cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
"Darvin" mükafatı
Tarix
right|thumb| Vendi Norskat, Darvin Mükafatları vebsaytının və kitabların müəllifi Darvin Mükafatlarının mənşəyini hələ 1985-ci ildə Usenet qrup müzakirələrindəki yazılardan görmək olar. 7 avqust 1985-ci il tarixli bir yazıda mükafatların "ölümündən sonra genlərini hovuzumuzdan uzaq tutmaq üçün böyük fədakarlıq edən insanlara verilir" kimi təsvir edilir. Üslub önəmlidir, öz axmaqlığından ölən hər kəs qalib gələ bilməz." Bu ilk yazıda avtomatı başı üzərinə çəkən və içəri girmək istəyərkən əzilərək ölən bir şəxs nümunəsi göstərilir. Vendi Norskat deyir ki, Norskat tərəfindən idarə olunan rəsmi "Darvin Mükafatları" vebsaytı təqdim olunan bütün hekayələri təsdiqləmək üçün əlindən gələni edir və onları "Darvin tərəfindən təsdiqlənmişdir" kimi sadalayır. İnternetdə yayılan virus e-poçtlarının çoxu saxtakarlıq və şəhər əfsanələridir.
1971 Aralıq dənizi Oyunları
1971 Aralıq dənizi Oyunları — 1971-ci ilin 6–17 oktyabr tarixləri arasında Türkiyənin İzmir şəhərində keçirilmiş altıncı Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 14 ölkədən 1362 atlet iştirak etmişdir. Oyunların keçirildiyi əsas məkan İzmir Atatürk stadionu olmuşdur.
Şəlalə (jurnal)
Şəlalə — Azərbaycanda nəşr olunan ədəbiyyat jurnalı.
Haqqında
"Şəlalə" jurnalının ilk nömrəsi 1913-cü il yanvar ayının 19-da işıq üzü görüb. son sayısı isə 4 yanvar 1914-cü il tarixdə nəşr edilməklə cəmi 56 sayıda çıxmışdı.
Şordərəçay
Şordərəçay — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonu ərazisində çay. Düylünçayın sol qolu.
Haqqında
Uzunluğu 9 km, hövzəsinin sahəsi 11 kv. km-dir. Əsasən qar suları və yeraltı sularla qidalanır. Yaz-yay daşqınları olur.
Fujer-Vitre (rayon)
Fujer-Vitre  — Fransanın Bretan regionun rayonlarından biri. Departamenti — İl və Vilen. Suprefektura — Fujer-Vitre. Rayon əhalisi 2012-cı ildə 176 038 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 82 nəf / km². Rayon sahəsi — 2152 km².
Sintaşta mədəniyyəti
thumb|240x240pik| Sintashta-Petrovka mədəniyyəti [[qırmızıyla göstərilmişdir. Andronovo mədəniyyəti narıncı rəngdədir. Ən birinci təkərli cəng arabalarının tapıldığı zona Magenta olaraq göstərilib. Bitişik və bir-birini tamamlayan mədəniyyətlər Afanasevo mədəniyyəti, Srubna mədəniyyəti , Baktria-Margiyana Arxeoloji Kompleksi (BMAC) zeytun yaşılı rəngdədir.]]
Sintaşta mədəniyyəti (İngilis dilində: Sintashta culture), Sintasta-Petrovka mədəniyyəti və ya Sintashta-Arkaim mədəniyyəti, Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiyada eramızdan əvvəl 2100-1800-cü illər arasında mövcud olan Tunc dövrünün arxeoloji mədəniyyətidir. Mədəniyyətin adı Rusiyanın Çelyabinsk vilayətindəki Sintaşta arxeoloji sahəsindən gəlir.
Sintaşta mədəniyyəti Hind-İran dillərinin mənşəyi hesab olunur. Bilinən ən qədim döyüş arabaları Sintaşta məzarlarında tapılıb və Köhnə dünyadan dünyaya yayılan və müharibələrdə mühüm rol oynayan bu texnologiyanın yaranması üçün Sintaşta mədəniyyəti güclü namizəd hesab olunur. Sintaşta yaşayış məskənləri həm də çöl mədəniyyəti üçün qeyri-adi olan mis mədənçıxarmaçılığı| və tunc metallurgiyasının cəmləşməsi ilə də diqqət çəkir.
Sələfləri: Poltavka mədəniyyəti, Abaşevo mədəniyyəti, Corded Ware mədəniyyəti
Ural-Tobol çöllərində mövcud olmuş bu mədəniyyətin sələfi hesab edilən mədəniyyət Yamnaya mədəniyyətinin bir hissəsi sayılan Poltavka mədəniyyətidir. Sintavka kəndləri köhnə Poltavka yaşayış məskənlərinin üstündə və ya Poltavka qəbiristanlıqlarının yaxınlığında salınmışdır və Poltavka motivlərinə Sintaşta saxsı qablarında çox rast gəlinir.
Sintaşta maddi mədəniyyəti Sintaşta regionunun şimalında meşə-çöl zonasında mövcud olmuş Corded Ware mədəniyyəti mənşəli ilkin Abaşevo mədəniyyətinin də təsiri altındadır. Bu mədəniyyətə mənsub şəxslər daha çox köçəri və yaxud da pastoralist həyatı yaşamışdırlar.
Proto-Hind-İran etnik və dil identikliyi
Sintaşta mədəniyyətinin insanlarının Hind-İran dil ailəsinin əcdadı olan proto-hind-iran dilində danışdıqları düşünülür. Bu tərif əsasən Vedik Sanskrit dilində qeydə alınmış qədim Hind-İran ilahilərinin yer aldığı Hindistan dini mətni olan Riqvedanın hissələri ilə arxeologiyanın aşkar etdiyi Sintaşta mədəniyyətinin dəfn mərasimləri arasındakı oxşarlıqlara əsaslanır.
Sintaşta mədəniyyəti sayəsində Hind-İran dilləri Hind-İranlılarla birlikdə Anadolu, Hindistan və İrana yayılmışdır. Eramızdan əvvəl IX əsrdən başlayaraq İran dilləri skiflərlə birlikdə qərbə, proto-hind-avropalıların gəldiyi Pont çöllərinə qədər yayılmışdır.
Metal istehsalı
sağ|thumb| Avrasyadakı Hind-Avropa dillərinin müasir yayılması:
Sintaştanın iqtisadiyyatı mis metallurgiyasına əsaslanırdı. Yaxınlıqdakı mədənlərdən mis filizləri (məsələn, Vorovskaya Yama) mis və arsen bürüncünün emalı üçün Sintaşta yaşayış məntəqələrinə aparılırdı. Bu, sənaye miqyasında baş vermişdir: mədəniyyət zonalarında aparılan qazıntılar zamanı bütün binalarda əritmə sobaları və şlak qalıqları aşkar edilmişdir.
Bu metalın böyük hissəsi Mərkəzi Asiyanın Baktria-Margiyana Arxeoloji Kompleksinin (BMAC) şəhərlərinə ixrac üçün istehsal olunurdu. Sintaşta və BMAC arasındakı bu ticarət çöl zonasını Yaxın Şərqin qədim şəhər sivilizasiyaları ilə birləşdirirdi. İran və Mesopotamiya imperiyaları və şəhər dövlətləri bu metallar üçün demək olar ki, qeyri-məhdud bazar təmin edirdi.
Bu ticarət yolları daha sonra atların, arabaların və nəhayət hind-irandilli xalqların çöl zonasından Yaxın Şərqə daxil olduğu nəqliyyat vasitəsinə çevrilmişdir.
Lvovun tarixi hissəsi
Lvovun tarixi hissəsi və ya Lvovun tarixi mərkəzi yaxud Köhnə şəhər (Ансамбль історичного центру Львова, Старе місто) — UNESKO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmiş Ukraynanın Lvov şəhərinin mərkəzi hissəsindəki ərazi. Ərazi 1975-ci ildə Dövlət Tarix-Memarlıq Yasaqlığı statusu alıb.
