cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asxi yaylası
Asxi yaylası —  Gürcüstan Respublikasının qərbində yerləşən yayla. Asxi yaylasın ölkənin Saqer və Martvil rayonlarının ərazisinə daxildir. Yayla Svaneti bölgəsinə aiddir. Bu yayla Qərbi Gürcüstanın ən yüksək karst prosesi gedən ərazisidir. Ən yüksək zirvəsinin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 2519 metrdir.
Yayla xarici forma baxımdan balığı xatırladır. Asxi yaylası Texuri çay dərəsinin qərbindən başlayır və kəskin olaraq şərqə, Kvereşule və Sxenisskali çaylarına doğru istiqamətlənir. Asxi tektogen mənşəli yüksək yayla formalı dağ sistemidir.
Massivin şimal və cənub sərhədləri yüksək (300 m) sıldırımlı qayalardan ibarətdir. Asxi yaylası üçün alp çəmənliyi landşaftı və bitki örtüyü xarakterikdir. Ən yüksək zirvənin adı Qadrekiladır (Sxivindqula). Ərazinin ümumi sahəsi 450 km²-dir. Bu sahənin 120 km²-lik hissəsi çılpaq dağ ərazilərindən və karstl çəmənliklərdən ibarətdir.
Hidrologiyası
Asxi mərkəzdənqaçma axınının təzahürü olan ayrı bir karst massividir. Karst mənşəli mənbələrı müxtəlif hidrodinamik zonalar və hipsometrik səviyyələrlə malikdir. Mağaraların qaleriyalarında axınlar horizontal formada hərəkət edərək bəzən möhtəşəm şəlalələr meydana gətirir. Bunlardan hündürlüyü 40 metr olan Tobi -1 mağarasındakı şəlaləni və hündürlüyü 105 metr olan Tobi-2 mağarası şəlaləsini misal göstərmək olar. Sular kimyəvi baxımdan əsasən kalsium-hidrokarbonatlıdır.
Başkənd məbədi (Dərələyəz)
Başkənd məbədi (Dərələyəz) — Dərələyəz mahalının Keşişkənd (06.12.1957-ci ildən — Yeğeqnadzor) rayonunun Başkənd (10.09.1946-cı ildən — Vernaşen) kəndindən 7 km şimalda yerləşən alban-türk xristian abidə sidir.
Haqqında
Bu günbəzli məbəd ağ şümşad daşlarla hörülmüşdü. Buna görə də XIX əsrdən bura köçən ermənilər onu Spitakavor (spitak — ermənicə "ağ" deməkdir) adlandırmışlar. XIX yüzilin sonlarında abidəyə gələn ingilis səyyahı A. Berje yazır ki, "çoxlu bəzəklərə malik" bu məbəd yerli müsəlmanlar tərəfindən Gülvəng adlandırılır. Məbədin divarlarında Azərbaycan tarixinin XIII–XIV əsrlərinə aid yazılar və təsvirlər vardır. Qədimdən Türk-Oğuz boylarının yurdu hesab olunan Başkənd kəndinə1828–1829-cu illərdə İrandan ermənilər (16 ailədə 91 nəfər) köçürülüb gətirilmişlər.
Why'd You Only Call Me When You're High?
"Why'd You Only Call Me When You're High?" – ingilis indi-rok qrupu Arctic Monkeys-in mahnısı. 11 avqust 2013-cü ildə beşinci studiya albomu olan AM-dən üçüncü sinql olaraq buraxıldı. Mahnı qrupun ifaçısı Aleks Törner tərəfindən yazıldı, prodüserliyini isə Ceyms Ford etdi.
30 avqust 2013-cü ildə sinqlin B tərəfinin "Stop the World I Wanna Get Off with You" adlı audio treki Arctic Monkeys-in rəsmi YouTube kanalında yayımlandı. Nabil Elderkin tərəfindən çəkilən mahnı klipi 2013-cü ilin iyulunda yayımlandı. Qrup mahnını müxtəlif məkanlarda və həmçinin AM Tour -da dəfələrlə ifa edib.
2020-ci ilin oktyabrında və 2021-ci ilin yanvarında mahnı TikTok-da viral oldu və Spotify-ın "Viral Hits" pleylistində də göründü
Şəhrab (Əsədabad)
Şəhrab - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Mərkəzi bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Vanqut topulqası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Baltikyanı ölkələrdə, Qafqazda və Orta Asiyada əkin şəraitində becərilir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2,5 m, çətrinin diametri 2 m olan koldur. Tez böyüyür, çoxlu yan budaqlar əmələ gətirir. Yaşlı budaqları aşağıya doğru sallanır. Yarpaqları rombşəkilli-yumurtavari, ucu biz, 3-5 hissəli, üst hissəsi tünd yaşıl, alt hissəsi isə açıq-yaşıldır, payızda sarımtıl rəng alır. Çiçəkləri ağ, hamar olub, may-iyun aylarında kütləvi çiçəkləyir. Çiçəkləri çoxsaylı olmaqla çətir çiçək qrupuna toplanmışdır. Meyvələri xırdadır.
Ekologiyası
Torpağa çox tələbkar deyil, quraqlığa və soyuğa dözür. Birillik zoğların uc hissələri qışda şaxtadan donur.
İstifadəsi
Canlı hasarlar üçün çox yararlıdır. 2-3 ildən bir budanma aparılır.
İzotiazol
İzotiazol (1,2-tiazol)-piridin iyli rəngsiz mayedir.
Fiziki xassələri
Suda və üzvi həlledicilərdə yaxşı həll olur.
Kimyəvi xassələri
Güclü turşularda N-atomu protonlaşır. Əsasların təsirindən 3 və 5 vəziyyətlər dönərliklə deprotonlaşmaya məruz qalır. İzotiazol üçün C-4 atomunun yanında elektrofil əvəzetmə, C-3 və C-5 atomlarının yanında nukleofil əvəzetmə, C4H9Li-nin təsirindən 5 vəziyyətində metalla əvəzetmə xarakterikdir. İzotiazolun halogenli törəmələri nukleofillərlə reaksiyaya girərək, məs., hidroksi-, alkoksi-, siantörəmələr əmələ gətirirlər. Borflüorid trietiloksonium kimi alkilləşdiricilər İ.-ni azot atomu üzrə alkilləşdirir. 3- və 4-Metilizotiazollar yan zəncir üzrə radikal mexanizmi ilə bromlaşırlar. İzotiozol oksidləşdirici və reduksiyaedicilərin təsirinə qarşı davamlıdır (yalnız katalizatorların iştirakında reduksiya olunur). İşığın təsirindən tiazola izomerləşir.
Alınması
İzotiozolu və onun homoloqlarını 2000C-də Al2O3 üzərində olefinlərin SO3 və NH3-ə təsirindən; P2S5 iştirakında β-tioniminlərin oksidləşdirici tsiklləşdirilməsi ilə sintez edirlər. İzotiozolu həmçinin propargil aldehidinin Na2SO3 və NH3 ilə qarşılıqlı təsirindən alırlar.
Tətbiqi
İzotiozol nüvəsi bir sıra dərman preparatlarının, məsələn, sulfazonizol, izotiazolilpensilinin tərkibinə daxildir.
