cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türkiyə
Təsviri incəsənət
Türk rəssamlığı, qərb mədəniyyətindən ilham alaraq XIX əsrin ortalarından başlayaraq fəal inkişaf etmişdir. İlk rəssamlıq dərsləri 1793-cü ildə İstanbul Texniki Universitetində keçirilirdi. XIX əsrin sonlarında, Osman Hamdi Bəy türk rəssamlığına ilk portreti gətirən şəxslərdən olmuşdur. Müasir tendensiyalar arasında impressionizm cərəyanından ən çox təsirlənən rəssamlardan biri də Xəlil Paşa olmuşdur. 1926-cı ildə Avropaya göndərilən gənc türk rəssamlar, Avropada hələ də çox təsirli olan fovizm, kubizm və ekspressionizm kimi müasir cərəyanlardan ilhamlanaraq geri döndülər. Abidin Dino, Camal Tollu, Fikrət Mualla, Fahrelnisə Zeyid, Bedri Rahmi Eyüboğlu və Burhan Doğançayın rəhbərlik etdiyi "D qrupu" türk rəssamlığında yeni cərəyanların yaranmasına təkan vermişdir. Türk rəssamlığında digər vacib cərəyanlar 1930-cu illərin sonlarında "Yenilər qrupu", 1940-cı illərdə "Onlar qrupu", 1950-ci illərdə "Yeni Dal qrupu" və 1960-cı illərin "Qara qələm qrupları" olmuşdur.
Xalçaçılıq İslam dini yayılmamışdan əvvəl də ənənəvi bir sənət olmuşdur. Uzun illər boyunca davam edən toxunulmuş xalçaçılıq sənətkarlığı müxtəlif mədəni ənənələri özündə cəmləşdirmişdir. Türk xalçalarında Bizans üslublarının izləri aşkar edilmişdir. Orta Asiyadan köç edən türk xalqları, Qafqaz və kürd tayfaları Anadoluya köçərkən öz xalçaçılıq mədəniyyətlərinin Anadolu mədəniyyətləri ilə qarışmasına səbəb olmuşdur. Daha sonradan, İslam dinin yayılması və İslam sənətinin inkişafı türk xalça dizaynına da təsir etmişdir. Türk dilində ebru adlandırılan türk kağız sənətinin ən qədim nümunəsinin şair Arifinin "Halnamə" əsərinə aid olduğu bildirilir.
Ədəbiyyat və tamaşa
thumb|[[Namiq Kamalın əsərləri Atatürk və digər dövlət xadimlərinin fəaliyyətlərinə dərin təsir göstərmişdir.|239x239px]] Türk ədəbiyyatı türk mədəniyyəti ilə qarşılıqlı əlaqədə formalaşmışdır. İslam və Avropa mədəniyyətlərinin qarşılıqlı əlaqəsi, türk ədəbiyyatına böyük miqdarda təsir etmişdir. Türk ədəbiyyatının Osmanlı dövrünə aid bir çox əsərləri fars və ərəb ədəbiyyatından təsirlənmişdir. Tənzimat islahatları, əvvəllər məlum olmayan qərb janrlarını, ilk növbədə roman və sərbəst şeirlərin yayılmasına səbəb oldu.
Tənzimat dövründəki yazıçıların çoxu eyni janrlarda əsərlər yazmışdır. Şair Namiq Kamal 1876-cı ildə yazılmış "İntibah" romanını, İbrahim Şinasi isə 1860-cı ildə ilk müasir türk pyesi olan "Şairin evliliyi" əsərini yazmışdır. Müasir türk ədəbiyyatının köklərinin əsası 1896–1923-cü illər arasında qoyulmuşdur. Türk ədəbiyyatı tarixində 3 mühüm cərəyan: Ədəbiyyat-i Cadidə, Fəcr-i Ati, və Milliy Ədəbiyyat olmuşdur. XX əsr türk poeziyasında ilk radikal addım sərbəst şeir tərzini təqdim edən Nazim Hikmət tərəfindən atılmışdır. Türk poeziyasında başqa bir inqilab 1941-ci ildə Orxan Vəli, Oktay Rüfət və Melih Cevdətin başçılıq etdiyi Garip hərəkatı ilə baş tutmuşdur.
Türk teatrının mənşəyi qədim bütpərəst rituallara və şifahi əfsanələrə əsaslanır. Min illər əvvəl Anadolu sakinlərinin mərasimləri zaman nümayiş edilən rəqslər, musiqi və mahnılar ilk şouların yaranmasına təkan verən elementlərdir. Zamanla qədim rituallar, miflər, əfsanələr və hekayələr teatr şoularına çevrildi. XI əsrdən başlayaraq Səlcuqlu türklərinin ənənələri yerli Anadolu xalqlarının ənənələri ilə qarışdı və müxtəlif mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqəsi yeni pyeslərin yaranmasına yol açdı.
Türk teatrının görkəmli oyunçuları, rejissorları və dramaturqları arasında Muhsin Ərtuğrul, Haldun Taner, Əziz Nesin, Gülriz Sururi, Yıldız Kenter, Müşfik Kenter, Haldun Dormen, Sadri Alışık, Çolpan İlhan, Münir Özkul, Adilə Naşit, Ərol Günaydın, Qəzənfər Özcan, Nicat Uyğur, Gənco Ərkal, Mətin Sərəzli, Nevra Sərəzli, Levent Kırca, Zeki Alasya, Mətin Ağpınar, Müjdat Gәzәn, Fərhan Şənsoy və digərləri aiddir.
Musiqi və rəqs
thumb|226x226px|[[Sərtab Ərənər və Dəmir Dəmirkan]] Türk musiqisi əsasən türk ünsürlərindən ibarətdir. Orta Asiya xalq musiqisi, Ərəb musiqisi, Yunan musiqisi, Osmanlı musiqisi, Fars musiqisi və Balkan musiqisinin qismən təsiri olmuşdur. Müasir türk musiqilərində isə adətən Avropa və Amerika pop musiqisinin elementlərinə rast gəlinir. Türkiyədəki ənənəvi musiqinin kökləri XI əsrdə Səlcuqlu türklərinin Anadolu və İrana köç etməsinə qədər uzanır. Müasir pop türk musiqisinin böyük hissəsi 1930-cu illərin əvvəllərində, türk bəstəkarları qərbləşməyə səy göstərərkən yaranmışdır.
Türkiyənin müxtəlif bölgələrindən gələn mühacirlərin Türkiyə torpaqlarında məskunlaşması ilə musiqi janrları və musiqi alətlərinin müxtəlifliyi genişləndi. Mühacirlərin musiqi mədəniyyətlərinə əsaslanaraq Türkiyədə yunan, erməni, alban, polyak, azərbaycanlı və yəhudi icmalarının etnik üslublarında yayımlanan pop musiqiləri yayılmağa başladı. Türkiyənin bir çox şəhər və qəsəbələrində bir sıra regional musiqi üslubunda musiqi yazan yerli musiqi səhnələri yaranmağa başladı. Buna baxmayaraq, qərb pop musiqisi 1970–1980-ci illərin sonlarında öz populyarlığını arabesk musiqiyə buraxdı, lakin qərb pop musiqisi 1990-cı illərin əvvəllərində yenidən məşhurlaşmağa başladı. Sezən Aksunun dəstəyi ölkədə pop musiqisinin populyarlığının artması, Tarkan və Sərtab Ərənər kimi bir sıra beynəlxalq miqyasda tanınan türk ulduzlarının meydana çıxmasına səbəb oldu. 1990-cı illərin sonu, pop və arabesk janrlarından fərqli olaraq, türk alternativ rok musiqisi, elektron musiqi, hip-hop, rap və rəqs musiqiləri də yaranmış və qısa zamanda ölkədə məşhurluq qazanmışdır.
