cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Verter effekti
Psixologiyada "Verter effekti (sindromu)" deyilən bir fenomen mövcuddur. Effekt ilk dəfə dahi alman yazıçısı Yohann Volfqanq Götenin "Gənc Verterin iztirabları" adlı əsəriylə əlaqədar müşahidə olunduğundan bu əsərin baş qəhrəmanının adı ilə də adlandırılıb. Əsər Verter adlı personajın intiharı ilə bitir. Əsərin təsir gücü o dərəcədə böyük olur ki, onun təsiri ilə özünəqəsd epidemiyası Avropanı bürüyür. Fenomen o qədər güclü səviyyə alır ki, bir çox ölkələrdə əsərin çapı və yayılması dövlət səviyyəsində qadağan edilir.
Fenomenin izahını Kaliforniya universitetlərindən birinin sosioloqu Devid Filips verdi. 1947-1962-ci illər ərzində ABŞ-nin ayrı-ayrı ştatlarında baş verən intiharlarla, həmin ştatın mətbuatında intiharlar barədə dərc olunan materialları əlaqələndirərək Filips bu qənaətə gəlir ki, hansı ərəfədə hansı ərazinin mətbuatında intihar faktları barədə ardı-arası kəsilməyən geniş materiallar dərc olunubsa, orada bundan sonra intiharların sayı da həndəsi silsilə üzrə artmağa başlayıb. Onun tədqiqatlarına görə, intihar halının epidemiya şəkli alıb yayılmasında bu intiharlar barədə mətbuatın geniş materiallar dərc etməsi əlahiddə rol oynayır. Özü də, mətbuatda hansı məqam, hansı formalı intihar xüsusi qeyd olunur, vurğulanırsa, növbəti intiharçılar da özlərini məhz həmin qaydada öldürür, intihar stilində məhz həmin məqamı vurğulayır, saxlayırlar.
Beləliklə, özünə inamı olmayan və ya verilmiş situasiyada özünəinamsız, mütəəssir halda olan ayrı-ayrı şəxslərə çoxluğun "qrup təzyiqi" effektinin təsiri göz qabağındadır.
Typhlodromus gardeniae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Rik və Morti
Rik və Morti – Castin Royland ilə Den Harmon tərəfindən yaradılmış və Cartoon Network telekanalının Adult Swim gecə televiziya blokunda yayımlanan ABŞ elmi fantastika və qara komediya sitkomu. Serial heç nədən çəkinməyən çılğın alim Rik Sançez və onun şıltaq, tez yola gələn nəvəsi Morti Smitin başına gələn macəralardan bəhs edir. Onlar vaxtlarının çoxunu müxtəlif ölçülü dünyalarda keçirirlər. Royland baş qəhrəmanları səsləndirir. Kris Parnell, Spenser Qremmer və Sara Çok ailənin qalan üzvlərini səsləndirirlər. Serialın premyerası 2 dekabr 2013-cü ildə baş tutmuşdur.
Animasiya serialı Harmonun Channel 101 adlı qısa film festivalı üçün Royland tərəfindən "Gələcəyə qayıdış" filminin qısa parodiya filmi olaraq yaradılmış "Doktor və Martinin real animasiya macəraları"ndan ilhamlanaraq yaradılmışdır. Adult Swim Harmona televiziya verilişi ideyası ilə yanaşanda o və Royland bu qısa parodiya filmindən istifadə etməyə qərar vermişdirlər.
2014-cü ilin yanvarında ikinci mövsümü anons edilmiş və 26 iyul 2015-ci ildə premyerası baş tutmuşdur. 2015-ci ilin avqustunda üçüncü mövsümü açıqlanmış və anons edilmədən (1 aprel zarafatı olaraq) 1 aprel 2017-ci ildə ilk seriyası yayımlanmışdır. Qalan seriyaları isə iyul ayından həftəlik olaraq yayımlanmışdır. 2019 və 2021-ci illərdə dördüncü və beşinci mövsümləri yayımlanmışdır və növbəti illərdə növbəti mövsümlərinin yayımlanması planlaşdırılır. Animasiya serialı orijinallığına, yaradıcılığına və yumoruna görə tənqidçilərin müsbət rəylərini almışdır.
Personajlar
Animasiya serialında hadisələr Smit ailəsinin üzvləri ətrafında cərəyan edir: məktəb, evlilik və sevgi kimi şeylərdən qaçınan qəribə və alkoqolik çılğın alim Rik Sançez; Rikin 14 yaşlı mehriban, amma kövrək nəvəsi Morti Smit; Mortinin 17 yaşlı böyük bacısı, adi yeniyetmə, dostları arasındakı statusunu düzəltməyə çalışan, bəzən Rik və Mortinin macəralarında iştirak edən Sammer Smit; Rikin qızı, evin başçısı, evliliyindən narazı olan və at cərrahı kimi işləyən Bet Smit; Betin əri olan, saf düşüncəli, digərlərinə güvənməyən və Rikin ailəyə pis təsir göstərdiyini düşünən Cerri Smit.
Qurma
Rik və Mortinin macəraları sonsuz sayda reallıqdan ibarət olan multikainatda baş verir. Personajlar portaldan və ya Rikin uçan maşınından istifadə edərək müxtəlif planetlərə və ölçülərə səyahət edirlər. Castin Roylanda görə ailə Vaşinqton ştatının Sietl şəhərinin xaricində yaşayır.
Spin dalğaları
Spin dalğaları maqnit materialların (ferromaqnit, antiferromaqnit və ferrimaqnit) nizamlılığındakı həyəcanlanmaların yayılmasıdır. Bu kollektiv həyəcanlanmalar ardıcıl simmetriyaya malik maqnit qəfəslərində baş verir. Spin dalğalarının mövcudluğunu ilk dəfə ferromaqnitlər üçün 1930-cu ildə Feliks Blox söyləmişdir.
Əsas halda ferromaqnit atomların spinləri bir-birinə paraleldir. Onlar anizotropiya oxu istiqamətində düzülürlər. Spinin bu istiqamətdən hər hansı meyli enerjinin artmasına gətirir. Əlbəttə, kristalda belə meyletmələr ola bilər. Məsələn, tam spinin proyeksiyası S_z=NS-1 olduğu stasionar hala baxaq. Belə hal atomlardan birinin spin proyeksiyasının vahid qədər azalması hesabına reallaşır. Spinin meyletməsi bütün kristala aid edilməlidir, yəni mübadilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində spinin meyli atomdan atoma ötürülür. Kvant mexanikası dili ilə desək, S_z=NS-1 spinli stasionar halı xarakterizə edən dalğa funksiyası, kristal qəfəsin düyünündəki atomun spin meylinin yayılmasını təsvir edir. Bu, de-Broyl dalğasını xatırladır və spin dalğası adlanır.
Maqnon
Məlumdur ki, statistik fizikada maddənin makroskopik xassələri ayrıca kvazizərrəciklərin hərəkəti ilə əlaqələndirilir. Spin dalğasının korpuskulyar xassəsini əks etdirən belə kvazizərrəcik maqnon adlanır. Ekvivalent nöqteyi-nəzərindən, maqnonlar nüvə qəfəslərindəki fonon həyəcanlanmalarına oxşardır. Maqnon, maqnit momentlərinin nizamlılığının elementar həyəcanlanması zamanı yaranır. Sistem əsas hala keçdikdə maqnon yox olur.
Heyzenberq modeli
Spin dalğalarını təsvir edən ən sadə model Heyzenberq modelidir. Heyzenberq modelinin Hamiltoniyanı belədir:
Burada birinci hədd mübadilə qarşılıqlı təsirini, ikinci hədd isə Zeyeman və anizotropiya enerjilərini xarakterizə edir. Belə ki, H_0 - xarici maqnit sahəsidir və z oxu istiqamətində yönəldiyi fərz edilir. Spin dalğası üçün dispersiya tənliyini almaq üçün   operatorunun hərəkət tənliyini təsadüfi fazalar yaxınlaşmasında həll etmək lazımdır. Onda anizotropiyanı nəzərə almasaq, sadə kubik ferromaqnit kristal üçün alarıq:
Göründüyü kimi, maqnit momentinin verilmiş qiyməti kristalda onun enerjisini birqiymətli təyin etmir. Enerjinin mümkün qiymətləri müəyyən zolaq təşkil edir və bu zolağın eni 12J -dir.
