cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konrad Gesner
Konrad Gesner və ya Gessner (, həmçinin Konrad Gesner, Konrad Gessner, Konrad Geßner, Conrad Gessner, Conrad Geßner, Conrad von Gesner, Conradus Gesnerus; ) — İsveçrə təbiətşünası, biblioqrafı, ensiklopediyaçısı. O, heyvanlar və bitkilər haqqında bəşəriyyətin topladığı məlumatları sistemləşdirməyə çalışan ilk alimlərdən biri olmuşdur. "Heyvanlar tarixi" zooloji ensiklopediyasının (I–V cildlər, 1551–1587) və daxilində latın, yunan və yəhudi mənbələrindən 15 min kitabın təsviri olan ilk universitet kitabxanası əsəri "Ümumi kitabxana"nın (I–III cildlər, 1545–1555) müəllifi. 1537-ci ildən Lozannada professor, 1541-ci ildən Sürixdə həkim olan Gesner 1565-ci ildə vəbadan vəfat etmişdir.
Azərbaycan (mahnı, Müslüm Maqomayev)
Azərbaycan — sözləri Azərbaycan şairi Nəbi Xəzriyə, musiqisi SSRİ Xalq Artisti Müslüm Maqomayevə məxsus mahnı. Mahnı iki dildə, Azərbaycan və Rus dillərində Müslüm Maqomayev tərəfindən ifa olunub.
Yazılma tarixi
Mahnı 1974-cü ildə yazılıb. 1975-ci ildə Müslüm Maqomayev mahnını ilk dəfə indiki Heydər Əliyev Sarayında ifa edib. Azərbaycan SSR-in o zamankı rəhbəri Heydər Əliyev konsertin dinləyiciləri sırasında olub və mahnının sonunda Müslüm Maqomayev notların üzərinə "Sizə ithaf edirəm" sözləri yazaraq onu Heydər Əliyevə verib.
Sözləri
Ey əziz anam Azərbaycan! Sənə bağlıyam, Azərbaycan! Ömrümün mənasısan, (Azərbaycan) Qardaşlıq dünyasısan,(Azərbaycan) Anamın anasısan, Azərbaycan!
Baharlı yurdum, Azərbaycan! Çinarlı yurdum, Azərbaycan! Sənsən eşqim, zəfərim (Azərbaycan) Çağlayan Kür, Xəzərim (Azərbaycan) Günəşli al səhərim, Azərbaycan!
Sənsən eşqim, zəfərim (Azərbaycan) Çağlayan Kür, Xəzərim (Azərbaycan) Günəşli al səhərim, Azərbaycan!
Ты меня зовёшь, Азербайджан! Ты во мне поёшь, Азербайджан! Как огни твои светлы! Как слова твои теплы! Ты звезда моей судьбы, Азербайджан!
Ты звезда моей судьбы, Азербайджан!
Ey, əziz anam, Azərbaycan!
Typhlodromalus sextus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Lankaster sülaləsi
Lankaster sülaləsinin ikinci qolu isə ilk soyun varisi ilə (Lankasterli Blanş) evlənən Gentli Con un şəcərəsindən gəlməkdədir. Belə ki, İngiltərə kralı III Eduard sələflərindən fərqli olaraq övladlarını zəngin ingilis əsilzadələriylə evləndirdi. Ailənin rəhbəri Qrosmontlu Henri geridə oğul varis qoymadan vəfat etmişdi və III Eduard ailənin var-dövlətini ələ almaq məqsədilə oğlu Gentli Con u Henri nin yeganə övladı olan qızı Blanş la evləndirdi. Cütlüyün yeganə oğlu olan Henri 1399-cu ildə taxtı ələ keçirdi və bununla Gül müharibəsi ndəki fraksiyalardan birini yaratdı. Bu hadisə III Eduard ın nəvələri arasında İngiltərə taxtı uğrunda mübarizəyə səbəb oldu və ailənin bu şəcərəsi Lankaster adlanmağa başlandı. Bu ailəyə mənsub 3 şəxs (IV Henri, V Henri, VI Henri) XV əsr də İngiltərə taxtı na oturmuşdur.
1471-ci ildə Uels şahzadəsi olan oğlu Eduard ın döyüşdə həlak olmasının ardından, VI Henri nin də həbs tutulduğu London qalası nda müəmmalı ölümü ilə ailənin oğul şəcərəsi sonlandı. Ailənin Gentli Con un qızı Lankasterli Filipadan törəyən şəcərəsi İspaniya və Portuqaliya krallığını idarə etdi. Yenə Gentli Con un məşuqəsi və sonrakı xanımı olan Ketrin Svinford la olan evliliyindən doğulan övladları Byufort ailəsini təşkil etdi və bu ailədən törəyən Tüdorlar ailənin sonrakı taxt iddialarını davam etdirdi.
Sumas (Vaşinqton)
Sumas — ABŞ-nin Uatkom əyaləti, Vaşinqton ştatında şəhər. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına əsasən şəhərin əhalisi 1307 nəfər olmuşdur. Kanada ilə həmsərhəsddir. Şəhər ərazisində 24 saat fəaliyyət göstərən sərhəd keçid məntəqəsi vardır.
Tarixi
Sumas sözünün mənası "ağaçsız torpaq" deməkdir. 1850-ci ildə əraziyə ağdərililər gəldikdə burada Nuksak qəbiləsindən olan hindular yaşayırdılar. 1872-ci ildə Robert Conson burada yaşamağa başlayan ilk ağdərili oldu. 1875-ci ilin sonunda Bellinqham dan indiki Everson şəhərinin ərazisinə ilk yol çəkilsə də, hələ də bu ərazidən Sumasa getmək üçün yeganə vasitə su yolu idi. 1870-ci illərin axırlarında burada daimi yaşayış məskənləri əmələ gəlməyə başladı. 24 Aprel 1889-cu ildə qəsəbənin ərazisi qeydə alındı. Ə vvəllər ərazidə yaşayanlar çadırlarda yaşasalarda 1890-cı ildə ilk bina tikildi. Bu binada mağaza və meyxana yerləşirdi. 18 İyun 1891-ci ildə rəsmi olaraq qeydiyyata alındı. Artıq şəhər 3 böyük dəmiryolunun mərkəzi idi. Əhalisi 2000-ə çatmışdı. Sərhəd keçid məntəqəsi yaradıldı. 1892-ci ildə məktəb binası inşa edildi. 1892-1897-ci illər şəhər üçün böhran dövrü oldu. Bir çox insan buranı tərk etdi. Lakin 23 Avqust 1897-ci ildə Jack Post tərəfindən yaxın ərazidə qızılın kəşf edilməsi şəhərin yenidən inkişafına təkan verdi. Əhalinin sayı təkrar 2000 nəfərə çatdı. Burada artıq 2 qəzet, 5 otel, 3 dükan və 2 xəstəxana fəaliyyət göstərirdi. The Lone Jack Mind (daha sonralar Post adı ilə) 1924-cü ilə qədər fəaliyyət göstərdi. Ərazidə fəaliyyət göstərən ikinci mədən olan Boundary Red Mountain Mine 1913-1946-ci illərdə 1 milyon dollardan artıq dəyərdə qızıl hasil etdi. Sumas tarixində ikinci əhəmiyyətli hadisə 1920-ci illərdə keçirilməyə başlayan rodeo yarışları oldu. 1923-cü ildə 5000, 1924-cü ildə 25000, 1925-ci ildə isə 40000-dən artıq insan bu yarışlarda iştirak etdi. 1930-1986-cı illərdə Böyük böhran səbəbi ilə bu yarış dayandırıldı.1937-ci ildə təkrar yarışlara başlanılsa da, 1940-cı ildə İkinci dünya müharibəsi səbəbi ilə daimi təxirə salındı. Hal-hazırda şəhərdə kiçik rodeo yarışları təşkil olunur. 1990-cı ilin noyabr ayında baş vermiş sel daşqınları nəticəsində əraziyə milyonlarla dollar ziyan dəymişdir. 1999-cu ildə şəhərdə Sumas 2 adlı yeni elektrik stansiyası tikilməsi haqqında təklif verilsə də, 2006-cı ildə bu proyekt təxirə salındı.
