Rzaqulu_mirzə_Əfşar
Həyatı
Rzaqulu mirzə Nadir şah oğlu 1719-cu ildə aprel ayının 5-də anadan olmuşdu. Saray təlim-tərbiyəsi, təhsili görmüşdü. Atasının hakimiyyəti dönəmində Xorasanın valisi idi. Nadir şah təcrübəli və sadiq vəkili Təhmasibqulu xan Cəlayırı ona lələ və yardımçı təyin etmişdi. Rzaqulu mirzə  və  Təhmasib   xan  Cəlayir  Bəlxi  Həsən  xan  Bayata   tapşırıb,  özləri  Qunduz-Bədəşxan-Zuhhak-Bamiyan  və  Kabul  yolu  ilə  hərəkət  edib  1151-ci il  rəcəb  ayının 24-də (1738-i ildə)  Aşağı  Bahara  gəlib,  Nadirlə  birləşilər. Nadir şah oğlunu  çox  məhəbbətlə  qəbul  etdi. Təhmasib xan Cəlayir Elburusla  müharibədə  Nadirin  göstərişlərini  həyata  keçirməyib  Ceyhuna  hücum  etdiyi  üçün  ona  çox  etimad  etmədi. O igid  komandan  hər  an  qorxurdu  ki,  Nadir  onu   öldürsün; Nadir  sonralar  onu  yanına  çağırıb  hərəkətindən  hiddətliyini  bildirdi. Təhmasib xanın  qəlbdən  peşman  olduğunu  hiss  edib  onu  bağışladı. Nadir şah Rzaqulu mirzənin qoşununu  yoxladı. Bəlx davasında  zəifləyən,  ölən  atların  və  dağılan  silahların  yerini  doldurdu. Onu naibüssəltənə  və  Əfşar  ordusunun   komandanı  təyin  etdi. Onun ordusunun  komandanlığını  isə  Hüseynqulu  xan  sərtibə   (genarala)  tapşırdı. Zabit və  komandanların  çıxarılıb,  işə  götürülməsini  1151-ci  il  şəban  ayının  əvvəlində   ona  tapşırdı. Bir neçə   gündən  sonra  onun  və  o  biri  oğlu  Mürtəzaqulunun   (Nəsrullah  mirzənin)  başına  almaz  şahlıq   tacı   şahzadəlik  dövründə  cıqqallarını   sol  tərəfə,  şah  olduqda  isə   sağ  tərəfə  vursunlar. Nadir bu  mühüm  hadisə  ilə  əlaqədar  qonaqlıq  edib,  yüksək  rütbəli   şəxsiyyətlərə,  sorğu  adamlarına   xələt  və  nişan  verdi. Ziyafət qurtarandan  sonra  Rzaqulu mirzəni  yanına  çağırıb,  ona  gizlincə  belə  bir  nəsihət  verdi:  «Elə  ki,  İranda  şahlığa  çatdın,  əvvəl  gərək   Səbzivarda  həbs  olunan  şah   Təhmasibin   gözətçilərini   inandığın  adamlara  dəyişəsən. Qalan adamları  ona  yaxın   qoymasan. Bütün şəhər  və  qəsəbələrlə  təyin  etdiyimiz   hakimlərə  mərhəmətli  olasan  onları  dəyişdirməyəsən:  Səhranişinlərin  (elatların)  qayğısına   qalasan. Allah eləməsin  birdən   Türküstan,  Osmanlı  və  Avropadan  sizə  hücum  eləsələr,  müharibə  eləmək  haqqında  qocalar,  ağsaqqallar,   tayfa  başçıları  ilə  məsləhətləş,  onlardan   öyrən. Əgər məsələlər   sülh  yolu  ilə  həll  olursa  axmaqlıq  edib  silaha  əl  atmayasan. Oğruları,   qarətçiləri  və  araqarışdİranları   məhv  edərsən. Tacirlərə, əcnəbi  tacirlərin  karvanlarına  mehribanlıq  elə,  onları  qoru,  ədalətli  səxavətli  və  sədaqətli  ol  ki, sənin  şöhrətin  hər  