cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fayda
Fayda - İqtisadiyyatda nisbi məmnunluğun ölçüsüdür. Bu ölçü istehlakçının seçimini və ümumi rifah vəziyyətini izah etmək üçün istifadə olunur.
Utilitarianizm doktrinası faydanın maksimallaşdırılmasını cəmiyyətin nizamedici mənəvi meyar kimi görür. Bu iqtisadi məktəbin Ceremi Bentham (Jeremy Bentham) (1748–1832) və Con Stüart Mil (John Stuart Mill) (1806–1876) tərəfdarlarının sözlərinə uyğun olaraq, cəmiyyət bütun şəxslərin ümumi faydasını maksimallaşdırmalıdır. Başqa sözlərlə, "ən yüksək səadət ən çoxlara".
Fayda funksiyası
İqtisadi təhlildə istehlakçının davranışı daha asan fayda funksiyası ilə ifadə oluna bilər:
Əgər istehlakçının üstün tutmaları tamam, əks, tranzitiv, və arasıkəsilməyəndirsə, onda onlar "u" fayda funksiyası ilə ifadə oluna bilərlər.
Arpagədik
Arpagədik — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Çaylaqqala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1993-cü ildən 9 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Arpagədik kəndi 9 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Arpagədik kəndi ilk dəfə adı Arpa şəklində XII əsrə aid mənbədə çəkilmışdır. Oykonim arpa (etn.) və gadik (dağın yastı yeri, dağarası yol) sözlərindən düzəlib. Kənd öz adını yaxınlığındakı yüksəkliyin adından almışdır. Mənbələrdə Qarabağ ərazisində Arpadöşü oroqrafik obyekti də qeydə alınmışdır.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Mikania reynoldsii
Mikania reynoldsii Mikania reynoldsii Mikania reynoldsii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sürünən qarağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Çinin şimal-qərbi və şimal-şərqində, Qazaxıstan, Qərbi Sibir, Monqoliya, Tibet, Hindistan, Koreya, Cənubi Avropa və Şimali Amerikada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü təxminən 25 m, gövdəsinin diametri 1m olan ağacdır. Zoğların qabığı hamar, bozumtul — qonur, tünd boz və ya parlaq boz rəngli, kobud, bəzi yerlərdə çatlayır bilər. Budaqları açıq sarımtıl-boz, açıq boz-qonur rəngli, hamar və ya tükcüklü, pulcuqludur. Qış tumurcuqları yumurtavari və şarşəkilli formadadır. Yarpaqları ellipsvari-oval, ellipsvari-lansetvari və ya yumurtavari-lansetvari formalı, uzunluğu 2–8 sm, eni 1,2–3,5 sm, ucu biz və simmetrik bünövrəlidir.
Ekologiyası
Öz arealında quraqlı rayonlarında kol kimi bitir.
Azərbaycanda yayılması
Respublikamızda yaşıllaşdırmada bir çox rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Bu növ çox vaxt meşələrin bərpası üçün istifadə edilir. Qabığından lif alınır.
Aznabyurt
Aznabyurt— Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kəngərli rayonunda bir kənd var. Bu kənddə 1989-cu ilə qədər ermənilər yaşamışlar və öncəki adı Znaberd olmuşdur.
Həmçinin bax
Qıvraq
Lida
Lida (Ліда, Lyda, Lida) — Belarusda şəhər. Qrodno vilayətində yerləşən böyük sənaye şəhəri, Lida rayonunun inzibati mərkəzi.
Şəhər ölkənin əsas avtomobil və dəmir yollarının kəsişməsində yerləşdiyinə görə, böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Lida şəhəri Polşadan 120 km, Litvadan 35 km, Qrodno şəhərindən 110 km, paytaxt Minsk şəhərindən isə 164 km məsafədə yerləşir.
Radoslav Kalujnıy
Radoslav Kalujnıy — Polşalı  futbolçu. 2002 FİFA Dünya Kubokunda Polşa milli futbol komandasında yarımmüdafiəçidir.
O, Zaqlembe Lyubin FK, Visla Krakov FK və Bayer 04 FK klublarında, eləcə də Polşa millisində oynaması ilə tanınır.
Əhməd ibn Fədlan
Əhməb ibn Fadlan — Ərəb çoğrafiyaçısı.
Həyatı
Əhməd ibn Fədlan 922-ci ildə о, Vоlqanın sоl sahilinə yеrləşmiş Bulqariyaya gəlir, Ladоqa gölü ətrafında оlur və 923-cü ildə vətənə qiymətli cоğrafi məlumatlarla qayıdır. Fədlan bu əraziləri kəşf еtməsə də Vоlqasahili, Оrta Asiya хalqları və Хəzər dənizinə tökülən çaylar haqqında ətraflı məlumatları ilə sеçilir.
Məsnəvi
Məsnəvi — Şərq, eləcə də klassik Azərbaycan epik şeirində ən geniş yayılmış formalardan biri. "Məsnəvi" ərəb sözüdür, mənası "ikilik" deməkdir.
Məsnəvinin misraları bir-biri ilə eyni qafiyəli olur: aa, bb, cc, çç, və s.
Məsnəvi formasında yazılmış əsərlərdə misraların iki-iki qafiyələnməsi şairə öz fikirlərini sərbəst və daha geniş şəkildə ifadə etməyə imkan verir. Amma bu da var ki, bu misralar, yəni beytlər arasında güclü fikir bağlılığı olur.
Azərbaycan ədəbiyyatında ilk məsnəvi əsər yaradan XII əsrin qüdrətli sənətkarı Xaqani Şirvani olmuşdur. Onun "Töhfətül-İraqeyn" poeması məsnəvi formalı şeirin ilk və ən gözəl nümunəsidir. Nizami Gəncəvinin "Xəmsə"si, Şah İsmayıl Xətainin "Dəhnamə"si, ("On məktub"), Məhəmməd Füzulinin "Leyli və Məcnun"u, "Bəngü-Badə"si ("Tiryək və şərab") və s. məsnəvi formasında yazılmış əsərlərdir.
Faiq Qasımov (aktyor)
Faiq Qasımov (tam adı: Faiq Məsim oğlu Qasımov; ) — Azərbaycan teatr aktyoru və rejissoru, Azərbaycanın əməkdar artisti.
Həyatı
Əməkdar artist 1965-2017-ci illərdə Gəncə teatrında çalışmışdır. Realist aktyor məktəbinin istedadlı nümayəndəsidir, yumorunun təbiiliyi, ifadə vasitələrinin əlvanlığı ilə seçilirdi. Son illər rejissorluq da edirdi. Əsas rolları: Şərif, Pirqulu ("Almaz" və "Aydın", Cəfər Cabbarlı), Göyüş, Xəfiyyəbaşı ("Kişilər" və "Ulduzlar görüşəndə", Altay Məmmədov), Aslan, Mirzə Qərənfil, Casus ("Nişanlı qız", "Xoşbəxtlər" və "Küləklər", Sabit Rəhman), Fmdıqburun ("Diribaş adamlar", Vasili Şukşin), Hacı Qara ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundzadə), Heydər ("Qız atası", Əfqan Əsgərov), Çingiz ("Bəxtsiz cavan", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Rodriqo və kassio, Cani ("Otello" və "111 Riçard", Vilyam Şekspir), Qara kişi ("Gəl qohum olaq", İsi Məlikzadə), Təlxək ("Tariyel", Məmmədəli Nəsirov), Volter ("Üç qəpiklik opera", Bertolt Brext), ikinci sərxoş ("Mənim günahım", İlyas Əfəndiyev), Polad ("Qoruqlar", Əliağa Kürçaylı), Rauf ("Mezozoy əhvalatı", Maqsud İbrahimbəyov), Paollo ("Uzaq sahillərdə", İmran Qasımov və Həsən Seyidbəyli), Dito ("Araba hələ aşmayıb", Otiya İoseliani), Şəkəralı ("Günəşlə oyananlar", Qeybulla Rəsulov), Tolya Jarikov ("Mükafat", Aleksandr Gelman), Şərif ("Almaz", Cəfər Cabbarlı), Mirpaşa ("Komsomol poeması", İsgəndər Coşqun), Seyran ("Səadət sorağında", Teymur Məmmədov), Lətif ("Yaxın adam", İsi Məlikzadə), Xəlil ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Əli Məmməd Dilbəri ("Əli Məmməd Dilbəri", Səttar Zərdablı), İvan İvanoviç ("İvan İvanoviç var idimi?", Nazim Hikmət), Vartan ("Üçatılan", İlyas Əfəndiyev), Toyuq oğrusu ("72-ci palata", Orxan Kamal), İonitse ("İctimai rəy", Aurel Baranqa), Eldar ("Yeddi oğlan və bir qız", Rövşən Ağayev), Əzrayıl ("Dəli Domrul", Altay Məmmədov), Germes ("Odu atma, Prometey!", Mustay Kərim), Kürd Musa ("Vaqif", Səməd Vurğun), Heydərqulu ("Həyat", Mirzə İbrahimov), Pavel Yesenski ("Zəngli saat", Osvald Zaqradnik).
