cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sen-Kanten-Fallavye
Terror aktı 2015-ci il
Sen-Kanten-Fallavyedə terror aktı 26 iyun 2015-ci ildə Air Products şirkətində baş verdi. Naməlum şəxs müəssisənin girişinə yüksək sürətlə çıxıb və yerli vaxtla 09: 50-də aşağı güclü partlayıcı qurğuları partladıb. Əlində İraq Şam İslam Dövləti terror təşkilatının bayrağı var idi.
Batu adaları
Batu adaları — Hind okeanında yerləşən elədə böyük arxipelaq.
Sumatra adasından qərbdə, Nias və Mentavay adaları arasında yerləşir. İnzibati baxımından Şimali Sumatra vilayətinə daxildir. . İndoneziya və Malay dillərində daş və ya qaya mənasını verir.
Coğrafiya
Arxipelaqa 48 ada daxildir. Sahəsi 1154 km²-dir. Tanahmasa adasından akvator xətti keçir.
1154 km² ərazinin 1125 km² üç adanı əhatə edir: Pini, Tanahmasa və Tanahbala.
Əhalisi
Adalarda 10,5 min nəfər yaşayır.
NGC 4465
NGC 4465, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 30.48 sm (12 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 1920
NGC 1920, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. EN+OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Deyteraqonist
right|thumb|200px|Deyteraqonist konsepsiyasını səhnəyə ilk dəfə çıxaran [[Yunanlar|yunan dramaturqu Esxil]] Deyteraqonist və ya devteraqonist ( – ikinci aktyor; – «ikinci» və  – «rəqabət»;  – «döyüşçü») — ədəbiyyatda, protaqonistdən əvvəl və tritaqonistdən sonra ən mühüm personaj. Süjetdən aslı olaraq, deyteraqonist protaqonistin lehinə və ya əleyhinə fəaliyyət göstərə bilər.
Tarix
Qədim Yunanıstan dramı sadəcə bir personajdan protaqonistdən və rəqqasələrdən ibarət bir xordan təşkil edilmişdi. Deyteraqonist rolunu ilk dəfə Qədim Yunanıstan dramaturqu Esxil təqdim etmişdir. Aristotel Poetika əsərində yazır:
Esxilin səyləri personajlar arasındakı dialoqu və qarşılıqlı əlaqəni ön plana çıxarmışdır. Sofolk buna əlavə olaraq, Sofokl və Evripid kimi dövrün digər dramaturqlarına məşhur personajlar yaratmağa imkan vermişdir.
Ədəbiyyatda
Ədəbiyyatda, deyteraqonist adətən protaqonistin "köməkçi"i rolunu daşıyır. Mark Tvenin Heklberri Finnin macəraları əsərində protaqonist Hek, deyteraqonist isə Cimdir. Bu nümunənin əksinə, deyteraqonist antaqonist ola da bilər. Bəzi hallarda, deyteraqonist köməkçi rolunu oynayır, bu isə protaqonistin gücünü artırmaq üçün istifadə olunur. Nümunə olaraq, Ser Artur Konan Doylun Şerlok Holms seriyasındakı Doktor Con Uotson savadlı və ziyalı bir centlmendir. O, özəl detektiv Şerlok Holmsun yaxın köməkçisidir.
İskəndərun
İskəndərun, qədimdə Aleksandretta (, Türkcə mənası "Kiçik İskəndəriyyə"; Ərəbcə: لواء اسكندرون, Lue İskəndərun, mənası İskəndərun Taboru) — Türkiyənin Hatay vilayətində 15 şəhərdən biridir.
E.ə. 333-cü ildə Böyük İsgəndərin İssos şəhəri yaxınlığlnda qazandığı zəfərdən sonra Alexandreya adı ilə qurulmuşdur. Bu şəhər qurulmazdan qabaq burada Miriandos adında bir Finikiya şəhəri mövcud idi. Makedoniya çarı Böyük İsgəndərin, İran şahı III Daraya qarşı İsos vadisində üstünlük yaratması ilə əsası qoyulan bu şəhər sahib olduğu coğrafi önəmin səbəbi ilə tarixdə bir çox dəfə işğala uğramışdır.
Selevkilərdən romalılara, ardından 395-ci ildə Şərqi Romanın bir hissəsi olmuş, VIII ortalarında xilafətin, 1516-cı ildə Məmlük imperiyasının tərkibinə keçmiş, 1517-ci ildə Yavuz Sultan Səlimin Misir səfəri zamanında baş verən Mərcidabık döyüşü ilə də Osmanlı imperiyasının bir hissəsi olan İskəndəruna Birinci Dünya müharibəsində Birləşmiş Krallıq və ardınca Fransa nəzarət etmişdir. 1938-ci ilə qədər Fransız himayəsində Suriyanın bir sancağı olaraq qalmışdır.
5 iyul 1939-cu ildə Türk Ordusunun İskəndəruna girməsi ilə, İstiqlaliyyət hərəkatının təməl daşı atılmışdır.
İskəndərun, Türkiyənin tərkib hissəsi olduqdan 1974-cü ilə qədər olan dövrdə olduqca kiçik bir qəsəbə olmuşdur. 1974-cü ildə istehsalata başlayan Türkiyənin üçüncü Dəmir-polad Fabriki, şəhər yaşayışına böyük canlılıq gətirmişdir. Həmçinin, şəhərdə superfosfat fabriki, bitki yağı, yem, un, konserv məhsulları, tomat, toxunma məmulatları, çəltik, avto-ehtiyat hissələri və s. üzrə fabrika və zavodlar vardır. Boru xətti ilə Batmandan gələn benzin, İskəndərun Limanında dəniz yolu ilə Mersinə göndərilir. Limanda Dəmir-Polad və Superfosfat fabriklərinin gəmiləri, NATO-ya bağlı bir gəmi və dəmiryolu stansiyası mövcuddur. Türkiyənin dördüncü böyük limanı İskəndərun Limanının illik yükgötürmə qabiliyyəti 8,7 milyon tondur.
Şəhər ərazisində təbii plyajlar və yaylaqlar mövcuddur. Bu gün İskəndərun Türkiyənin qabaqcıl şəhərlərindən biri olub, xüsusilə sənaye, dəniz ticarəti və turizm işlərində sürətlə güclənən bir şəhərdir.
Hüseyin Bodaninski
Hüseyin Bodaninski (d. 1 dekabr 1877, Simferopol Rusiya imperiyası – v. 17 aprel 1938, SSRİ) — Krım Tatarı əsilli tarixçi, arxealoq, etnoqraf, incəsənət xadimi və siyasi aktivist. Bağçasaray şəhərindəki Krım xan sarayı muzeyinin ilk direktoru.
Həyatı
Hüseyin Bodaninski 1 dekabr 1877-ci ildə Rusiya imperiyasının Simferopol bölgəsindəki Badana kəndində anadan olmuşdur. 1888-ci ildə dövlət məktəbini bitirmiş, 1888-1895-ci illərdə Simferopoldakı Tatar müəllim məktəbində, 1895–1905-ci illərdə Moskvadakı Stroqanov məktəbində oxumuşdur. Stroqanov məktəbini bitirdikdən sonra 1907-ci ilə kimi Simferopol Ticarət məktəbində qrafika müəllimliyi etmişdir. 1907-ci ildən sonra Stranqov məktəbinin müdiri kimi işləmişdir. 1911–1917-ci illərdə Sankt-Peterburqda dekorativ işləmişdir.
Stalin repressiyasının qurbanı olub və 1938-ci ildə güllələnmişdir.
