cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kraliça Anna müharibəsi
Müharibə üç cəbhədə aparılırdı. Yeni İngiltərə müstəmləkələri, paytaxtı Kvebek şəhəri olan Akadiya və Kanadada yerləşən Fransız və hindu qüvvələri ilə daima vuruşurdular. Kvebek şəhəri dəfələrlə ingilis ekspedisiyalarının əsas hədəfi (lakin heç vaxt müvəffəqiyyətlə fəth edilməyən) olurdu. Nyufaundlend adasına nəzarət uğrunda mübarizə daima Sent Con şəhərində yerləşdirilmiş ingilis müstəmləkə qoşunları və Plezansda qərar tutan fransızlar tərəfindən aparılırdı. İspan Floridası və İngiltərənin Karolina əyaləti də tərəflərin davamlı təkrar hücumlarına məruz qalırdılar. Karolinalılar da Mobil şəhərində olan fransızları qovmağa çalışdılar.
Cənubdakı müharibə məlum ərazi dəyişikliklərinə səbəb olmadı. Lakin onun nəticəsi müasir Cənubi Corciyanın bir hissəsi olan ərazilər də daxil olmaqla İspaniya Floridasının yerli hindu əhalisinin məhv edilməsi ilə sona çatdı. Yeni Fransa və Yeni İngiltərə arasındakı müharibə fransız və hindu qoşunlarının Massaçusetsə (müasir Men də daxil olmaqla) dəqiq zərbələr endirməsindən ibarət idi. Buna cavab tədbirləri Akadiyanın paytaxtı, Port Royal şəhərinin ingilislər tərəfindən ələ keçirilməsi oldu.
1713-cü ildə Utrext müqaviləsinin şərtlərinə əsasən, İngiltərə Akadiya (bunda sonra Yeni Şotlandiya adlandırdı), Nyufaundlend adasını, Hudzon körfəzi ərazisindəki torpaqların bir hissəsini və Karib dənizindəki Sent Kitts adasını aldı. Sülhə görə Fransızlar İrokezlər üzərində ingilislərin suverenliyini tanımalı və bütün millətlər üçün materik hinduları ilə ticarətə icazə verməli idilər. Fransa sülh müqaviləsi ilə yalnız Müqəddəs Lourens körfəzinin adalarını saxlaya bildi.
Tarixi
250px|thumb|left|[[V Filipp (İspaniya kralı)|Anjulu Filipp V Filipp adı ilə 1700-cü ilin noyabrında İspaniya kralı elan edildi. Onun varisliyi ilə bağlı mübahisə Böyük Alyans və Burbon ittifaqı arasında müharibəyə səbəb oldu.]] 250px|thumb|right|Kraliça [[Anna Stüart]] 1665-ci ildə II Karl İspaniya Kralı oldu. Ömrü boyu səhhətindən əziyyət çəkən, II Karlın ölümü demək olar ki, doğulduğu andan etibarən gözlənilən idi. Səhhəti imkan vermədiyindən varisi də yox idi. Habsburqların ispan qolunda başqa varislər olmadığından bu da öz növbəsində illər boyunca diplomatik mübahisələrə səbəb olmuşdu. İspaniya ilə yanaşı, İtaliyada, Amerikada, Belçika və Lüksemburqdakı mülkləri də əhatə edən nəhəng İspaniya imperiyasının mirası məsələsi daim müzakirə mövzusu idi.
İki nəhəng Avropa xanədanı İspaniya taxtına iddia edirdi: Fransız Burbonları və Avstriya Habsburqları; hər iki kral ailəsi son İspan kralı ilə yaxından qohumluq əlaqələrinə malik idi.
1670-ci ildə İngiltərə Duver müqaviləsinin şərtlərinə görə XIV Lüdovikin İspaniya taxtına hüquqlarını dəstəkləməyi qəbul etdi. 1688-ci il də Böyük İttifaqın şərtlərinə görə İngiltərə və Hollandiya Respublikasını I Leopoldu dəstəkləməyi öhdəsinə götürdülər.
1700-cü ildə İspaniya İmperiyası, İtaliyada, İspan Hollandiyasında, Filippinlərdə və Amerikada mülkləri özündə birləşdirirdi və artıq hakim böyük güc olmasa da, böyük ölçüdə iri dövlət sayılırdı. Bu səbəbdən İspaniya taxtına yiyələnmək əlavə güc demək idi. Bu gücün ya Avstriya Habsburqları ya da Fransız Burbonları tərəfindən alınması Avropadakı güc nisbətini dəyişdirəcəkdi Bu səbəbdən İspan mirası Avropada böyük dövlətlərin əksəriyyətinin qoşulduğu müharibəyə səbəb oldu. O, İsveç, Saksoniya, Danimarka-Norveç və Rusiya kimi dövlətlərin iştirak etdiyi 1700–1721-ci illərdə baş vermiş Şimal müharibəsinə də təsir göstərmişdir.
1688–1697-ci illərdə baş vermiş doqquz illik müharibə zamanı ordular 1648-ci ildə ortalama 25.000-dən, 1697-ci ilə qədər 100.000-ə qədər böyümüşdü. Bu da sənaye inqilabı öncəsi iqtisadiyyatların davamlılıq səviyyəsini aşağı salırdı. 1690-cı illər eyni zamanda kiçik buz dövrünün ən aşağı nöqtəsinə çatmış, daha soyuq və rütubətli hava dövrü Avropada məhsul istehsalını kəskin şəkildə azaltmışdı. 1695–1697-ci illərdə olan böyük qıtlığın indiki Şotlandiya, Estoniya, Finlandiya, Latviya, Norveç və İsveçdəki əhalinin 15–25%-ni, Fransa və Şimali İtaliyada da isə iki milyon nəfərin öldürdüyü təxmin edilir.
İspan taxtına başqa bir namizəd isə 1692-ci ildə anadan olan Bavariya şahzadəsi İosif Ferdinand idi. Onun anası Mariya Antoniya (1669–1692) I Leopoldun Matqarita Terezadan olan qızı idi. O ata tərəfdən Vittelsbax sülaləsinə aid olduğundan nə Burbonlara, nə də Habusbuqlara bağlılığı yox idi. Bu səbəbdən əgər o, İspaniya taxtına çıxardısa Avropada qüvvələr nisbəti dəyişməzdi. 1698-ci ildə Fransa, İngiltərə və Hollandiya Respublikası arasında imzalanan Haaqa müqaviləsinə əsasən, beş yaşlı İosif II Karlın varisi olaraq təyin edildi. İspaniya taxtına iddialarından imtina etmək müqabilində Fransa və Avstriya İspaniyanın Avropa ərazilərinin bir hissəsini alacaqdılar.
İspaniyada bu razılaşma böyük narazılığa səbəb oldu. Onlarsız imperiyanın ərazisinin bölünməsi böyük hiddətlə qarşılandı. Üstəlik ispanlar imperiya mülklərinin bölünməsini istəmirdilər. 1699-cu ilin fevralında İosifin ölümü anası Mariya Antonianı qane edəcək yeni bir həll yolunu tələb edirdi. 1685-ci ildə İspan taxtına iddiasını I Leopoldun oğulları İosif və Ferdinand Vensel irəli sürdü.