Teatr xadimlər ittifaqının üzvü, "Qızıl Dərviş" mükafat laureatı və Prezident mükafatçısı idi.
Faiq Qasımov 23 yanvar 2017-ci ildə vəfat edib.
Kosmik yarış
Kosmik yarış — SSRİ və ABŞ arasında 1957–1975-ci illərdə kosmosun fəthi sahəsində gedən gərgin mübarizə. Bu dövr süni peyklərin buraxılması, kosmosa heyvanların və insanın göndərilməsi, avtomatik stansiyaların Ay, Mars və Veneraya göndərilməsi və insanın Aya ayaq basması ilə xarakterizə olunur.
Terminin adı "Silahlanma yarışı"nın adına uyğunlaşdırılmışdır. Kosmik yarış soyuq müharibə dövründə SSRİ və ABŞ arasında mədəni, texnoloji və ideoloji qarşıdurmanın vacib bir hissəsinə çevrilmişdi. Bu onunla əlaqəli idi ki, kosmik tədqiqatlar elmi və hərbi layihələr üçün böyük əhəmiyyət daşımaqla yanaşı, insanlarda ruh yüksəkliyi də yaradırdı.
"Yarış" 4 oktyabr 1957-ci ildə Sovet İttifaqında Yerin ilk süni peyki "Sputnik-1"in kosmosa göndərilməsi ilə başlanmışdır. Kosmik yarış dövründə SSRİ və ABŞ peyklərini orbitə öz daşıyıcı raketləri ilə çıxaran, idarəolunan kosmik uçuşları başladan, Günəş sisteminin digər planetlərini tədqiq edən dünyanın ilk və əsas "kosmik gücünə" çevrildilər.
Kosmosa insan göndərilməsi ətrafında gedən yarış SSRİ-nin qələbəsi ilə başa çatdı. 1961-ci il, aprelin 12-də SSRİ-də "Vostok" gəmisi ilə Yuri Qaqarin yerətrafı orbitə göndərildi. Beləliklə, SSRİ dünyada kosmosa ilk insan göndərən dövlət oldu və bu məsələdə ABŞ-yə texniki və ideoloji zərbə endirdi.
Amerika buna 23 gündən sonra cavab verə bildi. ABŞ astronavtı Alan Şepard "Freedom-7" kosmik gəmisi ilə yerətrafı orbitə göndərildi, Şepard kosmosa göndərilən ikinci insan oldu. SSRİ buna növbəti kosmonavtlarını yerətrafı orbitə göndərməklə cavab verdi. SSRİ 1962-ci il avqustun 12–15-də kosmosa iki nəfər göndərdi və bununla Amerikanı yenə də qabaqlamış oldu.
Kosmos uğrunda gedən savaşa qadınlar da cəlb edildilər. Belə ki, 1963-cü il iyunun 16-da "Vostok-5" gəmisi ilə SSRİ ilk qadın kosmonavtı, Valentina Tereşkovanı kosmosa göndərdi. Bu isə ideoloji baxımdan ABŞ-yə vurulan daha bir zərbə oldu.
thumb|240px|"Titan II" raketi havaya qalxır 1966–68-ci illərdə SSRİ-nin kosmosa göndərdiyi kosmik gəmilərin bəziləri qəzaya uğradı. Bundan sonra kosmosda ağalıq etmək uğrunda mübarizədə ABŞ tədricən üstünlüyü ələ almağa başladı. 1969-cu il iyulun 21-də ABŞ-nin Ay proqramı çərçivəsində "Apollon-11" kosmik gəmisi uğurla Ay səthinə ilk astronavtları, Nil Armstronq və Edvin Oldrini çıxardı.
Tənbur
200px|right|thumb|Dombra
Tənbur — şərq, eləcə də türkdilli xalqlar arasında ən geniş yayılmış simli musiqi alətlərindən biri. İki simli bu alət Şirvan aləti sayılır. Amma Təbriz sakinləri tənburu çox sevdikləri üçün buna Şirvan-Təbriz tənburu adını veriblər. Tənburun digər simli alətlərdən başlıca fərqi mizrabla deyil, barmaqla — baş və şəhadət barmaqları ilə çalınmasıdır. Özünəməxsus səs ahəngi var. XIX əsrin ikinci yarısınadək Azərbaycanda geniş istifadə olunub.
Typhlodromus halinae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Tənbur
Etimologiya
Uzaq Şərqdən Qərb ölkələrinə qədər böyük bir coğrafi ərazidə müxtəlif formaları, müxtəlif adlarla yayılmışdır. Orta Asiya türk xalqları tərəfindən geniş istifadə edilməkdədir. Qazaxlarda "dombra", qırğızlarda "dombura", özbəklərdə "dombrak", türkmənlərdə "danbura", osmanlı türklərinə yaxın olan türklərdə "tanbur"a, bir çox Qərb xalqları arasında "domra" adı ilə yayılmış bu alət Azərbaycanda tarixən tənbur adı ilə çox məşhur olmuşdur.
Tarixçə
Nizami Gəncəvinin, Məhəmməd Füzulinin, Qətran Təbrizinin və bir çox orta əsr klassiklərimizin əsərlərində tənbur haqqında maraqlı məlumatlar var. Orta əsr miniatür sənəti əsərlərində bir sıra musiqi alətləri ilə yanaşı tənburun da geniş təsviri verilmişdir. 1530-cu ildə ustad Soltan Məhəmmədin çəkdiyi Zöhhakın edamı rəsmində yerdə oturub iki telli, qısa qollu Şirvan tənburu çalan musiqiçinin təsviri verilmişdir. 200px|right|thumb|Domra Bəzi mənbələr, məsələn, Ə.Fərabinin "Kitab ül-musiqiyi-kəbir" kitabı tənburun yunan filosofu Pifaqor tərəfindən eramızdan əvvəl VI əsrdə icad edildiyini göstərir. Sənətşünaslıq namizədi Aslan Məmmədov isə Cənubi Azərbaycanın Cığamış şəhərindən tapılmış saxsı qaba istinadən, alətdən eramızdan əvvəl VI minillikdə Urmiya bölgəsində istifadə edildiyini bildirir.
Orta əsrlərin musiqişünas-alimi Dərviş Əli tənburu "bütün musiqi alətlərinin müəllimi" hesab edirdi. Füzuli "Yeddi cam" poemasında "Sitar ilə söhbət" başlığında yazır:
Rəğbət elə tənbura, müğənni, gəl ürəkdən, Rəğbət açarı ilə ona da bir qapı aç sən. Aç bir qapı ki, zahir olub nəşələr ondan, Qəlblər gülərək daim olar gül kimi xəndan.
