cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycanda zebuçuluq
Növləri
Azərbaycandakı zebuçuluq təsərrüfatlarında saxlanılan əsas zebu cinsləri Azərbaycan zebusu və Kuba zebusudur. XX əsrin sonlarında isə Kuba və Azərbaycan zebusundan istifadə edilərək Tər-Tər, Gəncə, Göygöl, Samux, Goranboy rayonların fermer və dövlət təsərrüfatlarında ətlik və ətlik-südlük hibrid – Salyan qrupları yaradılmışdır.
Cənubi Azərbaycanda soyqırım
Nəticə
1917-1918-ci illəri əhatə edən bu hadisələr zamanı 190 minə yaxın Azərbaycan türkü nün qətlə yetirildiyi təxmin edilir.
Azərbaycanda zebuçuluq
Azərbaycan zebusu
Azərbaycan zebusu qaramal yarımnövlərindən birinin – "Bos tarurus"un xüsusi formasıdır. Cidovunda piyli və əzələli hürgücü vardır. Rəngi qara, sarı, narıncı qırmızı, boz rənglərin ağ rənglə qarışığından ibarət olub, çilli və xallıdır.
Kuba zebusu
XX əsrin 70-80-ci illərində Kuba Respublikasından Azərbaycan SSR-yə gətirilmiş zebu cinsli heyvanlar Lerikdə bəslənilib və bu istiqamətdə rayonun ixtisaslaşmış "Sosialist Kubası" sovxozu bütün keçmiş SSRİ-də məşhur olmuşdur.
.pl
.pl — Polşanın internet kodu.
Xəyalə İsgəndərova
Xəyalə İlqar qızı İsgəndərova (doğ. 20 oktyabr 1988, Bakı ) — Azərbaycan əsilli Türkiyə şahmatçısı, qadınlar arasında beynəlxalq usta (2009).
Şahmat karyerası
2006-cı ildə qadınlar arasında Azərbaycan çempionatında qızıl, 2007 və 2008-ci illərdə isə bürünc medal qazanıb.
2015-ci ildə qadınlar arasında Türkiyə çempionatında gümüş, 2014 və 2016-cı illərdə isə bürünc medal qazanıb.
2015-ci ildə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinın Şarja şəhərində keçirilmiş beynəlxalq "Sharjah Cup" turnirinin qalibi olub.
Klaudio Taffarel
18 illik karyerası ərzində o, həm Braziliyada, həm də Avropada beş fərqli klubda peşəkar formada çıxış edib. O, karyerasına 1985-ci ildə Braziliyanın “İnternacional” komandasında başlamış, sonra isə "Parma", "Reccina", "Atletiko Mineyro" və "Qalatasaray" komandalarının formasını geyinib. 2003-cü ildə İtaliyanın "Parma" komandasında ikinci dəfə çıxış etdikdən sonra karyerasını başa vurub.
Xəyalə İsgəndərova
Şahmat karyerası
Müxtəlif illərdə qadınlardan ibarət Azərbaycan və Türkiyə yığma komandalarının heyətində Şahmat Olimpiadalarının (2006–2016) və Avropa çempionatlarının (2007–2009, 2015–2017) iştirakçısı olub.
Klaudio Taffarel
Braziliya millisinin heyətində 100-dən çox oyun keçirən Taffarel milli komanda ilə birlikdə 1994-cü il Dünya Kubokunu qazanıb. O eyni zamanda tam on il ərzində, milli komanda ilə səkkiz digər böyük beynəlxalq turnirdə iştirak edib. Braziliya milli komandası ilə 1998-ci il Dünya Kubokunda gümuş medal, 1989 və 1997-ci illərdə "Copa America"nın qızıl medalı, 1988 Yay Olimpiya Oyunlarında da gümüş medal qazanıb.
Xəyalə İsgəndərova
Şəxsi həyatı
Türkiyə vətəndaşı ilə ailə həyatı qurub və 2013-cü ildən bu ölkəni təmsil etməyə başlayıb.
Klaudio Taffarel
Klub
=== Milli komanda ===
Xocaev binası (Taqanroq)
Xocaev binası— Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitekur bina. Bina Taqanroq şəhəri İtalyanski xiyabanı ev 22 ünvanında yerləşir.
Tarixi
Bir mərtəbəli bina zirzəmiyə belə sahibdir. Bina 1863-cü ildə tacir oğlu şəhər dumasının üzvü Anton Arxipoviç Xocaev tərəsindən inşa edilmişdir. Taqanroq kişi gimnaziyasınfa yaxşı təhsil alan şagirdlərə müəyyən stimendiya verilirdi. Bunlar arasında Poqanatın 250 rus rublu iki stipendiyasi və Xocaevin 150 rubl məbləğində üç stipendiya təsis edilmişdi. 1880-ci ildə onun 55 yaşlı qardaşı özünün canına qəst etmişdir. Sonradan binanı yunan həkim Nikolay Divaris satın almışdır. 1900-cü illərdə isə binanın sahibi Aleksandr Serqeeviç Zolotarev olmuşdur. Sovet hakimiyyəti illərdə bina milliləşdirilmişdir. Hazırda isə yaşayış binası kimi istifadə edilir.
Təsviri
Taqanroq şəhəri İtalyanski xiyabanı ev 22 ünvanında yerləşən bina kərpiçdən inşa edilmişdir. Zirzəmiyə sahib olan bina bir mərtəbəlidir. Dekorativ elementlərlə binanın iki fasadı işlənmişdir. Binanın fasadı boyunca səkkiz pəncərəyə sahibdir. Pəncərələr yarımsirkul formasına sahibdir. Pəncərələrin kənarları dekorlarla işlənmişdir. Aşağı pəncərənin kənsrları isə qəsr daşları ilə işlənmişdir. Sağından binanın həyətinə dəmir darvaza vardır ki, onunda kənarları daş dirəklərdən ibarətdir.
Gülüstan sülhü
Gülüstan sülhü 1813 -cü il oktyabr ayının 12 -də Qarabağın Gülüstan kəndində Rus və Qacarlar arasında bağlanıb.Müqaviləni Qacarların nümayəndə heyətinin başçısı Mirzə Əbülhəsən və Rusiyanı təmsil edən general N.Rtişşev imzalamışdır.Danışıqlarda Qacarlar dövlətinin nümayəndə heyətinin tərkibində Qor Ouzli də iştirak etmişdir .Qor Ouzlinin fəallığı nəticəsində müqaviləyə edilmiş əlavə aktla Qacarlar dövlətinə sülh müqaviləsinin nəticələrinə,sərhədlərin dəyişdirilməsinə gələcəkdə yenidən baxılması hüququ verildi.Gülüstan müqaviləsi preambula,11 maddə,Separat aktdan ibarətdir.
Xocaev binası (Taqanroq)
Təsviri
Fasadı assimetrikdir. Çıxış qapısının önündə yarımkolannalar vardır. Bina dəfələrlə fasad rəngini dəyişmişdir. Hazırda bina yaşıl rəngə boyanmışdır. Kiçik arxitektur elementlər isə ağ rəngdədir.
Gülüstan sülhü
Müqavilənin şərti-Qacarlar dövləti Gəncə,Şəki,Şirvan,Quba,Bakı,Lənkəran xanlıqlarının,Şərqi Gürcüstan və Dağıstan Rusiya dövlətinin hakimiyyətinə keçməsini qəbul etdi.Xəzər dənizində hərbi dəniz donanması saxlamaq hüququ yalnız Rusiyaya məxsus oldu.Gülüstan sülhünün 7-ci maddəsinə görə,hər iki ölkə diplomatik korpusların yaradılması da nəzərdə tutulurdu.Bir neçə maddə  isə ticarət və gömrük məsələlərinə həsr edilmişdir.
