cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lyudmila Duxovnaya
Həyatı
Klassik və müasir dramaturqların pyeslərində müxtəlif obrazlar yaratmışdır: Nastya ("Həyatın dibində", M.Qorki), dul qadın ("Kaliforniyada dəfn", R.İbrahimbəyov), Valentina ("Valentin və Valentina", M.Roşşin), Natalya Qolubeva ("Aləmlə üz-üzə", A.Gelman), Karolli ("Əldən düşmüş at", F.Saqan), Eleonora ("Əliaçıq", İ.Jamiak), Jülyetta ("Oğrular balı", J.Anuy) və s. Azərbaycan Milli Dram Teatrında Elçinin "Ah Paris, Paris" pyesinin tamaşasında Vera rolunda çıxış etmişdir.
1976-ci ildə L.Duxovnaya "Əməkdar artist", 1991-ci ildə "Xalq artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsüdür.Azərbaycanda teatr sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 2019-cu ildə “Şöhrət” ordeni ilə təltif olunub.
2016-cı ildə Rusiyada milli aktyor mükafatı olan Andrey Mironov adına "Fiqaro" mükafatına layiq görülmüşdür.
Ağaçörən
Ağaçören — Aksarayın şəhəridir. Ağaçören şəhəri 1989-cu ildə qurulmuşdur. Ağaçörən əhalisi 2000-ci il ümumi əhali saymasına görə 15869 nəfərdir.
Klassik Mayya sivilizasiyasının süqutu
Klassik Mayya sivilizasiyasının süqutu – inkişaf etmiş Klassik Mayya sivilizasiyasının VIII-IX əsrlərdə naməlum səbəblərdən süqut etməsi. Mayya xarabalıqlarına oyulmuş rəqəmlər Mayya mədəniyyətinin nə vaxt başa çatdığını göstərir. Kopanda qeyd edilən son tarix 820-ci ilə aiddir və digər Mayya şəhərləri də bunun ardınca tək-tək məhv olmuşdur: Naranxo 849-cu ildə, Karakol 859-cu ildə və Tikal 879-cu ildə.
Süqut Xristofer Kolumbun Amerikaya gəlməsindən 600 il öncə baş verdiyindən və hansısa başqa xalqın onları məhv etməsi barədə izin olmaması Mayya mədəniyyətinin süqut etməsinin səbəbləri haqqında bir çox nəzəriyyələrin yaranmasına səbəb olmuşdur.
Səbəblər
Bir nəzəriyyəyə görə Mayya mədəniyyəti ekoloji problemlərə görə məhv olmuşdur. Məsələn, mayyalıların yerlərini genişləndirmək üçün meşələri məhv etdiyi irəli sürüldü. Bəzi alimlər zəlzələ, qasırğa, quraqlıq kimi təbii fəlakətlərin baş verdiyini irəli sürdülər. Hansısa xəstəliyin də mayyalılar arasında yayıldığı nəzəriyyələrdən biridir. 1995-ci ildə orta Yukatanda Çikankanub gölünün dibində 800-1000-ci illərə aid dövrdən qalan çpküntülərin tərkibində xeyli kalsium sulfat tapmışdırlar. Kalsium sulfat ancaq göldə çox az su varsa, xüsusilə quraqlıq zamanı dibə çökür. Devid Hodel bu cür quraqlığın Mayyanın sonunu gətirdiyini düşünmüşdür.
Arxeoloq Erik Tompsonun versiyasına görə Meksika körfəzindən gəlmiş bir xalq şimaldakı Mayya şəhərlərinə hücum etmişdir. Lakin bu hərbi deyil, mədəni işğal olmuşdur. Bu isə xarici idarəçilərə qarşı mayyalıların üsyan etməsinə səbəb olmuşdur. Tompson buna sübut kimi Orta Meksika üslubu qabların Mayyada tapılmasını və Meksika körfəzi memarlıq üslubunun Mayyada da peyda olmasını göstərmişdir.
Uzun müddət mayyalıların sülhsevər xalq olması düşüncəsinin Mayya yazıların oxunmasından ardından səhv olduğu, əslində onların hərbi xalq olduğu məlum olmuşdur. Mayya ərazisində hərbi istehkamların da tapılması süqut haqqında yeni versiyaların çıxmasına səbəb olmuşdur. Arxeoloqlar Arlen və Diana Çeyz Belizdə bir sahədə silahlar tapmış və Mayya şəhərləri arasında bir müharibənin süquta səbəb olduğu fikrini irəli sürmüşdürlər. Artur Demarest şimali Qvatemalada çox miqdarda kəsilmiş baş tapmış və eyni nəticəyə gəlmişdir. O, 820-ci ildən sonra Mayya əhalisinin 95 %-nin məhv olduğunu təxmin etmişdir.
1970-ci illərdə Mayyanın mədəniyyətinin bir deyil, bir neçə faktorun qarşılıqlı təsiri ilə məhv olması fikri geniş yayılmağa başlamışdır.
Arxeoloq Uillis Endrüs Mayya mədəniyyətinin tam süqut etmədiyini, sadəcə şimala köçdüyü versiyasını irəli sürmüşdür.
İbrahim Lələyev
İbrahim Həzrətqulu oğlu Lələyev (25 avqust 1996; Masallı rayonu, Azərbaycan — 10 oktyabr 2020; Cəbrayıl rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İbrahim Lələyev 1996-cı il avqustun 25-də Masallı rayonunun Hışgədərə kəndində anadan olub. 2002-2014-cü illərdə E. Ağayev adına Hışgədərə kənd tam orta məktəbində təhsil alıb.
Hərbi xidməti
İbrahim Lələyev 2015-2017-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Qazax rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə ötən gecədən Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri arasında cəbhənin Tərtər və Cəbrayıl-Füzuli istiqamətlərində başlanan döyüşlərdə savaşıb.
Allioideae
Son zamanlar bir çox alimlər bu yarımfəsiləni müstəqil fəsilə kimi qəbul edirlər. Soğanaqlı və kökümsovlu bitkilərdir. Çiçək qrupu çətirdir. Meyvə yuvalar üzrə açılan qutucuqdur. Soğan (Allium) cinsinin 300-ə qədər növü vardır.
İbrahim Lələyev
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İbrahim Lələyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İbrahim Lələyev oktyabrın 10da Cəbrayıl döyüşləri zamanı şəhid olub. Masallı rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Lələyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" "Cəbrayıl uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Lələyev ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Allioideae
Bu cinsin Azərbaycan florasında 50-ə qədər növü düzən sahədən başlamış yuxarı dağ qurşağınadək bütün ərazilərdə geniş yayılmışdır. Onlardan 3 növü adi soğan (Allium cepa), sarımsaq (A.satium) və kəvər (A.porrum) Azərbaycanda orta dağ qur.ağınadək qiymətli bitki kimi əkilib becərilir.
