cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cənubi Qafqaz
Azərbaycanda dağ turizmi
Dağların verdiyi imkanlardan hərtərəfli şəkildə faydalanmaq məqsədi ilə insanların istifadə etdiyi turizm növü dağ turizmi hesab olunur. Azərbaycanda dağ turizminin haykinq, trekkinq, dağa və buzadırmanma növləri mövcuddur. Azərbaycanda ilk Alpinizm cəmiyyəti 1963-cü ildə yaradılmışdır.
"Tufandağ" Qış- yay turizm kompleksi (Qəbələ və "Şahdağ" Turizm mərkəzi QSC Azərbaycanda dağ turizminin mərkəzləridir. "Tufandağ" Qış-Yay Turizm Kompleksi ilk mərhələsinin açılışı 2009-cu ildə olmuşdur. Mərkəz, 15 kilometrlik yamac və 5 ədəd qalxma kabinəsi ilə il ərzində fəaliyyət göstərir.
Gürcüstan
Turizm Gürcüstanın əsas sənaye sahələrindən biridir. Burada turistləri özünə cəlb edən ərazilərə paytaxt Tiflis, Ushguli, Batumi, Signagi, Chiatura, Svaneti, Racha, Bakhmaro və s. aiddir.
Gürcüstanın paytaxtı olan Tbilisi ən cəlbedici şəhərlərdən biridir. Bu kiçik şəhərdə görməli bir çox yerlər turistləri özünə cəlb edir.
Avropanın ən hündür kəndi olan Uşquli də Gürcüstanda yerləşir.
Akutan adası
Akutan adası — Aleut adaları qrupuna, Tülkü adalarına daxil olan ada. İnzibati baxımından Alyasaka ştatı ərazisinə daxildir.
Etimalogiya
"Akutan" adı aleut mənşəllidir. Belə bir deyim vardır ki, bu isim "hakuta" adından törəmiş və mənası "Mən səhvlər edirəm" mənasını verir.
Coğrafiya
Adada aktiv olan akutan vulkanı vardır. Adanın sahəsi 334,13 km²-dir. Adada 713 nəfər yaşayır (2000). Əhali eyni adlı qəsəbədə yaşayır. ada müasir adı ilə ilk dəfə 1768-ci ildə Pyotr Kuzmiç və Mixail Levaşkov tərəfindən xəritəyə salınmışdır.
Təbriz şəhərinin başçıları
Təbriz dünyanın qədim şəhərlərindən biridir.
Təbriz şəhərinin başçıları
thumb|right|250px|Təbriz şəhridarlığı
Solanum cinnamomeum
(Solanum cinnamomeum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çığalı (Məlikan)
Çığalı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 485 nəfər yaşayır (115 ailə).
Bioloji növ
Bioloji növ (species) — oxşar canlıların və predmetlərin adlandırılmasında, bunların təsnifatında istifadə olunan kateqoriya.
Xarakteristika
Bioloji növ XVII əsrin sonunda öyrənilməyə başlanılmışdır. Bu dövr bioloji növün ilk təsvirini vermiş Con Reyin (1686) tədqiqatlarını və müxtəlif konsepsiyaları əhatə edən bir neçə mərhələdən ibarətdir. Bioloji növün adı latınca iki sözdən ibarət olduğundan o binominal (binar) sayılır. Bu sözlər növün aid olduğu, cinsin adından və bioloji növə verilmiş addan ibarətdir. Məsələn, Anas platyrhyncha bir növ yaşılbaş ördəyin adını ifadə edir.
Hər bir bioloji növün fərdləri bir-birinə reaksiya verən və biri digərini çoxalma məqsədi ilə axtarıb tapan reproduktiv birlik əmələ gətirir. Bioloji növ ekoloji vahid kimi həmin mühitdə yaşayan başqa növlərlə qarşılıqlı əlaqədə olur və onlara qarşılıqlı təsir göstərir.
Hər bir bioloji növün bütövlüyünü və onu əhatə edən başqa növlər arasında onun müstəqilliyini, əsas etibarilə reproduktiv (genetik) izolyasiya saxlayır.
Ageratina lemmonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aslan (ad)
Aslan — kişi adı, təxəllüs.
Bu adı olan tanınmış şəxslər
Fəsilə
Fəsilə (bitki aləmində) və ya ailə (heyvanat aləmində)  tərkibində bir cins, yaxud monofilitik (ümumi mənşəli) cinslər qrupu olan və başqa fəsilələrdən və ya ailələrdən kəskin fərqlənən ayrıca ekoloji sahədə yerləşən taksonomik kateqoriya. Fəsilənin özünəməxsus əlamətləri ona müəyyən ekoloji uyğunlaşma zonasında yaşamağa imkan verir. Zoologiyada fəsilənin latınca adının sonunda "dae" yazılır. Botanika və bakteriologiyada fəsilə adı "ceae" ilə qurtarır. Məsələn, Violaceae (bənövşəkimilər). Fəsilə müstəsna olaraq iki alternativ ad daşıyır; bu "Beynəlxalq botanika nomenklaturasının kodeksi" tərəfindən qəbul edilmişdir.
Hər hansı bir ərazinin müxtəlif fəsiləri xüsusiləşir və onların arasında aydın fərqlər mövcüd olur. Çox vaxt hər materikdə fəsilələr bir-birindən fərqlənən müxtəlif xüsusiləşmiş qruplara parçalanırlar. Bəzən də elə aralıq formalar meydana çıxır ki, fəsilələr arasındakı kəskin fərqlər itmiş olur. Bu isə dəqiq təsnifat yaratmağı çətinləşdirir. 19 əsrdə yeni kəşf olunmuş orqanizmlərin sayı o qədər artmışdı ki, naturalistlər cins və dəstə arasında aralıq səviyyəni göstərmək üçün tədricən fəsilə konsepsiyasını yaratmış və tətbiq etmişlər, fəsilə qrupunun taksonları fəsiləüstü, fəsilə, yarımfəsilə və triba, yaxud nasildən ibarətdir. Fəsilənin takson qrupu, tabeliyindəki taksonlara ayrılırsa və hansına nümunəvi cins daxildirsə, onun sonu müvafiq olaraq dəyişməklə həmin adı daşımalıdır. "Beynəlxalq botanika nomenklaturasının kodeksi" ad qruplarını qəbul etmir, lakin növ və növdən aşağı takson ranqlarını qəbul edir.
Fəsilənin zoologiya və virusologiyada latın adının sonuna (“idae”), botanika, mikologiya və baktereologiyada isə “acceae” əlavə edilir. Bəzən fəsilələr yarımfəsilələrə bölünür. Oxşar fəsilələr dəstə (heyvanlarda), yaxud sırada (bitkilərdə) birləşdirilir.
ASE-də
Fəsilə (familia) — tərkibinda bir cins, yaxud monofilitik (ümumi mənşəli) cinslər qrupu olan və b. Fəsilələrdən kəskin fərqlənən ayrıca ekoloji sahələ yerləşən taksonomik kateqoriya. Fəsilənin özünzməxsus əlamətləri ona müəyyən ekoloji uyğunlaşma zonasında yaşamaqa imkan verir. Zoologiyada Fəsilənin latınca adının sonunda "dae" yazılır. Botanika və bakteriologiyada fəsilənin adı "ceae" ilə qur" tarır. Məs., Violaceae (bənövşəkimi-lər). F. mustəsna olaraq iki alter" nativ ad daşıyır; bu "Beynəlxalq botanika nomenklaturasının kodeksi" tərəfindən qəbul edilmişdir.
