cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Radium qızları
US Radium korporasiyası
thumb|right|220 px|1921-ci il afişi, "radium qızları" ilə boyanmış əlləri və kadranları olan Undarkseriyası radio-lüminesanslı saatların reklamı 1917-1926-cı illər arasında, əvvəlcə Radium Luminous Material Corporation adlandırılan United States Radium Corporation, karnotit filizlərindən radium çıxarıb emal edərək «Undark» markası altında satılan parlaq bir boya meydana gətirdi (hərf. "Diffuz qaranlıq"). Hərbi sənayenin podratçısı olaraq şirkət, hərbçilər üçün radium əsaslı radiolüminesans saatların tədarükçüsü olmuşdur. İllinoysdakı fabrikində yüzdən çox işçi çalışırdı, əksəriyyəti qadınlar, kadranları boyayırdılar və radium əsaslı boya ilə əllərini seyr edirdilər və şirkət rəhbərliyi tərəfindən materialın təhlükəsiz olduğunu aldatdılar.
Radiasiyaya məruz qalma
US Radium Corporation-da radiumla əlaqəli müxtəlif vəzifələri yerinə yetirmək üçün işçi heyəti daxilində ümumilikdə 70 qadın var idi, baxmayaraq ki şirkətin sahibləri və orada çalışan alimlər radiumun insanlara təsirlərini bilirdilər və təmasdan ehtiyatla çəkinirdilər. onunla. material. Buna sübut olaraq, fabrik kimyagərlərinin radiumla işləyərkən xüsusi qurğuşun ekranlardan, qoruyucu maskalardan və forsepslərdən istifadə etdikləri göstərilmişdir. Üstəlik, US Radium, tibbi cəmiyyət üçün radiumun insan bədəninə zərərli təsirlərini izah edən məqalələr də dərc etmişdir.
Talaçay
Talaçay — Böyük Qafqaz dağlarının cənub ətəklərində, mənbəyini elə həmin dağlardan götürən və Qanıx (Alazan) çayına tökülən, Zaqatala rayonu ərazisindən axan çay. Qidalanmasında qar və yağış suları əsas yer tutur. Axımı tənzimlənməyib.
New Star Games
New Star Games - videooyunları yaradan şirkət. Xüsusilə idman simulyatorları ilə əlaqəli kompüter oyunları və mobil oyunlar yaradır.
Saymon Rid tərəfindən qurulub. Yanvar 2006-dan bəri oyun yaratma müddətini anlatdığı bir internet gündəliyi (bloq) vardır. .
Dodeh (Həştrud)
Dodeh — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ləngərud şəhristanı
Ərazi
thumbnail|200px|Gilan vilayətinin bölgələri
Bernar Fasye
Bernar Fasye — Fransa diplomatı. Bir müddət ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri olmuşdur.
Qışlaq-i Ayanəlisəməd (Biləsuvar)
Qışlaq-i Ayanəlisəməd — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 55 nəfər yaşayır (12 ailə).
Ayxan Qurbanzadə
Ayxan Fariz oğlu Qurbanzadə (25 iyul 1998; Şağlaküçə, Lənkəran rayonu, Azərbaycan — 25 oktyabr 2020; Hadrut, Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Ayxan Qurbanzadə 2016–2017-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur.
2020-ci ilin 14 iyul tarixində Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra səfərbərlik başlamış, Ayxan Qurbanzadə səfərbər olmuşdur. 21 sentyabr 2020-ci ildə hərbi təlim toplantılarına getmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Ayxan Qurbanzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində atıcı olaraq iştirak etmişdir. Xocavəndin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Ayxan Qurbanzadə 25 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli-Hadrut istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Lənkəran rayonunda dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ayxan Qurbanzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ayxan Qurbanzadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ayxan Qurbanzadə ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ayxan Qurbanzadə ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Limonit
Limonit — mineral, HFeO2×nH2O (n-4-dək).
Haqqında
Limonite - aqreqatı: stalaktitlər, salxımabənzər, qatranabənzər, torpaqvari, tozvari, oxrayabənzər, pizolitlər, oolitlər və b. Rəngi qonur, müxtəlif çalarlı, tünd-qonur, qara, sarı. Sıx sızma növünün sərtliyi 4-5,5. Xüsusi çəkisi 2,7-4,3. Səthdə və səthəyaxın şəraitdə əmələ gəlir. Sulfid yataqlarının oksidləşmə zonasında sulfidlər üzrə psevdomorfozlar əmələ gətirir. Aşınma qabığında Fe-lu süxurəmələgətirən minerallar üzrə psevdomorfozlar. Göl-bataqlıq filizləri limonitdən təşkil olunmuşdur.
Cümə məscidi (Sabunçu)
Sabunçu Cümə məscidi — Sabunçuda yerləşən və yerli əhəmiyyətli abidə olan məscid.
Tarixi
Məscid qəsəbənin qədim hissəsindədir. Məscid binası 1897-ci ildə Əli bəy Aşurbəyov tərəfindən tikilmişdir.
Haqqında
Məscid qəsəbənin qədim hissəsindədir. Məscid binası 1897-ci ildə Əli bəy Aşurbəyov tərəfindən tikilmişdir. Məscidin ibadət zalının iç sahəsi 16x19 metr, yonulmuş sal daşlardan hörülmüş divarların qalınlığı isə 1 metrdir. Məscid 1937-ci ildən 1992-ci ilədək müxtəlif məqsədlərlə (anbar, sex kimi) istifadə olunmuş və habelə, iki dəfə yanğına məruz qalmışdır. 1992-ci ildən başlayaraq məsciddə təmir-bərpa işləri aparılmaqdadır. Sabunçu qəsəbəsi Cümə məscidi iki mərtəbədən ibarət olub, kifayət qədər geniş ibadət zalına malikdir. Birinci mərtəbədəki sütunların qalınlığı 2,5 metr olub, sal daşlardan tikilmişdir. Sütunlar 12 ədəd tağla bir-biri ilə birləşib. Mehrabı isə məscidin mərkəz hissəsindədir və hündürlüyü 5 metrdir. Yerdən günbəzədək hündürlüyü 10 metrdir. Günbəzin diametri 6 metrdir. İbadət zalına xüsusi bəzək verən çilçıraq (çəkisi 450 kq-a yaxındır) dərhal diqqəti cəlb edir Məscidin minbəri usta Abbas tərəfindən düzəldilib. 1992-ci ildən bu günə qədər burada təmir və bərpa işləri aparılır. Tikinti işləri üzrə nəzarətçi İqdam Əlifəhmı oğlu, məscidi təmir və bərpa etdirən isə Məhəmmədkərim Məhəmmədtağı oğludur.
Abdulcəmil Bilalov
Həyatı
Abdulcəmil Bilalov 1997-ci il yanvarın 9-da Göyçay rayonunun Ləkçılpaq kəndində anadan olub. Abdulcəmil ailənin 3-cü övladı idi. O, anadan olanda anası demişdi ki, Vətən üçün oğul böyüdürəm. Çox aktiv, həyat dolu uşaq idi. Abdulcəmil uşaqlıqdan futbola bağlı uşaq idi. Fənərbaxça klubunun azarkeşi olan Abdulcəmil həyətdəki uşaqlarla Ləkçılpaq komandası qurmuşdu. Kəndarası yarışlara qatılardı.
