cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edvard Beneş
Çex müqavimətinin rəhbərliyində
1943-cü ilin dekabrında Moskvada Beneş Sovet İttifaqı ilə dostluq və müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilə imzaladı ki, bu da Çexoslovakiyanın yeni xarici siyasət istiqamətini qabaqcadan göstərirdi. SSRİ ilə birlik ölkə siyasətinin bir hissəsi oldu.
1945-ci ilin aprelində Çexoslovakiyanın azad edilmiş ərazisində - Slovakiyanın Koşitse şəhərində - Beneş yeni hökuməti qurduğunu elan etdi. Hökümətin əsasını kommunistlərin aparıcı rol oynadığı Milli Cəbhə təşkil edirdi.
1945-ci il mayın 16-da Edvard Beneş azad edilmiş Praqaya qayıtdı və burada əhali onu böyük izdihamla qarşıladı.
Çexoslovakiya Xalq Demokratik Respublikası dövründə
1945-ci il oktyabrın 28-də ölkənin müvəqqəti parlamenti Beneşin prezident səlahiyyətlərini təsdiqlədi. 1946-cı il iyulun 19-da o, yeni parlament tərəfindən yenidən prezident vəzifəsinə seçildi. Parlament üzvlərinin Beneşin mühacirətdəki fəaliyyəti ilə bağlı birmənalı olmayan fikrlərinə baxmayaraq, onu namizədliyi səsvermə nəticəsində yekdilliklə qəbul edildi.
Hələ müharibə zamanı, eləcə də 1945-ci ilin yay və payız aylarında, seçilmiş parlamentin olmadığı bir vaxtda Beneş qanuni qüvvəyə malik Beneş adlanan prezident fərmanlarını — "Beneş dekretləri"ni imzaladı. Dekretlərə almanların Çexoslovakiyadan qovulması, almanların, macarların, satqınların və nasistlərlə əməkdaşlıq edənlərin əmlaklarının müsadirə edilməsi, nasistlərin və satqınların təcili xalq mühakiməsi, habelə iri sənaye müəssisələrinin və bankların milliləşdirilməsi daxil idi.
Müharibədən sonra qondarma "xalq demokratiyası" rejiminin qurulduğu Çexoslovakiyada Beneş ən populyar siyasətçi idi. Lakin kommunistlərlə hakimiyyət uğrunda mübarizədə demokratik qüvvələrə rəğbət bəsləyərək, praktiki olaraq ictimai siyasi polemikaya girmədi. Eyni zamanda kommunistlər onu tədricən hakimiyyətdən uzaqlaşdırmağa başladılar.
İkinci istefa və ölümü
250px|thumb|right|Beneş Praqa azad edildikdən sonra böyük izdihamla Praqaya qayıdır, 16 may 1945-ci il. 1948-ci ilin fevralında baş verən siyasi böhran zamanı Beneş baş nazir Klement Qotvaldın başçılıq etdiyi kommunistlərin təzyiqinə tab gətirə bilmədi. Nəticədə o, üç demokratik partiyanın nazirlərinin istefasını qəbul etdi və hökumətdə dəyişikliklərə razı oldu. Bunun nəticəsində Çexoslovakiyada bütün hakimiyyət qolaları Kommunist Partiyasının əlinə keçdi.
Beneşə belə qərar verməyə SSRİ məcbur etmişdi. SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı generalı P.A.Sudoplatovun xatirələrinə görə, hakimiyyətin Qotvalda keçməsindən bir müddət əvvəl Beneş SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığının keçmiş Praqa özəyinin rəhbəri P.Y.Zubov ilə görüşdü. SSRİ Xarici İşlər Naziri Vyaçeslav Molotovun göstərişi ilə Praqaya gəlməzdən əvvəl Zubov Sudoplatov tərəfindən xüsusi təlimatlandırılmışdı. Təlimatlandırılan Zubov Beneşə prezident vəzifəsindən istefa verməyəcəyi halda 1938-ci ildə ölkədən qaçmasının mənfi halları və bunun üçün 10 min dollar məbləğində Sovet İttifaqı tərəfindən maliyyə yardımı ayrılması barədə şayiələri yayacağını bildirmişdi. İddialara görə, ona qarşı Çexoslovakiya və Sovet kəşfiyyat xidmətlərinin gizli əməkdaşlığı, Karpat Ukraynasının SSRİ-yə verilməsi ilə bağlı gizli razılaşma və Beneşin Yuqoslaviyanın baş nazirinə sui-qəsdin hazırlanmasında iştirakı haqqında şayiələr yaymaq xəbərdarlığı da edilmişdi.
Zubovla ehtimal olunan görüşdən sonra Beneş Praqanı tərk edərək Cənubi Çexiyanın Sezimovo Usti şəhərindəki villasında (Praqadan 95 km cənubda) məskunlaşdı.
O, paytaxtda cəmi iki dəfə - xarici işlər naziri Yan Masarikin dəfn mərasimində və Karlıova Universitetinin 600 illik yubileyi tədbirində göründü. Lakin daha bir neçə ay prezident postunu tutmaqda davam etdi. 1948-ci ilin mayında Beneş kommunistlər tərəfindən hazırlanmış ölkənin yeni konstitusiyasını imzalamaqdan imtina etdi və iyunun 7-də səhhəti ilə bağlı parlamentə göndərdiyi rəsmi məktubda qərarını əsaslandıraraq istefa verdi. İyunun 14-də Milli Assambleya Klement Qotvaldı respublikanın prezidenti seçdi.
Qısa müddət sonra (3 sentyabr 1948) Edvard Beneş vəfat etdi. O, Sezimovo-Ustidə dəfn edildi.
Siyasi portreti
250px|thumb|right|[[Praqa, Loretan Meydanı, Çexiya Xarici İşlər nazirliyi qarşısında Beneşin abidəsi]] Edvard Beneş sosial islahatçı istiqaməti siyasətçisi sayılırdı. O, siyasi fəaliyyətində pozitivizm fəlsəfəsinə və peşəkar səviyyədə öyrəndiyi ictimai elmlərin, ilk növbədə, sosiologiyanın nailiyyətlərinə əsaslanırdı. Beneş 1920-ci illərdəki əsərlərində ("Dünya müharibəsi və bizim inqilabımız" (, 2 cild), "Bizim demokratiya haqqında") Çexoslovakiya dövlətçiliyinin əsasları kimi humanizm və demokratiya haqqında T.G.Masarikin ideyalarını müdafiə etmişdir. Çexoslovakiyanın ikinci prezidenti də Çexoslovakiya xalqının birliyi ideyasının - Çexoslovakizmin tərəfdarı idi ki, bu da onun Slovak siyasi elitası ilə dəfələrlə qarşıdurmasına səbəb olmuşdur.
İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl, mühacirətdə prezident olduğu müddətdə və müharibədən sonra Beneş Çexoslovakiyada bir çoxları tərəfindən milli lider, Masarikin əsl varisi və demokrat kimi qəbul edilirdi. “Prezident-azadedici” adlandırılan Çexoslovakiyanın ilk prezidenti kultunun ruhunda Beneş mətbuatda tez-tez, bəzən isə rəsmi səviyyədə “Prezident-Yaradıcı” kimi xatırlanırdı. Çexoslovakiyanın siyasi elitasının əhəmiyyətli bir hissəsi, xüsusən də sağçı qüvvələr, Benesə mənfi münasibət bəsləyir, çox vaxt açıq nifrətlə yanaşırdılar. Eyni sözləri Sudet Alman Partiyasının rəhbərliyi və alman nasistləri haqqında da demək olar. 1938-ci ilin sentyabrında Beneş Adolf Hitler tərəfindən şəxsi düşməni elan edildi.
