cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qovuqlu itburnu
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə tədbirləri tərtib edilməmişdir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Özləm Conker
Özləm Conker — Türkiyə aktrisası.
Elçin Zeynalov (sahibkar)
Təhsil və hərbi xidmət
1990-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirib. 2000-ci ildə Sankt Peterburq şəhərində Rusiya Hüquq Universitetini bitirib.
1984-86-cı illərdə Sovet Ordusunda hərbi xidmət keçib.
Karyera və uğurları
1989-91-ci illərdə Bakı şəhərində Rayon Komsomol Komitəsinin katibi vəzifəsində çalışıb.
1991-ci ildə Elçin Zeynalov əmək fəaliyyətini Azer-İmesco şirkətinin icraçı direktoru və idarə heyətinin üzvü kimi davam etdirməyə başladı.
1994-cü ildən O, Moskva şəhərində Ros-İmesco şirkətinin direktoru və idarə heyətinin üzvü vəzifəsində çalışıb.
Ailə tərkibi
Ailəlidir, iki övladı var.
Müqəddəs Qədəh
Müqəddəs Qədəh — Xristian mifologiyasına görə İsa Məsihin Sonuncu şam yeməyi zamanı istifadə etdiyi və hansiniki Arifmeyli Yusif Məsihin qanını yığdığı qədəh.
Ryanair
Ryanair Ltd. (nasdaq: RYAAY) — İrlandiyanın ucuzqiymətli hava yolları şirkətidir. Qərargahı Dublin Hava Limanında yerləşir.
Ryanair 300-dən çox Boeing 737-800 tipli təyyarələrdən istifadə edir. Bu hava yolları sürətlə inkişaf edərək, Avropada ən iri ucuzqiymətli hava yolları səviyyəsinə qalxmışdır. Uçuş istiqamətləri əsasən Avropa və Şimali Afrika ölkələrinədir.
Tarix
Təsis ediləndən bu yana, Ryanair kiçik hava yollarından hal hazırda ən iri hava yollarına çevrilmişdir. Ryanairin 8500 nəfər işçi qüvvəsi və 1200 nəfər pilot işçiləri vardır.
1997-ci ildə artıq şəxsi idarəyə keçən Ryanair sürətlə inkişaf etməyə başladı. Hava yollarına xeyli məbləğdə pullar yatırldı.
İlk illər
Ryanair 1985-ci ildə Kristofer Ryan, Liam Lonerqan və Toni Ryan tərəfindən təsis edilmişdir. Hava yollarının ilk təyyarəsi 14 oturacaqlı Embraer Bandeirante tipli təyyarə olmuşdur. Bu təyyarə ilk uçuşunu Vaterforddan Londona həyata keçirmişdir.
1986-cı ildə şirkət ikinci istiqamətini əlavə etdi. Bu Dublindən–Londona oldu. Bu zamanlar İngiltərə-İrlyandiya uçuşları bazarında Britaniya Hava Yolları və Aer Lingus fəaliyyət göstərirdi.
1992–1999
1992-ci ildən etibarən Avropa İttifaqı hava yollarına Avropanın digər ölkələrinə uçma icazəsi verir. Bu Ryanairin inkişafı üçün böyük bir imkan olmuşdur. Bu hadisədən bəhrələnərək, uçma istiqamətlərinə Stokholm, Paris-Bueva və Brüssel yaxınlığında yerləşən Şarleroi əlvə olunur. 1998-ci ildə edilən yatırımlar sayəsində Ryanair 45 yeni Boeing 737-800 tipli təyyarələrini sifariş edir.
2000-ci illər
Hava yollarının rəsmi saytı 2000-ci ildə fəaliyyətə başlayır. Onlayn bilet almaq üsulu təyyarə biletinə sərf edilən məbləğini aşağı saldı.
Şarleroi 2001-ci ildə Ryanairin yeni bazası seçilir. Həmin ildə Ryanair 155 yeni Boeing 737-800 təyyarəsini sifariş edir. 2003-cü ildə 100 yeni təyyarə sifariş etdi.
İlk illərdə 700 000-dən az sərnişin daşıyan şirkət, 2003-cü ildə bu göstərici 21.4 milyona yüksəlmişdir. Çoxlu istiqamətlərin və bazaların əlavə edilməsi nəticəsində şirkətin sərnişindaşıma sayı xeyli artaraq Ryanairi Avropanın ən iri ucuzqiymətli hava yollarına çevirmişdir. 2005-ci ildə Ryanair Britaniya Hava Yollarından 20% daha çox sərnişin daşımışdır.
2007-ci ilin Avqustundan etibarən, Ryanair hava limanında yoxlamanı ödənişli etmişdir. Halbuki, onlayn kontrol pulsuz şəkildə həyata keçirilir.
Şirkətin başçısı Mikael O'Leari 2007-ci ilin Aprelində uzaq məsafəli uçuşların başlanmasını planlaşdırıldığını qeyd etmişdir. Lakin bu başqa brend adı ilə fəaliyyət göstərəcək. Bu hava yollarıda ekonom klass Ryanair kimi ucuzqiymətli, biznes klassın qiyməti isə xeyli yuxarı olacaqdır. Qiymətlərin 10€-dan başlayacağını söylənilmişdir. Yeni hava yolları Avropada yerləşən bazalarından fəaliyyətə başlayacaqdır. ABŞ-da isə 6 yeni bazalar olacaqdır. Yeni şirkətin adı RyanAtlantic olacaq.
2009-cu ilin Fevral ayında Ryanair kontrol masalarının yığışdırılması barədə bəyənat vermişdir. Çantaları təhvil edilən yerə verməklə baqaja yönləndiriləcəkdir. Oktyabr ayında bu artıq gerçəkləşmiş oldu.
2010-cu illər
31 Avqust 2010 tarixi etibarı ilə Ryanair Belfast şəhərindən bütün aviamarşrutları kəsdi. Hımin ilin Sentyabr ayında isə Şennondan olan uçuşlar hava limanı vergiləri artdığına görə azaldılmışdır. Buna baxmayaraq, şirkət Larnakanı marşrut siyahısına əlavə etdi.
Sentyabr ayında Ryanair Estoniyanın paytaxtı Tallindən 7 yeni marşrut açacağını bəyan etdi.
Achillea sipikorensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Malena Ernman
Malena Ernman (gerçək adı ilə: Sara Magdalena Ernman; ) — Moskvada 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İsveçi "La voix" mahnısı ilə təmsil etmişdir.
Kolmar (Yuxarı Provans Alpları)
Kolmar (, Cormarç) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Allo-Kolmar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kastellan.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 384 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq təşkil edir.
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 238 nəfərdən (15-64 yaş) 174 nəfər iqtisadi fəal, 64 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.1%, 1999-cu ildə 70.1%). Fəal olan 174 nəfərdən 157 nəfəri (85 kişi və 72 qadın), 17 nəfəri işsizdir (5 kişi və 12 qadın). 64 hərəkətsiz 7 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 38 nəfər təqaüdçü, 19 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Bakı Özəl Türk Liseyi
Bakı Özəl Türk Liseyi — 1992-2014-cü illərdə Bakı şəhərində fəaliyyət göstərmiş özəl təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Azərbaycanda Türkiyə Cümhuriyyətinin özəl təhsil qurumlarının fəaliyyəti 1992-ci ilin dekabrında Naxçıvanda başlamışdır. Ardınca Bakıda və Sumqayıtda müştərək məktəblə açılması məqsədi ilə 4 sentyabr 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Xalq Təhsili Nazirliyi ilə niyyət protokolu imzalanmışdır. Həmin ilin payızına doğru məktəblər təsis edilmiş və Bakıda ayrılmış binanın təmiri və avadanlıqlarla təchizatı başa çatdırılmışdır. Beləliklə, 6-cı və 8-ci siniflərə 84 şagird qəbul edən liseydə təlim-tədrisə start verilmişdir.
