cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nənsi Əcrəm
Livanlı müğənni Nensi Ajram Spotify tərəfindən Ərəb Pop Kraliçası olaraq təqdim edilmişdir. Nensi Feyruz və mərhum Ümm Külsüm kimi böyük müğənniləri geridə qoyaraq Spotify-da "Ən çox dinlənən" ərəb sənətçisi kimi yeni rekorda imza atıb. Nensi mahnılarının 100 milyondan çox dinlənməsinə nail olduqdan sonra platformada "Ən çox dinlənən" qadın ifaçı kimi siyahının başında gəldi.
Uşaqlığı və karyerasının başlanğıcı
Nensi Ajram 16 may 1983-cü ildə Livanda, Beyrutun Əşrəfiyyə bölgəsində, Nabil Ajram və Raymonda Aoun ailəsində anadan olub. 1995-ci ildə 12 yaşında Nensi Livan realiti televiziya müsabiqəsi olan Noujoum Al-Moustakbal (“Gələcəyin Ulduzları”) estrada şousunda iştirak etdi. Nensi Ümm Külsümün mahnısını ifa edərək, Tarab kateqoriyasında qızıl medal qazandı. O, tanınmış Livan musiqiçilərindən musiqi təhsili aldı. 18 yaşından az olmasına baxmayaraq, Livandakı peşəkar sənətçilər sindikatı onu üzv kimi qəbul etdi. 1998-ci ildə, yəni 15 yaşında ikən "Mehtagalak" (“Sənə ehtiyacım var”) adlı ilk albomunu buraxdı. Onun ardınca 2001-ci ildə, 18 yaşında çıxartdığı “Sheel Oyounak Anni” (Gözlərini məndən çək”) albomu isə daha böyük uğur qazandı.
Sənətçiyə ən çox uğur gətirən isə Ya Salam albomundan olan "Akhasmak ah" mahnısı və klipi oldu. Ərəb adət-ənənələrinə zidd olduğuna görə böyük səs-küyə səbəb olsa da, gənc nəsil tərəfindən böyük maraqla qarşılanan bu mahnı ilə Nensi Ajram ərəb popunda yeni bir era başlatdı. O, 15 yaşında artıq bir solo ifaçı olmuş, 20 yaşlarında hit-paradlara başçılıq etmiş, 24 yaşında 30 milyon albom satmış və 26 yaşında BMT Uşaq Fondu nun (UNICEF) Yaxın Şərq və Şimali Afrika üçün ilk qadın səfir olmuşdur. .
Lacerta mostoufii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ümumi məlumat
Bu növ kərtənkələ 1976-cı ildə Məhəmməd Bəluc tərəfindən qeydə alınmışdır. İranın endemik canlısıdır. Əsasən İranın cənub-şərqində Pakistan sərhədlərinə yaxın ərazilərdə yayılmışdır. Xüsusi ilə Dəşti-Lüt səhrası ərazisi əsas arealıdır.
Katolikos III İohann
Katolikos III İohannes - Albaniyanın XXXII katolikosu.
Katolikosluğu
Katolikos Salomondan sonra kürsüyə keçmiş və iyirmi beş il kürsüdə oturmuşdur. Katolikos III İohannesin dövründə Alban Həvari Kilsəsinin mərkəzi Bərdədən Tərtər çayının sahilində yerləşən Bərdəkürə köçürülmüşdür.
Suluk xan
Suluk xan — Türgiş sərkərdəsi və hökmdarı. Ərəb mənbələrində adı Suzegen kimi də keçir.
Hakimiyyətə gəlməsi
Suluk xan hərbi fəaliyyətinə sərkərdə kimi başlamışdı. Çjen xaqanın sərkərdəsi olmuş, lakin onun 711-ci ildə göytürklərin və Qapağan xaqanın hücumuna məruz qalması və məğlub olması nəticəsində Türgiş tayfalarının başçısına çevrilmişdir. Çox keçmədən elə 715-ci ildə Suluk xan Türgiş tayfalarının xaqanı elan olundu. Hakimiyyəti Göytürklər və Çinlilər tərəfindən təhdid olunurdu. Buna görə də Suluk xaqan çox gecikmədən Bilgə xaqanın qızı ilə evləndi, bacısı isə Bilgə xaqanın oğlu ilə evləndirilmişdi. Bundan əlavə Tibetlə də ittifaq qurulmuşdu, Suluk xaqan 734-cü ildə Tibet imperatoru Tride Tsüqsanın qızı şahzadə Drönmalon ilə evlənmişdi. Çinlilərlə mübarizə aparmaq üçün isə 727-ci ildə Çin vassalı Kuçanı mühasirəyə almışdı.
Ərəblərlə mübarizə
Sulukun hakimiyyətə gəlməsi əməvilərin Mərkəzi Asiyanı işğalı ilə eyni ərəfəyə düşmüşdü. 715-ci ildə Qüteybə ibn Müslümün ölümündən sonra ərəblər Mərkəzi Asiyada zəiflədilər. 717-ci ildə göytürk sərkərdəsi Aşina Sin və onun Karluk süvariləri ilə Çin sərkərdəsi Tanq Ciahuy ərəbləri Ağsu döyüşündə ağır məğlubiyyətə uğratmışdı. Bundan istifadə edən Suluk Çinlə yaxınlaşdı və Suyabda möhkəmləndi. 721-ci ildə Sulukun sərkərdəsi Külçör Qəsr əl-Bahilidə ərəblərin qaçmağına imkan versə də, daha sonralar ərəb sərkərdəsi Səid ibn Əbdüləzizə qarşı ilk qələbəsini qazandı. 724-cü ildə Sulukun ordusu ərəb sərkərdəsi Müslüm ibn Səid əl-Kilabini ağır məğlubiyyətə uğratdı və həmin gün ərəb tarixçiliyində Susuzluq günü kimi tanınmağa başladı. 729-cu ildəki Bəykənd döyüşü isə ərəb qalibiyyəti ilə nəticələndi. Bunda Səmərqənd hakimi Qurakın ərəblərin tərəfində keçməsinin də rolu var idi. Eyni il baş verən Kəmərcə mühasirəsi ərəblər üçün növbəti zərbə oldu. Mühasirə vaxtı Sulukun ordusundakılardan biri də III Yezdəgirdin nəvəsi Xosrov idi.
Növbəti döyüş 731-ci ilin iyulunda baş verdi. Yeni Xorasan valisi Cüneyd ibn Əbdülrəhman Daşdaqaraca keçidindən keçərkən Suluk xanın ordusunun hücumuna məruz qalmışdı. Bu döyüşdə 40.000 nəfərdən ibarət ərəb ordusu qırğına məruz qalmış, onlardan təkcə 10.000 nəfər sağ qurtula bilmişdi. Bu döyüş də tarixə Keçid döyüşü olaraq keçmişdi.
737-ci ildə ərəb sərkərdəsi Əsəd ibn Abdullah Xuttal şəhərinə qarşı hücuma başladı. Şəhərin hakimləri eyni zamanda Türgişlərin yeni vassalları olan Xuttalanşahlar idi. Ərəblərin vassalları Çağaniyan hakimləri olan Çağanxudalar da bu barədə Türgişlərə qarşı mübarizə aparırdılar. Xuttala gələn Suluk özü ilə 50000 əsgər gətirmişdi. 30 sentyabr 737-ci ildə baş verən döyüşdə ərəblər daha bir məğlubiyyətə uğradılar, Çağanxuda öldürüldü. Buna baxmayaraq 738-ci ildəki Xaristan döyüşü ndə Əsədə məğlub olan Suluk öz xalqının gözündən düşdü. Elə həmin il də öz sərkərdəsi Külçör tərəfindən öldürüldü.
Ailəsi
Suluk xaqan üç dəfə evlənmişdir:
Junkers
Junkers — Almaniyada hərbi təyyarə və təyyarə mühərriki istehsal edən firma.
Nüsrət Hüseynov
Nüsrət Hüseynov (?-1921)—İran Məşrutə hərəkatının fəal üzvü.
Həyatı
Nüsrət Hüseynov Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Böyüyüb yaşa dolandan sonra Bakı şəhərinə köçmüş, neft mədənlərində çalışmışdı. Hümmət təşkilatına üzv yazılmışdı. 1906-1911-ci illərdə Təbrizdə məşrutə hərəkatına qoşulmuşdu. "Əbülhəsən bəy" kod adı ilə gizli çalışmışdı.