Tarixi
250px|thumb|right|Lvovun tarixi hissəsinin görünüşü 250px|thumb|right|Dormition kilsəsinin kompleksində 400 illik Korniakt Qülləsi üstünlük təşkil edir. 250px|thumb|right|Lvov şəhərində qədim küçə 1998-ci il noyabrın 30-dan dekabrın 5-dək Kiotoda (Yaponiya) keçirilən YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 22-ci konfransında Lvov Ümumdünya İrs Saytı kimi qəbul edilib. YUNESKO Komitəsi Lvovun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilməsi və YUNESKO-nun belə meyarlarına uyğunluğu üçün aşağıdakı səbəbləri təqdim etmişdir:
Tarixi mərkəzin ansamblının ərazisi 120 hektar Kiyev Rus dövləti və Lvov şəhərinin orta əsrlər hissəsindən, həmçinin Svyatoyurskaya təpəsindəki Müqəddəs Georgi kafedralının ərazisindən ibarətdir. Kafedral ansamblı Ukrayna torpaqlarının bədii mədəniyyətində xüsusi yeri tutur, həmçinin ona görə ki, o indiyə kimi öz divarlarında müxtəlif dövrlərin bir çox görkəmli tarixi və bədii abidələrini gizlədir və öz dövrü üçün ən nümayəndə və əhəmiyyətli sayılabiləcək relikviyaları mühafizə edir. Ancaq, bir sıra tarixi səbəblərə görə, relikviyaların əksəriyyəti hal-hazırda kilsə xaricindədirlər: hal-hazırda bu əşyalar Andrey Şeptitski adına Milli muzeydə, Onufriyevski monastırın arxiv fondlarında, Lvovdakı Ukraynanın mərkəzi dövlət tarix arxivi və Vasili Stefanika adına Lvov elmi kitabxanasında saxlanılır. Tarixi Mərkəzin ansamblının bufer zonası tarixi ərazinin hüdudları ilə müəyyən edilir və 3000 hektara yaxındır.
Lvovun Tarixi Mərkəzinin abidələrinin mühafizəsi iki nazirlik - Regional Tikinti Nazirliyi və Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir. Xüsusi statusun olmasına baxmayaraq, mədəniyyət abidələri çox vaxt onlara sahib olan vətəndaşlar, müəssisələr, kilsə təşkilatları tərəfindən yenidən qurulur. Bu da ilkin görünüşünün və ya interyerinin dəyişməsinə səbəb olur. Qoruğun ərazisində tarixi mühitə dissonans gətirən yeni tikililər də meydana gəlir. YUNESKO ilə müqavilələrin pozulması Lvovun tarixi mərkəzinin Ümumdünya İrs siyahısından çıxarıla biləcəyi təhlükəsinə səbəb olur.
Lvovun yeni baş planına əsasən, şəhərin tarixi hissəsinə, ilk növbədə Sredmiescie bölgəsinə nəqliyyatın girişi məhdudlaşdırılmalıdır.
AK-105
Güllənin başlanğıc sürəti: 840metr/saniyə
Güllənin effektiv zədələmə məsafəsi: 500 metr
Giliz 5.45x39 mm
Kalib 5.45 mm
Atəş rejimi – avtomatik və tək-tək
Daraqın tutumu – 30 ədəd
Nişangah – nizamlana bilən adi nişangah
Atış tipi: Qaz dövriyyəsi, dönər çaxmaq
Uzunluğu: 586 mm
Açıq qundaq və birləşdirilmiş süngü bıçaqla birlikdə uzunluğu: 824 mm
İstifadəçilər
Ermənistan Sərhəd Qoşunları tərəfindən istifadə olunur.
Həmçinin, digər hüquq-mühafizə orqanlarının da xidmətində istifadə edilirlər. Rusiya Silahlı Qüvvələri tərəfindən məhdud sayda istifadə edilir.
NGC 7304
NGC 7304, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. *3 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qışlaq-i Həzrətquluabdullah (Biləsuvar)
Qışlaq-i Həzrətquluabdullah — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 34 nəfər yaşayır (8 ailə).
Soen Şaku
– Yaponiya buddist keşişi. Zen buddizminin Rinzay sektasına mənsub olmuşdur. O, ABŞ-də Zen buddizminə dair dərslər vermiş ilk şəxsdir.
Həyatı
Soen Şaku 1859-cu ildə Yaponiyanın Vakasa əyalətinin Takahama yaşayış məntəqəsində doğulmuşdur. Kiotoda yerləşən Myoşin məbədində və Kamakurada yerləşən Enqaku məbədində təhsil aldıqdan sonra Keyo Universitetinə daxil olmuşdur. 1889-cu ildə universitetdən məzun olmuş, Seylon və Hindistana səyahət etmişdir. 1892-ci ildə Enqaku məbədinin abbatı təyin olunmuşdur.
O, 1905–1906-cı illərdə ABŞ-də Zen buddizminə dair mühazirələr vermiş, ABŞ-də Zen meditasiyası təşkil edən ilk şəxs olmuşdur. 1906-cı ildə "Amerikalılar üçün Zen" adlı əsəri nəşr olunmuşdur. Yazıları 40 cild şəklində nəşr olunmuşdur.
Şagirdləri
Şagirdi olmuş D.T. Suzuki onun məsləhəti ilə ABŞ-yə getmişdir. Digər şagirdi Ozuma Çikudo Almaniyada təhsil alarkən Zen buddizmi haqqında almandilli kitab yazmış, Avropada Zenə qarşı maraq oyatmışdır.
When Christmas Comes
When Christmas Comes — Meray Kerinin ikinci Milad/on üçüncü studiya albomundan olan mahnı, "Merry Christmas II You". Mahnının söz və bəstəkarı Keri və Ceyms Poyserdir. R&B və soul mahnısının sözləri "sevgi hədiyyəsi" verməkdən ibarətdir. 2011-ci ilin noyabrında Keri daha sonra sinql olaraq buraxılacaq mahnını Con Legend ilə duet şəklində yenidən yazdırdı. Trekin hər iki versiyası Cənubi Koreyada debüt etdi, duet versiyası isə 80.000 nüsxədən çox satışla bir nömrədə debüt etdi. Mahnının klipində Keri və Legend Milad şənliyinə ev sahibliyi edir. Keri mahnını 2010-cu ildə ABC Christmas xüsusi proqramı və 2014-cü ildə The All I Want for Christmas Is You: A Night of Joy və Festivity konsertlərinin bir hissəsi kimi Beacon Teatrında ifa etdi.
Mahnı və bəstə
"When Christmas Comes" mahnısı Meray Keri və James Poyser tərəfindən Mariah Carey'nin ikinci Milad/on üçüncü studiya albomu Merry Christmas II You (2010) üçün yazılmış və bəstələnmişdir. Kerinin vokalları Brayan Qarten tərəfindən Bel Air-də Guardian Angel Studios, Westlake Recording Studios və Hensons Studios-da Los-Ancelesdə və Germano Studios-da qeydə alınıb. Carey; Melonie Daniels Sharlotte Gibson və Nicki Richards ilə birlikdə öz bek-vokallarını oxudu. Mahnının musiqisi Garten və Kevin Guarnieri tərəfindən lentə alınarkən, Aleks Evans nağara, Con "Jubu" Smit isə gitara çalıb. 7 noyabr 2011-ci ildə Keri Con Legend ilə duet şəklində "When Christmas Comes" mahnısını çıxaracağını elan etdi. Duet noyabrın 21-də ABŞ-da, 28-də isə Böyük Britaniyada buraxılıb.
