cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sakit Əliyev
Məşqçi karyerası
Məşqçilik karyerasına "Turan"ın o zamanki baş məşqçi Naci Şensoyun assistenti kimi başlamışdır, 2006-cı ilin yanvarında türkiyəli mütəxəssis istefaya göndərildi, Əliyev isə komandanın baş məşqçisi təyin olundu. Baş məşqçi kimi 1,5 mövsüm işlədi.
2009/10 mövsümündə "Turanın" məşqçisi oldu, 2010-cu ilin iyunundan isə yenidən komandaya başçılıq etdi. Azərbaycan Premyer Liqasının 2010/11 mövsümün 7-ci turunda səfərdə "Bakı" komandasına 3:1 məğlubiyyətdən sonra baş məşqçi postunu tərk etdi. Həmin vaxt komanda 3 oyun heç-heçə edərək və 4 oyunu uduzaraq, turnir cədvəlində sondan əvvəlki pillədə qərarlaşırdı. Əliyevin yerini Revaz Dzodzuaşvili tutdu, hansı ki əvvəl klubda məsləhətçi məşqçi vəzifəsində çalışırdı.
2010-cu ilin oktyabrında "Turan" uşaq məktəbinin məşqçisi oldu, az sonra isə əsas komandanın məşqçi vəzifəsinə qayıtdı.
Coy Mangano
Coy Mangano — möcüzəli pol ağacı ixtirası ilə tanınan amerikalı ixtiraçı və sahibkar. İngenious Dizayn, MMC-nin prezidenti idi və 2018-ci ilin sonlarına qədər ABŞ televiziya ticarət kanalı olan HSN -də müntəzəm olaraq çıxış edirdi.
Mangano, 2017-ci ildə "Sevinc ixtirası" adlı avtobioqrafiyasını yayımladı. 2015-ci ildə Coy Manganonun həyatına əsaslanan Sevinc (Joy) filmi çəkilmişdir. Cennifer Lourens Mangano'nu canlandırdığı üçün Ən Yaxşı Aktrisa adına Akademiya Mükafatına namizəd olmuşdu.
Erkən həyatı
Mangano, 1956-cı ildə, İst-Medoy, Nyu-York, İtalyan - Amerikan ailədə anadan olmuşdur. Mangano, ixtiralarına yeniyetmə vaxtlarında başlayır, Lonq-Aylend -hospitalda başlamışdır o, ev heyvanlarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün lüminessensiya yaxasını xəyal etdi. Bənzər bir dizaynı olan bir məhsul gələn il Hartz Mountain tərəfindən buraxıldı. 1978-ci ildə Peys Universitetində biznesin idarə edilməsi ixtisasını bitirdikdən sonra, boşanmış bir ana kimi üç övladını ofisiant və hava rezervasyonları meneceri də daxil olmaqla müxtəlif işlərdə çalışmaqla böyüdürdü.
İxtiraları
Mangano, 71 patent ailəsinin və 126 fərqli patent nəşrinin ixtiraçısıdır. "Düşünürəm ki, məhsullarıma kütləvi ehtiyac olduğu üçün uğurlu oldular" deyə Mangano demişdi. "Mən hamı kimiyəm. Mən bir anayam, işləyirəm, təmizləyəcək bir evim var, təşkil etməli işlərim var. Hamımızın oxşar ehtiyaclarımız var və mən onlara müraciət edirəm ".
Möcüzəli Mop
1990-cı ildə adi pol ağacı ticarəti böyüdükdən sonra Mangano ilk ixtirasını – Miracle Mop-u(möcüzəli pol ağacı), 300 fut (90 m) davamlı pambıqdan hazırlanan başı olan, istifadəçinin əllərini islatmadan öz-özünü sıxa bilən plastik bir pol ağacı hazırladı. Ailəsi və dostlarının öz əmanətləri və sərmayələri ilə bir prototip hazırladı və 1000 ədəd istehsal etdi. İlk dəfə prototip 1991-ci ildə Peconic'də atasının dükanında hazırlandı.
Pol ağacı ticarət şoularında və Lonq adasında yerli mağazalarda satdıqdan sonra QVC- yə 1000 ədəd satdı. Ancaq Mangano məhsulunun satışını artırmaq üçün efirdə iştirak etdikdən sonra yarım saatdan az müddətdə 18.000 mop satdı. Mangano öz biznesini Arma Products olaraq birləşdirdi və sonradan adını dəyişərək İngenious Dizayn olaraq adlandırdı. 2000-ci ilə qədər şirkət ildə 10 milyon dollar dəyərində Miracle Mops satırdı.
Digər məhsullar
Saxlanıla bilən asılqanlar – məxmər sürfəli, nazik profil şkaf yerini qoruyan asma. 2010 tarixinə olan məlumata əsasən, HSN ən çox satan məhsul idi, 300 milyondan çox satılıb.
Həmişə ətirli(Forever Fragrant) – çubuqlar, toxunmamış şamlar, ətirli stendlər, kürələr olan ev qoxusunu neytrallaşdıran məhsul idi. Mangano 31 yanvar 2010-cu ildə bir gündə 180.000 ədəd sataraq HSN rekordunu qırdı.
Paltarlar bütün baqaj sistemi ilə — döşənmiş notbuk yuvası, təyyarə biletləri üçün cib və çıxarıla bilən bölücü kimi təşkilati xüsusiyyətləri olan təkərli çamadanlar.
Televiziya
1992-ci ildə QVC- də görünməyə başlayandan az sonra, Mangano ildə 120 saat efirdə keçirməyə başladı. HSN- də mütəmadi olaraq göründü və illik satışları 150 milyon dollardan çox olan şəbəkənin ən uğurlu təhvil vericisi hesab olunur. Onun bir saatlıq satışları mütəmadi olaraq 1 milyon dolları üstələyir. Mangano, şirkətinin məhsulları üçün daha qısa reklamlarda da göründü. Dedi ki, televiziyada satış milyonlarla insana çatmaq üçün bir fürsət olsa da, məhsula toxunmayan və sınamayan insanları inandırmaq üçün həqiqi həvəs tələb olunur. Bir HSN idarəçisi, Manganonun müvəffəqiyyətinin "izləyiciləri ilə hər detalın həvəs, həyəcan və qürurunu" çatdıra bilməsi ilə əlaqəli olduğunu yazdı. Təxminən iki onillikdən sonra digər peşə imkanlarını əldə etmək üçün HSN-dən ayrıldı.
Digər televiziya çıxışları
2005-ci ildə Mangano Made in USA realiti şouda, həmçinin 2 fevral 2007-ci ildə Abc-də, The View-da iştirak etmişdi
Dinql yarımadası
Bölgədə yayılmış əhali irland dilində danışır. Ərazisində orta əsrlərə aid abiləri müşahidə etmək olar. Yarımadanın əsas yaşayış məntəqələri: Kaslqreqori, Kamp, Dinql. Ərazisində balıqçılıq və turizm yayılmışdır. 700px|center|thumb|Yarımadanın panoraması
Coy Mangano
Mükafatlar
1997-ci ildə Mangano Ernst & Young tərəfindən ilin Lonq ada sahibkarı seçildi. 2009-cu ildə, Fast Company 'in Biznesdəki 100 ən yaradıcı insan siyahısında 77-ci yeri tutdu və 2010-cu ildə o, "Biznesdə 10 ən yaradıcı qadın" siyahısına daxil edilmişdir.
Ayurbavada Buyantu xan
Həyatının erkən dövrü
Buyantu Darmabala ilə Konqıradlı Daqinin (Tarqi) ikinci oğlu olmuş və Xubilay xan ın nəticəsidir. Konfutsiçilik təliminin ustalarından olan Li Menqdən dərs almış və o da Buyantunun düşüncələrini formalaşdırmışdır.
Sent-Annemon
Sent-Annemon  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. İzyor kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
Ayurbavada Buyantu xan
Həyatının erkən dövrü
Adının mənası monqol dilində "müqəddəs/qutlu xan " deməkdir. Ayurbarvada Sanskrit dili ndə "Āyur-parvata" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır, mənası uzunömürlülük dağı deməkdir.
