cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Məhəmməd Əli
Məhəmməd Əlinin ən məşhur və az qala əfsanəyə çevrilən deyimlərindən biri də bu olmuşdur: '''Əsla mənə yaxşı olduğumu söyləməyin. Çünki mən ən yaxşıların da yaxşısıyam.'''
Qeyd etmək lazımdır ki, Məhəmməd Əlinin sayəsində boksa nifrət edən qadınların belə boksa marağı yaranmışdır, artıq qadınlar da Əlinin döyüşlərini izləməyə gəlir və hər gün Əlinin evinə qadın azarkeşlərindən davamlı olaraq eşq məktubları göndərilirdi.
Kusov Torpağı
Kusov Torpağı — Yeni Torpaq arxipelaqına daxil olan iri bir ada. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Arxangelsk vilayəti ərazisinə daxildir. Ada Barens dənizi ilə əhatələnmişdir. Arxipelaqın cənubunda yerləşir. Adadan cənubda yalnız kiçik adsız adalar vardır. Vayqaç adasından Kara darvazası boğazı ilə ayrılır. Adadan bir qədər aralıda Prokofev və Persey bankələri yerləşir. 59 metrə malik olan ən hündür zirvə adanın cənub-şərqində yerləşir. İkinci zirvə isə 52 metrdir. Adanın mərkəzində yerləşir. Adada çoxlu sayda göl və axar vardır. Ada ətrafında çoxlu sayda körfəz vardır. Onlardan ən böyüyü Tarxov körfəzidir. Paxtusov körfəzi isə adanın çimal-qərbində yerləşir. Adanın şimal və qərb nöqtəsi Panteryov burnu, cənub nöqtəsi isə Kusov Nosdur. Yaxınlığında yerləşən adalar — Krasnıe adaları, Malıy Olen, Troynoy, Demidov, Jarkov, Oktavin, Vtoraya Luda, Srednıy, Pervaya Luda, Naximov, Malıy Loqinov.
Məhəmməd Əli
Müasir boksun əksər taktikaları Məhəmməd Əliyə məxsusdur. Məhəmməd Əlidən sonra gələn Lennoks Lüis,Larri Holms, Evander Holifild, Mayk Tayson, Sugar Ray Leonard, Pernell Whitaker, Roy Jones, Manny Pacquiao, Floyd Mayweather, Vladimir Kliçko, Vitali Kliçko və.s kimi onlarla əfsanəvi boksçu və hazırkı, yeni dünya çempionları Tyson Fury, Deontay Wilder və Anthony Joshua məhz Əlidən bəhrələndiklərini, ondan ilham aldıqlarını dəfələrlə bildirmişlər.
Məhəmməd Əli 3 qat dünya çempionu tituluna yiyələnən ilk ağırçəkili boksçu kimi də tarixə keçmişdir. Əli həmçinin, 3 dəfə Mütləq Dünya Çempionu adına sahib çıxmış yeganə boksçudur.
1964-1966, 1974-1978-ci illərdə ağır çəkidə mütləq dünya çempionu. 1974-1978-ci illərdə WBC, 1967, 1974-1978, 1978-ci illərdə WBA versiyası üzrə dünya çempionu olmuşdur.
Məhəmməd Əli karyerası boyunca dörd dəfə noqdaun vəziyyətinə düşsə də heç vaxt nokautla məğlub olmayıb. Məhəmməd Əli boks tarixində ən sürətli ağırçəkili boksçu kimi qəbul edilib. Məhəmməd Əli və məşhur döyüş sənəti ustası Brüs Linin zərbə sürətləri eyni olub, saniyənin 1/20-i. Əlinin yumruq zərbəsinin ağırlığı isə təxminən 1 tona bərabər olmuşdur. Qapalı məkan üçün satılmış biletlərin sayına görə də rekord hələ ki Məhəmməd Əliyə məxsusdur - 63 315 bilet. 1978-ci ildə Leon Spinsklə ilk döyüşündə telereportaj zamanı reklamın 1 saniyəsi 3000 $ olub (Amerika rekordu). Əli boks tarixində ən çox qazanc əldə etmiş 10 boksçudan biridir. Dahi boksçunun hazırkı sərvəti 80 milyon dollar dəyərində qiymətləndirilir.
Günümüzdə də dünyanın ən məşhur universitetlərinin əksəriyyətində "Məhəmməd Əlinin həyat fəlsəfəsi və prinsipləri" adlı seminarlar keçirilməktədir. 21 illik karyerası ərzində həmişə təkrarladığı "Bütün zamanların ən güclü boksçusu mənəm" sözünü hər dəfə təsdiq edərək, "Ümumdünya Boks Federasiyası" tərəfindən boks tarixinin ən yaxşı boksçusu olaraq elan edilmişdir.
Döyüş stili
"Kəpənək kimi uçaram, arı kimi sancaram" - bu dillər əzbəri olmuş əfsanəvi cümlə demək olar ki, Məhəmməd Əlinin döyüş stilini aydın şəkildə əks etdirir. Çoxlarının fikrincə Məhəmməd Əlinin rinqdəki hərəkətlərində və reflekslərində bir "mistika" mövcud idi, sanki hansısa bir sehrli qüvvə ona bu inanılmaz sürəti verirdi, Əli çox özünə arxayın şəkildə zərbələrdən yayınır, rəqibi ilə açıq aşkar "məzələnirdi", bu bir insan övladının bacarıqlarından daha üstün idi. Tarix boyu heç bir boksçu bu tərzdə döyüşə bilməmişdir. Yüngül və orta çəkilərdə Əlinin boksa gətirdiyi bu taktika ilə döyüşmək qismən mümkündürsə də, ağır çəkidə bu stildə döyüşmək mütəxəssislərin fikrinə görə ölümə bərabərdir.
Abruka adası
Аbruka adası — Riqa körfəzində yerləşən Estoniya adasıdır. Saaremaa adasından 4 km cənubda yerləşmişdir. .
Məhəmməd Əli
Həyatı
Əsl adı Kassius Marsellus Kley olan əfsanəvi boksçu Məhəmməd Əli 1942-ci il yanvar ayının 17-də ABŞ-nin Kentukki əyalətində anadan olub. Kleyin atası reklam sahəsində çalışıb, anası isə evdar qadın olub. Metodist kilsəsinin üzvü olan atası öz həyat yoldaşına oğullarını anasının istəyinə görə yetişdirməyə - Baptist kilsəsinə aparmağa icazə verirdi.
Kasius 12 yaşında olarkən onun velosipedini oğurlayırlar. Tez tədbir görmək qərarına gələn kiçik Kley cəld polis idarəsinə yollanır. O, polis zabiti, eyni zamanda boks müəllimi olan Joy Martinə müraciət edərək, xuliqanın dərhal həbs edilərək, yaxşıca əzişdirilməsini tələb edir. Polis zabiti ona bunu edə bilmək üçün əvvəlcə bu işi bacarmağın lazım olduğunu bildirir. Artıq növbəti gün Kasius Martinin boks zalında məşq edirdi. Beləliklə boksla məşğul olmağa başlayan Kley bir neçe ay ərzində artıq ştatlar arası keçirilən məşhur "Qızıl Əlcək" turnirinin qalibi olur. Daha sonra da 5 dəfə bu titulu qazanan Kley hələdə həvəskar boksçular arasında bu turnirin 6 dəfə qalibi olan yeganə boksçudur. Əli 1960-cı ildə Romada keçirilən Olimpiya oyunların da ilk böyük qələbəsini qazanır. Burada o, turnirin qızıl medallarına layiq görülür. Əli "Olimpiya Oyunları" tarixində ən gənc Olimpiya Çempionu olan boksçu kimi tarixdə qalmaqdadır (cəmi 18 yaşında). Məhəmməd Əli 1960-cı ilədək həvəskar karyerası ərzində keçirdiyi 105 döyüşün 100 də qələbə qazanaraq yalnız 5 döyüşdə məğlub olub. 1960-cı ildən 18 yaşlı Əli artıq peşəkar rinqdə döyüşməyə başlayır.
