cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vaqif Əlixanlı
Həyatı
Universitet illərində hərbi xidmətini başa vurub, universiteti bitirərək, 1968-ci ilin avqustundan Azərbaycan SSR Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin əvvəlcə Radionun Ədəbi-Dram baş redaksiyasında redaktor, sonra şöbə müdiri kimi ədəbi-incəsənət fəaliyyətinə başlayıb.
"Bulaq" və "Dünyanı bəzəyənlər" radio verilişinin yaradıcılılarından biri olan Vaqif Əlixanlının o illərdə müəlliflik etdiyi etnoqrafik hekayələr və "XX əsr İncəsənət" və "Palitra" televiziya verilişinə yazdığı "Rənglər" silsilə hekayələri populyarlığı, yüksək peşəkarlığı ilə seçilib. 1976-cı ildə C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasına baş redaktor vəzifəsinə dəvət alan Vaqif Əlixanlı ssenarilər üzrə Bədii şuranın üzvü kimi, həm də direktor müavini vəzifəsini icra edib.
1979-cu ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinə əvvəlcə "İncəsənət və Teatr" şöbəsinə baş redaktor, bir il sonra nazirliyin "Teatr və Konsert müəssisələri" idarəsinə rəis təyin olunub.
1991-ci ildə SSRİ-ın süqutundan sonra yenidən – AzTV-yə qayıdır. Televiziyanın "Xəbərlər", daha sonra isə "Ədəbi-Dram" studiyasının direktoru vəzifəsini ləyaqətlə yerinə yetirir. Vətənpərvər ruhlu, yaddaqalan – "Qırxıncı otaq", "Sarı sim", "Nəbz" verilişlərilə tamaşaçı rəğbətini qazanıb.
1993-cü ildə Radioda Xalq yaradıcılığı baş redaksiyasını yaradır və orda baş redaktor kimi yaradıcılığına davam edir. Sonrakı illərdə "Space", ABBA, "Lider", hətta qısa müddət "ANS" TV-də də baş redaktor vəzifəsində çalışıb.
2013-cü ildən 2021-ci ilədək Yazıçılar Birliyinin orqanı olan "Qobustan" incəsənət jurnalının Baş redaktoru olub.
Yazıçılar, Jurnalistlər Birliyinin, Teatr Xadimləri İttifaqının üzvüdür.
"Bulaq" verilişinə görə 1972-ci ildə "Qızıl qələm" mükafatı alıb. Dünya ədəbiyyatından tərcümələri, teatr və tele-radio üçün səhnələşdiriləmələri ictimayyətin, peşəkar söz-sənət adamlarının xüsusi diqqət və rəğbəti ilə qarşılanıb.
1991-ci ilin yanvarında AzTV-nin "Vətənpərvərlik" ruhunda yazılan ən gözəl əsər-müsabiqəsinin laureatı olub.
Daha sonra "Mövlanə" Beynəlxalq müsabiqəsində "Dünyanın Mövlanəsi" pyesi II yeri tutub və əsər Türkiyənin "GÜAM" Beynəlxalq dərgisində çap olunub. Mirzə Ələkbər Sabir, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Erix Mariya Remark, Çingiz Aytmatov, Ernest Heminquey və başqa yazarların əsərləri əsasında televiziya və radio pyesləri mavi ekranda və efirdə verilmişdir. Onun bədii tərcüməsində V.Rasputinin "Axır zaman", T.Uilyamsın "İstək tramvayı", A.Kondratyevin "Saşka", Rüstəm İbrahimbəyovun "Biganələr oteli" və Alber Kamyunun "Qismət" pyesləri teatrlarda tamaşaya qoyulmuşdur. 2011-ci ilə Gənc Tamaşaçılar Teatrı Vaqif Əlixanlının "Əcəl atı" əsərini tamşaya qoyub. Əsər Azərbaycan televiziyasında da nümayiş etdirilib. 2000-ci illərdə Çingiz Aytmatovun "Qiyamət" ("Plaxa") əsərini tərcümə və çap etdirən yazıçının, 2013-cü ildə "Əkmə qəm ağacı" kitabı işıq üzü görüb. 2013-cü ilin sonunda yazıçının 70 illik yubileyi AzTV-də təntənəli surətdə qeyd edilib. Ailəlidir, 40 illik ömür yoldaşı Şəfəq Sultan Əlixanlı ilə məhz bu sənət ocağında ailə qurub.
Filmoqrafiya
thumb
Ayaz Paşa türbəsi
thumb|296x296px|Türbədə yatan Ayaz Mehmed Paşanın məzardaşı Ayaz Paşa türbəsi — İstanbulda Əyyub Sultan məscidinin arxasında yerləşən bir türbə.
Luara (departament)
Luara — Fransa şərqində yerləşən, Overn-Rona-Alp regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 42. İnzibati mərkəzi — Sent-Etyen. Əhalisi — 766 729 nəfər (departamentlər arasında 28-ci yer, 2010-ci ilin məlumatları).
Ayaz Paşa türbəsi
Sultan Süleyman Qanuninin sədrəzəmlərindən olan Ayaz Mehmed Paşa üçün inşa olunmuşdur. 15 mart 1536 tarixində sədarətə gətirilən Ayaz Mehmed Paşa vəzifədə ikən 13 iyul 1539-cu ildə vəbadan vəfat etmiş, dəfn olunduğu yerə isə Lütfi Paşanın tövsiyəsilə Memar Sinan tərəfindən türbə inşa edilmişdir. Türbə olduqca bərbad vəziyyətdə olsa da, yaxın zamanlarda güclü restavrasiya işləri aparılmışdır.
Luara (departament)
Coğrafiyası
Ərazisi -  4781 km². Departament keçmiç Luar vadisində yerləşir.
Departamentə 3 rayon, 40 kanton və 327 kommun daxildir.
Tarixi
Luara departamenti 1793-cü il martın 4-dən etibarən mövcud olan Rona-Luara departamentinin bölünməsi nəticəsində 1993-cü il noyabrın 19-da yaradılmışdır.
Marina Litvinenko
Marina Nikolayevna Litvinenko — Azərbaycan aktrisası.
Həyatı
Marina Litvinenko 25 sentyabr 1956-cı ildə Estoniyanın Tallin şəhərində anadan olmuşdur. 1989-cu ildə A.Zeynallı adına Musiqi məktəbini bitirib.
1987-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına artist-vokalist vəzifəsinə qəbul olunmuşdur.
İşlədiyi müddət ərzində "Filumena Marturano"da Rozaliya, "Pominalnaya molitva"da Qodl, "Qırmızı papaq"da Qırmızı papaq, "Düyməcik"də Düyməcik, "Odnajdı v Baqdade"də Afət, "Sıqan premyer"də Yulişka, "Silva"da Stassi, "Maritsa"da Liza, "Vesyolaya vdova"da Valentina, Elqa, "Arşın mal alan"da Asya, "İki küpə girən qarı"da Duni, "Nu volk poqodi"də Dovşan kimi rolları ifa etmişdir. Həmçinin uzun illərdir Parni iz Baku teatrında da çıxış edir.
Subaydır, 1 övladı var.
Ukraynada avtomobil sənayesi
Ukraynanın avtomobil sənayesi Ukrayna iqtisadiyyatının bir qoludur.
Baxış-icmal
thumb|[[ZAZ Ukraynanın ən böyük minik avtomobilləri istehsalçısıdır.]] thumb|[[KrAZ Ukraynada yeganə yük maşını istehsalçısıdır.]]