Haqqında
1906-1911-ci illərdə Təbrizdə məşrutə hərəkatı ilə bağlı hadisələri əks etdirən "Dumanlı Təbriz" romanında Məmməd Səid Ordubadi həmin dövrün tarixi hadisələrini, ictimai-siyasi münasibətlərini göstərməklə yanaşı, dövrün psixologiyasını, insan xarakterlərini də açmışdır. Romanda hadisəçiliyə və macəraçılığa geniş yer verilməsi tənqid edilirdi. Çağdaş ədəbiyyatşünaslıqda isə bu amillərə qüsur kimi baxılmır və düzgün olaraq qeyd edilir ki, "M.S.Ordubadinin üslubunda bir qədər də meydan verilən macəra ünsürləri yalnız köməkçi vasitə rolunu oynayır və zəruri hallarda, şəraitin tələb etdiyi məqamda süjetə daxil edilir".
Əsər Təbrizdə tacir kimi fəaliyyət göstərən Əbülhəsən bəyin (o. inqilabçı Baki fəhləsi Nüsrət Hüseynovun gizli adıır) dilndən təhkiyə edilir. Əbülhəsən bəyin inqilabi fəaliyyətinin, sinfi mövqedən mübarizəsinin fonunda isə milli azadlıq uğrunda döyüşən Təbriz var, mılli varlıqlarını təsdiq edən, milli istiqlaliyyət uğrunda mübarizə aparan azərbaycanlılar var və Əbülhəsən bəyin mücərrəd "inqilabçılığı" sanki müəllifi dövrün hakim ideologiyasının hücumlarından qorunmağa xidmət edir.
Romanın obrazlar qalereyası əlvan və zəngindir: milli azadlıq hərəkatının rəhbərləri Səttar xan və Bağır xan, Əmir Həşmət, Hacı Əli Davafuruş, mücahidlər Tütünçüoğlu, Həsənağa, Cavadağa, maraqlı cizgiləri ilə seçilən azərbaycanlı qadınlar Mahru xanım, Nabat, Təhminə xanım, Zeynəb, Rusiya və ABŞ səfirliklərinin əməkdaşları Nina və Miss Hanna, inandırıcı və yaddaqalan xüsusiyyətləri ilə verilmiş Hacı Səməd xan, Sərdar Rəşid, Şümşad xanım, Məşədi Kazım ağa, rus zabiti Smirnov, Şeyx Əbdüləzəl və b. Obrazlar bitkindir və müəllif onları yalnız ayrı-ayrı epizodların içtirakçısına çevirməklə kifayətlənməyərək talelərini axıra qədər izləyir. Qədim Azərbaycan şəhəri Təbriz əsərdə bütün çalarları, koloriti ilə, daxili həyatı və beynəlxalq aləmdə yeri ilə görünür.
Çingiz (Baymak)
Çingiz — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Tatlıbay kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Kənd Samkara çayının sağ sahilində yerləşir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (99%) üstünlük təşkil edir. |0
Səznə
Səznə iranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 216 nəfər yaşayır (72 ailə)
Qusar (qəzet)
"Qusar" (КцIар) - 1932-ci ildə Hil rayon partiya təşkilatı və rayon fəhlə, kəndli və əsgər deputatları soveti icraiyyə komitəsinin orqanı kimi "Sosyalizm tempi" adı ilə ləzgi dilində nəşrə başlamışdır. Daha sonra "Qızıl Qusar" adlanıbdır.
İlk redaktoru Nurəddin Şərifov idi.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qəzet "Qusar" adlanmışdır və səhifələrndə rayonda, ölkədə və dünyada baş verən yeniliklər barədə məlumatlar verilir.
Bölgədə mətbəənin yoxluğu ucbatından Bakıda 1250 nüsxəlik tirajla ayda iki dəfə, iri formatda, rəngli çap olunan qəzet yeniləşməklə bərabər özünəməxsus ənənələri davam etdirir, iki dildə - azərbaycanca və ləzgicə materiallar verir.
Yuyko Konno
Yuyko Konno (d. 10 oktyabr 1980) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Niicima
Niicima —  İzu adaları daxil olan vulkanik adasıdır. Tokiodan 163 km cənubda yerləşir. İnzibati cəhətdən Tokio prefekturasına daxildir. Adanın mərkəzi Niicima kəndidir. Adanın yaponca adı «yeni ada» mənasını bildirir.
Coğrafiyası
thumb|left|200px|Kosmosdan çəkiliş Adanın sahəsi 23,87 km², əhalisi 2700 nəfər təşkil edir. Ada Fuci Hakone İcu milli parkının tərkib hissəsini təşkil edir. Adada iki icma yerləşir:Honson (mərkəzdə), Hakaqo (şimal qutaracağında).
Niicimanın ən böyük zirvəsi Miyasuka dağıdır (432 m).
Seysmik cəhətdən aktiv bölgədə yerləşir. ABŞ geologiya xidmətinin məlumatına görə il ərzində ada ətrafında güçü 5 bal və yuxarı olan 10-dan çox zəlzələ olur.
İqtisadiyyat
Adanın əsas gəlir mənbəyi balıqçılıq, liparit hasilatı və turizmdir. Burada bir necə kiçik təsərrüfatı vardır. Adada 1 orta, 1 ibtidai və 1 məktəbə hazırlıq təhsil oçağı vardır. Limarit dünyada yalnız iki yerdə rast gəlinir. Bu daşın aşkarlandığı ikinci məkan İtaliyanın Lipari adasıdır.
Nəqliyyat
Qayıqla Tokiodan Niicima adasına 2 saat 20 dəqiqəyə çatmaq olar. Üstəlik adaya bərə fəaliyyət göstərir. Əlverişli havalarda Tefu aeroportundan Tokioya təyyarə fəaliyyət göstərir. Uçuş cəmi 45 dəqiqə davam edir.
Turizm
Niijima Glass Art Center — hər il payızda keçirilən festivalın əsas mərkəzidir Adanın ərazisində yerləşən Ebine parkında orxideya bitkisi ilə geniş ərazidə əkilmişdir. Burada boulinq zalları və teniz kortları vardır. Adada ictimai hamam fəaliyyət göstərir.
Çiuaua (səhra)
Çiuaua —  Şimali Amerikada, ABŞ-Meksika sərhəddində yerləşir. İnzibati cəhətdən ABŞ-nin Nyu-Meksiko, Texas, Arizona və Meksikanın Çiuaua, Koauila, Duranqo, Sakatekas və Huevo-Leon ştatları ərazisinə daxildir. Səhranın sahəsi 362,600 km² təşkil edir. Şimali Amerikada yerləşən Böyük Hövzə səhrasından sonra ikinci böyük səhradır. Səhranın tərkibində Vayt-Sendz qoruğu vardır.
Ərazisində bir neçə şəhər vardır. Ən böyük şəhəri Dyodad-Xuaresdir və burada iki milyon insan yaşayır.
Sabah əl-Əhməd əl-Cabir əs-Sabah
Sabah əl-Əhməd əl-Cabir əs-Sabah — Küveyt Dövlətinin Əmiri.