Fəaliyyəti
Lisey fəaliyyəti dövründə 6-cı sinifdən imtahan yolu ilə şagirdlər qəbul etmişdir. Ümumən, sözügedən təhsil müəssisəsi məzunlarının yerli və xarici ali məktəblərə yüksək qəbul əmsalı, habelə şagirdlərinin beynəlxalq olimpiadalardakı yüksək nəticələri səbəbindən zaman-zaman dövri mətbuatda Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ən nüfuzlu orta ümumtəhsil müəssisəsi kimi göstərilmişdir.
2014-cü ilin iyun ayında Bakı Özəl Türk Liseyi fəaliyyətini dayandırıb.
Xarici keçidlər
Məktəbin illərə görə məzun göstəriciləri
POP3
POP3 (Post Office Protocol Version 3 — poçt şöbəsi protokolu 3- cü variant 3) serverdən elektron poçtda yerləşən məlumatları əldə etmək üçün poçt klient (client) tərəfindən istifadə olunur. Adətən SMTP protokolu ilə birgə istifadə olunur.Bu protokolun əvvəlki POP, POP2 variantları köhnəlmişdir.POP3 protokolunun standartı RFC 1939-da müəyyən olunmuşdur. Genişlənmə və avtorizasiya üsulları RFC 2195, RFC 2449, RFC 1734, RFC 2222, RFC 3206, RFC 2595-də təyin edilmişdir. POP3 serverlərinin TLS və SSL dəstəkləməsi ilə də həyata keçirilməsi mümkündür.Poçt serverindən məlumatların götürülməsi üçün allternativ üsul kimi İMAP göstərilə bilər.
Seansın vəziyyəti
POP3 protokolunda 3 seans vəziyyəti nəzərdə tutulub:
Avtorizasiya
Klient autentifikasiya, sistemin istifadəçini tanımaq prosedurunu keçir.
Tranzaksiya
Yenilənmə
Server seçilmiş məktubları pozur və əlaqəni bağlayır.
Protokolun komandaları
APOP [adı] [digest]
Bu komanda serverə istifadəçinin adını və şifrəsini (digest) ötürür.
Arqument
[adı] — poçt ünvanının adını göstərən sətir.
Məhdudiyyət
Dəstəklənmə mütləq deyil.
• +OK maildrop has n message
• -ERR password suplied for [adı] is incorrect
USER [adı]
Serverə adı təqdim edir.
[adı] — elektron poçtun adının göstərən sətir.
Yoxdur.
Ehtimal olunan cavablar
• +OK name is a valid mailbox
• -ERR never heard of mailbox name
PASS [şifrə]
Serverə elektron poçtun şifrəsini təqdim edir.
[şifrə] — elektron poçtun şifrəsi.
Poçt ünvanının adının düzgün göndərişindən sonra işləyir.
• +OK maildrop locked and ready
• -ERR invalid password
• -ERR unable to lock maildrop
DELE [məlumat]
Server, seçilmiş məlumatları pozmaq üçün işarələyir.Pozulmaq üçün işarələnmış məlumatlar əslində yalnız tranzaksiya bağlandıqdan sonra pozulur. Tranzaksiyanın bağlanması adətən QUİT komandasının göndərişindən sonra baş verir (tranzaksiyanın bağlanma müddəti serverdə təyin edilmişdir).
[məlumat] — məlumatın nömrəsi.
Yalnız uğurlu identifikasiyadan sonra işləyir.
• +OK message deleted
• -ERR no such message
LIST [məlumat]
Əgər arqument göndərilibsə server seçilmiş məlumat haqda informasiya təqdim edir. Arqument göndərilmədiyi təqdirdə, server elektron poçtda yerləşən bütün məlumatları təqdim edir.
[məlumat] — məlumatın nömrəsi (mütləq deyildir).
• +OK scan listing follows
Baydarka
thumb|right|250px|Baydarka thumb|150px|"Kolibri IV" alman baydarkasının karkası Baydarka🚣🏽‍♂️ — avar yeri olmayan, ensiz, yüngül, üstüqapalı idman və turizm qayığıdır Avarçəkənlərin sayına görə (1; 2 və 4 yerli) qayığın üstündə xüsusi oturaçaq yerləri — oyuqları var. İdmançı, üzü qayıqın hərəkəti istiqamətində oturaraq, hər iki başında kürək olan avarla sağdan və soldan növbə ilə avar çəkir. Sükanı ayaqları👣 ilə idarə edir. Baydarka yelkənli və asma motorlu da olur. Baydarka taxta, metal, yaxud plastik kütlədən hazırlanır, üzərinə su keçirməyən material çəkilir. İdman baydarkası nazik fanerdən hazırlanır.
POP3
Protokolun komandaları
NOOP
Baydarka
Baydarkanın kütləsi, uzunluğu və eni müfaviq olaraq, biryerli baydarkada 12 kq, 5,2 m, 51 sm; ikiyerlidə 18 kq, 6,5 m, 55 sm, üçyerlidə isə 30 kq, 11 m, 60 sm olur. Baydarkada idman🥇🥈🥉 yarışları qadınlar arasında yalnız 1 və 2 yerli qayıqlarda, kişilər arasında 1, 2 və 4 yerli qayıqlarda 500 m, 1000 m və 10000 m məsafəyə keçirilir.
POP3
Protokolun komandaları
Server heçnə etmir və müsbət cavab verir.
• +OK
RETR məlumat
Server, nömrəsi göstərilmiş məlumatı ötürür.
Məlumat – məlumatın nömrəsi
• +OK message follows
RSET
STAT
Server poçtdakı məlumatların miqdarını və bu məlumatların poçtda tutduğu yerin miqdarını geri qaytarır.
• +OK a b
TOP [məlumat] [sətrilərin sayı]
Server, göstərilmiş məlumatın başlığını, boş sətir və əsas məlumatdakı göstərilmiş birinci sətirlərin sayını geri qaytarır.
[sətirlərin sayı] — neçə sətri çıxarmaq lazımdır.
• +OK n octets
+OK
Nümumə
Bu şifrələnmiş parol dəstəryi ilə olan (APOP, RFC 1939) sessianın nümunəsidir:
S: <Server 110 portunda giriş əlaqələrini gözləyir> C: <serverlə əlaqə yaradır> S:   +OK POP3 server ready <1896.697170952@dbc.mtview.ca.us> C:   APOP mrose c4c9334bac560ecc979e58001b3e22fb S:   +OK mrose's maildrop has 2 messages (320 octets) C:   STAT S:   +OK 2 320 C:   LIST S:   +OK 2 messages (320 octets) S:   1 120 S:   2 200 S:. C:   RETR 1 S:   +OK 120 octets S:   <server informasiyanı ötürür 1> S:. C:   DELE 1 S:   +OK message 1 deleted C:   RETR 2 S:   +OK 200 octets S:   <server məlumat göndərir 2> S:. C:   DELE 2 S:   +OK message 2 deleted C:   QUIT S:   +OK dewey POP3 server signing off (maildrop empty) C: <əlaqəni bağlayır> S: <giriş əlaqələrini gözləməyə davam edir>
Şifrənin hərflərlə göndərilməsi, sessiyasının əvvvəlinin nümunəsi:
C:   USER cache S    +OK User accepted C:   PASS cachepass S    +OK Pass accepted
Ürəkvəng monastırı
Ürəkvəng monastırı - Tərtər rayonunun Talış kəndi yaxınlığında meşəlik ərazidə yerləşən XIII əsrə aid xristian monastır kompleksidir. Qala divarları ilə əhatə edilmiş kompleksən dövrümüzə kilsə, zəng qülləsi, narteks, geniş monastır məzarlığı və çoxsaylı yarımdağılmış vəziyyətdə tikililər çatmışdır.