Quruluşu
Tənbur növlərinə görə müxtəlifdir. Gövdəsi tut və ərik, üzü şam, qolu isə qoz ağacından hazırlanır. Qədimliyi ilə bir çox müsiqi alətlərindən fərqlənən tənbur musiqi alətinin təsvirinə hələ miniatür rəsminin bir o qədər təşəkkül tapmadığı dövrlərdən əvvəl rast gəlmək olar. Yaxın Şərqdə qazıntılar zamanı tapılmış XI əsrə aid bir çini boşqab üzərində iki simli tənbur çalan varsağın təsviri verilmişdir. Bundan başqa, XII–XIII əsrlərə aid edilən bir çox saxsı qablar üzərində tənburun təsviri verilib. Orta əsrə aid musiqi alətlərinin təsvirində tənbur ilə yanaşı qopuz, dütar, uzan və başqa alətlərin təsviri var. Ümumiyyətlə, bir çox musiqişünaslar, dütar, setar, çahartar, qopuz və onlara bənzər simli musiqi alətlərini tənburun növlərindən hesab edirlər. thumb|left|250px|Poçt markası (1997). Müasir tənbur armudvari olub kiçik çanaqdan və uzun qoldan ibarətdir. Bu qola 16-dək pərdə bağlanır. Simlərin sayı beşdən çox olmur. Baş və orta barmaqla çalınır.
Növləri
Tənburun bir sıra növləri var: Bağdad tənburu, Şirvan tənburu, dütar, setar, çahartar, pənctar, şeştar, sənc, dambur və s. Türk tənburu Şirvan tənburundan kasasının və səthinin kiçikliyi ilə fərqlənib.
Anthemis pauciloba
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Spark
Spark və ya Sumqayıt Park — Sumqayıt şəhərində yaranmış Azərbaycan rok qruplarından biri. 1997-2003-cü illər arasında fəaliyyət göstərmişdir.
Tarixi
Spark qrupu 1997-ci ilin noyabr ayında Kamal Xudiyev, Emin Əfəndiyev və Dmitri Strekalov tərəfindən Sumqayıt şəhərində yaradılıb. Kollektiv 4 nəfərdən ibarət olub, sonra isə qrupa daha iki nəfər - zərb və klavye ifaçısı qoşulub. Bu tərkiblə qrup məşq üçün yer axtarışına başlayır. Qrup öncə uğursuzluqla qarşılaşır; onlara məşq üçün yer verilə biləcək klublarda istədikləri avadanlıqlar olmur. Bir neçə müddətdən sonra onlar bir tanışları sayəsində «Dostluq Mədəniyyət Evi»nin direktoru ilə razılaşırlar, direktor onlara bir otaq və köhnə musiqi alətləri verir.
Fəaliyyətləri
Qrup bu otağa “köçdükdən” dərhal sonra məşqlərə və proqramın hazırlanmasına başladı. 2 ay ərzində «Город мечты» («Arzular şəhəri») adlı proqramı tamamilə hazır oldu. 28 may 1998-ci ildə qrup Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram teatrında ilk çıxışını etdi, amma bütün proqramı ilə yox, sadəcə 4 mahnı ilə. Ancaq, bu qrupun ilk addımları idi.
Sonradan Spark Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında bütün proqramı ilə çıxış edir. Bu çıxışdan sonra qrupun üzvləri arasında mübahisə olur. Qrupu birinci klavye ifaçısı onun ardınca isə vokalist və gitarist tərk edir, qrupun inkişafı zəifləyir və dayanır. Daha sonra qrupu tərk edənlərin yerinə onlara əvəz olaraq yeni üzvlər qoşulur. Qrup 2000-ci ildə Coldünya qrupunun dəstəyi ilə Sultan Records studiyasında «Azerirock» kolleksiyası üçün iki mahnı yazır.
Diskoqrafiya
Qrup Azərbaycan rok qrupu sayılsa da ifalarının çoxusu rus dilindədir. Buna səbəb qrupun vokalistinin (Viktor Medyakov) rus olması və mahnılarının sözlərini onun yazmasıdır.
Hal-hazırda qrup
Daha sonra isə qrupun üzvləri Dmitri Strekalov Rusiyaya, Səid Qəniyev isə Hollandiyaya köçür. 2004-cü ildə isə Oqtay Abdullayev və Eldəniz Mirzoyev Sirr qrupunda musiqi fəaliyyətlərini davam etdirməyə başlayırlar. Bununla da Spark qrupu 2003-cü ildən bəri fəaliyyətsiz olaraq qalır.
Spark üzvləri Viktor Merdyakovla Rafael Qasımovun son fəaliyyətləri 2012-ci ildə Sparkın köhnə mahnısı olan "Хлеба кусок"ın səsyazmasının edilməsidir.
Aşina Çhiaoho
Çiao-Ho şahzadəsi — Göytürk şahzadəsi, Türgişlərin xatunu.
Həyatı
Haqqında məlumat azdır. Aşina Xuaytaonun böyük qızı olub, Suluk xanla evləndirilmişdi. Lakin, bu evliliyin tarixçəsi ilə bağlı olaraq tarixçilər ixtilaflıdır. Bir mənbəyə görə bu evlilik 718-ci ildə, başqa bir mənbəyə əsasən 14 yanvar 723-cü ildə baş vermişdir. Mənbələrin verdiyi məlumata görə Suluk xanın ölümündən sonra oğlu Qut Çor xaqan olmuş, daha sonra Çinə qaytarılmışdılar.
Bəzi mənbələrə görə Aşina Çiaoho oğlu və qızıyla Çinə qayıtmış və Tulu Çunq adlı bir yerli əyanla evlənmişdi. Mənbələrdə xatunun 726-cı ildə Ansi qubernatoru Tu Hsienlə mübahisəsinin baş verdiyi qeyd olunur.
Simona de Bovuar
Simona de Bovuar kimi tanınan Simona-Ernestin-Lüsi Mari Bertrand de Bovuar — fransız yazıçı, intellektual, ekzistensialist filosof, siyasi fəal, feminist və sosial nəzəriyyəçi. O, özünü filosof hesab etməsə də, onun həm feminist eksistensializminə, həm də feminist nəzəriyyəsinə mühüm təsiri olub. Bovuar fəlsəfə, siyasət və sosial məsələlərə dair romanlar, esselər, bioqrafiyalar, avtobioqrafiyalar, monoqrafiyalar müəllifidir. O, 1949-cu ildə yazdığı, qadın əsarəti və müasir feminizmin əsas elmi şərhinin ətrafli analizini verdiyi "İkinci Cins" elmi əsəri ilə yanaşı "O Qalmağa gəldi" və ”Mandarinlər" romanı da daxil olmaqla ən çox öz romanları ilə məşhurlaşmışdı.
= Həyatının ilk illəri = Simona De Bovuar Parisdə, bir vaxtlar aktyorluğa can atan hüquq müdafiəçisi  Corc Bertrand Bovuarın və atası varlı bankir və hörmətli katolik olan Fransuaz ne Brasörün ailəsində dünyaya gəlib. Simonanın bacısı Helen ondan iki il sonra doğulub. I Dünya Müharibəsindən sonra qısa müddət  ərzində öz var-dövlətlərinin böyük bir hissəsini itirdiyindən,  ailə öz burjua statuslarını qoruyub saxlamaq üçün mubarizə aparırdı, və  Fransauz  hər iki qızının nüfuzlu qadın monastr məktəbinə göndərilməsini  təkid edirdi. Bovuar özü bir uşaq kimi həddən artıq dindar idi. Bir ara rahibə də olmaq istəyirdi, amma 14 yaşında bütün inamı alt-üst oldu ki, bunun nəticəsində də ömrünün qalanını bir ateist kimi yaşadı.
Hər üçü həmin orta məktəbdə təlim tələbatlarını  və təcrübələrini başa vurduqdan sonra o, ilk öncə Moris Merlo Ponti  və Klod Levi-Stros ilə işlədi. Baxmayaraq ki rəsmi şəkildə qeydiyyata   alınmamışdı, o tələbələrin milli reytinqi kimi xidmət göstərən, yüksək rəqabətli aspirant  imtananı olan, fəlsəfədən farnsizca “agregation” adlanan imtahanı vermək üçün Ekol Normal Superyer kurslarina gedirdi. Həmin imtahana hazirlaşarkən o, Ekol Normal kurslarının tələbələri Jan Pol Sartr, Pol Nizan və Rene Maö (ona “Kastor” ləqəbini verən adam) ilə tanış oldu. Imtahanın Jürisi birinci yeri isə Bovuara yox, Sartra verdi, Bovuar  isə 21 yaşla bu imtahandan keçən ən gənc adam olmaqla ikinci yeri  tutdu.
