cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nəbi Hüseynov
Hərbi fəaliyyəti
"Vətən müharibəsi" başlayanda, əvvəlcə Murovdağ istiqamətində döyüşlərdə iştirak edərək, düşmənə çox sayda itkilər verir. Daha sonra isə Hadrut istiqamətində döyüşlərə qatılır. Oktyabrın 9-da elə, Hadrut istiqamətində şəhid olur.
İntiqam Əsgərli
İntiqam Bayram oğlu Əsgərli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Həyatı
İntiqam Əsgərli 16 avqust 1990-cı ildə Masallı rayonunun Viləş kəndində anadan olmuşdur. 1997–2008-ci illərdə S. Hacıyev adına Viləş kənd tam orta məktəbində təhsil almışdır. Orta təhsilini aldıqdan sonra həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır. 2011-ci ildə Quru Qoşunlarının "Gizirlik" kursunu bitirmiş, 2014-cü il Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin giziri kimi işə başlamışdır. 2015-ci il Türkiyədə kəşfiyyat kursunu bitirmişdir.
Aprel döyüşləri
thumb|285x285px|İntiqam Əsgərlinin qardaşı Aprel döyüşləri şəhidi gizir [[Nurlan Əsgərli]] 2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə ötən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri arasında cəbhənin Tərtər və Cəbrayıl-Füzuli istiqamətlərində şiddətli döyüşlər başlamışdır. Tarixə Aprel döyüşləri olaraq yazılan hərbi əməliyyatlar zamanı İntiqam Əsgərli Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin giziri idi və Talış kəndi istiqamətində döyüşürdü. Gecə döyüşləri zamanı Tərtər rayonunun Talış kəndi istiqamətində olan əlverişli mövqelər, strateji nöqtələr, o cümlədən Talış yüksəkliyi Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur. İntiqam Əsgərli özü ilə eyni rütbədə olan qardaşı, gizir Nurlan Əsgərli ilə birlikdə döyüşürdü. Qardaşı ilə birgə döyüş meydanından şəhidlərimizin, həmçinin, polkovnik Vüqar Yusifovun və polkovnik-leytenant Raquf Orucovun nəşini çıxarmışdır. 4 aprel 2016-cı ildə Talış kəndi istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən qardaşı Nurlan Əsgərli həlak olmuşdur və İntiqam Əsgərli onun nəşini özü döyüş meydanından çıxartmışdır. İntiqam Əsgərlinin dediklərindən:
Vətən müharibəsi
Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin giziri olan İntiqam Əsgərli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. 9 noyabr 2020-ci ildə Şuşa istiqamətində gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İntiqam Əsgərliyə ölümündən sonra "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İntiqam Əsgərli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İntiqam Əsgərli ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İntiqam Əsgərli ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İntiqam Əsgərli ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İntiqam Əsgərli ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ailəsi
İntiqam Əsgərli ailəli idi, ölümündən əvvəl Nur adlı qızı, ölümündən sonra öz adını daşıyan İntiqam adlı oğlu doğulmuşdu.
İrsi və xatirəsi
2021-ci ildə Masallı şəhəri 3 nömrəli tam orta məktəbə Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı İntiqam Əsgərlinin adı verilmişdir.
NGC 816
NGC 816, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kamil Şirinov (kapitan)
Kamil Əliş oğlu Şirinov (9 aprel 1991; Çuxanlı, Salyan rayonu — 29 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kamil Şirinov 1991-ci il aprelin 9-da Salyan rayonunun Çuxanlı kəndində anadan olub. 1997-2006-cı illərdə Z. Həmidov adına Çuxanlı kənd tam orta məktəbində, 2006-2009-cu illərdə isə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseydə təhsil alıb. 2009-2013-cü illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Kamil Şirinov 2013-cü ildən Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrində xidmət edirdi. Kamil Şirinov 2016-cı ilin 2-5 aprelində baş verən döyüşlərdə savaşıb və fərqlənib.
Azərbaycan Ordusunun kapitanı olan Kamil Şirinov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Kamil Şirinov sentyabrın 29-da Füzuli döyüşləri zamanı snayper gülləsi nəticəsində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kamil Şirinov "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kamil Şirinov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kamil Şirinov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 5796
NGC 5796, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Trəzi bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mahmud Məlikov
Mahmud Təhmasib oğlu Məlikov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Vaqif Nəzirov
Vaqif Nəzirov (tam adı: Vaqif Osman oğlu Nəzirov; ) — Azərbaycanlı monumentalçı heykəltaraş; Əməkdar incəsənət xadimi.
Həyatı
1940-cı il mayın 12-də Gədəbəydə, İkinci dünya müharibəsi iştirakçısının ailəsində anadan olmuşdur.
Mahmud Məlikov
Döyüş Yolu
Vətən müharibəsi başlayandan döyüşlərə qatılıb. Sonuncu dəfə ailəsi ilə oktyabr ayının 11-i əlaqə saxlayıb, hər şeyin yaxşı olacağını deyib.
Vaqif Nəzirov
Yaradıcılığı
Vaqif Nəzirovun Sumqayıtla tanışlığı isə 1968-ci ildən başlayıb. Onun ən məşhur əsəri, 1978-ci ildə Sumqayıtın dənizkənarı parkında ucaldılan "Sülh göyərçini" abidəsi sayılır.
Mahmud Məlikov
Döyüş Yolu
Döyüş zamanı bir çox qəhrəmanlıq göstərmiş və 29 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub və doğulub boya-başa çatdığı Neftçala rayonunda son mənzilə yola salınıb.
Vaqif Nəzirov
Yaradıcılığı
2009-cu ildə Sumqayıtda Üzeyir Hacıbəyovun abidə kompleksini ucaltmışdır.
