cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vəfa Allahyarova
Yaradıcılıq fəaliyyəti
Əməkdaşlıq etdiyi Azərbaycanın ilk ombudsmanı Elmira Süleymanovanı da rəssamın fəaliyyəti biganə qalmamışdı: '' Ayri- ayrılıqda gözəl qadın, gözəl rəssam, gözəl ana, səmimi insan olanlar var. Vəfa xanım isə öz simasında bu keyfiyyətlərin hamısını çox ahəngdar (harmonik) şəkildə, təbii olaraq vəhdətini təşkil edir. ... Vəfa xanım həm də kitab qrafikası sahəsində tanınmış rəssamlarımızdandır. Onun kitablara verdiyi nəfis tərtibat, bənzərsiz illüstrasiyalar, plakatlar, milli üslubda işlənmiş miniatürlər zərifliyi, orijinallığı ilə diqqəti cəlb edir. Azərbaycan Rəssamlar Birliyin, Karikaturaçılar Cəmiyyətinin üzvü olan Vəfa Allahyarovanın təsviri incəsənətimizin mühüm qolu olan və Ə. Əzimzadə ənənələrinə söykənən milli karikatura sənətinin inkişafında böyük əməyi var. Vəfa Allahyarova xalqımızın mədəniyyət və incəsənətin tərəqqisi və çiçəklənməsində dəyərli töhfəsi var.
Valeri Astaxov
Valeri Anatolyeviç Astaxov ( 6 avqust 1964, Slavuta, Xmelnitski vilayəti, Ukrayna SSR) — ukraynalı aktyor və teleaparıcı. Ukraynanın əməkdar artisti (1998).
Həyatı
Valeri Astaxov Xmelnitski vilayətinin Slavuta şəhərində anadan olmuşdur. Karpenko-Karıy adına Kiyev Dövlət Teatr İncəsənəti İnstitutunu bitirmişdir. 1987-ci ildən Yeni Alkasar teatrının aktyorudur. 1988-ci ildən etibarən şouların, konsert proqramlarının müəllifi, quruluşçu rejissoru, aparıcısı kimi çıxış edir. 1991-ci ildən Ukrayna Dövlət Estrada-Simfonik Orkestrinin konfransyesidir.
1997–1998-ci illərdə müğənni Pavel Zibrovun estrada konsertlərinin aparıcısı olmuşdur. "Hop-lya", "Qutu oyunu", "Ağ qarğa", "Qızıl qaz" kimi yumoristik televiziya layihələrində iştirak etmişdir. Muxtarın qayıdışı teleserialında sahə polisi Dyatlo obrazı ilə məşhurluq qazanmışdır.
2018-ci ildən etibarən YouTube platformasında aktyor Vladimir Yamnenko ilə birlikdə "A-dan Z-yə lətifələr" adlı layihənin həmmüəllifidir.
"Manas" Qırğızıstan-Türkiyə Universiteti
"Manas" Qırğızıstan-Türkiyə Universiteti — Bişkek şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Əfsanəvi qırğız qəhrəmanının — Manasın adını daşıyır.
Tarixi
Universitet, Tələbə İşə Qəbulu və Dağıtım Mərkəzi tərəfindən təşkil edilən qəbul imtahanının nəticələrinə əsasən Qırğızıstandan tələbə qəbul edir. Türk tələbələr, Türkiyə Cümhuriyyətinin İşə Qəbulu və Dağıtım Mərkəzi tərəfindən edilən bir imtahan yolu ilə işə qəbul edilir. Digər Türkdilli dövlətlərin və millətlərin tələbələri, Türkiyə Cümhuriyyəti Türk Dilli Dövlətlər üçün Tələbə İşə Qəbulu və Dağıtımı Mərkəzi tərəfindən də keçirilən imtahan nəticələrinə görə işə qəbul edilir.
2011–2012-ci tədris ilinin birinci semestrinin sonuna 9 fakültədə, 4 ali məktəbdə, 1 peşə məktəbində 3809 lisenziya tələbəsi təhsil alır, 196 lisenziya və aspirant isə 2 institutda təhsillərini davam etdirir.
Fakültələr
Humanitar Elmlər fakültəsi, Təbii Elmlər fakültəsi, İncəsənət fakültəsi, İqtisadiyyat və İdarəetmə Fakültəsi, Ünsiyyət Fakültəsi, Mühəndislik Fakultəsi, Baytarlıq Fakültəsi, Kənd təsərrüfatı fakültəsi, Bədən Tərbiyəsi və İdman Ali Məktəbi, Konservatoriya (orta məktəb statusu), Ali Turizm və Qonaqpərvərlik Məktəbi, Xarici Dillər Ali Məktəbi, İlahiyyat fakültəsi.
Mükafatları
"Dostuk" ordeni (30 avqust 2017, Qırğızıstan) — "Qırğızıstan Respublikasının sosial-iqtisadi, mənəvi və intellektual potensialının inkişafına xüsusi töhfəsinə görə".
Odessa vilayətində şərabçılıq
thumb| Şabo üzüm bağları. Odessa vilayəti Ukraynanın ən böyük üzümçülük rayonudur. 2018-ci ilin məlumatına əsasən Odeşçinada (Odessa vilayəti) şərab istehsalı 26,29 min hektar ərazini — Ukraynadakı üzüm bağlarının ümumi sahəsinin 60,44%-ni əhatə edir.
Odessa vilayəti Dunay çayının mənsəbindən Tiliqul estuarına qədər olan ərazini – Qara dənizin şimal-qərb sahilində yerləşir və bu bölgənin iqlimi şərabçılıq üçün əlverişli hesab olunur. 2015-ci ilin məlumatına əsasən, üzüm istehsalı vilayətin 26 rayonunun 13-də həyata keçirilir (Ukraynanın keçmiş inzibati-ərazi bölgüsünə görə). Kənd təsərrüfatı müəssisələri 2018-ci ildə 2.966.984,57 kvintal üzüm istehsal etmişdir.
5 oktyabr 2016-cı ilin məlumatına və iqtisadi fəaliyyət növlərinin rəsmi təsnifatına əsasən, Odessa vilayətində şərabçılıqla 4 sahibkar və 152 hüquqi şəxs, üzümçülüklə isə 55 özəl müəssisə və 528 hüquqi şəxs məşğul olur.
2018-ci ilin məlumatına əsasən, ən çox istehsal olunan şərab məhsullarına üzüm mustu (57,88%) və faktiki spirt konsentrasiyası 15–24,08%-dən çox olmayan şərab və təzə üzümdən hazırlanan köpüklü şərab (10,77%) aiddir. Bölgəyə Qara dəniz və Bessarabiya şərab regionları da daxildir. Odessa vilayətində şərabçılığın tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır.
Göyçə nahiyəsi
Göyçə nahiyəsi — 1728 ci ildə Osmanlı dövründə inzibati-ərazi vahidi. İrəvan əyalətinin İrəvan livası nahiyəsi
Balakən Aviasiya Mərkəzi
Haqqında
Balakən Aviasiya Mərkəzi əvvəllər başqa adla fəaliyyət göstərib. Mərkəzin yerləşdiyi ərazidə 1983-cü ilədək aeroport olub.
Balakən Aviasiya İdman Klubu 2001-ci ildən Balakən Aviasiya Mərkəzi adlanıb və fəaliyyət istiqamətləri peşəkarlıqla qurulub. Mərkəzin iki YAK-52 və iki AN-2 təyyarəsi var.
