cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şərafəddin İzmir
Həyatı və hərbi xidməti
Qurtuluş Müharibəsi bitdikdən sonra süvari qazma məktəbi müəllimi təyin edildi. 1927-ci ildə Fransaya təhsil almaq üçün getdi və qayıdandan sonra eyni məktəbdə müəllim işləməyə davam etdi. 1930-cu ildə 1. Süvari Diviziyası ilə Şərqdə xidmət etdi. 1931-ci ildə podpolkovnik rütbəsinə yüksəldi. 1933-cü ildə Süvari Alayının Komandir müavini olaraq Ayvalıqda olmuş və 1936-cı ildə 4. Komandir olmuşdur. Alay komandirinin müavini olaraq Lüləburqazda idi. 1937-ci ildə polkovnik rütbəsinə yüksəldi. Polkovnik rütbəsindəki Lüləburqazdakı Motorlu Alay Komandanlığı və 1939-cu ildə Karakösədəki 2. Ordu Alayında Alay komandiri vəzifəsini icra etdi. 1940-a qədər müxtəlif hissələrdə və qərargahlarda xidmət etdi. 1940–1943-cü illər arasında Kuleli Hərbi Liseyində dərs demişdir. 1934-cü ildə qəbul edilmiş Soyad Qanunu ilə "İzmir" soyadı Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən verilmişdir. 1942-ci ildə Parkinson xəstəliyinə tutuldu; həkimlər bu xəstəliyin səbəbini İzmirin azadlığı zamanı aldığı qəlpə yaraları ilə əlaqələndirdilər. 28 Avqust 1944-cü ildə xəstəliyi səbəbiylə xidmət edə bilmədikdə, birinci dərəcəli əlilliyi olan bir polkovnik olaraq təqaüdə çıxdı.
Fransızca bilməkdə olub Əmin Paşa və Binnaz Xanımın qızı Sirət Xanımla evləndi. Bu evlilikdən biri dörd aylığında vəfat edən iki uşaq dünyaya gəldi. Xəstəliyi dövründə sağ qalan yeganə övladı, qızı Könülə (Manioğlu) müasir bir təhsil vermək üçün çox səy göstərdi. Maddi çətinliklərlə qarşılaşdı, tez-tez İstanbul Qürəba Xəstəxanasında qalmalı oldu. Ölümündən əvvəl TRT Radio-nun İzmirlə bağlı verilişlərində adının çəkilmədiyinin və ya adı çəkilsə də ölüm şayiələrinin şahidi oldu. Silah yoldaşı və komandir Fəxrəddin Altay tərəfindən yazılmış xatirələrində mərhum kimi yazıldığını da oxudu.
1947-ci ildə həyat yoldaşı Sirət Xanımın ölümündən sonra daha da çətin günlərlə qarşılaşdı. 6 Noyabr 1951-ci ildə İstanbulda vəfat etdi. İstanbulda Yəhya Əfəndi Lojasında ailə qəbiristanlığında həyat yoldaşının yanında dəfn edildi.
Babanəzər (Tikantəpə)
Babanəzər - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 679 nəfər yaşayır (146 ailə).
NGC 977
NGC 977, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Taxtakörpü qəsəbəsi
Taxta Körpü qəsəbəsi və ya Laçın obaları — Ağcabədi rayonunda əsasən Laçın rayonundan olan məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı qəsəbə.
Tarixi
thumbnail|Taxtakörpü qəsəbəsində yerləşən Laçın Rayon İcra Hakimiyyətinin binası
Bura 1990-cı illərə qədər Laçınlıların qışlaq ərazisi olmuşdur. 18 may 1992-ci ildə Laçın rayonu erməni silahlıları tərəfindən işğal edildikdən sonra rayon əhalisi əsasən burada məskunlaşmışdır. Ərazi Laçın Qaçqınlarının Taxta Körpü Düşərgəsi kimi də tanınır.
Laçın Rayon İcra hakimiyyəti də bu qəsəbədə yerləşir.
Mədəniyyət
Taxtakörpü qəsəbəsində 2 hektarlıq sahədə Heydər Əliyev parkı salınmışdır.
Kəlalə
Kəlalə- İranın Gülüstan ostanının şəhərlərindəndir. Həm də Kəlalə şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 27,661 nəfər və 6,446 ailədən ibarət idi.
Muğan qurultayı
Muğan qurultayı və ya Suqovuşan qurultayı — Hotaki-əfqanları zərərsizləşdirdikdən, Osmanlı və Rusiya tərəfindən zəbt olunmuş əraziləri geri qaytardıqdan və bununla da bütün Səfəvi ərazisində nəzarəti ələ aldıqdan sonra Nadir xan Əfşar bütün diqqətini hakimiyyət məsələsi üzərində cəmləşdirdi. Nadir xan Səfəvilərdə naibüssəltənə (səltənət vəkili) adlansa da, əslində, real hakimiyyət onun əlində idi. Hakimiyyəti rəsmən ələ keçirmək üçün və özünü şah elan etmək üçün Nadir xan 1736-cı ilin fevral-mart ayında Muğan düzünə, Kürlə Arazın qovuşduğu yer olan Qalaqayında Muğan (Suqovuşan) qurultayını çağırdı. Suqovuşan qurultayında taxta kimin sahib olması məsələsi müzakirəyə çıxarıldı. Uzunsürən müzakirələrdən sonra qurultay iştirakçıları Nadirin şah seçilməsinə razı oldular.
Birincə (Tikantəpə)
Birincə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Muğan qurultayı
Tarixi
XIX əsr Azərbaycan tarixçisi A.A.Bakıxanov yazır ki, qurultay keçirilməzdən öncə Nadir şah Əfşar ölkənin hər bir yanına xəbərlər göndərmiş, bütün vilayətlərdən Muğana-Azərbaycana 100 min adam gəlmişdi: "Bir aydan ziyadə çəkən müşavirə və danışıqlardan sonra, Nadir həzrətləri 1148-ci (1736) ildə, şübat (fevral) ayının 26-da İranın səltənət taxtına oturdu".
Mirzə Mehdi xan əsərində yazır ki, Nadir şahın taxta çıxması xalqın istəyilə baş vermişdir və Nadir özü hakimiyyəti istəməmişdir. Amma həmin dövrün şəraiti, İran və Azərbaycanın sahibsiz qalması onu buna məcbur etmişdir. Bəzi mənbələrə görə isə Nadir xan qəsdən, guya hakimiyyətə ehtiyacı olmadığı üçün bunu etmişdir, yəni hakimiyyətdən boyun qaçırmışdır. Lakin əsas məqsəd hakimiyyəti ələ keçirmək idi. Mirzə Mehdi xan yazır ki, Nadir şahın Səfəvi taxtında oturmaqdan boyun qaçırması Cəfər xan, Rza xan, Məhəmməd xan və başqa xanların gözü önündə baş vermişdi.
Birincə (Tikantəpə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 77 nəfər yaşayır (13 ailə).
Muğan qurultayı
Tarixi
Suqovuşan qurultayında Ziyadoğlular kimi tanınan Gəncə bəylərbəyiləri (digər adlandırılması Qarabağ bəylərbəyiliyi) və Qarabağın — Otuzikilər, Kəbirli və Cavanşir tayfalarının başçıları Nadirin şah seçilməsinə qarşı çıxdılar. Lakin əyanların çox hissəsinin yekun qərarı ilə Nadir şah 1736-ci ilin 21 martında şah elan edildi. Nadir şah ona sadiq qalan əyanları öz vəzifələrində saxladı. Nadirin şah seçilməsinə qarşı çıxan feodalları cəzalandırmaq məqsədi ilə şah onlara qarşı aşağıdakı tədbirləri həyata keçirdi:
Mirzə Adıgözəl bəy Qarabağnaməsində bu barədə yazır:
Beləliklə 1736-cı ilin 21 martında şah seçilən Nadir şah Səfəvilərin hakimiyyətinə son qoydu və Azərbaycan ilə İranda yeni hakimiyyətin Əfşar hakimiyyətinin əsasını qoydu. 1732-ci ildə II Şah Təhmasibin Osmanlı və Rusiyası üzərində uğursuz hərbi əməliyatları Səfəvilərin birmənalı şəkildə sonunu gətirdi. Əslində 1732-ci ildən Səfəvilər taxtına oturan Nadir şah 1736-cı ildə Muğan qurultayında bunu rəsmiləşdirdi.
