cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirzə Sadıxov
Fəaliyyəti
Dağistanda işlədiyi müddətdə Muxtar Respublikasının Ali Soveti tərəfindən fəxri fərmanla təltif olunub. Azərbaycanda iqtisadiyyatın və mədəniyyətin inkişafındakı zəhməti də dəfələrlə Respublika Ali Soveti tərəfindən fəxri fərmanlarla təltif olunmuş, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni də görkəmli alimə təqdim edilmişdir.
1958-ci ildə Mirzə Sadıxova Akademik adı verilmişdir.
Mirzə Sadıxov türk, rus, fars, ərəb dillərini mukəmməl bilirdi.
Mirzə Sadıxovun elmi əsərləri ilə yanaşı, Nəriman Nərimanov və Gədəbəy mis mədənləri barədə yazdığı məqalələr, eyni zamanda 200 səhifəlik memuarı o dövrün tarixini araşdıranlar üçün son dərəcə əhəmiyyətlidir.
Onun xatirələri bir neçə dəfə respublika mətbuatında dərc olub. Mirzə Sadıxov tez-tez belə ifadə işlədirdi:
"Dəyərsiz elmi əsərlər yazıb alim adı alan onlarla elmi işçinin mənfəətindən, bir inəyin südü yaxşıdır."
Əfqanıstan qızılbaşları
Əfqanıstan qızılbaşları  — Azərbaycan türklərinə daxil olan etnoslardan biri , Əfqanıstan əhalisinin bir etnik qrupu, ölkənin bir etnik azlıqlarından biri. Əfqanıstan qızılbaşları həmçinin əfşarlar olaraq da adlandırılırlar. «Sovet etnoqrafiyası», Böyük Rusiya ensiklopediyası və Joshua Projectə görə Əfqanıstan qızılbaşlarının əsas dili Daridir. Kabil ətrafı (şimal hissədə), paytaxtın Çandavul rayonu, Herat şəhərində yaşayan qızılbaşlar azərbaycan türkcəsinin xüsusi bir şivəsində danışırlar. Əfqanıstan mənbələrinə görə qızılbaşlar Kabil, Qəzni, Qəndəhar və digər iri şəhərlərdə cəmləşmişlər. Təhsilli etnik qrup olması səbəbindən tarixən məmur təbəqəsində önəmli yer tutmuşlar.
Struktur
Qızılbaşlar başlarına qırmızı rəngli baş geyimi taxan 7 türk qəbiləsinin (şamlı, rumlu, ustaclı, təkəli, əfşar, qacar, zülqədər, baharlı) nümayəndələrinə deyilirdi.
Əfqanıstan qızılbaşları bir necə qrupa bölünürdü: əfşarlar, cavanşirlər və muradxanlılar, həmcinin bayatlar, şahsevənlər, şamlılar, ənsarlı və şah ağası. Cavanşirlər Şuşa əsillidirlər və Əfqanıstan qızılbaşlarının əsas hissəsini təşkil edirlər. Onlarda öz növbəsində Qurd, Şah Sumund, Siyah Mansur və s. qollara ayrılırlar. Muradxanlılarla bağlı Kabilin mərkəzi məhəllələrindən biri adlandırılmışdır. Əfşarların adı ilə isə Kabildə Əfşari Bala məhəlləsi, Kabillə Herat arasında Nahaqçı və Təpə kəndləri bağlıdır. Herat ətrafında Abşar və Abşara kəndləri əfşar adı ilə əlaqəlidir. Qızılbaşlr kabil şəhərinin Çandol məhəlləsində say baxımından üstün mövqeyə sahibdirlər. XIX əsrin sonlarına aid olan mənbələrdə qızılbaşların Kabil, Herat, Qəndahar və Əfqanstan Türküstanınında yayılması qeyd olunur.
«Sovet etnoqrafiyasına» görə :
Əfqanıstan qızılbaşları islam şiə məzhəbində etiqad edirlər.
Tarix
thumb|Əhməd xan Dürraninin Qızılbaşları Xorasandan dəvət etməsi haqqında fərman Nadir şah Əfşarın 1738—1739-cu illər Hindistan səfərindən sonra 300 qızılbaş arxada qalmalı olur. Onlar Nadiri müşaiyyət etməli və qızılları çatdırmalı idilər. Ancaq mart ayının ikinci günündə Nadirin ölüm xəbəri gəlir. Nadirin əsas sərkərdələrindən biri olan Əhməd xan Abdali iki gündən sonra 500-600 nəfərlik dəstə ilə qızılbaşlara çatır və qızılları götürərək, onların özlərini isə qulluğa alır. Əhməd xanla isti münasibətlər səbəbindən Təbriz, Kirmanşah, Məşhəd, Şirazdan qızılbaşların qulluğa götürülməsinə səbəb olur. Qızılbaşların bölgəyə gəlişi Nadir şah Əfşarın adı ilə bağlı olması Kabil əfşarlarının folklorunda vardır. Qızılbaş rəhbərləri durrani, xəzər və bəluc rəhbərləri ilə birlikdə 1947-ci ilin oktyabr ayında Əhməd xan Abdalinin tacqoyma məraimində iştirak edirlər.
Mikropolit Xrisanf məlumat verirdi ki, Teymur şah Durraninin 20 minlik qvardiyası vardı ki, bunun da 12 mini qızılbaşlardan təşkil olunmuşdu. Qoşun Məhəmməd xan Bayat rəhbərlik edirdi. Elfinstona görə isə Qulam Xanının (qvardiya) üçdə birini təşkil edirdilər. bununla belə qvardiyanın say-seçmə hissəsi hesab edilirdi. Bu məlumatı Qankovski də təstiqləyirdi. O,şah qvardiyasının üşdə birinin qızılbaş olmasını yazırdı. ingilis səyyahı Aleksandr Byors qeyd edir ki, qızılbaşlar şahın şəxsi mühafizəsini təşkil edir və dövlətin aparıcı qüvvələrindən biridirlər
Kralın şəxsi qulluqçuları arasında qızılbaşlar üstünlük təşkil edirdilər.
Y. Qankovski Dürran imperiyasının ali postlarında Nadir şahın yaxın qohumlarının və Aud nəvvablarının olmasını qeyd edirdi. Sonuncu Qaraqoyunlu sülaləsinin nəslindən idi. Dürrani şahlarının sarayında olan qızılbaşların kiçik qardaş və oğulları Herat hakim sarayının əsasını təşkil edirdi
Teymur Durrani şah olmamışdan öncə 1757-ci ildə Lahor nizamı təyin edilmişdir. Onun bu zaman ordusu yerli müsəlmanlarla yanaşı qızılbaşlardan da ibarət olmuşdur.
1761-ci ildə Panipat ətrafında baş vermiş döyüşdə Əhməd-Şah Durraninin adı ilə yanaşı naməlum qızılbaş sərkərdəsinin adı da çəkilir
Əfqanıstanda hakimiyyət uğrunda mübarizədə Şiə-Qızılbaşlar Mahmud-Şah Durraninin dəstəkçiləri idi ([tel:1801—1803; 1809 1801—1803; 1809]—1819).
Dost Məhəmməd xanın anası qızılbaş cavanşirlərindən idi. Bu da ona böyük hörmət qazandırırdı. O, qızılbaşlar və vəzirlərlə türki dilində danışırdı
Hələ 1857-ci ildə qızılbaşlar öz hakimiyyətlərini qoruya, Kabil hökumətində zəif olmayan fraksiyaya sahil olmuşlar. mayor Hastinqsə görə XIX əsrin ikinci yarısında qızılbaşların hakimiyyəti güçlü olsa da əvvəlki dövrlə müayisə oluna bilməz
Sonradan şiə-qızılbaşlar əmir Əbdürrəhman xanın (1880—1901) və taliblərin terroruna məruz qalırlar. Mücahid terrorları zamanı qızılbaşlar Murad xandan qovulurlar. Bununla belə bu gündə də qızılbaşların törəmələrinin yüksək vəzifələrdə tapmaq mümkündür
Sayları
Qızılbaşların dəqiq sayı barədə məlumat yoxdur.
