cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timaşyovski rayonu
Tarixi
Şimali Qafqaz vilayətinin Kuban diyarının bir hissəsi olan Timaşevski rayonu, 11 fevral 1927-ci ildə Medvedovski rayonunun mərkəzinin Timaşevskaya kəndinə köçürülməsi və rayonun adının Timaşevski olaraq dəyişdirilməsi nəticəsində meydana gəlir. Əvvəlcə rayonda 16 kənd sovetliyi var idi: Boykoponurski, Qreçanobalkovski, Derbentski, Dneprovski, Zareçenski, Kazaçe-Kirpilski, Leninski, Malininski, Medvedovski, Moqukoro-Qreçanıy, Popoviçevski, Serqievski, Staroveliçkovski, Timaşevski, Topoli, Xmelinski. 10 yanvar 1934-cü ildən rayon Azov-Qara dəniz ərazisinin bir hissəsi idi. 31 dekabr 1934-cü ildə rayonun bölüşdürülməsi nəticəsində Popoviçovski kənd sovetliyi Kaqanoviçski rayonunun bir hissəsi olur. 13 sentyabr 1937-ci ildən etibarən Timaşevski rayonu Krasnodar diyarının bir hissəsi olur. 22 avqust 1953-cü ildə ləğv edilmiş Roqovski rayonunun Rogovskaya kənd sovetliyi rayonun bir hissəsi olur. 1 fevral 1963-cü ildə Timaşevski kənd rayonu qurulur. 11 fevral 1963-cü ildə ləğv edilmiş Kalininski və Primorsko-Axtarski rayonlarının ərazisi rayonun bir hissəsi olur. 12 yanvar 1965-ci ildə Primorsko-Axtarski rayonu əvvəlki sərhədlərinə bərpa edilir. 5 aprel 1978-ci ildə Kalininski, Kuibışevski və Staroveliçkovski kənd sovetlikləri Timaşevski rayonundan bərpa edilmiş Kalininski rayonuna verilir. 1990-cı ildə Timaşevsk yaşayış məntəqəsinə şəhər statusu verilir 1993-cü ildə kənd sovetliklərinin fəaliyyətinə xitam verilir, kənd idarələrinin əraziləri kənd dairələrinə çevrilir. 2005-ci ildə rayonda 10 bələdiyyə qurulur.
Əhali
1 yanvar 2006-ci il tarixinə rayon əhalisi 107 008 nəfər təşkil etmişdir. Bunlardan 50,6 % -i şəhər, 49,4 % -i kənd sakinləridir. Bütün əhali arasında kişilər 46,9 %, qadınlar 53,9 % təşkil edir. Ümumi əhalinin 65 354 (61,1 %) nəfəri əmək qabiliyyətli insanlar, 21,4 %-i pensiyaçılardır.
İnzibati-ərazi vahidləri
Timaşyovski rayonunda 1 şəhər və 9 kənd inzibati vahidliyinə 41 yaşayış məntəqəsi daxildir.
İqtisadiyyat
Timaşyovski rayonu Kubanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş aqrosənaye bölgəsidir. Rayonda 55 iri müəssisə fəaliyyət göstərir, onlardan 16-sı büdcə təşkilatı, 1200-dən çox kiçik və orta sahibkarlıq, 200-ə yaxın ticarət və ictimai iaşə müəssisəsi, 364 kəndli təsərrüfatlarıdır.
Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və emalı bölgənin inkişafı üçün prioritet sahələrdir. İqtisadiyyatın aqrar sektoru əsas sosial əhəmiyyət kəsb edən sahədir və emal kompleksinin fəaliyyəti birbaşa onun fəaliyyətindən asılıdır.
2007-ci ilin sonuna taxıl istehsalı 300 min tondan çox, günəbaxan 40 min ton, şəkər çuğunduru təxminən 100 min ton təşkil etmişdir. Ümumi süd istehsalı 46 min tondur.
Dizac-i Təvil
Dizac-i Təvil - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şövt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 410 nəfər yaşayır (89 ailə)
Rozhlad
Rozhlad  (Rozhald) — Almaniyada nəşr olunan sosial-mədəni və ədəbi sorb jurnalı. Yuxarı sorb və Aşağı sorb dillərində nəşr olunmuşdur. Domovina nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilirdi.
Tarixi
Jurnalda Sorb xalqının sosial həyatının tarixi və cari mədəni, siyasi problemlərinə dair publisistik məqalələr dərc olunur. Jurnalda şeirlər, esselər, müsahibələr və resenziyalar dərc olunur. Jurnal ilk dəfə 1950-ci ildən nəşr olunub. Nəşr "Łužičan" (1860-1881) və "Łužica" (1882-1937) mədəni jurnallarının birbaşa davamçısı idi. 1952-ci ilə qədər ilk redaktor sorb yazıçısı Ota Viçaz idi. İlk nəşr dövründə jurnal Domovina sorb ictimai və mədəni təşkilatının orqanı idi. Bu dövrün redaksiya heyətinə tanınmış sorb yazıçıları Yuri Brezan və Frido Metşk daxil idi. Yarandığı gündən 1980-ci ilə qədər jurnal sosialist istiqaməti ilə gedirdi. 1950-ci ildə jurnalda sorb ictimai xadim Yan Soltanın "Naš wulki přećel - Wilhelm Pieck" ("Bizim böyük dostumuz - Vilhelm Pik") məqaləsi nəşrin sosialist yönümlü olması üçün həlledici oldu. Sonralar jurnal “Sorb-Rusiya dostluğu” ictimai təşkilatının çap orqanına çevrildi. 1950-ci ildə yarandığı gündən etibarən nəşr ayda iki dəfə dövriliyini qoruyub saxlamışdır. Jurnal hazırda "Domovina-Verlag" mətbəəsində çap olunur. 2004-cü ildə nəşrin tirajı 610 nüsxə idi - bu rəqəm sorb ev təsərrüfatlarının təxminən 5%-ni əhatə edir. 2005-ci ildə nəşr Almaniya Daxili İşlər Nazirliyinin hesabatında Milli Azlıqların Müdafiəsi üzrə Avropa Konvensiyasının həyata keçirilməsinə nümunə kimi qeyd edilmişdir. Redaksiya maliyyə problemləri ilə əlaqədar olaraq jurnalın tirajı getdikcə azalır və sorb əhalisi arasında jurnalın nəşrinə dəstəyə çağırışlarla müxtəlif aksiyalar təşkil olunur.
NGC 5385
NGC 5385 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Kiçik Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi)
UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsində səkkiz qrupa bölünmüş (altı komandanın yarışdığı yeddi, beş komandanın yarışdığı bir qrup) 47 milli yığma komanda mübarizə aparmışdır. Qrup qalibləri turnirin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışlar. Qruplarında ikinci yeri tutan səkkiz komandadan da ən yaxşı nəticələrə malik altı komanda yoluna davam etmişdir. Qrupunda ikinci yeri tutan ən pis nəticələrə sahib iki komanda isə bir vəsiqə uğrunda öz aralarında pley-off oyunu keçirmişlər. İngiltərə milli futbol komandası turnirin ev sahibi kimi final mərhələsinə birbaşa vəsiqə qazanmışdır.
