cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan ovçuluq inancları
Meşə varlıqları ilə münasibət
Azərbaycan folklorunda dağ və meşə iyəsinin qadın cildində olması, ovçularla evlənməsi ilə bağlı hekayələrə rast gəlinir. Belə hekayələrdə ovçu arvadının sirrini biləndən sonra qadın marala çevrilib, evdən gedir. Daha sonra ovçu kasıb və bədbəxt olub ölür.
Hekayələrin birinə görə, ovçu ocaq başında istirahət edəndə onun yanına meymuna bənzər, qaradamı böyüklüyündə bir varlıq gəlib oturar. Ovçu varlığın onun hərəkətlərini və sözlərini yamsıladığını gördükdə yanan odlardan birini özünə yaxınlaşdırar. Varlıq da bunu edəndə tükləri yanar və qaçar.
Ovçu Pirim
Ovçu Pirim Azərbaycan folklorunda gülməli bir qəhrəman olsa da, nağıllarda onun yeraltı dünyasının nümayəndəsi olan ilanların padşahının köməyi ilə heyvanların dilini bilməsi, onları qoruması, sirr saxlaması, peyğəmbər timsalında xalqın qayğısına qalaraq kasıblara kömək etməsi, ovçuluq qanunlarını pozduqda cəzalandırması, öz qardaşını və oğlunu öldürməsi motivləri təsvir edilmişdir.
Divan (ədəbiyyat)
thumb|[[Böyük Moğol imperiyası|Moğol xəttatı və onun illustratoru Dövlət. Nizaminin "Xəmsə"sindən.]]
Etimologiya
"Divan" sözü fars mənşəlidir, reyestr, xüsusən də vergi cədvəli, ümumiyyətlə dövlət işləri üzrə hesabların siyahıları, həmçinin bu hesabların aparıldığı yer mənasını verirdi. Fars dilindəki söz özü həmin dildəki "yazıçı" və ya "xəttat" mənasını verən "dibir" sözündən götürülmüşdür. "Divan" sözü sonradan Azərbaycan, erməni, gürcü, urdu və türk dillərinə keçmişdir.
Mariya İzabella Braqanza
Atası Portuqaliya kralı VI Con, anası isə İspaniya kralı IV Karlın qızı Şarlottadır. Bu səbəblə eyni zamanda Portuqaliya infantası idi. Hələ 19 yaşında ikən dayısı İspaniya kralı VII Ferdinandla evləndi. Bu evlilikdən 2 qız övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan ilki cəmi 4 ay yaşadı. Digəri isə ölü olaraq dünyaya gəldi. Mariya İzabella isə ikinci qızının doğumu əsnasında qanaxmadan vəfat etdi.
Divan (ədəbiyyat)
Etimologiya
"Divan" İslam mədəniyyətində müxtəlif mənalı söz olmuşdur. Bu, əvvəlcə ərəb istilalarının ilk dövründə xəlifə Ömərdən başlayaraq dövlət gəlirlərinin qeydə alındığı, siyahıların saxlanıldığı yer idi. Bundan sonra, Əməvilər və Abbasilər dövründə vergilər və maliyyə işləri ilə məşğul olan dövlət idarəsi idi. "Divan" termini digər hökumət idarələrində də tətbiq edilirdi. Bu söz sonradan bir müəllifə məxsus şeirlər toplusuna çevrilmişdir.
"Divan" termini 1697-ci ildən fransız dilində poetik əsərlərin adlarında istifadə olunmuşdur. Yohann Volfqanq Göte "Qərb-şərq divanı" (1819) kolleksiyası ilə sözü Avropa ədəbiyyatına daxil etmişdir.
İnkişafı
Osmanlışünas Valter G. Endrüsə görə, divan poeziyasının 500 ildən çox bir müddətdə mövcudluğu ərzində inkişafı haqqında tədqiqlər tamamlanmamışdır. Divan poeziyasının dəqiq müəyyən edilmiş istiqamətləri və dövrləri hələ də müəyyən edilməmişdir. Ənənə tarixinin əvvəlində fars dilinin təsiri çox güclü olsa da, nüfuzlu fars dilindən fərqli olaraq türk dillərinin poetik statusu üçün güclü arqumentlər vermiş azərbaycanlı İmadəddin Nəsimi (?–1417?) və uyğur Əlişir Nəvai (1441–1501) kimi şairlərin təsiri ilə bir qədər yumşaldılmışdır. Qismən bu cür mübahisələrin nəticəsi olaraq XVI–XVIII əsrlərinə təsadüf edən kulminasiya dövründə divan poeziyası fars və türk elementlərinin özünəməxsus balansını göstərməyə başlamış, lakin XIX əsrin əvvəllərində burada yenidən fars təsiri hakim olmağa başlamışdır.
thumb|100px|[[Məhəmməd Füzuli (1483?–1556) Azərbaycan mənşəli divan şairidir.]]Bununla belə, "divan" poeziyasının üslub cərəyanları və dövrləri ilə bağlı dəqiqlik olmamasına baxmayaraq, bəzi çox fərqli üslublar kifayət qədər aydındır ki, onları bəzi şairlərin nümunəsi kimi görmək olar:
Urdu poeziyasında da "divan" şeirlər toplusu mənasındadır. Buna baxmayaraq, amma burada daha çox qəzəllər aid edilir.
Rəhimağa İmaməliyev
Rəhimağa Əmir oğlu İmaməliyev (24.01.1937, Buzovna — 23.05.2002, Buzovna) — Azərbaycan jurnalisti, ensiklopedist, lüğətşünas, naşir, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1980), Həsən bəy Zərdabi mükafatı laureatı (1999).
Həyatı
Rəhimağa İmaməliyev 1937-ci ildə Bakı şəhərinin Buzovna kəndində balıqçı ailəsində anadan olmuşdur. O, 1944–1955-ci illərdə Buzovna kəndində 206 və 125 saylı məktəblərdə təhsil almışdır. 1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin kitabxanaçılıq şöbəsinə daxil olmuşdur. 1962-ci ildə təhsilini başa vurduqdan sonra əmək fəaliyyətinə fəhləlikdən başlamışdır. Yüksəkixtisaslı kitabxanaçı-biblioqraf ixtisasına yiyələnmək üçün o, rəhbər kadrlar hazırlayan ali jurnalist və nəşriyyat sənətkarlığı kurslarında təhsilini mükəmməlləşdirmişdir.
Rəhimağa İmaməliyev 23 may 2002-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən vəfat etmişdir. Bakı şəhərinin Buzovna kəndində dəfn edilmişdir.
Mərhum Rəhimağa İmaməliyev 1980-ci ildə başladığı "Buzovna ensiklopediyası. Vətənnamə" adlı kitabını 2000-ci ildə bitirməsinə baxmayaraq, kitab nəşr edilməmişdir. O, dünyasını dəyişəndən sonra bu ensiklopediya üzərində iş ailə üzvləri tərəfindən davam etdirilmişdir.
