cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yuxu (fizioloji proses)
Yuxu pozğunluqları
Yuxu pozğunluğu deyildikdə ən çox qarşılaşılan vəziyyətlər: yata bilməmək, yuxuya getməmək, yuxu kəsilməsi ya da səhər erkən saatda oyanıb yenidən yuxuya getməmək nəzərdə tutulur. Lakin çox yatmaq ya da yastığı görər-görməz yuxuya getmək də yuxu pozğunluğudur. Yuxusuzluğun ən çox bilinən növü psixofizioloji olanıdır. Bütün yuxu xəstəliklərinin əlaməti olaraq ortaya çıxa bilir. Bundan başqa daxili, psixiatrik və dərmanlarla əlaqəli vəziyyət də yarana bilər. Psixofizioloji yuxusuzluq tipik olaraq stres kimi faktorlar baş verərkən əmələ gəlir. Psixofizioloji yuxusuzluqda bütün diqqət yata bilməmək üzərində toplanır. İdiopatik yuxusuzluq vəziyyəti isə xroniki və ciddi yata bilməmək və yuxunu davam etdirə bilməməkdir. Yataqda olarkən yuxuya getmək vaxtı çox uzun ola bilir və yuxu qısa oyanmalara parçalanır. Buna səbəb olan nevroloji pozulma yüngül ilə şiddətli dərəcələrdə olduğu kimi yata bilməmək də yüngül və ya ağır və hətta dayanılmaz ola bilir. Daha kəskin hallarda xəstələr iş görə bilməyəcək vəziyyətə düşürlər. Bununla birlikdə, yuxuda gəzmək, yuxuda qorxu kimi yuxu pozuqluqları da geniş yayılmışdır. Yuxusuzluq tez-tez rast gəlinən və müalicə edilə bilən xəstəlikdir. Müalicə edilmədikdə, mühüm xəstəliklərə və hətta ölümə yol açır, depresiyanın inkişaf etməsində risk faktoru ola bilər. Yuxu və xərçəng riski Case Western Reserve Universiteti Tibb məktəbinin əməkdaşları tədqiqatlar apardılar. Onlar belə nəticəyə gəldilər ki, altı saatdan az yatan insanlarda düz və yoğun bağırsağın adenoma riski 50% çoxdur. Müalicə olunmayan adenomalar bədxassəli şişlərə çevrilirlər. Bu təhlükəni o adamlar bilirlər ki, onların qohumları (ata, ana, bacı, qardaş) düz bağırsağın xərçəngi ilə xəstələnmişdilər. Lakin bu o demək deyil ki, siz yuxu dərmanları içməlisiniz. Belə dərmanlar xərçəng xəstəliyinə tutulma riskini dörd dəfə artırır. Niyə gecə yuxusunun çatışmamazlığı xərçəngə səbəb olur? Bu gecə yaranan melatonin hormonu ilə əlaqəlidir. Bu hormonun gecə-gündüz mərhələsi var; günəş batandan səhərə qədər melatonin emal olunur, gündüz isə onun tərkibi dəyişir. Hormon beyində yerləşən şişəbənzər vəzidə formalaşır. Gün çıxandan batana qədər isə digər hormonserotonin əmələ gəlir ki, ondan isə orqanizm melatonini sintezləşdirir. Melatoninin azalması bir çox xəstəliklərə gətirib çıxarır: Alsqeymer xəstəliyi, nevroloji, metabolik, endokrin pozğunluqlara və xərçəngə tutulma riskini artır. Melatonin düzgün əmələ gəlsin deyə, gecə saat 11- dən işığı söndürüb yatmaq lazımdır. Fiziki və psixoloji səhhətə melatoninin çox xeyri var: — Yuxu gətirir, yəni hipnoz xassəsi var. — Azad radikalların verdiyi zərəri və oksidləşməni azaldır. — Melatonin olmaması yuxusuzluq və depressiya gətirir. — Menopauza zamanı depressiyanı azaldır. — İmmun sistemini normallaşdırır. Melatonin müxtəlif növ şişlərin inkişafını və çoxalmasını dayandırır. Melatonin bəzi şiş növlərini dağıdır, bu hormonun çatışmamazlığı xərçəng xəstəliyinə gətirir. Bu kəşf xərçəngin qarşısını alır və müalicə edir.
Əziz Əzizov (icra başçısı)
Həyatı
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Yuxu (fizioloji proses)
Yuxu mərhələləri
Yuxu 2 mərhələdən ibarətdir. Ləng və Tez yuxu. Ləng yuxu mərhələsində əzələlər boşalır, tənəffüs sakitləşir, ürək döyüntüləri yavaşıyır, göz alması hərəkətsiz vəziyyətdə olur. Tez yuxu mərhələsində isə beynin bioelektrik fəaliyyətinin əyrisində kiçik və sürətli dalğalar gözə çarpır. Bu mərhələdə gözün hərəkəti baş verir, qan təzyiqi yüksəlir, nəbz və tənəffüs sürətlənir, maddələr mübadiləsi güclənir. Ləng və tez yuxu mərhələsi dövri olaraq bir-birini əvəz edir. İnsanın sutkalıq yuxusunun təxminən 1,5–2 saatı tez yuxunun payına düşür.
Əziz Əzizov (icra başçısı)
Həyatı
Ailəlidir, 3 övladı var.
Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı (F)
thumb|right|150px|[["Oraq və Çəkic" medalı|"Oraq və Çəkic" qızıl medalı — Sosialist Əməyi Qəhrəmanının atributu]] Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı — SSRİ zamanı Sosialist əməyi qəhrəmanı adı almışların siyahısı:
Yuxu (fizioloji proses)
Yuxu mərhələləri
Dərin yuxuya getməzdən öncə 10 dəqiqə ərzində yarıyuxulu vəziyyətdə oluruq ki, bu da birinci mərhələdir. İkinci mərhələdə dərin yuxuya gedirik.
Bu mərhələ 20 dəqiqə davam edir. Üçüncü və dördüncü mərhələlər isə bundan sonra gəlir.
Dərin yuxu vaxtı bədənimiz və beynimiz gün ərzində keçirdiklərimizdən dincəlir. Buna bəzən delta yuxusu da deyirlər. Bu müddət ərzində heç bir yuxu görmürük.
Normal gecə ərzində adamlar müxtəlif mərhələlərdən keçirlər. Problemlər, bu mərhələlərdə pozulma olarsa əmələ gəlir.
Nə qədər yatmaq olar
Günorta yatmaq üçün vaxtı olmayanlar üçün günün bu vaxtı yuxulu olmaq normal haldır. Maraqlıdır ki, gecə yuxusunu artıran adamlar günorta yatmağa ehtiyac duymurlar.
Amma günorta 10 dəqiqəlik yuxu ala bilmək çox xeyirlidir.
Yuxu və əhvali-ruhiyyə bir-biri ilə əlaqələdir. Bu əlaqə hələ indiyə kimi tam başa düşülməyib. Amma doyunca yemək kimi, doyunca yatmaq da adamı xoşbəxt edə bilər..
Alimlərin uzun müddətli araşdırmalarına baxmayaraq yuxu ilə bağlı bəzi məqamlar tam da aydınlaşdırılmayıb.
Yuxu ilə bağlı fikirlərdə Şərq və Qərb alimlərinin fikirləri üst-üstə düşmür. Qərblilər yuxunu izah etməyə çalışarkən bildirirlər ki, yuxu insanın gündəlik fəaliyyətinin nəticəsində gördüyü düşüncələrdir. Şərqlilər isə fərqli olaraq yuxunun ilahi bir mesaj olduğunun bildirirlər. Yuxuda insan bəzən başına gələcəkləri tamamilə eyni olaraq, bəzən də müxtəlif mətn altı məna və bənzətmələrlə görür. Məhz buna görə də yuxuları yozmaq lazım olur.