İqlimi
Orta illik yağıntı miqdarı 1577 mm-dir.
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 1307 nəfər əhali, 482 şəxsi təsərrüfat və 329 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 341.0 nəfər/km²-di. Burada 531 ev var və evlərin sıxlığı 138.5/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 83.7%-i Ağ amerikalılar, 1.5%-i Afroamerikalılar, 2.4%-i Hindilər, 1.5%-i Asiyalılar, 6.6%-i digər irqdən olanlar və 4.2%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.
482 şəxsi təsərrüfatın 39.8%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 49.6%-ində evli ailə, 11.6%-ində əri olmayan qadın, 7.1%-ində arvadı olmayan kişi, 31.7%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 26.3%-ində tək bir şəxs və 6.4%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 2.71 nəfər, hər ailədə isə ortalama 3.27 nəfər vardı.
Şəhər əhalisinin orta yaşı 30.6-dır. Əhalinin 28.8%-i 18 yaşdan kiçik, 12.1%-i 18-24 yaş arasında, 27.2%-i 25-44 yaş arasında, 21.3%-i 45-65 yaş arasında, 10.6%-i isə 65 yaşdan böyükdür. Əhalinin 49.2%-i kişi, 50.8%-i qadındır.
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 960 nəfər əhali, 346 şəxsi təsərrüfat və 236 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 264.8 nəfər/km²-di. Burada 401 ev var və evlərin sıxlığı 110.6/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 86.15%-i Ağ amerikalılar, 3.23%-i Hindilər, 4.17%-i Asiyalılar, 4.79%-i digər irqdən olanlar və 1.67%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.
346 şəxsi təsərrüfatın 39.9%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 51.2%-ində evli ailə, 11.3%-ində əri olmayan qadın, 5.7%-ində arvadı olmayan kişi, 31.8%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 26.6%-ində tək bir şəxs və 9.2%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 2.77 nəfər, hər ailədə isə ortalama 3.42 nəfər vardı.
Hər şəxsi təsərrüfatın orta illik gəliri $29,297, hər ailənin orta illik gəliri isə $36,250 təşkil edir. Kişilərin orta illik gəliri $30,227, qadınların orta illik gəliri isə $20,268 olmuşdu. Şəhərdə adam başına düşən illik gəlir $13,497 olmuşdu. Ailələrin 13.9%-i, əhalinin isə 18.0%-inin gəliri yoxsulluq həddinin aşağısındadır, bunların isə 23.1%-ini 18 yaşdan kiçik olanlar, 14.9%-ini isə 65 yaşdan böyük olanlar təşkil edir.
Typhlodromalus sinespinosus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
NGC 6246
NGC 6246, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kimyəvi meliorasiya
Kimyəvi meliorasiya
thumb|right|Iş başında olan meliatorlar Torpağın xassələrini yaxşılaşdırmaq və kənd təsərrüfatı bitkilər inin məhsul darlığını yüksəltmək üçün torpağa kimyəvi təsir göstərmək üsulları sistemi. Kimyəvi meliorasiya üsulları: torpaq da yüksək turşuluğa qarşı əhəngli gübrələrdən istifadə edilməsi. (əsasən çimli podzol torpaqlar üçün; torpağın gipslənməsi (şorakətli torpaq lar üçün) – qələviliyi azaltmaq üçün torpağa gips verilir; torpağın turşulaşdırılması (neytral və qələvi reaksiyalı torpaqlar üçün), bu məqsədlə torpağa natrium 2-sulfat verilir. (bəzi bitkilər üçün, məs. çay bitkisi); Kimyəvi meliorasiya ya həmçinin melorasiya olunan torpağı tam yaxşılaşdırmaq üçün yüksək dozada mineral və üzvi gübrələrin verilməsi də aid edilir. Kimyəvi meliorasiya adətən hidrotexniki meliorasiya ilə birlikdə aparılır. (məs. şorakət torpaq ların yuyulması).
Kimyəvi optium
Torpaq və su mühitində orqanizm in maksimum məhsuldarlığını təmin edən kimyəvi element lərin tərkibi və nisbəti.
Yukon–Kuskokvim deltası
thumb|right|150px|Yukon–Kuskokwim Deltası thumb|right|150px|Yukon–Kuskokwim Deltası Yukon–Kuskokwim Deltası (ingiliscə:Yukon–Kuskokwim Delta) ABŞ-də yerləşən dünyanın ən böyük deltalarından biridir. Berinq dənizi hissəində yerləşir.
Senmyo
Tarixi
Nara dövrünə qədər bütün imperator ediktləri yapon dilində yazılırdı. VIII əsrdə Çindən təsirlənərək yaradılmış Ritsuryo sistemindən sonra imperator ediktləri klassik Çin dilində yazılmağa başlamışdır. Çin dilində yazılan imperator ediktləri şoşo və çokuşo adlanırdı. Yapon dilində yazılmış imperator ediktləri üçün "senmyo" terminindən istifadə etmək Heyan dövründə başlamışdır.
Senmyolar Mərkəzi İmperiya İşləri Nazirliyi tərəfindən yazılırdı və xüsusi carçı tərəfindən imperatorun adından oxunurdu. Bu carçı adətən yüksək rütbəli şəxs olurdu. Ediktin oxunduğu kütlə dövlət zadəganları və önəmli şəxslərdən ibarət olurdu. Senmyo taxta çıxma, taxta namizədlik, imperator ailəsində ölüm, dövr adı dəyişikliyi, diplomatik missiya, yüksək rütbəli şəxslərin tərifi və ya tənqidi, vəhy kimi hallarda oxunurdu.
Senmyo ton baxımından qədim yapon ayin duaları olan noritolara oxşayırdı, çünki şintoizm konsepsiyasına malik idi və imperatorun müqəddəsliyi ideyasına əsaslanırdı, lakin noritodan fərqli olaraq senmyoda buddist və konfusiçi fikirlər də öz əksini tapırdı.
