cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serpez
INSEE kodu — 38484. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 1564 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 190 ilə 324 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 23 km cənubda, Qrenobldan 80 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Nağılar (Gədəbəy)
Nağılar — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 24 iyun 2005-ci il tarixli, 954-IIQ saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Nağılar kəndi Əliismayıllı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Daryurd kəndi mərkəz olmaqla, Daryurd kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şahdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 311 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Məsumə Məmmədova
Məsumə Hüseyn qızı Məmmədova — AMEA-nın müxbir üzvü (2017), texnika elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Məsumə Hüseyn qızı Məmmədova 1951-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) mexanika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir.
Elmi fəaliyyəti
1973-1977-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun «Neft-kimya proseslərinin avtomatlaşdırılması və modelləşdirilməsi» şöbəsində kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1977-1980 illərdə Ukrayna SSR Elmlər Akademiyasının Kibernetika İnstitutunun (Kiyev şəhəri) aspiranturasında oxumuşdur. 1984-cü ildə SSRİ EA Ümumittifaq Elmi-Texniki İnformasiya İnstitutunda 05.25.01 ”İnformasiya sistemləri və prosesləri” ixtisası üzrə Terminoloji lüğətlərin analizi əsasında informasiya-axtarış tezaurusuna leksikanın avtomatlaşdırılmış seçilib daxil edilməsi mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş (Moskva şəhəri) və texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
1981-1987-ci illərdə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutunda Tətbiqi dilçilik şöbəsində elmi işçi vəzifəsində çalışmış, süni intellektin mühüm istiqamətlərindən biri olan kompüter linqvistikası çərçivəsində Azərbaycan dilinin terminoloji verilənlər bankının layihəsini işləmiş, istifadəçi və informasiya sistemləri üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi təyinatlı izahlı, terminoloji, avtomatik lüğətlərin, informasiya-axtarış tezauruslarının tərtibi, təhlili və korreksiyasına dair model və metodları təklif etmiş və müvafiq instrumental vasitələr işləmişdir.
1987-ci ildən AMEA-nın Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sistemləri şöbəsinə (indiki İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu aparıcı mühəndis vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. Hazırda şöbə müdiridir.
Süni intellekt texnologiyaları çərçivəsində paylanmış strukturlu zəif quruluşlu və çətin formalizə olunan predmet sahələri üçün fazi biliklərə əsaslanan müxtəlif təyinatlı intellektual sistemlərin layihələndirilməsi, model və sintez metodlarının işlənib hazırlanması, təbii dildə mətnlərin avtomatlaşdırılmış emalı, maşın tərcüməsi sistemində Azərbaycan dilinin formal modellərinin qurulması və linqvistik prosessorun yaradılması üçün ekspert biliklərinə söykənən məntiqi üsulların işlənməsi, sosial-iqtisadi problemlərin həllinə intellektual texnologiyaların tətbiqi sahəsində bir sıra nəzəri və praktiki nəticələr əldə etmişdir.
1999-cu ildə Bakı Dövlət Universitetində “Xüsusi təyinatlı sistemlər, məlumatların işlənməsi və idarə edilməsi” ixtisası üzrə «Qeyri-səlis relyasion strukturlu biliklərin emalı texnologiyasının əsasları və onun bəzi tətbiqləri» mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir, texnika elmləri doktorudur.
1999-2001-ci illərdə Türkiyənin Çanaqqala şəhərində 18 mart Universitetində süni intellekt, neyron şəbəkələri, avtomatlar nəzəriyyəsi və formal qrammatikalar fənlərindən mühazirələr oxumuşdur.
2001-2013-cü illərdə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Əmək və Sosial Problemlər üzrə Elmi-Tədqiqat və Tədris Mərkəzinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
2010- cu ildə professor elmi adı almışdır.
2017- ci ildə may ayının 2-də AMEA-nın həqiqi üzvü seçilmişdir.
280-dən artıq elmi məqalənin, o cümlədən 17 monoqrafiyanın müəllifidir. Xaricdə çap edilmiş elmi əsərlərin sayı 143-dür.
Sent-Etyen-lez-Orq
Sent-Etyen-lez-Orq (, Sant Estève deis Òrgues) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Sent-Etyen-lez-Orq kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04178.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1222 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 663 nəfər (15-64 yaş) arasında 421 nəfər iqtisadi cəhətdən, 242 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 63.5%, 1999-cu ildə bu 62.9%). Fəal olan 421 nəfərdən 340 nəfəri (174 kişi və 166 qadın), 81 nəfəri işsiz (36 kişi və 45 qadın) idi. 242 hərəkətsiz 36 nəfər arasında şagird və ya şagird, 106 nəfər təqaüdçü, 100 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Soldanell çəpərsarmaşığı
(Calystegia soldanella) - cinsinə aid bitki növü.
Dağ Üzü
Dağ Üzü — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Dağ Üzü Yardımlı rayonunun Çay Üzü inzibati ərazi vahidində kənd. Peştəsər silsiləsinin yamacındadır. Keçmiş adı İlkin Üzü olunmuşdur. İnqilabdan əvvəl burada Üzü adlı bir kənd olmuşdur. Bu kənddən çıxmış ailələr sonralar çay sahilində yeni yaşayış məntəqəsi salmış və onu Çay Üzü adlandırmışdılar. Dağ yamacındakı əvvəlki Üzü kəndi isə Dağ Üzü adını almışdır.
Hyptis crenata
(Hyptis crenata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vaxtanq Qorqasali heykəli
Vaxtanq Qorqasali heykəli – İberiyanın Xosrovidlər sülaləsindən olan çarı Vaxtanq Qorqasalinın şərəfinə ucaldılmış atlı heykəldir. Heykəl Kür çayının sol sahilində, tarixi Metexi rayonu ərazisində, Metexi kilsəsinin qarşısında və Metexi körpüsünün yuxarısında yerləşir.
Tarixi
Vaxtanq Qorqasali Gürcüstan tarixinin ən mühüm şəxsiyyətlərindən biri olmaqla, Tbilisinin yaşayış məntəqəsi kimi inkişaf etdirilməsində əlahiddə rol oynamışdır. Onun heykəlinin ucaldığı yerdə əvvəl çar sarayı olmuş və kilsə ilə birlikdə bütün kompleks tarixi Metexi qalası ilə əhatələnmişdir. Lakin Gürcüstanın Çar Rusiyasına birləşdirilməsindən sonra sarayın yerində həbsxana inşa edilmiş, kilsə isə cəbbaxana kimi istifadə olunmuşdur.
SSRİ dövründə Metexi kilsəsi və onun ətrafındakı ərazi təmizlənmiş, 1970-ci ildə isə Metexi təpəsi üzərində daş postament üzərində heykəltaraş Elquca Amaşukelinin Vaxtanq Qorqasali heykəli ucaldılmışdır.
Təsviri
Metexi təpəsi üzərində hündür saş postament üzərində yerləşən bürüncdən tökmə üsulu ilə hazırlanmış heykəlin üzü Qədim Tbilisi və onun mərkəzi meydanına baxır. Çar at üzərində oturmuş halda təsvir edilmişdir.
Ağgöz qaraördək
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təzəkənd (Ağcabədi)
Təzəkənd — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Ağcabədi rayonunun Təzəkənd kəndi Hüsülü kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Təzəkənd kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.
Ağgöz qaraördək
Statusu
Nadirdir.
