cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şəmkir FK
Tarixi
thumb|right|Barri Taun ilə səfər matçı. İsmayıl Məmmədov2003/2004 mövsümünün çempionu Neftçini məğlub edən yeganə komanda məhz Şəmkir FK olmuşdur (3:1). 2004/2005 mövsümünü 11-ci yerdə (18 klub arasında) bitirməsinə baxmayaraq, mövsümlərarası fasilədə maliyyə çatışmazlığı ucbatından fəaliyyətini dayandırmışdır. thumbnail|Bərpa olunmuş "Şəmkir"in oyunu 2009-cu ilin sonlarında Pekin Olimpiadasının bürünc mükafatçısı Mövlud Mirəliyevin təşəbbüsü ilə 4 illik fasilədən sonra yenidən bərpa olunmuş və komandanın baş məşqçisi postuna vaxtilə bu klubun şərəfini qorumuş sabiq müdafiəçi Faiq Cabbarov təyin olunmuşdur. 2010/2011 mövsümünün gedişində Anar Kələntərov baş məşqçi təyin olundu və klub I divizionda mövsümün sonunda 9-cu pillədə qərarlaşdı.
2010/2011 dirçəliş mövsümü
4 illik fasilədən sonra, 19 avqust 2009-cu ildə klub yenidən bərpa olunmuşdur. Klub mövsüm ərzində 30 futbolçunun xidmətindən istifadə etmiş və turnir cədvəlini 9-cu pillədə başa vurmuşdur. Aktivində 5 qələbə, 7 heç-heçə və 14 məğlubiyyət olan "Şəmkir" FK mövsümü 22 xalla bitirmişdir.
2014/2015 mövsümü
Bir sıra uğursuzluqdan sonra Ruslan Abbasov istefaya göndərildi. Kluba sponsor tapıldı, yeni baş məşqçi və oyunçular gəldi. 2015-ci ilin yanvar ayından etibarən komandanın yeni baş məşqçisi Kamran Əlibabayev təyin olundu.
Heyəti
(Kapitan)
Beynəlxalq Futbol Tarixi və Statistikaları Federasiyasının reytinq cədvəlində
2010-cu il noyabrın 26-da açıqlanan klublarının XXI əsr üçün reytinqində ilk onilliyi 92,5 xal ilə Azərbaycan klubları arasında 10-cu, dünyada isə 790-cı pillədə başa vurmuşdur.
Stadionu
Şəmkir şəhər Olimpiya İdman Kompleksinin stadionu
thumbnail|Şəmkir Futbol Klubunun köhnə stadionu
Kyoko Yano
Kyoko Yano (d. 3 iyun 1984) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 74 oyun keçirib, 1 qol vurub.
Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi — "ASAN xidmət" mərkəzlərinin vahid şəkildə idarə edilməsini təmin edir. Agentliyin vəzifəsi həmçinin xidmət mərkəzlərində fəaliyyət göstərən dövlət orqanlarının əməkdaşlarının fəaliyyətinin əlaqələndirilməsini, nəzarət və qiymətləndirmənin aparılmasını, dövlət orqanlarının informasiya bazalarının qarşılıqlı inteqrasiyasını, elektron xidmətlərin təşkili prosesinin sürətləndirilməsini, bu sahədə idarəetmə sisteminin təkmilləşdirilməsini təmin etməkdir.
Tarixi
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi 13 iyul 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə yaradılmışdır. Həmin ilin sentyabrın 5-də prezidentin digər fərmanı ilə Agentliyin strukturu və əsasnaməsi təsdiq olundu. Agentliyin fəaliyyətə başlaması 29 dekabr 2012-ci ilə təsadüf edib. 2014-cü ilin 13 fevralında Dövlət Agentliyi İSO 9001:2008 idarəetmə standartı üzrə beynəlxalq sertifikat əldə edib. Həmin ilin yayında Agentliyin tabeliyində olan "ASAN xidmət" mərkəzləri səmərəli xidmət nümunəsinə və dövlət-vətəndaş münasibətlərinə verdiyi töhfələrə görə "Uğur 2013" mükafatına layiq görüldü. 2014-cü ilin sonlarında, 15 dekabrda Agentlik OHSAS 18001:2007 standartı üzrə beynəlxalq dərəcəli sertifikata layiq görüldü.
2015-ci ildə Dövlət Agentliyin tabeliyində fəaliyyət göstərən "ASAN xidmət" BMT-nin 2015-ci il Dövlət Xidmətləri Mükafatına layiq görülüb. Həmin ilin martın 2-də "ASAN xidmət" Britaniya Əməyin Mühafizəsi Şurası tərəfindən 13 sahə üzrə keçirilən, müxtəlif dövlətlərin 700-dən çox müəssisənin müraciət etdiyi müsabiqənin "Dövlət xidmətlərinin həyata keçirilməsinin təşkilində təhlükəsiz əmək şəraitinin qurulması" sahəsi üzrə qalibi olub.
"ASAN xidmət" mərkəzləri
Agentliyin fəaliyyətə başladığı gün, 29 dekabr 2012-ci ildə Bakıda pilot layihə olaraq ilk "ASAN xidmət" mərkəzinin açılışı oldu. 3 may 2013-ci ildə Sumqayıt "ASAN xidmət" mərkəzinin açılışı olub. Bundan bir neçə həftə sonra — mayın 24-də Bakıda ikinci "ASAN xidmət" mərkəzinin açılışı olub. 2013-cü ilin iyunun 1-dən etibarən "ASAN xidmət"in təklif etdiyi xidmətlərdən istifadə etmək üçün mərkəzlərə gələ bilməyən vətəndaşlara xidmət göstərmək üçün zəruri müasir texnoloji avadanlıqlarla təchiz olunmuş səyyar avtobuslardan istifadə olunur. 17 sentyabr 2013-cü ildə Bakıda üçüncü mərkəzin açılışı olub. 2013-cü ilin sonlarında, dekabrın 21-də Gəncədə "ASAN xidmət" mərkəzinin açılışı oldu. 2014-cü ildə mayın 7-də Bakıda sayca dördüncü "ASAN xidmət" mərkəzinin açılışı oldu. 2014-cü ilin dekabr ayının 15-də Sabirabadda "ASAN xidmət" mərkəzinin açılışı oldu. Bundan təxminən üç ay sonra, 13 mart 2015-ci ildə Bərdədə Azərbaycanda sayca səkkizinci "ASAN xidmət" mərkəzinin açılışı oldu. Həmin ilin yayında, iyulun 14-də 5 saylı Bakı "ASAN xidmət" mərkəzi açıldı. 2016-cı ildə Masallı və Qəbələdə də "ASAN xidmət" mərkəzinin açılışı olub. 2017-ci ildə Qubada, 2018-ci ildə Mingəçevirdə, İmişlidə və Şəkidə "ASAN xidmət" mərkəzləri fəaliyyətə başlayıb. 2019-cu ildə Şamaxıda, 2020-ci ildə Kürdəmir, Tovuz, Ağcabədi və Balakəndə "ASAN xidmət" mərkəzləri fəaliyyətə başlayıb. 2021-ci ildə 6 saylı Bakı "ASAN xidmət" mərkəzi, 2022-ci ildə 2 saylı Gəncə regional "ASAN xidmət" mərkəzi, 7 saylı Bakı "ASAN xidmət" mərkəzi, 2 saylı Sumqayıt regional "ASAN xidmət" mərkəzi, 2023-cü ildə Salyan regional "ASAN xidmət" mərkəzi fəaliyyətə başlayıb.
"ASAN xidmət" mərkəzləri "vahid məkan" prinsipi əsasında fəaliyyət göstərir. "ASAN" modelinin altı əsas prinsipi var: operativlik, şəffaflıq, nəzakətlilik, məsuliyyət, etik davranış qaydalarına nəzarət və rahatlıq. "ASAN xidmət" mərkəzlərində vətəndaşlara xidmət daha yaxşı xidmət göstərilməsi üçün yeni üsullardan və müasir innovasiyalardan istifadə olunur. Xidmətlərin göstərilməsində ştatlı işçilərlə yanaşı könüllülər də çalışır. "ASAN xidmət" mərkəzlərində müxtəlif dövlət orqanları və özəl müəssisələr tərəfindən 360-dən çox xidmət həyata keçirilir. Bundan başqa xidmət mərkəzlərində bank, sığorta, hüquqi yardım və digər funksional yardımçı xidmətlər də təşkil olunur. Həmçinin müxtəlif sosial layihələr də keçirilir. İndiyə qədər "ASAN xidmət" mərkəzlərinə 60 milyondan çox müraciət edilib.