Fəaliyyəti
1916-cı ildə Krıma qayıdaraq, 31 martda Rusiyadakı İncəsənət və Qədimliyin qorunması üçün Petroqrad Cəmiyyətinin Bağçasaray şöbəsini (dairəsini) yaratdı. Şöbənin üzvləri də Tatar tarix və Sənət muzeyini yaratdılar. Bodaninski 1925-ci ilin yayında etnoqrafik ekspedisiyasında iştirak etmişdir. Hazırladığı "Alim" (1926) filminin çəkilişində məsləhətçi işində rejissor Corc Tasin idi.
1937-ci il repressiyaları Krım mədəniyyətinin görkəmli siması Hüseyin Bodaninskidən də yan keçmir. 17 aprel 1938-ci ildə NKVD işçiləri tərəfindən güllələnərək öldürülmüşdür. Siyahıdakı digər edam adları arasında yazıçı Həsən Səbri Ayvazov, Yaqub Ablyamitov, Yaqub Əzizov, yazıçı Ömər İpçi, yazıçı, alim və müəllim Osman Nuru Ağçoraqlı, Ramazan Aleksandroviç, Yəhya Bayraşevski, yazıçı Cəfər Qafarov, Əbdülkərim Cəmaləddinov, Süleyman İdrisov, İbrahim İsmayılov, şair və müəllim Abdullah Abileviç Lətifzadə, Fəvzi Müsanif, jurnalist və teatrşünas Mahmud Nədim, Əbdürrahim Səmədinov, yazıçı İlyas Tərxan, Səyidcəlil Hattatov, Bilal Çağırış kimi bir çox tanınmış Krım tatarları da vardı. Bağçasarayda yerləşən Krım xan muzeyində 2013-cü ildən baş tutan və "Hüseyin Bodaninskinin xatirəsinə elmi oxunuşlar" başlığı altında müntəzəm konfranslar şəklində təşkil olunur.
Türkiyənin iqtisadi tarixi
Türkiyə iqtisadiyyat tarixi,Türkiyənin müxtəlif iqtisadi fəaliyyət və dəyişikliklərini Türkiyə tarixində mühüm yer alır.
İqtisadi təchizat məqsədiylə Türkiyə 1930-cu ildə ABŞ-dən 10 milyon dollarlıq bir borc aldı. 1934-cü ildə Sovetlər Birliyindən alınan 8 milyon dollarlıq borcla Birinci Beş İllik Sənaye Planında yer alan fabriklərin bir qisimi tikildi. 1938-ci ildə İngiltərədən alınan 16 milyon sterlinin 10 milyonu ilə xarici ödəmə çətinlikləri aradan qaldırıldı və geri qalan pul da hərbi məqsədli istifadə edildi. 1939-cu ilin əvvəllərində Türkiyənin valyuta olaraq ödənəcək ümumi xarici borcu 236 milyon ABŞ dolları olduğu halda, 1940-cı ildə İngiltərə və Fransadan ümumi 164 milyon dollar, 1942-ci ildə Almaniyadan 100 milyon mark kredit təmin edildi. Bu vəziyyət 1945-ci ilin sonunda konsolidə xarici borc məbləği 439 milyon dollara çıxdı. II. Dünya müharibəsi səbəbiylə Türkiyədə artan hərbi xərclər və xarici borc stoklarındaki hadisələr ilə Türk lirəsində yaşanan dəyərlənmə daha sonra iqtisadi böyümə üzərində mənfi bir təzyiq meydana gətirdi və bunun nəticəsində 1946-cı ildə devalvasiya edildiyində xarici borc TL növündən 707 milyon Türk lirəsinə çatdı. 3 il sonra sterling və digər valyutaların devalvasiyasında sonra xarici borclarda 204 milyon TL düşüş yaratdı.
1950-1960-ci illər arasında Türkiyənin xarici borcu 227 milyon dollardan 1 milyard 138 milyon dollara çatdı və ümumi xarici borc miqdarında dörd dəfədən çox bir yüksəliş ortaya çıxdı.
Kaşima (Saqa)
— Yaponiyanın Kyuşu regionunda, Saqa prefekturasında yerləşən şəhər.
2017-ci ilin fevralının məlumatına görə şəhərin əhalisi 30.159 nəfərdir, hər km² ərazidə 270 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 112,1 km²-dir.
Tarix
1889-cu ildəki inzibati islahatdan sonra şəhər regionuna 6 qəsəbə daxil idi: Minami-Kaşima, Kita-Kaşima, Haçihonqi, Fureda, Noqomi və Nanaura. 1954-cü ildə şəhər ərazisinə Hama şəhəri, Kaşima qəsəbəsi, Furueda qəsəbəsi, Noqomi qəsəbəsi daxil edilmişdir. 1955-ci ildə isə Nanaura Kaşimaya qatılmışdır.
Coğrafiya
Şəhər Yaponiyanın Kyuşu adasında, Saqa prefekturasında yerləşir. Saqa şəhərinin 60 kilometrlik cənub qərbindədir. Dağlar: Kyoqa, Codo, Kotoci, Qibi. Çaylar: Şiota, Kaşima, Hama, Naka.
Əhali
thumb|Saqa xəritəsində. 2017-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 30.159 nəfərdir, hər km² ərazidə 270 nəfər yaşayır.
Simvolika
Şəhərin simvolik ağacı Osmanthus fragrans, simvolik gülü sakura, hesab olunur.
MIM-104 Patriot
MIM-104 Patriot— ABŞ Ordusu və bir neçə başqa müttəfiq ölkə tərəfindən istifadə olunan əsas zenit-raket kompleksi dir. Bu hava hücumundan müdafiə sistemi ABŞ-nin əsas müdafiə sənayesi şirkətlərindən biri olan Raytheon tərəfindən istehsal olunur. Patriot sistemi özündən əvvəl ABŞ Ordusunun silahlanmasında olan orta-uzun mənzilli MIM-14 Nike-Hercules və orta mənzilli taktiki hava hücumundan müdafiə sistemi olan MIM-23 Hawk komplekslərini əvəz etmişdir. Bütün bunlara əlavə olaraq, Patriot sisteminin əsas vəzifələrindən biri kimi anti-ballistik raket funksiyası da əlavə olunmuşdur. Bu HHM kompleksinin ən azı 2040-cı ilə qədər silahlanmada qalacağı gözlənilir.
Patriot kompleksi inkişaf etdirilmiş raket və yüksək göstəricilərə malik radar sistemi ilə təchiz olunub. Bu sistem ABŞ Ordusunun silahlanmasına daxil edildikdən sonra Niderland, Almaniya, Yaponiya, İsrail, Səudiyyə Ərəbistanı, Küveyt, Tayvan, Yunanıstan, İspaniya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər və Rumıniya ya satılmışdır. 2006-cı ildə Şimali Koreya nın Yapon dənizi yaxınlığında ballistik raket sınağı və yeraltı nüvə testi həyata keçirməsindən sonra Cənubi Koreya da Almaniyadan ikinci əl Patriot sistemi satın almağa qərar vermişdir. Polşa da ABŞ-yə məxsus bir divizion Patriot zenit-raket kompleksinə ev sahibliyi edir. Bu raket sistemləri ilk olaraq Polşanın Moronq şəhərində yerləşdirilsə də, sonradan Rusiya tərəfinin etirazları nəticəsində bu komplekslər Rusiya ilə sərhəddən daha uzaqda yerləşən Torun və Ustka şəhərlərinə köçürülmüşdür. 4 dekabr 2010-cu il tarixində NATO Suriya vətəndaş müharibəsi nin baş verməsi səbəbilə Patriot raket sistemlərinin Türkiyə ərazisində yerləşdirildiyini açıqlamışdır.