Təzəkənd (Ağcabədi)
Tarixi
Kənddə 36 ədəd mis dirhəmdən ibarət sikkə dəfinəsi (NF 28016 – 28027; 8836 – 8859) aşkarlanmışdır. Numizmatik təyinatına əsasən, orta çəkisi 7 – 9 q olan belə dirhəmlər V Azərbaycan atabəyi Özbəyin (hicri 607–622-miladi 1210–1225-ci illər) dövründə zərb edilmişdir. Həmin sikkələrin bəziləri yazıları aydın bilinməklə (12 ədəd), digərləri isə (24 ədəd) səliqəsiz möhürlərlə zərb edilmişdir.
Ağgöz qaraördək
Kateqoriyası
(VU). Antropogen təsirlərə həssasdır. Yeni qorunma tədbirləri görülməsə, mənfi təsirlərdən təhlükəli vəziyyətə (EN) düşə bilər.
Qısa təsviri
Ortaboylu ördəkdir (600-800 q). Erkəyinin ümumi rəngi qonur-qəhvəyidir, amma bel tərəfi nisbətən tünd rənglidir. Qanadlarının üzərində ağ “aynacığı” var. Gözləri ağımtıldir. Dişisinin rəngi solğundur.
Yayılması
Avropa, Asiya və Şimal-Qərbi Afrikada yayılıb. Azərbaycanda düzənlik rayonlarda yayılıb. Xəzərin sahil zolağında və daxili su hövzələrində (Kələdəhnə, Cil, Qarasu, Şilyan, Sor-Sor və s.) göllərin qurudulması nəticəsində yayıldığı sahələr xeyli azalıb.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Sahil və su bitkiləri ilə zəngin olan su hövzələrində məskunlaşır. Qamış cəngəlliyini xoşlayır. Qışda gündüzlər göllərin və körfəzlərin açıq akvatoriyalarında olur, axşam hava qaralandan səhər alaqaranlıq vaxta qədər isə dayaz subasar sahələrdə yemlənir. Azərbaycanda qışlayan, ötüb keçən və reproduktiv populyasiyaları olur. Nəsil verən populyasiyası dərin su və qamış cəngəlliyi olan körfəzlərə və göllərə çəkilir. May ayında suya yıxılmış quru qamış topası üzərində yuva tikir, onun içərisinə çoxlu lələk döşəyir, 7-8 yumurta verir, axırıncı yumurtadan sonra 25-27 gün kürt yatır. Cücələri hələ kontur lələkləri çıxmazdan əvvəl suda üzür, amma uça bilməsi iki aylıq olanda başlayır. Bitkiyeyən ördəkdir, ən çox qamış toxumunu xoşlayır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Uzun illər ov quşu kimi təqib edilməsi, nəsilvermə biotopunun deqradasiyası, düzənlik rayonlarda təbii göllərin çoxunun qurudulması.
Əhali üçün əhəmiyyəti
Elmi və estetik əhəmiyyəti var.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Ovlanması qadağandır. Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu, Şirvan, Abşeron, Ağgöl Milli Parkları və su-bataqlıq sahələrində yasaqlıqlar təşkil edilmişdir. Ramsar, Bern, Bonn konvensiyalarına və AEWA sazişinə daxil edilib.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Yuva sahələri təbii abidə statusu ilə qorunmalı, növün vəziyyəti əhaliyə izah olunmalı. Yenikənd su bazasına və Sarısu göllər sisteminə qoruq statusunun verilməsi.
Roberto Eskobar Qaviriya
Roberto de Xesus Eskobar Qaviriya, El Osito ləqəbli bu şəxs narkotik kralının, narkobaran Pablo Eskobarın qardaşı və Amerika Birləşmiş Ştatlarına qaçaqmalçılıq yolu ilə daxil olan narkotikin 80%-nə nəzarət edən Medellin Kartelinin keçmiş mühasibi.
Təzəkənd (Ağcabədi)
Tarixi
Təzəkənd dəfinəsindəki Azərbaycan atabəyi Özbəyin dövrünə aid sikkələrə həkk edilmiş iki, bəzən üçdişli yaba, yay və xəncər təsvirləri dövrün hərb tarixi barədə məlumat verir. Belə sikkələrin bəzilərində aydın görünən yazılara əsasən hökmdar Özbəyin və atasının adları (Uzbək bin Muhəmməd), şərəfli və uca titulları (əzəmətli atabəy, dinin Günəşi; məlik, haciblərin əmiri), həmçinin Abbasi xəlifəsi ən-Nasirin adı və titulu (əmirəl muminin ən-Nasir lidinillah; 1180 – 1225), zərb tarixi sözlərlə (hicri tarixə müvafiq) həkk edilmişdir. Bu Abbasi xəlifəsinin adı həm də Şirvanşah I Gərşasbla (1205–1225) birgə dövrün mis felslərində (2 – 4 q) nəzərə çarpır.
Jorj Pompidu
Jorj Pompidu (5 iyul 1911, Monbudif, Fransa – 2 aprel 1974, Paris, Fransa) — 1969–1974 illərdə Fransa Respublikasının prezidenti.
Rasim Quliyev (mühəndis)
Rasim Kamil oğlu Quliyev — Mənzil-kommunal təsərrüfatı nazirinin müavini (1992), Abşeron Regional Səhmdar Su Cəmiyyətinin Prezidenti (1995), Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mühəndisi.
Ömrü
1950-ci il 28 fevral Yevlax rayonunda anadan olmuşdur. 1966-1971-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Politexnik İnstitutunun avtomatika fakültəsində təhsil alıb. 1998-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək, Texnika elmləri namizədi, Alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2 elmi ixtirası, 9 elmi məqaləsi vardır. Təyinatla SSRİ Sugeo Elmi Tədqiqat İnstitutunun Bakı filialına göndərilib.
1973-1975-ci illərdə Sərsəng (Ağdərə) su anbarının tikintisində mühəndis, şöbə müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 1975-1979-cu illərdə "Azərkəndsutikinti" Nazirliyində mühəndis, tikilməkdə olan müəssisələr birliyinin direktoru vəzifəsində çalışıb. 1979-1983-cü illərdə Su Artezian idarəsinin rəisi vəzifəsində işləyib.
Cəbrayıldan Horadizə 564 km olan su xəttinin çəkilişinə rəhbərlik edib. Naxçıvan, Sabirabad, Ucar, Xaçmaz qurusu kəmərləri lahiyələrinin tikilib təhvil verilməsində rəhbərlik etmişdir. 1983-1985-ci illərdə SSRİ Rabitə Vasitələri Sənayesi Nazirliyinin "Orbita" Servisdə Azərbaycan Respublikası İstehsalat Birliyinin əsas tikinti idarəsinin rəisi, 1989-1991-ci illərdə Azərbaycan SSRİ Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyinin Qobustan Qışlaqlarının Suvarma Sistemlərinin rəisi, 1991-1992 ci illərdə "Kommunsənayesutəchizatı" İİB-nin rəis müavini, "Bakı Su Kəmərləri" idarəsinin rəisi,  1992-ci ilin noyabr ayından 1995-ci ilin mayınadək RESPUBLİKA MƏNZİL-KOMMUNAL TƏSƏRRÜFATI nazirinin müavini təyin edilmişdir. Eyni zamanda Kommunal Sənaye Su Təchizat Birliyinin baş direktoru vəzifələrində çalışıb.
1995-ci ildən Milli Məclisin qərarı ilə Abşeron Regional Səhmdar Su Cəmiyyətinin Prezidenti vəzifəsinə təyin olunub. MDB ölkələri arasında ilk dəfə olaraq Böyük Bakının su təchizatı sisteminin yenidənqurulması layihəsi üçün beynəlxalq maliyyə institutlarından su sektoruna güzəştli şərtlərlə kredit ayrılmasına nail olmuşdur.