= Orta yaşları =
Pedaqoji fəaliyyəti və azyaşlı tələbələrlə seksual əlaqələri
O öz karyerasına 1931-ci ildə Marseldə orta məktəb müəllimi  kimi başladı  və  Ruanda yerləşən Lusi Pyer Korney litseyinə  köçdü.
Bovuar yaşı az olan gənc qız sevgililərinin sayı ilə tanınırdı və məktəb müəllimi kimi işləyərkən  münasibətə təhrik etdiyi adamlarla münasibətinin  xarakteri bioqrafik mübahisələrə gətirib çıxarırdı. Bir vaxt onun tələbəsi olmuş Biyanka Lamblin (əsl adı Biyanka Biyenenfeld)  özünün "Bir Cavan Qızın Xatirələri" kitabında  yazırdı ki,  o yeniyetmə olarkən otuz yaşlarında olan müəllimi Simon De Bovuar  tərəfindən cinsi istismar olunurdu. 1943-cü ildə Bovuar 17 yaşlı lisey şagirdi Natali Sorokini yoldan çıxartmaqda ittiham olunaraq müəllimlik vəzifəsindın uzaqlaşdırıldı.
O Qalmağa Gəldi
Bovuar "O Qalmağa Gəldi" adlı ilk romanını 1943-cü ildə yazdı. Bu özünün və Sartrın Olqa Kosakieviç və Vanda Kosakieviçlə  olan seksual münasibətlərinin bədiiləşdirilmiş xronikası idi. Olqa 30-cu illərin əvvəllərində Bovuarın Ruandakı orta məktəbdə dərs keçdiyi tələbələrdən biri idi. Olqa onun xoşuna gəlirdi. Sartr Olqanın arxasınca düşmüşdü, amma Olqa onu rədd elədi və bunun əvəzində isə Sartr Olqanın bacısı Vanda ilə münasibətə başladı. Sartr ölümünə qədər Vandanı maddi cəhətdən təmin etdi. O Olqanı da bir neçə il təmin etdi, o vaxta qədər ki, Olqa Bovuarın sevgilisi Jak Loran Bas ilə evləndi.
II Dünya Müharibəsi başlamazdan əvvəl yazdığı romanında Olqa və Vanda ilə olan mürəkkəb seksual əlaqələrindən bir obraz yaratdı. Bovuarın və Sartrın bədiiləşdirilmiş versiyalarının gənc bir qadınla üçlü münasibətləri var idi. Roman həmçinin də Bovuar və Sartrın mürəkkəb münasibətlərini, və bu üçlü əlaqələrin onların münasibətlərinə necə təsir etdiyini araşdırır.
Ekzistensialist Etika
1944-cü ildə Bovuar ekzistensialist etikanın müzakirəsinə həsr olunmuş "Pirr və Sinea" adlı ilk fəlsəfi essesini  yazdı. O, ekzistensializm haqqda  tədqiqatını  ikinci essesi olan "İkili Etika" (1974) essesi ilə davam etdirdi bu  da Fransız ekzistensializminə ən  yaxşı giriş idi. Onun sadədilliliyi Sartrın Varlıq və Heçlik  əsərinin çətin dərk olunan xarakteri  ilə müqayisədə  çox başa düşülən idi. Essedə Bovuar Sartrın  Varlıq və Heçlik kimi əsəri də daxil olmaqla bir çox ekzistensialist əsərlərdə  ortaya çıxan bəzi ziddiyətlərə  aydınlıq gətirib. İkili Etikada isə Bovuar şəraitin yaratdığı məcburiyyətlə mütləq azadlığın  ekzistensialist dilemmasını  qarşı-qarşıya qoyur.
"Müasir Dövr"
II Dünya Müharibəsinin sonlarında Bovuar Və Sartr, Moris Merlo Ponti və başqaları ilə birgə  əsasını qoyduğu  Müasir Dövr siyasi jurnalını redaktə etdi. Bovuar Müasir Dövr jurnalından öz işinə şərait yaratmaq və öz ideyalarını kiçik miqyasda esse  və  kitab halında çap etməzdən əvvəl  burda yoxlamaq üçün istifadə edirdi. Bovuar dünyasını dəyişdiyi   günə qədər bu  jurnalın redaktoru olaraq qaldı.
Cinsəllik, ekzistensial feminizm və "İkinci Cins"
"İkinci cins" əsərinin fəsilləri ilk olaraq 1949-cu ilin iyun ayında "Müasir dövr" jurnalında çap olundu. İkinci cild bir neçə ay sonra ilk dəfə Fransada işıq üzü gördü. Nəşriyyatçı Alfred Knofun arvadı Blanç Knofun köməyi ilə Hovard  Parşley tərəfində tez bir zamanda tərcümə edildiyinə  görə  bu əsər  də "İkinci Cins" kimi  Amerikada  çox  tez çap olundu. Çünki, Parşleyin Fransız dili ilə bir qədər  tanışlığı var idi  və fəlsəfədən isə minimal bilyə malik idi (Smit Kollecində biologiya üzrə professor idi), buna görə də Bovuarın əsas nə demək istədiyini  təhrif edərək  onun kitabını yarımçıq  tərcümə etmiş və ya  bəzi  başa düşədiyi  yerlərini  kəsmişdi. Ekzistensialist alimlərin cəhdlərinə baxmayaraq llərlə Knof imkan vermedi ki,  Bovuarın əsəri yenidən daha dəqiq tərcümə edilsin. Yalnız 2009-cu ildə, əsərin orjinalının çapa buraxılmasının 60-cı ildönümündə əsərin ikinci tərcüməsi edildi. Konstans Borde və Şeila Malovani Şevalye orjinal  əsərin  üçüncüsünü bərpa  edərək  ilk dəfə  əsərin bütöv tərcüməsini  hazırladılar. İkinci Cins əsərinin uzun sürən ikinci tərcüməsi İkinci Cins əsərinin “ Qadın: Mif və Reallıq” fəslində Bovuar sübut etmişdi ki, kişilər onların ətrafında  saxta “sirrli” aura yaratmaqla  qadınları cəmiyyətdə “Başqa” olmağa məcbur edir. O sübut eledi ki, kişilər qadınları və onların problemlərini başa düşməyəndə, və ya onlara kömək etməyəndə, bundan bir bəhanə kimi istifadə edir və bu streotipləşmə cəmiyyətdə ən yüksək iyerarxik qrupdan ən aşağı iyerarxik  qrupa qədər  ozünü göstərir. O yazmışdı ki, bu həmçinin irq, sinif, və din kimi digər oxşar  kateqoriyalar əsasında  baş verir. Ancaq o deyirdi ki, bundan böyük həqiqət yoxdur ki, qadınları streotipləşdirən kişilər bundan cəmiyyəti patriarxalliğa doğru aparmaqda bir bəhanə kimi istifadə edir.
Fransada çap olunan İkinci Cins, mənəvi  inqilaba səsləyən feminist ekzistensizalizmi  özündə əks etdirirdi. Bir ekzistensialist kimi Bovuar mövcudluğun öncəki mahiyyətinə inanırdı; yəni nəticə eibarı ilə kimsə qadın doğulmaya bilər, amma qadına  çevrilə bilər. Onun analizi Hegelin “Başqa”-sının konsepsiyasını özündə cəmləşdirirdi. Bu Başqadakı nümunə kimi göstərilən  Qadının sosial quruluşunu  Bovuar  qadın əsarətinin əsası kimi müəyyən etmişdir.