Beneş Münhen sazişini Qərb demokratiyaları tərəfindən Çexoslovakiyaya xəyanət kimi qəbul edirdi (çex tarixçisi Yan Tesar prezidentdə formalaşan və onun gələcək siyasətini əvvəlcədən müəyyən edən "Münhen kompleksi" haqqında yazır). Müharibənin sonunda Çexoslovakiyanın sərhədlərinin toxunulmazlığını təmin edə biləcək daha davamlı müttəfiq axtarışında olan Beneş Sovet İttifaqına üz tutdu. Müharibədən sonrakı Çexoslovakiyada Beneş demokratiyanı yeniləmək, lakin onu daha çox sosial yönümlü, “xalq”a yaxın etmək və dövlətin özünü milli, Slavyan respublikasına çevirmək niyyətində idi. 1940-cı illərdəki kitablarında ("Demokratiya bu gün və sabah", "Slavyanlar haqqında düşüncələr" , ikicildlik "Münhen günləri" və “Münhendən yeni müharibəyə və yeni qələbəyə”  Beneş bu fikirləri təfərrüatlı şəkildə göstərir. Həmçinin Çexoslovakiyanı demokratik Qərblə Slavyan Şərqi arasında körpü kimi təsəvvür edir.
1948-ci ilin fevralı prezident Benesin planlarına son qoydu. Belə ki, kommunistlər ölkədə tam hakimiyyəti ələ aldılar. Kommunistlərin rəhbərliyi altında Çexoslovakiya qeyd-şərtsiz sosialist düşərgəsinin bir hissəsi oldu.
Hazırda Edvard Benesin şəxsiyyəti ətrafında, xüsusən də tarixin dönüş nöqtələrindəki fəaliyyəti (Birinci və İkinci Dünya müharibələri, Münhen sazişi dövründə, fevral hadisələri) ilə bağlı həm Çexiyanın özündə, həm də xaricdə mübahisələr gedir (əsasən Almaniyada). Almaniyadakı Sudet almanlarının təşkilatları və bir sıra siyasətçilər Beneş dekretlərinin ləğvini tələb edirlər.
2004-cü ildə Çexiya Parlamenti Çexiya Respublikasının Qanunvericilik Məclisinin 292/2004 saylı Qanununu qəbul etdi. Qanunda qeyd edilir ki: "Doktor Edvard Beneş dövlətə xidmət edib". 2005-ci ildə Praqanın Loretan meydanında Beneşin abidəsi ucaldıldı.
Ailəsi
250px|thumb|right|[[Çexiya Milli Bankının Edvard Beneş təsviri olan sikkəsi (2018)]] Həyat yoldaşı - Anna Beneşova (qızlıq soyadı: Anna Vlçkova; 16 iyul 1885 - 2 dekabr 1974), ərinə bir növ katiblik etmiş, Beynəlxalq Qızıl Xaç Cəmiyyətinin Çexoslovakiya bölməsinin sədri olub (1945-ci ildən sonra). Ailədə uşaq yox idi.
Anna Edvard Beneşin ölümündən sonra daha 26 il yaşadı. O, orada Beneşin xatirə-muzeyinin yaradılması şərti ilə evini Tabordakı Hussite Muzeyinə vəsiyyət etdi. Vəsiyyət hələ də yerinə yetirilməyib. Çexoslovakiyanın baş naziri Lubomir Ştrouqaldan başlayaraq indiyə qədər Çexiya hökuməti ondan öz ehtiyacları üçün istifadə edir. Edvard Beneş xatirə-muzeyi 2000-ci ildə villanın yaxınlığında təşkil edilib. O Tabordakı Hussite Muzeyi tərəfindən idarə olunur.
Zornitsa Marinova
Zornitsa Marinova (d. 6 yanvar 1987) — Bolqarıstanı təmsil edən bədii gimnast. Zornitsa Marinova, Bolqarıstanı 2004 Afina və 2008 Pekin Olimpiadalarında təmsil etdi.
Karyerası
Zornitsa Marinova, 2004-cü ildə Bolqarıstanın bayrağı altında Yunanıstanın paytaxtı Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Eleonora Kejova, Janeta İliyeva, Kristina Ranqelova, Qalina Tançeva və Vladislava Tançeva ilə birgə finalda 48.600 xal toplayaq 3-cü yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.
Ukrayna Kazakları
Ukrayna Kazakları — Ukrayna Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olmuş aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün Aero L-39 Albatros təlim təyyarələri istifadə olunurdu.
Tarixi
Komanda 1995-ci ildə yaradılmışdır. Komandanın ilk çıxışı 1997-ci il 24 avqustda Ukraynanın Müstəqillik Günü baş tutmalı idi. Bayrama bir aydan az vaxt qalmış, təlim uçuşu zamanı qəza baş verdi və 2 pilot həlak oldu. Baş vermiş faciəyə baxmayaraq 24 avqsutda uçuş baş tutdu. Daha sonra isə komanda ləğv olundu. Komandanın ləğvindən bir neçə il sonra isə Ukraynanın digər aerobatika komandası olan Ukrayna Şahinlərinin ləğv olunmasına səbəb olan qəza baş verdi.
UEFA Avro 2004 (seçmə mərhələsi, 9-cu qrup)
UEFA Avro 2004-ün seçmə mərhələsinin 9-cu qrupunda İtaliya, Uels, Serbiya və Monteneqro, Finlandiya və Azərbaycan milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan İtaliya millisi qazanmışdır. 2-ci yeri tutan Uels millisi final mərhələsinə vəsiqə qazanmaq uğrunda Rusiya millisi ilə pley-off oyunu oynamışdır.
Mariya Volçkova
Mariya Volçkova (d. 12 aprel 1978) — Azərbaycanı təmsil edən voleybolçu. Mariya Volçkova, Azərbaycan yığmasının heyətində 1994-cü ildə baş tutan Dünya Çempionatına qatılıb və 9-cu yeri tutub.
Karyerası
Mariya Volçkova, 1994-cü ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Braziliyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışların 1/8 final mərhələsində Azərbaycan yığması, Almaniya yığmasını 1:3 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatını 9-cu yerdə başa vurdu.
Kürdüstan Briqadaları
Kürdüstan Briqadaları, Kürdüstanda Əl-Qaidə və ya Əl-Qaidənin Kürd Briqadaları (ƏQKB) kimi də tanınır — İraq və İranda silahlı islamçı təşkilat. Əl-Qaidənin kürd qoludur. Əsasən İran–İraq sərhədinin şimalında fəaliyyət göstərir Şimali İraqda Kürdüstan Regional Hökumətinə bir neçə dəfə hücumlar təşkil etmişdir. Qrup ABŞ Dövlət Departamenti tərəfindən 1 yanvar 2012-ci ildə terror təşkilatı kimi təsnif edilmişdir.
Formalaşması
ƏQKB 2007-ci ildə, Əl-Qaidə ilə əlaqəli başqa bir qrup olan "Ənsar əl-İslam"ın ictimai formada dağılmasından sonra yaradılmışdır. Qrup nisbətən kiçik hesab olunur, lakin onun İranın Mərivan və Sənəndəc şəhərlərində düşərgələri var.