Achillea spinulifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ürəkvəng monastırı
Tarixi
Ürəkvəng monastırının adı Moisey Kalankatlının “Alban ölkəsinin tarixi” əsərində çəkilir və onun Mets-Kolmank havarında, Talış kəndinfən şimaldakı meşəlik ərazidə yerləşməsi qeyd edilir. Ərazidəki digər məbədlər kimi Ürəkvəng monastırı da xarici basqın çıların talanlarına məruz qalmış, lakin, narrativ və epiqrafik mənbələrin məlumatına görə hər dəfə bərpa edilmiş və yenidən qurulmuşdur.
Memarlıq xüsusiyyətləri
220px|thumb|left|Pəncərə çərçivələrinin formalaşdırılmasında və divar hörgüsündə çoxsaylı qədim xaç daşlarından hörgü materialı kimi istifadə edilmişdir. Monastır kompleksinə kilsə binası, narteks, zəng qülləsi, geniş məzarlıq və digər yarımdağılmış vəziyyətdə olan binalar daxildir. Kilsə və narteks sadə, ciddi memarlıq həllinə malikdir. Kompleksə daxil olan tikililərin divarları kobud işlənmiş nəhəng əhəng daşı bloklarından ucaldılmış, yalnız girişlər və pəncərə yerləri yaxşı yonulmuş daşla çərçivələnmişdir.
Amerind dilləri
Amerind dilləri hipotezi ilk dəfə amerikalı linqvist Cozef Qrinberq tərəfindən elm dünyasında təklif olunmuşdur. Hipotezin təsdiqlənmiş və çözülmüş iddiaları mövcuddur.
Üzüklərin hökmdarı: İki qala (film, 2002)
Üzüklərin hökmdarı: İki qala — 2002-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi.
Yan eroziya
Yan eroziya – çayın erozion fəaliyyəti nəticəsində dərənin yanlara tərəf genişlənməsi. Nəticədə meandrlar əmələ gəlir, yataq miqrasiya edir.
İstixana ağqanadlısı
Xarici quruluşu
Yaşlı fərdin (imaqo) bədəni açıq-sarı, qanadları isə ağ rəngdədir. Dişilərin bədən ölçüsü 1,1 mm, erkəklərin isə 0,9 mm-dir. Ayaqları bozumtul rəngdə olmaqla, əvvəlcə açıq-sarı, 8-10 gündən sonra isə qara rəngdə olur. Yumurtadan çıxan sürfənin (ölçüsü 0,3 mm) ayaqları və bığcıqları görünür. Sürfələr üçüncü yaşda 0,5 mm, dördüncü yaşda isə 0,73 mm ölçüdə olurlar. Yaşlı sürfələrin, nimfa halına keçən vaxtı, qırmızı rəngdə gözləri görünməyə başlayır. Nimfa yaşılımtıl- ağ rəngdədir.
Həyat tərzi
Ağqanadlının inkişafı 7 mərhələdə gedir: yumurta, sürfə 1-4 yaş, nimfa və imaqo. Dişilər yumurtalarını topa halında yarpaqların alt səthinə yapışdırırlar. Onların sayı 30-500-ədək ola bilir. 8-10 gündən sonra yumurtalardan sürfələr çıxırlar və yaşlı fərdə çatanadək yarpaqların şirəsini sormaqla qidalanırlar. Pupdan çıxan ağqanadlılar bir müddət qidalandıqdan sonra cütləşirlər. Mayalanmış dişilər yumurta qoymağa başlayırlar. Aşkar olunmuşdur ki, dişi və erkək arasında cütləşmə baş vermirsə, onda yumurtalardan yalnız erkək fərdlər çıxır. Onlar 300 növ bitki ilə, o cümlədən 20 növ bəzək bitkisi ilə qidalanırlar və bitki üzərində də çoxalırlar. İldə 15 nəsil verir.
Yayılması
ABŞ, Əfqanıstan, Hindistan, Yaponiya, İran, Türkiyə, Gürcüstan və Azərbaycan. Azərbaycanda müxtəlif zonalarda məskunlaşmışlar.
Ekoloji təsirləri
Zərərverici cücülər digər bitkilər kimi bostan-tərəvəz bitkilərinin də məhsuldarlığının aşağı düşməsinə səbəb olurlar və bunların içərisində ağqanadlılar əsas zərərvericilərdən hesab olunur. Onlar bitkilərin şirəsi ilə qidalanaraq, gövdə və budaqları deformasiyaya uğradır, fotosintez və tənəffüs prosesini pozur. Yarpaqlar və meyvələr tökülür, bitki zəifləyir. Bostan - tərəvəz zərərvericilərdən biri də polifaq zərərverici olan istixana ağqanadlısıdır (Trialeurodes vaporariorum West.). Pomidor yetişdirilən istixanalarda aparılan müşahidələr nəticəsində müəyyənləşdirilmişdir ki, pomidor kollarının istixana ağqanadlısı ilə yoluxması müxtəlifdir. Aşağı yarusdakı yarpaqlar ağqanadlılar tərəfindən az zədələnir. Alt yarusda yarpaqların üzərində yalnız 3-4 qanadlı fərdə və sürfəyə rast gəlinir. Orta yarusdakı yarpaqlar aşağıdakılara nisbətən daha çox yoluxmuş olur. Orta səviyyədə olan yarpaqlar üzərində istixana ağqanadlısının həm yumurta, həm sürfə və puplarına, həm də çoxlu miqdarda qanadlı fərdlərinə rast gəlinir. Lakin pomidor kollarının üst yarusunda olan yarpaqlar zərərverici ilə daha çox zədələnmiş olur, onların üzərində çoxlu miqdarda yumurtalara, sürfələrə, puplara rast gəlinir. Yuxarı yarusda qanadlı fərdlər də külli midarda olur. 1 yarpaq üzərində 138 qanadlı fərd, 120 sürfə və 80-90 ədəd yumurta sayılmışdır. Üst qatdakı yarpaqların epidermis hüceyrələri daha yumşaq olur, buna görə də yetkin fərdlərin yarpağı deşib bitki şirəsi ilə qidalanması asanlaşır.
Mehman Musayev
5 sentyabr 2019-cu ildə vəfat etdi
Həyatı
Mehman Musayev 1950-ci il avqust ayının 14-də Azərbaycan Respublikası Kürdəmir rayonunda anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət universitetini, 1975-1993-cü illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu,1995-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası  Yüksək Təsnif Qurumunu bitirmişdir. Hal-hazırda Türkiyə Respublikasında yaşayır. Qazi Universiteti, Fən-Ədəbiyyat Fakultəsi; Çağdaş Türk Lehçələri və Ədəbiyyatları Bölümündə fəaliyyət göstərir.
Ürəkvəng monastırı
Memarlıq xüsusiyyətləri
Əksər alban kilsəsləri kimi Ürəkvəng kilsəsində də müxtəlif dövrlərdə inşaat-yenidənqurma işləri aparılsa da, altar apsidası ilkin memarlıq quruluşunu saxlamışdır. Məmmədova, səh. 41 Kilsənin məhz bu hissəsinin toxunulmaz saxlanmasının səbəbi M. Kalankatlının altarda Qafqaz Albaniyasının ilk maarifçisi Müqəddəs Yeliseyin qalıqlarının dəfn edilməsi haqqında xəbər verməsidir. Kilsə binası birnefli zala malikdir. Zalın birbaşa divarlar üzərində bərkidilmiş tağlar tərəfindən saxlanan tavanı ikitərəfli damla örtülüb. Düzbucaqlı ibadət zalı kifayət qədər arxaik və qeyri-adi formaya malikdir, belə ki, dərinliyində zirzəmi yerləşən kvadrat formalı apsida-bema zaldan hündürdə yerləşir. O, təxminən zalın yarısını tutur və iki tərəfdən pilləkənlərə malikdir.