2018-ci ilin iyul ayında evlənmişdi. Ahmet və Mustafa adında iki oğlu yadigar qalıb.
Müharibə başlamamışdan bir neçə ay əvvəl ağır yol qəzası keçirir. Səfərbərliyə çağırsalar da keçirdiyi qəza səbəbindən orduya aparmaq istəməyiblər, ancaq Abdulcəmilin israrları ilə səfərbərliyə qatılıb və ordu sıralarında xidmət etməyə başlayıb. Son dəfə 15 oktyabr ailəsi ilə danışmışdı. Suqovuşan istiqamətində şiddətli döyüşlər zamanı qolundan yara alsa da döyüşə davam edib. 17 oktyabr döyüşlərdən qayıdarkən əsgər yoldaşları bir az sürətli getmələrini xahiş etsələr də, Abdulcəmil mən çox yorulmuşam, asta gedəcəm deyir. Əsgər yoldaşı bir az uzaqlaşandan sonra ətrafında minamyot partlayır və şəhidlik məqamına şəhadət şərbətini içənə kimi 11 erməni məhv edib. Cənazəsi neytral zonada qaldığı üçün uzun zaman dəqiq xəbər almaq mümkün olmamışdı. 20 noyabr 2020-ci ildə Göyçay rayonunun Ləkçılpaq kəndində dəfn olunub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Abdulcəmil Bilalov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Tərtər, Ağdərə və Suqovuşan istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Abdulcəmil Bilalov noyabrın 1-də Ağdərə istiqamətində şəhid olub. 20 Noyabrda Göyçay rayonunun Ləkçılpaq kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Abdulcəmil Bilalov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Abdulcəmil Bilalov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Abdulcəmil Bilalov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Başlanbeşli (Urmiya)
Başlanbeşli — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 634 nəfər yaşayır (174 ailə).
Qışlaq-i Azat (Biləsuvar)
Qışlaq-i Azat — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 17 nəfər yaşayır (5 ailə).
Avstriya-Macarıstan bankı
Avstriya-Macarıstan bankı — Avstriya-Macarıstanın mərkəzi bankı, həmçinin əvvəl Avstriya-Macarıstan İmperiyasının tərkibinə daxil olmuş və milli kredit-pul sistemi olmayan ölkələrin mərkəzi bankı. 1902—1905-ci ildə memar İqnats Alpar tərəfindən Budapeştdə Azadlıq meydanında inşa edilmiş Avstriya-Macarıstan bankının binasında hazırda Macarıstan Milli Bankı yerləşir.
Tarixi
Avstriya-Macarıstan bankı 30 sentyabr 1878-ci ildə qurulmuşdur.
Avstriya-Macarıstan imperiyasının dağılmasından sonra, Avstriya və Macarıstanın ortaq şəkildə idarə etdiyi bank Avstriya-Macarıstan kronunu emissiyasına davam etdi, bu pul vahidi Avstriya, Macarıstan və Çexoslovakiyanın ortaq valyutası idi və eyni zamanda digər ölkələrin tərkibinə daxil olmuş Avstriya-Macarıstan ərazilərində dövriyyədə qalmışdır. Yeni dövlətlərin həll etməli olduqları ən vacib problem, məzənnəni sabitləşdirmək və daha da ucuzlaşmasının qarşısını almaq idi. Vəziyyəti düzəltmək üçün Çexoslovakiya təşəbbüs göstərdi. Hər şeydən əvvəl, ölkənin hökuməti Avstriya-Macarıstan bankından müharibə istiqrazları üzrə ödəmələri və Avstriya və Macarıstan hökumətlərinə borc vermə prosesini dayandırmağı tələb etdi. Daha sonra, Avstriya-Macarıstan bankı ilə yeni qurulmuş dövlətlər arasında danışıqlar aparıldı və bu görüşdə bütün yeni dövlətlərə emissiyaya nəzarət etmək üçün öz emissarlarını təyin etməsinə icazə verildi. Bank, öz növbəsində, bütün emissarların xəbəri olmadan borc verməyəcəyinə söz verdi.
Lakin bank qısa müddətdə yeni dövlətlərin hökumətləri ilə razılaşmanı pozdu, istiqraz üzrə ödənişlərə yenidən başladı və Avstriya hökumətinə kredit verdi. Banka olan inamını itirərək yeni dövlətlər iqtisadiyyatlarını özləri təmin etməyə başladılar. 1919-cu ilin yanvarında Avstriya-Macarıstan kronunun dövriyyəsi Xorvatiyada və həmin ilin martında Çexoslovakiyada dayandırıldı. Bunun ardınca, Avstriya-Macarıstan bankının ölkədəki bütün filialları birbaşa hökumətin nəzarətinə keçdi.
31 iyul 1924-cü ildə Avstriya-Macarıstan bankı rəsmi olaraq fəaliyyətini dayandırdı.
Qəbələ FK Avropa yarışlarında
thumb|Klubun forması Avropa Liqası Muzeyində Qəbələ FK Avropa yarışlarında ilk dəfə 2014-15 mövsümündə iştirak etməyə başlamışdır. Qəbələ FK 2014–2015 mövsümündə Avropa Liqasının pley-off mərhələsində Yunanıstanın adlı-sanlı Panatinaykos klubunu iki oyunun nəticəsinə görə məğlub edərək Avropa Liqasının qrup mərhələsinə vəsiqə qazandı.
Nəticələri
26 iyul 2018 tarixinə olan məlumat:
Sima Sarikaya
Sima Sarikaya və ya Sima — türk müğənni.
Fərhad Rzazadə
Fərhad Mirzə oğlu Rzazadə (12 oktyabr 2001, Bala Bəhmənli, Füzuli, Azərbaycan — 3 oktyabr 2020;, Cəbrayıl, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Fərhad Rzazadə 12 oktyabr 2001-ci ildə Füzulinin Bala Bəhmənli kəndində doğulub. 2007-2018-ci illərdə Bala Bəhmənli kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. 2019-cu ilin 23 oktyabrında həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Hərbi xidmətləri
Goranboyun Ağcakənd kəndində yerləşən N saylı hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmətə başlayan Fərhad uğurlu xidmətinə görə tezliklə ordan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrə göndərilib. 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Fərhad Rzazadə Kəlbəcər, Cəbrayıl, Füzuli döyüşlərində savaşıb. 3 oktyabr 2020-ci ildə Cəbrayılın Daşkəsən kəndində düşmən mövqeyi məhv edildikdən sonra düşmən artilleriyasından atılan mərminin yaxınlıqda partlaması nəticəsində şəhid olmuşdur. Fərhad Rzazadə 14 oktyabr 2020-ci ildə Füzulidə torpağa tapşırılmışdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərhad Rzazadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərhad Rzazadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərhad Rzazadə ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Fərhad Rzazadə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Dizayner narkotiki
Dizayner narkotiki — hər hansı bir təbii narkotik üçün sintetik əvəzedicilər, lakin strukturda eyni olmayan, oxşar farmakoloji fəaliyyəti fərqlənən və mövcud qanunvericiliyi aldatamaq üçün hazırlanmış psixoaktiv narkotik.
