cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Birinci Varlı
İqtisadiyyatı
2016-cı ilin Avqustun 17-də Salyan rayonunun Birinci Varlı kəndinə yenidən təbii qaz verilib. SOCAR-ın mətbuat xidmətindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, əhalisinin sayı 1345 nəfər olan kənddə, 256 abonentlik kəndin qazlaşdırma işləri zamanı 21 min 152 metr uzunluğunda müxtəlif diametrli borularla qaz xətləri çəkilib, abonentlərin mənzillərində sayğac və fərdi tənzimləyicilər quraşdırılıb.
Din
Kənddə I Varlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir. Kəndin axundu Hacı Məhəmməd Hüseynovdur.
Şəkilləri
Birinci Varlı kəndi 2012
Bulbophyllum odontopelatum
(Bulbophyllum odontopelatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gülaxır
Gülaxır- Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanının Xarvana bəxşinin Ərzil dehestanının kəndlərindəndir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, kəndin əhalisi 420 nəfərdən ibarət idi.
Plectranthus argentatus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Örüzmək
Örüzmək Xan - Şimali Qafqaz xalqlarında əfsanəvi personaj. Digər adları Urızmaq (Vurzamaq, Vürzəmək, Verizmeq, Orazmaq)dır.
Türk mifologiyası ilə əlaqəsi
Nartlar, eyni adlı dastanlarda bəhs edilən bir xalqdır və gerçəkdə bu ada sahib bir cəmiyyətin keçmişdə yaşayıb yaşamadığı bilinmir, lakin geniş görüşə görə tək bir cəmiyyət olmayıb minlərlə ildir birlikdə yaşayan və müxtəlif irqlərdən gələn qövmlərin qaynaşdığı bir qafqaz xalqıdır. Daha doğrusu bu gün də var olan bir xalqlar bütünüdür. Qaraçay-balkar (alan və tavlu), çeçen-inquş (nohçı və qalqay), osetin (iron və digor), abxaz, adige, avar və başqa bir çox kiçik əhalisi olan cəmiyyətlərinin mədəni olaraq qaynaşmasıyla ortaya çıxmışdır, ancaq hər biri öz dillərini danışır. Buna qarşı ortaq mədəni ünsürlərin kimə aid olduğu və hansından gəldiyini təyin etmək bəzən çox çətin bəzən də qeyri-mümkündür. Nart mifologiyasının içərisindəki türk ünsürləri tapmağa çalışmaq da eyni çətinlikləri ehtiva edər. Bəzi anlayış, ad və hadisələr birə türk əfsanələrini xatırladarkən bəzən də başqa xalqlara aid olduğu açıq-aşkar bəlli olan faktlar sürər gedər. Nart sözü isə qəhrəman, igid, alp kimi mənalar daşıyar.
Etimologiya
(Ör/Ür/Ur) kökündən törəmişdir. Uruz Bəg adına bənzəyir. Örüşmək feli döyüş etmək deməkdir.
Ditiokarbamin turşusunun efirləri
Dialkiditiokarbamat turşusu (DTK) efirlərinin alınması və xassələri
Dialkiditiokarbamin turşusu (DTK) efirləri əsasında uzun müddət ərzində aparılan məqsədyönlu tədqiqatlar yüksək yağlayıcılıq effektinə malik olan azot və kükürdlü aşqarların optimal quruluşunu müəyyən etməyə imkan vermiş və nəticədə yeyilmə və siyrilməyə qarşı kifayət qədər təsirli olan bir sıra aşqarlar qrupu – ИХП-14A, ИХП-14M, ИХП-14M-MH aşqarları yaradılmışdır. Dialkiditiokarbamin turşusu (DTK) efirləri üzvi birləşmələrin halogenli törəmələrinə DTK turşusunun qələvi metal duzları ilə təsiri nəticəsində sintez olunmuşdur. Bunlardan DTK turşusunun alkil (ИХП-14), allil (ИХП-14А) və metallil (ИХП-14M) efirlərini göstərmək olar Bundan başqa transmissiya yağlarına siyrilmə və yeyilməyə qarşı daha yüksək effektli kükürd və azot saxlayan birləşmələrdən – DTK turşusunun alkiltiometil efiri sintez edilmişdir. Son zamanlar transmissiya yağlarına daha güclü aşqarlar kimi müxtəlif üzvi turşuların xlorefirləri ilə DTK turşusunun Na duzunun qarşılıqlı təsirindən bir sıra maddələr sintez edilmişdir ki, bunlar da öz tətbiq sahəsinə görə geniş yer tutmuşlar. Bunlardan asiloksimetil – DTK və sinnamil-DTK birləşmələrini göstərmək olar.
Dialkilditiokarbamin turşusu efirlərinin tətbiq sahələri
Dialkilditiokarbamin turşusu efirləriləri əsasında alınan aşqarlar geniş istehsal və tətbiq sahəsinə malikdir. Belə ki, bu aşqarların ekoloji təhlükəsiz alınma texnologiyası işlənilmişdir. Bu aşqarlar əsasında müxtəlif markalı avtomobillərin transmissiyası, əksər maşın və mexanizmlərin, o cümlədən hipoid ötürücülərinin yağlanması, sənaye avadanlığının orta və ağır yüklənən dişli və yivli ötürücülərini yağlaması, kağız istehsalı maşınlarının mərkəzləşmiş yağlama sistemləri üçün, neft-mədən sənayesi mancanaqlarının reduktorlarını yağlanması üçün bir sıra yağlar seriyası yaradılmışdır. Bu aşqarlardan sitifadə etməklə “Azərneftyanacaq” Neft emalı zavodunun xarici markalı sənaye avadanlıqları üçün reduktor və hidravlik yağların, Gəmi qazturbin yağının və bir çox başqa təyinatlı transmissiya və sənaye yağlarının analoqları yaradılmış və istifadəyə verilmişdir.
Antonella del Kore
Аntonella Del Коrе — Dinamo Kazan klubunda oynayan voleybolçu. Ampluası hücumçudur. İtaliyalı Аntonella 1980-ci il 5 noyabr tarixində Neapolda anadan olmuşdur.
Mirzə Quliyev
Döyüşlərdə iştirakı
Sədərək cəbhəsində döyüşlərə atılan Mirzə burada böyük şücaətlər göstərmişdi. PDM-də tuşlayıcı-atıcı kimi döyüşlərə girən cəsur döyüşçü onlarla erməni yaraqlısını məhv etmişdi. 1993-cü il 28 iyul tarixdə Ağdam cəbhəsinə göndərilir. Ağdam cəbhəsində Mirzə burada qaynar döyüşlərə girir və qəhrəmanlıqlarla dolu səhifələr yazır. Daha sonra Füzuli, Tərtər, Ağdərə uğrunda gedən döyüşlərə atılır və PDM-si ilə xeyli erməni tankını alova bürüyür.
Ailəsi
Ailəlidir, bir övladı var.
Milli Qəhrəman
15 yanvar 1995-ci il "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilir.
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 aprel 1995-ci il tarixli 307 saylı fərmanı ilə Quliyev Mirzə Məcid oğlu döyüşlərdə göstərdiyi igidliklərə görə "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Antioksidləşdiricilər
thumb|Antioksidantlarda atom quruluşu
Antoksidləşdiricilər -anti-yunanca: qarşı,əksinə,əleyhinə (antioksidantlar, oksidləşmə inhibitorları) – üzvi birləşmələrin oksidləşməsini ləngidən təbii və ya sintetik, orqanizmdə sərbəst radikalları məhv edən maddələrdir. Bədənimiz özünə lazım olduqca antioksidant maddələri ifraz edir. Buna görə də bu molekulların daimi orqanizmdə lazımi miqdarda olması üçün antioksidanlı çay, meyvə və tərəvəzdən istifadə edilməlidir.