Klassik iqtisadiyyat
Klassik iqtisadiyyat və ya klassik siyasi iqtisadiyyat - 18-ci əsrin sonu 19-cu əsrin erkən ortalarında, əsasən Britaniyada inkişaf edən iqtisadi təlim məktəbi. Əsas mütəfəkkirlərinə Adam Smit, Jan Batist Sey, David Rikardo, Tomas Robert Maltus və Con Stüart Mill daxildir. Bu iqtisadçılar mübadilə və istehsalın təbii qanunları tərəfindən idarə olunan, öz-özünü tənzimləyən sistemlər kimi qəbul edilən bazar iqtisadiyyatları nəzəriyyəsini formalaşdırmışdılar. (Bunun daha geniş izahı Adam Smitin "Görünməyən əl" prinsipində verilmişdir)
Adam Smitin 1776-cı ildə nəşr olunan Xalqların sərvətinin təbiəti və səbəbləri haqqında traktat kitabı klassik iqtisadiyyatın başlanğıcı kimi göstərilir. Smitin kitabının əsas çatdırmaq istədiyi bir millətin və ya xalqın sərvətinin o ölkəni idarə edən monarxın sandıqçasındakı qızılla yox, ölkənin milli gəliriylə ölçüldüyü düşüncəsi idi. Qarşılığında bu gəlir əmək bölgüsündə və klassik iqtisadçıların əsas konsepsiyalarından biri olan toplanmış kapitalın istifadəsində efektiv təşkil edilmiş əmək istifadəsinə əsaslanırdı.
İqtisadi siyasət baxımından klassik iqtisadçılar ictimai malın istehsalında dövlətin rolunu görmələrinə baxmayaraq, bazar azadlığını müdafiə edən praqmatik liberallar idi. Smitə görə bəzi yerlərdə bazar ortaq marağı təmin etmək üçün ən yaxşı vasitə bazar deyildi. Bununla o ortaq malların xərcinin böyük hissəsinin bu malları ən rahat şəkildə almağa gücü çatanların üstünə yüklənməli olduğunu müdafiə edirdi. Smit təkrar-təkrar inhisarın təhlükələrinə diqqət çəkir və rəqabətin əhəmiyyətini vurğulayırdı. Beynəlxalq ticarət baxımından klassik iqtisadiyyatçılar proteksionizmi dəstəkləyən merkantilist sələflərinin əksinə azad ticarətin müdafiəçiləri idi.
Smit, Rikardo və digər erkən iqtisadçıların "klassik" olaraq adlandırılması Karl Marks aiddir. O, bununla iqtisadi nəzəriyyənin "möhtəşəmliklərini" onların "bayağı" sələflərindən ayırırdı. Bir başqa müzakirə mövzusu da klassik iqtisadçı terminin, xüsusilə də 1830-75-ci illər arasındakı periodu nəzərə alsaq, nəyi əhatə etdiyi və onların neoklassik iqtisadçılarla necə əlaqələndiyidir.
Xəzan (jurnal)
Xəzan — Ədəbi-bədii jurnal. Jurnal 15 yanvar 2016-cı ildə Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçib, 23 fevral 2016-cı ildən nəşr edilir və iki ayda bir dəfə işıq üzü görür. Jurnalın təsisçisi və baş redaktoru Əli Bəy Azəridir.
Məzmun
Jurnalda publisistik məqalələr, araşdırmalar, hekayələr, xatirə yazıları, şeirlər və ədəbi düşüncələr dərc olunur.
“Xəzan” jurnalı öz səhifələrində Azərbaycanın bütün bölgələrində yazıb-yaradan qələm sahiblərinə yer verir.
Pavel Abrosimov
Pavel Vasilyeviç Abrosimov — SSRİ memarı. Birinci dərəcəli "Stalin" mükafatı laureatı (1949). 1944-cü ildən ÜİK(b)P üzvü.
Xəzan (jurnal)
Qeydiyyat
Jurnal 15.01.2016-cı il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində 5331 №-li reyestrlə qeydiyyatdan keçmişdir. VÖEN:1401771462
Pavel Abrosimov
15 mart 1948-ci ildə Siyasi Büronun iclasında Moskva Dövlət Universiteti üçün yeni binanın tikintisi ilə bağlı 803 nömrəli qərar qəbul edilmişdir. Universitet kompleksinin layihə rəhbərlərindən biri Abrosimov olmuşdur.
Məkkə
Məkkə (مكة) — Səudiyyə Ərəbistanında bir şəhər. Tam adı Məkkə Əl-Mükərrimə olan şəhər Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının Qərbində Mədinə və Taif şəhərləri arasında yerləşmışdır. Ərəb dilində Mərkəz mənasını daşıyan şəhər Ummul Qura, Beyt ul-Əmin, Bəkkə kimi də qeyd olunur.
Məkkəni daha çox məşhur edən orada yerləşən Kəbə evidir. Qurani Kərimdə Allah Təlanın evi adlandırılan Kəbə İbrahim peyğəmbər tərəfindən ilk dəfə tikildiyi bildirilir. Bu gün bütün dünyada namaz qılan və dua edən müsəlmanlar üzlərini məhz Qibləyə yəni Məkkə şəhərində yerləşən Kəbə evinə (Bəkkə) tərəf tuturlar.
Məkkə şəhəriində 1700000 insan yaşayır. Həcc ziyarəti zamanı şəhərin əhalisi dəfələrlə artır. Səudiyyə Ərəbistanı kralı Məkkə və Mədinə şəhərlərinin müdafiəçisi sayılır.
Etimologiya
Akademik ictimaiyyətin yekdil olmayan iddiası Ptolemey tərəfindən adlandırılan "Makoraba"nın Məkkə olmasıdır. Bir çox etimoloji mənşə təklif edilmişdir, lakin ən əlverişlisi onun qədim Cənubi ərəbcə "məbəd" mənasını verən "MKRB"dən çevrilməsidir.
Məkkənin tarixi
İslam əfsanələri Kəbənin tikintisini Adəmlə Həvvanın hekayətinə və onun Nuh tufanında dağıdılıb yenidən tikilməsinə qədər izləyir.Ehtimal olunur ki, Kəbəni ilk dəfə Adəm tikib, lakin Nuh tufanı zamanı Kəbənin divarları dağıdılıb və təməlinin bünövrəsi qalıb. Kəbənin yeri İbrahimə göstərildi və onun təməli İbrahim peyğəmbər və oğlu İsmayıl tərəfindən ucaldıldı.
Hekayədə İbrahimin ikinci arvadı Hacerdən İsmayıl adlı bir oğul dünyaya gəlir. Lakin birinci arvadı Sare bu vəziyyəti qəbul edə bilmir və Hacer və İsmayılın uzaqlaşdırılmasını xahiş edir. İsmayıl hələ körpədir. İbrahim onların hər ikisini Məkkənin yerləşdiyi əraziyə aparır və onları tərk edir. Səmərəsiz və kimsəsiz vadidə tək qalan ana-oğul burada məskunlaşır. Həcərin açdığı Zəm-zəm adlı su mənbəyinin yaşayış üçün yararlı hala gətirdiyi bu yerdə zamanla ticarət məqsədilə bu bölgədən keçən ərəb qəbiləsi Curhumi məskunlaşaraq şəhərin ilk sakinləri olub. Daha sonra İbrahim yenə bura gəldi və oğlu İsmayılla birlikdə Kəbəni tikdirdi və insanları ziyarətə dəvət etdi.(Bəqərə surəsi, 127)
Erkən tarix (Elmi mübahisələr)
Quranda Məkkənin tarixi Kəbəni (Beyt-ev) tikdirdiyi deyilən İbrahimə (e.ə. 2000-ci il?) gedib çıxır. Lakin müxtəlif səbəblərdən Məkkədə aparılan qazıntılar zamanı bu əhvalatı təsdiqləyən arxeoloji məlumatlar aşkarlana bilmədi.
Məkkənin erkən tarixi mübahisəli bir mövzudur. Bunun ən böyük səbəbi islam dininin yaranmasından əvvəl onun adının tarixi mənbələrdə çəkilməməsi və onun yerləşdiyi bölgədə şəhərin mövcudluğuna dair heç bir işarənin olmamasıdır.
