cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rauf Məmmədov (tarixçi)
Elmi fəaliyyəti
1973-cü ildə “Azərbaycan tarixi muzeyi” kollektiv əsərinin hazırlanmasında R.Məmmədov əhəmiyyətli rol oynamışdır. 1975-ci ildə Muzeyin 75 illiyi münasibətilə keçirilmiş təntənəli toplantı və elmi sessiyada R.Məmmədov “Azərbaycanın qədim və orta əsr tarixinin öyrənilməsinə Muzeyin töhfəsi” məruzəsi ilə çıxış etmiş, məruzə müvafiq topluda çap olunmuşdur. Azərbaycan tarixinə həsr olunmuş 50-dən artıq elmi məqalənin, respublikanın dövrü mətbuatında nəşr olunmuş 90-dan artıq elmi-populyar məqalənin müəllifi olan tarix elmləri namizədi Rauf Məmmədova Naxçıvanın tarixinə həsr olunmuş doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmək qismət olmadı. Azərbaycan Tarixi Muzeyinin XX əsrin 60-80-ci illərdəki fəaliyyətində əhəmiyyətli rol oynamış, Azərbaycan tarixşünaslığında iz qoymuş görkəmli tarixçi alim Rauf Ağabala oğlu Məmmədovun elmi irsinin bəzi nümunələri hələ də işıq üzü görməmişdir.
Stiven Harper
Stiven Cozef Harper — 6 fevral 2006-cı ildən Kanada baş naziri, 2006-cı il yanvarın 23-də növbədənkənar parlament seçkilərində qalib gələn Kanada Mühafizəkarlar Partiyasının lideri.
Həyatı
Stiven Harper 1959-cu ildə Torontoda doğulub.
Alberta əyalətində Kalqari universitetində iqtisadiyyat fakültəsini bitirib. 1993-cü ildə ilk dəfə parlamentə seçilib, 2004-cü ildə isə sağ cərəyanın əvvəl mövcud olan iki qrupunun birləşməsi nəticəsində formalaşan Mühafizəkarlar Partiyasının lideri olub.
Liberalların on iki il hakimiyyətdə qalması 2006-cı il yanvarın 23-də seçkidə müxalifət partiyası olan Mühafizəkar partiyanın seçilməsi ilə sona çatdı. Partiyanın lideri Stiven Harper baş nazir vəzifəsində Pol Martini əvəz etdi. Mühafizəkarlar parlamentdə mütləq çoxluq təşkil etmədiyindən, hakimiyyətdə yalnız müxalifət partiyalarının dəstəyi ilə qala bilərlər.
Seçkiqabağı kampaniya dövründə mühafizəkarlar vergiləri aşağı salmaq, cinayətkarlıqla mübarizəni gücləndirmək, hərbi xərcləri çoxaltmaq və ABŞ-la münasibətdə yaranmış problemləri aradan qaldırmaq vədləri vermişdilər. Harper siyasi opponentlərinin onda ultrasağ ideologiyaya olan meyli barədə fikirlərini qəbul etmirdi. Müşahidəçilər qeyd edirdilər ki, Harperin dövründə mühafizəkarlar sosial problemlərə diqqət yetirmirdilər, əsasən, iqtisadi mövzular barədə fikirlər yürüdür və bütünlüklə daha mərkəzçi mövqe tuturdular. Yanvar seçkisi 2005-ci ilin noyabr ayında parlamentin korrupsiya qalmaqallarına görə Pol Martinin liberal hakimiyyətinə etimadsızlıq votumu (qərar) verdikdən sonra baş tutdu. Martin 1990-cı illərin sonunda frankdilli əyalətdə yer alan maliyyə cinayəti ittihamlarından qaçmaq istəsə də, alınmırdı. Kanada məhkəməsi həmin vaxt federal hökumətdə maliyyə naziri vəzifəsində olan Martinin heç nə ilə əlaqəsi olmadığına qərar vermişdi, amma qalmaqal liberallara hokumətin sonu ilə nəticələndi. Liberal partiyası üçün bu hakimiyyət dalbadal dördüncü idi.
Stiven Harper evlidir, iki uşağı var. Siyasət və müxtəlif intellektual məşğuliyyətlərdən əlavə, Harper xokkeylə də maraqlanır.
Rafiq İbrahimov
Rafiq İbrahimov — aktyor.
Həyatı
Müəllimlər məsləhət görüblər ki, indiki Xətai adına mədəniyyət sarayı nəzdində fəaliyyət göstərən xalq teatrına üzv yazılsın. Xalq teatrının bədii rəhbəri və quruluşçu rejissoru Məmmədkamal Kazımov onun kütləvi səhnələrdə iştirakına razılıq verib. Az sonra Rafiqin istedadını nəzərə alaraq ona baş rolları da etibar ediblər.
Həvəskar aktyor Rafiq İbrahimov bir neçə aydan sonra S.Vurğunun "Xanlar" və "Fərhad və Şirin" mənzum dramlarında Xanlar və Fərhad obrazlarını yaradaraq xalq teatrlarına baxış- müsabiqədə mükafat alıb.
1974-cü ildə müvəffəqiyyətlə imtahan verərək M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram, kino aktyorluğu" fakültəsinə daxil olur.
R.İbrahimov ikinci kursda oxuyarkən S.Vurğunun "Fərhad və Şirin" mənzum dramından parçalarda Şapur obrazını yaradaraq sevimli müəllimi Adil İsgəndərovdan ilk "əla" qiymət alıb. Sonralar Şekspirin "On ikinci gecə" və S.S.Axundovun "Eşq və intiqam" əsərləri əsasında hazırlanmış diplom tamaşasında Antoniyu və Şahbaz bəy rollarının ifası ilə imtahan komissiyası üzvlərini razı salmışdır.
1978-ci ildə institutu bitirən Rafiq İbrahimov bir müddət Tədris teatrında işləyir, müəllimin arzu etdiyi rollarda çıxış edir və oradan da hərbi xidmətə çağırılır. Əsgərlikdən "leytenant" rütbəsi ilə qayıdan Rafiq o vaxtdan 1994-cü ilədək Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyət göstərir və bu illər ərzində müxtəlif səpkili tamaşalarda baş rollarda 20-yə yaxın yadda qalan obrazlar yaradır. 1994-cü ildən Bakı Bələdiyyə Teatrında fəal çalışan sənətkar bir- birinin ardınca Rafiq İbrahimov Bakı Bələdiyyə Teatrında ondan çox obraz yaradır. Nəriman Nərimanovun "Nadir şah" faciəsində Səlim xan, R.İçərişəhərlinin "Vətənə igidlər gərəkdir" pyesində Fikrət, S.Rəşidinin "Mənim Ərdəbilim" əsərində Həşim ağa, O.Altunbayın "Tomris"ində Bagudar, F.Məmmədovun "Anasının gül balası"nda Şahmar, A.Məmmədovun "Dəli Domrul"nda- Dədə Qorqud, N.Nərimanovun "Nadir şah"nda- Səlimağa, N.Rəfibəylinin "Məhsətisində"- Şah, Əmir Pəhləvanın "İnsan və İblis"ndə- İblis,müstəntiq, A.Babayevin "Oğul"nda- Cani, C.Cabbarlının "Dönüş"ndə- Zaman, C.Məmmədquluzadənin "Ölülər"ində- Səlim ağa, N.Hikmətin "Damokl qılıncı"nda- Arxitektor, İ.Kərimovun "Xəyanətin Müsibəti"ndə- Ömər, A.Qurbaninin "Türk sancağı"nda- Məşədi Heydər və b. Tamaşalarda Rafiq İbrahimov böyük uğurlar qazanır.
Sənətkarın əməyi 2002-ci ildə dövlət tərəfindən qiymətləndirilib ona Respublikamızın Əməkdar artisti fəxri adı verilib.
Maksim Qrek
Maksim Qrek (tam adı: Μάξιμος ο Γραικός; 1470. ö. 21 yanvar 1556) — dini yazıçı, publilist, tərcüməçi, aristokrat.
