cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eskorial
El Escorial — İspaniyanın paytaxtı Madridin təxminən 45 km şimal-qərbində yerləşir. İspaniya krallarının tarixi saray xarakterində bir quruluşda olub, 10 avqust 1558-ci ildə Fransa ilə Sankt-Quentin müharibəsində qazanıldığı qələbəni anmaq üçün II Filipp tərəfindən inşa edilmişdir. Sierra de Guadarrama dağının ətəklərində monastır, saray, kitabxana və digər hissələrdən ibarət olan, İspaniya kralı II Filippnin iqamətgahı kimi istifadə olmuş dini-mədəni abidədir. 1984-cü ildən UNESCO-nun Dünya Mirasları siyahısındadır.
Tarixi
İspaniya kralı II Filipp 10 avqust 1557-ci il tarixində Sankt-Quentin müharibəsində Fransız ordusunu məğlub etdi. Ənənəvi inanca görə qələbə Sent Laurensenin anma günü olduğu üçün II Filipp Sent Lourensin şərəfinə El Escorial qəsrinin tikintisinə qərar vermişdi. Çünki 10 avqust həmçinin Sent Laurenseni anma günüdür və Lourens III əsrdə döyüşlərdə həlak olmuşdur. Laurens günündə qazandığı bu qələbə üçün minnətdarlıq ifadəsi kimi İspan monarxiyasının və silahının gücünü göstərəcək və Sankt-Quentin qələbəsini əbədiləşdirəcək bir monastır inşa etdirməyə qərar vermişdir. 250px|thumb|right|Eskorial kitabxanası Monastır layihəsi zamanla, quruluşa yüklənmək istənən mənalara paralel bir şəkildə böyüyürdü. V Karlın vəsiyyət etdiyi kimi bir sülalə panteonu ideyasının işin içinə düşməsinin arxasında, monastırla kral sarayını bir araya gətirmək vasitəsilə İspaniya mütləqiyyətinin siyasi doktrinasının daşa həkk olunması məqsədi güdürdü. Digər tərəfdən, II Filipp şizofreniyalı, melanxolik, həddindən artıq dindar və sağlamlıq problemləri olan biri olub və böyük bir imperiyanın idarə edilməsinin çətinliklərindən dinlənəcəyi, ətrafı ilə deyil, keşişlərlə əhatəli olacağı bir yer arayırdı.
Klassik bir İtalyan intibah nümunəsi olan El Escorialın inşasına 1563-cü ildə başlanmışdır. Layihənin baş memarı əvvəl Mikelanconun tələbəsi olan Xuan Bautista de Toledodur, lakin 1569-cu ildə Xuan de Toledonun ölümündən sonra işi Xuan də Herrera təhvil alır və 13 dekabr 1584-cü ildə bitirir.
II Filipp işə həm layihə, həm də tikinti mərhələsində sıx bir şəkildə nəzarət edirdi. Tikilinin iç bəzəkləri üçün İber Yarımadasından və digər ölkələrdən ən yaxşı materiallar gətirilirdi. İstifadə olunan mərmər Aracenadan təmin edilir, heykəltəraşlıq işləri Milanda sifariş edilir, bürünc və gümüş tikmələr isə Toledo, Zaragoza və Flandredə düzəldilirdi.
Binanın tikintisi tamamlandıqda, II Felipe İspaniya və Avropalı rəssamların ən yaxşı əsərlərini, çoxsaylı kitab və yazmalarını burada toplayır. II Filippinin ölümündən sonra varisləri El Escorialın rəsm, kitab və yazma kolleksiyalarını inkişaf etdirməyi davam etdirdilər. Günümüzdə El Escorial Tiziano Vecellio, El Greco, Fransisko de Zurbaran, Jusepe de Ribera, Tintoretto, Coello kimi rəssamların ən yaxşı əsərlərinə ev sahibliyi edir.
Bina kitabxana, Kral parkı, Bazilika və II Filippin sarayından ibarət olan ana cəbhədən şərqə doğru uzanan bir müstəvi üzərində qurulmuşdur. Bu kompleks içərisində ayrıca bir monastır, bir məktəb var. Krala aid bölüm (Kings Panteon) bazilikanın alt qatında yerləşir. Monastrın dekorasiya dövrün məşhur İtalyan rəssamına əmanət edilmişdir. Monastrın divarları, tavanları 1600 — dən rəsm və 500den çox fresk-lərlə doludur. Dindar olması ilə yanaşı həmçinin təhsilli və mədəniyyətli biri olan II Filipp bir muzey və kitabxana tikilməsinə göstəriş vermişdir. Bina içərisində yerləşən Memarlıq muzeyi monastrın zirzəmi qatında yerləşir. Memarlıq muzeyində 11 otaq var və monastrın inşası zamanı istifadə edilən texnika də görmək mümkündür. Rəsm muzeyi isə dörd otağa ayrılır və Alman, İtalyan, İspan və Venesiya məktəblərinin XV–XVII əsrə aid rəsmləri var. Müharibə qalereyası isə dövrün İtalyan rəssamlarının rəsmləri ilə bəzəklidir.
XVIII srdə III Karlosun hökmdarlığı dövründə binanın giriş hissəsi Burbon sarayına olaraq düzəldilmişdir və saray Goya tərəfindən Kral fabrikində toxunmuş divar xalçalarından ibarət olan möhtəşəm bir kolleksiyaya malikdir.
Reiga Laurentina kitabxanası isə dünyanın ən mühüm tarixi kitabxanalarından biridir. İspaniyanın ilk kütləvi kitabxanası olmaqla yanaşı, XV–XVI əsrə aid 45 minə yaxın əsər və 5 minə yaxın Ərəb, Latın və İspan əl yazması var.
Son dərəcə populyar bir turist mərkəzi olan El Escorialı hər il 500 mindən artıq turist ziyarət edir.
Xristian
Xristian, Xaçpərəst, Nəsrani və ya Məsihi-Əhdi-Cədid məktublarında və incildə qeyd edilmiş Nazaretli İsanın həyatı və təlimlərinə əsaslanan təkallahlı və İbrahimi din olan xristianlığa bağlı şəxsdir.
Dueyn Cons
Dueyn L. Cons — ABŞ aktyorudur. Ən yaxşı rolu Yaşayan ölülərin gecəsi filmində "Ben" roludur.
Həyatı
2 fevral 1936-cı ildə vəfat edənlər.
22 iyul 1988-ci ildə xəstəxanaya aparılarkən qəfil ürək döyünmənin dayanması ilə Dueyn vəfat etmişdir.
Edrien Broudi
Edrien Broudi ( (14 aprel 1973, Nyu-York, ABŞ) — ABŞ aktyoru, Oskar mükafatı laureatı.
Xüsusilə, "Pianoçu" filmindəki polyak-yəhudi pianoçu Şpilman rolu ilə bütün dünyada böyük şöhrət qazanmışdır.
Həyatı
Edrien Broudi tarix elmləri professoru və rəssam Eliyot Broudi və məşhur fotoqraf-jurnalist Silvia Plaşi cütlüyünün 14 aprel 1973-cü ildə Nyu-York şəhərində dünyaya göz açan övladıdır. Edrianın ata tərəfdən nənəsi yəhudi, anası isə Macarıstan doğumlu bir katolik idi. Anasının çəkdiyi şəkillərdə tez-tez yer alaraq artıq kamera qarşısında rahat olmağa öyrəşən və hələ uşaq ikən aktyor olmağı arzulayan Edrian Broudi 12 yaşı olarkən dostlarının ad günü şənliklərində "Möcüzəli Edrian" adı ilə müxtəlif sehrbaz tamaşaları göstərərdi. Bu istedadı onu izləyən anasının diqqətini çəkir və beləliklə, onun aktyorluq dərsləri keçməsinə qərar verir. Əvvəl "American Academy of Dramatic Arts"da uşaqlar üçün təşkil olunan həftəsonu proqramlarında iştirak edir, bundan sonra Nyu-Yorkda "Fiorello H. LaGuardia High School of Music & Art and Performing Arts"da aktyorluq üzrə təhsil almağa başlayır. 1980-ci illərdə Broadvey tamaşalarında və qısa bir müddət Meri Tayler Morla birlikdə "Annie McGuire" adlı televiziya serialında rol alır. Edrian 1989-cu il istehsalı, Vudi Allenin "Nyu-York hekayələri" ("New York Stories") adlı filmində kiçik rol alır. Bundan sonra 1993-cü ildə Stiven Soderberqin "Yüksəklik kralı" filmində Lester rolunda çəkilir.