Bovuar sübut elədi ki,  qadınlar tarixən   ağılslz və qeyri normal hesab olunub. O deyirdi ki, qadınlara qarşı bu fikir onların yüksək dərk etmə qabiliyyəti  ilə məhdudlaşır ki, buna görə  də onlar  normallıqdan kənarda dayanırlar və adətən “normallığa” daha çox üstün gələn yad bir adam olurlar. O inanırdı ki, feminizmə görə irəli getmək üçün bu fikir aradan götürülməlidir. Bovuar bu fikrin üstündə dayanırdı ki, qadınlar  da kişilər kimi seçim etmək bacarığına malikdilər  və  buna görə də kiməsə və ya nəyəsə görə məsuliyyət daşımğı bir kənara ataraq tabelilikdən çıxıb özlərini daha da göylərə qaldıra bilərlər. İkinci Cins əsərinin yeni tərcüməsi İren Qammelin  Yer kürəsi  və Poçt  rezesiyasında yazdığı kimi ingilis dilində olan bütöv mətnə keçiddir: “bu yeni tərcümənin tək böyük üstünlüyü Bovuarın ekzistensialist dilini başqa yerə köçürmək üçün tərcüməçilərin  bacarığı nəticəsində ərsəyə  gələn  təcümənin bütövlülyündədir ki, bu da oxucularda ele bir hiss yaradır kİ, sanki  Bovuar Hegel, Marks, və başqalarına etiraz edir.
"Mandarinlər"
1954-cü ildə nəşr olunan Mandarinlər II Dünya Müharibəsi bitdikdən sonrakı dövrə aiddi və bu əsər Bovuara ən yüksək ədəbiyyat mükafatı olan Pri Konkur mükafatını qazandırdı. Bu kitab kitabını həsr etdiyi amerikan yazıçısı Nelson Alqrenlə əlaqələri  də daxil olmaqla, Sartr və Bovuarın yaxın ətrafındakı dostlarının və filosofların şəxsi həyatına aid idi. Həm Mandarinlər əsərində, həm də Bovuar ın avtobioqrafiyalarında Bovuarın onların cinsi həyatını təsvir etməsi Alqreni  biyabır etmişdi. Bovuarın əsərinin amerikan  tərcüməsinin tənqidi zamanı Alqren bu biyabırçilığa kəskin cavab vermişdi. Bovuarın Alqrenə yazdığı sevgi məktubları da daxil olmaqla Bovuarın həyatında baş verənlər haqqda bir çox material ölümündən sonra ictimaiyyətə çatdırıldı.
= Sonrakı illər = Antoniyo Nunes Himenes, Bovuar, Sartr və Çe Qevara 1960-cı ildə, Kubada Bovuar Amerika Birləşmiş Ştatlarına və Çinə səyahətləri haqqda məşhur səyahət gündəlikləri yazmışdı və öz esse və bədii hekayələrini  ən əsas 1950-1960-cı illərdə çap etdirmişdi. O, Məhv olmuş Qadın hekayəsi də daxil olmaqla qısa hekayələrdən ibarət olan bir neçə cild də nəşr etdirmişdi. 1980-ci ildə Bovuar Ruhun Məqamı Birinci Gəlir adlı hekayələr toplusunu çap etdirdi ki, bu da erkən dövrlərdə qadınların vacibliyindən bəhs edən hekayələr toplusu idi. Bu hekayələr O Qalmağa Gəldi romanından xeyli əvvəl yazılsa da, Bovuar onu  nəşr etdirməyə  yararlı bilmirdi. Yalniz 40 il sonra işıq üzü gördü.
Sartr və Merlo-Pontinin  arasında uzunsürı müddət ədavət var idi. Bovuar Sartrın tərəfində dayandı və Merlo Ponti ilə danışıqlara girərək aradakı münaqişəni dayandırdı. Son illərdə Bovuar jurnalın  redaksiya görüşlərini  öz mənzilində toplayırdı  və jurnala  Sartrdan daha çox   dəstək olurdu,  və tez-tez  Sartrı  məcbur  edirdi ki,  öz fikirlərini təklif etsin. Bovuar həmçinin də Çalışqan Qızın Memuarı, Həyatın Əsası, Çətin Zamanlar, Hamısı Deyilib və Edilib adlı yazılarından ibarət olan dörd cildlik avtobioqrafiya yazmışdır.
1970-ci illərdə Bovuar Fransa qadınlarının azadlıq hərəkatında böyük aktivlik göstərdi. O, Fransada qeyri-qanuni hesab olunan qadınların abort etməsi barədə qanuna qarşı  çıxan qadınların imzaladığı 1971ci ildəki 343-cü Manifestinə imza atdı. Bəziləri razılaşmırdi ki, Bovuar da daxil olmaqla qadınların çoxu abort etdirməyib, ancaq  bu məsələ məxfi olduğundan heç kəsin bundan xəbəri ola bilməzdi. Imza atanlar arasında Katrin Denöv, Delfin Seyriq və Bovuarın bacısı Papeta da var idi. 1974-cü ildə abort Fransada qanuniləşdirildi.
1970-ci ildə yazdığı Qocalığın Gəlişi adlı uzun essesi, 60 yaşına qədər dünyadan getməyən insanların tənəzzül və tənhalığı barədə nadir intellektual meditasiya nümunəsədir.
Ölümü, təltifləri və irsi
= Əsərləri =
Tərcümələri
Patrik Obreyn roman ustası kimi kommersiyal nailiyyət əldə etməzdən əvvəl Bovuarın ingiliscə əsas tərcüməçisi idi. Fəlsəfi yazıları (Urbana: 2004-cü il, İllionis Press Universiteti, Marqarit Simon tərəfindən redaktə olunub) ilk dəfə ingilis dilinə tərcümə olunan seçilmiş esseləri özündə cəmləşdirir. Bunların arasında Pirus və Sinea, O Qalmağa Gəldi romanından ilk nəşr olunmamış iki fəsil və İkili Etikanın təqdimatı var idi.
Hannover
Hannover ([]) — Almaniyanın Aşağı Saksoniya əyalətinin paytaxtıdır. Əhalisi 522.686 nəfərdir.
Əhali
Hannoverin əhalisi 515 668 nəfər təşkil edir, onlardan onlardan 266 179 qadınlar и 74 439 xarici vətəndaş. Xaricilərin içərisində 21 724 nəfər, onlardan — türklər, 9320; — keçmiş Yuqoslaviyadan, 5254;— yunanlar 3573;— ispanlar. 41,7% əhali özünü lüteran, 15,1% isə katolik kilsəsinə aid edir. {|
Baxımlı yerlər
thumb|right|Köhnə şəhər ratuşası
Şprengel muzeyi (Sprengelmuseum)
Kurt-SchwItters-Platz. 1972 ildə açılmış və 1992 ildə böyüdülmüşdür. Çox möhtəşəm memarlığa malikdir. Həmçinin böyük kolleksiyası var. Burada Pikassonun, Klee'nin, Maleviçin və məşhur Kurt Şvitersin əsərləri saxlanılır. Burada sürrealizm, dadaizm və ekspressionizm geniş təmsil olunub.
Cənubi Saksoniya muzeyi (Niedersächsisches Landesmuseum)
Wllly-Brand-Allee 5. Muzeyin tərkibinə 4 şöbə var: incəsənət və heykəltaraşlıq, XI əsrdən impressionizmədək; təbii elmlərdən(geologiya, zoologiya və mükəmməl akvarium); bunların bir çoxu şəhərin yeni ratuşasının yanındadır.
Nəimi (film, 2005)
Məzmun
Film Fəzlullah Nəiminin həyat və yaradıcılığından bəhs edir.
Hannover
Yeni ratuşa (Neues Rathaus)
thumb|right|Yeni şəhər ratuşası Pompez üslubunda şəhər idarəetmə binası 1901—1913 illərdə inşa edilmişdir.
Nəimi (film, 2005)
Film haqqında
Filmdə bədii obrazlardan istifadə edilib.
Hannover
Masch gölü (Maschsee)
Bu süni göl 1934—1936 illərdə bataqlığın yerinə gurulmuşdur. Şəhər idarəçiliyi hələ Veimar Respublikası dövründə bu gölü yaratmağı planlaşdırırdı(1918–1933), ancaq o zaman bu proekt həyata keçirilə bilməmişdir. Təşəbbüsü nasistlər öz ideoloji planları üçün yaratmışdılar.
Opera (Opernhaus)
thumb|right|Opera teatrı Opernplatz, 1. Möhtəşəm memarlığı və yaxşı spektakl quruşu ilə məşhurdur. Binalardan biri neoklassik üslubda, memar Georg Ludwig Lawes(1814–1864), tərəfindən tikilib.
