cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Namib səhrası
"Nama" dillindən Namib "heç bir şeyin mövücüd olmadığı yer" mənasını verir. Namib səhrası ildə 1013 mm yağıntı ilə quru yer sayılır, və bir neçə sahilyanı şəhərləri istisna olmaqla, demək olar ki əhalisi yoxdur. Namib dünyanın ən qədim səhrası sayılır, səhra və yarımsəhra şəraiti burada artıq 80 milyon il boyu fasiləsiz olaraq mövcuddur, yəni o hələ dinozavrlar dövründə yaranıb. Bunun nəticəsində bir neçə endem bitki və heyvan növləri burada yaranıb.
Səhrada, volfram, uran (ikisidə filizlərə aid olunur) və almaz mədənlərinin mühüm yataqları tapılmışdır. Namibin sahillərini yuyan Atlantik okeanın sularının sualtı həyatı çox zəngindir. Səhranın sahilləri çoxsaylı suiti, dəniz quşları və hətta pinqvinləri cəlb edir. Pinqvinlər Afrikanın isti klimatına baxmayaraq boş sahillərdə və sahilyanı adalarda yuva qurular.
Namib Səhrası 50.000 km² ərazini əhatə edir. Atlantik okeanı boyunca 1600 km səhra Namibiya sahillərini təşkil edir. Qərbdən şərqə eni 50–160 km arasında dəyişir. Namib səhrasının bir hissəsi Anqolanın şimal-qərbinə çatır.
Çölün mərkəzindən 480 km şimal-şərqdə, səhranın şimal ucunda yerləşən Namibiyanın paytaxtı Vindhuk və Svakopmund və Walvis Körfəzindən yüngül təyyarə və ya quru nəqliyyat vasitələri ilə təmin edilir.
2013-cü ildə UNESCO tərəfindən Dünya irsi elan edildi.
Fiziki coğrafi vəziyyəti
thumbnail|left|"7-ci dün" dünyanın ən hündür qum təpəsi (383 m) Səhra sahil boyu zolağlar formasında uzanan üç coğrafi zonalara ayrılır:
Bu zonaların arasında geniş keçid əraziləri var.
Cənubda yer səthinin böyük hissəsini qum örtür. Qumun rəngi sahilə yaxın ərazilərdə sarı-boz, səhranın daxili ərazilərində isə kərpici-qırmızı rəngdədi. Qum Narıncı çayın və digər çay axınların hərəkəti saəsində əmələ gəlir. Sahilə paralel şimal — şimal-qərbdən cənub- cənub-şərqə qədər cərgə formasında qumlu dyunlar yayılıb. Bəzi dyunlar 10–20 kilometrədək uzunluğa və 60 metrdən 240 metrədək hündürlüyə malikdilər. Cərgə dyunların arasındaki çökəkliklər kiçik köndələn dyunlarla kəsişir. Səhranın ucqar cənubunda küləyin codlaşdırdığı qayalar yerləşir, onların üstündə bəzən barxanlar və aypara şəklində dyunlar yaranır.
Səhra şimalının çox hissəsi çılpaq qayalıq yaylağlardan ibarətdir.
Su resursları
Su daxili kontinental yaylağdan səhraya axır. Səhrada yalnız iki bol sulu çaylar keçir: Kunene çayı və Narıncı çayı. Qalan axınlar çox az və gec vaxtda səth suları ilə dolur (çox vaxt güclü leysan nəticəsində dolur). Namibin şimal hissəsində bu axınların ən böyükləri okeana çatır, amma cənubda Kuyseb və Narıncı çayın arasında onlar qum dün cərgələrin qarşısında yada onların arasındakı fasilələrdə ya şoranlarda yada Vley palçıq çökəkliylərdə itirirlər.
Su quma keçəndə və qum altında sukeçirməyən süxurları üzərində sərbəst axır, və, ona görədə bəzi məcraların daimi yeraltı axınları var. Belə yeraltı suları sahilboyu şəhərlərin su təchizatı üçün istifadə edilir.
Torpağ
Namib səhrasının torpağı nə bərəktlidi, nədə bərkətssizdi və tamamilə buna məhrum olub. Bəzi sahələr sürünən qumlara örtülmüşdür. Burdaki torpağlar bir qayda olaraq çox duzludular, ya gipsliyiblər yada üstü əhənglə möhkəm sementlənib. Başqa torpağlar səth qabığı yaradılar.
Iqlimi
Sahill ətrafında gündüz və gecə, qış və yay temperaturları arasında fərq demək olar yoxdur, burada nadir hallarda havanın temperaturu 10-dən aşağı düşür və 16 dərəcədən yuxarı qalxır. Səhranın daxili nahiyələrində yay temperaturu 31 °C çatır. Sərin dəniz mehiinin təsiri olmayan ərazilərdə temperatur 38 dərəcədən yuxarı qalxa bilər, bu aşağı enlərdə yerləşən səhralara daha çox xarakterikdi
Gecələr səhranın daxili zonalarında bəzən havanın temperaturu sıfıra qədər enir. Hər yazda və payızda şərqdən isti quru külək əsir (yerli sakinlər ona "berq" deyirlər, yəni "dağ"). O, bütün səhra üzərində havanın temperaturunu 38 dərəcədən yuxarı artırır və okeana çatan və hətta kosmosdan görünən nəhəng toz buludları gətirir.
Seyrək yağışlar qısamüddətli olsada, çox güclü leysan şəklində yağır. İllik yağıntıların səviyyəsi 13 millimetrlərə bərabərdi və qitənin dərinliklərinə getdikcə artır, səhranın şərq sərhəddində 52 mm səviyyəsinə çatır. Amma illər olur ki, yağış heç olmur. Bununla belə, iqlim xüsusiyyətləri nəticəsində səhərlər çox bol şeh yaranır. Bəzi bitki və heyvan növlərinin su mənbəyi kimi şeh yağışdan daha vacib əhəmiyyəti daşıyır. Səhranın ucqar cənubuna bəzən qış qasırğaları göydən tökülür. Hündür cənub dağlara bəzən qar tökülür.
Flora və fauna
Səhranı xarakterik yaşıllıq növlərinə görə altı təbii zonalara ayırmaq olar.
thumbnail|left|[[Qəribə valvisiya (Welwitschia mirabilis)]] Səhranın şimal hissəsində mövcud olan qəribə yerli bitkilərdən biridə Qəribə valvisiyadı (Welwitschia mirabilis). Valvisiya bütün onun həyatı boyu yavaş-yavaş uzanan yalnız iki nəhəng yarpağdan ibarətdir. Yarpağların uzanması 1000 və daha çox il davam edə bilər, lakin bununla belə yarpağlar çox az 3 metrdən uzun olurlar, çünki külək onları nazik parçalara parçalayır və onları hörür. Yarpaqları 60–120 santimetr diametri olan böyük qırmızı konus formalı turpu xatırladan və yerdən 30 santimetr qalxan gövdəylə bitişir. Valvisiyanın Kökü torpağa 3 metrə qədər dərinliyə gedir. Bitki son dərəcə quru şəraitdə yaşıya bilmək qabiliyyəti ilə tanınır, çüki o, əsa su mənbəyi kimi şehi və dumanı istifadə edir. Valvisiya şimal Namibin endemik bitkisi sayılır və Namibiyanın dövlət gerbində təsvir olunmuşdur.
Namibin daxili zonalarında yerləşən çökəkliylər və qum təpələri bəzi antilop növlərinə (Adi köpgəröküz, kisəli ceyran), dəvəquşularına və bəzən zebrlərə sığınacaq yeri olurlar. Şimalda fillərə, kərgədanlara, şirlərə, kaftarlara, çaqqalara rast gəlmək olar, xüsusilə Atlantik okeana tökülən çayların vadilərində. Namibin xarici zonaların xarici zonalarında yerləşən qum təpələri bəzi hörümçəklərə, ağcaqanadlara, digər həşəratlara (əsasən böcəklər və qarışqalar) və sürünənlərə (xüsüsi ilə gekkonlar və ilanlar) üçün ev əvəzi verir. Məməlilər burada, demək olar ki, yoxdur. thumbnail|right|[[Adi köpgəröküz]]
İçməli su mənbələri səhrada çox azdı, ona görədə yerli bitkilər su tapmaq üçün özünəməxsus üsulları istifadə edirlər. Gecə və səhər tezdən cənub-qərb küləyi ölkənin içərilərinə sahildən 80 kilometrik məsafəyə çatan qatı dumanlı buludları daşıyır, və bir çox yerli bitki və heyvanların səhər şehi yığılması üçün xüsusi uyğunlaşdırılmış gönü və yarpaqları var.