İnsan ömrünün 3-də birini yataraq keçirir. Ancaq bu o demək deyil ki, hər yatdığımızda yuxu görürük. Məşhur qərbli fəlsəfəşunas Ziqmund Freydin yuxu haqqında fikirlərinə görə yuxu insanın şüurda gizlənmiş bəzi məqamların qısa metrajlı görüntüləridir. Yuxularda bəzən yaşamaq istədiklərimizi, bəzən keçmişimizdən bəzi anları, bəzəndə gələcəkdə yaşayacaqlarımız barədə qısaca məlumatlar görürük.
Bəs maraqlıdır yuxu nə qədər davam edir? Maraqlı burasıdır ki, bu barədə də müxtəlif fikirlər və fərziyyələr irəli sürülmüşdür. Yuxuda zaman qavramının beyin tərəfindən qəbul oluna bilməməsi isə illər boyu yekun qərara gəlməyə imkan verməyib. Bəziləri bunun bir neçə saniyə sürdüyünü, bəziləri isə saatlarla davam etdiyini göstərmişdir. Bütün bu fərziyələrə isə son nöqtəni amerikalı alim Dr. B. Klein qoymuşdur. O təcrübə üçün könüllü seçilmiş insanları hipnoz edərək yatırmış və müəyyən bir müddət sonra onları oyadıb yuxuda nə gördüklərinə qulaq asmışdır. Araştırma gözlənilməz nəticələr verib. Sən demə bütün ömrümüzü, keçmişimizi gördüyümüz yuxular belə 20 saniyəni keçmir. Dr. B. Klein`nin araştırmaları göstərib ki, insanın gördüyü ən uzunmüddətli yuxu 90 saniyə davam edib. Alimlərin araşdırmaları göstərib ki, yuxuların müəyyən növləri vardır. İnsan yatmaq üçün çarpayıya üzanır və gözlərini yumur. Çox qısa müddət sonra göz qapaqları titrəməyə başlayır və insan yuxuya gedir. Alimlərin fikrincə yatmaq üçün qəbul olunmuş bəzi yuxugətirən dərmanlar insanın yuxu görməsinə mane olur. Onlar hesab edirlər ki, təbii olaraq yuxuya getmiş hər bir insan yatdıqdan sonra mütləq yuxu görür. Yuxular isə ağ-qara və rəngli ola bilir. Amma insanların çoxu yuxularını ağ-qara görüklərini söyləyirlər.
Daim yorğun və başı hər hansı mövzu ətrafında fikirlərlə dolu olan insanlar oyandıqları zaman qarışıq yuxular gördüklərini söyləyirlər. Əksərən onlar yuxularında fikirləşdikləri məsələ barəsində görürlər. Belə yuxuları yozmaq mümkün deyil. Məsələn televizorda və ya başqa bir yerdə həyəcanlı bir filmə baxan insan gecə yatdığı zaman həmin filmdən hissələr görə bilər. Bu sadəcə filmin təsirində qalmaqdır və belə yuxuları yozmaq mümkün deyil.
Kabus və ya qarabasma adı verilən yuxular da vardır ki, belə yuxular adətən yaxşı başlayır. Yatan insan hər hansı xoş bir hadisəylə maraqlandığını görür və birdən-birə yuxuda qorxulu məqamlar başlayır. Yaxşı görüntülər bir anda dəhşət dolu anlarla əvəzlənir. Belə yuxuların açıqlamasını əsəb həkimləri və psixoloqlar verirlər. Kabusları, yuxuda bir dəfə görülən qorxulu səhnələrlə qarışdırmaq olmaz. Qarabasma görən insan qorxur. Hərdən yatdığını və yuxu gördüyü hiss edərək oyanmağa çalışır. Amma ya oyana bilmir, ya da oyandığını zənn edərək yatmağa davam edir və yenidən qarabasmalar davam edir. Hər insan ömründə bir neçə dəfə kabus görür.
Yuxuda görülən hadisələrin heç bir təhrif olmadan həyata keçməsi də mümkündür. Belə yuxuları yalnız yüksək həssaslığa malik insanlar görürlər. Məsələn, yuxuda hər hansı bir yaxınının başına gələcəkləri görmüş insanlar hadisə baş verdikdən sonra və ya öncə hadisəni olduğu kimi danışa bilər. Belə yuxular "Gerçək yuxular" (həqiqi yuxular) adlanırlar. Belə yuxuları görənlər daha diqqətli olmalıdırlar və yuxuda gördüklərini düzgün qiymətləndirməlidirlər.
Yatmış insan yuxuda bir çox şey görə bilər. Oyandığı zaman isə bunların bəzilərini xatırlayır. Məhz xatırlanan bu hissələri yozmaq mümkündür. Yuxuyozmalar da daha çox bu 4-cü tip yuxular üçündür.
Bəzən isə insanlar yuxuda daima eyni şeyləri görə bilir. Məsələn hər hansısa evi və ya insanı yuxuda daim təkrarən görə bilər. Halbuki həmin insanı və ya evi real həyatda tanımamaqdadır.
Koza Mostra
Koza Mostra — 2011-ci ildə qurulmuş Yunan musiqi qrupu.
Koza Mostra Yunanıstanı 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Aqafon İakovidis ilə birlikdə "Alcohol Is Free" mahnısı ilə təmsil edib.
Qalileo peykləri
thumbnail|right|Üç Qalileo peykinin daxili dövrü.|350px Qalileo peykləri — Yupiterin 4 ən böyük peykinin ümumiləşdirilmiş adı. Bura daxildi: İo, Avropa, Qanimed, Kallisto. Onlar günəş sisteminin ən böyük peykləri siyahısına daxil olurlar və teleskopla müşahidə edilə bilirlər.
Səri-Pul vilayəti
Səri-Pul vilayəti, Sər-i-pul və ya Səripul — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri.
Vilayətin sahəsi 15.999 km², 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi məlumata görə əhalisi 505.4 min nəfər, inzibati mərkəzi Səri-Pul şəhəridir. Əhalisinin etnik tərkibi əsasən özbəklərdən, puştunlardan və həzaralardan , həmçinin az sayda ərəblərdən və taciklərdən ibarətdir. Özbəklər vilayətin ən böyük etnik qrupu olub bütün rayonlarda məskunlaşıblar. Vilayət əhalisinin 56%-i daricə, 19%-i (149 kəndin əhalisi) özbəkcə danışır. Vilayət inzibati cəhətdən Balxab, Kohistanat, Səngçaraq, Sazma Qala, Sər-i Pul və Səyyad rayonlarına ayrılır.
Elektron aviabilet
Elektron aviabilet — İnternetdən axtarış edilib alınan aviabiletlər elektron aviabilet və ya digər adı ilə e-ticket adlanır. Elektron aviabilet, hava nəqliyyatında sərnişin və ya yük daşınması üçün bağlanmış müqavilənin elektron sənədidir. Bu elektron qəbz, özündə marşrut haqqında dolğun informasiyanı – biletin qiyməti, uçuş tarixi və saatı, səyahəti təşkil edəcək aviaşirkət, yük daşıma şərtləri və s. məlumatları tam ehtiva edir.
Qarasu (Kürdəmir)
Tarixi
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 26 dekabr 2006-cı il tarixli 217-IIIQ saylı qərarı ilə Şilyan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Şilyan kəndinin bir hissəsi Qarasu kəndi adlandırılmış və rayonun ərazi vahidləri siyahısına daxil edilmişdir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 3888 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Din
Kənddə Qarasu kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Təqib (film, 1984)
Məzmun
Filmdə kəndli balası İbrahim haqqında söhbət açılır. Burada balaca tamaşaçılarda təbiətə və insana məhəbbət hissləri aşılanır və belə bir fikir irəli sürülür: nəinki heyvanlar, həm də adamlar arasında dostluq və xeyirxahlıq münasibətləri düşmənçilikdən qat-qat yaxşıdır.
