cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çiriş (Qafan)
Adı
Toponim asfodelinakimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi olan çirişin adı əsasında əmələ gəlmişdir. Fitotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Maqnoliya
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
4 yanvar
1901–cari
thumb|[[Dubayda Bürc Xəlifədən görünən mənzərə. 2015-ci il]]
1601–1900
thumb|[[İsaak Nyuton]]
1901–cari
thumb|[[Cəlil Məmmədquluzadə]]
Hipermedia
Hipermedia (hypermedia) – qrafikanın, səsin və videonun informasiyanın (adətən, assosiativ tipli) saxlanması və axtarışı sisteminə birləşdirilməsi. Hipermedia konsepsiyası (xüsusən, seçmə istifadəçinin nəzarət etdiyi interaktiv formatda) belə bir ideya üzərində qurulur ki, istifadəçiyə insan fikrinin işini paralelləşdirən işçi və təlim mühiti, yəni istifadəçinin bir mövzudan digərinə, sadəcə, ardıcıl (məsələn, əlifba sırası ilə) keçdiyi yox, istifadəçiyə mövzular arasında assosasiya qurmağa imkan verən mühit təklif etsin. Hipermedia mövzuları elə əlaqələniblər ki, istifadəçi lazım olan informasiyanı axtararkən bir mövzudan onunla əlaqəli olan digər mövzuya keçə bilər. Məsələn, naviqasiya sahəsində hipermedia-təqdimat astronomiya, quşların miqrasiyası (köçü), coğrafiya, peyklər və radarlar kimi mövzularla əlaqəli ola bilər. Əgər informasiya əsasən mətn şəklindədirsə, onda verilmiş məhsul hipermətndir; əgər videodan, musiqidən, animasiyadan və ya başqa elementlərdən istifadə olunursa, məhsul hipermediadır.
Nara (şəhər)
Nara — Yaponiyanın Kansai regionunda (Kyuşu adası) yerləşən Nara prefekturasının eyni adlı paytaxtı.
Nara-Yaponiyanın ilk paytaxtı olub (710–784). Burada Buddanın ən böyük heykəlinin yerləşdiyi Todaydzi məbəd ansamblı var. Məbəddəki Böyük Budda zalı bir neçə dəfə yanğın nətiəsində məhv olub, yenidən bərpa olunsada, dünyanın ən böyük ağac binasıdır (ilkin versiyada sahəsi 58×51 m, hündürlüyü 49 m) və bu günləri öz ilkin görünüşünün yalnız 3-də 2 hissəsini qoruyub saxlamışdı. Bu heykəl 444 ton tuncdan hazırlanmışdı. Oturaq vəziyyətdə olan heykəl 16 metr hündürlükdədi. Buddanın sağ əlinin açıq şəkildə olan ovucu irəliyə doğru uzananmışdı. Bu xeyir-dua işarəsidir. Sol əlin vəziyyəti isə niyyət etməni simvolizə edir. Burada həmçinin, "1000 maral parkı"nda dünyada yeganə olan müxtəlif landşaftlı parklar və bağçalar mövcuddur.
Adı
Heian dövründə Naranın adını fərqli heroqliflərlə yazılırdı: 乃楽, 乃羅, 平, 平城, 名良, 奈良, 奈羅, 常, 那良, 那楽, 那羅, 楢, 諾良, 諾楽, 寧, 寧楽 və 儺羅. Bu adın mənşəyi haqqında fərqli fikirlər mövcuddur.
Əhrimən
Əhrimən və ya Anqra Manyu — Zərdüştilikdə şər tanrısı, şər və zülmət mənbəyi.
Avestada Anhra-Manyu, qədim İran dilində Ahra-Manyu, şər başlanğıcının ifadəçisi və ya rəmzi. "Avesta"da və qədim fars kitabələrində qeyd olunan Anhra Manyu hərfi mənada "pisniyyətli və ya xəbis ruh" deməkdir.
Anqra Manyu zərdüştlikdə şər, zülmət və ölüm tanrısı, Hörmüzdün əkiz qardaşı və rəqibidir. Anqra Manyu bütün pis şeyləri yaratmışdır: cadugərlik, xəstəliklər, qocalıq, ölüm, zəhərli sürünənlər və həşəratlar; ilk insan Qaya Martanı (orta əsr eposunda Kəyumərs) məhv etmişdir. Ona tabe olan tanrıları — divlərin vasitəsilə fəaliyyət göstərirdi. Mitraizmin bəzi cərəyanlarında Anqra Manyu baş allah hesab olunurdu. Orta əsrlərdə Anqra Manyu Ahriman (Ahreman, Əhrimən) adlanırdı.
Kəskin revmatik qızdırma
Kəskin revmatik qızdırma və ya KRQ — həssas insanlarda A qrupu beta hemolitik streptekoklar tərəfindən törədilən yuxarı tənəffüs yolları infeksiyasından 1-5 həftə sonra ortaya çıxan, ürək, oynaqlar, beyin, qan damarları, dəri və dərialtı bağ toxumasını tutan sistemik bir xəstəlikdir.
KRQ - A qrupu streptekokları tərəfindən törədilmiş faringitin qaliği olaraq yaranmış, ən çox oynaqları və ürəyi, daha az mərkəzi sinir sistemi, dəri və dərialtı toxumaları tutan nonsupuratif (irinsiz) iltihabi cavab reaksiyasıdır.
Tarixçəsi
‘Rheumatism’, ‘rheuma’, ‘Bouillaud’s Disease’, ‘Poliarthritis Subacuta Rheumatism’, ‘Poliarthritis Acuta’, ‘Poliarthritis Rheumatica Acuta’,‘Rheumatismus İnfectiosus’, ‘ Rheumatismus Cerus’, ‘Morbus Rheumaticus Specificus’ kimi tarixi adları olmuşdur.
KRQ - miladdan öncə 500-cü ildən bəri bilinən bir xəstəlikdir. Hipokrat "Xəstəliklər haqqında dörd kitab" əsərində belə yazmışdır : "Artrit zamanı halsızlıq meydana gəlir, şiddətli bir ağrı vücudun bütün oynaqlarını tuta bilir və bu ağrılar bəzən çox şiddətli, bəzən həlimdir, bir oynaqdan digərinə sıçraya bilir."
Artriti ilk dəfə təsvir edən Guillaume de Baillou ( 1538 -1616) dur.
Thomas Sydenham (1624-1668) 1686 ci ildə Sydenham xoreyasını təsvir etmiş, amma artrit ilə xoreyanı əlaqələndirə bilməmişdir.
Charles Wells 1812 ci ildə ilk olaraq artrit və xoreya arasında əlaqəni təsvir etmiş və ilk olaraq subkutan nodullardan (dərialtı düyünlərdən) bəhs etmişdir.
18 ci əsrin ortalarında Gerard van Swieten "bəzən oynaqlarda ağrı qurtarır, sinədə ağrı başlayır, çırpıntı olur" deyərək revmatizm ilə ürək xəstəlikləri arasında əlaqə qurmağa cəhd etmişdir. William Cullen 1760 ci illərdə revmatizm xəstələrində "sürətli, dolğun və sərt nəbz" əlamətinə diqqət çəkmiş amma revmatizm və ürək xəstəlikləri arasında əlaqəni ilk təsvir edən Wells olmuşdur. David Pitcairn ilə birlikdə 1778 ci ildə bunu nəşr etdirmişdir.
1816 cı ildə Laennec tərəfindən stetoskopun istifadəyə başlanması ilə əlaqədar ürəkdən gələn anormal səslər həkimlər tərəfindən ayırd edilməyə başlanırdı. Ürək xəstəliyi düşündürəcək əlaməti olmayan revmatizm xəstələrində ilk dəfə Jean Baptiste Bouillaud stetaskopu istifadə edərək perikardit vəya endokardit ola biləcəyini bildirmişdi.