Hissələri
"When Christmas Comes" — 4:46 Con Legend ilə "When Christmas Comes" — 4:45
Rafiq Allahverdiyev
Allahverdiyev Rafiq Allahverdi oğlu — Azərbaycan Respublikasının Qazax şəhərində anadan olmuşdur. 1961-ci ildə "Neft və qaz yataqlarının işləniməsi və istismarı" ixtisası üzrə AzNKİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra qazmaçı köməkçisi, operator, neft və qaz hasilatı ustası, böyük mühəndis, texniki şöbənin müdiri, "Leninneft" NQÇİ-nin baş mühəndisi işləmişdir. 1968-1972-ci illərdə AzETNÇİ-da aspirant olmuşdur. 1972-ci ildə "Mürəkkəbləşmələrin tədqiqi və fontan üsulu ilə hasilatın göstəricilərin yaxşılaşdırılması üzrə təkliflərin işlənilməsi (Qotur-Təpə yatağı timsalında)" mövzusunda namizədlik, 1992-ci ildə isə "Quyuların mürəkkəbləşmiş istismarı şəraitində neft hasilatının intensivləşdirilməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1984-1987-ci illərdə AzETNÇİ-da quyuların yeraltı və əsaslı təmiri sektorunun müdiri, laboratoriya müdiri, 1987-ci ildən isə Türkmənneft ETLİ-da (Nəbitdağ ş.) elmi iş üzrə direktor müavini işləmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Allehverdiyev R.A. neft və qaz yataqlarının işlənilməsi və istismarı sahəsində tanınmış alimdir.
Elmi tədqiqatların sahəsi: neft və qaz axınının intensivləşdirilməsi proseslərinin öyrənilməsi; quyuların quyudibi zonasının qeyri-nyuton mühiti ilə emalı üsulları; quyuların mənimsənilmə üsullarının təkmilləşdirilməsi məsələləri; quyuların lülələrində qum tıxaclarının yuyulması məsələləri; Qərbi Türkmənistanın mürəkkəbləşmiş şəraitlərdə (sulaşma, qum təzahürü və parafinləşmə, layların məhsuldarlığının pisləşməsi), son işlənilmə mərhələsində olan yataqlarında neft hasilatı səviyyəsinin stabilləşməsi və işlənilmə mərhələsinin artırılması məsələləri.
Allahverdiyev R.A. 100-dən artıq elmi məqalənin, 2 monoqrafiyanın, 11 rəhbər sənədin müəllifidir. İxtiralara görə 25 müəlliflik şəhadətnaməsi alıb. "Türkmənistan SSR əməkdar səmərələşdiricisi", "Neft və qaz sənayesinin əlaçısı" kimi adlara və bir çox fərmanlara layiq görülmüşdür.
Amasiya satiri
thumb|Amasiya satiri|232x232px
Amasiya satiri — Kəpənək növlərindən biridir, marigold ailəsinə aiddir.
Latın adı etimologiyası
Amasinus (toponimik) — Amasya — Türkiyədə yerləşib.
Alan
Bu sahə Kiçik Asiyadan Orta Şərqə, Qafqaz, Dağıstan, Azərbaycan və Türkiyə daxil olmaqla Transkafkasiyaya qədər uzanır.Şərqi Avropaada bu dağətəyi və dağlıq Dağıstanda yerləşir: Sarykum barxanı, Talqa dərəsi, Chonkatau sırtı, s. Kaka-Şura, qonşuluq kəndləri Ahty. Kəpənəklər dəniz səviyyəsindən 200–2000 m yüksəkliklərdə yüksəkliklərdə və daşqın ağacları ilə yaxşı istılanilen dağlıq çöllərdə yaşayır.
Biologiya
Bir il ərzində bir nəsil inkişaf edir. Uçuş vaxtı iyun ayının əvvəlindən Avqustun birinci gününə qədər davam edir. Eyni zamanda, kəpənəklər geniş yayılmış qanadları ilə titrəyirlər ki, bu da onların çox yavaş-yavaş uçmasına imkan verir. Kəpənəklər sığınacaqdakı müxtəlif çiçəklərin nektarı ilə bəslənirlər.
Farmakoqnoziya
thumb|350px| Diskorides’ Materia Medika, nüsxəsi ərəbcə, müxtəlif [[bitkilərin müalicəvi xüsusiyyətlərini təsvir edir.]] Farmakoqnoziya — bitki və digər mənşəli dərman xammallarını və belə xammalın emalı məhsullarını öyrənən əsas əczaçılıq elmlərindən biri.
Təsviri
Farmakoqnoziya ayrıca bir elm kimi XIX-cu əsrdə yaranmışdır (dərman elmi Materia medikadan (lat.) ayrılaraq).
"Farmakoqnoziya" sözü iki yunan sözündən ibarətdir: φάρμακον, pharmakon (dərman) və γνῶσις gnosis (bilik) və ya latın feli cognosco (con, "ilə" və, "bilmək"; özü yunan γι( γι) feli ilə bağlıdır. γ)νώσκω, gi(g)nósko, yəni "Mən bilirəm, dərk edirəm"), "konseptuallaşdırmaq" və ya "tanımaq" deməkdir.
"Farmakoqnoziya" termini ilk dəfə 1811-ci ildə Avstriyalı həkimi Şmidt və 1815-ci ildə Anotheus Seidler tərəfindən "Analekta Pharmacognostica" adlı əsərdə istifadə edilmişdir.
Mokraya Çuburka çayı
Mokraya Çuburka — Rusiyanın Krasnodar vilayətinin şimalı və Rostov vilayətinin cənub-qərbindən axan çay. Azov dənizinə daxil olan Taqanroq körfəzinə tökülür. Çayın uzunluğu 92 km təşkil edir. Ümumi mayillik 63 metrdir. Əb böyük qolu Çuburka çayıdır. Sahilində yerləşən ən böyük yaşsyış məntəqəsi Aleksandrovna kındidir (4738 nəfər, 2002).
Farmakoqnoziya
Təsviri
XXI-ci əsrin gəlişi farmakoqnoziya elminə canlanma gətirdi və onun ənənəvi botanika elmi kimi yanaşması molekulyar və metabolik səviyyələrə qədər genişləndi.
Əlcəzair Prezidenti
Əlcəzair Prezidenti (ərəb. رئيس الجزائر) – 1962-ci ildən Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikasının başçısı. Ölkədə icra hakimiyyətinə başçılıq edir.
Farmakoqnoziya
Təsviri
Amerika Farmakoqnoziya Cəmiyyəti farmakoqnoziyanı "dərman, ekoloji, dad və ya digər funksional xüsusiyyətləri ilə faydalı olan təbii məhsul molekullarının (adətən ikincili metabolitlərin) öyrənilməsi" kimi də təyin edir. Digər təriflər botanika, etnobotanika, dəniz biologiyası, mikrobiologiya, bitki mənşəli təbabət, kimya, biotexnologiya, fitokimya, farmakologiya, əczaçılıq, klinik əczaçılıq və əczaçılıq təcrübəsi daxil olmaqla, bioloji fənlərin geniş spektrinə əsaslanaraq daha əhatəlidir.
Mokraya Çuburka çayı
Axını
Çay öz başlanğıcını Kuban-Priaziv düzənliyindən götürür. Onun mənsəbi Krasnodar vilayətinin Kuşyovski rayonu, İsaevski xutorunun şərqində yerləşir. Aşağı axarlarda Kalininski xutoru ərazisindən isə Rostov vilayətinə keçir. Buradan isə o özünün ən böyük qolu olan Çuburka qolunu qəbul edir. Bu hissədə çay Bataysk Starominskata dəmir yol xəttini kəsir. Aşağı axarlara doğru süni Aleksandrovka meşəsindən keçir. Sonradan isə iri yaşayış məntəqəsi olan Aleksandrovkadan keçir. Primorski yaşayış məntəqəsi yaxınlığında onun eni 500 metr olur. Çay sonda Taqanroq körfəzinə tökülür.
Çay Krasnodar vilayətinin Kuşyovski rayonu və Rostov vilayətinin Azov rayonu ərazisindən axır.