Hər hansı bir ərazinin müxtəlif fəsilələri xüsusiləşir və onların arasında aydın fərqlər mövcud olur. Çox vaxt hər materikdə fəsilələr bir-birindən fərqlənən müxtəlif xüsusiləşmiş qruplara parçalanırlar. Bəzən də elə aralıq formalar meydana çıxır ki, fəsilələr arasındakı kəskin fərqlər itmiş olur. Bu isə dəqiq təsnifat yaratmağı çətinləşdirir. 19 əsrdə yeni kəşf olunmuş orqanizmlərin sayı o qədər artmışdı ki, naturalistlər cins və dəstə arasında aralıq səviyyəvi göstərmək üçün tədricən fəsilə konsepsiyasını yaratmış və tətbiq etmişlər. Fəsilə qrupunun taksonları fəsiləüstü, fəsilə, yarımfəsilə və triba, yaxud nəsildən ibarətdir. Fəsilənin takson qrupu, tabeliyindəki taksonlara ayrılırsa və hansına nümunəvi cins daxildirsə, onun sonu müvafiq olaraq dəyişməklə həmin adı daşımalıdır. "Beynəlxalq botanika nomenklaturasının kodeksi" ad qruplarını qəbul etmir, lakin növ və növdən aşağı takson ranqlarını qəbul edir.
Fəthullahkənd (Məlikan)
Fəthullahkənd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 201 nəfər yaşayır (49 ailə).
Bulbophyllum crocodilus
(Bulbophyllum crocodilus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum crocodilus növü Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Qaraqum (Almatı dairəsinin cənubunda səhra)
Qaraqum (Almatı dairəsinin cənubunda səhra) —  Almatı vilayətinin cənub-şərqində yerləşən qumlu səhra. İli çayının vadisinin şimal hissəsində qərarlaşır. Usek çayı qərbdən, Xorqos çayı ilə şərqdən və cənubdan isə İli çayı ilə əhatələnir. Orta hündürlüyü 350–400 m təşkil edir. Maksimal hündürlüyü isə 657 metrdir. Qumlu səhranın sahəsi 800 km² təşkil edir. Əraziyə qumlar çay ətrafı vadilərdən gəlir. Səhra ətrafında Eltay, Ulken, şıqan və digər yaşayış məntəqələri vardır. Ərazisindən Хоrqos çayı axır.
Kədkən
Kədkən — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının Türbət Heydəriyə şəhristanının Kədkən bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,166 nəfər və 840 ailədən ibarət idi.
Elburs anaptixiyası
Elburs anaptixiyası (Elmi adı - Anaptychia elbursiana) — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir– VU D2. Nadir növdür.
Qısa morfoloji təsviri
Tallomu yarpaqvaridir, rozet formalı, 3-4(5) sm-qədər diametrdə soredilidir. Lövhəciklər yastı və yaxud qabarıqdır, yarılmış, eni 0,8-1(2) mm, bir-birilə sıxlaşmışdır. Lövhəciklərin üst hissəsi boz, bozumtul, nadi hallarda bozumtul –qəhvəyi rənglidir. Soredilər tünddür. Özəyi ağdır, alt hissəsi ağımtıldır. Bəzən mərkəzə doğru sarımtıl –qəhvəyiyə qədər bir qədər tündləşir. Soredilər qara rənglidir, lövhəciklərin qırağında yerləşirlər, Apotesilər məlum deyil. Piknidilər tünd qəhvəyi, talloma batırıblar. Mamırlı daşda daşların üzərində olan torpaqda,qayada, açıq və quru yerlərdə bitir.
Yayılması
Qobustan, Sənqəçal terminalının ətrafı, qayada yayılmışdır.
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın təbii bərpası azalır, ətraf mühitin mənfi təsirlərinə həssaslıq müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Heyvanların sistemsiz otarılması və tapdalanma.
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün növün yayılmasını tam müəyyənləşdirmək və arealını xəritələşdirmək. Populyasiyaları üzərində daim nəzarət təşkil etmək, yeni yayılma yerlərini axtarmaq.
Kiləy (Bakalı)
Kiləy — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Kiləy kənd şurasının tərkibindədir.
Cibal Bariz eli
Cibal Bariz eli və ya Bariz eli — İranın Kirman ostanının fars dilli ellərindəndir.
Tarxçəsi
İlk dəfə bu xalqın adı "Karnameye Ərdəşire Babəkan" adlı kitabda Barizan şəklində gəlibdir. İbni Əsir "Əlnəhayət Fi Qərib əl-Hədis vəl Əsər" kitabında Barizlərə görə deyib, Bariz Kirmanda dağlıq bir məntəqədir və Bariz xalqı ki bəzi rivayətlərə görə kürdlərdəndirlər, adların bu məntəqənin adından alıblar. Əfzələddin Əbuhamid Əhməd bin Əhməd Kirmani "Əqdüləla" kitabında Ciruft-Bəm arasında "Barican" adlı dağdan ad aparır, tarixçilərə görə Cibal Bariz əhalisinin əksəri kürd idilər və sonra digər yerlərədə mühacirət ediblər. Bir qismi İraqın şimalına mühacirət edib və Barizan adlanırlar.
İstinadlar
ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر ، چاپ طاهر احمدزاوی و محمود محمد طناحی ، قاهره 1383؛
Kiləy (Bakalı)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (87 %) üstünlük təşkil edir.
Sinif (taksonomik kateqoriya)
Sinif (latınca classis) biologiyada qohum və oxşar əlamətli heyvan dəstələrini və bitki sıralarını birləşdirən ali taksonomik kateqoriyalarından biri. Sinif anlayışını fransız botaniki J.Turnefor vermiş, sonra Karl Linney özünün "Təbiətin sistemi" (1735) əsərində dürüst olaraq iyerarxiya təsnifat qruplarını göstərmişdir. Siniflər oxşar quruluşlarına və əcdadlarına görə toplanaraq, təsnifatın ən yüksək pilləsi olan tipi təşkil edir.
Solanum citrullifolium
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NTV (Rusiya)
NTV — 1993-cü ildə fəaliyyətə başlayan Rusiya televiziya kanalıdır. NTV Rusiya ilə yanaşı digər ölkələrdə də yayımlanır. "NTV Mir" telekanalı MDB və Pribaltikada, bundan başqa Qərbi Avropada, Yaxın Şərqdə, ABŞ, Kanada, İsrail, Avstraliya, Yeni Zellandiya və Okeaniya ərazilərində yayımlanır.
Telekanalın "NTV HD" adı ilə yüksək dəqiqlikdə fəaliyyət göstərən versiyası da vardır.
Loqotipləri
Telekanal 6 dəfə loqotipini dəyişmişdir. Hal-hazırda istifadə olunan loqotip — yeddinci və səkkizinci loqotipdir. 1993-cü ildə loqotip sağ aşağı küncdə yerləşirdi. 1993-cü ildən indiyə kimi loqotip sol aşağı küncdə yerləşir.
Turbojet
thumb|300px|Tipik bir turbojet motor diaqramı
Turbojet, hava soyutmalı, aviasiya sektorunda istifadə edilən reaktiv mühərrik. Mühərrikin termodinamik dövrə patentinin XIX əsrdə Brayton tərəfindən alınmasına baxmayaraq, Böyük Britaniyada Frank Whittle və Almaniyada Hans von Ohain tərəfindən bir-birindən əlaqəli olmayaraq 1930-cu illərin sonlarında işləyən prototipləri yaradılmışdır.
Turbo, Latınca “yüksək sürətlə fırlanan” deməkdir. Jet isə Latıncadan tərcümədə “döndərmək” mənası verir. Nyutonun üçüncü qanununa görə yüksək sürətdə qazları geriyə itələyərkən, özü tərs istiqamətdə bir qüvvə yaradır.
Dəqiq itələmə qüvvəsi
bu tənlikdə olan parametrlər
Sanrayz Adams
Sunrise Adams (14 sentyabr 1982, ABŞ) — ABŞ pornoaktrisasıdır. 2001-ci ildə porno karyerasına başlamışdır.
