cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tusi-Paskal üçbucağı
Paskal üçbucağı kimi qeyd edilməsinə baxmayaraq, tarix göstərir ki, ilk dəfə bu üçbucağı dahi azərbaycanlı alim Nəsirəddin Tusi qurmuşdur.
Təkrarsız kombinazonlar üçün isbat etdiyimiz bərabərliyi {C_{m-1}^s} binomial əmsalları məlum olduqda {C_m^n}-i tapmağa imkan verir. Bunu göstərmək üçün {C_m^n}-in ardıcıl olaraq cədvəl şəklində yazılışdır.
Bu cədvəldə {C_m^0}=1 {C_m^m}=1 olduğundan hər sətirdə birinci və sonuncu qiymətlər mövcuddur. Arada qalan hər bir element isə ondan yuxarıdakı sətirdə solda və sağda duran elementlərin sayına bərabərdir.
Karl Diyem
Karl Diyem( 24 iyun, 1882,Vürtsburq- 17 dekabr, 1962,Köln)— Almaniyanın idman administratoru,  Berlin Olimpiya Oyunlarının Təşkilat Komitəsinin Baş Katibi  və  1936 Yay Olimpiya Oyunlarının əsas təşkilatçısı idi.
O, xüsusilə Olimpiya oyunları sahəsində nüfuzlu idman tarixçisi idi. Karl Diyem 1936-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarını təşkil edəndə, Olimpiya məşəlinin estafeti ənənəsini yaradıb.
Məşəlin estafeti ideyasının irəli sürülməsi
Məşəlin estafetini kimin irəli sürdüyü barədə həmişə mübahisələr olub. Rəsmi məlumatlara görə, Yay Olimpiya oyunlarının Təbliğat Komitəsində Təbliğat Naziri inzibatçı cənab Haeggert son həftələrdə oyunlar haqqında ictimai məlumatlılığı artırmaq və təbliğ etməyi yerinə yetirirdi. 1934-cü il Olimpiya konfransına görə Yunanıstana səfərində Diyem və Levald Almaniya keçiriləcək oyunlar üçün təmrtəraqlı tamaşanın yeni simvolunu kəşf etdilər. Bu Olimpiya məşəlinin estafetlə Yunanıstandan Berlinə gətirilməsi idi. Diyem həm də 1910-cu ildən şəhərlərarası yol ötürücü təşkilatında təcrübəyə malik idi.
Estafetinin sonuncu mərhələsi oyunların açılış mərasimində stadionda alman elektrik mühəndisi və ölkə çempionu atleti Frits Şlingen tərəfindən Olimpiadanın məşəlini yandırması ilə başa çatıb. Şlingen əslində bu Olimpiada iştirak etmirdi,o da Reinştal kimi təşkilatçılar tərəfindən seçilmişdi. Diyem Fürerin sədri kimi açılış mərasimindən sonra Hitlerin qonaqlığında iştirak edirdi. Hitler stadionu addımlayıb keçən zaman beş yaşlı qız ona gülllərlə bəzədilmiş buket təqdim etdi. Bu uşaq Karl Diyemin qızı Gudrun idi.
Olimpiya Oyunlarının ev sahibi olan ölkəyə Yunanıstandan məşəlin estafetlə gətirilməsi ənənəsini o vaxtdan bəri hər Olimpiadada davam etdirilmişdir.
Qırğız dili
Qırğız dili – Altay dilləri ailəsinin Türk dilləri qrupunun Qıpçaq boyuna aid olan danışıq dilidir. Həmçinin Qırğızıstanın rəsmi dövlət dilidir. Qırğızıstanın 5,264,000 nəfərlik əhalisinin 3,700,000 nəfərinin ana dilidir.
Medan
Medan — İndoneziyanın Şimali Sumatra əyalətinin paytaxtı. Sumatranın ən böyük şəhəri və İndoneziyada şəhərlərin ölçüsünə görə 2016-cı ildə təxmini əhalisi 2.229.408 olan beşinci ən çox əhalisi olan şəhərdir. Rəsmi olaraq Mebidanqro (metropol olaraq) olaraq bilinən Medan metropol bölgəsində 4.6 milyon insan yaşayır.Bu ölkənin beşinci ən böyük metropol bölgəsidir və Yava xaricində ən böyükdür. Medan çox mədəniyyətli bir paytaxt və Malakka boğazı ilə həmsərhəd bir ticarət şəhəridir. İndoneziyanın qərb hissəsinə açılan bir qapı olan Medan Belavan limanı və Kualanamu Beynəlxalq Hava Limanı tərəfindən dəstəklənir, hər ikisi də şəhərin mərkəzinə pullu yol və dəmir yolu ilə bağlanır. Milli İnkişaf Planlaşdırma Agentliyinə görə Medan Cakarta, Surabaya və Makasarla yanaşı İndoneziyanın dörd əsas mərkəzi şəhərlərindən biridir.
Stator
thumb|right|200px|3 fazalı dəyişən cərəyan elektrik mühərrikinin statoru
Stator (, -dayanıram) — elektrik maşınının tərpənməz hissəsi; maqnit keçiricisi və daşıyıcısı konstruksiya funksiyasını yerinə yetirir. Stator nüvədən və gövdədən ibarətdir. Dəyişən cərəyan maşınlarında nüvə üzərinə izolyasiya lakı çəkilmiş elektrotexniki polad vərəqlərdən (0.35–0.5 mm qalınlığında) yığılır. Nüvənin yuvalarında Stator dolağı yerləşdirilir. Dövri cərəyanlardan mühafizə üçün Stator dolağının naqilləri bir neçə paralel birləşdirilmiş məftildən ibarət olur.
1,2-dixloretan
1,2-dixloretan, etilenxlorid, CICH2CH2CI — xloroform iyli, rəngsiz, zəhərli mayedir. —35,9°S-də donur, 83,5–84,0°S-də qaynayır, sıxlığı 1253 kq/m³-dir. Suda pis həll olur (25°S-də 0,81%). Yanğın cəhətdən az təhlükəlidir. Etilenlə xlorun qarşılıqlı təsirindək alınır. Dixloretan qələvilərlə vinilxlorid, ammonyakla etilendiamin əmələ gətirir. Sənayedə həlledici kimi, antidetonasiya qarışıqları hazırlanmasında, polisulfid kauçuku istehsalında və s. işlədilir.
Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğu
Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğu — Azərbaycanda yaranan ilk qoruq.
Tarixi
1925-ci ildə yaradılan bu qoruq Qafqazın şimal–şərq yamaclarında Göygöl rayonunun ərazisində yerləşmişdir. Sahəsi 6739-ha-dır.Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacında, Xanlar rayonu ərazisində 1100–3065 m yüksəkliyində yerləşir.Qoruğun yaradılmasında məqsəd Kiçik Qafqazın ən gözəl guşələrindən biri olan Meşələrin subalp çəmənliklərinin və 1139-cu ildə Gəncə zəlzələsi nəticəsində yaranmış dağlar gözəli Göygöl, Maral göl, Qara göl, Ağ göl, Zəli göl və s. təbiət abidələrinin zənginliyi flora və fauna ehtiyatlarının qoruyub saxlamaqdır. Göygöl öz gözəlliyinə və təbii mənzərisinə görə dünyada dağ kölgələrinin şahı hesab olunur.Göygölün özü dəniz səviyyəsindən 1553 m hündürlükdə yerləşir. Kürün sağ qolu olan Kürəkçayın hövzəsində yerləşir. Sahəsi 80 ha, maksimal dərinliyi 93 m, suyunun həcmi 30 mln.m³ -ə yaxındır.