Farmakoqnoziya
Bioloji fonu
right|thumb|Novruzçiçəyinin tərkibindəki karotenoidlər parlaq qırmızı, sarı və narıncı rənglər yaradır. Bütün bitkilər normal metabolik fəaliyyətlərinin bir hissəsi kimi kimyəvi birləşmələr istehsal edirlər. Bu fitokimyəvi maddələr 1. bütün bitkilərdə olan şəkər və yağlar kimi əsas metabolitlərə bölünür; 2. ikincil metabolitlər, daha az bitkilərdə əmələ gələn və daha spesifik funksiyaları yerinə yetirən birləşmələr. Məsələn, bəzi ikincil metabolitlər bitkilərin yırtıcıları qorxuzmaq üçün istifadə etdiyi toksinlər, digərləri isə tozlandırma üçün həşəratları cəlb etmək üçün istifadə olunan feromonlardır.
Bitkilər müxtəlif fitokimyəvi maddələr sintez edir, lakin onların əksəriyyəti törəmələrdir:
Təbii məhsulların kimyası
thumb|right|Digoksin Digitalis lanata bitkisindən çıxarılan təmizlənmiş ürək qlikozididir. Digoksin müxtəlif ürək xəstəliklərinin müalicəsində geniş istifadə olunur. Təmiz kimyəvi agenti təbii mənşədən təcrid etmək üçün tipik protokol bioanaliz əsasında fraksiyalaşdırmadır, yəni ekstraksiya edilmiş komponentlərin fiziki-kimyəvi xassələrindəki fərqlərə əsaslanaraq mərhələli ayrılması və bioloji aktivliyin qiymətləndirilməsi, ardınca növbəti ayırma və analiz mərhələsidir.
Əgər işin son məqsədi on və ya yüzlərlə birləşmədən hansının in vitro müşahidə olunan fəaliyyət üçün cavabdeh olduğunu müəyyən etməkdirsə, bu məqsədə gedən yol olduqca sadədir:
Bitki mənşəli
Keçmişdə Asiya və Afrikanın bəzi ölkələrində, həmçinin yerli Amerika əhalinin 80%-ə qədəri ilkin tibbi yardım üçün ənənəvi təbabətə (bitki mənşəli dərmanlar da daxil olmaqla) arxalanırdı.
Bostancı Cəfər Paşa
Bostancı Cəfər Paşa — IV Murad səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi.
Toy mərasiminin ardından Egey dənizi ndə indiki Kassandra sahillərində dəniz quldurlarıyla girdiyi mübarizədə gəmisi yandırılmış, özü isə gəmidən qaçaraq xilas olmuşdur. Ardından Qara dəniz də səyahətə çıxmış, bu səyahətinin də uğursuzluqla nəticələnməsinin ardından 30 iyun 1634-cü ildə vəzifədən alınmışdır. Eyni zamanda paşanı bacısı Burnaz Atikə Sultan dan da boşayan Sultan Murad ın əmriylə həmin ilin iyulunda Budin bəylərbəyi təyin edilərək paytaxtdan uzaqlaşdırıldı. Ancaq Sultan Murad ın əmriylə 28 may 1635-ci ildə yerinə təyin edilən Nasuhpaşazadə Hüseyn Paşa tərəfindən edam olundu.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Bayram Musayev
Musayev Bayram Mehman oğlu — Vətən müharibəsi şəhidi.
Le Mans 24 Saat
thumb|Le Mans 24 pisti Le Mans 24 Saat yarışları (24 Heures du Mans) — dünyanın ən məşhur idman avtomobillərinin dözümlülük yarışlarından biridir. Pistin uzunluğu 13.469 km-dir. Üç kateqoriyaya malikdir: İdman avtomobili, yük maşını və motosiklet. Yarışlarda iştirak edən avtomobillər prototipdir. 1923-cü ildən bəri keçirilir. 1939-1949-cu illər arasında İkinci Dünya Müharibəsinə görə təşkil edilməmişdir. 1955-ci ildə qəza nəticəsində 83 ölü və 120-dən çox yaralı olmuşdur. Hər il Fransanın Le Mans yaxınlığındakı Circuit de la Sarthe pistinin French Sarthe département hissəsində keçirilir. Automobile Club de l'Ouest (A.C.O) tərəfindən təşkil edilir.
İnfant Filipp
İnfant Filipp (Infante Felipe) – İspaniya kralı V Filippin oğlu. 1748-ci ildə Parma hersoqu təyin edildi və ölümündən sonra bu rütbə onun şəcərəsinə verildi. Beləcə, Burbon sülaləsinin Burbon-Parma qolunun əsası qoyuldu.
Le Mans 24 Saat
Sürücülər
Əvvəlcə avtomobil sürücülərinin sayı və onların nə qədər sürə biləcəyi ilə bağlı qaydalar yox idi. İlk onilliklərdə demək olar ki, bütün komandalar iki sürücüdən istifadə etsələr də, Pierre Levegh və Eddie Hall kimi bəzi Le Mans sürücüləri sürücüləri dəyişdirmədən vaxta qənaət etmək ümidi ilə yarışı təkbaşına keçirməyə cəhd etdilər. Bu təcrübə sonradan qadağan edildi. 1980-ci illərə qədər cəmi iki sürücünün yarışdığı komandalar var idi, lakin onilliyin sonunda qaydalar dəyişdirildi və hər avtomobili ən azı üç sürücü idarə etməlidir.
Bayram Musayev
Həyatı
Musayev Bayram Mehman oğlu 2001-ci il martın 20-də anadan olmuşdur. Novruzda doğulduğu üçün adını Bayram qoymuşdular. Orta məktəbi Hilal Ənnağıyev adına Qasımbəyli kənd tam orta məktəbində oxuyub. O öz istəyi ilə sənədlərini Sabirabad rayonu Peşə Liseyinə verir. Liseyi müvəffəqiyyətlə qurtararaq, traktorçu ixtisasına yiyələnmişdir. Bayramın 7 yaşı olanda anası Qızbəst xanım rəhmətə gedir, Bayram anadan yetim qalır.
Le Mans 24 Saat
Sürücülər
1990-cı illərə qədər, avtomobillərin sürəti və sürücülərin üzərinə qoyduğu gərginlik səbəbindən, sürücülərin yorğunluğunu azaltmaq üçün əlavə qaydalar sürücülərin 6 saat ərzində 240 dəqiqədən çox sürə bilməməsini və heç bir sürücünün cəmi 14 saatdan çox işləyə bilməməsini məcbur etdi. . Sürücü seçimlərinin diqqətlə idarə edilməsi ilə bu, yarışı yalnız iki sürücü ilə tamamlamağa imkan verir (Jeroen Bleekemolen və Cooper MacNeil 2014-cü ildə etdiyi kimi), baxmayaraq ki, komandaların böyük əksəriyyəti hələ də üç sürücüdən istifadə etməyə davam edir.
Bayram Musayev
Döyüş yolu
Bayram Musayev 2019-cu ilin iyulunda Sabirabad Rayonu Hərbi Komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırılır. Bayram həqiqi hərbi xidmətini Ağdam rayonunun “N”saylı hərbi hissəsində keçmişdir. İkinci Qarabağ müharibəsi başlayanda da hərbi hissədən birbaşa cəbhəyə yollanan Bayram, Cəbrayıl uğrunda gedən ağır döyüşlərdə fəal iştirak edir və 8 oktyabr 2020-ci ildə şəhidlik zirvəsinə ucalır. O, Yuxarı Axtaçı kənd qəbristanlığında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bayram Musayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Ağdam rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bayram Musayev ​ölümündən sonra "Ağdamın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Heydərabad (Sulduz)
Heydərabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.
Hindistan tısbağası
Quruda yaşayan tısbağa növü.Qeyri-kafi öyrənilmişdir,onun sayları azalıb.
Şorsuçay
Şorsuçay — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu ərazisində çay.
Hindistan tısbağası
Xarici görünşü
Tortoise orta ölçülüdür, qabığının uzunluğu 28 sm-ə qədərdir, oval, qısa, hamar bir kənar. Çiftleşme mövsümündə hind kaplumbağaları rəng dəyişdirir, xüsusən də erkəklər: burun və göz yuvalarının ərazisində dəri rənginin dəyişməsi - torpaq qatqıları üçün çox nadir haldır.