Ageratina leptodictyon
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nefud-Dahi
Mənbə
Nefud-Dahi
Gödəkli (Məlikan)
Gödəkli — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,291 nəfər yaşayır (285 ailə).
Solanum cremastanthemum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əl-Cədidə
Əl-Cədidə və ya keçmiş adları ilə Kap Solis, Portus Rutilis, Rusibis,   Məzayin,    əl-Breiya (,     Mazaqao ,       əl-Mahdouma ,          Mazaqan            — Mərakeşin Atlantik sahilində, Kasablanka şəhərindən 100 km cənubda, Əl-Cədidə əyalətində yerləşən liman şəhəri.  2014-cü il siyahıyaalmasına görə 194 934 əhalisi var.
Əl-Cədidəki köhnə şəhər Dünyanın Portuqal mənşəli Yeddi Möcüzəsindən biridir və portuqaliyalılar tərəfindən qurulmuş nəhəng divarlar ilə dənizdən çox "qeyri-mavr " görünüşə sahibdir.
Portuqaliyanın Mazaqan istehkam-şəhəri 2004-cü ildə "Avropa və Mərakeş mədəniyyətləri arasındakı təsir mübadiləsinin üstün nümunəsi" və Portuqaliya tikinti texnologiyası ilə inteqrasiya olunmuş İntibah ideallarının erkən nümunəsi" kimi UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Yay fəslində əsasən Mərakeşdən olan bir çox insan istrahət üçün Əl-Cədidə və xüsusilə qonşu Sidi Bouzid şəhərinə axın edir. Şəhərin yaxınlığında bəzi orta səviyyəli Mərakeşliləri, habelə Ərəbistan yarımadasından, Avropa və hüdudlarından çox sayda beynəlxalq qonağı cəlb edən Maqazan beşulduzlu kurort kompleksi yerləşir. Maqazan kompleksində kazino, gecə klubu və restoran və bir qolf sahəsi var. Yaxınlıqda limanların və fabriklərin olması Əl-Cədidə çimərliklərinin çirklənməsinə gətirib çıxarır.
Tarix
Əl-Cədidə, ilk dəfə 1502-ci ildə Portuqaliyalılar tərəfindən ələ keçirildiyi zaman əl-Breiya kimi tanınırdı. Daha sonra şəhər Mazaqao kimi tanınmağa başlandı. Portuqallar şəhərdə 1514-cü ildə bir qala, 1541-ci ildə isə daha böyük bir istehkam inşa etdilər. Portuqaliyalılar 1769-cu ilə, Mərakeşdəki son əraziləri olan Mazaqaonu tərk edənə qədər şəhəri idarə etməyə davam etdilər. Şəhər daha sonra 1769-cu ildə Sultan Məhəmməd ibn-Abdallah tərəfindən ələ keçirildi və əl-Məhdouma (dağıdılmış) adını alaraq tərk edilmiş şəkildə təmamilə sakinsiz qaldı. Sonda Mərakeşli Sultan Abd əl-Rəhman şəhərdə bir məscidin tikilməsini və məhv edilmiş hissələrinin yenidən qurulmasını əmr etdi. Yenilənmiş şəhərə Əl-Cədidə və ya Yeni adı verildi.
İqlim
Əl-Cədidə Köppen iqlim təsnifatına görə isti yaylı Aralıq dənizi iqliminə malikdir. Qışda yaydan daha çox yağıntı olur. Əl-Cədidənin orta illik temperaturu 17.4 °C-dir və hər il təxminən 372 mm yağıntı düşür.
Əflatun Saraçlı
Məmmədov Əflatun Yunis oğlu (Əflatun Saraçlı) (d.5 dekabr, 1936-ö.22 yanvar, 2008) – şair, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas.
Həyatı
Əflatun Saraçlı 1936-cı il dekabr ayının 5-də Gürcüstan Respublikası Bolnisi rayonun Saraçlı kəndində anadan olmuşdur. 1944-1952-ci illərdə kənd səkkizillik məktəbində, 1952-1956-cı illərdə isə Borçalı (Marneuli) Pedaqoji Məktəbində təhsil almışdır.
1956-cı ildə Tbilisi Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsinə daxil olmuş, 1961-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirərək həmin institutun Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında laborant və müəllim vəzifələrində işləmişdir.
1961-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutuna kiçik elmi işçi vəzifəsinə qəbul olunmuş, 1967-ci ildə "Azərbaycan uşaq mətbuatında ədəbiyyat məsələləri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
1969-cu ildən baş elmi işçi vəzifəsində işləyən Ə.Məmmədov 1984-cü ildə "XIX əsrin sonu–XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan bədii nəsrinin inkişaf problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 1984-cü ildən həmin institutun aparıcı elmi işçisi, sonra isə ömrünün sonuna kimi şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Azərbaycanın tanınmış ədəbiyyatşünas alimlərindən olan Əflatun Saraçlının yüzlərlə elmi məqaləsi və kitabları nəşr olunmuşdur. "Azərbaycan bədii nəsri", "Abdulla Şaiq", "Zeynalabdin Marağalı", "Azərbaycan yazıçıları Cümhuriyyət dönəmində" və s. monoqrafiyaları ona böyük şöhrət qazandırmışdır. Azərbaycan Yazarlar Birliyinin üzvü professor Əflatun Saraçlı həm də şair kimi tanınmışdır. O, ədəbi yaradıcılığa ötən əsrin 50-ci illərində başlamışdır. Bir çox şeirləri dillər əzbəri olan şairin ilk şeri 1956-cı ildə "Stalin yolu" adlı rayon qəzetində işıq üzü görmüşdür. Onun "Borçalı Harayı" adlı şeirlər toplusu çap olunmuşdur.
Əflatun Saraçlı tərcüməçi kimi də səmərəli fəaliyyət göstərmiş, Azərbaycan-gürcü ədəbi əlaqələri, xüsusilə gürcü ədəbiyyatının orijinaldan tərcüməsi sahəsində çox mühüm işlər görmüşdür. M.Cavaxişvilinin "Günahsız Abdulla", "Ləmbəli" əsərlərini, S.S.Orbelianinin "Uydurmanın hikməti" əsərini, "Bir sinədə iki ürək" (gürcü şairlərinin Azərbaycan mövzusunda şeirləri), gürcü poeziyasından ibarət "Kür Araza qovuşur" kitablarını Azərbaycan oxucusuna təqdim etmişdir. Onun haqqında "Əflatun Saraçlı" adlı kitab (müəllifi professor Ş. Vəliyevdir) nəşr olunmuşdur.
Azərbaycan-gürcü ədəbi-mədəni əlaqələri sahəsindəki xidmətlərinə görə Gürcüstan Respublikasının "Şərəf ordeni" ilə təltif olunmuşdur.
2008-ci il yanvarın 22-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Şahnaz Şahbazova
Şahnaz Nadir qızı Şahbazova — texnika elmləri doktoru, dosent. Azərbaycan Texniki Universiteti nin professor u.Azərbaycan Respublikası Lütfi Zadə adına Beynəlxalq Müasir Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Lütfi Zadənin elmi irsinə həsr olunan Soft Computinq üzrə ümumdünya konfranslarının baş katibi, Verilənlər bazasının idarəetmə sistemini realizə edən "Dekanat" avtomatlaşdırılmış iş yeri proqramlar paketini yaradıcısı.
Həmmüəllifi olduğu kitabları
Onun indiyədək müxtəlif elmi jurnallarda 110 elmi məqaləsi dərc olunmuşdur, 1 monoqrafiyası,  8 metodik göstərişi, 3 kitabı işıq üzü görmüşdür.
