cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sagopa Kajmer
2004–2009: Bir Pesimistin Gözyaşları, Romantizma, Kötü İnsanları Tanıma Senesi
2008-ci ilin sonlarında başlatdığı DJ Mənəm yarışması və 2010-cu ildə buraxdığı Yeraltı Kafilesi albomunda gənc repçilərə də yer vermişdir.
22 dekabr 2008-ci il tarixində Sagopa Kajmerin rəsmi saytında Pesimist Ep 5 — Kör Cerrah adlı yeni EP albomunun 28 dekabr 2008-ci ildə rəsmi saytdan internet vasitəsilə pusluz olaraq yayımlanacağı açıqlanmış və 27 dekabr 2008-ci ildə yayımlanmışdır.
Sagopa Kajmer 9 fevral 2009-cu il tarixində Şarkı Kolleksiyoncusu yığma albomununu çıxarmışdır.
2010-indiyə: Bendeki Sen, Saydam Odalar, Kalp Hastası, Ahmak Islatan, Tek
2010-cu ildə həyat yoldaşı Kolera ilə birlikdə Bendeki Sen albomunu buraxmışdır.
2010-cu ildə yayımlanan Yeraltı Kafilesi (Kafile 2)-nin prodüserliyini etmişdir.
2011-ci ildə Saydam Odalar albomunu buraxmışdır.
2012-ci ildə Istakoz və 40 adlı mahnılarını YouTube video sosial şəbəkəsi vasitəsilə yayımlamışdır.
2013-cü ildə yeni bir albom çıxaracağını rəsmi Tvitter profilindən elan etmişdir. Sagopa Kajmer, öz orkestrı olan Pesimist Orkestra ilə birlikdə 2013-cü ilin Mart, Aprel və May aylarında bir tur təşkil etmiş və tur çərçivəsində 15 şəhərdə konsert vermişdir.
Sagopa Kajmer 7 iyul 2013-cü il tarixində Türkiyənin İzmir şəhərində Sadın (Yusif Ağırdaş) rejissorluğu ilə Düşünmek İçin Vaktin Var adlı mahnısına klip çəkdirərək YouTube video sosial şəbəkəsi vasitəsilə yayımlamışdır.
8 iyul 2013-cü il tarixində Sagopa Kajmerin növbəti solo albomu Kalp Hastası çıxmışdır. Albom həm də vemuzik.com, n11.com , dr.com.tr saytları vasitəsilə online satışda və iTunes vasitəsilə online yüklənilməsinin satışı ilə yayımlanmışdır.
19 fevral 2014-cü ildə Sagopa Kajmerin 11 aprel 2014 və 28 may 2014 tarixləri arasında Avropa konsert turuna çıxacağı və tur çərçivəsində 9 şəhərdə konsert verəcəyi elan edilmişdir. 14 mart 2014-cü ildə isə konsertin detalları açıqlanmış və afişaları yayımlanmışdır.
2014-cü ilin əvvəllərində Pesimist Ep 6 — Ahmak Islatan adlı EPini buraxacağını elan etmişdir. 20 mart 2014-cü il tarixində EP, pulsuz olaraq YouTube video sosial şəbəkəsi vasitəsilə yayımlanmışdır.
Sagopa Kajmer Birol Giray (BeeGee) ilə birlikdə Abrakadabra adlı müsiqi parçasına Kamal Başbuğun rejissorluğu ilə klip çəkdirmiş, 6 may 2014-cü il tarixində real formada satış mərkəzlərində, virtual formada isə TTNet Müzik vasitəsilə pullu şəkildə, YouTube video sosial şəbəkəsi vasitəsilə 25 iyun 2014-cü il tarixində pulsuz fraqmanını (kiçik bir qismnini, TEASER)  , 27 iyun 2014-cü il tarixində isə pulsuz tam formasını yayımlamışdır.
17 avqust 2014-cü ildə Sagopa Kajmerin 17 sentyabr 2014 və 7 dekabr 2014 tarixləri arasında Türkiyədə konsert turuna çıxacağı və tur çərçivəsində ölkənin 25 şəhərində konsert verəcəyi açıqlanmışdır. 1 sentyabr 2014-cü il tarixində isə konsert turunun detalları açıqlanmış və tur çərçivəsində baş tutacaq bütün konsertlərə online bilet satışına başlanmışdır. Sagopa Kajmer, 1998–2001 illəri arasında elədiyi beat çalışmalarını 27 fevral 2015-də YouTube'dan yayınladığı Underground Years Vol.1 adlı albomda topladı.
12 noyabr 2015-ci ildə Birol Giray ilə ikinci çalışması Naber adlı mahnını yayınladı və mahnıya klip çəkdi.
2016-nın Mart ayında DJ Tarkan ilə elədiyi Tecrübe adlı çalışmasını yayınladığını rəsmi saytından bildirdi. 1 yanvar 2017-ci ildə Melankolia Müzik'dən 366.Gün adlı mahnını yayınladı.
2017-ci ildə Ne Kaybederdin adlı mahnını rəsmi YouTube kanalı üzərinden yayınladı. Sagopa Kajmer, 23 avqust 2017-də rəsmi Twitter hesabından paylaştığı açıqlamada 1 İyulda Ahmak Islatan albomunun bütün dijital platformalarda olacağını bildirdi və 1 sentyabr 2017-də albomu yayınladı. 31 dekabr 2017-ci ildə rəsmi YouTube kanalı üzərinden Sorun Var adlı mahnısını yayınladı. 29 may 2018-də rəsmi YouTube hesabından mahnının klipini yayınladı. 25 sentyabr 2018-də Sagopa Kajmer, rəsmi Instagram hesabından çıxaracağı yeni mahnının 2 Oktyabrda bütün dijital platformalarda olacağını, 1 gün öncəsində isə YouTube'da olacağını bildirdi. 1 oktyabr 2018-ci ildə Oldu Olanlar adlı mahnını rəsmi YouTube hesabından yayınladı.
Sagopa Kajmer 41. yaş günündə Avutsun Bahaneler adlı mahnısını yayınladı. 29 noyabr 2019 tarixində isə Sagopa Kajmer Sarkastik EP albomunu çıxartdı. Albomda önə çıxan mahnısı isə Toz Taneleri oldu.
Adının mənası
Musiqi həyatında istifadə etdiyi adı Sagopa, Misirdə bir piramidanın adıdır. Bir çox arxeoloq bu piramidanın sirrini tapmağa çalışarkən, tələlərə düşüb can verdikləri deyilir. Ən son, soyadı Kajmeri olan bir arxeoloq, Sagopanın sirrini tapmış və piramidanın ən sirrli yerinə – son otağına girərək, divara Sagopanın sirrini həll edən mənasını verən Sagopa Kajmeri qazımışdır. Ancaq bu arxeoloq da (Gerhard Kajmeri) hava axını üzündən can vermişdir. Bu hadisədən bir müddət sonra piramidaya müasir vasitələrlə girən elm adamları, ölən adamın (Gerhard Kajmeri)in cəsədini tapmışlar və piramidaya təchizatsız girmə cəsarətindən ötəri bu adamın adını bütün dünyaya eşitdirmişlər.