Zəng qızı
Zəng qızı — küçə fahişələrindən fərqli olaraq adətən öz peşəsini ictimaiyyətə göstərməyən seks işçisidir. O, adətən fahişəxana kimi bir müəssisədə işləyir, lakin onları adətən eskort agentliyi işə götürür. Müştərilər adətən onların telefon nömrəsinə zəng edərək görüş təyin edirlər.
İbrahim Rükabzadə
İbrahim Rasif oğlu Rükabzadə — əsgər, Vətən müharibəsi şəhidi.
Kadisenlər
Kadisenlər — qədim Şərqi İran və ya Hun-Eftalit  tayfasıdır ki, hələ Xionitlərin gəlişindən əvvəl  bölgəsində yaşamışlar.
Tarixi
Latın və Suriya mənbələrində xionitlər,  və eftalitlər ağ hunlar kimi adlandırılır. Onların arasında Nüseybinda yaşayan Kadusii-Kudişeylər də var idi. Kaspilərin kadusilərlə eyniliyini nəzərə alsaq, Nüseybin kadusiləri, eləcə də xionitlər və eftalitləri Hirkan kadusilərinin və ya kaspilərinin davamçıları hesab etmək olar. Hirkanların izlərini anaxronizmdə N.Gəncəvi izləyə bilər, o, “İskəndər-name” əsərində Rusiyanın “Alanlar və Gerklər ölkəsindən” hücumunu təsvir edir ki, bu da “Alanlar və Serirlər” və ya “Alanlar və Ruslar”a uyğundur. Beləliklə, hunlarla qarışdırılmayan və “maskutlar” və ya “masaxa-hunlar”la eyniləşdirilən “Qafqaz xonları” Qafqazda hərbi-ticarət koloniyaları ilə əlaqəli olan hirkanlarla əlaqələndirilə bilər. Macar dilçisi János Harmatta[tr] öz yazılarında yazırdı: "Müvafiq olaraq, gellər kimi kadisenlər (kadıslər) də Qarçistanda yaşamış Şərqi İran tayfası ola bilərdilər. Ola bilsin ki, Əl-Bəlazuri, Təbəri və Bəkrinin qeyd etdiyi Cadiz (erməni kateşanı, suriyalı kadisastan) toponimi onların qədim ərazilərinin mərkəzini göstərə bilər. Əvvəlki araşdırmalarla müəyyən edildiyi kimi, kadisenlərin bir hissəsi, ehtimal ki, İranın qərb sərhədində Sasani-Roma müharibələrindən sonra II Şapur tərəfindən sərhəd ərazilərində yerləşdirilmişdir. Əl-Baladhurinin saxladığı məlumata görə, onların başqa bir hissəsi I Firuz tərəfindən böyük ehtimalla yenidən Herat yaxınlığındakı sərhədçi kimi köçürülüb. Aydındır ki, bu hadisə yalnız 467-ci ildə I Firuzun Kidaritlər üzərində qələbəsindən sonra baş verə bilərdi. Lakin I Firuzun eftalitlər tərəfindən sarsıdıcı məğlubiyyətindən sonra kadisenlər, görünür, Puşanqla Heratı da götürüb ölkəyə hakim oldular. Deyilənə görə, “düşmən xalqlar” arasında ikinci tayfa Yunan-Roma və Şərq mənbələrində yaxşı tanınan kadisenlər idi. Daha sonra kadisenilər eftalitlərə aid edildi və onlar eramızın 6-cı əsrində baş verən hadisələrdə mühüm rol oynadılar. Bununla belə, onlardan bəziləri eramızın 440-cı illərində, Sinqara və Nüseybin bölgəsində məskunlaşdıqları zaman artıq təsdiq edilmişdir və ehtimal ki, daha erkən bir tarixdə İbn Xordadbehin şəhadətinə istinad edir, ona görə mükafatı verən I Ərdəşir olmuşdur. Taziyan şah, Kadis şah və Bərcan şaha 'şah' titulu. Taziyan şah və Bərcan şahla bağlı bu şəhadətin həqiqiliyi əvvəlki tədqiqatlar tərəfindən artıq təsdiq edilmişdir, çünki Taziyan şah Hira ərəb padşahı ilə eyniləşdirilir, Bərcan şah isə manixey mətnlərindən Varuçan şah ilə müqayisə edilir, bu da hökmdar ola bilərdi. ölkə Varaçan, Kuşana məxsusdur. Həmçinin “euseni”, “cuseni” adları Kuşanların adları ilə eyniləşdirilir."
İbrahim Rükabzadə
Həyatı
İbrahim Rükabzadə 14 oktyabr 2000-ci ildə Masallı rayonu Boradigah qəsəbəsində anadan olmuşdur. 2006–2017-ci illərdə Nizami Gəncəvi adına Boradigah qəsəbə 1 saylı tam orta məktəbə təhsil almışdır. Orta məktəbdə təhsil alarkən, eyni zamanda qəsəbədə təşkil olunmuş Quran oxuma dərslərində də fəal iştirak edən İbrahim 2012-ci il sentyabr ayında Məşhəd ziyarətində olmuşdur.
Ailəsi
Atası Talıbov Rasif Rükab oğlu 6 may 1974-cü ildə Boradigah qəsəbəsində anadan olub. Anası Talıbova Sevil Əli qızı 8 sentyabr 1977-ci ildə Lənkaran rayonunun Qumbaşı kəndində anadan olub. Qardaşı Rükabzadə Nihad Rasif oğlu 7 sentyabr 2003-cü ildə Boradigah qəsəbəsində anadan olub.
Hərbi xidməti
İbrahim Rükabzadə 2019-cu il aprel ayının 8-də hərbi çağırış ilə xidmətə yollandı. Əsgərliyini Goranboy rayonu Aşağı Ağcakəndinin "N" saylı hərbi hissəsində dəvam etdirdi. 2019-cu il iyun ayının 2-sində Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrə qatılmışdır.
İbrahim Rükabzadə 27 sentyabr başlayan torpağların azad eldilməsi uğrunda müharibədə iştirak etmişdir. O Cəbrayıl şəhərinin alınmasında iştirak edib. Zəngilan, Qubadlı və Xocavəndin alınmasındada iştirak etmişdir.
İbrahim Rükabzadə 21 oktyabr Xocavənd rayonunda şəhid olur. Oktyabr ayının 23-ü şəhid Masallı rayonu Boradigah qəsəbəsində dəfn edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün təmin olunması uğrunda döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirmiş Silahlı Qüvvələrinin əsgəri İbrahim Rasif oğlu Rükabzadə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunub.
Azərbaycan Respublikasinin Prezidentinin Sərəncami ilə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni, "Şücaətə görə" medalı, "Cəsur döyüşçü" medalı , "Vətən uğrunda" medalı , "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı , "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı və "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Aslan adam
Aslan adam — 1939-cu ildə Alman mağarası olan Hohlenstein-Stadeldə kəşf edilmiş fil sümüyündən hazırlanmış heykəldir. Almaniyada Ulm Muzeyində sərgilənir.