Aegidiy kilsəsi(Aegidienkirche)
XIV əsrdə tikilmiş kilsə, bombalama nəticəsində dağılmış, onun xarabalıqları müharibə xatirəsi kimi saxlanılır. Kilsəyə yapon şəhəri Xirosima İkinci Dünya müharibəsi ildönümünə böyük bir zəng hədiyyə vermişdir.
Vaterloo sütunu (Waterloosäule)
Sütunun hündürlüyü 46 metrdir. Memar Laves tərəfindən 1832 ildə,Napoleonu qalib gəlməsinə şərəfinə (Vaterloo döyüşündə) ucaldılmışdır.
Pankreatit
Pankreatit(lat. pancreatitis, yun. πάγκρεας — mədəaltı vəzi + -itis — iltihab)- mədəaltı vəzinin iltihabi  xəstəliyidir. İki əsas forması var. Kəskin pankreatit və xronik pankreatit.
► Kəskin pankreatit – bu zaman iltihabı proses sürətlə bir neçə gün ərzində inkişaf edir. Bu adətən tamamilə heç bir iz buraxmadan keçib gedir. Bəzən isə xəstəlik çox təhlükəli olur.
► Xroniki pankreatit – bu zaman iltihab davamlı xarakter daşıyır. Bu zaman iltihabı proses daha yüngül xarakterli olur, lakin bu iltihabın nəticəsində çapıqlar və digər izlər qala bilər.
Nahamar qarağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Avropa, Rusiyanın Avropa hissəsidir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30-35 m, çətrinin diametri 10 – 30 m, düz gövdəli, yelpikvari, sıx çətirli ağacdır. Qabığı tünd boz, xırda yarpaqlıdır. Yarpaqları nahamar, cod tükcüklərlə örtülmüşdür. Payızda parlaq sarı rənglidir. Yarpaqlar açılanadək çiçəkləyir, küləklə tozlanan bitkidir. Çiçəkləri yaşıl-sarı, xırda, sallaq erkəkciklıdir. Meyvələri yayın ortalarında yetişir.
Ekologiyası
İşıqsevən, kölgəyə, şaxtaya, tüstüyə, qaza, şoranlaşmaya davamlıdır. Məhsuldar torpaq tələb edir. Qısamüddətli quraqlığa dözür.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda, Naxçıvanda, Talış zonasında təbii halda yayılmışdır.
İstifadəsi
Yaşılaşdırmada yararlıdır.
Aftermath Entertainment
Aftermath Entertainment Amerikada yerləşən musiqi şirkətidir. 1996-cı ildə Interscope Records dəstəyi ilə Dr. Dre tərəfindən qurulmuşdur.
Həmçinin bax
Dr. Dre
Bolşoy İzvestnyakovıy
Bolşoy İzvestyakovıy adası — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Təsviri
Əslikdə iki adadan ibarətdir. Aralarında 300 metrlik boğaz vardır. Qərbdə yerləşən ada 6,9 km uzunluğa və 4,1 km enə malikdir. Şərqdə yerləşən ada isə 4,7 km uzunluğa və 2,75 km enə malikdir. Adada hündürlüyü 52 metr olan təpə vardır. Adanın şimal-şərqində yerləşir. Bütünlüklə buzla örtülmüşdür. Cənub sahilləri sıldırımlıdır. Burada hündürlük 10 meyrdir. Şimal-şərqdən cənub-şərqə doğru yüksəklik azalır. Ən hündür nöqtəsi 69 metrdir. Adanın ən hündür nöqtəsində geodeziya məntəqəsi yerləşir. Ucqar qərb nöqtəsi Yunost burnudur.
M6 Fargo
thumb|Dodge wc55 m6 37 mm GMC|alt=Dodge wc55 m6 37 mm GMC.jpg M6 37 mm KMO ABŞ tərəfindən istehsal edilən və Amerikan Ordusu tərəfindən İkinci Dünya müharibəsi əsnasında tank məhvedicisi olaraq istifadə edilən bir zirehli döyüş vasitəsidir.
Amerikanın istifadəsi
1942-ci ilin fevral ayındakı Standartlaşdırmanın  ardından 1942-ci ilin aprel və oktyabr ayları arasında 5,380 ədəd M6 37 mm KMO istehsal edildi. Bir ədəd vasitənin xərci 4,265 ABŞ dolları idi. Amerika ordusunun təliminə görə, tankların əsl məqsədi piyada birliklərinə dəstək vermək idi. Düşmən tanklarının məhvi işini tank məhvedici vasitələri aparmalıydı. M6 37 mm KMO Amerikalılar tərəfindən çox az qarşıdurmada istifadə edildi. 1942-ci ilin sonları və 1943-cü il tarixlərində baş vermiş olan Tunis hərəkatı əsnasında Amerikanın 601-ci və 701-ci Tank məhvedici taburlarında istifadə edilmişdir. Bu vasitələrdən müsbət nəticə əldə edilə bilinmədi. İlk olaraq zirehləri yox idi və daşıdıqları anti-tank mərmiləri inkişaf etmiş Alman tanklarına qarşı təsirsiz idi. M6 lar ayrıca az da olsa 1943 və 1944-cü illərdə Sakit okean Cəbhəsində də istifadə edilmişdir. 1943-cü ilin sentyabr ayında bu silah özündən daha güclü 75 mm-lik və 3-düymlük topların çıxması ilə məhdud təsirli sinifinə aid edildi. 1945-ci ilin yanvar ayında isə, bu silahlara zamanı keçmiş silahlar deyilərək, xidmətdən çıxardıldılar.
Axiopoena
Axiopoena  — Ayıcalar fəsiləsinə aid kəpənək cinsi. Fəsiləyə aid olan ən iri növlər cinsə daxildir. Cinsə daxil olan növlər:
Arealı
Cinsə daxil növlərin yayıldığı ərazilər: Pakistan, Əfqanıstan, Türkmənistan, Cənubi Qafqaz, Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan, şimal-qərbi Hindistan, İraq, İran və qərbi Türkiyə.
It's My Time
Bu mahnı 31 yanvar 2009 tarixində Böyük Britaniya milli finalı olan "Eurovision: Your Country Needs You"da qalib gəlmişdir.
Klip
Mahnının rəsmi klipi BBC-nin internet saytında ilk dəfə 31 mart 2009-cu ildə yayımlandı. Klipdə mahnının bəstəkarı Anrew Lloyd Webber də çəkilmişdir. Klipdə Jade Ewenin ağ paltardadır. Həmçinin, klipdə Jade Ewenin səhnə işıqları altında piyano müşaiyətindəmahnı oxuduğu bir hissə də mövcuddur.
Typhlodromus haramotoi
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Krım Respublikası
Krım Respublikası (,, krh. Qırım Cumhuriyeti) — Rusiyanın tərkibində, eyniadlı yarımadada yerləşən muxtar respublika, lakin dünya ölkələri və BMT Krımı Ukrayna ərazisi kimi tanıyır. Paytaxtı Simferopol (Ağməscid) şəhəridir.
Konkubina
thumb|255px|"[[Böyük odaliska"]] Konkubina (concubina con — birgə, və cubare — uzanmaq) — Qədim Romada kəniz ya odaliska, maddi və şəxsi cəhətdən asılı, və ya kölə olan daimi məşuqə, aşna, "nikahdan kənar arvad", "yataq yığışdıran qadın", aşağı təbəqədən olan birgə yaşayışa cəlb olunmuş subay qadınlara deyilirdi. Bu münasibətdən dünyaya gələn uşaqlara qanundan və ya nikahdan kənar uşaqlar deyilirdi. . Çoxarvadlılıqda olduğundan fərqli olaraq konkubinaların uşaqları ata mülkünə vərəsəlik hüququna malik deyildilər. Konkubina ilə münasibət toy mərasimi olmadan qurulurdu. Konkubinalar digər bir kişi ilə münasibət qura bilərdi ki, bu zaman onun əvvəlki partnyoru bu halla razılaşmalı olurdu. Konkubinalar fahişə sayılmadıqlarına görə onlar kurtizanka ola bilməzdilər. Roma hüququna görə kişi və qadın münasibətləri evlilik olmadan da mümkün idi. Bu münasibət konkubinat (concubitus cinsi əlaqə, intim münasibət mənasını verir) adlanırdı. Bu zaman konkubina kişinin sosial mövqeyini paylaşa bilməzdi. Roma Respublikası dövründə kişi nikahda olmaqla yanaşı digər bir qadınla konkubinat münasibəti qura bilərdi.
