cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xocalı
Haqqında
1991-cı il noyabr ayının 26-da Əsgəran rayonu bazasında yaradılmışdır. Rayonun ərazisi 1991–1992-ci illərdə erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Sahəsi 0,94 min kv. km, əhalisi 26,0 min nəfərdi (01.01.2010). Xocalı rayonu ilə Bakı arasında olan məsafə 375 kilometrdir. Rayon Laçın, Kəlbəcər, Ağdam, Xocavənd və Şuşa rayonları ilə qonşu idi. Rayonda 1 şəhər, 1 qəsəbə (Əsgəran), 50 kənd olmuşdur. Mərkəzi Xocalı şəhəridir. Kəndləri bunlardır — Almalı, Qarakötük, Ballıca, Xanyurdu, Mehdibəyli, Cəmilli, Çanaqçı, Sığnaq, Dağyurd, Daşbulaq, Badara, Xanyeri, Qayabaşı, Suncinka, Harov, Dağdağan, Xanabad, Ağgədik, Aşağı Qılıçbağ, Kosalar, Başkənd, Canhəsən, Təzəbinə, Qışlaq, Cavadlar, Yalobakənd, Qarabulaq, Dəmirçilər, Quşçubaba, Mədətkənd, Qızıloba, Aşağı Yemişcan, Xaçmaz, Yuxarı Yemişcan, Meşəli, Naxçıvanlı, Ağbulaq, Aranzəmin, Dəhrəz, Pircamal, Pirlər, Daşbaşı, Fərrux, Seyidbəyli, Ulubaba, Şuşakənd, Daşkənd, Muxtar, Sərdarkənd, Şəlvə. Rayonun ərazisindən uzunluğu 32 km olan birinci kateqoriyalı şose yolu və Bakı-Xankəndi dəmir yolu keçirdi. İşğala qədər rayonda 56 mədəniyyət müəssisəsi, muzeylər, texnikum, orta məktəblər, səhiyyə müəssisələri, kənd təsərrüfatı və sənaye müəssisələri, aeroport və s. fəaliyyət göstərirdi. Əhali əsasən üzümçülük, heyvandarlıq, arıçılıq və əkinçiliklə məşğul olmuşdur. "Xocalının səsi" rayon qəzeti 1991-ci ildən nəşr edilir. Son illərdə baş vermiş hadisələrlə əlaqədar olaraq Fərqanədən (Özbəkistan) qaçqın düşmüş 54 məhsəti-türkü ailəsi, həmçinin Ermənistandan və Xankəndindən qovulmuş azərbaycanlıların bəziləri Xocalı şəhərində məskunlaşmışdılar.
Soyqırım haqqında şərh
Azərbaycan xalqının XX əsrdə üzləşdiyi dəhşətli faciələrdən biri də Xocalı soyqırımıdır. Xocalı faciəsi Xatın, Lidisa, Oradur soyqırımı kimi insanlıq tarixinə düşmüş qanlı hadisədir. Xocalı 1991-ci ilin oktyabrından blokadada idi. Oktyabrın 30-da avtomobil əlaqəsi kəsilmiş və yeganə nəqliyyat vasitəsi vertolyot qalmışdı. Xocalıya sonuncu vertolyot 1992-ci il yanvarın 28-də gəlmişdi. Şuşa şəhərinin səmasında mülki vertolyotun vurulması və nəticədə 40 nəfərin həlakından sonra isə bu əlaqə də kəsilmişdi. Yanvarın 2-dən şəhərə elektrik verilmirdi.
Şəhər ancaq əhalinin qəhrəmanlığı və müdafiəçilərin cəsurluğu sayəsində yaşayır və müdafiə olunurdu. Şəhərin müdafiəsi əsasən atıcı silahlarla silahlanmış yerli özünümüdafiə dəstəsi, milis və Milli Ordunun doyüşçülərindən təşkil olunmuşdu. Fevralın ikinci yarısından başlayaraq Xocalı erməni silahlı dəstələrinin mühasirəsinə alınmışdı və hər gün toplardan, ağır texnikadan atəşlərə, erməni dəstələrinin həmlələrinə məruz qalırdı. Xocalıya hücuma hazırlıq fevralın 25-də axşam 366-cı alayın hərbi texnikasının döyüş mövqelərinə çıxması ilə başlanılmışdı. Şəhərə hücum toplardan, tanklardan, "Alazan" tipli zenit toplardan 2 saatlıq atəşdən sonra başlandı. Xocalıya üç istiqamətdən hücum aparıldığından əhali Əsgəran istiqamətində qaçmağa məcbur olmuşdu. Tezliklə aydın olmuşdur ki, bu məkrli hiylə imiş. Naxçıvanlı kəndi yaxınlığında əhalinin qarşısı erməni silahlı dəstələri tərəfındən kəsilmiş və onlar gülləborana tutulmuşlar. Qarlı aşırımlarda və meşələrdə zəifləmiş, taqətdən düşmüş insanların çox hissəsi məhz Əsgəran-Naxçıvanlı düzündə erməni silahlı dəstələri tərəfındən xüsusi qəddarlıqla məhv edilmişdir. Şəhər əhalisinin bir hissəsi zorakılıqdan qaçıb qurtarmaq istəyərkən əvvəlcədən düzəldilmiş pusqularda qətlə yetirilmişdir. Rusiyanın "Memorial" hüquq-müdafıə mərkəzinin məlumatına əsasən, dörd gün ərzində Ağdama Xocalıda qətlə yetirilmiş 200 azərbaycanlının meyidi gətirilmiş, onlarla meyidin təhqirə məruz qalması faktı aşkar edilmişdir. Ağdamda 181 meyid (130 kişi və 51 qadın, о cümlədən 13 uşaq) məhkəmə-tibbi ekspertizasından keçirilmişdir. Ekspertiza zamanı müəyyən edilmişdir ki, 151 nəfərin ölümünə güllə yaraları, 20 nəfərin ölümünə qəlpə yaraları səbəb olmuş, 10 nəfər küt alətlə vurularaq öldürülmüşdür. Hüquq-müdafiə mərkəzi diri adamın baş dərisinin soyulması faktını da qeydə almışdır. Həmin günlərdə Azərbaycan qüvvələri Xocalı sakinlərinin köməyinə çata bilmədi, hətta meyitlərin götürülməsi belə mümkün olmadı. Bu zaman isə ermənilər vertolyotlarla, ağ geyimli xüsusi qruplarla meşələrdə gizlənmiş insanların axtarışını aparır, aşkar edilənləri əsir götürür, işgəncələrə məruz qoyurdular. Fevralın 28-də tərkibində yerli jurnalistlər də olan qrup 2 vertolyotla azərbaycanlıların həlak olduqları yerə çata bildilər. Gördükləri mənzərə hamını dəhşətə gətirdi — düzənlik cəsədlərlə dolu idi. İkinci vertolyotun havadan mühafızəsinə baxmayaraq, ermənilərin güclü atəşi altında ancaq 4 meyidi götürmək mümkün oldu. Martın 1-də yerli və xarici jurnalistlərin iştirakı ilə hadisə yerində daha da dəhşətli vəziyyət müşahidə olunmuşdur.