NGC 6824
NGC 6824, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ququşu bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mehdi Qənbərli
Qənbərli Mehdi Sübhi oğlu — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin Şəhidi.
Həyatı
27 avqust 2001-ci ildə Lənkəran rayonunun Osakücə kəndində anadan olmuşdur.
2018-ci ildə Lənkəran rayonunun Tatoba kənd tam orta məktəbinin məzunu olmuş və 2019-cu ilin oktyabr ayında həqiqi hərbi xidmətdə yola düşmüşdür.
Vətən müharibəsində 3 noyabrda Şuşa istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Mehdi Qənbərli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
NGC 1691
NGC 1691, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4784
NGC 4784, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fərrux Hüseynov (şəhid)
Həyatı və döyüş yolu
Hüseynov Fərrux Baxış oğlu 25 aprel 1995-ci ildə Kürdəmirin Şilyan kəndində anadan olub. 2001-2012-ci illərdə Kürdəmir rayon Rüstəm Quliyev adına şəhər 5 saylı tam orta məktəbində təhsil alıb. 2012-ci ildə Heydər Əliyev adına Ali hərbi məktəbə daxil olub. 2016-cı ildə Ali hərbi məktəbi bitirib, tank bölüyünün komandiri kimi xidmətə başlayıb.27 sentyabr 2020-ci ildə başlayan Vətən müharibəsinə qatılıb. Birinci dəfə, idarə etdiyi tankın vurulmasından sonra içəridə yaranan qatı tüstüdən boğulan 3 nəfərlik heyətdən yalnız özü sağ qalaraq təkrar döyüşlərə qayıdıb. Həkimin etirazına baxmayaraq yenidən döyüşlərə atılıb. İkinci dəfə 9 noyabr 2020-ci ildə yenidən tankı vurulur. Tankdan düşüb içərisindəki heyəti çıxarmağa çalışarkən ikinci dəfə atılan mərminin yanına düşməsi nəticəsində şəhid olub. Kürdəmir Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilib.
NGC 3789
NGC 3789, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bataqlıq timsahı
Bataqlıq timsahı — əsl timsahlar sinfinin dümayəndəsi. Hindustan ərazisində və Pakistan kimi (bataqlıq timsahı milli sürünən olaraq bilinir) ölkələrdə yayılmışdır. Hindistanda hind qavialı və daraqlı timsahla birlikdə yaşayan üç timsahdan biridir. Bataqlıq timsahının ən yaxın müasir qohumu Siam timsahıdır. Daraqlı timsahla birlikdə ayrı bir Asiya kladı meydana gətirirlər.
Görünüşü
Bataqlıq timsahı ağır və enli çənələrin kənarları və iri qabarın çıxıntıları olmayan kobud bir başı var. Boyundakı dörd böyük lövhə, hər tərəfində daha kiçik lövhələr kvadrat təşkilidir. Barmaqların dibində toxuma var. Yetkinlər ümumiyyətlə tünd zeytunu, yeniyetmələr isə qara nöqtələri olan solğun zeytunudur.
Ölçüsü
Bataqlıq timsahı müasir timsahların standartlarına görə orta və yə böyük ölçülü heyvan sayılır. Bütün timsahlarda olduğu kimi, erkək bataqlıq timsahları dişilərdən daha böyükdür. Dişlər ümumiyyətlə 2 ilə 2,5 m, erkəklər isə 3 ilə 3,5 m arasında dəyişir. Erkəklərin çəkisi 100 ilə 200 kq, dişilər isə 40 ilə 60 kq arasındadır. Manqopir gölündə yetkin timsahların orta ölçüsü 2.89 m, ortalama çəkisi 100 kq-a bərabərdir. Bataqlıq timsahının sıx bir quruluşu var və bəzən bu növün erkək timsahları uzunluğu baxımından təəccüblü dərəcədə ağır ola bilir. Məsələn: Pakistanda yaxalanan bir timsahın uzunluğu təxminən 3 m idi, lakin onun çəsi 195 kq təşkil edirdi. Erkəklər bəzən 300–700 kq kütləsi ilə 4–5 metrə qədər böyüyə bilir, halbuki 4 metrdən uzun fərdlər hazırda çox nadirdir. Bu növün ən böyük tanınmış nümayəndəsi Şri-Lankada tapılmışdır. Onun uzunluğu 5.63 metr, çəkisi isə bir ton ağırlığında olmuşdur. Britaniya Muzeyindəki ən böyük nümunə 3.7 m uzunluqdadır.
Həyat tərzi
Bataqlıq timsahı (əsasən Kuba timsahı istisna olmaqla) digər timsahlardan özünü quruda hiss etməsi baxımından daha yaxşıdır. Uzun məsafələrə köç edə bilər və qısa müddətə yırtıcılığı quruda belə təqib edə bilirlər. İlin quru mövsümündə sığınmaq üçün çuxurlar qazır.
Bataqlıq timsahı quruda təxminən 12–14 km/saat sürətlə qaça bilir, ancaq sürətlə də təngənəfəs olur. Suda sürəti dahada artır və daha uzun müddət bu sürəti saxlaya bilir. Suda 20–30 km/saat sürətlə üzür, hətta qısa məsafələrdə sürəti 40 km/saata çatır.