İdeya bankı
İdeya bankı Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi və tabeliyində olan "ASAN xidmət" mərkəzlərinin fəaliyyətinin təşkili prosesinə vətəndaşların cəlb edilməsi, yaradıcı, sosial və ictimai əhəmiyyətli ideyaların toplanılması üçün 20 noyabr 2012-ci ildə yaradılıb və ilk ideya da elə həmin tarixdə qəbul olunub. İdeya bankı vasitəsilə vətəndaşlar sistemin inkişafı üçün öz təkliflərini verə bilərlər. İndiyə qədər İdeya bankına yüzlərlə təklif göndərilib və onların bir çoxu reallaşıb. İdeya bankı vasitəsilə reallaşmış ideyalara xidmət mərkəzlərində vətəndaşların istifadəsi üçün yaradılmış "ASAN kitabxana", 2015-ci ilin sonlarından fəaliyyətə başlayan "ASAN Radio", Günəş batareyaları və modem ilə təchiz olunmuş "ASAN oturacaq", uşaqların yol hərəkəti qaydalarını öyrənməyi üçün nəzərdə tutulmuş "Uşaq avtoşəhərciyi"ni misal göstərmək olar.
ASAN Radio
ASAN Radio Agentliyin tabeliyində fəaliyyətə göstərir. Radionun açılması ilə bağlı Milli Televiziya və Radio Şurası 8 sentyabr 2015-ci ildə 6 illik lisenziya verib və ASAN Radio 24 dekabr 2015-ci ildə 100.0 MHz tezliyində sınaq yayımına başlayıb. Radionun direktoru Emin Musəvidir. ASAN Radio Azərbaycan dilində yayımlanır.
Mükafatlar
"ASAN xidmət" mərkəzlərinə verilən mükafatlar
Echinops hissaricus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum anakbaruppui
(Bulbophyllum anakbaruppui) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum anakbaruppui növü Sulavesi üçün endemik növdür.
MTV
MTV — Dünyanın ən nüfuzlu və ən çox baxılan musiqi kanalı. Mərkəzi Nyu-York şəhərindədir. Kanalda kliplər, maraqlı verlişlər, konsertlər və s. yayımlanır.
Zuvand qaraşəngi
Qısa morfoloji təsviri
İkiillik ot bikisidir. Gövdələr çox və ya az, 20-37 sm hündürlükdədir. Yarpaqlar, uzunsov, yumurtavari, lələkvari-kəsilmiş, hissəcikləri lansetvari və ya xətvari, üçkünc dişciklidir. Çiçək qrupu – uzunsov, dar süpürgədir. Ksacıq 2 mm uzunluğunda, kənardan ağ pərdəlidir. Tac 5 mm uzunluğunda, al qırmızı qonur-rəngli, kasacıqdan uzundur. Staminodi sırdadır. Erkəkciklər tacdan çıxır. Qutucuq 3-4 mm uzunluğunda, kürəkvari, kasacıqdan uzundur. Toxumlar 1mm uzunluğunda, uzunsov, qaradır.
Yayılması
Diabardır.
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın ehtiyatı məhddudur və azalmağa meyl göstərir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen təsirlərdir (tapdalanma).
Mühafizə tədbirləri
Antropogen təsiri azaltmaq və yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.
Soyuzmultfilm
Studiya — "Soyuzdetmultfilm" adı ilə 1936-ci ilin iyunun 10-da Moskvada yaradılıb və 1937-ci il avqustun 20-dən isə onun adı dəyişilərək Soyuzmultfilm qoyuldu. Hesab olunur ki, studiyanın yaradılması barədə əmr şəxsən Stalin tərəfindən verilib. Studiyanın çəkdiyi ilk cizgi filmi "İsti Afrika" adlanır. Rəngli cizgi filmlərinin istehsalına isə 1937-ci ildən başlanmışdır.
Veh adası
Veh adası — Sumatra adasından şimal-qərbdə yerləşən, İndoneziyaya məxsus olan ada. Pleystosen dönəmində Sumatra ilə bitişik olmuşdur. Ada Andaman dənizində yerləşir. Adanın ən böyük şəhəri Sabanqdır. Özünün unikal ekosistemi ilə seçilir. Bu səbəbdən bölgədə 60 mil ərazisi olan təbiət qoruğu təşkil edilmişdir. Sahil sularında nəhəng ağızlı köpək balıqlarına rast gəlinir. Ada yayılmış Bufo valhallae növünün nəsli kəsilmək üzrədir. Yerləşdiyi bölgənin mərcanlarında çoxlu sayda balıq növü vardır
İvo Andriç
İvo Andriç ) — hazırkı Bosniya və Herseqovina ərazisində doğulmuş Yuqoslaviya yazıçısı, diplomat, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1961).
Həyatı
İvo Andriç keçmiş Yuqoslaviyada, Bosniyanın Travnik şəhəri yaxınlığındakı Dolac kəndində doğulmuşdu. 2 yaşında atasını itirdiyindən anasının valideynlərinin himayəsində böyümüşdü. Uşaqlıq illərini keçirdiyi Vışeqrad şəhərində qatı katolik təlim-tərbiyəsi almışdı. Yazmağa başlayandan sonra İvan adını İvoya dəyişmişdi. Yazıçının milli mənsubiyyəti də müəyyən dərəcədə şübhəlidir. O, əslində xorvat ailəsində doğulmuşdu, lakin sonrada özünü serb kimi qələmə vermişdi. Bu gün iki xalq — xorvatlar və serblər İvo Andriçi öz sənətkarı sayırlar.
Çoxmillətli Bosniyada yaşaması ona fərqli insanları və mədəniyyətləri yaxından müşahidə etmək və öyrənmək imkanı yaratmışdı. Sarayevo gimnaziyasında oxuduğu dövrdə cənub slavyanlarının birliyi ideyasına xidmət edən "Mlada Bosna" ("Gənc Bosniy") gizli təşkilatına daxil olmuşdu. Bu təşkilatın üzvü Qavrilo Prinsip Avstriya ershersoqu Frans Ferdinanda qarşı sui-qəsd (həmin terror aktı Birinci Dünya müharibəsinin başlanması üçün formal bəhanəyə çevrilmişdi) törədəndə (1914) həbs olunanlar sırasında İvo Andriç də vardı. Həbsxanada keçirdiyi üç il ərzində o, subyektivist Danimarka filosofu Seren Kyerkoqoru və Dostoyevski irsini öyrənmişdi. "Dənizdən" (1918) və "Həyəcan" adlı ilk kitablarında bu müəlliflərin təsiri aydın duyulmaqda idi.
Müharibədən sonra İvo Andriç Zaqreb, Vyana və Krakov universitetlərində oxumuş, 1923-cü ildə Qraza universitetindən fəlsəfə doktoru dərəcəsi almışdı. Bundan sonra o, diplomatik xidmət sahəsində çalışmış və Yuqoslaviyanı bir sıra Avropa dövlətlərində təmsil etmişdi. 1939-cu ildə ölkəsinin Almaniyadakı səfiri təyin olunmuşdu. Səfir Andriç Yuqoslaviyaya qarşı alman təcavüzünün başlanmasından yalnız bir neçə saat əvvəl Berlini tərk edə bilmişdi.
