cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amundsen-Skott (Antarktika stansiyası)
thumb|350px|right|Amundsen-Skott stansiyası right|thumb|[[Qütb parıltısı «Amundsen-Skott stansiyasında»]] Amundsen-Skott stansiyası — Amerikaya məxsus olan, 1956-cı ildən fəaliyyət göstərən qütb stansiyası. Stansiya cənub qütbündə yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 2835 metr hündürlüyə malikdir. Materik daxilində inşa edilən ilk stansiyadır.
Stansiya 1956-cı ilin noyabrında elmi məqsədlər üçün inşa edilmişdir.
Xronologiya
Açılış zamanı stansiya cənub qütbü üzərində yerləşirdi. Ancaq 2006-cı ilə olan məlumata görə isə buzların hərəkəti ilə əlaqədar olaraq stansiya cənub qetbündən 100 metr aralıda yerləşir. Stansiya cənub qütbünü ilk fəth efən Raul Amundsen və Robert Skottun şərəfinə adlandırılmışdır.
Stansiya 2835 metr dəniz səviyyəsində yuxarıda yerləşir. Burada buzlağın qalınlığı 2850 m (2005) təşkil edir. Orta illik temperatur -49 °C təşkil edir. Maksimal temperatur -28 °C (dekabr), minimal temperatur isə −60 °C (iyul) təşkil edir. Küləyin orta illik güçü 5,5 m/s-dir.
Stansiyanın formalaşdırılması(1957—1975)
İlk əvvəl hazırda «Köhnə qütb» adlandırılan düşərgə qurulmuşdur. 1956-1957-ci illər ABŞ Hərbi-Dəniz qüvvələrinin təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı cənub qütbünə cəmi 18 nəfər göndərilir. Onlar 1957-ci ilin qışını burada keçirirlər. Burada baza buzun altında quraşdırılır. Bazada istənilən hava şəraitində yaşamağa imkan verən şərait qurulur. Elə həmin ildə ən soyuq temperatur −74 °C (−102 °F) qeydə alınır. Bu cür şəraitdə yalnız xüsusi mühafizə şəraitində yaşamaq mümkündür 1957-ci ildən tərk edilmiş taxtadan ibarət tikili il ərzində 60–80 mm qarla örtülür. Hazırda isə bütünlüklə qarın altında qalmışdır. Bu tikili taxtadan ibarət olduğundan tamamən dağılmışdır.
4 yanvar 1958 ildə stansiyaya Transantarktik ekspedisiyası məşhur alpinist Edmund Hillaridə daxil olmaqla ilk dəfə avtomobillə cənub qütbünə hərəkət etmişlər.
(1975—2003)
thumb|250px|right| «Amundsen — Skott» stansiyası thumb|right|250px Alminyumdan ibarət olan «çadır» qütbün görməli yerlərindən idi. Burada poçt və mağaza belə olmuşdur.
Qütbdə olan istənilən obyekt bir müddətdən sonra qarın altına gömülür. Stansiyanın qardan təmizləmək məqsədi ilə tonlarda yanacağ sərf edilir. Burada bir l yanacaq 7 $ başa gəlir.
1975-ci ildə quraşdırılan avadanlıqlar tədricən köhnəlmişdir.
Yeni Elmi kompleks (2003 -)
Tikinti materilları «Lockheed C-130 Hercules» təyyarələri ilə «Msr-Merdo» stansiyasından daşınmışdır. Materilalların daşınması üçün 1000 uçuş həyata keçirilmişdir. Kompleksdə tikilən obyektlər: 2006-cı ildə stansiyaya ilk dəfə Mak-Merdo — Cənub qütbü şossesi ilə yük daşınmışdır.
15 yanvar 2008 ildə ABŞ bayrağı yeni kompleksdə qaldırılır. Stansiya yayda 150, qışda isə 50 nəfəri qəbul edə bilər.
İqlim
Cənub qütbündə orta illik temperatur −57,8 °C-dir. Bu isə dünyada orta illik temperaturlar arasında ən aşağı rəqəmdir. İkici nəticə isə Vostok stansiyasıdır. Burada orta illik temperatur -55,6 °C təşkil edir. Cənub qütbündə ən soyuq temperatur −82,8 °C olaraq qeydə alınmışdır. Ən soyuq temperatur isə Vostok stansiyasında qeydə alınmışdır (−89,6 °C). Şimal yarımkürrəsibdə isə ən soyuq ərazı Oymyakondur (-71 °C). XXI əsrdə Antarktida ərazisində ən soyuq temperatur 1 avqust 2005 ildə -79,3 °C olaraq qeydə alınmışdır.
Nəqliyyat
200px|right|thumb|Jack F. Paulus Skiway. Stansiyada eniş zolağı istənilən təyyarələri qəbul edə bilir. Eniş zolağının uzunluğu 3658 metrdir.
Herkules təyyarələri əsasən stansiyaya laxım olan iri avadanlıqların daşınmasında istifadə edilir. Mak-Merdo - Cənub qütbü şossesi isə yüklərin daşınmasını asanlaşdırmışdır.
Rabitə
Stansiya ilə əlaqə NASA peyk stansiysları olan TDRS-F1, Marisat, LES 9, GOES və İridiumla yaradılır.
Olaylar
1991 ildə Maykl Peylin bazanı ziyarət etmişdir.
1996-cı ildə dünyada ilk dəfə olaraq qatın qütb komandası «Metelisa» elmi-araşdırma ekspedisiyası çərçivəsində «Vostok — Amundsen-Skott».maşrutunu həyata keçirmişdir.