Qidalanması
Balalar əsasən onurğasızlarla qidalanır. Yetkin timsahlar ev heyvanları da daxil olmaqla balıq, ilan (məsələn, pələng pitonları), tısbağalar, kərtənkələlər, quşlar və məməlilərlə qidalanır: Gəmiricilər, meymunlar, itlər, keçilər, xallı marallar və samurlar. Bataqlıq timsahları tarixən insanlar tərəfindən ticarət balıqçılığına zərər vurması iddiası ilə zərərverici kimi qəbul edilmişdir, lakin bu belə deyil. Bataqlıq timsahı yırtıcıların zirvəsində olaraq, əhəmiyyətli dərəcədə daha qiymətli ticari balıqları istehlak edən yırtıcı balıqlarla, balıq yeyən quşlarla və samurlarla qidalanaraq çay yırtıcılarının sayının nəzarətində mühüm rol oynayır. Bundan əlavə, timsahlar ölü heyvanları yeyirlər. Beləliklə su tutarlarının təmizləyicisi olurlari. Böyük fərdlər Hindistan zambarı, qaban, Asiya antilopları, mal-qara, camış və hətta qaurları da daxil olmaqla iri dırnaqlıları ovlaya bilirlər. Bataqlıq timsahı bir çuxurda gizlənərək dırnaqlıları tutur, buradaca onu boğur və ya "ölümcül fırlanma" köməyi ilə parçalayır. Digər timsahlar kimi öldürülmüş bir ovu ehtiyatda gizlədə bilir. Bəzən gizlədilmiş ovu zolaqlı varan, hətta pələnglər kimi digər yırtıcılar da tapıb yeyə bilir. Bataqlıq timsahları kifayət qədər sosial heyvanlardır. Gecələr bəzən quruda ov edir, ovlarını meşə yolları boyunca tuturlar. Gecə ovu zamanı tez-tez digər yırtıcıların şikarlarını əlindən alırlar.
Yayılması
Bataqlıq timsahları əsasən iri olmayan şirinsulu su tutarlarında və iti axını olmaya bataqlıq, göl, çay, bəzənsə əkin kanalları və digər süni su tutarlarında yaşamağa üstünlük verirlər. Nadir şor sulu ərazilərdə görülürlər. Bu növ Hindistan, Pakistan, İran, İraq, Banqladeş, Nepal, Myanma və Şri-Lankada yayılmışdır. Pakistanın cənubu, İraq, Şərqi Hindistan və Şri-Lankada areal daraqlı timsahların arealı ilə kəsişir.
Populyasiya
yayılma arealının böyük hissəsində sayının azalmasına səbəb yaşayış yerlərinin məhv olması, insan fəaliyyəti və s-dir. Vəziyyət demoqrapik məsələlərdən dolayı dahada kəskinləşir. Bataqlıq timsahlarının sayı təbiətdə 5400–7100 baş olaraq qiymətləndirilir. Ən böyük populyasiya 2000 başdan ibarətdir. Oda Şri-Lankada yerləşir. Bəzən bu növü Crocodylus palustris kimbula (Deraniyagala, 1936) yarımnövünə ayırırlar. Kimbula bel pulcuqlarının yerləşmə xüsusiyyətinə görə fərqlənir. Hindistan 1975-ci ildən bu canlıların artırılması proqramına başlamışdır.
NGC 6825
NGC 6825, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 1692
NGC 1692, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4785
NGC 4785, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 2791
NGC 2791, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Xərçəng bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 818
NGC 818, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rəşid Mədinov
Həyatı
Rəşid Mədinov 24 aprel 1996-cı ildə Xaçmaz rayonunun Yeni Həyat qəsəbəsində dünyaya göz açıb. Əslən Qubanın Qrız kəndindəndir. Qrızlar çoxsaylı Qafqaz xalqlarından biridir. Subay idi.
Kütləvi məzarlıq
Kütləvi məzarlıq - dəfn edilmədən öncə təyin edilə bilən və ya bilinməyən bir neçə cəsəddən ibarət məzarlıq. BMT kriminal kütləvi məzarlığı dəfn ərazisində qətl edilmiş üç və daha çox qurbanın olduğu yer kimi qəbul etsə də, yekdilliklə qərar verilmiş konkret bir izah yoxdur. Kütləvi məzarlıqlar, adətən, çox insan öldükdən və ya öldürüldükdən sonra sanitariya narahatlığı səbəbindən cəsədləri tez zamanda basdırmaq üçün yaradılır. Baxmayaraq ki, kütləvi məzarlıqlar müharibə və cinayət kimi böyük münaqişələrdə ortaya çıxır, müasir dünyada belə məzarlıqlardan aclıq, epidemiya və təbii fəlakətlərdən sonra da istifadə edilir. Fəlakətlərdən sonra infeksiya və xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaq üçün kütləvi məzarlıqlar yaradılır. Belə hallarda tez-tez fərdi orqanların düzgün müəyyənləşdirilməsinə və atılmasına imkan yaradan sosial infrastrukturun sıradan çıxması olur.
Rəşid Mədinov
Təhsili
2002-ci ildə Nazim İsayev adına tam orta məktəbin I sinifinə gedən Rəşid 2012-ci ilə 10-cu sinifi bitirəndən sonra kolleclərə qəbul imtahanında iştirak edir və 2012-ci ildə Bakı Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecinin "Bank işi" ixtisasına qəbul olunur. 2015-ci ildə kolleci bitirib. Kollecdə oxuduğu illər ərzində təhsilindən əlavə işləyərək öz xərclərini çıxarmağa çalışan Rəşidin həm də klasssik ədəbiyyat və dünya coğrafiyasına böyük marağı olub. Rəşidin bu marağı ilə bağlı tələbə yoldaşı Taleh Mirzəyev xatirələrini bölüşür:
200px|thumb|left|Şəhid Rəşid Mədinovun kollec illərində üzərindəki son pulla aldığı dünyanın siyasi xəritəsi
Hərbi xidmət və döyüş yolu
2015-ci ilin iyulunda həqiqi hərbi xidmətə gedən Rəşid 3 ay Gəncədə qaldıqdan sonra xidmətini Murovdağda davam etdirir. Xidməti ərzində 2017-ci ilin əvvəllərində həqiqi hərbi xidmətdən tərxis olunur.