Adi soğan (A.cepa) Azərbaycanın aran və dağ rayonlarında geniş becərilən qiymətli tərəvəz bitkisidir. Onun həm yerüstü, həm də yeraltı soğanağından fitonsid xüsusiyyətinə görə insanlar tərəfindən istifadə olunur. Yarpaqları və gövdələri boru formasındadır. Çiçəkləri gövdənin uc hissəsində çətir çiçək qrupuna yığılmışdır. Çiçək qrupu açılanadək üzəri iki hissəyə bölünən pərdəşəkilli pulcuq örtüyü əmələ gətirir. Çiçəkləri aktinomorfdur, çiçəkdə ləçəklər sərbəst olub, 6 ədəddir, erkəkcikləri 6 ədəd, dişicik bir ədəd, yumurtalıq üst vəziyyətdədir. Meyvəsi qutucuqdur.
NGC 1291
NGC 1291, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Səfərəliyev
Səfərəliyev — soyad.
Rəşid Atamalıbəyov
Rəşid Səlim oğlu Atamalıbəyov (13 iyul 1932 – 30 avqust 2012) — Azərbaycan kinorejissoru.
Çeçenistan əhalisi
Çeçenistan əhalisi — Çeçenistan Respublikası əhalisinin demoqrafik xüsusiyyətləri. Rusiya Federal Dövlət Statistika Xidmətinin məlumatına görə, 2021-ci ildə respublikanın əhalisi 1.497.992 nəfərdir. Əhalinin sıxlığı 92,63 nəfər/km2 -dir (2021). Şəhər əhalisi: 36,41% (2020).
Etnik tərkib
Respublikada ikinci ən böyük etnik qrup ruslardır (24.382 nəfər; bütün əhalinin 1,92%-i). Onlar əsasən Qroznı şəhərində (5,295 nəfər; bütün əhalinin 2,5%-i), həmçinin Naurski (6,538 nəfər; bütün əhalinin 12,8%-i) və Şelkov (3,992 nəfər; bütün əhalinin 7,9%-i) rayonlarında məskunlaşmışdır. SSRİ-nin 1989-cu il Ümumittifaq Əhali Siyahıyaalınmasına əsasən, o vaxtkı Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasında yaşayan rusların sayı 269.130 nəfər idi, respublika əhalisinin 24,8%-ni təşkil edirdilər. Demək olar ki, respublikanın bütün rus əhalisi 1990-cı illərdə Birinci Çeçenistan müharibəsi nəticəsində qovulmuşdur.
Qumuqlar Çeçenistanda üçüncü ən böyük etnik qrupdur. Ölkədə yaşayan 8,883 qumuq var və onlar bütün əhalinin 0,8% ni təşkil edir. Tarixən qumuqlar Qudermes (3.564 nəfər; bütün əhalinin 5,0%-i), Qroznı (2.745 nəfər; bütün əhalinin 2,2%-i) və Şelkov (1.702 nəfər; bütün əhalinin 3,4%-i) bölgələrində məskunlaşmışdır.
Etnik çərçivədə çeçenlərə yaxın olan inquşlar (2.914 nəfər; bütün əhalinin 0,3%-i) Qroznıda kiçik bir icmanı təşkil edir (2.129 nəfər; bütün əhalinin 1,0%-i).
Qalan etnik qrupların dəqiq məskunlaşma arealı yoxdur və respublika əhalinin 1%-dən azını təşkil edir.
Əhalinin siyahıya alınmalarına görə Çeçenistan əhalisinin etnik tərkibinin dinamikası:
Bakı Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsi
Bakı Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsi — Bakı Dövlət Universitetinin fakültələrindən biri.
Tarixi
Biologiya fakültəsi 1934-cü ildən müstəqil fakültə kimi fəaliyyət göstərir. Fakültənin ilk dekanı ixtisasca bitki fizioloqu olan professor D.A.Şutov olmuşdur (1934–1935).
Təkamül Təlimi Muzeyi
Bakı Dövlət Universitetinin M.A.Axundov adına "Təkamül təlimi" muzeyi biologiya elmləri doktoru, professor, Əməkdar müəllim və elm xadimi, "Genetika və təkamül təlimi" kafedrasının yaradıcısı olan Mirəli Axundov tərəfindən 1937-ci ildə təsis olunmuşdur.
Təhsil
Fakültədə təhsil əyani və qiyabi formalarda, azərbaycan və rus dillərində aparılır. Fakültədə 1000-dən çox tələbə və magistrant təhsil alır, onların təlim-tərbiyəsi ilə 86 nəfərdən ibarət olan professor-müəllim heyəti məşgul olur, onlardan 1 nəfəri akademik, 1 nəfər AMEA-nın müxbir üzvü, 19 nəfər elmlər doktoru, professor, 62 nəfəri elmlər namizədi, dosent, baş müəllim və müəllimdir.
Beynəlxalq Əlaqələri
Biologiya fakültəsinin geniş beynəlxalq əlaqələri vardır. Belə ki, Rusiyanın Bax adına Biokimya İnstitutu, Gürcüstanın Tbilisi Dövlət Universiteti, İspaniyanın Corunya Universiteti, Fransanın Nant İnstitutu bunlara misal ola bilər.
Akkreditasiya müddətində Bakı Dövlət Universiteti və Çexiyanın Karlova Universiteti, eləcə də Bakı Dövlət Universiteti və Çexiyanın Kimya Texnologiyaları İnstitutu arasında magistr mübadiləsi və elmi əməkdaşlıq haqqında razılaşma imzalanmışdır. Bundan əlavə, Biologiya fakültəsi və Çexiyanın Brno şəhərinin Mendel adına Dövlət Universiteti arasında müqavilə imzalanmışdır.
Set Rollins
Colby Lopez (28 may 1986) — bilinən rinq adı ilə Seth Rollins WWE müqaviləli peşəkar güləşçi. 29 mart 2015 tarixində keçirilən WrestleMania 31 şousunda WWE kəmərini qazanmışdır.
Əhməd Topçu
Əhməd Topçu (, d. 2 fevral 1945, Rizə Çayeli — ö. 5 iyun 2019 ) — Türk akademik, pedaqoq
1945-ci ildə Rizənin Çayeli mahalının Yaşıltepe kəndində anadan olmuş, ibtidai məktəbi orada bitirmişdir. Orta təhsilini Əskişəhərdə, ali təhsilini isə Qaradəniz Texniki Universitetində bitirdi. Milli Təhsil Nazirliyinin təqaüdü hesabına Almaniyada yerləşən Duisburq-Essen universitetində doktorantura oxumuş Əhməd Topçu Anadolu Universitetində dosent adını, Əskişəhər Osmanqazi Universitetində isə professor adını almışdır. Şimali Kipr Türk Respublikası Şərqi Aralıq dənizi Universitetində 2 il boyunca professor olaraq dərs demiş, Əskişəhər Osmanqazi Universitetində şöbə müdiri və dekan vəzifələrində çalışmışdır. 2008-ci ildə öz xahişi ilə təqaüdə çıxmışdır. 5 iyun 2009-cu ildə vəfat etmişdir.
Püstəxanım Əzizbəyova
Püstəxanım Əzizbəyova (29 dekabr 1929 – 8 yanvar 1998) — Sovet tarixçisi, alim, akademik, tarix elmləri doktoru (1961), kino məsləhətçisi və Azərbaycan Tarix Muzeyinin keçmiş direktoru. O, maarif adamı, mühəndis və peşəkər solçu inqilabçı Məşədi Əzizbəyovun nəvəsidir və babası haqqında bir neçə əsər də yazmışdır.