KRQ termini 1888 ci ildə Haygart tərəfindən təklif olunmuşdur. 1889 cu ildə Cheadle KRQ - nın əlamətlərini "endokardit, perikardit, plevrit, tonzillit, eksudativ eritema, xoreya və subkutan nodullar" olaraq təsvir etmişdir. Bu əlamətlər ‘ Cheadle’s Cycle’ veya ‘Cheadle’s Scheme’ adı altında toplanırdı. Cheadle’ ın bu anlayışı sonradan Jones kriteriyalarına zəmin hazırlamışdır. 1904 cü ildə Ludwig Aschoff öz adını verdiyi ürəydəki düyünləri kəşf etmişdir. Sonrakı illərdə Thelhimer və Rothschild Aschoff düyünlərinin KRQ nın diaqnostikası üçün xarakteristik olduğunu aydınlaşdırmışdılar.
Streptokokların KRQ nın etiologiyasında rol oynadığını 1930 cu ildə Sick bildirdi. Jones kriteriyaları 1944 cü ildə T. Ducket Jones tərəfindən tərif olunmuşdur.
Epidemiyologiyası
Xəstəlik inkişaf etməkdə olan ölkələrdə qazanılmış ürək qüsurlarının sıx rastlanan səbəbi olmaqla yanaşı dünyanın hər bir yerində görülə bilinir.
Dünyada 15600 000 revmatik ürək xəstəsi var, hər il 500 000 ə qədər insan bu xəstəliyə düçar olur, 300 000 yenı ürəyin revmatik xəstəsi ortaya çıxır, 233 000 insan revmatik ürək xəstəliyi səbəbi ilə həyatını itirir. İnkişaf etmiş ölkələrdə yaşamın yaxşılaşması, xəstəliyin erkən dövrdə aşkar olunması, penisilin müalicəsinin və profilaktikasının yetərli səviyyədə olması, xəstələrin yaxşı izlənilməsi, EXOkardioqrafiya kimi müyinələrin tətbiqi xəstəliyin insidans sürətində son 20 ildə düşüşə səbəb olmuşdur.
A qrup streptekok faringitinin ən sıx rastlanan yaş qrupu 5-15 yaş aralığıdır. Bəzi insanlarda xəstəliyə xüsusi həssaslıq aşkarlanmışdır. HLA antigenləri (HLA DR-27, HLA DR- W 53) və spesifik bir B hücre alloantigeni (D8/17) olduğunda xəstəliyə həssaslıq artar. Əkizlər üzərində aparılan araşdırmalar da (monoziqot əkizlərdə diziqot əkizlərə nəzərən xəstələnmə halı) genetik predispozisyonun rolunu təsdiq edir. Qış və payızda xəstələnmə artır. Cins, irq və etnos baxımından fərqlılık müşahidə olunmamışdır.
Etiologiyası
C və G qrup streptekoklar da faringitə səbəb olur, KRQ isə yalnız A qrup streptekokların səbəb olduğu yuxarı tənəffüs yolu infeksiyasından sonra yaranar. A qrupu beta hemolitik streptekokların M 1, 3, 5, 6, 18, 19, 24 serotipləri törədicidirlər. Bunlardan ən yayğını M 5 dir. Streptokoklar qram (+), hərəkətsiz, spora əmələ gətirməyən zəncirvari koklardır. Hüceyrə zarında olan və lipoteikoik asit tərkibli M proteini streptokokların antifaqositik xüsusiyyətinə cavabdeh olub, ən önəmli virulent faktordur. A qrup streptokokların tipini təyin edirlər. A qrup streptokokların M antigeninə görə 80 dan çox antigeni aşkar olunmuşdur. M antigeninin çoxluğuna görə indiyə qədər təsirli bir vaksin hazırlana bilinməyib. Eyni zamanda M proteini məməlilərdəki tropomiozinə fiziki - kimyəvi olaraq bənzər olması çətinlik yaradır, vaksin hazırlanması baxımından. Streptokokların lipoprotein tərkibli stoplazmatik membranı bir çox məməli növlərinin bəzi toxumaları ilə çarpaz reaksiya verir (məsələn, qlomerulun bazal membranı və sarkolemmal antigen). Hüceyrə divarındakı pepdidoqlikanın artritin inkişafında rol oynadığı düşünülür. KRQ - lı xəstələrin serumlarında ürək, sklet, saya əzələlərə, bazal qanqliondakı neyronlara, fibroblastlara, timus və limfositlərə qarşı autoanticisimlər aşkar olunmuşdur. Streptekoklar iltihaba yaratmaqla, ekzotoksin istehsal etməklə və immunoloji mexanizm ilə xəstəlik törədə bilirlər. İltihaba səbəb olan enzimlər : streptokinaz (fibrinolizin), DNAase (streptodornaz), və hialuronidazdır. Streptokinaz plazminogeni plazminə çevirməklə fibrini həll edər. DNAase eksudat vəya nekrotik toxumalardakı DNA yı depolimerizə edər. Hialuronidaz bağ toxumasının əsas struktur maddələrindən olan hialuron turşusunu parçalayır, S. Piogenesin selliuit kimi dəri infeksiyalarında sürətlə yayılmasını təmin edən fermentdir. Streptokokların istehsal etdiyi ekzotoksin və hemolizinlər bunlardır : eritrogen toksin, streptolizin O, streptolizin S, pirogen ekzotoksin A, ekzotoksin B.
Patogenezi
Xəstəliyin patogenezi tam məlum deyil. Xəstəliyin yaranmasında iştirak edən faktorlar bunlardır :
1. Həssaslıq - Bəzi HLA antigeninə sahib şəxslərdə  ( HLA DR-2, 4,3,7,10, HLA DR-W 53) KRQ daha yüksək sıxlıqda görülür. 2. Törədici agent - A qrupu beta hemolitik streptekokların M 1, 3, 5, 6, 18, 19, 24 serotipləri 3. Toxuma - orqan zədələnməsi - Ən çox üzərində dayanılan autoimmun yəni çarpaz reaksiyalar teoriyasıdır. Bəzi streptokok antigenlərinin bəzi toxuma antigenləri ilə bənzərliyi (antigenic mimicry) nəticəsində hüceyrə və humoral sistemin oyanması ilə klinik əlamətlər ortaya çıxır.
Patologiyası
Erkən dövrün patologiyası eksudativ, degenerativ və iltihabi dəyişikliklərdən ibarətdir. T limfositlər, B limfositlər, makrofaqlar və mastositlər tərəfindən yaranan infiltrasiya bağ toxumasında parçalanma və ödemə yol açar. Erkən dövr yəni eksudativ -degeneratif fazası əlamətləri keçicidir, 2-3 həftə sürər və iltihabəleyhinə müalicəyə yaxşı cavab verir. Gec dövrün xarakterik zədəsinə Aschoff düyünləri aiddir. Bu proliferativ zədələr aylar və illərlə çəkə bilir, iltihab əleyhinə müalicəyə cavab verməzlər. Aschoff düyünləri makrofaq - histiositlərdən qaynaqlanan qranulomatoz törəmədir.
Klinik əlamətlər və Jones kriteriyaları
Klinik əlamətlər yuxarı tənəffüs yolları infeksiyasından təqribən 3 həftə sonra ortaya çıxar. Bu latent dövr kardit və xoreyada 3 aya qədər uzana bilər. Jones kriteriyaları 1944 cü ildə T. Ducket Jones tərəfindən tərtib olunmuşdur, 2003 də Amerika Ürək Xəstəlikləri birliyinin yenidən baxışı ilə modifikasiya olunmuş Jones kriteriyaları ortaya çıxmışdır. Bu kriteriyalar mayor və minor kriteriyalar olaraq iki qrupa ayrılır.
Mayor kriteriyalar : 1- Poliartrit 2- Kardit 3- Xoreyaa 4- Dərialtı düyünlər 5- Eritema marginatum
Minor kriteriyalar : 1. Qızdırma 2. Artralgiya (Artrit varsa minor kriteriya sayılmır) 3. EKQ-də PR aralığının uzanması (kardit varsa minor kriteriya kimi dəyərləndirilməz) 4. Kəskin faza reaksiyalarında yüksəlmə ( EÇS, C-reaktiv protein )
Dəstəkləyici əlamətlər : 1. Boğaz yaxmasının pozitiv kulturası və streptekok antigen testində pozitivlik 2. ASO titrlərində yüksəlmə
KRQ nın diaqnozu üçün 2 vəya 1 mayor və 2 minor kriteriyaları ilə birlikdə keçirilmiş A qrupu streptekok infeksiyasının təsdiqi gərəkir. Sydenham xoreyası tək başına KRQ diaqnozu üçün kifayətdir.
