cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ayla Alqan
Həyatı
Ayla Alqan İstanbulda anadan olmuşdur. O, uşaqlığını Fransada keçirmişdir. O, Fransada Sion İstanbul liseyində və Versal liseyində təhsil almışdır. Alqan bundan sonra ABŞ-yə köçmüş və orada Nyu-York Aktyorlar studiyasına aktrisa kimi qoşulmuşdur. O, ardınca sonra Türkiyədə Dil və Mədəniyyət Mərkəzinə daxil olmuş, teatr aktrisası və təlimatçı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Alqan kino və teatrdan sonra müğənnilik karyerasına başlamışdır.
NGC 1319
NGC 1319, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aşağı Bavələ (Piranşəhr)
Aşağı Bavələ - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ümman Ağamalıyev
Ümman İlqar oğlu Ağamalıyev (19 İyun 1986, Bakı) — azərbaycanlı hüquqşünas, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Hüquq və insan haqları institunun doktorantı, Hüquq üzrə fəlsəfə elmləri doktoru, Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının üzvü.
Həyatı
Ümman Ağamalıyev 19 iyun 1986-cı il tarixində Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Bakı şəhəri, Nizami rayonunda yerləşən 238№-li məktəbdə almışdır. 2003-cü ildə adı çəkilən məktəbi bitirib Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur. Bakı Dövlət Universiteti 2007-ci ildə bitirib 2007–2008-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 2010–2013-cü illərdə Aviasiya akademiyasında Cinayət hüququ, cinayət prosesi və kriminalistika ixtisası üzrə magistr dərəcəsi almışdır. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının Hüquq və insan haqları institunun doktorantıdır.
İstinadlar
barassociation.az
Əkbər Pənahov
Əkbər Bəylər oğlu Pənahov (12 avqust 1990; Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Vətən müharibəsinin şəhidi
Həyatı
Əkbər Pənahov 1990-cı il avqustun 12-də anadan olub. Ailəlidir, iki övladı var.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kapitanı olan Əkbər Pənahov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Əkbər Pənahov sentyabrın 27-də Murovdağ döyüşləri zamanı itkin düşüb. Uzun müddət davam edən axtarış əməliyyatlarından sonra 10 iyul 2021-ci tarixində nəşi tapılıb. Şəhid 12 iyul tarixində 2-ci Fəxri Xiyabanda dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Əkbər Pənahov ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Rəşadət" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əkbər Pənahov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əkbər Pənahov ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qatarabad (Pərsabad)
Qatarabad — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 829 nəfər yaşayır (172 ailə).
Çervon
Çervon  rusca xarici və yerli böyük qızıl sikkələrin ənənəvi  adıdlr.
İlk olaraq bu qızıl sikkə nominalsız 3,3—3,5 qram çəkidə olmuşdur və dəyəri müxtəlif dövrlərdə 2—3,5 gümüş rus manatına bərabət idi. İlk rus çervonu XV əsrdə – rus çarı III İvanın dövründə, istehsal edilmiş və dövriyyəyə buraxılmışdır. Həmin vaxtlarda istənilən böyük qızıl sikkəni, imperialları və yarım imperialları “çervon” adlandırırdılar.
XX əsrin əvvəllərindən etibarən isə on manatlıq rus əskinazları ( həm də qrivna, avro və s.) bəzən çervon adlanmışdır.
Konstruktor
Konsruktor kimi adətən mühəndislər və ya uyğun təhsilə malik texniklər çalışırlar. Onlar müəssisələrin konstrukisya şöbələrində və ya planlama şöbələribndə işləyirlər. Onlar çox vaxt cizgiçəkənlər ilə birgə işləyir və ya onların işlərini koordinasiya edirlər. Əvvəllər konstruktorlar cizgi taxtasında işləsələr də son zamanlar CAD sisitemlərinin tətbiqi ilə kompüterdə konstruksiyaetmə geniş yayılmışdır.
Konstruktorların fəaliyyəti
Adətən konstruktorlar öz tapşırıqlarını sənaye dizaynerlərindən və marketoloqlardan alırlar. Tapşırığın yerinə yetirilməsində sifarişçiərin texniki verilənləri razılaşıdırılmış texniki sənədin əsas hissəsini təşkil edir. Konstruksiyalar istehsalın texnoloji imkanlarına, materialın əldolunması, işçilərin ixtisasına, qablaşdırma və çatdırma imkanlarına uyğun gəlməlidir.
Konstruktorun işi faktiki olaraq məmulun infrmasiya modelinin işlənməsi və istehsal üçün konstruksiya sənədlərinin tərtibini də əhatə edir. Bunun üçün konstruktor məmu konstruksiyası üçün müxtəlif variantlar işləməli, əlverişli variantı əsaslandırmalı, yığma cizgisini tərtib etməli və hissələrin spesifikasiyasını hazırlamalıdır. Hissələrin tərtibi və texniki cizgilərin yoxlanması, həçinin material və müsaidələr haqqında məlumatların cizgilərə daxili onların işlərinin tərkib hissəsidir.
Şıpeytim Arifi
Şıpeytim Arifi (Doğum: May.3, 1979, Priştina) Kosovo-Albaniyalı və Almaniya vətəndaşı olan futbol hücumçusudur. Arifi 2011ci ilin İyun ayında Təbrizin Traktor Sazi klubuna qoşulmuşdur. O Traktor Sazi klubuna gələndən öncə Almaniyanın SSV Reutlingen 05 və FSV Oggersheim, və İranın Pəyami Məşhəd və Persepolis futbol klublarında oynamışdır.
Nikolay Çxeidze
Fəaliyyəti
Nikolay Çxeidze Rusiyada menşevik liderlərindən biri olmuşdur. XIX əsrin sonundan inqilabi hərəkata qoşulmuşdu. Üçüncü və dördüncü Dövlət Dumalarının deputatı, dördüncü dumada menşevik fraksiyasının sədri olmuşdur. 1917-ci il Fevral inqilabından sonra Dövlət Duması Müqəvvəti Komitəsinin üzvü, Petroqrad fəhlə və əsgər deputatları sovetinin, Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin (I çağırış) sədri idi. Oktyabr çevrilişindən (1917) sonra Gürcüstan Müəssislər məclisinin, Zaqafqaziya seyminin, 1919-cu ildən Gürcüstan hökumətinin sədri idi. Gürcüstan Respublikasına dəstək almaq məqsədilə Antanta Şurası ilə danışıqlarda iştirak etmişdir (1918-21). Gürcüstanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra xaricə getmiş və Parisdə intihar etmişdir.
