cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zakir Qarayev
Mükafatları
Professor Z.Ö.Qarayev 2007-cı ildə Rusiya Federasiyası Səhiyyə və Sosial inkişaf üzrə Federal Agentliyi, P.N.Kaşkin adına Elmi Tədqiqat Mikologiya İnstitutu və "Отечественные лекарства" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən "Vətən mikologiyasının inkişafındakı görkəmli xidmətlərinə görə" P.N.Kaşkin adina mükafatla təltif edilmiş və ona diplom təqdim olunmuşdur.
2010-cu ildə Professor Z.Ö.Qarayev Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev tərəfindən "Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Tatarıstan coğrafiyası
Tatarıstan iqtisadiyyatı — Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının coğrafiyası.
Qonşuları
Tatarıstan Rusiya Federasiyası daxilində şimaldan Kirov Oblastı, şimal və şimal-şərqdən Udmurtiya Respublikası, şərq və cənub-şərqdən Başqırdıstan Respublikası, cənub-şərqdən Orenburq vilayəti, cənubdan Samara vilayəti, cənub və cənub-qərb Ulyanovsk vilayəti, qərbdən Çuvaşıstan Respublikası, qərb və şimal-qərbdən Mari El Respublikası ilə qonşudur. Cənub-şərq istiqamətində Qazaxıstan ilə Tatarıstan arasında Orenburq vilayəti yerləşir.
Torpaqları
Tatarıstan torpaqları ümumiyyətlə alçaq və kələ-kötürdür. İdil çayının qərbində yüksəkliyi 235 metrə çatan ərazi İdil təpələrinin ən şimal nöqtəsidir. Şərqdə Ural dağlarına doğru yüksələn bölgənin cənub-şərqində təxminən 338 metr yüksəklikdə Bögelme-Belebey Platosu yer alır.
İdil çayı bölgə torpaqlarının qərb ucundan şimal-cənub istiqamətində axır.
Torpaqların böyük hissəsini İdilin bir qolu olan Çulman çayı sulayır. Nokrat və Ağ İdil çayları Çulman çayının ən əhəmiyyətli qollarıdır.
Bob Peysli
Bob Peysli — ingilis futbolçu və baş məşqçi.
Takehiko Kavanişi
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 8 oyun keçirib.
Bulbophyllum canlaonense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum canlaonense növü Filippin üçün endemik növdür.
Pur çayı
Pur — Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin Pur rayonu ərazisindən axan çay. Çayın uzunluğu 389 km təşkil edir. Əsas qolu olan Pyakupur çayı ilə birlikdə uzunluğu 1024 km, hövzəsinin sahəsi 112 000 km² təşkil edir.
Coğrafiyası
Pyakupur və Ayvasedapur çaylarının birləşməsindən meydana gəlmişdir. Başlanğıcları Sibir Uvalının şimal yamaclarından başlayır. Qərbi-Sibir düzənliyi ilə axaraq Tazov estuarisinə tökülür. Qutaracağında 21 km uzunluğa malik deltaya sahibdir. Qolları:
Hidrologiya
Çayın qidalanmasının əsası qar və yağış suları təşkil edir. Onun illik su sərfiyyatı 1040 m³/s, ən böyük sərfiyyat isə 10 000 m³/s-dir. Çay noyabr ayında donur və may ayında buzdan azad olunur. 1970-ci illərdə yay ayları belə çay tam dondan azad olmamışdır.
Yaşayış məntəqələri
Pyakupur və Ayvasedapur çaylarının birləşməsində Tarko-Sale şəhəri, çay boyu aşağıya doğru Urenqoy və Korotçaevo qəsəbələri mənsəbdə isə Samburq kəndi yürləşir.
Əhəmiyyəti
Çay gəmiçilik üçün əl verişlidir. Çay hövzəsində Urenqoy qaz yatağı və Qubkin neft yatağı vardır.
Tetralar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan tribası.
Məsud Özil
Məsud Özil (15 oktyabr 1988, Helzenkirxen, Almaniya Federativ Respublikası) — keçmiş türk əsilli alman yarımmüdafiəçisi.
Həyatı və ilk karyerası
Məsud Özil 15 oktyabr 1988-ci ildə Almaniyanın Helzenkirxen şəhərində doğulmuşdur. 2010 Dünya çempionatında uğurlu çıxışından sonra "Verder"dən "Real Madrid"ə 15 milyon avro qarşılığında transfer olunmuşdur. Həmçinin bu turnirdəki uğurlu futbolu ilə Qızıl Top və Avropada İlin Futbolçusu mükafatlarına namizəd göstərilmişdir.
Zonquldaklı bir ailənin uşağı olaraq dünyaya gələn Məsud Özil Türkiyə milli futbol komandasında çıxış etməyə dəvət alarkən "Özümü bir alman kimi hiss edirəm" deyərək bu təklifi rədd etmiş, Almaniya milli futbol komandasının heyətində iştiraka üstünlük vermişdir.Lakin 2018 FİFA Dünya Kubokundan sonra ona edilən irqçi təzyiqlər səbəbindən millidəki karyerasını başa vurmuşdur.
Məsud Özil "Real Madrid" klubunun heyətində çıxış etmiş ilk türk əsilli futbolçu olmuşdur.
22 mart 2023-cü il tarixində Məsud Özil, futbolçu karyerasını başa vurduğunu açıqlamışdır.
Ailəsi
2019-cu ilin yanvar ayında Məsut Özil aktrisa və model sevgilisi Amine Gülşe ilə nişanlanıb.
Başqırdıstan iqtisadiyyatı
Başqırdıstan iqtisadiyyatı (Башҡортостан иҡтисады) — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasının iqtisadiyyatı.
Ekvador–Peru müharibəsi
1941-ci il Peru-Ekvador müharibəsi — XX əsrdə Peru və Ekvador arasında mübahisəli ərazilər üstündə baş vermiş 3 müharibədən birincisi.
Başqırdıstan iqtisadiyyatı
Quruluşu
Başqırdıstan Rusiya Federasiyasının istər ümumi gəlir, istər sənaye istehsalatının həcmi, istər kənd təsərrüfatı, istərsə də sabit sərmaye yatırımı baxımından ən inkişaf etmiş subyektlərindən biridir.
Ekvador–Peru müharibəsi
Müharibənin səbəbi
Amazon çayı hövzəsində yerləşən ərazilər XIX əsrdən başlayaraq Peru və o vaxt kı Böyük Kolumbiya Respublikası dövlətləri arasında mübahisəyə səbəb olmuşdu. 1940-cı ildə sərhədyanı döyüşlər aktivləşdi. Növbəti il Perunun prezidenti Manuel Prado-i-Uqerteçe ekvadorluların Perunun Sarumilya ərazisinə hücum etdiklərini irəli sürərək ordunun Şimal qrupunun döyüş vəziyyətinə gətirilməsini əmr etdi.
Başqırdıstan iqtisadiyyatı
Quruluşu
Başqırdıstan Respublikasının iqtisadi quruluşu ilk növbədə əkinçilik, heyvandarlıq və sənayeyə söykənib.
Ekvador–Peru müharibəsi
Müharibənin gedişi
5 iyul 1941-ci ildə sərhədyanı döyüşlər açıq müharibəyə çevrildi. Hansı tərəfin ilk atəş açdığına dair mübahisələr indiyədək gedir. Peru ordusu sayca və hərbi texnikasına görə Ekvadoru qat-qat üstələyirdi, belə ki, münaqişənin ilk günlərində ərazidə Perunun 11 500-dən 13 minədək əsgəri, hərbi təyyarələri və yenicə Çexoslovakiyadan alınan tankları var idi. Ekvador tərəfdə isə yalnız 743 əsgər, 93 könüllü və 500 karabiner yerləşdirilmişdi.
