cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Daşnaksutyun Partiyasının edəcəyi bir şey yoxdur (hesabat)
Xülasəsi
1915-ci ilin yaz və payız dövründə Türkiyədəki ermənilərin köçürülməsi işi həyata keçirildi. Türklər nə etdiklərini çox gözəl bilirdilər və bu gün qəbul etdikləri heç bir qərara görə peşman olmamalıdırlar. Bu qərar həmin vaxt üçün ən qətiyyətli və ən düzgün seçim idi. Həmin vaxt biz qəzəb və qorxu içində günahkar axtarırdıq. Düşünürdük ki, səbəbkar Rus hökuməti və onun mənfur siyasətidir. Siyasi təcrübəmiz yox idi. Külək bizi gah bu, gah da o yana sovururdu. Dünən Rus hökumətinə etibarımız nə qədər kor-koranə idisə, bugünkü qəzəbimiz də belə kor-koranə və əsassızdır. “Daşnaksütyun” partiyası, bizim məsələmizin rusları maraqlandırmadığını və yeri gələndə bizim cəsədlərimizin üzərindən keçib gedəcəyini unutmuşdu...
Hərbi əməliyyatlara cəlb olunduq. Aldadıldıq və Rusiyaya bağlandıq. Buna görə də türklərin köçürmə siyasəti düzgün və lazım idi. Həqiqəti görə bilmədik. Bütün yaşananların səbəbkarı bizik. Türklərin milli mübarizəsi düzgün addım idi. Sülhü qəbul etmədik və silahlandıq. Türklərə qarşı ayağa qalxdıq və döyüşdük. Bu, böyük səhv idi. Mübarizəmizin əsasında müttəfiq ölkələrin bizə vəd etdiyi “Böyük Ermənistan” xəyalı dayanırdı. Amma biz heç vaxt dövlət şəklində birləşə bilmədik. “Türkiyə Ermənistanı” adlı dövlətin xəyaldan başqa bir şey olmadığını dərk edə bilmədik. Öz fəlakətlərimizin səbəblərini başqa yerdə axtarmaq acınacaqlı vəziyyətdir. Bu, bizim milli psixologiyamızın xarakteristik xüsusiyyətləridir və “Daşnaksütyun” partiyası da bundan qaça bilməyib. Fransızlar, ingilislər, amerikalılar, gürcülər, bolşeviklər, bir sözlə, hər kəs bizi aldatdı və bizə xəyanət etdi. Biz elə bilirdik ki, bu müharibə “Böyük Ermənistan” uğrundadır. Türklər müharibədən məğlub ayrılsalar da, gənc nəsil tez bir vaxtda vəziyyəti qaydasına saldı. O vaxt bizim sərhədlərimizdə hərbi əməliyyatlara başlamamışdan əvvəl sülh təklif etmişdilər. Razı olmadıq. Bu, növbəti səhv idi. Türkiyədən “dənizdən-dənizə Ermənistan” tələb edirdik. Bunun uğrunda illərcə vuruşduq. Öldürdük, öldürüldük. İndən belə türklərə hansı etibardan danışa bilərik və onların bizə etibar edə biləcəklərinə necə inandıra bilərik?
London konfransında ilk dəfə “Ev” sözünü işlətdik. Müstəqil bir Ermənistan dövləti məsələsi yox idi.Başqasının evində yalnız şübhəli "Ev" idi,bizimkisi. İlin sonuna qədər Lozannada vəziyyət daha da pisləşdi. Bizim üçün heç bir "Ev" tələb olunmurdu. Sevr müqaviləsi gözümüzü kor etmişdi. Üsyanımızın əsasında müttəfiq dövlətlərin bizə vəd etdiyi böyük Ermənistan xəyalı var idi. Amma biz heç vaxt dövlət olmadıq. Türkiyə Ermənistanı deyə bir dövlətin xəyaldan başqa bir şey olmadığını gördük.
Qara dənizdən Aralıq dənizinə, Qarabağ dağlarından Ərəb çöllərinə qədər olan ərazidə dövlət yaratmaq istəyirdik. Axı bu xəyalı necə gerçəkləşdirə bilərdik? Səmimi olsaq, biz həmişə bacarıqsız daşnaklar idik. Rəhbər tuta biləcəyimiz bir məqsədimiz, bu məqsədə çatmaq üçün dəqiq hesablanmış strategiyamız yox idi. Bütün işlərimizi təsadüfi görürdük. Terrora əl atdıq. Türklərə qarşı qırğınlar törətdik. Bununla böyük dövlətlərin diqqətini çəkəcəyimizi düşündük. Amma onlar bizim istəyimizi yerinə yetirə bilmədilər, yetirmədilər. “Türkiyə Ermənistanı” xülyamız Lozannada dəfn edildi. “Daşnaksütyun” partiyası artıq məğlubiyyətlə barışıb və bütün nüfuzunu itirib. Partiya ləğv edilməlidir. Ola bilər, gələcəkdə türklər gələr və yenə bizə sülh təklif edər. Belə bir hal yaşansa, başqa psixologiyaya sahib insanlar onlarla danışıqlara getməlidirlər. “Daşnaksütyun” bu işə kömək edə bilməz. Əksinə, yenə vəziyyəti gərginləşdirər”.
Kacaznuninin hesabatdakı ümumi bəyanatları
Daşnak Hökumətinin ilk baş naziri,xüsusilə bu açıqlamaları verir:
Azərbaycanla bağlı bəzi müddəalar
Birincisi,müvəkkil səlahiyyətlərini Petroqraddakı Müvəqqəti Hökumətdən,daha doğrusu Dövlət Duması dairələrindən almışdı. Dumadakı gürcü millət vəkilləri,Rusiya Sosial Demokrat partiyası kimi güclü bir təşkilata söykənərək,əhəmiyyətli bir mövqe qazandılar,nüfuz qazandılar və münasibətlər qurdular. Cənubi Qafqazda "Komisarlıq" yaradıldıqda, prioritet təbii ki,varlıqları ilə gözə çarpmayan ermənilərə və ya tatarlara deyil,gürcülərə verilirdi.
İkincisi, dövlət işlərinin aparılmasında gürcülər arasında daha çox və ya az hazırlıqlı insanlar vardı. Böyük bir partiyanın və daha sonra Dumanın işində fəal iştirak etmələri sayəsində bəzi vərdişlər və təcrübələr əldə etdilər. Lakin nə biz, nə də müsavatçılar belə bir məktəbdən getməmişdik,hazırlıqlı deyildik. Müsavat yeni bir partiya idi,Daşnaksutyun isə yeraltı fəaliyyətlərə hazır idi. Şübhəsiz ki, partiya rəhbərlərinin vəziyyəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. Gürcülərin bir neçə istedadlı insanı,ictimai lideri var idi; Onlarla yan-yana oturacaq heç kimimiz yox idi və onların arxasında ikinci və ya üçüncü sıraları tuturduq.
Gürcüler,yeri gəldiyində Türkiyə ve Azerbaycanla hər halda,ermenilərlə müqayisədə daha rahat dil tapa bilirdilər. Bundan başqa, Gürcüstandan kənarda,həyatları təhlükə altında olan Gürcü kütləsi yoxdu,halbuki, ermenilerin Azərbaycanda,Azərbaycanlıların da Ermənistanda soydaşları vardı.
Erməni-türk və erməni-tatar münasibətləri fərqli idi. Bunların arasında əsrlər boyu davam edən problemlər var idi və əhəmiyyətli münaqişələr olmadan həll etmək mümkün deyildi. Türkiyə Qərbdə həlledici məğlubiyyətə uğradı,şimal-şərqdə öz gələcəyini təmin etmək istəyirdi. Və,burada ermənilər Ərzurum və Bakı arasına girib,türklərin yolunu kəsirdilər.