1998-ci il istehsalı "Restaurant" adlı filmdəki rolu ilə "Independent Spirit" mükafatına namizəd göstərilir. Buna kimi aktyor bir çox filmlərdə, televiziya seriallarında çəkilir, lakin bu filmlər aktyorun istedadının Hollivudda kəşf edilməsi üçün kifayət etmirdi. Elə həmin il Terrens Malikin "İncə qırmızı xətt" ("The Thin Red Line") filmində rol alır. Növbəti il isə 3 filmə; Spik Linin rejissorluğu ilə "Samın yayı" ("Summer of Sam"), Riçard Şepardın triller janrında çəkdiyi "Oxygen" və Barri Levinsonun "Azadlıq zirvələri" ("Liberty Heights") filmlərində çəkilir. 2000-ci ildə Edrian iki filmə çəkilir. Bunlardan biri "Harrisonun gülləri" ("Harrison's Flowers"), digəri isə "Çörək və qızılgüllər" ("Bread and Roses") olur. İngiltərəli aktyor Ken Loaçın rejissorluğu ilə çəkilən "Çörək və qızılgüllər" filmindəki Sam Şaprio rolundan sonra aktyor artıq beynəlxalq arenada tanınmağa başlayır. Bundan sonra bir neçə filmdə rol alan amerikalı aktyora dünya miqyasında şöhrət gətirən və bir çox mükafat qazandıran film isə Roman Polanskinin 2002-ci ildə lentə aldığı "Pianoçu" ("The Pianist") filmi olur. İkinci Dünya Müharibəsi illərində Vladislav Şpilman adında çox istedadlı polşalı, yəhudi bir pianistin Varşavanın arxa küçələrindəki həyat mübarizəsini müvəffəqiyyətlə canlandırdığı bu rol üçün aktyor qaldığı evdən və maşınından imtina edərək aylarla içinə qapanıq bir həyat yaşayan, pianinoda Şopenin musiqilərini ifa etməyi öyrənən, 13 kilo arıqlayan və yaşadığı stress nəticəsində uzun müddət birlikdə olduğu sevgilisindən ayrılan birinə çevrilir. Bu filmdəki roluna görə 2002-ci ildə "Ən yaxşı aktyor" nominasiyasında Oskara namizəd göstərilir və qalib olur. Mükafat mərasimində mükafatı vermək üçün onu səhnəyə çağıran Hel Berrini öpərək zaldakı bütün insanları təəccübləndirən məşhur aktyorun yarışdığı digər namizədlərin hamısı öncədən Oskarı qazanmış aktyor idi (Nikolas Keyc, Mişel Keyn, Deniel Dey-Lüis, Cek Nikolson). Həmçinin o, "National Society of Film Critics" və "Boston Society of Film Critics" mükafatlarına da sahib olur. 2003-cü və 2004-cü ildə ard-arda "Oxuyan detektiv" ("The Singing Detective"), "Kənd" ("The Village") filmlərində rol alır. 2005-ci ildə "Dəri" ("The Jacket") adlı filmdə canlandırdığı Cek Starks və Piter Ceksonun rejissorluğunu etdiyi "Kinq Konq" filmindəki Cek Driskoll obrazları ilə aktyor uğurlu karyerasına davam edir, həmçinin aktyor bu il Tori Amosun musiqili video oyununun səsləndirməsində iştirak edir. Aktyorun 2008-ci ildə çəkildiyi 3 filmdən- "Bloom qardaşları" ("The Brothers Bloom"), "Kadillak Rekords" ("Cadillac Records"), "Matadorun ev sahibəsi" ("A Matador's Mistress") "Kadillak rekords" filmindəki rolu daha uğurlu olur. Növbəti il aktyor "Xülya" ("Splice") və "Giallo" filmlərində rol alır.
2010-cu ildə 4 filmə çəkilən aktyorun bu filmlər arasında triller janrında çəkilən "Sınaq" ("The Experiment") filmindəki rolu daha çox diqqət çəkir. 2011-ci ildə aktyor iki filmdə rol alır. Rollardan biri Vudi Allenin Oskarı əldə etmiş "Gecə yarı Parisdə" ("Midnight in Paris)" filmində məşhur sürreal rəssam Salvador Dali obrazı olur. Digər rolu isə Toni Keyin rejissorluğu ilə çəkilən "Dəstə" ("Detachment") filmində Henri Bartes adlı bir müəllim obrazı olur. Uşaq vaxtı aktyor divarlar üzərində sərgilədiyi kiçik şoulardan birində yıxılaraq burnunu sındırıb. 1992-ci ildə isə motosiklet qəzası keçirib. Qəzada bir maşının üzərindən havada uçaraq asfalta çaxılıb və təkrarən burnunu sındırıb. Bu sınığın sağalması uzun bir müddət aparıb.
Aktyor 2004-cü ildə "Esquire" jurnalı tərəfindən Amerikanın ən yaxşı geyinən adamı seçilib. Hal-hazırda Skay Nellor ilə birlikdə yaşayır.
Zemfira Əbdülsəmədova
Zemfira Feyzulla qızı Əbdülsəmədova — Azərbaycanın teatr və kino aktrisası, Azərbaycan Milli Konservatoriyası tərkibində Respublika İncəsənət Gimnaziyasında aktyor və rejissor sənəti müəllimi. Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisası.
Həyatı
1985-ci ildə Z. Əbdülsəmədova Şıxəli Qurbanov adına Musiqili Komediya Teatrında işə dəvət olunur. Burada ilk rolu Vaqif İbrahimoğlunun quruluşunda Fikrət Əmirovun "Gözünüz aydın" musiqili komediyasında tibb kapitanı "Gülər" obrazı olmuşdur. Daha sonra teatrda Nəsibə Zeynalova, Hacıbaba Bağırov, Səyavuş Aslan kimi sənətkarlarla tamaşalarda oynayır. 1989-cu ildə Hüseynağa Atakişiyevin dəvəti ilə Gənclər Teatrında işə dəvət olunur və 2006-cı ilə kimi bu teatrda bir-birindən maraqlı obrazlar yaradır. Həyat yoldaşı aktyor Ədalət Əbdülsəməd ilə də Gənclər Teatrında işləyərkən tanış olub ailə qurur.
Zemfira Əbdülsəmədova 2015-ci il fevral ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisasıdır. Teatrla yanaşı pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olan aktrisa Azərbaycan Milli Konservatoriyası tərkibində Respublika İncəsənət Gimnaziyasında aktyor və rejissor sənətindən dərs deyir.
Ailəsi
Z. Əbdülsəmədova aktyor Ədalət Əbdülsəməd ilə evlidir, 2 uşaqları var.
Əsas rolları
{{columns-list|colwidth=35em|
Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı
}}
Mükafatları
10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci ildə , 7 may 2021-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
2022-ci ildə “4.4 Qısa Tamaşalar Festivalı”nda “İnanıram” tamaşasında ifa etdiyi Ana obrazındakı ifasına görə festivalın “Ən yaxşı aktrisa” nominasiyası üzrə mükafatlandırılıb.