Aprel döyüşlərində iştirakı
Rəşidin hərbi xidmət dövrü şanlı Aprel döyüşlərinə təsadüf edir. Bu döyüşlərdə Murovdağda baş artilleriya atıcısı olaraq düşmənə qan uddurur. Döyüşlərdə böyük qəhrəmanlıqlar göstərən Rəşid 3 tərifnamə və 3 fərqlənmə diplomu ilə təltif olunub.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
2020-ci ilin 20 sentyabrında ümumi təlimlərə çağırılanlar arasında Rəşid Mədinov da var idi. Bir həftəlik təlimdən sonra başlayan Vətən müharibəsində Rəşid öncə Murovdağ uğrunda gedən döyüşlərdə, daha sonra isə Füzuli uğrunda gedən döyüşlərdə artilleriya bölmələrinin tərkibində böyük qəhrəmanlıqlar göstərib.
Şəhid olması
Cəsur bir döyüşçü olmaqla yanaşı eyni zamanda etibarlı yoldaş olan Rəşid oktyabrın 13-də Füzuli uğrunda gedən gərgin döyüşlərdə Pirəhmədli kəndi ərazisində yaralanaraq iki tərəf arasındakı zonada atəş altında qalan əsgər yoldaşını xilas etmək üçün düşünmədən önə atılır və yoldaşını çiyninə alıb ərazidən çıxararkən mənfur düşmənin onun yaxınlığına atdığı iriçaplı minomyot mərmisinin qəlpəsi şir ürəkli əsgərimizin qarın boşluğuna dəyir və ağır yaralanır. Aldığı yaradan Vətən müharibəsinin 16-cı günü Şəhidlik zirvəsinə yüksələn igidimiz oktyabrın 14-ü doğulub boya-başa çatdığı Xaçmaz rayonunun Yeni Həyat qəsəbə qəbiristanlığında böyük izdihamla son mənzilə yola salınır.
Kütləvi qətl
Kütləvi qətl və ya Qətliam — bir çox insanın tipik olaraq eyni vaxtda və ya nisbətən qısa bir müddətdə və coğrafi yaxınlıqda qətlə yetirilməsidir. FTB kütləvi qətli qətllər arasında "soyutma müddəti" olmayan bir hadisə zamanı dörd və ya daha çox insanın öldürülməsi kimi təyin edir. Kütləvi qətl, ümumiyyətlə, bir və ya daha çox insanın bir neçə nəfəri öldürdüyü tək bir yerdə baş verir.
Kütləvi qətl fərdlər və ya təşkilatlar tərəfindən törədilə bilər, bir adam öldürmək isə bir və ya iki şəxs tərəfindən törədilir. Kütləvi qatillər qətllər arasında demək olar ki, heç bir zaman fasiləsi olmayan iki və ya daha çox yerdə öldürən və qurbanların sayı ilə təyin olunmayan qırğın qatillərindən və insanları uzun müddət öldürə biləcək seriyalı qatillərindən fərqlənir.
NGC 3790
NGC 3790, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 7720
NGC 7720, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Taqi Əsgərov
Taqi Nizami oğlu Əsgərov (9 aprel 2001; Gəncə, Azərbaycan — 8 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Taqi Əsgərov 2001-ci il aprelin 9-da Gəncə şəhərində anadan olub. 2007-2018-ci illərdə Gəncə şəhərinin 6 nömrəli tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Taqi Əsgərov 2019-cu ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə idi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Taqi Əsgərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Taqi Əsgərov noyabrın 8-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Gəncə şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taqi Əsgərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taqi Əsgərov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taqi Əsgərov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Taqi Əsgərov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Vüsal Qənbərli
Vüsal İlkin oğlu Qənbərli (d. 30 mart 1995; Günəşli, Biləsuvar – ö. 20 dekabr 2020; Xocavənd) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vüsal Qənbərli 30 mart 1995-ci il Biləsuvar rayon Günəşli kəndində anadan olmuşdur. 2002-2011-ci illərdə Qaradağ rayon Müşfiqabad qəsəbəsində yerləşən Etibar Şirəliyev adına orta məktəbdə təhsilini başa vurmuşdur. 29 mart 2014-cü il tarixindən 1 oktyabr 2015-ci il tarixinədək Füzuli rayonunda yerləşən N saylı hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Şəhid ailəsi ilə birlikdə Müşfiqabad qəsəbəsində yaşayıb.
İkinci Qarabağ Müharibəsində iştirakı
Vüsal Qənbərli Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixində başlayan Vətən müharibəsinin əvvəlində ilk qoşulan könüllülərdəndir. O, Qubadlı və Xocavənd rayonları istiqamətində gedən döyüşlərdə düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Şəhid Vüsal Qənbərli 20 dekabr 2020-ci il tarixində doğulduğu Biləsuvar rayon Günəşli kənd məzarıstanlığında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Qənbərli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Qənbərli ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 6826
NGC 6826, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Ququşu bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Naim Ağayev
Naim Süleyman oğlu Ağayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Naim Süleyman oğlu Ağayev 29 avqust 1998-ci ildə Rusiya Federasiyasının Saratov vilayətində dünyaya göz açmışdır. Əslən Ağcabədi rayonunun Muğanlı kəndindən idi. 2004-cü ildə Azərbaycana köçən Naim elə həmin il Ağcabədi rayon Muğanlı kənd Sarvan Quliyev adına tam orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olmuşdur.