Əhalisi və iqtisadiyyatı
XX əsrin əvvəllərinə qədər tez-tez yerini dəyişən San (buşmenlər) nadir qrup xalqı səhraya köçürdülər. Onlar dəniz sahilində yeməli nə var idisə hamısını yığırdılar və daxili Namib üzrə köçürdülər. Amma Namibin çox hissəsində indi tamam boşdu və hər hansı iqtisadi fəallığı yoxdu, çünki köçərilər səhradan köçüb, həyat üçün daha əlverişli yerlərdə məskunlaşdılar və digər həyat şəraitinə öyrəncəli oldular. Bununla yanaşı, səhranın bəzi zonaları başqa-başqa sahələrdə səmərəlidi.
Daxili Namibin uzaq cənub çöl rayonları özəl fermalar (ranço) arasında bölünüb və yerli sakinlər qərb menecerləri rəhbərliyi altında çalışırlar. Bu fermalar səhra qoyunların yetişdirilməsi ilə məşğul olur: yumşaq yuna bürülmüş yenicə doğulmuş quzuların dərilərini Avropaya ixrac edirlər ki, onlardan qış geyimləri tikir.
Şimali və Mərkəzi Namibin ərazilərinin böyük hissəsi qoruq və rekreasiya zonası sayılır. Mərkəzi hissədə yerləşən "Namib Səhrası" milli park zebrlər, antilop və dəvəquşular sürüləri üçün sığınacaq verir. Svakopmund şəhərindən şimali-qərb sahilləri boyu uzanan 210 km eni olan zolağ Qərb sahilin Milli turizm zonasını təşkil edir. Zonanın daxilində suitilərin ənənəvi çoxalma yerlərinin qorunması üçün Keyp-Kross Suiti qoruğu yaradılıb. Daha sonra şimalda "Skelet Sahili" Milli parkı var, amma ora səhra ekosisteminin qorunub saxlanması zərurəti səbəbindən giriş məhdudlaşıb.
Atlantik okeanın namib sahillində yalnız dörd əhəmiyyətli şəhər mövcuddur.
Svakompund Namibiyanın yay (mövsümi) paytaxtıdı. Burada məşhur okean kurortu var və Almaniya imperiyasının burada yaratdığı müstəmləkə zamanların ab-havası indiyədək qalmaqdadır. Ölkənin bütün daxili sahələrdə tüğyan edən yay istisındən yayınmaq üçün dekabrın ortalarından fevralın ortalarına qədər paytaxt və hökumət müəssisələrinin böyük hissəsi Vinduxa şəhərindən Svakompunda köçürülür. Uolfiş Bey Svakompundan cənubda yerləşir: o, əvvəllər CAR məxsus olub və yalnız 1994-cü ildən Namibiya ərazisi sayılır. Bura qarışıq əhalisi olan müasir liman şəhəridi: burada ölkənin cənubundan və mərkəzdən köçən bir çox nama xalqının təmsilçiləri yaşıyır, amma yerli afrikalaların əksəriyyəti limanda işləyən Anqoladan olan miqrantlardı. Liman böyük balıqçı donanması üçün baza xidməti edir.
Namibiyanın cənubunda dayazsulu qayalı buxtasında olan Lüyuderis kiçik limanı Uolfiş Bey və Keyptaun ilə kiçik ticarət aparır, və xərçəng ovu və emalı mərkəzidir
Narıncı çayının mənsəbində yerləşən Oranjemund qazmatçı şəhərdir, Cənub sahilində və Narıncı çayın şimal hissəsində almaz hasilatı mərkəzidi.
Səhradan Uolfiş Beyi, Svakompundu, Solitairi, Lüderitsi Namibiya və Cənubi Afrika qitəiçi nəqliyyat şəbəkəsi ilə birləşdirən dəmir yolu xətti və asfalt yolları kəçir. Burada sahilyanı avtomobil yoluda da var. Səhranın digər ərazisilərində müasir nəqliyyat yolları yoxdur (Kaokovelddə (səhranın şimalı) və Uolfiş Bey-Luderits arasında)
Xulio Kortasar
Xulio Kortasar – Argentinalı romançı, qısa hekayə yazıçısı və esseist.
Namib səhrası
Aparılan araşdırmalar
Səhranın sahillərində araşdırmalar XV əsrdə portuqal ekspedisiyaları Afrika ətrafında Şərqə dəniz yolu axtaran başlayıb. Afrika sahilləri boyunca cənuba doğru irəliləyərək, portuqaliyalılar sahillərdə yazılı daş xaçlar qoyurdularki, onlar sübut edirdiki, bu torpaqlar Portuqaliya dövlətinə birləşdirilib. Dieqo Kao tərəfindən qoyulan belə xaçlardan biri indiyədək səhranın sahilində Keyp-Kross burnunda saxlanılıb.
Xulio Kortasar
Həyatı
Argentinanın tanınmış yazıçısı Xulio Kortasar ömrü boyu üç qadınla ciddi və davamlı münasibətlər qurub.
Namib səhrası
Aparılan araşdırmalar
XIX əsrin əvvəllərində Uolfiş Bey buxtası Yeni İngiltərədən balina ovlayan donanma tərəfindən baza kimi istifdə olunmuşdur, həmçinin bir neçə karvan marşrutları var idiki, onlar saəsində tacirlər və missionerlər Namibin daxili rayonlarına doğru gedirdilər. Qalan mövzularda səhra barədə demək olar ki, heç nə məlum deyildi. Yalnız cənub-qərbi Afrikada Almaniya müstəmləkəsi başlayanda, bu ərazidə planlı öyrənilmə və xəritə hazırlanma başlanılıb.
Xulio Kortasar
Həyatı
O, hələ Buenos-Ayresdə yaşayarkən ölənəcən subay qalacağını düşünürdü, lakin 1953-cü ildə 39 yaşlı Xulio Kortasar argentinalı Aurora Bernandeslə evlənir. Qadın Kortasardan 4 yaş cavanıydı. Onlar yazıçı hələ Avropaya köçməzdən öncə tanış olmuşdular. Sonralar Aurora onun ardınca Fransaya gedir.
Echinodorus virgatus
(Echinodorus virgatus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xulio Kortasar
Həyatı
Bütün bunlara rəğmən, günlərin birində onlar ayrılırlar. Boşanmanın bir neçə səbəbini göstərirlər: Aurora ərinin fəal siyasi məsləklərini bölüşmürdü. Bir də ki, illər ötdükcə ər-arvad münasibətlərinin romantik çalarları əriyib gedir. Deyilənə görə, Kortasarın Uqne Karvelislə sevgi macərası başlayanda Aurora boşanma tələbiylə çıxış edir. Hər ikisi üçün ağrılı olan bu ayrılmaya rəğmən, sabiq cütlük qarşılıqlı hörməti və isti münasibətləri qoruyub-saxlaya bilir.
1982-ci ilin dekabrında, ikinci arvadının (Kerol Denlop – red.) ölümündən sonra Kortasar ədəbi irsinin bütün hüquqlarını Aurora Bernandesə verir. Qadınsa yazıçının qayğısına qalmaqla bahəm, onu ölüm saatlarında belə tək qoymur.
Aurora ədibin ölümündən sonra onun cavanlıq dövrünə təsadüf edən, sağlığında çap olunmamış əsərlərini və məktublarından ibarət üçcildliyini nəşr etdirir.