Patriot raket sistemi 1991-ci ildə baş vermiş Körfəz müharibəsi ərzində İraq tərəfindən atılan 40-a yaxın Skad ballistik raketini zərərsizləşdirməyi bacarmışdır. Sistem, həmçinin 2003-cü ildə İraq müharibəsi zamanı və 2015-ci ildə başlamış Yəmən vətəndaş müharibəsi zamanı aktiv şəkildə istifadə olunmuşdur. 2014-cü ildə İsrail tərəfindən başladılan Qoruyucu Sərhəd əməliyyatı ərzində İsrailə məxsus MIM-104D divizionu Həmasa məxsus iki ədəd PUA-nı məhv etməyi bacarmışdır. 23 sentyabr 2014-cü ildə İsrail hava məkanını pozan Suriya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Su-24 döyüş təyyarəsi İsrailə məxsus Patriot divizionu tərəfindən atəşlə məhv edilmişdir.
MIM-104A
Patriot zenit-raket kompleksinin ilkin variantı MIM-104A "Standard" adlanır. Bu raket sadəcə olaraq təyyarə və digər uçuş avadanlıqlarına qarşı istifadə olunurdu və ballistik raketləri zərərsizləşdirmək funksiyası daşımırdı. 1980-ci illərin sonunda Patriot sisteminin yeni növ inkişaf etdirilmiş raketlərlə təchiz edilməsindən sonra bu ilkin raket növündən əvvəlki qədər istifadə olunmurdu.
MIM-104B (PAC-1)
Bu varianta radarın axtarış yolu və öz alətlərini xarici amillərdən müdafiə etmək bacarığı əlavə edilmişdi. Modernizasiyadan sonra radarın axtarış bucağı 25 dərəcədən 89 dərəcəyə qədər qaldırıldı ki, bu da sistemin parabolik trayektoriya ilə hərəkət edən ballistik raketlərə qarşı effektivliyini kifayət qədər artırdı. Ballistik raketlərə qarşı müdafiə qabiliyyətinin qazanılması nəticəsində Patriot sisteminin müdafiə etdiyi obyektlər də dəyişdi. Əvvəllər bu sistem daha böyük əraziləri düşmənin hava hücumundan müdafiə etdiyi halda, artıq modernizasiyadan sonra bu sistemin qarşısına daha kiçik "nöqtə" hədəfləri düşmən hücumundan müdafiə etmək tapşırığı qoyuldu.
Adaviyə Əfəndiyeva
Adaviyə Əfəndiyeva (Adaviye Efendiyeva, Адавие Эфендиева; ) — Krım tatarı olan örnek toxuculuq ustası və sənətçisi.
Həyatı
Adaviyə Əfəndiyeva 1879-cu ildə Evpatoriyada anadan olmuşdur. Erkən yaşlardan etibarən nənəsindən naxış və toxuculuq sənəti öyrənmişdir. Maşın naxışı üçün ilk dəfə 12 yaşında fəaliyyətə başlamışdır. 4 il sonra atası özünə toxuma dəzgahı aldı və qızının təhsili üçün ona toxuma ustası tutdu. Ardından ustalaşan Adaviye Əfəndiyeva toxuma müəllimi oldu. 1937-ci ilə qədər toxuculuqla 500-dən çox bəzək əşyası yaratdı. 1944-cü ildə Krım tatar sürgünü zamanı Səmərqənddə həyatını itirdi. Sürgündə həyatını itirən Adaviyə Əfəndiyeva krım tatarları tərəfində təəccüblə qarşılanmışdı. Onun ölümü bir çox sənət davamçılarını da dərindən sarsıtmışdı. Krımdan sürgün olunması öz yaradıcılığına ziyan verdiyi kimi, onun xələfilərinə də böyük ziyan vermişdi. Krımda öz bildiklərini də krım tatarı gənclərinə öyrətməkdə idi. Krım tatarları hələ onun yaradıcılığına sahib çıxa bilmirlər.
Yaradıcılığı
Adaviyə Əfəndiyeva 1935-ci ildən bəri sənət sərgilərinə qatılmışdır. Əsərləri Moskva daxil omaqla, bir çox şəhərdə nümayiş edilmişdir. Bununla yanaşı, Avropa və ABŞ-dakı sərgilərdə də iştirak etmişdir. Adaviya Əfəndiyeva 200-dən çox bəzək kompozisiyasının müəllifidir. Əsərləri arasında stol örtükləri, toy dəsmalları, bəzəkli kəmərlər vardır. Əfəndiyevanın əsərləri Simferopoldakı Tauris Mərkəzi Muzeyində saxlanılmaqdadır. Adaviyyə Əfəndiyevanın yaratdığı əsərləri hər nə qədər şərq üslübunda olsa da, bu sonralar bir sintez olaraq istifadə edildi. Adaviyyə Əfəndiyeva öz əsərlərində bir şərq və qərb sintezi yaratdı. Bunu bəzək kompozisiyalarında da görmək mümkündür. Ona görə də hazırda Adaviyyə Əfəndiyevanın əsərləri həm Avropada, Amerika Birləşmiş Ştatlarıda həm şərq ölkələrində yaxından izlənilməkdədir. Bu izlənmə Rusiyaya da şamil olunmaqdadır. Rusiyada da onun kompozisiyaları hələdə bəyənilməkdədir.
MIM-104 Patriot
MIM-104C (PAC-2)
Ümumi sistem olaraq bu modernizasiya PAC-1-in bənzəri idi. PAC-2 variantında radarın axtarış alqoritmləri və "TBM axtarış" protokolu daha da inkişaf etdirildi. PAC-2, həmçinin Patriotun ilk əsas raket təkmilləşdirməsi kimi də yadda qalmışdır. Bu raket ballistik hədəflərə qarşı daha optimal şəkildə mübarizə apara bilir. Modernizasiya nəticəsində yüksək sürətli hədəflərin nişanalma prosedurları optimallaşdı və ballistik raketlərlə mübarizə aparmaq üçün nəzərdə tutulan sistemin metodu da dəyişdirildi.
PAC-2 variantı ilk dəfə 1987-ci ildə sınaqdan keçirildi və 1990-cı ildə ABŞ Ordusunun silahlanmasına qəbul edildi.
MIM-104D (PAC-2/GEM)
1990-cı illərdə və 21-ci əsrin əvvəllərinə qədər PAC-2 variantı üzərində xeyli sayda modernizasiya işləri həyata keçirildi. Beləliklə, PAC-2 variantının əsasında dörd növ yeni variantın əsası qoyuldu ki, bunlara da kollektiv olaraq idarəolunan inkişaf etdirilmiş raket (GEM) adı verildi.
ABŞ-nin İraq ərazisində həyata keçirdiyi əməliyyatlar başa çatdıqdan sonra GEM və PAC-2 raketləri üzərində yeni modernizasiya işləri aparıldı. Bu modernizasiya proqramı çərçivəsində GEM/T və GEM/C adlı yeni raketlər istehsal olundu. Yeni istehsal olunan raketlər aşağı yüksəklikdən uçuş həyata keçirə bilən, radara düşmək potensialı (RCS) azaldılmış qanadlı raketlərə qarşı da effektiv idi. GEM+ variantı 2002-ci ildə ABŞ Ordusunun silahlanmasına daxil edildi. ABŞ Silahlı Qüvvələri hazırda öz arsenalında olan PAC-2 və GEM raketlərini GEM/C və GEM/T səviyyəsinə çatdırmağı planlaşdırır.
MIM-104F (PAC-3)
thumb|PAC-3 buraxıcı qurğusu.
Sistemin təqribən bütün aspektlərinin tamamilə modernizasiya olunması nəticəsində PAC-3 adlı yeni variant yaradıldı. Yeni sistem 1995, 1996 və 2000-ci illərdə mərhələlərlə silahlanmaya qəbul olundu.