Ukraynada avtomobil sənayesi yük maşınlarının, minik avtomobillərinin və avtobusların istehsalı ilə təmsil olunur. 1991-ci ilə qədər avtomobil kompleksinə 4 avtomobil zavodu daxil idi:
Vyetlər
Müasir vyetlər - (vyetnamlılar; özlərini Viet adlandırırlar) - Vyetnamın əsas xalqı, vyet-mıonq xalqlarından biridir.
Müasir vyetlər vyetnam dilində danışırlar. Dini etiqadlarına görə buddizm, daosizm, Konfusilik, katolik (5-10 %), protectant dinlərinə inanırlar, ölkənin cənubunda Kao-Day və Xoa-Xao adlanan sinkretizm (лат. dilində - syncretismus, yunan dilində - συγκρητισμός — "Krit şəhərlərinin federasiyası") ayinlərinin davamçıları da vardır.
Qədim vyetlər e.ə II-I minilliklərdə Çinin cənubunda məskunlaşmış müxtəlif etnik mənşəli tayfaların birləşməsindən yaranmış batvyetlər tayfa ittifaqının tərkibinə daxil olsalar da, qohumluq əlaqələrinə görə yalnız iki batvyet tayfası ilə - lakvyetlər və ayvyetlərlə bağlı idilər.
Tarixi
Müasir vyetlərin və mıonqların əcdadları olan lakvyetlər müasir şimali Vyetnamın yerli xalqlarından biridir. Onlar e.ə. I minilliyin əvvəllərində müasir cənubi Vyetnam ərazisində məskunlaşmış digər vyet-mıonq xalqlarından ayrılaraq Qırmızı çayın mənbəyinə doğru hərəkət etdilər.
Vüqar Quliyev (karateçi)
Quliyev Vüqar Əşrəf oğlu — azərbaycanlı idmançı.
Həyatı
Vüqar Quliyev 29 oktyabr 1976-cı ildə Füzuli şəhərində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə Füzuli şəhər rus orta məktəbinə getmiş, 1992-ci ildə orta məktəbi bitirmişdir. O, orta məktəbi bitirdikdən sonra 1993-cü ildə Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının təkmübarizəlik fakültəsinə daxil olmuş, 1998-ci ildə həmin akademiyanı bitirmişdir. 1999-2000-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuş, Xüsusi Təyinatlı Bölükdə xidmət etmişdir. Hələ uşaq yaşlarından idmana maraq göstərən Vüqar Quliyev əvvəllər idmanın voleybol növü üzrə məşğul olmuş, bir sıra çempionatlarda iştirak etmişdir. 1993-cü ildən isə karatenin kyokuşinkay növü ilə məşğul olmağa başlamışdır. 1999-cu ildə Azərbaycan çempionu, 2003-cü ildə respublika ikincisi, 2005-ci ildə isə 3-cü yerə layiq görülmüşdür. I dan qara kəmər ustasıdır. 2004-cü ildə isə Rusiya çempionatının iştirakçısı olmuşdur. 2005-ci ildə karatenin tamaşivari növü üzrə keçirilən çempionatda birinci yerə layiq görülmüşdür. Rusiya Kyokuşinkay Fedarasiyasının Perm şəhəri üzrə nümayəndəsidir və burada fəaliyyət göstərən karate idman klubuna rəhbərlik edir. Kyokuşin Karate Federasiyasının təşkil etdiyi yarışlarda hakim kimi də fəaliyyət göstərir.
"Tornado" Kinostudiyasının çəkdiyi "Prokuror" filminin baş produseri və baş rolun ifaçısıdır.
Əslən Yağlıvənd kəndindən olan tanınmış zurna, balaban ifaçısı Həsənqulu Quliyevin nəvəsi, Füzuli rayon voleybol yığma komandasının rəhbəri Əşrəf Quliyevin oğludur.
Azərbaycan–Papua-Yeni Qvineya münasibətləri
Azərbaycan–Papua-Yeni Qvineya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Papua-Yeni Qvineya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
5 may 2023-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının BMT-dəki Daimi Nümayəndəsi Yaşar Əliyev və Papua Yeni Qvineya Müstəqil Dövlətinin Daimi Nümayəndəsi Maks Hufanen Ray iki ölkə arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasına dair Birgə Kommunike imzalayıblar. .
Namiq Həsənov (əsgər, 1991)
Namiq Rasim oğlu Həsənov (10 may 1991; Göytəpə, Cəlilabad, Azərbaycan — 30 sentyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin MAXE əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Namiq Həsənov 10 may 1991-ci ildə Cəlilabadda anadan olub.. Göytəpə şəhər Vüqar Mürsəlov  adına 1 saylı tam orta məktəbi 2008-ci ildə bitirmişdi. O, 2008-ci ilin iyul ayında əsgəri borcunu vermək üçün hərbi xidmətə yollanmışdır və 2010-cu ildə xidməti başa vurub evə qayıtmışdır. 2011-ci ildə yenidən müddətdən artıq xidmət etmək üçün Milli Ordumuzun N saylı hərbi hissəsində tank sürücü-mexaniki kimi işləməyə başlamışdır.
Hərbi xidmətləri
Namiq Həsənov Aprel döyüşləri'ndə iştirak etmişdir. 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Namiq Həsənov Fizuli döyüşlərində savaşıb. 30 sentyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətdində düşmən üzərinə hücuma keçərkən şəhid olmuşdur. 9 dekabr 2020-ci ildə Göytəpədə dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Namiq Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikası ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirərkən şəxsi mərdlik və igidlik göstərdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli sərəncamı ilə Namiq Həsənov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 3934
NGC 3934, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 18.29 sm (7.2 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qazaxıstanda qız qaçırma
Qız qaçırtma (қыз алып қашу) — qazax toy ənənələrindən biri. Müasir Qazaxıstan ərazisində məcburi evlilik praktikası qədim dövrlərdə yaranmışdır və bu günə qədər mövcuddur, baxmayaraq ki, Sovet dövründə bu fenomenin yoxa çıxdığı hesab olunurdu. Həqiqi qaçırma ilə yanaşı, tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə "qaçırma" təqlidi praktikası da mövcuddur.
Keçmişdə
Evlilik məqsədi ilə edilən qədim qız qaçırma ənənəsi patriarxatın ortaya çıxmasına aiddir. Orta Asiya və Qazaxıstanda qız qaçırma nadir hallarda baş verirdi. Adətən belə hadisə valideynlər evliliyə razı olmadıqda və ya toyu çox gecikdirəndə baş verirdi. Qazaxlar arasında üstünlük təşkil edən evlilik forması elçilik (kudalık) və sonradan gəlinin "alınması" üçün verilən qalımdan ibarət idi. Hüquqi adətdə qazaxlarda müxtəlif münasibətlə qarşılanan fərqli qız qaçırma növləri var idi. Gəlinin adaxlı olduğu və onun atasının elçilik şərtlərini pozduğu halda, bu cür qız qaçırması (gənclər "qaçırma"ya əvvəlcədən razıllıq verirdilər ) ağır cinayət hesab edilmirdi. Başqasının adaxladığı gəlininin qaçırılması isə ağır cinayət idi.
Qazaxıstan SSR-də
Rəsmi Sovet mənbələrinə görə Qazaxıstan SSR-də qız qaçırma adəti ortadan qaldırılmışdır. Ancaq əslində bu adət heç də itməmişdir, əksinə "qaçırma" kimi razılaşdırılmış "qaçış" şəklini almışdır. Razılaşdırılmamış qaçırma olayları və məcburi nikah halları Sovet dövrünün son illərində və postsovet illərində yenidən peydə olmağa başladı.