Qoruğun yaranmasında əsas məqsəd Kiçik Qafqaz silsiləsinin şimal ətəklərinin suvalr qurşaqlarında təbiət komplekslərinin qorunub saxlanılmasıdır. Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğunun ərazisi dərin vadilər vasitəsilə bir çox tərkib hissələrə ayrılmışdır. Həmin vadilərdə kiçik, iti çaylaraxır. 10-a yaxın göllər mövcuddur. Meşəlikdə qonur dağ – meşə, çəmənlikdə dağ – çəmən torpaqları mövcuddur. İqlim əsas soyuq qışı quru olur. Floranın tərkibini 420 növ bitki, o cümlədən 76 növ ağac və kolluqlardır. 1100 – 2200 m hündürlükdə yarpaqlı ağaclar: şərq fısdığı, şərq palıdı, vələs ağacları mövcuddur. Göygöl gölünün ətrafında şam, vələs, palıd, küknar, quşarmudu, itburnu, yemişan, alça, gərməşov var. Qoruqda 30 növ məməlilər, 6 növ sürünənlər, 3 növ amfibiyalar, 1 növ balıq, 46 növ quşlar var. Cüyürə, Qafqaz maralına, Şərqi – Qafqaz dağ keçisinə, qonur ayıya, susamuruna, kiçik dələyə və başqa heyvanlara rast olunur. Quşlardan toğlu götürən quş, keçəl kərkəsi, kəllik və başqaları mövcuddur. Elləroğlu dağ silsiləsində (hünd. 710 m) "Eldar şamı" qoruğunun filialı var. Palıdı torpağa malik olan bu dik yamaclarda (sahəsi 392 ha – dır) Eldar şamı meşəliyi yerləşir. Bundan başqa həmin sahədə seyrək şam meşəliyi, eldar şamı, eldar armudu, ardıc kolu, cır moruq, zoğal ağacları da var. Ağaclardan – eldar şamı, adi nar, qarmaq şəkilli şam, heyvanlardan – Zaqafqaziya qonur ayısı, faunadan – adi quru qurbağası, çay və göl alabalıqları Qırmızı kitaba salınmışlar.
Bu qoruq bir neçə dəfə (1950,1961-ci illərdə) ləğv edilmiş, statusu dəyişdirilmiş və 1965-ci ildə üçünci dəfə təşkil edilmişdir. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 14 iyul 1965-ci il tarixli 475 nömrəli Qərarına əsasən qoruq yenidən təşkil edilmişdir. Onun ərazisi iki hissədən: Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğundan və onun "Eldar şamı"filialından ibarətdir.
Göygöl və onun ətrafının meşə landşaftı öz təbiət zənginliyi və füsunkarlığı ilə dünyada məşhurdur.Bu qoruq bir neçə dəfə (1950,1961-ci illərdə) ləğv edilmiş, statusu dəyişdirilmiş və 1965-ci ildə üçünci dəfə təşkil edilmişdir. Onun ərazisi iki hissədən : Göy-Göl dövlət təbiət qoruğundan və onun "Eldar şamı"filialından ibarətdir.1925-ci ildə yaradılan bu qoruq Qafqazın şimal–şərq yamaclarında Göygöl rayonunun ərazisində yerləşmişdir.
Relyefi və iqlimi
thumb|250px|Göygöl dövlət təbiət qoruğunda bir şəlalə Göygöl Milli Parkının əsas hissəsinin relyefi üçün dərin dərələr, uzun suayırıcıları, müxtəlif meyllikli yamaclar səciyyəvidir. Ərazi müxtəlif çayların dərələri ilə xeyli parçalanmışdır. Ərazidə qışı quraq keçən soyuq iqlim və qışı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipləri hakimdir. Havanın orta illik temperaturu 4-10 dərəcə arasında tərəddüd edir. İllik yağıntının miqdarı 600–900 mm-dir. Kiçik Qafqazın şimal yamaclarının subalp zonasının bir hissəsi və orta dağlıq meşələri, Göygöl, Maral, Zəli göllərinin ekosistemi qoruğun əsas mühafizə olunan obyektlərindəndir. İqlim əsas soyuq qışı quru olur. Göygöl dövlət təbiət qoruğunun ərazisi dərin vadilər vasitəsilə bir çox tərkib hissələrə ayrılmışdır. Həmin vadilərdə kiçik, iti çaylaraxır. 10-a yaxın göllər mövcuddur.
Heyvanat aləmi
200px|frameless|right Parkın heyvanlar aləmi bir çox vəhşi məməli və quş növlərindən ibarətdir ki, bunlardan nəcib Qafqaz maralı, ayı, təkə, cüyür, porsuq, meşə pişiyi, samur, vaşaq, dovşan, dələ, quşlardan Xəzər uları, qara kərkəs, kəklik və digərlərini göstərmək olar. Ərazidə məskunlaşan heyvanlardan ikisinin-Şərqi Qafqaz təkəsi və Zaqafqaziya qonur ayısının adı "Qırmızı kitab"a düşmüşdür. "Qırmızı kitab"da Göy-göldə yaşayan və qorunan forel balığının və bir çox quşların da adı vardır. Qoruqda 30 növ məməlilər, 6 növ sürünənlər, 3 növ amfibiyalar, 1 növ balıq, 46 növ quşlar var. Cüyürə, Qafqaz maralına, Şərqi – Qafqaz dağ keçisinə, qonur ayıya, susamuruna, kiçik dələyə və başqa heyvanlara rast olunur. Quşlardan toğlu götürən quş, keçəl kərkəsi, kəllik və başqaları mövcuddur.
Bitki örtüyü
Göygöl Milli Parkının əsas hissəsi zəngin bitki örtüyünə malikdir. Burada dağ- meşə, dağ-bozqır, subalp və alp dağ-çəmən bitki ekosistemləri yayılmışdır. 1100-2200 m hündürlükləri əhatə edən dağ meşələri çox zəngin bitki örtüklü olub, 80-ə qədər ağac və kol növünə malikdir. Meşələrin əsas hissəsini kiçik yarpaq ağaclardan şərq fıstığı, şərq palıdı, Qafqaz vələsi, tozağacı, adi göyrüş, itiyarpaqlı ağcaqayın, cökə, iynəyarpaqlı ağaclardan qarmaqvari şam təşkil edir. Kol bitkilərindən zoğal, zirinc, itburnu, əzgil, gərməşov, böyürtkən və başqaları yayılmışdır. Ot bitkilərindən Qafqaz bənövşəsi, alp dişəsi, steven zəncirotu, xırdaçiçəkli ziboldiya, zəngçiçəyi, çobanyastığı, şırımlı topal, ağbığ, qırtıc və digərlərini göstərmək olar. Meşəlikdə qonur dağ – meşə, çəmənlikdə dağ – çəmən torpaqları mövcuddur. Floranın tərkibini 420 növ bitki, o cümlədən 76 növ ağac və kolluqlardır. 1100 – 2200 m hündürlükdə yarpaqlı ağaclar: şərq fısdığı, şərq palıdı, vələs ağacları mövcuddur. Göygöl gölünün ətrafında şam, vələs, palıd, küknar, quşarmudu, itburnu, yemişan, alça, gərməşov var. Elləroğlu dağ silsiləsində (hünd. 710 m) "Eldar şamı" qoruğunun filialı var. Palıdı torpağa malik olan bu dik yamaclarda (sahəsi 392 ha – dır) Eldar şamı meşəliyi yerləşir. Bundan başqa həmin sahədə seyrək şam meşəliyi, eldar şamı, eldar armudu, ardıc kolu, cır moruq, zoğal ağacları da var. Ağaclardan – eldar şamı, adi nar, qarmaq şəkilli şam, heyvanlardan – Zaqafqaziya qonur ayısı, faunadan – adi quru qurbağası, çay və göl alabalıqları Qırmızı kitaba salınmışlar.
thumb|left|200px|Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğunun [[Göygöl rayonunda mövqeyi]]
Minaçılıq
Minaçılıq — Azərbaycan zərgərlik sənətini yüksəklərə qaldıran sahələrdən biri. Minaçılığın ən çətin və maraqlı sahələrdən biri pərdəli minadır ki, o ən çox Təbrizdə, Naxçıvanda və Bakıda işlənirdi.