Hərbi xidməti
Naim 2016-ci ildə hərbi xidmətə yollanır. 2018-ci ilə qədər etdiyi hərbi xidmət müddətində təlimlərdə iştirak etmişdir.
thumb|Naim Ağayev döyüşlərdən əvvəl Ordudan tərxis olunandan sonra O, müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu kimi 2020-ci ilin 7 iyununda yenidən ordu sıralarına çağrılır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Naim Ağayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Naim Ağayev 30 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatıldığı və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Naim Ağayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Naim Ağayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Naim Ağayev ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Ənvər Həmidov (şair)
Ənvər Həmidoviç Həmidov(kumukca: Анвар Гамидович Гамидов; ) — kumuk şairi, tərcüməçi və pedaqoqu
Həyatı
Ənvər Həmidoviç Həmidov Dağıstan MSSR-in Buynaksk rayonunun Teben Kazaniş kəndində varlı mülkədar ailəsində anadan olmuşdur. Atası Həmid Həmidov xalq arasında Bəy Həmid adı ilə tanınmışdır. Anası Pasihat Yəhyayevanın onun kiçik yaşlarından xalq ədəbiyyatına bağlanmasında böyük rolu olmuşdur. Böyük qardaşı Hacı Həmidov İkinci Dünya müharibəsində Leninqradın mühasirəsi zamanı həlak olmuşdur.
Yaradıcılığı
Ənvər Həmidov əsas etibarilə poeziya və tərcümə yaradıcılığı ilə məşğul olmuşdur. O, görkəmli rus şairi A. S. Puşkinin "Yevgeni Onegin" mənzum poemasını (İbrahim Bammatuli ilə) və yazıçı M. Qorkinin "Ana" romanını (M. Makaşaripovla) kumuk dilinə tərcümə etmişdir. Kumuk dilində yazdığı şeirlərindən ibarət müxtəlif kitabları nəşr olunmuşdur. Həmçinin şeirlərinin bir qismi antologiyalara daxil edilərək yayınlanmışdır. Yaradıcılıq uğurlarına görə onun bioqrafiyası Türkiyənin bəzi ensiklopediyalarına daxil edilmişdir.
NGC 5798
NGC 5798, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. Im tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4786
NGC 4786, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 3791
NGC 3791, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 1693
NGC 1693, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Həvari Faddey
Həvari Faddey (, ⲑⲁⲇⲇⲉⲟⲥ, ; ) — İncilə əsasən İsa Məsihin 12 həvarisindən biri. Erməni Qriqorian Kilsəsi tərəfindən Ermənistana xristianlığı yaymış həvari kimi qəbul edilir.
NGC 2793
NGC 2793, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. SBm tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 819
NGC 819, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Natiq Rəşidov
Natiq Rəşidov (d. 2 sentyabr 1991, Dədə Qorqud, Saatlı — ö. 20 oktyabr 2020, Hadrut) — Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Natiq Rəşidov 2 sentyabr 1991-ci ildə Saatlı rayonu nun Dədə Qorqud kəndi ndə doğulub. 2020-ci ildə Tovuz döyüşləri ndən sonra könüllü olaraq ordu sıralarına yazılmışdır.
Ailəli idi, iki övladı yadigar qalıb.
Döyüş yolu
21 sentyabr 2020-ci il tarixində Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti tərəfindən hərbi təlimlərə cəlb olunmuşdur. Natiq Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsi uğrunda döyüşlərdə iştirak etmişdir. Döyüş yoldaşlarının dediyinə görə Natiq döyüşlərdə böyük qəhrəmanlıq göstərmiş və bir neçə düşmən tankını məhv etmişdir. Hadrut uğrunda döyüşlərdə itkin düşmüşdür. Təxminən bir ay sonra qəhrəmancasına şəhid olduğu məlum olmuş və 30 noyabrda doğulduğu Dədə Qorqud kəndi ndə dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nəcməddin Bədirov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nəcməddin Bədirov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nəcməddin Bədirov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Təltifləri
<references group="" responsive="1">
Səhra timsahı
Səhra timsahı və ya Qərbi Afrika timsahı — əsl timsahlar sinfinin dümayəndəsi. Bu növü çox vaxt nil timsahı ilə səhv salırlar.
NGC 6827
NGC 6827, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Kiçik Tülkü bürcü istiqamətində yerləşir. I1m tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Səhra timsahı
Taksonomiya
upright|thumb|left|Qərbi Afrika timsahına aid mumiyalanmış kəllə (1870) 1807-ci ildə qədim misirlilər tərəfindən mumiyalanan timsahların kəllə sümükləri arasında fərqlər aşkar edirlir. Etienne Qeoffroy Saint-Hilaire yeni növə bir ad verir. Bununla belə Qərbi Afrika timsahı hələ də Nil timsahının sinonimi sayılırdı. 2011-ci ildə aparılan yeni bir mumiya nümunələri onun Nil timsahına deyil, Qərbi Afrika timsahına aid olduğunu göstərdi. Bu kəşf Crocodylus suchus taksonunun dirilməsi ilə nəticələnir.
Yayılması
Qərbi Afrika timsahları Mavritaniya, Benin, Nigeriya, Niger, Kamerun, Çad, CAR, Ekvatorial Qvineya, Seneqal, Mali, Qvineya, Qambiya, Burkina Faso, Qana, Qabon, Toqo, Kot-d'İvuar, Konqo və Konqo Respublikası və Uqandada (Nil timsahlarının eyni zamanda mövcud olduğu yerlərdir) yayılmışdır. Bir səhra timsahı Florida zooparkında saxlanılır. Kopenhagen və Dublində isə bir cütü yaşayır.