Springer-Verlaq, Berlin Heidelberq nəşriyyatında 2013-cü ildə çapdan çıxmış birinci kitabda Soft Computinq üzrə Birinci Ümumdünya Konfransında iştirak etmiş alimlərin məruzələri əsasında hazırlanmış genişləndirilmiş məqalələri dərc olunmuşdur. Kitabın digər müəllifləri professor Ronald R.Yager (ABŞ-nin Nyu-York ştatının İONA kollecinin direktoru), akademik Əli Abbasov (Azərbaycan Respublikası rabitə və yüksək texnologiyalar naziri) və professor Marek Z.Reformatdır (Kanada, Edmonton Universiteti).
Həmin alimlərlə bərabər Lütfi Zadənin də müəlliflər sırasında olduğu və 2014-cü ildə Spinger Beynəlxalq İsveçrə nəşriyyatında çap olunmuş ikinci kitabda isə Soft Computinq üzrə İkinci Ümumdünya Konfransına dəvət olunmuş alimlərin seçilən əhəmiyyətli məruzələr əsasında hazırlanmış genişləndirilmiş məqalələri toplanıb.
Hər iki kitabda informasiya nəzəriyyəsi, qeyri-müəyyənliklər, Bayes və ehtimal metodları, faktiki məlumatlar və nəzəriyyənin imkanları, faydalılıq nəzəriyyəsi, Fazi şəbəkə və Fazi məntiq, yaxınlaşdırılmış fikirlər, qeyri-klassik məntiq, susmaya görə olan fikirlər, dəyişikliklərin əminliyi, əsaslandırma, biliklərdə qeyri-müəyyənlik, qrafiki modellər və s. kimi məsələlər üzrə məqalələr yer almışdır. Kitablardakı məqalələr Soft Computinq sahəsində yeni işləmələr, əlavələr və nəticələr olmaqla aspirantlar və gənc alimlər üçün çox dəyərli vəsaitlərdir.
Bolşevik adası
Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 11 312 km² (Şimal Torpağı arxipelaqının 30,6 %), ən hüdür nöqtəsi — 935 m təşkil edir. Adanın cənubunda təpəli düzənliklər vardır ki, onun üzəri buzlaqlarla örtülüdür. Qalan hissə isə Tundra biktiləri ilə və Arktik səhralarla örtülüdür.
Sahil xətti
Adanın sahilləri parçalıdır, xüsusi ilə şimalı seçilir. Ən iri körfəzi Axmatovdur. Adanın daxilinə doğru 60 km irəliləyir. Şimalında iki yarımada əmələ gətirir. Digər iri korfəzləri Mikoyana və Telman fiordu. Adanın cənubunda Taymır burnu yerləşir.
Göl və çayları
Adada olan göllər elədə böyük deyildir. Ən iri gölləri Studetoe və Spartakovskoe. Adadan çoxlu saylı çaylar axır və onların böyük qismi Kara dənizi, digərləri isə Lapteflər dənizinə axır. Oblara misal: Seraya, Obrıvistaya, Kamenka, Nora, Laqernaya, Qolişeva, Skalistaya, Razezdnaya və s.
Araşdırmalar
Bolşevik adası və bütün Şimal Torpağı arxipelaqının digər adaları 1913-cü ildə hidroqraf Boris Andreyeviç Vilkinskinin təmşkil etdiyi ekspedisiya zamanı kəşf edilir.
1979–1983 illərdə adada geoloji axtarış işləri aparılır. Adada qızıl ehtiyatı aşkarlanır. 100 ton ehtiyatın olması ehtimal edilirdi. Studen çayı hövzəsində "Yenisey qızılı" adlı mədən istifadəyə verilir. Buradan 540 kq qızıl çıxarılır. Bu layihədə V. Q. Kuzmin, L.L. Stepanov, V. İ. Lazurenko və başqalarının böyük rolu olmuşdur.
1992-ci ildə C.Belikov, A.Volkov. V.Pridatko, V.Bulavinsev, N Safonova Bolşevik adasında və bütün Şimal Torpağında araşdırmaya başlayırlar. Bu ekspedisiyanın hədəfləri adaları bütünlüklə araşdırmaq olur. O zamana qədər adada aşkarlanmamış quş növləi müəyyənləşdirilir. Onlar arasında Ağ qağayı xüsisi ilə seçilir.
Adada iki qapalı qütb stansiyası fəaliyyət göstərir (Solneçnays cənub, Pesçanaya şimal). Prima stasiyasında aerodrom vardır.
Adının dəyişdirilməsi
Tarmır muxtar vilayətinin duması 1 dekabr 2006-cı ildə çıxardığı qərarda adanın adı Müqəddəs Olqa adlandırılması təklif edilir. Ancaq bu təklif digər instansiyalar tərəfindən təstiqlənmir.
Əlhəşim-i Süfla
Alhaşim - İranın Ərdəbil ostanında kənd. .
Belçikada UNESCO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı
Belçika Krallığının UNESCO-nun Ümumdünya irsi Siyahısında, 12 ad (2016-cı ilə qədər) var, bu ümumi 1,1% -ni (2018-ci il üçün 1092) təşkil edir. Bütün obyektlər mədəni meyarlara əsasən verilmişdir və onlardan 4-ü insan dəhşətinin şüarı (kriteriya i) kimi tanınır. Əlavə olaraq, 2016-cı ilədək Belçikada 17 sayt Dünya İrs Siyahısına daxil olmaq üçün namizədlərdəndir. Belçika, 24 iyul 1996-cı ildə Dünya Mədəniyyət və Təbiət Varlığının Müdafiəsi Konvensiyasını təsdiqlədi. Belçikada yerləşən ilk iki sayt 1998-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi Komitəsinin 22-ci sessiyasında siyahıya alınmışdır.
Siyahı
Bu cədvəldə obyektlər UNESCO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısının əlavə olunduqları qaydada təşkil edilir..
Obyektlərin coğrafi yeri
500px|center|thumb|kolloken-befruanın Fransa və Belçika ərazisində yerləşməsi
İlkin siyahı
Cədvəldə obyektlər ilkin siyahıya əlavə olunduqları qaydada yerləşdirilir. Bu siyahıda Belçika hökumətinin Dünya İrs Siyahısına yazılmaq üçün namizəd kimi təklif etdiyi xüsusiyyətlər daxildir.
Hans von Ohain
Hans Joachim Pabst von Ohain reaktiv mühərrikin ilk ixtiraçılarından biri olmuşdur.
İki mühəndis, Böyük Britaniyada yaşayan Frank Whittle və Almaniyada yaşayan Hans von Ohain, 1930-cu illərin sonlarına doğru ayrı-ayrı bu reaktiv mühərrik fikirlərini meydana gətirmişdirlər, buna baxmayaraq ilk turbojet Frank Whittlea aiddir, Ohain ilk müstəqil reaktiv mühərrik yaratmışdır və reaktiv təyyarənin güc təminatını təmin etmiş ilk şəxsdir. Buna baxmayaraq, heç bir layihəsi həyata keçməmişdir, Almaniyada reaktiv mühərriklərin inkişaf etdirilməsi üçün gördüyü işlər əvəzedilməzdir. İkinci dünya müharibəsindən sonra reaktiv mühərriklərin yaradılması sahəsində işləyən Frank Whittle ilə tanış olmuş və işlərinə birgə davam etmişdirlər.
Mumu (povest)
thumb|right|150px|Taburin. M.B. "Mumu".
Mumu — rus yazıçısı İvan Turgenyevin 1852-ci ildə yazdığı povest. Əsər ilk dəfə Sovremennik jurnalında çap olunub. Povestin baş qəhrəmanları Gerasim adlı lal-kar nökər və onun itidir.
Maraqlı faktlar
Film 1959-cu ildə Mumu adlanırdı. Amma 1998-ci ildə Mu–Mu adlandırıldı.