Mikayıl Əhmədov
Mikayıl Hümbət oğlu Əhmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Mikayıl Əhmədov 24 iyul 1993-cü ildə Qəbələ rayonunun Savalan kəndində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Mikayıl Əhmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Mikayıl Əhmədov 3 noyabr 2020-ci ildə Şuşa istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mikayıl Əhmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mikayıl Əhmədov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mikayıl Əhmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Boris Ukaçin
Boris Ukaçinoviç Ukaçin — Altay şairi, yazıçısı, publisisti və tərcüməçisi, SSRİ Yazıçılar Brliyinin üzvü (1964), Rusiya Federasiyası Əməkdar Mədəniyyət işçisi (1993)
Həyatı
Boris Ukaçin 18 fevral 1936-cı ildə Oyrot Muxtar Vilayətinin (indiki Altay Respublikasının) Onqudaysk rayonunun Kayarlık aulunda çoban ailəsində doğulmuşdur. O, orta məktəbi 1956-cı ildə doğulduğu aulda bitirmişdir. Lakin ailə yoxsul olduğundan tez-tez təhsilini yarımçıq buraxmağa məcbur olmuş, kolxoz və digər təsərrüfat işlərində anasına kömək etmişdir. Uzaq Şərqdə hərbi xidmət keçmişdir. “Yollarda” adlanan ilk şeir toplusunda əsgər həyatının müxtəlif problemlərini “Əsgər düşüncələri” silsilə yazılarında poetik şəkildə əks etdirmişdir. 1962-1967-ci illərdə Moskvadakı M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda təhsil almışdır. O, institutda Fikrət Qoca, Qazimbəy Baqandov, Əhməd Qubanov, Vasili Belov, İqor Şklyarevski, Ruslan Kireyev, Nikolay Rubtsev kimi sonra ədəbiyyat aləmində böyük nüfuz sahibi olmuş yaradıcı şəxsiyyətlərlə birgə oxumuşdur. “Altaydın çolmonı” «Pravda», «Sovetskaya Rossiya», «Sovetskaya kultura», «Literaturnaya qazeta», «Literaturnaya Rossiya» qəzetlərində, «Drujba narodov», «Sibirskiye oqni», «Znamya», «Don», «Avrora», «Smena», «Yunost», «Neva», «Sovetskaya literatura» dərgilərində və radioda jurnalist kimi çalışmışdır.
Vəfatı
25 dekabr 2003-cü ildə Altay Respublikasının Qorno Altaysk şəhərində vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Boris Ukaçin bədii yaradıcılığa orta məktəbdə oxuduğu illərdə başlamışdır. Onun ilk şeiri 1956-cı ildə nəşr olunmuşdur. Müəllifin ilk yazılarında əsgər həyatının çətinlikləri müxtəlif yönlərdən bədii ifadəsini tapmışdır. 1960-cı ildə isə müəllifin “Yollar” («Јолдор») adlı ilk şeirlər kitabı yayınlanmışdır. Altmışıncı illərdə onun biri-birinin ardınca “Mən kiməm” («Мен кем», 1963), «Şeirlər» («Ӱлгерлер», 1966), «Mavi göyün dünyası» («Чаҥкьгр теҥерилӱ јер») adlı poetik kitabları nəşr edilmişdir. Şairin şeirlərinin başlıca mövzusu doğma vətəni olan Altay diyarının təbii gözəlliklərinin vəsfi ilə bağlıdır. Şairin poeziyasında təbiət gözəllikləri fəlsəfi-estetik məzmun kəsb etdiyindən geniş oxucu auditoriyasının diqqətini çəkməkdədir. Sonralar isə o epik şeirə müraciət edərək Altay xalqının qəhrəmanlıq salnaməsini poetik şəkildə əks etdirməyə çalışmışdır. Həmçinin qadının taleyini, insan münasibətlərini, şəxsiyyət psixologiyasını poema-xronika ("Ağ qarlar içərisindəki tənha bir ev"), poema-nağıl ("Qızıl quş"), poema-oçerk ("Karana"), poema-düşüncə ("Gizli xəbər"), poema-dua ("Şamanın Başı") kimi janrlarda əks etdirmişdir. Onun əsərlərin Altay xalqının milli ruhunun oyanışı orijinal bədii ifadəsini tapmışdır. Boris Ukaçin 1969-cu ildən nəsr əsərləri yazmağa başlamışdır. Müəllifin nəsr yaradıcılığı “Dağ ruhları” (1971), “Zamanın rəngi” (1976), “Qışın əvvəlində” (1976), "Hələ ölümdən uzaqdır" (1978), "Kaş ki, ac olaydım" (1979), "Sevgi və nifrət" (1981), "Dağlar dağ olaraq qalır" (1985) kitablarında toplanan hekayə və povestlərində əksini tapmışdır. Onun nəsr əsərlərində insanın mənəvi yetkinliyi, təbiətlə bağlılığı, nəsillərin davamlılığı və s. problemlər işıqlandırılmışdır. 1979-cu ildə müəllifin “Dağ ruhları” əsəri Qorno Altaysk Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur. Boris Ukaçin tərcümə yaradıcılığı ilə də məşğul olmuş, M.Y. Lermontov, T.Şevçenko, K.İ Çukovski, İ.Yeroşin, L.Kassilya, Ç.Aytmatov, S.Mixalkov, A.Darjay, Y.Künzeqeş və başqa şair və yazıçıların əsərlərini Altay dilinə çevirmişdir. Boris Ukaçin Altay, rus və digər dillərdə 40-dan artıq kitabın müəllifidir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gürcüstanda diplomatik nümayəndəliyi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gürcüstanda diplomatik nümayəndəliyi — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini Gürcüstan Demokratik Respublikasında təmsil edən elçilik. 1918-ci ilin iyun ayında təsis edilmişdi.
Fəaliyyəti
Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanın Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəsi ilk vaxtlar Azərbaycan Hökumətinin tapşırıqlarını Ermənistan hökumətinə çatdırmaq funksiyasını da icra etməli oldu. Çünki Azərbaycan Hökuməti yalnız 1918-ci il sentyabrın 12-də Ermənistan Respublikasında diplomatik nümayəndəlik yaratmağı qərara aldı. 1918-ci il avqustun 15-də Məmməd Yusif Cəfərov Azərbaycan Hökuməti adından Ermənistan Respublikasının Gürcüstandakı işlər vəkili A.Camalyana nota verərək, Andronikin başçılığı ilə erməni hərbi hissələrinin Zəngəzur və Şuşa bölgələrinə soxulmasını Azərbaycan Respublikasına qarşı düşmənçilik aktı kimi dəyərləndirmiş və bu hərbi birləşmələrin dərhal geri çağırılmasını tələb etmişdi.
Azərbaycan Hökumətinin 1918-ci il, 12 iyul tarixli qərarı ilə Azərbaycanın Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəliyinin 1 katib, 1 kargüzar, 1 makinaçı və 1 kuryerdən ibarət ştat tərkibi müəyyən edildi. 1919-cu ilin yazında Denikin təhlükəsinə qarşı hərbi əməkdaşlığı təşkil etmək üçün diplomatik nümayəndəlik yanında hərbi attaşe vəzifəsi təsis edildi və Azərbaycan hərbi nazirinin təqdimatı ilə podpolkovnik Məmməd bəy Əliyev 1919-cu il aprelin 8-də bu vəzifəyə təyin edildi. 1919-cu il mayın 26-da isə Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəlik yanında Azərbaycan Maliyyə Nazirliyinin agentliyi yaradıldı. Avqustun 25-də ona Tiflisdə Azərbaycan Dövlət bankının agenti vəzifəsini icra etmək də həvalə olundu.