Senmyo mətni yazılarkən Tayho məcəlləsinin 21-ci maddəsindəki formul nəzərə alınırdı. Çin heroqlifləri ilə yazılsa da, yapon dilində oxunurdu. Söz sırası yapon sintaksisinə əsaslanırdı və yapon qrammatik morfemlərini bildirən kiçik işarələrdən istifadə olunurdu. Bu yazı sistemi senmyoqaki adlanırdı və çin-yapon yazı sistemi olan vakan konkobunun öncüsü olmuşdur.
Saxlanılması
Senmyoların hamısı "Rikkokuşi" və "Nihon Şoki" əsərlərində qorunub saxlanılmışdır. "Nihon Şoki" əsərindəki bütün senmyolar yapon dilindən Çin dilinə tərcümə olunmuş senmyolardır. Qorunub saxlanılmış senmyoların çoxu "Rikkokuşi"nin ikinci əsəri olan "Şoku nihonqi"də (797) öz əksini tapmışdır. Bu əsərə 62 senmyo daxildir və İmperator Monmunun taxta çıxması (697), eləcə də, İmperator Kanmunun general Ki no Kosamini bağışlaması (789) kimi mövzuları əhatə edir. Ən sonuncu senmyolar "Rikkokuşi"nin son əsəri olan "Nihon sanday citsuroku"da (901) qorunub saxlanılmışdır.
Pişkin tüməni
thumb|[[Qarabağlar türbəsi]]
Pişkin tüməni — inzibati vahid. Elxanilər dövləti Azərbaycan vilayətinin tüməni
H.Qəzvininin “Nüzhət əl qülub” əsərində verilmiş məlumatların təhlili göstərir ki, Pişkin Azərbaycan vilayətinin tərkibində bir tümənə çevrilmişdir. Belə ki, əsərin VIII bölümündə Azərbaycan vilayətinin tərkibindəki tümənliklər sırasında Təbriz, Ərdəbil, Pişkin, Xoy, Sərab, Marağa və Mərəndlə yanaşı Naxçıvanın da adı çəkilmişdir. . Pişkin tüməni öz növbəsində mahallara bölünmüşdü. Tümən əmir tərəfindən, mahal isə mahal hakimi tərəfindən idarə edilirdi.
Azərbaycan–Yeni Zelandiya münasibətləri
Azərbaycan–Yeni Zelandiya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Yeni Zelandiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyun ayının 29-da qurulmuşdur.
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Avstraliya və Yeni Zelandiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. 4 mart 2016-cı il tarixindən Xanlar Fətiyev işçi qrupunun rəhbəridir.
Sakit okean siyənəyi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Elməddin Abdullayev
Elməddin Telman oğlu Abdullayev (13 fevral 2001; Qam-qam, Quba rayonu, Azərbaycan — 30 sentyabr 2020; Talış, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Elməddin Abdullayev 13 fevral 2001-ci ildə Quba rayonunun Qam-qam kəndində dünyaya göz açmışdır. 2018-ci ildə şəhid Mübariz Abdullayev adına Qam-qam kənd tam orta məktəbini bitirmişdir. 2019-cu ilin aprel ayında isə hərbi xidmətə yollanmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elməddin Abdullayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. 27 sentyabr 2020-ci ildə Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Abdullayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Abdullayev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Abdullayev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Typhlodromalus tenuicalyx
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ay müqaviləsi
250px|thumb|Müqaviləni [[ratifikasiya edən və imzalayan dövlətlər
]]
Dövlətlərin Ay və digər göy cisimləri üzərindəki fəaliyyətlərini tənzimləyən Saziş, yaxud digər adı ilə Ay Sazişi, Ay Müqaviləsi və ya Ay Konvensiyası, bütün səma cisimlərindəki (göy cisimlərinin orbitində olanlar da daxil olmaqla) yurisdiksiyanı beynəlxalq ictimaiyyətin səlahiyyətinə verən beynəlxalq bir konvensiyadır. Bu obyektlər üzərindəki bütün fəaliyyətlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsi də daxil olmaqla beynəlxalq hüquqa uyğun olmalıdır.
Praktik olaraq insanlı kosmik uçuş proqramı olan və ya bununla bağlı planları olan ölkələr tərəfindən təsdiqlənmədiyi üçün uğursuz bir konvensiyadır.
Oncorhynchus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Zərrin-külah Firuz
Firuzşah Zərrinkolah (digər mənbələrdə Zərrin-külah Firuzşah; ; mənası – Qızıl baş hökmdar Firuz) — Türk   zadəgan, Səfəvi sülaləsinin ilk nümayəndəsi.
Həyatı
Səfəviyyə ordeninin yaranmasından əvvəl Təvəkkül ibn İsmayıl ibn Bəzzaz tərəfindən yazılmış "Səfvət əs-Səfa" yazılı əsərində Səfəvilərin mənşəyini Xorasan Türkmeni adlandırılan Firuzşah Zərrinkolaha gedib çıxdığı qeyd edilir. Alimlərə görə, o, XI əsrdə Xorasandan
Bəzi mənbələr Firuzşahı İbrahim ibn Ədhəm övladından, digərləri isə İbrahim ibn Ədhəmin nəvələrindən olan Sultan Əhmədin tərəfdarı kimi təqdim edir. Həmçinin, mənbələrdə Firuzun Azərbaycana gəlmədən əvvəl Əli ibn Musa Rzanın Məşhəddəki məqbərəsinin mühafizəçisi olduğunu bildirilir. "Safvətüs-səfa"nın Süleymaniyyə kitabxanasındakı nüsxələrinin birində "İbrahim ibn Ədhəm" yerinə "Sultan Əhməd" adı işlədildiyindən bəzi araşdırmaçılar "Sultan Əhməd"i ayrı şəxs hesab etmişdir. "Safvətüs-səfa"da Firuzşah birbaşa İbrahim Ədhəmlə əlaqələndirilir. Onu əsas alan İsgəndər Bəy Münşi də Firuzşahın Ərdəbilə İbrahim Ədhəm tərəfindən göndərildiyini qeyd edir. Bu əsərin Oqtay Əfəndiyev və Namiq Musalı tərəfindən edilən tərcüməsində Firuzşah İbrahim Ədhəmin oğlanlarından biri kimi göstərilmişdir. Buna baxmayaraq, onların ikisi də tərcüməçilər bu iddianı əsasız qəbul etmişdir.