Milli Qəhrəmanlar
Erməni işğalçılarına qarşı fədakarcasına mübaribə aparan 10 nəfər Xocalı rayon sakini Respublikanın ən yüksək fəxri adına — Milli Qəhrəman adına layiq görülmüşdür (9 nəfər ölümündən sonra):
Coğrafiyası və iqlimi
Xocalı şəhəri Ağdam şəhərinin 18, Xankəndi şəhərinin 14 kilometrliyində, Qarabağ silsiləsində yerləşirdi. İqlimi mülayim-istidir. Rayonun ərazisi əsasən dağlıqdır. Ən hündür yüksəkliyi Qızqala və Qırxqızdır (2843 m, 2827 m). Dağlıq ərazilər istisna olmaqla, iqlimi mülayimistidir. Yüksək dağlıq əraziləri subalp və alp çəmənlərdir. Əsas çayları Badara və Qarqardır. Dağ-meşə və dağ-çəmən torpaqları mövcuddur. Ərazinin 40 %-ə qədəri fıstıq, cökə, ağcaqayın, qarağac və s. ilə zəngindir.
Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Xocalı şəhərinin əhalisinin faktiki sayı 869 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 908 nəfər təşkil edirdi.
Xanzadə Sultan (I Əhmədin qızı)
Xanzadə Sultan — 14-cü Osmanlı sultanı I Əhməd in qızı.
Sultan Əhməd dövrü
Xanzadə Sultan 1609-cu ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Osmanlı sultanı I Əhməd, anası isə Mahpeykər Kösəm Sultan dır. Bəzi mənbələrdə anasının Mahfiruz Xədicə Sultan olduğu qeyd olunsa da, Sultan Osman ın taxta çıxması ilə Köhnə saray a sürgün olunan xanım sultanlar arasında olması bu iddianı təkzib edir. Uşaqlıq illəri ilə bağlı yetərli məlumat yoxdur. Ancaq 1617-ci ilin noyabrında atası Sultan Əhməd in vəfat etməsiylə anası Mahpeykər Kösəm Sultan və bacıları Fatma, Abidə, Atikə və Aişə ylə birlikdə Köhnə saray a göndərildilər.
Sultan Murad dövrü
Əmisi Sulan Mustafa nın və ögey qardaşı Sultan Osman ın qısa səltənətlərinin ardından doğma qardaşı Sultan Murad ın 1623-cü ilin sentyabrında taxta çıxmasının ardından anası və bacıları ilə birlikdə yenidən Topqapı sarayı nda yaşamağa başladılar. Elə həmin tarixdə yeniçəri ağası Ladikli Bayram ağa yla evləndirildi. Nigahın ardından vəzir rütbəsi alan Bayram Paşa üçün Üsküdar da bir saray təsis edildi. Həm Sultan Murad və taxt naibəsi olan anası Validə Mahpeykər Kösəm Sultan a yaxınlığı, həm də Xanzadə Sultanın təsiriylə 2 fevral 1637-ci ildə Bayram Paşa sədarətə yüksəldi. Ancaq ertəsi il çıxdığı Bağdad səfəri əsnasında səhhəti pisləşdi və 26 avqust 1638-ci ildə vəfat etdi. Xanzadə Sultanın bu evlilikdən bir qızı dünyaya gəlsə də, körpə yaşlarında vəfat etmişdir.
Sultan İbrahim dövrü
Daha sonra digər qardaşı Sultan İbrahim in səltənətində 1643-cü ildə divan vəzirlərindən Nəqqaş Mustafa Paşa ilə evləndirildi. Onun bu nigahdan övladı olub-olmadığı bilinmir. Ancaq qardaşı Sultan İbrahim lə, xüsusilə də xanımlarından Hümaşah Sultan la münasibətləri yaxşı deyildi. Bu səbəblə bacıları Fatma, Gövhər və qardaşı qızı Qaya Sultan la birlikdə qardaşının nigahlandığı xanımlarından Hümaşah Sultan ın təhriki nəticəsində saraydan sürgün olundu. Bütün gəlirləri və mülkləri əllərindən alınan sultanlar 1645-ci ildə Ədirnə sarayı na göndərildilər. Həyat yoldaşı Mustafa Paşa isə Budin bəylərbəyi təyin edilərək paytaxtdan uzaqlaşdırıldı.
Sultan İbrahim in taxtdan endirildiyi 1648-ci ilədək davam edən bu sürgün dönəminin ardından anası Validə Mahpeykər Kösəm Sultan "Valide-yi kəbir" ünvanıyla yenidən taxt naibəsi təyin edildi. Həyat yoldaşı Mustafa Paşa isə vəzifəsindən azad edilərək paytaxta çağırıldı. 23 sentyabr 1650-ci ildə Xanzadə Sultan vəfat etdi və cənazəsi qardaşı Sultan İbrahimin türbəsi nə dəfn olundu.
Bulbophyllum fulgens
(Bulbophyllum fulgens) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Echinops macrophyllus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xədicə (ad)
Xədicə — qadın adı. Ərəb mənşəyi addır. Mənası vaxtından qabaq doğulmuş qız deməkdir.
Ural (Baymak)
Ural — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Zilair kənd şurası nın tərkibindədir.
Echinops malacophyllus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Maqnoliyakimilər
Maqnoliyakimilər (Magnoliaceae) — sırasına aid bitki fəsiləsi.
Bulbophyllum xiphion
(Bulbophyllum xiphion) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mərdanlı
Mərdanlı — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Xocik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
2020-ci il noyabrın 7-də Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edildi.
Toponimikası
Kənd Həkəri çayının sahilində, dağətəyi düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi kəndin əsasını qoymuş Hacı Mərdan adlı şəxsin adını daşıyır. 1950-1960-cı illərdə rayondakı Yuxarı Mollu kəndindən xeyli ailə buraya köçmüş və kənd daha da böyümüşdür.
Hematitləşmiş torpaqlar
Tərkibi
Bu torpaqların tərkibində Titan, silisium, manqan, su kimi kimyəvi qarışıqlar olur.
Bulbophyllum fulvibulbum
(Bulbophyllum fulvibulbum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Echinops mandavillei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dəfnəçiçəklilər
—  aləminə aid bitki dəstəsi.
Nayuha Toyoda
Nayuha Toyoda (d. 15 sentyabr 1986) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 22 oyun keçirib.
Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyası
Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyası – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2007-ci il 12 iyun tarixli 2217 nömrəli Sərəncamına əsasən yaradılmış Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyası ali və əlavə təhsil proqramlarını, ali təhsilin bütün səviyyələrində kadr hazırlığını həyata keçirən, elmi tədqiqatlar aparan xüsusi təyinatlı dövlət ali hərbi təhsil müəssisəsi.
Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyası Prezident İlham Əliyevin 2007-ci il 12 iyun tarixli Sərəncamı ilə yaradılmışdır. Akademiya Dövlət Sərhəd Xidməti üçün xüsusi ixtisaslı ali hərbi təhsilli zabit kadrların, komandir və qərargah zabitlərinin, hərbi elmi işçilərin hazırlanması, onların ixtisasının artırılması, dövlət sərhədinin mühafizəsi və hərbi iş sahəsində elmi tədqiqatların aparılmasını təmin etmək məqsədi ilə təsis edilmişdir. Akademiyanın yeni binası 10 avqust 2010 tarixində istifadəyə verilmişdir. Binayla əlaqədar maraqlı fakt burasındadır ki, binanın peyk görünüşünə diqqət yetirdikdə burada İlham Əliyevin ad və soyadının baş hərflərini tərs şəkildə rahatlıqla görmək olar.
Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyasının rəisi general-mayor Azər İbrahimovdur.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyasının Nizamnaməsi”nin təsdiq edilməsi haqqında 24 iyun 2016-cı il 978 nömrəli fərmanı imzalamışdır.
"Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adına layiq görülmüş sərhədçilər sırasındakı 4 hərbi qulluqçu Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyasının məzunu olmuşdur.
Tapir
Tapir — təkdırnaqlılar dəstəsindən otyeyən heyvan cinsi. Formasına görə donuzu xatırlatsa da, tutmağa qabil olan qısa xortuma malikdir.