Müasir Qazaxıstanda
Qadın hüquqları təşkilatlarının hesablamalarına görə, Qazaxıstanda hər il 5000-ə qədər qız qaçırma hadisəsi baş verir. Bu kimi halları nəzərə alan rəsmi statistik məlumatlar yoxdur. Bu adəti ləğv etmək üçün cinayət məcəlləsinə qız qaçıranlar üçün xüsusi bir maddənin daxil edilməsi planlaşdırılmır, çünki bu, onsuz da qaçırma cəzasını nəzərdə tutan mövcud qanunvericilik çərçivəsində mümkündür. Ancaq bu yalnız qaçırılan qızın hüquq-mühafizə orqanları ilə əlaqə qurmaq arzusundan asıllıdır, Buna valdeyinlərin qaçırılmış qızı geri qəbul etməməyi də səbəb olur.
Heçnədən xəbəri olmayan "gəlin"in rəfiqələri və tanışları adətən qaçırılmada iştirak edirlər, onu kimsəsiz yerə aparırlar və sonra "bəy" onu zorla maşına mindirib evinə aparır. Gəldikdən sonra "gəlin"ə yaylıq bağlanır, şənlik süfrəsi açılır, cavan qadınlar bəyi tərifləməyə başlayır, xalaları və nənələri qızı evlənməyə razı salmağa başlayırlar. Evdəki “gəlini” saxlamaq üçün bəyin nənəsi hətta qapının ağzında uzana bilər, çünki qazaxlar bir insanın, xüsusən belə yaşlı insanın üstündən keçmək günah sayırlar. Qaçırılan qız, bütün bunlara tab gətirmək və belə aqibətlə razılaşmamaq üçün gözəçarpan cəsarətə malik olmalıdır.
Qızın və valideynlərinin razılığı olmadan “real” qaçırma ilə yanaşı, müasir Qazaxıstanda bəyin maddi vəziyyəti toyun keçirilməsinə tam imkan vermədiyi halda qarşılıqlı razılıq əsasında gəlinin qaçırılması “təqlidi” geniş yayılıb. Bu cür qız qaçırmasından sonra şənliklər ancaq bəyin valideynlərinin evində aparılır, bu da iri həcmli toy mərasimlərinin xərclərini ucuzlaşdırılması və azalması tendensiyalarının mövcudluğunu göstərir.
Qazaxıstan Respublikasının Cinayət Məcəlləsi (maddə 125) adam oğurluğuna görə 4 ildən 7 ilə qədər həbs cəzası nəzərdə tutur. Qaçırma bir qrup şəxs tərəfindən əvvəlcədən danışılmış sözləşmə ilə törədildikdə; dəfələrlə; həyat və ya sağlamlığa təhlükə yaradan şiddət tətbiq etməklə; silah və ya silah kimi istifadə olunan əşyaların istifadəsi ilə; bilə-bilə azyaşlıya qarşı; hamilə vəziyyətdə şəxsə qarşı; iki və ya daha çox şəxsə qarşı; mənfəətgüdən niyyət ilə edildiyi halda bu cinayətə 7 ildən 12 ilə qədər həbs cəzası (əmlak müsadirəsi edilə və edilmiyə də bilər) verilir. Cinayət bir cinayətkar qrupu tərəfindən törədilmişsə və ya qaçırılan şəxsin istismarı məqsədi ilə törədilmişsə və ya ehtiyatsızlıqdan zərər çəkən ölmüş və ya digər ağır aqibətlə üzləşmişsə, bu halda əmlak müsadirə edilib və ya edilmədən 10 ildən 15 ilədək həbs cəzası verilir. Qaçırılan şəxsi könüllü azad edənlər, əməllərində cinayət tərkibi olmadıqda, cinayət məsuliyyətindən azad edilirlər.
Xabez
Xabez — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının kənd, Xabez rayonunun inzibati mərkəzi.
Tərkibində yeganə yaşayış məntəqəsi olan inzibati ərazi vahidliyinə aiddir.
Coğrafiya
Kənd yaşayış məntəqəsinin sahəsi - 65 km².
Aşağıdakı yaşayış məntəqələri ilə həmsərhəddir: cənubda Əli-Berdukovski, şimal-şərqdə Elburqan və şərqdə İnjiç-Çukun. Qərbə doğru kənd yaşayış məntəqəsinin torpaqları otlaq çəmənliyinə çevrilir.
Kənd respublikanın dağətəyi zonasında yerləşir. Təpəli bir düzənlik ərazidir. Kənd yaşayış məntəqəsində orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 684 metrdir. Cənub-şərqdən şimal-qərbə şaquli düşmə 400 metrdən çoxdur.
Hidroqrafik şəbəkəsi Kiçik Zelençuk, Xabez, Xodokops, Belaya, Poikey və s. çaylarla təşkil olunur. Güclü yeraltı su mənbələrinə malikdir.
İqlimi mülayimdir. Orta illik temperaturu + 9 °C-dir. Ən soyuq ayı yanvar (orta aylıq temperatur 4 °C), ən isti isə ay isə iyuldur (+ 22 °C). Şaxtalar dekabrın əvvəlindən başlayır və aprelin əvvəlində qədər davam edir. Bir illik orta yağıntının miqdarı 600 mm təşkil edir. Yağıntıların əksəriyyəti aprel-iyun ayları düşür.
Tarixi
Kənd sovetliyi 1919-cu ildə təşkil olunmuş və nəhayət 1920-ci ildə tam olaraq formalaşmışdır.
1920-ci ildə Kasaevski kəndinin adı bir zadəganla bağlı olması səbəbindən dəyişdirilir. Kənd yerləşdiyi ərazinin adı ilə adlandırılır.
İslam
Aulun aşağı hissəsindəki məscid;
Təhsil
E. M. Xapsirokov adına Lisey. - Puşkin k., 15
1 nömrəli orta məktəb - Sovet k., 44
"Nur" uşaq bağçası - Xabekov k., 80
Səhiyyə
Rayon xəstəxanası
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir : Əhalinin sıxlığı - 98.69 nəf./km.
İsabel Paqan
İsabel Paqan (d. 24 iyul 1986) — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast. İsabel Paqan, İspaniyanı 2004-cü ildə baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında və 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.
Karyerası
İsabel Paqan, 2004-cü ildə İspaniyanın bayrağı altında Yunanıstanın paytaxtı Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Soniya Abexon, Barbara Qonzalez, Karolina Rodrigez, Marta Linares və Nuriya Velasko ilə birgə finalda 45.350 xal topladı və 7-ci yeri tutdu.
İsabel Paqan növbəti dəfə, Olimpiya Oyunlarına 2008-ci ildə Çinin paytaxtı Peкin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Lara Qonzalez, Barbara Qonzalez, Ana Pelaz, Veronika Ruiz və Elizabet Salom ilə təsnifat mərhələsində 30.100 xal topladı və 11-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.
Məmmədəli Şərifli
Məmmədəli Xəlil oğlu Şərifli (20 mart 1909-5 oktyabr 1969) – Azərbaycan tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor, 1950-1951-ci illərdə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Tarix İnstitu­tu­nun direktoru, 1952-1969-cu illərdə Tarix İnstitutu­nun “Orta əsrlər tarixi” şöbəsinin müdiri.