Qazaxıstanda korrupsiya
Qazaxıstanda korrupsiya öz növbəsində ölkənin siyasi və iqtisadi inkişafını əngəlləyən əsas problemlərdən biridir. 2004-cü ildə Transparency International təşkilatı Qazaxıstanı korrupsiyalaşmış ölkələr siyahısında 122-ci yerdə göstərmişdir. Qazaxıstan bu yeri bir neçə ölkə ilə birlikdə paylaşırdı. Ümumi siyahıda isə 146 ölkə vardı. 10 ballıq şkala üzrə Qazaxıstan 2.2 balla qiymətləndirilirdi (bununla belə 3 baldan aşağı göstərici "qarşısı alınmayan korrupsiya" olaraq qiymətləndirilir). Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev korrupsiyaya qarşı "müqəddəs müharibə" elan edir. Üstəlik bununla bağlı "korrupsiyaya qarşı 10 tədbir" görülməsini əmr edir. Bununla da ölkədə bütün dövlət və ictimai səviyyədə korrupsiyaya qarşı mübarizə başlayır. 2014-cü ildə Transparency International təşkilatının 174 ölkə arasında tərtib etdiyi siyahıda Qazaxıstanı 126-cı yerdə göstərir.
Nazarbayev hökumətinin tədbirlərinə baxmayaraq bir çox beynəlxalq təşkilatlar bu tədbirləri aldadıcı və gözdən pərdə asmaq məqsədini daşıdığını bildirmiş və hökuməti ittiham etmişdir. Qazaxıstanın Avropa Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatında təmsil olunmasına baxmayaraq istər ölkə daxilində istərsə xaricində olan bir çox ictimai fəallar hökumətin "insan haqları" və "geniş yayılmış korrupsiya" ilə istənilən səviyədə maraqlanmamasını iddia etmişdir. Nazarbayevin ailəsi çirli pulların yuyulması, rüşvətxorluq və qətllərdə ittiham edilirdi. Buna bənzər məsələlərdən biri də Qazaxqeyt adı ilə tanınır. Bu proses ABŞ məhkəməsində araşdırılmış və Nazarbayevin ailəsi günahkar bilinməmişdir. Bunla da iş 2010-cu ilin avqustunda bağlanmışdır.
Global Witness təşkilatı "Qazaxmıs" şirkətini onun sahiblərinin adını gizlətməkdə ittiham edərək, bu şirkətin şəxsən Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevə məxsus olmasını iddia etmişdir.
Nazarbayevin keçmiş nazirlərindən olan Zamanbek Nurkadilov (sonradan öldürülmüşdür) 1990-cı ildə Amerikan şirkətlərindən Qazaxıstan məmurlarının rüşvət olaraq milyonlarla dollar almasına görə Nazarbayevin cavab verməli olduğunu bildirmişdir. . Bu məsələdə Ceyms Qiffen 2003-cü ildə Nyu-York polisi tərəfindən həbs edilmişdir. Onun ölkədən qaçmağa hazırlaşması düşünülürdü. O, 1990-cı ildə Nazarbayev və Qazaxıstanın Baş Naziri Nurlan Nalqimbayevlə birgə ABŞ şirkətlərindən neft yataqlarına görə rüşvət verməsi məsələsində iştirakı iddia edilirdi.
Ermənian (Kəleybər)
Ermənian - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 59 nəfər yaşayır (18 ailə)
Günbəd (Tikantəpə)
Günbəd - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 170 nəfər yaşayır (37 ailə).
Men-Tszı
Mеn-Tszı  — Çin filosofu.
Fəlsəfəsi
Konfutsinin davamçısı Mеn-Tszı (е.ə. 372–289) bеlə bir nəzəriyyə irəli sürürdü ki, insanın həyatı ilahi iradəyə tabеdir, bilik isə insanda anadangəlmə-dir. İnsan anadan olanda bilik ilahi, "Hüdudsuz ruh" tərəfindən ona vеrilir.
İnsan bu biliklərin köməyi ilə həyatın bütün suallarına cavab vеrməlidir. O, insanları bütün müvəffəqiyyətsizliklərin və bədbəхtliklərin səbəbini müəy-yənləşdirməyə, dözümlü və mərhəmətli olmağa çağırırdı.
Yohann Qotlib Fixte
Yohann Qotlib Fixte — Alman filosofu, alman idealizminin nümayəndəsi, İmmanuel Kantın nəzəri və etik əsərlərindən yaranan fəlsəfədə cərəyanlar qrupunun yaradıcılarından biri. Fixte çox vaxt fəlsəfi fikirləri Kant və alman idealisti Georq Vilhelm Fridrix Hegelin ideyaları arasında körpü rolunu oynayan bir fiqur kimi qəbul edilir. Rene Dekart və Kant kimi obyektivlik və şüur ​​problemi onun fəlsəfi mülahizələri üçün motiv rolunu oynayırdı. Fixte siyasi fəlsəfəyə dair də əsərlər yazır və buna görə də bəzi filosoflar onu alman millətçiliyinin atası kimi qəbul edirlər.
Fixte hər şeydən əvvəl Kantın dualizminə (özündə şey -hadisə, təbiət- azadlıq) qarşı çıxırdı. Onun fikrincə bu ziddiyyətlilik təfəkkürün qalığıdır. Buna görə də onu aradan qaldırmaq zəruridir. Fixte vahid bir əsasdan çıxış edən bilik sistemi yaratmağa cəhd göstərirdi. Beləliklə o, Kantın təliminə yenidən baxmaq addımını atmışdır. O da Dekart kimi göstərirdi ki, bizim şüurumuzda ən mötəbər səhih olan mənlik şüurudur: "Mən varam", "Mən, mən kimi varam".
Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.
Həyatı
İ.Fixte toxucu ailəsində doğulmuşdur. Maddi vəziyyətinin çətin olmasına baxmayaraq İyen və Leypsiq universitetlərində mükəmməl təhsil almışdır. Onun fəlsəfi ideyatarı əsas etibarilə 1794-1795-ci illərdə yazdığı "Ümumi elm təliminin əsası" əsərində irəli sürülmüşdür. Burada o sübut etməyə çalışmışdır ki, bütün elmlərin bünövrəsini "elm haqqında təlim" olan fəlsəfə təşkil edir.