İlhamlandıqları
Boogaloo Shrimp, Shabba Doo, Michael Joe Jackson, James Brown, Jam Master Jay, Grandmaster DST, Afrika Bambaataa & Soulsonic Force, Grandmaster Flash, Prince, Ice-T, Ömer Karacan, Aykut Sporel, Engin Arman, DJ Hakan Gündüz, Marangoz İbrahim (İlk break Dance hareketini -smurf wave- Yunus'a gösteren değeri çok yüksek biri) Savaş Abi (İlk chopper dönüşünü Yunus'a öğreten kişi), Diether Bohlen, Afrika Islam, Public Enemy, Skinny Boys, Scott La Rock, Krs, Premier, Guru
Boney. M, Sugarhill Gang, Joe Bataan, Freddie James, Barry White, Isaac Hayes, Bee Gees, Chic, Modern Talking, C. C. Catch, Bad Boys Blue, James Brown, Afrika Bambaataa, Run DMC, Kurtis Blow, L. L. Cool J, Ice. T
Run DMC, Public Enemy, Boogie Down Productions, Gangstarr, Skinny Boys, Ultramagnetic MC's, Sir Ibu, De La Soul, Soulsonic Force, Ryhme Syndicate, Whodini
Chuck D, Ice T, L. L, Krs, Cube, Kool Keith, Rakim
Das EFX, Mobb Deep, Organized Konfusion, The Beatnuts, D. I. T. C., Extra Prolific, Group Home, Dwellas, Freestyle Fellowship, Cypress Hill, Artifacts Company Flow, Fu-Schnickens, Pete Rock & CL Smooth
Pharoahe Monch, Mikah 9, Aceyalone, Diamond. D, Juju & psycho Less, Redman, Pete rock, Nas, Jay-z
Ailəsi
Atasının adı Mehmed, anasının adı isə Serpil Özyavuzdur. Özündən kiçik Emre Özyavuz adlı bir qardaşı var. Emre Özyavuz Sagopa Kajmerin konsertlərində operatorluq edir. 1 avqust 2006-cı ildən həmkarı Kolera ləqəbli repçi Əsən Gülər Özyavuz ilə 2017-ci ilə qədər evli qalmışdır, uşağı isə yoxdur.
Narkotik iddiaları
17 iyul 2013 tarixində axşam vaxtı Sagopa Kajmerin İngiltərədən narkotik sifariş verdiyi, karqodan şübhələnən vəzifəlilər tərəfindən polisə xəbər verildiyi iddia edilmişdir. Rəsmi tvitter profilindən "Gömrük, idxalı qadağan olunmuş əşya gətirdiyim üçün məni hal-hazırda qonaq edir. Birlikdə iftar edirik. Bir çox ət yeyən çiçək, internetdən bir çox bibər növü tropik bitki toxumu sifariş verdim, başıma bəla oldu. Gömrük qanununu oxumadan sifariş verməyin." açıqlamasını verdi. Evindən nəzarət məntəqəsinə alınan sənətçi sağlamlıq idarəsinin ardından gecəni Sirkəcidə olan Gömrük İdarəsində keçirdi. Sabahsı gün isə göndərildiyi məhkəmə tərəfindən sərbəst buraxıldı. Növbətçi məhkəmə tərəfindən özünə xaricə çıxma qadağası qoyuldu. Həbsdən çıxdığı gün rəsmi tvitter profili vasitəsilə belə bir açıqlama vermişdir:
Mükafatları
2008-ci ildə MTV Müsiqi Mükafatı 2008də iştirak etmək üçün MTV Türkiyə tərəfindən təqdim edilən Ən Yaxşı Türk Sənətkar Mükafatı MTV Avropa Musiqi Mükafatıına namizəd olmuşdur.
Sagopa Kajmer Bendeki Sen albomu ilə 2010-cu ildə TRT tərəfindən ilk dəfə təşkil edilən TRT Musiqi Mükafatında İlin Albomu nominasiyasında ilk beşliyə girmişdir.
Video kliplər
Qeyd: "Bir Dizi İz" və "Kaç Kaçabilirsen" mahnılarının video kliplərini Sagopa Kajmer və Kolera tərəfindən çəkilmiş həvəskar video klipləridir.
J. Cole
Cole, ilk studiya albomu olan "Cole World: Sideline Story"ni 2011-ci ildə yayımladı. ABŞ Billboard 200-də bir nömrədə çıxış etdi və tezliklə Amerikanın Musiqi Sənayesi Birliyi (RIAA — Recording Industry Association of America) tərəfindən platin sertifikatla mükafatlandırıldı. Sonrakı iki buraxılışı — 2013-cü ildə Born Sinner və 2014-cü ildə 2014 Forest Hills Drive, tənqidçilərdən əsasən müsbət rəylər aldı, və hər albomu da ABŞ-da platin sertifikat aldı. Son olaraq, ona ən yaxşı rep albomu kategoriyasında Qremmi mükafatına nominasiyasını qazandırdı. 2016-cı ildə Billboard 200-də bir nömrəli çıxış edən və daha sonra platin sertifikat almış dördüncü albomu olan "Eyez Only" albomunu yayımladı. Beşinci albomu KOD, 2018-ci ildə yayımlandı və eyni zamanda Billboard 200-də ilk sırada çıxış edərək bir nömrəli çıxış etmiş beşinci albomu oldu.
Pianonu öz-özünə öyrənən Cole, rep karyerası ilə yanaşı həm də prodüsserdir, Kendrick Lamar və Janet Jackson kimi sənətkarlar üçün sinqllar hazırlayır, öz layihələrində musiqinin hazırlanmasının əksər hissəsini özü idarə edir. O, həmçinin "Dreamville Records" daxil olmaqla və "Dreamville Foundation" kimi mənfəət güdməyən digər təşkilatları da inkişaf etdirmişdir. 2015-ci ilin yanvarında Cole, Şimali Karolina ştatındakı Fayetteville-dəki uşaqlığını keçirdiyi evində tənha anaların kirayə haqqı ödəmədən qalmasını təmin etdi.
Elastiklik
Cisimlәrin elastikliyi onları tәşkil edәn atomların qarşılıqlı tәsir qüvvәlәri ilә şәrtlәnir. Mütlәq sıfır temperaturunda xarici gәrginliklәrin olmadığı bәrk cisimdә atomlar tarazlıq vәziyyәtindәdir. Bu halda hәr bir atoma qalan digәr atomlar tәrәfindәn tәsir edәn bütün qüvvәlәrin cәmi sıfıra, atomun potensial enerjisi isә minimuma bәrabәr olur. Çoxatomlu molekullarda vә makroskopik cismlәrdә yalnız atomlar arasındakı mәsafәdәn asılı olan cazibә vә itәlәmә qüvvәlәrindәn (mәrkәzi qüvvәlәr) başqa, verilmiş atomu onun müxtәlif qonşuları ilә birlәşdirәn düz xәtlәr arasındakı valent bucaqlarından asılı mәrkәzi olmayan qüvvәlәr dә tәsir edir. Valent bucaqlarının tarazlıq qiymәtlәrindә mәrkәzi olmayan qüvvәlәr dә tarazlaşır. Makroskopik cismin enerjisi atomlararası mәsafәdәn vә valent bucaqlarından asılı olub bu parametrlәrin tarazlıq qiymәtlәrindә minimum qiymәt alır.
