cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 7038
NGC 7038, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hindi bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 6101
NGC 6101, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə Cənnət quşu bürcü istiqamətində yerləşir. X tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NAIRU
NAIRU  — inflyasiyanı sürətləndirməyən təbii işsizlik nisbəti. NAIRU, inflyasiyanın artdığı bir azalma ilə işsizliyin nəzəri səviyyəsini təyin edir. İlk dəfə 1975-ci ildə Franko Modilyani və Lukas Papademos tərəfindən NAIRU (inflyasiyasız işsizlik nisbəti) olaraq Milton Fridman tərəfindən irəli sürülən “təbii işsizlik nisbəti” konsepsiyasında inkişaf olaraq tanıdıldı.
Yaranması
Təbii işsizlik konsepsiyasından ən erkən bəhs olunan, Abba Lernerin gəlir siyasətinin həyata keçirilməsi (əmək haqqına nəzarət və qiymət səviyyəsi) tələbi stimullaşdırmaq üçün. Fridrix fon Hayek, bəzi insanların bacarıqlarının faydasız olduğu üçün tam məşğulluğa nail olmağa çalışan hökumətlərin inflyasiyanı sürətləndirəcəyini iddia etdi.
Bu konsepsiya az və ya çox dərəcədə qarışıq iqtisadiyyatı olan bir sıra sənayeləşmiş ölkələr üçün işsizlik və inflyasiya arasında müşahidə olunan mənfi əlaqəni yekunlaşdıran Phillips əyrisinin populyarlığından irəli gəldi. Bu korrelyasiya (əvvəllər ABŞ-də İrwin Fisher tərəfindən qeyd edilmişdi) bəzi analitikləri hökumətin eyni zamanda həm aşağı işsizliyə, həm də qiymət sabitliyinə nail ola bilməyəcəyinə inandırdı. Buna görə də hökumətin rolu inkişaf etmiş sosial konsensusa uyğun gələn işsizlik və inflyasiya arasında uzlaşma olmalı idi.
1970-ci illərdə ABŞ-də və bəzi digər sənayeləşmiş ölkələrdə inflyasiya işsizliklə eyni vaxtda artdıqca Fillips əyrisi analizi daha az populyarlaşdı (bax stagflyasiya). Nəticə olaraq, bir çox iqtisadçı, Fillips əyrisinin praktik olaraq heç bir bazası olmadığından qorxmağa başladı. Bu təhlili tənqid edənlər (məsələn, Milton Fridman və Edmund Felps), statistikanın da göstərdiyi kimi, Fillips əyrisinin əsas ümumi tarazlıq xarakteristikası ola bilməyəcəyini iddia etdilər. Onların əks təhlilləri göstərir ki, aşağı işsizliyə nail olmağa yönəlmiş dövlət makroiqtisadi (pul) siyasətləri inflyasiya gözləntiləri yaradır və işsizliyin azalmasına deyil, inflyasiyanın davamlı sürətlənməsinə səbəb olur.
Nəticədə, dövlətin iqtisadi siyasətinin işsizliyin mütləq sıfıra enməsinə deyil, təbii işsizlik səviyyəsinə yönəldilməsinə dair bir tövsiyə formalaşdırıldı. İşsizlik təbii səviyyədən az olduqda, aktiv iqtisadi siyasət tələb olunmur.
Təbii səviyyə fərziyyəsi
Fridmanın irəli sürdüyü təbii dərəcə fərziyyəsinin arxasında duran fikir, hər hansı bir əmək bazarı quruluşunun, fərdlərin iş dəyişikliyi ilə əlaqəli sürtünmə işsizlik və bazar təhriflərindən yaranan klassik işsizlik daxil olmaqla işsizliyin müəyyən bir hissəsini əhatə etməsidir. səbəbiylə əmək: həqiqi maaşları bazar səviyyəsindən yüksək tutmaq, minimum əmək haqqı haqqında qanunların tətbiqi, həmkarlar ittifaqları və əmək bazarının digər qurumlarının fəaliyyəti. Gözlənilməz inflyasiya real əmək haqlarının müvəqqəti azalması səbəbindən işsizliyin təbii səviyyələrin altına düşməsinə imkan verə bilər, lakin inflyasiya gözləntiləri düzəldildikdən sonra bu təsir aradan qalxacaq. Yalnız davamlı olaraq sürətlənən inflyasiya ilə işsizlik nisbəti təbii səviyyədən aşağı ola bilər.
NAIRU konsepsiyası
NAIRU-nun terminologiyası hər hansı bir xüsusi nəzəri izahata, hər hansı bir xüsusi seçilən siyasi vasitə və ya proqnozlaşdırma metoduna sadiq qalmağı nəzərdə tutmur. Franko Modilyani və Lukas Papademos, “inflyasiyasız məşğulluq dərəcəsi” ni (NIRU) inflyasiyanın aşağı düşəcəyini gözlədiyi səviyyə kimi təyin etdilər və empirik məlumatlardan istifadə edərək onu qiymətləndirməyə çalışdılar.
Ceyms Tobin terminologiyanın özəlliyini "təbii" səviyyə anlayışı üçün nəticələrdən qaçınmaq istəyi ilə izah edir. O, təbii işsizlik anlayışının Fridmanın işsizlik səviyyəsinin ümumi tarazlığa təsiri ilə sıx əlaqəli şəkildə nəzərdən keçirilməli olduğunu da vurğulayır. Üstəlik, Fridman statik iqtisadi modelləri nəzərdən keçirirsə, NAIRU-nun köməyi ilə tarazlıqdan uzaq modelləri nəzərdən keçirmək mümkündür.
Xüsusiyyətləri
Xarici şok (təsir) olmadığı təqdirdə, U* inflyasiya eyni qalmağa meyllidir. Oxun Qanunu belə formullaşdırıla bilər: həqiqi işsizlik səviyyəsinin “təbii” işsizlik səviyyəsini aşdığı hər faiz bəndi, ümumi daxili məhsulun% 2 ilə 3 arasında azalmasına səbəb olur.
NAIRU-nun səviyyəsinin zamanla dəyişməsi gözlənilir, çünki işsizlik və əmək haqqı təzyiqləri arasındakı əlaqə məhsuldarlıq, demoqrafik və dövlət siyasətindən asılıdır.
Digər iqtisadi nəzəriyyələrlə əlaqəsi
Əksər iqtisadçılar NAIRU nəzəriyyəsini bütün inflyasiyanın izahı kimi görmürlər. Bunun əvəzinə, qısamüddətli Phillips əyrisi boyunca hərəkət etmək olar (baxmayaraq ki NAIRU nəzəriyyəsi bu döngənin uzun müddətə doğru dəyişdiyini deyir), beləliklə inflyasiyanın dəyişməsi səbəbindən işsizliyin artması və ya azalması mümkündür. Xarici inflyasiya da 1970-ci illərdəki "enerji böhranları" ya da 21-ci əsrin əvvəllərindəki kredit böhranında olduğu kimi tədarük şoku ilə yaranması mümkündür.
NAIRU nəzəriyyəsi Keynesian aktiv tələb rəhbərliyinə qarşı bir mübahisə və sərbəst bazarların lehinə bir dəlil olaraq istifadə edilmişdir. Bunun əvəzinə, monetaristlər, işsizliyə doğru yanaşmanın, NAIRU-nun faktiki işsizlik səviyyəsini qiymətləndirməsinə əsaslanan makroiqtisadi fəaliyyətdən daha çox mikroiqtisadi tədbirlər olduğunu (NAIRU-nun səviyyəsindən asılı olmayaraq azaltmaq üçün) olduğunu iddia edirlər. Pul siyasətinin inflyasiyanın sabitləşməsinə yönəldilməli olduğuna inanırlar.