Hücumlar
Qrup bir neçə hücum həyata keçirmişdir. Onlardan ən böyüyü 2007-ci ilin mayında Kürdüstan Regional Hökumətinin Ərbildə yerləşən Daxili İşlər Nazirliyi binasına hücumu idi. Burada 19 nəfər həlak olmuşdur. ƏQKB 2007-ci ilin iyulunda Pəncvanda 7 sərhədçini və bir KVİ təhlükəsizlik əməkdaşını öldürmüşdür. 2010-cu ilin sentyabrında Süleymaniyyədə uğursuz intihar hücumu nəticəsində iki polis məmuru yaralanmışdır.
Nomofobiya
thumb| Ekranı sınmış telefon Nomofobiya (ing. "no mobile phobia" ifadəsinin qısaldılmış formasıdır) mobil telefonsuz və ya ondan uzaq qalmaq qorxusudur.
Ümumi baxış
Xüsusilə Avropa və Asiya ölkələrində 2005-ci ildən etibarən mobil telefonlardan istifadə əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Nomofobiya adətən davranış asılılığı hesab olunur; narkotik asılılığı ilə bir çox xüsusiyyətləri paylaşır. Mobil telefonların internetə qoşulması nomofobiyanın səbəblərindən biridir. Asılılığın artan narahatlıq, emosional qeyri-sabitlik kimi simptomları ola bilər. Bəzi insanlar emosional münasibətlərdə rahatlıq qazanmaq üçün mobil telefonlardan həddindən artıq istifadə edir.
Nomofobiya "Psixi Pozuntuların Diaqnostik və Statistik Təlimatı", (Beşinci Nəşrdə - DSM-5) təsvir edilməsə də, DSM-IV-də verilmiş təriflərə əsaslanaraq, "spesifik fobiya" kimi təklif edilmişdir.
2008-ci ildə aparılmış tədqiqatın nəticələrinə əsasən müəyyən edilmişdir ki, Britaniyada mobil telefon istifadəçilərinin təxminən 53%-i mobil telefonunu itirdikdə, batareya və ya balansı bitdikdə və ya şəbəkə əhatə dairəsi xaricində olduqda narahat olurlar. 2163 insanı əhatə edən araşdırma, kişilərin təxminən 58%-nin, qadınların isə 47%-nin fobiyaya malik olduğunu müəyyənləşib. İştirakçılardan 9%-i mobil telefonları söndürüldükdə stress hiss etdiyini müəyyən edilib. Sorğuda iştirak edənlərin 55%-i mobil telefonlarından istifadə edə bilməyəndə narahat olmalarının əsas səbəbi kimi dostları və ya ailəsi ilə əlaqə saxlaya bilmədiklərini göstərib. Tədqiqat, ortalama nomofobiya halının səbəb olduğu stress səviyyəsinin "toy günü həyəcanı" və diş həkiminə getmək ilə eyni olduğunu müqayisə edib.
Araşdırmalar
Texnologiyaların dəyişməsi ilə hər gün yeni problemlər ortaya çıxır. Yeni növ fobiyalar (texnofobiyalar ) meydana çıxır. İlk mobil telefon 1983-cü ildə istehlak bazarına çıxarılandan bəri, bu cihazlar əksər cəmiyyətlərdə geniş yayılıb. left|thumb| [[Smartfon|Smartfondan istifadə bir çox cəmiyyətlərdə geniş yayılıb]] Shambare, Rugimbana & Zhowa (2012) iddia edib ki, mobil telefonlar "bəlkə də 21-ci əsrin ən böyük qeyri-narkotik asılılığıdır". Bu tip texnologiyalar həm azad edən, həm də qul halına salan “texnoloji paradoks” nümunəsidir.
SecurEnvoy tərəfindən aparılan sorğu gənclər və yeniyetmələrin nomofobiyaya daha çox meylli olduğunu göstərdi. Eyni sorğuya görə, yeniyetmələrin 77%-i mobil telefonları olmayan zaman narahatlıq yaşayır.
Simptomlar və əlamətlər
Nomofobiya, bir insanın mobil telefonuna çıxışı olmaması qorxusu səbəbindən narahatlıq keçirdiyi vəziyyətlərdə baş verir. "Həddindən artıq əlaqə sindromu" mobil telefondan istifadənin canlı ünsiyyət həcmini azaltdığı və bununla da fərdin sosial və ailə münasibətlərinə əhəmiyyətli dərəcədə müdaxilə etdiyi zaman baş verir.
Müalicələr
Hal-hazırda, elmi olaraq qəbul edilmiş və empirik olaraq sübut edilmiş müalicələr çox məhduddur. Tranilsipromin və klonazepamdan istifadə edilən müalicələr nomofobiyanın təsirini azaltmaqda uğurlu olmuşdur.
Ceyhun Useynov
Ceyhun Elşad oğlu Useynov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ceyhun Useynov Ailəli idi.Bir qız övladı yadigar qalıb.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kapitanı olan Ceyhun Useynov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ceyhun Useynov oktyabrın 7-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Abşeron rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Useynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Useynov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Useynov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Braziliya–Ermənistan münasibətləri
Braziliya—Ermənistan münasibətləri — Braziliya və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Braziliyada təqribən 100 000 erməni əsilli vətəndaş yaşayır. Bu göstəriciyə görə Braziliya Latın Amerikası ölkələri arasında yalnız argentinadan geri qalır.
Tarix
XIX əsrin sonunda ilk erməni miqrantları Braziliyaya gəlir. 1920-ci illərdə bir neçə min insanın (əsasən Livan və Suriyadan) Braziliyaya köçməsi müşahidə olunur. Gələn ermənilərin əksəriyyəti San-Pauluda cəmləşirlər. 1975-ci ildə bunun nəticəsi olarq San-Paulo şəhərindəki metro stansiyalarından birinə Ermənistanın adı verilir. 26 dekabr 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Ermənistan müstəqilliyini bərpa edir.
1991-ci ilin dekabrında Ermənistan Xarici İşlər Naziri Raffi Hovanisyan ölkələr arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasını müzakirə etmək üçün Braziliyaya səfər edir. 17 fevral 1992-ci ildə Ermənistan və Braziliya arasında rəsmi olaraq diplomatik əlaqələr qurulur. 1992-ci ilin iyununda Ermənistan Prezidenti Levon Ter-Petrosyan Braziliyaya rəsmi səfər edir. 1998-ci ildə Ermənistan San Pauloda baş konsulluğunu açır. 2006-cı ildə Braziliya İrəvanda səfirliyini açır. 2011-ci ildə Ermənistan Brasiliyada bir səfirlik açır və bundan sonra San Paulodakı baş konsulluq fəxri konsulluğa çevrilir. 2015-ci ildə Braziliya Federal Senatı Qondarma Erməni Soyqırımını tanıyır.
İkitərəfli müqavilələr
Ölkələr arasında bir sıra ikitərəfli müqavilələr imzalanmışdır: Mədəni Əməkdaşlıq Sazişi (2002) və Diplomatik və xidməti pasport sahibləri üçün vizasız rejimin tətbiqi haqqında Saziş (2002).
Dövlət ziyarətləri
Ermənistandan Braziliyaya edilən dövlət ziyarətləri:
Prezident Levon Ter-Petrosyan (1992);
Prezident Robert Köçəryan (2002);
Prezident Serj Sarkisyan (2016).
Erməni diasporu
ArmenianDiaspora.com saytının məlumatına görə 2009-cu ildə Braziliyada ümumi erməni əhalisi 40.000 nəfər olmuşdur. Erməni mühacirlər əsasən San Pauloda və onun ətrafında yerləşmişlər. Şəhərdə kilsələr, mədəniyyət mərkəzləri və hətta "Ermənistan" adlı bir metro stansiyası var. Erməni icması ümumilikdə bütün ölkədə olmasa da, şəhərdə güclü bir mövqe tutur.