Həyatı
1929-ci il təvəllüdlü Şeyx Sabah əl-Əhməd əl-Cabir əl-Sabah Küveyt dövlətinin əmiridir və 29 Yanvar 2006 tarixində Milli Millət Məclisinin təsdiqiylə başa keçmişdir. Şeyx Sabah köhnə Küveyt əmrlərindən Şeyx Əhməd əl-Cabir əl-Sabah ın dördüncü oğludur. Daha əvvəlki statusları aşağıda var: 1954 və 1955 illəri arası Mərkəzi Bələdiyyə Şurası Komitəsinə üzv İnşaat və Qurum Şurasının üzvü 1955-cü ildə İctimai işlər və İş Nüfuzu başçısı 1956-cü ildə ölkədə işlərin Yüksək Şurasının üzvü 9 Sentyabr 1956 və 17 Yanvar 1962 tarixləri arası Mətbuat və yayım Nüfuzu sədri İnformasiya naziri - Şeyx Abdullah Salim əl-Sabah zamanında müstəqillik sonrası 17 Yanvar 1962-ci ildə başa keçən ilk kabinetdə 28 Yanvar 1963 tarixində Xarici işlər naziri 16 Fevral 1978 tarixində Xarici işlər naziri vəzifəsinə əlavə olaraq Baş nazir nümayəndəsi 18 Noyabr 1992 tarixində Xarici işlər naziri vəzifəsinə əlavə olaraq Baş nazir Köməkçisi 1996-cı ildə vəliəhd Şahzadəsi Şeyx Saad əl-Abdullah əl-Salim əl-Sabah tərəfindən idarə olunan üstün Planlaşdırma Şurasının üzvü Hökumət İşləri üzərinə qurulan Birləşmiş Nazirlik Komitəsinin sədri 13 İyul 2003 və 29 yanvar 2006-cı arası Baş nazir
Şeyx Sabah 1930-cu illərdə ibtidai Əl-Mubarekiye orta məktəbində oxumuşdur və sonradan təhsilini xüsusi müəllimlərin köməyi ilə bitirmişdir. Şeyx Sabah özünü 2003-cü ilin iyulunda Şeyx Saad əl-Abdullah əl-Salim əl-Səhərin yerinə baş nazir elan edən əvvəlki Əmr Şeyx Cabir əl-Əhməd əl-Cabir əl-Səhərin ögey qardaşıdır. Daha əvvəl 1963 - 2003 arası 40 il müddətdə Xarici işlər naziri olaraq Küveytə xidmət etmişdir və dünyanın ən uzun xidmət edən Xarici işlər nazirlərindən biridir.
Təəssüf ki, Şeyx Sabah duldur və 1990-cı ildə İraq Döyüşü əvvəli həyat yoldaşı Şeyha Fitooh'u itirmişdir. İki oğlu və bir qızı var. İlk oğlu Şeyx Nasir Kral Sarayının (Divan əmiri) nazirinin və dünyanın ən böyük İslami İncəsənət kolleksiyasının (Əl-Sabah kolleksiyasının) sahibidir. İkinci oğlu Şeyx Həmid iş adamıdır və Burgan Bank, Gulf Insurance və Marina Mall kimi Küveytdəki ən böyük holdinqlərin başındadır. Qızı Şeyha Salwa iyul 2002 tarixində sinə xərçəngi səbəbiylə həyatını itirmişdir. Şeyx Sabah qızına olan düşkünlüyü ilə əlaqədar sarayına "Salwa Sarayı" (Dar Salwa) adını vermişdir. Təəssüf ki, Şeyx Sabah digər iki uşağını da itirmişdir. Oğlu Şeyx Əhməd gənckən 1969-ci ildə yol qəzası səbəbiylə həyatını itirmişdir.
Şeyx Sabahın hobbiləri fotoqrafiya və balıq tutmaqdır.
Yanvar 2006 Böhranı
15 Yanvar 2006 tarixində əvvəlki Əmr Şeyx Cabir əl-Əhməd əl-Cabir əl-Sabah həyatini itirdi və yerinə vəliəhd Şahzadəsi Şeyx Saad əl-Abdullah əl-Salim əl-Sabah keçdi. Bu vəziyyətdə Şeyx Sabah Baş nazirlik vəzifəsini davam etdirərək vəliəhd Şahzadəsi olacaqdı. Amma sağlamlıq vəziyyəti səbəbləriylə Şeyx Saad bu vəzifəni icra etməyə davam edə bilmədi. Alzheimer xəstəliyinə tutulduğu iddia edilən Şeyx Saad çəkilmək məcburiyyətində qaldı və bu səbəblə kral ailəsində böyük müzakirələr sonrası 23 Yanvar 2006 tarixində Şeyx Saad Əmir vəzifəsini buraxmağı qəbul etdi. Eyni zamanda 24 Yanvar günü Küveyt Parlamenti Şeyx Saad'in çəkilmə ərizəsini almadan əvvəl Şeyx Saad'in Əmir ola bilməyəcəyinə qərar vermişdi. Bu vəziyyətdə Küveyt kabineti Şeyx Sabahı Əmir namizədi olaraq göstərdi. Bu vəzifəni qəbul edən Şeyx Sabah 29 Yanvar 2006 tarixində Milli Millət Məclisinin təsdiqiylə Əmir elan edildi.
Pac-Man World 2
Pac-Man World 2 — "Namco" oyun şirkəti tərəfindən 2002-ci ildə yaradılan macəra oyunudur. "Pac-Man World" videooyun seriyasının ikinci seriyasıdır. Oyunun qəddar personajı kabus Spukidir.
Başqırdıstan himni
Başqırdıstan Respublikasının dövlət himni (Başqırdıstan Cümhuriyyətinin Dövlət himni) - Rusiya Federasiyası nın tərkibindəki Başqırdıstan Respublikası nın dövlət himni.
Tarixi
Başqırdıstan Respublikasının dövlət himni ilk dəfə "Başqırdıstan Respublikasının Dövlət himni Haqqında" RB Qanunuyla 12 oktyabr, 1993-cü ildə təsdiq edilmişdir. "Respublika" Musiqi əsəri sonradan himn olmuşdur. 11 oktyabr 1990-cı ildə, Fərid İdrisov tərəfindən yazılmışdır. 6 iyul 1999-cu il "Başqırdıstan Respublikasının dövlət simvolikası Haqqında" qanun təsdiq edilmişdir.
Mətn
Himnin başqırdca və rusca mətnləri fərqlənirlər.
Səxavət Sahil
Səxavət Sahil — azərbaycanlı yazıçı, şair; Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü.
Həyat və fəaliyyəti
Səxavət Sahil 1982-ci il yanvarın 1-də anadan olub. 1999–2003-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında ali təhsil alıb. 2003–2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində həqiqi hərbi xidmət keçib. 2005-ci ildə Bakıdakı Niderland Jurnalistika Məktəbini bitirib. 2000–2006-cı illərdə "Gün" qəzetində çalışıb. 2006–2010-cu illər ərzində "Azad Azarbaycan" Televiziyasının Xəbərlər departamentində müxbir işləyib. 2010–2014-cü illərdə "Azad Azarbaycan" televiziyasında "Atvxeber.az" xəbər saytının rəhbəri olub.
2012–2014-cü illərdə Bakı Slavyan Universitetinin "Yaradıcılıq fakültəsi"ndə təhsil alıb. 2012-ci ildə yaratdığı "Avanqard.net" mədəniyyət portalının qurucusu və baş redaktorudur. 2014-cü ildə "Avanqard" ədəbiyyat jurnalını təsisi edib. 2014–2018-ci illərdə Nazirlər Kabineti yanında Tərcümə Mərkəzinin "Xəzər" Dünya ədəbiyyatı dərgisində internet üzrə redaktor işləyib. 2016–2018-ci illərdə Türkiyənin Ərdəhan Universitetində Türk Dili və Ədəbiyyatı üzrə magistr təhsili alıb.
Yaradıcılığı
Bir sıra qəzet, jurnal və internet dərgilərində şeir, hekayə və məqalələri dərc olunub.
Şeirləri ingilis, türk, özbək, ukrayna və rus dillərinə tərcümə edilib.
Bir çox müasir Azərbaycan yazarlarının və ayrıca Petrarkanın, Sapfonun şeirləri, Vilyam Folknerin "Avqust günəşi", Qabriel Qarsiya Markesin "Patriarxın payızı", Joze Saramaqonun "İsanın İncili", Mustafa Məsturun "Cüzamlı əllər", Viktor Pelevinin "Omon Ra", Andrey Platonovun "Can", Lo Klezionun "Raga", Volterin "Kandit", Lope de Veqanın dram əsərləri, Corc Sandın "İndiana", Edqar Allan Ponun "Sfinks" və s. əsərləri haqqında silsilə resenziyalar yazıb.
Kitabları
2009-cu ildə Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən "Hər zaman və heç vaxt" adlı şeirlər kitabı nəşr olunub. Kitabda əsasən müəllifin müasir üslubda yazdığı sevgi, insan, həyat, zaman və digər mövzuları əhatə edən şeirləri toplanıb.