Məmmədəli Şərifli şəxsiyyəti
Professor M.X.Şərifli yüksək və çoxtərəfli mədəniyyətə malik insan, əsl ziyalı, prinsipial alim, özünə, aspirantlarına və tələbələrinə qarşı tələbkar müəllim idi. O, gözəl ailə başçısı, qayğıkeş və diqqətcil ata idi. Zahirən gözəl, boy-buxunlu və yaraşıqlı olan M.X.Şərifli ilk baxışda sərt adam təsiri bağışlayırdı. Əslində isə o çox xeyirxah, məğrur, müstəqil və sözünü birbaşa deyən adam idi, yaltaqlığı və riyakarlığı gözü götürməzdi. Həyatının son illərində xəstəliyinə baxmayaraq o öz elmi fəaliyyətində böyük mənəvi gücə malik olduğunu, öz işinə qeyri-adi məhəbbətini bir daha nümayiş etdirirdi. Professor M.X.Şərifli gözəl mühazirəçi idi, həmişə müasir biliklərin fövqündə dururdu, ilkin mənbə rolunu daşıyan faktların nəhəng kütləsi içərisində özünü sərbəst hiss edirdi. Onun mühazirələri yüksək elmi səviyyəsi ilə fərqlənirdi, məzmun və formaca qüsursuz idi, canlı və maraqlı keçirdi, mühazirələrin quruluşu və deyilişi həmişə orijinal üslubda olurdu və buna görə də böyük sayda tələbə və dinləyiciləri özünə cəlb edirdi. Tarixi biliklərin kütləviləşməsinə xidmət edən xüsusi kurslar – Azərbaycanın orta əsrlər tarixinə dair kurslar tarix elminin tədrisində ümumi tərəqqi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirdi. Alovlu vətənpərvər olan professor M.X.Şərifli gənc tarixçilərin yetişməsinə böyük diqqət yetirir, öz tələbələri arasından savadlı və qabiliyyətlilərini seçir, onların işə düzəlməsinə kömək göstərirdi. O, yüksək ixtisaslı elmi və pedaqoji kadrların - Azərbaycanın orta əsrlər tarixi sahəsində mütəxəssislərin hazırlanmasında fəal iştirak edirdi. Onun bir çox yetişdirmələri hazırda elmlər doktoru və namizədidir, Elmlər Akademiyası sistemində, həmçinin respublikamızın ali məktəblərində çalışırlar.
Diplomatik sahədə xidmətləri
Professor M.X.Şərifli elmi və pedaqoji fəaliyyəti ilə yanaşı ölkəmizi diplomatik sahədə də təmsil edirdi. 1945-1949-cu illərdə o, “SSRİ-nin Xarici Ölkələrlə Mədəni Əlaqələr Ümumittifaq Cəmiyyəti”nin xətti ilə İranda xüsusi ezamiyyətdə olmuş, Təbriz şəhərində Mədəniyyət evinin direktoru işləmişdi.
Müluz (rayon)
Müluz  — Fransanın Elzas regionun rayonlarından biri. Departamenti — Yuxarı Reyn. Suprefektura — Müluz. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 347 301 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 491 nəf / km². Rayon ərazisi — 707 km².
Kantonlar
2015-ci ilə qədər:
2015-ci ildən sonra:
LGBT tarixi
LGBT tarixi - lezbi, gey, biseksual və transgender insanların tarixidir. Onların araşdırmaları Qədim Dünyada homoseksuallığın ilk qeydlərindən tutmuş günümüzə qədər hər dövrdə onlara təsir edən ictimai-siyasi vəziyyətləri, mədəniyyətlərini, adət-ənənələrini və həyat tərzini, eləcə də zamanla sosial mülahizələrini əhatə edir. İctimai hərəkatlar və onların keçirdikləri tarixi hadisələrlə yanaşı LGBT tarixi 1970-ci illərdə ciddi şəkildə araşdırılmağa başladı.
Qədim dünya
Antik dövrdə tədqiqata yanaşarkən nəzərə almaq lazımdır ki, müasir homoseksuallıq anlayışı tətbiq edilə bilməz və ən çox yayılmış biseksuallıq olduğu üçün "homoseksual təcrübələrdən" danışmaq daha məqsədəuyğundur. Qədim dövrlərdə evlilik təkcə sevgi və emosional dəstəyə əsaslanan bir qurum deyil, həm də müavinət əldə etmək, qocalıqda gələcəyi təmin etmək üçün övlad sahibi olmaq, siyasi ittifaqlar qurmaq və miras ötürmək, eləcə də hərbi qüvvənin artırılması vasitəsi idi. Buna görə də, evlilik bir vəzifə idi, homoseksuallıq isə istisna halı kimi hər kəsin istifadə edə bilmədiyi bir dəbdəbəli bir vasitə idi.
Mesopotamiya
Həm kişilər, həm də azyaşlı oğlanlar arasında homoseksual təcrübələr hələ Şumer dövründən təsvir edilmişdir. Şumer sivilizasiyasında ( e.ə. 3000) homoseksual kimi şərh edilən assinu adlandırılan bir qrup insanların varlığı qeyd edilmişdir.
Babildə (e.ə. 2100-560) homoseksuallığın mövcudluğunu və bunun qınanmayan adi hal olduğunu sübuta yetirən mənbələr var. Məsələn, Gilqameş dastanı qəhrəmanın yoldaşı Enkidu ilə erotik münasibətini göstərir. Cinsi təcrübələrlə (həmçinin homoseksual) din arasında müəyyən bir əlaqə var idi. İştarın bəzi keşişlərinin homoseksual olduqlarına və müəyyən rituallarda transvestit rəqslərində iştirak etdiklərinə dair sübutlar var.
Misir
Qədim Misirdə homoseksuallığa dair tarixi sübutlar çox azdır və əksər hallarda birmənalı deyil.
Sakkara mastabasında təxminən e.ə. 2400-ci ildə firon Niuserranın dövründə 5-ci sülalənin iki yüksək rütbəli kral məmuru olan Khnumhotep və Niankhkhnum'a aid olan eyni dövrün digər məzarlarında tapılan adi heteroseksual evliliklərə çox oxşar vəziyyətlərdə qucaqlaşan təsvirləri ortaya çıxdı. Bu, bizi onların homoseksual cütlük olduğuna inanmağa vadar edir, lakin digər tarixçilər onların qardaş, bəlkə də əkiz ola biləcəyinə inanırlar.
Yunanıstan
Antik dövrdə homoseksual təcrübələri əks etdirən ilk yazılı sənədlər Yunanıstana aiddir. Yunanıstanda kişilərin homoseksual münasibətləri köklü bir adət idi. Belə bir adət heteroseksual evliliyi əvəz etmirdi, lakin evlilikdən əvvəl və ya eyni zamanda baş verirdi. Yetkin kişilər tez-tez bir-birləri ilə münasibət qurmazdılar (baxmayaraq ki, məsələn, Makedoniyalı İskəndərin vəziyyətində olduğu kimi istisnalar var idi) və bir erast kişi adətən eromen oğlana qoşulurdu. Adətən münasibətlər yetkin sevgilinin təxminən iyirmi yaşı, digərinin isə yetkinlik yaşına yenicə çatdiğı dövrdə başlayırdi, otuz yaşına çatana və evlənənə qədər davam edirdi, baxmayaraq ki, bu qeyri-müəyyən müddətə davam edə bilər və ya daha əvvəl bitə bilərdi. Bu münasibətlər təkcə cinsi xarakter daşımırdı: erast kişi qohum və ya qəyyum kimi hüquqi status qazanırdı və himayəsində olan oğlanın təhsili və hərbi təliminə cavabdeh idi.
Homoseksual təcrübələr, ilk növbədə, aristokratik təbəqənin adəti idi, yuxarı siniflər öz dəyərlərini bu yolla ötürürdülər.