Memarlıq
1923-cü ildən bəri Türkiyə ərazisində memarlıq daim inkişaf etmişdir. Mövcud memarlıq, müəyyən dövrlərdə respublika tarixində yaşanan ziddiyətlərdən formalaşmışdır. Bu ziddiyyətlərdən ən əhəmiyyətlisi, xüsusən respublikanın ilk dövrlərində ortaya çıxan şərq-qərb dilemmasıdır. Bundan əlavə, milli-beynəlxalq, ənənəvi-modern, dini-dünyəvi və fərqli siyasi görüşlər kimi dilemmalar da memarlıq təcrübələrinin gedişatına təsir göstərmişdir.
Aşağı Cicimli
Aşağı Cicimli — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Cicimli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Cicimli kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Aşağı Cicimli kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Türkiyə
Memarlıq
XVIII əsrdən bəri türk memarlığına Avropa üslubları təsir etmişdir. Bu təsirləri əsasən İstanbulun Dolmabağça, Çırağan, Fəriyyə, Bəylərbəyi, Küçüksu, İhlamur və Ulduz saraylarında görmək mümkündür. Türkiyənin qurulduğu ilk illərdə memarlığın inkişafına dəstək verən burjuaziya olmamışdır. Bu səbəblə Osmanlı İmperiyası dövründə elitist məzmunu olan və yalnız saraya bağlı olan memarlar, memarlıqla məşğul ola bilərdi. Bu vəziyyət 1950-ci illərdən bəri dəyişməyə başlasa da, özəl sektorun, memarlığın inkişafı və üstünlük təşkil etməsi xeyli sonra baş vermişdir.
Türk memarlığı, Osmanlı memarlığının ilk dövrü ilə olduqca oxşardır. 1920-ci illərdə ilk milli memarlıq hərəkatı ilə xüsusi inkişaf müşahidə olunmuşdur. 1930–1940-cı illərdə əsasən Almaniya, Avstriya və İsveçrədən bir çox memar dəvət edilmiş və yeni məscidlər, ictimai binalar tikilmişdir. 1940-cı ildə başlayan II Dünya Müharibəsindən sonra xarici aləmdən təcrid olunmuş Türkiyədə memarlıq tənəzzülə uğramış və bu vəziyyət 1950-ci ilə, ikinci milli memarlıq hərəkatına qədər, təsirli olmuşdur. Bu dövr, Türkiyədə tək partiyalı hakimiyyət ilə paralel olaraq bitmişdir.
Aşağı Cicimli
Əhalisi
Erməni işğalınadək kənd əhalisi azərbaycanlılardan ibarət idi.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Türkiyə
Memarlıq
1960-cı il dövlət çevrilişindən sonra Türkiyə inşaat sənayesinə və memarlıq sektoruna təsir edən müxtəlif növ siyasi və iqtisadi böhranlarla qarşılaşdı. Bu çətinliklərə baxmayaraq, memarlar hələ də xüsusi binaların memarlığı ilə məşğul olmuşdur. Rasionalizmi geridə qoyan türk memarları, binalarını daha müasir formada dizayn etməyə çalışdılar. Bu dövrün əhəmiyyətli işlərinə İstanbulda Vəqflər oteli, Ankarada Yaxın Şərq Texniki Universiteti kampusları, Türk Tarix Qurumu binası, Atatürk Mədəniyyət Mərkəzi daxildir.
1980-ci ilin yanvar ayında baş nazir Süleyman Dəmirəl, Türkiyə iqtisadiyyatını ixracatlı böyüməyə istiqamətləndirmək üçün Turqut Özalın hazırladığı geniş məqsədyönlü islahat proqramını həyata keçirməyə başladı. Bu islahatlar tikinti sənayesinə və memarlığa müsbət təsir göstərdi. Prefabrikasiya və şəffaf fasad kimi yeni üsullar 1980-ci illərdə Türk memarlarına və podratçılarına təqdim edildi. Bundan əlavə, polad, alüminium, plastik və şüşə istehsalı artdı, bu da memarların kobud tikili formalarından azad olmasına imkan yaratdı. 1980-ci illərdə memarlıq və tikinti sahəsində hökumət aparıcı rol oynayırdı. Lakin iqtisadiyyatın liberallaşdırılması özəl sektorun aparıcı təsirə çevrilməsinə imkan yaratdı. Bu dövrün görkəmli memarlarına Bəhruz Çinici, Merih Qaraslan, Sevinc Hadi, Şandor Hadi, Ersən Gürsəl, Mehmet Çubuq, Doğan Təkəli, Sami Sisa, Əmrə Arolat, Murat Tabanlıoğlu, Melkan Tabanlıoğlu, Hüsrev Tayla, Doğan Hasol, Atilla Yücəl, Səma Soygeniş daxildir.
Mətbəx
thumb|216x216px|Dünyada ən geniş yayılmış türk mətbəxi nümayəndələrindən biri də [[dönərdir.]] Türk mətbəxi əsasən Osmanlı mətbəxinin mirasıdır. Türk mətbəxi, Çin və Fransız mətbəxləri ilə birlikdə dünyanın ən zəngin mətbəxlərindən biridir. Türk mətbəxi Mesopotamiya və Balkan mətbəxləri ilə əlaqəli olmuş, İstanbul Osmanlı Sarayı mətbəxi Türk mətbəxinin əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil etmişdir. Osmanlı Sarayı mətbəxində müxtəlif növ şorba, salat, ət yeməkləri və desert menyusu mövcud olmuşdur. Saray mətbəxi Bizans İmperiyasından Osmanlı İmperiyasınadək müxtəlif əsrlərin zövqü və təcrübəsi ilə yaradılan elit bir mətbəxdir. O dövrdə xalq mətbəxi sadə olmuşdur. Bu gün Osmanlı Sarayı və xalq mətbxinin qarışığı olan bir Türk mətbəxi meydana gəldi. Həmçinin, Türk mətbəxi regionlara görə də fərqlənir. Qaradəniz mətbəxi, Cənub-qərb mətbəxi, Orta Asiya mətbəxi kimi bir çox region mətbəxləri özlərinə aid çoxsaylı və fərqli yeməklərə sahibdirlər.
Şorbalar xüsusilə qış aylarında türk mətbəxinin əvəzedilməz parçası hesab olunur. Mərcimək şorbası, Ezogəlin şorbası və Tarhana şorbası ən çox istifadə edilən şorbalardır. Ancaq Türk mətbəxindəki şorbalar bununla bitmir. Ətlər, tərəvəzlər ve paxlakimilər şorbaların əsas inqredientləridir. Ət suyu, un, yoğurt və şəhriyə bu ərzaqları şorba halına gətirmək üçün istifadə edilir. İşgəmbə şorbasının alkoqol qəbulu zamanı yaranan baş ağrılarına yaxşı gəldiyi düşünülür. Bundan istifadə edən restoranlar adətən axşam saatlarında işgəmbə şorbasını servisinə başlayırlar.
İdman
thumb|218x218px|200 metrlik qaçış rekordçusu [[Azərbaycanlılar|Azərbaycan əsilli Ramil Quliyev]] Türkiyədə ən populyar idman növlərindən biri də futboldur. Futbol liqalarda oynanılır və ən böyüyü Super Liqadır. Liqanın çempionu olmuş komandalardan üçü (Beşiktaş, Fənərbaxça, Qalatasaray) İstanbul komandası, ikisi (Trabzonspor, Bursaspor) Anadolu komandasıdır. Futbol klubları Türkiyə Futbol Federasiyasının tabeliyi altında qruplaşdırılmışdır. left|thumb|186x186px|[[Türkiyə milli basketbol komandası, 2010 Dünya Basketbol Çempionatında gümüş medal qazanmışdır.]] Avropada kubok qazanan ilk və tək Türkiyə futbol komandası olan Qalatasaray, 2000-ci ildə UEFA kuboku və UEFA Superkubokunun qalibi olmuşdur. Türkiyə milli futbol komandası, UEFA Avro 2000 çempionatında 6-cı, 2002 FİFA Dünya Kuboku, 2003 FİFA Konfederasiyalar Kuboku və UEFA Avro 2008 çempionatında 3-cü olmuşdur.
