cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarmaşıq Liqası
thumbnail|Sarmaşıqla örtülmüş Prinston Universitetinin binası Sarmaşıq Liqası — ABŞ-nin şimal-şərqində 7 ştatda yerləşən 8 özəl ali məktəb. Bu adın yaranmasına səbəb bu universitetlərin qədimi binalarını örtən sarmaşıqlarla bağlıdır. Liqaya daxil olan ali məktəblər təhsilin yüksək keyfiyyətilə fərqlənirlər.
Üzvlər
thumbnail|Ali məktəblərin xəritə üzrə yerləşməsi
Zavadovski adası
Zavadovski adası — Cənubi Sandviç adaları qrupuna daxil olan vulkan məşhəlli ada. Atlantik okeanın cənubunda yerləşir. İnzibati cəhətdən Böyük Britaniyanın Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adalarına daxildir. Sahəsi 25 km²-dir. Adada Cənubi Afrika Respublikasına məxsus olan meteoroloji stansiya vardır.
Coğrafiya
thumb|left|Adanın səmadan görünüşü thumb|left Zavadovski adası Cənubi Georgiya adasından 540 km cənub-şərqdə qərarlaşır. Antarktidadan şimal-şərqdə qərarlaşır. Leskov və Vısoki adaları ilə birlikdə Traverse arxipelaqına daxildir. Arxipelaqın şimalında qərarlaşır. Ada dairəvi formaya malikdir. Diametri 5 km²-dir. Stratovulkannın hündürlüyü 551 metrdir (Maunt-Kerri). Adada püskürmə 1819-cu ilə təsadüf edir. Şərqi düzənlikdir.
Adada Antarktika pinqvininin böyük koloniyası mövcuddur.
Tarix
Ada 1819-ci ildə Faddey Belinshauzen tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada Vostok gəmisinin komadir köməkçisi olan İvan İvanoviç Zavadovskinin şərəfinə adlandırılmışdır.
Typhlodromina tropica
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Sinab alması
Sinab alması — Azərbaycanda məşhur alma sortlarından biridir. Azərbaycanda əsasən Quba rayonunda yetişdirilir. thumbnail|Qubada keçirilən Alma bayramında Sinab almasının nümayişi
Milan Ekert
Milan Ekert — Çex Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2018-ci ildən)
Bhopal fəlakəti
Bhopal fəlakəti - 1984-cü ilin 2 dekabr tarixində Hindistanın Bhopal şəhərində yerləşən, ABŞ-nin "Yunion Karbayd" şirkətinə məxsus pestisidlər zavodunun rezervuarlarında baş vermiş sızıntının səbəb olduğu fəlakət hadisəsi. Hadisə 43 ton metilizosionat qazının sızması nəticəsində baş vermişdir.
Azərbaycan xalq rəqslərinin təsnifatı
Yer və tarixi ərazilərin adları ilə bağlı rəqslər
Hər bir rəqs müəyyən bir dövrdə, hansısa bir tarixi ərazidə yaranmışdır. Bu rəqslərin hər birinə onların özünəməxsus musiqi dili, intonasiyası, ritminə uyğun adlar verilmişdir. Bəzi rəqslər öz adı olmadığından yarandığı yerin, tarixi ərazinin adını götürmüşdür. “Azərbaycan”, “Qazağı”, “Nuxa” (və ya “Şəki”), “Naxçıvanı”, “Şamaxı”, “Bakı”, “Şuşa”, “Əsgəranı”, “Dəhnə”, “Şağani”, “Şərur”, “Sabirabadı” belə rəqslərdəndir. Bu rəqslərin adları bizə çox tanışdır. Çünki bu adlar Azərbaycanda hansısa bir bölgənin, şəhərin, rayon mərkəzinin adıdır. Lakin elə rəqslər də vardır ki, onların adı hansısa bir tarixi ərazidə yerləşən dərə, təpə, qala, çay, bulaq adları ilə adlandırılmışdır. Məsələn, “Uzundərə”, “Kömürtəpə”, “Çay dərəsi”, “Muğan bulağı” (“Şirvan bulağı” da deyirlər), “Çıraq qala”, “Qusar-çay” və başqaları buna aydın nümunədir.
Azərbaycanda elə rəqslər də vardır ki, onların adları hal-hazirda qonşu xalqların yaşadığı ərazilərlə də bağlıdır. Çünki bu ərazilərdə də tarix boyu azərbaycanlılar yaşayıblar, adət-ənənəmizi qoruyub saxlayıblar və musiqi mədəniyyətimizi daim inkişaf etdiriblər. Qeyd etmək lazımdır ki. elə indi də Dağıstan, Gürcüstan, Türkiyə, İran, Özbəkistanda və digə dövlətlərdə çoxlu sayda azərbaycanlı yaşayır. Bu tarixi ərazilərin şəninə yazılmış Azərbaycan xalq rəqslərindən “Dilican”, “Tiflisi”, “Ənzəli”, “Aşxabadı”, “Məhərrəmkənd”, “Qars”, “Dağıstan”, “Dərbəndi”, “Əndican”, “Çanax qala” və başqalarını nümunə gətirə bilərik.
Bitki və gül-çiçək adları ilə bağlı rəqslər
Təbiəti tərənnüm edən “İnnabı”, “Darçını”, “Lalə”, “Qızıl gül”, “Heyva gülü”, “Bənövşə”, “Novruzgülü”, “Reyhanı”, “Alma gülü”, “Alça gülü”, “Mixəyi”, “Məxməri”, “Dağ çiçəyi”, “Yasəməni”, “Pambığı” bu rəqslərdəndir.
Azərbaycanda nəfəs alətlərinin məşhur ifaçılarından biri, “zurna-balaban” məktəbinin yaradıcılarından sayılan Əli Kərimov (1874-1962) Cabbar Qaryağdıoğlu ilə görüşlərindən birini öz xatirələrində belə xatırlayır: "Biz Cabbarla Səlim bəyin toyunda görüşdük. Baharın gözəl çağı idi. Səhər-səhər Cabbarla çəmənlikdə gəzirdik. Bu gözəl bahar səhərinin təravəti, havadakı gül-çiçəyin ətri məndə elə bir təb yaratdı ki, istər-istəməz balabanı əlimə alıb çalmağa başladım. Musiqi sona çatdıqda Cabbar maraqlı baxışlarla bu rəqsin adını məndən soruşdu. Mən də dedim ki, bilmirəm, elə indi improvizə etdim. Onda Cabbar təklif etdi ki, bu melodiyanın adını elə bu səhərə, çiçəklərin ətrinə həsr edərək “Bənövşə” qoyaq. Beləcə “Bənövşə” rəqsi yarandı."
Daş-qaş, zinət və bəzək əşyalarının adları ilə bağlı rəqslər
Qədim dövrlərdən bəri bahalı daş-qaşlar, eləcə də qiymətli materiallardan (qızıl və gümüş) hazırlanmış zinət əşyaları Azərbaycan xalqının məişətində çox geniş istifadə olunmuşdur. Əsasən, qadınların istifadə etdikləri bu bəzək əşyaları onların daha da yaraşıqlı, cazibəli görünməyinə təsir göstərmişdir. Feodal dövrünün saray xanımları aşağı təbəqədən olan xanımlardan seçilmək üçün çox qiymətli zinət əşyararından istifadə edərdilər. Üstü cürbəcür daş-qaşlarla (brilliant, almaz, yaqut, zümrüd, kəhrəba, firuzə) silsilələr, cıqqa və sırğalar, çəçik və qolbaqlar, sinəbəndlər, qızıl pullarla bəzədilmiş papaqqabağılar, bilərzik və bazubəndlər, üzüklər, qızıl və gümüşdən hazırlanmış kəmərlər belə bəzəklərdəndir. Qadın gözəlliyini və milli geyimlərimizin ornamentini əks etdirən bəzək əşyaları ilə bağlı xalqımız bir sıra rəqslər yaratmışdır. “Brilyantı”, “Yaqutu”, “Mirvari”, “Çervon”, “Almazı”, “Mərcanı”, “Onluq”, “Zümrüdü” və başqaları məhz, bu xalq rəqslərindəndir.