Müalicəsi
Müalicə mikrobəleyhinə, iltihabəleyhinə və dəstəkləyici terapiyadan ibarətdir. Antibiotiklər 2 məqsədlə istifadə olunur :
1- Benzatin penisilin : 600.000 TV. (27 kg dan az çəkiyə) 1.200.000 TV. (27 kg dan artıq çəkiyə) birdəfəlik doza ə/d. 2- Prokain penisilin : 800.000 TV./gün, ə.d., 10 gün 3- Penisilin V : 250 mg (uşaqlarda) 500 mg (yeniyetmə və yaşlılarda) 2-3 dozada oral, 10 gün 4- Eritromisin: : 25 mg/kg/gün, 2 dozada oral, 10 gün (penisilin alergiyası olanlarda)
İkincili profilaktika :
KRQ nın təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün istifadə olunur. 1- Benzatin penisilin : 600.000 TV. (27 kg dan az çəkiyə) 1.200.000 TV. (27 kg dan artıq çəkiyə) birdəfəlik doza ilə ə/d. 21 gündən bir 2- Penisilin V : 250 mg vəya 500 mg, oral, gündə 2 doza 3- Sulfadiazin :500 mg birdəfəlik doza ( 27 kg dan az çəkiyə ) 1 gr ( 27 kg dan artıq çəkiyə ) 4- Eritromisin : 250 mg, oral, günde 2 doza (penisilin alergiyası varsa) İkincili profilaktika kardit keçirənlərdə ömrü boyu, digər hallarda 21 yaşına qədər vəya son revmatik atakadan 5 il sonrasına qədər istifadə olunur. Ən effektli qorunma Benzatin penisilin ilədir.
Senecio hypargyraeus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Karla Bruni
Karla Bruni — İtaliya mənşəli fotomodel və müğənni. Fransa Respublikasının keçmiş birinci xanımıdır. Fransa Prezidenti Nikolya Sarkozinin üçüncü arvadıdır.
Bursut
Bursut — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Bursut Astara rayonunun Asxanakəran inzibati ərazi vahidində kənd. Dağətəyi ərazidədir. Oykonimi tədqiqatçılar "alış-veriş yeri, bazar" mənasında izah edirlər. Altayda Bursol adlı yaşayış məntəqəsi, Türkiyədə Bursal şəhəri var.
Etimologiyası
Burs talış dilində "alqı-satqı yeri", ut komponenti isə qədim türk dillərində sözdüzəldici şəkilçidir.
Hipermətn
Hipermətn (hypertext) – verilmiş mövzuların mətn massivlərində axtarışını təmin edən texnologiya. Axtarış, mətnə hipermətn istinadları (HYPERLİNK, LİNKS) adlanan xüsusi göstəricilərin daxil edilməsi yoluyla təmin edilir. İstinad, sənəddə seçdirilmiş elə söz və ya cümlədir ki, o, həmin sənədin başqa bir hissəsinə, yaxud başqa bir sənədə keçid yaradır və onu ekrana çıxardır. İstinadlar həm hipermətn sənədinin müəllifi, həm də istifadəçi tərəfindən qurula bilər və onlar ekranda, adətən, altcizgi, yaxud rənglə seçdirilir. Hipermətn termini 1965-ci ildə Amerika sosioloqu və filosofu Ted Nelson tərəfindən daxil edilib. Sonradan yaranan “hipermedia” termini ona mənaca yaxındır, lakin o, hipermətndə animasiya, səs və video kimi mətn olmayan komponentlərin də olmasını bildirir.
Geri bağlantılar
Sayta aparan saytlardakı bağlantılar əksər axtarış motorları üçün ən vacib sıralama amildir. Buna görə, onlar qəbul edilən üzvi trafikin miqdarına təsir göstərir.
Serb Respublikasında slovaklar
Serb Respublikasında slovaklar  — Serb Respublikası ərazisində yaşayan və işləyən slovak əsilli icması. Hazırda slovaklar Serb Respublikasının rəsmi 12 milli azlıqları siyahısına daxildir. Onların hüquqlarını Serb Respublikası Milli Azlıqlar Soveti tərəfindən qorunur. 2013-cü il məlumatına respublika ərazisində 109 slovak yaşayır.
Tarixi
Slovaklar Serb Respublikası ərazisində ilk slovaklar 1885-ci ilə meydana gəlmişdir : bu zaman 12 kəndli ailəsidən ibarət icma idi. Onlar Pivnise, Kovaçisa, Lyoba, Binqula və Baçki-Petovasdan insanlar gələrək Bielinada yerləşmişlər. Gəlmələr əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olurlar. Köçkünlər arasında ən məşhurlarından biri XIX — əsrin sonları XX əsrin əvvəlləri bölgəyə gəlmiş İosip Senixradski olmuşdur. O, 1902-ci ildə Vielinada torpaq alaraq kənpiç zavodu inşa etdirmişdir. Slovak icması Yuqoslaviya Krallığı, Yuqoslaviya SFSR və Bosniya və Herseqovina ərazisində İkinci Dünya müharibəsisindən sonrada mövcud olmuşdur.
Serb Respublikası ərazisində slovak ailələri arasında ən məşhuru Şimonov ailəsidur. Mixail və Yuliya Şimonovlar ibtidai məktəbin inşası üçün torpaq ayırmışdılar. Mixail kral II Petr Karaqeorqieviçin sərəncamı ilə 30 dekabr 1937-ci ildə Bielina icmasının icrayyə komitəsinin rəhbəri seçilmişdir. Onun həyat yoldaşı Yuliana qızlar üçün Zork Karaqeorqieviç adına təhsil mərkəzi açmışdır. Prnyavor icmasının ərazisində 1895-ci ildə Sipar ailəsi köşk salmışlar. Onlar Drxle-Pole kəndindən, Bişça içmasından çıxmışdır. Onlar Palutinasda məskən salmışdırlar.
Din
Serb Respublikası yaşayan skolvaklar katolikdirlər. Nova-Vese və Maçino-Brdo ərazilərində iki kilsəyə sahibdirlər.
İcma
Serb Respublikasında böyük icma vardır. Onlar əsasən Banya Luka, Nova-Vese və Maçino-Brdo şəhərlərində yaşayırlar.
Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin nəzdində İnşaat Kolleci
Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin nəzdində İnşaat Kolleci — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan orta-ixtisas təhsili müəssisəsi
Tarixi
23 dekabr 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarına əsasən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin nəzdində yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 19 yanvar 2005-ci il tarixli, 47 saylı əmri ilə fəaliyyət göstərir.
Sədrəddin Sultan İbrahim əl- Əmini
Sədrəddin Sultan İbrahim əl- Əmini (?-?) - tarixçi.
Abtayberq muzeyi
Abtayberq Muzeyi — Almaniyanın Münhenqladbax şəhərində yerləşən incəsənət muzeyi.
Haqqında
Abtayberq Muzeyinin memarı Hanz Holleyndir. Marsel Duçamp, Endi Uorhol, Roy Lixtenşteyn kimi sənətçilərin əsərləri də burada sərgilənir.
1901–1904-cü illəri arasında Münxenqladbax Bələdiyyə Binasında yerləşən muzey 1904–1925-ci illəri arasında Fliyşerberqdə yerləşən bir Protestan kilsəsində fəaliyyətini davam etdirdi. 1925–1928 illəri arsında bir çox binada fəaliyyət göstərən muzey 1982-ci ildə Abteistraßdə yerləşən və memar Hanz Holleynin işi olan yeni binaya köçdü. 1982-ci ildən muzey bu binada fəaliyyət göstərməkdədir.