X. Kortasarın Aurorayla münasibətləri soyuyanda ədib litvalı Uqne Karvelislə tanış olur. Qadın Qallimar evində ədəbi şöbədə işləyirdi və Latın Amerikası ədəbiyyatına təhkim olunmuşdu. Onlar Fransada tanış olsalar da, 1967-ci ildə Kubada təsadüfən rastlaşmaları münasibətlərinin başlanğıcı sayıla bilər.
Yazıçı Aurorayla boşandıqdan sonra Uqneylə birgə yaşamağa başlayır, lakin bu cütlük münasibətlərini heç vaxt rəsmiləşdirmir. Karvelis Kuba inqilabının sadiq tərəfdarıydı və deyilənə görə, Kortasarın Kuba və Nikaraqua hadisələrinə marağının başında məhz o dayanır. Bundan başqa, çoxları Kortasarın əsərlərinin Latın Amerikasından kənarda tanınmasında məhz bu qadının əvəzsiz rol oynadığını söyləyir, amma eyni zamanda, digərləri bu faktı təkzib edir.
Uqneylə münasibətlər coşqun olduğu qədər dəyişkəndi. Cütlüyün ayrılmasına səbəb kimi qadının alkoqola meylli olmasını göstərirlər. Bundan savayı, Uqnenin rəqabət ruhu da münasibətlərdə çat yaratdı. Qadın ədibin yalnız həyat yoldaşı roluyla kifayətlənmək istəmir. Kortasar özü də dostlarına məktublarında onunla dostluq əlaqələrini qoruyub saxlamağa cəhd etdiyini yazır, amma eyni zamanda bunun mümkünsüzlüyündən şikayətlənir.
Onlar 1978-ci ildə ayrılırlar. Kortasar Uqneylə münasibətlərinə son qoymazdan bir neçə ay öncə Kerol Danlopla tanış olur və az keçmir ki, bu qadını "həyatının sevgisi" adlandırır.
X. Kortasar son sevgisiylə Kanadada mühazirə oxuyarkən rastlaşır. Kerol 1946-cı ildə ABŞ-də doğulmuşdu və yazıçıdan 32 yaş kiçikdi (Uqne Xuliodan 22 yaş balacaydı – red). Kerol ABŞ-nin Vyetnamda apardığı müharibəyə etiraz kimi Kanadaya mühacirət etmişdi. Kvebekdə yaşayan qadın fransız dilini öz ikinci ana dili sayırdı. O da Kortasar kimi yazırdı.
Qarşılıqlı cazibə ani olur. Onlar etibar üzərində qurulmuş sıx və zərif münasibətlərini qadının vaxtsız ölümünədək qoruyub saxlayırlar.
Dostları bu cütlüyün münasibətlərindəki zəriflik və harmoniyanı riqqətlə xatırlayırlar. Kortasar qadınının yanında xoşbəxtlikdən işıq saçırdı. Kerol təvazökar və təmkinliydi. Danlop yazıçının Nikaraqua xalqına olan sevgisini və bu ölkədə baş verən inqilaba rəğbətini bölüşürdü.
XX əsrin 80-ci illərin əvvəlində həkimlər Kortasara dəhşətli diaqnoz qoyurlar: leykemiya. Keroldan savayı, bu xəstəlikdən heç kim xəbər tutmur, hətta ədibin özü də. Yazmağın əri üçün hər şey olduğunu bilən Danlop xəstəliyin Kortasarın adi həyat ritminin pozulmamağı üçün əlindən gələni edir: "Xulionun xroniki leykemiyadan əziyyət çəkdiyini öyrəndiyim gündən bir il ötür. Həkimlərlə məndən başqa, bu haqda heç kim bilmir. O da bilmir. Heç bilməməlidir də. Əgər xəstəliyindən xəbərsiz olsa, normal həyat sürə biləcək".
Onların Nikaraquaya birgə səfəri yarımçıq qalır – Kerolun sağlamlığındakı gözlənilməz problemlər cütlüyü Parisə qayıtmağa vadar edir. Qadın 1982-ci il noyabrın 2-də vəfat edir. Özünün xəbəri olmadığı xəstəlikdən (leykemiya — red) əziyyət çəkən Kortasar arvadının vaxtsız ölümündən sonra tamam sönür və iki il sonra, 1984-cü il fevralın 12-də ölür. Xulio və Kerol Parisdəki Monparnas qəbiristanlığında bir qəbri "bölüşürlər".
"Kosmotradada avtonavtlar" ("Los autonautas de la cosmopista" – red.) kitabını bu cütlüyün sevgisinə bac kimi qiymətləndirmək olar. Əsərdə Xulioyla Kerolun Parisdən Marselə qeyri-adi səyahətinin xronikası əks olunub. Onlar 800 kilometri 32 günə qət ediblər. Bu səyahətin qaydalarına görə, onlar gündə iki dəfə yollarının üstündə olan avtomobil dayanacağında dincəlməli və ikinci dayanacaqda birgə gecələməliydilər. Və heç vəchlə magistraldan kənara çıxmamalıydılar. Kortasar arvadının ölümündən sonra birgə yazdıqları bu əsəri sona çatdırır və kitabı çap etdirir.
Beləcə, Kortasar ömrünün qürub çağında mükəmməl və dərin münasibətlərə sahib olur, eyni zamanda ilk qadını Aurora Bernandeslə həqiqi dostluğunu qoruyub saxlaya bilir. Əminliklə söyləmək olar ki, yazıçının şəxsi münasibətlərində onun təbiətini, insaniyyətini əks etdirən dərinlik, istilik və güc ehtiva olub.
Nəticə
Nəticə — hərəkət və hadisələrin kəmiyyət və keyfiyyət cəhətcə axır variantı.
Bolero
Bolero Moris Ravelin orkestr ifası üçün yazdığı ən məşhur musiqi kompozisiyasıdır. Bolerodan əvvəl Ravel bir sıra baletlər, suitalar bəstələmişdir.
Bolero Ravelin rəqs hərəkətlərinə musiqi olaraq yeni bir yanaşması idi.
Əsər orekstrada iki nəfərin ifası ilə başlayır, bütün orkestrın ifası ilə tamamlanır.
APA Group
APA Holdinq — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən media şirkətidir. alt=                                                                          |right|frameless “APA Holdinq” 3 oktyabr 2012-ci il-də yaradılmışdır. Holdinq bir neçə media strukturu və struktur törəmələrinin birləşməsindən təşkil olunmuş qurumdur. Holdinqin yaradılmasında məqsəd vahid media strukturunun yaradılması, bu struktura daxil olan media qurumlarının operativ, çevik, koordinasiya edilmiş fəaliyyətinə nail olmaqdır.
Fəaliyyəti
Holdinqin fəaliyyət istiqamətlərinə informasiya, reklam, rabitə, internet və provayder xidmətlərinin göstərilməsi daxildir. Qurum Azərbaycanda ilk xəbər şirkəti kimi öz brendlərini və əmtəə nişanlarını Standartlaşma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsində sertifikatlaşdırıb və müvafiq patentlər alıb. Şirkət “Global Certification Limited” agentliyinin keyfiyyət və idarəetmə sertifikatına sahibdir.
3 oktyabr 2012-ci ilində “APA Holdinq” kimi yaradılan şirkət 2019-cu ilin fevral ayından “APA Group” adı altında fəaliyyət göstərir.
2018-ci ildə bir müddət fəaliyyətini dayandırıb.
Tərkibi
“APA Group”a aşağıdakı qurumlar daxildir:
“Azəri-Press Agentliyi” MMC - APA
“Online News Agency|Online Nyus Agency” MMC - ONA
"Vesti.az" saytı
"APASport.az" saytı
“Kulis.az” internet dərgisi
"APA Mark" MMC
APA TV
Haşimilər
Haşimilər və ya Haşim sülaləsi - İordaniyanı 1921-ci ildən bəri idarə etmiş sülalə. Bu sülalə Hicaz Krallığı (1916-1925), Suriya Ərəb Krallığı (1920) və İraq Krallığının (1921-1958) hakim ailəsi olmuşdur. Haşimilər 10-cu əsrdən sonra təkrar-təkrar, əsasən, xarici qüvvələrin vassalı kimi Məkkə şəhərini idarə etdilər. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Britaniya İmperiyası ilə qurduğu müttəfiqlik sayəsində Hicaz, Suriya, İraq və İordaniyanın taxtı Haşimi ailəsinə verilmişdi. Tarixdə bu razılaşma Şərifi həlli adlanır.