Orqanizmin normal metabolik fəaliyyəti zamanı meydana gələn və hüceyrələrə hücum edərək strukturlarını pozan molekullar olan sərbəst radikallar ciddi xəstəliklərə səbəb olurlar. Antioksidantar isə zədələnən hüceyrələri qoruyan maddələrdir. Yaş artdıqca orqanizm daha çox sərbəst radikala məruz qalır və daha çox sərbəst radikal ifraz edir. Bununla bərabər, orqanizmin təbii antioksidan istehsalı yaşın artmasıyla azalır. Antioksidant maddələr lazımlı miqdarda qəbul edilmədikdə xərçəng, ürək xəstəlikləri, damarların kirəclənməsi, yüksək təzyiq kimi xəstəliklərə tutulma ehtimalı artır.
Antioksidləşdirici aşqarlar təsir mexanizminə görə növləri
Antioksidləşdirici aşqarlar təsir mexanizminə görə 2 qrupa bölünürlər: Birinci qrupa məxsus aşqarlar mühərrik işləyən zaman  az sərf olunduğundan  üstünlük təşkil edirlər. Oksidləşmə inhibitorları ilə yanaşı yağların stabilliyini artıran  başqa aşqarlar –metal passivləşdiriciləri   və deaktivatorlar  da mövcuddur. Deaktivatorlar(Fəaliyyətsizləşdiricilər), yağda həll olan metal duzlarının katalitik təsirini, komplekslər əmələ gətirməklə azaldır və ya qarşısını alır. Passivləşdiricilər (Passivatorlar) metal səthlərində xemosorbsiya olunmuş təbəqələr əmələ gətirir ki, bu da  yağları və digər neft məhsullarını metalların katalitik təsirindən qoruyur. Məsələn, metal passivləşdiricisi kimi bəzi heterotsiklik birləşmələr (Benzotriazol, 2,5-dimerkaptotiodiazol) və onun törəmələrini, disalisilaletilendiamin, salisilidenanilin  və s.göstərmək olar. Antioksidləşdiricilərin çoxu eyni zamanda  korroziyaya  qarşı aşqar kimi funksiya daşıyaraq  kiçik molekullu  korroziyaedici oksidləşmə məhsullarının əmələ gəlməsinin qarşısını alır. Sürtkü yağalrının işlədiyi temperatur diapazonundan asılı olaraq antioksidləşdiricilər aşağı və yüksəktemperaturlu olmaqla 2 yerə bölünürlər. Antioksidləşdirici aşqarlar -inhibitorlar  yağın oksidləşməsini  dərin  tutumda ləngidirlər, yüksəktemperaturlu antioksidləşdirici aşqarlar isə qızğın metal səthlərində nazik yağ təbəqəsində oksidləşməni  ləngidirlər. Antioksidləşdiricilər yağlara nisbətən aşağı temperaturlarda (100.... 2000C-yə qədər), az miqdarda - 0,1%-dən  0,01%-ə qədər əlavə edilir. Bu aşqarlardan ən çox azot- və oksigentərkibli birləşmlər geniş yayılmışdır; Yüksək temperaturlu (3000C-yə qədər)  antioksidləşdiricilərə isə  kükürd- və fosfor olan üzvi birləşmələr aiddir. Oksidləşmə zəncirini qırılmasına meylli ən çox geniş yayılmış antioksidləşdiricilər, fəza çətinliyi olan(ekranlaşmış) fenol tipli birləşmələr və müxtəlif quruluşlu  aromatik aminlərdir. Bu birləşmələr fəal olmaqla özlərində olan hidrogeni asanlıqla  verərək radikalları fəaliyyətsiz hala çevirirlər. Əgər, fenollarda alkil qruplarının ikisi orto və biri para-vəziyyətdədirsə  və yaxud da  orto vəziyyətdə olan əvəzləyicilərin hər ikisi  üçlü(məsələn,tret-butil-),  para-vəziyyətdə isə  birli alkil  qruplarıdırsa, onların effektivliyi xeyli artır.
İstifadə sahəsi
Antioksidləşdiricilərdən texnikada geniş istifadə olunur. Yağlı və vitaminli yeyinti məhsulları tez xarab olmasın deyə, onlara bir qədər tokoferol (E vitaminləri), qall turşusunun propil və desil efirləri  və s. qatılır. Yanacağa, sürtkü yağlarına və konsistent yağlara para-oksidifenilamin, ionol, tributilfosfat, dialkilditiofosfatın  sink və ya barium duzu  və s. əlavə edilməsi  onlarda oksidləşmə prosesinin qarşısını almağa kömək  edir. Müxtəlif təyinatlı sürtkü yağlarında daha çox geniş istifadə olunan  2,6-di-tret-butil-4-metilfenollar [( Aгидол-1, ионол  və  4, 4ı-metilenbis(2,6-di-tret-butilfenil)],  yuxarı temperaturlarda  az uçuculuğa malik olmaqla daha çox effektlidirlər.										Fenol və amin tipli antioksidləşdiricilər  ən çox sənaye və energetika yağlarında tətbiq olunurlar. Motor yağlarında   antioksidləşdirici təsiri ilə peroksid radikallarını  dağıdan (zərərsizləşdirən) metal ditiofosfatların tətbiqi üstünlük təşkil edir.
Qida yoluyla alınan antioksidanlar
thumb|Tərkibində antioksidant olan məhsullar A Vitamini: Ərik, kök, pomidor, portağal, ispanaq, brokkoli, şaftalı, kələm kimi yaşıl-sarı tərəvəz-meyvələr, qaraciyər, balıq, süd və yumurta ən zəngin A vitamini qaynaqlarıdır.
C Vitamini: Cəfəri, yaşıl bibər, ispanaq, üzüm yarpağı, brokoli kimi yaşıl tərəvəzlər, sitrus bitkiləri, çiyələk, itburnu və albalıda var.
E Vitamini: Bitki mənşəli maye yağlar, yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, yağlı toxumlar və bunlardan əldə edilən yağlar, taxıl dənələri və quru paxlalılar ən yaxşı E vitamini qaynaqlarıdır.
Flavonoidlər: Soğan, kəvər, kartof, kələm, brokoli, ispanaq, çiyələk, alma, gilənar, albalı, ərik, qara üzüm, qırmızı şərab, sitrus bitkiləri, yaşıl çay ən məşhur qaynaqlarıdır.
Selenium: Tərkibində selenium olan qidalar yetişdiyi torpağın selenium miqdarına bağlı olaraq taxıl məhsullarında və paxlalılarda, ət, böyrək, ürək kimi içalatlarda, balıq və dəniz məhsullarında tapılır.
Sink: ət, süd, pendir, yumurta, dəniz məhsulları və balıq kimi heyvan mənşəli qidaların hamısı sinklə zəngindir. Bundan əlavə bütün taxıl məhsulları, quru paxlalılar, soya paxlası və günəbaxan tumu da yaxşı sink qaynaqlarıdır.
Bir çox bitkilər antioksidant xüsusiyyətli olmaları ilə bizi sərbəst radikallardan və zərərlərindən qoruyur. A, C və E vitamini, beta karoten bizi qoruyan antioksidanlardan ilkincidir. Bunlardan əlavə soenzium Q-10 kimi antioksidanlar da çox tanınır.
Hər bitki mənşəli maddə zərərsiz deyildir. Bəzi bitkilər xeyri ilə bərabər, insana ziyan da verə bilər. Antioksidant xüsusiyyəti olan bitkilərə aid olan bəzi nümunələr və xüsusiyyətləri bunlardır:
Sarımsaq: Güclü antibakterial, antioksidan təsirə malikdir. Həzm sisteminə kömək edir, ürək xəstəliklərinə təsir göstərir, xalestrolu azaldır, üst tənəffüs yolu xəstəliklərinə yaxşı təsir göstərir, qan laxtalanmasının qarşısını alır, təzyiqi tarazlayır, sidikqovucudur və s.Hər gün 1-2 diş sarımsaq yemək imuniteti gücləndirər. Ona görə də xörəklərdə soğanla yanaşı 1 diş sarımsağın istifadə edilməsi məsləhətlidir.