Həyatı
Püstəxanım Əzizağa qızı Əzizbəyova 1928-ci il dekabrın 29-da Bakıda do­ğul­muş­dur. Püstə Əzizbəyova 1951-ci ildə Azərbaycan Dövlət Uni­ver­si­tetinin Tarix fakültə­sini fərq­lənmə dip­lomu ilə bitirəndən sonra bir müd­dət Mə­şədi Əziz­bəyovun ev-muzeyinin direktoru iş­lə­miş­dir. 1954-cü ildə “Azərbaycan neft sə­na­ye­si­nin bərpasında rus xalqının köməyi (1921-1923-cü illər)” mövzusunda dis­ser­ta­si­ya müda­fiə etmişdir. Azərbaycanda so­sialist quruculuğu problemlərini araşdı­ran P.Əziz­bəyova 1961-ci ildə “Azərbaycandakı so­sialist dəyişikliklərində (1921-1923) Le­ni­nin rolu” mövzusunda dissertasiya müdafiə edə­rək ilk azər­baycanlı qadın tarix elmləri dok­toru olmuşdur.
Fəaliyyəti
P.Əziz­bəyova 1972-ci ildə Azərbaycan Elmlər Aka­de­mi­ya­sının müx­bir üzvü, 1980-ci ildə isə həqiqi üz­vü seçilmişdir.
P.Əziz­bəyova pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olmuş və Bakının müxtəlif ali mək­təb­lə­rin­də dərs de­miş, 1955-ci ildə dosent, 1962-ci ildə isə pro­fessor adını almışdır.
O hələ tə­lə­bə ikən 1948-ci ildə Mərkəzi Lenin Mu­ze­yin­də ekskursi­yaçı işləməyə başlamış, sonra isə onun filialının direktoru və bölmə müdiri ol­muş­dur. 1955-ci ildə o, Azərbaycan Tarixi Mu­zeyinin Ən yeni tarix şöbə­sinin müdiri vəzi­fəsinə keçirilmişdir. 1961-ci ildə muzeyin dir­ektoru təyin olunan P.Əzizbəyova ömrünün so­n­­unadək (1998) bu vəzifədə işləmişdir. Onun böyük təşkilatçılıq qabiliyyəti, mu­zey­şü­naslığa dərindən bələd olması muzey əmək­daş­larının işini elə qurmağa imkan vermişdir ki, bu mədəniyyət ocağı ölkənin aparıcı mu­zey­lərindən birinə, çoxsaylı ümum­ittifaq və xa­rici sərgilərin iştirak­çısına, Elmlər Aka­de­mi­yasının geniş eks­pozisiya və ciddi araş­dır­ma işinin görüldüyü mühüm elmi tədqiqat müəs­sisəsinə çevrilmişdir.
P.Əzizbəyova bir çox mo­no­qra­fiya və müxtəlif həcmli nəşrlərin, o cüm­lə­dən 300-ə yaxın məqalənin müəllifidir.
O, uzun müddət Ümum­it­ti­faq “Bilik” Cəmiyyətinin Bakı bölmə­sinə baş­çı­lıq etmişdir.
Mükafatları
P.Əzizbəyova “Qırmızı Əmək Bay­rağı”, “Şərəf nişanı” ordenləri, “Rəşa­dətli əmə­­­yə görə” medalı, Azərbaycan SSR Ali So­ve­ti Rəyasət Heyətinin iki Fəxri Fər­manı ilə təl­tif olunmuşdur. 1982-ci ildə isə Azərbaycan SSR Əməkdar elm xa­dimi adına layiq görül­müş­dür.
Filmoqrafiya
Əzizbəyova bir neçə kino filminde kino məsləhətçisi və ya ssenarist kimi çıxış etmişdir. Bunlar:
Bağtaş (Qoşaçay)
Bağtaş - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan şəhər.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə burada 3,198 nəfər yaşayır (756 ailə).
Conas Solk
Conas Solk (tam adı: Conas Edvard Solk, ; ) — ABŞ tədqiqatçısı və virusoloqu. Poliomielitə qarşı ilk vaksinin yaradıcısı kimi tanınır.
Həyatı
Conas Solk 1955-ci ildə, uşaq iflicinin qarşısını alan peyvəndi kəşf etdi. Bir qərar verməsi lazım idi. Ya patentini alıb çox varlı olacaq və peyvəndi alan şirkət bunu istədiyi qiymətə satacaqdı, ya da patentini almadan insanlığın xidmətinə təqdim edəcək və beləliklə, çox insan daha ucuz qiymətə bu xəstəlikdən xilas olacaqdı.
Patent almadı. Pul itkisi 5 milyard dollar idi. Lakin onun bu itkisi çox kasıb ailələrə körpə uşaqlarını qazandırdı. Öz qazancı isə ölümündən sonra belə onu hələ də xatırlayan, hörmət edən milyonlarla insan oldu
Bu fotoşəkildəki alimi məncə çoxumuz tanımırıq. Adı JONAS SALK dır(28.10.1914 - 23.06.1995). Onu digərlərindən fərqləndirən isə budur:1955-ci ildə, uşaq iflicinin qarşısını alan peyvəndi kəşf etdi. Bir qərar verməsi lazım idi. Ya patentini alıb çox varlı olacaq və peyvəndi alan şirkət bunu istədiyi qiymətə satacaqdı, ya da patentini almadan insanlığın xidmətinə təqdim edəcək və beləliklə, çox insan daha ucuz qiymətə bu xəstəlikdən xilas olacaqdı.
Patent almadı. Pul itkisi 5 milyard dollar idi. Lakin onun bu itkisi çox kasıb ailələrə körpə uşaqlarını qazandırdı. Öz qazancı isə ölümündən sonra belə onu hələ də xatırlayan, hörmət edən milyonlarla insan oldu.
Amazon yağış meşələri
285px|thumb|Amazon hövzəsi xəritəsi
Amazon yağış meşələri — nəm tropik həmişəyaşıl geniş yarpaqlı meşələrin geniş bir bölgəsi — demək olar ki, Amazon hövzəsini əhatə edən geniş, düz, düzənlikdə yerləşən dünyanın ən böyük tropik meşəsi. Meşənin özü 5.5 milyon kvadrat kilometr ərazini tutur — planetdəki qalan tropik meşələrin ümumi sahəsinin yarısı. Doqquz ştatın ərazisini əhatə edir: (Braziliya, Peru, Kolumbiya, Venesuela, Ekvador, Boliviya, Qayana, Surinam, Fransa Qvianası) .Amazon meşələrində meşələrin qırılmasının əsas mənbələri insanların məskunlaşması və torpaqların genişləndirilməsidir. 2018-ci ilə qədər Amazon tropik meşələrinin təxminən 17%-i artıq məhv edilib. Alimlər göstərir ki, məhv edilmiş ərazi 20-25%-ə çatdıqda şərq, cənub və mərkəzi Amazon meşələrinin qeyri-meşə ekosistemlərinə və deqradasiyaya uğramış savannalara çevrilməsi üçün kritik həddə çatacaq.
