cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bicarabin (Astara, İran)
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Astara bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Ərdəbil şəhərindən 5 km şimal-şərqdədir.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,052 nəfər yaşayır (275 ailə).
Senecio tonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Personalizm
Personalizm (lat.persona-şəxsiyyət)-Şəxsiyyəti ilkin reallıq və ali ruhi sərvət, bütün aləmi isə ali şəxsiyyətin (Allahın) yaradıcı fəallığının təzahürü hesab edən cərəyan. P. Leybnitsin monadologiyası ilə ilə əlaqədardır və XIX əsrin sonu XX əsrin əvvələrində yaranmışdır. Aləmin elmi-materialst anlayışına qarşı çıxan personalizmin konsepsiyasına görə təbiət ruh-"şəxsiyyətlərin" məcmusundan ibarətdir (Plüralizm), "Ali şəxsiyyət"-hər şeyə qadir Allahdır (Teizm). B. Boun, R. Flüellinq, E. Braytmen, E. Munye, J. Lakrua bu cərəyanın görkəmli nümayəndələri hesab olunurlar.
Personalizmin formalaşması XIX əsrin sonunda Rusiya və ABŞ-də başlamışdır. Personalist fəlsəfənin əsas prinsipləri N. A. Berdyayev və L. Şestov tərəfindən formulə edilmişdir. Sonralar isə həmin ideyalar N. O. Losskinin, S. N. Bulqakovun, A. Belının, Vyaç. İvanovun yaradıcılığında öz əksini tapmışdır. Personalizmin Fransada yayılması həmin cərəyanın inkişafında xüsusi mərhələni təşkil edir. Onun ən böyük nümayəndəsi Emmanuel Munyedir (1905– 1950). İdealist monizm prinsipinə və Hegelin panlogizminə qarşı olaraq personalizm çoxluq ideyasını irəli sürür. Personalizm tərəfdarları çoxlu mövcudluqlar, şüur, iradə və şəxsiyyətlər haqqında danışırlar. Əqlə qarşı intuisiya durur. Dünyanı Ali person – Allah yaratmışdır və ona inkişaf etmək qabiliyyəti vermişdir.
İdrak sahəsində personalizm ənənəvi fəlsəfənin idrak subyektinin – insanın konkret təzahürləri ilə tam şəkildə antropoloji ümumiliyi ilə əvəz olunması zərurətindən çıxış etmişdir. Eləcə də subyektin fəal rolu qeyd olunur. Çünki yalnız yeganə fərdi təkrarolunmaz insan dərk edir. Ontoloji planda şəxsiyyət fundamental kateqoriyaya çevrilir, yalnız onun vasitəsilə əsas təzahür mümkündür. Burada iradi fəallıq mövcudluğun fasiləsizliyi ilə çulğaşır. Şəxsiyyət öz təcrübəsi ilə yeganə reallığı təşkil edir. Lakin şəxsiyyətin mənbəyi özündə deyil, Allahdadır. Elm bu vəziyyətdə dünyanın zənginlik və müxtəlifliyinə nail olmağa qadir deyildir. Elmdə insan həyatının düzgün yolunu göstərə biləcək etibarlı oriyentirlər tapmaq mümkün deyildir. Bu vəzifəni yalnız dini fəlsəfə yerinə yetirə bilər. Personalizm təlimində şəxsiyyət haqqında çoxlu maraqlı və müsbət momentləri vardır. Xüsusilə fərd və şəxsiyyət anlayışlarının fərqləndirilməsi cəhdi maraq doğurur. Bu təlimin səciyyəvi cəhətlərindən biri də iradə azadlığı haqqında ideyanın əsaslandırılmasıdır. Hələ ekzistensialistlərin əsərləri yayılmamışdan əvvəl cəmiyyət və şəxsiyyətin prinsipial düşmənçiliyi haqqında fikirlər personalizmdə mövcud idi.
XX əsrin birinci yarısında personalizm yeni prinsiplərlə inkişafa qədəm qoymuşdur. Fransız personalizminin banisi E. Munye marksizm və ekzistenisalizmin təsirini qeyd etmişdir. 1946-cı ildə çapdan çıxan "Personalizm nədir?" əsərində o yazırdı: "Biz maddi zərurətə və kollektivçilik sisteminə münasibətində insan şəxsiyyətinin birinciliyini təsdiq edən hər cür təlimi və hər cür sivilizasiyanı personalist təlim adlandırırıq". Qarşısına bitkin fəlsəfi təlim yaratmaq məqsədi qoymayan E. Munye şəxsi mövcudluq probleminin işlənməsinin məhsuldar üsullarını axtarmağa cəhd etmişdir. Bir sözlə, başqa XX əsr fəlsəfi cərəyanları kimi, şəxsiyyət problemi personalizmin əsas tədqiqat problemi olmuşdur.
Bala Kəngərli (Kürdəmir)
Bala Kəngərli — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Şato-Arnu-Sent-Oban
Şato-Arnu-Sent-Oban (, Castèu-Arnòs e Sant Auban) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Volon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04049.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 5270 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 2997 yaş yaşında (15-64 yaş arasında) 2041 nəfər iqtisadi cəhətdən, 956 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 68,1%, 1999-cu ildə 64.7%) idi. Fəal 2041 nəfərdən 1759 nəfər (946 kişi və 813 qadın), 282 nəfər işsiz (100 kişi və 182 qadın) idi. Aktiv olmayan 956 nəfər arasında 234 nəfər şagird və ya tələbə, 376 nəfər təqaüdçü, 346 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Vaythol
thumb|right|Kenotaf, ortada II Dünya Müharibəsi qadınlarının şərəfinə ucaldılmış abidə, arxada Big-Benin göründüyü Vaytholun 2012-ci ilə aid şəkli.
Vaythol (Whitehall) — mərkəzi Londonda, Vestminstrdə Trafalqar meydanından Celsiyə qədər A 3212 yolunun birinci hissəsini təşkil edən yol. Trafalqar meydanının cənun qurtaracağından Parlament meydanına əvvəllər Carinq-Kross olan yerə gedən əsas yoldur. Əlahəzrət kraliçanın hökumətinin mərkəzi kimi qəbul olunmuş küçə dövlət idarələri və nazirliklərlə əhatə olunub. Bu səbəbdən Vaythol adı ümumilikdə Böyük Britaniya hökumətini bildirən metonomiya və ətraf ərazinin ümumi çoğrafi adı kimi istifadə olunur.
Vaythol küçəsi adını ərazidə böyük sahəni tutan Uatholl sarayından almışdır. Vaytholl əvvəllər sarayın ön hissəsinə gətirən geniş yola verilən ad idi. Trafalqar meydanı yolun şimal hissəsində 19-cu əsrin əvvəlində salınmışdır. Parlament meydanı ilə Dauninq-strit arasındaki cənub ərazisi Parlament küçəsi adlanır. Parlament küçəsi və Vaythol birlikdə 0.6 mil (1 km) ərazini əhatə edir. Vaythol həmçinin bır sıra xatirə heykəlləri və abidələri ilə də məşhurdur. Bunların arasında ilk növbədə Böyük Britaniyanın ilk hərbi memorialı olan, naməlum əsgərin şərəfinə ucaldılmış abidə qeyd edilməlidir.
Abidələr
Britaniyanın ilk müharibə memorialı olan Kenotaf Vaytholun mərkəzində yerləşir və illik xatirə bazar günü üçün sahə rolunu oynayır.
2005-ci ildə kenotafdan şimala tərəf bir az aralı Vaythol faytonyolunun ortasında II Dünya Müharibəsi qadınlarının xatirəsinə abidə ucaldıldı.