Kişilər arasında bəzən ömür boyu olan homoseksual qeydləri də var.
Roma
Qədim Romada homoseksuallığın sosial qavrayışı zamanla dəyişik olub. Respublika dövründə qanunla məhdudlaşdırılırdısa və qeyri-adi yunan davranışı hesab edilirdi; amma imperiyanın birinci yarısında bu, hətta imperatorlar tərəfindən də tətbiq edilən tamamilə qəbul edilmiş bir davranışa çevrildi.
Romada homoseksual münasibətlərin ən çox yayılmış forması ağanın aktiv, kölənin isə passiv rol oynaması idi. Kişilərin fahişəliyi ilə bağlı da çoxsaylı məlumatlar var.
Qərbi Roma İmperiyasının süqutu ilə onun qanunvericiliyinin tətbiq olunması da dayandırıldı, buna görə də homoseksuallıq günah sayılsa belə, erkən orta əsrlərdə Avropanın əksər ölkələrində sərbəst və kifayət qədər dözümlülüklə qəbul olunurdu. İstisna, kişi homoseksual təcrübələrini kastrasiya və sürgünlə cəzalandıran Vestqot İspaniyası olmuşdur. Eləcə də Şərqi Roma İmperiyasında I Yustinian 538-ci il tarixli qanununda homoseksual hərəkətlərə görə ölüm cəzasından istifadə etməyə davam edirdi.
Asiya
Homoseksuallıq Çində qədim zamanlardan məlumdur. Pan Quandan qədim mətnlərdəki homoseksuallığa dair sitatlar toplusunda göstərir ki, Xan sülaləsinin demək olar ki, bütün imperatorlarının bir və ya bir neçə sevgilisi olub. Tarixi qeydlərdə lezbiyanların da adı çəkilir.
Çində homoseksuallıq təcrübəsi Sun və Min sülalələrində müasir dövrə, Tzin sülaləsinə qədər dəyişməz olaraq qalmışdı. Bu dövrlərdə eyhamlı rəsmlər yaradılmağa davam edir.
Yaponiyada Heyan dövrünə aid bir neçə ədəbi əsərdə homoseksual münasibətlərə və transseksualların mövcudluğuna istinadlar var, məsələn, bir neçə kişinin gəncləri cəlb etdiyi Gencinin hekayəsi romani. Kociki bəzi imperatorların homoseksual təcrübələrini qeyd edir; məsələn, imperator tərəfindən cinsi məqsədlər üçün saxlanılan hansısa gözəl oğlana istinad edirlər. Orta əsrlərdə yapon ordularında şudo adlandırılan adət homoseksual münasibətlərin geniş yayılmasından xəbər verir.
Hindistanda Riqvedada (Hindistanda ən qədim mətn, eramızdan əvvəl 2-ci minilliyin ortalarında), ənənəvi mənbələrdə, Suşruta Samhita kimi tibbi mətnlərdə (e.ə. 600-cü ilə yaxın) və hüquqi, "üçüncü cins" (tritiya-prakriti, hərfi mənada "üçüncü təbiət") insanların varlığını qeyd edir. Bu qrupa həm transgenderlər, həm də intersekslər, həmçinin homoseksuallar və biseksuallar daxildir; yəni onun varlığında kişi və qadın təbiətinin qarışdığına inananların hamısı. 3-cü əsrdə yazılmış Kama Sutra həm kişilərin, həm də qadınların homoseksual təcrübələrini, xüsusən də kişilər arasında fellatio üsullarını təsvir edir.
Amerika
1492-ci ilə qədər Şimali Amerikada yerləşən bir çox yerli mədəniyyətdə özlərini " iki ruhlu insanlar " adlandıran insanlar var idi. Yəni kişi və qadın rollarını oynayan insanlar, doğulduqları cinsə uyğun gəlməyən geyimlər və tapşırıqları yerinə yetirmək kimi təcrübələr var idi. 130-dan çox qəbilədə transseksual kişilər və qadınlar haqqında məlumatlar mövcuddur.
Mayyalılar homoseksuallığa nisbətən daha dözümlü idilər, baxmayaraq ki, bəzi hallarda onları ocaqda ölümlə cəzalandırırdılar. Amma mayya cəmiyyəti nikahdan əvvəl cinsi əlaqə üçün homoseksuallığı üstün hesab edirdi, buna görə də zadəganlar uşaqları üçün seks kölələri alırdılar.
Digər tərəfdən, Tolteklər homoseksuallığa son dərəcə dözümlü idilər və hətta erotik nümayişləri ilə mayyalıları təəccübləndirirdilər.
İntibah dövrü
İntibah dövründə bir çox mədəni və siyasi dəyişikliklər baş verdi, lakin homoseksuallara qarşı təqiblər nəinki eyni intensivliklə davam edirdi, həm də bütün Avropada həm kilsə hakimiyyəti, həm də mülki şəxslər tərəfindən təqiblər o dövrdə də davam edirdi.17-18-ci əsrlərdə homoseksuallıq daha çox London, Paris və Amsterdam kimi böyük şəhərlərdə rast gəlinir. Bu submədəniyyətin meydana çıxması onları terror yolu ilə idarə etməyə çalışan dövlətlərin şiddətli reaksiyasına səbəb oldu, bəzi homoseksualları “ibrət” olaraq öldürdülər. Ən parlaq nümunə 1730-cu ildə Amsterdamda ən azı iyirmi dörd nəfərin edam edildiyi qırğındır. Bunu şəhvətdən qaynaqlanan əxlaqsızlıq ideyası kimi göstərməyə və bunun azlıqların xüsusi zövqü olduğuna inam yaratmağa çalışırdılar.
İkinci Almaniya İmperiyası dövründə homoseksual hüquqları uğrunda dünyada ən fəal hərəkat başladı. 1897-ci ildə Berlində homoseksuallığın, eləcə də geylərin dekriminallaşdırılması və onun sosial tanınması uğrunda mübarizə aparmaq üçün Elmi və Humanitar Komitə (Wissenschaftlich-humanitäres Komitee, WhK) yaradıldı və bununla da geylərin müdafiəsi üzrə dünyada ilk ictimai təşkilat yaranmış oldu.
Nasist və faşist təqibləri
Veymar Respublikasının bütün nailiyyətləri Adolf Hitler və Nasist Partiyasının gəlişi ilə süquta uğradı. Nasistlər dövründə homoseksuallıq ari irqinin davam etdirilməsinə mane olan genetik qüsur kimi qəbul edilirdi ki, bu da Almaniya Cinayət Məcəlləsinin 175-ci bəndinin tətbiqini sərtləşdirirdi.
Homoseksual hesab edilən almanlar işğal olunmuş ərazilərdəki homoseksuallar kimi həbs edilmiş və ya həbs düşərgələrinə yerləşdirilmişdilər. Hesablamalara görə 1933-1945-ci illər arasında təxminən 100.000 homoseksual həbs olunub.
15.000-dən 10.000-ə qədəri həbs düşərgələrinə göndərildi, onlardan yalnız 4.000-ə yaxını müharibənin sonunda sağ qaldı. Digər qruplarla müqayisədə işgəncələr nəzərə alınarsa bu çox yüksək faiz idi.