Gülüstan sülhünün 7-ci maddəsi (ətraflı bax)
Rus tacirlərindən... gətirdikləri mallara görə 5% dən çox gömrük alınmasın,həmin tacirlər bu mallara hara gedirlərsə getsinlər,onlardan 2-ci dəfə gömrük tələb olunmasın,oradan apardıqları İran (Qacar) mallarına görə də eyni gömrük alınsın.Bundan başqa, heç bir bəhanə və uydurma ilə heç bir rüsum, vergi,gömrük tələb edilməsin.İran təbəələrinə Rusiya şəhərlərinə və limanlarına gətirdikləri və buradan ixrac etdikləri mallara görə qarşılıqlı surətdə eyni gömrük lər eyni əsasda bir dəfə alınsın.
Preambula-Hər hansı bir qanunun,qərarın və hüquqi sənədin izahedici giriş hissəsi
Separat akt-sülh müqaviləsinin nəticələrinə,xüsusilə sərhədlərin dəyişdirilməsinə yenidən baxılması hüququ verən sənəd
Ağası kəndi (Xoy)
Ağası kəndi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 1435
NGC 1435, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Buğa bürcü istiqamətində yerləşir. RN tipli. tərəfindən ildə 10.16 sm (4 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ağası kəndi (Xoy)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənd qeydə alınsa da, yaşayış qeydə alınmamışdır.
Parik
thumb|Parik
Parik — parçaya tikilmiş süni taxma saç
Haqqında
Pariklərdən teatr incəsənətində və şou-biznesdə geniş istifadə olunur.
Tarixi
Dəb tarixində parik sivilizasiyanın gəlişi ilə praktik olaraq yaranır. Qədim şərq dövlətlərində onun istifadəsi haqqında Qədim Misir, Assiriya, Babilistan, Səhnədə səs effektləri yaradan işçi, Akkad və s. O, hakimiyyətin atributu idi.
Pariklərin birinci məlum təsvirləri Qədim Misirin sülaləsinin III (3-cü) əsrin sonuna aiddir. Təxminən 2600-cü ilə qədər. Qədim Misirdə pariklər təmiz qırxılmış başlarda olurdu. Pariklərin istehsalı üçün xurma palmasının lif ilə cildlənmiş insan saçları istifadə olunurdu.
Plastiklik (fizika)
Plastik deformasiya bir çox materiallarda, xüsusilə də metal, torpaq, qaya, beton və başqalarında müşahidə edilir. Ancaq, plastik deformasiyanın yaranmasına səbəb olan fiziki mexanizm fərqli ola bilər. Metallarda plastiklik kristal ölçü miqyasında dislokasiyaların hərəkətindən yaranır. Qaya, beton və ya sümük kimi tezsınan materiallarda isə plastik deformasiyanın əsas səbəbi mikrosınıqlarda sürüşmədir.
Tierradentro
Tierradentro Kolumbiyanın Kauka şöbəsindəki İnza Bələdiyyəsinin səlahiyyətində olan bir milli arxeoloji parkdır. Park, bölgə paytaxtı Popayandan 100 km uzaqlıqdadır.
Ərazi, çox sayda arxeoloji araşdırmalar edilmiş, bir neçə qazıntıda tapılan Kolombdan əvvəl hypogeası ilə tanınır. Onlardan bəziləri: Alto del Aguacate (Avokado Tepesi), Alto de San Andres, Alto de Segovia, Alto del Duende ve El Tablondur.
Tipik hipogeum qərb istiqamət bir spiral pilləkən və adətən səthdən 5–8 metr aşağıda, hər birində bir cəsəd olan, daha az sayda su quyusu olan əsas bir otağa yönəldilmiş bir girişə sahibdir. Divarlar qırmızı, qara və ağ həndəsi, Antropomorfizm və zoomorf naxışlarla rənglənmişdir.
Hipoqeylər qorunan ərazilərə çevrilməzdən əvvəl bəzi heykəllər, keramika və parçaların qalıqları qəbr oğurluqları səbəbindən az görülür.
Park həm Kolumbiyalı həm də xarici turistlərin sıxlığı səbəbiylə yerli iqtisadiyyat üçün əhəmiyyətli gəlir gətirir. Bu ərazilər 1995-ci ildə UNESCO tərəfindən Dünya İrsi ərazisi elan edildi. Əzrazi dünya abidələri seyr siyahısına Dünya abidələri 2012 fondu tərəfindən 100 ən çox təhlükə altında olan saytların siyahısında yer aldı.
Oğuzhan Uğur
Oğuzhan Uğur — Türkiyə musiqiçisi, prodüseri, ssenaristi, karikaturaçısı və yutuberi.
Heteroxromatin
Heteroxromatin — Heteroxromatin, sıx bir şəkildə dolaşmış bir DNT növüdür və ya bir neçə növdə qatılaşdırılmış bir DNTdir. Bu növlər, konstruktiv heteroxromatin və fakultativ heteroxromatinin iki kənarı arasında davamlılıq üzərindədir. Hər ikisi də gen ifadəsində rol oynayır. Sıx şəkildə qablaşdırıldığı üçün, Volpe və digərlərinə görə polimerazlar üçün əlçatmaz olduğu və bu səbəbdən köçürülmədiyi düşünülürdü. DNT-nin əksəriyyəti əslində transkripsiyaya məruz qalır, lakin RNT-nin yaratdığı transkripsiyal bastırma (RITS) vasitəsilə davamlı ötürülür. Elektron mikroskopunda və OsO4 boyanma üsulu ilə aparılan son araşdırmalar, sıx qablaşdırmanın xromatinlə əlaqəli olmadığını göstərdi.
Qurucu heteroxromatin yanında yerləşən genlərə təsir edə bilər. Ümumiyyətlə, gen ekspresiyası və ya repressiyanın digər siqnalları üçün cazibədar rolunu oynamağa əlavə olaraq sentromerlər və ya telomerlər kimi struktur funksiyaları təkrarlayır və meydana gətirir.
Heteroxromatin, genomun müəyyən hissələrində H3K9-un di- və tri-metilasyonu ilə əlaqələndirilmişdir. H3K9me3 ilə əlaqəli metiltransferazların, orqanogenezin əvvəlində klon fiksasiyası zamanı heterokromatinin modifikasiyasında və klon sadiqliyinin qorunmasında əsas rol oynadığı görünür.
Struktur
Heteroxromatin əsasən genetik cəhətdən hərəkətsiz peyk ardıcıllığından ibarətdir və bir çox gen müxtəlif dərəcələrdə repressiyaya məruz qalır, baxmayaraq ki, bəziləri euxromatində ifadə edilə bilmir. Həm sentromerlər, həm də telomerlər heteroxromatikdir, Barrın qadınlarda ikinci inaktiv X xromosomunun cəsədi olduğu kimi.
Funksiya
thumb|Hüceyrənin bölünməsi zamanı heteroxromatinin təkrarlanması üçün ümumi model
Heteroxromatin, tənzimləyən genlərdən xromosom bütövlüyünün qorunmasına qədər bir neçə funksiya ilə əlaqələndirilir. Bu rollardan bəziləri, normal olaraq DNT-ni və ya əlaqəli faktorları bağlayan protein faktorları üçün daha az əlçatan edən DNT-nin sıx bir şəkildə bağlanmasına aid edilə bilər. Məsələn, cüt telli DNT-nin məruz qalmış ucları, hüceyrə tərəfindən ümumiyyətlə hüceyrə dövrü dayandırılmasını, DNT-nin düzəldilməsini və ya parçalanma məhvini tetikleyen zədələnmiş və ya viral DNT olaraq şərh edilir, məsələn bakteriyalardakı endonükleazlarla.