Həyat tərzi
Gənc Qərbi Afrika timsahları əsasən balıq və onurğasızlarla qidalanır. Böyüdükcə daha böyük heyvanlar qidalarına daxil edilir. Nil timsahına ölçülərinə görə uduzurlar, lakin (5 metrə qədər) kifayət qədər böyük yırtıcılar sayılırlar. Yetkin səhra timsahı dırnaqlılar, Afrika lamantini və böyük pişiklər də daxil olmaqla böyük yırtıcı heyvanlarla qidalana bilirlər. İnsanlara və ev heyvanlarına edilən hücumlar da qeydə alınmışdır.
Qərbi Afrika timsahları Mavritaniyanın səhra iqliminə uyğunlaşmışdır. Quraq mövsümdə mağaralarda və sığınacaqlarda yaşayırlar. Yağışlar zamanı sürünənlər su hövzələrinə (geltalara) toplanır.
Səhra timsahı və insan
Qədim misirlilər timsah başı olan Sobek tanrısına ibadət edirdilər. O fironun məhsuldarlığı, qorunması və gücü ilə əlaqələndirilirdi. Sobek hökmdarın qoruyucusu, hamisi və güc mənbəyi olaraq görülürdü. Qərbi Afrika timsahları misirlilər arasında Nil timsahından daha ağıllı və sakit olması səbəbindən böyük nüfuza sahib idi. Buna görə də ayin məqsədləri üçün seçilmişdi. Son DNT tədqiqatları məzarlardan tapılan bütün timsah mumiyalarının bu növ olduğunu göstərir.
thumb|Qədim Misirin timsah tanrısı Sobekin büstü Sobek timsah, mumiyalanmış timsah və ya timsah başlı bir adam kimi təsvir edilmişdir. Kultunun mərkəzi qədim yunanlar tərəfindən "Krakodilopolis" olaraq bilinən Fayum vahəsindəki Arsino şəhəri idi. Digər bir böyük Sobek məbədi Kom-Omboda yerləşir. Digərləri isə ölkənin hər yerindədir.
Səhra timsahı tarixən Nil timsahları ilə birlikdə Aşağı Misirdə Nildə yaşamışdır. Herodot qədim Misir kahinlərinin növlər arasındakı fərqi bildiyini və ancaq "Qərbi Afrika timsahlarını" tutduqlarını iddia etmişdir. Bəzi misirlilərin timsahları ev heyvanı kimi saxladıqlarını və Arsinodakı məbəddə tapıldığı, bəsləndiyi və zinət əşyaları ilə örtülü olduğu bir hovuzda yaşadığını yazır. Timsah öldükdə mumiyalanaraq, sarkofaqa qoyulmuş və daha sonra məzarda yerləşdirilmişdir. Misirdə dəfn yerlərində arxeoloqlar bir çox timsah mumiyaları və hətta yumurtaları tapmışlar.
Qədim misirlilər timsahları sakitləşdirmək üçün sehrlərdən istifadə edirdilər. Hətta müasir Nubiya balıqçıları da sehrli bir yanaşma göstərirlər.
Hal-hazırda Qərbi Afrika timsahları ilə yan-yana yaşayan və tez-tez onlarla qarşılaşan Mavritaniya sakinləri onları qoruyurlar. Bu yalnız timsahların suya deyil, suyun özünün də timsahlara ehtiyacı olması fikri ilə əlaqədardır. Buna görə də onlar yox olsalar, su da yox olacaqdır.
Qoruma
1920-ci illərdə də muzeylər Sudandanın Nil sahillərində yaşayan Səhra timsahı nümunələrini almağa davam etdirdilər. Son tədqiqatlar bu növün sayının azaldığını və tarixin müəyyən dövründə arealının çox hissəsində nəsli kəsildiyini göstərir, lakin buna baxmayaraq, Qərbi Afrika timsahları hələ Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyinin (2011) siyahısında C. niloticusdan ayrı bir növ olaraq tanınmamışdır.
NGC 3792
NGC 3792, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 39.62 sm (15.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4787
NGC 4787, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tural Cəlilov (əsgər)
Tural Callad oğlu Cəlilov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Cəlilov 1996-cı il aprelin 10-da Qəbələ rayonunun Yeni Dizaxlı kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Cəlilov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Alim Paşa Salavatov
Alim Paşa Salavatov — kumuk şairi və dramaturqu, Kumuk dramaturgiyasının banisi, SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü (1936)
Həyatı
Alim Paşa Qanpolad oğlu Salavatov 29 oktyabr 1901-ci ildə Rusiyanın Dağıstan vilayətinin Aksay kəndində anadan olmuşdur. Milliyyətcə kumuk türküdür. Altı yaşında valideynlərini itirmiş, özgə insanların himayəsində yaşamağa məcbur olmuşdur. Orta məktəbi Teymuxanşurada bitirmiş, sonra Kazanda pedaqoji məktəbdə oxumuşdur. 1924-cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutuna daxil olmuşdur. İnstitutu bitirdikdən sonra Buynaksk Pedaqoji Məktəbində dərs demişdir. Daha sonra Mahaçqalada Rusiya Elmlər Akademiyasının H.Sadasa adına Dil, Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutunda elmi tədqiqiatçı kimi çalışmışdır. Eyni zamanda, Şərq Xalqları İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. 1936-cı ildə SSRİ Yazıçılar İttifaqına üzv qəbul edilmişdir. İkinci Dünya müharibəsi başlayan kimi o, könüllü şəkildə orduya sıralarına qo-şulmuş və 1942-ci ildə Krım cəbhəsində, Sevastopol yaxınlığında həlak olmuşdur.