SSRİ, Yuqoslaviya və Çexoslovakiyanın dağılmasının nəticəsi olaraq bu Avropa çempionatında 15 komanda ilk dəfə debüt etmişdir.
Mərhələnin ən gözlənilməz hadisəsi Xorvatiya millisinin 1994-cü il FİFA Dünya Kubokunun gümüş mükafatçısı İtaliya millisini qabaqlayıb qrupda birinci yerdən final mərhələsinə adlaması olmuşdur.
Qruplarında ən pis nəticə ilə ikinci yeri tutan iki komanda — İrlandiya və Niderland milliləri arasında keçirilən pley-off oyununun qalibi niderlandlılar olmuşlar.
Seçmə mərhələsini adlayan komandalar
thumb|UEFA Avro 1996 seçmə mərhələsi qalibləri|{{Legend|#0000FF|Seçmə mərhələsini adlayanlar}} {{Legend|#ff0000|Seçmə mərhələsini adlamayanlar}} {{Legend|#000000|Yarışlara qoşulmayanlar}} {{Legend|#c3c3c3|UEFA üzvü olmayanlar}}
Səpələmə
Püşkatma 22 yanvar 1994-cü ildə Mançester şəhərində keçirilmişdir. Əvvəlcə titulun sahibi kimi Danimarkanın səbəti müəyyənləşdirilmişdir, sonra digər 46 komandanın adları altı səbətə əlavə edilmişdir. Yuqoslaviya millisi BMT Təhlükəsizlik Şurasının 757 saylı qətnaməsinə əsasən yarışda iştiraka buraxılmamışdır.
Kursiv ilə qeyd edilən iki komanda seçmə mərhələsi yekunlaşandan sonra öz aralarında pley-off oyunu keçirmişlər.
UEFA Dünya Kuboku 1994-ün seçmə mərhələsindən sonra UEFA-nın seçmə oyunlarına qoşulan yeni komandalar:
İcmal
{{legend|#BBF3BB|Qrup qalibləri və qruplarında ən yaxşı nəticə ilə ikinci yeri tutan altı komanda birbaşa UEFA Avro 1996-nın final mərhələsinə vəsiqə qazanmışlar.}} {{legend|#BBF3FF|Qruplarında ən pis nəticə ilə ikinci yeri tutan iki komanda öz aralarında pley-off oyunu keçirmişlər.}} {{legend||Digər komandalar seçmə mərhələsindən sonra mübarizəni dayandırmışlar.}}
Qruplarında ikinci yeri tutan komandalar
Qruplarında ikinci yerləri tutan komandaların qruplarda birinci, üçüncü və dördüncü yerləri tutan komandalara qarşı keçirdikləri oyunların nəticələri müqayisə olunmuşdur. Bu nəticələri yüksək olan ilk altı komanda final mərhələsinə birbaşa vəsiqə qazanmış, nəticələri daha zəif olan iki komanda isə öz aralarında pley-off oyunu keçirmişlər.
Pley-off qarşılaşması
Pley-off oyunu neytral meydanda keçirilmişdir.
Pirağac (Ərdəbil)
Pirağac — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 174 nəfər yaşayır (33 ailə).
Qaraqışlaq (Kövsər)
Qaraqışlaq — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 338 nəfər yaşayır (73 ailə).
Hərf tezliyi
Hərf tezliyi — müəyyən bir dilin əlifbasındakı hərflərin yazılı dildə orta hesabla hansı tezliklə işləndiyini göstərir. Hərf tezliyi analizinin tarixi ərəb riyaziyyatçısı Əl-Kindiyə (801–873) qədər gedib çıxır. Hərf tezliyi dilçilər tərəfindən mətnin dilinin təyin olunmasında istifadə olunur.
Giday
Giday və ya Əhmədabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şövt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 365 nəfər yaşayır (101 ailə)
İbrahimli
İbrahimli — Azərbaycan soyadı.
Kra-sür-Resuz
Kra-sür-Resuz  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Monrevel-an-Bres kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01130.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 360 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şimalda yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 13 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1256 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 783 nəfər (15-64 yaş) arasında 634 nəfər iqtisadi cəhətdən aktiv, 149 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstəricisi% 81.0, 1999-cu ildə 72.8% idi). 634 aktiv sakindən 610 nəfər işləyirdi (308 kişi və 302 qadın), 24 işsiz (13 kişi və 11 qadın) var. 149 hərəkətsiz insan arasında 47 nəfəri şagird və ya tələbə, 78 nəfəri təqaüdçü, 24 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Altay Tleuberdin
Altay Tleuberdin — Sovet və Qazaxıstan dövlət xadimi.
Həyatı
2 oktyabr 1949-cu ildə Almatı şəhərində Ablay Tleuberdin və Şəmsi Taşenovanın ailəsində anadan olub.
1971-ci ildə Almatı Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu (indiki Narxoz Universiteti) mühəndis-iqtisadçı ixtisası ilə bitirib. "Avrasiya" Beynəlxalq İqtisadi Akademiyasının akademiki (1997). 1991-ci ilə qədər Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü idi və hazırda Nur Otan partiyasının üzvüdür.
Sonra partiya işində idi: Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin iqtisadi şöbəsinin təlimatçısı (1981-1986) və Almatı vilayət partiya komitəsinin iqtisadi şöbəsinin müdiri (1986-1989) idi.
1989-1991-ci illərdə Tleuberdin Qazaxıstan SSR Nazirlər Sovetinin Sədri və Baş nazirinin köməkçisi işləmişdir. 1991-ci ildə Qazaxıstan SSR Prezidenti və Nazirlər Kabineti Aparatının bazar iqtisadiyyatı qrupunun məsləhətçisi olmuşdur.
1991-1993 - Qazaxıstan Respublikası vitse-prezidentinin müşaviri və köməkçisi, 1993-1994 - Qazaxıstan Respublikası prezidentinin müşaviri.
1994-cü il ərzində Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin Katibliyinin rəhbəridir.
1994-cü ilin oktyabrından 1995-ci ilin noyabrına qədər Qazaxıstan Respublikasının İqtisadiyyat naziri vəzifəsində çalışıb. Eyni zamanda 1995-ci ilin fevralından Qazaxıstan Respublikasından Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankının sədr müavini idi.
Sonra, 1998-ci ilin sentyabrına qədər Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin müşaviri idi. 1998-1999 - Qazaxıstan Respublikası Baş Naziri Aparatının rəhbəri. 1999-2000 - Qazaxıstan Respublikası Təbii İnhisarların Tənzimlənməsi, Rəqabətin Qorunması və Kiçik Sahibkarlığın Dəstəyi Agentliyinin sədri. 2000-2007 - Qazaxıstan Respublikası Baş Naziri Aparatının rəhbəri.