SSRİ və digər kommunist ölkələrində təqiblər
Nasistlərin təqibi ilə eyni vaxtda Sovet İttifaqında bu təqiblər mövcud idi. SSRİ-də homoseksuallığı korlanmış burjuaziyanın mənəvi və fiziki tənəzzülü hesab edirdilər. Homoseksuallıq təkcə təbiətə qarşı deyil, həm də sosialist cəmiyyətinə qarşı elan edilmişdi və beləliklə, bütün Sovet ərazisində məhv edilməli idi. 1934-cü ildə SSRİ Cinayət Məcəlləsinə 121-ci maddə daxil edilərək homoseksuallıq 5 ildən 8 ilə qədər azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılırdı.
Oxşar qanunlar bütün Varşava Müqaviləsi ölkələrində və Çində də qəbul edilmişdir. Bundan əlavə, SSRİ-nin siyasi mübarizəsində homoseksuallıq tez-tez siyasi rəqibləri günahlandırmaq və onların təqibi üçün silah kimi istifadə olunurdu.
Stounval iğtişaşları
Lakin bu hərəkət homoseksualların qısa müddətdə həmrəylik göstərərək LGBT azadlıq hərəkatının başlamasına gətirib çıxartdı və bir neçə gey təşkilatların yaranmasına səbəb oldu. Stounval iğtişaşlarının əsas cəhəti öz hüquqlarını müdafiə etmək üçün indi bütün dünyada yüz minlərlə insanı bir araya gətirən hər il Beynəlxalq LGBT Qürur Gününün yaranmasına səbəb olmasıdır. Beləliklə, Stounval iğtişaşları tarixdə bir mərhələ və gey hüquqları uğrunda mübarizənin başlanğıcının simvolu olaraq qalır.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından homoseksuallığın xəstəlik olaraq xaric edilməsi
1890-cı illərdə psixoanalizin meydana çıxması ilə Qərb cəmiyyətlərinin bir hissəsi tərəfindən homoseksuallıq qavrayışında dəyişiklik oldu, onlar ruhi xəstə olmaq üçün artıq homoseksualları pis, günahkar və ya cinayətkar kimi görmürdülər. Bu, bir irəliləyiş olmaq əvəzində vəziyyəti daha da pisləşdirdi, çünki bu, təkcə dini fanatikləri və repressiv siyasətçiləri deyil, həm də bir çox psixiatrları da tədqiqatlar aparmağa sövq etdi. Dünyada bir çox homoseksuallar könüllü və ya zorla psixiatriya xəstəxanalarına yerləşdirilib və 20-ci əsrin böyük bir hissəsində heç bir dəyişikliyə səbəb olmuyan travmatik reparativ terapiyaya məruz qalıblar.
Nəhayət, 17 may 1990-cı ildə ÜST homoseksuallığı Xəstəliklərin Beynəlxalq Statistik Təsnifatından və digər sağlamlıq problemlərindən çıxardı. 1994-cü ildə Böyük Britaniya, 1999-cu ildə Rusiya Federasiyasının Səhiyyə Nazirliyi və 2001-ci ildə Çin Psixiatriya Cəmiyyəti də bunu etdi.
O vaxtdan bəri, homoseksuallar artıq xəstə və ya əsəbi olaraq ayrı-seçkiliyə məruz qala bilməzlər və təhlükəli cinsi yönləndirmə təcrübələrindən əziyyət çəkməməlidirlər, amma buna baxmayaraq homoseksuallığı hələ də xəstəlik hesab edənlər və onları təqib edənlər var.
Vətəndaş hüquqları
LGBT hərəkatı 19-cu əsrin sonlarından bəri bərabər hüquqların təmin edilməsi üçün mübarizə aparır və çalışır. İnsan Hüquqları Haqqında Ümumdünya Bəyannaməsində isə bu tələb öz əksini tapmışdır:
Bütün insanlar azad və bərabər hüquqlu doğulurlar. Onlar ağıl və vicdan sahibidirlər və bir-birlərinə qarşı qardaşlıq ruhunda hərəkət etməlidirlər.
Hər kəs irqindən, rəngindən, cinsindən, dilindən, dinindən, siyasi və ya digər əqidəsindən, milli və ya sosial mənşəyindən, mülkiyyətindən, sinfindən və ya digər statusundan asılı olmayaraq, bu Bəyannamədə təsbit edilmiş bütün hüquq və azadlıqlara malikdir.
Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 1 və 2-ci maddələri.
Dünyada eynicinslilərin nikahını qanuniləşdirən ilk ölkə 2001-ci il aprelin 1-də Hollandiya oldu.
Hollandiyadan sonra eynicinsli nikahlara Belçika (2003), İspaniya və Kanada (2005), Cənubi Afrika (2006), Norveç və İsveç (2009), Portuqaliya, İslandiya, Argentina (2010), Danimarka (2012), Uruqvay və Fransa (2013), həmçinin ABŞ-nın 6 ştatı və Mexikoda icazə verildi.
Əmir Qurbanov
Əmir Abakaroviç Qurbanov  — qumuq dramaturqu, yazıçı, aktyor və teatr xadimi, Dağıstan MSSR Əməkdar İncəsənət xadimi (1955), Dağıstan MSSR Xalq artisti (1959), SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü (1943).
Ailəsi
Həyat yoldaşı Uşkiyat Surxay qızı Səfərəliyeva Qumuq Musiqili Dram Teatrının aktrisası olmuşdur. Daha çox komik rolların ifaçısı kimi tanınmışdır. Əmir Qurbanov 1937-ci ildə həbs edildikdən sonra Uşkiyat xanım ərinin azad edilməsi ilə bağlı gərgin mübarizə aparmış, Kremlə çoxlu sayda şikayət məktubları yazmış, Moskvaya gedərək SSRİ Ali Sovetinin sədri Mixail Kalininlə görüşmüşdür. Bu işdə ona görkəmli qumuq müğənnisi Tatam Muradov dəstək olmuşdur. Uşkiyat Səfərəliyeva 1960-cı ildə Dağıstan MSSR-in Xalq artisti adına layiq görülmüşdür. Ölümü Əmir Qurbanov həyatının son illəri özünü xəstə, yorğun, əsəbi hiss etmiş, bu isə onun yaradıcılıq fəaliyyətinə təsirsiz qalmamışdır. 12 iyul 1966-ci ildə Mahaçqaladakı mənzilində müəmmalı şəkildə dünyasını dəyişmişdir. Bəziləri onun elektrik vurmasından, bəziləri isə bilinməyən hansısa qəsd hadisəsindən öldüyünü təxmin edirlər.
Yaradıcılığı
Əmir Qurbanov bədii yaradıcılığa 1929-cu ildə başlamışdır. O, kumık və Dağıstan teatrının yaradıcılığarından və təşkilatçılarından biridir. Əmir Qurbanov Qafqazda sosialist inqilabinın problemlərə, vətəndaş müharibəsinə və kolxoz quruculuğuna həsr olunmuş otuzdan çox tamaşanın müəllifidir. Onun pyesləri Alim Paşa Salavatov adına Qumuq Musiqili Dram Teatrında, həmçinin bir sıra Dağıstan teatrlarında və Şimali Qafqaz teatrlarında səhnəyə qoyulmuşdur. Əmir Qurbanov, eyni zamanda, 1960-cı ildə nəşr olunan ilk "Dağıstan dramaturqlarının pyesləri" toplusunun tərtibçisidir. O, həmçinin, tamaşaçıların diqqətini əsasən personajın daxili dünyasına yönəldən, qəhrəmanı canlı şəkildə ifadə etməyə çalışan güclü obrazlar yaratmış, istedadlı, olduqca yaradıcı bir teatr aktyorudur. Bir aktyor kimi, Dağıstan, rus və Qərb klassiklərinin əsərlərindəki obrazların unudulmaz səhnə həyatını yarad bilmişdir. Bunların içərisində Nadirşah (M. Xurşilov, "Andalal"), Bolat (A. Salavatov, "Qırmızı partizanlar"), Barxudar (A. Şirvanzadə, "Namus"), Musa (M.Lermontov, "İspanlar"), Otello (Şekspir, "Otello"), Jevakin (N.V. Qoqol, "Evlilik"), Alıpkaç (Mətn Rüstəmovun, musiqisi Həsənovun “Ağacın altında” əsəri), Hacı Murad (L.M. Tolstoy, “Hacı Murad”) və b. obrazlar daha çox diqqəti çəkir. Müəllifin bir neçə nəsr əsəri, xüsusilə “Dağ ətəyində” (1963) povesti ona uğur gətirmişdir.