Alim İbrahimov
Alim Səhrab oğlu İbrahimov – 26 dekabr 1993-cü il; Ucar rayonunun Qazıqumlaq kəndi, Azərbaycan – 29 sentyabr 2020-ci il; Tərtər rayonu Suqovuşan, Azərbaycan – Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi
Həyatı
Alim Səhrab oğlu İbrahimov 1993-cü ilin 26 dekabrında Ucar rayonunun Qazıqumlaq kəndində anadan olub. Ailəsi Mingəçevir şəhərinə köçəndən sonra o, təhsilini Mingəçevir şəhər 4 saylı orta məktəbində alıb. Hələ uşaq yaşlarından musiqiyə həvəsi olub. Alim İbrahimov 2004–2010-cu illərdə Bülbül adına Mingəçevir şəhər 2 saylı Musiqi məktəbində qarmon ixtisası üzrə oxuyub, daha sonra Milli Konservatoriyanın nəzdində Musiqi Kollecində təhsilini davam etdirib. 2017-ci ildən Arif Məmmədov adına Göyçay şəhər Uşaq Musiqi məktəbində qarmon ixtisası üzrə müəllim işləyib. 2020-ci ilin 27 sentyabrında Vətən müharibəsi başlayanda Alim də cəbhəyə yollanır. Döyüşlərdə rəşadət göstərir, Tərtərin Suqovuşan qəsəbəsi istiqamətində ağır döyüşlərin birində şəhidlik zirvəsinə ucalır. Noyabrın 2-də Mingəçevir şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn olunub. Subay idi. Mədəniyyət.az
Hərbi xidməti
Alim İbrahomov Suqovuşanın işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq igidlik və şücaət nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə", "Vətən uğrunda" medalları ilə təltif edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Alim İbrahimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Alim İbrahimov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Akif Əli
Akif Əli — Azərbaycan yazıçısı, filoloq alim, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin mətbuat xidmətinin rəhbəri (1994–2019). Əməkdar jurnalist, 2-ci dərəcə Dövlət müşaviri.
Həyatı
ƏLİ Akif Əli oğlu — 22 fevral 1952-ci ildə Azərbaycanın Şuşa şəhərində doğulub.
Atası – hüquqşünas Əli Məhərrəmov (1924–1977) uzun illər respublikanın prokurorluq və məhkəmə sistemində çalışıb, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin üzvü olub. Anası – Şəhla Məhərrəmova (1928–2008) evdar qadın olub.
Akif ƏLİ Bakı ş. 16 №-li orta məktəbi (1970), M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunu (1974), "Azərbaycanfilm" k/st nəzdində Kinoaktyorluq kurlarını (1974) və Bakı Ali Partiya Məktəbini (1989) bitirib.
Yaradıcılıq fəaliyyəti
Uzun illər ədəbi-bədii yaradıcılıqla məşğul olaraq, kino, radio, televiziya, elm, təhsil, mətbuat, həmçinin Dövlət qulluğu sahələrində işləyib. İlk əmək fəaliyyətinə "Azərbaycanfilm"də dahi sənətkar Rəşid Behbudovun iştirakı ilə çəkilən "1001-ci qastrol" filmində rejissor assistenti kimi başlayıb.
Sonra kinoaktyor kimi bədii filmlərdə baş rollara dəvət olunaraq, kinoda yaddaqalan obrazlar yaradıb: Rüstəm — "Uzun müharibədə qısa görüşlər" ("Tacikfilm" — "Lenfilm"), Tapdıq — "Tütək səsi", Fazil müəllim — "Arxadan vurulan zərbə", Məmməd — "Əgər biz biryerdəyiksə" ("Azərbaycanfilm"); və b. (1974–78)
1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tele-Radio Verilişləri Komitəsində daimi işə keçərək 1987-ci ilə kimi burada çalışıb:
Radionun "Satira və yumor" şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyərkən (1981–83) bir sıra populyar radio proqramlarının ("Sabahınız xeyir" əyləncəli proqram, "Molla Nəsrəddin" satirik radiojurnalı, "Gülüş axşamı" və s.);
Son illər Azərbaycan Televiziyasının "Mədəniyyət" kanalında "Zaman və Məkan" Kulturoloji proqramın və İctimai Televiziyada xaricdə yaşayan soydaşlarımıza ünvanlanan "Vətənin Səsi" verilişinin Müəllifi və Aparıcısı olub (2011–2018).
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1981), Azərbaycan Professional Kinorejissorlar Gildiyasının (2009) və Azərbaycan Respublikası Kinematoqrafçılar İttifaqının (2001) üzvü, "Qızıl qələm" mükafatı laureatıdır.
Eyni zamanda elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olaraq, Azərbaycan EA Ədəbiyyat institutunda "Mirzə Ələkbər Sabirin satira sənətkarlığı" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək Filologiya üzrə Fəlsəfə Doktoru elmi dərəcəsi alıb (1988). Dosentdir (2000).
Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya institutunda (indiki Dövlət İdarəçilik Akademiyası) Kulturologiya kafedrasının müdiri vəzifəsində (1992–1994) çalışıb. Ali məktəbdə "Dünya mədəniyyətinin tarixi və nəzəriyyəsi", "Azərbaycan mədəniyyətinin tarixi", "İnformasiya təhlükəsizliyi" kurslarından dərs deyib. Dosentdir (2000).
Siyasi fəaliyyəti
Ölkənin ağır keçid dövründə respublikada ilk müstəqil demokratik mətbu orqanlardan olan və daim azadlıq, müstəqillik xəttinə ideoloji dəstək verən "Vətən səsi" qəzetinin qurucularından biri kimi onun yaradılmasında bilavasitə iştirak edib və 1991–93-cü illətdə həmin qəzetin Baş redaktoru olub.
1994-cü il oktyabrın 10-da Ulu öndər Heydər Əliyevin xeyir-duası ilə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri vəzifəsinə təyin edilib. 25 il bu vəzifədə çalışaraq, Dövlətin informasiya siyasətinin həyata keçirilməsində fəal iştirak edib. Ötən müddət ərzində Azərbaycan Prezidentinin müvafiq Sərəncamları ilə 2-ci dərəcə Dövlət müşaviri rütbəsinə (2012), "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalına (2013) və "Əməkdar Jurnalist" fəxri adına layiq görülüb (2015). Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində dəfələrlə müxtəlif xarici ölkələrdə rəsmi səfərlərdə olub. 2019-cu il martın 19-da elmi-ədəbi yaradıcılıqla məşğul olmaq üçün, öz istəyi ilə ərizə yazaraq təqaüdə çıxıb.
Əsərləri
Respublika mətbuatında azadlıq, müstəqillik və demokratiya uğrunda mübarizələr, Qarabağ həqiqətləri, Ermənistanın Azərbaycana hərbi təcavüzü, qaçqın və məcburi köçkün soydaşların qayğıları, elm, təhsil, maarif, mədəniyyət problemləri və digər aktual mövzularda yüzlərlə elmi-publisistik məqalənin;
Çoxlu sayda kino-tele-radio ssenarilərin və nəsr əsərlərinin;
18 kitabın, o cümlədən, mədəni həyatın önəmli hadisəsi kimi dəyərləndirilən dahi Atatürk və Heydər Əliyevə həsr olunmuş "Böyük ömrün anları" kitabının ("Gözəlliyin qədrini bilək"- 1984; "Azərbaycanın müasir kinoaktyorları"- 1984 ; "Unudulmaz yollar"- 1985 ; "Məhəbbət təranələri"- 1989; "Qaragöz oyunu" — 1999 ; "M. Ə. Sabirin satira sənətkarlığı" — 1999; "Öncə — Vətəndir" — 2003, "Böyük ömrün anları"- 2004, "İdrak" – 2007, "Vətən mücadiləsi"-2011, "Azman" – 2013, "Yaradan" — 2019 və s.);
"Mozalan" satirik kino-jurnalı üçün ssenarilərin ("Zərbə"- № 79, 1983; "Üzr istəyirəm"- № 99, 1985; "Tərsinə" — № 121, 1987; "Mükafat"- № 123, 1988; "Qonşular"- № 132, 1989; "Kreslo"- № 144, 1989; "Müavin"- № 144, 1989; "Hacı Qara"- № 172, 1998);
Tərcümə əsərlərinin (A. Gertsen — "Olmuşlar, düşüncələr", A. P. Çexov – Hekayələr, V. Mayakovski — "Taxtabiti", M. Zoşşenko — "Nəhs gün", J/B. Molyer — "Meşşanın zadəganlığı", A. Çexov — "Hekayələr", Qrimm qardaşları — "Bremen musiqiçiləri", M. Takaxasi (Yaponiya) – "Kəpənək mövsümü", A. Soljenitsın — "Matryonanın ocağı", Mayk Gelprin (ABŞ) — "Şam yanırdı və s.) müəllifidir.