Azərbaycanın Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəliyi Borçalı qəzasının azərbaycanlı əhalisinin hüquqlarının qorunması, onların erməni və gürcü silahlı dəstələrinin basqınlarından müdafiəsi üçün də fəal iş aparırdı. 1919-cu il avqustun sonunda M.Y.Cəfərov Almaniya hökumətinin Qafqazdakı nümayəndəsi general fon Kresso 3 dəfə müraciət etmiş, Borçalı qəzasında anarxiyaya və azərbaycanlı əhaliyə qarşı özbaşınalığa son qoyulması üçün beynəlxalq komissiya yaradılmasını və qəzanın özündə təhqiqat aparılmasını təklif etmişdi. 1918-ci ilin dekabrından M.Y.Cəfərov Azərbaycan Parlamentinin üzvü kimi Bakıda çalışdığından, Azərbaycanın Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəliyinə onun müavini Faris bəy Vəkilov rəhbərlik etmişdir. F.Vəkilov 1919-cu il yanvarın 16-da Azərbaycan Hökumətinin başçısı Fətəli xan Xoyskiyə göndərdiyi teleqramda türk qoşununun Qars vilayətindən geri çəkilməsindən sonra həmin ərazinin Gürcüstan və Ermənistan tərəfindən işğal olunmaq təhlükəsi haqqında məlumat vermiş, təcili tədbirlər görülməsi zəruriliyini qeyd etmişdi. Azərbaycan Hökumətinin tapşırığı ilə F.Vəkilov 1919-cu il iyulun 12-də Cənubi Qafqazdakı Britaniya qüvvələrinin komandanı general Q.N.Koriyə nota verərək İrəvan quberniyasında yaşayan azərbaycanlıların Ermənistan nizami ordusu tərəfindən qətl və qarətlərə məruz qalmasına qəti etiraz bildirmiş, dinc əhaliyə qarşı kütləvi zorakılıqlara son qoyulması üçün Ermənistan hökumətinə təsir göstərilməsini tələb etmişdi. 1920-ci il fevralın 6-da F.Vəkilov Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gürcüstan Respublikasındakı diplomatik nümayəndəsi təyin edildi. O, 1920-ci il aprelin 9-da Tiflisdə işə başlamış Cənubi Qafqaz respublikaları nümayəndələrinin konfransında Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü kimi iştirak etmişdi. Aprelin 19-da Azərbaycanın Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəliyi yanında konsulluq şöbəsi yaradıldı. Şöbəyə R.Nəcəfov müdir təyin edildi. Konsulluq şöbəsi Gürcüstandakı Azərbaycan vətəndaşlarına ticarət işlərində, əmlak, vərəsəlik məsələləri ilə bağlı mübahisələrdə qanun çərçivəsində yardım göstərməli idi. Azərbaycanın Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəliyi öz fəaliyyəti ilə iki ölkə arasında normal münasibətlər qurulması və inkişaf etdirilməsində, Azərbaycan Hökuməti ilə Tiflisdəki Antanta təmsilçiləri və digər xarici missiyalar arasında əlaqələr saxlanılmasında mühüm rol oynadı.
Qocabəyli (Pərsabad)
Qocabəyli — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 340 nəfər yaşayır (61 ailə).
Aleksandr Vasiliyev (tarixçi)
Aleksandr Aleksandroviç Vasiliyev — Rusiya və ABŞ tarixçisi, şərqşünası, ərəbşünası, bizansşünası, İmperator Pravoslav Fələstin Cəmiyyətinin üzvü.
Axalkalaki
Axalkalaki ( – «yeni şəhər»;, Axalkalak), həmçinin Axalkələk və ya Axılkələk  — Gürcüstan ın Samtsxe-Cavaxeti diyarı nda şəhər, Axalkalaki bələdiyyəsi nin inzibati mərkəzi. Axalkalaki Cavaxeti yaylası nın üzərində, dəniz səviyyəsindən 1700 m yüksəklikdə, Axaltsixe şəhəri ndən 74 km Gürcüstanın Türkiyə ilə olan sərhədindən 30 km uzaqlıqda yerləşir.
Bazərgan (Piranşəhr)
Bazərgan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Aleksandr Vasiliyev (tarixçi)
Həyatı
Aleksandr Aleksandroviç Vasiliyev 4 oktyabr 1867-ci il tarixində Rusiya imperiyasının Sankt-Peterburq şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası podpolkovnik Aleksandr Stepanoviç Vasiliyev Sankt-Peterburq qala dəstəsinin komandiri idi. Onun atası 1880-ci ildə, anası Olqa Aleksandrovna (Çelpanova) is 1912-ci ildə vəfat etmişdir. Onun kiçik qardaşı Vladimir Vasiliyev hidravlik mühəndis olmuşdur.
Axalkalaki
2014-ci ildə keçirilən əhali siyahıyaalmasına görə şəhər əhalisinin 93,8%-i erməni idi. Şəhərin nəzarəti 1828–1829-cu illərdəki Rusiya-Osmanlı müharibəsi ndən sonra Osmanlılar dan Rusiya imperiyası na keçmişdir. 4 yanvar 1900-cu ildə qəsəbədə gerçəkləşən bir zəlzəlınin nəticəsi olaraq 1.000-dən çox insan həlak olmuşdur. 2014-cü ildə keçirilən əhali siyahıyaalmasına görə qəsəbənin ümumi əhalisi 8.295 nəfərdir.
Aleksandr Vasiliyev (tarixçi)
Həyatı
Vasiliyev 1887-ci ildə 1№ klassik gimnaziyadan məzun olan Vasiliyev daha sonra Sankt-Peterburq Konservatoriyasına nəzəriyyə və kompozisiya sinifinə və Sankt-Peterburq Universitetinin Ərəb Şərqinin Tarixi fakültəsinə daxil olmuşdur. O, bir ildən sonra konservatoriyanı tərk etmiş, özünü tamamilə tarix öyrənməyə həsr etmişdir.
Axalkalaki
Şəhərdə bir dəmiryol stansiyası yerləşir. Axalkalakidə erməni dini xadimi Mesrop Maştots un heykəli var. 2019-cu ilin yanvar ayında şəhərdə Qarabağ müharibəsi zamanı Xocalı soyqırımı nda iştirak etmiş və xeyli sayda azərbaycanlı mülki şəxsi qətlə yetirmiş Mixail Avaqyan ın büstü yerləşdirilmişdir.
Bazərgan (Piranşəhr)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 221 nəfər yaşayır (29 ailə).
Axalkalaki
Etimologiya
Şəhərin adı bir söz birləşməsindən əmələ gəlmişdir. “Axali” – «yeni», “kalaki”  – «şəhər» deməkdir və bir yerdə «yenişəhər» mənasını verir. Alman əsilli XVIII əsr Rusiya səyyahı İohan Anton Güldenştedt şəhərin başqa adlarının da olduğunu da qeyd edir. Bu adlar «Axalkatak» və «Nor-kaxak» idi. Nor-kaxak da bir söz birləşməsidir. Erməni dili ndə “nor” ( – «yeni», “kaxak” – «şəhər» deməkdir.