1999-cu ildə qışlama zamanı həkim Cerri Nilsen özündə döş xərçəngi aşksrlayır. O, dərmanlsrdan istifadə etməklə kimyaterapiya keçməli olur. Sonradan isə ilk təyyarənin gəlməsi ilə o köçürülmüşdür. 1 yanvar 2000 ildə NASA cənub qütbündən bir başa canlı yayım həyata keçirilmişdir. Bu canlı yayım zamanı ABŞ məktəbliləri hətta burada işləyən alimlərə suallar vermişlər.
2007-ci ildə stansiyanı Rusiyanın dövlət işçiləri ziyarət etmişdir. Onlar Çilidən bir-başa Mi-8 helikopteri ilə cənub qütbünə gəlmişlər.
6 sentyabr 2007 ildə National Geographic Channel şirkəti Man Made ТВ-şousunda buradakı yeni tikilidən reportaj təqdim etmişdir.
9 noyabrda isə Today kompaniyası NBC Enn Kerrinin müəliffliyi ilə cənub qütbündən bir başa canlı bağlantı yaratmışdır.
Mövlud günü (2007) stansiyanın iki əməkdaşı içkili olması ilə əlaqədar dava salmış və qısa müddət ərzində isə ekakuasiya edilmişlər.
Maha Vaçiralonqkorn
Maha Vaçıralonqkorn (มหาวชิราลงกรณ, d. 28 iyul 1952) — Tailandın Çakri sülaləsindən olan şahzadə, Tailand kralı Pxumilon Adulyadetin yeganə oğlu, yaxın zamanlarda taxt-taca sahib olacağı gözlənilir.
Tərcümeyi-halı
1972-ci ildən tam titulu — Somdet Pxra Boromma Orasatxirat Çao Fan MahaVaçıralonqkorn Sayam Makutraçakuman สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร.
Tailand kralı
Atası kral Pxumilon Adulyadet yeganə oğlu kimi onu 28 dekabr 1972-ci il dekreti ilə özünün varisi elan etdi. O 1935-ci ildən sonra Tailandda anadan olan ilk Tailand kralı olacaqdır. Atası ABŞ-də, Ananda Mahidol isə (hakimiyyət illəri 1935—1946) Almaniyada anadan olub.
Atası Pxumpion Adulyadetin 13 oktyabr 2016-cı ildə vəfatından sonra onun kral olacağı gözlənilir. . Ancaq o kədərdən çıxmaq üçün bir qədər vaxt istəyib.
Aleksandr Boqosyan
Aleksandr Boqosyan - Efiopiya ermənilərindən olan rəssam və incəsənət müəllimi. Rəssamlıq və incəsənət fəaliyyət ilə əsasən Amerika Birləşmiş Ştatlarında olduğu dövrdə məşğul olmuşdur. Afrika qitəsindən çıxmış və ağ-qara mövzularda tablolar çəkmiş rəssamlar arasında ən tanınmışlardandır.
Petra Mede
Petra Mede – İsveçin tanınmış komediyaçı, televiziya aparıcısı. Malmödə keçirilən 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin aparıcısı. Petra Mede eyni zamanda İsveçin Stokholm şəhərində keçirilən 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Mons Selmerlöv ilə birlikdə aparıcı olub.
Sovet Azərbaycanının yarım əsrlik salnaməsi (film, 1970)
Məzmun
Çoxseriyalı televiziya kinosalnaməsində Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonrakı tarixi yol ekranda canlandırılır: 1926-cı ildə Bakıda ilk dəfə radionun fəaliyyətə başlaması, 1933-cü ildə Lökbatanda güclü neft fontanı vurması, Bakı neftçilərinin və bütövlükdə Azərbaycan xalqının 1941–1945-ci illər müharibəsi dövründə arxa və ön cəbhədə göstərdiyi qəhrəmanlıqlar, müharibədən sonra Sumqayıtda, Mingəçevirdə, Daşkəsəndə, Neft Daşlarında və Azərbaycanın digər şəhərlərində aparılan tikintilər və s. haqda söhbət gedir. Biz ekranda dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovu mikrofon qarşısında, evdə, konservatoriyada görürük. Görkəmli bəstəkar Fikrət Əmirovun "Sevil" operasına ilk baxışı, "Azad Qadın" abidəsinin açılış mərasimlərini izləyirik. Filmdə respublikamızın həyatı ilə bağlı bu və digər hadisələr barəsində də ətraflı danışılır.
Film haqqında
Film 6 seriyadan ibarətdir.
Sovet gənclərinin andı (film, 1948)
Məzmun
Filmdə İkinci Dünya müharibəsindən sonra ölkənin bərpa olunması, yenidən sənaye və kənd təsərrüfatının yüksəldilməsi uğrunda gənclərin əmək xarüqələrindən danışılır.
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Rəhməti Təbrizi
Rəhməti Təbrizi (?-1616) — Azərbaycan şairi.