Jurnalist fəaliyyəti
Rəhimağa İmaməliyev Azərbaycan Dövlət Elmi-Texniki İnformasiya İnstitutunda nəşriyyat redaksiyasında redaktor (1960–1962), nəşriyyat-redaksiya şöbəsinin müdiri (1963–1964), məsul katibin müavini (1965) vəzifələrndə çalışmışdır. 1956-cı ildən dövri və ardı davam edən nəşrlərdə, nəşriyyatlarda ştatlı və əvəzçiliklə fəaliyyət göstərmişdir. 1962–1966-cı illərdə Respublikanın mətbuat orqanlarında — "Azərtədrisnəşr", "Kommunist", "Vətənin səsi", "Abşeron", "Politexnik" qəzeti redaksiyalarında, "Elmi informasiya jurnalı" nda işləmişdir. 1966-cı ildə xalq şairi Rəsul Rzanın sərəncamı ilə Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının Baş redaksiyasına böyük elmi redaktor vəzifəsinə təyin edilmişdir. Bircildlik "Azəri ensiklopediyası" nın (1967), oncildlik "Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası" nın (1967–1987) hazırlanmasında, işıq üzü görməsində əvəzsiz xidmətləri olmuşdur. İkicildlik "Uşaq ensiklopediyası" nın hazırlanması da məhz onun adı ilə bağlıdır. O, milli dövri mətbuatda, radio-televiziyada, universal sahə ensiklopediyalarında və digər nəşrlərdə çoxlu elmi, tarixi, ədəbi-bədii məqalələrin, oçerk, reportaj, tərcümə və şeirlərin müəllifidir. O, Azərbaycan haqqında görkəmli şəxsiyyətlərin söylədiyi dəyərli fikirləri toplayaraq 1982-ci ildə "Ürək sözləri" adlı kitabını nəşr etdirmişdir. 1993-cü ilə kimi mətbuat redaksiyası, elmi və ədəbi nəzarət redaksiyalarının müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1994–2000-ci illərdə 40-a yaxın ziyalının Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi sıralarına qəbul edilməsinə zəmanət vermişdir. Rəhimağa İmaməliyev respublikada mətbuat, nəşriyyat, informasiya, ensiklopediya və lüğətçilik sahəsinin bilicilərindən idi. SSRİ məkanında nəşr edilmiş Gürcüstan, Belarus, Rusiya, Latviya, Litva, Estoniya, Moldova ensiklopediyalarının da Azərbaycanla əlaqəli çoxlu sayda məqalələrin müəllifidir.
"Boz Oğuz" nəşriyyatı
Rəhimağa İmaməliyev 1993-cü ildə "Boz Oğuz" nəşriyyatını təsis etmişdir. Onun bu nəşriyyatı yaratmaqda məqsədi ədəbi irsi öyrənilməmiş yazıçı və şairlərin, tarixin səhifələrindən və yaddaşlardan silinmiş, unudulmuş şəxsiyyətlərin əlyazmalarını toplamaq, çap edib xalqa çatdırmaq idi. Naşir kimi o, bunu vətəndaşlıq borcu hesab edirdi. Fəaliyyətdə olduğu illərdə çox böyük çətinliklərlə üzləşməli olduğuna baxmayaraq, başladığı işə sağlamlığı bahasına ömrünün sonuna kimi əzmlə bu yolda çalışmışdır. Kadr hazırlığında xidmətləri vardır. Yetişdirməsi olan Leyla Abbasovanın 2018-ci ildə işıq üzü görmüş ""Boz Oğuz" nəşriyyatının yaranması və fəaliyyəti" adlı kitabı onun yaradıcılığına və "Boz Oğuz" nəşriyyatının fəaliyyətinə həsr edilmişdir. Fəaliyyəti bir sıra medallara, fəxri fərmanlara layiq görülmüşdür.
Rəhimağa İmaməliyevin təsis etdiyi "Boz Oğuz" nəşriyyatında nəşr etdiyi kitablar: "Abşeron meyxanaları", 1993; A. Əliyev "Solfecio", 1994; Y. Şağani "Azər kimi diyarım var", 1994; Axund Hacı Soltan Əlizadə "Azərbaycan dərvişləri və rövzəxanları", 1995; V. Əfəndiyev "Azərbaycan Respublikası şəhərlərinin inkişafının coğrafi məsələləri", 1996; R. İmaməliyev "Məşədi Azər. Seçilmiş əsərləri", 1996; R. İmaməliyev "Haşım bəy Sağib. Kim-kimədir", 1996; Hacı Hacıyev "İstiqlalın əzablı yolu", 1996; Məşədi İlham Cəfəroğlu "Quran duaları", 1996; R. İmaməliyev, T. Səlimov-Şağani, "Bakı kəndləri" (ensiklopedik məlumat kitabı), 1996; Həkim Qəni "Füzuliyə təxmislər", 1997; R. İmaməliyev "İslam ensiklopediyası", 1997; R. İmaməliyev "Buzovnalı Məhəmmədismayıl Asi. "Divan"", 1997; T. Babanlı, V. İmaməliyeva "Azərbaycan salnaməsindən səhifələr", 1997; "Vücudnamə, Saqinamə, Tövbənamə" (Ensiklopedik məlumat kitabı), 1997; R. İmaməliyev "Ensiklopediyaçı- şərqşünas Əbülfəz Məmmədzadə", 1997; T. İmaməliyeva, V. İmaməliyeva, R. İmaməliyev "Hikmət və kəlam ensiklopediyası", 1998; Maqsud Mahmudzadə "Şeyx Şamil və onun sələfləri" (sənədli-publisistik qeydlər), 1998; Kamal Rzayev "Qarabağ müharibəsi: həqiqətlər və uydurmalar", 1998; Kamal Rzayev "Правда и ложь о Карабахской войне", 1998; Qumral Sadıqzadə "Son mənzili Xəzər oldu" (Tarixi-publisistik roman), 1998; Qumri Dərbəndi "Kənzül-məsaib", "Gülzari-Hüseyni", 1999; R. İmaməliyev "Yasin-çərəkə" (vəqf məqsədilə), 1998; V. Babanlı "Ömürlük cəza", 1999; Buzovnalı Məşədi Balahüseyn Xoşhal "Ata-babalarımızdan eşitdiklərim, bildiklərim, deyimlərim", 1999; Aydın Hüseynzadə "Romantik şair Əlipaşa Səbur", 2000; Buzovnalı Məşədi Balahüseyn Xoşhal "Ömür bağının çələngi", 2001; Buzovnalı Məşədi Balahüseyn Xoşhal, "Unudulmaz şəxsiyyətlər", 2002; R. İmaməliyev, B. Axundov, M. Mahmudov "Nəşriyyat-poliqrafiya və jurnalistika terminlərinin izahlı lüğəti", "Təhsil" nəşriyyatı, 2009 (vəfatından sonra), "Buzovna Ensiklopediyası – Vətənnamə", "Təhsil" nəşriyyatı, 2022 (vəfatından sonra).
Voytsex Boquslavski
Voytsex Boquslavski (Wojciech Romuald Bogusławski; ) — polyak rejissoru, aktyor, müğənni, dramaturq, teatr xadimi. Polşa peşəkar musiqili və dram teatrının yaradıcısı. Polşada teatrın banisi kimi tanınır.
Həyatı
1762–1770-ci illərdə Varşavada monastır məktəbində oxumuşdur; hərbi xidmət də olarkən həvəskar tamaşalarda çıxış etmişdir. 1778-ci ildə F. Monbrenin peşəkar truppasına daxil olmuş, milli operanın yaradılması üzrə ilk təcrübələrdə iştirak etmişdir. 1783–1785, 1790–1794 və 1799–1814 illərdə Milli aktyorlar truppasının direktoru olmuş, 1827-ci ilədək orada aktyor kimi də işləmişdir. Vilnoda səyyar truppa təşkil etmişdir. 1795-ci ildə Lvovda teatr yaratmış, 1799-cu ilədək ona rəhbərlik etmişdir. Müəllifi olduğu komediyaları və özünün tərcümə etdiyi klassik dünya dramaturgiyasının ən yaxşı nümunələrini tamaşaya qoy muşdur. Boquslavskinin librettoçu kimi fəaliyyəti Polşa opera teatrının inkişafında əhəmiyyətli rol oynamışdır.
Kostyuşkonun başçılığı ilə üsyan ərəfəsində, milli folklor materialı əsasında yaradılmış vətənpərvərlik operası böyük siyasi rezonansa səbəb olmuşdu; müasir Polşa teatrlarının reper tuarında saxlanılmışdır. Boquslavski eyni müvəffəqiyyətlə dramatik aktyor və opera müğənnisi kimi də çıxış etmişdir. 1811-ci ildə Polşada ilk Dram məktəbini yaratmışdır. Polşa tarixində aktyorluq sənətinə dair 1812-ci ildə yazılmış Dramaturgiya, yaxud Səhnə sənəti haq qında elm adlı ilk dərsliyin mü əllifidir.