Sent-Annemon
INSEE kodu — 03229.
Ayurbavada Buyantu xan
Taxt uğrunda mübarizə
Teymur Olcaydu xan 1307-ci ildə vəfat etdiyi zaman varisi yox idi. Çünki oğlu Taçu ondan bir il əvvəl vəfat etmişdi. Beləliklə, Buyantu əvvəlcədə taxt uğrunda olan mübarizəyə qoşulsa da, bu mübarizədə məğlub olmuşdur. 1307-ci ildə vəliəhd şahzadə təyin edilmiş və 1311-ci ildə Külük xan ın vəfat etməsindən sonra imperator olmuşdur.
Sent-Annemon
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 655 nəfər təşkil edirdi.
Ayurbavada Buyantu xan
İslahat cəhdləri
Xan olduqdan sonra dövlətin gələcəyi üçün bəzi islahat cəhdləri etmişdir, lakin bəzi dövlət məmurlarına görə bu islahat cəhdləri uğursuzluqla nəticələnmişdir.. Hakimiyyəti dövründə incəsənət təşəbbüslərini dəstəkləmiş, üsyanları azaltmağa diqqət ayırmışdır. Gördüyü ən böyük işlərdən biri də, dövlət qulluğuna qəbul olmaq üçün imtahan sisteminin bərpa olunması olmuşdur.
Sent-Annemon
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 430 nəfər (15-64 yaş) arasında 317 nəfər iqtisadi fəal, 113 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 73,7%, 1999-cu ildə 71.3%) olmuşdur. Fəal 317 nəfərdən 297 nəfəri (162 kişi və 135 qadın), 20 nəfəri işsizdir (8 kişi və 12 qadın). Aktiv olmayan 113 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 40 nəfər təqaüdçü, 31 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Ayurbavada Buyantu xan
Ölümü
1 mart 1320-ci ildə vəfat etdi. Ölümü ölkədə 12 il davam edən daxili müharibələrə səbəb oldu. Ölümündən sonra öz oğlu ilə böyük qardaşının oğulları arasında taxt uğrunda müharibə başladı. Sonda Buyantunun oğlu Kegen xan qələbə qazandı və özünü xan elan etdi.
Sokratın ölümü
Sokratın Ölümü (Fransızca: La Mort de Socrate) 1787-ci ildə fransız rəssamı Jak-Lui David tərəfindən çəkilmiş kətan üzərində yağlı boyadır. Rəsm onun o onillikdəki bir çox əsərləri kimi klassik mövzuya diqqət yetirir, bu halda Platonun öz Fedonunda Sokratın edam hekayəsi. Bu hekayədə Sokrat Afina gənclərini korlamaqda və qəribə tanrıları tanıtmaqda günahkar bilinir və zəhərli baldıran içərək ölümə məhkum edilir. Sokrat fürsət düşəndə ​​qaçmaqdansa, öz ölümünü şagirdləri üçün son dərs kimi istifadə edir və bununla sakitliklə üzləşir. Fedon Sokratın ölümünü təsvir edir və eyni zamanda Platonun filosofun son günlərini təfərrüatlandıran dördüncü və sonuncu dialoqudur ki, bu da Euthyphro, Apology və Crito-da ətraflı təsvir edilmişdir.
Atəş kisəsi
Atəş kisəsi və ya oqnevoy meşok — iki və ya üç tərəfdən kütləvi və cəmləşmiş atəş hücumu həyata keçirmək əvvəlcədən təyin edilmiş ərazi sahəsi. Qarşı tərəfə ən qısa zamanda maksimum ziyan vurmaq üçün hərbi hissənin atəş sistemi daxilində təşkil olunur. Bu, həm cəbhənin ön xəttində, həm də müdafiənin dərinliklərində yerləşə bilər.
Bundan Əfqanıstanda sovet qoşunlarına qarşı dəfələrlə tətbiq olunmuşdur. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı həyata keçirilmiş "Çeildağ" əməliyyatı əsnasında ermənilər tərəfindən Azərbaycan hərbçilərinə qarşı da istifadə edilmişdir. Həmçinin, eyni taktikadan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı baş tutan Hadrut döyüşündə Azərbaycan hərbçiləri tərəfindən istifadə edilmişdir.
Şiraz qonaqlığı
Şiraz Qonaqlığı və ya Şiraz şənliyi ― 1763-cü ildə İran şahı Kərim xan Zənd, Xoy xanı Şahbaz xan, Qarabağ xanı Pənahəli xan, Naxçıvan xanı Hacı xan, Qaradağ xanı Kazım xan və Sərablı Əli xan arasında baş vermiş xəyanət.
Xəyanəti Kərim xan Zənd təşkil etmişdir. Kərim xan Zənd öz qardaşı edam olunan yerdəcə Fətəli xan Əfşarı edam etdirmişdir. Bu münasibətlə ziyafətə dəvət edilən xanlar isə faktiki olaraq öz xanlıqlarından təcrid edilmiş və Kərim xan Zəndin əsiri olmuşlar. Xanlar Şiraza  Çatdıqdan  sonra  “ziyafətin”  əsl  mahiyyəti  bir  daha  aydınlaşdı. “Şiraz qonaqlığı”nda Kərim  xanın  məqsədi  -  bu  yolla  xanları  vətənlərindən  uzaq  salmaq  və  beləliklə  onları  özündən  asılı  vəziyyətə salmaq idi. “Şiraz qonaqlığı” nəticəsində Qarabağ və Qaradağ xanlıqları bir müddət Kərim xan Zənddən asılı vəziyyətə düşürlər. Girov götürülmüş  Azərbaycan  xanları  “qonaqlığ”ın  zahiri  cəhətlərinə  aldanmayaraq  öz  xanlıqları  ilə  əlaqə  saxlamağa  və  onu möhkəmləndirməyə  səy  göstərir,  müxtəlif  yolla  xilas  olub  vətənə  qayıtmağa  çalışırdılar. Beləliklə, “Şiraz  qonaqlığı”  gözlənilən nəticələri vermədi. Bu və başqa (“Qızılqaya xəyanəti(1752)”) faktlar göstərir ki, həmin dövrdə Azərbaycanda millətçilik ön planda deyildi.
Konstruktiv coğrafiya
Konstruktiv coğrafiya
Konstruktiv coğrafiya termini akad, İ. P. Qerasimov (1966) təklif etmişdir. Tətbiqi coğrafiya tədqiqatlarından fərqli olaraq konstruktiv coğrafiya tədqiqatlarında aktual problemlərin müvəffəqiyyətlə həlli üçün fundamental elmi işlərlə yanaşı, həm də yeni geosistem yaratmaq və ya rekonstruksiya etmək istiqamətində konstruktiv işlər görülməsi nəzərdə tutulur. Konstruktiv coğrafiya çərçivəsində coğrafi məsələlərin həllinin ümumi gedişi hazırlanır, xüsusi nəzəri modellər və fikirlər formalaşır, "təbiət-texnika" və "təbiət-insan"ərazi sisteminin qanunauyğunluqları d ərk edilir, mürəkkəb təbii-təsərrüfat obyektləri layihələşdirilir, mümkün kritik (böhranlı) vəziyyətlərin proqnozları hazırlanır. Konstruktiv coğrafi istiqamətində bir tərəfdən insanı əhatə edən mühitin elmi işlərlə aşkar edilən yeni imkanlarının məqsədyönlü konstruksiya edilməsinə, istehsal gücünün inkişafında cəmiyyətin artmaqda olan tələbatının tam təmin olunması marağına əhəmiyyət verilir. Digər tərəfdən cəmiyyət və təbiətin qarşılıqlı əlaqəsinin optimallaşdırılmasının elə bir forması axtarılır ki, o, "təbiət-cəmiyyət"" sisteminin özünü dağılmağa doğru aparmasın.
