cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qaradaş piri
Tarixi
Ziyarətgahdakı armud ağacının dibində qara daş vardır. Azərbaycan türklərində armud ağacı müqəddəs sayılır. Qara daş isə bütün müsəlman dünyasında müqəddəs hesab edilir. Etnoqrafik materiallar təsdiq edir ki, yerli əhali arasında bu cür daşların göydən gəlməsi, bu səbəbdən də müqəddəs sayılması haqqında fikirlər vardır.
Molekulyar tibb
Molekulyar tibb — Molekulyar tibb, molekulyar quruluşları və mexanizmləri təsvir etmək, bir xəstəliyin əsas molekulyar və genetik səhvlərini təyin etmək və onları düzəltmək üçün molekulyar müdaxilələr hazırlamaq üçün fiziki, kimyəvi, bioloji, bioinformatik və tibbi üsulların istifadə edildiyi geniş bir sahədir. Molekulyar tibb perspektivi, xəstələrə və orqanlarına əvvəlcədən konseptual və müşahidəli diqqətdən çox, hüceyrə və molekulyar hadisələrə və müdaxilələrə önəm verir.
Tarix
1949 -cu ilin noyabrında Linus Pauling, Harvey Itano və onların idarəçiləri, Seminli Kağız, Oraq Hüceyrə Anemiyası, Elmdə Molekulyar Xəstəlik, Linus Paulinq, Harvey Itano və məlumatları ilə molekulyar tibb sahəsinin yaradılmasının əsasını qoydular. 1956 -cı ildə Roger J. Villiams, molekulyar genetika, orqanların qarşısının alınması və idarə edilməsi mövzusunda biokimyəvi şəxsiyyət kitabını yazdı. Paulinq -in 1968 -ci ildə yazılan başqa bir Elm məqaləsi, müalicəsi və qarşısının alınması üçün istifadə edilməkdə olan sənədlərin hazırlanmasını molekulyar tibbin təqdim etməsi nəticəsində ortaya çıxardı .
1970 -ci illərdə "bioloji inqilabına" qədər bir çox yeni metod və kommersiya tətbiqinə qədər nəşr olunan tədqiqat və irəliləyiş yavaş idi.
Molekulyar cərrahiyyə
Bəzi tədqiqatçılar molekulyar cərrahiyyəni molekulyar tibbin bir hissəsini təşkil edir.
Təhsil
Molekulyar tibb Avropa universitetlərində yeni bir elmi fəndir. Müasir tibbi tədqiqatlar biokimya sahəsi ilə birlikdə ikisi arasında bir körpü təklif edir. Hal -hazirda yalnız bir universitetdə bakalavr təhsili verilir. Bu fənni bitirdikdən sonra məzmun sağlamlığı elmləri, tədqiqat, laboratoriya işləri və doktorluq üzrə karyera qura bilər.
Maddələr
Əsas fənlər biokimya kurslarına bənzəyir və ümumiyyətlə gen ifadəsi, tədqiqat üsulları, zülallar, xərçəng araşdırması, immunologiya, biotexnologiya və s. Bəzi universitetlər molekulyar təbabəti kimya kimi başqa bir sahə ilə birləşdirir və lisenziya proqramını zənginləşdirmək üçün tamamlayıcı tədqiqat kimi çıxış edirlər .
Can Dündar
Türkiyənin yaxın tarixi, siyasəti və məşhur mədəniyyət mövzularında hazırladığı sənədli filmləri ilə tanınmış istelsalçısıdır. Xüsusilə "Sarı Zeybek" (1993) sənədli filmi diqqəti cəlb etdi. 2015-ci ilin fevral ayında Cümhuriyət qəzetinin baş redaktoru olan Can Dündarın 29 may 2015-ci ildə imzasında dərc olunan Milli Kəşfiyyat Təşkilatının tırlarındakı silah xəbəri böyük əks-səda verdi və jurnalist bu xəbərə görə tutuldu. Məhkəmə nəticəsində cəsusluq və dövlətin gizli sənədlərini əldə edib yayımladığı üçün cəzalandırıldı. Apelyasiya məhkəməsi gedərkən hələ də azadlıqda olan C. Dündar təhlükəsizliyi ilə əlaqədar Almaniyaya getdi. O, Cümhuriyət gəzetinin baş redaktoru vəzifəsindən ayrıldı və eyni qəzetdə köşə yazarlığına davam edəcəyini açıqladı. 31 oktyabr 2016-cı ildə barəsində həbs qətimkan tədbiri görüldü. Oslo Sülh Araşdırma İnstitutu tərəfindən elan edilən 2017 Nobel Sülh Mükafatına namizədlər arasında üçüncü yerdə qərarlaşdı.
Həyatı
Can Dündar 16 iyun 1961-ci ildə Ankarada Əli Rza və Öznur Dündarın tək övladı olaraq dünyaya gəldi. İlk və orta təhsilini Ankarada başa vuran Dündar Ankara Atatürk Liseyini bitirdikdən sonra 1982-ci ildə Ankara Universiteti, Siyasi Elmlər Fakültəsinin Mətbuat və Yayım şöbəsini bitirdi. Universitet illərində jurnalistikaya başlamışdır. 1979-cu ildən başlayaraq Əks-səda, Hürriyet, Nöqtə, Həftəlik Baxış, Söz və Tempo qəzetlərində işləyib. 1986-cı ildə Birləşmiş Krallıqdakı London Jurnalistika Məktəbini bitirdi. Elə həmin il Yaxın Şərq Tekniki Universitetinin İqtisadi və İdarəetmə fakültəsi, Siyasi Elmlər və Dövlət İdarəçiliyi bölməsində siyasi elmlər üzrə magistr dərəcəsini tamamladı. Magistrlik dissertasiyasında Mediya və Demokratiya, Belgrano və Qocatəpə hadisələrinin mediyada əks olunmasının müqayisəsini, habelə iki ölkədə döyüş gəmisinin təsadüfən batması və bunun dövlət sirri olaraq saxlanılması mövzusunu araşdırdı.
Jurnalistliyi və sənədli filmləri
Məmməd Əli Birand və Bülent Çaplı ilə birlikdə "Demirkırat" (1991) və "12 Mart" (1994) adlı sənədli seriallarını, eyni zamanda Türkiyənin gözəllik kraliçalarından danışan "Cümhuriyətin kraliçaları" və Atatürkün son 300 günündən bəhs edən "Sarı Zeybek" adlı sənədli filmləri hazırladı. 1994–1995-ci illərdə Türkiyə tarixinin kölgədə qalmış qəhrəmanlarında bəhs edən "Kölgədəkilər" adlı sənədli seriyasnı təqdim etdi.
Köşə yazarlığına 1994-cü ildə başlamışdır, elə eyni ildə də "Yeni Yüz il" qəzeti üçün gündəlik köşə yazıları yazmağa başladı və beş il orada çalışdı. Köşə yazarlığı və sənədli filmləri davam edərkən Yaxın Şərq Tekniki Universitetidə doktorluq təhsilini davam edən C. Dündar 1996-cı ildə "Terrorizm və media: Liberal nəzəriyyəsi işığında terror hadisələrinin televiziyada aparılmasına tənqidi yanaşma" tezisi ilə doktoranturasını başa vurdu. O, həmçinin Ankara Universitetinin İctimai münasibətlər fakültəsində və YŞTU-də Siyasi Elm və Dövlət İdarəçiliyi kafedrasında dərs demişdir.
1996–1997-ci illərdə, Show TV üçün hazırladığı 10 hissədən ibarət "Güzgülər" sənədli filmi ilə siyasi və tarixi mövzulardan kənara çıxaraq məşhur mədəniyyət sahəsindəki araşdırmalara müraciət etdi. 1996–1998-ci illərdə 40 dəqiqəlik sənədli-xəbər proqramını hazırlayıb təqdim etdi. 7 yanvar 1997-ci ildə yayımlanan proqramda Susurluq qəzası haqqında başlayan tədqiqatlarla bağlı iddialar uzun müddət gündəmdə qaldı.