Eyni zamanda, Altay Ablaeviç Tleuberdin ictimai fəaliyyətlə məşğul idi: Nur Otan partiyasının (12.07.2007) partiya siyahısı üzrə IV çağırış Qazaxıstan Respublikası Parlamenti Məclisi millət vəkili namizədi və aqrar məsələlər komitəsinin üzvü olduğu IV çağırış Qazaxıstan Respublikası Parlamenti Məclisi millət vəkili (27.08. 2007 - 16.11.2011). O, eyni zamanda Nur Otan partiyası siyahısı ilə V çağırış Qazaxıstan Respublikası Parlamenti Məclisi millət vəkilliyinə namizəd idi (07.12.2011).
"Kurmet" (1999) və "Parasat" (2010) ordenləri ilə yanaşı bir çox medallarla təltif edilmişdir. Qazaxıstan Respublikasının əməkdar turizm təlimatçısı, ehtiyat polkovniki.
NGC 7541
NGC 7541, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Səngabad (Ərdəbil)
Səngabad — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,078 nəfər yaşayır (216 ailə).
Ramiz Heydər
Ramiz Heydər – Azərbaycan şairi.
Bioqrafiyası
Ramiz Heydər 1934-cü ildə Bakıda, müəllim ailəsində anadan olub. 16 yaşında, məktəbli ikən "Pioner" jurnalında ilk şeri dərc edilib. 1957-ci ildə Moskva Ədəbiyyat İnstitutunu bitirmişdir, 40-a yaxın şeir və poemalar kitabının müəllifidir. Onun 30-a yaxın dram əsəri Bakı, Ağdam, Naxçıvan və Sumqayıt teatrlarında, həmçinin Moskvada səhnəyə qoyulmuş, şeirlərinə 500-dək mahnı bəstələnmişdir.
Sənətşünaslıq namizədi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun elmi işçisi, Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dosentidir. O, Azərbaycan kinosunun müxtəlif problemləri mövzusunda xeyli elmi əsərin müəllifidir və kino problemlərinə həsr olunmuş monoqrafiyaların müəllifidir. Prezident təqaüdçüsüdür.
Ramiz Heydər "Həyəcan", "Mən Bakı küləyiyəm", "Oğlumla söhbət", "Ayrılma məndən", "Mənim sevgi dünyam", "Bir əsrin insanları", "Bir ovuc günəş", "Ömrümün laylası", "Əgər sevgim olmasa", "İlhamlı gələcək", "Mən-Bakı neftçisiyəm" şeirlər-poemalar kitablarının müəllifidir.
Korsel (En)
Korsel  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Breno kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Nantüa.
INSEE kodu — 01119.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 243 nəfər təşkil edirdi.
Şahsevərli
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 47 nəfər yaşayır (9 ailə).
Ezhel
Həyatı
Ömər Sərcan İpəkçioğlu 1 iyul 1990-cı il tarixində Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhərində anadan olmuşdur. Onun ailəsi musiqi ilə maraqlanırdı – anası Anadolu xalq rəqqası, dayısı isə musiqiçi, səsçi və səhnə işıqçısı idi. O, "TED" məktəbinə təqaüd alır. Bu dövrdə "Ezhel" "Eminem", "50 Cent" və Tupak Şakur kimi ABŞ repçilərinə qulaq asmağa başlayır.
Karyera
18 yaşında olarkən o, "Afra Tafra" adlı reqqi janrındakı mahnılar ifa edən bir musiqi qrupunun üzvü olmuşdur. "Hip-Hop Life" saytının təşkil etdiyi müsabiqədə o, "Freestyle kralı" seçilmiş və 2.000 türk lirəsi qazanmışdır. Qrupdan ayrıldıqdan sonra Ankara şəhərində bir neçə dostu ilə "Kökler Filizleniyor" adlı öz reqqi musiqi qrupunu təsis etmişdir. O, karyerasına 2017-ci ilə qədər "Ais Ezhel" təxəllüsü ilə davam etmişdir.
Ezhel 24 may 2018-ci ildə mahnılarında "narkotikdən istifadəyə fitva vermək"lə ittiham olunaraq nəzarətə alınmışdır. Onun nəzarətə alınması Türkiyədə mənfi reaksiyalara səbəb olmuşdu. Twitter sosial şəbəkəsində "#FreeEzhel" heşteqi məşhurlaşmışdı və çoxlu Türkiyə musiqiçisi Ezheli dəstəkləyini açıqlamışdır. On il müddətinə azadlıqdan məhrum olma ilə uzləşən Ezhel 19 iyunda ilk məhkəmə dinləməsi başlayandan 9 dəqiqə sonra bəraət qazanmışdır. Onun vəkili Fuad Əkin verdiyi müsahibədə "Biz, bəraət əldə etdik. Deyə bilərik ki, ədalət öz yerini tapdı" demişdir.
Hüseyn Əhmədov (dövlət katibi)
Əhmədov Hüseyn Səidəliyeviç — Çeçenistan siyasətçisi. Çeçen-İnquş SSR Müvəqqəti Ali Şurasının sədri (1991), tanınmamış Çeçenistan İçkeriya Respublikası Parlamentinin sədri (1991–1993), İçkeriya Çeçen Respublikasının dövlət katibi (1999—?) vəzifələrində çalışmışdır.
Bioqrafiya
1950-ci ildə Qazaxıstan SSR -də anadan olub. Çeçen-İnquş Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirib. Çeçen-İnquş Tədqiqat Tarix, İqtisadiyyat, Sosiologiya və Filologiya İnstitutunda elmi işçi kimi çalışmışdır. 19-cu əsrin sonlarında Çeçen-İnquşetiya tarixini öyrənmişdir. "Çeçen-İnquşetiyanın Rusiyaya könüllü daxil olması" rəsmi konsepsiyasını tənqid etdiyi üçün 1985-ci ilin əvvəlində institutdan ayrılmalı və Calka kəndində müəllim işləməli idi.
1990-cı ilin martında Çeçen-İnquş ASSR Ali Sovetinə seçildi. Qida və Mallar üzrə Fövqəladə Komissiyanın üzvü təyin edildi. "Könüllü giriş" anlayışını nəzərdən keçirən komissiyanın üzvü idi. 1990-cı ilin noyabrında, ilk Çeçen milli qurultayında, icra komitəsinin üzvü seçildi. Sonradan Çeçen Xalqlarının Milli Konqresi (ÇXMK) icra komitəsinin sədr müavini oldu.
1991-ci ilin sentyabrında Qroznıda baş verən hadisələrdə fəal iştirak etmişdir. 15 sentyabr 1991-ci ildə ÇXMK və Çeçen-İnquşetiya Ali Şurasının tərəfdarlarından təşkil olunan Çeçen-İnquşetiyanın Müvəqqəti Ali Şurasının rəhbəri oldu. 1991-ci il oktyabrın 1-də Müvəqqəti Ali Şura adından Çeçen-İnquş Respublikasının müstəqil Çeçenistan Respublikasına və RSFSR tərkibində İnquş Respublikasına bölünməsini elan etdi. Lakin 4 gün sonra Müvəqqəti Ali Şura üzvlərinin əksəriyyəti sədrinin bu qərarını ləğv etdi və onu vəzifədən azad etdi.
1994-cü ildən siyasi mübarizədə fəal iştirak etməmişdir. O, rus qoşunlarının Çeçenistana daxil olmasını pisləyirdi.
