cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çin mifologiyası
Çin mifologiyasına müxtəlif siniflərdən insanların, coğrafi bölgələrin, günümüz də daxil olmaqla tarixi dövrlərin və müxtəlif etnik qrupların ənənələrində rast gəlinir. Çin, bir çox mifoloji ənənələrin, o cümlədən Han və onların Huaşya sələflərinin, eləcə də Tibet mifologiyasının, Türk mifologiyasının, Koreya mifologiyasının və digərlərinin mənbəyi hesab olunur. Bununla birlikdə, Çin mifologiyasının öyrənilməsi Çin dilindəki detallara diqqət yetirməyə təkan verir.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Daş dövrü
Pamir və Bədəxşanın DBMV ərazisinə düşən hissəsində ilk insanların izləri daş dövrünə təsadüf edir. Tunc dövrünün sonları əraziyə böyük sayda qədimhinq tayfaları köç edirlər. Sonradan bölgəyə irandili xalqlar gəlir. Asilmyasiya nəyicəsində irandillilər üstün mövqe tuturlar.
Fikrət Sadıq
Həyatı
Fikrət Sadıq 1930-cu il mayın 30-da Şamaxı şəhərində anadan olmuşdur. Burada ibtidai, Kürdəmirdə orta təhsil aldıqdan sonra Bakıda sənət məktəbini bitirmişdir (1946). Gəncə neft kəşfiyyatının Naftalan qəsəbəsində, Tərtərdə neft kəşfiyyatı sahəsində elektrik montyoru işləmişdir (1946-1952). Sovet ordusunda xidməti borcunu yerinə yetirəndən sonra Bakıda bir müddət kinomexanik kimi çalışmışdır. 1955-ci ildə Kürdəmirdə elektrik montyoru işlədiyi vaxt axşam məktəbini bitirmişdir. Sonra ADU-nun Filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1956-1961). Ədəbi fəaliyyətə tələbəlik illərində universitet nəşriyyatının buraxdığı "Gənclik nəğmələri" almanaxında dərc etdirdiyi "Artist" və "Ana əli" şeirləri ilə başlamışdır. Poetik yaradıcılığında bədii tərcürməyə də meyl etmişdir. "Yumaq top", "Bir parça vətən", "Oğul" pyesləri, "Xırdaca gəlin", "Daş balkon", "İlk məhəbbət haqqında daha bir hekayə" və s. onun qələminin bəhrəsidir (1974-1983). Şamaxıda kənd müəllimi, rayon qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi, ADU-nun Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında baş laborant, Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının Baş redaksiyasında elmi redaktor, şöbə müdiri, C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında elmi-kütləvi və sənədli filmlər birliyi idarəsində baş redaktor, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında bədii ədəbiyyatın təbliği bürosunun direktoru olmuşdur (1961-1975).
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Saklar
B.e.ə VII–II əsrlərdə Bədəxşana qədim yazılı mənbələrdı saklar olaraq adlandırılan tayfalar gəlir. Onlarla "Şuqnan" termini bağlıdır. Belə ki, bu tərcümədə "Sakların ölkəsi" anlamını daşıyır. İşkaşin adlı DBMV rayon vardır. T. N. Paxalinin fikirinə görə bu ad hindari dilləriilə əlaqəlidir və sözün birinci hissəsi *sakā-kšam-dir. Məna ifadəsi ya ölkənin adı ya da sakların adı ilə bağlı bir sözdür. Sözün ikinci hissəsi isə *kšm-dir ki buda "yer", "ölkə" məsını verir. İki söz birlikdə isə Saklar ölkəsi mənasını ifadə edir.
Fikrət Sadıq
Həyatı
Tümen, Perm, Novosibirsk və Altay vilayətlərində keçirilən ədəbiyyat günlərində iştirak etmişdir. Macarıstan Xalq Respublikasına yaradıcılıq təşkilatlarının təcrübə mübadiləsi müşavirəsinə göndərilən sovet yazıçıları nümayəndə heyətinin tərkibində olmuşdur (1980).
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Tan imperiyası
VII əsrin əvvəllərində Pamir və Bədəxşan çinli Tan imperiyasının təsir dairəsinə düşür. Şuqnan adı çin mənbələrində belə qeyd edilir. Çin mənbələrində Şinsin, Şisini, Şeni, Şini, Şikini kimi göstərilir.
Fikrət Sadıq
Həyatı
Azərbaycan yazıçılarının VII-VIII qurultaylarında Azərbaycan Yazıçıları İttifaqı təftiş komissiyasının sədri, IX qurultayında idarə heyətinin üzvü, qəbul komissiyasının və Şirvan filialının sədri seçilmişdir. Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı, "Əməkdə igidliyə görə" medalı ilə (1986) təltif olunmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar Birliyində poeziya üzrə məsləhətçi işləmişdir (1975-ci ildən). Prezidentin fəxri təqaüdçüsü idi.
16 noyabr 2016-cı ildə 86 yaşında Bakıda vəfat etmişdir.
Çin mifologiyası
Mifologiyanın çox hissəs ekzotik mifoloji yerlərdə və ya müxtəlif zamanlarda baş verən, fantastik insanlar və varlıqlar ilə dolu həyəcanverici hekayələri, sehrli güclərin istifadəsini əhatə edir. Bir çox mifologiyalar kimi, keçmişdə Çin mifologiyasının, ən azı bir qisminin, tarixin faktiki qeydi olduğuna inanılırdı. Çin folkloru ilə yanaşı, Çin mifologiyası da Çin xalqının dininin mühüm bir hissəsini təşkil edir. Çin mifologiyası, yaradılış mifləri, xalq rəvayətləri ilə folklor elementləri, tarixi hadisələrlə qarışıq bir mif quruluşu, əfsanəvi, ilahi padşahların siyahısı ilə nəzərə çarpır. Bir çox mif kainatın kosmologiyasını, onun tanrılarını və insanlarını və yaradılışı əhatə edir. Bəzi miflər tarixdən əvvəlki dövrlərin xronologiyasını təqdim edir. Məsələn, bunlardan biri insanlara ev tikməyi, bişirməyi və ya yazmağı və ya onların etnik bir qrupun və ya sülalə ailəsinin əcdadı olduğunu öyrədən bir mədəniyyət qəhrəmanıdır. Mifologiya adətlərlə sıx əlaqəlidir.
Mifin Çin mədəniyyətindəki yeri və Çin mifologiyası
Quyunun ruhu|thumb|left|200px
M115
Xidmətə giriş ili: 1927 – günümüzə
Fikrət Sadıq
Tərcümələri
(rus və türk dilindən)
M115
Xüsusiyyətləri
Ağırlığı: 14.15 ton
Uzunluğu: 10.97 m
Lülənin uzunluğu: 5.14 m
Eni: 2.84 m
Silahları
Lülənin qalxma bucağı: -2º... +65º Üfüqi tuşlama bucağı: 60º
Mərminin çıxış sürəti: 594 metr/saniyə Atış tezliyi: 1 atış/dəqiqədə
Atəş məsafəsi: 5.6 km
Maksimal atəş məsafəsi: 16.8 km
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
İslam dövrü
Bədəxşan VIII əsrdə ərəblərin əlinə keçir. IX əsrdən isə Samanilər ərazini nəzarətdə saxlayırdı. XI–XII əsrlərdə bölgə qəznəvilərin ərazisinə çevrilmişdir. XI əsrdə artıq ıhalinin böyük qismi islamı qəbul etmişdi. XIII ərdə Bədəxşan Monqol imperiyasının ərazisinə çevrilmişdir. XIV–XV əsrlərdə budəfəki nəzarət Teymurilərin əlinə keçmişdi. Artıq XVI əsrin əvvəllərində bölgəni Moğollar idarə edirdi. Hənin əsrin sonraları hakimiyyət Şeybanilərin əlində idi.