Xromatinin bəzi bölgələri çox sıx bir liflə doludur, vəziyyəti mitoz zamanı xromosomun vəziyyəti ilə müqayisə edilə bilər. Heteroxromatin ümumiyyətlə klonal olaraq miras alınır; bir hüceyrə bölündükdə, iki qızı hüceyrə ümumiyyətlə eyni DNT bölgələrində heteroxromatin ehtiva edir və nəticədə epigenetik miras alınır. Varyasyonlar, heteroxromatinin qonşu genləri işğal etməsinə və ya domenlərin xarici bölgələrindəki genlərdən kənarlaşmasına səbəb olur. Transkripsiyaya məruz qalan material, bu sərhəd sahələrində yerləşərək (cis-lərdə) basdırıla bilər. Bu, hüceyrədən hücrəyə dəyişən ifadə səviyyələri ilə nəticələnir ki, bu da mövqe təsirinin dəyişkənliyi ilə göstərilə bilər. İzolyator ardıcıllığı, nadir hallarda qurucu heteroxromatin və yüksək dərəcədə aktiv genlər uyğun gəldikdə bir maneə rolunu oynaya bilər.
Təsisçi heteroxromatin
Verilən bir növün bütün hüceyrələri, eyni DNT bölgələrini qurucu heteroxromatin içərisinə yığır və bu səbəbdən, bütün hüceyrələrdə, qurucu heteroxromatin içərisində olan hər hansı bir gen zəif ifadə ediləcəkdir. Məsələn, bütün insan xromosomları 1, 9, 16 və Y xromosomunda böyük qurucu heteroxromatinin bölgələri var. Əksər orqanizmlərdə qurucu heteroxromatin xromosomun sentromerası və telomerlər ətrafında olur.
Fakultativ heteroxromatin
Fakultativ heteroxromatin içərisinə yığılmış DNT bölgələri, bir növün içindəki hücrə tipləri ilə uyğunlaşmayacaq və beləliklə fakultativ heteroxromatin içərisinə yığılmış bir hüceyrədəki bir ardıcıllıq (və içindəki genlər zəif ifadə edilmiş) başqa bir hüceyrədəki eukromatin içərisinə yerləşdirilə bilər. (və içindəki genlər artıq səssizdir). Bununla birlikdə fakultativ heterokromatinin əmələ gəlməsi tənzimlənir və çox vaxt morfogenez və ya fərqlənmə ilə əlaqələndirilir. Fakultativ heteroxromatinin bir nümunəsi qadın məməlilərdə X xromosomunun inaktivləşməsidir: bir X xromosomu fakultativ heteroxromatin kimi qablaşdırılır və səssizdir, digər X xromosomu isə euxromatin kimi qablaşdırılır və ifadə olunur.
Heterokromatin proliferasiyasını tənzimləyən molekulyar komponentlər arasında Polycomb qrupu zülalları və Xist kimi kodlaşdırmayan genlər var. Bu cür paylama mexanizmi hələ də mübahisəlidir. Repressiv poliokom kompleksləri PRC1 və PRC2, kromatinin sıxlaşmasını və gen ekspresyonunu tənzimləyir və inkişaf proseslərində əsas rol oynayır. ÇXR vasitəçiliyi ilə meydana gələn epigenetik aberrasyonlar, genomun qeyri-sabitliyi və malignite ilə əlaqələndirilir və DNT zədələnməsinə, DNT-nin bərpasına və replikasiya sədaqətinə cavab olaraq rol oynayır .
Maya heteroxromatin
Sakharomukes kerevisia və ya qönçələnən maya, bir modeleukaryotdur və heterokromatin diqqətlə müəyyən edilmişdir. Genomunun əksəriyyəti eukromatin kimi xarakterizə olunsa da, S. kerevisia çox zəif köçürülən DNT bölgələrinə malikdir. Bu lokuslar sözdə səssiz cütləşmə tipi lokuslar (HML və HMR), r-DNA (ribosomal RNT kodlayan) və subtelomerik bölgələrdir.
Parçalanma mayası Schizosaccharomyces pombe-də, iki RNA-i kompleksi, RITS kompleksi və RNA-yönəldilmiş RNA polimeraz (RDRC) kompleksi, heteroxromatin birləşməsinin başlanması, yayılması və saxlanmasında iştirak edən RNAi aparatının bir hissəsidir. Bu iki kompleks, heteroxromatin yığılma yerində, xromosomlara si-RNA-ya bağlı olaraq lokalizə olunur. RNA polimeraz II, RITS, RDRC və heteroxromatin yığılması üçün lazım olan digər komplekslərin işə salınması üçün bir platforma rolunu oynayan bir transkript sintez edir. Həm RNT-ni, həm də ekzozoma bağlı RNT deqradasiya prosesi, heteroxromatik genlərin susmasına kömək edir. Sxizosakharomukes pombe'nin bu mexanizmləri digər eukaryotlarda da ola bilər. RevCen adlı böyük bir RNT quruluşu, bəzi bölüşdürülən mayalarda heteroxromatin istehsalına vasitəçilik edən mi-RNA istehsalında da iştirak edir.
Niyaməddin Tağıyev
Niyaməddin Məhərrəm oğlu Tağıyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantı, Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin müavini — "Naxçıvan" Əlahiddə Sərhəd Diviziyasının Komandiri.
Fəaliyyəti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2013-cü il tarixli Sərəncamı ilə Niyaməddin Tağıyev "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilib.
.su
Keçmiş Sovetlər İttifaqının İnternet kodu
Niyaməddin Tağıyev
Fəaliyyəti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Niyaməddin Tağıyevə general-mayor ali hərbi rütbəsi verilib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 16.08.2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Niyaməddin Tağıyev 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.
Niyaməddin Tağıyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2018-ci il tarixli Sərəncamları ilə Müdafiə Nazirliyinin Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordu Komandanının şəxsi heyət üzrə müavini vəzifəsindən azad edilib və Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin müavini — "Naxçıvan" Əlahiddə Sərhəd Diviziyasının Komandiri vəzifəsinə təyin edilib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 17 avqust 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə Niyaməddin Tağıyevə general-leytenant ali hərbi rütbəsi verilib.
Xristofor Hubçev
Xristofor Hubçev (Bolqarca: Христофор Хубчев; ) — Yunanıstan təmsilçilərindən olan AEL klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Bolqarıstan futbolçusudur.
Pələng dərisi geymiş pəhləvan
Pələng dərisi geymiş pəhləvan — XII əsrdə gürcü yazıçısı Şota Rustaveli tərəfindən yazılmış epik əsər. Poemanın əsasını IX əsrdə yazılmış qədim bulqar, türk şairi Mikayıl Şəmsi Baştu tərəfindən yazılmış "Şan qızı dastanı" təşkil edir.
Xristofor Hubçev
Karyerası
22 iyun 2014-cü ildə Hubçev Montana klubu ilə müqavilə imzalamışdır.
Pələng dərisi geymiş pəhləvan
Tarixçə
Uzun müddət əlyazma şəklində yayılan poema ilk dəfə 1712-ci ildə VI Vaxtanqın təşəbbüsü ilə çap olunmuşdur. Sonrakı nəşrlər içərisində XIX əsrin inqilabçı-demokratı İlya Çavçavadzenin rəhbərliyi altında çalışan qabaqcıl yazıçı və alimlər komissiyasının tərtib etdiyi elmi-tənqidi mətn Vaxtanqın çap etdirdiyi mətndən xeyli fərqlənir. Daha dəqiq elmi-tənqidi mətn 1937-ci ildə, poemanın yaradılmasının 750 illiyi münasibətilə hazırlanmışdır. Həmin mətn nəzərdən keçrilərək 1951-ci ildə yenidən çap olunmuşdur.
Xristofor Hubçev
Karyerası
18 iyun 2016-cı ildə isə o, Beroe Stara Zaqora klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Lakin Hubçev 2 dekabr 2016-ci il tarixinə qədər liqa oyunlarında meydana çıxmamışdır.