1998-ci ildə Atatürkün tələbəlik həyatındakı ölkə vəziyyətini və o zamankı baş verən dəyişikliklər haqda bəhs edən sənədli filmlə geri döndü. Türkiyə siyasi tarixi və məşhur mədəniyyətindəki əhəmiyyətli kəslər, Kənd İnstitutları, Dövlət Teatrları, Dövlət Bankı kimi təşkilatlara bağlı çoxlu sayda sənədli filmlər hazırladı.
1999-cu ilin yanvarından 2001-ci ilin yanvar ayının sonuna qədər "Sabah" qəzetində köşə yazarı vəzifəsində çalışmışdır. 2001-ci ilin yanvar ayından etibarən "Milliyyət" qəzetində "Ada" adlı köşə yazısı yazmışdır. 2003–2004-cü illərdə "Milliyyət" qəzeti üçün "Məşhur mədəniyyət" əlavəsini nəşr etdi. 1 avqust 2013-cü ildə "Milliyyət" qəzeti ilə yolları ayırdı. "Milliyyət" qəzetindən ayrıldıqdan sonra "BirGün" qəzetində Doğan Tılıçın köşəsinde bir ay boyunca həftədə üç gün yazısı çıxdı.
Atatürk haqda sənədli filmi
Mustafa Kamal Atatürkün həyatından bəhs edən ssenari yazmış və film çəkmişdir. 2008-ci ildə yayımlanan film Atatürkü mühakimə etdiyinə və ya pislədiyinə görə tənqidlərə məruz qalmışdır.
Baş redaktorluğu
25 oktyabr 2013-cü ildən Cumhuriyet qəzetində yazan C. Dündar 8 fevral 2015-ci ildə qəzetin baş redaktoru təyin edilmişdir. 2014-cü ildə Gəzi Parkı etirazları haqqında "Gözdağı" adlı sənədli film hazırladı.
Əsərləri
İsmayıl Cem ilə edilmiş uzun bir reportajın Jurnalist-yazar Can Dündar tərəfindən kitablaşdırılmış halı. "Mən belə vidalaşmalıyam" kitabının çapı İsmayıl Cemin ölümünün il dönümünə təsadüf etdi. Kitab siyasətçi, jurnalist və keçmiş xarici işlər naziri İ. Cemin həyatının bəzi hissələrini, Türk mətbuat tarixi və siyasəti haqqında verdiyi bütün reportajları, 2006-cı ilin sonlarından başlayaraq xəstəliyinin son aylarına qədər davam edən bir dövrü əhatə edir. Kitabda İsmayıl Cemin uşaqlıq və təhsil həyatı, TRT baş direktoru vəzifəsinə qədər siyasətə olan marağı, Milliyyət və Cumhuriyet qəzetlərindəki işləri və nazirlikdəki məqamı Can Dündar tərəfindən məqarətlə qələmə alınıb. Kitabın sonunda 1995-ci ildə Nyu Yorkda yazdığı bir şeir var: adı Veda. Şeir mən belə vidalaşmalıyam sətri ilə sonlanır. Can Dündar isə bu son sətri isə kitabın adına verib. Kitabın giriş məqaləsində İ. Cemin Can Dündarın bir sualına cavabı var:
Həbsi
29 may 2015-ci ildə Suriyaya göndərilən MKT TIR-ları ilə bağlı xəbərlərin "Cümhuriyət" qəzetində "Budur Ərdoğanın yox dediyi silahlar" başlığı altında Can Dündarın imzası ilə dərc olunmasından sonra bu xəbərlərə yayım qadağası qoyuldu. Elə həmin gün İstanbul Baş Prokurorluğunda Can Dündar dövlət təhlükəsizliyi, habelə siyasi və hərbi casusluq haqqında məlumat vermək, gizli qalmalı olan məlumatları açıqlamaq və terror təşkilatının təbliğini aparmağa görə istintaqa cəlb olundu.MİT TIR’ları haberine yayın yasağı Bir neçə gün sonra prezident Erdoğan bu hadisə haqqında belə demişdi:
Ərdoğanın Prokurorluğa fərdi müraciəti ilə Can Dündara həqiqəti əks etdirməyən xəbərlər, şərhlər və görüntülər yayımlayaraq ədalətli mühakiməyə təsir göstərmək cəhdi ilə günahlandırılaraq 42 il həbs cəzası tələb edildi. Bu hadisə zamanı Can Dündar 26 noyabr 2015-ci ildə qəzetin Ankara nümayəndəsi Erdem Gül ilə birlikdə tutuldu.
24 noyabrda isə Ərdoğan hadisə ilə bağlı aşağıdakıları söyləmişdi:
Dövlətin gizli qalması lazım olan məlumatlarını siyasi və ya hərbi casusluq məqsədiylə təmin etmə, dövlətin təhlükəsizliyinə bağlı gizli qalması lazım olan məlumatları casusluq məqsədilə açıqlama, şiddət göstərərək Türkiyə Respublikası Hökumətini süquta uğratma və ya vəzifələrini icra etməsinə qismən ya da tamamilə maneə törətməyə təşəbbüs etmək və silahlı terror təşkilatına üzv olmadan istəyərək kömək etmək kimi iddianamələr İstanbul 14-cü Ağır Cəza Məhkəməsi tərəfindən qəbul edildi. 26 noyabr 2015-ci ildə həbsxanaya girdi.
Azadlığı
6 dekabr 2015-ci ildə C. Dündar E. Gül ilə birlikdə Məhkəməyə fərdi müraciət edərək mühakimə olunarkən hüquqlarının pozulduğunu söylədilər. Bu ərizədən sonra İstanbul 14-cü Ağır Cəza Məhkəməsinin "Siyasi casusluqla məşğul olduqları barədə konkret məlumat yoxdur" əsaslandırılmış qərarı ilə 25 fevral 2016-cı il tarixində azadlığa buraxıldılar.
Ədalət və İnkişaf Partiyası fraksiyasının sədri Bülent Turan qərarı sevinclə qarşıladıqlarını, lakin məhkəmə qərarı üzərindən Ədalət və İnkişaf Partiyasını ittiham etməyin doğru olmadığını söylədi. Cümhuriyyət Xalq Partiyası fraksiyasının sədri Levent Gök isə bu qərara görə Konstitusiya Məhkəməsi üzvlərini təbrik etdi. Milliyətçi Hərəkat Partiyası fraksiyasının sədri Erkan Akçay, Xalqların Demokratik Partiyası fraksiyasının sədri İdris Baluken və Pervin Buldan bu qərarı sevinclə qarşıladıqlarının ifadə etdilər.
Avropa Şurasının baş katibi Turbyorn Yaqland və Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı da bu qərarı alqışlayaraq bu hərəkətin mətbuatın azadlığı üçün vacib amil hesab etdiklərini söylədilər.
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan 28 fevralda Konstitusiya Məhkəməsinin Can Dündarın sərbəstliyi haqqında verdiyi qərara bunları demişdi:
Yekun
6 may 2016-cı ildə keçirilən dördüncü məhkəmə iclası nəticəsində C. Dündar və E. Gül dövlət çevrilişi ittihamından bəraət aldılar. Hər ikisi haqqında da casusluq ittihamı aradan qaldırıldı. Dövlətin gizli sənədlərini əldə etməsi və həmin sənədləri yaymaqda ittiham edilərək yeddi il müddətinə azadlıqdan məhrum edilən C. Dündarın cəzası beş il on aya qədər endirildi. Məhkəmə prosesi müddətində şərti azadlqda olarkən C. Dündar həyat təhlükəsizliyi ilə əlaqədar Almaniyaya getdi. 2016-cı ilin avqustunda Cumhuriyet qəzetinin baş redaktoru vəzifəsindən istefa etdi; eyni qəzetdə köşə yazarlığına davam edəcəyini açıqladı. 24 yanvar 2017-ci ildən bu günə qədər Almaniyada yerləşən "Özgürüz" xəbər portalının baş direktoru vəzifəsində çalışır.