Əvvəllər burada həvəskar təyyarəçilər də hazırlanıb. Müqavilə əsasında 2 il müddətinə 14 nəfər həvəskar təyyarəçi peşəsinə yiyələnib. Güc nazirliklərindən, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyindən paraşütdən tullanma, ibtidai uçuşa hazırlıq kurslarını keçmək üçün müraciət edənlər çox olur. Müvafiq proqram üzrə ilk mərhələdə sadə D-1-5-U və D-6 paraşütlərindən istifadə olunur. Bu paraşütlərlə 50 dəfə tullanandan sonra mürəkkəb paraşütlə tullanmağa icazə verilir. Hazırlıq prosesi həm yerdə, həm də göydə keçilir. Buraya 15 yaşdan 80 yaşadək sağlamlığı və digər keyfiyyətləri paraşütdən tullanmağa imkan verən hər kəs müraciət edə bilər. Düzdür, müraciət edənlərdən bəzilərinə həkim müayinəsindən sonra icazə verilmir, bəziləri isə hazırlıq prosesi zamanı həyəcan və gərginlikdən özləri imtina edirlər.
Ketlər
Ketlər - Rusiya Federasiyası Sibir Federal Dairəsinin Krasnoyarsk diyarının Yenisey vadisində yaşayan az saylı xalq. Ket xalqı tərəfindən danışılan Ket dili Yenisey dillərinə daxildir. Yenisey dillərinə daxil olan bütün dillər ölü dil siyahısına daxil olduğu halda, yalnız Ket dili ölü dil sayılmır. Ket dili bu gün iki yüzə yaxın insan tərəfindən danışılır. Ketlərin böyük bir qismi Pravoslavlıq məzhəbinə mənsubdurlar. Əhalinin kiçik bir qismi ənənəvi olaraq Şamanizm və Animizm təriqətlərinə etiqad edir. Son siyahıya alınmaya əsasən Ketlərin ümumi sayı 1.600 nəfərə yaxındır. Bu şəxslərdən cəmi 200 nəfəri ana dili kimi Ket dilindən istifadə edir.
Xok dağı
Xok dağı – Kəngərli rayonu ərazisində dağ (hünd. 1063,2 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin mərkəzində yerləşən Böyükdüzün şimal hissəsində, eyniadlı kənddən 6 km-dək cənub-şərqdədir. Üst Miosen in Sarmat regiomərtəbəsinə aid Duzdağ lay dəstəsinin çökmə süxurlarından təşkil olunmuş, erozion-denidasion mənşəli yastı təpəli günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin mərkəzi hissəsində müşahidə edilən Xok antiklinalının cənub-şərq qanadında yerləşir.
Xakobo Arbenz Quzman
Polkovnik Xakobo Arbenz Guzman (14 sentyabr 1913 - 27 yanvar 1971) — Qvatemalalı ordu zabiti, 1951-ci ildən 1954-cü ilədək xidmət göstərən demokratik yolla seçilmiş ikinci Qvatemala prezidenti. 1944-cü ildən 1951-ci ilədək Müdafiə naziri olmuşdur. On illik Qvatemala inqilabının önəmli şəxsiyyətlərindən biri olan Arbenz, 1954-cü ildə Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi tərəfindən hazırlanan bir çevrilişlə devrilmişdir.
Həyatı
Arbenz 1913-cü ildə Qvatemalanın ikinci ən böyük şəhəri olan Kesaltenanqoda doğulmuşdur. Atası 1901-ci ildə Qvatemalaya köçən İsveçrəli əczaçı, anası isə orta sinif nümayəndəsi olan bir ailənin qızı idi. Arbenzin ailəsi nisbətən yaxşı yaşayır və yuxarı sinif sayılırdı, buna görə də onun uşaqlığı yaxşı şəraitdə keçmişdir. Uşaqlıq illərində atası morfin asılılığına görə ailə biznesinə laqeyd yanaşmağa başladı. Bunun nəticəsində iflas etdi və ailəsini kəndə köçmək məcburiyyətində buraxdı. Xakobo iqtisadçı və ya mühəndis olmaq istəyirdi, lakin ailəsi yoxsullaşdığı üçün universitet təhsili ala bilmədi. İlk başda orduya qatılmaq istəməsə də Politexnikdə hərbi kursantlara təqaüd verilirdi. Müraciət etdi, qəbul imtahanlarının hamısını keçdi və 1932-ci ildə kadet kimi Politexnikə daxil oldu. Akademiyaya qəbul olduqdan 2 il sonra atası intihar etdi.
Altunizadə (İstanbul metropoliteni)
Altunizadə metrostansiyası (Altunizade metro istasyonu) — İstanbul metropoliteninin M5 xəttində yerləşən bir metrostansiyasıdır. Stansiya Üsküdarın Altunizadə məhəlləsində Altunizadə qovşağında yerləşir. Stansiya 15 dekabr 2017-ci ildə açıldı. Stansiya hissəsi və piyada tunelləri qazma tunel sistemi və turniket zonası və açma sistemi ilə metrobus bağlantısı zonası ilə qurulur.
Altunizadə stansiyasında 7 çıxış var. Platforma və turniket döşəməsi arasında 2, küçə ilə turniket döşəməsi arasında 7 olmaqla 9 lift, 27 eskalator yer alır. Metrobus Altunizade stansiyası ilə əlaqəli 2 çıxışı var.
Stansiyaya 9, 9A, 9Ç, 9Ş, 9T, 9Ü, 9ÜD, 11, 11A, 11BE, 11C, 11D, 11E, 11EK, 11G, 11K, 11L, 11M, 11N, 11P, 11SA, 11ST, 11ÜS, 11V, 11Y, 12ÜS, 13, 13B, 13TD, 14, 14D, 14F, 14FD, 14K, 14M, 14R, 14Y, 14YK, 15F, 125, 129T, 139, 139A, 320, D1, MR9 nömrəli avtobuslar vasitəsilə gəlmək mümkündür. Bununla yanaşı, Üsküdar-Aləmdağ, Üsküdar-Tavukçuyolu pr.-Aləmdağ, Üsküdar-Əsədpaşa mikroavtobusları ilə də buraya gəlmək mümkündür.
Sərnişin təyyarəsi
thumb|Boeing 7478I sərnişin təyyarəsi [[qalxma əsnasında]]
Sərnişin təyyarələri, ümumiyyətlə, yalnız sərnişin daşımaq üçün nəzərdə tutulub. Bunlar həm sərnişin kimi, həm də sərnişinlərin baqajlarını və qismən digər materialların daşınmasında istifadə olunur. Sərnişin təyyarəsi termini, əsasən hava yolları tərəfindən istifadə edilən yüksək tutumlu və yüksək performanslı təyyarələr üçün nəzərdə tutulur. Bununla birlikdə, yüngül təyyarələr də az sayda sərnişini qısa məsafələrə daşımaq üçün çox vaxt istifadə olunur.
Sərnişin təyyarələri, vaxta qənaət etdiyinə görə, xüsusilə beynəlxalq səyahətlərdə tez-tez üstünlük verilən nəqliyyat vasitələrindən biridir.
Eybar FK
Sosyedad Deportiva Eybar — Bask muxtar ölkəsində Gipuzkoa şəhərində yerləşən İspan futbol klubu.
Komanda mavi şortlu (FC Barselonanın dəstəyi ilə) köynək və mavi köynəklərdə oynayır və Ipurua Şəhər Stadionunda ev oyunları keçirir. FK Eybar, dünyanın 69 ölkəsindən 10.000-dən çox səhmdarı olan bir fanla əlaqəli klubdur.
Mpumalanqa vilayəti
Mpumalanqa ( - nquni dillərdə şərq və ya, hərf tərcüməsində şərq doğulduğu yer) — Cənubi Afrikada vilayət.
İnzibati bölgü
Qautenq 18 yerli bələdiyyəsinə bölünən 3 rayon bələdiyyəsindən ibarətdir:
Fərid Məmmədov (dövlət rəsmisi)
Fərid Eldəniz oğlu Məmmədov — layihələr və proseslər üzrə ekspert, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyindəki Dayanıqlı və Operativ Sosial Təminat Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri.