Ailə Haşimilər olaraq da adlandırılan, Məkkə şərifi Həsənilərin qollarından biri olan Dəvu Əvna aiddir. Onların eyniadlı əjdadı olaraq qəbul edilən Haşim ibn Əbdi Mənəf Məhəmməd peyğəmbərin ulu babasıdır. Haşimilərin əjdadı Qətədə ibn İdris daxil olmaqla, Məkkənin Həsəni şərifləri Məmlüklərin son mərhələsində və Osmanlının erkən dövrlərində Sünniliyin Şafi məzhəbinə keçənə qədər, Zeydi şiələr idi.
Hal-hazırkı sülalənin əsasını 1908-ci ildə II Əbdülhəmid tərəfindən Məkkə şərifi olaraq təyin edilən Hüseyn ibn Əli əl-Haşimi qoymuşdur. Osmanlıya qarşı 1916-cı ildə Ərəb üsyanını başlatdıqdan sonra o, ailəni Ərəb ölkələrinin kralı olaraq elan etdi (Ancaq Hicaz Kralı olaraq tanındı). Onun oğulları 1921-ci ildə I Abdulla və Feysəl ibn Hüseyn əl-Haşimi İordaniya və İraq taxtının varisi olaraq qəbul edildilər.
Pifaqorçuluq
Hissi obrazlar vasitəsi ilə əldə edilən bilikdən anlayışlardan istifadə edən  intellektual biliyə kecidin əsas mərhələlərindən biri  Yunanlar ücün Pifaqorçuluq təlimi olmuşdur. Bu təlimin yaradıcısı b.e.ə 6cı əsrin ikinci yarısında yaşamiş Qədim Yunan filosofu Pifaqor idi. O, hesab edirdi ki, " Ədəd " bütün mövcudatın başlanğıcıdır. O, hesab sırası ilk 4 rəqəmi hesab etmişdir,10 rəqəmi isə idealdır.Pifaqor ədələrin qarşılıqlı münasibətini də tədqiq etmişdir.Pifaqor ilk dəfə əsaslandırmışdır ki, düzbucaqlı üçbucaqda hipotenuzun kvadratı katetlərin kvadratları cəminə bərabərdir.(Pifaqor Teoremi) Pifaqora Görə Din və Əxlaq cəmiyyəti nizamlamağın əsas atributlarıdır.Pifaqor göstərirdi ki, bədən öləndən sonra Ruh onu tərk edir,başqa bədənə keçir və yenidən yerə qayıdır.O deyirdi ki,ruh ilk dəfə olaraq hədsiz dərəcədə xoşbəxt ölkədə Ali ruhda yaşayır,sonra zindana ,yəni insanın bədəninə keçir və yerə enir.Ruhun bu dünyadakı davranışı onun bədən öləndən sonrakı taleyini müəyyənləşdirir.
Limon turşusu
Limon turşusu (2-hidroksi-1,2,3-propantrikarbon turşusu, 3-hidroksi-3-karboksipentandiol) (C6H8O7) — ağ rəngli kristal maddədir; el arasında "lumu duzu" və ya "limon duzu" kimi da tanınır.
Xassələri
Ərimə temperaturu 153 °S-dir. Suda yaxşı həll olur. Etil spirtində həll olur. Dietil spirtində az həll olur. Üçəsaslı zəif turşudur. Limonturşusunun duzları və efirləri sitratlar adlanır.
Alınma qaydası
Limon turşusu limon və ya yabanı nar şirəsindən, eləcə də tənbəki yarpaqlaından, şəkər məhlulunu xüsusi göbələklərlə qıcqırtmaqla alınır. Qeyd edək ki, tütündə 7-8%, yabanı narda 9%, limonda isə 10%-ə qədər limon turşusu olur. Limon turşusunun limon və nar şirəsindən alınması çox mürəkkəb prosesidir. Bu zaman əvvəlcə təmiz və şəffaf şirə alınır. Bu məqsədlə yabanı nardan istifadə etmək məsləhətdir. Yabanı nar şirəsindən limon turşusu almaq üçün onu əhənglə qarışdırıb limon turşusunun kalsium duznu əldə edir, üzərinə sulfat turşusu əlavə etməklə sərbəst limon turşusu alırlar. Əmələ gələn kalsium-sulfat çökür və məhlul filtrdən keçirilərək təmizlənir. Məhlulun tərkibində 10%-dən 15%-ə kimi limon turşusu olur. Məhlul ehmalca buxarlandırılır və limon turşusunun konsentrasiyası artır. Məhlul soyudulur və limon turşusu kristallaşdırılır. Alınmış kristalları ağır metallardan və boya maddələrindən təmizləmək üçün onu hidrogen-sulfid, əhəng suyu və aktivləşdirilmiş kömürlə təmizləyirlər.
İstifadəsi
Kristallaşdırılma üsulundan asılı olaraq yeyinti məqsədləri üçün istifadə olunan limon turşusu xırda və ya iri kristallar şəklində olur. Limon turşusu suda və spirtdə yaxşı həll olur. Xoş turş malikdir, ağızın selikli qişasını qıcıqlandırmır. Şirniyyat məmulatlarının, kompotların və digər yeyinti məhsullarının hazırlanmasında və kulinariyada istifadə olunur. Texniki və tibbi məqsədlər üçün də tətbiq edilir.
Baddi Qay
Bioqrafiya
Baddi Qay 30 iyul 1936-cı ildə fermer ailəsində doğulub. İlk gitarasını siqar qutularından və ağcaqanad əleyhinə olan gərmənc ipdən hazırlanmış tordan istifadə edərək düzəltmişdi. Radio və valları dinləyərək ifa etməyi özü öyrənmişdir. Yamsılamaq üçün ilk nümunələri arasında Con Li Huker, Laytninq Hopkins, Maddi Uoters yer alırdı. Hələ gənc ikən peşəkar səviyyədə çıxış etməyə başladı, amma sıxıntı, utancaqlıq və inamsızlıqdan kürəyi tamaşaçılara tərəf otururdu, bu keyfiyyətləri ona gələcəkdə də mane olacaqdı.
İlk illər
İlk val qeydlərini Luizana ştatında edib, amma əsl blyuzmen karyerası 25 sentyabr 1957-ci ildə Çikaqo ştatına köçməsi ilə başladı. Orada ifasını təsadüfən eşidən Maddi Uoters dərhal onu himayəsinə götürür. O gənc musiqiçiyə Chess studiyasında və Çikaqo klublarında işləmək imkanı yaradır. Baddi Qay ilk solo sinqllərini 1959-cu ildə Artistic və Cobra firmalarında buraxdı. Chess studiyasında çikaqo blyuzunun qızıl çağlarının ulduzları, hazırda blyuzun klassikləri hesab edilən Maddi Uoters, Sanni Boy Vilyamson, Litl Volter, Koko Teylor və başqalarını müşayiət edirdi. Stone Crazy mahnısı ilə 1962-ci ildə ritm-end-blyuz çartlarında 12-ci yeri tutdu.
İbrahim Tahir
İbrahim Tahir Musayev(1869-1943)—Qarabağ ədəbi mühitinin yetirdiyi istedadlı şair, tərcüməçi, maarifçi ziyalı idi.