Adilə Yusifova
Adilə Niyazi qızı Yusifova — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, sənətşünaslıq namizədi alimlik dərəcəsini almış professor.
Pedaqoji fəaliyyəti
1975-1999-cu illərdə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunda konsertmeystr, nəzəriyyə fənnlərindən dərs demişdir. 1991-ci ildən Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasının Azərbaycan xalq musiqisinin tarixi və nəzəriyyəsi kafedrasında müəllim, 2006-cı ildən dosent, 2012-ci ildən professor vəzifəsində çalışır.
Əsərləri
Adilə Yusifova fortepiano ilə orkestr üçün konsert (1980), fleyta və fortepiano üçün üç miniatür (1981), qoboy və fortepiano üçün "Triptix" (1981), Azərbaycan xalq rəqs işləmələri (1981), kamera orkestri üçün beş konsert pyesi (1984), "Milli naxışlar" (1993), İ. Tapdıq və B. Vahabzadənin sözlərinə uşaq xoru, kvartet və fortepiano üçün "Bahar nağılı"-7 hissəli kantata (1993), fleyta və fortepiano üçün "Unudulmuş duyğu" pyesi (1994), simli kvartet, səs, klarnet və fortepiano üçün "Biz eyni səma altındayıq" (1997), tar və fortepiano üçün "Alov" fantaziyası (2003), R. Mirzəyevanın sözlərinə "Qadın obrazlarının siluetləri" süitası (2003), (2007), truba, violin və fortepiano üçün "Reqtaym ruhunda" (2007), soprano, tenor və fortepiano üçün "Nənə çin sandığında" süitası (2009), fortepiano üçün "İthaf" (Cövdət Hacıyevə həsr olunub (2012), R. Mirzəyevanın sözlərinə səs, simli kvartet, qoboy, balaban və fortepiano üçün "Xəyallarımdakı şəhər" fantaziyası (2014) və s. əsərlərini yazmışdır. Bundan əlavə bəstəkar N. Kərimovla birlikdə rus dilində "Azərbaycanda peşəkar təhsilin salnaməsi (1985–1995-ci illər)", musiqi təhsil ocaqlarının tələbələri üçün "Azərbaycan xalq melodiyalarının işləməsi və aranjimanı", "Azərbaycan bəstəkarlarının işləmələri" adlı kitablar, Azərbaycan və rus dillərində "Soltan Hacıbəyov. Azərbaycan xalq melodiyalarının işləməsi" adlı dərs vəsaitini və rus dilində "Cövdət Hacıyev. Həyat salnaməsi. Məqalələr. Mülahizələr" adlı kitabını yazmışdır.
Təltif və mükafatları
Adilə Yusifova 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi fəxri adına layiq görülmüşdür.
Qaradaş ocağı
Qaradaş ocağı — Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonunun Axura kəndinin mərkəzində ziyarətgah.
Tarixi
Ахurа kəndinin içərisində yеrləşir. Qаrаdаş оcаğınа indi də inаm vаr. Öz ürəyində аrzu və istəyinin həyаtа kеçməsini istəyən şəхslər оcаğа nəzir dеyir və аdаmlаr аrzu, istəklərinə çаtdıqdа nəziri оcаğа аpаrırlаr. Qаradаş оcаğının mərkəzində nəhəng prizmаtik-kоnusvаri fоrmаlı qаrа dаş vаr. Dаşın ətrаfınа bir nеçə kiçik ölçülü dаşlаr düzülmüşdür. Əfsаnəyə görə iri qаrа dаşlаr göydən gəlmiş аnа, ətrаfındа оlаn kiçik dаşlаr isə оnun övlаdlаrıdır. Оdur ki, оcаğа аncаq qаdınlаr və uşаqlаr girə bilər. Kişilərin оcаğа gəlməsi qаdаğаndır. Оcаğа qаb-qаcаq dа gətirilir. Qаrаdаş оcаğının həyətindən iki ədəd şirli sахsı qаb sınıqlаrı аşkаr еdilmişdir. Bu mаtеriаllаr ХIII-ХIV əsrlərə аiddir. Görünür, müqəddəs Qаrаdаş оcаğı dа həmin dövrlərə аiddir. .
Xabad-Or-Avner təhsil mərkəzi
Xabad-Or-Avner təhsil mərkəzi — Bakının Xətai rayonundakı Əbilov yaşayış massivində yəhudi uşaqlar üçün Heydər Əliyev Fondu və “Or-Avner” Fondu tərəfindən inşa edilmiş 450 yerlik təhsil mərkəzi.
Haqqında
thumb|left|240px|“Xabad-Or-Avner” təhsil mərkəzinin binasının [[təməlqoyma mərasimi.]] 2007-ci il mayın 31-də Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə mərkəzin təməlqoyma mərasimi keçirilib. Təhsil Mərkəzinin tikintisi 2010-cu ildə başa çatıb. 2010-cu il oktyabrın 4-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, xanımı Mehriban Əliyeva və MDB Yəhudi İcmaları Federasiyasının və “Or-Avner” Beynəlxalq Fondunun prezidenti Lev Levayev təhsil mərkəzinin açılışında iştirak ediblər.
Bakının Xətai rayonunda yerləşən üçmərtəbəli kompleks ən müasir tələblər səviyyəsində inşa olunmuşdur. Mərkəzdə müasir avadanlıq və lazımi dərs vəsaitləri ilə təchiz edilən 30 sinif otağı, 700 kvadratmetr sahədə süni örtüklü açıq stadion vardır.
450 yerlik mərkəzin digər təhsil müəssisələrindən fərqi burada yəhudi mədəniyyəti əsaslarının tədris olunmasıdır. Belə ki, mərkəz etno-mədəni komponentlidir.
Təhsil nazirinin 19.04.2021-ci il tarixli, F-163 nömrəli əmrinə əsasən 152 nömrəli tam orta məktəbin fəaliyyəti bərpa edilib. Həmin tarixdən etibarən "Xabad-Or-Avner" məktəbi 152 nömrəli tam orta məktəb kimi fəaliyyətini davam etdirir.
Şarəxor (Sərdəşt)
Şarəxor — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 14 nəfər yaşayır (4 ailə).
Lesli Roy
Lesli Roy — irlandiyalı müğənni və bəstəkar. İrlandiyanı Niderlandın Rotterdam şəhərində keçiriləcək 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcək.
Qlikemiya
Ölçü vahidi
Qanda qlükozanın səviyyəsini iki yolla ölçürlər: Böyük Britaniya və Birlik ölkələrində (Avstraliya, Kanada, Hindistan və s.) və keçmiş SSRİ ölkələrində molyar konsentrasiya, mmol/l (litrdə millimol və ya millimolyar) ilə ölçülür qısaldılmış mM).). ABŞ, Almaniya, Yaponiya və bir çox başqa ölkələrdə kütlə konsentrasiyası mq/dl (desilitr üçün milliqram) ilə ölçülür.
C6H12O6 qlükozasının molekulyar çəkisi 180 olduğundan, iki vahid arasındakı fərq 18-dir, ona görə də 1 mmol/L qlükoza 18 mq/dL-ə bərabərdir.
Qanda qlükozanın səviyyəsinə təsir edən iki növ qarşılıqlı antaqonist metabolik hormonlar var:
Normal dəyər diapazonu
İnsanlarda
Normal diapazonlar laboratoriyadan laboratoriyaya bir qədər dəyişə bilər. Bir çox amillər insanın qanında şəkərin səviyyəsinə təsir göstərir. Qanda şəkərin tənzimlənməsinin homeostatik mexanizmi (qlükoza homeostazı kimi tanınır) normal işləyərkən şəkərin səviyyəsini 4,4–6,1 mmol/L (79–110 mq/dL) dar diapazona qaytarır (qanda qlükoza testi acqarna ölçülür).)