Vəzifələri
1978–1987-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Radionun "Satira və yumor" şöbəsində kiçik redaktor, redaktor və şöbə müdiri (1978–83), Televiziyanın Gənclər üçün proqramlar Baş redaksiyasının Baş redaktoru (1983–87) olub.
1991–1993-cü illərdə "Vətən səsi" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsində çalışıb.
Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunda (indiki Dövlət İdarəçilik Akademiyası) baş müəllim, dosent və Mədəniyyətşünaslıq kafedrasının müdiri (1992–1994) işləyib.
1994–2019-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri vəzifəsində çalışıb.
Ailəlidir, iki övladı var.
Vaqif Qasımov
Qasımov Vaqif Əlicavad oğlu — Azərbaycan Texniki Universiteti, Kompüter sistemləri və şəbəkələri, kafedra müdiri, Texnika Elmləri Doktoru, Professor. 8 iyun 1963-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Hacıqabul rayonunun Padar kəndində anadan olmuşdur. 1978-ci ildə 12 №-li Padar 8 illik məktəbini, 1980-ci ildə isə Qarasu kənd orta məktəbini fərqlənmə ilə bitirmişdir.
Haqqında
1981-ci ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin) “İstehsal proseslərinin avtomatlaşdırılması” fakültəsinə daxil olmuş, “Tətbiqi riyaziyyat” ixtisası üzrə təhsil almağa başlamışdır. Təhsildə xüsusilə fərqləndiyinə görə institutun “Tətbiqi riyaziyyat” kafedrasında laborant vəzifəsinə işə qəbul edilmişdir.Əlaçı tələbə olduğuna görə Vaqif Qasımov həmin dövrdə Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən həyata keçirilən məqsədli təhsil proqramı çərçivəsində təhsilini davam etdirmək üçün 1983-cü ildə İ.M.Qubkin adına Moskva Neft və Qaz Universitetinə göndərilmişdir. 1986-cı ildə həmin universitetin “Avtomatika və hesablama texnikası” fakültəsini “Tətbiqi riyaziyyat” ixtisası üzrə bitirərək mühəndis-riyaziyyatçı və proqramçı ixtisaslarına yiyələnmiş, informasiya texno-logiyaları sahəsində mütəxəssis kimi formalaşmışdır. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra 1986-cı ildə milli kadr kimi Azərbaycana qayıdaraq, təyinat üzrə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında elmi fəaliyyətə başlamışdır. 1986-cı ildə Akademiyanın Fizika İnstitutunun Fiziki-kimyəvi biologiya bölməsində böyük laborant, 1987-90-cı illərdə Nəbatat İnstitutunun Biologiyada riyazi modelləşdirmə sektorunda kiçik elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 1990-cı ildən fəaliyyətini Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İnformasiya və Telekommunikasiya Elmi Mərkəzində (indiki İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu) davam etdirmişdir. O, burada böyük elmi yaradıcılıq yolu keçərək, I dərəcəli mühəndis, aparıcı mühəndis, qrup rəhbəri vəzifələrində çalışmış, 1993-cü ildən 2000-ci ilədək isə informasiya sistemləri, kompüter şəbəkələri və informasiya təhlükəsizliyi problemləri ilə məşğul olan elmi-tədqiqat laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. Proqramçı mühəndis kimi bir çox dövlət və hökumət strukturlarında, banklarda və digər təşkilatlarda kompüter texnologiyalarının tətbiqi, informasiya sistemlərinin, məlumat bazalarının, kompüter şəbəkələrinin yaradılması və tətbiqi ilə nəticələnən praktiki layihələr həyata keçirmişdir. Azərbaycanda İnternet şəbəkəsinin ilk qovşağının yaradılması və sonradan genişlənməsi işində çox yaxından iştirak etmişdir. Həmin dövrdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının elmi-tədqiqat institutlarını, respublikanın aparıcı universitetlərini və digər dövlət təşkilatlarını özündə birləşdirən akademik İnternet mərkəzinin yaradılmasında bilavasitə iştirak etmiş və bu mərkəzə rəhbərlik etmişdir.
Fəaliyyəti
V.Ə.Qasımov respublika və beynəlxalq bir çox layihələrdə yaxından iştirak etmişdir:
•1997-2000-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət He-yətini, elmi-tədqiqat institutlarını və mərkəzlərini birləşdirən İnternet şəbəkəsinin yaradılması layihəsi. Onun rəhbərliyi və bilavasitə iştirakı ilə bir çox elmi-tədqiqat və ali təhsil müəssisələrində, eləcə də dövlət orqanlarında İnternet şəbəkəsinin ilk qovşaqları yaradılmışdır.
•1999-2000-ci illərdə “M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasında istifadəçilər üçün İnternet qovşağının yaradılması” layihəsi. Layihənin müəllifi və rəhbəri olmuşdur. Layihə üzrə Evraziya fondundan qrant alınmış, respublikada ilk dəfə olaraq kitabxana sistemində İnternet şəbəkəsinə qoşulmuş kompüterləşdirilmiş oxucu zalı yaradılmış və oxucuların ixtiyarına verilmişdir.
•1999-2000-ci illərdə “Transqafqaz respublikalarında informasiya işçilərinin yeni texnologiyalara uyğun regional ixtisasartırma kurslarının yaradılması” beynəlxalq layihəsi (Gürcüstan Kitabxanaçılar Assosiasiyası ilə birgə). Azərbaycan tərəfdən layihənin müəllifi və rəhbəri olmuşdur. Evraziya fondundan layihənin həyata keçirilməsi üçün qrant alınmış, M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasının, eləcə də digər aparıcı kitabxanaların onlarla kitabxanaçısının ixtisaslarının artırılması təmin edilmişdir.
•2000-ci ildə “Akademik şəbəkənin bazasında Azərbaycan Respublikasının ali təhsil sistemində şəbəkə infrastrukturunun genişləndirilməsi” layihəsi. Layihənin müəllifi və iştirakçısı olmuşdur. Layihənin həyata keçirilməsi üçün NATO-nun Elm Komitəsi tərəfindən qrant ayrılmışdır. Layihə üzrə respublikanın əksər elmi-tədqiqat institutlarını və universitetlərini özündə birləşdirən Azərbaycan Elmi-Tədqiat və Təhsil Müəssisələri Assosiasiyası (AzRENA) yaradılmışdır.
