cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mantra
Bəzi mantralar
“Om” müəyyən bir mənası olmayan bir hecadır, fəqət Hinduizmdə müstəqil bir mantra olduğu için çox sevilir. "Manipadme"nin mənası “Şanagüllədəki ləl-cəvahirat” olaraq səhv verilir. Doğrusu “dəyərli şanagüllə” olur. Hindistanda "mani və padma"nın birləşməsindən yaranan səs dişi şəxs adı yerinə istifadə edilir. Mantranın son hecası “Hum” günahlardan təmizlənmə olaraq tərcümə edilir.
Yeddi hecadan yaranan bu mantra Tibet Buddizmində hisslərin, davranışların ifadəsidir. Əzbərdən oxumaqla müəkəmməllik gerçəkləşir, yeniden doğum tsiklindən ayrılır və Nirvanaya çatılır. Müxtəlif mantraların heç biri Mani mantrasından üstün ola bilməz. “Om” bilinen və istifadə edilən ən qədim ifadədir və meditasiya edərkən deyilir. “Hum” kainatın yox olmağı ilə əlaqəli bir hecadır. “Mani” daş ya da ləl-cəvahirat mənasını verir. Tibet Buddizmində kişilər üçün cinsi bir simvol olaraq da başa düşülür. “Padme” isə dişilərin saflığını ifadə edən Şanagüllə çiçəyi mənasını verir. Bu hecaların birlikdə oxunması ilə yaranan “Om Mani Padme Hum” ağrılardan qurtulmağa, ruhun rahatlamağına yarayan bir mantradır. Yuxarıda bəhs edilən dişilik ifadəsi bir çox Buddist mədəniyyətində tanrıça üçün istifadə edilir. Tamamilə mədəni bir faktdır və bir çox Lamaizmdə (Tibet buddizmində) usta hikmətlilər də istifadə edir.
Həmçinin mantra deviz mənasına da gəlir.
Daosizm
Daosizmdə Dafan inyu ulianq in (大梵隱語無量音) və Tibet Buddizmində Om (唵) kimi mantralar istifadə edilir.
Tək tanrılı dinlərdə mantra
İbrahimi dinlərə aid olan üç monoteistik dində (İudaizm, Xristianlıq və İslam) və tək tanrılı olan, amma İbrahimi olmayan Zərdüştilikdə Şərq və Uzaq Şərq ruhani adət-ənənələrindəki mantralara oxşayan qısa və ya uzun dini ifadələr, dini mətnlərdən alınma parçalar istifadə edilir. Hər nə qədər də bu ifadələr şərq dillərindəki mantra deyə adlandırılmamış olsalar da, vəzifələri mantraların vəzifələri ilə birə-bir eynidir. Orta Şərq bölgəsində yaranan üç monoteistik din və Zerdüştilikdə istifadə edilən mantraya bənzəyən dua formulları eyni mantralarda olduğu kimi müdrikliyə çatmaq və ya sağlamlıq, dinclik, düşmənlərin yox edilməsi kimi məqsədlərlə də işlədilirlər.
İudazim
İudaist mistik ənənəsi Kabbalada tanrının adları mantra olaraq istifadə edilir. Tanrının üç hərfdən yaranan 72 adının birinin ayrı bir titrəşmə səviyyəsi ilə təsir etdiyinə inanılır. Sağlamlıq, qorunma, bərəkət, xoşbəxtlik və s. yaratmaq üçün adlar istifadə edilir. Musanın dahi sözləri istifadə edilərək Qırmızı dənizin yarıldığına inanılır.
Xristianlıq
Xristianlıqda Məsih duası və ya Xilaskar İsa duası mantra olaraq istifadə edilir. İsa duası ( ) və ya "Dua" ( – hərfi mənasl "Dilək") Şərqi pravoslavlığı və Şərqi pravoslav kilsələrində istifadə edilən bir duadır.
"Tanrının oğlu Rəbb Məsih İsa, mən günahkara mərhəmət et"
Pravoslavlarda İsihazm ( - sükutu qorumaq) adlanan mistik ənənədə ruhani məşqin tamamlayıcı hissəsi olaraq istifadə edilir. İsihazm ənənəsinin mənəvi öndərləri Qəlb duasında (Καρδιακή Προσευχή) deyilən bu duayı mənəvi şüur mənasını verən qəlbin (kardia) açılması üçün bir metod olaraq istifadə ediliblər. Qəlb duası Əhdi-Cədiddə (İncil) davamlı dua olaraq adlandırılıb. Müqəddəs Münzəvi Feofan İsa duasını tərkibindəki İsanın müqəddəs adı səbəbinilə digər dualardan daha güclü görüb.
İslam
İslamın sufizm adlanan mistik tərəfində müxtəlif dua və tanrı səviyyəsində müqəddəs adlar seyri-süluk adlanan ruhani yüksək şüura çatma yolunda anmaq, təkrarlanmaq mənasına gələn zikr formasıyla tez-tez istifadə edilmişdir. Yaradıcının adı, Allah sözü və ya 99 ad (Əsmayi-Hüsna) və ya La ilahə illəllah (Allahdan başqa tanrı yoxdur) ən sıx istifadə edilən dini ifadələrdir. Sufizmin sistemləşməsi, qürumlaşması mənasına gələn təriqətlərdə istifadə edilən zikr formaları mürid ya da salik adlanan bağlıların ruhani vəziyyətlərinə, qurucuların yanaşmalarına uyğun olaraq fərqliliklər göstərir. Məsələn, bəzi təriqətlərdə Kəlmeyi-Tövhid adlanan La ilahə illəllah cümləsi ilə şəxsin tətbiqə başlamağı tələb olunarkən, bəzi təriqətlərdə də birbaşa Allah sözü ilə zikrə başlanır. Ancaq hər bir vəziyyətdə şəxsin ruhani bir rəhbər olmadan zikrə başalamamağına, əks vəziyyətlərdə qabağı alına bilməyəcək ruhani qalmaqal və ya təhlükələrə məruz qala bilinəcəyinə inanılır.
Krım Tatar Mədəni və Tarixi İrs Muzeyi
Muzeyin yaranma tarixi
1992-ci ildə "Krım Tatar Mədəniyyəti Fondu" ictimai təşkilatının nəzdində Krım Tatar Milli Qalereyası olaraq yaradılmışdır. Kolleksiyanın əsasını 1990-cı ilin mart-aprel aylarında Krım Rəssamlar Evində keçirilən (19 mart 1990-cı ildə açılmış) Krım Tatar rəssamlarının ilk Ümumittifaq sərgisindən seçilmiş Krım Tatar rəssamlarının əsərləri təşkil edirdi. Sərgi Krım Tatar Mədəniyyətinin Dirçəliş Koordinasiya Mərkəzi və Ukrayna Rəssamlar Birliyinin Krım Təşkilatı tərəfindən təşkil edildi. İ.A.Zaatov və M.Y.Çorlu sərginin təşəbbüskarları idilər. 1993-cü ildən başlayaraq Krım Tatar Milli Qalereyası Krım Tatar Rəssamları Dərnəyinin tərkibinə keçir. Gələcəkdə Qalereya fondlarının formalaşdırılması və sərgi fəaliyyəti Dərnəyin rəhbərliyi altında həyata keçirildi.
1993-cü ildə milli qalereyanın formalaşmasında əhəmiyyətli bir hadisə baş verdi. Belə ki, Krım Tatar Rəssamları Dərnəyi (sədri E.S.İzətov), Millətlər və Krım Muxtar Respublikasının Deportasiya edilmiş Vətəndaşların Dövlət Komitəsi (sədrR.Cemilev) və Simferopol İncəsənət Muzeyi (direktoru N.D.Dyaçenko) arasında tərəflərin hər birinin məsuliyyət götürdüyü üçtərəfli saziş imzalandı. Bu Müqaviləyə əsasən, Millətlər və Deportasiya Edilmiş Vətəndaşlar üzrə Dövlət Komitəsi qalereya fondunu zənginləşdirmək üçün yeni eksponatların alınmasına, Simferopol İncəsənət Muzeyinə - eksponatların qorunması və eksponatların saxlanılması üçün binaların ayrılmasına, sərgi fəaliyyətində fondların formalaşdırılması və yeni təsviri sənət əsərlərinin populyarlaşdırılması üçün Krım Tatar Rəssamlar Birliyinə zəmanət verdi.