Həyatı
Təx­mi­nən XVI əs­rin or­ta­la­rın­da Təb­riz­də dün­ya­ya gəl­miş, Hin­dis­ta­na sə­fər edə­rək 1616-cı il­də ora­da və­fat et­miş Rəh­mə­ti Təb­ri­zi­dir. Təz­ki­rə­çi Tə­qi Əv­hə­di "Ərə­fa­tül-aşi­qin və ərə­sa­tül-ari­fin" ad­lı təz­ki­rə­sin­də onun Hin­dis­tan sə­fə­rin­dən əv­vəl (1605-ci il­dən ön­cə) 7-8 min beyt­lik di­va­nı­nı gör­dü­yü­nü qeyd et­sə də, şai­rin AMEA M.Fü­zu­li adı­na Əl­yaz­ma­lar İnsti­tu­tun­da sax­la­nı­lan şeir­lə­ri 2050 beyt həc­min­də­dir. Bu şeir­lə­rin ək­sə­riy­yə­ti fars­ca­dır, cə­mi 25 qə­zəl və 1 rü­bai (129 beyt) Azər­bay­can türk­cə­sin­də­dir. Şa­ir fars­ca yaz­dı­ğı fəx­riy­yə­lə­rin­də döv­rü­nün bir sı­ra sə­nət­kar­la­rı­nın, ərəb şair­lə­rin­dən Bux­to­ri və Bu fə­ra­sın, fars şair­lər­dən Ün­sü­ri, Ən­və­ri, Ru­də­ki, Əs­cə­di, Fü­tu­hi, Də­qi­qi və baş­qa­la­rı­nın adı­nı çə­kir, özü­nü on­lar­dan üs­tün sa­yır. Ad­la­rı­nı çək­mə­sə də, onun türk­cə şeir­lə­rin­də Nə­vai və Fü­zu­li­dən tə­sir­lən­di­yi­ni gör­mə­mək müm­kün de­yil. I Şah Ab­ba­sın döv­rün­də (1587-1629) Hin­dis­ta­na mü­ha­ci­rət edən şa­ir bu öl­kə­nin müx­tə­lif ədə­bi məc­lis­lə­rin­də çox yük­sək də­yər­lən­di­ri­lən Nə­vai şeir­lə­ri ilə da­ha ya­xın­dan ta­nış ol­maq im­ka­nı əl­də et­miş­di. C.Na­ğı­ye­va Rəh­mə­ti­nin Nə­vai ya­ra­dı­cı­lı­ğı­na ya­xın­lı­ğı ba­rə­də ya­zır: "Rəh­mə­ti də Nə­vai ki­mi in­sa­nı hər şey­dən uca tut­muş­dur. Əgər Nə­vai­də "Məs­hə­fi-hüs­nün­də gör­düm bis­mil­la­hi­ni" oxu­yu­ruq­sa, Rəh­mə­ti "Məs­hə­fi-hüs­nün­də ol pey­vəs­tə bis­mil­lah­lər" de­yir. Hər iki şair­də za­hid və vaiz­lə­rin tən­qi­di ey­ni­dir. Rəh­mə­ti də Nə­vai ki­mi "Ka­fe­re-eş­qəm be­dəs­təm süb­he­ye mə­deh", "Mə­nəm Al­lah", "Mə­nə Mən­sur ki­mi dar ağa­cı la­zım­dır" de­yir, şə­ra­bı kö­nül açan ne­mət, gö­zə­lin üzü­nü Məş­həf (Qu­ran), xət­tü xa­lı­nı Qu­ran­da­kı e'rab­lar he­sab edir". Rəh­mə­ti­nin qə­zəl­lə­rin­də iş­lət­di­yi "niy əcəb" ("nə əcəb"), "gö­tür­gəc" ("gö­tür­cək") ki­mi cı­ğa­tay söz­lə­ri bir da­ha onun Nə­vai­dən bəh­rə­lən­di­yi­ni gös­tə­rir. Rəh­mə­ti­nin cı­ğa­tay söz­lə­rin­dən da­ha çox is­ti­fa­də et­di­yi "İtlər ilən süb­hə­dək hər ge­cə fər­yad ey­lə­rəm", "Dəhr əs­ba­bi­nə, ey dil, çox də­xi et­mə hə­vəs", "Bə­nim ye­rim fə­na bəh­ri­vü Məc­nun ye­ri sa­hil­dür" şeir­lə­rin­də Nə­vai ru­hu da­ha çox du­yu­lur.
Mənbə
Ənvər Çingizoğlu, Rəhməti Təbrizi, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2010, №6, səh.85-86.
Dibni çayı
Dibni çayı — Türkiyədə bir çay. Dəclə çayının mənbələrindən biridir. Köhnə adları: Subnat, Səbbənə-Su, Zəbənnə-su
Diyarbakır vilayətinin Lice rayonunda məşhur Dəclə Tunelini (Bırkleyn Mağaralarını) yaradır.
Bu çayın adı Assuriya kitabələrində Subnat olaraq çəkilir.
Mənsəbində Assur çarları I Tiqlatpalasar, Aşşurnasirapala və Salmanasara aid qaya kitabələri tapılıb
Briqada
Briqada — alaydan böyük, diviziyadan kiçik əsgəri taktika vahid. Personal sayı ehtiyaclara görə dəyişməklə birlikdə 5.000 əsgərdən ibarət olan hərbi birliklərdir. Təşkilatında piyada bölüklərinden, tank gücünə, istehkam bölüyünə hər cür xəbərləşmə vahidinə malikdir. Briqadanın ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti, öz-özünə çata bilən ən kiçik əsgəri birlik olmasıdır. Komandiri polkovnik, general-mayor, kontr-admiraldır.
Briqadalar tabeçiliyində fərqli alaylar saxlaya bilər. Təşkilatlarındakı ana döyüşçü ünsürə görə piyada briqadası, tank briqadası, topçu briqadası olaraq təyin olunurlar.
Zirehli briqada
Əsas döyüş ünsürü tank olan briqadalardır. Təşkilatlanması ümumiyyətlə aşağıdakı kimidir:
Ağır atletika
Ağır atletika — ağır atletika və ya ağırlığın qaldırılması Olimpiya oyunları proqramına daxil edilmiş idman növüdür.