106-cı ildə Roma İmperiyası Hicazın bir hissəsini nəzarətə götürdü və Məkkənin şimalında yerləşən Hicr-Hicr (Mədain Saleh) kimi şəhərləri idarə etdi.[19] Qərbi Ərəbistanda Prokopius kimi Roma tarixçiləri tərəfindən ətraflı araşdırmalar və təsvirlər edilmiş, lakin Məkkə adında və ya Məkkənin yerləşdiyi bölgədə heç bir həcc və ticarət fəaliyyətinə rast gəlinməmişdir. Xarici mənbələrdə Məkkənin ilk dəfə görünməsi e.ə. 741-ci ildə “Bizans-ərəb salnamələri” adlı əsərdə reallaşdı. Lakin bu əsərdə naşir şəhərin Hicaz əvəzinə Mesopotamiyada yerləşdiyini yazmışdır.
Məkkə ilk orta əsrlərdə müxtəlif dövlət ərazilərinə tabe olsa da sonradan Allah Təala tərəfindən elçi olaraq Məhəmməd Əleyhissəlamı göndərmiş və İslam dininin qalib gəlməsindən sonra yaranan ilk Müsəlman Xilafətinin paytaxtı olmuşdur.
İslamda Məkkənin yeri
Məkkə – Dünya müsəlmanlarının əsas müqəddəs şəhəridir. İslam dininin banisi Məhəmməd Peyğəmbər qədim ticarət mərkəzi olan bu şəhərdə doğulmuş, yaşamış və öz təbliğatına başlamışdır. O, Allaha iman gətirməkdən boyun qaçıran həmvətənlərinin təqibindən yaxa qurtarmaq üçün 622-ci ildə bir dəstə tərəfdarı ilə birlikdə Yəsribə (sonradan Mədinə adlandırılmışdır) köçmüş, oradan məkkəlilərə qarşı mübarizə aparmış, nəticə etibarı ilə onları özünə tabe etdirmişdir.
Məhəmməd Məkkənin qədim bütpərəst ziyarətgahı olan Kəbəni islamın başlıca müqəddəs ocağı elan etmiş və bütün müsəlmanlara oranı ziyarət etməyi (həccə getməyi) əmr etmişdir. Kəbə Məkkənin əl-Məscid əl-Haram adlanan əsas məscidində yerləşir.
Orta əsrlərdə Məkkə Hicazın (Ərəbistanın) inzibati mərkəzi idi, şəhərdə din elmləri tərəqqi edirdi. XX əsrin əvvəllərində Məkkə şəhər şəriflərinin türk hökmranlığına qarşı qaldırdıqları üsyanın siyasi mərkəzinə çevrilmişdi.
Məkkədə dörd sünni məzhəbinin və cəfəri şiələrinin tədris müəssisələri yerləşir.
Henri Corc Farmer
Henri Corc Farmer — ingilis musiqişünası.
Həyatı
Farmer 1914–1947-ci illərdə Qlazqoda (Şotlandiya) yaşamış, burada orkestrə rəhbərlik etmiş, universitetdə dərs demişdir. Yaxın Şərq xalqlarının musiqisini, xüsusilə ərəb musiqisi və onun müxtəlif nəzəri məsələrini tədqiq etmiş, orta əsrlər ərəb, Azərbaycan (Əbdülqadir Marağai, Səfiəddin Urməvi) musiqi nəzəriyyəçilərinin yaradıcılığını öyrənmiş, ayrı-ayrı musiqi alətlərinin (o cümlədən qədim ərəb, türk) təsvirini və təsnifatını vermişdir.
"13-cü əsrə qədərki ərəb musiqisi tarixi", "İslam musiqisi" Farmerin mühüm elmi əsərləridir.
Qoqa Aşkenazi
Həyatı
Qoqa Aşkenazi 1 fevral 1980-ci ildə Qazaxıstanın Cambul vilayətinin Taraz şəhərində anadan olmuşdur.
Onun atası Yerkin Zeynullayeviç karyerasına meliorasiya sistemində adi mühəndis kimi işə başlasa da, tez bir zamanda Sovet sisteminin pilləkənlərində sürətlə yuxarı qalxmağı bacarmışdır. Bir müddət Kommunist Partiyasının sənaye və ticarət şöbəsi üzrə regional komitəsindən birinə rəhbərlik etdikdən sonra yoldaşları onu Mərkəzi Komitənin tərkibinə seçirlər. Qeyd edək ki, Yerkinin yüksəlməsində şəhər partiya komitəsinin ikinci katibi olan atasının rolu heç də az olmur. Bundan sonra ailə Moskvaya köçür.
Xaricdə
Ailəsi Moskvaya köçdüyü zaman Qoqanın 10 yaşı var idi. 13 yaşında ikən o, İngiltərəyə – qapalı məktəbdə oxumağa göndərilir. Əvvəlcə Buksvud məktəbində, daha sonra isə Stou məktəbində təhsil alır.
16 yaşında o, Oksford Universitetinin Somervil kollecinə qəbul olunur. Orada tarix və iqtisadiyyat dərsləri alır. Bu arada Qoqanın anası Saule Aralbayeva qızının Böyük Britaniyanın elitar cəmiyyətinə düşmək üçün əlindən gələni edir. Onun investisiyası uğurlu alınır. Sonralar o, qızları ilə bərabər Londonda varlıların məhəlləsində yaşayır. Əri Yerkin isə Qazaxıstan senatının məsəhətçisi vəzifəsində işləyir. Bununla bərabər ölkənin sosial-demokrat partiyası olan "Aul"ın mərkəzi aparatına rəhbərlik edir.
Şəxsi həyatı
Qoqa ilk dəfə 18 yaşında ailə qurmuşdur. Onun ilk əri Qırğızıstanın prezidenti Əsgər Akayevin oğlu, Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayevin kiçik qızı Aliyənin birinci əri Aydar Akayev olur. Onların evliliyi 1998-ci ildə baş tutur; lakin ictimailəşdirilmir. Ona görə də bu haqda heç bir rəsmi məlumat yoxdur. Sənədlərdə isə Aydar Akayevin birinci arvadı kimi Nursultan Nazarbayevin qızı Aliyə göstərilmişdir.
Aydar Akayevlə ayrıldıqdan sonra müsəlman, yəhudi Lacivərd sahillərində bahalı yaxtalarda ayrı kişilərlə görünməyə başlayır. Hindistanın varlı ailələrindən birinin oğlu olan, elektronika nəhəngi "Binatone" Dino Lalvani ilə sevgi macərası yaşayır. Sonra "Formula 1" yarışlarının təşkilatçısı, italiyalı milyarder Flavio Briatore ilə eşq yaşayır. Xarici mətbuatın iddiasına görə o, Briatoreni Nursultan Nazarbayevin qızı olması ilə aldadır. Həqiqəti öyrəndikdən sonra isə Briatore qızı yanından uzaqlaşdırır. Amma qazax qızı istəyinə nail olmuşdu. Bu münasibət sayəsində dünyaya tanınır, Amerika, Avstraliya milyarderləri onun arxasınca düşməyə başlayır.
Müəyyən müddətdən sonra Qoqa amerikalı yəhudi milyarder, 5 ulduzlu "L'Ermitage Beverly Hills" otellər şəbəkəsinin sahibi Stefan Aşkenazi ilə tanış olur. Qısa müddətdən sonra onlar evlənməyə qərar verirlər. Beləliklə Gövhər Berqəliyeva Qoqa Aşkenaziyə çevrilir. Toy mərasimi 2004-cü ilin sonu 2005-ci ilin əvvəlində baş tutur. Aşkenazilər otellərin idarəçiliyini oğullarına həvalə edirlər. Amma orada Qoqanın tələblərinə cavab verə biləcək məbləğdə pul olmur. Buna görə də Stefandan ayrılır. Amma boşandıqdan sonra da Aşkenazi soyadını saxlayır.
