cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aşıq Şivğa
Həyatı
Əsl adı Luka Beridze olan Prtenalı Aşıq Şivğa bu mahalın gürcü aşıq-şairlərindən ən qüdrətlisi olmuşdur. Şivğa qohumu Zaxariya Qvaramadzedən (Aşıq Müşgüldən) saz çalmağı öyrənmiş və get-gedə bölgədə kamil bir aşıq səviyyəsinə yüksəlmişdir.
Aşıq Şivğa erməni aşığı Civaniylə (1848-1909) və 19-cu yüzilin sonlarında Mesxet-Cavaxetdə «baş aşıq» şöhrəti qazanmış Şenlik Çıldırlı ilə dost olmuşdur.
Təxəllüsü
"Şivğa" onun təxəllüsü olub. Aşığın bir zamanlar izah etdiyinə görə üzüm tənəyində təzəcə cücərib boy atan zoğ, şöv mənasını daşıyırdı.
Yaradıcılığı
Mesxetdə Aşıq Şivğa böyük şöhrət qazanmışdı. O, türk havalarından istifadə edərək gürcü kəndlisinin ağır həyatından oxuyurdu.
O, şeirlərinin əksəriyyətini bədahətən deyərmiş. Xüsusi təhsil görməmiş Aşıq Şivğa şeirlərini yazıya almamışdır, amma güclü hafizəsinin köməyi ilə onları əzbər bilirmiş. Camaat da onun şeirlərini sevir və əzbərləyirmiş.
Şivğanın iki minə qədər şeiri var imiş. O, şeirlərini uşaqlıqdan gözəl bildiyi türk dilində qoşurmuş. Şivğanın əlyazmalardakı ona qədər şeiri gürcü əlifbası ilə yazıya alınmışdır.
Nişapur
Nişapur (, Neyshābūr), İranın şimal-şərqində olan Rəzavi Xorasan ostanında şəhər.
Tarixi
Nişapur Səlcuqluların paytaxtı idi.
Səlcuqluların qələbəsini həzm edə bilməyən Sultan Məsud Qəznəvi Hindistandan hərbi qüvvələrini geri çağıraraq, 50 min qoşun və 300 döyüş fili ilə onların üzərinə hücum etdi.1039-cu ildə baş verən döyüşdə səlcuqlular məğlub oldular. Sultan Məsud isə Nişapuru ələ keçirdi. Qüvvələrini yenidən toplayan səlcuqlular 1040-cı ilin may ayının 20-də Dandanakan ətrafında Sultan Məsudla döyüşə girdilər. Bu döyüşdə qəznəli ordusu ağır məğlubiyyətə uğradı. Sultan Məsud Hindistana qaçdı, lakin yolda öz adamları tərəfindən öldürüldü. Dandanakan zəfəri oğuzların Anadoluya yürüşü və yeni bir zəfər üçün sanki siqnal oldu. Bu döyüşdən sonra paytaxtı Nişapur olan və sərhədləri İraqa, Amudəryaya, Sistana (Herat) qədər uzanan böyük bir ərazidə Səlcuqlu imperiyası yarandı.
Səlcuqlular Nişapurdan da Anadoluya doğru hərəkət etməyə başladılar. Onların bir məqsədi vardı: Anadolu Bizansdan alınacaq və buralar əbədi olaraq türk yurdu olacaqdı. Artıq addım-addım Anadolunu türk torpağı edən Çağrı və Toğrul bəy Bizansa ağır zərbələr vurmaqda davam edirdilər. 1046-cı ildə oğuzlar Gəncəni ələ keçirdilər. Toğrul bəy İbrahim Yınalı Azərbaycan valisi elan etdikdən sonra Ərzurumu, Qarazı ələ keçirdi. 18 sentyabr 1048-ci ildə Həsənqala ətrafında oğuzlar Bizans qoşunun darmadağın edərək, 18 min əsgəri əsir aldılar. Bu məğlubiyyətdən sonra Bizans imperatoru Monomax Toğrul bəyin yanına elçi göndərdi. Bizans Səlcuqlu dövlətinə vergi verməyə və İstanbuldakı dağıdılmış məscidi bərpa etməyə məcbur oldu. Bu qələbələrdən sonra Xəlifə Toğrul bəyi Bağdada dəvət etdi. O, 17 yanvar 1055-ci ildə Bağdada getdi və burada böyük təntənə ilə qarşılandı.
Astara Pedaqoji Kolleci
Astara Pedaqoji Kolleci (əvvəlki adı: Astara Pedaqoji Texnikumu) — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan orta-ixtisas təhsili müəssisəsi
Tarixi
Əvvəlki adı Astara Pedaqoji Texnikumu olmuş və 16 iyun 2010-cu ildən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarına əsasən hazırkı ad ilə adlandırılmışdır.
İxtisaslar
Kollecdə aşağıdakı ixtisaslar üzrə mütəxəssislər hazırlanır:
İmirzik
İmirzik kəndi Dəvəgözü çayının yanında, Gərniçayın sol axarında yerləşirdi.
1590-cı il tarixli "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə Əmirzik formasında, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
1930-cu illərdə Vedi (Ararat) rayonunun inzibati ərazi bölgüsünə daxil idi. Kənddə 1873-cü ildə 188 nəfər, 1886-cı ildə 232 nəfər, 1897-ci ildə 348 nəfər, 1904-cü ildə 254 nəfər, 1914-cü ildə 328 nəfər, 1916-cı ildə 456 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918–19-cu illərdə kəndin sakinləri ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişlər.
Burada 1922-ci ildə 65 nəfər, 1926-cı ildə 96 nəfər, 1931-ci ildə 151 nəfər, 1939-cu ildə 269 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin 1948-ci ildəki xüsusi qərarı ilə kəndin sakinləri azərbaycanlılar zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. Kənd xarabalığa çevrilmişdir, hazırda ölü kənddir.
Toponim 24 oğuz tayfalarından biri olan eymur (imir) etnoniminə -zik şəkilçisinin artırılması ilə düzəlmişdir. -zik kiçiltmə mənası bildirən -cik şəkilçisinin dialekt formasıdır.
Dil prosessoru
Dil prosessoru – spesifik dildə yazılmış komandaları mənimsəmək və onları maşın koduna çevirmək üçün hazırlanmış qurğu və ya proqram. Əgər komandalar translyasiya olunduqca bir-birinin ardınca yerinə yetirilirsə, onda verilmiş dil prosessoru interpretasiya tiplidir, yox əgər proqram bütövlükdə translyasiya olunub, sonra yerinə yetirilirsə, belə dil prosessoru translyatordur.
Abbasqulu xan Şamlı
Abbasqulu xan Şamlı (?-?) — qızılbaş sərkərdəsi, Heratın hakimi, şair, xəttat.
Həyatı
Abbasqulu xan Həsən xan oğlu Herat şəhərində doğulumuşdu. Ailə təlim-tərbiyəsi almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Atası kimi şair və xəttatlığı vardı.
Abbasqulu xan şairlərə hamilik edirdi. Onun sarayında Sədəddin Məhəmməd Rəqəm, Molla Nazim, Mirzə Mənsur Şəhriyari, Mirzə Həsən Vahib, Mirzə Fəsihi Ənsari və başqaları kimi şairlər şeir məclislərində iştirak edir, çörək yiyəsi olurdular.
Abbasqulu xan öncə sarayda qılınc qorçusu kimi xidmətə başlamışdı. Sonra yüzbaşı olmuşdu. Atasının vəfatından, 1641-ci ildən sonra Heratın hakimi olmuşdu.
1660-cı ildə Böyük Moğol imperiyasının hökmdarı Şah Cahanın oğlu Daraşokuhun elçisi Səfəvi sarayına çatdıqda Hüseyn xan oğlu Abbasqulu bəyə göstəriş verilir ki, təcili Qəndəhara gedib yüksək məqamlı qonağı qarşılasın. II Şah Abbas Qəndəhardan İsfahana qədər bütün əmirlərə onu yüksək səviyyədə qarşılamaları üçün fərman göndərdi.
Osmanlı elçisi ilə diplomatik danışıq əsnasında rahatsızlıq aradan qaldırıldıqdan sonra Şahın göstərişinə əsasən tüfəngçiağasıbaşı Qələndər sultan və Abbasqulu xan Məşhədə gedib buradakı hərbi ləvazimatı, topları şəhərdən çıxarıb hərbi əməliyyata hazırladılar. Məhəmmədqulu bəyə isə 500 tümən pul verilib tapşırıldı ki, Məşhəd, Herat, Fərah və Bəstamdan qoşun üçün ərzaq və sursat tədarük etsin.
Heratda Rüstəm xanın oğlu Vəliməhəmməd xan və Herat hakimi Abbasqulu xanın da hərbi alayları əsas qoşunla birləşdilər. 1648-ci ilin zolhəcce ayının 12-də II Şah Abbas Qəndəhar qalası ətrafındakı Abbasabad bağına çatdı və iqamətgah burada yerləşdirildi. Qalanın mühasirəsi barədə əmr verildi. Tüfəngçiağası Qələndər sultan 5 top gətirməli idi ki, artıq onlardan ikisi Bosta, üçü isə Qəndəhara çatdırılmışdı. Hələ Herat hərbi müşavirəsində şahın buyruğu ilə çox mühüm hərbi-strateji əhəmiyyətə malik olan Bost qalasının alınması Astrabad hakimi Mehrab xan və Cəmşid xan Pornaka tapşırıldı. Bost qalasının divarları həm hündür, həm də çox möhkəm olduğuna görə qalaya ilk zərbənin top atəşi ilə vurulması tapşırılmışdı. Top atəşinə tab gətirməyən mühafizəçilər və qala hakimi Pərdal xan iç qalaya sığındılar. Nəhayət Bost qalası mühasirəyə tab gətirməyib təslim oldu. Elə ilk alınan qala da Bost oldu. Bost qalasının hakimi Pərdal xan, xeyli əsgər, döyüş texnikası, iki fil və bir çox başqa qənimətlər ələ keçirildi. Zəmindavəri Sarı xanın qızılbaş alayı mühasirəyə almış, onların ilk cəhdləri uğursuz olsa da, sonrakı hücumlarda Zəmindavər hakimi Əsədulla xan aman verilməsini xahiş edib II Şah Abbasa yazdığı məktubu Xorasan qoşunun sərdarı Sarı xana çatdırdı. Sarı xan onun məktubunu dərhal Şaha göndərir. Seyid Əsədulla xan xahiş edirdi ki, Zəmindavərin Qəndəhardan sonra təslim edilməsinə icazə verilsin. O, məktubda həm də Səfəvi Şahına qulluğunu və itaətkarlığını ifadə edirdi. Qala rəisi Seyid Əsdulla xana cavab olaraq qərara alındı ki, Sarı xan atəşi dayandırıb qalanı mühasirədə saxlasın və heç kimin qalaya girib-çıxmasına icazə verilməsin, növbəti əmrə qədər qərar tutduqları yerlərdə dayansınlar.
Allahqulu xanı Bost qalasını mühasirəyə almağa yola saldılar. II Şah Abbas Heratda ikən Mehrab xandan hindlilərin təcavüzü barədə məktub aldı. O, Ərdəbil hakim və mütəvəllisi Əli xan, əmiraxurbaşı Nəcəfqulu bəy Zəngənəyə fərman verdi ki, əsas qoşun gələnə qədər hərəkət edib Qılıc xanın şərindən Bost əhalisini uzaqlaşdırsınlar və hind mühasirəçilərini dağıtsınlar. Sipahsalar Murtuzaqulu xan, qullarağası Siyavuş xan (Kuhgiluyə bəylərbəyi), Kirman hakimi və qorçubaşı Murtuzaqulu xana fərman verdi ki, sərdarlığı öhdələrinə götürsünlər. Mehrab xanın qardaşı Hacı Mənuçöhr xan şahdan xahiş etdi ki, bir dəstə Şah fədaisi ilə onu ordudan əvvəl həmin bölgəyə savaşa göndərsin. Ona icazə verildi və o, 50 nəfər döyüşkən fədai ilə sürətlə savaşmağa yola düşdü. O, Zəmindavərə çatdıqda Xəncər xanın qardaşı oğlu Qılıc xan, Qubad xan, Allahqulu xan 3000 nəfərlə bu nahiyəni çapıb–talamağa göndərilmişdilər. Xəncər xan və onunla birlikdə olanlar Hacı Mənuçöhrlə savaş əvəzinə Zəmindavərə yürüş edib, geri döndükdə Hacı Mənüçöhr xanla savaşmağı qərara alırlar.
Abbasqulu xan 1716-cı ildə üsyançı əfqan əmirlərindən olan Abdulla xan Sadozay və oğlu Əsədulla xanı həbs etmişdi. Bu xəbər Şah Sultan Hüseyn Səfəviyə çatan kimi əsəbləşdi. Abbasqulu xanı Heratdan geri çağırıb onun əvəzinə Cəfər xan Ustaclını təyin etdi.
Quruculuğu
Abbasqulu xan Şamlı 1666-cı ildə Məşhəd şəhərində mədrəsə binası tikdirmişdi. Bu mədrəsə sonralar "Abbasquluxan mədrəsəsi" adlanmışdı. Mədrəsə hələ də fəaliyyət göstərir.
Miki
Miki — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Etimologiyası
Kənd adı talış dilindəki Miyanku sözünün təhrif formasıdır. Miyan talışca «dairəvi», «aralıq», ku «dağ» deməkdir (Dairəvi dağ kəndi).
Din
Kənddə "Şeyx Əbdülbağır" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Üçyarpaq ponsirus
Ümumi yayılması
Mərkəzi Çində və Himalayda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Yarpaqlarını tökən, çadırvari çətirə malik tikanlı kol, yaхud ağacdır. Budaqlarının qabığı yaşılımtıl-bozdur. Zoğları yaşıl, çılpaq, künclü və tikanlıdır. Üçər yarpaqları növbəli düzülüşlü, saplaqları qanadlıdır. Yarpaqcıqları oturaq, tərs yumurtavaridir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, meyvələri oktyabrda yetişir. Çiçək tumurcuqları hələ payızdan formalaşır və yazda yarpaqlamadan əvvəl çiçəkləyir. Çiçəkləri ağ olub, tikanların əsasında yerləşir. Meyvələri yumru, çoхtoхumlu giləmeyvədir, ətirlidir, yetişəndə qızılı-sarı rəng alır. Ləti acı-turşdur, yeyilmir, efir yağları ilə zəngindir.
Azərbaycanda yayılması
Lənkəran-Astara zonasında, eləcə də Şəki, Zaqatala, Gəncə şəhərlərində və Abşeron yarımadasında bitir.
İstifadəsi
Çiçəklədiyi və meyvələrinin yetişdiyi dövrdə olduqca dekorativ görünür. Canlı çəpərlərin salınmasında geniş istifadə edilir.
Firuz Səxavət
Firuz Əmirxan oğlu Məmmədov (Firuz Səxavət) — xanəndə, muğam ustası, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2005). Məşhur xanəndə Səxavət Məmmədovun qardaşıdır.
Həyatı
Firuz (Fehruz) Əmirxan oğlu Məmmədov 1972-ci il avqust ayının 23-də Ağdam rayonunun Abdal-Gülablı kəndində anadan olmuşdur.
2008-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə işıq üzü görən "Qarabağ xanəndələri" adlanan, özündə 24 xanəndənin yaradıcılığını əhatə edən fono və foto materialları cəmləşdirən nəşrdə Firuz Səxavətin də ifası daxil edilmişdir.
Noyabud
Noyabud — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Etimologiyası
No «yeni», «təzə», «ya» birləşdirici komponent və abud (vud) «yer» sözlərinin qovuşmasındandır.
Monax suiti
Bu cins üç növə bölünür:
Bu cinsə daxil olan üç növün üçüdə Qırmızı kitaba daxil edilmişdir. Onların sayı olduqca azdır. Monax suitilərinin sayı bəzi mənbələrdə 500–5000, Havay monax suitilərinin sayı isə 700–1000 baş olaraq qiymətləndirilir.
Xəzər dənizinin mühafizə olunan əraziləri
Qızılağaс qoruğu
Qızılağaс qoruğu – Azərbayсanın сənub-şərqində Xəzər dənizinin Qızılağaс körfəzində yerləşmişdir. 1926-сı ildə, ilk dəfə yaradılanda, onun ərazisi 180 min ha idi, indi isə 88360 ha təşkil edir. Qoruğun təbitənin ən səсiyyəvi xüsusiyyəti onun xeyli dinamik olmasıdır və bu da Xəzər dənizinin səviyyəsinin daimi dəyişməsi ilə əlaqədardır. Qoruğun fəaliyətinin əsas istiqaməti sudaüzən quşların qışlamasının mühafizəsidir. Bir çox qiymətli sənaye balıqlarının (nərə balıqları və s.) kürü tökməsi üçün bu qoruq сənub-şərqi Xəzərdə ən böyük həсmdir. Burada balıqartırma təsərrüfatları fəaliyyət göstərir. Xəzrdə yaşayan 74 balıq növündən burada, Böyük və Kiçik Qızılağaс körfəzlərində birgə 54-nə rast gəlinir. Çoxlu sayda sudaüzən və bataqlıq quşları qışlayır: qızıl-qazlar, qazlar, müxtəlif ördəklər, ağ və boz haсıleyləklər və s. Qoruğun diqqətəlayiq quşlarından biri, toyuqlar ailəsindən olan turaсdır.
Xəzər qoruğu
thumb|right Xəzər qoruğu – Xəzərin сənub şərq sahillərində yerləşmişdir. Onun sahəsi 262 min ha-dır (1983). Ərazisi iki hissəyə bölünür: şimali hissə – Türkmənbaşı şəhərindən Çələkən yarımadasına qədər, сənubi hissə Okremdən Həsən-Qulu burunu və Atrek çayının mənsəbinə qədər. Qoruq 1933-сü ildə Həsənqulu ornitalogiya qoruğu kimi yaranmışdır. İki hissədən ibarətdir: Həsənqulu (69,7 min ha) və Krasnovodsk (192,3 min ha). Səсiyyəvi nümayəndələri aşağıdakılardır: ördəklər, qızıl-qız, qu-quşu, qaşqaldaq, susamuru, qağayılar.
Senecio candolleanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ocotea glaucosericea
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yalançı nərgizgülü
thumb|Narcissus pseudonarcissus
(Narcissus pseudonarcissus) - cinsinə aid bitki növü.
Reçnoy adası
Reçnoy adası — Yapon dənizində, Amur körfəzi ərazisində, Vladivostokdan 19 km cənub-qərbdə, Tavriçankadan 6 km cənub-qərbdə yerləşən kiçik ada. İnzibati baxımdan Rusiya Ferederasiyası Primorsk diyarı Volno-Nadejdin rayonu ərazisinə daxildir. Öz adını ondan 5 km aralıda körfəzə tökülən Razdolnaya çayından almışdır. Yerli əhali bəzən adanı «Reçnaya Korvijka» olaraq adlandırırlar. Bu isə cənub-şərqdə yerləşən Skrebsov adasına verilən Kovrijka adı ilə bağlıdır.
Relyef
Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə doğru 200 metr məsafədə uzanır. Adanın maksimal eni 75 metrdir. Adanın sahəsi 1,18 ha-dır. Üzəri tamamən düzəndir. Şimalı istisna olmaq şərti ilə sahilləri sıldırımlıdır. Adanın cənubunda yerləşən burun ən hündür nöqtəsidir. Sahil xətdinin uzunluğu 510 metrdir. Bu sahil xətdinin 70 metri gilli çiməlik və qumlu dildən ibarətdir. Bu hissə adanın şimalında yerləşir. Dil bir başa şimala istiqamətlənir və burada laqun əmələ gətirmir. 440 metr sahil sıldırımlıdır. Adaya ən yaxın materik ərazisi Reçnoy burnudur. Reçnoy adasına ən yaxın yaşayış məntəqəsi isə Devyatıy Valdır.
Təbiət
Adanın səthi bütünlüklə sıx kolluqlardan ibarətdir. Əsasən yovşan və digər ot bitkiləri ilə örtülüdür. Adanın cənub-qərbində sıldırımlara yaxın ərazidə kiçik boylu ağaclar bitir.
Əhalisi
Reçnoy adasının ən hündür nöqtəsində kiçik mayak var idi. Hazırda mayakın yerində bir xarabalıq mövcuddur. Mayakın xarabalığına getmək üçün dilin şimalında adaya yan olmaq üçün sal vardır. Buradan adanın daxilinə piyada çığırı gedir. Ada əsasən turistlər və balıqçılar tərəfindən ziyarət edilir. Qışda adaya avtomobillə belə getmək mümkündür.
Maraqlı fakt
Reçnoy adası Böyük Pyotr körfəzinin ən şimal adasıdır. O həmçinində Primorski diyarının ucqar şimal adalarından biridir.
Primorski diyarı ərazisində yerləşən digər adalara nisbətdə daha şirin və şəffaf su ilə əhatələnir.
Materikdən kifayət qədər aralıda yerləşməsinə baxmayaraq ada ətrafında və materiklə arasındakı ərazidə dərinlik 2 metri keçmir. Ətrafı çevrəvari formada dayazlıqdan ibarətdir.
Ada açıq dənizdən kifayət qədər aralıda olmasına baxmayaraq adanın iqlimi olduqca kontinentaldır. Qış və yay ayları müşahidə edilən tempertur arasında fərq olduqca çoxdur.
Ada üzərində tez əriyən buzlar uzun zaman qala bilir. Sahil ərazilərinsə buzların qalınlığı daha çox olur.
15 yanvar
1601–1900
thumb|[[Britaniya muzeyi]]
1901–cari
thumb|[[Nəbi Xəzri]]
Ojakəran
Ojakəran — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Etimologiyası
Yaşayış məntəqəsi adı talış dilindəki oj «açıq», «ə» (a) bitişdirici sait, kəran «evlər» sözlərindən yaranmışdır.
Camal Mübarək
Həyatı
O da həmçinin Qahirədəki Amerika Unversitetində təhsil alıb. "Bank of Amerika"da işləyib.
2000-ci ildə hakim Milli – Demokrat Partiyasının katibliyinə daxil olub. 2002-ci ildə partiyanın siyasi komitəsinin rəhbəri təyin olunub. Elə həmin illərdə onun atasından sonra hakimiyyətə hazırlandığı barədə şayiələr yayılmağa başlayıb. 2010-cu ildə Hüsnü Mübarək xəstə olarkən şayiə yayılır ki, özünün varisi kimi Qamalı elan edəcək. Bununla bağlı Misirdə narazılıq başlanır. Etiraz aksiyası keçirilir. Qamal partiya tərəfindən 2011-ci ildə prezidentliyə ən uyğun namziəd kimi baxılırdı. Qamal bir dəfə prezident olmayacağı barədə bəyanat verib. 2004-cü ildə verdiyi müsahibələrin birində o, hakimiyyətin varislik yolu ilə dəyişməsinin əleyhdarı olduğunu vurğulayıb. Qamal 2007-ci ildə Misir biznesmenin qızı Hədiqə Əl Qammalla ailə qurub. 2011-ci ilin yanvarında Misirdə başlanan etirazlardan sonra ölkəni tərk edərək Londona gedib. Maraqlıdır ki, müsəlman adətlərinin ciddi şəkildə icra olunduğu Misirdə Qamalı bir dəfə də olsun məsciddə dua edən görməyiblər. Təəccübli deyil ki, Misirdə çoxları üçün Qamal Mübarək dünyəvi həyat tərzinin təcəssümü sayılır. O avropasayağı geyinir və ingilis dilində təmiz danışır.
Misirin eks-prezidenti Hüsnü Mübarəkin oğlu Camal Mübarək zəhər içərək intihar etməyə çalışıb. Şarm-əş-Şeyxdəki iqamətgahında huşsuz vəziyyətdə tapılıb. Dərhal oraya çağırılan ailənin həkimi oğul Mübarəki həyata qaytara bilib.
Lusitaniya Tatafu
Lusitaniya Tatafu (20 fevral 1998) — Tonqalı oxatan. Lusitaniya Tatafu Tonqanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Lusitaniya Tatafu birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Cənubi Koreyanın nümayəndəsi Çang Hye-Jin ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Lusitaniya Tatafu rəqibinə 0:6 hesabı ilə uduzdu.
Üçyarpaq pteleya
Ümumi yayılması
Şimali Amerikada - Ontorio və Nyu-Yorkdan Floridaya, Şimal-qərbi Minnesatiyaya qədər yayılmışdır.
Botaniki təsviri
6–8 m-ə qədər hündrlükdə şarşəkilli çətirə malik ağacdır. Gövdəsinin qabığı tünd boz rəngdə olub, üzəri ziyilli şişlərlə örtülüdür. Cavan budaqları qabaqca yaşımtıl, ikinci il qırmızı-qonur rəngdə olur, seyrək tükcüklüdür. Yarpaqları üçər, yarpaqcıqları uzunsov-ellipsvarı və ya yumurtavari, 6-12 sm uzunluqdadır. Üstdən parlaq, tünd yaşıl, altdan azca yaşıl rəngli olub, çılpaqdır. Yarpağın saplağının ümumi uzunluğu yarpaqcıqların uzunluğuna bərabərdir. Çiçəkləri 1 sm-ə qədər diametrdə olan ellipsvarı və ya bəzən tərs lansetvarı, yaşılımtıl-ağ rəngli ləçəklərə malikdir. Kasacıq 1–2 mm uzunluqda uzunsov və ya yumurtavarı dilimlidir. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabr-oktyabrda yetişir. 1,5-3 sm diamterdə tərs yumurtavarı və ya dairəvi qanadcıqdır, ikitoхumludur.
Ekologiyası
Rütubət və nəmişlik sevən bitkidir, suvarma tələb edir.
Azərbaycanda yayılması
Nəbatət bağında introduksiya olunmuşdur. 1-1,5 m-ə qədər hündürlüyə qalхır, hər il çiçəkləyir və toхum verir.
İstifadəsi
Dekorativ kol kimi yaşıllaşdırmada istifadə oluna bilər. Yaşıllaşdırmada ən çoх f. aurea Schelle- qızılyarpaq və f. glauca Kirchn -boz, cavan vaхtı tükcüklü yarpaqları olan formaları daha əhəmiyyətlidir.
Müzəffər xan
Seyid Müzəffərəddin Bahadur xan(1834 — 31 oktyabr 1885)—Manqıtlar sülaləsindən Buxara əmirliyinin hökmdarı.
Həyatı
Müzəffər xan Nəsrulla xan (1806—1860) oğlu 1834-cü ildə Buxara şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl ailə təlim-tərbiyəsi almışdı.Tarixçi Əhməd Danişə görə atası onu vəliəhd olaraq görmürdü. Əvəzinə nəvəsini xanlıq taxtına layiq bilirdi.
Müzəffər xan 1860-cı ildə atasının vəfatından sonra xanlıq taxtına əyləşdi.
Müzəffər xan 31 oktyabr 1885-ci ildə vəfat etdi.
Daxili siyasəti
Müzəffər xan taxta əyləşəndən sonra vəzir və digər məmurları dəyişdirdi.Onların mal-mükünü müsadirə edib, əvəzlərinə öz adamlarını yerləşdirdi.
Yuri Romenski
Yuri Mixayloviç Romenski (, d. 1 avqust 1952, Mingəçevir, Azərbaycan SSR) — bir sıra sovet klublarında və SSRİ millisində qapıçı mövqeyində çıxış etmiş, Dinamo Kiyevin tərkibində iki qat SSRİ çempionu olan ukrayna əsilli keçmiş sovet futbolçusu, məşqçisidir.
Çörək
Çörək ― xəmiri bişirilməsi ilə əldə olunan un məmulatı. Bu xəmirə çox vaxt duz, birləşdirici maddələr, qıcqırdıcı və bəzi çörək növlərinə isə günəbaxan, xaşxaş və başqa bitki tumları da əlavə edilir. Tumlar çörəyin üzərində bəzək kimi də istifadə edilə bilər.
Çörək ayrıca da yeyilir. Çox vaxt onu yağla, mürəbbə, bal və ya pendirlə yeyirlər. Avropa arasında müxtəlif ət deli hazırlanmış yeməklər olan çörəyə tez-tez rast gəlinir. Bu buterbrod adlanır. Çörəkdən sendviç üçün də istifadə edilir. Çörəyi ayrıca yemək olar, kərə yağı, fıstıq və ya günəbaxan yağı, mürəbbə, marqarin, marmelad, mürəbbə, jele, bal ilə də istehlak edilir ki, bu da mahiyyətcə sendviç adlanan yeməkdir. Çörək sendviç bazası kimi də istifadə olunur. Sadəcə bişmiş və ya sonra qızardılmış ola bilər (məsələn, bir tosterdə), demək olar ki, məhdudiyyətsiz, otaq temperaturunda və ya isti şəkildə xidmət edilə bilər. Bəzi mədəniyyətlərdə - məsələn, Efiopiyada (ingera) çörək də bıçaq kimi istifadə olunur.
Çörəyi təzə saxlamaq üçün qablaşdırılmamış çörək qutusunda saxlamaq adətdir.
Bir irsi xəstəlik var - çölyak xəstəliyi - tərkibindəki qlüten səbəbiylə çörək yemək qadağandır. Xəstə ömür boyu özü olmayan bir pəhriz izləməlidir.
Tarixi
Çörəyin tarixi bəşəriyyətin yarandığı gündən başlayır.
Bu gün dünyanın elə bir ölkəsi yoxdur ki, orada aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı çörəklə bağlı əlamətlərə rast gəlinməsin. Tarixi mənbələrdə İraqın şimalında tapılan ilk mədəni buğdanın eramızdan əvvəl onuncu minilliyin ikinci yarısına aid olması göstərilir. Mənbələrdə həmçinin eramızdan əvvəl 2–3-cü minillikdə Misirdə 3 buğda növünün əkildiyi qeyd olunur. Azərbaycanda da aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı daşlaşmış buğda növləri eramızdan əvvəl 6–7 minilliyə aid edilir. Bu müqəddəs nemətə ehtiram həm folklorda, həm də ədəbiyyat da öz əksini daim tapıb.
Azərbaycanda müxtəlif çörək növləri bişirilir: təndir çörəyi, lavaş (yuxa, yayma), fətir, nazik, qalın, kətə, mayasız çörək (cır çörək) – xörəkli çörəyi, bəyim çörəyi, qoz çörəyi, badam çörəyi və s.
Dünyanın ən bahalı çörəyi İspaniyanın Alqotosin kəndində Pan Pina çörəkxanasında 150 dollara satılan qızıl kəpəkli çörəkdir.
Rəşad Nuri Güntəkin
Rəşad Nuri Güntəkin — Türk yazıçı-dramaturqudur. Çalıquşu, Dodaqdan qəlbə, Yaşıl Gecə, Yarpaq tökümü və Anadolu qeydləri kimi əhəmiyyətli əsərləri vardır.
Həyatı
Güntəkin 1927-ci ilə qədər Sultanisi, İstanbul Beşiktaş İttihad və Tərəqqi Məktəbi, Fatih Vəqfi Kəbir Məktəbi, Ağşəmsəddin Məktəbi, Fənəryolu Muradı Hamis Məktəbi, Osman Qazi Paşa Məktəbi, Vəfa Sultanisi, İstanbul oğlanlar litseyi, Çamlıca qızlar litseyi, Kabataş oğlanlar litseyi, Qalatasaray Litseyi və Ərənköy qızlar litseyində fransız və türk dillərindən dərs deyir. 1927-ci ildə maarif müfəttişi vəzifəsinə təyin olunur və bu arada Dil Heyəti ilə birgə bəzi çalışmalarda bulunur. 1939-cu ildə Çanaqqaladan Türkiyə Böyük Millət Məclisinə millət vəkili seçilir. 1946-cı ilə qədər millət vəkili olur. 1947-ci ildə Cümhuriyyət Xalq Partiyasının Ankarada çap olunan "Ulus" qəzetinin İstanbul qolu olan "Məmləkət" qəzetini nəşr etdirir. Sonra yenidən müfəttiş kimi çalışır və 1950-ci ildə UNESCOnun Türkiyə təmsilçisi və tələbə müfəttişi olaraq Parisə gedir. 1954-cü ildə isə yaşı səbəbindən bu vəzifədən istefa verməli olur. Bundan sonra bir müddət İstanbul Şəhər Teatrlarının ədəbi şurasında fəaliyyət göstərir.