Başqırdıstan iqtisadiyyatı
Rusiya Federasiyasında yeri
Başqırdıstan Ural iqtisadi rayonuna daxildir. Respublikanın Rusiya ÜDM-indəki payı 2,3%-dir. Rusiya Federasiyası iqtisadiyyatında neft hasilatı 2003-cü ildə 2,7% və neftin ilkin emalı 13,3%, mis filizlərinin konsentratlarda 10–12%, daşduzun hasilatı 37% olmuşdur. Başqırdıstan iri sənaye (kaustik soda 20,9%, sintetik qatranlar və plastik kütlələr 14,4%, metalkəsən dəzgahlar 13%, sulfat turşusu 2,7%) və kənd təsərrüfatı məhsullarının (Rusiya Federasiyası üzrə 4,4%; süd 6,1%, ümumi taxıl yığımının 5,7%-i) istehsalçısıdır. ÜRM-in (ümumregional məhsulun) strukturunda sənayenin payı %-lə 32,1, kənd təsərrüfatının payı 11,4, ticarətin, əmtəə və xidmət satışı üzrə kommersiya fəaliyyətinin payı 10,3, qeyri-bazar xidmətlərinin payı 8,1, tikintinin payı 7,8, nəqliyyatının payı 6,1, digər sahələrin payı 10,5-dir. Mülkiyyətin formalarına görə müəssisələrin nisbəti təşkilatların sayına görə 2004-cü ildə %-lə özəl 65,1, bələdiyyə 13,5, dövlət 5,3, ictimai və dini təşkilatların (birliklərin) 9,9, digər mülkiyyət formaları 6,1 olmuşdur.
Ekvador–Peru müharibəsi
Müharibənin gedişi
5-7 iyul tarixində artileriya ilə Sarumilyaya zərbələr endirilir. Peru tərəfdən isə aviasiya iştrak edir. 23 iyul tarixində Peru Ekvadorun liman şəhəri olan Puerto-Bolivara tərəf hücuma keçir. Eyni zamanda Peru aviasiyası Uakilyas, Arnilyas, Santa-Roza və Maçala şəhərlərinə aviazərbələr endirir. 27 iyulda Puerto-Bolivar hava-desant əməliyyatı nəticəsində peruluların əlinə keçir. Bu, tarixdə Qərb yarımkürəsində həyata keçirilmiş ilk desant əməliyyatı idi. Əməliyyatda cəmi 30 desantçı iştirak edirdi. 31 iyuldan başlayaraq döyüşlər səngiməyə başlayır.
Başqırdıstan iqtisadiyyatı
Rusiya Federasiyasında yeri
İqtisadi cəhətdən fəal əhalinin sayı 1968 min nəfər; 90,6% iqtisadiyyatda məşğuldur. Məşğulluğun sahəvi strukturu %-lə sənaye 22,3, kənd təsərrüfatı 16,5, ticarət və ictimai iaşə 14,2, təhsil 11,1, tikinti 8,7, səhiyyə 6,7, nəqliyyat 4,5, mənzil-kommunal təsərrüfatı 4,3 idi. İşsizliyin səviyyəsi 8,2% olmuşdur. Əhalinin adambaşına pul gəlirləri 2005-ci ildə ayda 5,7 min rubl idi ki, bu da Rusiya Federasiyası üzrə orta səviyyənin 85%-idir; əhalinin 20,3%-inin gəlirləri yaşayış minimumundan aşağıdır.
Ekvador–Peru müharibəsi
Nəticə
21 noyabrda Rio-de-Janeyroda tərəflər arasında protokol imzalanır. Protokola əsasən 278 km² ərazi Peruya keçir. Müqavilənin yerinə yetirilməsinin zəmanətçisi kimi Argentina, Braziliya, ABŞ və Çili müşahidəçi rolunu oynayırdılar. Amma müqavilədə mübahisəli hesab olunan 78 km² ərazi bölünmədi. Bu isə bir müddətdən sonra yeni müharibələr gətirib çıxardı.Bu kanfilikt Pakuişa müharibəsi və Alto Senepa müharibəsinə səbəb olur
Başqırdıstan iqtisadiyyatı
Kənd təsərrüfatı
Başqırdıstan Respublikası böyük kənd təsərrüfatı zonasıdır. Ölkədə 647 kolxoz və 95 sovxoz var.
Başlıca kənd təsərrüfatı məhsulları çovdar, yulaf, darı, kətan, şəkər çuğunduru, kartof və günəbaxandır.
Sənaye
Başqırdıstan müxtəliflik baxımından Rusiya Federasiyasının mühüm sənaye mərkəzidir. Bu respublika əhəmiyyətli neft, təbii qaz və boru xəttlərinə malikdir. İlk neft hasilatı 1932-ci ildə başlamış; 1943-cü ildə isə burada böyük neft yataqları aşkar edilmişdir. İkinci dünya müharibəsi dövründə Başqırdıstan Rusiyanın qərbindən gətirilmiş, SSRİ-ni silah, yanacaq, yemək və sairlə təmin edən zavodlarla təmin edildi. Müharibədən sonrakı illərdə də Başqırdıstan sənayesi, xüsusilə mədənçilik, maşınqayırma və neft emalı sənayesi inkişaf etməyə davam etdi. Başqırdıstan sənayesi sonralar Rusiyanın Avropaya uzanmış hissəsinin iqtisadiyyatının möhkəm təməli olmuşdur.
Neft emalı zavodları və neft-kimya müəssisələri hazırda da Başqırdıstan iqtisadiyyatın əsasını təşkil etməkdədir. Ölkədə həmçinin, kömür, mis, boksit, qızıl, manqan xrom da çıxarılır.
Başqırdıstan Rusiyanın digər regionlarına nisbətən daha çox neft hasil edir. Burada ildə 40 milyon ton neft, 3,5 milyon m3 təbii qaz istehsal edilir. Rusiyanın təxminən 17%-ni benzinlə, 15%-ni isə dizel yanacağı ilə təmin edir.
İstehsalat sənayesi inkişaf etmiş olub, neft, təbii qaz, dəmir-polad, kömür, elektrik, sement, şəkər, taxta-şalban, pambıq və yun iqtisadiyyatda mühüm yer tutur.
Təyyarə emalı, gübrə, dəri, tütün, gəmi inşaatı, dəmir və avtomobil nəqliyyat vasitələri istehsal edilir. İstehsal olunan digər sənaye məhsullarına misal kimi araq, plastik kütlə və kənd təsərrüfatı dərmanını misal göstərmək olar.
Ufa, Sterlitamak, İsinbay, Kumertau, Karmavouada böyük enerji stansiyaları vardır.
Nəqliyyat
Nəqliyyat dəmiryolu, dəniz, quru və hava yolu ilə təmin olunur.
Qurumlar
Başqırdıstan iqtisadiyyatının idarə edilməsi ilə bağlı bir sıra rəsmi qurumlar məşğul olur. Məsələn, Başqırdıstan Respublikası Ticarət və Sənaye Palatası ixracın təşviqində və xarici ticarət əlaqələrinin qurulmasında əhəmiyyətli rola malikdir.
Jurinea monocephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Deutsche Bank
thumb|right|Şirkətin Logosu thumbnail|Deutsche Bank Deutsche Bank dünyanın yetmiş iki ölkəsində maliyyə xidmətlərinin göstərilməsi ilə məşğul olur, depozitlərin həcminə görə bank Avropada aparıcı mövqelərdə qərarlaşıb.