2005-ci ildə hələ Stefan ilə evli ikən Qoqa, Nursultan Nazarbayevin kürəkəni, milyarder Timur Kulibaevlə tanış olur və onların məcara dolu sevgi münasibətləri başlayır. Timur ailəsini qoruyub saxlamağı bacarsa da Qoqa uzun sürən prosesdən sonra otel biznesinin varisi ilə boşanır. Bundan sonra məşuqların münasibətləri daha da irəlilədir. Hətta 2007-ci ildə Timurla Dinara Nazarbayeva Türkiyədə istirahətdəykən Qoqa yaxtası ilə ora gedərək onlara yaxın bir yerdə yerləşir. Bir müddət sonra Qoqanın Qazaxıstan Prezidentinin kürəkənindən qeyri-qanuni uşağı dünyaya gəlir. Onun adı Adamdır. Qoqa hamiləykən Timur ona Florensiyadakı XV əsrə aid, Makiavelli ailəsi tərəfindən tikilmiş 28 otaqlı Villa Mangiacanne malikanəsini kirayələyir. Kürəkəninin məcarasından bezən Nursultan Nazarbayev onu cəzalandırır. Amma Timur Qoqadan olan uşağından imtina etməklə Nazarbayevlərin etimadını yenidən qazanır. Timur həyat yoldaşını və qaynatasını əmin edir ki, Qoqanın uşağı ondan deyil. Buna sübut kimi hətta DNT test sənədlərini də göstərir. Lakin bəzi iddialara görə rəsmiləşdirilmədə Adam Timur Kulibaevin oğlu kimi göstərilib.
Bir qayda olaraq varlı və məşhur kişilərlə münasibət quran Qoqanın məşuqları arasında şahzadə, lord, televiziya maqnatı da var. Flavio Briatore və Timur Kulibaevdən başqa onun York hersoqu şahzadə Endryu, "Fiat" konserninini varisi Lapo Elkan, milyarder Natom Rotşild, milyonçi Nikom Kendi, lord Edvard Spensor-Çerçil, eləcə də televiziya maqnatı Dino Lalvani ilə münasibətləri olub.
Sərvəti
Qoqa hazırda əsas gəlirlərini Qazaxıstandan əldə edir. Ona bütün bu imkanları Timur Kulibaev yaradıb. Məhz onun sayəsində Qoqa Qazaxıstandan 20 milyard dollar vəsaiti çıxararaq Avropada daşınmaz əmlaka və bankalara yatırıb. Bundan əlavə, Qoqa "Kazmynayqaz"ın törəməsi olan, neft-qaz kəmərlərinin tikintisi ilə məşğul olan "MunaiGaz Engineering" şirkətinin London ofisinin baş direktorudur. Həmçinin o, investisiya şirkəti olan “MMG Qlobal Konsaltinq Qrupp”un direktorudur. "Vionnet" moda evinin səhmlərinin sahibidir. Həmçinin Kulibaevlərə məxsus "Altın almas"ın səhmlərinin 5 faizinin və "Kazturboremont"un səhmlərinin 5 faizinin sahibi də Qoqadır. Bunlardan başqa Timurun 2 milyard dollarlıq sərvətində Qoqanın payı 400 milyon dollar təşkil edir.
Dini baxışları
Qoqa uşaqlıqda xəstələndiyi zaman vəftiz olunsa da, hazırda buddizmə sitayiş edir.
Qara qətliamı
Qara qətliamı Gara Katliamı 13 Fevral 2021-ci ildə, Türkiyə Silahlı Qüvvələri Şimali İraqın Qara bölgəsində Pençe-Kartal 2 Əməliyyatına başladıqdan sonra PKK tərəfindən mağarada tutulan on üç silahsız mülki şəxsin öldürülməsi.
Nəticə
13 silahsız mülki qurtarmaq üçün başladılan əməliyyatda, PKK tərəfindən qaçırılan girovların saxlanıldığı mağaraya girmək və girovları qurtarmaq üçün xilasetmə əməliyyatı uğursuz oldu və on üç silahsız PKK silahlısı tərəfindən öldürüldü. Qırğından sonra Türkiyə İraqın Qara bölgəsində PKK terrorçularını hədəfə aldı.
Edvard Bredford Titçener
Edvard Bredford Titçener — ingilis əsilli psixoloqdur. Psixologiyanın ABŞ-da təcrübi bir elm olaraq tanınmasında əvəzsiz töhfələri olmuşdur. 1885-ci ildə daxil olduğu Oksford Universitetində bir müddət klassik dillər və biologiya üzrə təhsil aldıqdan sonra Titçener son qərar olaraq Psixologiya sahəsini seçdi. 28 yaşında artıq psixologiya professoru olan E.B.Titçener Vilhelm Vundtun fikirlərindən təsirlənərək həmin istiqamətdə tədqiqatlara davam etdi. Bu sahədə o, daha çox daxili müşahidə metodundan istifadə etdi. E.B.Titçener bu metodun psixologiya sahəsində əhəmiyyətli bir üsul olduğunu qeyd edirdi.
Vüsal Nağıyev
Vüsal Əmirastan oğlu Nağıyev (5 mart 1990; Başqışlaq(Buzluq) Goranboy rayonu, Azərbaycan SSR — 30 oktyabr 2020; Murovdağ, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Prokofyev adası
Prokofyev adası — Şantar adaları qrupuna daxil olan, o qədər də böyük olmayan ada. Böyük Şantar adasından 7,5 km şərqdə yerləşir. Adanın uzunluğu 7 km, eni isə 4–5 km arasında dəyişir. Ada 1829-cu ildə rus hidroqrafı Prokopiy Tarasoviç tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada elə onun tərəfindən Rus-Amerikan şirkətinin direktoru İvan Vaileviç Prokofyevin şərəfinə adlandırılmışdır 1999-cu ildə digər adalarla birlikdə «Şantar adaları» yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.
Vüsal Nağıyev
Həyatı
Vüsal Nağıyev 1990-cı il martın 5-də Goranboy rayonunun Buzluq kəndində anadan olub. 1996-cı ildə S.Pirəliyev adına Buzluq kənd tam orta məktəbinə gedib.
Ailəli idi. Ayxan və Əmirxan adında 2 oğul övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
2008-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə getmişdir. 5 may 2009-cu ilədək Qazax rayonunda müddətli həqiqi hərbi xidmət keçib.
2009-cu ildə Silahlı Qüvvələrin Təlim və Tədris Mərkəzinin "MAHHXHQ hazırlığı", 2018-ci ildə "Gizir hazırlığı" kurslarını bitirib.
Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisinin 8 dekabr 2018-ci il tarixli əmri ilə "gizir" hərbi rütbəsi verilib.
Edvard Bredford Titçener
Fəaliyyəti
E.B.Titchener yeni psixologiyanın İngiltərədəki qabaqcıllarından biri olmaq istəyirdi, lakin o dövrdə İngiltərədəki insanlar öz fəlsəfi mövzularından başqa elmi yanaşmalara qarşı şübhə ilə yanaşırdı. Nəticədə Titçener bir neçə ay Oksford Universitetinin Biologiya kafedrasında müəllim kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra psixologiya fənnini tədris etmək məqsədilə Amerika Birləşmiş Ştatlarına getdi. O, eyni zamanda Leypsiqdən olan dostu Frank Angellin və Stanfordun ilk psixoloji laboratoriyasını qurmaq üçün hazırladığı Kornell Universitetindəki laboratoriyanı da idarə etməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. O, ömrünün sonuna qədər Kornell Universitetində qaldı. E.B.Titçener 1927-ci ildə, 60 yaşında beyin şişi səbəbilə vəfat etdi.