Pələng dərisi geymiş pəhləvan
İdeya və məzmunu
right|thumb|220px|Avtandil və Tarielin görüşü, Mixail Ziçinin illüstrasiyası. Poemada hadisələr Gürcüstan ərazisindən uzaqlarda — Ərəbistan, Hindistan, Mülkizanzar, Qulanşaro və Qacetiyada baş verir. Qərhəmanlar ərəblərdən, hindlilərdən və başqa xalqlardandır. Əsərdə zahirən heç bir milli və ərazi məhdudluğu yoxdur.
Pənah Xəlilov "Pələng dərisi geymiş pəhləvan" əsərində əsasən, qəhrəmanlıq və cəngavərlik, dosta vəfa və təmənnasız kömək motivlərinin çox qüvvətli olduğunu vurğulamışdır. Vətənpərvərlik motivinə gəldikdə "Pələng dərisi geymiş pəhləvan" poeması ilə Şavteli və Çaxuradzenin qəsidələri arasında üzvi yaxınlığın olduğunu bildirir.
Poemanın əvvəlində ərəb padşahı Rostevan təsvir olunur. Taxt-tacını qızına verən bu hökmdarın bir çox vassalı vardır. Ən böyük vassalı cavan sərkərdə Avtandildir. Hökmdara — patronata tabe olan Avtandilin də öz vassalları vardır. Onun daha nüfuzlu vassalları isə özlərindən kiçik vassalları himayə edirlər. Onların arasında aşağıdan yuxarıya itaət və sədaqət olduğu kimi, yuxarıdan aşağıya da hamilik şərtdir.
"Pələng dərisi geymiş pəhləvan" poemasında üç cəngavərin taleyindən bəhs olunur: Avtandil, Tariel və Firidun. Əsərin süjeti həmin qəhrəmanların həyat macərasını əhatə edir. Onların hərəsi bir ölkədəndir — Avtandil Ərəbistandan, Tariel Hindistandan, Firidun Mülkizanzardandır.
Tariellə tanış olub qardaşlıq əhdi bağlayan Avtandil, dostuna əl tutmaq niyyəti ilə onun görüşünə getmək istəyir. Lakin səfərə qoca Rostevanın razılıq verməyəcəyini yaxşı bilir. Ona görə bu barədə Rostevana xəbər vermir. Avtandil gizli səfərə patronatın xəyanət kimi baxmaması üçün ona bir məktub yazır. Məktubda deyir: ''Gəl bağışla Avtandili olmuşsa da əmrinə ağ, Neyləsin ki, o biçarə, ömrü olmuş əhdə dustaq, Dərmanıdır təkcə səfər, yoxsa görməz ömrünü sağ, Azad olsa kifayətdir, nə kaşanə, nə çöl, nə dağ!...
Vəsiyyəti qurtarıram, budur sözüm, can təlaşda, Ulu şahım, gəzməliyəm səndən iraq dağda, daşda. Qəmgin olma, sezilməsin dərdü-aləm gözdə, qaşda, Xoşbəxt olun, qalib çıxın düşmənlərlə hər savaşda.''
Avtandil yola düşməzdən əvvəl özünün ən yaxın vassalı Şərməddini yanına çağırır. Şərməddinin sədaqət və məhəbbətindən razılıq edən Avtandil onu öz yerinə qoyduğnu bildirir və ömrünün axırına kimi Rostevana sadiq olmağı tapşırır: Bacardıqca öz şahına sədaqətlə eylə xidmət, Mehriban ol, əyilmə heç, ömrün boyu düz yolla get, Gözlə mənim kaşanəmi, sən orduma rəhbərlik et Bu vaxtadək diqqətlisən, göstər yenə hünər, diqqət.
Bundan sonra özünün həyat tarixçəsini Avtandilə danışan Tarielin dili ilə müxtəlif Hindistan dövlət sistemindən söhbət açılır. Məlum olur ki, Hindistan yeddi vassallıqdan ibarətdir. Həmin vassallıqların tabe olduqları patronat Parsedandır. Parsedanın ən yaxın, ən böyük vassalı Sareddin, onun ölümündən sonra isə oğlu Tariel olmuşdur.
Tarielə rast gəlib onunla dostluq peymanı bağlayan Firidunun ölkəsində də mərkəzləşmiş feodal dövləti olmuşdur. Firidunun atası patronat, onun əmirləri isə vassal imişlər. Patronat öldükdən sonra Firidunu tanımaq istəməyən əmirləri onu ölkədən qovub, özlərini müstəqil elan etmişlər. Tariel Firidunun halına acımışdır. Dostlar köməkləşib Mülkizanzarda mərkəzləşmiş dövləti bərpa etmişlər.
Maraqlı fakt
Şota Rustaveli "Pələng dərisi geymiş pəhləvan" əsərində mədəniyyət və ticarət mərkəzi kimi Naxçıvandakı Gilan şəhərini göstərilmişdir.
Həmçinin bax
Pələng dərisi geymiş pəhləvan, və ya Pələng dərili cəngavər azərbaycan dilində
Aleutəpə dağı
Aleutəpə dağı  - Qarabağ ərazisində dağ.
Oronimi
Oronim aleu (alovlu) və təpə (müsbət relyef formasını ifadə edən termin) sözlərindən düzəlib, "alovlu təpə" deməkdir. Yaloylu təpə, Yanardağ kimi oronimlərin sinonimidir. Kamçatka vilayətində Aleut adlı dağ, ada və yaşayış məntəqəsi vardır.
Böyük Göllər Kolleclər Assosiasiyası
Böyük Göllər Kolleclər Assosiasiyası ( – GLCA) — ABŞ-nin Böyük göllər regionunun on üç Amerikan liberal incəsənət kolleci birləşməsi ilə yaradılmış konsorsium. Bu 13 təhsil müəssisəsi Miçiqan, Ohayo, Pensilvaniya və İndiana şəhərlərində yerləşir. Mərkəzi ofisi Miçiqan ştatının Ən-Arbor şəhərindədir. Qlobal Liberal İncəsənət Alyansı bu assosiasiya tərəfindən idarə olunur.
Üzvləri
thumbnail|[[Ohayo Veslian Universiteti]]
.no
.no — Norveçin internet kodu.
İrvinq Fişer
İrvinq Fişer  - amerikalı iqtisadçı, statistik, ixtiraçı və mütərəqqi sosial təşəbbüsçü idi. O, erkən Amerika neoklassik iqtisadçılarından biri olsa da, sonralar borc deflyasiyası üzrə işi postkeyns məktəbi tərəfindən mənimsənilmişdi. Yozef Şumpeter onu "ABŞ-nin indiyə qədər dünyaya gətirdiyi ən böyük iqtisadçı" kimi təsvir edirdi. Bu bənzətmə daha sonra Ceyms Tobin və Milton Fridmen tərəfindən də təkrarlanmışdı.
Fişer faydalılıq nəzəriyyəsinə və ümumi tarazlığa mühüm töhfələr verdi. O, eyni zamanda kapital və faiz dərəcələri nəzəriyyəsini inkişaf etdirməsinə səbəb olan bazarlarda aralıqlararası seçimin ciddi şəkildə araşdırılmasında öncül idi. Pulun miqdar nəzəriyyəsi ilə bağlı etdiyi araşdırma "monetarizm" adı ilə tanınan makroiqtisadi təlim məktəbinin əsasını qoymuşdu. Fişer indeks nömrələrinin inkişafı daxil olmaqla ekonometrikanın da öncüllərindən idi. Onun adını daşıyan bəzi anlayışlara Fişer tənliyi, Fişer hipotezi, beynəlxalq Fişer effekti, Fişer ayrılma nəzəriyyəsi və Fişer bazarı daxildir.