1991-2000-ci illər arasında Amazonda itirilmiş ümumi meşə sahəsi 415.000 km²-dən 587.000 km²-ə qədər artdı və itirilmiş meşənin çox hissəsi mal-qara üçün otlaq sahəsinə (rançoya) çevrildi. Amazonda əvvəllər meşə ilə örtülmüş torpaqların 70 faizi və 1970-ci ildən bəri meşələri qırılmış ərazilərin 91 faizi heyvandarlıq otlaqları üçün istifadə edilmişdir.
Ətraf mühit müdafiəçiləri Braziliya prezidenti Jair Bolsonaro-nu qeyri-qanuni ağac kəsənləri, mədənçiləri və torpaq möhtəkirlərini regionun iqtisadi inkişafı naminə meşələri təmizləməyə təşviq etməkdə məsuliyyət daşıyırlar. Bolsonaro, digər tərəfdən, bölgəni yoxsulluqdan çıxarmaq üçün qorunan ehtiyatlarda mədənçilik və əkinçiliyin təşviq edilməsini müdafiə edir.
Biomüxtəliflik
Cənubi Amerikanın tropik meşələri (Selva) ən böyük biomüxtəlifliyə malikdir. Oradakı heyvan və bitkilərin müxtəlifliyi Afrika və Asiyanın tropik meşələrindən daha çoxdur. Təsvir olunan hər onuncu heyvan və ya bitki növü Amazon meşələrində yayğındır. Burada ən azı 40.000 bitki növü, 3.000 balıq növü, 1.294 quş növü, 427 məməli növü, 428 amfibi növü, 378 sürünən növü və 96.660–128.843 müxtəlif onurğasız növ izah edilmişdir.
16 min ağac növü də daxil olmaqla, Yer üzündə ən böyük bitki növünə sahibdir.
Bölgədəki bütün ağacların demək olar ki yarısı "çox dominant" 227 növə aiddir, bunların çoxu yerli sakinlər tərəfindən yemək üçün istifadə olunur. Ən azı 8000 il əvvəl Amazonda insanlar vəhşi bitkiləri kəsib xurma və meyvə bitkiləri əkirdilər, bunu məhsuldar süni torpaq sahələri ("terra preta" və ya "qara torpaq") göstərir. Amazonun 3348 arxeoloji sahəsinin yaxınlığında, meşələrin növ tərkibi digər yerlərə nisbətən daha çox evcilləşdirilmiş növlər ehtiva edir. Boliviyada Amazon meşələrinin bəzi bölgələrində mədəni mənşəli növlərin sayı 61 %-ə çatır. Terra preta torpaqları ətrafdakı meşələrin təbii torpaqlarından daha məhsuldardır və nəmi daha yaxşı saxlayır, daha yüksək bitki biomüxtəlifliyinə, daha zəngin floristik tərkibə, daha çox quru bitki biokütləsinə sahibdirlər.
Cavid Məmmədli
Cavid Natiq oğlu Məmmədli (16 yanvar 1999; Şirvan, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Cəbrayıl rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Cavid Məmmədli 16 yanvar 1999-cu ildə Şirvan şəhərində anadan olmuşdur. 2006-2015-ci illərdə Bəhruz Aslanov adına Şirvan şəhər 16 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Subay idi.
Cavid Məmmədli 2020-ci il iyulun 1-də Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Şirvan şəhər Hərbi Komissarlığı tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Cavid Məmmədli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Cavid Məmmədli 27 sentyabr 2020-ci ildə Cəbrayıl rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. 4 oktyabr 2020-ci ildə Şirvan Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Məmmədli ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Məmmədli ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Məmmədli ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Məmmədli ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Məmmədli ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Süleyman Stalski Bulvarı
Ləzgi şairi, XX əsr Dağıstan poeziyasının ən böyük şairlərindən biri, Dağıstan MSSR xalq şairi Süleyman Stalskinin (1869-1937) şərəfinə adlandırılmışdır.
Bulvar, sahil xətti boyunca yerləşən, bəzən adların qarışmasına səbəb olan Mahaçqala bağ və park zonasının bir hissəsidir. Ən gözəl istirahət yeridir.
Bulvardakı Süleyman Stalskinin abidəsinin önündə ənənəvi olaraq Beynəlxalq Şeir gününün qeyd edilməsi çərçivəsində təntənəli tədbirlər keçirilir və Stalskinin doğum günündə 18 may Dağıstan Şeir Günü kimi qeyd olunur. Avar Dram Teatrının qarşısındakı meydan, Lenin komsomol parkındakı sahə ilə birlikdə ictimai tədbirlər üçün tövsiyə olunanların siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
250px|thumb|left|Süleyman Stalski Bulvarındakı [[Mahaçqala mayakı|Petrovski mayakının (Mahaçqala mayakı) surəti.]] 1937-ci ilə qədər Bazar meydanı bulvar ərazisində yerləşirdi. Meydan Müqəddəs Nikolay Kilsəsinin qarşısındakı boş ərazini tuturdu. 1920-ci ildə kilsə bağlandı və 1928-ci ildə binası söküldü. Avar Musiqili Dram Teatrı kilsənin yerində inşa edilmişdir.
1937-ci ildə Süleyman Stalski burada o zaman Bazar meydanının tutduğu dəniz sahili ərazidə dəfn edilmişdi. Qısa müddət ərzində məzar başında təzə əkilmiş ağacları, yolları və skamyalar olan park salındı. Yeni parka 7 fevral 1938-ci ildə Mahaçqala Şəhər Şurasının qərarı ilə Süleyman Stalskinin adı verildi. Lakin 1964-cü ildə bulvar ərazisinə daxil olan sahil boyu Qorki küçəsindən Həsənov küçəsinə qədər zolağı Mahaçqala və Bolqarıstanın Smolyan şəhərinin qardaşlaşması və dostluğunun şərəfinə Rodop Bulvarı adlandırıldı.
1949-cu ildə parkda Stalskinin büstü qoyuldu (heykəltaraş X.N. Əsgər-Sarıja, memar A.M.Alxazov).
Məzarı Rusiya Federasiyasının mədəni irsinin abidəsi elan edildi.
23 sentyabr 2009-cu ildə "Mahaçqala Xəbərləri" qəzetində Mahaçqala şəhər meriyasının qərarı dərc edildi. Qərara əsasən “Stalski adına para" "Stalski adına Bulvar" adlandırıldı. Əvvəlki parkın qərb tərəfində olan Puşkin küçəsi, Levanevski küçəsi və Həmzət Tsadası adına Avar Musiqili Dram Teatrına qədər Bulvar ərazisinə daxil edildi.
Bulvar əraisində ticarətin tənzimlənməsi üçün tədbirlər görülür.
Səlahəddin Adil Paşa
Səlahəddin Adil Paşa  — Türk əsgər və siyasətçi.
Həyatı
Səlahəddin Adil 19 yanvar 1882-ci ildə İstanbul şəhərində anadan olmuşdur.
Hərbi fəaliyyəti
1902-ci ildə Qərargah kapitanı oldu. 1905-ci ildə Şam şəhərindəki 5-ci orduya, 1906-cı ildə isə Selanikdəki 3-cü orduya təyin edildi. 1906-cı ildə İstanbuldakı Türkiyə Quru Qoşunları məktəbində müəllim köməkçisi kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. 31 mart hadisəsi zamanı Hərəkat ordusunda xidmət edirdi. 1910–1911-ci illərdə Buxarest şəhərinin meri oldu. İtaliya-Osmanlı müharibəsinə və Balkan müharibələrinə qoşuldu. Birinci Dünya müharibəsində Çanaqqala və Şərq cəbhələrində iştirak etdi.