2014-cü ildə "QANUN" nəşriyyatının "Ən yeni ədəbiyyat" seriyasından "İsanın qadını" romanı çap olunub. Roman geniş rezonansa səbəb olub və ən çox satılan kitablar siyahısına başçılıq edib. Roman nəşri tükəndiyinə və geniş oxucu marağına görə 2020-ci ildə yenidən çap olunub.
2019-cu ildə "Nar ağacının nəğmələri" adlı şeirlər toplusu işıq üzü görüb. Kitabda müəllifin nar silsiləsindən olan şeirləri toplanıb. Hər bir şeirdə nar və onun nəsnələri müxtəlif formada əksini tapıb.
"İsanın qadını" romanı
Romanın qəhrəmanı əyalətdən şəhərə xilas olmağa gəlsə də, həyatın gözlənilməz hadisələri ilə üzləşir. Uşaqlığında və yeniyetməliyində mental dəyərlərin, ziddiyətli ailə ehkamlarının əsarətinə düşən qadın həyatını yenidən qurmaq, sərbəst yaşamaq istəsə də şüuraltı olaraq atdığı addımlar onu fəlakətə daha da yaxınlaşdırır. Ata sözündən, adət-ənənələrdən çıxa bilməsə də sonradan bütün bunlara etiraz edib öz gələcəyini müəyyən edir. İsa peyğəmbərin həyatına daxil olması düşüncələrini dəyişdirib gələcəyə inanmasına stimul verir. Özünü seçilmiş, məsih adlandırması isə ətrafındakılara qeyri ciddi görünür, gülüş hədəfi olur. Ruhdan düşmür, yuxularına inanıb, Məsihin dediklərinə əməl eləməyə başlayır.
Geciksə də "Təzə avtovağzal" ərazisindəki kəsilən şam ağaclarının şahidi olur, məsihlik qismətinin bir addımlığında durur. Həpsxanadakı cinsi istismar təkliflərinə yox deyib işgəncələrə, əzablara məruz qalır. Gördüyü dəhşətlər, yaşadığı acılar psixoloji durumuna təsir etsə də, inamını itirmir. Mənəvi iztirablar, maddi sıxıntılar iradəsini sındıra bilmir. Əksinə gələcəyə nikbin baxıb arzularla yaşayır. Xoşbəxtlik dünyasının axtarışına çıxır.
Ailə təpkilərinə məruz qaldığından təkliyə çan atır, sərbəstliyini təkliyində axtarır. Kafedə işləyəndə yüksək pul müqabilində fahişəlik təklifinə yox deyir. Lakin fahişə ilə "yatmağa" pulu olmayan müştəriyə təmənasız fahişəlik edir. Savadsızlığın və mentalitetin qurbanına çevrilən qadın özü kimi qurbanların ümumiləşdirilmiş obrazıdır. Müəllif mətnə real hadisələrlə yanaşı, təxəyyüldən doğan sujetlər əlavə etməklə obrazın xarakterini açmağa çalışıb. "İsanın qadını" ilə antik və dini-mistik mətnlər arasında paralellər aparanda romanın "ikinci nəfəsi" açılır, qaranlıq mətləblər aydın olur.
Tərcümələri
Tanınmış tatar şairi Rəmis Aymətin şeirlərini Xanım Aydınla birgə azərbaycan dilinə uyğunlaşdırıb. 2018-ci ildə onların tərcüməsində "Şimşəklər qoynunda" adlı şeirlər toplusu işıq üzü görüb.
Mükafatları
2008-ci ildə Azərbaycan Yeni Yazarlar və Sənətçilər Qurumunun xüsusi mükafatı ilə təltif edilib.
2015-ci ildə Prezident İlham Əliyevin gənc ədiblər üçün nəzərdə tutulan fərdi təqaüdünə layiq görülüb.
2015-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və TİKA-nın "Səməd Behrəngi" ədəbi mükafatına layiq görülüb.
Katolikos II Simeon
Katolikosluğu
Katolikos III İohanndan sonra kürsüyə çıxmış və iyirmi bir il kürsüdə oturmuşdur. Mənbələrdə Ərməniyyədən olan Katolikos II Simeonun saray keşişi olduğu qeyd edilir. Bu haqqda Moisey Kalankatlı yazır: "O, Ərməniyyədə saray keşişi olub və Müqəddəs Xaç adına monastırı daha yaxşı bəzəyib."
Adi çaqqal
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yarımnövləri
Əsasən iki yarımnövə ayrılır. Aralıq Dənizi və Cənubi Avropada (bura həmçinin Qafqaz və Dağıstandada yaşayanlar da aiddir) yaşayan çaqqallar Canis aureus maeoticus yarımnövünə aid hesab olunur. Yaşayış arealın şərq hissəsində (Hindistan, Orta Asiya, İran) yaşayanlar isə tipik Canis aureus aureus yarımnövünə aid hesab edilir.
Bunlardan başqa adi çaqqalın Şimali Afrikada yaşayan və sayı az olan bir neçə yarımnövü də var:
Zuxuloba (Qusar)
Zuxuloba — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Qusar rayonunun Yuxarı Qələnxur kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Zuxuloba kəndi Şirvanovka kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi Zuxul kəndindən çıxmış ailələrin oba yerində məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim Zıtxul (kənd adı) və oba sözlərindən düzəlib, "Zuxul kəndinin obası" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Nəzihə Muhiddin
Nəzihə Muhiddin (d. 1889, İstanbul, Osmanlı İmperiyası – 10 fevral 1958, İstanbul, Türkiyə) — osmanlı-türk aktivist, jurnalist, yazar, qadın hüquqları müdafiəçisi.
Həyatı
1909-cu ildə Maarif Nəzarətinin imtahanından keçərək Qız İdadi Məktəbində fənn dərsi müəllimi kimi işə başlamışdır.
Sonradan İttihad və Tərəqqi Qız Sənaye Məktəbinə müdir olmuş; gimnastika, dil, piano, dərzilik dərslərindən müəllimlik etmişdir. Daha sonra Səlcuq Hatun Sultanisi, Qız Həyat Məktəbi və İzmir Hilal Sultanisidə müdir olmuşdur. Müharibə zamanı məktəbini toxuculuq evinə çevirmiş, İlk Müalicə Xəstəxanasında şagirdləri ilə tibb bacısı olmuşdur.
Siyasi fəaliyyəti
Nəzihə Muhiddin XX əsrdə Osmanlı Dövlətində qadını cəmiyyət həyatına daxil etmə, respublika rejiminin elanından sonra isə qadınların siyasi hüquqlarının tanınmasını təmin etmək üçün mübarizə aparmış qadın hərəkatının öncüllərindən biridir. O, hələ Cümhuriyyət Xalq Partiyası belə qurulmadan Qadınlar Xalq Firqəsi (QHF) adlı siyasi partiyanın quruluş işlərini tamamlayaraq Türkiyədəki ilk siyasi partiyanın qurucusu olmuşdur. Lakin "1909-cu il tarixli seçki qanuna görə qadınların siyasətdə təmsil olunmasının mümkün olmaması" səbəbiylə partiya quruluşu üçün valilik tərəfindən fəaliyyət icazəsi verilməmişdi. Sonradan bu təşkilat "Türk Qadınlar Birliyi" adlı dərnəyə çevrilmişdir.
Ədəbi fəaliyyəti
Yazıçı kimi o, 20 roman, 300-ə qədər hekayə, pyes, ssenari, operetta qələmə almışdır. Əsərləri:
Gövhər Qazıyeva
Həyatı
Gövhər Qazıyeva 1887-ci ildə Tiflis şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. O, orada nəcib qızlar institutunu bitirib, rus və Azərbaycan dilində mükəmməl təhsil alıb.
Fəaliyyəti
XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəli Tiflisin teatr mühiti, çox maraqlı və rəngarəng idi. Tiflis zadəgan teatrında həvəskar azərbaycanlı aktyorlar da tez-tez tamaşalar verirdilər. Bu zaman Tiflisdə bir neçə Azərbaycan teatr truppası fəaliyyət göstərirdi. Bunlardan mühümləri Mirzə Əli Abbasovun rəhbərlik etdiyi "Dram cəmiyyəti" və Həbib bəy Köçərlinskinin başçılıq etdiyi "Səadət" truppası idi. 1906-cı ildən səhnə fəaliyyətinə başlayan Gövhər Qazıyeva hər iki truppanın tamaşalarında uğurla çıxış etmişdir.