Avqust qiyamı (Gürcüstan)
Avqust qiyamı - Gürcüstan Demokratik Respublikasının Qızıl Ordu tərəfindən işğal edilməsindən sonra, ölkədəki ant-sovet rejiminə qarşı 1924-cü ilin  28 avqust - 5 sentyabr aralığında baş tutmuş qiyam. Hadisələr nəticəsində Kakutsa Çolokaşvili və Mixeil Cavaxişvili rəhbərliyi altında bolşeviklərə qarşı döyüşən gürcü birlikləri bir həftə ərzində məğlub olmuş və döyüşlər zamanı azı 3.500 nəfərə yaxın qiyamçı öldürülmüşdür. SSRİ xüsusi xidmət orqanlarının axtarışlarından sonra qiyamın təşkil olunmasında və iştirakda günahlandırılan daha 10 min nəfərə yaxın şəxs edam edilmişdir.
Senecio cachinalensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Açar kadr
Açar kadr (keyframe,ключевой кадр,anahtar kare)-rəqəmsal videofilm faylında: tam görüntüdən ibarət olan və sıxılması yalnız kadrın içindəki artıq informasiyanın uzaqlaşdırılması yolu ilə həyata keçirilən kadr. Animasiya və ya hərəkət effektlərində: atributun dəyişilməsi zamanı onun yeni durumunu (məsələn, lazım olan hərəkət trayektoriyasının başlanğıcını və ya sonunu, materialın dəyişməsini və s.) qeydə almaq üçün yaradılan kadr.
Burzubənd
Burzubənd — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Burzubənd Astara rayonunun Kijəba inzibati ərazi vahidində kənd. Lənkəran ovalığındadır. Əsl adı Barzəband olmalıdır. Toponim Talış dilindəki barz (uca, Hündürlüyüdur, yüksək) və band (dağ, təpə) sözlərindən ibarət olub, "kicik dağ", "təpə" mənasındadır. Kənd öz adını eyniadlı dağdan almışdır. Başqırdıstanda Burzyan adlı rayon da mövcuddur.
Etimologiyası
Kənd adındakı «bar» (barı) türk dillərində hündür, «zu» birləşdirici söz, band isə talış dilində «dağ» mənasındadır (Hündür dağlıqda yerləşən kənd).
Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı
Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı — 1801–1922-ci illərdə mövcud olmuş suveren dövlət.
Senecio hypochoerideus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alisa Hers-Sommer
Alisa Hers-Sommer, həmçinin Alisa Sommer — kimi tanınan Alisa Hers-Sommer, pianoçu, musiqi müəllimi, bir əsrdən artıq yaşamış Bohemialı və nasistlər tərəfindən yəhudi mənşəli  olduğu üçün göndərilən olduğu Theresienstadt düşərgəsindən xilas olmuşdur. O, 1986-cı ildən həyatının sonuna qədər Londonda Belsize Parkda yaşamış və 110 yaşında dünyanın ən yaşlı Holokostdan sağ çıxmış biri kimi tanınmışdır.
Hers Sommerin həyatı haqqında film The Lady in Number 6 (6 Nömrəli Qadın) hal-hazırda Ən Yaxşı Qısametrajlı Sənədli Film kimi Akademik Mükafata namizəd göstərilmişdir.
Həyatı
Hers 26 Noyabr 1906 cı ildə Praqada(Avstriya-Macarıstan) doğulmuşdur.Sommerin Mariana adlı əkiz bacısı da var idi. O, 1931-ci ildə biznesmen və həvəskar musiqiçi Leopold Sommer ilə evləndi. Onların Rafael Sommer adlı uşaqlarıı olduqdan sonra Leopold Auşvitsə göndərilir.Ölüm düşərgəsindən xilas olmağına baxmayaraq 1941-ci ildə Daxau şəhərində vəfat etdi.
Alisa İsraildə yaşadığı müddətdə Yerusəlimdə musiqi müəllimi kimi çalışırdı.Sonralar 1986-cı ilde Londona köçdü.Alisin yeganə övladı violençel ifaçısı və dirijor Rafael Sommer 2001-ci ildə vəfat etmişdir.
Alisa Hers-Sommer 23 fevral 2014-cü ildə məlum səbəblərdən 110 yaşında vəfat etmişdir.
Çüvaş
Tarixi
Çuvaş Astara rayonunun Siyaku inzibati ərazi vahidində kənd. Lənkəran ovalığındadır. Etnotoponimdir.
Hud
Hud — ilahi peyğəmbərlərdən biri. Yüksək mənəvi dərəcə və insani keyfiyyətlərə sahib olması və zahiri gözəlliyi onu zəmanəsinin insanlarından fərqləndirirdi.
Quranda adı müstəqil bir surəyə verilən 6 peyğəmbərdən (Nuh, İbrahim, Yusif, Yunus, Məhəmməd və Hud) biridir. Hud peyğəmbəri bir çox peyğəmbərdən fərqləndirən xüsusiyyət odur ki, onun haqqında nə yəhudilikdə, nə də xristianlıqda məlumat var. Onun haqqında məlumatlar ancaq islam mənbələrində var.
Quran rəvayətlərindən məlum olur ki, Hud peyğəmbər azğın, nadan və cahil qövmünü düz yola hidayət etmək üçün nə qədər çətinliklərlə üzləşmiş və bunlara səbir etmişdir.
Hud peyğəmbərin qəbri İraqda Nəcəf şəhərində yerləşir
Hudun peyğəmbər seçilməsi
Hud 40 yaşına yetişdikdə Allah tərəfindən bir peyğəmbər kimi öz qövmünü tovhidə, pis adətləri tərk etməyə və axirətin dəhşətli əzabından qorxmağa dəvət etmək üçün təyin olundu.
Rəvayətlərdə qeyd olunur ki, Hudun qövmü 13 qəbilə idi və bu qəbilələrin nəsilləri Nuh peyğəmbərin kötücəsi olan Ad ibni Ovsa çatırdı. Buna görə də həmin qövm Ad qövmü adını almışdı.
Onların yaşadığı yerin adı Əhqaf idi. Əhqaf Ərəbistan yarımadasının cənub-qərbində ya Yəmən və Həzrəmutun, yaxud da Yəmən və Möhrənin arasında yerləşirdi.
Ad qövmünün camaatı varlı, fiziki cəhətdən qüvvətli və uzun ömürlü idilər. Nəql olunur ki, onların bədənləri o qədər qüvvətli idi ki, çox böyük daş parçalarını dağlardan endirib, onu yerdə sütün kimi basdırıb üstündə evlər tikirdilər. Rəvayətlərdə həmçinin onların boylarını xurma ağaclarına oxşadılır və adi ömürləri isə 400-500 il olması qeyd olunur. Onlar çoxlu münbit torpaqları, yaşıllıqlar və su ilə zəngin yürlərə sahib idilər. Öz qonşuları arasında misli olmayan bir yer kimi tanınırdı.
Çoxlu sərvət, uzun ömür və fiziki cəhətdən qüvvətli olmaları onların təkəbbürlü olmalarına gətirib çıxardı. Bunun nəticəsində də Ad qövmü digərlərinə zəif qövmlərə qarşı zülmkar olmağa və Allaha itaətsizlik göstərməyə başladı. Tədricən bütpərəstlikdən qalmış zehni qalıqlara əsasən büt düzəltməyə başladılar və onlara ibadət etdilər.
Bu zaman Allah Ad qövmünün mədəniyyət və ənənələrindən agah olan Hudu onları düz yola hidayət etmək üçün məbus etdi. O da öz dəvətini yeganə Allaha pərəstiş və cansız bütlərin müqabilində diz çökməkdən çəkindirməklə başladı. Onlara dedi: "Ey camaatım! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan başqa heç bir tanrınız yoxudr. Siz isə (Allaha şərik qoşmaqla) yalnız iftiraçısınız! Ey camaatım! Mən buna (peyğəmbərliyi təbliğ etməyə) görə sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Mənim mükafatım yalnız məni yaradana aiddir. Məgər dərk etmirsiniz? Ey camaatım! Rəbbinizdən bağışlanmanızı diləyin. Sonra Ona tövbə edin ki, göydən sizə bollu (peydərpey) yağış göndərsin, qüvvətinizin üstünə bir qüvvət də artırsın. (Mənim dəvətimdən və imandan) günahkar olaraq üz çevirməyin!" Amma yeganə Allaha itaəti təkəbürlüyünə sığışdırmayan qövm Hudun xeyirxahcasına dediyi sözlərdən itaət etmək əvəzinə dedilər: "Ey Hud! Sən bizə açıq-aşkar bir möcüzə gətirmədin. Sənin sözünlə tanrılarımızı tərk edən deyilik. Biz sənə inanmırıq! Biz ancaq bunu deyirik ki, bəzi tanrılarımız (onlara tapınmağımızı qadağan etdiyinə görə) sənə sədəmə (xətər) toxundurmuşdur (ona görə də ağzına gələni danışırsan)".