"Lockheed Martin Missiles and Fire Control" Patriot hava hücumundan müdafiə sisteminin yeni variantı olan PAC-3-ün əsas modernizasiya işlərini həyata keçirən şirkət oldu. Yeniləşdirmə nəticəsində sistemin raketlərinin atəş məsafəsi təqribən 50% artırıldı. İlk PAC-3-lər 6 oktyabr 2015-ci ildə ABŞ Ordusunda silahlanmaya qəbul olundu. Bu raketlər uzun mənzilli ballistik raketləri zərərsizləşdirmək potensialına sahibdir.
İstifadəçilər
ABŞ Ordusunun silahlanmasında 1106 ədəd Patriot sistemi var. 2010-cu ilə olan məlumata görə onlardan 483-ü aktiv xidmətdədir.
Sen-Kanten-sür-İzer
Sen-Kanten-syur-İzer  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Tyullen kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38450. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1 231 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 176 ilə 1 008 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 470 km cənub-şərqdə, Lion dan 80 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 18 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Saru-kurqan sancağı
Saru-kurqan sancağı və ya Marağa livası — Osmanlı İmperiyasının Təbriz əyalətinin inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Saru-kurqan idi.
1593-cü ildə Saru-kurqan livası Sarı-kurqan, Əcri-yi ulya, Əcri-yi suflə, Siyah-kuh, Hüseyabad nahiyələrindən təşkil olunmuşdur (7, səh84).
NGC 3491
NGC 3491, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dikumarol
Dikumarol (INN) və ya dikumarol (USAN) — biokimyəvi təcrübələrdə də redüktazların inhibitoru olaraq istifadə olunur Dikoumarol, birləşdirilmiş bitki və mantar mənşəli təbii kimyəvi maddədir. Bitki mənşəli laxtalanmaya təsir etməyən, lakin (klassik olaraq) bir sıra göbələk növləri tərəfindən küflü yem və ya silos şəklində aktiv dikoumarola çevrilmiş, acı dadlı, lakin şirəli iy verən bir maddənin kumarinin törəməsidir. Dicoumarol, laxtalanmaya təsir göstərir və mal-qara yaşlı şirin-yonca otunda, heyvanlarda təbii olaraq baş verən qanaxma xəstəliyinin səbəbi kimi aşkar edilmişdir.
1940-cı ildə təsbit edilən dikoumarol 4-hidroksikoumarin antikoaqulyant dərman sinifinin prototipinə çevrildi. Dikoumarol özü qısa bir müddət ərzində antikoaqulyant dərmanı kimi istifadə edildi, lakin 1950-ci illərin ortalarından etibarən daha sadə törəmə warfarin və digər 4-hidroksikumarin dərmanları ilə əvəz olundu.
İstifadə sahəsi
Dikoumarol, heparin ilə birlikdə dərin venoz trombozun müalicəsində istifadə edilmişdir. Heparindən fərqli olaraq, bu sinif dərmanlar aylar və ya illər ərzində istifadə edilə bilər.
Zəhərlənmə
Aşırı doz ağır, bəzən ölümcül nəzarətsiz qanaxma ilə nəticələnir.
Şahzadə Yiçenq
Şahzadə Yiçenq — Suy sülaləsindən Çin şahzadəsi.
Həyatı
Şahzadə Anyinin ölümündən sonra 599-cu ildə Yami xaqanla evləndirilmişdir. Onun ölümündən sonra 609-cu ildə Şibi xaqanla, 619-cu ildə Çula xaqanla, 621-ci ildə İllig xaqanla evlənmişdir. 630-cu ildə Tan sülaləsi sərkərdəsi Li Çinq tərəfindən öldürülmüşdür.
Oqi
— Yaponiyanın Kyuşu regionunda, Saqa prefekturasında yerləşən şəhər. Müasir şəhər 1 mart 2005-ci ildə qurulmuşdur.
2017-ci ilin fevralının məlumatına görə şəhərin əhalisi 45,638 nəfərdir, hər km² ərazidə 480 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 95,85 km²-dir.
Tarix
1889-cu ildəki inzibati islahatdan sonra şəhər regionuna Oqi şəhəri və 7 qəsəbə (Aşikari, Haruta, İvamatsu, Mikazuki, Misato, Toqava və Uşizu) daxil idi. 24 aprel 1894-cü ildə şəhər statusu almışdır. 1 mart 2005-ci ildə Aşikari, Mikatsuki, Uşizu Oqiyə birləşdirilmişdir.
Coğrafiya
Şəhər Yaponiyanın Kyuşu adasında, Saqa prefekturasının mərkəzində yerləşir. Şəhərin cənub hissəsi dağlıqdır, Tenzan dağına qonşudur. Cənub hissəsində Saqa düzənliyi və Ariake dənizi yerləşir. Dağlar: Tenzan. Çaylar: Kase, Uşizu.
Əhali
thumb|Saqa xəritəsində. 2017-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 45,638 nəfərdir, hər km² ərazidə 480 nəfər yaşayır.
Simvolika
Şəhərin simvolik ağacı sakura, simvolik gülü sakura hesab olunur.
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Energetika fakültəsi
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənayə Universitetinin Energetika fakültəsi (EF) — Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının fakültələrindən biri.
Tarixi
Azərbaycanda energetika sahəsində mütəxəssislərin hazırlanmasına 1921-ci ildə Bakı Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) Energetika fakültəsində başlanıb. Fakültənin yaranması və inkişafında, elmi kadrların və ali təhsilli mütəxəssislərin hazırlanmasında təşkilatçılıq, yaradıcılıq, təşəbbüskarlıq göstərmiş görkəmli alim və pedaqoqlardan professorlar A.A. Axundov, S.N. Usatıy, B.P. Albitskiy, A.Ə. Əfəndizadə, Ç.M. Cuvarlı, B.M. Plyuş, A.A. Spirin, Ə.M. Məmmədov, K.V. Pokrovskiy, K.N. Quluzadə, Z.İ. Kazımzadə, P.B. Rüstəmzadə, F.H. Hüseynov, İ.Z. Makinskiy, Ə.C. Orucəliyev, T.S. Axundov və başqalarının adını göstərmək
Təhsil
Hazırda fakültədə 3 ixtisas üzrə bakalavr, 3 ixtisas üzrə magistr hazırlığı aparılır. 2009-cu ildən başlayaraq fakültədə bakalavr hazırlığı Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş yeni "Dövlət Təhsil Standarları" əsasında tərtib olunmuş tədris planlarına uyğun kredit təhsil sistemi ilə aşağıdakı ixtisaslar üzrə həyata keçirilir:
NGC 1573A
NGC 1573A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4676A
NGC 4676A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Raubazı
Raubazı (Qaraç-balk:Raubazı-Terek) — balkarların islama qədər inanclarına aid olan müqəddəs ağac. Ağac Yuxarı Balkariyada Şaurdat kəndində yerləşib. Bəzi mənbələrdə bu ağacın şam, palıd və ya vəhşi armud ağacı olduğu qəbul edilir.
Tarixi
Raubazı ağacına inamın necə yarandığı haqqında fərqli fikirlər mövcuddur:
Təsviri
Bu ağaclarda digər müqəddəs ağaclar kimi ağılın, canın və hisslərin olduğu qəbul edilirdi. Raubazıdan yaxşı məhsuldarlıq, var dövlət, övladların rifahı və xəstəliklərdən müalicə istənilirdi. Ağaca qurbanlar gətirilirdi və onun ətrafında müqəddəs adətlər və toy adətləri keçirirdilər. Onun adını heç harda birbaşa çəkməzdilər adının yerinə onu bildirmək üçün "İman-terek" (Qaraç-balk:İman ağacı) adlandırardılar.
İnsanların düşüncələrinə əsasən Raubazı ona sitayiş etməyənlərə ziyan vura bilərdi. Bununla bağlı balkarlarda belə bir atalar sözü də var: " Qoy mənim qoruyucum Raubazı olsun, səninki Allah." (Qaraç-balk:"Allax seni janınqa okuna bolsun, Raubuzı meni janıma bolsun ansı").