Çin mifologiyası
Mifin Çin mədəniyyətindəki yeri və Çin mifologiyası
Çin mifologiyasına aid ilk müasir tədqiqatların nəticəsində yaranan ümumi rəy, Çin mədəniyyətinin digər mədəniyyətlərdən fərqli olaraq çox aşağı və təsirsiz bir mifologiyaya sahib olması istiqamətində idi. Bunun ən böyük sübutu isə Çin miflərinə aid istinadların qədim Çin yazılarında parçalanmış şəkildə tapılması idi. Bu yazılarda bütövlükdə bir mifin varlığından danışmağın çətin olması ilə yanaşı, böyük mifik mövzular da nəzərə çarpmır. Bundan əlavə, qədim Çin ədəbiyyatı izahdan və epik tondan qaçır (yəni epik rəvayətlər çox zəifdir). Hər nə qədər sonrakı dövrlərdə həyata keçirilən müxtəlif araşdırmalar yazılarda kosmologiya, din və fəlsəfənin mifologiyadan daha çox yer tutduğu və daha çox əhəmiyyət kəsb elədiyi nəticəsinə gəlmiş və dinin bir mədəniyyətin mifologiyası olmadan da yarana bilməsi mümkün olsa belə, bu, Çin dini düşüncəsində ümumiyyətlə mifologiyanın olmadığını, yəni Çin mifologiyasının mövcud olmadığını və ya zəif olduğunu ifadə etmir. Xüsusilə, son zamanlarda bir çox mütəxəssis müxtəlif araşdırmalarla Çin mifologiyasının mövcud olmadığı və ya Çin mədəniyyətində mifik ünsürlərin olmaması kimi fikirləri tənqid etmiş və bunun həqiqətə uyğun olmadığı izah etmişlər. Çin ədəbiyyatı və dili mütəxəssisi Eni Birrel, Çin mifologiyasının olmaması fikrinin geniş yayılmasının əsas səbəbinin, "Ənənəvi Çinin Konfutsi imperial ideologiyası"nın məşhur dini ifadələrə və miflərə çox dəyər verməməsi və bu ön mühakimənin Maarifçilik dövrü zamanlarında avropalılar tərəfindən qəbul edildiyini iddia etdi. Bundan əlavə, Birrell Çin mifologiyasının orijinal mənbələrdə parçalanmasının problem olmadığın, əksinə, mifoqraflar və digər mütəxəssislər üçün müsbət hal ola biləcəyini iddia etdi. Çin mifologiyasının mütəxəssisi Norman J. Krardotun şikayət etdiyi parçalanmış mif yazılarının, Çin mifologiyasının Yunan və Roma mifologiyasından fərqli müsbət və konstruktiv tərəfinin olduğunu iddia edir.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
İslam dövrü
1599-cu ildə Bədəxşanı Aştarxanlılar işğal edirlər. 1691-92-ci illərdə Bədəxşan və Şunqan rayonları tamamən onların əlinə keçir. XVIII əsrin sonları əfqan imperiyasının hökmdarları Bədəxşanı ələ keçirməyə ilk cəhdlərini edirlər.
Çin mifologiyası
Mifin Çin mədəniyyətindəki yeri və Çin mifologiyası
Çin mifologiyasında başlanğıc və sonlar böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu, müxtəlif yaradılış miflərindən (kosmoqoniyalardan) və hadisələrin, ixtiraların və canlıların həyatının başlamasına aid danışılmış bir çox miflərdən məlumdur.
Çin mifologiyasındakı digər vacib elementlərdən biri də dünyəvi fəlakətlərdir. Bundan əlavə, sonrakı dövrlərə doğru ağırlıq qazanan bir başqa məsələ də ideal idarəçi fikridir və Çin mifində ideal idarəçi, imperator fikri və bunlarla əlaqədar miflər çox böyük əhəmiyyət daşıyır. Qədim dövrlərdə heyvan-ata fikri, qəbilə vurğusu geniş yayılmış olduğu halda daha sonrakı dövrlərdə tanrılar, insanlar və heyvanlar müəyyən bir nizama salınmış və bir-birlərinə köhnə dövrlərə nisbətən daha yad və müxalif bir mövqeyə gətirilmişdir. Bu miflərin xarakteri sonrakı dövrlərdə fəlsəfi yüksəlişdən sonra üstünlük təşkil edən fəlsəfi fikrə uyğunlaşdırılsa da, müxtəlif fəlakət miflərinin mövcudluğu və qəbilələrin yaranması məlumdur. Sonrakı dövrün bir fərqliliyi də xaosdan nizama keçid motivinin xaos ilə əlaqələndirilmiş motivlərlə nizam və ahəng ilə əlaqələndirilmiş motivlərin arasındakı döyüşə edilən vurğular, Tanrıya inamı olmayan müxtəlif inanclar və kozmoqonik yanaşmaları əhatə etməsidir. Yenə bu dövrdə ideal hökmdar nümunələri olacaq və müxtəlif mifik və tarixi ünsürləri əks etdirən imperatorlar meydana çıxacaqdır. Bütün bu keçidlərin həm siyasi, həm sosial, həm də fəlsəfi dəyişikliklərdən qaynaqlandığı qəbul edilir.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Rusiya dönəmi
1885-ci ildə ruslar Şərqi Pamiri tutaraq burada Murqab şəhərinin əsasını qoyurlar. Rus-ingilis anlaşmasına görə bölgənin köklü əhalisinin maraqlarını nəzərə alaraq Bədəxşan iki yerə bölünür. Pyanc çayının sol sahili ingilislərin müttəfiqi olan Əfqanıstana, sağ sahili isə Rusiyanın vassalı olan Buxara əmirliyinə verilir.
Çin mifologiyası
Mifin Çin mədəniyyətindəki yeri və Çin mifologiyası
Çin mifologiyası, Budizmin Çində yayılması ilə fərqli bir vəziyyətə gəlmişdir. Bu səbəbdən, Buddizmdən əvvəlki Çin mifologiyası və Buddizmdən sonrakı Çin mifologiyası çox oxşar olsa da, fərqlilikləri ehtiva edir və Buddizmdən sonrakı Çin mifologiyasında sinkretizm daha çox nəzərə çarpır. Miflərdə Buddist mənşəli elementlər, qəhrəmanlar və Daoist mənşəli elementlər və qəhrəmanlar qarışıq verildiyi kimi, bəzən eyni qəhrəman həm Buddist, həm də taoistik xüsusiyyətlərini nümayiş etdirə bilər. Buddizmdən əvvəl Çin mifologiyasına aid məlumatlar çox az idi və bu gün bu sahədə görülən işlərin əksəriyyəti, mövzu olduğu dövrdən etibarən yeni sayıla bilən Konfutsi mətnlərindən götürülmüşdür. Çin mifologiyası qatı bir siyasi xarakter daşıyır; sonralar Konfutsi alim və yazıçıları mifləri siyasi və tarixi reallıq kimi şərh etmiş; onlara siyasi və tarixi mənalar qoymuşlar. Məsələn, "yaxşı imperator" ilə "pis imperator" kimi siyasi və ictimai fikirlərini bu miflərdə tarixi ibrət və nəsihət hekayəsi olaraq qeyd edilib.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Rusiya dönəmi
ХХ əsrdə Qərbi Pamir əraziləri — Ruşan, Şuqnan, İşkmış — könüllü olaraq Rusiya imperiyasının tərkibinə keçmişdir. 1902-ci ildə bütün Qərbi Pamir bölgədə yerləşən rusların Pamirdəki ordusunun komandirinə tabe edilmişdi. Ancaq ərazi hüquqi baxımdan Buxara əmirliyi ərazisinə daxil idi. 1905-ci ildə rus Bədəxşanı və Şərqi Pamır ümumtürk idarəçiliyindən çıxarılaraq ayıca vilayətə çevrilir. Rus qoşun komandanlığı Xoroqda yerləşdirilir. Bölgənin qoşun komandiri həmdə qəza hakimi vəzifəsini daşıyırdı. O ancaq Fərqanə vilayətində yerləşən hərbi qubernatora tabe idi. Bununlada Rus Bədəxşanı huquqi və inzibati baxımdan tam olaraq Rusiya imperiyasının tərkibinə keçmişdir.
