cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rahat Əliyev
Həbsi və vəfatı
Rahat Əliyev Qazaxıstanda iki yüksək rütbəli bank menecerini oğurlatdıraraq qətlə yetirilməsi sifarişini verməkdə ittiham olunub. Belə ki, 2007-ci ildə ölkənin ən iri kredit idarələrindən biri olan "Nurbank"la bağlı yaranmış qalmaqalda onun rolunun olduğu iddia edilmişdir. Özü də "Nurbank"ın səhmdarı olan Rahat Əliyevi 2007-ci ildə həmin bankın rəhbərləri – idarə heyətinin sədri Əbilmajin Gilimov və idarə heyəti sədrinin sabiq birinci müavini Joldas Timirəliyevin oğurlanmasında ittiham edirlər.
Onun barəsində Qazaxıstanda qiyabi məhkəmə keçirilmiş və 40 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdi. O, 2007-ci ilin yazından xarici ölkələrdə gizlənirdi.
Nəhayət 2014-cü il iyunun 5-də Vyanada tutulub və həmin vaxtdan Avstriyada həbsdə idi; Onun Qazaxıstana ekstradisiya edilməsi məsələsi Avstriya tərəfindən imtina edilib. 2015-ci ilin fevral ayının 24-də Avstriya həbsxanasında intihar edib.
Ailəsi
Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevin qızı Dariğa Nazarbayeva ilə evli olub. Onlar 1983-cü ildə evlənib. Nurali (d. 1985), Aysultan (d. 1990) və Venera (d. 2000) adlı 3 övladları var.
2007-ci Dariğa Nazarbayeva ilə ayrıldıqdan sonra Avstriya vətəndaşı olan Elnarə Şorazova ilə evlənmişdir.
.cc
.cc — Kokos adalarının internet kodu. .co.cc ödənişsiz olaraq verilir.
.cd
.cd — Konqo Demokratik Respublikasının internet kodu.
Bağanis-Ayrım qətliamı
Bağanis-Ayrım qətliamı — 24 mart 1990-cı ildə Azərbaycanda, Qazax rayonunun Bağanis Ayrım kəndində ermənilər tərəfindən törədilmiş qətliam. Qətliam nəticəsində 7 nəfər mülki şəxs öldürülmüş, 2 nəfər yaralanmışdır.
Qətliam
24 mart 1990-cı ildə erməni silahlıları SSRİ hərbçilərinə məxsus hərbi texnikadan istifadə edərək Qazax rayonunun dağlıq kəndi olan Bağanis Ayrıma hücum etmişdir. Hücumda yeddi nəfər kənd sakini ocağa atılaraq yandırılıb, iki nəfər isə güllələnib. Kənddə 17 ev qumbaraatanla dağıdılıb, 11 ev isə qarət edilib. Əsliyevlər ailəsinin 5 üzvü işgəncələrlə qətlə yetirildikdən sonra üstlərinə benzin tökülərək yandırılıblar. Alməmməd Məhərrəmov isə həyətindəki ot tayasına atılaraq diri-diri yandırılıb. Kənddə növbə çəkən milis əməkdaşı Məcid Əhmədov güllələnib, 2 nəfər isə odlu silahla yaralanıb. Qətlə yetirilənlərin ən yaşlısı Dədəş Əsliyev 75 yaşında, ən kiçiyi isə beşikdə olan 39 günlük Hafiz olub.
Qırğın nəticəsində kənd sakinləri 1915-ci il təvəllüdlü Əsliyev Dədəkişi Bayram oğlu və onun ailə üzvləri — 1923-ci il təvəllüdlü Əsliyeva Pakizə Qulu qızı, 1959-cu il təvəllüdlü Əsgərova Havaxanım Dədəş qızı, 1963-cü il təvəllüdlü Adıgözəlova Alya Dədəş qızı, 1990-cı ilin fevral ayında anadan olmuş Adıgözəlov Hafiz Ramiz oğlu, onların həmkəndlisi, 1942-ci il təvəllüdlü Məhərrəmov Alməmməd Gülməmməd oğlu və xidməti vəzifəsini həyata keçirən 1965-ci il təvəllüdlü, polis əməkdaşı Məmmədov Məcid Oqtay oğlu odlu silahlarla qəsdən qətlə yetirmiş, Adıgözəlov Mülkədar İsrafil oğlu və polis əməkdaşı Əhmədov Zirəddin Musa oğlu isə odlu silahlarla yaralamışlar.
Аş-Şаmiyyə
Şamiyyə (الشامية) — İraqın Qədisiyyə mühafəzəsində şəhər.
Loropeni xarabalıqları
Loropeni xarabalıqları — Burkina-Fasonun cənubundakı Loropeni şəhəri yaxınlığında yerləşən qədim bir mirasdır. 2009-cu ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Bu ərazi ölkənin ilk Ümumdünya İrsidir. 11310 kvadrat kilometr ərazini əhatə edən ərazidə on ən yaxşı qorunan qədim bir qaladan ibarət bir sıra daş divarlar daxildir. Qalıqlar ən azı min il əvvələ aiddir. Yaşayış məntəqəsi Lohron və ya Kulanqo xalqı tərəfindən işğal edilmiş və e.ə 14 və 17-ci əsrlər arasında Trans-Sahara qızıl ticarətində inkişaf etmişdir. XIX əsrin əvvəllərində tərk edilmişdir. link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:2016.05-441-134ap_archeology,excavation_Lorop%C3%A9ni_Ruins_nr.Lorop%C3%A9ni(Poni_Prv.),BF_sun15may2016-1119h.jpg|none|thumb|Dağıntılardakı arxeoloji qazıntılar, 2016-cı ilin mayı
Yuxu tripanosomu
Yuxu tripanosomu - Afrikada yuxu xəstəliyinin törədicisi olub, zooantroponozlara aid edilir. Çünki insandan başqa rezervuar sahib ev heyvanları (donuz, keçi və s.) da ola bilir. Qambi tripanosomunun törətdiyi xəstəlik Qərbi və Mərkəzi Afrikada yayılmışdır. Bədən oxlovvari, yuxarıdan-aşağıya basılmış və bir qədər əyilmiş formadadır.
İnkişaf dövriyyəsi
Qambi tripanosomunun keçiricisi Glossina palpalis sese milçəyidir. Sese milçəyi parazitin qamçılı formasını ev heyvanlarından (donuz, keçi və s.) insana keçirdikdən sonra tripanosom qana, limfa düyünlərinə daxil olaraq intensiv surətdə qeyri-cinsiyyətli yolla çoxalır. 20-25 gündən sonra bütün orqanlara, o cümlədən baş və onurğa beyinə, ürəyə, böyrəklərə, qaraciyərə, dalağa, sümük iliyinə keçib ağır iltihab prosesinə və distrofık dəyişikliklərə səbəb olur. Xəstə adamlarda parazitin inkişafı iki mərhələdə gedir: 1.İlkin və ya hemolimfatik mərhələ. 2. Sonrakı və ya meninqo-ensefalitik mərhələ. Parazitin inkubasiya dövrü 2-3 həftə çəkir. İnkubasiya dövrü qurtardıqdan sonra keçiricinin insanı sancdığı yerdə 1-2 sm böyüklükdə ətrafı ağımtıl örtüyə malik qırmızı düyün əmələ gəlir. Düyün bir neçə gündən sonra itir və yerində piqmentləşmiş çapıq qalır.
.cf
.cf — Mərkəzi Afrika Respublikasının internet kodu.