Film haqqında
Bu multiplikasiya filmi Məstan Əliyevin şerlərinin motivləri əsasında çəkilmişdir.
Principles of Lust
Principles Of Lust — Enigma musiqi layihəsi adından 1991-ci ildə buraxılmış sinql. Mahnı MCMXC a.D. albomundan çıxarılmış sayca üçüncü sinqldır.
Məhəmməd bəy Ərətnalı
Sultan Qiyasəddin Məhəmməd bəy Ərətna bəy oğlu Uyğur (1352-1354) — Ərətna bəyliyinin ikinci sultanı.
Aqafon İakovidis
Aqafon İakovidis — Yunan müğənni.
Principles of Lust
Sinql üçün hazırlanmış üz qabığında məşhur rəssam Agnolo Bronzinonun Venera, Kupid, Folli və Zaman əsərinin motivlərindən istifadə edilmişdir.
Məhəmməd bəy Ərətnalı
Həyatı
Bu sirada Məmlüklülərin Malatya valisi, Ərətna bəyliyi və Zülqədəroğullari torpaqlarina hücuma keçirdilər. Buna görə Qiyasəddin Məhəmməd bəy ilə Zülqədərlər birləşərək Malatya valisi üzərinə yürüdülər ve onu məglub edərək ortadan qaldirdilar.
Aqafon İakovidis
Həyatı
Aqafon İakovidis 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Yunanıstanı Koza Mostra ilə birlkidə "Alcohol Is Free" mahnısı ilə təmsil edib.
Məhəmməd bəy Ərətnalı
Həyatı
Qiyasəddin Məhəmməd bəy, atasi kimi təcrübəli olmadigi üçün ölkə daxilində üsyanlar baş verir, xalqda umumi bir itaətsizlik və basiboşlukq yaşanırdı. Ayrica üləma və əmirlərin də əleyhinə dönməsi görə Məhəmməd bəy, ölkesini terk edərək Qaramanogullarının mərkəzi Konyaya siginmaq zorunda qaldi(1354). Bu gelisməyə görə vəzirlər və dövlət böyüklərinin qərariyla böyük qardaşı Cəfər bəy, Ərətna bəyliyinin taxtına çixarildi.
Aviabilet
Aviabilet — sərnişin və aviaşirkət arasında, sərnişinin və onun yükünün hava yolu ilə daşınması ilə əlaqədar bağlanmış müqaviləni təsdiqləyən sənəddir. Aviabileti almazdan əvvəl sərnişin onun şərtləri ilə tanış olmalıdır, çünki beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq, biletin alınması sərnişinin müqavilənin şərtləri ilə tanış olması kimi və onunla razılaşması kimi qiymətləndirilir.
Elektron aviabilet
Elektron sərnişin bileti – ənənəvi kağız blankın əvəzinə təklif olunan aviabiletin elektron formasıdır, o, Sizin uçuşa hazırlığınızı asan və rahat etməyə imkan verir. Bütün informasiya etibarlı şəkildə aviaşirkətin xüsusi məlumat bazasında elektron formada saxlanılır. Sərnişinə elektron aviabiletin surəti verilir (Passenger Itinerary Receipt), burada sərnişin haqqında, marşrut, tarif, ödəniş, satış ofisi və s. haqqında məlumat verilir. Elektron aviabilet, həmçinin onun kağız variantı sərnişin və aviaşirkət arasında, sərnişinin və onun yükünün hava yolu ilə daşınması ilə əlaqədar bağlanmış Müqaviləni təsdiqləyən rəsmi sənəddir.
Calophyllum collinum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ariya Fişer
Ariya Fişer — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Ariya Fişer, ABŞ yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İtaliya yığmasını 12:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.
Flanan adaları
Flanan adası - Şotlandiyanın ərazisinə daxil olan arxipelaq. Digər bir adı Yeddi ovçu adasıdır. Adalar Şotlandiya sahillərindən 32 km (20 mil) məsafədə yerləşir.
Flanan adaları VII əsrdə yaşamış irland din xadimi və abbatı Müqəddəs Flananın şərəfinə adlandırımışdır. 56 hektar ərazisi olan ada da eyni adlı mayak yerləşir. 1899-cu ildə inşa olunan və 1971-ci ilə qədər istifadə edilən Flanan mayakında 1900-cu ildə baş vermiş mistik hadisədən sonra Flanan adasının məşhurluğu artmışdır. Ərazidən keçən yük gəmilərinə yol göstərmək vəzifəsini icra edən üç mayak işçisi 1900-cu ilin dekabr ayında mistik şəkildə itkin düşmüşdür. Həmin tarixdən etibarən mayakçıların heç bir izinə rast gəlinmədi. Məşhur hadisədən 71 il sonra da fəaliyyət göstərən mayakın istifadəsi 1971-ci ildə dayandırılmışdır. Flanan adasında daimi yaşayış mövcud deyil.
Düzqışlaq (Şəmkir)
Düzqışlaq – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Kənd əhalisi 2093 nəfərdir ki, onunda 1016 nəfəri kişi, 1077 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.
Əcaibül-qülub
Əcaibül-qülub - Seyid Yəhya Bakuvinin böyük sufilərin sözlərindən topladığı əsərdir.
Əsərdə məşhur sufi Bəyazid Bistaminin qəlbin əhvalı,Yəhya ibn Muazın məqamat və hallarından bəhs edən sözləri ilə Abdulla Ənsarinin bəzi sözləri nəql edilmişdir. Əsər fars dilindədir.
Vilyam Marş Rays
Vilyam Marş Rays (d. 14 mart 1816, Sprinqfild, Massaçusets, ABŞ – ö. 23 sentyabr 1900, Nyu-York, Nyu-York, ABŞ) — ABŞ-nin Massaçusets ştatından olan biznesmen; Rays Universitetinin yaradıcısı.
Həyatı
14 mart 1816-cı ildə Massaçusets ştatının Sprinqfild şəhərində anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Texas ştatında pambıq satışı ilə məşğul olmuş və nəticədə yüksək məbləğdə vəsait əldə etmişdir.
Təhsilə qayğısı
1891-ci ildə Rays Hyuston şəhərində öz adını daşıyan müstəqil təhsil müəssisəsi yaratmaq qərarına gəlir. Lakin o, 1900-cü il sentyabrın 23-də qəflətən vəfat edir. Ölümündən sonra onun vəsiyyətnaməsi ətrafında mübahisələr yaranır. Sonradan Raysın vəkili Albert Patrikin vəsiyyətnamədə saxtakarlığa yol verdiyi məlum olur və o, həbs edilir. Ali məktəb isə, yalnız 1912-ci ildə yaradılır.
Xatirəsi
1912-ci il sentyabrın 23-də, Raysın ölümünün ildönümündə Rays İnstitutunun Vilyam Marş Rays adına Ədəbiyyat, Dəqiq və Humanitar Elmlərin İnkişafı İnstitutu fəaliyyətə başlamışdır.
1930-cu ildə Rays İnstitutunun hazırda "Lovett Holl" kimi tanınan inzibati binasının yaxınlığında Raysın əyləşmiş şəkildə böyük tunc heykəli qoyulmuşdur.
1960-cı ildə Rays İnstitutu rəsmi olaraq Vilyam Marş Rays Universiteti adlandırılmışdır.
Eşli Conson
Eşli Conson (d. 12 sentyabr 1994) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Eşli Conson, ABŞ yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İtaliya yığmasını 12:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.
Mirey Matyö
Mirey Matyö (, d. 22 iyul 1946 - cı il, Avinyon) - fransız müğənni.
