cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yallı
Tarixi
Qobustandakı qayaüstü təsvirlərin yaranma tarixi üst Paleolit dövrünün orta Daş (Mezolit) dövrünə aid olunur. Buradakı qayaüstü təsvirlər ilk dəfə 1939-cu ildə aşkar edilmiş və ilk tədqiqat işi əməkdar elm xadimi İshaq Cəfərzadə tərəfindən aparılmışdır. Qobustanın qayaüstü təsvirlər kolleksiyası Böyükdaş, Kiçikdaş, Cingirdağ, Yazılıtəpə, Şonqar və Şıxqaya dağları sahəsində aşkar edilmişdir. Uzunluğu 15–20 km, eni isə 2 km olan bu ərazidə "petroqlif" üsulu ilə çəkilmiş (mənası; "daş üzərində naxış açma") 6 mindən çox təsvir əldə olunmuşdur ki, bu təsvirlərin bəzilərində əl-ələ tutub yallı gedən insan cizgilərinə rast gəlirik. Ordubadın Tivi və Nəsirvazlı kəndlərinin şimal-şərqində yerləşən, dəniz səviyyəsindən 3907m yüksəklikdə qərarlaşan Gəmiqaya dağındakı qayaüstü təsvirlər isə ilk dəfə 1960-cı illərdə qeydə alınmışdır. Buradan çoxlu sayda "qazma", "cızma", "döymə" üsulu ilə icra edilmiş (çəkilmiş) rəsmlər və piktoqrafik yazı nümunələri tapılmışdır. Gəmiqayada uzun müddət arxeoloji tədqiqatlar aparmış istedadlı alim-arxeoloq Vəli Əliyev tərəfindən öyrənilmiş qaya təsvirləri arasında bəzi rəsmlər "yallı" rəqsinin tarixindən xəbər verir. Təsvirlərin birində qayanın mərkəzi hissəsində od və günəş rəmzi sayılan kiçik dairə, onun ətrafında isə qollarını yuxarı qaldırıb rəqs edən insan rəsmləri həkk olunmuşdur.
Qədim Midiya ərazisində aşkar edilən, boyalı qablar üzərində kişilərlə yanaşı qadınların da rəqs etdikləri təsvirlər, tək və kollektiv surətdə oynanılan rəqs şəkilləri çəkilmişdir
Tarixdən bizə məlumdur ki, uzun əsrlər boyu Azərbaycanda atəşpərəstlik hökm sürmüşdür. Ümumiyyətlə, Azərbaycan hər zaman ərzin od məkanı, yanar odlar yurdu sayılmışdır. Heç bir biliyə malik olmayan, odun gücünə inanan ibtidai insanlar ov zamanı hansısa bir vəhşi heyvanın ovlanması sevincini və ya müxtəlif tapıntılarını, əldə etdikləri yeni nailiyyətlərini qeyd etmək üçün tonqallar qalayar, əl-ələ verib cərgə-cərgə, qrup halında odun ətrafında dövrə vuraraq müxtəlif rəqslər oynayardılar. Qədim dövrün bu adət-ənənələrindəki bəzi elementlər əsrlərin süzgəcindən keçə-keçə bu günümüzədək gəlib çatmış və indi də "yallı"larımızın ifası zamanı istifadə olunmaqdadır. Belə ki, keçmişdə günəşi, ayı, küləyi, odu və suyu müqəddəs sayan insanlar indi də baharın (Novruzun) gəlişini təntənə ilə qeyd edərək, bayram gününə kimi dörd çərşənbənin (su, od, torpaq, külək) hər birində tonqallar yandırır, odun üstündən tullanır, əl-ələ verərək tonqal ətrafında yallı gedirlər.
Xalq rəqslərimizin araşdırıcılarından Kamal Həsənov "yallı" sözünün mənasını açıqlayaraq yazır ki; "Yal – cərgədir, zəncir xəttidir. "Yallı"nı oynayanlar bir və ya iki cərgədə, bəzən də bir neçə cərgədə dururlar".
"Yallı" – həmrəylik rəmzidir. Azərbaycanın bəstəkarı Əfrasiyab Bədəlbəyli "yallı" oyununa yüksək qiymət verərək yazırdı ki; "Burada çox intişar edən "yallı" forması bütün bir elin, bir obanın kollektiv surətdə öz sevinc duyğularını, bacarıq və istedadını təmsil edən əzəmətli bir yaradıcılığın parlaq təzahürüdür".
"Yallı" – cərgəyə düzülərək dəstə ilə ifa olunan kütləvi rəqsdir. Oyun zamanı yallıya kollektivin önündə gedən iştirakçı (rəqqas) rəhbərlik edir. Ona xalq arasında "yallıbaşı" deyirlər. Yallıbaşı əvvəldən axıradək rəqsin ümumi gedişinə, iştirakçıların nizamlı hərəkətinə, hər bir ayaq hərəkətinin bütün iştirakçılar tərəfindən eyni qaydada yerinə yetirilməsinə, rəqsin düzgün başlamasına və vaxtında sona yetməsinə nəzarət edir. Bu işdə "yallıbaşı"ya ondan sonra gələn (ikinci rəqqas) iştirakçı "müavin" və dəstənin axırında duran sonuncu iştirakçı "ayaqçı" kömək edir. "Yallı"nı oynayarkən yallıbaşının və ayaqçının əlində yaylıq olmalıdır. Onlar əllərini yuxarı qaldıraraq yaylığı yelləməklə dəstənin əvvəlinin və axırının harda olduğunu bildirirlər.
"Yallı" dəstəsinə düzülən iştirakçıların sayı dəqiq müəyyən olunmur. Adətən yallı dəstəsinə 10–15 nəfər düzülür. Lakin bəzən, əsasən də, toy şənliklərində bu iştirakçıların sayı 20–30, hətta 40–50 nəfərə çatır. Yallı kollektivi həm kişilərdən, həm də qadınlardan ibarət ola bilər. Çox zaman bu rəqs qarışıq ifa olunur. Oyun zamanı iştirakçılar əl-ələ verərək və ya qollarını yana geniş açmaqla əllərini digər iştirakçının çiyninə qoyaraq rəqs edirlər. Bu zaman hər bir iştirakçı "yallıbaşı"nın etdiyi bütün hərəkətləri olduğu kimi, onunla bərabər eyni vaxtda təkrar etməlidirlər. Hər hansı bir hərəkəti düzgün oynamayan iştirakçı ya cəzalanır, ya da dəstədən kənarlaşdırılır.
Elə yallılar da var ki, orada iki dəstə iştirak edir. Üz-üzə dayanmış iki yallı dəstəsi ardıcıllıqla müxtəlif hərəkətlər nümayiş etdirirlər. Bir dəstənin etdiyi hərəkəti digər dəstə təkrar etməyə çalışır. Sonda hər iki dəstənin başçısı güləşirlər və qalib gələn başçı dəstələri birləşdirməklə onlara rəhbərlik edir.
Yallı rəqsi incəsənətin sintetik forması olaraq instrumental, vokal musiqi və ifaçılıq kimi bir neçə sənəti özündə birləşdirir.
Yallılar xoreoqrafik məzmununa görə iki yerə bölünür. Bunlardan birincisi "süjetli yallılar"dır. Bu növ yallıların xoreoqrafik quruluşu və ifa tərzi müəyyən bir süjeti tərənnüm edir. Belə yallılar teatrlaşmış xalq oyunları olduğu üçün "oyun-yallı" adlanır. "Qazı-qazı", "Çöp-çöpü", "Köçəri", "Dırqoyu" kimi yallılar buna nümunədir. Məsələn, "dırqoyu" yallısında qanadı qırılmış quşun süjeti göstərilir. Quş qanadı sındığından uça bilmir, lakin buna baxmayaraq tez-tez onu qaldıraraq hərəkətə gətirmək istəyir.
Digər yallılar isə müəyyən əhval-ruhiyyəni, xüsusən qəhrəmanlığı, gümrahlığı, gəncliyi və cəldliyi ümumi şəkildə tərənnüm edən "rəqs-yallılar"dır. Bu yallılara "tənzərə", "siyaqutu", "dönə", "ürfanı" və başqaları daxildir.