20-ci illərdə şeirdən nəsrə keçən İvo Andriç diplomatiya sahəsində çalışdığı dövrdə cəmisi üç hekayələr kitabı çap etdirə bilmişdi. Nə qədər paradoksal səslənsə də, Belqradın faşist işğalına uğradığı illər onun yaradıcılığının ən məhsuldar dövrü olmuşdu. Ətraf aləmlə bütün əlaqələri kəsilən və faktiki ev dustağına çevrilən ivo Andriç qüvvə və enerjisini yaradıcılığa vermişdi. 1941-1945-ci illər arasında ən yaxşı əsərlərindən sayılan "Drina körpüsü", "Travnitska xronikası" və "Xanım" trilogiyasını yazmışdı. Hər üç roman 1945-ci ildə çap olunmuşdu. thumb|left|300|İvo Andriçin Belqraddakı heykəli Bu əsərlər arasında daha populyar olan "Drina körpüsü"ndə Bosniya tarixinin 350 illik dövrü ərzində yəhudilərin, müsəlman türklərin və katoliklərin hakimiyyət uğrunda mübarizələri təsvir olunmuşdu. Təbii ki, tarixi hadisələrə daha çox təəssübkeş katolik mövqeyindən yanaşan İvo Andriç türklərə münasibətdə obyektivliyi, ölçü və ədalət hissini sona qədər qoruyub saxlaya bilməmişdi. Ona görə də müsəlman boşnaklar Yuqoslaviyanın ilk və son Nobel laureatının həmvətənləri olmasından o qədər də böyük qürur duymurlar.
Müharibədən sonra İvo Andriçin populyarlığı xeyli artmışdı. O, prezident İosif Broz Titonun ən yaxın çevrəsinə daxil idi. Andriç kommunist partiyasının üzvü olmuş, Yuqoslaviya yazıçılar ittifaqının sədri seçilmişdi. Keşməkeşli yuqoslav tarixini dərindən bilən, mürəkkəb yuqoslav cəmiyyətinin problemlərini daim diqqət mərkəzində saxlayan yazıçı və ictimai xadim kimi ölkədə böyük nüfuz sahibinə çevrilmişdi. 40-50-ci illərdə yazdığı "Yeni tarixçələr" (1948), "Lənətlənmiş saray" (1954) kimi kitablarda müasiri olduğu dövrün hadisə və problemlərini hakim ideologiya mövqeyindən işıqlandırmağa çalışmışdı.
1961-ci ildə İvo Andriç "ölkəsinin tarixi ilə bağlı insan talelərini və problemlərini bütün dolğunluğu ilə açmağa imkan verən epik istedadının gücünə görə" Nobel mükafatına layiq görülmüşdü. Həmin il dekabrın 10-da İsveç Akademiyasının keçirdiyi təntənəli təqdimat mərasimində ənənəvi Nobel mühazirəsi ilə çıxış edən laureat nə üçün məhz tarixi əsərlər yazmasına diqqəti yönəldərək bunu "keçmişin problemlərinin bu gün də öz aktuallığını itirməməsi, insanların qarşısında yenə də eyni sualların dayanması ilə" əlaqələndirmişdi.
İvo Andriç Nobel mükafatından aldığı pulu son sentinə qədər Bosniya və Herseqovinada kitabxana sisteminin yenidən qurulmasına xərcləmişdi.
Vəfat etdiyi günə qədər o, İosip Broz Titodan sonra Yuqoslaviyanın ikinci ən məşhur adamı sayılırdı. Tito isə İvo Andriçin ölümünü "çoxmillətli Yuqoslaviya incəsənəti üçün, bütün ölkə üçün böyük itki" adlandırmışdı.
Xarici ölkələrdə yetərincə tanınmasa da, İvo Andriç müasir dövrdə də keçmiş Yuqoslaviya federasiyasına daxil olan ölkələrin əksər xalqları üçün "böyük yazıçı və ictimai xadim" statusunu qoruyub saxlamaqdadır.
Uşaq nikahı
Uşaq nikahı — UNICEF-in qərarına əsasən 18 yaşına çatmamış bir şəxslə qeyri-rəsmi birliyin ya da rəsmi bağlanmış nikahın olması. Bu zaman müxtəlif mədəniyyətlər və dinlərdə, müxtəlif xalqlarda və müxtəlif dövrlərdə hansı nikahın nə üçün çox erkən hesab edilməsi barədə bənzəməyən məlumatlar tapmaq olar.
Müasir təsəvvürlərə görə uzun əsrlər boyu nikah tamamilə adi bir iş idi; din, qanun və adətlərə görə icazə verilirdi. İndi ayrı-ayrı ölkələrdə və regionlarda nikaha daxil olmanın qanunla müəyyən edilmiş minimal yaşı 18 yaşdan az təşkil edir; digərlərinə - 18 yaşdan əvvəl nikaha daxil olma valideynlərin icazəsi ilə, hamiləliklə bağlı və ya digər xüsusi hallarda icazə verilir; üçüncüsü - mədəni ənənələr və dini qayda-qanunlar rəsmi hüquq normalarından daha güclü ola bilər.
XX əsrin sonu - XXI əsrin əvvəlində uşaq nikahları ən çox inkişaf etməkdə olan yoxsul ölkələrdə və aztəminatlı ailələrdə bağlanıb. Son mövcud məlumatlara görə, uşaq nikahı ən çox Afrikanın bəzi yerlərində, Cənubi, Cənub-Şərqi və Qərbi Asiya, Latın Amerikası və Okeaniyada yayılmışdır. Əksər yerlərdə uşaq nikahlarının faiz nisbəti mütəmadi olaraq azalır, amma Nigeriya, Çad, Mali, Banqladeş, Qvineya və Mərkəzi Afrika Respublikasında çox yüksək olaraq - 60%-dən yuxarı qalır. Ən erkən nikahlar kütləvi şəkildə Nigeriya, Çad, Banqladeş, Mali və Efiopiyada müşahidə olunur - evliliklərin 20%-dən çoxu 15 yaşından əvvəl baş verir (2003-2009-cu illərin tədqiqatlarına əsasən).
Uşaq nikahlarının bağlanmasının səbəbləri arasında yoxsulluq, gəlinin satın alınması adəti və cehiz vermə, yerli mədəniyyət ənənələri, erkən nikahlara icazə verən qanunlar, dini və sosial təzyiqlər, dini qaydalar, yetkinlik dövründə ərə getməmək/evlənməmək qorxusu, savadsızlıq, qadınları ödənişli işlə təmin etməyin (mövcud olan və ya gözlənilən) qeyri-mümkünlüyünü qeyd etmək olar.
Həm oğlanlar, həm də qızlar erkən yaşda nikaha daxil olurlar, amma azyaşlı gəlinlər daha çoxdur və onların əksəriyyəti ağır sosial-iqtisadi vəziyyətdə yaşayan ailələrin qızlarıdır.
Tarixi
220px|thumb|right|Uşaq nikahı tarixdə geniş yayılmışdı. 16 yaşlı şahzadə Emiliya Soksony [[1533-cü ildə Ansbax knyazlığından Marqrev Ansbaxla evləndirilmişdir.]] Müasir təsəvvürlərə görə uzun əsrlər boyu erkən nikah dünyanın yaşayış yerlərinin əksəriyyətində hamı tərəfindən adi qəbul edilmişdir. Qədim və Orta əsrlərdə qızlar yetkinlik dövründə və hətta ondan əvvəl nişanlanırdılar. XX əsrdə ilk nikah yaşının artırılması tendensiyası müşahidə olunmağa başlananda bu ənənələr sual altına alındı, sonra isə dövlətlər nikaha daxil olmanın minimal yaş həddini artırmağa başladılar.
M.A. Fridman iddia edirdi ki, Qədim İsraildə yalnız ata qızının kimə və nə vaxt ərə gedəcəyinə qərar verə bilərdi və hətta bu, müzakirə olunmurdu; bir çox qızlar 15 yaşından əvvəl - yetkinlik dövrünün lap başlanğıcında ərə verilirdilər. Orta əsrlərdə, həmçinin yəhudi qadınların əksəriyyəti gənc yaşda ərə gedirdilər. Rut Lamdan yazır ki, XVI əsrin "Responsa"da və digər mənbələrdə uşaq nikahını o vaxt ən adi iş və norma hesab edən bir çox istinadlar var. Bununla əlaqədar olaraq, onu da yadda saxlamaq vacibdir ki, "Alaha"da "azyaşlı" termini on iki yaş bir günlük qıza aid edilirdi. On iki yaş yarımlıq qız isə artıq hər cəhətdən yetkin hesab edilirdi.