J. Cole
Həyatı
Cole on iki yaşında replə məşğul olmağa başladı və 2000-ci ildə bunu ideal bir peşə olaraq gördü. Bu dövrdə Cole yaradıcılıq bacarıqlarını inkişaf etdirməyə, daha sonra Terapist təxəllüsü altında ilkin musiqi istehsalına başlamağa diqqəti artırdı. Daha sonra Cole yerli qrup Bomm Sheltuh ilə əməkdaşlıq etdi, qrupun üzvü kimi fəaliyyət göstərdi və musiqi istehsalına başladı. Orta məktəbi 4.2 ortalama ilə bitirdikdən sonra Cole, səsyazma müqaviləsi almaq şansının Nyu-Yorkda daha yaxşı olacağına qərar verdi. Oraya köçdü və St John's Universitetinə təqaüd qazanaraq burada oxumağa başladı. Əvvəlcə kompüter elmlərinə yiyələnən Cole, tənha bir kompüter elmləri professorunun həyatının şahidi olduqdan sonra rabitə və biznesə keçdi. Kollecdə Cole, Pan-Afrika tələbə koalisiyası olan Harayanın prezidenti idi. 2007-ci ildə magna cum laude-ni (bir elmi dərəcənin böyük fərqlə qazanıldığını bildirmək üçün təhsil müəssisələri tərəfindən istifadə edilən termin) 3.8 ortalama ilə bitirib. Məzun olmasına baxmayaraq, Cole rəsmi dərəcəsini 2015-ci ildə vətəninə qayıdış konserti zamanı aldı, bir kitabxana kitabı üçün pul borcu olduğuna görə universitetin ona dərəcəsini verməyə ləngidiyini açıqladı. Daha sonra Cole, Fayetteville-də müxtəlif yarı zamanlı işlərdə, o cümlədən bir qəzet üçün bir reklam satıcısı, bir borc toplayan, bir sənəd katibi və bir skeyt meydançasında kenquru maskotu olaraq da çalışmışdır.
Elastiklik
Xarici qüvvәlәrin tәsiri ilә atomlar tarazlıq vәziyyәtindәn çıxaraq yerlәrini dәyişirlәr. Cismin formasının vә hәcminin dәyişmәsinә sәbәb olan hәmin qüvvәlәrin gördüyü iş qәdәr bu cismin potensial enerjisi artır.
J. Cole
Karyerası
1999–2008: İlk işlər və mixtape-lər Canibus, Nas, Tupac və Eminemdən musiqi cəhətdən ilhamlandıqdan sonra, Cole və əmisi oğlu qafiyə və söz oyunu haqqında əsas anlayışlarını inkişaf etdirməklə yanaşı, lirika daxilində hekayə anlatmaq üzərində də çalışmağa başladı. 14 ilə, Cole'nin mahnı fikirləri ilə dolu müxtəlif qeyd dəftərləri var idi, ancaq nümunələrdən başqa beat çıxara bilmədi. Sonrakı üç il ərzində o, moniker Blaza ləqəbi altında müxtəlif internet forumlarında mahnı paylaşmağa başladı, lakin sonradan ləqəbini Terapevt (Therapist) adına dəyişdi. Daha sonra Cole, musiqi alətləri dəyərində CD yaratmaq üçün istehsalını genişləndirdi və Amerikan Gangster üçün sessiyalarda olarkən Jay Z üçün ifa edəcəyinə ümid edərək Roc Mic Studiyaya getdi. Cole, Jay Z tərəfindən işdən çıxarılmadan əvvəl üç saatdan çox gözlədi. Daha sonra Cole, CD-ni debüt mixtape-i olan The Come Up üçün üçün arxa fon olaraq istifadə etdi.
2009–2010: Mixtape-lər və Roc Nation ilə müqavilə
Elastiklik
Mayelәr (hәmçinin dә qazlar) elastiki formaya deyil, yalnız elastiki hәcmә malikdirlәr: hәcmin kiçilmәsi tәtbiq edilәn tәzyiqlә mütәnasibdir.
J. Cole
Karyerası
J. Cole, ikinci mixtape-i olan The Warm Up 15 iyun 2009-cu ildə yayımladı və müsbət rəylərlə qarşılandı. Cole, Jay Z-nin The Blueprint 3 (2009) albomunda, "A Star Is Born." mahnısında iştirak etdi. Həm Wale'nin debüt albomu olan Attention Deficit (2009) həm də Back to the Feature (2009) mixtape-ində iştirak etdi. 2010-cu ilin yanvar ayında Cole, onunla eyni səsyazma şirkətdən olan Jay Elektronica və Mos Def ilə birlikdə Talib Kweli və Hi-Tek-in "Just begun" sinqlında, Reflection Eternal-ın Train of Thought (2000) ardından "Revolutions Per Minute" adlı albomunda (2010) iştirak etmişdir. Cole B.o. B-nin may 25 (2010) albomunda The Alchemist tərəfindən yazılan "Gladiators" mahnısında da iştirak edib. 2010-cu ilin əvvəlində, Cole Beyond Race jurnalının "50 Böyük Nailiyyət Qazanmış Sənətkarları" ("50 Great Breakthrough Artists) sıralamasında 49-cu sırada yer aldı, nəticədə jurnalın 11 nömrəli dərcinin ön səhifəsində, həm də XXL Magazine saytında sual və cavab rublikasına seçildi. Həmçinin, 2010-cu ildə XXL jurnalının Yeni Reperlərə yönəlmiş illik nəşrində top 10 yeni sənətkarlar (Top Ten Freshmen) versiyasında yer aldı. Cole Rutgers Universitetinin illik Rutgersfest festivalında, Nyu-Brunsvikdə, NJ-də başa çatan 19 mart 2010-cu il tarixdən 30 aprel 2010-cu ilədək bir kollec turuna başladı. Tur, eyni zamanda, həmkarı Wiz Khalifa ilə bir şou üçün Syracuse Universitetində də konsert verdi. Martın 31-də "Who Dat" adlı yeni bir mahnısını ifa etdi və mahnını 30 aprel 2010-cu ildə sinql kimi yayımladı. Cole, eyni zamanda Young Chris-in "Still the Hottest" mahnısında, Miguelin "All I Want Is You" sinqlında da yer aldı. Əlavə olaraq, DJ Khaled Victory LP albomu üçün son trek siyahısında olması nəzərdə tutulan, lakin alboma daxil edilməyən "We On" trekində də yer almışdır. "The Warm Up" mixape-nin yayımlanma ildönümünü qeyd etmək üçün J. Cole 15 iyun 2010-cu ildə "The Last Stretch" adlı freestyle mahnısını yayımladı. Həmin il iyunun 21-də J. Cole ilk sinqlı "Who Dat" üçün musiqi videosunu BET proqramı olan 106 & Park-da yayımladı. 2010-cu ilin avqust ayında Cole "The Warm Up" mixape və 2010-cu Yeraltı Musiqi Mükafatlarında Jay Z-nin Roc Nation səsyazma şirkəti ilə yüksək səviyyəli bir razılaşması sayəsində UMA ilin kişi sənətçisi mükafatına layiq görüldü. 2010-cu ilin iyul ayında verdiyi müsahibədə J. Cole debüt albomunda çıxacaq üç mahnının adını açıqladı: "Dreams", "Won't be long" və No I. D tərəfindən hazırlanan "Never told". 30 oktyabr 2010-cu ildə "I'm coming home" adlı demosu internetə sızdı. Daha sonra "Last train to Paris"(2010) albomunda olan "Coming home" adlanan mahnını Cole Diddy-yə istinad olaraq ifa etmişdi. 12 noyabr 2010-cu ildə, Cole "Friday Night Lights" adlı üçüncü rəsmi mixtape-ini yayımladı. Mixtape-də Drake, Wale və Omen-nin iştirakları vardı və musiqilərin hazırlanması işinin böyük qismi Cole tərəfindən idarə olunmuşdu.
Elastiklik
Qazların atom vә ya molekulları arasındakı orta mәsafә kifayәt qәdәr böyük olur. Qazların (buxarların) elastikliyi onun hәcmini mәhdudlaşdıran qabın divarları ilə toqquşan molekulların istilik hәrәkәti ilә tәyin edilir.
