cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sızdıq Sultan
Kokand xanlığının xidmətində
Sızdıq Sultan Rusiya imperiyası ordusu ilə ilk dəfə Uzunağac döyüşündə (1860) qarşılaşıb. Üç qardaşın başçılıq etdiyi dəstənin riskli döyüş manevri sayəsində məğlub olmuş Kokand ordusu təqibdən canını qurtara bildi. Bir neçə döyüşdən sonra Kokand xanlığının süqutunun labüd olduğunu görüncə böyük qardaş Tayşıq və kiçik qardaş Əhməd Rusiya ordusuna qatılmağa qərar verdilər. Sızdıq Sultan isə tarixə keçəcək bir cavab verdi:
"Ruslar Kokandı alsalar, Buxaraya keçəcəyəm, Buxaranı alsalar, başqa dövlətə… Lakin atamın getdiyi yoldan dönməyəcəyəm".
1864-cü ilin dekabrında Türkistanı geri almaq məqsədilə Almiqulun başçılıq etdiyi on minlik qoşun Daşkənddən yola düşür. Yolda təsadüfən yasavul Serovun başçılıq etdiyi 115 nəfərlik kazak dəstəsi ilə toqquşurlar. Üç gün ərzində edilən cəhdlərə baxmayaraq, kazakları məğlub edə bilmirlər. Həmin hücumdan xəbər tutan Türkistan qarnizonu köməyə atıcı rotanı göndərir, bu rotanın kazaklarla birləşməsinə Sızdıq Sultanın başçılıq etdiyi dəstə imkan vermir. Üç gün sonra 50-yə yaxın itki (əsirləri nəzərə almadan) verən kazaklar mühasirəni yarıb Çimkəndə yollana bilirlər. Bundan sonra Kokand xanlığından general Çernyayeva sülh təklif olunub, o isə təklifi rədd edib.
Buxara əmirliyinin xidmətində
Buxara əmirliyində xidmət edən Sızdıq Sultan Kazalinskə basqın etməyə göndərilir. Bu zaman (8 may, 1866) Sırdərya sahilində baş vermiş İrcar döyüşündə Rusiya ordusu Buxara qoşununu məğlub edərək, ardından Cizzaq və Səmərqəndi də ələ keçirdilər. Buxara əmiri tam məğlub olandan sonra müqavilə bağlayır, şərtlərə görə Sızdıq Sultanın ailəsi girov olmalı idi. Bundan xəbərsiz olan Sızdıq Sultan uzaq səfərdən gəlib çatır. Vəziyyətin dəyişdiyini görərək Xivə xanlığına keçir. Ürgəncin işğalından sonra türkmən sərdarı Məhəmmədniyazla birlikdə işğalçılara qarşı mübarizə aparır. 1870-ci illərin ortalarında isə Herat hakiminin yanında xidmət edib. Çin ordusunun Şərqi Türkistana hücumları başlayınca Sızdıq Sultan Əfqanıstandan Qaşqara gedir və Yaqub bəylə birlikdə çinlilərə qarşı müqavimət göstərir. Döyüşlərin birində qolundan ağır yaralanır, lakin dəstəyə sona qədər başçılıq edərək çinliləri qova bilir. Bu onun son döyüşü olur.
Son illəri və ölümü
15 illik mübarizə dolu həyat yaşayandan sonra artıq savaşmağın heç bir nəticə verməyəcəyini görən yaralı Sızdıq Sultan dəstəsi ilə Fərqanə vadisinə gedir. Yurduna geri dönüb qardaşı Əhmədlə birgə yaşamaq istəyini Türkistanın general-qubernatoru Kaufmana göndərir. İlk öncə Sızdıq Sultana həkimlər göndərilir və yarası sağalandan sonra çarın fərmanı ilə bağışlanır, ailəsi geri qaytarılır. Çardan torpaq və təqaüd alıb qardaşı Əhmədin qonşuluğunda, Çimkənddə yaşamağa başlayır. Ömrünün sonrakı illərini savaşsız keçirən Sızdıq Sultan Kenesarı oğlu 1910-cu ildə vəfat etdi.
Okiseius yazuliensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Giriş/çıxış
Giriş/çıxış – "kompüter" anlayışını təyin edən üç hərəkətdən (giriş, emal, çıxış) ikisi. Giriş-çıxış məsələlərinə mikroprossesor üçün verilənlərin yığılması və nəticələrin çıxış qurğuları (displey, disk və ya printer) vasitəsilə istifadəçi üçün əlçatan şəkildə çıxarılması aiddir. Klaviatura və siçan informasiyanı kompüterin "başa düşdüyü" şəklə çevirən giriş qurğularıdır. Disk həm giriş, həm də çıxış qurğusudur; o, həm ona yazılmış informasiyanı verə bilər, həm də emaldan sonra verilənləri saxlaya bilər.
Əl Fərat TV
Əl Fərat TV — Şiə qrupuna aid kanal.
Tarixçə
Əl Fərat televiziyasının maddi gəlirləri Birləşmiş İraq Partiyası tərəfindən ödənilir. Rəhbəri şeyx Həmid Maləmə Əl Saaddır. Televiziyanın 300 nəfərlik işçi heyəti var. Kanalın idarə heyəti üzvlərindən Muhsin Əl Hakiminin açıqlamasına görə, kanalda sünni kəsimə aid bir işçi belə yoxdur. Yayım mərkəzi Bağdadda Əl Karradə bölgəsidir. Nəcəf və Bəsrədə büroları var. Kanalın 3 ədəd canlı yayım maşını da mövcuddur.
Passiflora citrina
(Passiflora citrina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hicri-şəmsi təqvimi
Hicri-şəmsi təqvimi  — İranda və Əfqanıstanda rəsmi təqvim olaraq istifadə edilən astronomik günəş təqvimi. Təqvim Ömər Xəyyamın iştirakı ilə hazırlanmışdır və müasir dövrə qədər bir neçə dəfə üzərində dəqiqləşdirilmə aparılmışdır.
Təqvimdə tarix hicrətdən (Məhəmməd peyğəmbərin 622-ci ildə Məkkədən Mədinəyə köçməsi) hesablanır, amma klassik islam təqvimi olan hicri-qəməri təqvimindən fərqli olaraq İran təqvimi günəş (tropik) ilinə əsaslanır. Ona görə də onun ayları ilin həmişə eyni zamanlarına dəng gəlir. İlin başlanğıcı yaz gecə-gündüz bərabərliyi günü hesab olunur (Novruz bayramı).
Macaranga taitensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məlik Ağamalov
Məlik Arif oğlu Ağamalov — Qərbi Avropa ənənələri altında, Barokko üslubunda, əsasən natürmort janrında işləyən rəssam, Azərbaycanın əməkdar rəssamı (2015).
Həyatı
1962-ci ildə Bakıda rəssam ailəsində anadan olub. Onun dünyagörüşünün formalaşması və, təbii, özünün şəxsiyyət kimi yetkinləşməsi Rəssamlar İttifaqının üzvü olan yaxın qohumları ilə sıx ünsiyyət şəraitində keçirdi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra rəssam 1978-ci ildə Ə.Əzimadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinə, daha sonra isə 1982-ci ildə o, ciddi seçmə imtahanlarından müvəffəqiyyətlə çıxıb Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunun rəngkarlıq şöbəsinə professor Tahir Salahovun yaradıcılıq emaltxanasına qəbul olundu. Xarici ölkələrdə səfərlərdə olması onun yaradıcılığına bilavasitə təsir edir. Təşkil ounan bir çox sərgilərin iştirakçısı olur. 1997-ci ildə Məlik Ağamalov Azərbaycan Rəssamlar İttifaqına daxil olur və yenidən qrup sərgilərində iştirak etməyə başlayır. Muzeyimizdə rəssamın “Mantis” (kətan, yağlı boya), “Oyun-3” (kətan, yağlı boya) adlı əsərləri nümayiş olunur.