Şorsuçay
Haqqında
Sirabçay ilə qovuşduğu yerdən aşağıda Selov adlanır. Uzunluğu 8 km-dir. 1150 m hündürlükdəki bulaqlardan başlanır. Yeraltı sular və yağış suları ilə qidalanır. Suvarmada istifadə edilir. 965 m hündürlükdə soldan Naxçıvançaya tökülür.
Hindistan tısbağası
Dağılım və yaşayış sahəsi
Hindistanın cənub-qərbindəki Travancor və Koçin bölgələrini məskunlaşmışdır.Bu sıra Kerala cənubunda və Karnitanın ekstremal cənubunda dağların qərb yamacları boyunca uzanır.Dağlarda dəniz səviyyəsindən 1000 metr yüksəklikdə yaşayır.Sevimli yaşayış sahəsi - orta rütubətli yağışlı dağ meşələridir.
Solomiya Kruşelnitska
Salome (və ya Solomiya ) Amvrosiyevna Kruşelnitska — Ukrayna opera müğənnisi, müəllim. Ukrayna SSR əməkdar incəsənət xadimi (1951).
Həyatı boyu Solomiya Kruşelnitska dünyanın ən görkəmli müğənnisi kimi tanınıb. Onun çoxsaylı mükafatları və fərqlənmələri arasında, xüsusən də XX əsrin "Vaqnerin divası" adı da var. Onunla eyni səhnədə oxumaq Enriko Karuzo, Titta Ruffo, Fyodor Şalyapin üçün şərəf sayılırdı. İtalyan bəstəkarı Cakomo Puççini müğənniyə "Ən gözəl və füsunkar Kəpənək (Madam Batterflay)" yazısı olan portretini hədiyyə edib.
Solomiya Kruşelnitska qədim və müasir Ukraynanın ən məşhur qadınları siyahısına daxil edilib.
İlk illəri
Salomeya Kruşelnitska 11 (23) sentyabr 1872-ci ildə Qalisiyada (Avstriya-Macarıstan), Belyavintsy kəndində (indiki Ukraynanın Ternopol vilayətinin Buçaç rayonu) yunan katolik keşişi Ambrose Kruşelnitskinin (1841-1902) və həyat yoldaşı Teodora Mariyanın (1844 -1907) ailəsində anadan olub. Nəsil şəcərələri nəcib və qədim bir ailədən gəlir. Babası Qriqori Savçinski (1804-1888), Ukrayna kilsəsi və ictimai xadimi, yazıçı idi. Kiçik bacısı Anna da opera müğənnisi olub.
1873-cü ildə ailə bir neçə dəfə yaşayış yerini dəyişdi. Əvvəlcə Osovtsıya, sonra Starye Petlikovtsıya, bir müddət Kruşelnitski ailəsi Şərqi Beskidlərin ətəklərində - Stanislav vilayətinin Tisov kəndində yaşadı. 1878-ci ildə onlar əvvəllər olmadıqları Ternopol yaxınlığındakı Belaya kəndinə köçdülər.
Salome gənc yaşlarından mahnı oxumağa başlayıb. O, bilavasitə kəndlilərdən öyrəndiyi bir çox xalq mahnılarını bilirdi. Kruşelnitskilərin tanışı Mariya Mixaylovna Tsibulskaya Salome Kruşelnitskayanın uşaqlıq illərini belə xatırlayır: "Gənc Salomenin axşamlar hardasa bağda və ya meydanda qızlarla birlikdə necə oxuduğunu xatırlayırıq. Onda da onun səsi güclü, gözəl və başqalarından çox fərqli idi".
Ternopol gimnaziyasında təhsil
Salome, xarici tələbə kimi imtahan verdiyi Ternopol gimnaziyasında musiqi təhsilinin əsaslarını öyrəndi. Burada o, Denis Siçinskinin də üzvü olduğu, sonralar tanınmış bəstəkar, Qalisiyada ilk peşəkar musiqiçi olan orta məktəb şagirdlərinin musiqi dərnəyi ilə yaxın münasibətlər qurdu
1883-cü ildə Ternopolda Şevçenko konsertində "Ruska Besida" cəmiyyətinin xorunda oxuyan Salomenin ilk ictimai çıxışı oldu. 1885-ci il avqustun 2-də bu xorun konsertlərindən birində ukraynalı, rus və bolqar tələbələrlə, bəstəkar O.Nijankovski və rəssam və şair K.Ustiyanoviçlə birlikdə ölkəni gəzmiş İvan Franko iştirak etmişdi.
Lvov Konservatoriyasında təhsil
1891-ci ildə Salome Qalisiya Musiqi Cəmiyyətinin Lvov Konservatoriyasına daxil oldu. Burada fortepiano və opera ifaçılığı üzrə təhsil aldı. Təhsil aldığı müddətdə onun ilk solo çıxışı baş tutdu. Kruşelnitska 1892-ci il aprelin 13-də müğənni G.F.Handelin "Məsih" oratoriyasında əsas partiyanı ifa etdi. 1893-cü ildə Salomeya Amvrosiyevna Lvov Konservatoriyasını gümüş medalla bitirdi. S.Kruşelnitskayanın konservatoriya diplomunda bu sözlər yazılıb: "Panna Salomeya Kruşelnitskaya bu diplomu nümunəvi çalışqanlığı və qeyri-adi uğuru ilə əldə etdiyi bədii təhsilinin sübutu olaraq alır, xüsusən də 24 iyun 1893-cü ildə gümüş medala layiq görüldüyü ictimai müsabiqədə..."
Opera səhnəsində
250px|thumb|right|Solomiya Kruşelnitska [[Cakomo Puççininin Madam Batterflay operasında "Çio-Çio-san" rolunda]] 250px|thumb|right|Solomiya Kruşelnitska və həyat yoldaşı [[Viarecconun meri Çezare Riççioni]] 1893-cü ilin payızında Salome Milana (İtaliya) professor Fausta Krespinin yanına təhsil almağa getdi. Artıq növbəti 1894-cü ildən o, tamaşaçıların rəğbətini qazanaraq Lvov Operasında debüt etdi.
1890-cı illərin ikinci yarısında dünya teatrlarının səhnələrində onun uğurlu çıxışları başladı. 1896-cı ildən İtaliyada, eləcə də Lvovda, Krakovda, Odessada, 1898-1902-ci illərdə Varşavada böyük tamaşaçı rəğbəti qazandı. 1902-ci ildən - Avropa, Amerika və Afrikanın (İspaniya, Fransa, Portuqaliya, Rusiya, Polşa, Avstriya, Misir, Argentina və Çili) ən ən yaxşı teatrlarında səhnə aldı.
Salome Cüzeppe Verdinin “Aida” və Trubadur”, Şarl Qunodun “Faust”, Stanislav Monyuşkonun “Sehrli qala”, Cakomo Meyerberin “Afrikalı qadın”, Cakomo Puççininin "Manon Lesko" və "Çio-Çio-san" (Madam Batterflay), Rixard Ştrausun "Ekektra", Jorj Bizenin “Karmen”, Pyotr Çaykovskinin “Yevgeni Onegin” və “Pikovaya Dama” və s. kimi məşhur operalarında rollar ifa edib.
1896-cı ildə Kruşelnitska Kremona, Krakov, Triestə qastrol səfərinə çıxdı. 1896-cı ildən 1897-ci ilin martına qədər italyan truppasının tərkibində Odessa Opera Teatrında otuz beş tamaşada iştirak etdi.
Elə həmin il o, Cənubi Amerika, Berqamo, Parma turlarına çıxdı. 1902-ci ildə - Parisdə qastrol səfərindı oldu. S.Kruşelnitskaya 1908-ci ildə - Puccini ilə birlikdə oxuduğu Misirdə qastrol səfəri yadda qalan oldu. Müğənni İtaliya Kraliçasının dəvəti ilə 1925-ci ildə konsertdə iştirak edir, daha sonra 1927-1928-ci illərdə ABŞ və Kanadaya böyük qastrol səfərinə çıxır.