Ümumi baxış
Elastik material xarici qüvvənin təsiri altında deformasiyaya uğrayan zaman deformasiyaya qarşı daxili müqavimət göstərir və xarici qüvvə götürüldükdən sonra ilkin vəziyyətinə qayıdır. Yunq modulu, sürüşmə modulu və həcmi elastiklik modulu kimi müxtəlif elastiklik modulları var ki, bunların hamısı tətbiq olunan yük altında deformasiyaya müqavimət kimi materialın təbii elastiki xüsusiyyətlərinin ölçüləridir. Müxtəlif modullar müxtəlif növ deformasiyalar üçün uyğundur. Məsələn, Yunq modulu cismin dartılması/sıxılması üçün keçərli ikən, sürüşmə modulu onun sürüşməsi üçün keçərlidir. Yunq modulu və sürüşmə modulu yalnız bərk cisimlərə, həcmi elastiklik modulu isə həm bərk cisimlərə, həm mayelərə, həm də qazlara uyğun gəlir.
J. Cole
Konsert turları
Dəstəkləyici iştirak
Elastiklik
Ümumi baxış
Materialların elastikliyi gərginlik (vahid səthə düşən orta daxili qaytarıcı qüvvə) və dartılma (nisbi deformasiya) arasındakı əlaqəni göstərən gərginlik-deformasiya əyrisi ilə təsvir olunur. Əyri ümumiyyətlə qeyri-xəttidir, lakin onu (Teylor sırasından istifadə etməklə) kifayət qədər kiçik deformasiyalar üçün xətti yanaşmayla hesablamaq olar (burada çox yüksək dərəcəli hədlər nəzərdən atılır). Əgər material izotropdursa, xəttiləşdirilmiş gərginlik-deformasiya əlaqəsi Huk qanunu adlanır və bu qanunun əksər metallar və ya kristallik materiallar üçün elastiklik həddinə qədər keçərli olduğu fərz edilir, lakin rezinəbənzər materialların böyük deformasiyalarını modelləşdirmək üçün qeyri-xətti elastiqiyyətin istifadəsi vacibdir. Daha yüksək gərginliklər üçün materiallar plastiki davranış nümayiş etdirir, yəni geri dönməz şəkildə deformasiya olunur və gərginlik götürüldükdən sonra öz ilkin formasına qayıtmır. Elastomerlər kimi rezinəbənzər materiallar üçün gərginlik-deformasiya əyrisinin yamacı gərginliklə artır, yəni rezinlərin uzanması getdikcə çətinləşir, əksər metallar üçün isə qradiyent çox yüksək gərginliklərdə azalır, yəni onların uzanması getdikcə asanlaşır. Elastikliyi yalnız bərk cisimlər nümayiş etdirmir; özlü-elastik mayelər kimi qeyri-Nyuton mayeləri də müəyyən şərtlərdə Debora ədədiylə ölçülən elastiklik nümayiş etdirirlər. Kiçik, sürətlə tətbiq olunan və kənarlaşan gərginliyə cavab olaraq, bu mayelər deformasiya olunduqdan sonra ilkin formasına qayıda bilər. Daha böyük gərginliklər və ya daha uzun müddət tətbiq olunan gərginliklər altında bu mayelər özlü maye kimi axmağa başlaya bilər.
Materialın elastikliyi gərginlik-deformasiya əlaqəsi ilə müəyyən olunduğundan, gərginlik və deformasiya terminlərinin qeyri-müəyyənlik olmadan müəyyən edilməsi vacibdir. Adətən, iki növ əlaqə nəzərə alınır. Birinci növ yalnız kiçik gərginliklər üçün elastik materiallara aiddir. İkincisi, kiçik gərginliklərlə məhdudlaşmayan materiallarla əlaqədardır. Aydındır ki, ikinci növ münasibət o mənada daha ümumidir ki, birinci növü xüsusi hal kimi özündə saxlayır.
Kiçik deformasiyalar üçün istifadə edilən gərginlik ölçüsü Koşi gərginliyi, istifadə olunan gərginlik ölçüsü isə sonsuz kiçilənli deformasiya tenzorudur; ortaya çıxan (təxmin olunan) material davranışı xətti-elastik olub, izotrop mühit üçün ümumiləşdirilmiş Huk qanunu adlanır.
Elastik və hipoelastik Koşi materialları böyük fırlanma, böyük təhriflər və daxili və yaxud induksiyalanmış anizotropiya imkanlarını nəzərə almaq üçün Huk qanununu genişləndirən modellərdir.
Daha ümumi hallar üçün bir sıra gərginlik ölçülərindən hər hansı biri istifadə oluna bilər və ümumiyyətlə arzu edilir (lakin tələb olunmur) elastik gərginlik-deformasiya əlaqəsinin seçilmiş gərginlik ölçüsünə iş konjugatı olan sonlu deformasiya ölçüsü baxımından ifadə edilməsi, yəni gərginlik ölçüsünün daxili hasilinin deformasiya ölçüsünün sürəti ilə zaman inteqralı elastik həddən aşağı qalan hər hansı adiabatik proses üçün daxili enerjinin dəyişməsinə bərabər olmalıdır.
Xətti elastiklik
Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, kiçik deformasiyalar üçün, yay kimi elastik materialların əksəriyyəti xətti elastiklik nümayiş etdirir və bu gərginlik və deformasiya arasındakı xətti əlaqə ilə təsvir edilə bilər. Bu əlaqə Huk qanunu kimi tanınır. İdeyanın həndəsədən asılı versiyası ilk dəfə 1675-ci ildə Robert Huk tərəfindən Latın anaqramı olan "ceiiinosssttuv" kimi formulə edilmişdir. O, 1678-ci ildə cavabını nəşr etdirdi: "Ut tensio, sic vis" yəni "Uzanma tətbiq olunan qüvvə ilə düz mütənasibdir"  mənasını verir, adətən, Huk qanunu olaraq adlandırılan xətti əlaqəni ifadə edir. Bu qanun dartı qüvvəsi ilə müvafiq x uzanması arasındakı əlaqə kimi ifadə edilə bilər:
F=k x
burada k sabit kəmiyyət olub, sərtlik əmsalı adlanır. Həmçinin bu ifadə σ gərginliyi və ε nisbi deformasiyası üçün də yazıla bilər:
burada E elastiklik modulu (və ya Yunq modulu) adlanır.
Koşi elastik materiallar
Əgər Koşi gərginlik tenzoru σ yalnız deformasiya qradiyenti F-in funksiyası olduqda, material Koşi-elastik hesab olunur:
Koşi gərginliyinin sadəcə deformasiya tenzorunun funksiyası olduğunu demək ümumiyyətlə düzgün deyil, çünki belə bir modeldə üfüqi və üfüqi olaraq tətbiq olunan eyni uzanma ilə müqayisədə şaquli uzanmaya məruz qalan anizotrop mühit üçün düzgün nəticələr əldə etmək məqsədilə lazım olan material fırlanması haqqında mühüm məlumat yoxdur və sonra 90 dərəcə fırlanmaya məruz qalır; bu deformasiyaların hər ikisi eyni fəzavi deformasiya tenzorlarına malikdir, lakin Koşi gərginlik tensorunun fərqli qiymətlərini yaratmalıdır.
Koşi-elastik materialda gərginlik yalnız deformasiya vəziyyətindən asılı olsa da, gərginliklərin gördüyü iş deformasiya yolundan asılı ola bilər. Buna görə də, Koşi elastikliyinə konservativ olmayan "qeyri-elastik" modellər (burada deformasiya işi yoldan asılıdır) və həmçinin konservativ "hiperelastik material" modelləri (bunlar üçün gərginlik skalyar "elastik potensial" funksiyasından götürülə bilər) daxildir.