1996-cı ilin iyulunda Krım Tatar Milli Qalereyası İ.Qasprinski adına Respublika Krım Tatar Kitabxanasının nəzdinə verildi. Burda isə onun adı dəyişdirilərək kitabxananın strukturundakı şöbələrdən biri kimi Krım Tatarlarının Təsviri İncəsənət Muzeyi yaradıldı. 1998-ci ildə İncəsənətlər Muzeyi İ.Qasprinski adına Respublika Krım Tatar Kitabxanasının filialı olaraq Krım Tatar İncəsənəti Muzeyi olaraq adlandırıldı. 14 dekabr 1999-cu ildən - Milli Muzey tarixinin yeni bir səhifəsi açıldı. Belə ki, Krım Muxtar Respublikası Hökumətinin qərarı ilə Krım Tatar İncəsənəti Muzeyi ayrıca mədəniyyət müəssisəsinə çevrilərək hüquqi status aldı. 2000-ci ildən Respublika Krım Tatar İncəsənət Muzeyi adlandırıldı və Krım Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin strukturunda daxil edildi. Fərqli dövrlərdə Krım Tatar İncəsənət Muzeyinin yaradılışından onun fəaliyyətinə işçilər E.Çerkezova, F.Asanova, İ.Zaatov rəhbərlik edirdi. Hazırda muzeyin direktoru rejissor S.Eminovadır.
Muzeyin fəaliyyəti
Krım Tatar İncəsənət Muzeyi Krım Tatar xalqının mədəni və tarixi irsinin toplanması, qorunması, öyrənilməsi və populyarlaşdırılması üçün elmi və metodiki mərkəzdir.
Hal -hazırda Muzey 6 şöbədən ibarətdir:
Muzey kolleksiyasının tarixi
Muzey Fondunun əsasını təşkil edən muzeyin ilk eksponatları arasına müasir Krım tatar rəssamlarının rəsm əsərləri, qrafika, heykəllər və dekorativ tətbiqi sənət nümunələri daxildir. Bunlar arasına E.İzetova, A.Əliyeva, R.Useinova, M.Çorlu, R.Netovkina, İ.Ablaeva, Z.Trasinova, S.Osmanova, R.Eminov, N.Yakubova, A.Bilyalova, İ.Veliullayeva, İ.Şeyx-Zadə, A.Useinova, H.Memedlyayeva, A.Seit-Ametova, S.Yakubova, A.Seydametovanın işləri daxildir. Bu rəssamların işləri Simferopol İncəsənət Muzeyinin tədqiqatçılarından ibarət ekspert komissiyasının üzvləri R.T.Podufali, G.İ.Fedotova, L.M.Rybnikova, L.Y.Nikitina, M.Y.Çorlu tərəfindən seçilmişdilər. Müəlliflərin bütün seçilmiş əsərləri Krım Rəssamlar Evində keçirilən Krım Tatar rəssamlarının ilk Ümumittifaq sərgisinin ekspozisiyasında sərgilənmişdilər.
1994-cü ildə muzeyin fondlarının əhəmiyyətli bir şəkildə doldurulması A.Umerov və H.Dobranın şəxsi kolleksiyasından götürülmüş Krım Tatar milli dekorativ və tətbiqi sənətinin əşyaları hesabına olmuşdur. 2005-ci ildə muzeyin fondları, Berlin şəkil qalereyası tərəfindən muzeyə bağışlanan XIX əsrin ortalarına aid alman rəssam və etnoqraf Avqust Vilhelm Kiesevetterin şəkilləri ilə zənginləşdirildi. Muzeyin fondlarında XVIII-XX əsrlərin ən qiymətli dekorativ və tətbiqi sənət kolleksiyaları, təsviri sənət, köhnə kitablar, fotoşəkillər və sikkələr saxlanılır. Krım Tatar teatrının, musiqili, rəqsli, folklor qruplarının fəaliyyətini ortaya qoyan bənzərsiz materiallar, əfsanəvi pilot Əhmədxan Sultanın həyat və yaradıcılığını əks etdirən eksponatlar, Böyük Vətən müharibəsi qəhrəmanları və iştirakçılarının fotoşəkilləri, Krım Tatar milli hərəkatının tarixinə dair dəyərli eksponatlar sərgilənir.
1992-2007-ci illərdə Krım Tatar İncəsənət Muzeyi fondunun eksponatları Simferopol İncəsənət Muzeyinin fondlarında, 2007-ci ildən isə eksponatların əsas hissəsi Krım Diyarşünaslıq Muzeyinin fondlarında saxlanılır.
Bu günə qədər Muzey Fondunun kolleksiyasında 5 mindən çox eksponat var.
Elmi və sərgi fəaliyyəti
Muzey işçiləri Krım Tatar mədəniyyətinin müxtəlif aspektlərində araşdırma aparırlar: XVII-XVIII əsrlərə aid silahlar, bədii metal emalı, bəzək toxuculuğu və tikmə, kostyum, İslam sənəti, Krımın müharibədən əvvəlki və müasir dövrlərinin təhlili, Tatar təsviri və dekorativ-tətbiqi sənəti, rəssamların yaradıcılığı və s. Bu tədqiqat və araşdırmaların nəticələri konfranslarda, mühazirələrdə, elmi kolleksiyalardakı məlumatlı nəşrlərdə, qəzet və jurnal səhifələrində əksini tapmışdır. Muzeydə hər ay müxtəlif mövzularda stasionar və çöl sərgiləri keçirilir.
Azər Qasımzadə (siyasətçi)
Azər Qasımzadə — Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunda elmi işçisi geologiya-minerologiya elmləri namizədi, müstəqil Azərbaycanda ilk siyasi partiya olan Azərbaycan Dirçəliş Partiyasının yaradıcısı, daha sonra isə Azərbaycan Xalq Dirçəliş Partiyasının sədri.
Həyatı
Azər Qasımzadə 1955-ci ildə Bakı şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olub. Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində çalışıb. Geologiya-minerologiya elmləri namizədi olub.
1972-ci ildə Bakı şəhərində orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Tuneltukinti İdarəsində fəhlə işləyib. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geoloji-coğrafiya fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olub. 1975–1977-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmətdən sonra Azərbaycan Kənd Tikinti Nazirliyində fəhlə işləyib.
1981-ci ildə Universiteti mühəndis-geoloq ixtisası ilə bitirdikdən sonra Azərbaycan EA Geologiya İnstitutuna işə daxil olub. 1984–1988-ci illərdə aspiranturanın qiyabi şöbəsində oxuyub və 1989-cu ilin iyununda Düşənbə şəhərində disssertasiya mövzusunu müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək geologiya-minerologiya elmləri namizədi elmi-dərəcəsini alıb. Çoxlu sayda elmi əsərin müəllifidir.
Azər Qasımzadə 2009-cu ildə vəfat edib.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Azər Qasımzadə Fuad Ağayev, Qalib Rəhimov, Tofiq Əhmədov ilə birlikdə 1988-ci ildə əsası qoyulan "Tərəqqi" Cəmiyyətinin əsas yaradıcılarından biri olmuşdur. "Tərəqqi" Cəmiyyəti fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra Azər Qasımzadə yaxın dostları ilə birlikdə çağdaş Azərbaycanda ilk siyasi partiyanın əsasını qoyur və ilk "Samizdat" nəşr olan "Dirçəliş"i nəşr edir. O, 1989-cu ildə mayın 27-dən çıxan "Dirçəliş" qəzetinin ilk redaktoru, Dirçəliş Partiyasının "Soy", "Dönüş" məcmuələrinin ilk saylarının redaktoru olmuşdur. .