Əmək və təsərrüfatla bağlı məişət rəqsləri
Azərbaycan ərazisində çox sayda qədim tayfalar mövcud olmuşdur. Oğuzlar, qıpçaqlar, qınıqlar, tərəkəmələr, ovşarlar, köçərilər və s. Bu tayfalar daim köçəri həyat tərzi sürmüş, heyvandarlıqla məşğul olmuş, öz yaşayışlarını təmin etmək üçün mal-qarasını yayda yaylağa, qışda qışlağa aparmaqla təsərrüfatını genişləndirmişlər. Xalq rəqslərindən “Tərəkəmə”, “Köçəri” və “Ovşarı” məhz, bu qədim tayfaların adları ilə bağlı el havalarıdır.
Tərəkəmələrin həyat tərzini əks etdirən digər rəqslər daha maraqlı məzmuna malikdir. Kollektiv təsərrüfatla bağlı, süd sağımı, yun qırxımı, eləcə də qoyunçuluğun inkişafında çobanların əməyi bu rəqslərdə bütövlüklə öz əksini tapmışdır. “Kolxozu”, “Xançobanı”, “Çobanı”, “Çobanlar”, “Keçiməməsi” və s. havalar məhz, əmək və təsərrüfatla bağlı məişət rəqslərindəndir.
Qəhrəmanlıq və igidlik timsallı rəqslər
Azərbaycan xalqı uzun əsrlər boyu müharibələr görmüş, hücum və basqınlara məruz qalmış, tarixin bütün keçməkeçli yollarını aşaraq geridə qoymuş xalqımız heç zaman ruhdan düşməyərək düşmən basqınlarına mərdliklə sinə gərmiş, qəhrəmanlıq göstərmiş, gücünü, qüvvəsini səfərbər edib son nəticədə döyüşdən qalib çıxmışdır. Döyüşə gedənləri ruhlandırmaq üçün “cəngi”lər çalınar, aşıqlar xalqı qələbəyə səsləyərdilər. Düşmən üzərində çalınan hər bir qələbə, zəfər böyük xalq bayramlarına çevrilərdi. İgidlərin şəninə dastanlar qoşular, mahnılar bəstələnər, qələbə sevincini əks etdirən müxtəlif məzmunlu rəqs havaları yaradılardı. “Cəngi”, “Beşaçılan”, “Qəhrəmani” və başqaları belə rəqslərdəndir.
Bayramlar və el şənlikləri ilə bağlı mərasim rəqsləri
Azərbaycan xalqı qədim dövrlərdən bəri öz tarixi yaddaşına həkk elədiyi və özünün adət-ənənəsinə, məişətinə daxil etdiyi müəyyən hadisələri, unudulmaz günləri daim yaşatmaq üçün hər zaman müxtəlif bayramları, el şənliklərini və digər mərasimləri yüksək səviyyədə qeyd edir.
Azərbaycanda bir çox bayramlar mövcuddur. Xalqın böyük təntənə ilə qeyd etdiyi bayramlardan biri Novruz bayramıdır. Novruzda bayram şirniyyatlarının hazırlanması, səməni göyərdilməsi, yumurta boyadılması, xonçaların bəzədilməsi, çərşənbələrin keçirilməsi, tonqalların qurulması ilə yanaşı bu bayramı daha da yadda qalan edən xalq qarşısında bir çox oyunların, tamaşaların keçirilməsidir. Məhz, Novruz bayramı ilə əlaqədar, onun atributları ilə bağlı, eləcə də buradakı oyunlara, tamaşalara aid xalq arasında bu günümüzə qədər çoxlu sayda rəqslər meydana gəlmişdir. “Səməni”, “Novruzu”, “Kəndiri”, “Cıdır”, “Atlanma”, “Pəhləvanı”, “Zorxana”, “Duy-duy”, “Şalaxo” və s. belə rəqslərdəndir.
İnsan adları ilə bağlı rəqslər
Azərbaycan oyun havaları arasında insan adları ilə bağlı rəqslər çoxluq təşkil edir. “Nabat xanım”, “Xalabacı”, “Şəlalə”, “Mirzəyi”, “Hacıcan”, “Xanımı”, “Züleyxa”, “Sevinc”, “Bəsti”, “Qaryağdı”, “Təhməzi”, “Gülgəzi”, “Leyli pəri”, “Musaxanı”, “Ayşadı” və s. Belə rəqslərin çox olmasının bir neçə səbəbi vardır. Məsələn, elə rəqslər var ki, yarandıqdan sonra bir müddət adsız qalmışdır. Yəni tez-tez el şənliklərində, bayramlarda səslənmiş, musiqi dilinin sadə və gözəl olmasına görə yaddaşlara köçürülmüş, xalq arasında sevilmiş, lakin dəqiq adı olmamışdır. Bir müddətdən sonra xalq bu rəqsi onu yaradan ifaçının öz adı ilə adlandırmışlar.
Bəzi rəqslər onu yaradan müəllifin oğlunun, qızının və ya nəvəsinin adını qəbul etmişdir. Məsələn, Şirvan “zurna-balaban” məktəbinin banisi sayılan Əli Kərimov öz nəvəsinin adına “Əfruzə” rəqsini yaratmışdır. Elə rəqslər də vardır ki, bir müddətdən sonra öz adını itirmiş, sonradan bu havanı gözəl oynayan, rəqs edən şəxsin (rəqqas və ya rəqqasənin) adı ilə adlandırılmışdır. Hətta elə rəqslər də mövcuddur ki, ilkin adını da, sonrakı adını da saxlayıb. Məsələn, “Balabəyi” rəqs havasının ikinci adı “Nilufəri”dir. İlk adı “Qorxmazı” olan rəqsə sonralar “Solmazı” adı da verilmişdir.
Məzəli rəqslər
Tarixən hər bir insan yaşadığı həyatı boyu saysız-hesabsız gülməli, məzəli əhvalatlarla rastlaşmışdır. Getdikcə insanlar arasında yayilan belə gülməli əhvalatlar çoxaldıqca, onlardan ən maraqlısını, ən məzəlisini xalq öz yaddaşına yazmışdır. Sonralar bütün folklor janrlarına sirayət etdiyi kimi, oyun havalarının da yaranmasına səbəb olmuşdur. Hər bir məzəli rəqs hansısa gülməli bir tarixi əhvalatla bağlıdır və öz musiqi məzmununda və ya oynanılarkən müxtəlif çalarlar, müxtəlif hərəkətlər vasitəsilə bu gülüşü özündə əks etdirmişdir. Belə rəqslərdən “Kəsmə”, “Lətifə”, “Naz eləmə”, “Xurcun”, “Qıtqılıda” (“Sənəmi” kimi də adlanır), “Naz-nazı”, “Kim-kimə”, “Tapp elədi” (“Sürüşdüm-düşdüm” kimi də adlanır), “Matanı”, “Cığ-cığa”, “Qoçəli” və başqalarının adlarını çəkə bilərik.