Yunanıstanda da erkən evlilik və analıq bəyənilirdi və hətta oğlanlardan yetkinlik dövründə nikaha daxil olmaları gözlənilirdi. O vaxtlar orta yaş həddi 40 yaşdan 45 yaşadək olan zamanlarda erkən nikah və erkən doğumlar tamamilə tipik və bəraət qazandırılmış idi. Roma imperiyasında erkən nikaha daxil olmanın minimal yaşı qızlar üçün 12, oğlanlar üçün 14 yaş təyin edilmişdir.
Əksər hissəsi Roma hüquqlarına əsaslanan orta əsr İngiltərə qanunvericiliyi də erkən nikahlara icazə verirdi və onlar adətən 16 yaşa kimi həyata keçirilirdi. Həmçinin Çində, imperiya dövründə uşaq nikahı norma hesab edilirdi.
Dini norma və dövlət qanunları
Tarixdə məşhur olan əksər dinlər nikaha daxil olmanın minimal yaşını təyin edirdilər. Xristian Kanon hüququ qızı cinsi yetkinlik yaşına çatana qədər ərə verməyi qadağan edirdi və Hind vedası isə daha üç il sonra da bunu qadağan edirdi. Yəhudi alimləri və ravvinlər qəti surətdə yetkinlik yaşına çatmamış qızın nikaha daxil olmansını bəyənmirdilər, amma eyni zamanda istisna edirdilər: 3 yaşdan 12 yaşadək olan qızlar atalarının istəyi ilə nişanlana və ya ərə verilə bilərdilər.
1917-ci ilin Kanon hüquq kodeksinin qəbuluna qədər katolik kilsəsi qaytarıla bilən nişanın minimal yaşını 7 yaş təyin etmişdir. Həqiqi nikahın bağlanması üçün ya faktiki cinsi yetişkənliyə çatmaq, ya da nominal şəkildə oğlanlar üçün 14 yaş, qızlar üçün 12 yaş götürülürdü. 1917-ci ilin kodeksi bu yaş həddini oğlanlarda 16 yaşa, qızlarda isə 14 yaşa qaldırdı; 1983-cü ildə qəbul olunmuş Kanon hüquq kodeksi hal-hazırda qüvvədə olan yaşı oğlanlar üçün 16, qızlar üçün 14 olaraq qoydu.
Baxmayaraq ki, XX əsrin başlanğıcından əksər ölkələrin qanunları 18 yaşı nikaha daxil olmaq üçün minimal yaş olaraq təyin etmişdir; ancaq bir çox ölkələrdə (təkcə dini və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə deyil) valideynlərin razılığı və ya məhkəmənin qərarına əsasən 18 yaşından əvvəl nikaha daxil olmağa icazə verən istisnalar nəzərdə tutulmuşdur.
Bəzən dövlət orqanları milli qanunvericiliyə görə nikah yaşına çatmayan bir şəxsin evlənməyini müqəddəs sayan din qulluqçularını cəzalandırırdı. Məsələn, 2016-cı ildə Qırğızıstanda nikah yaşına çatmayan bir şəxsin evlənməyini müqəddəs sayıb iştirak edən din xadimlərini (həmçinin valideynləri) cəzalandıran, 3 ildən 6 ilədək azadlıqdan məhrum edən qanun qəbul edildi. Eyni zamanda, Hindistan, Kanada və ABŞ-da da bu cür cəzalar nəzərdə tutulmuşdur.
Erkən nikahların qanuni icazəsi onların mütləq şəkildə yayılmasına gətirib çıxartmır, amma bu hadisələr arasında müəyyən korrelyasiya mövcuddur. ABŞ-da 1960-cı ilin siyahıyaalma məlumatlarına görə, 3,5% qız 16 yaşından əvvəl, 11,9% isə 16-18 yaş arası ərə gedib.
Gənc oğlanlar və qızlar
Uşaq nikahlarının məşhur olduğu bir tarixdə azyaşlı qızların azyaşlı oğlanlara nisbətən daha çox nikaha daxil olmaları müşahidə olunub və indi UNICEF-in məlumatına görə, azyaşlı gəlinlər azyaşlı nişanlı oğlanlarla müqayisədə qeyri-proporsional dərəcədə çoxdur. Lakin yetkinlik yaşına çatmamış oğlanların nikaha daxil olmasını nadir hadisə adlandırmaq olmaz; 2014-cü ilin sentyabr ayında verilən məlumatlara görə 18 yaşından kiçik 156 milyon oğlan evli idi. Amma azyaşlı oğlanlar üçün erkən nikahın səbəb və nəticələri hələ axıra kimi öyrənilməyib.
Uşaq nikahlarının səbəbləri
thumb|right|250px|[[Orta əsrlərdə, kilsədə baş tutan uşaq nikahı.]] YUNFPA-nın məlumatına görə, uşaq nikahlarının yayılmasına səbəb olan amillər bunlardır: yoxsulluq və onunla bağlı sağ qalma iqtisadi strategiyaları, gender bərabərsizliyi, torpaq mülkiyyəti və digər mülkiyyət məsələləri, cinsiyyət üzərində nəzarət və ailə namusunun qorunması, ənənələr və mədəniyyət, subay qadının həyat təhlükəsizliyini təmin etməyin mümkünsüzlüyü (müharibə, aclıq və ya epidemiyalar zamanı sonuncu xüsusi ilə aktualdır). Ailələr arasındakı münasibətləri və hakimiyyət haqqında məsələləri həll etmək üçün nikahdan istifadəni digər səbəblər arasında qeyd etmək olar. Uşaq nikahlarının yayılması əhalinin sürətli artımı, kimsəsiz uşaqların sayının çoxluğu, müxtəlif xəstəliklərin epidemiyaları ilə əlaqələndirilə bilər.
Cehiz
250px|thumb|left|Gəlinə görə pul vermə Tayland ənənəvi mərasimi Cehiz vermə qədim ənənəsi indi də bəzi regionlarda qorunub saxlanılır. Çox vaxt gəlinin valideynləri üçün cehiz yığmaq çox böyük xərclərə səbəb olurdu; xüsusilə iqtisadi böhranlar, təqiblər, gözlənilməz mülkiyyət istisnaları, cizyə kimi vergi ayrı-seçkiliyinin müəyyən edildiyi bir dövrdə. S.D.Qoyten qeyd edir ki, həmçinin avropalı yəhudilər də belə ənənəyə sahibdirlər - valideynlər bəyi razı salan cehizi yığan kimi qızı mümkün qədər tez ərə verirlər. Bu cür iqtisadi çətinliklər valideynləri qızlarının yaşına baxmayaraq, onları cehizi hazır olan kimi nişanlamağa və ya ərə verməyə məcbur edir.
Təqib, məcburi köçürülmə və köləlik
Müharibə, məcburi dinə yönəltmə, yerli sakinlərin əsir götürülməsi və onların köləyə çevrilməsi, deportasiya və məcburi köçürülmə, kütləvi həbs erkən nikahlarda daha çox çətin və təhlükəli situasiyaların sayının artması ilə müşahidə olunur. Çünki belə vəziyyətlərin əksəriyyətində qadınlara nisbətən bəylər daha çox həlak olur və ya azadlıqdan məhrum olurlar. XIX əsrə kimi Avropada qaraçı və yəhudilərin təqib edilməsi, Qərbi Afrikada Avropa müstəmləkəçiləri, Hindistan və Əfqanıstanda Müsəlman müstəmləkəçiləri tərəfindən qulların ələ keçirilməsi, xalqlar arasında uşaq nikahlarının faizinin artmasına səbəb olmuş, bu zorakılığın qurbanı olmuşlar.