Yulaf sıyığı
thumb|240px|Kişmişli yulaf sıyığı thumb Yulaf sıyığı-Yulaf yarma sından hazırlanır. Yulaf un undan hazırlanır.
Əfqanıstan qızılbaşları
Sayları
XIX əsrdə Kabil əhalisinin bir hissəsi taciklər, qızılbaşlar və həzaralardan ibarət idi
1838-ci il məlumatına görə Kabildə 4000 qızılbaş ailəsi yaşayırdı. Döyüşə isə 4-5 min döyüşçü çıxara bilirdilər
Yulaf sıyığı
Haqqında
thumb|240px Bu yemək Şotlandiya, Skandinaviya və Rusiya da həmçinin şərq slavyan xalqlarında bu sıyıq bəzən süd bəzən isə suda hazırlanırdı. Xeyirli yemək olduğu üçün son illərdə çox ölkərdə xeyli popilyarlıq qazanmışdır. Yüksək koloriliyi və tutumu ilə əlaqədar səhər yeməyi kimi istifadə edilir və çox gün ərzində adamı tox tut ur.
Əfqanıstan qızılbaşları
Sayları
«1857 Əfqanıstana Siyasi Missiya Jurnalı» məlumtına görə ölkədə 200 min qızılbaş yaşayırdı.
Yulaf sıyığı
Hazırlanması
thumb|240px Milli yemək olan bu sıyığın ovulmuş bəzən də çox da xırdalanmamış çeşidindən istifadə edilir. Hazırlanması bir və ya bir saat yarım çəkir. Hazır sıyığın rəngi bozlu-sarımtıl olur. Sıyıq hazırlanan zaman həcmi azı 4 dəfəyə qədər artıq.
Əfqanıstan qızılbaşları
Sayları
1873-cü il məlumatında isə Kabildə 10 min Qızılbaşın yaşaması qeyd olunur. Cavanşirlər 2500 ailə təşkil etmişlər. Onlar Çandol məhəlləsində cəmləşmişdilər. 300 əfşar ailəsi isə Kabildən 3 mil uzaqlıqdakı ərazilərdə yayılmışdır. Muad Xanidə 1500 ailə vardı. Bundan əlavə isə 700 nəfər bayat qalasında cəmləşmişdir
1885-ci ildə Əfqanıstanda 150 000 qızılbaş yaşayırdı
Yulaf sıyığı
İnqridiyentlər
thumb|240px Yulaf sıyığına şəkər, duz, süd, qatıq, yağ, mürəbbə, quru meyvələr, darçın, çərəzlər və pendir də əlavə edilir. Bəzən ona meyvə dilimləri də əlavə edirlər. Məs, banan, nar, dondurulmuş giləmeyvələr.
Əfqanıstan qızılbaşları
Sayları
1960-cı illərdə Əfqanıstanda 30 —350 min əfşarın yaşaması qeyd edilir.
1996-cı il məlumatında isə qızılbaşlar 24 milyonlun Əfqanıstan əhalisinin 1,0 % təşkil etməsi qeyd edilir.
Yulaf sıyığı
Yayılması
ABŞ-də bu sıyıq 1901-ci ildən Quaker Oats şirkəti tərəfindən hazırlanır. 1980-edilməyə başlanıldı.Bu sıyıq qan da xolestirin in miqdarını aşağı salır. Əgər bu ci ildən isə sıyıq ların tərkibinə müxtəlif mineral mikroelementlər əlavə sıyıq a duz və şəkər qatılmazsa dietik xəstələr və təzyiq xəstələri üçün başlıca yerləridir. Sovetlər dövründə bu sıyıq Gerkules adı altında buraxılırdı.Uşaqlar üçün də yararlı qida hesab edilirdi.
Əfqanıstan qızılbaşları
Sayları
Adnan Menderes Kayanın sözlərinə görə Əfqanıstanda 30-400 min arası əfşar yaşayır
Hazırda isə Əfqanıstanda 60-200 min arası Qızılbaşın yaşaması ehtimal edilir. Əfqan mənbələri 50 min qızılbaşın olmasını bildirir. Joshua Projectə görə isə onların sayı 265 min nəfərdir.
Ağlasığmaz əməliyyatı
Ağlasığmaz əməliyyatı – 1945-ci ilin yazında Uinston Çörçill və İngilis Baş Qərargahı tərəfindən Baltikdən Adriatikaya kimi bölünən Avropanın digər yarısını SSRİ işğalından azad etmək üçün hazırlanan məhdud müharibə planı.
Haqqında
Əməliyyat planına görə görə qitədəki Amerika, Fransa, İngilis qüvvələri silahlandırılacaq, Alman əsirləri və bəzi polyaklar Şərqi Almaniya sərhədindən başlayaraq Sovet qüvvələrini şərq tərəfə qovacaq və ABŞ-nin nüvə təhdidi ilə SSRİ müharibədən əvvəlki sərhədlərinə qaytarılacaqdı. Bu əməliyyat rəsmi olmasa da, sonrakı illərdə qurulmuş Qərbi Avropa müdafiə planlarının özəyi olmuşdur.
İmperialist qərb dünyasının İngiltərənin rəhbərliyi altında Nasist Almaniyasına qarşı birlikdə mübarizə apardıqları müttəfiqləri Sovet İttifaqının həddindən artıq güclənməsinə qarşı hazırlanmış əməliyyat planı belə idi:
Müharibə əgər başlasaydı uzun və bahalı bir müharibə olacaqdı. Üstəlik, bütün bunlara qarşı müharibənin uğurlu olması da məlum deyildi. Winston Churchillə görə bu plan təhlükəsizlik tədbiri idi. Sovet ittifaqı, əldə etdikləri kəşfiyyata uyğun olaraq artıq öz tədbirini əvvəlcədən görmüşdü. Georgi Konstantinoviç Jukovun komandanlığı altında, Şərqi Almaniyadakı Qırmızı Ordu qüvvələri müdafiəni gücləndirəcək və qərb müttəfiqlərini yaxından təqib edəcəkdilər. Churchill, sovet qüvvələrinin özlərinin hazırladıqları qüvvələrdən çox olacağını bilirdi. Üstəlik, 1945-ci il kontekstində belə bir əməliyyatın baş tutması mümkün deyildi. Digər tərəfdən Amerika yaponlara qarşı Sovetlərdən kömək istəyirdi. Buna görə də “Qeyri-mümkün əməliyyat” sadəcə bir plan olaraq qaldı.
1945-ci ilin yazında, soyuq müharibənin özünü göstərərək gəlməsini ilk olaraq görən Uinston Çörçil (Winston Churchillin) təlimatı ilə hazırlanan, qitə Avropasındakı qərbli müttəfiqlərin yenidən qurulmuş nasist qoşunları ilə bərabər Avropanın şimal-şərq hissəsindən SSRİ-yə iki istiqamətdən (Stettin və Poznan) hücumu nəzərdən tutan və adı kimi özü də ağlasığmaz olan olandır.
Yalnız plan kimi qalmaqla bərabər, bəlkə də soyuq müharibə dövründə müttəfiqlərin ilk yazılı doktrina sıdır.
Bu plan tətbiq olunsaydı dünya tarixi indikindən çox fərqli olardı, soyuq müharibə heç vaxt olmazdı, bəlkə atom bombaları fərqli yerlərdə partlayardı.
Əməliyyatdan əvvəl
Nasist Almaniyası qitə Avropasını tamamilə fəth etmişdi və Rusiya çöllərində lebensraum mübarizəsi apararkən müttəfiq qoşunları görüşlər həyata keçirmiş və aşağıdakı qərarlar qəbul edilmişdir:
1- Əvvəlcə Hitler Almaniyası məğlub ediləcək (Yaponiya sonraya saxlanılacaq);
2- müttəfiqlər Almaniya ilə ayrı-ayrı sülh etməyəcək; 3- Qeydsiz-şərtsiz təslimiyyət xaricində heç bir seçim qəbul edilməyəcəkdi.