Növləri
Ağır atletika yarışlarında ağırlığın qaldırılmasının iki növü var: sürət, müvazinət və elastiklik tələb edən birdən qaldırma və daha böyük güc tələb edən təkanla qaldırma. Yarışlarda qaliblər iki hərəkətin cəmində toplam nəticəyə uyğun — ən çox qaldırandan ən aza doğru müəyyən edilir.
Qaydaları
Ağır atletikada kişilər və qadınlar hərəsi səkkiz çəki dərəcəsində mübarizə aparır. Bu, qadınlarda 48, 53, 58, 63, 69, 75, 90 və +90 kq, kişilərdə isə 56, 62, 69, 77, 85, 94, 105 və +105 kq çəki dərəcələridir. Qadın və kişilərin çəki dərəcəsinin sayları 2017-ci ilin yanvarın 1-dən bərabərləşib. Ağır atletikada idmançılar iki proqram üzrə çıxış edirlər. Bu, tədricən və təkanla qaldırmaqdır. Birinci proqramda idmançı ştanqı əvvəlcə yerdən yuxarı qaldırır, sonra qollarını açaraq ağırlığı başı üzərinə qaldırır. Bütün bunları o, yalnız əzələlərinin gücü ilə etməlidir. Bu zaman idmançı azca çöməlib, bədəni ilə yorulmuş qollarına kömək edərsə, hakimlər işıq yandırıb, bu hərəkəti hesaba almayacaqlar.
Ağır atletika platforması
Adətən hər tərəfi 4m olan kvadratşəkillidir. Aydın şəkildə fərqlənməsi üçün kənarları parlaq rəngə boyanır. Sürüşkən olmaması üçün xüsusi təbəqə ilə örtülür. Onun hündürlüyü 5-15sm arası dəyişir. Baş hakim birbaşa platformanın qarşısındadır. Köməkçiləri platformanın bir və o biri tərəfində dayanır. Hər bir hakimin ağ və qırmızı rəngi var.
The Roop
The Roop — Litvalı musiqi qrupu. Onlar Litvanı 2020 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində On Fire mahnısı ilə təmsil etmək şansı qazanmışdı, lakin, müsabiqə ləğv edildi. 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində yarışma hüququ qazanmaq üçün öz ölkəsinin Pabandom iš naujo! milli seçim turuna qatılaraq Discoteque söylədilər və 1-ci yerə layiq görüldülər. The Roop qrupu 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Discoteque mahnısı ilə Litvanı təmsil edəcəklər.
Cefferson adası
Cefferson adası — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru uzanır. Adanın hündürlüyü 102 metrdir. Ada 1901-ci il qütb ekspedisiyasının üzvü olmuş Tomas Ceffersonun şərəfinə adlandırılmışdır. Sahillərini Barens dənizi yuyur. Şimal-şərq ahillərində hündürlük 36 metrə çatır. Cənub-qərbdə isə dərinlik 107 metrdir. Cefferson adası Kral Cəmiyyəti adasından Allen-Yuqn boğazı ilə ayrılır.
Casearia mauritiana
(Casearia mauritiana) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mavrikidə yayılmışdır.
Afriqilər
Afriqilər — 305–995-ci illərdə Xarəzmdə qədim və erkən orta çağda iqtidarda olan sülalə.
Tarix
Sülalə öz başlanığıcını Afriq adlı şəxsdən götürür. Bu şəxs Xarəzmdə yeni sülalənin əsasını qoymuşdu. Sülalə Sasanilərin, Ağhunların, Göytürk xaqanlığının, Əməvilər xilafətinin və Samanilər imperiyasının tərkibində olmuşdu.
Bu sülalə haqqında ilkin məlumat verən alimlərdən biri də Əl-Birunidir.
Afriqilər sülaləsi ilkin zamanlar Zərdüştlüyə tapınırdılar.
Afriqilər sülaləsinin pullarında ikihörgüclü dəvə əks olunmuşdu.
712-ci ildə Quteybə bin Müslüm sülaləni Əməvilər xilafətinə tabe etdi.
Afriqilər sülaləsinin hökmdarları Xarəzmşah titulunu daşıyırdılar. 995-ci ildə onların süqutundan sonra bu titula Məmunilər yiyələndilər.
Sülalənin hökmdarları
1) Afriq.
2) Baqra.
3) Sahhasak.
4) I Askajamuk.
5) I Azkacvar.
6) I Sahr.
7) Şauş.
9) Buzgar.
10) Arsamuh.
11) II Sahr.
12) Sabri.
13) II Azkacvar. 700-cü ildə hökmdar olmuşdu.
14) Xosrov
16) Savaşfan. VIII əsrdə hökmdar olub, 751-ci ildə Çinə elçi göndərmişdi.
17) Torkasbatha.
19) Mənsur ibn Abdullah.
20) Eraq ibn Mənsur.
21) Məhəmməd ibn Eraq.
22) Əbu Sə'id Əhməd.
23) Əbu 'Abdullah Məhəmməd, 995-ci ildə öldürüldü.
Şelbax adası
Şelbax adası — ada Barens dənizinə daxil olan Krestovski buxtasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayəti ərazisinə daxildir.
Xüsusiyyətləri
Ada qütb dairəsi daxilində yerləşir. İqlimi sərt arktikdir. Adada mamır və şibyəyə rast gəlmək olar. Burada yaşayış yoxdur. Sahilləri qayalıqdır. Hündürlük hətta 10 metri keçir. Sahillərində daşlı çimərliklər vardır. Şimalında yerləşən burun dənizin içətilirinə doğru uzanır. Səthi düzənlikdir. Qərbində Vrangel adası yerləşir.