Beləliklə, "New York Times" və digər tədqiqatçıların məlumatlarına görə, min il bundan əvvəl başlamış müsəlman istilaları Hindistanda uşaq nikahlarının yayılmasının əsas səbəbi olmuşdur. İşğalçılar tez-tez hindli qızlara təcavüz edir və ya onları qənimət kimi oğurlayırdılar və erkən nikah bundan qorunmaq üçün idi. X-XIII əsrlərdə sefordlar da müsəlmanların hakimiyyəti altında belə bir vəziyyətlə qarşılaşdılar və həmçinin qızların erkən nikahları sefordlar arasında da geniş yayıldı, həm də daha çox İspaniyadan Osmanlı imperiyasına qovulan yəhudilər arasında yayılmışdır.
Yoxsulluq, sosial təzyiq, qorxu və müdafiəsizlik hissi
250px|thumb|right|İngilis teatr aktrisası Elen Tere 16 yaşında Corc Uottson adında 46 yaşlı bir kişiyə ərə getdi. Onun valideynləri üçün bu nikah çox uğurlu idi, amma o, özü daha sonra deyirdi ki, özünü azyaşlı gəlin olaraq çox komfortsuz hiss edirdi. Bütün dünyada uşaq nikahlarının əsas səbəblərindən biri sosial müdafiəsizlikdir. Məsələn, Nepalda yetkin qız (18 yaşından yuxarı) valideynləri ilə yaşamağa davam edirsə, valideynlər ictimai qınağa məruz qalmaqdan qorxurlar. Zorakılıq qurbanlarının daha sonra ərə getmək şanslarının az olmasına gətirib çıxaran başqa bir təhlükə təcavüzdür. Digər mədəniyyətlərdə subay qızın haram münasibətlərə asanlıqla cəlb oluna biləcəyindən ya da sevgilisi ilə qaçacağından və bununla da qardaşlarını rüsvay edəcəyindən, balaca bacılarını uğurlu nikah şansından məhrum edə biləcəyindən qorxurlar. Bu cür fikirlər və ictimaiyyətin təzyiqi də erkən nikahlara səbəb olur.
Kasıblıq içində yaşayan ailə üçün qız böyük yük ola bilər, amma onu mümkün qədər tez ərə versələr, bu, həm ailə üçün, həm də qızın özü üçün rahatlıq olacaq; yoxsul valideynlərin seçimi o qədər də çox deyil. Uşaq nikahı, həmçinin gənc qadınların iqtsadi təhlükəsizliklərini təmin etmək vasitəsi kimi də qəbul edilə bilər, xüsusilə valideynlərin artıq onu saxlamaq imkanı, qadının yaşayış üçün vəsait əldə etmək imkanı olmayanda. Bu, həssas vəziyyətdə yaşayan etnik qruplar üçün xüsusilə aktualdır. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, dünyanın müxtəlif bölgələrində dağınıq şəkildə yaşayan yəhudilərdə kasıblıq, bəylərin azlığı, iqtisadi və sosial qeyri-sabitlik tez-tez baş verən uşaq nikahlarının səbəbləri idi.
Erkən nikahın digər bir səbəbi valideynlərin qızlarının fiziki təhlükəsizliyi üçün qorxuları idi; onlar ümid edirdilər ki, ərləri onları qarışıq cinsi həyatdan, zorakılıqdan, cinsi yolla ötürülən xəstəliklərdən qoruya biləcək. Lakin əslində azyaşlıları yaşlı kişilərlə evləndirmək onların bu cür infeksiyalara yoluxma riskini artırır və evli qadınlar subay qadınlara nisbətən daha çox QİÇS və İPV (insan papilloma virusu) yoluxurlar.
Siyasi və maliyyə münasibətləri
250px|thumb|left|12 yaşlı Mariya Adelaida Savoyskayanın və 15 yaşlı Burqundiya hersoqu Lüdoviklə erkən nikahı. Nikah 1967-ci ildə baş tutdu və siyasi birlik yaratdı. Uşaq nikahı sosial-iqtisadi statusdan asılı ola bilər. Orta əsr feodal Avropa, o cümlədən bir sıra ölkələrdə aristokratlar siyasi məqsədlər üçün və məşhur ailələr arasında siyasi və iqtisadi əlaqələri gücləndirmək üçün uşaqlarının nikahlarından istifadə etməyə çalışırdılar. Bu cür nikaha vacib məcburi müqavilə kimi baxılırdı və onun ləğv edilməsi həm ər-arvad üçün, həm də onların qohumları üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilərdi.
Bütövlükdə dünyada
UNICEF-in 2011-ci il üçün məlumatına görə, hər il təqribən 10 milyon qız 18 yaşından əvvəl ərə gedir. YUNFPA-nın məlumatına görə, bugünkü tendensiyaları qoruduqda, növbəti bir neçə il ərzində hər gün 39 minədək uşaq nikahları bağlanacaqdır, bir il ərzində yetkinlik yaşına çatmamış gəlinlərin sayı təqribən 14,2 milyon təşkil edəcəkdir. 2000-ci ildən 2011-ci ilədək olan dövr ərzində inkişaf etməkdə olan ölkələrdə 20 yaşdan 24 yaşadək olan qadınların təxminən üçdə biri 18 yaşından əvvəl rəsmi və qeyri-rəsmi nikahlarda olmuşdur. 2010-cu ildə belə qadınların sayı, demək olar ki, 67 milyon olub. Onların təxminən 12%-i hələ 15 yaşı tamam olmamış ya ərə gedib, ya da nikahsız yaşamağa başlayıb.
2016-cı ildə "Save the Children" Təşkilatının məlumatına görə, dünyada orta hesabla hər yeddi saniyədən bir 15 yaşından kiçik qız ərə gedir.
Dünya Bankının və Qadın Problemləri üzrə Beynəlxalq Araşdırmalar Fondunun 2017-ci ildə dərc edilmiş hesabatına görə, hər il dünyada ən azı 15 milyon uşaq nikahı bağlanır, son 30 ildə bir çox ölkələrdə onların sayı azalıb, amma 25 ölkədə əvvəlki kimi qızların ən azı üçdə biri ərə gedir, 20%-i isə 18 yaşından əvvəl ilk uşağını dünyaya gətirir.Wodon, Quentin T.; Male, Chata; Nayihouba, Kolobadia Ada; Onagoruwa, Adenike Opeoluwa; Savadogo, Aboudrahyme; Yedan, Ali; Edmeades, Jeff; Kes, Aslihan; John, Neetu; Murithi, Lydia; Steinhaus, Mara; Petroni, Suzanne. Economic impacts of child marriage : global synthesis report  (англ.) (PDF). http://documents.worldbank.org . World Bank (27 June 2017). — The international community is increasingly aware of the negative impacts of child marriage on a wide range of development outcomes. Ending child marriage is now part of the Sustainable Development Goals. Yet investments to end the practice remain limited across the globe and more could be done. In order to inspire greater commitments towards ending child marriage, this study demonstrates the negative impacts of the practice and their associated economic costs. The study looks at five domains of impacts: (i) fertility and population growth; (ii) health, nutrition, and violence; (iii) educational attainment and learning; (iv) labor force participation and earnings; and (v) participation, decision-making, and investments. Economic costs associated with the impacts are estimated for several of the impacts. When taken together across countries, the costs of child marriage are very high. They suggest that investing to end child marriage is not only the right thing to do, but also makes sense economically.. Проверено 29 июня 2017.
Uşaq nikahlarının ən çox yayıldığı ölkələr
Müxtəlif ölkələrdə uşaq nikahlarının yayılması əhəmiyyətli dərəcədə fərqlidir.
Bir çox ənənəvi cəmiyyətlərdə uşaq nikahları tamamilə adi hal olaraq qalmaqdadır, xüsusilə həmin yerlərdə gəlinin satın alınması adəti qalır. Uşaq nikahı inkişaf etməkdə olan ölkələr və etnik qruplar üçün xarakterikdir (məsələn, Roma qaraçıları). Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, uşaq nikahlarının əksəriyyəti Afrika qitəsində yerləşən rayonlarının kəndlərində bağlanır, burada qızların üçdə biri 18 yaşından əvvəl nikaha daxil olur və Cənubi Asiyada qızların üçdə biri, demək olar ki, 18 yaşına çatmamış nikaha daxil olur. Niger dünya ölkələri arasında uşaq nikahlarının nisbi yayılmasına görə liderdir; ümumi nikah sayının 75%-ni uşaq nikahları təşkil edir, sonra isə Çad (68%), Mərkəzi Afrika Respublikası (68%), Banqladeş (66%), Qvineya (63%), Mozambik (56%), Mali (55%), Burkina-Faso (52%), Cənubi Sudan (52%) və Malavi (50%) gəlir.