Maqnit ionları bir-biri ilə mübadilə və dipol qarşılıqlı təsiri ilə əlaqəli olduğundan, spin dalğasının tezliyi spinlər arasındakı mübadilə qarşılıqlı təsirindən, anizotropiya, səth effekti və başqa faktorlardan asılıdır. Maqnit nizamlı sistemlərin səthində lokallaşmış optik və akustik səth dalğaları yaranır. Mübadilə qarşılıqlı təsiri enerjidə əsas pay tutduqda qısadalğalı, dipol-dipol  qarşılıqlı təsiri əsas rol oynadıqda isə uzundalğalı maqnetostatik spin dalğaları yaranır.
Təcrübi tədqiqetmə metodları
Ferromaqnit sistemlərdə spin dalğalarının ən aşağı tezliyi 10 QHs tərtibindədir və bu tip dalğalar ferromaqnit rezonas və işığın Brüllyien səpilməsi texnikasından istifadə etməklə öyrənilir. Daha yüksək enerjili oyanmalar neytron səpilməsi ilə müşahidə oluna bilər. Spin dalğa tezlikləri antiferromaqnit sistemlərdə daha yüksək olub, bir neçə 100 QHs tərtibindədir və infraqırmızı oblastda optik xassələrə təsir edir. Raman səpilməsi və neytron səpilməsi ilə antiferromaqnitdəki oyanmaları müşahidə edirlər.
Erdeni-batır
Erdeni-batır (Batır-xuntayci; d.? - ö.1653) — Cunqar xanlığının ilk hakimi. Hakimiyyət illəri (1634-1653).
Həyatı
Erdeni-batır Oyrotların Çoros ulusundandır. Xara-xulanın dördüncü oğlu və vəliəhdidir. 1634-cü ildə atasının vəfatından sonra Çoros tayfa ittifaqına başçılıq etmişdi.
1640-cı ildə Erdeni-batırın təşəbbüsü ilə Tarbaqatayın ətəyində ümummonqol qurultayı baş tutmuşdu. Onun dövründə oyratlar Şərqi Yeddisuyu ələ keçirmişdilər.
Erdeni-Batır xuntaycı, Xoşutların lideri Oçirtu ilə yaxşı münasibətlər qurararaq Cunqar xanlığı içərisindəki birliyi möhkəmləndirmişdi. Bu doğrultuda Zaysan və Balxaş gölü çevrəsi, İli və Çü bölgəsi, Oçirtunun hakimiyətinə buraxıldı. Daha sonra xoşutların lideri Turu Bayxu (Quşi xan) ilə girişilən mübarizə nəticəsində Turu Bayxu, xoşutlarla birlikdə Cunqariyadan ayrılmış və Kukunor bölgəsinə köç etmişdir.
Erdeni-Batır xuntaycı dönəmində, Cunqar xanlığının qərb qonşusu olan qazaxlarla 1635, 1643 və 1651-1652-ci ildə savaşlar aparılmışdır. Cunqar ordusu bu savaşlar boyunca cənubi-şərqi Qazaxıstanı və Yeddisu vadisini yağmalamışdır.
Erdeni-Batır xuntaycı dönəmində, Cunqar xanlığının siyasi və idari təşkilatlanma çalışmaları davam etmişdir. Bilxassə Rusiya ilə yaxşı münasibətlər qurararaq, düşmənlərinə qarşı dövlətin güvənliyini yaratmağı amaclamışdır. Bununla bərabər bilxassə oturaq həyata keçmək və taxılçılıqla məşğul olmaq üçün Rus məmurlarından yardım istəmişdir. Bununla birlikdə onun dönəmində Cunqar xanlığı bölgəsindəki digər xalqlara qarşı tam bir üstünlük qazanamamışdır. Əksinə, onlarla aparılan mübarizələr və savaşlarla hər iki tərəfin davamlı böyük itkilər verəcəyi bir müddət də başlamışdır.
Erdeni-batır 1653-cü ildə vəfat edib.
Con Vilyam Strett
Strett Reley (Lord Reyli) Con Ulyam ( (12 noyabr, 1842–30 iyun, 1919) — İngilis fiziki və mexaniki, Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (1904)
Həyatı
Strett Reley (Lord Reyli) Con Vilyam 1842-ci ildə Böyük Britaniyanın Esseks qraflığının Lendford Qrov şəhərində anadan olmuşdur. 1861-ci ildə Con Vilyam Strett Kembric Universitetinin Triniti kollecinə daxil olmuş və burada riyaziyyatı öyrənmişdir. Onun müəllimləri Edvard Con Raus və Corc Qabriel Stoks olmuşdur.
1879-cu ildə Cavendish professoru olaraq Maxwelli izlər; dörd il sonra da Kral İnstitutunda təbiət fəlsəfəsi professoru olub. 1905-ci ildə Kral Elm Akademiyası başçılığına, 1908 -də Cambridge Universiteti rektorluğuna seçilər. Geniş məlumatı və fizikanın dərhal hər bölməsindəki işləriylə tanınan Rayleighin elmə ən əhəmiyyətli qatqıları, akustik və optik sahələrində gözə dəyir. Reley, diqqətli və səbirli bir təcrübəçi idi. Onu uzun müddət məşğul edən problem, atmosferdən təmin edilən nitrojenin atom kütləsi ilə, kimyəvi təhlil etməklə əldə edilən nitrojenin atom kütləsi arasındakı fərqin səbəbi idi. Bu araşdırma çox az rast gəlinən arqon qazını tapmasına gətirib çıxardı.
Reley çox yayılmış qazların sıxlığının tədqiqi nəticəsində arqonun kəşfinə görə 1904-cü ildə fizika elmi üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Böyük ingilis alimi Con Reley 1919-cu il 30 iyunda İngiltərənin Uitem şəhərinin yaxınlığındakı Tirlinq-Pleysdə vəfat etmiş və orada dəfn olunmuşdur.
Ağdaban abidəsi
Ağdaban abidəsi — Şərur rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsi ilə Dərələyəz silsiləsinin qоvuşduğu bölgədə təbiət abidəsi.
Ağbucaq nekropolu
Ağbucaq nekropolu — Şərur rayonunun Axura kəndində konusvari təpənin üzərində arxeoloji abidə.
Sergey Eyzenşteyn
Seegey Mixayloviç Eyzenşteyn — sovet teatr və kino rejissoru, ssenarist, rəssam və pedaqoqu, RSFSR əməkdar incəsənət xadimi (1935).
Həyatı
1898-cu il 23 yanvarda Riqada dünyaya gəlmişdir. Atası Mixail Osipoviç Eyzenşteyn alman-yəhudi və isveç əsilli şəhər memarı idi, anası isə Yuliya İvanovna Konetskaya provaslav ailəsindən olan tacir qızı idi. Dəbdəbəli həyatına baxmayaraq Eyzenşteyn öz uşaqlıq illərindən kədərlə bəhs edirdi. Valideynləri Sergeyi sevirdilər lakin öz işləri ilə məşğul olmaqdan ona kifayət qədər diqqət ayıra bilmirdilər. 1907-ci ildə Rusiyadakı ilk inqilab vaxtında ailə Parisə köçür. Lakin Sergeyin elə həmin il Riqa Texniki Liseyinə qəbul olması ilə geri qayıdırlar. Əsas təhsillə yanaşı o, fortepianoda ifa etməyi, 3 dildə danışmağı bacarırdı: ingilis, alman, fransız. Sergey eyni zamanda foto sənətini mənimsəyirdi. Karikatura çəkməyi çox sevirdi. 26 aprel 1912-ci ildə Sergeyin valideynləri boşanmaq qərarına gəlirlər. Anası Yuliya İvanovna Rusiya İnqilabı dövründə Peterburqa köçür və Sergeyi özü ilə aparır. Balaca Sergey atasına oxşamağa çalışırdı. Ata da öz növbəsində oğlundan gələcəyin memarını hazırlayırdı. 1915-ci ildə Sergey liseyi bitirir və Petroqrad Mülki Mühəndislər İnstitutunda atasının ixtisası üzrə təhsil alır.