1910-cu ildə S.Kruşelnitskaya məşhur italyan hüquqşünası, musiqi bilicisi və erudit aristokrat olan Viarecconun meri Çezare Riççioni ilə evlənir. Onlar Buenos-Ayres məbədlərindən birində nigaha girirlər. Evləndikdən sonra Çezare və Salome Viareccoda məskunlaşırlar. Burada Salome "Salome" adlandırdığı bir villa alır.
1920-ci ildə Kruşelnitskaya şöhrətinin zirvəsində opera səhnəsini tərk edərək, sonuncu dəfə Neapolda Rixard Vaqnerin “Lohenqrin” və A.Katalinin “Loreley” operalarında çıxışı olur. Salome sonrakı həyatını səkkiz dildə mahnı ifa edərək kamera konserti fəaliyyətinə həsr edir. Ukrayna, Avropa, Amerika turuna çıxır. 1894-1923-cü illərdə o, demək olar ki, hər il Lvov, Ternopol, Strya, Berejanı, Zbaraj, Çernovtsı və Qalisiyanın digər şəhərlərində konsertlər verirdi. Onun İvan Franko, M.Pavlik, Olqa Kobılyanskaya, Nikolay Lısenko, D.Siçinski, Qalisiya və Dnepr bölgəsinin bir çox digər xadimləri ilə möhkəm dostluq əlaqələri var idi.
Müğənninin yaradıcılıq fəaliyyətində Taras Şevçenko və İvan Frankonun xatirəsinə həsr olunmuş konsertlər xüsusi yer tuturdu. Bu konsertlərdə iştirak etmək üçün o, tez-tez Qərbi Ukraynaya gəlirdi.
1929-cu ildə Romada S.Kruşelnitskayanın son qastrol konserti baş tutdu.
1938-ci ildə Kruşelnitskayanın əri Çezare Riççioni vəfat edir. 1939-cu ilin avqustunda müğənni Qalisiyaya səfərə gedir və İkinci Dünya müharibəsinin başlaması səbəbindən İtaliyaya qayıda bilmir.
1939-cu ilin noyabrında Qərbi Ukraynanın SSRİ-yə qatılmasından sonra sənətçinin Lvovdakı evi milliləşdirildi. Kruşelnitskaya bacısı Anna ilə birlikdə yaşadığı dörd otaqlı mənzilə köçməli oldu. Lvovun almanlar tərəfindən işğalı zamanı S.Kruşelnitska çox yoxsul həyatı sürürdü. Bu səbəbdən də o, fərdi vokal dərsləri vermək məcburiyyətində qalmışdı.
Müharibədən sonrakı dövrdə S.Kruşelnitska Nikolay Lısenko adına Lvov Dövlət Konservatoriyasında işləməyə başlayır. Ancaq onun müəllimlik karyerası, demək olar ki, başlamadan bitə bilərdi. Belə ki, “Kadrların millətçi ünsürlərdən təmizlənməsi” zamanı o, konservatoriya diplomunun olmamasında ittiham olunurdu. Daha sonra diplom şəhər tarix muzeyinin fondunda tapıldı.
Sovet İttifaqında yaşayan və müəllimlik edən Kruşelnitskaya çoxsaylı müraciətlərə baxmayaraq, uzun müddət İtaliya vətəndaşı qalaraq SSRİ vətəndaşlığını ala bilməyib. Nəhayət, İtalyadakı villasının və bütün əmlakının sovet dövlətinə verilməsi barədə ərizə yazan Kruşelnitskayaya SSRİ vətəndaşlığı verildi. Villa dərhal satıldı və sahibinə dəyərinin cüzi bir hissəsi ödənildi.
1951-ci ildə Salome Kruşelnitskaya Ukrayna SSR-nin Əməkdar İncəsənət Xadimi, 1952-ci ilin oktyabrında isə ölümündən bir ay əvvəl professor elmi adını aldı.
16 noyabr 1952-ci ildə Salome Kruşelnitskaya vəfat etdi. O, Lvovda, Lıçakiv qəbiristanlığında dostu və müəllimi İvan Frankonun qəbrinin yanında dəfn olundu.
Madam Batterflay
17 fevral 1904-cü ildə Milanın "La Skala" teatrında Cakomo Puççini "Madam Batterflay" adlı yeni operasını təqdim etdi. Müğənnilər Rosina Storçio, Covanni Zenatello, Cüzeppe de Lukanın iştirakına baxmayaraq, tamaşa uğursuz alındı.
Bundan sonra Puççini operaya yenidən nəzər yetirdi və mayın 29-da Breşiyadakı Grande Teatrının səhnəsində baş rolda Salomea Kruşelnitskaya ilə birlikdə “Madam Butterflay”ın yeni variantının premyerası oldu. Bu dəfəki premyera tamam başqa cür oldu. Gurultulu alqışlarla tamaşaçılar yeddi dəfə sənətçiləri və bəstəkarı səhnəyə çağırdılar. Tamaşadan sonra Puççini Kruşelnitskayaya “Ən gözəl və füsunkar Madam Batter” yazısı olan portretini göndərdi.
Solomiya Kruşelnitskanın Musiqi və Xatirə Muzeyi
250px|thumb|right|Salomea Kruşelnitskanın Lvov şəhərində yaşadığı ev İvan Frankonun Lvov Ədəbi-Memorial Muzeyinin şöbəsi kimi Salomea Kruşelnitskanın Musiqili Xatirə Muzeyinin yaradılması haqqında qərar 1979-cu il fevralın 13-də 494 saylı Lvov Vilayət Xalq Deputatları Sovetinin İcraiyyə Komitəsi tərəfindən qəbul edilib. 1988-ci ildə sakinlər o vaxtkı Çernışevski küçəsi, 23 ünvanındakı evin ikinci mərtəbəsindən çıxarılıb.
Binaların təmiri və bərpasından sonra muzey İvan Franko Muzeyinin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş və tanınmış musiqişünaslar tərəfindən nəzərdən keçirilmiş tematik və ekspozisiya planı əsasında yaradılmış ekspozisiyası düzəldilmişdir. Muzeyin təntənəli açılışı 1989-cu il oktyabrın 1-də baş tutsa da, daha bir il yarım ərzində bərpa işləri aparılıb.
Lvovdakı S.Kruşelnitskanın Musiqili Xatirə Muzeyi 1991-ci ilin yazında ilk olaraq İvan Frankonun Lvov Ədəbi Xatirə Muzeyinin şöbəsi kimi fəaliyyətə başlayıb, 1995-ci ildə müstəqil dövlət qurumuna çevrilib.
Muzeyin yaradıcısı S.Kruşelnitskanın qardaşı qızı Odarka Karlovna Bandrovskayadır. O, bütün həyatını Salomea Kruşelnitskanın xatirəsinin qorunmasına və şöhrətinin artırılmasına həsr edib. Onun arxivi muzeyin ekspozisiyasının əsasını əhatə edərək bütün fond kolleksiyasının mühüm hissəsini təşkil edir. S.Kruşelnitskanın sənətinin tədqiqatçıları Mixail Qolovaşenko və İvan Derkaçın muzeyə hədiyyə etdiyi eksponatlar böyük dəyərə malikdir.
Filostrat
Lusi Flavi Filostrat (, Flavios Filostratos), həmçinin Afinalı Filostrat — qədim yazıçı, ikinci sofistika nümayəndəsi.
Qışlaq-i Həzrətquluəbülhəsən (Biləsuvar)
Qışlaq-i Həzrətquluəbülhəsən — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Filostrat
O, uzun müddət Afinada oxumuş və yaşamışdır, lakin sonradan imperatriça Yuliya Domnanın tərəfdaşları dairəsinə daxil edilmişdir. Filostrat onun məhkəmə natiqi olmuş və Romaya köçmüşdür. Burada ona Appoloni haqqında ətraflı bir əsər yazılması tapşırılmışdır.