Güclü improvizə etmək bacarığına malik olan xanəndələr bir muğamı həmişə eyni tərzdə oxumamışlar. Hər dəfə müəyyən şöbə və guşələrdə ifalarına yeni xallar, bəzəklər, melizmlər əlavə etməklə öz ustalıqlarını təsdiq etmişlər. Onları müşayiət edən musiqiçilər də öz ifalarının daha da rəngarəng səslənməsi üçün, digər sazəndə dəstələrindən seçilmək üçün, muğam dəstgahlarına yeni ahəng gətirmək məqsədilə müxtəlif şöbə və guşələrdə “rəng”ləri müəyyən rəqs havaları ilə əvəz etmişlər. Bildiyimiz kimi hər bir rəqs xasiyyətinə, mövzusuna uyğun individual ada malikdir. Lakin rəqs muğam dəstgahında rəng kimi ifa edilərkən həmin şöbə və ya guşənin adını qəbul edir. Məsələn, “Aşxabadı” rəqsi “Şüştər rəngi” kimi, “Narınc” rəqs musiqisi “Manəndi-müxalif rəngi” (Segah muğamında) kimi, “Novruzu” rəqsi “Vilayəti rəngi” (Rast muğamında) kimi, “Çervon” rəqsi “Mahur rəngi” kimi, “Balabəyi” rəqs musiqisi “Şikəsteyi-fars rəngi” (Şur muğamında) kimi adlanır. Bəzi xalq rəqslərimiz ifa olunduqları şöbə və ya guşələrin xarakterini, məzmununu o qədər dolğun şəkildə əks etdirir ki, xalq arasında öz adı ilə yox, rəng musiqisi kimi daha çox yadda qalmış olur. Belə rəqslərdən “Mərcanı” (Mübərriqə rəngi), “Almazı” (Şüştər rəngi), “Bəxtəvəri” (Şikəsteyi-fars rəngi), “Mixəyi” (Şikəsteyi-fars rəngi) və başqalarını göstərə bilərik. Bu rəqslərdən hal-hazırda “Şikəsteyi-fars rəngi” kimi tanınan “Bəxtəvəri” xalq rəqsinin not yazısını ilk dəfə görkəmli bəstəkarımız Səid Rüstəmov (1907-1983) özünün 1937-ci ildə nəşr etdirdiyi “Azərbaycan xalq rəqsləri” məcmuəsində göstərmişdir. Bu məcmuəyə 30 rəqs musiqisi daxildir. Bu siyahıda 16 nömrəli rəqs elə “Bəxtəvəri” adı ilə də verilmişdir. “Şikəsteyi-fars rəngi” kimi məşhurlaşan digər xalq rəqslərimizdən biri də “Mixəyi”dir. Onu da qeyd etməliyik ki, bu rəqsin ikinci adı “Ciran-ciran”dır. Bu adla verilmiş rəqsin not yazısını ilk dəfə tanınmış musiqişünas Bayram Hüseynli 1965-ci ildə nəşr etdirdiyi “Azərbaycan xalq rəqs melodiyaları” məcmuəsində işıqlandırmışdır. Məcmuədəki 25 oyun havasından sonuncu nömrə “Ciran-ciran” rəqsidir. “Mixəyi” rəqsi Segah muğamında “Şikəsteyi-fars” şöbəsi ilə “Mübərriqə” arasında çalınır. Rəqs tez tempdə (allegro) ifa olunan şən, oynaq musiqiyə malikdir.
2.	Hər hansı bir muğamın tam şəkildə (formada), yəni öz kompozisiya quruluşunun tərkibinə daxil olan bütün şöbə və guşələrin, eləcə də rəng və təsniflərin əvvəldən axıradək ardıcıl ifa edilməsi – dəstgah adlanır. Muğam dəstgahları “dəraməd”lə başlanır. Dəraməd – instrumental şəkildə ifa olunan iri həcmli rəng növüdür. Muğam şöbələrinin bütün istinad pərdələrini özündə əks etdirən dəraməd yalnız bir dəfə, dəstgahın başlanğıcında giriş (müqəddimə) musiqi əsəri kimi səslənir. Əsasən, asta tempdə, lirik əhval-ruhiyyədə ifa olunan dəramədin musiqisini dinləyən hər kəs ilk andan həmin muğam dəstgahının nədən danışacağını, onun ümumi xarakteri və hansı emosional təsirə malik olması haqqında məlumatlanmış olur. Hər bir dəraməd ifa olunduğu muğam dəstgahının adını daşıyır. Məsələn, “Rast dəramədi”, “Bayatı-Şiraz dəramədi”, “Şur dəramədi” “Çahargah dəramədi” və s.       Yarandığı gündən bəri xalq arasında sevilərək dinlənilən, muğam dəstgahlarının artıq ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilmiş və hal-hazırda öz adı ilə deyil, dəraməd kimi məşhurlaşan rəqslərimiz az deyil. Məsələn, “Ənzəli” rəqsi “Şüştər dəramədi” kimi, “Şəlalə” rəqs musiqisi “Bayatı-Qacar dəramədi” kimi, “Reyhanı” rəqsi “Rast dəramədi” kimi, “Səlami” rəqsi “Mahur-hindi dəramədi” kimi, “Dərvişi”, “Gül dəstəsi” və “Həngamə-mey” rəqsləri isə “Bayatı-Şiraz dəramədi” kimi tanınır. Bu rəqslərin dəraməd kimi ifa olunması iki cəhətdən əhəmiyyətlidir. Birinci cəhət odur ki, muğamların kompozisiya quruluşunda rəngarənglik artır, muğam ifaçılığı daha da zənginləşir. İkinci cəhət isə budur ki, xalq rəqslərimiz unudulmur, dəraməd kimi ifa edilsə də yaşayır və gələcək nəsilə ötürülür. Aparılan tədqiqatların, yazılan not nümunələrinin də vacibliyi ondan ibarətdir ki, bu qədim xalq rəqslərimiz həm də öz adını qoruyub saxlayır, dəraməd kimi deyil, məhz oyun havası kimi yazılmasını sübut edir. Bu gün dəraməd kimi tanınmış xalq rəqslərimizin ritmik xüsusiyyətləri haqqında danışarkən mütləq qeyd etməliyik ki, bu rəqslərdən bəziləri yarandığı zaman bir oyun havası kimi iti tempdə ifa olunublar. Bilirik ki, lirik əhval-ruhiyyədə yazılmış xalq rəqslərimiz də yetərincədir və dəraməd kimi onlardan istifadə olunur. Muğam şöbə və guşələrinin xarakterinə, istinad pərdələrinin ardıcıllığına, lad əsasına uyğun gələn, tez tempə malik olan rəqs havalarını isə dəraməd kimi ifa edərkən instrumental ifaçılarımız onun tempini ağırlaşdırırlar. Nümunə kimi “Ənzəli” rəqsinin not musiqisini nəzərdən keçirsək, onun allegretto tempində yazıldığını və ümumiyyətlə, bu havanın özünün iti tempə meyilli olduğunu oxumaq olar.
3.	Rəngin digər bir növü də “diringi”dir. Diringi kiçik həcmli, tez tempə malik olan, oynaq, rəqsvari musiqi nümunəsidir. Tərkibi bəzən bir neçə frazadan ibarət olan, kiçik miniatür pyeslərə bənzəyən diringinin musiqisi çox zaman rəqs melodiyası ilə dəyişik salınır. Diringi rəqs deyil. Doğrudur ki, çox zaman xanəndəni müşayiət edən musiqiçilər diringi əvəzinə rəqs ifa edirlər. Lakin diringi rəqs musiqisinə oxşayan, ifa olunduğu muğamın şöbə və ya guşəsinin məzmununa, lad əsasına uyğun şəkildə bəstələnmiş bir musiqidir. Əsasən kiçik həcmli şöbələrin (xüsusilə də guşələrin) sonunda ifa edilən bu musiqi nümunəsi diringi kimi deyil, rəng kimi həmin şöbə və ya guşənin adını daşıyır. Müxtəlif dövrlərdə yaşayıb-yaratmış musiqi ifaçılarımızın, xanəndə və sazəndə dəstələrinin fəaliyyətini araşdıraraq, onaların ifaçılıq təcrübəsinə əsaslanaraq deyə bilərik ki, xalq rəqslərimizdən “diringi” kimi muğam dəstgahlarında çox geniş istifadə olunmuşdur. Məsələn, “Taciri” rəqsi “Əraq rəngi” kimi, “Kəndiri” rəqs melodiyası “Mayeyi-Mahur rəngi” kimi, “Məxməri” rəqsi “Segah rəngi” kimi, “Almazı” rəqs musiqisi “Şüştər rəngi” kimi və s. ifa olunmuşdur. Bundan əvvəl “rəng”lər haqqında danışarkən “Almazı” rəqsi haqqında məlumat vermişdik. Bu rəqs musiqisinin həm “rəng”, həm də “diringi” kimi ifa olunması nə ilə bağlıdır? Əvvəla, yada salmalıyıq ki, rəng melodiyaları istər həcminə, istərsə də xarakterinə görə müxtəlif olurlar. Yəni, həm kiçik, həm də böyük həcmli rənglər ağır, orta və tez tempdə ifa olunan ritmik xüsusiyyətlərə malikdirlər. Əgər “Almazı” rəqsinin melodiyasını təhlil etsək, onun kiçik həcmli olmasının və tez tempdə (allegro) ifa edilməsinin şahidi olarıq. Bu xüsusiyyətlər “diringi”yə xas olan ifadə üsullarından olduğu üçün rəqs həm “rəng”, həm də “diringi” sayıla bilər.