yerə  yayılsın. Artıq xərc  etmə. Lakin ölkədə  bir  hadisə   baş  verdikdə,  onu  dəf  etmək  üçün  xəzinədən  istifadə  etməkdə  və  əsgərləri  həvəsləndirməkdə  qətiyyətsizlik  göstərmə». Nadir şah oğlunun  rəftarını  müəyyənləşdirəndən  sonra  ona   xatırlatdı  ki,  altı  ay,  bəlkə   də  az  müddətdə  bu  tapşırığın  təsiri  özünü     göstərəcəkdir. Rzaqulu mirzəyə  tapşırdı  ki,  Xarəzm   hakimi  Elburusa  hücum  etsin   və   nəticəsi   haqqında  atasına    ətraflı   məlumat  versin,  bəlkə  itaətsizlik  göstərən  adamlara,  başqa   yağı  və  yolkəsənlərə  ibrət  dərsi  ola. Rzaqulu mirzə  1151-ci  il  şəban  ayının   3-də (hicri qəməri) atasından  icazə   alıb   Herat   və   Əbivərd   yolu    ilə    Məşhədə   gəldi   ki,  öz  şəxsi  işləri  ilə  məşğul  olsun. Amma çox   zaman   atasının  əksər   tapşırıqlarını   yerinə  yetirmədi. Rzaqulu mirzənin  nayibüssəltənəlik   dövrünü   tanımaq  üçün  aşağıdakı  əsas    nöqtələri  nəzərə  alaq: Əvvələn, Nadir  şah Hindistanda   olarkən   Rzaqulu mirzə özünü  sərbəst  hiss   edib    atasından   başqa  heç  kəslə   hesablaşmırdı. Nadir   Rzaqulu mirzəni    nayibüssəltənə    (canişin)   təyin  edəndə  elə   eləmədi  ki,  qardaşı  İbrahim  xanı   ləzgilər   öldürdülər. İkincisi,   Rzaqulu  mirzə   müəyyən   qədər   özbaşına   və  mənsəbpərəst    idi. Üçüncüsü,   uzun    müddət   atasından  dəqiq  xəbər  yox  idi. Rzaqulu mirzə   üç  ay  ondan   öncə   Məşhəddə   özü  üçün   on  üç  min    nəfərlik   xüsusi    qvardiya    hazırladı,    onları    xüsusi  əla  zərli   güləbətin   paltar  və  qiymətli   qılınclarla  bəzəyib,  öz   sarayında   gözəğçi  qoydu. Özü üçün   şah-cəlallı    şahlıq  dəstgahı    düzəltdi. Əlbəttə, hiyləgər  və  xani  saray    adamları   onun   ətrafına   toplanıb,   öz  mənfur  məqsədlərini   həyata  keçirmək  üçün  onun   təcrübəsizliyindən  istifadə  edib  dedilər  ki,  çoxdan  bəri   atandan  xəbər   olmadığı  üçün    onun  təyin    etdiyi  hakimlər  qiyam    qaldıra   bilərlər;  onları   işdən  götürüb  yerinə   inandığı  adamları  qoymağa  təhrik    etdilər. Rzaqulu mirzə  o  xainlərin    sözünə  inanıb   ləyaqətli  hakimləri   işdən   götürdü. Fikirləşmədən yerinə    ayrı   adamları   qoydu. Bunlardan   əlavə   öz  zülmünü   və   özbaşınalığını  daha  da  artırdı,  kiçik  günahlar  üçün  çoxlu   adam   öldürdü. Hanvey nayibüssəltənənin  o  zamankı  rəftarı  haqqında  belə  yazır:  «Öz  zalimanə  hərəkətləri  ilə  az  müddətdə  xalq  arasında  vəhşət  yaratdı. Bunlardan əlavə  ticarəti  inhisara  alıb  tacirlərin  əl  qolunu  bağladı». Hanvey, Rzaqulu  mirzə  tərəfindən  ipək  ticarətinin  inhisara  alınmasını şərh  edib,  