Qazaxıstan SSR Ali Soveti
thumb|right|200px|Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin deputatının nişanı Qazaxıstan SSR Ali Soveti, 16 dekabr 1991-ci ildən bəri Qazaxıstan Respublikası Ali Şurası  — ali qanunverici orqan. Beş il müddətinə ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ ilə seçilir. 360 deputat sayı olan bir otaqdan ibarətdir.
Səlahiyyəti
2) Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin sessiyalarını çağırır ;
3) Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin daimi komissiyalarının fəaliyyətini əlaqələndirir;
4) Qazaxıstan SSR Konstitusiyasına əməl olunmasına nəzarəti həyata keçirir; Qazaxıstan SSR konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğu təmin edir;
5) rayon (şəhər) xalq məhkəmələrinə seçkilər təyin edir;
6) Qazaxıstan SSR qanunlarının şərhini verir;
8) Qazaxıstan SSR inzibati ərazi quruluşu məsələlərinin həlli qaydasını müəyyənləşdirir, sərhədlərini və bölgüsünü müəyyənləşdirir və dəyişdirir;
Naxçıvan Əlillərin Bərpa Mərkəzi
Haqqında
Mərkəzdə 20 çarpayılıq stasionar, funksional müayinə otaqları, fizioterapevtik müalicə kabinələri, müalicəvi idman, trenajor və duş zalları fəaliyyət göstərir. Mərkəz Yaponiya və Almaniya istehsalı olan müasir tipli avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur. Burada muxtar respublika ərazisində yaşayan əlillər pulsuz bərpa müalicəsi qəbul edirlər. Mərkəzdə, əsasən, fizioterapevtik müalicə metodlarından istifadə olunur. Müalicə elektriklə, işıq la, infraqırmızı və ultra-bənövşəyi lampa larla, aşağı tezlikli, ultra yüksək tezlikli mikrodalğalı aparat vasitəsilə, masaj la, müxtəlif duşlarla (sınaq duşu, yağış tipli, toz tipli duş, sirkulyar duş), burulğanlı vanna, parafin vannası ilə aparılır. Bərpa müalicəsi qəbul edənlər pulsuz yeməklə də təmin edilirlər.
Qazaxıstan SSR Ali Soveti
Səlahiyyəti
sahələr; rayonları, şəhərləri və şəhər rayonlarını təşkil edir; şəhərlərin tabeliyini qurur; rayonların, şəhərlərin, şəhərlərdəki rayonların, fəhlə qəsəbələrinin və digər yaşayış məntəqələrinin adını dəyişir;
9) ərazi bölgüsünü, şəhərlərdə şəhər və rayonların meydana gəlməsini, şəhərlərin tabeliyində dəyişikliyi, rayonların, şəhərlərin, şəhərlərin rayonların adının dəyişdirilməsini və digər yaşayış məntəqələrinin adlarının dəyişdirilməsini təsdiqləyir;
10) Qazaxıstan SSR Nazirlər Sovetinin, vilayət, şəhər (respublika tabeliyində olan şəhərlər) Xalq Deputatları Sovetlərinin, Xalq Deputatları Sovetlərinin Nazirlər Sovetlərinin qərar və sərəncamlarını qanuna uyğun gəlmədikləri təqdirdə ləğv edir;
11) Qazaxıstan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Diplomu ilə təltif edir; Qazaxıstan SSR-in fəxri adlarını təsis edir və verir;
12) Qazaxıstan SSR vətəndaşlığını qəbul edir; sığınacaq verilməsi məsələsinə qərar verir;
13) Qazaxıstan SSR məhkəmələri tərəfindən məhkum olunmuş vətəndaşları bağışlayır;
14) Qazaxıstan SSR-nin beynəlxalq müqavilələrini təsdiqləyir və ləğv edir;
15) Qazaxıstan SSR-in xarici dövlətlərdəki və beynəlxalq təşkilatlardakı diplomatik nümayəndələrini təyin edir və geri çağırır;
16) ona akkreditə olunmuş xarici dövlətlərin diplomatik nümayəndələrinin etimadnaməsini və geri çağırılmasını qəbul edir;
Maddə 116. Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti Ali Sovetin sessiyaları arasındakı dövrdə sonrakı sessiyada təsdiqinə təqdim edilməklə Ali Sovetin sessiyaları arasındakı dövrdə:
Nazim İbrahimov (naşir)
Nazim Sadıq oğlu İbrahimov  — publisist, naşir, jurnalist, ictimai xadim, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1996), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1986).
Həyatı
İbrahimov Nazim Sadıq oğlu 1935-ci ilin 1 fevralında Bakıda anadan olub. 1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib. İxtisasca geoloq-geofizikdir, elmlər namizədi olmuşdur.
İki övladı və dörd nəvəsi olmuşdur.
Fəaliyyəti
1957–1970-ci illərdə mühəndis-geoloq, partiya rəhbəri, ekspedisiya başçısı, Bakı şəhərinin Yasamal (keçmiş Oktyabr) rayonu partiya komitəsinin I katibi (1971–1980), Poliqrafiya və Kitab Ticarəti Komitəsinin (Mətbuat və İnformasiya Nazirliyi) sədri (1980–1988), 1991-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası prezidentinin müavini, 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Ensiklopediyasının baş redaktoru, 1993–2005-ci illərdə "Azərbaycan" nəşriyyatının baş direktoru olub.
1975-ci və 1990-cı illərdə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, Respublika Ali Sovetinin plan-büdcə komissiyasının sədri olub. Elmi tədqiqatla məşğul olub.
"Prezident Heydər Əliyev", "Zərifə Əliyeva" kimi fundamental kitabların, həmçinin, "Üzeyir Hacıbəyov", "Cəlil Məmmədquluzadə" ensiklopediyalarının baş redaktoru və 10 cildlik Azərbaycan Ensiklopediyasının baş redaksiya heyətinin və Üzeyir Hacıbəyovun 100 və 110 illik yubileylərinin keçirilməsi üzrə dövlət komissiyalarının üzvü olub. Bir sıra kitabların müəllifi və tərtibçisi olub.
1995–2004-cü illərdə Olimpiya Komitəsinin üzvü, Azərbaycan Tennis Federasiyasının prezidenti, həlledici səslə Beynəlxalq və Avropa Tennis Federasiyasının üzvü olub.
Xromadoreyalar
—  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.
Abazqlar
250px|thumb|Abazqların yaşadığı ərazini göstərən xəritə. Müəllif: Giyom Sanson. 1667-ci il. Abazqlar — Qafqazda, indiki Abxaziyanın qərbində məskunlaşan qədim xalq. Onlar abxazların əcdadları sayılır. Aşşur, sonralar isə antik mənbələrdə xatırlanan abazqlar Qafqazın Qara dəniz sahilinin köklü sakinlərindən olmuşlar. 550-ci ildə Laz müharibəsi zamanı abazqlar Bizans imperiyasına qarşı üsyan qaldıraraq Sasaniləri köməyə çağırmışdılar, lakin general Bess abasq üsyanını darmadağın etmişdir.
Cavanşir Hadıyev
Cavanşir Rüfət oğlu Hadıyev — Azərbaycan kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2018).
Həyatı
Cavanşir Hadıyev 18 aprel 1969-cu ildə anadan olmuşdur. ÜDKİ-ni bitirmişdir.
Fəaliyyəti
Cavanşir Hadıyev 20-yə yaxın filmdə maraqlı obrazlar yaradıb.