Məmmədiyə Cabbarzadə
Məmmədiyə Məhəmməd oğlu Cabbarzadə (10 dekabr 1986; Şəki, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Məmmədiyə Cabbarzadə 1986-cı il dekabrın 10-da Şəki şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Məmmədiyə Cabbarzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Məmmədiyə Cabbarzadə sentyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmmədiyə Cabbarzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmmədiyə Cabbarzadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Çin ordusunun tarixi
thumb|Qədim Çin sülaləri|533x533px
RXuanxe və Yansızı çayları vadisində təşəkkül tapan IV qüdrətli Qədim Şərq sivilizasiyası olan Qədim Çində e.ə. III-II minilliklər hərbi-siyasi hadisələr ilə zəngin olsa da, digər Qədim Şərq ölkələrindən fərqlənmirdi.Məhz e.ə. I minillikdə Qədim Çin dünya hərb elminə və döyüş sənətinə ilk nəzəri əsərləri bəxş etmiş oldu. Çində hərb fəlsəfəsinin yaranmasına bilavasitə klassik fəlsəfi məktəblərin və təlimlərin – Moizm, Leqizm, Daosizm və Konfusiçiliyin təşəkkülü müstəsna təsir göstərmişdir.Eyni zamanda mistik-dini mühitin üstünlüyünə rəğmən ilk rasional elmi baxış məhz bu dövrdə Çində meydana çıxmışdı. Belə bir şəraitdə artıq e.ə. I minilliyin I yarısında Çində “Vuruşan çarlıqlar” adlı tarixi mərhələdə bir-birinin ardınca iki hərbi traktat meydana çıxdı. Bunlardan biri e.ə. VI-V yüzilliklərə aid edilən Sun Szinın “Müharibə sənəti” əsəri, digəri isə e.ə. V-IV yüzilliklərə aid olan U-Szinin “Müharibə sənəti” əsəridir. Düzdür bu əsərlərin hər ikisi əyani tələblərə uyğun və poetik tərzdə tərtib olunub və bunlarda müharibənin mənşəyi məsələsinə bilavasitə toxunulmur amma, bu hərbi nəzəriyyə və fəlsəfə baxımından çox vacib əsərdir. Çin ordusunun tarixi təxminən eramızdan əvvəl 2200-cü ilə təsadüf edir. İnkişafına köçəri tayfalar böyük təsir göstərmişdir. Erkən Çin milisləri arabalardan və bürünc silahlardan istifadə edirdilər.Sayı baxımından əhəmiyyətsiz idilər və zəif döyüş effektivliyi ilə fərqlənirdilər. Çin orduları, Sun Tzunun M.Ö. 6-cı əsrdə yazdığı "Müharibə sənəti" ndən başlayaraq hərbi nəzəriyyədə zəngin bir ənənənin yanında hərbi yeniliklərdən və diqqətlə təşkil edilmiş logistikadan faydalanırdılar. Müharibə ilə bağlı ağlımıza gələn ilk sənət əsəri, Sun Tzu tərəfindən e.ə V-də təqdim olunan Döyüş Sənəti adlı kitabdır. Bu kitab Çində müharibə strategiyası və taktikasının əsasını yaratdı. Döyüş Çin Krallığı arasında nəcib bir hərəkətə çevrildi. Bu ənənədən istifadə edərək, Şi Huang orduları qərbdən şərq sahillərinə qədər Çinə hücum etdilər və eramızdan əvvəl 221-ci ildə digər sülalələri birləşdirdilər və özünü Çinin ilk İmperatoru adlandırdılar. Onun rəhbərliyi altında infrastruktur və ticarət inkişaf etdi və dil standartlaşdırıldı. Bundan əlavə, Böyük Çin səddinin inşasına başlandı.
Erkən padşahlıqlar dövrü (e.ə. 2100-479)
Erkən Tunc dövrünə aid Çin şəhərləri nəhəng müdafiə divarları ilə xarakterizə olunurdu. Çin orduları, xüsusən Döyüşən Dövlətlər dövründən sonra inkişaf etmiş və güclü idilər .İlk Çin orduları sadə yay, nizələr və daş dəyənəklərlə silahlanmış kəndlilərdən ibarət idi. Nəhayət, tək bir ailə Sarı çay vadisinin bir hissəsinə hakim ola bildi. Bu sülalələrdən birincisi olan Xia-nın (e.ə. 2200-e.ə. 1600) tarixi böyük ölçüdə məlum deyil və mifologiyaya bürünmüşdür. Hərbi cəhətdən Uzaq Şərqdə ilk dəfə arabalarından və mis silahlarından,çöl köçərilərinin Yaxın Şərqdən və Avrasiya çöllərindən gətirdiyi fikirlərdən istifadə etdilər.Xia, Şanq və Çjou sülalələri müasir Çində bir dövlətin böyüklüyünə bərabər olan daha kiçik ərazilərə hakim idilər. Bu sülalələrin yaratdığı ordular nisbətən kiçik və qeyri-peşəkar idi. Döyüşçü elitaların bir nüvəsi, döyüş arabalarında döyüşlərdə üstünlük təşkil edirdi; lakin, erkən Çin sülaləsi orduları zəif təchiz edilmiş və uzun müddət davam edən kampaniyaları idarə edə bilməmişlər.
Döyüşən padşahlıqlar dövrü(e.ə. 479-e.ə. 221)
Döyüşən dövlətlər dövründəki ordular,piyadalar,,oxatanlar və süvarilərin hamsı birlikdə çalışdığı birləşmiş silah taktikasından taktikasından istifadə edirdilər.Bu dövrdə dəmiryayılmışdı və artıq silahlar və zirehlər tuncun yerin alan demirdən istifadə edirdilər.İlk rəsmi yerli Çin  süvari birliyi,e.ə 307 ci ildə Zhao kralı Vulinq tərəfindən qurulmuşdu.Bu dövrün ən məşhur silahlarından biri də xəncər-balta idi.Qılınclar hələ də tuncdan hazırlanırdı. Döyüşən padşahlıqlar dövründə feodalizmi ləğv edən və güclü, mərkəzləşmiş dövlətlər yaradan islahatlar verilməyə başladı. Çinin parçalandığı kiçik dövlətlər birləşdi, bir neçə böyük mərkəzləşmiş dövlət meydana gətirdi. Aristokratiyanın təsiri azaldı və qoşun komandirləri mənşəyindən çox ləyaqətinə görə təyin edildi. Çoxsaylı peşəkar daimi orduların yaradılmasına və onların tədarükünün təşkilinə səbəb oldu. Nəticə, ordulara krala cavabdeh olan peşəkar generallar tərəfindən əmr verildiyi mərkəzləşdirilmiş bir hərbi sistem idi. Bu dövrdə Çində yeni bir qoşun qolu - süvarilər meydana çıxdı. Çin orduları, xüsusən Döyüşən padşahlıqları dövründən sonra da  inkişaf etmiş və güclü idilər.