İşlərin dönüş nöqtəsi olan Kursk müharibəsindən sonrakı dövrdə Hitler bu həqiqəti görmüş və “biz yalnız özümüz üçün deyil, bütün Avropa üçün mübarizə aparırıq, indi bəslədiyiniz sovetlər sabah başıniza problem olacaq” kimi fikirlər söyləmişdir. Əlbəttə, o zaman heç kim buna ciddi yanaşmamışdır, ancaq yalnız Baqration əməliyyatı ndan sonra yaratdıqları canavarın bir manyaq ın əlində nəyə çevrilə biləcəyini anlamağa başlamışdırlar. Bu əməliyyatdan sonra darmadağın edilmiş olan Mərkəzi Ordu Qrupu qalmadığından ortada da tampon qalmamışdı və intiqam dolu olan quduzlaşmış Qırmızı Ordu Varşavanın şərqinə çatmışdı. Varşava üsyanında nasistlərin qiyamçıları kəsməsini soyuqqanlılıqla müşahidə edən Stalin, bəla olacağına, verdiyi vədlərə əməl etməyəcəyinə və Avropada tutmuş olduğu hər yerdə kukla hökumətlərini quraraq bu əraziləri zəbt edəcəyinin siqnallarını artıq verirdi.
Əməliyyat planı
Müttəfiqlər:
Sovetlər:
Lakin burada Sovetlərin divizion quruluşu ilə müttəfiqlərin divizion struktur ları fərqli idi. Müttəfiq diviziya larının sayı ortalama sovet piyada diviziyalarından xeyli çox idi. Zirehli diviziyalar isə müqayisə edilmədən sovetlərin xeyrinə idi. T-34 85 və Sherman tanklarının müqayisə edilməsi isə çox lazımsız bir müqayisədir. Hava üstünlüyü müttəfiqlərin əlində idi, çünki sovet təyyarələri keyfiyyət baxımından müttəfiqlərin təyyarələrindən çox-çox geri qalırdı. Sovetlər daha çox say üstünlüyü ilə döyüşdə qələbə əldə edirdilər. Həm də sovet təyyarə lərinin bir çox ehtiyat hissələri də, qərbdən təmin edilirdi. Strateji bombardman təyyarələri isə uzun bir müharibədə zamanı işə yaraya bilərdi.
Planın əsas xüsusiyyəti sürprizliyində idi, amma Stalin bunu artıq çoxdan öyrənmişdi və buna görə hazırlıqlarını görmüşdü. Bu səbəbdən də hücum sürpriz olmayacaqdı. Uğur ilk hücumla əldə edilməli və nəticələr qış gəlməmiş əldə edilməli idi. Lakin bu mümkün deyildi. Birinci cəbhə məhv edilsə belə, sonsuz sovet işçi qüvvəsi ilə qarşıdurma ümumdünya miqyasında müharibəyə (III Dünya müharibəsi) çevriləcəkdi və bəlkə də bütün qitə Avropası Sovet hegemonluğuna girəcəkdi.
Churchill Amerikanın inkişaf etdirdiyi nüvə bombalarına güvənirdi. Kiyev, Moskva bəlkə də Stalinqrada atılan bombaların rusları diz çökdürəcəyini düşünürdü. Bu çox nikbin bir proqnoz idi. Əslində bütün əməliyyat planı “arzuolunan düşüncələrə” əsaslanırdı.
Amerikanın hələ soyuq müharibə fikrini mənimsəməməsi, Avropanın gələcəyi üçün o qədər də narahat olmaması və hələ də yapon larla müharibənin davam etməsi, həmçinin Yaponiya nın əsas hissəsinə hücum planı ilə məşğul olduğuna görə ABŞ müharibədə iştirak etməyəcəkdi. Amerika Çörçilə çox da diqqət yetirməmişdi.
Əməliyyatın planlaşdırıcıları müvəffəq olma şansının çox az olduğunu və uzun müddət davam edən bir ümumi müharibəyə hazırlaşmalı olduqlarını yazırlar və may ayının sonunda hesabatı “təhlükəli” olaraq qiymətləndirərək bir kənara atdılar.
“Bir dəfə döyüş əməliyyatları başladı. ..Biz ağır ehtimallara qarşı uzanan bir müharibəyə hazır olmalıyıq” formasında əməliyyatı hazırlayanlar qeydlər etmişdirlər.
Hesabatın sonuna əvvəllər “son dərəcə ehtimal olunmayan bir hadisə” yazılmış və daha sonra bu cümlə “tamamilə hipotetik bir ehtimal” olaraq dəyişdirilmişdir.
Əməliyyat adı kimi ağlasığmaz qaldı və əgər əməliyat həyata keçirilsəydi, bu mütləq şəkildə dünyanın tarixini və axışını dəyişdirəcəkdi.
Valdete İdrizi
Valdete İdrizi (Valdete Idrizi; 1973-cü il ) — Kosovo qadın siyasətçisi və vətəndaş fəalı. Kosovo Demokrat Partiyası nın üzvü. "Mitrovitsa cəmiyyətinin qurulması" (Community Building Mitrovica) adlı qeyri-hökumət və qeyri-kommersiya təşkilatının rəhbəri, təşkilatın məqsədləri münaqişələrin aradan qaldırılması və Kosovska-Mitrovitsa şəhərinin alban və serb diasporaları arasında dialoqun qurulmasıdır. 2008-ci ildə albanlar və serbləri barışdırmaq üçün sülhməramlı səylərə görə ABŞ Dövlət Departamenti ndən IWOC Beynəlxalq Cəsarət Mükafatını aldı. Soroptimist International of Europe (SIE) tərəfindən SIE Award 2009 və Women's International Film & Television Showcase tərəfindən TheWIFTS Peace Award 2016 mükafatlarını qazanmışdır.
Həyatı
Kosovska-Mitrovitsanın şimal hissəsi ndə anadan olub orada böyümüşdür. Kosovo müharibəsi zamanı serblər tərəfindən qovuldu.
Müharibədən sonra xarici investorların dəstəyi ilə "Mitrovitsa cəmiyyətinin qurulması" qeyri-kommersiya təşkilatını təsis etdi. Təşkilatın ofisi KFOR-un qorunması altında olan bufer zonada, şəhərin iki hissəsini - Cənubi Albaniya və Şimali Serbiyanı birləşdirən İbar çayı üzərindəki körpünün yanında yerləşir. Valdete İdrizi serb və alban dillərində jurnal nəşr etdirir. Kosovska-Mitrovitsa şəhərinin cənub və şimal hissələrindən olan uşaqların qatıldığı rok musiqi məktəbini qurdu. Mitrovitsanın şimalındakı Priştina Universiteti ndə qarışıq serb-alban qrupu üçün ingilis dili kursları təşkil etdi.
22 dekabr 2011-ci ildə CiviKos Platform təşkilatının icraçı direktoru seçildi. Bu vəzifədə fəaliyyətini 16 yanvar 2012-ci ildə başladı.
2017-ci ildə Kosovo Demokrat Partiyasından bələdiyyə seçkilərinə qatıldı və ilk turda seçkilərdə qalib gəldi, ancaq ikinci turda Yeni Kosovo Alyansı ndan namizəd olan Agim Bahtiriyə məğlub oldu.
Kosovska-Mitrovitsanın cənub hissəsində yaşayır.
Beauty Azerbaijan
Beauty Azerbaijan – Qafqaz regionunda və Azərbaycanda gözəllik industriyasını əhatə edən kompleks tədbirdir. Həmçinin istehsalçılar, distribütorlar və sahə mütəxəssislərinin görüş yeridir.
Məqsəd
"Beauty Azerbaijan" sahə mütəxəssislərini bir araya gətirmək və biznes əlaqələrinin genişləndirilmək, habelə satış coğrafiyasını artırmaq üçün keçirilən sərgidir.
Sərgi bölmələri
• 2
Beauty Azerbaijan 2012
7-ci Azərbaycan Beynəlxalq "Beauty Azerbaijan 2012"-də isə Azərbaycan, Belçika, İtaliya, Latviya və Rusiyanın kosmetika bazarında fəaliyyət göstərən 35 şirkət iştirak edib.