Ümmü Haram
Ümmü Haram — Türklər arasında, Xala Sultan və ya Ümmüxan Sultan kimi tanınan səhabə, İslam peyğəmbəri Məhəmməd peyğəmbərin bibi-əmiqızı əlaqəsi olan səhabə. Bəzi islam alimlərinin fikrincə, o, Məhəmmədin süd anasının bacısıdır. Digərləri bu qohumluğun ata və ya baba tərəfdən olduğunu iddia edirlər. Türklər arasında Xala Xatun adlanması ərəbcə xala sözü olan “hâ-le” sözündən gəlmədir. Bu gün də Anadolunun müxtəlif yerlərində ananın bacısı xala olaraq çağırılır.
O, Ubadə ibn Samitin həyat yoldaşıdır. Uhud və Hüneyn kimi döyüşlərdə yaralı əsgərlərə xidmət etmişdir. Onun Suriya fəthlərində iştirak etmək üçün Şam bölgəsinə getdiyi də məlumdur. İslam tarixində ilk dəniz səfərləri başlayan xəlifə Osmanın dövründə həyat yoldaşı ilə birlikdə Kipr səfərlərində iştirak etmişdir. O, mindiyi eşşəkdən yıxılaraq boynu sınır və ölür. Hala Sultan Xanəgahı bu gün ziyarət edilən bölgələrdən biridir.
Vyetnam Kommunist Partiyasının Nizamnaməsi
Vyetnam Kommunist Partiyasının Nizamnaməsi — Vyetnam Kommunist Partiyasının prinsiplərini, məqsədlərini, ideologiyasını, təşkili prinsiplərini, fəaliyyətini və aparat strukturunu müəyyən edən əsas hüquqi sənəd. Bu, Vyetnam Kommunist Partiyasının, partiya üzvlərinin və bütün səviyyələrdə partiya təşkilatlarının məsuliyyətlərini, öhdəliklərini və səlahiyyətlərini müəyyən edir.
Partiya Nizamnaməsi Vyetnam Kommunist Partiyasının Milli Konqresi tərəfindən təsdiq və elan edilmişdir. Bütün partiya təşkilatları və partiya üzvləri Partiyanın Nizamnaməsinə əməl etməlidir.
Əlixankəndi (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 46 nəfər yaşayır (10 ailə).
Niştadt sülh müqaviləsi
Niştadt sülh müqaviləsi — 1721-ci ildə Şimal müharibəsi dövründə Rusiya-İsveç arasında bağlanmışdır.
Andrey Sereda
Andrey Viktoroviç Sereda (Андрiй Вiкторович Середа, ) — Ukraynanın rok-müğənni və aktyor, „Komu Vnız“ rok-qrupunun lider və vokalist.
Katerina Sakellaropulu
Katerina Sakellaropulu — 13 mart 2020-ci ildən etibarən Yunanıstan Prezidenti vəzifəsində çalışan yunan siyasətçi.
Həyatı
Sakellaropulu Salonikidə anadan olub. Ailəsi Ksanti prefekturasının Stavrupoli şəhərindəndir. Afina Universitetində hüquq təhsili aldı və Panteon-Assas Universitetində ictimai hüquq üzrə aspiranturasını bitirdi. 1980-ci illərin ortalarında Dövlət Şurasına üzv qəbul edildi və 2000-ci ildə müşavir vəzifəsinə yüksəldi.
2015-ci ilin oktyabrında Dövlət Şurasının Vitse-prezidenti təyin edildi və 2018-ci ilin oktyabrında yekdil səsvermənin ardından məhkəmənin ilk qadın Prezidenti oldu. Onun seçilməsi o dövrdə iqtidarda olan Radikal Sol Koalisiyanın ətraf mühit və insan hüquqları kimi məsələlərdə mütərəqqi rekordunu nəzərdən keçirməsindən sonra baş verdi.
Dövlət Şurası Ədliyyə İşçiləri Assosiasiyasının üzvüdür. Birlikdə işlədiyi müddətdə, Baş katib, Vitse-prezident və Prezident vəzifələrində çalışdı.
Mütəmadi olaraq akademik jurnallar dərc edir. "Mühakimə Hüququna dair Maliyyə Böhranı və Ətraf Mühitin Mühafizəsi" kitabına da töhfə vermişdir.
Sakellaropulu vəkil Pavlos Kotsonis ilə birlikdə yaşayır. Öncəki evlilikdən bir övladı var.
"Aris Saloniki" azarkeşidir.
Prezident fəaliyyəti
15 yanvar 2020-ci ildə Yunanıstan Baş naziri Kiriakos Mitsotakis onun Yunanıstan Respublikasının Prezidenti vəzifəsinə namizədliyini irəli sürdü və 22 yanvar 2020-ci ildə 261 millət vəkilinin 300 yerlik Parlamentdə lehinə səs verməsi ilə seçildi.
Vyetnam Kommunist Partiyasının Milli Konqresi
Vyetnam Kommunist Partiyasının Milli Konqresi — Vyetnam Kommunist Partiyasının ali orqanı. Partiya demokratik mərkəzçiliyin leninçi prinsipinə uyğun olaraq təşkil edilmişdir. Milli Konqres 1976-cı ildən bəri beş ildən bir keçirilir. Fransa və ABŞ-yə qarşı müharibələr zamanı müharibə şəraiti səbəbindən ilk dörd konqres ümumi vaxt cədvəlinə uyğun olaraq təyin olunmamışdır. Təsis Konfransından sonra 12 milli VKP konqresi keçirilmişdir. Milli Konqres 180 həqiqi üzvdən və 20 əvəzedici üzvdən ibarət Mərkəzi Komitəni seçir. Mərkəzi Komitə adətən ildə iki dəfə toplanır.
Əzizabad (Biləsuvar)
Əzizabad — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 168 nəfər yaşayır (40 ailə).
Tağı Alıkişiyev
Tağı Allahyar oğlu Alıkişiyev — mühasib, kolxoz sədri.Ali Sovetin Deputati
Həyatı
1928-ci ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, 1961-ci ildən Sov.İKP üzvüdür, ali təhsili var – Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə 1943-cü ildə kolxozçuluqdan başlamış, mühasib işləmiş, sonra isə Sovet ordusunds xidmət etmişdir. 1954-cü ildən Mirbəşir rayonundakı “Şəfəq” kolxozunda mühasib olmuşdur, 1964-cü ildən isə həmin kolxozun sədridir.
Azərbaycan SSR Ali Soveti xarici işlər komissiyasının üzvüdür.
Doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Mirbəşir seçki dairəsi).
Elizabet Qaskell
Elizabet Qaskell (29 sentyabr 1810 — 12 noyabr 1865) — Viktoriya dövrü ingilis roman yazıçısı idi.
Əsl soyadı Stivensondur. Mançesterli keşiş Uilyam Qaskel ilə evləndikdən sonra, Mrs. Qaskell olaraq tanınır. Həyat yoldaşının işi sayəsində cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini tanıması və xüsusilə yoxsulluqları görmə şansı qazandı. Romanlarında xüsusilə Mançesterdəki sənaye həyatı və cəmiyyəti təsvir edir. Həmçinin, Şarlotta Brontenin bioqrafiyasını yazmışdır. Çarlz Dikkensın də dəstəklədiyi Qaskelin yazıları jurnallarda nəşr olunurdu. Yaşadığı dövrdə qadın yazıçılara çox nadir rast gəlmək mümkün idi, amma Qaskel ingilis ədəbiyyatında özünə yer əldə edə bilmişdir.
RPG-7
RPG-7 — qumbaraatan.