Qay (hərf)
𐕇 (səslənməsi və ya, transkripsiyası X̣, x̣) — Alban əlifbasının 24-cü hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Hay) kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar Jost Gippert və Wolfgang Schulze'nin fikrincə bu hərfin əsl adı "Qay" olmalıdır, çünki tərkibində bu hərf olan Qafqaz alban sözlərinin udi ekvivalentlərində "q" hərfinə çevrilmişdir. Erməni tədqiqatçı Aşot Abramyan isə düşünürdü ki, bu hərf erməni katiblər tərəfindən səhv təqdim edilmişdir, əslində /ʒ/ səsini göstərir.
Nümunələr:
Suva Planina
Suva Planina (serb :Сува планина «quru dağ») - Serbiyanın cənub-şərqində dağ massivi. Silsilə Nişka Banya (şimal-qərbdə) şəhəri ilə Babuşnisa (cənub-şərq) şəhəri arasında yerləşir. Şimalda massiv Bela Palanka şəhəri ilə həmsərhəddir. Suva Planina dağlarında Serbiyada yaşamış neandertal insanın qalıqları aşkar edilmişdir. Qalıqlar 2019-cu ilin aprelində tapılmışdır.
Azad Əliyev (dirijor)
Azad Sabir oğlu Əliyev (29 mart 1951-ci il, Bakı, Azərbaycan - 30 mart 2014-cü il, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan dirijoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi, professor, Azteleradio Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Niyazi adına Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru (2006-2014).
Həyatı
Azad Əliyev 1951-ci il martın 29-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını 1974-cü ildə fortepiano ixtisası, 1980-ci ildə isə vokal ixtisası üzrə bitirmişdir.
Pedaqoji fəaliyyətə 1960-cı ildən, 6 №-li musiqi məktəbindən başlamışdır. A.Zeynallı adına Orta ixtisas musiqi məktəbində, Sumqayıt orta ixtisas musiqi məktəbində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.
Suva Planina
Ümumi məlumat
Dağlıq massivdə yerləşən Peşturina mağarası serbiyanın qədim insan yaşayış məskəni hesab olunur. Mağara dağın şimal yamacında yerləşir. 2006-cı ildə mağarada geniş arxeoloji araşdırmalar aparılmış və paleolit dövrünə aid çoxlu artefaktlar tapılmışdır. Artefaktlar niandertal insana, əsasən mustye mədəniyyətinə aiddir. Yaşı 102 000 - 39000 arasında dəyişir. Mağara niandertal insanın ən uzun müddətli yaşama məkanı kimi tanınır.
Qış aylarında dağlıq ərazi xizəksürmə həvəskarlarının sevimli məkanına çevrilir. Hər ilin fevralında Zimski uspon na Trem alpinizm yarışması keçirilir. Balkan yarımadasında n 600-dən çox alpinist bu yarışmada iştirak edir.
Azad Əliyev (dirijor)
Həyatı
1992-ci ildən Ş.Məmmədova adına Opera studiyasının direktoru və BMA-nın "Opera hazırlığı" kafedrasının müəllimi vəzifəsində çalışırdı. Pedaqoji fəaliyyətilə yanaşı ifaçı kimi də fəaliyyət gəstərir. Eyni zamanda BMA-nin Solo oxuma və opera hazırlığı kafedrasının dosenti idi.
2002-ci ildən Ü.Hacıbəyov adına Dövlət Simfonik Orkestrində ikinci dirijor kimi maraqlı konsert proqramları ilə çıxış etmişdir. 1994-cü ildən həyatının sonuna qədər Ş.Məmmədova adına Opera studiyasının bədii rəhbəri idi. 1999-cu ildən Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində "Kamera ansamblı" və "Müşayiət" sinfinin müəllimi idi.
2001-ci ildən Niyazi adına Radio və Televizyanın Simfonik orkestrinin və Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Simfonik orkestrinin ikinci dirijoru vəzifəsində çalışırdı. "Opera hazırlığı" sinfində 20-dən artıq məzun yetişdirmişdir. Onlardan əksəriyyəti Opera və Balet Teatrının solisti, bəziləri də Azərbaycanın xalq artistləridir.
2006-cı ildən həyatının sonuna qədər Azteleradio Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Niyazi adına Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru idi.
2012-ci ildə professor və əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülmüşdü.
Azərbaycan–Oman münasibətləri
Azərbaycan–Oman münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Oman Sultanlığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyul ayının 13-də qurulmuşdur.
İqtisadi əlaqələr
Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)
Vüqar Məmmədov (əsgər, 1991)
Vüqar Elxan oğlu Məmmədov (28 mart 1991; Göyçay, Azərbaycan ― 4 oktyabr 2020; Füzuli,Azərbaycan) ― Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinnin əsgəri, Vətən Müharibəsinin şəhidi.
Alı Xəlifə ocağı
Tarixi
Laçının ərazisindəki memarlıq abidələrinin əksəriyyəti Qafqaz Albaniyası dövrünün yadigarlarıdır. Bu yerlərdəki müqəddəs məkanlara gəlincə isə Qarabağın ən ağır seyidlərindən sayılan Alı Xəlifə həmin kənddə dünyasını dəyişmişdi və məzarı üstündə sərdabə tikilmişdir. Ulu səcdəgahlardan biri də məhz Alı Xəlifənin ocağı idi. Sərdabəsi kənd qəbiristanlığındadır. Onun müqəddəs  məzarı  Qarabağ  camaatının  ən  ulu  səcdəgahlarından biridir.
Vüqar Məmmədov (əsgər, 1991)
Həyatı
Vüqar Məmmədov 1991-ci il martın 28-də Göyçay rayonunda anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Vüqar Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Vüqar Məmmədov oktybarın 4-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Məmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Aydoğan Vətəndaş
Aydoğan Vətəndaş — Türk yazıçı, jurnalist və tədqiqatçı.
Haqqında
1974-cü ildə İstanbulda anadan olub. 1993-cü ildə Dəniz Litseyindən məzun olub. 1995-ci ildə Dəniz Hərbi Məktəbindən ayrılıb. 1997-ci ildə başladığı Fateh Universiteti İngilis dili və ədəbiyyatı fakültəsindən 2001-ci ildə məzun olub. 1995-ci ildə Aksiyon dərgisində jurnalistlik peşəsinə başlayıb. 1995-2000-ci illərdə Aksiyon dərgisində müxbirlik, redaktorluq və köşə yazarlığı edib. 2000-2004-cü illərdə Zaman qəzetində müxbirlik, redaktorluk və köşə yazarlığı edən müəllif, 2002-2004-cü illərdə Qaraqutu verilişinin rejissor və aparcısı olmuşdur. 1997-ci ildə Timaş nəşriyyatında nəşr olunan ilk kitabı Armagedon (Türkiyə-İsrail Gizli Müharibəsi) əsəri ilə diqqət çəkib. Hal-Hazırda ABŞ-nin Nyu-York şəhərində yaşayan Vətəndaş, jurnalistika ilə məşğul olmaqla yanaşı kitab yazmaq işinə də davam edir. Samanyoluhaber.com saytında məqalələri dərc edilir.
Yegişe Tadevosyan
thumb|İrəvanda büstü Yegişe Martirosoviç Tadevosyan (Tatevosyan) (Եղիշե Թադևոսյան; ) — erməni rəssamı.
Həyatı
Moskvada yerləşən Lazarevski İnstitutunun yanında gimnaziyada təhsil almışdır, sonra Moskva Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq məktəbi ndə oxudu və 1894-cü ildə oranı bitirdi. Peredvijniki adlı Səyyar Rəssamlıq Sərgiləri Birliyinin sərgilərində iştirak etmişdir. Vasili Polenov ilə dost münasibətlərdə idi, onunla birlikdə 1898-ci ildə Fələstinə səfər etdi və sonradan bir çox dəfə Yaxın Şərqə səyahət etmişdir. Daha sonra "Mir iskusstva" adlı sərgilərdə iştirak etdi. 1901-ci ilə qədər Moskva, sonra Tiflisdə yaşadı, rəssamlıq dərsləri keçirdi. İlk dövrlərdə işlərini Vardges Surenyants ın təsiri altında yaradırdı, lakin 1900-cü illərdə yaradıcılığında puantilizm və ekspressionizm üslublarını tətbiq etməyə başladı.