Beauty Azerbaijan 2013
"Beauty Azerbaijan 2013" 7-ci Azərbaycan Beynəlxalq "Gözəllik və Estetik tibb" sərgisi keçirilib. Sərgidə dünyanın 17 ölkəsindən 120 şirkət iştirak edib. Bu ölkələr arasında Azərbaycan, Almaniya, Rusiya, Ukrayna, Çexiya, Türkiyə, Çin və digər ölkələr olub. İlk dəfə olaraq, ziyarətçilər sərgidə Qazaxıstan, BƏƏ, İordaniya və digər ölkələri təmsil edən şirkətlərin məhsulları ilə tanış ola biliblər.
Beauty Azerbaijan 2016
"Beauty Azerbaijan 2016" sərgisində İtaliyanın kosmetik şirkətləri geniş şəkildə təmsil olundu. Sərginin yeni məhsulları arasında Almaniyadan salon aksesuarları, Yaponiya və Cənubi Koreyadan olan Asiya kosmetikası və bir çox başqa məhsullar da təqdim olunub.
Don rabitəçilərinin abidəsi (Rostov-na-Donu)
Don rabitəçilərinin abidəsi — bürüncdən ibarət olan abidə Rostov-na-Donu şəhərində Nikolay Ostrovski adına parkda yerləşən manumental abidə. Abidənin təntənəli açılış mərasimi, 9 sentyabr 2016-cı ildə gercəkləşmişdir. Abidənin heykəltaraşı Valentin Kostev olmuşdur. Abidənin açılış mərasimi şəhər günü ilə eyni zamanda gercəkləşdirilmişdir. Üstəlik həmin gün mülki rabitəçilərin 115 illik yubileyi idi.
Tarixi
2016-cı ilin aprelində Rostov-na-Donu şəhərində xalq səsverməsi keçirilir. Burada maketlər arasında Don rabitəçiləri abidəsinin ən yaxşı variantını seçmək lazım gəlirdi. Belə ki, bu seçilmiş variant əsasında Don rabitəçiləri abidəsi hazırlanmalı idi. Səsvermədə seçicilərin 40 % Cənub Federal Dairəsinin Radiostansiya mərkəzi işçilərinin hazırladığı maket qəbul edilir. Heykəltəraş olaraq Valentin Kostaev seçilir. Abidənin hazırlanmasına xərclənən pullar şəhər sakinləri, xeyriyyə təşkilatları və mesenatların tərəfindən verilmişdir. Abidənin qoyulma ərazisi olaraq Nikolay Ostrovski parkının girişi müəyyən edilir. Burada 14-cü xətt küçəsi ilə Şoloxov küçəsi birləşir.
Təsviri
Abidənin mərkəzində yer kürrəsi təsvir edilmişdir. Abidədə müxtəlif elementlər düşünülmüşdür. Belə ki, burada poçt və sputnik əlaqəsi birlikdə düşünülür. Burada olan oxlar elektrorabitəni, ağzında məktub olan göyərçin poçtu, orbit isə sputnik əlaqəsini tərənnüm edir. Abidənin hündürlüyü 6 mütr təşkil edir. Burda bir lövhə belə vardır ki, bu lövhədə abidənin ucaldılmasında əməyi olan şəxslərin adları yazılmışdır. Abidənin ətrafında Wi-Fi quraşdırılmışdır. Üstəlik təhlükəsizlik kamerası belə quraşdırılmışdır ki, oda «Təhlükəsiz şəhər» sisteminə qoşulmuşdur.
Stepanos Taronetsi
Stepanos Taronetsi, həmçinin Stefan Taronlu və ya Stepanos Asoğik — X–XI əsrlərdə yaşamış erməni tarixçisi. Asoğik ləqəbi "danışqan" deməkdir. 1004-cü ilə qədərki hadisələri əhatə edən "Ümumi tarix" əsərinin müəllifidir.
Samuel Kamrcadzoretsinin tələbəsi idi. Onun "Ümumi tarix" əsəri mötəbər və yaxşı ifadə olunmuş əsər hesab edilir. 1004-cü ildə və ya 1005-ci ilin ilk aylarında tamamlamışdır. Onun əsərinin ilk iki hissəsi əsərin əvvəlində adlarını sadaladığı əvvəlki tarixçilərin əsərlərinin məcmuəsindən ibarətdir, üçüncü hissə isə Pakraduni sülaləsinə həsr olunmuşdur və Ermənistanın 118 illik tarixini əks etdirir. Tarixin son hissəsi Stepanos tərəfindən şahid kimi işıqlandırılır. Stepanos Taronetsi güclü kral hakimiyyətinin və ölkənin birləşməsinin tərəfdarı olmuşdur. Əsərdə Ermənistanın tarixindən əlavə, knyaz I Vladimir dövründə Rus–Bizans münasibətləri haqqında məlumatlar var.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Azər Əlibala oğlu Qasımov — Azərbaycan alimi, AMEA akad. Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun “Neft-kimya proseslərinin texnologiyası” laboratoriyası müdiri, texnika üzrə elmlər doktoru, professor.
Elmi nailiyyətləri
C3-C5 olefin və parafin karbohidrogenlərinin dehidrogenləşməsi və olefin tərkibli qazların tərkibində olan karbohidrogenlərin çevrilməsi prosesi, katalitik krekinq qazları əsasında benzinlərə yüksəkoktanlı komponenetlərin alınması, H2O-nun çevrilməsindən hidrogenin, H2O və CO2-nin birgə çevrilməsindən karbohidrogenlərin alınması prosesləri üçün texnologiya və katalizatorların işlənib hazırlanması. Dehidrogenləşməsi yolu ilə olefin karbohidrogenlərinin alınması və suyun katalitik çevrilməsi üsulu ilə hidrogenin alınmasının kimyası və texnologiyası sahələrini əhatə edir. A.Ə.Qasımov keçmiş Sovet məkanında böyük əhəmiyyətə malik elmi-texniki problemlərin həllində Ümumittifaq (SSRİ) elmi texniki proqramın – “Sənayedə məqsədli məhsulların maksimal çıxımını, xammaldan və yarımməhsullardan kompleks şəkildə istifadəni təmin edən əsas üzvü sintez məhsullarının alınması üçün texnoloji proseslərin və avadanlıqların işlənib hazırlanması və mənimsənilməsi” proqramının rəhbərlərindən biri olmuşdur. A.Ə.Qasımov C9-C14, C3-C4 parafin və olefin karbohidrogenlərinin alınması üçün yeni yüksəkeffektli katalizatorlar və texnoloji proseslər, həmçinin oksid əsaslı katalizatorların iştirakı ilə müxtəlif siniflərə məxsus karbohidrogenlərin dehidrogenləşməsinin elmi əsaslarını işləyib hazırlamışdır. A.Ə.Qasımov ilk dəfə olaraq oksigenin katalizatorun layı boyu paylanmasını təcrübi və nəzəri əsaslandırmış və müəyyən etmişdir ki, bu dehidrogenləşmə zonasında oksigenin optimal qatılığının təmin olunmasına imkan verir. Uyğun texnoloji reqlament tərtib edilmişdir. İzoamilenlərin izoprenə oksigenin iştirakı ilə dehidrogenləşməsi prosesi təcrübi-sənaye miqyasında Nijnıy Kamsk neft kombinatında müvəffəqiyyətlə sınaqdan keçmişdir. Dünya praktikasında ilk dəfə olaraq A.Ə.Qasımov “Üzvü sintez” İB-də analoqu olmayan sulfanol istehsalında ekoloji zərərli xlor üsulunu əvəz edən yüksəkmolekullu parafin karbohidrogenlərinin xətti α-olefinlərə oksigenin iştirakı ilə dehidrogenləşməsində iştirak edən katalizator işləyib hazırlamışdır. A.Ə.Qasımov tərəfindən izoamilenin dehidrogenləşmə yolu ilə izoprenə çevrilməsi və olefin karbohidrogenlərindən xammal kimi istifadə edərək səthi-aktiv maddələrin alınması sənayedə tədbiq edilmək üçün təklif edilmişdir. Bu katalizatorlarin iştirakı ilə PP və BB fraksiyalarına görə maye məhsulların çıxımı uyğun olaraq 57,6 və 29,7 %-ə qədər artmışdır.