Abruka adası
Coğrafiyası
Qonşu bir neçə kiçik ada (Vahase, Kasselaid, Linnusitamaa və Kirjurahu) ilə birlikdə Laane-Şaar Parisin bir parçası olan Abruka kəndini meydana gətirirlər. 34 adamın yaşadığı kəndin ümümi sahəsi 10.1 km²-dir. Abruka adasının ümumi sahəsi 8,78 км², qonşu kiçik adaların ümumi sahəsi isə 1,3 км²-dir. .
Məhəmməd Əli
Məhəmməd Əlinin olimpiya qızılı və Ohio çayı əfsanəsi
1960-cı ildə Roma Olimpiyadasında qızıl medal qazanan 18 yaşlı Məhəmməd Əli vətəninə döndükdən sonra doğma şəhəri olan Luisvilldə kafelərin birinə girmək istəyərkən onu qara dərili olduğu üçün içəri buraxmırlar. İrqçiliyin bu dərəcəyə gəlib çatması Əlini çox hiddətləndirir, axı o Olimpiya oyunlarında ABŞın bayrağını ən yüksəyə qaldırmış və himnini bütün dünyaya eşitdirmişdi. Bu hadisədən olduqca təsirlənən Məhəmməd Əli öz qızıl medalını Luisvill şəhərin çayına atır. Əlinin olimpiya qızılı hələdə Ohio çayının dərin sularını bəzəyir və hər il milyonlarla turist dahi "Boks Kralı"nın olimpiya medalının üzdüyü Ohio çayını görmək üçün Luisvill şəhərinə üz tutur. 1996-cı il Atlanta Olimpiya Oyunlarının mənşəlini alovlandırmaq məhz əfsanəvi Məhəmməd Əliyə həvalə olunmuşdur. Xeyli sayda idman azarkeşlərinin fikrinə əsasən bu Olimpiya Oyunları tarixinin ən şərəfli və yadda qalan hadisəsi idi. Həmin mərasimdə ABŞ-nin prezidenti Bill Klinton Məhəmməd Əliyə yeni olimpiya qızılını təqdim etmişdi və bununla da bir növ illər əvvəl dahi idmançıya edilmiş irqçi ayrı seçkiliyə görə ABŞ hökuməti Əlidən üzr istəmişdi.
Abruka adası
Təbiət
Abruka adası nadir hesab olunan Orta Avropa tipli enliyarpaqlı meşələrinin olduğu bir adadır. Bu təbiət ehtiyatı 1937-ci ildə qoruma altına alınıb və qoruq kimi fəaliyyət göstərir. Abruka adasında bir kitabxana (Liman binasında olan) və adanın ən köhnə binası olan bir malikanə (Abruka Evi) yerləşmişdir. Abruka Evinin bağçası hal-hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir. .
Məhəmməd Əli
İdman uğurları
1961-ci ildə Kasius dövrün məşhur "nokautçu" boksçusu Lamar Klarkla üz-üzə gəlir. O, Klarkı ikinci raundda nokauta göndərir.
1962-ci ildə Sonni Benkslə görüşdə Kley həyatında ilk dəfə nokdauna düşür. Dördüncü raundda isə Kley rəqibini nokauta göndərir.
Abruka adası
Tarixi
Abruka adası ilə əlaqədar Orta əsrlərdə Ösel-Vikskokonun adada bir atçılıq malikanəsi qurduğu zamanlardan qalma ilk əhali qeydləri vardır. Oturaq əhali 18-ci əsrdən bu adada yerləşməyə başlamışdır. 1881–1972-ci illər arasında bir ibtidai təhsil məktəbi Abrukada fəaliyyət göstərmişdir. .
Məhəmməd Əli
İdman uğurları
1960-63-cü illərdə gənc boksçu keçirdiyi bütün 19 görüşü tam qələbə ilə başa vurub ki, bunlardan 15-i nokautla başa çatıb.
Cənnətə gedən nərdivan
Cənnətə gedən nərdivan — 3 səmavi dinin nümayəndələrinin əks olunduğu əsər.
Abruka adası
Əhalisi
Adanın əhalisi XX-ci əsrdən başlayaraq kəskin surətdə azalmışdır. 1922-ci ildə adada 150 nəfər yaşayırdı sa, bu göstərici 1959-cu ildə 111-ə, 1967-ci ildə 93-ə, 1974-cü ildə 65-ə, 1984-cü ildə 36-ya və nəhayət 2000-ci ildə 25 nəfərə enmişdir. .
Məhəmməd Əli
Kley İslamı qəbul edir
Məhəmməd: 1964-cü ildə Sonni Listonu məğlub edərək Dünya Çempionu olduqdan sonra Kley İslamı qəbul edir. Artıq Kasius Kley yoxdur, əvəzinə Məhəmməd Əli vardır. O, həmçinin, Aliya Məhəmmədin rəhbərlik etdiyi təşkilata üzv olur.
Abruka adası
Əhalisi
Lakin son illərdə adanın əhalisi yenidən artmışdır. Belə ki 2 noyabr 2004-cü ildə adanın əhalisi 34 nəfər idisə, bu göstərici 1 yanvar 2010-cu ildə 31-ə, 1 yanvar 2011-ci ildə 33-ə, 1 yanvar 2012-ci ildə isə 34 nəfərə bərabər olmuşdur. .
Cənnətə gedən nərdivan
"Cənnətə gedən nərdivan" adlandırılan əsərin müəllifi heykəltaraş Ecciano Merinadır.
Abruka adası
İnfrastruktur
Adada gəmilərə yol göstərən bir neçə mayak yerləşmişdir.
Məhəmməd Əli
Kley İslamı qəbul edir
Həmin dövrdə bu təşkilat qara dərili müsəlmanların təşkilatı hesab olunurdu. Təşkilatın rəhbəri Aliya Məhəmməd təşkilata yeni üzv seçilən boksçuya Malkolm X-in razılığından sonra Kasius X adını verir. 1964-cü il mart ayının 6-da Malkolm X onu özü ilə birlikdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatına dörd günlük səfərə aparır. Həmin gecə Aliya Məhəmməd Kasiusun adının dəyişdiyini və bundan sonra onun Məhəmməd olduğunu radiodan bəyan edir.
Abruka adası
İnfrastruktur
Abruka adasına Kuressaare şəhərində yerləşən Roomassaare limanından və Heilidən bərə vasitasilə gəlmək mümkündür. .
Cənnətə gedən nərdivan
Əsərdə 3 səmavi dinin nümayəndələri əks olunub. Yerdə səcdə halında əyilmiş müsəlmana bənzədilən insan, onun üzərində diz üstə oturmuş xristian keşiş və keşişin çiyinləri üzərində dik dayanmış yəhudi din xadimi - haham. Heykəldə eyni zamanda səcdə halında olan müsəlmanın qarşısında xristianların müqəddəs kitabı İncil, keşişin əlində yəhudilərin dini kitabı Tövrat, yəhudi hahamın əlində isə Quran var. Eyni zamanda heykəlin yanında avtomat silahın ucuna yəhudilik simvollarından olan yeddi guşəli şamdan keçirilib. Müəllif bildirib ki, "heykəl" ideyası 2010-cu ilin sentyabrında yaranıb, noyabrda heykəli hazırlamağa başlayıb və 2011-ci ilin yanvarında onu hazırlayıb.
Abruka adası
Məhşurlar
Məşhur əkiz yazıçılar Jüri Tuulik və Ülo Tuulik 1940-cı ildə Abruka adasında anadan olmuşdur. .
Cənnətə gedən nərdivan
Heykəl ilk dəfə İspaniyanın paytaxtı Madriddəki ARCO Müasir Sənət Sərgisində nümayiş edilmişdir. Belə bir ölkədə bu hadisənin baş verməsi müsəlman ölkələrində ciddi narazılıq doğurmuşdur.