XVIII əsrdə Azərbaycanda metaldan hazırlanmış məişət əşyaları, silah, zinət şeyləri əsas etibarı ilə 6 texniki üsulla bəzədilirdi. Bunlar: döymə, basma, qarasavad, şəbəkə, xatəmkalıq və minaçılıqdır.
Minaçılıq sənətinin üsulu
Minaçılıq sənətinin üsulu oyulmuş bir rəsmin, naxışın içini rəngli mina mayesi (şirəsi) ilə doldurmaqdan ibarətdir. Bundan ötrü qızıl, gümüş və qeyri metal parçdan üzərində lazım olan (quş, heyvan, bitki və s.) rəsmli naxışlı qəlibi basma üsulu ilə ona keçirdikdən sonra buradan əmələ gələn boşluqları mina mayesi ilə doldururlar.
Azərbaycan minaçılığı
Azərbaycan minaçılığında ən çox işlədilən rənglər açıq çəhrayı, yaşıl, göy, firuzəyi, qara və qırmızı olmuşdur.
Digər ölkələrin minaçılarına nisbətən Azərbaycan minaçılarının əsərləri daha çox şöhrət qazanmışdı, çünki onların əsələrində qarışıq, bulanlıq rəng olmazdı. Onların rəsmin boşluqlarına tökdükləri hər rəngin öz xüsusiyyəti olduğundan bu rənglər qızır və s. tel pərdəsi ilə bir-birindən ayrılır. Azərbaycan minalarının belə rəngarəng olması, bu rənglərin bir-birinə ahəngdarlığı insanı valeh edir.
Agrilinae
Agrilinae yarımfəsiləsi- Buğumayaqlılar tipinin Sərtqanadlılar dəstəsin Qızılböcəklər fəsiləsinə aid olan yarımfəsilə.
Xarici görünüşü
Agrilinae yarımfəsiləsiləsinə aid qızıl böcəklərini nazikbədən adladırırlar.
Yayılması
Bu yarımfəsilənin növlərinə respublikanın bütün rayonlarında rast gəlinir.
Təsnifatı
Cinslər Növlər
Status-kvo
Status-kvo (lat. status quo,hərfi mənası-mövcud olan vəziyyət) — beynəlxalq hüquqda mövcud olan, yaxud müəyyən məqamda mövcud olmuş faktik və ya hüquqi vəziyyəti ifadə etmək üçün işlədilən termin.
Altamira mağarası
Altamira (Cueva de Altamira) — İspaniyada Üst paleolit dövrünə aid mağara kompleksi. Mağaranın daxili uzunluğu 296 metrdir. Mağara 1868-ci ildə kəşf edilmişdir. İlk dəfə mağaranı və ətraf əraziləri 1876 və 1879-cu illərdə ispan arxeoloqu M.Sautuola tərəfindən tədqiq edilmişdir. Mağaranın divarlarında müxtəlif rəngli boyalarla çəkilmiş, həmçinin oyma üsulu ilə həkk olunmuş çoxsaylı heyvan təsvirləri vardır. Salonlardan birinin tavanında çəkilmiş yarıminsan-yarımheyvan təsvirlərinin makalanmış cadugərlər olduğu ehtimal edilir. Altamiradakı təsvirlər və müxtəlif rəsmlər Madlen mədəniyyətinə aiddir. Altamirada təsvirlərin kəşf edilməsi ilə Paleolit dövrü incəsənətinin öyrənilməsinin başlanğıcı qoyulmuşdur.
Bu rəsmlərin bir qismi Madrid Milli Arxeologiya Muzeyində və Santander şəhərindəki qədim tarix və arxeologiya müzeyində saxlanılır. Mağaranın girəcəyində və divarlarının yaxınlığında yemək qalıqları, daş əmək alətləri, onların altında isə Solütre və Erkən Madlen mədəniyyətlərinə aid mədəni təbəqə aşkar edilmişdir. Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilən Altamira mağara kompleksi, Avropada ilk insan məskənlərindən hesab edilir.
Bu abidə 1985-ci ildə ümumidünya irs siyahısına daxil edilmişdir. 1876-ci ildə İspaniyanın Santander əyalətində həvəskar arxeoloq olan Marselino Sautuola və onun qızı Altamira mağarasının qaranlıqlarında polixrom təsvirlər aşkar ediblər. Altamiranın zalları 280 metrə qədər uzanır. Mağaranı üç hissəyə ayırmaq olar. Birinci hissə Böyük plafon adlanır. Üst paleolitin ən məşhur incəsənət əsəri hesab olunur. Buradakı təsvirlər yalnız oxradan və kömürdən istifadə ilə təsvir edilməsinə baxmayaraq qədim rəssamın ustalıqı sayəsində polixrom təəsüratı yaradır. Mərkəzi hissədə çoxsayda öküz, bizon, at təsvirləri diqqəti cəlb edir. Düzbucaqlı nişanlara, müxtəlif xətlərə rast gəlinir. Mağaranın ən dərin hissəsində 50 metr uzunluğunda müxtəlif təsvirlərlə örtülmüş dəhliz mövcuddur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, təsvirlər ən azı dörd mərhələdə yaradılıb. Mağaradakı mədəni təbəqə burada müxtəlif dövrlərdə məskunlaşmanın olmasını göstərir.
Çoxsaylı turist axınının nəticəsində mağarada ciddi problemlər meydana gəlmiş və 1977-ci ildə Altamira turistlər üçün bağlanmışdır. 1990-ci illərin əvvəllərində əvəzedici mağaranın Altamira-2 yaradılmasına qərar verilmişdir. 2001-ci ildə Altamiranın surəti fəaliyyətə başlamışdır.
Sentenario stadionu
Sentenario stadionu (Estádio Francisco Stédile) — Braziliyanın Kaşias-du-Sul şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 30,822 nəfərdir. "Kaşias-du-Sul" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.
Tarixi
Açılışı 12 sentyabr 1976-cı ildə olmuşdur.
Diş əti
Diş əti (pulpis dentis) — dişin boynunu əhatə edən yumşaq toxuma. Ağız boşluğu selikli qişasının törəməsi. Diş əti qan damarları ilə zəngin olduğundan çəhrayı rəngdədir. Birləşdirici toxumadai ibarətdir.
Baba Əliyev (rəssam)
Baba Balababa oğlu Əliyev — Azərbaycan rəngkarı, Azərbaycan SSR xalq rəssamı (1982), Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri.
Həyatı
Baba Əliyev 22 mart 1915-ci ildə Zirə qəsəbəsində anadan olmuşdur. O, 1937-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini, 1941-ci ildə isə V. İ. Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunu bitirmişdir.
Baba Əliyev 1945-ci ildən Sov. İKP üzvü olmuşdur. Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri vəzifəsində işləmiş, SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü olmuşdur.
Rəssam 1946–1960-cı illərdə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində dərs demişdir. O, 27 mart 1991-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Rəssamın yaradıcılığında əsas yeri portret və natürmort janrları təşkil edir. Onun sənətə gəlişi Böyük Vətən Müharibəsi illərinə təsadüf edir və bu illərdəki yaradıcılığında cəbhə döyüşçülərinin bədii obrazları xüsusi yer tutur. Baba Əliyevin "təyyarəçi Məzahir Abbasovun qəhrəmanlığı" (1947) əsəri, komissar Novruz Aslanovun və polkovnik S. Suprunun portretləri bu qəbildən hesab olunur. Onun "Sovet İttifaqı qəhrəmanı Suprun" portreti 1942-ci ildə Tbilisidə keçirilmiş "Böyük Vətən Müharibəsi" sərgisində nümayiş etdirilmişdir.
Müharibədən sonrakı illərdə Baba Əliyev digər rəssamlar kimi zəhmət adamlarının bədii ümumiləşdirilmiş obrazlarının təsvirinə başlamışdır. O, 1951-ci ildə Əbdülxalıq və A. Zarubinlə birlikdə pambıqçıların əməyinə həsr olunmuş "Dövlətə pambıq təhvili" adlı böyük pannosunu işləmişdir. Həmin əsər 1951-ci ildə Ümumittifaq sərgisində nümayiş etdirilmişdir. Rəssam "Növbə qabağı" (1959), "Neftçilərin istirahəti" (1961), "Yeni qüvvə" (1963) kimi əsərlərində neftçilərin əməyinin xarakterini göstərməyə çalışmışdır.