Məzrə (Qubadlı)
Məzrə — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Novlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.
Toponimikası
Məzrə kəndi dağətəyi ərazidədir. Oykonim ərəb mənşəlidir. Ərəb dilində məzrə "əkin üçün yararlı yer, əkin yeri, tarla", habelə "əkin yerləri əsasında yaranan məntəqə, oba, kiçik yaşayış məntəqəsi" mənalarını kəsb edir. Kəndin ərazisi keçmiş Zəngəzur qəzasının Şixavuz kəndinin əkin yeri olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortal arında həmin kənddən gəlmiş 14 ailənin burada məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Bulbophyllum xenosum
(Bulbophyllum xenosum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum funingense
(Bulbophyllum funingense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Alabuqa rayonu
Alabuqa rayonu (Алабуга районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın şimal-şərqində yerləşir.
İnzibati mərkəzi Alabuqa kəndidir.
Coğrafiyası
Mendeleyev, Mamadış, Aşağı Kana, Tukay rayonları, Yar Çallı şəhəri və Udmurt Respublikası (Qraxovski və Kiznerski rayonları) ilə həmsərhəddir.
Kama hövzəsi - Toyma, Tanayka, Yuraşka (Toyma qolu), Karinka, Kriuşa;
Vyatka hövzəsi - Umyak, Anzirka, Yuraşka (Adamka qolu).
Rayon ərazisində açıq boz, boz meşə torpaqlar üstünlük təşkil edir.
Tarixi
Müasir Alabuqa rayonunun ərazisi X əsrin ikinci yarısında Volqa bolqarırının nəzarətində idi. 1236-cı ildə Batı xanın bolqarların torpaqlarını fəth etməyə müvəffəq olur və Alabuqanın ətraf əraziləri ilə birlikdə bölgə Qızıl Ordanın bir hissəsi olur. 1438-ci ildə Qızıl Ordanın süqutu nəticəsində inzibati olaraq 5 daruqa bölünmüş Kazan xanlığı qurulur.
Mövcud bölgənin əsas hissəsi, Alabuqa ilə birlikdə Çuvaş (sonradan Zureyskaya adlandırıldı) Daruqasının bir hissəsi, bölgənin şimal hissəsi isə Qazan xanlığının Arskoy Daruqasına daxil olur. Kazan xanlığının süqutundan sonra Kazan çarlığı Böyük Pyotrun islahatlarına qədər Moskva dövlətinin tərkibində de-jure mövcudluğunu davam etdirdi və inzibati-ərazi bölgüsü olaraq qaldı.
1708-ci ildə Kazan çarlığı ləğv edildi və Kazan əyaləti quruldu. Alabuqa ərazisi Kazan əyalətinin bir hissəsi oldu. 1781-ci ildə Kazan vilayətindən Vyatka quberniyası ayrıldı. Tərkibində Alabuqa rayonu quruldu. 1920-ci ildə Tatar Muxtar Sovet Sosialist Respublikası qurulur. 1928-ci ildə Alabuqa kantonu qurulur.
10 avqust 1930-cu ildə Alabuqa rayonu qurulur. Onun ölçüləri daim dəyişir:
1931-1955-ci illər arasında Alabuqa rayonu Mendeleyev rayonunun ərazisinə daxil olur.
19 fevral 1944-cü ildə Alabuqa rayonundan Kosteneevski rayonu ayrılır (4 aydan sonra Mortovsk adlandırıldı).
1 fevral 1963-cü ildə rayon ləğv edilir və Mendeleyev rayonunun bir hissəsi olur.
15 avqust 1985-ci ildə rayondan Mendeleyev rayonundan ayrılır.
Əhalisi
Ruslar — 51,7 %, tatarlar — 42,6 %, marilər — 1,2 %.
Şəhər şəraitində (Alabuqa şəhəri) rayon əhalisinin 86,35 % -i yaşayır.
Feyzulla (Baymak)
Feyzulla — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Tatlıbay kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Əhali
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə əhali yaşamır
Echinops melitenensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Proksi server
Proksi server kompüter şəbəkələrində elə bir serverə deyilir ki, aralıq xidmət kimi fəaliyyət göstərərək istifadəçilərin başqa serverlərdən axtardığı resursları onlara çatdırır. İstifadəçi proksi serverə müxtəlif məqsədlərlə qoşula bilər: xidmətə çıxış, fayl endirmək, bağlantı, internet səhifəsinə baxmaq və s. Proksi server ona göndərilən siqnali filtrasiya qaydalarına əsasən nəzərdən keçirir, məsələn İP ünvan və ya protokola görə filtrasiya edə bilir. Əgər göndərilən siqnal filter vasitəsilə dəstəklənirsə, onda proksi server müvafiq serverə bağlantını yaradır və xidməti istifadəçiyə çatdırır. Proksi server seçim üzrə istifadəçinin siqnalını və serverin cavabını dəyişə bilər və bəzən müəyyən serverlə əlaqə qurmadan xidməti reallaşdıra bilər. Bu halda o keşdən olan cavabları istifadəçiyə çatdırır.
Henri Morqan
Henri Morqan — Uelsli Dəniz qulduru. Henri Morqan Karib hövzəsində Dəniz quldurluğu ilə məşğul olmuşdur. O, ən məşhur Uelsli Dəniz qulduru hesab olunur. Morqan, Karib hövzəsində donanma üstünlüyünü İspaniyadan Böyük Britaniyaya keçməsinə çalışırdı.
Həyatı
Henrinin, Monmoutşir valisi olan Robert Morqanın oğlu olduğu ehtimal olunur. Bristol şəhərinin arxivlərində 1655-ci ilə aid bir sənəddə Henri Morqan Karib Hövzəsində yerləşən Barbados adasında kənd təsərüffatı ilə məşğul olduğu göstərilmişdir. Bu məlumatdan başa Henri Morqan haqqında 1655-ci ilə qədər heç bir məlumat yoxdur. Henrinin şəxsi həyatı barədə əsas məlumatlar onun xatirələrindən öyrənilir. Öz xatirələrində Morqan məktəbi gənc yaşlarda tərk etdiyini, qələmdən daha çox oxa üstünlük verdiyini yazmışdır. Henrinin Panamada şəxsi həkimi olmuş Ricard Brou öz qeydlərində bu şəxs barədə bəzi məlumatlar vermişdir. Həmin məlumatlara əsasən Morqan 1655-ci ildə fəthedilən Yamaykaya 1658-ci ildə gəlmiş və burada qısa müddətə varlanmışdır.
Henri Morqanın əmisi Edvard Morqan İngiltərə şahzadəsi II Carlsın yaxın dostu olmuşdur. II Carls taxta çıxdıqdan sonra o, Edvard Morqanı Yamaykaya vali təyin etmişdir. Bu təyinatdan sonra Henri Morqan Yamaykaya gələrək Edvard Morqanın qızı ilə evlənmişdir. Bu evlilikdən sonra nüfuzunu artıran Henri dəniz səfərlərinə başlamışdır. Tarixi mənbələrdə 1663-cü ildə Amerika sahilləri boyunca yerləşən İspan müstəmləkələrinə hücüm etmiş ingilis donanması və həmin donanmanın rəhbəri Kristofer Mings və onun bosmanı Kapitan Morqan adlı bir şəxsdən bəhs olunur. Bir çox tarixçilər Kapitan Morqanın Henri Morqan olduğunu ehtimal edirlər. Vildemos, Honduras və Qranada şəhərlərinə edilən hücumlarda Kapitan Morqanın böyük dağıntılar törətdiyi məlumdur.