Yol həmçinin altı digər abidənin yerləşdiyi məkandır:
Dövlət binaları
right|thumb|upright=1.2|Vaythol və əhatəsindəki küçələrin xəritəsi
Vaytholda yerləşən dövlət binalarına şimaldan cənuba doğru olmaqla aşağıdakılar aiddir:
Aleurites moluccanus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çatırtau silsiləsi
Çatırdau (Шатёр-Гора) — yerli əhəmiyyətli dövlət yasaqlığı, Tatarıstanın ən hündür zirvələrinə sahib dağ silsiləsi. Ən hündür zirvəsi 321,7 metr təşkil edir və silsilənin ətəkləri Aznakaevo şəhəri yaxınlarında 7 km təşkil edir.
Çatırtay coğrafi xəritələrdə dağ silsiləsi olaraq gösyərilir. Bu Tatarıstan ərazisində yeganə silsilədir. Ancaq əslində bu coğrafi obyekt tektonik fəaliyyət nəticəsində deyil eroziya fəaliyyəti nəticəsində formalaşmışdır
Fauna
Çatırtau ətəklərində Bozqır marmotu, həmcinin Ellobius talpinus, Allocricetulus eversmanni, Boz siçancıq və Lagurus lagurus yayılmışdır. Bu canlılarının bir çoxunun arealının şimal sərhədi buradan keçir.
Tarixi
XVIII əsrdə burada mis çıxarılırdı. Peter Simon Pallas 1772-ci ildə burada olmuşdur: «Çalpıdan 10 verst aralıda biz Suqoryat çayı və kəndinə çatdıq. Çayın kənarları qırmızı rəngdə idi. Üstəlik çay əhəng daşlı ərazidən axır. Burada Ufa və Kazan tatarları yaşayır. Kəndin bir məscidi vardır. Bir qədər aralıda biz Kiçik Suqoyat və sonradan isə Sapey auluna çatdıq…». Pallas havanın pis olmasına baxmayaq. Dağın zirvəsində olan mis mədənlərinin birinə çıxmışdır
Çatırtau silsiləsi dövlət əhəmiyyətli təbiət yasaqlığı elan edilmişdir. Yasaqlıq Tatarıstan Nazirlər Kabinetinin 18 iyul 2005-ci il N 353 qərarı ilə təşkil edilmişdir
Çatırtaunun qərb ətəklərində çoxlu sayda uçurumlar vardır. Bu hissədə çoxlu sayda şaxt müşahidə etmək olar. Hissələrdən biri meşələrlə örtülüdür.
Belə bir əfsanə vardır ki, Emelyan İvanoviç Puqaçev bu dağda öz qoşunu ilə birlikdə düşərgə salmışdır. Üstəlik onların silah arsenalının bir hissəsinin hələdə silsilədə yerləşən mağaralarda qalması kiki əfsanələr dolaşır
Çatırtau Paraplan həvəskarları arasında məşhurdur.
Senecio toroanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bicəmir (Nir)
Bicəmir - İranın Ərdəbil ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının eyniadlı bölgəsinin Nir kəndistanında, Ərdəbil şəhərindən 20 km. cənub-qərbdədir.
Rifailik
thumb|200px|Rifailərdə zikr mərasimi
Yaranması
Təriqət Şafii hüquq məktəbinin hüquqşünası və sufiliyin mahir bilicisi Əhməd ibn Əli ər-Rifainin (vəfatı: 1183-cü il) adı ilə bağlıdır. O, İraqın cənubundakı Bətaih bölgəsində yaşamışdır. Sufiliklə əmisi Mənsur Bətaihinin vasitəsi ilə tanış olmuşdur. Ona ilk müəllimliyi isə Əli Vasiti etmişdir. Bir sıra əsərlər qələmə alan Əhməd Vasitdə dünyasını dəyişmiş, elə orada dəfn olunmuşdur. Rifailər təriqəti ən qədim sufi təriqətlərindən sayılır. Onları bəzən Əhmədilər və Bətaihilər də adlandırırlar. Bu təriqətin bir çox müsəlman ölkələrində, xüsusilə Misirdə, Anadoluda və Balkanlarda çoxlu sayda tərəfdarları olmuşdur. Tanınmış səyyah İbn Bətuta onlar haqqında məlumat vermişdir.
Sietl Supersoniks
Seattle SuperSonics, NBA-də Pasifik Grupunda yer almış, 1967-2008-ci illərdə fəaliyyətdə olmuş, Sietl, Vaşinqtonu təmsil etmiş basketbol klubudur.
Rifailik
Özəllikləri
Rifailərin mənəvi təcrübələrinin əsasında insanın öz qüsurları və ehtirasları ilə mübarizə ideyası durmuşdur. Bu yolda çoxlu zikrlər etmək, qırx gün tənhalığa (xəlvətə) çəkilmək və zahid həyatı sürmək vacib sayılırmış. Təriqət mənsubları arasında Məhərrəm ayında yeddi gün "məhərrəmiyyə" adlanan xəlvətə çəkilmək adəti də olmuşdur. Bu xəlvətilik zamanı müridlər qadınları ilə yaşamır, tez-tez yuyunur, oruc tutur, tərkibində ət olan yeməkləri yemirmişlər. Onlar ibadətdən yayınmamaq üçün sakit yerlərə çəkilirmişlər.
Rifailər qara çalmalarda gəzir, yığıncaqlarda ibadət zamanı xalçaların üstündə əyləşərək nağara və qavalların müşayiəti ilə ucadan zikrlər oxuyarmışlar. İbn Bətuta yazırdı ki, bu zaman onlara od toxunsa belə, onun yandırıcı istisini duymur, hətta onu uda bilirmişlər. Onların şüşə yeyib, ilanlarla oynamaq bacarıqları da olmuşdur.
Rifailərdə birliyin olmamağı, onların bir sıra təriqətlərə parçalanmaları ilə nəticələnmişdir.
Damansk adasında sərhəd münaqişəsi
Haqqında
SSRİ ilə Çin arasındakı sərhəd ixtilafları 1950-ci illərin sonlarında başlamışdır. 1962-ci ilin mayında təxmini olaraq 60.000 Uyğurun iqtisadi səbəblərlə əlaqədar olaraq SSRİ sərhədindən Çinin Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonuna köçməsi dövrün Çin mediası tərəfindən təbliğat vasitəsinə çevrilmiş və bununla əlaqədar olaraq iki ölkə arasında gərginlik getdikcə artmışdır. Bu hadisədən dərhal sonra Çin ilə SSRİ arasında heç cür həll edilə bilinməyən sərhəd məsələlərinin həlli ilə bağlı görüşlər başlamışdır. Görüşlərdə Çin, Tzin sülaləsi ilə Çar Rusiyası arasındakı XIX əsrdəki sərhədlər daxilinə qayıtmağı təklif etmişdir. Ancaq sovetlərə görə; Çin o dövrdəki torpaqları haqsız olaraq ilhaq etmişdir və bu SSRİ-yə görə bərabərsizlik olmaqla bərabər Moskvanın bunu qəbul etməsi qeyri-mümkün idi. Çin-SSRİ sərhədinin qərbində hadisələr belə olarkən, qərbdə Tacikistanın şərqində təxmini olaraq 52.000 km²-lik bir sahə Çar Rusiyası tərəfindən işğal olunmuşdur. Çin isə bağlanacaq olan bir müqavilə üçün bu ərazilərin geriyə verilməsini tələb edirdi. İki dövlət arasında olan münasibətlər belə olarkən 1964-cü ildən sonra hər iki tərəf də sərhəddə olan əsgərlərin sayını kifayət qədər çoxaltmışdırlar.