Filmoqrafiya
• Yuxu (film, 2001)
• Qara "Volqa" (film, 1994)
• 3 bacı (film, 2012-2014) (bədii serial)
• Ağabəyovlar (film, 2012-2014)
• Xoca (film, 2012)
• Pərvanələrin rəqsi (teleserial, 2012)
• Sirr (teleserial, 2012)
• Həyat varsa (teleserial, 2012)
• Qisas (teleserial, 2014)
• Qardaşlar (teleserial, 2015)
• Cehizsiz gəlinlər (teleserial, 2016)
• Pərdə (film, 2016)
• Xənnas (film, 2017)
• Stalinin başı (film, 2017)
• Ögey ana (teleserial, 2017)
• Təhmin və Zaur (film, 2018)
• Yanlış anlama (film, 2018)
• Taxta Ayı (film, 2018)
• Qara yazı (teleserial, 2019)
• Bir qadın (teleserial, 2019)
• Mən burda tək olmuşam (film, 2020)
• Kəndinə Gəl (film, 2020)
• Asəf (film, 2021)
• Köhnə çamadanlar (film, 2022)
• Tənha (film, 2022)
• Orizuru (qısametrajlı film, 2022)
Mir Kazım Aslanlı
Mir Kazım Aslanlı, Mirkazım Aslanlı-Sarəng (d. 1912, İsi, Masallı rayonu – ö. 25 yanvar 1975, Bakı) — şair, alim, həkim, müəllim və bəstəkar.
Həyatı
Mir Kazım Mir İskəndər bəy oğlu Aslanlı 1912-ci ildə Masallı rayonunun İsi kəndində bəy ailəsində anadan olmuşdur.
Ailəsi
Mir Kazım Aslanlı doğulduğu il atası vəfat etmişdir. Onu anası Mehrac xanım, babası Mirabdulla bəy böyüdüb boya-başa çatdırmışdı. Mir Kazım Aslanlı xeyli gec, 1945-ci ildə öz həmyerlisi, özündən yaşca çox kiçik olan Fəridə xanımla ailə qurmuşdur. Mir Kazım Aslanlının övladı olmamışdır.
İstisu
XX əsrin 60-cı illərində İstisuyun həqiqətən də müalicəvi olmasını Mirkazım Aslanlı sübut etmişdir. O vaxtlar alimin kəşfi böyük maraq doğurub və Sovet İttifaqının ayrı-ayrı yerlərindən 12 alim İstisu məkanına gələrək əlavə tədqiqat aparıb və kəşfi təsdiqləyiblər. 1971-ci ildə Masallı istisuyu xüsusi əhəmiyyətli ümumittifaq müalicəvi kurort sanatoriyası adını alıb.
Mirkazım Aslanlı-Sarəng elmi əsaslarla sübut edib ki, Dəmbəlov dağının döşündən çıxan isti su ilə revmatizm, oynaq ağrıları, artroz kimi fəsadları, pisarioz, germatit, neyrodermit, göbələk xəstəliyi, ekzema, böyrək və sidik yolları xəstəlikləri – pielit, uretrit, piolonefrit, habelə radikulit, prostatit, hipertoniya, qara ciyər xəstəlikləri və öd xəstəlikləri, qadın xəstəlikləri, mədə-bağırsaq ağrıları, travmatik ağrılar müalicə oluna bilər.
Xatirəsi
thumb|210px|Mir Kazım Aslanlının məzarı Nurəddin Ədiloğlunun təşəbbüsü və ssenarisi əsasında 1992-ci ildə Mir Kazım Aslanlı–Sarəngin Masallıda 80 illik yubileyi təntənə ilə qeyd olunub. İştirakı ilə hazırlanan "Sarəng ömrünün hekayətləri" adlı ədəbi-musiqili veriliş Azərbaycan radiosunun qızıl fonduna daxil edilib. "Sarəng — ruhun gözəlliyi" məqaləsi ingilis, rus, türk dillərində Türkiyədə nəşr olunan "Azərbaycan dünyası" dərgisində dərc olunub.
2012-ci ildə Mir Kazım Aslanlının 100 illiyinə həsr edilmiş "Tərk etmə məni" adlı film çəkilmiş və təqdimatı olmuşdur.
Dərəçiçək mahalı
Tarixi
Əlibəy dağının ətəyində qədim məntəqədir. 1728-ci ildən mə'lumdur. Kənd Dərəçiçək dərəsinin adı ilə adlanmışdır. 1946-cı ildə ermənicə Tsakadzor adlandırılmışdır. 1959-cu ildə Dərəçiçək rayonu Hrazdan rayonu adlandırılmışdır. 1930-cu ilə qədər Aşağı Axta kəndinin adı ilə Axta rayonu idi.
thumb|right|300px|İrəvan xanlığının mahalları.
Dağıdılmış kəndlər
1826–1828-ci illər Rusiya-İran və 1828–1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində Dərəçiçək mahalında dağıdılmış kəndlərin siyahısı
1. Ada, 2. Kiçik Ördəkli, 3. Allahapənah, 4. Barat, 5. Qonaqgirməz, 6. Eşşəkquduran, 7. Çobangölü, 8. Keğan, 9. Maman, 10. Aydın, 11. Şakirbaşı, 12. Misxana, 13. Sutökülən, 14. Çiçəkli, 15. Pirpalıd, 16. Zeynalağa.
Mövcud olan kəndlər
1828-ci ildə Dərəçiçək mahalında mövcud olan kəndlərin siyahısı
1. Alparas, 2. Rövzanlar, 3. Gümüş (Dərəçiçək), 4. Ərzəkənd, 5. Dəllər, 6. Qabar Əli, 7. Bjni, 8. Solak, 9. Kaxsı, 10. Aqaara, 11. Makravəng, 12. Aşağı Axta, 13. Yuxarı Axta, 14. Gərnigov, 15. Rəndəməl, 16. Zəncirli, 17. Fərrux, 18. Babakişi, 19. Dəli Paşa, 20. Sərincan, 21. Tayçarıq, 22. Qorçulu, 23. Çopur Əli, 24. Dədəqışlaq, 25. Təkəli (Dərəçiçək), 26. Üləşik, 27. Qaraqala, 28. Qoruq Güney, 29. Yaycı, 30. Tutmaşen, 31. Tsaxkunk, 32. Şəhriz, 33. Çerçer, 34. Böyük Ördəkli, 35. Çubuxlu, 36. Tsaxmaberd, 37. Qomadzor
Artemi Volınski
right|thumb
A.P.Volınski (1689-1740) – Pyotr çağının bacarıqlı gənc siyasi xadimlərindən biridir.
Həyatı
O, məşhur Volınskilər nəslindəndir. Atası Pyotr Volınski çar sarayında süfrəçi kimi xidmət etmişdi.
Xəzər dənizi hövzəsində öz hökmranlığını yaratmaq istəyən I Pyotr 1715-ci ildə İsfahana, İran şahının yanına böyük bir elçilik göndərmişdi. Ayrı-ayrı peşə və ixtisasları təmsil edən 71 adam A.P.Volınskinin başçılığı ilə bu elçiliyin tərkibinə qoşulmuşdu. Dərbəndə 1716-cı il avqustun 28-də gəlib çatan elçilik oktyabrın 27-dən dekabrın 4-dəkŞamaxıda qalmış, sonra Muğan və Təbrizdən keçərək İsfahana yollanmışdı. Burada aparılan danışıqlardan sonra (14 mart – 1 sentyabr 1717-ci il) elçilər Lənkərandan keçməklə yenidən Şamaxıya qayıtmış, 1717-ci il dekabrın 12-dən 1718-ci il iyunun 16-a kimi yenidən burada qalmışdılar. Beləliklə,Rusiya elçiləri Səfəvi İranının paytaxtı İsfahanda 5 ay yarım Şamaxıda isə 7 ay yarım olmuşdu. Buradan aydındır ki, Şimali Azərbaycan və bütünlükdə Zaqafqaziya məsələsi elçiliyin və çar Rusiyası hökumətinin qarşıya qoyduğu başlıca məqsədlərdən biri idi. Tarixi ədəbiyyatda A.P.Volınski elçiliyinin yazıları geniş öyrənilmişdir.