Elektrostatik
Elektrostatik – obyektin malik olduğu elektrik yükü haqqında işlədilən termin. Belə yüklər tozu üzçıxaran qurğunun, lazerli printerin fotokeçirici barabanının səthinə və ya boyaq hissəciklərinə çəkir, eləcə də bəzi planşet plotterlərdə informasiya daşıyıcısını tərpənməz vəziyyətdə saxlayır.
Cessika Çesteyn
Cessika Mişel Çesteyn —  amerikalı aktrisa və film prodüseri. Əsasən feminist mövzulu filmlərdə aldığı rollarla tanınmış, Oskar və Qızıl Qlobus mükafatı da daxil olmaqla müxtəlif mükafatlar alıb. “Time” jurnalı onu 2012-ci ildə dünyanın 100 ən nüfuzlu adamından biri adlandırıb.
Çesteyn erkən yaşlarından aktyorluğa maraq göstərmiş və 1998-ci ildə Şekspirin Cülyettası rolunda peşəkar səhnəyə çıxmışdır. Juilliard məktəbində aktyorluq təhsili aldıqdan sonra o, televiziya prodüseri Con Uells ilə qabiliyyət müqaviləsi imzaladı. O, bir neçə televiziya serialında, o cümlədən Qanun və Nizam: Münsiflər Heyətinin Sınaqında təkrarlanan qonaq ulduz oldu. O, həmçinin 2004-cü ildə Anton Çexovun “Albalı bağı” pyesinin və 2006-cı ildə Oskar Uayldın “Salome” faciəsinin səhnə əsərlərində rol alıb.
Jolene (2008) dramında film debütü etdikdən sonra Çesteyn 2011-ci ildə Take Shelter (2011) və Həyat ağacı (2011) dramları da daxil olmaqla altı film buraxılışı ilə uğur qazandı. O, "Kömək" (2011) dramında iddialı bir sosialist rolunu və "Zero Dark Thirty" (2012) trillerində CIA analitiki rolunu oynadığı üçün Oskar mükafatına namizədlər aldı. Onun ən böyük kommersiya uğurları elmi fantastika filmləri Ulduzlararası (2014) və Marslı (2015) və qorxu filmi It Chapter Two (2019) ilə gəldi. O, Ən Şiddətli İl (2014), Miss Sloane (2016) və Mollinin oyunu (2017) dramlarında və Evlilikdən Səhnələr (2021) televiziya miniserialındakı rollarına görə tənqidi bəyənmə almağa davam etdi. Özünün də prodüseri olduğu “Tammi Fayenin Gözləri” (2021) bioqrafik filmində Tammi Fey obrazına görə Çesteyn 2022-ci ildə "Ən yaxşı aktrisa" nominasiyasında Oskar mükafatını qazandı.
Çesteyn filmdə müxtəlifliyi təbliğ etmək üçün yaradılmış Freckle Films istehsal şirkətinin yaradıcısıdır və Angel City FC futbol klubunun investorudur. O, psixi sağlamlıq problemləri, eləcə də gender və irqi bərabərlik haqqında danışır. Çesteyn moda direktoru Gian Luca Passi de Preposulo ilə evlidir, iki övladı var.
Lil Storberq
Lil Storberq — Norveç qadın həndbolçusu. O, 1965–1971-ci illərdə Həndbol üzrə qadınlardan ibarət Norveç yığmasında 55 oyun keçirmişdir. O, 1971-ci ildə keçirilmiş Həndbol üzrə qadınlar arasında dünya çempionatında da iştirak etmişir. Norveç milli yığması bu çempionatda 7-ci yeri tutmuşdur.
2007 KONKAKAF Qızıl Kuboku
2007 KONKAKAF Qızıl Kuboku —  2007-ci ilin 6 – 24 iyun tarixləri arasında ABŞ-də təşkil olunmuş sayca doqquzuncu KONKAKAF Qızıl Kuboku. Turnirin qalibi final matçında Meksika milli futbol komandasını 2–1 hesabı ilə məğlub etmiş ABŞ milli futbol komandası olmuşdur.
Alme
Alme – İtaliyada, Lombardiya bölgəsinin Berqamo əyalətində bir şəhər. Şəhər Berqamo əyalətinin idarə mərkəzinə tabedir.
Ümumi məlumat
Əhalisi 5612 nəfərdir (30 sentyabr 2005-ci il tarixinə), əhalinin sıxlığı 2.806 nəfər / km²-dir.
Sahəsi 1,96 km² ərazini əhatə edir.
Poçt kodu – 24011. Telefon kodu – 00035.
Kommunanın hamisi müqəddəs Vəftizçi Yəhya sayılır. Kommunanın bayramı 24 iyun tarixindədir.
Peru zəlzələsi (2018)
Peru zəlzələsi — 14 yanvar 2018-ci ildə ümumdünya vaxtı ilə saat 04:18:45-da Peruda baş vermiş zəlzələ. Maqnituda cədvəli ilə 7.1 bal gücündə olan zəlzələ Merkalli intesivlik cədvəli ilə maksimum olan VII (çox güclü) bal ilə dəyərləndirilmişdir. Zəlzələ nəticəsində Naska plitəsi ilə Cənubi Amerika plitəsi arasında güclü üstəgəlmə hadisəsi baş vermişdir. Zəlzələ zamanı daşların aşması nəticəsində iki nəfər həlak olmuş, daha 113 nəfər isə xəsarət almışdır. Kərpic evlərə xeyli zərər dəymiş və Arekipa regionunda yerləşən 63 ev tamamilə dağılmışdır. İlkin olaraq sunami xəbardarlığı edilmişdir.
Əl-Ələmeyn döyüşü
Əl-Əlameyn döyüşü
NGC 4918
NGC 4918, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Spartak Əliyev
Spartak Əliyev(tam adı: Spartak Əsgər oğlu Əliyev; d. 14 may 1930, Türkmənistan SSR, Bayraməli şəh.) — aqrar elmlər üzrə elmlər dok­toru.
Həyatı
Spartak Əliyev 1930-cu il may ayının 14-də Türkmənistan SSR-nin Bayraməli şəhərində anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Spartak Əliyev 1954-cü ildə K.A.Timiryazev adına Lenin ordenli Kənd Tə­sərrüfatı Akademiyasını bitirmişdir. Alimin torpaqşünaslıq, torpaq biologiyası və torpağın üzvü hissəsinin öyrənilməsində xidmətləri olmuşdur. S.Ə.Əliyev 1964-cü ildə kənd təsərrüfatı elmləri doktoru (aqrar elmlər üzrə elmlər dok­toru) elmi dərəcəsi almışdır. 1976-cı ildə isə Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü seçilmişdir. 1967-ci ildə Azərbaycan SSR EA Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda Torpağın biokimyası və humus əmələgəlmənin ekologiyası labo­ratoriyasının müdiri olmuş, daha sonra 1979-cu ildən 1983-cü ilə kimi həmin institutun direktoru vəzifəsində işləmişdir.
Əsas tədqiqatları torpaqda üzvi maddələrin ekologiyası, energetikası, torpağın paramaqnit xassələri, torpağın münbitliyinin və kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığının artırılmasında bunlardan səmərəli istifadə yolları, torpaqda fermentativ proseslərin termodinamikasının öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Torpaqşünasların Adelaidada (1968) və Moskvada (1974) keçirilən Beynəlxalq konqreslərində məruzələrlə çıxış etmişdir.