Haqqında
Bu əsərdə Gerasim adlı rus kəndlinin taleyindən söz açılır. Gerasim lal və kar olsa da çox güclü adam olur. Rusiyanın kəndində yaşayır. Bir gün kəndə imkanlı bir qadın gəlir. Qadın kənddən gedəndə mindiyi arabanın təkəri palçığa batır. Qadın kömək istəyir, ancaq heç kim kömək edə bilmir. Bu zaman Gerasimi köməyə çağırırlar. Gerasim gəlib arabanı palçıqdan çıxardır. Qadın Gerasimi yanına çağırır, ancaq Gerasim eşitmir. Sonra Gerasimə qadının onu çağırdığını deyirlər. Gerasim qadının yanına gəlir. Qadın Gerasimə təşəkkür edib pul verir. Sonra Gerasimi özü ilə Moskvaya aparır. Moskvada Gerasim süpürgəçi işləyir. Bu zaman o Tatyana adlı qadını sevir. Ancaq həm danışa bilmədiyinə, həm də qadından qorxduğuna görə sevgisini ona aça, "Mən səni sevirəm" deyə bilmir. Qadınsa düşüncəsiz olduğuna görə Tatyananı içki içən bir şəxsə verir ki, bəlkə Tatyanayla evlənsə içkini atar. Kişi Tatyanayla evlənsə də içkini tərgitmir, bir az da çox içir. Gerasimsə tək qalır. Bir gün Gerasim dəniz kənarına gedir, dənizin qırağında balaca bir it görür. İti götürüb gətirir. İtə yemək verir, çimizdirir, itin adını Mumu qoyur. Bir gün qadın bu iti görüb deyir: o iti gətirin yanıma. İti gətirirlər. Qadının əvvəl itdən xoşu gəlir. Amma it qadını görən kimi hürməyə başlayır. Sonra qadın deyir: rədd edin bu iti buradan. Gecə it xanımın kabusuna çevrilir, o yuxuda itin hürməyini görür. Oyananda deyir ki, it məni yatmağa qoymayıb. İti aparıb başqa bir şəxsə satırlar. Sonra Gerasim gəlib görür ki it yoxdur. Gerasim hamıya deyir: Mumu. Adamlar Gerasimi başa düşmürlər. Gerasim bütün gecəni yatmır. Sonra bir də görür Mumu burdadır. Gerasim çox sevinir. Sonra Gerasimə əmr olunur ki, iti öldürsün. Ona görə də iti götürüb gedir dəniz kənarına. İtin boynuna kərpic bağlayıb, onu suya atır. Bundan sonra Gerasim öz doğma kəndinə qayıdır. Xanım isə onu buna görə naşükür adlandırır.
Suxoy Su-9
Suxoy Su-9 (NATO kod adı: Fishpot), Suxoy şirkəti tərəfindən yaradılmış olan SSRİ mənşəli reaktiv önləmə təyyarəsidir. Təyyarə, 1950-ci illərdə Suxoy Su-7 ilə birlikdə yaradılmışdı və delta qanadlara sahib idi.
Tekniki xüsusiyyətləri
Tekniki xüsusiyyətləri aşağıdakılardır:
Həsənabad (Məlikan)
Həsənabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 974 nəfər yaşayır (239 ailə).
Klod Kahen
Klod Kahen — Fransız şərqşünası.
Həyatı
Klod Kahen 26 fevral 1909-cu ildə Parisdə doğulmuşdu. Yüksək təhsilinə École Normale Supérieuredə başladı; 1931-ci ildə École Nationale des Langues Orientalesin Türkcə-Ərəbcə bölümündən məzun oldu. 1932-ci ildə tarix müəllimliyi imtihanını qazanaraq Amiens, Rouen və Parisdə çalışdı və araşdırma fəaliyətləri ilə məşğul oldu. 1936–1937-ci illərni Türkiyədə keçirdi. 1940-cı ildə "La Syrie du Nord K lZpoque des Croisades" adlı dissertasiyası ilə doktor ünvanını aldı. II Dünya Savaşı müddətində beş il dustaq qaldı. 1945–1959-cu illərdə Strasburq Universitetində, daha sonra da kariyerini tamamladığı Sorbonne Universitetində (1959–1979) dosent vəzifəsində çalışdı. 1973-cü ildən etibarən Académie des Inscriptions et Belles-Lettresin üzvü və Société Asiatiquein başçısı olan Kahen, Légion dHonneur nişanı sahibi idi.
Klod Kahen 18 noyabr 1991-ci il tarixində Savignysur-Orgedə vəfat etdi.
Çalemiyan
Çalemiyan — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin Vəfs dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 41 ailədə 87 nəfəri kişilər və 78 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 165 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Sen-Romen-de-Jalyonas
Sen-Romen-de-Jalyonas  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Kremyo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.
INSEE kodu — 38451. Kommunanın 2006-cı il üçün əhalisi 2993 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 194 ilə 222 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion dan 45 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 55 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Nailə Mirzəyeva
Həyatı
Mirzəyeva Nailə Bəhmən qızı 14 yanvar 1939-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1965-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsini bitirib. 1966-cı ildə AMEA Zoologiya institutunun “Entomologiya” laboratoriyasının əyani aspirantı olmuş, 1971-ci ildə “Lənkəran bölgəsinin yarpaqyeyən böcəkləri” mövzusunda namizədlik dissertasiyası (Bakı), 2003-cü ildə “Azərbaycanın yarpaqyeyən böcəkləri” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını (Bakı) müdafiə etmişdir. 1969 - 1994-cü illərdə “Entomologiya” laboratoriyasında kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi olmuş, 1994-cü ildən 2016-cı ilə kimi Zoologiya institutunun elmi katibi vəzifəsində çalışıb.
Elmi fəaliyyəti
Mirzəyeva Nailə Bəhmən qızı İnstitutda işlədiyi dövrdə AMEA-nın və keçmiş SSRİ EA proqramına daxil olan 10 elmi - tədqiqat mövzularının yerinə yetirilməsində iştirak etmişdir. Onlardan “Böyük Qafqaz bölgəsində meyvə və meşə ağaclarına zərərverən uzunburun böcəklərin bioekoloji xüsusiyyətləri və parazitləri”, “Lənkəran təbii vilayətində meşə ağaclarına zərərverən ksilofaq - böcəklər”, “Meyvə və meşə ağacların zərərvericilərinə qarşı bioloji mübarizədə entomofaqların arealdaxili köçürülməsi” və s.
N.B.Mirzəyeva 1966-cı ildən indiyə kimi Azərbaycanın bütün bölgələrində yarpaqyeyən böcəklərin yayılmasını, müxtəlif aqrosenozlarda yarpaqyeyənlərin qida əlaqələrini, zərərverən böcəklərin bioekologiyasını, onların parazit və yırtıcılarını tədqiq edərək onlara qarşı mübarizənin elmi əsaslarını işləyib hazırlamışdır. Bu tədqiqatlar kənd təsərrüfatı bitkilərinin zərərvericilərinə qarşı mübarizədə tətbiq edilmişdir. O, 384 növün zoocoğrafiyasını, onların formalaşması yollarını araşdırmış, bir cinsi təftiş etmişdir. N.B.Mirzəyeva tərəfindən Azərbaycan faunası üçün 384 növ yarpaqyeyən böcək müəyyənləşdirilmiş və onlardan 100-dən artıq növü zərərverici kimi qeyd olunmuşdur. 58 növü Zaqafqaziya, 10 növü Qafqaz, 1 növü elm üçün və 133 növü Azərbaycan faunası üçün ilk dəfə qeyd olunmuşdur.