Aleksandr Vasiliyev (tarixçi)
Həyatı
Vasiliyev 1892-ci ildə Sankt-Peterburq Universitetinin Tarix və Filologiya fakültəsini bitirmişdir. Onun ərəb dili müəllimi baron V. R. Rozen Vasiliyevə tövsiyə edir ki, binansşünaslıq ilə məşğul olsun və akademik V. Q. Vasiliyevski ilə əlaqə qursun. Vasiliyev 1892–1897-ci illərdə 1№ klassik gimnaziyada qədim dillər üzrə dərs deyir. O, 1897–1900-cü illərdə Parisdəki işgüzar səfəri zamanı Tarix və Filologiya fakültəsinin alimi olmuşdur. Vasiliyev 1901-ci ildə "Amori sülaləsi dövründə Bizans və ərəblər in siyasi münasibəti" mövzusunda öz magistrlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Vasiliyev 1912–1922-ci illərdə Sankt-Peterburq Pedaqoji İnstitutunun Tarix-Filologiya fakültəsinin professoru və dekanı olmuşdur. O həmçinin, 1912–1925-ci illərdə Sankt-Peterburq Universitetinin professoru idi. Bundan əlavə, Vasiliyev Rusiya Maddi Mədəniyyət Tarixi Akademiyasında çalışmışdır. Orada, 1919-cu ildən erkən xristian və Bizans arxeologiyası və incəsənəti kateqoriyasının rəhbəri vəzifəsini icra etmişdir. Vasiliyev 1920–1925-ci illərdə Rusiya Maddi Mədəniyyət Tarixi Akademiyasının sədri olmuşdur. O, 1919-cu ildən Vasiliev Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü olmuşdur.
Axalkalaki
Tarixi
Yaşayış məntəqəsi haqdakı ilk məlumat 1064-cü ilə təsadüf edir. Bu dövrdə şəhər Cavaxeti vilayətinin siyasi mərkəzi idi. Axalkalaki 1066-cı ildə Böyük Səlcuq imperiyası nın regiona hücumları dövründə məhv edilmiş, ancaq daha sonra yenidən inşa edilmişdir. XVI əsrdə şəhər Osmanlı qoşunları tərəfindən işğal edilmiş, Çıldır əyaləti nin sancaq mərkəzinə çevrilmiş, adı isə «Axılkələk» olaraq dəyişdirilmişdir.
1828-ci ildə general İvan Paskeviç Rusiya qoşunları Axalkalaki şəhərini işğal etdilər və növbəti il şəhər Rusiya imperiyası tərəfindən ihlaq edilmişdir. Şəhərin yerli müsəlman əhalisi Osmanlı Türkiyəsi nə sürgün edilmiş, onların yerinə isə şəhərə Ərzurum vilayəti ndə yaşayan ermənilər gətirilmişdir. Bu, Rusiyanın Cənubi Qafqaz dakı irimiqyaslı köçürmə siyasətinin bir parçası idi.
4 yanvar 1900-cü il tarixində şəhərdə böyük bir zəlzələ baş vermişdir. Bu zəlzələdə təxminən 1.000 çox şəxs həlak olmuşdur.
7 oktyabr 2005-ci il tarixində şəhər sakinlərindən bir qrupu icra hakimiyyətinin binası qarşısında mitinq keçirmişdir. Aksiya iştirakçıları Bölgə Vergi Departamenti əməkdaşlarının şəhər ərazisindəki mağaza və ticarət köşklərində keçirdikləri reydin nəticələrindən narazılıq edirlər. Reyd zamanı gəlirlərin gizlədilməsi və digər qanun pozuntuları üzə çıxarılmışdır. Gürcüstan Xüsusi Təyinatlı Polis Dəstəsinin əməkdaşları aksiya iştirakçılarını dağıdarkən zorakı güc işlətmişlər. Bu hadisə axalkalakililəri hiddətləndirmişdir. Onlar həmin əməkdaşların vəzifədən uzaqlaşdırılıb yerlərinə erməni millətindən olan şəxslərin təyin edilməsini tələb etmişdilər.
13 aprel 2007-ci il tarixində Axalkalaki şəhərində rəsmi qeydiyyatdan keçməmiş erməni "Virk" və "Cavaxk" siyasi partiyalarının təşkilatçılığı ilə mitinq keçirilmişdir. Mitinq iştirakçıları erməni dilinə regional status verilməsini, yerli dövlət hakimiyyət orqanlarında kargüzarlığın erməni dilində aparılmasını tələb etmişdilər. Aksiyada, həmçinin erməni məktəbləri direktorlarının attestasiya imtahanlarını erməni dilində vermələri məsələsi də qaldırılmışdır.
Qalmaqal
2019-cu ilin yanvar ayının 20-də şəhərdə Qarabağ müharibəsi zamanı Horadiz, Xocalı və Füzuli şəhərlərinə keçirilən basqınlarda iştirak etmiş, Xocalı soyqırımı nda çoxlu azərbaycanlı mülki şəxsi qətlə yetirmiş erməni müharibə cinayətkarı Mixail Avaqyan ın büstü yerləşdirilmişdir. Gənc Diplomatlar Assosiasiyası Qeyri-Hökumət Təşkilatının rəhbəri Zurab Qventsadzenin dediyinə görə “Gürcüstanın Axalkalaki şəhərində Azərbaycanın işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ bölgəsində dinc azərbaycanlı sakinlərin cəlladı olmuş Mixail Avaqyanın heykəlinin qoyulması Gürcüstandakı müəyyən erməniyönümlü qüvvələrin təşəbbüsüdür”. Onun sözlərinə görə, “erməni separatçısı Mixail Avaqyan təkcə Azərbaycan xalqının yox, həm də gürcü xalqının düşmənidir, ona görə də bu addım Gürcüstan və Azərbaycana qarşı yönəlib”:
Büstün qoyulması barədə keçirilən mərasimdə Axalkalaki şəhərinin meri Yurik Hunanyan, eləcə də Gürcüstan millət vəkilləri Enzel Myoan və Samvel Manukyan iştirak etmişdir.
Qərbi Kaspi Universiteti nin professoru politoloq Fikrət Sadıxov “Gürcüstanın Cavaxetiya bölgəsində erməni terrorçusu Mixail Avaqyana abidə qoyulması Azərbaycanın maraqlarına, Azərbaycan xalqına bir zərbədir” demişdir. Politoloq qeyd edib ki, “bütün bunların fonunda Gürcüstandan belə bir hərəkət Azərbaycana bir təhqirdir”:
Hadisə 1 fevral 2019-cu il tarixində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi ndə müzakirə edilib. Əflatun Amaşov Milli Məclisin plenar iclasında çıxışı zamanı deyib:
Milli Məclisin Spikeri Oqtay Əsədov bildirib ki, Axalkalaki şəhərində Avaqyana heykəlin qoyulması məsələsi ilə Gürcüstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi məşğul olub: “Artıq Xarici İşlər Nazirliyi bununla bağlı münasibətini açıqlayıb. Bu məsələlər üzrə iş gedir. İnanıram ki, Gürcüstan hökuməti bu məsələyə diqqət yetirəcək və problem həllini tapacaq”.
Coğrafiya
left|200px|thumb|İtaliya kartoqrafı [[Antonio Zattanın hazırladığı xəritədən fraqment. 1784-cü il.]] Şəhər Kür çayının iki kiçik qolu arasında yerləşir və şəhərin şimalındakı, Axalkalaki dəmiryol stansiyasından 74 km cənub-şərqdə birləşir. Landşaft bir yaylaq kimi təsvir edilə bilər.
Şəhərin cənub-şərqində yerli əhalinin Tavşanka adlandırdığı böyük bir təpə var. Təpənin əvvəllər sıx iynəyarpaqlı meşə ilə örtülməsinə baxmayaraq, 1990-cı illərdə odun əldə etmək üçün kəsiləndən sonra əhəmiyyətli dərəcədə seyrəkləşib. Təpənin şimal-qərb yamacında qəbiristanlıq mövcuddur.