Yuxu tripanosomu
Simptomlar və diaqnostika
Xəstənin üzündə, göz qapaqlarında, boynunda, dəridə şiş yaranır, lakin tədricən itib gedir. Xəstəliyin ilkin və daimi əlamətlərindən biri periferik limfa düyünlərinin böyüməsidir. Qaraciyər və dalaq genişlənir, xəstədə zəiflik, həddən artıq yorğunluq, yuxusuzluq, şiddətli baş ağrıları, psixi pozğunluqlar və anemiya müşahidə edilir. İlkin və ya hemolimfatik dövr bir həftədən bir neçə ilə kimi davam edir. Xəstəliyin dərəcəsi zəif, orta və ən ağır olur. Xəstəlik ən yüngül formadan birdən ağır hala keçib ölümlə qurtara bilər. Ölüm baş vermədikdə xəstəliyin 2-ci mərhələsi – sonrakı və ya meninqoensefalitik mərhələsi başlayır. Bu mərhələni «yuxu xəstəliyi» mərhələsi də adlandırırlar. Bu zaman parazitin inkişafı bilavasitə beyin toxumalarında gedir. Parazit 2-10 aydan bir neçə ilə qədər inkişafını davam etdirə bilər. Xəstəliyin 2-ci mərhələsində olan əsas əlamətlər, xəstənin fiziki cəhətdən zəifləməsi, şiddətli baş ağrıları və əsəb pozğunluqları nəticəsində göz qapaqlarında şiş olması, alt dodağın sallanması, ağızdan daimi selik ifrazının və s. olmasıdır. Belə xəstə gündüzlər yuxulu, axşamlar isə narahat olur. Tədricən hərəkət mərkəzləri tormozlanır və ətraflar iflic olur. Xəstə ətrafda baş verən hadisələrə biganə olur və xəstəlik ölümlə nəticələnir.
NGC 1891
NGC 1891, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Göyərçin bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
.cg
.cg — Konqo Respublikasının internet kodu.
Douroula
Douroula — Burkina Fasoda şəhər. Mouhoun vilayətində, Douroula departamentində yerləşir.
Douroula 5 iyul 2019-cu ildə Tiveqa, Yamane, Kindibo və Bekuy ilə birlikdə "Burkina Fasonun qədim qara metallurgiya sahələri" olaraq UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Güləhməd Talıbov
Ümumi məlumatlar
Güləhməd Mirəhməd oğlu Talıbov Lənkəran rayonu, Şağlaser kəndində anadan olmuşdur.
Əsas elmi nailiyyətləri
1984-cü ildən təyinatla Milli Elmlər Akademiyasının Neft-Kimya Prosessləri İnstitutunun "Nüvə maqnit rezonansı spektroskopiyası" qrupunda baş laborant kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Talıbov Güləhməd Mirəhməd oğlu 2011-ci ildə "Doymamış C3-spirtlərin efirləri və onların törəmələri: sintezi xassələri və tətbiqi" mövzusunda kimya elmləri üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Onun apardığı elmi tədqiqat işləri nəzəri və təcrübi əhəmiyyətli mühum nəticələrinə allil və propargil spirtlərinin sadə efirlərinin alınması üçün yeni üsulların tapılması, onların molekulunda reaksiya qabiliyyətli mərkəzlərinin artırılması məqsədi ilə hidroksil qrupu və halogen atomu saxlayan törəmələrinin yeni prinsipial sintez usullarının işləyib hazırlanması və sintetik imkanlarının genişləndirilməsi və tətbiq sahələrinin atrırılması aiddir.
O, bir sıra mono- və politsiklik karbohidrogenlərin selektiv alkoksihalogenləşmə reaksiyalarını aparmış, molekuldaxili tsiklləşmə nəticəsində oksigenli heterotsiklik birləşmələr sintez etmiş, kamfenin alkoksihalogenləşməsi molekuldaxili bitsiklik birləşmənin inversiyası ilə müşahidə edilməsi müəyyənləşdirmişdir.
İlk dəfə olaraq propargil β-yodefirlər əsasında β-qlikolların monopropargil efirlərinin alınması üçün ilkin maddə kimi istifadə olunması və onların molekuldaxili qapanması hesabına bir sıra altı- və yeddiüzvlü heterotsiklik birləşmələrin sintezi üçün yararlı olmasını müəyyənləşdirmişdir. Onun tərəfindən doymamış C3-spirtlərin β-yodefirlərinin alınması ücün təklif etdiyi reaksiya ABŞ-da cap olunan "March’s Advance Organic Chemistry" dərsliyinə daxil edilmişdir.
Onun tədqiqatları əsasında ilk dəfə əvəz olunmuş 1,4-dioksanların propargil β-halogenefirlərindən alınmasının yeni üsulu aşkarlanmışdır. Talıbov G. M. tətərindən ilk dəfə olaraq xlormetilpropargil efirin karbonilli birləşmələrlə kondensləşməsi nəticəsində 2-hidroksioksiranların a-qlikolların monopropargil efirlərinin, xlormetilpropargil efirin nitrillərlə kondensləşməsi nəticəsində ketoefirlərin, alkil-6-metil-4-etin(en)il-1,3-dioksan-5-karboksilatların (1R,2S)-1-aril-2-{[prop-2-in(en)iloksi]metil}spiro[2,4]hepta-4,7-dionların ückomponentlı steroselektiv yeni sintez üsullarını işləyib hazırlamış, NMR spektroskopiyanın köməyi ilə bir sıra doymamış oksiefirlərin mütləq konfiqurasiyasını təyin etmişdir. Halogenəvəzli stirolların kristal yod, klinoplitalit ((NaK)4CaAl6Cl30O72) və silisiumvolfram heteropoliturşunun natrium duzunun (Na4SiW12O40∙19H2O) suda məhlulunda allil spirti ilə alkooksiyodlaşmasi hesabına əvəzlənmiş 1,4-dioksanların sintezinin ilk dəfə yeni üsulunu işləyib hazırlamışdır. İlk dədə olaraq İQ və NMR spektroskopiyasının köməyi ilə 2-hidrooksioksiranların propargil efirləri molibden heteropoliturşunun gümüş duzlarının katalitik miqdarının iştirakı ilə furan törəmələrinin yüksək regioselektivliklə və cıxımla alınmasının yeni üsulunu tapmışdır.
Talıbov G. M. zərif üzvi sintez sahəsinda çalışan mütəxəssis kimi, doymamış C3-spirtlərin sadə efirlərinin hidroksil qrupu və halogen atomu saxlayan törəmələri metalların turş mühitdə korroziyasına qarşı effektiv inhibitor, sürtkü yağlarına və yanacaqlara antimikrob aşqar, bəd xassəli şiş əleyhinə preparat, sulfatreduksiyaedici bakteriyalara qarşı bioloji aktiv birləşmə, polimer materiallar üçün modifikatorlar və yapışqan kompozisiyaları, yapışqan materialları üçün inqredientlər, örtüklər üçün kimyəvi davamlı kompozisiyalar kimi istifadə oluna bilməsi imkanlarını tapmışdır.
Pedaqoji fəaliyyəti
1987-ci ildə ADNSU-nun "Üzvi kimya" kafedrasınnın əyani asipiranturasına daxil olmuş və MEA-nın həqiqi üzvü, akademik Siyavuş Qarayevin rəhbərliyi ilə 1991-ci ildə "Asetilen xlorefirləri: alınması, xassələri, tətbiqi" mövzusunda elmlər namizədi alimlik dərəcəsini almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. 1990-cı ildən "Üzvi kimya" kafedrasının tədris laboratoriyasının müdiri vəzifəsində, 1993-cü ildə "Doymamış karbohidrogenlərin heteroatomlu törəmələri" problem laboratoriyasının böyük elmi işçisi vəsifəsində çalışmışdır. 1995-ci ildən "Üzvi kimya" kafedrasının dosenti vəzifəsində çalışmışdır. ADNSU-nun kimya-texnologiya fakültəsinin dekan müavini vəzifəsində işləmişdir. 2012–2015-ci illərdə "Üzvi və bioloji kimya" kafedrasının professoru olmuşdur. Hazırda Azərbaycan Texniki Universitetinde "Kimyatexnologiya, təkrar emal və ekologiya" kafedrasında professor olaraq pedaqoji fəaliyyətini davam etdirir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 09 dekabr 2022-il qərarı ilə ona professor elmi adı verilmişdir.