Baba Əliyev "Qız portreti" (1957), "kolxozçu F. Abdullayevanın portreti" (1962), "Tibb bacısı" (1983), "Cövdət Hacıyev" (1986) kimi bir sıra portretlərin, "Aylı gecə" (1962), "Şaftalılar" (1964), "Göygöldə axşam" (1978) və başqa peyzaj və natürmortların müəllifidir. Onun "Bizim qonaqlar" (1967), "Şahdağ" (1969), "Ana ürəyi" (1973), "Səhər şəfəqləri" (1977), "Çay plantasiyası" (1978), "Maldarlıq" (1982), "Tərəvəz yığımı" (1983) əsərlərində əmək adamları, təbiət mənzərələri və məişət səhnələri lirik səpkidə təsvir edilmişdir.
Rəssam 1960-cı illərdə sərt üsluba üstünlük vermişdir. Onun bu qəbildən olan əsərləri sırasına "Neftçilərin istirahəti" (1961) və "Tankçıların istirahəti" (1965) daxildir.
Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən "Baba Əliyevin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi haqqında" 28 noyabr 2005-ci il tarixli sərəncamına əsasən Bakının Zirə qəsəbəsində rəssamın adına küçə verilmiş, III Maqomayev döngəsi, 3 ünvanına xatirə lövhəsi vurulmuşdur.
2016-cı ilin iyunun 7-də Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində Baba Əliyevin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş sərginin açılışı olmuşdur.
Anabaptistlər
thumb|150px|right|[[Avropada orta əsrlərdə Anabaptist cərəyanın yarandığı ərazilər.]] Anabaptist — XVI əsrdə İsveçrə, Almaniya, Avstriya və Niderlandda yayılmış radikal protestant hərəkat. Hərəkatı digərlərindən fərqləndirən ən önəmli xüsusiyyəti icmanın yaşlı üzvlərinin ikinçi dəfə xaç suyuna çəkilməsi idi. İcma üzvləri körpə uşaqların xaç suyuna çəkilməsini qəbul etmədikləri üçün yaşlı insanların bu mərasimi yerinə yetirmələri təkrar hesab olunmurdu.
Odri Hepbern
Odri Hepbern (, tələffüz olunur /ˈhebən/ və ya /ˈhebə:n/ həmişə birinci hecada vurğu, doğum adı Odri Ketlin Ratson, ; ) — ingilis aktrisa, fotomodel, rəqqasə və humanitar fəal. Karyerası Hollivudun Qızıl Dövründə zirvəyə yüksəlmiş kino sənayesi və üslubunun məşhur simvolu. Odri Hepbern Amerika Film İnstitutu tərəfindən Amerika kinosunun üçüncü ən böyük aktrisası seçilmişdir.
Brüssel paytaxt bölgəsindəki bir kommuna olan İkseldə anadan olan Hepbern uşaqlığını və yeniyetməlik dövrünü Hollandiyada, II Dünya Müharibəsi əsnasında Nasist Almaniyası tərəfindən işğal edilən Arnemdə yaşayırdı. Orada balet təhsili almışdır və 1948-ci ildə Londona köçmüş və burada yerli teatrların səhnəsində rəqqasə kimi işə başlamışdır. Bir neçə Avropa filmində rol almış Odri, Brodvey istehsalında Jiji baş rol üçün onu seçən Kolettin diqqətini çəkdi. 1952-ci ildə Hepbern, Amerikan "Roma tətilləri" filmində (1953) rol aldı, buna görə Akademiya mükafatların layiq görülmüşdür (daha sonra 1955, 1960, 1962 və 1968-ci illərdə də namizəd oldu), Qızıl Qlobus və BAFTA. 1954-cü ildə Brodvey istehsalındakı Undina performansına görə Toni Mükafatını qazanmışdır (1954).
Həyatı
Ötən əsrin 60-cı illərindən bu günə kimi sevilən amerikalı kinoulduz Odri Hepbern XX əsr'də dünyanın 10 ən gözəl aktrisası sırasında yer alıb. Təəccüblü görünsə də, post sovet məkanının kinosevərləri onun yaradıcılığı ilə xronoloji baxımdan gec tanış olublar. Odri (əsl soyadı Hepbern Raston) 1929-cu il mayın 4-də Brüssel'də anadan olub. Sonra valideynləri ilə birlikdə Londona köçüb. Özünü teatra həsr etmək arzusu ilə yaşayan gənc Odri balet məktəbində təhsil alıb. Hepbernin kinofilmə ilk çəkilişlərindən biri 1950-ci ildə Londonda "Cənnətdə gülüş" filmində olub. Londonun teatr səhnəsində çıxış edən gənc balerinanı rejissor Mario Dzampo kino üçün kəşf edir və onu adıçəkilən film'də epizodik rola çəkir. Bu film yalnız 1963-cü ildə keçmiş Sovet İttifaqında nümayiş olunub.
Məharətli ifası ilə milyonların sevgi və məhəbbətini qazanan Odri Hepbern kino ulduzu olmaqla bərabər, həm də nəcib insan və xeyirxah əməllər sahibi olub. O, ağır xəstə ikən vəsiyyət etmişdi ki, ölümündən sonra bütün əmlakını və ona məxsus olan nə varsa, hamısını auksionda satıb, əldə olunan vəsaiti xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkənlərin müalicə fonduna keçirsinlər.
Bulbophyllum nubinatum
(Bulbophyllum nubinatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yusif Tahirov
Yusif Paşa oğlu Tahirov — Quba Qəza İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsinin katibi, Göyçay Dairə İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun 5-ci direktoru, repressiya qurbanı
Həyatı
Yusif Tahirov 1883-cü ildə indiki Türkmənistanda anadan olmuşdur. İlk təhsilini Krasnovodsk şəhər məktəbində almış, sonrakı təhsilini Orenburq kadet korpusunda davam etdirmişdir. Ali təhsilini Xarkov Texnologiya İnstitutunun mexanika bölməsində, daha sonra Xarkov Universitetinin hüquq fakültəsində almışdır.
1919-cu ildə Bakıya köçmüşdür. Bakıda Kredit işləri idarəsində inspekto vəzifəsində çalışmışdır.
1937-ci ildə repressiya qurbanı olmuş, sonralar bəraət verilmişdir.
Siyasi-ictimai fəaliyyəti
Aprel işğalından sonra Azərbaycan Xalq Ərzaq Komissarlığında istehlak cəmiyyətləri şəbəkəsinin Qusar Sahə Ərzaq İdarəsinə sədrlik etmişdir.
Bir müddət Quba Qəza İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.1923-cü ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsinin katibi vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1926-cı ildə ona respublikada yeni yaradılan kənd təsərrüfatı kooperativinə — "Göybirliyi" İttifaqına başçılıq etmək tapşırılmışdır. 1928-ci ildə Göyçay Dairə İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsinə seçilmişdir.
Daha sonralar "Kolxozsentrin" sədri, Yağ Trestinin direktoru, "Azsovxoztrestin" Heyvandarlıq idarəsinin rəisi və direktoru müavini vəzifələrində işləmişdir.
Yusif Tahirov 1935-ci ildən 1936-cı ilin dekabr ayınadək Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
Dəfələrlə Azərbaycan, Zaqafqaziya və Ümumittifaq Mərkəzi İcraiyyə Komitələrinin və yerli partiya-sovet orqanlarının tərkibinə seçilmişdir.
Yolüstü
Yolüstü — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhali
Əhalisi 1587 nəfərdir.