1665-ci ildə Morqan Edvard Mansfildin rəhbərliyində ki, gəmidə işləməyə başlamışdır. Həmin gəmi XVIII əsrdə Karib hövzəsində ispan gəmilərinin gəniminə çevrilmiş onlarla gəmidən biri idi. İngiltərə İspaniyanın okeanlardakı nüfuzunu zəiflətmək üçün dəniz quldurlarını və şəxsi gəmiləri İspaniya əleyhinə fəaliyyət göstərməyə şirnikləndirirdi. Bu gəmilər qanuni baxımdan heç bir dövlətə məxsus deyildi və dəniz quldurluğu ilə məşğul olurdular. Ancaq İngiltərə dövləti bu tip gəmilərə quldur gəmisi formasıda adlandırılmasına qarşı olduğundan, belə gəmiləri özəl gəmilər deyirdi. Edvard Mansfildin ispanlar tərəfindən öldürülməsindən sonra gəmi heyəti yeni kapitanları kimi Henri Morqanı seçdilər. Bununla da Morqanın quldurluq fəaliyyəti rəsmən başlamışdır.
Elxan Cəfərov (alim)
Cəfərov Elxan Əliyar oğlu — Azərbaycan həkimi, tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru.
Həyatı
1961-ci ildə Oxçoğlu kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olub. 1965-ci ildən Bakı şəhərinin 64 saylı orta məktəbində təhsilini davam etdirib. 1971-ci N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb Univeristetinə daxil olub. O, tələbəlik illərində elmi məqalələri lə seçilmişdir.
Elxan 1977-ci ildə ali məktəbi bitirdikdən sonra Rusiyaya, Qorki şəhərinə getmişdir. Burada 5 saylı şəhər xəstəxanasında işləmiş, 1980-ci ildən klinik ordinaturada iki il təhsil alıb.Burada da elmi iş götürüb dissertant olmuş, 1984-cü ildə tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
Elxan 1990-1994-cü illərdə Qarabağ uğrunda dedən döyüşlərdə həkim kimi iştrak etmişdir. O həm də Qarabağ Veteranlar Birliyinin yaradıcılarından biri, Qarabağ veteranıdır.
Elxan Cəfərov özü də bir qeyri-hökumət təşkilatı ( Qarabağda Zərərçəkmiş və Qarabağ köçkünlərinə Tibbi yardım) yaradıb. Hazırda "Aristokrat" Tibb Mərkəzində cərrah, 16 saylı polinikada həkim işləyir.
Üç övladı( iki oğlu, bir qızı) var. Bakı şəhərində yaşayır.
Qazaryan itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Qafqazda Gürcüstanın Tabisçixuri gölü və Axtanski rayonu ərazilərində quru bozqır yamaclarda təbii arealı vardır.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-ın dağlıq rayonları ərazisində rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU B1ab(iii)+2ab(iii).
Bitdiyi yеr
Aşağı və orta qağ qurşaqlarda quru bozqırlaşmış daşlı-qayalı  yamaclarda yayılmışdır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealı vardır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə hündürlüyü 1 m-ə qədər olan koldur. Qopartikanları düz, nazikdir, qaidə hissəsi enliləşmişdir.Yarpaqları 5-7 ədəd enli ellipsşəkilli təpəsi küt 1,7-2,5 sm uzunluğunda olan yarpaqcıqlardan təşkil olunmuşdur. Yarpaqcıqların kənarları mişardişlidir. Kasayarpaqları 1 sm uzunluğunda ola bilir və tamkənarlıdır. Çiçəkləri, adətən, tək-təkdir. Çiçək saplağı 0,7-1 sm uzunluğunda olur. Ləçəkləri ağ rəngdədir. Meyvəsi yumrudur və qaralandır, 1,6-2 sm diametrində ola bilir. İyun, iyul aylarında çiçək açır.
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyyatının dəyişməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Məlumat yoxdur.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə ölçüləri tərtib edilməmişdir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Bulbophyllum xanthum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nabil Atif
Nabil Atif, Mərakeş aktyoru, 1972-ci ildə Kasablankada anadan olub. Bir sıra Mərakeş filmlərində və seriallarında iştirak etmişdir.
Milanlı
Milanlı — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Başarat kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
2020-ci il noyabrın 2-də Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edildi.
Toponimikası
Milanlı kəndi dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsinin adı çar Rusiyası Azərbaycanın şimalını işğal etdikdən sonra (1828) Türkiyədən köçüb gəlmiş kürddilli milanlı tirəsinin adındandır.
Əhalisi
Əhalisi kürddilli milanlı tayfasına mənsubdur.
Echinops mersinensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycan Quru Qoşunlarının inventarı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Quru Qoşunları — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin tərkib hissəsi. Hazırda Azərbaycanda Quru Qoşunları mövcud olsa da bu qoşunların vahid komandanlığı yoxdur. Quru Qoşunları beş ordu korpusundan və bilavasitə Müdafiə Nazirliyinə tabe olan briqadalardan ibarətdir.
Karxana
Karxana - tikinti məhsulları (qum, daş, çınqıl, gil, üzlük daşlar) potensial-münbit süxurlar və faydalı qazıntıların çıxarılması ilə əlaqədar yer səthində və altında (şaxta) qazılmış müxtəlif forma və ölçüyə malik çökəkliklərdir.
Karxananın bağlanması
Müəyyən ərazidə olan faydalı qazıntıların istehsal ehtiyatının tükənməsi ilə əlaqədar və ya ətraf ərazinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə istismarı dayandırılmış yataqdır.
Karxana sahəsi
Yatağın açıq üsulla işlənməsi və istismarı zamanı əmələ gələn örtük və qarışıq süxurların yerləşdirilməsi üçün ayrılmış sahədir.
Haqverdi Cəfərov
Haqverdi Cəfərov — Azərbaycan biofiziki, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1972). O, 162 elmi məqalənin, 4 kitabın və 6 ixtiranın müəllifidir. 32 elmlər namizədi və 5 elmlər doktoru hazırlamışdır.
Həyatı
Haqverdi Cəfərov 1938-ci ildə Gədəbəy rayonunun Rüstəm Əliyev kəndində anadan olmuşdur. О, 1957-ci ildə Miskinli kənd orta məktəbini bitirərək Bakıya gəlmiş və sənədlərini Azərbaycan Dövlət Universitetinə vermişdir. Elə həmin il universitetin biologiya fakültəsinə daxil olmuş və 1962-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə oranı bitirmişdir.
Haqverdi Cəfərov universiteti bitirən kimi sənədlərini M. V. Lomonosov adına Moskva dövlət Universitetinin aspiranturasına vermiş və qəbul olunaraq biofizika ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyası işləmişdir. 1966-cı ildə müdafiə edərək biologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Həmin ili Bakıya qayıdaraq Azərbaycan Dövlət Universitetinin Biologiya kafedrasında assisent, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizologiya sektorunda elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1968-ci ildə baş elmi işçi olmuş, 1972-ci ildə isə çalışdığı Fizologiya Elmi Tədqiqat İnstitutunda şöbə müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. Həmin il Selenin fotoreseptorlarının funksional aktivliyində rolunun tədqiqi ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan SSR Dövlət mükafatını almışdır. 1974-cü ildə "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunmuş, 1976-cı ildə isə "Şərəfli əmək nişanı"na layiq görülmüşdür. 1976-cı ildə RSFSR ilə aparılan tədqiqat işlərindəki nəticələrinə görə ÜXTN-nin medalını almışdır. Medalı ona SSRİ Ali Sovetinin sədri A. N. Kosigin təqdim etmişdir.