Basketbol, Türkiyədə futboldan sonra ən populyar idman növlərindən biridir. Basketbolun ən böyük liqası Basketbol Super Liqasıdır. Anadolu Efes, Qalatasaray, Fənərbaxça, Beşiktaş kimi komandalar Avroliqa və digər xüsusi turnirlərdə böyük uğurlar qazanmışdır. Bundan əlavə, Anadolu Efes 1996-cı ildə Koraç kubokunu qazanmış və Avropa kubokunu qazanan ilk türk basketbol komandası olmuşdur. 2012-ci ildə FİBA Avroliqası kubokunu qazanan Beşiktaş BK, Avropa kubokunu qazanan ikinci Türkiyə komandası olmuşdur. Türkiyə milli basketbol komandası da bir çox beynəlxalq turnilərdə təqdirəlayiq yer tutmuşdur.
2010 FİBA Dünya Çempionatı 28 avqust və 12 sentyabr tarixlərində Türkiyədə keçirilmişdir. Çempionat FİBA, Türkiyə Basketbol Federasiyası və İdman Təşkilat Komitəsi tərəfindən ortaq şəkildə təşkil edilmişdir.
Ənənəvi bir türk idman növü olan güləşin ən əhəmiyyətli qolu olan Kırkpınar yağlı güləşidir. Türklərin e.ə. IV əsrdən bəri güləş idman növünə xüsusi maraqları olduğu məlumdur. Bahar aylarında təbiətin canlanması, evlilik mərasimləri və qələbə şənliklərində güləş yarışları keçirildi. 1996-cı ildə Ənənəvi İdman Federasiyası qurulmuş və yağ güləşi üçün əhəmiyyətli bir addım atılmışdır.
Mediya
thumb|217x217px|[[Cumhuriyet (qəzet)|Cumhuriyet yazıçılarının həbsinə etiraz. Mətbuat azadlığı Türkiyədə mübahisəli bir mövzudur.]] Yüzlərlə televiziya kanalı, minlərlə yerli radio stansiyası, onlarla qəzet, milli kino və genişzolaqlı İnternet istifadəçilərinin sürətli artımı, Türkiyədə inkişaf etmiş mediya sənayesini təşkil edir. Televiziya izləyicilərinin əksəriyyəti TRT dövlət kanalları, Kanal D, Show TV, ATV və Star TV kimi əyləncə kanalları arasında paylanılır. Peyk antenası və kabel televiziyası vasitəsilə yayım Türkiyənin bütün ərazisini əhatə edir. Radio və Televiziya Ali Şurası (RTÜK) telekanalların yayım məzmunlarına nəzarət edən hökumət orqanıdır. Dövriyyəsi ən populyar olan Posta, Hürriyət, Sözcü, Sabah və Habertürk qəzetləridir. left|thumb|201x201px|[[İzmir şəhərində mətbuat azadlığına etiraz]] Türk dram filmləri getdikcə Türkiyənin hüdudlarından kənarda da populyarlaşır və həm mənfəət, həm də ictimaiyyətlə əlaqələr baxımından ölkənin ən vacib ixracatlarından biridir. Son 10 ildə Yaxın Şərq televiziya bazarını ələ keçirdikdən sonra, 2016-cı ildə Cənubi və Mərkəzi Amerika ölkələrində də məşhurluq qazanmışdır. Türkiyə bu gün dünyanın ən böyük ikinci teleserial ixracatçısıdır.
Yeşilçam, türk film sənayesinin qədim və əhəmiyyətli filmlərindəndir. Osmanlı İmperiyasında sərgilənən ilk film 1896-cı ildə İstanbulda nümayiş olunan "La-Sota vağzalına qatarın gəlməsi" olmuşdur. İlk türk istehsalı film isə "Ayastefanosdakı rus abidəsinin yıxılması" olmuşdur. Məşhur türk rejissorları arasında "Qızıl Palma Budağı", "Qızıl Ayı" mükafatlarına layiq görülən Nuri Bilgə Ceylan, Yılmaz Güney və Fərzan Özpətək və digərləri yer alır.
Qanuni müddəalara baxmayaraq, Türkiyədə mediya azadlığı 2010-cu ildən bəri davamlı olaraq pisləşmiş, 15 iyul 2016-cı ildə uğursuz çevriliş cəhdindən sonra bu səviyyə maksimuma çatmışdır. 2016-cı ilin dekabr ayına olan məlumatlara görə, Türkiyədə ən azı 81 jurnalist həbs həbs edilmiş, 100-dən çox xəbər mərkəzi bağlanmışdır. Freedom House Türkiyə mediyasını "Qeyri-azad" kimi qiymətləndirmişdir. İnternet senzurasına, 29 aprel 2017-ci il və 15 yanvar 2020-ci il arasında davam edən Vikipediya bloklanması da daxildir.
Barelyef
thumb|400px|right|Barelyefli qədim mərmər [[Sarkofaq. Luvr muzeyi.]]
Barelyef —heykəltaraşlığın növü.
Barelyef – “baş” relyef sözündən götürülmüş alçaq relyef deməkdir. Memarlıq və dekorativ tətbiqi sənətdə geniş yayılmış bəzək növüdür. Barelyefdən əsasən bəzək qəpiklərdə xatirə lövhələrində, orden və medallarda istifadə olunur.
Xarici keçidlər
Барелеф Bas-reliëf
2012/2013 Azərbaycan Kuboku
Reqlament
Azərbaycanın Kubokunun bütün mərhələlərində cütlüklərin qalibləri iki matçın (1/16-dan, 1/8-dən və finaldan başqa) nəticələrinə görə təyin edilirdilər. Əgər kubok matçı əsas vaxta heç-heçə bitdisə, onda əlavə vaxt (hər biri 15 dəqiqə olmaqla 2 əlavə hissə, fasiləsiz) təyin olunurdu. Amma əgər əlavə vaxtda da qalib təyin olunmursa, o zaman 11 metrlik zərbələr seriyası təyin edilirdi.
Birinci mərhələ
22 oktyabr 2012-ci ildə oynanılıb.
1/8 final
28 noyabr 2012-ci ildə oynanılıb.
1/4 final
27 fevral və 7 mart 2013
Yarımfinal
17 və 24 aprel 2013
Stafford Tomas
Tomas Patten Stafford (d. 17 sentyabr 1930, Uezyerford, Oklahama ştatı) — ABŞ astronavtı, HHQ briqada generalı.
Fəaliyyəti
1952-ci ildə ABŞ Hərbi Dəniz Akademiyasını bitirmişdir. 1962-ci ildə ABŞ Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar üzrə Milli İdarəsinin (NASA) astronavtlar qrupuna daxil edilmişdir. 1965-ci il dekabrın 15–16-da "Cemini-6" kosmik gəmisinin 2. pilotu kimi kosmosa uçmuş (U. Şirra ilə birlikdə), 25 saat 51 dəqiqə ərzində Yer ətrafında 17 dövr etmişdilər. 1966-cı ilin iyulun 3–6-da "Cemini-9" kosmik gəmisinin komandiri kimi kosmosa uçmuş (Y. Sernanla birlikdə), 72 saat 21 dəqiqə ərzində Yer ətrafında 45 dövrə vurmuşdur (1.8 milyon kilometrdən çox). 1969-cu ilin mayın 18–26-da "Apollon-10" kosmik gəmisində Ayın süni peyki orbitinə çıxmış (C. Yanq və Y. Sernanla birlikdə), kosmik gəmidən ayrılan Ay kabinəsində Ayın səthinə 15 km yaxınlaşmışdır (Y. Sernanla). 8 saatdan sonra Ay kabinəsi təkrar kosmik gəmi ilə birləşmişdir. Uçuş 192 saat 3 dəqiqə davam etmişdir. 1975 iyulun 15–20`də EPAS proqramı üzrə "Apollon" kosmik gəmisinin komandiri kimi kosmosa uçmuşdur (D. Sleyton və V. Brandla birlikdə). 217 saat 28 dəqiqə davam edən uçuş zamanı "Apollon" 2 dəfə "Soyuz-19" sovet kosmik gəmisi ilə birləşmişdir.