Şan sülaləsi(e.ə 1600 -e.ə 1046)
left|thumb|248x248px|Şan sülaləsinə aid tunc nizə ucu Tunc dövrünə aid Çin şəhərləri nəhəng müdafiə divarları ilə xarakterizə olunurdu. Şan sülaləsində hərbi işlər yüksək prioritet daşıyırdı. Şan elitası qrup əsaslı başçıların rəhbərlik etdiyi bir döyüşçü sinfi idi. Şan sülaləsi Xia-nı devirmək üçün min döyüş arabası yığdığı deyilir, bu, şübhəsiz ki, çox şişirdilmiş bir rəqəmdir. Bununla birlikdə, Çin cəmiyyəti təbəqələşməyə başladı və arabalar nüvəsini təşkil edən döyüşçü elitalar bir aristokratiyaya çevrildi. Döyüş arabaların da üç nəfər olurdu- Oxatan, döyüşcü və sürücü.Ordunun əsasın kənd təsərüfatından olan sakinlər təşkil ediirdi.Şan piyadaları nizələr, dirək oxları, uzun saplı xəncər oxları və sadə yay da daxil olmaqla bir sıra daş və ya tunc silahlarla silahlanmışdı. Müdafiə üçün qalxan və bəzən tunc və ya dəri dəbilqələrdən istifadə etdilər. Başqa yerdə olduğu kimi döyüşçü siniflərə, torpaq da hərbi uğura görə mükafat olaraq hökmdar tərəfindən verilirdi və uğursuz olanda geri alınırdı. Tənəzzülə uğrayan son Şan imperatoru Xin də böyük fiziki döyüş qabiliyyəti ilə məşhur idi.Arxeoloji tapıntalar zamanı tapılmış Qəbirlərdə çoxsaylı arabaların, eyni zamanda tamamilə atlardan və döyüş arabalarından ibarət türbələrin tapılması, arabanın döyüşlərdə istifadə edildiyini və yalnız prestij nəqliyyatında olmadığını göstərir. Aristokratlar və digər dövlət rəhbərləri yerli qarnizonlarını bütün lazımi avadanlıq, zireh və silahlarla təmin etmək məcburiyyətində qalırdılar. Wu Dingin dövründən etibarən daimi döyüşçülərin sayı artdı.Bu dövrdə döyüşçü qrupları hələdə ordunun özəyi idi.Oxatama daha keyfiyyətli idi.Buna görədə oxçulara əsgər hazırlamaq vəzifəsi verilirdi. Aristokratlar və yaxud adi əsgərlər balta,nizə ,yay ,xəncər ilə vuruşurdular. .Şanın dövründə döyüş arabaları  son dərəcə  bəzəkli idi,yüksək  səviyəli  elitalar tərəfindən  komanda və oxatan platformaları kimi istifadə olunurdu.
Qərbi Zhou(Çjou) və Bahar, Payız dövrü (e.ə. 1045-e.ə. 256)
Çjou Xanedanlığı  Şan xanedanlığını məğlub edir və öz hakimliyini qurur. Çjou sülaləsi Çinin ən uzun sürən sülaləsidir. Hərbi cəhətdən Çjou ordusu iki böyük səhra ordusuna bölünürdü: "Qərbin altı ordusu" və "Chengzhou'nun səkkiz ordusu". Dövlətlər Çjoudan ayrılaraq güclərini möhkəmləndirdikcə Çində müharibələr Bahar və Payız Dövründə (M.Ö 722 - MÖ 481) endemik hala gəlmişdi. Zho Zhuan bu feodallar arasaında olan  müharibələri və döyüşləri təsvir etmişdir. Qərbi Zhou dövründə döyüş arabalarından daha çox istifadə olunurdu. Lakin Çjou arabaları daha sadə və daha yaygın idi. Şandan fərqli olaraq, Zhoular özlərinə tabe olan xalqlar üzərində idarəetmələrini təmin etməkdə qərarlı idilər.Bahar və Payız dövrünün sonunda süvari dəstələr yaranmağa başladı   və döyüş arabaları sonrakı dövrdə  yəni Döyüşən padşahlıqlar  dövründə tədricən bir komanda platformasına çevrildi.
Sin və Han sülalələri (e.ə. 221 - e.ə 184)
thumb|Tunc balta, Şan sülaləsi left|thumb|Döyüşən padşahlıqlar dövründən Han sülaləsinə qədər əhatə edən tunc  yaylı mexanizm E.ə. IV əsr əmtəə-pul münasibətlərinin inkişafı ayrı-ayrı Çin dövlətləri arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə şərait yaratdı.“Döyüşən padşahlıqlann” müstəqil hakimiyyətinə son qoymaq və qədim Çin dövlətini mərkəzləşdirmək üçün bəzi padşahlıqlar səy göstərməyə başladılar. Bu dövrdə Sin padşahlığının hökmdarı in Çjen idi.O qonşu dövlətlər hesabına öz ərazilərini genişləndirdi. e.ə 230-ci ildə Han padşahlığını tərkibinə qatdı. Vahid və mərkəzləşdirilmiş Çin dövləti yaradıldı. Miladdan əvvəl 221-ci ildə Çin ərazisində yeganə hökmranlıq edən yeganə dövlətə çevrildi. Bu dövrdə süvarilər getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanır və bu da köçərilərin təsiri ilə əlaqələndirilir. .e.ə. 202-ci ildə Lyu Ban Xan sülaləsinin əsasını qoydu.U-dinin dövründə isə U-di konfitsi təlimini bərpa etdi. O ilk növbədə ordunu təşkil edir. Ağırsilahlı süvari dəstələri yaradılır. Süvarilər nizə, qılınc və ox-yaylasilahlanırlar. Yüngül süvari dəstələri təşkil olunur.Piyadaordu tullama alətləri ilə təchiz edilir. Tullama alətləri daşlan yanm kilometrə qədər ata bilirdi. .Sin daga güclü dəmir silah istehsal etməyə başladı.Sin və Han hərbiçiləri dövrün ən  inkişaf etmiş silahlarından istifadə edirdilər.Köçəri işğalçılardan qorunmaq üçün Böyük çin səddidə işa olunmuşdu.İmperator U da İpək yolunu rəsmi olaraq açılışını vermişdi.Bununlada çin sülaləri bu yoldan qazanc əldə edirdilər. Şərqi Xanda ordunun əhəmiyyətli bir hissəsi könüllülərdən ibarət idi və müəyyən bir ödəniş qarşılığında xidmətdən yayınmaq olardı Hökumətə mal verənlər, atlar və ya kölələr də xidmətdən azad edilirdi.
Vey və Jin sülalələri (e.ə184-304)
Han dövrünün sonunda yerli hökmdarlar tərəfindən yatırılan kütləvi kəndli qiyamları baş verirdi. Bundan istifadə edərək öz ordularını yaratdılar.Nəticədə, mərkəzləşmiş ordu, Cao Cao'nun komandanlığı altında, Vey krallığını quran Cao Caonun  tərəfindən Şimali Çinin əsas hissəsi birləşdirilənə qədər bir-biri ilə güc uğrunda mübarizə aparan yerli komandirlərin rəhbərlik etdiyi bir neçə dəstəyə bölünmüşdü. Cənubi Çin iki krallığa birləşdi - Shu və Wu. Buna görə bu dövrə Üç Krallıq deyilir. Han dövrü ilə müqayisədə Vey krallığının hərbi qüvvələrində ciddi dəyişikliklər baş verirdi.Hərbi peşə irsi bir borc halına gəldi.Bir əsgər və ya komandir öldükdən sonra vəzifə qohumuna miras qalırdı.Əyalət orduları qoşunların əsas orqanı olurdu.Bununlada Mərkəzi ehtiyat rolunu oynayırdı.Bu hərbi sistem, Çinin birləşməsi ilə əlamətdar olan Jin dövründə də davam etdi.Bu dövrlərdə bəzi yeniliklər tətbiq edildi - məsələn, üzəngin görünüşü süvarilərin səmərəliliyini artırırdı.