Jenşen otu: Stressə, yorğunluğa, cinsi zəifliyə qarşı güclü təsir etmə qabiliyyətinə malikdir, qüvvətverici bir tonikdir. Qədim Çində uzunömürlülüyünün sirrini bu bitkidə axtarırdılar. Jenşen bitkisi çox xəstəliklərə. İmmuniteti gücləndirir, ağciyər, şəkər, xərçəng, böyrək və s. xəstəliklərə qarşı qoruyucu funksiya daşıyır. İnsanı cavanlaşdıran antioksidant xüsusiyyətə malikdir.
Üzüm: Damar sərtliyini, sərbəst radikalların zərərlərini önləyər, qan dövranını artırar, immuniteti gücləndirər və s. İltihab qaldırıcı təsiri vardır. Yaranın tez sağalmasını sürətləndirər. 1 kq üzümün tərkibindəki qida dəyəri 1.150 litr südə, 390 qram ətə və 1.5 kq kartofa bərabərdir. Üzüm xərçəngə, dərinin qocalmasına, ürək-damar xəstəliklərinə qarşı yaxşı təsir göstərir. Kalori dəyəri yüksək olan üzüm kalsium, kalium, natrium və dəmirlə zəngin olduğu kimi, A, B1, B2, və C vitaminləri ilə də əhəmiyyətli bir qida qaynağıdır. Bir sözlə, üzümün faydalarını saymaqla bitməz.
Soya paxlası (lobya): Xolestrolun miqdarını tənzimləyir, zərərli xolestrolun qarşısını alır, ürək xəstəliklərinə, infarkt, xərçəng və xroniki xəstəliklərə qarşı yaxşı təsir göstərir. Menopoz (qadınlarda menstruasiya prosesinin erkən başa çatması) və osteoporaz (sümük əriməsi) xəstəliklərinin müalicəsində əvəzedilməz təsirə malikdir.
Çay: Güclü antioksidan təsirə malik olan bu bitkinin sağlamlığa demək olar ki, ziyanı çox azdır. Çayın xolesterol səviyyəsini aşağı saldığı mütəxəssislər tərəfindən təsdiqlənmişdir. Susuzluğu yox edir, qaraciyəri təmizləyir və təzələyir, diş çürüklərinin qarşısını alır, yorğunluğu götürür, sakitləşdirici təsirə malikdir. Ürək-qan-damar xəstəliklərinin qarşısını alır, ürəyi gücləndirir, asmanın qarşısını alır. C və E vitamini ilə karoten maddəsi sayəsində qan xərçənginə qarşı immuniteti artırır, sonsuzluğun qarşısını alır. Tərkibində olan antioksidant təsir orqanizmdən zərərli maddələrin xaric olunmasına kömək edir və ağciyər, mədə, bağırsaqda xərçəngin, gözdə kataraktanın yaranmasının qarşısını alır. Çay həm də antibakterial təsirə malikdir. Yaşıl çayın tərkibində daha çox antioksidan maddələr vardır.
Soğan, kəvər, kərəviz, kələm fəsiləsi də antioksidan xüsusiyyətə malikdir. Xərçəngə qarşı güclü təsirə malikdir.
Qara qarağat, quşüzümü, çiyələk, moruq, nar, böyürtkən də güclü antioksidant təsiri vardır. İmmuniteti gücləndirir, göz xəstəliklərinə qarşı istifadə edilir.
Pomidor, ərik, qreyfrut,qarpız çox güclü bir antioksidant olan likopen baxımından zəngindirlər. Likopen məmə, prostat xərçəngi kimi bəzi xərçəng növlərinin riskini azaldır. Orqanizmi ürək-damar sistemi xəstəliklərinə qarşı qoruyur.
Sitrus bitkiləri: Limonen, fenolik turşusu kimi antioksidantları özündə birləşdirirlir. Dəri, məmə və ağciyər xərçəngləri başda olmaqla, xərçəng riskini azaldar. C vitamini qaynağı olduqlarından dərinin elastikliyini qoruyar. Orqanizmdə dəmir kimi bəzi qida elementlərinin sorulmasına kömək edər.
Yabani ənginar: Ənginar bitkisi ən çox Türkiyə, İtaliya, Fransa, İspaniya, ümumilikdə Cənubi Avropa və Ağ dəniz hövzəsindəki ölkələrdə yetişdirilir. Azərbaycanda isə əkin ənginarı, əkin artişoku, tikanlı ənginar adlandırılan növü yetişdirilir. Bitki iyul ayında çiçəkləyir, meyvəsi avqustda yetişir. Əkin artişoku Azərbaycanda Lerik, Şamaxı rayonlarında və Mərəzədə becərilir. Abşeronda da becərilməsi yaxşı nəticə verir. Onun yarpaqlarında, çiçəklərində, toxumlarında və köklərində bir sıra bioloji fəal maddələr müəyyənləşdirilib. Belə maddələrdən: sinarin qlikozidini, acı maddələri, şəkəri, piyli və qatranlı maddələri, üzvi turşuları, C vitaminini və s. göstərmək olar. Ənginardan xroniki qaraciyər iltihabı, qaraciyərin yağlanmasının qarşısını almaq üçün istifadə edirlər. Ənginar bitkisi ödün fəlaiyyətini tənzimləyir və öd şirəsinin bağırsağa ifraz edilməsinə, yayılmasına kömək edir.
Xəzər atı
right|250px
Xəzər atı — Xəzər dənizinin şimal- şərq, şimal və qərb sahilləri boyu ərazilərdə yayılmış at cinsi.
Qərb ippoloji ədəbiyyatında Kaspi ponisi kimi tanınır. Xəzər atı əsasən, monqol,türk və fars mənşəli atlarla yerli atların qarışması nəticəsində meydana gəlmişdir. Sonralar Quba yorğası və Şirvan atlarının təsiri geniş vüsət almışdır. Bu atlar kiçik və bəzən də orta boylu olmaqla, çox möhkəm bədən quruluşuna malikdir. Boynu qısa və aşağı çıxışlı, beli qısa,sağrısı qısa, gövdəsi enli,başı nisbətən iri, gözləri kiçik, ayaqları qısa olur. Tükləri uzun və sıxdır. Yal-quyruğu bol tüklüdür. Bu atlar yemə az tələbkar olmaqla çox dözümlüdürlər. Rəngləri əsasən kəhər, tünd kəhər,boz olur. Bəzən də zebroidli qula rəngə rast gəlmək mümkündür.
Hal-hazırda Xaçmazdan Lənkərana qədər uzanan Xəzəryanı ərazilərdə, həmçinin, Səlyan-Neftçala Hacıqabul ərazilərində bu atlara rast gəlmək olur. Hazırda bu at növü kənd təsərrüfatı işlərində istifadə edilir.
Xəzər atı dünyanın ən qədim əhliləşdirilmiş at cinslərindən biridir. Bu atlar Fars İmperiyası dövründə yüklərin daşınması və ov üçün istifadə olunurdu. Mazandaranda aparılan qazıntılar zamanı Xəzər atının e.ə. 3400-cü ilə aid olduğu məlum olmuşdur.
Çilov
Çilov (əvvəlki adı: Jiloy) — Azərbaycan Respublikasının Pirallahı rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Əzizbəyov rayonunun Jiloy qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Jiloy şəhər tipli qəsəbə Çilov şəhər tipli qəsəbə, Jiloy qəsəbə inzibati-ərazi vahidi Çilov qəsəbə inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 21 dekabr 2012-ci il tarixli, 519-IVQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhəri Xəzər rayonunun Çilov qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Çilov qəsəbəsi Bakı şəhəri Pirallahı rayonunun inzibati ərazi bölgüsünə daxil edilmiş, Çilov qəsəbə inzibati ərazi dairəsi Bakı şəhəri Xəzər rayonunun tabeliyindən çıxarılaraq Bakı şəhəri Pirallahı rayonunun tabeliyinə verilmişdir.