Haqverdi Cəfərov 1983-cü ildə biologiya elmləri doktoru dərəcəsi almışdır. 1986-cı ildə "Biofizika" ixtisası üzrə professor elmi rütübəsinə layiq görülmüşdür. 1991-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsinin "Biostimulyatorlar" elmi laboratoriyasına müdir və insan və heyvan fizologiyası kafedrasına professor vəzifəsinə seçilmişdir. 1992-ci ildə müsabiqə vasitəsilə professoru olduğu kafedranın müdiri vəzifəsini tutmuşdur.
Haqverdi Cəfərov 1996-cı ildə Türkiyə Respublikasının Çanaqqala 18 mart Universitetində professor işləmiş, eyni zamanda Müdafiə Nazirliyində xüsusi proyektə rəhbərlik etmişdir. 2002-ci ildə Türkiyə Respublikasından Vətənə qayıtdıqdan sonra bir müddət Odlar Yurdu Universitetində "Biofizika və biokimya" kafedrasının müdiri olmuşdur. Səhhəti ilə əlaqədar olaraq bu vəzifədən imtina etmişdir.
Haqverdi Cəfərov Akademik Zərifə Əliyeva adına Elmi Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutunda Eksperimental Oftalmologiya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. O, 162 elmi məqalənin, 4 kitabın və 6 ixtiranın müəllifidir. 32 elmlər namizədi və 5 elmlər doktoru hazırlamışdır. 3 avqust 2018-ci il tarixində dünyasını dəyişmişdi.
CNN
CNN və ya Cable News Network (CNN) — 1 iyun 1980-ci ildə Atlantada Ted Törner tərəfindən qurulmuş ilk xəbər kanalı. Telekanal 24 saat xəbər yeniliyi üzərində qurulur. CNN-nin mütəmadi olaraq dünyanın 212 ölkəsində 1.5 milyarddan çox insan izləyir. Müxtəlif dillərdə kanalları, 12 veb saytı, 2 radiosu və bütün dünyaya yayılmış xəbər qrupu ilə ən məşhur xəbər qaynaqlarından biri sayılır. 1995-ci ildə açılan cnn.com isə ilk böyük ölçülü xəbər saytıdır.
CNN-nin bütün dünyada tanınan bir kanal halına gəlməsi 1991-ci ildəki ilk Körfəz müharibəsi zamanı Bağdaddan döyüşü canlı olaraq yayımlanması oldu. bu etdikləri yayımlar televiziya xəbərçiliyində yeni bir dövr başlatdı.
Daima böyüyən CNN-nin qurucusu Ted Törner ən əhəmiyyətli media patronlarından biri, bağlı olduğu holdinq Time Warner isə ən böyük media şirkətlərindən biridir.
Avqust 2010-cu il tarixə olan məlumata görə CNN-i ABŞ-da 150 milyon insan izləyir.
Mürsəl bəy Şahsuvarov
Şahsuvarov Mürsəl bəy Adilxan bəy oğlu — Cümhuriyyət tələbəsi, həkim, professor.
Həyatı
Mürsəl bəy Adilxan bəy oğlu 1900-cü ilin iyun ayının 19-da Zəngəzur qəzasının Minkənd kəndində anadan olmuşdu.
Mürsəl Şahsuvarov əvvəlcə Gəncədə, sonra isə Tiflisdə təhsil almışdır.
Arxivdə onun Tiflisdəki İmperator Aleksandrın adına gimnaziyanı bitirməsi barədə sənəd vardır.
310 saylı Kamal Şəhadətnaməsindən məlum olur ki, Şahsuvarov Mürsəl Ədilxan oğlu 1913-cü ildə Tiflis oğlan gimnaziyasına daxil olmuş və oranı 1918-ci il fevralın 18-də bitirmişdir.
1919-cu il noyabr ayının 23-də M. Şahsuvarovun Azərbaycan Respublikası Xalq Maarif Nazirliyinə ünvanladığı ərizəsində deyilir: "Sizdən xahiş edirəm ki, məni Almaniyaya Tibb İnstitutuna daxil olmaq üçün hökumət hesabına ezam edəsiniz."
Mürsəl bəy Şahsuvarov Münhen Universitetinin tibb fakültəsini uğurla bitirib… Vətənə qayıtmamışdır.
İstedadlı gənc təbibi alman həmkarları Hamburq şəhərində ixtisasına görə işlə təmin etmişlər.
O, bir neçə il Tropik Xəstəliklər İnstitutunda çalışmışdır. Gənc alim burada dissertasiya müdafiə edərək, tibb elmləri doktoru adını almışdır. Azərbaycanlı alim Hamburqda tanış olduğu alman qızı Marqarita xanımla nikah bağlayıb, ailə qurmuşdur. Otuzuncu illərdə ər-arvad Bakıya qayıtmışlar. Bakıda elmlər doktoru olan Cumhiriyyətin tələbəsinin və onun alman zövcəsinin Amerika Birləşmiş Ştatlarından gəlmiş qonağı da olarmış. Bu, Mürsəl doktorun baldızı oğlu ABŞ vətəndaşı Hüqo idi… thumb|left|[[Bakıda Mürsəl bəy Şahsuvarlının məzarı]] 1937-ci ildən başlayaraq, doktor Şahsuvarovun mənzili bir daha qonaq üzü görmədi. Onu Sibirə, Maqadana on il müddətinə sürgün etdilər. Onun xanımı Marqaritanın da başı üstünü təhlükə almışdı.
Professor Hans Fodelin Mürsəl bəyə etmiş olduğu bir tarixi xidməti də qeyd etməmək olmaz. 1937-ci ildə Mürsəl bəyin evində axtarış zamanı Münhen Universitetini bitirmək barədə diplomu yoxa çıxmışdı. M. Şahsuvarov Almaniyaya göndərdiyi məktublarından birində keçmiş tələbə dostundan xahiş etmişdi ki, mümkünsə, ali məktəb diplomunun surətini çıxartdıraraq Bakıya göndərsin. Alman professoru azərbaycanlı həmkarının xahişini yerinə yetirmişdi. Diplomun surəti əldə edildikdən sonra, Cumhuriyyət tələbəsi, tibb elmləri doktoru, professor Mürsəl Adilxan oğlu Şahsuvarov Bakıdakı Fuad Əfəndiyev adına 4 saylı Şəhər Klinik Xəstəxanasına işə qəbul edilmişdir.
1971-ci il aprel ayının 21-də vəfat edib.
Xatirəsi
29 may 2018-ci ildə Azərbaycan Tarix Muzeyində "Şahsuvarovlar nəslindən üç varis" adlı tədbir keçirilib. Tədbirdə Mürsəl bəy Şahsuvarovla yanaşı, Nurməmməd bəy Şahsuvarov və Surxay bəy Şahsuvarovun Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin həyatındakı xidmətlərindən bəhs edilib.
Echinops meyer
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hellmut Ritter
Hellmut Ritter — Almaniya şərqşünası.
Həyatı
Hellmut Ritter 27 fevral 1892-ci ildə Lichtenauda doğuldu. Litseyi Kasseldə bitirdikdən sonra Halle Universitetində Karl Brokkelman və Paul Kahledən, Strasburq Universitetində Teodor Nöldeke, Enno Littmann, Landauer və Frankdan şərqşünaslıq və Şərq dilləri öyrəndi; eyni zamanda teologiya və kllasik filologiya dərslərinə qatıldı. 1913-cü ildə Hamburq Universiteti Şərq mədəniyyəti və tarixi bölümündə Karl H. Beckerin asissenti olaraq vəzifəyə başladı. Ertesi il Bonn Universitetində “Ein arabisches Handbuch der Handelswissenschaft” adlı dissertasiyasıyla (Isl., VII [1916], s. 1-91) doktorluq müdafiə etdi. Əsgərliyini 1914-1918 savaş illərində İstanbul və İraqda keçirməsi Türkcə və Ərəbcəsini inkişaf etdirməsinə səbəb oldu. Savaşın ardından Hamburq Universiteti Şərq dilləri kafedrasına professor təyin edildi (1919).