1916-cı ildə Ermənistan Rəssamlar İttifaqını təşkil etdi və ona rəhbərlik etməyə başladı.
Tadevosyanın əsərləri Ermənistan Dövlət Rəsm Qalereyası, Gürcüstan Dövlət İncəsənət Muzeyi, Dövlət Şərq Xalqları Sənəti Muzeyi (Moskva), Polenovo muzeyi, habelə şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.
Xatirəsi
Tadevosyan adına İrəvanda küçə var, Üçkilsədə yerləşən rəssamlıq məktəbi onun adını daşıyır. 2015-ci ildə İrəvanın Şenqavit rayonunda rəssamın büstü qoyuldu.
Anton Vasinçuk
Anton Vasinçuk — Ukraynanın ictimai və siyasi xadimi, "Rodnaya Xata" cəmiyyətinin və "Bizim həyat" qəzetinin yaradıcısı.
1918-ci ildə Ukrayna Xalq Respublikasının repatriasiya üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi olub. 1922–1927-ci illərdə Polşa Respublikası Seyminin 1-ci çağırış deputatı olub, burada 1922–1924-cü illərdə Ukrayna parlament nümayəndəliyinə rəhbərlik edib. O, Xolm vilayətində Ukrayna kooperativ hərəkatını təşkil edib. O, Polşa dövləti daxilində Ukrayna əhalisi üçün geniş muxtariyyətin tərəfdarı idi və müharibələrarası Polşa Respublikasının hakimiyyət orqanları ilə qarşılıqlı anlaşmaya çalışırdı. O, Polşanın müasir sərhədləri daxilində yaşayan ukraynalılar arasında həm kommunist, həm də ifrat millətçi baxışların yayılmasına qarşı mübarizə aparırdı.
İlk illər
Ukraynalı yunan katolik Vasinçuk ailəsi Xolmşçinadakı İlova kəndindəndilər. 1810-cu ildə Antonun ulu babası Nikolay Vasinçuk (1765–1845) Çelmdə məskunlaşır. O vaxtdan bu şəhərdə Vasinçuk ailəsi yaşayır. Anton Vasinçuk fermerlər Klement (Klemens) və Mariya (qızlıq soyadı Jaman) ailəsinin ilk övladı idi. Onun Pavel (1893–1944), Nikolay (1897-ci il təvəllüdlü) qardaşları və Mariya (1905–1945) adlı bacısı var idi.
Anton və qardaşı Pavel haqqında müxtəlif materiallarda onların soyadlarına tez-tez "Vasilçuk" şəklində (xüsusilə kiril yazısında) rast gəlinir. Vasinçukun bioqrafı Dr. Miroslav Şumilonun dediyinə görə, 1917-ci ildə Anton, Pavel və onların əmisi oğlu Yerzi soyadlarını yuxarıdakı kimi dəyişdilər (XX əsrin 20-ci illərinin əvvəllərində Antonun "Vasilçuk" soyadlı şəxsi sənədləri var idi). 1923-cü ildə orijinal versiyaya qayıtdılar, lakin Ukrayna mətbuatı "Vasilçuk" formasından istifadə etməyə davam etdi.
Vasinçukun şəxsiyyətinə həsr olunmuş əksər nəşrlərdə onun doğum tarixi kimi 16 iyul göstərilir. Bununla birlikdə, Xelmdə saxlanılan vətəndaşlıq vəziyyəti qeydlərinin məlumatları, habelə Miroslav Şumilonun istinad etdiyi Vasinçukun özünün pasportunda 21 noyabr 1885-ci il tarixi qeyd olunur. Anton Xelmdəki Pravoslav Katedralində xaç suyuna salınıb. Uşaqlıq illəri ailəsinin Pivovarennaya küçəsində yerləşən evində keçirib.
Təhsil
1894-cü ildə Anton Vasinçuk Xolmsk Pravoslav İlahiyyat Seminariyasında fəaliyyət göstərən bir sinifli məktəbə daxil olur. 1895-ci ildə teoloji seminariyaya daxil olmaq üçün tələbələrin hazırlandığı ilahiyyat məktəbində oxudu. O, yaxşı oxuyurdu, lakin dini fənlərə həvəs göstərmirdi. Buna baxmayaraq, 1900-cü ildə Anton Xolmsk Pravoslav İlahiyyat Seminariyasına daxil oldu. Seminariyada təhsil ruslaşdırma siyasətinə uyğun aparılır, tələbələrə anti-katolik və anti-polşa baxışları aşılanırdı. Bu təlqin Vasinçuka əks təsir bağışladı. 1905-ci il inqilabi hadisələrindən sonra o, qeyri-qanuni mədəni-maarif təşkilatı olan Xelm "Cəmiyyətinə" qoşuldu. Bu hərəkəti ətrafdakılara məlum olanda Vasinçuk seminariyanı tərk etməli olur. Krımda Simferopola köçərək orada yerli seminariyada təhsilini davam etdirir. O, orta məktəb attestatını orada alır.
1905-ci ildə Vasinçuk Kiyevə köçür və orada Kiyev Politexnik İnstitutunun aqronomluq fakültəsində təhsil alır. Orada o, Ukrayna tələbə cəmiyyətlərinin — sosialist təriqətinin müstəqil təşkilatlarının fəaliyyətində iştirak etmişdir. Eyni zamanda, oxşar fəaliyyətlə məşğul olan polyaklarla sıx əlaqədə olur və onlarla göruşur.
1909 və ya 1910-cu illərdə Vasinçuk Novaya Aleksanriya şəhərinə köçür və burada Kənd Təsərrüfatı və Meşəçilik İnstitutunda oxuyur. 1911-ci ildə oranı bitirmiş və 1-ci kateqoriyalı elmi aqronom adını alır.
Vasinçukun sonrakı təhsili və ilk iş təcrübəsi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Çox güman ki, o, Rusiyanın haradasa politexnik institutunda assistent kimi oxuyub, sonra Poltava Zemstvoda və Qrodnoda əyalət mühəndisi kimi işləyib. 1915–1916-cı illərdə Kiyev Ticarət İnstitutunun iqtisadiyyat fakültəsinin tələbəsi olub.
Bəzi mənbələrə görə, o, Haydelberqdə də təhsil alıb və orada gələcək həyat yoldaşı, Polşa Roma Katoliki Stefaniya Qalinska ilə tanış olub. Çox güman ki, 1916-cı ildə evləniblər. 1917-ci il noyabrın 11-də onların oğlu Klemens, 28 iyun 1918-ci ildə isə Nijində qızları İrena dünyaya gəldi.
Siyasi fəaliyyət
Ayrı-ayrı mənbələrə görə, 1917-ci ilin əvvəllərində Vasinçuk Ukrayna əsilli əsgərlər arasında milli kimliklərinin artırılmasına yönəlmiş təbliğat işləri aparmaq üçün Rusiya İmperator Ordusuna gedir. Fevral inqilabı zamanı o, Kiyevdə çar administrasiyasının ləğv edilməsində iştirak etmiş, qiyamçı teleqraf və telefon operatorlarına rəhbərlik etmişdir. Sonralar o, fəhlə və əsgər nümayəndələrinin icraiyyə komitəsinin üzvü, hərbi dairəni ərzaqla təmin edən əyalət komissiyasına rəhbərlik etdi və nəhayət, Kiyev şəhər şurasının üzvü oldu, lakin Miroslav Şumilonun araşdırmalarında bu məlumatlar təsdiqini tapmır.
1917-ci il martın 27–28-də Vasinçuk Kiyev quberniyasının kooperativ ittifaqlarının qurultayında nümayəndə olub. Eyni zamanda, o, Ukrayna Avtonomist-Federalistlər İttifaqının (sonradan adı dəyişdirilərək Ukrayna Sosialist-Federalistlər Partiyası) üzvü oldu. Birlik Rusiyanın Müvəqqəti Hökumətini dəstəklədi və federal Rusiya daxilində ukraynalılara geniş muxtariyyət verilməsini müdafiə etdi. Çox güman ki, Vasinçuk həm də Ukrayna Mərkəzi Radasının deputatı olub.