Həyatı
Fərid Məmmədov 1977-ci il aprelin 15-də Bakı şəhərində anadan olub. İngilis və rus dillərini bilir. Ailəlidir, iki övladı var.
Təhsili
1992–1997-ci illərdə Azərbaycan Universitetinin İqtisadiyyat və idarəetmə fakültəsində bakalavr dərəcəsi üzrə təhsil alıb.
1997–1999-cu illərdə Azərbaycan Universitetinin Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər fakültəsində magistr dərəcəsi üzrə təhsil alıb.
2012–2014-cü illərdə Avstriyanın Vyana İqtisadiyyat və Biznes Universitetinin İdarəçilik Akademiyasında Layihələrin və proseslərin idarə edilməsi ixtisası üzrə peşəkar magistratura təhsili alıb.
Peşəkar fəaliyyəti
1996–2018-ci illərdə müxtəlif dövlət orqanlarında, o cümlədən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarında, özəl sektorda, habelə tanınmış xarici konsaltinq şirkətlərində (ARCADIS, MOTT MACDONALD ) ekspert və rəhbər vəzifələrdə çalışıb, eyni zamanda bir sıra beynəlxalq layihələrin eksperti, layihə koordinatoru və meneceri olub.
13 dekabr 2018-ci il tarixində Dayanıqlı və Operativ Sosial Təminat Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilib.
İctimai fəaliyyəti
2019-cu ildən etibarən Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları sahəsində dövlət monitorinqinin həyata keçirilməsi ilə bağlı Monitorinq Komissiyasının sədridir.
Namiq Səlifov
Namiq Nəriman oğlu Səlifov (28 mayın 1976-cı -də Dmanisi şəhərində anadan olub. — Qanuni oğru.
Həyatı
Namiq Səlifov 1976-cı il mayın 28-də Gürcüstanın Dmanisi şəhərində Azərbaycandan mühacir ailəsində anadan olub. Ondan əlavə, Səlifovlar ailəsinin daha iki oğlu var idi, onların arasında partlayıcı və qorxmaz xarakteri ilə kiçik qardaşın tərcümeyi-halı ilə sıx bağlı olan böyük qardaş Namik Nadyr fərqlənirdi.
ümumi qardaşlıq Namiqin uşaqlığı ilə bağlı bilavasitə məlum olan odur ki, onun doğulmasından bir müddət sonra Səlifovlar ailəsi Gürcüstanı tərk edərək tarixi vətənlərinə Azərbaycana qayıdıblar. A bu ailənin ən gənc nəslini kriminal həyat yolunu seçməyə nəyin sövq etdiyini indi dəqiq söyləmək mümkün deyil. Ola bilsin ki, buna aqressiv böyük qardaşın — Nadir Səlifovun nüfuzu təsir edib, o, artıq 22 yaşında doğma Azərbaycanda Quli Bakinski və ya Lotu Quli kimi tanınan və respublikanın ən təhlükəli gənc cinayətkarlarından birinə çevrilib. Deməli, görünür, kiçik qardaşları Namiq və Müşfiq də onun qara əməllərindən uzaq qala bilməyiblər. İki kiçik Səlifovdan isə bu sahədə xüsusi uğur qazanan Namiq Bakinski olub,
1996-cı ilin avqustunda Şüvəlan SİZO-3-də hadisələr baş verdi, lakin onlar orada çox qalmadılar — artıq 1996-cı ilin fevral ayının son günlərində Bakı şəhəri İTK-1-ə köçürüldülər və orada hökmün elanı. Və nəticədə Azərbaycanın Ali Məhkəməsi 1996-cı ilin noyabrında Nadir və Namik Bakinskinin işinə baxaraq Lotanı 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Hesablamalara görə, o, 2010-cu ildən tez azad edilməli idi, lakin sonradan, yeni açılan hallar fonunda məhkəmə ona daha 16 il əlavə etdi — indi isə Nadiri yalnız 2021-ci ildə iradə azadlığı gözləyirdi. Namik isə birdən-birə 27 yaşını aldı.
İstinadlar
Ətraflı Kompromat portalında oxuyun: https://m.kompromat1.pro/articles/140720-vor_v_zakone_namik_salifov__namik_bakinskij
Uzunoba (Qoşaçay)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 788 nəfər yaşayır (173 ailə).
Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyası
Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyası və ya Birinci Tiflis Zadəgan Məktəbi — 1804-cü ildə Tiflis şəhərində qurulan nəcib kişilər məktəbi əsasında yaradılmışdır. Daha sonra bu məktəb 1-ci Tiflis kişi gimnaziyası adlandırıldı. Gimnaziya, kvotalara görə Rusiya imperiyasının ali təhsil müəssisələrinə daxil olan məzunlar hazırlayırdı.
1924-cü ildə gimnaziya orta məktəbə çevrilib.
Tarixi
250px|thumb|left|Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyasının binasının qarşısı 1827-ci ildə Aleksandr Qriboyedov o zamankı məktəbin direktoru tərəfindən ona verilən "Tiflis zadəgan məktəbi haqqında məlumat" tərtib etdi. Bu məktub 8 avqust 1803-cü ildə ən yüksək rəsmi şəxs knyaz Pavel Sisianova təqdim edildi. Onun tərəfindən təsdiqlənmiş layihəyə görə 21 may 1804-cü ildə Tiflisdə rus və gürcü dillərinin tədrisi üçün yeni növ məktəb quruldu. 1807-ci ildə, tədris edilən elmlərə əlavə olaraq, alman və latın dilləri də öyrənilməyə başlandı. Bundan əlavə, məktəbi bitirənlər təhsilini davam etdirmək üçün xəzinə hesabına Moskva Universiteti Zadəganlar İnternat Məktəbində daxil olmaq hüququ əldə edirdilər.
1818-ci ildə məktəbdə 50–60 şagird təhsil alırdı. 1819-cu ildə məktəb kitabxanası yaradıldı.
26 il ərzində Tiflis Zadəgan Məktəbi Gürcüstanda yeganə dünyəvi məktəb idi. Bu zaman Solomon Dodaşvili və Dimitri Kipiani və Giorgi Eristavi burada təhsil alırdılar.
1830-cu ildə gimnaziya yaradılanda onun nəzdində pansionat açıldı və daha sonra gimnaziya şagirdlərinə təhsil ləvazimatları vermək üçün xeyriyyə cəmiyyəti yaradıldı.
Təhsilin təşkili
200px|thumb|right|Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyasında Azərbaycan dili müəllimi işləmiş [[Mirzə Fətəli Axundov ]] 1820-ci ildə məktəbdə Allahın Qanunu, rus, gürcü, türk (Azərbaycan), erməni, latın və alman dilləri, riyaziyyat, cəbr, həndəsə, Rusiya və Gürcüstanın tarixi, dünya tarixi, ümumi coğrafiya və rəsm dərsləri keçirilirdi.
Ümumi fənlərə əlavə olaraq, gimnaziyada musiqi və rəqs, gimnastika və qılıncoynatma dərsləri keçirilirdi. Pravoslav və Erməni Qriqorian keşişləri, Roma Katolik və Lüteran pastorları, Yəhudi və İslam dini nümayəndələri dini dərslər tədris edirdilər.
Gimnaziyada hər kəs bilik əldə edə bilərdi, lakin tələbələrin sayı yüksək maaş və rus dilini yaxşı bilmək tələbi ilə məhdudlaşırdı.
1901-ci ildə tələbələrin ümumi sayı 890 nəfər idi. Onlardan ruslar — 358, gürcülər — 178, ermənilər — 239, azərbaycanlılar — 37, yəhudilər — 38, digər millətlərdən olanlar — 40 nəfər idilər. 1906-cı ildə gimnaziyada 918 şagird, 1913-cü ildə — 890 şagird təhsil almışdır.
