cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rembo III (film, 1988)
Məzmun
Vyetnam müharibəsi veteranı Con Rambo Tailandda Wat Phra Phutthabat Tak Pha (วัดพระพุทธบาทตากผ้า) buddist monastırında yalnızlıq və əmin-amanlıq tapmışdır. O, orada işləmək, ev işlərinə kömək etmək istəyir. Yeraltı boks döyüşlərində iştirak edərək pul qazanır. Bununla yanaşı, onun keçmiş komandanı, polkovnik Samuel Trautman, vətəndaş müharibəsi və Stinger anti-təyyarə raketləri uzun illər sovet qoşunlarına qarşı mübarizədə Mücahidlərə kömək etmək üçün Əfqanıstana çatdırmaq üçün əməliyyat aparır. Yolu içərisində Rembonu da ziyarət etmək və onu əməliyyatda iştirak etməyə dəvət edir, lakin Con imtina edir.
Əfqanıstan sərhədini keçərkən, Trautmanın da yerləşdiyi raketləri olan bir konvoy, Sovet vertolyotunun hücumuna məruz qalır. Konvoyun müşayiət etdiyi mozeflərin əksəriyyəti və Trautman polkovnik Zaitsevin rəhbərlik etdiyi sovet qoşunları tərəfindən tutulub. Ertəsi gün, MKİ agentləri Rembo üçün monastıra gəlir və Trautmanın tutulduğu haqda xəbər verir. Rembo onu tək Əfqanıstana göndərməyi xahiş edir.
MKİ agentlərindən biri ona Pakistanda kömək edir. Əfqanıstan sərhədinin yaxınlığında yerləşən Peşaverdə Rambo qabaqcıl Amerika əsgərlərini icra edən və Rambo sərhədindən keçməyə kömək edən Musa Gani adlı bir dirijorla əlaqə saxlayır. Dirijorla birlikdə sərhəd qəsəbəsinə gəlir. Ordu komandirlərinin məsləhətinə görə, Yuri adına sovet defektorlarından biri Trautmanı ehtiva edən bir hərbi bazanın planını göstərir. Rambo kömək üçün Mücahiddən soruşur, lakin onlar imtina edirlər. Rambo və Musa qaranlıq əhatə altındakı bazaya nüfuz etməyə qərar verdilər. Çit üzərindən tırmanırlarsa, kənddə görüşdükləri oğlan Həmid tərəfindən birləşdirilir. Yəhya polkovnik kamerasını tapır, ancaq birdən anlaşılıyor və bir zəng gəldi. Şiddətli atış zamanı Rambo, Musa və Həmidlə birgə, bir neçə düzəldən opponentləri məhv etməklə yanaşı, kanalizasiya vasitələrindən keçərək bir mağarada gizlənməyə müvəffəq olsa da, polkovnik əsir olaraq qalır. Səhər saatlarında Musa və Həmid mücahidlərə qayıdır və Rambo yenidən baza qüvvətləndirir. Bazarda dünən baş verən qırğından sonra bölgə vertolyotlar və xüsusi qüvvələr tərəfindən patrul edilir, buna görə bazada heç kim yoxdur. Bir neçə əsgərlə məşğul olan Rambo, Albay Trautmanı və bütün girovları xilas etdi. Bir helikopterdə bazardan uzaqlaşırlar, ancaq vertolyot başqa bir atış zamanı zədələnir, buna görə Rambo anormal şəkildə yerə enmək lazım idi. Əfqan məhbusları John'a təşəkkür edir və özlərinə qayıdırlar, Rambo və xilas edilən polkovnik isə Pakistan sərhədinə qaçır. Bir helikopter onları kəsir və mağaralardan keçmək məcburiyyətində olan bir hissəsi, təsadüfən xüsusi bir qüvvələr dəstəsini ataraq, onların arxasınca göndərilir. Nəhayət, qəhrəmanlar sərhəd yaxınlığında düzənliyə gedəcəklər. Birdən, yol sovet zirehli vasitələr və tanklar tərəfindən bloklanır. Polkovnik Zaitsev onları təslim etmək üçün dəvət edir. Böyük bir döyüş bağladı. Rambo və Trautman xəndəkdə gizlənirlər. Mücahidlər xilasetməyə gəldilər. Döyüş zamanı Rembo tankı tutub silahla bir düşmən vertolyotu vurmağa çalışır. Sonda tank və vertolyotuz çarəsiz qalır, lakin Con sağ qalır.
Finalda, qəhrəmanlar mücahidlərə vidalaşdılar və Rembo Həmidə onun talismanını verir, sonra möcüzəvi şəkildə qalan sovet cipində oturub Pakistana dönürlər. Filmin sonunda, titrlərdən əvvəl yazılıb: "Film Əfqanıstanın rəşadətli xalqına həsr olunur".
Sitalçay aerodromu
Sitalçay aerodromu — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunda, Bakıdan 70 km şimal-qərbdə, Xəzər dənizi sahilində yerləşən hərbi aerodrom. Sovet dövründə tikilib. Bazada Su-25 qırıcılarından ibarət HHQ alayı yerləşirdi. Bazada 60-cı və 80-ci Hücum Aviasiyası Alayına aid ilk qırıcılar 1981-ci ilin aprel ayından etibarən xidmət etməyə başlamışdı. Həmin ilin iyun ayında Sitalçay aerodromunda olan təyyarələr ayrıca olaraq 200-cü Aviasiya eskadrilyasının tərkibində birləşdirildi və eskadrilyaya Əfqanıstanda xidmət etmək tapşırığı verildi. Əfqanıstanda müharibənin bitməsindən sonra 80-ci illərin sonunda buradakı 200-cü eskadrilya ləğv olundu, buradakı qırıcılar isə SSRİ Hərbi Hava Qüvvələri 34-cü Aviasiya Ordusunun tərkibində alay kimi qruplaşdırıldı. 1991-ci ildə bu aerodromda Sovet hərbi aviasiyasına məxsus 30 SU-25 qırıcısı xidmət edirdi. Azərbaycana ilk SU-25-i müstəqillik dövründə 1992-ci il aprelin 8-də baş leytenant Vaqif Qurbanov keçmiş sovet ordusunun Sitalçay aerodromundan qaçıraraq gətirib. Bununla da Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri ilk qırıcı təyyarəni arsenalına qəbul edib. 1992-ci ilin avqust ayında Daşkənd müqaviləsinə əsasən rus ordusu Sitalçay aerodromunu Azərbaycan hökumətinə təhvil verdi. Lakin Rus ordusu razılaşmanı pozaraq buradan çıxmazdan qabaq bazadakı hərbi təyyarələrin çoxusu hərbçilər tərəfindən Rusiyaya qaçırıldı, avadanlıqlar isə dağıdılaraq yarasız hala gətirildi.
Bərpası
Uzun müddət istifadəsiz qaldığına görə avadanlıqları ilə yanaşı uçuş-enmə zolağı da demək olar ki, tam yararsız hala düşmüş Sitalçay hərbi aerodromu yenidən qurulur və modernləşdirilir. Yenidənqurma işləri Türkiyə tərəfinin təşəbbüsü və iştirakı ilə həyata keçirilir. Strateji əhəmiyyət daşıyan hərbi aerodromun uçuş-eniş zolaqlarının, anqarlarının, komanda-idarəetmə məntəqəsinin NATO tələblərinə cavab verən ən son texnologiya ilə təmin ediləcəyi nəzərdə tutulur. Uçuş idarəetmə sistemini hazırlamaq vəzifəsini isə Türkiyənin məşhur “HAVELSAN” şirkəti öz üzərinə götürüb.
Simon Açıqgözyan
Simon Açıqgözyan - Qarabağ müharibəsi və Çaykənd əməliyyatında iştirak etmiş erməni əsilli terrorçu. Xidmətlərinə görə Qəhrəman medalı ilə təltif olunmuşdur.