1920-ci ildə fransızların işğal bölgəsində Kuva-yi Milliyeni formalaşdırmaq və fransızların bölgədə yayılmasının qarşısını almaq üçün Adana cəbhəsinin komandiri təyin edildi. 1921-ci ildə Qərb cəbhəsində 2-ci korpus komandiri kimi Sakarya Meydan müharibəsinə qoşuldu. Döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlıqlara və şücaətlərə görə general-mayor rütbəsinə yüksəldi və paşa oldu. Daha sonra Milli Müdafiə Nazirliyinin müşaviri vəzifəsinə təyin edildi. Daha sonra Milli Müdafiə Nazirliyinin müşaviri vəzifəsinə təyin edildi. Böyük hücum və Dumlupınar döyüşünü ilk məclisdəki millət vəkillərinə bildirən ilk şəxs idi. Mudanya barışığından sonra İstanbul şəhərinin hərbi nəzarəti tədricən onun nəzarətində olan 81-ci alayın nəzarətinə verildi. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin İstanbul Komandirliydə vəzifəyə təyin edildi. Müharibədən sonra qırmızı lentli "İstiqlaliyyət" medalı (Türkiyə Respublikası) ilə təltif edildi. 23 sentyabr 1923-cü ildə öz istəyi ilə general-mayor rütbəsindən istefa verdi və təqaüdə çıxdı.
Siyasi fəaliyyəti
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 9-cu dövründə Ankaranın millət vəkili seçildi. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin iqtisadi komissiyasının sədri vəzifəsində çalışmışdır. 7 iyul 1953-cü ildə millət istefa etdi.
Bəxt üzüyü 2 (film, 2017)
Film haqqında
Xalq şairi Vaqif Səmədoğlunun 80 illik yubleyi ilə bağlı “Bəxt üzüyü 2” filmi çəkilib.
Filmin çəkilişinə görə Seva rolunun ifaçısı Firəngiz Rəhimbəyli Amerikadan Azərbaycana dəvət olunub. Filmin çəkilişində mümkün qədər ilk “Bəxt üzüyü”ndə oynamış aktyorların iştirakına çalışılıb.
Vaqif Səmədoğlunun həyat yoldaşı Nüşabə Vəkilova bu filmdən çox razı qalıb.
Nüşabə xanım deyib ki, "möhtəşəm bir film alınıb. Film yaxın vaxtlarda tamaşaçıların seyrinə veriləcək”. “Bəxt üzüyü 2“ filminin çəkilişlərini “Planet Parni iz Baku" komandası həyata keçirib. Filmin ssenarisi Tahir və Cabir İmanovlara aiddir. Birinci filmin davamı olan yeni versiyada Moşu Göyəzənlinin oğlanlarından biri Rasim və Seda cütlüyünün qızına aşiq olur. Hadisələr isə bu dəst-xət üzrə davam edir.
Ekran əsərində Xalq artistləri Afaq Bəşirqızı, Valeh Kərimov, Rafael Dadaşov, Firəngiz Rəhimbəyli və başqaları çəkilib. “Bəxt üzüyü” Azərbaycan kinematoqrafiyasının ən maraqlı komediyalarından biri sayılır.
Film xalq artisti Rafael Dadaşovun kinoda son işidir.
Məzmunu
İlk “Bəxt Üzüyünün” baş qəhrəmanlarının həyatında 27 il ərzində çox şey dəyişməyib. Moşu şeirlərini yazmaqda davam edir, Söylü də ən birinci ev işlərini görür sonra da Xoşu başda olmaqla uşaqları ilə məşğuldur. Rasim də bərkgedən biznesmen olaraq qalır. Gözlənilmədən vəziyyət dəyişir. Rasimin qızı Dəniz yenicə münasibət qurduğu adaxlısı ilə atasıgilə qonaq gəlir. Eyni zamanda Söylünün kiçik qardaşı Fedot da Rusiyadan qayıdır və gözəl Dəniz xanımın ətrafında öz planlarını qurmağa çalışır.
İosif Kobzon
Həyatı
İosif Kobzon 1937-ci ilin sentyabrın 11-də anadan olub.
İosif Kobzon 30 avqust 2018-ci ildə vəfat edib. Vostryakovsk məzarlığında dəfn olunub.
The Amazing World of Gumball
Qambolun heyrətamiz dünyası – 3 may 2011-ci il tarixində Böyük Britaniyada, 9 mayda isə ABŞ-da yayımlanan Cartoon Network telekanalının istehsalı olan anqlo-amerikan cizgi-serial. Animasiya seriyasının hadisələri Amerikanın Elmore şəhərində orta məktəbə gedən 12 yaşlı pişik Qambol Uotterson və onun ögey qardaşı Darvin Uottersonun həyatı ətrafında baş verir. O, öz himayədar qardaşı ilə birlikdə tez-tez müxtəlif çətin vəziyyətlərə düşür ki, onlardan da ailələrinin, sinif yoldaşlarının və Elmorun sakinlərinin köməyi olmadan keçmək lazım gəlir. Lakin Qambol səhvlərindən dərs almır.
Serial əvvəllər onun müəllifi Benjamin Boklet tərəfindən yaradılmış müxtəlif reklam çarxlarına əsaslanır. Boklet hər şeyi "yeniyetmələrin məktəb və ailə həyatı" şousu ideyasına birləşdrmiş və karikatura şəbəkəsi telekanalına təklif etmişdir. Telekanal bu cür proqramlara qarşı maraqlı idi və Turner Yayım şirkətinin nümayəndəsi Daniel Lennard Cartoon Network Avropa studiyasında yaradılmış ilk serialın istehsalına razılıq verdi. Sonradan onun istehsalında Studio SOI və Great Marlborough Productions Limited şirkətləri də iştirak etmişdir.
Şounun əsas xüsusiyyətlərindən biri üslubun vəhdətinin olmamasıdır — bütün simvollar müxtəlif yollarla çəkilir. Görünüşü olan karikatura adi bir uşaq cizgi filminə bənzəyir, lakin bu belə deyil. Zərərsiz serialın maskasının arxasında çox kəskin zarafatlarla uşaq bəzən çətin anlaya biləcəyi absürd komediyalar gizlənir.
İstehsal
2007-ci ildə Cartoon Network Avropa studiyası tərəfindən təsis edildikdə, Ben Boklet Cartoon Network kanalında nümayişlərini təşviq etmək üçün yeni layihələrin müəlliflərinə kömək etmək üçün işə alındı. Lakin, studiya tərəfindən şounun yaradıcılarının öz gələcək işlərini təqdim edəcəklərinə qərar verildikdən sonra, Boklet məktəb həyatı haqqında vahid şouda reklam çarxları üçün yaratdığı, lakin televiziyada istifadə edilməmiş bir neçə personajı toplamaq qərarına gəldi. Orijinal şouların vahidinin vitse-prezidenti Daniel Lennard, Turner Yayım Şirkət Avropada onların inkişafı, Bokletin ideyası ilə təəcüblənmiş və istehsalını təsdiqlədi. Bu serialda Studio SOİ, Dublin Boulder Media Limited və Dandelion Studios şirkətləri ilə əməkdaşlıqda ilk mövsümün 36 seriyasını nəşr edən Cartoon Network Avropa studiyasının ilk işi olmuşdur.