Məlik Ağamalov Azərbaycanın müasir sənətinin "intellektual qanadı"nın əsas fiqurlarından hesab olunur. O, əsərinin məhvər ideyasını məharətlə oynatmaqla, həcmli formalardan istifadə etməklə, materialın fakturasını dəyişməklə, bəzən latın sözlərinin qrafik təsvirini verməklə sanki ara qarışdırır, fitnə-fəsada əl atır, heyrətləndirir, lakin heç vaxt zövqün kövrək sərhədlərini aşmır. Lakin başlıcısı budur ki, rəssam apardığı estetik cəhətdən ölçüb-biçilmiş intellektual oyunun arxasında incəsənətdə başlıca meyarı - insanın daxili aləmini göstərməyi unutmur. Bədii üsullardan geniş şəkildə istifadə edən konseptualist rəssamın əsərləri ölkəmizlə yanaşı Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya, Rusiya və BƏƏ-də nümayiş etdirilib.
30 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycanın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.
Olpiseius noncollyerae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bidens aspilioides
Bidens aspilioides Bidens aspilioides Bidens aspilioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Passiflora coccinea
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İnsan Hüquqları Günü
Kiribatidə İnsan Hüquqları Günü dövlət bayramıdır.
Göyçək Fatma (film, 1973)
Göyçək Fatma — Azərbayacan televiziya cizgi filmi.
Məzmun
Xeyirxah, göyçək Fatma qarşısına çıxan hər cür çətinlikləri təmkinlə aradan qaldırıb öz istəyinə nail olur.
Film haqqında
Kukla filmidir.
Film Azərbaycan xalq nağılının motivləri əsasında çəkilmişdir.
Olpiseius perthae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Acalypha brachiata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Quram Tikanadze
Quram Tikanadze — gürcü sovet fotoqrafı və alpinisti.
Həyatı
7-ci sinifdən bəri fotoqrafiyaya maraq salmışdı. 1959-cu ildən "Bayraq" (დროშის) jurnalında korrespondent işləməyə başlamışdı. 1962-ci ildən isə Tbilisi Fotojurnalist Həmkarlar İttifaqının sədri vəzifəsini icra etməyə başlamışdır. Onun işləri əsasən poetik janrdadır. Fotoları Almaniya, Çexoslovakiya və Polşada çap olunmuş, beynəlxalq sərgilərdə göstərilmişdir. 1963-cü ildə Kabardin-Balkariya sərhəddindəki Şxara zirvəsində faciəvi şəkildə vəfat etmişdir. Ölümündən sonra Murman Lebanidze ona rekviyem şeir yazmış, Qafqazın zirvələrindən biri onun şərəfinə adlandırılmışdır. Yaxın dostu yazar Quram Rçeuşvili də gənc vaşında vəfat etmişdi.
Trudovka (Avurğazı)
Trudovka — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Kəbəç kənd şurasının tərkibindədir.
Qlasqo-Koma şkalası
Qlazqo-Koma şkalası - insanın huşunu müəyyən etmək və neyroloji çatışmazlığı qiymətləndirmək üçün təsis edilmiş şkaladır. Bu şkala xüsusən kəllə beyin tavmalı xəstələrdə, koma və ya şok altında olan xəstələrin huşunu qiymətləndirmək üçün tətbiq edilir. Bu şkala ilk olaraq 1974 cü ildə Qlazqo Universitetinin iki neyrocərrahı Qrem Tisdeyl və Brayan Ç. Cennett tərəfindən təsis edilmiş və təcili tibbi yardım xidmətində tətbiq edilmişdir.
Trudovka (Avurğazı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlar (64 %), ruslar (36 %)üstünlük təşkil edir.
Qlasqo-Koma şkalası
Qiymətləndirilməsi:
< 8 xal = ağır beyin funksional pozğunluq
Komola TV
Komola TV — kürd dilində yayımlanan televiziya.
Qlasqo-Koma şkalası
Qiymətləndirilməsi:
> 11 xal = 5-10% dəyişkən vegetativ status, 85% bərpa olunan zəif funksional pozğunluq
Komola TV
Haqqında
İsveçin paytaxtı Stokholmdan yayımlanır. Kürd dilində olan kanal test yayımına başlayıb. İslam inqilabından sonra iranlı kürdlərin qeyri-qanuni elan edilmiş İran Kürdüstan Demokrat Partiyasından sonrakı ikinci böyük təşkilatı olan “Komala” İsveçdə yayımlanan kürd dilində olan digər TV kanalı “Rojhelat”dan sonra fəaliyyətə başlamış ikinci kürd televiziyası oldu. Marksist yönümlü “Komala”nın Cəlal Talabaniyə bağlı olması deyilsə də, təşkilatın mərkəzinin Süleymaniyyə şəhərində yerləşməsi qeyd olunur. “Komala” ABŞ, Kanada və Avropa ölkələrində də fəaliyyət göstərir.
Bəykənd (Hamamlı)
Bəykənd — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Hamamlı (Spitak) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 17 km məsafədə, Qaranqu çayının yanında yerləşir. 1728-ci il mənbəyi olan «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Bəykənd kimi qeyd edilsə də, XIX əsr rus mənbələrində və erməni mənbələrində Bekant formasında qeyd edilir. Təbii ki, Bekant Bəykənd toponiminin erməni və rus dillərində təhrif edilmiş formasıdır.
Toponim qədim türk dilində «təpə, yüksəklik, zirvə» mənasında işlənən bəy (<bək) sözü ilə kənd sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Kəndin adı 1920-ci ildə dəyişdirilib Medz Parni qoyulmuşdur.
Qranj
Qranj (bəzən Seattle sound olaraq da adlandırılar) — 1980-ci illərin ortalarında alternativ rokun bir alt növü olaraq ABŞın Vaşinqton ştatının Sietl şəhərində yaranan musiqi janrı, mədəniyyət və həyat tərzi. Hardkir pank, həvi metal və indi-rokdan təsirlənmişdir. Qranj ümumiyyətlə distorizə edilmiş heavy metalvarı gitara riff'ləriylə qaynaşdırılar. Tərzi ümumiyyətlə aqressiv, depresif, içə dönük, nihilist və vecsizdir. Lüğət mənası "çirkli, dağınıq, qatqısız pox" olan grungenin ad atası isə Mudhoney solisti Mark Armdir.
1980-ci illərin sonu 1990-cı illərin başında məşhur olan bu musiqi axını, 1991 və 1994-ci illər arasında ən yüksək məşhurluğa çatmışdır. Grunge geyim tərzi cırıq yamaqlı cinslər, odunçu köynəkləri və sallanan qollu jiletlər olaraq göstərilir.Düz və uyğun geyimin əksinə pis və dağınıq geyim seçim edilir.Odunçu köynəyi grunge geyiminin təməl daşıdır belə deyiləbilər. Musiqi tərzi olaraq grunge punk'dan daha ağır heavy metaldan daha melodiktir.Grungenin paytaxtı olaraq Seattle qəbul edilir.Soundgarden, Alice in Chains, Nirvana, Mudhoney və Pearl Jam kimi qrupların doğuş yerləri Seattle'dır.Grungenin yüksəlişi Nirvananın populyarlığıyla olmuş və dağılmasıyla birlikdə sürətli bir enişə keçmişdir. Kurt Cobain `in ölümündən sonra grunge dövrü bitmiş və post grunge dövrü başlamışdır.Grunge dördlüsünə orijinal heyət qalan iki qrup Soundgarden və Pearl Jam'dır.Alice in Chains yeni bir heyətlə təkrar bir araya gəlmişdir.Ayrıca Nirvananın dağılmasından sonra, Nirvananın barabançısı Dave Grohl'ün qurduğu Foo Fighters qrupu da grunge (əslində post-grunge) musiqinin 2000-ci illərdə icra edildiyi bir gruplardandır.