Həyatı
Açıqgözyan 1939-cu ilin 6 fevral tarixində Rumıniyanın Qalati şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri Hovannes və Siranuş əslən Osmanlı imperiyasından idi. 1946-cı ildə Açikgyozyan ailəsi Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasına mühaciət edir. Simon 1960-cı ildə İrəvan Dövlət Universitetində mühəndis-geoloq ixtisası üzrə məzun olur. 1961-1990-cı illər ərzində Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının Geologiya institutunda işləmişdir. Ermənistanın mineral ehtiyatlı ilə bağlı bir necə əsərin müəllifidir.
Qarabağ müharibəsində iştirakı
1988-ci ildə Ermənistanda Qarabağ hərəkatı başlanan zaman Simon Açıqgözyan separatçı fəaliyyətə başlayır. Qarabağda olan gərgin vəziyyət qısa zamanda Qarabağ müharibəsinə çevrilir. 1989-cu ildə Simon XX əsrin əvvəllərində Cənubi Qafqaz və Türkiyənin şərqində törətdiyi qətliamlarla ad çıxaran Daşnaksütun partiyasına bağlı Arabo dəstəsinə qoşulur. 1990-cı ildə İrəvan şəhər şurasına seçilir. 1991-ci ilin əvvəllərində Qarabağda silahlı toqquşmaların şiddətlənməsi ilə müxtəlif erməni terrorçu qruplarında fəaliyyəti genişlənir.
1991-ci ilin 30 aprel tarixində OMON tərəfindən keçirilən və tarix ədəbiyyatlarında Çaykənd əməliyyatı kimi daxil olan döyüşlərdə Simon Açıqgözyan Tatul Krpeyan ilə birlikdə yaratdıqları dəstələrlə döyüşürlər. Rəsmi olaraq "pasport yoxlanılma əməliyyatı" adlanan əməliyyat, Sovet İttifaqının daxili və müdafiə nazirliklərinin əsas məqsədi erməni hərbi dəstələrinin "silahsızlaşdırması" idi. Əməliyyatda Sovet Quru Qoşunları hərbi nəqliyyat vasitələri, artilleriya və vertolyotlarla müşayiət olunurdu və özünü erməni fədai sayan hərbçilərin məhv etməli idi.
Ət-tibb əl-ətibba fi Əsna əl-Təmaddun əl-İslami
Ət-tibb əl-ətibba fi Əsna əl-Təmaddun əl-İslami — Müəllifi məlum olmayan əsər Misirdə nəşr olunan “Əl-hilal” jurnalında 1910-cu ilin aprelində nəşr edilmişdir. Əlyazmalar İnstitutunda qorunan əlyazma məhz həmin məcmuədən Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək köçürülmüşdur. Mətn ağ cizgili dəftərdə bənövşəyi mürəkkəblə yazılmışdır. Xətti nəstəliqdir. Həcmi: 16 vərəq, ölçüsü 17x17 sm-dir.
Pəncəəlixarabası (Germi)
Pəncəəlixarabası — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 190 nəfər yaşayır (41 ailə).
Vitezslav Novak
Vitezslav Novak — Çexiya bəstəkarı, milli musiqi pedoqogikasının banilərindən biri.
Fəaliyyəti
1909-cu ildən Praqa konservatoriyasında dərs demişdir. Novakın yaradıcılığı üslub və janr rəngarəngliyi ilə fərqlənir. Novak 4 opera, 2 balet-pantomima, solist, xor və orkestr üçün əsərlərin, kamera-instrumental ansaml, simfonik poema, uvertura, sunta və s.-nin müəllifidir.
Defolt
Defolt (Default) — Borclar üzrə faiz və ya əsas məbləğin ödənilməsinə dair öhdəliyin yerinə yetirilə bilinməməsi. Bu zaman iqtisadi subyekt tərəﬁndən pul və borc öhdəliklərindən qismən, yaxud tam imtina edilir. Adətən ağır maliyyə böhranları səbəbindən iqtisadi subyektlər, xüsusilə dövlət defolta əl atır. Aşağı inkişaf səviyyəli ölkələr ﬁskal imkanların məhdudluğu üzündən daxili borc öhdəlikli maliyyə alətlərinin geri alınmasından, eləcə də xarici borc öhdəliklərindən qismən, yaxud tam imtina etmiş olur ki, bu da dövlət borcunun defoltu adlanır.
Delta (maliyyə)
Delta (Delta) — Baza aktivinin qiymətinin dəyişməsi nəticəsində derivativ alətinin qiymətinin nə qədər dəyişəcəyini əks etdirən göstərici. Məsələn, deltası 0,7 olan “Koll” opsiona nəzər salsaq görərik ki, baza aktivinin qiyməti hər dəfə 1 ABŞ dolları artdıqda, “Koll” opsionunun qiyməti 0,70 ABŞ dolları artım nümayiş etdirir.
Titrəmərcan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Deport
Deport (Deport)
Pirli (Germi)
Pirli — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 242 nəfər yaşayır (47 ailə).
NGC 5188
NGC 5188, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ağ dənizinin boğazı
Ağ dənizin boğazı - Şimal Buzlu okeanında Kola yarımadasını materikdən ayırır. Ağ dəniz ilə Barens dənizini birləşdirir. Uzunluğu 160 km, eni 46–93 km, dərinliyi 130 m təşkil edir. Boğazda Sosnoves adası yerləşir. Barens dənizinin girəcək hissəsində Morjovrs adası mövqe tutur. Sahillərində Krasnıy, Babıy Nos, Nikodinskiy (Kola yarımadası), Voronov, Olennıy Nos, Meqorskiy Nos, İnsi, Medvejıy burnuları vardır. Zimnıy sahilləri hündür və parçalıdır. Qışda müəyyən müddətə buzla örtülü olur. Ərazidə Qrenlandiya suitisi, dəniz balıqları vardır. Boğazın sahillərində Ninodımskiy, Sosnovka, Veprevski, Nijnaya, Zolotisa, Tova, İnsi, Rusi, Meqra, Mayda və Voronovsk dəniz mayakları vardır. Ərasi Arxangelsk və Murmansk vilayətində yerləşir.
Atəşkəs və sürgün xatirələri (Ağaoğlu)
Atəşkəs və sürgün xatirələri — Əhməd bəy Ağaoğlu tərəfindən 1919–1921-ci illərdə Maltada sürgündə olarkən türkcə yazdığı memuar.
Kulturbolşevizm
Mənşəyi və əhatə dairəsi
1920-ci illərdə Almaniyanın sağçı burjua dairələrində yaranmış və 1929-cu ildə dünya iqtisadi böhranının başlaması ilə alman cəmiyyətində geniş yayılmışdır. Bu, nasistlər tərəfindən 1933-cü ildən hakimiyyətə gəldikdən sonra bədii avanqard və modernizmi yatırmaq, sonradan bu cür sənətkarları təqib etmək üçün fəal şəkildə istifadə olunmuşdur. "Baubolschewismus" (tikintidə bolşevizm), "Kunstbolschewismus" (incəsənətdə bolşevizm) terminləri də istifadə edilmişdir. Təsviri incəsənətdə bunun sinonimi "Entartete Kunst" (degeneratuv incəsənət), musiqidə isə "Entartete Musik" (degenerativ musiqi) termini idi. 1930–1950-ci illərdə SSRİ-də, daha sonra isə 1950-ci illərdə müharibədən sonra formalaşmış sosialist ölkələrində oxşar rolu " burjua formalizmi" termini oynamışdır.
Atəşkəs və sürgün xatirələri (Ağaoğlu)
Məzmun
Xatirələr 1919–1921-ci illərdə Əhməd bəy Ağaoğlu Maltada sürgündə olarkən qələmə alınıb. Əsər təkcə sürgün həyatının məşəqqətli və sərgüzəştli xatirələri ilə məhdudlaş-mayıb. Burada oxucu Birinci Dünya müharibəsindən sonra Osmanlı imperiyasının çöküşü və Türkiyənin gələcək taleyi, eləcə də bu hadisələrin fonunda Avropada, Rusiyada və Mərkəzi Asiyada cərəyan edən hadisələrlə bağlı Ağaoğlunun fikir və düşüncələri, ideoloji baxışlarında yaranan ziddiyyətli məqamları ilə tanış ola bilər.