Dominika
thumb|right|250px|Dominikanın xəritəsi Dominika (ing. Dominica) və ya rəsmi adı ilə Dominika Birliyi (ing. Commonwealth of Dominica) — Karib dənizində ada-dövlət. Dominika Kiçik Antil adalarındakı Dominika adasında yerləşən mikrodövətdir. Dominikanın şimal-qərbində Qvadelupa, cənub-şərqində Martinika əraziləri yerləşir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Rozo, ümumi sahəsi 750 kvadrat kilometr, əhalisinin sayı 71 min nəfərdir. Ada-dövətin ən yüksək nöqtəsi 1444 m-lə Morn Diablotindir. Dominikanı 1493-cü ildə Xristofor Kolumb kəşf etmişdir. Dominika 1768-ci ildən etibarən Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi olmuşdur. 1978-ci ilin noyabrın 3-dən etibarən isə müstəqil dövlətdir.
Ərdəhan Universiteti
Ərdəhan Universiteti — Türkiyədə universitet
Tereza Mey
Tereza Mey (, qızlıq soyadı Brasier; ) — Böyük Britaniya siyasətçisi, Böyük Britaniyanın baş naziri (2016-cı ildən), Böyük Britaniyanın sabiq daxili işlər naziri (2010–2016), qadınlar və bərabərhüquqluq üzrə nazir (2010–2012), Böyük Britaniya İcmalar Palatasının üzvü (1997-ci il — h.h.), Böyük Britaniya Mühafizəkarlar Partiyasının üzvü. Böyük Britaniyanın Baş Naziri (2016–2019)
Ərdəhan Universiteti
Xarici əlaqələri
Qafqaz Universitetlər Birliyinin qurucu üzvüdür.
Tereza Mey
Təhsili
Oksford Universitetini cöğrafiya ixtisasını bakalavr pilləsi üzrə bitirib.
Siyasi karyerası
left|thumb|upright|Tereza Mey Baş Nazir [[Devid Kemeronla, may 2010-cu il]] 1986–1994-cü illərdə Londonun Merton bürosu yerli şurasının deputatı olub. 1992-ci ildə Böyük Britaniya parlament seçkilərində Nort-Vest-Darem dairəsindən və növbədənkənar 1994-cü il seçkilərində Barkinq dairəsində iştirak etsə də, uğursuzluqla qarşılaşdış
1997-ci il parlament seçkilərində ilk dəfə yeni yaranan Meydenhed dairəsindən parlamentin icmalar palatasına deputat seçilir və o zamandan deputat seçilir.
1997–2002-ci illərdə mühafizəkarlar partiyasının"kölgə" kabinetlkərində ikinci dərəcəli vəzifələr tutub. 2002-ci ildə ilk dəfə Mühafizəkarlar Partiyasının qadın sədri seçilir və liderdən fərqli olaraq partiyanın texniki fəaliyyət məsələləri ilə məşğul olurdu.
2003–2005-ci illərdə "kölgə kabinetində" həm nəqliyyat, həm də ərzaq və ekologiya naziri oluг. 2005-ci ilin may ayından dekabr ayınadək "kölgə kabinetində" mədəniyyət, KİV və idman naziri olur. 6 dekabr 2005-ci il tarixində İcmalar Palatasının "kölgə" lideri olur. 2009–2010-cu illərdə o "kölgə kabinetində" əmək və pensiyalar naziri olur.
Böyük Britaniyada 2010-cu ildə parlament seçkilərindən sonra ölkənin daxili işlər naziri təyin edilir, həmçinin qadınlar və bərabərlik məsələləri üzrə nazir vəzifəsini də daşıyır. Bu postda o eyni cinslilərin nikahını leqallaşmasına dəstək verən ilk yüksək vəzifəli ölkə siyasətçisi olur. O kölgə kabinetində olarkən əmək və pensiyalar naziri vəzifəsinə ümid etsə də o posta İan Dunkan Smit təyin edilir.
Tereza Mey icmalar palatasında İraqa qoşun yeridilməsinin lehinə səs verib, iqlim dəyişikliyi əleyhinə qanun qəbulunun əleyhinə olub. Böyük Britaniyanın Avropa Birliyinə daha çox inteqrasitanın əleyhinə olub, ictimai yerlərdə siqaret çəkilməsi əleyhidarıdır. . Eynicinsli ailə cütlüklərinin övladlığa uşaq götürməsinə razılıq verilməsinin əleyhinədir.
Şəxsi həyatı
1980-cı ildən ailəlidir, həyat yoldaşı — Filip Con Mey, Capital Group Companies şirkətinin 2016-cı ildən işçisidir. Pakistanın sabiq baş naziri Benazir Bhutto onları Oksforda təqdim etdi. Övladları yoxdur.
Tereza Meydə 2012-ci ilp şəkər diabeti müəyyən edilib. İnyeksiyalarla müalicə olunur.
Aktau (Baymak)
Aktau — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Akmoron kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə baçqırdlar (100%) üstünlük təşkil edir.
Ağcaluça (Qəzvin)
Ağcaluça - İranın Qəzvin ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Avəc bölgəsinin Qərbi Xərəqan kəndistanında, Avəc qəsəbəsindən 59 km qərbdə, dağlıq ərazidədir.
Casearia megacarpa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Avtomatik idarəetmə sistemləri
Avtomatik idarəetmə sistemləri və ya AİS (ASU) - – ASU riyazi metodların, texniki vasitələrin və mürəkkəb obyekt və ya qarşıya qoyulmuş məqsədəuyğun olaraq prosesin rasional idarə edilməsini təmin edən təşkilati komplekslərin yığımıdır. Avtomatik idarəetmə sistemlərinə daxildir: informasiya, texniki və riyazi təminat daxil edilmiş əsas hissə və idarə etmənin konkret funksiyasını avtomatlaşdıran əlaqəli proqramlar aid edilən funksional hissə.