Hipoelastik materiallar
Hipoelastik material ciddi şəkildə aşağıdakı iki kriteriyaya cavab verən konstitutiv tənliklə modelləşdirilmiş material kimi müəyyən edilə bilər:
Koşi gərginliyi t zamanında yalnız cismin öz əvvəlki konfiqurasiyalarını tutma ardıcıllığından asılıdır, lakin bu əvvəlki konfiqurasiyaların keçdiyi zaman sürətindən deyil. Xüsusi hal kimi, bu kriteriyaya Koşi elastik materialı daxildir, onun üçün cari gərginlik əvvəlki konfiqurasiyaların keçmiş vəziyyətindən yox, yalnız cari konfiqurasiyadan asılıdır.
Koşi gərginlik tenzorunun maddi sürəti olan, fəzavi sürət qradiyenti tenzoruna malik tenzor-qiymətli G funksiyası mövcuddur.
Əgər hipoelastikliyi müəyyən etmək üçün yalnız bu iki orijinal meyardan istifadə olunarsa, o zaman hiperelastiklik xüsusi hal kimi daxil ediləcək və bu, bəzi konstitusiya modelçilərini hipoelastik modelin hiperelastik olmamasını xüsusi olaraq tələb edən üçüncü meyar əlavə etməyə sövq edir (yəni hipoelastiklik stressin enerji potensialından əldə edilə bilməz). Əgər bu üçüncü meyar qəbul edilərsə, bundan belə nəticə çıxır ki, hipoelastik material eyni deformasiya qradiyenti ilə başlayan və bitən, lakin eyni daxili enerjidə başlamayan və bitməyən konservativ olmayan adiabatik yükləmə yollarını qəbul edə bilər.
Qeyd edək ki, ikinci meyar yalnız G funksiyasının mövcud olmasını tələb edir. Hipoelastik modellərin spesifik düsturları, adətən, obyektiv dərəcələr adlanır ki, G funksiyası yalnız qeyri-aşkar mövcuddur və bir qayda olaraq, faktiki (obyektiv deyil) birbaşa inteqrallama vasitəsilə həyata keçirilən ədədi gərginlik yeniləmələri üçün faktiki gərginlik sürəti tələb olunur.
Hiperelastik materiallar
Hiperelastik materiallar (Qrin elastik materiallar da deyilir) gərginlik enerji sıxlığı funksiyasından (W) əldə edilən konservativ modellərdir. Model o halda hiperelastik sayılır ki, Koşi gərginlik tensorunu deformasiya qradiyenti funksiyası kimi forma əlaqəsi ilə ifadə etmək mümkün olsun.
Bu düstur enerji potensialını (W) deformasiya qradiyentinin funksiyası kimi qəbul edir. Həmçinin maddi obyektivliyin təmin edilməsini tələb etməklə, enerji potensialı alternativ olaraq Koşi-Yaşıl deformasiya tenzorunun funksiyası kimi qəbul edilə bilər, bu halda hiperelastik model alternativ olaraq yazıla bilər
Tətbiqləri
Xətti elastiklik dirəklər, lövhələr, qabıqlar və səndviç kompozitləri kimi strukturların dizaynında və analizində geniş istifadə olunur. Bu nəzəriyyə həm də çatlama mexanikasının xeyli hissəsinin əsasını təşkil edir.
Hiperelastiklik, ilk növbədə, araqat kimi elastomer əsaslı obyektlərin, yumşaq toxuma və hüceyrə membranları kimi bioloji materialların reaksiyasını müəyyən etmək üçün istifadə olunur.
Elastikliyə təsir edən amillər
İzotrop materiallar üçün sınıqların olması Yunq modulu və çatların müstəvilərinə perpendikulyar olan sürüşmə modullarına təsir göstərir ki, bu da qırılma sıxlığı artdıqca azalır (Yunq modulu sürüşmə modulundan daha sürətli), bu da çatların olmasının cisimləri daha kövrək etdiyini göstərir. Mikroskopik olaraq materialların gərginlik-deformasiya əlaqəsi ümumiyyətlə termodinamik kəmiyyət olan Helmholts sərbəst enerjisi ilə idarə olunur. Molekullar, strukturlarından irəli gələn məhdudiyyətlərə tabe olaraq, sərbəst enerjini minimuma endirən konfiqurasiyada yerləşirlər və enerjinin və ya entropiya termininin sərbəst enerjidə üstünlük təşkil etməsindən asılı olaraq, materialları geniş şəkildə enerji-elastik və entropiya-elastik kimi təsnif etmək olar. Beləliklə, molekullar arasındakı tarazlıq məsafəsi kimi sərbəst enerjiyə təsir edən mikroskopik amillər materialların elastikliyinə təsir göstərə bilər: məsələn, qeyri-üzvi materiallarda, 0 K-də molekullar arasındakı tarazlıq məsafəsi artdıqca, həcmi elastiklik modulu azalır. Temperaturun elastikliyə təsirini təcrid etmək çətindir, çünki ona təsir edən çoxsaylı amillər var. Məsələn, materialın həcmi elastiklik modulu onun qəfəsinin formasından, genişlənmə zamanı davranışından, həmçinin molekulların rəqslərindən, bunların hamısı isə temperaturdan asılıdır.
Euphorbia horombensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yasuhito Endo
(d. 28 yanvar 1980) — Yaponiya futbolçusu.
Euphorbia horrida
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kunyantau (Baymak)
Kunyantau — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Bikeş kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Şuqur çayının sahilində yerləşir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (29%), başqırdlar (60%) üstünlük təşkil edir.
Kiyev Politexnik İnstitutu
Kiyev Politexnik İnstitutu və ya qısaca: KPİ (tam adı: Ukrayna Milli Texniki Universiteti "Kiyev Politexnik İnstitutu" (Національний технічний університет України «Київський політехнічний інститут» (НТУУ «КПI»)) — Ukraynanın tədqiqat tipli ən böyük texniki universitetidir; Avropanın və dünyanın aparıcı ali təhsil ocaqlarından biridir.
Ukrayna prezidentinin 1995-ci il, 8 aprel tarixli fərmanı ilə Kiyev Politexnik İnstitutuna KPİ Ukrayna Milli Texniki Universiteti adlandırılaraq Milli muxtar dövlət ali təhsil müəssisəsi statusu verilib. Hazırda onun bazasında 8 elmi-tədris mərkəzi, 12 elmi-tədqiqat institutu, 14 elmi-tədqiqat mərkəzi və 1 konstruktor bürosu fəaliyyət göstərir. Kiyev Texniki İnstitutu Ukraynanın ilk ali məktəblərindən biridir ki, 2003-cü ilin sentyabrında Avropanın “Universitetlərin Böyük Xartiyasını” (“ Magna Charta Unіversіtatum”) imzalayaraq universitetlər birliyinə qoşulub.
İnstitut hər il elmi hazırlamalarına görə elm və texnika sahəsində Ukrayna Dövlət mükafatları ilə təltif edilir.
Tarixi
thumbnail|Binası Kiyev Politexnik İnstitutu 31 avqust 1898-ci ildə imperator II Aleksandrın Kiyev politexnik institutu rəsmi adı altında açılmışdır. Açılış zamanı institut dörd bölmədən ibarət idi:
İnstitut Sürix, Karlsrue, Münhen, Venya, Hannover, Axenə, Drezden, Riqa və başqa şəhərlərdəki politexnikumların nümunəsi üzrə yaradılmışdır. İnstitutun təsis edilməsi və formalaşması zamanı elmi-metodik köməyi dünya elminin D. İ. Mendeleyev, N. E. Jukovskiy, K. A. Timiryazev və s. kimi korifeyləri göstərmişlər. D.İ. Mendeleyev hətta 1903-cü ildə KPİ-nun Dövlət imtahan komissiyasının birinci sədri olmuşdur.