4.	Muğam dəstgahlarının kompozisiya quruluşuna daxil olan sonuncu kompanent “təsnif” adlanır. Təsnif rənglərdən fərqli olaraq təkcə instrumental deyil, həm də vokal ifada səslənir. Başqa sözlə desək, təsnif – dəqiq metro-ritmə əsaslanan, əsasən bəstəkarlar tərəfindən xalq ruhunda yazılmış mahnıdır. Təsnifin musiqisi elə qurulmuşdur ki, onun tərkibində özündən sonra gələcək şöbənin istinad pərdəsi də səslənir. Xanəndə təsnifi oxuyarkən həmin pərdədən çox asanlıqla digər şöbəyə keçə bilir. Çox zaman xanəndələr onun əvəzinə müxtəlif xalq mahnılarından birini oxuyurlar. Lakin bu mahnılar xanəndə tərəfindən elə seçilməlidir ki, onların quruluşu həmin təsnifin quruluşu ilə oxşar olsun. Təsnif muğamın müəyyən şöbələrində ifa edilir və həmin şöbənin də adını daşıyır. Təsniflərin mətn əsasını, əsasən qəzəl, qoşma, bayatı, gəraylı və digər şeir formaları təşkil edir. Xanəndə müəyyən şöbədə oxuyacağı təsnif və ya xalq mahnısına muğamın xarakterinə, ruhuna uyğun, həmin şöbənin məzmununu əks etdirən mətn (şeir) seçməlidir. Təsniflərdən xanəndələr öz ifaçılıq yaradıcılığında müstəqil şəkildə oxunan mahnı kimi də istifadə edirlər. Bu zaman mahnı həm təsnif kimi, həm də öz adı ilə təqdim oluna bilər. Sərbəst mahnı kimi ifa edilən təsnifin müəyyən bir istinad pərdəsindən kiçik muğam parçası da ifa etmək mümkündür. Lakin bu xanəndənin seçimindən asılıdır. O, mahnıda muğam oxumaya da bilər. Muğam yaradıcılığında xalq rəqslərimizdən də “təsnif” kimi istifadə olunmuşdur. Rəqsin mahnı kimi oxunması üçün ona söz, mətn (şeir) əlavə olunmalıdır. Bilirik ki, Azərbaycan muğamları XIX əsrin ikinci yarısından başlayaraq özünün yüksək inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Bu dövrdə Azərbaycanın bir çox bölgələrində (Şuşa, Bakı, Şamaxı və Şəki) muğam məktəbləri fəaliyyət göstərmiş, müxtəlif şəhər və kəndlərdən buraya xanəndələr öz sazəndə dəstələri ilə axışıb gəlmiş, öz istedad və bacarıqlarını nümayiş etdirərək xalq arasında tanınmış və sevilmişlər. Həmin dövrdən bəri, əsasən xanəndələr tərəfindən bir çox rəqs musiqisinə mətn (şeir) əlavə edilərək, onların muğamın müəyyən şöbələrində “təsnif” kimi oxunması mümkün olmuşdur. Belə rəqslərdən “Şuşa” (Segah təsnifi), “Dağıstan” (Bayatı-Şiraz təsnifi), “Gülgəzi” (Şur təsnifi), “İnnabı” (Mahur təsnifi), “Kəsmə” (Segah təsnifi) və başqalarını göstərə bilərik. Bu rəqslər mahnı və təsniflərə çevrildikdən sonra xalq arasında artıq öz adı ilə deyil, onun musiqisinə qoşulmuş mətnin adı ilə tanınmışlar. Məsələn, “Dağıstan” rəqsi hal-hazırda “Ay Güləbətin” xalq mahnısı kimi şöhrət tapmışdır. İlkin variantda mahnının mətni aşağıdakı kimi oxunmuşdur.
Dağıstan dağ yeridir, Gürcüstan bağ yeridir. Dağılmış Carbazarı, ay balam, Qızların bol yeridir.
Sonralar mahnının bu bəndi dəyişilmiş və nəqərat əlavə olunmuşdur.
Bu dağda maral gəzər, Telini darar gəzər. Mən yara neyləmişəm, ay gülüm, Yar məndən kənar gəzər.
Nəqərat Dağlarda çiçək, ay Güləbətin, Hamıdan göyçək, ay Güləbətin, Doldur ver içək, ay Güləbətin, hey!..
Digər bir məşhur xalq mahnısına çevrilmiş rəqslərdən “Gülgəzi”ni qeyd etməliyik. Onun bir rəqs kimi not musiqisini ilk dəfə tanınmış bəstəkarımız Səid Rüstəmov 1937-ci ildə özünün “Azərbaycan xalq rəqsləri” kitabında “Gülgəz” (№29) adı ilə nəşr etdirmişdir. Lakin mahnı kimi müxtəlif mənbələrdə onun bir neçə adına rast gəlmək olar. Məsələn, 1956-cı ildə Bülbül (1897-1962) tərəfindən tərtib olunan “Azərbaycan xalq mahnıları” məcmuəsində onun mətni və not yazısı “Ay qız heyranın ollam” adı ilə işıq üzü görmüşdür. 1979-cu ildə Qafar Namazəliyevin tərtibatı ilə çapdan çıxmış “Azərbaycan xalq mahnı və təsnifləri” kitabında “Heyranın ollam” kimi yazılmış mahnı Siyavuş Kəriminin tərtibatı ilə 2005-ci ildə nəşr olunmuş “Azərbaycan xalq mahnıları” məcmuəsində “Bağa girdim üzümə” adı ilə verilmişdir. Həm solo, həm də duet şəklində oxunan mahnı şən əhval-ruhiyyədə, rəqsin öz tempində ifa edilir.
I bənd    Oğlan:   Bağa girdim üzümə, Tikan batdı dizimə. Əyildim çıxarmağa, Yar sataşdı gözümə.
Nəqərat Oğlan:  Ay qız, heyranın ollam, Qız:     Oğlan, ceyranın ollam. Oğlan:  Gedərsən, yola sallam, Qız:     Qalarsan, qadan allam.
II bənd    Qız:      Bənövşə deyiləm mən, Yel vura, əyiləm mən. Mənə bivəfa demə, Vəfasız deyiləm mən.
Duet kimi oxunan, xalq mahnısı kimi populyarlaşan digər oyun havası “Şuşa” rəqsidir. Bu qədim xalq rəqsi ilk dəfə görkəmli bəstəkarımız Müslüm Maqomayev tərəfindən əlyazma səklində nota alınmış və hal-hazırda Əlyazmalar Arxivində saxlanılır. Digər bir bəstəkarımız Səid Rüstəmov “Şuşa” rəqsinin not musiqisini özünün “Azərbaycan xalq rəqsləri” məcmuəsində (№10) yazmışdır. Lakin mahnıya çevrildikdən sonra “Şuşa” adını demək olar ki, itirmiş bu nəğmə “Nazlı yarım” adı ilə xalq mahnısı kimi şöhrət tapmışdır.
Oğlan:  Nazlı yarım, eyləmə, Bağrımı qan eyləmə. Sən mənimsən, mən sənin, gülüm, Özgə xəyal eyləmə.
Qız:     Özünə bax oğlanın! Sözünə bax oğlanın! Əlbət evə gələrsən, bala, Gör sənə mən neylərəm.