Qışlaq-i Həzrətquluəbülhəsən (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 16 nəfər yaşayır (4 ailə).
Gərginlik mənbəyi
150px|thumb| Bir gərginlik mənbəyinin sxematik diaqramı V, rezistoru idarə edən R və cərəyan I yaradır Gərginlik mənbəyi sabit bir gərginliyi saxlaya bilən iki terminallı bir cihazdır.
Qışlaq-i Həzrətqulubəxtiyar (Biləsuvar)
Qışlaq-i Həzrətqulubəxtiyar — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 57 nəfər yaşayır (12 ailə).
İdman meydanı
thumb|[[İstanbul Park idman meydanı]]
İdman meydanı, avtomobil və heyvan yarışları üçün nəzərdə tutulan meydandır. İdman meydanlarında tamaşaçılar üçün xüsusi tribunalarda yerləşdirilə bilər.
Circuit de la Sarthe
Circuit des 24 Heures du Mans və ya Circuit de la Sarthe, Fransanın Le Mans şəhərində yerləşən avtomobil yarışlarının yarış pistidir. Pist xüsusilə Le Mans 24 Saat yarışları ilə tanınır.
Naxçıvan mətbəxi
Naxçıvan mətbəxi-Naxçıvan Muxtar Respublikasının mətbəxi.
Haqqında
200px|left|thumb|Naxçıvan mətbəxi. Ət qovurması. Bir insan yaşaması üçün yemək yeməli, bir şeylər içməli, bir sözlə qidalanması laszımdır. Ancaq bir insanın nə yediyi və necə yediyi onun yaşadığı ərazi ilə bir sözlə təbii coğrafi şəraitlə, məşğuliyyət sahəsi və onun mədəniyyəti ilə bağlıdır. Dini, sosial və etnik mənsubiyyət də qidalanmada mühüm rol oynayan amillərdən biridir. Yeməyin, qıdanın tarixinə nəzər salsaq görərik ki, insanın yaranması ilə meydana gəlmişdir. Onlar əvvəlcə bunu təbiətdən hazır şəkildə almış, sonralar isə ictimai inkişafın gedişi prosesində özləri çeşidli yeməklər hazırlamaq vərdişinə yiyələnmişlər. Bu baxımdan yeməklər xalqın maddi-mədəniyyətinin əsas tərkib hissələrindən birini təşkil edir. T.Əmiraslanov deyir: "Azərbaycan mətbəxi dedikdə yalnız xörəklər, onların bişirilmə qaydaları deyil, həm də tarix, fəlsəfə, süfrə psixologiyası, adət-ənənələr, xalqın etika və estetikası və s. bu kimi amilləri ahəngdar surətdə birləşdirən mətbəx mədəniyyəti başa düşülür. Dünyada ən güclü mətbəxlər Çin, Fransa və Türk mətbəxidir. Türk mətbəxinin tacı isə Azərbaycan mətbəxidir. Azərbaycan yeməkləri haqqında məlumat verən tədqiqatçı B.Sula qeyd edir ki, onların (azərbaycanlıların) mətbəxi o qədər zəngindir ki, qonşu xalqların da mətbəxinə öz təsirini etmişdir. H.Q.Qədirzadə yazır ki, Azərbaycanda, onun ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvanda bəzi elmi ədəbiyyatlarda işlədilən “mətbəx mədəniyyəti”, “milli mətbəx” ifadələri problemi tam əhatə etmir. Bu problemin bir tərəfidir ki, el arasında “aşbazlıq”, “biş-düş” alanan sahəni əhatə edir. Bəzi kəslər bir-iki yemək resepti verməklə elə bilir ki, mətbəx mədəniyyətindən yazır. Halbu ki, mətbəx mədəniyyəti deyiləndə yemək növləri ilə yanaşı, yeməyin harda (təndir, ocaq, buxarı, qaz və elektrik cihazları), kim tərəfindən (gəlin, qaynana, evin qızı), hansı yeməyi nə zaman, hansı qabda (qazan, bala qazan, çölmək, badya) bişirilməsi, süfrəyə verilməsi, süfrədən öncə görülən işlər, süfrədən sonra görüləcək işlər və yeyiləcək şiriniyyatlar nəzərdə tutulmalıdır. Bu gün Naxçıvan yemək tədqiq etmək olduqca vacib bir məsələdir. Çünki bədnam qonşularımız Azərbaycan Respublikası və onun ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan yeməklərini öz adlarına çıxmış və çıxmaqda da davam etdirməkdədirlər. Bununla bağlı Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev demişdir: “Bizim milli mətbəximiz yenə də ermənilər tərəfindən oğurlanır. Onlar bunu müxtəlif yollarla erməni mətbəxi kimi təqdim etməyə çalışırlar. Halbuki milli yeməklərimizin adları da Azərbaycan sözləridir. Əgər ermənidən soruşsan dolma ermənicən nə deməkdir, onu deyə bilməz...”. Bunun qarşısını almaq hər birimizin vətəndaşlıq borcudur.
Bitki mənşəli
200px|thumb|right 210px|thumb|left|Naxçıvan lavaşı
Çörək
Bitki mənşəli ərzaqların içərisində çörək xüsusi yer tutmuşdur. Əcdadlarımız arasında çörək müqəddəs bilinmiş, insanların and yerinə çevrilmişdir.Hər bir azərbaycanlının yeməyinin əsasını çörək təşkil edir. Ümumi olaraq, çörək kimi bilinən bu qidanın xalq arasında müxtəlif növləri vardır. Məsələn: lavaş, dəstəna, fətr, çırpma, qalın, cad və.s. Naxçıvanda və Azərbaycanın digər bölgələrində çörək deyərkən daha çox lavaş yada düşür. Araşdırmacılar çörək ifadəsini çevirmək (sacda bişirilən zaman) sözü ilə bağlılığını qeyd edirlər. Çörəkdən ilin bütün fəsillərində istifadə edilməsinə baxmayaraq, insanlar qış çörəyinə xüsusi fikir vermişlər. Payızın “qəps” ayında insanlar 7-8 pud unun çörəyini yapıb qış üçün tədarük görərdilər. H.Həvilov bu haqda yazır: «Çörək hər bir ailə üçün 3-7 günlük müddətə bişirilirdi. Başqa bölgələrdən fərqli olaraq Naxçıvanda isə uzunmüddət üçün (3-4 aylıq) lavaş hazırlanırdı. El arasında bu “qış çörəyi” adlanırdı. Bəlli olduğu kimi indinin özünə də yurdumuzun bir cox yerində çörək həmdə qədim türk sözü olub əppək kimi də qeyd olunur: saca əppək salmaq, əppək yapmaq və s. Xalqımızın qədim yazılı abidəsi olan Kitabi-Dədə Qorqud dastanında da oğuz yurdunun övladlarının yeməklərinin arasında tez-tez ətmək (Naxçıvanda əppək) adına rast gəlirik. Ətmək (əppək) sözü isə bir qayda olaraq əkmək sözündən yarandığı bilinməkdədir. . Onu da qeyd etmək istərdik ki, keçmişdə hər bir taxıl bitkisinin ununa uyğun aşağıdakı çörək növləri yapılardı. Məsələn: tapı arpa, dəstana buğda və düyü unundan yapılardı. Cad hazırlamaq üçün qarğıdalı unundan istifadə edilərdi. Bunların hər biri xalqımızın uzunmüddətli təcrübəsi sayəsində əldə edilmişdir. 200px|thumb|right|Ərişdə
Tərəvəz mənşəli
Bitki mənşəli yeməklədən olan bostan-tərəvəz məhsullarından qarpız, yemiş, xiyar, lobya (maaş), paxla, badımcan, soğan, sarımsaq və b. həm əhalinin gündəlik yeməklərindən təzə halda, həm də onların bəzilərindən hazırlanan turşu (tutma, şoraba) halında və qurudularaq istifadə olunurdu. Pomidor, kələm, kartof və b. tərəvəz bitkiləri xalqın yemək öynəsinə nisbətən gec daxil olmuşdur.