Riçard Attenboro
Lord Riçard Attenboro — Aktyor və xeyriyyəçi, "Çelsi"nin ömürlük prezidenti hesab olunurdu.
Həyatı
1983-cü ildə prodüserliyi və rejissorluğunu etdiyi “Qandi” filmi ilə 2 Oskar mükafatı qazanan məşhur aktyor ayrıca 4 İngilis Film və Televiziya Sənətləri Akademiyasının (BAFTA) və 4 “Qızıl qlobus” mükafatı sahibi idi.
PGE Arena
PGE Arena — Polşanın şimalında yerləşən Qdansk şəhərinin, 41 620 nəfər tamaşaçı tutumu olan idman qurğusu.
İdman qurğusu haqqında
2008-ci ildə PGE Arenanın təməli qoyulub. İnşaat qiyməti 204 000 000 avro olan PGE Arena, 2011-ci ildə təhvil verilib və avqustun 14-də açılışı olub.
Riçard Attenboro
Həyatı
2008-ci ildə iflic keçirən və həyatını əlil arabasında davam etdirən Atenburq həyat yoldaşı aktrisa Şeila Sim ilə bir qocalar evində yaşayırdı.
PGE Arena
İdman qurğusu haqqında
41 620 nəfər tamaşaçı tutumu olan PGE Arenada, UEFA Avro 2012-nin qrup mərhələsinin üç, 1/4 final mərhələsinin isə bir oyunu baş tutub.
Riçard Attenboro
Lord Riçard və Çelsi FK
“Brayton qayaları” filminin çəkilişləri zamanı gənc aktyordan fiziki formada olmaq tələb olunur. Buna görə də Riçard bir neçə həftə London komandasının düşərgəsində məşq edir.Bu müddət ərzində aktyor klubun futbolçuları ilə dostlaşır. Beləcə, Attenbor “Çelsi”nin çılğın fanatı olur.
PGE Arena
UEFA Avro 2012-nin oyunları
center|thumb|1000x1000px|PGE
Riçard Attenboro
Lord Riçard və Çelsi FK
Riçard 1970-ci illərdə komandanın direktoru vəzifəsində çalışır. 1980-ci illərdə isə o, “Stemford Bric”i developerlərin hücumundan qoruyur.
Jurinea bobrovii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qaya göbəyi
Qaya göbəyi — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir – VU B1b (i,iii) c (i,iii). Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Kökümsovu qısa, yoğun, çoxlu sayda kökətrafı yarpaq və gövdə əmələ gətirir. Kökətrafı yarpaqlar 5-10 sm uzunluğunda, ayaları yumurtavari, əsasında ürəkvari və ya dəyirmi; gövdələri nazik, zəif, əyri-üyrü, sallanan,10 (15) sm uzunluqdadır. Gövdə yarpaqları uzunsov və ya yumurtavari, 5-7 sayda, daha xırda, yuxarıdakılar salxımın əsasında oturaqdır. Salxımı tək, boş və azçiçəklidir. Tac mavi rəngdədir. Fındıqçaları 2,5-3 mm uzunluqda ensiz, kənarları azaciq enli dişli qanadlıdır.
Bioloji, ekoloji, fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə may-iyul, meyvəvermə iyun-avqust aylarına təsadüf edir. Orta və yuxarı dağ qurşaqlarının (dəniz səviyyəsindən 2000 m yüksəklikdə) qayalı, daşlı və gilli yamaclarında, töküntülü və əhəngli yerlərdə, çayların yataqlarında rast gəlinir.
Kapillyar
thumb|350px|Kapillyar torunun sxemi
Qaya göbəyi
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın təbii bərpasının zəif olması, iqlimin mənfi təsirlərinin dəyişilməsindən asılılığı müşahidə olunur. Azalma tendensiyasına meyllidir.
Kapillyar
Kapillyarlar (capillaris — tükvari) insan və digər canlıların orqanizmində mövcud olan ən nazik damarlardır. Kapillyarlar arteriya və venalar arasında rabitə rolunu oynayaraq toxumaların qidalanmasında, maddələr mübadiləsində mühüm və başlıca rola malikdirlər. Kapillyarların divarı bir qatdan endoteldən və nazik birləşdirici toxuma təbəqəsindən (adventitia capillaris) təşkil olunmuşdur. Endotel təbəqəni təşkil edən bir qatlı nüvəli hüceyrələr yapışqan verən maddə və hüceyrəarası körpücüklər vasitəsilə bir-birilə rabitədədirlər. Endotel o qədər zərif və incə quruluşa malikdir ki, onun malik olduğu stiqmata adlanan kişik və stomata adlanan bıyük məsamələrindən su, oksigen və lipid və s. molekullar keçə bilir. Kapillyarlar arteriyalar kimi yığılmağa və pulsasiya etməyə qadirdirlər. Bu xüsusiyyət birləşdirici toxumada olan saya əzələ lifləri ilə izah olunur. Kapillyarların diametri müxtəlifdirÇ orta hesabla 10 mikrona bərabərdir: ən geniş kapillyar (12-20 mikron) qaraciyərdə, sümük iliyində, diş özəyində, əndar kapillyar (5-6 mikron) əzələlərdə və gözün torlu qişasında təsadüf olunur. Kapillyar sisteminin ümumi diametri 1185 sm² və böyüklərdə miqdarı dırd milyarda yaxındır. Kapillyarlarda qanın təzyiqi azaldığı üçüç orada qan yavaş-yavaş axır; bunun artıq dərəcədə fizioloji əhəmiyyəti var; qanın yavaş axması maddələr mübadiləsinə imkan verir. Kapillyarlar bir tərəfdən arteriyalarla və digər tərəfdən venalarla rabitədə olduqları üçün iki qismə bölünürlər: Üzvlərdəki kapillyarların şəkli və quruluşu üzvlərin quruluşuna müvafiq olaraq müxtəlifdir.
Qaya göbəyi
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (ekstremal iqlimə malik ərazilərdə yayılması, kortəbii otarılma, tapdalanma), iqlim və ətraf mühit amillərinə həssaslıqdır.
Mühafizə tədbirləri
Populyasiyanın nəzarətə götürülməsi, mütəmadi monitorinqlərin aparılması tələb olunur.
Emblem
thumb|150px| [[SSRİ-nin HHQ emblemi ]] Emblem —yunan sözü olub, "nişan", yaxud. "qabarıq bəzək" deməkdir. Müəyyən ideyanı və anlayışı ifadə edən şərti simvolik təsvirdir. Məsələn, Bakının emblemi 3 simvolik alov şöləsi və qağayı təsvirindən ibarətdir. Ağ göyərçin sülh rəmzidir. Burada dəniz dalğası ifadə olunur.
Anna Karenina (roman)
Anna Karenina — rus yazıçısı Lev Tolstoy tərəfindən yazılmış və ilk dəfə 1873-1877-ci illərdə bölümlər halında nəşr edilmiş roman. Əsərin baş qəhrəmanı olan Anna Kareninanın prototipi A.S.Puşkinin qızı Mariya Qartunq hesab edilir.
Əsər 1870-ci illərdə Rusiyada cəmiyyətin üst sinfinə mənsub olan iki insanın eşqindən bəhs edir. Hadisələr Moskvada, Peterburqda baş verir. Bundan əlavə, L.N. Tolstoy əsərdə Rusiyada patriarxal həyat tərzi qalıqlarının burjua tərəqqisinin təzyiqi altında necə dağıldığını da təsvir edir. Roman çox məqamlarda avtobioqrafik xarakter daşıyır. Əsərin üzərində işləyərkən Tolstoy müasirliyi və öz həyatını yenidən aydınlaşdırmışdır.
Məzmunu
Hissləri dolaşıq düşmüş, həyatda azıb qalmış bir qadın haqqında ro­man. Onun hər şeyi var: əri, oğlu, evi, sərvəti, adı. Amma, o, heç nəyə baxmadan bunların hamısından imtina edir. O, özünü eşq girdabına atır və bununla da öz həyatını çətinləşdirir.