Tarixi
Deutsche Bank-ın tarixi 22 yanvar 1870-ci ildə nizamnamənin qəbul edilməsi ilə başlamışdı. Bank mövcudluğunun ilk onilliyində sürətlə inkişaf edərək dünyanın ən mühüm bir neçə iqtisadi layihəsini idarə edirdi. O, Almaniyada metallurgiya, kimya və elektrotexniki sənayenin inkişafında əsas rollardan birini oynadı. 1929-cu ildə bank digər yerli alman bankları ilə birləşir və Almaniyanın bank işi tarixində ən böyük birləşmə olan Deutsche Bank und DiscontoGesellschaft əmələ gəlir. 1937-ci ildə bankın adı yenidən Deutsche Bank olur. İkinci dünya müharibəsi zamanı bank yəhudilərin mülkiyyətinin müsadirəsində iştirak etmişdir ki, sonradan buna görə külli miqdarda kompensasiya ödəməyə məcbur oldu. Müharibə bitdikdən sonra bankı on regional şöbəyə böldülər, lakin onlar 1952-ci ildə üç bank – Rheinisch-Westfälische Bank AG, Süddeutsche Bank AG və Norddeutsche Bank AG adı altında birləşdilər. Öz növbəsində 1957-ci ildə bu üç bank birləşərək Deutsche Bank AG bankı formalaşdırırlar. Deutsche Bank dünyanın yetmiş iki ölkəsində fəaliyyət göstərir və onun fəaliyyəti korporativ və fərdi müştərilər üçün maliyyə məhsul və xidmətlərinin göstərilməsindən ibarətdir. Bankın dünyanın bütün iri maliyyə mərkəzlərində – Avropa, Şimali və Cənubi Amerika, Asiya-Sakit okeanı regionları, eləcə də yeni yaranmış bazarlarda şöbələri mövcuddur.
Böhran
2019-cu il iyulun 7-də “Deutsche Bank” restrukturizasiya planını açıqladı və məlum oldu ki, Bank 18-20 min əməkdaşını işdən çıxaracaq, investisiya bankçılığı fəaliyyətini kiçildəcək və aktivlərinin böyük hissəsini satacaq. Bununla da, maliyyə qurumunun 30 illik sürətli inkişaf strategiyasına son verildiyi üzə çıxdı. Maliyyə bazarları “Deutsche Bank”ın fəaliyyətindəki ciddi qüsurları əvvəlcədən görmüşdü. 2008-ci ilin qlobal maliyyə böhranından ciddi zərbə alan Bankın sağlamlaşması mümkün olmamışdı. 2007-ci ildə qiyməti 150 ABŞ dolları ətrafında dəyişən Bankın səhmləri hazırda 7 dollar ətrafında ticarət olunur.
Haqqında
Bankın əməkdaşlarının sayı 100000 nəfərdən çoxdur. Bank Forbes Global 2000 Leading Companies reytinqində 52-ci yeri tutur. Deutsche Bank-ın baş direktoru İosef Akermenndir
Tivi nekropolu
Tivi nekropolu — Ordubad rayonunun Tivi kəndi içərisində hündür təpənin üzərindədir. Qəbirlər daş qutu tiplidir. Onlar düzbucaqlı formada olub yanlarda iri sal daşlarla qurulmuşdur. Qəbirlərin üzəri bəzən iki, bəzən isə bir neçə sal daşla örtülmüşdür. Müxtəlif istiqamətlərə yönəlmiş vəziyyətdə olan qəbirlər aşınma və təsərrüfat işləri görülərkən dağıdılmışdır. Aşkar olunan arxeoloji materialar gil qablardan, tunc üzük, sırğa, əqiqdən hazırlanmış muncuqlardan ibarətdir. Tapıntılara əsasən abidə e.ə. III-II əsrlərə aid edilir.
Deutsche Bank
Xarici keçidlər
Deutsche Bank
Yaşayış binası (Nizami küçəsi, dalan 5, ev 33)
Nizami küçəsi, dalan 5, ev 33 ünvanında yerləşən yaşayış binası – Gəncə şəhərində yerləşən yerli əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi. Gəncə üçün xarakterik olan "Günbəzli ev"lərin dövrümüzə çatmış azsaylı nümunələrindən biridir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Evin fasadları sadə və lakonikdir. Fasad divarı gəclə üzlənmişdir; sonradan əlavə edilmiş və bütün fasad boyunca uzanan taxta veranda yaxşı işlənmiş detalları ilə diqqət cəlb edir.
Evin planı kifayət qədər sadədir. O, orta örçülü bir otaqdan ibarətdir. Xidməti otaqlar ehtimal ki, əlavə tikililərdə yerləşmişdir. Evin interyeri, fasadla müqayisədə daha zəngin həll edilmişdir. İnteryerdə divarlar yerli mənşəli açıq tonlu gəc məhlulu ilə üzlənmişdir; kəsişmə yerlərində tünd xəttlər keçir ki, bu da tağın konstruksiyasını vurğulayır.
Otağın bütün perimetri boyunca "ləmə" adlandırılan tağçalar yerləşdirilmişdir. Pəncərə və qapı yerləri tağça və cumaxudan adlanan nişlər vardır. Ləmənin altında geniş divar rəsmi sırası keçir. Divar rəsmi təkrarlanan nəbati naxışdan ibarətdir. Təkrarlanan elementlər arasında yerləşdirilmiş tağlarn içində nar və qızılgül tumurcuqları arasında quş təsvirləri verilmişdir. Bu xəttən yuxarıda oxşar nəbati naxışlı daha bir xətt keçir. Niş və girişlər arasındakı divarlar da oxşar naxışlı divar rəsmləri ilə bəzədilmişdir.
İnteryerin tamamlanmasında ləmə və camaxudanlara düzülən rəngarəng qab-qacaq, tağçalara yığılan gözəl tikməli ipəklərlə üzlənmiş yorğan-döşək və parlaq rəngli palazlardan istifadə edilirdi.
Qəliulla (Bakalı)
Qəliulla — Başqırdıstan Respublikası nın Bakalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Diyaş kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (90%) üstünlük təşkil edir.
Yerini dəyişən göl
Yerini dəyişən göl –  ildən-ilə öz yerini dəyişən göl. Materik daxili arid vilayətlər üçün  səciyyəvi hadisə olub, əsasən illik axımın il ərzində qeyri-bərabər paylanması və böyük dəyişkənliyi, çöküntülərin (gətirmələrinin) bollu­ğu və insanın təsərrüfat fəaliyyəti ilə əlaqədar baş verir /mis: Lobnor gölünü qidalandıran, Qönçədərə və Tarım çaylarının aşağı hissəsinin daimi olmaması həmin gölün məsafədə yer dəyişməsinə səbəb olur/.
Bağtala
Bağtala — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
2009-cu il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə cəmi 9 nəfər əhali yaşayır. 1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 2 təsərrüfatda hər iki cinsdən toplam 9 nəfər əhali yaşamaqdadır.
Toponimikası
Bağtala oyk., mür. Qax r-nunun Qaxingiloy i.ə.v.-də kənd. Bağtala keçmişdə Qaxbaş kəndinə məxsus bağların adı olmuşdur. XIX əsrin ortalarında həmin kənddən ayrılmış ailələrin burada məskunlaşması nəticəsində yaranan yaşayış məntəqəsinə elə həmin bağların adı verilmişdir. Oykonim "bağ içərisində kənd" deməkdir.
Abidələri
Yaxınlıqda yarım-xaraba şəkildə dövrümüzə gəlib çatmış Müqəddəs Bakirə Kilsəsi vardır.
Takayuki Kuvata
(d. 26 iyun 1941) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 5 oyun keçirib, 2 qol vurub.
Başqırdıstan coğrafiyası
Başqırdıstan iqtisadiyyatı (Башҡортостан географияһы) — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasının coğrafiyası.