Şahidlərin sözlərinə görə ağac çox budaqlı idi və çox vaxt qollarını yana açmış insana bənzəyirdi. Ağacda şaquli istiqamətdə çapıqlar mövcud olub. İnsanlar inanırdılar ki Raubazı bu çapıqdan bölünərək azadlığa mifik vəhşi varlığı buraxırdı.
Ağac 1897-ci ildə 1200 yaşında (bəzi mənbələrə görə 1905-ci ildə) Eneyev Alim Əfəndi tərəfindən bütpərəstliklə mübarizə məqsədilə ilə kəsilib. Lakin bir çox inanclı şəxslər ağac kəsildikdən sonra belə onun bitdiyi yeri müqəddəs qəbul edib orada ibadət etməyə davam ediblər.
NGC 6421
NGC 6421, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 3674
NGC 3674, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İkixallı çöl torağayı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.
Təsviri
Növə bu adın verilməsinə səbəb, sinəsindəki iki qara ləkənin olmasıdır. Çöl torağayına çox bənzəyir, ondan bir az kiçik, ancağ daha iri dimdikli, qısa quyruqlu və qırmızımtıl rəngdədir. Sinə ləkələri daha kiçik, gözü tünd qara, qaşı dümağ və daha diqqətə çarpandır. Gözdən dimdiyə doğru gedən qara xətt vardır. Uçuşda, alt hissəsi boz-qəhvəyi, qısa geniş qanadları və ağ uclu qısa, amma kənarları ağ olmayan quyruğu görsənir. Quyruq naxışları və qanadları, qərbli qohumlarından ayıran xüsusiyyətləridir. Qanad ucları itidir. Göz və dimdik arasındakı qaralıq və quyruğun qırağındakı ağ xətt çöl torağayında olmur. Boyu 16-18 sm, qanad açıqlığı 37 sm və çəkisi 55 qramdır.
Yayılması
Növlər dünya miqyasında böyük yayılma arealına malikdir. Qərbi Avropadan Türkmənistana qədər yayılmışdır. Azərbaycanda yuvalamada Zuvand yaylasında, Naxçıvan Muxtar Respublikasının isə Arazboyu düzənlik və orta dağlıq zonalarında yayılmışdır. Əsas populyasiyası Culfa rayonunun İlandağ və onun ətrafındakı ərazilərdə (Baş kənd, Orta kənd və Aşağı kənd) tarla və açıq sahələrdə rast gəlinir.
Həyat tərzi
Daha yüksək, kələ-kötür və quraq ərazilərdə olur. Yüksək, yarıcöl, qayalıq bölgə quşudur. Yuvasını yerdə qurur və 3-4 ədəd yumurta qoyur. Böcək və toxumlarla bəslənirlər. Qışda dəstə halıda yaşayırlar. Ümumiyyətlə, immiqrant olan bu növ, qışı Şimal-şərqi Afrika, Orta Şərqdən Pakistan arasında, Hindistanda və Tibetdə keçirir. Qərbi Avropa üçün nadir immiqrant növüdür.
Sayı
Avropada sayı 1,000,000-2,200,000 cüt olduğu qeyd edilir. Sayı olduqca az olmaqla, Azərbaycanda, əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasında 100-500 cüt arasında qiymətləndirilir.
Azalma səbəbləri
Davamsız otarma və ərazlərdə əkin-biçin işləri, maşın-texnikanın hərəkəti səbəb ola bilər.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Yaşayış ərazilərinin Zəngazur Milli Parkı, Ordubad və Zuvand yasaqlığı tərkibində olması faydalıdır. Bern konvensiyasına daxil edilmişdir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Yaşayış ərazilərində otarmanın, otların biçilməsinin, əkin işlərinin və texnikanın hərəkətinin məhdudlaşdırılması faydalı ola bilər.
Qayalıq vələmirquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir. Azərbaycan faunasına E.b.cerrutii Filippi yarımnövü daxil olur.
Təsviri
Bağ vələmirquşundan ağ bığı və boz çiyin tükləri ilə seçilir. Ancaq çəhrayı dimdiyi, ağımtıl göz halqası ilə bağ vələmirquşuna və dağ vələmirquşuna bənzəyirlər. Yetkin fərdin başı açıq kül rəngli boz, dağ vələmirquşundan daha açıq rənglidir və bu boz rəng sinəsinə qədər enib qurşaq əmələ gətirmir. Döşü qırmızımtıl-qəhvəyi olub, boğazı və "bığ" xətti ağımtıl, ayaqları və quyruqaltı açıq krem rəngindədir. Payızda yeni lələk dəyişdiyi zaman alt tərəfi açıq qırmızı olur. Üstdəki xəttlər tünd, quyruq hissəsi boz rənglidir. Qanad lələkləri (digərlərindəki kimi qaramtıl deyil) boz qəhvəyidir. Cavanı dağ vələmirquşundan boz quyruq hissəsi, daha açıq rəngli ayağı və quyruq altı örtükləri ilə seçilir.
Yayılması
Dünya miqyasında böyük yayılma arealına malik olub, Şərqi Türkiya, İraq, İran, Əfqanıstan, Mərkəzi Asiyanın dağları, Şimal Hindistan və Qərbi Çində (Sintzyan-Uyğur Muxtar Rayonu) yuvalayır. Azərbaycanda əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasının isə Nehrəmdağ, Noxuddağ, Dərəşam, İlandağ, Camaldın və Darıdağ ərazilərində və çox az sayda Zuvand yaylasında rast gəlinir. Qobustan Qoruğunun Böyük-daş dağında və Türyançay qoruğunun Bozdağında rast gəlinməsi dəqiqləşdirilməlidir
Həyat tərzi
Əsas yaşayış yeri quraq, qayalıq, daşlıqlı və bitki örtüyü zəif inkişaf etmiş yüksək dağlarda yaşayırlar. Qidasını həşarat və toxumlar təşkil edir. Erkək və dişi bir-birindən az fərqlənirlər. Yuvalayan növdür
Sayı
Dünya üzrə sayı məlum deyil. Ancaq Avropada 6400 cüt qiymətləndirilir (Türkiyə, Azərbaycan, Ermənistan). Aparılan ekspedisiya-tədqiqatlar zamanı nadir hallarda rast gəlindiyindiyi üçün azsayl növ olduğu məlumdur. Azərbaycanda ümumi sayı (əsasən Naxçıvanda olmaqla) 100 cüt ətrafında qiymətləndirilir.
Azalma səbəbləri
Davamsız otarma və ərazlərdə əkin-biçin işləri, dağ yollarının çəkilməsi səbəb ola bilər.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Yaşayış ərazilərini qismən Zəngəzur Milli Parkı, Ordubad və Zuvand yasaqlığında qorunur. Bern konvensiyalarına daxil edilmişdir.
NGC 2680
NGC 2680, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Xərçəng bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Köməkçi (personaj tipi)
frame|right|[[Don Kixotun və bəradəri Sanço Pansanın dəyirmanla uğursuz döyüşü. Qustav Dore]] Köməkçi, bəradər və ya saydkik —  qeyri-mütləq halda adətən uydurmada, birlikdə səyahət etdiyi şəxsin tabeliyində olan və ya elə qiymətləndirilən yaxın yoldaş və ya həmkar.
Tanınmış bəradərlərə Don Kixotun Saço Pansası, Şerlok Holmsun Doktor Uatsonu, Harri Potterin Ron Uizlisi, Şrekin Eşşəyi, Marionun Luicisi, Sonikin Teylzi və Betmenin Robini daxildir.