Pamir dairəsi aşağıdakı rayonlardan ibarətdir:
Çin mifologiyası
Mifoloji və yarı-mifoloji xronologiya
Mifoloji və yarı-mifoloji xronologiyaya insanlar tərəfindən dünyanın və insanların yaradılması, bəzən daşqınlar və hakim sülalələrin inkişafı kimi müxtəlif mədəni inkişafların mifik təsvirləri daxildir. Erkən sülalələr haqqında bir çox mif və hekayə nağıl edilib, lakin daha doğru tarixi ədəbiyyatın Qin sülaləsindən başladığı iddia olunur.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Sovet dövrü
Sovet hökuməti Bədəxşanda tam olaraq 1920-ci ilin sonları möhkəmlənə bilmişdir. 1923-cü ilin iyulunda bölgə Türkmənistan MSSR tərkibinə daxil edilir. Ayrıca vilayət statusu 1924-cü ilin sonları verilir. 5 noyabr 1924-cü ildə Tacikistan milli komisiyası Mərkəzi Komitənin Siyasi Bürosuna müraciət edərək Bədəxşana muxtar vilayət statusunun verilməsi və onun Tacikistanın tərkibinə daxil edilməsini xahiş edirlər. Nəticədə 2 yanvar 1925-ci ildə Muxtar Dağlıq Bədəxşan Vilayəti təşkil edilərək Tacikistan MSSR təskibinə qatılır. İlk əvvəllər vilayət dörd rayondan ibarət olmuşdur:
1936-cı SSRİ MİK vilayət ərazisində yeni rayon bölgüsünü həyata keçirmişdir:
Çin mifologiyası
Zaman və təqvim mifologiyası
12 bürc heyvanlarına gəldikdə isə onların dəqiq quruluşu bəzən bir az fərqlidir. Əsas prinsip etibarilə heyvanlar sıra ilə bir ildə bir dəfə, yəni hər ay bir heyvan o ayın simvolu seçilirdi.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Sovet dövrü
1941-ci ildə Muxtar Dağlıq Bədəxşan Vilayəti Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti —- DBMV olaraq adlandırıllr. 1963-cü ildə ərazisi dörd kınd rayonuna bölünmüşdür:
Çin mifologiyası
Bəzi mənbələr
Şan Xay Tszin kitabından ilahə təsviri. Nüva (Nüwa)|thumb|200px |thumb|Şan Tszin Çu-dan Veyxe çayının xəritəsi|200px Şijinin ilk səhifəsi.|thumb|left|250px Arxeoloji və tarixi tapıntılarla yanaşı, bir çox qədim Çin mətnləri Çin mifologiyası haqqında məlumat verir və Çin mifologiyasına aid məlumatların çoxu bu əsərlərdən gəlir. Bunlardan bəziləri:
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Sovet dövrü
1965-ci ildə vilayətin tərkibinə mərkəzi Kalai-Xumb olan Darvaz rayonu və mərkəzi Ruşan olan Ruşan rayonu.
Çin mifologiyası
Bəzi mənbələr
Çin mifologiyasını araşdıran müxtəlif elm adamları fərqli mənbələrdən olan mətnləri daha vacib hesab edilər. Məsələn, Çin ədəbiyyatı və dilinin mütəxəssisi Anne Birrell, Çin mifologiyasının girişində Çu Ci antologiyasında yazdığı və Qu Yuan (müəllif) ilə əlaqələndirilən Çin İlahi Suallarını (Tian Wen) Çin mifologiyasını öyrənmək üçün ən vacib mənbə olduğunu iddia etdi. Digər bir alim, Çin tarixi mütəxəssisi Suzanne Cahill, Birrellin fikrini tənqid edərək, Birrellin Çin mifologiyasına dair kitabında Shan Hai Jing-in geniş şəkildə istifadə edilməsinin Şan Hai Jing-in Çin mifologiyasına üstünlük verməsinin təzahürü olduğunu iddia etdi.
Yaradılış mifləri
left|thumb|Pan Qu (Panqu)|180px Çin mifologiyasında bir çox fərqli yaradılış mifi var. Bu miflər xarakterləri və fərqli dini meyilləri baxımından bir-birlərindən fərqlənir. Ancaq bunların hamısının müəyyən mövzuları var: xaosdan nizama keçid, ikinci kainat modelinin nizamla ortaya çıxması və İn və Yan.
Eramızdan əvvəl II əsrin ortalarından etibarən Huai Nan Zi mətnində iki tanrının kainatı necə yaratdığını izah edən bir yaradılış mifi mövcuddur. Bu iki tanrının adları verilmir, xaosdan çıxan tanrılar yer və səmanı yaradır və özləri də İn və Yan ı yaradırlar.
Çin mifologiyasındakı başqa bir yaradılış mifində heç bir tanrıdan bəhs edilmir. Bu mifə görə isə əvvəlində nə bir tanrı, nə də tanrıya bənzər bir şey yoxdur; yalnız çox böyük bir su buxarı var. Zamanla bu bulud xaotik və amorf vəziyyətdən nizamlı və formalı vəziyyətə keçir, fərqli təbiətə sahib olan kainat modelinin əsasını təşkil edən yin ilə bir atəş yaradır.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Sovet sonrakı dövr
Hazırda vilayət 1 şəhər, 7 rayon və 43 kənd icmasından ibarətdir:
Əhalisi
DBMV əhalisi 1 yanvar 2015-ci ilə olsn məlumata görə 214 300 nəfər təşkil edir. Bu isə ümumi ölkə əhalisinin cəmi 3,2 % nəfəridir. 1 km² əraziyə 3.3 nəfər düşür. Şəhər əhalisi isə 28,9 min. nəfər (13,5 %), kənd əhalisi isə 185,4 min. nəfər (86,5 %) təşkil edir.
Çin mifologiyası
Böyük Tufan
İlahə Nü Va ve tanrı Fu Xi-nin təsviri. İkisinin də ilan bədəninə sahib olduğuna inanılırdı.|thumb|200px
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Əhalisi
Tacikistan ərazisini 45 % əhatə etsədə ərazisinin cəmi 3 % insan yaşayışı üçün əlverişlidir. Bu isə əsasən çay vadiləridir.
Çin mifologiyası
Böyük Tufan
Böyük bir tufanı mövzu alan bir mifdə Nü Va və həm qardaşı, həm də həyat yoldaşı olduğuna inanılan Fu Xi, əkinçinin övladlarıdır. Əkinçi bir gün göy gurultusunu tutur və həbs edir. Bazara çıxmaq lazım olduqda, övladlarına nəyin baş verməsindən asılı olmayaraq göy gurultusuna su verməməyi məsləhət görür, ancaq ayrıldıqdan sonra qızı göy gurultusuna su verir. Buna görə həbs edildiyi yerdən bir anda daşaraq çıxan göy gurultusu iki qardaşa öz ağzından bir diş verir; Onlara dişi əkməyi buyurur. Evə qayıdanda fermer baş verənləri başa düşdü və böyük bir fırtınanın olacağını hiss edərək dəmir gəmi düzətlməyə başladı. Uşaqlar isə dişi əkirlər. Əkilən yerdən üzüm yarpağı törəyər və böyük bir su qabağı böyüyür. Su qabağının içini açan qardaşlar, içində əkdikləri dişə bənzər bir çox dişin olduğunu görürlər. Fırtına yaxınlaşdığında su qabağının içindəkiləri çıxarırlar və tam vaxtında su qabağına minirlər. Fermer isə bitirdiyi gəmisinə minir. Uzun müddət qasırğa davam edir və sular cənnətə qədər yüksəlir. Bu baş verdikdə əkinçi cənnətin qapısını döyərək cənnətdəkiləri qəzəbləndirər və cənnətdəkilər suyun bir anda çəkilməsini əmr edirlər və su çəkilir. Altlarındakı suyun bir anda çəkilməsi nəticəsində iki gəmi də bir anda yerə düşər. Fermerin dəmir gəmisi yerə çırpılır və parçalanır. Fermer ölür. Uşaqların içində olduğu yumşaq olan su balqabağı isə ehmalca yerə enir. Yer üzündəki qalan bu yeganə insanlar indi bacı-qardaşdır. Bu hadisədən sonra onlara "Fu Xi qardaşları" deyilir; Fu Xi Çin dilində su balqabağı mənasını verir. Bacı-qardaş evlənər və bacı hamilə qalar, bir ət parçası doğurur. Daha sonra ət parçasını kiçik hissələrə bölüb və bir kağıza bükürlər. Lakin əsən külək nəticəsində ət parçaları ətrafa dağılır. Bu ət parçalarından da insanlar meydana gəlir.