Başqırdıstan Respublikası Asiya ilə Avropanın birləşdiyi bir bölgədədir. Respublika Cənubi Uraldan qərbə doğru, Belaya və Kama çaylarına qədər uzanır.
Cənubi Uralın ən yüksək zirvəsi olan Yamantau dağından qərbə və cənuba doğru getdikcə yüksəklik azalır.
Meşələrlə örtülü dağlar yerini ümumiyyətlə, yarpaq tökən ağaclardan ibarət yaşıllıqlarla bəzədilmiş bir çöllərə və Belaya çayının keçdiyi düzənliklərə buraxır.
Qonşuları
Şimaldan Perm diyarı, şimal-şərq Sverdlovsk vilayəti, şimal-şərq, şərq və cənub-şərqdən Çelyabinsk vilayəti, ənub-şərq, cənub və cənub-qərbdən Orenburq vilayəti, qərbdən Tatarıstan Respublikası və şimal-qərbdən Udmurtiya Respublikası ilə həmsərhəddir.
Əkbər mirzə Qovanlı-Qacar
Əкbər mirzə Sultan Məsud mirzə oğlu Qovanlı-Qacar (1885-1975)-Qacar şahzadəsi, vali, diplomat
Həyatı
Əкbər mirzə Sultan Məsud mirzə оğlu  1885-ci ildə İsfahan şəhərində anadan оlmuşdu. Anası Bеhcətəssəltənədir. Müкəmməl saray təhsili almışdı. Sarəməddövlə ləqəbini daşıyırdı. İsfəhan, Kirman əyalətlərinin valisi olmuşdu. Əкbər mirzə 29 sentyabr 1975-ci ildə İsfahanda vəfat еdib.
Ailəsi
Əкbər mirzə öncə Iftixari-Əzəm xanım Mirzə Ələsgər xan Atabəyi-Əzəm qızı ilə, sоnra Məlaiкə Afaq xanımla dünya еvinə girmişdi. Xоsrоv mirzə, Əsgər mirzə, Ənvər mirzə adlı оğulları, Viкtоriya xanım, Əxtər xanım adlı qızları var.
Yerini dəyişən moren
Yerini dəyişən moren –  buzlaq vasitəsilə yerini dəyişən, müxtəlif ölçülü qırıntı materialları. Yerini dəyişən moren dəyişən moren buzlağın sət­hində /səth/, onun içərisində /daxili/ və aşağı hissəsində /dib/ yerləşir. Çökdürülmüş morenlərə, daha doğ­rusu tam formalaşmış  morenlərə qarşı qoyulur.
Jurinea monticola
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dəmirçilər yaşayış yeri
Dəmirçilər yаşаyış yеri — Оrdubаd rаyоnunun Tivi kəndindən şərqdə, təpənin üzərində yеrləşir. Yаşаyış yеrinin ərаzisində bünövrəsi dаşdаn inşа оlunmuş dördkünc fоrmаlı binаlаrın qаlıqlаrı qаlmışdır. Yаşаyış yеri hər tərəfdən dərin dərə ilə əhаtə оlunmuşdur. Sаhəsi 4 hеktаrdır. Ахtаrışlаr nəticəsində tikinti qаlıqlаrı, kеrаmikа məmulаtı, əmək аlətlərinin pаrçаlаrı, оbsidiаn qəlpələri, dəmir əşyаlаrın qаlıqlаrı аşkаr оlunmuşdur. Mədəni təbəqə kül qаrışıq tоrpаq lаylаrındаn ibаrət оlub, çəhrаyı rəngli gil qаb pаrçаlаrı, çiy kərpic qаlıqlаrı ilə zəngindir. Tikinti qаlıqlаrınа əsаsən dеmək оlаr ki, binаlаr dаşdаn və çiy kərpicdən inşа оlunmuş, bərkidici məhlul kimi əhəngdən və pаlçıqdаn istifаdə оlunmuşdur. Kеrаmikа məmulаtı bаşlıcа оlаrаq çəhrаyı rəngdə bişirilmiş gil qаb pаrçаlаrındаn ibаrətdir. Аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən, аbidəni III-X əsrlərə аid еtmək оlаr.
Anqlosaksların memarlığı
Anqlosaksların memarlığı — İngiltərənin və Uelsin bəzi hissələrinin memarlıq tarixində V əsrin ortalarından 1066-cı il Normand işğalına qədər davam edən bir dövrdür. Britaniyada Anqlosaksların binaları əsasən sadədir və dam üçün ağac və samandan istifadə edilir. Beynəlxalq olaraq qəbul edilən heç bir nümunə mövcud deyil.
Ancaq Anqlosaks kilsə memarlığının qalıqları hələ də mövcuddur. Azı 50 kilsə bir çox Anqlosaks memarlıq xüsusiyyətləri ilə Anqlosaks mənşəlidir və başqa nümunələrin də Anqlosaks memarlığına aid olması iddia edilir, baxmayaraq ki, bir çox hallarda Anqlosaks hissəsi kiçikdir və çox dəyişdirilmişdir. Adətən əlavələrə və dəyişdirilmələrə görə XI əsr işğalından əvvəlki və sonrakı işləri ayırmaq çətindir. Hal-hazırda mövcud olan kilsələrdən ağacdan düzəldilmiş biri istisna olmaqla, əsasən, daşdan və kərpicdən tikilmişdir və bəzi hallarda Qədim Roma memarlığı yenidən istifadə edilmişdir.
İnklüziv təhsil
İnklüziv təhsil ( — "özünə daxil edən", — "daxil edirəm") — ümumi təhsilin hamı üçün əlçatan olmasını nəzərdə tutan və bütün uşaqların müxtəlif ehtiyaclarına uyğunlaşdırılmasına əsaslanan inkişaf prosesi. Bu, sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların təhsilə cəlb olunmasını da təmin edir.
Bulbophyllum cantagallense
(Bulbophyllum cantagallense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İnklüziv təhsil
İnklüziv təhsil uşaqların müstəqil bir fərd olduğunu və təhsil zamanı onların hər birinin öz ehtiyacları olduğunu qəbul edən metodologiyaları inkişaf etdirməyə yönəlib. İnklüziv təhsil tədris zamanı müxtəlif ehtiyacların ödənilməsinə yönəlmiş yanaşmaların formalaşdırılmasına çalışır.
Bulbophyllum cantagallense
Arealı
Bulbophyllum cantagallense növü Braziliya üçün endemik növdür.
İnklüziv təhsil
İnklüziv təhsil istər sağlam, istərsə də əlillərin bərabər təhsil alma hüquqlarını təmin edir və bu, cəmiyyətdə sosial bərabərliyin qorunmasına, əlil uşaqların təhsil və başqa xüsusi ehtiyaclarının ödənilməsinə şərait yaratmış olur.
İnklüziv təhsillə bağlı beynəlxalq praktikaya görə, bir sinifdə təhsil alan xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şagirdlərin sayı 5-10% olmalıdır.
Azərbaycanda mövcud vəziyyət
Hal-hazırda Azərbaycanda 60 minə yaxın sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaq var. Onlardan yalnız 12 mini təhsilə cəlb olunub, o cümlədən, 1105-i xüsusi məktəblərdə, 2664-ü xüsusi internat məktəblərində, 7750-si evdə, 268-i isə inklüziv təhsil alır. Qalanlarının isə təhsil almasında ümumiyyətlə valideynlər maraqlı deyillər. Təhsilə cəlb olunanların əksəriyyəti xüsusi məktəb və internat-məktəblərdə oxuyurlar. Belə təlim-tərbiyə uşağın diqqətini onun defektinə cəmləyir. Onlar digər uşaqlarla ünsiyyətə girməkdə çətinlik çəkir və özlərini bir növ cəmiyyətdən təcrid olunmuş kimi hiss edirlər. Sağlam uşaqlar da eyni zamanda, bu və ya digər məkanda xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqla rastlaşdıqda ona təəccüblə baxır, sanki o tamam başqa bir dünyadan gəlib, bəzən isə gülür və ələ salırlar. Bunun əsas səbəbi isə onlar arasında ünsiyyətin, əməkdaşlığın olmamasıdır. Bunun nəticəsində onlar bir-birilərini dərk etmir və nə hiss keçirdiklərini başa düşmürlər.