Şimali Osetiya Dövlət Filarmoniyası
Şimali Osetiya Dövlət Filarmoniyası — Vladiqafqaz şəhərində konsert təşkilatı. 1944-cü ildə açılmışdır. 2017-ci ildən Opera və Balet Teatrı ilə birlikdə Mariinski Teatrının üzvüdür. Filarmoniyanın yerləşdiyi bina federal əhəmiyyətli mədəni irsin memarlıq abidəsidir (No 1530263000).
Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyası
Ali məktəblərə qəbul hazırlığı
Tiflis gimnaziyası kvotalara görə, Rusiya imperiyasının ali təhsil müəssisələrinə daxil olan şagirdlər hazırlayırdı. Belə ki, 1846-cı il üçün "Qafqaz təqvimi" nə görə, hər il dövlət hesabına Tiflis gimnaziyasından 5 məzun "İmperator Məktəbinə", "Moskva Lazarev İnstitutuna və Sankt -Peterburq Universitetinin Şərq Dilləri Şöbəsinə daxil olurdular. Eyni zamanda, 3 məzun "Dəmiryolları İnstitutu"na, 6-sı İnşaat Məktəbinə, 15-i "Konstantinovski Torpaq Araşdırma İnstitutu"na və Moskva Universitetinin Tibb Fakültəsinə 10 nəfər qəbul edilirdi.
Şimali Osetiya Dövlət Filarmoniyası
Tarixi
Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Dövlət Filarmoniyası, 1944-cü ildə Vladiqafqaz Alman cəmiyyətinə məxsus olan Evangelist Lüteran Kilsəsinin binasında açılan Şimali Osetiya Simfonik Orkestri və ŞOMSSR-ın yaradıcı kollektivləri əsasında yaradılmışdır. Filarmoniya, Osetiya simfonik musiqisinin yaranmasına töhfə verdi. Filarmoniyanın açılışı, əsərlərini orkestrləşdirən və ictimaiyyətə təqdim edən bir çox bəstəkarları cəlb etdi. Belə ki, D.Xaxanov, İ.Qabarayev, H. Pliev, T.Kokoiti, R.Tsorionti, G.Abayev, Janna Pliyeva, L.Kanukova, Z.Xabalova, A.Makoyev kimi bəstəkarlar Filarmoniya ilə daim əməkdaşlıq edirdilər.
Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyası
Binası
Mühəndis-poruçik Lixaryev tərəfindən tərtib edilmiş kişi gimnaziyasının ilkin layihəsi, nizamlı forması olmayan şəklində bir-birinə paralel olaraq yerləşən üç iki mərtəbəli binanın inşasını nəzərdə tuturdu. Tikililərin hər iki tərəfi əlavə tikililərlə əhatə olunmalı idi. Bu tikililərdə gimnaziyanın təsərrüfat bölməsi yerləşməli idi.
Melnikov, Lixaryevdən fərqli olaraq, gimnaziyanın ehtiyacları üçün lazım olan bütün əsas binaları ustalıqla birləşdirərək üç mərtəbəli gimnaziya binası hazırlayır. Həyət hissəsi iki yan həyətə və mərkəzi "təmiz" həyətə bölünürdü ki, oradan bağçaya aparan keçid var idi. Gimnaziyada bəzi şagirdlər üçün pansionat da vardı. Bu xüsusiyyət daxili binaların funksional qruplaşdırılması üçün əsas idi. Geniş zirzəmi mərtəbəsi xidmət işçilərinə, xörək bişirmək və anbarlar üçün ayrılmışdır. Birinci mərtəbədə, ön foyedə əlavə olaraq, iş otaqları, mətbəx, yemək otağı, kitab mağazası və digər otaqlar var idi. İkinci mərtəbə təhsil məqsədi üçün idi. Ortada ön fasad tərəfdən akt zalı, dəhlizin digər tərəfində sinif otaqları var idi. Üçüncü mərtəbə şagirdlərin yataq otaqları və digər ikinci dərəcəli məqsədlər üçün otaqlar yerləşirdi. Üçüncü mərtəbədəki pilləkən xüsusi bəzəklərlə bəzədilmişdi. Dəhlizlər onların sonunda olan üç hissədən ibarət böyük pəncərələrlə işıqlandırılırdı. İkinci təhsil mərtəbəsində, pəncərələr yarımdairəvi ucları ilə genişləndirilmişdi.
Şimali Osetiya Dövlət Filarmoniyası
Tarixi
Maria Kotoliyeva, Yuri Batsazov, Dolores Bilaonova, Emilia Sallaqova, Taisiya Toqoyeva, Elkan Kulayev, Valeri Saqkayev və s. kimi görkəmli opera və kamera müğənniləri Filarmoniyada çalışmışdılar.
Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyası
Məşhur məzunları
Gimnaziyada təhsil alanlar:
1838 1865 1866 1876 1884 1887 1888 1890
1892 1894 1896 1901 1902 1903 1907
Şimali Osetiya Dövlət Filarmoniyası
Tarixi
Svyatoslav Rixter, Tixon Xrennikov, Mstislav Rostropoviç, Emil Qilels, Veronika Dudarova, Valeri Qergiyev dəfələrlə Filarmoniyada çıxış etmişlər.
Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyası
Məşhur məzunları
Həmçinin Dmitri və Nikolay Qumilyov (1900–1903) də gimnaziyada təhsil alıblar (qardaşlar əvvəlcə 2-ci Tiflis gimnaziyasına daxil oldular və çox keçmədən 1-ciyə keçdilər). .
Şimali Osetiya Dövlət Filarmoniyası
Tarixi
1959-2000-ci illərdə Filarmoniya Simfonik Orkestrinə RSFSR Xalq artisti Pavel Yadyx rəhbərlik edirdi. O, Orkestri idarə etdiyi illər ərzində onu ölkənin ən yaxşı orkestrlərindən birinə çevirdi.
Müasir dövrdə Filarmoniya
2002-2011-ci illərdə. Filarmoniya Simfonik Orkestrinə Rusiyanın Xalq Artisti, Rostov Konservatoriyasının professoru Valeri Xlebnikov rəhbərlik edirdi.
Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyası
Direktorlar
200px|thumb|right|Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyasının məşhur məzunu gürcü siyasətçisi, publisist, yazıçı və tərcüməçisi knyaz [[Dimitri Kipiani]]
Müəllimlər
200px|thumb|right|Birinci Tiflis Kişi Gimnaziyasında Azərbaycan və [[Fars dili|fars dilləri müəllimi işləmiş Mirzə Şəfi Vazeh]]
Şimali Osetiya Dövlət Filarmoniyası
Müasir dövrdə Filarmoniya
2016-cı ildə Georgi Albeqov Filarmoniyanın daimi dirijoru oldu.
2018-ci ildə Sinqapurlu Çia Amos daimi dəvət edilən dirijor oldu.
2016-cı ilin sonunda, uzun müddətli ümumi bir təmirdən sonra Filarmoniyanın rəsmi miqyaslı açılışı oldu. Açılışda Şimali Osetiya Respublikasının Başçısı Vyaçeslav Bitarov, Mariinski Teatrının dirijoru (Sankt -Peterburq) Valeri Gergiev və bəstəkar Atsamaz Makoyev iştirak etmişdilər.
Filarmoniyanın yaradıcı kollektivləri daim qastrol səfərində olurlar. Filarmoniya indiyə qədər Avropa, Asiya və Afrikanın müxtəlif ölkələrinə qastrola getmişdir.
2020-ci ildən Filarmoniyanın Kuybışev küçəsində (əsaslı təmirdən sonra) filialı açılmışdır. Filial keçmiş xalq yaradıcılığı evində yerləşir.
Hal-hazırda Filarmoniyanın direktoru və bədii rəhbəri bəstəkar, Rusiya Federasiyasının Bəstəkarlar İttifaqının katibi, Şimali Osetiya-Alaniya Bəstəkarlar İttifaqının sədri, Rusiya Federasiyasının əməkdar incəsənət xadimi A.Makoyev, simfonik orkestr konsertlərinin aparıcısı Marina Pavlovna- Yadixdır.