Monoqrafiyaları və kitabları
S.Ə.Əliyev elmi fəaliyyətini SSRİ EA-nın Sibir Şöbəsində Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda davam etdirmişdir. Elmi tədqiqat işlərinin nəticəsi olaraq onun bir sıra monoqrafiyaları - "Азотофикация и физиологическая активность органического вещества почв", (Новосибирск, Из-во «Наука». Сибирское отделение АН CCP Новосибирск-1988), «Торф и его использо­вание в с/х западной Сибири» (из-во с/х Институт. Новосибирск, 1986) və "Azərbaycan torpaqlarının üzvi maddələri və münbitliyi" (Bakı, 1964), "Усло­вия накопления и природа органического вещества почв (Баку, 1966) "Экология и энергетика биохимических процессов превращения органи­ческого вещества почв” (Баку, 1978) kitabları nəşr olunmuşdur.
Mükafatları
S.Ə.Əliyev akademik V.R.Volobuyevlə birlikdə (1974,1978,1980) torpaqşünas­lıqda yeni istiqamət - torpaqəmələgəlmənin energetikasının elmi əsaslarının işlən­məsinə görə 1980-ci ildə isə SSRİ Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.
Vladimir Putin və Mariya Lvova-Belovanın həbsi haqqında qərar
thumb|305px|[[Vladimir Putin (solda) Mariya Lvova-Belova (sağda)]]
17 mart 2023-cü ildə Haaqa Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi (BCM) Rusiya prezidenti Vladimir Putinin həbsinə qərar verib. Rusiyanın hazırkı prezidentinə qarşı- Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi zamanı uşaqların Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərindən Rusiyaya qanunsuz deportasiya edilməsində ittiham irəli sürülüb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri arasinda ilk, dövlət başçısı kimi isə Putin BCM tərəfindən həbs edilməsi tələb edilən üçüncü dövlət başçısı oldu. Ondan əvvəl BCM Sudan prezidenti Ömər əl-Bəşir və Liviya hökmdarı Müəmmər Qəddafiyə qarşı ittihamlar irəli sürüb.
Putinlə birlikdə Rusiya Federasiyasının Prezidenti yanında Uşaq Hüquqları üzrə Müvəkkili Mariya Lvova-Belovanın da həbsinə qərar verilib.
Reuters-in qeyd etdiyi kimi, qərarın verilməsindən sonra Roma Nizamnaməsini ratifikasiya etmiş 123 ölkədən hər hansı birində Putin və Lvova-Belova həbs olunaraq BCM-ə təhvil verilə bilərlər.
NGC 3130
NGC 3130, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Bəni Haşim
Bəni Haşim (az:Haşim oğulları) və ya Haşimi(Ərəbcə:هاشمى،بنی‌هاشم) o kəslərə deyilir ki, atadan sarı Haşim bin Əbdimənafa(Ərəbcə:هاشم بن عبد مناف) yetişirlər. bunlar Qureyş elindən olan Haşim, islam peyğəmbərinin ikinci babasına soyları yetişən qəbilədirlər. Qosəyyebni Kelab(قُصَیّ‌بن کِلاب) İbrahim peyğəmbərin oğlu ismayılın nəvələrindəndir və 100-il islam peyğəmbərinin anadan olmasından öncə Qureyşin başçısı olmuşdur. ondan sonra oğlanları Əbdüddar və Əbdi Mənaf onlardan sonra isə Haşim Qureyş başçısı olmuşlar.
Qureyşdə Bəni Haşimin əhəmiyyəti
Haşim atasından səqqaiyyət və Refadəti irs apardı. yoxsulluq və yağmursuzluq zamanlarında Haşimin igidliyi və Məkkkəni ticarət yerinə çevirmə habelə məkkəlilərə bu dönəmdə yardım etməsi üçün qureyşlilər arasında uca və önəmli yerə sahib olmuşdur.
Bəni Haşimin İslam peyğəmbərindən himayə etmələri
Bəni Haşimin hamısının islamı ilklərdə qəbul etməmələrinə baxmayaraq hamısı Əbuləhəbdən başqa peyğəmbəri qureyş başçılarının əziyyət və azarları qarşısında himayə etmişlər eləki Əbu Talib peyğəmbərin əmisi bu yolda çoxlu işlər görmüşdür.
İqtisadi sanksiya
Müsəlmanların Həbəşəyə köçməsi və Nəcaşinin hicrət etmiş müsəlmanlardan qureyşlilər qarşısında himayə etməsi və başqa ellərin islama keçmələri nəticəsində qureyşlilər bəni haşimi peyğəmbəri himayə etməkdən üzaqlaşdırmaq üçün onları iqtisadi sanksiyaya saldılar.Bani Haşim Əbuləhəbdən başqa hamısı Şebi Əbutalibə köçdülər və qureyşlilər arasında buna görə ayrılıq düşənədək üç il çətinliklərlə yaşadılar.
Populyasiya genetikası
Populyasiya genetikası elmi
Populyasiya genetikasının elmi əsasını Çarlz Darvin və Qreqor Mendel qoymuşdur. Bunlardan sonra Danimarka fizioloqu V.İohansenin böyük rolu vardır. 1903-cü ildə “Populyasiyalarda və təmiz xətlərdə irsilik” adlı əsərini dərc etdirmişdir. V.İohansen lobya bitkisində toxumların kütləsinin və ölçüsünün irsən keçməsinin nəticələrini öyrənmək üçün riyazi analiz aparmış və valideynlərlə bir neçə nəslin arasında əlamətlərin irsən keçməsini müqayisəli şəkildə genetik üsul əsasında təhlil etmişdir. 1908-ci ildə bir-birindən asılı olmayaraq ingilis riyaziyyatçısı Q.Hardi və alman həkimi V.Vaynberq riyazi analiz əsasında insanlarda allellərin və qan qrupunun tiplərinin genotipdə tezliyi haqqında məlumatı dərc etmişlər. Populyasiya genetikası elminin sonrakı inkişafında Çetverikovun (1926), Fişerin (1930), C.Xoldenin (1932), S.Raytın (1932), N.P.Dubininin (1934) və digərlərinin işləri böyük rol oynamışdır.
Populyasiyanın tərifi
Populyasiya — geniş mənada bioloji növün bir qrup fərdlərinin müəyyən arealda məskunlaşan yığımına və ya genetik aspektdə eyni növə mənsub olan, eyni ərazidə yerləşən müəyyən ekoloji şəraitdə uyğunlaşmış və bir-biri ilə sərbəst çarpazlaşan bitki və ya heyvan qrupuna deyilir.
Populyasiyanın növləri
İki cür populyasiyalar olur:
Populyasiyanın öyrənilməsi üsulları
Populyasiyanı öyrənən əsas üsullar aşağıdakılardır:
Spartak (film, 1960)
Spartak — Stenli Kubrikin rejissoru olduğu 1960-cı illərin tarixi dram filmi. Dalton Trambo tərəfindən filmin ssenarisi yazılıb. Film Hovard Fast tərəfindən yazılan "Spartak" hekayəsi əsasında çəkilib. Film "Üçüncü qoşun döyüşü" hadisələrindən bəhs edir. Kirk Duqlas Spartak, Lourens Olivye general və siyasətçi Markus Likiniyus Krassus, Peter Ustinov Lentalus Batiyatus, Con Qovin Yulius Sezar Hentşe, Cin Simmons Variniya, Çarlz Lafton Semproniyus Qrakçus, Toni Körtis Antoniyus rolunu canlandırıb. Film dörd dəfə Akademiya mükafatını qazanıb. Film Bryna Prodakşn və Universal Studios istehsalıdır. Çəkilişin ilk həftəsindən sonra rejissor Antoni Mann rejissorluqdan imtina etdi. Daha sonra filmin prodüseri və aktyoru Kirk Duqlas daha əvvəl işlədiyi Stenli Kubriki filmə rəhbərlik etməyə dəvət etdi. Filmin ssenarisi üçün ssenarist Dalton Trambo Hollivuddan siyahıya alındı. Duqlas, Trambonun ssenarisini bəyəndi və açıqladı. Nəşr olunan romanın müəllifi Hovard Fast siyahıya alındı. 1970-ci ildə film, Universal Studios tarixinin ən böyük pul qazandığı filmə çevrilib. 2017-ci ildə film ABŞ Konqresinin Kütləvi Kitabxanası tərəfindən "mədəni, tarixi və ya estetik cəhətdən əhəmiyyətli" olduğu üçün Amerika Birləşmiş Ştatlarının Milli Film Şöbəsində saxlanılması seçilib.