Oyun havalarından mahnıya çevrilmiş nəğmələrin istedadlı ifaçılarından sayılan Bülbül özü də bəzi rəqslərə mətn əlavə etmişdir. Belə xalq rəqslərimizdən ən çox populyar olanı “İnnabı” və “Kəsmə”dir. “İnnabı” oyun havası da ilk dəfə Səid Rüstəmov tərəfindən nota alınmışdır. Bülbül rəqsin musiqisinə mətn əlavə etdikdən sonra o, “Mən aşiq gözlərinə” adlı təsnif kimi də tanınmışdır. Təsnifata görə məzəli rəqslər siyahısına daxil edilən “Kəsmə” oyun havası əsasən, kişi rəqqaslar tərəfindən oynanılır. Tez tempə malik olan bu rəqs üçün tullanma, sıçrama hərəkətləri səciyyəvidir. Bu oyun havasında ən maraqlı epizod ondan ibarətdir ki, rəqsin müəyyən yerində musiqi bir anlıq kəsilir, ani pauzadan sonra yenidən əvvəlki tempdə davam edir. Rəqqas bu pauzada əyilərək sağ ayağının diz hissəsini yerə toxundurur, sonra yenidən qalxaraq musiqinin müşayiətilə oyunu davam etdirir. Bu gün “Ay qız sənə mayiləm” adlı “Segah təsnifi” kimi tanınmış “Kəsmə” rəqsinin musiqisinə Bülbül tərəfindən aşağıdakı mətn daxil edilmişdir.
Ay qız, sənə mayiləm, Boynunda həmayiləm. Dost payı şirin olar, Hər nə versən, qayiləm.
Qaşın, gözün, şirin sözün Aldı mənim canımı. Mən sənə qurban, Mən sənə heyran.
Ay xanım, xanım, Sən mənim canım, Gəl səni alım, Qurbanın olum, Ay xanım.
Bu gün əminliklə deyə bilərik ki, təsnif və rənglər bilavasitə mahnı və rəqs sənətinin təsiri ilə yaranmışdır. Təsnif və rənglərimiz şifahi ənənəyə malik Azərbaycan peşəkar musiqisində çox geniş inkişaf edərək öz mahiyyəti etibarilə müstəqil janr kimi də təşəkkül tapmışdır.
7 dekabr
1601–1900
thumb|[[Kral Opera Teatrının auditoriumu]]
thumb|[[Fətəli xan Xoyski]]
thumb|[[Rüstəm Raza]]
Məhsul yığımının yeni üsulu (film, 1979)
Məzmun
Texniki-təbliğat kinolenti Azərbaycan şəraitində məhsulun yeni üsulla-İpatov üsulu ilə yığılması haqqındadır.
Film haqqında
Film Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Mikania glauca
Mikania glauca Mikania glauca Mikania glauca
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bədəxşan vilayəti
Bədəxşan vilayəti (, Bədəxşan vilayət,,  Vilayət-i Bədəxşan) — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri.
Sahəsi 44.059 km², 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi təxminə əsasən əhalisi 860.3 min nəfər, inzibati mərkəzi Feyzabad şəhəridir.
Vilayətin inzibati quruluşu
thumb|300px|[[Bədəxşan vilayətinin rayonları]] thumb|300px|[[Vahan rayonu]] Vilayət inzibati cəhətdən 13 rayona bölünür.
Əhalisi
Vialyətin əhalisi əsasən taciklərdən və özbəklərdən həmçinin az sayda qırğızlardan, uyğurlardan ibarətdir.
Vilayətin Darvaz rayonunun əhalisini etnik farslar olan darvazi tayfası və Hind-Avropa dil ailəsinin Hind-İran qrupuna aid təngşevi tayfası təşkil edir.
El'man
El'man — Rusiya da fəaliyyət göstərən azərbaycanlı ifaçı.
Həyatı
Elman 18 noyabr 1993-cü ildə Sumqayıt da anadan olmuşdur. Zeynalov hələ uşaq ikən, ailəsi Rostov-Don şəhərinə köçdü. Müğənni Azərbaycan dilini xatırlayır (zəif bilirdi), amma ona mahnı yazmaq üçün yetərli deyildi. 20 nömrəli məktəbi bitirdikdən sonra Elman Rostov Dövlət Dəmiryol Mühəndisliyi Universitetinə daxil oldu. Uşaqlıqdan çox müstəqil olan Elman 17 yaşında valideynlərindən uzaqlaşdı. Zeynalov musiqi və mahnı oxumağa nisbətən gec - məktəbdən sonra başladı. Nəticədə bu sahədəki uğur Elmanı yaradıcılığa qədəm qoymağa ruhlandırdı. EL'MAN ləqəbi ilə Zeynalov rap və R'n'B mahnılarını yazmağa, partilərdə çıxış etməyə və Rostovda solo konsert verməyə başladı. Bir neçə il ərzində, təcrübəsiz sənətçi həmyerliləri arasında çoxlu fanat qazanır. 2015-ci ilin avqust ayında, Zeynalovun mahnılarından birini ifa etdiyi video YanaMuzTv-in dəstəyilə Muz-TV kanalında yayımlandı. 2016-cı ilin sentyabr ayında Elman "Rostov-Don" mahnısı üçün ilk videosunu yayımladı və bir çox yerli istedadların qatıldığı mahnı müsabiqəsi keçirdi. Elə həmin ilin noyabrında Elman müğənni Maria Qrey ilə birlikdə qeyd olunan "Dancing Angels" adlı mahnısını buraxdı. Sonradan Elman, pərəstişkarları arasında çox populyar olan kliplərini yayımldı. 2017-ci ilin aprel ayında bir çox müsbət rəy alan Zeynalovun yeni "Adrenalin" mahnısının premyerası oldu. May ayında sənətçi Warner Music Russia ilə müqavilə imzaladı və yeni treki bütün radio stansiyalarında və musiqi yerlərində səsləndirildi. İyun ayında Elman bir Moskva klubunun rap sənətçiləri Djiqan, Jah Khalib və ASTI ilə eyni səhnədə çıxış etmək üçün şanslı oldu. İyul ayında sənətçi "Adrenalin" mahnısı üçün bir video yayımladı. Tezliklə mahnı iTunes-un başında idi və Əmiran Sərdarov un məşhur "The Hach's Diary" bloqunda yer aldı. Muz-TV kanalının redaksiyası yeni “НОВАЯ ФАБРИКА ЗВЕЗД” layihəsi üçün kastinqə başladığını elan edəndə Elman özünü sınamağa qərar verdi. Sənətçinin sözlərinə görə, uşaqlıqdan bəri bu şouda olmağı xəyal edib. Nəticədə Elman 2 sentyabr 2017-ci ildə başlayan və dərhal efirdə hit olan şounun iştirakçıları arasında olmaq şanslı oldu. Əvvəlcə Zeynalov özünü yalnız rep sənətçisi kimi göstərdi, ona görə də digər janrların kompozisiyaları ilə çıxış etmək məcburiyyətində qaldı. Ayrıca, gənc sənətçi, saat boyu ulduz evinin başlanğıc müğənnilərini seyr edən saysız kameralar qarşısında özünü narahat hiss etdiyini etiraf etdi. Ancaq ilk konsertlər artıq sübut etdi ki, Zeynalov Ani Lorak kimi məşhur ifaçılarla sərbəst şəkildə səhnə bölüşən rəngarəng və maraqlı bir sənətkardır. Bir müddət sonra Liqalayz, Djiqan, Timur Rodrigez, Julianna Karaulova, Jony, Andro, Bahh Tee və Natan kimi ifaçılarlada o duetdə göründü. Elman 20 oktyabr 2019-cu ildə Bakı da Azərbaycan Respublikası nın Dövlət Müstəqilliyi gününə həsr edilmiş konsertdə çıxış etmişdir.
Qəzəl
Qəzəl – klassik Şərq şeiri növüdür.
Qəzəl ərəb ədəbiyyatında yaranıb. Yazılı ədəbiyyatda klassik janrlardan biridir. Lirik növdədir. Yaxın və Orta Şərq, Cənub-Şərqi Asiya, həmçinin Azərbaycan poeziyasının ən çox işlənən formasıdır. Əruz vəzninin müxtəlif bəhrlərində yazılır. Qəzəl, əsasən, 5-12 beytdən ibarət olur. Qəzəlin ilk beyti mətlə, son beyti məqtə adlanır. (iki misra "beyt" adlanır) Qəzəlin ən yaddaqalan beyti şah beyt və ya beytül qəzəl adlanır. Mətlənin hər iki misrası həmqafiyə olur. Qalan beytlərin isə sonu mətlə ilə qafiyələnir. Məqtədə şair təxəllüs və ya adını göstərir. (Qeyd: Qazi Bürhanəddin qəzəllərində adını verməyib).