1739-cu  ildə  rus  kompaniyasına  məxsus  xeyli  mal  ilə  Məşhədə  gəlmiş  Alton  və  Geraymın  dilindən  belə  nağıl  edir:  «Nayibüssəltənədən  almışdılar. Onlardan başqa  heç  kəsin  ipək   ticarətinə  ixtiyarı  yox  idi. Təkcə Gilanın  xam   ipəyi  deyil,  bütün  əyalətlərdən  gələn  ipəyi  nayibüssəltənə  ucuz  alıb,  baha  satırtı. Belə ki,  biz  də  öz   malımızı  onun  adamlarından  başqa  digərləri  ilə  dəyişdirə bilməzdik». Lakin sonra  Alton  və  Geraym  təsdiq  edirdilər  ki,  həqiqi  möhtəkir  Rzaqulu mirzə   özü  yox,  nayibbülsəltənin   dəstəgahında,  xəzinədar  vəzifəsində  işləyən   bir    Isfahan   taciri  idi. O bütün   Avropadan   gələn  malları    öz  xeyrinə  anbar   edirdi. Bununla belə  Rzaqulu  mirzə  1739-cu  ildə  Alton  və  Geraymə  böyük   imtiyaz  verdi  və  özündən  asılı   olan  tacirlərin   ixtiyarıtını    azaltdı. Qeyd etmək  lazımdır  ki. İranın  mərkəzi    və  cənubi   ilə  məhdudlaşan   bu  imtiyaz   Şərqi  Hind  kompaniyasının  işinə     mane   ola  bilmirdi. Rzaqulü  mirzə  bəzən  zalım   və  zorakı   olsa  da,   çox  vaxt  sübut  edirdi   ki,  rəiyyətin  rahat  yaşamasını   da  istəyir. Hicri qəməri 1152-ci ildə  Fars  bəylərbəyi  Məhəmməd  Tağı    xan  Kerman   kələntərinə    göstəriş  verdi  ki,  onun   üçün  1500  tümən  vergi  yığıb  versin. Kerman kələntəri məsələni   Rzaqulu  mirzəyə  bildirdi. O, bəylərbəyinin  göstərişini  ləğv  etdi. Buna baxmayaraq   bəylərbəyi  kələntəri   o  pulu   yığmağa  məcbur  etdi. O da  pulun  hamısını  yığa  bilmədi,  qalanını  ingilis  ya  Hollandiya  kompaniyalardan  borc  elədi. Bundan sonra  kələntər  yenə  məsələni  Rzaqulu  mirzəyə   çatdırdı. Rzaqulu, Tağı  xana göstəriş     verdi   ki,   kompaniyalardan  aldığı   pulu   axırıncı   qəpiyinə   qədər   onlara  qaytarsın. Təkcə  bu  məsələdə  deyil,   ümumiyyətlə  Rzaqulu Məhəmməd Tağı  xanın   çox   özbaşınalıqlarının  qarşısına  alırdı. Hicri qəməri 1151-ci ilin  payızında   bəylərbəyi  Şərqi  Hind  kompaniyasının  ziyanına  bir  iş  görmüşdü. Kompaniyanın  nümayəndəsi  məsələni   Bombeydəki   mərkəzi   idarələrinə   bildirdi. Orada bu   məsələ  Nadirə   çatdırıldı. Nadir  oradan    Rzaqulu	ya  məktub  yazıb   bəylərbəyinin  işindən  narazılığını   bildirdi. Rzaqulu mirzə  qəzəbləndi  və  göstəriş  verdi  ki,  Məhəmməd Tağı   xan  kompaniyaya   dəyən  bütün  zərəri  ödəsin. Hicri qəməri 1152-ci  ildə  Məhəmməd Tağı  xanın  oğlu  İsfahandan  Rzaqulunun   sarayına  tərəf  yollandı. Məhəmməd Tağı xanın  düşmənlərinin   təhriki    ilə  Rzaqulu   mirzə    Məhəmməd Tağı   oğlunun  silahlarını  alıb   özünə  də   çox  əziyyət  verdi. Rzaqulu ilə   Tağı   xanın  