Həyatı
Yunanıstanın Arta kəndində, 1470-ci ildə Maksim Qrek adlı aristokrat dünyaya gəldi. Zəngin valideynləri ona gözəl təhsil verdi. Corfu adasında məktəbi bitirdi. Maksim Qrek İtaliyaya gedib, əsasən qədim yunanların dilini və fəlsəfəsini öyrənib. Milanda Padua şəhərində yaşayıb. Venesiyada görkəmli humanist Aldom Manutius ilə yaxından tanış olmuş və 1503-cü ildən bəri yunan dilinə tərcüməçi olmuşdur. Tərcüməçi olandan sonra, (təxminən 1505-ci ildə) Azova gedib. 1515-ci ildə mənəvi kitabları tərcümə edib.
Rusiyada işi
Maksimin Rusiyada ilk böyük işi, Rus dilləri və Böyük Dük tərəfindən təsdiqlənmiş Rus tərcüməçiləri və yazıçıları: Dmitri Gerasimov və Vlas İqnatovla birgə izahlı Psalterin tərcüməsi idi. Maksim tərcümə etməyi davam etdirdi və sonra da bir kitabxana və ibadət üçün sabit kitablar yaratdı.
Akif Xansultanlı
Akif Xansultanlı (Akif Bəkir oğlu Xansultanlı; )— şair, publisist,jurnalist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Qarapapaqlar jurnalının baş redaktorudur.
Həyatı və təhsili
Akif Bəkir oğlu Xansultanlı 1974-cü il noyabrın 7-də qədim Borçalı mahalında - indiki Gürcüstanın Marneuli rayonundakı Sadaxlı kəndində anadan olub. 1991-ci ildə 1 saylı Sadaxlı kənd orta məktəbini bitirib. 19921997-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinda “Kulturologiya” fakültəsində ali təhsil alıb.
Elmi fəaliyyəti və bədii yaradıcılığı
2003-cü ildən 2007-ci ilə qədər AMEA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda kiçik elmi işçi  kimi fəaliyyətini davam etdirib.
2007-ci ildən etibarən, Tiﬂ isdə nəşr olunan “Qarapapaqlar” aylıq elmi-kütləvi dərgisinin təsisçisi və baş redaktorudur.
AMEA-nın Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun aspiranturasında davam etdirib. Elmi məqalə və şeirləri ilə mətbuatda vaxtaşırı çıxış edib. İlk dəfə Gürcüstandakı anadilli mətbuatımızın elektron versiyası və internet saytının qurulması da “Qarapapaqlar” jurnalının adi ilə tarixiləşib. Dərginin elmi status adını alması üçün lazım olan 13 rəqəmli beynəlxalq sertiﬁ kat kodun (9771987676007) və İSSN ştrixin (19876769), həmçinin elmiliyini təsdiq edən ədəbiyyat, tarix, etnoqraﬁ ya  və kulturologiya ixtisasları üzrə UDC/Q10 kodlarının (821.512.162+39(=512.162)+ 94(479.24)+008(=512.162)+1) alınması birbaşa Akif Xansultanlının adı ilə bağlıdır.
Kitabları
2006-ci ildə “Borçalı dastanı” adlı kitabı nəşr olunub.
Emil Zolya
Emil Zolya — məşhur fransız yazıçı, XIX əsrin ikinci yarısında realizmin ən görkəmli nümayəndələrindən biri, naturalizm ədəbi cərəyanının rəhbəri və nəzəriyyəçisi.
Həyatı
Emil Zolya 1840-cı il dekabrın 2-də Parisdə yoxsul bir ailədə dünyaya gəlmiş, lakin uşaqlıq illərini Fransanın Ekzi şəhərində keçirmişdir. Atası Venesiya immiqrantı mühəndis Fransua Zolya, anası fransız Emili Ober idi. Atası erkən dünyasını dəyişdiyinə görə kiçik yaşlarından evin bütün yükü Emil Zolyanın üzərinə düşmüşdü.
Emil Zolya Burbon kollecində təhsil almışdır. Ədəbiyyata olan marağı məktəb çağında dram, poeziya və teatra olan marağı ilə başlayıb. Aleksandr Düma, Ejen Syu, Pol Feval kimi bir çox məşhur yazıçıların bütün kitablarını oxumuşdur. Məktəb illərində Pol Sezan və onun yaxın dostu Jan Batist Bayl ilə tanış olur. Həmin bu üçlük Viktor Hüqonun əsərlərini oxuduqdan sonra onun şəxsiyyətindən təsirlənərək bir ilə kimi onu özlərinə ustad seçirlər. Alfred de Müsseni tanıyandan sonra onu böyük qardaş olaraq gördülər və yeni ustadları Müsse oldu. Zolya həmin illərdə Pol Sezan və Jan Batistin Bayla aid bir neçə şeir yazmış; Səlibçilər haqqında roman yazmış, sevgilisini ən yaxın dostunun qollarında görən gəncdən bəhs edən "Rodofo" adlı şeiri yazmışdır. Çiçək kimi açan iki sevgilidən bəhs edən "La Provans"ı 1859-cu ildə nəşr olundu. Ardınca fəhlə sinfi qızlarından bəhs edən, real hekayə olan "Les Grisettes de Provence" adlı əsərini yazdı. 1860-cı ildə isə "Perrette"ni bitirdi.
Ailəsinin tanışları sayəsində təhsilinə Parisdəki Sent-Luis liseyində davam edən Zolya məktəbi bitirdikdən sonra universitetə qəbul olmaq üçün iki dəfə imtahan verməsinə baxmayaraq, onun bütün cəhdləri uğursuz olmuşdur. Bundan sonra təhsilinə davam edə bilməyən Zolya iş axtarmağa başlayır. İşsizlikdən əziyyət çəkən Zolya özünü bir çox peşələrdə sınayır. İki il işsiz qalan Zolya 1862-ci ildə yeni yaradılan "Hachette" Nəşriyyat Evində çalışmağa başlayır. Digər tərəfdən isə qəzetlərdə sənət və ədəbiyyat tənqidləri dərc edirdi. Eyni zamanda Emil Zolya ara-sıra yazılar yazmağa başlayır. Bu yazılar onun ilk əsərləri idi. Buraya "Ninonun nağılları", "Marsın sirləri", "Ölənlərin vəsiyyəti" kimi əsərlər daxildir, lakin bu əsərlərin heç biri ona uğur gətirmir. Sadəcə olaraq onun imzasını oxuculara tanıtdırır. Bu iş yerində yüksələrək nəşriyyat evinin təqdimatlarından məsul şəxs olur. 1866-cı ildə yalnız yazıçı kimi fəaliyyət göstərməyi qərara alana kimi həmin nəşriyyat evində çalışır.
Milli qəhrəman çevrilən Zolya 1902-ci il 29 sentyabrda qaldığı otelin yataq otağında dəm qazından zəhərlənərək vəfat etmişdir.
Sonrakı illəri
200px|thumb|right|Emil Zolya 22 yaşında. Zolya XIX əsrin son 30 illiyində Fransa ədəbi həyatının mərkəzində duran və o dövrün ən məşhur yazıçıları ilə əlaqələri olan bir şəxs idi. Müxtəlif ədəbi janrlarda əsərlər yazan Emil Zolya dünya ədəbiyyatının ən məşhur yazıçılarından biridir. Əsərlərində Fransa cəmiyyətinin problemlərini ətraflı şəkildə yazmış və 1880-ci ildə ədəbiyyata yeni daxil olan naturalizm cərəyanına başçılıq etmişdir. Xüsusilə romanları ilə tanınır.
1865-ci ildə ilk romanı olan "Klodun etirafı" (La Confession de Claude) nəşr olunur. Bu roman məzun olduqdan sonra şair olmaq xəyalı ilə Parisə gələn, çardaqda yoxsulluq içində yaşayarkən tanış olduğu yüngül həyat tərzi keçirən qadına aşiq olan, sevgisi ilə qadını xilas edəcəyini düşünən, ancaq xəyal qırığlığına uğrayan bir gəncin yoldaşlarına yazdığı məktubdan ibarətdir və əsasən avtobioqrafikdir. Ən məşhur əsərləri isə "Nana" və "Jerminal"dır. "Tereza Rakin" (Thérèse Raquin) adlı romanı ona uğur gətirən romanlardan biri olmuşdur. "Naturalist" ifadəsini ilk dəfə əsərin 1868-ci il tarixli ikinci nəşrinə yazdığı məşhur ön sözdə istifadə etmişdir.