Avtomatik idarəetmə sistemi (AİS) – idarə olunan obyektin işləməsinə kömək edir və ya yaxşılaşdırır. Çox hallarda köməkçi AİS əməliyyatları da (işəsalma, dayandırma, nəzarət, sazlama və s. ) avtomatlaşdırılır. AİS əsasən hər hansı bir istehsalın və ya başqa kompleksin tərkibində işləyir. AİS-in idarə məqsədi, idarə konturu və siqnalların verilmə üsuluna görə səciyyələndirilir. İlkin olaraq AİS-in qarşısında duran məsələ idarə zamanı verilmiş parametrin müəyyən qanunauyğunluqla dəyişməsini təmin etməkdən ibarətdir. Bu sinifdən olan idarəemə sistemləri arasında avtomatik tənzimləmə sistemləri -ATS fərqlənirlər. ATS sistemləri idarə olunan parametrin qiymətinin sabit saxlanması, əvvəlcədən hazırlanmış proqramla idarəetmə sistemi, idarə proqramı əvvəlcədən məlum olmayan izləyici sistemlər kimi bölünürlər. Sonralar idarəetmə məqsədi keyfiyyət göstəriciləri ilə əlaqələndirilməyə başladı. Kefiyyət göstəricilərinin həddinə (kiçik və ya böyük)  tələblər qoyulur. Bunun üçün adaptiv və özütənzimlənən sistemlər işlənmişdir. →Özütənzimlənən sistemlərdə idarə olunan parametrin qiyməti əldə olunana qədər prosesin giriş parametrləri dəyişdirilir. Ən çox yayılmışlar prosesdə əldə olunmuş çıxış informasiyalarının analizi əsasında öz alqoritmini yaxşılaşdıran →özüöyrənən sistemlərdir. Adaptiv AİS sistemləri atomatik ya da qeyri-atomatik axtarış şəraitində optimal rejimlərdə işləyə bilirlər. Prosesin gedişində yaranan həyacanlanmanın kompensasiyası idarə sisteminin konturundan asılı olaraq yerinə yetirilir. Açıq konturlarda idarə üçün prosesdən siqnal daxil olmur. İdarəetmə əvvəlcədən məlum proqrama uyğun icra olunur. Qapalı konturlarda isə prosesin çıxış parametrlərinə nəzarət nəticəsində əldə edilən siqnallarla işləyən əks əlaqə mövcuddur. Bu halda həyacanlanma əks əlaqəyə uyğun kompensasiya edilir. Eyni zamanda bir-biri ilə qarşılıqlı təsirdə olan çoxlu sayda parametrlərin idarə olunması çox əlaqəli idarə sistemlərinin köməyi ilə həyata keçirilir. Ən sadə avtomatik idarə sistemi şəkildə verilmişdir. Bu, 18 əsrdə ingilis mühəndisi Vattın ixtira etdiyi, mühərrikin dövrlər sayının tənzimlənməsi üçün tətbiq edilən mərkəzdənqaçma tənzimləyicisidir.
Bozalqanlı
Toponimikası
Toponim Azərbaycan xalqının etnogenezində iştirak etmiş qədim türkdilli bozal/bizal və qanqlı/kanqlı tayfalarının adı ilə əlaqədardır. Etnotoponimdir. Mənbələrdə bu oykonim Boz Bozalqanlı variantında da qeydə alınmışdır. Eyni zamanda, bozalğan yabanı bitki adıdır.
Tarixi abidələri
Bozalqanlı kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Axıncaçayın sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.
Təhsil
Kənddə Yusif Sadıqov adına Bozalqanlı kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Bozalqanlı həkim məntəqəsi yerləşir.
Sovet gimnastları (film, 1938)
Məzmun
Kinooçerk idmançıların uğurlarından danışır. Moskvada Qızıl meydanda idman gününə həsr olunmuş parad göstərilir. Sonra müxtəlif dərəcəli idmançıların məşqləri təsvir olunur.
Film haqqında
Film Bakı Bədən Tərbiyəsi Cəmiyyətinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Əlibəykəndi (Vərziqan)
Əlibəykəndi - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İsmayıl (Qəznəvi hökmdarı)
İsmayıl Qəznəvi - atası Səbuk Təkinin ölümündən sonra onun vəsiyyətinə əsasən taxta çıxmışdı. Cəmi 7 ay hakimiyyət sürən İsmayıl qardaşı Mahmud tərəfindən yaşca özü böyük olduğu üçün taxtdan çəkilməyə məcbur edildi. İsmayıl həyatının geri qalan hissəsini Cürcanda bir qalanın hakimi olaraq yaşadı. Səbuk Təkin yaşca kiçik olmasına baxmayaraq, anası Alp Təkinin qızı olduğu üçün onu vəliəhd seçmişdi.
Əlibəykəndi (Vərziqan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 130 nəfər yaşayır (27 ailə).