Terminaliya
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Passiflora coriacea
(Passiflora coriacea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məlikli
Məlikli — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad və təxəllüs.
Kəndlər
Ağ yel
Ağ yel - Azərbaycan ərazisində, yüksək temperatur və aşağı rütubəti ilə seçilən külək.
Ümumi məlumat
Azərbaycanda Kür-Araz ovalığı, Naxçıvan MR ərazisinin 1500 metr yüksəkliyi olan ərazilərdə, Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi ərazilərində müşahidə edilir. Bu hava axını ölkəmiz üçün yerli hava kütlələrindən biridir. Onlar əsən zaman temperature 35°-40 °C-yə qədər artır, hətta bəzi hallarda daha çox olur. Xarakterik olaraq nisbi rütubət 15-30%-ə qədər azalır. Onların sürəti 15–10 m/san olur. Fiqurovski Azərbacana qızmar və quru havaların Orta Asiya səhraları və tropiklərdən gəldiyini güman etmişdir. Xəzər dənizi üzərindən keçərkən qızmar səhralardan gələn bu hava axınları öz fiziki xassələrini o qədər də dəyişə bilmir.
Azərbaycanın qərb rayonlarında, Gəncə-Qazax düzündə ağ yelin əksi olan qara yel əsir. Onlar çox sürətli olduqda tozanaq qopur, hava qaralır, payızda və yazda torpaq yeni şumlanan zaman hava quraq keçərsə, torpağın məhsuldar qatını sovurur, külək eroziyasına, yəni defilyasiyaya səbəb olur. Dəniz hava axınının yalnız alt təbəqəsinin temperaturunu cəmi 3-4 °C azalda, rütubətini isə 10-20% artıra bilir.
Xüsusi ilə bitkiçiliyə böyük ziyan vurur. Ziyanı önləmək məqsədi ilə tarla qoruyucu meşələr salınır, xüsusi ilə hündürlüyü yüksək olan çinarlar əkilir. Ağ yelin davamlığı Kür-Araz ovalığında 30-45 gün, Naxçıvanın düzənlik və alçaqdağlıq zonasında 70-40 gün, respublikanın ortadağlıq zonasında 10 günə qədər, yüksək dağlıqda isə 5 günə qədər davam edir.
Ağ yellərin əmələ gəlməsinin coğrafi paylanması
Ağ yellərin müşahidə olunması tezliyi belə olan günlərin sayı, onların davamiyyəti və intensivliyi coğrafi məkanda əhəmiyyətli dəyişir və bunlar iqlim quraqlığının əhəmiyyətli göstəricilərindən biridir. Meşə zonalarında ilin isti dövründə (aprel-oktyabr) ağ yel müşahidə olunan günlərin çox illik orta qiyməti 1-2 gün, meşə-çöl zonasında 15-20 gün, çöl zonasında 30-60 gün, yarımsəhra zonasında isə 70-100 gün təşkil edir. Səhralarda bu rəqəm 250 günə qədər olur. Hər bir fiziki coğrafi zonada ağ yelli günlərin özünə məxsus illik gedişi seçilir. Məsələn meşə zonalarında ağ yelli günlərin maksimum sayı may ayında, minimum isə yay fəslində olur. Meşə-çöl zonasında isə illik isti dövründə bu hadisənin 2 maksimumu mövcuddur. I maksimum yaz fəslində, II isə yay fəslinin əvvəlində və ya ortasında. I II-dən çoxdur.
Azərbaycanda ağ yellər ilin isti dövründə düzənlik və dağətəyi ərazilərdə əsir. Respublikada ağ yel küləklərinin orta illik sürəti 5 m/san-dir. Bu göstərici Abşeron yarımadasının sahilyanı zonasında dəyişir və 6–8 m/san təşkil edir. Sürəti 15 m/san olan küləklərin baş verdiyi günlərin sayı 100-145 gün arasında dəyişir. Gəncə-Qazax vilayətində də güclü küləklər əsir. Qeyd edək ki, Azərbaycanın digər ərazilərində küləklərin inensivliyi daha zəifdir.
Ağ yellərin qiymətləndirilməsi meyarları
Bu hadisənin mürəkkəbliyi və çox formalığı ağ yellərin qiymətləndirilməsi üsullarının çox formalığına səbəb olmuşdur. Məsələn, rus alimi Kominski 1934-cü ildə ağ yeli belə xarakterizə etmişdir: “Ağ yel elə bir yeldir ki, bu vaxt nisbətən yüksək temperature fonunda heç bir müşahidə müddətində havanın nisbi rütubəti 50%-dən yuxarı qalxmır”.
Rus alim Feodorov 1935-ci ildə küləyin sürətindən aslı olmayaraq havanın orta nisbi rütubəti 60% -dən az və orta sutkalıq temperaturun 27,5 C-dən yuxarı olan az buludlu havanı aid etmişdir. Sofoterov 1937-ci ildə küləyin sürətindən aslı olmayaraq maksimum temperature 30 C və rütubət çatışmazlığının gündüz qiymətlərinin 24 hp olduğu günləri ağ yelli günlər hesab etmişdir.
Kulin hesab etmişdir ki, ağ yellərin meyarlarına saat 13:00 müddətində nisbi rütubətin 30%-dən az, küləyin sürətinin 5 m/san olduğu vaxt havanın temperaturun 25 C-dən çox olmasını aid etmək lazımdır. Qazaxıstan çox quraq rayonları üçün bəzi tədqiqatçılar nisbi rütubətin hüdudundan 20%-ə, temperature 25-30% C-yə, küləyin sürətini isə 3–5 m/san kimi istifadə olunmasını təklif etmişlər Onlardan fərqli olaraq Selyaninov ağ yellərə onun üçün xarakterik olan ən əsas prosesi, yəni quruducu üç kimi mümkün buxarlanma kimi baxmış və göstərmişdir ki, bu hadisə havanın temperaturun nisbi rütubətinin və küləyin sürətinin variasiyalarının müştəlif birgəliyindən yarana bilər. O buxarlandırıcı qurğuya görə sutkalıq buxarlanmanı 8 mm və daha artıq olması hallarını ağ yel kimi qəbul etmişdir.
Nəhayət uzun müddətdən sonar 1966-cı ildə rus alim Suberbillerin tədqiqatları göstərmişdir ki, bitkilərin ağ yellərdən zədələnməsinin səbəbi onun su təminatı ilə mümkün buxarlanma arasındakı uyğunsuzluqdur. Beləki ağ yel zamanı mümkün buxarlanma bitki üçün məqbul sayılan müəyyən həddi aşır. Bitki üçün ziyanlı oln bu hədd qeyri-sabitdir və bir sıra amillərdən aslı olaraq dəyişir və bitkilərin zədələnmə intensivliyi bu uyğunsuzluğun dərəcəsindən aslıdır. O bitkilərin zədələnməsi göstəricisi kimi evaparametrik əmsaldan istifadə edilmişdir.
Ağ yellər vaxtı bitkilərin zədələnməsinin əsas səbəbi onların orqanizmdə su balansının pozulmasıdır. Beləki bu vaxt transpirasiya vasitəsi ilə rütubətin miqdarı azalır. Zədələnmələr özünü yarpaqların solmasında, saralmasında və qurumasında və xırda dən hissələrinin yaranmasında özünü büruzə verir. Bu hadisə dənli bitkilərə ən çox sünbülləmə və ya çiçəkləmə fazasında təsir edir. Bu onunla izah olunur ki baxılan inkişaf fazalarında ağ yel vaxtı yuxarıda yerləşmiş gənc yarpaqlar suyu və qia maddələrini daha tez mənimsəyir.