Şərhlər
Karikatura yumor, animasiya və səsləndirmə üçün olduqca yaxşı qiymətləndirmələr aldı. 3 may 2011-ci il tarixində nümayişin startı 2,120 milyon, 9 may 2011-ci ildə isə 1,937 milyon baxış toplamışdır. 2 mövsümünün nümayişinə daha az tamaşaçı verilmişdir — jurnalın 1,805 milyon icmalçısı müxtəlif Lori Braun bu şou barədə yaxşı rəylər vermişdir. O, şounun özünəməxsus məntiq və daxili xaos olduğunu ifadə etmiş və əlavə etmişdir: "bu şou azyaşlıların macəra dolu həyatını əks etdirir". Müsbət rəy həmçinin həftəlik və simli əyləncəli jurnalların rəyçiləri tərəfindən verilmişdir. Həmçinin, şou bir çox saytlarda bir çox müsbət rəy aldı.
Hans
Hans — kişi adı və təxəllüs
Yeremi Pino
Yeremi Pino — İspaniya La Liqasında çıxış edən Vilyarrealın və İspaniya milli komandasının futbolçusu.
Vilyarreal
"Vilyarreal"ın heyətində ilk matçına 22 oktyabr 2020-ci ildə keçirilən "Vilyarreal" – "Sivasspor" matçının 79-cu dəqiqəsində çıxıb. Matç "Vilyarreal"ın 5–3 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. "Vilyarreal"ın heyətində ilk qolunu 29 oktyabr 2020-ci ildə keçirilən "Qarabağ" – "Vilyarreal" matçında vurub.Matçın 74-cü dəqiqəsində meydana çıxan Pino 80-ci dəqiqədə fərqlənməyi bacarıb. Matç "Vilyarreal"ın 1–3 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.
Klub
Vilyarreal
NGC 397
NGC 397 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. E? tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 3975
NGC 3975, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sənan Səlimov
Sənan Nasif oğlu Səlimov (1 aprel 2001; Masallı rayonu, Azərbaycan — 14 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Sənan Səlimov 2001-ci il aprelin 1-də Masallı rayonunun Təzə Alvadı kəndində anadan olub. 2007-2016-cı illərdə Təzə Alvadı kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Sənan Səlimov 2019-cu ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Beyləqan rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə idi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Sənan Səlimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Sənan Səlimov oktyabrın 14-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Masallı rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sənan Səlimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sənan Səlimov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ruh (animasiya, 2020)
Ruh (ing. - Soul) - "Pixar Animation film" tərəfindən istehsal olunan və "Walt Disney Pictures" tərəfindən yayınlanan 2020-ci il amerikan kompüter-animasiya filmi. Rejissorluğu Pit Dokter yardımçı rejissor Kemp Povers ilə bölüşmüşdür. Animasiya filmi caz janrında möhtəşəm çıxışından sonra ehtiyatsızlıq üzündən ruhunu itirən orta məktəb musiqi müəllimi Co Qardnerin sərgüzəştlərindən bəhs edir. O, ruhu ilə bədənini yenidən birləşdirməyə çalışır.
İstehsal
"Soul" Pit Dokterin "88. Akademiya Mükafatları" haqqında məlumatın duyurulması əsnasında yeni yaradıcı tərəflər axtardığı 2016-cı ilin yanvarından etibarən inkişaf etdirdiyi bir layihə idi.
Hacıhəsən-i Xaləsə (Qoşaçay)
Hacıhəsən-i Xaləsə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Almalı (Antalya)
Almalı — Muğla ili ilə sərhədi olan Antalya ilinə bağlı bir şəhər. Antalya şəhərinin 110 km qərbindədir. 240px|right|thumb
Hacıhəsən-i Xaləsə (Qoşaçay)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 571 nəfər yaşayır (105 ailə).
Heydər Əliyevin heykəlləri
250px|thumb|right|Heydər Əliyev. Heydər Əliyevin heykəlləri — Azərbaycanın eks-prezidenti Heydər Əliyevi təsvir edən heykəltaraşlıq nümunələri.
Azərbaycanda
Heydər Əliyevin heykəli (Bakı) — Bakıda Heydər Əliyev Sarayının qarşısında, 2005-ci il may ayının 10-da ucaldılan möhtəşəm abidə. Heykəl müasir dövrün ən gözəl monumental heykəltaraşlıq nümunlərindən sayılır.
Memarlıq kompleksinin, o cümlədən Heydər Əliyevin abidəsinin açılışı 2005-ci il mayın 10-da Heydər Əliyevin anadan olmasının 82-ci ildönümü ilə əlaqədar olaraq Heydər Əliyev Sarayının qarşısındakı parkda olmuşdur. Açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, nazirlik və idarələrin rəhbərləri, Milli Məclisin deputatları, ölkə ictimaiyyətinin, eləcə də Bakıda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələri iştirak ediblər.
Heydər Əliyev büstü (Naxçıvan) — Naxçıvan şəhərində Heydər Əliyevə həsr olunmuş büst. SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1983-cü il 7 may tarixli Fərmanı ilə iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görüldüyünə görə anadan olduğu Naxçıvan şəhərində Heydər Əlirza oğlu Əliyevin büstünün qoyulması qərara alınmışdır. 1983-cü ilin oktyabrında Naxçıvan şəhərində Azərbaycan xalqının böyük oğlu, dünya şöhrətli siyasətçi Heydər Əliyevin büstünün açılışı olmuşdur. Büst Naxçıvan şəhərinin qədim məhəllələrindən birinin yerindəki mədəniyyət və istirahət parkında uca ərazidə yerləşir. Büstün müəllifi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki, xalq rəssamı Ömər Eldarovdur.
Heydər Əliyev büstü (Sabirabad) — Sabirabadda yerləşən ulu öndərə həsr olunmuş büst. Heydər Əliyevin büstü Heydər Əliyev Mərkəzinin içərisində yerləşir. Heydər Əliyev Mərkəzinin binası orijinallığı ilə Sabirabad şəhərinin gözəlliyini daha da artırır. Bu Mərkəzin yaradılması ilk növbədə sabirabadlıların Ümummilli Liderin xatirəsinə ehtiramını nümayiş etdirir. Binanın ümumi sahəsi 5,2 min kvadratmetrdir. Üçmərtəbəli binanın birinci mərtəbəsində internet kafe və rəqs studiyası, konfrans zalı və müasir akustika sistemi ilə təchiz edilmiş 3D kinozalı fəaliyyət göstərir. İkinci mərtəbədə ümummilli lider Heydər Əliyevin büstü qoyulmuşdur.