Fəlsəfəsi
Fixte fəlsəfəsinin çıxış nöqtəsini insan "Mən"i anlayışı təşkil edir. O, "Mən"i yeganə reallıq, hər şeyə qadir yaradıcı qüvvə kimi qəbul edirdi. Bütün gerçək aləmi mütləq subyektin törəməsi hesab edərək, subyektdən asılı olmayan heç bir şeyi qəbul etmirdi. Fixtenin "Mən"i əslində təbiətdən təcrid edilmiş və başqa don geydirilmiş ruhdur. O, özünün bu idealist sistemini elmi təlim adlandırmışdı. Ona görə, bütün gerçəklik iki növ reallıqdan ibarətdir:
Fixte insanın təyini, əxlaqi və ictimai tərəqqi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirmişdi. Gələcəkdə zəkanın hökm sürəcəyini bəyan edən Fixte "qapalı ticarət dövləti" utopiyasını yaratmışdı. Fixteyə görə, dövlətin nəzarət funksiyaları geniş olmalıdır. O, istehsalı və bölgünü planlaşdırmalıdır. Planlı iqtisadiyyata maneə olan yalnız öz qanunlarına əsasən inkişaf edən beynəlxalq ticarət ola bilər. Buna görə də Fixte başqa ölkələrlə kommersiya münasibətlərinə tam nəzarət edən qapalı ticarət dövlətini yaratmağı təklif edir. Fixtenin fəlsəfi maraqlarının rəngarəng olmasına baxmayaraq, o, naturfəlsəfə mövzularına elə də böyük maraq göstərmirdi. Fridrix Vilhelm Yozef Şellinq (1775-1854) Fixtenin yaradıcılığının əsas qüsurunu bunda görürdü. Öz fəlsəfi sistemini Şellinq "Təbiətin fəlsəfəsi ideyalarına dair", Transsendental idealizm sistemi" adlı əsərlərində əks etdirmişdir. Öz fəlsəfi fəaliyyətində Fixte mövcud olanın rasional rekonstruksiyasına cəhd göstərmişdir.
Şellinqə görə, əgər Fixte kimi, "Mən"dən başlasaq, onda təbiət haqqında mülahizələr qurarkən geriyə qayıtmalı olacağıq. Ona görə də əvvəlcə təbiətdən, onun xassələrindən başlamalı və yalnız sonra insanın şüurunun təhlilinə keçid etməlidir. Şellinqə görə, təbiət sadəcə maddi obyektlərin cəmi deyil. O, mütləq subyektdir. Bütün dünyanın ruhu var. Aləmin müxtəlif formaları ruhun, ağılın ifadəsi və əyani təzahürüdür. Mütləq əqil, mənəvi və maddinin, subyektiv və obyektivin ilkin əsası və mənbəyidir.
Göyərdici (Tikantəpə)
Göyərdici - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 191 nəfər yaşayır (50 ailə).
Şıxheybət
Toponimikası
Kəndi Heybət adlı şeyx saldığı üçün belə adlandırılmışdır.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə Şıxheybət kənd kitabxana filialı, Şıxheybət kənd klubu fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Şıxheybət kənd tibb məntəqəsi yerləşir.
Devrim
Maraqlı fakt
Beş ildən sonra 1966-cı ildə Anadol Otosan tərəfindən istehsal edilən Türkiyənin ilk kütləvi istehsal sərnişin avtomobili oldu. Bu şirkət ABŞ-nin Ford Motor Company və Türkiyə Koç Holding arasında birgə müəssisə idi.
Erməni Millət Məclisi
Erməni Millət Məclisi — Osmanlı imperiyasında 1863-cü il Nizamnamə-i Millət-i Erməniyana əsasən yaradılmış Millət-i Erməniyanın idarəedici orqanı.
Tarixi
1863-cü ildə Bab-ı Ali 1848-ci il Fransa Konstitusiyasından ilhamlanaraq tərtib edilmişdir Nizamnamə-i Millət-i Erməniyanı təsdiqləmişdir. Tarixçilərə görə, bu, konstitusional monarxiyanın suverenin Konstantinopol Erməni Patriarxı olduğu forması idi. Hakimiyyətlər bölgüsü olan bu hökumət quruluşunda icra hakimiyyəti patriarxın əlində idi.
Qanunvericilik hakimiyyəti 140 deputatı olan Millət Məclisinə həvalə edilmişdir. Onlar kilsənin möminləri tərəfindən ümumi səsvermə yolu ilə irəli sürülən 220 namizəddən ibarət siyahı əsasında seçilirdilər. Bu məclis icra məsuliyyəti konsepsiyasına uyğun olaraq patriarxı təyin edir və onun fəaliyyətinə nəzarət edirdi. Bundan əlavə, öz üzvlərindən 12 nəfərdən ibarət dini məclis seçirdi. Dini məclis monastırlar, ianələr, miraslar və xəstəxanalarla məşğul olurdu. Millət məclisi həmçinin, 20 üzvdən ibarət siyasi məclis seçirdi, o da öz növbəsində iki milli şura formalaşdırırdı. Maliyyə, xərclər və vergilər, sosial məhkəmə işləri və s. sahələr üzrə digər komitələr formalaşdırılmışdır.
Bu islahatlar Konstantinopol ermənilərinə müəyyən qarantiyalar, imperiyada yaşayan ermənilərə isə real dini-mədəni muxtariyyət təmin etmişdir. 4 iyul 1914-cü ildə Məclisin son iclası keçirilmişdir.
Lüdviq Andreas Feyerbax
Lüdviq Andreas Feyerbax  — alman materialist filosofu.
Fəlsəfəsi
O, Hegel fəlsəfəsini "başından ayağa" qoymağa cəhd göstərmişdir. Onun fəlsəfi baxışları "Xristianlığın mahiyyəti" (1841), "Dinin mahiyyəti haqqında mühazirələr (1851) əsərlərində öz əksini tapmışdır. Hegel kimi, Feyerbax da teoloji məsələlərə xüsusi diqqət yetirmişdi. Lakin o, Allahı real varlıq hesab etmirdi. Feyerbaxa görə, ruh ikincidir, təbiət isə birinci. İlahi ruh sadəcə insan qəbilinin zəka, iradə və emosiyalardan ibarət olan mahiyyətinin proyeksiyasıdır. İnsanın öz mahiyyətindən özgələşməsi bir-neçə mərhələdə baş verir. Öz həyatının təbii qüvvələərdən asılı olduğunu dərk edən qədim insan bu qüvvələri hansısa yolla ram etmək zərurətini dərk edirdi. Onları antropomorfiləşdirən insanlar təbiətlə dialoqa girməyə cəhd edirdilər. Əvvəlcə təbii hadisələrin arxasında dayanan ilahi varlıqları insanlar kobud cismani formada təsəvvür edirdilər. Tədricən insanlar tanrılar haqqında təsəvvürlərini təsadüfi elementlərdən ayrırırdılar. İlahi varlıqda getdikcə insan qəbilinin vahid sonsuz mahiyyəti üzə çıxmağa baaşlayır. Bu proses öz zirvəsinə xristianlıqda və ona xidmət edən Hegel fəlsəfəsində çatmışdır.
Feyerbaxa görə, insanın Allah haqqında təsəvvürləri təkmilləşmədikcə insandan insani təbiət sanki çıxarılır. Lakin bu proses daimi ola bilməz. Bir zaman insanlar dərk etməyə başlayırlar ki, Allah insanların onlardan aralanan və göylərə ucalan öz mahiyyətidir. Bunun dərki insannı özünün özündən özgələşməsinin aradan qaaldırılması üçün ilkin şərait yaradır. Bu, dindən imtina etmək demək deyil. Din qalır, lakin o, insanın dininə çevrilir.
İnsan başqası üçün Allah olmalıdır. İnsanın ilahiliyi yalnız "Mənlə Sənin" dialektikasında təzahür edə bilər. İnsan qəbilinindən olanların əsas münasibəti qadınla kişi arasında məhəbbətdir. Feyerbax məhəbbətə fundamental əhəmiyyət verirdi. Başlıca hiss kimi məhəbbət həyaıtn mənası olmalıdır. Təfəkkür ikinci dərəcəlidir. O, hisslərdən dərs götürməlidir. Feyerbaxın antropologiyası marksizmə və XIX-cu əsrin ikinci yarısında pozitivizmlə yanaşı mədəni Avropanın mədəni məkanında üstünlük təşkil edən həyat fəlsəfəsinə dönüş nöqtəsi oldu.