Məhəmməd Əli
Kley İslamı qəbul edir
1965-ci ilin noyabrında Əli Floyd Pattersonla titulunu müdafiə etmək üçün ikinci dəfə döyüşür. Əli bu döyüşdə xüsusi səylə rəqibinə zərbələr endirirdi, çünki döyüşdən əvvəl Patterson onu yeni adı - Əli adı ilə çağırmaqdan imtina etmiş və onu Aliya Məhəmmədin rəhbərlik etdiyi təşkilata üzv olduğuna görə qınamışdı.
Cənnətə gedən nərdivan
Heykələ həqiqi bir görünüş qazandırmaq üçün Merino işində qatran, silikon və insan saçı istifadə etmiş. Heykəl sərginin ilk günüdə 50 min Avro qarşılığında Belçikalı bir sənət kolleksiyaçısına satıldı.
Məhəmməd Əli
Məhəmməd Əli orduya getməkdən imtina edir və öz prinsiplərinə sədaqət nümayiş etdirir
Əlinin hərbi xidmətdən boyun qaçırması ilə bağlı məhkəmə işi ölkənin Ali Məhkəməsinə göndərildiyi zaman Əlini dəstəkləyənlərin və müharibə əleyhinə səslərini ucaldanların sayı günbəgün artırdı. Əli ictimaiyyətin hörmət və ehtiramını qazanırdı,dinindən və irqindən asılı olmayaraq hər kəs ona hörmət edirdi,tarixdə heç kəs insanlar tərəfindən bu qədər hörmətə layiq görülməmiş idi. Axı, o, öz prinsiplərinə sədaqət nümayiş etdirmiş və əqidəsindən dönməmişdi.
Ringlərdən kənarda qaldığı müddətdə Əli'nin maddi cəhətdən çox sıxıntıları olur həyat yoldaşı və iki kiçik qızı ilə birliktə olduqca çətin sınaqlardan keçirlər, lakin o bunu heç kəsə bəlli etməməyə çalışırdı hətta öz qardaşına və atasına belə. Universitetlərdə boks haqqında seminarlar keçirərək daha çox pul qazanacağı təqdirdə o, "ABŞ"-ın ən adlı sanlı universitetlərində seminarlarda iştirak edərək İslam dinini təbliğ edirdi.
Əli rinqə qayıdır
thumb|right|250px|Poçt markası (1996). 1970-ci ildə Əliyə yenidən rinqə qayıtmağa icazə verilir. Bu işdə ona Corcia ştatınından olan senator köməklik edir. Belə ki, o zaman Corcia ştatı ABŞ-də boks lisenziyası olmadan döyüşlərin keçirildiyi yeganə ştat idi.
1971-ci il mart ayının 8-də Əli və Co Freyzer arasında "Əsrin döyüşü" adlandırılan döyüş baş tutur. Döyüş Freyzerin qələbəsi ilə başa çatır. Bu iki təcrübəli və məğlubedilməz döyüşçü ağır çəkili boksçuların çempion kəmərinin müdafiəsi uğrunda üz-üzə gəlirlər. Bu, Əlinin ilk məğlubiyyəti olur.
1973-cü ilin martında Əli karyerasında hakimlərin mübahisəli qərarından sonra ikinci dəfə Kenon Nortona məğlub olur. Daha sonra Əli elə həmin ildə Ken Nortonu revanş döyüşünə çağıraraq məğlubiyyətin əvəzini çıxır.
1974-cü ilin yanvarında Əli daha əvvəl məğlub olduğu Co Freyzerlə ikinci dəfə rinqdə üz-üzə gəlir və onu məğlub edir.
Elə həmin ilin oktyabr ayında Əli məğlubedilməz Corc Formanı məğlub edərək, ikiqat dünya çempionu tituluna sahib çıxır. Həyatın belə bir prinsipi var geclülər zəifləri hər zaman məğlub edir,lakin Məhəmməd Əli bir daha sübut etdi ki,ağıl güclüləri hər zaman üstələyir. Döyüşdən sonra Əli bu sözləri deyir: "Mən bir daha sübut etdim ki,ustalıq hər zaman gücdən üstün olacaqdır". Bu döyüş "Cəngəllikdə guppultu" adı ilə boks tarixinin qızıl səhifəsinə çevrilir. Məşhur nəşrlərdən birinin açıqladığı "İnsanların Ölmədən Öncə Görməli Olduğu 100 Hadisə" sırasında Məhəmməd Əli-nin Formeni nokauta göndərdiyi səhnə 7-ci yerdə göstərilib.
1975-ci ilin martında Əlinin Çak Vepnerlə mübarizəsi və karyerası ərzində dördüncü dəfə nokdauna düşməsi Rokki filminin ssenarisinin "əsasını qoyur". Belə ki, görüşün 9-cu raundunadək müdafiə olunaraq zərbələr "yeyən" və 9-cu raundda nokdauna düşən Əli sonrakı üç raundda rəqibinə çoxlu zərbə endirərək qalib gəlir.
1975-ci ilin sentyabrında Məhəmməd Əli ilə Co Freyzer arasında üçüncü döyüş keçirilir. Görüş Filippinin Manila şəhərində 30 dərəcədən artıq isti havada keçirilir. Bu sonadək aqressiya dolu döyüş idi. Görüşün 14-cü raundunda Freyzerin küncü döyüşü davam etdirməkdən imtina edir və Əli qələbə qazanır. Bu döyüş "Manilada Triller" adını qazanır və hələdə dünyada bu gunə qədər keçirilmiş ən böyük boks qarşılaşması olaraq qəbul edilməktədir. Döyüşdən sonra Əli Freyzeri özündən sonra bütün dövrlərin ən yaxşı boksçu adlandırır. Məhəmməd Əli və Co Freyzer rəqabəti hər zaman boks dünyasının ən məşhur və ən böyük rəqabəti olaraq yaddaşlarda qalacaq.
Əli boksu tərk edir
1978-ci ildə 36 yaşlı Əli Leon Spinksə məğlub olur. Bu, onun üçüncü məğlubiyyəti idi. Ancaq Əli onu revanşa dəvət edərək, bu məğlubiyyətin əvəzini elə həmin ilin sentyabr ayında çıxır və beləliklə Məhəmməd Əli-nin sayəsində yenə də bütün dünya yeni bir əsrarəngiz hadisəyə tamaşa edir belə ki, tarixdə ilk dəfə olaraq bir boksçu 3-cü dəfə dünya çempionu adını qazanır və çempion olaraq boksu tərk edir.
1980-ci ildə Məhəmməd Əli yenidən ringə qayıtmağa qərar verir. Bu zaman boks kralının artıq 38 yaşı var idi və həmin zaman artıq dünya boksunda yeni məğlubedilməz çempion var idi, bu Əli-nin vaxtı ilə məşq partnyoru olmuş Larry Holmes idi. Hər kəs Larry Homes'i Məhəmməd Əli'nin tələbəsi adlandırırdı çünki Holmes'in peşəkar boksçu kimi inkişaf etməsində Əli'nin böyük rolu olmuşdu.Çoxları bu geri dönüşün əfsanə üçün yanlış qərar olduğunu deyirdi, çünki Əli 2 il idi ki, boksu tamamilə tərk etmişdi. Lakin Məhəmməd Əli 4-cü boks olimpini qazanmaqda israrlı idi. Döyüş baş tutdu və hər kəs Məhəmməd Əli erasının rəsmən başa çatdığının şahidi oldu,10 raunddan sonra döyüşü davam etdirmək istəməyən Əli hakimlərin qərarı ilə texniki nakautla məğlub olur. Döyüşdən sonra Larry Holmes həyat yoldaşı ilə birliktə sifəti qan içində olan Məhəmməd Əli'nin yanına gedib ağlayaraq: "Mən səni çox sevirəm Əli, məni bağışla, sən mənim idolumsan, sən mənim həyatımı dəyişən isansan, mən səni çox sevirəm" dedi. Məhəmməd Əli isə qarşılığında: "Əgər məni bu qədər sevirdinsə, bəs niyə belə döydün" deyərək yenə də öz zarafatcıl xasiyyətindən geri qalmamışdı.1981-ci ildə Trevor Berbikə məğlub olan Əli: "Biz hər birimiz zamana boyun əyməli oluruq" deyərək boksu tərk etdiyini elan edir. Daha sonra məlum olur ki, Əli son iki döyüşünə çıxarkən artıq parkinson xəstəliyinin əlamətlərini hiss etsə də bunu hər kəsdən gizlətməyə çalışıb. Qızı Məryəmin də dediyi kimi: "Atam boksu tərk edə bilmədi, sonunda boks atamı tərk etdi".