Populyasiya genetikası
Genetik analiz üsulu
Bu üsulla əsasən valideynlərin fenotipik keyfiyyətlərini öyrənərək nəsildə ayrı-ayrı qruplarda müəyyən əlamətlərin irsən keçmə xassələrini müəyyən etmək üçün istifadə olunur.
Kariotipin sitogenetik analizi
Bu üsulla populyasiyanın fərdlərində tərəqqiyə təsir edən xromosom anomaliyalarını öyrənir.
Spartak (film, 1960)
Süjet
Spartak qaçqınların başçısı seçilir və onları İtaliyadan çıxarmaq, evlərinə geri dönməklərinə qərar verir. Romalılar, Kilikiya quldurları dəniz nəqliyyatını almaq üçün kifayət qədər pul toplayaraq, Romalı ölkələrin əmlaklarını talan edirlər. Çoxsaylı qullar qrupa qoşulub, ordu kimi olurlar. Antoninyus (Toni Körtis) bir qul sənətkarıdır. Ona görə də Krassın xidmətindən qaçan Antoni onu aldatmağa çalışdı. Xüsusi olaraq, Spartak, il ərzində təhsilinin olmaması səbəbindən zehnini qeyri-kafi hiss edir. Ancaq o, əla bir liderdir, müxtəlif tərəfdarlarını özünə yetərli bir cəmiyyətə təşkil edir. Onun qeyri-rəsmi həyat yoldaşı Variniya hamilə qalır.
Populyasiya genetikası
Riyazi üsul
Populyasiyanın genetik sturuktur dinamikasının vəziyyətini əks etdirməyə və genetik faktorların əlamətlərinin nə dərəcədə fenotipik özünü büruzə verməsini müəyyən edir.
Spartak (film, 1960)
Süjet
Krassus, quldurları Spartakdan imtina etmək üçün öz rüşvətindən istifadə edir. Spartakusun şəhərdən çıxmağını düşündüyündə Senat, Krassusa güc verir. İndi Romalılarla əhatə olunmuş Spartak, adamlarını döyüşmək üçün ölməyə razı salır. Yalnız özünü ittiham edənlərə qulluğa qarşı bir zərbə vurduqlarını söyləyir. Sonrakı döyüşdə, qul ordusu Krassus ilə arxadan irəliləyən digər iki qüvvə arasında sıxışdırılır və onların əksəriyyəti qətlə yetirilir. Döyüşlərdə Spartak qətlə yetirilir. Bundan sonra Romalılar, üsyançı lider Krassusu əfv təklif edərək xüsusi cəza təyin etmək üçün çalışırlar. Hər bir sağ qalan adam "Mən Spartakam!" deyə qışqıraraq cavab verir. Nəticədə, Krassus Viya Appiya tərəfindən boyunca çarmıxa çəkilməklə öldürülür.
Populyasiya genetikası
Populyasiyanın genetik strukturu
Hər bir genetik populyasiya müəyyən genetik sturuktura və genofonda malikdir. Populyasiyanın genlərinin cəminə genofond deyilir. Populyasiyada hər bir genin və yaxud onun allellərinin yığımı, yayılması və tezliyi onun genetik sturukturunu müəyyən edir. Xromosomların haploid yığımı genlərin tam bir yığımını və ya bir genomunu özündə cəmləşdirir. Orqanizmlərin normada iki belə yığımı, yəni diploid yığımı olur. Əgər populyasiyada fərdlərin sayını A götürsək, onda populyasiyanın genomunda xromosomların sayı normal diploid halda 2N olacaqdır.Populyasiyada genotiplərin və allellərin nisbəti hər bir konkret vaxt ərzində və orqanizmin hər bir nəslində müəyyən qanunauyğunluğu əks etdirir. Populyasiyanın genetik sturukturunu hər bir lokusun allellərini, homoziqot və heteroziqot genotiplərin tezlikləri ilə ifadə etmək olar.
Spartak (film, 1960)
Süjet
Bu vaxt Sezar Varinia və Spartakın yeni doğulmuş oğlunu tapır və onu məhbus edir. Böyük bir döyüşdən sonra tutulan bütün digər adamlarla birlikdə xilas olmaq lazımdır. Marsellus Antoninyusu öldürür. Spartak şəhid kimi əfsanədə yaşayır.
Qrakçus intihar etdi. Vəfat etmədən əvvəl, Spartak ailəsini Krassusdan xilas etmək və azadlığa aparmaq üçün dostu Batiyatusa verir.
Populyasiya genetikası
Populyasiyanın genetik strukturu
Müxtəlifcinsli orqanizmlərdə sərbəst çarpazlaşmanın nəticəsində müxtəlif irsiyyətə malik olan erkək və dişi qametlərin birləşməsi kombinativ dəyişkənliyə gətirib çıxarır. Öz-özünə tozlanan bitkilərdə (məsələn, taxıl, noxud, pomidor) belə tozlanma müntəzəm olaraq digər bitkinin tozcuğu ilə tozlanaraq növbələşir. Populyasiyada baş verən vacib proseslərdən biri də genetik dəyişkənlikdir ki, bu prosesin də əsas mənbəyi çoxalmadır. Irsi dəyişkənliyi isə gücləndirən mənbə mutasiya prosesidir, bunun nəticəsində yeni allellər əmələ gəlir, bu da öz növbəsində əvvəllər populyasiyalarda olmayan yeni fenotiplərin və genotiplərin formalaşmasına səbəb olur. Müxtəlif lokusların genlərinin bir-biri ilə qarşılıqlı mübadiləsi də populyasiyaların genetik dəyişkənliyinə təsir edir. Bu genlərin koadaptasiyası adlanır.
Spartak (film, 1960)
İstehsal
thumb|Filmin teatr afişası Ben Hertin baş rolunu qazanmağı bacara bilməməsi ilə başladı. Duqlas, detektiv hekayəyə Ueyler ilə birlikdə çalışmışdı. Qısa müddətdən sonra Duqlasın film şirkətinin vitse prezidenti Eduard Luis, Bryan Productions şirkətində Duqlas ilə birlikdə, Houard Fastın romanını oxudu. Universal Studios, Duqlasın Olivye, Laftonu və Ustinovu bu mövzuda hərəkət etməsinə razı etdikdən sonra filmi maliyyələşdirməyə razılaşdı. Luis filmin prodüseri oldu, Duqlas, icraçı istehsalçı krediti aldı. Luis sonradan Duqlas üçün digər filmləri istehsal etdi.