Romanın başlanğıc cümləsi: Все счастливые семьи похожи друг на друга, каждая несчастливая семья несчастлива по-своему.. (Bütün xoşbəxt ailələr bir-birinə bənzəyir, hər bədbəxt ailə isə özünə görə bədbəxtdir.)
Adaptasiyalar
150px|thumbnail|[[Anna Karenina (film, 2012)|Anna Karenina (film 2012)]]
Saçi Kaqava
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Arif Rəhimov
Arif Məhi oğlu Rəhimov — texnika elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Arif Rəhimov 1938-ci ildə Ağdamda anadan olmuşdur. O, 1955-ci ildə Ağdam 1 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra 1955–1960 illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) Neft-mexanika fakültəsində təhsil almışdır.
O, 1965 ildə namizədlik, 1996 ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib, texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsini almışdır.
Arif Rəhimov hazırda Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının kafedrasının müdiridir.
Elmi fəaliyyəti
Arif Rəhimov 100-ə yaxın elmi məqalə, 2 kitab, 4 dərs vəsaiti çap etdirmişdir.
Onun elmi işi əsasən mahiyyəti yeni kompozisiya materiallarının yaradılması və yeni mütərəqqi e’mal üsullarının tərtibi məsələlərinə həsr olunmuşdur.
Robert Mandell
Robert Mandell — kanadalı iqtisadçı.
Arif Rəhimov
Elmi fəaliyyəti
Arif Rəhimov ÇİXTHS-nin bürünc medalına layiq görülmüşdür.
Robert Mandell
Vankuver şəhərindəki Britaniya Kolumbiya Universitetinin məzunudur. Robert Mendell 1956-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir. 1999-cu ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 1974-cü ildən Kolumbiya Universitetində iqtisadiyyat bölməsində professor olaraq işləyir.
Il Popolo d'Italia
Il Popolo d'Italia (İtaliya xalqı) — Benito Mussolini tərəfindən 15 noyabr 1914-cü ildə təsis edilən qəzet. Qəzet Benito Mussolini İtaliya Sosialist Partiyasından ayrılandan sonra çap olunmağa başlayıb. Birinci dünya müharibəsindən sonra bu qəzet İtaliyada faşizm ideologiyasını təbliğ edən əsas mətbuat orqanı olmuşdu. Qəzet 24 iyul 1943-cü ilə kimi çap olunub. Qəzet həmçinin militarizm və irredentizm ideyalarını da təbliğ edirdi. 1936-cı ildən 1943-cü ilə kimi qəzetin baş redaktoru Corc Pini olmuşdu.
Fəsəli
thumb|right|Fəsəli Fəsəli - Azərbaycan mətbəxində geniş yayılmış un məmulatı.
Hazırlanma qaydası
Xəmir 1,5-2 saat saxlanılr və 100 qramlıq kündələrə kəsilib 0,5 mm qalınlığında yayılır. xəmirin üzərinə əvvəlcədən narın döyülmüş, ədviyyat qatılmış yağ sürtülür və 5-6 qat bir-birinin üstünə salınaraq düzbucaqlı formasında kəsilməklə rulet burulur. Həmin rulet vertikal istiqamətdə yastılanaraq diametri 10-12 sm, qalınlığı isə 1,5-2,0 sm girdə kökəcik şəklinə salınır. Fəsəli hər iki tərəfdən tavada bişirilir. Süfrəyə verdikdə üstünə şəkər kirşanı səpilir və ya yanına ayrıca bal qoyulur.
Üçmüədzin döyüşü
Üçmüədzin döyüşü — 2 iyul 1804-cü ildə Rusiya-İran müharibəsində (1804-1813) ilk toqquşma.
İrəvan xanlığı ərazisində, Üçmüədzin kəndi (indiki Ermənistanın Eçmiədzin rayonu) yaxınlığında baş verən döyüşdə rus qoşunları məğlub olublar. Bunun ardınca, Qəmərli kəndi yaxınlığında ikinci döyüşdə də məğlub olan ruslar geri çəkiliblər. Lakin 1805-ci ilin əvvəlində, Şəki və Qarabağ xanlıqları istiqamətində yürüşə başlayan ruslar hər iki xanlığı ələ keçiriblər.
Ağ fil
Ağ fil — çox pul xərclənərək saxlanılan, lakin faydası ilə heç öz xərclərini qarşılamayan əşyaları, tikililəri bildirən ifadə. İfadənin Siam krallığı nda saxlanılan albinos fillər səbəbilə yarandığı güman edilir. Siam kralları bu filləri tanrının hədiyyəsi hesab edib, onların güc, ədalət və sülh gətirdiyini güman edirdilər. Bu səbəbdən onlardan heç bir xeyir görmədən xüsusi qayğı göstərir, onların heç bir əziyyət çəkməməsini təmin edirdilər.
Tarix
Cənub-Şərqi Asiya hökmdarları (Burma, Tayland, Laos və Kamboca) ədalət, hökmdarlıq və səltənətin sülh və rifahı simvolu kimi ağ fili öz saraylarında saxlayırdılar. Bu heyvan həmdə zənginlik simvolu idi. Qərbdə, bahalı bir yüklə əlaqəli "ağ fil" 1600-cü illərdə istifadə edilmiş və 1800-cü illərdə istifadəsi yayılmışdır. XIX əsrin ortalarında "ağ fil" və "ağ filin hədiyyə" edilməsi ifadələri adi hal almışdı. XX əsrin əvvəllərində bahalı satışlar ilə əlaqədar "ağ fil svopları" və "ağ fil satışları" ifadəsi əlavə edildi. Müasir ingilis dili ndə, bu ifadə satın almaq üçün son dərəcə bahalı, hələ də öz funksiyasını yerinə yetirməyən və ya saxlamaq üçün çox bahalı bir ictimai bina layihələrinə aiddir.
Rəvayətə görə, Budda doğulmazdan əvvəl anası yuxu görüb. Yuxusunda ağ fil ona lotus çiçəyi gətirir. Bunun Buddanın doğulmasından xəbər verdiyi düşünülür və buna görə də ağ fil əsasən buddistlərin yaşadığı Siam Krallığında (indiki Tailand) müqəddəs sayılır. Bu krallıqda yük daşımaları, tikinti, müharibə kimi bir çox sahədə fillərdən istifadə edilsə də, bu işlərdə ağ fillərdən istifadə edilə bilməz. Müqəddəs ağ filin yaşadığı səltənətə və ya evə sülh və firavanlıq gətirəcəyinə, onu ədalətli və güclü edəcəyinə inanılır. Bu səbəbdən bu filin baxımı üçün bütün xərclər qeyd-şərtsiz alınır və bəzən hətta şişirdilir. Yenə söz-söhbətə görə, Siam kralı sevdiyi zadəganlara, kral administrasiyasına mənsub önəmli şəxslərə ağ fil verir. Maraqlısı odur ki, o, bəyənmədiyi insanlara da eyni hədiyyəni verir. Ancaq padşahın sevdiyi zadəganlar hədiyyə ilə birlikdə ağ fili bəsləyə biləcək maddi dəstəyi alarkən, sevilməyənlər heç bir işdə istifadə edə bilməyəcəkləri və başqa heç bir faydası olmayan müqəddəs ağ fillə tək qalırlar. Filə qulluq çox baha başa gəlir, zaman keçdikcə sahibinin bütün resurslarını sərf etməyə başlayır və sonunu hazırlayır. Padşahın müqəddəs hədiyyəsinə baxa bilməyən şəxs cəmiyyətin gözündə nüfuzdan düşər və eyni zamanda maddi cəhətdən çökər. “Ağ Fil” zamanla bir ifadə halına gəldi və saxlanması çox baha başa gələn, lakin faydasız olan hədiyyələri təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Şəhərlərdəki möhtəşəm, ən müasir, lakin istismar xərcləri gətirdiyi faydadan qat-qat çox olan binalar da bu adla çağırılmağa başlayıb.