Böyük Aral
thumb|Aral dənizinin cənub hissəsi, may 2012 il. Böyük Aral gölü — Göl Aral dənizinin quruması nəticəsində 1989-cu ildə meydana gəlmişdir. 2003-cü ildə Böyük Aral dənizi öz növbəsində iki hissəyə bölünmüşdür. Şərqi və qərbi adlandırılan hissələr Uzun-Aral boğazı ilə birləşirdi. Göl dəniz səviyyəsindən 29 metr yüksəklikdə yerləşirdi. Bu tip yerləşmə sayəsində hissələr arasında aktiv əlaqə mövcud idi. 2005-ci ildə isə Kiçik Aral gölü Böyük Araldan Kokoral bəndi inşa edilmişdir. Artıq isə 2009-cu ildə Şərqi Aral tamamən qurumuşdur. 2010-cu ildə göl Amudəryadan gələn suyun hesabına yenidən dolmuşdur. Bununla belə göl yenidən dörd il sonra tamamən quyumuşdur. Qərbi Aral isə qrunt suları ilə dolduğundan quruması gecikir.
Duzluğu
2007-ci il məlumatına görə Böyük Aral Gölünün qərb hissəsinin suyu hər litrinə 7 q duz düşürdüsə, şərq gölünün hər litrinə 100 q duz düşür. Bu isə göldən hansısa təsərrüfat təyinatı üzrə istifadəsini mümkünsüz edirdi. . Amudəryanın suyu əgər Qərbi Arala axaraq tökülə bilsə bu saman göldən təsərrüfat əhəmiyyətli istifadəsini mümkün edə bilər. Xüsusi ilə balıqçılığın inkişaf etdirilməsini mümkün edər.
Uzun-Aral
Uzun-Aral boğazı 1989-cu ildə Aral dənizinin səviyyəsinin enməsi ilə yaranmışdır. Boğaz Kulandı yarımadasını Vozrajdeniya adasından ayırırdı. 2000-ci ildə Böyük Aral dənizi şərqi və qərbi olmaqla iki yerə bölünmüşdür. 2008-ci ildən iki hissə yalnız kiçik boğazla birləşmişdir. Bu boğaz sayəsində hər iki göl əlaqə təmin edilirdi. Axın əsasən şərqdən qərbədir. 2009-cu ildə şərqi göl tamamən qurumuşdur. Bir il sonra isə göl Amudəryanın hesabına yenidən dolmuşdur. Bununla belə günümüzdə boğaz mövcudluğunu qorumur.
Əjdər Xaspoladov
Əjdər Mahmud oğlu Xaspoladov — Rusiyanın ilk ədliyyə generallarından biri
Həyatı
Ədliyyə general-mayoru Əjdər Mahmud oğlu Xaspoladov 1901-ci il fevral ayının 22-də Göyçay şəhərində anadan olub. Çox erkən yaşlarında atasını itirən balaca Əjdər ehtiyac üzündən bir rus keşişinin evində xidmətçilik edir. Burada rus dilini mükəmməl öyrənərək ibtidai təhsil alır. Anasının vəfatından bir qədər sonra o, Bakıya gedir, işə ...düzəlir və gənclərin inqilabi hərəkatında fəal iştirak edir. 1919-cu ilin payizinda Ə.Xaspoladov oxumaq üçün N.Nərimanovun təqdimatı ilə bir qrup qabaqcıl gənclə birgə Moskvaya göndərilir. Həmin ildən etibarən həyatını birdəfəlik Moskva ilə bağlayan Əjdəri və onun dostlarını o zamankı Sovet dövlətinin rəhbərlərindən biri olan M.İ.Kalinin qəbul edir və onları "Şərq zəhmətkeşləri universitetinə" qəbul etdirir. 1920-ci ildə Ə.Xaspoladov təhsilini davam etdirərək Qızıl Ordunun Şərq və Qafqaz xalqlarının nümayəndələrindən təşkil olunmuş polkunda xidmət edir. O, Moskvada Sovet dövlətinin rəhbəri Lenini dəfələrlə görmüş və onun çıxışlarını dinləmişdi. 1924-cü ildə Leninin ölümündən sonra onun tabutu önündə fəxri qarovulda dayananlardan biri də Ə.Xaspoladov idi. Həmin ildə o, Ukrayna Hərbi dairəsindən Perekop atıcı diviziyasının altıncı korpusuna hərbi tribunalın üzvü kimi işə göndərilir. 1926-cı ildə isə SSRİ Ali Məhkəməsi hərbi heyətinin sərəncamı ilə üçüncü Türküstan atıcı diviziyası hərbi tribunalının heyət üzvlüyünə dəyişdirilir. O, bir neçə şərq dilləini mükəmməl bilirdi. Ötən əsrin otuzuncu illərinin əvvəllərində Ə.Xaspoladov Orta Asiya Hərbi Dairəsi üzrə hərbi tribunalın Sədri təyin olunur. Həmin dövrdə SSRİ-də ilk dəfə olaraq ədliyyə general-mayoru rütbəsi təsis olunur və Ə.Xaspoladov bu rütbəyə layiq görülən ilk beş nəfərdən biri olur. 1956-cı ildə hərbi xidmətdən istefaya çıxan Ə.Xaspoladov Daşkənddən Moskvaya köçür və burada hərbi-vətənpərvərlik işində fəal surətdə çalışır. Lakin ömrünün ən qaynar vaxtlarını keçirdiyi nəmli səngərlər, yuxusuz narahat gecələr onun səhhətinə ciddi təsir göstərmişdi. General Əjdər Xaspoladov ağır xəstəlikdən sonra 1986-cı ildə vəfat edib və Moskvanın Kuntsevo məzarlığında dəfn olunub.
Mənbə
Araz Xaspoladov
Dəli Yusif (film, 1975)
Dəli Yusif filmi rejissor Ətif Yılmaz tərəfindən 1975-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Döyüş, macəra, sevgi janrında olan bu film "Ərmanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Əsas rolları Cüneyt Arkın, Zərrin Arbaş, Qədir Qoru, Əli Şən, Ərol Kəsgin ifa edirlər.
Məzmun
Film kəndlilərə əziyyət edən, camaatın evini əlindən alan Abbas və cüssəli, dəli Yusifin oğlu Əlinin mübarizəsindən bəhs edir
Faxrəddin Rüstəmov
Faxrəddin Rüstəmov — (1 iyun 1958; Goranboy rayonu Tapqaraqoyunlu, Azərbaycan SSR — 26 avqust 1992; Goranboy rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri.Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi
Hüseyn Nəcəfzadə
Hüseyn Abbasqulu oğlu Nəcəfzadə (11 oktyabr 1997; Saray, Abşeron rayonu, Azərbaycan — 16 sentyabr 2022; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi veteranı. 2022-ci il sentyabrın 12-dən 13-nə keçən gecə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Kəlbəcər rayonu istiqamətində, Azərbaycan-Ermənistan sərhədində Azərbaycan Ordusuna qarşı törətdiyi təxribat nəticəsində şəhid olmuşdur.
Həyatı
Hüseyn Nəcəfzadə 11 oktyabr 1997-ci ildə Abşeron rayonunun Saray qəsəbəsində Abbasqulu Nəcəfovun və Könül Nəcəfovanın ailəsində anadan olmuşdur. 2003-2015-ci illərdə Abşeron rayon Saray qəsəbə 1 saylı tam orta məktəbində təhsil almışdır. 2015-2019-cu illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində ali hərbi təhsil almışdır. 2022-ci ildən Atlas Nəcəfzadə ilə rəsmi nigahda idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Hüseyn Nəcəfzadə 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hüseyn Nəcəfzadə "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Hüseyn Nəcəfzadə müharibə başa çatdıqdan sonra "baş leytenant" rütbəsi almış, Quru Qoşunlarının "Komando" Briqadasının tərkibinə daxil olmuş və hərbi xidmətini bu briqadada davam etdirmişdir.