Amma uşaq nikahlarının sayına görə Hindistan dünyada lider sayılır, bu, dünyada uşaq nikahlarının təxminən 40%-ni təşkil edir. Bu, ölkə əhalisinin geniş sayı və ölkənin digər xüsusiyyətləri ilə bağlıdır. Hindistanda yetkinlik yaşına çatmayanlarla evlənməyin qadağan edilməsinə və hətta cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasına baxmayaraq, onlar yerli icmalar və ənənələr (xüsusilə də ucqar kəndlərdə ) tərəfindən dəstəklənir, polislərə onların haqqında çox nadir hallarda məlumat verilir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, hindistanlı gəlinlərin 40%-i nəticədə 18 yaşından kiçikdir. Qonşu Banqladeşdə uşaq nikahlarının faiz nisbəti daha da yüksəkdir; o, bu göstərici ilə Cənubi Asiya ölkələri arasında liderdir. Orada uşaq nikahlarının rəsmi surətdə qadağan olunmasına baxmayaraq, qızı cinsi yetkinliyə çatmamış ərə verib və dərhal ər evinə köçürürlər.
Aşağıdakı cədvəldə bəzi ölkələrdə uşaq nikahlarının yayılması haqqında məlumatlar göstərilir. Cədvəldə 20 yaşdan 24 yaşadək olan qadınların arasında 18 yaşından əvvəl (rəsmi və ya qeyri rəsmi şəkildə) ilk dəfə nikaha daxil olanların faiz nisbəti göstərilir və bu faiz nisbəti uşaq nikahlarının yayılmasının göstəricisi kimi istifadə olunur. Bu zaman ICRW, BMT, UNICEF-in tədqiqatlarının məlumatlarından istifadə edilmişdir. Bu məlumatlar köhnə ola bilər, çünki ICRW və UNICEF-in tədqiqatları 1990-cı illərin sonu 2000-ci illərin əvvəllərində, BMT-nin araşdırmaları isə 2000-ci illərin əvvəllərində həyata keçirilib. Daha aktual məlumatlar hələ mövcud deyil.
Asiya və Okeaniya
250px|thumb|right|Müsəlman gənc gəlin Bütün uşaq nikahlarının yarıdan çoxu Hindistan, Pakistan, Banqladeş və Nepalda həyata keçirilir. 1997-ci ildən 2007-ci ilədək bütün Cənubi Asiyada uşaq nikahlarının sayı sürətlə azaldı, amma bu azalma son yeniyetməlik dövründə yox, qızların erkən yeniyetməlik dövründə nikah sayının azalması səbəbinə olan azalmadır. Bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, uşaq nikahlarının sayının bu cür seçimli azalması qızların 15 yaşına kimi məktəbə, daha sonra ərə getmələri ilə bağlıdır.
Cənub-Şərqi Asiya
262x262px|thumb|left|İndoneziyada uşaq toyu (təxmini 1939-cu il) Erkən nikahlar bu regionun dağlı xalqları arasında geniş yayılmışdır. Karenlərdə valideynlər hələ uşaqları dünyaya gəlməmişdən əvvəl uşaqlarının evliliyi barədə razılığa gələ bilərlər.
YUNFPA-nın məlumatına görə, 2012-ci ildə İndoneziyada yetkinlik yaşına çatmayan qızların 22%-i qadın olublar, o cümlədən 12%-i 15 yaşınadək ərə gedib, bununla belə, azyaşlı qadın çox vaxt ərinin yegənə həyat yoldaşı olmur. Dəfələrlə bildirilmişdir ki, müsəlman din xadimləri yetkinlik yaşına çatmamış bir neçə qızı dərhal özünə həyat yoldaşı seçə bilərdi, hətta bəzi qızlar 12 yaşından kiçik olurdu. İndoneziya prokurorluğu onları cinayət məsuliyyətinə cəlb etməyə çalışırdı, lakin yerli məhkəmələr yüngül cəza təyin edirdilər və onları azadlıqdan məhrum etmirdilər.
Bundan başqa, 1974-cü ildə İndoneziyada qızlar üçün minimal nikah yaşını 16, oğlanlar üçün 19 yaş təyin edən "Nikah haqqında qanun" qəbul edildi. Lakin faktiki olaraq, erkən nikahları tətbiq etməyə davam edirdilər. İndoneziyada internetin yaranması bu tendensiyanı zəiflətmədi, gücləndirdi. Facebook və digər sosial şəbəkələrdə azyaşlılarla evlənmək üçün daha çox tanışlıqlar qurulurdu. Xüsusilə bu, Qununq Kidul şəhərində, Cokyakarta vilayətində qeyd olunurdu. Facebook-da tanış olan cütlüklər qız hamilə qalmayanadək öz münasibətlərini davam etdirirdilər. Əvvəllər Sumatra adasının Açeh əyalətində qızları yetkinlik dövründən əvvəl ərə vermək qəbul edilən idi, amma bu zaman kişilər (adətən onlar yaşca çox böyük olurdular) onlarla intim münasibətlərə başlamazdan qabaq azyaşlı qızların böyüməsini gözləmək məcburiyyətində idilər. Belə ənənə Fici adalarında da mövcud idi.
Banqladeş
Banqladeşdə uşaq nikahı dünyada ən yüksək göstəricilərdən biridir: bağlanmış nikahların üçdə ikisi. 2005-ci ilin statistik məlumatlarına görə, 25 yaşdan 29 yaşadək olan qadınların 49%-i hələ 15 yaşları tamam olmayanda evlənmişdilər. "State of the World’s Children-2009"da bildirilib ki, 20 yaşdan 24 yaşadək olan qadınların 63%-i 18 yaşından əvvəl ərə gedib. 2008-ci ilin tədqiqatlarının məlumatlarına görə, Banqladeşin kənd yerlərində qız subay qaldığı hər bir il üçün ilin 0,22 məktəbə getməlidir. Bu regionda erkən yaşda evlənmiş qızların yetkinlik dövründə evlənənlərə nisbətən ailənin planlaşdırılması işində təsirləri az olur, ərinin ailəsində daha aşağı statuslu olur və ana ölümü əhəmiyyətli dərəcədə yüksək olur.
2006-cı ildə 11 yaşlı Miya Armadorun (Mia Armador) 48 yaşlı əri tərəfindən işgəncə ilə öldürülməsi hadisəsi hamıya məlum oldu. Məhz bu qızın adına qəbul olunmuş qanun (Mia’s Law), erkən nikahda azyaşlılardan sui-istifadə hallarının qorunmasına yönəldilmişdir. O, ümumi nikah yaşını qaldırmadı, amma 13 yaşından əvvəl nikaha daxil olmanın yalnız hökumətin xüsusi icazəsi ilə yol verildiyini müəyyən etdi.