Artemi Volınski iki dəfə (birinci dəfə 1717-1725, ikinci dəfə 1732) Həştərxan quberniyasının qubernatoru olmuşdu.
Səfəvilər haqqında məlumatı
Hələ 1716-cı ildə I Pyotrun Azərbaycandakı elçisi Artemi Volınski Peterburqa yazdığı məktubunda şah Sultan Hüseyni nəzərdə tutaraq yazırdı: ”Burada elə bir hakim vardır ki, o, təbəələri üzərində deyil, təbəələri onun üzərində hökmranlıq edirlər və yalnız padşahlar arasında deyil, sadə adamların arasında belə bir axmaq az tapılar”. Əfqanlar İsfahana daxil olub tacı şah Sultan Hüseynin başından qapdılar, övladlarını qılıncdan keçirdilər. Şah özü öz tacını Mahmud xanın başına qoyaraq  şərəfsizcəsinə “Sən məni yendin, Mahmud xan,  mən məğlub oldum”- deyərək hakimiyyətdən əl çəkdi.
Sinan Çalışqanoğlu
Həyatı
Sinan Çalışqanoğlu 1978-ci il, yanvar ayının 26-da Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olub. Akademiya İstanbul teatr fakültəsini bitirmişdir. 2007-ci ilin sentyabr ayında, Yeşim Cərən Bozoğlu ilə evlənmiş, 2010-cu ildə isə boşanmışdır. 2013-cü ildə Tuğba Sarıünal ilə evlənmişdir.
İmperator saray muzeyi
İmperator saray muzeyi (ənənəvi Çin heroqlifləri ilə: 國立故宮博物院, sadələşdirilmiş Çin heroqlifləri ilə: 国立故宫博物院, Pinyin (pīnyīn) — Çin yazısının ən çox istifadə olunan latın transkripsiyası sistemi ilə: Guólì Gùgōng Bówùyùan, Palladiya — Çin yazısının rus dilində ümumi qəbul edilmiş transkripsiya sistemi ilə: Голи Гугун Боуюань,- hərfi mənada: Milli muzey "Keçmiş imperator sarayı", ingilis dilində: National Palace Museum) — Çin Respublikasının (Tayvan) paytaxtı Taybey şəhərində bədii-tarixi muzey. Ziyarətçilərinin sayına görə dünyada yeddinci muzey. Ədəbiyyatda ən çox "Ququn (Gugong) muzeyi kimi (Çinin paytaxtında da bu adda muzey olmasına baxmayaraq) də tanınır.
Ümumi məlumat
Taybey şəhərindəki imperator saray muzeyi Çin sivilizasiyasının neolit dövründən Tsin imperiyasının süqutuna qədər 8 min ildən çox dövrünü əhatə edən tarixinə və mədəniyyətinə aid maddı-mədəniyyət nümunələrindən ibarət kolleksiyasının toplandığı zəngin bir muzeydir. Muzeyin kolleksiyasında 697 490 əşya vardır, onların əksəriyyəti əvvəllər imperator Tsyanlunun kolleksiyasında olmuşdur. Muzeyin geniş zallarında həmişə ən yaxşı eksponatlar nümayiş etdirilir, eksponatların əksəriyyəti — rəssamlıq və qrafika əsərləri, nefritdən, farfordan, tuncdan hazırlanmış əşyalar vaxtaşırı olaraq ehtiyatda saxlanılanlarla əvəz olunur.
Muzeyin kolleksiyası aşağıdakl bölmələrdən ibarətdir:
Muzey 10 oktyabr 1925-ci ildə Pekində, şəhərin qadağan olunmuş hissəsində açılmışdır. 1948-ci ilin fevralında, Çində vətəndaş müharibəsi zamanı bu kolleksiyanın xeyli hissəsi Tayvana daşınmışdır. Həmin dövrdə Pekindən dəniz yolu vasitəsilə muzeyin ən qiymətli əşyalarından ibarət 972 yeşik eksponat daşınmışdır. Tayvana gətirildikdən sonra bu eksponatlardan ibarət yeşiklər bir müddət dəmiryol anbarlarında, sonralar isə şəkər zavodunun anbarlarında saxlanılmışdır. Daha sonra, 1964-cü ilin martından 1965-ci ilin aprelinədək olan dövrlərdə xüsusi muzey kompleksi inşa edilənədək bu eksponatlar müxtəlif muzeylərində saxlanılmışdır. Yeni muzey 12 noyabr 1965-ci ildə açılmışdır.
2016-cı ildə Taybeydəki imperator saray muzeyinə 6 142 892 adam ziyarət etmişdir.
İmperator saray muzeyinin direktoru Çjou Kuntsin (Çin dilində:周功鑫) Tayvan hökumətinin üzvüdür və birbaşa ölkənin baş nazirinə tabedir.
Ernest Rezerford
Həyatı
Ernest Rezerford Şotlandiyadan Yeni Zelandiyaya köçüb gəlmiş fermer Ceyms Rezerfordun ailəsində, Yeni Zelandiyanın Nelson şəhəri yaxınlığındakı Sprinq-Qruv (hal-hazırda Braytvoter) adlanan yerdə dünyaya gəlmişdir. Anası Marta Tomson İngiltərənin Esseks əyalətindən idi. İlk ibtidai təhsilini əvvəlcə Havlok məktəbində, daha sonra Nelson kollecində almışdır. İbtidai təhsilini uğurla tamamalyan Ernest təhsilini Yeni Zelandiya Universitetinin Kanteberi kollecində davam etdirmık hüququ əldə edir. Universitet illərdinə o yerli tələbə debat cəmiyyətinin sədri olur.1895-ci ildə bakalavr və magistr dərəcələrini alan Ernest daha iki il elektrik texnologiyaları sahəsində tədqiqatlarla məşğul olduqdan sonra doktorluq dərəcəsi almaq məqsədilə İngiltərəyə yollanır. Kembric Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Kavendiş laboratoriyasında çalışır. Bu illərdə o torium və uran elementlərinin buraxdığı radiasiyanın iki növünü – alfa və beta radiasiyanı kəşf edir. 1898-ci ildə Kanadanın Monreal şəhərinin Makgill Universitetində işləməyə başlayır. Məhz bu universitetdə apardığı tədqiqatlar ona 1908-ci ilin kimya üzrə Nobel mükafatını gətirir. Ernest Rezerford radioaktivliyin atomun öz-özünə parçalanması olduğunu nümayiş etdirir. O, radioaktiv materialın yarısının parçalanmasına eyni zaman intervalının lazım gəldiyini göstərir və bu sabit parçalanma sürətini saat kimi istifadə etməklə sonralar Yerin əsl yaşını təyin etməyəyə böyük töhfə vermiş olur.
1907-ci ildə Rezerford Mançester Universitetinin fizika kafedrasına gəlir. Burada Hans Geiger və Ernest Marsdenlə birgə tədqiqatlar apararaq atomun nüvə təbiətini müəyyən edir. Bu tədqiqatların interpretasiyası ona özünün planetar modelini irəli sürməyə imkan verir. Rezerford modelində atom müsbət yüklü nüvə və nüvə ətrafında hərəkət edən elektronlardan ibarət idi. Rezerford 1919-cu ildə nüvə reaksiyası vasitəsilə bir kimyəvi elemeneti (azotu) başqa bir kimyəvi elementə (oksigenə) çevirmiş ilk fizik olur – 14N(α,β)170. 1921-ci ildə Nils Borla birgə çalışdığı müddətdə Rezerford müsbət yüklü protonların bir-birini itələmə effektini kompensasiya etməklə nüvənin cəzbetmə qüvvəsni təmin edən və beləliklə nüvəni parçalanmadan saxlayan neytronlar haqqında fərziyyə irəli sürür. Bor hesab edirdi ki, elektronlar nüvə ətrafında spesifik orbitlər üzrə hərəkət edir. Rezefordun neytronlar haqqındakı nəzəriyyəsi 1932-ci ildə Ceyms Çadvik tərəfindən sübuta yetirilir və Çadvik bu kəşfinə görə 1935-ci il Nobel mükafatına layiq görülür.