Xaricdə
180px|thumb|right|Tbilisidə Heydər Əliyev büstü 180px|thumb|left|Heydər Əliyev büstü Heydər Əliyev büstü (Tbilisi) — Gürcüstanın Tbilisi şəhərində ulu öndər Heydər Əliyevin adına ucaldılan büst.2004-cü ildə prezident İlham Əliyevin Gürcüstana səfəri zamanı büstün açılışı olmuşdur. Eyni zamanda büstün olduğu parka da ulu öndərin adı verilmişdir. Azərbaycanın xalq rəssamı, heykəltaraş Natiq Əliyevin hazırladığı qranit büst və postamentin hündürlüyü dörd metrdir. Büstün açılışı mərasimində Mixail Saakaşvili bildirib ki, Azərbaycan, azərbaycanlılar Gürcüstanın həmişə sadiq dostları olublar: "Düşünürəm ki, bugünkü gün tarixi qardaşlığımızın, dostluğumuzun çox parlaq təsdiqidir. Hərçənd ki, bizim çoxəsrlik dostluğumuzun sübuta ehtiyacı yoxdur. Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlılar ölkəmizin vətəndaşlarıdır, öz mədəniyyətini, öz dilini saxlayan və inkişaf etdirən bu insanlar, eyni zamanda, vətənimizin, ölkəmizin, onun gələcəyinin ayrılmaz tərkib hissəsidirlər. Eləcə də Azərbaycan Gürcüstanın gələcək tərəqqisinin ayrılmaz tərkib hissəsidir". Prezident İlham Əliyev isə öncə ulu öndərin xatirəsinə göstərilən ehtirama görə bütün gürcü xalqına, onun prezidentinə təşəkkürünü bildirib: "Bu gün mən böyük iftixar hissi keçirirəm ki, 15 il əvvəl müstəqillik qazanmış xalqlarımız və ölkələrimiz arasında çoxəsrlik münasibətlərin tarixində bizi daha da yaxınlaşdıran bir hadisə baş verir. Bu gün gözəl bir yerdə, Tbilisinin mərkəzində, biz Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin büstünü açdıq. Bugünkü mərasim bizim birliyimizin rəmzidir, qardaşlığımızın rəmzidir. Onun rəmzidir ki, əvvəlki kimi, xalqlarımız bundan sonra hələ çox onilliklər və əsrlər bir yerdə olacaq, yaxın olacaq, bir-birinə kömək edəcək, indi olduğu kimi, bir-birinin uğurlarına sevinəcəklər".
Heydər Əliyev heykəli (İstanbul) — Türkiyənin İstanbul şəhərinin Sarıyer rayonunda yaradılmış Heydər Əliyevin heykəli. Abidə 2006-cı il iyulun 12-də salınmışdır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev İstanbul şəhərinin Sarıyer rayonundakı Heydər Əliyev parkında xalqımızın ümummilli liderinin abidəsinin açılışında iştirak etmək üçün Heydər Əliyev küçəsinə gəldi. Buraya toplaşan minlərlə sakin dövlətimizin başçısını böyük hörmət və hərarətlə qarşıladılar. Ətraf binada türk dünyasının dahi şəxsiyyətləri Atatürkün və Heydər Əliyevin portretləri, Azərbaycanın və Türkiyənin dövlət bayraqları asılmışdı.
Heydər Əliyev heykəli (Misir) — Misirin Qalyubiyyə vilayətinin Qanatır əl-Xeyriyyə şəhərində yerləşən Misir-Azərbaycan Dostluq parkında salınmış Heydər Əliyev heykəli.
2008-ci il fevralın 7-də Misirin Qəlyubiyyə vilayətinin Qanatır şəhərində Azərbaycan-Misir dostluq parkının və Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin bu parkda ucaldılmış abidəsinin açılışı olmuşdur. Açılış mərasimlərində Misirin beynəlxalq əməkdaşlıq naziri xanım Faizə Əbu əl-Nəqə, Qəlyubiyyə vilayətinin valisi Ədli Hüseyn, Qanatır şəhərinin rəhbərləri, ictimaiyyətin nümayəndələri, bu münasibətlə səfərə gələn Abşeron Rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı Zakir Fərəcovun rəhbərliyi ilə nümayəndə heyəti, Azərbaycanın Misirdəki səfiri Faiq Bağırov, diplomatik korpusun əməkdaşları, Misirin Ayn Şəms Universitetində Azərbaycan və türk dillərində təhsil alan əcnəbi tələbələr, Azərbaycan icmasının üzvləri iştirak etmişlər. Parkın açılışını bildirən rəmzi lent kəsildikdən sonra Misirin incəsənət ustaları konsert proqramı ilə çıxış etmiş, səmaya sülh göyərçinləri buraxılmışdır. Daha sonra xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevin abidəsinin açılışı olmuşdur. Əvvəlcə Azərbaycanın və Misirin dövlət himnləri səsləndirilmiş, sonra abidə üzərindən ağ örtük götürülmüş, önünə gül-çiçək dəstələri düzülmüşdür. Hündürlüyü 3 metr olan tunc abidənin müəllifləri Səlhab Məmmədov, Akif Əsgərov və Natiq Əliyevdir. Nazir Faizə Əbu əl-Nəqə, vali Ədli Hüseyn, Abşeron Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Z. Fərəcov və səfir F. Bağırov mərasimdə çıxış etmişlər. Ulu öndər Heydər Əliyevin 1994-cü ildə Misirə səfəri ilə iki dövlət arasında münasibətlərin yeni səhifəsi açılıb. Misir Ərəb Respublikasının Azərbaycandakı səfirliyinin mədəniyyət attaşesi və Mərkəzin müdiri, azərbaycanşünas alim Əhməd Sami Elaydi tədbirlərin birində çıxışında demişdi ki, Misir xalqı müasir Azərbaycanın memarı, dünya şöhrətli, dahi şəxsiyyət Heydər Əliyev haqqında geniş məlumatlara malikdir. Onun həyat və fəaliyyəti, Azərbaycanın inkişafındakı misilsiz xidmətləri haqqında ərəb dilində kitablar nəşr olunub. Heydər Əliyev Misirdə heykəli qoyulan ilk və yeganə tarixi şəxsiyyətdir".
Lev Durov
Lev Konstantinoviç Durov (23 dekabr 1931, Moskva - 20 avqust 2015, Moskva) — Sovet və Rusiya teatr və kino aktyoru, teatr rejissoru, pedaqoq, SSRİ xalq artisti (1990).
WrestleMania
WrestleMania — WWE daxilində olan pay per view fəaliyyətlərindən biri.
İllərdir WWE pərəstişkarları arasında ən çox maraq göstərilən şou 1985-ci ildən fəaliyyətdədir. Royal Rumble döyüşündə qalib olan güləşçi WrestleManiada WWE-də olan iki ana kəmərdən biri uğrunda döyüşə haqq qazanır.
Ölkələr üzrə cari əməliyyatlar balans siyahısı
thumb|400px|[[Beynəlxalq Valyuta Fondu|BVF-yə görə cari hesaba görə ölkələrin dərəcəsi]] Cari əməliyyatlar balansına (genişlənmiş xarici ticarət balansı) görə ölkələrin (ştatlar, asılı ərazilər) siyahısı.
Baluan Şolaq
Baluan Şolaq və ya Nurməhəmməd Baymırzaulı ( 1864, Karaoktel, indiki Aqmola vilayəti, Qazaxıstan – 1919, Kayraktı, indiki Cambul vilayəti, Qazaxıstan) — Qazaxıstan musiqiçisi, bəstəkarı, dombraçalanı, igidi və döyüşçüsü.
