Bitki_seleksiyası
Ənənəvi bitkiçilik
Selektiv yetişdirmə yüz illər ərzində yabanı kələm (Brassica oleracea) bitkisinin arzuolunan xüsusiyyətlərini artırdı və nəticədə onlarla bugünkü məhsul əldə edildi. Kələm, kələm, brokoli və gül kələm bu bitkinin bütün növləridir. Bitki seleksiyasının əsas üsullarından biri selektiv yetişdirmə, arzu olunan xüsusiyyətlərə malik bitkilərin seçmə yolla çoxaldılması və daha az arzuolunan xüsusiyyətlərə malik bitkilərin ləğvi prosesidir. Başqa bir üsul, yeni məhsul sortları və ya arzu olunan xassələrə malik cinslər çıxarmaq üçün yaxın qohum və ya uzaq qohum olan fərdlərin qəsdən çarpazlaşdırılmasıdır . Bir çeşidin və ya xəttin əlamətlərini, genlərini yeni genetik fona daxil etmək üçün bitkilər çarpazlaşdırılır. Məsələn, kifə dözümlü noxudları yüksək məhsuldar, lakin həssas noxudlarla çarpazlaşdırmaq olar, onun məqsədi yüksək məhsuldarlıq xüsusiyyətlərini itirmədən kifə dözümlülüyünü təmin etməkdir. Bu çarpazdan gələn nəsil məhsuldarlıq baxımından yoxlanılır (yuxarıda təsvir olunduğu kimi seçim) və küfə davamlı, yüksək məhsuldarlığa malik bitkilər yetişdirilir. Bitkilər də bir-biri ilə çarpazlaşdırıla bilər və bu zaman yetişdirmə üçün hibrid sortlar yaranır. Ənənəvi yetişdirmə, genetik müxtəliflik yaratmaq üçün xromosomlar arasında homoloji rekombinasiyaya əsaslanır. Ənənəvi seleksiyaçı müxtəliflik yaratmaq və təbiətdə mövcud olmayan hibrid bitkilər istehsal etmək üçün protoplast birləşmə, embrionun xilas edilməsi və ya mutagenez (aşağıya bax) kimi bir sıra üsullardan da istifadə edə bilər . Yetişdiricilərin mədəni bitkilərə təqdim etməyə çalışdıqları xüsusiyyətlərə aşağıdakılar daxildir: Uğurlu kommersiya bitki yetişdirmə müəssisələri XIX əsrin sonlarında quruldu. İngiltərədəki Qartons məhsul yetişdiriciləri 1890-cı illərdə çarpaz tozlanma ilə yaradılmış yeni məhsul növlərini kommersiyalaşdıran ilklərdən biri olan Con Qarton tərəfindən yaradılmışdır. Şirkətin ilk məhsulu 1892-ci ildə bazara çıxarılan ilk idarə olunan kənd təsərrüfatı taxıllarından olan Abundance Oat idi . XX əsrin əvvəllərində seleksiyaçılar başa düşdülər ki, Mendelin mirasın qeyri-təsadüfi təbiəti ilə bağlı tapıntıları müxtəlif növlərin tezliyini proqnozlaşdırmaq üçün qəsdən tozlanma nəticəsində yaranan fidan populyasiyalarına tətbiq oluna bilər. İtaliyada "Taxıl Döyüşü" (1925–1940) adlanan dövrdə məhsuldarlığı artırmaq üçün buğda hibridləri yetişdirildi. Bitki seleksiyası üçün heterozun faydalılığının kəşfi, kəsişdikdə heteroz məhsuldarlığının üstünlüyünü göstərən inbred xətlərin yaradılmasına səbəb oldu. Qarğıdalı, hibridlər istehsal etmək üçün heterozun geniş istifadə edildiyi ilk növ idi. Genlərin təsirlərini təhlil etmək və irsi və ətraf mühit dəyişikliklərini ayırd etmək üçün statistik üsullar da işlənib hazırlanmışdır. 1933-cü ildə Markus Morton Rodes qarğıdalıda inkişaf etdirilən başqa bir vacib yetişdirmə metodunu, sitoplazmik kişi sterilliyini təsvir etdi. Bu erkən yetişdirmə təcrübələri XX əsrin əvvəllərində ABŞ-da böyük məhsul artımı ilə nəticələndi. İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı Yaşıl İnqilab 1960-cı illərdə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə məhsul istehsalını artırana qədər məhsuldarlığın oxşar artımı başqa heç bir yerdə müşahidə edilməmişdir.