Haqqında
Zoomorf sənət nümunəsi, çaxmaq daşından olan bıçaqla mamont və fil sümüyündən oyulub hazırlanmışdır. Heykəlin Sol qolunda paralel və eninə oymalar var.
Tarixi
Hohlenstein-Stadel mağarasında 1937-ci ildə Robert Vetzelinin rəhbərliyi altında sistemli qazıntılar başladı. 25 avqust 1939-cu ildə geoloq Otto Völzinq tərəfindən yenidən qazıntılar aparıldı. Yalnız bir həftə sonra İkinci Dünya Müharibəsinin başlaması sahə işlərinin yarımçıq qalması və tapıntıların təhlilinin aparılmaması demək idi. Qazıntı xəndəkləri fil sümüyü tapılan torpaqla geri doldurulmuşdu. 2008-ci ildən mağarada növbəti qazıntılar aparılmışdır. Bütün təbəqələr sistematik olaraq süzüldü, bu da bir çox hissələrinin aşkar edilməsinə səbəb oldu. İlk yeni tənzimləmələr virtual olaraq simulyasiya edildi ki, orijinal rekreasiyanı sökmədən fraqmentlər əlavə oluna bilsin. 2012-ci ildə Nikol Ebinqer-Ristin rəhbərliyi altında Esslingendə Tarixi Abidələrin Mühafizəsi üzrə Dövlət İdarəsinin emalatxanalarında ikinci bərpa işlərinə başlanılıb. Heykəl ayrı-ayrı hissələrinə sökülərək köhnələri ilə yanaşı yeni aşkar edilmiş hissələr də əlavə edilib, baş, arxa və gövdənin sağ tərəfi nahiyələrinin daha da tamamlanmasına şərait yaradıb və ilk bərpa zamanı istifadə edilən süni əlavələr edilib.
Şayan Qadınəfəndi (1853-1945)
Şayan Qadınəfəndi (d. 4 yanvar 1853 — ö. 15 mart 1945) — 33. Osmanlı sultanı V Muradın üçüncü xanımı.
Həyatı
Şayan xanım 1853-cü ildə əslən çərkəz olan Batir Zanın qızı olaraq dünyaya gəldi. Əsl adı Safiyədir. Ailəsi doğulduğu torpaqlardan İstanbula köç etmiş, çox keçmədən yeganə qızları olan Safiyəni Osmanlı sarayına təslim etmişdir. Burada mükəmməl təhsil almış, daha sonra 5 fevral 1869-cu ildə Dolmabağça sarayında dövrün Osmanlı sultanı Əbdüləzizin qardaşı oğlu Şahzadə Muradla evləndirilmişdi. Bir neçə ay sonra isə Şayan xanım hamilə qaldı. Ancaq saray ənənələrinə görə, vəliəhd şahzadənin yalnız 1 övladının olmasına icazə verilirdi. Şahzadə Muradın isə artıq bir oğlu dünyaya gəlmişdi (Mehmed Səlahəddin Əfəndi). Bu səbəblə Validə Pərtəvniyal Sultan hamiləliyin ləğv edilməsi üçün saraya həkim yollamış, Şahzadə Murad isə əməliyyatın saraydan kənarda baş tutması üçün Sultan Əbdüləzizdən xüsusi icazə almışdı. Nəticədə həkim Emin Paşanın evinə aparılan Şayan xanıma burada xüsusi hazırlanan bir dərman verildi və guya övladını itirməsi haqqında saxta bir raport hazırlanaraq Sultan Əbdüləzizə göndərildi. İlk övladı olan Xədicə Sultanı qucağına alan Şayan xanım körpəylə birlikdə vəliəhdin Kadıköydəki villasında yaşamağa başladı.
Ərinin taxta çıxdığı 1876-cı ilədək 6 il boyunca gizli yaşayan Şayan xanımın rahat həyatı yalnız 3 ay davam etdi. Belə ki, ərinin əqlən zəif olması səbəbilə devrilməsi nəticəsindən sabiq padşahın bütün hərəmi ilə birlikdə Çırağan sarayında gözaltına alındı. 1901-ci ildə Şayan xanım Sultan Əbdülhəmidin icazəsiylə evlənən qızı Xədicə Sultanla birlikdə Çırağan sarayını tərk etdi. 3 il sonra ərinin vəfatından sonra ailənin üzərindən nəzarət götürüldü. Ancaq 1924-cü ildə Osmanlı sülaləsinin sürgünü əsnasında İstanbulda qalmasına icazə verildi və qızından ömür boyu ayrıldı. Ortaköydəki bir köşkdə yaşamağa başlayan Şayan xanım 1938-ci ildə qızının vəfatı xəbərini aldı.
Siyahkəl şəhristanı
Siyahkəl şəhristanı — İranın Gilan ostanının 16 şəhristanından biri və bu ostanda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Siyahkəl şəhəridir. 2006-cı il əhali siyahıya almasına əsasən şəhristanın ümumi əhalisi 46 991 nəfərdir. Şəhristanda əsasən giləklər yaşayır.
Cidayubori parkı
— Yaponiyanın Tokio şəhərinin Setaqaya rayonunun Kitami bölgəsində yerləşən park.
Icadyptes salasi
Icadyptes salasi — Pinqvinkimilər fəsiləsinə aid olan nəsli kəsilmiş növ. Onlar əsasən Cənubi Amerikanın tropik ərziləri sahillərində yayılmışdılar.
Bu növə aid tapintılar İka departamentində Şimali Karolina Universiteti əməkdaşı olan Culii Klarkın rəhbərlik etdiyi ekspedisiya zamanı kəşf edilmişdir. Bu tapıntıya aid qalıqlar 1,5 m uzunluğa malikdirlər. Bu canlılar indiyənə qədər mövcud olmuş pinqvinlər arasında ölçüsünə görə üçüncüdürlər.
Icadyptes salasi və Perudyptes devriesi növləri yaşadığı ərazilər əsasən isti bölgələr təşkil etmişdir. Hazırda isə, ancaq Eynəkli pinqvin və Qalapaqos pinqvini isti enliklərdə yaşayır.
Alimlərin fikirinə görə pinqvinlər Antarktida, Yeni Zelandiya və cənub enliklərindən ekvatora 10 mln il öncə yayılmışlar. Icadyptes salasi isə böyük istiləşmə dönəmində 30 mln il öncə isti iqlimə uyğunlaşmışdır.
Yohannes Yakobsen
Yohannes Viktor Bek Yakobsen — Danimarka güləşçisi, Avropa çempionu.
Yakobsen
Yakobsen (Jacobsen) — Skandinaviya soyadı.
Yohannes Yakobsen
Həyatı
1898-ci ildə Kopenhagendə anadan olmuşdur. 1926-cı ildə Avropa Çempionatının qalibi oldu. 1928-ci ildə Amsterdamda keçirilən Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi və Yunan-Roma güləşi üzrə 4-cü yeri tutdu, sərbəst güləş üzrə isə 10-cu oldu.
1932-ci ildə səhhətində problemlərinə görə vəfat etdi.
Yakobsen
Soyadın məşhur daşıyıcıları:
Çer (Urmiya)
Çer — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 536 nəfər yaşayır (83 ailə).
