cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şıxbala Əliyev
Elmi fəaliyyəti
Şıxbala Əbülfəz oğlu Əliyevin elmi fəaliyyəti nəzəri, təcrübi, tədbiqi xarakter daşıdığı kimi, həm də onun elmi fəaliyyəti tarixi baxımdan böyük mənası vardır. Onun kəşfləri, elmi axtarışları, elmi tədqiqatları müharibə illərində neft senayesində inqilabi irəliləyişlərə səbəb olmuşdur. 1941-ci ildə Ş.Əliyev Kimya İnstitutuna direktor vəzifəsinə təyin edilir. Ona bir sira müdafiə əhəmiyyətli elmi işlərin yerinə yetirilməsi və institutun tematik planının hərbi məqsədlərə uyğunlaşdırılması kimi mühüm və məhsuliyyətli vəzifə tapşırılır.
Böyük Vətən Müharibəsi dövründə Şıxbala Əbülfəz oğlu Əliyev neft kimyası sahəsində böyük müdafiə və təcrubi mənalı bir sıra vacib işlər görmüşdür. Onun gördüyü ən vacib məsələlərə aşağıdakıları aid etmək olar: 1941-1943-cü illərdə Kimya İnstitutunda kömür məmulatlarının və yerli materialların, elektroizolyasiya olunmuş lakların istehsalı, yangından qorunma rənglərin istehsalı, kobaltın turşlaşması, sulfat turşusunun qalıqlarından istehsal olunan vanadium katalizatorunun alınması, yeraltı sulardan yeyici natrium, yod, bromun alınması, lüminoforların, stirolun və polistirolun alınması, sabun emalı ücün suiti piyinin təmizlənməsi və müharibə dövrünün bir çox vacib layihələri.
Şıxbala Əliyev neft və neft məhsullarından üzvi maddələrin alınmasının perspektiv metodlarını işləyib hazırlamışdır, bunun nəticəsində Azərbaycan mədənlərində buruqların neft və axın xətlərinin deparafinizasiya metodu istifadə olunmağa başlamışdır, bu da bu buruqların məhsuldarlığını artırmışdır. Onun tərəfindən xlorlu alyuminiumla krekinq prosessi nəticəsində və krekinqin buxar fazasında toluol və stirolun əmələ gəlmə mexanizmlərini işləmişdir. Ölkənin müdafiə sənayesinin sifarişi ilə Ş. Əliyevin yerli neft məhsullarından stirolun və polistirolun alınması ilə bağlı unikal elmi iş öz praktiki tədbiqini tapmışdır. Bununla bərabər kerosinlərin qrup tərkibinin müəyyən edilməsi üçün ekspres üsulun tədbiqi üçün çox mühüm elmi tədqiqat həyata keçirilmişdir. Professor Şıxbala Əliyev Azərbaycanda neft kimyası sahəsində məşhur və vacib olan bir çox elmi tədqiqatları həyata keçirmişdir.Müharibə dövründə Ş. Əliyevin elmi fəaliyyətində yüksək kolorili və yüksək sıxlığa malik yanacaq məhsullarına, yeni, istiliyə dözümlü polimer məhsullarına, kerosinin xlorlu alyuminiumla krekinqinə, Azərbaycanda yanan suxurların öyrənilməsinə və bir çox başqa məsələlərə xüsusi diqqət yetirilirdi. Kimyəvi zəhərləyici turş maddələrin yerli palçıq növləri ilə əvəz edilməsi, Quba rayonunda yanan suxurların tədqiqi, toluol fraksiyasının yerli palçıq növləri ilə təmizlənməsi, B-70 benzinin xlorlu alyuminiumla buxar formasındakı katalitik reforminqini, benzolun təkəvəzedicilərinin parçalanma mexanizminin araşdırılması, toluolun və metilstirolun yaranması kimi düşmən üzərində qələbəyə xidmət edən vacib dövlət tapşırıqlarını Ş. Əliyev qısa vaxt ərzində yerinə yetirmişdir. Onun elmi fəaliyyətinin səciyyəvi cəhəti onun bütün elmi yaradıcılığında nəzəri və təcrübi ideyalarla zəngin mövzulara üstünlük verməsində idi. Bun tipli yeni növ süni kauçukun əsas komponenti olan stirolun neftdən alınması ilə bağlı professorun elmi tədqiqatı böyük elmi-təcrübi maraq doğurmuşdur.
Professor Ş. Əliyev tərəfindən həmçinin Azərbaycanın yanan suxurları da tədqiq edilmişdir. Onun hazırladığı monoqrafiyada Azərbaycanın yanan suxurlarının fiziki və kimyəvi təbiətini və onlardan yanma mühərrikləri üçün yüksək keyfiyyətli yanacağın və digər müxtəlif assortimentli kimyəvi maddələrin alınması üçün emal üsülları da ətraflı araşdırılmışdır. 1942-ci ildə, Ş. Əliyev SSRİ Elmlər Akademiyasının Elmi Şurasında dünya şöhrətli alim, akademik A. E. Favorskinin rəhbərliyi ilə "Krekinqin buxar fazasında toluolun və stirolun yaranma mexanizmi" mövzusunda böyük uğurla doktorluq dissertasiyasinı müdafiə etmişdir və Azərbaycanın kimya elmləri üzrə ilk elmlər doktoru olmuşdur. Gənc alimin toluolun sintezi ilə bağlı elmi tədqiqatlarının əhəmiyyəti müharibə illərində xüsusi olaraq artmışdır. Bu illərdə həmin kimyəvi birləşmələrə tələbat çox yüksək idi. Ş. Əliyevin ixtirasının tədbiqi ölkə üzrə toluolun istehsalının artmasına şərait yaratmışdır. SSRİ Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə 1944-cü ildə Ş. Əliyev "Ümumi kimya" ixtisası üzrə Azərbaycanın ilk professoru yüksək adına layiq görülmüşdür. Ş. Əliyev SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan Filialının Prezidiumu və müxtəlif hərbi təşkilatlar tərəfindən Kimya İnstitutunun elmi tematik planının hərbi məqsədlərə uyğunlaşdırılmasına görə çoxsaylı təşəkkürlər almışdır. Qiymətli elmi işlərinə görə, o cümlədən müasir aviasiya texnikası üçün yüksək sıxlıga malik və yüksək kolloidli yanacağın və turş qudronların tullantılarından briketləşdirilmiş. Onun elmi fəaliyyətinin əsasını kimya sahəsində çalışa biləcək istedadlı və savadlı gənc nəslin tərbiyələndirilməsi və yetişdirilməsi kimi mühüm tezis təşkil etmişdir. Müharibə illərində də alim pedaqoji fəaliyyətini davam etmişdir.