Azərbaycanda "İnklüziv təhsil layihəsi"nin icrasına 2005-ci ildən start verilmişdir. Nazirlər Kabinetinin 3 fevral 2005-ci il tarixli, 20 nömrəli qərarına əsasən "Azərbaycan Respublikasında xüsusi qayğıya ehtiyacı olan (sağlamlıq imkanları məhdud) uşaqların təhsili"nin təşkili üzrə inkişaf proqramı təsdiq edilmişdir.
İnklüziv təhsilin sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün faydaları çoxdur. Belə ki,
Bəxtiyar Qulamov
Bəxtiyar Qulamov — SSRİ dövründə "Neftçi"nin heyətində çıxış etmiş futbolçu; SSRİ idman ustası.
Həyatı
1949-cu ildə anadan olmuşdur.
B. Qulamov 2014-cü il yanvarın 6-sı, günün birinci yarısında Moskvada vəfat etmişdir.
Karyerası
1972–1978-ci illərdə "Neftçi"nin formasını geyinib və SSRİ çempionatında 181, ölkə kubokunda isə 14 oyun keçirib.
Rəşid Vəliyev
Rəşid Məmməd oğlu Vəliyev
1947-ci ildə Şəmkir rayonunun Çaparlı kəndində anadan olub. 1969-cü ildə ADU-nun filologiya fakültəsini bitirib.
"Çanaqqala" adlı şeirlər kitabının müəllifidir. "Şəmkir inciləri" ədəbi məclisinin üzvü olub.
Türkəm
Bir kimsəyə bənzərim yox, Yad əlində kəhərim yox, Yabı üstə yəhərim yox, Əsli türkəm, soyu Türkəm.
Dik baxıb haqqın gözünə, Mən dayağam mərd sözünə, Allahımın yer üzünə Sevgi dolu payı Türkəm.
Qıymayıbdı dönüklüyü, Acizliyi, sönüklüyü, Tanrı verib böyüklüyü, Bərabəri - tayı Türkəm.
Dellüvi
Dellüvi
Dellüvi- Aşınma materiallarının yağış və qar suları vasitəsilə yuyulub aparılaraq dağ yamaclarında və ətəklərində toplanmasından yaranan çöküntüyə deyilir. Delüvi anlayışı 1890-cı ildə geoloq A.P.Pavlov tərəfindən təklif edilmişdir.
Dalmasiya tipli sahillər
Dalmasiya tipli sahillər
Dalmasiya tipli sahillər- buxtalı sahil tiplərinin bir növüdür. Sahilə paralel uzanmış dağ silsilələrinin, yüksəkliklərin yerləşdiyi cavan qırışıqlıq sahəsinin çökməsi  və ərazini dəniz suları basması nəticəsində yaranan sahillər. Dəniz suları dağlıq relyefin çökək sahələrini tutaraq, onları boğazlara, körfəz və buxtalara, yüksəklikləri ada və yarımadalara çevrilir. Dalmasiya tipli sahillərdə sahilin bütün elementləri sahilin ümumi istiqamətinə paralel yerləşirlər. Dalmasiya tipli sahillər alp qırışıqlığı vilayətləri üçün səciyyəvi olub, Adriatik dənizinin Dalmasiya sahillərində qabarıq nəzərə çarpır.
Neretva çayı
Neretva çayı — Xorvatiya və Bosniya və Herseqovina ərazisindən axan çay. Uzunluğu 225 km, orta su sərfiyyatı 378 m³/s-dir. 225 km məsafənin 203 km Bosniya və Herseqovinada yerdə qalan 22 kilometri isə Xorvatiya ərazisində yerləşir. Mənsəbi Dubrovnik-Neretva yaxınlığında yerləşir. Çay Neretva kanalına axır (Aralıq dənizi). Aralıq dənizi hövzəsinə aiddir.
Sahillərində yerləşən iri şəhərlər: Konis (Konjic), Yablanis (Jablanica), Mostar (Mostar), Çaplina (Čapljina) Bosniya və Herseqovina; Metkoviç (Metković) və Ploçe (Ploče) Xorvatiya.
İri qolları — sağ: Rakitnisa çayı (Rakitnica), Rama çayı (Rama), Trebijat (Trebižat); sol — Buna çayı (Buna) və Breqava çayı (Bregava). Neretva çayına həmdə Trebişnis çayının qollarından biri tökülür.
Çay öz başlanğıcını Herseqovina dağlarından Monteneqro sərhədi yaxınlığından götürür. Yuxarı axarlarda çayın suyu olduqca soyuqdur. Burada ensiz dərin yataqla axır. Burada dərin dərələr əmələ gətirir. Orta axarlarda dərənin eni artır dərinlik isə azalır. Yablanisa şəhərindən şimalda çayın üzərində su anbarı təşkil edilmişdir. Su anbarının önündə qurulan bənddən elektrik əldə edilir. Yablanisa — Mostar istiqamətində çoxlu sayda su elektrik stansiyası yerləşir.
Aşağı axarlarda artıq o Xorvatiya ərazisindən axır. Burada delta əmələ gətirir. Burada çoxlu qollara bölünərək Aralıq dənizinə axır. Deltasında kənd tərərrüfatı üçün əlverişli əkin yerlərinə sahibdir.
Mostar Bosniya və Herseqovina ərazisində sahəsinə görə beşinci ən böyük şəhərdir. Şəhər öz adını Neretva çayı üzərində olan "Mostar körpüsünün" adından götürmüşdür. Şəhərin bu rəmzi 1993-cü ildə bosniya xorvatları və müsəlmanlar arasında olan döyüşlər zamanı dağıdılmışdır. Körpü yenidən bərpa edilmişdir. Onun təntənəli açılışı 23 iyul 2004-cü ildə baş tutmuşdur.
1943-cü ildə Neretva çsyı sahilində böyük döyüş baş vermişdir. Bu hadisə əsasında Neretva döyüşü çəkilmişdir.
Jurinea moschus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Seyfəddin Rzasoy
Seyfəddin Gülverdi oğlu Rzasoy - AMEA-nın Folklor İnstitutu Mifologiya şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor
Həyatı
Seyfəddin Rzasoy 1961-ci ildə Biləsuvar rayonunun Bəydili kəndində anadan olmuşdur. 1986-cı ildə N.Tusi ad. ADPU-nu bitirmiş, müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur.
1996-cı ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında çalışır. Hazırda AMEA Folklor İnstitutunda Mifologiya şöbəsinin müdiridir.
1997-ci ildən filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, 2013-cü ildən filologiya elmlər doktorudur.
2010-cu ildə dosent, 2019-cu ildə professor elmi adlarını almışdır.
S.Rzasoy folklor, mifologiya, ritual və ədəbiyyatla bağlı 17 kitabın, 250-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.
1. İslam Ağayev: ömür və yaradıcılıq etüdləri. Bakı, “Tural-Ə” NPM, 2002, 121 s.