İfa etdiyi rollar
Azərbaycanın ilk qadın aktrisası olan Göhvər Qazıyevanın Tiflis zadəgan teatrında iştirak etdiyi ilk tamaşa Nəcəf bəy Vəzirovun "Müsibəti-Fəxrəddin" faciəsi idi. 1910-cu il oktyabrın 9-da verilmiş bu tamaşa böyük müvəffəqiyyətlə keçmişdi. Yenə həmin il oktyabrın 30-da "Səadət" dram dəstəsi Şəmsəddin Saminin "Gaveyi-ahəngər" pyesini tamaşaya qoymuşdu. Tamaşada Gavə rolunda Sultanov, Fərhad rolunda Mir Seyfəddin Kirmanşahlı, Xubçöhr rolunda Gövhər Qazıyeva çıxış edirdilər.
Gövhər Qazıyevanın şöhrəti tez bir zamanda bütün Zaqafqaziyaya yayıldı. Bakı qəzetləri ona məqalələr həsr etdi. "Nicat" cəmiyyəti onu Bakıya çağırdı.
Gövhər Qazıyevanın repertuarı geniş və əhatəli idi. O, Henrix Heynenin "Əlmənsur", Loxmanovanın "Napoleonun vəfatı", Namiq Kamalın "Qara bəla" əsərləri ilə yanaşı, Azərbaycan dramaturqlarının tamaşalarında da oynamışdır. Azərbaycanlı qızı Nəriman Nərimanovun "Nadir şah" pyesində Gülcahan, Əbdürrəhimbəy Haqverdiyevin "Pəri Cadu" tamaşasında Hafizə, Səkinə Axundzadənin "Bəxtsiz cavan" faciəsində Mehri xanım, Zülfüqar Hacıbəyovun "Evliykən subay" əsərində Pərizad rollarını sənətkarlıqla yaratmışdır. Üzeyir Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" tamaşasında Gülnaz, "Leyli və Məcnun"da Leyli rollarının ifaçısı olan Gövhər Qazıyeva bu obrazları səhnədə özünəməxsus tərzdə canlandıra bilmişdir.
1911-ci il mayın 26-da və 30-da Tiflisdə Gövhər Qazıyevanın benefisi keçirildi. Bu gecədə ilk dəfə Zülfüqar Hacıbəyovun "On bir yaşlı arvad" pyesi göstərilmişdi. Lakin azərbaycanlı qadının səhnəyə çıxması nadan, cahil adamları narahat edirdi. Odur ki, cahillər və din xadimləri müsəlman qadının səhnəyə çıxması əleyhinə müxtəlif fitnələr törədirdilər.
Tərəf müqabilləri
Gövhər Qazıyeva Azərbaycan teatr səhnəsinin bir çox görkəmli aktyorları - Hüseyn Ərəblinski, Mirzəağa Əliyev, Hüseynqulu Sarabski, Mirseyfəddin Kirmanşahlı və başqaları ilə birgə çıxış etmişdir. Onun Mirzəağa Əliyevlə əməkdaşlığı ilk dəfə Tiflisdə "Əlli yaşında cavan" tamaşasında olmuşdur. İrəvanda onlar daha böyük müvəffəqiyyət əldə etmişdilər.
Ailə həyatı
Mirzağa Əliyevlə Gövhər Qazıyevanın sənət dostluğu sonralar məhəbbətə çevrildi. 1912-ci ilin mayında onlar evlənib Bakıya köçdülər. Çar hökuməti orqanlarının fitnəkarlığı nəticəsində Mirzağa Əliyev həmin il Həştərxana sürgün olundu. Gövhər Qazıyeva isə 1913-cü ildə Polşaya getdi və Varşavada "Müqəddəs Sofiya" tibb məktəbinə daxil oldu, 1915-ci ildə mamalıq üzrə bu təhsil müəssisəsini bitirib Bakıya qayıtdı. 1915-ci ildə "Bəsirət" qəzeti akuşerka Gövhər xanım Əliyevanın peşə fəaliyyətinə başlaması haqqında bir elan da vermişdi.
Mirzağa Əliyevlə Gövhər Qazıyevanın tale yolları ayrıldığı üçün onlar boşanmışdılar. Qəribədir ki, evlənəndən sonra M.Əliyev həyat yoldaşının səhnədə çıxış etməsinə icazə verməmişdir. Reallıq budur ki, Gövhər Qazıyeva ərə gedəndən sonra səhnəyə çıxmamışdır. Bu, G.Qazıyevanın ikinci nikahı idi və birinci ərindən onun İsmayıl adlı oğlu vardı.
1937-ci ildə Gövhər Qazıyeva artıq daimi yaşadığı İrandan bir neçə günlüyə Bakıya gəlir. Keçmiş səhnə yoldaşları teatrda onun şərəfinə qəbul düzəldirlər. Keçmiş aktrisa Cəfər Cabbarlının "Almaz" pyesinin tamaşasına baxır. Tamaşa və qəbul günü qeyri-adi hadisə baş verir. Gövhər Qazıyeva on beş ildən bəri itirdiyi oğlu İsmayılı tapır. Qəfil sevincdən özünü itirmiş qadın hamıya hədiyyə paylayırmış.
Gövhər Qazıyeva İrana görkəmli aktyor və rejissor Mirseyfəddin Kirmanşahlının təhriki ilə getmişdir.
Dero dorsalis
Morfoloji quruluşu
Qəlsəmə yatağı arxaya doğru yanlarda dairəvi və ya kələ-kötür çıxıntılıdır. Üzərində adətən 5 cüt qəlsəmə çıxıntısı mövcutdur: I cüt – qısa və enli çıxıntılı bel qəlsəməsi, II cüt – nazik və silindrik, III cüt – lateral, IV və V cütlər – dəyişkən formalı qarın qəlsəmələridir. II – V buğumların qarın dəstəcikləri 5 – 7 ikidişli qılcıq daşıyır, distal dişcik proksimal dişcikdən uzundur və ortasında düyünü var. Sonrakı buğumlarda qılcıq dəstələrinin sayı azalır, dişciklər bərabər uzunluqda və ya distal dişcik proksimal dişcikdən qısa olur, düyün isə distal istiqamətdə yerini dəyişir. İkinci buğumun qılcıqlarının uzunluğu 135 μ, V – 100 – 126 μ, VI – 102 – 115 μ. Arxaya doğru qılcıqların uzunluğu azalır. Bel dəstəcikləri IV buğumdan başlayır. Onlar 1 tükşəkilli və 1 uzunluğu 85 – 108 μ və distal dişciyi proksimal dişcikdən daha uzun olan ikidişcikli qılcıq daşıyır. Penial qılcıqları mövcud deyil. Septal vəzilər IV və V buğumda yerləşir. Mədə IX – XI buğumlarda başlayır. Kəmərcik V – VII buğumlarda yerləşir. Toxumluğun qıfları iri, toxum boruları qısadır. Atrium ampulası böyük, dairəvi, qalındivarlıdır; onun xarici kanalı uzun, vəz hüceyrələri ilə zəngin olan çökəkliyə açılır. Toxum qəbulediciləri kiçik armudşəkilli və qısa kanallıdırlar. Fərdlərin uzunluğu 10 – 30 mm. Birinci zooiddə buğumların sayı 18 – 53, tək fərddə isə 23 – 150-dir. Şirinsularda lil qruntda yaşayır. Borucuq əmələ gətirir.
Yayılması
Dünyada: Avropa, Cənubi və Şərqi Asiya, Qafqaz.
Azərbaycanda: Kür çayının deltası.
Metro
Metro — şəhər sərnişin nəqliyyatı vasitəsi, küçədənkənar rabitədə şəhərdaxili yeraltı sərnişin daşımalarını yerinə yetirən sərnişindaşıma nəqliyyatı növüdür. Adətən, əhalisinin sayı 1 milyon nəfərdən çox olan şəhərlərdə tikilir. Metropoliten ən baha başa gələn şəhər nəqliyyatı növüdür.
Metronun tarixi
İlk metro stansiyası 1863-cü ildə Londonda açılıb və 2013-cü ildə metronun 150 illiyi qeyd edilib.