Əsərləri
• 2
NGC 7085
NGC 7085, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
"Prokurorluq orqanlarında qulluqda fərqlənməyə görə" medalı
"Prokurorluq orqanlarında qulluqda fərqlənməyə görə" medalı — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi. 5 noyabr 2022-ci ildə təsis edilmişdir.
Tarixi və əsasnaməsi
Prokurorluq işçiləri "Prokurorluq orqanlarında qulluqda fərqlənməyə görə" medalı ilə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əsasən Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən təltif edilirlər.
"Prokurorluq orqanlarında qulluqda fərqlənməyə görə" medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.
Təsviri
"Prokurorluq orqanlarında qulluqda fərqlənməyə görə" medalının təsviri 2022-ci il 5 noyabr tarixli 623-VIQD saylı Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
Medalın ümumi təsviri
Medalın ön tərəfi
Medalın arxa tərəfi
Medalın elementləri
NGC 1222
NGC 1222, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Hicran Rüstəmzadə
Hicran Rüstəmzadə (1960) — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin I dərəcəli Kapitanı, Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Komandanı vəzifəsini icra edən (2016-2017).
Hərbi xidməti
Hicran Rüstəmzadəyə 2016-cı il martın 29-da müdafiə nazirinin əmrinə əsasən Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri Komandanı vəzifəsinin icrası tapşırılıb. O, 2017-ci il yanvarın 25-nə qədər bu vəzifəni icra edib.
Sultan Sultanov (birinci katib)
Sultan Teymur oğlu Sultanov (1905 – 9 yanvar 1938) — alay komandirinin köməkçisi, mayor. Azərbaycan KP-nın Naxçıvan Vilayət Komitəsinin 1-ci katibi (1937).
Həyatı
1905-ci ildə anadan olub. 9 yanvar 1938-ci ildə SSRİ Ali məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının Səyyar Sessiyasının qərarı ilə əksinqilabi-millətçilik fəaliyyətinə görə I kateqoriya ilə həbs edilmişdir. Həbs olunana kimi alay komandirinin köməkçisi mayor vəzifəsində xidmət etmişdir. Həbs ediləndən bir gün sonra güllələnmişdir.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
1937-ci ildə Naxçıvan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə təyin edilir. 1937-ci il oktyabr ayının 22-dən 1938-ci ilin yanvarına qədər Azərbaycan Kommunist (bolşevik) partiyasının Mərkəzi Komitəsinin Büro üzvü vəzifəsini icra edir. Çox çəkmir ki, "əksinqilabçı-millətçi" damğası ilə həbs edilərək güllələnir.
Anar Məmmədli
Anar Məmmədli — insan hüquqları fəalı, seçkilər və ictimai idarəetmə üzrə ekspert.
Həyatı
Anar Məmmədli 26 iyul 1978-ci ildə Yevlax şəhərində anadan olub. 1999-cu ildə Azərbaycan Dillər Universitetinin (ADU) Alman dili və filologiyası ixtisası (bakalavr dərəcəsi) üzrə bitirib.
2020-ci ildə ABŞ-nin Sirakuz Universiteti Maksvel Məktəbini İctimai İdarəçilik ixtisası (magistr dərəcəsi) üzrə bitirib.
Fəal əmək fəaliyyətinə 1997-ci ildə müxtəlif qəzetlər üçün tərcümələr etməklə başlayıb.
1997-ci ildə Azərbaycan Dillər Universitetinin bir qrup tələbəsi ilə birlikdə Dünyəvi Yüksəliş Gənclər Təşkilatını yaradıb.
2001-ci ildə QHT-lərin Seçki Monitorinqi Mərkəzinin yaradılmasında iştirak edib. 2008-ci il prezident seçkiləri ərəfəsində mərkəzin qeydiyyatı Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında ləğv olunduğu üçün həmin ilin dekabrında Bəşir Süleymanlı ilə birlikdə Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) adlı yeni QHT yaradıb.
Anar Məmmədli Azərbaycan (ana dili), alman, türk, ingilis və rus dillərini bilir.
Təhsili
O, ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun, Avropa Şurası Direktoratlığının, ABŞ Milli Demokratiya İnstitutu, Beynəlxalq Seçki Sistemləri Fondu və müxtəlif akademik mərkəzlərin təlim və seminarlarında iştirak edib. Təlim proqramaları ilə yanaşı 2005–2011-ci illərdə müxtəlif təqaüd proqramlarında iştirak edərək, Almaniya, Çexiya, Belçika kimi Avropa Birliyi ölkələrində yaxşı idarəçilik, siyasi iştirakçılıq və yerli idarəetmə üzrə təcrübələri öyrənməyə çalışıb.
2018–2020-ci illərdə ABŞ-nin Sirakuz Universitetində təhsil alaraq, akademik biliklərini bu universitetin Vətəndaşlıq və İctimai Münasibətlər üzrə Maksvel Məktəbində İctimai İdarəçilik (Magistr dərəcəsi) ixtisası üzrə təkmilləşdirib.
İctimai fəaliyyəti
Seçki prosesi ilə yanaşı Anar Məmmədli 1998-ci ildən etibarən ölkədə insan hüquq və azadlıqlarının, xüsusən də siyasi məhbusların azadlığı, sərbəst toplaşmaq və birləşmək hüquqlarının müdafiəsi, o cümlədən siyasi iştirakçılığın təbliği yönündə çalışıb.
O indiyədək Azərbaycanda keçirilən 15 seçkinin SMDT (keçmiş SMM) vasitəsilə müşahidəsinə rəhbərlik edərək, seçkilərin gedişi və nəticələri barədə rəylərin hazırlanmasında iştirak edib. Ancaq Anar Məmmədlinin seçki təcrübəsi yalnız Azərbaycanla məhdudlaşmayıb. İndiyədək ENEMO və ATƏT/DTİHB-nin beynəlxalq missiyaların tərkibində Türkiyə, Əfqanıstan, Almaniya, Norveç, Ukrayna, Gürcüstan, Qırğızstan və Albaniyada keçirilən seçkilərin müşahidəsində iştirak edib.
Beynəlxalq fəaliyyəti
2005-ci ildə SMDT (keçmiş SMM) Seçkilərin Monitorinqləri Təşkilatının Avropa Şəbəkəsinə (ENEMO) üzv olduqdan sonra Məmmədli bu qurumun tədbirləri, ümumi yığıncaqları və Katibliyinin işində iştirak edib. 2006–2008-ci illərdə isə ENEMO-nun Katibliyinin üzvü seçilib.
2009-cu ildə Avropa Birliyinin Şərq Tərəfdaşlıq siyasəti elan olunduqdan sonra SMDT Şərq Tərəfdaşlıq Forumunun təsis yığıncağına seçilib və Məmmədli qurumu təmsil edib. Sonrakı illərdə VCF-nin Azərbaycanda Milli Platformasının yaranması və fəaliyyətində iştirak eidb, 2012-ci ildə VCF-nin İdarə heyətində təmsil olunub.