Teatrdan kinoya
1920-ci ildə Sergey Moskvaya gedir və Proletkult Teatrında rəssam-dizayner kimi karyerasına başlayır. Onun ilk tammetrajlı filmi 1925-ci ildə "Tətil" adlı film oldu .1927-ci ildə o "Oktyabr" filmini hazırladı hansı ki, Lenin obrazının canlandırdığı ilk film idi.
Xaricdə ezamiyyət
1928-ci ilin oktyabrda Sergey Qriqori Aleksandr və operator Eduard Tissenin də daxil olduğu çəkiliş truppası ilə Qərb təcrübəsini öyrənmək üçün xaricə səfər edir. Bu rəsmi səfər onlara səsli film haqqında bir çox şey öyrənməyə imkan verir.Son iki ildə Sergey bir çox səyahətlərdə olmuş,Berlin radiosunda işləmiş, Hamburq, Berlin, London, Kembric universitetlərində leksiya demişdir.1929-cu ildə İsveçrədə obort haqqında sənədli film hazırladı. Film Frauennot - Frauenglück (Qəm və qadın xoşbəxtliyi.)adlanırdı. O, 1930-cu ildə Paramount Pictures kinokomponiyası ilə Teodor Drayzerin “Amerikan Tragediyası” əsərinin ekranlaşdırlıması üzrə müqavilə bağlayır. Lakin bir ay sonra kompaniya bu ssenaridən imtina edir.Sergey sənaye maqnatı Basil Zaharofun həyatına aid və Bernard Şounun "Müharibə və İnsan" əsərinə film çəkməyi təklif edir.Lakin bütün bu planlar studiya produserleri tərəfindən ləğv edilir.
Bejin Luq
1935-ci ilin yazında Sergey “Bejin Luq” ssenarisi üzərində işləməyə başladı. Filmin süjet xətti kənd təsərrüfatı işçilərinin birləşməsi və Pavlika Morozovun tarixindən bəhs edir. Filmin ilk versiyası çox tənqidə məruz qaldığına görə o  ssenarini yenidən işləməli olur və ssenaridə bəzi dəyişikliklər edir.Lakin 1937-ci ildə film cəkilişləri dayandırılır. Çəkilişlər, filmin ideoloji fikirlərinə görə kinomotoqrafiyanın baş idarəsinin sərəncami ilə dayandırılır .Eyzenşteynin sözlərinə görə iki illik çəkilişlərin tamamlamaq üçün 11 gün bəs etmədi.Filmin sonuncu nümunəsi  ikinci dünya müharibəsi illərində “Mosfilm”in bombardman edilməsi zamanı yanmış,filmdən geriyə kəsik kadrlar, bəzi şəkillər qalmışdı.
Aleksandr Nevski
1938-ci ildə Eyzenşteyn tarixi-vətənpərvərlik haqda film hazırlayır:Aleksandr Nevski.Bu filmə görə Doktorluq dərəcisi alır.Filmin ilk kadrları Eyzenşteyn ilə bəstəkar Prokofyevin əməkdaşlığı ilə başlayır.
İvan trilogiyası
1941-45ci illərdə rejissor İvan Qroznı filminin çəkilişlərinə başlayır.Çəkilişlər 1942-ci ildə Moskvada “Mosfilm” studiyasında başlayır və Almatıda davam etdirilir.Baş rolu Nikolay Çerkazov ifa edirdi.İlk seriya 1945-ci ildə ekranlara buraxıldı.Birinci seriyaya görə o, “Stalin” mükafatına layiq görülür.İkinci seriya təmir üçün Stalinə göndərilir.Qaralamalar nəticəsində əmələ gələn bu seriya yalnız 1958-ci ildə ekranlara buraxılır.Üçüncü seriyanin cekilişleri hansı ki, rejissor rusların qərb üzərində qələbəsini təsvir etməli idi,Eyzenşteynin ölümü səbəbi ilə ləğv edilir.
Ölümü
Sergey Eyzenşteyn 1948-ci il fevralın 10-dan 11-nə keçen gecə “Rəngli Film” haqqında məqalə yazarkən infakt səbəbdən vəfat edir.
Fatma Xatun
Fatma Xatun — Osmanlı dövlətinin qurucusu olan Osman Bəy yeganə qızı. 1284-cü ildə Söyüd qəsəbəsində dünyaya gəldi. Böyük qardaşı Orxan bəyin səltənətində vəfat etdi.
Şərqi İslandiya cərəyanı
Şərqi İslandiya cərəyanı — Atlantik okeandan keçən soyuq cərəyan. Cərəyan İslandiya adasının şərq və şimal-şərq sahillərindən keçir. Əsasən cənub istiqamətində hərəkətdədir. Cərəyanın orta sürəti 0,9-1,9 km/s-dır. Orta temperatur isə −1°С - +3°С arasında dəyişir.
Neft maşınqayırmasının flaqmanı (film, 1992)
Məzmun
Kinolentdə Səttarxan Adına Bakı Maşınqayırma Zavodunun işindən, onun istehsal etdiyi məhsullardan, burada çalışan əməkçilərin həyat və məişətindən, qayğılarından söhbət açılır.
Film haqqında
Film Səttarxan Adına Bakı Maşınqayırma Zavodunun sifarişi ilə çəkilmişdir.
Yan Komenski
Yan Amos Komenski (28 mart 1592, Nivnise, Cənubi Moraviya — 15 noyabr 1670, Amsterdam) — çex pedaqoqu, humanist, ictimai xadim, pedaqogika elminin banisi.
Həyat və fəaliyyəti
thumb|''Via Lucis', 1668
Mikania punctata
Mikania punctata Mikania punctata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ağsu aşırımı
Ağsu aşırımı — Bakı-Şamaxı-Yevlax avtomobil yolunun 143-157-ci kilometrlik hissəsi (14 km). Dəniz səviyyəsindən 900 m-ə qədər yüksəklikdədir.
Coğrafi mövqeyi
Bu aşırım Böyük Qafqazın cənub ətəklərindəki Ləngəbiz sıra dağlarının orta hissəsində yerləşir. Aydın havada buradan ətrafa tamaşa edəndə Şirvan vadisinə gözəl bir mənzərə açılır.
Typhlodromus garhwalicus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Sem dayı
thumb|200px|Ceyms Montqomeri Flaq tərəfindən [[1917-ci ildə çəkilmiş posterdə Sem dayı Amerikalı gəncləri Birinci dünya müharibəsində iştirak etməyə çağırırdı.]] Sem dayı — ABŞ-nin dünyada qəbul edilmiş qeyri-rəsmi  simvolu. Əsasən uzun ağ saçları, uzunsov başlığı və dizə kimi çatan geyimi ilə təsvir edilmişdir. Sem dayı personajı Conatan Birayder və Yanke Dodlinin xarici görünüşünün əsasında çəkilmişdir. Sem dayı adının yaranma tarixi barədə dəqiq məlumat yoxdur. Ancaq adın Nyu-York ştatının Troy şəhərində yaşayan Samuel Vilson adlı iş adamının adı ilə bağlı olduğu ehtimal edilir. Bu ehtimala əsasən Samuel Vilson 1812-ci il müharibəsi zamanı ABŞ əsgərlərinə ət konservləri göndərirdi. Həmin konservlərin üzərində U.S yəni Birləşmiş Ştatlar sözü yazılırdı. Bununla Vilson konservilərin yalnız əsgərlər üçün nəzərdə tutulduğunu və şəxsi istehsal məqsədi ilə istifadə etməyin qadağan olduğu fikrini çatdırmaq istəmişdir. 1961-ci ildə ABŞ Konqresi tərəfindən qəbul edilən qərara əsasən, ölkə adının U.S formasında qısaldılması fikri Samuel Vilsona aiddir.