XX əsrin 30-cu illərinin əvvələrində Bakı təkcə Qafqazın deyil, həm də bütün keçmiş SSRİ-nin əhalisi çox olan sənaye, mədəni və elmi mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Buna görə də Moskva və Leninqrad şəhərlərində metropoliten tikintisindən sonra — 1932-ci ildə Bakı şəhərinin inkişafının Baş Planının ilkin variantlarında metropolitenin tikintisi qərara alındı.
Lakin bir qədər sonra başlanan 1941–1945-ci illərin müharibəsi həmin niyyətlərin həyata keçirilməsinə mane oldu.
Hazırda Bakı metropoliteni ümumi uzunluğu 34,6 km olan 3 xətdən, 26 işləyən və iki tikilən stansiyadan ibarətdir, həmin stansiyaların 23 vestibülü var. Stansiyaların yeddisi böyük dərinlikdə yerləşir. Metropolitendə pilləkan zolağının ümumi uzunluğu 4000 metrdən artıq olan beş tipli 39 eskalator işə salınmışdır. Tunel tikililərinin ümumi uzunluğu 17,1 kilometrdən artıqdır. Bakı metropoliteninin nadirliyi bundan ibarətdir ki, onun xətləri təpəlik ərazidə yerləşən şəhərin bir-biri ilə kəsişən relyefi üzrə salınmışdır, burada 60% və 40%-minlik mailliklər və kiçik radiuslu çoxlu əyrilər mövcuddur.
Tarixdə ilk metro qəzası
Yanğın metronun istismara verilməsindən üç il sonra, yeni xəttin istismara verilməsi ərəfəsində baş verdi.
Arxadan gələn qatara mane olmamaq üçün maşinist vaqonu boş halda növbəti stansiyaya çəkir. Qısaqapanmadan əmələ gələn yanğın söndürülür. Arxadan gələn qatarın maşinisti yanğın xəbərdarlığı aldığı üçün sərnişinlərdən (təqribən 300 nəfər) vaqonu tərk etməyi tələb edir. Bu zaman sərnişinlərdən biri metro işçisi ilə mübahisə edərək gediş haqqının geri qaytarılmasını tələb edir. Digər sərnişinlər də ona qoşulur və bu zaman tuneldəki yanğından əmələ gələn tüstü qəflətən stansiyaya dolur. İnsanlar çaşqın halda çıxışa tərəf qaçmağa başlayır, lakin bədbəxtlikdən həmin istiqamətdə çıxış bağlı idi… Xilasedicilər stansiyadan 84 cəsəd çıxarırlar.
Bu qəzadan sonra metro vaqonlarının hazırlanması zamanı taxtadan istifadə minimuma endirildi.
28 oktyabr 1995-ci ildə isə Bakıda "Ulduz" və "Nərimanov" stansiyaları arasındakı tuneldə qatarın alışması nəticəsində 300 adam həlak olub, 400 nəfər isə xəsarət almışdır. Bu qəza "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na ən dəhşətli metro qəzası kimi düşmüşdür. Beləliklə ilk dəfə 1967-ci ildə "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na Şərqdə ilk metro kimi düşən Bakı metropoliteni, bu dəfə faciənin böyüklüyünə görə tarixə düşdü. Birinci göstərici dəyişməyən rekordlar siyahısına daxildir. Üçüncü rekord da müstəqillik dövrünə təsadüf edir. Bakı Metrosu bu dəfə dünyada ən ucuz dəmiryol nəqliyyatı şəbəkəsi kimi böyük bir "uğura" imza atıb və təqribən 15 ilə yaxın müddətdə "Keçici bayrağı" heç kimə verməyib.
Xarici keçidlər
Dünyada ən ciddi təhlükəsizlik sistemi olan metrolar – SİYAHI
Kıraç
Əli Tufan Kıraç — Musiqiçi.
Həyatı
Əli Tufan Kıraç 1972-ci ildə Qəhrəmanmaraşda dünyaya gəlmişdir. Onun atası sadə bir müəllim idi.
1982-ci ildə atasının işinin İstanbula yönəlməsi səbəbiylə orada qalmalı oldular. Məhz elə buna görə də o orta məktəbini və litseyi burada Hasköydə bitirdi. Kiçik yaşlarında musiqiyə olan həvəsi Kıraçın bu sənətdə inkişafında atasına aid bağlama idi. Litseyə başladıqdan sonra onun bu yetənəyi və musiqi müəllimi olan Refik Köksalın ona öz ilk gitarasının hədiyyəsi Kıraçın həyatında bir dönmə nöqtəsi idi. Litseyi bitirdikdən sonra o, Marmara Universiteti Atatürk Eyitim Fakultəsi Musiqi Müəllimliyinə daxil oldu. Orada həm çox sevdiyi musiqi təhsilini, həm də ata məsləhini davam etdirəcəkdi.
Artıq 1992-ci ildə Ortaköy Martı adlı barda səhnə həyatına başladı. Öz musiqilərini daha çox kütləyə dinlətmə və onu paylaşma arzusu 1994-cü ildə onun demo albomun hazırlamasına təkan verdi. Albomun işıq üzü görməsi üçün çoxlu sayda mediya şirkətləriylə görüşdü, amma heç bir şey alınmadı. Sonunda Deli Düş (Dəli Xəyal) albomunu tamamlamaq üçün öz gücüylə maliyyələşdirib durdu. Yenə şirkətlərlə görüşü cavabsız qaldı. Bir dostu onu TMC şirkətiylə görüşdürdü.
İşləri
1998-ci ilin may ayında "Deli Düş" öz dinləyiciləriylə görüşdü. "Dağların Kadını", "Talihim Yok Bahtım Kara" və "Ben Yolumu Bulurum" mahnılarına klip çəkilən Kıraç hələ çox kütləyə səsini eşitdirmə bilmədi, amma müəyyən sağlam bir kütlə toplaya bildi.
1999-cu ilin dekabr ayında "Bir Garip Aşk Bestesi" adlı albomu işıq üzü gördü. Bu albomda "Gidiyorum" mahnısına klip çəkildi və bununla da özünə böyük bir kütlə topladı. Ardınca "Karahisar Kalesi" və "Bir Garip Aşk Bestesi" adlı mahnılara da klip çəkildi. Hətta Azərbaycan, Almaniya və başqa xarici ölkələrdə də dinlənildi və sevildi.
2001-ci ilin fevralında yeni bir albom "Sevgiliye" Funda Ararla duet oxundu və "Sevgililər Günü" sevənləriylə görüşdü. Bu albomda "Sevgiliye" və "Çeşminaz" mahnılarına klip çəkildi.
2001-ci ilin sonunda Kırac yeni bir fantastik albomu olan "Zaman"ı öz dinləyicilərinin ixtiyarına verdi. Budur "Endamın Yeter", "Gönül", "Kan ve Gül", "Yıllar Sonra" və "Zaman" mahnıları klipləndi. O artıq bir konsertdən digərinə qaçan, öz mahnılarıyla sevənlərinin könlünü oxşadan və mahnılarının sevənləri tərəfindən oxunan bir müğənni oldu.
2003-cü ilin iyulunda "Kayıp Şehir" adlı alboma işləmələr başladı. Albomda olan "Senden Başka", "Tek Hatıra", "Razıysan Gel", "Yalan" və "Ayşe" mahnılarına kliplər çəkildi.
Teleseriallarda
"Zerda" filminin nailiyyətini başqa bir film olan "Bir İstanbul Masalı" davam etdirdi. Bu arada yeni çıxan "Aliye" filminin musiqisinə imzasını atan Kıraç, "Aliye/Soundtrack" adlı albomuyla bir kəs daha sevənlərini sevindirdi. "Yağmur Zamanı" və "Gözyaşı Çetesi" musiqilərini də "TMC"nin başçılığı altında yazdı.
"Binbir Gece" və "Beyaz Gelincik" filmlərinin musiqisi də Kıraça aiddir.
Echinops transiliensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Antuan Nikola Düşen
Antuan Nikola Düşen — fransız botaniki.
bitki cinsinin latınca adı Düşenin şərəfinə adlandırılıb.