Yenidənqurma zamanı inşa edilmiş divarların hörgüsündə qədim kilsənin relyeflərlə işlənmiş daşlarından istifadə edilmişdir. Giriş qapısı üzərindəki timpanın altında yerləşdirilmiş kitabədə dövrümüzə çatmış kilsə binasının 1279-cu ildə inşa edildiyi qeyd edilmişdir.
Qafqaz Albaniyası memarlığına məxsus anoloji zal-tağ kilsələrindən fərqli olaraq, Ürəkvəng kilsəsinin altar hissəsi, apsidanın tərkibinə daxildir və demək olar ki, daxili həcmin yarısını tutur. Kilsənin inşa edildiyi erkən orta əsrlər dövrünün memarlıq ruhuna uyğun olaraq bina qaranlıq və ciddi görünüşə malikdir.
7.6x4.3 metr ölçüyə malik uzun, ensiz kilsə binasına bitişik narteks inşa edilmişdir. Narteksin inşa tarixi onun kitabəsində 1284-cü il olaraq göstərilmişdir. 7x7.5 metr ölçüyə malik kvadrat formalı bina, iki cüt tap tərəfindən dəstəklənən günbəzformalı örtüklə tamamlanır. Kilsə və narteks binaları kobud yonulmuş daşdan, pəncərə və qapı çərçivələri isə yaxşı yonulmuş əhəngdaşından inşa edilmişdir.
Hiss olunur ki, XIII əsrdə kilsənin inşası zamanı memarın qarşısında çətin tapşırıq durub: mümkün qədər köhnə kilsənin zirzəmisi və salamat qalmış memarlıq elementlərinin istifadəsi əsasında əvvəlki kilsəyə oxşar kilsənin yaradılması. Bu halda faktiki olaraq kilsə V əsrə aid kilsənin saxlanmış apsidasından istifadə əsasında bərpa edilib. Binanın digər yerlərində isə qədim tikilinin hissələri saxlanmamışdır. Qədim kilsənin müxtəlif ornamentlərlə bəzədilmiş friz və kapitel qalıqları yeni kilsənin inşası zamanı adi tikinti materialı kimi divar hörgüsündə işlədilmişdir.
Yarımtağ şəkilli portalın timpanında yerləşdirilmiş kitabədə kilsənin bərpaçılarının adı Hovannes və keşiş Stepanos olaraq qeyd edilir. Kilsənin inşa tarixi isə 1279-cu il göstərilir. Narteksin portalının timpanındakı kitabədən bəlli olur ki, həmin Hovannes 1284-cü ildə demək olar ki, kvadrat formasına malik olan (ölçüləri 7x7,75 m) narteks binasını da inşa etmişdir. Narteks eyni zamanda monastır yepiskoplarının türbəsi kimi də istifadə edilmişdir. Buradakı məzar daşları yüksək bədii zövqlə işlənməklə müxtəlif ornamentlər və kitabələrlə bəzədilmişdir. Zəng qülləsi XVII əsrdə inşa edilmişdir. Bu kiçik, sadə tikili qərb tərəfdən narteks binasına birləşmişdir.
Kilsənin divarlarında müxtəlif dövrlərə aid xaç daşları vardır ki, onların da bəzisi pəncərə çərçivələrinin formalaşdırılmasında istifadə edilmişdir. Bundan başqa XIII əsr və daha sonrakı əsrlərə aid onlarla xaç daşlar monastırın şimal həyəti boyunca səpələnmişdir. Bu abidələr üzərində atlılar, din xadimləri, musiqiçilər, müxtəlif məişət səhnələri, həndəsi və nəbati naxışlar yer almışdır.
Monastır məzarlığı
Monastırın geniş məzarlığında yarımdağılmış vəziyyətdə olan sərdabə günümüzə çatmışdır. Sərdabənin içərisində iki böyük, düz daş plitə vardır. Ümumiyyətlə monastır məzarlığı zəngin ornamentli, portret relyeflərlə bəzədilmiş məzar daşları ilə fərqlənir. Buradakı məzar daşları iki metr və daha çox hündürlüyə, bir metrdən çox isə en ölçülərinə malikdirlər. Daşların hazırlanmasında həm yerli, həm də gətirilmə materiallardan istifadə edilmişdir. Unikal daş yonma sənət nümunəsi kimi Saruxan bəy, Məlik Ovsep, Məlik Bəylər, Cəsur Ter-Mkrtıç Keşiş oğlu və general Şamir xanın məzar daşları xüsusi diqqət cəlb edir. Şamir xan Yermolovun rəhbərliyi altında rus ordusunun qərargah rəisi olmuş, həmçinin İran səfəri zamanı Qriboyedovun katibi və tərcüməçisi kimi fəaliyyət göstərmiş, həmçinin 1813-cü ildə Gülüstan müqaviləsinin bağlanmasına iştirak etmişdir.
Şirvan qoyunu
Şirvan qoyunu Azərbaycanın qədim yerli, xüsusən Şirvan zonasında təsərüffatlarda geniş yayılmış, əsasən ətlik südlük qismən yunluq istiqamətli qoyun cinslərindən biri.
Ümumi məlumat
Şirvan qoyun cinsi də Azərbaycanda ən qədim cinslərdən olub, adını yarandığı və geniş yayıldığı ərazidən götürmüşdür. Ləzgi qoyunu və Qarabağ qoyunlarının cütləşməsindən yaranan bu qoyun cinsinin bir sıra xarakterik nişanələri vardır. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, bu cinsə xalq arasında "dönmə" cins deyilməsi onun göstərilən qoyun cinslərindən yaranması ilə əlaqədardır. Şirvan cinsi boyca xırda, südü az və yunu nisbətən aşağı keyfiyyətli olur. Ana şirvan qoyununun çəkisi 32-40 kq, erkəklərinin orta çəkisi 56-65 kq,, qoşlarda 50,7 kq (46-55 kq) olur. İldə bir dəfə qırxılan şirvan ana qoyunundan 1,7 kq, erkəyindən 2,45 kq kirli yun alınır. Şirvan qoyun cinsi əsas etibarilə Şamaxı, Abşeron, Göyçay, Ucar, Zərdab, qismən də Lənkəran və Salyanın şimal ərazisində yayılmışdır.
Simon de Sismondi
Simon de Sismondi — fransız iqtisadçısı və tarixçisi.