1926-cı ildə universitetdəki vəzifəsindən alınan H. Ritter, Hamburqda İran ədəbiyyatı və təsəvvüfünə dair başlatdığı çalışmalarına davam etmək üçün Alman Elm Yardım Dərnəyinin bursuyla İstanbula getdi. Kitabxanalarda əlyazma əsərlər üzərində çalışarkən bunlar haqqında Avropada yetərli qaynağın olmadığını fərq etdi və 1927-ci ildə bir çox Alman elm adamına bu əsərlərlə ilgili kataloqların hazırlanması gərəkdiyini bildirən bir məruzə göndərdi. Bu məruzə üzərinə Alman Şərq Dərnəyinin İstanbulda bir şöbəsinin açılmasına qərar verildi və ilk müdüri Helmut Ritter oldu. Qurulan şöbənin vəzifəsi “Bibliotheca Islamica” seriyası adı altında bir sıra Ərəbcə, Farsca və Türkcə metni nəşretmək, İstanbul kitabxanalarında olan əlyazma əsərlər hqqında Alman elm adamlarını bilgiləndirmək, bu əsərlərin fotolarını onlara göndərmək və gənc şərqşünaslara müşavirlik etmək idi.
Universitet kitabxanası içində ayrılan bir dairədə kitabxananın zəngin koleksiyalarından yararlanaraq Şərqşünaslıq İnstititutunu qurdurdu. 1949-cu ildə Almaniyaya döndü və əməkli olduğu 1955-ci ilə qədər Frankfurt am Main Universitetində çalışdı. Təqaüdə çıxandan sonra UNESCO tərəfindən W. Dudad və Əhməd Atəş ilə birlikdə, İstanbul kitabxanalarında olan İran şairlərinə aid əlyazmaların kataloqunu hazırlamaqla vəzifələndirildi və bu vəzifəni, eyni zamanda İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakültəsi Ərəb və Fars filologiyaları bölümlərində 1956-1969 illərnda dərs verərək tamamladı. Bir çox məsləkdaşı və tələbəsi, onun yetmişinci yaş gününü (27 fevral 1962) qeyd etmək üçün "Oriens"in 15-19 (1962-1966) saylarında müxtəlif məqalələr nəşr etdirdilər. Yetiştirdiyi Türk tələbələr də Şərqşünaslıq məcmuəsinin 5 sayını (1964) ona həsr etdilər.
Helmut Ritter 1969-cu ildə Almaniyaya döndü və 19 may 1971-ci ildə öldü.
Əsərləri
Almaniya şərqşünası Hellmut Ritter Yan Ripka ilə birlikdə Nizami Gəncəvinin Yeddi gözəl əsəri haqqında elmi-tənqidi yazı hazırlamışdı. Əsərin tənqidi nəşrinə yazdığı ön sözdə “Yeddi gözəl”i “yeni fars ədəbiyyatının ən yaxşı və ən gözəl eposu” kimi təsvir edir və eyni zamanda “şərqi hind-avropa ədəbiyyatının ən vacib bədii əsərlərindən biri” olduğunu göstərir.
İskır çayı
Əsas göstəricilər
Çayın uzunluğu-340 km, hövzəsinin sahəsi isə-8650 кm²-dir. Bu çay başlanğıcını Rili massivindən götürür, Ağ və Qara İskır çaylarının birləşməsindən yaranır. Bu çay bir çox regionlarıdan axır. Belə ki, Bolqarıstanın paytaxtı Sofiya şəhərindən, Vraçko, Loveç və Plevensk əyalətlərindən keçir. İskır yeganə çaydı ki, Balkan dağlarını kəsir. Roma imperiyası dövründə bu çay- Oescus adlanırdı.
Fasiləsiz nəqliyyat vasitələri
Fasiləsiz nəqliyyat vasitələri — dayanacaq yeri və zamanı göstərilməyəm nəqliyyat vasitələridir.
Fasiləsiz sərnişin nəqliyyatı vasitələrinə misal olaraq eskalatorları və hərəkət edən səkiləri göstərmək olar.
Mazutlu-bitumlu şlam
Mazutlu-bitumlu şlam - neftin neftayrıma zavodlarında ilkin emal zamanı, yəni xam neftin termiki fraksiyalaşdırılmamışdan əvvəl asılı mexaniki hissəciklərdən təmizlənməsi üçün gilli qranulometrik tərkibə malik absorbentlərdən istifadə edilir. Həmin absorbentlər neftin tərkibində olan xırda hissəciklərlə birləşərək böyük həcmdə tullantıya çevrilirlər ki, onlarda öz növbəsində neftlə hopmuş olurlar. Onlar tullantı halında şlamxanada toplanmaqlla netfli birləşmələrlə zənginləşmişlər. Tullantılar fiziki-kimyəvi və fotokimyəvi proseslər nəticəsində müəyyən dövr ərzində mazut, sonra isə bitum halına keçirlər. Bina misal olaraq Zığ yaşayış sahəsininn yaxınlığındalı mazutlu-bitumlu şlamxananı göstərmək olar.
Bulbophyllum xanthotes
(Bulbophyllum xanthotes) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Motosikl
thumb| [[Yamaha FZS600 Fazer]] thumb| Rusiya istehsalı olan ''[[Ural (motosiklet)|Ural motosikleti]]
Motosikl (Motoskilet) - çəkisi 400 kiloqramdan artıq olmayan, arabalı və ya arabasız mexaniki nəqliyyat vasitəsi. Motosikllər növcə əsasən 5 cür olur: çoper; klasik; enduro; skuter.
Əhrar əş-Şam
Hərəkat Əhrar əş-Şam Əl İslami (حركة أحرار الشام الإسلامية; Şamın Azad İnsanlarının İslami Hərəkatı) — Suriya vətəndaş müharibəsində Bəşşar əl-Əsəda qarşı vuruşan əsas silahlı qruplaşmalardan biri. 2013-cü il iyun ayı məlumatlarına görə qruplaşmanın tərkibində 10 mindən 20 minədək döyüşçü var.
Bulbophyllum furcillatum
(Bulbophyllum furcillatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kəla türbəsi
Kəla türbəsi — Azərbaycanın Lerik rayonunun Orand kəndində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi. Şeyx Kəla türbəsi XIV əsrin yadigarıdır. Türbədə dəfn olunan Şeyxin adı Əkkaşə ibn Möhsüm Əsəddir. Deyilənə görə o Məhəmməd peyğəmbərin 407 nəfərə təyin etdiyi sərkərda olmuşdur. O, cənnəti xatırladan bərəkətli torpaq, 7 çeşməbulağı olan Orandda yaşamağı qərara almışdır. Şeyx burada yaşayan əhalini islamı qəbul etməyə çağırmışdır.
Rumi Utsuqi
Rumi Utsuqi (d. 5 dekabr 1988) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Cənubi Koreya Boinqi ilə hadisə (1983)
Cənubi Koreya Boinqi ilə hadisə — 1983-cü il sentyabrın 1-də Koreyanın 007 Aviareysi (Boeing 747), kommersiya təyyarəsi Sovet hava məkanına daxil olanda, Sovet İttifaqı reaktiv qırıcısı (SU-15) tərəfindən vurulan hadisə. Təyyarədə ABŞ Konqresmeni Lorens MakDonald da daxil olmaqla 269 nəfər həlak olmuşdur.