11. Müasir Azərbaycan folklorşünaslığı. 2 cilddə, I cild. Mif və epos məsələləri. Bakı, “Nurlan”, 2013, 364 s.
12. Muğanlıda Novruz karnavalı. Tiflis, 2014, 103 s.
13. Azərbaycan dastanlarında şaman-qəhrəman arxetipi. Bakı, “Elm və təhsil”, 2015, 436 s.
14. Ustad-namə. Naxçıvan, “Nuh”, 2016, 107 s. (R.Babayevlə birgə)
15. Əbülqazi "Oğuznamə"sinin ritual-mifoloji semantikası. Mersin, "Mer-Ak", 2020
17. "Kitabi-Türkman lisani" oğuznaməsinin transmediativ strukturu və ritual-mifoloji semantikası. Bakı, “Elm və təhsil”, 2020, 472 s.
Tomas Pollok Anşuts
Tomas Pollok Anşuts — XIX əsr ABŞ rəssamı və incəsənət müəllimi. Rəsm sənətində müəllimi Tomas İkins kimi XIX əsr ABŞ realizminin tanınmış nüməyəndələrindəndir. Rəsmlərinin böyük hissəsinin mövzusunu qadınlar əhatə edir. Amma ən tanınmış əsəri əsl realizm əsəri sayılan və 1880-ci ildə çəkilən "Dəmirçilərin günortası" rəsm əsəridir. Bu əsərdə dəmirçilərin gündəlik yaşayışını təsvir etmişdir. Bir digər tanınmış əsəri "Yaşadıqları yol" tablosudur. Bu tabloda Afrika əslli qadın və iki uşağının çətin həyatını çəkmişdir. Rəssamlıqdan əlavə müəllimliklə də məşğul olduğundan yağlı boya tablolarının sayı azdır. Anşutsun stili şagirdlərində dərin iz buraxmışdır.
Həyatı
300px|thumbnail|left|Anşutsun "Dəmirçilərin günortası" adlı rəsm əsəri Anşuts 1851-ci ildə ABŞ-nin Kentukki ştatının Nyuport şəhərində anadan olmuşdur. Lemuel Uilmart tərəfindən Nyu Yorkda rəssamlıq dərsi almazdan qabaq bir müddət Qərbi Virciniyada yaşamışdır. 1875-ci ildə Filadelfiyaya köçmüş və Filadelfiya rəsm klubunda Tomas İkinsdən dərs almağa başlamışdır. Bu hadisədən bir il sonra Pensilvaniya İncəsənət Akademiyasına qatılmışdır. İkins akademiyada dərs verməyə başlayarkən Anşuts onun köməkçisi olmuş, 1878-ci ildə İkins rəsm professoru olarkən isə dərs verməyə başlamışdır. 1880-ci ildə "Dəmirçilərin günortası" əsərini bitirmişdir. İkinsin dərslərdə çıplaq modellərdən və cəsədlərdən istifadə etməsi mübahisəyə səbəb olmuş, bu təzyiqlərə dözməyən İkins isə 1886-cı ildə akademiyadan ayrılmışdır. Bu dövrdə Anşuts onun istefa verməsini dəstəkləmiş və boş qalan professor qoltuğuna 1886-cı ildə özü oturmuşdur. 1911-ci ildə təqaüdə çıxana qədər Pensilvaniya İncəsənət Akademiyasında dərs vermişdir. 1892-ci ildə Effi Şriver Ruzzellə evləndikdən sonra 1 illiyinə icazə alıb Parisə gedərək Julian Akademiyasında oxumuşdur. 1898-ci ildə Darbi rəsm məktəbini qurmuşdur. 1909-cu ildə Pensilvaniya İncəsənət Akademiyasının dekanı olmuşdur. 1910-cu ildə Pensilvaniya rəsm klubunun seçilmiş prezidentinə çevrilmişdir. Səhhətindəki problemlər üzündən Anşuts ömrünün qalan illərini ailəsi ilə birlikdə Avropa səyahətlərində keçirmişdir. Müəllimliyi dövründə yeni fikirlərə açıq biri olmuşdur.
Tanınmış şagirdləri
Müəllimliyi dövründə bir çox şagirdinə böyük təsir göstərmişdir. Onun tanınmış şagirdləri arasında Robert Henri, Corc Luks, Uilyam Qlakens, Con Sloan, Everet Şin, Çarlz Demut, Con Marin, Artur Çarlz, Paul-Cin Martel, Çarlz Şiler, Albert Lizli vardır. Bu şagirdlərin ilk 5-i daha sonra Aşkan məktəbini qurmuşdurlar.
Tillək yaşayış yeri
Tillək yаşаyış yеri — Оrdubаd rаyоnunun Nürgüt kəndindən şimаldа, mеşənin içərisində yеrləşir. Yаşаyış yеrinin ərаzisi 2 hеktаrdır. Mədəni təbəqənin qаlınlığı 1-2,5 m-dir. Аbidənin ərаzisində dördkünc fоrmаlı binаlаrın qаlıqlаrı qаlmışdır. Binаlаrın divаrlаrı, yоnulmаmış qаyа pаrçаlаrındаn, bəzən isə yоnulmuş dаşlаrdаn inşа оlunmuşdur. Ахtаrışlаr zаmаnı çəhrаyı rəngdə bişirilmiş şirli və şirsiz kеrаmikа məmulаtı аşkаr оlunmuşdur. Аbidənin yахınlığındа, dаğ çаyının əks tərəfində nеkrоpоl yеrləşir. Аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən, yаşаyış yеrini XIV-XVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.
Tərtərçay
Tərtərçay — Kür çayının sağ qoludur. Kəlbəcər, Ağdərə, Bərdə və Tərtər rayonları ərazisindən axır.
Ümumi məlumat
Uzunluğu 200 km, hövzəsinin sahəsi 2650 km²-dir. Tərtərçay Kür çayının Azərbaycan daxilində ən çox sululuğa malik olan qolu hesab edilir. Çay Qonqur, Alaköz və Mıxtökən silsiləsinin birləşdiyi sahədən (3120 m) axan bulaqlardan əmələ gəlir. Başlıca qolları sol dan Levçay (uzunluğu 36 km), Ağdabançay (uzunluğu 19 km), sağdan Turağayçay (uzunluğu 35 km) çaylarıdır.Axımının 14%-i yağış, 28%-i qar, 58%-i isə yeraltı sular hesabına əmələ gəlir. Yaz-yay aylarında qar suları çayda daşqınlar əmələ gətirir. Bu zaman illik axımının 65-70%-i keçir. Avqust-sentyabr aylarında çayda su azalır. Oktyabr-noyabr yağışları yenidən çayda kiçik daşqınlar yaradır. Çayın orta illik su sərfi 22,0 kub m/san, illik axım həcmi isə 693,8mln kub m-dir. Bunun 31%-i yazda, 35%-i yayda, 20%-i payızda, 14%-i isə qışda keçir. İntensiv suvarma dövründə (iyun, avqust aylarında) keçən axım illik axım həcminin 18-20%-ni təşkil edir. Orta illik asılı gətirmələr sərfi 7,35 kq/san, orta lillənməsi 334 q/kub m-dir. Aprel-may aylarında asılı gətirmələrin 50-80%-ə qədəri axıdılır. Suyu orta minerallaşmaya (300-500 mq/l) malik olmaqla hidrokarbonatlı-kalsiumludur.
Məşhur İstisu kurortu Tərtərçayın yuxarı axım hissəsindədir. Burada səthə çıxan İstisu mineral suyu tərkibinə görə Çexoslovakiyanın Karlovı Varı, Şimali Qafqazın Yessentuki mineral bulaqlarına oxşayır. Müalicə və çimmək üçün geniş istifadə edilir.
Tərtərçay üzərində suvarma, enerji məqsədləri üçün Sərsəng və Suqovuşan su anbarları tikilmişdir.