Hirotuqu Akaike
Hirotuqu Akaike (yaponcaː 赤 池 弘 次, d. 5 noyabr, 1927, Fujinomiya, Şizuoka (prefekturası), v. 4 avqust, 2009, İbaraki, Yaponiya) — Yapon alimi və statistiki.
Təhsili
Hirotuqu Akaike 5 noyabr, 1927-ci il tarixində Yaponiyanın Şizuoko prefekturasının Fujinomiya şəhərində fermer ailəsində anadan olub.
1970-ci illərin əvvəllərində o, hazırda Akaike-nin informasiya meyarı adlandırılan yeni informasiya meyarını təklif edib. Bu meyar modellərin qiymətləndirilməsi üçün bir çox sahələrdə geniş tətbiq tapmışdır.
Həsənkəndirud (Həştrud)
Həsənkəndirud — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Hirotuqu Akaike
Təhsili
O, 1952-ci ildə Tokio Universitetinin riyaziyyat üzrə balakavriatını bitirib. 1961-ci ildə Tokio Universitetində fəlsəfə doktorluğu elmi dərəcəsi almışdır.
Fəaliyyəti
1970-ci ilin ortalarından 1980-ci ilin ortalarınadək TIMSAC proqram paketini genişləndirmişdir. 1971-ci ildə (“an information criterion”) adı ilə Akaikenin informasiya meyarını (AİC) yaradıb. Bu, bir neçə statistik modeldən birinin seçilməsinə əsaslanan meyardır. Eyni dövrdə, Akaike məlumat meyarına dəyişikliklər hazırlayıb. 1994-cü ildə Statistik Riyaziyyat İnstitutunun fəxri professoru olub
Hirotuqu Akaike 4 avqust, 2009-cu ildə Yaponiyanın İbaraki prefekturasında pnevmaniya xəstələyindən dünyasını dəyişib.
Təltif və mükafatları
1972-ci ildə İşikava mükafatı ilə təltif olunub.
1980-ci ildə Okoçi Memorial Texnologiya mükafatı ilə təltif olunub.
1996-cı ildə Yapon statistik cəmiyyətinin mükafatı ilə təltif olunub.
2000-ci ildə Müqəddəs xəzinənin ikinci dərəcəli ordeni ilə təltif olunub.
2006-cı ildə Kyoto mükafatı ilə təltif olunub.
Üzvü olduğu qurumlar
1981-ci ildən Amerikan Statistika Assossasiyasının üzvü olub.
1983-cü ildən Kral Statistika cəmiyyətinin üzvü olub.
1985-ci ildən Elektrik və Elektronika Mühəndisləri İnstitutunun üzvü olub.
1988-ci ildən 1991-ci il 7 iyul tarixinə qədər Yaponiya elmi şurasının üzvü olub.
1989-cu ildən Riyazi Statistika İnstitutunun üzvü olub.
Kəlləgərd (Həştrud)
Kəlləgərd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 513 nəfər yaşayır (101 ailə).
Linneit
Linneit — mineral, Co3S4.
Haqqında
Linneit - kubik. Habitus oktaedrik. Ayrılması {100} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqatı dənəvər. Rəngi çəhrayı-ağ. Sərtliyi 5,5. Xüsusi çəkisi 4,85. Hidrotermal Cu və Pb-Zn yataqlarında, kobaltin, xalkopirit və pirit ilə birlikdə kontakt-metasomatik yataqlarda. Növü: selen-linneit. Sinonim: Kobalt kolçedanı.
İranda COVID-19 pandemiyası
İrandakı COVID-19 pandemiyası ağır kəskin tənəffüs sindromu coronavirus 2-nin (SARS-CoV-2) səbəb olduğu 2019-cu il (COVID-19) koronavirus xəstəliyinin davam edən pandemiyasının bir hissəsidir. 19 fevral 2020-ci ildə İran Qumda ilk təsdiqlənmiş yoluxma hallarını bildirdi. Virusun ölkəyə Çinə səfər etmiş Qumlu bir tacir tərəfindən gətirildiyi bildirildi.
Koronavirusa cavab olaraq hökumət ictimai tədbirləri və cümə namazlarını ləğv etdi; məktəblər, universitetlər, ticarət mərkəzləri, bazarlar və müqəddəs ziyarətgahlar bağlandı; və bayram şənliklərini qadağan etdi. Ailələrə və müəssisələrə kömək etmək üçün iqtisadi tədbirlər də elan edildi və pandemiya hökuməti Beynəlxalq Valyuta Fondundan beş milyard ABŞ dolları məbləğində təcili kredit üçün görünməmiş bir müraciət etməyə məcbur etdi. Hökumət əvvəlcə bütün şəhərləri və rayonları karantinə almaq planlarını rədd etdi və hökumətin səyahətləri məhdudlaşdırmaq niyyətinə baxmayaraq, Novruz bayramı ərəfəsində şəhərlər arasında sıx nəqliyyat davam etdi. Hökumət daha sonra yeni halların sayının artmasından sonra şəhərlərarası səyahətləri qadağan etdiyini açıqladı. Aprel ayından başlayaraq hökumət məhdudiyyətləri tədricən yumşaltdı. Yeni halların sayı mayın 2-də minimum səviyyəyə düşdü, lakin məhdudiyyətlər yüngülləşdikcə may ayında yenidən artdı, yeni hadisələrin pik nöqtəsi 4 iyunda, ölümlərin sayında yeni zirvələr iyulda qeydə alındı. Artımlara baxmayaraq, İran hökuməti iqtisadiyyatı açıq saxlamaqdan başqa çarəsinin olmadığını bildirdi; İran iqtisadiyyatı artıq ABŞ sanksiyalarından təsirlənmişdi və 2020-ci ilin iyun ayına qədər onun ÜDM-i COVID-19 pandemiyası səbəbindən daha 15% azaldı.
COVID-19 ölümlərinin sayına dair bəzi mənbələrdə təxminlər hökumət mənbələrindən daha yüksəkdir,   İranın Xalq Mücahidləri ölənlərin sayının daha çox olduğunu iddia edir. Sızan məlumatlar göstərir ki, 20 İyul tarixinə qədər 42,000 nəfər COVID-19 simptomları ilə öldü, bu tarix bildirilən 14,405 idi. Hökumət həmçinin ört-basdır etməkdə, senzurada və yanlış idarəçilikdə ittiham olunub. Bununla belə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı İranın bildirdiyi rəqəmlərlə bağlı problem görmədiyini deyir, baxmayaraq ki, ÜST rəsmisi daha sonra ilk aylardakı məhdud testlər səbəbindən İranda bildirilən halların sayının daha çox sınaq keçirilənə qədər real xəstələrin yalnız 20% -ni təşkil edə biləcəyini söylədi. Daha sonra may ayında halların sayının artması İran hökuməti tərəfindən aparılan testlərin artması ilə əlaqələndirildi. Rəsmi halların sayı 200,000-i ötdü, 2020-ci ilin iyun ayına qədər 10,000-dən çox ölüm qeydə alındı. Lakin prezident Ruhani hesab edir ki, 25 milyon insan 2020-ci ilin iyul ayına qədər yoluxmuş ola bilər ki, bu da rəsmi rəqəmdən xeyli çoxdur. İranda təsdiqlənmiş COVID-19 hadisələri iyulun ortalarına qədər Orta Şərq və Şimali Afrika bölgəsindəki bütün hadisələrin dörddə birini təşkil edir.