Acalypha padifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çevrilmiş coğrafi xəritələr
250px|thumb|right|Dünyanın çevrilmiş coğrafi xəritəsi Çevrilmiş coğrafi xəritələr və ya Cənub yuxarıda göstərilən xəritələr —  Avstraliya və Yeni Zelandiya müasir kartoqrafiyada qəbul olunduğu kimi xəritənin alt hissəsində deyil,   üst hissəsində göstərilən dünya xəritəsi.
Belə xəritələr Avstraliya, Yeni Zelandiya və cənub yarımkürəsindəki bəzi ölkələrdə populyardır.
Lətifə Məmmədova
Lətifə Adil qızı Məmmədova — publisist, tarixçi, politoloq, kitabxanaşünas, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Bakı şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) direktoru, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Kitabxana sektorun müdiri (2004–2018), UNESCO-nun "İnformasiya hamı üçün" Proqramının Azərbaycan Komitəsinin sədri (2011–2018), tarix üzrə fəlsəfə doktoru.
Həyatı və fəaliyyəti
1980–1987-ci illərdə Bakı şəhər Sovetinin (XVII, XVIII, XIX çağırışlar) deputatı seçilmişdir.
1985–1989-cu illərdə Bakı şəhər Əmircan qəsəbə Sovetinin deputatı (XIX və XX çağırışlar) və İcraiyyə Komitəsinin məsul katibi vəzifəsinə seçilmişdir.
1989–1990-cı illərdə Bakı şəhər Ordconikidze (Suraxanı) rayon partiya komitəsinin təlimatçısı vəzifəsində işləmişdir.
1980-ci ildən mətbuatda publisistik məqalələri dərc olunur ("Бакинский рабочий", "Respublika", "Вышка", "Azad Azərbaycan", "Dirçəliş", "Возрождение", "Hərbi bilik", "Mədəniyyət", "Mədəniyyət. Culture", "Carçı", "Elm və təhsil", "Tarixin səhifələri" və s.)
1990–1992-ci illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbində, sonralar Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunda (BSİPİ) politologiya ixtisası üzrə təhsil almış və institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir (Politoloq, ali məktəblərdə ictimai-siyasi fənlər müəllimi ixtisası üzrə).
Həmin illərdə elmi işlə məşğul olmağa başlamış və 1997-ci ildə "Azərbaycanda erməni siyasi təşkilatlarının fəaliyyəti (1918–1920-ci illər)" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.
1992–1999-cu illərdə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunun, 1999–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının (DİA) tarix kafedrasının baş müəllimi, dosenti, 2002–2004-cü illərdə DİA-nın Elmi Kitabxanasının müdiri vəzifəsində çalışmış, Elmi Şuranın üzvü olmuşdur. 2004-cü ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Kitabxana sektorun müdiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Mədəniyyət Nazirliyinin ləğvi ilə əlaqədar, aparılan struktur islahatları nəticəsində Kitabxana sektoru ləğv olunduğu səbəbindən 2018-ci ilin iyun ayından Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 280px|thumb|right| Lətifə Məmmədova Udmurt Milli Kitabxanasının dostları ilə 2011–2018-ci illərdə UNESCO-nun "İnformasiya hamı üçün" Proqramının Azərbaycan Komitəsinin sədri olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2008-ci il 6 oktyabr tarixli 3072 nömrəli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasında kitabxana-informasiya sahəsinin 2008–2013-cü illərdə inkişafı üzrə Dövlət Proqramı"nın həyata keçirilməsində müstəsna xidmətləri olmuşdur. Onun təşkilati dəstəyi ilə Mədəniyyət Nazirliyinin və digər nazirliklərin tabeliyində olan kitabxanalarda ilk Elektron kitabxanalar və Elektron kataloqlar yaradılmışdır.
Dövlət Proqramı əsasında L. Məmmədovanın fəal iştirakı ilə AZLİBNET Milli Kitabxana-İnformasiya Mərkəzi təşkil olunmuş və onun nəzdində ölkədə ilk və yeganə Toplu kataloq istifadəyə verilmişdir.
Lətifə Məmmədova Azərbaycan Respublikası Prezidentinin "Azərbaycanda kitabxanaların fəaliyyətinin yaxşılaşdırılması haqqında" 2007-ci il 20 aprel tarixli Sərəncamına və Dövlət Proqramına əsasən "Azərbaycan ədəbiyyatının virtual kitabxanası"nı yaratmışdır.
Ölkə başçısının müvafiq Fərmanının icrasını təmin etmək məqsədilə "Azərbaycanın kitab abidələri"nin reyestrinin yaradılması işinə başlamış və kitab abidələri haqqında CD hazırlamışdır.
L. Məmmədovanın təşəbbüsü və fəal iştirakı ilə bir çox sosial yönümlü davamlı layihələr gerçəkləşmişdir: "Kitabsevər uşaqlar" (YouTube kanalı və Facebook səhifəsi), "Sərhədsiz informasiya tribunası" (Facebook səhifəsi), "Şair və yazıçı tribunası", "Yaradıcı oxucularımız", "Kitabxanaya kitab hədiyyə edirik", "Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz" və s.
Lətifə Məmmədova Azərbaycan Respublikasını bir çox beynəlxalq tədbirlərdə təmsil edir.
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
ELNİT (ЭБНИТ) Beynəlxalq Assosiasiyasının İdarə həyətinin üzvüdür.
Kitabları və elmi əsərləri
Lətifə Məmmədova kitabxana-informasiya sahəsinin inkişafına dair 5 kitabın və 50-dən çox məqalənin müəllifidir.
L. Məmmədovanın rəhbərliyi ilə aşağıdakı toplular nəşr edilmişdir:
L. Məmmədova ümumilikdə 70-dən çox kitab hazırlayıb, 150-dən çox qəzet və jurnal məqələsinin müəllifidir.
Passiflora cuspidifolia
(Passiflora cuspidifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Paraamblyseius foliatus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xristian Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası
Xristian Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası ( / ) və ya qısaca ACV/CSC — Belçikanın 3 mərkəzi həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Bu konfederasiya 1886-cı ildə yaranmış Anti-Sosialist Pambıq Xadimləri İttifaqının varisidir.
Tarixi
1904-cü ildə yaranmışdır. Bir neçə dəyişikliklərdən sonra 1923-cü ildən hazırkı adını daşıyır.
Acalypha bipartita
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaltaxçı
Qaltaxçı — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Hamamlı (Spitak) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 24 km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim qaltax (koltak) etnoniminə -çı şəkilçisinin qoşulmasından əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 26.IV.1946-cı il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Hartakyuc qoyulmuşdur.
Ox (III mövsüm)
“Ox” teleserialının üçüncü mövsümünün premyerası The CW telekanalında 8 oktyabr 2014-cü ildə baş tutmuş, final seriyası isə 13 may 2015-ci ildə yayımlanmışdır. Üçüncü mövsümə ümumilikdə 23 seriya daxildir. Üçüncü mövsümdə əsas diqqət Ox komandasının Qatillər Liqasının rəhbəri Ras al-Qulla mübarizəsinə yönəldilib. Fleşbeklərdə Oliverin Honkonqda yaşayışı, A.R.G.U.S.-la əməkdaşlığı göstərilmişdir. Üçüncü mövsümdə yeganə şouranner Mark Quqqenheym olmuşdur.