Əsas elmi işləri
Zərif üzvi sintez sahəsində çalışan mütəxəssis kimi, doymamış C3-spirtlərin sadə efirlərinin hidroksil qrupu və halogen atomu saxlayan törəmələri sürtkü yağlarına və yanacaqlara antimikrob aşqar, bəd xassəli şiş əleyhinə preparat, sulfatreduksiyaedici bakteriyalara qarşı bioloji aktiv birləşmə, polimer materiallar üçün modifikatorlar və yapışqan kompozisiyaları, metalların turş mühitdə korroziyasına qarşı effektiv inhibitor, yapışqan materialları üçün inqredientlər, örtüklər üçün kimyəvi davamlı kompozisiyalar kimi istifadə oluna bilməsi imkanlarını tapmışdır. Onun tədqiqatları əsasında ilk dəfə əvəz olunmuş propargil əvəzli 1,4-dioksanların β-halogenefirlərindən alınmasının yolları aşkarlanmışdır. İlk dəfə olaraq alkoholyat mühitində ɑ-halogenmetilpropargil efiri ilə karbonilli birləşmələr arasında gedən reaksiya nəticəsində epoksidlərin sintez üsulunu tapmışdır. Sink metalının iştirakı ilə karbonilli birləşmələrin ɑ-xlormetilpropargil efiri ilə qarşılıqlı təsiri reaksiyası nəticəsində oksi efirlərin və sononcunun nitrillərlə reaksiyasından ketoefirlərin alınmasını ilkin olaraq işlıyib hazırlamışdır. Doymamış C3-spirtlərin, alkenlərlə və kristallik yodla reaksiyasından β-yodefirlərin alınmasını tapmışdır.
.ci
.ci — Kot-d'İvuarın internet kodu.
Qoçqıran (Qaraqoyunlu)
Qoçqıran — Türkiyənin İğdır ilinin Qaraqoyunlu ilçəsinə daxil olan kənd.
Tarixi
1919-cu ildə erməni dəstələrinin kənddəki müsəlmanlara hücum etməsi nəticəsində türk milisləri toqquşma baş verir. Qadın və uşaqların bir hissəsi Kərimbəyli və Ramazankəndə köçürülür. Kənddə qalanlar və qaça bilməyənlər erməni dəstələri tərəfindən tutularaq kütləvi şəkildə öldürülür.
Kəndin adı 1928-ci ildə kürd dilində "qala" mənasını verən Dize olaraq adlıandırılırdı. 1960-cı ildə kəndin adı Qoçqıran olaraq adlandırılır. Qoçqıran adı bölgənin qoç kultundan və əfsanəvi Koçkar Atadan gəlir.
Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 1329 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.
Fəxrəddin
Fəxrəddin — kişi adı.
.ck
.ck — Kuk adalarının internet kodu.
Rodezi tripanosomu
Rodezi tripanosomu insana yoluxandan sonra, inkişafı çox intensiv və kəskin gedir, ölümlə qurtarır. Xəstəlik çox təsadüfi halda bir ilə qədər çəkə bilər. Xəstə yoluxan gündən iş qabiliyyətini itirir. Afrika tripanosomozunun Rodezi forması da zoonozlardan olub, rezervuar sahibi meşə antilopudur. Xəstəlik Şərqi və Cənubi Afrikada yayılmışdır. Xəstəliyə tutulma çox vaxt, adamın parazitin təbii ocağında olması ilə baş verir. Paraziti rezervuar sahibdən insana Glossina palpalis milçəkləri keçirir. Rodezi tripanosomu milçəyin bədənində 18-25 gün müddətində metasiklik forma olan tripomastiqot halı aldıqdan sonra onu insana yoluxdurur.
Vladimir Bartol
Vladimir Bartol — sloveniyalı yazıçı. Ən məşhur əsəri 1938-ci ildə yazdığı "Ələmut" romanıdır. "Ələmut" əsəri sonradan bir çox dillərə çevrilmi və dünya səviyyəsində Sloveniya ədəbiyyatını təmsil edən əsərlər sırasına qatılmışdır.
Həyatı
Bartol 24 fevral 1903-cü ildə indiki Triestin yaxınlığında Sveti İvan kəndində doğulmuşdur. O vaxtlar Triest Avstriya-Macarıstan imperiyasının tərkibində olub, indi İtaliya sərhədlərinə daxildir. Qreqor Bartol və Marica Bartol Nadlisekin üçüncü uşağı idi. Ata-anası ona son dərəcə geniş təhsil vermişdi. Anasından rəsm və biologiya öyrəndi. Avtobioqrafiya şəklində yazdığı hekayələrində Bartol özünü həddindən həssas, zəngin bədii təxəyyül gücü olan və bir az da qəribə uşaq kimi göstərir.
Kiçik avtobioqrafik hekayələrində Bartolun bir çox fərqli mövzu ilə maraqlandığını görmək olar: biologiya, psixologiya incəsənət, teatr və ədəbiyyat. Bir elm olaraq kəpənəklər topladı və onları araşdırdı.
Vladimir Bartol orta təhsildən sonra biologiya və fəlsəfə təhsilini də Lyublyana Universitetində tamamladı. Ziqmund Freydin araşdırmalarını diqqətlə oxumuşdur. 1925-ci ildə məzun oldu və araşdırmalarına Parisin Sarbonna Universitetində davam etdi. Sonra Sloveniya Elmlər və Sənətlər Akademiyasına üzv seçildi, Lyublyanaya qayıtdı və 12 sentyabr 1967-ci il tarixinə qədər burada çalışmışdır. Qəbri Lyubliyanadakı Cjale məzarlığındadır.
Azərbaycan–Monako münasibətləri
Azərbaycan–Monako münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Monako Knyazlığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Sasanilər sülaləsi
Sasanilər sülaləsi — 226-cı ildən 651-ci ilə qədər müasir İran, İraq, Əfqanıstan, Pakistan, Türkmənistan və Azərbaycan ərazilərində iqtidarda olmuş xanədanlıq.
Hökmdarların siyahısı
Sasani hökmdarları özlərini şahanşah (yəni şahların şahı) adlandırırdılar. 651-ci ildə şahanşah III Yəzdigərdin Ərəb xilafətinə məğlub olması nəticəsində Sasani İmperiyasına son qoyulmuşdur.
Falih Rıfkı Atay
Falih Rıfkı Atay — türkiyəli jurnalist, yazıçı və siyasətçi. Respublika dövrünün ən təsirli jurnalistlərindəndir. İzmirin qurtuluşundan sonra Mustafa Kamal ilə tanış olub, dostluq edən Falif Rıfki, xüsusilə Atatürkə yaxınlığı ilə seçilən xatirələri ilə məşhurlaşmışdır.
1923–1950-ci illərdə deputat olaraq siyasətlə məşğul olmuşdur. Türkiyə Respublikasının qurucusu Atatürkə yaxınlığına görə çox önəmli hadisələrə şahidlik etmişdir. Bundan əlavə, Atay Türkiyədə türk mətbuatına senzuranın qaldırılmasının ildönümü olaraq hər il 24 iyul tarixində təşkil edilən Mətbuat Bayramının tarixini ortaya atmışdır.