Həyat və fəaliyyəti
Simon de Sismondi isveçrə mənşəli fransız iqtisadçısı və tarixçisidir. O, 1773-cü ildə doğulmuş, 1842-ci ildə vəfat etmişdir. Sismondinin sosial-iqtisadi baxışlarının inkişafı iki mərhələyə bölünür. Birinci mərhələdə o, A.Smitin davamçısı və təbliğatçısı olmuş, onun təbii azadlıq prinsiplərini tamamilə müdafiə etmişdir. Onun bu mövqeyi öz ifadəsini "Toskananın kənd təsərrüfatının təsviri" və "Kommersiya sərvəti və ya ticarət qanunvericiliyinə tətbiqində siyasi iqtisadın prinsipləri" əsərlərində tapmışdır. Lakin sonradan sənaye çevrilişinin nəticələri xırda istehsalçıların var-yoxdan çıxması, işsizlər ordusunun yaranması, qadın və uşaq əməyindən geniş istifadə edilməsi Sismondinin sosial-iqtisadi baxışlarına güclü təsir etmişdir. Bundan sonra o, A.Smitin təbii azadlıq və şəxsi mənafelərin azadlığı prinsipinə qarşı çıxaraq kapitalizmin təbiiliyi və əbədiliyi müddəalarını şübhə altına almışdır. Bu müvqedən o, böyük həcmli ikicildli "Siyasi iqtisadın yeni əsasları və ya özünün əhaliyə münasibətindən götürülmüş sərvət haqqında" və "Siyasi iqtisad üzrə etüdlər" əsərlərini yazmışdır. O, bu əsərlərində kapitalizmin əsaslarını- xüsusi mülkiyyəti, sahibkarlıq fəaliyyətini, qiymət siyasətini saxlamaqla azad rəqabəti, şəxsi mənafelərinazad oyununu və iri sahibkarlıq fəaliyyətini tənqid etmişdir. Sismondi əməyin kapital tərəfindən istismar olunduğu fikrini irəli sürmüşdür. Ona görə kapitalistlər əməyi sadəcə olaraq onun yaşaması üçün zəruri olandan daha çox işləməklə deyil, eyni zamanda az əmək haqqı ödəmək vasitəsilə də istismar etməkdədir. O, mənfəəti "Artıq dəyər" adlandırmış, onun fəhlə tərəfindən yaradıldığını və kapitalist tərəfindən mənimsənildiyini qeyd etmişdir. Onun "artıq dəyər" anlayışını Marks sonradan izafi dəyər adlandırmışdır. O, göstərir ki, əmək məhsuldarlığının hədsiz artması nəticəsində yalnız varlıların israfçılığı və həzzi artır və millət sənətkarlıq və sənaye sahəsində nə qədər çox inkişafa nail olursa, zəhmətkeşlər arasında qeyri-bərabərlik bir o qədər çox olur, biri nə qədər çox çalışarsa digəri bir o qədər çox varlanır.
Aegosoma scabricorne
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Həyat tərzi
İmaqo mərhələsinə 2009-cu ildə Novxanı kəndində şam və tut ağacının gövdəsi üzərində rast gəlinmişdir. Sürfələri isə sentyabr ayında Nardaran kəndində, palıd ağacının kökə yaxın gövdəsindən və yerə yıxılmış çürük və quru qovaq ağacından götürülmüşdür. Sürfələr ağacın qabığının altından başlayaraq qidalana-qidalana, gövdənin orta hissəsinə qədər gedib çıxır və oradaca inkişaflarını başa vurub puplaşırlar.
Puplaşma ayrı-ayrı oyuqlarda, barama içərisində gedir. Bu baramalar ağac ovuntularından düzəldilir. İyulun ortalarında böcəklər uçmağa başlayırlar. Bir nəslin inkişafı iki ilədək çəkir. Böcəyə dənizkənarı sahələrdə daha çox rast gəlinir. Kütləvi halda bir neçə ağacı sıradan çıxara bilirlər, ağac məhv olmaqdan başqa öz keyfiyyətini itirir və tamam yararsız hala düşür.
Yayılması
Cənubi Avropa, Asiya, Ukrayna, Qafqaz, Şəki-Zaqatala, Quba-Xaçmaz, Gəncə-Daşkəsən, Dağlıq Qarabağ, Naxçıvan MR və Lənkəran vilayəti.
Double Fantasy (albom)
Double Fantasy  — 1980-ci ildə Con Lennon və Yoko Ono tərəfindən buraxılmış albom. Bu Lennonun həyatı ərzində buraxmış olduğu yeddinci və sonuncu studiya albomudur.
İlk həftələr albom o qədər də uğurlu qəbul olunmayıb, ancaq albomun buraxılmasından üç həftə sonra Con Lennonun qətli alboma olan marağı artırıb, albomun satışları sürətlə artmağa başlayıb və kommersiya baxımından uğurlu olub. Albom 1982-ci ildə 24-cü Qremmi mükafatının təqdimetmə mərasimində ilin albomu nominasiyasında qalib olub.
Con Lennonun bu albomun Mark Çepmen üçün imzaladığı nüsxəsi 2003-cü ildə 525 min ABŞ dollarına satışa çıxarılıb. 2010-cu ildə o yenidən satışa çıxarılıb. Bəzi məlumatlara görə 2011-ci ilin aprelində 530 min funta satılıb.
Taqar mədəniyyəti
Taqar mədəniyyəti — Tunc və Dəmir dövrünə aid mədəniyyət.
Altayda Yeniseyin orta axarı boyu yayılmış və yeddi əsrə qədər davam etmiş Taqar mədəniyyəti var. Onun xarakterik cəhəti kurqanların tikintisi və "skif heyvan üslubu"dur.
Yan moren
Yan moren – qar xəttindən aşağıda dağ-dərə buzla­ğının kənarlarında  iri qırıntı mate­riallarının toplanmasından yaran­mış, moren.
Bağçılıq
thumb|250 px Bağçılıq — əhalinin meyvələrə olan daxili tələbatını ödəmək üçün mədəni halda becərilən ağaclardan qısa müddətdə daha çox səmərə verməsini təmin etməyə istiqamətli, əhəmiyyətli bir fəaliyyətdir.
Azərbaycanda bağçılığın qədim tarixi vardır. Torpaq örtüyünün müxtəlifliyi, əlverişli iqlim şəraiti bu ərazidə tarixən müxtəlif növ meyvə ağaclarının yetişməsinə səbəb olmuşdur. Azərbaycan ərazisində təbii halda bitən alma, armud, heyva, əzgil, qaragilə, yemişan, zoğal, alça, gavalı, göyəm, gilas, gilənar (albalı), nar, əncir, qoz, fındıq, şabalıd, püstə, badam, üzüm, iydə, innab, tut, moruq, böyürtkən, çiyələk və başqa cır meyvə və giləmeyvə bitkilərinə rast gəlirik. Maraqlıdır ki, Azərbaycan meşələrinin qədimlərdən başlamış müasir dövrə qədər özünün bol cır meyvəsi olmuş və bu meyvələrdən əhali geniş istifadə etmişdir.
Zaman keçdikcə yabanı meyvələrdən mədəni meyvə yetişdirməyə başlamışlar. Azərbaycanda yabanı meyvələrin, mədəni hala keçirilməsi üçün hər cür şərait olmuşdur. Ona görə də "Cənubi Qafqaz dünyada bir sıra bitkilər, xüsusilə meyvələrin (üzüm, alma, armud, alça, nar, heyva və s.) ilk dəfə mədəniləşməsinin vətənidir".
Azərbaycanın Böyük Qafqaz dağları ətəklərində bağçıhq əsrlər boyu daha geniş şəkildə inkişaf etmiş, bütöv bir ərazini bürümüşdür.
Bağçılıqda ən mühüm dövr payız fəslidir. Bu zaman (oktyabr, noyabr və dekabr aylarında) torpaq şumlanıb peyin qatılır, ağacların qol-budağı kəsilib formaya salınır, qurumuş ağaclar isə yeniləri ilə əvəz edilir. Təzə bağlar salınır və ziyanvericilərə qarşı mübarizə tədbirləri görülür.