Knut adı verilən bu silah ilk dəfə olaraq, Rusiyanın Kovrov silah zavodunda 1961-ci ildə istehsal edilmişdir. 1962-ci ildə Varşava ordularında xidmətə başladı və bugünə qədər də sinfinin ən təsirli və məşhur silahı olaraq şöhrətini qorumaqdadır. Bu qədər ildən sonra belə bu silah hələ də istehsal olunur. Əvvəlki modeli olan RPG-2 əsas götürülməklə istehsal olunub.
Bütün silah ucuna taxılan raket xaric 6 kq-dır.Bu silah son dərəcə dəqiqdir.
Möhkəm quruluşu, aşağı qiyməti və təsirli olması onu dünyada ən çox istifadə edilən anti-tank silahı etməkdədir. Bu an etibarilə 40-dan çox ölkə tərəfindən istifadə edilməkdədir. Bunun yanında 9 ölkədə də istehsalı edilməkdədir. Qeyri-nizami və partizan qrupların arasında da məşhurdur. RPG-7-lər 60-lardan bu günə qədərki bütün döyüşlərin çoxunda istifadə edilmişdir.
Ən çox istifadə edilən uyğunlaşdırmaları RPG-7 paraşütçü modeli (asan daşına bilməsi üçün 2 parçaya bölünə bilən) və yüngül Chinese Type 69 RPGdir.
İndiyə qədər 9 milyondan çox istehsal edilmişdir.
İstifadə edən ölkələr
Azərbaycan
Ermənistan
Gürcüstan
Belarus
Araf
Araf — Bəzi dini inanclara görə cənnətlə cəhənnəmin arasındakı yerdir. Ruhlar oradan cənnətə ya da cəhənnəmə göndərilirlər.
RPG-7
İstifadə edən ölkələr
Rusiya Federasiyası
Əfqanıstan
Albaniya
Benin
Anqola
Əlcəzair
Kabo-Verde
Mərkəzi Afrika Respublikası
Kamboca
Konqo Respublikası
Xorvatiya
Kuba
Kipr
Cibuti
Misir
Eritreya
Çexiya
İraq Kürdüstan Regional Hökuməti
Qvineya
Macarıstan
İndoneziya
İran İslam Respublikası
İraq
İrlandiya
İsrail
İordaniya
Qırğızıstan
Laos
Latviya
Litva
Livan
Liviya
Makedoniya
Madaqaskar
Malayziya
Maldiv adaları
Malta
Monqolustan
Mavritaniya
Moldova
Jan-Jozef Sanfurş
Jan-Jozef Sanfurş (Jean-Joseph Sanfourche; ) — fransız rəssam, şair, dizayner və heykəltaraş.
RPG-7
İstifadə edən ölkələr
Mərakeş
Sülhün və Cenevrə Sazişlərinin Müdafiəsi Komitəsi
Sülhün və Cenevrə Sazişlərinin Müdafiəsi Komitəsi —1954-cü ilin avqustunda Nquen Hıu Tho tərəfindən Sayqonda yaradılmış Vyetnam siyasi təşkilatı. Komitə həmin ilin noyabrında Cənubi Vyetnam hökuməti tərəfindən ləğv və qadağan edilmiş, Nquen Hıu Tho və təşkilatın digər üzvləri polis basqından sonra həbs edilmişdir.
Saksoniyalı Mariya Jozefina Amaliya
Mariya Jozefina Amaliya  — İspaniya kralının xanımı.
RPG-7
İstifadə edən ölkələr
Nikaraqua
Nigeriya
Saksoniyalı Mariya Jozefina Amaliya
Atası Reç Pospolita kralı III Avqustun nəvəsi Maksimilyan, anası isə Parma hersoqu Filippin nəvəsi Parmalı Karolinadır. Hələ 16 yaşında ikən İspaniya kralı VII Ferdinandla evləndi. İlk 2 nigahından varisi olmayan kralın hakimiyyəti təhlükə altında idi. Mariya Jozefina çox uşaqlılıqlarıyla məşhur olan Saksoniya şahzadələrindən olsa da, bu nigahdan övladı olmadı. Bu səbəblə saraydan ayrılaraq uzun müddət Aranxuaz sarayında yaşadı. Bu müddət ərzində cütlüyü barışdırmaq məqsədilə Roma papası VII Piy ona şəxsi məktub belə yazmışdı. Ancaq bunlar heç bir fayda vermədi və Mariya Jozefina 18 may 1829-cu ildə yüksək hərarət səbəbilə vəfat etdi.
RPG-7
İstifadə edən ölkələr
Şimali Koreya
Fələstin
Pakistan
Polşa
Ruanda
Seyşel adaları
San-Tome və Prinsipi
Syerra-Leone
Somali
Cənubi Afrika Respublikası
Sudan
Suriya
Tacikistan
Toqo
Türkiyə
Türkmənistan
Ukrayna
Özbəkistan
Venesuela
Vyetnam
Yəmən
Zambiya
NGC 595
NGC 595, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgesidir. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. GxyP tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
RPG-7
İstifadə edən ölkələr
Zimbabve
Keçmiş istifadəçilər
Yuqoslaviya
Şərqi Almaniya
SSRİ
Kodein
Tarixçəsi
Kodein qədim yunan mənşəli söz olub κώδεια (kṓdeia) "xaşxaş başı" mənasını verir. İlk dəfə 1832-ci ildə Fransız kimyaçı Pierre-Jean Robiquet tərəfindən tiryəkdən ekstraksiya edilərək alınmışdır.
Alınması
Kodein təbii mənbəyi olan tiryəkdən ekstraksiya yolu ilə alınsa da əsasən morfinin o-metilləşəməsi prosesi ilə sintez edilir. Kodeinin morfindən sintezi ilk dəfə 20-ci əsrin sonlarında Robert C.Corcoran və Junning Ma tərəfindən tamamlanmışdır.
İstifadəsi və təsirləri
Kodein tibbdə daha çox əsas, fosfat və sulfat duzu şəklində işlənir. Orqanizmə göstərdiyi təsirə görə morfinə bənzəyir. Ancaq ağrıkəsici təsiri morfinə nisbətən azdır. Kodeinin tənəffüsə mənfi təsiri morfinə nisbətən az dərəcədədir. Kodein mərkəzi sinir sistemində öskürək mərkəzinin oyanma qabiliyyətini azaldır, ona görə də ən çox öskürəkkəsici vasitə kimi tətbiq edilir. Eyni zamanda qeyri-narkotik ağrıkəsicilər analgin, kofein, fenobarbital və digər preparatlarla birlikdə baş ağrılarında, nevralgiyalarda və s. hallarda təyin olunur. Kodein həm lokal, həm də mərkəzi təsir mexanizmi vasitəsilə bağırsaq hərəkətliliyini azaldaraq ishalın qarşısını alır. Kodein molekulunda fenol hidroksilinin hidrogen atomu metil qrupu ilə əvəz olunduğu üçün onun toksik təsiri morfinə nisbətən azdır. Ancaq baş beyinin orta şöbəsini morfinə nisbətən daha güclü iflic edir. Kodeinin toksik dozası onurğa beyinə təsir etməklə qıcolma əlamətləri törədir. Doza aşılması zamanı insanda yüksək həyəcan, hipotansiyon, mioz, yavaş nəbz, taxikardiya, dərinin qızarması, qulaqlarda küyün əmələ gəlməsi, əzələ zəifliyi, qan dövranının çökməsi və tənəffüs iflicinə səbəb ola bilər. Oral yolla toksiki dozası 12 mq/kq — dır. Kodein tez-tez, təkrar olaraq orqanizmə qəbul edildikdə ona qarşı asılılıq yaranır. Kodein bədəndə bir neçə yolla metobolizm prosesinə məruz qalır. Onun bir hissəsi bədəndə qlükuror turşusu ilə birləşir və qlükuronid şəklində sidiklə xaric olur. Kodeinin digər hissəsi isə o-demetilləşməyə uğrayır və morfin əmələ gəlir, bir qismi isə N-demetilləşmə nəticəsində norkodeinə çevrilir. Əmələ gələn hər iki maddə — morfin və norkodein qlükuronid şəklində sidiklə bədəndən atılır. Kodeinin az bir hissəsi sidiklə dəyişməz halda xaric olur. Kodein qana düşdükdən 6 saat sonra onun 2/3 hissəsi orqanizmdən uzaqlaşır, 24 saatdan sonra isə tamamilə bədəndən xaric olur.