Üçüncü mövsüm hər hədtənin çərşənbə günü saat 20:00-da The CW telekanalında yayımlanmış, hər seriya orta hesabla 3.52 milyon izləyici toplamış və tənqidçilərdən qarışıq rəylər almışdır. Süjetin romantik məzmunu, Betmenə edilən həddən artıq açıq istinadlar və Ras al-Qul personajının yetərincə bitkin yazılmaması xüsusilə tənqid mövzusuna çevrilmişdir. Mövsümün ən yaxşı seriyaları kimi “Ox” serialının spin-offu olan “Fleş” serialı ilə illik krossoverin ikinci hissəsi olan “Cəsur və kobud” və əsas qəhrəmanla antaqonistin ilk dəfə açıq döyüşdə qarşılaşdığı “Qalxış” seriyası qiymətləndirilmişdir.
“Ox”un üçüncü mövsümü, ABŞ-la yanaşı digər ölkələrdə də yayımlanmışdır. Böyük Britaniyada mövsümü Sky1, Kanadada isə CTV telekanalları yayımlamışdır. Serial həmçinin Netflix və Rusiyada Sony Sci-Fi telekanalları tərəfindən yayımlanmışdır. Mövsüm ev üçün DVD formatında Region 1-də 22 sentyabr 2015-ci ildə, Region 2-də 28 sentyabr 2015-ci ildə, Region 4-də 23 sentyabr 2015-ci ildə yayımlanmışdır. Blu-ray formatda mövsüm Region A üçün 22 sentyabr 2015-ci ildə, Region B üçün isə 28 sentyabr 2015-ci ildə çıxarılmışdır.
Məzmunu
II mövsümün sonunda Detstrouku zərərsizləşdirən Ox komandası Starlinq-sitinin Amanda Uollerin göstərişi ilə dağıdılmasının qarşısını alır. Baş verən bu hadisələr Roy Harperin komanda ilə daha da yaxınlaşmasını və aktiv şəkildə döyüşlərdə iştirak etməsinə imkan verir.
İkinci mövsümdə Nisə al-Qulla birlikdə Qatillər Liqasına qoşulub Starlinq-sitidən uzaqlaşan Sara naməlum səbəbdən yenidən şəhərə qayıdır. Şəhərdə naməlum oxçu tərəfindən vurulan Sara ölür. Nisə sevgilisinin qisasının alınması üçün liqa üzvləri ilə birlikdə şəhərə gəlir və qatilin qırx səkkiz saat ərzində tapılıb təhvil verilməyəcəyi təqdirdə sakinlərin qətlinə başlayacaqlarını bildirir. Oliver Saranın qatilinin çoxdan atası Malkolmla birlikdə şəhəri tərk etmiş bacısı Teya Kuin olduğunu öyrənir. Bacısını xilas etmək üçün Nisə ilə birlikdə Nanda Parbata gələn Oliver Ras al-Qulla görüşür. Ras onun bacısının əməlinin yalnız Oliverin Rasın varisliyini qəbul edəcəyi halda bağışlayacağını bildirir. Oliver imtina etdikdə Starlinqə gələn Ras Teyanı ölümcül yaralayır. Bacısının Lazar quyusu vasitəsiylə sağaldılması qarşılığında Oliver Rasın varisliyini qəbul etməli olur.
Atasının Oliveri varis seçməsindən qəzəblənən Nisə Nanda Parbatı tərk edərək Starliq-sitiyə gəlir və burda Lorel Lenslə yaxınlaşır. Nisənin məşqləri nəticəsində döyüş sənətinə yiyələnən Lorel tezliklə yeni Qara bülbül kimi Ox komandasına qoşulur. Nanda Parbatda Əl-Səhim adı ilə İblisin varisi elan edilən Oliverin yaddaşını silməyə çalışırlar. Oliver özünü qaydalara uyğun apararaq xilas olmaq üçün məqam gözləyir. Rasın virus vasitəsiylə Starlinqi dağıtmaq planın öyrənən Oliver kömək üçün keçmiş dostları və Ox komandasına müraciət etməli olur. Komanda Rasa əsir düşdükdə isə Fleş köməyə yetişərək onları xilas edir. Ras al-Qul və Ox arasında Starlinq-sitidə baş tutan təkbətək döyüş birincinin öldürülməsi ilə başı çatır. Oliver Qatillər Liqasına rəhbərliyi Malkolm Merlinə həvalə edir.
Aktyor seçimi
170xpx|thumb|right|Mett Neybl mövsümün əsas antaqonisti olan Ras al-Qulu canlandırmışdır. “Ox” serialının üçüncü mövsümünün çəkiləcəyi The CW tərəfindən 12 fevral 2014-cü ildə elan edilmişdir. Stiven Amell, Devid Remsi , Emili Bett Rikards , Keti Kessidi , Pola Blektorn , Kolton Heyns və Uilli Hollandın daxil olduğu əsas aktyor heyəti öz rollarına qayıtmışdır. İkinci mövsümün finalından sonra Manu Benntin canlandırdığı Sleyd Uilson/Detstrouk personajı A.R.G.U.S.-un superhəbsxanasına salındığına görə, o, əsas aktyor heyətini tərk etmiş, lakin, “Qayıdış” seriyasında qonaq aktyor kimi çıxış etmişdir. Manu Bennetdən başqa Tommi Merlin rolunu canlandıran aktyor Kolin Donnel də “Sara” seriyasında qonaq aktyor kimi qayıtmışdır. Keyti Lots üçüncü mövsümün üç seriyasında rol almış, onlardan birində onun personajının Qatillər Liqasına qoşulması və Nisə al-Qulla tanışlığı təsvir olunmuşdur. Bunlardan başqa üçüncü mövsümdə Sintiya Adday-Robinson, Odri Mari Anderson və Katrina Lo da mütəmmadi olaraq öz rollarına qayıtmışlar. Əvvəlki mövsümlərdə Şado rolunu canlandırmış aktrisa Selina Jade üçüncü mövsümdə onun əkiz bacısı Meyi canlandırmışdır.
Barroumenin əsas heyətə qatılmasından bir ay sonra The CW üçüncü mövsümdə təxmini Deniel, Set, Toşi və Akiko adlandırılan dörd yeni personajın təqdim ediləcəyini elan edir. Yaradıcıların planına görə, Deniel və Set Starlinq-sitidə müasir dövrdə, Toşi və Akiko isə fleşbeklərdə görünməli idi. Deniel, “gələcəyin texnologiyalarını yaratmağa çalışan gənc və yaraşıqlı elm adamı” kimi təsvir edilir. Məlumatda deyilir ki, ictimai obrazı ilə yanaşı onun faciəvi və gizli keçmişi də var ki, texnologiyaların tətbiqi sayəsində zamanla personajı gizli superqəhrəmana çevirməyə imkan verəcək. O, həm ictimai, həm də şəxsi həyatda Oliverin rəqibi olmalı idi ki, buna əsaslanaraq, həmin personajın da üçüncü mövsümün antaqonisti ola biləcəyi qeyd edilir. Əvvəlcə təsvir edilən personajın komikslərdə Mavi böcək kimi də tanınan superqəhrəman Ted Kord olacağı düşünülsə də, sonradan “Deniel” adı ilə nəzərdə tutulan personajın Atom adı ilə tanınan Rey Palmer olması, peronajı “Supermenin qayıdışı” filminən tanınan Brendon Rutun canlandıracağı məlum olmuşdur. 200px|thumb|right|Rila Fukuşima üçüncü mövsümdə Katana rolunu canlandırmışdır. Set haqqında məlum olan o idi ki, o, “kimiya haqqında geniş məlumata malik yaxşı təhsil almış geniş ambisiyalı cinayətkar”dır. O, “düşmənlərinin iradəsini əlindən alan dərman tətbiq etməklə onları öz nəzarəti altna alır.” İyulda məlum olur ki, bu ad altında Qraf Vertiqonun varisi olan Verner Zaytl nəzərdə tutulurmuş. Qrafın ölümündən sonra Zaytl Vertiqo istehsalını davam etdirir. Yeni Qraf Vertiqo rolunu aktyor Piter Stormare canlandırmışdır. Toşi və Akiko Honqkonqda Oliverə kömək edəcək evli cütlük kimi təsvir olunur. Onlar həm də A.R.G.U.S.-la əlaqəlidirlər və döyüş sənətinin incəliklərinə bələddirlər. Sonradan Akiko rolunu aktrisa Devon Aokinin canlandıracağı, personajın əsl adının isə Tatsu Yamaşiro/Katana olacağı elan edilir. Lakin, naməlum səbəbdən avqustda Aokinin yerinə rol üçün “Rosomaxa: Ölməzlik” filmindən tanınan aktrisa Ril Fukusima götürülmüşdür. Tatsunun həyat yoldaşını Karl Yun canlandırmışdır.