Mənşə
Tarixdə qeydə alınmış ilk köməkçilərdən biri Gilqameşin müttəfiqi olan Enkidudur. Digər erkən nümunələrə İliada dastanındakı Patrokl və Əhdi-Ətiqdəki Harun daxildir.
Müqayisələr
Müsbət xarakterli personajlardan fərqli olaraq, hansısa bir caninin yoldaşına quyruqbulayan (hençman ), nökər (lakey ) və ya xidmətçi deyilir. Bu, qəhrəmanlardan fərqli olaraq, canilərin dostluq və ya ləyaqət əlaqələri qura bilməyəcəyi əks etdirir. Bu, köməkçi protaqonistə olan yaxınlığı görə yaxın olmasına və ağlabatan bir şəxsiyyət təşkil etməsinə baxmayaraq, uydurmada protaqonistin və antaqonistin canlandırdığı fərqli rollardan da asılıdır, çünki quyruqbulayan doldurucu bir rol oynayır. Nəticədə, quyruqbulayan anonim olmağa meyllidir və birdəfəlik olub, protaqonistin qəhrəmanlığını illüstrasiya etmək üçün istifadə olunur.
Buna baxmayaraq, bəzi mənfi xarakterli personajların da köməkçiləri olur. Nümunə olaraq, Leks Lütorun Marsi Qreyvzini, Cokerin Harli Kvinni, Uarionun Ualuicisini, Şinnokun Kuan Çisini və Maqnetonun Mistikini göstərmək olar.
Azərbaycan ədəbiyyatında
«Kitabi-Dədə Qorqud» dastanında qəhrəmanın hər işdə yaxın köməkçisi və dostu olan qadın, onun sevgisi və sədaqəti tərənnüm olunub. Belə ki, Domrulun arvadı özünü ona qurban verməyə hazırdır. Burada ana məhəbbətinin gücü də göstərilib. Dağ çiçəyinin şirəsinə qarışdırılmış ana südü atası Dərsə xan tərəfindən qəzəb anında ölümcül yaralanmış gənci xilas edir. Digər qəhrəman Qazan xan pərəstiş etdiyi qoca anasının xətrinə bütün dünyanın nemətlərini qurban verməyə hazırdır. Anaya sədaqətdə oğlu Uruz da ondan geri qalmır. «Kitabi-Dədə Qorqud» və başqa Azərbaycan-türk əsərlərində at igidin köməkçisi, ən yaxın yoldaşı hesab edilir.
Ağyurd Qızıl Yatağı
Ağyurd Qızıl — Ordubad rayonu ərazisində yerləşən yataq.
Haqqında
Ordubad rayonu ərazisində, Misdağ-şəlalə filiz sahəsinin mərkəzi hissəsində,dəniz səviyyəsindən 2300-2700 m yüksəklikdədir. Geoloji quruluşunda adamellit, kvars-siyenit-diorit,qabbrodiorit süxurları,həmçinin diorit-porfirit daykaları iştirak edir. Yataqda kvars-sulfid-qızıl filizləşməsi,əsasən,40-50° şimal-şərq istiqamətli pozulmalarla əlaqədar olaraq damar və damar zonaları tiplidir. Yataq Mehri-Ordubad instruziv kompleksi ilə əlaqədar əmələ gəlmişdir. Filiz cisimlərinin yatım şəraiti,morfofologiyası,filiz əmələ gətirən mineralların müxtəlifliyi yatağın orta temperaturda yarandığı göstərir. Əsas filiz mineralları:pirit, xalkopirit, molibdenit, misin törəmə mineralları, xırda dispersiyalı qızıl. Filizlərdə qızıl 0,4-11,6 q/t,mis 0,04-1,4%, molibden 0,03-0,09%-dir. Teksit əlamətlərinə görə filiz brekçiya(süxur) və konsentrik zona tiplidir.
Nahid Teymurzadə
Nahid Üzeyir oğlu Teymurzadə  (d. 23 iyun 1997: Günəşli, Biləsuvar rayonu – ö. 22 oktyabr 2020; Kəlbəcər rayonu) — Vətən müharibəsi şəhidi
Həyatı
Nahid Teymurzadə 23 iyun 1997-ci ildə Biləsuvar rayonu Günəşli kəndində anadan olmuşdur. 2003-2014-cü illərdə İsmətli kənd tam orta məktəbdə orta təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
Nahid Teymurzadə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsinə könüllü şəkildə qoşulmuş, Cəbrayıl və Kəlbəcər rayonları istiqamətində gedən döyüşlərdə şücaət göstərmiş, düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Şəhid Nahid Teymurzadə 22 oktyabr 2020-ci il tarixində Biləsuvar rayonu Günəşli kənd məzarıstanlığında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nahid Teymurzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nahid Teymurzadə ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nahid Teymurzadə ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nahid Teymurzadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ufada Dövlət Yığıncağı
Ufa Dövlət Konfransı (eyni zamanda Ufa Dövlət Konfransı, Ufa Konfransı olaraq da bilinir) — 1918-ci il 8–23 sentyabr tarixlərində Rusiyanın Cənub bölgəsindəki Ufa şəhərində (indiki Başqırdıstan Respublikasının paytaxtı, Rusiya) anti-bolşevik hökumətlərinin, siyasi partiyaların, kazak qoşunlarının və Rusiyanın şərqindəki yerli hökumətlərin ən çox təmsil olunan forumu idi.
Təsis Məclisi ( Samara ) Üzvləri Komitəsindən, Müvəqqəti Sibir Hökumətindən ( Omsk ), Uralın Müvəqqəti Regional Hökumətindən ( Yekaterinburq ), kazak qoşunlarının hərbi hökumətlərindən (Həştərxan) 23 nümayəndə heyəti (200 nəfər) var idi. Yenisey, İrkutsk, Orenburq, Semirechensky, Sibir, Ural), bir sıra milli dövlət qurumlarının hökumətləri ( Alaş Muxtariyyəti hökuməti, Başqırdıstan hökuməti, Türkistan muxtariyyəti hökuməti, Türk Tatarları Müsəlmanları Milli İdarəsi Daxili Rusiya və Sibir, Estoniya Müvəqqəti Hökuməti ), bir neçə ümumrusiya siyasi partiyaları var idi. İclasda, müxtəlif anti-bolşevik qüvvələrinin məcburi və son dərəcə qeyri-sabit kompromisi nəticəsində Müvəqqəti Ümumrusiya Hökuməti (sözdə " Ufa Kataloqu ") yaradıldı. Nikolay Avksentiyev hökumətin sədri seçildi.
Müvəqqəti Ümumrusiya Hökumətinin "Ümumrusiya Təsis Məclisinin çağırılmasına qədər Rusiya dövlətinin bütün məkanında yalnız ali hakimiyyət sahibidir" olduğu müəyyən edildi. Akt "" Müvəqqəti Ümumrusiya Hökumətinə, lazım olduğu qədər qısa müddətdə verilməsi "," Yaradılmış şərtlər nəzərə alınmaqla müvəqqəti olaraq bölgə hökumətləri tərəfindən təhvil alınan ali hakimiyyətin bütün funksiyalarını "təmin etdi. Beləliklə, sərhəd bölgələri "Müvəqqəti Ümumrusiya Hökümətinin müdrikliyindən" asılı olan "bölgələrin geniş muxtariyyəti" ilə əvəz olunan regional qurumların suverenliyi ləğv edildi.