Heyvanlarda
Ümumiyyətlə, adi ev heyvanlarında qanda şəkərin diapazonu bir çox monoqastrik məməlilərə nisbətən aşağıdır. Lakin bu ümumiləşdirmə vəhşi heyvanlara və dəvələrə aid edilmir. Mq/dL-də serum (zərdab) qlükoza üçün istinad dəyərləri inəklər üçün 42–75, qoyunlar 44–81, keçilər 48–76, pişiklər 61–124, itlər 62–108, atlar 62–114, donuzlar 66–116, dovşanlar 75–155, lamalar üçün isə 90–140 arasındadır. Ağ balinalarda serumun (zərdab) qlükozada səviyyəsi 94–115 mq/dL arasında olduğu təxmin edilir. Suitilərdə serum qlükoza səviyyələri 4,9 ilə 12,1 mmol/L arasında dəyişir.
İncəsənət akademiyası
thumb|300x300px| Mariya Başkirtseva. "Studiyada". 1881
İncəsənət akademiyası — incəsənət ənənələrini qoruyub saxlamaq və inkişaf etdirmək, dövrün estetik baxışlarının formalaşmasında, ədəbi-bədii mədəniyyətin, bədii yaradıcılığın meyar və normalarının formalaşmasında, bu əsasda peşə təhsili sənət məktəbinin yaradılmasında iştirak etmək üçün nəzərdə tutulmuş, sənətkarların, bilicilərin və sənətsevərlərin yaradıcı cəmiyyətləri və təşkilatları, habelə ali ixtisas təhsil müəssisələri. İlk incəsənət akademiyaları İtaliyada, intibah dövründə bədii yaradıcılığın aktual əsası kimi antik dövrə marağın yaranması ilə əlaqədar yaranmışdır. Onlar sənətkarlıq icmalarından və rəssamların emalatxanalarından böyümüş, burada öz tələbələri və şagirdləri ilkin hazırlıqlarını almışdılar.
Rəssamların hazırlanması üçün məktəblər fərdi şəxslər, pedaqoqlar və himayədarlar, habelə dövlət xadimləri və monarxlar tərəfindən yaradılmışdır. Buna görə də XVII–XVIII əsrlərin klassisizm dövründə Qərbi Avropa ölkələrində və Rusiyada akademiyaların əksəriyyəti kral və ya imperiya adlanırdı. Digər hallarda, universitetlər və ya özəl rəsm məktəbləri gələcək akademiyalar üçün əsas idi, lakin onlar cəmiyyətin və hökumətlərin dəstəyini də tələb edirdilər. Rəsm məktəbləri şagirdlərə rəssamlıq, rəsm və heykəltəraşlıq sənəti haqqında ibtidai biliklər verməklə yanaşı, özünü incəsənətin tədqiqinə həsr etmək istəyən hər kəs üçün təhsil verirdi. Belə məktəblər, eləcə də dövri və daimi rəsm sərgiləri bədii tərbiyə vasitəsinə çevrilirdi.
XIX–XX əsrlərin bədii mədəniyyətinin inkişafını akademiyaların fəaliyyəti olmadan təsəvvür etmək mümkün deyil, lakin bununla yanaşı, akademiyalar tez-tez mühafizəkarlığın qalasına çevrilir və yenilikçi bədii cərəyanların nümayəndələri tərəfindən tənqid olunurdu. Bu, özəl akademiyaların meydana gəlməsini və aparıcı rəssamların yaratdığı rəsm studiyalarını izah edir.
Firdovsi Məmmədov
Firdovsi Məmmədov (Fahralı) (d.31 oktyabr, 1954) —həkim-nevropotoloq, şair- publisist, "İlin Həkimi" diplomu, "Qızıl Qələm" və "İnam-İlham" mükafatları laureatı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü.
Həyatı
thumb|240x240px|Firdovsi Məmmədovun babası-İslam Məmmədov, Cümhuriyyət ordusunun əsgəri|leftFirdovsi Əli (Alı) oğlu Məmmədov (Firdovsi Fahralı) 31 oktyabr 1954-cü ildə Azərbaycan SSR-nin Kirovabad (indiki Gəncə) şəhərində anadan olub. 1961-ci ildə Kirovabad (indiki Gəncə) şəhər 15 saylı orta məktəbin birinci sinfinə daxil olmuş və 1966–1970-cı illərdə təhsilini 41 saylı orta məktəbdə davam etdirmişdir. 1970-ci ildə ata yurdu Faxralı kəndinə gələrək bir il Faxralı kənd orta məktəbində oxuyaraq 1971-ci ildə həmin məktəbi əla qiymətlərlə başa vurmuşdur. 1971-ci ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuş və 1977-ci ildə həmin institutu bitirirək terapevt ixtisasına yiyələnmişdir. Həmin ildən etibarən təyinat üzrə Gəncə şəhərində həkimlik fəaliyyəyinə başlamış və hal-hazırda Gəncə şəhər Dəqiq Nəticələr Klinikasında (DNK) həkim-nevropotoloq işləyir. Bakı və Moskva şəhərlərində təkmilləşmə kursları keçib. Beyin müayinəsinin elektroensefaloqrafiya və exoensefaloqrafiya metodlarından istifadə edir. Əldə etdiyi nailiyətlərə dair bir sıra tibbi məqalələr hazırlayaraq dərc etdirmişdir. 2013-cü ildə "İlin Həkimi" fəxri diplomuna layiq görülmüşdür. Firdovsi Məmmədov (Fahralı) həkimlik fəaliyyəti ilə yanaşı poeziya və publisistikayaya maraq göstərmiş və yüksək nailiyyətlər əldə etmişdir. 4 ser kitabının, çoxlu publisistik yazıların müəllifidir. "Qızıl Qələm" və "İnam-İlham" mükafatları laureatıdır. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü və Prezident təqaüdçüsüdür.
"Kaş ki, bu dünyaya gəlməz olaydım", "Mən" və "Vətənə gileyim" adlı şerləri Vüsal Xoyluyevin ""Unutmayaq ki, unudulmayaq" Faxralı elinin izi ilə" adlı kitabına daxil edilmişdir.
10 sentyabr 2014-cü il tarixində "Qərb informasiyası" qəzetində "O Təhsilin Fədaisi İdi…" adlı geniş məqaləsini Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Rafil İmanova həsr etmişdir. Həmin məqalənin qısa mətni Tamilla Həmidqızının "Sayların işığı" kitabına daxil edilmişdir.
2018-ci ildə "Avrasya Sanat Kültür Edebiyat ve Bilim Federasyonu (ASKEF)" tərəfindən təşkil edilən "KARABAĞ'DAN KERKÜK'TEN ÇANAKKALE'YE" adlı antologiyanın iştirakçı olmuşdur.
Ailəlidir. 2 övladı, 4 nəvəsi var. Həkim Firdovsi Fahralının babası İslam Мəhəmməd oğlu Məmmədov Cümhuriyyət əsgəri olmuşdur. Firdovsi Məmmədov (Fahralı) əslən Goranboy royununun Fəxralı kəndindəndir.
Şivaşan (Sərdəşt)
Şivaşan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 118 nəfər yaşayır (25 ailə).
Rameş Zəkiyev
Rameş Gülverdi oğlu Zəkiyev (27 iyun 2001, Şahağac, Astara rayonu — 15 oktyabr 2020, Hacıməmmədli, Ağdam rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rameş Zəkiyev 27 iyun 2001-ci ildə Astara rayonunun Şahağac kəndində anadan olmuşdur. 10 yaşı olanda atası Gülverdi Zəkiyev vəfat etmişdir.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rameş Zəkiyev 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində minaatan olaraq iştirak etmişdir.Ağdam istiqamətində gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. 15 oktyabr 2020-ci ildə səhər saatlarında Ağdam rayonunun Hacıməmmədli kəndində minamyot mərmisinin düşməsi nəticəsində 2 döyüşçü yoldaşı ilə birgə həlak olmuşdur. Onun cənazəsi 20 oktyabr 2020-ci il doğulduğu boya başa catdığı Astara rayonunun Şahağac kəndinə gətirib dəfn etdilər. Dəfn mərasimində rayon icra nümayəndəsi də iştirak etmişdi.