Azərbaycan ədəbiyyatında bağçılıq
Elə ki, yetirir bağçalar barı. Kəndlilər unudar onda talvarı. Meyvələr çoxalır, bağlar varlanır, Belə bir bolluqdan yer vüqarlanır. Sevincdən nəşəylə püstə gülərkən, Gizli busə istər xurma püstədən. Ləl ilə bəzənmiş bir tac kimi nar, Uzaqdan çıraq tək alışıb yanar. Göz vurub qızarmış alma edər naz, Boynunu uzadar turunc işvəbaz. Tənəklər şərabdan nəşələnərək, Tutmuş meyvələri sərxoş gözəl tək. Bağda budaqlarda o qədər nar var, Sanki gözəllərdi məmələri nar. Əncir yeyən quşlar oğru tək pünhan, Asılar ağacın budaqlarından. Badam sevən torpaq yağ almaq üçün Soyur qabığını badamın bütün. Şirin, al dodaqlı innab hər səhər Ağılsız fındıqdan alar busələr. Ağaclar şənliklə qaldıraraq bağ, İnnabdan, fırıdıqdan verərlər şabaş. Qarapapaq üzüm sərxoşluğundan, Dolar barmağına saçını pünhan. Qabaq sazlamışdır şadlıqçün rudu, Heyva boğazından tutmuş armudu.
Achillea squarrosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Edriyen Şelli
Edriyen Şelli (d.24 iyun 1966; Kuins, Nyu York - ö.1 noyabr 2006; Qrenviç qəsəbəsi, Manhetten, Nyu York) — Amerikalı aktrisa, ssenarist və rejissor.
Diaspidiotus perniciosus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xarici quruluşu
1-1,5 mm uzunluğunda olub, girdə və yastı formadadır. Sürfələri dairəvi formada olub, sarı-limon rənglidir, ayaqları yoxdur, qanadları və gözləri tünd boz rəngdədir. Dişisinin bədəni dəyirmi, limonu – sarı rəngdədir, üstdən 2 mm ölçüsündə tünd boz, dəyirmi çanaqla örtülmüşdür. Ayaqları, qanadları və gözləri inkişaf etməmişdir. Erkəyin çanağı uzunsovdur. Uzunluğu 1, eni 0,6 mm-ə çatır. Yaşlı erkək sarımtıl-narıncı rəngdədir. Qanadları, bığcıqları, gözləri və üç cüt ayağı olur. Ağız orqanları inkişaf etməmişdir. Bir neçə saat yaşayır
Yayılması
Avropanın bir sıra ölkələri, o cümlədən Macarıstan, Avstriya, Çexiya, Slovakiya, Rumıniya, Yuqoslaviya, Portuqaliya, İtaliya, Fransa və Polşa, Rusiya, Gürcüstan, Qafqaz, Azərbaycan. Azərbaycanda Abşeron ərazisində, Quba rayonu, Xaçmaz, Lənkəran, Gəncə-Qazax zonasında yayılıb.
Şirvan Özəl Türk Liseyi
Şirvan Özəl Türk Liseyi — Şirvanda Azərbaycan-Türkiyə özəl liseyi.
Aerotermik pillə
AEROTERMİK PİLLƏ -(yun.thermos- isti) - havanın temperaturunun 10° düşməsini müşahidə etmək üçün qalxmaq lazım olduğunu metrlə göstə ən hündürlükdür.
Achillea stepposa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Syunik itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Ermənistanda (Gorus) təbii arealı vardır.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU A2c+3c.
Bitdiyi yer
Orta dağ qurşaqlarında, dağ çəmənlərində, kolluqlarda yayılmışdır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 1–1,2 m-ə qədər olan qırmızımtıl qabıqlı koldur. Qopartikan 3 cürdür. İri oraqvarı əyilmiş, qaidəsi enliləşmiş xırda iynəvarı formada və bir qədər iri, demək olar ki, düz formada olur. Çiçəkləri 2 sm-ə qədər uzunluqda olub, vəzicikli qıllıdır. Kasayarpaqcıqları üstdən yumşaq, alt tərəfdən isə vəzili tüklərlə örtülü olub, meyvə qızarana qədər tökülmür. Ləçəkləri ağ və ya açıq çəhrayı rəngli, 1,5 sm-ə qədər uzunluqda olub, kasa yarpaqcıqlarına bərabərdir. Meyvəsi xırda, girdə və ya enli ovalşəkillidir. İyun ayında çiçəkləyir.
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Məlumat yoxdur.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə tədbirləri tərtib edilməmişdir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Dədə Qorqud Özəl Türk Liseyi
1993-cu ildə Sumqayıt şəhərinin Corat qəsəbəsində Sumqayıt özəl texniki liseyi kimi tədrisə başlayan lisey 1999-cu ildən Bakı şəhərində özəl ümumtəhsil müəssisəsi kimi fəaliyyətini davam etdirir.
1997-ci ildən etibarən liseyi bitirmiş 353 məzunun 98,3 %-i ali məktəblərə qəbul olunmuşdur.
Universitetlərə qəbul imtahanlarında yüksək nailiyyətə gorə Nizami rayonu üzrə reytinq cədvəlinə başçılıq edən liseyin məzunlarından 32-si qəbul imtahanlarında 600-dən yuxarı bal toplamış, həmcinin 1999-cu ilin 5-ci qrup birincisi və 689 balla 2006-cı ilin 1-ci qrup üzrə birincisi məhz bu liseyin məzunları olmuşlar.
Liseyin indiyədək yetişdirdiyi 353 məzununun sorağı Moskvadan və İstanbuldan, Londondan və Berlindən, Parisdən və Nyu-Yorkdan gəlir. Onlar məktəb sıraları arxasında qazandıqları bilik və bacarıqlarını dünyanın ən məşhur universitetlərində davam etdirir, məzun olanlar istehsal sahələrində, təhsilini davam etdirənlər yüksək təhsil gostəriciləri ilə vətənə xidmət edirlər.
2014-cü ilin iyun ayında, Azərbaycanda bütün digər türk məktəbləri kimi, Dədə Qorqud Özəl Türk Liseyi bağlanıb.
Yan püskürmə
Yan püskürmə –   vulkan konusunun yamacında və yaxud ətəyində lavaların çatlar boyunca püskürməsi. Adətən ya­macda parazit konuslar əmələ gəlir /mis: Sicilyada Etna vulkanı, Kam­çatkada Klyuçevsk sopkası/.
Kolmar (dəqiqləşdirmə)
Kolmar Fransanın şimal-şərqində yerləşən şəhərdir.
Delaver
Delaver - Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Dover şəhəridir.
Achillea styriaca
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hattin döyüşü
Hattin döyüşü — 1187-ci ilin 4 iyul tarixində Tiberiya yaxınlığında yerləşən Hattin təpələrində baş vermiş döyüş. Döyüş Birinci səlib yürüşü zamanı yaradılmış Qüds krallığının kralı Luzuinyalı Qay və Əyyubilərin başçısı Səlahəddin Əyyubinin qoşunları arasında baş vermişdir. Taktiki gedişlərin düzgün seçilməməsi nəticəsində xaçlı qoşunu müharibənin gedişində ciddi itkilər vermiş və bundan istifadə edən Əyyubilər düşmən ordusunu mühasirəyə alaraq məhv etməyə başlamışdır. 17 min xaçlı əsgərinin ölümü və Qüds krallığının kralı Luzuinyalı Qayın əsir düşməsi ilə nəticələnən müharibədə Səlahəddin Əyyubinin qoşunu mütləq zəfər əldə etmişdir. Əyyubilərə qarşı aparılan döyüşdə Qüds krallığına Məbəd cəngavərləri, Malta cəngavərləri və Antakiya knyazlığı kimi birliklər yaxından köməklik göstərirdi.