Başqa bir məqam: Köhnə rejim dövründə dövlət işləri əsasən Cənubi Qafqazdakı gürcülərin əlində idi. Bu vəziyyət inqilabdan sonra da davam etdi,çünki gürcülər arasında daha çox hazırlıqlı insanlar texniki araşdırmalar aparmağı bacarırdılar. Rəsmi xidmət təcrübəsi təbii olaraq gürcülərin dövlət idarəçiliyində möhkəmlənmələri üçün möhkəm zəmin yaratdı. "Komisarlıqdan" başlayaraq dəmiryolu və post-teleqraf işlərinə qədər bütün sahələrdə vəziyyyət belə idi.
Ən əhəmiyyətlisi isə bu idi: Cənubi Qafqazdakı gürcü xalqı ən şüurlu və ən yaxşı mütəşəkkil xalq idi. Bundan əlavə gürcü xalqının var oluşu ilə bağlı heç bir təhlükə yox idi. Buna görə də gürcülər digərlərindən güclü idilər.
Gürcü xalqının coğrafi mövqeyi və birlikdə məskunlaşması,müharibədə daha az zərər görməsi,yaxın qonşuları ilə fikir ayrılığının olmaması sayəsində gürcülər öz səslərinin eşidilməsində,azərbaycanlılarla müqayisədə daha şanslı idilər.
Ermənilərlə azərbaycanlılar arasında həll edilməsi mümkünsüz torpaq anlaşılmazlıqları vardı. Söhbət bir və ya iki rayonu ələ keçirmək deyildi,milli kütlənin geniş coğrafiyada yayılmasını təmin etmək idi. Bu istək həm ermənilərdə,həm də azərbaycanlılarda mövcud idi. Ermənistan tatarlara məxsus Şərur-Naxçıvan olmadan yaşaya bilməzdi; və Naxçıvanın Ermənistan üçün əhəmiyyəti,Zaqatala, Axalkələk və Lorinin Gürcüstan üçün əhəmiyyətindən çox fərqli idi. Həm Ermənistanın,həm də Azərbaycanın şanssızlığı bu nöqtədə idi.
Siyasi baxımdan, yetkin xalqların sülh yolu ilə həll yolu tapması mümkün idi. Lakin nə biz,nə də azərbaycanlılarda belə yetkinlik yox idi, buna görə də münaqişə qarşılıqlı düşmənçilik və etibarsızlıq mənbəyi olmuşdu.
Gürcülər imtiyazlı statuslarını möhkəmləndirmək üçün erməni-türk və erməni-tatar mübahisələrindən məharətlə istifadə etdilər. Türklərə və tatarlara söykənərək və ya öz sərhədlərini bu və ya digər istiqamətlərdə düzəldəcəkləri ilə,təhdid edərək,bizi vəziyyətlərə saldılar və öz istəklərinə uyğun olmağa məcbur etdilər. Bizimlə müttəfiq olmağa məcbur olduqda isə, Azərbaycanlıları təhdid etməyə başladılar. Bu cür davranışlar siyasi baxımdan şantaj olaraq,gürcülərə qonşuları qarşısında üstünlük verdi və onların hegemonluğunu təmin etdi.
Partiyamız başa düşməlidir və yadda saxlamalıdır ki,ən çətin günlərdə o,Gürcüstan Sosial Demokrat partiyasının hegemonluğu altında,quyruğunda sürünərək həkət etdi.
10. Yoldaşlarımızın Bakıda sərgilədikləri zoraki mövqeyidə xatırlatmalıyıq. On minlərlə proletar və güclü işçi təşkilatları olan bir sənaye şəhəri olan Bakı bolşevizmin inkişafı üçün daha əlverişli şəraitə malik idi. İnqilabın ilk günlərindən etibarən Cənubi Qafqaz boyunca bolşeviklərin etibarlı sığınacaq və möhkəm dayaq tapa biləcəyi yeganə bölgə idi. Bakı Oktyabr inqilabından sonra da Cənubi Qafqaz Komissarlığının suverenliyini rədd etmədi. Əslində idarəçilik iki yerli orqanın — İctimai Qurumlar Sovetinin və Fəhlə Deputatları Sovetinin əlində idi. Partiyamızın hər iki orqanda təmsilçiləri var idi. Müstəqil və bir-birlərindən fərqli olan bu orqanlar arasında hökmranlıq üçün açıq bir mübarizə var idi.
Yalnız iki partiya - Müsavat və Daşnaksütyun bolşeviklərə qarşı real güc nümayiş etdirə bilərdilər. Lakin bolşevizmə qarşı mübarizədə uğur qazanmaq üçün bu iki tərəf ittifaq içində hərəkət etməli idi, baxmayaraq ki, bu ağlasığmaz idi; çünki qarşılıqlı güvən yox idi. Daşnaksütyun başa düşdü ki,onun Müsavata dəstəyi yalnız bolşevik təhdidi və təhlükəsi olduğu üçün lazımdır. Bolşevikləri zərərsizləşdirdikdən sonra Müsavat ikinci planda Daşnaksütyunu siyasi səhnədən silməli oldu. Şübhəsiz ki,silahlı daşnak qoşunlarının köməyi ilə Müsavat məhv edildikdən sonra bolşeviklər də eyni şəkildə davranacaqdılar.
Biz Tbilisidə gürcü menşeviklərinin hegemonluğuna girdiyimiz kimi, Bakıda bolşeviklərin təsiri altındaydıq. Hər iki halda bizi buna məcbur edən türk-tatar təhdidi idi. Bolşeviklər bizim dəstəyimizi aldılar və Bakıda Müsavatı darmadağın etdilər (mart,1918-ci il);bolşeviklərin rus ünsürlərinin köməyi ilə Bakını türk-tatarlardan qoruya bildik.
Daha sonra yenə bizim təşəbbüslərimizlə İrandan İngilis qoşunları dəvət edildi. Bu,bolşeviklərin Rusiyaya qaçmağa hazırlaşdıqları və indi gəmilərə yerləşdikləri son dəqiqələrdə baş verdi. İngilislər əslində Bakıda məskunlaşa bilsəydilər, hadisələrin gedişatı başqa cür ola bilərdi. Ancaq ingilis qoşunlarının sayının az olması xalqa güvən vermədi,gəmilərə oturdular və İrana qayıtdılar. Biz tək qaldıq;ingilislərin ardınca İrana qaçmaqdan başqa bir şey edə bilmədik.
Kacaznuninin hesabatındakı Daşnaksutyunun fəaliyyəti ilə bağlı bəzi fikirləri
Artıq "Türkiyə Ermənistanı" deyə bir şey qalmayıb. Erməni xalqının yarısı qan itirmiş və talan edilmişdir,uzun müddətlik istirahət lazımdır. Partiya məğlub oldu və nüfuzunu itirdi,ölkədən qovuldu və geri dönə bilməz. Bir partiya "Yaşayıramsa,necə olursa olsun özümə bir iş uydurmalıyam" deməməlidir. "Madam ki,edəcək bir işimiz qalmayıb,yaşamaq mənasızdır", buna görə partiya işi olmayan yerdə bir partiya ola bilməz. Bəzən elə durumlar olur ki,şərəfli çıxış yolu,sadəcə intiharda tapılır. Partiyamız hal-hazırda bu vəziyyətdədir.
Biz bunu 4-5 il öncə etməliydik. 1918-ci ilin iyununda Batumidə müqaviləni imzaladıqda və bu müqavilənin nəticəsində müstəqil bir erməni dövləti yarananda,digər dövlətlərlə eyni qaydada öz təvazökar mövqeyini tutduqda; elə həmin ilin avqustunda yeni dövləti formalaşdıracaq Ermənistan parlamentinin açılışını etdikdə ...məhz,o zaman biz özümüzü buraxmalı,yeni siyasi partiyalara yol açmalı idik.....Tarixi missiyamız başa çatmışdı. Və bu qanlı mübarizələr və qurbanlar ilə müşaiət olunan yarım əsrlik uzun və zəhmətli çalışmalarımızın şərəfli sonu ola bilərdi...