Qəzəllər, əsasən, məhəbbət mövzusunda olur. Bundan başqa əxlaqi, tərbiyəvi, ictimai-siyasi, fəlsəfi, təbiət mövzusunda ola bilər.
Klassik qəzəlxan şairlər
Azərbaycan şairləri Nizami, Nəsimi, Füzuli, Saib Təbrizi, Seyid Əzim Şirvani, Mir Möhsün Nəvvab, Natəvan, Həsənəli xan Qaradaği, Şah İsmayıl Xətai fars şairlərindən Sədi, Hafiz, Cami, özbək şairi Nəvai qəzəlin klassik nümunələrini yaratmışlar.
Müasir qəzəlxan şairlər
Müasir Azərbaycan şeirində qəzəl ənənələrini, əsasən, Əliağa Vahid, Süleyman Rüstəm, Vüqar Biləcəri davam etdirmişdir.
Qərb ədəbiyyatında qəzəl
Qərb ədəbiyyatı nümayəndələrindən Göte, Puşkin, Bryusov və b. Şərq mövzusundakı əsərlərində qəzəl formasından istifadə etmişlər.
Ultrabənövşəyi spektroskopiya
Ultrabənövşəyi (UF) (elektron) spektroskopiya — (UF-spektroskopiya, ) optik spektroskopiyanın bölməsidir, üzvi və qeyri-üzvi birləşmələrin tədqiqatının ən yayılmış fiziki-kimyəvi metodlarından biridir. Ultrabənövşəyi spektroskopiya ultrabənövşəyi sahədə udulma, əks etmə spektrlərinin alınmasını, tədqiqatını və istifadə olunmasını özündə əks etdirir. Üzvi molekulların elektronlarını əsas vəziyyətdən həyəcanlandırılmış vəziyyətə keçirmək üçündür(bağlayıcı orbitaldan yumşaldıcı orbitala). Spektrin ultrabənövşəyi və görünən diapazonunun fotonlarının enerjisi kifayət qədər yüksəkdir (1,7 — 100 eV və ya təxminən 100-dən 730 nm-a qədər).
İş prinsipi
thumb|Uliyam Koblenz Bütün üzvi maddələr ultrabənövşəyi sahədə udulur. Bir qayda olaraq, "işçi" sahə intervalı 190 — 730 nm təşkil edir, əsasən 200-dən 380 nm-a qədər. Prizma və küvetin istehsalı üçün bu sahələrdə optik materiallar şəffafdır. 190 nm-dən (ultrabənövşəyi vakuum) az olan dalğa uzunluğu iş üçün əlverişsizdir, çünki bu sahədə havanın komponentləri olan oksigen və azotu udur. Bu səbəbdən iş üçün xüsusi vakuum kameraları istifadə olunur, bu isə laboratoriya təcrübəsini çətinləşdirir, ancaq tez-tez elə olur ki,  qadağan edilmiş zonanın böyük ölçülü dielektriklərinin tədqiqatı  əvəzolunmaz  olur. Tədqiqatı aparmaq üçün bu aparata lazım olan maddənin miqdarı kiçikdir — təxminən 0,1 mq.
Karbohidrogenlərin ultrabənövşəyi spektroskopiyası
Ultrabənövşəyi spektroskopiya ultrabənövşəyi sahədə karbohidrogenlərin spektrlərini öyrənir. Analitik tədqiqat üçün ultrabənövşəyi şüanın diapazonu (2000 — 4000A) arasında olur. Karbohidrogenlərin quruluşu və tərkibinin öyrənilməsi üçün onların udulma spektrləri ultrabənövşəyi və infraqırmızı sahələrdə təyin edilir. Aromatik birləşmələrin analizləri üçün ultrabənövşəyi spektroskopiya daha vacibdir. Bu yolla, benzolu, toluolu, parafinləri, naftenləri və olefinləri müəyyən etmək olar. Ultrabənövşəyi spektroskopiyanın tətbiq edilmə sahəsi əsas aromatik karbohidrogenlərlə məhdudlaşırdı, lakin son illər ərzində  yeni aromatik  polimerlərin və özündə ikiqat rabitə saxlayan polimerlərin sintezinin inkişafıyla əlaqədar genişlənib. Analitik məsələlərin həlli vaxtı ultrabənövşəyi spektroskopiya metodunun əsas üstünlükləri,  karbohidrogenlərin identifikasiyasında yüksək həssaslığı, dəqiqliyi və analizin sürətinin yüksəkliyi, həmçinin eksperimental metodikanın və apparaturanın sadəliyi, tədqiqat üçün tələb edilən maddənin az miqdarının kifayət olmasındadır. Bu metodun çatışmazlığı bəzi hallarda onun analitik tədqiqatlarda istifadə imkanının məhdud olmasıdır, buna  bəzən spektrlərin üst-üstə düşməsini və onların  kifayət qədər seçicilik qabiliyyətinin olmamasını aid etmək olar.Karbohidrogenlərin qarışıqlarının identifikasiyasının keyfiyyət və kəmiyyət analizi üçün, ultrabənövşəyi spektrlərin udulmasının tətbiq edilmə sahəsi əsas aromatik karbohidrogenlərlə məhdudlaşdırılmışdır, çünki yalnız bunlar kifayət qədər xarakterik spektrlərə malikdirlər. Ultrabənövşəyi spektroskopiyanın köməyi ilə fərdi aromatik karbohidrogenləri, naftalin karbohidrogenlərinin cəmi, ayrıca naftalin və metilnaftalin izomerləri müəyyən edilir. Bu analitik metoddan həm fenolların,həm benzində  tio-fenolların (dalğa uzunluğu 290 və 265 nm sahəsində) təyini üçün istifadə edilir. Ultrabənövşəyi spektroskopiyanın köməyi ilə bir, iki və çox halqalı aromatik karbohidrogenlərə dair məlumatlar əldə etmək olar.
Məcazlar
Bir sözcüyün gerçək mənasından əlavə, məcazi mənada işlənən mənası məcazdır.
Qəhrəmanlar şəhəri (cizgi filmi, 2014)
Qəhrəmanlar şəhəri - 2014-cü ildə «Walt Disney Animation Studios» tərəfindən istehsal olunmuş 3D animasiya filmi. Film eyniadlı Marvel komiksinin süjeti əsasında hazırlansa da, orijinaldan əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Rejissoru Don Holl və Kris Vilyamsdır. Ekran əsəri ən yaxşı tammetrajlı animasiya filmi nominasiyasında Oskar mükafatı qazanmışdır.