Bu addım ciddi hüquqi şübhələr doğursa da, lakin Lüdovik və Vilyam bundan 1700-cü il London Müqaviləsini hazırlamaq üçün istifadə etdilər. Bu şərtlər Ferdinand Venseli yeni varis etdi, Fransa, Savoya və Avstriya ərazi təzminatını aldı, lakin nə Leopold nə də Karl bununla razılaşmadığından müqavilə təsir gücünə malik deyildi. 1700-cü ilin oktyabrında II Karl vəfat etdi. Ölməzdən əvvəl o, Böyük Doufinin ikinci oğlu Anju hersoqu Filipi varisi elan etdi. Əgər o, imtina edərdisə, o zaman ikinci varis onun kiçk qardaşı Beriyalı Karl olurdu. Müqavilənin imzalanmasından bir neçə gün sonra, 1688-ci ildə II Vilhelm tərəfindən taxtdan endirilən İngiltərənin əvvəlki kralı II Yakov Fransada öldü. XIV Lüdovik əvvəlki razılaşmalara görə II Vilhelmi kral kimi tanısa da, indi o, taxt-taca yeganə varis kimi II Yakovun oğlu Ceyms Fransis Edvard Stüartı gördüyünü elan etdi. Bu halda müharibə qaçılmaz oldu və II Vilhelm özü 1702-ci ilin martında öldükdə, varisi Kraliça Anna Haaqa müqaviləsini dəstəklədiyini təsdiqlədi. Bundan qəzəblənən İngiltərə və Hollandiya Respublikası (XIV Lüdovik Fransa əsgərlərinin İspaniya Hollandiyasına daxil olması onu qəzəbləndirmişdi) cavab olaraq ordularını toplamağa başladılar və 1702-ci il mayın 14-də Fransa və İspaniyaya müharibə elan etdilər. Avstriya mayın 5-də İngiltərə və Hollandiyaya qoşuldu.
Şimali Amerikada vəziyyət
Fransızların cənubda olması Karolina kolonistlərinin ölkə daxilində qurduqları mövcud ticarət əlaqələrini təhdid edirdi. Bundan əlavə, İspaniyanın ərazi tələbləri hər üç tərəf arasında gərginlik yaradan amil idi. Fransa və İspaniya bu vəziyyətdə ittifaqa girdilər, baxmayaraq ki, yaxın vaxtlara qədər Doqquzillik müharibədə bir-birinə qarşı döyüşmüşdülər. Savanna çayının cənubundakı ərazilər Karolinalılar və Floridalılar arasında mübahisəli idi. Bu münaqişəyə Roma Katolik ispanları və Protestant ingilisləri arasında sahil boyu ərazilər üzərində dini düşmənçilik daxil idi.
Şimalda münaqişənin ərazi mübahisələri ilə yanaşı iqtisadi tərəfi də var idi. Nyufaundlend Britaniya müstəmləkə mülklərinin bir hissəsi idi, onun mərkəzi Sent Consda, fransız kolonistləri isə Plezansda yerləşmişdi. Bu kolonistlər Böyük Nyufaundlend buxtasında balıq tutmaq hüququ uğrunda bir-biri ilə rəqabət aparırdılar ki, bu da Akadiya (indiki Yeni Şotlandiya və Nyu-Brunsvik ərazilərini əhatə edən ərazi) və Massaçusetsdən olan balıqçılar tərəfindən də istifadə olunurdu. Yeni Fransa və Massaçusets arasındakı sərhəd zonası (daha sonra Men bölgəsini əhatə edirdi) də mübahisəli idi. Müqəddəs Lourens çayı və hər şeydən əvvəl Massaçusets və Nyu-Yorkun sahil zonaları arasındakı sərhəd zonaları yerli qəbilələr (ilk növbədə Abenaki və İrokez) aid idi. Kral Uilyamın müharibəsi nəticəsində hindi təhlükəsi bir qədər zəifləmiş kimi görünsə də, onlar hələ də qitənin daxili hissəsindəki ucqar yaşayış məntəqələri üçün böyük təhlükə yaradırdılar.
Korolina və Florida
250px|thumb|right|1704-cü ilin fevralında Massaçusets ştatının Deerfild şəhərinə yeni fransız basqını Əsrin əvvəllərində aparıcı fransız və ingilis kolonistləri Missisipi çayına nəzarətin bu ərazilər üzərində gələcək inkişaf və ticarətdə mühüm rol oynayacağını başa düşdülər və bunun üçün hər bir tərəf digərinin güc qazanmasının qarşısını almaq üçün bir plan hazırlamağa başladı. Kanadalı tədqiqatçı, fransız Pyer Le Moin d'İbervill, ingilislərə qarşı mübarizədə və onları qitədən sıxışdırıb çıxarmaq üçün Missisipi çayı boyunca yaşayan yerli tayfalarla əlaqələrin inkişafı ideyasını irəli sürdü. Bu ideyanı həyata keçirmək üçün o, 1699-cu ildə Missisipi çayının mənsəbində Fort Morepas adlı müstəmləkə qəsəbəsini qurdu. Daha sonra o, yerli hindu xalqları — çoktolar, çikasolar və natçezlər ilə dostluq əlaqələri qurmağa başladı.
Karolina əyalətindən olan ingilis tacirləri və tədqiqatçılar, 1670-ci ildə yarandığı ildən başlayaraq, artıq qitənin cənub-şərq hissəsi boyunca uzanan, həmçinin bütün Missisipi çayı boyunuəhatə edən əsaslı ticarət şəbəkəsi qurmuşdular. Floridadakı ispanlara ehtiyatla yanaşan karolinalılar, fransızların sahildə yerləşərək möhkəmlənməsinin təhlükənin fərqində idilər. 1700-cü ilə qədər Karolinaların qubernatoru olan Cozef Bleyk və 1702-ci ildən onun xələfi Ceyms Mur fransız və ispanların qitənin cənub və qərbində mümkün məskunlaşma perspektivlərini aydın şəkildə görürdülər.
1702-ci ilin yanvarında Avropada müharibə başlamazdan əvvəl İbervil ispanlarla danışıqlara başladı. O, onları Apalaçi qəbiləsinin hindiləri ilə birlikdə ingilislərə və onların müttəfiqlərinə qarşı silahlı ekspedisiya toplamaq üçün dəvət etdi. İspanlar avqust ayında Pensakoladan ayrılan Fransisko Romo de Urisenin başçılıq etdiyi belə bir ekspedisiyanı guya Karolinada ticarət mərkəzlərini ziyarət etmək üçün təşkil etdilər. İngilislər gözlənilən ekspedisiya haqqında əvvəlcədən xəbər tutaraq, Flint çayında müdafiə təşkil etdilər və ispanların rəhbərlik etdiyi hərbi kolonnanı məğlub etdilər. Eyni zamanda İspaniyanın tərəfində vuruşan 500-ə yaxın hindli də öldürüldü və ya əsir düşdü.
Karolina hakimiyyət nümayəndələri hərbi əməliyyatların başlanması barədə rəsmi bildiriş aldıqda, Qubernator Mur ordu təşkil etdi və onu İspaniyanın Florida əyaləti üzərinə göndərdi. 1702-ci ildə 500 ingilis əsgəri və könüllüləri 300 hindi ilə birlikdə İspaniyanın Florida əyalətindəki San Aqustin şəhərini tutub yandırdılar. Lakin ingilislər əsas qalanı ala bilmədilər və İspan donanması Havanadan gələndə oranı tərk etdilər.