Xarici keçidlər
https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/bulletin/bulletin_1953-01-01_4_page006.html https://www.britannica.com/science/codeine https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D003061 https://go.drugbank.com/drugs/DB00318 http://www.inchem.org/documents/pims/pharm/codeine.htm
Həmçinin bax
Morfin, tebain, papverin. Alkaloidlər. Narkotiklər. Heroin.
Qafur Qulam
Qafur Qulam — Özbəkistan şairi, akademik.
Həyatı
Qafur Qulam 1903-cü il mayın 10-da Daşkənddə kasıb, amma ziyalı bir ailədə doğulmuşdur. Dayısı Mirzə Abdulla "Mirzə" təxəllüsü ilə tacik dilində şeirlər yazardı. Atası Qulam ağa da savadlı şəxs idi. O, ana dilindən başqa tacik dilini də gözəl bilirdi. Ağır kənd həyatı, böyük bir ailəni dolandırmaq üçün ağır zəhmətlərə qatlaşan Qulam ağa 44 yaşında dünyasını dəyişmiş, beş uşağı yetim qalmışdı. Onda Qafurun 9 yaşı, ailənin körpəsi isə 6 aylıq idi. Qafur Qulamın anası da özbəkcə, tacikcə yazıb-oxumağı bacarır, el ədəbiyyatını gözəl bilirdi. Poeziyasevərlər (ata-anası və dayısı) arasında böyüyən Qafur Qulam özbək və fars-tacik klassiklərinə kiçik yaşlarından maraq göstərməyə başlamışdı. O, sonralar yazırdı: "mən öz mütaliəmə, biliklər əldə etdiyimə görə əvvəlcə atama, sonra isə anama borcluyam."
O, ilk təhsilini mədrəsədə almış, mütaliə ilə biliyini zənginləşdirmişdir. Qafur Qulam əvvəl müəllimliklə məşğul olmuş, daha sonra isə qəzet və jurnal redaksiyalarında işləmişdir. Sovet hakimiyyəti illərində isə o, akademikliyə qədər yüksələrək Özbəkistan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilib (1943). Böyük Vətən müharibəsi illərində yazdığı "Sən yetim deyilsən" şeirini (1942) məhz həmin müharibədə ata-anasını itirmiş uşaqlara ithaf etmiş və öz acı taleyini yenidən yaşamışdır: Demə yetiməm, Ey ciyərparam! Eyləmə dərd, qəm, Ol bir az aram. Şair deyir ki, müharibə daha amansız, qansızdır, min fürsət güdür. Atasız qalsanız oxşaram sizi ata kimi, azad, qayğısız, firavan yaşayın. Təki kirpiyinizdən yaş süzülməsin — siz yetim deyilsiniz. Yetimliyin nə olduğunu bizdən soruşun. Qara-qorxulu, qızdırmalı, bir yuxu kimi yetimliyi keçirən lirik mən yaşadığı ağrılarına göynəyir — bir tumar əl, isti ana qucağına həsrətdən… qovrulur. Bu həsrət, bu istək müharibənin yetim qoyduğu uşaqlara əl uzadır. Əslində, bu əsərdə iki dövrün yaşantısı görünür. İnqilaba qədərki insan həyatı və sovet dövrü adamı. Professor Pənah Xəlilovun yazdığı kimi, "əhatəli yaradıcılığı olan şairin lirikasında surəti öz dili ilə danışdırmaq, zahiri portret yaradıb onun fərdi cizgilərinə xüsusi diqqət yetirmək, mükalimədən istifadə etmək, süjetin ardıcıl inkişafını izləmək, lövhə və əşyanın incə təfsilatına enmək səciyyəvi deyildir. Qafur Qulam hadisənin mahiyyətini açmağı, ona məna verməyi, təəssürat və düşüncələrini ön plana çəkməyi sevir. Onun lirikasında konkret təsvirdən qüvvətli ricətə adlamaq, keçmiş və gələcək haqqında mühakimə yürütmək, müqayisə etmək, ictimai məzmun daşıyan məsələlərdən öz şəxsi həyəcanlarına, öz tərcümeyi-halına, bəzən əksinə, fərdi — intim hiss və həyəcanlardan böyük ictimai ümumiləşdirmələrə meyl qüvvətlidir…. Qafur Qulamın hər şeirində tamamlanmamış bir poetik fikir vardır və müəllif əlvan təsvir vasitələrindən, priyomlardan həmin fikri vermək üçün istifadə edir". Azərbaycan dilində "Sən yetim deyilsən" şeiri ilk dəfə "Özbək ədəbiyyatı anto logiyası"nda (1958) şair Qasım Qasımzadənin tərcüməsində, şair Əhəd Muxtarın tərcüməsində isə Q. Qulamın "Ömrün baharında" (1979) kitabında dərc olunub.
Qafur Qulamın zəngin ədəbi irsi var. Onun şeirləri, poemaları, hekayə və povestləri, rus və dünya klassiklərindən etdiyi tərcümələr yaradıcılığının əsasını təşkil edir. Nazim Hikmətin pyesləri, Şekspirin "Otello"su, Ş. Rustavelinin "Pələng dərisi geymiş pəhləvan"ı məhz Q. Qulamın tərcüməsində özbək dilinə çevrilmişdir. Qafur Qulam poeziyası, tədqiqatçılarının dili ilə desək, özbək ədəbiyyatına yeni ruh, yeni üslub gətirmişdir. Özbək tənqidinin tanınmış nümayəndələrindən İbrahim Qafurov şairin yaradıcılığını ədəbiyyatşünaslıq nöqteyi-nəzərindən araşdırarkən qeyd edir ki, Qafur Qulam yaradıcılığında üç cəhət həmişə diqqət mərkəzindədir. Bu üç cəhət — xalq və onun tarixi, insanı yer üzünün əşrəfi edən əmək, zəhmət və yaşadığı dövrün ictimai-siyasi ideologiyası. Şair həmişə bu ideyaları dərin etiqad və odlu məhəbbətlə tərənnüm edib. "O, öz şeirlərində mədəni çayxanalardan tutmuş Türksib yollarınacan, köhnə cəmiyyətin qalığı kimi təzahür edən əyyaşlıqdan tutmuş neft uğrunda aparılan gərgin mübarizəyəcən, qadın azadlığından tutmuş ümumi məcburi təhsil məsələlərinəcən hamısını əhatə etməyə çalışıb… . O, hər bir şerində varlığın yeni bir cəhətini kəşf edir, orijinal bir poetik mənzərə cızır, rəsm edir". "Ustad" adlı bu məqalədə özbək poeziyasının Səməd Vurğunu adlandırılan görkəmli şair Qafur Qulamın poetik yaradıcılığı fəlsəfi düşüncələrlə araşdırılmışdır. Şairin yaradıcılıq xüsusiyyətləri, poetik obrazları, poeziyasının məna və məqsədi tədqiqat obyekti olaraq təhlil olunmuşdur. "Mən şərqli şairəm, ilham üfüqüm — Kuril adalarından Afrikayacan!" — deyən şairin şeir dünyası sərhədsiz orbitdən dünyaya yayılmış və sevilmişdir. Çünki "lirik mən"in poetik ovqatı, poetik düşüncəsi bəşəriyyətin hər bir üzvünün ürəyindən keçən duyğularla həmahəngdir. — "Əziz özbək xalqımdan böyük dünyaya salam!" — şairin dünyaya estetik baxışları saf və düşündürücüdür. Qafur Qulamın bir qeydini təkrarlamaqla fikrimi yekunlaşdırmaq və dəqiqləşdirmək qənaətindəyəm: "Nabat soran uşaqlar şirinlik ləzzətinin öz ağızlarında uzun müddət qalmasını istəyirlər. Mən də çap olunmuş və indi çap olunan əsərlərimin canıma, ruhuma bəxş etdiyi zövq-səfanın uzun müddətli olmasını, imkan olsa, ömürlük olmasını istərdim".