Əfqanıstan sənədləri
Əfqanıstan sənədləri — ABŞ-nin Əfqanıstandakı müharibəsi ilə əlaqədar Əfqanıstanın Bərpası üzrə İdarənin baş inspektoru (SIGAR) tərəfindən hazırlanmış və İnformasiya Azadlığı haqqında Akt tələbinin ardınca 2019-cu ildə "The Washington Post" tərəfindən çap olunan müsahibələr toplusu. Bu sənədlər "SIGAR"ın müharibədə bilavasitə rol oynamış general və diplomatlardan tutmuş humanitar təşkilatların əməkdaşlarına və əfqan məmurlarına qədər 400-dən artıq insandan alınmış müsahibələr əsasında apardığı daxili araşdırmanın nəticəsidir. Əfqanıstan sənədləri Pentaqon və ABŞ Dövlət Departamentinin uzun illər müharibənin gedişi barədə yalan məlumat verdiklərini sübut etmişdir.
Qarabağlar qalası
Qarabağlar qalası — Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonunun Qarabağlar kəndindən şimal-qərbdə, Damlama yaşayış yerinin yaxınlığında arxeoloji abidə.
Tarixi
O, üç tərəfdən şimal, cənub və qərbdən sıldırım qayalarla əhatələnmiş dağın üzərində yerləşir. Yaşayış yeri şimal tərəfdən iri daşlardan bərkidici məhlul olmadan hörülmüş divarla əhatə edilmişdir.Yerüstü tapıntılar çəhrayı və boz rəngli qab sınıqlarından ibarətdir. Abidəni (e.ə. 1-ci) minilliyin əvvəllərinə aid etmək olar.
Fira Cəlilova
Fira Cəlilova (Firuzə Ümid qızı İskəndərova; 26 iyun 1983, Bakı şəhəri, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan jurnalisti
Həyatı
Firuzə Ümid qızı İskəndərova 1983-cü ildə Bakı şəhəridə anadan olub. 2000-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 2004–2006 Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsi, magistr dərəcəsi, 2006–2007 ​Bakı Pedaqoji Kadrların İxtisasartırma və Yenidən Hazırlanma İnstitutunun Məktəbəqədər Təhsil fakültəsində. Təhsil fakültəsi. İxtisas pedaqoq–psixoloq təhsilini başa vurub. Sonradan 2008–2013 ​ Təhsil Problemləri İnstitutunun Məktəbəqədər bölməsinin pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru proqramı üzrə Doktoranturada təhsil alaraq "Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində interaktiv təhsil metodlarından istifadə" mövzusunda dissertasiya işi müdafiə edərək pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alınmışdır. 2000 – 2004 ​Space Müstəqil Teleradio şirkətinin müxbir və teleaparıcısı kimi fəaliyyətə başlayıb. 2004 – 2005 ​Sabunçu rayonu 105 saylı körpələr və uşaq bağçasının metodisti. 2005 – 2012 ​Sabunçu rayonu 105 saylı körpələr və uşaq bağçasının müdiri. 2012 – 2014​ Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti tabeliyində olan Məktəbəqədər Təhsil Müəssisələri və Uşaq Evləri İdarəsinin sektor müdiri.2014 – 2016 ​Azad Azərbaycan Müstəqil Teleradio şirkətinin layihə rəhbəri və teleaparıcısı 2016 – 2018​ Xəzər Media Mərkəzinin layihə rəhbəri və teleaparıcısı. 2019-indiyə kimi Azərbaycan Sənaye Korporasiyasının törəmə müəssisəsi olan "ASK Xidmət" MMC-nin İctimaiyyətlə əlaqələr üzrə rəhbəri.
Monax Avel
Monax Avel və ya Vasili Vasilyev  — Rusiya pravoslav rahibi, falçısı. O, bəzi mənbələrə görə, XVIII əsrin ikinci yarısında və sonrakı əsrlərdə bir sıra tarixi hadisələri, o cümlədən II Yekaterinadan başlayaraq Rusiya avtokratlarının ölüm tarixlərini və şərtlərini, sosial sarsıntıları və müharibələri proqnozlaşdırmışdır.
Həyatı
Kəndli ailəsindən gəlir. İmperatriça II Yekaterinanın və imperator I Pavelin ölümünün günləri və hətta saatları, Napoleonun Rusiyaya hücumu və Moskvanın yandırılmasını proqnozlaşdırdığına förə dəfələrlə həbs olunmuşdur. Ümumilikdə 20 ilə yaxın həbsxanada yatmışdır. İmperator I Nikolay Pavloviçin əmri ilə Suzdalda Müqəddəs Yevfim monastırında həbs edilmiş və orada vəfat etmişdir. 1875-ci il üçün "Russkaya starina" jurnalında Avelin məktublarından, "Həyatından" və "çox dəhşətli kitablarından" parçalar dərc edilmişdir.
NGC 607
NGC 607, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 11.68 sm (4.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ana Sokliç
Ana Sokliç — Sloveniyalı müğənni. Ana Sokliç Sloveniyanı Niderlandın Rotterdam şəhərində keçiriləcək 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcək.
Qarabağlar nekropolu I
Qarabağlar nekropolu I — Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonunun Qarabağlar kəndində Qalacıq yaşayış yerindən şimalda, Orta və Son Tunc dövrünə aid arxeoloji abidə.
Sutavan (Sərdəşt)
Sutavan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Qarabağlar nekropolu I
Tarixi
Kurqan tipli qəbir abidələri xarakterikdir. Kurqanaltı qəbirlər, əsasən, daş qutulardan ibarət olub, iri sal daşlarla dördkünc formada qurulmuş və eyni formalı daşlarla örtülmüşdür. Tədqiqat işləri nəticəsində çəhrayı və boz rəngdə bişirilmiş gil qab (kasa, küpə, çaydan və s.) qırıqları, tuncdan hazırlanmış bəzək şeyləri və silahlar aşkar olunmuşdur.
Sutavan (Sərdəşt)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 19 nəfər yaşayır (5 ailə).
Nizami Gəncəvinin heykəli (Gəncə, 1946)
Nizami Gəncəvinin heykəli — heykəltaraş Fuad Əbdürəhmanovun, memarlar Sadıq Dadaşov və Mikayıl Hüseynov un əsəri. 1946-cı ildə Gəncə də ucaldılmışdır. 2009-cu il də bərpa edilmiş, mərmər postament bürünc lə əvəz olunmuşdur. Təmir və tikinti işlərinə büdcədən 45 min manat ayrılmışdır.
Əfqanıstanın Bərpası üzrə İdarənin baş inspektoru
Əfqanıstanın Bərpası üzrə İdarənin baş inspektoru (SIGAR) — ABŞ hökumətinin Əfqanıstanın bərpası ilə bağlı aparıcı nəzarət orqanı. ABŞ Konqresi "SIGAR"ı Əfqanıstanın Bərpası fondlarına müstəqil və obyektiv nəzarət etmək üçün yaratmışdır. "SIGAR" yenidənqurma proqramlarının səmərəliliyini və effektivliyini təşviq etmək, israfçılığı, korrupsiya və vergi ödəyicisinin dollarından sui-istifadə hallarını aşkar etmək və qarşısını almaq üçün audit, yoxlamalar və araşdırmalar aparır. "SIGAR"-da individualların şübhəli saxtakarlıq hallarını şikayət etməsi üçün bir qaynar xətt də mövcuddur.
Armen Ayriyev
Armen Tevanoviç Ayriyev (həmçinin Ayriyan; ) — erməni əsilli SSRİ hərbçisi, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, mayor.