İstanbul Darülfünün ədəbiyyat fakültəsi məzunudur. IV ordu komandanının əmir zabitliyi, Bəhriyyə Nəzarəti İdarəsində xüsusi qələm müdirinin kömökçisi, Hakimiyyət-i Milliyyə, Milliyyət, Ulus, Axşam qəzetlərində baş redaktorluq, yazıçılıq, TBMM II, III və IV çağırış Bolu, V, VI, VII və VIII çağırış Ankara millət vəkilliyi etmişdir. II və III çağırış Divan-i Rəyasət katibliyi, Divan-i Rəyasət İdarə müdirliyi və IV çağırış Beynəlxalq Parlamentlər Birliyi Türk Qrupu üzvlüyü etmişdir. Evli və bir uşaq atası olmuşdur.
Həyatı
Sakarya ili Qaynarca ilçəsi Topçu kəndindəki Dırmandlar məhəlləsindən İstanbula köçmüş ailənin uşağı olan Falih Rıfkı Atay 1894-cü ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Xoca Hilmi Əfəndi, anası Hüriyyə Cəmil idi. Orta məktəbi Məktəb-iTəhsil məktəbində, sonrakı təhsilini Mərcan İdadisində tamamlamışdır. İdadidə ədəbiyyat müəllimi olan Cəlal Şahir Erozan ilə özündən yuxarı sinifdə oxuyan Orxan Seyfi ədəbiyyat zövqünün inkişafında rol oynamışdır. II Məşrutiyyətin elan edildiyi 1908-ci ildə girdiyi Darülfünün ədəbiyyat fakültəsini 1912-ci ildə bitirmişdir.
1911-ci ildə ilk yazıları Sərvət-i Fünün jurnalının gənc yazıçılara ayrılan əlavə səhifələrində nəşr edildi. Təcəlli (1911) jurnalı ilə Süleyman Bəhrinin idarə etdiyi Qadın (1912) jurnalında Cənab Şahabətdin ilə Əhməd Həşimin əsərlərini xatırladan şeirləri çıxdı. 1912-ci ildən etibarən Tanin qəzetində yazılar yayımldı.
NGC 3648
NGC 3648, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Falih Rıfkı Atay
Həyatı
1913-cü ildə məmur həyatına başlayan Atay Sədarət və Daxiliyyə Nazirliyində kargüzar kimi çalışmış, Daxiliyyə vəkili Tələt paşa ilə birlikdə rəsmi iş üçün Buxarestə getdiyində Tanin qəzetinə müsahibələr göndərmişdir. Bu dövrdəki yazıları türkçülük və türkcəçilik cərəyanlarının təsirində idi. thumb|Falih Rıfkı Atayın Zəncirliquyu məzarlığındakı qəbri.
I Dünya müharibəsi
I Dünya müharibəsində ehtiyat zabit olaraq Suriyaya getdi və Camal paşanın xüsusi katibliyini yerinə yetirdi. Suriya və Fələstindəki müharibə xatirələrini "Atəş və Günəş" (1918) kitabında toplamışdır. Camal paşanın Bəhriyyə naziri olmasından sonra xüsusi kargüzarlıq müdirinin köməkçisi vəzifəsinə gətirilmişdir (1917).
1918-ci ildə Əli Naci Qaracan, Nəcmətdin Sadıq və Kazım Şinasi ilə birlikdə Axşam qəzetini qurdu. Qəzetdə İstiqlaliyyət müharibəsini dəstəkləyən yazılar yazdı. Damad Fərid paşa hökumətinin millətçiləri mühakimə etmək üçün qurduğu, xalq arasında Kürt Nemrut Mustafa Divanı deyə anılan məhkəmədə İstiqlaliyyət müharibəsini dəstəkləyən yazılarına görə edamı tələb edilərək mühakimə edildi. İkinci İnönü döyüşünün qazanılmasından sonra Divan-i Hərb mövqeyini dəyişdirdi və edamdan qurtuldu. 10 sentyabr 1922-ci ildə Anadoluya keçdi.
İstiqlaliyyət müharibəsi
İstiqlaliyyət müharibəsini dəstəkləyən yazılarını Tanin və Hakimiyyət-i Milliyyə qəzetlərində yazmaqda davam etdi. Müharibənin ardından Tədqiq-i Məzalim heyətinə təyin edilən Atay Xalidə Ədib, Yaqub Qədri, Mehmed Asım ilə birlikdə yunan ordusunun darmadağın etdiyi yerləri müəyyən etmək üçün bütün qərbi Anadolunu dolaşdı.
Deputatlığı
1923-də TBMM-ə daxil oldu və fasilə vermədən 27 il deputat oldu. 1923–1924-cü illər arasında Bolu, 1935–1950-ci illər arasında Ankara millət vəkili olaraq məclisdə yer aldı. Bir yandan da müxtəlif tarixlərdə Hakimiyyət-i Milliyyə, Ulus, Milliyyət qəzetlərində baş redaktorluq etdi. Köşə yazılarında Atatürk inqilablarını və qərbləşməni müdafiə etdi. Yeni türk əlifbasının hazırlanması və tədbiq edilməsizamanı Din Əncümanı qurumunda yer aldı. Ulus qəzetinin baş redaktorluğunu etdiyi dövrdə Ankara şəhər planı heyətində üzvlük və təmir komissiyasında rəhbərlik etdi. Bu dövrdə, 1937-ci ildə Trakya təlimlərinə qatılmışdır.
İzmirin qurtuluşundan sonra tanış olduğu Mustafa Kamalla dostluq etmiş və bu dövrə aid xatirələrini "Atatürkün mənə danışdıqları" (1955), "Çankaya" (1961) və "Atatürk nə idi?" (1968) adlı kitablarında toplamışdır. Atatürkün çox yaxınında olması və önəmli hadisələrə şahidlik etməsi əsərlərinə xüsusi önəm qazandırdı.
Ədəbiyyatdakı yeri
Atay səyahət yazılarını və xatirələrini topladığı kitabları ilə Türkiyənin respublika dövrünə aid bu növlərin ilk orijinal nümunələrini vermişdir. "Zeytundağı" (xatriə-1932, 1964), "Faşist Roma", "Kamalçı Tiran", "İtmiş Makedoniya" (səyahət — 1930) və "Bazar dialoqları" (lətifə — 1966), "Çankaya" (1961) başlıca əsərləridir.
Atay təmiz, cəlbedici nitqi və sağ türkcəsi ilə mətbuatın ən usta qələmlərindən biri idi. Türkcəni bəzəksiz, sənətsiz, lakin təsirli istifadə etməyə çalışmışdır. Siyasi məsələlərdən bəhs edən lətifələri ilə tanınan Atay səyahət, xatirə, məqalə və söhbət kimi növlərdə bir çox kitab yayımlamışdır. Türkiyənin Respublika dövrünün ən təsirli jurnalistlərindən olmuşdur.
Səyahət
Faşist Roma, Kamalçı Tiran İtmiş Makedoniya (1930) Danışaşırı (1931) Yeni Rusiya (1931) Moskva-Roma (1932) Bizim Aralıq dənizi (1934) Taymış sahilləri (1934) Dunay sahilləri (1938) Hind (1944) Yolçu dəftəri (1946) Gəzərək gördüklərim (1970)
Nurəddin Cəfərov
Nurəddin Cəfərov (tam adı: Cəfərov Nurəddin Cəmaləddin oğlu; ) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru.