Bioqrafiya
Mirey Matyö 1946-cı il 22 iyul tarixində Avinyonda bənna ailəsində anadan olmuşdur. O, ailənin böyük uşağı olmuşdur. Onun uşaqlıq illərində ailəsi kasıblıq içində soyuq bir barakda yaşayırdı. Ancaq ailənin 8-ci uşağı dünyaya gəldikdən sonra onlara bələdiyyə evində dörd otaqlı mənzil verilir. Məktəb vaxtı Mireyin ilk müəllimi ilə olan münasibətləri səbəbindən qiymətləri çox pis olmuşdur. Məsələ onda idi ki, Mirey anadangəlmə solaxay olsa da, müəlliməsi ondan sağ əllə yazmağı tələb edirdi. Mirey sol əllə yazmaq istəyəndə müəlliməsi onun əlinə xətkeşlə vururmuş. Nəticədə Mirey oxu zamanı duruxa-duruxa danışdığından müəlliməsi onu sonuncu partada otuzdurmaq qərarına gəlir. Bundan sonra Mirey ümumiyyətlə dərslərə qulaq asmamağa başlayır. Növbəti sinifdə onun başqa müəlliməsi olmasına baxmayaraq, bütün bu təəssüratlar Mireyin yadındam çıxmamışdı. O, 13 yaşında məktəbi ataraq konvert istehsalı ilə məşğul olan fabrikdə işləməyə yollanır.
Mireyin 15 yaşı olanda ailəsinə hökumət tərəfindən hamam otağı da olan beşotaqlı mənzil ianə verilir. Sonralar Mirey xatırlayır: "Bu, mənim həyatımda ən gözəl günlərdən biri idi, çünki mən ilk dəfə vanna qəbul etmişdim! Bu çox gözəl təəssürat idi." Mirey uşaq yaşlarında oxumağı çox sevirdi və buna görə, gözəl tenor olan atasına borclu idi. Bu barədə o, öz xatirələrində yazır: ''"O evdə, emalatxanada oxuyanda, mən ona qulaq asaraq yerimdə donub qalırdım. Atamın səsi eşidilən kimi mən onu sarıbülbül kimi təkrarlayırdım.Bu onu sevindirirdi və nəhayət bir dəfə mənə bu ilin sonunda keçiriləcək bayramda mahnı oxumaq üçün mütləq iştirak edəcəyimi bildirdi." '' O, kilsə xorunda oxumaqla yanaşı, həmçinin operanı coşqu ilə sevən atası ilə duet oxuyurdu. 16 yaşında o, şəhər müsabiqəsində iştirak edərək ikinci yeri tutur. 1965-ci ildə isə o, bu yarışı udmağı bacardı və Avinyon meriyası onu "Tele Dimanş" kanalının "Fortuna oyunu" teleşousunda iştirak etmək üçün Parisə göndərdi.
Musiqi karyerasının başlanğıcı
1965-ci il 21 noyabr tarixində Mirey Matyö ilk dəfə Fransa tamaşaçıları qarşısına çıxaraq "Jezebel" mahnısını ifa etmişdir. Onun çıxışı böyük gurultuya səbəb oldu. Çoxları səhnədə Edit Piafın yenidən çıxış etdiyini və onun səsinin 2 il əvvəl dünyasını dəyişən müğənninin səsinə oxşadığını bildirmişdilər. Çıxışından bir gün sonra prodüser Conni Stark Mireyin atası ilə kontrakt bağlayır. Bu gündən etibarən Mirey peşəkar müğənni kimi çıxış etməyə başlayır. Ona müğənnilik sənətində olan hər şeyi: vokal, not dərsi, səhnədə durmaq, düzgün nitq, etiket və bu kimi şeyləri öyrətdilər. 1966-cı ilim Milad bayramı ərəfəsində Mirey Fransanın dəbdəbəli konsert zalı sayılan "Olimpiya"nın səhnəsində çıxış etmişdir. Onun premyerasında Fransa estradasının çoxlu məşhur ulduzları çıxış etmişdir. Mireyin çıxışından sonra tamaşaçılara içərisində suallar yazılan vərəqlər paylandı:
180px|thumbnail|left|Conni Stark və Mirey Matyö, 1971-ci il 1. Mirey Matyö sizin xoşunuza gəldimi?
2. Onun Piafla oxşarlığı sizə mane olurmu?
3. Siz Piafın hər-hansı qala konsertində nə vaxtsa iştirak etmisinizmi?
Çoxlu tamaşaçılar Mireyi bəyənsə də, lakin onun Piafla oxşarlığını da qeyd etmişdilər. Buna görə, Conni Stark ona Edit Piafın səsyazmalarına qulaq asmağı və onu yamsılamağa çalışmağı qadağa qoyur. Conni Mireyin belə edəcəyi təqdirdə, onda onun məşhur müğənninin solğun kölgəsi olacağını izah eləyir. Bu andan etibarən Mirey və onun prodüseri estradada layiqli yer tutmaq üçün yeni stil axtarışına başlayırlar. Tezliklə Mireyin fransız şansonun patriarxı sayılan Moris Şevalye ilə görüşü baş tutur. Bu zaman Şevalye ona bu sözləri söyləmişdir:
- Siz necə də istəkli qızcığazsınız! Diqqət yetirin, mən "Piaf"ı əlavə etmədim. Çünki sizin aranızda böyük fərq vardır. Qızcığaz Piaf həyatın kölgəli tərəfi ilə getdi, amma siz həyatın günəşli tərəfi ilə gedəcəksiniz.
Bu sözlərlə Moris Şevalye Mireyin gələcək yolunu müəyyənləşdirdi.
Mirey Matyenin bəstəkar Pol Morianın mahnılarından ibarət olan ilk diski sayılan Mon credo nun yarım il ərzində Fransada 1 milyon nüsxəsi satılmışdır.
Beynəlxalq uğuru
Mirey Matye "fransız musiqisinin səfiri" olmuşdur. 100 milyondan çox plastikasının bütün dünyada satıldığı və repertuarında fransız, alman, ingilis, italyan, ispan, provans, katalon, yapon, çin, rus və fin dillərində 1000-dən çox mahnısı olan Mirey Matyö ən müxtəlif səhnələrdə, ən müxtəlif tamaşaşı qarşısında çıxış etmişdir. Mirey Çində konsert verən ilk qərbli müğənni olmuşdur. 1970-ci illərdən başlayaraq, Mirey demək olar Fransa səhnəsində çıxış etməmişdir. Ancaq 1985-ci ilin sonunda Fransa prezidenti Fransua Mitteranın dəvəti ilə "Olimpiya" səhnəsinə qayıdan Mireyin 5 il ərzində Konqresslər sarayında böyük konsertləri olmuşdur. 1990-cı ilərdə müğənninin Edit Piafın xatirəsinə olan "Edit Piaf" (1993) və "Vous lui direz....." (1996) albomları çıxmışdır.
Onun repertuarında Pyer Delanoe, Şarl Aznavur, Lemel, Revo kimi məşhur fransız müəlliflərinin mahnılarına rast gəlmək olardı. 1978-ci ildə Mirey Matye Fransanın milli simvolu olan Mariannanın prototipi kimi seçilmişdi.
1989-cu ildə Eyfel qülləsinin 100 illik yubileyi ilə əlaqədar keçirilən mərasim zamanı Fransanın himni sayılan Marselyoza]]nı Respublika qvardiyasının orkestri və Fransa ordusunun xorunun müşayəti ilə ifa eləmişdir. Marselyozanın onun tərəfindən ifası çoxlu ölkələrə translyasiya edilmiş və dünyada ən məşhur mahnılardan biri olmuşdur.
1998-ci ildə Fəxri Legion ordeni ilə təltif edilmişdir.
1967-ci ilin yayında Mirey fransız müzik-holunun tərkibində SSRİ-də ilk dəfə çıxış etmişdir. Sonralar o, SSRİ-də 1976-cı ildə Fransa televiziyasının SSRİ həftəsi çərçivəsində Böyük teatrda çıxış etmişdir.