Şəhərin şərqində Böyük Əbül dağı yerləşir. Dağın ətəyində Rusiya Silahlı Qüvvələrinə məxsus hərbi baza yerləşirdi ki, bu hərbi baza 2007-ci ildə Gürcüstan hökumətinə təhvil verilmişdir.
Əhali
Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətində verilən məlumatlara görə “Axalkalakidə əsasən ermənilər məskunlaşmışdır. 1887-ci ildə Axalkalkidə 534 ev var idi ki, bu evlərdə cəmi 4.303 nəfər yaşayırdı. Onların 61-i rus, 4.080-i erməni, 63-ü yəhudi, 45-i isə gürcü idi”. 1897-ci ildə keçirilən əhali siyahıyalmasına görə Axalkalakinin əhalisinin ümumi sayı 5.440 nəfər idi. 1969-cu ildə keçirilən əhali siyahıyalmasına görə Axalkalakidə 9.500 nəfər yaşayırdı. 1989-cu ildə keçirilən əhali siyahıyalmasına görə Axalkalakinin əhalisinin ümumi sayı 15.572 nəfər idi. 2014-cü ildə keçirilən əhali siyahıyaalmasına görə şəhərin ümumi əhalisi 8.295 nəfərdir.
Aleksandr Vasiliyev (tarixçi)
Həyatı
Vasiliyev 1925-ci ildə xarici ölkələrə, əvvəlcə Berlinə, daha sonra Parisə, axırda isə ABŞ-a ezamiyyətə getmişdir. O, 2 iyun 1925-ci il tarixində ümumi yığıncağın qərarı ilə SSRİ Elmlər Akademiyası ndan xaric edilmişdir. 1 iyul 1928-ci il onun işgüzar səfərinin son tarixi idi, ancaq o, geri dönməmək qərarı almışdır.
Vasiliyev 1925–1938-ci illərdə Viskonsin Universiteti nin professoru olmuşdur. O, 1934-cü ildə Yuqoslaviya Elmlər Akademiyası nın üzvü seçilmişdir. Vasiliyev 1935–1951-ci illərdə Praqadakı N.P. Kondakov adına Arxeoloji İnstitutunun Prezidenti, Orta əsrlər üzrə Amerika Akademiyasının üzvü və Beynəlxalq Bizansşünaslıq Birliyinin sədri olmuşdur.
Aleksey Lyapunov
Aleksey Andreyeviç Lyapunov — görkəmli sovet riyaziyyatçısı, kibernetikanın banilərindən biri, SSRİ EA-nın müxbir üzvü.
Həyatı
Aleksey Andreyeviç Lyapunov 8 oktyabr 1911-ci ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Aleksey Andreyeviç Lyapunovun əsas elmi fəaliyyəti çoxluqlar nəzəriyyəsi, riyazi linqvistika, proqramlaşdırmanın nəzəri sualları və riyazi biologiya sahələrində olmuşdur. 1996-cı ildə Lyapunov “Kompüter texnikası pioneri” (Computer pioneer) medalı ilə təltif edilmişdir.
Təkəçi (Pərsabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 962 nəfər yaşayır (186 ailə).
Xiuaz Dospanova
Xiuaz Kairqızı Dospanova (1922–2008) — İkinci Dünya müharibəsində pilot, atıcı-şturman. Qazaxıstan Respublikasının Xalq Qəhrəmanı. İkinci Dünya müharibəsində şturmançı pilot olan yeganə qazax qadın.
Həyatı
O, 1922-ci il mayın 15-i Qazaxıstan SSR-nin Qurevsk vilayətinin Qanyuşkino kəndində dünyaya gəlib. 1940-cı ildə Uralsk şəhərinin № 1 li orta məktəbini qızıl medalla bitirən Xiuaz həm də yerli aeroklubun ehtiyat pilot vəsiqəsini alıb.
Məktəb dövründə ən fəal pioner başçısı və əlaçı şagirdlərdən olan Xuiaz həm də məktəbin komsomol təşkilatının katibi idi. Həm onillik məktəbi, həm də aeroklubu müvəffəqiyyətlə bitirən gənc qız sənədlərini Moskvada yerləşən Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasına versə də, onun sənədlərini götürmürlər. Lakin ruhdan düşməyən Xiuaz Birinci Moskva Tibb İnstitutuna sənədləri təqdim edir. Əlaçı və fəal məzunu imtahansız İnstituta qəbul edirlər. Təxminən bir il sonra müharibə başlayır. Radioda verilən elan xəbər isə Xuiazın uşaqlıq arzusunu pilotluğa olan arzusunu reallaşmağa kömək edir. Xəbərdə deyilirdi ki, Mariya Raskova qadınlardan ibarət aviaalay təşkil etmək üçün qızlar axtarır. Odur ki, 1941-ci il oktyabrın 13-ü Xiuaz kurs yoldaşı Tatyana Sumarokovayla birgə M. M. Raskovanın qəbuluna yazılaraq, şturmançı qrupuna qəbul edilirlər. Təlimdən sonra Xiuaz Dospanova 588-ci gecə bombardımançı avia –alayının şturman-atıcısı təyin edilir. O, döyüş tapşırığını Cənub cəbhəsində, Şimali Qafqazda, Zaqafqaziyada, eləcə də Ukrayna və Belarusiya cəbhəsində yerinə yetirib. Müharibədən əlil olaraq qayıdan gənc pilotun hər iki ayağında sınıq olmağına baxmayaraq, ictimai həyatda fəallığına görə seçilib.
Müharibədən sonra partiya-siyasi fəaliyyətlə məşğul olub, Kommunist partiyasının Vilayət Komitəsinin instruktoru təyin edilib. Qazaxıstanın Lenin Kommunist Gənclər Birliyinin Mərkəzi Komitəsinin katibi vəzifəsinəcən yüksəlib.1951-ci ildə Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin deputatı və ilk sessiyada Prezidiumun katibi seçilib. 2008-ci il mayın 20-i dünyasını dəyişib.
Döyüş yolu
SSRİ Ordusunda 1941-ci ilin oktyabrından şturman kursunu bitirən Xiuaz 1942-ci ilin mayından cəbhədə xidmətə başlayır. İlkin dövrlərdə ekipaj şturmanı olsa da, daha sonralar 46-cı qvardiya gecə bombardımançı aviaalayının rabitə rəisi vəzifəsinə yüksəlir. Daim düşmən təyyarəsi və texnikasını havadan izləyib məhv edən cəsur qız 300-dən çox hərbi uçuş həyata keçirmiş, rəqib ordunun canlı qüvvə və texnikasını sıradan çıxarmışdır. Lakin döyüş tapşırığını yerinə yetirdikdən sonra eyni vaxtda qayıdan iki təyyarənin eniş zamanı toqquşması zamanı Xiuaz ağır yaralanmış və ömürlük əlil olmuşdur.