Həyatı
Cəfərov Nurəddin Cəmaləddin oğlu Azərbaycan Respublikasının Şəki şəhərində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə mexanik ixtisası üzrə APİ-nun fizika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra təyinat üzrə Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində işləmişdir. 1960–1964-cü illərdə Azərbaycan EA DNQYPİ-da dissertant olmuşdur. 1965–2003-cü illərdə bu institutun "Neft veriminin artırılmasının yeni üsullarının hidrodinamikası" laboratoriyasında mühəndisdən laboratoriya rəhbərinə qədər müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1965-ci ildə "Neftdaşıma konturunun yerdəyişməsinin və quyuların batareyalarının sulaşması prosesinin hidrodinamik tədqiqi" mövzusunda namizədlik, 1992-ci ildə isə "Neft və qaz yataqlarının qeyri-bircins kollektorlarında süzülmə proseslərinin riyazi modelləşdirilməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. Cəfərov N. C. elmi fəaliyyətlə bərabər pedaqoji fəaliyyət ilə də məşğul olmuşdur. O BDU-nun Şəki filialında və dekan və kafedra rəhbəri olduğu Lənkəran Dövlət Universitetində pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. 2003–2007-ci illərdə Azərbaycan MEA Geologiya İnstitutunun "Yeraltı hidrodinamika" şöbəsində elmi məsləhətçi işləyib.
Elmi fəaliyyəti
Elmi tədqiqatların sahəsi: yeraltı hidroqazodinamika; neft və qaz yataqlarının işlənilməsi; neft və qaz yataqlarının işlənilməsinin texnoloji göstəricilərinin proqnozlaşdırılmasının sadələşdirilməsi və etibarlılığının artırılması üçün kompleks-anlitik və anlitik rəqəmli hesabat üsullarının işlənilməsi. Onun əldə etdiyi elmi nəticələr bir çox neft və qaz yataqlarının işlənilməsi layihələrində və texnoloji sxemlərində öz əksini tapmışdır.
Cəfərov N. C. 130-dan artıq elmi məqalənin və 1 monoqrafiyanın müəllifidir. 7 elmlər namizədi hazırlamışdır.
1985-ci ildə Cəfərov N. C. bir qrup alimlə birgə "MÜrəkkəb dağ-geoloji şəraitlərdə çoxsaylı neft yataqlarının öyrənilməsinin geoloji-geofiziki və hidrodinamiki üsulları kompleksinin yaradılması və tətbiqi" mövzusunda işə görə akad. İ. M. Qubkin adına mükafata layiq görülmüşdür.
Frilanser
Frilanser – ştatdankənar işçi ya da sərbəst işçi mənasını ifadə edən ingilis mənşəli ifadə.
Bu termin daha çox təkbaşına işləyən və sərbəst iş rejiminə sahib şəxslər üçün istifadə olunur. Müasir dövrdə geniş yayılmış iş üslublarından biridir. Frilanserlər işləri daha çox hər hansı bir 3-cü dərəcəli agentliklərdən və ya veb-səhifələrdən əldə edirlər.
Frilanserlər bu iş rejimini daha çox sərbəst iş saatlarına, rahat və azadlığı üçün üstünlük verirlər. Bir başqa səbəb isə daimi iş yeri tapa bilməyən və ya əlavə gəlir əldə etmək istəyən şəxslər tərəfindən seçilir. Frilanserlərin üstünlük təşkil etdiyi sahələr: musiqi, yazı, kompüter proqramlaşdırması, veb dizayn, qrafik dizayn, tərcümə kimi peşələrdir.
Frilanser çox vaxt xidmətlərini özü təklif edir — ixtisaslaşmış onlayn resurslarda, qəzet reklamları vasitəsilə və ya ağızdan-ağıza, yəni şəxsi əlaqələrdən istifadə etməklə. Freelancing xüsusilə jurnalistika (və mətnlərin yazılması ilə bağlı digər fəaliyyət formaları), hüquq, kompüter proqramlaşdırması, memarlıq, bütün təzahürlərində dizayn (reklam, veb dizayn, interyer dizaynı və s.), tərcümə, fotoqrafiya və digər sahələrdə geniş yayılmışdır, video çəkilişi, müxtəlif növ ekspert və konsaltinq fəaliyyətləri, lakin freelancing də tikinti sənayesində çox yaygındır. Podratçılar üçün işçi qüvvəsini saxlamaqdansa, mövsüm üçün işçi götürmək daha sərfəlidir.
Sərbəst xidmətlər bazarı hazırda Qərbi Avropa və ABŞ-də kifayət qədər inkişaf edib və bütün dünyada sürətlə inkişaf edir, həm öz xidmətlərini təklif edən ifaçılardan, həm də müstəqil əməkdaşlığa hazır olan şəxslərdən və təşkilatlardan getdikcə daha çox yeni iştirakçı cəlb edir.
Üstünlüklər
Frilanser üçün
İşəgötürən üçün
Qüsurlar
Frilanser üçün
Müxtəlif ölkələrdə frilanser
2004-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında kopirayterlər və sərbəst jurnalistlər arasında internet sorğusu keçirilmişdir. Bu araşdırmaya görə, bu sənayedəki frilanserlərin 73%-i qadın, 65%-i 40-60 yaş arasındadır. Onların 65%-i evlidir, 57%-i isə uşaq sahibidir. Qadınların 92%-i ali təhsillidir. Sorğuda iştirak edən qadınların 52%-i əhalisi bir milyondan çox olan şəhərlərdə yaşayır. Tədqiqat iştirakçılarının 1,1%-nin gəlir səviyyəsi 200-249 min ABŞ dolları, 2,1%-nin 150-199 min dollar, 4,0%-nin 100-149 min dollar, 23,9%-nin 50-99 min ABŞ dolları arasındadır. dollar, 68,9%-i isə 50 min dollardan azdır. 2007-ci ildə Rusiyanın əmək birjalarından birində frilanserlər üçün sorğu keçirildi, bu zaman ziyarətçilər aylıq qazancları barədə cavab verdilər. Sorğuda 106 nəfər iştirak edib. Freelancing təxminən 40% - 100 dollardan az, 15% - 100-200 dollar, 21% - 200-500 dollar, 11% - 500-1000 dollar və 13% - 1000 dollardan çox qazanır. İtaliya, İsveç, Norveçdə frilanserlərin qazanc səviyyəsi ölkə üzrə orta səviyyədən aşağıdır. İsveçrənin alman dilli hissəsində respondentlərin 20%-i tam ştatlı işə maraq göstərdiklərini, 15%-i isə frilanserliyin yaxşı karyera fürsəti olduğunu düşündüyünü bildirib. Sorğuda iştirak edənlərin 10%-i şirkətin işçi heyətində iş yerinin itirilməsi səbəbindən iş növünü dəyişdiyini bildirib. Özünə güvənmə və müstəqillik frilansin üstünlüklərindən biri kimi qeyd edilmişdir. Finlandiya və Norveçdə bütün kateqoriyalı vətəndaşlar üçün işsizlik müavinəti, tibbi xidmət və xəstəlik ödənişi təmin edən sosial təminat proqramları mövcuddur. Fransa və Almaniyada frilanserlər sosial müdafiəyə ehtiyacı olan vətəndaşlar kimi təsnif edildiyi üçün bəzi tibbi sığorta müavinətləri mövcuddur. ABŞ-də öz-özünə işləyən tərcüməçilərin 12%-nin tibbi sığortası yoxdur.