Amerikalı rəssamlar, 1830-1861-ci illər arasında, ABŞ-nin simvolu kimi Sem dayının və Conatan Birayderin karikaturalarından istifadə etmişdilər. Karikatur şəkillərinin yayımlanması ilə məşğul olan "Punk" jurnalı hər iki şəxsin xarici görünüşü, vahid şəkildə birləşdirərək, ümumi bir personaj yaratmaq üzərində çalışırdılar. Sem dayı personajına sonuncu dəfə 1870-ci ildə Tomas Nast tərəfindən əlavələr edilmişdir. Birinci dünya müharibəsi illərində Ceyms Montgomeri Flaq tərəfindən 1915-ci ildə çəkilmiş posterdə Sem dayı amerikalı əsgərlərin vətəni qorumağa çağırırdı. Posterin alt hissəsində ingilis dilində cümləsi yazılmışdı. Bununla Sem dayının hər bir amerikalı əsəgərə ehtiyacı olduğu fikri formalaşırdı. Montqomeri Flaq tərəfindən çəkilən posterin böyük uğur əldə etməsindən sonra, həmin poster heç bir əlavə edilmədən İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində gəncləri mübarizəyə səsləmişdir.
Obrazın simvolikası
Sem dayı obrazı adətən Birləşmiş Statlar və ABŞ Hökuməti ilə assosasiya olunur. Məişətdə işlədilən «Sem dayıya lazımdır...» yaxud «Sem dayı istəyir ...» kimi ifadələr hökumətin ironik və komik obrazını yaratmaq üçün geniş istifadə olunur. Antiamerikan meyllərin güclü olduğu ölkələrdə (həmçinin antiqlobalist aksiyalar zamanı) Sem dayı obrazı Amerikanın imperialist arzularının illustrasiyası kimi istifadə olunur. Bu zaman obrazı qəddar, əzazil qoca kimi təsvir edirlər. Adətən bu tip nümayişlərin sonunda ABŞ bayrağı ilə birlikdə Sem dayının müqəvvası da yandırılır.
Evsiz futbolçuların dünya çempionatı
right|200px Evsiz futbolçular arasında dünya çempionatı 2009-cu ildə 7-ci dəfə keçirilib. İtaliyanın Milan şəhərində başa çatan turnirdə Ukrayna yığması finalda Portuqaliya üzərində çətin qələbə qazanıb – 5:4. Dünya kubokunun yeni sahibi bununla da rəqibindən əvəz çıxıb. Məsələ ondadır ki, Ukrayna turnirdə yeganə məğlubiyyəti ikinci qrup mərhələsində məhz Portuqaliyada alıb (5:8).
Milana beş qitədən 48 komanda gəlib. Növbəti belə dünya çempionatı 2010-cu ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində keçiriləcək.
Ağoğlan türbəsi
Ağoğlan türbəsi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunun Sədərək kəndindən şimalda yerləşən ziyarətgah.
Yerli əhalinin məlumatına görə, Seyid Pərinin qəbri üzərində tikilmişdir. Seyid Pəri və оnun оğlu Ağоğlanla bağlı xalq arasında əfsanə vardır. Əfsanəyə görə, Ağоğlan bədniyyətli dərvişi öldürərək əhalinin firavan yaşayışını və rahatlığını təmin etmişdir.
Bu ərazi xalq tərəfindən müqəddəs sayılaraq ziyarət edilir. Qəbirüstü abidə günbəzlə tamamlanan çоxüzlü prizma fоrmasındadır. Türbənin girişi cənubdandır. Üzlərində tağ şəkilli pəncərələri var. Ziyarətçilər dilək tutaraq şam yandırıb türbənin divarlarında оyuqlara qоyurlar. Türbənin ətrafındakı bulağın da suyu müqqəddəs və şəfaverici hesab edilir.
Paulo Freyre
Paulo Reqlus Neves Freyre, Ph.D, brazilyalı pedaqoq filosof və tənqidi pedaqojikanın tanınmış üzvlərindən biri.. Tənqidi pedaqojika hərkatının təməl mətnlərindən bir olaraq qəbul edilən Əzilənlərin Pedaqojisi adlı işiylə tanınır.
Hayatı
Orta təbəqəyə mənsub ailənin oğlu olaraq dünyaya gözlərini açmışdır.1928-ci il Dünya İqtisadi Krizini yoxsulluq və aclıqla keçirməsi onu yoxsullara olan diqətini və narahatlılığını formalaşdırmış və özünə aid dünya görüşünü yaratmasına səbəb olmuşdur.
1986-da həyat yoldaşı Elza vəfat etdi ve Freyre, radikal tədris araşdırmalarının davam etirən Maria Araújo Freyre ilə evləndi.
1991-ci ildə Paulo Freyre İnstitutu San Paoulada  populyar tədris qaydalarının inkişaf etdirmək və ətraflı bir şəkildə araşdırmaq üçün qurulmuşdur.İnstitut,Freyer arxivlərini özündə saxlamaqdadır.
2 may 1997-ci ildə ürək tutmasından sonra vəfat edib.
Terraformalaşdırılma
thumb|right|250px| [[Mars planeti rəssamın gözü ilə terraformalaşdırılmış şəkildə]] Terraformalaşdırılma (Azərbaycan dilində: Yer kimi etmək) (Latın dilində terra — torpaq və forma — görüntü) — planetlərin, peyklərin və digər fəza cisimlərinin atmosferinin, temperaturunun və ekologiyasının insanın yaşaması üçün yararlı vəziyyətə gətirilməsi. Müasir dövrdə bu təklif ancaq nəzəriyyə kimi mövcuddur.
İlk dəfə "terraformalaşdırılma" termini Cek Vilyams tərəfindən 1942-ci ildə Astounding Science Fiction jurnalında çap etdirdiyi elmi-fantastik povestində işlədilib.
Anthemis nabataea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oyzis
Oizys yunan mifologiyasında səfillik, qayğı, kədər və depressiya tanrıçasıdır. O, gecənin ilahəsi Niktanın qızı və Momun əkizidir. Latın dilində adı Miseriadır, İngilis dilində səfillik sözü burdan törəmişdir. Yunan ilahəsi, Hemeranın kiçik bacısıdır. Kiçik bir ilahə olmasına baxmayaraq mifoloji ağırlığını qoruyub saxlamışdır.
Tuçi xaqan
Tuçi xaqan — Aşina sülaləsi ndən şahzadə, xaqanlığa iddiaçı.
İrvinq Stoun
İrvinq Stoun  — ABŞ yazıçısı.
Tuçi xaqan
Həyatı
Aşina Yuankin in oğlu idi. Atasının edamından sonra üsyana başlamışdı. Həmin il özünü Ton Yabqu Xaqan adı ilə xaqan elan etdi.
İrvinq Stoun
Həyatı
İrvinq Stoun 14 iyul 1903-cü ildə ABŞ-də anadan olub.
Tuçi xaqan
Həyatı
692-ci ildə Tibet ordusundan dəstək alan xaqan Trinrinq Tsendro, Taqu Risum və Qar Tsenyen Qunqton adlı üç qardaş sərkərdə ilə birlikdə Çinin hücumlarına qarşı mübarizə aparmağa başladı. 694-cü ildə Vanq Hsiaoçi rəhbərliyindəki Çin ordusu Tibetliləri bir daha məğlub etdi və xaqan Tibetə qayıtmalı oldu.
700-cü ildə Tuçi xaqan Tibetdən çıxaraq İkinci Göytürk Xaqanlığı na getdi.
İrvinq Stoun
Həyatı
O, 1924-cü ildə Kaliforniyada universiteti bitirərək iqtisadiyyatı tədris etməyə başlayıb. Stoun bakalavr pilləsi üzrə təhsilini tamamladıqdan dərhal sonra müəllim kimi işləmək icazəsi almış ilk məzun idi.
Yazıçı 1926-cı ildə Parisə səyahət edir, sonra isə Nyu-Yorka köçür. 6-7il ərzində 18 teatr pyesi yazır. Onlardan ikisi Brodveydə tamaşaya qoyulsa da, uğur əldə edə bilmir. İrvinq Stoun özü haqqında "Mən burjuaziya nümayəndəsiyəm valideynlərim dükan sahibi idilər." demişdir.
Müsahibələrinin birində Stoun öz bədii fəaliyyəti barədə danışır: " Hər gün səhər eyni vaxtda yuxudan oyanır, 9-un yarısından günorta saat 1-2-yə qədər iş masasının arxasında oturub çalışıram. Sonra pendirli bir sendviç yeyir, bir fincan çay içir, fiziki əməyə vaxt ayırıram. "Təbi gələndə yazmaq" anlayışına inanmıram. Məncə, yazıb, yazıb, axırda yaxşı nəticə əldə etmək mümkündür."