Nəzəriyyələri və strukturalist fikirləri
E.B.Titçener fikrinə görə, psixologiya əsas elmdir. Bu fikrə əsasən psixologiyanın məqsədi xəstə zehinləri sağaltmaq, fərdləri müalicə etmək deyil, zehinin quruluşunu tədqiq etmək olmalıdır. Titçenerin fikrincə, zehin və şüur ​​anlayışları bir-birindən fərqlənir. E.B.Titçener şüuru müəyyən bir zamanda mövcud olan təcrübələrimiz, ağlı isə həyatımız boyu toplanan təcrübələrimiz olaraq təsvir edir. E.B.Titçener şüurun necə işlədiyinə dair fikirlərini formalaşdırarkən Vilhelm Vundtun "İradə Gücü nəzəriyyəsi" adlı əsərindən və onun assosiasiya, tam qavrayış kimi fikirlərindən təsirlənmişdir. E.B.Titçener kimyaçıların suyu oksigen və hidrogen kimi komponentlərə ayırdığı kimi şüuru da onun tərkib hissələrinə ayırmağa cəhd etdi. Çünki, o, kimyəvi maddələrin oksigen və hidrogen kimi quruluşlardan meydana gəldiyi kimi, şüurun quruluşunun da hiss və düşüncələrdən ibarət olduğunu düşünürdü. Onun fikrinə görə, hər bir hissin sıxlıq, keyfiyyət, davamlılıq və əhatə dairəsi olmaqla dörd əsas xüsusiyyəti vardır. Bunların hər biri stimulun keyfiyyətinə bərabər olsa da, bəzi stimullar müvafiq hiss ölçüsünə nisbətən daha az təsir edir. Məsələn, hiss üzvlərinin xüsusi bir növü olan, eşitmə "ton" və "səs-küy" şəklində bölünərək daha yuxarı bir səviyyədəçox fərqləndirilir. E.B.Titçener düşüncə və qavrayışın intellektual janrın sözlər, nitq, səs və ya səhifədəki şəkillər kimi hisslərdən meydana gəldiyini düşünürdü. Titchener, şüurun əsas komponentlərini müəyyənləşdirmək və təsnifləşdirmək olarsa, metacognition və idrak proseslərinin quruluşunun ortaya çıxacağına inanırdı. XIX əsrin sonlarında Titchener Wundt'ın əsas fikirlərini ABŞ-a gətirdi. Vilhelm Vundtun düşüncələrini genişləndirərək, şüurun quruluşunu formalaşdıran elementlərə daha çox diqqət ayırması səbəbilə bu psixologiyanı strukturalizm adlandırmış və şüurun quruluşuna dair olan tədqiqatlarını artırmışdır. Titçenerin fikrinə görə, strukturalizmin müəyyənləşdirilməsində üç əsas sual müzakirə olunmalıdır:
Vüsal Nağıyev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Nağıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 24.06.2021-ci il tarixli Sərancamına əsasən Vüsal Nağıyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Edvard Bredford Titçener
Nəzəriyyələri və strukturalist fikirləri
E.B.Titçenerin strukturalizminin üç məqsədi vardır:
Vüsal Nağıyev
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərancamına əsasən Vüsal Nağıyev ölümündən sonra "Cəsur döyüşcü" medalı ilə təltif edildi.
Edvard Bredford Titçener
Nəzəriyyələri və strukturalist fikirləri
E.B.Titçener strukturalist bir psixoloq kimi psixoloji araşdırmalarında və psixoloji proseslərin tədqiqində metodoloji sisteminə xələl gətirmədən təbiət elmlərinə ciddi şəkildə sadiq qalırdı. Titçenerin bu münasibəti psixologiyanı elm kimi qəbul etməsinin bir göstəricisidir. O, eyni zamanda bunlara əməl olunmadığı təqdirdə aparılan tədqiqatların elmi psixologiya olaraq adlandırmağın mümkün olmadığını bildirmişdir.
Vüsal Nağıyev
Təltifləri
• (24.06.2013)- "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi (1918–2013)" yubiley medalı (ölümündə öncə)
Edvard Bredford Titçener
E.B.Titçenerin Daxili müşahidə metodu haqqındakı fikirləri
Daxili müşahidə metodu E.B.Titçenerin şüurun fərqli komponentlərini təsvir etmək üçün istifadə etdiyi əsas metoddur. Vilhelm Vundtun daxili müşahidəsindən fərqli olaraq, onun daxili müşahidə metodunun analiz hesabatları daha sərt təlimatlara malikdir. Titçener bu metodun həm fiziki, həm də intellektual stimullara tədbiq edilə biləcəyinə inanırdı. Buna misal olaraq tələbələrinə qırmızı bir cisim verərək onun həmin cismə reaksiya verməsini gözləyənə qədər tələbələrindən qırmızı məfhumlar düşünüb daxili müşahidə etmələrini istəməsini göstərmək olar. Titçener, təcrübəçinin obyekt ilə onun analizi mövzusunda təlim keçməsinin lazım olduğunu düşünürdü. Onun sözlərinə görə, təcrübəçi məlumatı anlıq olaraq ifadə etməməlidir. Bu keyfiyyəti ilə Titçenerin müşahidə metodu Osvald Külpenin daxili müşahidə metoduna bənzəyir. Titçener bunu stimullaşdırıcının səhvi kimi izah etmişdir.
E.B.Titçenerin fikrinə görə şüurun elementləri
E.B.Titçener hesab edir ki, əsasən üç şüur ​​vəziyyəti vardır: hisslər, görüntülər və emosional vəziyyətlər. Hisslər qavrayışın əsas elementləridir. Ətrafdakı görüntü, səs, qoxu və fiziki cisimlərin səbəb olduğu digər təcrübələrdə meydana gəlir. Təsəvvür düşüncələrin elementləridir və keçmiş həyatın xatirəsi kimi hal-hazırda mövcud olmayan təcrübələri təsvir edən proseslərdə tapılır. Hisslər (sevgi) həvəs elementləridir və sevgi, nifrət, bədbəxtlik kimi vəziyyətlərdə olur. E.B.Titçener "Psixologiyaya bir baxış" adlı (1896) tədqiqatlarında aşkarladığı hiss elementlərinin siyahısını təqdim etmişdir. Bu siyahıya 44 mindən çox hiss xüsusiyətləri daxildir. Bunların əksəriyyəti vizual və eşitmə qabiliyyətləridir. E.B.Titçener zehni ünsürlərin onları bir-birindən fərqləndirən müəyyən xüsusiyyətlərə sahib olduğunu söyləmişdir. V.Vundtun keyfiyyət və sıxlıq xüsusiyyətlərinə əlavə olaraq, E.B.Titçener davamlılıq və aydınlıq xüsusiyyətlərini də əlavə etdi. Keyfiyyət (quality) soyuqluq və rəng kimi elementləri digər elementlərdən fərqləndirən xüsusiyyətdir. Sıxlıq (intensity) bir sensasiyanın parlaqlığı və ya səs-küyü kimi xüsusiyyətlərdir. Davamlılıq (duration) zamanla bir sensasiyanın gedişatını təsvir edir. Aydınlıq (clearness) şüurlu bir təcrübədə diqqətin rolunu izah edir. Diqqətin mərkəzində olan bir təcrübə, diqqətin yönəldilmədiyi təcrübədən daha üstündür.