Ayrılma dövrü (304-589)
304-cü ildə Çində ölkəni zəiflədən vətəndaş müharibəsi baş verdi. Bu fürsətdən istifadə edən "barbar" xalqlar, öz dövlətlərini qurdu və Şimali Çini işğal edərək ələ keçirdi.16-cı ilədək Jin krallığı r-nin şimalındakı bütün torpaqları itirdi. Şimali və Cənubi Çinin silahlı qüvvələri öz yolları ilə inkişaf edirdilər. Şimali Çin ordusunun əsas qüvvəsi köçəri tayfaların süvariləri idi.Köçərilərin yaratdığı bir çox dövlət, ərazinin əhəmiyyətli bir hissəsini geri alan Cənubi Çin tərəfindən məhv edildi. Xianbi istilası 5-ci əsrdə baş verdi.468-ci ilə qədər bütün Şimali Çini fəth etdilər. Qərargahlar təşkil edərək hərbi bir fubin sistemi ''yaratdılar. Hər qərargah müharibə dövründə və sülh dövründə onlara verilmiş torpaq sahələrində özlərini təmin edərək yaşayan minə yaxın kəndli əsgərinə komandanlıq edirdi.İrsi xidmət Cənubi Çin ordusunda davam etdirildi.Lakin orada böyük feodalların təsiri artdı, bu da siyasi qeyri-sabitlik demək idi. Lakin bu, Cənubi Çin ordusunun böyük qələbələr qazanmasına mane olmadı.''
Suy və Tan sülaləsi (589-907)
581-ci ildə Suy sülaləsinin qurucusu Yang Jian, Xianbi hökmdarını devirdi, bütün Şimali Çinin hökmdarı oldu və 589-cu ildə onun hakimiyyəti altında Şimali və Cənubi Çini birləşdirdi. Suy sülaləsi dövründə ilk hərbi akademiyalar yaradıldı. Ordu, Xianbinin tətbiq etdiyi fubin sisteminə əsaslanırdı .Çinin sərhədlərinin Han dövründə bərpa edilməsinə imkan verdi. Tan dövründə böyük piyada qoşunları meydana gəldi. Süvarilər əsas qoşun növü olaraq qaldı. Yaylar əhəmiyyətli bir rol oynamağa davam etdi. Komandir heyəti yetişdirmək üçün məktəblər quruldu.Lakin Tan dövründə dövlət əraziləri satın alınmağa başlandı və dövlət kəndli döyüşçülərinə torpaq vermək qabiliyyətini itirdi və bununla da Fubin sistemi çökdü. 8-ci əsrdə mərkəzləşdirilmiş bir hərbi sistem qurmağa cəhd göstərildi.Lakin bu uğursuz oldu və böhran An Lushan üsyanını daha da artırdı. Ordularını dəstəkləyən yerli generalların gücünün kəskin artmasına səbəb oldu. Nəticədə Tan sülaləsi süquta uğradı və yerli generallar mülk krallıqlarını qurdular.
Yuan sülaləsi (1279-1368 )
Monqollar Son ordusunu məğlub edərək   Yuan sülaləsini qurdular .Çinin şimalındakı əksər köçəri xalqlarla eyni hərbi sistemə sahib idi, əsasən ev təsərrüfatları əsasında təşkil edilmiş və xanın təyin etdiyi liderlər tərəfindən rəhbərlik edilən köçəri süvarilərə yönəlmişdi. Bir çox Çinli, donanmanın yaradılmasında və saxlanılmasında Monqollara kömək etdi və Monqol qoşunlarında xidmət etdi, Çin və digər dövlətlərin fəth edilməsində onlara kömək etdilər. Fəthlər Çinin hərbi təcrübəsini qismən mənimsəməklə yanaşı, özləri də təsir etdilər. Barıt silahlarından istifadə etməyə başladılar; və İslam dünyasında Çində istifadə olunan trebuçetlərlə tanış oldular.
Min sülaləsi(1368-1662 )
thumb|Od nizə Bir müddət qiyamçı müharibələrindən sonra 1368-ci ilə qədər Monqol Yuan sülaləsi devrildi. Yeni hökumət düşmən basqınlarına tab gətirə bilən nizami bir ordu yaratmağa çalışırdı. Yongle krallığı dövründə Çin ərazisi yeni fəthlər sayəsində genişləndi və Cənub-Şərqi Asiya və Hind okeanına dəniz səfərləri də edilirdi. Barıt və xüsusən odlu silahlar (Katolik missionerlərinin dəstəyi ilə) inkişaf eledi.
Yeni bir hərbi sistem təşkil edildi.Bu Vey Suo sistemi idi. Ordu, Çin sərhədi boyunca yerləşdirilən bir çox Vey hissəsinə bölündü. Hər bölmə əkinçilik və hərbi təlimlər edərək özünə kifayət edirdi. Bu sistem həmdə əsgərləri irsi olaraq orduda xidmət etməyə məcbur etdi. Bununla birlikdə, bu sistem uzunmüddətli işləmək üçün yararsız olduğu ortaya çıxdı; 1430-cu illərdə Bu sistem yararsız olduğu ortaya çıxdı. Bununlada bu sistem tərk edilməli və peşəkar bir könüllü orduya  dönməli idi.
Bu dövrdəki Çin ordusu yüksək döyüş effektivliyi göstərirdi. Lakin, 17-ci əsrdə Kiçik Buz Çağı, fəlakətli bir aclığa səbəb oldu və nəticədə silahlı qüvvələrin əhəmiyyətli bir hissəsi parçalandı. 1620-ci illərdə köhnə Çinin ən böyük hərbi ensiklopediyası Ubei Zhi tərtib edildi. Min sülaləsi dövründə paytaxtda seçilən Qvardiya Qarnizonu  əsgərləri üçün  oxatma yarışları təşkil olunurdu. İlk Min ordusunu Min sərhədləri boyunca çoxsaylı  Vey  ya da komandirlərə bölünən Vey-Suo sistemi tərəfində təşkil olunurmuşdu.
Qin sülaləsi (1662-1911 )
left|thumb|Qin Əsgərinin şəkli 1645-ci ildə Çində Mançu Qin sülaləsi quruldu və 1683-cü ilə qədər Çinin Mançu işğalı tamamlandı. Hərbi sistem Mançu modeli üzərində quruldu - Səkkiz Banner Sistemi, Yaşıl Bayraq qoşunları olaraq bilinən Çin bölmələri də orduya daxil edildi və çox sayda Çinli və Koreyalılar zorla hərbi xidmətə çağrılırdı. Qin Çində odlu silahlar ciddi tənəzzülə uğradı və süvari silahlı qüvvələrin əvvəlkindən daha çox hissəsini təşkil etdi.Qing qoşunları müxtəlif istiqamətlərdə uğurla fəaliyyət göstərərək Monqolustan və Sincan ərazilərinin böyük hissəsini yenidən birləşdirməyə və Tibet üzərində nəzarəti gücləndirməyə imkan verdi. 17-ci əsrin ikinci yarısında sərhəd münaqişələrində Rusiya qoşunları ilə toqquşdular. 19-cu əsrdə, Qing ordusunun döyüş effektivliyində onlardan əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olduğunu göstərən Avropa ölkələrinin orduları ilə bir neçə müharibə baş verdi. Bu, Avropa standartlarına uyğun olaraq "yeni ordular" ın formalaşmasına məcbur oldu. Onlar əsasən Çinlilər idi və Çin komandirləri tərəfindən idarə olunurdular, buna görə də görünüşləri Mançuların mövqeyini zəiflədirdi. Sinxay İnqilabı 1911-ci ildə başladı. Qin sülaləsinin devrilməsinə və Çin Respublikasının qurulmasına səbəb oldu.