Din
Kənddə Yolüstü kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası
Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası – toplu, sorğu kitabı
Callicarpa kwangtungensis
(Callicarpa kwangtungensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Marqarita Mamun
Marqarita "Rita" Mamun-Suxorukova  (d. 1 noyabr, 1995; Moskva, Rusiya) — Rusiyalı bədii gimnast. Marqarita Mamun 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qızıl medal qazanıb. Marqarita Mamun həm də, 2013, 2015 və 2016-cı illərdə baş tutan Avropa Çempionatlarında 4 qızıl və 5 gümüş medala, 2013–2015-ci illərdə baş tutan Dünya Çempionatlarında isə 7 qızıl, 6 gümüş və 1 bürünc medala sahib olub.
2015-ci ildə baş tutan I Avropa Oyunlarının çempionu olan Marqarita Mamun 2013-cü ildə Kazan şəhərində baş tutan XXVII Ümumdünya Yay Universiadasının 4 qat çempionudur.
Marqarita Mamun Rusiya Federasiyası Prezidenti Vladimir Putinin 25 avqust 2016-cı il tarixli 429 nömrəli Sərəncamına əsasən "Dostluq" ordeni ilə təltif edilib.
Həyatı
Marqarita Mamun 1995-ci il 1 noyabrda Moskva şəhərində anadan olub. Marqarita Mamun həm Rusiya, həm də Banqladeş vətəndaşlığına sahibdir. Onun atası, Abdulla Al Mamun, milliyyətcə benqaldır və ixtisasca dəniz mühəndisidir. Abdulla Al Mamun, qızının Olimpiya çempionu olmasından 6 gün sonra, avqustun 26-sı uzun sürən xərçəng xəstəliyindəən sonra vəfat edib. Anası, Anna Mamun isə, milliyyətcə rusdur və sabiq gimnastdır.
Marqarita Mamunun 7 yaşı olanda, anası onu, yaşadığı evindən bir qədər aralıda yerləşən Olimpiya Kəndinə gətirdi və gimnastika məşqlərinə yazdırdı. 11 yaşından etibarən isə Marqarita Mamun bu idman növü ilə ciddi formada məşğul olmağa başladı. Marqarita Mamunun birinci məşqçisi, Natalya Kukuşkina olub. Onun, şəxsi məşqçisi Əminə Zaripova, Rusiya yığmasında məşqçisi isə İrina Viner-Usmanovadır.
Karyerası
Marqarita Mamun birinci ciddi uğurunu 2011-ci ildə qazandı. Həmin il o, Rusiya Çempionatında çoxnövçülükdə, habelə halqa, top və gürz yarışlarında qızıl medala sahib oldu.
Həmin ildəcə 4 qat Rusiya çempionu Marqarita Mamun Kanadanın Monreal şəhərinin ev sahibliyində baş tutan Dünya Kubokunun mərhələ yarışına qatıldı. Çoxnövçülükdə 106.925 xal toplayaraq bürünc medala sahib olan Marqarita Mamun top yarışlarında qızıl medal qazandı və beynəlxalq səviyyədə birinci uğuruna imza atdı.
Ailəsi
Marqarita Mamun 2013-cü ildən Rusiyalı üzgüçü, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalçısı Aleksandr Suxorukov ilə münasibətdədir. 2016-cı il 8 dekabrda baş tutan tədbirdə Aleksandr Suxorukov, Marqarita Mamuna evlənmə təklifi etdi.
2017-ci il 8 sentyabrda isə Marqarita Mamun Aleksandr Suxorukov ilə ailə həyatı qurdu.
Sonni Rollins
Teador Valter "Sonni" Rollins - Qremmi mükafatçası olan amerikan caz tenor saksofon ifaçısı.
Zen
Zen buddizmi — buddizm cərəyanlarından biri. VI əsrdə Çində meydana gəlmiş və Yaponiyada geniş yayılmışdır. Dzen-Buddizmin əsasını Budda ilə bütün varlıqların vəhdəti haqqında təsəvvür, bütün nəzəri metodlardan yüksəkdə duran dao-təbii yolla haqqında təşkil edir.
Digər məktəblərdən fərqli olaraq Dzen-Buddizm "ani şüalanma" ideyasını, həqiqətin-satorinin əldə edilməsini təbliğ edir. Dzen-Buddizmin irrasionalizmi və intuitivizmi,onun ekzotik mərasimləri Qərbi Avropa və Amerika filosoflarını xüsusilə son onilliklərdə özünə cəlb edir.
SONY Xperia Z
Sony Xperia Z — Sony şirkətinin Android əməliyyat sistemli smartfonu. Sony Xperia Z — Sony kompaniyasının smartfonu, xperia brendi altında buraxılmış Z ailesi. Satışların başlanğıcı 21 fevral 2013-cü il. Smartfon kompaniyada ilk dord nüvəli smartfon sayılır. Həmçinin model IP55 ve IP57(tozdan ve sudan qorunan) sertifikatını alıb. Beləliklə telefon tozdan, sudan qorunur ve suda 1 metrə qədər dərinlikdə işləyə bilir. Smartfon zərbəyə davamlı Asahi Dragontail şüşəsi ilə qorunur. Telefonun komplektine daxildir: dok-stansiya, qulaqcıqlar SONY EX-300AP, adaptor, USB kabel.
thumbnail|left|274x274px
thumbnail|left|416x416px
Tarzən Bəylər
Tarzən Bəylər (XIX əsrin əvvəli—?) — el sənətkarı, xalq musiqiçisi.
Həyatı
Onun həyatı və sənəti haqqında məlumat çox azdır. XIX yüzilliyin başlanğıcında Qarabağın Xankəndi şəhərində doğulub və əsrin sonlarında vəfat edib. 10 il Tehran şəhərində təlim almışdır. Bu səbəbdən farsca yaxşı bilirdi. Musiqi elminə kamil yiyələnmişdir. Sonra Bakı şəhərinə gəlib və ömrünün çox hissəsi bu şəhərdə keçib. Deyilənlərə görə evi Böyük Qala küçəsində idi. 1880-cı ildə Bəylər Kutaisiyə köçür. İki il Bakıdakı dost tanışları ondan xəbər tutmurlar. Daha sonra dostu Məşədi İsmayıl onun dalıyca Gürcüstana gedir. Və görür ki, Bəylərin təbabət savadı da var imiş. Həkimlik edir, hörməti də burada böyükdür. Dostu soruşur ki, bəs tardan ayrılmısan?. O isə cavabında deyir ki, mən tarsız yaşaya bilmərəm və tarı əlinə alıb Rast çalmağa başlayır. Həmin görüşdən il yarım sonra Bəylər vəfat edir. Bəylər vəsiyyətində deyibmiş ki, öləndən sonra tarını Məşədi İsmayıla yadigar kimi versinlər
Mənbə
Rafael Hüseynov "1002-ci gecə", səh 26-27
Bulbophyllum nubigenum
(Bulbophyllum nubigenum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Somnologiya
Somnologiya — yuxu haqqında elmdir. Bu elm, yuxu pozuntularının və düzənsizliyin klinik araşdırılması və müalicəsini əhatə edir.
Hazırda Yuxu Təbibləri Akademiyası olan Sleep Disorders Centers Dərnəyinin Təcrübə Komitəsi 1978-ci ildə yaradılıb və 1990-cı ilədək yuxu administrasiyasını (aydınlaşdırma lazımi) sınaqdan keçirdi. 1989-cu ildə Amerikan Uyqu Töhfəsi Şurası Testləri idarə edir və nəticədə 1991-ci ildə İmtahan komitəsinin bütün vəzifələrini icra etdi. Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Amerika Uyqu Töhfəsi Heyəti, həm həkimlərə, həm də həkimlərə yuxu dərmanı sertifikatı verir. Bununla belə, şurası tibbi müayinə olmadan yuxu dərmanını tətbiq etməyə icazə vermir.