Əli ən nüfuzlu boks jurnalı "Ring"in tərəfindən ən çox ilin boksçusu elan edilən boksçudur.
1978-ci ildə Əlinin doğma rayonu Luisvildə Valnut küçəsinin adı Məhəmməd Əli Bulvarı kimi dəyişdirilir.
Bir neçə il sonra əfsanəvi boksçuya rəsmən Parkinson diaqnozu qoyulur.Əli boksu tərk etsə də onun danışığı və refleksləri pisləşməkdə davam edir. O, parkinson xəstəliyindən əziyət çəkirdi. Fiziki çatışmazlığa baxmayaraq, Əli hələ də bütün dünyada hərkəsin gözündə güc, qürur və yenilməzlik abidəsi olaraq qalmaqdadır.
Boksu tərk etdikdən sonra
1990-cı illərdə artıq, o, kəpənək kimi uçub arı kimi sancan döyüşçüdən əsər qalmamışdı, lakin Məhəmməd Əli hələdə bütün dünya üçün qəhrəman idi. 1981-ci ildə Trevor Berbick'ə qarşı dramatik bir məğlubiyyət alan Məhəmməd Əli boksu tərk etmişdi. 1984-cü ildən parkinson xəstəliyi ilə mübarizə aparırdı. Ancaq bütün bunlar içindəki döyüşçünü hələ də öldürə bilməmişdi. 1990-cı illər bütün dünyanın gözü İraqa, Səddam Hüseynə çevrilmişdi. Küveyti işğal edən diktator ölkəsində yaşayan 700'ü Amerikalı olmaqla 2.000 xaricini girov götürmüşdü. Bir müsəlman olaraq dövrəyə girən Məhəmməd Əli, Bağdada şəxsən gedib Səddam Hüseynlə girovları sərbəst buraxması üçün görüşdü. Əlini Bağdadda olduqca böyük coşğu və hörmətlə qarşıladılar. "Bağdada bir siyasətçi olaraq deyil, bir müsəlman olaraq gəldim" deyərək uzun sürən görüşdən sonra girovları özü ilə birliktə Amerikaya geri aparmışdı. Bu fəaliyyətin işə yaradığını görən digər dövlətlər eyni taktikanı tətbiq etsələr də, bir nəticə vermədi.
1991-ci ildə Tomas Hauzer tərəfindən "Məhəmməd Əli: Onun həyatı və zamanlar" adlı kitab işıq üzü görür. Əliyə dünyada ən çox tanınan şəxsiyyət olduğuna görə, "Amerikanın ruhu" mükafatı təqdim olunur.
1999-cu ildə atasının etirazlarına baxmayaraq, Əlinin qızı Leyla Əli də boksçu karyerasına başlayır. Ancaq Əli zərif cinsin nümayəndələrinin boksla məşğul olmasına mənfi münasibət bəsləyirdi.
1996-cı ildə Məhəmməd Əlinin həyatından və uğurlarından bəhs edən, Leon Gast'ın rejissorluğunu etdiyi "Bir Zamanlar Biz Kral Olarkən" bədii filmi işıq üzü görür. Film "Oscar" mərasimində ən yaxşı sənədli film kateqoriyasında "Oscar" mükafatının sahibi olur.
2001-ci ildə Əlinin həyatı ekranlaşdırılır. Əli filmində əsas rolu məşhur Hollivud ulduzu Vil Smit ifa edirdi. Vil Smit əvvəlcə rolu ifa etməkdən imtina edir. O, ancaq Əlinin razılığını aldıqdan sonra rolu qəbul edir. Smitin dediyinə görə, Əlinin onun haqqında dediyi ilk söz: "Sən məni canlandırmaq üçün kifayət qədər gözəl deyilsən" olub. Bundan əlavə 1978-ci ildə "Ən Böyük",1981-ci ildə "Azadlıq Yolu", 2013-cü ildə "Əlinin Ən Böyük Döyüşü", 2014-cü ildə "Mən Əliyəm", 2009-cu ildə "Məhəmməd Əliyə qarşı" kimi filmlər işıq üzü görmüşdür. Məhəmməd Əli haqqında ən çox bədii film çəkilən şəxsiyyətdir.
2002-ci ilin noyabr ayının 17-də Əli Birləşmiş Millətlər Təşkilatının sülh elçisi kimi Əfqanıstana səfər edir. O, BMT-nin xüsusi qonağı kimi üç gün ərzində xoşməramlı səfir sifəti ilə Kabildə qalır.
2005-ci il noyabrın 9-da Ağ Evdə keçirilən mərasimdə Əli prezident Corc Buş tərəfindən Azadlıq Medalı ilə təltif edilir. Həmin ilin dekabrın 17-də o, Almaniyanın Ottohan Sülh Qızıl Medalı ilə təltif edilir. Buna səbəb Əlinin ictimai fəaliyyəti idi. Lakin bütün bu mükafatlardan daha önəmli mükafat illər ötdükçə azalmayan əksinə dahada artan Məhəmməd Əli-ə qarşı olan bəşəri sevgidir. Dünyanın hər bir yerində dinindən və irqindən asılı olmayaraq bütün insanlar Məhəmməd Əli'ni öz həmvətənliləri kimi sevir, onun adını hər zaman böyük ehtiramla yad edirlər, bu isə bəşər tarixində çox nadir sayda şəxsiyyətlərə və bəlkədə yalnız Məhəmməd Əli-ə qismət olan bir xoşbəxtlikdir.
Ailə həyatı
Əfsanəvi boksçu dörd dəfə ailə həyatı qurub. Əlinin uğursuz olan evliliklərinin səbəbi isə demək olar ki, bütün dünyaya məlumdur. Məhəmməd Əli olduqca sevimli və yaxşı ata olub bunu onun övladları deyir. Həyat yoldaşlarına qarşıda hər zaman qayğı və sevgi ilə yanaşıb. Ailəsinə qarşı hər zaman əyləncəli bir adam olan Əlinin qadınlara olan düşkünlüyü hər kəsə bəlli idi məhz bu səbəbdəndə Boks Kralının bir neçe uğursuz nigahı olmuşdur. Məhəmməd Əli'nin üçüncü xanımı Amerika gözəli olmuş Veronica Porsche'də 4 il davam edən evlilikləri haqda bu sözləri demişdir: "Məhəmməd Əli ilə olan hər bir gün sehirli nağıla bənzəyirdi, onunla həyat həqiqətəndə çox gözəldir. Lakin vaxt keçdikcə Əli ilə yaşamaq çətinləşirdi, bunu əslində hər kəs bilir ki, Əli nə qədər möhtəşəm və əsrarəngiz insan olsada bir həyat yoldaşı olaraq sadiq deyildi bu səbəbdəndə biz ayrılmalı olduq lakin mən hər zaman onu sevmişəm Məhəmməd Əli mənimçün sevgi deməktir".
Nausithoe punctata
(Nausithoe punctata) — cinsinə aid heyvan növü.
Güneyxırman
Güneyxırman (əvvəlki adı: Günəyqaler) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Güneyxırman kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Günəyqaler kəndi Güneyxırman kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Güneyxırman kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Penstemon venustus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Güneyxırman
Toponimikası
Kəndi Güneyçartar kəndindən çıxmış ailələr keçmış əkin yerində salmışlar. Gəlmə ermənilər kəndin adını Guneyqaler (qaler erm. "xırman" deməkdir) kimi rəsmiləşdirmışdilər. 1992-ci ildən kəndin keçmiş adı özünə qaytarılmışdır. Oykonim güney (gün tutan yer) və xırman (taxıl zəmisi, taxıl döyülən yer) komponentlərindən düzəlib, "güneydəki, cənubdakı xırman" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Firuz-2 düşərgəsi
Firuz-2 düşərgəsi — Qobustanda Kiçikdaş ərazisində arxeoloji abidə.