Yallılar musiqi müşayiətinə görə də iki yerə bölünürlər.
Musiqi məzmununa mətn (şeir) əlavə edilərək mahnı kimi ifa olunan yallılardan "Qaladan-qalaya", "Tirmə-şal" ("Arzumanı" kimi də adlanır), "Tello", "Ləyli xani", "Hoynare", "Güleynare", "Mərcanlar" və başqalarının adlarını çəkmək olar. Bu yallılardakı mahnıların mətni, əsasən kəndlilərin əmək fəaliyyətini, onların gündəlik həyat tərzini, cəsarətini, qəhrəmanlığını, sevgisini tərənnüm edir. Belə mahnıların sözləri xalq tərəfindən yaranmış və bu gün də özünün xüsusi bədii-poetik məziyyətləri ilə seçilərək qoşma və bayatılardan ibarət olmuşdur. Bu gün xalq arasında artıq yallı kimi deyil, mahnı kimi məşhurlaşan, yuxarıda adlarını çəkdiyimiz rəqslər müxtəlif mənbələrdə, məcmuələrdə məhz, xalq mahnısı kimi göstərilmişdir. Məsələn, "Tello" yallısını Qafar Namazəliyev 1985-ci ildə nəşr etdirdiyi "Azərbaycan xalq mahnı və təsnifləri" kitabında xalq mahnısı kimi təqdim etmişdir. Onun musiqisi aşağıdakı mətnlə oxunur. I bənd: Araz üstə, buz üstə, Tello, Kabab yanar köz üstə, Tello. Qoy məni öldürsünlə, Tello, Bir ala göz qız üstə, Tello.
Nəqərat Aman Tello, Tellocan, Tello. Canım Tello, Tellocan, Tello.
II bənd: Araz axır lil ilə, Tello, Dəstə-dəstə gül ilə, Tello. Mən yarımı sevirəm, Tello, Şirin-şirin dil ilə, Tello.
Yallıya bu mətn sonradan əlavə olunmuşdur. "Tello" – bir hissəli yallıdır. Onun musiqisi ağır tempdə başlayaraq asta ritmlərlə ifa edilir. Yallını oynayan kollektivin rəhbəri (yallıbaşı) işarə etdikdən sonra musiqiçilər tərəfindən temp artırılaraq sürətlənir, ritm tezləşir. "Tello" yallısının melodik dili onun, onun mahnı kimi oxunan musiqisindən də nisbətən fərqlidir. Nümunə üçün yallının musiqisini izləyək.
2. Yallının digər növü isə instrumental musiqi ifası ilə müşayiət olunan rəqsyallılardır. Əvvəla onu qeyd etməliyik ki, kütləvi rəqs olan "yallı"ları açiq havada (dağətəyi yamacda və ya düzəngah çəmənlikdə) oynayırlar. Bu zaman onları güclü tembrə malik olan alətlər müşayiət etməlidir ki, yallı gedənlər hərəkət zamanı və mahnı oxuyarkən, rəqsin musiqisini və ritmini aydın eşidə bilsinlər. Bu səbəbdən ritmləri ifa etmək üçün nağara alətinə çubuq və ya çubuqlar da əlavə olunmuşdur. Ümumiyyətlə, "yallı"larımızın ifasında hər zaman qədim musiqi alətlərimiz olan zurna və nağaradan istifadə edilib. Hal-hazırda "yallı" rəqslərini müşayiət edən müxtəlif tərkibli musiqiçi dəstələri (ansambllar) mövcuddur. Bu ansambllar üç, dörd və daha artıq musiqiçidən ibarət olur. Məsələn, Naxçıvan bölgəsində yallıları üç nəfərdən ibarət musiqiçi dəstəsi müşayiət edir. Bura 2 zurna, 1 nağara ifaçısı daxildir. Zurna ifaçılarından biri rəqsin əsas melodiyasını ifa edən solistdir. O həm də ansamblın rəhbəri sayılır. Dəmkeş adlanan digər zurnaçı isə bu melodiyada tonikanı və digər istinad pərdələrini "dəm" şəklində uzadaraq ifa edir. Ritmləri ifa edən nağaraçı çubuqdan istifadə edərək iri nağarada (davul) yallını müşayiət edir.
Yallının çox istifadə olunduğu bölgələrdən biri də Şəkidir. Buradakı "yallı" ansambllarının tərkibi isə dörd nəfərdən; yəni 2 zurna, 2 nağara ifaçılarından ibarət olur. Kollektivdə zurnaçıları müşayiət edən iri nağara – "kos" adlanır. İki çubuqla çalınan digər kiçik diametrli nağara isə "bala nağara" və ya "dümbək" adlanır. Bu çubuqlardan biri düz formada, ikincisi isə ucu geriyə əyilmiş şəkildə olur.
Yallıların ifası zamanı çox zəruri müşayiət formalarından biri də "ritmli küy"lərdir. "Ritmli küy" terminini ilk dəfə Azərbaycan xalq rəqslərinin öyrənilməsində çox böyük xidmətləri olan araşdırıcımız Bayram Hüseynli (1923–1992) işlətmişdir. "Ritmli küy" – ritmik səslər deməkdir. Bu səsləri yallını oynayan iştirakçılar müxtəlif hərəkətlərlə əldə edirlər. Çəpik çalmaqla, ayaqlarını yerə döyməklə, əllərini dizlərinə vurmaqla, çırtmalarla öz oyunlarını müşayiət edən rəqqaslar yallıda yeni bir ritmik ahəng yaradırlar.
Yallılar özünün musiqi məzmununa görə 1, 2 və ya 3 hissədən ibarət olur. Bir hissəli yallılarda musiqi məzmunu dəyişmədən əvvəlcə ağır, sonra isə get-gedə sürətlənərək tez tempdə ifa olunur. Belə yallılar əsasən, 6/8 ölçüdə (bəzən 3/8 ölçüdə), ardıcıl ritmlə ifa olunurlar. Bir hissəli yallılardan "Qazı-qazı", "Zülfanı", "Nare", "Hoynare", "Sareyi" ("Qofeyi" kimi də adlanır), "Ver-veri", "Qənimo", "Çöp-çöpü" ("Nehrəmi" kimi də adlanır), "Laçın bala" və başqalarını göstərə bilərik.
İki hissəli yallılarda bəzən ikinci hissə birincidən fərqli musiqi məzmununa malik ola bilər. Lakin çox zaman ikincinin musiqi məzmunu birincinin variasiya olunmuş formasından ibarər olur.
Ümumiyyətlə, "yallı" rəqslərinin ifasında ən mühüm amillərdən biri tempdir. Çünki, bir, iki və ya üç hissədən ibarət olan yallının hər bir hissəsi öz musiqi məzmununa uyğun müxtəlif tempə malikdir. Yallıların hissələri arasında temp bölgüsü elə aparılmışdır ki, rəqs çox ağır, asta hərəkətlərlə başlayır, 2-ci hissəyə keçərkən orta tempdə, nisbətən cəld hərəkətlərlə davam etdirilərək, 3-cü hissədə isə tez, iti surətdə oynanılır. Rəqsi müşayiət edən musiqiçilərin, xüsusilə də, zərb aləti ifaçılarının nəzərləri hər zaman yallı gedənlərdə olmalıdır. Nağaraçı istər rəqsi başlayarkən, istərsə də onun digər hissələrinə (2-ci və 3-cü hissə) keçərkən elə temp seçməlidir ki, yallını oynayan kollektiv hərəkətləri tələsmədən, düzgün qaydada, nizamla yerinə yetirə bilsinlər.
"Yallı" Azərbaycan xalqının milli-mədəni sərvətidir. Onu daim qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəslə ötürmək üçün bizim dahi bəstəkarlarımız öz əsərlərində də bu janra böyük yer ayırmışlar. Üzeyir Hacıbəyli "Koroğlu" operasında, Müslüm Maqomayev "Nərgiz" operasında, Soltan Hacıbəyov "Gülşən" baletində, Cahangir Cahangirov "Azad" operası və xalq çalğı alətləri üçün "Yallı" əsərində, Rauf Hacıyev "Yallı balet miniatürləri"ndə yallının janr xüsusiyyətlərindən istifadə etmişlər.