Pedoqoji fəaliyyəti
O, eyni zamanda Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun kafedra müdiri və M. Əzizbəyov adına Azərbaycan İndustrial İnstitutunun (indi ADNA) kimya və neft texnoloqiyası kafedrasının professor vəzifələrində çalışmışdır. 1950-ci ildə Ş. Əliyev yeni yaradılmış Azərbaycan Politexnik İnstitutunda "ümumi kimya" kafedrasını təşkil etmişdir. Şıxbala Əbülfəz oğlu Əliyevin geniş elmi və pedaqoji fəaliyyəti layiqincə qiymətləndirilmişdir. 1945-ci ildə o, "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir. Həmin ildə Azərbaycanın Ali Soveti tərəfindən ona "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı verilmişdir. Şıxbala Əliyev müharibə illərində göstərdiyi əmək fədakarlığına görə Dövlət və Elmlər Akademiyasının Prezidiumu tərəfindən bir sıra təşəkür və mükafatlar almışdır. Kimya İnstitutunun elmi tematik planının hərbi məqsədlərə uyğunlaşdırılmasına görə və müdafiə əhəmiyyətli mövzuların yerinə yetirilməsinə görə Ş. Əliyev Azərbaycanın Ali Soveti tərəfindən "1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsində fədakar əməyinə görə" medalla təltif edilmişdir. 1946-cı ildə Azərbaycan Respublikasının yaranmasının 25-ci ildönümü münasibəti ilə Ş. Əliyev "Fədakar əməyinə görə" medalla təltif edilmişdir. Ölkə ictimayəti tərəfindən Ş. Əliyevin fəaliyyəti xüsusi olaraq qiymətləndirilmişdir. Onu tanıyan insanlar Ş. Əliyevin xeyirhaqlığını ətrafdakılara qarşı diqətcil olduğunu qeyd edirdilər.
O, hər zaman ölkənin digər Respublika və şəhərlərindən olan mütəxəssislərdən öz elmi məsləhətlərini və yardımını əsirgəmirdi. Ş. Əliyev 1950-1960-cı illərdə yorulmaz ictimai xadim olmuşdur. D.İ. Mendeleyev adına Ümumittifaq Cəmiyyətinin sədr müavini olmuş və bu vəzifədə fəal ictimai işlər aparmışdır. O, bir çox beynəlxalq konfransların iştirakçısı olmuşdur. 1960-cı il iyulun 9-da onun həyatı gözlənilmədən faciəvi şəkildə qırıldı: rəhbərlik etdiyi laboratoriyada elmi-tədqiqat işləri üzrə eksperimentlər aparkən baş vermiş bədbəxt hadisə nəticəsində alim həlak olmuşdur.
2010-cu il, aprelin 15-də Milli Elmlər Akademiyasının Y.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda Azərbaycanda neft-kimya elminin inkişafında böyük xidmətləri olmuş kimya elmləri doktoru, professor Ş. Əliyevin 100 illiyinə həsr edilmiş tədbir kecirilmişdir. Tədbiri açan İnstitunun direktoru akademik Musa Rüstəmov alimin elmi fəaliyyəyindən bəhs edərək onun vəzifə borcunu yerinə yetirərkən faciəli şəkildə həlak olduğu qeyd etdi və alimi "elmin şəhidi". Ş. Əliyevin həyat və elmi fəaliyyəti haqqında professor Arif Həsənov geniş məruzə ilə çıxış etdi. Qısa, lakin mənalı və zəngin elmi həyat yaşamış alim 1935-ci ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda işə başlamış və ömrünün axırına qədər orada işləmişdir.
Paband (Xudabəndə)
Paband - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 560 nəfər yaşayır (134 ailə).
NGC 1431
NGC 1431, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Buğa bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Çuqinadak
Çuqinadak (Chuginadak Island, Tanax̂ Angunax̂) — Aleut adaları qrupuna, Dörd Dağ adalarına daxil olan ada.
Coğrafiya
Adanın sahəsi 167 km²-dir. Adanın uzunluğu 23 km, eni isə 9,7 km-dir. Ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 1730 m yüksəklikdədir. Adada dünyanın ən aktiv vulkanlarından biri — Çuqinadakın demək olar ki, yarısını tutan Klivlend vulkanı yerləşir. Vulkanı adanın alçaq şərq hissəsindən dar bir quru zolaq ayırır.
Ada tundra bitkiləri, mamırlar, şibyələrlə örtülüdür. Adada soyuq dəniz iqlimi hakimdir, tez-tez duman və yağıntılar müşahidə olunur.
İnqrid Narqanq
İnqrid Narqanq — avstriyalı vəkil, hakim və müasir tarixçi. 1964-cü ildən 1993-cü ilə qədər Engelharzell bölgə məhkəməsinin rəhbəri olmuşdur. Avstriya məhkəmə sistemində kənd bölgə məhkəməsinə rəhbərlik edən ilk qadın idi.
Bioqrafiyası
Alisa İnqrid Annemari Narqanq 17 aprel 1929-cu ildə Rumıniyanın Çernovtsı şəhərində anadan olmuşdur. O, bir Köhnə Avstriya məmur ailəsindən gəldi. Onun ulu babası klassik filoloq və orta məktəb direktoru Stefan Volff olmuşdur. Babası isə vəkil idi. Ailə Çernovtsıda yaşayırdı. onun böyüyüb boya başa çatdığı ərazi Birinci Dünya müharibəsinin sonuna qədər Avstriya monarxiyasının tacına mənsub olmuş, sonra Rumıniya Krallığına verilmiş və hazırda qismən Ukraynada (Çernovtsı daxil olmaqla) yerləşir. Atası iki yaşında ikən ailəni tərk etmişdir. O, anası və nənəsi tərəfindən böyüdülmüşdür.
1940-cı ilin yayında Narqanqın on bir yaşı olanda, alman mənşəli vətəndaşların Almaniyaya köçürülməsi başladılır. Narqanq anası və nənəsi ilə birlikdə əvvəl Aşağı Sileziyaya, daha sonra Yuxarı Sileziyaya köçür. İkinci Dünya müharibəsinin sonlarına yaxın Sovet qoşunları Sileziyaya yaxınlaşdıqda onlar Yuxarı Avstriyaya qaçırlar.
"Sürgünlər" və "etnik almanlar" deyilən bir ailədən olan Narqanq, 1945-ci ilin payızında Qmundendəki orta məktəbdə oxumağa başlayır. 1948-ci ildə məzun olduqdan sonra İnsbrukda hüquq təhsilinə yiyələnir. 1952-ci ildə hüquq doktoru dərəcəsini alır. Bir il məhkəmə işində çalışır və iqtisadiyyat təhsili almağa qərar verir. 1959-cu ildə sosial və iqtisadi elmlərdə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir. Bu müddət ərzində Narqanq artıq Linzdə təcrübəçi vəkil kimi işə başlayır və vəkillik imtahanından keçir. Sonradan Linz magistraturasında vəkil işləyir. 1963-cü ildə Narqanq hakim olur. 1964-cü ildən 1993-cü ildə təqaüdə çıxana qədər Narqanq Engelharzzell Rayon Məhkəməsinə rəhbərlik edir. Avstriya kənd bölgə məhkəməsinə rəhbərlik edən ilk qadın olur.
Müasir bir tarixçi olaraq Narqanq Bukovinya almanlarının tarixini və İkinci Dünya müharibəsindən sonra Yuxarı Avstriyadakı qaçqınların vəziyyətini araşdırır. Linzdəki Bukovin almanları bölgə komandasının qurucularından biri olur.
Sonrakı illərdə Narqanq Engelharzzell, Linz və Vyanada yaşayır.
10 may 2019-cu il tarixində Şerdinqdə dünyasını dəyişir.
Kəpənəkçi (Sarvan)
Kəpənəkçi (Kürüstü Kəpənəkçi) — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
Coğrafi mövqeyi
Kəpənəkçi kəndi Marneuli rayonunun Qardabani ilə sərhəd zonasında Kür çayının sağ sahilində dəniz səviyyəsindən 280-300 metr hündürlükdə yerləşir.