Şaban (ad)
Şaban — ad.
Hampa (Tikantəpə)
Hampa - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 384 nəfər yaşayır (88 ailə).
Syun-Tszı
Syun-Tszı (E.ə. 298 - E.ə. 238) — Çin filosofu.
Fəlsəfəsi
Konfutsiliyin digər nümayəndəsi Syun-Tszının (e.ə. 298-238) təlimində isə mərkəzi xətt cəmiyyət və insan problemidir. O, iddia edirdi ki, göy, səma, təbiətin ayrılmaz bir hissəsi olan, materiyadır. Təbiətdə bütün hadisə və proseslər onun öz qanunları əsasında baş verir və dəyişir. Onun nəzərincə, insan taleyi ilahidən deyil, onun özündən asılıdır. Bundan əlavə insan aləmi dərk etmək və ondan öz xeyrinə istifadə etmək qabiliyyətinə malikdir. Cəmiyyət isə idarə edənlərdən və idarə olunanlardan təşkil olunmalı, cəmiyyət üzvlərinin bir hissəsi fiziki, digər hissəsi zehni əməklə məşğul olmalıdır. Göründüyü kimi Konfutsi fəlsəfəsi iki istiqamətdə; idealizm və materializm istiqamətlərində inkişaf etmişdir.
Gürgan
Gürgan və ya Gürgən:
Əmirabad (Kəleybər)
Əmirabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 535 nəfər yaşayır (18 ailə)
NGC 2635
NGC 2635, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Kompas bürcü istiqamətində yerləşir. I3p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sona Mustafayeva
Sona Əyyub qızı Mustafayeva (Bağırova) — Azərbaycan vokalçı-aktrisası (lirik soprano), Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943).
Enrique Iglesias (albom)
Enrique Iglesias
1995-ci ildə çıxmış məşhur ifaçı Enrike İqlesiasın ilk albomu. Albom ispan dilindədir. Albomda cüzi miqdarda rock janrları hiss olunur. Albomun ispan dilində çıxarılmasına baxmayaraq ilk həftədən albom satışları yarım milyonu keçmişdi. Albom Enrikeyə Grammy (Ən yaxşı latın müğənni) mükafatını qazandırıb.
Sona Mustafayeva
Həyatı
Sona Mustafayeva 22 iyun 1916-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. Uşaq yaşlarından musiqiyə maraq göstərmiş, 14 yaşından, 1930-cu ildən Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında solist kimi çıxış etmişdir.
Lirik soprano səsə malik olan Sona Mustafayeva Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı 1938-ci ildə müstəqil teatr kimi fəaliyyətə başlayan zaman dəvətlə bir ilə yaxın truppaya kömək etmişdir. Burada da Gülçöhrənin və Gülnazın ("Arşın mal alan" və "Məşədi İbad", Üzeyir Hacıbəyov) partiyalarını ifa etmişdir.
Müğənni-aktrisa 1999-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Azərlotereya
Azərlotereya Açıq Səhmdar Cəmiyyəti — Azərbaycan Respublikasında lotereya fəaliyyətini təkmilləşdirmək, vətəndaşların hüquqlarının və qanunu mənafelərinin qorunmasını ardıcıl təmin etmək, lotereyanın keçirilməsindən dövlət büdcəsinə daxilolmaların artırılması və lotereya fəaliyyəti sahəsində dövlət nəzarətinin daha da gücləndirilməsi məqsədi ilə 23 noyabr 2001-ci ildə yaradılmış qurum.
Azərlotereya ASC-nin təsisçisi Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyidir. Malların satışı və xidmətlərin göstərilməsi ilə müşayiət olunan lotereyalar istisna olmaqla, Azərbaycan Respublikasının ərazisində bütün növ lotereyaların buraxılması, təşkili və keçirilməsi fəaliyyətini Azərlotereya ASC, lotereyanın buraxılmasına, təşkilinə və keçirilməsinə dövlət nəzarətini isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsi həyata keçirir.
2021-ci ildə "Azərlotereya" ASC Türkiyənin "Demirören Şans Oyunları Yatırımları A. Ş." şirkətinin törəmə cəmiyyəti olan "YMT Sans B. V." şirkətinə idarəetməyə verilmişdir.
Tarixi və fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin 29 yanvar 2002-ci il tarixli, 09 saylı əmri ilə cəmiyyətin strukturu təsdiq edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsinin Sədri 23 fevral 2003-cü il tarixli, 50 saylı əmrlə "Azərlotereya" ASC-ti tərəfindən Azərbaycan Respublikasında bütün növ lotereyaların buraxılması, təşkili və keçirilməsini tənzimləyən qaydaları təsdiq etmişdir.
8 – 12 iyun 2003-cü il tarixlərində Çexiyanın Praqa şəhərində keçirilən Avropa Dövlət Lotereyalar və Toto Assosiasiyasının növbəti konqresində "Azərlotereya" ASC həmin Assosiasiyaya qəbul edilmişdir. Qəbuletmə mərasimi 11 iyun 2003-cü il tarixində Assosiasiyanın Baş Assambleyasında keçirilmişdir. Həmin konqresdə Avropanın müxtəlif ölkələrindən 88 dövlət lotereya şirkəti daimi üzv şəklində iştirak etmişdir.
"Azərlotereya" ASC tərəfindən təşkil olunan "Yeni Binqo" tirajlı lotereyasının keçirilməsinə 02.03.2021-ci il tarixdən etibarən xitam verildi. "Yeni Binqo" tirajlı lotereyasında oynanılan və udulmayan iri pul mükafatları ("CekPot" 10.000 manat, "MeqaPot" 49000,0 manat, "Binqo" 47000,0 manat, "Super Binqo" 23000,0 manat və "Fortuna" 45000,0 manat) cəmi 174000,0 manat olmaqla 5 aprel 2021-ci il tarixindən etibarən "4+4" tirajlı lotereyasının "CekPot" pul mükafatına əlavə olundu.
2021-ci il fevralın 27-də "Azərlotereya" ASC-nin Türkiyə Respublikasının "Demirören Şans Oyunları Yatırımları A. Ş." şirkətinin törəmə cəmiyyəti olan "YMT Sans B. V." şirkətinə idarəetməyə verilməsi ilə əlaqədar müqavilə imzalanıb.
Hazırda "Azərlotoreya" ASC tərəfindən "5/36", "6/40", "4+4" tirajlı lotoreyaları və "Qızıl", "Şans ulduzu", "Brilliant" ani lotereyaları təşkil olunur..
Rəhbərlik
"Azərlotereya" ASC-nin idarə Heyətinin hal-hazırkı sədri Zafer Reisoğludur.
Tifinaq
Qədim Liviya yazısı (həmçinin Numidiya və Liviya kimi də tanınır) — Qədim Liviyanın yazıları, son dərəcə dəyişdirilmiş Finikiya əlifbasından götürülmüşdür.
Haqqında
Əlifbanın tərkibi qədim Liviya mətninin Punik və ya Latın mətni ilə təkrarlandığı ikidilli sayəsində quruldu. Lakin bu mətnlər əksər hallarda adları olan qəbir daşlarıdır və bu səbəbdən dilin özü praktik olaraq şifrələnməmiş qalır. İki növdə vardır - şərq və qərb. Yazının istiqaməti misilsizdir - sağdan sola, aşağıdan yuxarıya.
Gürgan (İran)
Gürgan, Qorqan — İranın Gülüstan ostanının və Gürgan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 269,226 nəfər və 73,702 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti mazandaranlılardan ibarətdir və mazandaran dilində danışırlar.Mazandaranlılardan əlavə,türkmənlər və s...də az sayda bu şəhərdə yaşayırlar.Bu şəhərin keçmiş adı Astrabad idi.