1990-cı ilin yanvar faciələrindən sonra sovet rejiminin ifşa etmək üçün Azər Qasımzadə Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyası, Cümhuriyyət, Azərbaycan Milli Müsavat Demokratik Partiyası fəalları ilə birgə Baltikyanı respublikalarında, Ukraynada, Peterburqda, Moskvada, digər yerlərdə müxtəlif görüşlərdə olur, mitinqlərdə çıxış edir, radio-televiziyaya müsahibə verib, Azərbaycanı informasiya blokadasından çıxarmağa çalışmışdır.
Partiya fəaliyyəti
Azər Qasımzadə 27 may 1989-cu ildə Sovet dönəmində ilk gizli siyasi partiya olan Azərbaycan Dirçəliş Partiyasını təsis etmişdir. 1990-cı ilin noyabr ayından 1991-ci ilin fevral ayınadək Sabir Məmmədlinin sədr müavini olduğu Azərbaycan Xalq Partiyası və Azərbaycan Dirçəliş Partiyası vahid partiya — Azərbaycan Xalq Dirçəliş Partiyası adı altında birləşdi.
Azər Qasımzadə 1990–1991-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Ali Məclisinin üzvü olmuşdur.
1990-cı ilin oktyabrından sonra Azər Qasımzadənin rəhbərliyində təmsil olunduğu Azərbaycan Xalq Dirçəliş Partiyası, daha sonra isə Birlik Partiyası və Azərbaycan Xalq Demokratik Partiyası ilə birgə Tatarıstan, Başqırdıstan, Orta Asiya, Qazaxıstan regionlarında müxtəlif partiyalar, cəmiyyətlər ilə birbaşa siyasi əlaqələr qurmuşdur. 1991-ci ilin aprelində Kazan şəhərində Türk Xalqları Assambleyasının yaradılmışdır. Azər Qasımzadə də həmin tədbirdə iştirak etmişdir. Bundan əlavə, Azər Qasımzadə 1991-ci ilin yanvarında Almatıda Milli Həmrəylik meydanında "Alaş" Milli İstiqlaliyyət Partiyasının fəallığı ilə keçirilən mitinqdə iştirak etmişdir.
Əsərləri
Bakıdakı 20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş "Aqressiya" ("Təcavüz") Mahir Həmzəyevlə birlikdə Azər Qasımzadənin redaktəsi ilə çap olunub. A. Qasımzadənin ciddi fəallığı ilə Azərbaycan Dirçəliş Partiyası 10 000 nüsxə ilə 1990-cı il yanvarın 25-də çapa imzalanmış "Aqressiya" kitabçasını nəşr etmişdir. Ukrayna və Litvadakı azərbaycanlılar bu işə maddi dəstək vermişdilər.
Toğrul Musayev
Toğrul Sirac oğlu Musayev — Azərbaycan Respublikası Ədliyyə nazirinin müavini, II dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri.
Həyatı
Toğrul Sirac oğlu Musayev 1954-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
1978-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini, 1993-cü ildə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu bitirmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra hüquq fakültəsində müəllim olmuş, Respublika Ali Soveti Rəyasət Heyətinin hüquq şöbəsində böyük məsləhətçi, Azərbaycan Respublikası KP MK İnzibati orqanlar şöbəsində hüquq mühafizə orqanları ilə iş üzrə təlimatçı, Azərbaycan Respublikası Prezidenti İcra Aparatının Dövlət-Hüquq şöbəsində böyük məsləhətçi vəzifələrində işləmişdir. 1995-ci ildə Baş Prokurorluğa rəhbər işə göndərilərək Kollegiya üzvü, Kadrlar idarəsinin rəisi olmuşdur.
2000-ci ilin iyun ayından Azərbaycan Respublikası Ədliyyə nazirinin müavini təyin edilmişdir. II dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri ali xüsusi rütbəsindədir.
Ədliyyə Nazirliyi Attestasiya Komissiyasının və Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbulla bağlı Müsabiqə və İxtisas komissiyalarının, Apellyasiya Şurasının sədridir.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar hüquqşünasıdır, 2-ci və 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordenləri, "Ədliyyə sahəsində fərqlənməyə görə" medalı, "Azərbaycan ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı və digər medallarla təltif edilmişdir.
Dövlət başçısının fərman və sərəncamlarına əsasən Azərbaycan Respublikasının Dayanıqlı İnkişaf üzrə Milli Əlaqələndirmə Şurasının, ölkəmizin Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı üzrə Dövlət Komissiyasının üzvü, Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olmasına hazırlıq işləri üzrə Komissiya sədrinin müavinidir, bir sıra beynəlxalq konvensiyalar üzrə Azərbaycan Hökumətinin hesabatlarının hazırlanması üzrə işçi qruplarda və təqdim edilməsi ilə bağlı ölkəmizin nümayəndə heyətlərində təmsil olunur.
O, həmçinin Avropa Ümumi Hüquq Təşkilatının Direktorlar Şurasının və Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının üzvüdür.
Mülki hüquq və insan hüquqları üzrə elmi məqalələrin müəllifidir. Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində magistrlik dissertasiyasının müdafiəsi üçün ixtisaslaşdırılmış Elmi Şuranın sədridir. Bakı Avrasiya Universiteti Elmi Şurasının qərarı ilə həmin Universitetin fəxri doktoru adına layiq görülmüşdür.
Evlidir, 2 övladı var.
Kampan Qədimov
Kampan Qədimov (əsl adı: Əlibaxış Qədimov; ləqəbi: Məşədi Kampan; 1853–1928) — neft maqnatı, xeyriyyəçi, milyonçu.
Həyatı
Kampan Qədimov Balaxanıda doğulub. Ömrünün böyük hissəsini burada yaşamış, burada da vəfat etmiş və Balaxanı qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.
Neft milyonçusunun qəbir daşının üstündə ərəb və ingiliscə "Mer Qanpan Kadimof" yazılıb. Kampan Qədimovun evi kənddə hələ də qorunur. 21 otaqdan ibarət bu evdə milyonçu neftxudanın nəticəsi Kampan Qədimov yaşayır.
Kampan Qədimov səxavətli, əliaçıq və təvazökar insan olub. Nəticəsi onun xeyriyyəçiliyindən bəhs edir: "Gəlib deyirlərmiş ki, Məşədi Kampan, bir dənə məktəb tikmək lazımdır. O da "nə qədər pul lazımdır" soruşanda əgər 100 min manat istəyirdilərsə, çıxarıb bir milyon verirmiş. Yəni gedin, lap on məktəb tikin. Sonra da deyirmiş ki, amma bu pulu mənim verməyim heç vaxt bilinməsin və adım heç yerdə hallanmasın. Qış aylarında kənddəki kasıblara yardım etmək üçün nə lazımdırsa bir kisəyə yığılmasını tapşırarmış. Sonra o kisələri aparıb kasıbların qapısı ağzına qoyurmuşlar".
Sovet hakimiyyəti dövründə milyonçulara qarşı aparılan repressiya Məşədi Kampandan yan keçib. O dövrün hakimiyyəti Məşədi Kampana kasıblara yardım etdiyinə görə dəyməyib. Nəticəsi Məşədi Kampanın ölümündən sonra mal-mülkünün müsadirə olunduğunu deyir: "1928-ci ildə rəhmətə gedib. Sovet hökuməti 21 otaqdan ibarət evi əlimizdən aldı. Nənəm danışırdı ki, evimizdən qiymətli əşyalarını aparmaq üçün hər gün dörd böyük yük maşını gəlirdi. Sovet hökumətinin yağmalama prosesi 1961-ci ilə kimi davam etdi. Çarpışıb-vuruşaraq dədə-baba evimizi geri qaytara bildik".
Balaxanıda Məşədi Kampanın bir kəndli ilə dillər əzbəri olan söhbəti hələ də unudulmayıb. Bir kəndli Məşədi Kampana yaxınlaşıb gülərək "Məşədi sovet gəlir" deyir. Məşədi Kampan gülümsəyir və həmin insana baxaraq söyləyir və əlindəki şir başlı əsanı göstərir: "Bax kəndli indi əsanın lap başında hələki mənəm, kəndli sən ortasında, sovet hökuməti isə aşağıda torpağa dəyən hissədədir. Sovet hökuməti gəlirsə, əsa tərsinə çevriləcək. Onlar əsanın yuxarısında, mən isə aşağısında olacağam. Sən isə kəndli elə necə var idinsə ortada qalacağsan.Yəni sənin yerin dəyişməz qalacaq".