Əhalisi
2002-ci ilin siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən kənddə 1383 nəfər əhali yaşayır ki, bunların da 711-i kişilər, 672-si isə qadınlardır. Kənd əhalisinni 96%-i azərbaycanlılardan ibarətdir.
Zeynalı (Urmiya)
Zeynalı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 577 nəfər yaşayır (153 ailə).
Karel Vasak
Karel Vasak (; d. 26 iyun 1929, Çexoslovakiya – ö. 1 may 2015, Strasburq, Fransa) — çex-fransız professor, beynəlxalq hüquq üzrə mütəxəssis.
Həyatı
Vasak Çexoslovakiyada anadan olmuş, daha sonra hüquq oxumaq üçün Fransaya köçmüşdür. 1948-ci ilin fevralında Praqada kommunistlərin çevrilişindən sonra orada qalmağa qərar vermişdir. O, Fransa vətəndaşlığını əldə etmiş və Avropa Şurasında müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.
1969-cu ildə Vasak Strasburqda Beynəlxalq İnsan Hüquqları İnstitutunun ilk baş katibi vəzifəsinə təyin edilmiş, 1980-ci ilə qədər bu vəzifədə fəaliyyət göstərmişdir. O, İnsan hüquqları və sülh Şöbəsinin müdiri, sonra YUNESKO-nun və Ümumdünya Turizm Təşkilatının hüquq məsləhətçisi vəzifələrində çalışmışdır.
Professor 1979-cu ildə Fransız İnqilabının ideallarından ilhamlanaraq məşhur "insan hüquqlarının üç nəsli" konsepsiyasını irəli sürmüşdür.
Vasak 1982-ci ildə İnsan Hüquqlarının Beynəlxalq Ölçüləri (ISBN 0-313-23394-2) adlı kitabın redaktoru olmuşdur.
Karel Vasak 1 may 2015-ci ildə vəfat etmişdir.
Ən bahalı futbolçu transferlərinin siyahısı
Futbol tarixi ərzində ən baha qiymətə transfer olunan futbolçuların siyahısı aşağıdakı kimidir :
Şorab (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 301 nəfər yaşayır (68 ailə).
Həşəratda ağız orqanlarının quruluş tipləri
Həşəratda ağız orqanlarının quruluş tipləri— Qidanın müxtəlifliyindən asılı olaraq, həşratda ağız orqanları müxtəlifdəyişikliyə uğramışdır. Bununla yanaşı onlar nə qədər dəyişsələr də və bir-birindən fərqlənsələr də ayrı-ayrı hissələrin quruluşuna və yerləşməsinə görə bir-birinə oxşardırlar. ağız orqanları üst dodaqdan, 3 cüt ağız ətraflarından və dilbənzər çıxıntıdan ibarətdir. Ağız ətraflarında bir cüt çənələr (mandibula) bir cüt alt çənələr (maksilla) və birdə buğumlu alt dodaq aiddir. Təkamül prosesində qidalanma xüsusiyyətindən asılı olaraq həşəratda bir neçə tip ağız orqanları inkişaf etmişdir:gəmrici, gəmirici-yalayıcı, sorucu, sancıcı-sorucu, kəsici-sorucu, yalayıcı.
Gəmirici tipli ağız orqanları
Gəmirici tipli ağız orqanları bərk qida ilə qidalanmağa uyğunlaşan həşəratada inkişaf etmişdir. Bu tip ağız orqanları buğumlanmamış üst çənələrdən, bir cüt buğumlu alt çənələrdən, xaricdən cüt olmayan alt dodaqdan ibarətdir. Ağızın üst hissəsində isə üst dodaq yerləşmişdir. Gəmirici ağız orqanlarında üst çənələr buğumsuz olmaqla yanaşı möhkəmdir, qidanın qoparılmasına və xırdalanmasına xidmət edir. Bu tip ağızlarda üst çənələr yaxşı inkişaf etmişdir. Bəzi formalarda bu çənələr güclü inkişaf edərək, buynuz formasını almışdır. Maral böcəyinin erkək fərdlərində olduğu kimi. Bəzi formalarında, yırtıcı həyat tərzi keçirən qaçağan böcəyində üst çənələr daxildən diş-dişdir, bitki ilə qidalanan formalarda isə dişciklər kütdür. Alt çənələr mürəkkəb quruluşlu olub, əsas buğumdan, gövdəcikdən, bir cüt xarici çeynəyici pərlərdən və bir cüt daxili çeynəyici pərlərdən ibarətdir. Gövdəciyin 7-yə qədər buğumu olan alt bənə hiss orqanları vardır. Alt çənə toxuma və iy bilmə orqanalarına malik olub, qidanın tutulmasına və saxlanmasına xidmət edir. Alt dodaq alt çənənin iki cütünü təşkil edir, lakin orta hissədə ikiəsas buğumu və gövdəciyinin bir hissəsi birləşmiş formadadır. Ona görə alt dodaq cüt olmayan orqana çevrilmişdir. Alt dodağın daxilində, ağız boşluğunun içərisində hipofarinks adlanan diləbənzər çıxıntı vardır. Üst dodaq dəri büküşlüdür. Gəmrici tipli ağız orqanları düzqanadlılarda, tarakankimilərdə, dəvdələyilərdə, böcəklərdə, iynəcələrdə, bəzi pərdəqanadlılarda, kəpənək tırtılarında, bir çox həşərat sürfələrində və s. inkişaf etmişdir.
Gəmrici-yalayıcı tipli ağız orqanları
Bu tip ağız orqaları gəmirici tipli ağız oqranlarının təkamül proseində dəyişilmiş formasıdır. Bu tip ağız orqanları gəmrici tipli ağız orqanlarının təkamül prosesində dəyişilmiş formasıdır. Bu tip ağız orqanları bal arısında yaxşı inkişaf etmişdir. Üst çənələr gəmirici ağız tipində olduğu kimi və buğumlanmış formadadır. Arılar üst çənələrinin köməyi ilə çiçəklərdə olan toz kisəciyini gəmirərək tozcuqu yığır, mum hazırlayır və ondan şan düzəldir. Alt çənələr əsas buğumla baş kapsuluna birləşir. Gövdəcik adlanan buğumda uc hissəsi itiləşmiş uzun çeynəyici pər vardır. Alt dodaq mürəkkəb quruluşludur, arılarda güclü şəkildəyişməyə məruz qalmışdır. Alt dodaq uzundur və o alt çənələrlə birlikdə bükülərək xortum əmələ gətirir. Üst dodaq buğumlanmamış dəri büküşündən ibarət olub, başın ön hissəsində yerləşmişdir. Bir çox xüsusiyyətlərinə görə gəmirici tipli ağiz orqanlarına oxşarlığını saxlamışdır.
Klivlend vulkanı
Klivlend vulkanı — Şimali Amerikada, Alyaska ştatı, Çuqinadak adasında yerləşən aktiv vulkan. Vulkan 1730 m yüksəklikdə yerləşir. Aleut adalarının ən aktiv vulkanıdır.