1996-cı ilin fevralından 2006-cı ilin aprelinə qədər "Sabuhi" şirkətinin birinci vitse-prezidenti olmuşdur. 2006-cı ildə "Azərsu Kanal" MMC-də sərdin müşaviri, sonrakı illərdə ardıcıl olaraq "Azərsu" ASC-də Suyun İstismarı şöbəsinin rəisi,  “Azərsu” ASC-nin Su mənbələri və magistral kəmərlərin idarə olunması şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 3 iyun 2017-ci il Sərəncamı ilə Azərbaycanın Su təsərrüfatı və meliorasiya sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə "Əməkdar mühəndis" fəxri adı ilə təltif edilib.
2021-ci ilin oktyabr ayına qədər " Sukanal" ETLİ-nin Su təchizatı, kanalizasiya sistemlərinin və hidrotexniki qurğuların tədqiqi şöbəsinin aparıcı elmi işçisi olub.
Ailəlidir, 2 qızı və 1 oğlu var.
O, 2021-ci il dekabr ayının 8-də dünyasını dəyişib.
Morqan Ceyms
Morqan Ceyms (27 avqust 1999-cu ildə anadan olub) — Liqa Bir təmsilçilərindən olan Donkaster Rovers klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Bəhram bəy Vəzirov
Bəhram bəy Əsəd bəy оğlu Vəzirov və ya Bəhram bəy Fədаi — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü, İttihad Partiyası və İttihad fraksiyasının üzvü, şair, hüquqşünas.
Morqan Ceyms
Donkaster Rovers
Ceyms Donkaster Rovers akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, peşəkar karyerasında debütünü 3 oktyabr 2017-ci ildə Sanderlend U-21 klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 63-cü dəqiqədə Harri Toffolonu əvəz etmişdir. Futbol Liqası Trofeyi görüşündə Donkaster rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. 2018-ci ilin iyun ayında Ceyms klub ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır.
Bəhram bəy Vəzirov
Həyatı
Bəhram bəy Əsəd bəy оğlu Vəzirоv 23 dekabr 1857-ci ildə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin Mirzəcаmаllı (Şərifbəyli) оbаsındа anadan olub. Sоnrа Şuşa şəhərinə köçüblər. Şuşa Realni Məktəbi ni bitirdikdən sonra Sankt Peterburq Dövlət Univerisiteti nin Hüquqşünaslıq fakültəsində təhsil almışdır. Təhsilini bitirdikdən sonra Qarabağ a geri dönmüş və hüquq sahəsində çalışmağa başlamışdır.
O, Azərbaycan milli azadlıq hərəkatının iştirakçılarındandır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının "Azərbaycan Məclisi-Məbusanın təsisi haqqında qanun"una əsasən, İttihad Partiyasından Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü seçilib. Parlamentdə İttihad fraksiyasına daxil olub. Aprel işğalından (1920) sonra müxtəlif təsərrüfat müəssisə və idarələrində çalışıb.
Bəhram bəy sоvеt dönəmində gizli İttihаdа dахil оlub və həmin vахtdаn gizli fəаliyyətə kеçib. Lаkin çох çəkmədən yеrli аdаmlаrın yаzdığı şikаyət ərizələri əsаsındа оrqаn işçiləri оnu, qаrdаşını, qаrdаşıоğlunu izləməyə bаşlаyıblаr və hər üçü də həbs оlunub. Bəhram bəy hələ məhkəməsi оlmаmış Аğdаm həbsхаnаsındа 1921-ci ildə ölmüşdür.
Ədəbi fəaliyyəti
Bəhram bəy şair idi. Fədai təxəllüsü ilə xoştəb şeir yazıb. Mir Möhsün Nəvvab "Təzkirеyi-Nəvvаb" аdlı əsərində оnun hаqqındа yаzır:
Azərbaycan türkcəsi ilə birlikdə, ərəb və fars dillərini də bilmiş, erkən yaşlarından fəlsəfə, İslam elmləri, tarix kimi sahələr üzrə təhsil almışdır.
Ailəsi
Bəhram bəy Vəzirovlar ailəsin in üzvü olmuşdur. Qasım bəy Zakir onun babası idi və ana xətti ilə Qarabağ xanları ilə qohumluq əlaqəsinə sahib olmuşdur. Atası Əsəd bəy Vəzirov həm şair, həm də doktor kimi fəaliyyət göstərmişdir. Qardaşları olan Baxış bəy Səbur və İsfəndiyar bəy Gülçin də şairliklə məşğul olmuş, qardaşlar birlikdə Məclisi-Üns görüşlərinə qatılmışdırlar.
Həccac ibn Yusif
Həccac ibn Yusif — Əməvilər xilafətinin sərkərdəsi.
Həyatı
Tarixçilərin yazdığına görə Həccac doxsan beşinci (h.q) ilində 20 illik hakimiyyətdən sonra ölərkən bu müddətdə onun əmrilə qətlə yetirilənlərin sayı (müharibələrdə ölənlərdən başqa) yüz iyirmi min nəfəri ötürdü. Həccac ölən zaman onun həbsxanalarında əlli min kişi və otuz min qadın var idi ki, bu qadınlardan on altı min nəfəri çılpaq idi.
İbn Qüteybə Dinəvəri yazır: "Bəsrə camaatının müxalifətinə görə ramazan ayı cümə günündə bu şəhərə daxil olan Həccac ibn Yusif düşünülmüş bir hiylə ilə şəhərin mərkəzi məscidində yetmiş min nəfəri birdən qılıncdan keçirdi və bu, tarixdə görünməyən bir cinayətdir."(Bu hadisənin geniş şərhini "əl-Imamətu vəs-siyasət" c-2 səh-32-də mütaliə edə bilərsiniz)
Livanlı yazıçısı mərhum Şeyx Məhəmmədcavad Muğniyə yazır: "Mən tarixdə qaniçənlik və daşürəklilik barəsində nə qədər mütaliə etmişəmsə, Həccac kimisini görməmişəm. Yalnız Neron barəsində bir sıra mətləblər eşidirəm ki, Həccacın qaniçən və qəddarlıq əhval-ruhiyyəsini təsvir edir. O, Romaya od vurduqdan sonra ucalan şö’lələrə tamaşa edir, od-alov arasından qadınların və uşaqların eşidilən ah-naləsinə qulaq asaraq gülürdü."
Nəhayət, Ömər ibn Əbdüləziz Həccac barəsində deyirdi: "Əgər bütün millətlər ən xəbis və qaniçən nümayəndələrini cinayət, xəbislik müsabiqəsinə gətirsələr, bu alçaqlıq yarışında biz Həccacı irəli versək, bütün dünyaya qalib gələrik."
Burada İmamın sözlərinin mənası müəyyən qədər aydın olur: "Allah onlara elə bir hakim göndərər ki, onları qadınların əski parçasından da alçaq edər."
Ailəsi
Həccac ibn Yusifin Mahmud adlı oğlu vardı. Mahmud bir müddət Qəzvini idarə etmişdi.
Məcid ağa Şəkibəyov
Məcid ağa Şəkibəyov — Azərbaycanın el qəhrəmanı.
Həyatı
Məcid ağa Şəkibəyov XIX əsrin sonlarında (1880) indiki Gədəbəy rayonunda anadan olmuşdur. Tiflisdə Qori Müəllimlər Seminariyasında təhsil almışdır. Ömrünün sonlarınacan Gədəbəy rayonunun Novoivanovka kəndində çar naçalniki vəzifəsində işləmişdir. Öz ana dilindən başqa rus, gürcü və erməni dillərini mükəmməl öyrənmişdir.