İrvinq Stoun 26 avqust 1989-cu ildə vəfat etmişdir.
Qordon Straxan
Qordon Devid Straxan () — keçmiș Şotlandiya futbol məşqçisi və oyunçusu.
Kralın nitqi (film, 2010)
Kralın nitqi — rejissoru Tom Huper olan və ssenarisi Devid Saydler tərəfindən yazılmış tarixi film.
Cecropia
Növləri
thumb|right|[[Cecropia insignis]] thumb|right|[[Cecropia pachystachya]] [[SS 2 (*
Alışar yaşayış yeri
Alışar kəndinin cənubunda, düzənlik sahədə yerləşir. Yaşayış yerinin ərazisi dəfələrlə şumlanıb əkildiyindən yerüstü əlamətləri itmişdir. Tədqiqat zamanı buradan Dəmir dövrünə aid çəhrayı və qara rəngli keramika parçaları aşkar edilmişdir. Yaşayış yerində tikinti qalıqlarına rastlanmamışdır. Ehtimal ki, onlar möhrədən olmuş və dağılmışdır. Tədqiqat zamanı yaşayış yerinin ərazisindən bir ədəd tunc bilərzik də əldə olunmuşdur. Ehtimal ki, yaşayış yerinin yaxınlığında qəbiristanlıqda olmuşdur. Arxeoloji materiallara əsasən yaşayış yerini e.ə. I minilliyə aid etmək olar.
Neft sənayesində ştanqsız nasoslar (film, 1962)
Məzmun
Kinolentdə neft hasilatında ştanqsız nasosların tətbiqindən, bunun sənayedə maya dəyərinin aşağı salınmasına təsirindən danışılır.
Film haqqında
Film "Azneft" birliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Typhlodromus georgicus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Fatma Sultan (II Muradın qızı)
Fatma Sultan (d. 1430, Ədirnə - ö. ?) - 6. Osmanlı padşahı II Muradın qızı və Fateh Sultan Mehmedin böyük bacısıdır.
Həyatı
1430 tarixində II Muradın üçüncü qızı olaraq dünyaya gəldi vəatasının vəzirlərindən Zağanos Paşa ilə evləndirilmişdir. Vəfat tarixi və səbəbi bilinmir. Ölümünün ardından Bursada atası II Muradın yanına dəfn edilmişdir.
Boyun (ölçü vahidi)
Boyun - qoşqu heyvanlarına aid ölçü vahidi.
Ümumi məlumat
Boyun sözü qoşqu heyvanlarına aiddir. Bir boyun bir cüt deməkdir: bir boyun öküz, bir boyun cöngə, bir boyun kəl və s. Boyunduruq sözü də boyun sözündən yaranmışdır. Bir boyunduruğa iki heyvan qoşulur və bu da bir boyun adlanır.
Mənbə
'''Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, “Şərq-Qərb” nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 462. ISBN 978-9952-34-152-2
Altuntaxt
Altuntaxt — Babək rayonu ərazisindəki Qaraquş dağının şərq yamacında, şimal-qərb istiqamətində uzunluğu 500–600 m, eni 150–200 m оlan düzənlik sahə də təbii abidə.
Cənubdan Bağırsaq dərə, şimaldan Buğa çeşmə dərəsi, şərqdən Lizbirt dərəsi ilə əhatə оlunur. Buradan cənubda Çalxan Qala, şərqdə Sala xanqaya, Qazan yaylağı, şimalda Yeddi bulaq, Halla-Halla, Xan yurdu və s. sahələr "əl içi" kimi görünür. Arxa tərəfdən Qaraquş dağı (2600 m) ilə, üç tərəfdən dik yamaclarla əhatələnən bu yer ətrafa nəzarət etmək imkanı verir.
Qərbi Azərbaycanda (indiki Ermənistan), Göyçə gölünün qərb hissəsindəki Göyəm dağlıq sahədə də Altuntaxt adlı iki qədim kənd оlmuşdur. Burada Altuntaxt adlı dağın da оlduğu məlumdur. "Kitabi-Dədə Qоrqud"da Altuntaxtın adı оğuzların əsas yaşayış mərkəzlərindən biri kimi çəkilir.
Mikania iquitosensis
Mikania iquitosensis Mikania iquitosensis Mikania iquitosensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Münirə Sultan
Münirə Sultan (d. 10 dekabr 1844, İstanbul – ö. 1862, İstanbul) — 31. Osmanlı padşahı I Əbdülməcidin qızlarındandır.
Həyatı
İki dəfə nigahlanmışdır. İlk evliliyi Misir xədivi Abbas Hilmi Paşanın oğlu İbrahim Hilmi Paşa ilə baş tutdu. Cütlüyün 1854-cü ilin aprelində İstanbuldakı Şəmsi Paşa sarayında baş tutan nişan mərasimi olduqca dəbdəbəli keçirildi. Gəlinə nişan hədiyyəsi olaraq olduqca dəyərli ziynət əşyaları, Çindən gətirilən çini qablar və ətirlər təqdim edildi.
İkinci evliliyi isə sərdar Həsən Rza Paşanın oğlu İbrahim Paşa ilə baş tutdu. Bu evlilikdən oğlu Sultanzadə Ələddin bəy (d. 1861 - ö. 1915) dünyaya gəldi. Oğlu Əli bəy 1870-ci ildə Dolmabağça sarayında keçirilən mərasimlə Süleyman Əfəndi, Vahidəddin Əfəndi, Səlahəddin Əfəndi, İzzəddin Əfəndi və Cəlaləddin Əfəndiylə birlikdə sünnət edildi.
1862-ci ildə hələ 17 yaşında ikən vəfat etdi. Fateh Məscidində Gülüstü Qadınəfəndi türbəsinə dəfn edildi.
Tull Hostili
Tull Hostili (Tullus Hostilius) - Qədim Romanın III çarı.
Haqqında
Deyilənlərə görə, Tull Hostili də atası kimi hərbi məharəti sevən adam olmuşdu. Tull Alba-Lonqa şəhərini Romaya birləşdirmişdi. Sonra sabel tayfaları ilə müvəffəqiyyətsiz vuruşlar keçirmişdi.
Batabat karvansarası
Batabat karvansarası — Şahbuz rayonunun Biçənək kəndinin şimalda, meşənin içərisində, Çəpər obası adlı yaşayış yerinin yaxınlığında tarixi abidə.
İri qaya parçalarından dördkünc formada tikilmiş iki otaqdan ibarətdir. Bina yolun kənarındadır. Xalq arasında "Karvansara" adlandırılır. Ehtimal ki, binalardan müvəqqəti dayanacaq məntəqəsi kimi istifadə olunmuşdur. Naxçıvanda karvan yollarının kənarında tikilən bu tip dayanacaq məntəqələrinə bir neçə yerdə rast gəlinir. Binanı XVII–XVIII əsrlərə aid etmək olar.
Pehr Löflinq
Pehr Löflinq (Pehr Löfling; 31 yanvar 1729 – 22 fevral 1756) — İsveç botaniki.
Nemonun axtarışında (film, 2003)
Nemonun axtarışında — "Pixar" animasiya studiyası tərəfindən hazırlanan və rejissoru Endryu Stenton olan 2003-cü ildə çəkilmiş ABŞ filmidir. Animasiya filminin kompüter qrafikası Andrey Staton və Li Ankriçə məxsusdur. Animasiya filmi elə ekrana çıxdığı ilk günlərdən çoxlu tamaşaçı topladı və ümumilikdə $936 milyon qazanaraq həmin vaxtın ən çox satılan DVD-si oldu. Bu animasiya filmi 2003-cü ilin "Ən yaxşı animasiya filmi" üçün oskar aldı.