Ruslan Bayramov (əsgər)
Ruslan Telman oğlu Bayramov (15 iyun 1996; Binəqədi, Azərbaycan — 30 sentyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Populyasiya genetikası
Populyasiyanın genetik strukturu
Təbii seçmənin təsiri nəticəsində populyasiyanı təşkil edən fərdlərdə ətraf mühitə uyğunlaşma kimi vacib xüsusiyyət formalaşır. Uyğunlaşmanın səviyyəsi populyasiyada fərdlərin sayının artması, çoxalmanın intensivliyi və bir sözlə populyasiyanın tərəqqisinin ölçüsünü göstərir. İlkin genetik sturukturun bir neçə nəsillər ərzində dəyişməmiş qalması, yəni allellərin və genotiplərin sabit qalması genetik tarazlıq adlanır. Populyasiyanın genetik sturukturunun tarazlığı pozulduqda, allellərin və genotiplərin tezlik səviyyəsi dəyişir ki, bunun nəticəsində homoziqot və heteroziqot genotiplərin nisbəti yenidən qurulur. Genetik populyasiya fasiləsiz olaraq müəyyən faktorların təsirinə məruz qalır. Məsələn, müxtəlif tip çarpazlaşma və çoxalma, təbii və süni seçmənin təsiri, mutasiya prosesi, mühitin dəyişkən faktorları, fərdlərin miqrasiyası.
Spartak (film, 1960)
İstehsal
Eyni zamanda Yul Brinner, Duqlasın Universal Studios üçün hazırladığı filmi çəkməyə çalışdığını irəli sürərək, öz Spartak filmini planlaşdırırdı. Dalton Trambonun ssenarisi iki həftə ərzində tamamlanarkən, Universal Studiyası və Kirk Duqlas "Spartak" yarışını qazandı.
Ruslan Bayramov (əsgər)
Həyatı
Ruslan Bayramov 1996-cı il, iyunun 15-də Bakı şəhərində anadan olub. 2014-cü ildə 179 saylı tam orta məktəbdə təhsilini başa vurub. Ağcabədi rayonu ərazisindəki hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmətini çəkmişdir.
Populyasiya genetikası
Populyasiyanın genetik strukturu
XX əsrin əvvəllərində orqanizmlərdə çəki, boy və digər kəmiyyət əlamətlərinin irsi əsasının olması və onların Mendel qanunlarına tabe olması müəyyən edildi. 1903-cü ildə V.İohansen müəyyən etmişdir ki, orqanizmlərdə kəmiy- yət əlamətlərinin dəyişkənliyi xarici mühitin və müxtəlif irsi faktorların təsiri nəticəsində baş verir. İohansen öz tədqiqatlarını lobya bitkisi üzərində aparmışdır. O, əsasən iki kəmiyyət əlamətlərinin öyrənilməsinə fikir vermişdir: toxumların ölçüsünə və kütləsinə. O, bir neçə nəsil üzərində həmin toxumların qarışığından alınmış, yəni süni populyasiya yaradaraq, həm də ayrıca hər bir toxumdan alınmış nəslin hesabatını ayrılıqda hər bir bitki üzərində aparmışdır. İohansen toxumların kütləsini ölçərək bu əlamətlərin kəskin dəyişildiyini müəyyən etmişdir: belə ki, ayrılıqda hər bir toxumda çəkisi bir bitkidə 100 mq-dan 900 mq arasında tərəddüd etmişdir. İlkin əkin materialı və onlardan alınan bitkiləri İohansen populyasiya adlandırmışdır. Lobya öz-özünə tozlanan bitkidir, buna görə də müxtəlif nəsillərdə hər toxumdan alınan bitkilər eyni irsiyyətə malikdirlər. Bir toxumdan alınan nəsli İohansen təmiz xətt adlandırmışdır.hər bir təmiz xətti çoxaldaraq, toxumların kütləsinin fərdi dəyişkənliyini, 200-dən 700 mq arasında müəyyən etmişdir. Müxtəlif xətlərin bitkilərində toxumların orta çəkisi 350-dən 642 mq arasında tərəddüd edirdi.
Spartak (film, 1960)
İstehsal
Houard Fast ilk olaraq öz romanını ssenarilərə uyğunlaşdırırdı, lakin formatda işləməkdə çətinlik çəkdi. O, Hollivuddan biri kimi qara siyahıya alınmışdır. Ssenari Dalton Trambo tərəfindən yazılıb.
ELIZA
ELIZA – 1964-1966-cı illərdə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda (MIT) Cozef Veyzenbaum (Joseph Weizenbaum) tərəfindən yazılmış məşhur kompüter proqramı. Aktiv dinləmə texnikası əsasında işləyən proqram psixoterapevt ilə dialoqu təqlid (parodiya) edirdi. Proqram Bernard Şou’nun “Piqmalion” pyesinin qəhrəmanı Eliza Dulitl’ın şərəfinə adlandırılıb (pyesin qəhrəmanına “ali sinif insanların” dilində danışmaq öyrədilirdi). Proqram çox zaman, sadəcə, istifadəçinin fikirlərini başqa şəkildə ifadə edirdi. Məsələn, “Mənim başım ağrıyır” – “Niyə deyirsiniz ki, başınız ağrıyır?”, yaxud “Atamın məndən xoşu gəlmir” cümləsinə Eliza “ata” sözünü əsas götürərək, “Ailənizdə daha kimin sizdən xoşu gəlmir?” kimi reaksiya verirdi.
Populyasiya genetikası
Populyasiyanın genetik strukturu
Alınan nəticələr belə fərz etməyə imkan vermişdir ki, müxtəlif təmiz xətlərdən alınan bitkilərin irsiyyəti müxtəlifdir, lakin xətt daxilində toxumların çəkisinin müxtəlif olması irsən keçmir və xarici mühitin təsiri ilə müəyyən olunur. İohansen öz-özünə tozlanan bitkilərin kəmiyyət dəyişkənliyini öyrənərək ilk dəfə olaraq iki tip genetik və qeyri-irsi dəyişkənliyin mövcudluğunu göstərmişdir. O, belə nəticəyə gəlmişdir ki, iki tip – fenotipik və genotipik dəyişkənliyi bir-birindən fərqləndirmək lazımdır və bunun nəticəsində “fenotip” və “genotip” terminləri genetika elminə ilk dəfə olaraq daxil edilmişdir.
Ruslan Bayramov (əsgər)
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ruslan Bayramov Fizuli döyüşlərində savaşıb. 30 sentyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu Seyidəhmədli kəndi istiqamətdində düşmən üzərinə hücuma keçərkən şəhid olmuşdur. Binəqədi Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Populyasiya genetikası
Populyasiyanın genetik strukturu
Müəyyən olunmuşdur ki, təmiz xətlərin daxilində toxumların kütləsi bir neçə nəsil ərzində eyni səviyyədə dəyişilməmiş qalır, deməli, seçmənin təmiz xətlərdə effekti olmur. Çünki bu təmiz xəttin bitkiləri irsən eynidirlər, lakin toxumların kütləsinə və ölçüsünə görə alınan fərqlər mühit faktorlarının təsiri ilə müəyyənləşir və nəsildən-nəsilə irsən keçir. Populyasiyalarda seçmənin müxtəlif qanunauyğunluğunu müəyyən etmək, yəni təmiz xətlərdə seçmənin effektsiz və irsən müxtəlif olan populyasiyalarda effektli olması seleksiya işində böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Müəyyən olunmuşdur ki, öz-özünə tozlanan bitkilərin populyasiyalarından seçilmiş bir başlanğıc bitkidən təmiz xətt, ondan isə yeni sort yaratmaq olar. Bu sortun daxilində baş verən dəyişkənlik, modifikasiya dəyişkənliyi olacaq, yəni irsən keçməyən, lakin başlanğıc irsiyyət isə bir neçə nəsil ərzində qalacaqdır. İohansen tərəfindən irəli sürülən müddəa bu günədək öz əhəmiyyətini itirməmişdir.