Oktyabr inqilabından, Mərkəzi Rada tərəfindən Üçüncü Universal nəşrindən və 20 noyabr 1917-ci ildə Ukrayna Xalq Cümhuriyyəti elan edildikdən sonra Vasinçuk, Volodymir Vinniçenko sosialist hökumətinə kənd təsərrüfatı nazirinin müavini və ya Daxili İşlər Nazirliyində şöbə rəisi vəzifəsində çalışmaq barədə təklif alır, lakin o, bolşeviklərlə rəqabət aparmağa çalışan, digər məsələlərlə yanaşı, torpaq üzərində xüsusi mülkiyyətin aradan qaldırılmasını təklif edən hökumətin radikal mövqeyinə görə bu təklifləri rədd etdi.
Eyni zamanda, 9 fevral 1918-ci ildə Ukrayna Xalq Respublikası ilə Mərkəzi Hakimiyyətlər arasında Brest-Litovsk müqaviləsi imzalandıqdan sonra, ona əsasən, Xolmşina və Podlyaşyanın bir hissəsi Ukrayna Xalq Respublikasına keçdi. Vasinçuk yoxlama üçun bu torpaqlara gedən nümayəndə heyətinə başçılıq edir. 1918-ci il martın sonunda Brestə gəldi.
Çox güman ki, 1918-ci ilin aprelində Anton Vasinçuk Ukrayna Xalq Respublikasının repatriasiya üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi oldu. Onun vəzifəsi 1915-ci ilin yayında geri çəkilən rus ordusu ilə birlikdə zorla evakuasiya edilmiş pravoslav əhalinin yuxarıda qeyd olunan ərazilərə qayıtmasını təşkil etmək idi. O zaman Vasinçuk Rivnedə yaşayırdı və öz vəzifələrini yerinə yetirmək üçün Almaniya İmperiyası, Avstriya-Macarıstan, Polşa Regent Şurası və Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin nümayəndələri ilə əməkdaşlıq edirdi. O, qərargahı Koveldə yerləşən dövlətlərarası repatriasiya komissiyası və Volınya və Polissyanın digər şəhərlərində bir neçə kiçik komissiya yaratdı. O, öz işində repatriantları milliyyətinə görə ayırmırdı, həm ukraynalılara, həm də polyaklara eyni münasibət bəsləyirdi. O zaman Vasinçuk, digər məsələlərlə yanaşı, Polşa Krallığının polyakların repatriasiyası ilə məşğul olan Ukrayna Mərkəzi Mülki Komitəsinin rayon şöbəsinin müdiri, milli demokrat Stanislav Moskalevski [pl] ilə əməkdaşlıq edirdi. Vasinçuk ruslara qarşı yönəlmiş Ukrayna-Polşa əməkdaşlığını müdafiə edirdi.
1918–1919-cu illərin sonunda Anton Vasinçuk ailəsi ilə birlikdə Xelmə qayıtdı. Orada o, Polşada yaşayan pravoslav ukraynalılara yönəlmiş sosial fəaliyyətlərə diqqət yetirdi. 1919-cu ilin əvvəlində onun rəhbərlik etdiyi Vasinçukun evində Ukrayna Xeyriyyə Komitəsi fəaliyyət göstərirdi. Təşkilat əsas diqqəti Xolm vilayətinin ukraynalı əhalisi arasında maddi yardıma və mədəni-maarif fəaliyyətinə yönəldirdi. Tezliklə komitə "Rodnaya Xata" xeyriyyə cəmiyyətinə çevrildi. Anton Vasinçuk 1919-cu ilin fevralında yaradılmış Ukrayna Pedaqoji Cəmiyyətinin fəaliyyətində də fəal iştirak etmişdir. Bu təşkilata onun qohumu Yerji Vasinçuk rəhbərlik edirdi və onun məqsədi Ukraynada məktəb təhsilinin inkişafı idi.
1919-cu ilin payızında Vasinçuk Xolm vilayətində Ukrayna əhalisinin vəziyyəti haqqında Memorandum (pol. Memoriał w sprawie sytuacji ukraińskiej ludności na Chełmszczyźnie) nəşr etdi və burada o, Ukrayna hakimiyyətinə açıq şəkildə sadiqliyini müdafiə etdi. Sənəddə o, ukraynalıların bu torpaqlardakı mövqeyini təsvir edib və İkinci Reç Pospolitin digər vətəndaşları ilə bərabər hüquqlara çağırıb, onların bütün müvafiq mülki vəzifələri yerinə yetirdiklərini qeyd edib. Bundan əlavə, o, ukraynalıların da polyaklar kimi bolşeviklərə düşmən olduğunu iddia edirdi. Memorandumda həmçinin Xelmdə Ukrayna xalq məktəblərinin, özəl gimnaziyaların açılması, məhkəmələrdə və hakimiyyət orqanlarında ukrayna dilinin istifadəsinə icazə verilməsi, kilsə məsələlərinin nizama salınması və Xelmda Polşa dövlət orqanları üçun Ukrayna komitəsinin məsləhətçi funksiyası[ öz əksini tapır. 1919-cu il oktyabrın 7-də Vasinçuk nümayəndə heyətinin başçılığı ilə Polşa Daxili İşlər Nazirliyinə, oktyabrın 8-də isə Nazirlər Soveti sədrinin dəftərxanasına sənəd təqdim etdi. Polşa səlahiyyətliləri mətni bəyənməyərək reaksiya verdi; sənədin özü rəsmi cavabsız qaldı. O, həmçinin fəaliyyətini davam etdirən "Doğma Evi" rəsmi qeydiyyatdan keçirə bilmədi.
1919-cu ilin payızında Vasinçuk Polşanın bölünməsindən və Reç Pospolitanın Rusiyaya verilməsindən sonra, İkinci Polşa-Litva Birliyinin tərkib hissəsi olan həmin ərazilərdə fəaliyyət göstərən bütün Ukrayna partiyalarının nümayəndələrini birləşdirən partiyalararası siyasi şura olan Ukrayna Nümayəndəliyinə başçılıq etdi. Bundan əlavə, 26 fevral 1920-ci ildə o, Lublin qubernatoru Stanislav Moskalevski ilə görüşən və Xolmşçinadakı Ukrayna əhalisinin vəziyyəti haqqında Memorandumda dərc edilmiş təkliflərə bənzər təkliflər irəli sürən nümayəndə heyətinə rəhbərlik etdi. Polşa rəsmisi Ukrayna əhalisinin vəziyyətini öyrənməyə söz versə də, bu səfər heç bir real nəticə vermədi. O zaman Vasinçuk artıq Polşa Sosialist Partiyası və Lvov Sosial Demokratları ilə əlaqələr qurmuşdu. 1920-ci il iyunun 9-da Polşa Seyminin sol və mərkəzçi fraksiyalarının təşəbbüsü ilə keçirilən Polşa və Ukrayna siyasi təşkilatlarının konfransında iştirak etmişdir. Bu tədbirdə Xolmşçina, Podlasie, Qərbi Polissya və Volından olan ukraynalılar (bu nümayəndə heyətinə Vasinçuk və Marko Lutskeviç həmsədrlik edirdilər) və Polşa Sosialist Partiyası, PPP Piast, PPP Azadlıq Partiyası, PPP Levytsia və Milli İşçi Partiyasının nümayəndələri qatıldılar. Görüşün sonunda Polşada ukraynalıların milli-ərazi muxtariyyəti layihəsi ilə bağlı memorandum imzalanıb. Sənəddə idarəetmə, məktəb təhsili, dil, özünüidarə və din məsələləri ətraflı müzakirə olunurdu. Memorandum Birlik Seymində müzakirə mövzusu olmalı idi, lakin Leopold Skulski hökumətinin istefası buna mane oldu.