1999-cu ilin iyunundan — Çeçenistanın İçkeriya Respublikasının dövlət katibi oldu.
Hüseynəlikəndi-i Əcəm
Hüseynəlikəndi-i Əcəm - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şövt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 153 nəfər yaşayır (37 ailə)
Safet Zek
Safet Zek — Bosniyalı rəssam və qrafika rəssamı.
Bioqrafiyası
Safet Zek Bosniya və Herseqovinanın SR Rogatica şəhərində bosniyalı ailədə anadan olub. 1964-cü ildə Sarayevodakı Tətbiqi Sənətlər Məktəbini bitirib. 1969-cu ildə Zek Belqraddakı Gözəl Sənətlər Universitetini, daha sonra 1972-ci ildə həmin universitetdə aspirantura təhsilini başa vurub. Yetmişinci illərdə Safet Zek poetik realizmin əsas nümayəndələrindən birinə çevrildi. 1989-cu ilə qədər o, ailəsi ilə birlikdə Belqradda yaşayıb işləmiş, sonra Sarayevoya qayıtmışdır. 1992-ci ildə Bosniya müharibəsi səbəbindən Sarayevonu tərk edərək İtaliyanın Udine şəhərinə qaçıb. O, 90-cı illərin əvvəllərində Yuqoslaviyanın ən məşhur rəssamlarından biri idi. Safet Zek Bosniya və Herseqovinada və dünyanın böyük şəhərlərində 70-dən çox fərdi sərgi hazırlayıb. O, həmçinin Bosniya və Herseqovina Rəssamlar Assosiasiyasının üzvüdür. O, 20-dən çox mükafata layiq görülüb və işinə görə tanınıb. 2007-ci ildə Fransanın İncəsənət və Ədəbiyyat Ordeninə layiq görülüb. Əsərləri böyük Avropa və beynəlxalq qalereyalarda, eləcə də şəxsi kolleksiyalardadır. Bu gün o, Venesiya, Sarayevo, Paris və Poçiteldə yaşayır və işləyir.
Sokratik dialoq
Sokratik dialoq Sokratik üsulun tətbiq olunduğu dialoqlardır. Eramızdan əvvəl IV əsrin əvvəllərində Yunanıstanda inkişaf etmiş ədəbi nəsrin janrı. Bu növün ən qədim nümunələri Platon və Ksenofon tərəfindən verilmişdir və hamısında Sokrat baş qəhrəman kimi iştirak edir. Sokrat çox vaxt əsas iştirakçı olsa da, onun dialoqda olması janr üçün o qədər də vacib deyil.
Platonik dialoqlar
Bu gün istinad edilən Sokratik dialoqların əksəriyyəti Platonun dialoqlarıdır. Platonik dialoqlar sonrakı filosofların istifadə etdiyi ədəbi janrı müəyyənləşdirdi.
Platon təxminən 35 dialoq yazmışdır ki, onların əksəriyyətində Sokrat baş qəhrəmandır.
Tixoretski rayonu
Tixoretski rayonu — Rusiya Federasiyası, Krasnodar vilayətinin tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Tixoretsk şəhəridir.
Coğrafiyası
Tixoretski rfayonu Krasnodar diyarının şimal-şərq hissəsindəki Kuban-Priazovskaya düzənliyində yerləşir. Rayonun sahəsi 1825.4 km²-dir.
Təbiəti
Rayon dəniz səviyyəsindən orta hesabla 80 metr, çay vadilərində 40 metr yüksəkliyə yüksələn çöl düzənliyidir. Tixoretskdəki yeraltı quyuların suyu təbii mineral içməli süfrə sularına daxildir.
Tarixi
Rayon 2 iyun 1924-cü ildə Cənub-Şərq vilayətinin Kuban dairəsinin bir hissəsi olaraq qurulur. Buraya Kuban-Qara dəniz diyarının ləğv edilmiş Qafqaz bölməsinin ərazisinin bir hissəsi daxil idi.
Əvvəlcə rayona 19 kənd sovetliyi daxil idi: Aleksandronevski, Alekseevski, Arxangelski, Balkovski, Beysuqski, Buzinovski, Dono-Xopyorski, İrklievski, Novoarxangelski, Novodonetski, Novoleşukovski, Novomalorossiyski, Novorozodestvenski, Novoromanovski, Otradnenski, Ternovski, Tixoretski, Ukrayninski, Xoperski. 16 noyabr 1924-cü ildən rayon Şimali Qafqaz diyarının, 10 yanvar 1934-cü ildən Azov-Qara dəniz diyarının bir hissəsi olur. 31 dekabr 1934-cü ildə rayon ərazisinin bir hissəsinin bölüşdürülməsi nəticəsində aşağıdakı ərazilər ondan ayrılır: Arxangelsk, Vyselkovski, Novoleşukovski və Qrajdanski rayonları. 13 sentyabr 1937-ci ildən Tixoretski rayonu Krasnodar diyarının bir hissəsi olur. 22 avqust 1953-cü ildə Arxangelsk rayonu tamamilə Tixoretsk rayonuna verilir. 21 avqust 1961-ci ildə Tixoretsk rayon mərkəzi statusunu qoruyaraq regional tabeçiliyə verilir. 1 fevral 1963-cü ildə Tixoretsk kənd rayonu qurulur. 1963-cü il 11 fevraldan 1966-cı il dekabrın 30-dək ləğv edilmiş Vıselkovski rayonunun ərazisinin bir hissəsi Tixoretski rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir. 1993-cü ildə kənd sovetliklərinin fəaliyyətinə xitam verilir, kənd idarələrinin əraziləri kənd dairələrinə çevrilir. 2005-ci ildə rayonda 10 bələdiyyə qurulur. Tixoretsk yaşayış məntəqəsi şəhər statusu ilə rayonun tərkibinə daxil olur.
Əhali
1 yanvar 2006-ci il tarixinə rayon əhalisi 59 773 nəfər təşkil etmişdir. Bunların hamısı kənd sakinləridir (Tixoretsk şəhəri istisnadır). Bütün əhali arasında kişilər 46,8 %, qadınlar 53,2 % təşkil edir. Ümumi əhalinin 34694 (58,0 %) nəfəri əmək qabiliyyətli insanlar, 23,8 %-i pensiyaçılardır. Şəhər şəraitində (Tixoretsk şəhəri) rayon əhalisinin 49,02% -i yaşayır.
İnzibati-ərazi vahidləri
Tixoretski rayonunda 12 kənd inzibati vahidliyinə 60 yaşayış məntəqəsi daxildir.
İqtisadiyyat
Kənd təsərrüfatı ilə 17 iri, 40 kiçik müəssisə, 337 kəndli təsərrüfatı, 20 mindən çox fərdi yardımçı təsərrüfat məşğul olur. Rayon ərazisində taxıl və paxlalı bitkilər, günəbaxan, şəkər çuğunduru əkilir.
Rayon sənayesi əsasən dəmir yolu mühəndisliyi, neft və qaz emalı avadanlıqları, neft məhsulları üçün tanker maşınları istehsal edən belə böyük müəssisələr ilə təmsil olunur.