Spartak (film, 1960)
İstehsal
Dalton, 1950-ci ildə Konqresə hörmətsizlik səbəbiylə həbs olundu. Sonra filmlər üçün ssenarilər yazaraq, azadlığa buraxıldı. Duqlasın Trambonu öz filmində ssenarist etməsi cəsarətli iş idi.
Onun tərcümeyi-halında, Duqlas deyir ki, bu qərar Eduard Luis və Kubrikin kinoya verilməsi ilə əlaqədar Dalton ssenarini yazmağa başladı. Daltonun Hollivud rəhbərlərinə sarsıdıcı mövqeyini göstərməsi ancaq filmdə adının verilməsi doğru deyildi. Kubrik sonra öz adının istifadə olunmasını təklif etdi. Ancaq Daltonun adı verildi. Kirk Duqlas isə demişdir: "Mən onun üçün sadə bir yol açmaq istədim". Duqlas yazır: "On ildən sonra ilk dəfə Trambo studiyaya getdi və "Təşəkkür Kirk, mənim adımı verdiyiniz üçün" deyir".
NGC 2219
NGC 2219, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Populyasiya genetikası
Hardi–Vaynberq qanunu
İngilis riyaziyyatçısı Q. Hardi və alman həkimi V.Vaynberq 1908-ci ildə bir-birindən asılı olmayaraq insanın qan qrupları sistemində genotiplərin və allellərin əmələ gəlmə tezliyini öyrənmişlər. Hazırda bu qanun Hardi-Vaynberq qanunu adlanır. Bu qanuna görə, əgər populyasiyada yeni mutasiyalar baş verməzsə və seçmə təsir göstərməzsə, onda populyasiyada bir neçə nəsil mövcud olan allellərin nisbəti eyni saxlanılır. A və a allellərininn ümumi sıxlığı vahidə bərabər olmalıdır. A+a=1. Bu qanunda dominant allel (A) p ilə, resessiv allel (a) q ilə işarə edilir. Onda düstur belə yazılır: p+q=1. Əgər populyasiyada A və a allellərinin sıxlığı bərabər olarsa, onda erkək və dişi orqanizmlərin hər biri bərabər miqdarda iki tip qamet hazırlamalıdır: 50% A, 50% a. Bu erkək və dişi qametlərin ehtimal kombinasiyaları:
Ruslan Bayramov (əsgər)
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Bayramov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Spartak (film, 1960)
İstehsal
Filmin çəkilişləri Kubrik və Trambo ilə ziddiyyətli fikirlərlə dolu idi. Kubrik Spartak xarakterinin heç bir səhv və ya qəribə olmadığından şikayət etdi. Daha sonra filmdən uzaqlaşdı.
Populyasiya genetikası
Hardi–Vaynberq qanunu
Deməli iki cür erkək və dişi qametlər arasında 4 cür kombinasiya meydana gəlir.
Ruslan Bayramov (əsgər)
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Bayramov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Populyasiya genetikası
Populyasiyanın genetik sturukturuna təsir edən amillər
Təbii populyasiyalarda və həmçinin ayrılıqda ev heyvanları və mədəni bitkilərin cins və sortlarının fərdləri arasında allellərin miqrasiyası, yəni fərdlərin bir populyasiyadan digər populyasiyalara keçmələri baş verə bilər. Əgər bu proses həmişə davam edirsə, buna genlərin axını deyilir. Bir populyasiyadan başqa populyasiyaya keçən allellər onun genotipində müəyyən dəyişkənliyə səbəb olur. Eləcə də, hər hansı səbəbdən populyasiyadan müəyyən qrup fərdlərin getməsi, müəyyən allelin sıxlığını dəyişdirərək populyasiyalarda genotiplərin nisbətinin dəyişilməsinə səbəb ola bilər. Eyni növün populyasiyaları arasında bir populyasiyanın fərdləri tamamilə və ya qismən digər populyasiyanın fərdləri ilə hibridləşmirsə, nəticədə bu populyasiya təcrid olunma prosesinə məruz qalır. Əgər təcrid prosesi bir neçə nəsil ərzində davam edərsə və seçmə faktorları müxtəlif populyasiyalarda müxtəlif istiqamətlərdə təsir edəcəksə, onda populyasiyaların differensiasiyası baş verəcək. Gələcəkdə belə populyasiyalar yeni növ müxtəlifliklərin və hətta yeni növlərin başlanğıcı ola bilər. Növ daxillində populyasiyaların təcridi coğrafi, ekoloji və bioloji faktorlarla təmin olunur. Geoloji dəyişmələrlə meydana gələn təcridlər coğrafi təcridə gətirib çıxara bilər. Bunun nəticəsində təcrid olunmuş populyasiyaların fərdlərinin arasında hibridləşmə ehtimalı azalır və genlərin mübadiləsi zəifləyir. Müəyyən coğrafi ərazinin iqlimi, mikroiqlimi, fəsillərdə iqlimin dəyişməsi və başqaları da bir növün daxilində olan orqanizmlərin sərbəst çarpazlaşmasına mane olur. Populyasiya daxilində sərbəst çarpazlaşmanın qarşısını alan bioloji faktorlar, genetik və fizioloji faktorlardır. Genetik faktorlardan döllü nəslin alınmasının qarşısını alan meyozun normal gedişinin pozulamsını qeyd etmək olar. Bu pozulmanın səbəbləri poliploidiya, xromosomların strukturunun dəyişilmələri, nüvə və sitoplazmanın uyğunsuzluğudur. Bu səbəblər hamısı sərbəst çarpazlaşmanın qarşısını alaraq dölsüzlüyə, bu da nəticə etibarı ilə genlərin sərbəst kombinasiyasını məhdudlaşdıraraq belə formaları genetik təcridə gətirib çıxarır. Populyasiyaların təcridinə fizioloji faktorlar da təsir edir. Məs., çaylarda kürü tökən dəniz balıqları bir qayda olaraq gələcək nəsil vermək üçün həyata gəldiyi çaya qayıdırlar. Balıqları doğma çaya qaytaran bu fizioloji mexanizm, həmin çaya balıq populyasiyaları üçün təcrid faktoru rolunu oynayır. Belə ayrılma, bir növə daxil olan fərdlərin sərbəst çarpazlaşmasını məhdudlaşdırır. Heyvanlarda təcrid prosesini şərti refleks, məsələn, sutka ərzində və fəsillərdə cinsi aktivliyin cütləşmədə seçmə qabiliyyəti və s. təmin edə bilər.