Vüsal Nağıyev
Təltifləri
• (26.06.2019)-"Qüsursuz xidmətə görə" medalı (ölümündən öncə)
Edvard Bredford Titçener
E.B.Titçenerin dövrüdə psixologiyada qadınların yeri
Bir qrup psixoloq araşdırmalarını şifahi hesabatlarda müzakirə etmək üçün "Titçenerin Təcrübəçiləri" adlı qrupda bir araya gəldi. E.B.Titçener bu görüşlərə nəzarət edir, qonaqları və məsələləri müəyyənləşdirirdi. Titçenerin tələbəsi olan Edvin Borinqin nişanlısı ilə birlikdə başqa bir qadın, təcrübəçilərin yığışdığı otağın yanındakı otaqda gözləyərkən "yarı açıq qalmış qapının arxasından gələn səsləri eşitmiş və kişi psixologiyasının nədən ibarət olduğunu öyrənmişdi". 1912-ci ildə keçiriləcək iclasda dövrün tədqiqatçılarından olan Kristin Ladd Franklin (1847-1930) də iştirak edib, eksperimental psixologiya mövzusu ilə əlaqəli bir məqalədə oxumaq istəmişdir. K.L.Franklin Göttingen Universitetindəki G.E.Müllerin laboratoriyasında və Q.L.Qelmqolçun laboratoriyasında rəng görmə qabiliyyəti haqqında tədqiqatlar aparırdı. Eyni zamanda Hopkins Universitetində riyaziyyat üzrə doktorluq dərəcəsi almaq üçün lazım olan bütün şəraiti də qurmuşdur. Lakin qadın olduğu üçün bu titul K.L.Franklinə verilmədi. Qırx dörd il sonra bu səhv düzəldildi və K.L.Franklinə layiq olduğu ad verildi. K.L.Franklinin iclasda iştirak etmək istəyi E.B.Titçener tərəfindən rədd edilmişdir. Titçener bunu bir dostuna belə izah edirdi: "Xanım Franklin iclaslarda qadınların iştirakına icazə vermədiyim üçün  məni mətbuatda fikir söyləməklə hədələyir". Vəziyyət bu cür davam edərkən Titçener dövrün qabaqcıl universitetlərindən olan Harvard və Kolumbiya Universitetlərindən çox fərqli bir yanaşma həyata keçirərək doktorluq proqramında iştirak edən tələbələrin üçdə birini qadınlardan təşkil etmişdir. Ancaq yenə də təcrübəçi iclaslarında qadınların iştirakına olan mənfi münasibətini qoruyurdu. Titçenerin təşviqi sayəsində psixologiya üzrə ilk doktorluq dərəcəsini Titçenerin öz tələbəsi Marqaret Floyd Uoşbern aldı. M.F.Uoşbern karyerasının növbəti illərində Amerika Psixoloji Assosiasiyasının prezidenti vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.''
Daxili müşahidə metoduna qarşı yönələn tənqidlər
E.B.Titçener və onun sisteminə qarşı yönəldilmiş ən ciddi tənqid daxili müşahidə metoduna qarşı olmuşdur. Titçenerdən əvvəl daxili müşahidə metodunu təqdim edən Vilhelm Vundt, bunu xarici bir stimula cavab olaraq izah etmişdir. Buna qarşı Titçener, şüur ​​elementlərinin subyektiv ifadəsi ilə məşğul olmuşdur. Tənqidlər O.Külpe metoduna bənzəyən Titçenerin metoduna yönəldildi. Daxili müşahidə metodu artıq uzun müddət idi ki, tətbiq olunurdu. Buna paralel olaraq, uzun bir tənqid tarixinə malik idi. Yüz il əvvəl alman filosofu İmanuel Kant və pozitivist Ogüst Kont bu metodu tənqid etmişdir. İ.Kant bu metodun şüur ​​təcrübəsini dəyişdirdiyini, O.Kont isə belə bir metodun qeyri-mümkün olduğunu söylədi (Wilson, 1991). Titçenerin daxili müşahidə metodu ilə bağlı digər bir tənqid isə Henri Maudsley tərəfindən edildi. Daxili müşahidə metoduna qarşı Titçenerdən əvvəlki illərdə də tənqidlər mövcud idi. Bu tənqidlər metodu daha da xüsusiləşdirib təcrübiləşdirmişdir. Lakin daha da xüsusi hala gəlməsinə baxmayaraq edilən tənqidlərin miqdarı dəyişmədi. Bu tənqidlərdən biri də daxili müşahidə metodunun tərifi ilə əlaqəlidir. Titçener bu tərifi tam olaraq, dəqiq şəkildə ifadə etməməsi səbəbilə tənqid edilirdi. Strukturalist daxili müşahidə metoduna yönəldilən başqa bir tənqid isə daxili müşahidə metodunu həyata keçirəcək şəxslərin nə etmələri haqqında gördükləri təlim idi. Xüsusilə metodu öyrənən müşahidəçilərdən bəzi sözləri təcrübə prosesində nəzərə almaları tələb olunurdu. Buna görə də daxili müşahidə metoduna aid bir dil və ya lüğət təsis oluna bilərdi. Ancaq belə bir fikir həyata keçmədi. Çünki, Titçener əgər təcrübənin xarici şərtləri diqqətlə yoxlanılarsa şüur ​​təcrübəsinin təyin edilə bilinəcəyini düşünürdü. Nəticə eibarilə, Titçenerin də müşahidə etdiyi kimi, çox ciddi nəzarət altında olan mühitlərdə həyata keçirilən təcrübələrdə də fikir ayrılıqları meydana gəlirdi. Lakin Titçener bir müddət sonra hər hansı bir nəticəyə gələcəyini iddia edirdi. Digər bir ittiham isə Titçenerin daxili müşahidə metodunun bir növ "xatırlama" olması fikri idi. Çünki, təcrübə və onun ötürülməsi prosesi arasında müəyyən bir vaxt mövcud idi. Strukturistlərin buradakı əsas tənqidi müşahidəçilərin bu zamanı çox qısa saxlaması və beləliklə də, zehni görüntülərin qorunması idi. Digər bir tənqid isə təcrübə prosesinin diqqətlə nəzərdən keçirilməsi səbəbilə təcrübənin yoxa çıxması və ya təsirinin azala biləcəyinə dair idi. Ancaq Titçener təcrübəli müşahidəçilərlə işləməyin vəziyyəti aradan qaldıracağını söylədi. Ümumiyyətlə, strukturizm zehni hissələrə ayırıb təhlil etməsi baxımından səmərəsiz bir proses kimi tənqid olundu. Strukturistlərin psixologiyanı yalnız öz metodları ilə müəyyənləşdirmələri, digər düşüncə sahələrinə məhəl qoymamaları və Titçenerin uşaq və heyvan psixologiyasını heç bir şəkildə psixologiya sahəsinə daxil etməmələri Titçener və onun strukturalist fikirlərini hədəf alan əsas mövzular idi.
Əsərləri
E.B.Titçener "Təcrübi Psixologiya: Laboratoriya təcrübəsi üzrə təlimat" ("Experimental Psychology: A Manuel of Laboratory Practice") adlı kitabında daxili müşahidə metodunu tamamilə inkişaf etdirmişdir. Bu kitabda Titçenerin eksperimental psixologiya nəzəriyyəsindən bəhs olunsa da, daxili müşahidə metoduna da yer ayrılmışdır. Thitçener "Psixoloji təcrübələr vasitəsilə və ya standart şərtlər daxilində daxili müşahidə metodu meydana gəlir" ifadəsi ilə bərabər laboratoriyasında "Tələbələr üçün təlimatlar" adlı alt bölüm təsis etmiş və daxili müşahidə metodundan istifadə olunmayan psixoloji təcrübələrin etibarlı olmadığını müdafiə etmişdir. Bu kitabda Titçener tələbələrə Veber qanunu, vizual ziddiyyət, post-görüntü, eşitmə və iybilmə duyğuları, fəza qavrayışı, düşüncə və onlar arasındakı münasibətlər, vizual illüziya eksperimentinin metodlarının təməl əsasları, habelə eksperiment zamanı müvafiq davranışlar haqqında ümumi şərhlərə yer vermişdir.