Maykl Ceksonun son günləri
Çıxarılması
Maykl Ceksonun son günləri filminin ilk treyleri 18 may 2018-ci ildə çıxarılmışdır. Film, ABŞ televiziya şəbəkəsi ABC tərəfindən 24 may 2018-ci ildə efirə verilmişdir.
İzləyicilər
Premyera efiri zamanı film, 5.56 milyon nəfər tərəfindən izlənmişdir.
Reaksiyalar
Sənədli film, yer verilmiş çoxsaylı qeyri dəqiqliklərə, papparazilər, tabloid müxbirləri və Popun kralı ilə heç vaxt görüşməmiş insanların fikirlərinə istinad edildiyinə görə həm fanatlar, həm də tənqidçilərin mənfi rəylərini almışdır. Filmdə Ceksonun əziyyət çəkdiyi Vitiliqo xəstəliyinin, körpə yaşlarından atası tərəfindən istismar edilməsi, həyata keçirdiyi humanitar və xeyriyə fəaliyyətinin tamamilə unudulması tənqid hədəfinə çevrilmişdir.
Məhkəmə işi
Maykl Ceksonun varisləri federal müəllif hüquq pozuntusu iddiası ilə The Walt Disney Company və ABC telekanalını məhkəməyə verərək, iki saatlıq yayım ərzində onlarla müəllif hüququ ilə qorunan materialdan icazəsiz istifadə olunduğunu bildirmişlər.
Heydərabad (Sayınqala)
Heydərabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 41 nəfər yaşayır (14 ailə).
Çalmakəndi (Biləsuvar)
Coğrafi yerləşməsi
Ərdəbil şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Muğan kəndistanında, Biləsuvar şəhərindən 30 km qərbdədir.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 734 nəfər yaşayır (140 ailə).
Ekosistemin komponentləri
Ekosistemin komponentləri-ekosistem in (biogeosenozun) fəaliyyətini təmin edən əsas tərkib hissələri.
Ümumi məlumat
Ekosistem in komponentləri abiotik və biotik olmaqla 2 hissəyə ayrılır. Biotik amillər öz növbəsində avtotroflar, produsentlər (sadə qeyri üzvi birləşmələrdən üzvi maddə lər yaratmaq qabiliyyətinə malik olanlar) və heterotroflar a (mikrokonsumentlər (faqotroflar)) ayrılır. Belə ki, heterotrof orqanizm lər  (əsasən heyvanlar) digər orqanizm lərdə və ya üzvi maddə nin bir hissəsi ilə qidalanırlar. Redusentlə r başqa cür adlandırsaq mikrokonsumentlər (osmotroflar, saprotroflar) – heterotrof orqanizm lər olub (əsasən göbələklər və bakteriyalar) üzvi birləşmələri parçalayaraq (zülallar, karbohidratlar və s.) bəzi parçalanan (çürüyən) ərzaqları udur və qeyri üzvi maddələr yaradırlar. Bu isə produsentlər in qidalanması üçün yararlıdır. Heterotrof orqanizm lər özləri dəbiofaqlara (digər canlı orqanizmlərlə qidalanan orqanizm lər) və saprofaqara (ölü üzvi maddələrlə qidalanan orqanizm lər) bölünürlər.
Biogen ekosistemin komponentləri
Biotik və abiotik ekosistem in komponent ləri bir-birilə üzvi maddələrlə bağlı olub biogen  ekosistem in komponent lərində birləşir. Biogen ekosistemi n komponentlərinə canlı orqanika (biokütlə adlanır) və ölü orqanika olmaqla 2 hissəyə ayrılır. Töküntü– bitki qruplaşmalarının hər il yerüstü və yeraltı hissələrinin çürüyən hissəsinə deyilir. Meşə də torpaq səthində çoxillik toplanan üzvi qalıqlar isə meşə döşənəyi adlanır. Ölü üzvi maddələr in birliyinə isə ölü kütlə deyilir.
İvan Doroşşuk
İvan Yucin Doroşşuk (, d. 9 oktyabr 1957) - Kanadanın rok-müğənni, „Men Without Hats“ rok-qrupunun lider və vokalist.
Thari Mirvah
Thari Mirvah (Sind dilində: ٺري ميرواهه‎) və ya Thari (Sind dilində: ٺري‎) — Pakistanın Sind əyalətində Xayrpur dairəsində Mirvah talukasının paytaxt şəhər.
Şəhərin tarixi
Thari Mirwah adı iki sözdən, dükançı qadının adı olan Thari sözündən və Mirvah, Sukkur barajında Hind çayından çıxarılan və şimaldan axan Sukkur barajının şərq tərəfindəki kanaldır. cənubdan Thari tehsil. Thari şəhəri Jogi icması tərəfindən quruldu və ofislər, məktəblər, xəstəxanalar yaratmaq üçün torpaqlarını hökumətə bağışladı. Wadero Pirano Jogi, Thari-də Kənd Sağlamlıq Mərkəzi yaratmaq üçün torpaqlarını hökumətə bağışladı.
Thari Mirwah şəhəri Mirvah bölməsinin paytaxtıdır, adı Xeyrpur əyalətinin ikinci hökmdarı və Mirva qolunun nəslindən olan Mir Əli Murad Xan Talpurun şərəfinə verilmişdir.
Coğrafiyası
Yeraltı suları içmək üçün əlverişlidir və şirindir.
Borc-i Ülya (Həştrud)
Borc-i Ülya və ya Yuxarı Borc — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Thari Mirvah
Təhsil
Thari Mirvahda dövlətin nəzarətində olan təhsil müəssisələrinə oğlanlar üçün Ali Məktəb, qızlar üçün Ali Məktəb, Dərəcə Kolleci, Hökumət İnformasiya Texnologiyaları Mərkəzi və Mono-Texniki və Peşə Kolleci daxildir.
Yollar və infrastruktur
Sindin başqa ərazilərində olduğu kimi Thari Mirvahda şəhərində də yolların vəziyyəti bərbaddır. Bununla belə, Tari-Setxardja yolunun bərpası davam edir və bu istiqamətdə görülən bəzi işlər artıq başa çatmışdır. Tharinin şərq tərəfində yerləşən Nara səhrası kimi tanınan məşhur səhra var. Bu səhra Pakistanın Sind əyalətinin Mirpurxas dairəsinə daxildir. Bu ərazi vəhşi heyvanlarla zəngin olduğuna görə yeganə rahat yol Dedano kəndindən Savan qaz sahəsinə doğru olan istiqamətdədir. Yolun həmin hissəsi qaz şirkətinin asfalt şosesinə birləşir.
Borc-i Ülya (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 94 nəfər yaşayır (15 ailə).
Thari Mirvah
Yollar və infrastruktur
Şossenin yaxın vaxtlarda tikilmiş Mexran yolu Nəvabşah dairəsini Xayrpurla birləşdirən yeganə yoldur. Şosse Tari Mirva, Fayz Qandj, Bandxi və Daur yurisdiksiyalarının ərazisindən keçir. Tikinti yeddi ildir ki, davam edirdi. Həmin yolda bir çox bədbəxt hadisələr baş vermişdir. Bu yoldan eyni zamanda Pəncaba və Xayber-Paxtunxvaya gedən qanunsuz avtobuslar da istifadə edir.