Maddi-mədəniyyət tapıntıları
Qobustanda bütün Daş dövrü düşərgələrində olduğu kimi, “Firuz-2” düşərgəsində də aşkar edilmiş materiallar çaxmaqdaşı və çaydaşından hazırlanmışdır. Çaxmaqdaşından 33 ədəd, prizma və konus formalı nukleus, 12 ədəd mikro iti uc, 19 ədəd trapes şəkilli alət, 13 ədəd biz və burğu, 7 ədəd kəsərcik, 7 ədəd iskənə tipli alət, çoxlu bir yanı kütləşdirilmiş və gəzli mikro lövhələr, qaya daşından rəsm döymək üçün alətlər, sürtgəclər, bıçaq və qaşov kimi itiləşdirərək iti ağzında kütləşmə və dişək alınmış ilk qəlpələr və s. tapılmışdır. 19 №-li daşın düşərgəyə baxan 4 m-lik dik səthinin aşağı hissəsində alt səviyyəsi 80 sm dərinliyə qədər enməklə, qismən mədəni təbəqəyə düşən 50-yə qədər qədim təsvir də aşkar edilmişdir. Bunlar döymə kişi və qadın, qayıq, öküz və s. təsvirlərindən ibarətdir. Qədim təsvirlərdən üst mədəni təbəqənin örtdüyü bir cərgədə çəkilmiş üç ədəd qaban təsviri və xüsusən onların qılınc dişlərinin aydın verilməsi diqqəti cəlb edir. Düşərgədə alt təbəqəyə aid dövrün kiçik, oturaq insan sakinləri qonşu “Firuz-1” və “Ana zağa”nın orta təbəqəsinin daş məmulatının oxşarlığına əsasən Mezolitin sonu-Neolitin əvvəlinə aid edilir.
NGC 147
NGC 147 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Kassiopeya bürcü istiqamətində yerləşir. E5/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Qalaktion Tabidze körpüsü
Qalaktion Tabidze körpüsü (გალაკტიონის ხიდი) — Gürcüstanın paytaxtı Tiflis şəhərində, Kür çayı üzərində yerləşən avtomobil körpüsü. Körpü paytaxtın Çuruqeti rayonunu şəhərin mərkəzi ilə birləşdirir.
Yerləşir
Körpü Mixail Cavaxaşvili küçəsini Konstantin Marcanaşvili küçəsi ilə birləşdirir. Sol sahil hissədə avtovağzal, Didube dəmir yol və metro stansiyaları vardır.
Körpüdən yuxarı axar boyunca Çariça Tamar, aşağı axar üzrə isə Saarbrüken körpüləri yerləşir.
Adı
İlk əvvəllər körpünün adı yerləşdiyi rayonun adına uyğun olaraq Vera körpüsü adlanırdı. Sovetlər dönəmində körpünün adı ilk olaraq Stalin körpüsü adlanır. Sonradan isə inqilabçı, 1919-cu ildə Vera enişində Denikin ordusunun generalı Nikolay Baratova suiqəst etmiş A. Elbakidzenin şərəfinə adlandırılır. 1991-ci ildə körpüyə ilk adı qaytarılır. Hazır ki ad isə 2001-ci ildə gürcü şairi Qalaktion Tabidzenin şərəfinə adlandırılır.
Tarixi
thumb|250px|Vera körpüsü Bu ərazidə körpünün tikintisi hələ 1880-ci illərdən planlaşdırılır. İlk əvvəllər Barataşvili körpüsünün olduğu yerdə tikinti planlaşdırılır. Ancaq yerli torpaq sahiblərinin səyi ilə bu istiqamətdən körpünün planlaşdıırılması qabağa düşür. 1881-ci ildə arxitektor A. Umanski 3 aşırımlı, metal konstruksiyalı körpünün layihəsini verir. Körpü rəsmən 10 fevral 1885-ci ildə açılır. Körpünün eni 10,5 metr (7,5 m avtomobillərin hərəkəti, 1,5 m isə piyadaların hərəkəti üçün) təşkil edir. Səkilərin kənarları metal məhəccərlərə qorunur. XX əsrin əvvəllərinə Tiflisdə olan 6 körpüdən biri olmuşdur.
1917-ci ilin fevralına qədər körpüdən keçid üçün pul alınırdı.
1951—1952-ci illərdə körpü mühəndis Q. Çomaxidze və arxitektor M. Melianın layihəsi əsasında yenidən qurulur.
2008-ci ildə körpüdə 4 şir fiquru qoyulmuşdur.
Konstruksiya
Üç aşırımdan ibarət olan, dəmir konstruksiyalı körpüdür. Orta aşırımın uzunluğu 73 m, yanlarda olan aşırımların uzunluğu isə 20 metrdir. Körpünün eni 25 metrdir. Körpü sənət əsəri xüsusiyyəti daşıyır. Köprünün dizaynında bir çox dekorativ elementlər istifadə olunmuşdur: oyma daş elementlər, dəmir məhəccərlər. Köprünün fasadı tüf və bazalt ilə üzlənmişdir.
Körpü həm avtomobillərin həm də piyadaların hərəkəti üçün hesablanmışdır. Avtomobillərin hərəkəti üçün körpü dörd zolaqlıdır.
Aukştaytiya
Aukştaytiya (Aukštaitija) — Litvanın şimal-şərqində etnoqrafik bölgə. Aukşaytiya dialekti Aukşaytiya bölgəsindən daha geniş ərazidə danışılır.
Adı
Bölgənin adını qeyd edən ən erkən tarixi sənəd 1294-cü ilə aid olan Peter fon Dusburq yazdığı Prussiya torpaqlarının xronikalarıdır. 1420-ci ildə Aukştaytiya sözü Böyük Vitovtun məktubunda qeyd olunur.
Coğrafiya
Bölgənin qərbində yerləşən Muşos-Nəmunelis və Nevejis düzənlikləri var. Orda Şventoyi çayı axır. Bölgənin təpəli hissəsi də var. Litvanın göllərinin çoxu bu təpəli hissədə İqnalinanın ətrafında yerləşir. Ölkənin ən dərin (Tauraqnas 50,5 m) və ən böyük (Drukşyay) gölləri də Aukştaytiyada yerləşir. Bölgənin şərqindəki 1300 kv.km. ərazisində uzanan Aukştaytiya Milli Parkının ərazisində 126 göl yerləşir.
Əhali
Aukştaytiyanın böyük hissəsi şərqi Aukştatiya ləhcəsində danışır. Bölgənin qərbi hissəsində (Şyaulyay və Kaunas ətrafları) isə qərbi Aukştatiya ləhcəsində danışırlar.
Bölgənin qərbi düzənlikləridə çox sayda fermalar mövcuddur. Təpəli şərqdə isə köhnə üslubda saxlanılmış kəndlər var.
Mətbəx
Aukştaytiya üçün ənənəvi yeməklər müxtəlif fətir və düşbərə növləridir. Bundan əlavə, bölgədə arpa pivəsinin hazırlaması ənənəsi var və burda həmçinin alma və giləmeyvə şərabları hazırlanır.