Bioqrafiya
Əslən ulu juzlardan biri olan dulatların Sambet tayfasından olan Nurməhəmməd Baymırzaulı 1864-cü ildə indiki Qazaxıstanın Aqmola vilayətində, Şu çayının sahillərində yerləşən Karaoktel kəndində anadan olmuşdur. Atasının adı Baymırza, anasının adı isə Qaynıkey olub. Uşaqlıqda xalq mahnıları oxuyar və dombra ifa edərdi. Gənc yaşlarında Baluan Şolaq ləqəbini qazanmışdır. Daha sonra Şolaq müxtəlif aullar gəzmiş, istedadlı gənc dombraçalanları öz yanına almış və o dövrün adət-ənənələrinə uyğun əyləncə yığıncaqları qurmuşdur. Baluan Şolaq onun müəllimləri hesab edilən Birjan-sal və Axan Serinin əsərlərini ifa edər, onları xalq arasında məşhurlaşdırırdı. O, özünün bəstələdiyi və yazdığı mahnıları da oxuyardı.
Baluan Şolaq Kokçetau, Karaotkel, Bayanaul, İrtışətrafı və Sarısuətrafı kəndləri gəzmiş və Sarıarka və Yeddisu vilayətlərinin xalq mahnıları yayırdı. Onlar arasında «Aşılı-Ayrık», «Baluan Şolaq», «Dikildek», «Kokşetau», «Qosalka», «Qos baraban», «Qos perne», «Qulan kisines», «Kenje qonır» «Jeldirme» var. Rusiya musiqi etnoqrafı Aleksandr Viktoroviç Zatayeviç Baluan Şolaqın bəzi xalq mahnılarını qeydə almış və onları «Qazax xalqının 1000 mahnısı» və «500 qazax mahnısı və kyuyu» adlı kolleksiya kitablarına daxil etmişdir.
Baluan Şolaq yaxşı at sürücüsü idi. O, əyləncə üçün at belində olarkən çoxlu akrobatik hərəkətlər göstərərdi. Baluan Şolaq həmçinin güclü bir pəhləvan olaraq tanınırdı. O, on dörd yaşında ikən 20 yaşlı pəhləvanları məğlub edərdi. Baluan Şolaq Omsk şəhərində keçirilən bir müsabiqədə Sevr adlı məşhur bir güləşçini məğlub etmişdir. O, 49 yaşında ikən Karon adlı bir güləşçi ilə güləşmiş və onun belini qırmışdır.
Kəmiyyət piramidası
Kəmiyyət piramidası (Elton piramidası) –Funksional əlaqələr, yəni trofik quruluş qrafik olaraq, sözdə şəklində təqdim edilə bilər ekoloji piramidaları. Piramidanın əsasını istehsalçıların səviyyəsi təşkil edir və sonrakı qidalanma səviyyəsi piramidanın döşəmələrini və üst hissəsini təşkil edir. Ekoloji piramidaların üç əsas növü məlumdur: 1) ədədlərin piramidası, hər səviyyədə olan orqanizmlərin sayını əks etdirir (Elton Piramidası); 2) biokütlə piramidası, canlı maddənin kütləsini xarakterizə edən — ümumi quru çəki, kalori miqdarı və s.; 3) məhsul piramidası (və ya enerji), təbiətdə universaldır və ardıcıl trofik səviyyələrdə ilkin istehsalın (və ya enerjinin) dəyişməsini göstərir.
Rəqəmlərin piramidası Elton tərəfindən aşkar edilmiş bir nümunəni əks etdirir: istehsalçılardan istehlakçılara ardıcıl bir əlaqə yaratan şəxslərin sayı durmadan azalmaqdadır (Şəkil 5.). Bu naxışın əsası, birincisi, böyük bir cismin kütləsini tarazlaşdırmaq üçün çox sayda kiçik cismin olması lazımdır; ikincisi, enerji miqdarı aşağı trofik səviyyələrdən ən yüksəkə (hər səviyyədən əvvəlki səviyyəyə qədər enerjinin 10% -ə çatır) itirilir və üçüncüsü, maddələr mübadiləsinin şəxslərin ölçüsündən tərs asılılığı (bədən nə qədər kiçik olsa, maddələr mübadiləsi nə qədər intensiv olursa, böyümə sürəti də o qədər yüksəkdir) onların bolluğu və biokütlə).
Bununla birlikdə, müxtəlif ekosistemlərdə piramidaların sayı çox dəyişəcəkdir, buna görə nömrələri cədvəl şəklində vermək daha yaxşıdır, lakin qrafik şəklində biokütlə. Bu, müəyyən bir trofik səviyyədəki bütün canlı maddələrin miqdarını açıq şəkildə göstərir, məsələn, vahid sahədəki kütlə vahidində — g / m 2 və ya həcmdə — g / m 3 və s.
İstinadlar
1. M. Ş. Babayev, A. R. Əliyev, A. İ. Həsrət "Biologiya lüğəti", Bakı 2011, səh 259 2. biologiya.org
İntiqam Mahmudov
İntiqam Dilqəm oğlu Mahmudov (d. 1975, Gədəbəy rayonu — ö. 22 mart 1994, Füzuli rayonu) — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Mahmudov İntiqam Dilqəm oğlu 1975-ci ildə Gədəbəy rayonunun Qarıkənd kəndində anadan olub. 1998-ci ildə Qarıkənd səkkizillik məktəbini, 1993-cü ildə Gərgər orta məktəbini bitirib. 1994-cü ildə hərbi xidmətə çağırılıb. Vətənimizin azadlığı uğrunda gedən mübarizədə 222 №-li hərbi hissənin tərkibində işğalçı erməni ordusuna qarşı aparılan bir neçə ağır döyüşlərdə iştirak edib. 1994-cü il martın 22-də Füzuli rayonunun Alxanlı kəndində gedən ağır döyüşlərdə şəhid olmuşdur. 1994-cü ildə martın 25-də “Şəhidlər xiyabanı”nda dəfn edilmişdir. Bu gün, bitirmiş olduğu Gərgər kənd orta məktəbi İntiqam Mahmudovun adını daşıyır.
Pərviz Quliyev
Pərviz Əsəd oğlu Quliyev — Azərbaycan əməkdar incəsənət xadimi. Kino rəssamı. Fotoqraf-rəssam.
Həyatı
Pərviz Quliyev 19 yanvar 1942-ci ildə Bakıda anadan olub. 1961-ci ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında laborant, az sonra fotorəssam, usta-fotoqraf kimi çalışıb, 1967-ci ildən foto sexin müdiri vəzifəsində çalışır. Ömrünün 50 ilini kinonun inkişafına sərf edib. 50 il ərzində tanınmış rejissorlarla 40-a yaxın filmin çəklişində iştirak edib. Şəxsi təşəbbüsü ilə kinostudiyada çəkilən fotoşəkillərin və neqativlərin arxivini yaradıb.
Dəfələrlə SSRİ-nin müxtəlif yerlərində keçirilən Azərbaycanın mədəniyyət günlərində fotostendlərin təşkili ilə məşğul olub.