EDP tarixin əlində bir alət idi. Alət işini bitirdikdən sonra köhnəlirsə,möhkəmliliyini itirirsə və ya işin davamı yeni bir vasitənin istifadəsini tələb etdirirsə,köhnə alət bir tərəfə atılır və atılmalıdır da. Keçmişə aid bir alət yalnız hörmət və minnətdarlıq,sevgi və ibadət obyekti olaraq qala bilər. Lakin onun yeri milli muzeydir. Ermənistan siyasi məsələsinin davam etməsi kontekstində Daşnaksütyun artıq yararlı deyil və buna görə də səhnədən artıq çəkilməlidir.
Yalnız bir şeydə təkid edirəm: Bu rol EDP Daşnaksütyuna uyğun gəlmir. Türklərlə görüşmə məsələsində Daşnaksütyun,bolşeviklərlə görüşməkdən daha məqbul bir həmsöhbətdir. Bir gün gələrsə Türklərlə barışmaq ehtiyacı olarsa; səhnəyə başqa bir anlayışa,başqa bir psixologiyaya və ən əsası başqa alternativlərə (keçmişi olan və ya olmayan) sahib insanlar çıxmalıdırlar. Və bu nöqtədə Daşnaksütyun deyil,kömək etmək,əksinə,buna maneə ola bilər.
IV Bolduin
Uşaqlığı
IV.Bolduin uşaqlıqda atasının Yerusəlimdəki sarayında böyüdü. O, uşaqlıq illərində Yaffa və Aşkelonun qrafinyası olan, atası sonradan boşanan və Sidon Lordluğunun gələcək xanımı olacaq anası ilə çox vaxt keçirmədi. Bolduin tarixçi Vilyam tərəfindən təhsil almışdır. Bir gün Vilyam gənc şahzadə haqqında kədərli bir şey kəşf etdi. Bir gün şahzadə dostları ilə oynayırdı, dırnaqlarını bir-birlərinin qollarına vuraraq yaralamağa çalışırdılar, lakin Bolduin ağrı hiss etmirdi. Vilyam bunun ciddi xəstəliyin əlaməti olduğunu dərhal anladı, ancaq bir neçə ildən sonra cüzamın qəti diaqnozu qoyuldu və xəstəlik yetkinlik dövründə daha da sürətləndi.
Taxta çıxması
Bolduinin atası I Amalrik 1174-cü ildə öldü və Boduin 13 yaşında taxta çıxdı. Yetkinlik dövründə Yerusəlim iki ardıcıl regent tərəfindən idarə edildi. Əvvəlcə Miles of Planci, sonra atasının əmisi oğlu Qraf Tripoli III. Raymond 1175-ci ildə Səlahəddin Əyyubi ilə müqavilə bağladı. Bolduin cüzam xəstəsi olduğu üçün uzun müddət hökmranlıq etməsi və varislik təyin etməsi gözlənilmirdi. Saray əyanları və Lordlar haqqlarını atalarının ikinci evliliyindən olan ögey bacısı şahzadə Sibilla və Şahzadə İzabellaya qarşı oynadılar. Sibilla Bethani monastırında böyük bibisi tərəfindən böyüdüyü halda, İzabella anası Mariya Komnenanın Nablusdakı sarayında böyüyürdü.
Hökmdarlığı
Bolduin, III Raymondun Səlahəddin Əyyubilə bağladığı razılaşmanı rədd etdi və Şama və Bekaa vadisinə basqın etdi. Onun əmisi III Coselini Urfa mahalına təyin etdi. III Coselin 1164-cü ildə Hərim döyüşündə və Nurəddin Mahmud Zəngi tərəfindən əsir götürüldü. 1176-cı ildə bacısı və IV Bolduinin anası Agnes tərəfindən 50.000 dinar pul qarşılığında buraxıldı. Regent kimi III Raymond, Şahzadə Sibillanın Müqəddəs Roma Alman İmperatoru I Frederik və Fransa Kralı VII Henrinin əmisi oğlu Montferratlı Vilyam ilə evlənmək üçün danışıqlara başlamışdı. Vilyam bu evlilikdən sonra Yaffa və Aşkelon qrafı oldu. O, ümid edirdi ki, Bolduinin xəstəliyi səbəbindən kral ola bilməyəcəyi təqdirdə, Sibiliya ilə birlikdə krallığı idarə edəcək. Bu vaxt Bolduin Misirdəki Səlahəddin Əyyubinin əsas hərbi gücünə hücum etməyi planlaşdırırdı. Bizans dəniz qüvvələrinin dəstəyini almaq üçün Köhnə Antakya şahzadəsi Renaud de Şatillonu I Manuelə səfir göndərdi. Boldouin, Renaud de Şatillon və Montferratlı Vilyamın ittifaqı ilə cənub müdafiəsini təmin etməyə çalışdı. Vilyam həftələrlə davam edən xəstəlikdən sonra Aşkelonda öldü və gələcəkdə V Bolduini dünyaya gətirən hamilə qalan Sibilla dul qaldı. Üç ay sonra, avqustda kralın əmisi oğlu və həmçinin Fransadakı qraf I Filip səlib yürüşü ilə Yerusəlimə gəldi. I Filip Bolduinin bacılarını öz vassallarına ərə vermək istəyirdi. Filip, Bolduinin ata tərəfdən ən yaxın qohumu kimi III Raymondun regentliyini almaq istəyirdi. Kral şurası bu təklifi rədd edərkən, İbelinli Bolduin I Filippi ictimaiyyət qarşısında alçaltdı.
25 noyabr 1177-ci ildə Kral IV Bolduin və və Renaud de Şatillon Məbəd Cəngavərlərinin köməyi ilə Montqisard döyüşündə Səlahəddini məğlub etdilər. Elə həmin il Bolduin ögey anası Mariya Komnenaya İbelindən olan Balianla evlənməyə icazə verir, lakin bu, riskli bir qərardır. Bu, İbelin ailəsinin ehtiraslarını alovlandıracaq və Mariya Komnena referansı ilə Sibilla və Izabella'nı ailələrinə əlavə etməyə çalışacaqlar.
IV Bolduin 1179-cu ildə Şimalda bəzi hərbi uğursuzluqlarla qarşılaşdı. Aprelin 10-da Baniasa basqın etmək əmri verdi, lakin Səlahəddinin əmisi oğlu Fərrux şahın hücumuna məruz qaldı. Bolduin atanın qorxub qaçmasıyla təsadüfən xilas oldu. Krallığın ən hörmətli konstebllərindən biri, Toronlu II Humfrey ölümcül yaralandı. İyunun 10-da Sidon ətrafında süvari basqınlarına cavab olaraq Bolduin, Raymond və məbədçilərin VIII Böyük Ustadı Odo de st Amand ilə Livana bir qüvvə göndərdi. Onlar Litani çayında süvarilərin bir qismini öldürdülər, lakin Səlahəddinin əsas qüvvəsi onları tutdu. Padşah atsız idi və köməksiz minə bilməzdi, başqa bir cəngavərin köməyi ilə döyüş meydanından uzaqlaşdırıldı. Qraf Raymond Tirə qaçdı. Kralın ögey atası Sidonlu Reginald bəzi insanları xilas etdi, lakin böyük usta İbelinli Bolduin, Tiberiyalı Hyu və Raymonun ögey oğullarından biri əsir düşdü. 1179-cu il avqustun 23-də Səlahəddin Jacobs Ford qalasına çatdı. Müsəlmanlar qalanın altındakı tuneli yandırdılar. Mühasirə başlayandan 6 gün sonra Səlahəddin qalanı ələ keçirdi. 700 cəngavər, memar və inşaat işçisi öldürüldü, onlardan 800-ü əsir götürüldü. Bolduin ordusu ilə gələndə qala xaraba vəziyyətində idi. Boduin Tiberiyaya qayıtdı. Bir çox tarixçi bu hadisənin Qüdsün müsəlmanlar tərəfindən geri alınmasını asanlaşdırdığını düşünür.