2014-cü il iyulun sonlarında üçüncü mövsümdə Oliverin əsas rəqibinin Ras al-Qul olacağı elan edilir. Bu haqqda məlumat 2014 San-Diyqeo Beynəlxalq Komik-Konunda “Qotem”, “Fleş”, “Konstantin” seriallarının pilot seriyasının və “Ox”un üçüncü mövsümünün premyera seriyasının vaxtından əvvəl göstərilməsindən sonra elan edilmişdir. Ordaca Stiven Amell üçüncü mövsümün genişləndirilmiş treylerini təqdim etmişdir. Treylerin sonunda zəngin bəzədilmiş uzun yaşıl plaşlı adam göstərilmiş, fonda isə müxtəlif personajlar Rasın həm şəxsən Oliver, həm də ümumilikdə Starlinq-siti üçün hansı təhlükəni təşkil edə biləcəyini izah etmişdilər. Treylerin yayımlandığı vaxt Ras rolu üçün aktyor hələ də seçilmədiyinə görə, personajın üzü göstərilməmişdi. Mark Quqqenheym personaj haqqında deyir: "O, güclü personajdır, xüsusilə komikslərdə təsvir edildiyi anlamda. Biz onu yola vermək və ya xırda pul kimi istifadə etmək istəmirik. Biz yalnız Ras haqqında erkən təəssürat yaratmırıq, daima onu xatırladır və adını çəkirik.” Sentyabrın əvvəlində Qatillər Liqasının rəhbərini aktyor Mett Neyblın canlandıracağı rəsmən elan edilir.
Rasla birlikdə Stiven Amell daha bir personajı – Vəhşi pişik kimi tanınan Ted Qrantı da təqdim edir. Bildirilir ki, Qrant hansısa formada Lorel Lenslə əlaqələndiriləcək və hətta, ola bilsin ki, onlar arasında romantik münasibət olacaq. Bir neçə gün sonra Vəhşi pişiyi aktyor Cey Ramirezin canlandıracağı məlum olur. Aktyor qeyd edir ki, ''“Komikslərdə Tedin zəngin keçmişi var. O, həyatın çox üzü ilə qarşılaşmış insandır. O bir çox qaranlıq və müharibələrdən keçmişdir...O, uşaqlara kömək etmək və onları küçələrdən yığmaq üçün idman zalı açır. Xarici görünüşü hər nə qədər sərt olsa da, o, çox xeyirxah adamdır.”'' 2014-cü ilin avqustunda mövsümün aktyor heyətinə Felisitinin anası Donna Smoku canlandıracaq Şarlotta Ross, 2014-cü ilin oktyabrında isə Kərpic ləqəbi ilə tanınan cinayətkar Denni Brikuelli canlandıracaq Vinni Cons qoşulmuşdur.
Yazılması
Üçüncü mövsümdə serialın yeganə şouranneri olan Mark Quqqenheym qeyd edir ki, ikinci mövsümün finalı ilə “Ox”un hekayəsinin bir fəsili tamamlanmışdır. Buna görə də, çəkiliş heyəti yeni mövsümü təkcə köhnə fanatları razı salmaq üçün yox, həm də yeni fanatlar cəlb etmək üçün işləmişdir. Atmosfer daha ciddiləşdirilmiş, eyni zamanda daha yüngül fikirli olmuşdur. Personajlar zarafatlaşmağa başlamış, eyni zamanda əvvəlcə tənqidi yanaşılan hissi səhnələrə yer verilmişdir. Lakin, mövsümün əsasında öz müqəddəratını müəyyən etmə (əsas qəhrəman Oliver Kuin və ya Ox olmaq arasında seçim etmək şansı qazanır), həmçinin sadiqlik və loyallıq (ssenaristlər personajları kimin tərəfində olmağı seçməyə məcbur edirlər) mövzuları dayanır. Bu prosesin mənəvi və fəlsəfi baxımdan anlaşılmasının göstəricisi kimi, Ox komandasına daxil olmasına baxmayaraq, Royun gördükləri işin qanuniliyi haqqında düşünməsini nümunə göstərmək olar. Buna baxmayaraq mövsümdə serialın əvvəlki strukturu da saxlanır və hər seriyada fleşbeklər göstərilir. Fleşbeklərdə yeni süjet xətti inkişaf etdirilir və Oliverin Honkonqda yaşayaraq A.R.G.U.S.-la əlaqəli fəaliyyətindən bəhs edilir.
Prodüsserlərin mövsüm üçün dəqiq planı var idi : onlar birinci hissəni Sara Lensin qətli ilə başlamış və Oliverin məğlub olduğu Ras al-Qula qarşı döyüşlə bitirmişdilər. Saranı öldürməyə qərar verən prodüsserlər, bu qətlin əksər personajlara təəsir edəcəyini, ən azı mövsümün birinci yarısı boyunca davam edəcək sirr yaradacağını, həmçinin “Lorelin bu vaxta qədər getmədiyi yolla irəliləməsinə səbəb olacağı”nı düşünürdülər. Həmçinin üçüncü mövsümdə Uilla Holland əsas aktyor heyətində saxlanılsa da, ilk bir neçə seriyada Teya Kuin ümumiyyətlə göstərilmir və bu da mövsümün əsas sirlərindən biri kimi istifadə olunur.
“Felisiti Smokun gizli mənşəyi” seriyasında Oliverin Honkonqdakı həyatı ilə bağlı fleşbeklər yerinə, Felisitinin keçmişini göstərən fleşbeklər təqdim edilir. Bunun edilməsinin səbəbi, izləyicilərin fleşbeklər vasitəsiylə Oliverin itkin hesab edildiyi beş ildə başına gələnləri fleşbeklərdən öyrəndikləri kimi, başqa personajların da keçmişinə bu yolla işıq tutulması istəyi olmuşdur. Bu cür fleşbeklər Merlin və Dedşotun keçmişini göstərmək üçün “Üsyan” və “İntihar ənənəsi” seriyalarında da istifadə olunmuşdur.
Teyanın bitkinin təsiri ilə Saranı qətlə yetirdiyi süjet xətti ilk növbədə “Qalxış” seriyasındakı hadisələrə gətirib çıxaran əsas konfliktin tərkib hissəsi kimi yaradılmışdı. Həmin seriyada Ras və Oliver arasında döyüş əvvəlcədən planlaşdırılmışdı və Oliver məğlub olmalı olduğundan silah kimi qılınc seçilmişdi ki, həmin silahla Oliver Rasla müqayisədə daha pis davranır. Amellin sözlərinə görə, yaradıcılar Oliverin sağaldılması üçün Lazar quyusunun istifadə edilməsi ideyasından imtina edirlər. Həmçinin bildirilir ki, mövsümün ikinci yarımının ilk üç seriyası Oxun yoxluğunda Starlinq-sitinin nə hala qalacağını göstərmək üçün istifadə edilmişdir.