Nərimanovun tamada olduğu bolşevik toyunda menşevik mahnısı
thumb|200px|Məşədi Kampanın [[Almaniyadan sifariş etdiyi pianosu. Piano bugünə kimi evində qorunmaqdadır.|left]]Milyonçunun nəticəsinin maraqlı bir əhvalat danışdığı da məlumdur: "Məşədi Kampanı Bakı kəndlərinin birinə toya dəvət edirlər. Toyda iştirak edənlərin əksəriyyəti bolşeviklər olub. Məclisin tamadası Nəriman Nərimanov, oxuyan isə xanəndə Cabbar Qaryağdıoğlu olub. Toyda mahnı sifarişi növbəsi Məşədi Kampana çatır. Nəriman Nərimanov Kampandan hansı mahnını istədiyini soruşur. Məşədi Kampan bir menşevik mahnısı istəyir. Aləm dəyir bir-birinə. Nərimanov Məşədi Kampanın sözünü yerə sala bilmir. Həmçinin yaxşı başa düşür ki, bolşevik toyunda menşevik mahnısının çalınması yuxarıların qəzəbinə səbəb olacaq. Ancaq Kampanın "zakazı" oxunur. Həmin musiqi səsələnib bitdikdən sonra Məşədi Kampan (Əlibaxış) öz təşəkkürünü bildirərək həmin toy məclisini tərk edib. Daha sonra Nərimanov vəziyyətdən çıxmaq üçün "Camaat, bu məclisdə menşevik mahnısını eşitdinizmi?" deyə soruşanda hamı bir ağızdan "yox" deyib".
Live at the Royal Albert Hall (Arctic Monkeys albomu)
"Live at the Royal Albert Hall" – ingilis rok qrupu Arctic Monkeys-in 7 iyun 2018-ci ildə Londonda yerləşən Royal Albert Hall-da etdiyi çıxışdan ibarət canlı albomu. Albom 4 dekabr 2020-ci ildə Domino Recording Company tərəfindən buraxıldı və bütün gəlirlər War Child xeyriyyə fonduna bağışlandı.
Mahnı siyahısı
Bütün mahnıların sözlərini Aleks Törner yazıb, musiqiləri Arctic Monkeys bəstələmişdir.
Ajek şəlaləsi
Ajek ( — qar, к (куа) — oğul) — Rusiyanın Krasnodar diyarında şəlalə. Ajek şəlaləsi Ajek çayı üzərində, çayın Soçi çayına töküldüyü yerdə yerləşir. Şəlalə Xostinski rayonu daxildədir. Ajek şəlaləsi Soçi Milli Parkı ərazisi daxilində olub Orexovka kəndindən 6,5 km qərbdə yerləşir.
Etimologiyası
Şəlalənin və çayın adı ubıx dilindən tərcümədə «qar oğlu» (же (аже) — qar, к (əsas söz куа) — oğul) və ya «qarla doğulan» deməkdir. Belə bir adın yaranmasına səbəb Saxarnoy dağının cənub yamacıdır. Məhs bu ərazidə olan qar papağının olmasıdır. Qış aylarında yağan yağntılar nəticəsində bu ərazidə qar örtüyü formalaşır. Qonşu zirvələrdə isə qar örtüyü tez əriyir.
Başqa bir ehtimala görə Ajek — «maral oğlu» deməkdir. Ubıx dilində же (аже) həm də «maral» və ya «maral balası» deməkdir. Yəni tərcümədə "maralların otladığı yer".
J N. Kokov hesab edir ki, şəlalənin adı kabarda dilindən tərcümədə «keçi tirəsi» deməkdir. Ş.D.İnal-İpa belə bir variant təklif edir: Ajek abxaz dilindən tərcümədə - Ажаква, «saqqal» deməkdir.
Ola bilsin ki, Ajek (Ажеко) şəxs adı olub bu ərazidə yaşayan nəsilin adıdır.
Ümumi məlumat
Şəlalə təxminən 40-50 min il əvvəl şistli süxurları üzərində əmələ gəlmişdir. Suyun geoloji işi nəticəsində süxurlar aşınmış və hündürlüyü 9,5 metr olan çıxıntı yaranmışdır. Şəlalənin eni təxminən — 1,5 metrdir.
Suyun töküldüyü yerdə diametri 7 metr olan göl formalaşıb. Su axınları sıldırım divarları at nalı (hündürlüyü 20 m-ə qədər) olan bir kanyon əmələ gətirib. Şəlalənin kənarlarında, qaya üzərində şümşad və sarmaşıqlar geniş yayılıb.
Günəş şüaları şəlalə ərazisinin tam işıqlandıra bilmir. Kanyonun yarısı həmişə kölgəli olur. Şəlalənin yerləşdiyi zona sanitar baxımdan yaxşı durumdadır. Buna səbəb şəlaləyə gedən yolun yetərincə çətin olmasıdır.
Alisiya Amxerst
Alisiya Amxerst — Böyük Britaniya botaniki, bağban və ingilis bağçılığın tarixinə dair ilk elmi kitabın müəllifi.
Elmi fəaliyyəti
Alisiya Amxerst toxumlu bitkilər üzrə ixtisaslaşmışdır.
Kusov adası
Kusov adası — Şantar adaları qrupuna daxil olan ada. Böyük Şantar adasından 14 km şərqdə yerləşir. Adanın uzunluğu 4,5 km, eni isə 2,5 km arasında dəyişir. Ada 1829-cu ildə rus hidroqrafı Prokopiy Tarasoviç tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada elə onun tərəfindən Rus-Amerikan şirkətinin direktoru Nikolay İvanoviç Kusovun şərəfinə adlandırılmışdır. 1999-cu ildə digər adalarla birlikdə "Şantar adaları" yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.
Fuad Nəcəfli
Fuad Vahid oğlu Nəcəfli – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Naxçıvan Muxtar Respublikasında səlahiyyətli nümayəndəsi. Bu vəzifəyə 22 dekabr 2022-ci ildə təyin olunmuşdur.
Həyatı
Bakı Dövlət Universitetini Beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə bitirib.
Əmək fəaliyyətinə 2000-ci ildə Bakı şəhərində 1 saylı yeri İqtisad Məhkəməsində başlayıb. Beynəlxalq Sığorta Şirkətində, "Star Alyans" Sığorta Şirkətində, "Texnikabank"da, "Paşa Holdinq" MMC-də və digər qurumlarda müxtəlif vəzifələrdə işləyib.
2019-cu ildən "Sumqayıt Texnologiyalar Parkı" MMC-nin Müşahidə Şurasının üzvüdür.
Don Sovet Respublikası
Don Sovet Respublikası (, Donskaya Sovetskaya Respublika) — Rusiya vətəndaş müharibəsi dövründə RSFSR-nin bir parçası olaraq Kamensk-Şaxtinski şəhərində yaradılan və sadəcə iki ay mövcud olmuş dövlət.
Don Hərbi oblastı ərazisində hakimiyyət qurmağı güdən respublika, Rusiya vətəndaş müharibəsi zamanı Ağ hərəkatın regiondan çəkilməsindən sonra, yəni 23 may 1918-ci ildə qurulmuşdur. Həmin ilin may ayında gerçəkləşən Don kazak üsyanı və Brest-Litovsk sülh müqaviləsinin imzalanmasından sonra Almaniya İmperiyasının qüvvələrinin regiona daxil olması ilə bolşeviklər Don vilayəti ərazisindən qovulmuşdur. Don kazakların qurduğu Don Respublikası Don Soveti ilə əvəz edilmişdir.