Socratici Viri
Socratici viri - Siseron tərəfindən ədəbiyyata gətirilən latınca ifadədir. İfadə, "Sokratın davamçıları" mənasındadır və Sokratın şagirdlərinə və davamçılarına aiddir. Bəzən bu ifadə Sokratik dialoq müəllifi Platona aid edilir.
Donma
Donma — dəri, dərialtı və daha dərin toxumaların soyuğun təsirindən yerli zədələnməsi.
thumb|right|Donma
Donmalar zamanı toxumaların nekrozu soyuğun bilavasitə təsiri ilə deyil, yerli qan dövranının və innervasiyanın pozulması ilə şərtlənir: reaktivliyə qədərki dövrdə kapilyarların və kiçik arteriyaların spazmı, reaktiv dövrdə isə onların parezi, yerli qan dövranının zəifləməsi, qan damarlarında staz, kiçik damarlarda tromboz proseslərinin inkişafı. Sonralar damar divarında morfoloji dəyişikliklər başlayır: endotelin şişməsi, endotelial hüceyrələrin plazmatik hüceyrələr tərəfindən hopulması, nekrozun əmələ gəlməsi və sonra həmin nahiyənin çapıqlaşması və daha sonra damarların tutulması.
Donmaların klinik gedişində iki dövr ayırd edilir
Reaktivliyə qədərki (gizli) dövrdə toxumalar hipotermiya vəziyyətində olurlar, belə ki, hələ soyuğun təsiri davam edir. Bu dövrdə klinik əlamətlər nəzərəçarpacaq dərəcədə aydın olmur: dəri avazımış, yaxud sianotik olur, əllədikdə soyuqdur və hissiyyat ya azalıb, ya da itmişdir. Bəzi hallarda ilk saatlarda spesifık soyuqluq hissiyyatı, iynəbatırma, göynəmə və paresteziyalar (ağrı hissiyyatının təhrif olunmuş formaları) qeyd edilir. Bu dövrdə donmaların dərəcəsini və sahəsini düzgün təyin etmək qeyri-mümkündür. Gizli (reaktivliyə qədərki) dövr nə qədər çox davam edərsə, toxumalar bir o qədər daha çox zədələnirlər. Zədələnmə zonasında toxumaların isidilməsi ilə reaktivliyə qədərki dövr qurtarır.
Erkən reaktivlik dövrü mikrosirkulyasiyanın pozulması, damar divarında pozğunluqlar, hiper-koaqulyasiya və trombların əmələ gəlməsi ilə xarakterizə olunur. Gecikmiş reaktivlik dövrü isə dərhal erkən reaktivlik dövründən sonra başlayır və bu dövrdə nekrotik dəyişikliklərin inkişafı və infeksion ağırlaşmalar baş verir. Bu dövrdə orqanizmdə anemiya, hipoproteinemiya və intoksikasiya inkişaf edir.
Donmaların dərəcəsini, orta hesabla, 10–15-ci günlər, sahəsini isə 5 −7-ci günlər dəqiq təyin etmək olur. T. Y. Aryevə görə toxumaların zədələnmə dərinliyinə görə donmanı dərəcəsi müəyyən edilir:
I dərəcəli donma
I dərəcəli donma soyuğun qısamüddətli təsirindən baş verdiyindən toxumalardakı dəyişikliklər funksional xarakter daşıyır. Bu zaman dəri hiperemiyalaşır, bir qədər sianotik olur, ödem inkişaf edir və yandırıcı ağrılar meydana çıxır. Həmçinin, qaşınma və paresteziyalar da ola bilir. Ağrı hissiyyatı saxlanılır, batırılmış iynənin yerindən al qan çıxır. Bu qeyd olunan əlamətlər 3–7 gündən sonra keçib gedir, sonralar epitel qabıqlanır və həmən nahiyənin soyuğa qarşı həssaslığı yüksəlir.
II dərəcəli donma
II dərəcəli donmanın xarakterik əlaməti ödemləşmiş, göyümtül, yaxud qonur-qırmızı rəngli dəridə epidermisin nekrozu səbəbindən (bazal qata qədər) içərisi şəffaf maye ilə dolu suluqların əmələ gəlməsidir. Suluqlar deşildikdən sonra dibi fıbrinlə örtülmüş çəhrayı rəngli, ağrılı yara səthi görünür. Dərinin ağrı və temperatur hissiyyatı saxlanılır, batırılmış iynənin yerindən kapillyar qanaxma baş verir. Dağılmış dəri elementlərinin bərpası 1–2 həftə çəkir.
III dərəcəli donma
III dərəcəli donma zamanı nekroz prosesi dərini, dərialtı təbəqəni əhatə edir və reaktivlik dövrünün əvvəlində içi hemorragik maye ilə dolu suluqlar meydana çıxır. 3–4-cü sutkadan başlayaraq donmuş nahiyədə dəri tünd-qırmızı rəng alır, iynə batırdıqda reaksiya qeyd olunmur, tədricən quruyaraq qara qartmağa çevrilir. Dərinin regenerasisyası mümkün olmur, qartmaq qopub düşdükdən sonra yerində qranulyasiyaedən yara səthi əmələ gəlir. Bu yaranın sağalması 3–4 həftədən 2–3 aya qədər uzanır və bu səth dəri ilə örtülmədikdə çapıq toxuma ilə tutulur.
IV dərəcəli donma
IV dərəcəli donma zamanı ilk saatlarda və günlərdə baş verən dəyişikliklər III dərəcədə olduğundan az fərqlənir. Bu zaman nəinki bütün toxumaların, hətta, sümüklərin belə nekrozu baş verir. Reaktivlik dövründə dəri göyimtül rəng alır, içərisi hemorragik maye ilə dolu suluqlar ilk saatlarda əmələ gəlir. Epidermis asanlıqla qopur, tünd-qırmızı rəngli yaranın dibi görünür. Həssaslıq və kapillyar qanama qeyd edilmir. İsitmədən bir-neçə saat sonra ətrafların ödemi inkişaf edir. Ödem nekroz zonasından da kənarlarda əmələ gəlir. Məsələn ayağın IV dərəcəli donması zamanı ödem baldıra yayılır. İlk günlər III və IV dərəcəli donmaları bir-birindən fərqləndirmək olmur. 2-ci həftədən başlayaraq ödem azalır və demorkasion xətt (sağlam və ölmüş toxumalar arasında sərhəd xətti) əmələ gəlir. Ölü toxumaların sərbəst qopub düşməsi aylarla uzanır, əksər hallarda irinli infeksiya ilə ağırlaşır (yaş qanqrena, fleqmona, osteomielit və s.) və ətraflarda güdülün əmələ gəlməsilə qurtarır. Xəstə daxil olarkən təyin olunan II, yaxud III dərəcəli donma damarların trombozu nəticəsində bir neçə gündən sonra IV dərəcəli donmaya keçə bilir.
Yerli donmalar zamanı ümumi əlamətlər
Yerli donmalar meydana çıxan zaman ümumi əlamətlər birbaşa donmanın dövrlərindən asılı olur.