Müqavilə müddəti başa düşmüş Kolton Heynsin layihədən uzaqlaşdırılması üçün onun personajı Ox kostyumu geyinərək polis qarşısına çıxır, həbs edildikdən sonra isə süni ölüm səhnəsi təşkil edərək şəhərdən uzaqlaşır. Yaradıcılar onun personajını öldürməyə tələsmirlər və gələcəkdə hansısa seriyalarda Roy Harperin qaytarılmasını planlaşdırırlar. Həmçinin belə addım Oliver və Lens arasındakı münasibətləri də kəskinləşdirir. Sonuncu hələ də Oliverin əsl Ox olduğunu düşündüyünə görə Royun saxtakarlıq etməsini sübut edəcəyinə and içir. Sonradan Roy yenidən seriala qaytarılır və beləcə Teya ilə onun arasında üç mövsüm boyunca davam edən romantik münasibət uğurla yekunlaşdırılır və onlara vidalaşmaq şansı verilir.
Diqlın toyu və atalığı ilə bağlı səhnələr seriala emosional məzmun yüklənməsi üçün əlavə edilmişdir. Mövsümdə həm də Felisitinin iştirakı ilə iki yataq səhnəsi çəkilmişdir. Onun Rey Palmerlə sevgi münasibətini, personajın Oliveri gözləməsinin darıxdırıcı olduğunu düşünən prodüsser Endryu Kraysberq təklif etmişdir. Amellin sözlərinə görə, “Felisitinin Oliverə qarşı hələ də güclü hissləri olmasına baxmayaraq...o başqa variantlara da baxmalıdır.” On doqquzuncu seriyadakı yataq səhnəsi mövsüm finalından əvvəl Felisiti və Oliver arasındakı münasibəti göstərmək üçün əlavə edilmişdir.
Bundan əlavə yaradıcılar Oliverin yoxluğunda, lakin onun ölmüş olduğunu düşünmədən (həqiqətən və ya onuncu seriyada olduğu kimi səhvən) Ox komandasının özünü necə apardığına baxmaq istəyirdilər. Nəticədə Oliverin həftənin canisi elan edilməsi qərara alınır. Bununla yanaşı, yaradıcılar Starlinq-sitidə cinayətkarlığın səviyyəsinin qaldırılmasını da istəirdilər, çünki, bu yanaşma Brikvellə münaqişədə istifadə olunmuşdu. Bunun əvəzinə onlar, Lorel, Diql və Felisitidən ibarət yeni komanda yaradırlar və komanda üzvlərinin hər biri Oliverin başına nə gəldiyini özünəməxsus şəkildə qəbul edir.
Çəkilişlər
Bu mövsümdə əsas daimi rejissorlardan biri daha əvvəl yalnız xüsusi effektlərlə məşğul olan Qlen Uinter olmuşdur ki, şouranner Kraysberq onun stilini “seriala yeni həyat bəxş edən”, “seriala yeni baxış” və “demək olar ki, nağılvari” adlandırır. Mövsümün əsas çəkilişləri Vankuverdə və onun ətraflarında aparılmışdır. Çəkiliş prosesinə 9 iyulda start verilmişdir. 11 iyulda “Bi-Si Pleys”} stadionu qarşısında Starlinq-siti Polis Departamentinin mətbuat konfransı səhnəsi çəkilmiş, həmin gün axşam isə Xalq sarayı ətrafındakı bina damlarında çəkilişlər aparılmışdır. Çəkiliş məkanı kimmi tez-tez Buller Studio binası istifadə edilmişdir.
Üçüncü mövsümdə fleşbek hadisələrinin baş verdiyi yer Lian Yu adasından Honkonqa keçirilmiş, buna baxmayaraq həmin səhnələr də Vankuverdə çəkilmişdir. Kraysberq qeyd edir ki, ''“Xoşbəxtlikdən, Vankuver və Honkonq çoxlu ortaq xüsusiyyətlərə malikdir. Hər iki şəhər sahil xəttinə malikdir, buna görə də, bir neçə maraqlı optik fənd tətbiq edərək asanlıqla Honkonqu yarada bildik."'' “Sakitçilik” seriyasında Oliverin Maseo Yamaşirodan qaçdığı səhnə, Terminal City Iron Works metallurgiya zavodu (zavod binası isə daha əvvəlki çəkilişlər zamanı Verdant klubunun fasadı kimi istifadə edilmişdir) döngəsində yaradılmışdır. “Oxunu kənara qoy” seriyasında Oliver və Tatsunun Maseo və Akikonu Honkonq limanında xilas etdikləri səhnə Rogers Sugar Mill muzeyi ərazisində çəkilmiş, Honkonq gəmi dokları isə Allied Shipbuilders gəmi inşa şirkəti ərazisində yaradılmışdır. Bundan başqa Honkonq səhnələri Fairmont Pacific Rim otelində , Aura gecə klubunda , Doktor Sun Yat-Senin Çin bağında və başqa ərazilərdə də aparılmışdır.
“Felisiti Smokun gizli mənşəyi” seriyasının çəkilişləri zamanı Qot-Felisiti obrazının yaradılması üçün aktrisa Emili Bett Rikards qara parikdən istifadə etmişdir. Aktrisa deyir ki, parik “tikanlı, ağır, isti” və “dəhşətli dərəcədə narahat” olmuşdur. Aktrisanın sözlərinə görə, həmin obraz onun adətən canlandırdığı Felisiti obrazından o qədər fərqlidir ki, daima bir yerdə çəkildiyi aktyorlar onu belə imiclə tanımamışdılar. “Qalxış” seriyasında Oliver və Ras al-Qulun döyüş səhnəsi Vankuver yaxınlığındakı Qraus-Mauntində mənfi hava tempraturunda çəkilmişdir. Hərəkətləri düzgün yerinə yetirmək üçün Stiven Amell iki həftəlik hazırlıq keçmiş, həmin müddətdə aktyor Neybl və Rasın dublyoru ilə məşqlər etmişdir. Bununla yanaşı Bemford da mütəmmadi olaraq Amell və Neybla (həmçinin onun dublyoruna) məsləhətlər vermişdir.
Kostyum dizaynı
Maya Maninin sözlərinə görə, Qara bülbül kostyumu daha əvvəl aktrisa Keyti Lotsun Bülbül kimi geyindiyi kostyumun dəyişdirilmiş formasıdır. Komiks kanonuna uyğun olaraq bu kostyuma torlu əlcəklər əlavə edilmiş, kostyum isə bir qədər sadələşdirilərək elə haa gətirilmişdir ki, “əgər Lorel ənənəvi maskasını çıxarsa idi, küçədə gedən adi qızdan fərlənməzdi.” Atom kostyumu uzun müddət yalnız kosept-artlarda mövcud olmuş və komikslərdə görünən kostyumdan əsaslı şəkildə fərqlənmişdir. Rey Palmer gec-tez “bacarıqları texnika vasitəsiylə təmin edilən” superqəhrəmana çevriləcəyindən, onun kostyumunun oxşar xarakterli başqa bir komiks personajı – Dəmir adamın kostyumu ilə oxşar olması riski var idi. Buna görə də kostyumun hazırlanması zamanı xüsusi ddımlar atılmış, kompüter qrafikası ilə yaradılmış Dəmir adam kostyumlarından fərqli olaraq, Atom kostyumu realda ən kiik detallarına kimi işlənərək hazırlanmışdır. Buna görə də, kostyumun hazırlanmasına uzun müddət sərf edilmiş və o, yalnız tamamlandıqdan sonra süjetin tərkib hissəsinə çevrilmişdir.