2005-ci ilin noyabrında Mirey Matyö "Olimpiya" səhnəsində yaradıcılığının 40 illiyinə həsr olunmuş və "40 il sevgi və ilham" adlı konsert seriyaları vermişdir. Bu konsertlər əsasında videoproqram hazırlanmış və müğənninin ilk DVD-si işıq üzü görmüşdür.
Mirey Matyö 2008, 2010 və 2012-ci illərdə Moskvada Kreml sarayında böyük konsertlərlə çıxış etmişdir. 2010-cu ildə çıxış etdiyi konsert onun yaradıcılığının 45 illiyinə həsr olunmuşdur. 2012-ci ildə 1812-ci il Vətən müharibəsinin 200 illiyinə həsr olunmuş festivalda o, Rusiya və Fransanın himnini ifa etmişdir. 2010-cu ilin 4 noyabr tarixində Mirey Matyö Rusiya Federasiyasının prezidenti Dmitri Medvedyev tərəfindən "Dostluq Ordeni" ilə təltif edilmişdir.
Pir Mərdəkan xanəgahı
Pir Mərdəkan xanəgahı – Azərbaycan respublikasının Şamaxı rayonundan 16 km cənub – qərbdə, Göylər kəndi ərazisində yerləşən tarixi memarlıq abidəsi. Kompleksə türbə, xanəgah binası və kiçik yardımçı binalar daxildir. Türbə XIII-XIV əsrlərdə tikilib. Bəzi məlumatlara görə oz dövrünün görkəmli üləma alimlərindən olan Seyid Mərdəkaninin qəbri burdadır.
Tarixi
Məqbərənin içərisindəki qəbir daşında və divarda qalmış bəzi yazılar M. Nemətova tərəfindən oxunmuşdur. Bu yazılarda binanın tikildiyi tarix - hicri 583 – 600, miladi 1188 – 1203 – cü illər göstərilir. Üslub xüsusiyyətlərinə görə binanın tikilmə tarixi XIII əsrin əvvəllərin aid edilir.
Xanəgahın ətrafinda qədim qəbristan, karvansara kompleksi var. Abidənin fasadında ərəbcə kufi elementli süls xəttilə yazılmış kitabədə deyilir: "Rəhmli və Mərhəmətli Allahın adı ilə. Bu qəbir Şeyx, İmam, ən böyük alim, mömin Tair Tac Əl-Hüda Mədəkani İbn Əlinindir. Allah onlara rəhmət eləsin..."
Türbədə olan ikinci kitabəyə əsasən onun tarixini dəqiqləşdirmək mümkündür. Qapıdan girən yerdə sol divara nəsb edilmiş iki sətirlik bu kitabənin kiçik bir hissəsi salamat qalmışdır: "Ən böyük padşah, xaqan... Fərruxzad ibn Fəziləlmüvəhhid Mənuçöhr... Müəllif aydınlaşdırır ki, bu hökümdar Şirvanşah III Böyük Mənuçöhrün oğlu Şirvanşah I Fərruxzaddır. O da XIII əsrdə yaşamışdir. Alim qeyd edir ki, Cənubi Azərbaycanda Mədək adlı yer vardır. "-ani" şəkilçisi qəbrin sahibinin oralı olduğunu bildirir. "Mədəkani" sözü tarix ötdükcə dəyişmiş "Mərdəkan" şəklinə düşmüşdür.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kompleksə daxil olan türbə demək olar ki, ilkin görüşünü saxlayaraq dövrümüzə çatmışdır. Azərbaycan memarlığında başqa nümunləri də olan bu cür türbələr adətən ikigünbəzli sərdabə və qülləşəkilli türbənin kombinasiyasından ibarət olur. Azərbaycan memarlığında bu tipli türbələrə misal olaraq Naxçıvandakı Əlincəçay xanəgahına daxil olan türbəni və başqa türbələri göstərmək olar. Pir mərdəkan türbəsinin plan quruluşu günbəzli məqbərələrin çox təsadüf edilən variantını təkrar edir. Bu cür türbələr həcm etibarilə iki növün kombinasiyasından ibarətdir. Aşağı hissəsi günbəzli və qülləli – günbəzli sərdabəni xatırladır, yuxarı hissəsi isə günbəzlə örtülüdür. Adətən belə türbələrdə kubşəkilli və yuxarı qülləvari hissələr arasına tədrici keçid olmadığından yuxarı hissə kompozisiyasına görə xaricdən aşağı hissəsinin davamı kimi deyil, müstəqil görünür.
Günbəzli məqabərələr ibadətxana tipli tikili olduğuna görə bu növ abidələrdə dəfn edilən adamın ziyarətinə gəlir, bu cür məkanlarda dini mərasimlər keçirirdilər. Buna görə də bu tip məqabərələr həm də bir növ məscid kimi istifadə olunurdu.
Türbənin daxili sərdabə olan hissəsi quruluşuna görə kvadrat şəkillidir və künclərdəki tromplar vasitəsiylə səkkizbucaqlıya çevrilir. Səkkizbucaqlı üzərindəki səkitilli prizma piramidal çadırla örtülmüşdür. Türbəyə kənardan baxdıqda, onun aşağı kubformalı hissəsinin yerin relyefi örtdüyü üçün adi səkkizbucaqlı türbəyə oxşayır. Onun xarici divarlarının ölçüsü 4,6x5 m, daxili divarlarının ölçüsü isə 2,6x2,6 m – dir. Kvadrat hissənin hündürlüyü 3 m, piramidanın hündürlüyü isə 4,7 m – dir.
Şərq tərəfdən türbəyə üç otaqdan ibarət xanəgah binası birləşmişdir. Böyük otaq (4,4x7,3 m) ibadət üçündür. Dövrümüzə salamat gəlib çatan hissə yalnız bir otaqdır. Qalan iki otaq isə tamamilə uçub dağılmışdır.
Primo Sentimenti
Primo Sentimenti ( 28 dekabr 1926 – 13 oktyabr 2016) — Sentimenti V kimi də tanınan, yarımmüdafiəçi kimi çıxış etmiş İtaliya futbolçusu və baş məşqçisidir. Sentimenti Modena əyalətinin Bomporto şəhərində anadan olmuşdur.
Karyerası
Sentimenti bir neçə İtaliya futbol klunda çıxış etmişdir. Bunlardan ən yadda qalanı isə "Latsio" klubundakı oyunu olmuşdur. O, bu klubda 200-dən çox oyun keçirtmişdir.
Şəxsi həyatı
Sentimenti ailəsi İtaliya futbolunda məşhur ailələrdən idi. Lusidioda onun qohumlarının bəziləri və onun qardaşları yaşayırdı; Ennio, Lusidio, Vittorio və Arnaldo, xalası uşaqları Lino və qardaşı oğulları Roberto və Andreya Sentimenti.
Primonun iki qardaşı Vittorio və Lusidio 1950-ci illərdə Latsioda çıxış etmişdir.
Tacəddinoğulları bəyliyi
Tacəddinoğulları bəyliyi — 1308-1425-ci illər arasında mərkəzi Niksar olmaq üzrə Bafra, Ordu, Kəlkit hövzəsi, Çarşamba və Canik bölgələrində hökm sürən Anadolu türkman bəyliyi. Əmir Tacəddin bəy tərəfindən qurulmuşdur.
Olimp (Mars)
Olimp dağı (Mount Olympus) — Mars planetində yerləşən Günəş sisteminin ən hündür dağıdır. Dağın hündürlüyü 21 kilometrə yaxındır. Bu göstərici ilə Olimp Yer kürəsinin ən böyük dağı olan Everesti üç dəfə üstələyir.