1990-cı ildə Amerika Yuxu Təbibləri Akademiyası tərəfindən yaradılan (Avropa Uyğun Tədqiqat Cəmiyyəti, Yapon Yuxu Dərnəyi və Latın Amerikalı yuxu cəmiyyəti yardımı ilə), Yuxu Pozğunluqlarının Beynəlxalq təsnifatı alimlər və diaqnostiklər üçün əsas istinaddır. Yuxu xəstəlikləri dörd ayrı kateqoriyaya ayrılır: parasomnias; dyssomnias; ruhi, nevroloji və ya digər tibbi şərtlərlə əlaqəli yuxu pozuntuları; və yuxu pozğunluğu kimi qəbul edilmək üçün kifayət qədər məlumatları olmayan yuxu xəstəlikləri. ICSD, hər bir yuxu pozuqluğu üçün aşağıdakı məlumatları əhatə edən hərtərəfli bir təsəvvür yaradır.
Sinonimlər və Açar sözlər — Bu bölmə xəstəliyi təsvir etmək üçün istifadə olunan şərtləri və ifadələri təsvir edir və uyğun olduqda xəstəliyin tövsiyə edilən adına bir izahat daxildir. Əsas xüsusiyyətlər — Bu bölmə xəstəliyin əsas simptomları və xüsusiyyətlərini təsvir edir. Associated Features — Bu bölmə tez-tez görünən, lakin həmişə olmayan xüsusiyyətləri təsvir edir. Bundan başqa, xəstəliklə birbaşa meydana gələn ağırlaşmalar buraya aiddir. Kurs — Bu bölmə müalicə edilməmiş bir xəstəliyin klinik xarakteri və nəticəsini təsvir edir. Predisposing Factors — Bu bölmə yuxu pozğunluğunu inkişaf edən xəstənin şansını artıran daxili və xarici faktorları təsvir edir. Prevalans — Bu bölmə, əgər məlum olsa, bu xəstəliyi olan və ya yaşayan insanların nisbətini təsvir edir. Başlanmanın yaşı — Bu bölmədə klinik xüsusiyyətlər ilk dəfə göründüyü zaman yaş aralığını təsvir edir. Cinsi Ratio — Bu bölmə, hər cinsdə xəstəliyin diaqnoz qoyulmasının nisbətən tezliyini təsvir edir. Familial Pattern — Bu bölmə xəstəliyin ailə üzvləri arasında olub-olmadığını təsvir edir. Patoloji — Bu bölmə xəstəliyin mikroskopik patoloji xüsusiyyətlərini təsvir edir. Bu məlum deyilsə, xəstəliyin patologiyası əvəzinə təsvir edilir. Komplikasyonlar — Bu bölmə xəstəliyin səbəbi ilə baş verə biləcək hər hansı bir xəstəlik və ya komplikasiyanı təsvir edir. Polisomnoqrafik xüsusiyyətlər — Bu bölmə xəstəliyin bir polisomnoqraf altında necə göründüyünü təsvir edir. Digər Laboratoriya Xüsusiyyətləri — Bu bölmədə qan testləri və beyin görüntüləri kimi digər laboratoriya testləri təsvir edilir. Diferensial diaqnoz — Bu bölmə bənzər simptomları olan xəstəlikləri təsvir edir. Diaqnostik meyarlar — Bu bölmədə dəqiq diaqnoz yarada bilən meyarlar vardır. Minimal meyarlar — Bu bölmə ümumi klinik praktikada istifadə olunur və müvəqqəti diaqnoz qoymaq üçün istifadə olunur. Şiddət meyarları — Bu bölmə üç hissəli "yumşaq", "orta" və "ağır" təsnifata malikdir və həmçinin şiddət meyarlarını təsvir edir. Zaman ölçümü-xəstəliyin nə zamandan bəri olduğunu aydınlaşdırır. Somnoloqlar yuxu pozğunluğunun və ya uyğunsuzluğun təbiətini müəyyən etmək üçün müxtəlif diaqnostik vasitələrlə işləyirlər. Bu alətlərdən bəziləri yuxu günləri və ya yuxu sorğusu kimi subyektiv ola bilər. Xəstənin polisomnoqraf və aktigrafiya kimi yuxuda olduğunda digər diaqnostik vasitələrdən istifadə olunur.
Bir yuxu gündəmi, yuxu keyfiyyəti və miqdarı haqqında məlumatları olan xəstənin gündəlik bir günlük yazısıdır. Bu məlumatlar yuxu başlanğıc vaxtı, yuxu gecikmə, yataqda yatma, gündüz qışqırma, yuxu keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi, hipnotik agentlərin istifadəsi, spirt və siqaret istifadəsi və bir insanın yuxuya təsir edə biləcəyi qeyri-adi hadisələrdən ibarətdir. Belə bir jurnal adətən bir mütəxəssisi ziyarət etməzdən bir və ya iki həftəyə keçirilir. Yuxu gündəmi aktiqrafiya ilə birlikdə istifadə edilə bilər. Yuxu sorğusu bir yuxu pozğunluğu kimi yuxuların müəyyən bir istiqaməti haqqında bir sorğu doldurmaq üçün bir xəstəyə soruşaraq yuxu pozğunluğunun olduğunu təyin etməyə kömək edir. Bu sorğular Epworth Sleepiness Scale, Stanford Sleepiness Scale və Sleeping Timing Questionnaire daxildir.
Oksigensiya və ventilyasiya monitorinqi yuxuya bağlı tənəffüs pozğunluqlarının qiymətləndirilməsində vacibdir. Lakin, oksigen dəyərləri yuxu zamanı tez-tez dəyişə bilər, çünki dəqiqliyi təmin etmək üçün təkrarlanan ölçülər alınmalıdır. Arterial oksigen gərginliyinin birbaşa ölçülməsi yalnız statik bir fikir verir və oksigen üçün arterial qan nümunəsi kimi invaziv prosedurlardan təkrarlanan ölçülər xəstənin yuxunu narahat edir; Buna görə, qeyri-invaziv metodlar pulse oximetri, transkutan oksigen monitorinqi, transkutan karbon dioksid və pulse tranzit müddəti kimi üstünlük təşkil edir.
Pulse oksimetri periferik kapilyarlarda (barmaqlar kimi) oxygenləşdirməni ölçür; Bohning'in yazdığı bir məqalə, pulse oksimetrinin cihazlarda siqnal işlənməsinin fərqliliyindən ötəri obstruktiv yuxu apnesinin diaqnozunda istifadə edilə bilməyəcəyini bildirir.
Transkutan oksigen və karbon dioksid monitorinqi, dərinin səthindəki oksigen və karbon dioksid gərginliyini ölçür və pulse tranzit müddəti arteriyel pulse transit dalğasının ötürülmə müddətini ölçür. Sonuncu olaraq, yuxu uyğundur, yuxu apnesinin təyin olunmasında faydalı olarsa, pulse tranzit zamanı artır.Xoruldama isə bir mikrofon tərəfindən aşkar edilə bilər və obstruktiv yuxu apnesinin bir əlaməti ola bilər.
Farmakoloji müalicələr yuxusuzluq və ya həddindən artıq gündüz yuxu kimi yuxu pozğunluqlarını kimyəvi müalicə etmək üçün istifadə edilir.Yuxu pozğunluqlarını müalicə etmək üçün istifadə edilən dərman növləri arasında antikonvulsanlar, anti-narcoleptics, anti-Parkinsoniyalı dərmanlar, benzodiazepinlər, benzodiazepin hipnotikləri və opiatlar, habelə hormon melatonin və melatonin reseptor stimulatorları daxildir. Anticonvulsants, opiates və anti-Parkinsoniyalı dərmanlar tez-tez narahat ayaq sindromu müalicəsi üçün istifadə olunur. Bundan başqa, melatonin, benzodiazepinlər hipnotiklər və qeyri-benzodiazepin hipnotikləri yuxusuzluğu müalicə etmək üçün istifadə edilə bilər. Nəhayət, anti-narcoleptics narcolepsy və çox gündüz yuxululuq müalicə kömək edir.