Tarix
Don Sovet Respublikası Aleksey Kaledin rəhbərliyindəki Don kazaklarından ibarət olan Ağ hərəkatın və Könüllü ordunun regiondan çəkilməsindən sonra, yəni 23 mart 1918-ci il tarixində, Yekaterinoslav quberniyası və Don Hərbi oblastı ərazisində, Kamensk-Şaxtinski şəhərində qurulmuşdur. Dövlətin paytaxtı Rostov-na-Donu şəhəri elan edilmişdi. 9-14 aprel 1918-ci il tarixlərində regional bir sovetlər konqresi keçirilmişdir. Konqresin nəticəsi olaraq, 26 bolşevik və 24 sol sosialist inqilabçıdan ibarət olan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi (M.İ.K.) yaradılmışdır. M.İ.K. öz növbəsində Xalq Komissarları sovetini (Sovnarkom) yaratmış və qırmızı kazak olan Fyodor Podtyolkovu rəhbər seçmişdir. Dövlətin müdafiə ehtiyacını təmin etmək üçün Serqo Orconikidze rəhbərliyindəki bir Fövqəladə Heyət yaradılmışdır.
Don Sovet Respublikası ərzaq rekvizitləri və şübhəli "əks-inqilabçılar"ın edamından sonra dəstəyini itirməyə başlamışdır. Aprel ayında ümumi bir Don kazak üsyanı qaldırılmışdı. 1 may tarixindən etibarən Almaniya İmperatorluğunun qoşunları Brest-Litovsk sülh müqaviləsinin nəticəsi olaraq regionun ərazilərinə daxil olmuşdur. Pyotr Krasnov rəhbərliyindəki Don kazakları 6 mayda Almaniya İmperatorluq qüvvələri tərəfindən işğal edilən Rostov-na-Donu şəhərini azad etdilər. Respublika rəhbərlərinin əksəriyyəti Tsaritsın şəhərinə qaçdı, fəqət rəhbərlərdən biri olan Fyodor Podtyolkov üsyançılar tərəfindən əsir alınmış, daha sonra isə edam edilmişdi. Don Sovet Respublikasının ərazini Don kazak üsyançılar tərəfindən tamamilə işğal edildi. Buna qarşı olaraq, Moskvadakı Sovet hökuməti respublika rəhbərlərinin Tsaritsında olduğunu nəzərə alaraq, Don Sovet Respublikasının varlığını sentyabr ayına qədər tanıdı.
Florens Pyu
Florens Pyu — İngiltərə aktrisası. Oksfordda doğulan Pyu aktrisalığa 2014-cü ildə "The Falling" dram filmi ilə başlayıb.
Göktürk-3
Göktürk-3 — Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi üçün Hərbi Elektronika Sənayesinin və TÜBİTAK Kosmik Texnologiyaları üzrə Tədqiqat İnstitutunun (TÜBİTAK UZAY) dəstəyilə Türk Aviasiya və Kosmos Sənayesinin (TAİ) rəhbərliyi altında layihələndirilən və reallaşdırılan Yer planetini müşahidə peyki.
Haqqında
Layihə türk ordusunun ehtiyaclarını qarşılamaq üçün gecə-gündüz, istənilən təbii şəraitdə, hər hansı bir su və hava ərazisi əngəl törətmədən yüksək keyfiyyətlə dünyanın istənilən yerinin təsvirini əldə etmək üçün işlənib hazırlanmışdır. 8 may 2013-cü il tarixində Türk Aviasiya və Kosmos Sənayesi ilə Müdafiə Sənayesi Nazirliyi arasında imzalanmış müqavilə dən sonra tərəflər peyk və yer stansiyalarının yerli olaraq dizayn edilməsi üçün işə başladılar. Milli Müdafiə Nazirliyinun bəyan etdiyinə görə Göktürk-3'ün kosmosa göndərilməsi 2019-cu ilin sonlarına planlaşdırılır.
NGC 490
NGC 490, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Vismar
Vismar (  Wismar,  Wismer ) - Almaniyada ( Meklenburg-Qərbi Pomeraniya əyaləti ) Baltik dənizi sahillərində liman şəhəri. Şimal-Qərb Meklenburq regionunun bir hissəsidir. Hanzanın ilk və ən zəngin şəhərlərdən biri olan Vismar, UNESCO-nun qorumasında olan kərpic Qotik üslubunda malikanələr və məbədləri olan tarixi mərkəzə malikdir.
41.36 km² ərazini əhatə edir. 31 dekabr 2013-cü il tarixinə əhalinin sayı 42 219 nəfərdir.
Rəsmi kod 13 0 06 000- dır.
Tarix
Vismar, ehtimal ki, Vishemir adı ilə Polabiya slavyanlarının məskəni olaraq meydana gəlib. XIII əsrin birinci yarısında şəhər adını aldı. 1259-cu ildə dəniz quldurlarından qorunmaq üçün Rostok və Lübek ilə ittifaq bağlamaqla Hanzanın böyüməsinə səbəb oldu. Orta əsrlərdə Vismar siyənək və pivə ticarəti sahəsində ixtisaslaşmış, əlavə olaraq burada həm də parça hazırlanırdı. Hanza Liqası ilə bağlı məsələlərə sakinlərin ümumi yığıncaqlarında qərar verilirdi.
Vismar amma öz bayrağına sahib olmaq hüququ kimi sərbəst şəhərlərə məxsus haqqları özündə saxlayırdı. 1257-dən 1358-ə qədər şəhər Meklenburq knyazlarının rezidensiya yeri idi. 1376-cı ildə Qara ölüm şəhərdə əhalinin xeyli hissəsini məhv etdi. Hanzanın digər şəhərləri kimi Vismar da Amerikanın kəşfindən sonra ticarət yolları Atlantikaya keçdiyindən öz əvvəlki əhəmiyyətini itirməyə başladı.
İqtisadi tənəzzül otuz illik müharibə ilə başa çatdı. 1648-ci ildə Vestfaliya Barışına görə Vismar, İsveç Pomeraniyasının bir hissəsi oldu və isveçlilərin Baltik dənizinin cənub sahilindəki ən böyük qalasına çevrildi.
Dornier təyyarə şirkətinin zavodlarının yerləşdiyi şəhər İkinci Dünya müharibəsi illərində Müttəfiqlərin bombardmanı nəticəsində çox zərər gördü. ADR illərində Vismar ölkənin ikinci ən vacib (Rostokdan sonra) dəniz limanı hesab olunurdu. Xüsusilə limandan kalium gübrələri daşındı.
Vismar və qonşu Ştralzund un tarixi mərkəzləri 2002-ci ildə YUNESKO-nun Dünya İrsi Saytı elan edildi.
1 iyul 2011-ci ildən etibarən şəhər Şimal-Qərb Meklenburq bölgəsinin bir hissəsidir. Ondan əvvəl, əraziyə tabe olan bir şəhər statusu almışdı.
Görməli yerləri
Vismarın ürəyi Bazar Meydanıdır. Sonrakı tikililər arasında 1380-cü ilə aid kərpicdən tikilən "Qoca İsveçli" binaları fərqlənir. Orta əsrlər evləri belə adı yalnız 1878-ci ildə bu adda bir otel açıldıqda almışdır.
Meydanın ortasında 1602-ci ildə Philip Brandin çertyojlarına əsasən Hollandiya İntibahı üslubunda 12 tərəfli pavilyon quruldu. 1897-ci ilə qədər Wasserkunst adlanan pavilyon su paylama nöqtəsi kimi xidmət edirdi, oradan 220 yaşayış və 16 ictimai binaya su verilirdi.
Müharibədən əvvəl Vismar Məryəm Kilsəsi, kərpic Qotika üslubunda tikilmiş ən böyük Şimali Alman kilsələrindən biri idi. Onun memarı Yohann Grot Lübekdəki Məryəm Kilsəsinin üç ölçülü bazilikasını bir model olaraq götürmüşdü. 1945-ci ilin aprel ayında hava hücumu zamanı əsas bina böyük zərər gördü. Dağıntılar ancaq 1960-cı ildə əsaslı şəkildə partladıldı. XVI-XVII əsrlərə aid 9 kilsə zənginin asıldığı kilsədən yalnız hündür bir qüllə (81 m) salamat qalıb. Burada, 1647-ci ildə 5×5 m ölçülü bir yığım saatı qurulmuşdu.
Müqəddəs Nikolayın sağ qalan kilsəsi 1381-1487-ci illərdə tikilmiş, Məryəm Kilsəsi kimi üç nefli bazilika olaraq qurulmuşdu. Orta nef 37 metr hündürlükdədir, bu orta əsr Almaniyasında dördüncü ən yüksək göstəricidir.