Balacaxanım Nəzirova
Həyatı
Balacaxanım Nəzirova Teymur qızı 1917-ci ildə anadan olub.1937-ci ildə, 20 yaşında ikən keçmiş SSRİ EA Coğrafiya sektorunun aspiranturasına daxil olan və bu günədək elmi-tədqiqat işini davam etdirən coğrafiya elmləri doktoru Balacaxanım Nəzirovanın coğrafiyaçı qadın alimlər arasında xüsusi mövqeyi var. Balacaxanım Teymur qızı elmi həyatını respublikanın torpaq ehtiyatlarının tədqiqinə həsr etmiş və bu sahədə istər elm, istərsə də elmin təsərrüfata tətbiqi sahəsində mühüm nəticələr əldə etmişdir. Balacaxanım yüksək ixtisaslı elmi kadrlar hazırlanması üçün xeyli işlər görüb.
Elmi əsərləri
Görkəmli alim 200-ə yaxın elmi əsərin, bir sıra iqtisadi-coğrafi xəritələrin müəllifidir.("Zaqafqaziyanın iqtisadi xəritəsi", "Azərbaycan SSR-in iqtisadi xəritəsi" və s.)
Belarus parlamenti
Belarus Respublikasının Milli Məclisi  — Belarus Respublikasının ən yüksək nümayəndəli qanunverici orqanı.
İki palatadan — Nümayəndələr Palatasından (aşağı palata) və Respublika Şurasından (yuxarı palata) ibarətdir.
Nümayəndələr Palatasının tərkibi 110 deputatdan ibarətdir. Deputatların seçilməsi ümumi, azad, bərabər, birbaşa seçki hüququ əsasında gizli səsvermə yolu ilə həyata keçirilir. Nümayəndələr Palatası bütövlükdə majoritar sistem üzrə formalaşır (onun namizədliyini irəli sürdüyü seçki dairəsində səslərin çoxunu alan namizəd seçilmiş sayılır).
Respublika Şurası ərazi nümayəndəliyi palatasıdır. Yerli şuraların deputatlarının iclaslarında hər bir rayondan və Minsk şəhərindən Respublika Şurasının səkkiz üzvü seçilir. Onlardan əlavə, Respublika Şurasının səkkiz üzvü Belarus Prezidenti tərəfindən təyin edilir. Beləliklə, Respublika Şurası 64 üzvdən ibarət regional nümayəndəlik orqanıdır.
Tarixi
15 mart 1994-cü il Konstitusiyasına əsasən Belarus Respublikasının Ali Şurası ölkədə daimi fəaliyyət göstərən ali nümayəndə və dövlət hakimiyyətinin yeganə qanunverici orqanı idi. 5 il müddətinə seçilən 260 deputatdan ibarət idi.
24 noyabr 1996-cı ildə Belarus Konstitusiyasına ikipalatalı parlamentin — Respublika Şurası və Nümayəndələr Palatasından ibarət Belarus Milli Məclisinin yaradılmasını nəzərdə tutan əlavə və dəyişikliklərin edilməsi ilə bağlı respublika referendumu keçirildi. .
Belarus Konstitusiyasına edilən dəyişikliklər nəticəsində parlament ali dövlət hakimiyyəti orqanının sovet modelindən qəti şəkildə imtinanı ifadə edən daha xarakterik ad və parlamentarizmin müəyyən edilmiş standartlarına cavab verən daha mükəmməl struktur əldə etdi. Belarus Respublikasının nümayəndə və qanunverici orqanı, 1996-cı ildə düzəliş edilmiş Konstitusiyaya əsasən, Parlament — Belarus Respublikasının Milli Məclisi adlanır. İki palatadan — Nümayəndələr Palatasından və Respublika Şurasından ibarətdir (maddə 90). Konstitusiya Milli Məclisin palatalarının özünütəşkili prinsipini təsbit edir. Hər bir palata müstəqil olaraq qəbul etdiyi reqlamentdə öz prosedurunu müəyyən edir (maddə 105). Birgə iclasların keçirilməsi ilə bağlı müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, Milli Məclisin Palataları ayrıca iclas keçirirlər. Palataların ümumi orqanı yoxdur. Hər iki palatanın yeganə müvəqqəti birgə orqanı Respublika Şurası tərəfindən rədd edilmiş qanun layihəsi üzrə palatalar arasında yaranmış fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması üçün paritet əsasda onların yaratdığı barışıq komissiyası ola bilər (100-cü maddənin dördüncü hissəsi).
Nümayəndələr Palatasının deputatları və Respublika Şurasının üzvləri öz fikirlərini bildirərkən və səlahiyyətlərini həyata keçirərkən toxunulmazlıq hüququna malikdirlər. Bu, onları böhtan və təhqirdə ittiham etməyə şamil edilmir.
Namizədlik üçün meyarlar
21 yaşına çatmış Belarus vətəndaşı Nümayəndələr Palatasının deputatı ola bilər.
30 yaşına çatmış və ən azı beş il müvafiq rayon və ya Minsk şəhərinin ərazisində yaşayan Belarus vətəndaşı Respublika Şurasının üzvü ola bilər.
Konstitusiya ilə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, Nümayəndələr Palatasının deputatları Parlamentdə öz səlahiyyətlərini peşəkar əsaslarla həyata keçirirlər. Nümayəndələr Palatasının üzvü eyni zamanda hökumətin üzvü ola bilər.
Eyni şəxs eyni vaxtda iki parlamentin üzvü ola bilməz. Nümayəndələr Palatasının deputatı yerli Deputatlar Şurasının deputatı ola bilməz. Respublika Şurasının üzvü eyni vaxtda hökumətin üzvü ola bilməz. Nümayəndələr Palatasının deputatının, Respublika Şurası üzvünün vəzifələrinin Prezident və ya hakim vəzifələrini eyni vaxtda yerinə yetirməsi ilə birləşdirilməsinə yol verilmir.
Vəzifə şərtləri
Parlamentin səlahiyyət müddəti dörd ildir. Parlamentin səlahiyyətləri yalnız müharibə zamanı qanunla genişləndirilə bilər.
Nümayəndələr Palatasının səlahiyyətlərinə hökumətə etimad göstərilmədiyi, hökumətə etimadsızlıq votutu verildiyi və ya baş nazirin təyin edilməsinə razılıq verilməsindən ikiqat imtina edildiyi halda vaxtından əvvəl xitam verilə bilər.
Nümayəndələr Palatasının və ya Respublika Şurasının səlahiyyətlərinə də parlament palataları tərəfindən Konstitusiyanın sistematik və ya kobud şəkildə pozulması halları baş verdikdə, Konstitusiya Məhkəməsinin rəyi əsasında vaxtından əvvəl xitam verilə bilər.
Bu məsələlərlə bağlı qərarlar palata sədrləri ilə rəsmi məsləhətləşmələrdən sonra iki aydan gec olmayaraq Prezident tərəfindən qəbul edilir.
Palatalar fövqəladə və ya hərbi vəziyyət zamanı, Prezidentin səlahiyyət müddətinin son altı ayı ərzində, palatalar Prezidentin vaxtından əvvəl azad edilməsi və ya vəzifəsindən kənarlaşdırılması haqqında qərar qəbul etdiyi dövrdə buraxıla bilməz.
Palataların ilk iclaslarının keçirildiyi tarixdən bir il ərzində buraxılmasına yol verilmir.
Əbu Bəkr Kələvi
Əbu Bəkr Kələvi — Səmərqənd incəsənət xadimi, üsyan rəhbəri.