Müharibəyə qədər olan vəziyyət
Antakya knyazları və Məbəd cəngavərləri tərəfindən ərazinin yerli müsəlman əhalisinə qarşı kütləvi talanların və qətillərin həyata keçirilməsi Səlahəddin Əyyubini narahat edirdi. Əyyubinin əsas hədəfi Qüds krallığının üzərinə hücuma keçib başda kral Luzuinyalı Qay olmaqla bütün səlibçiləri Fələstin torpaqlarında kənarlaşdırmaq idi. Bu məqsədlə Misir, Suriya və Əlcəzairdə yerləşən hərbi birləşmələrə və müsəlman döyüşçülərə xəbər göndərildi; göndərilən xəbərdə döyüşçülərdən xristian ordularına qarşı başladılacaq cihad hərkatında iştirak etmək tövsiyə olunurdu. Əyyubinin əsas hədəfi Qüds krallığı və onun əsas hərbi tərəfdaşı kimi çıxış edən Məbəd cəngavərlərinin hərbi birləşmələrini məhv etmək və beləlikdə şərqdə iki əsirə yaxın davam edən xristian ağalığına son vermək idi. Səlahəddin Əyyubi tərəfindən edilən çağırışdan sonra çox sayda süvari və piyada Şam şəhərinə gəldi.
Qüds krallığı bu dövrdə daxili çəkişmələrlə məşğul idi. Yeni kral seçilən Luzuinyalı Qay Səlahəddin Əyyubi ilə daha isti münasibətilərin qurulmasının tərəfdarı olan Tripoli şahzadəsi III Raymond ilə hakimiyyət uğrunda mübarizə aparırdı. Tripoli şahzadəsi III Raymond xanımına məxsus olan Təbəriyyə gölünün qərb sahilində yerləşən kiçik Tiberiya qalasına nəzarət edirdi. Luzuinyalı Qay qalaya hücum edərək III Raymondun müqavimət əzmini qırmaq istədi, ancaq hücumdan xəbər tutan Raymond məsələ ilə bağlı Səlahəddin Əyyubiyə məktub yazaraq ondan qoşun göndərməsini xahiş etdi. Səlahəddin Əyyubi nəzarəti altında olan süvari birliklərindən birini III Raymonda kömək kimi göndərdi.
1187-ci ilin 30 aprel tarixində Səlahəddin Əyyubi vassal aslılığında saxladığı III Raymonda bir məktub yazaraq Təbəriyyə gölü ətrafında kəşfiyyat məqsədli yürüş həyata keçirmək istədiyini bildirdi. Məktubda Əyyubi niyyətlərinin sadəcə ərazinin çoğrafi quruluşu barədə kəşfiyyat məlumatlarının öyrənilməsi olduğunu, heç bir halda ərazinin işğal edilməyəcəyini və yerli əhaliyə toxunulmayacağını bildirdi. III Raymondun təklif edilən şərtlə razılaşmaqdan başqa yolu qalmamışdı. 1 may tarixində Əyyubinin 7.000 nəfərdən ibarət süvari qoşunu Təbəriyyə gölü ətrafında görünməyə başlandı. Yerli əhali ilə heç bir problem yaşamayan qoşunu kənardan Məbəd cəngavərləri və Malta cəngavərlərinin əsgərləri izləyirdi. Məqsədləri müsəlman süvari qoşunun üzərinə hücum etmək olan səlibçilərin hücumu uğursuz alındı və baş verən kiçik döyüşdə məğlub olaraq geri çəkildilər.
Ləzgi qoyunu
344px|thumb|Ləzgi qoyunları və [[Romanov qoyunu|Romanov quzusu.]] Ləzgi qoyunu — Ləzgi qoyun cinsinin vətəni Dağıstan ərazisi sayılsa da bu cins Azərbaycanın bir sıra ərazisində hələ XIX və XX əsrlərdə geniş yayılmışdır. Bu cins Dağıstanla bilavasitə həmsərhəd olan Quba, Qusar, Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, qismən də Ağdaş və Göyçay rayonları ərazisində yayılmışdır. Təbii-coğrafi şəraitə tez uyğunlaşan və çətinliyə dözümlü olan ləzgi qoyunlarının çəkisi 40–65 kq-a qədər olur. Yunu 2 kq-a yaxın, südü isə 30–40 kq-a qədər olur. Ləzgi qoyununun rəngini ağ, boz, sarımtıl, qara-qonur rənglər təşkil edir.
Hattin döyüşü
Müharibənin başlaması
}}
Təbəriyyə gölü yaxınlığında səlibçilərin Əyubbi qoşunu tərəfindən məğlub edilməsindən sonra, nüfuzlu din xadimləri Tripoli şahzadəsi III Raymondu Səlahəddin Əyyubiyə qarşı yaradılan ittifaqa qatılmağa məcbur etdilər. Səlibçilərin Təbəriyyə yaxınlığında məğlub edilməsini qəbul edilməz hal hesab edən Qüds krallığının kralı Luzuinyalı Qay yüksək hərbi şuranın toplanmasına qərar verdi. Şuranın yığıncağında Səlahəddin Əyyubi bütün səlibçi dini ordenlər və dövlətlər üçün ümumi təhlükə kimi qiymətləndirildi və ən qısa zamanda vahid qoşunun yaradılması razılaşdırıldı. Qüds krallığı, Məbəd cəngavərləri, Malta cəngavərləri və Antakiya knyazlığının hərbi birləşmələri Səlahəddinin ordusununa qarşı Akka şəhəri yaxınlığında çəmləşdirilmişdi.
Digər tərəfdən iyun ayının ortalarından etibarən Səlahəddin Əyyubi 12.000 nəfərlik süvari qoşunun və ən əsası cihad çağırışı ilə gəlmiş könüllü birliklərini Şam və Təbəriyyə arasında yerləşən ərazidə toplamış və onların qarşısında səlibçilərə qarşı döyüşməyin əhəmiyyətindən danışmışdı. Səlahəddin bu ordu ilə Fələstinin içinə qədər daxil oldu və Təbəriyyə gölünün sahilinə gəldi. Müsəlman ordusu Təbəriyyə gölünün sahilində yerləşən eyni adlı kiçik qalaya hücum edərək qalanı ələ keçirdilər və beləliklə səlibçilər düzənlik ərazidə döyüşməyə məcbur edildi. Səlahəddin Təbəriyyə gölündən ayrılan İordan çayının kənarında qoşunu möhkəmləndirmişdi. Əyubbi qoşunu buynuz şəkilli Hittin volkanik təpələrinin yaxınlığında səlibçi qoşunun gəlməsini gözləyirdi.
3 iyul tarixində səlibçilər Səffuriyə adlı ərazidən səhər tezdən ayrıldı. 4 saat davam edən səfər səlibçi qoşunun təmiz yormuşdu. Havanın gündəlik normadan isti olması və ən əsası ərazidə heç bir su qaynağanını olmaması səlibçiləri çıxılmaz vəziyyətə salmışdı. Səlahəddinin kiçik birlikləri ilə qarşılaşan səlibçilərin sürətli irəliləyişi ləngiyirdi və nəticədə səlib qoşunu yalnız axşam tərəfi Təbəriyyə gölünün su qaynağı ilə zəngin olan ərazisinə yaxınlaşa bildi. Səlibçilər əraziyə çatandan sonra məlum oldu ki, təpəlik ərazi ilə su qayanağının olduğu ərazidə Səlahəddinin qoşunu dayanıb. Nəticədə səlibçilər gecəni susuz keçirmək məcburiyyətində qaldılar.
Leonid Tatarinov
Leonid Petroviç Tatarinov (12 noyabr 1926, Tula - 14 avqust 2011, Moskva) — Sovet və rus paleontoloqu. Biologiya elmləri doktoru, SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (1981), Rusiya Elmlər Akademiyasının məsləhətçisi. Onurğalıların müqayisəli anatomiyasının, ümumi təkamül məsələlərinin araşdırılması ilə məşğul olmuşdur.