1180-ci ilin yayında Bolduin Toronlu II Humfreydən sonra "konstebl" olan və 1179-1194-cü illər arasında bu vəzifəni tutan Lusignanlı I Amalrikin qardaşı Lusignanlı Qay ilə Sibillanı evləndirdi. Əsas məqsəd xanədana xaricdən yardım gətirmək potensialına malik olan əcnəbi birini xanədanlığa qatmaq idi. Lusignanlı Qay Kerekdəki əlverişli mövqeyi sayəsində Misir və Dəməşq arasındakı ticarət karvanlarını qarət edən Renaud de Şatillonla müttəfiq oldu. Səlahəddin bu talanlara cavab vermək istədi və 1182-ci ildə Belvuar qalasında döyüş baş verdi. Bu, müharibədən çox atışma şəklində idi və heç bir nəticə olmadı. Bu hadisədən az sonra Bolduin cüzam xəstəliyindən tamamilə zəiflədi, kor oldu və yeriyə bilmədi. Lüzinyanlı Qayı regent təyin etməli oldu. Lakin 1183-cü ildə Lusignanlı Qay onu məyus etdi. Lüzinyanlı Qay, Renaud de Şatillonun ögey oğlu Toronlu IV Humfrey və Bolduinin ögey bacısı İzabellanın Krerekdə nikah mərasimlərində iştirak edirdi, lakin Səlahəddin Kerek qalasını mühasirəyə almasıyla nikah ola bilmədi. Bütün adamlar Kerekdə mühasirəyə düşdü. IV Bolduin qalan hərbi gücü ilə Yerusəlimdən Kerekə gəldi və mühasirəni yardı. Lakin Lüzinyanlı Qay Səlahəddin Əyyubi və ordusu ilə döyüşməkdən imtina etdi və Səlahəddin asanlıqla geri çəkildi. Bolduin bu vəziyyəti qəbul edə bilmədi və Qayı regentlik vəzifəsini əlindən aldı. Gözdən düşən Lüzinyalı Qay arvadı Sibillanı da özü ilə götürdü və Aşkelonda doğru istiqamət aldı. IV Bolduin bacısına qarşı kin bəsləməsə də, onu mirasdan uzaqlaşdırdı və anası Aqnesin, ögey atası Reginald Sidon, Raymond və bir çox baronun dəstəyi ilə Montferratdan olan 5 yaşlı qardaşı oğlunu özünə varis təyin etdi. Daha sonra Bolduin Qay və Sibillanın evliliyini pozmağa çalışdı. Lakin cütlük bu cəhdlərə müqavimət göstərdi.
O, tez-tez cüzamdan əziyyət çəksə də və regentlər vasitəsilə hökm sürməli olsa da, Bolduin gözlənildiyindən daha uzun müddət padşahlıq etdi. Kereki xilas etmək üçün etdiyi hərbi əməliyyatlar və sülalə münaqişələri Bolduini zəiflətdi. 1185-ci ilin yazında IV Bolduin Yerusəlimdə vəfat etdi və Müqəddəs Qəbir Kilsəsində dəfn edildi.
Kürəkən kral (film, 1998)
Kürəkən kral (Rom: Dulhe Raja) — Qovinda, Raveena Tandon, Kader Xan, Conni Lever, Prem Çopra və Asraninin rol aldığı 1998-ci ildə hindi dilində çəkilmiş romantik komediya filmidir.
Süjet xətti
Beşulduzlu mehmanxananın müvəffəqiyyətli sahibi Sinqhaniyanın kiçik bir restoran sahibi olan gənc Racanın simasında mehmanxana biznesində təhlükəli rəqibi mövcuddur. Onların gərgin münasibətləri açıq düşmənçiliyə çevrilə bilər. Sinqanianın qızı Kiran isə odun üstünə benzin tökür. O, Rahula aşiqdir, lakin atası onunla görüşməyi qadağan edir və sonra atasına baxmayaraq Raca ilə flört etməyə başlayır. Bunun üzərinə Kiran sevgilisi Rahul tərəfindən qaçırılır və fidyə tələb edir. Axı o, əslində varlı qızları və onların cehizlərini ovlayan adi bir qadınbazdır. Raca bu vəziyyətdən necə çıxacaq? Sadə bir treyderə xas olan yumor və zarafatlarla...
Vyetnam Milli Məclisi
Vyetnam Sosialist Respublikasının Milli Məclisi —  Vyetnamın qanunverici orqanı. Vyetnam Konstitusiyası Milli Məclisi dövlət hakimiyyətinin ali orqanı kimi müəyyən edir.
Tərkibi
Milli Məclis ildə iki dəfə Dövlət Şurası tərəfindən çağırılan 500 daimi deputatdan ibarətdir. Milli Məclis Milli Məclisin sədrini və sədr müavinlərini seçir. Hal-hazırkı sədr 14-cü sessiyada (2021–2026) seçilmiş Vıonq Din Huedir.
Qolqatı (İcrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 549 nəfər yaşayır (137 ailə).
Vah
Vah — Slovakiyanın ən uzun çayı, Dunayın sol qolu.
Adlanması
Çayın adı latın dilindən olan vagus (gəzib dolanan) sözündən yaranıb, belə ki, çay öz məcrasını tez-tez dəyişirmiş.
Coğrafiyası
Vah çayı Kralyova Leqota çayı yaxınlığında, mənsəbini Vısokiye Tatrı və Nizkiye Tarı dağlarından götürən Çernı Vah və Belı Vah çaylarının birləşməsi nəticəsində yaranır.
Vah çayının uzunluğu — 433 km, çay səthinin sahəsi — 19 600 km²-dir. İllik su sərfi 152 m³/saniyədir.
İqtisadiyyatı
Vah çayı üzərində Vajsk silsiləsi yaradan 20 su elektrik stansiyası vardır. Çayın suyu suvarma və su təchizatı üçün istifadə edilir. Çay mənbəyindən Sered şəhərinə qədər gəmiçilik üçün istifadə edilir.
Kristobal Qonsales-Aller Xurado
Kristobal Qonsales-Aller Xurado — İspaniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2011-ci ildən)
Tül (rayon)
Tül  — Fransanın Yeni Akvitaniya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Korrez. Suprefektura — Tül. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 79 281 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 31 nəf / km². Rayon sahəsi — 2564 km².
Miko Halyas
Miko Halyas — Estoniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2012-ci ildən)
Nazir Xurşudov
Nazir Müxənnət oğlu Xurşudov (1 fevral 1985; Xaçmaz rayonu, Azərbaycan SSR — 21 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Nazir Xurşudov 1985-ci il fevralın 1-də Xaçmaz rayonunun Çaykənarı kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Nazir Xurşudov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Hadrut qəsəbəsinin, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Nazir Xurşudov oktyabrın 21-də Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub. Xaçmaz rayonunun Çaykənarı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nazir Xurşudov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nazir Xurşudov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nazir Xurşudov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Quriyə (İcrud)
Quriyə — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 124 nəfər yaşayır (40 ailə).
Qazaxıstan tarixi
Qazaxıstan tarixi günümüzdəki Qazaxıstanın sərhədləri içində qalan bölgələrin tarix öncəsi zamanlardan günümüzə qədər davam edən tarixidir.