1704-cü ildə ingilislər yerli hindi xalqı olan kriki ittifaqda apalaçilərin yaşadığı qərbi Floridaya hücum etdilər. Onlar oradakı demək olar ki, bütün katolik missiyalarını məhv etdilər, apalaçilər isə ya qətl edildi, ya da kölə edildi. İspanlar Florida üzərində nəzarəti saxlasalar da, onların missiyaları məhv edildi və heç vaxt bərpa olunmadı.
1706-cı ildə Karolina Havanadan Çarlston üzərinə göndərilən birləşmiş Fransa-İspan quru və dəniz qüvvələrinin ikinci hücumunu uğurla dəf etdi.
Yeni İngiltərə və Akadiya
250px|thumb|left|Fransa kolonisti Pyer Le Moyn de İbervillin portreti. 1703-cü ildə Yeni İngiltərədə Men ştatındakı Uellsdən Falmuta (müasir Portlend, Men) və Haverhillə qədər olan ingilis mühacirlərin düşərgəsinə 500 hindi və Leboeuf de Bebassin başçılıq etdiyi bir neçə kanadalı tərəfindən basqın edildi. Nəticədə burda məskunlaşan 160-a yaxın ingilis qətlə yetirildi və ya əsir götürüldü.
1704-cü ilin fevralında kapitan Jan-Batist Ertel de Ruvilin başçılıq etdiyi "Derfeld qırğını" zamanı Abenaki və Mohak qəbilələrindən olan 250 hindi, həmçinin 50 fransız kanadalı Massaçusets körfəzindəki Derfeld adlı ingilis yaşayış məntəqəsini dağıdıb, çoxlu sayda kolonistlər qətlə yetirib və əsir aldılar. Əsir uşaqların əksəriyyəti Mohak ailələrinə verildi, sağ qalan yaşca böyük əsirlər sonradan fransız məhbusları ilə dəyişdirildi.
Həmçinin 1704-cü ildə Yeni İngiltərədən olan ingilis kolonistləri Akadiyadakı fransız kolonistlərinə hücum edərək qisas aldılar. Həmin ayda 500 kolonist Port Royaldakı Akadiya qalasını mühasirəyə aldı. Lakin 18 gün mühasirəyə baxmayaraq onu tuta bilmədi.
1705-ci ildə Massaçusetsin şimalındakı yaşayış məntəqələrinə basqınlar davam etdi. Çünki ingilis müstəmləkəçiləri bu hücumları dəf etmək və ya müdafiə etmək üçün heç bir təsirli üsul tapa bilmədilər. Basqınlar o qədər sürətli və gözlənilməz idi ki, müstəmləkə qoşunlarının hücumu dəf etmək üçün öz ərazilərində toplaşmağa vaxtları olmurdu. Lakin onlar hindi yaşayış məntəqələrinə və düşərgələrinə cavab zərbələri endirmək üçün qoşun təşkil etdikdə, demək olar ki, həmişə onları artıq viran və tərk edilmiş vəziyyətdə tapırdılar. Sonra bir müddət sakitlik oldu və fransız və ingilis müstəmləkəçilərinin rəhbərləri əsirlərin qarşılıqlı mübadiləsi barədə şərti razılığa gələ bildikdə basqınlar dayandırıldı. Ancaq buna baxmayaraq, bəzən fransızların da dəstəklədiyi hindi basqınları müharibənin sonuna qədər davam etdi.
1707-ci ilin mayında Massaçusets qubernatoru Cozef Dadli 1600 nəfəri Akadiyanın paytaxtı Port Royalı ələ keçirmək üçün yeni ekspedisiyaya apardı. Lakin bu, yürüş uğursuzluqla nəticələndi. Avqustda təşkil olunan növbəti ekspedisiya da uğursuz oldu. Buna cavab olaraq fransızlar Piskatakua çayı boyunca Nyu-Hempşirin əksər yaşayış məntəqələrini ələ keçirmək üçün möhtəşəm bir plan hazırladılar. Lakin onlar heç vaxt fransız qoşunlarının onun həyata keçirilməsi üçün lazım olan hindi əhalisi tərəfindən kütləvi dəstəyini ala bilmədi. Əvəzində fransızlar Massaçusets ştatının Haverhill şəhərinə basqın təşkil etdilər. 1709-cu ildə Yeni Fransanın qubernatoru Filippe de Riqo Vodreil, Bostonun şimalındakı ərazilərin üçdə ikisinin fransız və hindi basqınları nəticəsində tərk edildiyini bildirdi. Növbəti basqınlar zamanı fransız və hindi qoşunları əsirsiz geri döndülər. Çünki Yeni İngiltərə kolonistləri öz qalalarında sığınıb, heç bir aktiv hərbi əməliyyatlar keçirmədilər. 1709-cu ilin yanvarında fransızlar Kanadadan olan Mikmaq hindi qəbiləsinin könüllülərinin köməyi ilə Sent Con Fortunu ələ keçirdilər.
1710-cu ilin sentyabrında Frensis Nikolsonun başçılıq etdiyi 3600 nəfərlik Britaniya və müstəmləkə qüvvələri bir həftəlik mühasirədən sonra nəhayət Port Royalı ala bildilər. Bu, Fransanın Akadiyanın materik hissəsinə (Yeni Şotlandiyanın hazırkı materik ərazisi) nəzarətinin sona çatdığını rəsmiləşdirdi.
Yeni Fransaya (Kvebek) qarşı hərbi ekspedisiyalar
250px|thumb|right|İngilislər Port Royalı ələ keçirdikdən sonra Fransa qüvvələrinin şəhərdən təxliyəsi. Port Royalın süqutu Fransanın Akadiyanın şərq yarımadası üzərində nəzarətinə son qoydu. Fransızlar Nyu-York əyalətinə hücum etməkdən çəkinirdilər, çünki onlar ingilislərdən daha çox 1701-ci ildə Monrealda Böyük Sülh bağladıqları irokezlər arasında iğtişaşlardan qorxurdular. Nyu-York tacirləri də Yeni Fransaya hücum etməkdən çəkinirdilər, çünki bu, Yeni Fransa vasitəsilə hindilərlə böyük gəlirli xəz ticarətini təhlükə qarşısına qoya bilərdi. Olbani hindilərinin nümayəndəsi Piter Şuylerin səylərinə baxmayaraq, irokezlər müharibənin çox hissəsində neytral qaldılar.
İngilis hərbi komandirləri Frensis Nikolson və Samuel Veç kraliçadan müəyyən maliyyə və hərbi dəstək alaraq 1709-cu ildə Yeni Fransaya hücum təşkil etdilər. Onların planı Şamplen gölü boyunca Monreala quru hücumu və Kvebekə dəniz hücumundan ibarət idi. Quru ekspedisiyası Şampleyn gölünün cənub sərhədlərinə qədər gəldi, lakin vəd edilən dəniz dəstəyini almadığı üçün geri çəkildi. Onlara göməyə gedəcək dəniz qüvvələri İspaniya mirası uğrunda müharibədə Avropa arenasında Portuqaliyanı dəstəkləmək üçün göndərildi. İrokezlərin bu yürüşü dəstəkləyəcəklərinə söz verdiyi iddia edilirdi, lakin onlar ekspedisiyanın uğursuzluğa məhkum olduğu artıq aydın olan vaxta qədər ingilislərə yardım göndərməyi müvəffəqiyyətlə təxirə saldılar. Qısa müddətdən sonra ekspedisiya geri çağırıldı. Bu hadisədən sonra, 1710-cu ildə Albanidən (Nyu-York) Peter Şuyler və Frensis Nikolson, alqonqin qəbilələrinin bir neçə hindi liderinin müşayiəti ilə, Britaniya hakimiyyətini Amerikanın şimal-qərb sərhədindəki vəziyyətlə maraqlandırmaq üçün Londona getdilər. Hindi ekspedisiyası böyük maraq və ictimai rəyin artmasına səbəb oldu. Nəticədə Kraliça Anna onlara qəbul günü təyin etdi. Onların cəhdi uğur qazandı və kraliça yeni bir hərbi ekspedisiyanın təşkilində onlara dəstək verməyə razı oldu. Bu dəstək 1710-cu ildə Port Royal şəhərinin ələ keçirilməsinə gətirib çıxardı. Növbəti il, Nikolson yenidən İngiltərəyə qayıtdı və Kvebeki almaq üçün yenidən cəhd etmək üçün dəstək aldı.