İqtisadi icarə
İqtisadi icarə — sahibinə və ya istehsal amilinə bu faktoru istehsala gətirmək üçün lazım olan xərcləri aşan hər hansı bir ödənişdir. Klassik iqtisadiyyatda iqtisadi kira, yer (torpaq) kimi istehsal olunmamış girişlər və təbii fürsətlər (məsələn, patentlər) üzərində rəsmi imtiyaz yaratmaqla formalaşan varlıqlar üçün alınan hər hansı bir ödənişdir (ehtimal olunan dəyər daxil olmaqla) və ya fayda. Neoklasik iqtisadiyyatın əxlaq iqtisadiyyatında iqtisadi kira, əmək gildiyaları və qeyri-rəsmi korrupsiya kimi əmək və ya digər "uydurulmuş" şəxslərin (bazarın təbiidir və dövlət və sosial güzəştlər tərəfindən meydana gəlmədiyi fərz olunur) dövlət faydalananlarının qazandığı gəlirləri əhatə edir.
İqtisadiyyat ənənəsinin əxlaq iqtisadiyyatında geniş şəkildə iqtisadi renta istehsalçının artığına və ya normal mənfəətə qarşı çıxır və bunların hər ikisi də məhsuldar insan fəaliyyətini əhatə edəcək şəkildə nəzəriyyə olunur. İqtisadi renta, fürsət qiymətinin vacib bir komponent olduğu iqtisadi mənfəətdən fərqli olaraq fürsət maliyyətindən də müstəqildir. İqtisadi renta qazanılmamış gəlir kimi qəbul edilir, iqtisadi mənfəət isə riskə görə tənzimlənən alternativlər arasından seçim edərək qazanılan gəlirləri izah edən daha dar bir müddətdir. İqtisadi mənfəətdən fərqli olaraq iqtisadi renta rəqabət yolu ilə nəzəri cəhətdən aradan qaldırıla bilməz, çünki gəlir alanın icarəyə götürülən obyektin yaxşılaşdırılması kimi edə biləcəyi hər hansı bir hərəkət daha sonra ümumi gəliri müqavilə icarəsinə çevirəcəkdir. Hələ də ümumi gəlir iqtisadi qazancdan (qazanılan) və iqtisadi icarədən (qazanılmamış) ibarətdir.
İstehsal olunmuş məhsul üçün iqtisadi icarə patentin qanuni mülkiyyətinə (bir prosesin və ya tərkib hissəsinin istifadəsi üçün siyasi olaraq tətbiq olunan hüquqa) görə ola bilər. Təhsil və peşə lisenziyalaşdırması üçün bilik, performans və etik standartlar, eləcə də icazə və lisenziyaların dəyəri, yalnız qiymətə rəqabət etmək istəyənlərin səriştəsindən və istəklərindən asılı olmayaraq, onların sayına görə kollektiv olaraq nəzarət olunur. lisenziyalı ərazidə. İşlə əlaqədar olaraq iqtisadi icarə kütləvi təhsil, əmək qanunları, dövlət sosial təkrar dəstəkləri, demokratiya, lonca və işçi birliklərinin mövcudluğu ilə yaradıla bilər (məsələn, kollektiv fəaliyyət bu cür işçilərin çatışmazlığını yaratdığı bəzi işçilər üçün yüksək əmək haqqı, əməyin digər istehsal faktorları ilə yalnız qiymət üzrə rəqabət etdiyi ideal bir şərtdən fərqli olaraq). Əkinçilik və hasilat da daxil olmaqla digər istehsalların əksəriyyətində iqtisadi renta təbii ehtiyatların (məsələn, torpaq, neft və ya minerallar) azlığı (qeyri-bərabər paylanması) ilə əlaqədardır.
Əksinə, istehsal nəzəriyyəsində müstəsnalıq yoxdursa və mükəmməl rəqabət mövcuddursa, iqtisadi kirayələr mövcud deyil, çünki rəqabət qiymətləri öz mərtəbəsinə endirir.
İqtisadi kirayə müqavilə kirayəsi də daxil olmaqla digər qazanılmamış və passiv gəlirlərdən fərqlənir. Bu fərq dövlətin gəlirləri və vergi siyasəti üçün əhəmiyyətli təsirlərə malikdir. Kifayət qədər mühasibat mənfəəti olduğu müddətdə hökumətlər dövlət maliyyəsi məqsədi ilə iqtisadi kirayənin bir hissəsini toplaya bilərlər. Məsələn, iqtisadi renta hökumət tərəfindən minerallar və neft və qaz kimi mənbələr üçün qonorar və ya hasilat haqqı kimi toplana bilər.
Tarixən, icarə nəzəriyyələri ümumiyyətlə vahid bir iqtisadiyyat daxilində fərqli faktor sahibləri tərəfindən alınan rentaya tətbiq edilmişdir. Hossein Mahdavy, bir iqtisadiyyatın digər iqtisadiyyatlardan kirayə götürdüyü "xarici renta" konsepsiyasını ilk dəfə tətbiq etdi.
Tərifləri
Robert Tollisona (1982) görə, iqtisadi kirayələr rəqabətli bazarlarda yaranan "normal səviyyələrin" üstündəki "artıq gəlirlər" dir. Daha spesifik olaraq, kirayə "mənbə sahibinin fürsət xərclərini aşan bir gəlirdir".
.cl
.cl — Çilinin internet kodu.
İqtisadi icarə
Tərifləri
Torpaqdan vahid vergi təklifi ilə ən çox tanınan Henri Corc, rentanı "məhsulun torpaq sahiblərinə (və ya digər təbii imkanlara) sahiblik haqqı ilə düşən hissəsi" və "verilən sərvət payı" olaraq təyin edir. torpaq sahiblərinə, çünki bu təbii imkanlardan istifadə etmək müstəsna hüquqlarına malikdirlər ."
Hüquq professorları Lusian Bebçuk və Jesse Fraed, bu termini "firmaların və ya şəxslərin öz mövqelərinə görə əldə etdikləri əlavə gəlirlər" olaraq təyin edirlər.
Klassik icarə (torpaq icarəsi)
Fiziokratiya, klassik iqtisadiyyat, gürcüçilik və digər iqtisadi düşüncə məktəbləri daxil olmaqla siyasi iqtisadiyyatda torpaq elastik olmayan istehsal amili kimi tanınır. Torpaq, bu mənada, istənilən təbii fürsətə müstəsna giriş hüquqları deməkdir. Kirayə, nəzarət etdikləri ərazidə istehsala icazə verdikləri üçün sərbəst sahiblərə ödənilən paydır.
Devid Rikardo, diferensial torpaq rentasının və bununla əlaqəli iqtisadi münasibətlərin (kirayə qanunu) ilk aydın və hərtərəfli analizinə borcludur.
Əldə edilməmiş torpaq icarəsi vergisinin iqtisadi fəaliyyətləri təhrif etməyəcəyini müşahidə edən Henry George, ictimai mülkiyyəti, vergitutmanı dəstəkləməsinə baxmayaraq, xalqa toplanan torpaq kirayələrinin (torpaq dəyər vergisi) dövlət gəlirlərinin əsas (və ya yalnız) mənbəyi olmasını təklif etdi. və tənzimləmə ilə aradan qaldırıla bilməyən təbii inhisarların və miqyaslı inhisarların tənzimlənməsi.
Neoklasik Paretiya icarəsi
Neoklasik iqtisadiyyat, icarə konsepsiyasını təbii ehtiyat kirayələri xaricindəki amilləri də əhatə edir.
Bu icarə versiyasının "Paretian" kimi etiketlənməsi, bu cür kirayə adı verilən iqtisadçı Vilfredo Paretonun bir icarə konseptual formülasyonunu təklif etdiyi və ya etmədiyi üçün səhv bir səhv ola bilər.