N.B.Mirzəyeva 70 elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiya («Azərbaycanın yarpaqyeyən böcəkləri» 1988, “Azərbaycanın heyvanlar aləmi” 1996, kollektivlə birlikdə), 1 kitabçanın (“Yarpaqyeyən böcəklər”) müəllifidir. Hal-hazırda onun elmi rəhbərliyi ilə 1 aspirant və 1 dissertant namizədlık dissertasiyaları üzərində işləyir. O, Respublika Milli qadınlar konfederasiyasının Zoologiya institutu üzrə sədri, Zoologiya institutunun elmi katibi, Entomoloqlar Cəmiyyətinin və Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyətinin üzvüdür. Keçmiş SSRİ və Azərbaycanda keçirilmiş 15-dən artıq elmi qurultay, simpozium və konfranslarda iştirak, məruzələr ilə çıxış etmişdir. Elmi-tədqiqat işlərinin müasir səviyyədə yerinə yetirilməsinə körə İnstitutun müdiriyyəti tərəfindən dəfələrlə mükafatlandırılmış, “Əmək Veteranı” medalı və iki dəfə AMEA-nın “Fəxri Fərmanı” ilə təltif edilmişdir. Hal-hazırda Zoologiya institutunun elmi katibi vəzifəsində çalışır.
Pressləmə
thumb|right|Pressləmə maşını Pressləmə — materialların təzyiq altında emalına aid olan texnoloji emal üsuludur. O aləti düzxətli hərkətiə malik olan pressləmə maşınlarında yerinə yetirilir.
Pressləmə maşınları və yaxud presslər pazlı, vintli, əl ilə işləyən və ya da hidravlik olurlar.
Məqsədləri verilmiş material kütləsinə xüsusi alət forması vasitəsilə müəyyən formaya salmadır. Bu üsula həm də yonqarsız emalda deyilir. Proses isti və ya soyuq halda aparıla bilər.
Presslər bundan başqa xalq təsərrüfatın müxtəlif sahələrində də tətbiq olunurlar. Məsələn, tullantıların sıxılmasında, şərab istehsalında, sıxma ilə köçürmədə və s.
Qvatemala (şəhər)
Qvatemala (La Nueva Guatemala de la Asunción, Ciudad de Guatemala) — Qvatemalanın paytaxtı, həmçinin Mərkəzi Amerikanın ən böyük şəhəri. Şəhər mərkəzindən 3 kilometr məsafədə Beynəlxalq La Aurora Aeroportu yerləşir. Şəhərin bütün departamentlərin mərkəzləri və qonşu dövlətlərin paytaxtları ilə avtobus əlaqəsi vardır.
Əhalisi
Qvatemala şəhərində 1 milyondan çox əhali yaşayır (şəhərətrafı qəsəbələrdə  2,5 milyon əhali var. Milli tərkibə görə mayyaların törəmələri olan hindulara (40 %), metis-ladinolara və Avropa əsilli xalqların nümayəndələrinə bölünür, (əsasən ispanlar).
Dil
Rəsmi dil ispan dilidr, Həmçinin paytaxtda 25 yerli dil nümayəndələri var. Onlardan 23-ü mayya dilləri, Karib zəncilərinin dili olan qarifuna və şinka dili.
Din
Əsas kütlə katolik dininə (60 %) və protestantlığa sitayiş edir, Həmçinin şəhərdə sinaqoq, məscid və pravoslav kilsəsi vardır.
Təhsil
Qvatemala şəhərində 11 universitet vardır (1 Milli və 10 özəl universitet). Bundan başqa İspaniya, Meksika və ABŞ universitetlərinin şəhərdə nümayəndəlikləri vardır (magistratura səviyyəsində).
Başqırdıstanda nəqliyyat
Başqırdıstanda nəqliyyat — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasında nəqliyyat və nəqliyyat növləri.
Dəmir yolu nəqliyyatı
Dəmir yolu nəqliyyatı Başqırdıstanın nəqliyyat sistemində həlledici rol oynayır və respublikanın yük dövriyyəsinin təqribən 40%-ini (neft, kimya yükləri, mineral gübrələr, qara metallar üstünlük təşkil edir), sərnişin dövriyyəsinin isə 30%-ini təmin edir. 2003-cü ildə ölkədəki dəmir yollarının ümumi uzunluğu 1458 km idi. Əsas dəmir yolu magistralı Samara – Ufa – Çelyabinskdir.
Avtomobil yolları
Bərkörtüklü avtomobil yollarının uzunluğu 22,1 min km-dir. Ən əhəmiyyətli avtomobil magistralları Samara – Ufa – Çelyabinskdir. Respublikanın hüdudlarında isə Ufa – Sterlitamak, Ufa – Beloretsk, Ufa – Birsk hesab olunur.
Su nəqliyyatı
Gəmiçilik üçün yararlı olan su yollarının uzunluğu 1080 km-dir. Əsas çay nəqliyyatı magistralı Ufa qolu olan Belaya çayıdır. Əsas çay portları Ufa və Birskdir.
Boru nəqliyyatı
Boru kəməri nəqliyyatı inkişaf etmişdir. Boru kəmərlərinin əsas hissəsi Başqırdıstanın neft hasilatı rayonlarını neft emalı zavodları ilə birləşdirir.
Hava nəqliyyatı
Paytaxt Ufada beynəlxalq aeroport var.
Moskva Şərqşünaslıq İnstitutu
Moskva Şərqşünaslıq İnstitutu (MŞİ) — 1920—1954-ci illər arasında Moskva şəhərində fəaliyyət göstərmiş ali təhsil müəssisəsi.
27 oktyabr 1921-ci il tarixdə Moskvadakı şərqşünaslıq tədris edilən bütün ali təhsil müəssisələri (o cümlədən Lazarev İnstitutu), müxtəlif ali təhsil müəssisələrinin şərq şöbələri bu instituta birləşdirildi.
İnstitut bir müddət Nəriman Nərimanovun adını daşımışdı.
1927-ci ildə inistitutun direktoru Səncər Asfəndiyarov idi, hansı ki, özünün qısa müddət rəhbərliyi dövründə institutun işlərini lazimi səviyyədə qaydaya sala bilmişdi.
İnstitut 1954-cu ildə bağlandı.
Hind, Yaxın Şərq və Orta Şərq dilləri kafedrası praktiki olaraq tamamilə MDBMİ-yə verildi.
Hal-hazırda keçmiş institutun binasında Ermənistanın Rusiya səfirliyi yerləşir.
Paris-Dofin Universiteti
Paris-Dofin Universiteti — Fransa Respublikasının paytaxtı Paris şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi;
Tarixi
Paris-Dofin Universiteti 1968-ci ildə Paris Universitetində keçirilən islahatlar nəticəsində təsis olunmuşdur.
Məkanı
Hazırda bu universitet Parisin qərbində, NATO-nun keçmiş qərərgahında yerləşir.
Tərkibi
Universitetin tərkibinə Maliyyə İnstitutu və Riyazi Tədqiqatlar Mərkəzi daxildir. Universitetdə əsas diqqət tətbiqi riyaziyyat, informatika və idarəçilik sahələrində tədqiqatların inkişafına ayrılır.
Kontingenti
Burada 10 min tələbə təhsil alır və təxmini 365 müəllim çalışır.
Tədris
Universitetin Fransanın özəl və dövlət şirkətləri ilə sıx əlaqələri burada müəssisələrin maliyyələşməsi, maliyyə menecmenti, dövlət və bələdiyyə maliyyələri kimi fənlərin yüksək səviyyədə tədris olunmasına imkan yaradır. Bu fənlərin müəllimləri universitetin 23 tədqiqi mərkəzlərində fəal şəkildə araşdırmalar aparırlar.
Magistr proqramı
Universitetdə maliyyə, bank işi və sığortalama üzrə magistr proqramları çox məşhurdular. Magistr proqramına əsas iqtisadi anlayışlar (marko və mikro iqtisadiyyat, təhlilin kəmiyyət üsulları) və həmçinin xüsusi fənlər (maliyyə təhlili, bank texnologiyaları və məhsulları, maliyyə idarəçiliyi, beynəlxalq maliyyələr və s.) daxildir.