Rusiyanın milli-dövlət sisteminin əsasları federal prinsiplərə söykənməlidir: "Həm coğrafi, həm də iqtisadi əsas götürərək, ayrı-ayrı ərazilər üçün geniş muxtariyyət hüquqlarının tanınması əsasında emanipasiya edən Rusiyanın qurulması. etnik xüsusiyyətlər olaraq, təsis assambleyasının tam səlahiyyətləri ilə federativ əsasda dövlət təşkilatının son quruluşunu qəbul edərkən …, ayrı bir ərazini işğal etməyən milli azlıqların mədəni və etnik öz müqəddəratını təyin etmə hüquqlarının tanınması. "
Orduya gəldikdə, Qanun "güclü, döyüşə hazır, vahid bir Rusiya ordusunu yaratmaq, siyasi partiyaların təsiri xaricində qoymaq" və eyni zamanda "hərbi personalın siyasi təşkilatlarının yolverilməzliyi və ordunun siyasətdən uzaqlaşdırılması"" mövzusunda danışdı..
Rusiyanın dövlət birliyini və müstəqilliyini bərpa etmək üçün təcili vəzifələr aşağıdakılar müəyyən edildi: "1. Rusiyanın Sovet hakimiyyətindən azad edilməsi uğrunda mübarizə; 2. Cırılmış, uzaqlaşmış və Rusiyanın dağılmış bölgələrinə qovuşmaq;  3. Rusiya Müvəqqəti Hökumətindən başqa hər hansı bir orqan tərəfindən Fevral inqilabından sonra həm Rusiya, həm də onun ayrı-ayrı hissələri tərəfindən imzalanmış beynəlxalq xarakterli bütün digər müqavilələrin Brestin tanınmaması və müqavilə münasibətlərinin həqiqi qüvvəsinin bərpası Saziş səlahiyyətləri ilə;  4. Alman koalisiyasına qarşı müharibənin davamı."
Ötükən nəşriyyatı
Ötükən nəşriyyatı — 1964-cu ildə Türkiyə nin Şahzadəbaşı adlanan yerində universitet tələbələri tərəfindən qurulan nəşriyyat dır.
Haqqında
"Hər zaman oxunacaq kitablar" şüarı ilə çalışmaqdadır. Nəşr etdikləri ilk kitab Nəcib Fazil Qısakürə yin "Rəis bəy" adlı əsəri olmuşdur. Sonrasında yazıçı nın bütün bütün əsərləri bu nəşriyyatdan çıxmışdır. Nəşriyyat ilk başlarda Yılmaz Öztuna, Tarık Buğra, Erol Gürgör, Arif Nihat Asya, Cəmil Meriç, Mehmed Fuad Köprülü, Abdülhaq Şinasi Hisar kimi dövrün mühüm ziyalılarının əsərələrini yayımlamışdır.
Ötükən nəşriyyatı A.Ş, yarım əsr xaricində fəaliyyətlərini Türkiyədəki ədəbiyyat ilə sənətdə, idman fəlsəfəsində ən çox qurulan yayım təşkilatlarından biri olaraq, qanuna qədər müxtəlif kateqoriyadakı dəyərli xatirələri həmişə oxucunun ən diqqət çəkən əsərləri ilə görüşdü. Onun yayımladığı həm müəllif hüquqları, həm də tərcümə əsərlərində həmişə türk mədəniyyətinə töhfə verəcək əsərlərin seçilməsinə diqqət yetirilmişdir. Ötüken nəşriyyat A.Ş.-nin nəşrlərinin əsas məqsədi Türk tarixinə, Türk mədəniyyətinə, Türk ədəbi toplanmasına, Türk millətinin həyatını və dünyagörüşünü inkişaf etdirəcək hər cür elmə, fikir və sənət əsərlərinə tələbatı artırmaq və bu mövzularda yazılmış əsərləri tanıtmaqdır. inkişaf etmək.
Kitabın çapına qədər, Özünü Həyata keçirmə Yayımları A.Ş'nin də oxucuya çatdırılmasını təmin edərək 1973-cü ildə qurulan bir neçə nəşriyyat evi ilə birlikdə ANDA Distribution Inc, Türkiyənin ən ucqar nöqtələrinə keyfiyyətli kitablar çıxarmağı təmin etdi. ANDA Dağıtım A.Ş. Cəsədin tez bir zamanda bütün Türkiyəyə və etibarlı bir paylama şəbəkəsinə gətirildiyi ölkədə kitabın ümumi tirajında ​​ciddi bir artım oldu. Lakin, 1984-cü ildə baş verən uğursuz yanğın hadisəsindən sonra paylama fəaliyyətləri dayandırıldı və yalnız nəşriyyat məşğul olurdu.
Nəşriyyat bir müddət kitabların nəşri ilə yanaşı, onların paylanılmasını da özü yerinə yetirmişdir. Lakin 1984-cü ildə yaşanan yanğın hadisəsindən sonra, paylanılma fəaliyyətinə son verilmiş, sadənə nəşriyyatla məşğul olunmuşdur.
2014-cü ildə 50-ci ildönümünü qeyd etmişdir. 2015-ci ildə isə Türkiyə Kültür və Turizm Nazirliyinin hər il prestij mükafatı olaraq verdiyi "Kültür və Sənət Böyük Mükafatı"na layiq görülmüşdür.
Qırmızıqanad mərciməkquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.
Təsviri
Adi tarla torağqyını xatırladan səsi vardır. Çoxalma dövründə qayalıqların zirvələrinə və ümumiyyətlə 1500 m-ə qədər qalxırlar. Uzaqdan tünd qəhvəyi, yaxınlaşıldığında çox aşkar görünən çəhrayı, qara kənarlı qanadları, tünd rəngli başı, naxışlı üzü naxışı və bədən xalları görsənir. Erkəklərin quyruq kökləri çəhrayı və quyruq ucları ağdır. Cinslər arasında fərq vardır. Geyimlərində mövsümi dəyişiklik müşahidə edilmir. Cavan fərdlərdə açıq qəhvəyi rəngdədir.
Yayılması
Növ dünya üzrə geniş yayılma arealına malik olub. Türkiyədən Pakistanın şimal-şərqinə qədər olan bölgənin yüksək seqmentlərində; ayrıca Şimali Afrikada Atlas dağlarında yayılmışdır. Azərbaycanda əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa və Ordubad rayonlarının dağlıq ərazilərində rast gəlinir, Cənub Bölgəsində Zuvand yaylasında rast gəlinməsi ehtimal olunur.
Həyat tərzi
Yüksək dağlardakı çılpaq və bitkisiz qayalıqlarda və ya çınqıllı yamaclarda, bəzən seyrək ardıçlıq meşələri olan ağaclı-kolluq sahələrdə 1500 m ən hündür ərazilərdə yuvalayır yaşayırlar. Qışlama üçün daha alçaq ərazilərə enə bilir. Əsasən kollarda, bəzən də qayaların catlarında yuva qururlar. Qidasının əsasını alçaqboy bitkilərin (əsasən, Chenopodiaceae, Boraginaceae, Cruciferae və Compositae fəsiləsinə aid) toxumları və çoxalma dövründə bəzi onurğasızlar təşkil edir. Aprel-may aylarında yumurta qoymağa başlayırlar. Yuvasını az bitki olan, təpəsində qaya çıxıntısı, tikanlı bitki və ya koldan örtüyü olan qaya çuxuruna, bəzən də iki qaya arasındakı yarıqda qururlar. Oval və bir az parlaq olan 4-5 yumurta qoyurlar. Yumurta açıq mavi rəngində və xüsusilə geniş ucu bənövşəyiqəhvəyi xallarla örtülüdür. Kürt yatma müddəti 13-15 gün olur, yalnız dişi kürt yatır.
Sayı
Dünya üzrə böyük saya malikdir. Avropada ehtimal olunan sayı 300.000 cütdən çoxdur. Azərbaycanda, əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasında, sayı 150 - 250 cüt arasında qiymətləndirilir.