ümumiyyətlə   bir-birinə  düşmən   münasibətləri  var  idi. Bəylərbəyi sonralar  Nadirin   yanında  hörmət  qazandığı   şübhəsiz  Rzaqulu mirzənin   əleyhinə  çox  işlər  gördü. Rzaqulu mirzənin  nayibüssəltənəliyi  vaxtında   baş  verən    mühüm   hadisə  bədbəxt   şah   Təhmasib   və   onun  ailəsinin   öldürülməsidir. Bu  bilavasitə   məsuliyyət   daşıyan  Nadirin  canişini  Rzaqulu   mirzənin   gördüyü   işlərdən  ən  xoşagəlməzi  idi. 1152-ci ilin   baharında  İraqda   şayiə  yayıldı  ki,  Hindistanda  İran  ordusuna   qorxulu  xəstəlik  düşüb,   Nadir  şah özü  də  həlak  olub. Sonradan İranda  olan  hindlilər  tərəfindən  xalq  arasında  vahimə  yaratmaq   xatirinə,  belə   cürbəcür  şayilər yayılırdı. Həmin ilin  axırlarında  Nadir şahın  ölüm  xəbəri  çox   genişləndi. Rzaqulu mirzənin yaxın  adamlarından  biri  olan  Məhəmməd  Hüseyn  xan  Qacar  onu  təhrik    elədi  ki,  ehtiyatla  Şah  Təhmasib   və  iki  oğlunu  öldürsün. Ona görə  ki,  Nadirin  ölümü  doğru  olsa;  Səbzivarda  Səfəvi  məhbuslarının  xeyrinə  qiyam  atəşi  alovlanacaq  və  onun  da  odu  surətlə  ölkənin  hər  yerinə  yayıla  bilər,  bunun  da  nəticəsi  nayibüssəltənə  üçün  qorxulu  ola  bilər. Bəzi dövlət  adamları,  o  cümlədən  Rəhim  sultan  Mərvi  Məhəmməd  Hüseyn  xanın  dediklərini  təsdiq  etdi. Rzaqulu mirzə  iki  gündən  sonra  şah  Təhmasib  və  iki  oğlunu  öldürməyi  qərara  aldı. Məhəmməd Hüseyn  xanı  bu  işi  yerinə  yetirmək  üçün  Səbzivara  göndərdi. Məhəmməd Hüseyn  xan,  Şah  Təhmasib  və  ailəsi  həbs  olunan  binaya  daxil  olan  kimi  Şah  Təhmasib  hadisəni  ailəsinə  bildirdi,  ailədən  nalə,  ağlaşma  səsi  göyə  ucaldı.Zalım  Məhəmməd  Hüseyn  xan  həyasızlıqla  içəri  girib  gətirdiyi  iplə  Şah  Təhmasibi  boğdu. Təhmasibin 8  yaşlı  oğlu  Abbas  mirzə  ozünü  atasının  cənazəsinin  üstünə  atdı,  Məhəmməd  Hüseyn  xan  onu  da  rəhimsizcəsinə  boğdu, ikinci oğlu İsmayıl mirzəni quyuya tulladı,  bir  adamıne  bu  bədbəxt  uşağa  ürəyi   yanıb,  onu  quyudan  çıxardı. Yazıq uşaq  qaçıb   aradan   çıxmaq  əvəzinə  gəlib   özünü  ata   və  qardaşının   cənazəsini  üstünə  yıxdı. Cəllad Məhəmməd  Hüseyn   xan   İsmayıl  mirzənin   başına  kəsdi. Bu  məsələ   Səbzvarda  böyük   şivən  və  dəhşətə  səbəb  oldu. Əhali  bir   neçə   gün   matəm  saxladı. Sonra  öldürülənlərin  üçünün  də   cənazəsinin   Məşhədə  aparıb  dəfn  etdilər. Rzaqulu  mirzə  şah  Təhmasib   və   oğlanlarının  ölümündən  sonra   hiyləgər,  yaltaq   və   mənfəətpərəst  adamların  təhriki   ilə   şahlıq   fikrinə  düşdü,  amma  tezliklə  bu  fikri   başından  çıxardı. Qəflətən Nadirin  böyük   qabiliyyəti-Hindistanın  