Metamorfik süxurlar
thumb|[[Kvarsit]]
Krım Respublikası
İnzibati quruluşu
Krım Respublikası və Sevastopol (Ağyar) birlikdə Rusiyanın Krım Federal Bölgəsində yerləşdirilib.
Metamorfik süxurlar
Metamorfik süxurlar — Yerin dərinliyində temperaturun, təziqin və kimyəvi şəraitin dəyişməsinin təsirindən çökmə və maqmatik süxurların dəyişilmiş formalarıdır. Yer qabığını təşkil edən süxurların əsas hissəsi iki dəfə, bəzən bir neçə dəfə gah dərinliyə Yerin təkinə bataraq, gah da yuxarıya qalxaraq özlərinin ilkin formaşdığı şəraiti dəyişməli olurlar. Daha çox əhəngdaşları, gillər, bazaltlar və s. tanınmaz dərəcədə dəyişilirlər. Metamorfik süxurlar Yer səthinin 12 %-ni təşkil edir.
Krım Respublikası
İnzibati quruluşu
Krım Respublikası 14 rayondan və 10 respublika tabeliyində olan şəhərdən ibarətdir. Krım Respublikasının iri şəhərləri Simferopol (Ağməscid), Kerç (Keriç), Yevpatoriya (Kezlev), Feodosiya (Kefe), Yalta, Canköy və Bağçasaraydır.
Metamorfik süxurlar
Metamorfizmin tipləri
Sonuncu mövcud təsnifat belədir:
Tərkibi, teksturası və quruluşu
left|thumb|Mərmər
Metamorfik süxurlar görkəminə (teksturuna) və rəngarəngliyinə görə fərqlənir. Bu fərq həm o süxirları təşkil edən mineralların müxtəlifliyindən, həm də temperatur müxtəlifliyindən və metamorfizm prosesinin zamanca uzun sürməsindən asılıdır. Başlıca süxurəmələgətirən minerallar maqmatik süxurlara nisbətən metamorfik süxurlarda daha çox olur. Metamorfizm zamanı bu və ya digər mineralların yaranması ilkin süxurun kimyəvi tərkibindən daha çox asılıdır. Məsələn, kianit, andaluzit, silimanit, stavrolit, kordiyerit, (Al2O3 komonentlərinin yüksək miqdarı ilə səciyyələnən silikat) mineralları tərkibində xeyli miqdarda alüminium olan gillərin, epidot, hornblend, plagioklaz, klinopiroksenlər (kalsiumla zəngin silikatlar) mineralları isə əsası tərkibli maqmatik süxurların metamorfizləşməsi hesabına əmələ gəlir.
Aşağı temperaturlu metamorfik süxurlar, adətən, kiçikdənəli olur. Bu ondan irəli gəlir ki, aşağı temperaturlu proseslərdə mineralların kristallaşma sürəti kəskin aşağı düşür, lakin minerallar arasında kristallaşma sürətinə görə "çempionlar" vardır (məsələn, qranatlar və stavrolit). Bu minerallar başqalarından daha tez böyüyür və onların dənələri süxurların ümumi fonunda ölçülərinə görə seçilir. Belə mineral dənələr porfiroblastlar adlandırılır.
Metamorfik süxurlarda tünd rəngli mineralların iynəvari kristalları, bir qayda olaraq, eyni bir istiqamətdə uzanır (məkanca səmtlənir). Bu cür səmtlənmə mineraləmələgəlmə proseslərində süxurda baş verən daxili gərginliklə əlaqədardır. Kristallar çalışır ki, gərginliyin istiqamətinə perpendikulyar vəziyyət tutsunlar. Əgər süxurda tünd rəngli minerallar çoxdursa, həmin süxur nazik lövhələrə parçalanır.
Yüksək temperaturlu proseslərdə flüidlərin təsirindən çox vaxt ilkin süxurların kimyəvi tərkibi, deməli, həm də mineral tərkibi dəyişir. Primitiv şəkildə qavranılmış olsa da, belə proseslər metamorfizmdən fərqli olaraq metasomatik proseslər adlanır, əmələ gəlmiş süxurlara isə metasomatitlər deyilir.
Məsələyə daha dəqiq yanaşsaq, metamorfik proseslər zamanı, bir qayda olaraq, süxurlarda baş verən dəyişilmələr temperaturun (termal metamorfizm) və təziqin (dinamometamorfizm) təsirindən yaranır. İlkin süxurlarda yalnız mineroloji dəyişilmələr baş verir, kimyəvi tərkibi, demək olar ki, çox cüzi dəyişilməyə məruz qalır.
Metasomatik proseslər mütləq müxtəlif dərəcədə filizdaşıyan müxtəlif temperaturlu hidrotermal məhlulların ilkin süxurlara təsirindən baş verir və bu zaman ilkin süxurların həm mineroloji, həm də kimyəvi tərkibləri köklü şəkildə dəyişilməyə məruz qalır. Metasomatik proseslər mütləq az və ya çox dərəcədə faydalı qazıntıların əmələ gəlməsilə müşahidə olunur. Metamorfik və metasomatik süxurların bəzi əmələgəlmə məqamlarında hələ də qaranlıq məsələlər mövcuddur.
Kvarsitlər
Onalar ədətən, açıq rəngli süxurlar olaraq qeyri-düzgün formalı kvars dənələrindən ibarətdir. Onlar qumdaşlarının və çimərlikdəkilərə bənzər qumların metamorfizmləşməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir. Yerin dərinliklərinə düşərək, qumlar bir neçə milyon ildən sonra möhkəm və gözəl süxurlara çevrilə bilər. Kvarsitlərin bəzi növləri bəzək və üzlük daşları kimi istifadə olunur, lakin onların əsas kütləsi inşaat çınqıllarının hazırlanmasına sərf olunur, metallurgiyada (flüs filizləri əridərkən əlavə kimi) və şüşə istehsalında işlədilir. Dəmirli kvarsitlər cesplitlər adlandırılır (ingiliscə "jasper" — yəşəm və yunanca "litos — daş).
Bu kvarsitlərin tərkibində xeyli miqdarda dəmir oksidləri (maqnetit və hematit) olduğuna görə onlar qiymətli dəmir filizi hesab olunur. Dünyanın ən böyük dəmirli kvarsitlər yataqları Kursk Maqnit Anomaliyası (KMA), Ukraynada Krivoy Roq, Braziliyada Minas-Jeraysdır. Cespilitlər adı kvarsitlərdən tünd-boz, tünd-qonur və ya qırmızımtıl rənglərlə fərqlənir. Cespilitlər həm də bəzək daşları kimi istifadə olunur.
Qneyslər
thumb|left|Qneys Qneyslər zolaqlı metamorfik süxurlardı. Adətən, açıq rəngli kvars və plagioklaz zolaqları mika (biotit), amfibol, piroksen və başqa mineralların tünd rəngli zolaqları ilə növbələşir. Qneyslər Yerdə məlum olan süxurlardan ən qədimidir. Onlar Yer qabığının qədim əyalətlərində geniş əraziləri tutur.
Şistlər
thumb|left|Şist İncə təbəqəli süxurlardı. Onların tərkibində xeyli miqdarda vərəqvari dartılmış formalı rəngli minerallar (mikalar, amfibollar və s.) iştirak etdiyinə görə asanlıqla nazık lövhələrə parçalanır. Şistlər həm çökmə, həm də maqmatik süxurların hesabına əmələ gəlir. Adi gillər metamorfizmə uğrayaraq tərkibində qranat, stavrolit və muskovit olan çox gözəl şistlərə çevrilir.