•1999-2000-ci illərdə Azərbaycanda İnternet üçün informasiya-axtarış siste-minin yaradılması layihəsi. Layihə çərçivəsində Azərbaycan Milli Elmlər Akade-miyasının kompüter şəbəkəsi bazasında respublikada İnternet üçün ilk informasiya-axtarış sistemi yaradılmış və istifadəyə verilmişdir.
1998-ci ildə “Açıq tipli kompüter şəbəkələrində informasiya təhlükəsizliyi sisteminin effektiv strukturunun qurulması və realizə edilməsi” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 2005-ci ildə ona dosent elmi adı verilmişdir. 2008-ci ildə isə “Qlobal informasiya şəbəkələrində paylanmış strukturlu intellektual informasiya-axtarış sistemlərinin layihələndirilməsinin əsasları və tətbiqi” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə ona “İnformasiya təhlükəsizliyi” ixtisası üzrə professor elmi adı verilmişdir. V.Ə.Qasımov elmi-tədqiqat fəaliyyəti ilə yanaşı pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olmuşdur. O, 1992-1996-cı illərdə Qərb Universitetində baş müəllim, 1998-2007-ci illərdə Azərbaycan Texniki Universitetində, 2007-2008-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində dosent vəzifələrində çalışmış, müasir informasiya texnologiyaları, informasiya təhlükəsizliyi, ali riyaziyyat və s. sahələrdə mühazirələr oxumuşdur. Onun yetişdirdiyi kadrlar dövlət və hökumət orqanlarında, aparıcı xarici təşkilatların Azərbaycan ofislərində, xaricdə müvəffəqiyyətlə fəaliyyət göstərirlər. 2000-ci ildən 2016-cı ilin sonunadək Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin (indiki Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti) Heydər Əliyev adına Akademiyasında xidmət et-mişdir. Tədris şöbəsinin rəisi və fakültənin rəisi vəzifələrində işləmişdir. 2016-cı ildən 2019-cu ilədək Milli Aviasiya Akademiyasında “İnformasiya texnologiyaları” kafedrasının professoru vəzifəsində çalışmışdır. 2019-cu ilin mart ayından Azərbaycan Texniki Universitetinin “Kompüter sistemləri və şəbəkələri” kafedrasının müdiri vəzifəsində işləyir. 2009-cu ildən Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının informatika sahəsi üzrə Ekspert şurasının üzvüdür. Hazırda informasiya təhlükəsizliyi, kriptoqrafiya, steqanoqrafiya, informasiya axtarışı və təhlili üsulları və alqoritmləri, paylanmış informasiya sistemləri, kompüter şəbəkələri, məlumat və biliklər bazaları, süni intellekt sistemləri, qeyri-səlis riyaziyyat və digər sahələrdə elmi tədqiqatlarını davam etdirir. ABŞ, Finlandiya, Almaniya, Türkiyə, Macarıstan, Rusiya, Ukrayna, Sloveniya, Litva, Gürcüstan və s. ölkələrdə 25-dən artıq beynəlxalq səviyyəli elmi-praktiki konfranslarda və simpoziumlarda elmi məruzələrlə çıxış etmişdir. O, 120-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən 1 ixtiranın, 4 monoqrafiyanın, 12 dərslik və dərs vəsaitinin, 4 albom-kitabın, 6 tədris proqramının, 100-ə yaxın elmi məqalənin və tezisin müəllifidir. Əsərləri respublikanın ali təhsil müəssisələrində dərslik və dərs vəsaitləri kimi istifadə olunur. Onlarla elmi məqaləsi respublikadan kənarda, o cümlədən ABŞ, Rusiya, Uk-rayna, Macarıstan, Litva və digər ölkələrdə nüfuzlu elmi jurnallarda dərc olunmuşdur. Onun “İnformasiya təhlkəsizliyi: kompüter cinayətkarlığı və kiberterrorçuluq” adlı monoqrafiyası “İntellekt-2008” mükafatına layiq görülmüşdür.
Mükafatları
V.Ə.Qasımov fəaliyyəti dövründə bir sıra təltif və mükafatlar almışdır. Xidməti vəzifələrinin icrası zamanı xüsusilə fərqləndiyinə görə 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə “Hərbi xidmətlərə görə” medalı ilə, eləcə də Azərbaycan Respublikasının Milli Təhlükəsizlik Nazirinin əmrləri ilə müxtəlif medal və Fəxri Fərmanlarla təltif edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı
Mənbə
Azərbaycan Texniki Universitetinin Rəsmi Saytı
Şah Sultan (II Bəyazidin qızı)
Şah Sultan — 8. Osmanlı sultanı II Bəyazidin qızı.
Həyatı
Şah Sultan 1474-cü ildə Amasyada dünyaya gəldi. Atası Fateh Sultan Mehmedin oğlu və o illərdə Amasya sancaqbəyi olan Şahzadə Bəyazid, anası isə onun kənizlərindən Bülbül Xatundur. Uşaqlıq illəri Amasyada keçən Şah Sultan 1490-cı ildə Silistrə sancaqbəyi Nasuh bəylə evləndi. Cütlüyün bu nikahdan bir qızı dünyaya gəldi.
Atasıyla münasibətləri olduqca yaxşı olan Şah Sultan 1507-ci ildə olduqca gənc yaşında vəfat etdi. Cənazəsi Bursada bacısı Xədicə Sultanın türbəsinə dəfn edildi. Ögey qardaşı Yavuz Sultan Səlimin həmin il dünyaya gələn qızı Şah Sultana da onun adı verilmişdir.
Qaffariyyə Günbəzi (Marağa)
250px|Qaffariyyə Günbəzi|thumb Qaffariyyə Günbəzi Marağa şəhərinin şimal-qərbində, Sufiçayın kənarında yerləşir. Abidə Azərbaycan Elxanilər dövlətinin 9-cu hökmdarı Sultan Əbu Səid Bahadur xan tərəfindən tikdirilmişdir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Qaffariyyə Günbəzi Marağa şəhərinin digər tarixi abidələri kimi katakombaya malik daş bünövrə üzərində ucaldılmış dörd guşəli bina formasında inşa edilmişdir. Binanın hər 4 tərəfində rombşəkilli ornamentlətrlə bəzədilmiş sütunlar yerləşir. Binanın şimal tərəfə açılan qapısınnın hər tərəfində iki tağ, bir tərəfində isə kitabə yerləşir.
Portalın üzərində həkk olunan epiqrafik yazı abidənin Elxani hökmdarı Əbu Səid Bahadurxanın (716-736 hicri-qəməri) hakimiyyət illərində inşa edildiyini xəbər verir.
Ümumi məlumat
Tarixi mətnlərdə qeyd edilənlərə əsasən, Sultan Yaqub bin Həsən bəy Ağqoyunlunun hakimiyyət illərində yaşayan Nizaməddin Əhməd bin Hüseyn Əlqəffari adlı bir arif həcc ziyarətindən qayıdan zaman bu günbəzin yaxınlığında abidə tikdirmiş, eləcə də bağ saldırıb, digər əmlaklarla birgə onu abidənin tərkibində vəqf kimi bağışlamışdır. Ona görə də qeyd edilən abidə, ona məxsus digər binalar, eləcə də Qaffariyyə Günbəzi bu şəxsin adı ilə məşhurlaşmışdır.