Fişer, böyük ehtimalla, ilk məşhur iqtisadiyyatçı idi, ancaq onun şöhrəti yaşadığı müddətdə qiymətli kağızlar bazarının "daimi olaraq yüksək durğunluq nöqtəsinə" çatdığını iddia edən 1929-cu il Uoll Strit İflasının əvvəlində ictimaiyyətə verdiyi açıqlamalarla bərpa olunmaz bir şəkildə zədələnmişdi. Davamında Böyük böhranın izahı olaraq yaratdığı borc deflyasiya nəzəriyyəsi, tam ehtiyat saxlayan bankçılıq və alternativ valyutalar nəzəriyyəsi böyük ölçüdə Con Meynard Keynsin əsərinin lehinə rədd edilmişdi. Fişerin şöhrəti, xüsusilə onun əsərinə 1950-ci illərdə yenidən baxılması nəticəsində  və 2008-ci ildə ortaya çıxan dünya maliyə böhranından sonra borc deflyasiyasındakı artan faizlərə görə bərpa olmuşdu.
İqtisadi nəzəriyyə saysız-hesabsız töhfələr verən Fişer daha sonra ölümünə qədər tam ehtiyat saxlayan bankçılığın görkəmli müdafiəçilərindən biri olmuşdur. O ,həmçinin, 100% ehtiyat sisteminin əsas konsepsiyalarının formullaşdırıldığıMonetar İslahat üçün Proqram-ının müəlliflərindən biridir.
Həyatı
Fişer Nyu-Yorkun Socertays şəhərində anadan olub. Atası müəllim və icma naziri idi, oğlunu cəmiyyətin faydalı bir üzvü olmalı olduğuna inandıraraq böyütmüşdü. O, dini ailədə böyüməsinə baxmayaraq sonradan ateist olmuşdu. Uşaq ikən diqqətəlayiq riyazi bacarığa və ixtira etmə istedadına sahib idi. Yel Kollecinə qəbul olunduqdan bir həftə sonra atası 53 yaşında öldü. İrvinq daha sonra anasına, qardaşına və özünə maddi olaraq, əsasən, repetitorluqla dəstək oldu. 1888-ci ildə bakalavriat dərəcəsini sinfində birinci olaraq başa vurdu, Kəllə və Sümüklər cəmiyyətinin üzvü seçilmişdir.
1891-ci ildə Fişer Yel Universitetində iqtisadiyyat sahəsində ilk fəlsəfə doktoru dərəcəsini aldı. Onun müəllim məsləhətçiləri nəzəri fizik Cozayya Uillard Gibbs və sosioloq Samner Uilyam idi. Bir tələbə kimi Fişer riyaziyyat üçün xüsusi bir istedad və meyl göstərmişdi, lakin iqtisadiyyatın ambisiyası və sosial qayğılarını izah edə bilmək üçün daha geniş imkan yaratdığını gördü. 1892-ci ildə Yel tərəfindən Dəyər və Qiymətlər nəzəriyyəsində Riyazi Tədqiqatlar olaraq nəşr etdirdiyi tezisi ümumi tarazlıq nəzəriyyəsinin ciddi inkişafı idi. Tezis yazmağa başlayanda Fişer Leon Valras və onun kontinental Avropa şagirdlərinin oxşar fikirlər üzərində işlədiyinin fərqində deyildi. Buna baxmayaraq, Fişerin işi çox əhəmiyyətli bir töhfə idi və dərhal Fransua Ecuort kimi avropalı akademiklər tərəfindən birinci dərəcəli olaraq qiymətləndirildi və təqdir edildi.
Yeli bitirdikdən sonra Fişer Berlin və Parisdə təhsil aldı. 1890-cı ildən sonra əvvəlcə tyutor, daha sonra 1898-ci ildən siyasi iqtisadiyyat professoru kimi Yeldə qaldı və 1935-ci ildən sonra bu universitetin fəxri professoru adını aldı. 1896-1910-cu illər arasında Yel İcmalını redaktə etdi və bir çox öyrənilən cəmiyyətlərdə, institutlarda və rifah təşkilatlarında aktiv idi. 1918-ci ildə Amerika İqtisadi Birliyinin prezidenti olmuşdu. Amerika Riyaziyyat Cəmiyyəti onu 1929-cu il Gibbs müəllimi seçdi. Ekonometrikanın mühim öncüllərindən olan Fişer 1930-cu ildə Raqnar Friş və Çarlz Roos ilə birlikdə ilk prezidenti olduğu Ekonometrika Cəmiyyətini qurdu.
Fişer texniki kitablar və məqalələrdən başqa, jurnallar ərsəyə gətirir və Birinci Dünya müharibəsində və sonrasında meydana gələn, əsasən, 1920-ci illərdə başlayıb, 1930-cu illərdə çökən müxtəlif sosial problemlərə toxunan yazılar yazırdı. O, bir neçə praktiki ixtiralar etmişdir. Onlardan ən məşhuru, 1913-cü ildə patentləşdirərək 1925-ci ildə Kardeks Randa (sonrakı adı Reminqton Rand) satdığı "indeks görünən fayllaşdırma sistemi" idi. Bu və ardınca etdiyi fond investisiyaları onu şəxsi maliyyəsinin çox pis şəkildə zərər gördüyü 1929-cu il böhranına qədər varlı bir adam etmişdi.
Fişer fəal sosial və sağlamlıq təşviqatçısı olmaqla yanaşı, vegetarianlıq, spirtli içki qadağası və yevgenikanın tərəfdarı idi. 1893-cü ildə Rhode Island sənayeçisi və sosial islahatçı Rouland G. Hazardın nəvəsi Marqaret Hazard ilə evləndi. O, Nyu Yorkda 1947-ci ildə, 80 yaşında vəfat etdi.
Fayda nəzəriyyəsi
Ceyms Tobin iqtisadiyyatdakı neoklassik inqilabın işarə etdiyi intellektual nailiyyətlərin Avropada təxminən 1870-ci illərdə baş verdiyini deyirdi. Sonrakı iki onillik klassik ənənədən əvvəl gələn və ona az ya da çox əlaqəli olan yeni nəzəriyyənin yaranmasına səbəb olan canlı debatlara şahid oldu. Şumpeterə görə 1890-cı illərdə orada ortaya çıxmışdı
Fayda nəzəriyyəsinə yenidən baxılanda iqtisadçı Corc Stiqler Fişerin doktorantura dissertasiyasının "möhtəşəm" olduğunu və "ilk dəfə fayda funksiyasının ölçülməsini diqqətlə nəzərdən keçirmiş" olduğunu və "onun tələb nəzəriyyəsinə uyğunluğunu" ortaya qoyduğunu vurğulamışdı. O, dövrün iqtisadçısı üçün yüksək səviyyəli riyazi formulların istifadə edildiyi əsərini nəşr edərkən, Fişer həmişə öz analizlərini real həyata tətbiq etməyin yollarını axtarmış və nəzəriyyələrinin mümkün qədər açıq təqdim etməyə çalışmışdır. Misal üçün dissertasiyası ilə bağlı olan arqumentləri tamamlamaq üçün Fişer tələb və təklifdəki dəyişmələrə cavab olaraq düzəldilən bazardakı tarazlıq qiymətlərini vizual olaraq göstərən boru və linglərdən hazırlanmış hidrolik maşın dizayn etdi.
Faiz və sərmayə
right|200px|thumb|"Faiz Nəzəriyyəsi" kitabı Fişerin, yəqin ki, bu gün neoklassik iqtisadiyyatda tanınmasının ən önəmli səbəbi onun ilk dəfə Gəlirin və Sərmayənin Təbiətində (1906) bəhs etdiyi və Faiz Dərəcəsi (1907) kitabında incəliklərinə vardığı kapital, investisiya və faiz dərəcələri nəzəriyyəsidir. 1930-cu ildəki elmi işi olan Faiz Nəzəriyyəsində indiyə qədər kapital, kapital büdcələmə, kredit bazarları və faiz dərəcəsini təyin edən faktorlar (inflyasiya daxil) haqqında olan araşdırmaları bir araya gətirmişdir.