Ruslan Bayramov (əsgər)
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Bayramov ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Populyasiya genetikası
Çarpazlaşmanın təsiri
Hər bir çarpazlaşma heteroziqot genotiplərin əmələ gəlməsinə və populyasiyaya yeni allellərin və genotiplərin daxil olmasına səbəb olur: bunun nəticəsində allellərin tezliyi genotiplərin strukturunu dəyişir, gen tarazlığını pozur. Bu hal xüsusən kəskin fərqlənən heyvan cinsləri və bitki sortları arasında aparılan çarpazlaşmada və növlərarası çarpazlaşma zamanı yüksəkdir. Çarpazlaşmalar nəticəsində yeni əlamət və xüsusiyyətlər meydana gəlir və insan seleksiya prosesində faydalıları ayırır və artırır. Çarpazlaşma heteroziqotluğa gətirib çıxarır. Çox zaman birinci nəsildə orqanizmlərdə heterozis hadisəsi baş verir. Alınan hibridlərin genotipləri əksər lokuslarına görə heteroziqot vəziyyətdə olurlar. Birinci nəsildə hibridlərin heteroziqotluğu, xüsusən heyvanlarda həyat qabiliyyətinin və məhsuldarlığın artmasına səbəb olur. Heteroziqot orqanizmləri çoxaldanda gələcək nəsillərdə heterozis effekti zəifləyir, çünki populyasiyada və yaxud cins və sortlar arasında heteroziqot fərdlərin sayı azalır, homoziqot fərdlərin isə sayı çoxalır. Qeyd olunan kompleks faktorlar: seçmə, mutasiya prosesi, təcrid, genlərin dreyfi, miqrasiya, çarpazlaşma, populyasiyanın strukturuna, allellərin və genotiplərin nisbətinə öz təsirini göstərir. Genlərin tarazlığı pozulur, populyasiyanın fərdlərinin fenotipik xüsusiyyətləri dəyişir. Beləliklə, populyasiyanın genetik strukturuna bir sıra faktorların təsiri nəticəsində onların formalaşması prosesi gedir. Populyasiya genetikası əsasında alınan nəticələr, elementar təkamül hadisələrini anlamaq üçün müasir təkamül təliminin ayrılamz hissəsi olub böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Güllüqoruq yaşayış yeri
Güllüqoruq (Çaqqallı) — Qəbələ şəhəri ərazisində qədim yaşayış yeri.
Populyasiya genetikası
Mutasiya prosesinin təsiri
Əgər genlər mutasiyaya uğramırsa, populyasiyada onların tezliyinin nisbi olaraq daimi qalması mümkündür. Lakin təkamüldə irsi dəyişkənliyin ilkin mənbəyini mutasiyalar təşkil edir. Doğrudur, gen təbiətdə nadir hallarda mutasiyaya uğrayır, lakin genofondda çoxlu miqdarda mutasiyalar baş verə bilər. Yeni mutant genin meydana gəlməsi başlanğıc genin tezliyini dəyişir. Məs., A geni mutasiyaya uğrayaraq a geninə çevrilə bilər (A→a). Bu qayda üzrə baş verən hər yeni mutasiya nəticəsində populyasiya öz sabitliyini saxlaya bilmir. Mutant genlər orqanizmə müxtəlif təsir bağışlaya bilər, onlar faydalı, zərərli (letal) və yaxud neytral ola bilər. Mutant genin populyasiyada nə dərəcədə faydalı və yaxud zərərli olmasını seçmə müəyyən edir. Bu nəticəni təbiətdə təbii seçmə, seleksiya işində süni seçmə müəyyən edir. Dəyişmiş geni daşıyan fərdlər populyasiyada həm arta, həm də azala bilər. Müxtəlif mutant genlərin kompleks halda təsiri də orqanizmlərin uyğunlaşma dərəcəsinə təsir edir.
N.P.Dubinin (1934-1937) göstərmişdir ki, mutasiya prosesi və orqa- nizmlərin mutasiya qabiliyyəti populyasiya üçün adaptiv əhəmiyyət kəsb edir. Müxtəlif genlərin mutasiya tezliyi müxtəlifdir. Bəzi genlərin tezliyi 102-yə çatır, yəni hər 100 qametdən birində mutasiya baş verir.
Genetik təzyiq. Gizli resessiv genlərin populyasiyada yayılması genetik təzyiqə gətirir. Belə hal bir tərəfdən mühitə uyğunlaşmaq üçün genetik dəyişkənliyin gizli mənbəyi kimi istifadə olunur, digər tərəfdən mənfi allellərin meydana gəlməsi fərdlərin həyat qabiliyyətinə və döllülüyünə təsir edərək adların mühitə uyğunlaşmasını aşağı salır və populyasiyaların sayını azaldır.
Genetik təzyiq üç cür olur:
Mutasion genetik təzyiq
Mutasion təzyiq dominant allelin (A) resessiv allelə (a) dəyişilməsi nəticəsində əmələ gəlir, yəni A→a. Bu prosess nə qədər çox baş verirsə, bir o qədər populyasiya a alleli ilə zənginləşir. Seçmə, mühitə uyğunlaşa bilməyən homoziqot genotipləri aa çıxdaş edərək, populyasiyanın resessiv allellərlə zənginləşməsinin qarşısını alır. Ümumi genetik təzyiq ayrı-ayrı lokuslarınn genetik təzyiqinin cəmi əsasında yaranır.
Tarazlaşdırılmış genetik təzyiq
Tarazlaşdırılmış genetik təzyiq əsasən heteroziqot genotiplərin saxlanılması (AB>AA vəBB) və bir də yüksək dominantlıqla (Aa>AA) şərtləşir. Beləliklə, tarazlaşdırılmış genetik təzyiq AB və Aa genotiplərində heteroziqot fərdlər mühit şəraitinə yüksək uyğunlaşma nümayiş edərək fərdlərin həyat qabiliyyətini artırırlar.
Keçid genetik təzyiq
Keçid genetik təzyiq – müəyyən şəraitdə adaptiv allel öz uyğunlaşma xüsusiyyətlərini zəiflətmiş olur, lakin yeni allelin uyğunlaşma xüsusiyyəti hələ adaptiv səviyyəyə çatmamış olur. Bu zaman genetik təzyiq başlanğıc allelin hesabına yaradılır. Süni seçmədə genetiik təzyiq müsbət rol oynaya bilər, çünki o, genetik dəyişkənliyin mənbəyi kimi mühitin yeni faktorlarına daha da yaxşı uyğunlaşdığına görə genotiplərin toplanmasına imkan verir.
Genlərin dreyfi
Təsadüfi faktorların təsiri nəticəsində genlərin sıxlığının dəyişilməsi hadisəsi genetik dreyf adlanır. Bu xüsusi bir proses olaraq fərdlərin sayı məhdud olan təcrid olunmuş populyasiyada müşahidə olunur. Populyasiyanın ölçüsü nə qədər böyük olarsa, resessiv homoziqotların üzə çıxması ehtimalı da bir o qədər az olur. Həmçinin populyasiyanın ölçüsü kiçildikcə heteroziqotların görüşmə ehtimalı və homoziqot resessiv formaların artması çoxalır. Kiçik populyasiyalarda təsadüfi olaraq seçmə ziyanlı genləri daha tez çıxdaş edərək, faydalı genləri toplayır. Həmçinin kiçik populyasiyalarda təsadüfi olaraq ayrı-ayrı genotiplərin artması ehtimalı inbridinqin nəticəsində çoxalır. Buna görə kiçik populyasiyalarda seçmə işləri apararaq genlərin dreyfi mənfi təsir göstərə bilər. Bu hadisəni seleksiya işində nəzərə almaq lazımdır.
İstinadlar
http://elibrary.bsu.az/110/N_40.pdf
Spartak (film, 1960)
İstehsal
Siyahıya alma effektivliyi 1960-cı ildə etibarlılığını itirdi. Trambo iki əsas film üçün ssenarist oldu. O, bir neçə filmdə ssenarist olduğunu açıqladı. Kirk Duqlas Daltonun Spartakın ssenaristi olduğunu açıqladı. Bundan başqa, prezident Con Kennedi Amerika tərəfindən təşkil edilən bu nümayişi görməmişdi, ancaq sonradan filmi görmək üçün getdi.
Film
thumb|250px|[[Stenli Kubrik, kamera arxasında duran kinematoqrafçı Rassel Metti ilə.]]