Qardaş şəhərlər
Rəsmi qardaş şəhərlər :
Y. S. Polyakovun binası
Y. S. Polyakovun binası - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Y. S. Polyakovun binası Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi, ev 74 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrdə inşa edilmişdir. Bina Petrovskaya küçəsində yerləşən digər binalarla birlikdə mədəni irs siyahısına daxil olmuşdur.
Tarixi
250px|thumb| Y. S. Polyakov 1812-ci il Fransa ilə aparılan müharibənin iştirakçısı olmuş Qeorqi Bernardaki özü üçün XIX əsrin əvvəllərində Varvasievski xiyabanında bir mərtəbəli bina inşa etdirmişdir. Onun ailəsi valideynlərin ölümündən sonra, Sankt-Peterburqa köçməsinə qədər yaşamışdır. Petrovski küçəsi, Azov dənizi sahillərində yerləşən bina 5,5 min rubl dəyərində olmuşdur. 1874-cü ildə binanı böyük sahibkar və torpaq sahibi Yskov Solomonoviç Polyakov satın almışdır. Polyakov Taqanroqda dəmir yolu çəkilişinə rəhbərlik edirdi. Üstəlik Taqanroq II stansiyasını maliyyələşdirirdi. Don Torpaq və Sankt-Peterburq-Azov kommersiya banklarının rəhbəri olmuşdur. O, Peterburqdan arxitektor dəvət etmişdir. Nəhayətdə binanın sahəsi böyümüş və ərazisində Don Torpaq Bankı yerləşdirilmişdir. Binanın genişləndirilməsi zamanı Taqanroq Tikinti komitəsinin üzvü E. Aleynikovda iştirak etmişdir. Bir müddət sonra ev qonşu binaya birləşdirilmişdir.
Pərdis Fərcad-Azad
Pərdis Fərcad-Azad — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Zirə klubunda ikinci strayker kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçudur.
Karyerası
Fərcad-Azad futbolçu karyerasına Herta 03 Zehlendorf klubunda start vermişdir. 2007-ci ilin yay ayında Karl Zeyss Jena klubunun A gənclər millisinə transfer olmuşdur. İki il Karl Zeyss Jena klubunda çıxış etdikdən sonra Pərdis 7 iyul 2009-cu ildə Plauen klubu ilə bir illik müqavilə imzalamışdır.
28 yanvar 2015-ci ildə Fərcad-Azad Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Sumqayıt klubu ilə 18 aylıq müqavilə imzalamışdır. Dizindən zədə aldıqdan sonra Pərdis altı ay yaşıl meydanlardan uzaq qalmışdır.
AR-1A
Çinin son dönəmdə bazara təqdim etdiyi RYAS-lar arasında daha çox diqqət cəlb edəni AR-1A sistemidir. A-100 RYAS–nin təkmilləşdirilmiş modeli olan AR-1A-nın seriyalı istehsalına 2009-cu ildə başlanılıb və həmin il ilk nümunələri Çin Xalq Azadlıq Ordusunun silahlanmasında qəbul edilib. Ermənistanın da adıçəkilən sistemdən açıqlanmayan sayda əldə etməsinə dair məlumatlar mövcuddur. Mütəxəssislər tərəfindən “Smerç”in “dəqiq əksi” adlandırılan AR-1A sisteminin istifadə etdiyi raketlərin işlənib hazırlanmasında Rusiyanın “Splav” Dövlət Elmi Tədqiqatlar İnstitutunun əməyi var. Sələfi A-100-lərdə olduğu kimi AR-1A kompleksi 10 buraxıcıdan ibarətdir. İstehsalçının məlumatına görə, sistemin yürüş halından döyüş halına gətirilməsi 5 dəqiqəyə mümkündür. Sistemin yaylım atəş vaxtı 60 saniyə təşkil edir. AR-1A sistemi üçün hazırlanmış kaset tipli BRE2 raketlərinin uçuş mənzili 60–130 km (döyüş başlığı –fuqas tipli, məhvedici elementlərlə) təşkil edir. Bu raketlərin döyüş başlığının çəkisi 190 kq, effektiv məhvetmə radiusu 100 metrdir. Kaset tipli BRE3 raketlərinin isə uçuş məsafəsi 20–70 km-dir. Bu raketin döyüş başlığında 623 kumulyativ –qəlpəli məhvedici elementlər var. Kumulyativ-qəlpəli məhvedici elementlər (KQME) 80–160 metr məsafəyə səpələnə, 50 mm qalınlığında zirehi deşə bilir. AR-1A üçün xüsusi hazırlanmış kaset tipli BRE4 raketlərinin isə uçuş məsafəsi 60–130 km təşkil edir. BRE4-ün döyüş başlığında 480 KQME var ki, bu da, 80–160 m məsafəyə səpələnir.
Xüsusiyyətləri
İstehsalçı ölkə:
Pərdis Fərcad-Azad
Milli karyerası
Fərcad-Azad Azərbaycan milli futbol komandası ilə debütünü 22 mart 2013-cü ildə Lüksemburq millisinə qarşı oyunda etmişdir.
AR-1A
Xüsusiyyətləri
Tip: Reaktiv Yaylım Atəş Sistemi
Pərdis Fərcad-Azad
Şəxsi həyatı
Fərcad-Azadın valideynləri İran vətəndaşlarıdır.
AR-1A
Xüsusiyyətləri
İstehsal tarixi: 2009 – davam edir
Xidmətə giriş ili: 2009 – günümüzə
Lülə diametri: 300 mm
Lülə sayı: 10 ədəd
Doldurulma: 20 dəqiqə
Qalxma bucağı: 0º... +55º
Yaylım atış müddəti: 60 saniyə
Astronomiyada zaman vahidləri
Zaman materiyanın varlıq formasıdır. Materiya məkansız təsəvvür oluna bilmədiyi kimi zamansız da təsəvvür oluna bilməz. Materiya yalnız məkanda və zamanda mövcud ola bilər.
Astronomiyada əsas zaman vahidi Yerin öz oxu ətrafında fırlanma dövrüdür. Bu zaman vahidi gün adlanır. Gün seçilmiş göy cisminin və ya xəyali bir nöqtənin verilmiş coğrafi meridianda iki ardıcıl eyni adlı kulminasiyası arasındakı vaxtdır. Göy sferində seçilmiş cismə və ya nöqtəyə görə gün xüsusi ad alır. Məsələn, həqiqi Günəş günü, orta Günəş günü, ulduz günü və s. Bu günlərin uzunluğu bir qədər fərqlidir.
AR-1A
Xüsusiyyətləri
Maksimal atəş məsafəsi: 130 km
Astronomiyada zaman vahidləri
Kiçik zaman fasilələrini ölçmək üçün günün hissələrindən istifadə olunur. Məsələn, həqiqi Günəş gününün 24-də birinə bir Günəş saatı, Günəş saatının 60-da birinə Günəş dəqiqəsi və Günəş dəqiqəsinin 60-da birinə bir Günəş saniyəsi deyilir.
AR-1A
Xüsusiyyətləri
Şassi: WS2400
Astronomiyada zaman vahidləri
Böyük zaman fasilələrini ölçmək üçün aşağıdakı zaman vahidlərindən istifadə olunur. Tropik il=365.2422 (365d05h48m46s) orta Günəş günü Ulduz ili=365.2564 (365d06h09m10s) orta Günəş günü
AR-1A
Xüsusiyyətləri
Ağırlığı: 42.5 ton
Yükqaldırma qabilliyəti: 22 ton
Uzunluğu: 11.44 m
Hündürlüyü: 2.97 m
Təkər formulası: 8x8
Mühərrik: Deutz turbo dizel
Güc: 517 at gücü
Maksimal sürət: 75 km/saat Döyüş radiusu: 650 km
Podneprove
]]Podneprove (Падняпроўе) — Belarus Respublikasının tarixi-etnoqrafik regionu. Region ölkənin şərqində yerləşir. Mogilyov vilayətinin, qismən isə Qomel və Vitebsk vilayətinin ərazilərini əhatə edir. Şimaldan Dnepr və Qərbi Dvinanın suayrıcı xətti ilə Poozereregionu ilə, qərbdən isə Berezina və Dnepr çaylarının sol sahili ilə Mərkəzi Belarus və Şərqi Polesye regionu ilə həmsərhəddir.