paytaxtını  tutmaq   xəbəri  Məşhədə  çatdı. Məhəmməd  Kazım  yazır:  «Rzaqulu  mirzə   atasının   qələbəsindən   xəbər  tutulduqda  öz   ağılsız  işlərinə  görə  peşmançılıq   çəkdi. Zahirən  atasının   qələbəsinə  görə   göstəriş   verdi;  neçə   gün  Məşhəddə  təntəli  şənlik   məclisləri   düzəldib  şadlıq  etdilər». Rzaqulu mirzənin  arvadı  Fatimə  Sultan bəyiminin   qardaşı  II Şah  Təhmasibin   və  uşaqlarının   ölümündən   xəbəri   yox  idi,   amma   onun  mürəbbisi  hey   ağlayırdı. Onun  ağlamasının   səbəbini   öyrəndikdə  o   da   özünü   öldürdü. Bəziləri  deyir    özünü   asdı,   bəziləri   də   deyir   ki,  üzüyündə   olan  zəhər   ilə   özünü   öldürdü. Rzaqulu mirzə  arvadının   ölümündən    xəbər   tutanda   çox  təsirləndi,   onun   da    cənazəsini  ehtiramla   İmam   Rza  Əleyhissəlamın   hərəmində,  qardaşının  yanında    dəfn  elədi. Bir neçə   gündən  sonra  Novruz  bayramı   üçün  Tehrana   getdi. Rzaqulu mirzə   Novruz   bayramı  məclisi  təşkil   etməzdən  qabaq  atasının  göstərişi  ilə   əhaliyə  bildirdi   və   onlardan  xahiş   etdi  ki,  pullarını-abbasi,  mahmudi    və   nadirini  Nadirin  Hindistanda    vurdurduğu   pul   rupyəsi   ilə   dəyişsinlər. Rzaqulu mirzənin  Novruz   məclisinin   məqsədi  Nadirin  Muğanda   düzəldiyi   məclisinki   kimidir. Deyirdilər   Rzaqulu   mirzənin  bütün   İran   hakimlərini   Tehrana   yığmaqda  məqsədi  ölkənin  illik  gəlir   və   çıxarını   hesablayıb,   bilməkdir. 1153-cü  ilin   baharında   Bəsrədə   şayiə  yayıldı   ki,   Osmanlı   sərdarı  Osman   paşa   qərara   gəlib  ki,   Nadirin  ölməsi  düz    olsa  İran   tac-taxtına    sahib   olsun. Bu  şayiənin   düz   olub-olmaması   haqda   dəqiq   məlumat   yoxdur. Ancaq Sultan Əhməd   tamahkar   adam   idi. Əfqanlar  İrana  hücum  edən   zaman    fürsətdən   istifadə   edərək   İranın   qərb   tərəfindən   xeyli   yeri   tutmuşdu. O da   ola  bilərdi  ki,   Nadirin   olmamasından   istifadə  edib,  Kermanşah,   Ərdəlan  və  Həmadan   əyalətlərində,   Bəsrə  və  Bağdad    vilayətlərinə    daxil  olan  ərazidə   şahlıq  etmək   istəyirdi. Nadirin Rzaqulu mirzəyə   Heratda  onunla  görüşməsinə  göstəriş  verməsinə   baxmayaraq   oğlu   ölkə  işlərinə  başı  qarışdığını   bəhanə  gətirib,   atasının   yanına   getməkdə   səhlənkarlıq  edirdi. Məlum deyil,   doğrudan  başı  işə   qarışdıqdan,  ya  atasının    qorxusundan   onunla  görüşməyə   getmədi. Nəhayət,  atası   ilə   görüşmək   üçün   Tehranı  tərk   etmək   qərarına  gəldikdə ətrafına  kifayət  qədər  nüfuz   və  qüdrət  toplaşmışdı. O, şah  kimi  öz   şəxsi  qvardiyası  və   qardaşı   ilə  birlikdə   çox  