1871–1893-cü illərdə çap olunan XX cildlik "Ruqan Makkar: İkinci imperiya dövründə bir ailənin təbii və sosial tarixi" (Les Rougon-Macquarts) silsiləsini yazmağa başladı. Həmin silsilədə bir ailənin timsalında cəmiyyətdə gedən prosesləri əks etdirərək şöhrət qazanmışdır.
1860-cı və 1870-ci illərdə Sezann və Mane ilə Klod Mone, Edqar Deqa, Pyer-Ogüst Renuar kimi impressionist rəssamların sənətini müdafiə etdi. Rəssamların müxtəlif studiyalarda və kafelərdə müntəzəm olaraq incəsənət müzakirələrinə qatılmışdır. 1886-cı ildə "L'Ouvre" adlı əsərinin nəşr olunması başda uşaqlıq dostu Sezann olmaqla, rəssam dostları ilə münasibətlərinin soyumasına səbəb oldu. Romanda Paris salonuna üç mindən çox əsərin münsif heyəti tərəfindən qəbul edilməməsi səbəbindən 1863-cü ildə baş verən qalmaqaldan, həmçinin yaradıcı potensialını reallaşdıra bilməyən və bu səbəbdən də özünü asan rəssamdan bəhs olunurdu.
1880-ci ildə Fransada Zolyanın rəhbərliyi altında ədəbiyyatda yeni cərəyan olan naturalizm cərəyanına mənsub bir qrup yarandı. Eyni ədəbi fikrə xidmət edən yazıçılar Zolyanın evində toplaşaraq 1870-ci ildə Fransa–Prussiya müharibəsindən bəhs edən hekayələrdən ibarət toplu nəşr etdirdilər. Müharibə əleyhinə olan altı hekayədən ibarət bu toplu ədəbiyyat dünyasında böyük əks-səda doğurdu.
Dreyfus işi
200px|thumb|left|"Mən ittiham edirəm!" Yazıçının Fransa siyasi həyatındakı iştirakının ən yüksək nöqtəsi IX əsrin sonu XX əsrin I yarısı Dreyfus işi ilə bağlı tutduğu mövqe olmuşdur. Fransa ordusunda haqsız yerə casusluqla günahlandırılıb hərbi məhkəmədə mühakimə olunan yəhudi əsilli kapitan Dreyfusu 1897-ci ildəki davada hökumətin bütün təzyiqlərinə baxmayaraq, müdafiə edən Zolya Fransa dövlət başçısına xitabən məşhur "İttiham edirəm" məqaləsini dərc etdikdən sonra təzyiqlər səbəbindən bir müddət Londonda yaşamaq məcburiyyətində qalmışdır. Səyləri nəticəsində Dreyfus işində ədalətin bərpa olunması ilə yurduna qayıtmışdır.
Yəhudi əsilli fransız zabiti kapitan Alfred Dreyfus xətti Alman səfirliyinə göndərilən məktubdakı xəttə bənzədiyi üçün 1894-cü ildə almanların lehinə casusluq etmək ittihamı ilə günahlandırılmış, qapalı iclaslarla davam etdirilən işin sonunda ömür boyu həbsə məhkum edilmişdir. Məktubdakı xəttin Esterhazi adında bir mayora aid olduğu iki il sonra Kəşfiyyat rəisi podpolkovnik Pikar tərəfindən üzə çıxarılınca, Dreyfusun işi 1896-cı ildə yenidən gündəmə gəldi.
Hadisə gündəmə gələndə Emil Zolya İtaliyada idi. O, Parisə qayıdanda bu məsələ ilə bağlı fəal kampaniya başlatmağı lazım bildi. 1897-ci il noyabrın 25-də "Le Fiqaro" da "Həqiqət gəzir, onu heç bir şey dayandıra bilməz" adlı məqaləsi dərc olundu. Emil Zolyanın "Le Fiqaro"dakı son məqaləsi 5 dekabrda nəşr olundu. "Pikartın Dreyfusu azad edib əvəzinə Esterhazinin adını verməyi üçün bir Yəhudi təşkilatı tərəfindən tutulduğu" iddiaları əsasında qələmə aldığı bu yazıda yalan və böhtanı yayan şovinist mətbuatını şiddətlə qınamışdır.
Zolya yazılarını dərc etmək üçün qəzet tapa bilməyincə, mübarizəsini broşürlərlə davam etdirdi. "Gəncliyə məktub", "Fransaya məktub" başlıqlı broşürləri yayımladı. Prosesdə casus Esterhazinin bəraət qazanması az deyilmiş kimi, cinayət faktlarını tapan Pikarın cəzalandırılması nəticəsində Zolya Dreyfus işi haqqında ən məşhur məqaləsi olan "Prezident Feliks Fora açıq məktub"u yazdı və məqalə "L'Aurore" qəzetində "Günahlandırıram" (J'Accuse) başlığı ilə nəşr olundu. "Ordunun şərəfi", "vətən sevgisi" kimi anlayışlara toxunan, oxuculara poetika ilə təsir edən bu məktub Fransada ziyalı hərəkatının yaranmasına səbəb oldu. İmza kampaniyaları, ziyalı bəyanatları ard-arda gəldi,
Əsərləri
İyirmi cildli nəşr "Rugon-Makkarlar" (Les Rougon-Macquarts):
FIVB reytinq siyahısı
FIVB dünya sıralaması
'''¹ Qadınlar. ² Kişilər. '''
Yelü Daşi
Yelü Daşi (Pinyin: Yēlǜ Dàshí; Wade-Giles: Yeh-Lü Ta-Shih və ya ; Pinyin: Yēlǜ Dáshí; ) — Qarakitaylar dövlətinin qurucusu, Lyao sülaləsinin üzvü idi.
Adları
İkinci adı Çonqde (重德) olub müsəlman mənbələrində Nuşi Taifu, Quşqin Taifu və Balğu oğlu Quşqin kimi də xatırlanır. Yapon tədqiqatçı Masaaki Suqiyamanın fikrincə onun adı Daşi çin titulu olan taişinin bir versiyasıdır. "Kidan dövlətinin qeydləri" kitabına görə isə Daşi onun sadəcə olaraq ləqəbi idi.
İlk dövrləri
Sülalənin Çindəki hakimiyyətinin son dövrlərində o, getdikcə daha vacib inzibati və hərbi vəzifələr tuturdu. O, 1116-cı ildə Taiju (泰州, müasir Taylay rayonu, Xeylunszyan) və 1117-ci ildə Şianqçu (祥州, müasir Uancinta qəsəbəsində, Nunyan rayonunda) vali kimi işləyib. 1120-ci ildə Daşi cieduşi titulu verilərək paytaxtın mühafizəsi ona tapşırıldı.
İmperiyanın süqutu
Mançuriyada, Lyao imperiyasının şimalında yaşayan tunqus tayfası olan cürçenlər 1115-ci ildə Cin sülaləsini qurdular və Mançuriyada hökmranlıq etməyə başladılar. Cin sülaləsi daha sonra Lyaoya hücum etmək üçün Sun imperiyası ilə ittifaq yaratdı və 1122-ci ilə qədər Cin Lyaonun torpaqlarının böyük bir hissəsini, o cümlədən onun paytaxtı Çifenqi ələ keçirdi. Lyao imperatoru Tianzo qərbə qaçdı və əmisi şahzadə Yelü Çun daha sonra imperiyanın cənub paytaxtı Nançinqdə (indiki Pekində) qısaömürlü Şimali Lyaonu imperiyasını yaratdı. Tezliklə Tonq Quanın komandanlığı altındakı Sun ordusu cənubdan Şimali Lyaoya hücum etdi, lakin Daşi və Şyao Qanın komandanlığı altında Lyao ordusu Sun hücumlarını dəf edə bildi. Bununla belə, Cin sülaləsi şimaldan irəliləməyə davam etdi və nəticədə 1123-cü ildə cənub paytaxtını ələ keçirdi. Cin hakimiyyəti ələ keçirməzdən əvvəl Daşi 7000 əsgəri ilə birlikdə keçmiş imperator Tianzoya qoşulmaq üçün qaçdı.