Fon
COVID-19-dan ölüm halları 2003-cü ildəki SARS ilə müqayisədə xeyli aşağıdır, lakin yoluxma əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir və əhəmiyyətli ümumi ölüm nisbəti var.
Jaku adası
Coğrafiyası
Timor adasından şərqdə yerləşir. Şərqi Timor dövlətinin Luten rayonu, Tutuala alt rayonuna daxildir. Sahəsi 10 km², maksimal hündürlüyü isə 100 metrdir.
Əhalisi
Adada yaşayış yoxdur. Timorun əhalisi adanı müqəddəs saydığından onun ziyarəti qadağandır.
Yamasiro üsyanı
Yamasiro üsyanı — 1485-1493-cü illərdə Yaponiyanın Yamasiro əyalətində baş vermiş kəndli üsyanı.
Jaku adası
Turizm
Günümüzdə adanı tez-tez balıqçılar və turistlər ziyarət edir. Onları bura fauna və gözəl çimərliklər cəlb edir.
Yamasiro üsyanı
Üsyan Asikaqa syequnlarının hökmranlığının (1335-1573) ikinci yarısında feodal ara müharibələri şəraitində baş vermişdi. 1485-ci ildə Yamasiro əyalətində feodal, ara müharibələrindən daha çox əziyyət çəkmiş kəndli qoşunları feodallar və onların drujinalarını əyalətdən qovdular. Samuraylar, şəhər sənətkarları və tacirlərinin bir hissəsi üsyançılara qoşuldu. 7 il əyaləti xalq yığıncağı idarə etmiş, xalq qoşunları əyaləti feodal drujinalarının basqınlarından qorumuşdu. Asikaqa hökuməti yalnız 1493-cü ildə xalq yığıncağındakı zidiyyətlərdən istifadə edərək feodal hakimiyyətini bərpa edə bildi.
Müqəddəs Pyotr baldaxini
Kontekst
300px|thumb|left|Aşağıdan baxdıqda baldaxinin içində şəfəq saçan günəş içində [[Müqəddəs Ruh simvolu görünür]] Baldaxin, ənənəvi olaraq mühüm kilsələrdə olan kivori və ya memarlıq pavilyonu funksiyasını yerinə yetirməklə barokko stilində hazırlanmışdır. Romadakı əksər böyük bazilikalar kimi, Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikası da kivoriyə malik idi və Berninin sələfi kimi Yeni Müqəddəs Pyotr bazilikasında çalşmış Karlo Maderno Berninidən on il əvvəl qıvrılan Süleyman sütunlarına malik baldaxin dizaynı hazırlamışdı.. Baldaxin dəfn katafalkının dizaynına istinad etməklə Müqəddəs Pyotra aidliyi göstərir, Müqəddəs günlərdə papaların başı üzərində ucaldılan və baldaxin adlandırılan ənənəvi parça kivori isə Roma papalarının Müqəddəs Pyotrun xələfi olmasına işarə edir. Müqəddəs Pyotrun məzarının yerinin baldaxinlə vurğulanması ideyası Berniniyə aid olmamış və onun yaratdığı əsərdən daha əvvəl həmin yerdə bir neçə sütunlu struktur olmuşdur.
Köhnə bazilikanın yüksək altarı qarşısında I Konstantin tərəfindən Yunanıstandan gətirilmiş (və əsl yunan mərmərindən hazırlanmış) II əsrə aid Süleyman sütunları tərəfindən dəstəklənən ekran olmuşdur. Orta əsrlərdə sütunların Yerusəlim məbədindən gətirilməsinə inanılmış, ən müqəddəs yerlərin qeyd edilməsi üçün Süleyman sütunları məhz həmin sütunların formasına uyğun olaraq hazırlanmışdır. Orijinal on iki sütundan səkkizi baldaxinin hər iki tərəfində dayaq kimi istifadə olunmuşdur.
Təsvir və tarixi
Bürüncdən hazırlanmış və qızıl suyuna çəkilmiş baldaxin, Bernininin heykəltaraşlıq və memarlığı birləşdirməyə çalışdığı ilk əsər olmaqla, barokko kilsə interyeri dizaynında ciddi inkişaf hesab edilir. Kivori mərmərdən hazırlanmış dörd iri sütun üzərində dayanır. Sütunlar hər biri ortadan içəri qatlanmış karnizləri dəstəkləyir. Bunun üzərində künclərdə ikiqat həyati ölçüdə mələk heykəlləri dayanır. Heykəllərin arxasında böyük volyutalar, onların üstündə isə ikinci daha kiçik karniz ucalır. Karniz də öz növbəsində xristianlıq tərəfindən xilas edilən dünya simvolu olan sfera üzərində qızıl suyuna çəkilmiş xaç ucalır. 250px|thumb|right|Baldaxin, konfessiya və Müqəddəs Pyotr kafedrasının (arxada) görünüşü Dörd sütun 20 metr (66 ft) hündürlüyə malikdir. Təməl və kapital ayrılıqda hazırlanmışdır və hər sütunun mili üç hissədən ibarətdir. Qıvrılmış sütunlar formalarına görə İmperoator Konstantinin Yerusəlimdəki Süleyman məbədindən Romaya gətirdiyi və Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasında istifadə olunmuş sütunları xatırladır. Karnizdən molyusk formalı bəzəklər və qotazlar sallanır. Abidə Barberini ailəsinin (Papa VIII Urban Maffeo Barberini kimi doğulmuşdur) heraldik simvolları olan arılar və dəfnə yarpaqları ilə bəzədilmişdir. Gümbəzin aşağı tərəfi Barberini ailəsinin başqa bir simvolu olan və Müqəddəs Ruha işarə edən şəfəq saçan günəş təsviri ilə bəzədilmişdir.
Baldaxinin hazırlanması üçün istifadə edilmiş bürüncün hardan əldə edilməsi məsələsi müasir elmdə mübahisə mövzusu olaraq qalmaqdadır. Baxmayaraq ki, VIII Urbanın hesabatlarından Roma Panteonunun bürünc damı və portikinin topların hazırlanması üçün idtifadə edilməsi, baldaxinin hazırlanması üçün lazım olan bürüncün isə Venesiyadan gətirilməsi haqqında məlumat var, bəzi tədqiqatçılar baldaxinin məhz Panteonun bürüncündən hazırlanmasını iddia edirlər. Navona meydanının küncündə yerləşən “Pasquino” adlı “danışan” heykələ bərkidilmiş məşhur satirik paskvildə deyilir: “Quod non fecerunt barbari, fecerunt Barberini” yəni “Barbarların etmədiyini Barberini etdi.”
Yaradıcılığının erkən mərhələsində və aralarında acı rəqabətin başlamasından xeyli əvvəl Bernini Françesko Borromini ilə birlikdə çalışmış, Borromini ehtimal ki, baldaxinin sxemini hazırlamış və dizaynının hazırlanmasında iştirak etmişdir. Dizaynın hazırlanmasında həmçinin Bernininin atası Pyetro Bernini, qardaşı Luici Bernini, Stefano Maderno, Fransua Dükenua, Andrea Bolci və Culyano Finelli də iştirak etmişlər.
Bir məsələni Bernini karyerası başa çatmamış həll etməli idi. Latın xaçı formasında olan kilsələrdə əsas altar adətən mərkəzi hissənin sonunda yerləşməli olsa da, Müqəddəs Pyotr bazilikasının əsas altarı mərkəzdə yerləşir. Bernini Katolik kilsəsini razı salmaq üçün yeni bir variant fikirləşmişdir. Berninin dizaynı ilə hazırlanmış Müqəddəs Pyotr kafedrası altarın apsidal sonluğunda yerləşdirilmiş və beləliklə də dizayn ideyası tamamlanmışdır.
Postamentlər və Barberini gerbləri
120px|thumb|right| [[Barberini ailəsinin gerbi ]] Baldaxin, sütun altlığı olan dörd mərmər postament üzərində dayanır. Hər postamentin iki xarici üzü Barberini ailəsinin gerbləri ilə bəzədilib. Demək olar ki, eyni olan səkkiz gerb sıralaması əsrlərdir ki, yazıçılar və sənət tarixçiləri tərəfindən müxtəlif cür təfsir edilir. Gerbin özündə Barberini ailəsinin üç arısı təsvir edilmişdir. Hər bir qalxan yuxarıdan qadın, aşağıdan isə satir başı ilə əhatə olunmuşdur. Çarpaz açarların təsvir edildiyi papa tiarası gerbin arxasında qalır. Demək olar ki, bütün gerblər oxşardır, lakin, sol tərəfdəki postamentdən başlayaraq sağa doğru baxdıqca, qadın üzlərinin mimikasında kəskin dəyişikliklərin baş verməsini müşahidə etmək olur. Gerb özü birinci postamentdə daha hamar olsa da tədricən digər postamentlərdə qabarıqlaşır və sonuncu ikinci postamentdə isə yenidən hamarlaşır. Səkkizinci gerbin üzərində qadın üzü qanadlı uşaq və ya putto təsviri ilə əvəzlənir. Gerbin arxasındakı alleqoriyalar birmənalı olaraq doğumun müxtəlif mərhələləri kimi təsvir edilir. Bu haqqda Vitkovski yazır:
Səhnə sol tərəfdəki postamentdən başlayr; qadının üzü sıxılmağa balayır, ikinci və üçüncü postamentlərdən sonra ağrı daha güclü hiss olunamğa başlayır. Saçlar getdikcə daha da pırpılaşır, birinci təsvirdə daha sakit olan gözlərdə getdikcə çılğınlıq hiss olunur; əvvəl bağlı olan dodaqlar isə getdikcə qışqırıq ifadə edən realizmlə aralanır. ...Nəhayət gözlənilən nəticə hasil olur, ana başı təsviri yerini dəyişilməz papa simvolları daşıyan qıvrım saçlı uşaq təsvirlərinə verir.
Postamentlər üzərindəki doğum səhnəsini rejissor Sergey Eynşteyn də tərifləyərək, 1930-cu illərin sonlarından yazdığı “Montaj və memarlıq” adlı məqaləsində “böyük ustad Bernininin ən möhtəşəm əsərlərindən biri” kimi təsvir edir. Gerbləri “səkkiz çəkiliş, ümumi montaj ssenarisinin səkkiz ardıcıl hissəsi” adlandırır.
Etibar Şirinov (operator)
Etibar Şirinov - operator.
Həyatı
Etibar Şirinov 1965-ci il 19 yanvarda Bakı şəhərinin Lökbatan qəsəbəsində doğulmuşdur. Uşaqlıq illərindən kino sənətinə böyük marağı olan Etibar C.Cabbarlı adına Azərbaycanfilm Kinostudiyasında operator köməkçisi kimi işə başlamışdır. O, burada müxtəlif filmlərin çəkilişində iştrak etmişdir. 1993-cü ilə qədər burada işlədikdən sonra Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyində Sənədli Filmlər Kinostudiyasının Bədii rəhbəri işləmişdir. Qarabağ muharibəsinin ən qızğın səhnələrini lentə almışdır. 2014-cü ildən mayor rütbəsi ilə ordu sıralarından ehtiyata buraxılmışdır. 2014-cü ildən Baku media center də işə başlamışdır.
Çin operası
Çin operası (Çin: 戏曲/戲曲; Pinyin: xìqǔ) Çində populyar bir dram və musiqili teatr növüdür. Çinin müxtəlif regionlarında operalar var ki, bunlardan bəziləri yüz illər əvvələ aiddir. Bunlara Pekin operası və Kunqu daxildir.
Tarixi
Ümumiyyətlə Çində bilinən ilk opera truppasının Tang sülaləsinin imperatoru Xuanzong (712-755) dövründə qurulduğu qəbul edilir. “Armud bağı” (梨园/梨園; Rom: líyuán) adlanan bu truppa, imperatorun şəxsi zövqü üçün çıxış edirdi. Bu gün də opera müğənnilərinə “Armud Bağçasının Tələbələri” (梨园 弟子/梨園 弟子, Rom: líyuán dìzi) deyilir. Yuan sülaləsi (1279-1368) dövrünün forumu olan Zajuda (雜劇, zájù) “Dan” (旦, dàn, qadın personaj), “Sheng” (生, shēng, kişi personaj), “Hua” (花, huā, rənglənmiş üz) və “Çou” (丑, chŏu, təlxək) kimi Çin operasının dəyişməz rolları meydana çıxdı. Ming sülaləsi və Qing sülaləsinin erkən dövründə Wu regionunun operası olan Kunqu ən populyar opera forması oldu. Çin operasının günümüzə qədər gəlib çatmış 368 müxtəlif forması var. Bunlardan ən yaxşı tanınanı Pekin operasıdır. Pekin operası XIX əsrin ortalarında indiki formasını əldə etmiş və Tzin sülaləsi (1644-1911) dövründə ictimaiyyət tərəfindən bəyənilmişdir.
Çin Respublikası dövründə (1912 - 1949) qərb formaları Çinə daxil olmağa başlamışdır. Xüsusilə 1919-cu ildəki Dörd May Hərəkatından sonra Çində qərbin teatr əsərləri səhnəyə qoyulmuşdur və Çin yazıçıları bu üslubu təqlid etməyə başlamışdırlar.
Çin operasının inkişafı Çin Xalq Respublikasının birincisi dövründə dəstəkləmişdir. Lakin, Mədəni inqilab dövründə opera truppalarının əksəriyyəti dağılmış; Qərb əsərləri ilə yanaşı bir çox tarixi Çin operaları da qadağan edilmişdir. Mədəni inqilabdan sonra Çin operasında təkrar bir yenilənmə başlanmışdır; səhnədə və televiziyada populyar bir əyləncə növü olmağa davam etmişdir.
Temur Çxeidze
Temur Nodaroviç Çxeidze (თემურ ნოდარის ძე ჩხეიძე;) — sovet, gürcü və rus teatr rejissoru, aktyoru. . Gürcüstan SSR-nin xalq artisti (1981), Rusiya Federasiyasının xalq artisti (1994), Lenin mükafatı laureatı (1986).