Reaktivliyəqədərki dövrdə müşahidə edilən ümumi əlamətlər
Reaktivliyəqədərki dövrdə müşahidə edilən ümumi əlamətlər birbaşa ümumi hipotermiya nəticəsində baş verir: üşütmə, donmuş nahiyədə ağrının olmaması, ağır hallarda bradikardiya, tənəffüsün seyrəkləşməsi. Bir sıra hallarda xəstənin şokda olması qeyd edilir.
Reaktivlik dövrünün əvvəllərində xəstədə toksemiya, sonra isə septikotoksemiya halları baş verir. İlk növbədə qızdırılmağa başlanılan xəstədə taxikardiya, arterial təzyiqin enməsi və ifraz olunan sidiyin miqdarının azalması kimi əlamətlər qeyd edilir və bu əlamətlər bir neçə gündən sonra keçib gedir, xəstənin vəziyyəti nisbətən yaxşılaşır, lakin geniş sahəli və dərin donmalarda xəstələrin vəziyyəti reaktivlik dövrünün əvvəllərində qəflətən pisləşir və toksemiya əlamətləri — qızdırma, leykositoz, leykoformulanın sola meyilliyi, proteinuriya, arterial təzyiqin enməsi və s. qeyd edilir. Xəstədə ürək tutmaları, miokardın təqəllüs qabiliyyətinin zəifləməsi, vegeto-damar distoniyası və qanın laxtalanma sistemində bir sıra pozğunluqlar (fıbrinogenin miqdarınm artması, fıbrinoliz vaxtının uzanması və s.), ölüm qorxusu, yuxusuzluq, sayıqlama, zəiflik və sarılıq kimi hallar aşkarlanır. Donmaya məruz qalmış nahiyə infeksiyalaşdığı zaman isə septikotoksemiya inkişaf edir.
Soyuq quru hava təsirindən baş verən donma
Soyuq quru hava təsirindən baş verən donma. "Klassik" donma məhz soyuq hava təsirindən baş verir və bu növ donmaya daha çox təsadüf edilir. Adətən "klassik" donmaya havanın — 10 °C-dən — 20 °C-dək temperaturunda ən çox bədənin açıq yerləri — sifət və əllər, ayaqlar (yaxud ayaq barmaqları) məruz qalırlar. Bu növ donmalarda reaktivliyə qədərki (gizli) dövr aydın və kəskin nəzərə çarpır.
Pəncə xəstəliyi (Səngər dabanı, quru qanqren)
Pəncə xəstəliyi uzun müddət (3–5 sutkadan çox) ərzində ayaqların 0–10 dərəcə selsi temperaturda və rütubətli şəraitdə (məsələn, müharibə dövründə əsgərlər rütubətli səngərdə, qazmada, yaş qarın üzərində qaldıqda) ayaqların hipotermiyasının onların qısamüddətli və natamam qızması ilə növbələşməsi zamanı baş verir. İlkin olaraq pəncə oynaqlarında ağrılar, hissiyyatın itməsi və müxtəlif paresteziyalar meydana çıxır. Sonra kiçik ölçülü hemorragik suluqlar əmələ gəlir və nekrotik qartmaq pəncəni örtür -pəncənin quru qanqrenası inkişaf edir. İnfeksiya qoşulduqda quru qanqrena yaş qanqrenaya çevrilir, orqanizmin ümumi intoksikasiyası baş verir.
Təmas (kontakt) donmalar
Mənfi −40 °C və daha aşağı temperaturadək soyumuş metallik əşyalara bədənin açıq hissələri ilə toxunduqda belə donmalar baş verir. Kontakt (təmas) donmalarda gizli dövr olmur və əksər hallarda I–III dərəcəli donmalar müşahidə edilir.
Donmalarda təxirəsalınmaz yardım və konservativ müalicə
Hadisə yerində donmuş nahiyə, suluqlar olmazsa, periferiyadan mərkəzə doğru təzə qarla, spirtlə ovuşdurulur və üzərinə isti saxlayan parça ilə sarğı qoyulur (son illər qarla ovuşdurulma məsləhət görülmür), zərərçəkmiş şəxs isti yerə gətirilir, donmuş nahiyələrə ehtiyatla yanaşmaqla yaş paltarlar çıxardılır, donmuş ətraf hərarəti 17–18 °C olan suya salınır, tədricən vannadakı suyun temperaturu 36 °C- yə çatdırılır və suda ətrafın masajı aparılır, ətraflar 30–40 dəqiqədən sonra vannadan çıxarılır, qurulanır, 70° — li spirtlə silinir və üzərinə qalın isti sarğı qoyulur. Xəstəyə içməyə 50–100 ml spirtli içki, yaxud isti çay, qəhvə verilir, isti geydirilir və yorğana bükülür.Qulaqların, burunun və yanaqların donması zamanı həmən nahiyələr təmiz isti əllə, yaxud yumşaq parça ilə qızarana qədər ovuşdurulur və spirtlə silinir. Xəstələrə ağrıkəsicilər (2%-li 1,0 ml promedol, 2–4 ml 50%-li analgin və s.), spazmolitiklər (2%-li 2,0 ml no-şpa, 2,4%-li 5–10 ml eufıllin, 1–2 ml 0,2%-li platifillin, 1–2 ml 2%-li papaverin və s.), antikoaqulyant olan 5000 TV heparin və ürək-damar dərmanları (2,0 ml kordiamin, 2 ml 20%-li kamfora və s.) vurulur. Sonra xəstə stasionara göndərilir.
Stasionarda bu müalicəyə əlavə olaraq dezaqreqantlar (aspirin, trental) və qanın reologiyasın yaxşılaşdıran preparatlar (reopoliqlükin, reomakrodeks) yeridilir. Həmçinin, ətrafın futlyar novokain blokadası aparılır. Dərin donmalarda trombozların profilaktikası məqsədilə xüsusi sxemlə heparin, fibrinolizin təyin edilir. Bəzən 2,0 ml papaverin + 2,0 ml nikotin turşusu + 10 ml 0,25%-li novokain qatışığı dərinin üstündən donmuş ətrafın magistral arteriyası (məsələn, aşağı ətrafın donması zamanı bud arteriyası) punksiya olunaraq arteriya daxilinə yeridilir. Şok zamanı şok əleyhinə terapiya, infeksiyaların qarşısını almaq məqsədi ilə isə antibiotikoterapiya və ən nəhayət, tetanusun profilaktikası aparılır. Gecikmiş reaktiv dövrdə nekrozların inkişafı, onların irinləməsi zamanı dezintaksikasion- infuzion terapiya, qan və qanəvəzedicilərin köçürülməsi, immun preparatlar və.s əlavə olunur.
Konservativ yerli müalicə əsasən I, II və qismən III dərəcəli donmalarda aparılır. Donmuş nahiyənin ilkin tualeti aparılır, suluqlar olarsa kəsilib atılır və yara səthinə antiseptik məhlullarla nəm-quruducu sarğı qoyulur. Nekroz olan hallarda proteolitik fermentlər işlədilir. Sarğılar isə hər 2–3 gündən bir dəyişilir. Yara irindən, nekrotik toxumalardan təmizlənərək qranulyasiyalar əmələ gələn zaman isə yara səthinə məlhəmli sarğılar qoyulur və sarğılar həftədə bir dəfə dəyişdirilir. Yara qranulyasiyalarla örtüldükdən sonra geniş sahəli defektlər olduqda yara səthinə dəri köçürülür.