İlk döyüş 2 mart 1969-cu ildə Çin ordusuna bağlı bir qrup əsgərin şərqdəki münaqişənin əsas səbəbi olan Zhenbao adasında SSRİ-yə bağlı olan sərhəd keşikçilərini pusquya salması ilə  başladı. Bunun özünə qarşı təcavüz kimi qiymətləndirən SSRİ 15 mart 1969-cu ildə Ussuri çayı və Zhenbao adasındakı Çin hərbi birliklərini bombardman etdi. Eyni gün SSRİ ordusu SSRİ istehsalı olan T-62 tankları ilə Ussuri çayını keçmiş və Çin Xalq Azadlıq Ordusunun üzərinə gizli hücum etmişdilər. 16 martda Çin ordusu adanı ələ keçirmiş olan SSRİ qüvvələrinə əks-hücuma keçmişdir. 17 martda SSRİ qüvvələri hücuma keçmiş, lakin Çin ordusu tərəfindən hücum dəf edilmişdir. 18 martda Çin birlikləri ağır itkilər vermiş və SSRİ qüvvələri tərəfindən Zhenbao adasından uzaqlaşdırılmışdırlar.
Şərqdə vəziyyət belə cərəyan edərkən qərbdəki Sincanda da iki ölkə arasında döyüşlər davam etmişdir. Artan gərginliklər SSRİ ilə Çin arasında nüvə müharibəsi ehtimalını ortaya çıxarmışdır. Dövrün iki kommunist dövləti arasında baş verə biləcək nüvə müharibəsi təhlükəsinə qarşı ABŞ və Qərb dövlətlərinin vasitəsi ilə hadisə diplomatik yollarla həll edilmişdir. Müharibədən sonra ABŞ ilə Çin münasibətləri inkişaf etmişdir.
Tarixçilər Damansk münaqişəsinin kökünü 1860-cı ildə imzalanmış Pekin müqaviləsi ilə əlaqələndirirlər. Həmin müqaviləyə görə, Rusiya ilə Çin arasında sərhəd Amur və Ussuri çaylarının sahili üzrə müəyyən edilmişdi. Onda nə çaylar özü, nə də oradakı adaların kimə məxsusuluğu dəqiqləşdirilmişdi. Lakin ötən əsrin 50-ci illərində, xüsusən İ.Stalinin ölümündən sonra sovet rəhbərliyinin apardığı yeni siyasətlə razılaşmayan Çin rəhbərliyi sərhədləri dəqiqləşdirmək qərarına gəlir. Daha doğrusu, Çin Ussuri çayındakı Damansk adasının bu ölkəyə məxsus olduğunu iddia etməyə başlayır.
Əslində bu iddia əsassız deyildi. Çünki ada Çin tərəfə daha yaxın idi — ölkənin quru sərhədindən Damanska qədər olan məsafə cəmi 50-60 metr idi. Ona görə də Çin sərhədçiləri vaxtaşırı adaya keçir, bu ərazinin onlara məxsus olduğunu bildirirdi. Bəzən belə hallar əlbəyaxa döyüşlərlə müşayiət edilsə də, bir qayda olaraq silah işlədilmirdi.
60-cı illərin axırlarında SSRİ-Çin münasibətləri daha da gərginləşdi. Bu gərginlik həm də Çexoslavakiyaya qoşun yeridilməsi ilə bağlı idi.
Uzaq Şərqdəki sovet qoşunlarının sayının artırılması və Çin rəhbəri Mao Tsezudunu zorla devirmək ehtimalı da az narahatlıq doğurmurdu.
Xatırladaq ki, Damansk adası Xabarovskdan 300 kilometr cənubda Ussuri çayının içində yerləşirdi. Uzunluğu 1700, eni təxminən 500 metr olan ada əsasən kolluqdan ibarət idi.
İlk hücum
1969-cu il martın 2-də yerli vaxtla saat 11 radələrində Nijne-Mixaylovsk zastavasının rəisi baş leytenant İvan Strelnikova məlumat verilir ki, adaya tərəf bir qrup Çin hərbçisi irəliləyir.
Mirzə Bəybaba Fəna
Mirzə Bəybaba Fəna — şair, Fatma xanım Kəminənin atası.
Damansk adasında sərhəd münaqişəsi
İlk hücum
Strelnikov zastavada həyəcan siqnalı elan edir, özü isə iki «BTR» və bir «QAZ-66» avtomobili götürərək hadisə yerinə gedir. 13 və 18 nəfərdən ibarət iki qrupa bölünmüş sərhədçilər donmuş Ussuri çayının üzərindən keçərək iki tərəfdən adaya çıxmağa başlayırlar. Baş leytenant özü isə dörd əsgərlə birlikdə çinlilərlə danışıq aparmağa gedir. Bir neçə metr qalmış Çin sərhədçiləri şinellərinin altında gizlətdikləri avtomatlardan atəşə başlayaraq sovet sərhədçilərini qətlə yetirirlər. Hadisə yerinə yaxınlaşan ikinci qrup da atəşə tutulur və həmin qrupdan yalnız bir əsgər sağ qalır. Burada əsl döyüş getdiyini başa düşən üçüncü qrup adaya atəşlə daxil olur və bir saat davam edən döyüşdən sonra Çin əsgərləri geri çəkilməyə başlayırlar.
Mirzə Bəybaba Fəna
Həyatı
Mirzə Bəybaba bəy Mirzə Əliyar bəy oğlu 1787-ci ildə Şuşa şəhərində dünyaya pənah gətirmişdi. Mədrəsə təhsili almışdı. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı. Böyük xanın yanında katib işləyirdi. Mirzə Bəybaba gözəl xəttat idi. Şuşa şairlərinin cüngünü tərtib etmişdi. Bir neçə kitabın üzünü köçürmüşdü.
Damansk adasında sərhəd münaqişəsi
İlk hücum
Martın 4-də mətbuatda sovet hökumətinin ÇXR hökumətinə etiraz notası dərc olunur.
Moskva susur
Hadisələr zamanı Damanskda olmuş Primorye radiosunun müxbiri Vladimir Fridyevin yazdığına görə, həmin günlər Moskvadan sərhədçilərə konkret nə etməyi məsləhət görən və əmr verən tapılmayıb. Deyilənə görə, münaqişə başlayan gecə hətta Moskvadakı Çin səfirini də yerində tapıb sərhəddə nə baş verdiyini soruşa bilməyiblər.
Mirzə Bəybaba Fəna
Həyatı
Mirzə Bəybaba bəy Cahan xanımla ailə qurmuşdu. Mehdi bəy, Yəhya bəy adlı oğulları, Fatma xanım adlı qızı vardı.
Damansk adasında sərhəd münaqişəsi
Moskva susur
Martın 15-nə keçən gecə yenidən adaya yaxınlaşan Çin sərhədçiləri meqafonla rusları Damanskı tərk etməyə çağırıblar. Bir saat davam edən danışıqlardan sonra çinlilər top və minomyotlardan atəşə başlayıb. Döyüşün yenidən başlanması barədə məlumat verilsə də, Moskvadan uzun müddət yenə konkret göstəriş verilməyib.
Mirzə Bəybaba Fəna
Həyatı
Mirzə Bəybaba bəy şair idi. Fəna təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Fənanın şeirlərində gülləmə.
Damansk adasında sərhəd münaqişəsi
Moskva susur
Bununla belə, 45 nəfərlik qrup Çin hərbçiləri ilə döyüşə atılıb. Çin tərəfdə döyüşçülərin sayı getdikcə artdığı halda sovet sərhədçiləri kömək ala bilməyiblər. Bu hadisənin böyük müharibəyə çevrilməsi təhlükəsi hərbçiləri qorxudub və onlar artilleriyanı işə salmağa cəsarət etməyiblər. Martın 16-da sursat tükəndiyi üçün dəstə adanı tərk etməyə məcbur olub.