Azalma səbəbləri
Davamsız otarma və ərazilərin biçənəklərə çevrilmə prosesləri səbəb ola bilər.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Yayıldığı bəzi ərazilərin Zəngəzur Milli Parkı, Ordubad və Zuvand yasaqlığı tərkibində olması faydalıdır. Eləcə də Naxçıvan MR-in "Qırmızı kitab"ına salınmışdır. Bern konvensiyalarına daxil edilmişdir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Yaşayış ərazilərində otarmanın, otların biçilməsinin, kolluqların qırılmasının məhdudlaşdırılması faydalı ola bilər. Ancaq sayının azalmasında davamlı tədqiqat aparılmadığı üçün yetərli məlumat yoxdur.
Üç Elig xaqan
Üç Elig xaqan (烏質勒) — Türgiş tayfalarının başçısı idi. Aşina Kuşrakın dövründə Bağa Tarxan titulu daşıyırdı.
Hakimiyyəti
Öncəki həyatı barədə çox məlumat yoxdur.
Muğan eyzeniyası
Eisenia cinsinin Azərbaycanda 5 növü yayılmışdır. Xarakterik növü Muğan eyzeniyası hesab olunur. Nadir relikt növdür.
Üç Elig xaqan
Hakimiyyəti
703-cü ildə Suyab şəhərini ələ keçirərək Aşina Kuşrakı qovmuşdu. Sarı türgişlər və qara türgişləri birləşdirərək tulular dan da kömək alan Üç Elig özünü xaqan elan etdi.
Muğan eyzeniyası
Qısa təsviri
Bədən silindrik formada olub, boz və ya açıq qəhvəyi rəngdədir. Uzunluğu 53 —68, eni 4 —6 mm-dir. Buğumlarının sayı 155 ilə 181 arasında dəyişilir. Qılları cüt —cütdür. Kəmərcik 28-ci buğumdan 41-ci buğuma qədər olan sahəni əhatə edir. Pubertat lövhə 35-ci buğumdan 39-cu buğuma qədər uzanır. Bədənin kəmərcik zonasında və kəmərcikdən öndə yerləşən bir neçə buğumlardakı qarınyanı qıllar xüsusi çıxıntıların (papil) üzərində yerləşmişdir. Bədənin 15-ci buğumunun üzərində yerləşən erkək cinsi dəliyin ətrafındakı vəzili sahə yaxşı inkişaf etmişdir (1). Mineral maddələrlə zəngin olan torpaqları sevir. Çürüntülərlə qidalanır. Yaz fəslində çoxalır. Torpağın məhsuldarlığının yüksəlməsində, zooloji tədqiqatlarda, təbiətdə maddə və enerji dövranında əhəmiyyət kəsb edir.
Üç Elig xaqan
Hakimiyyəti
Hər biri 7 min əsgərdən ibarət 20 sərkərdəsi vardı.
Muğan eyzeniyası
Yayılması
Cənubi Qafqaz, Azərbaycanın cənub (Talış dağları), cənub —şərq (Muğan düzü) və şərq hissələrinin torpaqlarında rast gəlinir. Yaşayış yeri və həyat tərzi: Muğan düzü torpaqları və Respublikamızın cənub zonasının dəniz səviyyəsindən 1450 m yüksəklikdə olan ərazilər —Qosmalian kəndi, Zuvand dağlarının (Talış dağları) dağ — kserofit kol bitkiləri ilə əhatə olunmuş sahələri. Münbit və nəm torpaq qatlarında yaşayır.
Üç Elig xaqan
Hakimiyyəti
706-cı ildə ona Çin titulu olan Xuaydeçunvanq (怀德郡王) titulu verilmişdi.
Ölümü
706-cı ildə xəstələnmiş, 708-ci ildə vəfat etmişdir.
Aru adaları
Aru adaları — Yeni Qvineya adasının cənubunda yerləşən Arafur dənizi sahillərindən 150 km aralıda yerləşən arxipelaq.
Coğrafiya
АArxipelaq ümumilikdə 95 alçaq adadan ibarətdir. 8563 km² ərazini əhatə edir. Siyasi baxımından adalar Malukku vilayətinə daxildir.
Əhalisi
Adalarda 2011-ci il siyahıyaalınmasına görə 84,138 nəfər yaşayırdı Əsas liman şəhəri Dobo arxipelaqın qərbində yerləşir.
Mixlyayevin evi
Mixlyayevin evi — Kazanın ən qədim daş binalarından biri. Petropavlovsk kilsəsi binaya bitişik tikilib. Bina onun sifarişçisi və sahibi olan İvan Mixlyayevin şərəfinə adlandırılıb. Musa Cəlil küçəsi 19 ünvanında yerləşir. 1739-cu il məlumatlarına əsasən Kazanda olan yeganə daş bina.
Tarixi
Bina 1723-1725-ci illərdə tacir İvan Mixlyayevin sifarişi ilə tikilib. Şəhər əfsanələrinə əsasən 1722-ci ildə bu binada I Pyotr qalmış və burada özünün 50 illik yubileyini qeyd etmişdir.
1728-ci ildə bina İ.Dryablova keçdi. 1774-cü ildən bina şəhərin mülkiyyətindədir və dövlət qurumları və icarədarların istifadəsində olub. 1895-ci ildə burada muzeyin açılması planlaşdırılıb. Hazırda bina "DBC Tatarıstanın Mədəni İrsi Mərkəzi"-nin balansındadır.
Memarlığı
Aşağı daş mərtəbənin otaqlar çox güman XVII əsrin sonları XVIII əsrin əvvəllərində tikilib.
NGC 6707
NGC 6707, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Teleskop bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
El Etmiş Qutluq Bilgə xaqan
El Etmiş Qutluq Bilgə xaqan (伊里底蜜施骨咄禄毗伽, əsl adı Tumodu 都摩度) — Türgiş xaqanı. Bağa Tarxan la əlbir olub Suluk xaqanı öldürənlərin arasındaydı.
Hakimiyyəti
Bağa Tarxanın ölümündən sonra 744-cü ildə Çin tərəfindən Türgiş xaqanı təyin olunmuşdu.
Qut Çor xaqan
Hakimiyyəti
Çox qısa dövrdə hakimiyyətdə qalmışdı. Əsas dəstəkçiləri qara türgişlər idi. 739-cu ildə Kül Çörün hücumuna məruz qalmışdı. Qardaşı Ton Aba Yabqu tərəfindən dəstəkləsəndə də rəqibi Kül Çoru Çin imperatoru Hsüançonq, Çaç hökmdarı Bağatur Tudun, Fərqanə yabqusu Arslan Tarxan dəstəkləyirdi. Nəhayət 739-cu ildə Qut Çor Kül Çor tərəfindən tutulub öldürüldü.
Ahmet Demirok
Ahmet Demirok — Türkiyə diplomatı.
Həyatı və təhsili
Ahmet Demirok 21 avqust 1970-ci ildə Türkiyənin Konya şəhərində anadan olmuşdur. O, Orta Şərq Texniki Universiteti İqtisadi və İdarəetmə Fakültəsinin Dövlət İdarəetmə Bölməsinin məzunudur.
Diplomatik fəaliyyəti
1993-cü ildə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyində təcrübəçi məmur olaraq işə başlayıb.
1997–1999-cu illər arasında Komotininin Baş Konsulluğunda Konsul Köməkçisi, 1999–2002-ci illərdə Kanberra Səfirliyində Üçüncü və İkinci Katib, 2002–2004-cü illərdə Baş Katib, 2004–2006-cı illərdə Bratislava Səfirliyində Baş Katib, 2006–2008-ci illərdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Vyana Ofisində Türkiyənin birinci katibi və daimi nümayəndəsinin müavini, 2008–2010-cu illərdə Nazirlərin Xüsusi Məsləhətləri Departamentinin direktoru vəzifəsində çalışıb.