Əsas elmi nəticələri
Katalitik krekinq prosesi üçün "qaynar lay" texnologiyası yaradılmış, bunun əsasında Bakı NEZ-da iri sənaye İ-B və İ-A tipli qurğular quraşdırılmışdır. Proses üçün yüksək keyfiyyətli alümosilikat katalizatoru hazırlanmışdır. Monoolefinlərin alınması məqsədi ilə C3-C5 parafin karbohidrogenlərinin dehidrogenləşməsi üçün dünyada ilk dəfə olaraq kiçikdispersli K-5 katalizatorunun qaynar layında katalitik dehidrogenləşmə prosesi işlənib hazırlanmışdır. Bu prosesin sənayedə tətbiqi divinil istehsalında istifadə olunan etanolun həcminin kəskin dərəcədə azalmasına səbəb olmuşdur. Bu proses keçmiş Sovet İttifaqının bir çox şəhərlərində - Sumqayıtda, Kuybışevdə, Omskda və Rumıniyada sintetik kauçuk zavodlarında geniş tətbiq olunmuşdur. Sintetik yuyucu maddələrin istehsalında xammal kimi iştifadə olunan C9-C14 xətti olefinlərinin alınmasını təmin edən C9-C14 parafin karbohidrogenlərinin oksidləşdirici dehidrogenləşmə prosesi işlənib hazırlanmışdır. Sənaye katalizatorlarının iştirakı ilə C4-C5 karbohidrogenlərinin uyğun dien karbohidrogenlərinə dehidrogenləşmə prosesinin yaradılması sahəsində orijinal tədqiqatlar aparılmışdır. Akril və epoksi birləşmələrinin əsasında yeni, suda həll olan polimerlər alınmışdır. Para-tret-butilfenol və para-tret-oktilfenolun alınmasını təmin edən atmosfer təzyiqində maye fazada seolittərkibli katalizatorun iştirakı ilə fenolun izobutilen ilə alkilləşməsi prosesi işlənib hazırlanmışdır. Alınmış alkilfenollar neft-kimya və üzvi sintez sənayesində geniş tətbiqini tapmışdır. Onlardan səthi-aktiv maddələr istehsalında, sürtgü yağlarında aşqar kimi geniş istifadə edilir. İzobutilenin oliqomerləri ilə fenolun alkilləşməsi prosesinin texnologiyası işlənib hazırlanmışdır. Proses stasionar laylı katalizatorun iştirakı ilə pilot qurğusunda sınaqdan çıxarılmışdır. C2-C3 parafin karbohidrogenlərinin oksid və oksixlormanqan tərkibli katalizatorun iştirakı ilə oksidləşdirici cevrilmələrinin qanunauyğunluqları öyrənilmişdir. Katalizatorun selektivliyinə natriumin təsiri və olefinlərin yüksək çıxımını təmin edən optimal tərkib təyin edilmişdir. Müxtəlif oksid katalizatorlarının iştirakı ilə metanın, etanın, propanın karbondioksidlə çevrilmə reaksiyalarının əsas qanunauyğunluqları öyrənilmişdir. Prosesin optimal şəraiti kinetik qanunauyğunluqları, mexanizmi və kataliz prosesində CO2-nin istifadəsinin imkanları öyrənilmişdir. Etilenin, propilenin xətti və tsiklik oliqomerlərin, butadienin, izoprenin istehsalı üçün yeni effektiv proseslər və katalizatorlar işlənib hazırlanmışdır. Yeni bifunksional katalizator-stabilizatorlar və onların əsasında aşağı və yüksəkmolekullu polibutadien istehsalı üçün yeni, ekoloji cəhətdən təhlükəsiz texnologiya işlənmişdir.
Son illər laboratoriyada hazırlanmış oksid katalizatorların iştirakı ilə propanın və izobutanın dehidrogenləşmə proseslərinin işlənib hazırlanması istiqamətində tədqiqatlar aparılır. Oksid katalizatorları termovakuum şəraitində hazırlanırlar. Bu üsulla sintez olunmuş katalizatorların fiziki-kimyəvi tədqiqi göstərir ki, termovakuum şəraitində eyni zamanda K2Cr2O7 əmələ gəlir. Dehidrogenləşmə reaksiyasının gedişində böyük rol oynayan K2Cr2O7, məqsədli məhsulun yüksək çıxımını təmin edir. İstilik və material axınını nəzərə alınaraq oksigenin iştirakı ilə propanın dehidrogenləşmə prosesinin tam riyazi modeli işlənib hazırlanmışdır.
Bayern 1
Bayern 1 - Alman ictimai radiostansiyası. Bavariya radioyayımına daxil olmaqla, buranın ən populyar radiostansiyasıdır.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Əsas elmi nəticələri
Laboratoriyada Ni, Cr, Bi metalları ilə modifikasiya olunmuş və γ-Al 2O3 əlaqələndiricisi olan seolittərkibli katalizatorlar işlənib hazırlanmışdır. Bu katalizatorlar eyni zamanda parafin karbohidrogenlərinin olefin karbohidrogenlərinə dehidrogenləşməsi reaksiyasının və parafin karbohidrogenlərinin olefinlərlə alkilləşmə reaksiyasının həyata keçirilməsinə imkan verir. Bu ardıcıllıqla gedən reaksiya nəticəsində xüsusi reaktorlarda C3H8 -dən maye məhsullar alınır. Maye məhsulların çıxımı ilkin C3H8-ə görə 60-70%-dir. Katalitik krekinq qazlarının tərkibində olan (PPF və BBF) karbohidrogenlərin seolittərkibli sənaye katalizatorlarının iştirakı ilə maye məhsullara çevrilməsi prosesinin texnoloji sxemi hazırlanmışdır və geniş tədqiqatlar aparılmışdır. Bu prosesdə istifadə olunan katalizatorlarda əlaqələndirici kimi gildən istifadə olunmuşdur. Tədqiqatlar stasionar laylı katalizatoru olan reaktorda aparılmışdır. Reaksiyada alınan maye məhsullarının çıxımı xammalda çevrilən olefinlərin cəminə görə 150-160%, PPF 77,5%, BBF 72,2%, BBF-da çevrilən C2–C4 olefinlərin miqdarı 235,4%, motor üsulu ilə müəyyən edilmiş oktan ədədi 80-82, tədqiqat üsulu ilə 90-92, başlanğıc qaynama temperaturu 60 °C, son qaynama temperaturu 200 °C-dir.
Suyun termo-katalitik çevrilməsinə dair tədqiqatlar aparılmışdır. Müəyyən edilmişdir ki, reduksiyaedicinin (CO) iştirakı ilə suyun parçalanması fasiləsiz şəraitdə baş verir. Tərkibində Fe olan katalizatorda 200-300 °C-də suyun konversiyası ~90% təşkil edir.
Bayern 1
Tarixi
1945-ci ildə Amerika hərbi administrasiyası orta dalğalarla əvvəlcə American Forces Network adlı ingilisdilli radiostansiyasını, daha sonra isə Bavariyada 31 yanvar 1948-ci ildə sonuncu buraxılışı olan Radio München adlı stansiyanı yayımladı. Tarixən Bavariya radiosu "Bavar radioyayımı" və "tam proqram" adlı radioproqramlara bölünürdü. 1 yanvar 1974-cü ildə proqramlar ümumi şəkildə "Bayern 1" radiostansiyanın adı altında birləşdirildi. Auditoriyanın qalan hissəsini isə onlarçün "Oldiebased AC" adlı musiqi proqrammı yayımlanan yaşlı nəslin nümayəndələri təşkil edirdi.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Əsas elmi nəticələri
A.Ə.Qasımovun son illərdə apardığı suyun katalitik çevrilməsindən hidrogenin alınması sahəsindəki işləri də diqqətə layiqdir. Bu istiqamətdə aparılan tədqiqat işlərinin genişləndirilməsi məqsədilə 2011-ci ildə A.Ə.Qasımovun Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fonduna Qrant müsabiqəsinə təqdim etdiyi «Nanostrukturlaşmış Fe2O3 tərkibli katalizatorların sintezi və onların sudan hidrogenin alınması reaksiyasında tədqiqi» adlı layihə qalib olmuş və Elmin İnkişafı Fondu tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. A.Ə.Qasımov tərəfindən suyun katalitik çevrilməsi üçün katalizatorların sintezinin yeni üsulları işlənib hazırlanmış və elmi əsaslandırılmışdır. A.Ə.Qasımov tərəfindən təklif olunan və patentləşdirilmiş katalizatorun hazırlanma üsulu, katalizatorun nanostrukturlaşmış vəziyyətə gəlməsinə imkan verir. Həmçinin katalizatorda yaranan oksigen vakansiyaları aktiv mərkəz rolunu oynayır və suyun çevrilməsi reaksiyasında iştirak edirlər. Suyun yüksək konversiyasını və prosesin fasiləsiz getməsini təmin edən şərait seçilməsi istiqamətində geniş tədqiqat işləri aparılmışdır. Reaksiyani mexanizmi tərtib olunmuşdur.