Tarixi
Podneprovenin tarixi Kiyev Rus dövləti və digər şərqi slavyan torpaqlarının tarixi ilə bağlı idi. Regionun etnik-mədəni kompleksi, folklor ənənələri və xalq ləhcələri qonşu Smolensk vilayəti və Bryansk vilayətinin qərb hissəsi ilə bir çox ortaq cəhətlərə malikdir. XII əsrdə Podneprovenin böyük bir hissəsi Smolensk vilayətinin, cənub hissəsi isə Çerniqov knyazlığının tərkibində idi.
O dövrdə bölgədə mühüm inzibati və iqtisadi mərkəzlər yerləşirdi: Kopıs, Orşa, Drutsk, Mstislavl, Propoşesk (hazırda Slavqorod), Kriçet, Luçin, Qomel, Roqaçev, Çeçersk və s.
Avropanın erkən orta əsr xəritələrində (N. Kuzanın xəritələri - XV əsrin sonu - XVI əsrin əvvəlləri, S. Munster - 1540) Podneprovenin sol sahil hissəsi Belaya Rus adı ilə göstərilmişdir.
Reç Pospolitanın ilk bölünməsindən (1772) sonra Podneprove Rusiyaya birləşdirildi. Bu torpaqlarda Moqilyov quberniyası quruldu. Quberniyanın sərhədləri regionun sərhədləri ilə üst-üstə düşürdü.
Məmmədibrahim İbrahimbəyov
Məmməd İbrahim İbrahimbəyov (tam adı: İbrahimbəyov Məmməd İbrahim Əhməd oğlu; ) — azərbaycanlı coğrafiyaşünas, coğrafiya elmləri doktoru, Respublika Coğrafiya Cəmiyyətinin üzvü.
Həyatı
Məmməd İbrahim Əhməd oğlu İbrahimbəyov Şamaxı şəhərində anadan olmuşdur. Ailəsi 1902-ci ildə baş vermiş Şamaxı zəlzələsindən sonra Bakıya köçmüşdür. M.İ.İbrahimbəyov öz pedaqoji fəaliyyəti dövründə indiki Tusi adına ADPU-da, BDU-da coğrafiyadan dərs demiş, Azərbaycan EA H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun dissertantı olmuş, keçmiş SSRİ EA Azərbaycan filialının Coğrafiya sektorunda elmi katib işləmiş, Azərbaycan ali məktəblərində coğrafiya fakültələrinin təşkilində fəal iştirak etmişdir. Akademik H.Ə.Əliyevla, Azərbaycan EA-nın müxbir üzvləri Q.Güllə, Ə.Şıxlinski ilə, coğrafiya elmələri doktoru B.T.Nəzirova ilə, professorlardan H.B.Əliyevlə, N.Kərimovla, Ə.Hacızadə ilə, dosentlərdən O.Osmanovla, M.Axundovla, H.Sadıxlı və digər bir çox alim və müəllimlərlə işləmişdir. Akademiklərdən B.Ə.Budaqova, A.A.Nadirova, coğrafiya elmləri doktorları, professorlar Ə.C.Əyyubova, N.Nəbiyevə, M.A.Müseyibova, Ş.Həsənova, E.Mehrəliyevə, M.Avdiyevə, B.Əbdürrəhmanova, N.A.Vəliyevə, şair Məmməd Araza, dosentlər Qaramollayev, İ.Mərdanov və yüzlərlə başqalarına dərs demişdir.
1999-cu il iyun ayının 29-da M.İ.İbrahimbəyova həsr olunmuş yubiley keçirilmişdir.
Azərbaycanda eksperimental psixologiyanın əsasını qoymuş psixoloq Fuad İbrahimbəyovun qardaşıdır.
Cemma Çan
Cemma Çan — İngiltərə aktrisası.
Banda
Bir çox banda dəstələri tarix boyu böyük şöhrət qazanmışlar; məsələn, İtaliya mafiyası, rus mafiyası, irland mafiyası, yəhudi mafiyası, polyak mafiyası, alban mafiyası, Yaponiyada yakudza, Çində triada, Yeni ingiltərə bandaları, Yamaykada Duş Posse və Yardi, afroamerikalılardan ibarət Krips və Bludz, latinoların bandalarından Mara Salvatruça, ağdərili bandalardan Ari qardaşlığı və motosikletçilərdən ibarət banda olan Cəhənnəm mələkləri.
Mənası
Banda ingilis dilində "gang" sözü ilə ifadə olunur. "Gang" sözü qədim ingilis dilindəki "getmək" mənasına gələn "gan" sözünün feli sifət formasıdır. Bu isə qədim skandinav dilindəki "səfər, səyahət" mənasına gələn "gangster" sözü ilə eyniköklü sözdür. Ümumiyyətlə, söz bir qrup insan mənasına gəlir və işlənmə yerindən asılı olaraq neytral, müsbət və ya mənfi mənada istifadə edilə bilər.
Tarixi
thumb|[[Apaş qanqsterlər polislə döyüşür. Paris, 1904|226x226px]] Amerika tarixində banditizmin rolundan danışarkən Barrinqton Mur qeyd edirdi ki, qanqsterizm əhəmiyyətli dərəcədə qanunçuluğun olmadığı cəmiyyətlərdə peyda olur. O, Avropa feodalizmini "əsas etibarilə cəngavər anlayışı vasitəsilə hörmət qazanan qanqsterizm" kimi xarakterizə edirdi.
Bandaların böyük bir qismi, məsələn, xaşxaşilər, tuqilər, Çin triadaları, yapon yakudzası, irland mafiyası, Panço Vilyanın dəstəsi, ölü dovşanlar, Vəhşi Qərbin bandaları, Baueri oğlanları, italyan mafiyası, yəhudi mafiyası və rus mafiyası kimi mafiya ailələri əsrlərdir ki, mövcuddur. Bəzi təxminlərə görə tuqilər 1740-1840-cı illərdə Hindistanda 1 milyon insanı qətlə yetiriblər.
XVII əsrdə Londonda mütəşəkkil dəstələr çoxsaylı cinayətlər törətmişlər. Həmin bandalar bir-biriləri ilə tez-tez münaqişəyə girirdilər. Bandanın üzvləri fraksiyaların fərqlənməsi üçün rəngli lentlərdən istifadə edirdilər.
Çikaqoda 1920-ci illərdə 1000-dən çox banda var idi. Erkən bandaların əksər cinayətkar fəaliyyətlərə görə nüfuzları olsa da, bir çox ölkələrdə 1912-ci il Beynəlxalq opium Konvensiyası və 1919-cu il Volsted aktı ilə narkotik maddələr qadağan olunduğuna görə onlar narkotik ticarətindən mənfəət əldə edə bilmirdilər. Bandaların narkotik ticarətinə daxil olması 1970 və 1980-ci illərdə geniş vüsət almışdı, lakin bəzi bandalar ticarətlə az məşğul olmağa davam edirdilər.
ABŞ-də bandaların tarixi Amerika inqilabından sonra 1783-cü ildən etibarən ölkənin şərqində başlamışdır. Bandaların yaranması kəəndlilərin kütləvi şəkildə şəhərə axını ilə əlaqədar olmuşdur. ABŞ-də ilk küçə şəbəkəsi olan Qırx quldur 1820-ci illərin sonlarında Nyu-Yorkda yaranmışdır. Vaşinqton şəhərindəki bandalar indiki Fedral Üçbucağa nəzarət edirdilər.