Quzumkənd
Quzumkənd (kəndin XIX əsrdəki tarixi adı Quzumkənd olub. Sovet hakimiyyəti illərində ermənilər onun adını dəyişib "Kert" qoymuşlar. 1992-ci ilin sonunda kəndin tarixi adı özünə qaytarılmışdır) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Quzumkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Kert kəndi Quzumkənd kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Quzumkənd kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Tapdıq Əliyev
Tapdıq Əliyev — alim, Texnika elmləri doktoru (1991), professor (1992), Rusiya Su Təsərrüfatı Elmlər Akademiyasının muxbir üzvü (1992), Beynəlxalq Ekolokiya Akademiyasının müxbir üzvü (1993), Alekseyevski adına elmi-tədqiqat su təsərrüfatı institutunun hidrotexnika tikinti şöbəsinin rəisi, Rusiya Federasiyası Su Layihə İnstitutunun baş direktorunun müavini
Həyatı
Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir (1970). 1970-1973-cü illərdə Azərbaycan Su Problemləri İnstitutunda kiçik elmi işçi olmuşdur. Moskvada Kostyakov adına Ümumittifaq Elmi–Tədqiqat Hidrotexnika və Meliorasiya İnstitutunun aspiranturasında oxumuş (1974-1977), 1978-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1991-ci ildə “Əlaqəli və əlaqəsiz qruntlarda kanalların hidrodinamiki dayanıqlılığı'” mövzusunda doktorluq dissertasiyası mudafiə etmişdir. 1979--1993-cü illərdə Alekseyevski adına elmi–tədqiqat Su Təsərrüfatı İnstitutunda hidrotexniki tikinti şöbəsinin rəisi işləmişdir. 1993-cü ildən Rusiya Federasiyası Su Layihə İnstitutunun baş direktorunun müavinidir. Eyni zamanda Moskva Kommunal Təsərrufat və Tikinti İnstitutunda şəhər tikintisi kafedrasının professorudur.
Mənbə
http://qazax.biz/
Afraqola
Afraqola — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Penstemon triflorus
(Penstemon triflorus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sannikov Torpağı
Görünməsi və axtarışlar
Sannikov Torpağı haqqında ilk məlumatı 1810-cu ildə mamont sümüyü toplamaq hüququnu özündə saxlayan Yakov Sannikov vermişdir. O, təcrübəli qütb araşdırmaçısı, Stolbovoy adası və Faddeyevski adaları kəşf etmiş bir səyyahdır. O, Kotelnı adasından şimalda geniş torpaq sahəsinin olması fikrini irəli sürmüşdür. Ovçunun dözlərinə görə dənizin ortasında hündür daşlı dağlar müşahidə edilir.
Torpağın ehtimal olunduğu yer Yeni Sibir adalarından şimalda yerləşdiyindən daimi dəniz səht buzlağı ilə tam örtülü olması ehtimal edilirdi. Hətta Yeni Sibir adaları daimi buzlaqların sərhəddində yerləşir. Bu səbəbdən burada yerləşən adaların ətrafı cəmi iki ay müddətində buzdan azad olur. Soyuq illərdə isə hətta yay ayları belə bölgə buzdan azad olmur. Bu adaların ərazidə uzun müddət qalaqlanmış buz yığınağı olması elə ehtimal edilir. III Aleksandr dəniz korpusu ilə görüşü zamanı bu sözləri demişdir: «Kim bu gözəgörünməz torpağı kəşf etsə elə onada məxsus olacaqdır. Дерзайте, мичмана!»
XIX əsrdə edilən ekspedisiyaların böyük əksəriyyəti toroslar səbəbindən yarımcıq dalmışdır. Arktikada şimal qütb materikinin olmasını ehtimal edən Eduard Vasiliviç Toll bölgənin araşdırılması məqsədi ilə ekspedisiya təşkil edir. 13 avqust 1886-ci ildə Toll öz gündəliyində yazırdı : Üfüq olduqca aydındır. Şimal-şərq aydın şəkildə dörd dirək dağı müşahidə etmək olur. Onlar düzənliklərlə əhatələnmişdir. Nəticədə onu demək olar ki, Sannikovun fəziyələri təstiqini tapmışdır. Biz ilk dəfə araşdırmalə şəkildə ərazini xəritəyə salmalı və ona «Sannikov Torpağı» adını verməliyik… 1893-cü ildə Toll növbəti dəfə üfüqdə dağları müşahidə etmişdir.
Elə həmin ildə Fritof Nansen özünün «Fram» gəmisində Yeni Sibir adaları yaxınlığından keçərkən 79 paralelə qədər gəlsə də heç bir torpaq aşkarlamır. O, özünün iki cildlik Fram sürüşü kitabında yazırdı: 20 sentyabr 1893-cü ildə biz Tollun qeyd etdiyi enliyə qədər gəldik. Burada Sannikov Torpağının cənub ərazisi yerləşməli idi. Ola bilsinki, bu torpaq elədə böyük olmayan adadır. Böyük ehtimal ki, o daha da şimalda yerləşə bilməz. 1902-ci ildə Rusiya qütb ekspedisiyası zamanı hədəf Sannkiv Torpağının aşkarlanması olmuşdur. Bu ekspedisiya zamanı Toll həlak olmuşdur.
1937-ci ildə sovet gəmisi olan «Sadko» buzqıran gəmisi ehtimal edilən ərazinin şimalı, cənubi və şərqi istiqamətində hərəkət etsədə bir nəticə əldə edilməmişdir. Bu bölgəyə arktik aviasiya cəlb edilsədə torpaq aşkarlanmır. Bununlada torpağın mövcudluğu rəsmək inkar edilir. Araşdırmaçıların fikirinə görə bu sadəcə buz qalağı olmuşdur. Güçlü istilər zamanı bu buzlar ərimişdir. Digərləri bunun buzlar arasında itən Merkuri adası, Diomid, Vasilevski adası və Semyonovski adası olmasını ehtimal edir. Bölgənin şelf hissəsinin araşdırmaları zamanı burada Sannikov bankəsi aşkarlanmışdır. Müəmmalı şəkildə qazların şimala istiqamətlənməsi onların Alyaska və Qrenlandiyaya hərəkət etməsi müəyyən edilmişdir.
Nausithoe racemosa
—  cinsinə aid heyvan növü.
Sədaqət Zülfüqarova
Sədaqət Şamil qızı Zülfüqarova (10 iyul 1924 – 27 dekabr 1986) — aktrisa.
Nevroz
Nevroz — sinir sisteminin geri dönən funksional pozğunluğu olub, sinir sisteminə uzun müddət ərzində üzücü təsir edən müxtəlif faktorların təsiri nəticəsində baş verir.
Sədaqət Zülfüqarova
Həyatı
Teatr və kino aktrisası Sədaqət Zülfüqarova 30-a qədər filmdə əsasən epizodik rollarda çəkilmişdir.
Nevroz
Tarixi
“Nevroz” termini ilk dəfə 1776-cı ildə Şotlandiya həkimi U.Qullen tərəfindən təklif edilmişdir. XIX əsrin axırlarına qədər bir sıra somatik nevroloji, psixi və s. xəstəliklər nezrozlar kimi təsvir edilirdi. F.Pinel karlığı,korluğu, bağırsaq keçilməzliyini, tetanus xəstəliyini də nevroz hesab edirdi. M.Romberq isə hətta iflicləri, beyin sifilisini, mühiti sinir sisteminin xəstəliklərini nevrozlar kimi təqdim etməyə cəhd göstərmişdir. XIX əsrin sonuna doğru patoloji anatomiyanın, histologiyanın inkişafı ilə əlaqədar olaraq nevroz probleminə münasibət dəyişməyə başladı və onun MSS-də heç bir dəyiçiklik törətməyən, sırf funksianal xəstəlik olması sübuta yetdi. 1911-ci ildə P.Jane nevrozların yaranmasında psixogeniyaların rolunu sübut edərək göstərdi ki, sadə reaksiyalar (psixonevroloji əlamətlər) daha mürəkkəb reaksiyaların (ASF-in) çatışmazlığı, daha doğrusu onların tarazlığının pozulması nəticəsində meydana çıxır. Bu ideyanı müdafiə edən P.Duboya (1912) “nevroz” terminini “psixonevroz” termini ilə əvəz etməyi təklif etdi. Nevrozların müasir təsnifatı hələ də mübahisəlidir. Bəzi müəlliflərin fikrincə nevrozların klassik 3 forması nerasteniya,sarışan hallar nevrozu, isteriya ilə yanaşı digər nevrozlar və nevrotik hallar da mövcuddur. Bunlara ipoxondrik, depressiv nevroz, qorxu nevrozu, vegetanevroz və s. aid edilir.