1920-ci ilin iyununda Anton Vasinçuk İkinci Birlik çərçivəsində keçmiş Rusiya ərazilərində ilk Ukrayna dövri nəşri olan "Naşa Jizn" qəzetini nəşr etmək üçün güzəşt aldı. Nəşriyyat Vasinçukun evində yerləşirdi, onun qardaşı Pavel isə məsul redaktor idi. İyunun 27-də Lvov Ukrayna Sosial Demokrat Partiyasının maliyyə dəstəyi ilə nəşrin ilk nömrəsi işıq üzü görüb. Qəzet ukraynalıların ehtiyac və istəklərini vurğulayaraq sosial, siyasi, mədəni və iqtisadi məsələləri qaldırıb. "Naşa Jizn"da dərc olunan müəlliflər həm Polşa dövlətinə sadiq olduqlarını, həm də polyaklarla bərabərhüquqlu əməkdaşlıq arzusunu bəyan ediblər.
1920-ci il avqustun 11-də Anton Vasinçuk və qardaşı polis tərəfindən həbs edilərək Lyublin hərbi həbsxanasına salınıb. Polşa hakimiyyəti Qızıl Ordunun yaxınlaşdığı bir vaxtda onları siyasi cəhətdən etibarsız hesab etdi və "Naşa Jizn"da hökumətin şərq siyasətini tənqid edən və bolşeviklərlə sülh müqaviləsi bağlamağa çağıran məqalə dərc olundu. 1920-ci ilin avqustunda Polşa hakimiyyəti qəzeti bağladı, Ukrayna Pedaqoji Cəmiyyətinin və Doğma Evin fəaliyyətini qadağan etdi (sonuncu, lakin gizli fəaliyyət göstərməyə davam etdi). Vasinçuk Polşa Sosialist Partiyasından olan deputat Maryan Malinovskinin dəstəyindən (Seym də daxil olmaqla) istifadə edərək, bu qərara etiraz etdi. 1921-ci ilin əvvəlində Vasinçuk qardaşları həbsdən azad edildi, lakin polis nəzarətində qaldı. 4 may 1921-ci ildə Anton Vasinçuk Xolmşçina və Podlyaşye Ukrayna əhalisinin nümayəndələrinin qurultayının rəyasət heyətinə rəhbərlik etdi, burada milli azlıqların konstitusiya hüquqlarına riayət olunmasını tələb edən sənəd hazırlandı. 1921-ci ilin iyununda Vasinçuk nümayəndə heyətinin başında bu tələbi Ruhani İşlər və Xalq Maarif Naziri Maciej Rataja çatdırdı. Bu uğursuzluğa düçar olanda Vasinçuk Polşa Xalq Partiyası və Polşa Sosialist Partiyasının parlament fraksiyalarına müraciət edir. Bu müraciətlərə cavab olaraq Seym deputatlar Stanislav Tuqutt və Yevgeni Smyarovskini Xelmə göndərdi və onlar bu regionun ukraynalı əhalisinin vəziyyətini öyrənmək üçün 2 iyul 1921-ci ildə regiona gəlirlər.
Seymdə deputat
1922-ci ilin yazında Vasinçuk Polşada fəaliyyət göstərən ukraynalı siyasətçilərin Polşa parlamentinə seçkilərdə iştirakını müdafiə edir. O, mühacirətdə olan Qərbi Ukrayna Xalq Respublikasının baş naziri Yevgeni Petruşeviçin elan etdiyi boykota baxmayaraq, bunu edir. Vasinçuk qərarını onunla əsaslandırır ki, "Seymdə təkcə dostların deyil, həm də öz nümayəndələrinin olması daha yaxşıdır… dilimizin, inancımızın və mədəniyyətimizin ehtiyacları nəzərə alınsın".
1922-ci il iyunun 12-də "Rodnaya Xata" xeyriyyə cəmiyyəti qeydiyyata alınır. Onun qanuniliyi Lyublin qubernatoru tərəfindən də təsdiq edilir. Sentyabrın 5-də həftəlik qəzet olan "Naşa Jizn"in nəşri bərpa olunur. 1922-ci ilin oktyabrında Vasinçuk "Doğma ev"ə rəhbərlik etməyə başlaır. Bununla paralel olaraq o, seçki kampaniyasını da aparır. Ümummilli siyahıda onun namizədliyi kifayət qədər yüksək yerdə idi; Yanov-Lubelski, Krasnıstav və Qrubeşovu əhatə edən 28 saylı seçki dairəsində, Vasinçuk BNM siyahısında birinci namizəd kimi irəli sürülür.
Vasinçuk ukraynalı deputatları 1922-ci ilin dekabrında prezident Qabriel Narutoviçin öldürülməsindən sonra yaradılmış Vladislav Sikorski hökumətinə etimad səsverməsinə dəstək verməyə çağırdı. Bunun müqabilində baş nazir ukraynalılara müəyyən güzəştlərə razılaşır (xüsusilə məktəblərin və pravoslav kilsələrinin açılması ilə bağlı). Vasinçuk aqrar komitənin üzvü kimi Şərqi Kresidə mühasirə məsələsi ilə xüsusilə maraqlanırdı. O, polşalı köçkünlərə dövlət dəstəyini və bu ərazilərdə ukraynalı kəndlilərə qarşı ayrı-seçkiliyi, kəndlərdə polyaklarla ukraynalılar arasında qarşılıqlı anlaşmanın yaradılmasına ciddi maneə hesab edirdi. Vasinçuk məktəb təhsili məsələlərində də çox fəal idi, Xolmşçina, Podlasye və Polissyadakı bütün məktəblərdə ukrayna dilinin tədris dili kimi tətbiqinə çağırırdı. Buna baxmayaraq, o, Polşa dövlətinə müxalifət tələb edən bəzi Ukrayna liderləri tərəfindən tənqid ediir. Ukraynalı deputatlar Seymin iclaslarında iştirakdan imtinanın lehinə az səslə səs verdikdə, bu qərarla razılaşmayan Vasinçuk 1923-cü il mayın 16-da Ukrayna parlament nümayəndəliyinin sədri vəzifəsindən istefa verir.
UPP rəhbərinin istefasından sonra Vasinçuk Ukrayna deputat klubunda, sovetyönlü inqilabçı sosialistlərə və Ukrayna Xalq Əmək Partiyası ilə əlaqəli sağçı qüvvələrə muxalif olacaq öz fraksiyasını yaratmağa qərar verir. Onun qrupuna deputat Semyon Lyubarski və senatorlar Aleksandr Karpinski, Demyan Qerştanski və İvan Pasternak qoşulur.
1924-cü ilin yazında Vasinçuk Xolm vilayətində ukraynalıların kooperativ hərəkatında iştirak etdi. Aprelin 13-də onun təşəbbüsü ilə Xelmdə "Tərəqqi" istehlak kooperativi yaradıldı. Vasinçuk bu kooperativin Təftiş Komissiyasının üzvü oldu. Mayın 11-də o, Xolmşina, Podlasye, Polissya və Volınya kooperativ qurultayını açdı və bu qurultayda Ukrayna Xalq Bankının yaradılmasını təklif etdi. İyunun 7-də o, Volın, Xolmşina, Podlyaşya və Polissya İqtisadi Şurasının idarə heyətinin sədr müavini vəzifəsini tutdu.
1924-cü il iyulun sonunda Vasinçuk Ukrayna parlament nümayəndəliyindən çıxmaq üçün ərizə verdi. UPP rəhbərliyi Vasili Dmitriyuk vasitəsilə onu geri qayıtmağa inandırmağa çalışsa da, heç bir nəticəsi olmur. Nəhayət, oktyabrın 23-də UPP Rəyasət Heyəti Vasinçukun artıq bu strukturun üzvü olmadığını bildirən bəyanat yayımlayır.
"Rodnaya Xata"da Sel-Soyuz və Qərbi Ukrayna Kommunist Partiyasının artan təsiri ilə əlaqədar 23 noyabr 1924-cü ildə Vasinçuk bu təşkilatın sədri vəzifəsindən istefa verdi. Onu İvan Pasternak əvəzləyir. 1925-ci il mayın 17-də Vasinçuk da bu cəmiyyətin idarə heyətindən xaric edilir.