Xatirələrdə həmçinin, Türkiyənin alçaldıcı sülhə sürüklənməsinə etiraz olaraq Anadoluda vüsət alan Qurtuluş hərəkatı, bu hərəkatda Ağaoğlunun tutduğu mövqe və gördüyü işlər də öz əksini tapıb.
"Atəşkəs və sürgün xatirələri" XX əsrin əvvəllərində dünyada cərəyan edən hadisələri öyrənmək baxımından qiymətli mənbə sayıla bilər.
Nəşr və tərcümə
Əsər Dürdanə Ramazanlı tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, 2018-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 200 səhifədə çap edilib.
Siemreap şəhəri
Siemreap — Şimal-Qərbi Kambocada yerləşən Siemreap vilayətinin paytaxtıdır. Hər il milyonlarla turistin gəldiyi Anqkor Vat məbədinə 5,5 km məsafədədir.
Şəhərin mərkəzi hissəsi Sivutha küçəsi və Psar Chas (Tarixi Bazar) ətrafını əhatə edir. Fransız müstəmləkəsi dövründən qalma inzibati binalar və iş mərkəzləri burada yerləşmişdir. Wat Bo yaxınlığında çoxlu sayda kirayə evlər və mehmanxanalar fəaliyyət göstərərkən, Psar Leu yaxınlığında isə ən çox əl işləri satılan dükanlar yerləşmişdir.
Siemreap çayı şəhərin içərisindən axır. Siemreap Beynəlxalq Havalimanı şəhər ilə 15 dəqiqəlik məsafədə yerləşmişdir.
Cənub-şərqi Asiyanın ən böyük şirin su rezervi olan Tonle Sap gölü şəhərə 15 km məsafədədir. 1997-ci ildə UNESCO tərəfindən Dünyanın Biyosfer Rezerv ərazisi elan edilən Tonle Sap gölü üstündə yerləşən Chong Khneas kəndi, turizm cəhətdən diqqət çəkən yerlərdən biridir. Biyoçeşitlilik cəhətdən zəngin olan göl, həmçinin bir quş cənnətidir.
Etimologiya
Siem Reap adı Kxmer dilində  "Siyam məğlub oldu" mənasını verir. Tayland Krallığı ilə 17-ci əsrdə olan müharibədə Kxmer İmparatorluğunun qazanmasının şərəfinə şəhər Siemreap adlandırılır.
İqtisadiat
Şəhərin iqtisadiatı turizm əsasında qurulmuşdur. İnkişaf edən turizmi ilə birliktə yeni açılan otel, restoran və barlar şəhərin iqtisadiatını daha da inkişaf etdirir. Əkinçilik, balıqçılık, əl işləri və meyvə istehsalı iqtisadiatda əvəzsiz rol oynayır.
Turizm
Kambocanın ən əsas turizm mərkəzi olan şəhər 12-ci əsrdə tikilən Anqkor Vat məbədinin qapısı rolunu oynayır. Anqkor Vat məbəd bölgəsinin 1992-ci ildə Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilməsindən sonra şəhərin turizm potensiyalı yüksəldi.
2007-ci ildə 1 milyon turist şəhəri ziyarət etmişdir.
Siemreap şəhərini ziyarət etmək üçün ən uyğun vaxtlar Sentyabr-Mart arasıdır. Şəhərdə hər bütçəyə uyğun otel tapmaq mümkündür.5 ulduzlu otellərdən butik ailə otellərinə kimi çoxlu sayda otel fəaliyyət göstərir.
Qəbələkəndi (Germi)
Qəbələkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 149 nəfər yaşayır (36 ailə).
Aerobatika
Aerobatika və ya hava aerobatikası, bir təyyarəni qeyri-adi vəziyyətlərdə qoymaqla; Loop, rulon, viril kimi normal uçuşda istifadə edilməyən manevrlərlə həyata keçirilən həssas və dəqiq uçuş. Aerobatik manevrlər; şou, döyüş, idman və ya təlim məqsədi ilə keçirilir. Aerobatika, əsasən təyyarə və ya playner kimi sabit qanadlı təyyarələr tərəfindən yerinə yetirilir, lakin bəzi helikopter modellərində də məhdud aerobatika hərəkətləri etmək mümkündür.
Etimalogiyası
Aerobatika termini ilk dəfə 1914-cü ildə ingilis aviasiya jurnalı The Airplane tərəfindən irəli sürülmüşdür. Yunan dilində "havaya aid" mənasını verən aero-prefiksi ilə "ayaq ucunda gəzmək" mənasını verən akrobatika sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir.
Balu (çay)
Balu -Banqladeşdə çay, Şitalakşa çayının sağ qolu. Banqladeşin şimal-mərkəzi hissəsi, Qazipur, Dakka və Narayanganj rayonlarının ərazisindən axır. Çay 44 kilometr uzunluğundadır və orta eni 79 metrdir. Banqladeş Su Ehtiyatlarının İnkişafı Şurasının çayları siyahısında 46-cı yerdə göstərilmişdir.
Balu çayı yağışlı mövsümdə daşır. Çayda qazma işləri Banqladeş hökumətinin sponsorluğu ilə aparılır. Buna baxmayaraq Balu çayı "ölüm çayına" çevrilir. Bu, çayın əsas axınının musson dövründə, Şitalakşa çayının Balu çayı boyunca axması zamanı baş verməsi ilə əlaqədardır. Balu çayında yağış olmadığından 6-7 ay ərzində su axını quruyur.
Balu çayının suları suvarma üçün istifadə olunur.
Depozit bankı
Depozit (əmanət) bankı (Bank of deposit) - Əhalidən əmanətləri qəbul edən bank. Belə banklar, əsasən, cəlb edilmiş depozitlər hesabına hesablaşma  krediti və etibara (vəkalətə) əsaslanan əməliyyatları həyata keçirirlər. Başqa sözlə, bir qayda olaraq, belə banklar xüsusi şəxslərin, müəssisələrin, dövlət təşkilatlarının müvəqqəti sərbəst pul vəsaitlərinin cəlb edilməsi, bu vəsaitlər hesabına uzun olmayan müddətə ssudaların verilməsi və qısa müddətli kommersiya vekselləri ilə uçot əməliyyatları üzrə ixtisaslaşır və etibara (vəkalətə) əsaslanan müxtəlif əməliyyatları həyata keçirirlər.
Qatar-i Ülya (Germi)
Qatar-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 145 nəfər yaşayır (28 ailə).
Kamal Hüseynov
Təltif və mükafatları
Silahlı Qüvvələrdə orden və medallarla təltif olunub
Əsas iş yeri və vəzifəsi
AMEA N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika  Rəsədxanası
İnformasiya Kommunikasiya Texnologiyaları və təşkilat şöbəsi şöbə müdiri
Qabaqtəpə dağı (Şahbuz)
Qabaqtəpə — Şahbuz rayonu ərazisində dağ (hünd. 2175,5 m). Dərələyəz silsiləsinin suayırıcısındakı Səngər yüksəkliyindən (2915,8 m) cənuba ayrılan eyniadlı qolun suayırıcısında zirvə. Badamlı kəndindən 4 km şimal-şərqdədir. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinin üst hissəsinə aid Alt Paradaş lay dəstəsinin çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentində, onun Nursu mərkəzi əyilməsinin strukturuna aid Nursu-Qabaqtəpə sinklinalının nüvə hissəsində yerləşir. Zirvə hissəsindən və cənub-qərb yamacından şimal-şərq istiqamətli fay-yerdəyişmə qırılmaları keçir.
Novbarlıq
Novbarlıq, həmçinin bağbaşı — nişanlı oğlanların qız evinə göndərdikləri meyvə sovqatı. Adətən müxtəlif meyvələrin ilk barından (novbar) ibarət olan novbarlıq bir və ya bir neçə xonçada qız evinə aparılır. Novarblıq gətirilən qaba şirniyyat qoyub oğlan evinə qaytarırdılar. Azərbaycanda novarblıq adəti indi də qalmışdır.