Mirzə Bəybaba Fəna
Yaradıcılığı
Mirzə Bəybaba Qasım bəy Zakirə həcv yazmışdı. Baba bəy Şakir şeirlərinin birində ona "qulaqburması" vermişdi:
Damansk adasında sərhəd münaqişəsi
Moskva susur
Vəziyyətin getdikcə gərginləşdiyini görən İman sərhəd dəstəsinin rəisi, polkovnik Demokrat Leonov öz təşəbbüsü ilə tank alayını hücuma aparıb. Qabaqda gedən «T-62» tankını çinlilər asanlıqla sıradan çıxara biliblər. Qəfildən kolluqdan çıxan Çin əsgəri D.Leonovun əyləşdiyi «T-62»-nin yanacaq bakını on metr məsafədən əl qumbarası ilə partladır və nəticədə tank yanmağa başlayır. Çin snayperi yanan tankdan çıxmaq istəyən Leonovu düz ürəyindən vurur. Onun cəsədini döyüş meydanından kəşfiyyatçılar yalnız gecə düşəndən sonra götürə bilirlər.
Mirzə Bəybaba Fəna
Yaradıcılığı
Xəlqi dilgir edəni həqq özü dilgir eylər; Kimiyə tezlik ilə, bəzisinə dir eylər, Bəd dua adama axır belə təsir eylər. Pənah, allaha pənah, gör neçə təqrir eylər Əliyar oğlu belə sarı səkil maydanı.
Damansk adasında sərhəd münaqişəsi
Moskva susur
Qeyd edək ki, Demokrat Leonov 1926-cı ildə Bakıda doğulmuş, əvvəl Zaqafqaziya Sərhəd Dairəsində qulluq etmiş, sonra isə Uzaq Şərqə göndərilmişdi. Damansk adasında göstərdiyi qəhrəmanlığa görə ona ölümündən sonra — 1969-cu il martın 21-də Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilib.
Damansk münaqişəsinə görə baş leytenant İ.Strelnikov (ölümündən sonra), baş leytenant V.Bubenin və kiçik serjant Y.Babanski də Sovet İttifaqı Qəhrəmanı fəxri adı alıb.
Qəribədir ki, bu təltiflər də cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmayıb. Məsələn, hazırda general-mayor rütbəsində istefada olan Yuri Babanskiyə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilməsi ilə bağlı mübahisələr bu gün də səngimir. Strelnikovun ölümündən sonra döyüşən qrupa kiçik serjant Y.Babanski rəhbərlik edib. Babanski əvvəlki xidmət yerində intizamı pozduğu və hərbi hissəni icazəsiz tərk etdiyi üçün məhkəməyə verilməli imiş. Amma onu cəzalandırmaq məqsədi ilə hadisələrdən cəmi bir neçə gün əvvəl bu zastavaya dəyişdiriblər. Buradakı döyüş xidmətlərinə görə Babanski «Qırmızı ulduz» ordeninə təqdim edilib. Amma bilərəkdən, ya bilməyərəkdən Moskvada «Qırmızı ulduz»u Sovet İttifaqı Qəhrəmanının «Qızıl ulduz»u ilə əvəz ediblər.
Çin-Sovet sərhəd münaqişəsində iştirak etmiş olan həmyerlimiz Tofiq Abbasov
Həmin döyüşlərdə daha bir həmyerlimiz — Dəvəçidən hərbi xidmətə çağırılmış Tofiq Abbasov da həlak olub. O, Nijne-Mixaylovsk zastavası ilə qonşu zastavada qulluq edib və Damanska gətirilən köməkçi dəstənin tərkibində olub. Həmyerlimizin qulluq etdiyi hərbi hissənin komandiri G.Morozovun T.Abbasovun valideynlərinə göndərdiyi məktubda deyilirdi: “...Sizin oğlunuz döyüşdə xüsusi qəhrəmanlıq göstərmişdir. O, pulemyotçu idi. Maoçular Tofiqgilin susmaq bilməyən pulemyotunu toplardan atəşə tutmuşdular. Tofiq çiynindən və sinəsindən yaralansa da, döyüşü tərk etməmişdi. ...Xain düşmənin top mərmisi düz onların olduqları yerə düşdü. Tofiq dörd döyüş dostu ilə həlak oldu”.
Qeyd edək ki, həmin döyüşdə Tofiqgilin zastavasından 15 nəfər həlak olub və onların hamısı Uzaq Şərqdə — Kamennı-Rıbalov şəhərində qardaşlıq qəbiristanlığında dəfn olunub. Dəfn mərasimində ailədən Tofiqin qardaşı Xalid iştirak edib.
Həmin günlərdə bütün Sovet İttifaqında, o cümlədən Azərbaycanda “Çin fitnəkarlarına ar olsun!” şüarı ilə etiraz mitinqləri təşkil olunub. Generallar Damansk barədə
Hələ 1964-cü ildə sərhəd məsələlərinə dair SSRİ-Çin danışıqlarına rəhbərlik edən SSRİ Sərhəd Qoşunları İdarəsinin rəisi general-polkovnik P.Zıryanov sovet dövlətinin başçısı N.Xruşşova sərhəd məsələsində, o cümlədən Damansk məsələsində güzəştə getməyi təklif edib. Generalın xarici siyasət sahəsində «təşəbbüs»ündən dəhşətə gələn Xruşşov onu «təslimçi yaramaz» («parşivıy kapitulyant») adlandırıb və özünəməxsus fəhlə-kəndli manerası ilə generalı söyüb. Nəticədə infarkt keçirən Zıryanov bir də 1968-ci ildə — L.Brejnevin vaxtında yenə məsələni danışıqlar yolu ilə həll etməyi təklif edib. Generalın təşəbbüsü bu dəfə də qulaqardına vurulub.
1969-cu ildə SSRİ Sərhəd Qoşunları Baş İdarəsinin rəisi olmuş general-leytenant V.Matrosov isə sonralar etiraf edib ki, «Damanskda işləri biz korlamışdıq».
«Möcüzəli» silah
Döyüşlərin şahidi olmuş jurnalist V.Fridyev: «Yuxarıdan verilən tapşırığa əsasən o dövrdə biz jurnalistlər yalandan yazırdıq ki, Damansk adasında yeni möcüzəli silah tətbiq olunub və guya onun köməyi ilə bir milyon çinli o dünyaya göndərilib.
Xəbərlər yayılmışdı ki, ada artıq yoxdur, onu bizimkilər tamamilə dağıdıb yerlə-yeksan ediblər ki, heç kimə qalmasın. Bir sözlə, Damansk barədə həqiqətlə əfsanə bir-birinə qarışmışdı».
Əslində isə həmin günlərdə sovet ordusu gec də olsa öz texniki üstünlüyünü göstərib və ən müasir hərbi texnikadan istifadə edib. Amma bu texnika indiki dövrün meyarları ilə sirli və qeyri-adi silah olmayıb. Söhbət Qarabağ müharibəsindən az qala uşaqların da tanıdığı və barəsində eşitdiyi «Qrad» qurğusundan gedir. Bu qurğular ilk dəfə Damansk döyüşündə sınaqdan çıxarılıb və texniki üstünlüyünü sübut edib. Dəqiq atılan mərmilər sözün əsl mənasında çinliləri biçib töküb.
Qərb mətbuatı həmin vaxt hətta döyüş yerindən bir neçə kilometr aralıda belə yanmış insan ətinin dəhşətli üfunəti barədə xəbərlər yayıb. Görünür, bu döyüşdə sovetlərin lazer silahından istifadə etməsi barədə əfsanə də belə xəbərlərdən qaynaqlanıb.
Damansk adasına milyonlarla Çin əsgərinin yeridilməsi və bir milyon çinlinin öldürülməsi barədə məlumat da sovet təbliğatının uydurması olub. Çin tərəfi döyüşlərdə bir mənbəyə görə 200, başqa bir mənbəyə görə isə 600 nəfər itirib. SSRİ tərəfdən martın 2-dən 21-dək bütün sərhəd boyu 58 nəfər həlak olub, 94 nəfər yaralanıb. Amma çinlilərin adanı yalnız «Qrad» zərbələrindən sonra tərk etməyə başlaması həqiqətdir.