Məzmun
14 yaşlı vunderkind Hiro Hamada San Fransokio adlı futuristik şəhərdə yaşayır. O, qeyri-qanuni robot döyüşlərində iştirak etməklə vaxtını keçirir. Bir gün Hironun böyük qardaşı Tadaşi onu oxuduğu universitetində nəzdində olan robot mərkəzinə aparır. Burada Hiro, qardaşının dostları - QoQo, Vasabi, Hani Lemon və Fred ilə tanış olur. Bununla yanaşı, Tadaşinin hazırladığı tibbi robot olan Beymaks onun diqqətini cəld edir. Məktəbə yazılmaq üçün Hiro özünün hazırladığı, xırda robotlardan ibarət hazırladığı mikrobotunu universitetin robotexnika prqoramının direktoru Kallaqana təqdim edir. Çoxlu xırda robotlardan ibarət olan bu mikrobot təsəvvür edilə bilən istənilən formanı ala bilir. Qəflətən universitetdə yanğın başlayanda Tadaşi Kallaqanı xilas etmək üçün yollar, lakin hər ikisi həlak olur. Bundan sonra Hiro bir müddət evə qapanır. Bir gün, Hiro təsadüfən Beymaksı aktivləşdirir. Beymaks onun mikrobotlarının istehsalı ilə məşğul olan tərkedilmiş anbara gəlir. Burada onlar maskalanmış şəxs tərəfindən təqib olunmada başlanırlar. Həmin şəxsi ələ keçirtmək üçün Hiro Beymaksa silah və özündə müxtəlif karate hərəkətlərini cəmləşdirən çip daxil edir. Maskalının hücumundan sonra Hiro, Beymaks QoQo, Vasabi və Freddən ibarət komanda yaradılır. Onlar teleportasiya texnologiyasına əsaslanaraq təcrübələr aparan Krei Tech şirkətinin köhnə laboratoriyasını aşkar edirlər. Test pilotunun yoxa çıxmasıyla laboratoriya fəaliyyətini dayandırmışdır. Komanda həmçinin maskalı şəxsin professor Kallaqan olduğunu da təyin edir. Kallaqan universitetdə baş vermiş yanğın zamanı xilas olmaq üçün Hironun botlarını oğurlamışdı. Qardaşının ölümü ilə barışa bilməyən Hiro, Beymaksın sağlamlıq çipini və Kallaqanı öldürməsini əmr edir. Lakin bu əsnada Hani sağlamlıq çipini Beymaksa daxil edir və əəmr yerinə yetirilmir.
Komanda aşkar edir ki, itkin düşmüş test pilotu professor Robert Kallaqanın qızı Abiqreyl Kallaqandır. Professor qızının ölümündə təqsirkar bildiyi Krei Tech şirkətinin prezidenti Alister Kreydən qisas almaq üçün onu axtarır. Komanda Kreyi xilas edir və mikrobotları dağıdır. Buna baxmayaraq teleportasiya portalı aktiv vəziyyətdə qalır. Beymaks aşkar edir ki, Abiqreyl içəridədir və sağdır.. Hiro Beymaksla bərabər qızı xilas etmək üçün ora gedir. Beymaksın zirehindəki zədələrdən sonra zireh ondan ayrılır və yalnız raket yumruğundan istifadə edərək Hiro ilə Abiqreyl yenidən geri qayıda bilirlər. Professor Kallaqan həbs olunur. Bir müddət sonra Hiro Beymaksın sağlamlıq çipini raket yumruğunda tapır və onu yenidən qurur. Və altı qəhrəman bir yerdə Tadaşinin yardıma ehtiyacı olanlara kömək etmək arzunu yerinə yetirmək üçün şəhəri gəzirlər.
Titrlər gedən zaman göstərilir ki, qəzet başlığında Hironun universitetdən təqaüd ilə mükafatlandırılması və binanın Tadaşinin adına adlandırılması xəbəri dərc olunub. Titrlərdən sonra isə, Fred təsadüfən evdəki gizli otağa daxil olur və super qəhrəman mexanizmi ilə rastlaşır. Bu zaman, Fredin super qəhrəman atası ona yaxınşaraq qucaqlayıb, onların danışmağa çox şeyi olduğunu bildirir.
Personajlar
Hiro Hamada - filmin əsas protaqonisti. 14 yaşında olan Hiro asudə vaxtlarını qeyri-qanuni robot döyüşlərində iştirak etməklə keçirir.
Beymaks - filmin əsas ikinci personajı. Tadaşi onu insanlara tibbi cəhətdən kömək etməsi üçün yaratmışdır.
QoQo Tomaqo - sürəti çox sevən personaj.
Hani Leman - San Fransokyo Texnologiya Universitetində kimya həvəskarı olan qəhrəman.
Fred - komiks həvəskarı. Həmçinin universitetin maskotudur.
Vasabi - filmin ağıllı, həssas və bir o qədər əsəbi personajı.
Saundtrek
Filmin bəstəkarı Henri Cekmandır. 2014-cü ilin 14 oktyabrında Walt Disney Records tərəfindən satışa çıxarılmış "İmmortals" adlı saundtrekin müəllifi amerikan rok qrupu Fall Out Boy-dur. Saundtrek albomu isə, həmin ilin 14 noyabrında buraxılmışdır.
Manqa
2014-cü ilin avqustun 20-dən Kodansha nəşriyyətin Magazine Special jurnalında Qəhrəmanlar şəhəri cizgi filmin adlı manqa adaptasıyası seriallaşmağa başladı. Bu manqanın proloq fəsili 2014-cü ilin avqustun 6-da Weekly Shōnen Magazine jurnalında çap olundu.
Dost atəşi
Dost atəşi — hərbi birliyin öz qüvvələrinə və ya müttəfiq qüvvələr üzərinə açdığı atəş. Səhvlər və istənməyən inkişaflar, hədəf alınan düşmən yerinə səhvən dost hədəflərin vurulmasına səbəb ola bilər.
Ankara Universiteti
Ankara Universiteti — 1946-cı ildə Paytaxt Ankarada qurulmuş bir universitetdir.
Ankara Universitetinin təməli şəxsən Atatürk tərəfindən atılmışdır. İlk olaraq 1925-ci ildə qurulan Hüquq Məktəbi, Türk cütçüsünə xidmət etmək üzrə 1933-cü ildə təhsilə başlayan Yüksək Əkinçilik İnstitutu, zəngin Anadolu mədəniyyətini araşdırmaq və Türkiyənin dünya ilə dil və mədəniyyət körpüsü qurmaq məqsədiylə 1935-ci ildə açılan Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsi, 1859-cu ildən bəri Məktəbi Mülküyə adıyla üst səviyyə cəmiyyət idarəçiləri yetişdirən və 1936-cı ildə Paytaxt Ankaraya daşınan və Atatürkün xüsusi əmr və maraq əlaqələri ilə qurulan Siyasi Məlumatlar Məktəbini açmaq olmuşdur. Bunlara, hazırlıqları Atatürk tarfından başladılan ancaq quruluşu II Dünya Döyüşü səbəbiylə 1940-ın başına qalan Tibb və Fənn Fakültələrini əlavə etmək lazımdır. 1925-ci ildə qurulmuş olan Hüquq, 1935-ci ildə fəaliyyətə başlayan Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsi, 1943-cü ildə açılan Fənn Fakültəsi, 1945-ci ildə quruluşu tamamlanan Tibb Fakültələrindən ibarət olan yaranan Ankara Universiteti 1946-cı ildə rəsmi olaraq quruldu.
Universitet 1948-ci ildə Yüksək Əkinçilik İnstitutunun Əkinçilik və Baytar Fakültələrini bünyəsinə götürmüş, 1949-cu ildə İlahiyyat Fakültəsi, 1935-ci ildə qurulan 1950-ci ildə Fakültə adını alan Siyasi Məlumatlar Məktəbi, 1960-cı ildə Əczaçılıq Fakültəsi, 1963' te Yüksekokul olaraq qurulan 1977-ci ildə Fakültə olan Diş Həkimliyi Fakültəsi, 1965-ci ildə Təhsil Elmləri Fakültəsi və 1965-ci ildə də indi adı Ünsiyyət Fakültəsi olan Mətbuat Nəşr Yüksekokulu quruldu. Çankırı Meşə və Sağlamlıq Təhsili Fakültələri isə 1996-cı ildə təhsil-təhsilə açılmışdır.
Molla Ayrım
Molla Ayrım — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Mikania cutervensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Molla Ayrım
Toponimikası
Bir mülahizəyə görə, kəndi ayrım tayfasından olan molla saldığına görə belə adlanmışdır. Məlumdur ki, ayrımlar Azərbaycanın bölgələrində (Qazax, Tovuz, Gədəbəy və s. rayonlarda) yaşayan, mübariz həyat keçirmiş oğuz tayfalarından biri olmuşdur. Başqa ehtimala görə, Molla Ayrım şəxs adı olmuşdur.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd orta dağlıq qurşaqda yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə Molla Ayrım kənd ibtidai məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Məhv olmuş gündəliklər (film, 1999)
Məzmun
Film-tamaşada saf məhəbbətin qurbanı olan Anjel (Mehriban Xanlarova) və onunla bahəm öz istəklərinə qovuşa bilməyən, taledən uzaq qaça bilməyən insanlardan bəhs edilir.