Ernest Rezerford 1937-ci ildə vəfat etmişdir və Vestminster Abbatlığında İ.Nyuton, Ç.Darvin, M.Faradey, C.C.Tomsonun yanında dəfn edilmişdir. Rezerfordium kimyəvi elementi (104-cü element) 1997-ci ildə onun şərəfinə adlandırılmışdır.
Elmi fəaliyyəti və ixtiraları
Rezerford müəyyən etdi ki, elektromaqnit dalğalarının olmasını dəmirin maqnitsizləşməsi ilə aşkar etmək olar. Bu, iyirmi üç yaşlı Rezerfordun ilk və həqiqi kəşfi idi.
1895-ci ilin payızında Rezesford İngiltərənin elmi mərkəzi olan Kembricə gəlir və burada dahi ingilis fiziki Cozef Con Tompsonun rəhbərliyi altında Kavendiş laboratoriyasında çalışır.
Bu zaman Rezerford C.C. Tomson ilə birlikdə müxtəlif üsullarla, o cümlədən Rentgen şüaları ilə havanın və qazların ionlaşmasını öyrənir.
1896-cı ildə Bekkerel radioaktivliyi kəşf etdikdən sonra Rezerford Rentgen və Bekkerel şüalarının müqayisəsi ilə məşğul olur.
1898-ci ildə o, Monrealda (Kanada) Mak-Qillak Universitetində fizika professoru vəzifəsi alır və həmin ilin sentyabrında Kanadaya köçür. Rezerford həmin universitetdə 1907-ci ilə qədər çalışır və çoxlu sayda əhəmiyyətli kəşflər edir.
1898-ci ildə Reserford uran şüalanmasının tədqiqinə başlayır və bu işin nəticələri 1899-cu ildə “Uranın şüalanması və onun yaratdığı elektrik keçiriciliyi” adlı məqalədə verilir. Maqnit sahəsində uran şüalarını tədqiq edərək Rezerford müəyyən edir ki, şüalar iki tərkib hissəsinə malikdir. Bir tərəfə əyilən və kağız vərəqi ilə asan udulan birinci hissəni o, alfa-şüalar adlandırır, ikinci -əks tərəfə əyilən və yüksək nüfuzetmə qabiliyyətinə malik şüanı isə beta- şüalar adlandırır. 1900-cü ildə Villar tərəfindən uran şüalarının heç bir tərəfə əyilməyən üçüncü komponenti – daha güclü nüfuzetmə qabiliyyətli qamma-şüaları kəşf edildi.
Monrealda Rezerfordun 9 illik yaradıcılığının nəticəsi olaraq 50-dən çox elmi məqalə çap olunmuşdu və radioaktivlik haqqında elmə məlum olan bütün bilikləri ümumiləşdirən “Radioaktivlik” kitabı nəşr edilmişdi.
Bu tədqiqatlar Rezerfordu məşurlaşdırır və o, Mançest Universitetinin fizika kafedrasına professor və fizika laboratoriyasına direktor vəzifəsinə dəvət olunur.
1907-ci ilin mayın 24-də Rezerford Avropaya qayıdır və hələ Kanadada olarkən başladığı işi, alfa-hissəciklərin təbiətini və onların maddələrdən keçməsini araşdırmaqda davam edir elementlərin çevrilmələri və radioaktiv maddələrin kimyası sahəsində tədqiqatlarına görə 1908-ci ildə ona kimya üzrə Nobel mükafatı verilir.
Bu alimlər arasında alman fiziki Hans Heyqer, ingilis fiziki Henri Mozli, Yeni Zeland fiziki, o dövrdə son kurs tələbəsi olan Ernest Marsden və digər alimlər də vardı. Kollektiv elmi yaradıcılıq atmosferində Rezerfordun ən məşhur kəşvlərini etmişdi. 1908-ci ildə o, Heyqer ilə birlikdə ayrı-ayrı yüklənmiş hissəcikləri qeydə almaq üçün cihaz yaratdı  və bu cihaz “Heyqer hesablayıcısı” adlandı. 1909-cu ildə Rezerford alfa-hissəciklərin təbiətini aydınlaşdırdı: bu hissəciklər ikiqat ionlaşmış helium atomlarıdır. 1911-ci ildə tələbələri Marsden və Heyqerin apardıqları təcrübələrin nəticələrinə əsaslanaraq müxtəlif elementlərin atomlarının alfa-hissəcikləri səpələmə qanununu müəyyən etdi və nəticədə 1911-ci ilin mayında o, atomun yeni-planetar modelini təklif etdi. Bu modelə əsasən atom Günəş sisteminə bənzəyir: mərkəzdə ağır, diametri 10-12sm olan müsbət yüklü nüvə yerləşir və onun ətrafında dairəvi orbitlər üzrə mənfi yüklənmiş elektronlar fırlanır. Atom nüvəsində yerləşən müsbət elementar yüklərin sayı D.İ. Mendeleyevin cədvəlində elementin sıra nömrəsinə uyğun gəlir. Atomun elektron təbəqəsində elektronların sayı nüvədəki müsbət yüklü hissəciklərin sayına bərabər olduğundan atom bütövlükdə elektroneytraldır.
Rezerford “Artıq mən bilirəm ki, atom necədir” deyənə qədər Marsden və Heyqer alfa-hissəciklərin zorla görünən 2 milyondan çox işartılarını qeydiyata almış və saymışdı.
1912-ci ildə Mançestrə məşhur danimarka fiziki Nils Bor gəlir. O, atomun planetar modelinin ziddiyyətlərini aradan qaldırmağa müvəffəq olur. Onun işlərinin nəticəsində atomun Rezerford-Bor modeli yarandı ki, bu da kvant və nüvə fizikasının başlanğıcını qoydu.
1914-cü ildə Reserford atom nüvələrinin süni çevrilmələri haqqında ideyanı irəli sürdü. Amma başlayan Birinci Dünya Müharibəsi tədqiqatları dayandırdı və mehriban tədqiqat kollektivini müxtəlif, biri-birinə düşmən olan ölkələrə səpələdi.
1915-ci ildə 28 yaşında Henri Mozli-Rezerfordun ən yaxşı tələbələrindən biri olan və rentgen şüalarının spektroskopiyasını kəşv edən gənc alim öldürülür.
Ceyms Çedvik almanlara əsir düşür. Marsden Fransada döyüşürdü, Nils Bor isə Kopenhagenə qayıdır. Yalnız, müharibə qurtardıqdan sonra Reserford öz tədqiqatlarını bərpa edir.
1919-cu ildə Rezerford Kembricə gedərək Kembric Universitetinin professoru vəzifəsini tutur və Kevendiş laboratoriyasının direktoru təyin olunaraq öz müəllimi C.C. Tompsonu əvəz edir. Alim bu vəzifədə ömrünün sonuna qədər çalışır. Davam etdirilən tədqiqatlar çox yüksək nəticələr verir: azotun oksigenə çevrilməsinin süni nüvə reaksiyası həyata keçirilir ki, bu da müasir nüvə fizikasının əsasını qoyur. 1920-ci ildə Rezerford neytronun – neytral və kütləsi hidrogenin nüvəsinə bərabər olan hissəciyin mövcudluğu haqqında fikir söyləyir. Belə hissəcik 1932-ci ildə onun tələbəsi Çedvik tərəfindən müəyyən edilmişdir.
1921-ci ildə Kembricə Rezerfordun yanına gənc sovet fiziki Pyotr Leonidoviç Kapitsa gəlir və orada 13 il işləyir. O, Rezerfordun aktiv əməkdaşı və dostu olur, öz müəlliminin etimadını doğruldur.
Rezerford dünyanın bütün elmlər akademiyalarının üzvü idi.