Məzmun
Dori balina dilində balinaya deyir ki, onlari Sidneyə aparsın və azad etsin. Marlinsə buna hirslənir və deyir sən balina dilində danışa bilmirsən. Balina onları Sidneyə aparır və onları suya buraxır. Onlar sahilə çatana yaxın Neycel onları görüb tanıyır və diş həkiminin yanına aparır. Bu vaxt diş həkimi Nemonu kloka qoyur və Darlaya verməyə hazırlaşır. Nemo diş həkiminin onu ayaqyoluna atması üçün özünü ölülüyə vurur. Elə bu vaxt Neycel gəlir və Marlin Nemonu görəndə elə bilir ki, Nemo həqiqətən ölüb Neycel onları suya qoyub gedir. Marlin evə qaydır və Dori yaddaşını itirir. Nemo başqa yolnan kanalizasiyaya düşür. O Dorini görür və onunla birlikdə atasını axtarır. Dori əvvəlcə heç nə başa düşmür sonar Sidney sözünü oxuyanda hər şeyi xatırlayır Merlininyanına gedirlər. Nemo atasının yanına gedir və tor onların yanındakı balıqları tutur. Nemo bütün balıqlara deyir ki, aşa üzsünlər bunu akvariumda öyrənmişdi. Balıqlar və onlar xilas olurlar və Dori ilə birlikdə evə gedirlər. Animasiya filminin sonunda qısa səhnədə akvariumdakı balıqlar yeni filtiridə xarab edir və diş həkiminin qoyduğu klokda çöləoradanda okeana gedirlər, amma onlar başa düşürlər ki, onlar hələdə diş həkiminin onlar üçün qoyduğu su ilə dolu klokun məhdudiyyətindədirlər.
Nanjing World Trade Center Tower 1
Nanjing World Trade Center Tower 1 — Çinin Cianqsu vilayətinin Nankin şəhərində yerləşən göydələndir. Göydələnin hündürlüyü 328 m-ə bərabərdir. Binanın tikintisinəə 2011-ci ildə başlanılıb və 2016-cı ildə başa çatdırılıb.
Oyuncaq
thumbnail|[[Azərbaycan poçt markası, 2015.]]
Oynamaq üçün istifadə oluna bilən hər bir əşya oyuncaqdır. Ümumiyyətlə oyuncaqlar uşaqlar və ev heyvanları ilə bağlıdır. Oyuncaqlarla oynamaq çox vaxt ən xoşagələn əyləncə növü sayılır. Hər yaşda olan uşaqlara görə oyuncaqların daha əyləncəli olması üçün müxtəlif materiallardan istifadə olunur. Oyuncaq kimi düzəldilən əşyalardan əlavə digər məqsədlər üçün hazırlanmış vəsaitlər də oyuncaq kimi işlədilir. Məsələn, körpə uşaq hər hansı bir ev əşyasını götürərək təyyarə sanıb havada uçura bilər.Digər bir yanaşmada, interaktiv rəqəmsal əyləncə sayılan videooyunlar da oyuncaq növlərinə aid edilir. Bəzi oyuncaqlar isə əsasən oyun üçün yox məhz kolleksiyada nümayiş olunmaq üçün istehsal olunur.
Oyuncağın tarixi qədimdir. İnsan, heyvan, əsgər və digər fiqurlu oyuncaqlar arxeolojı qazıntılar zamanı belə aşkar olunub.Oyuncaq sözünün mənşəyi məlum deyil, belə fərz olunur ki, bu söz ilk dəfə XIV əsrdə istifadə olunub.
Böyümə prosesində ətraf mühitin dərk olunmasında oyuncaqların,ümumiyyətlə oyunun vacib rolu var. Oyuncaqlar uşaqların həyatdakı oxşarlıqları aşkarlamasına,daha sağlam böyüməsinə,səbəb nəticə əlaqəsinin,münasibətlərin dərk olunmasına və gələcəkdə onlara lazım olacaq bacarıqlara yiyələnməsinə kömək edir.
Tarixi
Kiçikyaşlı insanların tapdıqları hər növ əşyalarla o cümlədən şam ağacı qozası və daş parçaları ilə oynaması qeyd olunur.Oyuncaqların ilkin növləri qədim sivilizasiya məskənlərində aşkar olunub.Bu haqda yazılara ən qədim ədəbiyyatda da rast gəlinir. Qədim hindu sivilizasiyasına aid ərazilərdən qazıntılar nəticəsində aşkar olunmuş kiçik arabalar,quş şəkilli fitlər,kəndirdən sallana bilən oyuncaq meymunları misal göstərmək kifayətdir.
İlk oyuncaqlar təbii materiallardan,daş,ağac və gildən hazırlanırdı.Min illər əvvəl,misirli uşaqlar daş,saxsı və ya agacdan düzəldilən hərəkət edən üzvləri və süni saçlı gəlinciklərlə oynamışlar. Qədim Yunanistanda və Romada isə uşaqlar mum, gil-torpaq,ox və yaydan hazırlanan oyuncaq gəlinciklərlə oynayırdılar.Qədim Yunanıstanda qız uşaqlarının öz uşaqlıq oyuncaqlarını Allaha qurban vermək kimi adətləri var idi.Belə ki toyu ərəfəsində 14 yaşlı qızlar öz gəlinciklərini məbədə təqdim edərdilər bu isə o vaxtlar yeniyetməliyə keçid mərasimi sayılırmış.
Texnologiya və eləcə də cəmiyyət inkişaf etdikcə oyuncaqlar da dəyişdi.Qədim oyuncaqlar daş,ağac və otdan düzəldiyi halda artıq müasir oyuncaqlar daha çox plastik,parça və sintetik materiallardan hazırlanır və batareyaların köməyilə hərəkətə gətirilir.İlk oyuncaqlar adətən həmin oyuncaqları istifadə edən uşaqların valideynləri və ya ailəsi tərəfindən ya özləri tərəfindən düzəldilirdi.Müasir oyuncaqlar isə əksinə kütləvi şəkildə istehasal olunur və bazarlarda satılır.
Oyuncaqların quruluşunda baş vermiş bu dəyişiklikləri daha aydın gəlinciklərdə müşahidə etmək olar.İlk sadə gəlinciklər ağac oymalardan və otdan olan hörmələrdən ibarət idi.Qədim misir gəlinciklərin əl ayağı bəzən elə bərkidilirdi ki onlar rahat şəkildə tərpənirdi.Lakin,20-ci əsrin əvvəllərində ana deyən gəlinciklər meydana çıxdı.Bu gün artıq kompüterləşmiş gəlinciklər mövcuddur hansı ki öz sahibinin səsini,müxtəlif əşyaları tanıya bilir və qabaqcadan proqramlaşdırılmış ifadələrlə cavab verə bilir.Oyuncaqların hazırlandığı materiallar,onların edə biləcəkləri dəyişsə də bir fakt dəyişməz olaraq qalır ki, uşaqlar hər zaman oyuncaqlarla oynayırlar.
Uşağın inkişafı
Azyaşlı uşaqlar üçün hazırlanan oyuncaqlarda səciyyəvi səslərdən,parlaq rənglərdən və xüsusi parça çeşidlərindən istifadə olunur.Oyuncaqlarla oynayarkən uşaqlar forma və rəngləri tanımağa başlayırlar.Təkrar-təkrar eyni oyuncaqlarla oynama uşaqların yaddaşını gücləndirir.
Məktəbyaşlı uşaqlar üçün təlim oyuncaqları adətən puzzle,başsındıran məsələlərdən ibarət olur.Daha yaşlı nəsil üçün məsələn yeniyetmələr üçün olan oyuncaqlar daha geniş məzmuna malik olur.
Gender (Cins)
Müəyyən oyuncaqlar,məs. Barbie gəlincikləri və oyuncaq əsgərlər qəbul olunduğu ki,bu vəya digər cinsdən olan uşaqlara alınır.Araşdırmalar onu da sübut edir ki,18 aylığından uşaqlarda cinsindən asılı olaraq oyuncaqlara maraq oyanır. Uşağın qarşı cins üçün nəzərdə tutulmuş oyuncaqla oynaması bəzən valideynlərdə və yoldaşlarında mənfi fikrin yaranması ilə nəticələnir.Son illərdə əsasən qərb ölkələrində oğlan uşaqlarının qız oyuncaqları ilə oynamasına yaxşı baxılmasa da,qız uşaqlarının oğlan oyuncaqları ilə oynamasına bir o qədər də pis baxılmır.
Oyuncaq iqtisadiyyatı
Oyuncaqların insan həyatında belə geniş və mühüm yer tutması oyuncaq sənayesinin də əhəmiyyətli iqtisadi təsirindən danışmağa əsas verir.Oyuncaqların satışı bayram ərəfələrində daha da artir bu da hədiyyə vermək ənənəsi ilə bağlıdır.Belə bayramlara Milad,Pasxa,Müqəddəs Nikolas Günü və s. aid etmək olar.