Mənbə
Yusif Yusifov Qədim Şərq Tarixi
Sun Tzu Müharibə sənəti
Sawyer, Ralph D. Ancient Chinese Warfare (Basic Books; 2011) 554 pages; uses archaeological data, oracular inscriptions, and other sources in a study of Chinese warfare, with a focus on the Shang Dynasty (c. 1766-1122 BC).
Ebrey, Patricia Buckley (1999). The Cambridge Illustrated History of China. Cambridge, England: Cambridge University Press.
Dreyer, Edward L. (1988). "Military origins of Ming China", in Twitchett, Denis and Mote, Frederick W. (eds.), The Ming Dynasty, Part 1, The Cambridge History of China, 7. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 58–107, ISBN 978-0-521-24332-2
http://www.ancientmilitary.com/ancient-chinese-military.htm
Bielenstein, Hans. (1980). The Bureaucracy of Han Times. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521225108.
Graff, David Andrew and Robin Higham. A Military History of China (Boulder: Westview Press 2002).
Li, Bo and Zheng, Yin (2001). 5000 years of Chinese history (in Chinese). Inner Mongolian People's Publishing Corp. ISBN 7-204-04420-7.
Ji, Jianghong et al. (2005). Encyclopedia of China History Vol 1. Beijing publishing house. ISBN 7-900321-54-3.
Ji, Jianghong et al. (2005). Encyclopedia of China History Vol 2. Beijing publishing house. ISBN 7-900321-54-3.
Ji, Jianghong et al. (2005). Encyclopedia of China History Vol 3. Beijing publishing house. ISBN 7-900321-54-3
Əlavə linklər
https://history.rin.ru/cgi-bin/history.pl?num=115
Chinese Siege Warfare: Mechanical Artillery and Siege Weapons of Antiquity – An Illustrated History
https://saletur.ru/%D0%9A%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B9/%D0%A1%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%8C/sights/1428_%D0%A2%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%A8%D0%B8%D0%A5%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8.htm
Military Technology" Visual Sourcebook for Chinese Civilization (University of Washington
https://digitalcollections.anu.edu.au/html/1885/42048/mil_org.html
Mezmay mağarası
Mezmay mağarası - Rusiyanın Krasnodar diyarının Abşeron rayonunda mağara, arxeoloji abidə. Mağara Qafqaz dağlarında yerləşir. Suxoy Kurdjips çayının vadisində (Ağ çayın qolu) yerləşir.
Kəşf tarixi
Mağara 1987-ci ildə Şimali Qafqaz Paleolit dövrü araşdırmacı arxeoloqları ​​tərəfindən həyata keçirilən arxeoloji qazıntılar zamanı Mezmays mağarası kəşf olunur (dəstənin rəhbəri Sankt-Peterburq arxeoloqu, tarix elmləri namizədi Qolovanova Lyubov Vitaliyevnadır).
1993-cü ildə arxeoloqlar L.V. Qolovanova və V. B. Doroniçev mağaranın Orta paleolitin 3-cü qatının dibində Neandertal körpəsinin (təxminən 2 aylıq) skeletini tapdılar. Bir neçə il sonra, Orta paleolit ​​qatında, başqa bir Neandertal körpəsinin (təxminən 2 yaşında) kəllə sümüyü parçaları tapıldı. Bu kəşflər dünya şöhrəti qazandı və Neandertalların öyrənilməsinin dünya tarixinə daxil oldu.
Mağaranın daxili
Neandertallar Mezmay mağarasında 70-40 min il əvvəl, Homo sapiens 39 ilə 11 min il əvvəl yaşamışlar.
Burada tapılan bizon sümüklərinin (qalıqlarının) təhlili Orta və Son paleolit ​​dövründə Mezmay mağarasının yaxınlığında 4 fərqli bizon növünün yaşadığını təsbit etməyə imkan verdi. .İkinci püskürmə dövründən sonra torpaqda və atmosferdə zərərli maddələrin miqdarı artdı, sümük analizləri normanın bir neçə dəfə aşıldığını göstərir. Ekoloji vəziyyət kəskin pisləşdi, heyvanlar yox oldu və bu dövr üçün çöküntü analizlərində heç bir bitki poleni aşkar edilməyib. .
Paleogenetika
Bu mağara iki Neandertalın qalıqları tapıldıqdan sonra dünya şöhrəti qazandı. Əvvəlki təbəqədə tapılan ilk Neandertal (Mezmaiskaya 1) adam, EPR metoduna görə, 70 ilə 60 min il arasında idi. Orta paleolit ​​dövrünün sonlarında tapılan ikinci Neandertalın (Mezmaiskaya 2) təxminən 40 min il yaşıvardır. Bu, Avropalı oxşarlarından daha yaxşı qorunan Neandertal körpəsinin skeletidir. Skelet Neandertal genomunun deşifr edilməsinə dair araşdırma üçün material kimi xidmət edirdi. Mitokondrial DNT tədqiqatlarından biri araşdırılanların ən qeyri-adi Neandertalların olduğunu göstərdi.
Araşdırılması
Son 30 ildə tədqiqatlar L.V.Qolovanovanın rəhərliyi ilə Şimali Qafqaz Paleolit ​​ekspedisiyası tərəfindən aparılır. İllər ərzində elm adamları araşdırmada iştirak ediblər: Araşdırmaların sonunda gəlinən nəticə Mezmay mağarasından alınan genetik və antropoloji məlumatlar Şimali Qafqaz və Mərkəzi Avropa Neandertallarının yaxınlığını təsdiqləmiş olur.
Fəxrülmülk Rizvan
Fəxrülmülk Rizvan — 1095-ci ildən vəfatına qədər Hələbin səlcuq əsilli əmiri.
Rizvan qardaşı Böyük Səlcuqlu sultanı I Məlikşahın göstərdiyi xidmətlərə görə bir mükafat olaraq bölgəni və ona bitişik əraziləri verdikdən sonra Suriyada bir bəylik quran Tutuşun ailəsində anadan olmuşdur. Məlikşahın ölümündən sonra Tutuş Səlcuqlu tacına iddiasını qalmışdır, ancaq İranın Rey şəhəri yaxınlığında qardaşı oğlu Börküyarıqın qüvvələri tərəfindən qılıncdan keçirilmişdir. Bunun ardınca Rızvan Hələb şəhərinə getmiş və özünü ərazinin yeni əmiri elan etmişdir. Qardaşı Dukakın Dəməşq şəhərində yeni bir əmirlik elan etməsi ilə Suriya Səlcuqlu Dövləti iki hissəyə bölünmüş və qardaşlar arasında rəqabət başlamışdır ki, bu da 1097-ci ildə Birinci Səlib yürüşü başladıqdan sonra belə davam etmişdir. Rızvan səlibçiləri qızılla qovmağa çalışmış və 1098-ci ildə Antioxiyanın mühasirəsinin bitməsindən sonra qurulan bir səlibçi dövləti olan Antioxiya knyazlığına qarşı vuruşmuşdur. I Boemund Rızvanın idarəsindəki ərazisini işğal etmiş, Hələbin ətraflarına qədər irəliləmişdi. Boemondun xələfi Antioxiya regenti Tankred də Rizvana qarşı vuruşmuşdur. Buna baxmayaraq, onlar daha sonra Edessa qrafı II Balduin və Telbəşir hakimi I Joslenin dəstəklədiyi Mosul əmiri Çavlu Sakavuya qarşı müttəfiq olmuşdur.