Xarici əlaqələri
Universitet dünyanın təxminən 90 ali təhsil müəssisələri ilə saziş bağlayıb.
Bulbophyllum cruentum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum cruentum növü Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Suxoy Su-11
Suxoy Su-11 (NATO kod adı: Fishpot-C), Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunan SSRİ mənşəli reaktiv önləmə təyyarəsidir. Təyyarə 1960-cı illərdə istehsal edilmişdir və Suxoy Su-9 qırıcı təyyarələrinin təkmilləşdirilmiş versiyasıdır.
Solanum crispum
(Solanum crispum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ageratina ligustrina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alber Kamü
Alber Kamü — fransız filosof, yazıçı və jurnalist. O, 44 yaşında 1957-ci ildəki Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatını qazanaraq, tarixdəki ən gənc ikinci laureat olmuşdu. Onun məşhur əsərlərinə Yad, Taun, Sizif haqqında mif, Çöküş və Üsyan daxildir.
Kamü Əlcəzairdə (O vaxt Fransa müstəmləkəsi idi) fransız ailəsində dünyaya gəlmişdir. O, Fransa vətəndaşı idi. Kamünün uşaqlığı kasıb bir məhəllədə keçmiş və daha sonra Əlcəzair Universitetində fəlsəfə təhsili almışdır. O, İkinci Dünya müharibəsində almanlar Fransanı işğal edəndə Parisdə idi. Kamü qaçmağa çalışsa da, sonda qeyri-qanuni fəaliyyət göstərən Kombatda baş redaktor olaraq xidmət etdiyi Fransa Müqavimət Hərəkatına qoşuldu. Müharibədən sonra o, məşhur fiqura çevrildi və çoxlu mühazirələr deməyə başladı. Kamü iki dəfə evləndi, ancaq evlilikdən kənar münasibətləri də var idi. O, siyasi olaraq da aktiv idi: totalitar olduğu üçün Sovet İttifaqına qarşı çıxan solçu idi. Kamü moralist idi və anarxo-sindikalizmi qəbul edirdi. O, Avropa inteqrasiyası üçün çalışan çox sayda təşkilatda fəaliyyət göstərirdi. Kamü Əlcəzair müharibəsində (1954–1962) tərəfsizliyini və multikultural və plüralistik Əlcəzair tərəfdarı olduğunu bildirdi. Belə mövqe mübahisələrə səbəb oldu və çoxları tərəfindən qəbul edilmədi.
Fəlsəfi olaraq Kamünün fikirləri absurdizm olaraq bilinən fəlsəfənin yüksəlməsində rol oynadı. O, həmçinin, ekzistensialist olaraq bilinirdi, baxmayaraq ki, bu ifadəni həyatı boyunca qəbul etməmişdi.
Erkən illər və təhsil
200px|right|thumb|Əlcəzair Universitetinin 20-ci əsrdəki poçt markası Albert Kamü 7 noyabr 1913-cü ildə Fransa Əlcəzairinin Mondovi (hal-hazırda Drean) şəhərində, işçi təbəqə məhəlləsində doğulmuşdu. Onun anası Katerin Helene Kamü (evlilikdən əvvəl soyadı Sintes) ispan-balearik kökənli fransız idi. Kasıb fransız təsərrüfat işçisi olan atası Lüsyen Kamü Birinci Dünya müharibəsi dövründə 1914-cü ildəki Marna döyüşündə öldüyündən Kamü atasını görməmişdi. Kamü uşaqlığında anası və digər qohumları ilə birlikdə, böyük yoxsulluq içərisində Əlcəzair şəhərinin Belkour hissəsində yaşadı. O, Fransanın 1830–1962-ci illərdə müstəmləkəsi olan Əlcəzairdəki fransızların ikinci nəsli idi. Onun ata babası öz dövründəki digər fransızlarla birlikdə daha yaxşı həyat sürmək üçün 19-cu əsrin ilk onilliklərində Əlcəzairə köçmüşdü. Bu səbəbdən o, "qara ayaq" — Əlcəzairdə doğulan fransızlara verilən arqo ad — adlanırdı. Onun kökəni və kasıb keçmişi sonralar həyatına ciddi təsir etdi. Bunlara baxmayaraq, Kamü Fransa vətəndaşı idi və Əlcəzairdəki bərbər və ərəblərdən fərqli olaraq, üstün hüquqa sahib idi. Uşaqlıq illərində onun futbola və üzgüçülüyə olan marağı artmışdı.
Kamü 1924-cü ildə müəllimi Lui Germeynin təsiri altında, öz təhsilinə Əlcəzair yaxınlığındakı prestijli liseydə davam etmək üçün təqaüd qazandı. 1930-cu ildə ona vərəm diaqnozu qoyuldu. Bu, ötürülən xəstəlik olduğu üçün Kamü öz evindən çıxdı və ona təsir edən qəssab əmisi Qustav Akaultun evində qalmağa başladı. Kamü o dövrdə fəlsəfə müəllimi Jan Qrenenin rəhbərliyi ilə fəlsəfəylə dərindən maraqlanmağa başladı. O, qədim Yunan filosofları və Fridrix Nitsşedən təsirləndi. Kamü o dövrdə sadəcə gününün yarısını təhsilinə ayıra bilir, qalan vaxtında pul qazanmaq üçün müxtəlif işlər (özəl tyutor, maşın hissələri satıcısı və Meteorologiya İnstitutunda assistent) görürdü.
1933-cü ildə Kamü Əlcəzair Universitetinə qəbul oldu və 1936-cı ildə Plotin haqqında olan dissertasiyasını təqdim etdikdən sonra fəlsəfə üzrə bakalavr diplomunu aldı. Onun erkən dövr xristian filosoflara olan marağı artmışdı, ancaq Nitsşe və Artur Şopenhauer Kamünü pessimizm və ateizmə yönəldirdi. Kamü, həmçinin, Stendal, German Melvill, Fyodor Dostoyevski və Frans Kafka kimi romançı-filosofları da tədqiq edirdi. O, 1933-cü ildə sonradan evlənəcəyi dostunun əməkdaşı Simona Hie ilə tanış oldu.
Formalaşdığı illər
Kamü 1934-cü ildə, 20 yaşı olanda Simona Hie ilə münasibətdə idi. Simona əvvəllər aybaşı ağrılarını azaltmaq üçün istifadə etdiyi morfin dərmanının aludəçisi olmuşdu. Kamünün əmisi Qustav bu münasibəti bəyənmirdi, ancaq Kamü aludəçiliyindən qurtulması üçün ona kömək edə biləcəyini düşünərək Simona ilə evləndi. Kamü daha sonra anladı ki, o, eyni zamanda Simonanın həkimi ilə də münasibətdədir. Cütlük daha sonra boşandı. Kamü həyatı boyunca arvadbaz olmuşdu.
Kamü 1935-ci illərin əvvəllərində Fransa Kommunist Partiyasına qoşuldu. O, buranın "Əlcəzarinin "yerliləri" və avropalılar arasındakı bərabərsizliklərə qarşı mübarizə apardığını" gördü, baxmayaraq ki, Kamü marksist də deyildi. O, məsələni belə izah edirdi: "Kommunizmi daha çox mənəvi fəaliyyət üçün zəmin hazırlayan tramplin və zahidlik kimi görə bilərik." Kamü bir il sonra partiyadan ayrıldı. Kamü müəllimi Qrenyerin də tövsiyəsini alaraq 1936-cı ildə müstəqil fikirli Əlcəzair Kommunist Partiyasına (ƏKP) qoşuldu. Kamü, həmçinin, mülayim müstəmləkəçilik əleyhdarı/milliyətçi Əlcəzair Xalq Partiyasına (ƏXP) da yaxın idi. İki müharibə arası dövrdə gərginlik artdıqca stalinist ƏKP və ƏXP arasında əlaqə kəsildi. Kamü partiya qaydalarına tabe olmağı rədd etdiyi üçün ƏKP-dən xaric edildi. Bu silsilə hadisələr onun insan ləyaqətinə inamını daha da kəskinləşdirdi. Kamusun ədalət əvəzinə səmərəliliyi hədəf alan bürokratiyalara inamsızlığı artdı. O, teatr fəaliyyətinə davam etdi və qrupunun adını "Komanda Teatrı" ("Théâtre de l'Equipe") olaraq dəyişdi. Bəzi ssenariləri sonrakı romanlarının əsasını təşkil etdi.