Tarixi
Xəzər dənizinin Abşeron körfəzində eyniadlı arxipelaqa aid olan adadır. Çilov adası səsləşməsinə görə "Jiloy" adlandırılıb. Adanın qədim adı Çilov – Şahilandır, daha əvvəl isə o, Ronis adlanıb. Qəsəbə daha çox neft hasilatı ilə tanınmışdır. 1949-cu ildə qəsəbə statusu almışdır.
Əhalisi
Əhalisi 1,7 min nəfərdir. Əhalisi əsasən sənaye müəssisələrində və qismən də kənd təsərrüfatı sahələrində çalışır. Qəsəbədə bir neçə sənaye və kənd təsərrüfatı məhsulları emalı müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Sosial obyektləri var.
Təhsil
Qəsəbədə 131 saylı məktəb, 50 yerlik uşaq baxçası fəaliyyət göstərir.
Maskanın etirafları
Məzmunu
Əsas qəhrəman romanda Koçan kimi qeyd edilir. O, Yaponiyada sağ yönlü militarist imperiya dövründə yaşayır və gənc yaşlarından müharibədə iştirak edir. Mişima kimi Koçan da adi yapon oğlanları ilə müqayisədə daha cılız və zəif fizionomiyaya malikdir və kitabın birinci yarısında (burada əsasən Koçanın uşaqlığı təsvir olunur) intensiv şəkildə yapon cəmiyyətinə uyğunlaşmağa çalışır. Zəifliyi ilə əlaqədar olaraq Koçan həmyaşıdı olan oğlanlardan uzaq gəzir və bu onun üçün normaya çevrilir. Məhz bu onun ölüm, şiddət və seks haqqında gələcək fantaziyalarının yaranmasına gətirib çıxarır. Bəzi tədqiqatçılar bu cür düşüncə tərzinin Mişima üçün də xarakterik olduğunu qeyd edirlər.
Koçan homoseksualdır və Yapon imperiyası mühitində bunu gizli saxlamağa çalışır. Romanın əvvəllərində Koçan, kişilərə meyli olduğunu açıq şəkildə özünə etiraf etmir, lakin, başa düşür ki, kişilik və gücə heyrandır. Bəzi tədqiqatçılar, romandakı bu xüsusiyyətlərin də, öz üzərində ciddi şəkildə çalışaraq gözəl və modellərə xas fitnes quruluşlu bədən əldə etmiş Mişima üçün avtobioqrafik xüsusiyyət daşıdığını qeyd edirlər.
Kitabın birinci fəslində Koçan dörd yaşı olarkən kitabda gördüyü illüstrasiyanı xatırlayır. Hətta belə kiçik yaşında belə onun yeganə xatirəsi qəhrəman görünüşlü at üzərində oturmuş Qafqaz cəngavərinin demək olar ki, pornoqrafik görünüşünə baxarkən utanması və başqalarının onu görməməsi üçün gizlətməsidir. Dayəsi ona dedikdə ki, şəkildəki cəngavər əslində Janna d'Arkdır, cəngavərin həmişə kişiliyin simvolu olmasını arzulayan Koçan, həmin illüstrasiyadan həmişəlik uzaqlaşır və qadının kişi geyimi geyinməsini qəbul edə bilmir.
"Maska" sözü Koçanın özünü dünyaya təqdim etmək üçün saxta şəxsiyyət yaratmasını ifadə edir. Erkən dövrlərdə o, dostu Ominin bədənindən həzz alır, cinsi yetkinlik dövründə o hesab edir ki, ətrafındakı hər kəs onu kimi əsl hisslərini gizlədərək "könülsüz maskarad"da iştirak edir. Böyüdükdən sonra o, Sonoko adlı qıza aşiq olmağa çalışır, lakin, onun gizli homoseksual hissləri və istəkləri daima ona əziyyət verir və həqiqətən aşiq olmasına imkan vermir.
Haqqında
Romanın əsas qəhrəmanı və müəllifin həyatı arasındakı çoxsaylı oxşarlıqlara baxmayaraq, əsərdəki çoxsaylı açıq səhnələrə ehtiyyatla yanaşmaq lazımdır. Sözsüz ki, homoseksuallıq və qadınlara qarşı mürəkkəb münasibət mövzuları Mişimanın özünə yaxın olmuşdur, lakin, "Maskanın etirafları" adı müəllifin özünün yox, hansısa başqa bir şəxsin etiraf etdiyinə işarədir.
Qəbulu
Roman Corc Uolş tərəfindən oxunulmuş 50 ən böyük kitabdan biri seçilmişdir.
Batbayan xan
Batbayan xan (?-690) — Böyük Bolqar xanlığının xanı, Kubrat xanın oğlu.
Həyatı
Kubrat xanın böyük oğlu Batbayan (Bayan) Xəzərlərin hökmdarlığı altında yaşamağa razı olmuş və Xəzərlərə qatılmışlar. Xəzərlərin hakimiyyəti altında yaşamağa razı qalan bolqarlara Quru Bolqarlar deyilir. Xalqın ən əhəmiyyətli hissələrindən bir qismi şimala köç edib İdil bolqarları dövlətini qurdular və və şimala köç edən İdil bolqarlarına Ağ Bolqarlar da deyilər.
Etügen
Etügen — türk və monqollarda yer ilahəsi. Ütügen (İtügen, Ütigin) Xanım olaraq da bilinər. Torpaq və yeri təmsil edir. Dövləti və suverenliyi, torpağı və torpaqla bağlı bütün ünsürləri, bitkiləri və heyvanları, əkinçiliyi qoruyar. Qonur (qəhvəyi) saçları vardır. İnsanların bilmədiyi, çata bilmədiyi bir yerdə torpaqdan (kərpicdən) edilmiş evində yaşayır. Son dərəcə təvazökardır. Əmək və halal qazanca himayə edər. Ötügen (Ötükən) eyni zamanda Türklərin yer üzündə ilk var olduğu və oradan Dünyaya dağıldığı yerin adı olaraq da qəbul edilir. Orxon çayı mənbəsini bu bölgədən alır və Göytürk dövlətinin də paytaxtı yenə bu bölgədə qurulmuşdur. İnanca görə bütün böyük dövlətlərin paytaxtı burada qurulmalı idi. Bəzi qaynaqlarda Torpaq (Yer) İlahəsinin oğlunun adının "Kılan" olduğundan bəhs edilir.
Etimologiya
(Et / Ed) və (Öt) kökündən törəmişdir. Ötümək (dua etmək), etmək (gücü çatmaq) və utağan (döl yatağı) mənalarını ehtiva edər. Eten isə plasenta deməkdir. Təsir gücü mənasını da daşıyır. Monqolca udaqa feli zamanın keçişini ifadə edər.
Boranıkənd
Boranıkənd — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Boranıkənd Salyan rayonunun Şorsulu inzibati ərazi vahidində kənd. Bala Kür (AquŞa) çayının sahilində, Salyan düzündədir. Tədqiqatçıların fikrincə, toponim baranı (etn.) val kənd sözlərindən düzəlib, etnotoponim hesab olunur.Yaşayış məntəqəsini qaraqoyunluların baranilar tayfasına mənsub ailələrin saldığı güman edilir. Oykonimi boranı (tərəvəz novu) və kənd sözlərinin birləşməsi kimi "boranı əkilən, yetişdirilən kənd" mənasında da izah edirlər.