O, 1925-ci ildən 1930-cu ilə qədər London Kral Cəmiyyətinin prezidenti olur. 1931-ci ildə o, baron titulu alır və Nelsonun lordu olur. Dahi eksperimentator öz elmi xidmətlərinə görə elm dünyasının bütün təltiflərinə layiq görülür.
Vəfatı
Ernest Rezerford 1937-ci ilin oktyabrın 19-da 66 yaşında vəfat edir.
Xatirəsi
Ernest Rezerford dünyada ən məşhur və hörmətli alimlərdən biridir. 1914-cü ildə V Corc (George) Rezerforda, zadəgan-bakalavr zadəgan titulunu vermiş, 1925-ci ildə onu Ləyaqət Ordeninə qəbul etmiş, 1931-ci ildə isə baron titulunu vermişdir.
Bulbophyllum odoratissimum
(Bulbophyllum odoratissimum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İriri
İriri — Cənubi Amerikanın mərkəzi hissəsindən axan çay. Çay Şinqu çayıın sol qolunu təşkil edir. Mənbəyi Matu-Qrasu platosunda yerləşir. Əsasən şimal istiqamətində axır. Uzunluğu 1100 km-dir
Gursululuq dövrü apreldən maya qədər uzanır. Ancaq kiçik ölçülü gəmi və katerlər üçün yararlıdırlar.
Kərim ağa Fateh
Kərim Ağa Fateh — Kərim ağa Şəkixanov Hacı Çələbinin kötücəsi, qısa müddət Şəki xanı olmuş Fətəli xanın oğlu.
Həyatı
Ədəbi təxəllüsü "Fateh"dir. Kərim ağa Fateh "Şəki xanlarının müxtəsər tarixi" əsərini 1829-cu ildə azərbaycanca yazmışdır. Lakin 1858-ci ildə Peterburqda çap edilmiş "Əl-intixabatül-Bəhiyyə" adı topluda B.Dorn bu əsəri yanlış olaraq Hacı Əbdüllətif Əfəndinin adına çıxarmışdır. Bu yalnışlıq əsərin 1929-cu il çapında da getmişdir. Yalnız bu çapdan sonra Azərbaycan alimi Salman Mümtaz əsərin müəllifin Kərim Ağa Fateh olduğunu aydınlaşdıra bilmişdir. 1958-ci il çapında əsərin müəllifi düzgün olaraq artıq Kərim Ağa Fateh göstərilmişdir.
Cudit O'Di
Cudit O'Di (20 aprel 1945) — ABŞ aktrisasıdır. Ən yaxşı rolu "Yaşayan ölülərin gecəsi" filmində Barbara roludur. Cudit O'Di şifahi kommunikasiyalar tədrisi ilə məşğul olan "O'Dea Communications" firmasının sahibəsidir.
20th Century Studios
20th Century Studios — ABŞ-də kino şirkəti. 14 may 2017-ci ildə Walt Disney Pictures 52.7 milyard ABŞ dolları qiymətinə 20th Century Fox şirkətinin televiziya və kino aktivlərini alıb.
Şirkət haqqında
Studiyanın ən uğurlu filmləri sırasında "Star Wars" ("Ulduz Müharibələri"), "Ice Age" ("Buz Dövrü")," X-Men" ("İks-adamlar"), "Die Hard" ("Məğlubedilməz"), "Alien" ("Yad"), "Planet of the Apes" ("Meymunlar Planeti"), "Home Alone" ("Evdə Tək") film seriyaları, "The Simpsons" ("Simpsonlar"), "Family Guy" ("Qriffinlər") və "American Dad!" ("Amerikalı Ata!") animasiya serialları və s. var. Studiyanın ilk məşhur ulduzu Şirli Templ olmuşdu. Digər məşhurlar arasında Betti Qreybl, Cin Tirni, Merilin Monro, Ceyni Mensfild və b. da var idi. Studiya ilk dəfə "Ən Yaxşı Aktrisa" nominasiyasında Oskara namizəd olan və ilk afro-amerikalı film ulduzu sayılan Doroti Dendric ilə müqavilə bağlamış ilk Hollivid studiyası idi. Hal-hazırda dünya üzrə ən çox gəlir gətirmiş iki film – "Avatar" ("Avatar") – 2009 və "Titanic" ("Titanik") – 1997 filmləri bu studiyanın məhsuludur.
Studiyanın ilk filmləri sırasında 1915-ci ildə çəkilmiş "Regeneration" ("Regenerasiya") və 1917-ci ildə çəkilmiş, hal-hazırda itmiş film hesab edilən "Cleopatra" ("Kleopatra") var idi. Studiya "Ən Yaxşı Film" kateqoriyasında ilk Oskarı 1932/3-cü illər Oskar mərasimində "Cavalcade" ("Parad") filminə görə aldı. Studiyanın bu kateqoriyada Oskar almış digər filmləri: 1950 – "All About Eve" ("İv Haqqında Hər Şey") 1965 – "The Sound of Music" ("Musiqi Səsi") 1970 – "Patton" ("Patton") 1971 – "The French Connection" ("Fransız Əlaqəsi") 1997 – "Titanic" ("Titanik")
Qaraçorlu mahalı
Qaraçorlu mahalı — Qarabağda tarixi-coğrafi bölgə.
Ümumi məlumat
Qaraçorlu mahalı cənubdan Kolanı mahalı ilə qərbdən Tatev mahalı ilə sərhəd idi.
Mahalın tarixindən
1727-ci ilə aid olan və tarix elmləri namizədi H. Məmmədov (Qararamanlı) tərəfindən 2000-ci ildə çapa hazırlanaraq nəşr edilən "Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə (bu sənəd də osmanlı arxivlərində saxlanılır) qaraçorlular haqqında qiymətli məlumat vardır: "Qaraçorlu camaatı. Bu camaatın təxminən 400 evi (xanə) olmuşdur. Əcəm (Səfəvi) dövründə itaətsizliyindən dolayı xəzinəyə vergi ödəmirdi. Vergilər öz kəndxudaları tərəfindən mənimsənilmişdir. Rəayanın malını qarət etmələrindən dolayı yaşadıqları Kestasf və Zarıs adlı iki nahiyəni xaraba qoymuş və boşluğa çevirmiş, bir qisim ermənini həm xoşluqla, həm də məcburi şəkildə özlərinin rəayası etmişdir. Zarıs, Keştasf, Məğavuz və Həkəri tərəflərdə əkinçiliklə məşğul olur, lakin üşr və bəhrəni vermirlər. Üzərlərinə əsgər göndərilsə də, sığıncaq yaxınlığında yaşadıqlarına görə sığıncaqlara çəkilib gizlənir və indiyə qədər onlar üzərində qələbə çalmaq əsgərlərə müyəssər olmamışdır. Bu vəziyyət indi də belədir". (səh. 471).
Tarixçi A. Çələbizadənin yazdığına görə, 1727-ci ilin avqustunda osmanlıların işğalı altında olan Təbrizin sərəsgəri Qarabağın Dizaq və Vərəndə nahiyələrinə Qaraçorlu tayfalarına və Muğan düzündəki şahsevənlərə qarşı 15 min nəfərlik süvari qoşun göndərmişdi. İş o yerə çatmışdı ki, Osmanlı komandanlığı qaraçorlu tayfası ilə ayrıca saziş bağlamağa məcbur olmuşdu və bu sazişə görə qaraçorlular o şərtlə osmanlılara tabe olmağa razı olmuşdular ki, toplanan verginin yarısı Gəncə xəzinəsinə daxil olacaq, qalan yarısı isə qaraçorluların sərəncamında qalacaqdı.
Qaraçorlu eli Nadir şah Əfşarın hakimiyyətinə qədər yarımmüstəqil həyat tərzi sürmüş, Nadir şah Qarabağı osmanlılardan geri almaq üçün gələndə yerli tayfaları öz qoşununa dəvət edərkən, qaraçorlular həvəslə onun təklifini qəbul etmişlər.