Hindistan
1929-cu ildə Hindistan Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi olanda, 21 yaşına çatmamış oğlanların və 18 yaşına çatmamış qızların nikaha daxil olmasını qadağan edən qanun - "Uşaq nikahlarının məhdudlaşdırılması haqqında qanun" qəbul edildi və hindlilərin, budistlərin, xristianların və Hindistan əhalisinin əksəriyyəti arasında yayıldı. Bu qanun indiyənədək qüvvədədir və o, əvvəlki kimi Hindistanda əhalisi 165 milyondan çox olan müsəlmanlara şamil edilmir. Qanunla din arasındakı əlaqəni rəsmən "Müsəlmanların fərdi qanunları"nı nəşr edən İngiltərə müstəmləkəçi orqanları qəbul etdilər və 1937-ci ildə "Hindistanda müsəlman şəxsi qanunlarının tətbiq edilməsi barədə aktı" (Indian Muslim Personal Law (Shariat) Application Act) sistemə saldılar. Ayrı-ayrı müsəlman qanunlarına əsasən qızın himayədarı onun həddi-buluğa çatmış olduğunu düşünərdisə, qızı 9 yaşında da ərə vermək olardı. Son 25 il ərzində All India Muslim Personal Law Board və digər ictimai təşkilatlar uşaq nikahlarına qarşı yönəldilmiş qanunların qəbul edilməsinə, həyata keçirilməsinə müqavimət göstərirdilər və buna səbəb olaraqda hind-müsəlman ailələri öz qızlarını 15, hətta 12 yaşda ərə vermək üçün dini hüquqa malik olmaqları ilə əsaslandırırdılar. Hindistanın bir neçə əyaləti öz ərazilərində müsəlman və tayfa icmalarında olan uşaq nikahlarının, xüsusilə böyük payı haqqında məlumat verirlər. Hindistan hökumətinin Qadın və Uşaq İdarəsi (Department of Women and Child Development) tərəfindən nəşr olunan "2005-ci il üçün Milli Fəaliyyət Planı" 2010-cu ilədək uşaq nikahlarının tamamilə ləğv edilməsi məqsədi daşıyır. 2006-cı ildən qəbul edilmiş "Uşaq nikahlarının qadağan edilməsi haqqında qanun" nəinki uşaq nikahlarıının dövlət qeydiyyatını qadağan edirdi, həm də azyaşlı yeni evlilərin toy mərasimlərinin keçirilməsini qadağan edirdi. Bu qanunlar nikaha daxil olmanın minimal yaşını müəyyən etdi: oğlanlar üçün 21, qızlar üçün üçün 18 yaş.
Amma əhalisi 1,2 milyardı keçmiş Hindistan uşaq nikahlarının bağlanmasına görə dünyada rekord həddə çatıb və bu mühüm sosial problemdir. 2016-cı ilə qədər bu vəziyyət 2006-cı ildə qəbul olunmuş "Uşaq nikahlarının qadağan edilməsi haqqında qanun"un tətbiq edilməsi ilə formal olaraq dəyişdi. Bəzi müsəlman təşkilatları bu qanuna Hindistanın Ali Məhkəməsində etiraz etdilər.
Növbəti illərdə Hindistanın ən yüksək ali məhkəmələri, o cümlədən Qucarat ştatının Ali Məhkəməsi, Karnataka ştatının Ali Məhkəməsi , Madras Ali Məhkəməsi  müəyyən etdilər ki, "Uşaq nikahlarının qadağan edilməsi haqqında qanun" bütün Hindistan ərazisində tətbiq olunur və istənilən şəxsi qanunlar, o cümlədən müsəlman qanunlarından daha çox hüquqi qüvvəyə malikdir.
İndi Hindistanda azyaşlılarla olan nikahlar qadağan olunub və hətta cinayət məsuliyyəti daşıyır, amma bu cür nikahlar ənənələr, yerli icmalar tərəfindən (xüsusilə ucqar kəndlərdə) dəstəklənir və onlar haqqında çox nadir hallarda polisə məlumat verilir.
Səudiyyə Ərəbistanı
Hüquq müdafiəçiləri Səudiyyə Ərəbistanının hər yerində uşaq nikahlarının üstünlük təşkil etdiyini qeyd edirlər. Səudiyyə məhkəmələri və islam din xadimləri 9 yaşından yuxarı qızların nikaha daxil olmalarına bəraət qazandırır. Səudiyyə Ərəbistanının qanunları ümumiyyətlə nikah üçün minimal yaşı müəyyən etmir; yalnız 2011-ci ildə onun qanuni şəkildə qəbul olunmasına görə ayrı-ayrı cəhdlər göstərilmişdir.
Nepal
UNICEF-in məlumatına görə, Nepalda 2011-ci ildə uşaq nikahlarının payı 28,8% təşkil edirdi. Eyni məlumatlara görə, müsəlman ailələrindən olan qızların 79,9%-i, dağlıq rayonlardan olan qızların (dinindən asılı olmayaraq) 69,7%-i və kənd yerlərindəki qızların 55,7%-i 15 yaşınadək evləniblər. Nepalın varlı ailələrində uşaq nikahlarına daha az rast gəlinir,belə ki, zənginliyinə görə Kvintilin yuxarı təbəqəsindən olan ailələrin qızları orta hesabla digər Nepal qızlarına nisbətən iki il gec ərə gedirlər.
Pakistan
2013-cü ilin iki hesabatına əsasən Pakistanda bütün nikahların 50%-dən çoxu 18 yaşından kiçik qızlarla bağlanan nikahlardır. UNICEF-in məlumatına görə, Pakistanda qızların 70%-dən çoxu 16 yaşına kimi evlənir, amma UNICEF-in Hindistan və Afrikaya dair məlumatları kimi bu rəqəmlərdə 1990-cı illərdə keçirilən kiçik araşdırmaya əsaslanır. Pakistanda 13 yaşından kiçik şəxslərin nikaha daxil olmalarının dəqiq sayı bilinmir, amma BMT-nin məlumatlarına görə bu say artmaqdadır. Endryu Buşell Pakistanın şimal-qərb regionlarında 8 yaşdan 13 yaşadək olan qızların yarıdan çoxunun artıq evli olduğunu bildirir. Population Conucil-un məlumatına görə, Pakistanda erkən doğuşlar da çox yayılmışdır: 35% qadın ilk uşağını 18 yaşından əvvəl dünyaya gətirir, 67%-i 19 yaşından əvvəl hamilə qalır (onlardan 69%-i isə eyni yaşda uşaq dünyaya gətirir). 19 yaşından əvvəl evli olan pakistanlı qızların yalnız 4%-i həyat yoldaşlarını seçərkən fikirləri nəzərə alınırdı, 80% isə yaxın və ya uzaq qohumları ilə ailəli olurdular.
Pakistanda "свара" və "вани" adlanan bir ənənə mövcuddur: kənd ağsaqqalları ailələr arasındakı mübahisələri və qaytarılmamış ömürlük borc iddialarını azyaşlı qızları ərə verməklə həll edirdilər. Bu adətə görə ərə verilən qızların orta yaş həddi 5-9 yaş olurdu. Erkən nikahlara gətirib çıxardan "ватта-сатта" adlanan Pakistanda geniş yayılmış başqa bir ənənədə ikibaşlı qohumluq təcrübəsi var idi.
Digər ölkələr, qaçqınlar
280px|thumb|Erkən nikaha qarşı suriyalı qaçqın qızların rəsm işləri. YUNFPA-nın araşdırması göstərir ki, Türkiyədəki nikahların 28,2%-ni 18 yaşından aşağı olan qızlar təşkil edir. Livanda suriyalı və fələstinli qaçqınlar arasında cinsi və digər zorakılıq halları kimi uşaq nikahları da geniş yayılmışdır. Erkən nikaha qızların ailənin şərəfini qorumaq məqsədi kimi, həmçinin qızları silahlı münaqişə zonalarında və bəzi qaçqın düşərgələrində adi bir iş olan təcavüzdən qorumaq kimi baxılırdı. Suriya və suriyalı qaçqınlar münaqişə böyüdükcə arasında uşaq nikahı artır. Beləliklə, İordaniyada yaşayan suriyalı qaçqın qızlar arasında evli qadınların faiz nisbəti 2011-ci ildə 13%-dən 2014-cü ildə 32%-ə yüksəlib. Bu problemin tədqiqatları ilə jurnalist Maqnus Vennman (Magnus Wennman) və Karina Berqfeld (Carina Bergfeldt) məşğul olurdular.
Yəmən
Yəməndə qızların çoxu 18 yaşından əvvəl, hətta bəziləri 8 yaşında ərə gedir və bu ölkənin qanunları ilə qadağan edilmir. Yəmən hökumətinin Şəriət Qanunvericilik Komitəsi qadınlar üçün nikaha daxil olmanın minimal yaşını müəyyən edən istənilən qanunun islamın əksinə olduğunu düşünərək, nikah yaşını 18, hətta 15-ə kimi artırmaq cəhdlərinin qarşısını alır. Yəmənli müsəlman ictimai fəalları deyir ki, bəzi qızlar 9 yaşında tamamilə evliliyə hazırdırlar. Human Right Watch-un məlumatına görə, Yəməndə əvvəllər qadının nikaha daxil olmasının minimal yaşı 15 yaş idi, amma o, 1999-cu ildə ləğv edildi, onun əvəzinə faktiki yetkinlik dövrünün başlanması ər-arvad münasibətlərinə daxil olmanın əsas şərtlərindən biri kimi təyin olundu, hansı ki mühafizəkar müsəlmanların fikrincə, bu, 9 yaşında da olur. Təcrübədə Yəmən qanunları istənilən yaşda qızların ərə verilməsinə icazə verir, amma cinsi əlaqə üçün münasib olan qeyri-müəyyən vaxta kimi onlarla intim münasibətlər qadağan olunur.
Yuxarıda göstərilən rəqəmlər HRW tərəfindən 1990-2000-ci illərdə aparılan araşdırmadan əldə olunan məlumatlara əsaslanır. Yəməndə uşaq nikahlarının problemi ilə bağlı daha aktual və etibarlı məlumatları bu ölkədə müntəzəm olaraq baş verən zoraki münaqişələr və bir sıra maneələr səbəbindən əldə etmək çətindir. Lakin bir neçə hadisə Yəməndə biabrçı məşhurluq əldə etdi. Belə ki, 2008-ci ildə 10 yaşlı Nucud Əli məhkəmə yolu ilə onu mütəmadi olaraq döyən, zorlayan ərindən boşanır, baxmayaraq ki, həmin vaxt qız heç cinsi yetkinlik dövrünə çatmamışdı. Bu vəziyyət minimal nikah yaşını artırmaq üçün yeni bir müzakirə dalğasına səbəb oldu. Daha sonra 2008-ci ildə Analıq və Uşaqlıq Konsulu (Supreme Council for Motherhood and Childhood) onu 18 yaşadək artırmağa təklif etdi. Nikah yaşının 17 yaşa kimi artırılması haqqında qanun 2009-cu ilin aprelində qəbul edildi, lakin növbəti gün müxalifət parlament üzvlərinin siyasi manevrləri səbəbindən ləğv edildi, bu barədə danışıqlar davam edir. Eyni zamanda, Nucud Əlinin vəziyyəti nikah yaşının artırılması haqqında qanunun qəbul edilməsinə nail olmaq üçün yəmənliləri oyatdı. 2013-cü ilin sentyabrında isə 8 yaşlı qız 40 yaşlı əri ilə toy gecəsindən sonra daxili qanaxma və uşaqlığın partlaması səbəbindən öldü.
Afrika
UNICEF-in məlumatına görə, uşaq nikahları daha çox Afrika ölkələrində yayılıb; Afrika ölkələrinin 3-də 70%-dən çoxu 18 yaşından əvvəl ərə gedir. Nigeriyada 20-24 yaş arası evli qadınların %-i 18 yaşından əvvəl, o cümlədən 28%-i 15 yaşından əvvəl ərə gedib. Bu məlumatlar 1995-ci ildən 2004-cü ilədək keçirilən kiçik araşdırmanın nəticələridir. Yeni məlumatlar yoxdur, çünki Afrikanın bu hissəsində vaxtaşırı baş verən zoraki münaqişələr və infrastrukturun olmaması sosioloji tədqiqatların keçirilməsinə mane olur. 300px|thumb|right|Məcburi və erkən nikahlara qarşı plakat. Afrika dövlətlərinin əksəriyyətində rəsmi nikah yaşı 16-18 yaş təşkil edir. Amma Efiopiya, Çad və Nigerdə dövlət qanunu 15 yaşından nikaha daxil olmağa icazə verir, bundan başqa, bu ölkələrdə yerli adətlər və dini məhkəmələrin qərarları da qüvvəyə malikdir və onlar 12 yaşından kiçik uşaqların nikaha daxil olmasına icazə verə bilər. Qızlar arasında uşaq nikahları Qərbi və Cənub-Şərqi Afrikada geniş yayılmışdır. Bundan başqa, yoxsulluq, din, ənənələr, münaqişələr Afrikanın Subsaxara regionunun bəzi ərazilərində uşaq nikahlarının tezliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Gəlinin satın alınması ənənəsi bir çox Afrika xalqlarında mövcuddur. Gəlinə görə verilən pul əvəzinə mal-qara, nağd pul və digər maddi şeylər də verilə bilər. Bir çox yerlərdə gəlin nə qədər gəncdirsə, o qədər bahadır, həm də orada qızları yetkinlik dövrünə çatmamış tez-tez satın alırlar. Bir qayda olaraq, azyaşlı gəlin dərhal ərinin evinə gedir və artıq onu valideynləri saxlamır. İfrat yoxsulluqda yaşayan çoxuşaqlı ailələr üçün gənc qızlar ailənin digər üzvlərini ərzaq, geyim, təhsil və sığınacaqla təmin etmək üçün yeganə fürsət kimi göstərilir. Yetkinlik yaşına çatmayan evli kişilərə nisbətən yetkinlik yaşına çatmayan evli xanımlara daha çox rast gəlinir. Məsələn Keniyada 21 dəfə, Malidə isə 72 dəfə.
Müxtəlif məlumatlara görə, Subsaxara regionun bir çox ölkəsində 15 yaşına qədər ərə gedən qadınların faiz nisbəti böyükdür, bu ölkələrin hakimiyyət orqanları isə erkən nikahlara və erkən cinsi həyatın başlaması nəticəsində meydana çıxan xəstəliklərə və digər problemlərə diqqət yetirmirlər; bunlar arasında yarımçıq və ölü doğulmuş uşaqlar, cinsi infeksiyalar (uşaqlıq boynu xərçəngi də daxil olmaqla), malyariya. Efiopiya və Nigeriyanın bəzi yerlərində bir çox qızlar 15 yaşından əvvəl ərə gedir, hətta 7 yaşlı qızların evli olduğu halları da məlumdur. Malinin bəzi yerlərində 39% qadın 15 yaşından əvvəl, Nigeriya və Çadda isə 70% qadın 18 yaşından əvvəl ərə gedib.
2016-cı ildə Ramazan ayının sonuna qədər Qambiya Prezidenti Yəhya Commeh uşaq və məcburi nikahların qadağan olunmasını elan etdi. Bundan əvvəl "Girls Empowerment Network" tərəfindən uzun müddət davam edən ictimai kompaniya keçirilmişdir.
Mərakeşdə uşaq nikahları adi təcrübədir və hər il yetkinlik yaşına çatmamış gəlinlərlə 41 000-dən çox toylar keçirilir. 2003-cü ilədək uşaq nikahlarında məhkəmənin və ya digər hakimiyyət orqanlarının razılığı tələb olunmayıb. 2003-cü ildə Mərakeşdə ailə haqqında qanun qəbul edildi, hansı ki qızların nikaha daxil olma minimal yaşını 14 yaşdan 18 yaşa qaldırdı, amma istisna var idi, hansı ki icazə verirdi qızlara ərə getmək daha erkən yaşında məhz məhkəmənin qərarı və ya qızın himayədarı razılığı olma şərti ilə (və ya digər səlahiyyətli orqan). 2008-ci ildə uşaq nikahları haqqında ərizələrin sayı artdı və onların əksəriyyəti nazirlik tərəfindən razılıqla qəbul edildi. Mərakeşin Sosial İnkişaf Nazirliyinin əksəriyyəti razi idi və bu ölkədə qeydə alınmış nikahların təqribən 29%-ni uşaq nikahları təşkil edirdi. Uşaq nikahlarının bir qismi təcavüzlərlə əlaqədardır: Mərakeş Cinayət məcəlləsinin 475-ci maddəsi təcavüzkar əgər yetkinlik yaşına çatmamış zərərçəkmişlə evlənərsə, təcavüzkarın xilas olmasına icazə verir. 2014-cü ilin yanvarında uzun ictimai mübarizədən sonra bu maddəyə dəyişiklik edildi və təcavüzə görə məsuliyyətdən azadolma artıq yoxdu.