Cərrahi müalicə
Cərrahi müalicə IV və qismən III dərəcəli donmaların müalicəsində cərrahi yoldan istifadə edilir. Donma zamanı cərrahi müalicədə əsas məqsəd ölmüş toxumaların kəsilib götürülməsi və yaranmış defektin onların öz toxuması hesabına bərpasıdır. Donmalar zamanı cərrahi müalicəyə aiddir: nekrotomiya, nekrektomiya, ətrafın amputasiyası, bərpaedici və rekonstruktiv əməliyyatlar.
Nekrotomiya
Nekrotomiya —(nekroza uğramış toxumaların kəsilməsi) ilk 3 sutka ərzində aparılır.
Nekrektomiya
Nekrektomiya — (nekroza uğramış toxumaların kəsilib götürülməsi): erkən nekrektomiya (1-ci sutkada) sepsis və qanqrena təhlükəsi olduqda, gecikmiş nekrektomiya isə 15–30 gün donmadan sonra aparılır.
Ətrafın amputasiyası
Ətrafın amputasiyası — demorkasion xəttdən proksimal tərəfə zədələnmiş seqmentin kənar edilməsidir.
Bərpaedici və rekonstruktiv əməliyyatlar
Bərpaedici və rekonstruktiv əməliyyatlara qranulyasiya edən yaralar səthinə dərinin köçürülməsi, güdülün funksiyasının yaxşılaşdırılması, kosmetik defektlərin aradan qaldırılması aiddir.
IV dərəcəli donmalarda konservativ müalicə cərrahi müalicəyə hazırlıq məqsədi ilə aparılır. IV dərəcəli donmaların cərrahi müalicəsi etapla aparılır: nekrotomiya-nekrektomiya-amputasiya. Nekrotomiyanı I həftənin sonunda aparılırlar. Bunun üçün nekroza uğramış toxumaları sümüyə qədər kəsirlər. Ölmüş toxumalarda hissiyyat itdiyindən keyləşdirmə lazım gəlmir. Əmələ gəlmiş yaranı irinli yaraların müalicəsi prinsipinə uyğun şəkildə aparırlar: yaraların antiseptiklərlə yuyulması, proteolitik fermentlərin tətbiqi və s. Nekrotmiyadan sonra xəstələrin vəziyyəti intoksikasiya azaldığından yaxşılaşır, ətraf toxumaların ödemi və dərinin hiperemiyası azalır və nəticədə demorkasion xətt aydın təyin edilir. Nekrotomiyadan 7–10 gün sonra nekrektomiya icra edilir: sağlam toxuma sərhədində ölmüş toxumalar demorkasion xəttdən 1–2 sm distal tərəfə olmaqla kəsilib götürülür.
Nekrektomiyadan 2–3 həftədən sonra (iltihabi proseslər tam aradan qalxdıqda), ətrafın amputasiyası aparılır. Amputasiya, demarkasiya xəttindən də bir neçə santimetr yuxarı olmaqla icra edilir.
Bəzi cərrahlar bu qeyd edilən üç mərhələli cərrahi müalicənin əvəzinə IV dərəcəli donmalarda daha erkən dövrdə sağlam toxumalar hüdudunda amputasiya aparmağı daha məqsədəuyğun sayırlar. Əksər cərrahlar isə belə erkən amputasiyanı sepsis təhlükəsi olduqda məsləhət görürlər.
Uzaq dövrdə funksional və kosmetik qüsurları aradan qaldırmaq məqsədilə bərpaedici və rekonstruktiv cərrahi müdaxilələr aparılır.
Narxoz (universitet)
Tarixi
1963-cü ildə SSRİ Hökümətinin 9 May 1963-cü il tarixli fərmanı ilə Almatı Xalq Təsərrüfatı İnstitutu quruldu.
1991-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin qərarı ilə Almatı Xalq Təsərrüfatı İnstitutu Qazaxıstan Dövlət İqtisad Universitetinə çevrildi.
1993-cü ildə Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə KSPEU Qazaxıstan Dövlət İdarəetmə Akademiyasına (KSAU) çevrildi.
1999-cu ildə Astana şəhərində KSAM-ın (indiki Qazaxıstan İqtisadiyyat, Maliyyə və Beynəlxalq Ticarət Universiteti) filialı olan İqtisadiyyat və Maliyyə İnstitutu açıldı.
2000-ci ildə KSAM Qazaxıstanın görkəmli dövlət xadimi, siyasi və ictimai xadimi, mütəfəkkir və iqtisadçı Turar Rıskulovun şərəfinə adlandırıldı.
2001-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin Fərmanı ilə Akademiya Turar Rıskulov adına Qazaxıstan İqtisad Universitetinə çevrildi.
2002-ci ildə KazEU onları. Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev Turar Rıskulovu ziyarət etdi. Prezident Qazaxıstan-Yaponiya İnsan Resurslarının İnkişafı KaxEU Mərkəzinin açılış mərasimində iştirak etdi, universitetin müəllim və tələbələri ilə görüşdü.
2002-ci ildə KazEU onları. Turara Rıskulova İqtisad Kollecini açdı.
2005-ci ildə KazEU onları. Turara Rıskulova Qazaxıstan Respublikası Təhsil və Elm Nazirliyinin Ali və Lisansüstü Təhsil üzrə Respublika Təhsil və Metodiki Şurasının ixtisas qrupları üçün Tədris və Metodiki Bölmə (ÜMP) üçün əsas oldu. Həmin il KazEU, Moskva Dövlət Universiteti kimi Rusiyanın qabaqcıl universitetləri ilə tərəfdaşlıq edərək beynəlxalq təhsil proqramları həyata keçirməyə başladı. M.V. Lomonosov, Xalqlar Dostluğu Universiteti, həmçinin AB universitetləri ilə akademik, elmi və mədəni mübadilə proqramları. və Cənubi Koreya.
2006-cı ildən bəri universitetdə "Rıskulov oxuları" beynəlxalq elmi forumu və hər il keçirilən "Davamlı iqtisadi təhsil: tədris və metodiki dəstəyin müasirləşdirilməsi" respublika tədris-metodiki konfransı keçirilir. Bundan əlavə, bu il universitet fənlərin ingilis dilində tədris olunduğu fakültələrdə qruplar açdı və ikili diplom proqramı, yəni xarici tərəfdaş universitetlərlə birgə layihələr həyata keçirməyə başladı.
Pilot doktoru iki ixtisas üçün bir təhsil proqramı başladıldı.
2007-ci ildə universitet Avropa Birliyi və Qazaxıstan Universitetləri Konsorsiumuna üzv oldu və Erasmus Mundus proqramına qatıldı.