Fişer subyektiv iqtisadi dəyərin alınan və dəyişdirilən malların və xidmətlərin sadəcə miqdarının bir funksiyası olmadığını, həmçinin onların pulla alındığındakı vaxtı özündə göstərdiyini gördü. İndi əldə edilməsi mümkün olan malın sonrakı bir tarixdə əldə edilməsi mümkün olan eyni maldan fərqli dəyəri var idi: dəyərin miqdar ölçüsündən başqa, zaman ölçüsü də var idi. İndi qurban verdiyin mallar baxımından gələcək tarixdə mümkün olan malların nisbi qiyməti faiz dərəcəsiylə ölçülür. Fişer tələbələr üçün iqtisadiyyat dərslərində öyrədilməsi rahat olsun deyə standart diaqramlardan istifadə etdi, ancaq qrafikin oxlarına "alma" və "portağal" yerinə, "indiki istehlak" və "gələcək dövrdəki istehlak" yazdı. Ən önəmli tərəfi nəticə verməsi olan bu nəzəriyyənin xırdalıqları "Faiz Nəzəriyyəsi" kitabında verilmişdir..
Daha sonra K mal və N period (sonsuz sayda çoxlu periodun olduğu vəziyyət daxil olmaqla) vəziyyəti üçün ümumiləşdirilən bu model kapital və faizin standart nəzəriyyəsi olmuş və Qravil və Riisdə və Alprantis, Broun və Burkinşouda öz əksini tapmışdır. Nəzəri üstünlük həmçinin Hörşleyferdə izah edilmişdir.
Monetar iqtisadiyyat
Fişerin faiz dərəcəsi və qiymətlərlə bağlı olan sadə nəzəriyyəsinin araşdırması bir başa olaraq dövrün böyük sosial problemlərinə toxunmurdu. Digər tərəfdən, onun monetar iqtisadiyyatı bunu edir və Fişerin yetişmiş əsərinin əsas fokusuna çevrilirdi.
Fişer Saymon Nyukombun qabaqcıq işinin ardınca mübadilə bərabərliyinə əsaslanaraq pulun miqdar nəzəriyyəsini formullaşdırmışdı.
Burada M - pul kütləsi; V - pulun dövriyyə sürəti; P - əmtəə və xidmətlərin qiyməti; T - əmtəə və xidmətlərin kəmiyyət göstəricisidir.
Borc deflyasiyası
1929-cu ildəki birja böhranının ardınca və sonrakı Böyük böhran işığında Fişer böhranları iqtisadi köpüyün partlaması ilə əlaqələndirən borc deflyasiyası adlı iqtisadi böhranlar nəzəriyyəsini inkişaf etdirdi. Başlanğıcda, artan müddətdə etibarlı iqtisadi agentlər qazanclarını artırmaq istəkləri səbəbindən borclarını artıraraq, yüksək mənfəət əldə etmək ümidi ilə aldanırlar. Fişerin sözlərinə görə, iqtisadi köpük partladıqdan sonra bu real iqtisadiyyata ciddi mənfi təsir göstərən bir sıra təsirləri özüylə gətirir:
Önəmli olaraq, borclular nominal borclarını ləğv etməyə və ya ödəməyə çalışdıqları üçün qiymətlərin düşməsi borcun real yükünü azaltmaq cəhdini uğursuz edir. Beləliklə, borc borc məbləğini azaltsa da, bu, dolların həqiqi dəyəri artdığından ('dolların şişməsi') kifayət qədər sürətli baş vermir.
Bu nəzəriyyə ,əsasən, böhran başlamazdan əvvəl fond bazarına qarşı olan ictimai nikbinliyi nəticəsində nüfuzu sarsılan Fişerə görə Keyns iqtisadiyyatının xeyrinə rədd edildi. Borc deflyasiyası 1980-ci illərdən bəri, xüsusən də son 2000-ci illərdə baş verən böhrandan sonra ona olan maraqların canlanmasına səbəb olmuşdur. Stiv Kin Himan Minskinin Fişerin borc deflyasiyasını inkişaf etdirməsindən də istifadə edərək, 2008-ci ildəki böhranı proqnozlaşdırmışdı. Borc deflyasiyası indi Fişerin adı ilə əlaqələndirilən əsas nəzəriyyədir.
1929-cu ildə qiymətli kağızlar bazarının çökməsi
1929-cu ildəki birja böhranı və sonrakı Böyük böhran Fişerə şəxsi sərvətinin və akademik nüfuzunun böyük bir hissəsinə başa gəldi. O, məşhur böhrandan 9 gün əvvəl səhm qiymətlərinin "daimi yüksək durğunluğa bənzər bir şeyə çatdığını" proqnozlaşdırdı. İrvinq Fişer 21 oktyabrda bazarda "yalnız siyasi tərəfdarların sarsıldığını" bildirdi və davamında niyə qiymətlərin hələ də həqiqi dəyərləri ilə qarşılaşmadığını və daha çox getməli olduğunu izah etdi. 23 oktyabr çərşənbə günü bir bankir toplantısında "əksər hallarda təhlükəsizlik dəyərləri yüksəlmədi" dedi. Çökmədən sonra aylar sonra investorların yenidən dirçəlməsinin çox yaxında baş tutacağına onları inandırdı. Böyük böhran maksimum şəkildə özünü göstərdikdən sonra o, davam edən kəskin deflyasiyanın Amerika iqtisadiyyatına ağır fəsad gətirən müflisləşmələrin səbəbi olduğunun xəbərdarlığını etdi, çünki deflyasiya dollarla müəyyən edilmiş borcların həqiqi dəyərini artırırdı. Fişer 1929-cu il tarixli açıqlamaları və onun böhranı "borc deflyasiya" analizini diqqətə alan çox az bir insanla başladığı firmanın da uğursuzluğu ilə nüfuzunu pis bir şəkildə zədələdi. İnsanlar bunun əvəzinə həvəslə Keynsin fikirlərinə müraciət etdilər. Fişerin borc deflyasiya ssenarisinə qarşı 1980-ci illərdən bəri bir maraq müşahidə olunur.
Gəlirlərdən konstruktiv vergitutma
Fişer “Gəlirlərdən konstruktiv vergitutma” adlı əsərində birbaşa vergilərin (gəlir və mənfəət vergisi) məqsədəuyğunluğunu şübhə altına salan bir sıra dəlillər gətirmişdir:
Sosial və sağlamlıq kampaniyaları
1898-ci ildə Fişerə atasının da ölümünə səbəb olan vərəm diaqnozu qoyuldu. O, 3 ilini sanatoriyada keçirdi və nəhayət tam olaraq sağaldı. Bu təcrübə onu səhiyyə kampaniyaçısı olmağa təşviq etdi. O, 1915-ci ildə nəşr olunan "Necə Yaşamaq: Müasir elmə əsaslanan sağlam yaşamaq qaydaları" kitabının müəllifi olduğu Həyat Genişləndirmə İnstitutunun yaradıcılarından biri idi. Fişer davamlı idmanla məşğul olmağı və qırmızı ət, tütün və spirtli içkilərdən uzaq durmağı müdafiə edirdi. 1924-cü ildə O, Reader Digest üçün siqaret əleyhinə bir məqalə yazdı.
"Tütün bədənin bütün tonunu aşağı salır və insanın həyati gücünü və müqavimətini azaldır ... daha əz təsiri olsa da, o da tiryək və spirtli içki kimi bir narkotik zəhəri kimidir." tiryək kimi bir narkotik zəhəri kimi davranır spirt, ümumiyyətlə daha az dərəcədə olsa da ".