Daşi daha sonra cürçen ordusu tərəfindən ələ keçirildi, lakin beş ay sonra, fevralda yenidən imperatora qoşulmaq üçün qaçdı. İmperator əvvəlcə onu Şimali Lyaonu qurmaqda kömək etdiyinə görə xəyanətlə günahlandırsa da tezliklə onunla barışdı və ona cürçenlərə hücum etmək niyyətində olduğunu bildirdi. Daşi bunun axmaqlıq olduğunu düşünürdü, çünki Cin sülaləsi artıq güclü mövqedə idi. İmperatoru razı sala bilməyən Daşi 1124-cü ildə Lyao zabitlərindən ibarət dəstəyə rəhbərlik edərək şimal-qərbdəki Lyao qarnizon-şəhəri olan Keduna getdi və özünü yeni imperator elan etdi. Babası və nənəsinə ölümardı adlar olaraq İmperator Siyuan (嗣元皇帝) və İmperatriça Hsüanyi (宣义皇后) adlarını verdi. Keçmiş imperator isə 1125-ci ildə cürçenlər tərəfindən ələ keçirilmişdi.
Hakimiyyəti
Daşi Keduna gedərkən yolda Onqutların tayfa başçısından 400 at, 20 dəvə və bir neçə min qoyun aldı. 10000 atla yola çıxan Daşi burada özünə ordu toplamaq niyyətində idi. Daşi Kedunda Telengit, Xongirad, Cadaran, Yesüt, Biqude, Nila, Tarquday, Damğalıq, Merkit, Heju, Vuqu, Tatar, Pusuan, Tanqqu, Humusi, Sidi və Çerbi kimi köçəri monqol, türk və xitan tayfalarını ətrafına toplayaraq 1129-cu ildə iki sərhəd qarnizonuna hücum etdi.
Monqolustanda daha çox tutuna bilməyəcəyini görən Daşi 13 mart 1130-cu ildə qərbə doğru yola çıxdı və Yenisey Qırğızlarını məğlub edəndən sonra Emil çayı sahillərinə gəldi. Qarahoca idikutu Bilgə xan (1123–1130) ilə ittifaq bağlayandan sonra 1131-ci ildə Qaşqardakı Qaraxani hökmdarı Əhməd Arslan xana hücum etsə də, bu yürüş uğursuzluqla nəticələndi.
Nəhayət 1132-ci ildə Yelü Daşi özünə eyni anda iki titul götürdü: belə ki, o monqollar və türklər arasında Gur xan kimi tanınsa da, Çin üsul-idarəsini saxlayaraq "Tianyu" (天祐皇帝) adını almışdı.Almalıq və Qayalıq (müasir Taldıkorqan) şəhərlərində hakimiyyətini təsis etdikdən sonra Qaraxaniləri hədəfinə almışdı. Tezliklə Karluk və Kanqlı tayfaları ilə mübarizə aparmağı bacarmayan II İbrahim Buğra xan onu Balasaquna dəvət etdi və vassallığı rəsmi şəkildə qəbul etdi.Almalıq (Sintzyan) Balasaqunu yeni imperiyanın paytaxtına çevirən Daşi Qaraxani hökmdarının titulu olan "İllig xan"ı da "İllig Türkmən" tituluna endirərək vassal statusunu təsdiqləmiş oldu. Cürçenlərə qarşı Hsiao Volila başçılığında 70.000 süvaridən ibarət ordu göndərsə də, hücum uğursuzluqla nəticələndi.
Qərbə doğru davam edən Daşi 1137-ci ilin mayında Xocənd şəhərində hakimiyyətdə olan II Mahmudu məğlub etdi. Mahmud ağır məğlubiyyətdən sonra Səmərqəndə qaçmalı oldu və dayısı Sultan Səncərdən yardım istədi. Səncər 1141-ci ilin iyulunda Mərkəzi Asiyaya gələrək Mahmudu Xocəndə qaytarmağa çalışsa da Qaraxitaylarla qarşılaşdı. 9 sentyabr 1141-ci ildə səlcuqlarla xitayların arasında baş tutmuş Katvan döyüşündəki qalibiyyət Yelü Daşinin İslam dünyasında tanınmasına səbəb oldu. Döyüşün nəticəsində Qarakitaylar Qaraxaniləri asılı hala gətirdilər, Səncərin xanımı və əmirləri isə əsir düşdü. Daşi 3 ay Səmərqənddə qaldı və onu Hençonq əyalətinin bir hissəsinə çevirdi. II Mahmudun yerinə qardaşı III İbrahim xanı yeni Qərbi Qaraxani xanı kimi təsdiq etdi, hətta öz qızını onunla evləndirdi. Buxarada isə Burhan ailəsi qazı kimi təsdiq edildi. Növbəti il, öz sərkərdəsi Ərbuzu Xarəzmə göndərən imperator Xarəzmşah Atsızı da vassallığa məcbur etdi.Almalıq (Sintzyan)
Ölümü
Daşi bu qələbəsindən sonra çox da yaşamadı və 1143-cü ildə vəfat etdi. Ölümündən sonra Deçonq (德宗 — səxavətli əcdad) məbəd adı ilə və Tianyuvuli (天祐武烈皇帝) ölümardı adı ilə xatırlanmışdır.
Ailəsi
Birinci dəfə evləndiyi həyat yoldaşı Cürçenlər tərəfindən qaçırılmışdı. İkinci dəfə imperatriça Jaode (昭德皇后) ilə evlənmişdi. Üçüncü dəfə isə öz bibisi qızı Hsiao Tabuyan (蕭塔不煙) ilə evlənmişdi və üç övladı olmuşdu:
Qalapaqos adaları
Qalapaqos adaları (galapago – tısbağa) — Sakit okeanda Cənubi Amerikadan qərbdə yerləşən Ekvadora məxsus adalar qrupu. Qalapaqos adaları 16 adadan ibarətdir və Ümumi sahəsi. 7,8 min km2-dir. Vulkan mənşəli olub sönmüş və püskürən vulkan konusları (hünd. 1707 m-dək) var. İqlimi quru ekvatorialdır. Əsas bitkisi kserofit kolluqlardır. Endemik heyvanlar (nəhəng tısbağa, iquana və s.) var. Qalapaqos adaları 1965-ci ildən milli parkdır. Çarlz Darvin təkamül nəzəriyyəsini əsaslandırmaq üçün Qalapaqos adalarında apardığı şəxsi müşahidə materiallarından geniş istifadə etmişdir.
Melaleuca stipitata
(Melaleuca stipitata) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Müaviyə ibn Səhl
Müaviyə — Albaniya knyazı və Səhl ibn Sunbatın oğlu. 837-ci ildə Babəkin qardaşı Abdullanı ərəblərə təslim etdiyi üçün ona yüz min dirhəm mükafat verilmişdir (eyni vaxtda atası Səhl isə Babəkin özünü ərəblərə təslim etdiyi üçün bir milyon dirhəm və başqa mükafatlar almışdır).
Mənbələrdə 854-cü ildə Buğa əl-Kəbir tərəfindən tutularaq Samirəyə göndərilmiş yerli hakimlərin adları sırasında "Arran patriki Müaviyə ibn Səhl ibn Sumbat"nın da adı çəkilir, lakin digər bir mənbədə Samirəyə göndərilənlərin adları arasında Müaviyənin adı yoxdur, əvəzində atası Səhlin adı var.
Bəzi müasir erməni tədqiqatçıları Müaviyəni Xaçın knyazı hesab edirlər və Albaniya knyazı Hovannes ilə eyniləşdirməyə cəhd edirlər
Pedaqogika nəşriyyatı
"Pedaqogika" nəşriyyatı 3 yanvar 2000-ci ildə yaradılmışdır. Təsisçisi fizika-riyaziyyat elmləri namizədi Əlövsət Osmanlıdır. Əsas fəaliyyəti dərsliklərin və dərs vəsaitlərinin nəşri ilə bağlıdır. Bununla yanaşı elmi, bədii və məlumat ədəbiyyatının buraxılışı ilə də məşğul olur.
Çanaqqala
Çanaqqala — Şimal-qərbi Anadoluda,eyniadlı boğazın sahilində yerləşən şəhərdir.2015-ci ilin statistik göstəricilərinə nəzərən əhalisi 122.613 nəfərdir.Troya qalıqlarının aşkar edildiyi yerdir.
Tarixi
Antik dövrə məxsus olan Troya qalıqları şəhərin sərhədləri daxilindədir.