Foto məlumatlar
Boranıkənd kəndi 2012
Din
Kənddə Boranıkənd kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Charlie Hebdo
Charlie Hebdo - Paris şəhərində nəşr edilən karikatura dərgisi. Qəzet 1969-1982-ci illərdə yayımlanmış, 1992-ci ildə isə dayandırılmış fəaliyyətini yenidən bərpa etmişdir. Charlie Hebdo həftəlik olaraq nəşr edilir. Çərşənbə günləri işıq üzü görən qəzet sol-anarxist görüşü ilə tanınır. 2009-cu ildən etibarən Charlie Hebdonun redaktorluğunu Stefan Şarbonye həyata keçirdirdi. Şarbonyeyə qədər isə Fransua Kavanna (1969-1981) və Fİlip Val (1992-2009) baş redaktor vəzifəsini yerinə yetirmişdir. 45.000 tirajla nəşr edilən Charlie Hebdo nəşr etdiyi qalmaqallı karikaturaları ilə məşhurdur.
Tarixi
thumb|300px|right|Charlie Hebdo yayımlarının nümayiş olunduğu stend. Charlie Hebdo qəzetinin əsası Parisdə nəşr edilən bir digər karikatura dərgisi olan Hara-Kirinin fəaliyyəti ilə bağlıdır. 1960-cı illərdə nəşr edilən Hara-Kiri General Şarl de Qoll barəsində çıxardığı karikaturalar səbəbindən fəaliyyətini dayandırmaq məcburiyyətində qalır. Karikaturistlər bağlanan karikatura dərgisinin əvəzinə Charlie Hebdo adlı qəzet ilə yola davam etməyə qərar verirlər. Charlie Hebdonun ilk sayı 1970-ci ildə nəşr edilir və qəzetin ilk baş redaktoru Fransua Kavanna seçilir. Fəaliyyəti ərzində əsasən dini məzmunlu karikaturalar yayımlayan qəzet Xristian, İslam və Yəhudilik kimi səmavi dinlər başda olmaqla bir çox dinin müqəddəs hesab edilən inancları ilə bağlı silsilə karikaturalar yayımlamağa başalyır. Yayımladığı karikaturalar ilə tez-tez qalmallar yaşayan qəzet bu səbəbdən bir necə dəfə məhkəməyə verilmişdir. Charlie Hebdo mətbuat orqanının ən çox məhkməyə verənlərdən biri isə Katolik kilsəsi olmuşdur. Belə ki, Vatikan və İsa Məsih barədə müxtəlif məzmunlu karikaturaları ilə qəzet xristian dünyasının böyük etirazına səbəb olmuşdur. Charlie Hebdo sözü fransız dilindən tərcümədə Həftəlik Şəriət anlamını daşıyır.
Charlie Hebdo qətliamı
2015-ci ilin 7 yanvar tarixində saat 11:00 radələrində Charlie Hebdo dərgisinin Paris şəhərində yerləşən baş ofisinə naməlum 2 silahlı şəxsin etdiyi silahlı basqın zamanı dərginin 12 nəfər əməkdaşı qətlə yetirilmişdir. Öldürülənlər arasında Charlie Hebdonun hal-hazırkı baş redaktoru və tanınmış fransız karikaturist Stefan Şarbonye də vardır. Jan Kabu, Bernar Verlak və Jorj Volinski kimi tanınmış karikaturist və jurnalistlərdə silahlı basqın nəticəsində öldürülmüşdür. Qətliamla bağlı dünya mətbuatında maraqlı faktlar var. Əslində Məhəmməd peyğəmbərin karikaturası 4 il əvvəl çəkilmişdi. 4 il əvvəl çəkilən karikaturaya görə hücumun indi baş verməsi şübhə doğurur. Bundan başqa jurnal 5 il əvvəl bir karikaturisti anti-seminist karikatura çəkdiyinə görə işindən azad etmişdi.
Bulbophyllum origami
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aminofenollar
Aminofenollar (aminohidroksibenzollar, hidroksianilinlər)- A.
Kimyəvi xassələri
A. amfoterdirlər, fenola nisbətən çətin sulfolaşırlar: o-A.-dan 3-amino-4-hidroksibenzolsulfoturşu, m-A.-dan 4-amino-2-hidroksibenzolsulfoturşu,  p-A.-dan isə 5-amino-2-hidroksibenzolsulfoturşu əmələ gəlir.
Tətbiqi
A. kükürdlü və azoboyaların istehsalında tətbiq olunur. Bundan əlavə p-A. və onun törəmələri, Məs., metol, qlisin, amidol, eləcə də, o-A. fotoqrafiyada istifadə olunur. p və o-A. dərini qəhvəyi rəngdə boyamaq üçün aralıq məhsullardır. o-A.-un N-metiltörəməsi saçı boyamaq üçün (qəhvəyi rəng), m-A. p-aminosalisil turşusunun alınmasında aralıq məhsul kimi istifadə olunur.
Keşikçidağ monastır kompleksi
Keşikçidağ məbədi (həmçinin Qaraca məbədi, David Qareci məbədi) — Azərbaycanın Gürcüstanla sərhəddində, hazırda mübahisəli ərazi sayılan zonada yerləşən qədim Alban məbədi. Dəniz səviyyəsindən 850 metr hündürlükdə olan və böyük coğrafi sahəni əhatə edən məbəd kompleksinin bir hissəsi Gürcüstanın Saqareco rayonu, digər bir hissəsi isə Azərbaycanın Ağstafa rayonu ərazisində yerləşir.
Keşikçi məbədinin mənşəyinə dair Azərbaycan və gürcü mənbələri arasında tarixi konsensus mövcud deyildir. Azərbaycan mənbələrinə görə Keşikçi məbədi qədim alban mənşəli olub, Qafqaz Albaniyasının mədəni irsinə aiddir. Əksər gürcü mənbənləri isə məbədin gürcü mənşəli olub tarixən Gürcü Pravoslav Kilsəsinə tabe olduğunu iddia edirlər.
Azərbaycan tarixçilərinə görə məbəd gürcülər tərəfindən yalnız IV Qurucu Davidin hakimiyyəti dövründə (1089-1125) ziyarət edilməyə başlanmış, daha sonra Tamaranın hakimiyyəti dönəmində (1184-1207) gürcü kilsəsinin təsiri altına düşmüşdür. O dövrdə Azərbaycanda mövcud olan müsəlman Atabəylər dövləti, həmçinin Şirvanşahlar dövləti xristian məbədlərinə o qədər də maraq göstərmir və onları himayə etmirdilər. Məhz belə bir dövrdə onsuz da sayca azlıqda qalan xristian albanlar dağlara çəkilmişdilər və bu məbəd də o dövrdə tərk edilmişdi. Aparılan tədqiqatlar göstərmişdir ki, məbədin divarlarına çəkilmiş şəkillər və gürcü dilində olan yazılar onun yaşına nisbətən xeyli gəncdir.