Fişer alkoqolun qanuni qadağan edilməsini dəstəklədi və ABŞ-də ictimai sağlamlıq və iqtisadi məhsuldarlıq səbəbiylə qadağanı müdafiə edən üç kitabça yazdı. Yevgenika Qeydiyyat Ofisinin elmi məsləhət şurasında vəzifə tutan və Amerika Yevgenika Cəmiyyətinin ilk prezidenti olan Fişer yevgenikanı müdafiə etdi.
Qızı Marqaretə şizofreniya diaqnozu qoyulduqda Fişer onu direktoru psixiatr Henri Kotton olan Trentondakı Nyu-Cersi Dövlət Xəstəxanasında müalicə etdi. Kotton "fokus sepsis" nəzəriyyəsinə inanırdı, buna görə zehni xəstəlik dişlərin, bağırsaq boşluğunun və bədənin digər yerlərinin köklərindəki infeksion material nəticəsində meydana gəlirdi. Kotton, həmçinin yoluxmuş toxumanın cərrahi şəkildə çıxarılmasının xəstənin zehni pozğunluğunu yüngülləşdirə biləcəyini iddia etdi. Trentonda Marqaret Fişerin bağırsaq və kolon hissələrini çıxarıldı, bu da nəticədə onun ölümü ilə nəticələndi. İrvinq Fişer buna baxmayaraq doktor Kottonun müalicəsinin etibarlılığından əmin idi.
Seçilmiş nəşrləri
Fisher, Irving Norton, 1961. A Bibliography of the Writings of Irving Fisher (1961). Fişerin oğlu tərəfindən toplanmışdır, içərisində 2425 başlıq var.
Azərbaycanda nəqliyyat
thumb|right|345px| Dəmiryolu və quru yolu şəbəkəsinin göstərildiyi Azərbaycanın geosiyasi xəritəsi. Azərbaycanda nəqliyyat — Azərbaycan Respublikasındakı nəqliyyat və nəqliyyat növləri haqqındadır.
Azərbaycan dünyada strateji yeri, İpək Yolu və cənub-şimal dəhlizi kimi proektlərdə mühüm rol oynamasına və ölkə iqtisadiyyatı üçün nəqliyyat sektorunun strateji əhəmiyyətini vurğulayır. Ölkədə nəqliyyat sektoruna dəmir yolu, avtomobil, aviasiya və dəniz nəqliyyatı daxildir.
2003-cü ildə Azərbaycan hökuməti Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat Nazirliyi yaratmış və ölkə Vyana konvensiyasının yol hərəkəti üzrə üzvü olmuşdur. Bu baxımdan nəqliyyat şəbəkəsinin təkmilləşdirilməsi inkişafı ölkə üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2009-2014 illəri arası ölkənin nəqliyyat sektoruna cəlb edilmiş investisiyaların həcmi iqtisadiyyatın bütün sahələrinə yönəldilmiş investisiyaların 20 faizini təşkil etmişdir.
2013-cü ilə görə, Azərbaycanda 37 hava limanı və bir heliport fəaliyyət göstərir. 2015-ci ildə, Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xəttinin tikilməsi, şərqdə Çin və Qazaxıstan dəmir yolunu birləşdirmək vasitəsilə Asiya və Avropa arasında nəqliyyatı təmin etməsi gözlənilir.
Nəqliyyat növləri
thumb|M2 nömrəli [[Azərbaycan Respublikasının avtomobil yolları|avtomobil yolu]] thumb|[[Azərbaycan Dəmir Yolları Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti|Azərbaycan dəmir yolu xəritəsi (cari)]] thumb|[[Lənkəran Beynəlxalq Hava Limanı]] thumb|[[Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı]] thumb|[[Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri xəritəsi]]
Nazlıçay
Nazlıçay — İranın Qərbi Azərbaycan ostanı vasitəsilə axan çaydır. Urmiya gölünün ətrafından axıb keçir. Çay Urmiyanın su toplayıcısının bir hissəsini təşkil edir. Çay həmçinin İran, Türkiyənin ərazisindən keçir. Çayın su resurslarından istifadə olunması Urmiya gölünün səviyyəsinin aşağı düşməsinə səbəb olmuşdur.
Vöröşmarti meydanı
thumb|Mixay Vöröşmarti heykəli Vöröşmarti meydanı  — Budapeştin mərkəzində yerləşən məşhur piyada meydanı. Macarıstanın paytaxtı V rayonunda, Peştdə yerləşir. Vatsi küçəsi Vöröşmarti meydanında sonlanır. 1885-ci ildən etibarən, «Jerbo» kafesi meydanda fəliyyət göstərir. Meydanda yerləşən "Vöröşmarti Meydanı" adı da Budapeşt Metrosunun birinci xəttinin son stansiyasıdır. Meydanda bir neçə ad dəyişdirildi: 1812-ci ildən şəhər xəritələrində Teatral adlanırdı, 1874-cü ildən isə Avstriyalı Qizel adını daşıyırdı və 1926-cı ildən Macarıstan şairi Mixay Vöröşmarti adı ilə adlandırıldı.
Meydan mağazalar və kafelərin yerləşdiyi köhnə ticarət mərkəzlərinin binaları ilə əhatə olunmuşdur. Meydanın mərkəzində, ağaclarla əhatə olunmuş, Mixay Vöröşmarti heykəli, Karl Marmarın heykəli, Edvard Telc və Eduard Kallos tərəfindən qoyulmuşdur. Macarıstan Vətəninə sevgi və sadiqlik haqqında "Şikayət" şairinin məşhur vətənpərvərlik şerindən bir xətt baza üzərində möhürlənmişdir.
Təzəabad-i Kərimabad (Qürvə)
Təzəabad-i Kərimabad — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
.pt
.pt — Portuqaliyanın internet kodu.
Şamdangülü
Çox vaxt mürəkkəb hibrid mənşəli növ olan zonal şamdangülündən (P.zonale) istifadə edirlər.Bu yaşıl zoğlu,yumru,qırmızı zolaqlı,sallaq yarpaqları olan iri bitkidir.Müxtəlif rəngli çiçəkləri çətir-hamaşçiçəyinə yığılmışdır.Gülçülükdə dişli yarpaqlı və ikirəngli çiçəkləri olan kraliçə şamdangülü (P.domesticum),ətirli yarpaqları olan ətirli şamdangülü (P.fragrans) və sallaq zoğlu,çəhrayı çiçəkləri olan sarmaşıqyarpaqlı şamdangülündən (P.Peltatum) geniş istifadə olunur.Çox vaxt şamdangülünü qələmlə çoxaldırlar.Bu dövrdə bitkinin çox zoğ verməsi üçün təpə tumurcuğu kəsilir.Qələmləri əkməzdən əvvəl 1-2 saat qurudulur və kölgəli yerdə əkilir.Şamdangülünü çox vaxt dibçək gülü kimi becərilir,yayda açıq sahəyə köçürürlər.
Bağe Rəcəb (Xoy)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 127 nəfər yaşayır (23 ailə)
Lentik ekosistem
alt=Ağaclarla yarı qapalı gölməçə|thumb|Ağaclarla yarı qapalı gölməçə Lentik ekosistem- bura göllər, nohurlar, su anbarları, yəni nisbətən ətalətli su dövranına malik sular daxildir. Burada üç zona ayrılır: litoral, limnik və profundal zonanın qruplaşmaları işıqsız həyat sürür.
Xarakteristika
Mülayim qurşağın göllərində yay dövründə su kütləsində şaquli üzrə üç zona ayırmaq olar: Termoklin, adətən, işıq düşən sarhəddən aşağıda yerləşir, oksigen ehtiyatı, ondan ayrılmış hipolimnionda tükənir. Yayda durğunluq dövrü başlayır. Payızda temperaturun bərabərləşdiyi dövrdə suyun ümumi qarışması və hipolimneonun oksigenlə zənginləşməsi baş verir. Qışda buzun altında suyun temperaturu +4 °C-dən aşağı olur, bu onun sıxlığını azaldır və yenidən gölün stratifikasiyasına və qış durğunluğuna səbəb olur. Yazda buz əridikdən sonra temperaturu 4 °C-yə çatır, o ağırlaşır və yenidən yaz qarışması baş verir. Bu klassik sxem Avropa və Şimali Amerika gölləri üçün xarakterikdir. Subtropik rayonlarda suyun qarışması il ərzində bir dəfə qışda, tropikdə isə daim və qeyri-müntəzəm olur.