Osmanlı dövrü
Ərazinin qədim mərkəzi Biqa olmuşdur.Cümhuriyyət zamanında Çanaqqala döyüşlərində qazanılan qələbədən dolayı,ərazinin adı və mərkəzi Çanaqqala olaraq dəyişdirilmişdir.Bu adın mənşəyi burada çox inkişaf edən dulusçuluq sənəti ilə bağlıdır.Şəhərin ilk simvolu sayılan Sultaniyyə qalası ilə yanaşı,dulusçuluq da tanındıqca şəhər ``Çanaqqala``adlanmağa başlamışdır.
Demoqrafiya
Cədvəldə müvafiq olaraq İllər,həmin illərə görə əhalinin ümumi sayı,daha sonra isə şəhərdə və ətraf ərazilərdə yaşayan əhalinin sayı göstərilmişdir.
Mədəniyyət
thumb|Kilidbəhrin yuxarısındakı yamacda yerləşən və dənizdən gözlə görünən ``Dur yolçu abidəsi`` Çanaqqala minillər boyu fərqli cəmiyyətlərin hegemonluğunda olmuş,həm memarlığında,həm də yaşam tərzində onlardan izlər daşımaqdadır.1970-ci illərdən etibarən həyata keçirilən maliyyə yatırımlarından ərazidə ənənəvi cəmiyyət quruluşu özünü sürətli şəkildə müasir şəhər quruluşu ilə əvəzləmişdir.Maliyyə yatırımları ilə nəqliyyat inkişaf etmiş və şəhərin görünüşünün dəyişməsi də beləcə başlamışdır.Bu gün Çanaqqala Türkiyənin ən müasir ərazilərindəndir.Cəmiyyətdə nüvə ailə anlayışı geniş yayılmışdır.Cəmiyyət manavlar,türkmənlər,pomaklar,yörüklər,Bolqarıstan miqrantları,az sayda kumık türkləri,çərkəz və bosniyalıdan ibarətdir.Bosniyalılar və yörüklər adətən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olurlar.Lakin,xalq etnik baxımdan ayrılmamış,birlik içində yaşamaqdadır.Buna baxmayaraq,hər toplum özünün mədəni quruluşunu qoruyur.Vilayət və mahal mərkəzlərində geniş miqyasda müasir geyim nümunələri mənimsənilmişdir.Kənd seqmentindən gələn qadınlar bəyaz yəməni adlanan şal və enli şalvar ilə neylon qumaşdan palto geyinərlər.Kənd seqmenti kişiləri isə ənənəvi geyim tərzi şalvar,pencək və papaqdır.Bölgədə kişilərin enli şalvar geyinməyinə çox da rast gəlinmir.Çanaqqalada istehsal edilən başlıca qida məhsulları şərab,zeytun,sardalya balığı,pendir halvası,keşkəkdir.
Təhsil
Vilayətin tək universiteti olan Çanaqqala On səkkiz mart Universitetinin (ÇOMÜ) Çanaqqala üçün xüsusi bir əhəmiyyəti vardır.Şəhərin mərkəz əhalisi 100.000 civarında olan Çanaqqalada universitet tələbəsi sayı 33.500-ü,personal sayı isə 3000-i keçməkdədir.Personal ailəsi ilə birgə hesablandıqda Universitetin tələbələr və ailələr ilə birlikdə vilayətdə 45000 əhalisi olduğu görülür.Bundan əlavə,universitet 12 fakültə və 20-dən çox ali məktəb institutu ilə vilayətin ən vacib ictimai qurumu və məşğulluq mərkəzidir.Universitetin hər mahalda ən az bir ali məktəbi yerləşməkdədir.Çanaqqala Fənn Liseyi,Çanaqqala Sosial Elmlər Liseyi,Vahid Tuna Anadolu Liseyi başlıca liseylərdəndir.
İdman
Şəhərin tək futbol komandası olan Çanaqqala Dardanelspor 1996-1999 mövsümlərində Super Liqada mübarizə aparmışdır.Daha sonra pilləli şəkildə 1-ci,2-ci və 3-cü Liqada da mücadilə etmişdir.Komanda 2014-2015 mövsümündə 3-cü Liqada mücadilə etməkdə olub şəhərin tək voleybol komandası olan Çanaqqala Bələdiyyəspor (qadınlardan ibarət voleybol komandası),2014-2015 mövsümündə Türkiyə Qadın Voleybolu 1-ci Liqasında mübarizə aparmışdır. thumb|Truva filminin setində istifadə edildikdən sonra şəhər mərkəzinə hədiyyə edilən Truva atı
Nəqliyyat
Çanaqqalaya quru,hava və dəniz yolu ilə getmək mümkündür.Çanaqqala Hava limanı hava nəqliyyatını həyata keçirir.Çanaqqala Hava limanından 2016-cı ildən etibarən Ankara və İstanbula gündəlik uçuşlar həyata keçirilir.
Butastur indicus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Asiyanın şərqində — Yaponiya, Çin, Rusiyada yayılmışdır. Meşələrin çəmənliklər meşə talaları, bataqlıqlarla sərhədinə yaxın yerlərdə yaşayır.
Orta ölçülü quşdur. Cənub-Şərqi Asiyada, bəzən də Hind-Avstraliya adalarında qışlayan köçəri quşdur.
Əsas qidaları qurbağalar, ilanlar, kərtənkələlər və iri böcəklərdir. Çöl siçanları və siçovulları nadir hallarda ovlayır. Adətən ağacda yuvalayır. Yuvaları çox da böyük olmur. Adətən 30 sm-ə yaxın diametrdə yuvasını ağacların yüksək yerlərində qurur.
Məhdud arealı olan nadir növlərdəndir.
Çanaqqala
Çanaqqalanın bəzi mərkəzlərə uzaqlığı haqqda məlumatlar:
Çanaqqala-İzmir: 315 Km
Çanaqqala-Bursa: 270 Km
Çanaqqala-Antalya: 700 Km thumb|Şəhər mərkəzində yerləşən Çanaqqala On səkkiz mart Universitetinə aid Çanaqqala Strateji Araşdırmalar Mərkəzindən bir görüntü Çanaqqala-Balıqəsir: 200 Km
Çanaqqala-Təkirdağ: 170 Km
Çanaqqalada Yerli Mətbuat
Çanaqqalanın şəhər mərkəzində yayınlanan 3 yerli TV kanalı,4 yerli radio və müxtəlif yerli qəzetlər vardır.Mahallarda isə Biqada yerli radiolar,Çanda yerli radio kanalı və digər mahallarda müxtəlif qəzetlər,mətbuat və nəşr orqanlarıyerləşir.
Qardaş şəhərlər
Avropa Türkiyə
Həmçinin bax
thumb|Saat qülləsi - 1918 Çanaqqala Boğazı
Miyanrahan
Miyanrahan — İranın Kirmanşah ostanının Səhnə şəhristanının Dinvər bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 489 nəfər və 131 ailədən ibarət idi.
Melaleuca stramentosa
(Melaleuca stramentosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Citharexylum
Növləri
[[SS 2 (*
Hadisə-güdümlü proqramlaşdırma
Hadisə-güdümlü proqramlaşdırma, hadisələrlə idarə olunan proqramlaşdırma – proqramın daim hər hansı hadisənin baş verib-verməməsini (məsələn, klavişin basılmasını və ya siçanın yerdəyişməsini) “izləməsi” və onlara reaksiya verməsinə əsaslanan proqramlaşdırma üslubu. Belə yanaşma Apple Macintosh kompüterlərində işləyən, demək olar ki, bütün proqramlar üçün tələb olunur; o, Microsoft Windows kimi qrafik istifadəçi interfeyslərinin əksəriyyətində də tətbiq olunur.
Hadisələrin emalı
Hadisələrin emalı – əməliyyat sistemlərinin Mac OS, Microsoft Windows, UNIX və OS/2 kimi güclü arxitekturalarında dəstəklənən proqram funksiyası. Əvvəllər proqramlar qarşılıqlı əlaqədə ola biləcəyi bütün qurğuları (məsələn: klaviatura, siçan, printer, disksürən, ardıcıl port) soruşmalı (mahiyyətcə qabaqcadan duymalı) idi. Proqram vasitəsi çox həssas deyildisə, tez-tez eyni anda baş verən iki hadisədən biri itə bilərdi. Hadisələrin emalı bu problemi həll etməyə imkan verir: ən tez-tez baş verən hadisələrin növbəsi təşkil edilir ki, onları da proqram ardıcıl olaraq emal edir (yeri gəlmişkən, hadisələrin bəzi tipləri daha yüksək öncəlikləri hesabına üstünlüyə malik ola bilər). Hadisələr konkret əməliyyat sisteminin müəyyənləşdirdiyi bir neçə tipdən birinə aid ola bilər: siçanın düyməsinin və ya klaviaturanın klavişinin basılması, diskin dəyişdirilməsi, siçanın pəncərədə çıqqıldadılması, qurğunun drayverindən informasiyanın alınması və s.