Qabaqyal dağı
Qabaqyal – Şərur rayonu ərazisində, Dərələyəz silsiləsindən şimal-qərbə ayrılan Saraybulaq qolunun cənub-qərb istiqamətli Bəysal qövsvari şaxəsinin suayrıcında, Yuxarı Yaycı kəndindən 3 km cənub-şərqdə dağ (hünd. 1824,4 m). Üst Permin Murqab regiomərtəbəsinə aid Şahbulaq lay dəstəsinin əhəngdaşılarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentində, onun mərkəzi hissəsinin şimal-şərq qanadında müşahidə edilən Yuxarı Danzik antiklinalının tağ hissəsində yerləşir. Zirvə hissəsindən və şimal-şərq yamacından şimal-qərb istiqamətli əks-fay qırılmaları keçir.
Qatar-i Süfla (Germi)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 80 nəfər yaşayır (16 ailə).
Bolqarlar
thumb|250px|Ukrayna əhalisinin milli tərkibi-2001 s.a. Bolqarlar — Avropada xalq. Cənubi Slavyan     xalqlarından və Bolqarıstanın əsas əhalisi.
Qutsulşina və Pokutye Milli Xalq Sənəti Muzeyi
Yosafat Kobrinski adına Qutsulşina və Pokutye Milli Xalq Sənəti Muzeyi (, Natsionalnyi Muzei Narodnoho Mystetstva Hutsulshchyny ta Pokuttia imeni Yosafata Kobrynskoho) — Ukraynanın Kolomıya şəhərində qutsulların və pokutların qiymətli və nadir xalq sənət əsərlərini qoruyan muzey müəssisəsi. Bu Qərbi Ukraynadakı ilk Ukrayna incəsənət muzeyidir. Muzey Kolomıya şəhərinin mərkəzi hissəsində, Ukrayna ictimaiyyətinin vəsaiti hesabına tikilmiş keçmiş Xalq Evinin binasında yerləşir.
Tarixi
İndiki muzey 1926-cı ildə təsis edilmişdir və 1934-cü ilin sonunda ziyarətçilərin istifadəsinə verilmişdir. Bu, şəhərin mərkəzindəki keçmiş Xalq Evinin binasında yerləşir. Muzey Yosafat Kobrinskinin (1818–1901) şərəfinə adlandırılmışdır. 1945-ci ildə Qutsulşina Xalq Yaradıcılığı Dövlət Muzeyi adlandırılmışdır. Hal-hazırda muzey üç filialdan ibarətdir:
Əsas sərgi qutsul və pokut kəndlərindən olan əşyalardan ibarətdir. Buraya bəzədilmiş soba plitələri, musiqi alətləri, oyma taxta alətlər, mebel, xalq geyimləri, unikal qutsul tikmələri, toxunmuş divar asmaları və ənənəvi qutsul baltalarının kolleksiyası daxildir. Muzeyin daimi ekspozisiyaları Mixail Bilas tərəfindən hazırlanmış qobelenlər, Andrey Çaykovskiyə həsr olunmuş xatirə otağı, dini incəsənət nümunələri, ənənəvi qutsul evi, geyimləri və mebelləri daxildir.
Kolomıya tarixində regional muzey yaratmaq üçün bir neçə cəhd olmuşdur. Birincisi, 1892-ci ildə şəxsi kolleksiyaçı və həvəskar arxeoloq Edmund Starjenski (1845–1900) tərəfindən təsis edilmiş Pokutye regional özəl muzeyi idi. Bu, arxeoloji artefaktları əhatə edən "antik əşyalar"a yönəldilmiş kolleksiya idi, lakin burada etnoqrafik obyektlərlə yanaşı təbiət obyektləri də var idi. Muzey Starjenskinin villasında yerləşirdi və iki hissəyə bölünürdü: kitabxana və müvafiq muzey. Təxminən 1900-cü ildə kolleksiyanı oğluna vermiş və 1909-cu ildə onun bir hissəsi Krakov Milli Muzeyinə təhvil verilmişdir.
2006-cı ildə muzeyin 80 illik yubileyinin qeyd edilməsi çərçivəsində İvano-Frankivsk vilayət dövlət administrasiyası quruma milli statusun verilməsi üçün petisiya təşəbbüsü ilə çıxış etmişdir. 20 oktyabr 2009-cu ildə Ukrayna Prezidenti Viktor Yuşşenkonun 837/2009 saylı Fərmanı ilə Yosafat Kobrinski adına Qutsulşina və Pokutye Milli Xalq Sənəti Muzeyinəmilli status verilmişdir. Bu status muzeyin muzey işinin inkişafında, Karpat regionunun ənənəvi xalq sənətinin öyrənilməsində, qorunub saxlanmasında və populyarlaşmasında mühüm töhfələrinə, fəal beynəlxalq fəaliyyətinə görə verilmişdir.
Tom Araya
Tomas Enrike Araya Dias (Tomás "Tom" Enrique Araya Díaz; ) — treş metal qrupu olan Slayer-in Çili əsilli amerikalı vokalçısı və bas gitaraçısı. Araya Hit Parader-in "Tarixin ən yaxşı 100 metal vokalçısı" siyahısında 58-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Araya 1980-ci illərin əvvəllərində terapevt işləmiş və əldə etdiyi gəlirlə Slayer-in debüt albomu olan Show No Mercy albomunu maliyyələşdirmişdir. Arayanın yazdığı mahnı sözlərinin əsas hissəsi özünün də maraqlandığı seriyalı qatillər haqqındadır. Onun ilk söz yazarlığı töhfəsi 1985-ci ildə işıq üzü görmüş Hell Awaits albomundan vampir mövzulu "At Dawn They Sleep" mahnısıdır.
Çimərlik güləşi
Çimərlik güləşi ― Rəsmi olaraq 2005-ci ildən yarışları keçirilən güləş növü.
Tarixi
İlk dəfə 2004-cü ildə Beynəlxalq Birləşmiş Güləş Növləri Federasiyası (FİLA) dövründə çimərlik güləşi güləş növü kimi qeydiyyata alınıb. Çimərlik güləşi həm kişilər həm də qadınların iştirak edə bildiyi idman növüdür. İdmançılar diametri 7 metr olan daxili qumla doldurulmuş çevrədə yarışırlar. Bu güləş növündə iştirak edən idmançılar yarışda güləş geyimi yox çimərlik geyimi geyinirlər. Bundan başqa onlar spandeks və ya idman şortlarından da istifadə edə bilərlər.
2015-ci ildə Beynəlxalq Birləşmiş Güləş Növləri Federasiyası (FİLA) beynəlxalq qaydalarda düzəlişlər etdi. Yeni qaydalara əsasən güləşçilər rəqibi yerə yıxaraq, dairədən kənara çıxararaq, və ya kürəyi üstə yıxaraq xallar əldə edə bilərlər. İllik Dünya Çimərlik Güləş Çempionatlarına əlavə olaraq, çimərlik güləşi Gənclərin Olimpiya Oyunları, Asiya Oyunları, Aralıq Dənizi Oyunları və 2019 Dünya Çimərlik Oyunlarında yer almışdır. Çimərlik güləşi üzrə Dünya Çempionatı seriyalar halında ilk dəfə 2019-cu ildən etibarən keçirilməyə başlamışdır.
Yarış sahəsi
Dünya Güləş Birliyinin təsdiq etdiyi çimərlik güləşi üzrə bütün yarışlar metal hissələri olmayan, qumdan fərqlənən tünd rəngdə 8–10 sm-lik lentlə dövrəyə alınan, diametri 7 metr olan dairədə keçirilir. Yarış sahəsi ən azı 30 sm narın qum qatı ilə doldurulmalıdır.
Estonlar
250px|thumb|Esto milli kostyumları 250px|thumb|Esto milli kostyumları Estonlar Estoniyanın əksəriyyətini meydana gətirən və ölkənin rəsmi dili olan Eston dili danışan etnik qrupa verilən addır. Estonlar, minlərlə il əvvəl Ural dağlarına sonrakı həyatdan olduqları bölgəyə köç etmişlər.