təmtəraqla  yola   çıxdı. Rzaqulu  mirzə  vaxtında  Tehrandan   çıxmadığına  görə  Heratda  yox,   Qaratəpə   və  Badğisdə  görüşdülər. Heratdan  Nadir  ilə  yol   yoldaşı   olan  Məhəmməd  Kazım   yazır:  «İran   şahənşahı  filə  minmişdi. Rzaqulu və  zabitlər  onun  60  metrliyinə  yetişcək  atdan  düşdülər. Nadir onun  gözətçi  qoşununu  nəzərdən  keçirdi. Onların  qiymətli,  əlvan  paltarından  təəccübləndi. Lakin öz  təəccübünü  gizlətdi,  mehribanlıqla  oğlunu  bağrına  basdı. Rzaqulunun rəftarı  və  səltənət  tələbliyi   haqda  Nadirə   çatmış   xəbərlər  həqiqət  imiş. Dərhal göstəriş     verdi,  Rzaqulunun   gözətçiləri dağıldı,   yarım  saat ərzində  onun  12   min  nəfərlik   qvardiyasından  30-40  nəfərdən   artıq  adam   qalmadı. Rzaqulu mirzə  çox   istədiyi  gözətçilərinin  dağıdılmasından sonra onu   çadırına  çağırıb,  ölkənin  vəziyyəti  haqda  ona   çoxlu  suallar  verdi   və   bir  qədər  onun  ürəyini  ələ  aldı. Amma yenə  ürəyindəkiləri  aşağıdakıları  mənalı  sözlərlə  Rzaqulu  mirzəyə  çatdırdı: «Mən sənin  özünə  məxsus  düzəltdiyin  qvardiyadan  narahatam. İran xalqı  iki  saray  tanımağa  adət  etməyibdir. Bizim bir  sarayımız  var,    o  da  olmalıdır. Bu cahi-cəlal,   bu  hökumət,  bu  qoşun  və  bu   böyük   işlərə  sən   layiq   deyilsən. Yeni vəziyyətdə  yaşamağa  adət  elə  ki,  xalq  sənin  dalınca  pis   deməsin». Nadir şah II Təhmasibin  ölümündən  çox  narahat    oldu. Qəzəbləndi, az  sonra   qoşun   başçılarını  toplayıb,  onlara  dedi: «Oğlumun   şah  Təhmasibi  öldürməsi  mənim   ruhumu   incidib,  narahat   edib. Buna görə  də   onu   vəliəhdlikdən   çıxarıram». Nadir şah oğlu Nəsrulla  mirzəni  Rzaqulunun  yerinə  canişin  təyin    edib,    onu  oğlu   İmamqulu    mirzə   və   xanımı  ilə   Məşhədə  göndərdi. Rzaqulu mirzəni  öz  yanında   saxlayıb,   Türküstana  getdi. Demək lazımdır  ki,  Nadir  ölkədə   olmadığı   zaman   kəndlərinin  vəziyyəti  ağırlaşmışdı. Cənubda Məhəmməd Tağı  xan  bəylərbəyinin  zülmü   həddən  aşmışdı,   xalqın  vəziyyəti   hər   cəhətdən   acınacaqlı  idi. Buna görə  də  Rzaqulu    mirzənin  nayibbülsəltənəlikdən   çıxarılmasına  xalq   şad   oldu. Nadir  şah Türküstan  muharibəsində   Buxaranı  tutandan  sonra   şahlıq   tacını  Əbülfeyz  xanın   başına   qoyub,   onu   şah  edəndən  sonra  Ceyhun  çayına  qədər   cənub  topaqlarını   İrana   birləşdirdi. Nadir  Həkim  Atalığa  bildirdi  ki,  Əbülfeyz   xana   çatdırsın  ki,  qızlarının  birini  Nadir  öz  oğluna-Rzaquluya,  birini  də   qardaşı  oğlu   Əliqulu  xana   istəyir. Qadınları qızlara  elçiliyə  göndərdilər. Nadirə dedilər  ki,     Əbülfeyzin  kiçik  qızı   