Xüsusilə maraq GABA-nın səmərəliliyini artıraraq yuxusuzluqları azaltan benzodiazepin dərmanlarıdır. GABA, atəş eşikini artıraraq nöronların həyəcanını azaldır. Benzodiazepin, GABA reseptorunun GABA'ya daha yaxşı bağlanmasına səbəb olur və dərmanı yuxuya səbəb olur.
Ümumiyyətlə, bu müalicələr davranış müalicəsi uğursuz qaldıqdan sonra verilir. Sakitləşdirici kimi narkotiklər, yuxusuzluğun müalicəsində yaxşı işləyə bilsələr də, bu müalicələr ilk müalicə deyildir. Narcolepsy kimi bəzi yuxu pozğunluqları farmakoloji müalicə tələb edir.
Yuxarı Noxudlu
Yuxarı Noxudlu — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tamba Salçak
Tamba Salçak (tuvaca: Тамба Өдекеевич Салчак, d. 25 oktyabr 1938 – ö. 16 mart 1983) – tuvalı şair, yazıçı və jurnalist. Tuva Yazıçılar Birliyinin və SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvü olmuşdur.
Həyatı
Tamba Ödekeyoğlu 15 mart 1918-ci ildə Tandı-Tıvanın Salçak bölgəsinin Kaa-Hemin Oştan kəndində anadan olmuşdur. Yayla ibtidai məktəbinin ilk sinfini oxuduqdan sonra SSRİ Altay krayının Oyrto-Turada kənd təsərrüfatı məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. Daha sonra Qızıl şəhərindəki partiya məktəbindən də məzun olmuşdur. Yeni Tuva yazısını öyrənmiş, partiya da katib kimi önəmli yazışmaları idarə etmişdir. 1951-ci ildən başlayıb, “Şın” qəzetində ədəbi əsərlərə nəzarət edilməsi işinə qəbul edilmiş və burada ümumilikdə 28 il çalışmışdır. İlk əsəri “Dongada kadık” 1955-ci ildə nəşr edilmişdir. Sonrasında “Meen ırım” (1956), “Şülükter” (1960), “Meen bayıım” (1960), “Çonnun ünü” (1968), “Biçii durgun” (1973), “Sayan çeçee” (1980), “Amırgalaar” (1978) adlı kitabları nəşr edilmişdir. Kahar, Babayev, Kutuy kimi bir çox yazıçının əsərlərini tuvacaya tərcümə etmişdir.
1983-cü ilin mart ayının 16-da vəfat etmişdir.
Sifonoforlar
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Olçüləri 1 sm-dən 3 m-dək olur. Bədəni rəngsiz və şəffafdır. Bəziləri əlvandır. Sifonoforlar polimorf koloniyalar əmələ gətirir. Koloniyanın fərdləri xüsusi gövdə üzərində yerləşir. Gövdənin təpə hissəsində çox zaman üzmə qovuğu və ya pnevmatofor olur. Onun içərisi qazla (əsasən, azot qazı) dolu olub koloniyanı suda şaquli istiqamətdə saxlamağa kömək edir. Bəzi sifonoforlarda (Physalia) üzmə qovuğu sudan kənara çıxır və yelkən vəzifəsi daşıyır. Cinsi yolla çoxalır. Sərbəst üzən sürfəsi (planula) tumurcuqlanmaqla cavan koloniya əmələ gətirir. 250 növü tropik dənizlərdə yaşayır. Bəzi iri tropik sifonoforlar, məsələn, uzunluğu 10 m-ə çatan Fizaliya adlanan Physalia physalis insan üçün təhlükəlidir.
Tim Kuk
Timothy D. "Tim" Cook — Stiv Jobsun 24 avqust 2011 tarixində Apple-ın CEO-luğundan ayrılmasından sonra təyin olunan CEO-su. Kuk Apple-da 1998-ci ildən işləyir.
Con Maykl Bişop
Con Maykl Bişop (d.22.2. 1936, Pensilvaniya ştatının York ş.) — Amerika molekulyar bioloqu, virusoloq, Nobel mükafatı laureatı (1989, H. Varmusla birlikdə).
Fəaliyyəti
Harvard Universiteti ni bitirmişdir (1962). 1960-cı illərin ortalarından Kaliforniya Universiteti ndə (San-Fransisko) laboratoriyaya başçılıq edib, 1972-ci ildən professorudur. Əsas işləri onkogenezin hüceyrə mexanizmlərinə, onkogenlərin mənşəyi, strukturu və funksiyalarına aiddir. Xərçəng xəstəliyinin müxtəlif təsirlərdən (virus, fiziki və kimyəvi kanserogenlər) baş verə bilən genetik dəyişikliklərin nəticəsi olduğunu sübut etmişdir (H. Varmus və fransız alimi D. Steelenlə birlikdə).
Bulbophyllum novae-hiberniae
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Callicarpa americana
(Callicarpa americana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əkbər Məhəmmədov
Əkbər Allahverdi oğlu Məmmədov — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Məhəmmədov Əkbər Allahverdi oğlu 1977-ci ildə Gədəbəy rayonunun Miskinli kəndində anadan olmuşdur. 1996-cı ildə həmin kəndin 2-saylı orta məktəbini bitirmişdir.
Hərbi xidməti
1996-cı il avqustun 2-də orduya çağırılıb. Bir neçə döyüşdə iştirak etdikdən sonra Tovuz rayonunun Əlibəyli kəndində 8 iyun 1997-ci ildə şəhid olmuşdur. Miskinli kənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
Girdəyarpaq irqa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Əsasən cənubi, şərqi, qərbi Avropada Şimali Belçika, Şimali Afrikada, Ön Asiyada, Mərkəzi Almaniyada geniş yayılmışdır. Qafqazda təbii və mədəni halda rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1-4 metrə çatan, çox hündür olmayan, yarpağı tökülən ağacdır. Möhkəm kök sistemlinə malikdir, 30-40 sm dərinliyə gedir, hətta qayalıqların çatlamasına səbəb olur. Çətri açıq yaşıldan tünd çəhrayıya qədər dəyişir. Yarpağı yumurtavari 8-15 mm uzunluqdadır. Çiçəkləri aprel, may aylarında yarpaqlama ilə eyni vaxtda açır. Avqust, sentyabr aylarında qara, göy rəngdə 5-15 mm diametrində olan meyvəsi yetişir.
Ekologiyası
Dəniz səviyyəsindən 2000 metr hündürlükdə, günəşli ərazilərdə bitir. Qışda 40-500C şaxtaya dözür, havanın temperaturu müsbət 5-70C-də çiçəkləyir. Torpağın turşuluğuna davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük, Kiçik Qafqaz və Naxçıvan MR-da təbii halda yayılmışdır.
İstifadəsi
XVI əsrdən bəzək bitkisi kimi parklarda, bağlarda, canlı çəpərlərin salınmasında, meyvəsinin şirin dadına görə isə kulinariyada istifadə edilir. Ondan cem, mürəbbə, kampot, çaxır hazırlanır. Tərkibində C vitamini, kumarin, zəhərli maddələr, flavanol, gümüş, qurğuşun, kobalt vardır. Meyvəsindən yarımvitaminlər hazırlanır ki, bu da əsəb xəstəliklərində, yuxusuzluqda istifadə edilir. Qabığı və yarpaqları səhiyyədə istifadə edilir.
Mixail Tuşinski
Mixail Dmitriyeviç Tuşinski — SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü.