Ağciyər xərçəngi diaqnozu qoyulduqdan sonra yazıçı müalicə olunmaq üçün Londona yollanır və orada vəfat edir. R. N. Güntəkin 1956-cı il dekabr ayının 13-də Qaracamaat qəbristanlığında dəfn edilir.
Əsərləri
Yazıçılığı və maarif müfəttişi vəzifəsi Güntəkinə doğma Anadolusunu qarış-qarış gəzmək imkanı verdiyindən ədib Anadolu insanına yaxından bələd ola bilmişdir. Əsərlərində Anadoludakı yaşamı və toplusal sorunları ələ almış, insanı insan-çevre münasibətləri içində yansıtmıştır. Romanlarında istifadə etdiyi dil və anlatım olduqca aydın, dialoqları isə canlıdır. Yazdığı, tərcümə etdiyi, kitab halına sala bildiyi və ya dərgi, qəzet səhifələrində, teatr reperturlarında bulunan əsərlərinin sayı yüzə çatır.
Karib monax suitisi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Hazırda tükənmə təhlükəsi vardır. Hətta tükənmə ehtimalı vardır. Bədəninin uzunluğu 2,4 m təşkil edirdi. Rəngi bütünlüklə qəhvəyi olur.
Yayıldığı ərazi
Onlar əsasən Karib dənizi və Meksika körfəzi sularında olan adalarında rast gəlinirdi. Qərbdə Honduras, Yukatan yarımadası, şərqdə isə Yamayka, Kuba və Baham adaları sahillərində yaşayır. Hazırda isə yayılma ərazisi bilinmir. Onlara sonuncu dəfə 1952-ci ildə Karib dənizinin qərbində görülüb. Hazırda yoxa çıxmidır. Xüsusi ekspedisiya 1980-ci ildə bu növü axtarsa da bir nəticə əldə edə bilməmişdir. Onların yoxa çıxmasının səbəbi antrapogen təsirlə əlaqədardır.
Həyat tərzi və qidalanması
Əsasən qumsal sahillərdə yaşayırdılar. Laqun və rif ərazilərində balıqlarla qidalanırdı. Çoxalma dovrü dekabr ayına təsadüf edirdi.
Senecio integerrimus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Teodor Hertsl
Teodor Hertsl — Avstriya-Macarıstan İmperiyasında anadan olmuş yəhudi jurnalist, dramaturq, siyasi fəal, yazıçı və müasir siyasi sionizm cərəyanının banisi. Hertsl Dünya Sionist Təşkilatını formalaşdırmış və başqa bölgələrdə yaşayan yəhudilərin Fələstinə immiqrasiyası sayəsində burada yəhudi dövlətinin əsasının qoyulması fikrinin əsasını qoymuşdur. Müstəqil dövlət kimi formalaşmasını öz sağlığında görə bilməsə də, İsrail Dövlətinin banisi hesab olunur.
Hertslın adı İsrailin Müstəqillik Bəyannaməsində xüsusilə qeyd olunur və ona "Yəhudi Dövlətinin spiritual banisi" şəklində müraciət olunur. Bütün bunlarla birlikdə o heç də ilk sionist nəzəriyyəçi və ya alim deyildi. Ondan əvvəl də ilkin sionist ideyaların yayılmasında böyük rol oynamış Yehuda Bibas, Zvi Hirş Kalişer və İuda Alkalay kimi ravvinlər var idi.
Həyatı
thumb|Hertsl ailəsi, 1866–1873-cü illər Teodor Hertsl Macarıstan krallığında indiki Budapeşt şəhərinin şimal-qərbində yerləşən yəhudi məhəlləsində dünyəvi ideyalara sahib yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Atası əslən Serbiyanın Zimoni şəhərindən (indiki Zemon şəhəri) idi. O, almandilli və assimilyasiyaya məruz qalmış yəhudilər olan Janett və Yakob Hertslın ikinci övladı kimi dünyaya gəlmişdi. Hertsl ailəsinin həm ata, həm də ana tərəfdən Aşkenazi və Səfərad yəhudilərindən olduğu bildirilir. Onun məşhur yunan kabbalisti Yosef Taytatsakın nəslindən olduğu da bilinir.
Atası Yakob Hertsl (1836–1902) böyük uğurları olan biznesmen idi. Teodorun özündən bir yaş böyük olan bacısı Paulina 7 fevral 1878-ci ildə yatalaq xəstəliyi səbəbilə vəfat etmişdir. Teodor öz ailəsi ilə birlikdə Budapeştin şərq hissəsindəki "Böyük sinaqoq"un yaxınlığındakı evdə yaşayırdı.
Gənclik illərində Süveyş kanalının tikintisinə rəhbərlik etmiş fransız diplomatı Ferdinand de Lessepsi özünə nümunə kimi götürsə də, elm sahəsində uğurlu olmadıqdan sonra ədəbiyyat və humanitar sahələrə olan marağı artır. Bu həvəsi sonradan jurnalist və daha az tanındığı dramaturq kimi işlərində özünə böyük təsiri olur. Yəhudi jurnalist və yazar Amos Elona görə Hertsl öz gəncliyində alman mədəniyyətinin vurğunu olmuş, alman mədəniyyətinin bütün yaxşı tərəflərini özündə əks etdirən "Bildunq" fəlsəfəsini qəbul etmiş və almanları Mərkəzi Avropanın ən mədəni xalqı hesab edirdi. Hertslın ən çox oxuduğu yazarlara Göte və Şekspir daxil idi və həmin yazarların əsərləri ona daha mədəni biri olmaqda kömək etmişdi. "Bildunq"dan öyrəndiklərinə əsasən Hertsl inanırdı ki, özü də daxil olmaqla digər bütün Macarıstan yəhudiləri əsrlər boyunca özlərinin getdikcə yoxsullaşmasına və təzyiqlərə məruz qalmasına səbəb olan "utanc verici yəhudi xarakterləri"ndən əl çəkməli və beləliklə almanlar kimi Mərkəzi Avropanın digər xalqları ilə birlikdə inkişaf etmiş mədəniyyətə sahib millətlərə qoşulmalıdırlar.
Vyana Universiteti və Zalsburq şəhərindəki qısamüddətli karyerasının ardınca jurnalistika və ədəbiyyat sahələrinə keçmiş, mərkəzi Vyanada yerləşən "Neue Freie Presse" ("Yeni Xəbərlər Qəzeti") qəzetində müxbir kimi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə London və İstanbul kimi böyük şəhərlərə xüsusi səfərlər həyata keçirmişdir. Sonradan həmin qəzetin ədəbi redaktoru vəzifəsinə yüksəldikdən sonra Vyanada səhnələnmiş bir neçə komediya və dramın müəllifi olmuşdur. Onun ilk işi yəhudilərin həyatı üzərində fokuslanmamışdı və felyeton janrında idi.
Sionist intellektual və aktivist
thumb|right|180px|Teodor Hertsl [[Bazel şəhərində, 1897-ci il]]
thumb|175px|Fələstin sahillərinə yaxınlaşan gəminin göyərtəsində dayanan Hertsl, 1898-ci il
Jak Kornberq iddia edirdi ki, Dreyfus məsələsinin Hertslın ideyalarına təsir etməsi sadəcə mifdir və onun özü də Dreyfusun günahkar olduğunu qəbul edirdi. Digər bir müasir iddiaya əsasən isə fransız cəmiyyətindəki antisemitizm meyllərinin artmasından narahat olması ilə birlikdə, Hertslın da digər qabaqcıl müşahidəçilər kimi ilkin mərhələdə Dreyfusun məlum məsələdə günahkar olduğunu qəbul etməsinə baxmayaraq, daha sonradan bu məsələnin getdikcə qloballaşması nəticəsində antisemitizm meyllərinin digər Avropa ölkələrinə də yayılmasından dolayı sionizmə qoşulduğu bildirilir. 1895-ci ildə Vyanada getdikcə öz təsirini daha da artıran antisemitik fikirləri ilə məşhur Avstriya Xristian Sosial Partiyasının sədri, demaqoq Karl Lügerin xüsusilə onun gələcəkdə siyasi fikirlərini dəyişməsində böyük rolu olmuşdur. Bu hadisələrin təsiri ilə Hertsl özünün məşhur "Yeni Getto" tamaşasını qələmə almış və burada Vyanada yaşayan yəhudilərin real təhlükəsizlik problemləri ilə üzləşməsindən bəhs etmişdir. Bu tamaşanın əsas qəhrəmanı Qərb yəhudilərinin məruz qaldığı sosial gettonu uğursuz şəkildə qırmağa çalışan assimilyasiyaya məruz qalmış bir yəhudi vəkildir.
İngilis jurnalist Henri Vikhem Stidin verdiyi məlumata əsasən Hertsl ilkin mərhələdə "Yəhudi-Alman assimilasiyalaşmış doktrinasına son dərəcə bağlı" siyasi düşüncə tərzinə sahib idi. Buna baxmayaraq, Hertsl sonradan özünün bu ilkin fikirlərindən imtina etmiş və etnik yəhudilərin assimilyasiyaya məruz qaldığını deyərək onların Avropanı tamamilə tərk etməli olduğu fikrini irəli sürmüşdür. Hertsl belə düşünürdü ki, antisemitizmin qarşısını almaq və ya onu "müalicə etmək" mümkün deyil və bu məsələni həll etməyin yeganə yolu müstəqil yəhudi dövlətinin əsasının qoyulmasından ibarətdir. 1895-ci ilin iyun ayında öz gündəliyində belə yazırdı: "Bunu deməliyəm ki, mən Parisdə daha sərbəst antisemitizm meylləri müşahidə etdim. Hər şeydən öncə bunu da qeyd etmək vacibdir ki, mən antisemitizmlə mübarizənin mənasız cəhd olduğunu qəbul etməliyəm." Hertslın işlədiyi Vyana mərkəzli "Neue Freie Presse" qəzeti isə onun sionist siyasi cərəyanını təbliğ edən istənilən bir məqaləsini yayımlamaqdan qəti surətdə imtina etdi. Hertsl bütün bu hadisələrdən sonra ədəbiyyat sahəsində uğurlarını davam etdirmək və ictimai fiqur kimi hərəkət etmək arasında seçim etmək məcburiyyətində qalmışdı. Təxminən bu hadisələrlə eyni zamanlarda "Yəhudi dövləti" haqqında özünün kiçik həcmli broşüralarını qələmə almağa başladı. Hertsl sonradan açıqlayırdı ki, onun bu yazıları sionist hərəkatının əsasının qoyulmasında və bu siyasi hərəkatın yüksəlib uğur qazanmasında mühüm rol oynamışdır.
Yəhudi vətənə baxış
thumb|185px|right|Teodor Hertsl (mərkəzdə) sionist nümayəndə heyəti ilə birlikdə [[Yerusəlim şəhərində, 1898-ci il.]] Hertsl özünün "Yəhudi Dövləti" adlı kitabında belə yazırdı: ''Yəhudi məsələsi yəhudilərin nəzərə çarpacaq sayda yaşadığı bütün yerləri əhatə edir. Mövcud olmadığı yerlərdə isə yəhudi immiqrantların gəlişi ilə bu məsələ də ortaya çıxır. Təbii olaraq zülm görmədiyimiz yerlərə çəkilirik və bir müddət sonra oradakı mövcudluğumuz da zülmə səbəb olur. Bu problem qaçınılmazdır və istənilən sivilizasiyalaşmış cəmiyyət üçün də heç bir fərq etmir. Məsələn, Fransaya diqqət edin. Yəhudi məsələsi burada da həll edilməmiş olaraq qalır.
Bu səbəblə, möhtəşəm bir yəhudi nəslinin ortaya çıxacağına inanıram. Makkaveylər (qədim yəhudi bölgəsi İudeyanı özlərinə geri qaytarmağı bacaran yəhudi döyüşçülər) yenidən yüksələcək. İndi isə öz açılış sözlərimi bir daha təkrar etməyə icazə verin. Özlərinə müstəqil dövlət arzulayan yəhudilər buna sahib olacaq. Biz azad insanlar kimi öz torpaqlarımızda yaşayacaq və sülh şəraitində öz evimizdə öləcəyik. Dünya bizim azadlığımızdan bəhrələnəcək, bizim zənginliyimizdən daha da zənginləşəcək, bizim möhtəşəmliyimizdən daha da böyüyəcək. Və orada şəxsi rifahımız üçün bacarmağa çalışdığımız hər şey insanlığın yaxşılığına güclü və faydalı şəkildə təsir edəcəkdir. ''
Osmanlı ilə diplomatik əlaqələri
Hertsl 10 mart 1896-cı ildə Vyanada yerləşən Britaniya səfirliyində nazir olan və antisemitizm əleyhinə fikirləri ilə seçilən Anqlikan kilsəsinin nümayəndəsi Uilyam Hexlerlə görüşdü. Hexler Hertslın "Yəhudi Dövləti" kitabını oxumuşdu və görüş sionizmin tədricən qanuniləşməsi ətrafında fikir mübadiləsi əsasında keçdi. Hertsl sonradan öz gündəliyində yazırdı: "Mən ona (Uilyam Hexleri nəzərdə tutur) dedim ki, birbaşa cavabdeh şəxslə, yəni dövlət naziri və ya şahzadə ilə görüşmək istəyirəm. Yalnız bu sayədə yəhudilər mənə inana və məni izləyə bilər. Bunun üçün ən uyğun şəxs isə heç şübhəsiz Almaniya kayzeri idi." Nəticədə, Hexler 1896-cı ilin aprelində Baden böyük hersoqu I Fridrixlə geniş auditoriyada görüş təşkil etməyi bacardı. Badenin böyük hersoqu I Fridrix isə alman imperatoru II Vilhelmin əmisi idi. Hexler və I Fridrixin səyləri nəticəsində Hertsl və alman imperatoru II Vilhelm 1898-ci ildə görüşdülər. Bu görüş Hertsl və sionizmin yəhudilər də daxil olmaqla, bütün dünya üzrə nüfuzunu ciddi dərəcədə artırdı.
1896-cı ilin may ayında Hertslın "Yəhudi Dövləti" adlı kitabı ingilis dilində Londonda nəşr olunmağa başlandı. Hertsl bütün bunlardan əvvəl öz dostu Maks Bodenhaymerə deyirdi ki, "sələflərimi bilmədən öz fikirlərimi yazmağa məcbur qaldım və həmin ədəbiyyatlar barədə məlumatım olsaydı bu kitabı yazmazdım."
15 iyun 1896-cı ildə Hertsl İstanbulda olarkən bir imkan gördü. İstanbulda olarkən Osmanlı məhkəməsi ilə yaxşı əlaqələri olan polyak kont Filip Mixael fon Nevlinskinin köməyi ilə "Yəhudi Dövləti" məsələsini həll etmək üçün Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidlə görüşməyə cəhd etdi. İrəli sürdüyü problemlə bağlı çoxsaylı dinləyici toplaya bilməsə də, bir neçə yüksək vəzifəli dövlət nümayəndəsi ilə görüşməyi bacardı. Osmanlı Baş vəziri isə onu təmsil etdiyi Vyana mərkəzli "Neue Freie Presse" qəzetinin jurnalisti kimi qəbul etdi. Görüş zamanı Hertsl öz təklifini Baş vəzirə bildirdi ki, Fələstin ərazisində müstəqil yəhudi dövlətinin yaranmasına icazə verilməsi qarşılığında yəhudilər Osmanlının bütün xarici borcunu ödəməyə, onun maliyyə vəziyyətinin yaxşılaşmasında kömək etməyə hazırdırlar. Hertsl İstanbulu tərk etməyə hazırlaşdığı 29 iyun 1896-cı il tarixində Osmanlı dövləti tərəfindən simvolik şərəf medalına layiq görüldü. Hertslın təltif olunduğu "Məcidiyyə ordeni" yəhudi dünyasının danışıqlarda ictimai tanınma alması kimi dəyərləndirildi.
Beş il sonra, 17 may 1901-ci ildə Hertsl və Sultan II Əbdülhəmidin İstanbuldakı görüşündən sonra Osmanlı sultanı bütün xarici borcun ödənilməsi qarşılığında sionistlərin Fələstinə daxil olması ilə bağlı razılaşmadan imtina etdi.
Dünya Yəhudi Konqresi
thumb|Teodor Hertsl Bazel şəhərində təşkil olunan Sionist Konqresində, 1897–1898-ci illər Hertsl 1897-ci ildə şəxsi xərcləri hesabına mərkəzi Vyana şəhərində yerləşən "Die Welt" (tərcüməsi "Dünya" deməkdir) adlı həftəlik qəzetin əsasını qoydu və İsveçrənin Bazel şəhərində Birinci Sionist Konqresinin təşkil olunması məsələsini planlaşdırdı. O, həmin Konqresin prezidenti seçildi (1904-cü ildə vəfat edənə qədər bu vəzifədə qaldı) və 1898-ci ildən etibarən müstəqil yəhudi dövlətinin yaradılması barədə dəstək almaq məqsədilə bir sıra diplomatik görüşmələrdə iştirak etdi. Bir dəfə Yerusəlim şəhərində olmaqla, bir neçə dəfə alman imperatoru II Vilhelm tərəfindən qəbul olundu, həmçinin Haaqa Sülh Konfransında iştirak etdi və burada bir çox dövlət rəsmisi ilə danışıqlarda iştirak etdi.
Hertslın fikirlərinə görə Almaniya Fransaya nisbətən daha çox antisemitik ölkə idi və onu ümumiyyətlə "antisemitizmin mərkəzi" adlandırırdı. Öz qeydlərində "Əgər burada bəyəndiyim bir şey varsa, o da köhnə Prussiya aristokratiyasının üzvü olmağım idi" yazmışdı.
Sionizm və müqəddəs torpaq
thumb|Hertslın son fotoşəkli, 1904-cü il
Hertsl ilk dəfə 1898-ci ilin oktyabr ayında Yerusəlim şəhərini ziyarət etdi. Bu ziyarətdə əsas məqsəd Almaniya kralı II Vilhelmlə onun Sionizm hərəkatının və dünya yəhudilərinin rəsmi rəhbəri kimi tanınması barədə danışıqlar aparması məqsədi daşıyırdı və Uilyam Hexler tərəfindən planlaşdırılmışdı. Hertsl və II Vilhelm ilk dəfə 29 oktyabrda İsrailin indiki Holon şəhəri yaxınlığında yerləşən Mikve-İsrael qəsəbəsində baş tutdu. Bu, uzun çəkməyən, lakin tarixi görüş idi. Bu ikilinin növbəti görüşü isə 2 noyabr 1898-ci ildə Yerusəlim şəhərinin "Peyğəmbərlər küçəsi" adı ilə məşhur olan səmtində baş tutdu. 1899-cu ildə Dünya Sionist Təşkilatının bir qolu hesab olunan İngilis Sionist Təşkilatının əsası qoyuldu. Hertsl Avstriyada belə bir təşkilatı artıq 1897-ci ildə qurmuşdu.
1902–1903-cü illərdə Hertsl Britaniyaya dəvət olundu və burada bir sıra mühüm dövlət rəsmiləri ilə, o cümlədən dövrün Kolonial İşlər müvəkkili Cozef Çemberlen ilə görüşdü və bu görüşdə Misir hökuməti ilə Sinay yarımadasının şimalında yerləşən Əl-Ariş qəsəbəsinə yəhudilərin köçürülməsi və sonradan bu ərazinin Fələstinin cənubu ilə birləşdirilməsi məsələsi müzakirə olundu.
Hertsl 6-cı Yəhudi Konfransında irəli sürülmüş ideya əsasında "Yəhudi Dövləti" ideyasına dəstək almaq məqsədilə 1903-cü ildə Roma Papası X Piy ilə görüşməyə cəhd etdi. Fələstin Rusiyadakı yəhudilərə edilən zülmdən qaçanlar üçün yaxşı sığınacaq ola bilərdi. Bu görüş istəyinə cavab olaraq, kardinal Rafael Merri del Val açıq şəkildə bildirdi ki, yəhudilərin İsa peyğəmbərin müqəddəsliyini qəbul etmədiyi müddətcə, kilsə onların xeyrinə heç bir qərarın qəbul olunmasında yardımçı ola bilməz və bu səbəblə belə məsələlərdə "non possumus" ("edə bilmərik") mövqeyindən çıxış edir. Bu dövrdə Kişinyov şəhərində 47 etnik yəhudinin öldürülməsi, yüzlərlə şəxsin yaralanması ilə başlayan poqrom yəhudilərin müstəqil dövlət ideyasını daha da alovlandırdı. Yəhudi Konqresində Hertslın yəhudilərin Fələstin ərazisinə köçürülməsinə qarşı olan kiçik bir qrup isə Uqanda planını dəstəkləyirdi, lakin bu planın ömrü elə də uzun olmadı və Fələstin planı daha uyğun hesab edildiyi üçün tezliklə, 1905-ci ildə gündəlikdən çıxdı. Bununla belə, Konqresdə İngiltərədən olan bir qrup Yəhudi Ərazi Assosiasiyalarının yaradılması planı ilə çıxış etmişdi. 1905-ci ildə 6-cı Yəhudi Konqresi araşdırmalardan sonra Britaniya tərəfindən təklif olunan "Uqanda planı"nı qəbul etməkdən imtina edir və yəhudilərin özlərinə müstəqil dövlət quracaqları yer kimi Fələstin əraziləri qəbul edilir.
Vəfatı və dəfn olunması
thumb|Hertslın məzarı, Hertsl dağı, [[Yerusəlim]]
Hertsl "Uqanda planı"nın imtina edilməsini görəcək qədər yaşamadı. 3 iyul 1904-cü ildə Avstriyanın Edlax şəhərinin Reyhenau-an-der-Raks kəndində ürək sklerozu xəstəliyindən vəfat etdi. Ölümündən bir gün əvvəl müstəqil İsrail Dövləti ideologiyası mübarizəsində daim onun yanında olan Uilyam Hexlerə "Mənim üçün Fələstini salamlayın. Mən ürəyimdən gələn qanı öz xalqıma bəxş edirəm." demişdi.
Son vəsiyyəti öz cənazəsinin heç bir nitq söylənilmədən ən yoxsul sinif insanları tərəfindən daşınması, atasının yanında dəfn olunması və İsrail müstəqillik əldə etdikdən sonra yəhudi xalqı tərəfindən cənazəsinin qalıqlarının buraya gətirilməsi olmuşdu. Bununla belə, Hertslın dəfn mərasimində altı min nəfərə yaxın şəxs iştirak etdi, həmçinin Dünya Yəhudi Təşkilatının ikinci prezidenti David Volfsohn nitq söylədi.
1949-cu ildə öz vəsiyətinə uyğun olaraq onun qalıqları müstəqillik əldə etmiş İsrailin paytaxtı elan olunmuş Yerusəlim şəhərinə gətirildi və buradakı Hertsl dağında dəfn olundu.
Tofiq Yaqublu
Tofiq Rəşid oğlu Yaqublu — azərbaycanlı siyasətçi, Müsavat Partiyasının və Milli Şuranın üzvü, Müsavat Partiyasının sabiq sədr müavini (2010–2018).
Həyatı
Tofiq Yaqublu 1961-ci il fevralın 6-da Gürcüstan SSR-in Bolnisi rayonunun İncəoğlu qəsəbəsində anadan olub. Azərbaycan Kooperasiya İnstitutunu bitirib.
Siyasi fəaliyyəti
Tofiq Yaqublu 1992–1993-cü illərdə Binəqədi rayonunun icra başçısının müavini vəzifəsində çalışıb. 1992-ci ildən "Müsavat" Partiyasının üzvüdür. Partiyanın Binəqədi rayon şöbəsinin sədri, "Müsavat" Məclisinin üzvü, "Müsavat" Partiyası sədrinin müavini olub. "Yeni Müsavat" qəzetinin yazarı olub.
Tofiq Yaqublu 1998-ci ildə 2 il müddətinə şərti azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilib.
2013-cü ildə həbsi
2013-cü il İsmayıllı hadisələrində icra başçısının istefası tələbi ilə etirazlar olmuş, etirazlar qarşıdurmalara gətirib çıxarmışdır. Tofiq Yaqublu hadisədən bi gün sonra yanvarın 24-də İsmayıllı rayonuna səfərə gəlmiş, şəhərdə polis tərəfindən saxlanılaraq məcburi qaydada Bakıya geri qaytarılmışdır. Yanvarın 26-da Baş Prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyinin birgə məlumatında İsmayıllı hadisələrinə ReAl sədri İlqar Məmmədov və Tofiq Yaqublunun səbəb olduğu bildirilmişdir. Yanvarın 29-da Tofiq Yaqublu Baş Prokurorluğun Ağır Cinayətlərə dair İstintaq İdarəsinə çağırılaraq, onun İsmayıllı səfəri ilə bağlı izahatı alındıqdan sonra sərbəst buraxılmışdır. Fevralın 4-də yenidən istintaqa çağırılan Tofiq Yaqublu barəsində Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə 2 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilib.
Həmin il Tofiq Yaqublu İsmayıllı hadisələrində ittiham edilərək 5 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzası almış, 2016-cı il martın 17-də Prezident sərəncamı ilə əfv edilmişdir.
2020-ci ildə həbsi
Tofiq Yaqublu 22 mart 2020-ci ildə sosial media hesabında paylaşdığı statusda ciddi təxribatla üzləşdiyini, Bakının 8-ci kilometr bazarı tərəfdə maşınının vurulduğunu bildirmişdir. Daxili İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəisi Ehsan Zahidov hadisə ilə bağlı verdiyi rəsmi açıqlamada Tofiq Yaqublunun avtomobilinin başqa avtomobillə toqquşduğunu və yol-nəqliyyat hadisəsinin Tofiq Yaqublunun öz təqsiri səbəbindən baş verdiyi halda, onun əsaslı səbəb olmadan mübahisə edərək qarşı tərəfi və onun həyat yoldaşını yumruq və vintaçanla vurub onlara müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri yetirdiyini bildirmişdir.
Martın 23-də Nizami Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə Tofiq Yaqublu barəsində üç aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilərək Şüvəlan qəsəbəsindəki 3 saylı İstintaq Təcidxanasına göndərildi.
Tofiq Yaqublunun həbs edilməsindən sonra beynəlxalq insan hüquqları təşkilatlarından, həmçinin bəzi yerli siyasətçilərdən və vətəndaş cəmiyyəti fəallarından bəyanatlar və tənqidlər gəldi.
2020-ci il sentyabrın 3-də Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi Tofiq Yaqublunun 4 il 3 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilməsi barədə qərar çıxardı.
Tofiq Yaqublu 2020-ci il sentyabrın 2-dən "ölüm aclığı"na başlamış, sentyabrın 12-dən reanimasiyaya yerləşdirilmişdir.
2020-ci il sentyabrın 18-də azadlığa buraxılmışdır.
2022-ci ildə həbsi
2022-ci ilin dekabr ayında xırda xuliqanlıq maddəsi ilə 30 sutkalıq inzibati qaydada həbs olunub.
Ocotea jorge-escobarii
Kateqoriya:
–  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ovala
Ovala — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Etimologiyası
Talış dilində ov "su", "a" birləşdirici sait və "la" (lə) "sahə", "hissə" mənasındadır (Sulukənd).
Transatlantic non-stop (albom)
Transatlantic non-stop - Çili qrupu Altiplano və Səyavuş Kəriminin birgə layihəsi olan musiqi albomu. Albomda Altiplano qrupu və Azərbaycanın görkəmli muğam ifaçıları tərəfindən müasir miks olunmuş Çili, Ekvador və Azərbaycan xalq mahnıları yer tutub.
Estoniya dəmir yolları
thumb|300x300px|Baltik vağzalı. Estoniya dəmir yolları ümumi uzunluğu 1320 km olan dəmir yol şəbəkəsi (2005 ilə olan məlumata görə 132 kilometri elektrikləşdirilmişdir). Reylslər arasında məsafə 1520 mm-dir. Bu əsasən keçmiş sovet ölkələrində mövcuddur. Estoniyanın əsasən voğzalı Batik voğzalıdır. Milli şirkətin rəhbəri «Eesti Raudteedir».
Tarixi
275px|right|thumb|Sərnişin məqsədli nəqliyyat (2008 il). 275px|right|thumb|Estoniya dəmir yolları (2015 il). 275px|right|thumb|Estoniyanın bütün dəmir yolları thumb|276x276px|Stadler FLIRT 24 oktyabr 1870-ci ildə Estoniyada ilk dəmir yolu Paldiski—Pevel—Narva—Qatçina istiqamətində çəkilmişdir. Elə həmin ildə Peterburq-Varşava dəmir yolu birləşdirilmişdir. Baltik dəmir yolları 1870-ci ildə Qatçindən Tasno xətti birləşdirilir.
1877-ci ildə Tapa—Derpt yolu inşa edilir. 1897-ci ildə yol Valqa ilə birləşdirilir. 1896-ci ildə isə ilk ensiz dəmir xətti (750 мм) olan Valqa—Pyarnu istifadəyə verilir. 1897-ci ildə Mıyzayoladan Vilyandi, oradan isə Payde və Revele limanına çəkilir. Daimi hərəkət isə 1901-ci ildə yaradılır.
Müstəqil dəmir yolları isə 15 noyabr 1918-cı ilə təşkil edir.
1931-ci ildə enli reylsli Tartu — Peçora xətt istifadəyə verilir. Bununla da Rusiya və Ukrayna ilə əlaqə təmin edilir.
1940-ci ildə Estoniya dəmir yolları SSRİ ilə birləşdirilir. Bu zaman dəmir yollarının uzunluğu 1447 kilometrə çatır.
Paravozların Teplovozlarla əvəzlənməsi 1958-ci ildə başlayır və 1960-cı illdə bitir.
1963-cü ildə EDY Latviya və Litva dəmir yolları ilə birləşdirir. Bununla da Baltikyanı dəmir yolları təşkil edilir
1 yanvar 1992-cü ildə müstəqil dövlətin Estoniya dəmir yolları adlı dövlət şirkəti təşkil edilir.
1997-ci ildə şirkətin əsasında «Eesti Raudtee» Səhmdar Cəmiyyət təşkil edilir.
2007 ildə Estoniya Respublikası 66 % səhmi 2,35 milyard krona geri alır
2009-cu ildə komersiya şirkəti olan «Eesti Raudtee» SC iki hissəyə bölünür: AS EVR Infra — idarə etmə və infrastruktur məsələri. AS EVR Cargo — yük daşıma məsələləri.
Rusiya ilə tranzit
2005-ci ildə 87 % tranzit yükləri Rusiya ilə daşınmışdır. . Bürünc əsgər hadisəsindən sonra Rusiya dəmir yolları Estoniyaya neft idxalını dayandırır. Tranzit yükləri 40 %, Tallin limanında yükdaşıma isə 25 % aşağı düşür. Bu səbəbdən dəmir yol işçilərinin bir qismi öz iş yerlərini itirmişdir. 2010-cu ildə yükdaşıma 2009-cu ilə nisbətdə 1,8 milyon ton artaraq 20,1 milyon ton olmuşdur.
Dəmir yolları
Harırda Estoniyada 8 dəmir yolu xətti vardır.
Elektrikləşdirilmiş xətt
Elektrikləşdirilmiş dəmir yollarının uzunluğu 132,2 km təşkil edir.
Lusiano Hak
Lusiano Hak — Braziliya müğənnisi.
Həyatı
3 sentyabr 1971-ci ildə Sao Pauloda doğulub.