Danışıqlar və sonrası
...1969-cu ilin sentyabrında Vyetnamdan qayıdan SSRİ Nazirlər Sovetinin sədri A.Kosıgin yolüstü Pekinə gəlib və aeroportda Çinin baş naziri Çjou Enlayla dörd saat danışıq aparıb. Nəticədə sərhəd məsələsinin, o cümlədən Damansk probleminin dondurulması barədə razılığa gəlinib.
...1991-ci ilin may ayında SSRİ-Çin sərhədi haqqında iki ölkə arasında imzalanmış müqaviləyə əsasən Damansk adası sahibinə — Çinə verilib. Bu gün Rusiya dövlətinin Damansk adlı adası yoxdur. 58 nəfər sovet adamının, o cümlədən iki Azərbaycan vətəndaşının həyatına son qoymuş həmin ada indi Çin dilində Çjenbao adlanır.
Qəbiristanlıq
thumb|Çili köhnə qəbiristanlıq Qəbiristanlıq - Ölülərin dəfn edildiyi ümumi ərazi.
Sözün mənşəyi
Azərbaycan dilində qəbir sözü qədim Akkad dili və İvrit dili ilə qohumdur. Belə ki, Akkad dilində qebēru, qebru, qubūru, qubirtu, qabbiru, naqbaru və İvrit dilində qever sözləri eyni məna ilə istifadə olunub.
İbtidai-icma quruluşu zamanı, ölülər evlərin yaxınlığında, arasında və ya içərisində dəfn edilirdi. Bu dövrlərdə geniş məzarlıqlar mövcud olmamışdır. Orta əsrlərdə Taun, Vəba kimi xəstəliklərin sürətlə yayılması nəticəsində cəsədləri, insanların yaşadığı ərazilərin kənarında dəfn edilməyə başlanıldı. Xəstəlik təhlükəsindən bəzi cəsədlər yer altı katakombalara yerləşdirilirdi. Katakoba şəklində dəfn adəti qədim zamanlardan olsa da, Paris şəhərində XIX (19-cu) əsrə aid katakombalar vardır. Burada xəstəlikdən ölmüş insanlar dəfn edilmişdir. Bir sıra qəbirstanlıqlar vardır ki, orada məşhur insanların dəfn olunmamsı səbəbindən bütün dünyada məşhurdur. Paris şəhərində yerləşən Per-Laşez qəbiristanlığında 400-dən artıq məşhur şəxs dəfn olunmuşdur. Tanınmış bəstəkar Frederik Şopen və yazıçı-dramaturq Onore de Balzak Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn olunmuşdular.
Reyxfürer-SS
thumb|sağ|[[Henrix Himmler, Ən uzun müddət xidmət etmiş və tanınmış Reichsführer-SS]] thumb|upright|Döş rütbəsi thumb|upright|Komandir bayrağı
Reichsführer-SS, 1925-1945-ci illər arasında Nasist Almanyasında həm bir rütbə həm də addır. Reichsführer adı ilk əvvəl Joseph Berchtold tərəfindən 1926-cı ildə yaradılmışdı. Reichsführer-SS 1925-ci ildən 1933-cü ilə və 1934-cü ildən sonra Alman SS qüvvələrinin ən ali hərbi rütbəsi olub eyni zamanda Alman Ordusundakı Marşal rütbəsi ilə eyni səviyyədə hesab edilirdi. 1929-cu ildə Heinrich Himmler bu posta sahib oldu. Bu rütbənin mənası Schutzstaffel (SS) komandiridir.
Vüqar İsmayılov (riyaziyyatçı)
Vüqar Elman oğlu İsmayılov  — AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Funksiyalar nəzəriyyəsi şöbəsinin müdiri,  riyaziyyat üzrə elmlər doktoru, professor.
Reyxfürer-SS
1925-1945-ci illər arasında Reichsführer-SS rütbsinə sahib olan şəxslər;
Ətirli yovşan
Ətirli yovşan
Vüqar İsmayılov (riyaziyyatçı)
Əsas elmi nəticələri
• İxtiyarı çoxdəyişənli funksiyanın qeyd olunmuş istiqamətli ridge funksiyaların cəmləri və xətti superpozisiyalar şəklində göstərilə bilməsi üçün zəruri və kafi şərtlər tapılmışdır.
• Ekstremal ridge funksiyaları üçün Çebışev tipli xarakteristik teorem isbat olunmuşdur.
Ətirli yovşan
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 25 (30-45) sm-ə çatan, bozumtul və ya açıq-bənövşəyi rəngdə çoxillik kol bitkisidir.Cavanlıqda ağa çalan,keçəvari,sonradan çılpaqlaşan,gövdəsi dik,oducaqlı olub,qalınlığı 0,5-1 sm-dir.Yaepaqları ikili,üçər lələkvari-parçalanmış,uc hissələri uzunsov,aşağıdan dəyirmi sapvari hissəciklidir.Səbətləri yumurtavari kürəkşəkilli,bozumtul-bənövşəyi tüklü olub,uzunluğu 2 mm,eni 1,5 mm-dir.Örtüyü kirəmitdişli,yarpaqcıqları ətli,xaricdəkilər dar, daxildəkilər enli, arxa hissə şırımlı,kənardakılar isə arxadan bozumtul,sıx tükcüklüdür.Çiçəkləri qabarıq çiçək yatağında toplaşmışdır,sayı 10 ədəddir.Toxumacası tərs konusşəkillidir.Sentyabr ayında çiçəkləyir,oktyabr-dekabr aylarında isə meyvə verir.Kökləri yoğunlaşmış şaquli,kök gövdəsi çoxsaylı olub,boz hörümçəkvari və ya bənövşəyi çalarlı tükcüklüdür.
Vüqar İsmayılov (riyaziyyatçı)
Əsas elmi nəticələri
• Ridge funksiyalar cəmləri ilə yaxınlaşma məsələsində yaxınlaşma xətasının dəqiq qiymətinin tapılması və ən yaxşı yaxınlaşdıran funksiyanın qurulması üçün həm kəsilməz, həm də inteqral metrikalarda praktiki cəhətdən əlverişli, asan hesablana bilən düsturlar tapılmışdır.
• Çəki vektorları sonlu sayda istiqamətdən ibarət çoxluqda dəyişən neyron şəbəkələrin kəsilməz funksiyalar fəzasında sıx olması üçün zəruri və kafi şərtlər tapılmışdır.
• Kompakt Hausdorf fəzasında təyin olunmuş kəsilməz funksiyaların xətti superpozisiyalar şəklində göstərilməsi şərti daxilində bütün digər funksiyaların da belə göstərilişə malik olması isbat edilmişdir. Bu nəticə kəsilməz və məhdud funksiyalar üçün əvvəllər isbat olunmuş superpozisiya teoremlərinin kəsilməz olmayan funksiyalar üçün analoqlarının alınmasına gətirib çıxarmışdır. Məsələn, bu nəticədən xüsusi halda, superpozisiyalar haqqında məşhur Kolmoqorov düsturunun kəsilən funksiyalar üçün doğruluğu alınmışdır.
• Ridge funksiyalarla göstərilişin hamarlığı haqqında Braess və Pinkus məsələsi müəyyən vacib hallar üçün həll edilmişdir.
• Gizli laylarda əvvəlcədən qeyd olunmuş sayda neyrona malik neyron şəbəkələrin universal approksimasiya xassəsi isbat edilmişdir.
Elmi nəticələrinə olan istinadlar
Elmi nəticələrinə olan istinadlar 500-dən çox elmi məqalədə öz əksini tapmışdır. Kembric Universitetində nəşr olunmuş "Allan Pinkus, Ridge Functions, Cambridge University Press, 2015, 218 pp." kitabında Vüqar İsmayılovun ridge funksiyalara aid aldığı bir çox teoremlər isbatları ilə birgə geniş işıqlandırılmış və təhlil edilmişdir.
Elmi əsərləri haqqında məlumat
50-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. 30-dan çox məqaləsi respublikadan kənarda dərc edilmişdir.