Melaleuca strobophylla
(Melaleuca strobophylla) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şeyx Şaban (hekayə)
Şeyx Şaban (hekayə) — Hekayə ilk dəfə 1915-ci ildə "Açıq söz" qəzetinin noyabr ayı buraxılışında işıq üzü görmüşdür. Əsər kitab şəklində isə 1926 ildə “Bakı İşçisi Kooperativ Nəşriyyatı” tərəfindən çap edilmişdir.
Hekayə sadə insanların həyat faciəsindən bəhs edir. Hekayənin qəhrəmanı Şeyx Şaban gəncliyində oğurluq etdiyi üçün həbsxanaya düşür və etibarını itirir. Ancaq qocaldıqca hamı ona hörmət etməyə başlayır və hətta məsciddə azını Şaban verir. Həyat yoldaşı Gülsüm insanları aldadaraq noxudla fala baxır və onları aldatmağın bütün yollarını bilir.
Həmçinin bax
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin dramaturgiyası mübahisələrdən həqiqətlərə [Mətn /T. Salamoğlu]
Silent Hill 2
Silent Hill 2 — "Team Silent" tərəfindən hazırlanan və "Konami" tərəfindən buraxılan qorxu oyunu. Oyun 2001-ci ildə PlayStation 2 oyun platformasında, daha sonra isə Windows və Xbox üçün də çıxmışdır. Məşhur oyunlar seriyasından sayca 2-ci olan bu oyunda oyunun baş qəhrəmanı Ceyms adlı şəxsdir. Son vaxtlar o 3 il əvvəl ölmüş arvadından məktublar almağa başlayır. Arvadı onu "Silent Hill" adlı dumanlı şəhərciyə gəlməyini istəyir. Lakin Ceyms şəhərə gəldikdə hər şeyin dəyişdiyini anlayır. Qəribə məxluqlar, qatı duman və itmiş insanlar...
Ləkətağ dağı
Ləkətağ dağı – Culfada dağ (hünd. 2673,1 m). Zəngəzur silsiləsinin Dəmirlidağ-Göydağ qolunun suayırıcısında zirvə. Ləkətağ kəndindən 4,2 km cənub-şərqdə, Boyəhməd aşırımından 1,5 km şimal-qərbdədir. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Biləv lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin cənub-şərq qurtaracağında müşahidə edilən Ləkətağ-Göyçügüvey antiklinalının tağ hissəsində yerləşir. Yamaclarından şimal-şərq və cənub-şərq istiqamətli fay və fay-yerdəyişmə qırılmaları keçir. Şimal-qərb yamacında Üst Eosen yaşlı diorit, kvars-diorit tərkibli intruziv kütlə açılır.
Talas abidələri
Talas abidələri - Qədim türklərə məxsus daş-yazı abidələridir. Talas çayı sahilində yerləşdiyinə görə bu cür adlandırılıb. 1896-cı ildə Övliya-ata (Talas)qəza rəisi V.A.Kallur həmin şəhər haqqında tədqiqat əsəri nəşr etdirir. Bu əsərdə o Akçı kəndinin Şərqində 8 km aralı Ayırtan-oy deyilən yerdə Orxon-Yenisey əlifbası ilə yazılmış bir daşın olduğunu göstərir. Bundan sonra daha bir neçə abidə tapılır. Abidələrin tapılmasında V.A.Kallurdan başqa fin arxeoloqları Q.Heykel, K.Münik və O.Donnerin də böyük rolu olub. Abidələrin ilk nəşri Q.Heykelə məxsusdur. Lakin Q.Heykeldən başqa V.V.Radlov, P.M.Melioranski, Y.Nemet, H.N.Orkun, S.Y.Malov və İ.A.Batmanov da abidələri tədqiq etmişlər. 1932–1933-cü illərdə hələlik yeganə olan Talas Çubuğunun tapılması, oxunması və nəşrində M.Y.Masson və S.Y.Malovun xidmətləri olub. Sonralar bu abidəni H.N.Orkun, C.Cumaqulov (S.Y.Malovun tərcüməsində) da nəşr etmişdir. Son zamanlar qırğız tədqiqatçıları Talas çayı hövzəsində daha bir neçə abidə aşkarlayıb.
NGC 77
NGC 77, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Aqonj
Aqonj  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Suvinyi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
INSEE kodu — 03002.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 221 nəfər (15–64 yaş arasında) arasında 153 nəfər iqtisadi fəal, 68 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici — 69,2%, 1999-cu ildə 67,0%). Fəal 153 nəfərdən 139 nəfər (77 kişi və 62 qadın) işləyir, 14 nəfər işsizdir (7 kişi və 7 qadın). 68 hərəkətsiz 22 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 17 nəfər təqaüdçü, 29 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Vərdək vilayəti
Vərdək vilayəti, Vərdəg və ya Məydən-Vərdək — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri.
Coğrafiyası
Vilayətin sahəsi 8.938 km², 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi məlumata əsasən əhalisi 540.1 min nəfər, inzibati mərkəzi Meydanşəhr şəhəridir.
Əhalisi
Əhalisinin 70%-ni puştunlar, 20%-ni həzaralar və 10%-ni digər xalqların nümayəndələri (kuçilər, taciklər, qızılbaşlar və s.) təşkil edir.
Vilayətdə puştunların böyük Vardak tayfası məskunlaşıb. Bu tayfa Mayar, Mirxel (və ya Mirel) və Nuri qəbilələrindən ibarətdir. Bu tayfaya mənsub insanlar Hisai-Əvvəli Behsud və Mərkəzi Behsud rayonlarında əhalinin əksəriyyətini təşkil etməklə yanaşı digər rayonlarda da yaşayırlar. Həmçinin vilayətdə puştunlarına Qılzay (Xəlci) İttifaqına daxil olan Hotak və Xaroti tayfaları da yaşayırlar.
Qızılbaşlar Əfqanıstana Səfəvilər və Əfşarlar imperiyası zamanı Azərbaycandan köçürülmüşlər. Yüksək savadlılığı ilə seçilir və dövlət idarəsi orqanlarında çalışırlar. Dinləri islam (şiə qolu) dinidir. Etnik kökən baxımından əsasən afşar türklərindən ibarətdirlər. Kompakt şəkildə vilayətin Hisai-Əvvəli Behsud və Dəy-Mirdad rayonlarında yaşayırlar.
Yoxdu belə söhbət (film, 2017)
Yoxdubeləsöhbət — Mədəniyyət və Turizm nazirliyinin sifarişi ilə 2017-ci ildə çəkilmiş, 2018-ci ildə yayımlanmış Azərbaycanfilm istehsalı, romantik-komediya janrında tammetrajlı film.
Adıge coğrafiyası
thumb|Adıge Respublikasının fiziki xəritəsi Adıge Respublikasnın ərazisinin şimal hissəsi zəif dalğavarı Kubanboyu maili düzənliyindən, cənub hissəsi Böyük Qafqazın dağətəyi (hündürlüyü 300 m-ə qədər) və yamac (ən hündür nöqtəsi 3238 m, Çuquş dağı) hissələrindən ibarətdir. Adgenin sahəsi — 7790 kv.km, sərhədlərinin uzunluğu — 900 km, şimaldan cəbuba ölkə ərazisi — 208 km uzanır. Qərbdən şərqə isə — 165 km-dir. Adıge Respublikası Moskva vaxtı saat qurşağında yerləşir: UTC+3.
Vərdək vilayəti
Əhalisi
Taciklər viləyətin mərkəzi Maydanşəhr şəhəri ətrafında və Hisai-Əvvəli Behsud rayonunda yaşayırlar.
Silent Hill
Silent Hill — Keiichiro Toyama tərəfindən hazırlanan və "Konami" tərəfindən yayımlanan survival horror janrında olan oyun seriyası. İlk epizodu 31 yanvar 1999-cu ildə satışa buraxılmışdır. 2006-cı ildə oyun kinoekranizasiyası çəkilmişdir. Əsasən PlayStation platforması üçün buraxılan oyunun personal kompüter üçün emulyasiyasını da tapmaq mümkündür.