Məbədə gürcü iddiasının arqumentləri
thumb|250px|Gürcü yazıları, "David Qareci". Tarixçi-alim Altay Göyüşovun sözlərinə görə, "David Qareci" həqiqətən qədim alban məbədidir və uzun illər alban kilsəsinin nəzarəti altında fəaliyyət göstərib. Yalnız gürcü tarixinin ən parlaq dövrü olan "Qurucu David" və daha sonra Tamaranın hakimiyyəti dönəmində monastır gürcü kilsəsinin təsiri altına düşüb. Bundan sonra məbəd gürcüləşdirilir: "Monastır 11-ci əsrdə siyasi amillər səbəbindən gürcülərin təsiri altına keçib. Oxşar taleni Qarabağdakı alban kilsəsi də yaşayır. Rus işğalına qədər alban kilsəsi müstəqil idi. Çünki albanlar pravoslav, ermənilər isə monofizit təriqətinə mənsub idilər. Bu isə faktiki olaraq onların birləşməsini əngəlləyirdi. Amma rus işğalından sonra çar hakimiyyəti alban kilsəsinin ermənilərə qarışmasını tələb etdi. O zaman buna qarşı müqavimət də vardı. Qarabağ xristianları çara məktubda özlərinin erməni yox, aqvanlar, utilər olduqlarını bildirirdilər. Amma az sonra İran və Türkiyədən gəlmə ermənilərin sayının ərazidə artması nəticəsində xristian albanlar ermənilər içərisində əridildi. "David Qareci" də 11-12-ci əsrə qədər alban kilsəsi olub. Bu zaman monastır ərazisi alban dövlətinin varisi olan Sünik knyazlığının tərkibində idi. Amma orta əsrlərdə məbəd gürcü kilsəsinin təsiri altına düşür. Bunu Lord Kipianidze də etiraf edir ki, alban monastırı olan "David Qareci" Şirvanşahlar və Atabəylərin hakimiyyəti dövründə gürcülərin ixtiyarına keçib. O zaman Şirvanşahlar gürcülərlə dostluq edir, Atabəylər isə vuruşurdu. Amma onların heç biri monastıra maraq göstərmirdi. Çünki müsəlman hakimlər üçün alban xristian məbədi maraqlı deyildi. Beləliklə, məbəd tamamən gürcüləşdirilir. Monqol işğalı dövründə digər xristian məbədləri kimi "David Qareci" monastırı xalq müqavimətinin mərkəzi idi". Ekspertin fikrincə, məhz bu amilə görə "David Qareci" gürcülər üçün müqəddəs ərazidir. Məlum olduğu kimi, sonrakı illərdə Gürcüstan ərazisində iki gürcü knyazlığı – İmeretiya və Kolxida çarlığı vardı. Hətta Şah Abbasın hakimiyyəti dönəmində mübahisəli monastırın yerləşdiyi ərazi Səfəvilər dövlətinə məxsus olub. A.Göyüşovun sözlərinə görə, monastır kompleksinin sərhəd əraziyə düşməsi Qafqazın Rusiya tərəfindən işğalı dövrünə təsadüf edir:
Tarixçi alimin sözlərinə görə, hazırkı bölgüyə əsasən "David Qareci" monastır kompleksinin böyük hissəsi Gürcüstan ərazisindədir. Azərbaycan tərəfdə bir monastır və bir neçə hücrə var. Onu da qeyd etdi ki, monastır Sovet dövründə fəaliyyət göstərməyib. Ekspertin fikrincə, hazırda gürcülərin bu məsələdə daha çox canfəşanlıq göstərməsinin arxasında siyasi maraqlar dayanır:
"Gürcülər milliyyətçilik amilini qabardır, bu məsələdən bilə-bilə problem yaradırlar. Müxalifət ölkədəki demokratik ab-havadan istifadə edərək bundan siyasi kart kimi hakimiyyətə qarşı istifadə etməyə çalışır. Amma anlamırlar ki, bu, bizim üçün taleyüklü məsələdir. Təəssüf ki, Azərbaycan xalqı daha heç nəyə reaksiya vermək iqtidarında deyil. Ancaq məsələ uzansaydı, yəqin ki, alimlər, tarixçilər səviyyəsində reaksiya olacaqdı. Digər tərəfdən, hiss olunur ki, Azərbaycan müttəfiqliyi qoruyub saxlamaqda daha maraqlı görünür.
Amma gürcülər millətçilik, tarixinə, dininə münasibətdə bizdən daha üstündür. Buna görə də azərbaycanlılarla gürcüləri müqayisə edə bilmirik. Əslində Bakıda olan abidələri qoruya bilmirik. Bakıda qala divarını sökürlər. Amma gürcü fəhləsi heç vaxt öz tarixinə aid divarı sökməzdi".
2007-ci ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə həmin ərazidə Keşikçidağ Dövlət Tarix Mədəniyyət Qoruğu yaradılmışdır. Qoruğa 70-dək mağara, bir qala, iki məbəd və bir inanc yeri daxildir.
14 iyul 2019-cu il tarixdə saat 14:50 radələrində DSX-nin Sərhəd Qoşunlarının “Şəmkir” sərhəd dəstəsinin “Keşikçi qala” sərhəd zastavasının xidməti ərazisində Gürcüstan vətəndaşları tərəfindən Azərbaycan sərhəd naryadına qarşı insident törədilib. Keşikçi Dağı Məbəd-Kompleksində bələdçi çalışan vətəndaş azərbaycanlı sərhədçilərin kilsədən ikonaları icazəsiz götürdüklərini iddia edib. Gürcüstandan olan bir qrup şəxsin Azərbaycan Respublikası istiqamətində dövlət sərhədini pozaraq Azərbaycan ərazisində xidmət aparan sərhəd naryadına hücum etməsi və onları nalayiq ifadələrlə təhqir etməsi ilə bağlı Gürcüstanın Azərbaycandakı səfiri Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb və məsələ ilə bağlı müvafiq izahat istənilib.
Nils Brink
Nils Brink — danimarkalı müğənni.
Həyatı
Nils Brink 17 may 1983-cü ildə Danimarkanın Arhus şəhərində anadan olmuşdur. 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Danimarkanı “Believe Again” (Azərbaycan dilində:Yenidən inan) mahnısı ilə təmsil etmişdir. II yarımfinalda xal toplayaraq 8–ci olmuş və finala keçmişdir. Finalda isə 74 xal toplayaraq 13-cü olmuşdur.
Cəngan (Salyan)
Salyan rayonunun Kür Qaraqaşlı inzibati ərazi vahidində kənd. Kür çayının sahilində, Salyan düzündədir. Mustafabəyli, Birinci Rəncbərlər adları ilə də tanınır. Qaradolaqların cəngan tirəsinin adı ilə bağlı olduğu ehtimal edilir. Cəngan sözü "döyüş meydanı, vuruş yeri" mənalarında da işlənir.
Cavad Cavadov
Cavad Mirhüseyn oğlu Cavadov — Azərbaycanın fiziki, alim.
Həyatı
Cavad Cavadov 1925-ci il 2 dekabrda anadan olmuşdur. 1943-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuş Vətən müharibəsi iştirakçısı kimi müxtəlif orden və medallarla təltif olunmuşdur. 1946 ildə V.İ. Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin "Fizika –Riyaziyyat" fakultəsiniə daxil olmuşdur. 1951 ci ildən riyaziyyat müəllimi və dərs hissə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1953-ci ildən Azərbaycan Politexnik İnstitutunda müəllim daha sonra baş müəllim vəzifəsində çalışmışdır. 1960 ci ildə təhsilini davam etmək üçün Moskva şəhərində Bauman adına ali Texniki İnstitutun aspirantura mərhələsinə daxil olmuşdur. 1963 cü ildə "Metallar Fizikası" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək "texnika elmləri namizədi" alimlik dərəcəsi almışdlr.
1964 cü ildə Bakıya qayıdıb Neft və Kimya İnstitutunda " Metallar kafedrasında" baş müəllim 1968 ci ildən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində baş müəllim, dosent vəzifələrində çalışmışdır. O illərdə II cildlik "Metallar Fizikası" adlı dərsliyini çap etdirmişdir. 1987 ci ildə isə "Metallurgiya" kitabını çap etmişdir. 25 dən artıq elmi məqalənin müəllifidir. ABŞ-də nəşr olunan "Advances in Physics" və "American Journal of Physic" də kitablarından hissələr çap olunmuşdur. Moskva, Sankt- Peterburq, Kiev, Omsk, Tomsk fizika elmi mərkəzlərində aparıcı elmi məsləhətçi olmuşdur. 1988 ci ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Texniki Univeritetində çalışmışdır.
2006 ildə Bakıda dünyasını dəyişmişdir.
881 (film, 2007)
881 — 2007-ci ildə istehsal olunmuş Sinqapur filmi.
Daşlı (Vedibasar)
Daşlı — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Vedi (Ararat) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 3 km məsafədə, Vedi çayının yanında yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim Azərbaycan dilində işlənən daş sözünə çoxluq mənası ifadə edən -lı şəkilçisinin qoşulması əsasında yaranıb. Relyeflə bağlı yaranan toponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.VII.1968-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Daştakar («daşt» çöl, «kar» daş deməkdir) qoyulub.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 84 nəfər, 1873-cü ildə 147 nəfər, 1886-cı ildə 135 nəfər, 1897-ci ildə 184 nəfər, 1904-cü ildə 238 nəfər, 1914-cü ildə 261 nəfər, 1916-cı ildə 171 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1947-1948-ci illərdə SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya edilərək Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi burada yalnız ermənilər yaşayır.