2009-cu ildə universitet beş bakalavr, magistr və elmlər doktoru təklif edən Respublika Tədris və Metodiki Şurasının Təhsil və Metodika Bölməsinin baza universiteti oldu. diplom kursları (iqtisadiyyat, mühasibat və audit, maliyyə, statistika, iş və iş yükünün idarə edilməsi).
2008-ci ildə Beynəlxalq Biznes Məktəbi (IBS) açıldı.
2010-cu ildə universitet Magna Carta imzalayaraq Avropa təhsil mühitinə qatıldı.
2011-ci ildə İngilis dilində tədris olunan beynəlxalq təhsil proqramları şöbəsi açıldı. 2011-ci ildən etibarən Universitetdə "Elm Biznes üçün" beynəlxalq gənclər elmi forumu keçirilir.
Kampus
Universitetin əsas kampusu Almatı şəhərində Jandosov küçəsi boyunca, ikincisi - 1-ci mikrorayonda yerləşir. Narxoz Universitetinin Jandosov küçəsindəki şəhərciyi ictimaiyyət üçün açıqdır. Fasadın qarşısında park, fəvvarə və yapon bağı var. Kampusun içərisində kiçik bir bostan var. Rəhbərlik 2022-ci ilə qədər 2020-ci ildə əsas binanın yenidən qurulmasına başladığını elan etdi.
Jandosova küçəsi boyunca yerləşən şəhərcik ərazisində stadion, idman mərkəzi, Grandpool fitness mərkəzi və hərbi kafedra var.
Nikola Şop
Nikola Şop — Yuqoslaviya şairi idi. O, Yayçedə bosniyalı xorvat ailəsində anadan olub. 1931-ci ildə Belqrad Universitetinin fəlsəfə fakültəsini müqayisəli ədəbiyyat ixtisası üzrə bitirmişdir.
Bioqrafiyası
Şop öz əsərlərinin ana ideyasında insanlıq, sadəlövhlük və xeyirxahlıqla qalib gələn müasir xristiandır. Andriçin hekayəsindəki fransız Marko Krneta kimi, müəllif öz şeirlərini dindarlıq olmadan birbaşa İsaya ünvanlayır, isti insani kortəbiiliklə, bərabər dosta intim mesajlar kimi müraciət edir. Sanki Məsih Şopun təsəvvüründə təvazökarlığı və mehribanlığı ilə insan qəlblərini yumşaltmaq, ucalaşdırmaq üçün ilahi gücdən imtina edən "bütün insandır". Şopun şeir kolleksiyalarına xüsusilə "dini hisslərin daxili incəliyi kosmik yüksəkliklərə yüksəlmiş" Sirli Prela (1943) daxildir və bu onun sonrakı kolleksiyalarını Kosmosda Evlər (1957) və Astrals (1961) ilhamlandıracaq. Şopun poeziyasında dindarlıq kosmik ölçüyə çatdı və estetik dəyərini kəşf etdi.
Ədəbi əsərləri
Şeir toplularına da daxildir:
Fuad Şabanov (əsgər)
Həyatı
Fuad Şabanov 1997-ci il iyulun 11-də Balakən rayonunun Qaravəli kəndində anadan olub.
Subay idi.
Hərbi xidməti
Fuad Şabanov 2015-ci ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
2015-2017-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edib.
Fuad Şabanov 2016-ci ilin 2-5 aprelində baş verən döyüşlərin iştirakçısı olub.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Fuad Şabanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayıl və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə könüllü olaraq iştirak edib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fuad Şabanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fuad Şabanov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fuad Şabanov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Elnur Əhmədov (əsgər)
Elnur Ehtibar oğlu Əhmədov (21 iyul 2000; Pirəzə, Ağdaş rayonu, Azərbaycan — 29 sentyabr 2020; Tap Qaraqoyunlu, Goranboy rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Elnur Əhmədov 21 iyul 2000-ci ildə Ağdaş rayonunun Pirəzə kəndində anadan olmuşdur. 2020-ci ilin 14 iyul tarixində Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra səfərbərlik başlamış və o da səfərbər olunmuşdur. 21 sentyabr 2020-ci ildə hərbi təlim toplantılarına çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elnur Əhmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Elnur Əhmədov 29 sentyabr 2020-ci ildə Suqovuşan döyüşləri gedişatında Goranboy rayonunun Tap Qaraqoyunlu kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Uzun müddət nəşi tapıla bilməmişdir. 30 noyabr 2020-ci ildə tapılan nəşi Ağdaş rayonunda dəfn olunmuşdur.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Əhmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Əhmədov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Mir Həmid Qasımlı
Qasımlı Mir Həmid Nazim oğlu — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Mir Həmid Qasımlı 29 sentyabr 1994-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub.
2012-ci ildə 240 nömrəli orta məktəbi bitirib.
Hərbi xidməti
Mir Həmid Qasımlı 2017-2018-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin "N" saylı hərbi hissəsində hərbi xidmətə başlayıb başa vurmuşdur.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Mir Həmid Qasımlı 2020-ci il sentyabrın 21-də könüllü olaraq təlimlərə qatılıb Sentyabr ayın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi iştirakçısı olmuşdur. Cəbrayıl və Füzuli - Xocavənd rayonları istiqamətində döyüşmüşdür.
Mir Həmid Qasımlı 2020-ci il oktyabrın 21-də Füzuli uğrunda döyüşlər zamanı şəhid olub.
Əvvəlcə Qaradağ rayonundakı Ümumşəhər qəbiristanlığında dəfn olunub. Daha sonra məzarı II Şəhidlər Xiyabanına köçürülüb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mir Həmid Qasımlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə, 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən “Xocavəndin azad olunmasına görə” medalı ilə, "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Kormoranş-sür-Son
Kormoranş-sür-Son  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Pon-de-Vel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01123.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 350 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 55 km şimalda yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 31 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1058 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə (15-64 yaş) əmək qabiliyyətli 675 nəfər arasında 500 nəfər iqtisadi cəhətdən aktiv, 175 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi% 74,1, 1999-cu ildə 72,4%). 500 aktiv sakindən 461 nəfər işləyirdi (247 kişi və 214 qadın), 39 işsiz var (19 kişi və 20 qadın). 175 hərəkətsiz insan arasında 64 nəfər şagird və ya tələbə, 69 nəfər təqaüdçü, 42 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Nilufər
Nilufər — qadın adı.
Skumbriya
Skumbriya — Xanıkimilər dəstəsinə, Skumbriyakimilər fəsiləsinə aid cins. Bədənlərinin maksimal uzunluğu 64 sm, orta uzunluğu 30 sm təşkil edir.
Biologiya
Yetkin fərdlər kiçik balıqlar və kalmarlarla qidalanırlar. Aralarında hannibalizm yayılmışdır. Onlarla Balinalar, Köpəkbalığı, Delfinlər, Dəniz şirləri və Qutanlar qidalanır.
Sənaye əhəmiyyəti
Skumbriyalar qiymətli sənaye əhəmiyyətli balıqlardır. Onların əti olduqca yağlı olur. Ətinin tərkibi B12 vitamini ilə zəngindir. Xırda sümüklərinin olmaması və dadlı əti onun sənaye əhəmiyyətini artırır.