Binanın üzərində olan bütün yazılan Reyhani xətti ilə işlənmişdir. Günbəzin üzərində kitabə mövcud olsa da, o, zamanla dağılmış və oxunmaz vəziyyətə düşmüşdür. Lakin günbəzin sahibinin adının bu kitabə üzərində yazıldığı qeyd olunur.
Zakit Əliyev
Zakit Ömər oğlu Əliyev — Azərbaycan Peşakar Boks Federasiyasının Prezidenti (1999–2015), SSRİ idman ustası, 4 idman növü üzrə Əməkdar Məşqçi.
Həyatı
1957-ci ilin 01 avqust tarixində Ermənistan SSR-nin Ağbaba mahalının Amasiya rayonunun Göllü kəndində anadan olub.
1976–1978-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmət zamanı Litva Respublikasının Kaunas şəhərində Sovet Silahlı Qüvvələrinin əlbəyaxa döyüş növü üzrə keçirilən çempionatda SSRİ Çempionu olub.
1979–1984-cü illərdəH. Zərdabi adına Kirovabad (Gəncə) Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Biologiya ixtisası üzrə orta məktəb müəllimi fakültəsini oxuyaraq, bitirmişdir.
1993–1997-ci illərdə Azərbaycan Universitetinin Hüquqşünaslıq fakültəsinin Beynəlxalq hüquq ixtisası üzrə Bakalavr dərəcəsi almışdır. 1997–1999-cu illərdə həmin Universitetdə təhsilini davam etdirərək, öz ixtisası üzrə qırmızı diplomla Magistr dərəcəsi almışdır.
Fəxri adları
25 fevral 1982-ci ildə Əlbəyaxa döyüş idman növü üzrə SSRİ idman ustası adına layiq görülmüşdür.
23 avqust 1983-cü ildə Əlbəyaxa döyüşünün xüsusi texniki üsüllar üzrə təlimatçısı (məşqçisi) adına layiq görülmüşdür.
1995-ci ildə Türkiyə Respublikasının Sakarya şəhərində kecirilən Uşu-Sando üzrə Avropa Kupokunda Avropanın ən yaxşı məşqçisi adına layiq görülmüşdür.
Zakit Əliyev yeganə şəxsdir ki, 4 idman növü üzrə Əməkdar Məşqçi adına layiq görülüb:
27 dekabr 1993-cü ildə Karate-do idman növü üzrə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Məşqçisi;
17 iyun 1996-cı ildə Uşu-Sando idman növü üzrə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Məşqçisi;
12 dekabr 2003-cü ildə Boks idman növü üzrə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Məşqçisi;
Kikboksinq idman növü üzrə Bütün Avrasiya Kikboksinq Federasiyasının Əməkdar Məşqçisi.
Bütün bu idman növləri üzrə titullu idmançılar hazırlamışdır.
İdmana verdiyi töhvələri
Zakit Əliyev yeganə şəxsdir ki, onun yetişdirdiyi idmançılar 300 dəfədən artıq Olimpiya və qeyri olimpiya İdman növləri üzrə Avropa və Dünya çempionatlarında mükafatçılar sıralarında olaraq Azərbaycan bayrağını qaldırmırşlar və Azərbaycan himnini səsləndirmişlər.
Zakit Əliyev, Azərbaycanda Kikboksinq, Şotokan, Uşu-Sando, Karate və Karate-Do idman növləri üzrə Federasiyaların yaradıcılarından biridir. Bundan başqa, Azərbaycanda Peşakar Boks Federasiyasının yaradıcısı olmuşdur və yaranan gündən (yəni 1999-cu ildən) 2015-ci ilədək Federasiyanın Prezidenti olmuşdur. Federasiyada fəaliyyət göstərən dövrdə Azərbaycanda ilk dəfə rəsmi Avropa və Dünya kəmərlərinin sahibi, yetişdirməsi Azad Əzizov olmuşdur.
İkinci dəfə isə rəsmi Avropa və Dünya kəmərlərinin sahibi, yetişdirməsi Fariz Məmmədov olmuşdur.
İdman sahəsi üzrə "Boks məşqləri və onun elmi metodik əsasları" adlı kitabın müəllifidir.
Evlidir. 2 övladı: 1 oğlu, 1 qızı var.
Xacə Məhəmməd Səfəvi
Xacə Məhəmməd Səfəvi — Səfəvi sülaləsinin üzvü və şahzadələrdən biri.
Haqqında
Xacə Məhəmməd Səfəvi Səfəvi ordeninin rəhbəri Şeyx Cüneydin (1447-1460) oğludur. O, Şeyx Cüneydin çərkəz əsilli cariyədən olan oğludur. Onun ögey və böyük qardaşı olan Şeyx Heydər atası Şeyx Cüneyddən sonra Səfəvi ordeninin rəhbəri olmuşdur. Məhəmməd Səfəvinin qardaşı oğlu olan Şah İsmayıl (1501-1524) isə Səfəvi dövlətinin əsasını qoymuşdur. Məhəmməd Səfəvinin Xacə Cəmşid adlı bir digər qardaşı da olmuşdur. O, Şeyx Heydərin cənubi Dağıstana olan yürüşü zamanı həyatını itirmişdir. Məhəmməd Səfəvinin yaşayan yeganə bacısı Şahpaşa Xatun Məhəmməd bəy Talışla evlənmişdir. Məhəmməd bəy Talış Xalxaldan idi. Sonradan Şah I İsmayılın ən yaxın komandanlarından birinə çevrilmiş və onun hakimiyyətə gəlməsində mühüm rol oynamışdı.
Tupolev Tu-123
Sovet istehsalı Tupolev “TU-123” pilotsuz uçuş aparatı.
Mənşəyi: SSRİ
Dizayn: Tupolev Dizayn Bürosu
İstehsalçı: Zavod № 64
Tip: Pilotsuz Uçuş Aparatı
İlk uçuş: 1961
İstismara verilib: 23 may 1964
İstehsal tarixi: 1964 – 1972
İstehsal sayı: 52 ədəd
Maksimal qalxma çəkisi: 35.610 kq
Daxili yanacaq çəninin tutumu: 16.600 litr
Uzunluğu: 27.83 m
Mühərrik: 1 x R-15K-300 qazturbin mühərrik
Güc: 10.000 kgf – 98.1 kN (22,046 lbf)
Qalxış üçün köməkçi mühərriklər: 2 x PRD-52
Güc: 80.000 kgf
Maksimal sürəti: (Kreyser (normal) sürəti): 2.700 km/s Uçuş məsafəsi: 3560–3680 km
Uçuş yüksəkliyi: 22.800 m
Minimal uçuş yüksəkliyi: 19.000 m
Azərbaycan–Tailand münasibətləri
Azərbaycan–Tailand münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Tailand Krallığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyul ayının 7-də qurulmuşdur.
Əbuzər İbrahim Türkman
Əbuzər İbrahim Türkman — Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri
Təhsili
O, Mofid Universitetində xüsusi hüquq sahəsi üzrə doktorluq müdafiə etmişdir.