Məhsuldarlığına görə göllər iki qrupa bölünür: Lentik ekosistemlərin məhsuldarlığı həm də ətraf mühitdən və gölün dərinliyindən daxil olan maddələrdən asılıdır. Kiçik göllər daha məhsuldar olur.
Xarici keçid
lentik ekosistemlər
Seyid Abdullah Fatiminiya
Seyid Abdullah Fatiminiya — İslam alimi, irfan ustadı, müctəhid.
Həyatı
Ayətullah Abdullah Fatiminiya din xadimi, natiq, əxlaq alimi, İslam tarixçisi və biblioqrafıdır. O, əxlaq və irfan, hədis, ərəb ədəbiyyatı poeziyasını araşdırır.
Seyid Abdullah Fatiminiya 1946-ci ildə İranın Təbriz şəhərində anadan olur. O, gənc yaşlarından irfan alimlərindən olan atası Mir İsmayıl tərəfindən ibtidai dini və elmi təhsilə yiyələnir.
Sonrakı 30 ilə yaxın müddətdə Fatiminiya Seyid Əli Qazinin tələbələrindən olan Həsən Müstəfəvidən təhsil alır və eyni zamanda hövzə təhsilini də bu müddətdə davam etdirir.
Müstəfəvidən sonra o, Əllamə Təbatəbai, Seyid Məhəmməd Həsən İlahi Təbatəbai (Əllamə Təbatəbainin kiçik qardaşı), Məhəmməd Təqi Amuli, Seyid Rza Bəhauddin, Məhəmməd Təqi Behcət, Əllamə Cəfəri kimi alimlərdən istifadə edir.
Bütün bu sadalanan fəqihlərin əksəriyyəti böyük düha Seyid Əli Qazinin tələbələridir. Elə buna görə də ustadı dolayısı ilə Qazinin tələbəsi hesab etmək olar.
Fəaliyyəti
Seyid Abdullah Fatiminiya İslam elmləri üzrə mütəxəssisdir və bu sahədə tədqiqatlarla məşğuldur. Onun digər fəaliyyətlərinə hövzədə tədris, ekspert kimi radio və televiziyada dini proqramlara qatılmaq, hövzə və universitetlərdə mühazirələr oxumaq daxildir.
Onun dini moizələri tez-tez İran televiziyasında yayımlanır və bu səbəbdən İranda tanınmış din xadimləri sırasında yer alır. Onun böyük oğlu Həsən Fatiminiya Şəhid Behiştinin kürəkənidir.
Ustad ictimai minbərlərdə təbliğatçı, eyni halda Səhifəyi Səccadiyə və Nəhcül-Bəlağənin məşhur, parlaq təfsirçilərindən sayılır. O, müxtəlif məclislərdə bir neçə dəfə bu dəyərli əsərlərdən silsiləvi məruzələrlə çıxış etmişdir.
Seyid Abdullah Fatiminiya bütün bu fəaliyyəti daxilində çox qiymətli əsərlər də qələmə almışdır. Onun kitabları çox vaxt İslam şüuru və əhlibeyt anlayışlarının izahını özündə ehtiva edir.
Bunlardan bəzilərini qeyd edirik: “Parçalardan nöqtələr” (mühazirələrindən parçalar, üç cilddə), “İntizar mədəniyyəti”, “Eşqin sonu”, “Minlərdən bir nöqtə” (Seyid Fatiminiyanın mühazirələrinin yenidən nəşri, iki cilddə), “Ərməğani Qədir” (Qədir-Xum hadisəsi haqqında şiə və sünni mənbələrindən qırx hədis), “Camieyi Kəbir ziyarətinin şərhi və təfsiri” (Fatiminiyanın on məruzəsinin mətni), “Ziyarətlər”.
1997-ci ilin fevralında ustad Fatiminiyanın xəstəlik səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilməsi çox acı bir hadisəni üzə çıxardı. Ustad xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkirmiş. Zamanla xərçəngin acı təsirindən müalicə alan ustadın bəzən vəziyyəti yetərincə ağırlaşırdı. Onun kimyaterapiya seanslarından istifadə edildiyi də bildirilir. Bu səbəblə o 16 may 2022-ci ildə vəfat etdi.
Həmçinin bax
İslam
ANZYUS
Anzyus (Australia, New Zealand, United States – ANZUS) – Avstraliya İttifaqı, Yeni Zelandiya və ABŞ-nin daxil olduğu hərbi-siyasi blok. Adı üzv dövlətlərin adlarının ingiliscə yazılışının baş hərflərindən götürülmüşdür. Rəsmən «Təhlükəsizliyə dair Sakit okean paktı» adlanır. Pakt 1951-ci ilin sentyabrında San-Fransiskoda qeyri-məhdud müddətə imzalanmış və 1952-ci ilin aprelində qüvvəyə minmişdir. Anzyusun yaradılması Cənub-Şərqi Asiyada milli azadlıq mübarizəsinin genişlənməsinə, Çində inqilabın qələbəsinə (1949), Koreyada silahlı müdaxilənin iflasına bir növ cavab tədbiri idi. Anzyusun təşkili ABŞ-nin Cənub-Şərqi Asiyada və Sakit okean hövzəsində hərbi-siyasi və iqtisadi təsirini gücləndirdi, blokun yaradılmasında mühüm rolu olan B.Britaniyanın bu rayonda mövqeyini zəiflətdi. Anzyus rəsmən beynəlxalq münasibətlərdə zor işlətməyin əleyhinə olduğunu bildirsə də, əslində həmişə bunun əksinə hərəkət etmişdir. İttifaqın iştirakçısı olan dövlətlər eyni zamanda müxtəlif hərbi-siyasi blokların üzvüdür. 1971-ci ildən ABŞ-nin ÇXR-lə əlaqə yaratması Anzyusun üzvləri arasında ziddiyyətləri kəskinləşdirdi. İctimaiyyətin təzyiqi ilə Avstraliya və Yeni Zelandiya Hind-Çindən öz qoşunlarını və «məsləhətçilərini» geri çağırdı. 80-ci illərdən Yeni Zelandiya blokdan uzaqlaşdı. Rəsmi şəkildə fəaliyyətini dayandırmayan Anzyusun faktiki olaraq ABŞ və Avstraliya arasında ikitərəfli ittifaqa çevrilmişdir.
Həmçinin bax
Kollektiv müdafiə
Antipornoqrafik feminizm
Antipornoqrafik feminizm — feminizmdə, o cümlədən pornoqrafiyanı inkar edən və onu qadınlara qarşı zorakılığın növlərindən biri hesab edən radikal budaqdakı cərəyanlar.
Feminizmin bu istiqamətinə seksual liberal feminizmə qarşı qoyulur.
İlqar İsmayılov (çavuş)
İlqar Mehdi oğlu İsmayılov (23 avqust 1988; Beyləqan, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Cəbrayıl rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İlqar İsmayılov 1988-ci il avqustun 23-də Beyləqan şəhərində anadan olub. 1994-2005-ci illərdə F. Hacıyev adına tam orta məktəbdə təhsil alıb. Ailəli idi. 2 qızı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan İlqar İsmayılov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İlqar İsmayılov sentyabrın 27-də Cəbrayıl döyüşləri zamanı Nüzgar istiqamətində Piyadaların Döyüş Maşınının (PDM) vurulması nəticəsində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar İsmayılov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar İsmayılov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar İsmayılov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.