Mükafatları
Cəbhədə göstərdiyi qəhrəmanlıq və şücaətinə görə "Qırmızı Ulduz", "Qırmızı Bayraq" orden və "Qafqazın müdafiəsi uğrunda", "Varşavanın azad edilməsi uğrunda", "Almaniya üzərində Qələbə" medallarıyla təltif edilib. 2004-cü ilin dekabrın 7-i Qazaxıstan Prezidentinin sərəncamı ilə Xiuaza "Xalq Qəhrəmanı" adı və "Otan" ordeni verilib.
Ailəsi
Xiuaz Dospanova Şaku Əmirovla ailə qurub. Bu nikahdan iki oğlu olub; kiçik oğlu iki yaşında vəfat edib. Böyük oğlu isə Erbolat Əmirov Satpayev adına Qazaxıstan Milli Texniki İnstitutunda pedoqoji fəaliyyətlə məşğuldur. Nəvələri Bayan Şaku və Kanat Şakudur.
Adının əbədiləşdirildiyi yerlər
Qazaxıstanın bir çox yerlərində "Xalq qəhrəmanı" qazax qızının xatirəsinə məkanlar var. Atırauda İdman sarayına onun adı verilib. Atırauda həmçinin Xiuaz Dospanovanın xatirəsinə heykəl ucaldılıb. Almatıda adına küçə verilib. Yaşadığı evin qarşısında onun xatirəsinə lövhə vurulub. Bundan başqa, "Air Astana" aviaşirkətinin "Embraer--190" təyyarəsinə Xiuaz Dospanovanın adı verilib. Murat Jakibayev və Lev Vahidovun 2005-ci ildə ərsəyə gətirdikləri "Успеть сказать спасибо" əfsanəvi hərbi təyyarəçi-şturmançının həyatı və döyüş yolundan bəhs edir.
NGC 3250A
NGC 3250A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Alonzo Çörç
Həyatı
Alonzo Çörç 14 iyun 1903-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Vaşinqton şəhərində anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Görkəmli amerikalı riyaziyyatçı və məntiqçi, informatika elminə böyük töhfələr bəxş etmiş Alonzo Çörç 1924-cü ildə Priston Universitetində bakalavr dərəcəsini almış, 1927-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş, 1929-cu ildə – 27 yaşında isə Pristonda riyaziyyat üzrə professor olmuşdur.
Kevin Conas
Pol Kevin Conas II — amerikalı müğənni və aktyor, Jonas Brothers qrupunun ifaçısı.
Bikus (Piranşəhr)
Bikus - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 534 nəfər yaşayır (80 ailə).
Vinse Borbaş
Vince Borbaş (Vince Borbás; ) — Macarıstan botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Vince Borbaş bitkilər üzrə ixtisaslaşmışdır.
Ayşəgül Aldinç
Ayşəgül Aldinç — Türkiyə müğənnisi və aktrisası.
Kabataş (İstanbul metropoliteni)
Kabataş metrostansiyası (Kabataş metro istasyonu) — İstanbulda yerləşən tramvay-funikulyor-bərə ötürmə mərkəzidir. 20 aprel 1996-cı ildə istifadəyə verildi.
M7 (Kabataş-Esenyurt) metro xəttinin tikintisi başa çatdıqdan sonra metro əlaqəsi də təmin ediləcəkdir.
Stansiyaya 22, 25E, 26, 26A, 26B, 27E, 27SE, 28, 28T, 29C, 29D, 30D, 41E, 43R, 58A, 58N, 58S, 58UL, 62, 63, 70KE nömrəli avtobuslar vasitəsilə gəlmək mümkündür.
Konqo çayı
Konqo çayı və ya Zair çayı — Mərkəzi Afrikanın Ekvator bölgəsində, 4370 km uzunluğunda bir çaydır. Uzunluğu 4370 km-dir. Dənizə, saniyədə 80000 kubmetr su axıdar. Zair ilə şimal və şərqdəki qonşuları arasında sərhəd çəkən Konqo çayı, dərhal bütün qollarını Zairdən alır. Bir dövr Zair Çayı olaraq da adlandırılmışdır. Orta Qərbi Afrikanın ən uzun çayıdır. Dünyanın ən uzun 8 çayından biridir. Ekvator xəttini iki dəfə kəsir. Dünyada yeganə çaydır ki, ekvatoru iki dəfə kəsir.
Əsasan Konqo Demokratik Respublikasında, Afrikanın ən dərin və ən uzunundan biri (2-ci yer). 1482-ci ildə portuqallı dənizçi Dioqu Kan ilə açılıb. Yalnız böyük çaydır, hansı ki ekvatoru iki dəfə kəsişmə edir.
Müvəqqəti prezident
Müvəqqəti prezident bir şəxsdir ki, əgər prezident mövcud olmaya (məsələn; xəstə ola və ya məzuniyyət əsasında) və ya prezident vəzifəsi boş olsa (məsələn; ölüm, zədə, istefası və ya vəzifədən azad edilməsinə görə) bir təşkilatın və ya ölkə prezidentinin rolunu müvəqqəti olaraq doldurur.
Qreys Mürrey Hopper
Qreys Mürrey Hopper — Amerikalı hərbçi, kontradmiral, proqramçı.
Həyatı
Qreys Mürrey Hopper 9 dekabr 1906-cı ildə ABŞ-nin Nyu-York şəhərində anadan olmuşdur.
Oksimoron
Oksimoron ( - ağıllı dəli) — bir məfhumun əks cəhətlərini ifadə edən iki antonim sözün mənaca qarşılaşdırılıb birləşdirilməsindən yaranan ifadəyə deyilir. Məsələn: ölü canlar, dilənçi milyoner, göz yaşı içində qəhqəhələr, buz baxışlarda hərarət və s.
Təsnifatı
Oksimoron iki antonim sözdən əmələ gəlsə də, həmin əksmənalı sözlər yanaşı işlənərək bir ifadə kimi dərk edilir. Bu ifadələr hadisələrin mahiyyətini, əks və mürəkkəb cəhətlərini açmağa imkan verir, bədii dildə təsir qüvvəsini, məna tutumunu artırır, nitqə emosionallıq verir: ölü — diri, diri — ölü kimi kəskin təzad yaradır. Epitetlə oksimoronun uyğunluğu olsa da, fərqli cəhətləri də vardır; epitetdə təyin edən söz məcazi, oksimoronda isə hər iki söz məcazi olur, epitetdə müqayisə, bənzətmə olduğu halda, oksimoronda qarşılaşdırma asas sayılır. Məsələn: ağlar güləyən, gəliş və gediş. Elə oksimorondan bəzən əsər adlarında istifadə olunur. Məsələn, Lev Tolstoyun "Hərb və sülh" əsərinin adı oksimorondur.
Dərya Alabora
Dərya Alabora (doğum adı Dərya Harupçu, Derya Harupçu; ) — Türkiyə aktrisası.
Həyatı
Dərya Alabora 19 avqust 1959-cu ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. O, 1982-ci ildə Memar Sinan İncəsənət Universitetinin konservatoriyasının teatr fakültəsini bitirmişdir. O, Alabora "Məsumiyyət" və "Yencək səbəti" filmlərində oynadığı rollara görə iki dəfə "Qızıl portağal" mükafatına layiq görülmüşdür.
Etil metakrilat
Etil metakrilat (Etil 2-metil akrilat, Etil 2-metil-2-propenoat, UN2277)-kimyəvi formulu C₆H₁₀O₂,metakril turşusunun etil efiridir.