Vərdək vilayəti
Əhalisi
Həzaralər şiə-islam etiqadlı türk-monqol kökənli xalqdır. Vilayətin əsasən Mərkəzi Behsud, Cağatu, Nirx və Day Mirdad rayonlarında məskunlaşıblar.
Yoxdu belə söhbət (film, 2017)
Məzmun
Film iki həvəskar musiqiçi olan Kamran və Məcnunun təsadüfən nənə-nəvə olan Tamilla və Sara ilə tanışlığından və onların gözlənilməz əhvalatından bəhs edir. Gözlənilməz bir hadisə nəticəsində tanınmış idman şərhçisi özünü tapmamış rok musiqiçi ilə, Altsheymer xəstəliyindən əziyyət çəkən nənə isə qraffiti həvəskarı ilə Yeni İl gecəsini birlikdə keçirmək məcburiyyətində qalırlar.
Adıge coğrafiyası
Ümumi məlumat
left|thumb|Pşiş çayı thumb|Böyük Rufabqo şəlaləsi Neft, qaz, müxtəlif tikinti materialları və fosforit yataqları, həmçinin Masesta tipli müalicəvi mineral su bulaqları var. Respublikanın dağlıq hissələrində az miqdarda qızıl yataqları mövcuddur. İqlimi mülayim kontinental, isti və rütubətlidir. Orta temperatur yanvarda –2,4˚C, iyulda 22,2˚C-dir. İllik yağıntı təqribən 700 mm. İlin 180 günü şaxtasız olur. Qar örtüyünün qalınlığı düzənliklərdə 6-10 sm, dağ ətəklərində və dağlarda isə 50 sm-dən 2-5 metr arasında dəyişir. Ən qalın qar örtüyü Fışat dağ silsiləsində qeydə alınmış - 6,1 metr. Donuşluq düzənliklərdə 15-30 sm arasında dəyişir. Ümumən Adıgenin iqlim resursları kənd təsərrüfatı üçün əlverişlidir.
Vərdək vilayəti
Əhalisi
Kuçilər az sayda olmaqla vilayətin Cəlriz, Hisai-Əvvəli Behsud, Mərkəzi Behsud, Nirx və Dəy-Mirdad rayonlarında yaşayırlar.
Yoxdu belə söhbət (film, 2017)
Film haqqında
Rüfət Həsənov un ilk tammetrajlı kommersial filmidir. 2017-ci ilin qış aylarında çəkilib. Sosial mediada üzə çıxması üçün ilkin olaraq filmin adı haştaqla — #yoxdubeləsöhbət — yazılmışdı.
Vərdək vilayəti
İnzibati quruluşu
Vilayət inzibati cəhətdən Meydanşəhr, Cəlriz, Hisai-Əvvəli Behsud, Mərkəzi Behsud, Dəy-Mirdad, Çəki Vərdək, Seydabad, Nirx və Cağatu rayonlarına bölünür.
Adıge coğrafiyası
Ümumi məlumat
Çayları (Laba, Belaya, Çoxrak, Pşiş, Psekups və s.) Kuban çayı hövzəsinə aiddir. Kuban çayında axını nizamlamaq məqsədilə Krasnodar, Tşik, Şapsuq və Oktyabr su anbarları yaradılmışdır. Bəzi çayların aşağı axınları ciyilliklərdir.
Novdeşə
Novdeşə — İranın Kirmanşah ostanının Pavə şəhristanının Novsud bəxşində şəhər .2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,548 nəfər və 968 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti Huramilərdən ibarətdir və Gorani dilinin Hurami dialektində danışırlar.
Aleksey Sitnikov
Aleksey Aleksandroviç Sitnikov — Rus əsilli Azərbaycan konkisürəndir. Qış Universiada Oyunlarında Azərbaycanın ilk mükafatçısıdır. Azərbaycan Yuliya Zlobina ilə birgə 2014 Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etmişdir.
Karyerası
Aleksey Sitnikov ilk uğurlarını Yuliya Zlobina ilə birgə Rusiya bayrağı altında qazansada daha sonraki illərdə Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edərək bu ölkə üçün uğurlar qazanmağa başladı. O Azərbaycanı 2014 Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etid. Aleksey Qısa Proqramda 58.15 xal qazandı və finala adladı. Finalda isə 90.48 xal toplayan Aleksey komanda yoldaşı Yuliya xanım Zlobina ilə birgə 2014 Qış Olimpiya Oyunlarını 12-ci yerdə başa vurdu.
2013-cü ildə bu cütlük qüvvəsini Qış Universiada Oyunlarında sınadı. Yuliya Zlobina və Aleksey Sitnikov dueti İtaliyanın Trentino şəhərindəki yarışlarda Qısa Proqramda 56.80 xal topladı və finala adladı. Finalda isə dahada uğurlu çıxış edən cütlük 85.86 xal ilə gümüş medal qazandı.
2014 Qış Olimpiya Oyunlarından sonra bu cütlük karyerasını başa vurdu.
Silent Hill 3
Silent Hill 3 — "Team Silent" tərəfindən hazırlanmış və "Konami" tərəfindən yayımlanmış 2003-cü il qorxu oyunu. Oyun "Silent Hill 2" kimi böyük uğur qazanmasa da, bir çox gamer tərəfindən müsbət qiymətləndirilmişdir.
Melaleuca sylvana
(Melaleuca sylvana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mixail Ulyanov
Mixail Aleksandroviç Ulyanov — görkəmli rus teatr və kino aktyoru, SSRİ xalq artisti, SSRİ Dövlət mükafatları laureatı.
Qulkeviçi
Qulkeviçi — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Krasnodar diyarına daxildir.
Mixail Ulyanov
Həyatı
D.Ulyanovun 4 kitabı da çapdan çıxıb: "Mənim peşəm", "Aktyor işləyirəm", "Öz-özümə qayıdıram" və "Ovsunlu içki".
M.Ulyanov 2007-ci il martın 22-də xəstəxanaya aparılıb. Aktyor Parkinson xəstəliyindən əziyyət çəkirmiş. M.Ulyanovu əməliyyat etmək istəsələr də, aktyor əməliyyatdan imtina edib. Həkimlər aktyora dərman müalicəsi yazıblar, lakin onun həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. 2007-ci il martın 26-da dünyasını dəyişib.
Kent
Kent (. ;, ) — İngiltərədə qraflıq. Cənub-Şərqi İngiltərənin tərkibində yerləşir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Meydstondur. Əhalisi — 1 359 milyon nəfər (qraflıqlar arasında 1-ci yer; 2004-cü ilin hesablamaları).
Novsud
Novsud — İranın Kirmanşah ostanının Pavə şəhristanının Novsud bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,562 nəfər və 438 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti Huramilərdən ibarətdir və Gorani dilinin Hurami dialektində danışırlar.
Böyük London
Böyük London — inzibati ərazi, təntənəli qraflıq və İngiltərənin London qraflığı.
Qolsovoe gölü
Qolsovoe gölü — Yeni Torpaq arxipelaqına daxil olan, Şimal adasında yerləşən göl. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Arxangelsk vilayəti ərazisinə daxildir. Gölün su səthinin sahəsi 55,8 km², su toplayıcı sahəsi isə 596 km² təşkil edir. Göl düzənlikdə yerləşir. Ərazisi şərqdən qərbə doğru uzanır. Göldən Severnaya Krestovaya çayı başlayır və Krestovaya körfəzinə tökülür. Gölün şimalına buzlaq daxil olur. Gölün qidalanması qarışıq olsa da buzlaqlar əsaq qidaalandırıcıdır. Gölün sahilində Quş koloniyası yerləşir.
Flora Kərimova
Kərimova Flora Ələkbər qızı — Azərbaycanın məşhur estrada, muğam və opera müğənisi, aktrisa, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1992) Milli Azadlıq Hərəkatı fəalı, görkəmli ictimai xadim. BMT yanında Ümumdünya Sülh Federasiyasının Sülh səfiri, Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyət Mərkəzi İctimai Birliyinin (DAMMİB) vitse prezidenti, DAMMİB Qadınlar Şurasının sədri , Xocalı şəhərinin Fəxri Vətəndaşı , Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı-nın fəxri üzvü.