Rumi Utsuqi
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 111 oyun keçirib, 6 qol vurub.
Cənubi Koreya Boinqi ilə hadisə (1983)
Öz uçuş xəttindən çıxmış Koreya Hava Yollarının 007 reysi ilə uçan mülki xidmət təyyarəsinin Sovet reaktiv təyyarəsi tərəfindən vurulması hadisəsi Birləşmiş Ştatlar-Sovet münasibətlərindəki gərginliyi gücləndirmişdir.
Rumi Utsuqi
Milli komanda karyerası
2010, 2011 , 2012 , 2013 , 2014 , 2015 , 2016 , 2017 , 2018 Japan Football Association
Cənubi Koreya Boinqi ilə hadisə (1983)
Təfərrüatlar
300px|thumbnail|Təyyarənin uçuş trayektoriyası 1983-cü il avqustun 31-dən sentyabrın 1-nə keçən gecə SSRİ-nin Kamçatka yarımadasına, az sonra isə Saxalinin hava ərazisinə icazəsiz daxil olan naməlum təyyarə aşkarlanmışdır. Onu yerə endirmək üçün havaya sovet qırıcıları qaldırılmış və yad təyyarəyə ən yaxın hava limanında enmə əmri verilmişdir. Radar ekranlarında ABŞ-nin "RC-135" kəşfiyyat təyyarəsi kimi görünən bu obyekt, əslində "Boinq-747" markalı adi sərnişin təyyarəsi olub.
Qırıcılardan verilən təkidli enmək əmrinə baxmayaraq "Boinq" SSRİ ərazisi üzərində qanunsuz uçuşunu davam etdirmişdir. Ekipajı yerə endirmək üçün bütün səylər nəticəsiz qaldıqda yad təyyarə havada saat 18:22:20-də vurulur. Cənubi Koreyaya məxsus olan Nyu-York–Seul reysi ilə uçan bu sərnişin təyyarəsində 269 nəfər günahsız insan həlak oldu.
Səhərisi gün dünya ictimayiəti ayağa qalxmış, etiraz dalğaları yer üzünü bürüdü. ABŞ prezidenti Ronald Reyqan SSRİ-ni "şər imperiyası" adlandıraraq konqres qarşısında hərbi xərclərin artırılması tələbini qoydu və buna nail oldu.
Bu hadisədə qaranlıq məqamlar çox idi. Bütün baxışlardan keçib uçuşa buraxılan təyyarə heyəti dəyişdirilmiş, 18 nəfər sənədlərdə göstərildiyi halda 29 nəfər uçuşa çıxmışdır.
Burada 350 əvəzinə 240 sərnişin uçurdu. Seula uçan bu təyyarənin heyəti həmişəki kimi sığorta olunmuşdu. Amma bu dəfə məbləğ daha artıq idi.
Bu hadisə kəşfiyyat tarixində "007 nömrəli reys" adını daşıyır.
Bəyaz həyat (film, 2003)
Məzmun
Filmdə dövlət katibinin oğlu Riyadla (Kamal Dəniz) sadə qadın Nigar (Vəfa Rzayeva) arasında olan məhəbbət macərasından və bunun müqabilində rastlaşdıqları bir sıra çətinlikləri mətinliklə dəf etmələrindən danışılır.
Malik Mirzəyev
Malik Hüseyn oğlu Mirzəyev (25 dekabr, 1936-cı il, Laçın rayonu, Sadınlar) — dosent, coğrafiya elmləri namizədi.
Həyatı
1961-1963-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Eroziya bölməsində kiçik elmi işçi işləmiş, 1963-1966-cı illərdə isə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Coğrafiya institutunun əyani aspiranturasını bitirmişdir.
1967-ci ildə “Qarabağ vulkanik yaylasının landşaftı və təbii rayonları” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Malik Mirzəyev 1967-1976-cı illərdə Pedaqoji Universitetdə müəllim, baş müəllim, dosent, 1976-1986-cı illərdə ETPEİ-də baş elmi işçi, 1986-cı ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda dosent vəzifəsində çalışmışdır. Onun 300-ə qədər elmi-bədii publisistik məaqlələri, kiçik hekayələri, ona qədər kitabı, dərslikləri və metodik vəsaitləri çap olunmuşdur.
Məktəblərdə onun müəllifi olduğu “Təbiətşünaslıq” (II, IV, V siniflər) və “Coğrafiya” (VI sinif) dərsliklərindən istifadə olunur. “Doğma yurdu gəzə-gəzə” (1990), “Atmosfer, insan və ətraf mühit” (1975), “Dağlar sərvət xəzinəsidir” (1994), “Kiçik Qafqazın təbiəti və landşaft qurşaqları” (1995), monoqrafiyaları, coğrafiyaya aid test, proqram və planlaşdırmalar da onun qələminin məhsuludur. Onun ssenarisi əsasında çəkilmiş “Azərbaycanın faydalı qazıntıları” adlı rəngli tədris filmi məktəblilərin istifadəsindədir. Malik Mirzəyev coğrafiya elminin müxtəlif problemləri barəsində Bakı, Ankara, Moskva, İrəvan, Səmərqənd, Həştərxan, Kursk, İrkutski və başqa şəhərlərdə təşkil olunmuş elmi kondranslarda və simpoziumlarda çıxış etmiş, uzun müddət Azərbaycan Dövlət Televiziyasında “Təbiət” verilişinin aparıcısı olmuşdur. Türk dünyasını başdan-başa gəzmiş, araşdırmalar aparmış və nəticədə “Türk dünyası” adlı (“Müəllim” nəşriyyatı, Bakı-2004) kitab yazmışdır.
Malik Mirzəyev elmini və elmi pedaqoji fəaliyyətini Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda, vətənpərvərlik tərbiyyəsi, bu istiqamətdə də xalqın birliyə çağrılması, müəllimlərin ixtisasının artırılması və yenidən hazırlanması kimi müqəddəs bir vəzifəyə həsr etmişdir. Türk dünyasının tarixi-coğrafiyası və bu günkü durumu haqqında fundamaental tədqiqat əsərləri çap etdirmişdir.
Malik Mirzəyev akademik M.Mehdizadə mükafatına layiq görülmüşdür.
O, gözəl ailə başçısı olaraq, layiqli övladlar böyütmüşdür. Ömür-gün yoldaşı Aliyə xanım Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Coğrafiya İnstitutunda baş elmi işçi işləmiş, hal-hazırda təqaüddədir, nəvələrinin təlim-tərbiyəsi ilə məşğuldur.
Uzun illər keçəcək, onun dərslikləri, elmi əsərləri, vətəndaşfəaliyyəti unudulmayacaq və Malik Mirzəyev onu tanıyanların, doğmalarının, tələbələrinin, dostlarının xatirəsində əbədi yaşayacaqdır.
Mirlər
Mirlər — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Dondarlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Toponimikası
Mirlər kəndi Bərgüşad çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XVIII əsrdə Şeyx Mir İbrahim ağa saldığı üçün onun titulu (mir) ilə adlanmışdır. Bir sıra müsəlman ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda mənşəcə Məhəmməd peyğəmbərin nəslindən olanlar adətən seyid və ya mir fəxri titulu daşıyırlar. Antropooykonimdir.
Echinops microcephalus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
La-Frett-sür-Sen
La-Frett-sür-Sen — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Arjantöy, kanton — Erble. Əhalisi — 4,378 nəfər (1999).