2005-ci ildə Birləşmiş Ştatlarda oyuncaqdan gələn gəlir 22.9 milyon dollara çatmışdır. ABŞda 8- 12 yaş arası uşaqlara illik xərclənən pulun miqadarı təxminən 221 milyon dollara bərabərdir.
Oyuncaq yaradıcıları oyuncaqları uşaqların dəyişən təlabatlarına uyğun yaratmağa səy göstərirlər, bununla da real bazarda geniş yer tuturlar.Axır illərdə bir çox oyuncaqlar daha mürəkkəb yanib sönən işıq və səs effektləri ilə hazirlanır ki, bu da televizor və internet qabağında böyüyən uşaqları daha çox cəlb etməyə xidmət edir.
Dəyər vergisini azaltmaq məqsədilə əksər oyuncaq istehsalçıları öz fabriklərinı əmək haqları az olan ərazilərdə yerləşdirirlər.Misal üçün,ABŞda satılan oyuncaqların 75%i Çində istehsal olunur.Enerji sərfiyyatı,xam malın idxalı,istehsala cəlb olunan əmək,istehsalatın həyata keçdiyi fabriklərin yerləşdiyi ərazilər və s. kimi məsələlər ixracçı ölkənin oyuncaq sənayesinə böyük təsir göstərir.
Puzzle növü
Yunan filosofu Platon vaxtilə yazmışdır ki,gələcəyin memarı uşaq ikən ev tikməlidir.Konstruksiya(qurğu) dəsti maketlər yaratmaq üçün ayrı-ayrı birləşdirilə bilən hissələrin kolleksiyasıdır.Məşhur maketlərə maşın,kosmik gəmi və ev maketlərini aid etmək olar.Düzəldilən maketlər bəzən oyuncaq kimi işlədilir amma ümumilikdə götürdükdə məqsəd öz dizaynina uyğun nəsə quraşdırmaqdır,və köhnə maketi söküb yenidən həmin hissələrdən yeni maketlər hazırlamaqdır.
Ən qədim bəlkə də ən adi konstruktor növü taxtadan hazırlanmış kötük formalı oyuncaqlardır ki,adətən bunlar parlaq rənglərlə boyanrdı və iməkləyən körpələrə oynamaq üçün verilirdi.Lego və Lincoln Logs kimi konstruktor(qurğu) dəstləri bir qədər böyük uşaqlar üçün dizayn olunur və keçən əsrdə kifayət qədər məşhurluq əldə etmişdir.Qurğu dəstləri əsasən əlləri ilə oynamağı,baş sındırmağı və təxəyyüllü oyunları xoşlayan uşaqları(və böyükləri )cəlb edir.
Qurğu oyuncaqlarına Bayko, Konstruk-Tubes, K'NEX, Erector Sets, Tinkertoys, and Meccano, və Neodymium maqnit oyuncaqları daxil edilir.
Gəlincik insan(körpə)formasında bir oyuncaqdır.Müasir gəlinciklər çox vaxt parça və ya plastikdən hazırlanır.Oyuncaq istehsalında istifadə olunan digər materillara buğda kəpəyi,sümük,daş,taxta,farfor(çini məmulat) mum daxildir.İnsanlar əl altında olan materillardan da gəlincik hazırlayırlar.
Bəzən gəlinciklər bəzək,yadigar bir əşya, kolleksiya üçün nəzərdə tutulur,əksəriyyəti isə adətən qızların oynaması üçün nəzərdə tutulur.Gəlinciklər b.e.ə 2000-ci ilə aid misir məzarlıqlarında belə tapılmışdır.
Gəlinciklər adətən kiçik formalı olurlar lakin balaca gəlinciklər həqiqi ölçü və çəkiyə də malik ola bilər.İçi doldurulmuş yumşaq heyvan formalı oyuncaqlar xovlu məxməri oyuncaq və ya plüş adlanır.Buna məşhur oyuncaq Ayını misal göstərmək olar. Oyuncaq əsgərlər əsrlər boyu popyular olub,belə ki bu növ oyuncaqlar uşaqlara çox hallarda oyuncaqlardan ibarət bütöv hərbi təchizatla döyüşü canlandırmağa imkan yaradır.Kiçildilmiş heyvan fiqurları da geniş yayılmışdır,bu növ oyuncaqlarla isə uşaqlar heyvanları və fermanı canlandırırlar.
Oyuncaq Nəqliyyat vasitələri
Oyuncaq qayıq
Uşaqlar qədim zamanlardan bəri qədim yunan vazasında təsvir olunmuş iki təkərli araba kimi nəqliyyat vasitələrinin kiçildilmiş formalı oyuncaqları ilə oynayıblar.Bunların müasir ekvivalentinə Matchbox yaxud Hot Wheels tərəfindən istehsal olunan oyuncaq maşınları,kiçildilmiş təyyarə,qayıq,hərbi maşınları və qatarları misal çəkmək olar.Geniş sayda oyuncaq qatar qurğuları Lionel, Doepke və Hornby şirkətləri tərəfindən sənayeləşdirilir.Sadalanan bütün maşınların istehsalında xüsusilə detalların dəqiq hazırlanmasına böyük diqqət yetirilir.
Puzzle (başsındıran bağlama)
Puzzle ele bir tapmaca oyuncaq növüdür ki, buna bacarıq və fərasət lazımdır.Puzzle-tapmacanı həll etmək üçün isə gərək nümunəni düzgün yadda saxlayıb xüsusi ardıcıllıqla yığasan.İnduktiv düşünmə qabiliyyəti olan insanlar puzzle həll etməkdə daha bacarıqlıdırlar.Tapmacalar tez kəşf və aşkar etmək səriştəsinə əsaslandığına görə yaxşı nəticə çıxara bilən insanlar onları daha cəld həll edə bilirlər. Tapmacaların da tarixi çox min illiklər əvvələ gedib çıxır.
Puzzle-tapmacaların müxtəlif tipləri var məs. labirint tipli puzzle səyahət xarakteri daşıyır,digərlərinə quraşdırma puzzle,çubuqlu,kaşı,transport,sürüşkən,şəkil,qıfıl,məntiqi,mexaniki və s. puzzle-lari nümunə gətirmək olar.
Mexaniki puzzle-ın tarixi
Tangram
Ən qədim dövrlərdən tanınan mexaniki puzzle Yunanıstandan gəlib və b.e.ə.3-cü əsrdə meydana çıxmışdır.Oyuncaq 14 hissədən ibarət olan dördbucaqdır; məqsəd bu hissələrdən fərqli formalar yaratmaqdır.Qıfıl-tapmacalar isə eramızın 17-ci əsrində İranda hazırlanmışdır.1742-ci ildə Yaponiyada bir kitabda “Sei Shona-gon Chie No-Ita” adlı oyun haqda qeyd vardır.Təxminən 1800-cü ildə Çində yaranmış Tangram( hərfi tərc. 7 yastı löhvəcik) puzzle məşhurlaşır və 20 il sonra Avropa və Amerikada da geniş yayılır.Daha sonralar Rudolştadt şəhərində Rixter adlı şirkət geniş sayda tangrama oxşar Anker-puzzle adlı başsındıran tapmacalar istehsal etməyə başlayırlar.
Puzzle daha çox 19-cu əsrin sonu 20-ci əsrin əvvəllərində dəbli oyuna çevrilmişdir.İlk orijinal puzzle bu vaxt qeydə alınmışdır.1893-cü ildə professor Hoffman “Yeni və köhnə puzzle-lar” adlı kitab yazdı.Başqa məlumatlarla yanaşı, kitab 40-dan çox tapmacanın-puzzle-in sirli açması ilə təsvirini əks etdirirdi. Bu kitab puzzle oyunlarının istinad mənbəyinə çevrildi və maraqlananlar üçün müasir nüsxələri mövcuddur.
Fiziki hərəkət
Çoxlu oyuncaqlar var ki, aktiv oyunun bir hissəsidir.Bura ənənəvi oyun alətləri halqa,tullanmaq üçün kəndir və topu daxil etmək olar.Bu tip oyun alətləri ilə oynamaq uşaqalara məşq etməyə,möhkəm sümük və əzələlərin formalaşmağına yardım edir.Topu atıb tutmaq əllərlə gözün əlaqəsini inkişaf etdirir,eləcə də kəndirlə atılıb düşmək müvazinəti tarazlaşdırır.