Echinops tricholepis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ev qulluqçusu (film, 2011)
Ev qulluqçusu — 2011-ci ildə Teyt Teylorun rejissorluğu və ssenari müəllifliyi ilə, Ketrin Stokkettin eyniadlı əsəri əsasında çəkilmiş ABŞ dram filmidir. Filmdə Cekson, Missisipidə, 1963-cü il Vətəndaş Hüquqları uğrunda mübarizə dövründə ağ dərili qadın Yevgeniya "Skiter" Felanın iki qara dərili qadın Eybilin Klark və Minni Ceksonla münasibətləri təsvir edilib. Skiter, işlədikləri ağ dərililərin ailələrində rasizmlə üzləşmiş qara dərili xanımların mövqeyinin əks edildiyi kitab yazmağa çalışan jurnalistdir.
Baş rolda Viola Devis, Emma Stoun, Oktavia Spenser, Brays Dallas Hovard, Cessika Çesteyn, Ahna O'Reilly, Kris Louell, Sissi Speysek, Maykl Fogel, Siseli Tayson, LaChanze, Ellison Cenni, Meri Stinbörgen və Anna Kemp oynamışdırlar. DreamWorks Pictures şirkəti tərəfindən istehsal olunan və Touchstone Pictures tərəfindən nümayiş olunan film kinotənqidçilər tərəfindən müsbət rəy qazanmış və cəmi 25 milyon dollar istehsal büdcəsi qarşılığında, 216.6 milyon dollar gəliri ilə dünya səviyyəsində kommersiya uğuru qazanmışdır.
Ev qulluqçusu filmində baş rolu ifa etmiş Viola Devis "Ən yaxşı film" və "Ən yaxşı qadın" kateqoriyaları, Cessika Çesteyn və Oktavia Spenser isə "İkinci planda ən yaxşı aktrisa" kateqoriyası üzrə Oskar mükafatının dörd nominasiyasını qazanmışdırlar. Aktyorların görkəmli ifalarına və yüksək performansına görə, film 29 yanvar 2012-ci ildə Kinoaktyorlar Gildiyasının mükafatını əldə etmişdir. Filmin yaş məhdudiyyatı 0-6 üzəridir.
Məzmun
<div class="floatleft" style="background-color:#EEEEEE;border:1px; font-size:90%; solid #C8C8C8;padding:1em;text-align:center"> 258px Kitabda və filmdə baş verən hadisələr Missisipi ştatının Cekson şəhərində cərəyan etsə də, çəkilişlər əsasən Qrinvud qəsəbəsində aparılmışdı
158px 158px Filmin rejissoru Teyt Teylor (solda) və "Conni Fut" rolunu canlandırmış Maykl Fogel (sağda) 1963-cü ildə Missisipi ştatının Cekson şəhərində, qaradərili qulluqçu Eybilin Klark (Viola Devis) istehsalatda baş vermiş bədbəxt hadisə nəticəsində yeganə oğlunun həlak olmasından sonra, öz gələcək həyatını ağ dərili uşaqların böyüdülməsi və tərbiyəsində görür. O, zəngin Lifolt ailəsi üçün çalışır və başlıca olaraq Yelizaveta Lifoltun uşaqlarına qayğı göstərir; gənc qadın doğumdan sonrakı depressiyaya düçar olub və intizam uğrunda apardığı mübarizəni istisna etsək, heç öz doğma qızının belə qeydinə qalmaq istəmir. Eybilinin ən yaxın rəfiqəsi, onunla həmdil olan qaradərili qulluqçu və sadəlövh Minni Ceksondur (Oktavia Spenser). Minni artıq uzun müddətdir ki, Hilli Holbruksun evində xadiməlik edir və onun anası missis Voltersə (Sissi Speysek) baxır. Mənzilin sahibəsi yemək bişirmək məsələsində Minninin böyük bacarığına ehtiram göstərdiyindən, onun çılğın və gürurlu xasiyyətinə də dözümlə yanaşır. Yevgeniya "Skiter" Felan (Emma Stoun) müstəqil düşüncəyə malik gənc ağdərili qadındır; Missisipi Universitetini bitirdikdən sonra, o uşaqlıqdan sevdiyi qulluqçu Konstantini (Siseli Tayson) tapmaq üçün, ailəsinə məxsus plantasiya sahəsinə geri qayıtmağı qərara alır. Doğma diyarına qayıdan Skiter, anası Şarlottadan (Ellison Cenni) qulluqçunun öz şəxsi istəyi ilə evi tərk etdiyini öyrənir. Skiter uşaqlıqdan ona analıq edən qulluqçunun bu cür məktubsuz və xəbərsiz onu tərk etməyini anlaya bilmir və o, uzun sorğu-sualdan sonra Konstantinin məhz anası tərəfindən qovulduğunu öyrənir.
Skiterin sosial qrupu həyat yoldaşı tapmaq üçün kollecə daxil olduğu vaxt, o, ikiqat əsas dərəcə alır və Şarlottanın böyük təəssüfünə səbəb olsa da yalnız qalaraq uğurlu yazar karyerası qurur. Yerli qəzetlərdən birində "evdar xanım fikirləri" yazarı kimi işə düzəldikdən sonra fikrini tamamilə bu istiqamətə yönəldir və Elizabetdən soruşur ki, Eybilin məktubları cavablandırmaqda ona kömək edə bilərmi; Elizabetdən icazə alınması və Eybilinin özünün razılığının əldə edilməsindən sonra xanımlar razılaşırlar. Eybilin ilə daha çox təkbətək öz vaxtını keçirən Skiter, özünün ağ dünyəvi düşüncəyə malik dostlarına münasibətini dəyişməyə başlayır, Hillinin "Əsas Kömək Sanitar Təşəbbüsü" barədə öyrəndikdən sonra isə (Hilli "qara adamların ağ adamlarla müqayisədə daha çox xəstəliklər daşıdığını" bildirərək, qanunvericiliklə dəstəklənmiş qara ev xidmətçiləri üçün icbari tualetlərin tikinti planını dəstəklədiyini bildirir), onların "yardımlarına" laqeydcəsinə yanaşır. Konstantinlə münasibətlərdən ilhamlanan Skiter, bu qadınların hekayələri əsasında ağ və qaradərili insanlar arasında baş verən münasibətlər və xüsusilə də, qara xidmətçi qadınlar tərəfindən tərbiyə almış uşaqların böyüdükdə valideynlərinə olan qərəzli baxışları barədə kitab yazmaq fikrini formalaşdırır. Ev qulluqçuları işəgötürənlər tərəfindən qisas zəminində işdən qovulacağından qorxaraq, Skiterlə könülsüz əməkdaşlıq edirlər, ancaq son nəticədə Eybilin danışmağa razılaşır. Şəhərdə baş vermiş tufan zamanı, Minni bayırdakı tualet otağına getməkdən çəkinir və Hillidən evdəki tualet otağına getməyi xahiş edir. Ev sahibəsinin icazəsini ala bilməyəcəyini anlayan Minni, gizlincə həmin otağa daxil olur və buna görə də Hilli tərəfindən işdən kənarlaşdırılır. Bundan sonra o da, Eybilinlə birlikdə Skiterə öz həyat hekəyələrini danışmağa başlayır.
Hilli evindən bir şeyin oğurlandığını bildirərək, Minninin başqa evlərdə işlə təmin edilməsini çətinləşdirir, lakin bir müddət sonra, o gözlənilmədən Minninin qızına qulluqçu kimi evdə işləməyi təklif edir və o, bununla razılaşaraq məktəbi buraxmalı olur. Minni son nəticədə fəhlə sinfindən olan, sonralar isə Hillinin zəngin eks-boyfrendi Conni Futa (Maykl Fogel) ərə getmiş və buna görə də cəmiyyətin səfilinə çevrilmiş Seliya Fut adlı yüngülxasiyyət qadının evində işə götürülür. Seliya Minniyə xəbər verir ki, o, hamilədir. Özünün yumşaq xarakterinə, nadanlığına, gizli sosial təbəqəsinə və müxtəlif məslələrə şiddətli yanaşmasına görə, Seliya öz evində çalışan işçisi ilə necə "düzgün" yanaşmağı bacarmır; o, mətbəxə tez-tez daxil olaraq, Minniyə yardım etməyə çalışır, onlar birlikdə bişirdikləri yeməyi bölüşür və bir-birinə "həyatı boyu üzləşdiyi xuliqanların öhdəsindən necə gəldiyi" kimi bir sıra məsləhətlər verir və hekayələr danışırlar.