Digər böyük bir daşqın mifi İmperator Yu ilə əlaqədardır. Bu mifə görə, Yu-nun atası, Xuanxe çayının daşması nəticəsində meydana gələn selə nəzarət etmək üçün Gun Yao tərəfindən təyin edilmişdi, ancaq 9 ildir problemi həll edə bilmirdi. Bu səbəblə Şun tərəfindən öldürülür və Yu atasının yerinə gətirilir. Yu bir çox kanal və bənd inşa etdirir və çətinliklə keçən 13 il sonra sel problemi həll edilmiş olur. Şun, onu mükafatlandırır və ölərkən estafeti "Yu"ya buraxar. Böyük Tufanı nəzarət altına almasına görə onu Böyük Yu (大禹) olaraq xatırlayırlar. Həm də özündən əvvəlki imperatorlar kimi, İmperator Yu (帝 禹) olaraq da xatırlanır. Yuya aid bu povestlər klassik Şu Tzsinq və Şi Tzsinq kitablarının başlarında özlərinə yer tapmışdırlar.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
İnzibati bölgü
Vilayət 1 şəhər, 7 rayon, 43 kənd icması:
Çin mifologiyası
İdeal olan ve ideal olmayan imparator fikirləri
left|Sarı İmperatorun təsviri.|thumb|200px
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
İqtisadiyyat
Ərazisində 12 müəssisə fəaliyyət göstərir. Respublika həcmində ümumdaxili məhsulun 0,7% təşkil etmişdir (2009). 2009-cu ilə olan məlumata görə burada 179 mln kVt/s elektik enejisi əldə edlmiş, üstəlik 285 ton ət, 4 ton kolbasa, 16,0 ton buğda, 48,1 min ton kartof, 16,7 min ton tərəvəz, 0,3 min ton bostan məhsulları istehsal edilmişdir.
Çin mifologiyası
İdeal olan ve ideal olmayan imparator fikirləri
Çin mifologiyasında və ümumiyyətlə mədəniyyətində ideal hökmdar fikri böyük əhəmiyyətə malikdir. Bu səbəbdən mif və tarixi faktların qarışıq olduğu ideal hökmdarların hekayələri Çin mifologiyasında mühüm yer tutur. Qədim Çin tarixçilərinin qeyd etdiyi üç mühüm imperatora (San Hanq ) "Üç Hökmdar" və ya "Üç İmperator" da deyilir ; onlar müqəddəs şəxsiyyətlərdir. Bu Üç hökmdardan ilki Fu Xi, Tai Haodur və yaşadığı illər təxmini olaraq e.ə. 2900-cü illərdir. Tanrı tərəfindən Nü Va-nın yoldaşı və yaxud qardaşı olaraq bilinən Fu Xinin insanlara necə yemək bişirildiyini öyrədən ilahi hökmdar olduğuna inanılırdı. Tez-tez bir ilanın bədəninə sahibmiş kimi təsvir edilən bu hökmdar eyni zamanda köhnə tarixçilər tərəfindən ilk dəfə torla balıq tutan adam olaraq da yazılmışdır. İkinci hökmdar isə kotanı icad etdiyinə inanılan, əkinçiliyin atası, Şen Nonq, Yan Didir. Özünə aid edilən dövr təxminən olaraq e.ə. 2800 olan bu hökmdar da ilahi mənşəyə sahib idi və bir insanın bədəninə sahib olmaqla yanaşı, başının quş başı olduğuna inanılırdı. Bu üç hökmdardan sonuncusu, eramızdan əvvəl 2700-cü illərdə qədər yaşayan Ksian Yuan Hunq Didir.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
İqtisadiyyat
2009-cu il məlumatına görə burada 101,6 min iri buynuzlu heyvan, o cümlədən 37,6 min inək, 305,1 min. davar, 0,4 min. at yetişdirilmişdir.
Çin mifologiyası
İdeal olan ve ideal olmayan imparator fikirləri
Sarı imperator olaraq da yad edilən hökmdarın Çin xalqının atası olduğuna inanılırdı. Hikmətli bir imperator olan Hunq Dinin insanalara qayıq, ox və yay düzəltməyi öyrədən ilk insan olmaqla yanaşı yazının da atası olduğuna inanılırdı. Çox vaxt bu 3 imperator "Üç Hökmdar" olaraq xatırlansa da, fərqli adlar olan "Üç Hökmdar" siyahılarına da rast gəlmək olar. Bəzi mənbələrdə "Üç Hökmdar"ın sırası ilə Fu Xi, Nü Va və Şen Nonq olduğu yazılsa da, başqa bir mənbədə 2-ci hökmdarın Suiren olduğu qeyd olunub.
Çin mifologiyasında ideal hökmdar fikri üçün vacib olan başqa bir konsepsiya da Beş İmperator anlayışıdır (Vu Di). Buna görə adı xatırlanan Beş İmperatorun ilki Sarı İmperator, digər dördü isə bu adlardır :
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
İqtisadiyyat
2009-cu il məlumatına görə vilayət iqtisadiyyatına 87518,3 min somoni qoyulmuşdur.
Çin mifologiyası
İdeal olan ve ideal olmayan imparator fikirləri
right|İmperator Yao.|thumb|200px
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Təhsil sahəsi
Burada 19 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi (1571 uşaq), 318 məktəb (43,7 min şagird), bir tibb təhsili verən orta ixtisas müəssisəsi (0,4 min tələbə, bir ali təhsil mərkəzi (5 min tələbə) fəaliyyət göstərir.
Mədəniyyət sahəsi
Əhalinin istifadəsində 191 kütləvi və universal kitabxana (burada 1,3 mln kitab və jurnal vardır), 183 klub, 2 kinoteatr, 1 teatr və 1 muzey vardır.
Çin mifologiyası
İdeal olan ve ideal olmayan imparator fikirləri
İdeal imperatordan əlavə, Çin mifologiyasına pis imperator fikrini özündə əks etdirən adlar da daxildir. Pis imperatorlara aid miflərin sonu çox vaxt kədərli bitir və beləliklə ilahi güclərin pis imperatorları cəzalandıracağı və imperatorların sonu olacağı fikri çin mifologiyasında öz yerini tapır. Müdrik hökmdarlardan sayılan İmperator Yaonun oğlu haqqında mif, imperator olmaq üçün uyğun olmayan bir xarakter və bu xarakterdəki varislər haqqında əhəmiyyətli bir mifdir. Mifə görə olduqca təvazökar və müdrik olan Yaonun oğlu və vəliəhdi Dan Xu atasından fərqli olaraq eqoist və çox pis bir əxlaqa sahib idi. Nökərləri çox çalışdırar və onlara həddindən artıq qəddar davranırdı. Davranışının bir nümunəsi olaraq qəribə bir hekayə izah edilir: Yao oğluna şahmat oyununu öyrətdiyində, Dan Ju normal bir şahmat taxtasında daşlarla oynamaq yerinə, böyük bir ərazini şahmat taxtası olaraq seçmiş, şahmat daşları yerinə də canlı filləri və kərgədanları istifadə etmişdir. Atası İmperator Yao onun uyğunsuz harəkətlərindən bezərək onu cənuba sürgünə göndərir, vəliəhd isə buna çox hirslənər və atasına qarşı müharibə elan edər. Ancaq miflərə görə, müharibədə çox təcrübəsiz olduğu üçün ordusunu itirir və məğlubiyyətə görə intihar edir. Yenə də miflərə görə Dan Xunun ruhu bir quş halına gəldi və daha Ju adlanır, zəif idarə olunan ölkələrdə bir əlamət olaraq görünür. Yao Şunu özünün varisi olaraq seçir. Çin mifologiyasında dominant və pis hökmdarlar və ya hökmdar namizədləri, mənəvi və ya əxlaqi pozğunluq etdikdə bu təkcə hökmdarın və ya vəliəhdin sonunu deyil, bütöv bir sülalənin sonunu gətirir. Hökmdarın mənəvi və ya əxlaqi pozğunluğu və yersiz hərəkətləri müəyyən səviyyəni aşarsa, miflərə görə, ilahi qüvvələr meydana çıxır və bütöv bir sülalənin sonunu gətirir. Bu məzmunda ən vacib miflərdən biri Şan sülaləsinin sonuncu imperatoru Şou Jin haqqındadır. Miflərə və tarixi məlumatlara görə, Şou Jin zalım və qəddar olub. Ədəbiyyatda onların qəddarlığı ilə bağlı müxtəlif nümunələr var; məsələn, insanı kəsib anatomiyasını araşdırdırdığı qeyd edilmişdir. Mənbələrə görə, nəticədə xalq və Şou knyazı imperatora üsyan edir və qalib gəlir; bu, Şou Jin kimi Şan sülaləsinin də sonu idi və Şou sülaləsi hakimiyyətə gəlir.