Çimərlik güləşi
Xalların qiymətləndirilməsi
Çimərlik güləşində fəndlər 1 və 3 xal ilə qiymətləndirilir.
— yarış sahəsində əllər nəzərə alınmadan bədənin hər hansı bir hissəsinin (baş, diz, qarın) yerə toxunması;
— güləş zonasından kənara çıxartma (baş və sinənin kənara çıxması da kifayət edir);
Çəki
Yarışın startından 2 saat əvvəl çəki prosesi olur. Çimərlik güləşində 3 yaş qrupu üzrə çəki kateqoriyaları mövcuddur.
Azərbaycanda çimərlik güləşi
300px|thumb|right|2022 Çimərlik güləşi üzrə Dünya Çempionatında iştirak edən Azərbaycan yığması komandası 2019-cu ilin sentyabr ayında Azərbaycanı təmsil edən Oyan Nəzəriani Xorvatiyanın paytaxtı Zaqrebdə çimərlik güləşi üzrə Dünya Seriyasının final mərhələsində çempion olaraq dünya çempionluğu kubokuna sahib çıxıb.
2019-cu ildə Qətərin paytaxtı Dohada ilk Dünya Çimərlik Oyunları çərçivəsində Azərbaycanı çimərlik güləşi üzrə təmsil Pənah İlyaslı 70 kq çəki dərəcəsində gümüş, İbrahim Yusubov 80 kq çəki dərəcəsində gümüş , Oyan Nəzəriani isə +90 kq çəki dərəcəsində bürünc medala layiq görülüb.
21 sentyabr 2020-ci il tarixində Oyan Nəzəriani Çimərlik güləşi üzrə Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi təyin edilib. 11 sentyabr 2021-ci ildə Yunanıstanın Katerini şəhərində çimərlik güləşi üzrə yeniyetmə və gənclərin Avropa çempionatı keçirilib. Çempionatda Oyan Nəzərianinin rəhbərliyi ilə Azərbaycanı təmsil edən 4 idmançının hər biri müxtəlif medallarla təltif ediliblər. Onlar ümumilikdə 2 qızıl, 1 gümüş və 1 bürünc medal qazanıblar. Azərbaycan yığması bu yarışda yeniyetmələr arasında komanda hesabında üçüncü yerə yüksəlib.
2021-ci il sentyabrın 26-da Rumıniyanın Konstanta şəhərində keçirilən çimərlik güləşi üzrə yeniyetmələrin və gənclərin dünya çempionatı keçirilib. Çempionatda Oyan Nəzərianinin rəhbərliyi ilə Azərbaycanı təmsil edən 4 idmançının hər biri müxtəlif medallarla təltif ediliblər. Onlar ümumilikdə 2 qızıl, 2 gümüş medal qazanıblar. Yeniyetmələr arasında komanda hesabında isə üçüncü yerə layiq görülüblər.
2021-ci il sentyabrın 25-26-da Rumıniyanın Konstanta şəhərində keçirilən çimərlik güləşi üzrə böyüklər arasında dünya çempionatında Oyan Nəzəriani və İbrahim Yusubov hər biri gümüş medal qazanıblar.
Sukur Qurban
Sukur Qurban — Dargin şair, müğənni. Əsərlərində sosial bərabərsizlik və azadlıq problemini qaldırmışdır.
Bioqrafiyası
Sukur Qurban 1848-ci ildə (digər mənbələrə görə 1842-ci ildə) Kaşaqı kəndində anadan olmuşdur. Doğuşdan kor olan Sukur Qurban, əmisi oğlu ilə birlikdə iş dalınca Dağıstan boyunca səfərlər etmişdir. "Şukur" dargin dilindən "kor" olaraq tərcümə olunur. Şukur Qurbanın mahnı bəstələmək istedadı uşaqlıqda özünü büruzə verir. Mahnıları bəyənilir və tez də sevilirdi. Bütün həyatını gəzib dolaşmaqla keçirmişdir. Onun mahnıları dargin xalqının həyatı və taleyi haqqında lirik bir hekayədir. Qurban bir çox Dağıstan dilini bilir və qonşu xalqların mahnılarını dargin dilinə tərcümə edirdi. İnqilab xəbərini sevinclə qəbul etmiş, mahnıları ilə ağlara qarşı mübarizə aparan partizanlara ilham vermişdir.
Ailə və uşaqlığı
Şukur Qurban muzdlu fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Çətin həyat şəraiti xəstəliyə və kədərə səbəb olur. Dağlı İsanın ailəsində kor uşaq doğulur. Doğulduğu zaman uşağa Qurban adı verilir. Baharın ilk günlərində Qurbanın atası pul qazanmaq üçün dağlardan Kizlyar düzünə və ya Xəzər dənizi sahilindəki balıqçı kəndlərinə yola düşür və qışda evinə qayıdırdı.
İndi Kaşaqidən indi yalnız xarabalıqlar qalmışdır. Kaşaqının da daxil olduğu Sudaxar bölgəsi əsasən bağçılıqla məşqul olurdu. Dağlılar tez-tez quru ərik və alma ilə çörəyi dəyişirdirirlər. Müğənninin atası da eyni şeyi edirdi. Kəndləri gəzərək oğlunu da özü ilə aparırdı. Qış gecələrində atası onu qonşu Tebek-Mahi kəndinə aparır. Burada insanlar boş vaxtlarında xəbər mübadiləsi aparmaq, hekayələr və mahnılar dinləmək üçün toplaşdılar.
Vəba dağlarda yayılır və valideynlərinin həyatına itirir. On bir yaşından etibarən Qurban yetim qalır. Əmisi oğlu Erka-Maqomed onu özünə, avar kəndi olan Habşiyə aparır. O, burada avar xalqının dilini və əfsanələrini öyrənir.
Gənc ikən Tabek-maxiyə, qohumlarının yanına qayıdır. O vaxta qədər artıq Qurban istedadlı müğənni kimi tanınır. Onu fərqli aulların şənliklərinə dəvət etməyə başlayırlar.
Ölümü
Aya-kaka döyüşündən sonra təkcə dağlarda deyil, düzənlikdə də Şukur Qurban haqqında məlumat yayılır. Mahnılarında istismarçıları, xalqın mənafeyini satan xainləri damğalayır. Xalq müğənnisinin getdikcə daha çox düşmən olur. Bir toyda düşmənləri müğənnini zəhərləyir. Şukur Qurbanın məzarının harada olduğu məlum deyil. Bəziləri onun kəndində dəfn edildiyini, bəziləri isə vəsiyyət etdiyi kimi yol kənarında basdırıldığı düşünürlür.
Yaradılığı
Şukur Qurban həm özü yazır və həm də digər xalqların mahnılarını dargin dilinə tərcümə edirdi. Şukur Qurban poeziyasının qaynaqlarından biri şübhəsiz ki, Batıray Omarlanın yaradıcılığıdır. "Kor qəlbdənsə, gözlərin kor olması daha yaxşıdır" - kor şair Qurbanın bu sözləri bütün əsərlərinin epiqrafı kimi qələmə verilə bilər.
Nəşri
Dargin əsilli maarifçi Bəşir Dalqat Qurbanın bütün mahnılarını toplayaraq 1892-ci ildə "Qafqazın tayfalarını və yerlərini təsvir etmək üçün məlumat toplusu" kitabında nəşr etdirir.
Şukurr Qurbanın bəzi şeirləri 1934-cü ildə "Dargin xalqının mahnıları" toplusunda nəşr edilmişdir Стихи Сукур Курбана вошли в даргинскую антологию. Sukur Qurbanın şeirləri dargin antologiyasına daxil edilir. İlk dəfə "Meseduya satılmışdır" adlı şeiri M. Qruninin uğurlu tərcüməsində rus dilində 1960-cı ildə nəşr olunur. Bu əsər Dağıstan xalqlarının şeirləri toplusuna daxil edilmişdir. "Drujba" jurnalında Şukur Qurbanın həyat və yaradıcılığı haqqında qısa məqalə dərc edilmişdir. “Dağıstan lirikası” toplusunda V. Derjavin və B. İrininin tərcümə etdiyi rus dilində bir neçə şeir vardır.