Cənubi Afrika Respublikasında keçirilən Dünya Kuboku üçün tikilən Cape Town Stadium, əl çəkildikdən sonra ölkə xalqına qalan ağ fillərdən biridir. Kasıb məhəllələr arasında köhnə stadionun yerində deyil, şəhərin ən gözəl yerlərindən birində tikilən bu stadionun illik təmir xərci 5 milyon dollardan artıqdır. Ajax Keyptaun futbol komandası burada oyunlarını orta hesabla 4000 nəfərin qarşısında keçirir, doluluq nisbəti 10%-dən azdır. Bu, Keyptaunu Cənubi Afrikada ən çox istifadə edilən stadiona çevirir. 2010-cu il dünya çempionatı üçün tikilən digər stadionları da nəzərə alsaq, ölkəni inkişaf etdirməsi gözlənilən bu böyük “müqəddəs” idman təşkilatının 31,3%-nin gündə 2 dollardan az qazandığı Cənubi Afrika xalqına xərci çatır. Bundan əlavə, hökumətin və FİFA Dünya Kubokunun cəmiyyətə bəslədiyi gözləntilərin yaratdığı məyusluq da biznesin insan tərəfini sual altına qoyur.
Şira aymağı
Şira aymağı (Xakasca:Şira aymağı, Сыра аймағы) — Rusiya Federasiyası na bağlı muxtar türk respublikaları ndan olan Xakasiyanın bələdiyəli olan aymağı. Aymağın mərkəzi 2009-cu ildən etibarən Şira kəndi dir.
Coğrafiya
Xakasiya nın şimal hissəsində yerləşi. Sahəsi 6880 km²-dir. Mövsümi və gündüz dəyişkənliyində böyük temperatur təzadları, isti yay və uzun qarsız qış bölgənin iqlimini kəskin kontinental olaraq təyin edir. Tədqiqatçılar qışda Asiya barometrik maksimumun, yazda isə şimal Sibir maksimumunun təsirini qeyd edirlər. Dağ sistemləri hava kütlələrinin qərbdən şərqə köçürülməsinə mane olur. Ən az orta illik yağıntının miqdarı (təxminən 250 mm) Kuznetsk Alatau ətəklərinə bitişik əraziyə düşür. Ümumi yağıntının 80-90% -ə qədəri aprel-oktyabr aylarında yağış leysan şəklində, qış aylarında 10% -ə qədər yağıntı olur. Çöl bölgələrindəki qar yer üzünü tamamilə örtmür, bu da torpaqların intensiv dondurulmasına və şaxtadan azad havalara səbəb olur. Alp zonasında dağ tundralarından hövzələrin dibindəki quru çöllərə qədər dəyişən landşaftların şaquli dərəcədə fərqlənməsi səbəbindən iqlim göstəricilərindəki fərqlər bölgənin təbii zonalarının müxtəlifliyini müəyyənləşdirir.
Əhali
Əhalinin məskunlaşma nisbəti isə km²-a 3,89 nəfərdir. 2015-ci il statistikasına görə, ümumi əhali sayı 26.775 nəfərdir.
Tarix
Xakasiya və Krasnoyarsk ətraflarını rus işğalına qədər Yenisey Qırğız bəyləri idarə etməkdə idilər. Altınzarhı (və Altı Sar) ulus olaraq keçməkdədir. Böyük Qırğız xaqanlığı hakimiyyəti altında buradakı türk xalqları bütünləşmişdi. Qədim türk dövlət adətində görülən böyük xaqan və köməkçi xaqanlar var idi. Böyük xaqanların adlarından bəziləri məlumdur. Nomçi, İşey, İrenek bunlara misaldır. Ölkə strukturu müəyyən bölümlərə ayrılırdı. Bu bölümlərə və ya oymaqlara ayrımda türk əşirət strukturu diqqətə alınırdı. Hansı türk boyundan olurlarsa olsunlar, öz içlərində nəzarət mexanizması var idi. Bütün türk boylarının bəyləri ulu xaqana bağlı qalırdı. Xaqanın buyruqları yerinə yetirilir və törəyə uyğun hərəkət edilirdi. Qaynaqlara görə, türk topluluqlarına görə adlandırılmış bölgə adları belədir:
Adminstrativ bölmələr
Şira aymağı idarəçiliyinə bağlı 14 belde və bu beldelərə bağlı 37 məskunlaşma yeri vardır.
Keramzit
thumb|300рх|Keramzit
Gəncə üsyanı (1826)
Gəncə üsyanı - 27 iyul, 1826-cı ildə Gəncədə Rusiya müstəmləkəçiliyi əleyhinə güclü üsyan. 1826-cı il Gəncə üsyanı Gəncə xanlığının 1804-cü ildə Rusiya tərəfindən işğalından sonra çar üsul-idarəsinə qarşı ilk kütləvi çıxış idi.
Şəkərçörəyi
Lazım olan məmulatlar
I variant
Keramzit
Keramzit (yun. keramos — gil) — məsaməli, yüngül və dənəvərləşdirilmiş tikinti materialı. Asanəriyən gilli süxurları köpüb həcmini artırana qədər bişirdikdə (1100 — 1200°S) alınır. Çınqıl (dənələri 5—40 mm) və qum (dənələri 5 mm-dən kiçik) şəklində buraxılır. Yüngül beton doldurucusu, bəzən isə bina konstruksiyalarında səs və istilik izolyasiya materialı kimi işlədilir.
Şəkərçörəyi
Lazım olan məmulatlar
Əla növ buğda unu — 350q, ərinmiş yağ — 260q, şəkər kirşanı — 300q, yumurta — 1əd, vanilin — 3q.
II variant
Gəncə üsyanı (1826)
Üsyan rus qoşunları tərəfindən amansızlıqla yatırılıb.
Şəkərçörəyi
Lazım olan məmulatlar
500 qr əla növ un, 200 qr ərinmiş yağ, 300 qr şəkər tozu, 15 qr maya, 1 yumurta, 0,3 qr vanilin.
Hazırlanma qaydası
I variant
Ərinmiş yağ şəkər kirşanı ilə 25–30 dəq.çalınır, bu zaman ona az-az yumurta ağı əlavə edilir.Çalıntıya vanilin və ələnmiş un qatılır, xəmir yoğrulur. Həmin xəmirdən 60–70 qramlıq girdə kündələr hazırlanır, perqament kağızı sərilmiş listlərə düzülür, üzərinə yumurta sarısı çəkilib 175–180 °S istilikdə 25–30 dəq. bişirilir. Şəkərçörəyi soyuduqdan sonra üzərinə şəkər kirşanı səpilir.
Maya yumurta ağında əridilir, üzərinə ərinmiş yağ tökülərək bir qədər qarışdırılır, sonra şəkər tozu və vanilin əlavə edilib, 20 – 25 dəqiqə möhkəm çalınır. Daha sonra un əlavə edilir və möhkəm qarışıncayadək yoğrulur. Alınmış xəmir xırda – xırda kəsilib girdələnir və bir vərəqəyə düzülür. Sonra üzərinə yumurta sarısı çəkilib, fırında bişirilir.
Aleksandr (ada)
Aleksandr — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adalarına daxildir.
Coğrafiya
Adanın sahəsi 484 km², sahil xətdinin uzunluğu 129 km təşkil edir. Uzunluğu 43 km, maksimal eni 19 kilometrdir. Lanşaftı əsasən düzənlik və bəzi yerlərdə 60–180 m hündürlüyə malik təpələrə malikdir.
Aynur Əliyeva
Aynur Tahir qızı Əliyeva - Qadın Çüdoçu, Çüdo üzrə Azərbaycan çempionu.
Həyatı
Aynur Tahir qızı Əliyeva 1987-cı ildə Ağdam rayonunun Quzanlı qəsəbəsində anadan olmuşdur. O, hələ kiçik yaşlarından idmanın cudo novü ilə məşğul olmağa başlamışdır. Onun məşqiçisi SSRİ idman ustası Nazim Təhməzov Aynurun qeyri-adi bacarığını, əsil idmançılara məxsus xarakterini duyaraq onunla fərdi məşqlər aparmış, Aynurun məharətinin üzə çıxmasına çalışmışdır.
