cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Miras: Bakının sirri (kitab)
Məzmunu
Kitabdakı hadisələrin özünəməxsus axın xəttini sezmək olar. Belə ki, kitabda təsvir olunanlara əsasən artıq yüz illərdi ki, bütün dünya iki yerə bölünmüşdür: Bakının sirrini ələ keçirmək istəyənlərə və bu sirri qoruyub saxlamaq istəyənlərə. Sadə insanlar isə bu mübarizənin Bakı nefti uğrunda getdiyini düşünməkdədirlər. Müəllif Bakı neftini unutmağı təklif efir. Kitabın qəhrəmanının fikrincə Bakı nefti sade insanların fikrini yayındırmaqdan başqa bir işə yaramır. Bakının başına gələn macəraların əsl səbəbi başqa imiş.
Çildağ
Növbəti həyətdə isə insanların ziyarət etdiyi iki müqəddəs türbə yerləşir. Bunlardan biri üzərində qədim günbəz olan Pir Həsənə məxsusdur. Deyilənlərə görə, əsl-nəcabəti imamlara gedib çıxan Pir Həsən XVII əsrdə yaşayıb və elə çildağ — yəni közlə müalicə də onun dövründən qalıb. Müsəlman qaydasına uyğun olaraq əvvəlcə pirin başına üç dəfə dolandıqdan sonra türbənin pilləkənləri ilə aşağı düşüb, Pir Həsənin qəbri ziyarət edilir. Mən orada olduğum müddətdə bütün ziyarətçilər türbənin içərisində Pir Həsənin qəbrini ziyarət etdikdən sonra pəncərənin yanında əyləşən çildağçı qadına yaxınlaşır və özlərini bu qeyri-adi müalicə üsulu ilə müalicə etdirirdilər. İnsanların çoxusu inanır ki, çildağ qorxunun və stressin qarşısını alır. Bəziləri iddia edir ki, bu müalicə üsulu qorxunu azaltmaqla yanaşı, bədnəzəri də dəf edə bilir. Hətta əsəb pozğunluğunun da qarşısını almaq effektinə də malikdir. Deyilənlərə görə, bəzən avtomobil qəzasına düşən və yata bilməyən insanlar yalınz çildağçıya müraciət edəndən sonra sağaldırlar. Ziyarətgahda ikinci müqəddəs türbə İslamın yeddinci İmamı Musa əl-Kaziminin qızı Həzrəti Xədicənin qəbri üzərində tikilən türbədir. O da digər bacıları, Həzrəti Həkimə, Həzrəti Rəhimə və Həzrəti Leyla kimi qardaşları- səkkizinci imam Rza Əleyhisəlam Məşhəd şəhərində şəhid olduqdan sonra təzyiqlərdən canını qurtarmaq üçün Azərbaycana üz tutub. Türbə memarlıq abidəsidir və dövlət tərəfindən mühafizə olunur.
Ölkə prezidenti İlham Əliyev 2000-ci ildə ARDNŞ-in vitse-prezidenti olarkən öz təşəbbüsü ilə türbə və ətraf ərazidə abadlıq və bərpa işləri gördürü
Miras: Bakının sirri (kitab)
Məzmunu
Müəllifə görə sən demə, indiyə qədər əksər adamların nəzərindən yayınan bəzi məlumatlar sanki müəmmalı kodu və gələcək nəsillər üçün gizlədilmiş şifrəni özündə əks etdirirmiş və Bakının hamının bildiyi aşkar tarixindən başqa "məxfi tarixi" də varmış. Çingiz Mehbaliyev bu kitab vasitəsilə "məxfi tarix"i oxuculara çatdırmağa çalışır.
Kitabda yazılanlara əsasən Qız Qalasını tikən müdrik babalarımız bizə hansısa məlumatları ötürmək istəyiblər. Kitabın baş qəhrəman bütün bunları öyrənmək üçün şifrələnmiş mətndəki gizli mənaları yaşı 2000 ildən çox olan şifrələrlə açamağa cəhd edir. Oxucu bütün kitab boyu şifrələnmiş mətnlərdə və "məxfi tarixi" də nələrin yazılmasının intizarında qalır.
Janrı
Kitabda 37-dən artıq tarixi şəxsin adı çəkilir və 22-dən artıq real mənbəyə istinad olunur. Əsas qəhrəmanın düşdüyü çətin vəziyyətlərdən öz biliyi və məntiqi mühakiməsi ilə çıxış yolu tapması, elmi mənbələrə və tarixi faktlara istinad etməsi əsərə intellektual detektiv xarakteri verəcək. Bu səbəbdən də kitab Azərbaycanda yazılan ilk milli intellektual detektiv hesab edilə bilər. Lakin müəllif qeyd edir ki, Kitabda göstərilən obrazlar və təşkilatlar,haqqında danışılan qurumlar,hadisələrin təsviri,Bakının "sirr"i barədə yazılanlar yazıçı təxəyyülünün məhsuludur,üst-üstə düşən adlar və hadisələr tamamilə təsadüfdür.
Oxucularla görüşlər
ATGTİ-nin "Kitab adam yemir" klubu müəlliflə onun oxucuları ilə görüşünü təşkil edərək "Miras: Bakının sirri" kitabının müzakirəsini və fikir mübadiləsini təşkil etmişdir.
Mərakeş burnu
Мərakeş burnu (Tarif burnu) — Avropanın ucqar cənub nöqtəsidir. Tarif şəhərinin cənub qutaracağında yerləşir. İspaniyanın Kadis vilayəti ərazisində yerləşir. Burun keçmiş Tarif adasında yerləşirdi, sonradan ada damba ilə materikə birləşdirilmişdir.
Cəbəllütariq boğazında Atlantik okean və Aralıq dənizinin birləşdiyi nöqtədə yerləşir. Buradan Afrikaya ən qısa məsafə 14 km təşkil edir.
Hazırda burun bütünlüklə ordunun nəzarətindədir. 1826-cı ildə burada mayak inşa edilmişdir.
710-cu ildə ərəb hərbi komandanı Tarif 500 əsgərlə birlikdə bölgəyə daxil oluraq qarətçiliklə məşğul olur. Geri qayıdarkən isə artıq varlı kimi dönür (Şəhərin və burunun digər adı onunla bağlıdır). Tarifin səfərindən sonra növbəti ildə Tariq İbn Ziyad Əndəlusun ələ keçirməsinə başlayır.
Başköy (Şörəyel)
Başköy — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Artik rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 7 km məsafədə yerləşir.
"İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Başkənd kimi, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Baş kyoq formasında qeyd edilmişdir.
Toponim Azərbaycan dilində "əsas, böyük, dağın zirvəsi" mənalarında işlənən baş sözü ilə müasir türk dilində "kənd" mənasında işlənən köy sözündən əmələ gəlmişdir.
Nisbət
a və b ədədlərinin bölünməsindən alınan  qiymətə  bu ədədlərin  nisbəti deyilir.Nisbətdə iştirak  edən  I ədədə nisbətin   I   həddi  (əvvəlki həddi),  II ədədə  isə  II həddi (sonrakı  həddi) deyilir.
Məsələn: I hədd:6 II hədd:3 6:3=2
Deməli 6 ilə 3-ün nisbəti 2-dir.Deməli 6 3-dən 2 dəfə böyükdür.
İlanboyunlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Çıraqçı (Həştrud)
Çıraqçı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 421 nəfər yaşayır (72 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Səriskənd bölgəsinin Atəşbəy kəndistanında, Səriskənd qəsəbəsindən 22 km qərbdədir.
Monsonit
Monsonit - siyenitlə qabbro arasında keçid təşkil edən siyenit qrupuna aid aydın kristallik intruziv süxur. Tərkibi: eyni miqdarda ortoklaz və plaqioklazdan (labrador, bəzi hallarda andezin), 35%-yaxın avgit, hornblend və biotitdən ibarətdir. Monsonit eyni adlı quruluşla səciyyələnir. Sinonim: Qabbro-siyenit.
Bahar rəqsləri (film, 1962)
Məzmun
Film Azərbaycan incəsənət ustalarının çıxışlarına həsr olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Nazim Sadıqov Rejissor: Mirzə Mustafayev Operator: Mirzə Mustafayev Rəssam: Məmməd Hüseynov Bəstəkar: Cahangir Cahangirov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1962-ci ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Naycel Hotorn
Ancaq dünyada məşhurluğu Sir Humphrey Appleby xarakteriylə qazandı. Fırıldaqçı dövlət adamlarının təxribara məruz qoyduğu bəxtsiz bir nazirin canlandırıldığı serialı, həmin zamanın Baş Naziri Marqaret Tetçerdə sevdiyini söyləmişdi.
Hotorn, 1991-ci ildə Şadovlands oyununda yazıçı C.S. Levis fikri ilə Tony mükafatına 3. George`nin çılğınlığı (The Madness of George III) oyunu ilə 1992-ci ildə ən yaxşı aktyor namizədliyində Oliver mükafatına layiq görülmüşdür.Kral George`nin çılğınlığı oyununun film versiyasında Oskara namizəd göstərilən Naycel Hotorn'a, 1999-cu ildə Kraliça Elizabet tərəfindən Sir adı verilmişdir.
İngiltərənin (Yes Minister) adlı televiziya serialında Sir Humphrey Appleby xarakterini canlandıran aktyor, 71 yaşında vəfat etdi.
Milçəklər tanrısı (roman)
Milçəklər tanrısı və ya bəzən Milçəklər kralı — Nobel mükafatını qazanmış ingilis yazıçı və şair Vilyam Qoldinq tərəfindən 1954-cü ildə yazılan alleqorik roman.
Haqqında
Kitabda baş verən hadisələr İkinci Dünya müharibəsindən sonra uydurulan nüvə müharibəsi illərində baş verir. Vilyam Qoldinq bu kitabı İkinci Dünya müharibəsindən sonra gördüyü vəhşiliklərdən sonra insan təbiətinin içindəki pisliyi və vəhşiliyi əks etdirmək üçün yazmışdır.
Mövzu
Kimsəsiz adaya düşən 4 uşaqdan ibarət qrup həyatda qalmaq üçün birləşirlər. Öz aralarında iş bölgüsü aparırlar. Bu zaman qrupa adanın başqa hissələrinə düşən uşaqlar qoşulunca bir idarəetməyə ehtiyac duyurlar. Aralarında baş verən mübahisənin həllini bir lider seçməkdə görürlər. Axırda Ralf lider seçilir. "Donuzcuq" ləqəbli uşaq tapdığı balıqqulağı ilə diqqəti üzərinə çəkir, amma balıqqulağı liderin əlinə keçdikdən sonra ona yönələn diqqət dağılır. Daha sonra katolik məktəbin uşaqlarından ibarət qrupda bu qrupa qoşulur və liderlik problemi böyüyür. Mübahisəni həll etmək üçün liderliyi bölüşdürmək qərarına gəlirlər. Ovçuluq işi katolik məktəbindən Cekə verilir. Daha kiçik uşaqlar baxmaq Donuzcuqa tapşırılır. Daha sonra yemək, yatmaq və xilas olmaq işləri ayrı-ayrı uşaqlara verilir. Xilas olmaq üçün adadakı dağda tonqal yandırmaq qərarına gəlirlər və bu işi ovçuluğa baxan Cekə verirlər: ov edərkən tonqala da baxa biləcəyini düşünürlər. Yemək və yatmaq işi sahildəki uşaqlara verilir. Cekin diqqətsizliyi üzündən tonqal bir anlıq sönür və bu zaman adanın yaxınlığından keçən gəmi uşaqları görmür. Sonda qrup iki yerə ayrılır. Cek və ona tabe olan uşaqlar dağa çıxır və Ralf və katolik uşaqlar sahildə qalır. Hər iki tərəfin də müəyyən çatışmazlıqları var. Buna görə tərəflər arasında görüşlər olur, amma nəticəsiz qalır. Belə görüşlərin birində Cek və Ralfın qrupları sahildə adada peyda olan bədheybəti öldürmək üçün müzakirə aparırlar. Bu zaman meşədə gəzən Simon adlı uşaq bədheybət gördüyünü zənn edib sahilə doğru qaçmağa başlayır. Ralf və Cekin qrupları Simonu bədheybət bilib onu öldürürlər. Amma onun bədheybət deyil, Simon olduğunu biləndə qruplar yenə ayrılırlar. Təkrar barışmaq üçün Ralf və Donuzcuq dağda qalan Cekin yanına gedirlər. Donuzcuq Rocerin yuvarlandığı qaya ilə birlikdə dəniz qayalıqlarına çırpılıb həlak olur. Ralf özünü xilas edə bilir. Cek və qrupu Ralfı öldürmək üçün adada axtarış apardıqları zaman adaya yanaşan gəmi uşaqları xilas edir.
"Milçəklər tanrısı" insanın daxilindəki liderlik istəyini əldə etmək üçün dost (müttəfiq) əldə etməyə və düşmənlə mübarizə aparmağa (lazım gələrsə öldürməyə) hazır olduğundan bəhs edir.
Blanko burnu
Blanko burnu və ya Ben-Sekka (Babi-Blanko, Kap-Blan; الرأس الأبيض) — Afrika materikinin şimal qutaracağında yerləşən burun. Aralıq dənizi sahilində, Tunis ərazisində yerləşir. Bizerta şəhəri yaxınlığında yerləşir.
Artemisia schlagintweitiana
İstinadlar
Artemisia schlagintweitiana Artemisia schlagintweitiana
Qırmızı çadır (film, 1969)
«Qırmızı çadır»   — rejissor Mixail Kalatozovun 1969-cu ildə çəkdiyi film. Film rejissorun kinoda son işidir.
Barmaq (ölçü vahidi)
Barmaq — artıq məişətdə istifadə edilməyən qədim uzunluq ölçü vahidlərindən biri.
Ümumi məlumat
Addım kimi artıq məişətdə istifadə edilməyən qədim uzunluq ölçü vahidlərindən biri də barmaqdır. Hələ qədim şumerlərin yaratdıqları "Əkinçinin təqvimi"ndən görünür ki, onlar da barmaqdan ölçü vahidi kimi istifadə etmişlər. S.N.Kramer həmin təqvimin mətnini tərcümə edərkən "qarış" kimi barmaq sözünü də orijinalda olduğu kimi saxlamışdır. "Əkinçiyə hər qarış torpağı səkkiz şırım etmək məsləhətdir. O, elə etməlidir ki, toxumlar torpağa "iki barmaq" dərinliyində düşsün".
Barmaq, adından da göründüyü kimi, bir barmağın uzunluğuna bərabərdir: "Kərim baba çubuğun ortasından iki barmaq qədər kəsib, üstünü götürdü".Burada barmaq eninə olaraq nəzərdə tutulur.Yəni başı aşağı deyil yana baxacaq şəkildə göstərilməlidir
Mənbə
Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 456. ISBN 978-9952-34-152-2
Montiçellit
Haqqında
Montiçellit - Mg Fe-la (17%-dək) və Ca isə Mn-la (3%-dək) əvəz olunur. Olivinlə izostrukturdur. Rombik. Habitus prizmatik. İkiləşmə {031} üzrə ulduzvari, altıbücaqlı. Ayrılması {010} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqat dənəvər. Rəngsiz, boz. Sərtliyi 5,5. Xüsusi çəkisi 3,27. Dəyişilmiş dolomitlərdə; əhəngdaşı ilə qabbronun kontaktında, skarnlarda, peridotitlərdə rast gəlinir. Növü: ferromontiçellit. Sinonim: Kalsiolivin.
Leonid Qayday
Leonid İoviç Qayday — sovet kinorejissoru, ssenaristi və aktyoru, SSRİ xalq artisti (1989), İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı.
Həyatı
Leonid Qayday 1923-cü ildə Amur vilayətində anadan olmuşdur. Onun atası İov İsidoroviç Qayday (1886–1965) dəmiryolunda çalışmışdır. Leonidgil ailədə üç uşaq idilər; ondan başqa qardaşı Aleksandr və bacısı Avqust da var idi. Leonid Qayday ilk təhsilini İrkutskda yerləşən dəmiryol məktəbində almışdır.
Daha sonra o, İkinci Dünya müharibəsində iştirak edir. Müharibədə yaralanan Leonid orduya yararsız hesab olunur. 1947-ci ildə o, İrkutsk vilayətinin dram teatrının teatr studiyasında təhsil alır, işıqçı və aktyor kimi çalışmağa başlayır.
1949–1955-ci illdərdə rejissorluq fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir. Filmlərinin ssenarisini demək olar ki, həmişə Qayday özü yazırdı. Bu filmlərdəki bir çox frazalar xalqın dilində zərb-məsələ çevrilmişdi. Onun "Brilyant əl" kinokomediyası prokatda birinci yer tutmuşdur. 1970-ci illərdə daha çox rus klassiklərinin (İlf, Petrov, Bulqakov, Qoqol) əsərlərini ekranlaşdıran Qayday 1981–1988-ci illərdə "Fitil" kinojurnalı üçün müxtəlif maraqlı süjetlər çəkir.
L. İ. Qayday Nina Qrebeşkova ilə ailə həyatı qurmuşdu.
İzlə
Sovet filmləri
Tucya xalqı
Tucyalar, Tucya xalqı — (tucya. Bizika, ) — Çin Xalq Respublikasında rəsmən tanınan 55 etnik azlıqdan biri və ən böyük 8-ci xalq. Ana dilləri Tucya dilidir. Tucya dili Çin-Tibet dil ailəsinin Tibet-Birma qrupunun Tibet-Himalay yarımqrupuna daxil olan dillərdən biridir. Çində 1990-cı il sayımı zamanı 5.704.223 nəfər, 2000-ci il sayımı zamanı 8.028.133 nəfər, 2010-cu il sayımı zamanı isə 8.353.912 nəfər etnik tucya siyahıya alınmışdır.
Najak
Najak  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Najak kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12167.
Kommuna təxminən Paris dən 520  km cənubda, Tuluza şəhərindən 85  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 29  km qərbdə yerləşir.
Abaşa
Abaşa – Gürcüstannın şimal-qərbində şəhər, Sameqrelo-Yuxarı Svaneti bölgəsində şəhərdir. Şəhərdə yaşayan 4.941 nəfər əhalinin (2014-cü il) böyük əksəriyyəti meqrellərdən ibarətdir.
Najak
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 752 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 141 nəfər (15-64 yaş arasında) 103 nəfər iqtisadi fəal, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.0%, 1999-cu ildə bu göstərici 69.8%). Aktiv olan 103 nəfərdən 97 nəfəri (61 kişi və 36 qadın) işləyir, 6 nəfər işsizdir (3 kişi və 3 qadın). 38 hərəkətsiz 9 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 16 nəfər təqaüdçü, 13 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Azər Hacıəsgərli
Həyatı
Azər Əhməd oğlu Əsgərov (Hacıəsgərli) 1984-cü il fevralın 29-da Bakı şəhərində anadan olub. 1990–2000-ci illər orta məktəbdə oxuyub. 1996–2005-ci illərdə 21 saylı Rastropoviçlər adına musiqi məktəbinin skripka sinfində təhsil alıb. 2000–2004-cü illərdə Bakı Mühəndislik Universitetinin "İstehsalat və xidmət sahələrinin iqtisadiyyatı və idarə edilməsi" fakültəsini bitirib. 2005-ci ildə Ü. Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasının bəstəkarlıq fakültəsinə (Xəyyam Mirzəzadənin sinfi) daxil olub. 2009-cu ildə təhsilini Ceyhun Allahverdiyevin sinfində bitirib. Aydın Əzimovun sinfində bəstəkarlıq fakültəsinin magistr pilləsində təhsil alıb (2009–2012). 2010–2011-ci illərdə Rusiyada Sankt-Peterburq Kino və Televiziya Akademiyasında(ГуКиТ.С.П) ixtisas artırma institutunda səs rejissorluğu fakültəsində təhsil alıb.
Şair, nasir, mərhum Tofiq Mahmudun nəvəsi, şair İbrahim Göyçaylının qardaşı oğludur.
Fəaliyyəti
2017-ci ildə Kiyev Dovjenko mərkəzinin və British Council şurasının təşkil etdiyi "Envision Sounds" proqramının iştirakçısı olmuşdur.
2018-ci ildə həmin proqramın finalçısı olaraq "Mute Nights" bəstəkar və musiqiçilər üçün nəzərdə tutulmuş beynəlxalq kinofestivala dəvət almışdır. Finalda Britaniya rejissoru Antony Asquithin 1928-ci ildə çəkilən "Underground" filminə musiqi yazmışdır. Film canlı alətlərlə festivalda Dovjenko mərkəzinin kinozalında nümayiş olunub. Həmçinin "British Council Azerbaycan" şurasının təşkilatçılığı ilə Bakıda "Flame towers" kinoteatrında canlı alətlərlə təkrar nümayişi baş tutmuşdur.
2018–2019-cu illərdə LOLA texnologiyaları üzrə Tallin Teatr və Musiqi Akademiyasında və Praqa Musiqi Akademiyasında master-klasslarda iştirak etmişdir. Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında müəllim və səs mütəxəssisi olaraq işləyir. Əsasən kino musiqisi çalışır. Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür
Afrika ilanboyunu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Azər Hacıəsgərli
Filmoqrafiya
Bəstəkar
Musiqi tərtibatçısı kimi
Səs rejissoru kimi
Qumyataq gölü
Qumyataq gölü — Abşeron yarımadasında, Abşeron rayonu inzibati ərazi vahidliyində yerləşən göl. Göl Sumqayıt şəhər inzibati sərhədinə yaxın ərazidə qərarlaşır. Bakı Sumqayıt avtomagistralının bir necə kilometrliyində yerləşir. Sumqayıt şəhəri ilə arasında məsafə 7 km-dir.
Xüsusiyyətləri
Qumyataq gölü Abşeron yarımadasında olan digər göllərdən fərli cəhəti ondan ibarətdir ki, bura Ceyranbatan su anbarından kanal axır. Su səbəbdən böyük ehtimalla suyu şirindir. Göldən nasoslarla su Sumqayıtda yerləşən zavodların təminatında istifadə edilən anbarlara vurulur. Kanal, yeraltı və yağış suları ilə qidalanır. Qidalanmasında qar suları oladuqca az iştirak edir. Dərinliyi 1-3 metr arasında dəyişir. Göllə Sumqayıtçayı arasında bir necə km məsafə vardır. Ehtimal ki, gölün əmələ gəlməsi Sumqayıtçayda nadir hallarda müşahidə edilən daşqının nəticəsindir. Digər ehtimal isə gölün laqun məhşəlli olmasıdır. Göldə balıqçılığı inkişaf etdirmək mümkündür. Göl ətrafının abadlaşdırılması sayəsində şəhər əhalisinin istirahətini təmin etmək və turist cəlb etmək olar. Göldə su quşlarına rast gəlmək olur (vağlar, çüllütlər və ördəklər).
Qazançı (Şörəyel)
Qazançı - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Artik rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 8 km məsafədə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim qədim türk mənşəli bulqar tayfasından olan qazan tayfasının adına "-çı" şəkilçisinin artırılması ilə düzəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Digər
Qazançı dağı - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Artik rayonunda dağ. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Qazan türk tayfasının adı əsasında yaranmış etnooronimdir.
Almadi burnu
Almadi burnu — Yaşıl burun yarımadasının qutacağında yerləşir. Afrika materikinin qərb qutacağıdır. Seneqal ərazisində yerləşir.
Tarixi
VII - VI əsr b.e.ə Finikiyalılar ərazidə olmuşlar. Avropalılardan isə ilk olaraq portuqaliyalı dənizçi Diniş Diaş 1444-ci ildə ərazidən keçmişdir ( bəzi mənbələrdə 1445 il).
Mordenit
Mordenit — mineral, seolit, (Ca, K2, Na2) [AlSi5O12]2×6H2O.
Haqqında
Mordenit - Rombik. Habitus iynəvari. Ayrılması {010} üzrə mükəmməl. Aqreqat: kip, qönçələr, xovlu. Vulkanik şüşələrin hidratlaşma məhsulu; effuziv süxurların boşluqlarında qumdaşı və alevrolitlərdə autigen mineraldır. Sinonim: Flokit.
Nataliya İqnatyeva
Nataliya İqnatyeva (d. 17 avqust 1978) — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Nataliya İqnatyeva, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün beşində də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Sidney Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Bahardan sonra gələn qış (film, 1989)
Bahardan sonra gələn qış qısametrajlı sənədli filmi rejissor Vyaçeslav Mixaylov tərəfindən 1989-cu ildə çəkilmişdir. "Rakurs" Sənədli Filmlər Studiyası nda istehsal edilmişdir. Film dədə-babadan yetişdirilən məhsulları yenidən torpağa qaytarmağa, dağıdılmış su anbarını bərpa etməyə çağırır.
Məzmun
Azərbaycan subtropikləri son onilliklərdə "ümumittifaq bağçası"na çevrilmiş varlı diyardır. Məsuliyyətsiz təsərrüfatçılar bu nadir bölgənin torpağına, ab-havasına böyük ziyan vurmuşlar. Xiyar, kələm, pomidor subtropiklərin əsas məhsullarının-valyutaya alınan çay və sitrus meyvələrini sıxışdırmışdır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Sirus Zindadel Rejissor: Vyaçeslav Mixaylov Operator: Nemət Rzayev Bəstəkar: A. Babayev
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1989-cu ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Baccharis helichrysoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Frenk Lancella
thumb
Frenk Lancella (d. 1 yanvar 1938, Beyonne, Nyu-Cersi, ABŞ) — ABŞ aktyoru.
Həyatı
Frank A. Langella, italyan əsilli ABŞ aktyorudur. 1938-ci ildə Bayonne, Nyu Cersidə Angelina və Frank A. Langella Sr. (1991-ci ildə v.e.) ailəsində dünyaya gəlib. İş adamı olan atası Bayonne Barrel and Drum Company şirkətinin prezidenti idi.
İbtidai təhsilini Beyonn şəhərində alıb. 1955-ci ildə bütün ailə Cənubi Orange, Nyu Cersi (South Orange, New Jersey) köçür və burada o, Kolumbiya Universitetinin orta məktəbini bitirir. Daha sonra 1959-cu ildə Sirakuzda gələcək aktyor müvəffəqiyyətlə Sirakuz universitetinin dram sahəsində incəsənət bakalavrı pilləsini bitirir.
Karyerası
Karyera müddətində 4 Toni mükafatı qazanmışdır. İlk dəfə, mükafatı Edvard Olbinin (Edward Albee) eyniadlı pyesi əsasında qoyulmuş "Dəniz peysajı" (Seascape, 1975) tamaşasında Lesli roruna görə almışdır. Sonralar aktyor daha 3 Toni mükafatı almışdır: Ivan Turgenevin "Havayıyeyən" adlı pyesi əsasında çəkilmiş "Axmaqın bəxti" (Fortune's Fool) (2002) tamaşasında Fleqont Tropaçov,  2007-ci ildə, Peter Morganın "Frost Niksona qarşı" tamaşasında Riçard Nikson və "Ata" pyesində Andre rollarına görə "ən yaxşı kişi aktyor" nominasiyasında qalib gəlmişdir.
Lancella daha iki dəfə ən yaxşı kişi aktyor nominasoyasında Toni mükafatına namizəd göstərilmişdir. Bunlardan ilki 1978-ci ildə Dracula və 2004-ci ildə Matç tamaşalarındakı rollarına görə.
Bundan əlavə F.Lancella 2008-ci ildə elə həmin "Frost Niksona qarşı" tamaşasındakı Riçard Nikson roluna görə "Oskar", "Qızıl Qlobus", BAFTA mükafatlarına namizəd olmuşdur, lakin Şon Penn və Mikki Rurka uduzmuşdur.
2015-2017-ci illərdə FX kanalının "Amerikalıkar" dramatik serialında çəkilmişdir.
Şəxsi həyatı
F. Lancella 1977-1996-cı illərdə Rut Veil ilə evli olmuşdur. Bu evlilikdən 2 uşaqları var. 1996 - 2001-ci ilərdə "Eddie" filminin çəkilişləri zamanı tanış olduğu aktrisa və komik Vupi Qoldberq ilə münasibətdə olmuşdur. 2012-ci ildə "Düşmüş adlar: Məşhur kişilər və qadınlar mənim tanıdığım kimi" (Dropped Names: Famous Men and Women As I Knew Them) adlı memuar şap etdirib. The New York Times Book Review icmalında Ada Kalhun (Ada Calhoun) yazmışdır ki, "Lancellanın kitabı əxlaqsızlığı ləyaqətli - hətta nəcib - həyat tərzi kimi tərənnüm edir. Bu kitabda xoşbəxt seksuallıq o qədər çoxdur ki, kitabın oxunması otaqdakı ən çılğın insanın bütün axşam (party) boyu flörtünə bənzəyir. Təəccüblü deyil ki, Lancellanı hər yerə dəvət edirdilər".
Quandu döyüşü
Quandu döyüşü — 200-cü ildə Çao Çao ordusu ilə Yuan Şau ordusu arasında Xuanxe çayı yaxınlığında olmuşdur. Nəticədə Çao Çao parlaq qələbə çalmış olur.
Çao Çao ilə Yuan Şao sərkərdələri arasında genişmiqyaslı döyüş əməliyyatları 199 cu ildən başlamış olur. Yuan Şao Çao Çaonun əsiri olan imperator Syan-dini qurtarmaq üçün müharibəyə başlayır. Yuan Şao sayca daha üstün qoşuna malik olsa da onun ordusunun bayraqdarları hələ Bayma döyüşündə əzilmişdir. O zaman Çao Çao ordusunun yürüşünün qarşısını “Sarı çalmalılar üsyanı” almış olur. Bundan istifadə edən Yuan Şao öz mövqelərini Quandu qalasında mıhkəmləndirir. Yuan Şao ordusu həm say həm də texniki baxımdan qüvvətli olmasına baxmayaraq Çao Çao qoşununun oxçularının qəflət hücumundan sonra geri çəkilib qala müdafiəsini qururlar. Çao Çao ordusu malik olduğu daşatan mancanaqla qala divarlarını bərk zədələmiş olurlar. Bunu görən Yuan Şao Çao Çao düşərgəsini mühasirəyə almaq qərarına gəlir. Yuan Şaonun sərkərdələri Çjan Qo və Qoa Lanya tərəfindən edilən həmlələr dəf edilir və geri düşərgəyə dönən Çao Çao Çjan Qo və Qoa Lanya dəstələrini mühasirəyə alıb məhv edir. Çjan Qo və Qoa Lanya Çao Çaonun tərəfinə keçirlər və ixtiyarlarına verilən qoşunla Yuan Şaonun düşərgəsinə hücum çəkirlər. Məğlub olan Yuan Şao qaçmış olur.
İşlədici kroton
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Artemisia schmidtiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı
Əbdülhəmid bəy Şərif bəy oğlu Qaytabaşı — Azərbaycan hərbi xadimi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun general-mayoru.
Çiçək (Salmas)
Çiçək - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Etimologiyası
Çiçək adı Türkcə bir kəlmədir Çiçək vəya kiçik gül anlamına gəlir.
Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı
Kökəni
Əbdülhəmid bəyin atası polkovnik-leytenant Şərif bəy Qaytabaşı, 1835-ci il oktyabr ayının 26-da Tiflis şəhərində anadan olmuşdur. 1890-cı ildə tərtib olunmuş sənədlərdə onun Tiflisdəki Rus ordusunun Mərkəzi Qərərgahının Dəftərxana şöbəsində Şərq dilləri üzrə polkovnik-leytenant rütbəsində tərcüməçi kimi çalışması göstərilmişdir. Bu sənədlərdə həmçinin Şərif bəyin orden və medalarının da siyahısı göstərilmişdir
Çiçək (Salmas)
Tarix
Dilman dəprəmi ndən öncə kəndin qurulduğu məkan indi Kənd yeri adlanan məntəqədə yer alırdı və əhalinin dediyinə görə Üst Çiçək və Aşağı Çiçəkəyə bölünürdü. Kəndin bir neçə tarixi yeri vardır o cümlədən: Kafir təpə, Üç qardaşlar qəbiri, Girdəsərə, Gicələn, Daşlar. Və birdə Kəndin mərkəzində olan Şehid Təpəsi (Murad Şehidi Təpəsi və ya Şeyid Böyrü) qəbristanlığıdır. Güney Azərbaycanı Ruslar və Ermənilər in işğalından qurtarmaq üçün köməyinə gələn Osmanlı ordusundan şəhid lərin məzarlığıdır (823 şəhid Avacıq döyüşü). Bu məzarlıq məscid həyətini böyütmək nədəniylə böyük bir xisarət alıbdır.
Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı
Kökəni
Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı 1908-ci ildə Pavlosk Hərbi Məktəbini bitirmişdir.
Çiçək (Salmas)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 706 nəfər yaşayır (147 ailə). Kənd əhalisini şiə və sünni (Kürəsünni) Azərbaycan Türkləri təşkil edir.
Coğrafi yerləşməsi
Salmas şəhristanında Salmas şəhərindən 8 km Xoy şəhərinə sarıdır.
Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı
Kökəni
Əbdülhəmid bəy, Şərif bəyin ikinci həyat yoldaşı Qazax qəzasının Şıxlı kəndindən olan mülkədar Mirzə Əliağaoğlunun qızı Xədicə xanımdan olan VII-ci övladı idi.
Aprel işğalından sonra qısa müddətə də olsa Azərbaycan Sovet Respublikasının Qərərgah Rəisi olmuşdur. Lakin 1920-ci ilin iyununda Gəncə üsyanında əli olmasında ittiham edilərək güllələnmişdir.
Rusiya imperiyası dövrü
Təhsilini bitirdikdən sonra Şamaxıda yerləşən Yelizavetpol korpusunun 261-ci Piyada alayına leytenant kimi təyinat almışdır. I Dünya Müharibəsi başlanan zaman Qafqaz Korpusunun 52-ci Hərbi birləşməsinin 205-ci Şamaxı piyada alayının komandanı kimi müharibədə iştirak etmişdir. Döyüşlərdə göstərdiyi üstün rəşadətə görə Ştabskapitan Qaytabaşı IV dərəcəli Müqəddəs Vladimir Ordeni ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyəti dövrü
left|thumb|Oturanlardan soldan birinci Əbdülhəmid Qaytabaşı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi naziri Səməd bəy Mehmandarovun 1918-ci il 15 noyabr tarixli əmri ilə Ümumi qərargahın tərkibindəki növbətçi general vəzifəsinə təyin edilmişdir. Onun tabeliyindəki bölmələr bunlar idi:
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər şurasının 1919-cu il 25 iyun tarixli qərarı ilə Qaytabaşı general-mayor rütbəsinə layiq görülmüşdü. 1919-cu il dekabrın 10-da general-mayor Həbib bəy Səlimov Bakı istehkamçılar hissəsinin rəisi təyin edilərkən, Ümumi qərargah rəisi vəzifəsinin müvəqqəti icrası Qaytabaşıya həvalə olunmuşdu. Bu vəzifəni Azərbaycan ordusunun qərargahı yaradılana qədər icra etmişdir. 1920-ci il martın 1-dən fəaliyyətə başlayan Azərbaycan ordusu qərargahında Qaytabaşı növbətçi generalın idarəsinə rəhbərlik edirdi. Hərbi nazirlikdə struktur dəyişikliklərindən sonra ümumi bölmə, təftiş bölməsi, pensiya bölməsi və nəşriyyat işləri bu idarəyə verilmişdi. Aprel işğalından (1920) sonra Qaytabaşı qısa müddət Azərbaycan ordusu qərargahının rəisi vəzifəsini icra etmişdi.
Mübariz Əmirov
Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov — Azərbaycan pedaqoq-alimi, pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor.
Həyatı
1947-ci ildə Azərbaycan SSRİ-nin Dəvəçi (indiki Şabran) rayonunda ziyalı ailəsində anadan olub, 1954–1965-ci illərdə Dəvəçi şəhər 1 saylı orta məktəbində, orta təhsil, 1969–1973-cü illərdə V. İ. Lenin adına APİ-nin tarix fakültəsində ali təhsil alıb. 1973–1974-cü tədris ilində Dəvəçi rayonu Baş Əmirxanlı kənd orta məktəbində tarix müəllimi, eyni zamanda axşam fəhlə-gənclər orta məktəbinin direktoru, 1974–1975-ci tədris illərində Dəvəçi rayonu Surra kənd məktəbində direktor müavini işləyib. 1975-ci ilin dekabrında Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunun hüququn tədrisi metodikası ixtisası üzrə əyani aspiranturaya daxil olub. 1978-ci ildə aspiranturanı qurtarıb. 1978-ci ildən 1985-ci ilədək ETPEİ-da kiçik elmi işçi işləyib. 1985-ci ilin may ayının 25-də hüquq elmləri doktoru, professor Murtuz Ələsgərovun və pedaqoji elmlər doktoru, professor Əjdər Ağayevin rəhbərliyi ilə Tbilisi şəhərində Puşkin adına Tbilisi Pedaqoji Universitetində "Hüquqi biliklərin verilməsi prosesində şagirdlərin müstəqil işlərinin səmərəli təşkili" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək pedaqoji elmlər üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb.
Təhsili, elmi dərəcəsi və elmi adları
thumb|1985-ci il 11 may — Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunun əməkdaşları. Oturanlar (soldan sağa) — Yaşar Əliyev, Ağadadaş Babayev, Əlişah Gərayev. Ayaq üstə — Ənvər İmanov, Natiq Axundov, Mübariz Əmirov
Əmək fəaliyyəti
· 1973–1974-cü illərdə Dəvəçi (indiki Şabran) rayonu Baş Əmirxanlı kəndində tarix müəllimi və axşam (növbəli) fəhlə-gənclər məktəbinin direktoru
· 1974–1975-ci illərdə Dəvəçi (indiki Şabran) rayonu Surra kənd məktəbində direktor müavini
· 1975–1978-ci illərdə Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin Elmi Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunun əyani aspirantı.
· 1978–1985-ci illərdə ETPEİ-də kiçik elmi işçi
· 1985–1999-cu illərdə ETPEİ-nun "Tarix, coğrafiya və hüququn tədrisi metodikası" şöbəsinin müdiri.
· 1986-cı ildən hal-hazıra qədər Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin "Türk, Şərqi Avropa və tarixin tədrisi metodikası" kafedrasının dosenti. 2014-cü ildən həmin kafedranın professorudur.
· Apardığı dərslər: "Tarixin tədrisi metodikası", "İnsan və cəmiyyət", "Tarixin interaktiv təlimi metodikası", "Ümumi təhsil kurikulumunun əsasları".
Tədqiqat sahəsi
Beynəlxalq seminar, simpozium və konfranslarda iştirakı
· 2010-cu ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasında pedaqoji elmlərin tədrisinə həsr edilmiş ümumrespubilka konfransında "Tarixin təlimində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması" mövzusunda tezislərlə çıxış etmiş
· 2010-cu ildə Moskva şəhərində "Humanitar elmlərin tədrisi" mövzusunda olan beynəlxalq konfransda "Tarixin təlimində yeni texnologiyalardan istifadə etməklə şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması" mövzusunda tezislərlə çıxış etmiş.
Seçilmiş əsərləri
· Tarix, insan və cəmiyyət fənlərinin tədrisində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması, ADPU-nun nəşriyyatı, Bakı, 1994-cü il, 125 səh.
·Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti mövzusunun öyrədilməsində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması. Türkiyə Respublikası, İstanbul, Egitim. Bilim jurnalı, 1999-cu il, № 5
· İnsan və cəmiyyət. Ali məktəblərin tarix fakültəsi tələbələri üçün dərs vəsaiti. Bakı, 2010, 581 səh.
· Ümumtəhsil məktəblərində tarixin fəal/interaktiv təlimi metodikası. Ali məktəblərin tarix fakültəsi tələbələri üçün dərs vəsaiti. Bakı, 2014, 680 səh.
Mübariz Əmirovun 200-dən çox qəzet, 100-dən çox jurnal məqalələri, monoqrafiyaları, proqramları, dərslikləri, dərs vəsaitləri və metodik vəsaitləri var
Nəşr edilmiş kitabların annotasiyası
'''1. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov. Tarix, insan və cəmiyyət fənlərinin tədrisində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması". Bakı, ADPU-nun nəşriyyatı, 1994, 125 səh.'''
Monoqrafiyada şagirdlərin siyasi mədəniyyətini daha aydın şəkildə nəzərə çatdırmaq üçün tarix, insan və cəmiyyət fənlərinin tədrisində eləcə də, dərsdənkənar və məktəbdənkənar tədbirlərin nümunələri verilib. Monoqrafiyada siyasi mədəniyyətin mahiyyəti, vəzifələri, prinsipləri, vasitə və üsulları yetərincə işıqlandırılıb. Müəllifin tarixin təlimində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılmasına yönəltdiyi dərs, sinifdənxaric və məktəbdənkənar tədbirlərin nümunələri tarix təliminin tərbiyəedici imkanlarının xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyini nümayiş etdirir. Monoqrafiyada hədəf kimi götürülmüş tarix təlimində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması problemi əsasən həll edilib. Monoqrafiya böyüməkdə olan gənc nəslin milli ideologiyasının nəzəri və təcrübi problemləri ilə məşğul olan mütəxəssislər, ictimai-humanitar fənn müəllimləri, məktəb rəhbərləri, məktəbdənkənar tərbiyə müəssisələrinin rəhbərləri üçün nəzərdə tutulub.
'''2. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov kollektiv müəlliflərlə birlikdə "İnsan və cəmiyyət" 11-ci sinif üçün dərslik. Bakı: Təhsil, 1994, 192 səh.'''
Orta məktəbin 11-ci sinfi üçün nəzərdə tutulmuş bu dərsliyi M. M. Əmirov kollektiv müəlliflərlə hazırlayıb. Dərsliyin əsas qayəsi cəmiyyətin mənəvi həyat sistemini təşkil edən başlıca elementlərin — əxlaqın, incəsənətin, dinin, hüququn və s. mahiyyətinin şagirdlər üçün açıqlanmasından, mənəvi həyat sahələrinin və onlarda yaranan müvafiq sosial mühitin insanın bir şəxsiyyət, vətəndaş kimi formalaşmalarında və inkişafında oynadıqları rolun araşdırılmasında məktəblilərə kömək edir. Dərslikdə dövlətin, hüququn, tarixi şəxsiyyətlərin və siyasətin cəmiyyətdəki rolu məsələləri şagirdlərin başa düşəcəyi tərzdə şərh edilib.
'''3. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov və İbrahim İsa oğlu İsmayılov. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının əsasları. "Orta ümumtəhsil məktəblərinin IX sinifi üçün dərslik". Bakı, Təhsil, 1998, 219 s.'''
Dərslikdə müstəqil Azərbaycan Respublikasının 1995-ci il noyabrın 12-də qəbul edilmiş Əsas Qanunun təfsiri verilib. Dərslikdə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 5 bölməsi, XII fəsli, 158 maddəsinin şərhi verilib. Şərh və təfsirlər 9-cu sinif şagirdlərinin başa düşəcəyi tərzdə verilib.
'''5. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov. "Tarixin tədrisində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması üzrə işin sistemi". Bakı, Mütərcim, 2004, 176 səh.'''
Monoqrafiyada tarixin tədrisi prosesində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması araşdırılıb. Bu məqsədlə XX əsrin əvvəllərindən bu günlərimizədək ümumtəhsil məktəblərinin proqramları, dərslikləri təhlil edilib. Eləcə də, problemin işlənmə səviyyəsi araşdırılıb. Problemlə bağlı məktəb təcrübəsi öyrənilərək ümumiləşdirilib. Monoqrafiyada şagirdlərdə siyasi mədəniyyəti formalaşdıracaq ictimai şüur formalarını özündə əks etdirən mövzuların tədrisi ən optimal təlim metodları ilə verilib. Əsərdə şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılmasının fəlsəfi, pedaqoji, psixoloji əsasları əks etdirilib, eləcə də, şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılmasının məqsədi, vəzifələri, prinsipləri, forma və metodları yetərincə işıqlandırılıb. Bir sözlə, monoqrafiyada tarix təlimində şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması üzrə işin sistemi yetərincə əks etdirilib.
'''6. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov. "Orta məktəbdə tarixin tədrisinin aktual problemləri" (metodik vəsait). Bakı, ADPU-nun nəşri, 2009, 160 səh.'''
Metodik vəsaitdə tarixin təliminin aşağıda sadalanan aktual problemləri öz həllini qismən tapıb:
1. Tarix təlimində fənlərarası əlaqədən istifadənin imkan və yolları; 2. Tarix təlimində anlayışların formalaşdırılması; 3. Tarix təlimində mətnlə işin təşkili; 4. Tarix təlimində şagirdlərin müstəqil işlərinin səmərəli təşkili; 5. Tarix təlimində təkrar dərslərinin səmərəli təşkili; 6. Tarix dərslərində kütləvi informasiya vasitələrindən istifadənin imkan və yolları; 7. Tarixin problemli təlimi; 8. Azərbaycan tarixinin təlimində dövlət atributlarından istifadə etməklə şagirdlərdə vətəndaşlıq tərbiyəsinin formalaşdırılması və s.
'''7. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirovun. "İnsan və cəmiyyət". Ali məktəblərin tarix fakültəsi tələbələri üçün dərs vəsaiti. Bakı, ADPU-nun nəşriyyatı, 2010, 581 səh.'''
Dərs vəsaitində fənnin proqramı, proqrama uyğun təlim materiallarının şərhi verilib. Bunlar aşağıdakılardır:
1. İnsan təbiətin övladı, cəmiyyətin üzvüdür; 2. İnsan insanlar arasında; 3. Əxlaq; 4. Siyasət, onun icraçıları və yaradıcıları; 5. İnsan və vətəndaş; 6. İnsan və iqtisadi həyat; 7. İnsan inkişafı; 8. İnsan və vətəndaşın hüquq və azadlıqları; 8. Hüquq və dövlət; 9. Qanun və dövlət; 10. Demokratiya və cəmiyyət; 11. Demokratik cəmiyyətdə seçkilər; 12. Cəmiyyətin mənəvi həyatı; 13. Bəşəriyyətin qlobal problemləri;
14. Terminlər lüğəti və istifadə edilmiş ədəbiyyat siyahısından ibarətdir.
'''8. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov. "Ümumtəhsil məktəblərində tarixin fəal/interaktikl təlimi metodikası. Ali məktəblərin tarix fakültəsi tələbələri üçün dərs vəsaiti. Bakı, ADPU-nun nəşriyyatı, 2014, 668 səh.'''
Dərs vəsaitində fənnin məzmununu təşkil edən 60 saatlıq təxmini proqram materialları verilib. Vəsaitdə tələbələrin dayaq biliklərinin əsasını təşkil edən ənənəvi təlim üsulu ilə yanaşı, yeni təlim texnologiyalarına geniş yer verilib. Vəsaitdə tarixin təlimi metodikasının mühüm bölmələri əhatə olunub. Həmin bölmələr aşağıdakılardan ibarətdir:
'''9. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov. "Tarix dərslərində şagirdlərdə elmi dünyagörüşün formalaşdırılması"'''. '''Bakı, ADPU-nun nəşriyyatı, 2014, Ali təhsilin magistratura pilləsi üçün dərs vəsaiti. Bakı, ADPU-nun nəşriyyatı, 2014, 126 səh.'''
Dərs vəsaiti 3 fəsil, 12 yarımfəsildən ibarətdir. Vəsaitdə elmi idrak və onun formaları və metodları şərh edilir. Dünyagörüşün mahiyyəti və məzmunu sadə və aydın şəkildə verilib.
'''10. Mübariz Mirəziz oğlu Əmirov. "Tarix üzrə dərsdənkənar iş". Metodik vəsait. Bakı, ADPU-nun nəşriyyatı, 2014, 116 səh.'''
Metodik vəsaitdən ali təhsilin bakalavr, magistratura, doktorantura səviyyələrində fəaliyyət göstərənlər istifadə edə bilərlər. Metodik vəsait bu sahədəki boşluğu doldurmaqla tarix təlimini öyrənənlərə bir çox problemləri həll etməkdə kömək edəcək.
Metodik vəsaitdə əsasən aşağıda sadalanan problemlər işıqlandırılıb:
1. Tarix üzrə dərsdənkənar və məktəbdənkənar işlərin elmi-nəzəri əsasları, problemin işlənmə səviyyəsi, dərsdənkənar və məktəbdənkənar işlərin mənbələri, xüsusiyyətləri, mahiyyəti və təşkili formaları tədqiq edilib, öyrənilib və ümumiləşdirilib;
2. Metodik vəsaitdə tarix üzrə sinifdənxaric işlərin – diyarşünaslıq, tədqiqat metodu, məktəb muzeylərinin tərtibi, fakültativ məşğələlərin, sinifdənxaric oxu, elmi seminarlar, dərnək və viktorinaların səmərəli təşkilinə aydınlıq gətirilib.
3. Vəsaitin diqqət çəkən cəhətlərindən biri də dərsdənkənar və məktəbdənkənar tədbirlərin tərbiyəvi imkanlarından səmərəli istifadə edilməsinin optimal yollarının müəyyən edilməsidir.
Mübariz Mirəziz oğlu Əmirovun rəhbərliyi altında tarixin tədrisi metodikası ixtisası üzrə alimlik dərəcəsi alanların siyahısı:
· 1995-ci ildə "IX-XI siniflərdə tarixin tədrisində kütləvi informasiya vasitələrindən istifadə və təlimin keyfiyyətinə onun təsiri" – Ələkbərov Sabir Murad oğlu.
· 1997-ci ildə "Tarixdən təkrar dərslərinin təşkili üzrə işin sistemi" — Veyisov Arif Hacı oğlu.
· 1998-ci ildə "Tarixin tədirsində məktəb mühazirə və seminarlarından istifadə üzrə işin sistemi" – Ərsoy Özkan Xəlil oğlu.
· 1998-ci ildə "Orta ümumtəhsil məktəblərində Azərbaycan tarixinin tədrisi prosesində şagirdlərin müstəqil işlərinin təşkili" – Ələsgərov Baxış İslam oğlu.
· 2009-cu ildə "Azərbaycan tarixinin tədrisində şagidrlərdə tarixi anlayışların formalaşdırılması üzrə işin sistemi (V–XI siniflərin materilaları əsasında)" – Cəlilov Azər Müzadil oğlu.
Qıpçaq (Şörəyel)
Qıpçaq - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Artik rayonunda kənd.
Tarixi
Toponim qədim türk tayfalarından olan qıpçaq etnonimi  əsasında yaranmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 31.V.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Haric qoyulmuşdur.
thumbnail
Şerans
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Nataliya Qalkina
Nataliya Qalkina (d. 11 avqust 1973) — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Nataliya Qalkina, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün beşində də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Sidney Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Bilinqvizm
300px|thumbnail
Bilinqvizm (ikidillik) — əhalinin müəyyən qruplarının iki və ya daha çox dildə danışa bilməsi.
İki dil bilən insanlar bilinqvlər, iki dildən çox bilənləri polilinqvnlər, altı dildən çox bilənlərə isə poliqlotlar adlanırlar. Dil müəyyən sosial qruplaşma rolu oynadığına görə, bilinqvlər eyni zamanda iki sosial qrupa məxsus olurlar. . Р)
Filfla
Coğrafiya
thumb|left|Filfla adası Filfla bitki və heyvanlar aləmindən kasad 6 hektarlıq bir ada. Maksimal hündürlük əhəng daşından ibarət olan 60 metrlik zirvədir. Yaxınlığında Filfoletta adası yerləşir.
1980-ci ildə ada düzquyruq kaçurka, Aralıqdənizi fıtına quşu və kimi quşların yuvalama ərazisi olması səbəbindən qorunma altına alınır. 1988-ci ildə isə ada və Aralıqdənizi sahilində 1 millik dəniz sahəsi qoruq elan edilir. Bu dəniz sahəsində ov etmək qadağan edilmişdir.
Bundan əlavə bura da divar kərtənkələsinin (Podarcis filfolensis ssp. filfolensis) və ilbizlərin iki növü yayılmışdır. Bitkilərdən isə Allium tricoccum hətta 2 metrə belə çatır.
Tarixi
Oda məlumdur ki, 1343-cü ildə adada olan mağarada kiçik bir kilsə tikilmişdir. 1856-cı ildə baş vermiş zəlzələ nəticəsində isə kilsə dağılmış, adanın bir hissəsi isə suya gömülmüşdür.
Xanlar Haqverdiyev
Xanlar Məmməd oğlu Haqverdiyev — müğənni (lirik-dramatik tenor). Azərbaycan SSR (1956) və Türkmənistan SSR (1939) əməkdar artisti.
Həyatı
Xanlar Məmməd oğlu Haqverdiyev 1906-cı il sentyabr ayının 25-da indiki Ağdam rayonunun Seyidli kəndində, bəy ailəsində anadan olmuşdur.
1928-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki AMK) Vokal şöbəsinə daxil olmuş, professor H.Speranskidən rus və Avropa musiqisini, Seyid Şuşinskidən isə klassik Azərbaycan muğamlarının incəliklərini öyrənmişdir.
1929-cu ildə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrına xorda oxumaq üçün qəbul edilmişdir. Ona "Əsli və Kərəm" operasında Sofi rolu, Hüseynqulu Sarabski (Kərəm) kimi sənətkarın tərəf müqabili olmaq tapşırılmışdır.
1932–1933-cü illərdə Türkmənistanda Azərbaycan Dövlət Opera və Dram Teatrı yaradılmışdır. Aşqabad Azərbaycan Teatrının inkişafında bir çox sənətkarlarla yanaşı görkəmli aktyor Rza Əfqanlının, opera müğənnisi Xanlar Haqverdiyevin də rolu olduqca böyük olmuşdur. O, türkmən xalqının rəğbətini qazanmışdır. Məhz bunun nəticəsi olaraq müğənninin əməyi yüksək qiymətləndirilmiş, 1939-cu ildə ona "Türkmənistan SSR-in Əməkdar artisti" fəxri adı verilmişdir.
Xanlar Haqverdiyev 1959-cu ildə Moskvada Azərbaycan incəsənəti və ədəbiyyatı ongünlüyündə iştirak etmiş, "Sevil", "Koroğlu" operalarında çıxış etmişdir.
Vardges Petrosyan
Vardges Hamazaspoviç Petrosyan — erməni sovet yazıçısı, dramaturq. Ermənistan Yazıçılar İttifaqınin sədri (1975–?), Sov.İKP-nın üzvü (1952–?), SSRİ Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi (1976–?),
Xanlar Haqverdiyev
Həyatı
Teatr incəsənəti sahəsində fəaliyyətinə və zəhmətkeşlər qarşısında mədəni xidmətlərinə görə 1956-cı ildə ona "Azərbaycan SSR Əməkdar artisti" fəxri adı verilmişdir.
Vardges Petrosyan
Yaradıcılığı
"Son gecə" (1959), "Yarımçıq portretlər" (1963), "Şəhərin yarıaçıq pəncərələri" (1964), "Ani apteki" (1973), "Yaşadığımız və yaşamadığımız illər" (1975) və s. hekayə və povest kitablarının, pyeslərin, publisistik əsərlərin müəllifidir.
Xanlar Haqverdiyev
Həyatı
Lirik-dramatik tenor səs tembrinə malik olan Xanlar Haqverdiyev Məcnun, İbn Salam ("Leyli və Məcnun" — Ü.Hacıbəyli), Kərəm ("Əsli və Kərəm" — Ü.Hacıbəyli), Şah İsmayıl, Əlyar ("Şah İsmayıl", "Nərgiz" — M.Maqomayev), Qərib ("Aşıq Qərib" — Z.Hacıbəyli), aşıq ("Şahsənəm" — R.Qlier) və s. partiyalar ifa etmişdir.
Vardges Petrosyan
Yaradıcılığı
"Hippokrat andı" pyesi Azərbaycan səhnəsində tamaşaya qoyulmuşdur.
Xanlar Haqverdiyev
Həyatı
Musiqili səhnə sənətini inkişaf etdirmək sahəsində göstərdiyi xidmətlərinə görə o, dəfələrlə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin, keçmiş Sovet İttifaqı respublikalarının fəxri fərmanları ilə təltif edilmiş, "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalına layiq görülmüşdür.
Xanlar Haqverdiyev 1980-ci il dekabr ayının 5-də vəfat etmişdir.
Yaşıl yarpaq, qızılgül
Yaşıl yarpaq, qızılgül -  Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər vaxtlarda,  əsasən  uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.
Ümumi məlumat
Qədimlərdə əkin başlananda, torpağa xış-kotan ağzı dəyəndə əsil bayram olduğu kimi əkin qurtaranda da müxtəlif mərasim və şənliklər keçirilərdi. Şum qurtarandan sonra qız-gəlinlər tellərinin uclarını gül-çiçəklə bəzəyər, çəmənlikdə "Yaşıl yarpaq, qızılgül" oyunu oynayardılar.
Oyunun qaydaları
Bir neçə uşaq cəm olub sanama yolu ilə usta(başçı, ya molla) seçirlər.
Oyun iştirakçıları dairə vurub bir-birinin əlindən tuturlar. Sonra usta(başçı, ya molla) bir bənd mahnı oxuyar, qalanları isə əl çala-çala "yaşıl yarpaq, qızılgül" deyərlər. Daha sonra isə ustanın(başçının, ya mollanın) göstərişi ilə oyun iştirakçılarının hərəsi bir bənd mahnı oxuyar, qalanları isə əl çala-çala "yaşıl yarpaq, qızılgül" deyərlər.
Oymaqdan, ay oymaqdan, Öldüm xına qoymaqdan. Barmaqlarım yanıbdı Çubuğa od qoymaqdan.
Hamı:
Yaşıl yarpaq, qızılgül.
Köynəyi yaşıl oğlan, Gəl gey, yaraşır, oğlan. Anam sənə qız verməz Gəl məni qaçır, oğlan.
Oyun beləcə davam edir. Mahnı oxumağa söz tapa bilməyən oyunçu oyundan çıxarılır. Sona qalan oyunçu qalib sayılır.