Bayern 1
Auditoriya
1996-cı ilə qədər musiqi və xalq mahnıları, əsasən, alman dilində, lakin sonraki vaxtlarda radioda mahnılar da başqa dillərdədə yayımlanmağa başlandı. "Həyatın mərkəzində" proqramının daxili sorğularına əsasən, radio dinləyicilərin əksəriyyəti 1970 və 80-ci illərin mahnılarını üstün tuturdular. Hər gün retro və pop musiqisi təxminən 1,9 milyon radio dinləyicisi tərəfindən dinlənilir.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Əsas elmi nəticələri
Müəyyən edilmişdir ki, tərkibində Fe olan katalizatorlarda 300 °C temperaturunda CH4  alınır, 300  °C-dən yüksək temperaturda isə C2H6  alınır. AMEA NKPİ-də hazırlanan bu metodun üstünlüyü prosesin, sistemə xaricdən H2 vermədən həyata keçməsi ilə əlaqədardır. Sistemə lazım olan hidrogen suyun parçalanması zamanı alınır. Bu istiqamətdə laboratoriyada aparılan elmi-tədqiqat işlərinin genişləndirilməsi məqsədilə bir sıra layihələr hazırlanaraq Qrant müsabiqələrinə təqdim edilmışdir və qalib olmuşdur. “Nanostrukturlaşmış Fe2O3 tərkibli katalizatorların sintezi və onların sudan hidrogenin alınması reaksiyasında tədqiqi” adlı layihə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun dəstəyi ilə (2011-2013-cü illər) müvəffəqiyyətlə həyata keçirilmişdir. “CO2 və H2O-nun karbohidrogenlərə birgə termokatalitik çevrilməsi” adlı layihə isə ARDNŞ-nin “Elm Fondu”nun dəstəyi ilə hal-hazırda həyata keçirilir (2013-2014-cü illər).
Bayern 1
Yayım şəbəkəsi
6 regional administrasiya rayonlarında gündəlik "Regional xəbərlər" adlı proqram - 12:00-dan 13:00-a qədər Münhendə, Frankoniyada, Yuxarı Bavariyada, Şərqi Bavariyada, Şvabiyada və Mərkəzi Frankoniyada yayımlanır. Hər gecə SR 3 Saarlandwelle radiostansiyası ilə ARD-Hitnacht radioproqramı, bazar günlərində isə bu vaxtı "Gecənin ritmi" yayımlanır. Saat 4-də isə ARD-Hitnacht WDR 4- lə səslənir. Gün ərzində 19 saat milli musiqi yayımlanır. 2013-cü ilin yanvar ayından Bayern 1 radiostansiyasında Bayern plus və BR-klassik proqramlarıda yayımlanır. Şənbə günləri saat 15:00-da futbol yarışmalarını canlı efirdən birbaşa yayımlayan "Bu gün stadionda" adlı idman proqramı verilir. Bazar günləri 12:00-dan 14:00-a qədər məşhurluğu ilə tanınan "Mavi divan" adlı proqram yayımlanır.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Əsas elmi nəticələri
2012-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Elm Fondunun keçirdiyi Qrant müsabiqəsində qalib olmuş “CO2 və H2O-nun karbohidrogenlərə birgə termokatalitik çevrilməsi” adlı layihənin icraçı rəhbəridir. Texnika elmləri doktoru, professor A.Ə.Qasımov neft kimyası, kimyəvi kinetika və kataliz sahəsində aparıcı mütəxəssislərdən biridir. Onun elmi işləri həm respublika, həm də keçmiş Sovet məkanında tanınır.
Elmi Tədqiqatları
Onun rəhbərliyi altında 8 namizədik dissertasiyası müdafiə edilmişdir. 1 elmlər doktoruna məsləhətçi olmuşdur.
Yusif İzzəddin Əfəndi
Həyatı
Şahzadə Yusif İzzəddin Əfəndi 1857-ci ildə Dolmabağça sarayında doğuldu. Atası Osmanlı şahzadəsi Şahzadə Əbdüləziz (Sultan Əbdüləziz), anası isə onun ilk xanımı Dürrünəv xanım idi. Dünyaya gəldiyi əsnada əmisi Sultan Əbdülməcid taxtda idi və şahzadələrin övlad sahibi olması qadağan olduğu üçün Məkkə mollası Qədri bəyin Əyyubsultandakı evində gizlicə böyüdüldü. 4 yaşına gəldikdə isə atası taxta çıxmış, bundan sonra ictimaiyyətə təqdim olunmuşdur. 10 yaşında ikən atasıyla birlikdə Avropa səyahətinə çıxdı. 1870-ci ildə Dolmabağça sarayında keçirilən mərasimlə Süleyman Əfəndi, Vahidəddin Əfəndi, Səlahəddin Əfəndi, Cəlaləddin Əfəndi və Münirə Sultanın oğlu Sultanzadə Ələddin bəylə birlikdə sünnət edildi.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Elmi - təşkilati fəaliyyəti
A.Ə.Qasımov AMEA NKPİ-nin Böyük Elmi Şurasının və Dissertasiya Şurasının üzvüdür.
Bayern 1
Yayım
Yayım ultrasəs dalğalar formatında, rəqəmsal və kabel video yayım formatında yayımlanır. Cənubi Afrika operatoru Deukom sayəsində İnternetdə yayımlanır.
Yusif İzzəddin Əfəndi
Həyatı
14 yaşında ikən 1 sentyabr 1871-ci ildə atası Sultan Əbdüləziz tərəfindən marşal rütbəsilə ordu rəhbərliyinə gətirildi və bu vəzifəsini 1873-cü ilin yanvarına qədər davam etdirdi. Atası saray çevrilişi ilə taxtdan endirilib, bir neçə gün sonra da şübhəli olaraq öləndə 19 yaşı vardı.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Elmi əsərləri
A.Ə.Qasımov 190 elmi əsərin, o cümlədən 16 müəlliflik şəhadətnaməsi və patentin müəllifidir. Onun 132 məqaləsi 15 xarici jurnalda dərc olunmuşdur.
Yusif İzzəddin Əfəndi
Həyatı
Atasının vəfatından sonra Osmanlı sülaləsinə mənsub şahzadələr arasında ən böyüyü olan əmisi oğlanları V Murad, II Əbdülhəmid və V Mehmed taxta çıxmış, nəhayət V Mehmedin səltənəti illərində Osmanlı sülaləsinin ən böyük şahzadəsi olaraq vəliəhd elan olunmuşdu. Bu illər ərzində Osmanlı imperiyasını müxtəlif mərasimlərdə təmsil etmişdir. 1910-cu ildə İngiltərə kralı VII Eduardın cənazə mərasimində, 1911-ci ildə isə V Georqun tacqoyma mərasimində iştirak etdi.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Elmi əsərləri
Cəmi 155 iş çap olunub: 22 xaricdə, 60 respublika jurnallarında, 57 tezis, 16 patent.