Baddi Qay
İlk illər
Baddi Qay Çikaqoda blyuzun yeni "vest-sayd blyuz" üslubunu yaradan birinci musiqiçilərdəndir. Chess qardaşları ilə anlaşa bilməyən Baddi, ilk albomunu yeni Çikaqo firması Vanguard-da buraxdı. Albom Bi Bi King, Ceyms Braun və Conni "Gitar" Uotsonu açıq aşkar təqliddə qınamalara səbəb olsa da çox yaxşı müvəffəqiyyətə malik idi. Dikson Uillisin American Folk Blues Festival musiqi icmalında çalışmışdı. 60-cı illərdə Baddi Qayın Maddi Uotersin keçmiş saydmeni Cunior Uells ilə daimi dueti formalaşır. Onların 60–70-ci illərdə konsertləri müvəffəqiyyətli olur. Duetin iştirakı ilə bir neçə albom yazıldı. Bununla belə, tamaşaçının blyuza ümumi marağının düşməsiylə 70-ci illərin əvvəllərində duetin işləri yaxşıya doğru getmədi. Bu səbəbdən də Baddiyə yük avtomobili sürücüsü və tikintidə fəhlə işləmək lazım gəlirdi. Onun diskoqrafiyasında on ilə qədər fasilə yaranır. 1979-cu ildə Parisdə bir neçə saat ərzində studiyada yazılmış albom tamamilə qeyri-adi blüz, rok-eksperimental səslənmə, Stiv Rey Von innovasiyasına yaxın iş görmüş olur.
İbrahim Tahir
Həyatı
Təhsilini doğma şəhəri Şuşada almışdı. Köhnə üsullu məktəbdə ərəb, fars dillərinə yiyələnməklə bir sırada dövrün yenilikçi meyllərindən də kənarda qalmamışdı. XX əsrin əvvəllərindən etibarən müxtəlif imzalarla “Şərqi-rus”, “İrşad”, “Molla Nəsrəddin”, “Dəbistan” “Səda” kimi qəzet və jurnallarda, sovet dövründə isə “Yeni kənd”, “Yeni yol” və b. qəzetlərdə ardıcıl çıxış edirdi. Onu dövrünün Cəlil Məmmədquluzadə, Əhməd bəy Ağayev kimi görkəmli nümayəndələri ilə sıx dostluq əlaqələri bağlayırdı. Vətənində “Şahnamə”nin mahir tərcüməçisi kimi şöhrət qazanmışdı.
Baddi Qay
Yenidən böyük səhnəyə
1990-cı ildə Londonun nüfuzlu Royal Albert Hall zalında Erik Kleptonnun konsertlərində çıxış etməsi Baddi Qayın yenidən böyük səhnəyə qayıtmasının başlanğıcı oldu. Bu məşhurluq onun albomlarının və sinqllarının çartlarda görünməsinə səbəb olur. İngiltərə firması Silvertone üçün ingilis ulduzları Erik Klepton, Ceff Bek və Mark Nopflerin iştirakı ilə 1991-ci ildə yazılmış albom yeni blüz bumu dalğasının yaranmasına və sensasiyalı müvəffəqiyyətə malik oldu. Stiv Rey Vonun xatirəsinə həsr olunmuş albom Baddi Qaya ilk Qremmi mükafatını qazandırmış və zamanla "platin" statusuna nail olmuşdur. Növbəti iki albomu da Qremmi mükafatına layiq görülmüşdür. 1993-cü il albom yazısında Bonni Reytt, Con Meyell, Pol Rodjers və "Little Feat" blüz qrupunun üzvləri, 1994-cü ildə albomun yazılmasında isə Stiv Rey Vonun "Double Trouble" qrupunun keçmiş üzvləri iştirak edib. Baddi Qayın yeni mərhələsinin şah əsərləri olan blüz albomlarını, Çikaqoda "Legends" klubunda konsertlə qeyd edir. Musiqiçi burada özünü evindəki kimi hiss edir və istədiyi kimi ifa etməyi özünə rəva bilir. Onun blüzu təbii və rahat səslənir, lazım olan vaxtda, ədayla, istədiyi vaxt – qızğın. Çatılmış uzun təcrübə, öz musiqi və dinləyicisinə təqdim edilmiş məhəbbət, janrın daxili dərin qanunları – bütün bu rahatlıq üçün etibarlı bünövrə var.
İbrahim Tahir
Həyatı
Əsl ədəbiyyatla bir araya sığmayan belə məqamlar tənqid hədəfinin – İbrahim Tahirin diqqətindən yayınmamışdı. O da öz növbəsində “İrşad” qəzetinin 1907-ci il iyun saylarından birində cavab haqqından istifadə etmişdi. Bakıya yeni gələn Əhməd Kamalın milli ədəbiyyata yetərincə bələd olmadığı ilə bağlı iradlarını bildirmişdi. Yazıda deyilirdi: “Füyuzat” məcmuəsinin on doqquzuncu nömrəsində bir nəfər türk şairinin şerimizi tənqid və haqqımızda bəzi ixtaratda bulunmalarını oxuduq. Təvarixdən və qaideyi-şeiriyəmizə haqqınca aşina yeni qonağımızın iradlarından məlum olur ki, onun Qafqaza müraciətindən məramı sadə şeirlər söyləyib millətimizi oyandırmaq deyil, məhz izhari-kamal və kəsbi-şöhrətdir”. Şairin incikliyini başa düşmək mümkündür. O, hər hansı iddiadan uzaq tərzdə, bilik və imkanları daxilində Vətən ədəbiyyatına xidmət etmək istəmişdi. Buna nə dərəcədə müvəffəq olduğu ilə bağlı kimsədən tərif ummamışdı. Şəxsiyyət və yaradıcılığını nəyin bahasına olursa-olsun, gözə soxmaq istəməmişdi. Lakin tarixə, poeziyaya dərin bələdliyinə şübhə etmədiyi qonağın dəlləkliyi onun başında öyrənməsinə, təşəxxüslü tərzdə yol göstərməsinə dözə bilməmişdi.
Bəlkə də hər iki tərəfin iradlarını qarşılıqlı şəkildə bildirdiyi nöqtədə dayanmaq, mübahisəyə son qoymaq olardı. Əhməd Kamal isə belə düşünməmişdi. “...bu cürə ücubə cavaba müstəhəqq olmamaq lazım gəlir isə də bu cavab Kafkasyada bizim ilk dəfə uğradığımız bir təcavüz olduğundan bu yoldakı təcavüzlərə ilk və son dəfə olmaq üzrə bir kaç sözlə müqabilə etmək istəriz” – deyə cavab hüququndan yararlanacağını bildirmişdir. “Bir neçə söz” əvəzinə “Füyuzat”ın 21-ci sayının təxminən üçdə birini tutan “Müxtəsər bir cavab” adlı məqaləsində kifayət qədər kobud tərzdə opponentini yerində oturtmağa çalışmışdı. Bu yazı onun təkcə İbrahim Tahir şəxsiyyətinə və sözünə deyil, bütünlükdə Azərbaycan türklərinin dilinə, tarixinə, ədəbiyyatına münasibətini aydınlaşdırmaq baxımından özündə bir sıra prinsipial məqamları ehtiva etməkdədir.
Azərbaycan kino sənəti (film, 1960)
Məzmun
Filmdə Azərbaycanda kinematoqrafiyanın təşəkkül tapıb inkişaf etdirilməsi, bu sahədə çalışan sənət adamları barədə danışılır.