Zamanın bölünməsi
İnformasiyanın vaxtında bölüşdürülməsi çoxsaylı işlərin köməyi ilə istifadəçilər arasında resursların paylaşılmasına verilən adadır. 1960-cı illərdə yaranmış və 1970-ci illərdən bəri geniş yayılmış vaxt mübadiləsi bir kompüterdə işləyən istifadəçilərin sayına məhdudiyyət qoymuş və interaktiv proqramları yazmağı asanlaşdırmışdır.
Vaxtın mübadiləsi müasir əməliyyat sistemlərinin tərkib hissəsidir.
Gürcü Yusif Paşa
Gürcü Yusif Paşa (d. 1652 - ö. 1713) — III Əhməd in səltənətində 11 ay 22 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.
Həyatı
Əslən gürcü olub, 1652-ci ildə dünyaya gəldi.. Yeniçəri ocağı nda yetişmiş, padşahın ov itlərindən məsul olan zağarçılar bölüyündə xidmət etmişdir. 1702, 1703 və 1704-cü illərdə 3 dəfə ordu kəndxudası olaraq xidmət etmiş, bu səbəblə gələcək illərdə ağa ləqəbi qazanmışdır. 1706-cı ilin oktyabrında öncə Resmo, ardından İnəbaxdı sancaqbəyliyinə təyin edilsə də, 1708-ci ildə təqaüdə ayrıldı və Ədirnə də yaşamağa başladı. 26 sentyabr 1710-cu ildə yeniçəri ağası olaraq təyin olundu və bu vəzifəsi davam edərkən 1711-ci ilin iyununda vəzir rütbəsi aldı. Bu vəzifəylə 1710-1713 Rusiya-Osmanlı müharibəsi ndə iştirak etdi və şöhrət qazandı. Müharibə davam edərkən Ədirnə yə gələn sərdar Baltaçı Mehmed Paşa nın vəzifədən alınmasıyla 20 noyabr 1711-ci ildə sədarətə gətirildi.
Ağa Yusif Paşa sülh tərəfdarı idi və Rusiya nın bağlanan Prut sülhünün şərtlərinə uyğun hərəkət edəcəyini güman edirdi. Ancaq Sultan Əhməd in ətrafına toplanan müharibə tərəfdarları padşahı müharibəyə sövq edirdi. Bu səbəblə sədrəzəm lə padşah arasında anlaşmazlıq yarandı və 12 noyabr 1712-ci ildə Yusif Paşa vəzifədən alındı.
Vəzifədən ayrılmasının ardından Rodos adasın a sürgün edilən Yusif Paşa 1713-cü ildə haqqında yazılan bir fərmanla burada edam edildi. Bədəni Rodos da dəfn edilmiş, kəsik başı isə o əsnada Vidosda olan Sultan Əhməd ə göndərildi. Bir müddət sultan çadırının önündə asılan başı İstanbul a aparıldı və Aksaray da inşa etdirdiyi çeşmə və məktəbin yaxınlığına basdırıldı.
Üçhisar (Tikantəpə)
Üçhisar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Yusuf Sarı
Yusuf Sarı — Türk futbolçusu. "Trabzonspor" klubunun Yarımmüdafiəçisidir.
Viki nənələr
Viki nənələr — Başqırdca Vikipediyada təqaüd yaşına çatmış qadın könüllülərdən ibarət bir qrup.
Tarixi
Bir qrup yaratmaq ideyası 2016-cı ildə İjevskdə keçirilən Wiki-Ural seminarına gedərkən ortaya çıxır. Layihənin məqsədi "Eurovision" da çıxış edən Udmurt "Buranov nənələrinin" nümunəsini izləmək, yaşlı qadınların internetdə özünü tanıma potensiallarını nümayiş etdirmək idi. Əsas sütun VKontakte sosial şəbəkəsinin «Başqırd qadınları» qrupunun üzvlərindən ibarətdir. 2016-cı ildə Sankt-Peterburqda beynəlxalq konfrans zamanı digər dil bölmələrinin nümayəndələrinin istəyi ilə wiki-nənələr haqqında daha geniş məlumat geniş kütləyə təqdim olunur. 2016-cı ildə Ukrayna beynəlxalq konfransında Muxamadeeva iştirakçıları layihə ilə tanış etdi. 2017-ci ildə Berlində З. ӘЙЛЕ və Visem təxəllüsülü könüllülər (Ukraynaca Vikipediyasının könüllüləri) Wikimedia dünya ictimaiyyətinin qarşısında Viki nənələri haqqında bir təqdimat etdilər. Elə həmin il Başqırdca Vikipediyasının böyük bir heyəti, o cümlədən altı nənə viki könüllüsü, Moskva viki konfransında iştirak etdi, burada iştirakçıları öz fəaliyyətləri ilə tanış etdi. 2018-ci ildə Keyptaunda keçirilən Wikimania iştirakçıları, o cümlədən başqırd Viki-nənələri - Banat Valeeva-Yaubasarova adından qarşılandı. 2019-cu ildə İsveçin paytaxtı Stokholmda Wikimanianın bağlanış mərasimi zamanı Vikimedia Fondunun icraçı direktoru Ketrin Mar səhnədən bəyan etdi: «Mənə xüsusilə Başqırd nənələrinin örnəyi - əsasən Rusiya bölgəsində yaşayan Başqırdıstan adlanan kənd yerlərindən yaşlı qadınlardan inbarət olan bir qrupun nümunəsi çox xoşuma gəlir. 2016-cı ildən bəri məqalələri rus dilindən başqırd dilinə tərcümə edir (ContentTranslation alətindən istifadə etməklə) və bu gün başqırd bölməsi yayımlanan (bu şəkildə) tərcümələr üzrə ilk iyirmidədir. Bax belə gəlin nənələri qeyd edək!»
Elə həmin il sentyabrın 28-29-da Moskvada beynəlxalq konfrans keçirildi. Tədbirdə iştirak edən qrupun üzvü Rəşidə Qizatullina iştirak etdi. Oktyabrın 11-13-də Serbiyanın paytaxtı Belqradda bir CEE konfransı keçirildi. Tədbirdə iştirak edən Gözəl Sitdikova iştirakçıları viki-nənələrin işi, sosial şəbəkələr vasitəsilə könüllülərin cəlb olunması yolları ilə tanış edir.
Qoşa
Qoşa — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çatax kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən maldarlıqla və kartofçuluqla məşğul olur.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə Qoşa kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir. 20 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 230 000 manat vəsait ayrılmışdır.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Qoşa kənd tibb məntəqəsi yerləşir.
Xalis Ataksor
Mayor Xalis bəy və ya Kor Xalis kimi də tanınır — Çanaqqala və İstiqlal Müharibəsi qazisi.
Məktəb dönəmi
Halis bəy 1876-cı ildə Aydında anadan olub. Kütahyaya kiçik yaşlarında böyük kitabın katibi olan atası Əhməd Muhtar Əfəndinin təyin edilməsi nəticəsində gəldi. İbtidai təhsilini 1881-ci ildə daxil olduğu Kupecik məhəllə məktəbində tamamladı. 1885 - 1888 arasında Kütahya liseyində oxudu. Məzun olduqdan sonra Fransız dilini öyrənməyə başladı. 1889-cu ildə yeni açılan İdadi məktəbinə başladı. 1893-cü ildə Kütahya Liva Şurasının rəhbərliyinə seçildi və Bursa Dövlət Xidməti Liseyinə başladı. 1896-cı ildə İdadi sertifikatının 6. səviyyəsini aldı və İstanbula gəldi. Quru Qoşunlarının Hərbi Məktəbinə qəbul oldu. 1898-ci ildə Hərbi Akademiyanı yüksək dərəcə ilə bitirib zabit oldu.