Çağdaş Qazaxıstan öncəsi tarix
Müasir Qazaxıstanın kökləri 1400-cü illərə qədər getməkdədir. 1400-cü illərdə müxtəlif türk tayfalarının birləşməsi ilə Mərkəzi Asiyada yeni bir boy yaranmışdır. Qızıl Orda dövləti dağıldıqdan sonra türk tayfaları Noqay xan ətrafında birləşərək Noqay Xanlığını qurdular. Bu xanlıq sonradan Qazax xanlığına çevrildi. Qazax xanlığı üç hissədən ibarət idi: Ulu juz, Kiçik juz və Orta juz. 1771-ci ildən etibarən onlar bir-birindən asılı olmayan siyasət yeritməyə başladılar. 1770-ci ilin sonlarında qazax juzları Rusiya və Çin arasında mübarizə meydanına çevrildi. Bu mübarizə rusların qələbəsi ilə başa çatdı. Bundan sonra ruslar işğal etdikləri qazaxların ölkəsində müstəmləkəçilik siyasəti yeritməyə başladılar. Bu torpaqların bütün imkanlarını mənimsədilər. Yerli qazaxları köçə məcbur etdilər. Qazaxların dilinə, dininə və yaşayışına müxtəlif qadağalar qoyulmuşdur. Aclıq və siyasi səbəblərlə 1912–17-ci illər arasında rus hökumətinə qarşı etiraz başladı. 1917-ci ildə Rusiyada çarlığın devrilməsi ilə əlaqədar olaraq Mərkəzi Asiya bir müddət müstəqil oldu. 1917–20-ci illər arasında keçmiş qazax juzları birləşərək "Alaş Orda" dövlətini qurdular. Bu dövlət üç il yaşaya bildi. 1920-ci ildən sonra ruslar hakimiyyəti ələ keçirdilər və bu tarixdən sonra SSRİ dövrü başladı. Rus hökuməti qazaxların milli şüurunu itirməsi üçün müxtəlif yollara əl atdı. Stalinin vaxtında qazaxcadan ərəb və farsca sözlər çıxarılaraq bunların yerinə rusca kəlmələr qoyuldu. Günümüzdə də qazaxcada olan bəzi kəlmələr üçün rus sözləri işlədilir. Sovet hakimiyyəti altında olan dövrdə 1933-cü ildə süni aclıq, 1937–38-ci illərdə soyqırım, 1954-cü ildə 6 milyon 300 min hektar yerin zorla rus mühacirlərinə paylanması, 1960-cı illərə qədər rus köçləri yerləşdirmə planlarının həyata keçirilməsi, 1986-cı ildə məşhur "Celtoksan" hadisəsini söyləmək mümkündür.
Vudi adası (ABŞ)
Vudi adası — Alyaskanın Kadyak adasından 4,2 kilometr şərqdə yerləşən ada. Ada Çinyak körfəzində yerləşir. Burada əvvəlcə özlərini Tanqirnarmiut adlandıran aleutlar yaşayırdı. Onların bu ərazidə mövcudluğu min il olaraq qiymətləndirilir. 1784-cü ildə rus qabaqcıl araşdırmaçıları Vudi adasında ticarət koloniyası qururlar. Bu koloniya 1894-cü ildə ABŞ Poçt Xidməti tərəfindən qeyd olunmuş və uzun illər əsas sahil ticarət məntəqəsi olmuşdur. Vudi adası tarixi və arxeoloji bölgəsi 2015-ci ildə ABŞ-nin Milli Tarixi Yerlər Reyestrinə daxil edilmişdir.
Təsvir
Vudi adası ABŞ-nin Alyaska ştatının cənubundakı Alyaska yarımadasının şərqində yerləşən Kodiak arxipelaqının bir hissəsidir. Sahəsi 13,1 km² olan ada uzun müddət balina ovu və balıqçılıq məhsulları ticarətini inkişaf etdirən Aleutlar tərəfindən məskunlaşılmışdır. 18-ci əsrdə adaya ilk dəfə rus tədqiqatçıları ayaq basır, lakin yerli əhali rusların yaşayış məntəqələri qurmaq cəhdlərinə uğurla müqavimət göstərir. Zaman keçdikcə ruslar aleutların yaxınlığında məskunlaşmağa və ticarət əlaqələri qurmağa nail olurlar. Fiziki vəhşiliklərə əlavə olaraq, rus köçkünləri əvvəllər yerli əhaliyə məlum olmayan xəstəlikləri bölgəyə gətirirlər. Bu sonradan vaxtaşırı epidemiyaların yayılmasına səbəb olur. 1805-ci ilə qədər adada yalnız 54 yerli sakin yaşayırdı. 1837-ci ildə ruslar tərəfindən zorla sıxışdırılan təxminən aleutlara aid yeddi yaşayış məntəqəsi var idi. Missioner Ernest və İda Rosko tərəfindən 1893-cü ildə Vudi adasında Baptist kilsəsi qurulur. Onlar tez-tez uşaqları valideynlərindən zorla götürdükləri bir sığınacaq yaradırlar, bu da adanın yerli əhalisi ilə münaqişələrə səbəb olur. Həmçinin baptist missionerlər öz kilsə idealarını yaymağa başlayırlar, bu da uzun illər ruslar tərəfindən pravoslavlığa yönəldilmiş aleutlar arasında çaşqınlığa səbəb olur. XX əsrin əllinci illərində Amerika Baptist kilsəsi adada bu gün də fəaliyyət göstərən dini yay düşərgəsini tikir. 1960-cı illərdə Vudi adasında dövlət məktəbi bağlanır və yerli uşaqlar Kadyak adasında məktəbə getməyə başlayır. Buna baxmayaraq, bir çox sakin 1970-ci ildə bərə xidməti dayandırılana qədər adada yaşamağa davam edir. Bundan sonra insanlar Kadyak adasına köçməyə başlayır. Bu gün Alyaska Dövlət Parkına məxsus səhra istisna olmaqla, Vudi adasındakı torpaqların əksəriyyəti özəl mülkiyyətdədir. Burada ictimai nəqliyyat yoxdur.
Qurdoğlu Müslihəddin Rəis
Qurdoğlu Müslihəddin Rəis — Osmanlı imperiyasının admiralı, eləcə də Rodosun sancaqbəyi. O, Osmanlı dəniz qüvvələrinə komandanlıq etmiş, bu dövrdə Osmanlının Misiri (1517) və Rodosu (1522) fəthlərində mühüm rol oynamışdır. Qurdoğlu Müslihəddin Rəis həmçinin, Süveyşdə yerləşən Osmanlı Hind Okeanı Donanmasının yaradılmasına kömək etmişdir. Donanmaya daha sonra oğlu Qurdoğlu Xızır Rəis komandirlik etmişdir.
Erkən həyatı
Qurdoğlu adı türkcə "canavarın oğlu" mənasını verir. Atasından götürdüyü bu epitet Müslihəddinin atası, Anadoludan olan türk dənizçisi Qurd Əhməd Rəisin adından götürülmüşdür. Qurt Əhməd Rəis Fateh Sultan Mehmedin donanmasında xidmət etmiş dənizçilərdən biri kimi tanınır. O, bir müddət dənizdə xidmət etsə də, yaşlandıqca yerini böyük oğlu Müslihəddinə buraxmışdır.