Yusif İzzəddin Əfəndi
Həyatı
Birinci Dünya müharibəsi illərində Ənvər Paşanın yeritdiyi siyasətə qarşı çıxırdı və onu sərt tənqid edirdi. Çanaqqala döyüşü əsnasında döyüş bölgələrini tez-tez ziyarət edir, bu səyahətlərdən bir neçəsində əsgərlərin gözü önündə Ənvər Paşayla mübahisə etmişdir. Ancaq taxta çıxması gözlənilən Yusif İzzəddin Əfəndi 1 fevral 1916-cı ildə Zincirlikuyudakı köşkündə ölü olaraq tapıldı. Ölüm səbəbi intihar nəticəsindəki qan itkisi olaraq göstərilsə də, İttihadçılar tərəfindən qətlə yetirilməsi haqqında fərziyyələr də var.
Azər Qasımov (kimyaçı)
Elmi əsərləri
A.Ə.Qasımov dəfələrlə müxtəlif Respublika və Beynəlxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir. Onun 34-ü xaricdə olmaqla 46 məruzəsi tezis şəklində dərc olunub.
Yusif İzzəddin Əfəndi
Həyatı
Cənazəsi atasının məzarının yanına, Sultan Mahmud türbəsinə dəfn edildi.
Əjdər İbrahimov
Əjdər Mütəllim oğlu İbrahimov  — Azərbaycan kinorejissoru, ssenarist, aktyor və pedaqoq, SSRİ xalq artisti (1991), Azərbaycan SSR xalq artisti (1967), Azərbaycan SSR və Türkmənistan SSR əməkdar incəsənət xadimi. 1952-ci ildən ÜİK(b)P-nin üzvü olmuşdur.
Həyatı
Əjdər İbrahimov Aşqabadda dünyaya göz açmışdı. Burada da orta təhsil almışdı. 1940-cı ildə Aşqabad Teatr Məktəbini, 1952-ci ildə Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun Kinorejissorluq fakültəsində təhsil alaraq Sergey Yutkeviç və Mixail Rommun sinfini bitirib. İkinci dünya müharibəsinin iştirakçısı olub. 1952-ci ildə yenidən Aşqabada — "Türkmənfilm"ə qayıdıb. Burada "Firuzə", "Xəzərin şərqində" və s. filmlərə quruluş verib. 1954–1959-cu illərdə Bakı kinostudiyasında işləyib. 1954-cü ildə Lətif Səfərovun quruluş verdiyi "Bəxtiyar" və Tofiq Tağızadənin 1955-ci ildə çəkdiyi "Görüş" filmlərində ikinci rejissor işləyib. Bakı Kinostudiyasında quruluşçu rejissor kimi ilk böyük işini 1957-ci ildə reallaşdırıb və "Mosfilm"lə bu studiyanın birgə ekranlaşdırdığı "Bir məhəlləli iki oğlan" filminə İlya Qurinlə birlikdə quruluş verib. 1958-ci ildə "Onun böyük ürəyi" filmini çəkib. Bu filmin ssenarisini yazıçı İmran Qasımov qələmə almışdı. Film Sumqayıt haqqında, burada gedən nəhəng quruculuq işləri barədə idi. Süjetdə Böyük Vətən müharibəsi, ondan əvvəlki və sonrakı dövrlər əhatə edilirdi. Burada rejissor özü də Rəsulov rolunda çəkilmişdi.
Bakıya qayıtdıqdan sonra o burada "İyirmialtılar" filminin istehsalına başladı. Yazıçı İsa Hüseynovun ssenarisi əsasında çəkdiyi bu film Sovet kinosunun ən qiymətli əsərlərindən hesab olunurdu. Bu film Moskvada keçirilən Ümumittifaq festivalında "Qızıl budaq" mükafatına layiq görüldü. Bir az sonra isə Əjdər İbrahimov həmin filmin davamı kimi "Ulduzlar sönmür" tarixi kino əsərini yaratdı. Bu film Nəriman Nərimanovun həyat və fəaliyyətini əks etdirir.
Ə.İbrahimov sonralar "Mosfilm"də rejissor kimi öz fəaliyyətini davam etdirir. Onun "Ürək əhvalatları", "Məhəbbətim mənim, kədərim mənim" ("Azərbaycanfilm"lə birgə) filmləri rejissorun şöhrətini daha da artırır.
Azərbaycanın xalq atisti fəxri adına və Dövlət Mükafatına layiq görülüb.
Əjdər İbrahimov 20 sentyabr 1993-cü ildə Moskvada vəfat etmiş, Bakıda Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.
Arzu Sadıqov
Arzu Həmid oğlu Sadıqov —  Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Mayoru.
Həyatı
29 fevral 1964-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
1992-1994-cü illərdə N saylı Xüsusi Təyinatlı Alay komandirinin döyüş üzrə müavini rütbəsində Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında, Füzuli şəhərinin müdafiəsində iştirak edib. 1994-cü il may ayının 12-də şəhid olmuşdur.
Təltifləri
Xidməti vəzifələrini layiqincə yerinə yetirdiyinə görə dəfələrlə müxtəlif mükafatlara və medallara layiq görülüb.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 iyun 1994-cü il tarixli 157 nömrəli fərmanı ilə ölümündən sonra Azərbaycan bayrağı ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Qarabağda alban memarlığı
Qarabağda Alban memarlığını özündə əks etdirən IV- XVI əsrlərə aid bir neçə Alban kilsəsi bizim dövrə qədər gəlib çatmışdır. Onların arasında Laçın rayonunda yerləşən Ağoğlan monastrı, Kəlbəcər rayonunda Xudavəng monastrı, Xocavənd rayonunda Amaras monastrı, Ağdərə rayonunda Müqəddəs Yelisey məbəd kompleksini, Ağdərə rayonunda Gəncəsər monastrı və digərlərini göstərmək olar.
IX əsrdə inşa edilmiş və uzun müddət fəaliyyət göstərmiş Ağoğlan monastr kompleksi Laçın rayonunun ərazisində Ağoğlan çayı sahilində yerləşir. Möhkəm bazalt daşdan tikilmiş bu möhtəşəm monastr məharətli konstruktiv həllinə görə alban xristian memarlığı abidələri içərisində xüsusi yer tutur. Monastr binasının daxili həcmi üç hissədən ibarətdir. Daşlardan hörülmüş açır dam örtüyünü saxlayan hündür daş sütunlar silindrik formalı tağbəndlərlə tamamlanır. Məbədin daxili sahəsini işıqlandırmaq üçün divarlarda ensiz və uzunsov pəncərələr vardır.
Kəlbəcər rayonunun ərazisində, Tərtərçayın sol sahilində yerləşən, xalq arasında Xotavəng və ya Xudavəng, yəni "tanrı məbədi” adlandırılan monastr kompleksi Qafqaz Albaniyası dövləti dağıldıqdan bir əsr sonra IX əsrdə Qarabağın dağlıq hissəsində yaranmış Xaçın Alban knyazlığının dini mərkəzi olmuşdur. Kompleksdə alban yepiskopunun iqamətgahı və dini maarif mərkəzi fəaliyyət göstərmişdir. Arxeoloji tədqiqatların nəticələrindən məlum olur ki, monastrın əsası VI-VII əsrlərdə qoyulmuşdur. Mehranilər sülaləsindən olan Xaçın knyazı Həsən Cəlalın oğlu olan Vaxtanq kompleksin ərazisində geniş tikinti işləri aparmış, Arzu xatun isə 1214-cü ildə əri Vaxtanqın və iki oğlunun xatirəsinə kompleksdə kilsə tikdirmişdir. Kilsənin şərq fasadında daş üzərində knyaz Vaxtanqın, cənub fasadında isə Arzu xatunun iki oğlunun təsvirləri həkk olunmuşdur. Alban knyazı tərəfindən inşa edilmiş baş kilsə memarlıq xüsusiyyətlərinə görə qonşu xalqların kilsələrindən fərqlənir.