Hərbi dövr
Müharibə məktəbini bitirdikdən sonra zabit olaraq Türk Ordusuna qatıldı və əvvəlcə Tripoli və Balkan müharibələrində iştirak etdi. Balkan müharibəsi zamanı ayağından vuruldu və qəlpə parçası ilə gözündən yaralandı. Bu səbəbdən "Kor Xalis" ləqəbini aldı. Balkan müharibəsində kapitan rütbəsinə yüksəldi.
1914-cü ildə Çanaqqala döyüşündə iştirak etmişdir. 9. Tümən, 27 Alay, 3. Tabor Komandiri idi. Enişin ilk günü 25 aprel 1915-ci ildə alayı ilə birlikdə Arıburnu Cəbhəsində növbətçi idi. Ariburnu eniş qüvvələri 27. Alayın sağ hücum qolu olaraq hücum etdi. Hücumun ikinci mərhələsində Alay komandiri polkovnik-leytenant Mehmet Şefik bəy Taborun bir bölüyünün Qırmızısırta hücumu, digər iki bölüyünün isə Tabor Komandirinin komandanlığı altında Mersinsüstünü müdafiə etməyi əmr etdi. 3. Tabur Komandiri, komandirliyi altındakı iki rota Mersinsarıdan Mərkəztəpə ilə Bombastır arasındakı məsafəyə qədər irəliləyərək 180 hündürlüyü olan təpənin cənub yamaclarında yerləşdi. Bu yerdə, taqımın yanında 57. Alay ilə üzbəüz və Mərkəztəpənin qərbindəki Anzak qoşunları atəşə tutuldu. Qarşıdakı ərazini və Anzak qüvvələrinin mövqeyini araşdıran Tabur Komandiri bu taktiki üstünlüyü gördü və hərəkatını bu vaxta qədər davam etdirdi. Bu qısa irəli hərəkət Türk qoşunlarının hücumları üçün çox faydalı oldu. Anzak qüvvələrinin komandiri, möhkəmləndirmələrin əhəmiyyətli bir hissəsini daxili sahillərdən sahilə doğru sürmək məcburiyyətində qaldı. Anzak qoşunları, iki türk alayının təmas nöqtəsi olan və iki hücum alayı arasında lakin bölükləri yerindən çıxara bilməyən bu iki bölüyə qarşı üç yönlü hücumları təkrarladı. O ağır qolundan yaralanan və bu döyüşlərdə çox qan itirən bir əsgər olmasına baxmayaraq, uzun müddət onun komandadan imtina etməməsi üçün komandiri tərəfindən təqdir edilib və o, onun qəhrəmanlıq üçün Merit ordeni aldı. Yerlərindən ayrılmamaq əmrini verdikdən sonra Erata komandiri Tabor Katibi Muharrem Vehbi bəyə buraxdı və sarğı bölgəsinə getdi. Zabitlərin hamısı öldürüldüyü və ya yaralandığı üçün əmri təhvil verən zabit yox idi. Miralay (Polkovnik) Şəfiq Akər, Çanaqqaladakı Mustafa Kamal Paşa yerinə 19. Tümən komandiri vəzifəsinə gətirildi. 8 Avqust 1915-cü ildə 27-ci Diviziya Komandiri vəzifəsinə təyin olunduqdan sonra tətil edildi. Alayın 3-cü taburunun komandiri təyin edildi. Görkəmli xidmət göstərdi və böyük qəhrəmanlıq göstərdi.
Daha sonra Milli Mübarizədə Fransa cəbhəsində (Diyarbakır - Mardin - Urfa - Sivərək ) bir sıra bölgə müfəttişi vəzifəsini icra etdi. Ömrünü döyüş meydanında keçirən və gənc yaşında vəfat edən piyadalar mayoru Xalis şərq və qərb dillərini yaxşı bilir; Son dərəcə təvazökar və bu dərəcədə bir əsgər idi. Müharibədən sonrakı ölkədəki xidmətdə də hərbi xidmətdə əzmlə və canfəşanlıqla çalışdı.
Dövlət qulluğu
Milli mübarizədən sonra məmləkəti olan Kütahya şəhərinə bağlı olan Uşaka getdi. Zekiye Hanımla (Zekiye Ataksor) evləndi və ölənə qədər şəhərə Bələdiyyə Mühəndisi olaraq xidmət etdi. 1925-1933-cü illər arasında Fransadan qayıdan Alaattin Tiritoğlu Uşak Bələdiyyə Başçısı olarkən, Uşakda o dövr üçün yeni sayıla biləcək xidmətlərə başladılar. Bunlara Ankarada başlanmağa hazırlaşarkən Uşakda parklanma, kanalizasiya və asfaltların istifadəyə verilməsi daxildir.
Əsərləri
Xalis yabəy fars, ərəb, alman və fransız dillərini bilirdi. Nümunələri Baş Qərargaha göndərilən tərcümələrdən də anlaşıldığı kimi, hərbi xidmətini mülki həyatında davam etdirdi.
Xalis bəy Tarix və Sosiologiya maraqları onu bəzi mövzularda işləməyə yönəltdi, Diyarbəkirdə olduğu illərdə Ziya Göyalpın maraqlarını kiçik Məcmuə olaraq qarşıladı, "Diyarbəkirdə, ( Assuriya vaxtı) "Diyarbakır Abidələri","Ulu Məscid Kitabevləri" adlı bir sıra məqalələr yazdı. Başladığı Herodot Tarixinin tərcüməsini tamamlayacaq qədər uzun yaşamadı və əsər yarımçıq qaldı. O dövrdə Türkiyə Respublikası Milli Təhsil Nazirliyinə göndərilən layihələrin Prezidentinin verdiyi cavabda bu tərcümələrin yarımçıq qaldığı görülür.
Ayrıca, Xalis Bəyin nəşr olunmayan Çanaqqala Məruzəsinin ikinci cildi, Tripoli Xatirələri, Balkan Döyüşü Xatirələri və Milli Mübarizənin Günlükləri, Mardin,Diyarbakır və Ziya Göyalpın məktubları hələ nəşr olunmamışdır.
Xəstəlik və ölüm
Uşak Bələdiyyəsi Mühəndisliyində çalışdığı illərdə gecə saatlarında da bölgə işləri ilə məşğul olan və işçilərin başında çox gec saatlara qədər işləyən Halis bəy, bu müddətdə sətəlcəm xəstəliyindən xəstələndi və Mərkəz tərəfindən müalicə üçün İstanbula gətirildi. Komandir General Xalis Bıyıktay. Uşaka qayıtdıqdan sonra təkrarlanan xəstəliyi və uyğun olmayan maddi imkanlar üzündən müalicəsində çətinlik çəkdi və çətinliklərini eşidən İzmir valisi Kazım Dirik onu dəvət etdi və Xalis bəyin müalicəsini öz üzərinə götürdü. Ancaq müalicələrdən nəticə çıxmadı və 53 yaşında olarkən 8 avqust 1933-cü ildə Xalis bəy vəfat etdi. Xalis bəyin qəbri Uşakın Bozqırlı qəbiristanlığının bir küncündə, bir vaxtlar vuruşduğu üç qitənin dağlarını və təpələrini xatırladan kiçik bir kurqanın altındadır.