Kamü 1938-ci ildə Paskal Piyanın yaratdığı, sol yönümlü qəzet "Respublikaçı Əlcəzair" ("Alger républicain") üçün işləməyə başladı, çünki onun güclü antifaşist hissləri var idi və faşist rejimlərin Avropadakı yüksəlişi onu narahat edirdi. O vaxta qədər fransız idarəçilərin bərbər və ərəblərə qarşı olan sərt münasibətinin şahidi olduğundan Kamüdə avtoritar müstəmləkəçiliyə qarşı hisslər yaranmışdı. "Respublikaçı Əlcəzair" 1940-cı ildə qadağan edildi və Kamü "Paris-Soir" qəzetində baş redaktor kimi işləmək üçün Parisə qaçdı. O, Parisdə absurd və mənasızlıqdan bəhs edən əsərlərinin "ilk dövrəsinə" — bu mərhələyə Yad (L'Étranger) romanı, Sizif haqqında mif (Le Mythe de Sisyphe) fəlsəfi essesi və Kaliqula tamaşası aid idi — demək olar ki, tamamlamışdı. Hər mərhələ bir roman, bir esse və bir teatr tamaşasından ibarət idi.
İkinci Dünya müharibəsi, Fransa Müqaviməti və Kombat
Kamü Parisə köçdükdən qısa müddət sonra başlayan İkinci Dünya müharibəsi Fransaya təsir etməyə başladı. O, könüllü şəkildə orduya qatılmağı istəsə də, vərəm olduğu üçün bu təklifi qəbul edilməmişdi. Almanlar Parisə doğru irəliləməyə başlayanda Kamü qaçdı. O, Paris-Soirdəki işindən qovuldu. Liona gələn Kamü pianist və riyaziyyatçı Frensin Forla 3 dekabr 1940-cı ildə evləndi. Kamü və For Əlcəzairə (Oran) geri qayıtdı, Alber burada ibtidai məktəbdə dərs dedi. O, vərəminin müalicəsi üçün Fransız Alplarına köçdü. Kamü orada əsərlərinin "ikinci dövrəsinə" başladı. Bu dəfəki mövzusu üsyanla bağlı olan mərhələ çərçivəsində Taun (La Peste) romanını və Anlaşılmazlıq (Le Malentendu) tamaşasını yazdı. 1943-cü ilə qədər o, daha əvvəlki əsərləri ilə tanınırdı. Kamü Parisə qayıtdı və burada daha sonra dostlaşdığı Jan Pol Sartr ilə tanış oldu. O, həmçinin burada Simona de Bovuar, Andre Breton və digərlərinin olduğu intellektual çevrəyə daxil oldu. Onların arasında sonralar Kamü ilə eşq macərası yaşayan aktrisa Mariya Kazares də var idi.
Kamü almanların Fransanı işğal etdiyi dövrdə yeraltı müqavimət hərəkatında aktiv rol aldı. O, Parisə qayıtdıqdan sonra qadağan olunmuş Kombat qəzetində redaktor və jurnalist kimi işləməyə başladı. Kamü Fransa Almaniya işğalından azad edildikdən sosnra da qəzet üçün yazmağa davam etdi. O, ələ keçirilməmək üçün Kombatda yazdığı məqalələrdə təxəllüsündən və saxta şəxsiyyət vəsiqəsindən istifadə edirdi. Kamü bu müddət ərzində müqavimət hərəkatının vacibliyindən bəhs etdiyi Alman dostuma məktublar (Lettres à un Ami Allemand) essesini yazdı.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra
Müharibədən sonra Kamü və For Parisdə yaşadı və cütlüyün 1945-ci ildə Katerin və Jan adında əkizləri dünyaya gəldi. Kamü Fransa Müqavimət Hərəkatındakı aktiv roluna görə tanınmış yazıçıya çevrildi. O, iki ayrı səyahətdə ABŞ və Latın Amerikadakı müxtəlif universitetlərdə mühazirələr dedi. Əlcəzairə bir dəfə də gəldi, ancaq dəfələrlə xəbərdar etdiyi davamlı zülmkar müstəmləkə siyasətindən məyus olaraq ayrıldı. Bu müddətdə Kamü Üsyan (L'Homme révolté) essesi ilə əsərlərinin "ikinci dövrəsi"ni tamamladı. Libertaryan sosializm və anarxo-sindikalizmi dəstəkləyən Kamü totalitar kommunizmə hücum etdi. Kommunizmdən imtina etməsi ilə Fransadakı bir çox həmkarlarını və müasirlərini üzən Kamünün son kitabı Sartrla son parçalanmaya səbəb oldu. Marksist sol ilə əlaqələri Əlcəzair müharibəsi zamanı daha da pisləşdi.
Kamü Avropa inteqrasiyası üçün çalışan müxtəlif marjinal təşkilatların güclü dəstəkçisi idi. O, "Avropa, yalnızca milli dövlətlərin federasiyaya çevrilməsi ilə iqtisadi inkişaf, demokratiya və sülh yolunu tuta biləcəyini" bildirərək 1944-cü ildə Fransa Avropa İnteqrasiya Komitəsini (Comité français pour la féderation européenne (CFFE)) yaratdı. Kamü 1947–48-ci illərdə inqilabi sindikalizm kontekstində Beynəlxalq Əlaqə Qrupları (Groupes de liaison internationale (GLI)) həmkarlar ittifaqı hərəkatının əsasını qoydu. Onun məqsədi Andre Bretonun nihilizm və neqativliyini rədd edərək, sürrealizm və ekzistensializmin müsbət tərəflərini insanlara çatdırmaq idi. O, həmçinin Macarıstandakı Sovet müdaxiləsinə və İspaniyada totalitarizmə meyllənən Franko rejiminə qarşı çıxmışdı.
Kamü 1957-ci ildə Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı qazanacağı xəbərini aldı. Bu xəbər onu şok etmişdi. O düşünürdü ki, bu prestijli mükafata Andre Malro layiq görüləcək. 42 yaşında bu mükafatı əldə etmiş Rudyard Kiplinqdən sonra Kamü 44 yaşında bu mükafatın ən gənc ikinci laureatı oldu. Bundan sonra o, "əxlaqi öyrənmə"ni yoxlamaq cəhdi ilə öz avtobioqrafiyası olan İlk insan (Le Premier Homme) romanını yazdı. Yenidən teatr tamaşalarına qayıdan Kamü Nobel mükafatından əldə etdiyi qrantla Dostoyevskinin Cinlər romanını səhnələşdirdi. Tamaşa 1959-cu ilin yanvarında Parisdəki Antuan Teatrında göstərildi və önəmli nailiyyət olaraq dəyərləndirildi.
thumb| thumb|left|[[Simona Veyl]] Bu illər ərzində Qallimard üçün qurduğu "Ümid" ("Espoir") seriyasında filosof Simona Veylin əsərlərini ölümündən sonra nəşr etdirdi. Veylin onun fəlsəfəsi üzərindən böyük təsiri var idi, çünki Kamü onun yazılarını "nihilizmə antidot" kimi görürdü. Veyli "dövrümüzün tək möhtəşəm ruhu" olaraq təsvir etmişdi.