24 avqust 2014-cü il Pəncabdan yola düşən avtobus Kot lalulda Tari şəhərindən çıxan avtobusla toqquşur. Nəticədə 10 sərnişin bu qəza nəticəsində həlak oldu və 11 nəfər isə yaralanır. Xəsarət alanların hamısı da Thari Mirvah şəhərinin sakinləri idi.
Dubbi kəndində göllər
Dubbi kəndi Thari Mirvah şəhərindən 10 km məsafədə yerləşir və Xayrpur şəhəri ilə arası 63 km-dir. Orada 7 gözəl göl vardır ki, bu göllər Thari Mirvah yaxınlığında - Dubbi kəndində yerləşir:
Qışlaq-i Ağdaşhacısaram (Biləsuvar)
Qışlaq-i Ağdaşhacısaram — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 51 nəfər yaşayır (9 ailə).
Theatrum Orbis Terrarum
Theatrum Orbis Terrarum — ilk müasir atlasın prototipi. Gillis Hoftmanın təkidlə dəstəklədiyi və Antverpendə 20 may 1570-ci ildə çap edilmiş tarixdə dünyanın ilk müasir coğrafi atlası idi. Orteli atlasına bəzən XVI əsr kartoqrafiyasının xülasəsi deyilirdi.
Məzmunu
"Yer kürəsinin mənzərəsi" adlanan bu atlas həmin dövr üçün mövcud olan coğrafi bilikləri özündə dəqiq əks etdirirdi. "Тhеаtrum orbis terrarum" adlanan bu atlas həmin dövr üçün mövcud olan coğrafi bilikləri özündə dəqiq əks etdirirdi. Yüz il ərzində o dənizçilər üçün əvəzedilməz rol oynadı. Orteiusun atlası kartoqrafiyanın inkişafında böyük rol oynayıb.
“Teatrum Orbis Terrarum” atlası 20 may 1570-ci ildə Abraam Orteli tərəfindən çap edilmişdi. Atlasın original nəşri kartoqraflar tərəfindən hazırlanan 70 xəritədən və izahlı mətnlə birlikdə 53 səhifədən ibarətdir. İlk nəşrdən sonra Orteli müntəzəm olaraq xəritəni təkmilləşdirir, onun müxtəlif çeşidli yeni versiyalarını təqdim edirdi. Atlasın sonuncu nümunəsi, 31-ci buraxılışı 167 xəritəni əhatə etmişdi. Bütün bu mərhələlərdən sonra belə xəritəyə diqqət yetirilsə hələ də müəyyən ərazilərin burada təsvir olunmadığını görərmək mümkündür.
Abraam Orteli qitələrin bir zamanlar vahid halda olduğunu iddia etmiş, bunun nəticəsi olaraq ilk dəfə “Qitə sürüşməsi” teoriyasını irəli sürmüşdü. O qeyd edirdi ki, qitələr hərəkət halındadır, bunun nəticəsində onlar indiki mövqelərini tutublar.
Nəşri
Latın dilində olan bu xəritə sonralar alman, holland, fransız, ispan, italyan və ingilis dillərinə də nəşr olunub. Bu atlasın yaranması ilə 1570-ci ildən XVII əsrin sonlarına qədər Hollandiyada bir sıra xəritələr tərtib olunmağa başlandı. Hollandiya həmin zamanda xəritə tərtibatında ən geri qalan ölkələrdən idi. Tərtibatın inkişafı nəticəsində həmin dövr “Holland Kartoqrafiyasının Qızıl Dövrü” kimi adlandırılmışdı.
Yeni Cənubi Uels Dövlət Kitabxanasında saxlanılan 1573-cü il cildinin onlayn surətində, hər bir ilk təbəqənin üz tərəfində təsviri çap ilə birlikdə altı xəritə köklərə bərkidilmiş 70 nömrəli iki səhifəlik vərəqdən ibarətdir.
Bütün nəşrlər eyni quruluşa malik idi. Ortelinin atlasının nəşri Hollandiyanın böyüyən orta təbəqəsinin təhsilə və elmə daha çox maraq göstərdiyi vaxt baş verdi. Boş fərdi xəritə vərəqələrinin kolleksiyalarından ibarət olan əvvəlki atlaslardan fərqli olaraq, Ortelinin məntiqi şəkildə qurulmuş və əlaqəli formatı daha rahat və populyar olduğunu sübut etdi. Theatrum Orbis Terrarum kommersiya baxımından uğurlu olduğunu sübut etsə də, heç vaxt Ortelini varlı bir adam halına gətirmədi. Onu hətta ən tanınmış və ya uğurlu illüstrativ kartoqraf etdirmədi.
NGC 4581
NGC 4581, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E4 tipli. tərəfindən ildə 39.62 sm (15.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Borc-i Süfla (Həştrud)
Borc-i Süfla və ya Aşağı Borc — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 249 nəfər yaşayır (48 ailə).
Elm tanrı axtarışında (kitab)
Elm Tanrı Axtarışında — Con Lennoksun "Elmi bestseller" silsiləsindən olan kitabı.
📌 Kitabda elmi debatların əsas mövzuları – kainatın mənşə və quruluşu, həyatın, onun əsas növlərinin necə yaranması və genetik kodun məlumatla zəngin məzmunu araşdırılır. Elm tarixinin bizə necə yanlış öyrədildiyi, elmin onların tərəfində olduğunu söyləyənlərin, əslində, necə əsassız danışdıqları, hər şeyi yaradan və hər an idarə edən bir Tanrının varlığının nə üçün elmi cəhətdən də ən tutarlı izah olduğu qeyd edilir.
Məzmun
"Bir sıra müasir şərhçilərə inanası olsaq, elm Tanrını bir küncə sıxışdırıb, öldürüb, sonra da hərtərəfli izahatları ilə dəfn edib. Onlar deyirlər ki, ateizm intellektual olaraq əsaslandırılmış yeganə mövqedir və Tanrını yenidən təqdim etmək üçün istənilən cəhd elmin tərəqqisinə mane ola bilər. Bu təşviqedici və düşündürücü kitabda Con Lennoks bizi bu cür iddiaları çox diqqətlə nəzərdən keçirməyə dəvət edir.
O soruşur: "Doğrudanmı, elmdə hər şey məhz ateizmə işarə edir? Bəs mümkündürmü ki, teizm elmlə ateizmə nisbətən daha rahat uzlaşsın? Elm Tanrını dəfn edib, ya yox?"
Kitabda elmi debatların əsas mövzuları – kainatın mənşə və quruluşu, həyatın, onun əsas növlərinin necə yaranması və genetik kodun məlumatla zəngin məzmunu araşdırılır. Mübahisələr zamanı Lennoks rəqiblərinin arqumentlərindən zəifini deyil, ən güclüsünü seçir və onu ədalətlə, obyektiv təhlil edir, öz ixtisası ilə əlaqəli mövzularda şəxsən tutarlı arqumentlər təqdim edir, digər sahələrdə isə qabaqcıl mütəxəssislərə istinad edərək öz bəyanatlarını əsaslandırır.
Elm tarixinin bizə necə yanlış öyrədildiyi, elmin onların tərəfində olduğunu söyləyənlərin, əslində, necə əsassız danışdıqları, hər şeyi yaradan və hər an idarə edən bir Tanrının varlığının nə üçün elmi cəhətdən də ən tutarlı izah olduğunu öyrənmək istəyirsinizsə, bu kitabı mütləq oxumalısınız. Elm və din münasibətlərinin kamil şəkildə təhlil edildiyi, heç bir irada, açıq suala yer qoymamış ən son müzakirələri ehtiva edən "Elm Tanrı axtarışında" kitabı elmin dinlə rabitəsi haqqında debatlar üçün misilsiz töhfədir.
Müəllif
Con Lennoks Oksford Universitetinin professoru, riyaziyyat üzrə elmlər doktoru, bioetika üzrə magistrdir.