çox  ağıllı,  kamallı,  dilavər,  çox  da  gözəldir. Nadir böyük  qızı  oğluna,  kiçiyini  də  qardaşı  oğluna   demişdi. Təkid elədi  ki,  böyük   qızı  Rzaqulu  mirzə  alsın. Rzaqulu bu   işdən  çox   təsirlənib,  dedi: «Əgər  iş  belə  getsə,  çarəm  yoxdur,  Allah   mənə   rəhm  eləsin. Gərək  tezliklə  Çin  şahının   qızı  ilə  evlənəm». Qadınlar bu  sözləri  Nadirə  çatdİranda  Nadir  hirsləndi,  bu  fikir  başında   daha  da  qüvvətləndi  ki,  Rzaqulu  İran  tac-taxtına  sahib  olmaq   istəyir. Açıq  dedi  ki,  əgər  Rzaqulu  Əbülfeyz  xanın  qızını  almasa,  özü  alar. Tezliklə də  dediyini  həyata   keçirdi. Nadir Şir  Hacıda  Xarəzm  hakimi  Elburusla  muharibəyə   hazırlaşdı. Oğlu Rzaqulu  mirzəni  Məşhədə  göndərdi. Bu zaman  Məhəmməd Tağı  xan  Şirazlı  Mükranda  müharibə  əməliyyatında  ləyaqətsizlik  göstərdiyi  üçün  Nadirin  ona  qəzəbi  tutmuşdu. Lakin yenidən  Nadirin  hörmətini  qazanıb,  Fars  bəylərbəyi  vəzifəsinə   təyin  olundu. Şir Hacıda  Nadirin   daha  artıq   diqqətini   cəlb    etdi  ki,  yenə   Məşhədə   qayıtsın. Məhəmməd Tağı xan   Rzaqulu   mirzənin  vəliəhdlik  dövründə  ondan   çox  narazı  idi. Ehtimal  ki,  Nadirə  Rzaqulu   mirzə   əleyhinə   çox   demişdir. Nadir  şah   Məşhədə  gələndən  sonra  1741-ci  il  yanvar   ayında  oğlanları   Rzaqulu   mirzə   və  İmamqulu  mirzə  ilə   birlikdə  kifayət   qədər  qoşunla   Gürgan,  Xəbuşan,  Mazardaran   yolu   ilə  Dağıstana  ləzgiləri  əzməyə  getdi. 1154-cü il   səfər   ayının   28-i. 15 may   1741-ci  ildə meşədən   darısqal  yoldan  keçərkən  20  m-lik  məsafədən   Gəlik yaxınlığında  ağacın  dalından   Nadirə   güllə   atıldı. Güllə onun   əlini   yaralayıb,  atın   boynuna   dəydi,  at  yerə  yıxıldı,  Nadir   də  yerə   dəydi,   çox   soyuqqanlıqla   özünü   ölülüyə  vurdu   ki,   guya   hərif   məqsədinə   nail  oldu. Daha  ikinci    güllə   atılmadı. Bir neçə   dəqiqə  qoşun   və  şahın   mühafizəçiləri   içərisində  hərc-mərclik   baş  verdi. Hamı  bir-birinə  dəydi. Lakin dərhal   məlum  oldu  ki,  şaha   heç  nə   olmayıb. Rzaqulunun  komandası   altında  mühafizəçilər  dərhal  özlərini  şaha  çatırdılar. Xeyli məsafədə  cinayətkarı  axtardılar,   ondan  əsər-əlamət   tapmadılar. Az  dayandıqdan   sonra  yola  düşdülər. Nadir Tehrana   çatan   kimi  Rzaqulu   mirzənin  Tehranda   qoydu   və   dedi   ki,   bu  şəhərin   gəliri  sənindir. Bu da onu  göstərdi  ki,  Nadir  Rzaquluya   qəzəblənibdir. Məlum  deyil  ki,  Nadirin   oğlundan   şübhələnməsi   ona   olan   sui-qəsdə  əlaqədr   idi,  ya   vəliəhdliyi dövründə   vəzifəsini   yerinə  yetirə  bilmədiyi   üçün  onu  cəhalandırmaq  istəyirdi. .