24-28 mart 2022-ci il tarixlərində Xocalı rayonunun Fərrux kəndi istiqamətində kəndin və kənd ətrafında yerləşən ətraf ərazilərin işğaldan azad edilməsi üçün Azərbaycan Ordusu tərəfindən əməliyyat həyata keçirilmişdir. Fərrux əməliyyatı adlanan döyüşlərdə zabit Hüseyn Nəcəfzadə də iştirak etmiş, döyüş tapşırığını yerinə yetirərək fərqlənmişdir. Əməliyyat nəticəsində Xocalı rayonunun Fərrux kəndi, Fərrux dağı azad edilmiş, Xankəndi-Ağdərə avtomobil yoluna Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin vizual nəzarəti təmin edilmişdir.
2022-ci il sentyabrın 12-si gecə və 13-ü səhər saatlarında Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Daşkəsən, Kəlbəcər, Laçın və Zəngilan istiqamətlərində genişmiqyaslı təxribat törədilmişdir. Təxribat nəticəsində Azərbaycan-Ermənistan sərhədində sərhəd toqquşması baş vermişdir. Döyüşlərdə Quru Qoşunlarının "Komando" briqadasının hərbçisi kimi iştirak edən Hüseyn Nəcəfzadə 16 sentyabr 2022-ci ildə Kəlbəcər rayonu istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən şəhid olmuşdur. Həmin ilin 17 sentyabr tarixində nəşi doğulduğu Abşeron rayonunun Saray qəsəbəsində yerləşən Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir. Vida mərasimində rayon rəhbərliyi, Hüseyn Nəcəfzadənin ailə üzvləri, yaxınları, döyüş yoldaşları və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Hüseyn Nəcəfzadə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni və "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
Xoşkeşin silsiləsi
Xoşkeşin silsiləsi – Ordubad rayonu ərazisində silsilə. Zəngəzur silsiləsinin cənub-şərq hissəsində ondan ayrılan qollardan biri. Səfərdərə zirvəsindən (3826,4 m) başlayaraq cənub-qərb istiqamətdə 10 km-dək uzanır və Parağaçayla Düylünçayın suayırıcısını təşkil edir. Yamacları kəskin parçalanmış və sıldırımlıdır. Gur (2741,0 m), Artım (2734,9 m), Məsnis (2081,9 m) və başqa zirvələr silsilənin suayırıcısına aiddir. Mehri-Ordubad batolitinin intruziv və Alt Eosenin İpr mərtəbəsinə aid Kələki lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxım və Ordubad qarılma zonalarının təmasında yerləşir və onları çəpinə kəsərək, diaklinal tip morfostruktur əmələ gətirir.
Qalxma
thumb|Boeing 747-400 qalxma zamanı. Yığılan [[eniş dəsti olan təyyarələrdə, eniş qurğusu müsbət dırmaşma görünənə və etibarlı bir yüksəkliyə qalxana qədər açıq qalır.]] Qalxma; uçmağı bacaran canlıların və təyyarələrin yer, su və digər səthlərlə təmasının kəsilməsi və uçmağa başlaması. Kosmik gəmilərin və raketlərin yerdən böyük bir bucaq yaradacaq şəkildə rampadan etdiyi qalxmaya əsasən fırlatma deyilir.
Bir cismin qalxması üçün, daşıyıcı qüvvənin cazibə qüvvəsini üstələməsi lazımdır. Təyyarələr şaquli qalxma və üfüqi qalxma edə bilənlər kimi ikiyə bölünür. Bəzi hibrid nəqliyyat vasitələri həm şaquli, həm də üfüqi şəkildə qalxma həyata keçirdə bilirlər. Əksər sabit qanadlı təyyarələr yerdə sürətlənirlər ki, qanadlarda nəqliyyat vasitəsini havaya qaldırmağa yetəcək qədər qüvvə olsun. Helikopterlər kimi fırlanan qanadlı nəqliyyat vasitələri də paletlərdə olan daşıma qüvvəsi ilə qalxmanı həyata keçirirlər. İsti hava balonları isə içərisindəki isti havanın xaricdəki havadan daha yüngül olması səbəbinə görə batmazlıq qüvvəsi sayəsində qalxma həyata keçirirlər.
NGC 6158
NGC 6158, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fəxrəddin Teyyub
Fəxrəddin Teyyub — tanınmış şair, publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2010).
Həyatı
1968-ci ildə həmin kəndin  səkkizillik məktəbinə gedib, 10 illiyi isə  qonşu Xolmili  kənd orta məktəbində bitirib.
1974-cü ildə Dadaş Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq  Təsərrüfatı  (İndiki İqtisad universiteti) İnstitiutuna  qiyabi daxil olub,  1980-ci ildə  həmin ali məktəbi bitirir.
1994-99-ci illərdə Azərbaycan Respubilkası  Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasını qiyabı olaraq   bitirir.
Daxili işlər orqanlarında müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Polis polkovniki rütbəsinə qədər yüksəlib.
2005–ci ilin aprel ayından təqaüddədir.
Yaradıcılığı
Orta məktəb illərindən bədii yaradıcılığıa başlayıb. İlk şeiri 1972–ci ildə Lənkəranın “Leninçi” qəzetində dərc olunub.
Fəxrəddin Teyyub dövrü mətbuatda;  “Azərbaycan”, “Ulduz”, “Litereturnıy Azerbaydjan” junallarında, “Ədəbiyyat qəzeti”ndə və digər mətbu  orqanlarda, xarici ölkələrin ədəbiyyat dərgiləri və almanaxlarında dərc olunur.
Bərdəqel (Piranşəhr)
Bərdəqel - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 244 nəfər yaşayır (29 ailə).
Mixol Martin
Mixol Martin — 2020-ci ilin iyunundan İrlandiya Baş naziri və 2011-ci ilin yanvarından Fianna Fayl sədri olaraq çalışan irland siyasətçi.
Kork şəhərində anadan olan Martin siyasətə başlamazdan əvvəl müəllim olaraq çalışdı. 1985-ci ildə Kork Şəhər Şurasına seçildi və 1992–1993-cü illərdə Korkun bələdiyyə sədri olaraq çalışdı. 1989-cu ildə o, indiyə qədər təmsil etdiyi Cənubi-mərkəzi Korkdan İrlandiya Nümayəndələr Palatasına seçildi. 1997-ci il seçkilərində Fianna Faylın qalib gəlməsindən sonra Baş nazir Bertie Ahern Martini Nazirlər Kabinetinə təyin etdi. 2004-cü ildə, Səhiyyə Naziri olduğu müddətdə, Martin bütün İrlandiya iş yerlərində tütün çəkməyin qadağan edilməsi ilə tanındı və İrlandiya dünyada iş yerində siqaret qadağası tətbiq edən ilk ölkə oldu. Elə həmin il Martin Səhiyyə Xidməti İcra Hakimiyyətini təsis etdi. 2009-cu ildə Martin Latın Amerikasına səyahət edən ilk İrlandiya Xarici İşlər Naziri oldu və bu müddətdə irlandiyalı nazirin Kubaya ilk rəsmi səfərini etdi. Martin Şeron Kommins və Hilda Kavukinin oğurlanmasının ardından Xarici İşlər Naziri olduğu dövrdə Xartumu da ziyarət etdi.