Tacəddinoğulları bəyliyi
Təqribən 12.000 km²-lik bir sahəyə yayılan bəylik 1335-ci ilədək Elxanilər dövlətinə, sonra Ərətna bəyliyinə və Qazi Bürhanəddin bəyliyinə tabe oldu. 1393-cü ildən sonra isə Osmanlı İmperiyasına bağlandı və 1425-ci ildə tamamən Osmanlı torpaqlarına ilhaq edildi.
Olimp (Mars)
Təsviri
Olimpin hündürlüyü, əsasən 21.2 km. Yer üzündə ən yüksək vulkan olan Mauna Kea (10.2 km) vulkanından iki dəfədən çoxudur. Dağın diametri təxminən 540 kilometrdir. O, 7 km yüksəkliyə qədər kənarları boyunca dik yamaclara malikdir. Bu nəhəng uçurumların meydana gəlməsinin səbəbləri hələ inandırıcı bir izahat tapmamışdır. Baxmayaraq ki, çoxları okean tərəfindən Marsda bir dəfə mövcud olan vulkan yamaclarının aşınma versiyasına meylli olmasını söyləmişlər. Olimpin vulkanik kalderasının uzunluğu-85 km, eni isə-60 km-dir. Kalderanın dərinliyi 3-km olub, 6 kraterdən ibarətdir. Yer səthində Havay adaları nda Mauna Loa kraterinin diametri-6.5 km-dir. Olimpin zirvəsində atmosfer təzyiqi, Mars səthinin orta səviyyəsinə tipik təzyiqin yalnız 2% -ni təşkil edir. Marsın səthində atmosfer təzyiqi 0,01%-dən azdır. Olimpis geniş ərazini tutmasına baxmayaraq, planetin səthindən tamamilə görülə bilmir. Buna görə, dağın tam profilini yalnız hava və orbitdən görmək olar. Buna görə, vulkanın ən yüksək nöqtəsində dursanız, onda yamac üfüqdən kənara çıxacaq.
Həmçinin bax
Mars planeti
Alcohol Is Free
Alcohol Is Free — (Azərbaycanca: Alkoqol Pulsuzdur) Yunanıstanın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Səməngan vilayəti
Vilayətin sahəsi 11.262 km², 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi məlumata əsasən əhalisi 350.4 min nəfər, inzibati mərkəzi Aybək şəhəridir. Əhalisinin etnik tərkibi əsasən özbəklərdən və həzaralardan, həmçinin az sayda puştunlardan, ərəblərdən və tatarlardan ibarətdir. Əhalisinin 72,5%-i daricə, 22,1%-i isə özbəkcə danışır.
Tələbə avtoqrafları (film, 1976)
Məzmun
Filmdə yay tətili günlərində ali məktəb tələbələrinin tələbə-inşaat briqadalarında müxtəlif tikintilərdə çalışmalarından danışılır.
Calophyllum confusum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əşrəfoğulları bəyliyi
Əşrəfoğulları bəyliyi, XIII əsrdə qurulan Anadolu türk bəyliklərindən biri.
Tarixi
Rum Səlcuqlular dövlətinin sınır bəylərindən Əşrəfoğlu Seyfəddin Süleyman bəy tərəfindən 1280-ci ilin əvvələrində Beyşehirdə quruldu. Əşrəfoğlu Süleyman bəy, Türkiyə Səlcuqlu sultanı III Qıyasəddin Keyxosrov dövründə (1264-1283) Səlcuklu xidmətində uc bəyi olaraq vəzifə tutmuşdu. Əşrəfoğlu Süleyman bəyin hansı tarixdə vəfat etdiyi məlum deyildir; fəqət vəfatının 701 H./1301 M. dən sonra olduğu Beyşehirdə tikdirmış olduğu türbə kitabəsindən anlaşılmaqdadır. Eşrefoğulları Beyliği, 1302-ci ildə atasının yerine keçən Mübarizəddin Məhəmməd bəy dönəmində genişləyərək, Bolvadin və Akşehir dolaylarını da içinə aldı. Mübarizəddin Məhəmməd bəyin Elxanlılara bağımlılığını bildirməsindən sonra (1314), Seyfəddin Süleyman bəyin nəvəsi Süleymanşahın elxanlı rum valisi Timurtaş bəy (ö. 1328) tərəfindən öldürülməsindən sonra bəylik ortadan qalxdı. (1326)
Calophyllum cordato-oblongum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Afrika fili
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Vulqata
Vulqata (latın dilində versio vulgata – populyar versiya) Stridonlu Hiyeronimus (İyeronim) (340-420) tərəfindən yerinə yetirilən Bibliya tərcüməsidir.
Ondan öncə Romada istifadə olunan Bibliya tərcüməsinin nöqsanlarına görə Roma Yepiskopu Damasus Bibliyanın latın dilinə tərcüməsini redaktə etməyi öz katibi Hiyeronimusa tapşırıb. Hiyeronimus öz dövrünün ən savadlı adamlarından biri idi, yunan və latın dil və ədəbiyyatlarını əla bilirdi. Redaktə ilə kifayətlənməyərək, yeni tərcüməyə başlayıb. Damasus vəfat edəndən sonra Hiyeronimus Fələstinə köçərək ibrani dilini öyrənməyə başlayıb. 382-ci ildən 402-ci ilə qədər Əhdi-Ətiqi və Əhdi-Cədidi orijinal dillərdən tərcümə etməklə məşğul olub.
Hiyeronimusun tərcüməsi sonradan “Vulqata”, yəni “populyar versiya” adlandırılıb. Roma klassik ədəbiyyatını əla bilən Hiyeronimus Bibliya tərcüməsinə də latın nəsrinin lakonik gözəlliyini qazandıra bilmişdir.
Lakin VII əsrə kimi Vulqataya münasibət heç o qədər də müsbət deyil idi. Sevilli İsidorusun (570-636) dövründən sonra Vulqatanın avtoriteti möhkəmlənmişdir. Roma katolik kilsəsi Trento kilsə məclisində (1546) Vulqatanı katoliklərin rəsmi Bibliya versiyası olaraq təsdiq etmişdir.
Saşa Son
Saşa Son — Litva'lı müğənnidir.2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi'ndə ölkəsini Love adlı mahnı ilə təmsil etmişdir.
Lanqkavi səma körpüsü
Tarixi
Körpü 2005-ci ildə istifadəyə verilmişdir.
Səbirə Əliyeva
Səbirə Əliyeva — 2009–2021-ci illərdə Azərbaycanı təmsil edən qadın güləşçi. Səbirə Əliyeva 2018-ci il Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib olub.
Həyatı
Səbirə Əliyeva 1995-ci il sentyabrın 25-də Xəzər rayonunun Buzovna qəsəbəsində anadan olub. 2009-cu ildən güləşlə məşğul olur. Şəxsi məşqçisi Hicran Şərifovdur.
Karyerası
Səbirə Əliyevanın birinci beynəlxalq turniri 2013-cü ilin fevralında Sofiya şəhərində (Bolqarıstan) baş tutan D. Kolov — N. Petrov beynəlxalq turniri oldu. Səbirə Əliyeva həmin turniri beşinci pillədə başa vurdu. Daha sonra Belarusda baş tutan A. Medved beynəlxalq turnirinin bürünc medalına sahib olan Səbirə Əliyeva, martda Tbilisi şəhərində (Gürcüstan) baş tutan Avropa Çempionatını yeddinci pillədə başa vurdu. İyulda gənclər arasında Avropa Çempionatının qalibi olan Səbirə Əliyeva avqustda gənclər arasında Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.