2012-ci ildə Avropada Demokratik Seçkilər Platformasının (EPDE) təsis olunmasında Məmmədli fəal iştirak edib və hazırda mərkəzi Berlin şəhəri olan bu qurumun İdarə heyətində bir neçə il təmsil olunub.
2012-ci ildə ABŞ Milli Demokratiya İnstitutu və Dünya Bankının təşəbbüsü ilə Vaşinqtonda keçirilən Forumda SMDT-ni təmsil edərək, "Parlamentin açıqlığı" bəyannaməsinin müzakirəsində və qəbul olunmasında, habelə Açıq Parlament qlobal şəbəkəsinin yaranmasında iştirak edib.
2010-cu ildən etibarən Məmmədli BMT-nin İnsan Hüquqları Komitəsi və Avropa Şurası Parlament Assambleyasının seçkilər, qanunun aliliyi, insan hüquqları və yaxşı idarəçiliyin təşkili üzrə tədbirlərində fəal iştirak edib.
Siyasi motivli həbsi və beynəlxalq reaksiyalar
Azərbaycanda 9 oktyabr 2013-cü ildə keçirilən prezident seçkisi ərəfəsində siyasi gərginlik ilin əvvəllində müşahidə olunurdu. İsmayıllıda bir qrup sakinin yerli icra hakimiyyəti nümayəndələrinə kütləvi etirazından siyasi hakimiyyət siyasi narazılığın qarşısını almaq üçün siyasi motivli həbslərə başladı.
2013-cü il fevralın 4-də Respublikaçı Alternativ Hərəkatının sədri İlqar Məmmədov və Müsavat Partiyası Məclisinin üzvü Tofiq Yaqublu guya İsmayılıda iğtişaşların təşkilində iştirakına görə həbs edildilər. Bunun ardınca NİDA Vətəndaş Hərəkatının 7 üzvü Mart və Aprel aylarında təşkil olunan "Əsgər ölümlərinə etiraz" aksiyalarından sonra həbs edildilər. Aprelin 11-də isə gənclər üçün vaxtaşırı mühazirələrin təşkil olunduğu Azad Fikir Universitetinin ofisi Baş Prokurorluğun başladığı cinayət-istintaq tədbirləri çərçivəsində bağlandı.
Avqustda başlayan prezident seçkilərini uzunmüddətli qaydada müşahidə edən SMDT seçki gününədək iki aralıq hesabat hazırlayıb yaydı. Bu hesabatlarda namziədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, seçkiqabağı təşviqat dövründə inzibati resurslardan istifadə halları, siyasi fəalalr və müstəqil müşahidəçilərə qarşı siyasi təqiblər, ifadə azadlığı, sərbəst toplaşmaq azadlığının pozulması halları qedilib. Bu hesabatlar yayıldıqdan sonra iqtidara yaxın mediada SMDT əleyhinə qarayaxma kampaniyası başladı.
SMDT ölkə üzrə əməkdaşlıq etdiyi ictimai birliklər və vətəndaş qruplarının dəstəyi ilə seçki günü üçün müşahidəçilərin hazırlanamsı və seçki komissiyalarında qeydiyyatıan hüquqi yardım göstərdi.
SMDT-nin İlkin Rəyi açıqlandıqdan iki həftə sonra — oktaybrın 27-də Baş Prokurorluğun Ağır Cinayətlər İdarəsində SMDT-yə və onun tərəfdaşı olan Könüllülərin Beynəlxalq Həmrəyliyi Birliyinə qarşı cinayət işi açılıb. Bu iş üzrə istintaq prosesi ilə SMDT-nin bütün vəzifəli şəxsləri, o cümlədən Anar Məmmədli əməkdaşlıq edərək, zəruri sənədləri və materialları təqdim ediblər. Ancaq təxminən ay yarım sürən istintaqdan sonra Anar Məmmədli dekabrın 16-da saxlanılaraq, barəsində həbs qəti-imkan tədbiri seçilib.
2014-cü ilin mayında isə məhkəmə tərəfindən 5 il 6 ay azadlıqdan məhrum edilib.
Bəxtiyar Şərifzadə
Həyatı
Azərbaycanın Qax rayonunda anadan olan və yaradıcılığı dövründə 23 sənədli filmi səsləndirən, çoxsaylı verilişlərin kadr arxası mətnini oxuyan Bəxtiyar Şərifzadə AzTV-nin radiosunda çalışmışdır.
Bəxtiyar Şərifzadə diktor fəaliyyəti ilə yanaşı Azərbaycanda bir çox filmlərin səsləndirilməsində, dublyaj işində iştirak edib.
24 iyun 2016-cı ildə Bakı şəhərində vəfat etmiş və 25 iyunda doğulduğu Qax rayonunun Güllük kəndində dəfn olunmuşdur.
Nubar Ozanyan
Nubar Ozanyan və ya psevdonimiylə Orxan Bakırcıyan (, ; 1956, Yozğad, Türkiyə – 14 avqust 2017, Raqqa, Suriya) — Türkiyədə anadan olmuş erməni kommunist siyasətçisi, TKP/ML partiyasının üzvü, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, müharibə cinayətkarı, terrorçu. Ozanyan Qarabağ müharibəsi zamanı çoxlu qətliamlar törədmişdir. Raqqa döyüşü zamanı İraq Şam İslam Dövləti qruplarına qarşı döyüşdə həlak olub.
Bioqrafiya
Nubar Ozanyan 1956-cı ildə Türkiyənin Yozğad şəhərində, kasıb bir erməni ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsil aldıqdan sonra o, radikal solçu ideologiyası ilə tanış olmuş və daha sonra TKP/ML partiyasına qoşulmuşdur. 1980-ci il Türkiyə çevrilişindən sonra, Ozanyan Fransaya qovulmuş, orada Yılmaz Güneyi müdafiə etmişdir. Ozanyan 1980-ci illlərin sonlarında TKP/ML partiyasının hərbi qolu olan TİKKO-ya qoşulmuşdur. Ozanyan 1988-ci ildə, İlk Fələstin İntifadası zamanı Fələstinə getmiş, orada Fələstin Xalq Azadlıq Cəbhəsinə qoşulub İsrail qüvvələri ilə döyüşmüşdür. O, 1991–1992-ci illərdə Dağlıq-Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş və qətliamlar törədmişdir. Ozanyan 1992-ci ildə Türkiyənin Tunceli ilinə qaçmış və oradakı yerli Maoist qiyamına qoşulmuşdur. Ozanyan bu dövrdə TKP/ML partiyasının yüksək rütbələrinə çatmış, partiyanın mühüm təşkilatçısı, ideoloqu, hərbi məqşqçisi cəbhə komandiri olmuşdur.
Ozanyanın ölümü TKP/ML partiyası, İstanbul-əsaslı erməni Nor Zartonk hərəkatı, BİXPQ,  TXAP-C/MLSTB, AMLP, və FXAC tərəfindən gileylənmişdir.
Şəxsi həyatı
Nubar Ozanyan erməni, türk və rus dillərində oxuya, yaza və danışa bilirdi. Bir neçə kitabı erməni dilinə tərcümə etmişdir.
Two Feet
Zakari Vilyam "Bill" Dess — Two Feet təxəllüsü ilə tanınan amerikalı müğənni, bəstəkar və prodüser. Nyu-Cersi ştatının Tenaflay şəhərindəki Tenaflay Liseyində oxuyub.