Nadir şahın qoşununda vəzifə alan Qaraçorlu elinin başçısı Rüstəm bəy Osmanlı Sədrəzəmi Abdulla paşanı döyüşdə öldürmüşdür. "Qarabağnamə" müəllifi olan tarixçi Mir Mehdi Xəzani bu barədə belə yazır: "Şul vaxtda ki, Nadir şah Gəncə və Tiflis və İrəvan və Naxçıvan və Şirvanat vilayətlərini osmanlı sultanının qoşunlarının təsəllütlərindən çıxardıb Abdulla paşa Köprülü oğlu vəziri-əzəmi-Rum yüz min qoşun və çox top və tədarükat ilə sultani-Rum tərəfindən məmur olub gəlmişdi ki, Nadir şah ilə cəng edə. Nadir şah Gəncə mühasirəsinə məşğul ikən Abdulla paşanın şul əzim əsagirləri ilə İrəvana gəlməyini eşidib, Gəncə üstə qoşun qoyub, özü əlli min qoşun ilə Abdulla paşaya müqabil gedib Naxçıvan və İrəvanın Arpa çayında davaları vaqe olub, Rum qoşununu basıb və Abdulla paşa vəziri-əzəmi Rüstəm bəy Qaraçorlu öldürüb başını Nadir şah hüzuruna gətirmişdi".
Nadir şahın ordusunda Məhəmməd xan, Məhəmmədrza xan və Nəcəf Sultan adlı Qaraçorlu əmirləri vardı. Nəcəf Sultan Dərbəndin hakimi olmuşdu. Qaraçorlular Nadir Şahın sui-qəsd nəticəsində öldürülməsindən sonra Qarabağ xanlığını ayrıca dövlət kimi elan edən Pənahəli xana əvvəlcə tabe olmaqdan imtina edib əvvəlki kimi itaətsizlik vəziyyətində yaşamağa cəhd etsələr də, Pənahəli xan onların üzərinə qoşun göndərib itaətə məcbur etmiş, lakin qaraçorluların Qarabağdan köçü başlamış, onların bir qismi Qaradağ mahalına, bir qismi isə Dərələyəz mahalına köçmüşdür. Pənahəli xan Qarabağda qalıb şaşayan Qaraçorlu elinə Həmzə Sultan Hacısamlını başçı təyin etmişdir. Həmzə Sultan həm elin minbaşısı, həm də mahalın naibi olmuşdur.
Qaradağa köçən Qaraçorlu eli kiçikli, gorussəng, bəstamlı, qorçulu, şənbələr, kiçilanlı, bayramqanlı, şıxəlili, əmələ və kolanlı oymaqlarına bölünürdü. Qaradağda yaşayan qaraçorluların başçısı Məhəmmədrza bəy idi. Onun ölümündən sonra yerinə oğlu Şir xan keçdi. Şir xanı da oğlu Bədr xan əvəz etdi. Bədr xan Rusiya-İran müharibəsi zamanı Gəncə yaxınlığında aldığı yaradan öldü. Qəbri Əhər şəhərində Şeyx Şihabəddinin məqbərəsinin yanındadır. Bədr xandan sonra Qaradağ qaraçorlularına onun oğlu Bəşir xan başçılıq edir, lakin o da çox yaşamır. 1834-cü ildə Herat döyüşlərində əfqanlar tərəfindən öldürülərək başı nizəyə taxıldı. Bu döyüşdə Bədr xanın başqa bir oğlu Şeyxəli xan da öldürülmüşdür. Qaradağ qaraçorlularının başçılarından biri də Hacı Rza xan Şir xan oğlu idi. Onun oğlu Cəfərqulu xan Herat döyüşlərində böyük şücaət göstərdiyinə görə Məhəmməd şah Qacar tərəfindən mükafatlandırılmışdır. Cəfərqulu xan Qacar ordusunda yüksək bir ünvan-əmir tümən rütbəsi almışdı. Bu məşhur qaraçorlu sonralar qacarların siyasi həyatında mühüm rol oynamışdır.
Azərbaycan Dövlət Tarix Arxivində saxlanan (F.24, siyahı 1, saxlama vahidi 142) 1823-cü ilə aid "Qarabağ əyalətinin kameral təsviri" adlı sənəddə Qarabağda həmin dövrdə mövcud olan Qaraçorlu mahalı haqqında da məlumat vardır. Bu sənədə görə 7 kənddən ibarət olan Qaraçor mahalında qaraçorluların şeylanlı, gəloxçu, təhməzli, şadmanlı, yurdaxlı tayfalarının yaşadığı qeyd olunur (cəmi 538 ailə).
Qaraçorlu mahalında bir neçə tayfa icması və kənd camaatı cəmlənmişdi. Ən böyük icmalardan biri Hacısamlı camaatı idi.
Qaraçorlu mahalının naibləri
Pənahəli xan Qarabağda qalıb şaşayan Qaraçorlu elinə Həmzə Sultan Hacısamlını başçı təyin etmişdir. Həmzə Sultan həm elin minbaşısı, həm də mahalın naibi olmuşdur.
Hüseyn Əbdülhüseynov
Hüseyn Bəhmən oğlu Əbdülhüseynov — Sovet partiya və dövlət xadimi, "İşıqlı yol" (indi "Şərurun səsi") qəzetinin baş redaktoru,İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı.
Həyatı
1921-ci ildə Əbdülhüseynov Hüseyn Bəhmən oğlu Naxçıvanın Yuxarı daşarx kəndində anadan olmuşdur.
Vəfatı
1979-cu il 2 avqust tarixində qəflətən vəfat etmişdir. Məzarı Yuxarı Daşarx kəndindədir.
Fəaliyyəti
1970-1979-cu illərdə İşıqlı yollar qəzetinin baş redaktoru olmuşdur.
Haqqında
Şərurun səsi qəzetinin redaktoru,Azərbaycanın Əməkdar jurnalisti, Naxçıvan Mətbuat Şurası İdarə Heyəti sədrinin müavini Elman Məmmədov deyirdi:
Monteneqro Milli muzeyi
Monteneqro Milli muzeyi Monteneqronun tarixi paytaxtı Çetinyedə yerləşir və müxtəlif mövzularda bir neçə muzeyi özündə birləşdirir. Ekskursiyalar monteneqro, ingilis, fransız, alman, italyan və rus dillərində təşkil edilir.
Dino De Laurentis
Dino De Laurentis — İtalyan əsilli məşhur amerikalı prodüser
Cəmil Həsənli
Cəmil Həsənli (tam adı: Cəmil Poladxan oğlu Həsənli; ) — Azərbaycan tarixçi-alimi; siyasətçi; tarix elmləri doktoru (1992) — professor (1993) ; Azərbaycan Ziyalılar Forumunun həmtəsisçisi (2009) ; Milli Şuranın qurucu üzvlərindən biri (2013) ; Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi (2009) ; Bakı Dövlət Universitetinin Avropa və Amerika ölkələrinin müasir tarixi kafedrası üzrə professoru (1993–2013) ; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II və III çağırış deputatı. Milli Şuranın sədri və lideri.
Monteneqro Milli muzeyi
Monteneqronun tarix muzeyi
İncəsənət Muzeyi ilə birlikdə keçmiş hökumət binasında yerləşir. Monteneqronun slavyanlaşamaya qədərki, orta əsrlər, Monteneqronun təşkili (1796-1878), son dövrlər (1878-1916), Monteneqronun Yuqoslaviyanın tərkibində olduğu (1918-ci ildən) dövrləri əhatə edir.
Dino De Laurentis
Həyatı
O, 1996-cı ildə İtaliya Respublikası qarşısındakı xidmətlərinə görə "Böyük Xaç Ordeni" ilə təltif olunub. 2001-ci ildə "Oskar" mükafatı alıb.
Cəmil Həsənli
Həyatı
Cəmil Poladxan oğlu Həsənov 15 yanvar 1952-ci ildə Biləsuvar rayonunun Ağalı kəndində anadan olmuşdur.