Minni ilə Seliya arasındakı münasibətlər gəflətən baş vermiş uşaqdüşmə hadisəsindən sonra daha da dərinləşir; Seliya gözyaşları içərisində Conni ilə hamilə olduğu üçün ərə getdiyini, lakin bir ay sonra uşağı itirdiyini bilirir. Hillinin ətrafındakı insanların onu ələ saldığı xeyriyyə tədbiri zamanı Seliya ancaq kokteyllər içir və özünü yaxşı aparmır, buna görə də sonra məşhur qızların dəstəsindən uzaqlaşır. Həmin vaxt Skiter də öz istəyi ilə bu dəstədən uzaqlaşır, buna baxmayaraq Hilli vasitəsiylə Stüartla (Kris Louell) tanış olur və bu tanışlıq Şarlottanı çox sevindirir.
Skiter Nyu-York şəhərində yerləşən Harper & Row şirkətinin baş redaktoru Eleyn Ştayna (Meri Stinbergen) öz kitabını təqdim edir; kitabla tanış olan Eleyn, ona bayramların yaxınlaşdığını bildirərək qaradərili insanlar tərəfindən mülki hüquqlar uğrunda hərəkatlərinin qısa ola biləcəyini qabaqcadan xəbərdarlıq edir və buna görə də ev, sahiblərinə xidmət göstərən gənc xidmətçilər barəsində də hekayələri kitaba əlavə etməyini ona məsləhət görür. Medqar Eversin qətl kulminasiyası və brilyant üzüyün oğurluğuna görə həbs edilən Hillinin qulluqçusu, Minnini öz mövqeyini dəyişməyə vadar edir; o, Skiterin yanına çoxlu sayda qulluqçunu gətirir və onların hər biri öz həyatı barədə intervyu verirlər. Qulluqçular hesab edirlər ki, həyatında baş vermiş bütün əzabları və ifadə etmək imkanını onlara yalnız Skiter verə bilər.
Skiter, Eybilin və Minni kitabın yazılmasında bir qədər tərəddüd edirdilər. Bunun əsas səbəbi, bəzi hekayələrin konkret qulluqçu və ev sahibləri ilə bağlı olması idi, elə məhz bu gələcəkdə təhlükəyə səbəb ola bilərdi. Onların əndişələri Prezident Kennedinin qətlindən sonra dahada güclənir. Buna görə də, Minni ailə sirrlərini gizlətdiyinə görə cəzalandırılmaması üçün qorxunc hekayələr uydurdu: o, işdən çıxarıldığına və təhqir edildiyinə görə mükafatlandırıldı, Voltersi ondan uzaqlaşdırdığına görə Hillini içərisi ekskrementlə doldurulmuş şokoladlı kekslə təşəkkür etdi. Hilli piroqun iki dilimini yedikdən sonra, onun içərsində nə olduğunu öyrənir; misis Uoters qızının ekskrement yediyini biləndə özünü saxlaya bilmir və gülməyə başlayır. Bunu görən Hilli qəzəblənir və bir müddət sonra öz anasını sanatoriyaya yerləşdirir. Minni bu hadisəni də kitaba əlavə edilməsini təklif edir; özünün utancverici əməli barədə oxuyan dəhşətli Hilli, heç bir zaman bu hadisələrin həqiqətən də Cekson şəhərində baş verəbiləcəyini imkan verməz, bu isə kitabın azad satışı üçün çox əlverişli imkan ola bilər.
Skiter və hekayə müəlliflərin təhlükəsizliyi tam olaraq təmin olunması məqsədilə kitab tam məxfi şəkildə nəşriyyat evlərinin birində çap edilir. Skiter bu möhtəşəm anı öz qaradərili rəfiqələri ilə birgə qeyd edir. Kitabın məzmunu haqqında öyrənən Skiterin sevgilisi Stüart özünü aldadılmış hiss edir və buna görə də onunla bütün əlaqələrinə son qoyur. Minni yeni ev sahibi Seliyaya hər şeyi etiraf edir və o Hillinin həqiqətən də manipulyasiya ilə məşğul olan xuliqan qadın olduğunu nəhayət anlayır. Özünü aristokratik cəmiyyətin ən əsas üzvü hesab edən Hilli, başqalarından geri qalmamaq üçün yeni nəşr olunmuş kitabı alır və gecə yatmazdan əvvəl onu oxuyur; özünün piroqla yaşanan əhvalatı oxuyan Hilli dəhşət və qəzəb içərisində dərhal Skiterin yaşadığı evə gəlir. Hücumla evin kəndarında daxil olan Hilli, Skiterin zəncilərlə əlbir olduğunu hər kəsə deyəcəyi ilə hədə qorxu gəlməyə çalışır. Bu zaman Skiterin anası Şarlotta, "gəzəbli və tərbiyyəsiz" Hillinin həddindən artıq kesk yediyini deyərək, kitabda məhz kimin haqqda yazıldığı barədə məlumatlı olduğunu bildirir və onu öz evindən qovur.
Katolikos V Davud
Katolikos V David - Albanların XXXIX katolikosu.
Ev qulluqçusu (film, 2011)
Məzmun
Hillinin getməsində sonra, Şarlotta və Skiter nəhayət öz gələcək planları barədə düşünməyə başlayırlar. Gəflətən telefona gələn zəng baş redaktor missis Ştayndan olur: o, Ev qulluqçusu romanının möhtəşəm olduğunu bildirərək, Skiterə Manhettendə iş təklif edir. Şarlotta qızının mərdliyinə və müstəqil qərarlar vermək qabiliyyətinə heyran olaraq, qızının gələcək mühitə düzgün adaptasiya olması üçün yardım etmək istədiyini bildirir.
Katolikos V Davud
Katolikosluğu
Katolikos II Simeondan sonra taxta çıxmış və altı il kürsüdə oturmuşdur. Moisey Kalankatlı qeyd edir ki "O, Parisos vənginin keşişi idi."
Ev qulluqçusu (film, 2011)
Məzmun
Minnini qulluqçuluğa ərindən gizli şəkildə götürən Seliya, bunu özünün yemək bişirmək və ev təsərrüfatını idarə etmək bacarığı olmaması ilə əsaslandırır; hər gün ərinə gizli şəkildə yemək bişirən Minni axşama yaxın tələsik evi tərk edir və Seliyanın əri elə zənn edir ki, yeməkləri məhz onun həyat yoldaşı bişirib. Lakin bir gün ərzaqlarla işə gələn Minni yolda evin sahibini — yəni Connini görür və dəhşət içərisində evə tərəf qaçmağa başlayır. O, Minniyə çataraq yeməklərin məhz qulluqçu tərəfindən bişirildiyini əvvəlcədən bildiyini və həmçinin Seliyanın bir neçə uşaqdüşmə hadisəsindən də xəbərdar olduğunu bildirir. O, Seliyanın son vaxtlar daha şən və sağlam göründüyünü deyərək, Minniyə təşəkkür edir. Conni kömək etmək üçün, Minninin ərzaqla dolu çantasını evə aparır və burada onlar masanın üstünə qoyulmuş müxtəlif yeməkləri görürlər — Seliya qulluqçusunun yemək bişirmə dərslərindən yararlandığını bildirir. Onlar Minniyə burada istədiyi qədər qala biləcəyini və onun ailənin artıq bir üzvünə də çevrildiyini deyirlər. Bu xeyirxahlıq ona təhqiramiz ərini boşamağa cəsarət verir; o, öz uşaqlarını onun əlindən götürərək, yaşamaq üçün Fut ailəsinin yanına köçür.
Sonda Hilli özünün köhnə hiyləgərlik üsuluna geri qayıdır: özünü həqarətə qoymamaq şərti ilə Eybilini yazdığı hekayələrə görə həbsxanaya salmağın mümkünsüz olduğunu bilə-bilə, o, bunun əvəzinə intiqam hissi ilə uzun illər ona xidmət etmiş qulluqçunu hansısa gümüş qaşıqların oğurlanmasında ittiham edir. Eybilin kiçik Elizabetlə vidalaşmağa çalışır, ancaq qaradərilərə artıq nifrət hissi ilə boğulan Hilli buna icazə vermir. Eybilin malikanəni tərk edir və başqa həyatın axtarışına çıxır.