Vüqar İsmayılovun ridge funksiyalar, xətti superpozisiyalar, kəsilməz funksiya cəbrləri və neyron şəbəkələr istiqamətlərində aldığı nəticələr “Journal of Approximation Theory”, “Journal of Mathematical Analysis and Applications”, “Studia Mathematica”, “Journal of Computational and Applied Mathematics”, “Advances in Applied Mathematics”, “Applicable Analysis”, “Numerical Functional Analysis and Optimization”, “Comptes Rendus Mathématique”, “Neural Computation”, “Neural Networks”, “Neurocomputing” kimi beynəlxalq miqyasda nüfuz qazanmış elmi jurnallarda dərc olunmuşdur.
Vüqar İsmayılovun “Ridge functions and applications in neural networks” adlı monoqrafiyası Amerika Riyaziyyat Cəmiyyəti tərəfindən nəşr edilmişdir. Monoqrafiya ridge funksiyalara və onların neyron şəbəkələr nəzəriyyəsindəki tətbiqlərinə həsr olunmuşdur. Ridge funksiyalar elmin müxtəlif sahələrində vacib rol oynayır. Məsələn, onlar xüsusi törəməli diferensial tənlikər nəzəriyyəsində, kompüter tomoqrafiyasında, statistikada geniş istifadə edilir. Ridge funksiyalar həmçinin bir sıra neyron şəbəkə modellərinin əsasını təşkil edir. Monoqrafiyada ridge funksiyaların müxtəlif nəzəri approksimativ xassələri öyrənilir. Kitabda həmçinin ümumiləşmiş ridge funksiyalar tədqiq edilir, onların xətti superpozisiyalarla və Kolmoqorovun superpozisyalar haqqında olan məşhur teoremi ilə əlaqəsi təsvir olunur. Kitabın son hissəsində birqat və ikiqat gizli laylı neyron şəbəkə modelləri müzakirə edilir. Bu hissədə alınmış nəticələr adi və ümumiləşmiş ridge funksiyaların xassələrinə əsaslanır. Baxılan neyron şəbəkə modellərinin universal approksimasiya xassələrinin yeni aspektləri aşkar edilir.
Monoqrafiya funksional analiz, approksimasiya nəzəriyyəsi, həqiqi dəyişənli funksiyalar nəzəriyyəsi sahələrində çalışan mütəxəssislər və PhD tələbələri üçün maraqlı ola bilər. Kitabdan həmçinin neyron şəbəkələr üzrə ixtisaslaşmış tədqiqatçılar və ridge funksiyaların tətbiq olunduğu digər sahələrin mütəxəssisləri istifadə edə bilər.
Kitab haqqında geniş məlumatla Amerika Riyaziyyat Cəmiyyətinin aşağıdakı internet səhifələrində tanış olmaq olar:
https://bookstore.ams.org/surv-263
https://www.ams.org/books/surv/263
https://www.ams.org/books/surv/263/surv263-endmatter.pdf
Ətirli yovşan
Ekologiyası
Orta dağ qurşaqlarında rast gəlinir.Quraqlığa və qışadavamlıdır,torpağa az tələbkardır.
Vüqar İsmayılov (riyaziyyatçı)
Nüfuzlu universitetlərdə oxunmuş mühazirələr
290px|thumb|right|2017-ci ilin mart ayı - Oksford Universitetində "Represenation of C(X) as a sum of its subalgebras and some applications" mövzusunda məruzə edərkən
Ətirli yovşan
Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqaz,Abşeron,Kür-Arax ovalığı Lənkəran düzənlikləri,Samur-Dəvəçi,Xəzər dənizi ətrafı,Naxçıvan MR-da Araz boyu düzənliyində və s. ərazilərdə yayılmışdır.Endem bitkidir.
Vüqar İsmayılov (riyaziyyatçı)
Erdöş ədədi
Vüqar İsmayılovun Erdöş ədədi 2-dir. Erdöş ədədi 2-ni aşmayan alimlərin siyahısı Amerikanın Oakland Universitetinin səhifəsində qoyulmuşdur və Vüqar İsmayılov bu siyahıya daxildir. Hər bir alim öz Erdöş ədədini Amerika Riyaziyyat Cəmiyyətinin Mathematical Reviews bazasının Collaboration Distance səhifəsində Use Erdős duyməsini basmaqla hesablaya bilər.
Ətirli yovşan
İstifadəsi
Tərkibində efir yağı vardır.Yaşıllaşdırmada az istifadə olunur.
Qrover Klivlend
Stiven Qrover Klivlend (ing. Stephen Grover Cleveland; 18 mart 1837, Kolduel, Nyu-Cersi, ABŞ — 24 iyun 1908, Prinston, Nyu-Cersi, ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 22-ci və 24-cü prezidenti (1885-1889, 1893-1897). Prezident vəzifəsini fasiləylə iki dəfə tutmuş yeganə şəxsdir.
Klivlend həmçinin, respublikaçıların tam ağalığı ilə keçən 1860-1912-ci illər aralığında Demokratlar partiyasından seçilmiş yeganə ABŞ Prezidentidir.
1928-1946-cı illərdə çap olunan 1000 dollarlıq əskinasın üzərində Qrover Klivlendin portreti təsvir olunmuşdu. thumb|center|240px|1000 [[ABŞ dolları]]
Qafqazın parlayan ulduzu - Azərbaycan
Haqqında
"Qafqazın parlayan ulduzu-Azərbaycan" adlı kitabın müəllifləri Macarıstanın tanınmış alimi, Borbala Obruzanskinin və Soyqırım Həqiqətlərinin Tanıdılması İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Ələkbərovdur. Kitabda macar dilində ölkəmizin mədəniyyəti, turizmi, tarixi və iqtisadiyyatı, Azərbaycanın dünyada oynadığı rol və digər mövzular haqqında ətraflı məlumat verilib. Kitabın elmi məsləhətçisi "Macarıstan-Azərbaycan Qardaşlıq Cəmiyyəti"nin sədri Ramiz Əmirlidir. Kitabın redaktorları Azərbaycan Respublikasının Macarıstandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, professor Vilayət Quliyev, Azərbaycan Diaspor Jurnalistlər Birliyinin idarə heyətinin üzvü, jurnalist Elnur Eltürkdir. Kitabın redaksiya heyətinə Azərbaycan Diaspor Jurnalistlər Birliyinin idarə heyətinin üzvü, jurnalist Əli Zülfüqaroğlu və macar alimləri daxildir.
Fikrət Mursaqulov
Fikrət Mursaqulov — azərbaycanlı jurnalist, şair.
Həyatı
Fikrət Mursaqulov 10 iyul 1955-ci ildə Gürcüstan SSR-nin Marneuli rayonunda anadan olmuşdur. İki il sonra görmə qabiliyyətini itirmişdir.
1964-1975-ci illərdə Bakı Respublika Kor uşaqlar üçün orta internat məktəbində təhsil almışdır. .
1975-1980-ci illər şairin tələbəlik illəridir.Ali təhsilini Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində almışdır.
1980-ci ildə təhsilini tamamlayıb, həmin ilin 1 sentyabrından 1988-ci ilin may ayına qədər Azərbaycan Korlar Cəmiyyətinin məətbəəsində baş redaktor vəzifəsində çalışmışdır. . 1986-1988-ci illərdə "Aşıq Ələsgərov poetikası" namizədlik dissertasiyasi şair-alimin ölümü səbəbindən yarımçıq qalmışdır.
31 may 1988-ci ildə vəfat etmişdir və Marneuli rayonundakı (Gürcüstan) Qızılhacılı kəndində ailəvi məqbərədə torpağa tapşırılmışdır.