Un mənşəli
Birki mənşəli yeməklər içərisindən undan hazırlanan ənənəvi yeməklərdən xəşil, umac, tərək, horra, axsan, hərsə və s. qeyd etmək olar. Bitki mənşəli yeməklər içərisində düyü yemək rasionunda buğdadan sonra iknci yeri tuturdu. Etnoqrafik materiallar Azərbaycan xalqı arasında düyüdən hazırlanan yeməklərin şahanə tacını plov olduğunu təsdiqləyir. Azərbaycanda daha geniş yayılmış plov növü aş-qaralı plov və ya süzmə plov idi. Naxçıvan bölgəsində plova aş da deyirlər. Plov əsasən mərasim yeməkləri sırasına daxildir. Bəhs olunan yeməklər içərisində əriştəni də qeyd etmək lazımdır. Qış ərzaq ehtiyatları içərisində əriştənin özünə məxsus yeri vardır. Əriştədən sıvıq əriştə (əriştə aşı) bişirilərdi.
Ət mənşəli
Əhalinin aparıcı təsərrüfat sahələrindən biri maldarlıq olduğundan insanların qidaya olan tələbatının bir hissəsi də maldarlıq (ət, süd) məhsulları ilə ödənilir. Buna görə də xalqımızın mətbəxində bu məhsullar ayrıca yer tutmuşdur. Onu da qeyd edək ki, bitki mənşəli qida məhsulları kimi heyvan mənşəli məhsullar da mövsümə uyğun istifadə edilmişdir. Azərbaycan xalqı mövsümdən asılı olaraq yazın axırı, yay və payız aylarında daha çox ətdən təzə halda, qış və yazın əvvəllərində isə ətdən qovurulmuş halda istifadə edilmişdir. Əhali ət yeməklərindən yayda az, qışda isə çox istifadə edir. Ət tədarükü qovurma, qaxac, cızdıq etmə və s. üsulla həyata keçirilir. Qışda daha çox işlədilən ət formasına qovurma deyilir. Qədim mənbələrdə göstərilir ki, türklər əti qurudub, qaxac şəklində saxlar və çinlilərə də satardılar. Bişirilən qovurmanın suyuna Naxçıvan bölgəsində “təngov”, “şorsu”, “işgənə”, “cıqata” deyilir. Qovurmanın suyundan qohumlara, qonşulara pay qoymaq adəti də mövcuddur. Bəzi bölgələrdə (xüsusən Ordubadda) qoyulan qovurma suyunun əvəzinə corab payı qoyub geri qaytarardılar. Qovurma Azərbaycanın digər bölgələrində elatlar arasında yayıldığı halda, Naxçıvanda digər təsərrüfat sahələri ilə məşğul olan əhali də (şəhər əhalisi də) istifadə edir. Qovurmanı qışda demək olar ki, bir çox yeməyin içərisinə vurarlar.Naxçıvan mətbəxinə xas olan ət yeməkləri (əsasən quzu, eyni zamnda cavan mal əti, müxtəli ev quşlarının əti) –bozbaş, piti, qovurma şorbası, bozpört, kəlləpaça, kabablar, daş küftə, dolmalar (yarpaq, kələm, üç bacı, soğan) və. s. bu kimi xörəklərimiz yüksək zövqlə və ləziz hazırlanır, dadı və tamı ilə seçilməkdədir. Arxaik dövlərlə səsləşən ətbişirmə qaydalarından biri də “büryan” idi. Əsasən Naxçıvan və Qarabağ bölgələri üçün xarakterikdir. “Üz ağardan xeyir-şər yeməkləri” hesab olunan ət xörəklərinin Azərbaycanda çoxlu lokal-məhəlli variantları qeydə alınmışdır. Naxçıvanın “gupa”sı, “doğramacı”, “xan atlandı”sı, “ət şamısı” belələrindəndir. Naxçıvanda maldar tayfaların ət məhsullarından hazırladıqları ənənəvi yeməklərdən biri də “bağırbeyin” və “qan bozbaşı” yeməyidir. Naxçıvan əhalisi minilliklər boyu gündəlik və qışa tədarük edilən qida məhsulları içərisində süd-ağartı məhsullarına xüsusi yer vermişlər. Bunlardan süd, qatıq, yağ, xama, pendir, qurut, cortdan, şor, lor və s. misal göstərmək olar. Onu da qeyd edək ki, ət yemək ilkin çağlara aid edilsə də süd məhsullarından istifadə isə sonradan qazanılmışdır. Süd qaynar şəkildə içilir, ondan müxtəlif yeməklər hazırlanır. Bunlardan bəziləri gündəlik yemək üçün istifadə olunur, bəziləri isə ehtiyat ərzaq kimi tədarük edilirdi.
Süd mənşəli
Süd məhsulları içərisində süfrənin “şahı” adlandırılan qış üçün xüsusi hazırlananlardan biri pendirdir. Bölgədə aşağıdakı pendir növləri üzlü, üzsüz, qaşar, sərmə, axtarma, ovma, döymə, çilğı, baş, motal qeydə alınmışdır. Bundan əlavə süd məhsulları içərisində qış üçün tədarük edilənlərdən biri də qurutdur. Qışda qurutdan qurudaşı, kələci (qurut kələcisi) bişirilirdi. Qurutu bişirmək üçün saxsı qablarda (əngənəkdə) əridirlər. Qurut bişiriləndə içərisinə qovurma, soğan, düyü, yarma və s. də vururlar. Keçmişdə qurut kənd yerlərində qış üçün ən sevimli yeməklərdən biri hesab edilirdi. XIX əsrin əvvəllərinə aid olan rus mənbələrində Naxçıvanla bağlı yazılır ki, Naxçıvan əyalətində ailələr gündə üç dəfə yemək yeyərdilər. Axşam süfrədə çox yemək olur. Onlar axşamlar əsasən süd yeməkləri yeyərlər, süfrədə qaymaq və pendirdə olur. Sonra müəllif sözünə davam edərək yazır ki, burada əhali yeməyi tez yeyər və süfrə başında danışmazlar. Mətbəxə təsir edən amillərdən biri də başqa xalqlarla olan təmasdır. Buradan gəlib keçən xalqların, ticarət edən tacirlərin də mətbəxə öz təsiri olub. Bunu biz Naxçıvan bölgəsində də görürük. İlkin müşahidələr, toplanmış ədəbiyyat materialları sübut edir ki, hazırda mətbəx mədəniyyətimiz millilik baxımından ciddi transformasiyaya uğramaqla qədim dövrdə formalaşmış bir sıra xörəklər unudulmuşdur. Gənc qızların çoxu həmin xörəkləri nəinki hazırlamağı bacarmırlar hətta onların adlarını belə bilmirlər. Bəzi ənənəvi yeməklərin adlarını verməklə bu cür yeməkləri xalqımızın yaddaşına qaytarmaq mümkündür. Ancaq təssüf ki, bu yeməklərində hamısının adını, hazırlanma üsulunu qeyd edə bilmirik. Çünki bu iş ayrıca bir tədqiqat işidir ki, gələcək tədqiqatlarımızda bu məsələyə geniş yer verməyi düşünürük. Yeməklərin bölgələr üzrə fərqlənməsi süfrələrimizin zənginliyinə və maddi nemətlərin bolluğuna dəlalətdir. Xalqımızın ənənəvi yeməklərinin tarixi-etnoqrafik baxımdan Naxçıvan materialları əsasında öyrənilməsi belə bir nəticəyə gəlməyə imkan verir ki, Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan kulinariyası zəngin və müxtəlifliyi ilə həmişə diqqət mərkəzində olmuşdur.
Güllər və quşlar (İrəvani)
Güllər və quşlar — Azərbaycan rəssamı Mirzə Qədim İrəvaninin çəkdiyi rəsm. Rəsm Bakıda, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində saxlanılır.