İsmayıl (Qəznəvi hökmdarı)
Taxta çıxması
Səbutəkinin öldüğü zaman qardaşı Buğracuk, Herat və Puşenc valisi, oğullarından Mahmud Xorasan orduları komandanı, Əbu Müzəffər Nasr Büst valisi ve İsmayıl isə Qəznəvi və Bəlx hakimi yerləşirdi. Yusif təxminən 3 yaşındaydı. Səbutəkin ölmədən əvvəl, çox gümanki Alptəkinin qızından olan oğlu İsmayılın taxta keçməsinin vəsiyyət etmişdir. Hətta əmirlər və sərkərdələrdən ona itaət edəcəklərinə dair sədaqət andı almışdı. İsmayıl atasının ölüm xəbərini eşidən kimi Bəlxə səfər etdi və hökmdarlığını elan etdi. Ayrıca o yaxın vaxtda qardaşı Mahmudla ehtimal edilən taxt müharibəsində əsgərlərinin itaətini möhkəmləndirmək üçün də onlara atasının xəzinəsindən çoxlu sayda pul və hədiyyələr dağıtdı.
Mahmud Qəznəvi ilə müharibəsi
Nişapurda olan qüdrətli və təcrübəli Mahmud, zəif təbiətli qardaşı, İsmayının hökmdarlığını tanımadı. O atasının matəm mərasimini yerinə yetirən dən sonra bir elçisini İsmayıla göndərərək, özünün yaşca daha böyük olduğunu və bu hüququnun tanınmasını tələb etdiyini bildirdi. Ayrıca o Gəznə şəhərinin də özünə təslimini istiyirdi. Mahmud buna qarşılıq qardaşına Bəlx və Xorasan əyalətini verirdi. Ancaq İsmayıl bu təklifi və daha sonra da Mahmudun qayınatası Cüzcanan hakimi Əbu Hərisin barışıq istəyini qəbul etmədi. Bu səbəbdən Mahmud son qərarı müharibə etməkdə gördü və o müharibə üçün hazırlandı. O qardaşı Nəsr və əmisi Buğracuğu da öz tərəfinə çəkdi. Nəsr və Buğracuq ordularıyla Heratda onunla birləşdilər. Mahmud qəznəvi kifayət qədər gücləndikcə sonra Qəznə şəhərində səfər etdi. İsmayıl da bu şəhəri qorumaq üçün Bəlxdən hərəkətə keçdi. Lakin onun yanındakı sərkərdələrin çoxu Mahmud meyilli idilər və məktublar yazaraq ona itaət edəcəklərini bildirirdilər. Mahmud qardaşıyla arasında böyük bir savaş başlamazdan əvvəl bir dəfə razılaşma təklifi göndərdi. İsmayıl isə bunu onun zəif olduğunu bildiyinə görə etdiyini fikirləşərək təklifi rədd etdi. İki qardaş arasında 998-ci il Mart ayında baş verdi. İsmayıl, Mahmudun ordusu qarşısında bütün gün savaşdı amma axşama yaxın ordusu dağılaraq qaçmağa başladı. Mahmud bu şavaşla yeni zamanda Qəznəvilər taxtına da qazandı. İsmayıl Qəznə qalasına sığındı, lakin müqavimətin faydasızlığını anlayaraq təslim oldu. Onun səltənəti yeddi-səkkiz ay keçmişdir.
Levanev adası
Levanev adası — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ada arxipelaqın şimalında, Harli adasından 1.8 km cənubda yerləşir. Ada uzunsov formaya malikdir. Uzunluğu 1,7 km, eni isə 500 metrdir. Bütünlüklə buzdan azaddır. Maksimal hündürlüyü 27 metrdir.
Tarixi
Ada Federik Cekson tərəfindən 1895-ci ildə kəşf edilmişdir. O adanı həkim Uilyam Nilin şərəfinə Nil adası adlandırır. 1950-ci ildə isə adaya Siqizmund Levanevin adı verilmişdir. O, Şimal Buzlu okeanına təyyarə ilə uçuşu zamanı yoxa çıxmışdır.
Belöy qəsri
thumb|right|250px|Belöy qəsril Belöy qəsri (au de Belœil və ya Château of Belœil) — Belçikanın Haintaunt əyalətinin Belöy bələdiyyəsi ərazisində yerləşən qəsr. XIV əsrdən bəri Ligne şahzadəsi burada yaşayır. Qəsr 1664-cü ildə salınmış valehedici Baroqve bağının ortasında yerləşir. Qəsrə və bağa yaz və yay fəslində səfər etmək mümkündür.
Tarixi
Belöy 1394-cü ildə Ligne ailəsinin mülkünə çevrilir. XV əsrin əvvəllərində yerli qəsr ailənin əsas iqamətgahı olaraq seçilir. Köhnə qəsr xəndəklərlə əhatə olunmuş dörtkünc formada idi və dörd bürcdən ibarət idi ki, hər bir bürc bir küncdə yerləşmişdir. Keçən əsrlər müddətində fasad və daxili interyerdə dəyişikliklər olsa da, bu ilkin struktur qorunub saxlanılmışdır.
XVII və XVIII əsrdə bu istehkam qalası fransız üslubunda lüks evə (qəsrə) çevrilmişdir.
Əliabad (Vərziqan)
Əliabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 285 nəfər yaşayır (56 ailə).
Mövlana Himməti Əngurani
Mövlana Himməti Əngurani — Azərbaycanın 15 və 16-cı əsrdə yaşayan şair. Mahnişan şəhristanının Ənguran kəndində dünyaya gəlibdir. Şah İsmayıl Xətai dövrü ndə Şiə Məzhəbini təbliğ etmək üçün Osmanlı İmperiyasına səfər edib.
Mənbə
Aftab saytı
Feofilakt Simokatta
Feofilakt Simokatta və ya Teophylaktos Simokattes (yun. Θεοφύλακτος Σιμοκάτ(τ)ης, lat. Theophylactus Simocatta) — VI əsrin sonu VII əsrin əvvəllərində yaşamış Bizans tarixçisi.