Yaradıcılığı
Alim Paşa Salavatov bədii yaradıcılığa 1914-1915-ci illərdə başlamışdır. Əsərlərini kumuk və rus dillərində yazmışdır. 1925-ci ildə Mahaçqalada müəllifin “Birinci hissə” adlı şeirlər kitabı nəşr olunmuşdur. 1930-cu ildə isə “Seçilmiş əsərləri” yayınlanmışdır. Alim Paşa Salavatov kumuk məktəbləri üçün ilk ana dili dərsliyinin müəllifidir. Uzun müddət kumuk xalq ədəbiyyatının toplanması ilə məşğul olmuşdur. O, həmçinin kumuk poeziyasının klassiki İrçi kazakın əsərlərini toplayıb nəşr etdirmişdir. O, kumuk dramaturgiyasının banisidir. Müəllifin “Qırmızı partizanlar” əsəri 1932-ci ildə Dağıstanda keçirilən müsabiqədə birinci mükafata layiq görülmüşdür. Özü də vətəndaş müharibəsinin iştirakçısı olan dramaturq bu əsərdə sinfi mübarizənin mənzərəsini canlandırmağa çalışmışdır. Folklorun dərin bilicisi və xalqının psixologiyasına yaxından bələd olan Alim-Paşa Salavatov yüksək idealların mənbəyini dəqiq bir şəkildə müəyyənləşdirmişdir - bu "Aygazi" qəhrəmanlıq mahnısıdır. Burada azadlıq ruhu və yüksək, məftunedici sevginin ilahi gücü bənzərsiz təcəssüm tapmışdır. Bir gecədə üç sınaq keçirən (sevgilisinin şərəfini qurtarmaq, atasının qatillərindən intiqam almaq və uzaqdan gələn qonaqları layiqincə qəbul etmək üçün) yoxsul bir kəndli ailəsindən olan gənc Aygazi obrazı müəllifi erkən yaşlarından cəlb etmişdir. Toylarda, səmimi ziyafətlərdə müğənnilərdən tez-tez Aygazi-batır haqqında bir mahnı ifa etmələri istənilirdi. Cəsarətli cavanların kürəyinə vuraraq: "Maşallah, Aygaziyə oxşayır."- deylirdi. Beləliklə Alim-Paşa Salavatov ilk pyesinin uğurundan ilham alaraq cəsarətli bir addım ataraq Ayqazı obrazına səhnə həyatı vermişdir. Bu əsərlə kumuk teatrının həm konsepsiya, həm də məzmun-forma baxımından yeniləşməsinə təkan verilmişdir. Yeni yaranmış milli teatrın repertuarında hələ etnik mənşəyini, etik əsaslarını və estetik statusunu təyin edəcək bir tamaşa yox idi. Alim-Paşa Salavatovun pyesi əsasında uzun illərdir səhnədən düşməyən "Aygazi" xalq dramı teatrın mənəvi təzahürü kimi dəyərləndilir. Müəllifin “Karaçaç” pyesi də uğurla tamaşaya qoyulmuşdur. Alim Paşa Salavatovun əsərləri doğma kumuk dilində dəfələrlə təkrar nəşr olunmuşdur. Onun rus dilinə tərcümə olunmuş şeirləri cəbhəçi şairlərin "Sınıq Simlər" toplusuna daxil edilmışdır.
Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi
Mahaçqalanın küçələrindən biri Alimpaşa Salavatovun şərəfinə adlandırılmışdır.
İzberbaş Pedaqoji Məktəbi (əvvəlki adı Buynaksk) və Dağıstan Dövlət Kumuk Musiqili Dram Teatrı onun adını daşıyır.
İzolda Vısotskaya
İzolda (İza ) Konstantinovna Vısotskaya — sovet və rus teatr aktrisası, memuarçı, Rusiya Federasiyasının Xalq artisti (2005), Vladimir Vısotskinin birinci həyat yoldaşı (25 aprel 1960 - may 1965).
NGC 5799
NGC 5799, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Cənnət quşu bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İzolda Vısotskaya
Həyatı
İzolda Vısotskaya 22 yanvar 1937-ci ildə Qorki (hazırda Nijni Novqorod) şəhərində anadan olub.
1958-ci ildə MİAT-ın məktəb-studiyasını bitirmişdir. Kiyevdə (Lesya Ukrainka adına Milli Akademik Rus Dram Teatrı, 1958-1959), в Rostov-na-Donuda (1963-), Permdə, Vladimirdə və Liepayada aktrisalıq etmişdir.
Ömrünün sonuna qədər Nijni Tagildə yaşamış, 1970-ci ildən D.Mamin-Sibiryak adına Nijni Tagil Dramatik Teatrında çalışmışdır.
20 iyul 2018-ci ildə 82 yaşında vəfat etmişdir. Aktrisa ilə vida mərasimi 22 iyulda baş tutmuşdur. O, kremasiya olunmasını vəsiyyət etmiş, vəsiyyəti icra olunandan sonra isə aktrisanın külü olan urnanı oğlu Qleb Yekaterinburqa aparmışdır.
Biblioqrafiya
İzolda Vısotskaya Vladimir Vısotski haqqında iki xatiratlar kitabının müəllifidir.
Müqəddəs Bakirə Kilsəsi (Qax)
Müqəddəs Bakirə Kilsəsi ( - Bazar Müqəddəs Bakirə Kilsəsi) — Qax rayonunun Bağtala kəndinin ərazisi yaxınlığında yerləşən yarım-xaraba vəziyyətdəki dini abidə. Gürcü mənbələrinə görə qədim orta əsr şəhəri Zəyəmin ərazisində yerləşmişdir. Kilsənin günbəzi 1970-ci illərdə dağıdılıb.
NGC 820
NGC 820, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 1694
NGC 1694, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Crocodylus halli
Crocodylus halli — əsl timsahlar sinfinin dümayəndəsi. Yeni Qvineyaya aid endemik canlı. Bu növə 1989-cu ildə Yeni Qvineyanın şimalında və cənubundakı timsahlar arasında açıq fərqləri görən Amerikalı zooloq Filip Hallın adı verilmişdir.