Həyatı
Armen Tevanoviç Ayriyev Rusiya imperiyasının Yelizavetpol quberniyasında, indiki Azərbaycanın Xocavənd rayonu ərazisində yerləşən Tuğ kəndində anadan olmuşdur. 1931-ci ildən Sovet Ordusunda xidmət etmişdir. 1932-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvüdür. Təyyarəçilər məktəbini bitirmişdir. İkinci Dünya müharibəsində Cənub-Qərb, Bryansk, Stalinqrad, Cənub, 4-cü Ukrayna, 1-ci, 2-ci və 3-cü Pribaltika, Leninqrad cəbhələrində eskadrilya komandiir, 1944–1945-ci illərdə hərbi hava qüvvələri üzrə polk komandirinin müavini olmuşdur. 1944-cü ildə Sevastopol uğrunda döyüşlərdə iştirak etmişdir.
Qarabağlar nekropolu II
Qarabağlar nekropolu II — Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonunun Qarabağlar kəndində Qalacıq yaşayış yerindən cənubda Son Tunc və İlk Dəmir dövrünə aid arxeoloji abidə.
Tarixi
Daş qutu tipli və torpaq qəbirlər xarakterikdir. Tədqiqatlar zamanı nekropolda insan skeletinin qalıqlarına, at və qoç formalı qəbirüstü abidələrə təsadüf edilmişdir. Axtarışlar nəticəsində gil məmulatı (kasa, küpə, çaydan tipli qablar), tuncdan hazırlanmış bəzək şeyləri (bilərzik, üzük, boyunbağı, sancaq) tapılmışdır. Tapıntılar içərisində ucları və yuxarı hissəsi qoç başı ilə tamamlanan yüksək sənətkarhqla hazırlanmış tunc sancaq diq- qəti cəlb edir.
Vərçək (Sərdəşt)
Vərçək — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 314 nəfər yaşayır (54 ailə).
Qarabağlar səddi
Qarabağlar səddi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kəngərli rayonunun Yurdçu kəndinin cənubunda aşkar olunmuş arxeoloji abidə.
Tarixi
Eni 1,25 m olan divarın qalıqları 500 m uzunluğun- da salamat qalmışdır. Divarın bir ucu Qarabağlar, digər ucu isə Qıvraq kəndinə doğru uzanır. Səddin yaxınlığında yaşayış binalarına rastlanmamışdır. Xalq arasında Qarabağlar kəndindən Şahtaxtı kəndinədək uzanan qara hasarın mövcudluğu haqqında rəvayət də vardır. Ehtimal ki, bu divar vaxtilə sərhəd bildirən bir tikili olmuşdur. Divarın ətrafından aşkar olunan keramika məmulatı başlıca olaraq orta əsrlərə aiddir. Divar qalıqlarını 9-11 əsrlərə aid etmək olar.
Ayrşir qaramalı
250px|thumb|right|Ayrşir inəyi. Ayrşir qaramalı — südlük qaramal cinsi.
Xüsusiyyətləri
Rəngi ala-qırmızıdır. İnəklərin diri çəkisi 450–500 kiloqram, buğalarınkı 650–750 kiloqram olur. İldə 3500–4000 kiloqram süd verir, lakin bəzilərində buu rəqəm 10 min kiloqramdan çoxdur. Südün yağlılığı 4–4,5%-dir.
Tarixi
XVIII əsrdə Şotlandiyanın Ayrşir qraflığında yerli heyvanları Hollandiya və Şorthorn cinsləri ilə yaxşılaşdırmaq yolu ilə yetirdirilmişdir. Kanada, ABŞ, Finlandiya və Avstraliyada geniş yayılmışdır. Rusiyada Moskva, Novqorod, Kalininqrad və Kursk vilayətlərində, həmçinin Kareliyada saxlanılır.
Akademik Gimnaziya
Akademik Gimnaziya — Rusiyada 1726–1805-ci illərdə mövcud olmuş ilk dünyəvi orta ümumi təhsil müəssisəsi. 1724-cü ildə Sankt-Peterburqda Elmlər Akademiyasında yaradılmış, 1726-cı ildə müstəqil müəssisə kimi açılmışdır. Tələbələri Akademik Universitetə ​​qəbul və dövlət qulluğuna hazırlayırdı. Tələbə kontingenti müxtəlif ödənişsiz siniflərdə təhsil alan oğlanlar ibarət idi. Gimnaziyada latın, alman, fransız, rus ədəbiyyatı, tarix, coğrafiya, riyaziyyat, təbiət elmləri, rəsm fənləri tədris olunurdu. 1758–1765-ci illərdə Akademik Gimnaziyaya 1759-cu ildə onun Əsasnaməsini tərtib edən Mixail Lomonosov rəhbərlik edirdi. Lomonosov gimnaziyanı "universitetin tibb bacısı, onun anbarı və tədarükçüsü" hesab edirdi. 1765-ci ildə azyaşlı uşaqlar üçün hazırlıq şöbəsi açılmışdır. 1770-ci ildə Akademik Gimnaziya Akademik Universitetlə birləşdirilmiş, Akademik Məktəb və ya Akademiya Məktəbi kimi tanınmışdır. Buna baxmayaraq, eyni zamanda, köhnə adı olan Akademik Gimnaziya da qorunub saxlanılmışdır. Universitet proqramına uyğun olaraq yuxarı sinif şagirdləri arasından tələbələr hazırlanırdı. 1805-ci ildə Akademik Gimnaziya bağlanmış və onun 55 şagirdi yeni yaradılmış Sankt-Peterburq Quberniya Gimnaziyasının ilk dəstini təşkil etmişdir. Tələbələr arasında təbiətşünas, səyyah, akademik İvan Lepexin, alim Nikolay Ozeretskovski, kilsə rəhbəri P. N. Ozeretskovski, dövlət xadimi A. G. Volkov, yazıçı V. V. Popuqayev, alim Yakov Zaxarova, müəllim, alim Vasili Severgin var.
Cyphon
Cyphon — Scirtidae fəsiləsinə aid böcək cinsi.
Növlər
Cinsə daxil olan növlər :
Kaa-Xemsk kojuunu
Kaa-Xemsk kojuunu — Tıva Respublikasında şəhər tipli qəsəbədir. İnzibati mərkəzi Qızılski rayonudur. 2010-cu ildə həyata keçirilən əhali siyahıyaalınmasının nəticəsi onu göstərirdi ki, bu qəsəbənin əhalisi 150044 nəfər idi. Qəsəbə 1975-ci ildə bir sənaye müəssisəsinin açılması nəticəsində salınmışdır.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Ayuttxaya
Ayuttxaya və ya Ayutiya — Tailandda şəhər. 1767-ci ilədək Tailandın paytaxtı olmuşdur. Mühüm ticarət-nəqliyyat qovşağıdır. Çəltiklik rayonunun ticarət mərkəzidir. Çəltiktəmizləmə və arağ zavodları, balıq və tərəvəz konservi müəssisələri var.
NGC 6613
NGC 6613, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Oxatan bürcü istiqamətində yerləşir. II3pn tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aziatskiy vestnik
"Aziatskiy vestnik" (mənası – Asiya bülleteni) — 1825–1827-ci illərdə Sankt-Peterburqda nəşr olunan Rusiya aylıq elmi-ədəbi jurnalı. "Sibirskiy vestnik"in davamı kimi çıxmışdır. Nəşrçi Qriqori Spasski olmuşdur. 5 nömrəsi 1827-ci ildə nəşr edilmişdir. Ən son əsərlər haqqında qiymətli materiallar dərc edilmişdir. Şərq ölkələrinin tarixi, coğrafiyası, etnoqrafiyası və ədəbiyyatı üzrə Qərbi Avropadan olan müəlliflərin yazıları, Asiyada səyahət qeydləri, Şərq yazıçılar və şairlərin əsərlərinin tərcümələri dərc olunurdu. Elm və incəsənət, səyahət, şərq ədəbiyyatı, müxtəlif xəbərlər, şərq biblioqrafiyası bölmələrindən ibarət idi. Əlavə olaraq, jurnalda "Sibir və onun adalarının coğrafi-statistik təsviri" nəşr edilmişdir.