Aleksey Sultanov
Aleksey Fayzulhaqq oğlu Sultanov (7 avqust 1969, Daşkənd — 30 iyun 2005, Fоrt-Uort, ABŞ) —XX əsrin ən görkəmli pianoçularından biri, SSRİ-də və ABŞ-də böyük sənətkar kimi məşhur idi.
Flora Kərimova
Həyatı
Flora Kərimova 1941-ci il iyulun 23-də Bakıda anadan olmuşdur. Əslən anası Zümrüd xanım şuşalı, atası Ələkbər bəy isə qəbələlidir.
Aleksey Sultanov
Musiqiçilər (atası Fazulhaqq Abdulhaqq oğlu violonçelist, anası Natalya xanım Poqorelova skripkaçdır) ailəsində dünyaya gəlib, nənəsi Zamirə xanım Hidoyatova, özbək xalqının tanınmış və sevimli aktrisasıdır.
Flora Kərimova
Yaradıcılığı
Yaradıcılığında klassik opera (nümunə üçün "Qaynana" filmində Sevil (opera)-sından Dilbərin Ariyası), milli opera (1965-ci ildə Leyli və Məcnun" (opera) operasında Leyli), xalq mahnıları, romanslar, bəstəkar mahnıları və estrada janrlarına yüzlərlə nümunələrin yer aldığı Sənətkar, Azərbaycan Estrada janrının üç banisindən biridir (Rəşid Behbudov, Mirzə Babayev və Flora Kərimova).
Aleksey Sultanov
Həyatı
Aleksey Sultanov 6 yaşından Özbəkistanda V.Uspenski adına respublika musiqi məktəbində əmekdar müəllim Тamara Popoviçin sinifində (fortopiano) təhsil almışdır. 8 yaşından konsertlər vermiş, 12 yaşında Beynəlxalq "Konsertino Praqa-82" müsabiqəsinin  laureatı, 15 yaşında  Özbəkistan respublikası Komsomol mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür. Təhsilini Моskva konservatoryasında (ali musiqi məktəbi) Lev İvanoviç Naumovun sinifində davam etmişdir. 1986-cı ildə 17 yaşlı gənc pianoçu haqqında rejissor Əli Hamrayev sənədli film çəkmişdir. 1989-cu ildə Van Klibern adina 8-ci Beynəlxalq pianoçular müsabiqəsinin qalibi çıxdıqdan sonra, davamlı olaraq qastrollara dəvət edilmişdir.
1990-cı ildə konservatoryanın üçüncü kursunu davam etdirməmiş ve 1991-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarına getmişdir.
Baba yurdunda (pyes)
Baba yurdunda (pyes) — XIX əsrin sоnunda Azərbaycan dramaturgiyasında maarifçiliyin növbəti mərhələsini başa çatdıran Əbdürrəhim bəy Haqvеrdiyеv rеalist ədəbiyyatımızın və sənətimizin inkişafında əhəmiyyətli xidmətlər göstərmişdir. 1920-ci ildən sоnra Ə.Haqvеrdiyеv yaradıcılığının üçüncü dövrü başlanır. Bu dövrdə yazdığı dram əsərlərindən biridə "Baba yurdunda" pyesidir.
Flora Kərimova
Yaradıcılığı
İlk bəstəkarı şərqdə ilk opera yazan qadın bəstəkar Şəfiqə Axundova olmuşdur.
Aleksey Sultanov
Həyatı
Sonralar, Aleksey Sultanov iki dəfə - 1995-ci ildə Varşavada Şopen adına 13-cü Beynəlxalq pianoçular və 1998-ci ildə Çaykovski adına Beynəlxalq pianoçular müsabiqələrində iştirak etmiş və hər iki müsabiqədə gənc pianoçuya qarşı ədalətsizlik olmuşdur. Şopen adına Beynəlxalq pianoçular müsabiqəsində, jüri, ikinci dərəcəli mükəfatı Aleksey Sultanova verməyi, birinci mükəfatı isə heç kimə verməmyi qərara almışdır. Aleksey Sultanov, ikinci dərəcəli diplomu qəbul etməmiş və bu hadisədən sonra 26 yaşlı sənətkar iflic olmuşdur.
Baba yurdunda (pyes)
Əsərin mövzusu
“Baba yurdunda” (1927) pyеsində Pərviz xanın nəslindən оlan Cahangir ağanın zülmü təsvir оlunur. Aradan iki əsr kеçməsinə baxmayaraq, Azərbaycan kəndlisinin halı dəyişməmişdir. Pərviz xan gеtmiş, Cahangir ağa gəlmişdir. Cahangir ağa yоxsul kəndli qızı Gülnisəni zоrla alır, nişanlısı yоxsul İskəndəri isə öldürtdürür. Əsərin axırında Cahangir ağanın оğlu, İskəndərzadə adı ilə mеydana çıxır və öz atasına qarşı mübarizə aparıb, ölkədə zəhmətkеşlər hakimiyyəti yaranmasına çalışır. Kəndli qızından оlan İskəndərzadə dairə icraiyyə kоmitəsinin sədri vəzifəsində işləyir. Müəllif yоxsul kəndlilərin zülmdən azad оlub, hökumət işlərində böyük mövqе tutmalarına sеvinir, xalqın azadlığı uğrunda çalışan İskəndərzadəni dərin məhəbbətlə təsvir еdir.
Flora Kərimova
Yaradıcılığı
Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında ("Leyli və Məcnun", Üzeyir Hacıbəyov) çıxış etmiş (1966), "Qanun naminə" (1968) bədii filmində çəkilmişdir.
Aleksey Sultanov
Həyatı
1998-ci ildə Çaykovski adına Beynəlxalq pianoçular müsabiqəsinə qiymət verən jüri, Prokofyevin Yeddinci sonatasının ifasında, gərəksiz sərbəstliyə yol verdiyi üçün, ona, müsabiqənin üçüncü turunda iştirak etməyə icazə vermemişdir. Bu hadisə haqqında dövri mətbuatda haqlı və kəskin "Autsayderə eşq olsun!", "Dahi isdedadlar laureat olmadan da dahidir" başlıqlı məqalələrlə narazılıqlar olmuşdur.
Flora Kərimova
Yaradıcılığı
Həddən artıq hipertrofiya olunmuş ədalət hissi, vətənpərvərliyi və heç kimə yarınmaq istəməyən xasiyyətinə görə, Xalq artisti öz sənət ömrünün demək olar ki, 3/4-ü qadağada keçirmişdir. Buna baxmayaraq "Qızıl Fond"-da ən çox sayda əsərlər Flora Kərimovanın adı ilə bağlıdır.
Aleksey Sultanov
Həyatı
2001-ci ildə Özbəkstanda yeni qastrol səfərlərinə hazırlıq görən gənc pianoçu, fevral ayında ikinci dəfə iflicə məruz qaldı . Bu ağır xəstəliyə baxmayaraq, Aleksey Sultanov  xeyriyyəçilik konsertləri verməyə davam etdişir.
Son illərini ABŞ-də yaşayan, "hər bir bəstəkarın qəlbinə yol açmağı bacaran",  "piançuların vulkanlar sinifinə aid olan", "sərbəst, coşqun", "Fortepiano aslanı"  musiqi ustası, dörd il davam edən mərdanə mübarizədən sonra 30 iyun 2005-ci ildə əbədiyyətə qovuşdu.
Flora Kərimova
Yaradıcılığı
1960-cı illərin sonunda Süleyman Rəhimovun Saçlı (roman) radio-tamaşaya qoyulur və tamaşanın mahnılarını Fikrət Əmirov Flora Kərimovaya həvalə edir.
Şəfiqə Axundovanın Cəfər Cabbarlının "Aydın" əsərinə (1965-ci il premyerası) Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı üçün yazdığı mahnın ifaçısı da Flora Kərimova olmuşdur.
Aleksey Sultanov
Yaradıcılğı
Temperamentinə görə Aleksey Sultanovun repertuarı romatizm və postromantizmdir. Yaradıcılığına Şopen, List, Raxmaninov, Skraybin kimi ölməz sənətkarlarin əsərləri daxildir. Aleksey Sultanov sənətində fövqəladə ifadə tərzi, sözün əsil anlamında ən səmimi lirik xəyallar yer tutmaqdadır.
Xatirə saytı