Fəaliyyəti və ölümü
1918-ci ildə azğın erməni daşnaklarına qarşı amansız mübarizə aparan silahlı dəstənin öncüllərindən olmuş, Göyçə mahalının "Pənbək" adlanan ərazisində, "Burcalı" dağının ətəklərində və Tovuz Rayonunun məşhur "Xınna" dərəsində erməni paşası Andronikin qoşunlarının bir hissəsini — üç yüz nəfərlik silahlını məhv etmişdir. Şura hökumətinin Azərbaycanda bərqərar olmasından sonra, bütün varlı-hallı ağalar, bəylər kimi Məcid ağaya və mənsub olduğu Yaqublu nəslinin bütün insanlarına qarşı da ciddi təzyiqlərə başlanmışdır. Könüllü olaraq, hökumətə təslim olmaq istəməyən ağa, möhkəm silahlanmış öz kiçik dəstəsilə dağlara çəkilmiş, etibarlı yerdə gizlənərək, Şura hökumətinin silahlı qoşunuyla qeyri-bərabər olmayan savaşa başlamışdır. Bu mübarizədə də çoxlu sayda bolşevik əsgərlərini məhv etmişdir. 1929-cu ilin dekabrında başlayan bu amansız mübarizə, 1930-cu ilin mart ayının əvvəllərinəcən davam etmişdir. Sonda silah-sursatının tükəndiyini görən ağa ölümü təslimçilikdən uca tutaraq, tüfənginin qundağına "Məcidi Məcid vurdu" sözlərini yazıb, son iki gülləsini özünə vuraraq, intihar etmişdir.
Ailəsi
Məcid ağanın böyük oğlu Cəmşid ağa Bayıl türməsində güllələnmə ilə öldürülmüşdür. Ağanın kiçik oğlunun adı Ənvər olub. o, Azərbaycan Tibb Universitetində təhsil alıb. Qızı Şamaya ömrünün sonlarınadək Gədəbəy Rayonu Yaqublu kəndində yaşamışdır
Kastrato
Kastrato erkən yaşda axtalanmış və buna görə də qadınlara oxşar yüksək səsə sahib olmuş vokal partiyaların ifaçılarına deyilir. Kastratoların adətən səsləri soprano və ya kontralto olur.
Tarixi
Axta-müğənnilər Konstantinopolun Müqəddəs Sofiya bazilikası nın xorunda IX əsrdə məşhurlaşırlar, və bu populyarlıq 1204-cü ildə Konstantinopola çatan Dördüncü Səlib Yürüşü nə qədər davam edir. Sonralar, təxminən üç yüz il sonra, axtaların ifaçılıq ənənəsi XVII əsrin əvvəlində İtaliya da bərpa olunur və təkmilləşdirilir.
Əvvəlcə onlar qadınların iştirak edə bilmədiyi papa kapellasında yüksək partiyaların ifaçıları idilər. Musiqi nәzәriyyәçisi Yevgeni Braudo ya görə, papa kapellasında ilk kastrato 1601-ci ildə peydə olmuşdur. Daha sonra kastratolar dünyəvi musiqilərdə də tətbiq edilməyə başlanır. Məlumdur ki, kastratolar 1642-ci ildə Monteverdi nin "Popeanın tacgüzarlığı" operasının ilk göstərişində iştirak etmişdilər, amma tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, onlar daha əvvəl də opera tamaşalarında oxuyurdular.
Fizioloji xüsusiyyətləri
Kastratonun səsi hündürlük, çeviklik və qadına oxşarlıqla seçilirdi, amma bununla belə böyük gücə malik idi və uzunsürən mürəkkəb usta pasajlarını ifa edə bilirdi.
Axtaların səs bağı ları yetişkənlik dövrü üçün səciyyəvi olan dəyişikliyə məruz qalmırdılar, bunun sayəsində kastratolarda yetişkənlik dövrünə çatmayan oğlanların vokal diapazonu qismən saxlanılırdı. Yeniyetmənin öz boyu və ağciyərlə əzələləri artdıqca, onun səsi xüsusi məşqlərin sayəsində xüsusi çeviklik, adi kişilərin ifa edə bilməyəcəyi soprano da daxil olmaqla, geniş diapazon alırdı. Oğlanlarda olan dar səs yarığı kastratoya vokal nəfəsini qənaətlə istifadə etmək və hədd-buluğa çatmış heç bir müğənninin ifa edə bilmədiyi böyük uzunluqda olan fraqmentləri birnəfəsə oxumağa imkanı verirdi. Bundan başqa, kastrato erkən uşaqlıqda başladığı mövqedə oxumağa davam edirdi, onun artıq hər böyümüş oğlan kimi öz səs apparatını "sıfırdan" öyrətməyə ehtiyyacı yox idi.
Kastratolarda tam axtalanma aparılmırdı, axtalanmanı onlara gənc yaşda səsin mutasiya etməzdən öncə edilirdi, onların qan damarları kəsilirdi, və qanın ora daxil ola bilmədiyinə görə, orqanizmin hormonal inkişafı dəyandırılırdı.
Axtaların incəsənətinə maraq
Hazırda kastratolar üçün yazılmış partiyaları qadınlar və ya kontratenor lar ifa edirlər.
Müğənni Çeçilia Bartoli 2009-cu ildə barokko dövründə kastratolar üçün yazılmış ariyalardan ibarət "Sacrificium" adlı albom buraxmışdır. Alboma Hendel in "Ombra mai fu", Rikkardo Broski nin "Son qual nave" kimi məşhur ariyalar daxil edilmişdir.
Uzunbığlı qumlaqçı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Azsaylı, yerli (aborigen) növdür.
Xarakterik morfoloji əlamətləri
Bədəni nisbətən hündürdür. Boğazında 8-10 ədəd dağınıq yerləşən tünd ləkələr olur. Bığları uzundur və bədən uzunluğunun orta hesabla 10%-ni, başın uzunluğunun 50%-ni təşkil edir. Xarici görünüşünə görə Kür qumlaqçısına oxşayır, lakin ondan başının qısa olması ilə fərqlənir. Azərbaycan sularında yaşayan fərdlərinin uzunluğu 13.7 sm-ə qədər olur.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Şirin su balığı olub, dibi qumlu, daşlı, axar sularda yaşayır. Ömrün uzunluğu orta hesabla 2-3 il olur. Əksər fərdləri 2 yaşında, tək-tək fərdləri isə 1 yaşında cinsi yetkinliyə çatır. Fərdi inkişaf forması kürü şəklində olur. Həyat sikli kürü-sürfə-körpə-yetkin fərd şəklində olur.
Yayılması
Azərbaycanda bir növü (Romanogobio ciscaucasicus) yayılmışdır. Yarımnövləri yoxdur. Azərbaycanın Şimal-Şərq hissəsindən axan çaylarda (Ağçay, Qaraçay, Vəlvələçay, Vələmirçay, Xurayçay, Telçay və s.) yayılmışdır.
Sayı və limit faktorları
Su hövzələrinin çirklənməsi, çay yataqlarının qazılması, təbii kürüləmə yerlərinin sıradan çıxması və digər antropogen faktorlar.
Rasionu
Su cücülərinin sürfələri, xironomid sürfələri, su bitkiləri və detritlə qidalanır.
İnsan həyatına təsiri
Vətəgə və təsərrüfat əhəmiyyəti yoxdur. Vətəgə əhəmiyyətli balıqların qida şəriki olmaqla və digər balıqların kürülərini yeməklə müəyyən qədər ziyan verir.
Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mühafizə tədbirləri
Balıqçılıq haqqında qanun qəbul edilmişdir. Su hövzələrinin çirkləndirilməsinin, çay yataqlarının qazılmasının, dəyişdirilməsinin qarşısı alınmalıdır. Azsaylı olduğundan qorunma tədbirləri həyata keçirilməlidir.
Bulbophyllum phreatiopse
(Bulbophyllum phreatiopse) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ev pişiyi
Pişik (Felis silvestris catus) — yırtıcılar dəstəsinin pişiklər fəsiləsinə aid çöl pişiyi növünün yarımnövü.
Pişiklərin 230 sümüyü var. Evlərdə bəslənə bilən, kiçik, məməli, ovçu və ətyeyən heyvanlardandır. Zaman-zaman bitki mənşəli qida istehlak edə bilər. Ev pişiyi, çöl pişiyi növlərinə xas fizioloji xüsusiyyətlərin bir çoxuna malikdir. Ortalama ağırlığı 2.7 – 4.5 kq arasında dəyişməklə birlikdə, soyu qarışıq olanlar arasında 12.5 kq-ma çatanlar nadir deyil. Ortalama bədən uzunluğu erkəklərdə 70, dişilərdə 50 sm-dir. Ev pişiklərinin böyük hissəsi qısa tüklü, Ankara və İran pişikləri isə uzun tüklüdür; ayrıca, bir İngilis soyu olan rex pişiyinin tükləri isə buruqdur. Pişiklər ümumiyyətlə qara, sarı, boz və ağ rəngli, ya da bu rənglərin bir neçəsi ilə alacalıdır. Tekir deyilən qara xətt və xallar ilə bəzənmiş pişiklərə olduqca çox rast gəlinir. Üçrəngli pişiklərin çox azı erkək olub, bu erkəklərin isə az qala bütünü sonsuzdur, Ankara pişiyi kimi mavi gözlü, uzun ağ tüklü pişiklərin çoxu isə kardır. Pişiyin üst çənəsində 16, alt çənəsində 14 diş olur. Cəmi sayı 24 olan süd dişləri, təxminən beşinci ayda yerini qalıcı dişlərə verər. O biri pişiklər kimi ağızları tək şaquli istiqamətdə hərəkət edərək qidaları tutmağa, kəsməyə və parçalamağa, fırçaya bənzəyən dilləri mayeləri içə bilməyə və fırçala/danlanılaraq təmizlənməyə fayda.
Pişiklərin xüsusiləşmiş strukturlarından biri də, iti və iti dırnaqlarla bəzənmiş güclü pəncələridir. Pəncələrində, dırnaqları içəriyə çəkən bir mexanizm olur. Barmaq ucunda dırnağı daşıyan sümük, oynaqlandığı sümüyün ucunda dönərək dırnağın içəri çəkilməsini ya da çölə çıxarılmasını təmin edər. Dırnaqları örtüyündən çıxarma hərəkəti, eyni zamanda iki misli genişlətdiyi pəncəni təsirli bir silaha çevirər.
Pişiklərə qida verərkən qida olaraq nə verdiyimizə diqqət etmək çox önəmlidir. Məsələn, pişiklərə üzüm, soğan, sarımsaq, çiy yumurta, çiy ət, sümük, şokolad, kafeinli içkilər(çay, qəhvə və.s.), alkoqol, çiy xəmir, süd və süd məhsulları və son olaraqda itlər üçün xüsusi hazırlanmış it yeməyi vermək olmaz. Çizgi filmlərdə pişiklərə hər nə qədər süd verilsədə əslində pişiklərə süd vermək olmaz. Çünki inək südündə laktoz yəni süddə olan şəkər pişiklər üçün zərərlidir.
Normal yetişkin yaşa çatmış bir pişiyin ürəyi dəqiqədə 160–180 dəfə döyünər. Bala pişiklərdə isə təqribən 200-ə yaxındır.
Pişiklər insanlardan başqa heç bir canlıya miyoldamırlar. Çünki insanlar yüksək səslə danışır. Bunun üçün də pişiklər insanlar ilə miyoldamaq vasitəsilə ünsiyyət qurmağa üstünlük verirlər. Pişiklər musiqi xoşlamırlar.
Hər insanın fərqli barmaq izi vardır. Hər pişiyin isə fərqli burun izi olur.
Pişiklərin sadəcə pəncələrində yəni ovcu və barmaqlarında tər bezi vardır. Pişiklər ancaq pəncələrindən tərləyərlər.
Duyğuları
Xüsusilə yetkinlərdə gəlişkin olan qoxu hiss etmə duyğusu, qidaların qiymətləndirilməsində həyati əhəmiyyət daşıyar. Belə ki, xəstəlik nəticəsi burun dəlikləri tıxanan bir pişiyin iştahı tamamilə bağlana bilər.
Pişiklərin toxunma duyğusu itidir. Qaş, bığ, yanaq tükləri və qulaqlardakı tük tutamlarının bütünü də titrəşmə formasındakı xəbərdarlıqlara qarşı son dərəcə həssasdır. Bığların funksiyası tam olaraq aydın ola bilməmişdir. Yenə də bığları kəsildiyində pişiyin müvəqqəti ətrafa uyğunlaşma çətinliyi çəkdiyi bilinər. Ayrıca ayaq barmaqları, pəncə səthi və burun, toxunmağa qarşı çox həssasdır. Pişiklərin eşitmə duyğusu da çox itidir. İnsan qulağında tək 6 əzələ tapılmasına qarşı, pişik qulağında 30-a yaxın əzələ tapılar. Buna görə qulaqlarını çox sürətli bir şəkildə səsin gəldiyi istiqamətə çevirə bilərlər. Pişiyin qulaqları, saniyədə 25.000-ə qədər çatan səs üstü tezliklərə həssasdır.
Artımı
Ümumiyyətlə evcil pişiklər 7–12 ayda cinsi yetkinliyə çatar. Hamiləlik müddəti pişikdən-pişiyə dəyişsə də ortalama 57–70 gündür və doğum, ümumiyyətlə 2 saata qədər sürər. Dişi pişik ortalama 1–5 bala doğurar. Yeni doğulmuş pişik balalarının gözləri bağlı, qulaqları inkişaf etməmiş və qoxu hissetmə duyğuları əskikdir. Dişi pişik normal şərtlər altında ildə üç dəfə hamilə qaldığından, bu heyvanların olduqca sadə və etibarlı bir əməliyyatla sonsuzlaşdırılması müasir cəmiyyətlərdə məşhurluq qazanmışdır.
İnsanlarla əlaqələri
Ev heyvanı kimi saxlanmasına əlavə, pişiklər beynəlxalq xaz sənayəsi tərəfindən palto, papaq, yorğan, və oyuncaq istehsalı; dəri sənayəsi tərəfindən isə ayaqqabı, əlcək və musiqi ələtlər istehsalı üçün işlənilir (bir ədəd palto üçün təxminən 24 pişik lazım). Pişiklərin bu cür isitifadəsi ABŞ, Avstraliya və Avropa İttifaqı qanunlara ziddir.
Aylurofobiya
Aylurofobiya- (yunan: αἴλουρος (ailouros) — pişik; φόβος (phóbos) — qorxu) pişiklərə qarşı olan davamlı qorxu. Bu söz həmçinin pişiklərə qarşı olan nifrət üçün işlənilir.