2014-cü ildə Səbirə Əliyeva əvvəlcə Paris şəhərində (Fransa) Fransa Qran-Prisinin bürünc medalına sahib oldu. Daha sonra Klippan Lady Open beynəlxalq turnirini 8-ci, gənclər arasında Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vuran Səbirə Əliyeva, avqustda Zaqreb şəhərində (Xorvatiya) gənclər arasında Dünya Çempionatını bürünc medalla başa vurdu. İlin sonunda isə o, Rusiyada Moscow Lights beynəlxalq turnirinin gümüş medalına sahib oldu.
2015-ci ilin əvvəlində Səbirə Əliyeva Fransasa Paris Qran-Prisində 8-ci, Polşada U23 Avropa Çempionatında 5-ci, Bolqarıstanda isə D. Kolov — N. Petrov beynəlxalq turnirində 5-ci oldu. Daha sonra Səbirə Əliyeva iyunda İstanbul şəhərində baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatının qızıl, avqustda Salvador şəhərində baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatının isə gümüş medalına sahib oldu. İlin sonunda da Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirini beşinci pillədə başa vurdu.
2016–2017-ci illərdə isə Səbirə Əliyeva həm nüfuzlu beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparmadı, həm də ciddi nəticələrə imza atmadı. 2016-cı ilin noyabrında Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirini 14-cü pillədə başa vuran Səbirə Əliyeva, 2017-ci ilin mayında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Kerolayn Klark
Kerolayn Klark (d. 28 iyun 1990) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Kerolayn Klark, ABŞ yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İtaliya yığmasını 12:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.
İnancoğulları bəyliyi
İnancoğulları bəyliyi və ya LADİK BƏYLİYİ olaraq da bilinir.1261-1368-ci illər arasında Ladik (Denizli) yörəsində hakimiyyətdə olan Anadolu bəyliyidir.
Tarixi
Monqol istilasından qaçaraq Ladik, Honas və Dalaman yörələrinə gələn Türkmanların uc bəylərinden Məhəmməd bəy, 1261-ci ildə Anadolu Səlcuqlu sultanı II İzzəddin Keykavusa qarşı üsyan etdi. Eyni il elxanlı hökmdarı Hülaku xana bağlı olaraq İnancoğulları bəyliyini qurdu. Amma Hülagûnun hüzuruna çıxarak ona bağlılığını bildirmeyi qəbul etməyincə, 1262-ci ildə kürəkəni Əli bəyin də yardım etdiyi elxanlılar tərəfindən yaxalanılaraq öldürüldü. bəyliyin başına Əli bəy (hd 1262-78) keçdi. Anadolu Səlcuqlularına bağlanan Əli bəy, 1277-ci ildə meydana gələn Cimri olayında Əlaəddin Siyavuşu dəstəklediyi üçün həbsə atıldı. Bundan sonra Ladikin idarəsi Sahibataoğulları bəyliyinın əlinə keçdi. 1310-ci ilə doğru Gərmiyanoğlu I Yaqub bəy, Ladiki alaraq zindanda ölən Əli bəyin oğlu İnanc bəyi bəyliyin başına gətirdi. Bəyliyi yenidən gücləndirən İnanc bəydən sonra oğlu Murad Arslan bəyin (hd 1335-68) və İshaq bəyin (hd 1360-68) idarə etdiyi İnancoğulları, Gərmiyanoğulları bəyliyinin 1368-ci ildə Ladiki almasıyla ortadan qalxdı.
Juenvil arxipelaqı
Juenvil arxipelaqı — Antarktik yarımadasından şimal-şərqində yerləşir. Yarımadadan Antarktik boğazı ilə ayrılır.
Arxipelaqa daxil olan ən böyük ada Juenvildir. Arxipelaq ümumilikdə 5 adadan ibarətdir. Juenvil adasından şimalda Dürvil adası, cənubda isə Dandi adası yerləşir. Dürvil adasından Larsen boğazı ilə ayrılır. Arxipelaqa həmçinin Paulet və Bransfilddir. Arxipelaqın ümumi sahəsi 2124,6 km² təşkil edir. Ada ilk dəfə 1838-ci ildı Jyul Dümon-Dürvil tərəfindən kəşf edilmişdir.
Tənəklərin əkilməsi və ona qulluq (film, 1968)
Məzmun
Filmdə Azərbaycanda böyük üzüm ehtiyatı və onun gələcək inkişafı haqqında ətraflı söhbət gedir; eləcə də yeni üzümlüklərin salınması, mütərəqqi üsullarla düzgün becərilməsi, aqrotexniki tədbirlərin tətbiqi barədə danışılır.
Film haqqında
Elmi-kütləvi film Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Dost Məhəmməd (Moğolustan xanı)
Dost Məhəmməd xan (Uyğurca: دوست‌محمد خان‎); 1440—1469) — Moğolustan hakimi, Əsən Buğa xanın oğlu.
Həyatı
Atası Əsən Buğa xan Sultan Üveys xan oğlu 1462-ci ildə vəfat edəndən sonra hakimiyyətə yiyələndi. Onun Moğolustan taxtına əyləşməsində Duqlat tayfasının böyük yardımı olmuşdu.
Dostməhəmməd xan 1469-cu ildə vəfat etdi.
Dizaq qəzası
Dizaq qəzası — Qarabağ bəylərbəyliyinə daxil olan qəza.
Haqqında
Dizaq "qalaça" deməkdir. Dizaq qəzasının ərazisinə Füzuli bölgəsinin xeyli kəndi daxil idi. Bu kəndlər əsasən dağlıq hissədə yerləşən şenliklərdir.
Mədəniyyət Nazirliyi (Azərbaycan)
Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi — mədəniyyət, incəsənət, tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması, nəşriyyat və kinematoqrafiya sahələrində dövlət siyasətini və tənzimlənməsini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı.
Dizaq qəzası
Haqqında
1593-cü ildə Dizaq qəzasının Dizaq nahiyəsinə 82 kənd aid edilirdi (Füzuli bölgəsinə aid olan).
Mədəniyyət Nazirliyi (Azərbaycan)
Haqqında
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 30 yanvar 2006-cı il tarixli, 359 nömrəli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyi ləğv edilmiş, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi əsasında Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 aprel 2006-cı il tarixli 393 nömrəli Fərmanı ilə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi haqqında əsasnamə təsdiq edilmişdir. 20 aprel 2018-ci ildə Mədəniyyət və turizm sahəsində dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına əsasən, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi ləğv edilmiş və onun əsasında Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Respublikası Dövlət Turizm Agentliyi yaradılmışdır.
Dizaq qəzası
Haqqında
Səfəvilər hakimiyyəti zamanında, bəylərbəylik dönəmində Dizaq qəzasının və nahiyəsinin kəndləri Osmanlı qaynaqlarındakı ilə eynidir.
Dizaq qəzası XVII yüzilin sonlarında ləğv olundu. Qəzanın kəndlərinin əksəriyyəti Dizaq nahiyəsinin tərkibinə verildi.
Mədəniyyət Nazirliyi (Azərbaycan)
Beynəlxalq əlaqələri
Nazirliyin dövlətlərarası müqavilələrə uyğun olaraq Avropa, Asiya və İslam ölkələri, ABŞ və Latın Amerikası ilə beynəlxalq mədəniyyət proqramlarını həyata keçirir.
Nazirlik çoxtərəfli əməkdaşlıq çərçivəsində BMT, MDB, GUAM, Qaradəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı, Avropa İttifaqı, İslam Konfransı Təşkilatı, YUNESKO, Dünya Turizm Təşkilatı, TÜRKSOY, İSESKO və digər beynəlxalq qurumlar vasitəsi ilə Azərbaycan mədəniyyətini dünyada təbliğ edir, eyni zamanda dünya mədəni sərvətlərinin Azərbaycanda tanıdılması sahəsində əhəmiyyətli proqramlar həyata keçirir.
Nukleotid
DNT-Dezoksiriboza Nuklein Turşusu. RNT- Ribo Nuklein Turşusu
DNT və RNT-nin nukleotidləri öz quruluş tərkibinə görə oxşardırlar. Hər bir nukleotid möhkəm kimyəvi rabitələrlə birləşən üç komponentden təşkil olunmuşdur.