Dino De Laurentis
Həyatı
2010-cu ilin noyabr ayının 10-da 91 yaşlı prodüser Los-Ancelesdə vəfat edir.
Monteneqro Milli muzeyi
Monteneqro etnoqrafiya muzeyi
Muzey 1951-ci ildə təşkil edilmişdir. Serbiyanın keçmiş səfirliyində yerləşir. Onun kolleksiyasına ərzaq, toxuculuq, geyim, silah, musiqi alətləri, eləcə də milli incəsənət nümunələri daxildir.
Cəmil Həsənli
Həyatı
1970-ci ildə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (ADU) Tarix fakültəsinə daxil olmuş və 1975-ci ildə həmin fakültəni bitirmişdir.
Monteneqro Milli muzeyi
Monteneqro İncəsənət Muzeyi
Muzey 1850-ci ildə qurulmuşdur. İlkin olaraq Monteneqro şəkil qaleyası olaraq adlandırılırdı. Monteneqro Tarix Muzeyi ilə birlikdə keçmiş hökumət binasında yerləşir. Muzey beş hissədən ibarətdir: Yuqoslaviya xalqı kolleksiyası, ikona kolleksiyası, Monteneqro rəsmlərinin kolleksiyası, Milisa Sariç-Vukmanoviçin xatirə kolleksiyası, üzəri köçürülmüş divar fresklərinin nüsxəsi. Yuqoslaviyanın müxtəlif istiqamətləri və millətlərinin nümayəndələri tərəfindən XIX-XX əsrlərdə çəkilmiş rəsmlər əks olunur. Milisa Sariç-Vukmanoviçin kolleksiyasına Renar, Şaqal, Dali, Pikasso və digər sənətkarların əsərləri daxildir.
Kral Nikolas muzeyi
1926-cı ildən kral Nikolasın köhnə iqamətgahının binasında yerləşir. Muzey eksponatlarına şəkil kolleksiyaları, silahlar, kralın ailə üzvələrinin şəxsi əşyaları və digər qiymətli əşyalar daxildir.
Cəmil Həsənli
Həyatı
1977-ci ilin payızında ADU-nun Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və müasir tarixi kafedrası üzrə əyani aspiranturaya daxil olmuş və 1980-ci ildə buranı bitirmişdir.
Monteneqro Milli muzeyi
Bilyarda
Saray Pyotr II Petroviç-Neqoşun iqamətgahı kimi inşa edilmişdir. Bilyardın həyətində Monteneqroun bir relyef xəritəsi var.
Cəmil Həsənli
Həyatı
1983–1984-cü illərdə Moskva Dövlət Universitetində ixtisaslaşma kursu keçmişdir.
Monteneqro Milli muzeyi
Neqoşun evi
Neqoşun böyüdüyü kənddə yerləşir. XIX əsrin əvvəllərinə aid olan kənd evi. Pyotr II Petropviç bu evdə doğulmuşdur.
Cəmil Həsənli
Həyatı
1984-cü ildə ADU-nun ixtisaslaşdırılmış müdafiə şurasında "SSRİ-Amerika münasibətləri" mövzusunda namizədlik müdafiə edib tarix elmləri namizədi dərəcəsini almışdır. 1990-cı ildə Xalq təhsili üzrə SSRİ Dövlət Komitəsinin qərarı ilə dosent elmi adına layiq görülmüşdür. 1992-ci ildə "Azərbaycan Respublikası beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918–1920" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib, tarix elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə "Avropa və Amerika ölkələrinin müasir tarixi" kafedrası üzrə professor vəzifəsini tutmuşdur. 1994-cü ildən 2011-ci ilə qədər M. Ə. Rəsulzadə adına Bakı Dövlət Universitetinin professoru olmuşdur.
1998-ci ildə Cənubi İllinoys Universitetində yay məktəbində, 2011-ci ildə Vudro Vilson mərkəzində (Vaşinqton DC.), 2013-cü ildə Humbolt Universitetində tədqiqat proqramlarında iştirak etmişdir.
Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
1975-ci ildə ali məktəbi bitirib, Cəlilabad rayonunun Təzəkənd orta məktəbində tarix müəllimi işləmişdir.
1976–1977-ci illərdə V. İ. Lenin mərkəzi müzeyinin Bakı filialında mühazirəçi vəzifəsində çalışmışdır.
1980-ci ildən başlayaraq ADU-da tarix təlimatçısı (1980–1985), köməkçi professor (1985–1992) və "Avropa və Amerika ölkələrinin müasir tarixi" kafedrasının müdiri (1992–1994) işləmişdir. 2011-ci ildə könüllü olaraq işdən çıxmışdır.
2007-ci ildə AMEA-nın tarix üzrə müxbir üzvülüyünə namizəd olmuş, lakin yetərli səsi yığa bilməyərək bu vəzifəyə seçilə bilməmiş və sonradan AMEA-ya olan seçkilərdən bəhs edərkən "müxbir üzv mərhələsini keçmədən birbaşa həqiqi üzvlüyə seçilənlər demək olar ki, hamısı eyni regionun "alimləridir" demişdir.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Cəmil Həsənli 1988–1991-ci illər Azərbaycan Milli Azadlıq Hərakatının iştirakçılarından biri olmuş və 1989-cu ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin (AXC) də üzvü olmuşdur. AXC-nin BDU təşkilatında təmsil olunmuşdur. 1994–2005-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (AXCP) sədrinin humanitar məsələlər üzrə müavini olmuşdur. 2005-ci ildə AXCP üzvlüyündən çıxmışdır.
Cəmil Həsənli 1993-cü ilin aprel-iyun ayları arasında Azərbaycan Respublikasının 2-ci Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin siyasi məsələlər üzrə müşaviri kimi fəaliyyət göstərmişdir.
2005–2013-cü illərdə Fərhad Əliyevin Hüquqlarını Müdafiə Komitəsinin sədri olmuşdur.
2009-cu ildə təsis edilmiş Azərbaycan Ziyalılar Forumunun həmtəsisçilərindən biri olmuşdur. 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezident seçkiləri ərəfəsində yaradılan Milli Şuranın qurucu üzvü olmuşdur. Bu dövrdə Milli Şuraya daxil olan partiya və təşkilatlarla yanaşı MŞ-dan ayrı fəaliyyət göstərən Nida Vətəndaş Hərəkatı da Cəmil Həsənlini dəstəkləmişdir. Seçkilərdən sonra isə Milli Şuranın liderinə çevrilmişdir. 3 dekabr 2013-cü ildə isə sözügedən qurumun sədri seçilib.
II çağırış
Cəmil Həsənli Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə II çağırış seçkilərində Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasını təmsil etmiş və bu seçkidə Həsənov soyadı ilə iştirak etmişdir. 5 noyabr 2000-ci ildə keçirilmiş seçkidə proporsional seçki sistemi əsasında iştirak edərək 18 saylı Nərimanov-Nizami seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və deputat seçilmişdir.
III çağırış
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə III çağırış seçkilərində Azadlıq Blokunu təmsil etmiş və bu seçkidə Həsənli soyadı ilə iştirak etmişdir. Seçkidə majoritar seçki sistemi əsasında iştirak edərək 18 saylı Nərimanov-Nizami seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və 6 noyabr 2005-ci ildə keçirilmiş seçkilərdə deputat seçilmişdir.
III çağırış dövründə Elm və təhsil məsələləri daimi komissiyasının, Azərbaycan-Belçika, Azərbaycan-Qazaxıstan, Azərbaycan-Meksika, Azərbaycan-Rumıniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının , MDB Parlamentlərarası Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü olmuşdur.
IV çağırış
2010-cu il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərdə müstəqil namizəd kimi 18 saylı Nərimanov-Nizami seçki dairəsindən namizədliyini irəli sürmüş, lakin seçkilərin rəsmi nəticələrinə əsasən 2927 səs toplayaraq 17,5 %-lə II yeri tutaraq deputat seçilə bilməmişdir.