1925-ci ilin noyabrında Vasinçuk itirilmiş nüfuzunu və keçmiş statusunu bərpa etmək üçün işə başladı. Digər şeylərlə yanaşı, o, Xolmda rayon iqtisadi konqresini təşkil etdi. May çevrilişini Polşada ukraynalıların vəziyyətini yaxşılaşdırmaq ümidi ilə qarşılayır və marşal Yozef Pilsudskinin əvvəlki hərəkətlərini dəstəkləyirdi. Həmin vaxt o, pilsudist Tadeusz Holovko ilə sıx əlaqədə idi. Yeni hökumət onun ümidlərini doğrultmadı və assimilyasiya siyasətini dəyişmək arzusunda olmadı. 1926-cı ilin payızında Vasinçukun təşəbbüsü ilə Xolmda Filiştli kəndli klubu yaradıldı. Keçmiş siyasi statusunun qaytarılmasına ümid bağladığı bu təşkilat polyaklar və ukraynalılardan ibarət idi, lakin bu təşkilat uğurlu olmur.
1927-ci il yanvarın 15-də Xelmdə "Ukrayna İqtisadi Birliyi" kəndli-ticarət kooperativi yaradılır və Vasinçuk onun nəzarət şurasının sədri oldu. Əvvəlcə təşkilat kifayət qədər sürətlə inkişaf etdi, bir neçə mağaza və xidmət məntəqəsi açmağa nail oldu.
Bu vaxt Ukrayna Fəhlə Kəndli Sosialist Cəmiyyətiinn daxilində münaqişə böyüyürdü və bu, parçalanma ilə nəticələnirdi. Antisovet fikirlər səsləndirən Pavel Vasinçuk partiyadan xaric edilir. Oxşar aqibət Ukrayna Fəhlə Kəndli Sosialist Cəmiyyətinin bütün Xelm Rayon Komitəsinin başına gəlir. Pavel qardaşı ilə münasibətləri bərpa edir və 17 aprel 1927-ci ildə Xelmdəki kəndli birliyinin filialını bərpa edir. Qardaşlar birlikdə "Doğma evi" Ukrayna Fəhlə Kəndli Sosialist Cəmiyyətinin və Qərbi Ukrayna Komunist Partiyasının təsirindən azad etməyə çalışdılar.
22 may 1927-ci ildə Xelmdəki Oazis kinoteatrında Anton Vasinçuk və onun bir qrup tərəfdarı tərəfindən təşkil edilən "Lublin Voyevodalığının Ukrayna əhalisinin nümayəndələrinin fövqəladə milli qurultayı" keçirildi. Onun məqsədi Ukraynanın Xolmşçina və Podlasie Milli Komitəsinin yeni tərkibini seçmək idi. Konqres zamanı Anton Vasinçuk Polşa hakimiyyətinin sədaqətindən, Ukrayna xalqının Polşa ilə əməkdaşlığından və sovetyönlü qərəzdən çıxış edir. Onun fikirləri deputatlar Sergey Xrutski və Stepan Kupol tərəfindən ciddi şəkildə tənqid edilir və onu "fırıldaqçı", "Polşa hakimiyyətinin təxribatçısı" və "Ukrayna deputatlarının satqınçısı" adlandırırlar. Qurultayın gedişində Anton Vasinçuk səslərin böyük əksəriyyəti ilə Xolmşina və Podlyaşye Ukrayna Milli Komitəsinin rəhbəri seçilir. Komitə kəndli-ticarət, istehsal, kredit və istehlak kooperativlərinin, Xelmdə Ukrayna Xalq Bankının yaradılmasını, habelə yerli hakimiyyət orqanlarına qarşıdan gələn seçkilərə qədər Ukrayna əhalisinin səfərbər olunmasını tələb edir. 1927-ci il oktyabrın 9-da Ukrayna Xalq Bankı yaradıldı. Anton Vasinçuk onun müşahidə şurasının üzvü oldu.
1928-ci il parlament seçiklərindən əvvəl, öz şəxsi seçi kompaniyasına başlayır və "Ukraynanın Milli İqtisadi Siyahısı"nı (UMİS) yaradır. Ancaq Parlament seçkilərində UMİS heç bir mandat almadan sarsıdıcı məğlubiyyətə uğrayır.
Bu məğlubiyyətdən sonra Anton Vasinçuk siyasi fəaliyyətdən getdi, iqtisadiyyat və özünüidarə sahəsində fəaliyyətini davam etdirdi. Əvvəlcə onun rəhbərlik etdiyi Ukrayna İqtisadi Birliyi (UİS) kifayət qədər yaxşı işləyirdi, lakin tezliklə iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi nəticəsində o, yüksək faizlə kredit götürmək məcburiyyətində qaldı. 1930-cu ilin əvvəllərində məlum oldu ki, UİS onları geri qaytara bilməyib. 1933-cü ilin fevralında kooperativ üzvlərinin ümumi yığıncağı onun ləğvi haqqında qərar qəbul etdi. Vasinçuk, digər altı UİS üzvü ilə birlikdə borcu hissə-hissə ödəmək əmri verildi ki, bu da onun maddi vəziyyətinə çox pis təsir etdi.
Son illər
Ömrünün sonlarına yaxın Anton Vasinçuk ictimai həyatda iştirak etməyə çalışır. 1932-ci ilin sentyabrında o, şəhər təsərrüfatının idarə edilməsində aşkar edilmiş pozuntularla əlaqədar Xelmdə çağırılan və şəhər üzvlərinin istefasını tələb edən fövqəladə komitəyə rəhbərlik edir. 1932-ci il noyabrın 15-də şəhər şurası buraxılır.
Vasinçuk 1934-cü ilin mayında Xelm şəhər şurası seçkilərində Hökumətlə Əməkdaşlıq üzrə Partiyasız Blokun siyahısındakı ukraynalıların nümayəndəsi kimi iştirak etməyi planlaşdırırdı, lakin BBSP rəhbərliyi onun namizədliyini qəbul etmir. Sonra o, Filiştli Kəndlilər Klubu və Kəndlilər Cəmiyyətinin dəstəyini almağa çalışır. Bu variantın qeyri-mümkün olduğu ortaya çıxanda Vasinçuk seçkiləri boykot etməyə çağırır.
1935-ci ilin aprelində Anton Vasinçuk furunkulozla xəstələndi — saç follikullarının nekrozla irinli iltihabı və təsadüfi zədə səbəbindən kəskin qan zəhərlənməsi baş verdi. Xəstə Xelm xəstəxanasında əməliyyat olunsa da, vəziyyəti yaxşılaşmır. Bununla əlaqədar o, Varşavadakı universitet klinikasına köçürülür və orada bir ay müalicə olunur. Əməliyyatların birində onun dərisi təmizlənsə də, anesteziya və mütərəqqi şəkərli diabet siyasətçinin ürəyini zəiflədir. Heç bir yaxşılaşma görməyən qohumları onu doğma şəhərinə köçürmək qərarına gəlirlər. Anton Vasinçuk 1935-ci il mayın 13-də Varşavadan Xelmə qatarla qayıdarkən yolda vəfat edir.
Qexi cümə məscidi
İlyas Bonoyevski adına Qexi cümə məscidi (ГихтӀа маьждиг Ильяс Бенар цӀарах дина) — Çeçenistan Respublikasının Urus-Martan rayonunun Qexi kəndində yerləşən dini ibadətgah. Məsciddə eyni anda ibadət üçün 5000 nəfər tutuma malikdir.
Tarixi
1874-cü ilə qədər Qexi kəndində 5 məscid, o cümlədən əsas Cümə məscidi və 4 məhəllə məscidi fəaliyyət göstərirdi. Bir müddət sonra, 1889-cu ildə çar idarələrinin rəsmi statistikasına görə, Qexidə artıq 11 məscid fəaliyyət göstərirdi.