Cari sayları
thumb|200x200px|[[Mara Salvatrucha döyməli dəstə üzvləri qandallanır.]] Milli Gənclər Banda Mərkəzinin məlumatına əsasən, 2007-ci ildə ABŞ-də aktiv küçə bandasının üzvlərinin sayı təxminən 785,000 təşkil edirdi. 2011-ci ildə Federal Təhqiqat Bürosunun Milli Banda Kəşfiyyat Mərkəzi qeyd edir ki, "ABŞ-də 33,500-dən çox bandanı əhatə edən təxminən 1,4 milyon küçə, həbsxana və qanundankənar banda üzvləri var." 2011-ci ildə ABŞ həbsxanalarında təxminən 230,000 banda üzvü var idi.
Çikaqo Cinayət Komissiyasının "Banda Kitabı 2012" adlı nəşrinə əsasən, ABŞ-də banda üzvlərinin sayına görə çoxluq təşkil edən şəhər Çikaqodur: 150,000 nəfər. Tarixən Los-Anceles dairəsi Amerikanın Banda Paytaxtı hesab edilib. Burada 120,000 (41,000 şəhərin özündə) nəfər banda üzvü fəaliyyət göstərir. 2007-ci ildə ABŞ-də ən az 30,000 banda və 800,000 banda üzvü var idi. 2009-cu ildə 900,000-dən çox şəbəkə üzvü "ölkə daxilindəki yerli icmalarda" yaşadığı halda, 147,000 nəfər ABŞ həbsxanalarında olublar. 1999-cu il üçün bütün banda üzvlərinin 47%-ni hispaniklər, 31%-ni afroamerikalılar, 13%-ni ağ amerikalılar, 7%-ni isə amerika asiyalıları təşkil edirdi. thumb|Banda siqnalı verən [[Crips üzvü.]] 13 dekabr 2009-cu ildə The New York Times Payn-Ric Hindu rezervasiyasında artan banda zülmü ilə əlaqədar məqalə dərc etmişdi və müəyyən olunmuşdur ki, təkcə bu rezervasiyada 5,000 üzvü olan 39 banda var. Salvadorda 25,000-50,000 nəfər banda üzvü fəaliyyət göstərir. 2011-ci ildə Böyük Britaniyada 1,800-dən çox bandanın fəaliyyət göstərdiyi aşkar olunmuşdur.
Məşhur bandalar
Ən məşhur mütəşəkkil dəstələr Siciliyadakı Koza nostra və Amerika mafiyasıdır.
Belarus Ali Məhkəməsi
Belarus Ali Məhkəməsi  — Belarus Respublikasının mülki, cinayət, inzibati, iqtisadi işlər üzrə baş məhkəməsi ümumi yurisdiksiya məhkəmələrinin məhkəmə fəaliyyətinə nəzarət edir və qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq digər səlahiyyətləri həyata keçirir. Ümumi yurisdiksiya məhkəmələri sisteminə rəhbərlik edir.
Tarixi
SSRİ-nin dağılmasından və 1991-ci ildə Konstitusiyada hakimiyyətin bölünməsi prinsipini təsbit edən Belarus Respublikası suveren dövlət kimi elan edildikdən sonra müstəqil və müstəqil məhkəmə sisteminin təşkili zərurəti yarandı. Məhkəmə sisteminin gələcək inkişafını müəyyən edən ilk sənəd 23 aprel 1992-ci ildə Belarus Respublikası Ali Soveti tərəfindən təsdiq edilmiş Məhkəmə-Hüquq İslahatı Konsepsiyası oldu. Konsepsiya hüquqi dövlətin tərkib hissəsi kimi məhkəmə hakimiyyəti institutlarının formalaşması üçün strateji istiqamət müəyyən etmişdir. Nəticədə, Konsepsiyaların əksəriyyəti ilkin formada həyata keçirilmədi. 1995-ci ilin yanvarında qəbul edilmiş “Məhkəmə sistemi və hakimlərin statusu haqqında” qanun hələ də əsasən Konsepsiyaya yönəlmişdir. Amma artıq 1996-cı ildə Konstitusiyanın yeni redaksiyasında məhkəmə sisteminin qurulmasına yanaşmalar dəyişdirildi ki, bu da onun birliyini təmin etdi. Belarus Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi məhkəmə sisteminə daxil edildi.
Hakimlərin birinci qurultayında məhkəmə yurisdiksiyası əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirildi. Məhkəmələrin maddi-texniki təminatında kəskin problem var idi. O dövrdəki vəziyyət hərtərəfli düşünməyi və yığılmış bir çox problemlərin həlli yollarını axtarmağı tələb edirdi. Məhz buna görə də Aleksandr Lukaşenko 1997-ci il dekabrın 5-də Belarus Respublikası hakimlərinin birinci qurultayının çağırılması haqqında Ali, Ali İqtisadi və Konstitusiya Məhkəmələri sədrlərinin təklifini dəstəkləmək qərarına gəldi. Qurultayda “Belarus Respublikası hakiminin şərəf kodeksi” qəbul edilib. Orada hakimin davranışını müəyyən edən normalar, məcəllənin hüdudları, hakimin müstəqilliyini, obyektivliyini və qərəzsizliyini təmin edən davranış qaydaları, hakimin ünsiyyət mədəniyyəti, vəzifədənkənar fəaliyyətləri açıqlanıb. hakimin öz qulluq mövqeyindən Belarus Respublikası Konstitusiyasının tələblərinə zidd olaraq istifadə etməsinin yolverilməzliyi, hakimin siyasi fəaliyyətdə iştirakına məhdudiyyətlər, hakimin öz peşə vərdişlərini artırmaq vəzifəsi, hakimin etikası. məhkəmə iclasında hakim, hakimin məhkəmə ictimaiyyəti qarşısında vəzifəsi, hakimin peşə sirrini saxlamaq vəzifəsi, hakimin öz ifadəsini yoxlamaq hüququ, hakimin qanun qarşısında məsuliyyəti. Belarus Dövlət Universitetində hakimlərin, prokurorların, məhkəmələrin və ədliyyə müəssisələrinin yenidən hazırlanması və ixtisaslarının artırılması İnstitutunun yaradılması qərara alınıb. Hakimlər, müdirlər və rəhbərlik öz biliklərinin tələbələrə ötürülməsində fəal iştirak ediblər. Birinci qurultayın nəticəsi olaraq qanunvericilik bazasının fəal inkişafı stimullaşdırıldı, ədliyyə orqanlarının sayı artırıldı, müxtəlif tədbirlər həyata keçirildi.
Ali Məhkəmənin binası
Əvvəllər məhkəmənin yerində yay sirki var idi, sonra çöl ərazidən avtomobil dayanacağı kimi istifadə olunurdu. 2016-cı ilin oktyabrında binanın aktiv tikintisinə başlanılıb. Binanın memarı Vladimir Arxangelskidir. Müstəqillik Sarayının fasadı kimi şüşə və təbii daşdan tikilib, bəzəkdə milli ornamentlərdən istifadə olunub. Ədalət məbədi dövlət rəmzləri — gerb və bayraq ilə taclanır. BelSat-ın məlumatına görə, gerb və “Belarus Respublikasının Varxouny sud” yazısı dövlətə təxminən 112 min ABŞ dollarına başa gəlib. 5 aprel 2019-cu il tarixində binanın açılışı olmuşdur. Aleksandr Lukaşenko 2019-cu il aprelin 5-də yeni binanın açılış mərasimində iştirak edib. Prezident qeyd edib ki, binanın açılışı təkcə məhkəmə sistemi üçün deyil, bütün ölkə üçün əlamətdardır.
''Müasir və funksional olduğu ortaya çıxsa da, bu, təkcə bina deyil. O, məhkəmə hakimiyyətinin rəmzidir. Ədalət sarayı belə olmalıdır. Bu mərkəzin yaradılması (mən onu xüsusi olaraq mərkəz adlandırıram) onu göstərir ki, biz birdəfəlik dövlətimizin suverenliyi və müstəqilliyi kursunu müəyyənləşdirmişik. Və bu dövlətdə təkcə yaxşı fəaliyyət göstərən hakimiyyət qolları deyil, həm də hər bir gücün normal simvolları olmalıdır.''
Əbu Təmmam
Əbu Təmmam, tam adı ilə Əbu Təmmam Həbib ibn Aus ət-Tain (أبو تمام حبيب بن أوس; ) — ərəb şairi və qədim poeziya kolleksiyaçısı.