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Mənzil fondu
Ümumi mənzil fondu 2388,5 min. m² təşkil edir. Hər adam başına 10,9 m² yaşayış sahəsi düşür. Şəhər mənzil fondu 592,5 min m²-dir. Ümumi fondun cəmi 0,6 % və ya 14,4 min m² dövlətin balansındadır.
Çin mifologiyası
Vacib tanrılar, ilahələr və qəhramanlar
thumb|left|Taoizmdəki Trilogiya
Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti
Səhiyyə sahəsi
Ümumilikdə 36 səhiyyə ocağı fəaliyyət göstərir. Əhaliyə 367 həkim, 1052 figər təyinallı tibb işçisi xidmət göstərir. Dağlıq mineral mənbələrin əsasında Qarmçaşma sanatoriyası fəaliyət göstərir.
Çin mifologiyası
Vacib tanrılar, ilahələr və qəhramanlar
Çin mifologiyası politeist bir quruluşa malikdir. Ancaq, bu quruluşa səbəb olan bəzi amillər ateist mənşəli ola bilər. Çin mifologiyasına böyük dərəcədə təsir edən və yerli Taoizmin baniləri əsərlərində heç bir tanrı və ya ilahi fiquru qeyd etməyib. Ancaq bu dini və mistik cərəyanların ortaya çıxdığı və ya Çinə gətirildiyi bir vaxtda (məsələn, Buddizm Çinə gələndə), Çin xalqı artıq politeist inanclara sahib idi. Hər nə qədər sistematik bir şəkildə ələ alınmamış olsa və fərqli yerli icmalarda böyük fərqliliklər göstərsə də var olan politeizm dəqiq idi; beləliklə, zaman keçdikcə yeni dini və mistik cərəyanlar bu qüruru mənimsədilər və öz fikirləri əsasında sistemləşdirdilər. Çox böyük bir iyerarxiyaya sahib olan Çin politeizmində imtahanlarda müvəffəqiyyəti gətirən tanrıdan, mətbəx tanrısına qədər çox müxtəlifliklər var. Müxtəlif əhəmiyyətli tanrıların altında, xüsusilə fərqli yerli bölgələrdə, bir çox sayda fərqli tanrıya inanılırdı. Həm də, eyni mövzuyla əlaqələndirilən birdən çox tanrı və ya ilahə var idi. thumb|right|Quan Yu-nun [[Qo oyunu oynayarkən təsviri]] frame|right|180px|Hou yi
Çin mifologiyasında trilogiya
Bir çox dinlərdə və mifologiyalarda görülən trilogiya hadisələrinə Çin mifologiyasında da rast gəlinir. Taoist ənənəsinə görə Üç Saf və Aydın olanlar, Üç Saf olanlar və Üç Saflıq olaraq adlandırılan üç ilahi fiqur hər şeydən əvvəl gəlir və ən vacib varlıqlardır. Bunlar: yaradılışın mənşəyi Yu-Çing (Kanton ləhcəsi: Yoc-Tsing), ilahiliyin və zənginliyin mənşəyi Şang-Çinq (Kanton ləhcəsi: Serng Tsing) və Dao və fəzilətlərin mənşəyi Tai-Çing (Kanton ləhcəsi). Yaradılışın mənşəyi olan Yu-Çingin isə başlanğıcda saf enerjidən ortaya çıxdığına, bu bir varlığın iki varlığa çevrildiyinə (səbəb olduğuna), iki varlığınsa üç varlığa çevrildiyinə (səbəb olduğuna) inanılar. Buradakı çevrilmə və ya səbəb xristian trilogiyasındakı səbəbə bənzəyir və bir növ insan çoxalmasına səbəb olan hərəkətdən fərqlidir. Taoist ədəbiyyata görə, Tao və fəzilətlərin mənşəyi Tai-Çinq zaman keçdikcə müxtəlif yollarla başqa bədənlərdə təcəssüm edərək insanlara həqiqəti öyrətməyə çalışdı. Taoizmdə, Taoizmin qurucusu olan Lao-Tszı nın da Tai-Çinqin təcəssümlərindən biri olduğu güman edilir.
Türkiyə İşçi Partiyası (2017)
Türkiyə İşçi Partiyası və ya qısaca TİP ― Türkiyəfə 2017-ci ildə Ərkan Başın rəhbərliyində Xalqın Türkiyə Kommunist Partiyasının xələfi olaraq yaradılmış sol təmayüllü siyasi partiya. Partiya Türkiyə Böyük Millət Məclisində 4 millət vəkili ilə təmsil olunur. 25 avqust 2022-ci il tarixindən bu yana Xalqların Demokratik Partiyasının rəhbərliyində qurulmuş Əmək və Azadlıq İttifaqının üzvüdür.
Çin mifologiyası
Səkkiz Ölümsüz
250px|thumb|right|Səkkiz Ölümsüz dənizi keçir
Türkiyə İşçi Partiyası (2017)
Quruluşu
2017-ci ildə Ərkan Baş, Barış Atay, Tuncay Çelən, Mətin Çulhaoğlunun rəhbərliyində keçmiş Türkiyə İşçi Partiyası və Türkiyə Kommunist Partiyası üzvləri, müxtəlif vətəndaş cəmiyyətləri və həmkarlar ittifaqları təmsilciləri, işçi, tələbə və elm xadimlərinin də daxil olduğu 146 nəfərin də imzasının olduğu bəyanat yayımlanmışdır. Xalqın Türkiyə Kommunist Partiyası 7 noyabr 2017-ci il tarixində ad dəyişərək fəaliyyətinə son qoymuşdur.
Çin mifologiyası
Səkkiz Ölümsüz
Çin mifologiyasında Taoist ənənəsinin başqa bir vacib elementi "Səkkiz Ölümsüz" olaraq adlandırılan səkkiz nəfər və onlarla əlaqəli miflərdir. Rəvayətlərə görə, bu səkkiz nəfər həqiqətən çox sadə insanlardır, lakin Taoizmin əsas ideyasını mükəmməl tətbiq etmişlər, həyatın mahiyyəti ilə mükəmməl birləşmiş və buna görə də onlara ölməzlik bəxş edilmişdir. Səkkiz Ölümsüzlüyə aid ilk yazıların nə zaman meydana çıxdığı dəqiq bilinmir. Bununla birlikdə, ümumi inanc bu mifin 14-cü əsrdə meydana gəlməsi istiqamətindədir, bu da digər miflərlə müqayisədə olduqca gecdir. Penqlay dağında yaşadıqları güman edilən "Səkkiz Ölümsüz"ün əksəriyyətinin Tan və ya Sun imperiyası dövründə anadan olduğu deyilir. Adı keçən Səkkiz Ölümsüzün aşağıdakı insanlar olduğuna inanılmışdır:
Türkiyə İşçi Partiyası (2017)
2018-ci il seçkiləri
2018-ci il parlament seçkilərində Xalqların Demokratik Partiyası ilə müttəfiqlik edən Türkiyə İşçi Partiyası deputatlığa namizədlərini XDP siyahılarından göstərmişdir. Ərkan Baş İstanbul 1-ci seçki bölgəsindən, Barış Atay isə Hatay seçki bölgəsindən 27-ci çağırış TBMM-nin XDP deputatı seçilmişdir. Seçkilərin ardından Barış Atay və Ərkan Baş XDP-dən istefa verərək Türkiyə İşçi Partiyasına keçmişdir. 19 aprel 2021-ci il tarixində Əhməd Şık partiyanın üçüncü deputatı olaraq fəaliyyətə başlamışdır.
Çin mifologiyası
Səkkiz Ölümsüz
Səkkiz Ölümsüzlükdən hansının ölümsüzlüyə ilk dəfə layiq görüldüyü mübahisəli olsa da, ümumiyyətlə ilk dəfə Li Tequaya ölümsüzlüyün bəxş edildiyi güman edilir. Li Tequay topal idi ; lakin anadangəlmə və ya sonrakı topal olub olmadığı mübahisəlidir. Yenə də, xüsusilə sonrakı dövrlərdə, ümumiyyətlə sonradan topal olduğu fikri məşhurluq qazanmışdır. Bu fikir bir mifə əsaslanır: ruhu Taoizmin banisi Lao-tszı bir çağırışı ilə bədənini şagirdinə tapşırır və yeddi gün ərzində geri qayıtmasa bədənini yandırmağı məsləhət görür, çünki bu müddət ərzində geri dönməsə, bir ruh halına gələrək kamilliyə qovuşar. Altıncı gün, anasının ölümcül xəstələndiyini öyrənən tələbəsi, ağasının yəqin ki, artıq kamala çatdığını düşünərək bədəni yandırdı; lakin, bu belə deyil və geri qayıdan Lao bədəninin külü ilə qarşılaşır. Sonra ona uyğun bir bədən axtararkən yeni ölmüş topal bir dilənçinin cəsədini görür və bu cəsədə yerləşir. Miflər Li Tequayın qüsurunu bu rəvayət ilə izah edir. Miflərə görə, dinc bir həyat yaşadıqdan bir gün sonra, Lao-Tszı Li Tequaya insan formasında gəlmiş və onu sınamışdır. Sınaqlardan uğurla keçən Li Tequaya əbədiyyət vermişdir.
Türkiyə İşçi Partiyası (2017)
2018-ci il seçkiləri
25 iyun 2021-ci il tarixində Sera Kadıgil Cümhuriyyət Xalq Partiyasından istefa verərək Türkiyə İşçi Partiyasına üzv oldu. O, partiyanın sözçüsü və Qanunvericilik Bürosunun katibi kimi fəaliyyət göstərir.
Çin mifologiyası
Oxçu Hou Yi
200px|right|thumb|Ay istiqamətində yüksələn Çanq`e (Hanq E) və Oxçu Hou Yi
Türkiyə İşçi Partiyası (2017)
2023-cü il seçkiləri
2020-ci ilin yayında seçkilərə qatılma haqqını qazanmış Türkiyə İşçi Partiyası 2023-cü ildə keçiriləcək parlament seçkilərində iştirak edəcəyi elan olunmuşdur. Seçkilərə sol, demokrat və mütərəqqi hərəkat və partiyaların təsis etdiyi bir ittifaqla qatılmağı prioritet olaraq görən partiya bu ittifaqın yaradılması üçün müxtəlif görüşlərdə iştirak etmişdir. Bu səbəblə Türkiyə İşçi Partiyası Xalqların Demokratik Partiyası, Əmək Partiyası, Əməkçi Hərəkat Partiyası, Sosial Azadlıq Partiyası, Sosialist Məclislər Federasiyası və Xalqevləri ilə görüşlər keçirmişdir. Potensila üçüncü ittifaqın Millət İttifaqı və Cümhur İttifaqına alternativ olmasını hədəfləyən partiya ideologiyaları və mövqeləriylə uyğunlaşacaq bir vahid namizəd olması halında bu namizədi prezident seçkilərində dəstəkləyə biləcəklərini bəyan etmişdir. Ərkan Baş bu ittifaqın "yenidən quruluşu" təmsil edəcəyini demiş və ittifaq sayəsində siyasətdən uzaqlaşdırılmış "milyonlarla işçinin, kəndlinin, gəncin, qadının, LGBT-li fərdlərin, yoxsulların, yox sayılanların, kürdlərin, ələvilərin" aktiv rol ala biləcəyi bir quruluşa ehtiyac olduğunu elan etmişdir.
Çin mifologiyası
Oxçu Hou Yi
Oxatan Hou Yi, daha sonraları Çin mədəniyyəti və folklorunda əhəmiyyətli bir qəhrəman olacaq şəxslərdən biri idi. Miflərə görə, əvvəllər 10 fərqli günəş var idi. Bunlar Şərq Cənnətinin tanrısı Di Jununun və Xi He ilahəsinin uşaqları idi. Hər bir günəşin üzərində qarğa quşu var və bəzən günəşlər quşun köməyi ilə səmaya qalxır və dünyanı qızdırırdı. Beləliklə, hər gün hər 10 nəfərdən biri iş görər, qalanları dincələcək və hər günəş də öz növbəsində dünyanı isitməli idi. Ancaq qeyri-müəyyən səbəblərə görə, İmperator Yao dövründə bu günəşlərin hamısı göyə qalxdı. Miflərə görə, on günəşin bir yerdə işıqlandırılması və dünyanı isitməsi tədricən tədarükü məhv edir və quraqlıq başlayır. Sonra İmperator Yao tanrıları çağırır və tanrı Di Jun, problemi həll etmək üçün ən yaxşı tanınan oxatan ölməz Yinin günəşləri oxla vurmasını təklif edir. Yi əvvəlcə problemi dinc yolla həll etmək istəsə də, sonrada dünyaya vurulan ziyan qarşısında dərhal hərəkətə keçmək istədi və günəşləri göydə daşıyan quşları 1 dənəsi qalana qədər tək-tək vurdu. Beləliklə, əfsanəyə görə yalnız bir günəş qaldı. Lakin miflərdə oxatan Yinin macərası bununla kifayətlənmir; Tanrı Di Jun, Yinin məsələni sülh yolu ilə həll etmək və övladlarını yanına qaytarmaq əvəzinə öldürdüyünə görə çox qəzəblənir və Yinin ölümsüzlüyünü götürərək onu dünyaya məhkum edir. Yenidən ölümsüz olmaq istəyir və Qərbin əfsanəvi ana kraliçası Şi Vanq Munun yanına gedir. Şi Vanq Muya ölümsüzlük miksturası qarşılığında bir saray inşa edər və inşaatın sonunda kraliçadan tərkibində ölümsüzlük miksturası olan həb alır. Miflərə görə, Yi vətəninə qayıdarkən bəzi vacib və təcili işləri çıxır; Yi həbi evindəki rəfə qoyur və bu işlərlə məşğul olmaq üçün səyahətə çıxır. Bir müddətdən sonra havanın yüngül bir parıltı ilə parıldatdığı həbi görən Yinin arvadı Henq E, həbi götürdü və onu araşdırmağa başladı, bu anda ərinin ayaq səslərini eşitdi və həyəcanlanıb həbi uddu. Böyük bir parıltıdan sonra Henq E ölümsüzlüyü əldə edir, göyə qalxır və Aya çatır. Çin mifologiyasında daha sonra Henq E-nin adı Çanq E olaraq dəyişdirildi və ay tanrıçası olaraq yad edildi. Bu nöqtədən sonra hekayə fərqli miflərdə fərqli formalarda keçir. Bəzilərində Yi heç vaxt ölümsüzlük qazanmır və nəticədə fani bir şəkildə ölür, digərlərində tanrılar ağlayışlarına və kədərlərinə görə ona mərhəmət edir və onu günəş tanrısı halına gətirirlər. Beləliklə Henq E-nin, Ay ilə təmsil etdiyi İn, Yinin, Günəş ilə təmsil etdiyi yan vasitəsilə bir tarazlığa salınaraq İn və Yan yaranır.
Beş element
180px|thumb|left|Şennonq Yan Di
Türkiyə İşçi Partiyası (2017)
2023-cü il seçkiləri
25 avqust 2022-ci il tarixində Türkiyə İşçi Partiyası, Xalqların Demokratik Partiyası, Yaşıllar və Sol Gələcək Partiyası, Əmək Partiyası, Əməkçi Hərəkat Partiyası, Sosial Azadlıq Partiyası, Sosialist Məclislər Federasiyası və Xalqevlərinin daxil olduğu Əmək və Azadlıq İttifaqı quruldu. İttifaq seçkilərə Xalqların Demokratik Partiyasının qapadılma ehtimalına qarşı Yaşıllar və Sol Gələcək Partiyası siyahısından girməyə qərar verdi. Türkiyə İşçi Partiyası öz emblemləri və siyahılarıyla seçkidə iştirak qərarı aldığını açıqlasa da, aparılan danışıqlarda əvvəlcə ölkə üzrə mövcüd 86 seçki dairəsi (81 şəhər) üzrə yarısından çoxunda namizəd çıxarma qərarı almışdır. Daha sonra bu qərara yenidın baxılmış və müxalifətin mandat itirmə ehtimalına qarşı 16-ya yaxın seçki dairəsində siyahılar geri çəkilmişdir. Beləliklə, TİP seçkilərdə 49 seçki bölgəsi üzrə öz emblemi ilə iştirak etmişdir.
Çin mifologiyası
Beş element
Vu Şinq (五行, pinyin: wǔxíng), yəni, "Beş Element" Çin mifologiyası və mədəniyyəti baxımından çox vacib bir anlayışdır. Beş element anlayışı bütün təbiət hadisələrini və bir-birlərinə münasibətlərini izah etmək üçün istifadə olunur və Çin mədəniyyətində aparıcı rol oynayan kosmologiya və fəlsəfə üçün çox vacib olduğu kimi, mifdə də mühüm yer tutur. Çin mədəniyyətinə görə, bu beş element aşağıdakılardır:
İki balans dövrü olduğuna inanılır; biri yaradılması, digəri məhv dövrüdür. Yaratma dövrünə görə: taxta odu bəsləyər, atəş torpağı (külü) yaradır, torpaq metalı doğurur, metal suyu toplar, su da taxtanı bəsləyər. Dağıdılması dövrü belədir: taxta torpağı tərk edir, torpaq suyu udur, su odu söndürür,od metalı əridir və metal taxtanı kəsir.
Yaradıcı Pan Qu haqqında bir yaradıcılıq mifində Pan Qunun Beş Elementdən doğulduğu bildirilir. Bu mifə görə, doğulduqdan sonra Pan Qu, çəkic və çisel köməyi ilə Yer və Cənnəti yaratdı.
Türkiyə İşçi Partiyası (2017)
2023-cü il seçkiləri
Partiyanın İzmir 2-ci seçki bölgəsində 1-ci sıra namizədi tanınmış jurnalist İrfan Değirmenci, Muğladan 1-ci sıradan namizədi aktyor Mehmet Aslantuğ, Balıkesirdən 1-ci sıra namizədi isə aktyor Sərhat Suha Özcan olmuşdur. Partiyanın Hataydan 1-ci sıra namizədi əvvəlcə aktyor, deputat Barış Atay olsa da, o öz dostu, Gəzi parkı etirazları səbəbi ilə həbsdə olan Can Atalayın xeyrinə geri çəkilərək Antalyada otel işçisi namizədin ardından 2-ci sıradan namizəd olmuşdur.
Blister qablaşdırma
Blister adətən termoplastik polimerdən (plastik) hazırlanır və kiçik cib və ya çuxur formasında olur.
Türkiyə İşçi Partiyası (2017)
2023-cü il seçkiləri
Seçki nəticələrinə əsasə İstanbulun 3 seçki bölgəsinin hər birində 1 (sədr Ərkan Baş, sözçü Sera Kadıgil və sabiq deputat Əhməd Şık), Hatayda da 1 mandat (Can Atalay) olmaq üzrə partiya ümumilikdə %1.76 səs ilə 4 mandat qazanmışdır.
İdeologiyası
right|thumb|Türkiyə İşçi Partiyası üzvləri [[Kadıköydə broşura dağıdarkən]] Türkiyə İşçi Partiyası Türkiyədə kapitalizm yerinə sosialist bir sistemin qurulması fikrini irəli sürür və neoliberalizmə qarşı mövqe tutur. Proqramını Marksizm teoriyası üzərinə quran partiya eyni zamanda sol populist bir mövqeyə sahibdir.
Mehmet Əli Aybar liderliyindəki ilk TİP-in siyasi mövqeyinə yaxın olmaqla bərabər Bəhicə Boran dövrünün siyastindən də öz bəhrəsini almışdır. Sekulyarlıq, cümhuriyyətçilik və cinsiyyət bərabərliyi kimi mövzularda partiyanın mövqeyi xüsusi yer tutur. TİP təriqət və camaatların ictimai xidmətlərdən məhrum edilməsi və sosial həyatda yer almaması görüşünə sahibdir. Partiya bütün Türkiyə gəncliyi üçün pulsuz, bərabərhüquqlu, elmi və sekulyar bir təhsil sistemini əsas tutur və təriqət və camaatlara aid yataqxana, ev və təhsil ocaqlarının da müsadirə edilməsini nəzərdə tutur. İşıq, su, gaz və internet kimi kommunal xidmətlərin dövlət nəzarətinə keçərək heç bir qazanc məqsədi güdmədəb vətəndaşlara paylanılması partiyanın müdafiə etdiyi fikirlərdəndir.
Blister qablaşdırma
Dərman dozasının vahidləri
Blister qablaşdırma adətən dərman dozası vahidləri üçün istifadə olunur. Onlar son istifadə tarixi tələblərinə uyğun olaraq dərmanın qorunmasını təmin edirlər. ABŞ-da blister paketlər əsasən həkimlər tərəfindən dərman qablaşdırması və ya aptekdə reseptsiz satılan məhsullar üçün istifadə olunur. Dünyanın digər yerlərində blister paketlər əsas qablaşdırma növüdür, çünki apteklərdə paylama və yenidən qablaşdırma yayılmayıb.
Çin mifologiyası
Beş element
Qədim mənbələrdə mif kağıza köçürülərkən, Hunq Dinin suyu istifadə edərək, Yan Dinin isə atəşi istifadə edərək savaştığına toxunular və bu mif içərisində əhəmiyyətli bir yerə malikdir. Nəticədə döyüşü su qazanar və qalib Hunq Di olur. Mənbələrdə Hunq Dinin daha cavan olduğu yazılır. Döyüşdə məbluğ olan Yan di isə cənuba qaçır.
Əfsanəvi varlıqlar
180px|thumb|right|Fei Lianın təsviri ile bəzədilmiş gümüş qab. 200px|thumb|left|Fenq Hunqun təsviri ile bəzədilmiş gümüş qab
Çin mifologiyasında bir çox fərqli varlıq var. Bunlar ümumiyyətlə bir çox fərqli heyvanın görünüşünü özündə birləşdirən hibrid canlılardır. Hibrid məxluqların ən məşhur nümunəsi qilin (və ki-lin) adlı mifik məxluqdur. Qilin fərqli heyvanların fərqli hissələrinə sahib olan bir heyvandır. Qilin yaxşılığın və şansın əlaməti hesab olunur. Çinlilər hesab edirlər ki, Qilin yalnız müdrik və xeyirxah bir hökmdarın olduğu dövrdə və ya bu böyük liderlərin öldüyü və ya doğulacağı dövrdə görünə bilər. (Last ref) İnanclara görə mütəfəkkir Konfutsi, anadan olduğunda bir gilin görsənmişdir. O dövrdə Çin xalqının bilmədiyi bir heyvan olan zürafə də Çin İmperatoruna hədiyyə olaraq ilk dəfə göndərildikdə, bir qilin olaraq adlandırılmışdır. Hibrid canlıların başqa bir nümunəsi küləklərin hökmdarı Fei Liandır (飞 廉). Öküz başı olan Fei Lian-ın qanadları var və tez-tez ilan quyruğu ilə təsvir olunurdu.
Çin mifologiyasının ən başlıca varlığı yan və imperatorla əlaqəli olan əjdahadır. Əjdahalar çox vaxt Çin mifologiyasında yaxşılığı təmsil edən müdrik varlıqlardır. Su ilə əlaqəli olan bu heyvanların əvvəlcə yağış tanrıları kimi meydana çıxdıqları və daha sonra Çin mifologiyasında daimi yer aldıqları qəbul edilir.Çində yeni il zamanı oynanılan əjdaha rəqsi də əslində bir növ yağış namazı ritualıdır. Su və səma ilə əlaqəli olan əjdahaların çaylar və göllər kimi su mənbələrində yaşadıqlarına inanılırdı. Miflərə görə, quraqlıq zamanı əjdahalar çağırılırdı. Çin mifologiyasında bəzi əjdahalar ayrı-ayrılıqda önə çıxır. Miflərdə önə çıxmış əjdahalardan biri də, Üç Hökmdarlardan biri olan Hunq Di-nin xidmətçisi Yinq Lonq-dur. (應 龍) Miflərə görə, Hunq Diyə döyüşlərdə kömək edən Yinq Lonq güclü yağışa səbəb olacaq gücə sahibdir. Yağışı idarə edə bilən başqa bir əjdaha, yağış və külək tanrılarından olan Shen Longdur. (神龍). Buynuzlu əjdaha Yiao Lonq da (蛟龙) daşqınlarla əlaqəli mifik bir əjdahadır.
Digər əjdahalardan fərqli olaraq, Fenq Hunq İn və imperatriçə ilə əlaqələndirilir. Bir növ simurq quşu olan Fenq Hunq, alov ilə əlaqələndirilir. Əjdaha yağışları təmsil etdiyi kimi, Fenq Hunq da quraqlığı təmsil edir. Cənub ilə əlaqəli olan Fenq Hunq, bəzən cənubun qırmızı quşu olaraq da adlandırılır. Fenq Hunq, əjdaha kimi, yaxşılıq rəmzi idi, xoşbəxtlik və şans gətirəcəyinə inanılırdı. Çin mifologiyasındakı bir çox canlı kimi, Fenq Hunq da hibrid xüsusiyyətlərə malik idi: tovuz quşunun quyruğuna və qırqovulun başına sahib idi.
Mifik coğrafiya
Qədim Çində xalq düşünürdü ki, dünya kvadratdır və ortada bir Çin ölkəsi var. Bu səbəbdən Çini bəzən Orta Krallıq adlandırırdılar. Qərbdəki əfsanəvi krallıq bir çox miflərə, xüsusən də Oxçu Yi ilə bağlı miflərin mövzusu olmuşdur. Bu krallığın hökmdarının Şi Vanq Mu adlı bir kraliça olduğuna inanılır və Qərb kraliçası adlanırdı. Bu ölkə və onun kraliçanın əbədi olduğuna inanılırdı. Çin coğrafiyasında başqa bir mifik element beş yüksək dağ anlayışıdır.
Rəcəb Qurbanov
Rəcəb Elşən oğlu Qurbanov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rəcəb Qurbanov 1 yanvar 2001-ci ildə Bərdə rayonunun Kələntərli kəndində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Rəcəb Qurbanov 2019-cu ildə müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Hərbi xidmətini Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq davam etdirmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rəcəb Qurbanov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində kəşfiyyatçı olaraq iştirak etmişdir. Murovdağın, Füzulinin və Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Rəcəb Qurbanov 6 oktyabr 2020-ci ildə Cəbrayıl rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəcəb Qurbanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəcəb Qurbanov ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəcəb Qurbanov ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Rəşadət" ordeni ilə təltif edildi.
Hidrosefal
Hidrosefal (ὕδωρ "su" + "baş" sözlərindən) ― beyinə su yığılması nəticəsində başın genişlənməsi ilə müşahidə olunan xəstəlik.
Xəstəlik tarixi
Hidrosefal xəstəliyi haqqında ilkin məlumatlar eradan əvvəl 2500-cü ildən eramızın 500-cü ilinə qədər olan dövrdə verilmişdir. Hidrosefal diyaqnozu ilk dəfə Hipokrat tərəfindən qoyulmuşdur. II əsrdə yaşamış Roma alimi Qalen Hidrosfel xəstəliyi haqqında ilk dəfə ətraflı məlumat vermişdir. Tanınmış Ərəb alimi Əbu əl Qasım əl Zəhravi tərəfindən X əsrdə yazılmış Əl-Təsarif əsərində Hidrosefal xəstəliyinə tutulmuş, uşaqların müalicə üsullarını yazmışdır. Əl Zəhravi xəstəliyin yaranma səbəbi kimi uşağın beynində yaranan təziqi göstərmişdir. Kitabda bu barədə olan bölmündə deyilir:
Yeni doğulan körpənin, cətin doğulması nəticəsində beyninə su yığılması baş verə bilər. Belə olan halda, uşağın başının həcmi günü-gündən böyüməyə başlayır. Başın böyümə səbəbi, qan dövranında hərəkət edən suyun beyində cəmləşməsidir. Belə xəstələrdə beyin sümükləri bir-birindən aralı olur. Hidrosefalı xəstəni mualicə etmək ücün, peşəkar həkim tərəfindən xəstənin başında üç ayrı yerdə dəlik açılmalıdır. Bununla beyinə toplanmış suyun çıxması təmin edilir. Sonrakı mərhələdə yara qapanmalı və bərk-bərk sarılmalıdır.
XX əsrə qədər, xəstəlik barədə insanların məlumatı az idi. Həmin dövrdə insanlar beyin haqqında ətraflı məlumata malik deyildilər və bu səbəbdən hidrosefalı xəstələrin mualicəsidə, mümkün deyildi. Bu gün də hindrosefal xəstəliyinin tam müalicəsi tapılmamışdır. Erkən yaşlarda müxadilə etməklə başlanan müalicə nəticəsində xəstəliyin genişlənməsinin qarşısı alınır.
Dermatit
Dermatit (yun. δέρμα, δέρματος — dəri + lat. itis — keçmək, dönmək) — dərinin üzərinə xarici fiziki və ya kimyəvi faktorun birbaşa təsir etdiyi yerdə əmələ gələn iltihab. Bəzən bu termin daha geniş mənada dərinin hər hansı iltihabının adı kimi istifadə olunur (məs. atopik dermatit).
Tibbdə çaşqınlığı azaltmaq üçün "kontakt dermatit" termini qəbul edilir. Digər səbəblərdən yaranan dəri zədələri toksikermiya adlanır.
Etiologiyası
Allergenlər kimyəvi maddələr, dərmanlar, kosmetika və bitkilər ola bilər. Sadə dermatitə mexaniki qıcıqlandırıcılar, yüksək/aşağı temperatur, ultrabənövşəyi şüalanma, elektrik cərəyanı, respiratorların uzun müddət istifadəsi səbəb ola bilər.
Növləri
Dermatitə daxildir:
Simptomları
thumb|upright=1.3|Əllərin dermatiti
Hər növ dermatitin fərqli simptomları olsa da, dəridə qızartı, şişkinlik, qaşınma və bəzən sızma və çapıqlanma ilə müşayiət olunan dəri zədələri da daxil olmaqla, hamısı üçün ümumi olan müəyyən əlamətlər vardır. Bundan əlavə, simptomların göründüyü dəri sahəsi — boyun, bilək, çiyin, bud və ya ayaq — hər bir dermatit növü üçün fərqli olur. Daha nadir hallarda genital bölgədə görünə bilər. Bu tip dermatitin simptomları çox şiddətli olur və görünə və yoxa çıxa bilər. Qıcıqlandırıcı kontakt dermatit adətən qaşınmadan daha ağrılıdır.
Seboreik dermatitin simptomları tədricən baş dərisinin quru və ya yağlı qabıqlanmasından (kəpək) üz nahiyələrinin miqyasına, bəzən qaşınma ilə, lakin saç tökülməsi olmadan tədricən görünməyə meyllidir.
Yenidoğulmuş uşaqlarda xəstəlik baş dərisində qalın, sarımtıl səpgilərə səbəb olur, tez-tez döküntü ilə müşayiət olunur. Ağır hallarda simptomlar saç xətti boyunca, qulaqların arxasında, qaşlarda, burunda və kürəyin arxa hissəsində görünə bilər.