Qexi kəndindəki köhnə keçmiş kafedral məscid 1913-cü ildə tikilmiş və ibadət zamanı 150-yə yaxın adamı qəbul etməyə malik idi. 2 yanvar 2015-ci ildə beş minə qədər möminin eyni vaxtda namaz qıla biləcəyi yeni məscid açıldı. Məscid çar hakimiyyəti tərəfindən 1864-cü ildə Şeyx Kunta Hacı Kişiyevlə birlikdə sürgünə göndərilmiş Ramzan Kadırovun əcdadı İlyas Benoyevskinin (Kunta Hacı Kişiyevin müridi) adını daşıyır.
Təsviri
Dini ibadətgahın memarlığı iki üslubu — klassik Osmanlı memarlığı və Bizans üslubunu birləşdirir. Qexi mərkəzi məscidi müsəlmanların əsas ziyarətgahı olan Məscidül-Həram məscidinə (ehtiyat məscidi) tərəf yönəldilmişdir. Məscidin ümumi sahəsi təxminən 2000 kvadratmetr, insan tutumu 5 min nəfərdən artıqdır. Məscid binasının mərkəzi hissəsində hündürlüyü 20 metrdən çox, diametri isə 15,5 metr olan böyük günbəzlə taclanır. Əsas məscidin bitişik ərazisində yay köşkü və müsəlmanların namazdan əvvəl dəstəmaz alması üçün yer var. Məscid iki eyvanı olan 47 metrlik dörd minarə ilə əhatə olunub. Bina milli çeçen ornamenti ilə bəzədilib. Onun xaricində və içərisində divarları xüsusilə davamlı tikinti materialı travertinlə örtülmüşdür. Məscidin interyerində istifadə olunan ağ mərmər Türkiyədən Mərmərə dənizindəki Mərmərə adasından gətirilmişdir.
Qexi cümə məscidinə bitişik ərazi geniş sahəyə malikdir. Burda xiyabanları olan park salınıb. İl boyu xidmət göstərilən qazonlarla piyada yolları təşkil olunub. Əsas zalda mərmərdən yonulmuş minbər və məscidin divarında dua taxçası var — ağ mərmərdən hazırlanmış mehrab Məkkəyə tərəf yönəlib. Namaz zamanı minbər möminlərə istiqamət göstərir. Mərkəzi zal böyük günbəzlə örtülmüşdür. Məscidi içəridən işıqlandıran çilçıraqlar kolleksiyası bu binanın əsas bəzəklərindən biridir. Böyük günbəzin 6 metrlik çilçıraqı da daxil olmaqla ümumilikdə məscid binasında 126 çilçıraq var. Hər birinin konstruksiyası tuncdan, hissələri isə bərk tökmədir. Onların üstünə, ən yüksək standartlı qızıl tozunun səpilməsi tətbiq olunub. Məscidin əsas çilçıraqının çəkisi min iki yüz kiloqramdır və məscid 201 lampa ilə işıqlandırılır.
Vilyam Okkam
Vilyam Okkam və ya Uilyam Okkam — məntiq alimi, filosof və ilahiyyatçı.
Həyatı
Vilyam Okkam 1285-ci ildə (AD) Londonun cənubundakı Surreydə (İngiltərə) Okkam kəndində anadan olmuşdur. O, çox güman ki, Skotun rəqsinin tələbəsi idi. Okkam bir müddət Parisdə dərs deyirdi və kilsə ilə hökumət arasında davam edən mübarizədə millətçiliyin tərəfdarı oldu və nəticədə kilsə ondan narazı qaldı və Bavariya hökmdarına sığınmağa məcbur oldu.
Fəlsəfi görüşləri
Uilyam Okkam XIV əsrin ən məşhur filosof idi, əslində sxolastik fəlsəfə dövrü Okkamla bitir. O İngiltərədə doğulub, Oksford universitetində oxuyub və dərs demişdir, fransiskanlar ordeninə daxil olub, papalığa qarşı mübarizədə fəal iştirak etmişdir. 1324-cü ildə bidətçilikdə ittiham edilir və Avinyonda həbsə alınır, sonradan Münhenə qaçmış, orada 1349-cu ildə vəbadan ölmüşdür. O dövləti papanın nüfuzundan müdafiə etmişdir. Filosof olaraq o, belə hesab edirdi ki, teologiya (ilahiyyat) elm deyil, fəlsəfə və həqiqi elmlər dinin təsirindən azad olmalıdır. Bilik inamdan ayrılmalıdır. İnsan biliyinin əsasında konkret təcrübə dayanır. Dünyanın əsasında qüdrətli və müəyyən edilə bilməyən ilahi iradə dayanır. Gerçək təkcə şeylər mövcuddur, ümumi anlayışlar (universallar) isə yalnız ağılda mövcuddur. U.Okkama görə zərurət olmadan mahiyyət artırmaq lazım deyil. İnsan ətraf dünyanı dərk edə bilərmi? Okkam cavab verir: yox. İnsana iki gerçəklik verilib: vəhy vasitəsilə əta edilmiş ilahi gerçəklik və bilavasitə təcrübə vasitəsilə dərk olunan empirik dünya gerçəkliyi. İnsan Allahı empirik (eksperiment yolu ilə) dərk edə bilməz.
Okkamın fikrincə həqiqət ikilidir: bir həqiqət xristian Vəhyində verilir, o nə şübhəyə, nə də rasional dərkə açıq deyil, ikinciyə isə empirik elm və rasional fəlsəfə vasitəsilə təsvir edilən xüsusi faktlar aiddir. Onların bir-birinin ardı kimi çıxış etməsi vacib deyil. Okkamın təlimi Qərbi Avropa fəlsəfəsinin inkişaf yolunu müəyyənləşdirmişdir. Okkam hesab edirdi ki, kilsə siyasi planda dövlətdən ayrılmalıdır. Allahın gerçəkliyi teoloji planda empirik gerçəklikdən fərqlənməlidir. Bu anlayışlar Reformasiya dövründə fundamental anlayışlar olmuşdur.
Allah heç nəyə borclu ola bilməz və odur ki, Allah nə istəyirsə, ədalətlidir.
NGC 4511
NGC 4511, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Meqqi Borq
Meqqi Borq —  Maltalı ictimai və ətraf mühit fəalı.
Bioqrafiya
Meqqi Borq 1952-ci il yanvarın 14-də Maltanın Kospikua şəhərində anadan olub. 10 uşaqlı ailənin böyük uşağı idi. Kospikuada məktəbə getdikdən sonra Qrinpisə qoşulmazdan əvvəl tur bələdçisi, mağaza işçisi və yun sviter dizayneri və istehsalçısı kimi çalışmışdır. Borq gənc yaşda evlənir, lakin evlilik tezliklə dağılır. Bir müddət Naşşaredə və Mostda yaşayır, nəhayət Zebbuqda məskunlaşır.
O, təhsilini Malta Universitetində davam etdirib, 1993-cü ildə sosiologiya və ətraf mühitin öyrənilməsi üzrə magistr dərəcəsi alıb. Orta məktəb proqramı üçün ətraf mühitin öyrənilməsi kursu hazırlayır və San Anton Liseyində dərs deməyə başlayır. Onun dərsə yanaşması həm tələbələr, həm də onların valideynləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.
Ekoloji aktivlik
Meqqi Borq görkəmli Malta ekoloqu idi. O, Yerin Dostları və Qrinpisdə çalışmışdır. Onun əsas məqsədi Malta və Aralıq dənizi ölkələrində tullantıların təkrar emalı və "təmiz" enerjidən istifadəni təşviq etmək, eləcə də kənd yerlərində təbiətin qorunması idi.
Ölümü
Meqqi Borq xəstəliklə təxminən on il mübarizə apardıqdan sonra 3 avqust 2004-cü ildə 52 yaşında döş xərçəngindən ölür. O, ömrünün sonuna qədər fəal olaraq qalır, müxtəlif xeyriyyə təşkilatlarına, o cümlədən Malta Xərçəng Fonduna dəstək verirdi.
Azərbaycan–Sudan münasibətləri
Azərbaycan–Sudan münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Sudan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyul ayının 25-də qurulmuşdur.
İordaniya–Meksika münasibətləri
İordaniya—Meksika münasibətləri — Meksika və İordaniya arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər.