cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sulfoturşular
Praktiki əhəmiyyəti
Ayrı-ayrı sulfotuşuların praktiki əhəmiyyətini aşağıdakı məlumatlara əsasən müəyyən qədər təsvir etmək olar. 1980-cı ildə ABŞ-da cəmi 266322 ton müxtəlif növ sulfotuşular istehsal olunmuşdur ki, onların da, 38.58%-ə qədəri n-dodesilbenzolsulfoturşular, 27.87%-ə qədəri naftalin əsasında müxtəlif sulfoturşular (o cümlədən alkilnaftalin sulfoturşular) və 17.02%-ə qədəri benzol sulfoturşular və onun müxtəlif əvəzli törəmələri olmuşdur. Digər sulfoturşuların bütövlükdə həcmi 16.5%-ə yaxın olmuşdur. Sulfoturşular və onların törəmələri boyaqlar, səthi-aktiv maddələr, betona plastifikatorlar, katalizatorlar, dərman preparatları sintezində aralıq maddə kimi istifadə olunurlar.
Kimyəvi xassələri
Kimyəvi cəhətdən bunlar mineral turşular kimi çox qüvvətli turşular olub, üzvi turşuların reaksiyalarını daşıyır. Sulfoturşular üzvi turşular kimi duzlar, xloranhidridlər, turşu amidləri və efirlər əmələ gətirir. Sulfoturşular və onların duzları suda yaxşı həll olur. Aromatik sulfoturşular kimyəvi davamlıdırlar. Benzol- və toluol sulfoturşuları vakuum altında qovduqda belə parçalanır. Sulfoturşular da ineral turşular kimi qüvvətli turşulardır.
Alınması
1. Adi temperaturda tüstülü sulfat turşusu ilə benzola təsir etdikdə benzosulfoturşu alınır. Bu reaksiya üçün adətən çoxlu sulfat turşusu götürülür və alınan qarışıq, natrium-xloridin qatı məhluluna tökülür. Nəticədə benzolsulfoturşunun natrium duzu alınır. Bu duz, suda həll olmadığı üçün çöküntü şəklində ayrılır. 2. Merkaptanları oksidləşdirməklə 3. Kalium-sulfitə halogenalkilin təsiri ilə.
Sənayedə sintezi
Tərkibində 10-dan çox karbon olan birli və ikili alkilsulfat turşularının və sulfoturşuların natrium duzları son vaxtlar sənayedə küllü miqdarda sintez olunur. Bunlar səthi aktiv xassəli olub, yuyucu qabiliyyətə malikdir, ona görə də sabun kimi işlənir.
Sulfoturşuların duzları
İlk dəfə olaraq neft məhsullarından sulfoturşuların istehsalına Bakıda Q.S. Petrovun tədqiqatları əsasında başlanılmışdır. O, hələ 1911-ci ildə alkilarilsulfonat tipli səthi aktiv maddələrin (SAM) istehsal metodunu işləmiş və patentləşdirmişdir. Neft sulfonatlarının yüksək səthi aktivliyi və ucuzluğu onların deemulqator, disperqator, peptizator, köpük əmələ gətirici plastifikator, sürtkü yağlarına yuyucu aşqarlar və s. yuyucu vasitə və emulsiya məhlulu kimi geniş istifadəsinə şərait yaradır. Neft məhsullarından alınan sulfonatlar həllolma qabiliyyətinə görə suda, suda-yağda və yağda həll olan qruplara bölünür. Suda həll olan sulfonatlar SAM xalq təsərrüfatında böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onların yuyucu maddə kimi istifadəsi, yüzlərlə ton yeyinti piylərin və yağların qənaətinə imkan verir. Suda-yağda həll olan sulfonatlar su və yağ emulsiyasınınalınmasında geniş istifadə olunur. Yağda həll olan (və ya karbohidrogendə həll olan) sulfonatlar motor yağlarına yuyucu və dispersedici aşqar kimi istifadə edilirlər.Bu sulfonatlar yağdakı oksidləşmə prosesinə imkan yaratmır və yüksək yuyucu xassələrinə görə qatranların və karbon tərkibli maddələrin mühərrikin detallarına çökməsinin qarşısını alır. Sulfonat tipli yuyucu aşqarlar effektli neytrallaşdırıcı və solyubilizasiya agentləridir. Sulfonat aşqarlarının detergent-dispersedici xassəsini xarakterizə edən əsas göstəricilərindən biri onların tərkibində metal-sulfonatların olmasıdır. Müasir tələblərə uyğun olaraq sulfonat aşqarlarının tərkibində 28-30% (kütlə) aktiv komponentolmalıdır. O.L.Qlavati və başqaları neftdən alınan yüksək qələvili sulfonatların C-150, C-300, ПMC və Xaytek E-632 sintetik sulfonatın aktiv komponentlərini ayırma və tədqiqatlar yolu ilə təyin etmişlər ki, onlar kalsium karbonatın neytral detergentlə stabilləşmiş 10-30 nm ölçülü kolloid hissəcikləri sistemidir. Yağda həll olan sulfonatlar orta, əsasi və yüksək əsaslı növlərə bölünür. Müxtəlif xammallar əsasında sulfonat tipli yuyucu-dispersedici aşqarların istehsal praktikası göstərir ki, bu tip aşqaların istehsal texnologiyasının birinci mərhələsi ilkin xammalın sulfolaşması mərhələsidir. Bu mərhələdə müxtəlif mənşəli alkilaromatik (istər mineral, istər sintetik, istərsə də yarımsintetik yağların tərkibində olan) karbohidrogenlər müxtəlif sulfolaşdırıcı agentlərlə (H2SO4, oleum, SO3 və s.) sulfolaşdırılaraq uyğun sulfoturşular alınır.
Sulfoturşuların tərkibində həll olunmuş SO3 və SO2 azot qazı ilə üfürülərək mühitdən qovulur və kütlə sakit buraxılaraq turş qudrondan və onda həll olmuş işlənmiş turşudan azad olunur. Alınmış sulfoturşular neytrallaşdırılır və orta qələvili sulfonatlar alınır. Əgər sulfolaşmış yağ ammonium hidroksidlə neytral¬laşdırılıbsa, kalsium hidroksidlə dəyişmə reaksiyası aparmaqla ammonium sulfatı kalsium sulfonata çevirir. Kalsium hidroksid artıq olduqda əsasi sulfonatlar alınır. Ə.M.Quliyev əməkdaşları ilə birgə qələviliyi yüksək olan çoxfunksiyalı, eyni zamanda korroziyaya qarşı və yuyuculuq xassəsinə malik ИХП-136 aşqarını işləyib hazırlamışdır. O, alkilfenolun formaldehidlə kondensləşməsindən, sulfolaşmış dizel yağının və natrium hidroksidin iştirakı ilə sonradan kalsium hidroksidlə neytrallaşmasından alınır.
Sulfolaşmış dizel yağının və natrium hidroksidin iştirakı ilə prosesin aparıldığı zaman qələviliyi yüksək olan aşqar alınır. Yüksək qələvili sulfonat aşqarı orta qələvili sulfonatın (promotor və stexiometrikdən artıq kalsium hidroksidlə) karbonatlaşması ilə alınır. Sonda sulfonat aşqarı mexaniki qarışıqlardan təmizlənməlidir. Yüksək qələvili sulfonatların yüksək neytrallaşma xassələri onların tərkibindəki çoxlu miqdarda polyar qeyri üzvi əsasların olması ilə izah edilir. Bir sıra tədqiqatçıların fikrincə daha yüksək əsaslı aşqarlar yağda qələvi torpaq metalkarbonatların səthi aktiv maddələr (SAM) ilə stabilləşmış kolloid məhlullarıdır. Elek¬tron-mikroskopik analizlərin nəticələrinə əsasən aşqarlardakı kalsium karbonat kolloid hissəciklərinin ölçüsü 5–50 mm arasındadır. Sənayedə neft məhsullarını oleumla və sulfat anhidridi ilə (qaz və ya maye halında) sulfolaşma prosesi geniş yayılmışdır. Oleumla sulfolaşma çox geniş yayılmasına baxmayaraq, onun bir sıra çatışmayan cəhətləri var. Əsas çatışmayan cəhəti oleumun artıq istifadə edilməsidir. Bu şəraitdə gedən yan reaksiya – karbohidrogenlərin oksidləşməsi və qatranlaşmasına görə tərkibində çoxsaylı üzvi maddələrolan turş qudron və işlənmiş sulfat turşusu əmələ gəlir. Oleumun istifadəsindən alınan sulfonat aşqarının yağ məhlulları şəffaf deyil, az küllülüyə malik və tünd rəngli olur. Beləliklə, sulfat turşusu və oleumla yağ fraksiyasının sulfolaşması ilə sulfonatların alınma üsulu köhnəlmiş və iqtisadi cəhətdən sərfəli olmayan üsuldur. Ona görə də, alimlərin diqqəti oleumun sulfat anhidridi ilə dəyişməsinə yönəlir. İlk dəfə sənaye prosesində sulfat anhidridi hava ilə qarışıq buxar halında istifadə edilib. Hazırda bu buxarfazalı proses geniş miqyasda aparılır. Sulfat anhidridinin işlənməsinin üstünlüyü sulfolaşdırıcı agentin sərfiyyatının, proses müddətinin və turş qatranda turşunun az olmaları, eyni zaman da turş qatranın minimal həddə əmələ gəlməsi, sulfonatın isə yüksək çıxımıilə izah olunur. Keçmiş Sovetlər Birliyində yağda həll olan sulfonatın alınması üçün qaz halında sulfat anhidridi ilk dəfə olaraq 1949-cu ildə Bakı şəhərində АзНИИ-4 aşqarının istehsalında istifadə edilmişdir. Qaz halında sulfat anhidridi suda və yağda həll olan sulfonatların istehsalında istifadə edilirdi. Eyni zamanda, onunhava ilə və ya azotla qarışığından istifadə edirdilər. ABŞ, Rusiya və Bakıda sulfolaşma üçün müxtəlif nisbətdə qaz halında sulfat anhidridi ilə havanın qarışığından istifadə olunurdu. АзНИИ-4 aşqarı iki komponentdən ibarətdir: yuyucu (sulfolaşmiş solyar yağının sulfoturşusunun kalsium duzları) vəkorroziyaya qarşı (kükürdləşmiş motor yağı). Yuyucu komponent sulfoturşunun NaOH-la neytrallaşması ilə natrium sufonatın kalsium xloridlə dəyişmə reaksiyasından sintez olunur.
Karaqanda
Karağandı  — Qazaxıstanda şəhər, Karaqanda vilayətinin mərkəzi. Bir zamanlar böyük sənaye, elm və mədəniyyət mərkəzi olmuşdur. Şəhər statusunu 10 fevral 1934-cü ildə almışdır. Şəhərin sahəsi təxminən 550 km2 təşkil edir. Coğrafi yerləşməsi: 49.88333°N, 73.16667°W.
Əhalisi
Əhali sayına görə Karağandı şəhəri Karağanda vilayətində birinci yerdə durur  — 480 075 nəfər (2012). Bütün ölkədə isə 4-cü ən çox əhali məskunlaşan şəhərdir (Alma-Ata, Astana və Şımkənddən sonra). Qazaxıstan müstəqillik qazanana qədər bu şəhər Qazaxıstan SSR-in ikinci ən çox əhali məskunlaşan şəhəri olmuşdur.
Şəhərin milli tərkibi belədir (1 yanvar 2010-cu ilə görə):
Bostanabad şəhristanı
thumb|343x343px|Bostanabad şəhristanının [[Şərqi Azərbaycan ostanındakı yerləşimi]] Bostanabad şəhristanı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının 21 şəhristanından biri və bu ostanda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Bostanabad şəhəridir.
Bu bölgəylə əlaqələndirilən qədim adlardan biri "Ucan"dır. Bu burada Elxanilər dövründə mövcud olmuş əzəmətli bir şəhər idi, və onun adı Fəzlullah Rəşidəddinin "Oğuznamə"sində də qeyd edilir.
Bu bölgə böyük Azərbaycan şairi Şəhriyarın və Aşıq Xəstə Qasımın ana yurdudur.
2006 ilin siyahıya almasına görə şəhristanın əhalisi 96.555 nəfərdir.
Nairə Şahtaxtinskaya
Nairə Şahtaxtinskaya (tam adı: Dr. Nairə Əliabbas qızı Şahtaxtinskaya; ) — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Milli Məclisinin I və II çağırış üzvü, Azərbaycanın Litvada Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri (1992–1993).
Həyatı
Nairə Şahtaxtinskaya 1959-cu il aprelin 16-da anadan olub. M. V. Lomonosov adına Mosva Dövlət Universitetində tarix üzrə ali təhsil alıb. Tarix elmləri doctorudur. Alban, ingilis, serb və xorvat dillərini bilir. Bitərəfdir.
Nairə Şahtaxtinskaya ailəlidir, 2 övladı var.
Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçimlərində 29 nömrəli Əli Bayramlı dairəsindən bitərəf namizəd olan Nairə Şahtaxtinskaya I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Nairə Şahtaxtinskaya Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentləarası əlaqələr Daimi Komissiyasının sədr müavini, Azərbaycan—Mərakeş parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun isə üzvü olub.
Daha sonra 2000-ci il noyabrın 5-də baş tutan Parlament seçimlərində 26 saylı Nəsimi I dairəsindən bitərəf namizəd olan Nairə Şahtaxtinskaya, II çağırış Milli Məclisin deputatı seçildi. 2000-ci il noyabrın 12-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Nairə Şahtaxtinskaya, Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentləarası əlaqələr Daimi Komissiyasının, Avropa Şurası Parlament Assambleyasında (AŞPA) Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü, Azərbaycan—Albaniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun isə rəhbəri oldu.
Nairə Şahtaxtinskaya Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 22 iyun 2007-ci il tarixli 2262 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycanın Litvada Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri vəzifəsinə təyin edildi. 4.5 il sonra isə o, İlham Əliyevin 26 noyabr 2011-ci il tarixli 1928 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycanın Litvada Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri vəzifəsindən azad edildi.
Aişə Səniyəpərvər Sultan
Aişə Səniyəpərvər Sultan — 27. Osmanlı sultanı I Əbdülhəmidin üçüncü xanımı.
Həyatı
Doğum tarixi tam olaraq bilinməsə də, 1680-ci ildə dünyaya gəldiyi düşünülür. Bəzi mənbələrdə bolqar əsilli, bəzi mənbələrdə isə çərkəz əsilli olduğu qeyd olunur. Saraya nə vaxt alındığı məlum olmasa da, 1775-ci ildə Sultan Əbdülhəmidə təqdim edildiyi bilinir. Bu müddət ərzində 4 övladı dünyaya gəlmişdir: Şahzadə Əhməd, Əsma Sultan, Şahzadə Mustafa və Fatma Sultan. Ancaq bir oğlu və bir qızı uşaq yaşlarında vəfat etmişdir.
1789-cu ildə ərinin vəfatı ilə Köhnə saraya göndərildi. Sultan Səlimin səltənəti dönəmində oğlunun taxta çıxarılması uğrunda mübarizə apardı. Nəticədə çıxan Qabaqçı Mustafa üsyanıyla Sultan Səlim devrildi və oğlu IV Mustafa taxta çıxarıldı. Cülusun ertəsi günü (30 may 1807) sədarət naibi, şeyxülislam və kaptan-ı dərya tərəfindən Köhnə saraya hədiyyələr göndərildi və bir gün sonra mərasimlə Topqapı sarayına gətirildi.
Validə sultanlıq dönəmi isə olduqca sakit keçmişdir. Belə ki, oğlunu taxta çıxaran üsyançı birliklər dövlət idarəsində söz sahibi olmuş, bu yolda həm sultanı, həm də anasını dövlət məsələlərindən uzaq tutmağa çalışmışdır. Nəticədə Sultan Səlimin intiqamını almaq və yenidən taxta oturtmaq məqsədilə ayaqlanan Ələmdar Mustafa Paşa saraya basqın tərtiblədi. Çevriliş davam etdiyi əsnada Sultan Səlim saxlandığı saray bölümündə qətlə yetirildi. Ancaq bu da hadisələrin önünü ala bilmədi və ölümdən saniyəylə xilas olan Şahzadə Mahmud taxta çıxarıldı.
Sultan Mahmudun cülusu əsnasında IV Mustafa və ətrafındakı insanları təhqir edərək can-fəşanlıq salan anası Səniyəpərvər Sultan saraydakı otaqlardan birinə həbs edildi. 4 ay davam edən həbs həyatı boyunca qızı Əsma Sultanla birlikdə oğlunu yenidən taxta çıxarmaq üçün intriqalar aparsa da, sabiq sultan 17 noyabr 1808-ci ildə belindəki qurşağı ilə boğularaq edam edildi.
Oğlunun ölümündən sonra sarayda qalmaq istəmədi və Sultan Mahmuda ayrı bir evdə yaşamaq istədiyini bildirən məktublar göndərdi. Ancaq onu göz önündə tutmaq istəyən Sultan Mahmud buna razılıq vermədi. Bir müddət qızının köşkündə yaşayan Səniyəpərvər Sultan 11 dekabr 1828-ci ildə İstanbulda vəfat etdi. Cənazəsi Əyyubsultan məscidi həzirəsinə dəfn edildi.
Gərəkli
Gərəkli — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Balakən rayonunun faktiki mövcud olan Gərəkli kəndi dürüstləşdirmə qaydasında Poştbinə kənd Sovetinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, Poştbinə kənd Sovetinin mərkəzi Gərəkli kəndinə keçirilmiş, Poştbinə kənd Soveti Gərəkli kənd Soveti adlandırılmışdır.
Toponimikası
1992-ci ilədək kəndin adı Pəştbinə olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Dağıstandan gəlmiş Gərəkhacı adlı şəxs saldığına görə belə adlandırılmışdır. Hazırda kənddəki məhəllələrdən biri gərəkhacılar adlanır. Etnotoponimdir. Pəştbinə oykonimi isə vaxtilə burada olan poçt məntəqəsinin adındandır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Balakən çayının sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyində yerləşir.Həmçinin onun ərazisində başlanqıcını Qubek dağınnan alan Hunbul çayda keçir
Şəkilləri
700px|thumb|center
Bulbophyllum simile
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan Respublikasının xalq artisti
Azərbaycan Respublikasının xalq artisti — Azərbaycan Respublikasında incəsənətin teatr, kino və musiqi sahələrində böyük yaradıcılıq uğurları qazanmış sənətkarlara verilən fəxri ad.
Fəxri adın verilmə üsulu
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti fəxri adı fərdi təşəbbüslə, habelə Milli Məclisin və Nazirlər Kabinetinin təklifi ilə verir.
Fəxri ad adətən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına verilir, lakin digər ölkələrin vətəndaşlarına da verilə bilər. Əsasnaməyə görə, Azərbaycan Respublikasının eyni fəxri adı bir şəxsə təkrar verilmir.
Fəxri ada layiq görülən şəxs aşağıdakı hallarda fəxri addan məhrum edilə bilər :
Təsis olunması
"Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı ilk dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Ayaz Mütəllibovun 4 may 1991-ci tarixli sərəncamına əsasən təqdim olunmuşdur. Həmin sərəncamla fəxri ad birinci dəfə Nəriman Əzimov, Ofelya Sənani və Roza Tağıyevaya verilmişdir. 1991–1993-cü illərdə fəxri adın verilməsinə davam edilmiş və 24 iyun 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən bu praktikaya son qoyularaq onun təqdim olunması dayandırılmışdır. Fəxri ad 22 may 1998-ci ildə hüquqi baxımdan təsis olunmuş və onu 1991–1993-cü illərdə almış şəxslər üçün öz qüvvəsini saxlamışdır.
Döş nişanı və vəsiqəsi
"Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adına layiq görülən şəxslərə Azərbaycan Respublikasının fəxri adının sertifikatı və döş nişanı verilir. Döş nişanı sinə hissəsinin sağ tərəfində taxılmalıdır.
Eliz Sanasaryan
Eliz Sanasaryan — Cənubi Kaliforniya Universitetində siyasi elmlər professoru. O, ən yaxşı Orta Şərq və İranla bağlıetnik siyasəti və feminizm ekspertizası və kitabları üçün məşhurdur.
Aglaia mackiana
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Petro Kulikov
Petro Kulikov (Куліков Петро Мусійович; d. 4 mart 1952, Talı, Ukrayna SSR, SSRİ) — iqtisad elmləri namizədi, professor, Ukraynanın əməkdar təhsil işçisi. Kiyev Milli İnşaat və Memarlıq Universitetinin rektoru (26 sentyabr 2012-ci ildən) ; Ukraynanın Təhsil və elm, gənclər və idman nazirinin birinci müavini (30 may 2011-ci ildən).
Həyatı
4 mart 1952-ci ildə o vaxt Ukrayna SSR-yə aid olan Talı kəndində anadan olmuşdur.
Təhsili
1969-1971-ci illərdə Severodonetskdəki 53 nömrəli texniki-peşə məktəbində oxumuşdur. 1974-cü ildə Kiyev Mühəndis-inşaat İnstitutuna qəbul olmuş və 1979-cu ildə bu ali məktəbi bitirmişdir.
Əmək fəaliyyəti
1971-1972-ci illərdə Severodonetsk Kimya Kombinatında çalışmış, 1972-1974-cü illərdə isə Sovet Ordusunda hərbi xidmətdə olmuşdur.
14 yanvar 2009-cu ildən 30 may 2011-ci ilə qədər Ukraynanın Təhsil və elm, gənclər və idman nazirinin müavini vəzifəsində işləmişdir. 30 may 2011-ci ildən isə həmin nazirlikdə birinci müavin vəzifəsində çalışır.
Ailəsi
Ailəlidir. İki övladı var.
Axınla aşağı (film, 2014)
Axınla aşağı — filmi rejissor Asif Rüstəmov tərəfindən 2014-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Əli Mingəçevir şəhərində yaşayan avarçəkmə müəllimidir. O, nə həyat yoldaşı ilə, nə də yeniyetmə oğlu ilə yola gedir. Eyni zamanda onunla birgə çalışan polşalı qadın sevgilisi ona birlikdə xaricə getməyi təklif edir. Lakin Əlinin ailəsində faciə baş verir. Filmdə əsas rolları Namiq Ağayev, Mehriban Zəki, Aleksandra Andreyevska, Elmin İmamverdiyev, Teymur Məmmədov, Ülvi Paşabəyli, Gülşad Baxşıyeva, Telman Əliyev, Pərviz Bağırov və Eldar Bağırbəyov ifa edirlər. Film bir neçə festivalda mükafat almışdır.
Məzmun
Əli (Namiq Ağayev) Mingəçevir şəhərində yaşayan avarçəkmə müəllimidir. O, nə həyat yoldaşı ilə, nə də yeniyetmə oğlu ilə yola gedir. Eyni zamanda onunla birgə çalışan polşalı qadın sevgilisi (Aleksandra Andreyevska) ona birlikdə xaricə getməyi təklif edir. Hər dəfə bu təklifə Əli tərəddüd edir. Əli daxilən özünü tənha hiss edir. Və xoşbəxtliyi öz ailəsində deyil başqalarında axtaran zəif iradə sahibi və qərarsız biridir. Bu xarakteri də onun ailəsində problemlər yaradır. Qonşu qadın (Gülşad Baxşıyeva) onun həyat yoldaşı Leylaya (Mehriban Zəki) ərinin başqasıyla görüşdüyünü eyham vurur. Leyla isə əsl fədakar azərbaycanlı qadın tipajıyla qonşuya mən ona inanıram deyə cavab verir.
Əlinin oğluyla (Elmin İmamverdiyev) problemləri də filmin əsas mövzularından biridir. İlk səhnədən o oğlunu digərlərinin yanında təhqir edir və başqalarının yanında mənə ata demə deyə onu alçaldır. Ata oğlunu avarçəkənlərin kapitanı etsə də, sonradan idman yarışlarına az qalmış oğlunun kapitan "rütbə"sini əlindən alıb, başqasına verir. Bu hadisədən sarsıntı keçirən oğlan özünü suya atır və qeybə çəkilir.
Əli və Leylanın öz itkin düşmüş oğullarını axtarması filmin əsas hissəsinə çevrilir. Bu axtarış onların dağılmış ailəsini nisbətən təmir etməyə başlayır. Peşmançılığı üzünə yansıyan Əlinin bu iztirablı axtarışı, Leylanın keçirdiyi daxili təlatüm müəllif tərəfindən dəqiq göstərilmişdir. Onlar oğullarını axtarmaq məqsədilə birləşirlər və belə anda onları polşalı qadın da ayıra bilmir…
Film haqqında
Dram janrında çəkilən ekran əsəri rejissor Asif Rüstəmovun debüt tammetrajlı filmidir.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Asif Rüstəmov Ssenarist: Asif Rüstəmov, Otar Pertaxia Operator: Ayhan Salar Prodüser: Müşfiq Hətəmov Rəssam: Rafiz İsmayılov Bəstəkar: Xəyyam Mirzəzadə
Rollarda
Namiq Ağayev — Əli: Əli Mingəçevir şəhərində yaşayan avarçəkmə müəllimidir. Mehriban Zəki — Leyla: Əlinin həyat yoldaşıdır. Aleksandra Andreyevska — polşalı qız: Polşalı qız idman məşqçisidir. Elmin İmamverdiyev — Ruslan: Əli ilə Leylanın oğludur. Teymur Məmmədov — Arif: Polis zabiti, Əlinin dostudur. Ülvi Paşabəyli — İlqar: Ruslanın idmançı dostudur. Gülşad Baxşıyeva — qonşu qadın: Əligilin qonşusudur. Telman Əliyev — Əhəd: Əlinin işlədiyi idman kompleksinin direktorudur. Pərviz Bağırov — balıqçı Eldar Bağırbəyov — Valera, Əlinin dostu. Şamil Süleymanlı — gözətçi
Müsəlman Qardaşlar
Yaranması
Artıq Hüsni Mübarəkin devrilməsindən sonra Misirdə bu təşkilata olan qadağa aradan qaldırılmışdır, buna baxmayaraq bəzi ölkələrdə, məsələn Rusiyada, bu təşkilat terrorçu məqsədlərinə görə qadağandır. ABŞ -da müsəlman qardaşlar təşkilatı rəsmən terror təşkilatı kimi qadağan olunmayıb. 2011-ci il Misir Parlamentinə seçkilərdə müsəlman qardaşların kifayət qədər iddialıdır.
İnkişafı
1920-ci ildə Həsən Bənna tərəfindən qurulan təşkilat, siyasi aktivliyi ilə dünyada, Şimal Afrikada və Orta Şərqdə saysız tərəfdar qazanıb. Başlanğıcda məqsədi İslami dəyərlər və siyasi fəaliyyət olan hərakat, qısa müddət sonra daha da inkişaf edib. Xüsusilə Misirdə Osmanlı İmperiyasının tənəzzülə uğramasından sonra, İngiltərə müstəmləkə rəhbərliyinə qarşı müqavimətdə və Qərb dəyərlərinə qarşı Ərəb və Müsəlman şəxsiyyətinin müdafiə olunmasında Müsəlman Qardaşları Birliyi əhəmiyyətli rol oynayıb.
Müsəlman Qardaşların fəaliyyəti bu gün rəsmi olaraq qadağan olunub və təzyiqlərə məruz qalır. Bununla belə Hüsnü Mübarəkin 1981-ci ildən bəri iqtidardakı Milli Demokratik Partiyası NDP-yə qarşı xalq müxalifətində qabaqcıl rol oynayıb.
Həsən Bənna, 1928-ci ildə Müsəlman Qardaşlar Birliyini yaradandan sonra, ölkənin hər yerində təşkilatlanmış şəkildə işlər görməyə başladı. Müxtəlif bölgələrdə məscid, məktəb ya da idman mərkəzləri tikdirildi. Müsəlman Qardaşlara üzv olanların sayı sürətlə artdı.
1940-cı illərin sonunda təşkilatın Misirdə 2 milyon üzvü var idi. Müsəlman Qardaşların fikirləri Ərəb dünyasında da geniş vüsət almışdı. Misir hökuməti, Müsəlman Qardaşları 1948-ci ildə İngiltərə və yəhudilərlə mübarizə apardığı üçün ləğv etmişdi.
Daha sonra Həsən Bənna təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən təşkil edilən sui-qəsdlə öldürüldü. 1952-ci ildə, özlərini “Azad Zabitlər” deyə adlandıran bir qrupun təşkil etdiyi hərbi çevriliş ilə Kral Faruq taxtından endirildi, müstəmləkə rejimi sona çatdı.
Om Nom Stories
Om Nom Stories — Rusiya şirkəti ZeptoLab tərəfindən yaradılan qısametrajlı cizgi serialı. 9 dekabr 2011-ci ildə pilot epizodu nümayiş etdirilmişdir. Sonra birinci mövsümü təşkil edən 10 növbəti seriya göstərilmişdir. İkinci mövsüm Cut the Rope: Time Travel, üçüncü mövsüm isə Cut the Rope 2 ilə eyni vaxtda başlamışdır. Üçüncü mövsümdə Am Nyam digər nyamamlar ilə görüşür.
Müsəlman Qardaşlar
İnkişafı
Müsəlman Qardaşlar (İxvanul Muslimin), bu dövrdə əhəmiyyətli rola sahib idi. Nəhayət 1970-ci ildə Ənvər Sadat prezident oldu. Başda hökumətlə əməkdaşlıqda olsalar da bu əlaqə, qısa müddət sonra pozuldu.
Om Nom Stories
1-ci mövsüm
Evan Koulton adi 13 yaşlı oğlandır. Onun qəribə bir bağlama alması ilə həyatı həmişəlik dəyişir. Bu bağlamanın içində An Nyam adlı balaca bir divciyəz olur. Am Nyam şəkər yeməyi sevən balaca, yaşıl divciyəzdir. Evan Am Nyamı öz otağında gizlədir. Çünki onun anası ona ev heyvanları saxlamağa icazə vermir.
Müsəlman Qardaşlar
İnkişafı
1984-cü ildə Vəfd partiyası, 1997-ci ildə İşçi Partiyası və Liberal Partiya ilə ittifaqa yaradaraq, Misirin ən güclü müxalifətini yaratdılar. Müsəlman Qardaşlar, 2000-ci ildəki seçkilərdə məclisdə 17 mandata sahib idilər. Bundan beş il sonra, bu günə qədər ki, ən yaxşı seçki nəticəsi idi. Siyasi qadağa qoyulduğu üçün seçkilərə müstəqil daxil olan namizədlər, parlamentdəki yerlərin 20 faizini təşkil edirdilər.
Bu nəticə prezident Hüsnü Mübarəki sarsıtdı. Hökumət, bir daha Müsəlman Qardaşları çökdürmək üçün əməliyyatlara başladı. Yüzlərlə Müsəlman Qardaşlar üzvü həbs olundu, yenidən təşkilatlanmaları qarşısında maneə yaradıldı.
Om Nom Stories
2-ci mövsüm
Hər şey Evanın sirli zaman maşını peyda olan otağında başlayır. İndi Am Nyam zamanda səyahət edir və öz əcdadlarına şəkər toplamağa yardımçı olur.
Müsəlman Qardaşlar
İnkişafı
Mübarəkin lideri olduğu Milli Demokratik Partiya (NDP) eyni zamanda 2010-cu il noyabr ayındakı parlament seçkilərində müxalifətin önə çıxmasına maneə oldu. Müsəlman Qardaşların namizədləri ilkin mərhələdə mandat qazana bilmədilər. Təşkilat, digər müxalifət partiyalarıyla birgə seçkilərin ikinci mərhələsini boykot etmək qərarına gəldilər. NDP, parlamentdəki yerlərin 80 faizini əldə etdi.
Müxalifətə qarşı təzyiqlər, 2011-ci ilin yanvar ayında minlərlə misirlinin küçələrə tökülməsinə səbəb oldu. Qahirədəki NDP-nin baş qərargahı yandırıldı və beləliklə yenidən Müsəlman Qardaşlar, ölkədəki xalq üsyanına başçılıq edir. "Müsəlman Qardaşlar" təşkilatı 1928-ci ildə İsmailiyyə şəhərində müəllim Həsən Əl-Bənna tərəfindən yaradılıb.
Om Nom Stories
3-cü mövsüm
Am Nyam əlində bir topa şəkər oturub. Birdən o hörümçəklər dəstəsinin onun şəkərlərini oğurladığını görür. Onları durdurmaq üçün Am Nyam hörümçəklərin arxasınca qaçır və hörümçəkləri hava şarında görür. Am Nyam təsadüfən hava şarının ipinə ilişir və hörümçəklərlə birlikdə uçur. Bu vaxt şəkərlər bir-birinin ardınca şəhərə tökülür. Am Nyam bir meşənin düz ortasına düşür və burada o Verto (Roto) adlınyam ilə tanış olur. İndi Am Nyam evə qayıtmağa çalışır və yolboyu digər nyamların köməyi ilə şəkərləri toplamağa başlayır.
Müsəlman Qardaşlar
İnkişafı
Əvvəlcə xeyriyyəçilik və sosial layihələr həyata keçirən təşkilat xalq arasında inam qazanaraq möhkəmləndi. 1936-cı ildə üzvlərinin sayı 800-ə çatan “Müsəlman Qardaşlar”, 1948-ci ildə isə 500 mindən artıq üzvə sahib oldu.
Om Nom Stories
Pilot seriyası
9 dekabr 2011-ci ildə nümayiş olunub.
Müsəlman Qardaşlar
İnkişafı
2) Getdikcə “Müsəlman Qardaşlar”ın fəaliyyəti siyasi müstəviyə keçir. 1940-cı ildə İsrail rejiminin qurulması üçün Misirdə olan Britaniya əsgərlərinə qarşı mübarizəyə başladılar.
3) 1948-ci ildə təşkilatın bağlanmasını əmr edən baş nazir Mahmud Fəhmi Nukraşi öldürüldükdən sonra təşkilata qarşı təzyiqlər başlayır. Təşkilatın rəhbəri Bənna 1949-cu ildə edam edildi. Bundan sonra təşkilat hərəkat olaraq fəaliyyətini davam etdirdi. 1954-cü ildə Prezident Camal Əbdül Nasirin sui-qəsd nəticəsində ölümündən sonra hərəkat da qadağan edilir. 1970-ci ilə qədər davam edən təzyiq Ənvər Sədatın dövründə azalmağa başlayır. Sədat ümumi əfv fərmanı verərək bütün təşkilat üzvlərini həbsdən azad edir.
Om Nom Stories
Ulduzlar
Om Nom Stories cizgi serialının hər bir seriyasında Cut the Rope oyunundakı kimi bir ulduz gizlədilib
Müsəlman Qardaşlar
İnkişafı
4) Təşkilat ilk dəfə olaraq 1980-ci ildə seçkilərə qoşulur. 2000-ci ildə isə 17 müstəqil namizədlərini parlamentə daxil edə bildilər və bununla ən böyük müxalifət qrupunu yaratdılar.
5) Hüsnü Mübarəkin hakimiyyətdən getməsi ilə “Müsəlman Qardaşlar”ın parlamentdə yer tuta biləcəyini düşünən İsrail rejimi Misirlə aralarında 1979-cu ildə imzalanan sülhü tanımamasından narahatdır. ABŞ isə təşkilatla əlaqələr barədə yenidən düşünür və Misirdə onların əli ilə qurula biləcək İslam hökumətindən narahatdır.
Yaxın Şərq və İslam coğrafiyasının ən güclü hərəkatlarından olan Müsəlman Qardaşlar digər adı ilə “İxvan-ı Müslimin” illərlə Yaxın Şərqdəki bəzi rejimlər tərəfindən təhdid olaraq göstərilib və bu təhdidlə öz rejimlərinə qərbli ölkələr nəzdində qanuni bir zəmin hazırlamağa çalışıb.
Qərb ölkələri də ya öz mənfəətləri üçün, ya da 11 Sentyabr terror hücumunun səbəb olduğu zədə ilə bu iddialara haqq qazandırıb. Misirdə başlayan xalq etirazı ilə yenidən diqqətləri çəkən və sorğulanan “Müsəlman Qardaşlar” (MQ) təşkilatı, iddia edilənlərin əksinə şəriət tərəfdarı radikal təşkilat deyil. Mülayim, Qərblə yaxın münasibətlər tərəfdarı bir hərəkatdır. Başda 11 Sentyabr terror hücumu olmaqla bənzər hər növ terror aksiyasına etiraz və tənqid edir.
2005-ci ildə ABŞ-nin da təzyiqi ilə məcburi demokratiya nümunəsi yaşayan Misirdə "Müsəlman Qardaşlar" böyük bir uğura imza ataraq parlamentdə 88 yer qazandı. Bundan sonra Hamas, Fələstində Əl Fətihə böyük bir siyasi zərbə vurandan sonra başda Misirdəki elit təbəqə olmaqla qərbdə panika başlayıb. Xalqın ən az yarısı ilə münasibət qurduqlarını bəyan edən MQ, bu güclü mövqelərini siyasi səhnədə də davam etdirə biləcəklərinə inanır. Ancaq Misir cəmiyyətinin mülayim quruluşu, əsrlərdir Xristianlarla birlikdə yaşamağın da qazandırdığı təcrübə ilə fərqli din, məzhəb və ideologiyalara qarşı göstərilən ictimai tolerant və müasirləşməyə meyilli olması, xalqın müəyyən bir partiya ya da fikrə bağlı qalmasına mane olur. Ən uzağı 20 faizlik bir xalq dəstəyi olan Müsəlman Qardaşların ən böyük üstünlüyü, ölkənin ən yığcam və sağlam təşkilatlanmış qrupu olmasıdır. Ən böyük çatışmazlığı isə güclü bir liderə sahib olmamasıdır.
Müsəlman Qardaşları Hərəkatı sabah Qahirənin Təhrir meydanında kütləvi aksiya keçirəcək. Müsəlman Qardaşları Hərəkatı meydana 1 milyon insan toplayacağını bəyan edib. İslamçılar sabiq prezident Hüsnü Mübarəkin yaxın ətrafından formalaşdırılan yeni hökumətin buraxılmasını tələb edirlər. Müsəlman Qardaşları Hərəkatının rəhbərlərindən olan Essam əl-Erian deyib ki, müdafiə, ədliyyə, daxili və xarici işlər nazirləri öz postlarında qalıblar: "Bu, o deməkdir ki, Misirə nəzarət yenə Hüsnü Mübarək və onun tərəfdarlarının əlindədir". Qeyd edək ki, hazırda Misiri idarə edən Ali Hərbi Şura yalnız informasiya, neft və mədəniyyət nazirlərini postlarından uzaqlaşdırıb.
Misirin Müsəlman Qardaşlar hərəkatının yeni lideri professor Məhəmməd Bədiidir. Ölkənin müxalifətdə olan Müsəlman Qardaşlar hərəkatından verilən məlumatda hərəkatın şurasında keçirilən səsvermədə Məhəmməd Bədiinin səs çoxluğu ilə hərəkatın yeni lideri seçildiyi bildirilib. Misir mətbuatında bu məsələ ilə bağlı dərc olunan xəbərləri təsdiq edən hərəkatın keçmiş lideri Mehdi Akif Bədiinin hərəkatın yeni lideri olduğunu deyib. M.Akif keçirdiyi mətbuat konfransında hərəkatın bundan sonra da İslamda mötədillik prinsipinə sadiq qalacağını və bu fəaliyyətini bu yöndə davam etdirəcəyini bildirib. Keçmiş lider M.Bədiinin Müsəlman Qardaşlara yeni lider seçilməsinin hərəkatın beynəlxalq şurasının 30 üzvü tərəfindən təsdiqləndiyini də vurğulayıb.
Qeyd edək ki, ixtisasca veterinar olan 67 yaşlı professor M.Bədii hazırda ölkənin Bəni Sueyf Universitetində çalışır. M.Bədii Müsəlman Qardaşlar hərəkatının sayca 8-ci lideridir.
Persoonia acerosa
— cinsinə aid bitki növü.
Nikolay Noskov
Nikolay Noskov (Tam adı: ; ) — Rusiya musiqiçisi, müğənni, bəstəkar. Gorky Park rok qrupunun vokalçısı (1987–1990). Dörd dəfə Qızıl Qramofon Mükafatı qazanmışdır. Rusiyanın əməkdar artisti (2018)
The Fame
The Fame — Lady Gaganın ilk studiya albomudur.
Gülüzanbinə
Gülüzanbinə (Gülüzənbinə ) — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Gülüzənbinə Balakən r-nunun Hənifə i.ə.v.-də kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə yaranmışdır. Tədqiqatçılara görə, kəndin adı Gülüzən (şəxs adı) və binə sözlərindən düzəlib, "Gülüzənin binəsi" mənasındadır. Lakin kəndin adının buradakı ucsuz-bucaqsız gül bağları ilə əlaqədar olması da mümkündür.
Aşıq Tural Bağırov
Aşıq Tural Vidadi oğlu Bağırov – Azərbaycanlı aşıq, Naxçıvan Aşıqlar Birliyinin sədri, Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti (2017).
Həyatı
Aşıq Tural Vidadi oğlu Bağırov çağdaş Naxçıvan aşıqlarından biridir. O, 1981-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Aşıq Tural gənclik yaşlarında asıqlıq sənətinə həvəs göstərmiş və bu sənətin incəliklərini Naxçıvan aşıq məktəbinin ulu ustadı Sərraf Qasımın tanınmış yetirmələrindən biri olan Aşıq Abdulla Fətəliyevdən öyrənmişdir. 1998-ci ildə isə Naxçıvan Dövlət Universitetinin saz ixtisasını bitirmiş və saz sənəti üzrə ali təhsilli bir mütəxəssis olmuşdur. Hazırda Babək Rayon Uşaq Musiqi Məktəbində saz sənətindən dərs deyir və Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasında saz üzrə solistdir. O, 2016-cı ilin yanvar ayında Naxçıvan Aşıqlar Birliyinin sədri vəzifəsinə seçilmişdir və hazırda bu vəzifədə də öz fəaliyyətini davam etdirir. Aşıq Tural müsahibələrindən birində özü haqqında belə demişdir: "1981-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşam. Balaca yaşlarımdan dayımın saz çalıb oxuması məni çox həvəsləndirmişdi. Bu həvəsimi görən valideynlərim mənə aşıq sənətinin sirlərini öyrənməyə şərait yaratdılar. On iki yaşında 2 nömrəli musiqi məktəbinə daxil oldum. Ali təhsilimi isə Naxçıvan Dövlət Universitetinin konservatoriyasında almışam".
Aşıq Tural çağdaş Naxçıvan aşıqları içərisində saz çalıb oxumaq istedadı ilə seçilir. Aşıqlıq sənəti sahəsindəki istedadına və bu sənəti yaşadan şəxslərdən biri olduğuna görə ona "Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı verilmişdir. O, Naxçıvan Muxtar Respublikasında və Türkiyənin müxtəlif yerlərində, eləcə də Bakıda və Azərbaycanın digər bölgələrində keçirilən bir çox dövlət tədbirlərində və konsertlərdə istedadlı bir aşıq kimi fəal iştirak etmiş və uğur qazanmışdır.
Elmira Kərimova
Elmira Kərimova — fizikaçı-alim
Həyatı
•	Elmi əsərlərinin sayı- 585 •	Xaricdə dərc olunan əsərlərinin sayı- 340 •	Beynəlxalq bazalarda indeksləşən jurnallarda (Web of Science, Scopus və s.) dərc olunan əsərlərinin sayı — 160 •	Monoqrafiya və kitablarının sayı- 1(708səh) •	Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı- 23 •	Elmi-pedaqoji fəaliyyəti- 1963–1965 Azərbaycan Texniki Universiteti; müəllim •	Dil bilikləri — Azərbaycan, Rus dillərini sərbəst bilir, İngilis dillini orta
Əsas elmi nəticələri
1.	Bərk məhlulların tərkibinin onların fiziki xassələrinə təsirinin analizi göstərdi ki, keçid metallarının miqdarının artması ilə qadağan olunmuş zonanın eni artır və eksiton enerjisinin maksimumuna uyğun gələn qiyməti xətti olaraq artır. Bundan başqa rentgenkeçiricilik 2÷3 dəfə artması müşahidə olunur və faza keçidlərinə uyğun temperatur aşağı oblastlara doğru yerini dəyişir. 1,8K temperaturda TlGaS2 monokristalında eksiton lüminesensiya udulma və kombinasyon səpilmə spektri tədqiq olunmuşdur. 2,48–2,54ev intervalında çoxzolaqlı fotolüminisensiya müəyyən edilmişdir ki, bu da çəp eksitonun fononları emissiya etməsi rekombinasiya şüalanması əsasında izah olunur. Düz eksitona uyğun gələn eksitonun energetik vəziyyəti (2,606eV) və çəp eksitona uyğun gələn (2,540eV) enerji təyin edilmişdir.
2.	TlGa1-xFexS2 monokristalında λ- modulyasiya modulyasiya metodu ilə tədqiqi nəticəsində eksiton udulma oblastında müəyyən edilmişdir ki, GaFe (1–2 at%) əvəzləməsi nəticəsində eksiton zolağının sürüşməsi baş verir. Fe atomlarının konsentrasiyası artdıqca eksiton piki udulma sərhəddində itir. Bu monokristallarda laylar arası əlaqənin güclü dəyişməsi ilə izah olunur.
3.	TlIn1-xFexS2 (x=00,01) monokristalında In atomlarının Fe atomları ilə qismən əvəz olunması nəticəsində alınmış nəticələr göstərdi ki, x-in artması ilə fotokeçiriciliyin sərhəddi daha uzundalğalı oblasta döğru yerini dəyişir (826nm-dən 1127nm-ə qədər), seqnetoelektrik faza keçidinə uyğun gələn temperatur 200K-dən 185K-ə doğru sürüşür, fonon spektri isə 250÷350sm-1 oblastında dəyişikliyə məruz qalır.
4.	A3B6; A3B3C26 və onların bərk məhlulları olan [ (TlGaSe)1-x(TlInSe2)x; Tl(GaS2)1-x(InSe2)x; Tl(InS2)1-x(FeSe2)x; TlGa1-xFexS2] monokristalların rentgenkeçiriciliyi və rentgendozimetrik xarakteristikalarının xüsusiyyətləri öyrənilmişdir. Nəticədə bu maddələrin rentgen şüalarının detektorları üçün aktiv element kimi praktik istifadəsinin perspektivliyi müəyyən edilmişdir. TlGaS2 monokristalında Ga–un Cr–la qismən əvəz edilməsi monokristalların rentgenhəssaslıq əmsalının 2,54,0 dəfə yüksəldilməsinə səbəb olur, alınmış nəticələr göstərir ki, tədqiq olunmuş TlGaS2<Cr> monokristalları yüksək rentgen həssaslıqla xarakterizə olunur və soyudulmasına ehtiyac olmayan rentgendetektorların aktiv elementi kimi tədqiq oluna bilər. 5.	Alınan nəticələr TlGаS2<Yb> monokristalları əsasında spektrin geniş infraqırmızı oblastında işləyən fotogəbuledicilər və həssas rentgendetektorlar hazırlamaq üçün perspektivlidir.
7.	TlFeS2 və TlFeSe2 monokristallarında maqnit qavrayıcılığı öyrənilmişdir. Göstərilmişdir ki, bu maddələr üçün maqnit momentləri zəncirlərin eninə yönəlmişdir. Hər iki monokristalların keçiriciliyi yarımkeçirici xarakterə malikdir, yüksək temperaturlu maqnit qavrayıcılığı isə metallik xarakter daşıyır. Tl-Fe, Tl-Co, Tl-Ni və Tl-Mn alınmış və onların maqnit elektrik və termoelektrik xassələri öyrənilmişdir.
9.	Tl(InS2)1-x(FeSe2)x (x=0; 0,005; 0,01; 0,015) bərk məhlullarında maqnitlənmənin tərkib, temperatur və xarici maqnit sahəsindən asılılıq qanunauyğunluqları müəyyən edilmişdir. Gostərilmişdir ki, bərk məhlullar x-in sıfır qiymətində güclü maqnit sahəsində qlobal histerezisli supermaqnit, x-in 0,005 qiymətində (T≤115K) maqnit nizamlılıq formalaşır, x≥0,01 tərkiblərində isə supermaqnit halında olurlar.
10. Göstərilmişdir ki, TlFe1-xGaxS2(x=0; 0,05; 0,1) bərk məhlullarında dəmir ionları qismən Ga ionları ilə əvəz edildikdə maqnit faza keçidlərinin temperaturu uyğun olaraq 130K-dən 100K-ə, 175K-dən 140K-ə qədər, struktur faza keçidi 220K-dən 180K-ə kimi azalır. TlIn1-xErxS2 (x=0,001; 0,005; 0,01) erbiumun konsentrasiyasının artması qadağan olunmuş zonanın enini daralırdır və eksiton pikini 120K–də 25meV uzundalğalı oblasta doğru sürüşdürür.
11. Aşağı temperaturlarda (100–200K) TlGa1-xSbxS2 (x=0,005) kristallarının qadağan olunmuş zonasının eni təyin olunmuşdur. Göstərilmişdir ki, TlGa0,03Sb0,97S2 kristalının fotohəssaslığı TlSbS2 ilə nisbətən yüksəkdir və həssaslıq oblastı qısadalğalı tərəfə 83meV genişdir.
12. Müəyyən edilmişdir ki, TlInSe2-TlSbSe2 və TlInSe2-AgInSe2 bərk məhlullarında In atomlarının Sb və Ag-la əvəz olunmasında yaranan aşqar fotokeçiriciliyi və qadağan olunmuş zonanın eninin dəyişməsi fotohəssaslığın qiymətinin bir tərtib artmasına, spektral diapazonun infraqırmızı oblasta doğru 0,2–0,3eV genişlənməsinə, rentgenhəssaslığın ikiqat artmasına, və rentgen-amper xarakteristikasının xəttiliyinə gətirir.
Əsas elmi əsərləri
1.	G. D. Guseiniov, E. Mooser, E. M. Kerimova et al. On some properties of TlInS2(Se2, Te2) single crystals, Phys. Status solidi, 1969, V.34, № 1, P.33–33.
3.	Z. Seidov, H. A. Krug von Nidda, J. Herberger, A. Loidl, G. Sultanov, E. Kerimova, A. Panfilov. Magnetic susceptibly and ESR study of the covalent-chain antiferromagnets TlFeSe2, Phys. Rev. B, 2001, Vol.65, p.014433–1–7.
4.	E. M. Kerimova, S. N. Mustafaeva, A. I. Jabbarly, G. Sultanov, A. I. Gasanov, R. N. Kerimov. New magnetic semiconductors on the base of TlBVI-MBVI systems (Me-Fe, Co, Ni, Mn; B-S, Se, Te), Physics of Spin in Solids: Materials, Methods and Applications. NATO Scienes: II Mathematics, Physics and Chemistry, 2004, v.156, p.195–2006.
5.	Э.М.Керимова, С.Н.Мустафаева, А.Б.Магеррамов. Влияние примесей Ag, Cu, Sn на электрические и фотоэлектрическме свойства TlInSе2, Изв. РАН, серия Неорган. материалы, 1997, т.33, № 11, с.1325–1327.
6.	E. M. Kerimova, S. N. Mustafaeva, Yu. G. Asadov, R. N. Kerimov. Synthesis, growth and properties of TlGa1– xYbxS2 crystals, Crystallography Reports, 2005, V.50, Suppl. 1, P. S122–S123.
7.	E. M. Kerimova, G. D. Guseinov, F. I. Mamedov. Physical and chemical analysis and diagrams of state in AIB3C26 — TlB3C26 systems, Turkish Journal of Physics, Turkey, 1997, Vol.21, № 2, pp.225–231.
8.	F. A. Mikailov, S. Kazan, B. Z. Rameev, A. M. Kulibekov, E. M. Kerimova, B. Aktash. Twinned EPR spectra of Fe3+ centers in ternary layered TlGaS2 crystal. Solid State Communications, 2006, V.138, pp.239–241.
9.	M. Yu. Seyidov, E. M. Kerimova, R. K. Veliyev, R. N. Kerimov, F. A. Mikailov. Phase relations in ferroelectric/ferromagnetic TlInS2-TlCoS2 and TlGaSe2-TlCoSe2 systems. Journal of Alloys and Compounds, 453, 2008, p. 503–507
10. A. M. Ulubey(Kulubey), E. A. Gunay, T. K. Baykara, D. A. Huseynova,. A. Nizametdinova. E. M. Kerimova, Z. Yu. Salayeva Lattice dynamics of ternary antiferromagnetic TlFeS2 crystal. Journals of Optoelectronics and advanced materials- Symposia .2009 vol 1, № 3, P.301–304.
11.	Mustafaeva S. N., Gasymov Sh. G., Kerimova E. M., Asadov M. M. Electrical properties of TlGaTe2 single crystals under hydrostatic pressure // Journal of Physics and Chemistry of Solids. 2011. v.72. № 6. P. 657–660.
12.	Шелег А.У.,Зуб Е.М., Ячковский А.Я., Мустафаева С.Н., Керимова Э.М. Рентгенографические исследования кристаллов системы (TlInSe2)1-x(TlGaTe2)x // Кристаллография, 2012, т.57, № 2, с.332–334.
13.	Pashaev A. M., Mustafaeva S. N., Керимова Э.М. Dielectric coefficients and conductivity of TlErTe2 crystal in alternate electric fields. Azerbaijan Journal of Physics, 2013, V. XIX, No2, Section: En, p.43–45.
14.	Шелег А.У., Шевцова В.В., Гуртовой В.Г., Мустафаева С.Н., Керимова Э.М. Низкотемпературные рентгенографические исследования монокристаллов TlInS2, TlGaS2 и TlGaSe2 // Поверхность, рентгеновские, синхротронные и нейтронные исследования, 2013, № 11, c. 39–42.
15.	R. G. Veliyev, Mir-Hasan Yu. Seyidov, E. M. Kerimova, N. Z. Gasanov, R. Z. Sadikhov, Yu. G. Asadov, F. M. Seyidov. Phase Transitions and their co-existence in the TlGaSe2-TlCrS2(Se2) system. Bull. mater. Sci., 2013, v.36, No4, pp.693–698. IF 0.584
16.	Аскеров Э.Б., Мададзада А.И., Бескровный А.И., Исмаилов Д.И., Мехдиева Р.Н., Джабаров С.Г., Керимова Э.М., Неов Д. Нейтронографическое исследование TlFeS2 и TlFeSe2 при низких температурах // Поверхность. Рентгеновские, Синхротронные и Нейтронные Исследования. 2014. № 12. С.1–6.
17.	Аскеров Э.Б., Тоан Д.Н., Бескровный А.И., Мададзада А.И., Исмаилов Д.И., Мехдиева Р.Н., Джабаров С.Г., Керимова Э.М. Магнитная структура в халькогенидах TlFeS2 и TlFeSe2 // ФТП, т.49, вып.7, 2015, с. 899–903.
18.	Mustafaeva S. N., Kerimova E. M., Gasanov A. I. Synthesis, Roentgenophase Analysis and Physical Properties of TlIn1−xErxSe2 Solid Solutions // Acta Physica Polonica A. 2015. V. 128. № 4. P. 697–699.
19.	M. Kulik, Э.Б.Аскеров, А.И.Мададзада, A. Olejniczak, Д.И.Исмаилов, Р.Н.Мехдиева, А.И.Бескровный, В.К.Семина, В.А.Скуратов, А.А.Сафарзаде, Э.М.Керимова. Влияние облучения ионами ксенона с энергией 167 МэВ на структуру и свойства поверхности TlFeS2. Поверхность, 2016. T.19, № 3, с. 115–120.
20.	Mustafaeva S. N. Jafarova S. G. Kerimova E. M., Gasanov N. Z., Asadov S. M. Influence of the Composition of Tl(GaS2)1–x(InSe2)x //Alloys on Their Physical Properties // Mechanics, Materials Science Engineering, 2017. V 7. 7 pages.
Elmi-təşkilati fəaliyyəti
Fizika institutunun şura üzvi kimi elmi-təşkilatda fəaliyyət göstərir.
Təltif və mükafatları
2002-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəxri Fərmanına layiq görülmüşdür; ABŞ Bioqrafiya İnstitutyu tərəfindən "2001 və 2002-ci i illərin beynəlxalq qadını" adına layiq görülmüşdür; 2008–2016-cı ildə Amerika Bioqrafiya İnstitutu "Dünyanın aparıcı intellektualları" adına layiq görülmüşdür.
Suriya sarımsaqiyli qurbağası
Yaşayış yeri
Yarımsəhra zonasında və bəzən dağ düzlərində, daimi və müvəqqəti su mənbələrinin sahilləri boyunca yaşayır. Başlı-başına buraxılmış kanallarda da müşahidə edilir. Yumşaq torpaq sahələrinə üstünlük verir. Bəzən daşlıq torpağı olan yerlərdə yaşaya bilir.
Sayı
Lazımi dərəcədə öyrənilməmişdir.
Ekologiyası
Quraqlıq iqlimi olan bölgələrdə, yarımsəhralarda yaşayır. Axar və durğun su hövzələrinin sahillərində tapılır. Yumşaq torpaqlara üstünlük verərək, qazıcı həyat tərzi keçirir, ancaq bərk daşlıq yerlərdə də yaşaya bilir (Naxçıvan MR). Xəzər dənizinin sahillərindəki qum təpələrində və onların ətrafında rast gəlinir. Gecə və toranlıqda gizli həyat tərzi keçirir. Gündüz daşların və ağac kötüklərinin altında, gəmiricilərin yuvalarında və ya torpaqda qazdıqları yuvalarda (10-25 sm-ə qədər) gizlənir. Daimi sığınacaqları yoxdur. Səhər olduğu yeri arxa ətrafları ilə qazaraq, şaquli şəkildə torpağa girir. Kürütökmə martın sonundan iyulun əvvəlinə qədər qurumayan su hövzələrində baş verir. Mayalanması xaricidir. Bu vaxt erkəklərin çiynində ovalşəkilli vəzilər əmələ gəlir. Dişilər uzunluğu 3 m-ə qədər olan kürü qaytanları bitkilərin üzərinə, ya da su hövzələrinin dibinə qoyurlar. Kürünün sayı 1800-6000-ə qədər olur. Kürünün inkişafı 7-10 gün çəkir. Bədən uzunluğu 165 mm-ə çatan çox iri çömçəquyruqlar 70-85 gün inkişaf edirlər. Bəzən onlar qışlayırlar. Bir yaşında bədənin uzunuluğu 25-35 mm-ə çatır. Qışlamaya oktyabr-noyabrda gedir. Qışlamaq üçün torpaqda dərinliyi 40-70 sm olan yuva qazır, ya da daşların və ağac kötüklərinin altında gizlənir. Əsasən quruda yaşayan cücülərlə (düzqanadlılar və sərtqanadlılar), molyuskalarla, soxulcanlarla və başqa onurğasızlarla qidalanır.
Çoxalması
Kürülərini martın ikinci yarısından mayın axırına qədər tökür. İyunun ortalarında respublikanın cənub-şərq rayonlarında iri çömçəquyruqlara (80-165 mm) rast gəlmək olar. İnkişaf 70-85 gün ərzində gedir. Hərdən çömçəquyruqlar qışlayırlar.
Şanagülə
Elmi adı:Nelumbo caspica (DC.) Fisch. (Nelumbo nucifera auct.)
Qısa morfoloji təsviri
Qalın kökümsova malik olan, 1 m-dək hündürlükdə çoxillik su bitkisidir. Yarpaqları iri, yumruvari, qalxanşəkilli formada olur. Yarpaqların diametri 20-40 (50) sm, göyümtül, üst hissədən tünd –yaşıl, alt hissəsdən solğundur. Çiçəkləri iri, ətirli, 20 (25) sm diametrdə; ləçəkləri çəhrayı və ya açıq –çəhrayı rəngdə, tərs –yumurtavari, uzunsov formadadır. Erkəkcikləri yumruvari, çoxsaylıdır. Meyvəsi – xırda qoz, 10-22 (daha çox 14-17) sayda, yumruvari, tünd –göyümtül qabıqlı, 1-1,5 sm uzunluqdadır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvə əmələgətirmə dövrü iyun—iyul—avqust aylarına təsadüf edir. Su və rütubəti sevən (hidrofil), işıqsevən bitkidir. Toxumla və vegetativ üsulla çoxalır. Müxtəlif şirin su qruplaşmalarında və yaxud tək bitir, durğun və yavaş axan su sahələrində rast gəlinir. Bəzi su hövzələrində tamamilə yox olub. Qida, dərman və dekorativ bitkidir.
Yayılması
Kür-Araz ovalığında (Şirvan və Mil bozqırlarında, Zərdab rayonu (Qarasu çayı, Çaylı kəndinin ətrafı, Sarısu, Söyüdlübənd –axınlarda), Saatlı rayonu –Sarısu gölü, Kürdəmir rayonu-Şilyan və Sorsor ətrafında, Salyan rayonu –Aquşa çayı, Kür çayının sol qolu).
Məhdudlaşdırıcı amillər
Qlobal istiləşmə ilə əlaqədar su hövzələrinin quruması, əhali tərəfindən çiçəklərinin toplanılması. Sarısu gölündə bu növün kəskin azalması müşahidə olunmuşdur.
Mühafizə tədbirləri
Qızılağac qoruğunda qorunur. AMEA-nın Botanika İnstitutunun sahəsində introduksiya edilmişdir. Aquşa çayında tam mühafizəsi tövsiyə olunur, su hövzələrində süni çoxaldılması, mütəmadi monitorinqlərin aparılması lazımdır.
Robert Morrison Mak-Ayver
Robert Morrison Mak-Ayver (Maclver) — sosioloq, politoloq, filosof və akademik elmin təşkilatçısı.