Yerli eroziya bazisi
Yerli eroziya bazisi – istənilən yüksəklikdə yerləşən və yerli əhəmiyyəti olan /müvəqqəti və lokal/, eroziya ba­zisi. Y. e. b. axarsız su tutarları sə­viy­yəsinə, astanalara, çayların qar­şısını kəsən dağ uçqunlarına və s. uyğun gələ bilir.
Əmbərçay (Qax)
Əmbərçay — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Oykonim hazırda Qanlı Qobu adlanan keçmiş Əmbərçayın adı ilə bağlıdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Əhalisi
1872-ci ildə dərc olunmuş və 1869-cu il əhalinin kameral siyahıyaalınması nəticələrini əks etdirən Tiflis quberniyasının və Zaqatala dairəsinin hərbi icmalına əsasən Zaqatala dairəsinin İlisu naibliyinə daxil olan Əmbərçay kəndində milli tərkibi ləzgilərdən və bəylərdən ibarət 50 ailə yaşayırdı. Müvafiq icmalda dairəni təşkil edən yaşayış məntəqələrinin əhalisinin milli tərkibinə dair məlumatlarda etnik türklər muğallar, Dağıstanlı xalqların nümayəndələri isə ümumi adla ləzgilər olaraq göstərilmişdirlər.
1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 123 təsərrüfatda hər iki cinsdən toplam 532 nəfər əhali yaşamaqdadır.
Tanınmış şəxsləri
İmam Mustafayev
Yaşayış binası (Şəddadilər küçəsi, 24 A)
Şəddadilər küçəsi 24 A ünvanında yerləşən yaşayış binası – Gəncə şəhərində yerləşən yerli əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi. Gəncə üçün xarakterik olan “Günbəzli ev”lərin dövrümüzə çatmış azsaylı nümunələrindən biridir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Bina planda kvadrata yaxın düzbucaqlı formasına malikdir. Bir otaqlı evin üstü günbəzlə örtülmüşdür. Qapı və pəncərə yerlərinin uğurlu yerləşdirilməsi nəticəsində binanın sadə fasadı olduqca canlı görüntü əldə etmişdir.
Digər günbəzli evlərdə olduğu kimi, bu binada da memar evin interyerinin həllinə daha çox diqqət yetirmişdir. Şəddadilər küçəsi 24 A ünvanındakı evin interyeri sqraffito tipli oyma ilə zəngin bəzədilmişdir. Ağ ornament təsviri dərin tünd boz fonla kontrastda yaxşı qəbul edilərək kompozisiyanın tamlığı ilə diqqət cəlb edir.
Divar boyunca yerləşən ləmədən yuxarıda 25-30 sm dərinlikli niş yerləşir. İncə alebastr çətiri çəpəri ilə ayrılmış niş, oxvari tağ formasında tamamlanır.
Evlərin interyerlərində bu cür nişlər, kuzə, badə və dekorativ boşqab kimi interyer elementlərinin yerləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulurdu.
Qum (dəqiqləşdirmə)
Yaşayış məntəqələri
Digər
Lozova
Lozova - Ukrayna nın şərqində Xarkov vilayəti ndə yerləşən şəhər.
Əhalisinin sayına görə, vilayətdə Xarkov dan sonra ikinci ən böyük şəhərdir. Vilayətin mərkəzi olan Xarkov şəhərindən 148 km məsafədə yerləşir.
Nəqliyyat
Lozova şəhəri Xarkov vilayətində vacib dəmiryolu qovşağı hesab olunur.
Struktur
Şəhər iki vacib hissəyə bölünmüşdür. Onlardan biri Qorod (Şəhər), digəri isə Rayon adlanır.
Sen-Nazer-lez-Em
Sen-Nazer-lez-Em  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Muayan Qrezivodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38431. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 2942 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 221 ilə 1738 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 490 km cənub-şərqdə, Lion dan 100 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 11 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Tillək nekropolu
Tillək nekropolu — Еyniadlı yaşayış yerinin yaxınlığında, meşənin içərisində yerləşir. Nekropol torpaq qəbirlərdən ibarətdir. Qəbirlər qərb-şərq istiqamətinə yönəldilmişdir. Onların üzərinə iri sal daşlar qoyulmuşdur. Aşınma nəticəsində sal daşlar sürüşərək istiqamətini dəyişmişdir. Nekropol yaşayış yeri ilə eyni dövrə aiddir. Nekropolu XIV-XVIII əsrlərə aid etmək olar.
Sarman rayonu
Sarman rayonu (Сарман районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın şərqində yerləşir. Şimaldan Tukay, şimal-şərqdən Minzələ, şərqdən Müslim ilə, cənub-şərqdən Aznakay, cənub-qərbdən Almət, qərbdən Zəy rayonları ilə həmsərhəddir. Rayonun inzibati mərkəzi şəhər tipli Sarman kəndidir.
Tarixi
1920-ci ilə qədər Sarman rayonunun ərazisi Ufa quberniyasının Minzələ qəzasının tərkibinə daxil idi. 1920-ci ildə Minzələ rayonu yeni qurulan Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibinə daxil olur.
Sarman rayonu 10 avqust 1930-cu ildə qurulmuşdur. Kənd özü 1737-ci ildən mövcuddur.
Əhali
Şəhər şəraitində (Cəlil qəsəbəsində) rayon əhalisinin 37,29 % -i yaşayır.
Rayon əhalisi tatarlar (90.4%), ruslar (8.3%) və başqırdladan (0,7%) ibarətdir.
Kişilər - 46,4%, qadınlar - 53,6%.
Doğum - 13,6%, ölüm - 12,8%, əhalinin təbii artımı - 0,8%.
Əmək qabiliyyətli şəxslər rayon əhalisinin 51,2%, gənclər - 24,8%, yaşlılar - 24,0% təşkil edir.
Ailənin orta ölçüsü 3.3 nəfərdir.
Bir kənd yaşayış məntəqəsinin orta ölçüsü 294 nəfərdir.
Təhsil
Rayonda 17 orta məktəb, 2 gimnaziya, 1 ibtidai məktəb, həmçinin 21 uşaq bağçası vardır. Peşə məktəbi 6 peşə üzrə ilk peşə təhsili dövlət standartlarını tətbiq edir. 55 mədəniyyət müəssisəsi, 36 kitabxana, musiqi məktəbi və sənət məktəbinə də sahibdir. Rayonda muzeylər də var.
İqtisadiyyat
Sarman rayonu aqrar-sənaye bölgəsi hesab olunur. Ərazidə buğda, çovdar, arpa, noxud, qarabaşaq yarması, şəkər çuğunduru əkilir. Əsas heyvandarlıq sənayesi ətlik və südlük maldarlıq və donuzçuluqdur.
Varyaq mühafizəçiləri
thumb|350px|Varyaq mühafizəçilərinin təsvir olunduğu Bizans təsviri. Varyaq mühafizəçiləri X - XIV əsr müddətincə Bizans imperiyasında imperator və digər yüksək rütbəli şəxslərin şəxsi mühafizəsini təşkil etmiş xüsusi hərbi birləşmə. Vareq mühafizəçilərinin əsas xüsusiyyətlərindən biri Skandinaviya mənşəyli olmaları ilə bağlıdır.. Belə ki, X əsrdən etibarən Bizans imperiyası daxilindəki siyasi vəziyyətin gərginləşməsi fonunda imperatorlarla özlərinə qarşı baş verə biləcək mümkün təhlükələrin qarşısını almaq üçün başqa ölkələrdən gətirilmiş muzdlu mühafizəçilərin saxlanılmasına üstünlük verməyə başlamışdılar.