Karfagen
thumbnail Karfagen və ya Qartac (, tələffüzü Qartaj;, tələffüzü Qart-hadaşt — "yeni şəhər"; ; ) — müasir Tunis şəhərinin yaxınlığında dağınıq şəhər, eyniadlı qədim imperiyanın paytaxtı.
Əbu Bəkr Kələvi
Moğolustan xanı İlyas xocanın Mavəraünnəhrə yürüşü zamanı pambıqçılar gildiyasının rəisi olmuşdur. O, Əbu Bəkr 1365–13666-cı illərdə Səmərqənddə sərbədarilər üsyanının başçılarından biri olmuşdur. Sərbədarilərin mülklərini müsadirə etməsindən narazı qalan şəhər zadəganları əmirlər Hüseyn və Teymuru dəvət etmişdir. Sərbədarilər əmirlərin qərargahına gəlmiş, lakin orada əsir düşmüşdür. Demək olar ki, onların hamısı edam edilmişdir. Səmərqənddə sərbədari hərəkatı yatırılmışdır.
Karfagen
Karfagen əsası e.ə 825-ci ildə finikiyalılar tərəfindən qoyumuşdur. E.ə VI-cı əsrdə öz metropoliyası — Tirdən — ayrılmış və müstəqil dövlət olmuşdur. Karfagenin yerləşdiyi əlverişli yarımada coğrafi vəziyyəti onu qurudan əlçatmaz edirdi və Aralıq dənizi sahili ölkələri ilə ticarəti üçün yaxşı imkanlar yaradırdı. E.ə VIII–VII əsrlərdə Karfagen Şimali Afrika, Cənubi İspaniya, Qərbi Siciliyada bir sıra koloniyaların əsasını qoydu. E.ə V əsrdən Karfagendə respublika idarə üsulu mövcuddur. Xalq yığıncağı həlledici rol oynamırdı, əsas hakimiyyət aristokratik oliqarxiyadan olan sərkərdələrin əlində cəmləşirdi. Dövlətin idarəsində iki seçkili hakim — suffet — dururdu. Karfagendə əksər şəhər-dövlətlərində olduğu kimi təmsilçilik hakimiyəti var idi. Ali hakimiyət aristokratiyanın əlində idi. Ali təsisat 10 (sonralar 30) nəfərdən ibarət ağsaqqallar şurası idi. E.ə 450-ci ildə bəzi nəsillərin (əsasən Maqonların) hakimiyətini məhdudlaşdırmaq üçün hakimlər şurası yaradılır. 104 nəfərdən ibarət olan bu orqan, ilk olaraq vəzifə səlahiyyətləri qurtaran məmurların mühakiməsi idi, tədricən bu orqan bütün hakimiyyəti öz əlində cəmləşdirir.
30 nəfərdən ibarət Dövlət aristokratiya şurası ali hakimiyyəti təmsil edirdi. Karfagendə iri quldar təsərrüfatları və sənətkarlıq istehsalı inkişaf etmişdi. Bu təsərrüfatlarda nəinki ancaq qulların, eləcə də yarıazad asılı istehsalçıların — bodların — əməyindən də istifadə olunurdu. Sosial quruluşa görə Karfaqen etnik əlamətə görə bir neçə təbəqəyə bölünürdü. Finikiyadan gəlmələr tam hüquqlu sayılırdı, bütün başqa etniklər o cümlədən yunanlar "Sidon hüququ" hüququna malik idil. Ən haqsız təbəqə-etnik liviyalılar hesab olunurdu.
Tabe edilmiş ölkələrin əhalisi tez-tez, qəddarlıqla yatırılan üsyanlar edirdi. Karfagenin müharibələri işğalçı səciyyə daşıyırdı. Ordusu piyadalardan, suvarilərdən, döyüş arabalarından və döyüş fillərindən ibarət idi. O mühasirə və sapand silahlardan istifadə edirdi. Güclü donanmanın rolu çox əhəmiyyətli idi. Ordunun nüvəsini "piyada müqəddəs qoşun" adlanan və əyanlardan ibarət qoşun təşkil edirdi. Əyanlar atlı qoşunda da iştirak edirdilər. Ordunun ikinci hissəsi muzdlu, asılı və müttəfiq afrikalı dəstələrdən təşkil olunurdu. Karfagenlilərin döyüş qaydaları: ortada piyadalardan, cinahlarda suvarilərdən ibarət idi. Ön cəbhə yüngül silahlanmış döyüşçülərlə müdafiə olunurdu. Qoşun adətən, möhkəmləndirilmiş, qorunan düşərgədə yerləşirdi. Qoşun işğal etdiyi ölkənin hesabına dolanırdı. Karfagenin tarixində Pun müharibələri önəmli yer tutur. E.ə I əsrdə Karfagen, bu dəfə artıq Roma koloniyası kimi bərpa olundu. 439-cu ildə Karfagen Vandal krallığının paytaxtı oldu. 533-cü ildə Bizans tərəindən azad edildi. 698-ci ildə ərəblər tərəfindən alındı və birdəfəlik dağıdıldı. Qalıqları müasir Tunisin yaxınlığındadır.
Karfagendə dənizçilik
I minilliyin ikinci rübü Qərbi Aralıq dənizində finikiyalı koloniyaların birləşmiş dövlətinin — Karfagen dövlətini — yaranması dövrüdür. Karfagen bilavasitə Misirlə, Yunanıstanla, İtaliya ilə(əsasən Etruriya ilə), Siciliya və Sardiniya ilə əlaqə saxlayırdı. Ticarətin inkişafı tədricən bura müxtəlif dillərdə danışan əhalini cəlb edirdi: finikiyalılardan başqa burada yunanlar və etrusklar da məskunlaşırdı. Karfagenin yaranmasından süqutuna qədər onun əsasını donanma təşkil edirdi. Əgər ilk çağlarda karfagenlilər qədim Misir və Şumer gəmilərinə oxşayan, ancaq qamışdan deyil, möhkəm Livan kedrından düzəldilmiş, hündür kormalı və burunlu, göyərtəsiz və göyərtəli, bir enli düz yelkəni və kormada olan ikili sükan avarlı gəmilərdə üzürdülərsə, — e.ə I minilliyin birinci yarısından gəmilərin konstruksiyası xeyli təkmilləşdirildi. Gəmilər artıq ikigöyərtəli oldu; döyüşçülərin yerləşdiyi yuxarı göyərtənin falşbortu, yumru qalxanlarla müdafiə olunurdu, aşağı göyərtədə isə (iki cərgədə, biri o birisinin üzərində) avar çəkənlər otururdu(yəqin ki qullardan ibarət), burunda suyun altında, düşmən gəmilərini batırmaq üçün güclü taran qurulmuşdu, sükanlara nəzarət edən gəminin dumançısını isə yuxarı qaldırılmış və içəri burulmuş korma müdafiə edirdi. Burunda əlavə dördkünc yelkən qaldırmaq mümkün idi. Ancaq ticarət gəmilərində əvvəlki tək burun və korma eyni ilə tikilirdi, ama onlarda da iki cərgə avar çəkən var idi. Karfaqenin dəniz ticarətində əsas rəqibləri, yunan polisləri idi.
Karfagen e.ə VII–VI əsrlərdə
E.ə VII–VI əsrlərdə karfegenlilər Afrikada fəal hucum siyasəti aparırdılar. Dəniz sahili boyu Herkules sütunlarına doğru(indiki Cəbəllütariq boğazı), eləcə də onların o tayında Atlantika sahillərində Karfagen koloniyaları yaranırdı. Artıq e.ə VII əsrdə Mərakeşin Atlantika sahillərində Karfagen koloniyaları vardı.