Fiziki xassələri
Etil metakrilat normal şəraitdə rəngsiz mayedir, suda az həll olur, qaynama temperaturu 117 °C və ərimə temperaturu -75 °C-dən azdır. Molekulyar çəki isə 114.1 q/mol-dur. Etil metakrilat xassələrinə görə metil metakrilata bənzəyir, lakin onun qıcıqlandırıcı xassələri daha az nəzərə çarpır.
Tədbiqi
Etil metakrilat akril polimerlərin - sintetik qatranların, latekslərin, emulsiyaların istehsalı üçün istifadə olunur .Metil metakrilatdan daha az bioloji təhlükəli olduğu üçün bu efir kosmetik prosedurlarda, xüsusən də dırnaq uzatmalarında istifadə olunur.
Təhlükəsizlik
Etil metakrilat buxarlarının inqalyasiyası öskürək, yanma, başgicəllənmə və baş ağrılarına səbəb olur. Böyük dozalarda ürəkbulanma, qusma və huşun itirilməsinə, dəri ilə təmasda yanmağa səbəb olur. Gözlərlə əlaqə aktiv lakrimasiyaya, gözlərdə ağrıya gətirib çıxarır. Etil metakrilat buxarı hava ilə yaxşı qarışır və partlayıcı qarışıqlar əmələ gəlir.Maddə qızdırıldığında və işığa məruz qaldıqda və ya güclü oksidləşdirici maddələrlə təmasda olduqda şiddətlə polimerləşir.
Qazpaylayıcı mexanizm
thumb|100px|İki vallı mühərrikin silindrinin en kəsiyi.
Qazpaylayıcı mexanizm- daxili yanma mühərriklərinin silindrlərinə karbüratordan gələn qaz qarışığının vaxtında paylanması və iş prosesində yaranan qazların xaric edilməsinə xidmət edir. Bu, silindrlərin sorma və xaricetmə klapanalarının paylayıcı valın dirsəkləri ilə idarəsi sayəsində yerinə yetirilir. Paylayıcı val, dirsəkli valla dişli qayış və ya zəncir ötürməsinin köməyi ilə əlaqələndirilərək onunla sinxronlaşdırlmış hərəkət icra edir.
Təsnifatı
Qazpaylayıcı mexanizm paylayıcı valın vəziyyətindən asılı olaraq iki növə bölünürlər:
Şəkildə üst hissədə yerləşmiş qazpaylayıcı mexanizm təsvir edilmişdir. Paylayıcı val iş tsiklinə uyğun dirsəkli valdan aldığı fırlanma hərəkəti zamanı dönərək dirsəkləri ilə klapanları ardıcıl olaraq itələyir. Klapanın geriyə qayıtması mexanizmdə quraşdırılmış güclü yayların hesabına baş verir. Paylayıcı val ya bir başa klapanın başında yerləşmiş itələyiciyə, ya da ox ətrafında dönən lingdən istifadə edilir. İkinci quruluş daha çox altda yerləşmiş paylayıcı valldan istifadə zamanı tətbiq olunur. Dördtaktlı mühərriklərdə klapanlar yüksək temperaturda işləyir. Bunun təsirindən yaranan deformasiyaların qazpaylayıcı mexanizmin işləməsinə təsirini azaltmaq üçün çox vaxt klapandöndərən mexanizmdən istifadə olunur. Böyük mühərriklərdə isə klapanlar soyudulur.
Təzəabad (Pərsabad)
Təzəabad — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 47 nəfər yaşayır (12 ailə).
Dəşt-i Gəndoman (Piranşəhr)
Dəşt-i Gəndoman - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 49 nəfər yaşayır (6 ailə).
Perim adası
Perim adası — Babül-Məndəb boğazında yerlıəşən vulkanik mənşəlli ada. Qırmızı dənizdə yerləşən Yəmənən məxsus olan ada. Perim adası boğazın ortasında yerləşdirindən onu iki hissəyə bölür. Böyük hissə Diqqat-al-Mayun adlanır. Bu hissənin eni 20 km-dir. Kiçik hissə isə Bab-İskəndər adlanır. Kiçik hisssənin eni 3 km-dir. Adanın sahəsi 13 km²-dir. Adada yaşayış yoxdur.
Adı
Antik dönəmlərdə adanın adı «Diadora adası» olaraq xatırlanır. Perim ərəb sözü olan Barimdən (zəncirdən) törəmiş addır. Albuquerque 1513-cü ildə adanı Vera Cruz adlandırmasına baxmayaraq Portuqaliyalılar Majun və ya Mayo adlandırdılar. XVII və XVIII əsrlərdə britaniya və fransız xəritələrində boğaz kimi Babül-Məndəb adlanır. XIX əsrin əvvəllərində bəzi naviqasiya təlimatların bu ad hələdə saxlanılırdı. İngilislər 1857-ci ildə adanı qalıcı olaraq işğal etdikdən sonra Perim adı ümumi şəkildə istifadə olunmağa başlanılmışdır.
Əhalisi
Adada şirinm su mənbəyi yoxdur. Bu səsbəbdən də burada daimi yaşayış olmamışdır.
Tarixi
thumb|right|250px|tarixi xəritə, [[1888.]] 1513-cü ildə portuqaliyalı admiral Afonso de Albuquerque Perim adasına ayaq basmışdır. Ancaq adanın osmanlı nəzarətində olması səbəbindən burada qalıcı olaraq möhkəmlənə bilməmişdir. Ada fransızlar tərəfindən 1728-ci ildə işğal olunmuşdur. Onlar adanı XVIII əsrin sonlarına qədər Fransanın mülkiyyətində saxlaya bilmişlər. 1799-cu ildə isə Britaniya Ost-Hind şirkətinin Misirə hücumu zamanı işğal olunmuşdur. 1857-ci ildə isə Böyük Britaniya tərəfindən yenidən ələ keçirilmişdir. Ada ədən koloniyasına tabe etdirilmişdir. Britaniyalılar tərəfindən 1861-ci ildə mayan inşa edilmişdir. 1869-ci ildə Perim Süveyş kanalı ilə kömür daşıyan gəmilərin kömür məntəqəsi olmuşdur. 1912-ci ildə əvvəllər inşa edilmiş mayak 24 mtr hündürlüyüə qədər artırılmışdır. 1916-ci ildə Osmalı ordusu adanı ələ keçirməyə cəhd göstərsə də bir nəticə əldə edə bilməmişdir. 1967-ci ildən Perim adası Yəmən Xalq Demokratik Respublikasının mülkiyyətində olmuşdur. iki dövlətin birləşdirilməsindən sonra isə Yəmənin ərazisidir.
Humanyze
Humanyze (əvvəllər: Sociometric Solutions) — insan üzrə analitik proqram təminatçısı. 2010-cu ildə ABŞ-nin Massaçusets ştatının Boston şəhərində, Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MTİ) doktorantları Ben Vaber, Daniel Olkvin, Taymi Kim, Tomas Yaanu və MTİ professoru Aleks Pentland tərəfindən qurulmuşdur.
NGC 5191
NGC 5191, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 46.99 sm (18.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Solmaz Qaşqay
Solmaz Bəyim Mir Tağı qızı Qaşqay (10 iyul 1936 – 18 iyun 2011) — tarix elmlər namizədi, mixi yazılar üzrə mütəxəssis, Manna dövlətinin tarixini araşdıran beynəlxalq aləmdə tanınan alim.