NGC 2284
NGC 2284, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. *4 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Zümrüd Xanmaqomedova
Zümrüd Xanmaqomedova — Tabasaran şairi və müəllimi, ali təhsil alan ilk qadın, eyni zamanda ilk tabasaranlı şairə.
Bioqrafiyası
1915-ci ildə Dağıstan vilayəti, Xiv rayonu, Kondik kəndində anadan olmuşdur. Ən böyük alim-tarixçi, inqilabdan öncəki Dağıstan maarifçisi Mirzə Həsən Əlqədarinin nəvəsidir. Rus zabiti olan atası Hacı-Kurban (1877-1938) 1937-ci ildə tutulur və 1938-ci ildə güllələnir. Ölümündən bir müddət sonra isə ona bəraət verilir. Qardaşı Beydullah Xanmaqomedov (1927-1997) filologiya elmləri doktoru, professor, əməkdar müəllim və elm xadimi, görkəmli dilçi, Tabasaran dili üzrə tanınmış mütəxəssis olmuşdur.
Xalça texnikumu ləğv edildikdən sonra, 19 yaşında Dərbənd müəllimlər məktəbinə daxil olur. Sonra Xiv məktəbində ibtidai sinif müəllimi işləyir, burada ona riyaziyyat və fizika müəllimliyi həvalə olunur.
İkinci Dünya müharibəsi illərində Zümrüd 1948-ci ildə uğurla bitirdiyi Mahaçqala şəhərindəki Fizika və Riyaziyyat fakültəsinin Pedaqoji İnstitutuna daxil olur. Məzun olduqdan sonra məktəbə riyaziyyat, fizika və astronomiya müəllimi olaraq qayıdır. 1953-cü ildə Dərbənd şəhərindəki pedaqoji məktəbə işə düzəlir və burada təqaüdə çıxana qədər çalışır.
2001-ci ildə, 86 yaşında dünyasını dəyişir.
Yaradıcılığı
Ana, Vətən haqqında bir çox lirik şeirlər və əsərlər yazmışdır. XX əsin 40-cı illərdən bu günə qədər ədəbi antologiyalarda, “Tabasarandin nurar”, “Oktyabrin akv” qəzetlərində və “Dağıstan qadını” jurnalında nəşr edilmişdir.
Xatirəsinin yad olunması
18 mart 2015-ci ildə Rəsul Həmzətov adına Dağıstan Respublikası Milli Kitabxanasının konfrans salonunda yerli tarix və milli ədəbiyyat və milli biblioqrafiya şöbəsinin təşkilatçılığı ilə hazırlanan "İşvər" ("Qızıl") kitabının təqdimatı baş tutur. Tədbir üçün Zumrud Xanmaqomedovanın anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunmuş "Bacarıqla toxunmuş xalça" kitab sərgisi təşkil edilir. Tədbirə şairlər, yazıçılar, məktəblilər, tələbələr və Tabasaran ziyalıları dəvət olunmuşdur. Filologiya elmləri doktoru Vəli Mirzəbəyoviç Zaqirov, Tabasaran rayonu ağsaqqallar şurasının sədri Qədir Qurbanov, şair Bağır Rəcəbov, professor və tarixçi Maqomed Həsənov çıxış edərək "İşvər" kitabının müəllifi haqqında çoxlu xoş sözlər söyləmişlər. Dərbənd Pedaqoji Kollecinin tələbələri Zümrüd Xanmaqomedovanın şeirlərini əzbərləyib səsləndirdilər. Tədbirdə şair Şahvələd Şahmərdanov, şair Elmira Aşurbəyova, Pedaqoji İnstitutun əməkdaşı Şirinat Beqlerova və bir çox başqaları çıxış etmişdir.
Yatmış gözəl (nağıl)
Yatmış gözəl (nağıl) — ənənəvi Avropa nağılıdır.
Nağılın 1697-ci ildə Şarl Perro tərəfindən nəşr edilmiş versiyası dərsliyə çevrildi. Nağılın Qrimm qardaşlarının versiyası da məlumdur.
Aarne-Tompson təsnifatına görə, bu süjet 410 rəqəminə malikdir və süjeti fövqəltəbii qohumlar (kralın arvadı, baş qəhrəmanın ögey anası) üzərində qurulmuş nağıllara aiddir.
Bu nağıl üçün çoxlu rəsmlər, baletlər, filmlər var.
Süjeti
Kral və kraliçanın çoxdan gözlənilən qızı dünyaya gəlir və bir pəridən başqa krallığın bütün pərilərini bayrama dəvət edirlər - çünki o, yarım əsridi ki, öz qəsrindən ayrılmamışdı və hamı onun öldüyünü düşünürdü. Vəftiz ziyafətinin qızğın vaxtında çağırılmamış pəri peyda olur, ona elə gəlirdi ki, ona hörmətsizlik edilir, çünki onun üçün kifayət qədər qiymətli qab-qacaq qoyulmayıb. Çağırılmamış pərilərdən və digər birindən başqa, bütün pərilər şahzadəyə sehrli hədiyyələr təqdim etdikdə, qoca pəri Karabos şokedici kəhanətini söylədi: şahzadə barmağını cəhrənin iynəsinə sancaraq öləcək. Sonuncu pəri hökmü yumşaldır: “Bəli, şahzadə barmağını iynəyə sancacaq, amma düz 100 il yatacaq” (Perronun orijinal variantında şahzadənin adı çəkilmir). Padşah bütün cəhrələri və iynələri yandırmaq üçün fərman verir, amma boş yerə: 16 ildən sonra şahzadə şəhərdən kənar qəsrdə, kral fərmanı haqqında heç nə eşitməyən və ip əyirən yaşlı bir qadın tapır. Şahzadə barmağını iynəyə sancır və yerə yıxılır. Artıq onu oyatmaq mümkün deyil. Hökmü yumşaldan pəri peyda olur, padşah və kraliçadan qalanı tərk etməyi xahiş edir. Bu vaxt o, qəsri əbədi yuxuya qərq edir və onun ətrafında keçilməz bir meşə böyüdür ki, heç kəs son tarixə qədər qalaya girə bilməsin. 100 il keçir, şahzadə oğlan peyda olur, qalaya girir - və şahzadə qız yuxudan oyanır (heç bir öpüş olmur, o, şahzadə yalnız sehrin bitmə vaxtı çatdığına görə oyanır). Sonra - gizli nişan baş tutur. Şahzadə hər gün arvadına baş çəkir və onların uşaqları - Den adlı oğlu və Zarya adlı qızı dünyaya gəlir. Lakin şahzadənin anası onun sevgi münasibətindən şübhələnir və oğlundan gəlinini və nəvələrini qalaya onun yanına gətirməsini xahiş edir. Qadın adamyeyən olduğu üçün, nəvələrini yemək istəyini çətinliklə cilovlaya bilir.Lakin şahzadə müharibəyə gedir və qayınana hərəkətə başlayır. Əvvəlcə qız nəvəsini, sonra oğlan nəvəsini və nəhayət, gəlinini öldürüb dadlı bir yemək bişirməyi əmr edir. Amma eşikağası onları tövlədə gizlədir, kraliçaya isə heyvan əti verir. Bir dəfə həyətdən keçən adamyeyən-kraliça tövlədən qışqırıq səsləri eşidir: şahzadə şıltaqlığına görə oğlunu qamçılamaq qərarına gəlib. Adamyeyən-kraliça o qədər qəzəblənir ki, qalanın həyətinə hər cür sürünənlər doldurulmuş bir qazan qoymağı, gəlinini və nəvələrini ora atmağı əmr edir, amma xoşbəxtlikdən şahzadə qayıdır. Biabırçılığa dözə bilməyən kraliça özünü qazana atır və ölür. Nağılın məntiqi nəticəsi: heç bir qız titulu və var-dövləti olan şahzadəni gözləmək üçün bir əsr boyu yatmaz.