Soyad mövzusu
Çanaqqala Raporu yayımlandığında, Xalis Bəyin soyadının tapılmaması maraq mövzusu idi. 1933-cü ildə vəfat etdikdə soyad qanunu hələ qəbul edilməmişdi. Beləliklə, soyadını almadan öldü. Xalis Bəy adı ATAKSOY adını çox sevə və nəvələrinə bu adın verilməsini istəyərdi. Soyad qanunu çıxanda hələ nəvələri yox idi. Varisləri ATAKSOY-u soyad olaraq götürdülər. İndi məzar daşı üzərində HALİS ATAKSOY yazılıb. Təəssüf ki, o dövrdə vətəndaşlıq vəziyyəti qeydiyyatı işçilərinin səhv yazdıqları, (Y) hərfinin yerinə (R) hərf yazması nəticəsində varisləri hələ də ATAKSOR kimi tanınırlar.
Qarovulxana (Tikantəpə)
Qarovulxana - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 181 nəfər yaşayır (39 ailə).
Kardaşev şkalası
Şkala 1964-cü ildə kosmik siqnallarda yadplanetli həyat işarələri axtaran rus astrofizik Nikolay Semyonoviç Kardaşev tərəfindən tərtib edilib. Şkala enerji istifadə miqdarına əsaslanmış 3 kateqoriyaya bölünür: I tip (10¹⁶W), II tip (10²⁶W) və III tip (10³⁶W).
Digər astronomlar şkalaya IV (10⁴⁶W) və V (bu növ sivilizasiyanın əlinin çatdığı enerji tək bizim kainatdakı bütün enerjiyə yox, bütün kainatlardakı və bütün zaman anlarındakı enerjiyə bərabər olar) tipləri də əlavə ediblər. Bu əlavələr enerji istifadəsi ilə bərabər mədəniyyətlərin bilik səviyyəsini də nəzərə alır.
İnsan irqi bu şkalada yer almır. İnsanlar Yer kürəsindəki ölü bitki və heyvanlar vasitəsi ilə enerji ehtiyaclarını təmin etdiyinə görə 0-ci tipə daxildir (və bir sonrakı tipdəki mədəniyyətə çatmaq üçün uzun bir yol var). Kalku inanır ki, hər şeyi nəzərə aldıqda bəşəriyyətin 1-ci tip mədəniyyət səviyyəsinə çatmağı üçün 100-200 il lazımdır.
Təsnifat
thumb|center|upright=3|alt=Kardeşev şkalasındakı 3 tip sivilizasiya.
Təkyə (bina)
Təkyə (تكيه) təriqətçilərin, dərvişlərin ayin icra etdikləri yerdir.
2018-ci il Kemerovo yanğını
"Zimnyaya vişnya" ticarət mərkəzində yanğın — 25 mart 2018-ci ildə Rusiyanın Kemerovo şəhərində "Qış albalısı" ticarət mərkəzində baş vermiş yanğın hadisəsi.
Nəticəsi
Hadisə nəticəsində 64 nəfər həlak olmuşdur.
Keyqubad (Kəleybər)
Keyqubad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 105 nəfər yaşayır (24 ailə)
Yuxarı Quşxana (Tikantəpə)
Yuxarı Quşxana - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 21 nəfər yaşayır (5 ailə).
Gümüşan
Gümüşan — İranın Gülüstan ostanının şəhərlərindəndir. Həm də Gümüşan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 15,639 nəfər və 3,236 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti türkmənlərdən ibarətdir və türkmən dilində danışırlar.
Hans Kalm
Hans Kalm - Rusiya imperiyası, Finlandiya və Estoniya ordularında xidmət etmiş eston əsgər.
Birinci Dünya müharibəsi və Finlandiya vətəndaş müharibəsi
Kalm Vilyandimaanın Kotsama kəndində fermer ailəsində dünyaya göz açmışdır. Onun soyadı fin-uqor dilində "ölüm" mənasına gələn "kalma" sözündən gəlir. Ailə əfsanəsinə görə, Kalmın ulu babalarından biri Qara ölümdən qaçmaq üçün sahildən çox uzaqda qəbristanlıq kimi istifadə olunan adada gizlənmiş və bu səbəbdən sadını dəyişdirmişdir. Kalm 1914-cü ildə Rusiya İmperiya Ordusuna yazılmışdır və Birinci Dünya müharibəsində Riqa körfəzində döyüşmüşdür. 1917 Rusiya inqilabından sonra o, Finlandiyaya qaçdı və Ağ Qaravullara qoşuldu. Kalm 1918-ci ildə Finlandiya vətəndaş müharibəsində Ahtari və Evodan iki parkı qoruyan keşikçilərdən ibarət, çoxusu da tələbə olan batalyona rəhbərlik etmişdir.
Kalmın batalyonunun mart ayında Kuhmoynen bələdəyyəsinə bağlı Harmoynen kəndindəki Qırmızı Qaravulların sanatoriyasına hücum edərək, 11 yaralı əskəri və 2 tibb bacısını öldürməsi onları məşhurlaşdırdı. Lahti döyüşündən sonra onun batalyonu Hennala düşərgəsinə nəzarət etməyə başladı. May ayında qısa bir müddət ərzində 200-ü qadın döyüşçü olmaqla, 500 Qırmızı məhkum edam edildi. Öldürülənlərin ən gəncinin 14 yaşı var idi. Çox böyük ehtimala görə, Kalm Qırmızıların lideri Ali Aaltoneni özü öldürmüşdü.
Estoniya müharibəsi
Kalm 1918-ci ilin iyulunda Ağ Ordudan istefa verdi və Estoniyaya qayıtdı. O burada Estoniya müstəqillik müharibəsində döyüşən Pohyan Poyat alayının komandiri oldu. Bu birlik fin könüllülərdən təşkil olunmuşdu. Pohyan Poyat alayı 1919-cu ilin mayında dağıdıldı və Kalm Finlandiyaya qayıtdı. 1923-33-cü illərdə o tibbi öyrənmək üçün ABŞ-də yaşadı və Nyu-Cersi və Nyu-Yorkda həkim olaraq işlədi. Kalm 1930-cu ildə ABŞ vətəndaşı oldu. O, 1934-cü ildə yenidən Finlandiyaya qayıtdı və Qərbi Finlandiyadakı Raumada yerləşdi. O alternativ təbabətin müxtəlif sahələriylə maraqlanmağa başladı.
İkinci Dünya müharibəsi və müharibə sonrası illər
Kalm Finlandiya İkinci Dünya müharibəsinə qoşulduğu zaman qısa müddətliyinə Piyeksyamyakidəki müharibə məhbus düşərgəsinin komandiri oldu. O 1941-ci ilin oktyabrında buradakı vəzifəsindən azad edildi və Finlandiya Ordusuna hərbi tibbi məsələləri öyrətməsi üçün Almaniyaya göndərildi. Kalm həmçinin müharibə ərzində Finlandiya Nasist təşkilatı olan Suomen Kansallissosialistinen Työjärjestöda aktiv idi. O, Piyeksyamyakidəki həbs düşərgəsindəki səhv idarəçiliyinə görə həbs olunmamaq üçün İsveç üzərindən 1946-cı ildə ABŞ-yə qaçdı. Özünün sözlərinə görə Kalm Cənubi Karolinanın Eykən qraflığında ürək xəstəlikləri üzrə mütəxəssiz kimi işləmiş və daha sonra Meksikada cərrahlığı öyrənmişdir.
1957-ci ildə Kalm homeopatik tibbi tətbiq etmək üçün Finlandiyaya qayıtdı. Onun həkim lisenziyası 1974-cü ildə ləğv edildi. Çünki Finlandiya səlahiyyətliləri Kalmın 1933-cü ildə məzun olduğu Orta-Qərb Tibb Kollecinin Amerika Tibbi Assosiasiyası tərəfindən qəbul edilmədiyini aşkarladı. Hans Kalm ömrünün son illərini oğlunun iləsi iə birlikdə Yüvəskülədə keçirdi və 1981-ci ildə vəfat etdi.