Politexnik institutunun korpusları professor İ. S. Kitnerin layihəsi üzrə tikilmişdir, hansını ki, tikinti prosesində institutunun müəllimi A. V. Kobelev əvəz etmişdir.
Universitet artıq 110 ildən çox universitet şəhərciyi kimi işləyir və inkişaf edir, hansında ki, 160 hektar bir ərazidə təhsil, idman məşğələləri, istirahət, həmçinin ümumilikdə 50-minlik kollektivin şəxsi maraqlarla məşğuliyyətləri üçün şəraitlər üzvi surətdə birləşdirilmişdir. 8 aprel 1995-ci ildə Ukrayna Prezidentinin 289/95 №-li "Kiyev politexnik institutu Haqqında" fərmanı ilə KPİ-na Ukraynanın Milli Texniki Universiteti statusu verilmişdir.
İnstitutlar və fakültələr
thumb|250px|Baş korpus Bu gün universitetin tərkibinə 20 fakültə; 10 tədris-elmi institut, hansıların ki, arasında 2 hərbi; Slavutiç və Paltava şəhərlərində filiallar; 12 elmi tədqiqat institutu və 14 elmi mərkəz daxildir. Bu belə institutlar və fakültələrdir:
Universitet 125 ixtisas üzrə bakalavrların, 115 ixtisas üzrə mütəxəssislərin, mühəndislik magistrlərinin, magistrlərin, elmlər namizədlərinin və elmlər doktorlarının hazırlığını həyata keçirir. Universitetin müəllim tərkibi arasında 10 akademik və Ukrayna MEA-nın müxbir-üzvü, 375 professor, elm doktorları, 1175 dosent, elmlər namizədləri var.
Universitetdə xarici dinləyicilər üçün hazırlıq bölməsi işləyir, hansı ki, onlar 10 ay boyunca Ukrayna, rus və ya ingilis dillərini, riyaziyyatı, fizikanı, biologiyanı və başqa fənləri o həcmdə öyrənirlər, hansı ki, sonrakı universitet proqramına yiyələnmək üçün lazımdır.
Ən çox sənəd verilən fakültəsi
Kiyev Politexnik İnstitutunun abituriyentlər tərəfindən ən çox maraq göstərilən fakültəsi informatika və hesablama texnikası fakültəsidir. Fakültə proqram məhsullarının hazırlanması, istismarı və kompüter və kompüterləşmiş sistemlərin və şəbəkələrin texniki vasitələri, həmçinin elm və sənayenin müxtəlif sahələrində müasir informasiya texnologiyalarının tətbiqi üzrə ixtisaslaşdırılmış mütəxəssislər hazırlayır.
Bu fakültənin məzunları əsasən proqram-aparat komplekslərinin rəhbəri və istehsalçısı, layihə menecerləri, informasiya inzibatçısı, dövlət və özəl sektorda, istehsal sahəsində, bank müəssisələrində və firmalarda, kompüter və kompüterləşmiş sistemlərin və şəbəkələrin administratorları kimi çalışırlar.
Fakültədə texniki sistemlərdə avtomatika və idarə etmə, hesablama texnikası, texniki kibernetika, informasiyanın emalı və idarə etməsinin avtomatlaşdırılmış sistemləri kafedraları fəaliyyət göstərir.
Ali məktəbdə tədris prosesi
Universitetdə tədris prosesi təcrübəli Ukraynalı müəllimlər və məşhur alimlər tərəfindən həyata keçirilir. İnstitutun pedaqoji heyətinə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının 10 akademiki və müxbir üzvü, 260 professor, elmlər doktorları və 1249 dosent, elmlər namizədləri daxildir. Ali təhsil ocağının auditoriyalar və laboratoriyaları müasir avadanlıqla təchiz edilib. Bu avadanlıqlar tədris prosesini və elmi araşdırmaları keçirilməsini yüksək səviyyədə həyata keçirməyə, lokal (Іntranet) və qlobal (İnternet) şəbəkədən istifadə etməklə təhsildə ən yeni texnologiyaları tətbiq etməyə imkan verir. Qeyd edək ki, universitet ali təhsildə islahatlar aparılmasının təşəbbüskarlarından biri və bilavasitə iştirakçısıdır, pilləli sistemin tətbiqinin, Bolonya prosesinə Ukraynanın birləşməsinin aktiv tərəfdarıdır.
Təhsilin informasiyalaşdırılması
Ali məktəbin bazasında təhsildə informasiya texnologiyaları Ukrayna institutu yaradılıb. Şərqi-Avropa virtual universiteti bir sıra ölkələrin vətəndaşları üçün keyfiyyətli ali təhsil almaq imkanlarını genişləndirib. Universitet Ukraynada təhsilin və elmin hərtərəfli informasiyalaşdırılması üçün infrastrukturun, süni intellektin və interaktiv texnologiyaların elementlərinin hazırlamalarının inkişafını nəzərdə tutan “Superkompüter hesablamalar və verilənlər mərkəzi”nin yaradılmasının təşəbbüskarıdır.
Universitetin elmi parkı
Universitetdə yaradılan elmi park yüksəktexnologiyalı hazırlamaların effektiv kommersiyalaşmasına imkan yaradan innovasiya prosesinin təşkili formasıdır. Layihənin əsas məqsədi biznes, universitet və elmi park arasında qarşılıqlı təsir sistemini qaydaya salmaqdan ibarətdir.
İştirakçıların qarşılıqlı təsirinin şəffaf sxemi və inkişaf etmiş infrastruktur genişmiqyaslı layihələrin reallaşdırması üçün innovasiya şirkətləri və riskli investorlar cəlb edir.
Elmi-tədqiqat istiqamətləri
2007-ci ildən ali məktəbə tədqiqat universiteti statusu verilib. Bu gün institutda yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlığı və Ukrayna iqtisadiyyatın inkişafı üçün elmi araşdırmalar həyata keçirilir. Araşdırmaların əsas prioritet istiqamətlərini informatika sahəsində müasir texnologiyalar, maşınqayırma, kimya, materialşünaslıq, məlumat şəbəkələri və informasiya - kommunikasiya texnologiyaları, enerjiyə qənaət problemləri və enerjiyə qənaət edən texnologiyaların inkişafı, monitorinq və ətraf mühitin qorunması, nüvə və texnogen qəzalarının nəticələrinin aradan qaldırılması, kosmik və aviasiya texnologiyaları, tədqiqat və insan resurslarından istifadə, tibbi mühəndislik, sistem analizi və qərarların qəbul olunması təşkil edir.
Beynəlxalq əməkdaşlıq
Universitet xarici partnyorlarla əməkdaşlığı və xarici vətəndaşların hazırlığını uğurla həyata keçirir. Ali məktəb yarandığı vaxtdan indiyədək 112 xarici ölkə üçün 5000-dən artıq mühəndis, elmlər namizədi və elmlər doktoru hazırlayıb.
Ali təhsil müəssisəsi dünyanın 34 ölkəsindən olan 91 texniki ali məktəblə, bir sıra beynəlxalq təşkilatlar (Avropa Birliyi, CU, UNDP, UNESS, UNІDO, WІPO, NATO, EDNES, ІCSU, CODATA, həmçinin nüfuzlu şirkətlərlə (Motorola, Siemens, Festo, Samsung, ІNTEL və s.) əməkdaşlıq edir, beynəlxalq maarifləndirici, elmi layihələrin və proqramların icrasında iştirak edir.