Həşəratda ağız orqanlarının quruluş tipləri
Sancıcı-sorucu tipli ağızorqanları
Bu tip ağız orqanları bitkinin şirəsi və heyvanların qanı ilə qidalanmağa uyğunlaşmışdır. Sancıcı-sorucu ağız orqanları müxtəlif şəkildəyişməyə məruz qalaraq özünəməxsus quruluşa malikdir. Onlar taxtabitilərdə, bərabərqanadlılarda, bitlərdə, birələrdə və qansoran ikiqanadlılarda inkişaf etmişdir. Sancıcı-sorucu tipli ağız orqanlarının əsas hissəsini təşkil edən üst və alt çənələr 4 sancıcı qıla çevrilmişdir. Bu sancıcı qıllar nazik, çıxıntısız, buğumsuzdur və bir-birinə çox yaxın yerləşmişdir. Üst çənələr deşməyə xidmət edir və uc hissədən itiləşmişdir. Alt çənələr büküldükdə novça iki kanal əmələ gətirir. Alt dodaq güclü inkişaf ederək, enli, uzununa dartılmış və buğumludur.
Klivlend vulkanı
Fəaliyyət
Bu vulkanın 19-cu və 20-ci əsrlərdə bir çox qeydə alınmış püskürmələri, həmçinin 18-ci əsrdə ərazidə vulkanik fəaliyyətin bir neçə hesabatı vardır. Son püskürmə 2011-ci ildə baş vermişdir. Vulkan 2011-ci il dekabrın 30-da 4,5 kilometr məsafəyə kül püskürmüşdür.
Həşəratda ağız orqanlarının quruluş tipləri
Kəsici — sorucu tipli ağız orqanları
Bu tipli ağız orqanları ikiqanadlılardan olan göyünlərdə daha yaxşı inkişaf etmişdir. Kəsici-sorucu tipli ağız orqanlarında üst çənələr bıçaq kimi itidir, üst dodaqın altında yerləşmişdir və qayçı kimi açilib qatlana bilir. Üst çənələr qatlanaraq alt hissədən üst dodağın novçasını örtür və üst dodaqla birlikdə sorucu kanal əmələ gətirir. Alt çənələr iki çox iti iynə şəklindədir və hiss çıxıntıları yaxşı inkişaf etmişdir. Alt dodaq buğumluluğunu itirmişdir, yumşaqdır və yaxşı inkişaf edərək mayeni sormağa uyğunlaşmışdır. Üst dodaq uzundur və uc hissədən itiləşərək iynə kimidir. Dodağın alt səthi boyu novça keçir. Kəsici-sorucu ağız orqanları özünəməxsus qurluşa məxsus quruluşa malikdir və heyvanların dərisini kəsməyə uyğunlaşmışdır.
Yalayıcı tipli ağız orqanları
Yalayıcı ağız orqanları bir çox ikiqanadlılarda, xüsusilə həqiqi milçəklər fəsiləsində daha yaxşı inkişaf etmişdir. Bu ağız orqanlarının konusşəkilli əsas hissəsi rosturum adlanır. Rosturumdan sonra novçaşəkilli qaustellum adlanan hissə uzanır ki, o da üst dodaqla örtülmüşdür. Yalayıcı ağız tipində üst çənələr yoxdur.Qaustellumun uc hissəsində labellum adlanan orqan yerləşmişdir. Labellum xortumun daha mürəkkəb hissəsi olub, onun səthində süzgəcşəkilli yalançı traxeya vardır. Qidalanma vaxtı maye şirə yalançı traxeya vasitəsilə sorulur.
Siyaman (Xudabəndə)
Siyaman - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 190 nəfər yaşayır (44 ailə).
Qəlbdən (film, 1998)
Dil Se (hind. दिल स, Dil Se) — filmin rejissoru Mani Ratnamdır. Filmdə baş rollarda Şahrux Xan ,Manişa Koirala və Priti Zintadır. Mani Ratnam həm də filmin ssenaristləri sırasındadır. Priti Zintanın ilk filmi olan bu film həmçinin bu aktrisaya ilk Filmfare Award mükafatını qazandırır və ilin ən yaxşı aktrisası seçilir. Dil Se həmçinin Şahrux Xannın qonaq oyunçu olan Malaika Arora ilə qatar üzərindəki möhtəşəm rəqsi və Chaiyya Chaiyya müsiqisi ilə məşhurdur. Dil Se filmi Hindistannın Himacal, Kəşmir, Assam, Kerala, Dehli bölgələrində və Butanda 55 günə çəkilib. Film Hindistanın Parallel Cinema nümunəsi hesab olunur. Film kinematoqrafiya, xoreoqrafiya, musiqi və bir çox keyfiyyətlərinə görə mükafatlara layiq görülür. Filmin gəliri o qədərdə yüksək olmasada ölkəxarici qazanc $975,000 və £537,930 olub.
Mükafatlar
1999 Berlin Beynəlxalq Film Festivalı (Almaniya) 1999 National Film Awards (Hindistan) 1999 Filmfare Awards (Hindistan)
Musiqi
Filmin musiqilərini A. R. Rahman bəstələyib. Musiqilərin sözləri isə Gulzara məxsusdur.
Belqradın fəthi
Belqradın fəthi — Macarıstan krallığının nəzarəti altında olan Belqrad şəhəri və şəhər qalası 1521-ci ilin 29 avqust tarixində fəth edilmişdir. 1520-ci ildə hakimiyyətə gələn Sultan Süleyman Qanuni hakimiyyətinin 8-ci ayında Belqrad səfərinə çıxmaq barədə qərar qəbul etdi. Bu dövrdə Müqəddəs Roma imperiyasının imperatoru Carls Quint Avropada xristanlığın mövqeyini gücləndirmək üçün Macarıstan kralı II Luis ilə əlaqələrini gücləndirmişdi. Sultan Süleyman Qanuni özünə qarşı Avropada böyük bir ittifaq yaranmadan hücumu keçmək istəyirdi. Macarıstan krallığı həmin dövrdə indiki Macarıstanla yanaşı Erdel, Slovakiya, Belqrad, Burqenland və Ukraynanın bir qismini əhatə edirdi.
Macarıstan krallığı özünün intibah dövründə sərhədlərini Venesiya şəhərinə qədər genişləndirmiş, hətta Almaniya imperiyasının tacına belə sahib olmuşdu.Sultan Süleyman Qanuni səfər hazırlıqlarını tamamladıqdan sonra adətə uyğun olaraq atası I Səlimin və babası II Bəyazidin məzarların ziyarət etdi. Sultan Süleyman Qanuni 1521-ci ilin 18 may tarixində Topqapı Sarayından rəsmi mərasimdən sonra yola düşdü. Osmanlı qoşununu 3 min barut və mərmi yüklü dəvə, Dunay çayı boyunca hərəkət edən 400 döyüş gəmisi müşahidə edirdi. Rumeli Bəylərbəyi Əhməd Paşa Böğürdələn Qalasını fəth etmək üçün mərkəzi qoşundan ayrıldı. 7 iyun tarixində Əhməd Paşa Böğürdələn Qalasını fəth etdi.
Vəziriəzəm Piri Mehmet Paşanın rəhbərlik etdiyi birlik Belqrad şəhərini mühasirəyə alır. Sultan Süleyman Qanuninin tabeliyində olan qoşun Belqrada gedən yolun üzərində yerləşən sonuncu qala olan Zəmun Qalasını fəth edir. 1 avqust tarixində Sultan Süleyman Qanuni Zəmun ovasında düşərgə qurur və şəhərin könüllü təslim olmasının gözləyir. Belqrad qalasında olan hərbiçilər müqavimətin mənasız olduğunu görüb 29 avqust tarixində könüllü şəkildə təslim olurlar. 30 avqust tarixində isə Belqrad şəhərində yerləşən ən böyük kilsə məscidə çevirilir. Sultan Süleyman Qanuni burada ilk dəfə olaraq cümə namazı qılır. Qanuni Belqrad şəhərində 19 gün qalmışdır. Bu müddət ərzində yerli əhali ilə görüşmüş, onların problemlərini dinləmiş və yekunda yerli əhalini 2 il müddətində bütün vergilərdən azad etmişdir. Şəhərdə 3.000 əsgər və 200 top yerləşdirdikdən sonra Qanuni 1521-ci ilin oktyabr ayında İstanbul şəhərinə qayıdır. Belqrad şəhərinin rəhbərliyi Bali Paşaya tapşırılır.
Şaze-Bon
Şaze-Bon  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Belle kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01083.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 744 nəfər təşkil edirdi.
Şaze-sür-En
Şaze-sür-En  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Lanyo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
Cöğrafiyası
Kommuna Paris şəhərinin 400 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 36 km şimal-şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 35 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1464 nəfər təşkil edirdi.
Emin Məmmədov (gizir)
Emin Vətən oğlu Məmmədov  — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Şaze-sür-En
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 948 nəfərdən (15-64 yaş) 737 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 211 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 77.7%, 1999-cu ildə 72.4%). Fəal 737 sakindən 678 nəfər (353 kişi və 325 qadın), 59 nəfəri işsiz (27 kişi və 32 qadın) idi. 211 hərəkətsiz 82 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 73 nəfər təqaüdçü, 56 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Emin Məmmədov (gizir)
Həyatı
Emin Məmmədov 1992-ci il avqustun 15-də Beyləqan rayonunun Qəhrəmanlı qəsəbəsində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin giziri olan Emin Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Emin Məmmədov oktyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Beyləqan rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Emin Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Emin Məmmədov ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
NGC 2397A
NGC 2397A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Uçan Balıq bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Məhəmməd İmanlı
İmanlı Məhəmməd Nağı oğlu — hüquq elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Məhəmməd İmanlı 30 iyun 1962-ci ildə Ermənistanın Amasiya rayonunda anadan olmuşdur. 1969–1979-cu illərdə Amasiya rayonunun Güllücə kənd orta məktəbində oxumuşdur. 1983–1987-ci illərdə Politexnik Universitetində təhsil almışdır. 1988-ci ildə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (BDU) Hüquq fakültəsinin əyani şöbəsinə daxil olmuşdur. 1993–1997-ci illərdə Bakı Dövlət Universiteti hüquq fakültəsinin "Cinayət hüququ və kriminalogiya" kafedrasında müəllim, qiyabi aspirant, 1998-ci ildə baş müəllim, dosent olmuşdur. 2004-cü ildə universitetin hüquq fakültəsinin dekanının 1-ci müavini təyin edilmişdir. 2006-cı ildə hüquq elmləri doktoru və professor adı almışdır. 2006–2009-cu illərdə BDU-nun Müdafiə Şurası yanında seminarın sədri (12.00.09 indeksi üzrə), 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasında hüquq ixtisası üzrə ekspert olmuşdur.
Kaqamil adası
Kaqamil adası (Kagamil Island, Qagaamila) — Aleut adaları qrupuna, Dörd Dağ adalarına daxil olan ada.
Məhəmməd İmanlı
Həyatı
100-dən çox məqalənin, 10 kitabın, 6 monoqrafiyanın müəllifidir.
Kaqamil adası
Coğrafiya
Dörd Dağ adaların ən şərqində yerləşir. Çuqinadak adasından 6,0 km şimalda və Uliaqa adasından 1,2 mil (1,9 km) cənubdadır. Kaqamilin uzunluğu təqribən 10 km, eni isə 5 km-ə qədər olan qayalı, yaşayış olmayan adadır. Adada sönmüş vulkan var. Adanın cənub hissəsində iki zirvəsi olan bir vulkan vardır: biri dəniz səviyyəsindən 890 m yüksəklikdə, digəri dəniz səviyyəsindən 690 m yüksəklikdədir. Adada soyuq dəniz iqlimi hakimdir, tez-tez duman və yağıntılar müşahidə olunur.
Məhəmməd İmanlı
Həyatı
Ailəlidir 3 övladı var.
Aleutlar
Aleut xalqı və ya Unangan xalqı (öz dilində olan adı: Unangax̂ tək, Unangax iki , Unangan cəm/şərqi, Unangas cəm/qərbi ) — aborigen xalqlarından olan bu xalq Aleut adaları, Komandor adaları, ABŞ (Alyaska), Rusiya (Kamçatka) ərazisində yaşayan qədim etnos. İrq və xarici görünüşə görə Eskimoslara bənzəsələrdə, bu iki xalqın dili və mədəniyyətləri ayrı-ayrıdır.
Tarixi
thumb|left|250px|[[Suiti ovçuları, Unalaska,1896-cı il]] Aleutlar XVIII əsrə kimi Avopalı və ya digər xalqlarla heç bir əlaqə qurmamışlar. XVIII əsrdə avropalılara dünyada belə bir xalqın yaşadığı məlum deyildi. Bu dövrə qədər Aleutlar İqlo adlı buzdan hazırlanan evlərdə yaşayır və əsasən balıqçılıqla məşğul olurdular. Aleutlar əsas fəaliyyətləri balıqçılıq olduğundan, onlar günü bu gündə mahir balıq ovcuları hesab olunurlar. Əsasən balina, suiti və müxtəlif növ balıqlar ovlanmışdır. Daha sonralar Aleutlar quruda yaşayan bəzi heyvanları, maral, tülkü və ayı ovu ilə vəziyyətlərini xeyli yaxşılaşdırmış və yeni ov etmə üsulları mənimsəmişlər. 1750-ci illərə kimi yəni ruslar adaya gələnə qədər, Aleutlar öz sakit həyatlarını yaşayırdılar. Əslində ruslarla ilk təmaslar çox uğurlu olmuşdur, Aleutlar ruslara yeni ov etmək üsullarını öyrətmiş, bunun əvəzində isə ruslar özləri ilə gətirilən bəzi ədviyatları Aleutlara vermişlər: Sea otter hunters. Hətta bəzi rus kişilərinin Aleut qadınlarala evlənməsi məlumdur. Alyaskada birinci rus qəsəbələri Qriqori İvan Şelixov irkutsk taciri tərəfindən salınmışdır. Kütləvi şəkildə ovlanma nəticəsində dəniz heyvanlarının sayı azalmışdır. Bununla ruslar yerli əhalini daha cox inçitməyə başlamış, onları ovlamaq üçün daha əlverişsiz yerlərə göndərmişlər. Xususəndə Şelikov və Galikov şirkətinin yerli xalqa qarşı olan münasibəti nəticəsində Aleutlar, üsyan etmiş və qalib qəlmişdirlər. Ancaq texniki baxımdan daha üstün olan ruslar sonda Aleutlar üzərində qələbə qazanmışlar. Bu qələbənin əldə edilməsində Rusiya imperiyası Rus Amerikasına bir başa dəstək göstərmişdir. Aleut xalqı Ruslarla yaratdığıları münasibərlər, kütləvi qrip epidemiyası, qətliyamlar səbəbindən xalqın 80% məhv olmuşdur. Bütün bunların nəticəsində Aleut xalqının sayı 90 min nəfərdən 10 minə kimi azalmışdır.
Dil
Aleut dili və ya Unangan dili (öz adı Unangam Tunuu), Amerika Birləşmiş Ştatlarında Alyaska ştatının Aleut adaları ilə Pribilof adalarında və Rusiya Federasiyasının Kamçatka diyarına bağlı Komandor adalarında Aleut xalqı (Unangan xalqı) tərəfindən danışılan və Eskimos-Aleut dil ailəsinin tək başına iki qolundan birini oluşturan dil.
Əhalisi
Alyaskada 1980 və 1992-ci illərdə, Eskimo-Aleut dillərində dannışa bilən əhali
Rusiya Federasiyasında Komandor adalarında yaşayan, yerli aleut əhalisinin sayı:
Təhsil
Aleutları yaşadığı ərazi Amerika Birləşmiş Ştatlarıı hesab olunur. Ona görədə Aleutlar ABŞ təhsil sistemi üzrə təhsil alırlar.Hal-hazırda Alyaskada 4 Aleut yarım məktəbi fəaliyyət göstərir. Şagirdlərə həm ana dilləri olan Unanganca həmdə dövlət dilləri olan ingilis dili tədris olunur.
1987-1988-ci illərdə Alyaskada məktəblərdə dərs alan Aleutlu uşaqlar:
Yengicə (Xudabəndə)
Yengicə - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 639 nəfər yaşayır (166 ailə).
Zərzər (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 608 nəfər yaşayır (116 ailə).
Distant təhsil
thumb|COVID-19 Pandemiyası zamanı məsafədən təhsil alan Meksikalı tələbə. Distant təhsil — tədris prоsesinin elektrоn, telekоmmunikasiya, prоqram-teхniki vasitələr əsasında təşkil оlunduğu fоrmasıdır. Distant təhsil öyrədən və öyrənən arasında əlaqəni telekommunikasiya və kompüter şəbəkələri vasitəsi ilə operativ, müntəzəm dialoq, əks əlaqə əsasında, uzaq məsafədən həyata keçirir.
Distant təhsilin xarakterik xüsusiyyətlərinə həmçinin çeviklik, modulluluq, iqtisadi səmərəlilik, müəllimin yeni rolu, təhsilin keyfiyyətinə xüsusi nəzarət, təlimin xüsusiləşdirilmiş vasitə və texnologiyalarından istifadə və s. məsələlər aiddir.
Distant təhsildə informasiyalar öyrənənlərə çap materialları, elektron materiallar, elektron dərslik, televerilişlər və s. formalarda təqdim edilir. Bu tədris informasiyalarının kitablar, disklər, audio-video kasetlər kimi daşıyıcıları vardır. Distant təhsildə tədris metodik kompleksdən, kompüter, televizor, audio-video maqnitofon, multimedia texnikası və s. kimi təlim vasitələrindən istifadə olunur.
Təhsilin distant forması müəyyən səbəblər üzündən təhsilini artırmaq imkanı olmayan və yeni ixtisas almaq arzusunu həyata keçirə bilməyən potensial şəxslərə real təhsil imkanları yaradır. Bu təhsil forması ənənəvi təhsil formalarına nisbətən öyrənənlərin müstəqilliyini, fəallığını, şüurluğunu, yaradıcılığını optimal şəkildə inkişaf etdirir.
Mustafa Əliyev
Mustafa Cahan oğlu Əliyev — coğrafiya elmlər doktoru, dosent, professor.
Həyatı
Mustafa Cahan oğlu Əliyev 1942-ci il martın 7-də Qərbi Azərbaycanın Krasnoselo rayonu Əmirxeyir kəndində anadan olmuşdur. O, yeddillik məktəbi Çaykənd kəndində orta məktəbi isə Daşkəsən şəhərində bitirmişdir. 1958-ci ildə S.M.Kirov adına ADU-nın Geoloci-coğrafiya fakültəsinə daxil olmuş və 1963-cü ildə oranı coğrafiya – biologiya ixtisası üzrə bitirmişdir.
İvan Kupala (qrup)
Ivan Kupala – etnik musiqi üslubunda işləyən rus elektron qrupu. 17 avqust 1998-ci ildə Sankt-Peterburq-da Aleksey İvanov, Aleksey Rumyantsev və Denis Fedorov tərəfindən təsis edilib. Qrupun fəaliyyətinin fərqləndirici xüsusiyyəti, əsasən, 1970–1980-ci illərdə sovet folklorşünaslarının etnoqrafik ekspedisiyaları zamanı qeydə alınmış orijinal folklordan əsərlərinin əsası kimi istifadə edilməsidir.
1999 və 2000-ci illərdə Ovation mükafatlarında qrup İlin "Xalq Qrupu" nominasiyasında qalib gəldi.
Bu qrupun "Kostroma" (Kostroma) mahnısı 2014-cü ildə Soçidə keçirilən Qış Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində istifadə olunub. 2017-ci ildə komanda qastrol səfərlərini dayandırdı və həmçinin işlərində daha yeni albomların olmayacağını açıqladı.
İstinad
"Зимина Татьяна Александровна. Иван Купала. Российский этнографический музей. Дата обращения: 24 июня 2020."http://days.pravoslavie.ru/Days/20140624.html
Şövkət Seyidzadə
Şövkət Veyis qızı Seyidzadə - şairə.
Həyatı
Şövkət Veyis qızı Seyidzadə 5 sentyabr 1942-ci ildə Agdaşda anadan olub.
1959-cu ildə 10 illik məktəbi bitirib, 1960-cı ildə M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutuna daxil olub.
1965-ci ildə İnstitutun “Avropa dilləri” fakültəsinin ingilis dili şöbəsini bitirib, Mingəçevir, Sumqayıt məktəblərində işləyib. 1976-cı ildən Bakı Xarici Dillər İnstitutunda müəllim işləyib.
1984-cü ildən 1996-cı ilə qədər Bakı Politexnik Texnikumunda və Bakı Maşınqayırma Texnikumunda işləyərək ildən təqaüdə çıxıb.
Şövkət xanım şair təbiətlidir, poeziya duyumludur - şeirin müxtəlif janrlarında qələmini sınamışdır, bu sahədə çox yüksək istedada malik olduğunu sübut etmişdir.
O, nəinki Azərbaycan dilində, hətta rus və ingilis dillərində də səviyyəli şerlərin müəllifidir.
Biq Mak İndeksi
Biq Mak İndeksi — Böyük Britaniyanın "The Economist" jurnalı tərəfindən 1986-cı ildən etibarən hesablanır. İndeks ABŞ-nin "McDonald's" şirkətinin dünyanın müxtəlif ölkələrində yerləşən restoranlar şəbəkəsində satılan məşhur hamburgerin qiyməti əsasında tərtib edilir.
"The Economist" jurnalı tərəfindən belə hesab olunur ki, bütün dünyada hamburgerin istehsalına çəkilən xərclər bir-biridən fərqlənmir və buna görə də "Biq Mak"ın köməkliyi ilə alıcılıq qabiliyyətli pariteti əsasında valyutanın dəyərini öyrənmək olar. Bunun üçün müqayisə bazası kimi ABŞ-də satılan "Biq Mak"ın qiyməti götürülür. Əgər hər hansı ölkədə "Biq Mak"ın qiyməti bu həddən yüksəkdirsə, deməli, həmin ölkənin valyutasının dəyəri süni şəkildə "şişirdilib". Yəni bu ölkənin valyutasının məzənnəsi əslində aşağı olmalıdır. Əgər "Biq Mak" ABŞ-dəki qiymətdən ucuzdursa, həmin ölkənin valyutasının məzənnəsi real dəyərindən aşağıdır və bu ölkədə dollar ucuzlaşdırılmalıdır.
Jan Bosko Barayaqviza
Jan Bosko Barayaqviza — 1993-cü ildən etibarən 1994-cü il Ruanda soyqırımı dövründə Ruanda diplomatı və Ruanda radiostansiyasının icra komitəsinin sədri.
Barayaqviza ektremist partiya olan Respublika Müdafiəsi Koalisiyasının qurucu üzvü idi.
O, digər lider Ferdinand Nahimana və Kanqura qəzetinin direktoru və redaktoru Həsən Ncizi ilə birlikdə 23 oktyabr 2000-ci ildə Ruanda Beynəlxalq Cinayət Tribunalı tərəfindən təqsirləndirilmişdir. Cənab Barayaqvizanı ilk əvvəl Kanadalı vəkil xanım Marşesso və Amerikan vəkil cənab Danielson müdafiə etmişdir. Həmin iki hüquqşünas müdafiədən imtina etdikdə, cənab Barayaqviza proses zamanı birinci instansiya məhkəməsinin hökmü çıxanadək italyan vəkil Ciakomo Barletta Kaldarera tərəfindən müdafiə olunmuşdur; o, indiyə qədər BMT-nin Beynəlxalq Tribunalında müdafiəçi kimi fəaliyyət göstərən yeganə italyan vəkildir. Barayaqviza, hakimlərin qərəzsiz olmadığını iddia edərək, prosesə qatılmaqdan imtina etmişdi.
35 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının (həbsdə keçirdiyi vaxtı nəzərə aldıqda əslində 27 il müddətinə cəza verilmişdi) verilməsini nəzərdə tutan 3 dekabr 2003-cü il tarixli hökmdən sonra Barayaqviza hökmdən şikayət verdiyini elan etmişdi. 30 noyabr 2004-cü ildə Donald Herbert və Tanoo Milvaqanam onun yeni müdafiəçiləri qismində təyin olunmuşdular. Cənab Alfred Poqnon, cənab Barletta Kaldareranın "əlavə" müdafiəçisi hesab olunurdu. Onun sonuncu şikayəti 22 iyun 2009-cu ildə Ruanda Beynəlxalq Cinayət Tribunalı tərəfindən rədd edilmişdir.
Zakir Fərəcov
Zakir Fərəc oğlu Fərəcov — Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.
Həyatı
Zakir Fərəcov 1954-cü ildə fevral ayının 3-də Laçın rayonunun Qazıdərə kəndində anadan olmuşdur. 1961–1971-ci illərdə orta ümumtəhsil məktəbində təhsil almışdır. Əmək fəaliyyətini 1971-ci ildə Sumqayıt Superfosfat zavodunda fəhlə kimi başlamışdır. 1971-ci ilin yanvar ayında Sumqayıt şəhəri Mənzil Kommunal Təsərrufatı İstehsalat birliyində texnik kimi işə başlamışdır. 1972-ci ilin noyabr ayından 1974-cü ilin noyabr ayınadək Murmansk vilayətinin Severomorsk şəhərində keçmiş Sovet Ordusunda həqiqi hərbi xitmətdə olmuşdur. 1975-ci ildə D. Bünyadzadə adına Xalq Təsərrufatı İnstitutunun "Sənaye İqtisadiyyatı" fakültəsisin axşam şöbəsinə daxil olmuş, 1980-ci ildə həmin institutu bitirmişdir. 1978-ci ildə Sumqayıt şəhəri Mənzil Kommunal Təsərrufatı Birliyində şöbə rəisi, 1981-ci ildə baş direktorun müavini, 1988-ci ildə Mənzil Kommunal İstehsalat birliyinə baş direktor təyin olunmuşdur.
Siyasi fəaliyyəti
23 dekabr 1999-cu il tarixində keçirilən bələdiyyə seçkilərində iştirak etmiş və Sumqayıt bələdiyyəsinin üzvü seçilmişdir. 2000-ci ildə bələdiyyənin keçirilən iclasında sədr seçilmişdir.
2005–2015-ci illərdə isə Abşeron Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 sentyabr 2015-ci il tarixili Sərəncamına əsasən ilə Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur.
Teymur Yəhyayev
Teymur Heydər oğlu Yəhyayev — Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı (1991–1992; 1993–2000).
Həyatı
Teymur Heydər oğlu Yəhyayev 1 yanvar 1955-ci ildə Masallı rayonunun Ərkivan kəndinin Abaslı məhəlləsində polkovnik-leytenant Heydər Yəhyayevin ailəsində doğulmuşdur. O, Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun Jurnalistika fakültəsindən məzun olmuşdur. Tələbəlik illərində həmin institutda təhsil alan Azərbaycan Respublikasının 4-cü Prezidenti İlham Əliyevlə dostluq etmişdir.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Teymur Yəhyayev "İTAR-TASS" Analitik-İnformasiya Agentliyində əvvəlcə müxbir, daha sonra isı direktor vəzifəsinədək müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.
Teymur Yəhyayev 4 noyabr 1991-ci ildə Azərbaycan Prezidenti Ayaz Mütəllibov tərəfindən Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir. Lakin, o, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi hakimiyyətə gəldikdən sonra, yəni 2 iyun 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri İsa Qəmbərovun 813 nömrəli fərmanı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.
Teymur Yəhyayev 8 noyabr 1993-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 15 nömrəli fərmanı ilə yenidən Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 30 iyul 2000-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 494 nömrəli sərəncamı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.
Z (hərbi simvol)
thumb|"Z" simvolu thumb|Z simvolu (kvadratla əhatə edilmiş thumb|[[Rusiyanın Ukraynanı işğalı (2022)|Rusiyanın 2022-ci ildəki Ukraynaya təcavüzündə iştirak edən Rusiya Silahlı Qüvvələrinin hərbi maşınlarında çəkilmiş bir neçə simvoldan biri olan "V" simvolu]] thumb|[[Rusiyanın Ukraynanı işğalı (2022)|Rusiyanın 2022-ci ildəki Ukraynaya təcavüzündə iştirak edən Rusiya Silahlı Qüvvələrinin hərbi maşınlarında çəkilmiş bir neçə simvoldan biri olan "O" simvolu]]
Latın əlifbasındakı Z hərfi Rusiyanın 2022-ci ildəki Ukraynaya təcavüzündə iştirak edən Rusiya Silahlı Qüvvələrinin hərbi maşınlarında çəkilmiş bir neçə simvoldan biridir.
Müharibə tərəfdarı olan "Z" hərfi Rusiya hökuməti tərəfindən təbliğat vasitəsi kimi istifadə olunur. Rusiya vətəndaşları da bu simvolu işğala dəstək əlaməti kimi qəbul ediblər. Halbuki sovet dövründə Rusiyada "Z" hərfinə faşizmin simvollarından biri kimi məna verilmişdir. Eyni zamanda "Z" hərfi 1973-cü ildə çəkilmiş Sovet cizgi filmində nasist esmineslərinin simvolu kimi təqdim edilmişdir. "Batmış gəmilərin xəzinələri" (Сокровища затонувших кораблей) adlı filmin üç baş qəhrəmanı olan uşaq "Neptun" sualtı qayığında səyahət edərkən dənizin dibində batmış esmineslə qarşılaşırlar. Uşaqlardan biri deyir ki, esminesin üzərindəki "Z" hərfi nasistlərin istifadə etdiyi simvoldur. Digər tərəfdən, qrafik olaraq, "Z" rus xalqının keçmişində olmuş beşbucaqlı ulduz, oraq-çəkic və ya qırmızı bayraq kimi məşhur olmuş sovet simvollarından daha çox, Nasist Almaniyasında istifadə edilən svastikaya daha yaxındır.