RNT-nin tərkibinə daxil olan hər bir nukleotid beşkarbonlu şəkər — ribozaya; azotlu əsas adlanan adenin, quanin, sitozin, urasil (A,Q,S,U) adlanan dörd üzvi birləşmənin birindən və fosfat turşusu qalığından təşkil olunmuşdur.DNT-də isə nukleotidlərdən yalnızca fərqli olanı Timindir. Timin Urasilin əvəzləyicisidir.
Nukleotidlər birləşərək DNT və ya RNT-nin nukleotid zəncirini əmələ gətirir.DNT iki, RNT isə bir nukleotid zəncirindən ibarətdir. Nukleotid zəncirində bütün nukleotidlər birbiri ilə birləşmir.Yalnızca uyğun olanlar birləşir: Quanin-Sitozin ilə, Adenin-Timin,Urasil ilə birləşir. Quanin və Adeninin kütlə payı Sitozin,Timin və Urasildən daha çoxdur.
RNT,DNT-dən kopyalanaraq yaranır.Kopyalanma zamanı RNT,DNT-nin nukleotidlərinin kombinasiyasına uyğun olaraq ayrılır.Amma tam əks olaraq.Yəni, DNT- S A Q S T T A, RNT-Q U S Q A A U olaraq kopyalanır.
DNT ″Beyin″, RNT ″Orqan″ prinsipi ilə işləyir.Əmri verən DNT, icra edən RNT-dir.DNT heç vaxt Hüceyrə nüvəsindən xaricə çıxmır, onun işlərini RNT görür.
RNT-nin üç növü vardır. m-RNT, n-RNT, t-RNT.
Loki (Marvel Comics)
Loki – Marvel Comics nəşriyyatı tərəfindən 1962-cü ildə yaradılmış komiks personajı. Yaradıcıları Sten Li, Larri Liber və Cek Körbidir. Personajın ilkin versiyası 1949-cu ildə "Venus" komiksində görünmüşdür. Müasir versiyası isə 1962-ci ildə "Journey into Mystery" komiksinin 85-ci sayında peyda olmuşdur. Loki ögey qardaşı və superqəhrəman olan Torun əsas düşmənlərindən biridir. Personaj Skandinaviya mifologiyasında eyniadlı personaj əsasında yaradılmışdır və antiqəhrəman kimi təsvir olunur.
Loki IGN tərəfindən "Bütün dövrlərin ən böyük supercinayətkarları" siyahısında 2009-cu 8-ci yerdə, 2014-cü ildə 4-cü yerdə göstərilmişdir.
Loki personajı Marvel Kinematoqrafiya Kainatında Tom Hiddlston tərəfindən canlandırılmışdır: "Tor" (2011), "Qisasçılar" (2012), "Tor 2: Zülmət aləmi" (2013), "Tor: Raqnarök" (2017), "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" (2018) və başlıqsız Qisasçılar filmi.
Nəşrolunma tarixi
Loki ilk dəfə "Venus" komiksinin 6-cı buraxılışında (avqust 1949) görünmüşdür. Loki Yeraltı dünyaya sürgün edilmiş yunan tanrılarından biri kimi təsvir olunmuş və şeytanı təcəssüm etmişdir. Loki Yupiterdən Yerə gedib nifrət səpələmək üçün icazə istəmişdir.
Lokinin müasir versiyası isə ilk dəfə "Journey into Mystery" komiksinin 85-ci buraxılışında (oktyabr 1962) debüt etmişdir. Burada Loki Torun əzəli düşməni kimi təqdim edilmişdir. Müasir Lokinin yaradıcıları Sten Li, Cek Körbi və Larri Liberdir.
Torun əzəli düşməni olduğundan tez-tez Tor komikslərində peyda olur. Bundan əlavə, personaj Qisasçılar, İks-adamlar, Müdafiəçilər və Hörümçək-adam komikslərində də görünmüşdür. 2004-2010-cu illərdə buraxılmış "Loki" komiks seriyasının baş qəhrəmanı olmuşdur.
Bioqrafiya
thumb|left|Lokinin ilk dəfə göründüyü "Journey into Mystery" komiksinin 85-ci buraxılışı.|240px Uzun illər bundan öncə Asqard hökmdarı Bor buz nəhənglərinə qarşı döyüşərkən yaralanmış bir buz nəhənginin dalınca düşür, lakin qəflətən qarşılaşdığı sehrbaz tərəfindən qara döndərilir. Borun oğlu Odin atasını tapır və Bor oğlundan sehrbazı tapıb onu azad etməsini istəyir. Lakin Odin atasını xilas etmək üçün heç bir cəhd göstərmir. Bor Odini lənətləyir: o, ölmüş kralın oğlunu götürəcək və onu öz oğlu kimi böyüdəcək. Heç bir həftə keçməmiş asqardlılara başçılıq edən Odin şəxsi döyüşdə Laufeyi öldürür. Laufeyi öldürdükdən sonra Odin buz nəhənglərinin əsas qalasında gizlədilmiş asqardlı ölçüsündə olan uşaq tapır. Tapdığı uşaq Loki idi: Laufey onu kiçik ölçüsünə görə xalqından gizlədirdi. Odin ona yazığı gəldiyi və atası Laufey döyüşdə layiqli rəqib olduğuna görə Lokini övladlığa götürür və onu bioloji oğlu Torla birlikdə böyüdür.
Uşaqlığı və yeniyetməliyi boyunca Loki Torla arasındakı fərqlərə görə asqardlıların ona göstərdiyi münasibətə öyrəşir. Asqardlılar hər şeydən öncə döyüşdə gücə, əzmə və cəsarətə dəyər verirdilər və Loki bu keyfiyyətlərinə görə qardaşından geri qalırdı. Ölçü və gücə görə geri qalsa da, bir sehrbaz kimi özünü inkişaf etdirir. Loki böyüyəndə onun gücləri də mənfiyə doğru yönəlir və "Yalan və hiylə tanrısı" ləqəbini qazanır. Sonda isə Loki intiqam və gücə həris birinə çevrilir. Tordan xilas etmək üçün bir çox hiylələrdən istifadə edir. Getdikcə statusu böyüyür və "Şər tanrısı" ləqəbini qazanır. Əsrlər boyunca Loki Asqardın hakimiyyətini ələ keçirməyə Toru məhv etməyə çalışır. Bu məqsədlə hətta dəfələrdə Asqardın düşmənlərinə kömək edir.
Media
thumb|upright|[[Tom Hiddlston 2013-cü ildə Loki kimi.]]
Ləzgi mətbəxi
Ləzgi mətbəxi, tarixən ləzgilər tərəfindən hazırlanmış ənənəvi qida rasionudur. Ləzgi mətbəxinin müxtəlifliyi ilə seçilir. Bura ümumi qafqaz mətbəxinə daxil olan (kabab, dolma, xingal, urbeç) kimi yeməklərlə yanaşı həm də sırf ləzgilərə xas olan (isida, tac, tskan, afarar, xəşil) kimi yeməklər də daxildi. Mətbəx əsasən heyvandarlıq və kənd təsərrüfatı məhsulları ilə təmsil olunur. Daha çox quzu və mal əti, bitkilərdən taxıl və tərəvəzlərdən istifadə edilir.
Çörək
Bununla birlikdə, ləzgilər əsas növlərdən başqa əlavə olaraq digər çörək növlərini də bişirirlər:
Çörək bişirmək üçün xəmir adi, maya və şərbətotu ilə yoğrulur( kugvanar ). Un buğda və ya çovdar unundan istifadə olunur.
Ləzgi folklorunda çörək
Çörək ləzgi folklorunda da qeyd olunur: