cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mikloş Horti
Kral naibi
left|thumb|Mikloş Horti [[Adolf Hitlerlə birlikdə]] Macar sosialist və kommunistlər Bila Kunun rəhbərliyi altında 1919-cu ildə Macarıstan inqilabçı hökumətini yaradaraq və Macarıstan Sovet Cumhuriyyəti elan etmişdir. Bila Kun Hortidən xahiş etmişdi ki, ona bağlı olan qüvvələrə komandirlik etsin. Lakin tezliklə mütəffiq qoşunlarının Fransanın köməyi ilə Macarıstanı ələ keçirməsi ilə Kun hökuməti devrildi. Mikloş Horti həbs edildi. 1919-cu ildə azadlığa buraxıldıqdan sonra Milli Ordunun rəhbəri oldu. 1941-ci ilin aprel ayında Macarıstan Hortinin rəhbərliyi ilə Almaniyanın mütəffiqi olaraq II Dünya müharibəsinə qoşulmuşdur. Lakin 1944-cü ilin müharibənin Almaniyanın əleyhinə irəliləməsi nəticəsində, Macarıstanı mütəffiq qoşunlarına təslim edəcəyini bildirmişdir. 1944-cü ilin dekabr ayında Budepeşt Sovet ordusu tərəfindən mühasirəyə alınmış, Mikloş Horti isə həbs edilərək Bavariyaya göndərilmişdir.
Vəfatı
Müharibənin sonuna qədər Bavariyada ev həbsində saxlanılan Horti 1 may 1945-ci ildə ABŞ 7 ordunun əsgərləri tərəfindən xilas edilsə də, yenidən həbs edildi. Daha sonra 17 dekabr 1945-ci ildə Nürnberq həbsxanasından azadlığa buraxılmış və Bavariyada yaşayan ailəsinin yanına qayıtmışdır. 1948-ci ildə Nürnberq məhkəməsində şahid qismində çıxış etmişdir. Həmin il Portuqaliyaya köçmüş və ömrünün sonuna qədər burada yaşamışdır. 9 fevral 1957-ci ildə vəfat etmişdir.
Əsərləri
Xatirələrini qələmə aldığı "Macarıstana həsr edilmiş həyat" adlı əsəri 1953-cü ildə alman dilində yayımlanmışdır. Əsər sonradan ingilis dilinə tərcümə edilmişdir.
Konsepsiya
Konsepsiya (conceptio — başa düşmək, sistem) — anlamanın xüsusi yolu, hansısa halın və ya bütöv sistemin əsas nəzər nöqtəsi, nəyinsə izahında rəhbər ideya, dünyada, təbiətdə, cəmiyyətdə hansısa hala dair baxışlar sistemi. Elmdə, incəsənətdə, texnikada, siyasətdə və digər sahələrdə bir-biri ilə bağlı olan baxışlar sistemi, məsələnin həlli və izah forması. Konsepsiya fəaliyyət strategiyasını müəyyən edir.
Qoşa Qızıl kolçedan yatağı
Yataq tektonik cəhətdən Şəmkir antiklinorisinin mərkəzi hissəsində Gədəbəy filiz rayonunun şimal-qərbində yerləşmişdir. Yatağın geoloji quruluşunda orta yuranın vulkanogen və vulkanogen çökmə süxur kompleksləri geniş inkişaf tapmışdır. Yatağın yerləşdiyi filiz sahəsinin ən böyük qırışıqlıq strukturu Əhənədabad qoşa antiklinalı və uzanması antiklinalın ox hissəsi ilə üst-üstə düşən eyniadlı dərinlik qırılmasıdır. Yatağın geoloji quruluşunda bazalt-riolit kompleks süxurları iştirak edir. Yatağın intisar tapdığı ərazidə radial istiqamətli daykalar və kiçik ölçülü kvars-riolit intruziyaları inkişaf tapmışdır.
Yatağın sahəsi daxilində mövcud vulkanik kütlələr (riodasit tərkibli) yatağın formalaşmasına təsir göstərmişdir.
Yataq sahəsində ətraf süxurlar hidrotermal metsomatik dəyişilmələrə məruz qalmışdır və bu dəyişilmələr kaolinləşmə, kvarslaşma, porfiritləşmə ilə təmsil olunurlar. Əsas filiz mineralı pirit, xalkopirit, qalenit və sfaleritdir. İkinci dərəcəli minerallardan xalkozin, kuprit, malaxit təsadüf olunur.
İvan Meşaninov
İvan İvanoviç Meşşaninov (6 dekabr 1883, Ufa — 16 yanvar 1967, Leninqrad) — arxeoloq və dilçi, 1932-ci ildə SSRİ EA-nın akademiki, 1936-1937-ci illərdə 1936-1937-ci illərdə SSRİ EA-nın Azərbaycan filialının Tarix, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun direktoru, 1945-ci ildə isə AEA-nın fəxri akademiki, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni, Lenin ordeni və medallarla təltif olunmuş, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Mirebalais FK
Mirebalais İdman Assosiasiyası (Mirebalais AS olaraq da tanınır) — Haitinin Mirebalais şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubudur.
Tarixi
Mirebalais İdman Assosiasiyası 2000-ci ildə Mirebalais şəhərini təmsil etmək məqsədilə təsis edilmişdir.
İvan Meşaninov
Mükafatları
Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif olunmuşdur.
1945-ci ildə peşəkar arxeoloq və dilçiyə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verilmişdi.
Senecio prionopterus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Gəncəli (Xaçmaz)
Gəncəli — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Savelevka (Xaybulla)
Savelevka kəndi - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Tanalık kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Savelevka kəndinin milli tərkibi: başqırdlar (55 %), ruslar (38 %)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Hacı Seyid Əbdülhəmid
Hacı Seyid Əbdülhəmid (1795/96, Şəki — ?) — XIX əsr azərbaycanlı tarixçi. Uzun müddət Orta Şərq ölkələrini gəzib və vətənə qayıtdıqdan sonra qazı olub. Təqribən 40 il ərzində Hacı Seyid Əbdülhəmid şəriət məhkəməsinin başçısı vəzifəsini tutub.
Onun XIX əsrin II yarısında Azərbaycan dilində yazılmış müxtəsər "Şəki xanları və onların nəsilləri" əsəri Şəkinin tarixinə həsr edilib. (XV əsrin əvvəlləri — XIX əsrin başlanğıcı) Əlyazma Salman Mümtaz tərəfindən tapılıb. Bu əsərdə Şəki xanlarının nəsil şəcərəsi, Gələrsən-görərsən və Kiş qalaları, İran işğalına qarşı şəkililərin mübarizəsi, xanlıqda daxili vəziyyət və s. haqqında məlumat verilib. Salnamənin dəqiq yazılma ili məlum deyil. Bakıda 1930-cu ildə çap edilib.
Keçəvari pavlovniya
Təbii yayılması
Çində geniş yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10-18 m, çətirinin diametri 7-10 m оlan, şaxələnmiş budaqlı və еnli,sıx çətirli, düz silindrik gövdəli, yarpağı tökülən ağacdır. Yarpaqları üzbəüz düzülüşlü, iri, uzunluğu 30 sm-ə qədər, uzunsaplaqlı, bütöv kənarlı, bəzən üç hissəli və ya dərin dişlidir. İri çiçəkləri zəngvari, bənövşəyi rənglidir, süpürgəvari hamaş çiçək qrupuna yığılmışdır. Mеyvəsi çоxsaylı, xırda, qanadlı tоxumları оlan qutucuqdur. Kök zоğları və tоxumlarla çоxaldılır.
Azərbaycanda yayılması
Mərkəzi Nəbatət bağında və Dendrologiya İnstitutunda becərilir.
Balababa Rzayev
Həyatı
Balababa Hüseynağa oğlu Rzayev 10 iyun 1957-ci ildə Bakı şəhəri Zirə qəsəbəsində fəhlə ailəsində anadan olub.
Keçəvari pavlovniya
İstifadəsi
Mədəni şəraitdə park və bağlarda bеcərilir. Bоl, mavi-bənövşəyi çiçəkləri, iriyarpaqları bitkiyə dеkоrativ görünüş vеrir.
Balababa Rzayev
Həyatı
1964–1974-cü illərdə Bakı şəhəri 120 №-li orta məktəbə daxil olub və 168 №-li orta məktəbi bitirərək 1974-cü ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun energetika fakültəsinin əyani şöbəsinə qəbul olunub. 1979-cu ildə bu institutu bitirərək "Elektrik şəbəkə və sistemləri" ixtisası üzrə mühəndis-elektrik ixtisasına yiyələnib.
Аiləlidir, iki övladı — bir qızı, bir oğlu, dörd nəvəsi var.
Əmək fəaliyyəti
4 sentyabr 1979-cu ildən "Melorasiya və Su Təsərrüfatı" Nazirliyinin "Abşeron Mexaniki Suvarma" İdarəsinə mühəndis-elektrik vəzifəsinə təyin edilib. 17 dekabr 1979-cu ildən "Azərsənayeelektrikquraşdırma" trestinin 1 №-li Bakı Elektrik Quraşdırma İdarəsinə mühəndis-elektrik, usta (10.1980–02.1981), iş icraçısı (02.1981–04.1985), sahə rəisi (02.1985–07.1986), baş mühəndis (07.1986–04.1988), idarə rəisi (04.1988–05.1998) vəzifələrində işləyib. 1998-ci ildə bu müəssisə Səhmdar Cəmiyyətə — "Bakıelektro" ATSC-yə çevrildikdən sonra 10 avqust 2006-cı il tarixinədək İdarə Heyətinin sədri vəzifəsində çalışıb.
Giləmeyvəli evkalipt
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Balababa Rzayev
Əmək fəaliyyəti
10 avqust 2006-cı il tarixdə "Bakıelektrikşəbəkə" ASC İdarə Heyəti sədri vəzifəsinə təyin olunub və B.Rzayevin rəhbərliyi dövründə Bakı şəhərinin elektrik şəbəkəsi müasir texnalogiyalar tətbiq olunmaqla beynəlxalq standartlara uyğun tamamilə yenidən qurulub.
Azərbaycan Prezidentinin 10 fevral 2015-ci il tarixli, 1046 saylı sərəncamına əsasən Azərişıq Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilib.
Giləmeyvəli evkalipt
Botaniki təsviri
Aşağıdakı variasiyaları var:
Balababa Rzayev
Əmək fəaliyyəti
2015–2018-ci illərdə "Azərişıq" ASC-nin sədri olduğu müddətdə ölkə Prezidentinin qarşıya qoyduğu strateji xəttə uyğun olaraq respublikanın regionlarında 100-dən artıq yarımstansiyanın tikilib yenidən qurulmasına, 1000-dən artıq qəsəbə və kəndlərin elektrik şəbəkəsinin yenilənməsinə nail olunub. 2015-ci ildə "Azərişıq" ASC təhvil alınarkən texniki itkilər 15–20 faiz olduğu halda, 2018-ci ildə 8–10 faizə endirilib, "Azərişıq" ASC-nin bütün xidmətləri "ASAN Kommunal və ASAN Xidmət" mərkəzlərinə transfer olunub.
Azərbacan Respublikası Prezidentinin 4 sentyabr 2018-ci il tarixli sərəncamı ilə "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri vəzifəsindən azad edilib.
Samir Cavadzadə
Samir Cavadzadə — azərbaycanlı müğənni. "Şeron" qrupunun keçmiş üzvü, 2008-ci ildə Elnur Hüseynovla birlikdə Azərbaycanı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ilk dəfə təmsil etmişdir. Həmin müsabiqədə Elnur və Samir dueti 8-ci yeri tutmuşdu.
Həyatı və karyerası
Samir Cavazadə 16 aprel, 1980 ilində Bakıda anadan olmuşdur. Uşaqlıqdan etibarən oxumağa başlamışdır.
1992-ci ildə № 9 musiqi məktəbində təhsil almağa başlamışdır. Azərbaycan xalq musiqisinin ifaçısı, xanəndə sayılır.
1997-ci ildə Biznes Universitetinə "Xarici əlaqələr" fakültəsinə daxil olur. İnstitutu bitirdikdən sonra 5 il muğam kurslarında oxuyur. 1 il hərbi xidmətdən sonra Vaqif Gərayzadənin "Şeron" qrupunun üzvünə çevrilir.
2006-cı ildə qrupu tərk edir və solo karyeraya başlayır.
Avroviziya 2008
2008-ci ildə Samir Cavadzadə Azərbaycanı ilk dəfə olaraq Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək üçün milli seçimdə iştirak edir. 2 fevral tarixində keirilən milli finalda Elnur Hüseynov əvvəlcə Eldar Mansurovun "İf You Never Back" mahnısını ifa edir. Daha sonradan Samir Cavadzadə ilə duetdə Day After Day mahnısını ifa edir. Münsiflər heyətinin səsverməsindən sonra o Samir ilə duet şəklində qələbə qazandı. 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi Belqrad şəhərində Serbiyada keçirildi. İlk yarınfinalda duet 96 balla 6-cı yeri tutdu və finala çıxdı. Finalda təmsilçilərimiz 132 balla 8-ci oldular. Day After Day sinqli bir çox xarici ölkələrdə tanındı. Mahnıya çəkilmiş klip isə uzun müddət Azərbaycan çartlarında birinci yerdə qaldı.
İyul ayında Samir Elnur və digər müğənnilər ilə birlikdə Neolit restoranının reklam çarxında çəkilir. Daha sonra Elnur Hüseynovla birlikdə əfsanəvi Modern Talking qrupunun Cheri Cheri Lady mahnısını ifa edirlər.
Lakin daha sonradan onun barədə yayılan şaiələrə görə uzun müddət efirdən uzaqlaşır və istirahət edir.
Solo karyerası
İlk ifaları "Bəlkə" (mən bəlkə sən) Mənim üçün yox  olmuşdur.
Röya ilə oxuduğu "Deyin ona" mahnısı uzun müddət Azərbaycanda hit olmuşdur, hətta bu mahnıya klip də çəkilmişdir.
Üçgöl filiz təzahürü
Bu filiz təzahürü Üçgöl dağının şimal yamacında yerləşir. Sahənin geoloji quruluşunda üst konyak, alt santon yaşlı andezit tufları iştirak edir. Bu süxurlar şimal-şərq istiqamətli qırılmalar boyu kvarslaşmış, kaolinləşmiş, limonitləşmiş və əzilmişdir. Bu süxurlar qərbdən, cənub-qərbdən andezit-dasit subvulkanik kütlələr ilə təmasdadır. Şimal dan və şimal-şərqdən isə Dördüncü dövr çöküntüləri ilə təmasdadır. Təzahürdə aparılmış geoloji kəşfiyyat işləri nəticəsində götürülmüş sınaqların laboratoriya analizlərində 0,01 q/t. qızıl, 0,01-0,1 q/t. gümüş, 0,01% qurğuşun, 0,01% sink, 0,01% mis təyin olunmuşdur.
Samir Cavadzadə
Solo karyerası
2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki iştirakından sonra Samir Cavadzadə efirdən uzaqlaşır.
2010-cu ildə Samir "Səninlə Birlikdə  (Quci, quci), bəstəsi Ramal İsrafilov olan "İnsafsızlar", musiqisi Xəyal Rzazadəyə aid olan  Təkcə Sənə Bağlanıb Qəlbim (Son görüş), "Bu da Son" adlı mahnılar yazır və efirə qayıtmağa başlayır..
2011-ci ilin yanvarında müğənninin prodüseri onun ilk solo konsert verməyi planlaşdırdığını bildirdi, lakin daha sonrdan bu konsertin ilin sonunda keçirələcəyi bildirildi.
Bioqrafik film
thumb|230px|right Bioqrafik film — adından da göründüyü kimi şəxsin həyatından bəhs edən film janrıdır. Bu, şəxsin (əsasən məşhur) həyatının ən maraqlı məqamlarını və ya müəyyən bir hissəsini də əks etdirə bilər.
Fikayo Tomori
Çelsi FK
Tomori Çelsi FK komandasına 8 yaşı olarkən qoşulub və Çelsinin Akademiya sistemi vasitəsilə əsl futbolçuya çevrilib. O, 2015 və 2016-cı illərdə Çelsi klubu ilə həm UEFA Gənclər Liqasında, həm də Əvəzedici Heyətlərin Gənclər Çempionatında geri çəkilməyərək birinci yeri qazanıb. Bununla da Tomori Çelsinin bir parçası olduğunu sübut edib.
11 may 2016-cı ildə Tomori Çelsi FK klubu ilə Liverpul FK klubu arasındakı görüşdə ehtiyat skamyasında akademiyanın əməkdar futbolçuları olan Temi Abraham və Keysi Palmer ilə birlikdə əyləşmişdirlər. Oyun isə 1–1 hesabı ilə başa çatmışdır, lakin Tomori Enfilddəki oyunda meydana çıxa bilmədi. 15 may 2016-cı ildə Tomori Premyer Liqanın son oyununda Çelsi ilə Liqanın çempionu Lester Siti FK arasındakı oyunda debüt etmişdir. Tomori oyunda Branislav İvanoviçi 60 dəqiqə əvəz etmişdir. Oyun isə 1–1 hesabı ilə başa çatmışdır.
Milli karyerası
Tomori özü İngiltərədə anadan olsa da, valideynləri kiçik yaşlarından Tomori ilə birlikdə Kanadanın Kalqari şəhərinə köçürlər. Tomori həm də Kanada vasitəsilə Nigeriyanı beynəlxalq səviyyədə təmsil etmək hüququna malikdir. 27 mart 2016-cı ildə Tomori ilk milli komanda oyununa çıxdı. Həmin görüşdə Kanada U20 İngiltərə U20 2–1 hesabı ilə qalib gəldi. Bu qələbədən sonra Tomori Kanada U20-nin kapitanı seçildi. 16 may 2016-cı ildə peşəkar klubu ilə debüt etdikdən sonra Tomori növbəti beynəlxalq fasilədə İngiltərə U19-a çağırıldı.
Karyera statistikası
15 may 2016-cı il məlumatlarına əsasən.
İctimai formasiya
İctimai formasiya (Gesellschaftformation) – marksist iqtisadi nəzəriyyənin kateqoriyası, ictimai inkişaf mərhələsidir. Formasiya konsepsiyasının mahiyyəti – həm marksist, həm də qeyri-marksist variantlarda – vahid istiqamətli tarixi inkişaf prosesinin mövcudluğunun postulatlaşdırılmasından ibarətdir. Bu mənada, tarix keyfiyyətcə identifikasiya edilə bilən və ictimai formasiya adı almış "mərhələlərin" mütərəqqi qaydada bir-birini əvəz etməsi şəklində təsvir edilə bilər. Formasiya konsepsiyası tarixin dövrlərə bölünməsinin digər konsepsiyalarından – sivilizasiya, tarixin təkrarlanması və tarixi dövr konsepsiyalarından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.
Anlayış
Sivil cəmiyyət konsepsiyasına görə bütün sosiumlar əlahiddə və bir-birindən asılı olmayan, çox vaxt sivilizasiyalar adlanan tarixi tiplər şəklində müxtəlif qruplarda birləşirlər. Tarixən təkamül edən məhz bu qruplardır. Belə sivilizasiyaların hər biri yarandığı andan məhv olana qədər bir neçə inkişaf mərhələsindən keçir. N.Danilevskinin təbirincə desək ümumdünya tarixi yoxdur, yalnız konkret sivilizasiyaların tarixi var. Sivilizasiya konsepsiyası N.Danilevskinin, A.Toynbinin, P.Sorokinin, O.Şpenqlerin və başqalarının nəzəriyyələrinin əsasını təşkil edir. Formasiya konsepsiyası ilə sivilizasiya konsepsiyası arasında orta mövqe tutan tarixi dövran konsepsiyasına görə ümumdünya tarixi proses ayrı-ayrı mərhələlərin bir-birini mütərəqqi əvəzetməsi deyil, tsiklik əvəz etməsi prosesidir. Onlar dirçəlişdən tənəzzülə doğru gedir, sonra yenidən dirçəliş başlanır və i. Aristotel, Polibi, İbn Həldun, N.Makiavelli, D.Viko, F.Furye, E.Mayer və başqaları bu cür baxışların tərəfdarı idi. Tarixi dövrlər – obyektiv əlamətlərin müəyyən, bəzən ixtiyari şəkildə təyin edilən məcmusu, çox vaxt ictimai inkişafın hər hansı meyli əsasında fərqləndirilən özünəməxsus tarixi dövrlərin konsepsiyası tarixçilər arasında daha geniş yayılmışdır. Beləliklə, tarixin dövrlərə bölünməsi meyarı öyrənilən hadisələrin gedişində mühüm dəyişiklik hesab edilir. Tarixi epoxalara bölgü prinsip etibarilə empirik və çox cəhətdən ixtiyari bölgüdür, o hər hansı tarixi nəzəriyyədə təyin edilməmişdir və sistematik olması vacib deyil.
Formasiya konsepsiyası marksist iqtisadi nəzəriyyədə və adətən "postindustrial cəmiyyəti nəzəriyyəsi" termini ilə birləşdirilən müxtəlif nəzəriyyələrdə bu və ya digər şəkildə istifadə edilmişdir.
Forma
XX əsrin 80-ci illərində aparılmış tarixşünaslıq tədqiqatlarının gedişində aydışlaşdırılmışdır ki, K.Marks "ictimai formasiya" terminindən geniş və məhdud mənada istifadə etmişdir. O, geniş ictimai formasiyanın üç növünü fərqləndirirdi:
Keçmiş SSRİ-də uzun müddət mövcud olmuş bəsit interpretasiyada tarixi proses beş ictimai-iqtisadi formasiyanın ardıcıl olaraq bir-birini əvəz etməsi kimi təqdim olunurdu:
Kommunizmin birinci mərhələsi də sosializmdir. Bəzi marksistlər kapitalizmdən əvvəl bir antoqonist formasiyanın mövcud olmasını iddia edirdilər. İndiki halda bu formasiya yuxarıdakı siyahıda göstərilib (feodalizm).
Marksa görə, hər bir ictimai formasiya həm məhdud, həm də geniş mənada məhz ona xas olan məhsuldar qüvvələrin və istehsal münasibətlərinin tarixən müəyyən vəhdətindən ibarət istehsal üsulu mövcuddur. İstehsal münasibətlərinin məcmusu cəmiyyətin bazisini təşkil edir. Hüquqi, siyasi və digər ictimai münasibətlər isə bazis üzərində ucalan və son nəticədə onunla müəyyənləşən üstqurumdur. İctimai formasiyaların bir-birini əvəz etməsi istehsal münasibətlərinin məhsuldar qüvvələrin xarakterinə və inkişaf səviyyəsinə uyğunluğu qanunu əsasında baş verir. Məhsuldar qüvvələrin inkişafı nəticəsində köhnə ictimai formasiyanın təməlində yeni ictimai formasiyanın obyektiv və subyektiv ilkin şəraiti formalaşır. Lakin bu prosesin gedişində istehsal münasibətləri modifikasiya edilərək dəyişilmiş məhsuldar qüvvələrə uyğunlaşa bilər. Bu vəziyyət ictimai formasiyanın öz-özünə yeniləşməsi imkanını istisna edir; onun aradan qaldırılması üçün istehsal üsulunu, cəmiyyətin siyasi təşkilini yenidən quran subyektiv qüvvələrin təsiri zəruridir. Bəzi hallarda bu cür təsir sosial inqilablar forması kəsb edir.
Cəmiyyət
Bu mərhələləri bir-birindən ayıran hədlər sənaye inqilabları və elmi-texniki inqilablardır. Bu nəzəriyyələrdə formasiya konsepsiyasından istifadə edilir. Lakin bu halda ictimai formasiyaların fərqləndirilmə meyarı marksizmdə olduğundan fərqlənir – texnikanın və texnologiyanın geniş mənada inkişaf səviyyəsindən meyar kimi istifadə edilir. Sənayeləşmədən əvvəlki dövrdə iqtisadiyyatın əsas sahəsi kənd təsərrüfatı, sənayeləşmə dövründə sənaye, postsənaye dövründə isə xidmətlər sahəsi üstünlük təşkil edir, limitləşdirici amillər rolunda isə müvafiq surətdə ardıcıl olaraq torpaq, kapital və informasiya, hakim sosial qruplar – torpaq sahibkarları, kapital sahibkarları və informasiya mülkiyyətçiləri çıxış edir.
Formasiya konsepsiyasından istifadə edilən bütün nəzəriyyələrin müəyyən ümumi metodoloji xüsusiyyətləri var. Əvvələn bu nəzəriyyələrin hamısı teleoloji nəzəriyyələrdir, yəni onlar sosiumların hərəkətinin heç kəs tərəfindən əvvəlcədən müəyyən edilməmiş məqsədinin mövcud olmasını fərz edirlər. Belə bir məqsəd kimi ictimai tərəqqinin yeni pilləsinə keçid məqsədi elan edilir. Bu bir növ tarixi inkişafın məqsədəuyğunluq doktrinasıdır. İkincisi, həmin nəzəriyyələrdə tarix hadisələrin qarşısıalınmaz gedişi kimi təqdim edilir. Onlar belə güman edirlər ki, tarixi qüvvələr axınına xas olan daxili bağlılıq manevr etmək, tarixi dəyişmək imkanını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Nəhayət, üçüncüsü, bütün formasiya nəzəriyyələrində hər hansı tarixi hadisələr aşkar və ya qeyri-aşkar şəkildə qiymətləndirilir: bu hadisələr ictimai formasiyaların dəyişilməsində ifadə olunan tarixi tərəqqiyə ya şərait yaradır, ya da ona mane olur. Müasir dövrdə formasiya nəzəriyyələrinin həm tarixçilər arasında, həm də iqtisadçılar arasında populyarlığı get-gedə azalır.
Mehmana polimetal yatağı
Yatağın geoloji quruluşunda yura və təbaşirin vulkanogen çökmə süxur kompleksləri iştirak edir. Bu süxur komplekslərinin ümumi qalınlığı 170–200 m.-ə qədərdir. Çöküntülər diorit intruziyaları ilə yarılmışdır. Yataq sahəsində həmçinin bat yaşlı effuziv proklastik süxurlarda inkişaf tapmışdır. Bu süxurlar üst yura yaşlı mehmana qranitoid intruziyası ilə yarılmışdır. Mehmana intruziyası 2b fazada formalaşmışdır. Birinci fazada əsas intruziv kütlələri əmələ gətirən kristallik süxurlar formalaşmışdır. İkinci fazada isə damar süxurları və intruziv süxurlar formalaşmışdır. Filiz kütlələri yataq daxilində morfoloji cəhətdən damar formalıdır. Bu damarlar uzanmaları və düşmələri üzrə öz qalınlığını və filizliyini dəyişirlər. Damarların qalınlığı 2 m.-ə qədərdir. Əsas filiz mineralları qalenit və sfaleritdir. Bu minerallar kvars və karbonatla assosasiya təşkil edirlər. Damarlarda faydalı komponentlərin paylanması qeyri-bərabərdir. Filizləşmənin tərkibində Pb, Zn və Cu-ilə yanaşı Se və S-ün faydalı komponentləri iştirak edir. Yataqda profillitləşmə, karbonatlaşma, kaolinləşmə, serisitləşmə və xloritləşmə müşahidə olunur.
Frensis Bekon
thumbnail Frensis Bekon (22 yanvar 1561 – 9 aprel 1626) — ingilis filosofu, tarixçisi, siyasi xadimi və yazıçısı, empirizmin banisi.Bekon öz dövtündə iki hərfli şifr yaradır, o indi "Bekon şifri" adlanır. Elmi ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilməyən belə bir iddia mövcuddur ki, Şekspirin əsərlərinin müəllifi əslində Frensis Bekon olmuşdur.
Fəlsəfəsi
1584-ci ildə ingilis parlamentinə deputat seçilmiş, 1613-1617-ci illərdə İngiltərə və Uelsin Baş Prokuroru, 1617-1621-ci illərdə İngiltərə hökumətində ən yüksək vəzifələrdən sayılan lord-kansler, həmçinin 1617-1618-ci illərdə Böyük möhürün lord-qoruyucusu vəzifələrini tutmuşdur. 1621-ci ildə rüşvətdə ittiham edilərək məhkəməyə cəlb olunmuş, vəzifələrindən azad edilmişdir. Lakin, kral tərəfindən əfv edilmiş, bundan sonra vəzifəyə qayıtmayaraq elmi və ədəbi fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.
F.Bekon hesab edirdi ki, fəlsəfənin başlıca vəzifəsi elmi idrakı əsaslandırmaqdır. Bekona görə, elmi bilik insana xeyir vermək məqsədi güdməlidir, təbiət qüvvələrindən insanların rifahı üçün istifadə etmək lazımdır.
Gödəkli (Xaçmaz)
Gödəkli (əvvəlki adı: Aleksandrovka) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Xaçmaz rayonunun Aleksandrovka kəndi Ködəkli kəndi adlandırılmışdır.
Frensis Bekon
Fəlsəfəsi
Bekon fəalyyətə hüquqşünas kimi başlasa da, sonradan filosof və elmi inqilabın tərəfdarı kimi tanınır. Onun əsərləri elmi tədqiqatların induktiv metodologiyasının əsası və təbliğatçısı kimi tanınmağa başladı. Bu metod hal-hazırda Bekon metodu adlanır. Bu metoda görə induksiya təcrübə və müşahidə vasitəsilə ətraf mühitdən bilik və hipotezlərin təsdiqini əldə edir. Qeyd etmək lazımdır ki, bu metoddan o dövrün əlkimyaçıları da istifadə edirdilər. Bekon elmin problemlərinə münasibətini 1620-ci ildə dərc edilmiş "Yeni orqanon" əsərində ortaya qoyur.
Elmi fəaliyyəti
Bekon elmin üstünlüklərini mübahisəsiz həqiqət sayırdı. Ona hal-hazırda məşhur olan "Elm-qüvvədir" və " Bilik - özü-özlüyündə qüvvədir" kəlamları məxsusdur "Knowledge itself is power". Bekonun başlıca əsərləri "Yeni orqanon", "Yeni Atlantida" və "Təcrübələr" adlanırdı. Bekona görə fəlsəfənin əsasında üç predmet durur: Allah, ruh və insan. Allah və ruh dərkedilməzdir. Yalnız insan bədənini dərk etmək olar. Bekonun dövründə elmə hücumlar çox qüvvətli idi. Bekon bu qənaətə gəlir ki, bəzi teoloqların qeyd etdiyi kimi Allah təbiəti dərk etməyi qadağan etməyib. Əksinə o insana dünyanı dərk etmək üçün ağıl veribdir. Onun fikrincə, insanlar başa düşməlidirlər ki, iki dərketmə halı var : 1) ədalət və pisliyin dərk edilməsi, 2) Allahın yaratdığı mühitin dərk edilməsi.
O bildirir ki, ədalət və pisliyin dərk edilməsi insanlara qadağan edilib. Bu insanlara Allah tərəfindən Bibliya vasitəsi ilə verilir. Ancaq yaradılmış ətrafı insan ağlı vasitəsi ilə edə bilər. Ona görə də elm "insan şahlığında" öz layiqli yerini tutmalıdır. Elmin vəzifəsi insanın qüvvəsini və gücünü artırmaq və ona təmin edilmiş və layiqli həyat təmin etməkdir. Bekon dinin toxunulmaz olub elmdən kənar durmasını tövsiyə edirdi.
Dərketmə metodu
Elmi dərketmənin əsasında Bekona görə induksiya və eksperiment durmalıdır. Bekon təkidlə bildirirdi ki, həqiqət və əsl bilik təcrübədən yaranır. Bu fəlsəfi metod elmdə hal-hazırda empirizm adlanır. Böyük filosof həm bu metodun yaradıcısı olmuş, həm də onu daima tətbiq etmişdir.
Ədəbiyyat
thumb|Bacon, Sylva sylvarum
Barsiyonnet
Barsiyonnet (, Barciloneta de Vitròla) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Barsiyonnet kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05013.
İlk dəfə olaraq (Barcelonia) adı 1339-cu ildə rəsmi sənədlərdə qeyd edilmişdir. Barsiyonnet — qısadılmışı Barselonadır.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 126 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 80 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 54 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 26 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 67.5%, 1999-cu ildə 71.4%). Fəal olan 54 nəfərdən 48 nəfər (23 kişi və 25 qadın), 6 nəfər işsiz (2 kişi və 4 qadın) idi. 26 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 17 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
İspaniya ikinci futbol divizionu
Segunda División — İspaniyada La Liqadan sonra ikinci peşəkar futbol liqasıdır. Bu liqanı ilk 3 sırada bitirən komandalar La Liqaya qalxır, La Liqanı son 3 yerdə bitirən komandalar isə Segunda Divisióna düşür. 1929-cu ildə yaradılmış bu liqada hal-hazırda 22 klub mübarizə aparır.
Tarixdə imamət məktəbi (Məhərrəmi)
Tarixdə imamət məktəbi — Qulamhəsən Məhərrəminin kitabı.
Məzmun
Bu kitabı təqdim etməkdə məqsədimiz sizi tarixdə imamət məktəbinə dair mövcud olan mühüm mənbələrlə tanış etmək, bu mənbələrə istinad edərək Əhli-beyt məktəbini müxtəlif cəhətlərdən işıqlandırmaqdır. Kitabı oxuduqdan sonra zehninizdə bu mövzu ilə bağlı bir çox suallara cavab tapacaqsınız. “Tarixdə imamət məktəbi” – bu məktəbin təşəkkül tapmasına səbəb olan ictimai-siyasi hadisələrdən başlayaraq müxtəlif xəlifələrin dövründə keçdiyi tarixi prosesləri əhatə edir. Kitab Əhli-beyt tərəfdarı olan səhabələr, tarixin bəzi dönəmlərində bu məktəbin ardıcıllarının rəhbərliyi ilə baş vermiş böyük qiyamlar, müxtəlif təzyiqlər nəticəsində köç etdikləri coğrafi ərazilər, məskunlaşdıqları böyük şəhərlər, yaratdıqları ədəbiyyat və nəhayət, daxildəki parçalanmalarla bağlı ətraflı məlumat təqdim edir.
Nəşr
Kitab 2018-ci ildə fars dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 288 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.
Rozanilin boyaqları
Malaxit yaşılı
Malaxit yaşılı, diamintrifenilmetanın dördmetilli homoloqudur. Malaxit yaşılı almaq üçün əvvəlcə iki molekul dimetilanilin və bir molekul benzoy aldehidini sinkxlorid və ya sulfat turşusu vasitəsi ilə kondensləşdirir və leykəsası alırlar. Alınan leykəsası-tetrametildi amintrifenilmetanı PbO2 ilə oksidləşdirərək, tetrametil diamintrifenilkarbinola çevirirlər, sonra ona xlorod turşusu ilə təsir etməklə malaxit yaşılı boyağı əldə edirlər.
Xassələri
thumb|150px|left|Kristal şəkilli fuksin Malaxityaşılı, məhlulda göyümtül-yaşıl rəngli olur. O, əsasən pambıq və ipək parçaları boyamaq üçün işlədilən qəşəng yaşıl boyaqdır. Pambıq parçaları trifenilmetan boyaqları ilə boyamaq üçün rəngab olaraq tannin işlədirlər.
Parafuksin
Parafuksin, anilin və paratoluidin qarışığının nitrobenzol vasitəsi ilə oksidləşməsindən alınır. Bu zaman əvvəlcə leykəsas olan triamintrifenilmetan və ya pararozanilin, daha sonra turşu ilə təsir etməklə parafuksin boyağı alınır.
Parafuksinin xassələri
Parafuksin bərk halda metal kimi parlaq, yaşıl rəngli, kristal maddədir. Onun suda məhlulu göyümtül-qırmızı rəngdə olur. Ona az miqdarda natrium qələvisi ilə təsir etdikdə məhlulun rəngi dəyişmir, çünki bu zaman xlor ionunun hidroksil ilə əvəz olunması, kationun halına təsir etmir. Çoxlu miqdarda natrium qələvisinin təsirindən parafuksin məhlulunun rəngi itir, çünki bu zaman hidroksil ionlarının konsentrasiyası artır, nəticədə elektrolitik dissosiasiya boğulur və dissosasiyaya qabil olmayan molekullar alınır.
Fuksin boyağı
Fuksin boyağı 1859-cu ildən sənayedə alınmağa başlanan bu boyaq, parafuksindən bir metil qrupunun artıq olması ilə fərqlənir. Onu almaq üçün bir molekul anilin, bir molekul ortotoluidin və bir molekul paratoluidin qarışığını oksidləşdirib, sonra ona turşu ilə təsir edirlər. Fuksində malaxit yaşılı kimi yaxşı boyaq olaraq işlədilir. Bu boyaqları sulfolaşdırmaqla onların sulfoturşularını alırlar. Fuksinsulfoturşu, turş fuksin adı ilə çoxlu miqdarda alınır və işlədilir. Fuksin və parafuksin SO2 qazı ilə rəngsiz fuksinsulfit turşuları əmələ gətirir. Onlar aldehidlərin təsirindən göy-qırmızıdan qırmızı-bənövşəyi rəngə qədər boyanır və aldehidləri təyin etmək üçün reaktiv kimi istifadə olunur.
Bənövşəyi metil boyağı
Bənövşəyi metil boyağının (metilviolet) əsas tərkib hissəsi pentametilparafuksindir. Onu, parafuksini metil spirti və xlorid turşusu ilə yüksək təzyiqdə qızdırmaqla və ya çox vaxt dimetilanilini az miqdarda fenol və mis-xloridin iştirakı ilə (hava oksigeni ilə) oksidləşdirməklə alırlar. İkinci üsulla bənövşəyi metil aldıqda dimetilanilinin metil qruplarından biri oksidləşərək qarışqa aldehidinə çevrilir, qarışqa aldehidi dimetilanilinin molekulları ilə kondensləşərək, boyağın mərkəzi – “metan” karbonunu təşkil edir. Metilviolet, məhlulda qırmızı-bənövşəyi rəngli olub, mürəkkəb, ştempel boyaqları, rəngli lentlər və s. istehsalında, habelə təbabətdə antiseptik maddə kimi işlədilir.
Bənövşəyi kristal boyağı
Bənövşəyi kristal boyağı (kristalviolet) heksametilparafuksindir. Onu almaq üçün Mixler ketonunu POCl3 iştirakı ilə dimetilanilin ilə kondensləşdirirlər. Kristalviolet boyağı, bərk halda mis kimi parlaq, yaşıl kristallardır; suda həll etdikdə mühüm bənövşəyi boyaqlardan biridir. Göy anilin boyağı Göy anilin boyağı və ya trifenilparafuksin, parafuksini az miqdarda benzoy turşusunun iştirakı ilə anilinlə qızdırdıqda alınır. Göy anilin suda həll olmur, qələvi məhlulda göy rəngdə olur.
Eucalyptus conferruminata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio procumbens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
ABŞ Siyahıyaalma Bürosu
ABŞ Siyahıyaalma Bürosu  — ABŞ-də əhali və iqtisadiyyat haqqında məlumat hazırlayan Federal Statistika Sisteminin əsas agentliyi.
Siyahıyaalma Bürosunun əsas vəzifəsi hər on ildə bir ABŞ əhalisinin sayını müyyənləşdirməkdir, hansı ki bu məlumat əsasında ABŞ Nümayəndələr Palatasına üzvlərin sayı müəyyənləşir. Əhalinin onillik siyahıyaalmadan əlavə, Siyahıyaalma Bürosu Amerika İctimaiyyət Sorğusu, ABŞ İqtisadi Siyahıyaalması və Cari Əhali Sorğusu kimi digər növ siyahıyaalma və sorğular da həyata keçirir. Bundan başqa büro iqtisadiyyat və xarici ticarət göstəriciləri haqqında da məlumat hazırlayır. Siyahıyaalma Bürosu rəhbərliyində federal fondlar hər il müxtəlif siyahıyaalma və sorğular həyata keçirir və bunun nəticəsində ştatlar, yerli idarə etmə orqanları və biznesmenlər daha düzgün qərar qəbul edə bilirlər.
Ticarət Departamentinin tabeçiliyində olan Siyahıyaalma Bürosunun direktorunu ABŞ Prezidenti təyin edir.
O Səs Türkiyə
O Səs Türkiyə — bir çox ölkədə "Voice Of" adı ilə yayımlanan və 10 Oktyabr 2011-ci ildə Türkiyədə Show TV-də yayımlanmağa başlayan, 2012-2013 və 2013-2014 sezonu üçün Star TV ilə razılaşan 2014-dən bəri TV8 və istehsalçı qurum kimi Acun Medya-nın, təqdimatı və aparıcılığı Acun Ilıcalının etdiyi, mahnı (səs) yarışması proqramıdır.
ABŞ Siyahıyaalma Bürosu
Siyahıyaalma rayonları və dairələri
2006-cı ildə büroda 5593 nəfər işləyirdi.
O Səs Türkiyə
Yayımlandığı ildən bir çox Azərbaycanlı iştirakçılar arasında olmuş hətta mərhələ də adlamışlar.
Aurinlər
Aurinlər - trifenilmetanın hidroksilli törəmələri sırasından olan boyaqlardır.
Alınması
Bunların ən sadəsi aurin, fenolu (sulfit turşusu iştirakı ilə) oksalat turşusu ilə qızdırmaqla alınır. Reaksiya zamanı əvvəlcə boyağın leykəsası trioksitrifenilkarbanol əmələ gəlir, sonra sulfat turşusunun təsiri ilə su ayrılır və aurin alınır.
Fenol ilə ortokrezol və parakrezol qarışığını arsenat və sulfat turşuları ilə oksidləşdirdikdə aurinin homoloqu rozol turşusu alınır. Aurinə pararozol turşusu da deyilir. Onların quruluşu, nitrit turşusunun təsiri ilə parafunksinin aurinə və funksinin rozol turşusuna çevrilməsi ilə sübut olunur. Aydındır ki, nitrt turşusu funksinin və parafunksinin amin qruplarını hidroksil qrupu ilə əvəz edir və onları müvafiq olaraq aurinə və rozol turşusuna çevirir.
Xassələri
Aurin qırmızı rəngli boyaqdır, suda həll olmur, spirtdə və sirkə turşusunda həll olur. sirkə turşusunun və başqa turşuların təsirindən aurin qızılı rəngə, qələvilərin təsirindən isə göy-qırmızı rəngə boyanır. Aurinlər kağıza boyamaq üçün, az miqdarda indikator kimi işlədilir.
Günəşli (Xaçmaz)
Günəşli — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Səğit (Xaybulla)
Səğit (Сәғит) — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Makan kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Səğit kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Antonio Xose Fransisko de Sukre
Antonio Xose Fransisko de Sukre Alkala (Antonio José Francisco de Sucre y Alcala) — Sukre 3 fevral 1795-ci ildə Kumana Yeni Qranada (indiki Venesuela) doğulub. 1830-cu ilin 4 iyununda Posta yaxınlığında Kolumbiya ərazisində öldürülür. Latın Amerikasında İspan ağalığına qarşı aparılan istiqlal müharibəsinin əsas simalarından biri olmuşdur (1810–1826). Boliviyanın ikinci prezidenti olaraq 1826–1828-ci illərdə ölkəni idarə etmişdir.
Oktaqon (film, 1980)
Oktaqon – 1980-cı ildə Çak Norrisin iştirakı ilə çəkilən ABŞ filmidir.
Senecio nuraniae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Eucalyptus conica
(Eucalyptus conica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nikolay Dmitriyev
Nikolay Konstantinoviç Dmitriyev — türkoloq, dilçi. professor, əməkdar elm xadimi
Həyatı
Nikolay Konstantinoviç Dmitriyev 1898-ci il avqustun 28-də Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Türkologiya elminin görkəmli nümayəndəsi 1928-ci ildə yazdığı "Serb və türk dillərinin qarşılıqlı təsirinə dair etüdlər" kitabı ilə məşhurlaşmışdı. Sonralar o, "Qaqauz etüdləri", "Türk dilinin quruluşu", "Qumuq dilinin qrammatikası" və s. elmi əsərlərin müəllifi olmuşdur.
SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü həm də Leninqrad və Moskva universitetlərinin professoru, əməkdar elm xadimi idi.
Abdulhaluk Mehmet Çay
Türk Dövlət və Cəmiyyətlərinin Dostluq, Qardaşlıq və Əməkdaşlıq Qurultayını 11 dəfə təşkil edibdir. Bu səbəbdən 2008-ci ildə ona Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən "üstün xidmət" mükafatı təqdim edilib.
Həyatı
Abdulhaluk Mehmet Çay ilk və orta məktəbi İskilipdə, liseyi Amasyada tamamlamışdır. 1970-ci ildə İstanbul Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsinin tarix bölümünü bitirmişdir.
Oma kələfi
Oma kələfi (Plexus sacralis) — sinir kələfi olub, IV və V bel sinirlərinin ön şaxələri, eləcə də dörd oma sinirlərindən (SI — SIV) təşkil olunmuşdur. Oma kələfi kiçik çanaqda, armudu əzələninön səthində yerləşir. Oma kələfini təşkil edən sini kötükləri böyük oturaq dəliyinə istiqamətlənərək bir yerə toplaşır və üçbucaq şəkilli qalın bir sinir kötüyünü təşkil edir. Üçbucaq şəkilli bu kötüyün ardını bədəndə ən böyük sinir olan oturaq siniri - (n. ischiadicus) təşkil edir. Oma kələfindən iki qrup: çanaq əzələlərinə məxsus qısa və aşağı ətraf əzələlərinə və dərisinə məxsus uzun şaxələr çıxır.
Abdulhaluk Mehmet Çay
Həyatı
Tarix müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyətə başlayan Abdulhaluk Mehmet Çay müxtəlif lisey, institut və universitetlərdə müəllim işləmiş, rəhbər vəzifələr tutmuşdur.
Siyasi fəaliyyəti
1963-cü ildən bu yana, Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının hər addımında fəal iştirak etmişdir. Partiyanın təməl ideologiyasının nəzəriyyəçilərindən biri olaraq qəbul edilir.
24 dekabr 1995-ci il parlament seçkilərində, MHP-dən Qaziantep millət vəkili namizədi oldu. Ancaq partiya növbəti mərhələyə keçə bilmədiyi üçün seçilə bilmədi.
28 aprel 1999-cu ildə parlament seçkilərində Çorum millət vəkili olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinə seçildi və Bülent Ecevitın qurduğu 57-ci hökumətdə Türk Respublikaları və Qohum Birlikləri ilə Koordinasiyadan Məsul Dövlət Naziri vəzifəsinə gətirildi. Bu vəzifə onun MHPdə son vəzifəsi olmuşdur. Partiya Ümumi Başçısı Dövlət Bağçalı ilə yaşadığı anlaşılmazlıq nəticəsində istefa verməsi gözlənilmiş, ancaq özü istefa verməyində nazirlikdən uzaqlaşdırılmışdır.
2002-ci ilin noyabr ayında keçirilən parlament seçkilərində Doğru Yol Partiyasının Qaziantep ilindən namizədi olmuş, lakin partiya seçki həddini keçə bilmədiyi üçün seçilə bilməmişdir.
Türk Dünyası İşləri
Çay, Türk Dövlət və Birlikləri Dostluq, Qardaşlıq və Əməkdaşlıq Vəqfi Baş Katibliyini icra etdi. Türkeşin ölümüylə İdarə heyəti Başçılığına gətirildi. Bu vəqf tərəfindən təşkil edilən, ilki Antalyada 1992 ilində təşkil edilən Türk Xalqları və Qohum Birlikləri Dostluq və Əməkdaşlıq Qurultayının təşkilatçısı və tətbiq edicisi olmuşdur.
Türkeşin təşəbbüsçüsü olduğu qurultay 2001-ci ilə qədər fasiləsiz həyata keçirilmişdir. 30-dan çox Türk Birliyinin yerli paltarlarıyla bir araya gəldiyi, novruz atəşi yandırılıb, örsdə aşırt döyülən, nəticə bəyanatlarında Türk Dünyasını maraqlandıran əhəmiyyətli qərarlar alınan qurultay 2001-dən sonra təşkil edilmədi. Deyilənə görə qurultaya gərəkli maraq və dəstəyi MHPdən görə bilməyən Çay partiyasıyla anlaşılmazlığa düşmüşdür. Bu anlaşılmazlıq onun nazirlikdən uzaqlaşdırılmasına gətirib çıxarmışdır.
Beş il boyunca keçirilə bilməyən Qurultay, AKP hökumətinin dəstək verməsiylə 18 sentyabr 2006 tarixində onuncu dəfə çağırıla bilmişdir. Çay, Qurultay üçün bütün hökumətləri partiya ayırımı etmədən Qurultaylara sahib çıxmağa dəvət etmişdir. Bütün qurultaylarda Alparslan Türkeşin adı yad edilmişdir. Bakıda təşkil edilən 11-ci Türk Qurultayında Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğanda Türkeşin ismini xatırlayaraq yad etmişdir.
Benevan-e-Şarbiyak
Benevan-e-Şarbiyak  — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.
Qışlaqsu
Qışlaqsu — Şahbuz rayonu ərazisində çay. Naxçıvançayın sağ qolu. Mənsəbindən 57 km. məsafədə çaya tökülür.
Benevan-e-Şarbiyak
INSEE kodu — 05020.
Qışlaqsu
Əsasən qar və qrunt suları ilə qidalanır.
Adi itiüzümü
Adi itüzümü (Lycium halimifolium)
Benevan-e-Şarbiyak
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 280 nəfər təşkil edirdi.
Adi itiüzümü
Təbii yayılması
Mərkəzi Çində yayılmışdır.
Benevan-e-Şarbiyak
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 163 nəfər (15-64 yaş) arasında 116 nəfər iqtisadi fəal, 47 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71,2%, 1999-cu ildə 72.8%). Fəal olan 116 nəfərdən 106 nəfəri (58 kişi və 48 qadın), 10 nəfəri işsizdir (4 kişi və 6 qadın). Aktiv olmayan 47 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 25 nəfər təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Adi itiüzümü
Botaniki təsviri
Çоxsaylı sıx badaqlara malik, 1–2 m hündürlüyündə kоldur. Budaqlarında çox nadir hallarda tikanlar müşahidə еtmək оlar. Yarpaqları nеştərvari, tək-tək, qısa saplaqlı, ucu kütdür, bəzən dəstə şəklində budaqların üzərində düzülür, alt səthi açıq yaşıl rəngli, 3-6 sm uzunluğunda, 0,5-1 sm еnindədir. Çiçəkləri bənövşəyi və ya çəhrayı rənglidir, tək-tək və ya dəstə ilə yarpaqların qоltuğundan çıxır. Giləmеyvələri qırmızı, uzunsоv yumurtavari, 8–18 mm uzunluğunda, 5–10 mm еnindədir. Tоxumları 2–3 mm uzunluğunda, sarı rəngli, dairəvi və ya böyrəkvaridir. İyun ayından nоyabra qədər çiçəkləyir, mеyvələri iyul- nоyabr aylarında yеtişir.
Sirkanvari həlməl
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adi itiüzümü
Ekologiyası
Abşеrоn şəraitinə davamlıdır.
Sirkanvari həlməl
Ümumi yayılması
Azərbaycan, Оrta Аsiya (Tyan-Şan, Pamir-Alay Kopetdağ), İran və Ermənistanda təbii arealları vardır.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan düzənliyində, aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına qədər olan sahələrdə yayılmışdır.
Adi itiüzümü
Azərbaycanda yayılması
Respublikamızda park və bağlarda mədəni şəraitdə rast gəlinir.
Sirkanvari həlməl
Statusu
Аzərbaycanın nadir, relikt bitki növüdür. VU A2c+3c.
Adi itiüzümü
İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada, mədəni əkin şəraitində dеkоrativ bitki kimi istifadə еdilir.
Sirkanvari həlməl
Bitdiyi yer
Naxçıvan MR-nın quru daşlı olan ərazilərində rast gəlinir.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.
Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə 80-100 sm hündürlüyündə dağınıq budaqlı, qabığı ağımtıl-boz rəngdə olan kolcuqdur. İkievli bitkidir. Yarpaqları cüt lələkvarı, tərs yumurtavarı və ya uzunsov, qaidəyə doğru daralır. Çiçəkləri ikicinsli, bəzən də bircinslidir. İkili çiçəkyanlığının yarpaqları sərbəst, kasayarpaqları isə bünövrədən bitişikdir və meyvələrin üzərində qalır.
Çiçəkləri sarıdır. Ləçəkləri kasayarpağından 1,5 dəfə uzundur. Erkəkcik saplağının bünövrəsində dilcikşəkilli çıxıntılar olur. Çiçək tacı çox vaxt ağ və ya sarı, bəzən mavi, qırmızı və ya bənövşəyi rəngdə olur. Qutucuğu dəyirmi, qanadvarı çıxıntılı, hər yuvada 1-2 toxumu vardır. Toxumu kiçik, dəyirmi, qonur rənglidir, aprel-may aylarında çiçək açır, iyun ayında meyvəsi yetişir.
Çoxalması
Təbiətdə əsasən generativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Mədəni şəraitdə Nəbatat bağlarında becərilir.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmişdir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Bitkinin yayıldığı bölgələrdə yasaqlıqların təşkil edilməsi vacibdir.
Musiqili film
Musiqili film — Bu janrda çəkilən filmlər əsasən musiqi və mahnılardan ibarət olur. Musiqili filmdə obrazlar müxtəlif mahnılar ifa edir. Bu mahnılar əsasən filmin mənasını açmağa xidmət edir.
Bilgə xaqan
Bilgə xaqan — İkinci Göytürk Xaqanlığının 716-cı ildən xaqanı.
Adı və ilkin həyatı
Əsl adı Bögü olub, taxta çıxdıqdan sonra Bilgə adını qəbul etmişdir. İltəriş xaqanın və İlbilgə Xatunun oğlu idi. 700-cü ildə tanqutlara qarşı yürüşdə iştirak etmişdi. 701-ci ildə Onq Tutukun başçılığındakı 50.000 əsgərdən ibarət Tan sülaləsi ordusunu məğlubiyyətə uğratmışdı. 703-cü ildə isə Aşina sülaləsi tərəfindən idarə olunan lakin xaqana tabe olmayan basmıllara hücum etmişdi. 705-ci ildə 80.000 əsgərdən ibarət Çaça Senqun başçılığındakı Tan ordusunu məğlubiyyətə uğratmışdı. Lakin 709-cu ildə Yenisey qırğızlarına məğlub olmuşdu. Sonrakı il gecə basqını ilə qırğızlar da məğlub edilmişdi. 710-cu ildə Sakal xanın başçılığındakı türgişlər də məğlub edildi və tabe edildi. 715-ci ildə isə qarluqlar Tamaq dağında məğlub edildi. 716-cı ildə 33 yaşında Kül Teginin xan olmaq istəməməsilə taxta çıxdı.
Hakimiyyəti
Hakimiyyətə gəldikdən sonra Kül Tegin vəliəhd elan olundu. Bilgə xaqan oturaq həyata keçmək istəsə də Tonyukuk onu bu fikirdən daşındırdı. Həmçinin Buddizm və Taoizmə də maraq duyan Bilgə xaqanın bu dinləri yaymaması məsləhət görüldü. Xarici siyasət Kül Teginin əlində cəmlənmişdi.
Kül Teginin ölümü
731-ci ildə Kül Teginin vəfat etdi. İmperator xaqana baş sağlığı göndərdi və Kül Tegin üçün bir abidə tikdirdi. Həmin il çinlilərlə əlaqələr yenidən pozuldu. Kidanların başçısı Ketuqan xana 40000 türk əsgər verən xaqan 733-cü ildə çinliləri ağır məğlubiyyətə uğratmışdı. Bu illərdə qızını Suluk xana verdi, öz oğlunu da Sulukun bacısı ilə evləndirdi.
Ölümü
Xaqan Buyruq Çor adlı bir əyan tərəfindən zəhərlənmişdi. Xaqan bundan xəbər tutanda gec idi amma ölümdən öncə Buyruq Çor və ailəsini edama məhkum etmişdi.
Ailəsi
Tonyukukun qızı El Etmiş Bilgə xatun ilə evlənmişdir.
Bilgə Xaqan Abidəsi
Bu kitabə, Müdrik Xaqanın ölümündən (734) bir il sonra (735), öz oğlu olan Tengri kağan tərəfindən diktirilmiştir.Bu kitabədə da danışan; Kül Tigin kitabədə də olduğu kimi, Bilge Xaqandır.
Senecio nemiae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dağ Kəsəmən qızıl-polimetal yatağı
Yerləşdiyi ərazi
Dağ Kəsəmən qızıl–polimetal yatağı Ağstafaçay və Həsənsu çayları arasında Üçgöl dağ silsiləsinin qərb yamacında, Üçgöl dağının zirvəsindən (814,1 m. ) 1,5-2,0 km. qərb, şimal-qərbə Ağstafa rayonunun Dağ Kəsəmən kəndinin kənarına kimi uzanan quru çay dərəsinin yuxarı hissəsində yerləşmişdir.
Geoloji quruluşu
Yatağın geoloji quruluşunda Üst Konyak-Üst Santon yaşlı andezit, andezit-bazalt tərkibli vulkanogen süxurlar iştirak edir. Bu süxurlar Üst Santon yaşlı andezit-dasit və albitofir tərkibli subvulkanlarda və vulkan mərkəzləri ilə yarılmışdır. Yatağın şərq hissəsində Üst Konyak- Üst Santon çöküntüləri qeyri-uyğun olaraq Üst Santonun albitofir tərkibli litoklastik tufları ilə örtülürlər. Bu tufların əsasında bazalt qata bənzər qat qeyd olunur. Bu qat içərisində Alt Santon yaşlı karbonatlı qravelitlərdən ibarət süxur parçaları müşahidə edilir. Dağ Kəsəmən yatağının əmələ gəlməsi çox ehtimal ki, Santon vulkanizminin hidrotermal fəaliyyəti ilə əlaqədardır.
Strukturu
Yatağın strukturunda əsas rolu regional miqyaslı dərinlik qırılması və tektonik pozulmalar oynayır. Filiz sahəsinin mərkəzi ilə dərinlik qırılmasının subparalel istiqamətdə Dağ kəsəmən antiklinalının oxu keçir. Filiz əmələ gəlmənin inkişafında ən böyük əhəmiyyəti olan qırılmalar qərb və şərq təmasında əmələ gəlmişdir. Həmin qırılmalar boyunca albitofirlərin və andezitbazaltların subvulkanları yayılmışdır. Andezit-bazalt və onların tuflarından ibarət süxur parçalarının üstünlük təşkil etməsi göstərir ki, qırılmalar boyunca baş verən tektonik hərəkətlərdə albitofirlər əmələ gəlmiş çox fəal olmuşlar. Yataqda qazılmış quyularda qızılın orta miqdarı 0,2 q/t, gümüş 22,6 q/t, qurğuşun 0,24%, sink 0,65%, mis 0,21% təşkil edir. Yataq ərazisində bütün filizli zonalar şimal-şərq istiqamətli tektonik çatların filizli məhlullarla dolması nəticəsində formalaşmış və şərq tektonik qırılması ilə ayrılmışlar. Onların izlənilən uzunluğu təxminən 100-1300 m, eni isə 0,2-20,2 m.-ə qədərdir. Ümumiyyətlə yataq ərazisində 27 filizli zona aşkarlanıb ki, onların bir qismi hələki öyrənilməyib. Yatağın C1+C2 kateqoriyaları üzrə ehtiyatı təxminən Au-26,3 ton, Ag-113,9 ton, Zn-86880 ton, Pb-7755 ton və Cu-2238 ton hesablanmışdır.
Gülalan
Gülalan — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Gülalan Xaçmaz-Niyazabad yolunda yerləşir. Qaraçı İnzibati Ərazi Dairəsi tərkibindədir. Qaraçı, Qaraqurdlu, Cığatay, Hacıqurbanoba, Qarabağı kəndləri ilə qonşudur. Gülalan gölü qoruğu kəndin ərazisində yerləşir.
Əbülfət Mədətoğlu
Əliyev Əbülfət Mədət oğlu - şair, publisist.
Həyatı
Əbülfət Mədətoğlu (Əliyev Əbülfət Mədət oğlu ) 1959-cu il yanvarın 1-də Dağlıq Qarabağın Xocavənd rayonunun Tuğ kəndində anadan olmuşdur. 1966-1976 cı illərdə Tuğ kənd orta məktəbində təhsil almışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1976-1978 ci illərdə Tuğ kənd Oktyabr sovxozunda fəhlə işləmişdir. 1978-1980-ci illərdə Sovet ordusunda xidmət etmişdir. Ordudan tərxis olduqdan sonra "Təşviqatçı" jurnalında korrektor işləmişdir (1980-1985). İşlədiyi müddətdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsində təhsil almışdır (1980-1986). Eyni zamanda həmin dövürdə (1982-1984) Jurnalist Sənətkarlığı İnstitutunu bitirmişdir.