"Yallı" xalqı sülhə səsləyən musiqisi ilə, möhtəşəm ritmik ahəngi ilə çox böyük emosional təsirə malikdir. Bu musiqinin qüdrəti insan mənəviyyatının saflığını ön plana çəkir. Yallı təkcə musiqi və rəqs növü deyil, o qədim türk tarixinin başlıca möhürü, Azərbaycanın mənəvi emblemi və Azərbaycan xalqının azərbaycançılıq simvoludur.
Başqa xalqlarda yallısayaq rəqslər
Rumınların "Arkan", bolqarların "Treskohoro", moldovanların "Tabakaryaska", özbəklərin "Yalla", "Lapar", müasir "Paxtakor", fransızların "Branl" və s. rəqslər yallısayaq ifa edilir.
Xüsusiyyətləri
thumb|200px|right|Yallı rəqsinin not yazısı Yallı rəqsi oxuma və əlçalma ilə də muşayiət oluna bilər. Bu rəqs əvvəllər aydınca əmək xarakteri daşıyardı. Yallı böyük bir dəstənin birgə iştirakı ilə ifa olunur. Dəstənin başında əlindəki yaylığı (dəsmalı) yellədərək qabaqda gedən "yallıbaşı" durur. Başqa iştirakçılar isə qollarını açaraq bir – birilərinin çeçələ barmağından tutur, ya da əllərini bir–birilərinin çiyninə qoyurlar. Yallı gedərkən çox vaxt yallıbaşı kamanı bir əlində tutub silkələyərək həm səsləndirir, həm də rəqsin ölçüsünü oynaya–oynaya qeyd edir.
Yallı rəqsi üç hissədən ibarətdir: rəqs əvvəlcə təntənəli və aram addımlarla başlanır, getdikcə sürəti artmağa başlayır və texniki cəhətdən mürəkkəb tullanma hərəkətlərlə davam etdirildikdən sonra əvvəlki təntənəli vəaram yürüşlə tamamlanır.
Yallılar əsasən zurna alətinin müşayiəti altında oynanılır. Zurnaçılar dəstəsi 4 nəfərdən ibarət olur: zurna (solo), züyçü (dəmkeş), kos (böyük nağara), bala nağara (kiçik nağara). Şəkidə zurnaçılar dəstəsi öz tərkibinə görə başqa bölgələrdəki dəstələrdən fərqlənir. Belə ki, Naxçıvanda zurnaçılar dəstəsi 3 nəfərdən ibarətdir: zurna (solo), züyçü (dəmkeş), çubuq nağara.
Çubuq nağarası iri diametrli nağaradır. Ifaçı sağ əli ilə ağzı düyülmüş iri çubuqla, sol əli ilə isə yuxarıdan ağzı düz kiçik çubuqla ifa edir.
Şəkidə də bu tərkibdə musiqiçi dəstələri çoxdur. Çünki bura zurna ifaçılıq sənətinin çox inkişaf etdiyi bölgələrdəndir. Bu da səbəbsiz deyil. Əgər Şirvan zurna ifaçılıq sənətinin təməli Əli Kərimovun adı ilə bağlıdırsa, Şəki zurna ifaçılıq məktəbinin banisi Həbibullah Cəfərovdur. Bu məktəbi zirvələrə çatdıran isə Ələfsər Şəkili (Rəhimov) olmuşdur. Onun virtuoz, əzəmətli ifası nəinki Azərbaycanda, onun hüdudlarından kənarda da tanınmışdır.
Növləri
Xoreografik məzmunlarına görə yallılar iki qrupa bölünür:
Tərkibinə görə yallılar 3 cür olur:
Yallının bir çox növləri mövcuddur:
Yallı bəstəkar musiqisində
Yallıların melodiyaları Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" və Müslüm Maqomayevin "Nərgiz" operalarında, Soltan Hacıbəyovun "Gülşən" baletində istifadə olunmuşdur.
Təkqardaş zanbaq
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qısa morfoloji təsviri
Hündürlüyü 1 m-ə çatan və ondan hündür olan bitkidir. Soğanağı enli-yumurtaşəkilli, xaricdən krem rəngli pulcuqla, qalın, düz, sıx yarpaqla örtülmüşdür. Aşağı yarpaqları enli-neştərşəkilli, yuxarı yarpaqları xətvari-neştərşəkillidir, aşağı tərəfdən kənarları və damarlar kirpikciyə oxşar yumşaq tüklüdür. Çiçəkləri piramidavari salxım çiçək qrupunda toplanmış və (1) 3-6 ədəd əyilmiş çiçəkdən ibarətdir; çiçəkləri iridir, qıfaoxşardır, qızılı-sarı rənglidir, ətirlidir və uzunluğu 8-10 sm-dir. Çiçəkyanlığının yarpaqcıqları neştərvaridir, qaidə hissəsinə doğru az daralmış, çiçəkləmənin sonuna yaxın azacıq geriyə qatlanmışdır. Qutucuq 4 sm-ə yaxın uzunluqdadır. İyun ayında çiçəkləyir, iyun-avqust aylarında meyvə verir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazın şərqində, qərbində, Quba sahəsində yuxarı dağ qurşağında və subalp qurşağında yayılmışdır.
Yaşayış mühiti
Nəmli dərələrdə, meşənin yuxarı ətrafında, kolluqlarda, talalarda və rütubətli subalp çəmənliklərində rast gəlinir.
Sorbus heilingensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan medalı
Azərbaycan medalı — İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvi tərəfindən 12 dekabr 1946-cı il tarixində təsis edilmiş medal. 1945-ci ilin dekabrında Azərbaycan Demokrat Firqəsi Seyid Cəfər Pişəvəri öndərliyindəki Azərbaycan Milli Hökuməti ni təsis etmişdir. Buna baxmayaraq, İran ordusu ABŞ və Böyük Britaniya nın dəstəyi ilə Təbriz şəhəri nə yenidən daxil olur və Azərbaycan Milli Hökumətini işğal edir. Şah Azərbaycan böhranı zamanı vuruşmuş hərbi qulluqçuları bu medalla mükafatlandırmışdı.
Bulbophyllum imbricatum
(Bulbophyllum imbricatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum imbricatum növü Tropik Afrika üçün endemik növdür.
Dənizlər imperatoru (teleserial, 2004)
Dənizlər imperatoru və ya Dəniz tanrısı (해신 Hae-sin, və ya ) - 2004-2005-ci illərdə yayımlanan Bədii Televiziya Teleserialıdır. Serial real tarixdə baş verən hadisələr əsasında yaradılmışdır. Serial Cənubi Koreyanın yazıçılarından biri olan 1945-2013-cü illər ərzində yaşamış Çoy İn Honun (Choi In Ho) yazdığı eyniadlı romanın əsasında hazırlanmışdır. Serialda Cənubi Koreyada Şila krallığı (e.ə. 57-935) dövründə baş vermiş hadisələrdən danışılır. Serialda, əsasən, "Dənizlər imperatoru" ləqəbli Çanq Boqonun həyatından danışılır. Çanq Boqo əvvəllər qul olmasına baxmayaraq bir müddət sonra dəniz komandanlığı vəzifəsinə qalxır. Bu zaman çətinliklə qarşılaşır. Cənub dənizində hakimiyyəti keçirmək üçün varlı tacirlərdən biri olan Xanım Yami quldurların köməyinə arxalanır. Bu səbəbdən Çanq Boqo iki böyük qüvvə ilə mübarizə aparmalıdır. Serialda Lisadonun Çinə qarşı üsyan edərək məğlub olmasından bir neçə epizodda göstərilir. Serial boyu baş verən hadisələr IX əsri əhatə edir.