Əsərləri və yaradıcılığı
Quran lətifələri, Ruxsar nəşriyyatı,
Askentizm
thumb|190px|[[Hinduizm dinində askentizm təsirlərini göstərən təsvir. Hindust-askent qadın milli-dini geyimdə.]]
Askentizm — Dini, yaxud mənəvi məqsədlər naminə ehtiyacların ödənilməsinin könüllü surətdə məhdudlaşdırılması, həzzdən imtina olunması, əziyyətlərə dözümlülük göstərilməsi. Askentizm təcrübəsi müxtəlif mədəniyyətlər də eyni məqamları – özünü qidada məhdudlaşdırmanı (oruc), seksual münasibətlərdən qorunmanı (nikahsızlıq, yaxud selibat), tənhalığa çəkilməyi, susmağı, daha ifrat formalarda isə səfilliyi (sərgərdanlıq, dərvişlik), özünə əzab verməyi və s. ehtiva edir.
Tarixi
Askentizmin motivləri də müxtəlif ola bilər: onların bəziləri bir-birini tamamlayır, digərləri bir-birini istisna edir. Fövqəltəbii qüvvələrin mənbəyi olan askentizm təsəvvürü şamanların aclıq, yuxu suzluq və s. vasitəsilə ruhlarla ünsiyyətə hazırlığın ibtidai praktikasına dayaqlanır. Bu motiv hind tantrizmi ənənəsi üçün xüsusilə səciyyəvidir. Lakin teist dinlər də askentizm motivi möcüzəyaratma yolu kimi ya dəyişilmiş şəkildə, ya da dini şüurun məişət periferiyasında üzə çıxır. thumb|left|250px|[[Dərviş həyatı sürən müsəlman askent. (Benqaliya, 1860)]] Askentizmin qədim motivasiyası özünün, yaxud başqasının günahlarına görə əzab çəkməkdən məmnun olmaq ideyasıdır. Ən arxaik mədəniyyətlərdə belə icmaya xeyir-bərəkət gətirməyin, şər qüvvələri zərərsizləşdirməyin və dini-mənəvi qadağaların pozulması nəticəsində dağılmış dünya nizamını bərpa etməyin ən güclü vasitəsi kimi qurbanvermə konsep siyası məlum idi. Mədəni inkişaf prosesində insanı qurbanvermə praktikası tədricən aradan qalxdıqca, onun hansısa ekvivalentinə ehtiyac yaranırdı: məsələn qədim Spartada gənc oğlanlar artıq öldürülmür, əvəzində Artemida Ortinin qurbangahına qanları tökülənədək bədənləri qamçılanırdı; bu mərasimin təyinatında ritual-magik məqam mənəvi məqamdan ayrılmazdır.
Spirituallaşmış anlamda bu motiv mühüm dəyişikliklərə uğramadan xristianlıq tərəfindən qəbul edilə bilərdi; katolik ənənəsi üçün bu cəhət xüsusilə səciyyəvi idi. Misal olaraq 17 əsrin əvvəllərində Limadan olan Santa-Rosa özünün, bütün canlıların və ölənlərin günahlarına görə gündə üç dəfə özünü qamçılayırdı. Sakral funksiyaların yerinə yetirilməsi şərti kimi çox zaman nikahsızlıq praktikasını əsaslandıran ritual təmizliyin qorunması motivi də qədimdən geniş yayılmışdır. Hətta askentizmin səciyyəvi olmadığı dinlərdə belə dini ayini yerinə yetirməzdən əvvəl, ilahi qarşısında durmağa hazırlaşarkən nikah əlaqələrindən qorunmaq tələb edilirdi; buradan asanlıqla belə nəticəyə gəlinirdi ki, bütün həyatlarını müqəddəs varlıqla qırılmaz əlaqədə keçirən insanlar ümumiyyətlə nikaha daxil olmamalıdırlar.
Katolik rahibinə daim müqəddəs ayinləri, ilk növbədə messanı yerinə yetirmək üçün selibat vacibdir. Bu motivlə bir sıra digər motivlər, məs., insanın müqəddəs sayılan hansısa bir iş naminə öz dünyəvi maraqlarından imtina etməsi motivi də əlaqəlidir. Digər motiv mistik həyəcanlanmalara hazırlıq, meditasiya və ekstaz üçün şəraitin yaradılmasıdır. Teist dinlərdə askentizm praktikası insanın allaha olan sevgisini sübut etməyin və cavab sevgisi xahişini ona çatdırmağın ən inandırıcı vasitəsidir. Son orta əsrlər dövrü katolik mistikasında askentizm pafosu öz kralı (İsa Məsih) və qadını naminə bilərəkdən üzərinə çətin şücaətlər öhdəliyi götürən cəngavərin əxlaqi cəhətlərini əxz edir.
Özünün və başqalarının günahlarına görə əzab çəkməkdən məmnun olmaq motivi ilə yanaşı, bu motiv də xristianlıq üçün səciyyəvi olan digər motivlə – İsanın günah bağışlayıcı əzablarına şərik olmaq səyləri ilə bağlıdır. Əhdi-Cədidin mistik təliminə görə, dindar məhrumiyyətləri öz üzərinə könüllü götürməklə və nagahan məşəqqətlərə səbrlə dözməklə öz cismi ilə "İsa əzablarının çatışmayan hissəsini doldurur". Bu təsəvvürü protestantizm dəki İsanın Qolqofada özünü birdəfəlik qurban verməsininin mütləq müstəsnalığı tezisi sıxışdırmışdır.
Azadolma kimi askentizm motivi müxtəlif dini və fəlsəfi-əxlaqi dünyagörüşləri üçün ümumi cəhətdir; bu motiv Budda rahiblərinin və rahibələrinin nəğmələrində (Theraqatha və Theriqatha) hakim mövqe qazanmış, yunan fəlsəfəsinə, xüsusilə Antisfenə və kiniklərə məlum olmuş, xristian ənənəsində xeyli iz buraxmış, Yeni dövrün bəzi ideoloji hərəkatlarında yeni məna kəsb etmişdir.
Heyt (hərf)
𐕆 (səslənməsi, transkripsiyası H, h) — Alban əlifbasının 23-cü hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Hēt) kimi verilmişdir. Əsasən alınma sözlərdə özünü göstərən hərfdir. Tərkibində “h” olan Qafqaz alban sözlərinin udi ekvivalentlərində adətən bu samit yoxdur.
Nümunələr:
Yayın balığı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
NGC 3316
NGC 3316, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sakit Əliyev
Sakit Əliyev — müdafiəçi mövqeyində oynamış sovet və Azərbaycan futbolçusu.
Həyatı
Onun peşəkar səviyyədə ilk klubu Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Tovuzun "Turan" komandası olmuşdur. Klubda keçirdiyi 5 il ərzində 1993/94 mövsümündə Azərbaycan çempionluğunu qazanmışdır.
Azərbaycan yığmasında yeganə oynunu Slovakiyaya qarşı keçirtmişdir.
1997/98 mövsümündə Gəncənin "Kəpəz" komandasının futbolçusu idi, sonra yenidən "Turan"a qayıtdı və orada 39 yaşında futbolçu karyerasını başa vurdu.