Yayılması
Yeni Qvineya adasının cənub hissəsində yayılmışdır. Crocodylus halli nümayəndələri bataqlıqlarda, çaylarda, göllərdə və bəzən Papua Yeni Qvineyanın mərkəzi yüksəkliklərinin cənubundakı çaylarda, eləcə də Florida ştatının Sent-Oqastin şəhərindəki zooparkdan birində yaşayır. Müqəddəs Auqustin Alleqator Ferması Zooloji parkda daha əvvəl Yeni Qvineya timsahı hesab edilən üç timsah əslində yeni bir növ olduğu ortaya çıxır.
Təsvir
Uzunluğu 3 m-dən çoxdur. Yeni Qvineya timsahlarından əsas fərqlər kəllə nisbətlərində və quruluşundadır. Quru mövsümün sonuna (iyul-noyabr) yaxın nəsil verən Crocodylus novaeguineae-dən fərqli olaraq, bu canlılar yağışlı mövsümdə (noyabr-aprel) çoxalırlar. Bundan əlavə Crocodylus halli Crocodylus novaeguineae-dən daha böyük yumurta qoyur. .
NGC 2794
NGC 2794, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Xərçəng bürcü istiqamətində yerləşir. SB? tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 7721
NGC 7721, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 6828
NGC 6828, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qartal bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 3793
NGC 3793, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dawnstar
Dawnstar (ingilis dilindən "Şəfəq ulduzu") — Macarıstandan olan Budapeştdən gələn indi-rok qrupu. Qrupun orijinal qrupuna mahnı müəllifi Attila Vind (vokal/gitaralar), Balint Hamvas (bas gitara) və Viktor Albert (nagara) daxildir. Qrupun səsi ümumiyyətlə flanşlama və yüngül təhrif olunmuş gitara, çırpınan bas və sehrli klaviatura melodiyalarının qarışığıdır. Dawnstar orta 1960 qarışığı təmsil psychedelic, mərhum 1970-ci qot, orta 1980 grunge və 1990-cı indie rock of Budapest indi musiqi səhnəsində (Amber Smith, The Moog)
Forma
Sanderlenddən bir ingilis ata və Budapeştli macar anadan olan Attila Vind, Hamvasla 1990-cı illərin ortalarında Macarıstanın Budapeştdəki Teleki Blanka Gimnaziyasında tanış oldu. 1999-cu ildə ikili bir layihə olaraq eyni adlı orkide adına Ansellia'yı qurdular və ilk demoları Eunomia'yı qeyd etdilər. 2000-ci ildə Attila Wind Piliscsaba'da qeydə alınan səkkiz yeni musiqi parçası yaratdı. Vanity adlı bu nümayiş qrupun Budapeşt Biznes Məktəbində Hamvasın sinif yoldaşı olan Alberti işə götürməsinə kömək etdi. Yerli klublarda keçirilən bir neçə konsertdən sonra, qrup 2001-ci ilin yazında Ansellia əvəzinə Morning Star və ya Venus üçün alternativ olaraq ″ tong wn və ″ ulduzun birləşməsindən olan Dawnstar adını istifadə etməyə başladı. Onlar WooDoo klubda 2002-ci il dekabrın 13-də bu yeni adı ilə ilk konsertini verdi Csepel. Qrupun erkən səsi Seattle'dan gələn grunge inqilabından təsirləndi. Lakin daha sonra qrup səslərini psixodeliya, post-pank və qaraj roku kimi bir çox fərqli musiqi janrları ilə qarışdırmağa başladı. 2002-ci ildə Dawnstar Budapeştdəki Pick-up Studios-da üçüncü qanadlarınızı, Under Your Wings'ı (Azərbaycan dilində: Qanadlarınızın Altında) qeyd etdi. Nəticə, qrupun fərqli səsini quran flanş ayələri və təhrif olunmuş xorların qarışığı idi.
Fasilə
Qrup üzvlərinin xarici araşdırmaları səbəbindən qrup 2003-05-ci illərdə fasilədə idi. 2003-cü ildə Külək İtaliyadakı Trieste Universitetində, Hamvas isə 2004-cü ildə Padua Universitetində təhsilini davam etdirdi.
Aprel 2005-ci 16-Dawnstar ifa Ecofest qeyd təşkil eko-dostluq ilə fikir Védegylet. Verilişdən bir həftə əvvəl Külək Mitropulosu klaviatura çalmaq üçün əlavə bir musiqiçi kimi işə cəlb etdi. Nəhayət, Mitropulos 2005-ci ilin sonlarında Dawnstar'a daimi üzv olaraq qatıldı.
2006-cı ildə qrup Budapeştdəki Erzsébetliget Teatrında üç tamaşa oynadı. 31 Noyabr 2006-cı ildəki üçüncü şousundan əvvəl qrup üzvləri Beatrice- in aparıcı müğənnisi Feró Nagy ilə müsahibə aldılar.
30 Mart 2007-ci ildə Dawnstar Budapeşt Saçaq Festivalında çıxış etdi.
Dünyanı dəyiş
30 Noyabr 2007-ci ildə, Dawnstar üç mahnını da əhatə edən ilk EP - Change The World - mahnılarını dəyişdirdi: Change The World, Scarlet və Don't Die A Martyr For Me. Qrup səs yazısı üçün Heaven Street Seven 'in Zoltán Takács və László Philip'i seçdi. Qrup 2007-ci ilin noyabrında Anormal Studiyalarda səsyazma ilə iki gün keçirdi.
22 yanvar 2017-ci ildə qrupun Don't Die A Martyr For Me adlı mahnısı, İtaliyanın Antiwar Songs veb saytında müharibə əleyhinə mahnılar arasında yer aldı.