Zəmin
Rizvan təqribən 1077-ci ildə anadan olmuşdur. O, Böyük Səlcuqlu Sultanı I Məlikşahın qardaşı və Arrandakı Gəncə şəhərinin hakimi Tacəddövlə Tutuşun beş oğlundan ən böyüyü idi. 1078-ci ildə Məlikşah Tutuşu Suriya və ona bitişik əraziləri fəth etmək üçün göndərmiş, Tutuş isə bunu yerinə yetirərək orada bir bəylik qurmuşdur. Tutuş növbəti il Hələb şəhərini mühasirəyə alaraq fəth etmiş, fatimi ordusu isə eyni vaxtda Dəməşq şəhərini mühasirəyə almışdır. Bundan sonra Dəməşq şəhərinin türkmən hökmdarı Atsız ibn Uvaq ( 1071–1079) Tutuşdan kömək istəmişdir. Tutuşun gəldiyini eşidən fatimi qüvvələri geri çəkilmişdir. Atsız Tutuşun ağalığını qəbul etsə də, Tutuş onu qarşılamağa gecikdiyini və qardaşı ilə ona qarşı sui-qəsd etdiyini bəhanə edərək Atsızı yayının ipi ilə boğmuşdur. Tutuş daha əvvəl Atsızın idarəsi altında olan Yerusəlim, Dəməşq, Əkka, Sur, Tripoli, Yaffa və Ariş şəhərlərini, o cümlədən Qalileya bölgəsini ələ keçirərək Cənubi Suriya və Fələstini fəth etmiş, burada Suriya Səlcuqlu Dövlətinin əsasını qoymuşdur.
Tutuş Hələb üçün iddia qaldıran Rum Səlcuqlu Sultanı Süleyman ibn Qutalmış ( 1077–1086) ilə mübarizə aparmışdır. Qutalmış 4 iyun 1086-cı il tarixində Hələb yaxınlığında baş verən bir döyüşdə məğlub edilmiş və öldürülmüşdür. Sultan Məlikşah 1092-ci ilin noyabrında vəfat etmişdir, lakin Səlcuqlu imperatorluğunun taxtına çıxacaq yetkin bir şahzadə yox idi. Tutuş sülalədə yeganə yetkin şəxs olduğu üçün səlcuqlu taxtına iddia qalmışdır, fəqət onun iddiası türk elitasından az dəstək görmüşdür. O, bundan sonra Mosul, Hələb və Diyar Bəkiri ələ keçirmişdir. Məlikşahın arvadlarından biri olan və oğlu Mahmudu taxta çıxarmağa çalışan Tərkən xatun daha sonra Tutuş ilə əlaqə qurmağa çalışmış, lakin 1094-cü ildə qəfildən vəfat etmişdir. 1094-cü ildə Tutuş oğlu Şəmsülmülk Dukakın müşayiəti ilə şəhəri ələ keçirərək Cəzirə və qərbi İrana nəzarət etməyə başlamış, Rey şəhərini fəth etmişdir. Buna baxmyaraq, qardaşı oğlu Börküyarıqın qüvvələri onu 25 fevral 1095-ci ildə həmin şəhər yaxınlığında öldürmüşdür.
Sikora adası
Sikora adası — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan 90 adadan biri. Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizinin cənub-şərqində qərarlaşır. İnzibati cəhətdən Rusiya Federasiyasınln Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. 1993-cü ildən digər Nordenşeld arxipelaqına daxil olan adalar kimi Rusiyanın və bütün Asiyanın ən böyük qoruğu ərazisinə daxildir. Böyük Arktik qoruğu Arktik qurşağın qorunması məqsədi ilə yaradılmışdır.
Coğrafiyası
Sikora adası öz növbəsində Nordenşeld arrxipelaqınln tərkibinə daxil olan Litke adaları qrupuna aiddir. Litke adaları isə Sikorada daxil olmaqla on adadan ibarətdir. Ada maksimal olaraq 350 metr uzunluğa malikdir. 900 metr şimalda Sofiya adası, şimal-şərqdə qrupun ən böyük adası olan Yermolov yerləşir. Cənubdan isə Lelin boğazı ilə Paxtusov adalarından ayrılır.
Ada vulkanik məşhəllidir. Burada vulkanik suxurların qalıqlarını müşahidə eymək olar. Ancaq aktivlik yoxdur və vulkan tam olaraq sönmüşdür. Ərazisi Arktik səhralar və Tundra zonasında yerləşir. İqlimi olduqca sərtdir. Arktik iqlimə sahibdir. Adada yaşayış yoxdur. Ada ərazisinin böyük hissəsi buzdan olur. Bitki örtüyünə gəldikdə əsasən mamır, şibyə və az miqdarda da olsa ot bikilərinə rast gəlinir. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.
Tarixi
Nordenşeld arxipelaqı ilk dəfə 1740-ci ildə Böyük Şimal ekspedisiyası zamanı Nikifor Çekin tərəfindən kəşf edilmişdir. Onun qrupu Xariton Prokifeviç Laptevin Taymır dəstəsinin bir hissəsini təşkil edir. Uzun zaman adaların adı olmamışdır. 1893-cü ildə Fritof Nanses Fram gəmisində Sibir sahillərində üzərkən adaları müşahidə edir. O, adaları məmhur səyyah Nils Adilf Erik Nordenşeldin şərəfinə adlandırır
Litke adaları 1901-ci ildə Rusiya Qütb ekspedisiyası zamanı adlandırılmışdır. Zarya gəmisində təşkil edilən ekspedisiyaya rus geoloqu baron Eduard Vasileviç Toll rəhbərlik etmişdir. O, adaları rus səyyahı, qütb sraşdırmaçısı və Peterburqda yerləşən İmperator Elmlər akademiyasının prezidenti Fyodor Petroviç  Litkenin şərəfinə adlandırmışdır. Qrupa daxil olan adalardan biri isə rus və çex astonomu Yozef Şikoranın şərəfinə adlandırılmışdır (1870-†1944) O, Şpisbergenə təşkil ediləm Rus-İsveç ekspedisiyasında iştirak etmişdir.
Mənsur bəy (Dərbənd valisi)
Mənsur bəy (Dərbənd valisi)— Mənsur bəy, Kral I İsmayıl (1501-1524-cü illərdə hökmranlıq edir) dövründə 1509-cu ildə Dərbəndin ilk Səfəvi valisi vəzifəsində çalışan bir Səfəvi məmuru idi. Qısa müddətdən sonra, 1538-ci ilə qədər, şəhər Səfəvi hökmranlığı altında idarə edən Şirvanşahlar ailəsinin üzvləri tərəfindən idarə olunmağa başladı. Bundan sonra birbaşa təyin olunmuş Səfəvi məmurları yenidən şəhərin idarəsini ələ keçirdilər.
Jan-Klod Van Damm
Jan-Klod Van Damm — Belçika (flamand) mənşəli ABŞ aktyoru, ssenaristi, prodüseri, montajçısı, bodibilderi, döyüş sənəti ustası və yazıçısı. Döyüş sənəti aksiyon filmləri ilə məşhurdur.
Gənclik illəri
Jan Klod Van Damm 18 oktyabr 1960-cı ildə Belçikanən paytaxtı Brüsseldə holland (flamand) əsilli ailədə anadan olmuşdur. Onun atası mühasib olmaqla bərabər, həm də gül dükanının sahibi idi. 10 yaşından başlayaraq karateyə gedir. Stilləri Shōtōkan Karate və Kikboksinqdən ibarət idi. 18 yaşında Avropa çempionu olaraq qara kəmər qazanır. 16 yaşından başlayaraq əlavə olaraq, beş il baletə məşğul olmağa başladı. Van Damm 1978-1979-cu illərdə Peşəkar Avropa Karate Federasiyasının orta çəki üzrə çempionu olmuşdur.