Ali məktəb beynəlxalq əməkdaşlığı aşağıdakı istiqamətlər üzrə reallaşdırır:
Əcnəbi vətəndaşlar üçün
Əcnəbi vətəndaşların universitetdə təhsili Beynəlxalq Təhsil Mərkəzinin Hazırlıq bölməsində başlanır və üç dildə aparılır: Ukrayna, rus və ingilis dillərində (seçim əsasında).
Ukraynada yaşamaq üçün xərclər və təhsil haqqı Qərbi Avropa, Şimali Amerika və Avstraliya ölkələri ilə müqayisədə xeyli aşağıdır.
Reytinqi
KPİ Ukrayna universitetlərinin müxtəlif reytinqlərində daim birinci yerləri tutur. 2011-ci ildə o ilk dəfə universitetlərin QS WorldUniversityRankings reytinqinin yeddinci yüzlüyünə daxil oldu.
Psixolinqvistika
Psixolinqvistika (psycholinguistics) – psixologiya və linqvistikanın (dilçiliyin) vəhdətindən yaranmış elm sahəsi. Linqvistika nitqin təşkilini dil qanunlarına uyğun olaraq öyrənir. Psixolinqvistika isə nitqin yaranması prosesinə, nitqin qavranmasına və doğma dillə xarici dilin necə dərk olunmasına müraciət edir. Psixolinqvistika nitqi ilk öncə psixoloji fenomen kimi öyrənən dilçilik sahəsidir. Psixolinqvistikaya görə dil danışanın və dinləyənin, yazanın və oxuyanın daxili dünyası qədər mövcud bir faktordur. Bu sahə "ölü" dilləri öyrənmir, çünki bu zaman qədim yazılarla yanaşı həmin dilləri yaradan cəmiyyətin psixi dünyası gəlib çatmayıb.
Psixolinqvistikanı qismən linqvistika və qismən də psixologiya kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Bu, dili, nitqi öyrəndiyinə görə linqvistikaya və dili müəyyən aspektdən – psixoloji fenomen kimi öyrəndiyinə görə psixologiyaya aid olan kompleks elmdir.
Psixolinqvistikanın öyrəndiyi sahələrə aiddir:
Nitq prosesi təkcə bioloji deyil, eyni zamanda psixoloji faktor olub insanı xarakterizə edir. Yəni daha sadə desək, əgər ünsiyyətdə olduğumuz insanın nitqinə, tez-tez işlətdiyi ifadələrə fikir versək, o zaman həmin insanın xarakteri, onun düşüncəsi haqqında düzgün nəticələr çıxara bilərik
Naxçıvan Muxtar Respublikası iqtisadiyyatı
1924–1969
Sovetlər Birliyinin yarandığı ilk dövrlərində Naxçıvan Muxtar Respublikasında iqtisadi islahatların başlıca istiqamətini kollektivləşmə, əsaslı təsərrüfatçılıq və sənaye potensialının dirçəlişinə yönəlmiş tədbirlər təşkil edirdi.
Sənayesi
1960-cı illərin əvvəllərində SSRİ Dövlət Plan Komitəsinin xalq təsərrüfatının inkişafına dair hazırladığı arayışda, eləcə də SSRİ Ali Sovetinin yenə həmin vaxt apardığı təhlillərdə Qafqazın və Orta Asiyanın muxtar vilayətləri və muxtar respublikaları arasında əhalinin hər bir nəfərinə düşən sənaye məhsulunun həcminə görə Naxçıvan Muxtar Respublikasının axırıncı yerlərdə olduğu qeyd olunmuşdur.
Muxtar respublika iqtisadiyyatının həmin dövrdə ümumi inkişafdan xeyli geri qalmasının bir səbəbi rəhbərliyin təşəbbüskarlıqdan uzaq xarakterli idarəetməyə üstünlük verməsi və mərkəzi direktivlərdən asılı mövqeyi idisə, digər bir səbəbi erməni millətçilərinin törətdiyi fitnəkarlıqlardan ibarət idi. Duz istehsalının yüksək səviyyəli inkişafını təmin etmək üçün Naxçıvanda olan böyük duz mədənlərində hasilatın genişləndirilməsi istəyinin də qarşısı ermənilər tərəfindən alınmışdır. Buna alternativ kimi həmin illərdə SSRİ Dövlət Plan Komitəsində işləyən ermənilərin dəstəyi ilə Ermənistanın Avan adlı çox cüzi ehtiyatlara malik duz yataqlarından istifadə məsələsi ortaya atılmış, Naxçıvan duzunun guya çox baha başa gəldiyi "əsaslandırılmışdır". Azərbaycan isə öz kimya sənayesini inkişaf etdirmək üçün baha qiymətə başqa yerlərdən duz gətirməyə məcbur olmuşdur.
Sovet hakimiyyəti inqilabdan əvvəl ölkənin bütün torpaq fondunun 92,1 faizinə sahiblik edən xanlardan, bəylərdən və həmçinin dövlət və dini idarələrdən torpaqları müsadirə edib, 20 mindən artıq yoxsul kəndli təsərrüfatları arasında payladı. Həmin islahat nəticəsində 10344 torpaqsız kəndli torpağa malik oldu. Beləliklə, muxtar respublikanın bütün torpaq fondunun 75 faizi əhalinin ən geniş təbəqəsini təşkil edən yoxsul kəndli təsərrüfatlarına verildi. Qalan 25 faiz torpaqlar isə dövlət fondunda qaldı ki, bunlardan da kəndlilər yay və qış otlaqları kimi istifadə etməyə başladılar.
1924-cü il fevralın 9-da Naxçıvan MSSR yaradılaraq Azərbaycan SSR-in tərkibinə daxil edildikdən sonra ilk növbədə xalq təsərrüfatının əsas sahəsi olan kənd təsərrüfatının geniş inkişafı üçün müxtəlif tədbirlər həyata keçirilməyə başlanılmış, dövlətin vəsaiti və köməyi ilə dağıdılmış suvarma kanalları bərpa edilmişdir.
Kənd təsərrüfatı
1924-cü ildə muxtar respublikada əkin sahələrinin altında bütün təsərrüfat kateqoriyaları üzrə 45 min hektar kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahəsi olmuşdur. 1925-ci ildə 36275 hektar əkin sahəsinin 19770 hektarı buğda, 7675 hektarı arpa, 7583 hektarı pambıq, 365 hektarı çəltik, 78 hektarı bostan, 804 hektarı isə digər əkinlərin payına düşmüşdür. 1926-cı ildə əkin sahəsi 5339 hektar artaraq 41614 hektar olmuşdur ki, bu artım buğda əkinlərində 830 hektar, pambıq əkinlərində 789 hektar, bostan əkinlərində 1765 hektar, çəltik əkinlərində isə 7 hektar olmuşdur.
1930-cu illərdə kollektiv təsərrüfatların (kolxozların) yaradılması, kənd təsərrüfatının yeni formada idarə olunması bu sahənin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı olmuşdur.
1940-cı illə müqayisədə 1945-ci ildə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Bu artım buğda istehsalında 19433,4 ton, arpa istehsalında 7460 ton, paxlalı bitkilər istehsalında 3040 ton, çəltik istehsalında 2363 ton, darı istehsalında 1058 ton olmuşdur. 1924-cü illə müqayisədə buğdanın əkin sahəsi 7601 hektar, arpa əkini sahəsi 2832 hektar, pambıq əkini sahəsi 1867 hektar artmışdır. Bu dövrdə yeni bitkilər əkin dövriyyəsinə daxil edilmişdir. Belə ki, 950 hektar sahədə paxlalı bitkilər, 149 hektarda isə darı əkini aparılmışdır.