O, Kembric Universitetini xalis riyaziyyat sahəsi üzrə dərəcə ilə bitirmişdir. Uzun illər Kardiffdə Uels Universitetində riyaziyyatçı kimi çalışmış və tədqiqatlarına görə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. Oksford Universitetində magistr və fəlsəfə doktoru, Surrey Universitetində bioetika üzrə magistr dərəcəsinə malikdir.
Hazırda Oksford Universitetinin professoru olan Lennoks “Green’s Graduate College” idarə heyətinin üzvü kimi Oksford Universitetində təbiət elmləri, fəlsəfə və din arasında əlaqəni araşdırır və tədris edir. Müxtəlif mövzularda yazılmış 70-dən çox elmi məqalənin, bir çox kitabların müəllifi və həmmüəllifidir.
Bu kitab da müəllifin çoxillik mühazirələrinin və elmi debatlarının bəhrəsidir. Arqumentlərin yazılı təqdim edilməsi üçün edilən saysız xahişlərə cavab olaraq qələmə almışdır.
Xrom
Xrom (Cr) – D. İ. Mendeleyevin kimyəvi elementləri dövri sisteminin 4 dövrünün 6-cı qrupunun 24-cü bir elementi (köhnəlmiş bir təsnifata görə, 6-cı qrupun yan alt qrupu). Kimyəvi elementlərin dövri sistemində 24-cü element. Cr (Chromium) simvolu ilə təyin edilmişdir. Sadə maddə xrom - mavi ağ rəngli bərk metaldır. Xrom bəzən qara metallara aid edilir.
Adının mənşəyi
Yunan dilindən elementin adı χρῶμα — rəng, boya - birləşmələrinin rənglərinin müxtəlifliyinə görə.
Tarixi
Təmiz xrom istehsalının müasir üsulu (1894-cü ildən bu yana) Voklen metodundan yalnız azaldıcı maddə növü ilə fərqlənir. Dəmirin xrom ilə elektrolitik örtülməsi prosesi 1920-ci illərdə inkişaf etmişdir.
Təbiətdə tapılması
Xrom yer qabığında kifayət qədər yayılmış bir elementdir (kütləsi ilə 0,03%). Xromun əsas birləşmələri xromlu dəmir daşı (xromit) FeO·Cr2O3 İkinci ən vacib mineral krokoit PbCrO4-dür
Xroma təbiətdə yalnız birləşmələr şəklində rast gəlinir.Təbiətdə həmçinin xrom(III) oksid və digər birləşmələri rast gəlinir.
Yataqları
Ən böyük xrom yataqları Cənubi Afrika Respublikası (dünyada 1-ci yer), Qazaxıstan, Rusiya, Zimbabve, Madaqaskarda yerləşir. Türkiyə, Hindistan, Braziliya, Filippində də yataqlar var.
Qazaxıstanda kəşf edilmiş ehtiyatlar 350 milyon tondan çoxdur (dünyada 2-ci yer).
Geokimya və mineralogiya
Orta xrom miqdarı müxtəlif qarışıq süxurlarda kəskin dəyişkəndir. Ultrabazik süxurlarda (peridotitlər) 2 kq / t, əsas süxurlarda (bazaltlar və s.) - 200 q / t, qranitlərdə isə onlarla q / t olur. Yer qabığındakı xromun kütləsi 83 q / t təşkil edir. O,tipik bir litofilik elementdir və demək olar ki, hamısı xrom spinellər kimi minerallarda yerləşmişdir. Xrom dəmir, titan, nikel, vanadium və manqan ilə birlikdə geokimyəvi bir ailə meydana gətirir.
Üç əsas xrom mineralları fərqlənir: maqnetoxromit (Mg, Fe) Cr2O4, xrompikotit (Mg, Fe) (Cr, Al) 2O4 və alyumoxromit (Fe, Mg)(Cr, Al) 2O4. Görünüşcəə onlar bir-birindən ayrılmazdırlar və səhvən "xromitlər" adlandırılırlar. Onların tərkibi dəyişkəndir:
Alınması
Xrom təbiətdə əsasən dəmir xrom Fe(CrO2) (dəmir xromit) şəklində olur. Ondan koks (karbon) ilə elektrik sobalarında azalma nəticəsində ferrokrom əldə edilir:
Ferrokrom lehimli polad istehsalında istifadə olunur.
Saf xrom əldə etmək üçün reaksiya aşağıdakı kimi aparılır: 1)havada lehimli dəmir xromit natrium karbonat (soda külü) ilə : 2) natrium xromiti həll edin və onu dəmir oksidindən ayırın;
3) xromiti dixromitə çevirmək, məhlulu turşulaşdırmaq və dixromiti kristallaşdırmaq;
4) natrium dixromitin kömürlə azaldılması yolu ilə saf xrom oksidi alın:
5) aluminotermi istifadə edərək metal xrom əldə edin:
Fiziki xassələri
Sərbəst formada - kubik gövdə mərkəzli bir mili olan mavi-ağ,a = 0.28845 nm metaldır. 38 ° C-dən aşağı tempraturda antiferromaqnet,yuxarı tempraturda paramaqnetik vəziyyətə keçir (Neel nöqtəsi).
Xrom Mohs şkalasına görə 8,5 nisbətinə malikdir,ən ağır saf metallardan biridir.(iridium, berillium, volfram və urandan sonra ikinci yerdədir). Çox saf xrom olduqca yaxşı işlənə bilər.
İzotoplar
Xrom izotopları 42-dən 67-dək (protonların sayı 24, neytronların sayı 18-dən 43-dək) və 2 nüvə izomerləri ilə tanınır.
Süni izotoplar arasında ən uzunömürlüsü 51Cr-dur(yarı ömrü 27 gün). Qalanların yarı ömrü bir gündən çox deyil.
Xarakterik oksidləşmə vəziyyətləri
Xrom +2, +3 və +6 oksidləşmə vəziyyətləri ilə xarakterizə olunur (cədvələ bax).Demək olar ki, bütün xrom birləşmələri rənglidir.
thumb|Purbe Xrom diaqramı
Sadə maddə
Bor (boridlər Cr2B, CrB, Cr3B4, CrB2, CrB4 и Cr5B3), karbon (Cr23C6, Cr7C3 и Cr3C2), Silisium (Cr3Si, Cr5Si3 və CrSi) və azot (nitridlər CrN və Cr2N) ilə sintez olunmuş xrom birləşmələri.
Cr(+2) birləşmələri
Oksidləşmə vəziyyəti +2 əsas oksid CrO (qara) ilə uyğundur. Duzlar Cr2+(mavi məhlullar) Cr3+ və ya sink dixromitlərdəki duzları turşu mühitdə azaltmaqla əldə edilir ("təcrid zamanı hidrogen"): Bütün bu Cr2+ duzları güclü azaldıcı maddələrdir, hətta dayandıqda hidrogeni sudan çıxardır. Havadakı oksigen ilə, xüsusilə turşulu bir mühitdə, Cr2+ oksidləşir, nəticədə mavi həll sürətlə yaşıl olur.
Xrom (II) duzlarının məhlullarına qələvi əlavə edildikdə qəhvəyi və ya sarı hidroksid Cr(OH)2 çökür.
Sintez edilmiş xrom dihalidləri CrF2, CrCl2, CrBr2 və Crl2-dir.
Cr(+3) birləşmələri
Oksidləşmə vəziyyəti +3 amfoter oksid Cr2O3 və hidroksid Cr(OH)3-ə uyğun gəlir (ikisi də yaşıldır). Bu, xromun ən sabit oksidləşmə vəziyyətidir. Bu oksidləşmə vəziyyətindəki xrom birləşmələri çirkli bənövşəyi (sulu məhlullarda Cr3+ [Cr(H2O)6]3+ aqua kompleksləri şəklində mövcuddur) rəngdən yaşıl rəngə malikdir (anionlar koordinasiya sahəsində mövcuddur).
Cr3+ MICr (SO4) 2 · 12H2O (alum) növlərinin ikiqat sulfatlarının əmələ gəlməsinə meyllidir.