İbrahim Tahir
Həyatı
Əvvəla, “Cavab”ın tonu ədəbi etikadan uzaqdır. Adi tənqidi mülahizəni “təcavüz” kimi dəyərləndirən müəllifdən belə bir etika gözləmək də sadəlövhlük olardı. “Bən gərək İstanbulda, gərəksə vətənimdən xaric bulunduğum zamanlar daima məmləkətdən məmləkətə, mətbuatdan mətbuata dəvət olunan xidmətkaranə-qələmdən biri olmaq üzrə fəxr edərəm” – deyə Bakıya əslində çarəsizlikdən doğan gəlişini bir daha xüsusi dəvətin nəticəsi və “yerli müsəlman mətbuatına” yardım kimi qələmə verən Əhməd Kamal sanki uşaqcasına acıq verirmiş kimi opponentinin belə ədəbi nüfuz və qabiliyyətdən məhrum olduğunu diqqətə çatdırırdı: “İndi sən söylə, ey Musayev! Əcəba səni də ömründə bir kərə olsun xidməti-qələmiyyəyə dəvət etmək, yaxud haqqında bir ufacıq təqdiri-mütəzəmmin olmaq üzrə – bənim o tənqidatımdakı bir-iki fəqəreyi-təşviqiyyədən maəda – bütün mətbuatda bir cümlə olsun bizə göstərə bilirmisin?” Belə mənasız bir öcəşmənin “xidmətkari-qələmə” yaraşmadığını sübut etməyə ehtiyac yoxdur. Əhməd Kamal uzun illərin qəzetçisi olduğunu müxtəlif münasibətlərlə dönə-dönə vurğulasa da, mətbuat etikasının adi tələblərini bilməmiş, yaxud onları yerinə yetirmək istəməmişdi. Məsələn, aşağıdakı təsadüfdə olduğu kimi. Şair İbrahim Tahir “Füyuzat” redaksiyasına şeirləri ilə birlikdə fotosunun da çapını xahiş etmişdi. Jurnal səhifələrində belə məşhurlaşmasının müqabilində Şuşada məcmuəyə əlli yeni abunəçi tapacağına boyun olmuşdu. Mətbuatın hər zaman yalnız yaradıcılıq deyil, həm də kommersiya sahəsi olduğunu nəzərə alsaq, burada qeyri-adi heç bir şey yox idi. Digər tərəfdən, istər ötən əsrin əvvəllərində, istərsə də indinin özündə belə məsələlər redaksiya sirri sayılır, açılıb-ağardılmırdı. Lakin Əhməd Kamal opponentini mümkün qədər çox aşağılamaq xatirinə redaksiya sirlərini açmağı mümkün saymışdı. Həm də bunu “Füyuzat” üslubuna yaraşmayan bir tərzdə etmişdi. Aşağıdakı sətirlərin nə jurnal redaksiyasına, nə də onun müəllifinə hörmət və şöhrət gətirmədiyi göz önündədir: “Boylə yalvarmıyormu idin? İştə idarəmiz sənin təcizatından qurtulmaq, bir də sənə bir əsəri-təşviq olmaq üzrə əksini nəşrə qərar verdi. Lakin o şərtlə ki, haqqında bir də tənqid yapalım. Bu tənqid yalnız əsərlərin haqqında deyil, rəsmin haqqında dəxi olacaq idi və yapıldı. Sən bilirsin ya, əksinin qızıl kəmərinlə birlikdə nəşr olunmasını istiyordun. Fotoqrafın da oylə idi... Şimdi Musayevmisın-nəsən, insaf ilə söylə: kəsbi-şöhrət etmək budalası mənmiyim, yoxsa sənmisin?”
Azərbaycan kino sənəti (film, 1960)
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Ədhəm Qulubəyov Rejissor: Əlibala Ələkbərov Operator: Əlibala Ələkbərov
İbrahim Tahir
Həyatı
Əhməd Kamalı şairə qarşı bu qədər qəzəbli, hətta müəyyən dərəcədə ədəbsiz mövqe tutmağa vadar edən nə idi? Bunun kökünü ilk növbədə dil məsələsində, dilə münasibətdə axtarmaq lazımdır. İbrahim Tahir Azərbaycan türkcəsini tam müstəqil dil sayır, Osmanlı şivəsini yamsılamağın əleyhdarı kimi çıxış edirdi. Özünün və qələm yoldaşlarının qarşısında duran ən ümdə vəzifəni oxucularının anladığı dildə xalqın və Vətənin dərdlərindən söz açmaq bilirdi. Məhz bu baxımdan da Əhməd Kamalın dillə bağlı fikirləri ilə razılaşmayaraq yuxarıda istinad etdiyim cavabında yazmışdı: “Əfəndim, biz Qafqaz şairləri isək məqsədimiz açıq bir lisan ilə milli nəzmlər deyib də əbnayi-vətənimizi təqazayi-zamanca tərəqqi və təali yoluna sövq etməkdir”. İbrahim Tahirin tutduğu yol Osmanlı türkcəsini Azərbaycanda ədəbiyyat və təhsil dilinə çevirməyi başlıca hədəfi sayan Əhməd Kamala xoş gəlməmişdi.
Xatirəsi
"Elm və təhsil" nəşriyyatında XIX əsrin sonu - XX əsrin birinci yarısında yaşamış Qarabağ ədəbi mühitinin yetirməsi, zəngin bədii yaradıcılığa malik şair İbrahim Tahir Musayevin seçilmiş qəzəllər toplusu çapdan çıxmışdır. Şairin nəvəsi Akif Quliyevin tərtib edib nəşrə hazırladığı bu kitabın elmi redaktoru və ön sözün müəllifi AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, filologiya üzrə elmlər doktoru Paşa Kərimovdur.
Jüstin Enen
Jüstin Enen — tennisçi.
İdman karyerasını 2005-ci ilin mayında 25 yaşında başa vurub. O zaman Jüstin dünyanın bir nömrəli tennisçisi idi. O, Avstraliyanın Açıq Çempionatının (2004), Roland Garrosun (2003, 2005, 2006, 2007) və ABŞ-nin Açıq Çempionatının (2003, 2007) qalibidir. 2004-cü ildə Afinada keçirilən 2004 Yay Olimpiya Oyunları çempionu olub.
Fujimi Shobo
və ya keçmiş adı ilə — Yaponiya nəşriyyatı və Kadokawa Corporation şirkətinin brend şirkəti. Manqa, ranobe, rol və kart oyunları nəşr edir. Nəşriyyat 1991-ci ildə Kadokawa Shoten nəşriyyatının filialı kimi fəaliyyətə başlamışdır. Fujimi Shobo 1 oktyabr 2013-cü ildə səkkiz şirkətlə birləşərək Kadokawa Corporation şirkətini əmələ gətirmiş və kabuşiki qayşa olmağı dayandırmışdır.
Anar Ağakişiyev
Anar Ağakişiyev — Azərbaycan stilisti, qrimçi.
Həyatı
Stilist Anar 21 iyul 1984-cü ildə Gürcüstannın Tiflis şəhərində anadan olub. Uşaqlıqdan rəsm dərnəyində rəssamlığın sirrlərini öyrənməyə başlayıb. 1999-cu ildən saç ustası kimi fəaliyyətə başlayib. Bu illər ərzində make-up sənətinə də yiyələnib. Hər iki sahədə Moskvada xüsusi dərslər alıb. Almaniya, İspaniya və İtaliyada təkminləşdirmə kursları və seminarlarda iştirak edib.
Azərbaycanın Ruhi, Aygün Kazımova, Röya Ayxan, Nigar Camal və bir çox mügənnilərin imici üzərində çalışıb. Stilist Gürcüstanı 2011-ci ildə Eurovision Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən Safo Nijaradze ilə də işləyib. 2012-ci ildə isə Anar Bakıda keçirilən Eurovision Mahnı Müsabiqəsinin core time grupunda müsabiqə iştirakçiları ilə çalışıb.
Nikol Şerzinger, İrina Şayk, Alsu kimi ulduzların stilisti olmuşdur. Bir çox müsabiqələrin qalibidir.
Sabir Əliyev (həkim)
Sabir Cahan oğlu Əliyev — Azərbaycan Tibb Universitetinin tədris işləri üzrə prorektoru (2001-indi), tibb elmləri doktoru (1992), professor (1993); "Tərəqqi" medalı laureatı (14 iyun 2007), Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi (20 sentyabr 2010)
Həyatı
Sabir Əliyev 1944-cü ildə Çəmbərək rayonunun Əmirxeyir kəndində anadan olub. 1961-ci ildə Gölkənd kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirmişdir.
1967-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakultəsini bitirib. Təyinatla Naftalan sanatoriyasında həkim-ordinator, sonra müalicə işləri üzrə şöbə müdiri təyin olunub.