Təhlükəsizlik qaydaları
Bir çox ölkələr satış üçün yararlı oyuncaqları müəyyənləşdirən təhlükəsizlik standartlarını qəbul etmişlər.Bu standartlar mümkün olan təhlükələrdən məs. boğulma və ya yanğın təhlükəsindən yayınmanın yollarını təyin edir.Uşaqlar xüsusən də azyaşlılar oynadıqları oyuncaqları cox hallarda ağızlarına soxurlar beləliklə də oyuncaqların hazırlandığı materiallar uşaqların zəhərlənməsinə səbəb olmamalıdır.Materiallar həmçinin yanğın təhlükəsindən də uzaq olmalıdır.Uşaqlar nəyin təhlükəli nəyin təhlükəsiz olduğunu mühakimə etmək iqtidarında deyillər,heç də valideynlər də həmişə belə şeylərə diqqət yetirmirlər.Ona görə də oyuncaqların üstündə təhlükəsizklik qaydalarının olması vacibdir.
Bir neçə böyük ölkələr məhsullarını satışa çıxarmazdan əvvəl test edirlər ki,sonradan ağır nəticələrə gətirib çıxarmasın.Bu yaxınlarda belə bir hal ABŞ-nin Çində istehsal olunan və göstərişlərə cavab verməyən məhsullarının geri qaytarılması ilə nəticələnmişdir.
Heyvanların oyuncaqlardan istifadəsi
Bəzi heyvanların oyuncaqlarla oynaması heç də qeyri adi deyil. Buna nümunə tullanaraq topa başla zərbə vuran delfinlərin adını çəkmək olar. Gənc şimpanzelər isə xüsusilə dişilər əl ağacı ilə gəlincik kimi rəftar edir onu öz yuvalarına aparib qoyurlar. Bu hal bəzi yaşlı şimpanzelərdə də müşahidə olunur,maraqlısı odur ki, bunu onların yalnız ana olmamışdan qabaq hərəkətlərində görmək olur.
İoann Sənəkərim
İoann Sənəkərim — Arranşahlar sülaləsindən son Şəki knyazı. Hakimiyyəti haqqında çox məlumat yoxdur. Onun dövründə keçmiş Qafqaz Albaniyasının şimal-qərb torpaqları hesabına Heretinin ərazisi bir qədər də genişlənmişdi. Varissiz ölmüşdür və bundan istifadə edən Kaxetiya çarı II Kvirike onun torpaqlarını işğal edərək öz mülklərinə birləşdirmişdi.
Mikania purpurascens
Mikania purpurascens Mikania purpurascens Mikania purpurascens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kaşalot
Miqrasiya
Bütün okeanlarda yayılıb. İliq və mülayim sulara üstünlük verirlər. Şimal yarımkürəsində yayda şimala, qışda isə cənuba miqrasiya edirlər(Cənub yarımkürsəində-əksinə)
Qidalanması
Əsasən başayaqlı molyusklarla qidalabırlar, daha çox kalmarlarla, daha az dərəcədə balıqla. Şikarın dalınca böyük dərinliyə dala bilirlər( 1000 metrdən çox) və orada 15-60 dəqiqə ola bilirlər.
Ovlanması
Müharibədən sonrakı illərdə intensiv ov nəticəsində sayı kəskin azalmışdır. Atklantikada kaşalot ovu 1979 ildən dayandırılıb, Sakit okeanın şimal hissəsində 1984-cü ildən.
Mənbə
В.Е. Соколов. Редкие и исчезающие животные. Млекопитающие. Москва "Высшая школа" 1986 səh. 239
Neft ustaları (film, 1955)
Məzmun
Film "qara qızıl" çıxarmaq sahəsində hünər göstərən qabaqcıl neft ustalarına həsr olunmuşdur.
29 iyun
1601–1900
thumb|[[Antuan de Sent-Ekzüperi]]
1901–cari
thumb|[[Donald Ramsfeld]]
Kasnı kökləri
Xalq təbabətində istifadəsi
Xalq təbabətində kasnının (gül növü) köklərindən sulu dəmləmə və bişirmə hazırlayıb xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərində mədənin həzm prosesini yaxşılaşdıran, iştahanı və maddələr mübadiləsini artıran vasitə kimi və həmçinin öd yolları xəstəliklərində (sarılıqda) ödqovucu dərman kimi qəbul edirlər. Kasnının köklərindən hazırlanmış dəmləmə və kasnı arağı şəkər xəstəliyində, eləcə də malyariyaya qarşı işlədilir.
Typhlodromus ghanii
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İşxan Əbu Əbdülmalik
İşxan Əbu Əbdülmalik — Şəki hökmdarı. Mənbələrdə adı ilk dəfə Х əsrin qırxıncı, sonuncu dəfə isə  941-957-cü illər arasında  baş vermiş hadisələrin təsvirində çəkilmişdir. Alban çarı Qriqor Hammamın nəvəsi, Şəki hökmdarı Atrnersehin və hakimi, eristavlar-eristavı  qızı Dinarın oğlu idi.
Həyatı və siyasi fəaliyyəti
X əsr erməni tarixçisi, katolikos yazır ki,  Х əsrin 40-cı illərində Albaniyada
İşxanniki Stepannos Orbelean da “Albaniya hökmdarı” kimi tanıyır.
“Kartli salnaməsi”ə görə
Bununla da tarixi mənbələrin İşxan Əbu Əbdülmalik haqqında qısa bir dövrə – X əsrin ortalarına təsadüf edən məlumatları bitir.
Müasir erməni tədqiqatşılardan Qriqor Qriqoryanın yazdığına görə 962-ci ildə yeni Albaniya katolikosunun seçilməsi münasibətibəti ilə təşkil olunmuş mərasimdə İşxan da iştirak etmiş və hətta provoslav məzhəbindən imtina etmişdir.
“Kartli salnaməsi”nə görə gürcü çarı  (1008–1014/15 ) (abxaz çarı II Baqrat (975-1014/15)) atası Qurgenin ölümündən sonra (1008) Heretini tutmuş və bura Əbu Lalanı mtivar (knyaz) təyin etmişdir. Lakin Baqrat gedən kimi, heretililər Kaxeti xorepiskopu Davidin (976-1010) tərəfinə keçmiş və David Heretini tutmuşdur. Kaxeti xorepiskopu Davidin ölümündən sonra (1010) III Baqrat yenidən Heretini tutmuş və çariçə Dinarı əsir götürmüşdür.
Yer ulduzu
thumb|right
Yer ulduzu (lat. Aseroe rubra), Phallaceae familiyasından bir göbələk növü. Çürük(saprofit) bir növ olan yer ulduzuna ümumiyyətlə tropik bölgələrdə rast gəlinər və yetkinləşdiyində sıx pis bir qoxuya malikdir. Növün yetkin bir nümunəsi ortalama olaraq 8 sm uzunluğunda bir gövdəyə, 6 elə 10 arasında dəyişən ədəddə kola sahib olar; bu qolları ona ulduz bir şəkil verər ki adını da buradan götürmüşdür. Qolların ətraf mərkəzi qisimin rəngi ağ, qırmızı kimi müxtəlif rənglərdə ola bilərkən, bu qisimin ətrafında (qolların başladığı qisimlərdə) ümumiyyətlə qəhvəyi olan sporlar tapılar.
Spektr
thumb|Günəş şüası üçbucaqlı şüşə prizmadan kedikdən sonra.
Spektr (spectrum specter sözündən — görüntü, ruh) — fizikada işığın monoxromatik (bir rəngli) toplananları çoxluğu. İşıq haqqındakı elmi anlayışlar dərinləşdikcə, bu anlayış elektromaqnit spektrinə də aid edildi. Spektrlərin vizual müşahidəsi üçün istifadə edilən cihaza spektroskop, spektri təsvir edən cihaza isə spektroqraf deyilir.
Tarixi
Elmə bu termini İsaak Nyuton 1671—1672-ci illərdə işığın prizmada sınmasından alınan göy qurşağına oxşayan çoxrəngli zolağı təsvir etmək üçün gətirmişdir.