Musiqi
Mövsümün film musiqisi albomu 13 sentyabr 2015-ci ildə WaterTower Music leyblı tərəfindən çıxarılmışdır. Üçüncü mövsümdə də bütün serialın bəstəkarı Bleyk Nili olmuşdur. Müsahibələrindən birində Nanda Parbat və Qatillər Liqası musiqi mövzularına nəyin təsir etməsi haqqında suala cavab verərkən bəstəkar deyir: ''“Ras al-Qul mənim musiqi mövzusu bəstələdiyim personajlar arasında ən çox sevdiklərimdən biridir. Mən, Yaxın Şərq musiqisinin harmoniya və instrumentasiyasını araşdırdım. Onun iqamətgahı olan Nanda Parbat mistika ilə əhatə olunmuşdu və başqa aləm, başqa zaman kimi qəbul edilirdi. Onlar qəddər və zəhmlidirlər. Buna görə də, mən, palitranı genişləndirərək imkanından istifadə edərək musiqiyə qadın vokalı, düdük və şərq zərb alətləri əlavə etdim. Mən hesab etmirəm ki, hansısa konkret musiqinin təsiri altında olmuşam.”''
“Fleş”lə krossover
Gözlənilən krossoverin ilk əlamətləri “Ox”un ikinci mövsümündə sonradan “Fleş” serialının əsas heyətini təşkil etmiş Barri Allen, Sisko Ramon və Keytlin Snounun təqdim edilməsi olmuşdur. 2014-cü ilin iyulunda isə “Fleş”in birinci, “Ox”un isə üçüncü mövsümünün səkkizinci seriyalarının iki saatlıq krossover olacağı elan edilir. “Ox”un üçüncü mövsümü çərçivəsində krossoverin “Məğrur v kobud” adlanan ikinci hissəsinin premyerası 3 dekabr 2014-cü ildə baş tutmuşdur. Seriyanın adı DC Comicsin uzun müddətli seriyasının adından götürülmüşdür. Krossover seriyasında qonaq aktyor kimi “Fleş” seriyasından Qrant Qastin, Karlos Valdes və Daniella Panabeyker iştirak etmişlər. 2014-cü ilin sentyabrında məlum olur ki, krossoverdə əsas cani rolunu “Spartak: Qan və qum” serialı ilə məşhur olan Nik Tarabey canlandıracaq. Bundan başqa həmin seriyada Sintiya Adday-Robinson və Odri Mari-Anderson da rol almışlar.
Krossover seriyası “Ox” seriyaları arasında izləyici sayında görə, yalnız 10 oktyabr 2012-ci ildə çıxarılmış “Pilot” seriyasından geridə qalmış, lakin, 18-49 yaşlılar arasında reytinq göstəricisinə görə həmin seriyanı geridə qoymuşdur. “Oxunu kənara qoy” seriyası ilə müqayisədə teleauditoriya və 18-49 yaşlılar arasında reytinqin müvafiq olaraq 46 % və 56 % artması müşahidə olunmuşdur ki, bu da onun növbəti iki il ərazində The CW telekanalının ən məşhur şousuna çevirmişdir. Tənqidçilərin seriya haqqında rəyləri də müsbət olmuş, bəziləri isə krossover seriyasının üçüncü mövsümün ən yaxşı seriyası adlandırmışlar. Krossoverin əsas canisi Kapitan Bumeranq üçüncü mövsümün ən yaxşı canisi adlandırılmışdır.
Yayımlanması və qəbulu
Üçüncü mövsüm 8 oktyabr 2014-cü ildən başlayaraq hər həftənin çərşənbə günü 20:00 pm-də The CW telekanalında yayımlanmış, final seriyası isə 13 may 2015-ci ildə efirə verilmişdir. Böyük Britaniyada mövsüm 30 oktyabr 2014-cü ildən Sky1 telekanalında, Kanadada isə CTV telekanalında yayımlanmışdır. Növbəti mövsümün premyerası günü üçüncü mövsüm həm də Netflix tərəfindən yayımlanmağa başlamışdır. Rusiyada mövsüm 31 may 2016-cı ildən Sony Sci-Fi telekanalı tərəfindən yayımlanmışdır.
Tənqidçilərin mövqeyi
“Rotten Tomatoes” rəy aqqreqatorunda “Ox”un üçüncü mövsümü 100 % təravətli 8,55/10 balla qiymətləndirilmişdir. Həmçinin tənqidçilər mövsümü müsbət qiymətləndirmişlər. “IGN”dən Cessi Şedin mövsümü 6.9/10 balla qiymətləndirərək deyir ki, “bir necə güclü seriya”, “canilər və ikinci plan personajlarının daha uğurlu istifadəsi” və “heyrətləndirici xoreoqrafiya”ya baxmayaraq mövsüm gözləntiləri doğrultmur və ilk iki ildə yaradılmış səviyyəni saxlaya bilmir. Şedinin fikrincə bu mövsümdə fleşbeklərdə təqdim edilən süjet xətti darıxdırıcıdır, final isə şablon xarakterlidir. Üçüncü mövsümün əsas problemləri kimi tənqidçi yaradıcıların süjet dönüşlərini uğurla istifadə etməməsi, həmçinin Ras al-Qul və Qatillər Liqasının mövsümün əsas canisi olmasının gec aydın olmasını göstərir. Tənqidçinin fikrincə üçüncü mövsümün ən yaxşı seriyaları “Fleş”lə krossover və mövsüm yarısının finalıdır. “Forbes” jurnalından Erik Keyn üçüncü mövsümün bir neçə ssenari qərarlarını tənqid edir. İlk növbədə bu Sara Lensin ölümü və onun təsir etdiyi hadisələrlə bağlıdır – Keynin fikrincə ssenaristlər ən yaxşı personajlardan birini öldürmüşlər və bunu çox erkən, həm də xüsusi tələb olmadan etmişlər. Bundan əlavə Keyn Saranın öldürülməsini Oliver və Felisitinin romantika xətti ilə də əlaqələndirir və onları aşiq cütlük kimi tənqid edərək deyir ki, Saranı bu süjet xətti üçün yer açmaq məqsədi ilə öldürdülər. Tənqidçinin fikrincə Sara və atasının Oxa qarşı münasibətinin qəfildən kəskin dəyişməsi kimi problemləri də nəzərə alsaq, bütün bu çatışmazlıqlar serialı “sabun operası”na çevirmişdir. “Movie Pilot” saytından Con Lalli romantika xətti ilə bağlı narahatlığını ifadə edərək, Starlinq-sitinin “Douson buxtası”na çevrildiyini deyir.
“Den of Geek”dən Rob Lin də üçüncü mövsümün bir çox problemlərini sadalayır. Tənqidçi ilk növbədə həddən artıq çoxlu sayda canilərlə (o cümlədən daha əvvəl təqdim edilmiş və yenidən qaytarılmış) qarşılaşma və buna görə də əsas qəhrəmanın inkişaf etdirilməsinə az vaxt qalmasını qeyd edir. Lin həm də Felisiti obrazına həsr edilən ekran vaxtının böyük olmasını tənqid edərək deyir: ''“Həmin qəhrəman fanatların sevgisini qazansa da, onun məşhurluğu o qədər böyükdür ki, bəzən əsas süjet xəttinin inkişafına mane olur. Bizə onun mənşəyi ilə bağlı bütöv bir seriya lazımdırmı? Sonda onsuz da Oliverlə birlikdə olacağı bəlli olduğu halda, Felisitinin Rey Palmerlə romantik əlaqələrinə bu qədər vaxt sərf edilməsinə dəyərdimi? Ehtimal ki, hər iki sualın cavabı “yox”dur.”'' Tənqidçi üçüncü mövsümdə yeganə diqqət çəkən məqam kimi Ras və Oliverin qılıncla döyüşünü qeyd edir. “ScreenCrush”dan Kevin Fitzpatrik Qatillər Liqası rəhbərinin motivinin pis müəyyənləşdirildiyini, onun  öz yerini Oliverə vermək istəməsinin Starlinq-sitini növbəti dəfə ekoloji təhlükə ilə üzbəüz qoyması ilə bağlı süjet dönüşünün isə layiqincə açılmadığını qeyd edir.