M2 nömrəli avtomobil yolu (Azərbaycan)
M2 — Azərbaycanda Bakı ilə ölkənin şimal-şərq hissəsini birləşdirən avtomobil yolu. E-119 Avropa marşrutunun tərkib hissəsidir. Uzunluğu təxminən 210 km. Yol Bakıda Tbilisi prospektində başlayır və sonra şimal-qərb istiqamətində Sumqayıt, Siyəzən, Şabran və Quba ilə davam edərək, Rusiya Federasiyası (Dağıstan Respublikası) ilə dövlət sərhədində bitir. Örtüyü asfalt-betondu. Eni hər tərəfdən 2-3 zolağdan ibarətdir.
Görməli yerləri
Avtomobil yolunda Beşbarmaq dağı və Xıdır Zində piri yerləşir.
Vasil Qarvanliyev
Vasil Qarvanliyev — Vasil Makedoniyalı vokalistdir. 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Şimali Makedoniyanı təmsil edən Tamara Todevskanın vokalisti olmuşdur. 2020 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə qatılma şansı əldə etsə də, yarışma ləğv edildi. Ölkə televiziyasının qərarına görə Vasil Qarvanliyev Niderlandın Rotterdam şəhərində keçiriləcək 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Şimali Makedoniyanı təmsil edəcək
Con İrasabal
Con İrasabal — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Sabahın futbolçusu.
Sabah
10 iyul 2022-ci ildə "Sabaha" transfer olundu.
Hannelore Şmatz
Bioqrafiya
Şmatz əri Gerhard Şmatz ilə cənub-şərqi silsilə marşrutu ilə ekspedisiyada idi və o, 8300 metr hündürlükdə öldü. Ekspedisiya rəhbəri olan Gerhard Şmatz o zaman 50 yaşında idi və Everest zirvəsinə çıxan ən yaşlı adam idi. Eyni ekspedisiyada amerikalı Rey Cenet də olub, o da zirvədən enərkən həlak olmuşdur. Dırmanışdan yorulmuş, Şerpa (etnik xalq) bələdçilərinin onları dayanmamağa çağırmasına baxmayaraq, gecə yaxınlaşdıqca 28 000 fut (8 500 m) hündürlükdə dayanmışdılar. Rey Cenet həmin gecə öldü və həm Şerpa, həm də Şmatz əziyyət çəkdilər, lakin enişlərini davam etdirmək qərarına gəldilər. Sonra 27,200 fut (8,300 m) hündürlükdə Şmatz oturdu, Şerpaya "su, su" dedi və öldü. Şerpa bələdçilərindən biri olan Sunqdare Şerpa yalnız bədəni ilə birlikdə qaldı və nəticədə əl və ayaq barmaqlarının çoxunu itirdi.
Kureş
thumb|350x350px| 2005-ci il [[Naadam festivalında Tos-Bulakdakı Kureş yarışması.]] Kureş Tuva Respublikasının ənənəvi güləşidir. Sibirin cənubunda yayılmışdır. Sözün Tuva ilə qardaş olan, yəni eyni olan türk dilləri ilə əlaqələri var, məsələn, bu idman türklərin yağlı güləşi və tatarların koraşı ilə eynidir. (hamısı qədim türk dilindən alınmışdır).
Hannelore Şmatz
Bioqrafiya
Cenetin cəsədi qarın altında yoxa çıxdı, lakin Şmatzın cəsədi dağda öldüyü yerdə qaldı.
Bədəni
İllər boyu Şmatsın qalıqlarını cənub marşrutu ilə Everest zirvəsinə qalxmağa cəhd edən hər kəs görə bilirdi. Onun bədəni Cənub Aşırımından təxminən 100 metr (330 fut) yuxarıda, gözləri açıq və saçları küləkdə uçan halda bel çantasına söykənərək oturmuş vəziyyətdə donmuşdu.
1981-ci il ekspedisiyası zamanı Sunqdare Şerpa yeni alpinistlər qrupuna yenidən bələdçi oldu. O, 1979-cu il ekspedisiyası zamanı əl və ayaq barmaqlarını itirdiyinə görə əvvəlcə imtina etmişdi, lakin alpinist Kris Kopçinskiy tərəfindən əlavə ödəniş edildi. Bu eniş zamanı Şmatsın cəsədinin yanından keçərkən Kopçinskiy onun çadır olduğunu düşünərək şoka düşdü və "Biz ona toxunmadıq. Gördüm ki, saatı hələ də onun üzərindədir" dedi.
1984-cü ildə 36 yaşlı polis müfəttişi Yoqendra Bahadur Tapa və onun bələdçisi 35 yaşlı Anq Dorcee Nepal polis ekspedisiyasında Şmatzın cəsədini çıxarmağa çalışarkən yıxılaraq öldülər.
Britaniyalı alpinist Kris Boninqton 1985-ci ildə Şmatzı uzaqdan gördü və yaxından baxana qədər əvvəlcə onun bədənini çadırla səhv saldı.
Everestin zirvəsinə çatan ilk Skandinaviya qadını olan Lene Qammelqaard Norveçli alpinist və ekspedisiya lideri kiçik Arne Naessin "Yüksəyə dırmaşmaq: Everest faciəsindən sağ çıxan bir qadının hekayəsi (1999)" kitabında Şmatzın qalıqları ilə qarşılaşmasını izah edərkən sitat gətirir, 1996-cı ildəki ekspedisiyasını izah edir. Naessin təsviri belədir:
Külək sonda Şmatzın qalıqlarını Kanqşunq divarının kənarına və aşağıya uçurdu.
Araqonlu İzabella (Fransa kraliçası)
Araqonlu İzabella (Isabelle d'Aragon; ) — Fransa kralı III Filipp in ilk xanımı, Fransa kraliçası.
Həyatı
İzabella, Araqon kralı I Ceyms lə onun ikinci xanımı Yolanda nın səkkinci övladı və ən kiçik qızı idi. Doğum tarixi məlum deyil. Atasıyla Fransa kralı IX Lüdovik arasında bağlanan 11 may 1258-ci il tarixli sülhə əsasən, İzabella kralın ikinci oğlu Filip lə nişanlandı. Cütlüyün toy mərasimi isə 28 may 1262-ci ildə Klermon-Feran da baş tutdu. Bu müddət ərzində isə Fransa kralı nın böyük oğlu vəfat etmiş, Filipp atasının və bütün Fransa krallığı nın varisi olmuşdu.
1270-ci ilin iyulunda əri və qaynatasıyla birlikdə VIII Səlib yürüşü nə qatılan İzabella, cəmi bir ay sonra qaynatasının vəfatıyla Fransa kraliçası oldu. Paytaxta geri dönüş yolunda, 11 yanvar 1271-ci ildə Kalabriya dakı Savuto çayını keçərkən atdan düşən Araqonlu İzabella, altıaylıq övladını vaxtından erkən dünyaya gətirdi. Ancaq cütlüyün beşinci övladı olan bu oğlan uşağı çox keçmədən vəfat etdi.
Cütlük dərhal Martirano qalasına, ardından isə Kozentsa ya hərəkət etsə də, halsız və hərarətli olan İzabella 28 yanvar 1271-ci ildə burada vəfat etdi. Cənazəsi yenicə vəfat edən övladıyla birlikdə Kozentsa Kafedralına dəfn edilsə də, daha sonra cənazələri Sen-Deni Bazilikası na daşınır.
Qiymətləndirmə
Qiymətləndirmə — məhsul və ya xidmət üçün qiymət təyin etmək. İki əsas qiymət sistemi var: tələb və təklifin qarşılıqlı təsirinə əsaslanan bazar qiymətləri və dövlət qiymətlərinə əsaslanan mərkəzləşdirilmiş hökumət qiymətləri. Bazar iqtisadiyyatı şəraitində son qiymətin seçilməsi prosesi istehsalın maya dəyərindən, rəqiblərin qiymətlərindən, tələb və təklifin nisbətindən və digər amillərdən asılı olaraq həyata keçirilir.