Ümumi məlumat
Sadə dildə desək, nevroz uzun müddət ərzində davam edən xroniki streslərin nəticəsində inkişaf edir və bu zaman müxtəlif səbəblər üzündən insan uzun müddət onun üçün mürəkkəb hesab edilən bu vəziyyətdən çıxış yolunu heç cür tapa bilmir. Belə vəziyyətlərə bir neçə misal da çəkmək olar. Məsələn: insana onun hazırkı işi xoş gəlmir, ancaq o, başqa iş tapa bilmədiyi üçün bu işlə məşğul olmağa məcburdur; ailə cütlüyü arasında uzun müddət ümumi qarşılıqlı anlaşma olmasa da, onlar uşaqlarına görə nigahlarını poza bilmirlər və s.
Qadınlar nevrozlara daha çox meylli olurlar ki, bu da onların kişilərə nisbətən daha emosional, həssas olmalarından irəli gəlir.
Sinir sisteminin fəaliyyətinin təşkilində biokomyəvi, endokrin, immun və digər bioloji proseslərin vacib rol oynaması artıq heç kimdə şübhə doğurmur. Sinir sisteminin irsi xüsusiyyətlərini də qiymətləndirmək vacibdir. Yüksək sinir fəaliyyətinin funksional patologiyası kimi qiymətləndirilən nevrozların meydana gəlməsində təsbit olunan bütün faktorları təhlil etmədən bu xəstəliyin necə meydana gəldiyini və inkişaf mexanizmini doğru təyin etmək mümkün deyil. Nevrozun əsas formalarına qorxu nevrozu, isterik nevroz, nevrotik fobiyalar, obsessiv-kompulsiv nevroz, depressiv nevroz, nevrasteniya,  ipoxondrik nevroz aiddir.Sovet psixiatrları nevrozun 3 əsas formasını ayırd ediblər: nevrasteniya, isterik nevroz və sayrışan hallar nevrozu.
Əlamətləri
Nevrozun əsas əlamətləri həyəcan, narahatlıq, qorxu, məyusluq, ümüdsizliyə qapanmaq; tez bir zamanda, hətta kiçik həcmli işin icarə edilməsi zamanı baş verən yorğunluq, həyat aktivliyinin zəifləməsi, yuxusuzluq, çətinliklə yuxuya getmək və ya yatıb-durduqdan sonra həqiqətən istirahət edə bilməsi hissiyyatının olmaması, güclü işıqlanma və yüksək səsə ağrılı reaksiya verilməsi. Müxtəlif fobiyaların yaranması (məsələn, insan birdən-birə liftə, metroya və s. nəqliyyat vasitələrinə minməkdən qorxur), beyindən çıxmayan fikirlərin və hərəkətlərin olması (məsələn, evdən çıxdıqdan sonra qaz, işıq, ütünün yanıq şəkildə qalmasından qorxaraq bir neçə dəfə geri qayıtmaq) da mümkündür.
Nausithoe rubra
(Nausithoe rubra) — cinsinə aid heyvan növü.
Abdulla Tağızadə
Abdulla Məmməd oğlu Tağızadə — Azərbaycan dilçisi, SSRİ Elmlər Akademiyası Azərbaycan filialının elmi işçisi və APİ-nin dilçilik kafedrasının müdiri. Azərbaycan orfoqrafiyası və terminologiyası sahəsində tanınmış mütəxəssislərdən biri və Azərbaycandakı əlifba hərəkatının fəal üzvlərindən biri olmuşdur. Böyük təmizləmə zamanı öldürülüb.
Təhsili
Abdulla Tağızadə, Maarif Komissarlığının sərəncamı ilə 1924-cü ildə Leninqrad şəhərindəki Şərq Dilləri İnstituna oxumağa göndərilir. O, həm də Leninqrad Dövlət Universitetinin dil və mədəniyyət fakültəsinə daxil olur. Burada professor A. N. Samoyloviçlə dostluq edən Abdulla 1925-ci ildə Leninqradda Bəkir Çobanzadə ilə tanış olur. Bu tanışlıq sonralar onlar arasında möhkəm dostluğa çevrilir.
Fəaliyyəti
O, ölkədə xüsusən əlifba islahatına böyük maraq göstərib. 1919-cu ildə yeni yaradılan Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olaraq Azərbaycan Xalq Cümuriyyəti Maarif Nazirliyi yanında yaradılan əlifba komissiyasında fəaliyyət göstərir və öz təkliflərini verir.
1920-ci ildə Maarif Komissarlığında texniki katib, "Qaçqınlar və əziyyət çəkənlərə kömək üçün yaradılan xüsusi komissiya"da müavin, 1921-ci ildən Xalq Torpaq Komissarlığının "Əkinçi" jurnalında məsul katib işləyən və Bakı Sovetinin üzvü olan Abdulla Tağızadə təhsil sahəsindəki bilik və təcrübəsini tətbiq etmək üçün maarif sahəsində xidmətə başlayır.
Yazıçı Ədalət Tahirzadənin araşdırmalarına görə 1922-ci ildə Azərbaycan Xalq Maarif Komissarlığının Məktəbdənkənar İdarəsində işə girən Abdulla Tağızadə həmin ilin iyulun 1-də Məktəbdənkənar Tərbiyə İdarəsinin Müdir müavini təyin olunur. O, burada cəmi üç ay işləyir.
1922-ci ildə Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi yanında Yeni Əlifba Komitəsi yaradılır. Komitəyə noyabr ayının 20-dək, tanınmış dilçı alim Fərhad Ağazadə rəhbərlik edir. Abdulla Tağızadəni də bu komitəyə işə dəvət edirlər. O, Səmədağa Ağamalıoğlu, Fərhad Ağazadə, Xudadat Məlikaslanov, Əhməd Pepinovla birgə komitənin rəhbər heyətinə seçilir.
Araşdırmaçı Əli Şamil AzEdu-az açıqlamasında A. Tağızadənin bundan sonrakı fəaliyyəti haqqında bunları demişdir: Fərhad Ağazadə ilə tanışlıq və Yeni Əlifba Komitəsində işə girməsi Abdulla Tağızadənin ömür yolunu müəyyənləşdirir. O, bir dilçi alim kimi formalaşır. Fərhad Ağazadə xəstəliyinə görə müalicəyə getdiyindən komitəyə Abdulla Tağızadə rəhbərlik etməli olur. Yeni Əlifba Komitəsinin Azərbaycanın Şuşa, Qazax, Tovuz, Gəncə, Şəki, Ağdam və b. bölgələrdə, eləcə də Türküstanda, Tbilisidə, İrəvanda şöbələri yaradılır. Yeni Əlifba Komitəsinin 1924-cü il aprelin 25-də keçirilən toplantısında Fərhad Ağazadə və Abdulla Tağızadənin fəaliyyəti xüsusilə qeyd olunur.
1926-cı ildə Bakıda kecirilən I Türkoloji Qurultaya qatılmışdır.
Ali təhsili başa vurub aspiranturaya daxil olan Abdulla Tağızadə 1928-ci ildə Azərbaycan Maarif Nazirliyi tərəfindən ölkəyə dəvət olunur. O, Ümumittifaq Yeni Əlifba Komitəsinin "Kultura i pismennos Vostoka" toplusunda məsul katib işləyir. Ali məktəbdə "Qədim türk dilləri" fənnindən, Azərbaycan Elmi Tədqiqat İnstitunda aspirantlara "Qədim Türk dillərinin yazılı abidələri" və "Türk dillərinin qramatikası" fənnlərindən mühazirələr oxuyur, eləcə də Marksizim-Leninizm İnstitutunda Azərbaycan türkcəsi fənnini tədris edir.
Abdulla Tağızadə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat İnstitunda, dil-ədəbiyyat və sənət şöbəsində elmi işçi, sonra isə dilçilik və terminologiya şöbəsinin müdiri işləmiş, "Türk-tatar dillərinin tarixi sərf-nəhvi" kitabını nəşr etdirmişdir.