Təzəkənd-i Nüsrətabad (Tikantəpə)
Təzəkənd-i Nüsrətabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 732 nəfər yaşayır (156 ailə).
Toratau
Toratau və ya Şixan (Tratau, Toratau; Торатау — «qala-dağ»  ) — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikası İşimbay rayonu və İşimbay şəhərinin rəmzi. Bu zirvə istər şəhərin istərsə rayonun gerbində əks olunmuşdur. 1965-ci ildən etibarən təbiət abidəsidir.
Ölüm yuxusu (roman)
Ölüm yuxusu – Azərbaycan yazıçısı Vaqif Sultanlının 1987-ci ildə yayınlanmış real və şərti-metaforik üslubun qovuşuğunda yazdığı miniatür roman
Toratau
İşimbay rayaonu ərazisində olan şahid dağlar arasında olan Kuştau, Yuraktau və Şaxtau Rusiyanın yeddi möcüzəsinə namizəd olaraq göstərilirdi.
Ölüm yuxusu (roman)
Məzmun
Vaqif Sultanlının bədii yaradıcılığında xüsusi yer tutan, real və şərti-metaforik üslubun qovuşuğunda qələmə alınmış "Ölüm yuxusu" romanında təsvir obyekti kimi seçilən yolun çəkilişi fonunda məzarlığın köçürülməsi problemi cəmiyyət həyatında baş verən ciddi xaos, çaxnaşma kimi canlandırılır. Təsvir olunan hadisələrin xaos kontekstində təqdimi obrazların xarakter cizgilərini, mənəvi dünyasının gizli çalarlarını bütün yönlərilə aşkarlamağa imkan verir. Gərgin, dramatik konflikt fonunda davam edən, qəbiristanlığı uçuran buldozerçinin intihar etməsi ilə tamamlanan romanda mənəvi-əxlaqi dəyərlərdən imtina olunması ölümlə eyniləşdirilir.
Nəşr tarixi
"Ölüm yuxusu" romanı ilk dəfə "Yazıçı" nəşriyyatında müəllifin "Sönmüş ulduzlar" (1988) adlı kitabında müəyyən ixtisarla yayınlanmışdır. Roman tam şəkildə 1992-ci ildə "İnsan dənizi" romanı ilə birlikdə "Gənclik" nəşriyyatında yayınlanmışdır. 2002-ci ildə "Turan" nəşriyyatında eyniadlı kitabda nəşr olunmuş, 2010-cu ildə Azərnəşrdə yayınlanan "Heçlik vadisi" adlı kitaba daxil edilmişdir.
Toratau
Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri
thumb|290px|Toratau ulduzlu səma altında Toratau dağının Ağidel çayı sahilindən olan hündürlüyü 275 metrdir. Ətrafında olan düzənlikdən isə 280 metr hündürlüyə malikdir. Dağın dəniz səviyyəsindən olan hündürlüyü isə 406 metr təşkil edir. Dağ üzərində və çevrəsində 100 növdən çox ot bitkisinə rastlamaq mümkündür. Zirvənin qərb və cənub-qərb ətəklərində mağaralar vardır. Düzənlikdə isə Tuqar-Salqan gölü yerləşir. Bölgədə olan digər şahid dağlar kimi bu zirvə də alt perm dövründə formalaşmışdır. Onun yaşının 230 milyon il olması və bir tropik dəniz ərazisində formalaşması ehtimal edilir.
Tarixi
Toratau Paraplançıların ən çox ziyarət etdiyi ərazilərdən biridir.
Zirvə 2008-cı ildə «Rusiyanın 7 möcüzəsi» qısa siyahısına daxil edilmişdir.
Təhlükə
Əhəng daşı mədənçiliyinin bir mənbəyi olaraq Toratauda təhlükə getdikcə daha real hal alır. Sterlitamakda yerləşən "Soda şirkəti" dağda kəşfiyyat işlərini həyata keçirir. Bu risk zonasına Yuraktau dağdı da daxildir.
"Toratau və Yuraktau şixanlarını xilas edək" qeyri-hökumət ictimai təşkilatı Rusiya Federasiyasının Prezidentinə imza toplamağı təşkil edir.
Ölüm yuxusu (roman)
Ədəbi tənqiddə
"Ölüm yuxusu" romanı haqqında Azərbaycan və dünya mətbuatında çox sayda məqalə dərc olunmuşdur. Roman haqqında prof. Tamilla Aliyeva (Türkiyə), dr. Əhməd Sami El Aydi (Misir), Vinsent Valş (Böyük Britaniya), dr. Xurşida Kodirova (Özbəkistan), Dr. Salavat İshakov (Rusiya) kimi tənqidçilər fikir söyləmişlər. Roman, eyni zamanda mətbuatda yazıçı Anarın "Göz muncuğu" əsəri ilə müqayisəli müstəvidə dəyərləndirilmişdir.
Romanın tərcümələri
"Ölüm yuxusu" romanı türk, ingilis, rus, özbək dillərinə çevrilərək yayınlanmışdır.
İstinadlar
Vaqif Sultanlının "Ölüm yuxusu" kitabı Moskvada nəşr olunub
Vaqif Sultanlının "Ölüm yuxusu" kitabı Özbəkistanda nəşr olunub
Daşlı (Kəleybər)
Daşlı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 15 nəfər yaşayır (4 ailə)
Baxo-Vinalopa
Baxo-Vinalopa  — İspaniyada yerləşən rayon.
NGC 6662
NGC 6662, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Lira bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Başbarat (Tikantəpə)
Başbarat - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 426 nəfər yaşayır (80 ailə).
Muncuqlu (Tovuz)
Muncuqlu — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çatax kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
XIX əsrdə bu kənd quşçu tayfa­sının icmasına məxsus kiçik məntəqələrdən biri olmuşdur. Kənd qədim qəbristan yerindən bəzək əşyalarının tapılması ilə əlaqədar Muncuqlu adlanan yerdə salın­dığı üçün belə adlandırılmışdır.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Murğuz silsiləsinin ətə­yində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə Muncuqlu kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Muncuqlu kənd tibb məntəqəsi yerləşir.
Qarabağ yürüşü
Qarabağ yürüşü — 2020-cı ilin 12-15 iyul tarixlərində Azərbaycanda Tovuz döyüşlərinin nəticələrinə görə başlayan aksiya.
Tarixi
2020-cı il iyulun 14-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri səhər saatlarından başlayaraq Tovuz rayonunun təmas xəttində yerləşən bölmələrini artileriya atəşinə tutması nəticəsində Azərbaycan ordusunun general-mayoru Polad Həşimov və polkovnik İlqar Mirzəyev həlak olur. Üstəlik düşmən hücumunun qarşısını alarkən döyüşdə Azərbaycan Ordusunun 5 hərbi qulluqçusu da şəhid olur. Bunun ardından iyulun 14-ü saat 16:00 radələrində Sumqayıtda və Əhmədlidə “Qarabağ yürüşü” başlayır, burada yüzlərlə iştirakçı “Azərbaycan!”, “Qarabağ bizimdir!”, “Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz!!” və "Sumqayıt, yatma, şəhidimiz var" kimi sözlər səsləndirdi. Sonra nümayişlər minlərlə iştirakçı toplayaraq Bakının digər bölgələrinə də yayıldı. İştirakçılara görə, təxminən 15 min nümayişçi var idi. Qız Qalasına çatdıqdan sonra nümayişçilər Şəhidlər xiyabanına yönəldilər. Saat 23: 30-da nümayişçilər Şəhidlər Xiyabanına çatdılar. Burada nümayişçilər "Ya Qarabağ ya ölüm!!" və "Karantin bitsin, müharibə başlasın!". Bu zamana qədər yürüş dinc xarakter daşıyır.