Nikolay Zelinski
Nikolay Zelinski — SSRİ kimyaçı-alimi, SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki.
Həyatı
Nikolay Zelinski 1861-ci il fevralın 6-da Tiraspol şəhərində dünyaya gəlib. Tiraspol Universitetində, Odessa Universitetində təhsil alıb. Almaniyada Viktor Meyer, Leypsiq, Gottingen Universitetlərində təhsilin davam etdirib. 1893-cü ildən Moskva Universitetində dərs deməyə başlayıb.
Zelinski üzvi katalizdə nəzəriyyənin banilərindən biri idi. O dünyada odun kömürü əleyhqazını fəallaşdırılan birinci effektiv filtrləmənin ixtiraçısıdır. Onun əsas tədqiqat ərazisi dövri karbohidrogenlərin kimyası idi. O 1953-ci il 31 iyulda Moskva şəhərində vəfat edib.
Onun tələbələri arasında akademik Yusif Məmmədəliyev də var idi.
Bulbophyllum orientale
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Florian Albert
Florian Albert — Macarıstan milli komandasının və "Ferentsvaroş" klubunun sabiq futbolçusu. "Qızıl top" mükafatının sahibi (1967).
Klub
Florian Albert bütün karyerasını "Ferentsvaroş" klubunda keçirib.
Milli
Yığmada 75 matçda 31 dəfə fərqlənən mərhum futbolçu 1962 və 1966-cı il dünya çempionatlarında, eləcə də 1960-cı il Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edib.
Xatirəsi
2007-ci ildə "Ferentsvaroş"un stadionuna Albertin adı verilib.
Cek Şort
Cek Şort (30 may 1997) — yeniyetmə ABŞ aktyoru. Onun ən məşhur rolu "Şortlar" filmindəki Nous Nousvörtidir. O Disney Channelin komediya "Bacarıq Ferması" serialında Fleçer Kuimbi kimi Çayna Enn MakKlayn və Sierra MakKormik ilə birlikdə baş rola çəkilir.
2019 UEFA Superkuboku
2019 UEFA Super Kuboku – UEFA tərəfindən hər il ənənəvi olaraq keçirilən sayca 44-cü UEFA Superkuboku matçıdır. Superkubok uğrunda matçda 2018–19-cu il mövsümündə müvafiq olaraq UEFA Çempionlar Liqası və UEFA Avropa Liqası qalibi olmuş "Liverpul" və "Çelsi" klubları üz-üzə gəldi. Matç 14 avqustda İstanbulda yerləşən Vodafone Parkda oynandı. Bu matç ilk dəfə iki ingilis klubunun üz-üzə gəldiyi superkubok matçı oldu. Ümumilikdə isə səkkizinci dəfə bu turnirdə eyni ölkənin klubları üz-üzə gəldi.
Superkuboklar tarixində ilk dəfə məhz bu il Video köməkçi hakim (VAR) sistemindən istifadə edildi.
Matçın əsas və əlavə vaxtı 2–2 hesabı ilə bitdiyindən, qalibi müəyyənləşdirmək üçün penalti zərbələrindən istifadə olundu. "Liverpul" penalti zərbələrində 5–4 hesabı ilə üstün olaraq kuboka yiyələndi.
Klublar
"Liverpul" bundan əvvəl 5 dəfə superkubok matçında iştirak etmişdi və onların üçündə uğurlu olmuşdu. Belə ki, 1977-ci ildə "Hamburq"u, 2001-ci ildə "Bayern Münhen"i, 2005-ci ildə isə "ÇSKA Moskva" klubunu məğlub edərək kuboku başı üzərinə qaldırmışdı. "Çelsi" isə buna qədər 3 dəfə stadiona superkuboku qazanmaq üçün çıxmışdı. Onlardan yalnız birində – 1998-ci ildə uğurlu ola bilmişdi.
Məkan
Bu matç Türkiyədə keçiriləcək ilk superkubok matçı oldu. Bundan əvvəl isə Türkiyədə 2 dəfə UEFA turnirinin finalı keçirilmişdi. Belə ki, Atatürk Olimpiya Stadionunda 2005 UEFA Çempionlar Liqası finalı, Şükrü Saracoğlu stadionunda isə 2009 UEFA Kuboku finalı keçirilmişdi.
Stadion həm də "Beşiktaş"ın əsas stadionudur. UEFA-nın sponsorluq qaydalarına görə stadion bütün UEFA turnirlərində və sənədlərində "Beşiktaş Park" olaraq adlandırılır.
Seçimlər
İlk dəfə 9 dekabr 2016-cı ildə UEFA klub turnirlərinin finallarının keçirilməsiylə bağlı açıq təklif vermə prosesini başlatdı. Bununla bağlı assosiasiyalar öz maraqlarını 2017-ci ilin yanvarın sonuna kimi bildirməli idilər və rəsmi sənədləri həmin ilin 6 iyununa kimi təsdiqləməliydilər.
UEFA 2017-ci ilin fevralın üçündə 9 assosiasiyanın finalla yaxından maraqlandığını bildirdi. Həmin ilin 7 iyununda yeddi federasiya UEFA-ya sənədlərini göndərmişdi.
Təkliflərin dəyərləndirilməsi 14 sentyabr 2017-ci ildə UEFA tərəfindən dərc edildi. Vodafone Park sentyabrın 20-si UEFA İcraiyyə Komitəsi tərəfindən superkubok oyununun keçiriləcəyi stadion olaraq seçildi.
Hakimlər
thumb|upright=0.7|[[Stefani Frappar]]
2 avqust 2019-cu il tarixində UEFA superkubok matçını idarə edəcək hakimin adını açıqladı. Belə ki, bu şəxs Fransalı Stefani Frappar idi. Bununla da tarixdə ilk dəfə olaraq UEFA-nın keçirdiyi kişilərdən ibarət matçın finalını qadın hakim idarə etdi. O, 2009-cu ildən FİFA hakimi kimi qeydə alınıb. O, 2019-cu ildə daha bir mötəbər yarış olan FİFA Qadınlararası Dünya Kubokunun finalına təyinat almışdı. Buna qədər isə 2016-cı ildə Rio de Janeyroda təşkil olunan Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlararası futbol yarışlarında, 1 il sonra isə Futbol üzrə Qadınlararası Avropa Çempionatında bəzi matçları idarə etmişdir. Bundan əlavə, o, 2019-cu ilin aprelində Liqa 1-də fit çalmış ilk qadın hakim olmuşdur.
Onun həmyerlisi Kleman Tyurpen isə superkuboklar tarixindəki ilk video köməkçi hakim oldu.