Konkret mənalı sözlər
Varlığını beş duyğu orqanıyla qəbul edə bildiyimiz sözlər konkret sözlərdir. Məsələn, rəng, görünüş, səs, qoxu, dad, göl, ev, külək, işıq.
Həmçinin bax
Mücərrəd mənalı sözlər
Preqrajdayuşiy adası
Preqrajdayuşiy — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir.
Yerləşməsi
Laptevlər dənizini ərazisində, Oktyabr İnqilabı adasının şimal hissəsində yerləşən Matuseviç körfəzində yerləşir. Bütünlüklə buzla örtülmüşdür. Uzunluğu 1,2 km, eni 1 km təşkil edir. Maksimal hündürlük 35 metrdir. Burada geodeziya məntəqəsi yerləşir. Adanın qərbində ensiz körfəz vardır.
Manaf Ağayev
Manaf Novruz oğlu Ağayev — azərbaycanlı müğənni.
Həyatı və fəaliyyəti
Manaf Ağayev 24 aprel 1964-cü ildə Füzuli rayonunun Şıxlı kəndində anadan olub. Orta təhsilini Füzuli rayonunda alıb. 1982–84-cü illərdə Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub.
1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət universitetinin "Mədəni-Maarif" fakültəsinə daxil olur. İlk albomunu 1996-cı ildə çıxarıb
2009-cu ildə "Toylar Kralı" yarışmasının qalibi olub.
Manaf Ağayev 18 fevral 2022-ci ildə Füzuli rayonuna müvafiq icazələr olmadan qanunsuz daxil olduğuna görə Nərimanov rayon Məhkəməsinin qərarı ilə 15 sutka həbs cəzası alıb.
Evlidir, 3 övladı var.
Liam Nison
Uilyam Con "Liam" Nison — İrlandiya aktyorudur.
Həyatı
Liam Nison 7 iyun 1952-ci ildə Şimali İrlandiyada doğulmuşdur. Məktəb illərində boksla maraqlanmış, hətta burnunu da sındırmışdır. Nison boks üzrə idman karyerasını uğurla davam etdirməsinə baxmayaraq, onun ikinci arzusu teatrda işləmək idi. Liam Nison Kral Universitetini bitirdikdən sonra teatr truppasında kiçik səhnələrdə rol alır. 1970-ci illərin sonlarından başlayaraq filmlərdə çəkilməyə başlayır. 1986-cı ildə Liam Əgər sabah açılsa mini-serrialına çəkilir. Bu mini-serial onun karyerasında ən uğurlu filmlərindən biridir. 1999-cu ildə Ulduz müharibələri. Epizod 1: Fantom təhlükəsi filminə çəkilərək məşhurluq qazanır. Həmin ildə Böyük Britaniyanın kraliçası II Elizabet ona "Britaniya İmperiyasının Ordeni"nin ofiser vəzifəsini verir. 2008-ci ildə İrlandiya fondu ona İrlandiya incəsənətində gördüyü işlərə görə mükafat verir. Liam Nison katolik ailəsində dünyaya gəlməsinə baxmayaraq, İslam dininə böyük hörməti vardır.
Şəxsi həyatı
Liam Nison 1994-2009-cu illər ərzində İngilis əsilli ABŞ aktrisası Nataşa Riçardson ilə ailə həyatı qurmuşdur. Amma Nataşa 2009-cu ildə qarlı dağ adlanan kurortda başına kaska qoymadan hərəkət etdiyi zaman ağır travma alır. Həkimlərin köməyini istəməyən Nataşa tez bir zamanda koma vəziyyətinə düşür. Bir müddət sonra xəstəxanada ailəsinin yanında vəfat edir. Nataşanın Liamdan iki oğlu Deniel və Maykl adlı övladları vardır.
Anthemis hirtella
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qayışləçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kvazizərrəcik
Kvazizərrəcik anlayışının meydana gəlməsi dualizm prinsipinə əsaslanır. Dualizm prinsipinə görə, hər bir mikroskopik varlıq həm zərrəcik, həm də dalğa xüsusiyyətinə malikdir.
Qayışləçək
Növləri
[[SS 2 (*
Kvazizərrəcik
Dalğanın xarakteristikaları: tezlik və dalğa vektoru
Bu kəmiyyətlər Eynşteyn və de-Broyl ifadələri ilə əlaqələnirlər:
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu (ARTİ) — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan elmi-tədqiqat institutu.
Kvazizərrəcik
Beləliklə, dalğa hərəkəti kristalda kvazizərrəciklə təsvir edilə bilər. Bu kvazizərrəciklərdən ibarət qaza statistik fizika qanunlarını tətbiq olunur. Bu yolla bərk cisimlərin kvant nəzəriyyəsi çox vaxt ideal qaz nəzəriyyəsinə dərəcəsinə qədər sadələşir. Aşağıda bəzi kvazizərrəciklər haqqında qısa məlumat verilib.
Arxetip
Arxetip ( – ilkin, başlanğıc və ) — zərbə; zərbə izi, nişanə, əlamət. fransız dilində köhnə tip, ilkin nümunə mənalarını verir. Karl Qustav Yunqa görə arxetiplər kollektiv şüursuzluğun nəticəsidir və davranışlarımızın səbəbidir. Yunqa görə, hər bir arxetip uyğun obyekt yaxud situаsiya ilə münasibətdə hissləri və fikirləri əks etdirir.
Kvazizərrəcik
Fonon
Kristal qəfəsdə yayılan elastik dalğalara uyğun kvazizərrəcikdir. Kristal qəfəsin elementar həyəcanlanması kimi də başa düşülə bilər. Boze-Eynşteyn statistikasına tabedir və bozondur. [[Fayl:Şəkil_1..gif|thumb| Akustik rəqslər.|alt=|center]]Akustik və optik fononlar olur. Akustik fononlar akustik rəqslərə uyğundur. Akustik  rəqslər zamanı atomlar eyni fazada hərəkət  edirlər. [[Fayl:Şəkil_2..gif|thumb|110x110px| Optik rəqslər. |center]] Optik fononlar optik rəqslərə uyğundur. Optik rəqslərdə atomlar əks fazada hərəkət edirlər.
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu
Tarixi
Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri Xalq Maarifi Şöbəsinin 30 iyun 1930-cu il tarixli, 30 nömrəli və Xalq Maarifi Komissarlığının 29 iyun 1931-ci il tarixli, 87 nömrəli əmrinə əsasən 1931-ci il iyulun 1-də təhsil sahəsində ilk elmi- tədqiqat institutu olan Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedologiya İnstitutu yaradılmışdır. İnstitutun adı və onun fəaliyyət istiqamətləri bir neçə dəfə dəyişdirilmişdir:
Kvazizərrəcik
Maqnon
[[Fayl:Şəkil_3..gif|thumb| Spin dalğasının yayılması. |center]] Maqnit düzülüşlü (ferromaqnetik və ya antiferromaqnetik) qəfəslərdə yayılan spin dalğalarına uyğun kvazizərrəcikdir. Başqa sözlə, spin sisteminin həyəcanlanmasıdır. Bozondur.
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu
Tarixi
• 1931-ci ilin iyul ayından 1932-ci ilin oktyabr ayınadək – Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedologiya İnstitutu;
Arxetip
Hər şeyin ona görə həyata keçirildiyi düşünülən əsas ideya. Mundus archetypus: həqiqət dünyasında hər şeyin onlara görə həyata keçirildiyi ideyalar, ilk prinsiplər dünyası.
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu
Tarixi
• 1932-ci ilin oktyabr ayından 1934-cü ilin oktyabr ayınadək – Azərbaycan Pedologiya və Pedaqogika İnstitutu;
Arxetip
Antik fəlsəfədə
Proobraz, nümunə. Arxetip anlayışı əsasən Platona görə əqli qavranılan aləmə aid edilir. Neoplatonçuluqda "ideya" və "paradiqma" arxetipin sinonimləri idi.
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu
Tarixi
• 1934-cü ilin oktyabr ayından 1934-cü ilin dekabr ayınadək – Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat Pedaqogika İnstitutu;