Skarn
thumb|left|Skarn Bu ad İsveç dilində "skarn" sözündən götürülmüşdür. Fəhlələr Lonqban yatağında boş, lazımsız süxurları "skarn" adlandırmışlar. Buna səbəb yatağı öyrənən İsveç alimi Ternebomun təmasyanı maqmatik və karbonat süxurlarının hamısını "skarn" adlandırması olmuşdur. Skarnlar tərkibindəki mineralların (piroksen, epidot və s.) rəngindən asılı olaraq yaşılımtıl və ya qonuru rənglərdə olur.
Skarnlar metasomatik yolla, yəni yüksək temperaturlu maqmatogen (hidrotermal) məhlulların təsirindən alümosilikat süxurları ilə karbonat süxurlarının bilavasitə təmas zonasında əmələ gəlir. Skarn proseslərinin nəticəsində skarn metasomatitlər və onların içərisində dəmir, mis, polimetal, qalay, volfram, kobalt, nikel yataqlarə əmələ gəlir. Azərbaycanın Daşkəsən skarn-dəmir filizi (kobalt minerallaşması ilə) yatağı Qafqazda unikal yataqdır.
Qara ayıca
Arealı
Növə Orta Asiya, Pakistanın şimal-qərbi, Əfqanıstan, Türkmənistan, Qazaxıstan, Zaqafqaziya, Azərbaycan və Şərqi İran ərazilərində rast gəlinir. Turan – Zaqafqaziya növüdür. Azərbaycanda Naxçıvan MR-da və Bakıda yayılmışdır. Bu növün nümayəndələri mağara, qayalıq arası çatlarda kəpənək olduqları zaman günün şaha qalxdığı anlarda gizlənirlər. Özləri iyun-oktyabr ayları aktiv oluğu dövrdür.
Metamorfik süxurlar
Qreyzen
thumb|left|Qreyzen Qreyzenlər filiz tərkibli metasomatik süxurlardı. Termin çox qədimdir. Alman mədənçiləri tərkibində kassiterit mineralı (qalay daşı) olan kiçikdənəli süxurları qreyzen adlandırmışlar. Elmi ədəbiyyatda bu termini ilk dəfə alman alimi A. Q. Verner işlətmişdir. Hazırda qreyzen dedikdə kvars-muskovit çölşpatları metasomatik süxurlar başa düşülür. Açıq rəngli bu metasomatitlərdə gah kvars, gah çölşpatları, gah da muskovit üstünlük təşkil edir. Bu metasomatitlərdə bəzən topaz, beril və başqa minerallar iştirak edir. Qreyzenlərlə qalay, volfram və başqa nadir metal yataqları əlaqədar olur.
Qara ayıca
Dövrü həyatı
Tırtılı olduqca iri, qara rəngli və kiçik tüklərlə örtülü olur. Əsasən yovşan və digər ot bitkiləri ilə qidalanır. Tırtılları qünün parlaq oduğu anlarında iri dağların arasında gizlənir. Kəpənəklərinə gündüzlər sahilboyu rayonlarda, mağara və daş kolların arasında hərəkətsiz vəziyyətdə nadir hallarda rast gəlinir. Tırtılı yovşanla qidalanır. Kəpənəyi sentyabr və oktyabr aylarında uçur. Tırtılı qışlayır, bir nəsil verir. Mənbə. Keçmiş SSRİ-nin, Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabına (1989) daxil edilmişdir.
Metamorfik süxurlar
Eklogitlər
Onların metamorfik süxurlar sırasında xüsusi yeri var. Bu süxurlar dərinlikdə çox yüksək temperatur və olduqca böyük təziq şəraitlərində yaranır. Eklogitlər tünd-qırmızı maqneziumlu qranatdan (piropdan) və almaya-yaşıl klinopiroksendən (omfasitdən) ibarətdir. Bəzi alimlərin fikrincə, Yerin mantiyası məhs bu süxurlardan ibarətdir.
Adlandırılması
Metamorfik və metasomatik süxurlar, adətən, mineral tərkibinə görə təsnif edilir. Əgər kvars mütləq üstünlük təşkil edirsə, belə süxurlara kvarsitlər deyilir. Ancaq çölşpatları başqa minerallardan çıxdursa, süxurlara qneys adı verilir. Süxurda kvars və çölşpatları azdırsa və tərkibi əsasən rəngli minerallardan (amfibol, piroksen, mika və s.) təşkildirsə, süxurlara şist adı verilir.
Metamorfik süxurlar yalnız klasitdən ibarət olduqda mərmər adlandırılır. Adətən süxurların adları onları təşkil edən mineralların adları ilə ifadə olunur. Məsələn, biotit və amfiboldan ibarət olan metamorfik süxur biotit-amfibol şistlər, muskovit tərkibli kvarsitlərə muskovit kvarsitləri, çölşpatlarından, kvarsdan və klinopiroksendənibarət olan süxurlara isə klinopirosenli qneyslər və s. deyilir.
Mikania rhomboidea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dəmirçi Aşıq Hüseyn
Həyatı
Dəmirçi Hüseyn 1885-ci ildə Tovuzun Bozalqanlı obasında dünyaya gəlib. Bu kənddə şərq ədəbiyyatına, milli Azərbaycan xəzinəsinə bir neçə qüdrətli sənətkar bəxş edib. Şair Hüseyn Bozalqanlı, Xəyyat Mirzə, Şair Vəli. Qaçaq Kərəmin müasiri və silahdaşı Qara Tanrıverdi, Telli Əsəd, Mamoy Kalvayı Əsəd və i. və s. kimi şəxslər də buradandır
Dəmirçi Hüseynin atası Rza, Rzanın atası Rzaqulu və Rzaqulunun ata və babası Şahqulu, Səfiqulu da qüdrətli sənətkarlar olublar. Sazla, sözlə yaşayıblar. Dəmirçilik sənətinə yiyələniblər. Hər biri neçə-neçə sənətkar yetişdirib.
Konstantin
Digər mənalarda
Sən gəlməz oldun
“Sən gəlməz oldun” — bəstəkar Ələkbər Tağıyevin şairə Mədinə Gülgünün sözlərinə bəstələdiyi mahnı. Mahnını vaxtı ilə Zeynəb Xanlarova, Məmmədbağır Bağırzadə, Faiq Ağayev və s. ifa ediblər. Xarici müğənillərdən Türk dilində Sibel Can və Gülay Sezər, Azərbaycan dilində Sati Kazanova, Rus dilində Soqdiana (“Məni yada sal” adı ilə).
İzvestnyakovıy adaları
İzvestnyakovıy adaları — Şimal Torpağına daxil olan dörd adadan ibarət adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır rayonu ərazisinə daxildir.
Yerləşməsi
Kara dənizi ərazisində, Komsomoles adası və Oktyabr İnqilabı adasının arasında, Qırmızı Ordu boğazında yerləşir. Qrupa daxil olan adalar:
Rəna Qasımova
Rəna Qasımova Tofiq qızı — texnika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi Tədqiqatların Koordinasiyası şöbəsinin müdiri, AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda baş elmi işçi.
Həyatı
1985-ci ildə Ç.İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun "Avtomatika və hesablama texnikası" fakültəsini bitirmişdir.
1985-ci ildə təyinatla Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sistemləri şöbəsinə işə qəbul olunmuşdur. Müxtəlif təyinatlı sistemlərin: “Auditorlar Palatası” verilənlər bazası idarəetmə sisteminin (VBİS), “Kadrlar” korporativ informasiyasi steminin yaradılması ilə məşğul olmuşdur. AMEA-nın www.science.az portalının yaradılmasında iştirak etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının maraqlarına aid domen adları sistemi biliklər bazasının yaradılmasının elmi-nəzəri əsaslarının işlənməsi mövzusu üzərində elmi araşdırmalar aparmış və 2014-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda 3338.01 – Sistemli analiz, idarəetmə və informasiyanın işlənməsi ixtisası üzrə “Milli domen adlarının intellektual monitorinqi sisteminin sintezi üçün metod və alqoritmlərin işlənməsi” mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etmişdir. Texnika üzrə fəlsəfə doktorudur və 2018-ci ildə dosent elmi adını almışdır.