Yaradıcılığı
Fikrət Mursaqulov gözdən əlilliyinə baxmayaraq, XX əsrin 80-ci illərində fəal poetik, publisistik və elmi yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. Yazıları "Ulduz", "Azərbaycan" jurnallarında, eləcə də "Ədəbiyyat və incəsənət","Azərbaycan gəncləri","Gürcüstan","Axali Marneuli" qəzetlərdə, eləcə də "Yaşıl budaqlar"almanaxinda dəfələrlə dərc edilmişdir.
Şairin ölümündən sonra Məmməd Nazimoğlunun təşəbbüsü və Qulu Kəngərlinin sponsorluğu ilə "Təsəlli" şerlər toplusu (Bakı-2007,220 səhifə) oxucuların ixtiyarına buraxılmışdır. 2005-ci il 10 İyul tarixində Fikrət Mursaqulovun 50 illik yubileyi münasibətilə "Onu ananların xüsusi buraxılışı" oxuculara təqdim edilmişdir. 2012-ci ildə publisist Həzi Həsənlinin mərhum şair haqqında "İşıq əlifbası" adlı publisistik kitabı "Uğur" nəşriyyatında (140 səhifə) Fikrətsevərlərə ərməgan edilmişdir. 2015-ci ildə Millət Vəkili, Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşovun təşəbbüsü və sponsorluğu ilə şairin rus dilində "Utesheniye" kitabı rusdilli oxuculara təqdim olundu. Şeirləri rus dilinə şairin yaxın dostu Giya Paçxataşvili tərcümə etmişdir. Fikrət Mursaqulovun 60 illiyində Azərbaycan Dövlət radiosunun "Qərib axşamlar" verilişinin biri məhz ona həsr edilmişdir. Hazırlayanı və təqdim edəni Günel Natiq.
Mətbuat Şurasında jurnalist, şair-publisist Fikrət Mursaqulovun xatirəsi anılıb]. milli.az, 06.04.2012.
Xatirəsi
Onun adına Fikrət Mursaqulov Fondu yaradılmışdır. Fond "Ümid işığı" mükafatı təsis edib. Mükafatın təqdimatı 9 iyul 2012-ci ildə Azərbaycan Mətbuat Şurasında keçirilib və ilk laureat isə jurnalist, şair və tərcüməçi Giya Paçxataşvili-[Givi] olmuşdur. 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı Əflatun Amaşov Gürcüstana səfəri zamanı şairin vətənində onun 60 illik yubileyini keçirmiş və Marneuli Meri ilə danışıqlarda şəhər küçələrinin birinə Fikrət Mursaqulovun adının verilməsinə nail olmuşdur. Elə həmin ildə şairin oxuduğu Respublika Gözdən əlillər üçün orta internat məktəbində təntənəli yubiley gecəsi keçirilmişdir. Fəxri qonaqlar içərisində Sosial Təminat Naziri Səlim Müslümov və Millət Vəkili Qənirə Paşayeva da iştirak etmişdir.
Bolon gölü
Ümumi məlumat
Sahəsi 338 km², dərinliyi 4 metr təşkil edir. Amur çayının sağ sahilindən 10 km aralıda yerləşir. Göl Amursk şəhərindən 40 km cənub-qərbdə yerləşir. Göl əsasən qar və su suları ilə qidalanır. Gölə Simmi, Xarpi və Syomnyor çayları tökülür. Göldən isə Siy çayı başlayır. Axar sonuncda Amura tökülür. Bu axarın sularında gümüş aşkarlamaq olur.
Ada daxilində bir necə adalar vardır. Onlar arasında Yadasen və Qiudelqen adaları nisbətən iridir: Bu adalar haqqında çoxlu sayda Nanay xalq nağılı və əfsanələri vardır. Daşqınlar zamanı adalar suyun altında qalır və sualrı dayazlığa çevrilir.
Gölün cənub hissəsində Bolonski Dövlət təbiət qoruğu yerləşir. Qoruq 1998-ci ildə yaradılmışdır.
İsti yay günlərində suyun temperaturu +30° qədər qalxa bilir.
Yaşayış mənqələri
Siy axarının sağ sahilidə göldən 3 km aralıda Nanayların Açan kəndi yerləşir. Kənd inzibati cəhətfən Xabarovsk diyarı Amur vilayəti ərazisinə daxildir.
Şimal sahili olan Olqota buxtasında isə Taysin qəsənəsi yerləşir. Qəsəbədən Teydin stansiysına avtomobil yolu gedir.
Şimal-qərb sahillərində Syomnyor körfəzi yaxınlığında isə Cuen kəndi yerləşir. Kənddən Bohol kəndinə yol gedir. Bohol kəndindən isə Komsomolsk-na-Amure dəmir yolu istiqamətinə xətt gedir və eyni adlı stansiya yerləşir.
Gölün yaxınlığında Serebyanuy axarının başlanğıcında Malıy və Verxnıy Nerqen kəndləri yerləşir. Kəndlər Nanay rayonuna daxildirlər.
Naviqasiya
Göl dayazdır, bu səbəbdən qayıqlar və kiçik gəmiləri üzməsinə imkan verir.
1990-cı illərin ortalarına qədər Zarya sərnişin teploxodu vastəsi ilə Amurskdan Açan kəndinə turlar təşkil edilirdi.
Flora və Fauna
Gölün ətrasında 11 növ suda-quruda yaşayan və sürünən, 179 növ quş, 4 növ məməli yaşayır. Göl balıqlarla zəngindir və sularında 52 növ balıq yaşayır.
Dayazlığı sayəsində yayda tez qızır və buda öz növbəsində yosunların inkişafına səbəb olur. center|800px
Sənusilər
Sənusilər-Şimali Afrikada Məhəmməd ibn Əli Sənusi (1791-1859) tərəfindən əsası qoyulmuş islahatçı sufi qardaşlığının ardıcıllarıdırlar.
Yaranması
Məhəmməd ibn Əli Əlcəzairdə anadan olmuş, uzun müddət müxtəlif dini elmləri öyrənmiş və özünü maliki hüquq məktəbinin mənsubu hesab etmişdir. Ruhani kamilləşmə yolunu o, Hidrilər adlı sufi qardaşlığının rəhbəri Əhməd ibn İdrisin yanında keçmişdir. Bundan başqa ona Ticani sufi təriqətinin yaradıcısı Əhməd Ticaninin ideyaları da böyük təsir etmişdir. Sonralar Sənusi başqa təriqətlərin - Şazililərin, Qadirilərin mənəvi təlimləri ilə səsləşmiş və öz sufi qardaşlığının əsasını qoymuşdur. Məhəmməd ibn Əli öləndən sonra onun oğulları Mehdi və Məhəmməd Şərif qardaşlığa başçılıq etmişlər.
İnkişafı
Sənusilər ilkin İslamın saflığına qayıdışı təbliğ etmiş, dinə sonradan gətirilmiş yenilik və əlavələrdən uzaq durub, müsəlmanlar arasındakı ziddiyyətləri aradan qaldırmaq istəmişlər. Bu qardaşlıqda xəfi (sakit) zikrlər oxunmuş, ekstaz və trans halına girmək, ibadət zamanı rəqs etmək qadağan olunmuşdur. Onlar müqəddəslərin ziyarət edilməsinə qarşı çıxmamış, Həzrət Məhəmməd peyğəmbərə (s) xüsusi dualar oxumuşlar. Sənusilər dövlət idarəçiliyinin ciddi teokratik prinsiplər əsasında həyata keçirilməsinin tərəfdarı idilər
Yayılması
Onların ideyaları Liviya, Əlcəzairlə yanaşı, Şimali Afrikanın başqa regionlarında, eləcə də Hicaz və Sudanda yayılmışdır. Sənusilərin mənsubları bu bölgələrin siyasi həyatında baş vermiş hadisələrin gedişatında aktiv rol oynamışlar. Məsələn, XIX-XX əsrlərdə onlar Şimali Afrika xalqlarının Avropa dövlətlərinin, xüsusən də İtaliyanın müstəmləkəçi hakimiyyətinə qarşı apardıqları müqavimət hərəkatında fəal iştirak etmişlər.