Elmi fəaliyyəti
1969-1972-ci illərdə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda patoloji fiziologiya kafedrasında aspirantura keçıb. 1973-ci ilin mart ayında namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. 1972-ci ildə kafedrada assistent, 1973-cü ildə baş müəllim, 1976-cı ildə isə dosent vəzifəsinə seçilib. Uzun illər kafedranın tədris hissə müdiri vəzifəsində çalışıb. 1992-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 1993-cü ildə həmin kafedranın professoru vəzifəsinə seçilib. 1994-cü ildə AAK tərəfindən patofiziologiya ixtisası üzrə professor elmi adına layiq görülüb. 1999-2001-ci illərdə I MPF-nin dekanı işləyib.
300px|thumbnail|left|Sabir Əliyevin ATU-nun qonağı ilə görüşü
2001-ci ilin fevral ayında patoloji fiziologiya kafedrasının müdiri vəzifəcinə seçilib, həmin ilin may ayında isə universitetin tədris işləri üzrə prorektoru vəzifəsinə təyin olunub.
Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyində fəaliyyət göstərən "Tibbi-nəzəri bölmə"nin, universitetin Mərkəzi Metodik Komissiyasının və “anatomiya, patofiziologiya, biokimya, farmakologiya” üzrə ixtisaslaşmış Müdafiə Şurasının sədridir. Universitetin Böyük Elmi Şurasının və pediatriya fakultəsinin Elmi Şurasının, Azərbaycan Tibb jurnalı Redaksiya Şurasının və AMEA-da “Tibb” şurasinin üzvüdür.
1992-ci ildən YAP-ın üzvü və universitetin YAP təskilatinin sədridir.
27 fevral 2008-ci ildə Türk Dünyası Araşdırmaları Uluslararası İlimlər Akademisi tərəfindən Tibb bölümü üzrə akademik seçilib.
306 elmi əsərin, 6 dərsliyin, 4 dərs vəsaitinin, 4 elmi-populiyar brosuna, dünyada ilk dəfə 3 dildə (azərbaycan, rus, ingilis) cap olunan patofizioloji atlas elektron-dərslik kitabının, bir neçə tədris-metodik vəsaitin müəllifidir.
Rəhbərliyi altında 12 namizədlik dissertasiyası müdafiə olunmuş, 5 namizədlik və 4 doktorluq dissertasiyalari üzərində elmi-tədqiqat işləri davam etdirilir.
Mükafatları və təltifləri
1986-cı ildə “Səhiyyə əlaçısı”, 2000-ci ildə "Respublikanın əməkdar müəllimi" fəxri adlarına layiq görülüb. 2004-cü ildə Səhiyyə Nazirliyinin Fəxri Fərmanı ilə, 14 iyun 2007-ci ildə isə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.
6 mart 2009-cu ildə isə həmin akademiya tərəfindən "Türk dünyasına hizmetlerindən dolayı uluslararası altun yıldız" medalı ilə təltif olunub.
15 dekabr 2009-cu ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Beynəlxalq Mükafatlar Komitəsinin Elm və Tədris sahəsində qazandıgı nailiyyətlərə görə Avropa “Şərəf və Vicdan” ordeni ilə təltif olunmusdur.
12 may 2010-cu ildə Avropa Akademiyası tərəfindən Nikolay Piroqov ordeni ilə təltif olunmusdur.
20 sentyabr 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi fəxri adı almışdir.
24 dekabr 2011-ci ildə Beynəlxalq təltiflər ittifaqi tərəfindən "Hippokrat" ordeni ilə təltif olunmusdur.
26 mart 2014-cü ildə Türk Dünyası Araşdırmaları Uluslararası İlimlər Akademisi tərəfindən Tibb bölümüne üstün hizmetlerinden dolayi "İbn-İ-Sina" diplomu ilə təltif olunub.
Ahmet Ümit
Ahmet Ümit — Türkiyə şairi və yazıçısı. Daha çox kriminal janrında olan romanları ilə tanınmışdır.
Kommunist dövr
Ahmet Ümit 1960-cı ildə Türkiyənin Qaziantep şəhərində 7 uşaqlı ailənin ən kiçiyi kimi anadan oldu. Atası xalça satıcısı, anası dərzi idi. İbtidai təhsilindən sonra Qaziantep Atatürk Liseyinə girdi. 14 yaşında siyasi baxışına görə 24 dostu ilə birlikdə Qaziantepin xaricinə sürgün edilmiş və təhsilini Diyarbəkirin Erqani ilçəsində tamamlamışdır.
1979-cu ildə Mərmərə Universitetinə daxil oldu. Tələbəlik illərində tanış olduğu Vildan xanım ilə evliliyindən Gül adında bir qızı oldu (1981). 1980-ci il çevrilişindən sonra Ahmet Ümit kommunist dərnəklərdə işləməyə başladı. 1982-ci ildə "Ana Yasaya yox" kampaniyasına qatıldı. Divarlarda afişa yapıştırarkən həbs olunan dostları üçün hekayə şəklində yazdığı əsər təxəllüsü "K. Yalçın" imzası ilə əvvəlcə "Atılım" jurnalında, daha sonra Praqada 40 dildə nəşr olunan "Sülh və Sosializm Problemləri" jurnalında çap olundu. Yazıçılığa məhz bu hekayəsi ilə başladı. 1983-cü ildə universitet təhsilini tamamladı.
Üzvü olduğu Türkiyə Kommunist Partiyası (TKP) tərəfindən 1985-ci ildə Moskvaya göndərildi. 1985–1986-cl illərdə Moskva Sosial Elmlər Akademiyasında təhsil aldı. TKP tərəfindən Moskvaya kommunist təhsili alması üçün göndərdiyi 6 gəncin başına gələn hadisələrdən bəhs edən "Qar qoxusu" (1998) adlı romanı bu illərə aid izlər daşıyır. Moskvada ikən şeir yazmağa başladı. 1989-cu ildə siyasətdən ayrılmağa qərar verdi və "Küçənin zulası" adlı şeirini çap etdirdi. Dostu Ali Tayqun ilə birlikdə bir reklam agentliyini işlətməyə başladı.
Əsas yaradıcılıq illəri
"Qar qoxusu" (1998)|thumb|left|200px 1990-cı ildə bir neçə ədəbiyyat həvəskarı ilə "Yenə sus" adlı jurnalı fəaliyyətə başladı. Şeir və hekayələrini "Adam Sənəti", "Yenə sus", "Öküz", "Respublika kitabı" jurnallarında və "Yeni Əsr" qəzetində çap olundu.
1992-ci ildə ilk hekayələr kitabı olan "Çıplaq ayaqlı idi gecə" kitabına görə həmin il Ferit Oğuz Bayır Fikir və İncəsənət Mükafatına layiq görüldü. Bu kitabdan sonra Ahmet Ümit Türkiyədə tanınmağa başlamışdır.
Ahmet Ümit 1993-cü ildə ATV-də yayınlanan "Çaqqalların izində" kriminal serialı üçün senari və hekayələr yazdı. Bunun ardınca 1995-ci ildə müxtəlif qəzet və jurnallarda Frans Kafka, Dostoyevski, Patrisiya Haysmit, Edqar Allan Po haqqında tanıtma yazıları yazdı.
"Bir səs bölər gecəyi"(1994) adlı uzun hekayəsindən sonra "Nağıl nağıl içində" (1995) hekayəsi çap olundu. Anasından eşitdiyi nağıllara yer verilən kitab ibtidai məktəblərdə və özəl liseylərdə dərslik kimi istifadə olundu, hətta Koreya dilinə tərcümə olundu. Daha sonra "Duman və Gecə" romanı nəşr olundu. "Duman və Gecə" romanı böyük mübahisələrə yol açdı. Bu roman Yunanıstanda nəşr olunan ilk türk kriminal əsəri oldu.
Bu romanından sonra "Qar qoxusu" (1998) adlı romanı, "Aqatanın Açarı" (1999) adlı kriminal hekayələr kitabı çapdan çıxdı. 2000-ci ildən etibarən "Patasana" (2000), "Kukla" (2002), "Şeytan detallarda gizlidir" (2002), "Bəyoğlu Rapsodisi" (2003), "Eşq köpəklikdir" (2004), "Ninattanın qolbağı" (2006), "Qəbilə" (2006) adlı kitabları satışa buraxıldı. İstanbul haqqında məlumatlar verən "İstanbul xatirəsi" adlı kriminal roman 2010-cu ilin iyununda oxuculara təqdim olundu. Yazıçının həm də "Komissar Nevzat, Çiçəkçinin Ölümü" (2005) adlı komiksi də vardır.