Aynur Əliyeva ilk vaxtlar bir sıra respublika əhəmiyyətli yarışlarda iştirak edərək uğurlar əldə etsə də, nəticələr onun ürəyincə olmamışdır. O, 2006-cı ildə Türkiyədə, 2007-ci ildə Gürcüstanda cudo üzrə qadınlar arasında keçirilən mötəbər yarışlarda III yeri tutmuşdur.
Gərgin məşqlər, məşqiçi tövsiyələridən sonra Aynur Əliyeva 2011-ci ildə Bakı şəhərində qadınlar arasında keçirilən cüdo üzrə respublika turnirində birinci yeri tutaraq Azərbaycan çempionu adını qazandı.
Xilafət
Tarixi xilafələr
== Tanınmayaraq öz müstəqilliyini elan etmiş və ya sadəcə müəyyən bölgəni idarə etmiş xilafətlər ==
M26 Pershing
Amerika Birləşmiş Ştatlarının ordusunun İkinci dünya müharibəsində və Koreya müharibəsində istifadə etdiyi ağır sinfə məxsus tankdır. Adını Birinci dünya müharibəsində iştirak etmiş general Con Perşinqdən almışdır.
Maksimum sürəti saatda 40 km.
Motoru:Ford GAF, 8 silindr, benzinli, 450/500 at gücü (373.336 kW)
Zireh 25–110 mm
Əsas silahı 90 mm-lik top (70 mərmi)
Köməkçi silahı: 2 X Browning 30-06 (5000 mərmi), 1 x Browning 12.7 mm (550 mərmi)
Tarixi
600px|thumb|[[1950-ci ildə Koreya müharibəsində ABŞ dəniz piyadaları korpusuna məxsus olan M26 Pershing tankı]]
1942-ci ilə kimi ABŞ ordusunda əsas vəzifələri M4 Sherman tankları edirdi. M4 Sherman tanklarının əsas vəzifəsi həm piyadaların irəliləyişlərini təmin etmək, həm də ani hücumlar zamanı istifadə olunmaq idi. Ancaq gələcək zamanlarda quru qoşunları üçün daha ağır və daha zirehli bir tanka ehtiyac duyulurdu. Məhz buna görə 1942-ci ilin payızında ABŞ ordusunun təchizat birlikləri quru qoşunları üçün ingilis tanklarına görə daha çox istifadə arealına malik olan yeni bir tankın üzərində işləməyə başladılar. Sonrakı iki il ərzində T20, T22, T23, T25, T26 adlarında çeşidli motor, silah və zireh kombinasiyalarından ibarət tanklar sınaqdan çıxarıldı. Ancaq Birləşmiş Ştatların quru qoşunlarına görə M4 Sherman tankları tam olaraq ehtiyaclara cavab verirdi və yeni bir tanka ehtiyac yox idi. Onların fikrincə almanların Tiger və Panther tankları sayca çox deyildi. Ayrıca Amerika tanklarının vəzifəsi Almaniyanın tankları ilə savaşmaq və onları yox etmək deyildi. Bu vəzifə üçün M10 Wolverine kimi çox güclü topa sahib olan “tank qatilləri” var idi. Bu səbəbdən tank işləri üzərində çalışmalar zəiflədi. Ancaq bu fikirlər 1944-cü ildə Şimali Avropanın işğalı ilə süqut etdi. “Tank qatilləri” alman tanklarının qarşısında uğur qazana bilmədilər. M4 Sherman tankları isə hələ də Panther tankları ilə qarşılaşmağa hazır olmayacaq qədər zəif idilər. Fransa ərazisində olan alman tanklarının yarısını Panther tankları təşkil edirdi. Bundan sonra işlərə yenidən başlanıldı və işlər yalnız 1945-ci ilin fevral ayında tamamlana bildi və yalnız bir neçə xırda əməliyyatlar zamanı istifadə edildilər.
1946-cı ilin may ayında ABŞ ordusunun tank ehtiyacları düşünülərək M26 Pershing tanklarının sinifi orta ilə dəyişdirildi. Yeni tank üzərində işlər nəticəsində M46 General Patton tankları yarandı. M26 Pershing tankları M46 Patton tanklarının başlanğıcını qoydu. M26 tankları 1950-ci illərdə xidmətdən çıxardıldılar. M46 tanklarından sonra istehsal olunan M47 Patton daha yeni qülləli, ancaq bunlardan sonra istehsal edilən M48 və M60 tankları tamamilə yeni dizaynda istehsal edildilər.
Xidmət tarixi
İkinci dünya müharibəsində
thumb|600px|Ryukyu Adalarının Təslimetmə Mərasimi sırasında dayanmış M26 Pershing tankları. (Okinawa, 7 [[sentyabr 1945-ci il)]]
M26 uzun bir istehsal proseslərindən keçərək ancaq ikinci dünya müharibəsinin sonlarında xidmətə girmişdir. Azsaylı M26 tankları Avropaya gəlmiş və general Omar Bradleyə bağlı olan XII ordu qrupunda 3 və 9-cu zirehli diviziyalarda xidmət etmişlər. İlk dəfə xidmətə 1945-ci ilin fevral ayında başlamışdır. İlk dəfə 28 fevralda vurulmuşdur, ancaq vurulan tank təkrarən xidmətə dönməyi bacarmışdır. General George S. Pattona görə M4 Sherman tankları hər nə qədər alman tanklarına qarşı zəif görünsələr də, cəbhədə etdiklərinə diqqət edildikdə, onlar özlərini doğrultmağı bacarmışdırlar. III zirehli diviziyaya bağlı olan M26 tankı qarşılaşdığı iki Panther tankını 1 kilometr uzaqlığdan vuraraq sıradan çıxarmağı bacarmışdır. Sadəcə iki ədəd M26A1E2 tankı istehsal edilmişdir. Bu tank 4 aprel 1945-ci ildə Dessau yaxınlarında qarşılaşdığı bir Tiger II (Königstiger) tankını məhv etmiş, eləcə də bir Panther tankını sıradan çıxarmağı bacarmışdır.
Koreya müharibəsi
600px|thumb|Pershing tankı ve ekipajı Koreya müharibəsi sırasında
Elina Hacıyevanın ölümü
Zəmin
Elina Hacıyeva 6 aylıq olanda onun valideynləri boşanıb. Sonradan anası Sevil Hacıyeva ikinci dəfə ailə quraraq, bu izdivacdan da iki övladı olub.
O, 1-ci sinifə Bakı şəhəri 49 nömrəli tam orta məktəbə gedib. 3 il orada oxuyub. Həmin məktəbin rus bölməsi bağlananda, bu bölmənin şagirdləri azərbaycandilli bölmələr arasında bölüşdürüləndə valideynləri Elinanı başqa məktəbə keçirməli olublar. 4-cü sinifdən başlayaraq Elina Bayılda Bakı şəhəri 203 nömrəli tam orta məktəbə getməyə başlayıb. Ancaq evdə daha bir azyaşlı bacısının varlığı, üstəlik, anasının da hamilə olması Elinanın növbəti dəfə məktəbdən ayrılmasına səbəb olub. O, 5-ci sinifə evin yaxınlığındakı Bakı şəhəri 162 nömrəli tam orta məktəbdə başlayıb.
Elinanın xalası qızı Diana Hacıyevanın sözlərinə görə, Elina "Cənubi Koreya qızlarına bənzəyirdi, saçlarını sevirdi, onları tez-tez boyamağı, fərqli görünməyi xoşlayırdı, özünə vurğun, diqqət tələb edən, dəli-dolu, yetkinlik dövrünü maraqlı yaşamaq istəyən bir qız idi". O, bir gün model və dizayner olmaq arzusu ilə yaşayırdı.
Elina Hacıyeva intihar etməmişdən əvvəl Yasamal rayonunda yerləşən "Xruşovka" layihəli evin 5-ci mərtəbəsində ailəsi ilə kirayə qaldığı evdə yaşayıb.