Albaniyada xristianlığın yayılmasında böyük xidmətləri olmuş apostol Yeliseyin xatirəsinə ölkədə əsrlər boyu bir çox məbədlər tikilmişdir. Bunlardan bizim günədək gəlib çatanlardan biri də, Dağlıq Qarabağın Ağdərə rayonundakı Müqəddəs Yelisey monastr kompleksidir. Dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəklikdə, uca bir dağın zirvəsində tikilmiş və qala divarları ilə əhatə olunmuş monastr kompleksinin əsası V əsrdə qoyulub. Xaçın knyazlığı dövründə burada geniş inşaat işləri aparılmış, böyük baş kilsə binası, altı kiçik kilsə, bir neçə yaşayış və təsərrüfat binaları tikilmişdir. Yaxşı yonulmuş daşdan tikilmiş baş kilsənin ikimailli daş damının üstündə dörd sütunlu ratonda ucalır. XIII-XIV əsrlərə aid edilən bu alban kilsəsi geniş ibadət zalından və silindrik tağbəndlərlə tamamlanan sütunları olan kvadrat formalı otaqdan ibarətdir. Monastr kompleksində dəfələrlə yenidənqurma və inşaat işləri aparılmışdır.
Ağdərə rayonunun Vəngli kəndində Xaçın çayının sol sahilində dağın üstündə ucaldılmış məşhur Qandzasar monastrı Qafqaz Albaniyası xristian memarlığının ən görkəmli abidələrindən biridir. Monastrın divarında daş üzərindəki epiqrafik yazıdan məlum olur ki, bu abidə "yüksək və büyük Arsax ölkəsinin hökmdarı, geniş vilayətin çarı, Böyük Həsənin nəvəsi, Vaxtanqın oğlu, Həsən Cəlal Dövlə və anası Xorişə Xatun tərəfindən 1216-1238-ci illərdə inşa edilmişdir”. VIII əsrin əvvəllərindən etibarən Albaniya katalikosluğunun yerləşdiyi ərazi-Qarabağın dağlıq hissəsi knyazlıq, hökmranlıq mənasında "Arşax” və ya "Arsax” adlanmışdır. Bu isə təsadüfi deyil, çünki Albaniyada I əsrin ortalarında hakimiyyətə gəlmiş çar I Vaçaqanın nəslindən olan Arşakilər sülaləsinin hökmdarları "arşax”, VI əsrdən VIII əsrin əvvəlinədək hakimiyyətdə olmuş Mehranilər sülaləsinin hükmdarları isə arşax "aranşax” adlanmışdır. 1261-ci ildə monqol-tatar işğalçıları tərəfindən İranın Qəzvin şəhərində qətlə yetirilmiş Həsən Cəlal Dövləni oğlu knyaz Atabəy gətirib Qandsazar monastrında dəfn etmişdir. Bu monastr 1511-ci ildən 1836-cı ilədək, yəni Rusiya Sinodunun rəsmi qərarı ilə Alban kilsəsi ləğv edilənədək diofizit alban xristianlarının iqamətgahı olmuşdur. Həsən Cəlalın nəslindən olan bir çox alban din xadimləri bu monastr kompleksinin ərazisində dəfn olunmuşlar. Hündür qala divarları ilə əhatə olunmuş Qandzasar kompleksinə alban xristian memarlığı üslubunda inşa edilmiş baş kilsə, ona bitişik dörd mailli dam örtüyündə rotonda yüksələn monastr binası və qala divarlarına içəri tərəfdən hörülmüş tikililər daxildir. Baş kilsənin xaçşəkilli günbəz kompozisiyası, 16 künclü günbəz barabanı və onun üzərində yüksələn çətir formalı piramidaşəkilli daş günbəz örtüyü alban dindarlarının son iqamətgahına xüsusi əzəmət və gözəllik verir. Şərq və qərb fasadlarından fərqli olaraq şimal və cənub fasadlarının memarlıq həlli, demək olar ki, eynidir. Onların hər biri beş tağla bəzənmiş, ortadakı ən hündür tağ isə profilli xaçla tamamlanmışdır. Kilsənin daxilindəki tağların yuxarı hissələri müqəddəs hesab olunmuş öküz və qoyun başlarının barelyefləri ilə bəzədilmişdir. Monastr kompleksinin memarlıq planlaşdırma və kompozisiya həlli, heykəltaraşlıq nümunələri və diofizit xarakterli elementlər bu abidəni çoxəsrlik ənənələri olan Qafqaz Albaniyası memarlığına aid olduğunu təsdiq edir. Uzun müddət Alban xristianlarının iqamətgahı olmuş monastr dinin baş xəzinəsi mənasında Gəncəsər adlanmışdır.
İstinadlar
1. http://tarix.info/abideler/1017-da287l305q-qaraba287dak305-q601dim-alban-abid601l601ri.html.Dağlıq Qarabağdakı qədim Alban abidələri
2. http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=3&menu=15&id=160#/WJHBkNeLQoA
Birkbek (London Universiteti)
thumb|Ser Corc Birkbek, təsisçi thumb|Əsas girişi göstərən [[Blumsberidə Birkbekin əsas binasının bir hissəsi]]
Birkbek (London universiteti) (əvvəl — Birkbek - kollec) — ali təhsilin verilməsi üzrə ixtisaslaşan elmi-tədqiqat və təhsil müəssisəsi. London Universitetinin bir hissəsidir. 1823-cü ildə yaradılmışdır. Tələbələrin sayı — 18.000.
Əsas bina Londonun mərkəzində Blumsberidə yerləşir. Şərqi London Universiteti ilə əməkdaşlıq edərək, Birkbek Şimal-Şərqi Londonda Stratfordda peyk kampusuna malikdir.
Birkbek in əsas binası Londonun mərkəzindəki Camden səmtindəki Bloomsbury-də yerləşir. Şərqi London Universiteti ilə əməkdaşlıq edərək, Birkbekin Stratfordda Royal Teatrının yanında əlavə böyük kampusu var. Birkbek, demək olar ki, bütün mühazirələr axşam oxunsa da, həm qiyabi, həm də əyani şəkildə öyrənilə bilən 200-dən çox bakalavr və magistr proqramı təklif edir. Birkbek in akademik fəaliyyəti on doqquz şöbəyə bölünən beş fakültədə təşkil edilmişdir. Birkbek, London Universitetinin bir hissəsi olaraq, universitetin akademik standartlarını bölüşür və London Universitetinin dərəcələrini verir. London Universitetindəki digər kolleclər kimi, Birkbek də 2012-ci ilin iyulunda Şəxsi Şura tərəfindən təsdiq edilmiş müstəqil dərəcə vermək səlahiyyətlərini aldı. Birkbek tərəfindən verilən dərəcələrin keyfiyyəti Böyük Britaniya Keyfiyyət Təminatı Agentliyi tərəfindən 2005 və 2010-cu illərdə institusional auditlər vasitəsilə təsdiq edilmişdir.
Kollec quruluşu
Universitet cəmi 19 müxtəlif akademik fakültədən ibarət beş məktəbdən ibarətdir, yəni:
Reytinqi
Birkbek Beyin Funksiya və İnkişaf Mərkəzi 2005-ci ildə Beyin Tədqiqatına görə Kraliçanın Yubiley Mükafatına layiq görülüb. 2010-cu ildə Birkbeck Times Ali Təhsil Universiteti mükafatına layiq görüldü.
2021-ci ildə Times Higher Education World University Rankings, Birkbeki psixologiya üzrə dünyada 95-ci yeri tutdu. Universitet QS World University Rankings tərəfindən İngilis dili, ədəbiyyatı və fəlsəfəsi üzrə ardıcıl olaraq dünyanın ən yaxşı 100-lük siyahısında yer alır. Beynəlxalq miqyasda Birkbek Times Higher Education World University Rankings 2020 və QS World University Rankings 2020 tərəfindən dünyanın ən yaxşı 350 universiteti arasında yer alır.
2018-ci ildə Birkbek Böyük Britaniya Universitetləri Reytinqindən çıxdığını elan etdi, çünki onların metodologiyası onu ədalətsiz şəkildə cəzalandırır, çünki "yüksək tədris və tədqiqat reytinqlərinə baxmayaraq, unikal tədris modelinin yaratdığı və performansı ilə əlaqəli olmayan digər amillər onun reytinqini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salır".
Tələbə birliyi
Birkbek Tələbələr Birliyi (BBKSU) 1904-cü ildə yaradılıb və Milli Tələbələr Birliyinin qurucu üzvü olub.