Tarixi
Mühahifəzçilər ilk dəfə Böyük Kiyev Knyazı I Vladimirin xristianlığı qəbul etməsindən sonra Bizans imperatoru II. Basileiosun nəzarəti altında 988-ci ildə yaradılmışdır. I Vladimir varyaqlardan təşkil olunmuş döyüşçülərin köməkliyi ilə Kiyev şəhərini ələ keçirdikdən sonra Bizans tərəfi ilə əldə olunmuş razılaşmaya əsasən 6.000 min döyüşçünü II Basileiosa göndərmişdir.
Bulbophyllum capilligerum
(Bulbophyllum capilligerum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum capilligerum növü Yava üçün endemik növdür.
Qaratala
Qaratala — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 142 təsərrüfatda hər iki cinsdən toplam 546 nəfər əhali yaşamaqdadır. Əhalinin tamamını müxtəlif Oğuz tayfalarından ibarət Azərbaycan Türkləri təşkil edir.
Toponimikası
Qaratala oyk., mür. Qax r-nunun Qax- muğal i.ə.v.-də kənd. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Toponim türk mənşəli olub, qara (burada “sıx kolluq” mənasmda) və tala sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib, “sıx kolluqlu tala” mənasını bildirir. Oykonimi “böyük tala” kimi də izah etmək olar.
Saba rayonu
Saba rayonu — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın şimalında yerləşir. Rayonun inzibati mərkəzi şəhər tipli Baylar Saba qəsəbəsidir.
Coğrafiyası
Rayon respublikanın şimalında yerləşir. Baltaç, Kukmara, Teləçe, Arça rayonları ilə həmsərhəddir.
Tarixi
1920-ci ilə qədər rayonun ərazisi Mamadış və Layiş qəzalarının, 1920-ci ildən Mamadıış kantonunun tərkibinə daxil olur.
Rayon 10 avqust 1930-cu ildə təsis edilmişdir. 28 noyabr 1991-ci ildə Respublika Ali Sovetinin qərarı ilə Teləçe rayonu Saba rayonu ərazisindən ayrılır.
Əhali
Şəhər şəraitində (Baylar Saba qəsəbəsində) rayon əhalisinin 28,24% -i yaşayır.
Rayon əhalisi tatarlar (95,4%), ruslar (3,2%) və udmurtlardan (0,7%) ibarətdir.
Yerli özünü idarəetmə
Saba rayonu ərazisinə 1 şəhər və 19 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 67 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Nəqliyyat
Rayonun şimalından Moskva - Kazan - Yekaterinburq dəmir yolu xətti keçir. Stansiyalar və platformalar (Kazandan): Mindyuş (pl.), Şemordan (st.), İştuqan (st.).
KİV
Rayonda "Saba tannarı" adlı tatar dilində qəzet nəşr olunur.
Tanınmış şəxsləri
Alyamətdin Zamaletdinoviç Kamalov - 1974-1983-cü illərdə Komunist Partiyası Saba rayon komitəsinin birinci katibi.
Zəki Xabibulloviç Xabibullin (1911-1945) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, Yuxarı Otarı kəndində anadan olmuşdur.
Qulfiya Şayxullovna Fayzraxmanova - Çallı Dövlət Dram Teatrının rəssamı.
Taslima Nizami - tatar şairi, bəstəkar və müğənni, Tatarıstan Respublikasının əməkdar artisti, tatar dilində 500-dən çox populyar mahnının müəllifidir.
Uçot dərəcəsi
Uçot dərəcəsi  (yenidən maliyyələşmə dərəcəsi) – – Mərkəzi Bankın ölkənin digər banklarını pul kütləsi ilə təmin etməsidir. Sadə dillə desək, Mərkəzi bank kommersiya bankları və digər maliyyə təşkilatlarına kredit verir, onlar isə öz növbəsində həm adi vətəndaşları (fiziki şəxslər), həm də müxtəlif şirkət və təşkilatları (hüquqi şəxslər) kreditlə təmin edir.
Saba rayonu
Tanınmış şəxsləri
Minqaz İbraqimoviç Timirov (1914-2006) - istefada olan polkovnik, Kazanda veteran hərəkatının təşkilatçısı, Tatarıstan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi. Moskvadakı Qələbə Paradlarının iştirakçısı.
Uçot dərəcəsi
Təcrübədə isə bu aşağıdakı formada həyata keçirilir:
Tutaq ki, kommersiya bankı Mərkəzi bankdan 1 milyon dollar götürə bilər. 1 ildən sonra isə o Mərkəzi Banka ondan əldə etdiyi ümumi məbləği və həmin dövr ərzində toplanmış yenidən maliyyələşmə dərəcəsini (uçot dərəcəsini) geri qaytarmalıdır.
Saba rayonu
Tanınmış şəxsləri
İlfat Mansuroviç Əsgərov - Naberejnıe Çelnı Dövlət Dövlət Dram Teatrının rəssamı, Tatarıstan Respublikasının əməkdar artisti.
Uçot dərəcəsi
Həmin il ərzində kommersiya bankı həmin pulları uçot dərəcəsindən yüksək faizlə əhaliyə və təşkilatlara kredit olaraq verir və gəlir əldə edir. Bunu rəqəmlərlə izah etməli olsaq tutaq ki, Mərkəzi Bankın təyin etdiyi yenidən maliyyələşmə dərəcəsi 10% təşkil edir. Bank Mərkəzi Bankdan 10%-lə məbləği əldə edir və onu vətəndaşlara 18%-lə kredit şəklində verir. Aradakı fərqi kommersiya bankı və yaxud kredit təşkilatı gəlir olaraq əldə edir.
Saba rayonu
Tanınmış şəxsləri
Kalimulla Qumeroviç Həsənov (1878-1949) - Ufa vilayətindən olan 2-ci Dövlət Dumasının deputatı (1907), əslən Çulpıç kəndindəndir.
Uçot dərəcəsi
Uçot dərəcəsinin təyin edilməsi
Uçot dərəcəsi ölkədəki cari iqtisadi vəziyyət və inflyasiya səviyyəsi nəzərə alınaraq təyin edilir. Əgər inflyasiya səviyyəsi yüksəlirsə, Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini yüksəldir və əksinə, inflyasiya səviyyəsi endikcə, uçot dərəcəsi də endirilir.
Uçot dərəcəsi aşağı olduqda kreditlər əlçatan xarakter alır. Kreditlər üzrə faiz dərəcələri enir və insanlar kredit əldə etməyə həvəs göstərir.
İnflyasiyanın yüksək olması insanların həyat şərtlərinə təsir edir. İnflyasiya nə qədər yüksək olarsa, insanların yaşayış səviyyəsi bir o qədər enməyə başlayır və təbii ki, bu əhalini qane etmir. Bu vəziyyət isə öz növbəsində dövlət üçün təhlükə xarakteri daşıyır.
Bu səbəbdən də, yenidən maliyyələşmə dərəcəsi ölkədə inflyasiya səviyyəsinə təsir etmə aləti rolunu oynayır. İnflyasiyanı endirmək üçün yenidən maliyyələşmə dərəcəsi qaldırılır. Bu səbəbdən də kreditlər bahalaşmağa başlayır. Belə olduqda, kredit əldə etmək vətəndaşlar üçün sərfəli olmur və bu da özünü onların alıcılıq qabiliyyətində əks etdirir.
İnsanların pulu azalır və az xərcləməyə başlayırlar. Onlar tərəfindən qazanılan məbləğ yalnızca vacib, gündəlik xərclərin qarşılanmasına sərf olunur. Bu səbəbdən də, mağazalarda satış həcmi enir və satıcılar qiymətləri endirməyə məcbur olur. Bütün bunlar sonda inflyasiyanın enməsinə səbəb olur.