Fəaliyyəti
Bəkir Böyükarkının 1966-cı ildə nəşr olunan və Müslihəddin Rəisin həyatını izah edən "Suların kölgəsində" adlı kitabında onun nişanlısının da olduğu gəminin Rodos cəngavərləri tərəfindən batırılmasından sonra qardaşları ilə birlikdə dəniz quldurluğu ilə məşğul olmağa başladığı bildirilmişdir. Egey dənizi və Şimali Afrikada fəaliyyət göstərmiş Müslihəddin Rəis 1496-cı ilin sentyabrında Kamal Rəisin donanmasına qoşulmuş, Rodos cəngavərlərini döyüşdə məğlub etmişdilər. Daha sonra qardaşları ilə birlikdə dəniz quldurluğu fəaliyyətinə davam etmiş, 1505-ci ildə Kamal Rəisin heyətinə qoşulmuşdur. O, bu dövrdə müsəlmanların İspaniyadan köçməsinə köməklik etmiş və ispanlara qarşı dəniz qoldurluğu ilə məşğul olmuşdur. Sonrakı illərdə Rodosa hücum etməyə çalışmış, lakin uğursuz olmuş və döyüşdə iki qardaşı həlak olmuşdur. 1511-ci ildə Kamal Rəislə birlikdə Rodosa növbəti hücum təşkil etmək istəyirdi, lakin gəmisi fırtınada batan Kamal Rəis vəfat etmişdir. Bundan sonra Oruc Rəis və Barbaros Xeyrəddin Paşa ilə görüşlər keçirmiş, Osmanlı hakimiyyəti ilə əlaqə yaratmağa çalışmışdır. Bizertada olduğu müddətdə Fransa Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alınsa da, sağ qalmağa nail olmuşdur. Daha sonra 1516-cı ilin sentyabrında Romaya hücum təşkil etdi, lakin uğursuz olmuşdur. Qurdoğlunun təşkil etdiyi ekspedisiyada Liquriya, Toskana, Latsio və Puqliya vilayətlərini mərkəzi qarət edilmiş, çoxlu gəmilər ələ keçirilmişdir.
Avropa mənbələrinə görə, 1508-ci ildə o, quldurluqdan əldə etdiyi qənimətlərin bir hissəsini Həfsi hökmdarına vermək şərti ilə Həfsilərin hakimiyyəti altında olan Bizertada məskunlaşmağa və limanından istifadə etməyə başlamışdır. Elə həmin il Diano-Marina liman şəhərinə basqın etmişdir. 1509-cu ilin fevralında Rodosa hücum etmiş və uğursuz olmuşdur. 1510-cu ilin mayında Rodos cəngavərlərinə aid gəmilərə hücum etmiş və əhəmiyyətli miqdarda qənimət əldə etmişdir. Elə həmin il Egey dənizində quldurluq fəaliyyətini getdikcə daha kəskin şəkildə davam etdirmişdir. O, sonrakı illərdə Egey və Aralıq dənizində fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1516-cı ilin aprelində İtaliya sahillərində fəaliyyət göstərən Qurdoğlu may ayında Barbaros Xeyrəddin Paşaya qoşularaq onunla birlikdə fəaliyyətə başlamışdır. 1516-cı ilin avqustunda Bizertada Fransa donanmasının komandanlığı altındakı qüvvələrin basqınına uğramış, lakin bundan sağ çıxa bilmişdir. Sentyabr ayında Egey dənizində hücumlarını davam etdirmişdir. Oktyabr ayında onun Roma papası X Levi əsir götürmək üçün təşkil etdiyi basqın məqsədinə nail ola bilməmişdir. O, cavabında Lavinio və Antsio arasında yerləşən ərazini qarət etmi.dir.
I Səlim Məmlüklərə qarşı Misir səfərinə çıxmış və Müslihəddin Paşa səfərin maddi-texniki təminat məsələlərində mühüm rol oynamışdır. Bundan sonra onun Osmanlı xidmətinə girməsinə icazə verilmişdir. Daha sonra I Səlimi Rodosa səfərə getməyə razı salsa da, 1520-ci ilin sentyabrında sultanın ölümü ilə bu məsələdə tək başına qalmışdır. Öz qüvvələri ilə apardığı Rodos əməliyyatında yenə məğlub olmuş, qardaşı Murad Rəis əsir götürülmüşdür. Qanuni Sultan Süleyman taxta çıxdıqdan sonra Müslihəddin Rəis, baş vəzir və bəzi digər vəzirlərin dəstəyi ilə yeni sultan Rodos yürüşünə başlamağa razı olmuşdur. Bu səfərdə Osmanlı donanmasına rəhbərlik edən Müslihəddin Rəisin Rodosun fəthində mühüm rol oynamışdır. 1522-ci ilin dekabrında Rodosun fəthindən sonra qazandığı uğura görə buranın sancaqbəyi təyin edilmişdir.
Müslihəddin Rəis 1526-cı ildə vəzifəsindən azad edilmiş, bundan sonra Egey və Aralıq dənizində Venesiya və Genuya qüvvələrinə, həmçinin xristian dəniz quldurlarına qarşı döyüşmüşdür. O, 1535-ci ildə Rodosda vəfat etmişdir.
NGC 4586
NGC 4586, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Puşkiniya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Cins rus təbiətşünası A. A. Musin - Puşkinin şərəfinə adlandırılmışdır. Bu cinsin 2 növü məlumdur. Onların vətəni Qafqaz, Kiçik və Ön Asiyadır. Zümrüdvari puşkiniya (P. scilloides) yumru soğanaqlı, ətli yarpaqlı və mavi çiçəkləri olan bitkidir. Çiçək saplağında salxım çiçək qrupuna toplanmış 18-ə qədər çiçəyi vardır. Puşkiniya drenajlı məhsuldar torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Soğanaqları 12 sm dərinliyə əkilir. Bitki bordürlərin qurulmasında, qazonların mərkəzi hissəsində digər bitkilərlə birlikdə əkildikdə gözəl görünür. Puşkiniyanı otaq şəraitində də yetişdirmək olar.
Covanni Simeone
Covanni Simeone — Argentinalı peşəkar futbolçu. İtaliyanın "Hellas Verona" klubunun hücumçusu. "Napoli" klubunda icarə əsasında çıxış edir. Məşhur futbolçu və məşqçi Dieqo Simeonenin oğlu.
Karyera
Covanni "River Pleyt" klubunun yetirməsidir. 4 avqust 2013-cü ildə hücumçu "River Pleyt"in heyətində "Gimnasia və Esgrima" komandası ilə oyunda debüt etdi. Covanni "River Pleyt"in heyətində ilk qolunu 8 sentyabr 2013-cü ildə "Tiqre" ilə görüşdə vurdu.
2015-ci ilin yayında o, "Banfild"ə icarəyə verilir. Argentina çempionatında “Banfild”in heyətində 34 oyun keçirir və 12 qol vurur.
18 avqust 2016-cı ildə İtaliyanın "Cenoa" klubuna keçir.
16 avqust 2017-ci ildə "Fiorentina" ilə 30 iyun 2022-ci ilə qədər müqavilə imzaladı. 20 avqust 2017-ci ildə A Seriyasının 2017/18 mövsümünün 1-ci turunun "İnter"ə qarşı səfər matçında "Fiorentina"nin heyətində debüt etdi (o, əsas heyətdə meydana çıxdı və 60-cı dəqiqədə Babakarla əvəz olundu).
30 avqust 2019-cu ildə Simeone, dövrün sonunda məcburi satınalma şərti də daxil olmaqla, Fiorentinadan bir illik icarə müqaviləsi əsasında "Kalyari"yə keçdi. Sentyabrın 1-də o, Milanın "İnter" 2-1 hesablı məğlub olduqları oyunda debüt etdi.
18 avqust 2022-ci ildə, sonradan məcburi satınalma şərti ilə icarə əsasında "Napoli"yə keçir.
Musaid bin İbrahim bin Abdullah Əl-Səlim
Musaid bin İbrahim bin Abdullah Əl-Səlim — Səudiyyə Ərəbistanının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2013-cü ildən)
Quşçu (İcrud)
Quşçu — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 179 nəfər yaşayır (43 ailə).