2011-ci ilin yanvar ayında Martin Brayan Kouenin rəhbərliyinə etiraz olaraq Xarici İşlər naziri vəzifəsindən istefa verdi. Kouenin Fianna Fayl lideri olaraq istefa verməsinin ardından Martin tezliklə onun yerinə seçildi. Bir neçə həftə sonra, 2011-ci il ümumi seçkilərində Martin Fianna Faylı 57 yer itkisi ilə üzləşdirdi və partiya cəmi 17.4% səs topladı, bu, partiyanın 85 illik tarixində ən pis nəticəsi demək idi. Buna baxmayaraq, liderlikdə qaldı və müxalifət lideri oldu, əksər partiya üzvləri nəticə üçün Martindən çox Koueni günahlandırmağı seçdilər. 2016-cı il ümumi seçkilərində Fianna Faylın performansı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdı və İrlandiya Nümayəndələr Palatasındakı nümayəndəliklərini ikiqat artırdı. Martin müxalifət lideri olaraq qaldı və partiyasını 2020-ci il ümumi seçkilərinə apardı, bu da Fianna Faylın yalnız bir yerlə çoxluğu ilə İrlandiya Nümayəndələr Palatasında ən böyük partiyası olması ilə nəticələndi.
Həyatı
Martin 1960-cı ildə Kork şəhərində anadan olub və Terners Kross bölgəsində böyüyüb. Martin Müdafiə Qüvvələrində keçmiş əsgəri, İNS əməkdaşı və irlandiyalı beynəlxalq boksçu Paddi Martin və Eylin "Lana" Korbettin oğludur. Beş nəfərlik ailənin üçüncü övladı idi. Martinin böyük qardaşı Şon və əkiz qardaşı Patrik Korkda yerli siyasətlə məşğul olurlar. Onun iki kiçik bacısı Eylin və Marqaret siyasətdən uzaq qaldı. Martin Kork Universitet Kollecində təhsil almazdan əvvəl Məsih Kral Kollecində oxudu.
Martin universitetdə təhsil alarkən siyasətlə məşğul olmağa başladı. Partiyanın gənc qanadı olan Gənc Fianna Faylın KUK kumannının görkəmli üzvü idi, daha sonra milli sədri vəzifəsində çalışdı. Bakalavr dərəcəsi ilə məzun olduqdan sonra Martin siyasət tarixi üzrə magistr dərəcəsi aldı. Daha sonra ali diplom yazdı və Prezentasiya Qardaşları Kollecində tarix müəllimi olaraq fəaliyyətə başladı.
2009-cu ildə magistr dissertasiyasını kitab olaraq nəşr etdi: "Seçmə Azadlığı: Kork və Pİrlandiyada Partiya Siyasəti 1918–1932".
Martin Meri Oşi ilə universitetdə tanış oldu, daha sonra 1990-cı ildə evləndilər və beş övladı var. Oğlu Rori 2000-ci ildə körpə ölümü sindromundan beş həftəlik olaraq öldü. Yeddi yaşlı qızı Lena ürək xəstəliyindən əziyyət çəkərək Londonun Qreyt Ormond Strit Xəstəxanasında səkkizinci doğum günündən bir az əvvəl, 2010-cu ilin oktyabrında öldü. Digər üç övladı, Killian, Aoybhe və irland futbolu qapıçısı olan Mixol Martindir.
İlk siyasi fəaliyyəti
Martinin müəllimlik fəaliyyəti qısa sürdü, 1985-ci ildə "Cork Corporation"-a Fianna Fayl namizədi olaraq seçildikdən sonra tam zamanlı siyasətçi olmaq üçün cəmi bir ildən sonra işindən ayrıldı. İşə bu yerli bazadan başladı. Martin 1987-ci il ümumi seçkilərində Fianna Fayl namizədliyini Cənubi-mərkəzi Kork seçki dairəsində irəli sürməyi təmin edən dörd namizəddən biri idi, lakin ən az üstünlük səsi alaraq seçilmədi. 1988-ci ildə Fianna Fayl milli icra orqanının üzvü oldu.
1989-cu ildə Baş nazir Çarlz Hogi növbədənkənar seçki elan etdi və Martin bir daha Cənubi-mərkəzi Korkdan Fianna Fayl namizədi oldu və bu dəfə İrlandiya Nümayəndələr Palatasına seçilməyi təmin etdi. O vaxtdan bəri hər seçkidə yenidən seçilir.
Səhiyyə və Uşaq Naziri fəaliyyəti
2000-ci ilin yanvarında kabinet dəyişikliyində Martin Səhiyyə və Uşaqlar Naziri təyin edildi. Martinin sələfi Brayan Kouenin dəyişikliyi "Anqolada olduğu kimi" olaraq xarakterizə etdi, çünki hər an düşmələr yaşana bilərdi.
Sərt müqavimət göstərməsinə baxmayaraq Martin pab və restoranlar da daxil olmaqla bütün İrlandiya iş yerlərində siqaret çəkməyi qadağan etdi. Qadağanı 1 yanvar 2004-cü ildə tətbiq etmək niyyətində olduğunu 30 yanvar 2003-cü ildə elan etdi. 2003-cü ilin sentyabr ayında Nyu-Yorka oxşar qadağanın necə işlədiyini araşdırmaq üçün getdi və qərargahında BMT-in tütünə nəzarət haqqında konvensiyasını imzaladı. Siqaret çəkmə qadağası 29 mart 2004-cü ildə İrlandiyanı iş yerində siqaret çəkməyə qadağan tətbiq edən ilk ölkə etdi. Martinə 4 sentyabr 2004-cü ildə Qlazqoda Avropa Tənəffüs Cəmiyyəti tərəfindən siqaret çəkmə qadağası mövzusunda etdiyi işlərə görə mükafat verildi.
2003-cü ilin oktyabr ayında İrlandiya xəstəxanalarında 1940–1950-ci illərdə baş verən simfiziotomiya hallarını araşdıracağına söz verdi və təsirlənənlərə pulsuz tibbi xidmət təklif etdi.
Müəssisə, Ticarət və Məşğulluq Naziri fəaliyyəti
İrlandiya Vətəndaşlarını Müdafiə Qüvvələri adlandıran qrupdan ölüm təhdidləri və ov tüfəngləri olan məktublar 29 fevral 2008-ci ildə məşhur Dublin doğum klinikasında Martinə göndərildi.
Xarici İşlər Naziri fəaliyyəti
Brayan Kouen Baş nazir olaraq seçildikdən sonra, 13 may 2008-ci ildə kabinet dəyişikliyində Martin Xarici İşlər Naziri oldu. Üzləşməli olduğu ilk məsələlərdən biri Lissabon müqaviləsinə dair referendum idi. Martin hökumət kampaniyasına rəhbərlik etdi. Hökumət və müxalifət partiyalarının böyük əksəriyyəti bunu dəstəkləsə də, seçicilər hökumətin tövsiyəsini rədd etdilər. Martin və Kouen İrlandiya ictimaiyyətini Lissabon müqaviləsinin ratifikasiyasını dəstəkləməyə inandıra bilmədi və 12 iyun 2008-ci ildə referendumda ifadə edilən bu etiraz hökuməti böyük siyasi böhrana sürüklədi.
thumb|right|300px|Martin ABŞ Ticarət Naziri Karlos Quterres ilə, 2005 2009-cu ilin fevral ayında Martin ilk dəfə olaraq Latın Amerikasına səyahət etdi və Mexiko və Havanaya uçdu, bu İrlandiya hökumət nazirinin Kubaya ilk rəsmi səfəri idi.
2009-cu ilin sentyabr ayında Şeron Kommins və Hilda Kavukinin oğurlanmasını Sudan hökuməti ilə müzakirə etmək üçün Xartuma getdi.
7 fevral 2010-cu ildə Kanadanın Ottava şəhərindəki İrlandiya səfirliyinin 4.4 milyon avroluq yenidən qurulmasını müdafiə etdi. 22 fevral 2010-cu ildə Brüsseldə olarkən İsrailin Xarici İşlər Naziri Aviqdor Libermanı Mahmud əl-Məbhuhun öldürülməsində saxta İrlandiya pasportlarından istifadə etməsi ilə əlaqədar sorğu-suala tutdu.