Belə ki, 1711-ci ildə ingilislər Yeni Fransanın paytaxtı Kvebek şəhərinə birgə quru və gəmi hücumu planlaşdırdılar. Admiral Hovenden Uolkerin başçılıq etdiyi 5000-ə yaxın əsgəri daşıyan 15 gəmidən ibarət donanma iyun ayında Bostona çatdı və burada yerli sakinlərdən onlara lazımi dəstək verildi. Daha sonra ekspedisiya iyulun sonunda gəldiyi birbaşa Kvebekə doğru hərəkət etdi. Lakin sonra gözlənilməz bir fəlakət baş verdi. İngilis gəmiləri Müqəddəs Lavrentiya körfəzinə daxil olduqda, pis hava şəraiti, qalın duman və demək olar ki, görünmə qabiliyyətinin olmaması səbəbindən bu gəmilərin çoxu batdı və ya qayalıq sahillərə çırpıldı. 700-dən çox adam itdi və Uolker ekspedisiyanı geri çağırmağa məcbur oldu. Bu vaxt Frensis Nikolson quru yolu ilə Monreala getdi, lakin Corc gölünün sahillərinə çataraq Uolkerin dəniz ekspedisiyasının uğursuzluğu xəbərini öyrəndi. Bundan sonra o, da geri dönməyə məcbur oldu. İrokezlər ingilisləri bir neçə yüz döyüşçü ilə təmin etmələrinə baxmayaraq, eyni zamanda qarşıdan gələn Fransız ekspedisiyası barədə xəbərdarlıq etdilər.
Nyufaundlend
250px|thumb|left|Fransızların Liburq qalasındakı donnanması Nyufaundlendin az məskunlaşan ada hesab edilməsinə baxmayaraq, onun ərazisində çoxlu ingilis və fransız kiçik yaşayış məntəqələri və balıq ovu mövsümündə avropalılar tərəfindən geniş istifadə olunan bir neçə böyük balıqçılıq məntəqəsi var idi. Adada hər iki tərəf öz istehkam şəhərlərini möhkəmləndirmək siyasəti yürüdürdü. Fransızlar Avalon yarımadasının qərb tərəfindəki Plasansda, ingilislər Konsepsion körfəzindəki Sent Conson şəhərlərini əsas dayaq məntəqəsinə çevirmişdilər. 1689–1697-ci illərdə Kral Uilyamın müharibəsi zamanı Pyerr Le Moyn de İbervill ingilis yaşayış məntəqələrinə basqın etmişdi. 1702-ci ildə Nyufaundlend yenidən döyüş meydanına çevrildi. Həmən ilin avqust ayında, kapitan Con Leakın komandanlığı altında ingilis donanması, Plasansa müdaxilə etmədən bəzi fransız yaşayış məntəqələrinə hücumlar etməyə cəhd etdi. 1705-ci ilin qışında Fransanın Plasans qubernatoru Daniel de Auger de Suberkas, bir neçə ingilis yaşayış məntəqəsini dağıdan və Sent Conson şəhərlərində Uilyam qalasını ələ keçirmək üçün uğursuz cəhd edən fransız və mikmaq hindilərinin birgə ekspedisiyasını təşkil edərək və ona rəhbərlik etməklə cavab verdi. Fransızlar və onların hindi müttəfiqləri yay boyu ingilisləri qorxutmağa davam etdilər. Onlar ingilis məskənlərini xarabalığa məruz qoydular və hərbi basqınları dayandırmaq müqabilində onlardan böyük məbləğdə — 188.000 funt-sterlinq pul aldılar. İngilislər 1706-cı ildə öz donanmalarını göndərməklə buna cavab verdilər. Donanma Nyufaundlendin şimal sahilindəki fransız balıqçı məntəqələrini tamamilə məhv etdi. 1708-ci ilin dekabrında fransızlar kanadalı və mikmaq hindilərindən ibarət bir qüvvə topladılar. Onlar Sent Consonu ələ keçirdilər və ingilis istehkamlarını dağıtdılar. Bununla belə, hərbi və maddi imkanlar olmadığı üçün onlar yenidən ingilislərə qayıdan və 1709-cu ildə etibarlı şəkildə möhkəmləndirilmiş şəhəri tərk etdilər. Eyni fransız ekspedisiyası da Ferriland şəhərini tutmağa cəhd etdi, lakin onların oradakı hücumu ingilislər tərəfindən uğurla dəf edildi.
İngilis donanmasının komandirləri 1703-cü və 1711-ci illərdə Plasansa hücum ehtimalını nəzərdən keçirdilər. Lakin onlar bu planı heç vaxt həyata keçirmədilər. Plasans üzərinə hücum təklifi Müqəddəs Lavrentiya körfəzindəki fəlakətdən sonra admiral Uolker tərəfindən irəli sürülmüşdü.
Sülhün bağlanması
250px|thumb|right|Kraliça Anna müharibəsindən sonra Şimali Amerikada Avropa istilaçılarının tutduğu ərazilər. Fransa və Böyük Britaniya 1711-ci ilin oktyabrında, Londonda sülh öncəsi sənədlərin imzalanması nəticəsində barışdılar. Bunun ardınca, Utrext Konqresi, 29 yanvar 1712-ci ildə, İngilis nümayəndələri Con Robinson, Bristol yepiskopu və Tomas Ventvors, Lord Straffordun iştirakı ilə açıldı. Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya ilə avqustun 19-da Parisdə İspaniyanı əhatə edən "silahların susdurulması" (saziş) barədə razılaşdı. Bununla danışıqlar tempi sürətləndi. Utrextdə imzalanan ilk müqavilə Fransa ilə Portuqaliya arasında 7 noyabrda imzalanan, 14 mart 1714-cü ildə Fransa ilə Savoy arasında olan barışıq idi. Elə həmin gün İspaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İmperiya Kataloniyanın boşaldılmasına və İtaliyada silahlı birləşmənin olmasına razılıq verdi. Sülh haqqında əsas müqavilələr barədə 1713-cü il 11 aprel tarixində razılığa gəlindi. Bunlar Fransa və Böyük Britaniya, Hollandiya, Savoy, Prussiya və Portuqaliya arasında beş ayrı müqavilə idi. İspaniya V Filippin nəzarətində, 13 iyulda Utrextdə Savoy və Böyük Britaniya ilə ayrıca sülh müqavilələri bağladı. Utrextdəki danışıqlar növbəti il sürətlə davam etdi, İspaniya ilə Hollandiya arasında sülh müqaviləsi yalnız 26 iyun 1714-cü ildə, İspaniya ilə Portuqaliya arasında isə 6 fevral 1715-ci ildə imzalandı.
Utrext qurultayının nəticəsi olaraq bir neçə başqa müqavilə də bağlandı. Fransa, Böyük Britaniya və Hollandiya ilə ticarət və naviqasiya müqavilələrini imzaladı (11 aprel 1713). Böyük Britaniya İspaniya ilə oxşar müqavilə imzaladı (9 dekabr 1713).
Nəticəsi
thumb|right|300px|Şimali Amerika 1760-cı ildə, Paris müqaviləsindən əvvəl, Yeni İngiltərə bu zaman [[Müqəddəs Lavrentiya çayı ilə həmsərhəd idi və Yeni Şotlandiya hələ Nyu-Bransuik tərəfindən bölünməmişdi]] Yerli əhalinin sayı, xüsusən də Şimali Yeni İngiltərənin sərhəd bölgələrində hökmranlıq edən abenaki qəbiləsinin sayı müharibə nəticəsində xeyli azaldı. Onlar tədricən şimal ərazilərinə çəkilməyə başladılar. 1720-ci illərdə Lord Dummer Müharibəsi zamanı isə bu proses daha da sürətləndi. Ceyms Murun hərbi əməliyyatları Şimali Karolinada yaşayan tuskarora hindilərinə qarşı da davam etdirildi. 1711-ci ildə başlanmış Tuskaror müharibəsinin də nəticələri hindilər üçün acı oldu. Onların çoxu qaçqın kimi şimala qaçaraq dil qrupu qohumluqları olan irokez qəbilələrinə qoşuldu.
İspaniya Floridası müharibədə verdiyi ağır itkilərdən sonra heç vaxt özünə gələ bilmədi (hər on sakindən biri öldürüldü) və sonradan 1763-cü ildə Paris sülh müqaviləsi ilə bitən Yeddiillik müharibədən sonra Böyük Britaniyaya verildi. Britaniya tacına tabe ərazi olan Atlantik okeanı sahilləri boyunca yerləşdirilən hindilər daha əvvəl ingilis hakimiyyəti altına keçən digər hindi tayfaları ilə birlikdə Britaniya imperiyasının müttəfiqləri olmağa məcbur oldular. Bu isə növbəsində 1715-ci ildə Cənubi Karolinanın mövcudluğuna böyük təhlükə yaradan Yamasya müharibəsinə qədər davam etdi.
Nyufaundlend və Akadiyanın itirilməsi fransızların Atlantik okeanı sahillərində Keyp-Breton adasına qədər nüfuz dairəsini məhdudlaşdırdı. Orada Nyufaundlenddən olan fransız mühacirlər İle Royale koloniyasını qurdular və Luisburq qalasını tikdilər. Nyufaundlend sahillərindən də istifadə etmək hüququna qismən sahib olan fransızların mövcudluğu, fransız və ingilislər arasında balıqçılıq üstündə uzun müddətli mübahisələrə səbəb oldu. Bu narazılıqların çoxu XVIII əsrin sonuna qədər həll edilmədi. thumb|left|300px|[[Böyük Britaniya ilə İspaniya arasında 1713-cü il tarixli Utrext müqaviləsinin İspan dilində ilk buraxılışı (solda) və daha sonra Latın və İngilis dillərində]] Akadiyanın əraziləri ilə bağlı fikir ayrılıqları da davam edirdi. Fransızların özləri tərəfindən heç vaxt rəsmi şəkildə tərtib edilməmiş Akadiya ərazisinin sərhədləri haqqında heç bir yekun razılaşma əldə edilmədi. Fransa israr etdi ki, bu əraziyə yalnız Akadiya yarımadası (Keyp-Bretondan başqa müasir Yeni Şotlandiya yarımadası ) daxildir və onlar müasir Nyu-Bransuikə olan iddialarını qoruyub saxlayırlar. Bu mübahisə Yeddiillik müharibəyə qədər bütün Fransanın Şimali Amerika ərazilərinin ingilislər tərəfindən işğalına qədər tam həll edilməmiş qaldı.
Fransızlar Utrext müqaviləsində nəzərdə tutulan ticarət şərtlərini yerinə yetirmədilər. Onlar ingilislərin ucqar hindu tayfaları ilə ticarətinin qarşısını almağa çalışırdılar və İrokez ərazisində Fort Niaqaranı tikdilər. Müqəddəs Lavrentiya körfəzi sahillərində fransız məskənləri genişlənməkdə davam edirdi. Onlar həmçinin 1718-ci ildə Yeni Orlean ərazisində və bəzi digər yaxın ərazilərdə məskunlaşmağa çalışdılar; nəhayət, bu cəhdlər uğursuz oldu və sonra fransızlar İspanların nəzarətində olan Texas və Florida ərazilərində genişlənmələrini davam etdirmək qərarına gəldilər. Fransız ticarət şəbəkələri Meksika körfəzinə aparan çay marşrutları boyunca uzanırdı, bunun nəticəsində onların həm ingilislərlə, həm də ispanlarla münaqişələri yenidən başladı. Ohayo çayı vadisi əraziləri də daxil olmaqla, Missisipi çayı boyunca fransızların məskunlaşması, həmçinin Britaniya ticarət şəbəkələri, müstəmləkə məskənləri və ingilislərə tabe olan appalaçi tayfaları ilə əlaqənin artmasına səbəb oldu. Bu da 1754-cü ildə Fransız-hindu müharibəsi başlayanda yenidən münaqişəyə gətirib çıxardı.
Mangistau
Mangistau sözü aşağıdakı mənalarda işlənir:
Səthi meyillik xəritəsinin tərtibi
Səthi maillik xəritəsinin tərtibi
Ümumi məlumat
Səthi axın potensial enerjisini yaradan relyefin bütün ünsürləri eroziya prosesini yaradan imkanına malikdir. Daha doğrusu hər hansı bir şəraitdə eroziya prosesinin əmələgəlmə gərginliyi və inkişafı ilk növbədə yerin relyefindən, eləcə də mövcud yamacların mailliyindən, baxarlığından, onların məsafəsindən və yamacların səth quruluşunun formasından (kələ-kötürlü, çala və qabarıqlığın bir-birini əvəzetmə tezliyindən) asılı olur. Ümumiyyətlə səthi maillik xəritəsi dedikdə yer səthinin relyef quruluşunda sərbəst su axımının yaranması potensialına malik relyefin müəyyən maillik bucağı altında şaquli formasını özündə əks etdirən planı yada düşür. Səthi maillik xəritəsi hər hansı şəraitdə səth axınlarının sərbəst baş vermə ehtimalı olan bütün ərazilər üçün tərtib edilir. Bundan başqa dağətəyi və dağlıq bölgələrdə torpaqların becərilməsi müxtəlif maillik bucağına və baxarlığa malik yamaclarda aparıldığına, eləcə də leysan xarakterli yağışların yağma ehtimalı çox olan dağətəyi və dağlıq bölgələr üçün səthi maillik xəritələrinin tərtibi olduqca vacibdir. Səthi maillik xəritələri digər tərəfdən ona görə lazımdır ki, tərtib edilmiş həmin xəritələrdə yer səthinin hansı dərəcədə mailliyə malik olması və eroziyaya potensial təhlükəli sahələr əvvəlcədən müəyyən edilir və sel hadisəsi baş verdikdə və səthi yayılma prosesi getmə ehtimal olan yerlər (xüsusən əkinaltı torpaqlar yayılan sahələr) üzrə eroziyaya qarşı tədbirlər sistemi göstərilməlidir.
Maillik dərəcələrinin seçilməsi
Xəritələr tərtib edilərkən səth axınlarına potensial təhlükəli yamacların və digər sahələrin maillik dərəcələrini ifadə etmək üçün aşağıda göstərilən şkaladan istifadə edilməlidir: 0-1, 1-3, 3-5, 5-10, 10-15, 15-20, 20-30, 30-45, >45. Göstərilmiş metod və şkaladan istifadə edilərək Azərbaycan Respublikasının eroziyaya potensial təhlükəli bütün əraziləri üçün irimiqyaslı (1:10 000) səthi maillik xəritələri tərtib edilməlidir. Həmin materiallar əsasında gələcəkdə torpaqların səthi və qobu eroziyasının qarşısının alınmasına aid tədbirlər kompleksinin işlənməsi məqsədilə müvafiq kiçik (1:100000, 1:200000 və 1:500000) miqyaslı xəritələr hazırlanmalıdır.
Maillik xəritələrin əhəmiyyəti
Son vaxtlar iqlimdə istiləşmələrin yüksələn xətlə davam etməsi ilə əlaqədar leysan xarakterli yağıntıların tez-tez təkrarlanması və bunun nəticəsində torpaq eroziyası prosesləri və yaşayış məntəqələrinin, yerüstü və yeraltı xətt tikintilərinin su basması halları güclənmişdir. Baş verəcək bu kimi təbii proseslərin qarşısının alınmasında səthi maillik xəritələrinin köməyindən istifadə etmək olar.
Nəticə
Səthi maillik xəritələri dağətəyi və dağlıq zonalarla yanaşı düzənlik zonalar üzrə də tərtib edilməlidir. Çünki bütün hallarda eroziyaya qarşı mübarizə tədbirləri görülməzsə, hətta düzənlikdə də belə intensiv torpaq eroziyası prosesi baş verə bilər. Məlum olduğu kimi respublikamızın düzənlik hissələrində eroziya və su basma hadisəsi qəfildən yağan leysan yağıntılarının düşməsi və suvarma suları ilə əlaqədardır (suvarılan zonada). Yəni bu vaxt müəyyən mailliyə malik cərgələrarası becərilən bitkilər yayılmış torpaqlarda irriqasiya eroziyası baş verir. Belə hallarda suvarılan sahələr özünün təbii münbitliyini itirir, çünki yuyuntu məhsulları ilə bərabər torpağın şum qatında humus, qida elementləri, torpağa verilmiş üzvi və mineral gübrələr yuyur və suya davamlı aqreqatların strukturluluq funksionallığı öz möhtəviyyatını itirir.
Xarici keçidlər
КАРТА СКЛОНА
Həmçinin bax
Горнолыжная трасса
İtqıran
İtqıran (Nor Aznaberd – Նոր Ազնաբերդ) — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonunda kənd.
Tarixi
1590-cı ilə aid mənbədə Rəvan əyalətinin  Məvaziyi-Xatun  nahiyəsində Itqİran kimi qeyd olunmuşdur. 1728-ci ilə aid mənbədə  Hüseyn vələdi Mövlud  adlı şəxsə (mülkədara) aid kənd olduğu göstərilir. 1935-ci ildə kənd guya pis səsləndiyinə görə "Gülüstan" adlandırılmışdır.1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Rayon mərkəzindən 17 km cənub-qərbdə yerləşir.
Toponimi
Toponimin birinci komponenti qıpçaqların Et tayfasının adından ibarətdir. 1185-ci ilə aid bir rus salnaməsində Cənubi Şərqi Avropa çöllərində poloveslərin (qıpçaqların) bir tayfasının adı Etebiçi ("Et  etnonimdən,  oba  sözündən və rus dilində əlavə olünmuş  içi  pat-ronimik şəkilçisindən) kimi qeyd olunmuşdur . Bu tayfanın adı Etil (Et eli, yə’ni tayfası) kəndinin adında da (bax) əksini tapmışdır. 1588-ci ilə aid mənbədə Gəncə qəzasının  Kürək aranı  (yə'ni  Kürəkçay sahilində qışlaq  ) adlı yerdə Idlu (Etlu etnoniminin təhrif forması) adlı bir elin qışlaması qeyd olunur . Mahmud Qaşqari oğuz tayfalarından danışdıqda It-Peçeneq tayfasının da adını çəkmişdir. Toponimin  qİran  komponenti isə türk dillərində kuren, kuran,  hərbi düşərgə ,  maldar elin müvəqqəti dayanacaq yeri '' sözündən ibarətdir (Bu söz barədə bax: Budaqov L.Z. II, 152; Radlov V.V. II, 2, 1455). XIII əsr müəllifi Rəşidəddin yazır ki, hər hansı bir maldar el bir yerdə dayandıqda ortada başçının (xanın) çadırı yerləşmək е'tibarilə alaçıqlardan dairəvi formada yaradılan dayanacaq kuran adlanır. Bir qayda olaraq hər kuran 1000 alaçıqdan ibarət olurdu. Kuren, bir qayda olaraq qohum ailələr qrupunu birləşdirirdi və başında xan dururdu. XII əsrə aid rus mənbəyində qıpçaqlarda Itoqlı xan adı da qeyd olunmuşdur .. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Ter əyalətinin Nalçik dairəsində It- Sırtı dağı, Itkolu çay adı, həmin əyalətin Qroznı dairəsində Et-Kala, Azərbaycanda Yelizavetpol quberniyasında It-yan dağ adı , Tiflis quberniyasının Qori qəzasında Idlеti (Idli və gürcücə еti "yer" sözlərindən) , bə'zi rayonlarımızdakı Ətcələr (əsli Etcələr, yə'ni  Еt tayfasından olanlar  ) kənd adları və XIX əsrdə Quba qəzasında Etilər dağı, oronimi bu etnonimlə bağlıdır. Kəndin adı  Еt tayfasının düşərgəsi  mə'nasını verir. Toponim tarixi mənbələrində adı çəkilən itbarak tayfa adında öz əksini tapan və etnonimi kimi işlənən it və qədim türk dilində "kənd yaşayış yeri, meşədə yurd, dəyə, maldarların müvəqqəti dayanacaq yeri" mənasında işlənən kuren//kuran (>qıran) sözündən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Erm. SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Gülüstan, Ermənistan prezidentinin 19.IV.1991-ci il fərmanı ilə yenidən adı dəyişdirilib Nor Aznaberd qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 157 nəfər, 1873-cü ildə 257 nəfər, 1886-cı ildə 364 nəfər, 1897-ci ildə 235 nəfər, 1904-cü ildə 490 nəfər, 1914-cü ildə 539 nəfər, 1916-cı ildə 442 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kəndə erməni təcavüzünə məruz qalaraq qalmış və kənddə yaşayan azərbaycanlılar qırğınlarla qovulmuşdur. Yalnız indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalanlar öz doğma yurdlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 103 nəfər, 1926-cı ildə 88 nəfər, 1931-ci ildə 127 nəfər, 1939-cu ildə 202 nəfər, 1959-cu ildə 148 nəfər, 1979-cu ildə 253 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayında Ermənistan dövləti tərəfindən kəndin bütün sakinləri tarixi-etnik vətənlərindən deportasiya edilmişdir. İndi burada ermənilər yaşayır.
Əmanət Kassaları və Kiçik Kredit Məsələləri İdarəsi
Əmanət kassaları və kiçik kredit məsələləri idarəsi — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin təsərrüfat-iqtisadi həyatını canlandırmaq və pul dövriyyəsini tənzimləmək məqsədilə yaradılmış qurum.
Funksiyası
Bu qurumun funksiyasını həyata keçirən vəzifə, əsasən, Dövlət Bankına həvalə olunmuşdu. Bank həmin vəzifəni daha mükəmməl şəkildə yerinə yetirmək üçün onunla əlaqədə işləyən və ya onun göstərişləri əsasında fəaliyyət göstərən digər idarələrlə əməkdaşlıq etməli idi. Bunların sırasında əmanət kassaları birinci yer tuturdu. Ona görə də Azərbaycanın əmanət kassalarını işə salmaq üçün 1919-cu il oktyabrın 11-də Parlament Azərbaycan dövlət əmanət kassalarının nizamnamələrini, ştat cədvəlini və smetalarını təsdiq etdi. Bakı, Gəncə, Ağdaş, Göyçay, Zaqatala, Qazax, Quba, Nuxa (Şəki), Salyan, Şamaxı, Şuşa və s. xəzinədarlıqları və onların qeydiyyatında olan poçt-teleqraf kassalarındakı mərkəzi əmanət kassalarını açdı.
Əmanət kassaları
Əmanət kassalarının vəzifəsi artıq pul kütləsini dövriyəyə cəlb etəmk idi. Bundan əlavə, Dövlət Bankına əmanət kassaları vasitəsilə daxil olan vəsait Hökumətin göstərişinə uyğun olaraq, bank tərəfindən istifadə edilirdi. Azərbaycanın dövlət əmanət kassaları Rusiyadakı əmanət kassaları üçün səciyyəvi olan forma və prinsiplər əsasında fəaliyyət göstərsə də, bu kassaların ölkə həyatının iqtisadi və siyasi şəraitindən doğan bəzi özəllikləri də vardı:
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin özünün faizli kağızları olmadığına görə, əmanət kassalarının öz passivlərini yerləşdirmək, habelə maliyyə nazirinin təsdiq etdiyi siyahıya əsasən və ya onun göstərişi ilə əmanətçilər üçün onların tapşırığına görə hər cür faizli kağızlar almaq hüququ vardı. Dövlət faizli kağızlar buraxacağı təqdirdə bu tədbir əhəmiyyətli ola bilər, eləcə də yerli ipoteka kağızlarının məzənnəsinin möhkəmlənməsinə xidmət edərdi.
Əməliyyat kassalarının əməliyyatlarını inkişaf etdirmək və pul dövriyyəsinin qaydaya salınmasına, yəni əmanət kassalarında çek dövriyyəsinin tətbiqinə kömək etmək məqsədi ilə Maliyyə Nazirliyi bu sahədə dəyişikliklər aparılmasını nəzərdə tutmuşdu. Əmanət kassalarına nəzarət və rəhbərlik üçün Azərbaycan Dövlət Əmanət Kassaları idarəsi yaradılmışdı. Ona kiçik kredit idarələrinə rəhbərlik və nəzarət etmək də həvalə olunmuşdu.
1920-ci il yanvarın 15-də Parlamentin təsdiq etdiyi qanuna uyğun olaraq, əsas kapitalın yaradılması və artırılması üçün kiçik kredit idarələrinə borc verilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Bundan ötrü Azərbaycan əmanət kassaları və kiçik kredit idarələrinin sərəncamındakı xüsusi fonda xəzinə vəsaitindən 2 milyon manat ayrılmalı idi. Aprel işğalı (1920) nəticəsində digər maliyyə qurumları kimi əmanət kassaları və kiçik kredit idarələrinin fəaliyyəti də yarımçıq qaldı.
Möhrə (Germi)
Möhrə — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 323 nəfər yaşayır (66 ailə).
Fərguş (Sərab)
Fərguş - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 3280A
NGC 3280A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 91.44 sm (36 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Babək Allahverdiyev
Babək Bəxtiyar oğlu Allahverdiyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Babək Allahverdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Xocavəndin, Qubadlının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Babək Allahverdiyev noyabrın 4-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Allahverdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Allahverdiyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Allahverdiyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Allahverdiyev ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Allahverdiyev ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Madmazel
Təxminən 1970-ci ildən etibarən Fransada "madmazel" titulundan istifadəyə etiraz edilməyə başlanılmışdır, xüsusən də onun qadağan edilməsini istəyən feminist qruplar tərəfindən. O vaxt baş nazir olan Fransua Fiyonun 21 fevral 2012-ci il tarixli sirkulyarında bütün rəsmi sənədlərdə "madmazel" sözünün silinməsi tələb olunurdu. 26 dekabr 2012-ci ildə Dövlət Şurası bunu təsdiqləmişdir.
Al Jazeera English
Əl-Cəzair ( — «ada») — Doha, London, Kuala Lumpur və Vaşinqtonda qərargahı olan beynəlxalq tv şirkəti. O cümlədən İnternetdə ingilis dilində 24 saat fəaliyyət göstərir. YouTube-da, öz videolarını yerləşdirdiyi şəxsi portalı mövcuddur.
Kanalda xəbərlər (idman xəbərlərindən siyasətlə əlaqəli) və sənədli filmlər yayımlanır. Əsas qərargahı Yaxın Şərqdə olan ilk İngilis dili xəbər kanalıdır.
Kanalın məqsədi — « heç kimə deyilməyənləri danışmaq, şərqlə qərbin arasında sülh  müzakirəsinə köməklik etməkdir. .
Üçağac (Germi)
Üçağac — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 258 nəfər yaşayır (53 ailə).
Culfa Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Culfa Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — 1981-ci ildən Cufa şəhərində fəaliyyət göstərən muzey.
Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi sistemindədir. 5 şöbədən ibarətdir.
Muzeyin tarixi
Muzey Azərbaycan Respublikası Nazirlər Sovetinin 13 fevral 1981-ci il tarixli qərarı ilə yaradılmışdır.
Eksponatları
Muzeydə 3000-dən çox eksponat saxlanılır. Bu eksponatlar sırasında mis və saxsı qab nümunələri, bəzək əşyaları, bədii tikmə və milli geyimlər, toxuculuq məmulatları, məişət əşyaları, rayon ərazisindəki tarixi memarlıq abidələrinin rəsm və fotoşəkilləri və s. toplanmışdır. 1981-ci ildə 50 ədəd eksponatla fəaliyyətə başlayan tarix-diyarşünaslıq muzeyində hazırda 3000-ə yaxın eksponat, arxeoloji qazıntılar zamanı əldə olunmuş maddi-mədəniyyət nümunələri, eramızdan əvvəl III–I minilliyə aid, eləcə də orta əsrlər mədəniyyətinə aid dövrlərdən xəbər verir. 5 şöbədən ibarət olan muzeydə XVI–XIX əsrlər dövrünə aid, 40-dan çox xalça nümunələri, kilim, cecim, xurcun, heybə, corablar nümayiş etdirilir. Müasir dövrdə təşkil olunmuş ekspozisiyada xalqımızın müstəqillik illərində əldə etdiyi nailiyyətlərə aid sənədlər və materiallarla yanaşı, Qarabağ və Sədərək döyüşlərində həlak olmuş şəhidlərə aid fotoşəkillər də tərtib olunmuşdur. Muzeyin sərgi salonu kimi fəaliyyət göstərən foyesində ümummilli lider Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyəti ilə bağlı sərgi stendi də buraya gələnlərə xoş təsir bağışlayır.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Mətbuat haqqında nizamnaməsi
Mətbuat haqqında nizamnamə — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə mətbuat məsələlərini təmzimləyən sənəd.
Mətbuat haqqında müzakirələr
Mətbuat azadlığına yekdilliklə tərəfdar olan parlament üzvləri bu qanun layihəsini ən ciddi sənədlərdən biri hesab edirdilər. Bununla belə, layihəsinin Parlamentdə hər üç oxunuşu qızğın müzakirələrlə keçdi. "Hümmət" partiyası və sosialist fraksiyası layihəsinin əleyhinə çıxır və bildirirdilər ki, mətbuatı heç bir qanunla məhdudlaşdırmaq olmaz, Nizamnamə demokratiya və müstəqil dövlətçilik prinsiplərinə ziddir. Maddələrin ayrı-ayrılıqda müzakirəsi zamanı mətbuata ümumi nəzarət və rəhbərlik haqqında, redaktorun təbəəliyi, təhsili, yaş senzi, mətbəə yaradılmasına icazə verilməsi barədə maddələr geniş diskussiya doğurdu. İclasların birində bəzi bəndlərin qəbul olunması ilə razılaşmayan sosialistlər salonu nümayişkaranə tərk etmişdilər.
Nizamnamənin qəbul edilməsi
Mətbuat haqqında Nizamnamə oktyabrın 23-dən 30-dək parlamentin 87-90-cı iclaslarında müzakirə edildi və üçüncü oxunuşda, 1 deputat bitərəf qalmaqla, 21 səsə qarşı 28 səslə qəbul olundu. Nizamnaməyə əsasən, mətbəə açmaq, çap məhsullarını nəşr etmək, buraxmaq və satmaq üçün hökumətin heç bir icazəsi tələb edilmirdi. Yetkinlik yaşına çatmış hər bir vətəndaş mətbu nəşrin məsul redaktoru ola bilərdi. Mətbəə açmaq və ya mətbu nəşr buraxmaq istəyənlər mətbuat işləri üzrə baş müfəttişə bu barədə müəyyən edilmiş formada ərizə verməli idilər. Nizamnamənin bir sıra maddələrini pozmaqda təqsirli bilinən naşir, mətbəə sahibi və redaktor pulla cərimə ödəməli və ya həbs cəzasına məhkum edilməli idi. Nizamnaməyə mətbuat işləri üzrə baş müfəttiş ştatı əlavə olunmuşdu.
Pirəxəlil (Germi)
Pirəxəlil — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 216 nəfər yaşayır (41 ailə).
Rostov trolleybusu
Rostov trolleybusu — Rostov-na-Donu şəhərində mövcud olan trolleybus nəqliyyatı. 2016-cı ilin 1 iyul tarixindən gediş haqqı 17 rubl təşkil edir.
1 oktyabr 2015-ci ildən edibarət bu nəqliyyatla gedişdə nağd ödənişdən imtina edilmişdir. Bundan sonra gediş haqqının yarısını ödəyən tələbələr və təqayutçular ödənişi kartlar vastəsi ilə həyata keçirməlidirlər.
Trolleybus şəbəkəsinin inkişaf mərhələləri
1936 il
Depo
Hazırda Rostov-na-Donu şəhərində iki trolleybus dposuna sahibdir.
Arzu Poladov
Həyatı
Arzu Poladov 1966-cı il, fevralın 13-də Bakıda, Stepan Razin adına qəsəbədə anadan olub.
1973-cü ildə 96 nömrəli orta məktəbin 1-ci sinfinə gedib. Artıq 3-cü sinifdən rəsm çəkmək meyli artıb. Daha 2 il sonra rəssam olacağına qərar verir.
1979-cu ildən Razin qəsəbəsində olan pionerlər evində rəsm dərnəyinə üzv olur. Hər şəy də əslində buradan başlayır – dərnəyə əslen Balaxanı qəsəbəsindən olan Xəyyam müəllim başçılıq edirdi. Onun yüksək professionallığı, anadangəlmə rəssam dünyagörüşü əslində Arzu üçün böyük bir kəşf idi. Və həmin andan Arzu Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbinə ciddi hazırlaşır.
1985-ci ildə Rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra verilən təyinatla Ukraynanın Xarkov şəhərinə, təhsilini davam etdirmək üçün Nailə müəlliməsi kimi Xarkov Rəssamlıq institutuna qəbul imtahanlarını verir, lakin qəbul ola bilmir.
1985–1987-ci illərdə Sovet Orusunda xidmətə cəlb olunur. Ordudan sonra bir muddet Baki Seheri Proekt institunda calisir.
1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tele-Radio şirkətinə dekorçu kimi işə qəbul olur. Burada o, Televiziyanın o zamanki görkəmli rəssamları ilə tanış olur.
1997-ci ildə ABŞ-yə səfərlə əlaqədar AzTV şirkətini tərk edir. Bir il ABŞ-də səfər zamanı artıq sonraki həyatını başqa səmtə yönəltmək qərarına gəlir.
1998-ci ildə səfərdən qayıtdıqdan sonra bir müddet işləmir, o vaxtlar artıq hamının həyatını dəyişən kompyuterlə maraqlanmağa başlayır. Kompyuterlə video montaj sənəti onu daha çox cəlb edir. 2006-cı ildən video kamera ilə çəkilişlərə başlayır.
2007-ildən ABŞ-yə ailəsi ilə birlikdə köçür.
Pilədərə (Germi)
Pilədərə — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Yuxarı Çinar (Əsədabad)
Yuxarı Çinar və ya Çinar Abbasxan - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Mərkəzi bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 2,020 nəfər yaşayır (602 ailə).
AMC (telekanal)
AMC — amerika kabel televiziyası, klassik filmləri nümayiş etdirmək üçün ixtisaslaşmış və məhdud sayda orijinal şouları yayımlayır. Kanal daha əvvəl American Movie Classics adlandırıldı, lakin 2002-ci ildən proqramlaşdırma sahəsində əhəmiyyətli dəyişikliklərə görə AMC adı verildi.
2013-cü ilin avqust ayından etibarən ödənişli televiziya kanallarına abunə olan evlərdən AMC-ə 97.699.000 Amerika ailəsi abunə olunub.
Purmehr (Germi)
Purmehr — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 558 nəfər yaşayır (136 ailə).
Tərbətkəndi (Pərsabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 505 nəfər yaşayır (101 ailə).
Belqoder
Belqoder (Belgodère, Belgudè) — Fransanın Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Belqoder kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kalvi.
Kommunanın INSEE kodu — 2B034.
Axtar və məhv et
right|thumb|200x200px|Amerika əsgərləri [[Cənubi Vyetnam Milli Azadlıq Cəbhəsi|CVMAC yaraqlılarını axtarmaq üçün vyetnamlıların evlərində axtarış aparırlar.]] Axtar və məhv et ( və ya Seek and destroy) — 1960-cı illərin ortalarında, Vyetnam müharibəsinin əvvəlində Amerika qüvvələrinin baş komandanı Vilyam Vestmorlend tərəfindən hazırlanmış hücum strategiyası.
Belqoder
Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 477 nəfər təşkil edirdi.