Alsu
Alsu Ralifovna Abramova (Tatar dili: Rälif qızı Alsu Abramova, Rusca: Алсу́ Рали́фовна Абра́мова. Alsou (Rusca: Алсу) olaraq da tanınır) - Rusiyanın tanınmış müğənnisidir. Tatarıstan Respublikasının əməkdar artisti (2000). Tatarıstan Respublikasının xalq artisti (2010). Sülh adına YUNESKO artisti (2011).
La-Frett-sür-Sen
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 18 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 12 km cənubi-qərbdə yerləşir.
Alsu
Həyatı
Alsu 27 iyun 1983-cü ildə Tatarıstanın Bögilme bölgəsində dünyaya gəldi. Atası Ralif Rafilovich Safın zəngin bir iş adamıdır. "Lukoyl" neft şirkətinin keçmiş vitse-prezidenti idi. Rusiyanın siyasi aləmində tanınmış şəxsdir. Anası Raziye Iskhakovna bir memardır. Renard və Marat adında iki qardaşı vardır. Məşhur tennisçi Marat Safın müğənninin əmisi oğludur.
Alsu daha 10 yaşında ikən ailəsi ilə Sibirdə qaldığı dövrdə piano çalmağı öyrənmişdir. Daha sonra Moskvada musiqi məktəbinə davam etdirmişdi. Daha sonrakı illərdə İngiltərə və Nyu-Yorkda xüsusi məktəblərdə memarlıq dərsləri alan Alsu, hələ də Londonda yaşamaqdadır. Eyni zamanda 2000-ci ildə ölkəsini Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və 2-ci yerə layiq görülmüşdür. 2009-cu ildə Rusiyada keçirilən Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi finalında ekspert heyəti tərkibində olmuşdur.
Tomas Mor
Tomas Mor — dahi ingilis humanisti, filosof və dövlət xadimi  həmçinin möhtəşəm şair, 280 latın dilli epiqrammın və bir çox poemanın müəllifi.
Həyat və fəaliyyəti
Mor dövrünə görə təhsil almaq çətin olmasına rəğmən qədim latın və yunan dillərini mükəmməl bilirdi. Artıq 1505-ci ildə Mor Roterdamlı Erazmla birlikdə Lukiandan ilk tərcüməsini edir hansı ki, bu əsər bir ildən sonra Parisdə çapdan çıxır.Mor bu dövrlərdə həmçinin yunan dilini və poetikasını dərindən öyrənməyə maraq göstərir hətta özəl müəllimlə də çalışır. Mor Lili ilə birlikdə "Progimnasmata" əsərində etdiyi yunan epiqrammlarının tərcüməsində bu haqda qeyd etmişdir.Onun bu tərcüməçilik fəaliyyəti çox güman ki, 1503-1504-cü illərə aid edilir.Mor mənbə kimi Yunan antologiyasından yararlanmışdır.
Morda antik dövrə qarşı məhəbbətin oyanmasında oksfordlu müəllimlər Uilyam Qrocin və Tomas Linakr bir növ muza rolunu oynamışlar. Lakin bu dövrdə nəinki Oksford və Kembric universitetlərində, alim-humanistlərin toplaşdığı şəhərin istənilən küncündə ümumilikdə qədim poeziyanı və məhz latın poeziyasını təkcə sevmir, hətta qədim şairləri təqlid edərək şeirlər belə bəstələyirdilər.
Mor epiqrammlarının tarixi dəqiq məlum deyildir.Lakin onun Ulrix fon Güttenə yazdığı məktubundakı fikirlər Morun əsərlərini cavanlığında yazdığını göstərir.Mor poeziyasının tətqiqatçılarından Bredner və Linç haqlı olaraq məktubda çoxlu sayda ümumi mövzulara toxunulduğunu və tarixi aydınlaşdırmaq üçün dəqiq hadisə və tarixi şəraitdən bəhs edilmədiyini qeyd edirlər.Lakin bununla bərabər "Progimnasmata"dan olan bəzi nümunələrdə 1509-cu ildən sonrakı dövrün izlərini aşkar etmişlər.
Çox güman ki,antologiyadan tərcümə edilmiş epiqrammların çoxu "Progimnasmata"nın yazıldığı dövrlə səsləşir amma orijinal şeirlərin əksəriyyəti 1509-1516-cı illəri əhatə edir.
Renat Məhəmmədi
Renat Məhəmmədi (d. 10 dekabr 1948) — tatar türklərindən olan tanınmış yazıçı və filosof, “Abdullah Tokay” adına dövlət müfatı sahibi (1993), SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü (1979-cü ildən etibarən).
ASAN xidmət
"ASAN xidmət" — Azərbaycan Respublikasında dövlət orqanları tərəfindən vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin həyata keçirilməsini təmin edən mərkəzlər. > ASAN sözünün açılışı ingiliscə "Azerbaijan Service and Assessment Network"dür. "ASAN xidmət" Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinə tabedir. İlk "ASAN xidmət" mərkəzi 2013-cü ildə fəaliyyətə başlayıb. Hal-hazırda 25 mərkəz fəaliyyət göstərir. Onlardan 7-si Bakıda, on səkkizi sə Azərbaycanın bölgələrindədir. "ASAN xidmət"ə indiyə qədər 60 milyondan çox müraciət edilib. Xidmətlərin göstərilməsində könüllülər də cəlb olunur. "ASAN xidmət" mərkəzlərində müxtəlif dövlət orqanlarının vətəndaşlara göstərdiyi xidmətlərdən başqa funksional yardımçı xidmətlər də təklif olunur. Həmçinin mərkəzlərdə sosial layihələr də keçirilir.
Tomas Mor
Həyat və fəaliyyəti
T.Mor özü epiqrammları haqqında ilk dəfə Erazma 1516-cı ildə "Utopiya"əsərinin əlyazması ilə göndərdiyi məktubunda qeyd etmişdir. Morun 1497-ci ildə ölmüş Henrix Abinqdona yazdığı epitafiyasını onun ilk epiqramması saymaq olar.
Renat Məhəmmədi
Həyatı Renat Məhəmmədi 1948-ci ilin 10 dekabrında Tatarıstanın Mamadiş bölgəsinin Keçe Kırman kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur.
Təhsili
1966-cı ildə bu bölgənin Tüben Uşmı məktəbini, 1971-ci ildə Qazan Dövlət Universitetinin tatar dili və dəbəiyyatı fakültəsini bitirmişdir. Daha sonra Kazan Televiziya Studiosunda işləmiş, 1973-1976-cı illərdə Kazan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində magistr təhsili almışdır.
Yuxarı Mollu
Tarixi
Xalq qəhrəmanı Qaçaq Nəbinin həyat yoldaşı və silahdaşı Həcər burada anadan olmuşdur. Kəndin ərazisi əvvəllər Mollu (indiki Aşağı Mollu) kəndinin binə yeri olmuşdur. XVIII əsrin axırları-XIX əsrin əvvəllərində Mollu kəndindən ayrılmış ailələr keçmiş binə yerində məskunlaşaraq Yuxarı Mollu kəndini salmışdılar.
28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süquta uğramasından və bolşeviklərin işğalına məruz qalmasından sonra, 1923-cü ilin iyulunda Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının bir hissəsindən Kürdüstan mahalı (sonradan qəza) təsis edilmişdir. Yuxarı Mollu kəndi mahalın bir hissəsi olmuşdur. Kürdüstan qəzası ləğv edildikdən sonra Yuxarı Mollu Qubadlı rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.
ASAN xidmət
Tarixi
thumb thumb
Paul Ernst Kahle
Paul Ernst Kahle(21 yanvar 1875 - 24 sentyabr 1964)—Almaniya şərqşünası.