Yoan Kore
Yoan Vakis Kore (16 noyabr 2004, Bur-la-Ren, Fransa) — Liqa 2 təmsilçilərindən olan "Paris" klubunda mərkəz müdafiəçisi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.
Karyerası
Kore futbolçu karyerasına yerli Kaşan klubunda başlamışdır. 10 yaşı olarkən "Paris" klubunun akademiyasına qəbul olmuşdur. Kore 12 dekabr 2020-ci ildə klub ilə 2024-cü ilin iyun ayına qədər peşəkar müqavilə imzalamışdır. O, Liqa 2-də debütünü 21 sentyabr 2021-ci ildə "Nim Olimpik" klubuna qarşı oyunda etmişdir. Kore 94-cü dəqiqədə Maksim Bernonun əvəzinə meydana daxil olmuş və komandası rəqibinə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Milli karyerası
Kore Bur-la-Ren şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri isə Kot-d'İvuar vətəndaşlarıdır. 2021-ci ilin avqust ayında Kore Fransa U-18 millisinə çağırılmışdır.
Karyera statistikası
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Fransa Superkuboku görüşləri daxildir.
Savant sindromu
Savant sindromu — Çox nadir hallarda rast gəlinən bir psixi pozuntudur. Xəstəliyin əlaməti ümumi inkişafdan geri qalmış insanların “dahilik adasına” (bir və ya bir neçə bilik sahələrində mükəmməl qabiliyyətin ümumi şəxsiyyət məhdudluğu ilə ziddiyət təşkil etməsi) malik olmasıdır. Bu sindrom həm genetik, həm də sonradan qazanılmış ola bilər. Savant sindromlu şəxslər çətinliklə oxuya, yazı yazarkən bir səhifədə yüzlərcə səhv buraxa bilərlər, amma bununla yanaşı, beyinlərində asanlıqla altırəqəmli ədədləri bir-birinə vura bilərlər və yaxud 23 may 3027–ci ilin həftənin hansı günü olduğu çox rahatlıqla deyə bilərlər.
İşarələr və simptomlar
Savant bacarıqları adətən beş əsas sahədən birində və ya bir neçəsində tapılır: incəsənət, yaddaş, hesab, musiqi qabiliyyətləri və məkan bacarıqları. Ən çox yayılmış savant növləri təqvim savantlarıdır, hər hansı bir tarix üçün həftənin gününü sürətlə və dəqiqliklə hesablaya bilən və ya hər hansı bir tarixdən şəxsi xatirələri yada sala bilən "insan təqvimləri"dir. Qabaqcıl yaddaş savant qabiliyyətlərində əsas "super güc"dür.
Savantların təxminən yarısı otistikdir; digər yarısında tez-tez mərkəzi sinir sisteminin zədələnməsi və ya xəstəliyi var. Autizmdən əziyyət çəkənlərin 10%-ə qədərinin savant qabiliyyətlərinin müəyyən formada olduğu təxmin edilir.
Təqvim savantları
Təqvim savantı (və ya təqvim alimi) – əqli qüsuru olmasına baxmayaraq məhdud onilliklər və ya müəyyən minilliklər aralığında tarixin həftəsinin gününü və ya əksinə ad verə bilən şəxsdir. Riyaziyyatçılar onlara oxşar bacarıqlar əldə etməyə imkan verən düsturlar işləyib hazırlasalar da, insan təqvim kalkulyatorlarının nadirliyi, ola bilsin, ümumi əhali arasında bu cür bacarıqları inkişaf etdirmək üçün motivasiyanın olmaması ilə bağlıdır. Digər tərəfdən, təqvim savantları sosial cəlbedici bacarıqlara investisiya qoymağa meyilli olmaya bilərlər.
Epidemiologiya
Nə qədər insanın savant bacarıqlarına malik olması barədə obyektiv dəqiq statistika yoxdur. Təxminlər autizmli hər on nəfərdən birində müxtəlif dərəcədə savant bacarıqlarına malik olduğunu göstərir. 2009-cu ildə Britaniyada autizmli uşaqların 137 valideyni üzərində aparılan araşdırma, 28%-nin övladlarının “normal” insanlar üçün belə qeyri-adi olacaq səviyyədə” bacarıq və ya güc kimi təyin olunan savant bacarıq meyarlarına cavab verdiyinə inandığını müəyyən etdi. Qəfil və ya qazanılmış savant sindromunun 50-yə qədər hadisəsi bildirilmişdir.
Tofiq Fikrət
Həyatı
1888-ci ildə Qalatasaray liseyini bitirmiş, bir müddət xarici işlər nazirliyində işləmiş, 1894–1915-ci illərdə türk dili və ədəbiyyatından dərs demişdir. İlk şeirlərini və ədəbiyyatın ictimai roluna dair məqalələrini redaktoru olduğu "Sərvəti-fünun" jurnalında dərc etdirmişdir. O, türk şeirinə məzmum və formaca yenilik gətirmişdir. "Sənət həyat üçündür" prinsipini həm əməldə, həm də nəzəriyyədə tətbiq edən ilk türk şairidir. İnqilabi ruhlu şeirlərində zülm, fanatizm və istibdadı qətiyyətlə qamçılamış, humanizm və azadlıq ideyalarını, xalqlar dostluğunu tərənnüm etmişdir. Qadağan edilməsinə baxmayaraq, əsərləri gənclər və hərbçilər arasında əldən-ələ keçərək əzbərlənmiş və yayılmışdır. Hakim dairələr tərəfindən ömrünün sonunadək təqib olunsa da, inqilabi ideyalara və xalqa sadiq qalmışdır. Əsərlərində ərəb-fars kəlmələrinin, tərkiblərinin sıx-sıx işlədilməsi Tofiq Fikrətin dilini xeyli qəlizləşdirirdi. Buna baxmayaraq onun əsərləri Azərbaycanda böyük rəğbət qazanmışdır. Azərbaycan şairlərindən M. Hadi, H. Cavid, A. Səhhət və b. Yaradıcılığına təsir göstərmişdir. Onun yaradıcılığı Azərbaycan alimləri tərəfindən də öyrənilmiş və "Seçilmiş əsərləri" Azərbaycan dilində nəşr olunmuşdur.
Yaradıcılığı
"Rübabi-şikəstə" (1900), Tarixi-qədim" (1905), "Xaluqun dəftəri" (1911), "Rübabın cavabı" (1911), "Doxsan beşə doğru" (1912), "Həmşirəm üçün" və başqalan Totiq Fikrətin və ümumi Türk-Oğuz ədəbiyyatmm şah əsərlənndəndir.
Redbric (London)
Redbridge — rayon. Adını Roding çayı üzərindəki körpüdən alır. Köprü ağ daşdan hazırlanan ərazidə digər körpülərdən fərqli olaraq qırmızı kərpicdən hazırlanmışdır. Adı daha sonra 1965-ci ildə yaradılan daha geniş London şəhərinə tətbiq olundu. Körpü daha əvvəl Hocklee's Bridge kimi tanınırdı.
Kamboca üsyanı (1840)
1840-cı il Kamboca üsyanı — Kambocada, Preyvenq və Baphnum ətrafında Vyetnam əleyhinə üsyan.
1840-cı ildə Kamboca kraliçası Anq Mey vyetnamlılar tərəfindən taxtdan salınmış, həbs olunmuş, qohumları və kral reqaliyası ilə birlikdə Vyetnama köçürülmüşdür. Bu hadisədən qəzəblənən bir çox Kamboca əyanı və onların ardıcılları Vyetnam hakimiyyətinə qarşı üsyan qaldırmışdır. Üsyançılar Kamboca taxtına başqa bir iddiaçı şahzadə Anq Zıonqu dəstəkləyən Siama müraciət etmişdir. III Rama cavab vermiş və Anq Zıonqu taxt-taca oturtmaq üçün siam qoşunları ilə birlikdə Banqkokdakı sürgündən azad etmişdir.