Repressiyaya məruz qalması
1937-ci il martın 17-də həbs edilib. 1937-ci il sentyabrın 12-də istintaqın daha 6 ay uzadılmasına icazə alınır. Dilçi-alim 1938-ci il yanvarın 12-də "xalq düşməni" kimi güllələnir. İstintaq işindəki sənədlərdən birindən bəlli olur ki, onun şəxsi kitabxanası da yandırılıb.
Əsərləri
A. Tağızadə orta məktəblər üçün türk dili dərsliklərinin yaradılmasdında yaxından iştirak edib. "Qədim türk dilləri" (Bakı, 1927), "Müxtəsər üslubiyyat" (Bakı, 1933) kitablarını yazıb.
Nausithoe sorbei
(Nausithoe sorbei) — cinsinə aid heyvan növü.
Alessandriya
Alessandriya — İtaliyanın Pyemont regionunda şəhər.
Xırmancıq
Xırmancıq — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Bulutan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 16 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Xırmancıq kəndi 16 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Tarixi abidələri
Xırmancıq kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Nausithoe thieli
—  cinsinə aid heyvan növü.
Roman Dmitriev
Roman Mixayloviç Dmitriev — Yakutiya MSSR Jiqansk rayonu, Bestyax kəndində anadan olmuşdur. 2010-cu ildə idə Moskvada vəfat etmişdir. Sovetlər Birliyini sərbəst güləş üzrə təmsil etmişdir. 48 kq çəki üzrə 1972-ci il olimpiya oyunlarında qızıl, 1976-cı il olimpiya oyunlarında isə güşüş medal qazanmışdır. Dünya və Avropa cenpionu olmuşdur. Altıqat SSRİ çempionudur. 1970-ci illərin dünyada əmn məşhur güləşçilərindən biri olmuşdur. MOİK üzvü olmuşdur.
Bioqrafiyası
Çurapçin internat-məktəbində sərbəst güləş üzrə müəllimi Korkin Dmitriyev Petroviç olmuşdur. O, 1978ildə RQUFSiT bitirmişdir.
1981 - 1985 illər ərzində SSRİ İdman Komitəsinin məşqçisi olmuşdur. Yakutuya MSSR yığmasının baş məşqçisi və Rusiya Federasiyasının gənclər üzrə yığmasının baş məşqçisi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
İdmançı və məşqçi fəaliyyətini bitirdikdən sonra digər məsul vəzifələrdə işləmişdir:
Mükafatları
Yakutskın Maqansk qəbirstanlığında dəfn olunmuşdur.
Nausithoe werneri
(Nausithoe werneri) — cinsinə aid heyvan növü.
Adel Hüqo
Adel Hüqo — fransız yazıçısı Viktor Hüqonun 5 övladından ən kiçiyi. Gənc qadın olarkən şizofreniyaya düçar olur, Britaniya ordusunda xidmət edən zabitin onun sevgisini rədd etməsi onda bu zabitə qarşı romantik asılılıq yaradır. "Sevgi fobiası" adlandırılan Adel sindromu onun adı ilə bağlıdır. 1975-ci ildə fransız rejissor François Truffaut tərəfindən çəkilən "Adel H.-nin hekayəsi" adlı film Adel Hüqonun gündəliklərində yazdıqlarına əsaslanır.
Uşaqlığı
Adel Fuşe və Viktor Hüqonun son övladı olan Adel Hüqo maddi vəziyyəti yaxşı olan bir ailədə və mədəni mühitdə böyüyür. Piano çalmağı çox sevən Adel gözəlliyi və uzun qara saçları ilə məşhur idi. Bir sıra məşhur Parisli rəssamlar onun portretini çəkmişdi. Viktor Hüqonun siyasi səbəblərə görə sürgün edilməsindən sonra ailə 1851-ci ildə Cörsi adasına köçdü və 1870-ci ilə qədər orada qaldı. Adel sevgi asılılığının səbəbi olan Albert Pinsonla da məhz burada tanış oldu.
Xəstəliyi və Pinsonu təqib etməsi
1856-cı ildə Adelin ruhi xəstəliyinin əlamətləri açıq-aydın sezilməyə başladı. O, Britaniya ordusunda xidmət edən Albert Pinson adlı zabitlə sevgi münasibətində idi. 1855-ci ildə o, Adelə evlənmə təklif etdi, lakin Adel onun təklifinə rədd cavabı verdi. Sonradan fikrini dəyişən Adel Pinsonla barışmaq istədi, amma bu dəfə də Pinson onu rədd etdi. Hərbi karyerasına davam edən Pinson 1856-cı ildə İngiltərinin şərqinə, Bedfordşirə göndərildi. O, burada Adeli nadir hallarda görürdü. Pinson 1858-ci ildə leytenant rütbəsi alaraq İrlandiyaya getdi və 1861-ci ilə qədər burada vəzifədə qaldı.
Pinson 1866-cı ildə Barbadosda vəzifəyə təyin olundu. 1869-cu ildə Barbadosdan çıxıb gedəndə o, Adeli tamamilə tərk etdi. Adel 1872-ci ilə qədər Fransaya qayıtmadı, bu müddət ərzində ailəsi onun nə etdiyindən xəbər tuta bilmədi.
Nyu York Tribun qəzetinin redaktoruna gələn məktubda Adelin Barbadosdakı sirli həyatı haqda bəzi məlumatlar üzə çıxdı. Məktubda imza kimi sadəcə "P" hərfi göstərilirdi və həmin məktub 1885-ci il 27 mayda dərc olundu. Trinidaddakı katolik missioner qrupunun başçısı da 1885-ci il 8 sentyabr tarixli məktubunda Adelin acınacaqlı vəziyyəti haqqında demək olar eyni şeyləri yazır. O, Viktor Hüqonun ölüm xəbərindən sonra onun üçün dini ayinin yerinə yetirilməsini xahiş edən Selin Alvarez Baa adlı, Afrika əsilli Barbadoslu bir qadınla olan görüşünü nəql edir. O, madam Baanın Viktor Hüqoya olan marağının səbəbini öyrənmək istədiyindən ona bəzi suallar verir və öyrənir ki, o, Barbadosda tərk edilən, "Madam Pinson" kimi tanınan Adelə sığınacaq verib. Madam Baa küçələr boyunca gəzib dolanan, öz-özünə danışan, ətrafdakı insanlardan uzaq düşən Adeli Parisə, ailəsinin yanına aparmağı boynuna götürür. Daha sonra ona tibbi kömək göstərilir. Ona minnətdar olan Viktor Hüqo onun çəkdiyi bütün xərcləri geri qaytarır.
Erotomaniya
Adelin asılılığı erotomaniyanın təzahürü idi. Hallusinasiyalar daxil olmaqla, ruhi xəstəliyin digər əlamətləri də Adelin şizofreniyadan əziyyət çəkdiyini göstərirdi. Bu xəstəlik Hüqo ailəsinin digər üzvlərində özünü göstərmişdi; Viktor Hüqonun qardaşı Eugen də şizofrenik idi. Adel sonda Parisdən kənarda varlılar üçün olan ruhi xəstəxanaya göndərildi, orada da vəfat etdi. Viktor Hüqonun beş övladından yalnız Adel ondan daha çox yaşadı.
Adelin həyatı və Pinsonu izləməsi ilə bağlı məlumatların böyük əksəriyəti onun gündəliklərindən və məktublarından əldə olunub. Cörsi və Quernseydə olarkən gündəlik tuturdu və onu "Sürgün gündəliyi" adlandırmışdı. Barbadosda qaldığı zaman isə psixi vəziyyətinin pisləşməsi səbəbilə gündəlik tutmağı sonlandırdı.
Adelin hekayəsi
1975-ci ildə François Truffault Adelin Pinsona olan asılılığı haqqında bioqrafik film çəkdi. "Adel H.-nin hekayəsi" adlı filmin baş rolunda İzabel Adcani çəkildi. Bir sıra bioqraflar onun haqqında yazılar çap etdi, Lesli Smit Dou "Adel Hüqo: Səfil" adlı kitabında Adelin həyatından və onun Pinsona olan asılılığından bəhs etdi.