İnhisar icarə
Monopoliya kirayəsi, (1) bir aktivə girişdən imtina və ya (2) bir əmlakın özünəməxsus keyfiyyətləri ilə nəticələnə biləcək inhisarlardan əldə edilən iqtisadi kirayələrə aiddir. İnhisar icarə nümunələrinə, patent və ya müəllif hüquqları kimi intellektual mülkiyyətdən əldə edilən qanuni tətbiq olunan bilik inhisarları ilə əlaqəli kirayələr; bir sənayedə və ya məhsul xəttində əsas standartlara nəzarət edən Microsoft və Intel kimi şirkətlərin 'de fakto' inhisarları ilə əlaqəli kirayələr (məsələn, Microsoft Office); dövlət və ya özəl kommunal xidmətlərin (məsələn, telefon, elektrik enerjisi, dəmir yolları və s.) 'təbii inhisarlar' ilə əlaqəli kirayələr; və Facebook, Google və ya Amazon kimi şirkətlər tərəfindən idarə olunan platforma texnologiyalarının şəbəkə effektləri ilə əlaqəli kirayələr.
Əmək
İcarə anlayışının fürsət xərclərini ehtiva edən ümumiləşdirilməsi, kirayələrin yaradılması və özəlləşdirilməsində siyasi əngəllərin rolunu vurğulamağa xidmət etmişdir. Məsələn, bir orta əsr gildiyasına üzv olmaq istəyən bir şəxs, bu lonca xaricində məhdud potensial tətbiqi olan təlim və təhsilə böyük bir sərmayə qoyur. Rəqabətli bazarda, lonca üzvünün əmək haqqı elə təyin ediləcəkdi ki, təlimə qoyulan investisiyanın gözlənilən xalis gəliri investisiya qoyuluşunu əsaslandırmaq üçün kifayət edəcəkdir. Bir mənada, tələb olunan sərmayə giriş üçün təbii bir maneədir və üzv olacağı bəzi üzvlərin gildiyanın xidmətləri üçün rəqabətli bazara çıxmaq üçün təlimə lazımi sərmayə qoymalarından çəkindirir. Bu, gildiya üzvlərinin sayı və / və ya sertifikatlaşdırma ilə tələb olunan təhsil xərcləri üzərində təbii bir "sərbəst bazar" öz-özünə məhdudlaşdırıcı nəzarətdir. Müəyyən bir gildiyanı seçənlərdən bəziləri fərqli bir gildiyaya və ya peşəyə qoşulmağa qərar verə bilərlər.
Bununla birlikdə, icarə xidmətləri üçün rəqabət bazarına girən insanların sayının siyasi bir şəkildə məhdudlaşdırılması, lonca üzvlərinin süni qıtlığı yaratmaqla, xüsusilə də artıq təcrübə keçənlər üçün gildiyanın təliminə qoyulan investisiyaların gəlirliyini artırmaq təsiri bağışlayır. Gildiyaya daxil olanlara qoyulan bir məhdudiyyət, səriştənin təmin edilməsindən fərqli olaraq, həqiqətən gildiya üzvlərinin gəlirlərini artırdığı dərəcədə, bu sahəyə daxil olanların məhdudlaşdırılması təcrübəsi kirayə axtarma fəaliyyətidir və artıq gəlir Gildiya üzvləri iqtisadi kirayədir.
Rəşad Həsənli
Rəşad Yaşar oğlu Həsənli (29 mart 1997; Saatlı, Azərbaycan — 8 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rəşad Həsənli 1997-ci il martın 29-da Saatlı şəhərinində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Rəşad Həsənli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Hadrut qəsəbəsinin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Rəşad Həsənli oktyabrın 8-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşad Həsənli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşad Həsənli ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşad Həsənli ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşad Həsənli ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşad Həsənli ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan–Yeni Kaledoniya münasibətləri
Azərbaycan–Yeni Kaledoniya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Yeni Kaledoniya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Viza
Yeni Kaledoniyaya gedən ümumi pasportlara, həmçinin xidməti və xüsusi pasportlar malik Azərbaycan vətəndaşları üçün viza tələb edilir. Diplomatik pasportlar üçün 3 aya qədər viza tələb edilmir.
.cn
.cn — Çinin internet kodu.
.co
.co — Kolumbiyanın internet kodu.
Azərbaycan rublu
Azərbaycan rublu — 1918–1923-cü illərdə Azərbaycan ərazisində pul vahidi.
Tarixi
19 yanvar 1918-ci ildə Bakı hökuməti "Bakı pulları" buraxmağa başladı. Bu, Zaqafqaziyada inqilabdan sonra buraxılan ilk kağız pul idi. Həmin ilin fevral ayında 1918-ci ilin sentyabrından əvvəl buraxılmış və Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycan arasında müqavilə əsasında bölüşdürülmüş Zaqafqaziya Komissarlığının (ilk Zaqafqaziya rublu, zakbon) qanun layihəsi işə salınıb. Bakı pulunun buraxılması 1918-ci ilin iyuluna qədər davam etdi. İyul ayında, onların əvəzinə, Bakı Soveti ilə birlikdə Şəhər Təsərrüfat Şurasına həmin ilin 14 sentyabrına qədər davam edən pul buraxmağa başladı.
1918-ci ilin oktyabrında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti Zaqafqaziyanın payından asılı olmayan pul buraxmağa başladı. 1919-cu ilin sentyabrında yaradılan Azərbaycan Dövlət Bankı 1920-ci ilin aprel ayından əvvəl buraxılmış Azərbaycan Respublikasının banknotlarının buraxılmasına başlamışdır.
1920-ci ilin aprelində Azərbaycan Sosialist Sovet Respublikasının 1923-cü il yanvar ayına qədər buraxılmış kağız pulları buraxılmağa başlayır. Bütün əvvəlki pullar ləğv edilir.
10 yanvar 1923-cü ildə Zaqafqaziyanın pul dövriyyəsini birləşdirən bir pul islahatı başlandı. Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan emissiyaları dayandı, Zaqafqaziya Sosialist Sovet Respublikasının valyuta nişanları (ikinci Zaqafqaziya rublu, zakdenznak) buraxıldı. Mübadilə bu nisbətdə aparılmışdır: 100 Azərbaycan rublu = 1 rubl zakdeznak. Mübadilə müddəti əvvəlcə 10 yanvar 1923-cü il tarixinə təyin edilmiş, lakin sonradan 10 aprel 1924-cü ilədək uzadıdılmışdır.
Banknotlar
Kağız pul nişanları buraxılmışdır:
Bakı şəhər idarəsinin banknotları
Banknotlar 19 yanvar 1918-ci il tarixdən 14 sentyabr 1918-ci il tarixinə qədər buraxılmışdır. Cəmi 172 211 911 rubl 50 qəpik məbləğində banknotlar buraxılmışdır.
Bakı Şəhər Təssərüfatı Şurasının banknotları
Banknotlar 1918-ci ilin iyul-sentyabr aylarında buraxılmışdır. Cəmi 117 459 000 rubl məbləğində banknotlar buraxılmışdır.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banknotları
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin mövcud olduğu 23 ay ərazində 28 may 1918–28 aprel 1920-ci illərdə buraxılmışdır.
Azərbaycan SSR banknotları
1920-ci ilin aprelindən 1923-cü ilədək buraxılmışdır.
.cr
.cr — Kosta-Rikanın internet kodu.
Dəlikdaş (dağ)
Dəlikdaş — Xocalı rayonunun şərqində dağ. Qarabağ silsiləsinin qərb yamacında zirvədir. Hündürlüyü 2304 m. Vulkan mənşəlidir. Qayalarında təbii oyuqların olması ilə əlaqədar dağ belə adlandırılmışdır. Daş komponenti burada "qaya" mənasındadır. Türkdilli xalqların toponimiyasında dəlik komponentini əvəz edən deşik sözünə təsadüf edilir: Deşikdaş (Özbəkistanın Surxandərya vilayətində Barsuktaq dağında paleolit dövrünə aid mağara), Deşikqala (Qaraqalpaq Respublikasının Turtqul rayonunda qədim dövrə aid qəsr xarabalığı) və s.