Həyatı
1902-ci ilin əvvəllərində Kiçik Teatrda fitnəkar, antisemit ruhlu "Qaçaqmalçı" pyesi tamaşaya qoyuldu. Universitet tələbələri buna öz qəti etirazlarını bildirdilər və bu barədə akademiyada yığıncaq keçirildi. Yığıncağın təşkil olunmasında fəallıq göstərdiyinə görə 1904-cü il dekabrın 3-də Mixail Tuşinski nazirin əmri ilə akademiyadan xaric edildi. Lakin o, inqilabi fəaliyyətdən bir an da olsun, ayrılmadı, azadlıq ideyalarını təbliğ eləməyə başladı. Onu da qeyd etmək yerinə düşər ki, Mixailin arxivində indiyə qədər həmin dövrə aid maraqlı bir fotoşəkil qorunub saxlanılır. Onunla birlikdə akademiyadan qovulmuş bir qrup tələbə böyük rus inqilabçı-demokratı və mütəfəkkiri Nikolay Qavriloviç Çernışevskinin portreti ətrafına toplaşıb, şəkil çəkdirmişdilər. Bu isə o dövr üçün çarizmin irticaçı siyasətinə, mütləqiyyətə qarşı açıq-aşkar nümayiş demək idi.
Coşğun inqilabi və ictimai fəaliyyəti, akademiyadan qovulması bu vətənpərvər və fədakar tələbənin həkimlik peşəsinə olan həvəsini heç də azaltmadı. O, akademiyada mənimsədiyi nəzəriyyəni praktiki işlə birləşdirmək üçün bir müddət Novqorod və Samara yaxınlığındakı Pekovşinada feldşer məntəqələrində işlədi. Rus – yapon müharibəsinin qızğın çağında isə Mixail könüllü olaraq Uzaq Şərqə yollandı. Mancuriyanın döyüş meydanlarında Peterburq Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin altıncı səyyar dəstəsinin tərkibində yaralılara ilk tibbi xidmət göstərdi, burda xeyli tibbi-praktik təcrübə topladı.
Rus – yapon müharibəsindən alnıaçıq, üzüağ qayıdan gənc Mixail 1905-ci ildə öz səyi və çalışqanlığı sayəsində akademiyaya bərpa edildi. Bundan sonra da o, inqilabi və ictimai fəaliyyətlə daha ciddi və müntəzəm məşğul olmağa başladı. Yenə də tələbələri səfərbərliyə aldı, yığıncaqlar keçirdi, toplantılara da özü rəhbərlik elədi. 1906-cı ilin əvvəllərində Mixail Dmitriyeviç Tuşinski Dövlət Dumasına seçkilər zamanı bolşeviklərlə menşeviklər arasında müzakirə aparılanda ilk dəfə olaraq burda Vladimir İliç Lenini gördü, onunla yaxından tanış oldu.
Hərbi nazir 1905-ci il ərzində akademiyanın tələbələrinin fəaliyyətini yoxlamaq üçün istintaq komissiyası yaratdı. Tələbələr, inqilabi çıxışların iştirakçıları istintaqa ifadə verməkdən imtina etdilər. Lakin çanaq yenə də Mixailin başında çatladı. O da, başqa bir tələbə yoldaşı da bərpa olunmamaq şərti ilə beşinci kursdan akademiyadan çıxarıldı. "Başına gələn başmaqçı olar" – deyə fikirləşən Mixail bundan da sarsılmadı, əksinə, inqilabi fəaliyyətini yeni həvəslə, yeni şövqlə davam etdirdi. Əvvlcə müxtəlif fəhlə dərnəklərində təşviqat işləri aparmaqla məşğul oldu. Sonra partiyanın rayon təşkilatı ona Rusiya Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyasının Peterburq Komitəsi yanında hərbi işə keçməyi təklif elədi. Və beləliklə, Mixail Novoçerkassk polkunda fəaliyyətə başladı. Çox keçmədən onu tutdular, üç ay yarım həbsxanada yatdı. Lakin heç bir ciddi sübut tapa bilmədiklərindən onu buraxmağa məcbur oldular.
Praktiki tərcübəsi, bacarığı və qabiliyyəti 1907-ci ildə akademiyada dövlət imtahanlarını uğurla verib, fərqlənmə diplomu almağa ona imkan yaratdı. Lakin təhsil illərində təqaüd almadığına görə hərbi sahədə xidmət etməyə Mixailə icazə verilmədi. Ona görə də diplom alan günün səhəri o, bir tələbə dostu ilə Peterburqun məşhur Obuxov xəstəxanasına yollandı. Baş həkim Aleksandr Afanasyeviç Neçayevin yanında oldu, burda işləmək arzusunda olduğunu bildirdi. Aleksandr Afanasyeviç onları gülərüzlə qarşılayıb: "Xoş gəlmisiniz! Amma ştat vahidimiz olmadığına görə sizə maaş verə bilməyəcəyik" – dedi. Dostlar "təki iş olsun" – deyə fikirləşib, ciyər xəstəliyinə tutulanlar üçün şöbədə fəaliyyətə başladılar. Mixail burda əvvəlcə ekstern həkim, sonra ştatdankənar ordinator və bakterioloq, terapevt şöbəsinin assistenti və ordinatoru, çox-çox sonralar isə bu şöbənin müdiri vəzifəsində çalışdı.
Həmin vaxtlar Peterburqda vəba epidemiyası tüğyan edirdi. Vətənpərvər həkim, necə deyərlər, əl-qolunu çırmalayıb, bu amansız xəstəliyə qarşı mübarizə aparmağa başladı. O, həm xəstələri müalicə edir, həm də bu xəstəliklər barədə elmi əsərlər yazaraq müxtəlif mətbuat orqanlarında dərc etdirirli.
Mixail Dmitriyeviç Tuşinski daim öyrənməyə, təkmilləşməyə çalışırdı. Ona görə də o, 1909-cu ilin yayında Berlin şəhərinə getdi, görkəmli tibb mütəxəssisi, professor Albanın yanında təcrübə keçdi. Məşhur alim Vassermanın müalicə üsullarını mənimsədi. Salvarsanla bəzi yoluxucu xəstəliklərin müalicəsi, sonralar isə yeni salvarsanla ağ ciyər qanqrenalarının müalicəsi üzrə ilk tədqiqatlar apardı. Bu tədqiqatlar tibb elmini bir çox kəşfləri ilə zənginləşdirmiş görkəmli alman alimi, həkim, bioloq, patoloq Paul Erlixin rəhbərliyi ilə həyata keçirildi. Mixail Tuşinski preparatın tətbiqi metodikasını da işləyib-hazırladı, onun dozalara bölünməsini müəyyənləşdirərək çox gözəl nəticələr əldə elədi. Bütün bunlar isə yeni-yeni elmi əsərlərin mövzusuna çevrildi və gənc həkim məqalələrini müntəzəm olaraq "Russki vraç" jurnalında dərc etdirməyə başladı. Bu jurnalın 1909–1913-cü illər arasında çıxan, demək olar ki, hər bir nömrəsində onun adına ya məqalə müəllifi kimi, ya da xronika şöbəsində rast gəlmək olar. Birinci Dünya müharibəsi başlananda Mixail Tuşinski də səfərbərliyə alındı və həkimlər ordusunun tərkibində cəbhəyə göndərildi. O, əvvəlcə II Kaufmansk hospitalının böyük ordinatoru oldu, 1916-cı ilin mayından isə Cənub-Qərb cəbhəsində Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin birinci yoluxucu xəstəliklər hospitalında baş həkim vəzifəsini apardı. Müharibə başa çatandan sonra o, Peterburqa qayıtdı, Obuxov xəstəxanası bazasında yeni yaradılmış Tibbi Biliklər Dövlət İnstitutunun nəzdində daxili xəstəliklər diaqnostikası klinikasına ordinator vəzifəsinə dəvət olundu. 1921-ci ilin noyabrında təcrübəli həkim Marinsk Xəstəxanasında yerləşən Həkimləri Təkmilləşdirmə Klinik İnstitutunun nəzdindəki ikinci daxili xəstəliklər klinikasına böyük assistent vəzifəsinə keçirildi. Burda işlədiyi dövr ərzində gənc tibb mütəxəssisi səpgili yatalaq üzrə bir sıra mühüm tədqiqatlar apardı və onlarla elmi əsər yazdı. Bütün bunlar da onun "Səpgili yatalağa tutulmuş xəstələrin onurğa beyni mayesinin və qanının xassələri üzərində müşahidələr" adlı doktorluq dissertasiyasının mövzusu oldu.