Həyatı
Solmaz Mirtağı qızı Qaşqay 1936 ilin iyulun 10-u ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Kiçik yaşında olarkən atası Mir Tağı Qaşqay Böyük Vətən Müharibəsinə yollanıb və müharibədən qayıtmayıb. Orta məktəb təhsilini 1944 – 1955-ci illərdə almışdır. 1955-ci ildən 1960-cı ilə kimi Solmaz xanım S.M.Kirov adına ADU-nin (indiki BDU) Tarix fakultəsində oxumuşdur. Solmaz xanım ailə qurmamışdı. Bir bacısı və bir qardaşı var idi. Bacısı coğrafiyaşünas alim Rəna Qaşqay olub. Görkəmli alim akademik Mirəli Qaşqayın qardaşı qızıdır. O, 2011-ci ildə 18 iyunda növbəti ürəktutmasından dünyasını dəyişdi.
Elmi nailiyyətləri
Manna dövlətinin tarixinin ən geniş araşdırması, mixi yazılarda Azərbaycanın qədim tarixinə aid fraqmentlərin tərcümə, şərhləri və nəşri , yeddi cildlik "Azərbaycan tarixinin" I-ci cildinin həmmüəllifliyi , Ön Asiyada miqrasiya proseslərininə dair araşdırmalar əsas nailiyyətləridir.
Dayana Ter-Hovanesyan
Dayana Ter-Hovanesyan ― erməni əsilli ABŞ şairi, tərcüməçisi və yazıçısı. Onun şeirlərinin əksəriyyəti Ermənistana və erməni diasporuna həsr olunmuşdur. O, iyirmi beşdən çox kitab müəllifidir.
Həyatı və karyerası
Şeirlərinin üç cildi erməni dilinə tərcümə edilərək İrəvanda nəşr edilmişdir. Bundan başqa, onun əsərləri yunan, fransız və rumın dillərinə tərcümə edilmişdir. Ter-Hovanesyanın şeirləri "The New York Times", "Christian Science Monitor", "The Boston Globe", "Paris Review", "Writer's Almanac", "AGNI", "American Poetry Review" və "The Nation" kimi jurnallarda dərc olunmuşdur.
Xarici keçidlər
"Mən demək olar ki, hər gün yazıram" (Ter-Hovanesyanla intrevyu)
Elçin Arazov
Elçin Eldar oğlu Arazov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyat
Elçin Arazov 8 avqust 2001-ci ildə Quba rayonunda anadan olmuşdur. Subay idi.
Hərbi xidməti
Elçin Arazov 2019-cu ilin oktyabrın 1-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elçin Arazov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Elçin Arazov 31 oktyabr 2020-ci ildə Suqovuşan döyüşləri gedişatında Goranboy rayonunun Tap Qaraqoyunlu kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elçin Arazov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elçin Arazov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elçin Arazov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Urtlu (Pərsabad)
Urtlu — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 233 nəfər yaşayır (36 ailə).
İnsan dişləri
thumb|284x284px|Daimi dişlər. İnsan dişləri ― mədə-bağırsaq yolunun əvvəlində yerləşən, qida maddələrini mexaniki olaraq parçalama funksiyasını daşıyan, normal halda kökləri üst və alt çənənin alveolar çıxıntısında yerləşən və adətən sayı 28 və ya 32 olan orqan.
İnsanlarda dörd növ diş olur: kəsici, köpək, kiçik azı və azı dişlər – hər birinin özünə aid funksiyası var. Dişlər əsasən qidalanma-həzmetmə prosesinin əvvəlində iştirak edir. Bununla yanaşı, dişlər başqa strukturlar ilə birgə, həm də nitqin formalaşmasında, tələffüzdə də rolu var və həm də üzün estetik görünüşünün də əsas elementlərindəndir. Kəsici dişlərin kəsmə, qidanı saxlama kimi funksiyaları var, danışıq prosesində bir sıra hərflərin formalaşmasında da iştirak edirlər, üzün aşağı üçlüyünün hündürlüyünü təşkil edirlər, həm də danışıq və gülüş zamanı daha çox görsənən və beləliklə üzün estetik görünüşünün əsas amillərindən biridirlər, köpək dişlər qidanı əsasən qoparma, kiçik azı və azı dişlər isə qidanı əsasən əzirmə funksiyasını yerinə yetirir. Dişlərin fiziki və kimyəvi xüsusiyyətlərini xüsusi toxumalar, onların biokimyəvi tərkibi təyin edir. İnsan çox məməlilər kimi difiyodontdur, yəni ki, diş çıxarmada iki mərhələ yaşayır, doğumdan əsasən 6 ay sonra başlayan süd dişlərin çıxması və onu əvəz edən əsasən 6 yaşdan sonra başlayan daimi dişlərin çıxması, halbuki bəzən bir və ya daha çox diş ilə doğula bilər ki, bu cür dişlərə natal dişlər deyilir.
Anatomiya
Dişlərin anatomiyası dişlərin ümumi görünüşünü, strukturunu, özəlliklərini, sinifləndirməsini, diş cərgəsində yerləşməsini öyrənən insan anatomiyasının bir hissəsidir. Həmçinin dişlərin anatomiyasına dişlərin taksonomik adlandırılması da aiddir. Dişlərin anatomiyası stomatologiyada müxtəlif istiqamətlərdən olan mütəxəssislərin müalicə strategiyasının seçəminə xidmət edir.
Dişlər ağız boşluğunda çənələrin alveolyar çıxıntılarında yerləşir və möhkəm struktura malikdirlər, qidanın ilkin mexaniki emalında və həmçinin danışığın formalaşmasında iştirak edirlər. Dişlərin forması diş qruplarının icra etdiyi funksiyadan asılı olaraq dəyişir. Dişlər embrionun selikli gişasının törəməsidir. Dişlər onları çənədə saxlayan, qidalandıran, qoruyan müxtəlif toxumaların əhatəsindədir. Hər bir diş tac, boyun və kök hissələrindən ibarətdir. Dişlərin növündən asılı olaraq bir və ya bir neçə kökü olur. Köklər ayrı ayrı olur, bəzən də bitişik olur. Hər bir dişin yerini həm də növünü asan təyin etmək üçün müxtəlif cədvəllər, formulalar mövcuddur. Bunlardan əsas üçü: Beynalxalq stomatoloji federasiyanın FDİ nömrələməsi, universal nömrələmə sistemi və Palmer nömrələməsidir.
Süd dişləri
Süd dişləri 10 yuxarı çənədə və 10 aşağı çənədə olmaqla 20 dənədir. Süd dişləri üçün diş formulası bu cür göstərilir: <span style="display:block; line-height:1em; padding:0 0.1em;" title="upper dentition: Incisors.Canines.Premolars.Molars">2.1.0.2 <span style="display:block; line-height:1em; padding:0 0.1em; border-top:1px solid;" title="lower dentition: Incisors.Canines.Premolars.Molars">2.1.0.2.
Süd dişlərində cəmi iki qrup kəsicilər var, bunlar orta və yan kəsicilər və iki qrup azı dişlər, bunlar birinci və ikinci azı dişlərdir. Əsasən bütün süd dişləri daimi dişlər ilə əvəz olunur. Süd dişlərin