Çexiya hökuməti "Z" simvolunu svastikaya ekvivalent kimi təsnif etmişdir. Qazaxıstan  və Qırğızıstanda isə nəqliyyat vasitələrinin üzərində "Z" simvolunun istifadəsi qadağandır.
Şavorne (Fransa)
Şavorne  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Cöğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Torakal fəqərələr
Torakal (döş) fəqərələri (lat. vertebrae thoracales) —- onurğalılarda döş fəqərələri boyun fəqərələri ilə bel fəqərələri arasında olan fəqərə sütununun orta seqmentini təşkil edir. Torakal fəqərələri döş qəfəsinin arxa divarının əmələ gəlməsində iştirak edir.
Anatomiyası
İnsanlarda 12 döş fəqərəsi var və onlar boyun və bel fəqərələri arasında orta ölçülüdür. Onlar bel fəqərələrinə doğru gedərək ölçüdə böyüyürlər, aşağı olanlar isə yuxarıdakılardan çox böyükdür. Onlar qabırğaların başları ilə artikulyasiya üçün gövdələrin yan tərəflərində, eləcə də qabırğaların faset birləşmələri ilə artikulyasiya üçün 11-ci və 12-ci istisna olmaqla, hamısının eninə proseslərində tərəflərin olması ilə fərqlənir. Konvensiyaya görə, insanın döş fəqərələri T1-T12 nömrələnir, birincisi (T1) kəllə sümüyünə ən yaxındır, qalanları isə onurğadan bel nahiyəsinə enir.
Ümumi xüsusiyyətləri
Pediküllər — geriyə və bir qədər yuxarıya doğru yönəldilmişdir və aşağı fəqərə kəsicikləri böyük ölçülüdə olduğuna görə onurğa sütununun hər hansı digər bölgəsinə nisbətən daha dərindir.
Fəqərəarası dəliklər kiçik və yumrudur. Hər fəqərəarası səviyyədə 2 - biri sağ, biri isə sol çıxış sinir kökləri üçündür.
Onurğa deşiyi — onurğa kanalı olaraq da bilinən, onurğa gövdəsinin arxasındakı böyük açılışdır. O, onurğa beynini torakal səviyyədə ehtiva edir və qoruyur.
Üst artikulyar proseslər pediküllərin və təbəqələrin birləşmələrindən yuxarıya doğru çıxan nazik sümük lövhələridir. Onların oynaq üzləri praktiki olaraq düzdür və geriyə və bir az yana və yuxarıya doğru yönəldilmişdir.
Aşağı artikulyar proseslər xeyli məsafədə plitələr ilə birləşir və yalnız aşağı sərhədlərindən bir qədər kənara çıxır; üzləri irəli və bir qədər medial və aşağıya doğru yönəlilir.
Fərdi torakal fəqərələr
thumb|300px|The first and ninth through twelfth thoracic vertebra have some peculiarities
Birinci döş fəqərəsi (T1)
Üst artikulyar səthlər yuxarı və arxaya yönəldilir. Spinous prosesi qalın, uzun, demək olar ki, üfüqidir.
Eninə proseslər uzundur və yuxarı fəqərələrin çentikləri digər döş fəqərələrinə nisbətən daha dərindir.
Torakal onurğa siniri 1 (T1) onun altından keçir.
İkinci döş fəqərəsi (T2)
Torakal onurğa siniri 2 (T2) onun altından keçir. İkinci döş fəqərəsi birinci torakal fəqərədən daha böyükdür.
Üçüncü döş fəqərəsi (T3)
Torakal onurğa siniri 3 (T3) onun altından keçir.
Dördüncü döş fəqərəsi (T4)
Dördüncü torakal fəqərə, beşinci ilə birlikdə döş sümüyünün bucağı ilə eyni səviyyədədir. thumb|right|200px|57 yaşlı kişinin döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası. thumb|right
Beşinci döş fəqərəsi (T5)
5-ci torakal fəqərə 4-cü ilə birlikdə döş bucağı ilə eyni səviyyədədir. İnsan nəfəs borusu 5-ci döş fəqərəsi səviyyəsində iki əsas bronxiyaya bölünür, lakin tənəffüsdən asılı olaraq yuxarı və ya aşağıda bitə bilər.
Torakal onurğa siniri 5 (T5) onun altından keçir.
Altıncı döş fəqərəsi (T6)
Torakal onurğa siniri 6 (T6) onun altından keçir.
Yeddinci torakal fəqərə (T7)
Torakal onurğa siniri 7 (T7) onun altından keçir.
Səkkizinci döş fəqərəsi (T8)
8-ci döş fəqərəsi, 9-cu döş fəqərəsi ilə birlikdə xəncərəbənzər çıxıntı ilə eyni səviyyədədir.
Onun altında torakal onurğa siniri 8 (T8) yerləşir.
Doqquzuncu döş fəqərəsi (T9)
Torakal onurğa siniri 9 (T9) onun altından keçir.
Xəncərəbənzər çıxıntı (və ya döş xəncərəbənzər çıxıntı prosesi) eksenel müstəvidə eyni səviyyədədir.
Onuncu döş fəqərəsi (T10)
Onuncu torakal fəqərənin hər iki tərəfində bütöv oynaq faset (yarım üz deyil) var ki, bu da qismən pedikülün yan səthinə yerləşdirilir. Aşağıda hər hansı bir faset yoxdur, çünki aşağıdakı qabırğaların başlarında yalnız bir faset var.
Torakal onurğa siniri 10 (T10) onun altından keçir.
On birinci torakal fəqərə (T11)
11-ci torakal fəqərədə bədən forma və ölçüyə görə bel fəqərələrinə yaxındır.
Qabırğaların başlarının artikulyar prosesləri orta ölçülüdür və əsasən bu və sonrakı fəqərələrdə döş nahiyəsinin hər hansı digər hissəsindən daha qalın və güclü olan ayaqlarda yerləşir.
Onun altında torakal onurğa siniri 11 (T11) keçir.
On ikinci döş fəqərəsi (T12)
12-ci döş fəqərəsi 11-ci ilə eyni ümumi xüsusiyyətlərə malikdir, lakin ondan aşağı oynaq səthlərinin qabarıq olması və bel fəqərələri kimi yana doğru yönəldilməsi ilə fərqlənə bilər.
Onun altında torakal onurğa siniri 12 (T12) yerləşir.
Heyvanlarda
Heyvanlarda döş fəqərələrinin sayı dəyişə bilər: məsələn, əksər kisəlilərdə - 13, koalalarda isə yalnız 11 döş fəqərələri var. 12-15-ə qədər məməlilərdə, 18-20-yə qədər atlar, tapirlər, kərgədanlar və fillərdə, məməlilərdə isə ən çox - bəzi ərincəklərdə 25 və cetaceanlarda 9 döş fəqərələri qeyd edilmişdir.
Zəvinəq (Xudabəndə)
Zəvinəq - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 442 nəfər yaşayır (92 ailə).
İqlu
thumb|right| Aleut İqlosu thumb|right| İqlonun daxildən görünüşü