Hattin döyüşü
Müharibənin nəticələri
thumb|right|300px|[[Səlahəddin Əyyubinin hüzuruna gətirilən Qüds krallığının kralı Luzuinyalı Qay.]]
Leonid Tatarinov
Tərcümeyi-halı
L.Tatarinov 1943-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra bioloq olmaq istəsə də, alman faşizminə qarşı mübarizəyə səfərbər olunmuşdur. Ağır xəstəliyə görə ordudan tərxis olunan L.Tatarinov Moskva Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinə daxil olmuş və 1949-cu ildə həmin universitetin biologiya-torpaqşünaslıq fakültəini bitirmişdir. O, 1954-1973-cü illərdə Rusiya Elmlər Akademiyasının Paleontologiya İnstitutunda laboratoriya müdiri, 1975-1992-ci illərdə Paleontologiya İnstitutunun direktoru vəzifələrində işləmiş, 1992-2011-ci illərdə Rusiya Elmlər Akademiyasının məsləhətçisi olmuşdur. 250 məqalənin və 6 monoqrafiyanın müəllifidir.
Hattin döyüşü
Müharibənin nəticələri
Səlahəddin əsirləri arasında olan Qüds krallığının kralı Luzuinyalı Qay ilə Şatilyonlu Reynaldı çadırasına gətirlməsini əmir etdi. Burada Səlahəddin krala öz əli ilə bir bardağ su verdi. Kral suyu içdikdən sonra bardağı Reynalda uzatdı və o da sudan içdi. Həmin dövrün adətlərinə görə hökümdar tərəfindən kimə su verilirdisə həmin şəxsin canı bağışlanılırdı. Səlahəddin Əyyubi məsələnin yanlış anlaşılmaması üçün səlibçi başçıların yanında tərcüməsinə bu ifadəni tərcümə etməyi əmir etmişdir:
Şatilyonlu Reynalda deyin ki, ona su dolu bardağı mən yox Luzuinyalı Qay uzadıb.
Bu mesaj Şatilyonlu Reynaldın canının bağışlanmayacağı anlamına gəlirdi. Bütün bu döyüşlərə qədər Reynald müsəlman əhaliyə etdiyi zülmlər və talanlarla ad çıxarmış səlibçi komandalardan olmuşdu və Səlahəddin Əyyubinin səlibçilərə qarşı apardığı mübarizədə əsas məqsədlərindən biri də bu şəxsi cəzalandırmaqdan ibarət idi. Bəzi tarixi mənbələrdə bu görüşdən sonra Şatilyonlu Reynaldın Səlahəddin Əyyubi tərəfindən başının kəsildiyini göstərir. Bu iddia sonralar Avropalılar tərəfindən əfsanələşdirilmişdir. Qüds krallığının kralı Luzuinyalı Qay və onunla birlikdə əsir düşmüş nüfuzlu cəngavərlərin həyatları bağışlandı. Ancaq əsir alınan Malta cəngavərləri və Məbəd cəngavərləri nümayəndələrinə İslam dinin qəbul ediləcəkləri təqdirdə canlarının bağışlanacağı bildirildi. Bir çox əsir bu təklifi rədd etdiyindən səhərisi gün boyunları vurularaq edam edildi. thumb|350px|right|Baliyanın [[Qüdsü Səlahəddinə təslim etməsini təsvir edən Orta Əsr miniatütürü]] Qüds krallığının kralı Qay və digər əsirlər Şam şəhərinə gətirildi və burada onlar üçün nəzərdə tutulmuş can haqqı ödənildikdən sonra azad edildilər. Əldə edilən qələbədən arxayınlaşmayan Səlahəddin Əyyubi Fələstində yerləşən bütün səlibçi qalaların üzərinə hücuma keçdi.1187-ci ilin sentyabr ayının ortalarında Akka, Nablus, Yafa, Təbin, Beyrut və Aşkelon şəhərləri Əyyubilərin əlinə keçdi. Həmin ilin 22 sentyabr tarixində Qüds şəhəri mühasirəyə alındı. Qüds Kraliçası Sibella, Rahib Heraklus və İbelinli Baliyan tərəfindən şəhər 2 oktyabr tarixinə qədər müdafiə edildi, ancaq sonunda İbelinli Baliyan ilə Səlahəddin Əyyubi arasında əldə edilən razılaşmaya əsasən səlibçilər Qüds şəhərini boşaltmağa razılıq verdilər. Bununlada uzun müddətdən sonra Qüds yenidən müsəlmanların nəzarəti altına keçdi.
Hattin müharibəsində səlibçilərin məğlub olması barədə məlumatı Avropaya Tir şəhərinin kardinalı Yosqus gətirdi. Xəbər Avropada böyük üzüntü ilə qarşılandı. Xristianlar dərhal yeni bir səlib yürüşünün keçirilməsini tələb etdilər. Qüds şəhəri 200 ildən sonra yenidən müsəlmanların nəzarəti altına keçmişdi və səlibçilər özləri üçün bu halı rüsvayçılıq hesab edirdilər. Roma papası VII Qriqor bu yeni səlib yürüşü barədə Audita tremendi adı ilə tanınan papalıq qanun qəbul etdi. Fransa və İngiltərədə yeni səlib yürüşünü maliyyələşdirmək üçün varlı şəxslərdən və baronlardan xüsusi səlib vergisi toplanmağa başlanıldı. Qısa zamanda yeni bir səlib yürüşü üçün təşkilatlanan Avropalıların məqsədi Qüds şəhərini yenidən müsəlmanların əllərindən almaq idi. Aparılan bütün hazırlıqlar 2 ilə yekunlaşdı və yeni bir səlib yürüşü yalnız 1189-cu ildə baş tutdu. Vatikanınn mənəvi öndərliyi ilə İngiltərə kralı Aslan ürəkli Riçard, Fransa imperatoru II Filip Avqust və Alman imperatoru I Fridrix Barbarossa üç ayrı qoldan hücuma keçdi, ancaq bütün hücumlar uğursuz alındı.
Antistatiklər
Antistatiklər – polimer material larda (kimyəvi liflər, plastik kütlə, rezin və s.) və yanacaqlarda sürtünmə nəticəsində baş verən statik elektriklənməni azaldan maddələr. Antistatiklər materialın tərkibinə əlavə edilir (bəzən kütləcə 50%-ə qədər) və ya məmulatların səthinə, durulaşdırılmış məhlullar, aerozollar şəklində çəkilir. Dielektriklərin xüsusi həcmi və xüsusi səthi elektrik keçiriciliklərinin qiyməti müvafiq olaraq 10–5 Sm.m–1 və 10–1Sm-dən az olduqda elektrik yükünün toplanması baş verir. Dielektriklərin səthində və ya həcmində elektrostatik yüklərin sıxlığı çox olduqda qığılcımlı boşalmalar baş verə bilər. Bunun nəticəsində texnoloji proseslərin pozulması, radiotelefon, kompyuter və ya onların ayrı-ayrı elementlərinin sıradan çıxması, yanğın və partlayışların meydana gəlməsi, foto və kinolentlərin keyfiyyətinin aşagı düşməsi və s. baş verə bilər. Antistatiklərin əsas funksiyası, materialların elektrik keçiriciliyini yüklərin sızmasını təmin edən səviyyəyə qədər artırmaqdır. Antistatiklərin təsirinin səmərəliliyi (onlar əlavə edildikdən sonra) başlıca olaraq xüsusi həcmi və xüsusi səthi elektrik keçiriciliyinin artması (elektrik müqavimətinin azalması), həmçinin sürtünmənin elektrik potensialının və toplanmış elektrostatik yükün azalmasının yarımdövrü ilə qiymətləndirilir.