1940-cı illərdə pambıq istehsalına maraq artdığından əkin sahəsi 9450 hektara çatmış, məhsul istehsalı 5805 ton, məhsuldarlıq 6,1 sentner olmuşdur. 1941–1945-ci illərdə pambıq əkini sahəsi azalaraq 4656 hektar olsa da, məhsuldarlıq 6,1 sentnerdən 15 sentnerə yüksəlmiş və məhsul istehsalı 6996 tona çatmışdır. Pambıqdan hazırlanan məhsullara tələbat artdığından sonrakı illərdə də əkin sahəsində və məhsul istehsalında artım templəri davam etmişdir. Belə ki, 1951–1955-ci illərdə pambığın əkin sahəsi 1945-ci ilə nisbətən iki dəfə artaraq 9278 hektara çatmış, məhsul istehsalı isə 2,7 dəfə artmaqla, 19069 ton olmuşdur. Orta hesabla məhsuldarlıq hektara 20,5 sentner olmuşdur ki, bu da 1941-ci illə müqayisədə 1,4 dəfə və ya 5,5 sentner çoxdur.
1954-cü ilin dekabrında 1955–1960-cı illərdə Naxçıvanda kənd təsərrüfatının daha da inkişaf etdirilməsi haqqında Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Soveti və Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi tərəfindən xüsusi qərar qəbul edildi. Bu qərar muxtar respublikanın mürəkkəb iqtisadi inkişaf problemləri qarşısında tam əhatəli olmasa da, hər halda onun məhsuldar qüvvələrinin inkişafında xeyli imkanlara malik olan suvarma əkinçiliyinin, bu əsasda kənd təsərrüfatı məhsulları emalı sahələrinin genişlənməsinə müəyyən təkan verməli idi. Həmin qərar əsasında bir neçə su anbarının və başqa əhəmiyyətli suvarma obyektlərinin tikilməsi nəzərdə tutulurdu ki, bu da iqtisadiyyatın bir qədər canlanmasına səbəb olmalı idi. 1956-cı ildə istismara verilən Yuxarı Sovxoz kanalı əsrlərdən bəri istifadəsiz qalan min hektardan çox yeni münbit sahələrin əkilməsinə şərait yaratdı.
Kənd təsərrüfatının ümumi məhsulu, min manat { "version": 2, "width": 400, "height": 200, "data": [ {			"name": "table", "values": [ {					"x": 1995, "y": 38572 },				{					"x": 2000, "y": 55408 },				{					"x": 2005, "y": 98255 },				{					"x": 2010, "y": 247126 },				{					"x": 2011, "y": 296117 },				{					"x": 2012, "y": 318836 },				{					"x": 2013, "y": 337127 }			]		}	],	"scales": [ {			"name": "x", "type": "ordinal", "range": "width", "zero": false, "domain": { "data": "table", "field": "x" }		},		{			"name": "y", "type": "linear", "range": "height", "nice": true, "domain": { "data": "table", "field": "y" }		}	],	"axes": [ {			"type": "x", "scale": "x" },		{			"type": "y", "scale": "y" }	],	"marks": [ {			"type": "rect", "from": { "data": "table" },			"properties": { "enter": { "x": { "scale": "x", "field": "x" },					"y": { "scale": "y", "field": "y" },					"y2": { "scale": "y", "value": 0 },					"fill": { "value": "steelblue" },					"width": { "scale": "x", "band": "true", "offset": -1 }				}			}		}	] }
Bitkiçilik məhsulları
Kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsində mövcud kənd təsərrüfatı texnikalarının böyük rolu olmuşdur. Belə ki, 1964-cü ildə Naxçıvan MSSR-də kolxozlarda olan 570 ədəd traktorlardan 287 ədədi tırtıllı, 283 ədədi isə təkərli traktorlar olmuşdur. Bundan başqa, taxılbiçən kombaynlar 154 ədəd, yük avtomobilləri 316 ədəd olmuşdur. Bu texnikaların kənd təsərrüfatı işlərinin aqrotexniki qaydaya uyğun vaxtında və keyfiyyətlə aparılmasında, eyni zamanda məhsuldarlığın yüksəldilməsində müstəsna əhəmiyyəti olmuşdur.
Sovetlər Birliyi dövründə də muxtar respublika iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı sahəsi təşkil etdiyindən meliorasiya və su təsərrüfatı sahəsinin inkişafı həmişə ön planda olmuşdur. Lakin 60-cı illərə qədər bu sahənin inkişaf tempi tələb olunan səviyyədə olmamışdır. Muxtar respublikanın əsas su mənbələri olanAraz, Arpaçay, Naxçıvançay, Əlincəçay və Gilançay kimi çayların potensialından lazımınca istifadə olunmamış, hidrotexniki qurğuların tikintisi prosesinin ləng aparılması kənd əməkçilərini daima su çatışmazlığı ilə üzləşdirmişdir. 1951–55-ci illərdə Batabat 0–1-2 göllərinin istifadəyə verilməsi irriqasiya sahəsində əlamətdar bir hadisə olsa da, bu göllərdə yığılan su tələbatı ödəmirdi. 1961–1966-cı illərdəUzunoba, Nehrəm, Qahab göllərinin və bundan sonra da bir sıra kiçik sututarlarının tikintisi başa çatdırıldı. Lakin buna baxmayaraq, yenə də suvarma suyuna olan tələbat ödənilmirdi.
Rabitə
Rabitənin inkişafı istiqamətində 1920-ci ildə Naxçıvan Rabitə Şəbəkəsinin yaradılması haqqında layihə təsdiq edilmiş və rabitə stansiyasının mərkəzi Naxçıvan şəhərində olmaqla, Şahtaxtı, Culfa, Yaycı və Ordubadda rabitə məntəqələrinin açılması qərara alınmışdır.
Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Xalq Komissarları Soveti tərəfindən 1926-cı il 17 mart tarixli "Naxçıvan MSSR-nin telefonlaşdırılması haqqında" qərar qəbuledilmiş və həmin qərara əsasən, ilk növbədə, Naxçıvan-Qıvraq-Baş Noraşen və Naxçıvan-Cəhri-Şahbuz-Biçənək xətti, ikincinövbədə isə Naxçıvan-Culfa-Ordubad-Parağa xəttinin çəkilməsi nəzərdə tutulmuşdur.
1929-cu ildə Naxçıvan MSSR üzrə təkcə Naxçıvan şəhərində 42 nöqtədə radio qovşağı mövcud idisə, 1932–1933-cü illərdə bu göstərici 80-ə çatdırılmış, Ordubadda, Culfada, Şərur və Şahbuzda 30 yerdə radio qovşağı quraşdırılmışdır. 1932–1934-cü illərdə Culfada, Əbrəqunusda və Şahbuzda radio qovşağı tikilərək istifadəyə verilmişdir. 1932-ci il aprelin 1-də Naxçıvan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə Naxçıvan Radio Verilişləri Komitəsi yaradılmışdır.
1932-ci ildə Naxçıvanda 7 poçt-teleqraf və telefon müəssisəsi, 10 poçt-teleqraf agentliyi, Naxçıvan şəhərində 100 nömrəlik telefon stansiyası tikilib istifadəyə verilmiş, telefon xətlərinin uzunluğu 1414 km-ə çatdırılmışdır. 1933–1936-cı illərdə muxtar respublikada 2 kommutator olmaqla, 42 telefon nöqtəsini əhatə etmiş, kənd sovetlərinin 67 faizi telefonlaşdırılmışdır.