Keçmişin bəzi folklorşünasları güman edirdilər ki, on üçüncü qovulmuş pəri haqqında hekayədə ay təqvimi sisteminin (il on üç aydan ibarətdir) on iki aylıq günəşə dəyişdirilməsi öz əksini tapmışdır. Bu gün bu baxış köhnəlmiş hesab olunur.
Təsviri incəsənət
Qüstav Dore nağılın mövzusunda altı qravürdən ibarət seriya yaratmışdır.
Savu adası
thumb|right|300px Savu adası (, həmçinin  Sabu, Sawoe, Havu, Hawu, Hawoe) — İndoneziyaya məxsus olan ada. Timor adasından qərbdə, Sumba adası ilə Timor adasının arasınmda yerləşir. Ada Şərqi Nusa Tenqara vilayəti ərazisinə daxildir. 2008-ci ilə olan məlumata görə adad 62000 əhali yaşayır.
Coğrafiya
Eyni adlı arxipelaqın ən iri adasıdır. Onun sahəsi 420 km² təşkil edir. Arxipelaqın sahəsinə görə ikinci ən böyük adası Raycuadır. Onun sahəsi 36 km², əhalisi isə 6000 nəfərdir. Yaxınlığında Timor, Sumba, Flores və Solor adaları yerləşir. Bu adalar birlikdə Kiçik Zond adaları qrupuna daxildir. Adanın şimal sahilləri Savu dənizi, cənub sahillərini isə Hind okeanı yuyur.
Geoloji aktivlik
Ada geoloji baxımından aktiv bir zonada yerləşir. Burada Hind-Avstraliya və avrasiya tavaları toqquşur. Ərazisdə tez-tez zəlzələlər müşahidə edilir. Sonuncu güclü zəlzələ 1977-ci ildə müşahidə edilmişdir. Zəlzələnin gücü rixter şkalası ilə 7,9 bal olmuşdur.
İqlimi
İlin böyük qismi adada quru iqlim hakim olur. Bunun səbəbi isə Avstraliya qitəsindən gələr isti vəı qurui havadırref name="photos">. Bununla belə burada il ərzində 1019 mm yağıntı düşür. Bu yağılntının 82 % - 94 % arası yağışlar mövsümündə müşahidə edilir (noyabrdan-marta qədər).
Tarixi
Koloniyalaşmaya qədər adada altı siyasi dövlət mövcud olmuşdur: Terivu, Liae, Dimu, Menia, Seba və Mesaya. Bu kiçik dövlətlər bir-birinə üstün gələrək ərazilərini mənimsəyirdilər. Belə ki, artıq XX əsrin əvvəllərində cəmi dörd belə qurum qalmışdır: Liae, Dimu, Seba və Mesara. XX ərin əvvəllərindən 1949-cu ilə qədər ada Niderland Ost-Hindinin ərazisi olmuşdur. 1942-1945-ci illər ərzində isə yaponların işğalı altında idi. 1949-cu ildə müstəqil İndoneziya Respublikasının tərkib hissəsinə çevrilmişdir.
İqtisadiyyat
Ada iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Yerli əhali taxıl, düyü əkib-becərməklə məşqul olur. Üstəlik ətlik-südlük istiqamətli maldarlıq, donuzçuluq, quşçuluq inkişaf etmiş və keçi saxlanılır. Dənizdən yosunlar toplanılır. Onların əsas alıcıları yaponlardır. Qonşu Raycuma adasında pambıq əkilir. Əkinlər noyabrdan marta qəədər davam edir.
Kipr coğrafiyası
Relyef
Adanın ərazisinin bir hissəsini dağlar tutur. Şimal sahillərinə qədər Kireniya silsiləsi uzanır. Silsilənin qərb hissəsində eni 15 km, şərqində isə 25–30 km arasında dəyişir. Qərb hussəsində hündürlük daha çoxdur. Bəzi zirvələrin hündürlüyü 1000 metri keçir. Silsilənin ən hündür zirvəsi Akromand dağıdır (1023 m). Cənub-qərb hissəsində Troodos massivi yerləşir. Burada Kipr adasının ən hündür zirvəsi olan Olimbos dağı (1952 m) qərarlaşır. İki silsilə arasında yarımtəpəli Mesaoriya düzənliyi yerləşir. Yağışlar dönəmində müvvəqəti axar olan Akaki qərbə, Pedizos isə şərqə axır. Düzənlik dördüncü dövr dəniz suxurlarından təşkil olunmuşdur. Düzənlik dağlarla əhatələndiyimdən küləklərdən qorunur. Bu səbəbdən əlverişli iqlimə malikdir. Əhalinin böyük hissəsi burada yaşayır. Burada tut, zeytun, portağal ağacları becərilir. Qarışıq şərabcılıq yayılmışdır. Cənuba və cənub-şərqə doğri Mesaoriya düzənliyi körfəz və buxtalarla parçalanır. Burada Ammoxostos və Larnaka körfəzləri yerləşir.
Burada quru yaya malik olur. Portağal və digər sitrus meyvələri yetişdirilir. Burada hətta zəngin yunan qozu olan ərazilərə rast gəlinir. Qışı isə qarlı keçir. Qar Trooda dağının üzərini örtür.
Geoloji qruluşu
Troodos dünyada daha dəqiq araşdırılmış bu tip qalxmaların birincisidir.
İqlimi
Kiprin iqlimi aralıqdənizi iqlim tipinə xasdır. Qışı rütübətli, yayı isə isti və quraq keçir. Orta illik temperaturu +20,5 °C təşkil edir. Ən isti ay avqustdur, temperatur +28 °C, ən soyuq ay isə yanvardır, temperaturu +12 °C təşkil edir. İllik yağıntının miqdarı çox deyildir. Düzənliklərdə yağıntının miqdarı 360–400 mm, dağlarda isə 700–1000 mm təşkil edir. Sahil və vadilərdə iqlim olduqca quraqdır. Mesaoriiyə düşən yağıntının miqdarı 250 mm təşkil edir. Troodos dağında isə yağıntının miqdarə 1000 mm keçir. Ən rütubəti ay dekabr və yanvar hesab edilir. Nadir hallarda temperatur -4 °C qədər azalır.
Hidroqrafiyası
Kipr adasında daimi axara malik olan çay demək olar ki yoxdur. Onların hamısı başlanğıclsrıdı dağlardan götürərək payız və qış mövsümləri su ilə dolurlar. Çayların çoxu qısadır. Onların ən uzunu 50-70 kilometr uzunluğa malikdir. Qış ayları çaylar öz məcrasından çıxaraq həhha daşqın belə ənələ gətirəbilirlər. Əsas qidalanma mənbəyi təbii ki yağış sularıdır. Kiorin ən iri çay Akaki çayıdır. Üstəlik burada Pesidos və Yalias kimi,çayları belə vardır.
Kipr sahillərində 6 iri körfəz vardır: Xrisoxu və Morfu — şimal-qərbdə, Famaqusta körfəzi — şərqdə, Larnaka — cənub-şərqdə, Aktotiri vı Episkopi — cənubda yerləşir.
Əminə Nazikəda Qadınəfəndi
Əminə Nazikəda Qadınəfəndi — son Osmanlı sultanı VI Mehmed Vahidəddinin xanımı və Osmanlı imperiyasının son başqadınəfəndisi.
Həyatı
Abxaziyanın Suxumi vilayətində dünyaya gəlmişdir. Atası yerli əsilzadələrdən Həsən bəy Marşaya, anası isə Fatma Aredbadır. Ailəsi 1877–1878 Rusiya-Osmanlı müharibəsi əsnasında Abxaziyadan köç etmişdir.
Əminə Nazikəda xanımı görüb aşiq olan Şahzadə Vahidəddin isə gənc qızı bacısı Cəmilə Sultandan istədi. Cəmilə Sultan ondan sonra evlənməmək şərtilə qızı qardaşına gəlin olaraq hədiyyə etdi. O əsnada Vahidəddin 24, Əminə Nazikəda xanım isə 19 yaşında idi. Cütlük 8 iyun 1885 tarixində Çırağan sarayında evləndi.