Camaatın Huda verdiyi əziyyətlər
Rəvayətlərdən məlum olur ki, Hud Ad qövmünün inandığı şəxs idi. Lakin Hud onları bütlərə ibadət edib, baş əyməkdən əl çəkməyə dəvət etdikdə, camaat onu o qədər döydü ki, huşsuz halda yerə yıxıldı və bir gecə-gündüz bu vəziyyətdə qaldı. Lakin o peyğəmbərlik missiyasını davam etdirməliydi və buna görə ikinci dəfə camaatın arasına gedib onları yenə haqqa dəvət etdi. Camaat yenə də döymək üçün ona tərəf irəlilədilər. Amma Hud elə fəryad çəkdi ki, hamı qaçmağa üz döndərdilər. Hud onlara Nuhun tayfasını xatırladaraq, Ad qövmünün də həmin tayfa kimi küfr və naşükürlükdə həddi aşdıqlarını, Nuhun tayfası kimi qarğışa layiq olduqlarını bildirdikdə, camaatın Huda cavabı belə oldu ki, bizi onlarla bir eləmə, Nuhun qövmünün Allahları gücsüz və əllərindən heç bir iş gəlmirdi, bizim Allahlar, eləcə də biz, güclü, qüdrətliyik. Sonra da Hudun səfeh adam olduğunu və onun sözlərinin yalan olduğunu bildirdilər.
Hud dəvətində israrlı idi və insanların tövbə edib haqq yoluna gəlməyə çağırırdı.
Ad qövmünün törətdiyi əməllər
Quran ayələri və Hudun onları danlamasından Ad qövmünün nə qədər pis əməllərə sahib olmaları məlum olur.
Məsələn onlar hündür yerlərdə, dağların zirvələrində heç bir ehtiyacları olmadan, sadəcə başqalarına iftixar etmək, yaxud əylənmək üçün binalar, eləcə də göyərçinləri saxlamaq və onlarla əylənmək üçün hündür qüllələr tikirdilər.
Bundan əlavə onlar heç vaxt ölüm fikrində olmurdular, çünki çox möhkəm hündür və bərk daşlardan saraylar tikirdilər. Buna görə Hud onları danlayırdı:
-"Siz çox möhkəm binalar tikirsiniz, elə bil ki, əbədi olaraq orada qalacaqsınız. Əgər bu az ölüm və yaşayışın axirəti barəsində fikirləşsəydiniz heç vaxt bu qədər möhkəm binalar tikməzdiniz."
Başqa bir vaxt Hud onlara deyərdi: -"Və (birini) yaxaladıqda da zalımlar kimi yaxalayırsınız! (Onu vəhşicəsinə döyüb öldürürsünüz)." Yəni əgər istəyirsiniz bir nəfəri etdiyi günaha görə danlayasınız onu ölənə qədər döyüb əzab-əziyyət verirsiniz. Daha qısa desək, siz hər iki tərəfdən həm şəhvət, həm də qəzəb həddinizi aşmısınız və insanlıq xəttini tapdalayıb keçmisiniz.
Onun ardınca Allahın onlara əta etdiyi nemətləri sadalayır, Bəlkə bu hədsiz nemətləri xatırlamaqla öz çirkin əməllərindən əl çəksinlər və Allahı, Onun böyük cəza vermə gününü (Qiyamət günü) yada salsınlar. Amma onlar peyğəmbəri yalançı adlandıraraq dedilər: -(Biz əzab edilməyəcəyik.) "Bizə öyüd-nəsihət versən də, verməsən də bizim üçün eynidir (dinimizdən dönən deyilik)." Allah taala camaatın onu təkzib etməsi və faydalı öyüd-nəhisətlərini eşitməməsinin ardınca buyurur: -"Onu (Hudu) yalançı saydılar. Biz də onları məhv etdik, Şübhəsiz ki, bunda (Hudun bu hekayətində) bir ibrət vardır. Halbuki onların əksəriyyəti iman gətirmədilər."
Ad ölkəsində qıtlıq
Tarixçilər yazırlar ki, Ad qövmü Hudu təkzibetmə nəticəsində 4 il (bəzi rəvayətlərdə 7 yaxud 100 il) qıtlıqla üzləşməli oldular.
Bulaqlar qurudu, yağış yağmırdı. İnsanlar su əldə etmək üçün böyük çətinliklə üzləşdilər və dərin quyular qazmağa məcbur oldular. Bu su da kifayət etmirdi və yaşayış get-gedə çətinləşirdi. Bununla Hud haqq dini təbliğ etmək üçün yeni fürsət əldə etdi. Onlara vədə verdi ki, əgər iman gətirsəniz Allah taala göyləri sizin üçün yağdıracaq və qüvvətinizi daha da artıracaq. Amma onlar inadından əl çəkmədilər.
"Əgər (imandan) üz çevirsəniz, bilin ki, mən (Allahın mənə lütf etdiyi peyğəmbərliyi, buyurduğu hökmləri) sizə təbliğ etdim. Rəbbim yerinizə başqa bir ümmət gətirər və siz Ona heç bir zərər yetirə bilməzsiniz. Həqiqətən, Rəbbim hər şeyi hifz edəndir!" Özünüz-özünüzə zərər yetirmisiniz və səadət karvanından geri qalıb bədbəxt olmusunuz.
Əzabın başlanması
Hud peyğəmbər uzun müddət öz qövmünün arasında qalaraq Allahın şəriətini təbliğ etdi. Amma bunu demək olar ki, qövmündən çox az miqdarda iman gətirdilər. Onlar da Samın övladlarından idilər.
Nəhayət Hüd peyğəmbərin Ad qövmünü Allahın əzabını dadmalarından öncə haqq yola gəlmələrinə dəvət etməsinə rəğmən onlar Huddan Allahın əzabının gəlməsini istəyirlər. Bu barədə Quranda deyilir: "Onlar: "Sən bizi tanrılarımızdan döndərməyəmi gəldin? Əgər doğru danışanlardansansa, bizə vəd etdiyini (əzabı) gətir görək!" - deyə cavab vermişdilər."
Ad qövmü bu qürur və təkəbbürlüyü üzündən əzaba düçar oldular. Allah Sərsər və Əqim küləkləri göndərərək onları məhv etdi. Belə ki, quraqlıq səbəbindən qəhətlik üz verdiyindən bütün tayfa yağış gözləyirdi. Amma quraqlığın onların bütpərəstliyi, müşrikliyi və haqq dəvəti qəbul etməmələrindən irəli gəlməsindən xəbərsiz idilər. Eyni halda özlərini Allah dərgahının ən abırlı bəndələri sanırlar. Beləliklə, günlərin bir günü gördülər ki, uzaqdan böyük qara buludlar onlara tərəf hərəkətdədir. Bu barədə Quranda qeyd olunur: "Onu (özlərinə vəd olunmuş əzabı) vadilərinə tərəf üz tutub gələn bir bulud (şəklində) gördükləri zaman: "Bu bizə yağış yağdıracaq buluddur!" - dedilər. (Hud isə onlara belə dedi:) "Xeyr, bu sizin tez gəlməsini istədiyiniz şeydir, bir küləkdir ki, onda şiddətli əzab vardır!"
Birdən külək əsməyə başladı. Quran bu küləyin bir neçə xasiyyətini zikr etmişdir: "Əqim" küləyi, "sərsər" küləyi , "atiyə" küləyi
Deyilən külək yeddi gecə və səkkiz gündüz ardıcıl şəkildə həmən şiddət və soyuqluqla əsdi. Hamını cansız heykəllərə döndərmişdi.
Hud peyğəmbər həlakətdən sonra Həzrəmuta gəldi. Yaxınlıqda Teyrim adlı bir şəhərdə məskunlaşdı. Ömrünün qalan hissəsini orada keçirdi və 807 yaşında dünyanı tərk edərək Həzrəmutda dəfn olundu.
Osmanlı Suriyası
300px|thumb|1918-ci ildə Osmanlı Suriyası. Osmanlı Suriyası — Osmanlı İmperiyasının İşğal etdiyi ərazilərin bir hissəsi.
Osmanlı Suriyası, adətən Aralıq dənizinin şərqində, Fərat çayının qərbində, Ərəbistan səhrasının şimalında və Tavr dağlarının cənubunda bölgə olaraq təyin olunan Osmanlı İmperatorluğunun Levant daxilindəki bölünmələrinə aiddir.
Osmanlı Suriyası, XVI əsrin əvvəllərində Məmlüklər tərəfindən fəth edildikdən sonra Osmanlılar tərəfindən Dəməşq əyalətinin bir vilayəti olaraq təşkil edildi. 1534-cü ildə Hələb əyaləti ayrı-ayrı vilayətlərə parçalandı.Trablus əyaleti 1579-cu ildə Dəməşq əyalətindən meydana gəldi və daha sonra Adana əyaleti Hələbdən ayrıldı. 1660-cı ildə Safed əyaləti quruldu və qısa müddət sonra Sidon əyaləti adlandırıldı;1667-ci ildə Dağlıq Livan Əmirliyi Sidon əyaləti daxilində xüsusi muxtariyyət statusu aldı, lakin 1841-ci ildə ləğv edildi və 1861-ci ildə Qüds sancağı olaraq yenidən quruldu. Suriya əyeletləri sonradan 1864-cü ildəki Tənzimat islahatlarından sonra Suriya vilayəti, Hələb vilayəti və Beyrut vilayətinə çevrildi. Nəhayət, 1872-ci ildə Qüds sancağı Suriya vilayətindən xüsusi statusa malik muxtar bir idarəyə ayrıldı.
Tarixi
thumb|[[Latakiya mənzərəsi]] thumb|[[Betlehəmin görünüşü]] 1516-cı ildən əvvəl Suriya (bölgə) Aşağı Misirdə yerləşən Məmlük imperiyasının bir hissəsi idi. Suriyanın şimalındakı Hələb yaxınlığındakı Mərcidabık döyüşündə Məmlüklərı məğlub etdikdən sonra Osmanlı sultanı I Səlim Suriyanı 1516-cı ildə fəth etdi. I Səlim Məmlüklərə qarşı qələbə çaldı və 1517-ci ildə Ridaniyə döyüşündən sonra Misiri fəth etdi, Məmlük Sultanlığına son verdi.
İnzibati bölgü
1516-cı ildə ilk dəfə Suriyanı ələ keçirəndə,I Səlim Məmlük dövrünün inzibati ərazi bölgüsünü dəyişilməz saxladı. 1517-ci ilin iyul ayında Misirdən qayıtdıqdan sonra Suriyanı Şam adlı bir böyük vilayət və ya əyalet olaraq yenidən təşkil etdi ("Suriya" üçün ərəb / türk). Əyalet bir neçə rayona və ya sancağa bölündü.
1549–1663-cü illər
1549-cu ildə Suriya iki əyalətə çevrildi. Hələbin şimal Sancağı Hələbin yeni Əyalət mərkəzinə çevrildi. Bu zaman iki Suriyalı əyalət aşağıdakı kimi bölündü: 1579-cu ildə Suriyanın Tripolisi (Turkish:Trablusşam) (Arabic: طرابلس الشام) adı altında Tripoli əyaləti quruldu. Bu zaman əyalətlər belə oldu: thumb|Luigi Mayer tərəfindən çəkilmiş Osmanlı Suriyasındakı [[Tartus]]
Hələb əyalətinə Hələb, Adana, Maraş, Aintab və Urfanın sancaqları daxil idi.
Dəməşq əyalətinə Şam, Beyrut, Sidon, Akre, Səfad, Nablus, Qüds, Qəzzə, Hauran və Maan sancaqları daxil edildi.
1833–1840-cı illər
thumb|right|1851-ci il Osmanlı Suriyası xəritəsi, [[Hələb, Şam, Tripoli, Akra və Qəzzənin əyalətlərini göstərir.]] thumb|300px|right|1851-ci il xəritəsində Osmanlı Suriyasının cənub əyalətləri –[[Dəməşq, Tripoli, Akra və Qəzzə.]] thumb|right|1851-ci il Osmanlı Suriyası. [[Hələb, Şam, Tripoli, Akre və Qəzzənin əyalətlərini göstərir.]] 1833-cü il Kütahya anlaşmasına əsasən Suriya əyalətləri Kavalalı Mehmed Əli Paşaya verildi. Firman bildirdiki, "Girit və Misir hökumətləri Kavalalı Mehmed Əli Paşa üçün davam etdirilir. Və xüsusi iddiasına istinad edərək, ona Dəməşq,Suriya Tripolisi, Sidon, Safet, Hələb, Qüds və Nablus bölgələrini, zəvvarların davranışı və əmrləri ilə verdim. Oğlu İbrahim Paşa yenidən Şeyx və Məkkəli Hərəm adlarına və Cədda rayonuna sahib oldu və daha yaxşı olacağına əmin olaraq, onun tələbi ilə Adana bölgəsinin Toros Xəzinədarlığı tərəfindən Mohassil adı ilə idarə edilməsini istədim."
Bu dövrdə 1839-cu il Uca Porte fərmanları və daha qətiyyətlə, 1856-cı ildə — müsəlman və qeyri-müsəlman subyektlərinin vəziyyətini bərabərləşdirən bir nəticə çıxarıldı "'müsəlmanların xristianlardan kəskin şəkildə yadlaşması. Birincisi, üstünlüyün itirilməsindən narazı qaldı və xristian icmalarına təcavüz olunaraq 1850-ci ildə Hələbdə, 1856-cı ildə Nablusda və 1860-cı ildə Dəməşqdə və Livanda kütləvi şəkildə qətllər törədildi. Bu acı daxili qarşıdurmaların uzunmüddətli nəticələri arasında 1920–1940-cı illərdə xristianların hakim olduğu Livanın meydana gəlməsi və Birinci Dünya Müharibəsindən sonra sionist axını ilə qarşılaşdıqları zaman xristian və müsəlman Fələstin ərəbləri arasında dərin uçurum oldu .'"
1861-ci il
1860-cı il Livan münaqişəsi zamanı minlərlə xristian mülki vətəndaşın qətlə yetirilməsindən sonra başda Fransada böyüyən Avropanın təzyiqi altında gələn 1861-ci ildə çıxarılan bir Osmanlı qərarı dəyişdirildi, Vətəndaş müharibəsinə səbəb olan dini qaydaya əsaslanan keçmiş rejim "Əl Kaimaqumyatin" Cebeli Lübnan Sancağı, bir mutasarrıf tərəfindən idarə olunan, qanuna görə, livanlı olmayan bir xristian olmalı idi.
1872–1918-ci illər
thumb|Şərqi [[Aralıq dənizi sahillərində Osmanlı inzibati bölgüsü çərçivəsində göstərilən "Müstəqil" Qüds Sancaqlığı. 1887–88-ci illər]] thumb|Osmanlı Suriyası [[I Dünya Müharibəsi|I Dünya müharibəsinə qədər.Sərhədlər boz rəngdədir.]] 1872-ci ildə Qüds və ətraf şəhərlər xüsusi bir inzibati status qazanaraq Qüds Sancağı oldu.
1872-ci ildən I Dünya müharibəsinə qədər Osmanlı Suriyasının bölmələri bunlar idi:
Deyr əz-Zor vilayəti və Hələb vilayətinin böyük hissəsi Osmanlı Suriyasına daxil ola bilərdidə,olmayada bilərdi. 1906-cı ildə nəşr olunan Dünyanın coğrafi lüğətində Suriya belə təsvir edilib:
"Türk imperiyasının bir hissəsini təşkil edən Asiyanın cənub-qərb hissəsində bir ölkə. Aralıq dənizindən şərqə, Fərat çayına və Suriya çölünə (Ərəb çölünün şimal tərəfinə uzanan) qədər,Alma-Dağdan (qədim Amanus), Tavr dağları silsilələrindən biri ilə cənubdan Misirin sərhədlərinə qədər (Suez bərzəx) uzanır; 31 ° ilə 37 ° şimal enindəki paralellər arasında yerləşir. Buraya Suriya vilayəti (Suriya) və ya Dəməşq, Beyrut vilayəti, Hələb vilayətinin cənub-qərb hissəsi, Qüds və Livanın sancaqlıqları daxildir.
Fələstin, Qüds sancaqlığı, Beyrut və Suriya vilayətlərinin bir hissəsindən ibarət olan Suriyaya daxil edilmişdir.
Suriya, bəzən Mesopotamiyanın böyük bir hissəsini əhatə edən Hələb vilayətinin və Deyr əz-Zor vilayətinin hamısını daxil etmək üçün geniş mənada istifadə olunur."
Suriya haqqında 1915-ci ildə bir İngilis bir hesabatında belə deyir:
"'O günlərdə Suriya termini ümumiyyətlə bütün coğrafi və tarixi Suriyanı, yəni Hələb vilayətinin bir hissəsindən ibarət olan Tavr dağları ilə Sinay yarımadası arasında uzanan ölkənin hamısını: Beyrut vilayəti, Suriya vilayəti, Livan sancaqlığı və Qüds sancaqlığını ifadə etmək üçün istifadə edilmişdir. Buraya ölkənin Fələstinin səlahiyyətli ərazisini yaratmaq üçün ondan ayrılan hissəsi daxil edildi."
Budaq Qəzvini
Budaq Qəzvini (1510–1577) - tarixçi, dəftərxanada işçi, qoşun kargüzarı (nəvisəndəgi-ye ləşkər), münşi, kələntər, katib, vəzir.
Həyatı
Budaq bəy 1510-cu ildə Qəzvin şəhərində anadan olmuşdu. Budaq Qəzvini öz həyatını, Səfəvilər idarəsində tutduğu xırda məmur vəzifəsindəki fəaliyyətini qısaca və aydın təsvir etmişdir. O, Şah I Təhmasibin hakimiyyətinin əvvəlində, on dörd yaşında olarkən şah dəftərxanasında işə qəbul olunmuşdur. Sonrakı ildə Budaq Qəzvini pulların saxlandığı dəftərxanada (dəftər-i ərbab-i təhavil) üç tümən maaşla işə götürüldü. Dörd il keçdikdən sonra Budaqın xəttindən xoşu gələn xəzinə başçısı (müstövfi əl-məmalik) Hacı Hüseyn Kaşi onu öz yanına işə götürdü və ona on beş tümən maaş təyin etdi. Onun qulluqdakı fəaliyyətinin altıncı ilində ölkə üzrə mədaxil və məxarici qeydə almaqdan ötrü məlumat dəftərxanası yaradıldı və Budaq səkkiz tümənlik əmək haqqı ilə ora işə keçirildi. Onun qardaşı Hacı İzzəddin dəftərxananın rəisi idi. Budaqın dayısı Əmir bəy Şələkani, Məhəmməd xan Şərəfəddin oğlu Təkəlinin vəziri və vəkili olduğundan, sonuncu Bağdad hakimi təyin edildikdən sonra öz bacısı oğlunu Ərəb İraqının divan katibi (münşiy-i divan) vəzifəsinə işə götürdü. Üç ildən sonra Məhəmməd xan qoşun kargüzarı (nəvisəndəgiy-iləşkər) vəzifəsini də Budaqa tapşırdı və onun əmək haqqı 20 tüməndən 30 tümənədək artdı. Budaqın özünün etiraf etdiyinə görə, o, "vəzir rütbəsinə doğru gedirdi". Lakin tezliklə onun uğurlu xidmət yüksəlişi dayandı. Qoşun kargüzarlığını başqasına verdiyi üçün Məhəmməd xandan inciyən Budaq, Kirmanda xidmətdən qaçdı. Budaqın həyatının iztirablı və məhrumiyyətlərlə zəngin olan dövrü başlandı. O, bir neçə il işsiz və ac qaldı. Ehtiyacın təqib etdiyi Budaq tez-tez yaşayış yerini dəyişirdi. Nəhayət, Qəzvində şahın qardaşı Bəhram Mirzə onu öz yanına katib götürdü və Budaqın 4 il orada qulluq etməsini ehtimal edə bilərik. Lakin fitnəyə cəlb edildiyinə görə Budaq, əmlakı müsadirə olunmaq şərtilə, həbs edildi. O, altı il işsiz qaldı, sonra isə Soucbulakın və başqa şəhərlərin kələntərliyi ona bəxşiş edildi. Budaq uzun illər ərzində Xorasanda müxtəlif vəzifələrdə xidmət göstərdi. Təqribən 1565-ci ildə o, Qəzvinə qayıtdı, xəbərçilik nəticəsində yenidən həbs edildi və cərimə olundu. Beş il işsiz qaldıqdan sonra Damğan, Bistan və digər şəhərlərə vəzir təyin olundu, lakin yenidən işdən çıxarıldı. Daha beş il keçdikdən sonra o, şah tərəfindən yenidən işə qəbul edildi. Ona Qəzvin şəhərinin on il üçün mədaxil və məxaricinin hesabatını tərtib etməyi tapşırdılar. Budaqın tərcümeyi-halı belə bir şikayətlə bitir ki, o, artıq yaşına yetməsinə baxmayaraq, yenə də, "müsibətlər məngənəsindəən yaxa qurtarmamış və məqsədinə çatmamışdır, işsiz və fəaliyyətsiz" qalmaqdadır.
Mənbə
[http://lib.az/book/191/show Oqtay Əfəndiyev. Azərbaycan Səfəvilər dövləti. Bakı: Şərq-Qərb, 2007, 344 s. (Azərbaycanca)]
[http://lib.az/book/192/show Oqtay Əfəndiyev. Azərbaycan Səfəvilər dövləti. Bakı: Elm, 1981, 335 s. (Rusca)]
Ostraya dağı
Ostraya — Böyük Qafqazın Baş Qafqaz silsiləsinda Azərbaycan (Qusar rayonu) və Rusiya (Dağıstan, Doqquzpara rayonu) sərhəddində yerləşən dağ. Dağın hündürlüyü 2914 metr təşkil edir.
Coğrafiyası
Dağ ətəklərindən başlanğıcını götürən ən böyük çay Taircaldır. Qərb ətəklərindən naşlanğıcını götürən Ostraya çayı Samurçayın sol qolu olan Usuxçaya tökülür.
Dağın şimalında Qarakürə (Dağıstan), qərbində Qalacıq (Dağıstan) şərqində isə Sudur kəndi (Azərbaycan, Qusar rayonu).
Gücləndirmə
Gücləndirmə — Gücləndirici dövrəsində siqnalın amplitudunun artırılması. Desibel ilə və ya əmsal şəklində ifadə oluna bilər (gücləndirmə əmsalının 100 olması, siqnalın amplitudunun 100 dəfə artırılmasını bildirir). Bu termin gərginliyə, cərəyanın gücünə və ya gücə aid işlədilir.
Senecio cajonensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dumer alması
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Zaur Svanadze
Zaur Aleksandroviç Svanadze — gürcü əsilli keçmiş sovet futbolçusu, futbol məşqçisi. SSRİ-nin beynəlxalq dərəcəli idman ustası(1981). Hal-hazırda Gürcüstan Milli Futbol Çempionatı klublarından olan Dinamo Tbilisi klubunda baş məşqçinin köməkçisidir.
Mədəni alma
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Asiyada təbii halda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
3-6 və yaxud 10 -14 m hündürlüyü olan ağacdır. Gövdəsi çatlarla örtülmüş, böyük və yaşıl ağaclarda diametri 9 sm-ə çatır. Qollu-budaqlı, enliçətirlidir; bəzən çətiri yumurtavarı və ya şarşəkilli olur. Budaqları uzun müddət tüklü qalır. Oduncağı sıx, möhkəm və bərkdir. Tumurcuqları konusvarı və ya yumurtavarı olur. Yarpaqları iri və müxtəlif formalardadır. Çox vaxt oturaq hissəsi dəyirmi olmaqla yumurtavarıdır. Yarpağın kənarı yarım dairəvı, mişardişli, alt tərəfi az və ya sıx tüklüdür, açıq yaşıl rəngdədir, saplaqları qısadır. Çiçəkləri iri, ağ və ya çəhrayı rəngdədir, bayır tərəfdən daha tünd rənglidir. Çiçək saplağı, çiçək yatağı və kasacığı sıx keçətüklüdür. Meyvələri iri, diametri adatən 3 sm-dən artıqdır.
Ekologiyası
İstiyə, soyuğa, rütubətə tələbkar bitkidir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz, Kür-Araz ovalığında, Talışda və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Dekorativ ağacdır, yaxşı ballı bitkidir. Meyvələrindən konserv, mürəbbə, jele, povidla, sidro, meyvə şərabı və s. hazırlanır. Meyvələrində 6,36-dan 12,7 mq-a qədər, yarpaqlarında isə 450 mq% C vitamini olur. Meyvələrində olan B vitamininin miqdarı 0,8-2,3 qamma, karotinin miqdarı 1,25-3,0 qammadır. Oduncağı müxtəlif qiymətli çilingər məmulatı hazırlamaq üçün işlədilir.
Çükəş
Çükəş — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Çükəş Astara rayonunun Pəlikəş inzibati ərazi vahidində kənd. Dağətəyi ərazidədir. Talış dilindəki cu (ağac, taxta) və kəş (qoşqu ləvazimatı) sözlərindən düzəlib. Görünür, qoşqu ləvazimatının taxtadan olan hissəsi bu kənddə düzəldiyi üçün kənd belə adlandırılmışdır.
Ətrak xan
Ətrak xan – Qıpçaqların xanı, Şarukanın oğlu.
Firuz bəy Ordubadski
Firuz bəy Mehdi oğlu Ordubadski (1888–1937) — həkim.
Həyatı
Firuz bəy Mehdi oğlu 1888-ci ildə Ordubad şəhərində anadan olmuşdu. 1914-cü ildə tibb fakültəsini bitirmişdi. Universiteti tamamladıqdan sonra Bakı-Culfa dəmir yol xəttində sanitar həkim və Bakı səhiyyə idarəsində çalışmışdı. Azərbaycan MİK-nin üzvü olmuşdu.
5 yanvar
1601–1900
thumb|[[Parisdə Qarnye Sarayı]]
Firuz bəy Ordubadski
Həyatı
1916-cı ildə Sarıqamış və Ərdahan zərərçəkənlərinə yardım edib (Müsəlman xeyriyyə cəmiyyəti onu və İdris Axundovu göndərib). 1916-cı ildən Ufada yaşayıblar, 1917-ci ildə Ordubada gəliblər. Bakıya 1919-cu ildə gəliblər. 1920-ci ildən Ərzaq Nazirliyində, sonra Dövlət plan komitəsində (1929-30-da: sədr) işləyib. D.Bünyadzadədən sonra İqtisadi Şuranın sədri olub.
Ətrak xan
Həyatı
Böyük qıpçaq xanı Ətrak XIII əsrin əvvəllərində kral IV Davidin şəxsi dəvəti üzrə öz möhtəşəm ordusu ilə birlikdə Gürcüstana gəlir və bu ölkənin hərbi-siyasi həyatında aparıcı rol oynamağa başlayır.
5 yanvar
1601–1900
thumb|[[Konrad Adenauer]]
Firuz bəy Ordubadski
Həyatı
Firuz bəy Ordubadski 1937-ci ildə repressiyaya uğramışdı.
Firuz bəy Ordubadski 1913-cü ildə Gülsüm xanımla ailə qurmuşdu.
Ətrak xan
Həyatı
Onun gətirdiyi qıpçaqların çoxusu Gürcüstan ərazilərinə səpələnir və sonradan assimilyasiyaya uğrayırlar. Bunların bir qismi isə yaşayış üçün zəruri olan düzəngahlar axtararaq, Azərbaycanda Kür-Araz ovalığında məskunlaşırlar. Onlar Azərbaycan dilinin Borçalı və Qazax dialektlərində və həmin yerlərin toponimlərində silinməz izlər qoyurlar. Tamamilə mümkündür ki, Ətrak xan qədim türklərə məxsus Orxon yazısının Qafqazda, o cümlədən Azərbaycanda yenidən işlədilməsinə təsir göstərmişdir.
Ətrak xan haqqında tərcümeyi-hal xarakterli məlumatlar olduqca azdır. Buna görə də aşağıda söhbət yalnız Ətrak xan ordusunun Gürcüstana yayılması ilə əlaqədar bir sıra hadisələr barədə gedəcəkdir. Qıpçaqların Altaydan Qafqaza doğru yolunu izləməkdən ötrü isə bir qədər uzaqdan başlamaq lazım gəlir.
Tarixi mənbələrə əsasən, Davidin ölümündən sonra qıpçaqların bir qismi ölkəni tərk edərək şimala qayıtmışdır. Bunun səbəbi yəqin ki, ölkədə Ş.Demetri ilə Davidin ikinci oğlu arasında yaranmış vəziyyət olmuşdur. Davidin xatırlatdığına görə, onun oğlunun adı Vaxtanq idi. Vaxtanq Davidin qıpçaq əsilli arvadı Ətrak Şarukanın qızı Quranduxtun oğlu idi. Və göründüyü kimi, qıpçaqlar məhz onu dəstəkləyirdilər. Demetri qələbə çalanda qıpçaqlar ölkəni tərk etməyə məcbur oldular. Lakin onların bir qismi ölkədə qaldı. Onların hamısının geri qayıtmadığını son orta əsrlərdə mövcud olan soyadları da təsdiq edir. Bu soy adları «qıpçaq» sözündən düzəldilirdi, ancaq tədriclə yoxa çıxdı.
552-ci ildə Mərkəzi Asiyada yeni bir imperiya yaranır. Onun başında xaqan (el-xaqan) dayanır və dövlət də Türk xaqanlığı adlanırdı. Yeni dövlətin banisi el-xaqan titulunu qəbul etmiş türk knyazı Bumın idi. Bumının ilk varisləri dövründə Türk Xaqanlığı Koreya körfəzindən Qara dənizə qədər uzanırdı. Şimali Çin dövlətləri bu gənc imperiyaya xərac verirdilər. Xaqanlıq Çin imperatorluğu, Bizans və Sasani İranı ilə əlaqələr yaradır, məşhur İpək yolunu nəzarətdə saxlamağa cəhd göstərir və tezliklə həmin dövrün qabaqcıl ölkələri sırasına çıxır.
Lakin 745-ci ildə Xaqanlıq qonşu və qohum türk xalqı olan uyğurların təzyiqi nəticəsində süquta uğrayır. Həmin narahat dövrdə bir çox türk tayfaları münbit torpaqlar axtarışı yolunda şərqə doğru gedirdilər. Sonradan Avropa və Asiyanın bir çox dövlətlərinin tarixində böyük rol oynamış qıpçaqlar da onların arasında idi.
Uzun müddət Türk xaqanlığı barədə çox az şey məlum idi. Məlumatlar da əsas etibarilə Bizans mənbələrindən götürülürdü. Sonralar tarixçilər hələ indinin özündə də az öyrənilmiş qədim Çin yazılarını mənimsəməyə başladılar. Bununla həm avropalılara, həm də bu yazıları yaradan türkdilli xalqların özlərinə şərəfli keçmişi barədə yeni-yeni səhifələr açmış oldular. Bununla belə Türk Xaqanlığının tarix və mədəniyyəti haqqında ən mö'təbər mə'lumatlar türk xalqlarının Orxon çayı ətrafında tapılmış qədim yazılarında üzə çıxdı. Həmin yazılar bu mə'nada müstəsna əhəmiyyətə malik tapıntı idi.