın tarixi Şörəyel mahalı (Şirək-el) ərazisində yerləşirdi.
Tarixi
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 12 oktyabr 1961-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Ani qoyulmuşdur. Ərazisi 429 kv. km-dir. Rayon mərkəzi şəhər tipli Molla Göyçə (03.01.1935-dən Marlik) qəsəbəsi idi. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 100 km-dir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin müxtəlif fərmanları ilə Agin rayonu üzrə dəyişdirilmiş tarixi yer adları:
Maqnit seli
Maqnit seli – maqnit induksiya vektorunun modulu,səthin sahəsi və maqnit induksiya vektoru ilə səthin normalı arasındakı bucağın kosinusu hasilinə bərabərdir.
Manqaka
— yapon dilində komikslərin müəllifini ifadə edən söz. Yaponiyadan kənarda bu söz adətən manqa çəkən adam deməkdir. 2006-cı ildə Yaponiyada təqribən 3000 peşəkar manqaka işləyirdi.
Etimologiya
Bu söz iki hissədən ibarətdir: manqa (漫画) sözü və ka (家) şəkilçisi.
Manqa yaponca komiks, Yaponiyadan kənarda isə "Yaponiya istehsalı olan komiks" deməkdir.
-ka (家) şəkilçisi burada peşəkarlıq mənasını daşıyır və məharətin dərəcəsini, həmçinin ənənələrə sadiq müəllifliyi göstərir. Məsələn, bu söz manqanın çəkildiyi hekayənin müəllifi haqqında işlənmir. Onun üçün yapon dilində gensakuşa (原作者) sözü mövcuddur.
Əlövsət Baxşıyev
Əlövsət Qəzənfər oğlu Baxşıyev — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Baş naziri. (2000–2020)
Həyatı
Əlövsət Qəzənfər oğlu Baxşıyev 1956-cı il iyun ayının 22-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonunun Kərimbəyli kəndində anadan olmuşdur. 1963-cü ildə kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə getmiş, 1973-cü ildə orta məktəbi bitirmişdir. Həmin il D.Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun maliyyə-kredit fakultəsinə daxil olmuş və 1977-ci ildə institutu iqtisadçı ixtisası üzrə bitirmişdir.
Ə.Baxşıyev əmək fəaliyyətinə 1977-ci ildə İliç rayon Kommunal Təsərrüfatı Şöbəsində mühasib köməkçisi kimi başlamışdır. 1977–1979-cu illərdə sovet ordusunda həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 1979-cu ildən 1986-cı ilə kimi Şərur rayonundakı "Naxçıvan MSSR-nin 50 illiyi" adına üzümçülük sovxozunda hüquq məsləhətçisi, iqtisadçı, baş mühasibin müavini, baş mühasib vəzifələrində çalışmışdır. 1986-cı ildə İliç Rayon Aqrar Sənaye Biriyində aparıcı iqtisadçı-maliyyəçi, 1992-ci ilin yanvar ayınadək İliç Rayon Xalq Deputatları Sovetində sədr müavini, 1992–1994-cü illərdə Şərur Rayon Xalq Deputatları Məclisi İcraiyyə Komitəsində sədrin birinci müavini və sədr vəzifələrində işləmişdir.
1994-cü ilin avqust ayından 1998-ci ilin fevral ayınadək Naxçıvan Muxtar Respublikasının maliyyə naziri, 1998-ci ildən 2000-ci ilin fevral ayınadək Naxçıvan Muxtar Respublikasının maliyyə-iqtisadiyyat naziri vəzifələrini icra etmişdir.
2000-ci il fevralın 11-dən 2020-ci ilədək Naxçıvan Muxtar Respublikasının Baş naziri olmuşdur.
1990–1995, 1995–2000-ci illərdə iki çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı seçilmişdir.
2006-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar dövlət qulluqçusu fəxri adına layiq görülmüşdür. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən 2013-cü ildə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni, 2016-cı ildə "Şöhrət" ordeni (Azərbaycan) ilə təltif olunmuşdur.
Ailəlidir, 3 övladı var.
Püi-Sen-Vensan
Püi-Sen-Vensan (, Puei Sant Vincent) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. L'Arjantyer-la-Besse kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05110.
Tasmalı (Türkman)
Tasmalı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı, Mərkəz bəxşinin, Türkman dehestanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 322 nəfər yaşayır (91 ailə). Əhalisi etnik azərbaycanlılardır və azərbaycan dilində danışırlar.
Çin Taybeyi qadın milli voleybol komandası
Tarixi
Çin Taybeyi milli komandası dünya çempionatına iki dəfə vəsiqə qazanmışdır. İlk dəfə 1990-cı ildə yüsəldikləri mundiala bir də 16 il sonra Yaponiyada keçirilən 2006 dünya çempionatına vəsiqə qazanmışlar. Ən böyük uğurları isə 2006-cı ildə keçirlən Asiya Oyunlarında əldə etdikləri bürünc medaldır.
Mark Antoni
Mark Antoni — Roma siyasi və hərbi xadimi, Yuli Sezarın silahdaşı.
E.ə. 43-cü ildə Mutin şəhəri yaxınlığında senat qoşunlarına məğlub olduqdan sonra Oktavian Avqust və Mark Emili Lepid ilə ittifaqa girmiş (2-ci triumvirat), e.ə. 42-ci ildə Oktavianla birgə Sezarın qatilləri Brut və Kassini məğlub etmişdi. Bundan sonra imperiyanın şimal əyalətlərini idarə edən Antoni, Misir hökmdarı Kleopatra ilə yaxınlaşmış və Misirə arxalanaraq hakimiyyət uğrunda Oktavianla mübarizəyə başlamışdı. E.ə. 36-cı ildə Antoni 100 minlik qoşunla Atropatenaya hücum etmiş, lakin tələfat verərək (təqr. 24 min nəfər) geri çəkilmişdi. Aksi vuruşmasında (e.ə. 31) məğlub edilən Antoni Misirə qaçmış və Oktavianın qoşunları Misirə daxil olduqda özünü öldürmüşdü.