İntihar hadisəsi
Elina Hacıyeva 2019-cu il aprelin 4-də saat 09:11-də məktəbin 3-cü mərtəbəsindən özünü ataraq intihar edib. O, intihardan öncə 30 ketotifen qəbul edib. İntihar hadisəsi zamanı Elina çoxsaylı ağır xəsarətlər alıb: Onun çanaq sümüyü sınmış, döş qəfəsi əzilmiş və ağ ciyərləri zədələnmişdir. Elina Hacıyevanı şok vəziyyətində sorğu-suala tutan şəxs məktəbin direktoru Sevinc Abbasovanın yaxın rəfiqəsi, Səbail Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Xalidə Bayramova olub.
Təcili tibb maşını intihar hadisəsindən 2 saat sonra çağırılıb. Bəzi şahidlərin sözlərinə görə, təcili tibb maşını öncə uşaqlar hadisə yerindən uzaqlaşdırılıb və Elina Hacıyeva direktorun otağına aparılıb, orada divana uzandırılıb. Xalidə Bayramova Elina Hacıyevanı danışdıraraq dediklərini görüntüləməyə çalışıb.
Şahidlərin sözlərinə görə, məqsəd Elina Hacıyevanın ailəsindəki problemlər ucbatından intihar etdiyini göstərmək olub. Daha sonra məktəbin direktoru hadisənin səbəbkarı kimi Elinanın ailəsini göstərərək, Elinanın pozğun və uğursuz ailənin övladı olduğunu və ailənin uşaqla maraqlanmadığını bildiriblər.
Saat 11:04-də Elina Hacıyeva ilə bağlı xəstəxanaya çağırış daxil olub, həmin çağırış saat 11:06-da həkimə ötürülüb və təcili tibbi yardım xidməti 11:12-də artıq ünvana yetişib. 11:36-da isə Elina 1 saylı Şəhər Klinik Xəstəxanasına çatdırılıb. Saat 12:00-da hadisə haqqında anası Sevil Hacıyevaya məlumat verilib və ona qızının xəstəxanaya aparıldığı bildirilib.
İntiharın səbəbləri
Elina Hacıyevanın əsas intihar səbəbləri — məktəbdə məruz qaldığı zorbalıq və özünə inamının az olması göstərilir. Elina 2018-ci ildə evinin yaxınlığında yerləşən 162 saylı məktəbə keçəndən sonra məktəblilər onu ələ salmağa və aşağılayıcı adlar verməyə başlayıblar. Elina özünü müdafiə edə bilmədiyindən, hadisələr onun içinə qapanmışdı. Biologiya müəllimi Leyla Mixaylovanın onunla kobud davranması, sinif rəhbərinin ona təzyiqlər etməsi, 10–11-ci sinif oğlanlarının onu təpikləməsi barədə məlumatlar da mövcuddur.
Hadisə barədə Elina anasına müraciət edib. Onun anası Sevil Hacıyeva isə məktəbin direktoruna müraciət edib. Lakin direktor işlə bağlı heç bir tədbir görməyib. Elina intihardan iki həftə öncə dərslərini buraxmağa başlayıb. Anası onu digər məktəbə köçürməyə çalışsa da, Elinanı qəbul etməyiblər.
Ölümü
İntihardan sonra Elina Hacıyeva komaya düşərək, 2 gün sonra xəstəxanada vəfat edib. II Zabrat qəbiristanlığında dəfn edilib.
Araşdırma
Hadisə ilə bağlı Səbail rayonu prokurorluğunda Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 125-ci maddəsi (özünü intihar həddinə çatdırma) üzrə cinayət işi açılıb. Məsələ Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın nəzarətinə keçib.
Aprelin 24-də Bakı şəhər Prokurorluğundan verilən məlumata görə, aparılmış istintaqla həmin məktəbin direktoru işləmiş Sevinc Abbasova xidməti vəzifələrini lazımi qaydada yerinə yetirməyib, vaxtaşırı olaraq özünə qapanan Elina Hacıyevanın ruhi-emosional vəziyyətinə xüsusi həssaslıqla yanaşmamaqla, ona psixoloji-mənəvi dəstək göstərilməsinə laqeyd münasibətin ehtiyatsızlıqdan onun ölümünə səbəb olmasına, habelə hadisə baş verdikdən dərhal sonra təcili-tibbi yardım çağırılmasını vaxtında təmin etməyərək E. Hacıyevanı təhlükədə qoymasına dair əsaslı şübhələr müəyyən edilib.
Sevinc Abbasova 15 aprel 2019-cu ildə Cinayət Məcəlləsinin 143-cü (təhlükədə qoyma) və 314.2-ci (səhlənkarlıq, ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə səbəb olduqda) maddələri ilə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunub. Bakı şəhəri Səbail rayon Məhkəməsinin 16 aprel 2019-cu il tarixli qərarı ilə S. Abbasova barəsində ev dustaqlığı qətimkan tədbiri seçilib.
Avqustun 8-də Bakı Apellyasiya Məhkəməsində Mirzəli Abbasovun sədrlik etdiyi hakimlər kollegiyası cinayət məsuliyyətinə cəlb olunan məktəbin direktoru Sevinc Abbasovanın həbs olunmasından ötrü verilən şikayətə baxıb. Məhkəmədən sonra zərərçəkmişin vəkilləri Azadlıq Radiosuna bildirib ki, şikayət təmin olunmayıb. İttiham sübuta yetirilərsə, məktəb direktoruna 5 ilədək həbs cəzası verilə bilər.
Oktyabrın 11-də Elina Hacıyevanın ölümü ilə bağlı Səbail rayon Məhkəməsində aparılan məhkəmə istintaqı başa çatıb.
Oktyabrın 24-də 162 saylı orta məktəbin şagirdi Elina Hacıyevanın ölümündə günahkar hesab edilən keçmiş direktor Sevinc Abbasovaya 2 il, 2 ay və 14 gün azadlığın məhdudlaşdırılması cəzası verilib. Bundan başqa, Sevinc Abbasova Elinanın anasına 8 min 500 manat maddi və 10 min manat mənəvi ziyana görə kompensasiya ödəməlidir.
Reaksiyalar
Hadisə Azərbaycanda rezonansa və şoka səbəb olub. Sosial şəbəkələrdə istifadəçiləri Elina Hacıyevanın ölümü bağlı məsələnin aydınlaşdırılmasını tələb ediblər və tələblərini #ElinaÜçünSusma heşteqi ilə bildiriblər. Kampaniyanı İnstagram hesabında müğənnilər Nigar Camal və Röya, aparıcı Nərgiz Cəlilova, Tvitter hesabında isə bloqqer Adnan Hacızadə, və müğənni Murad Arif dəstəkləyib.
Aprelin 12-də məktəbin qarşısında əsas etibarilə məktəblilərin anaları etiraz aksiyası keçirib. Aprelin 13-də günorta vaxtı təxminən 50 nəfər Bakıdakı 162 saylı məktəbin yaxınlığında "Məktəbdə zorakılığa son!" adlı aksiyaya toplaşsa da, polislər etiraz aksiyasına mane olublar.
Populyar mədəniyyətdə
2019-cu ilin iyun ayında Azərbaycan repçisi Aslixan Elina Hacıyevanın ölümünə aid "Elina" adlı mahnını həsr edib.
Dompyer-sür-Vel
Dompyer-syur-Vel  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Pon-d’En kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01145.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1226 nəfər təşkil edirdi.
Bozlu (Laçın)
Bozlu — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Bozlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Bozlu kəndi Mirik kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Bozlu kənd Soveti yaradılmışdır. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Kəndin keçmış adı Bozlu Ağcakənd olmuşdur. XVIII əsrdə Dərələyəz mahalından gəlib burada məskunlaşmış bozlu (bozulu) tayfasının adındandır. XIX əsrdə kəndin əhalisi hazırda Bozlu gövşəni, Bozlu copu (Minkəndin qərbində) adlanan yerdən Minkənd çayının sol sahilindəki indiki yerə köçmüşdür. Etnotoponimdir.