Hekayələrinin əsasında Uğur Yücel tərəfindən "Qaranlıqda qaçanlar" və Cevdet Mercan tərəfindən "Şeytan detallardada gizlidir" serialları ekranlara çıxmış, "Duman və Gecə" adlı romanı əsasında 2007-ci ildə Turqut Yasalar tərəfindən film çəkilmişdir.
Əziziyə qəzası
Əziziyə qəzası — İraq Respublikasının Vasit mühafazasında inzibati ərazi vahidi.ديوان محافظة واسط: عن واسط  Qəzanın inzibati mərkəzi Əziziyə şəhəridir.
Ərazisi
2009-cu ilə olan rəsmi məlumata əsasən qəza 2.467 km² ərazini əhatə edir.
İnzibati-ərazi bölgüsü
İnzibati cəhətdən üç nahiyyəyə (ərəbcə: ناحية) bölünür: Əziziyə nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية العزيزية), Hafriya nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية الحفرية) və Dəbuni nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية الدبوني)
Etnik tərkibi
Qəza əhalisi əsasən ərəb olsa da burada həm də etnik türkmanlar da məskunlaşıb. Türkmanlar qəzanın inzibati mərkəzi Əziziyə şəhərində yaşayırlar və şəhərdə əhalinin əksəriyyətini təşkil edirlər. Qəzadakı türkmanların əksəriyyəti Karakol tayfasına (ərəbcə: عشيرة ألبو كراغول) mənsubdur.
Echinodorus isthmicus
(Echinodorus isthmicus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Artemisia mexicana
İstinadlar
Artemisia mexicana Artemisia mexicana Artemisia mexicana
Ekskavator
thumb|200px|Karxanada bir çalovlu ekskavator
Ekskavator — yumşaq xassəli torpaqların qazılması və ya süxurlu yerlərin xırdalanmış halda emalı, həmçinin onların avtomobillərə və digər yükdaşıyan maşınlara yüklənməsinə imkan verən xüsusi maşındır. İşləmə prinsipinə görə bir çalovlu və çox çalovlu ekskavatorlar fərqlənirlər. Birinci tip ekskavatorlarda iş mərhələləri ardıcıl olaraq yerinə yetirdildiyi halda, çox çalovlu ekskavatorlarda bu paralell baş verir.
Çox çalovlu ekskavatorun konstruksiyası böyük həcmdə torpağın məhsuldar emalına şərait yaradır. İş zamanı gövdəyə bərkidilmiş çalovlar ardıcıl olaraq yerə batır, qazır, yükü nəql edir və arabaya boşaldır. Bu tip ekskavatorlar zəncirli və rotorlu olurlar. Birinci halda çalovlar (40-a qədər çalov) sonsuz zəncirə bağlanırlar. Rotorlu ekskavatorlarda çalovlar (24-ə qədər çalov) işçi çarx boyunca düzülürlər. Qazılmış torpaq bir başa, ya da qidalandırıcının köməyi ilə yükləyici konveyerə ötürülür. Emal olunan yerin uzunluğu 150m, qazma hündürlüyü 50m və qazma dərinliyi 25 m olur. Müasir tipli rotorlu ekskavatorların çəkisi 135t-a qədərdir. Bu ekskavatorla gün ərzində 240000 m³ həcmində torpaq qazmaq mümkündür.
Neoseiulus melaleucae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Formiya
Əhalisi 36 842 nəfərdir (2005-ci il), əhalinin sıxlığı 505 nəfər / km²dir. 73 km ² ərazini əhatə edir. Poçt kodu 04023. Telefon kodu 0771.
Tarix
Qərb Roma imperiyasının payız dövründən sonra şəhər barbarlar tərəfindən işdən çıxarılıb və əhali yaxınlıqdakı Qaeta hakimiyyəti altında olan iki təpənin üstünə köçürdü. Anjou Çarlz II dəniz, Mola di Qaeta bir qala tikilib. Digər özünü idarə edən şəhər Castellone kimi tanınırdı, oradan 14-cü əsrin ortalarında tikilmiş qaladan Onorato I Caetani, Fondi sayılırdı.
1863-cü ildə Formiya şəhərinə iki kənd birləşdi. Birləşən şəhər 1943-44-ci illərdə bombardman əməliyyatlarında və Anzio döyüşündə ağır şəkildə zədələnmişdir.
Kolontitul
thumb|Yuxarı kolontitul Kolontitul ( "colonne" – sütun və "titulus" – başlıq, yazı) — səhifənin yuxarı və aşağı sahələrində yerləşdirilən xidməti informasiyadır.
Məsələn, bu müəllifin adı, əsərin, bölmənin, fəslin, paraqrafın adı, tarix, səhifənin nömrəsi və s. ola bilər. Belə elementlər böyük həcmli sənədlərlə işi asanlaşdırır və çap olunandan sonra kitabın rahat oxunmasını təmin edir.
Çalov
thumb|250px|Ekskavator çalovu
Ekskavatorlarda verilən tapşırığa uyğun olaraq çalovların sürətli dəyişdirilməsini təmin etmək üçün tez dəyişilən sistemlərdən istifadə edilir.
Artemisia minor
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nasir
Nasir — şəxs adı, yazıçı.
Bu adı olan tanınmış şəxslər
2015 Dünya Oxatma Çempionatı
2015 Dünya Oxatma Çempionatı — 48-ci Dünya Oxatma Çempionatıdır.
Dəbbətül-ərz
Dəbbətül-ərz — İslamda Qiyamət gününün əsas əlamətlərindən biridir. Quranın Nəml surəsində, bu canlı günəş qərbdən çıxdığı zaman baş verəcək. Bu vaxt tövbə aradan götürüləcək; heç bir tövbə qəbul edilməyəcək, heç bir əməl qəbul edilməyəcək.
Canlıda Musanın əsası və Süleymanın möhürü olacaq.
Ümumi məlumat
Qiyamət əlamətlərindən biri hesab edilən əfsanəvi varlıq. Əhdi-ətiqdə əjdahaşəkilli bir varlıqdan müxtəlif adlarla (livyatan, rahav) bəhs edilir (Əyyub 3:8, 9:3, 26:12; Zəbur 74:13, 89:10, Yeşaya 30:7, 51:9-10). Əhdi-cədiddə şeytana bərabər tutulan bu varlığın və tərəfdarlarının Allaha qarşı çıxacağı, sonda isə məğlub olacağı göstərilir (Vəhy 12:13, 13:11-18, 16:13-14, 20:2-3, 7-10). Bu düşüncənin Babil mədəniyyətindən gəlməsi fikri mövcuddur. Dəccal (antixrist) anlayışının yaranmasında Dəbbətül-ərzin təsirinin olması qeyd edilir. Quranda “D.-əDəbbətül-ərz” ifadəsi “ağacqurdu” (34:14) və qiyamət günü yerdən çıxacaq varlıq (27:82) mənasında işlənmişdir. Təfsirlərdə görkəmcə bütün məlum canlılardan fərqlənən, danışa bilən bir varlıq, bəzən də insan obrazında təsvir edilmişdir.
Neoseiulus melinis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Məmməd Nəsirov
Məmməd Yəhya oğlu Nəsirov — tibb üzrə professor,ali dərəcəli cərrah.
Həyatı
Məmməd Yəhya oğlu Nəsirov 1939-cu il mart ayının 5-də Azərbaycan SSR, Sabirabad rayonunun Ulacalı kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olmuş və həmin institutu 1962-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1958-ci ildə, hələ tələbə ikən Komsomol Komitəsinin göndərişi ilə xam torpaqlara işləməyə göndərilmiş və sonda Qazaxıstan SSR Komsomol Komitəsinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur.
Marko Di Matteo
Marko Di Matteo (26 oktyabr 1992) — CAR-lı oxatan. Marko Di Matteo CAR-ı 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.