NGC 5426
NGC 5426, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
.cu
.cu — Kubanın internet kodu.
İqnobel mükafatı
İqnobel mükafatı və ya Anti-nobel mükafatı —Harvard universiteti ndə keçirilən mərasimdə verilən nüfuzlu beynəlxalq mükafat olan Nobel mükafatına parodiya. Mükafat hər ilin oktyabrının əvvəlində, əsl Nobel mükafatının laureatları elan edilməmişdən əvvəl elan edilir. Mükafat güldürən, sonra isə düşünməyə məcur edən nailiyyətlərə görə verilir (first make people laugh, and then make them think). Mükafat Mark Abrahams və "Qeyr-iradi tədqiqatlar annalı" adlı yumoristik jurnalı tərəfindən təsis edilib.
.cv
.cv — Kabo-Verdenin internet kodu.
Ramazankənd (Aralıq)
Tarixi
Kənd 1901-ci ildən bəri eyni adı daşıyır.
Coğrafiyası
İğdır il mərkəzindən 12 km, Aralıq ilçə mərkəzinə 11 km uzaqlıqdadır.
Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 391 nəfər azərbaycan türkü və 55 kürd yaşayırdı.
Mələk
right|thumb|200px|''Hugo Simberg, 1903. thumb|240px|Mələklər mahnısı [[Vilyam Buqro əsəri, 1825–1905.]]
Mələk və ya əvvəlki mənbələrdə füriştə — iudaistik, xristian və müsəlman ənənələrində Allaha xidmət edən fərdiləşdirmiş bədənsiz və qanadlı varlıq. Rəvayətlərə görə miqdarca saysız mələklər nurabənzərlərdir. Xristian ənənəsində doqquz dənə mələk rütbə var (serafimlər, xeruvimlər, taxt-taclar, hökmranlıqlar, qüvvələr, hakimiyyətlər, başlanğıclar, arxmələklər və mələklər).
İslamda mələklər
Mələklər, Quranda 21 surədə qeyd olunduğu kimi, Allah tərəfindən müəyyən vəzifələri yerinə yetirmək məcburiyyətindədirlər. İslam dinində mələklər, yeməyən, içməyən erkəyi və dişisi olmayan, yatmayan, günah işləməyən, gözə görünməyən, nurdan ya da oddan yaranan varlıqlar kimi insanlara bilinir. Mələklər yalnız Allaha qulluq edirlər. Insanlar və cinlərdən fərqli olaraq, onların iradə azadlığı yoxdur və öz fövqəltəbii məskənlərinə təyin olunmuşlar. Buna görə də günahsız varlıqlardır İslamda ən müqərrəb (məqamı daha uca olan) mələk vəhy mələyi olan Cəbrayıl hesab olunur. Əzrayıl, Mikail, İsrafil də müqərrəb mələklərdir. Cəhənnəm mələkləri arasında məşhur olan Maalik, Zəbanilar və İblisdir. Bəzi Süfizm təfsirlərə görə mələklər Allahın sifətlərinin əksidir: Mərhəmət mələkləri Allahın gözəl adlarını və cəza mələklərini Allahın kral hakimiyyəti adlarını təmsil edirlər. İslam dinində Quranda və ya hədislərdə mələklərin sayları və çeşidləri göstərilməmişdir
Xaxaper
Xaxaper — Xocalı rayonunun Şimal qərbində dağ. Hündürlüyü 1773 m. Oronim xaxa/ kaxa (kicik tikili, türbə) veper (pir sözünun tələffüz forması) komponentlərindən düzəlib, "türbə, pir" mənasındadır. Gorunur, dağın adı ərazisindəki qəbir pirin adındandır Dağın başqa bir adının Qarqar dağı olması haqqında mülahizələr mövcuddur.
Generator
thumb|Kiçik stolüstü generator thumb|Lorens qüvvəsinin təsviri Generator - elektrik maşını olub mexaniki enerjini elektrik enerjisinə çevirir və quruluşca elektrik mühərriki ilə oxşardır. Generatorlar ingilis fiziki Maykl Faradeyin 1831-ci ildə elektromaqnit induksiyası qanununu kəşf etdikdən sonra düzəldilməyə başlanmışdır.
Generatorların hamısının işləmə prinsipi eynidir. Mexaniki enerji generatorun valını fırlatmağa sərf olunur.
Çevrilmə lorens qüvvəsinə əsaslanır. Lorens qüvvəsi elektrik yükünün maqnit sahəsində hərəkəti zamanı ona təsir edən qüvvəni izah edir. Əgər keçirici maqnit sahəsində eninə hərəkət edərsə onda lorens qüvvəsi keçiricidə olan yükləri bu keçirici boyunca hərəkətə gətirir. Yükün hərəkəti keçiricinin uclarında gərginlik fərqi yaradır. Gərginliyi artırmaq üçün dolaq şəklində olan keçiricilərdən istifadə edirlər. Generatorda rotor gövdəyə nisbətən fırlanır. Üzərində maqnit olan stator maqnit sahəsində fırlanan zaman lorens qüvvəsi elektrik cərəyanı yaradır.
Əldə edilmiş elektrik gücü mexaniki gücə bərabər olur. Əlbəttə ki, bu prosesdə müəyyən itkilər də yaranır. Belə ki, elektrik generatorunun gücü
bərabərliklə müəyyən olunur.
Burada P_{gen} yaradılmış elektrik gücü, P_{mex} tətbiq olunmuş mexaniki güc. P_{itki} isə itkiyə sərf olunan gücdür.
Geneartorun ixtiraçısı Verner fon Simens sayılır. O 1866-cı ildə dinamoelektrik prinsipini kəşf etmiş və ilk dinamo maşınını düzəltmişdir. Bundan sonra əlavə cərəyan mənbəyinə ehtiyac olmadan bir başa mexaniki enerjidən elektrik enerjisinin alınması mümkün olmuşdur.
.cy
.cy — Kiprin internet kodu.
Ravşana Kurkova
Ravşana Kurkova (d. 22 avqust 1980, Daşkənd, SSRİ) — rusiyalı teatr və kino aktrisası, prodüser, model.
Həyatı
Ravşana uşaqlıda balerina olmaq istəyirdi, lakin boyu balerina üçün hündür olduğundan, onu o zamanlar bütün Orta Asiyada ən nüfuzlu musiqi məktəblərindən biri olan, Daşkənddəki Uspenski adına musiqi məktəbinə qoyublar.
1992-ci ildə, 12 yaşında ikən "Özbəkfilm" kinostudiyasında istehsal olunmuş "Qıjıların sirri" filmində çəkilir. Bir müddət sonra Ravşananın valideynləri ayrılır və o, anası ilə birlikdə Moskvaya köçür. Burada o, musiqi məktəbinə daxil olaraq fortepiano və vokal dərsləri alır. Sonralar London Universitetinin filialı olan liseyə daxil olur. Liseyi bitirdikdən sonra Rusiyada qalmaq qərarına gəlir və Moskva Dövlət Pedaqoji Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olur. Universiteti bitirdikdən sonra qrimçi köməkçisi, rejissor köməkçisi və tok-şou redaktoru işləyib.
Ravşana Kurkova kino aləmində Murad İbrahimbəyovun 2007-ci ildə ekranlara çıxan "Üç qız" filmindən sonra tanınmağa başlayıb. Aktrisa bu filmdə canlandırdığı Maya roluna görə "Yeni kino. XXI əsr" Beynəlxalq Film Festivalının "Ən yaxşı qadın aktrisa" mükafatına layiq görülüb.