Həyatı
Son illərdə tənqidçilər Böyük Dram Teatrındakı durğunluqdan yazır. 2013-cü il fevralın 19-da Temur Çxeidze teatrdan istefa verir. O, martın 4-də keçirdiyi mətbuat konfransında istefasının səbəblərini belə açıqlayır: “İndi bəlkə də elə vaxt gəlib çatıb ki, Böyük Dram Teatrında şəxsən mənim edə bilmədiyim dəyişikliklər lazımdır. Çoxları məni retrograd adlandırsa da, amma bu, mənim prinsipial yolum idi - Tovstonoqov irsini qorumaq yolu idi. Əminəm ki, 10 ildən az vaxt keçəcək və rus teatrına yenə klassika lazım olacaq. Bir gənc mənə dedi ki, ifalarım anaxronizm kimi qəbul edilir. Dürüstlüyünə görə ona təşəkkür edirəm”.
Temur Çxeidze 5 iyun 2022-ci ildə vəfat edib.
Opera tamaşaları
2004-cü ildə o, Dövlət Akademik Böyük Teatrında Dmitri Şostakoviçin "Mtsenskli Ledi Makbet" operasını tamaşaya qoyub. Çxeidze, xaricdə rus bəstəkarlarının operalarını: 1991-ci ildə La Skalada Sergey Prokofyevin “Qumarbaz” və 2001-ci ildə Metropoliten-operada; 2004-cü ildə Paris və Bordodakı Fransız opera teatrlarında N.A.Rimski-Korsakovun "Çar gəlini"ni səhnələşdirib.
Sümeyye Aydoğan
Sümeyye Aydoğan — Türk Aktrisa və Müğənni.
Həyatı və kariyerası
Sümeyye Aydoğan 2 aprel 1999-cu ildə İstanbulda anadan olub. O, ilk kino təcrübəsini 2020-ci ildə "Aile Hükümeti" filmində və ilk televiziya təcrübəsini 2021-ci ildə "Kahraman Babam" serialında nümayiş etdirdi. Daha sonra həmin il "Sadakatsiz" serialında Ceren obrazını, "Geçen Yaz" filmində Oya obrazını canlandırıb. 2022-ci ildə ilk baş rolu olan "Duy Beni" serialında Melisa Gerçek obrazını canlandırıb. "Duy beni" serialından sonra 2023-cü ildə FOX-da yayımlanan "Taçsız Prenses" serialında İsmayıl Hacıoğlunun partnyoru olaraq Yağmur Elem obrazını canlandırıb. Sezon finalında serialdan ayrılmışdır. Daha sonra Kanal D-də yayımlanacaq olan "Dönence" serialının heyətinə daxil edilib. 2023-cü ildə 13 bölümdən ibarət olan "Akif" serialında rol alıb. Həmin ilin avqustunda işıq üzü görəcək "Magarsus" serialında Damla obrazını canlandıracaq. O, tezliklə "Hatıran Yeter" filmindədə rol alacaq. O, "Magarsus" serialında Damla obrazını, "Hatıran Yeter" filmində Leyla obrazını canlandıracaq.
Xorasanlı (Həştrud)
Xorasanlı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 352 nəfər yaşayır (88 ailə).
Prosper Merime
Prosper Merime (28 sentyabr 1803 – 23 sentyabr 1870) — XIX əsr məşhur fransız yazıçısı, Fransa Akademiyasının üzvü.
Həyatı
Yenilik tərəfdarı, XVIII əsr ideyaları ruhuna sadiq olan kimyaçı alim və rəssam Jan Fransua Leonor Merimenin ailəsində doğulmuş Prosper erkən yaşlarından özündə gözəl zövq və incəsənət sevgisini inkişaf etdirməyə başlamışdır. Parisdə hüquq elmləri kursunu bitirən gənc Prosper əvvəlcə iyul monarxiyası dövrünün nazirlərindən qraf d’Artunun katibi olmuş, sonralar isə Fransa tarixi abidələrinin baş inspektoru təyin edilmişdir. 1830-cu ildə İspaniyaya ilk səfəri zamanı o, qraf Teba və onun xanımı ilə tanış olmuşdur. Gələcək Fransa imperatriçası Yevgeniya qraf Tebanın qızı idi.
Fransada İkinci imperiya dövründə Merime qrafinya Montihonun ailəsinin köhnə dostlarından biri kimi Tüilrilərin sarayına yaxın adam hesab olunurdu. İmperatriça Yevgeniya və III Napoleon onunla dost idilər. 1853-cü ildə Merime senator dərəcəsi almışdır.
Ədəbiyyata gəlişi
Merimenin ədəbiyyat sahəsində ilk addımı 20 yaşında yazdığı "Kromvel" tarixi dramıdır. Lakin müəllif bu əsərdən razı qalmadığına görə onu nəşr etdirməyib. 1825-ci ildə o, özünün bir neçə dramatik pyesini "Klara Qasul teatrı" başlığı altında nəşr etdirdi. Lakin mistifikasiyaları çox sevən müəllif ön sözdə qeyd edirdi ki, bu pyesləri ispancadan tərcümə edib və guya onların müəllifi səyyar truppanın naməlum aktrisasıdır. Hətta nəşrin bəzi nüsxələrinə həmin aktrisanın portreti də əlavə olunmuşdu. Əslində isə bu Merimenin qadın paltarında çəkdirdiyi öz şəkilləri idi.
Yaradıcılığı
Prosper Merime realizm dövrünün novella ustadı hesab edilir. Bu novellalarda güclü və parlaq xarakterli, orijinal naturalar, yüksək hisslərə malik insanlar təcəssüm olunur. Bunlara "Karmen", "Kolomba", "Falkone" aiddir. Mermme həm də pyeslər müəllifidir. Onun "Jakeriya" adlı pyes – xronikasında XVI əsrdəki kəndli hərəkatı təsvir edilir. Onun yeganə böyük romanı "IX Karl dövrünün xronikası" adlı əsəridir. Bu əsərdə o, Varfolomey gecəsinin hadisələrinin, katoliklərlə protestantların mübarizəsinin bədii təsvirini vermişdir.
Roman və povestləri
Ölümündən sonra çap olunan əsərləri
Maraqlı faktlar
1960-cı ildə Prosper Merimenin "Matteo Falkone" hekayəsi əsasında "Azərbaycanfilm" kinostudiyası eyniadlı film çəkmişdir.
Emil Forsberq
Emil Peter Forsberq — İsveçli peşəkar futbolçu. "RB Leypsiq FK" və İsveç millisində oynayır. Mövqeyi cinah oyunçusudur.
Forsberq, 2016 və 2017-ci illərdə İsveçdə ilin yarımmüdafiəçisi seçilib. 2018 Dünya Kubokunun 4/1 finalına çıxan İsveç milli komandasının üzvü olub.
Sürətli, dəqiq ötürmə tərzi ilə tanınır. Qol şansı yaratmaq bacarığı ilə məşhur olan yaradıcı oyun qurucusudur.
Beynəlxalq
Millinin və ilin görünüşü və qolları
Uğurları
thumb|Forsber Malmö klubunda oynayarkən, 2013.