Xülasə
thumb|right|Matçın ulduzu [[Sadio Mane Superkuboku başı üzərinə qaldırır]] Matç sürətli başlasa da komandalar bir-birilərinin cərimə meydançalarına elə də yaxınlaşa bilmirdilər. 12-ci dəqiqədə Henderson sağ tərəfdən cərimə zərbəsindəki yoldaşı Maneyə topu ötürmək istəsə də Kristensen buna mane oldu. Liverpul 16-cı dəqiqədə daha bir təhlükəli vəziyyət yaratdı. Belə ki, qapıçı ilə təkbətək çıxan Salah fərqlənə bilməyib. "Çelsi" buna qarşılıq 22-ci dəqiqədə çox böyük şans yaxalasa da bəxti gətirmədi: Pedronun zərbəsi qapı dirəyinə tuş gəlib. 36-cı dəqiqədə "Çelsi" hesabı açdı. Pulişiçin gözəl pasını Olivye Jiru qapının sağ küncünə dəqiq zərbə vuraraq yerdə qoymayıb. Bir neçə dəqiqə sonra Pulişiç qol vursa da ofsayda görə bu qol qeyd alınmayıb. İkinci hissə başlar başlamaz "Liverpul" təzyiqi artırdı və 48-ci dəqiqədə istəyinə nail oldu. Mane yaxın nöqtədən topu tora qovuşdurdu. 75-ci dəqiqədə önəmli bir şans yaxalayan "Liverpul" futbolçularının bəxti gətirməyib. Salahın zərbəsini qapıçı Arrizabalaqa qaytarıb. Təkrar zərbə vuran Van Daykın topunu da Arizzabalaqa dəf edərək 1 dəqiqə içində əsl ustalığını nümayiş etdirdi. 82-ci dəqiqədə sağ tərəfdən pası qəbul edən Pedronun zərbəsi van Daykdan qayıtdı. 4 dəqiqə sonra "Liverpul" əks hücuma çıxdı. Mane topu Arrizabalaqanın yanından yuvarlatdı, lakin top qapı xəttinə paralel getdi. Beləliklə, 90 dəqiqəlik normal vaxt 1–1 hesabı ilə yekunlaşdı və əlavə 30 dəqiqəlik vaxt oynanmağa başladı.
95-ci dəqiqədə Mane topu qapının üst çərçivəsinə göndərərək hesabı artırıb. Bir neçə dəqiqə sonra "Liverpul"un qapıçısı Adrianın Temmi Abrahama qarşı kobudluq etməsi nəticəsində "Çelsi" penalti vurmaq hüququ qazandı. Bu şansı Jorjinyo qola çevirərək hesabı bərabərləşdirdi. Bu qoldan sonra "Çelsi" oyunda tam üstünlüyə yiyələndi və ard-arda kəsərli hücumlar yaratdı. 104-cü dəqiqədə Abrahamın topa yumşaq toxunuşu qapının yanından keçdi. 113-cü dəqiqədə Jirunun cərimə zərbəsinin kənarından vurduğu top qapının azca yanından keçdi. Əlavə vaxt da bərabərə bitdiyindən penalti zərbələri qalibi müəyyənləşdirməli idi. 5-ci penalti zərbəsini vuran Abrahamın topunu qapıçı Adrian dəf etdi və beləcə Liverpul matçın və kubokun qalibi oldu.
Tetris
Tetris — Aleksey Pajitnov tərəfindən yaradılan kompüter oyunu. İctimayətə 6 iyun 1984-cü ildə təqdim edilib. İlk dəfə Çin xalq respublikasında buraxılıb. right|thumb|[[Tetris NES oyununun ekran görüntüsü]]
Keysi Tola
Keysi Tola — Albaniya müğənnisi.
Həyatı
Keysi Tola 5 fevral 1992-ci ildə Albaniyanın paytaxtı Tirana şəhərində anadan olmuşdur. Albanian Idol 2007-nin qalibidir. 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Albaniyanı "Carry Me in Your Dreams" (Azərbaycan dilində: "Məni röyalarına apar") mahnısı ilə təmsil etmişdir. II yarımfinalda 73 xal toplayaraq 7-ci olmuş və finala keçmişdir. Finalda isə 48 xal toplayaraq 17-ci olmuşdur.
Daş Zirə
Daş Zirə və ya Daş adası — Xəzər dənizində, Abşeron yarımadasının şərq səmtində yerləşən ada. Azərbaycanda yerləşir. Bakı körfəzinə aid olan adalardandır. Sahəsi 0.1 km² təşkil edir, sahildən uzaqlığı 2,47 km-dir. Adanın uzunluğu 0,7 km, eni isə 0,1 km təşkil edir. Digər adı Volfdır (almanca canavar). Bakı arxipelaqında yerləşən ada.
Tarixi
1721 ildə I Pyotr Xəzərin qərb sahillərinə hücumu zamanı adaya Vulf adı verir. Bu adı Fin körfəzində yerləşən Pevelskoy arxipelaqındakı Vulf adasına bənzədiyi üçün verir.
Flora-Faunası
Adada Xəzər suitisi, Gümüşü qağayı, Maygülülər, Fitçi-cürə kimi canlılara rast gəlinir. Sularında nərəkimilərlə zəngindir. Ekoloji vəziyyət neft cirklənməsilə əlaqədar gərgindir.
Andrey Fedçuk
Andrey Fedçuk (Ukraynaca: Андрій Васильович Федчук; ) — Ukraynalı boksçu.
Həyatı
Andrey Fedçuk bizneslə məşğul olub və Kolomıy şəhərinin deputatı kimi fəaliyyət göstərib.
Uğurları
Andrey Fedçuk 1998-ci ildə gənclər arasında dünya çempionatının bürünc mükafatçısı olub. Sidney olimpiadasında isə o, 81 kq çəki dərəcəsində bürünc medal qazanıb.
2004-cü ildə Fedçuk Avropa çempionatının bürünc medalına yiyələnib. 2004-cü il Afina Yay Olimpiya Oyunlarında isə o, 9-cu olub. Bir neçə il öncə Fedçuk həvəskar boksu tərk etsə də, peşəkar boksa keçməyib.
Ramil Babayev (aktyor)
Ramil Babayev — Azərbaycan aktyoru.
Fəaliyyəti
Ramil Babayev hərbi xidmətdən qayıdanda artıq qardaşı Emin Hadıyev ATV kanalında, radioda işləyirdi. Emin onu 2001-ci ildə ATV kanalına gətirdi. Sonra radioda "İnternet klub" verlişində işləyib. Daha sonra efir rejissorluğunu, sonra montajı öyrənib. ATV kanalinda Reklam direktoru vəzifəsində çalışıb. Bir neçə layihənin Rəhbəridir və Hal hazırda Azad Azərbaycan kanalında çalışır.
Bildiyi dillər
Ramil Babayev Azərbaycan dili ilə yanaşı 6 dil bilir: Azərbaycan dili, türk dili, rus dili, hind dili, ingilis dili, fransız dili. Sitat: Mənim bu dilləri öyrənməyim özü bir tarixdir. Bazarda çalışdığım dönəmlərdə bir müştərim var idi, pakistanlı. O gəlirdi, ingliscə danışırdı. Mənə maraqlı gəldi ki, onunla ingiliscə danışım. Bir dəfə kitab satandan bir lüğət aldım və ingilis dilini öyrənməyə başladım. Həmin o pakistanlı müştəri gələndə ona ingiliscə cavab verirdim. O məni başa düşəndə mənə ləzzət edirdi. Yənə belə kitabları aldım və ingilis dilini öyrəndim. Daha sonra hind restoranında işə düzəldim. O vaxtlar səfirlər, xarici iş adamları gəlib orada nahar edirdilər. Bir gün BMT-nin Baş katibi gəldi restorana. Onunla əlaqə qurdum və dostlaşdım. O məni BMT-yə işə düzəltdi və mən orada digər dilləri öyrəndim. 2 il orada işlədim.
Mirzə Kazım bəy (film, 1983)
Məzmun
Film görkəmli Azərbaycan şərqşünas-alimi Mirzə Kazım bəyin həyat və elmi fəaliyyətinə, Kazan və Sankt-Peterburq universitetlərində hərtərəfli fəaliyyətinə, zəngin elmi irsinə həsr olunmuşdur.
Bulbophyllum oreonastes
(Bulbophyllum oreonastes) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məmməd Əliyev (dəmiryolçu)
thumb|Əliyev Məmməd Əli oğlu
Əliyev Məmməd Əli oğlu — “Şərəf nişanı” ordenli, SSRİ-nin fəxri dəmiryolçusu, Əmək veteranı.
Həyatı
Məmməd Əli oğlu Əliyev 9 sentyabr 1934-cü ildə keçmiş Dəvəçi indiki Şabran rayonunda Kərbəlayi Ustad Əlinin ailəsində anadan olmuşdur.