Serialın adı olan "Dənizlər imperatoru" əslində "Dəniz tanrısı" mənasını verən "Haeshin" sözündən götürülmüşdür. Serial 51 bölüm sayından ibarətdir. Hər Filmin çəkilişi Cənubi Koreya kanalı olan KBS2 TV tərəfindən aparılmışdır. Filmin çəkilişi isə 8 aya başa çatmışdır. Serial 24 noyabr 2004 və 25 may 2005-ci il tarixi ərzində həftənin Çərşənbə və Cümə axşamı günləri KBS2 TV kanalı ilə yayımlanmışdır. Baş rollarda Çoy Su Conq, Sonq İl Quk, Su Ae, Çae Şi-ra və digərləri ifa edir. Film turistlərin əsas axın istiqamətlərindən biri olan Cənubi Koreyanın cənub-qərbində inzibati dairə Çolla-Namdoya məxsus Vandoda çəkilmişdir. Həmçinin, "Dənizlər imperatoru" teleserialı tənqidçilər tərəfindən müsbət qarşılanmışdır.
Məzmun
Çanq Boqo adi qullardan birinin uşağı olur. Uşaqlıq vaxtlarında Yan Hua adında bir qızı sevir. Amma onunla bərabər Yeom Yanq adında quldur yeniyetmə Can Huaya aşiqdir. Yeom Yanq Can Huanı görən ilk andan onu üzünü belə görməmiş anasına bənzədir. Amma sonradan bu sevgi əsl sevgiyə çevrilir. Yeom Yanq Çanq Boqonun köməyi sayəsində onun yaşadığı yerdəki məlumatları öyrənir və bunun əvəzində Çanqa döyüş sənətlərini öyrədir. Bir müddət sonra gözlənilmədən bura quldurlar hücum edir. Quldurlar Çanq Boqonun atasına ox ilə vuraraq onu öldürürlər. Bu müddətdə Yeom Yanq Yan Huanın atasını öldürür. Lakin Yeom Yanqın həmin şəxsin Can Huanın atası olduğunu başa düşmür. Bu hadisələrdən sonra Çanq Boqo və dostu Yeonq Nyeon qul kimi atçılıqda işləyirlər. Onları burada Çoi Mu Çanq adlı usta doğma övladları kimi böyüdür və onlara döyüş sənətlərinin sirrlərini öyrədir. İllər keçdikcə, gənc dostlar Çanq Boqo və Yeonq Nyeon Xanım Yaminın yanında döyüşçü kimi çalışırlar. Günlərin birində onlara hansısa bir şəxsi öldürməyi tapşırırlar. Çanq Boqo isə həmin şəxsin müəllimi Mu Çanq olduğunu başa düşür və onu öldürmür. Amma bir müddət sonra bu haqda məlumat Xanım Yami öyrənir. Bu səbəbdən onları öldürtdürməyi əmr verir. Lakin Xanım Yaminin məsləhətçilərindən biri olan Can Hua, ondan Çanq Boqonu əfv etməsini xahiş edir. Xanım Yami Can Huanın sözlərinə qulaq asaraq, onları qul kimi buradan uzaqlaşdırır.
Bir müddət sonra Şilla sülaləsinə mənsub olan Kim Yanq adlı tacirlərdən biri onu öz yanında bir döyüşçü kimi yetişdirməyə başlayır. Kim Yanq ona "Yeom Mun" adı verir. Uzun müddət keçdikdən sonra Çanq Boqo Yeomu tanıyır. Çanq Boqo hakimiyyət uğrunda gedən döyüşlərdə onu əsas döyüşçülərdən biri olaraq seçir. Bir müddət sonra artıq Yeom Yanqın qəzəbi Çanq Boqoya qarşı soyuyur. Madam Yami isə kral Minaeyə, hakimiyyəti ələ keçirməyə kömək edir. Amma Çanq Boqo və Kim Yanq onlara mane olur. Döyüşün sonunda Kim Yanq onun atasının ölümünə səbəb olan Minaeni öldürür və Xanım Yami həbs edilir. Bir müddət sonra azadlığa buraxılan Xanım Yami xəzinəsini götürmək istəyir, amma onun Kim Yanq tərəfindən ələ keçirildiyini görüncə, özünü dənizə qərq edir. Bu hadisədən sonra taxtda oturan şəxs naməlum səbəbdən (Kim Yanqın göstərişi sayəsində) ölür. Hakimiyyətə isə az yaşlı övladı gəlir. Onu isə Kim Yanq idarə etməyə çalışır. Həmçinin, Kim Yanq qızını ona ərə vermək niyyətindədir. Bu hadisələrdən sonra Çanq Boqo ilə Kim Yanq arasında müharibə baş verir. Kim Yanqın göstərişi ilə Yeom Yanq Çanq Boqonu gizli olaraq öldürür. Bunun əvəzində Kim Yanq onların qoşununa hücum etməyəcəkdir. Lakin Kim Yanq Yeom Yanqa verdiyi sözə əməl etmir və onu öldürmək niyyətinə düşür. Yeom Yanqın əsas köməkçisi olan Dae Çi, Kim Yanqdan onu əfv etməsini xahiş edir və Kim Yanq Yeom Yanqı həbs etdirir. Bir müddət sonra Yeom Yanq həbsdən qaçıb, Kim Yanqı öldürmək istəsə də, bunu bacara bilmir.
Müharibənin sonunda Yeonq Nyeon və Çoi Çu Çanq qəhrəmancasına həlak olurlar. Sonda Çanq Boqonun ordusu məğlub olur və ailəsi buradan qaçmaq istəyir. Amma Kim Yanqın əsgərləri onları öldürür. Bu zaman Yeom Yanq Can Hua ilə Çanq Boqonun körpəsini xilas edir. Yeom Yanq və onun köməkçisi Baek Kyunq düşmənə qarşı müqavimət göstərərək qəhrəmancasına həlak olurlar. Can Hua, Çanq Boqonun körpəsi və kiçik tacirlər olan ata ilə oğul, qayıqda üzərək buranı tərk edirlər.
Nəhəng sekvoyadendron
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gövdəsinin qabığının qalınlığı 50 mm-ə çatır, rəngi qırmızımtıl bozdur. Yarpaqları pulcuqlu iynevarıdır, uzunluğu 0,5-1,2 sm-ə çatır. Yarpaqları, əsasən, zoğ boyu yerləşir və aşağıya doğru əyiləndir. Onlar ayrı-ayrılıqda yuxarıdan əyilmiş, aşağıdan qabarıq, bozumtul-yaşıl rəngə çalır. İynəyarpaqları töküldükdən sonra zoğ və ya budaq üzərində rombşəkilli başlıqlar qalır. Çiçəklərində tozcuqlar 2-5 ədəd tozcuq kisələrində yerləşir. Toxumları ellips formalıdır, kənarları batıq qanadlarla əhatə olunmuşdur, uzunluğu 5mm-ə çatır. Toxum pulcuqlarında 3-12 ədədə kimi yumurtacıq olur. Qozaları yumurtavarı olub, 5-8 sm uzunluqdadır, onların pulcuqları ucdan qalxanvarı enliləşmişdir, ensiz rombşəkillidir, qırışıqlıdır. Olduqca zəif boy atır. Quraqlığa, quru və qeyri münbit torpaqlara, dərin qatlı, hətta əhəngli torpaqlara davamlıdır. Ağır gilli və çox rütubətli torpaqlara davamsızdır. Şaxtaya davamlıdır. Azərbaycanda Abşeron yarımadasında, Lənkəranda bağ və parklarda bəzi nüsxələrinə rast gəlinir. Nəhəng sekvoyadendronun bir çox dekorativ formaları piramidal, sallaq, mavi, qızlı, gümüşü, iynəyarpaqlı və s. vardır. Azərbaycanda şəhər və kəndlərdə, qəsəbələrdə, digər yaşayış məntəqələrində xiyabanların salınmasında, park və bağlarda tək-tək və qrup halında, kompozisiyalarda istifadə edilə bilər.
Zərifə Salahova
Zərifə Teymur qızı Salahova — Azərbaycan ictimai xadimi, Miniatür kitab muzeyinin təsisçisi və rəhbəri.
Həyatı
Zərifə Teymur qızı Salahova 1932-ci il fevralın 2-də Bakı şəhərində doğulub. 1952-ci illərdə Sabir adına Pedaqoji məktəbi bitirib. 1952–1956-cı illərdə M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda təhsil alıb. 1966–1967-ci illərdə Sov. İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbinin dinləyicisi olub. 1956–1958-ci illərdə orta məktəbdə ibtidai sinif pedaqoqu, rus dili və ədəbiyyatı müəllimi işləyib. 1958–1962-ci illərdə "Minqeçaurskiy raboçiy" və "Kommunist Sumqaita" qəzetlərinin əməkdaşı olub.
1962–1966-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Sumqayıt Şəhər Komitəsinin təlimatçısı, mühazirəçisi, təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləyib. 1970–1981-ci illərdə Azərbaycan KP MK-nin təşkilat-partiya işi şöbəsinin partiya informasiya sektorunun müdiri olub. 1981–1993-cü illərdə Azərbaycan SSR Kitab Həvəskarları Könüllü Cəmiyyətinin İdarə Heyəti sədrinin birinci müavini vəzifəsini tutub.
İctimai-siyası fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak edir.
1993-cü ildən "Kitab" Cəmiyyəti İdarə Heyətinin sədridir. 2002-ci ildən Azərbaycan Qadınları Bakı Assosiasiyasının sədridir. Onun yaratdığı Miniatür kitab muzeyi 2 aprel 2002-ci ildə öz fəaliyyətinə başlamışdır.
2005 və 2010-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkəti Müşahidə Şurasının üzvü təyin edilib.
Mükafatları
1 fevral 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycanda kitab mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.
1 fevral 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycanda ictimai və mədəni həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə "Şərəf" ordeni ilə təltif edilib.
Sol qulaqcıq
Sol qulaqcıq – (lat. Atrium sinistrum) ürəyin ən dal hissəsini işğal edib arxa tərəfdən qida borusuna və öndən aortaya söykənmişdir. Bunun ön hissəsi sol seyvan – (lat. auricula sinistra) arxadan ınə doğru gedərək ağciyər kötüyünü sol tərəfdən əhatə edir. Sol qulaqcığa yuxarı tərəfdən ağciyər venalarının dəlikləri (iki cüt) – (lat. ostia venarum pulmonalis) açılır;
Embrional dövrdə ağciyər venası tək olur, bu damar həər ağciyərdən bir şaxə qəbul edir. Bunların da hər biri iki şaxədən təşkil olunur. Sonradan ağciyərin ümumi venası yavaş-yavaş genələrək sol qulaqcığın divarını əmələ gətirir, on görə onun kökləri qulaqcığa yaxınlaşır və nəticədə sol qulaqcığa açılan damarların miqdarı çoxalır (dördə çatır).
aşağı tərəfdə o, sol qulaqcıq-mədəcik dəliyi – (lat. ostium atrioventriculare sinistrum) vasitəsilə sol mədəciklə birləşir. Bu dəlik ovala bənzəyir və sağ tərəfdəkindən dar olur.
Sol qulaqcığın sağ divarında (qulaqcıqlararası arakəsmədə) oval çuxura uyğun nahiyə embrional dövründə büküş şəklində olur və oval dəlik qapaqcığı – (lat. valvula foraminis ovalis) ya arakəsmə orağı – (lat. falx septi) adlanır. Döl anadan olandan sonra sol qulaqcıqda təzyiq artdığı üçün bu qapaqcıq – (lat. limbus fossae ovalis) ilə bitişir və oval dəliyi qapayır.
Mənbə
50 px|left
Barak Ata
Barak Ata - türk mifologiyasında it tanrı. İt Ata veya Köpek Ata (Köbek Ede) və Monqollarda Nokay Eçege olaraq da bilinər. Bəzi Monqol tayfaları itdən törədiklərine inanarlar. Barak sıravi bir it olmayıb müqəddəs sayılar. İt Ataya daha çox monqollarda rast gəlinir. Əfsanəvi köpək başlı insanlara da Barak adı verilər. Tarduşların ataları da Kurt və ya Barak başlı bir insandır. Avropa mənşəli Hun / Macar əfsanələrinə görə də Avropa hunları (Macarlar) Tazı Atadan törəmişlərdir. Macarlar itə Kutya deyirlər və bu adın türkcə / monqolca kut sözü ilə bənzərliyi diqqət çəkicidir. İnsan yaradılarkən insanın gözətçiliyini Tanrı bir itə vermiş, lakin o vəzifəsini düzgün etməyərək xəyanət etmişdir. Monqolların bəzi tayfaların və Kıtanların atası olaraq qəbul edilir. Bu səbəblə köpək qurban edirlər. Bir şahzadə ilə evlənən Köpək Atadan törədiklərinə inanan köhnə monqol qəbilələri vardır. Türk-monqol mədəniyyətində yarı insan, yarı heyvan olan varlıqlarda, üst tərəf insan alt tərəf heyvan şəklindədir. Amma başqa bəzi mədəniyyətlərdə isə tam tərsidir. Məsələn Misir mədəniyyətində alt tərəf insan, baş qisimi heyvan olan tanrılar vardır. Barak Ata bu baxımdan Türk mifologiyasındakı ümumi anlayışa tərs bir şəkildə iştirak edər. Eynilə Misir əfsanələrində olduğu kimi baş tərəfi itdir. Nağıllarda "köpük" kimi tərcümə edilən Köbek, Kübek adlı qəhrəmanın bu motivli əlaqədar olma ehtimalı yüksəkdir.
Sedum oreganum
(Sedum oreganum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sorbus hybrida
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adaptasiya
Adaptasiya (adaptatio) — uyğunlaşma, adapto – uyğunlaşdırıram deməkdir.
Ümumi məlumat
1) iqtisadi, texniki sistemlərin və onun ayrı-ayrı subyektlərinin dəyişkən xarici mühit və şəraitə, istehsal, əmək, mübadilə və həyat şəraitinə uyğunlaşması; 2) sistemlərin uyğunlaşması; 3) qüvvədə olan dövlətdaxili hüquq normalarının həmin dövlətin qanunvericiliyində heç bir dəyişikliklər edilmədən onun yeni beynəlxalq öhdəliklərinə uyğunlaşdırılması; 4)orqanizmin quruluş və funksiyasının şəraitə uyğunlaşması.
Sorbus insignis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sedum oregonense
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tirana FK
Tirana FK – Albaniyanın futbol klubu. Albaniyanın paytaxtı Tirana şəhərinin təmsilçisidir və Albaniyanın Birinci diviziyonu nda çıxış edir. 1920-ci il avqustun 16-da yaradılıb. Ev oyunlarını 12 500 tamaşaçı tutumuna malik Selman Styormaşi stadionu nda keçirir. Albaniyanın ən titullu və populyar futbol klubu sayılır.
Stadion
Ku ən əhəmiyyətli oyunları 30 594 tamaşaçı tutan Albaniyanın əsas stadionu Kemal Stafada keçirir, həmçinin Albaniya millisi də bu stadionda ev oyunlarını oynayır.
Eduroam
Eduroam xidməti — elm və təhsil müəssisələrinin əməkdaşlarının xarici ölkələrə ezamiyyəti zamanı bu ölkələrin eduroam xidmətlərinə qoşulan təşkilatların daxili şəbəkə infrastrukturundan istifadə edərək İnternet şəbəkəsinə pulsuz və sərbəst qoşulmaq imkanı verir.
Əhatə dairəsi
Dünyanın 67-dən çox ölkəsi hal-hazırda bu sistemə qoşulmuşdur. Bir çox ölkələr isə pilot layihələr çərçivəsində bu xidmətə qoşulmağa çalışırlar. TERENA (Trans-European Research and Education Networking Accociation – Trans-Avropa Elmi Tədqiqat və Təhsil Şəbəkəsi Assosiasiyası) təşkilatının tövsiyələrini əsas tutaraq AzScienceNet şəbəkəsində də Milli Eduroam serveri yaradılmış və Avropa Eduroam Konfederasiyasında qeydiyyatdan keçmişdir.
AzScienceNet şəbəkəsində Eduroam xidməti
Eduroam xidməti AMEA-nın institut və təşkilatları əməkdaşlarının xarici ölkələrə ezamiyyəti zamanı bu ölkələrin eduroam xidmətinə qoşulan elm və təhsil müəssisələrinin daxili infrastukturundan istifadə edərək qlobal İnternet şəbəkəsinə qoşulmaq imkanı verir. Eyni zamanda Eduroam xidməti xarici ölkələrdən AMEA-nın institut və təşkilatlarına ezamiyyətə gələn elmi əməkdaşların AMEA-da Eduroam xidmətini dəstəkləyən bütün qoşulma nöqtələrindən istifadə edərək qlobal İnternet şəbəkəsinə heç bir əlavə konfiqurasiya edilmədən qoşulmasına imkan verir. Azərbaycan Milli Eduroam serveri AzSciencenet şəbəkəsində yerləşdirilmiş, republika üzrə Milli Operator funksiyasını yeinə yetirir və 11 noyabr 2011-ci il tarixində European Eduroam Confederation təşkilatında qeydiyyatdan keçmişdir.
Eduroam xidməti AzScienceNet istifadəçilərinin dünyanın istənilən yerindən qlobal İnternet şəbəkəsinə qoşulmaq imkanı yaradır. Eduroam xidmətini Azərbaycan Respublikasında tətbiq etmək və ölkəni ümumdünya eduroam şəbəkəsinə qoşmaq və tanıtmaq üçün aşağıdakı tədbirlər həyata keçirilmişdir:
Azərbaycan elm və təhsil müsəssisələri üçün Eduroam xidmətinə qoşulma şərtləri
"Azərbaycan 2020: gələcəyə baxış" İnkişaf Konsepsiyası və Azərbaycan Respublikasında informasiya cəmiyyətinin inkişafına dair 2014–2020-ci illər üçün Milli Strategiyada ölkəmizdə elm və təhsilin informasiya təminatının gücləndirilməsi, infrastrukturunun müasirləşdirilməsi, bu sahələrdə informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının səmərəli tətbiqi kimi mühüm vəzifələr müəyyən edilmişdir.
Bu sahədə həyata keçirilən islahatlara dəstək məqsədilə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının elmi müəssisələri ilə yanaşı, respublikanın ali təhsil müəssisələrinin də elm və təhsil sahələrinin inteqrasiyasında böyük imkanlara malik olan, ölkədə elektron elmin texnoloji platformasını təşkil edən AzScienceNet şəbəkəsi və Data Mərkəzin xidmətlərindən istifadəsi üçün genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilməkdədir.
Ali təhsil müəssisələri arasında ilk dəfə olaraq Azərbaycan Tibb Universitetinin şəbəkə infrastrukturunun AzScienceNet elm-kompüter şəbəkəsi vasitəsilə beynəlxalq Eduroam şəbəkəsinə qoşulması təmin olunmuşdur. Bunun nəticəsində universitetin əməkdaşlarına Avropa Elm və Təhsil Şəbəkələri Assosiasiyasının (Gigabit European Advanced Network Technology, GEANT) Eduroam xidmətindən istifadə imkanı yaradılmışdır. Hazırda Tibb Universitetinin professor-müəllim heyəti və tələbələr Avropanın müxtəlif universitetlərinə və elm mərkəzlərinə ezamiyyətləri zamanı bu xidmətdən istifadə edirlər.
Erigeron tripartitus
Erigeron tripartitus Erigeron tripartitus Erigeron tripartitus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum imerinense
(Bulbophyllum imerinense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Laçi FK
Laçi – Albaniyanın futbol klubu.
Sedum radiatum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hesiod
Həyatı
thumb|upright=0.6|left|"Hesiod və Muza". Güstav Moronun tablosu, 1891 Hesiod Eolidada (Kiçik Asiya, müasir Türkiyə ərazisi) yerləşən Kimdə Diy adlı yoxsullaşmış tacirin ailəsində anadan olmuşdu. Atası sonradan Beotiyaya köçmüş və Helikon dağı yaxınlığında yerləşən Askra kəndində kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmuşdu . Hesiod yazırdı ki, burada “yay ağır, qış pis, heç vaxt xoş olmayan” idi. Kasıb kəndli ailəsindən olan oğlanın niyə şair olması məlum deyil. Hesiod özü danışırdı ki, yeniyetmə çağlarında, mal-qara otaran zaman Helikon nimfaları onun yanına gələrək ona ilahi mahnılar bəstələmək istedadı və rapsodun (el-obanı gəzərək epos danışan şair) fərqlənmə nişanı olan dəfnədən hazırlanmış əsa verdilər.
Hesiod peşəkar rapsod (rapsodu bizim aşıqlarla müqayisə etmək olar) idi. Öz əsərlərində o kiçik Asiya qəhrəmanlı eposunun dilinidən və stilistik texnikasından yeni məqsədlər üçün- dini və mənəvi ehkamların təbliği üçün istifadə edirdi. Hesiod muzaların həqiqəti demək üçün “çağırdığı” peyğəmbər qismində çıxış edir və Homerin adsız davamçılarından fərqli olaraq, ilk dəfə yunan poeziyasında özünü şəxsiyyət kimi müəyyən edir və öz adını söyləyir.
Xronoloji cəhətdən mümkünlüyü şübhə doğuran əfsanəyə görə, Hesiod hətta Homerin özü ilə də yarışaraq ona qalib gələ bilmişdi. Lelant müharibəsində həlak olmuş Xalkida çarı Amfidamantın xatirəsinə keçirilən yarışmada Hesiod Homerlə deyişmiş və müdriklikdə ona qalib gələ bilməyəcəyini gördükdə, mücərrəd şerlər söyləmişdir. Homer onun şerlərini uğurla izah edə bilsə də, çar Paned üstünlüyü Hesioda verərək bunu belə əsaslandırmışdı ki, o “müharibə və döyüşləri” deyil, “əkinçilik və sülhü” tərənnüm etmişdi. Mahiyyətcə, bu bizə məlum ən qədim ədəbi mükafat sayıla bilər.
Maraqlıdır ki, çar Paned yunan folkloruna ağıldankəmliyin təcəssümü kimi daxil olmuşdu.
Hesiodun qəbrinin harada yerləşməsi barədə də iki əsas versiya mövcuddur. Fukididin yazdığına görə (bu məlumat Plutarx, Suda ensiklopediyası və Bizans şairi İohann Tsetses tərəfindən də təkrar edilmişdir), Delf orakulu Hesioda demişdi ki, o Nemeyada öləcəkdir və buna görə də, şair Lokrisə qaçmışdı. Lakin burada o Nemeyli Zevsin məbədində öldürülmüş və elə burada da dəfn edilmişdi. Digər versiya isə Hesiodun ölümündən təxminən yüz il sonra Orkomenli Xersias tərəfindən yazılmış epiqrama istinad edir. Bu versiyaya görə, Hesiod Beotiyada yerləşən Orkomen şəhərində dəfn edilmişdir.
Yaradıcılığı
Poemanın ikinci hissəsində "Günlər" əkinçinin və dənizçinin zəhməti tərənnüm edilir, habelə ayın uğurlu və uğursuz günləri ilə bağlı inanclar öz əksini tapır.
Hesiodun digər əsəri “Teoqoniya” (qədim yunanca Θεογονία)) poemasıdır və bu poemada şair ilahlar haqqında müxtəlif əfsanələri sistemləşdirməyə və onların vahid şəcərəsini yaratmağa çalışır.
Hesiodun yaradıcılığında əhəmiyyətli yer tutan “Teoqoniya” poemasının şairə aid olub olmaması mübahisəli məsələ olaraq qalır. Belə ki, bəzi müəlliflər, poemanın dövrümüzədək gəlib çıxmış variantında 270 şerin (təxminən poemanın dörddə biri) Hesioda aid olmadığını bildirirlər, digərləri isə 591-601-ci misraların(qadın cinsinin təhlükəli olması barədə) və 602-612-ci misraların(evlənmək istəməyən adamın taleyi haqqında) ilahların tarixi mövzusuna uyğun gəlmədiyindən Hesioda aid olmadığını iddia edirlər. Lakin burada bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır ki, bu şerlərdən sonra gələn şerlərdə Zevs tərəfindən Prometeyin özbaşınalığına cavab kimi insanlara bir bəla olaraq Pandoranın göndərilməsindən danışılır. Pandora isə qadın cinsinin əcdadı sayılırdı. Buna görə də, həmin şerlər məhz Pandora bəlası ilə əlaqəli ola bilər.
Hesiodun adına çıxılan digər əsərlər isə (“Xironun nəsihəti”, “Böyük zəhmətlər”, “Ornitomantiya” (yəni quş falı), “Melanpodiya” ), müasir elm tərəfindən daha sonrakı dövrə, e.ə. VII-VI əsrlərə aid edilir və ehtimal edilir ki, onlar Hesiodun Beotiya məktəbindən olan davamçıları tərəfindən yazılmışdır. Kiçik hissələri dövrümüzədək gəlib çatmış “Qadınların kataloqu” və ya “Eoyya” bir növ “Teoqoniya”nın davamıdır. Bu poemada ilahlara nigaha girən gözəllərin siyahısı, onlardan törəmiş qəhrəmanlar təsvir edilir və yunan tayfalarının mənşəyi və şəcərəsi izah edilir.
480 şerdən ibarət “Heraklın qalxanı” poemasında qəhrəmanın bütün igidliklərindən deyil, ancaq Aresin oğlu nəhəng Kiknlə qarşıdurması təsvir olunur. Hələ e.ə IV əsrdə poemanın Hesioda aidliyi şübhə doğururdu, müasir filoloqlar isə onu e.ə. VI əsrin ilk onilliklərinə aid edirlər.
Hesiodun bəzi əsərlərinin günümüzə ancaq adları (“Melanpodiya”, “Fetida ilə Peleyin toyu” və s) gəlib çatmışdır.
Xatirəsi
Pavsani “Elladanın təsviri”ndə (IX, 27) yazır ki, II əsrdə Fespiyada Hesiodun adı ilə bağlı olan torpaqlara sahiblik edən bir icma mövcud idi və bu icmanın üzvləri şairlə bağlı yerli rəvayətləri toplayıb saxlayırdılar və qonaqlara “Zəhmətlər və günlər” poemasının rəsmi əlyazmasını göstərirdilər.
Merkuridə və Ayda kraterlər Hesiodun şərəfinə adlandırılmışlar.
Mehdi Rəcəbyan
Fəaliyyətlər və həbs
Bir neçə il ərzində İran musiqisinin hiyerarşisini öyrənmiş, ənənəvi musiqinin ustalarından öyrənməyə başlayan və bir neçə albom, məs. Sitorarist, bəstəkar və prodüser olaraq "Setar'dan rəvayət edilən İran Tarixinin Araşdırma Albumu" Həm də bir neçə musiqi albomunda səs yazıçısı və səs yazıçısı kimi çalışmışdır. Bu həbs onun şəxsi layihəsini dayandırdı. Mehdi Rəcəbyan həbs olunduqdan sonra "Setar tərəfindən rəvayət edilən İran tarixinin tədqiqat albomu", şəxsi studiyası, bütün yazıları, qeydə alınmış musiqinin hard diskləri müsadirə olundu və layihə səssiz qaldı.
Əli bəy Zülqədər
Əli bəy Şahsuvar bəy oğlu Zülqədər — bəylik hökmdarı (1515–1522).
Həyatı
Əli bəy 1515-ci ildən 1522-ci ilədək Zülqədəroğulları bəyliyinin hökmdarı olmuşdu. 1515-ci ildə Maraş və çevrəsi osmanlılar tərəfindən fəth edildi. Ancaq Zülqədəroğulları bəyliyinə dərhal son verilmədi. Yavuz Sultan Selim, Zülqədərli torpaqlarının idarəsini Şahsuvaroğlu Əli bəyə verdi. Əli bəyin Zülqədərli hökmdarı, yoxsa Osmanlı dövlətinin bir valisi olduğu açıqca bəlli deyildi. Şahsuvaroğlu Əli bəy Maraş və Əlbistan civarından əsgər toplayaraq, Yavuzun məmlüklərin üstünə etdiyi səfərlərdə iştirak etdi. 1516-cı ildə Nizip civarında Mercidabık savaşında osmanlı ordusu məmlük ordusunu ağır bir məğlubiyyətə uğratdı. Məmlük sultanı Kansu Gavri məğlubiyyətin üzüntüsündən öldü. Onun yerinə Tumanbay məmlük sultanı oldu. Əli bəy bu savaşın qazanılmasında böyük qəhrəmanlıqlar göstərdi. Antəb və çevrəsinin osmanlılara qatılmasında yararlıqlar göstərdi. Osmanlı ordusunun Suriya və Misirə yürüşü sırasında, Əli bəy, osmanlılara bələdçilik etdı. 1517-ci ildə Qahirə önlerinde Ridaniyə savaşının qazanılmasında böyük rol oynayan Əli bəy, Yavuzun güvənini qazandı. Yavuz Sultan Səlim, məmlük sultanı Tumanbay yaxalanınca onu Əli bəyə təslim etdi. Əli bəy də atası Şahsuvar bəyin Qahirənin Babüz-Züvəylədə edam edilişinin intiqamını, Tumanbayı burada edam etdirərək aldı. Misir səfəri dönüşündə Yavuz İstanbula gedərkən Əli bəy də məmləkətinə döndü. Bəyliyin mərkəzini Maraşdan təkrar Əlbistana köçürdü. Əli bəy özünü müstəqil bir dövlətin hökmdarı olaraq görməklə bərabər Osmanlı dövləti ilə dostca keçindi və osmanlıların her yerdə yardımına yetdi. 1519-cu ildə əski zülqədərli torpaqları olan Bozoq (Yozgat)da ortaya çıxan Cəlalın osmanlılara qarşı üsyanını yatırdaraq, Cəlal və adamlarını ortadan qaldırdı. 1521-ci il tarixində Suriyada Osmanlı dövlətinə qarşı, Məmlük dövlətini yeniden qurmaq üçün Canberdi Qazali böyük bir üsyan başladı. Bu üsyanı yatırmağa göndərilən osmanlı sərkərdəsi Fərhad paşanı gözləmədən Canberdi Qazalinin üstünə yürüş edən Əli bəy, onu məğlub edərək qətl etdi. Bu durum Fərhad paşanın Əli bəyi qısqanmasına səbəb oldu. Əli bəy osmanlılara bağlılıq göstərməsinə rəğmən, özünü bir xanədan üzvü olaraq görürdü. Osmanlı dövləti isə onu bir sancaqbəyi olaraq qəbul edirdi.Misir və Suriyani da fəth eden osmanlılar torpaqları arasında müstəqil bir dövləti əsla qəbul edə biməzdilər. Zülqədərli ölkəsində Əli bəyin bəzı işlərindən rahatsız olan xalqın sultana şikayətlərinə görə, Osmanlı dövləti Əli bəyin ölkəsinə təftiş məmurları göndərdi. Əli bəy daxili işlərinə qarışıldığını düşünərək göndərilən müfəttişləri dərhal qətl etdirdi. Bu olay iki tərəf arasında səbir kasasını daşıran son damla oldu. Əli bəyi qısqanan və ona müxalif olan Fərhad paşa, Qanunidən, onun qətlinə dair bir fərman aldı. İran səfəri bəhanəsiylə Toqata çağırılan Əli bəy Artuqovada (Artova) oğulları ilə birlikdə 1522-ci ildə qətl edildi.
Məlik Arslan bəy Zülqədər
Məlik Arslan bəy Süleyman bəy oğlu Zülqədər — hökmdar, (1454-1466), XV yüzillik.
Həyatı
Süleyman bəyin üçüncü oğlu Məlik Arslan bəy 1454-cü ildən 1466-cı ilədək bəyliyə başçılıq etmişdi. 1354-ci ildə atasının ölümündən sonra Məlik Arslan bəy Zülqədər taxtına sahib oldu. Onun zamanında Zülqədərlilər ilə Ağqoyunlular arasında savaşlar baş verdi. Zülqədərlilərin əlində olan Xarput (Elazığ) Uzun Həsən tərəfindən alındı və Zülqədərlilərin paytaxtı Əlbistan, Ağqoyunlular ordusu tərəfindən dağıdıldı. Məmlük Dövləti ilə arası açılan Məlik Arslan Bəy, məmlük sultanı Xoşqədəmin bir fədaisi tərəfindən Əlbistanda məsciddə ibadət edərken 1466-cı ildə öldürüldü.
Ailəsi
Məlik Arslan bəyin Əmir Aslan bəy adlı oğlu vardı.
Elnur Sultanov
Diplomatik fəaliyyəti
Elnur Sultanov 10 fevral 2012-ci ildə fövqəladə və səlahiyyətli səfir diplomatik rütbəsi verilmiş və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin elə həmin gün imzaladığı digər Sərəncam ilə Azərbaycan Respublikasının Braziliya Federativ Respublikasında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri təyin edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 may 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə iqamətgahı Brazilia şəhərində olmaqla, eyni zamanda daha 3 ölkədə Azərbaycan Respublikasının – Ekvador Respublikasında, Qayana Kooperativ Respublikasında və Surinam Respublikasında, 23 fevral 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə də Trinidad və Tobaqo Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilmişdir.
26 iyul 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Latviya Respublikasındakı səfiri təyin edilmişdir.
Mədə xorası
Tarixi
Bu xəstəliyə ilk dəfə təxminən 100 min il əvvəl rast gəlinib. Bundan 40 min il sonra bu xəstəlik Afrika, Avropa və Yaxın Şərqdə geniş yayılıb. Bütün digər xəstəlik bakteriyaları xeyli sonra – təxminən 10 min əvvəl yaranıb. Mədə xorası mədənin normal daxili örtüyünün, başqa sözlə selikli qişasının tamlığının pozulmasıdır. Qeyri-şiş mənşəli mədə xorasının yaranmasının əsas səbəbi mədə daxilində olan turşu-qələvi müvazinətinin pozulmasıdır. Mədədə turşunun (pepsin) ifraz edilməsi həzm prosesi üçün vacib şərtlərdən biridir. Normada qida və mədənin daxili müdafiə imkanları turşunun selikli qişaya zədələyici təsirini aradan qaldırır. Amma turşu-qələvi müvazinəti pozulan hallarda mədənin zədələnmə ehtimalını artırır və.s.
Səbəbləri
Aşağıda sadalanan faktorlar mədə xorasının əmələ gəlmə ehtimalını artırır:
Erigeron tuerckheimii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Molibdenit
Molibdenit – MoS2 — heksaqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.
Növ müxtəliflikləri
İordizit – dəmirli molibdenit.
Xassələri
Rəng – mavi çalarlı qurğuşunu-boz; Mineralın cizgisinin rəngi – parlaq mavi çalarlı boz; Parıltı – metal; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 4,6-5; Sərtlik – 1; Nazik vərəqləri əyilgəndir, lakin elastik deyil; əllə toxunduqda yağlıdır; Ayrılma – {0001} üzrə tam mükəmməl; Başqa xassələr – zəif elektrikkeçiriciliyi qızdırıldıqda artır; elektrikkeçiriciliyi pinakoid üzrə c oxuna nisbətən 103 dəfə çoxdur; Morfologiya – kristallar: heksaqonal-lövhəvari, qısaprizmatik, çəlləkvari; İkiləşmə: nadir hallarda {0001} üzrə; Mineral aqreqatları: vərəqvarı, pulcuqlu, sıx, bəzən toz şəkilli ( iordizit ) kütlələr, püruzlar.
Sorbus khumbuensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum imitator
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsveçrə quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
İsveçrə, Şərqi Danimarka, Finlandiya, Estoniya, Latviya, Polşada yayılmışdır.
Ekologiyası
Meşələrdə başlıca olaraq, palıd, palıd-vələs, vələs meşələrində başqa ağac cinsləri ilə birlikdə bitir, eləcə də meşə kənarlarında tək-tək və qrup halında təsadüf edilir. Təzə, münbit torpaqlarda yaxşı bitir.
İstifadəsi
Dekorativ ağac kimi şəhər parklarında istifadə edilir.
Lester Siti FK
Lester Siti Futbol Klubu  — Lester şəhərini təmsil edən peşəkar ingilis futbol klubu. Klub İngiltərə futbolunun ali divizionunda — Premyer Liqada çıxış edir. Klub 1884-cü ildə "Lester Fossi" adı altında yaradılıb. 1919-cu ildə klubun adı dəyişdirilərək "Lester Siti" olub. Klubun azarkeşlər arasında ənənəvi ləqəbi "Tülkülər"dir. Klubun şüarı də bununla bağlıdır — "Foxes never quit" ("Tülkülər heç vaxt təslim olmurlar"). "Lester Siti" ev oyunlarını 111 il ərzində "Filbert Strit" stadionunda keçirib. Klub rəqiblərini 2002-ci ildən 32 min nəfər tutumu olan "Kinq Pauer" stadionunda (əvvəllər "Uokers" kimi tanınan) qəbul edir. Klubun son dövrlərdə ən yüksək nailiyyəti 2015-16 mövsümündə Premyer Liqada çempion adını qazanmaq olub. Komanda həmçinin, üç dəfə Futbol liqasının Kubokunu qazanıb.
Hazırkı heyət
İngiltərə Premyer Liqası 2015-16 üçün heyəti (4 fevral 2016)
Bəyaz gecələr
Həmçinin bax
"Bəyaz gecələr"
Züleyxa (ad)
Züleyxa — müsəlman qadın adı.
Business24 TV
internet televiziya kanalı.
Alekseyevka (Quba)
Alekseyevka — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Eyniadlı bələdiyyənin tərkibindəki yeganə kənddir.
Tarixi
XIX əsrdə rusların burada məskunlaşmasına qədər kəndin adı Dəlləkkənd olmuşdur.
Sorbus lancastriensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
BMT baş katibi
thumb
BMT-nin baş katibi Portuqaliyanın sabiq baş naziri Antoniu Quterreşdir. Antonio Guterres BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali komissarı vəzifəsini icra edir.
Sorbus latifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron turczaninowii
Erigeron turczaninowii Erigeron turczaninowii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Brameya
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Fobos
Fobos — Günəş sistemində Mars planetinin peykidir. Qeyri düzgün formalıdır (uzunluğu 26 km, eni 21 km). Mars ətrafına 7 saat 39 dəqiqəyə dolanır.
Bulbophyllum impar
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Türkmənistan mətbəxi
thumb|250px|Türkmənistanın milli mətbəxi
Türkmənistan mətbəxi dünyanın ən zəngin mətbəxlərindən biri sayılır.
Türkmənistan qovunu
thumb|250px|Ənənəvi türkmən yeməkləri arasında qovun, qarpız və yemiş önəmli yer tutur Mətbəx sahəsində demək olar ki Türkmənistan öz yetişdirdiy qovunları ilə də seçilir. Türkmənistan sovet dönəmində, ölkə üzrə ən böyük qovun tədarükçüsü olmuşdur. Bugün çox az miqdarda ölkədən qovun başqa yerlərə ixrac edilir. Türkmən mənbələrinə görə hazırda bu ölkədə 400 növ qovun əkilib, becərilir. İllik olaraq ölkədə Yemiş günü (Qovun bayramı) qeyd olunur.
Çörəklər və xəmir yeməkləri
thumb|250px|Türkmən çörəyi İlk olaraq bunu qeyd etməliyik ki Türkmən çörəkləri, bölgədəki yapılan başqa çörəklərdən fərqli olaraq, təndir gil sobasında bişirilib, qalın və dəyirmi şəkilli olur.