17 mart 2010-cu ildə Baş nazir Brayan Kouen ilə birlikdə Ağ Evdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Barak Obama ilə görüşdü.
28 iyun 2010-cu ildə Uqanda və Efiopiyaya beş günlük səfərə başladı, burada dövlət binalarını ziyarət etdi, nazirlər və iş adamları ilə görüşdü.
Qəzza blokadasını tənqidi
Xarici İşlər Naziri olaraq, 2009-cu ildə bölgəyə girişi qadağan edildikdən sonra Qəzzanın blokadasını tənqid etdi. O, 2010-cu ildə quruma xarici işlər nazirlərindən ibarət qrup göndərməyi təklif etmək üçün İspaniya hökumətinə məktub yazdı. Bununla da Martin 2007-ci ildə Həmasın Qəzzanı nəzarətə götürməsindən sonra səfər edən ilk Qərb Xarici İşlər Naziri oldu. Nazir Qəzzada olarkən xəstəxanaları və məktəbləri ziyarət etdi. Onu Birləşmiş Millətlər Təşkilatının avtomobilləri müşayiət edirdi.
Martin növbəti həftə "International Herald Tribune" qəzetində yaşadığı təcrübə haqqında yazdı.
Martin Qəzzadakı flotilya basqını və bu hadisədən sonra Xarici İşlər Naziri olaraq qaldı. İrlandiya Nümayəndələr Palatasında verdiyi açıqlamada İsrail hökumətindən "MV Rachel Corrie" gəmisini saxlayaraq "daha çox qan tökməyə" çalışmaq əvəzinə Qəzzaya yardım yükünü çatdırmasına icazə verməsini istədiyini söylədi.
Fianna Faylın sədri fəaliyyəti
2010-cu ilin sentyabr ayında, səhər saatlarında İrlandiyada radio müsahibəsindən sonra Baş nazir və partiya lideri kimi Brayan Kouenin qabiliyyətləri və siyasi mühakiməsi ilə bağlı şübhələr yarandı. Kouen müsahibədə günahsız olduğunu sübut etdi, lakin həmin ay Martin kabinetin digər üzvləri, yəni Brayan Linihan və Dermot Ahern boş yer yaranarsa partiyaya rəhbərlik etmək ambisiyalarına sahib olduqlarını açıqladı. Fianna Fayl Nümayəndələr Palatası üzvü və senator Kouenin getməsini istəsələr də, heç bir kabinet naziri vəzifəli şəxsə meydan oxumaq üçün ictimaiyyətə gəlməmişdir. Buna baxmayaraq, Martin 2010-cu ilin dekabrında RTÉ-in "Saturday View" radio proqramında boşluq yarandıqdan sonra bir daha Fianna Fayl liderliyinə namizəd olmaq istədiyini bildirdi.
16 yanvar 2011-ci ildə Martin partiya liderliyinə qarşıdakı etimad səsverməsində Brayan Kouen əleyhinə səs verəcəyini açıqladı. Xarici İşlər Naziri vəzifəsindən istefa etməyi təklif etdi, lakin istefası əvvəlcə Kouey tərəfindən rədd edildi. Kouenin qazandığı vəsatətin nəticəsi olaraq istefa qəbul edildi.
26 yanvar 2011-ci ildə Fianna Fayl üzvləri yeni sədr seçmək üçün bir araya gəldi. Martin Dara Kalleari tərəfindən irəli sürüldü, Ayne Bredi tərəfindən dəstəkləndi və 33 üstünlük səsi aldı. Hanafin və Lenihan səsvermədən kənarlaşdırıldıqdan və artıq səslər paylandıqdan sonra, Martin 50 səs topladı və Fianna Faylın səkkizinci sədri seçildi. Seçildikdən sonra, Fianna Faylın İrlandiya xalqına sol və sağ etiketləri ilə heç vaxt təbliğ olunmadığına inandıraraq, Fianna Faylı ənənəvi mərkəz köklərindən canlandıracağına söz verdi.
Martin Fianna Faylın İrlandiya dövlətçiliyi tarixində bir hakim hökumətin böyük məğlubiyyətlə hakimiyyətdən getməsi ilə nəticələndiyi 2011-ci il ümumi seçkilərinə apardı. Partiya birinci seçim səsinin yarıdan çoxunu götürdü. Əhəmiyyətli köçürmələr olmadan say sürətlə almağa başladı. Nəticədə, Fianna Fayl 75% azalma ilə 57 yer itirdi və 85 illik tarixində ən pis seçki performansını göstərdi. Partiya üçüncü yer üçün cəmi 20 yer qazanmalı idi və bu da 79 ildə ilk dəfə olaraq partiyanı İrlandiya Nümayəndələr Palatasında ən böyük partiyası olmaması anlamına gəlirdi.
Martin və digər Fianna Fayl liderləri hökumətdə başqa bir müddətə yenidən seçilməyəcəkləri barədə erkən nəticələr verərkən, məğlubiyyətə təəccübləndilər, onlar ən azı 30 yer qazanacaqlarına tutmağı ümid edirdilər. "Tarixi miqyasda məğlubiyyət" olaraq xarakterizə olunan seçkilərin ardınca Martin partiyasını "hər səviyyədə" yeniləyəcəyinə söz verdi.
Senat seçkiləri zamanı Martin partiyasına yeni stimul gətirmək üçün 10 namizədə dəstək verməyi tövsiyə etdi. Bu, Fianna Fayl üzvlərinin və hazırkı Fianna Fayl senatorlarının narazılığına səbəb oldu. Təklif olunan on partiyadan yalnız beşi seçildi, baxmayaraq ki, partiya on dörd mandat qazanaraq daha yaxşı nəticə göstərdi.
2011-ci ilin avqustunda Martin Gay Birni prezident seçkiləri üçün mümkün namizəd olaraq gördü, lakin bu yanaşma partiyasında daxili namizəd olan Brayan Krouliyə üstünlük verən mübahisələrə səbəb oldu və bu da Birnin namizədliyinin azalması və seçkilərdən çıxması ilə nəticələndi. 2011-ci ilin sentyabrında keçirilən rəy sorğusunda Fianna Faylın populyarlığı 10%-ə düşdü və bu, 2011-ci ilin fevral seçkilərindəki göstəricisindən aşağı idi.
2016-cı ildə Fine Qeli İrlandiyada şəxsi vergiləri ABŞ-da görünən səviyyəyə endirmək planlarına görə tənqid etdi.
Martin eyni zamanda partiyanın Şimali İrlandiya üzrə sözçüsü idi.
2018-ci ilin yanvar ayında Martin "qəddarlığı və gözlənilməz nəticələrini" əsas gətirərək İrlandiyanın abort mövqeyinin yumşaldılmasına dəstək verəcəyini bildirdi. Xüsusilə, "səkkizinci düzəlişin ləğv edilməsinin lehinə səs verəcəyini və birinci trimestrin sonuna qədər istəyə görə aborta icazə veriləcəyini" söylədi və bu, Fianna Fayl daxilində bəzi siyasi qarşıdurmalara səbəb oldu. Partiyanın Nümayəndələr Palatası üzvləri və senatorlarından 31-i səkkizinci düzəlişin ləğv edilməsinə qarşı olduqlarını göstərən fotoşəkil çəkdirdi, partiyasının yarıdan çoxu "Xeyr" səsverməsini dəstəklədi.
2018-ci ilin oktyabr ayında Sorça Makenespi Martinin ona partiyanın dəstəkləmədiyi şimal seçkilərində Fianna Faylın növbəti namizədi olduğunu söylədiyini söylədiyi zaman partiya daxilində qarışıqlıq oldu.