Vyetnamlılar həm Siam qoşunları, həm də Kamboca üsyançıları tərəfindən hücuma məruz qalmışdı. Daha da pisi, Koxinxinada bir neçə üsyan baş vermişdir. Əsas Vyetnam qüvvəsi bu üsyanları yatırmaq üçün Koxinxinaya yürüş etmiş. Vyetnamın yeni imperatoru Thyeu Tri sülh əsaslı həll yolu axtarmağa qərar vermişdir Trantay general-qubernatoru Trıonq Min Zyanq geri çağırılmışdır. Zyanq həbs olundu və daha sonra həbsxanada intihar etdi.
Anq Zıonq 1846-cı ildə Kambocanı Siam və Vyetnamın birgə mühafizəsi altına almağa razılaşmışdır. Vyetnamlılar Kamboca kral ailəsinin üzvlərini buraxmış və kral reqaliyasını qaytarmışdır. Eyni zamanda, Vyetnam qoşunları Kambocadan çıxarılmışdır. Nəhayət, vyetnamlılar bu ölkəyə nəzarəti itirmiş, Kamboca Vyetnamdan müstəqillik qazanmışdır. Kambocada hələ də bir neçə siam qoşunu qalmasına baxmayaraq, Kamboca kralı əvvəlkindən daha çox muxtariyyətə sahib idi.
Sayın (İcrud)
Sayın — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 247 nəfər yaşayır (83 ailə).
Eduard Ayanyan (hərbçi)
Eduard Melikoviç Ayanyan — SSRİ hərbçisi, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi.
Həyatı
Eduard Melikoviç Ayanyan 24 mart 1919-cu ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ərazisində, indiki Göygöl rayonunun Çaykənd kəndində anadan olmuşdur. Erməni əsillidir. 1941-ci ildən Sovet Ordusunda xidmət etməyə başlamışdır. İkinci Dünya müharibəsində əvvəlcə zenit artilleriyası vzvoduna, sorra isə batareyasına komandirlik etmişdir. Baş leytenant Ayanyan Stalinqrad, Kursk, Xarkov, Kiyev və Budapeşt uğrunda döyüşlərində iştirak etmişdir. 1943-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvüdür.
1953-cü ildən SSRİ Elmlər Akademiyası Mexanika Problemləri İnstitutunda elmi işçi olmuşdur. 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" və "Qırmızı ulduz" ordenləri ilə təltif olunmuşdur. 15 may 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. 26 fevral 1994-cü ildə Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində vəfat etmişdir.
Əbülhəsən Raci
Əbülhəsən Raci — şair.
Həyatı
Hacı Əbülhəsən Racinin tərcümeyi-halında onun hisri təqvimi ilə 1247-ci (1252-ci) ildə Təbriz şəhərinin Xiyaban məhəlləsində dünyaya gəlib. Təlim və tərbiyəni bu şəhərdə alıb. 40–45 il yaşayıb. Vəfatı Həcc ziyarətindən müraciət edəndə olubdur. Cəddədə gəmiyə oturanda əsnayi-rahda dəryaya qərq olubdur və bu hüznavər hadisə hicrətin 1292-ci ilində vaqe olubdur.
Səbur cənablarının burada yazılan şerlərindən məlum olur ki, mərhum Hacı Əbülhəsən Racinin şənü rütbəsi dost və əhibbası arasında xeyli tutulurmuş. Mərhum şairin pişəzvəqt qafil ölməyi əhibbalarını böyük yasü ələmə düçar edib, novgüllərinə ayrılıq və heyrət dağı çəkibdir. Cənab Səbur sair Azərbaycan şairləri kimi vəsfində mübaliğə edib, Racinin fəzilətini bir dərəcədə artırıb ki, onun şənü halını ənbiyayi-kiramdan bəzinin halına təşbih qılıbdır. Bir sayaq üzrə ki, Raci dəxi müqəddəs və mütəhhər vücudlar kimi məaniyi-əshab ilə həmcəlis olub, cismi-kəsifdən xilas olmaq ilə böyük bir səadətə vasil olubdur.
Racinin divani-əşarı bu qayda üzrə tərtib olunubdur: qəzəliyyati-farsi, qəsaidi-türki, qəzəliyyati-türki, təcnisi-türki, Kərbəla şühədalarının əhli-beytinin müsibətinə dair növhəvü sinəzənləri, müqəttəat və rübaiyyat. Növhə və sinəzənlərin arasında yazılan əfrad mərhumül-məğfur Molla Hüseyn "Dəxil" təxəllüs şairin kəlamlarıdır ki, onları Raciyə nisbət vermək dürüst deyil. Divani-Racinin bəzi nüsxələrində Dəxilin və Nacinin və Mirinin kəlamlarından dəxi seyyidüş-şühədanın müsibətinə dair növhə və sinəzənlər daxil olubdur. Belə ki, Təbriz mətbəələrində çap olunan kitabların çoxunda əsla bir qayda və səliqə yoxdur. Hər bir kitaba lazım olan föhristdən dəxi xəbərləri yoxdur. Ancaq onu qənimət bilirlər ki, kitabın boş qalan yerlərini hər nə ilə olacaq, olsun, doldursunlar.
Racinin səlis və rəvan təbi olduğu əşarından görünür. Onun qəzəllərinin çoxu dillərdə əzbər olubdur və xanəndələrin çox vaxtı toylarda və işrət məclislərində oxuduqları Racinin gözəl qəzəlləridir.
Racinin bu qəzəlində "xeyli məzmunlu şerlər vardır ki, onlara diqqət yetirməmək olmaz, əz cümlə zəmanənin övzai müttəsil təğyirü təbdil tapıb da, ixtilaf üzrə gərdiş etməsidir. Belə ki, "Cuyi-zəmanə gah bulanıb, gah saf olur". Ona binaən insan dəxi gərəkdir elmü bilik ilə mütəməddin olub, zəmanənin iqtizasınca dolanmağa özünə əsbabi-məişət mühəyya edə.
Atidə yazılan qəzəlində Raci insanın başına eşqdən gələn bəlaları bir-bir tedad edib, onların olmağını, filcümlə dünyada insanın zövq-vəfası və eyş-işrəti üçün xəlq olunmuş əsbabü əlamətlərin yoxluğunu və hüzn-ələmin, qəm-qüssənin nəfyini arzu edib əsil mətləb və təmənnası nə olduğunu məxfi saxlayır. Rus şairi Lermontov kimi bizim Racimiz də nə ölmək istəyir və nə sağ qalmaq, nə şirinliyə meyil edir və nə acılığa, nə hicrin zəhri-həlahilini və nə vəslin şəkəri-safını tələb edir. Haman qəzəl budur:
Racinin bu qisim təcnisləri çoxdur. Burada biz ancaq onlardan bir neçəsini yazdıq. Cümləsi ilə bələd olmaq istəyənlər onun divanına rücu eləsinlər. Mərhum Hacı Əbülhəsən Racinin qönçeyi-təbi-lətifi xüsusən facieyi-Kərbəlanı zikr etdikdə gül kimi açılıb, hər tərəf hüznü ələm gətirici ətirlər saçıb və cümlənin ürəklərini qəmü qüssə ilə və gözlərini yaş ilə doldurur. Və lakin bu qəmü ələm və bu göz yaşı insanı məyüsü məğşuşü təzyiq etmir, bəlkə onun qəlbini səfalandırıb, gözünə işıq gətirir.