1886-cı ildə dünyaya gələn ilk qızı Münirə Sultan 1 yaşında, 1888-ci ildə dünyaya gələn ikinci qızı Fənirə Sultan isə bir neçə həftə sonra vəfat etdi. Daha sonra 12 sentyabr 1892-ci ildə Fatma Ülviyə Sultan, 19 aprel 1894-cü ildə isə Ruqiyyə Sabiha Sultan dünyaya gəldi. Sabiha Sultanın dünyaya gəlişindən sonra həkimlərin diaqnozuyla bir daha övlad sahibi olmayacağını öyrənən Əminə Nazikəda xanım ərinin oğul övladının olması üçün yenidən evlənməsinə icazə verdi. Nəticədə Şahzadə Vahidəddin ögey anası Şayəstə xanımın 16 yaşlı nədiməsi Səniyə İnşirah ilə 8 iyul 1905-ci ildə Çəngəlköy sarayında evləndi. left|thumb|322x322px|[[Sabiha Sultanın toy mərasimi 1920 (soldan sağa: Fatma Ülviyə Sultan, Dürrüşəhvar Sultan, Əminə Nazikəda Qadınəfəndi, Ruqiyə Sabiha Sultan, Mehmed Ərtoğrul Əfəndi, Şahsüvar Qadınəfəndi)]] Ərinin 1918-ci ildə taxta çıxmasıyla Osmanlı imperiyasının sonuncu başqadınəfəndisi oldu. 5 nədiməsi vardı. Baş nədiməsi onunla birlikdə saraya gələn Rümeysa Aredba (1875–1927), ikinci nədiməsi qardaşı qızı Şahəndə xanım, üçüncü nədiməsi Bayla xanım, dördüncü nədiməsi Şahəsər xanım, beşinci nədiməsi isə Leyla Açba idi. Böyük bacısı Asubican xanım (1891–1955) da saraydan ayrılanadək Əminə Nazikəda xanımın yanından ayrılmadı.
Sultan Vahidəddin vətəndən ayrıldıqdan sonra xanımları və hərəmindəki bütün qadınlar Ortaköydəki Fəriyə sarayına köçürüldü. Əminə Nazikəda Qadınəfəndi isə əvvəlcə qızının yanında, daha sonra isə Fəriyə sarayında olduqca ağır şəraitdə nəzarət altında yaşadı.
3 mart 1924 tarixində qəbul edilən 431 saylı qərarla sürgün edilənlər arasında idi. Yanında Sultan Vahidəddinin ikinci xanımı Müvəddət xanım, baş nədiməsi Rümeysa xanım, hərəm ağaları və 2 maşın dolusu əşyayla Sultan Vahidəddinin yaşadığı İtaliyanın San-Remo qəsəbəsinə köçdü.
Sultan Vahidəddinin ölümündən sonra Monte-Karloda qızı Fatma Ülviyə Sultanla ev alaraq burada yaşamağa başladı. 1929-cu ildə Fransanın Menton şəhərində bir müddət yaşadıqdan sonra Qahirəyə köçdü. 4 aprel 1941-ci ildə Qahirədə yoxsulluq içində vəfat etdi və burada Abbasiyə məzarlığına dəfn edildi.
Qara kayman
Qara kayman — timsahlar dəstəsinə, Alliqatorlar fəsiləsinə və eyni adlı cinsə daxil olan növ. Melanosuchus cinsinin yeganə nümayəndəsi.
Görünüşü
Qara kayman morfoloji cəhətdən digər kaymalardan xeyli dərəcədə fərqlənir. Nisbətən iri gözləri, dar və hündür kəllə və yüngül gövdəsi var. Qara kayman heyvanın burnunun ucundan kloakaya qədər olan uzunluğunu bir qədər aşan çox çevik bir quyruğa malikdir. Quyruğu kayman tərəfindən ovlamada fəal şəkildə istifadə edildiyi və ucu ilə bir zərbənin "əti yaxşı bir bıçaqdan daha pis kəsmədiyi" bildirilir. Baş ümumiyyətlə nisbətən kiçikdir və heyvanın bütün uzunluğunun təxminən 1/7.7-nə bərabərdir, lakin 3.9 m olan qara kaymanın kəllə hissəsi 4.8 m ola Nil timsahının kəllə sümüyündən daha uzun və ağır olduğu ifadə edilir. Dişlərin ümumi sayı 72–76-dır. Digər timsahlar kimi, qara qaymanın kəllə morfologiyası da heyvanın cinsinə, yaşına və ölçüsünə görə dəyişir. Yetkin erkəklər ümumiyyətlə eyni yaşdakı dişilərə nisbətən daha çox kütləli kəlləyə sahibdirlər. Kəllə sümüklərinin quruluşundakı fərqlər səbəbindən erkəklər dişilərə nisbətən daha yırtıcılığa meyillidirlər.
Qara kayman filogenetik olaraq daha çox Enlisifət kaymana bənzəyir nəyinki eynəkli və ya paraqvay kaymanına. Onlar arasında daha çox morfoloji oxşarlıqları var. Bu növ nisbi olaraq böyük gözləri, daralmış bədəni, çıxıntılı dorsal silsiləsi, uzun quyruğu, ağır və hündür başı, daha geniş dişləri, alt çənənin rəngi ilə asanlıqla fərqlənə bilər.
Ruslan Ağayev (aparıcı)
Həyatı
Ruslan Bəhmən oğlu Ağayev 29 iyun 1989-cu ildə Almaniyanın Maqdeburq şəhərində anadan olmuştur. Atası Bəhmən Ağayev hərbçi, anası Arzu Ağayeva isə evdar xanımdır. Ruslan Ağayev 2007-ci ildə İncəsənət Gimnaziyasını bitirmiş və elə həmin ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rejissorluq fakultəsinə daxil olmuşdur. Ruslan Ağayev universiteti 2011-ci ildə qırmızı diplomla bitirmişdir.
Qara kayman
Ölçüləri
Qara kayman bu gün ən böyük sürünənlərdən biridir. Mississippi alliqatoru ilə yanaşı, alliqatorlar fəsiləsinin ən böyük nümayənsəsidir. Bəzi məlumatlara görə, hətta Mississipi alliqatoru böyüklüyünə qədər böyüyə bilir. Qara kayman eyni zamanda Amazon hövzəsinin ən böyük ətyeyənidir və Orinoko timsahından və itiburunlu timsahdan sonra Cənubi Amerikadakı üçüncü ən böyük heyvandır.
Ruslan Ağayev (aparıcı)
Karyerası
2009-2010-cu illərdə "İrəli" İctimai Birliyinin “İrəli” radiosunda aparıcı kimi çalışmışdır. 2011-ci ildə “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının istehsalı olan “Çölçü” filmində rejissor asistenti kimi çalışmışdır. 2011-ci ildə ATV-də yayımlanan “Onlar” verilişində müxbir olaraq çalışmaya başlamışdır. 2012-ci ildə ATV-də yayımlanan “Kimdir Nömrə 1” layihəsində çalışmışdır. Eyni zamanda 2012-ci ildə show.az xəbər portalında fəaliyyət göstərmişdir. 2013-cü ildə ATV-də yayımlanan “Azərbaycanın səsi” və “Azərbaycanın səsi-Bala” layihələrində aparıcı olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Bu layihənin müxtəlif mövsümlərində Afaq Gəncəli, Cavid Gül, Günay Firudinqızı və Kəmalə Piriyeva ilə tərəf müqabili olmuşdur. 2014-cü ildə ATV-də yayımlanan “ATV Maqazin Onlarla” verilişində “Hit Parad” adlı rubrikanın aparıcısı olmuşdur. 2019-cu ildə ATV-də yayımlanan “ATV Maqazin Onlarla” verilişinə redaktor təyin olunmuşdur. O həmçinin “ATV Maqazin Onlarla” verilişində yayımlanan “33 sual” adlı rubrikanın aparıcısı olmuşdur. 2021-ci ildə Xəzər TV-də çalışmaya başlamışdır.