Myristica alba
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erik Meskin
Həyatı
Erik Meskin 12 dekabr 1950-ci ildə yəhudi bir ailənin uşağı olaraq doğulmuşdur və Nyu Cersi ştatının Alpayn şəhərində böyümüşdür. 1968-ci ildə Nyu Cersidə yerləşən Tenefli Yüksək məktəbindən məzun olmuşdur. Harvard Universitetində magistr və doktorluq dərəcələrinə riyaziyyat sahəsindən yüksəlmişdir. Doktorluq dərəcəsinə yüksəldikdən sonra 1976-cı ildə Kembric Universitetində araşdırmaçı vəzifəsində işə başlamışdır. 1977–1984-cü illərdə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda və 1985–2000-ci illərdə Harvard Universitetində çalışmışdır.
Erik Meskin iqtisadiyyatda oyunlar nəzəriyyəsi, iqtisadi stimullar və müqavilə nəzəriyyəsi kimi müxtəlif mövzularda çalışmışdır. Xüsusilə mexanizm dizaynı nəzəriyyəsi, tətbiqi nəzəriyyəsi və dinamik oyun qaydası haqqındakı nəşrləri ilə tanınmaqdadır.
Yaşıl (Talın)
Tarixi
Rayon mərkəzindən 22 km məsafədə, Alagöz dağının qərbində yerləşir. Kəndin digər adı Yeşil olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim «göy rəng» mənasında işlənən yaşıl sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 12.XI.1946-cı ü fərmanı ilə adı dəyişdirilib Kakavadzor qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 18 nəfər, 1873 - cü ildə 235 nəfər, 1886-cı ildə 227 nəfər, 1897-ci ildə 410 nəfər, 1908-ci ildə 255 nəfər, 1914 - cü ildə 273 nəfər, 1916-cı ildə 377 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1919 - cu ildə kənd ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuş və Türkiyədən köçürülən ermənilər və kürdlər kənddə yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.
TRT Beynəlxalq 23 aprel Uşaq Şənliyi
thumb|2011-ci ildəki şənlik thumb|2014-cü ildəki şənlik thumb|2014-cü ildəki şənlik TRT Beynəlxalq 23 aprel Uşaq Şənliyi — Türkiyə Respublikasının milli bayramlarından olan 23 aprel Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı həftəsində, 1979-cu ildən bəri hər il Türkiyə Radio Televiziya Qurumu tərəfindən təşkil edilən beynəlxalq uşaq şənliyi Qeyd edək ki, həmin il UNESCO tərəfindən "Uşaq ili" elan edilmişdir. Ona görə də TRT 23 aprel Milli Suverenlik və Uşaq Bayramını start verdiyi tədbirlərlə beynəlxalq səviyyəyə çatdırmışdır.
Həmin vaxtdan dünyadakı bir çox ölkədən bu şənlikdə iştirak etmək üçün Türkiyəyə gələn 8-14 yaşları arasındakı uşaqlar uşaqlı könüllü türk ailələr tərəfindən evlərində qonaq saxlanılır.
Şənlik hər il orta hesabla 40 ölkənin iştirakı ilə reallaşar. 1979-cu ildən bu yana, 90 fərqli ölkədən 20 minə qədər uşaq və təxminən 5 min qrup lideri bu şənliyə qatılmışdır. Şənliyi qatılan nümayəndələr öz ölkələrinin xalq oyunları ilə, mahnıları ilə və s. nümunələrlə milli mədəniyyətlərini təqdim edərlər.
Palmayarpaq ağcaqayın
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 8 m-ə qədər оlan kоl və ya çох da iri оlmayan ağacdır. Cavan budaqlarının rəngi yaşıldan qırmızıya qədər dəyişir. Yarpaqların uzunluğu 4-10 sm, еni isə 5-10 sm, tünd-yaşıl rəngdə оlub, saplağı 1,5-4,5 sm-dir. Yarpaq ayası 5-9 yumurtavari nеştər və ya uzunsоv nеştərşəkilli dilimlidir, qaidəsi ürəkvari və ya dairəvidir, kənarları ikiqat mişardişlidir, üst səthi çılpaqdır. Çiçəkləri qırmızı və ağ оlub, diamеtri 6–8 mm-dir, başcıqlarda tоplanmışdır. Qanadlı mеyvələri 1-3 sm uzunluqda, çılpaqdır. Bitiki aprеl-may aylarında çiçəkləyir, оktyabr-nоyabr aylarında mеyvə vеrir.
Ekologiyası
İsti, quru yamaclarda, sеyrək kоlluqlarda gеniş yayılmışdır. İşıq və istisеvəndir, sоyuğa və küləyə davamlıdır, yarımkölgəyə dözür.
TRT Beynəlxalq 23 aprel Uşaq Şənliyi
Şənlik 1979-cu ildən 2000-ci ilə qədər paytaxt Ankarada təşkil olunmuşdur. Daha sonrakı illərdə isə Türkiyənin müxtəlif yerlərində – İstanbul, Quşadası, Səlcuq, Antalya və İzmir kimi şəhərlərdə təşkil edilmişdir. 2011-ci ildə Bursada, 2012-ci ildə Konyada, 2013-cü ildə isə İzmirdə təşkil olunmuşdur.
Palmayarpaq ağcaqayın
Azərbaycanda yayılması
Respublikamızda suvarılan düzən və dağətəyi zоnalarda, Abşеrоnda park və bağlarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Bir çox rayonlarda mədəni yaşıllaşdırmada tək və qrup əkinlərində rast gəlinir.
TRT Beynəlxalq 23 aprel Uşaq Şənliyi
İştirakçı ölkələr
Qeyd:
Carlı
Carlı — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Carlı oykonimdir. Şirvan düzündədir. Zaqatala r-nunun Car kəndindən köçüb gəlmiş ailələr tərəfindən salındığı üçün belə adlandırılmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1289 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsi
Tarixi
1996-cı il fevralın 9-da Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsinin Təsis Konqresi baş tutdu. Konqresdə İlqar Rəhimov Milli Paralimpiya Komitəsinin Prezidenti, Ziyadxan Kərimov Komitənin Vitse-prezidenti, Afiq Süleymanov isə Komitənin Baş Katibi seçildi.
Qısa müddət ərzində Azərbaycanda paralimpiya idman növləri üzrə baza yaradıldı. Nəticədə qurumun təsis edilməsindən altı ay sonra Azərbaycan Paralimpiya Oyunlarında debüt elədi. Həmin ilin avqustunda Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan X Yay Paralimpiya Oyunlarında Azərbaycan Milli Paralimpiya Komandası 2 idmançı ilə təmsil olundu. Komanda həmin turniri medalsız başa vurdu.
2001-ci ildə baş tutan Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsinin I Hesabat Konfrasında İlqar Rəhimov 4 il müddətinə Milli Paralimpiya Komitəsinin Prezidenti, Ziyadxan Kərimov Komitənin Vitse-prezidenti, Afiq Süleymanov isə Komitənin Baş Katibi seçildi.
2005-ci ildə Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsinin II Hesabat Konfrası baş tutdu. Konfrasda İlqar Rəhimov növbəti dəfə 4 il müddətinə Milli Paralimpiya Komitəsinin Prezidenti, Ziyadxan Kərimov Komitənin Vitse-prezidenti, Afiq Süleymanov isə Komitənin Baş Katibi seçildi.
2009-cu il yanvarın 28-də Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsinin III Hesabat Konfrasında baş tutdu. Konfrasda İlqar Rəhimov üçüncü dəfə 4 il müddətinə Milli Paralimpiya Komitəsinin Prezidenti, Ziyadxan Kərimov Komitənin Vitse-prezidenti, Afiq Süleymanov isə Komitənin Baş Katibi seçildi. Yeni təsis olunan Birinci vitse-prezident vəzifəsinə isə Natiq Qasımov seçildi.