Qədim Misir
thumb|[[Qədim Misirlilər tərəfindən mumuiyalandırılan pişik]]
Qədim Misirdə pişiklər müqəddəs heyvan sayılırdı. Bast adlı tanrı nadir halda pişik, bəzən isə aqressiv olaraq şir şəkildə təsvir olunurdu. Pişikləri öldürmək qəti qadağan idi və qədim yunan tarixçisi Herodot yazdığına görə, ev pişiyi öləndə bütün ailə qaşlarını qırxıb matəm eləməli idi. Ailələr pişiklərinin meyitlərini müqəddəs Bubastis şəhərinə aparırdılar. Orda, pişiklərin meyitlərini balzamlamış, müqəddəs saxlanılma yerlərdə salırdılar.
Şərqi Asiya
thumb|left|Yaponiya, Hokkaydo. Maneki neko (oktyabr 2004)
Yaponiyaya pişiklər VI əsrdə gətirilib və İmperator tərəfindən verilə bilən ən yüksək mükafat sayılırdı. Orda pişiyin insana kömək etəyi haqqında bəhs edən əfsanənin bir neçə variantı mövcud. Maneki neko adlı farfor və ya saxsıdan hazırlanan, sağ əli qardırılmış pişik heykəlciki orda pullu bəxti gətirdiyini sayılır.
Çində Sun sülaləsi dövründə siçovul tutmaq üçün uzun saçlı pişiklər, ev heyvanları kimi isə şir pişik adlandırılan sarı və ağ saçlı pişiklər populyar idilər.
İslam
Məhəmməd peyğəmbərin Müezza adlı bir pişiyi var idi. Müezzanın xatirinə pişiklər məscidə girə bilən tək heyvandır.
Mövhumatlar
Bir sıra mədəniyyətlərdə pişiklərlə bağlı mövhumat mövcud. Bunun misalları qara pişilərin insanın yolu keçəndə ona uğursuzluğu gətirdiyi və pişiklərin cadugərlər tərəfindən güclərini artırmaq üçün istifadə etməkləridir. Müasir zamanda Belçikanın İpr şəhərində orda orta əsr dövründə öldürülən pişiklər Kattenstut (pişik paradı) mərasimdə anılır.
Qaradağlı (Füzuli)
Qaradağlı — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.
14 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində azad edilmişdir.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi çaylaq ərazidə yerləşdiyi üçün 1930-cu ilədək Çaykənd Qaradağlısı da adlanırdı. Qaradağlı ən böyük Azərbaycan obalarındən birinin adıdır. Yaşayış məntəqəsi mənşəcə Səfəvilərin hakimiyyət uğrunda mübarizəsində böyük rol oynamış qızılbaşların Qaradağlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tayfa isə öz adını Cənubi Azərbaycanın Qaradağ mahalının adından almışdır. Səfəvilər hakimiyyətə keçdikdən sonra Qaradağlılar müxtəlif ərazilərə yayılmışlar. Qaradağlı adlı kəndlər də məhz həmin tayfaya məxsus ailələrin etnik adını əks etdirir. XX əsrin 30-cu illərinədək Laçın rayonunun Güləbird kəndi yaxınlığında da Qaradağlı adlı kənd olmuşdur. Bu kəndin adı Sarı Aşığın bir bayatısında çəkilir. XX əsrin 60-cı illərinədək Ermənistan ərazisində Qaradağlı adlı kənd qeydə alınmışdır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Bəhruz Axundov
Bəhruz Həsən oğlu Axundov — Azərbaycan Naşirlər və Poliqrafçılar Birliyinin sədri (2012), Yeni Azərbaycan Partiyasının, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Ağ­­­saq­­qallar Şurasının üzvü.
Həyatı
1954-cü il yanvarın 2-də ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
1977-ci ildə ADU-nun (indi BDU) jurnalistika fakültəsini bitir­miş­dir. 1970-ci ildən əmək fəaliyyətinə başlamış, Ağdam rayon fəhlə-gənclər məktəbində, pio­ner və mək­təb­li­lər evin­də (1970–1973), Ağdam rayon Komsomol Komitəsində bölmə və şöbə müdiri, sonra isə raykomun katibi və ikinci katibi vəzifələrində (1973–1980) çalış­mış­­dır. 1981-ci ildən əmək fəaliyyəti Bakı şəhəri ilə bağlıdır. Bakı "Yeni kitab" mət­bəə­sində (son­ralar 3№-li mət­bəə), sonra isə "Kommunist" (indiki "Azərbaycan") nəşriy­ya­tın­da müx­­­təlif vəzifələrdə işlə­miş (1981–1984), Azərbaycan Respublikası Maarif Nazir­liyi (indi Təhsil Nazirliyi) mətbəəsinin direktoru (1985–1992) vəzifəsində çalışmışdır.
1992-ci ilin sonlarında Azərbaycanda yaradılan son, müstəqil Azərbaycanın isə ilk döv­lət nəşriyyatı olan "Təhsil"in yaradıcısı və direktoru olmuş, respublikada özəlləşdirmə proq­ramı həyata keçirilənədək bu vəzifədə çalışmışdır. 2007-ci ildən hal-hazıra qədər "Təh­sil Nəşriyyat-Poliqrafiya" MMC-nin təsisçisi və baş direktorudur. Onun rəhbərliyi ilə yüzlərlə adda dərslik və dərs vəsaiti, ictimai-siyasi, elmi-kütləvi, bə­dii-publisistik ədəbiyyatlar və akademik nəşrlər işıq üzü görmüşdür. Başçılıq etdiyi "Təhsil" nəşriyyatı ardıcıl olaraq 2005–2010-cu illərdə "İlin nəşriy­yatı", nəşr etdiyi kitab­la­rın bir çoxu "İlin kitabı" və s. fəxri adlara layiq görülmüşdür.
Bəhruz Axundovun naşiri və tərtibçisi olduğu onlarla nəşr nümunələri dəfələrlə nüfuzlu beynəlxalq kitab sərgilərində ölkəmizi layiqincə təmsil etmiş, mütəxəssislər tərəfindən yük­­­sək qiymətləndirilmişdir. Naşiri olduğu, 6 dildə nəşr edilən "Qarabağ real tarix, faktlar, sə­nəd­lər" kitabı 2005-ci il­də beynəlxalq "Kitab sənəti" müsabiqəsinin qalibi olmuş, 2012-ci ildə Azərbaycan Res­publikasının "Dövlət mükafatı"na layiq görülmüşdür (müəlliflər Ya­qub Mahmudov, Kə­rim Şükürov). B.Axundovun nəşr etdiyi daha 3 kitab: "Atlantlar" – (müəl­lif Çingiz Əli­oğlu) 2006-cı, "Novruz" (müəlliflər Ədalət Vəliyev, Vaqif Bəhmənli) və "Hop­hop­­na­mə" (M.Ə.Sa­­bir) 2012-ci ildə beynəl­xalq "Kitab sənəti" müsabiqəsinin qa­li­bi ol­muşdur. Bəhruz Axundov res­pub­likanın nəş­riy­­yat və poliqrafiya tari­xində "Kitab sənəti" bey­nəlxalq müsabiqəsinin baş mükafatı olan "Qran-Pri"yə layiq görülmüş "Çər­çivə" adlı ilk Azərbaycan kitabının da tərtibçisi və naşiridir.
2012-ci ildə Bəhruz Axundov rəhbərlik etdiyi "Təhsil Nəşriyyat-Poliqrafiya" müəssi­sə­si Azər­bay­can nəşriyyatları arasında ilk dəfə olaraq Beynəlxalq "Ticarət Liderləri Klubu"­nun "Keyfiyyətə görə" qızıl medal, xüsusi priz və diplomunu (İspaniya, Madrid), OMAK – Beynəlxalq Menecment Assosia­siyası klubunun 50 ölkənin 60-dan çox təşkilatı arasında "Naviasiya və keyfiyyətə görə Yeni ERA" Beynəlxalq müka­fa­tını və xüsusi diplomlarını (Al­maniya, Berlin), keyfiyyət və kommersiya prestijinə görə "Avropa­nın Qızıl mükafatı"nı (Fransa, Paris) almışdır.
Bəhruz Axundov pedaqoji fəaliyyət də göstərir. O, 2006-cı ildən Azər­bay­can Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində müəllim, baş müəllim, 2011-ci il­dən isə dosent vəzifəsində çalışır. Təcrübəli naşir-publisist öz sevimli peşəsini tələbələrinə də hə­vəslə öyrədir. O, "Azər­­baycanca–Rusca, Rusca–Azərbaycanca atalar sözləri və zərbi-məsəllər lüğəti" (İlyas Hə­midov, Bəhruz Axundov, Leyla Həmidova); "Nəşriyyat işinin əsasları" (Bəhruz Axun­dov, Mahmud Mahmudov); "Nəşriyyat-Poliqrafiya və jurna­lis­tika terminlərinin izahlı lüğəti" (Bəhruz Axundov, Rəhimağa İmaməliyev, Mahmud Mah­­mudov), on­lar­la məqalə, pub­li­sis­tik yazıların, şeir və hekayələrin müəllifi, ali məktəblər üçün hazırlanmış dörd tədris proq­ra­mının tərtibçisi, 100-dən çox kitabın naşiridir. Bəhruz Axundov 2012-ci ildə yeni təsis edilmiş Azərbaycan Naşirlər və Poliqrafçılar Birliyinin sədri seçilmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Ağ­­­saq­­qallar Şurasının üzvüdür.
Evlidir, 3 övlad atasıdır.
Hyptis diversifolia
(Hyptis diversifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Avur
Avur — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Avur Yardımlı rayonunun Çayüzü inzibati ərazi vahidində kənd. Viləş çayının sahilindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, av (ov sözünun qədim variantı) və ur (qədim türk dillərində "bol", "cox") komponentlərindən ibarət olan bu toponim "ovlaq, ov heyvanları cox olan yer" mənasını ifadə edir. Qədim türk yazılı abidələrinin dilində avırmak/evirmək "bir şeyin ətrafında hərlənmək, dolanmaq" mənasında işlənmışdır. Kəndin adlandırılmasında onun coğrafi movqeyi nəzərə alınmışdır. Kəndin kənarındakı çay onun ətrafına dolanır.
Aynurə Həşimova
Aynurə Abdulla qızı Həşimova — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Təsviri Sənət Qalereyasının müdiri, Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru (2015).
Həyatı
Həşimova Aynurə Abdulla qızı 29 iyul 1979-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1993–1997-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Texnikumunu bitirib. 1998–2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının bakalavr pilləsini bitirib. 2002–2005-ci illərdə həmin Akademiyada magistr təhsili alıbdır. 2006-cı ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun dissertantı olaraq "Dizayn tərkibli təsviri incəsənət məşğələlərində uşaqların təfəkkürünün və qabiliyyətlərinin inkişafı imkanları" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 2001-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Fərdi sərgiləri keçirilib, dövlət tədbirlərinin yüksək səviyyədə təşkilinə görə dəfələrlə fəxri fərmanlarla, diplomlarla , təşəkkürnamələrlə təltif edilibdir. 2007-ci ilədə Bakı Şəhər Təhsil İdarəsinin fəxrə fərmanı ilə təltif edilib. 2006-cı il 10 may Azərbaycan Respublikası Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin təşəkkürnaməsi ilə təltif edilib. 2012-ci ildə Türkmənistan səfirliyinin Türk xalqları birliyi naminə keçirdiyi tədbirin təşkilatçılığına görə Mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev və Türkmənistan səfiri Toylu bəy tərəfindən Fəxri fərmanla təltif edilibdir. Rusiya səfirliyi tərəfindən yüksək təşkil edilən tədbirlərə görə təşəkkürnamələr və fəxri fərmanlarla müxtəlif illərdə mütəmadi olaraq diplomlar vı təşəkkürnamələrlə mükafatlandırılıb. 2003-cü ildə Rəssamlar İttifaqı tərəfindən peşəkar pedaqoq adına layiq görülərək mükafatlandırılıb. 2001–2009-cu illərdə Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən dəfələrlə diplomlar və fəxri fərmanlarla təltif edilib. 2003–2004-cü illərdə Müasir Təhsil Kompleksində təsviri sənət müəllimi işləyib. 1997-ci ildən bu günə kimi pedaqoji müəllim stajı və 1999-cu ildən Təsviri Sənət Qalereyasının müdiri vəzifəsində işləyir. Qalereyada təşkil edilən rəsm dərnəyində dərslər deyir. Hazırladığı tələbələr Respublika, Bakı şəhər miqyaslı təsviri və tətbiqi sənət müsabiqələrinin dəfələrlə birinci və ikinci dərəcəli qalibləri olublar. Bununla yanaşı xarıci ölkələrdə təşkil olunan Beynəlxalq miqyaslı müsabiqələrin dəfələrlə qızıl, gümüş medallarına, diplomlarına fəxri fərmanlarına layiq görülərək mükafatlarla təltif edilib.
Effuziya
Effuziya — püskürmə ilə əlaqədar olaraq vulkanın yer səthindən çıxmasına deyilir. thumb|1984-cü ildə Mauno Loa ərazisində püskürmüş vulkanın meydana çıxması
Xocavənd (Ağcabədi)
Xocavənd — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd, eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir.
Effuziya
Effuziv kompleks
Effuziv kompleks hər hansı bir regionda müəy­yən vaxt kəsimində vulka­nizm nəticəsində əmələ gələn effuziv və piroklastik əmələ­gəl­mələrin məcmusudur. Effuziv kompleksdə böyük fasi­lələr olmur və maqmatik ocaq fəaliyyəti məh­sullarının maddi tərkibinin qanunauyğun inki­şafı müşahidə edilmir. Effuziv kompleks tərkibinə, başlıca olaraq, örtüklər şəkilində yatan effuziv və piroklastik süxurlar və yerüstü vulkan apparatları və kök sistemləri, onlarla əlaqədar olan hidrotermal fəaliyyət və mineral­­laşma daxildir. Hal-hazırda bir çox geoloqlar həmçinin boğaz və subvulkanik fatsiyalarını da effuziv kompleksə aid edirlər.
Xocavənd (Ağcabədi)
Tarixi
Elmi ədəbiyyatda Xocavənd sözünün mənası " Xocalı nəsli" deməkdir. Vaxtilə bu ərazidə Xoca adlı bir şəxs, ilk sakin yaşamış, ərazidən keçən Qarqar çayının qarşısına bənd vurdurmuşdur. Ona görə bu yerlər Xocabənd, sonralar təhrif olunuraq Xocavənd adlanmışdır. Kəndin yaşayış məskəni kimi mövcudluğu XVIII əsrin birinci yarısına kimi qeyd olunur.
Əhalisi
Xocavənd kəndinin ərazisi 23.4 km² olmaqla əhalisi 3527 nəfərdir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır
Toponimikası
Xocavənd oykonimini müxtəlif prizmalardan izah edən araşdırıcılar vardır. Keçmişdə mədrəsə təhsili almış şəxslər, din xadimləri və başqaları xoca adlanırdı. Türklər indi də müəllimə xoca deyir. Orta əsrlərdə iri ticarətlə məşğul olan alverçilərə, tacirlərə xoca deyilirdi. iran dillərindəki vənd sözü "uşağı, nəsli, törəməsi" anlamındadır.
Serest
Serest (, Ceirèsta) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Reyan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04045.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1208 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 689 nəfər (15-64 yaş) arasında 463 nəfər iqtisadi cəhətdən, 226 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 67.2%, 1999-cu ildə 62.6%) idi. Fəal olan 463 nəfərdən 381 nəfər (212 kişi və 169 qadın), 82 nəfəri işsiz (40 kişi və 42 qadın) idi. Fəal olmayan 226 nəfər arasında 37 nəfər şagird və ya tələbə, 102 nəfər təqaüdçü, 87 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Bulbophyllum phormion
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ələddin Əsədov
Ələddin Əsədov (tam adı: Əsədov Ələddin Qurban oğlu) — Azərbaycan Naşirlər və Poliqrafçılar Birliyinin sədr müavini.
Həyatı
1952-ci ildə Şəki rayonunda anadan olub. 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) jurnalistika fakültəsini bitirib.
1978–1983-cü illərdə Dövlət Televiziya və Radio Verlişləri Komitəsində incəsənət Redaksiyasında redaktor vəzifəsində çalışıb. 1983-cü ildən AzTV-nin "Gənclik" redaksiyasında redaktor, daha sonra baş redaktor vəzifəsində işləyib, tanınmış telejurnalistdir.
1980–1990-cı illərdə AzTV-də efirə gedən telemarafonların, canlı proqramların aparıcısı və müəllifi olub.
Hazırda "Renessans" nəşriyyatının direktoru, Az. RNB-nin idarə heyəti sədrinin müavinidir.
Dığ
Kənd Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası ilə Ermənistan Respublikasını birləşdirən "Həyat yolu" adlanan ərazidə yerləşir. Kənd Gorus şəhərindən 8 km şərqdə, Laçın şəhərindən 12 km cənub-qərbdə yerləşir.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 21 km məsafədə yerləşir. Kəndin digər adı "Dığ" olmuşdur.
Toponim fars dilində "kənd, qışlaq" mənasında işlənən dex (> tex) sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan sadə quruluşlu toponimdir.
Əhalisi
Burada 1926-cı ildə 7 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1926–1929-cu illərdə onlar kənddən sıxışdırılıb çıxarlımışdır. İndi ermənilər yaşayır.
Franko Trappoli
Həyatı
1983–1987-ci və 1992–1994-cü illərdə İtaliya Deputatlar Palatasının üzvü olub. Franko Trappoli İtaliya Deputatlar Palatasına üzv seçilmiş ilk buddist kimi tarixə düşdü.
Hyptis emoryi
(Hyptis emoryi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dorukxan Toköz
Dorukxan Toköz (21 may 1996, Əskişəhər) — "Trabzonspor"da yarımmüdafiə mövqeyində çıxış edən türk futbolçu.
Əskişəhərspor
Dorukxan futbola "Əskişəhərspor" klubunda başlamışdır. 2015-ci ilin yanvar ayında peşəkar karyerasına başlamışdır. 2014–2015-ci illər mövsümündə rəsmi qarşılaşmalarda forma geyinməmişdir. Klubunda ilk rəsmi oyununa 3 dekabr 2015-ci ildə Türkiyə kubokunda "Mənəmən Bələdiyyəspor" ilə oynadıqları qarşılaşmada çıxmışdır. Həmin qarşılaşma "Əskişəhərspor"un 1-0 üstünlüyü ilə başa çatmış, qolu da məhz Dorukxan vurmuşdur. Türkiyə Super Liqasında ilk oyununa isə 20 dekabr 2015-ci ildə 2-1 hesabı ilə məğlub olduqları "Başakşəhər" qarşılaşmasında çıxmışdır. 2016–2017-ci illər mövsümündə Türkiyə 1-ci Liqasına düşən "Əskişəhərspor"da daha çox forma geyinməyə başladı. Həmin mövsümdə 24 qarşılaşmada forma geyinmiş və 2 qol vurmağı bacarmışdır. Super Liqaya yüksəlmə pley-off turunda finalda "Göztəpə"yə penaltilər seriyasında məğlub oldular. 2017–2018-ci illər mövsümündə 32 qarşılaşmada meydana çıxaraq komandasının əsas oyunçularından birinə çevrildi. Mövsüm boyunca 9 məhsuldar ötürmə ilə yadda qalmışdır.
Beşiktaş
Futbolçu 9 iyul 2018-ci ildə "Beşiktaş"a transfer olundu. 26 iyul 2018-ci ildə UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələsində "B36 Torşavn" komandası ilə oynadıqları qarşılaşmada "Beşiktaş"da ilk rəsmi oyununa çıxmışdır. Bu həmçinin Dorukxanın avrokuboklarda ilk oyunu idi. Türkiyə Super Liqasında "Beşiktaş" forması ilə ilk oyununu isə 11 noyabr 2018-ci ildə "Sivasspor"a qarşı oynamışdır. 18 yanvar 2019-cu ildə oynanan "Akhisarspor" matçında isə "Beşiktaş" forması altında ilk qolunu vurmuşdur.
Əsənboğa hava limanında terror aktı
Əsənboğa hava limanında terror aktı — 1982-ci il avqustun 7-də Ankaradakı Əsənboğa Beynəlxalq Hava Limanında ASALA tərəfindən həyata keçirilən terror aktı.
Dorukxan Toköz
Trabzonspor
Futbolçu 29 iyul 2021 tarixində "Trabzonspor"a transfer olundu
Əsənboğa hava limanında terror aktı
Terror aktının birbaşa icraçıları Zöhrab Sarkisyan və Levon Əkməkcyan olmuşlar. Onlar ağzınacan insanla dolu gözləmə zalının ortasında bomba partlatdıqdan sonra pasport nəzarəti əməkdaşlarına və KLM-in (Hollandiya aviaşirkəti) reysinə minmək üçün növbədə dayanan sərnişinlərə avtomatdan atəş açmağa başlamışlar. Şahidlərin dediyinə görə terrorçulardan biri qaçıb canını qurtarmaq istəyən sərnişinlərə atəş açarkən qışqırırmış: "Bizimkilərdən 1 milyondan çoxu ölüb, sizinkilərdən 25-nin ölməsiylə nə olacaq ki?"
Dorukxan Toköz
Milli komanda
"AVRO-2020" təsnifat mərhələsində Türkiyə millisinin Albaniya və Moldova ilə oynayacağı qarşılaşmaların heyətinə baş məşqçi Şənol Günəş tərəfindən daxil edilmişdir. Albaniya ilə oynanan matçın 65-ci dəqiqəsində Əmrə Belözoğlunun yerinə oyuna daxil olaraq Türkiyə milli komandasında ilk oyununa çıxmışdır.
Əsənboğa hava limanında terror aktı
Bundan sonra terrorçular kafeyə girərək 20 nəfəri əsir götürmüşlər. Türk xüsusi təyinatlılarının əsirləri azad etmək üçün keçirdikləri əməliyyat zamanı Sarkisyan öldürülmüş, Əkməkcyan isə yaralanmış və həbs olunmuşdur.
Terror aktı və iki saatlıq atışma zamanı 9 nəfər dünyasını dəyişmiş, 72 nəfər isə yaralanmışdır. Ölənlər arasında ABŞ-dən olan qadın, Qərbi Almaniyadan olan mühəndis, 3 türk polisi, eləcə də sərnişinlər və hava limanı əməkdaşları vardı. ABŞ Dövlət Departamenti Cin Bosuortun kürəyindən aldığı güllə yarasından vəfat etdiyini, onun əri C.F.Bosuortun isə ağır yaralandığını təsdiq etmişdir. Ankaradakı hospitalın əməkdaşlarının bildirdiyinə görə onların hər ikisinin yaşı 60-dan çox imiş.