Qiymətləndirmə məqsədləri
Bir mal və ya xidmət istehsalçısının qiymət təyin edərkən izləyə biləcəyi bir neçə əsas məqsəd var :
Portuqaliyanın Qanadları
Portuqaliyanın Qanadları  Portuqaliya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olmuş aerobatika eskadronudur. İlk dəfə 1977-ci ildə qurulmuşdur. Uçuşlar üçün Dassault/Dornier Alpha Jet təyyarələri istifadə olunub.
Ləhnə
Ləhnə - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Gilvan bəxşinin Gilvan qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd.
Etibar Əliyev (deputat)
Etibar Qasım oğlu Əliyev — Azərbaycan Milli Məclisinin VI çağırış deputatı.
Həyatı
Etibar Əliyev 1 mart 1963-cü il tarixində Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasının Vedi rayonunun Şirazlı kəndində doğulmuşdur. O, Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsini bitirmişdir. Etibar Əliyev 1986–1991-ci illərdə Kosmik Tədqiqatlar Elm-İstehsalat Birliyində mühəndis, 1991–1992-ci illərdə "Bakı fəhləsi" zavodunda mühəndis-konstruktor, 1992–2002-ci illərdə Təhsil Nazirliyində aparıcı mütəxəssis vəzifələrində çalışmışdır.
Elmi fəaliyyəti
Etibar Vəliyev 2004–2009-cu illərdə AMEA Fəlsəfə və Siyasi-Hüquqi Tədqiqatlar İnstitutunun, 2010–2020-ci illərdə Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun böyük elmi işçisi olmuşdur. O, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktorudur. 7 kitabın və 30-dan çox elmi məqalənin müəllifidir.
Siyasi fəaliyyəti
Etibar Əliyev 2010-cu il tarixində keçirilmiş parlament seçkilərində 31 saylı Suraxanı ikinci seçki dairəsindən Böyük Quruluş Partiyası üzvü olaraq İslahat Blokunun deputatlığa vahid namizəd olmuşdur. O, seçkilərdə 404 səs və ya 5,02% səs toplayaraq seçkiləri Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyası sədri Fərəc Quliyev, AXCP-Müsavat Blokunun deputatlığa vahid namizədi, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri Əli Kərimli, bitərəf namizəd Sevda Həsənova, Yeni Azərbaycan Partiyası üzvləri Əhəd Abıyev və Əziz Ələkbərlinin ardınca 6-cı sırada tamamlamışdır.
Etibar Əliyev 9 fevral 2020-ci il tarixində keçirilmiş növbədənkənar seçkilərdə 31 saylı Suraxanı ikinci seçki dairəsindən bitərəf olaraq deputatlığa namizəd olmuşdur. O, seçkilərdə 4925 səs və ya ümumi səslərin 40,7%-ni toplayaraq deputat seçilmişdir. Hal-hazırda Etibar Əliyev Milli Məclisin Gənclər və idman komitəsinin, Elm və təhsil komitəsinin üzvüdür. Azərbaycan-Albaniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Belarus, Finlandiya, İsveç, Qazaxıstan, Norveç parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür.
Partiya fəaliyyəti
Etibar Əliyev 2009-cu ilədək Müsavat Partiyasının üzvü olmuş, 2009-cu ildə partiyadan istefa verərək Böyük Quruluş Partiyasına üzv olmuşdur. O, Böyük Quruluş Partiyasının sədri Fazil Mustafanın müşaviri vəzifəsinə təyin olunmuşdur, lakin 31 may 2012-ci il tarixində Etibar Əliyev partiya sədri Fazil Mustafanın müşavirlik postundan və partiya üzvlüyündən istefa vermişdir. O, səbəb olaraq demişdir ki, o, "nə təşkilat komitəsinə cəlb olun[ub], nə qurultaya nümayəndə seçil[ib], nə də qurultayın vaxtı və keçirildiyi yer haqqında [ona] məlumat verilib]". Həmçinin, Əliyev əlavə etmişdir ki, "məşğul olduğu təhsil sahəsi, həm də siyasi məsələlərlə bağlı mövqeyi, partiya sədrindən icazəsiz bəzi fikirlər səsləndirməsi də ola bilsin ki, istefa verməyinə müəyyən dərəcədə" səbəb olmuşdur.
Türkiyə pasportu
Türkiyə pasportu — Türkiyə vətəndaşlarının beynəlxalq səyahətlərində istifadə etdikləri sənəddir və ilk dəfə 15 iyul 1950-ci il tarixli 5682 saylı pasport qanunu ilə istifadə müntəzəm olaraq həyata keçirilmişdir. Pasportlar əhali müdirliyi tərəfindən verilir. 2010-cu il iyunun 1-dən verilən pasportlar biometrik pasport xüsusiyyətinə malikdir və on ilədək etibarlıdır. Türkiye yetişkin nüfusunun %14'ü bir pasaport sahibidir.
2022-ci ilin mayında Türkiyənin Daxili İşlər Naziri Süleyman Soylu 2022-ci ilin avqustunda istifadə olunacaq pasportlardakı çiplərin yerli istehsal ediləcəyini, Türkiyə yerinə Türkiyə yazılacağını, yaşıl pasportun etibarlılıq müddətinin 5-dən 10 ilə artacağını bildirmişdi.
Adi (tünd qırmızı) pasport
Xidməti, xüsusi və ya diplomatik pasport müraciəti üçün 5682 saylı pasport qanununda göstərilən şərtlərə cavab verməyən şəxslər adi pasport üçün müraciət edə bilərlər. Bu pasportu il və rayon əhali müdirliyindən əldə etmək olar. 25 yaşdan aşağı təhsil alan tələbələr, təhsil üçün xaricə gedəcəklər, uçuş heyətinin heyəti, mədəni, kommersiya və ya sosial məqsədlə təhsil almaq istəyənlər və ya magistratura və ya doktorantura təhsili almaq və xaricə getmək istəyənlər Milli Təhsil Nazirliyinin icazəsi, idman, səyahət, mədəniyyət, ticarət və sosial fayda üçün rektorluq, dekanlıq, peşə liseyi müdirliyinin icazəsi ilə sosial müavinətlə xaricə gedənlər təhsil haqqı ödəmədən ümumvətəndaş pasportu ala bilərlər.
Xüsusi (yaşıl) pasport
thumb|213px|Xüsusi pasport Xüsusi pasportlar; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin keçmiş üzvləri, keçmiş nazirlər və birinci, ikinci və üçüncü dərəcəli kadrlar və ya bu kadrlar qarşılığında göstəriləcək və ya T.C. Pensiya Fonduna aidiyyəti olan və müqavilə əsasında işə götürülən dövlət qulluqçularına və digər dövlət vəzifəli şəxslərinə pensiya ayırmaları bu dərəcələrdən çıxılmaqla; xarici ölkələrə diplomatik pasportun verilməsini tələb edənlərdən başqa hər hansı rəsmi vəzifə üçün getdikdə və ya öz hesabına verilir. Bank tənzimləmə və nəzarət şurasının və əmanət əmanətlərinin sığortalanması fondu şurasının üzvləri üçün T.R. pensiya fonduna bağlı olmaq və bu dərəcələrdən pensiyaların kəsilməsi tələb olunmur. Bu tip pasport həm də pensiyaya çıxması və ya işdən çıxarılması ilə əlaqədar vəzifəsindən istefa verənlərə də verilir. Böyükşəhər, əyalət və rayon bələdiyyə başçılarına vəzifəsi zamanı xüsusi pasportlar verilir. Yaşıl pasport on beş il və ya daha çox stajı olan hüquqşünaslara verilir.
Xüsusi pasport ala bilənlərin həyat yoldaşlarına da eyni tipli pasport verilir. Eyni tipli pasportun xüsusi pasport almaq hüququ olduğu müddətdə dünyasını dəyişənlərin dul arvadlarına, əgər başqası ilə ailə qurmayıbsa, vermək olar. Xüsusi pasport müraciətləri yalnız il əhali və vətəndaşlıq müdirlikləri və ya Türkiyənin xarici ölkələrdəki nümayəndələri tərəfindən edilir.