Həyatı
Feofilakt Simokattanın həyatı haqqında məlumatlar azdır. Öz sözlərinə görə Misirdə anadan olmuşdu. Bizans imperatorları Mavriki (d. 539 – ö. 602) və Fokanın (ö. 610) kiçik müasiri olmuş, siyasi görüşlərini bölüşdüyü I İraklinin (d. 575 – ö. 641) zamanında yaşamışdır. Bizansın əyaləti olan Misirin prefekti Pyotrla qohum olmağı da Feofilaktın hakim zümrəyə aid olduğunu təsdiq edir. qeyd edir ki, Simokattanın əsərinin analizindən belə qənaətə gəlmək olar ki, o yaxşı məktəb keçmiş, sistemli təhsil almışdır. Ehtimal var ki, o Afinada oxumuşdur.
Əsərdən bəzi sitatlar
III. 1. Barbarlarla müharibənin təsviri və tarixi hekayəmin əvvəlinə başlarkən, mən ilk öncə avarlarla müharibəni və onun yaratdığı həyacanı xatırlayacam, belə ki, o hadisələrin ardıcıllığına görə daha erkəni və hərbi işlərdən ən əlamətdarı idi. 2. Və həqiqətən də o zaman onlar yeniyetmə ədəbsizliyi ilə bir çox işlər etməyə cəsarət etmişdilər, onlar əslən hunlar idi, bütün köçərilərdən ən xaini, acgözü olan bu tayfa İstr çayının sahilində yaşayırdı. 3. Olduqca önəmli bir şəhəri ələ keçirdikdən sonra, onlar imperator Mavrikinin yanına səfirlik göndərdilər. Avropada yaşayan romalıların həmişə bəhs etdiyi və təriflədiyi bu şəhər Sirmium idi. 4. Bu şəhər imperator Mavrikinin qeysər taxtına oturduğu və imperator porfiri geyinərək Roma dövlətinin qayğısını öz üzərinə götürdüyü zamandan bir müddət öncə ələ keçirilmişdi. 5. Bunun necə baş verdiyini məşhur Menandr aydın şəkildə nəql etmişdir. Artıq bütün detalları uzun təsvirlərdə incəliklə nəql edilmişləri öz təqdimatımda təkrar etməyə və şairlərin etdikləri kimi çatışmazlıqları gileylənməklə göstərməyə nə həvəsim nə də zamanım yoxdur. 6. Şəhər hunların əlinə keçdiyi zaman hərbi əməliyyatların dayandırılıması, hər kəsin rahatlıqla öz işi ilə məşğul olması və sülhün gəlməsi üçün barışıq əldə olundu. 7. Şərtlər romalılar üçün oldquca alçaldıcı idi: bir sıra ağır bədbəxtlikdən sonra, sanki hansısa yarışın hakimləri kimi onlar barbarlara parlaq qəhrəmanlıqlarının əvəzində şanlı hədiyyələr kimi 80 min qızıl təqdim etdilər və hər il bu məbləği tacirlər vasitəsi ilə gümüş və rəngarəng paltarlarla ödəməyi öhdələrinə götürdülər. Книга первая. — Гл. 3. Война со славянами и аварами, осада Сирмия (582 г.), стр. 30–31. // История. — Феофилакт Симокатта. Академия наук СССР: Институт истории, Институт славяноведения. Серия "Памятники средневековой истории народов Центральной и Восточной Европы". Ответственный редактор тома Н. В. Пигулевская. Вступительная статья Н. В. Пигулевской. Перевод С. П. Кондратьева, примечания К. А. Осиповой. Москва: Издательство Академии Наук СССР, 1957, 224 стр.
VIII. 1. Barbarlar payızın gəlişi ilə hərbi ittifaqa məhəl qoymadan atəşkəsi yenidən pozmağa başladılar.
13. Hürmüzün şahlıq hakimiyyətini itirdiyini eşidən oğlu Xosrov adətən yaşadığı yerləri tərk etdi, Hürmüzün düçar olduğu təhlükələrin qorxusu və bu bədbəxtliyin nəticələrinin ona da toxunacağını düşünərək Adrabiqana (orjinalda: yun. Αδραβιγανων) qaçdı.
. стр. 159–160. // История. — Феофилакт Симокатта. Академия наук СССР: Институт истории, Институт славяноведения. Серия "Памятники средневековой истории народов Центральной и Восточной Европы". Ответственный редактор тома Н. В. Пигулевская. Вступительная статья Н. В. Пигулевской. Перевод С. П. Кондратьева, примечания К. А. Осиповой. Москва: Издательство Академии Наук СССР, 1957, 224 стр.
.
Quqllamaq
thumbnail Quqllamaq —  internetdə məlumat tapmaqdan ötürü Google axtarış sistemindən istifadə etməyi izah edən neologizm fel. Sadəcə Google-də deyil, digər axtarış sistemlərində axtarış apararkən bu sözdən istifadə oluna bilər. Adını məşhur axtarış sistemi və şirkət olan Google-dən alan söz ABŞ Dialekt Dərnəyi tərəfindən "2002-ci ilin ən faydalı sözü" seçilmişdir. 15 iyun 2006-cı ildə rəsmi olaraq Oksford İngiliscə Lüğətinə və iyun 2006-cı ildə Merriam-Uebster Universitet Lüğətinin 11-ci nəşrinə daxil edilmişdir.
Bu sözdən ilk dəfə fel kimi 8 iyun 1998-ci ildə Google-nin qurucularından biri Larri Peyc tərəfindən bir e-poçt məktubunda istifadə edilmişdir. Marka dəyərinin düşməsindən və marka adının məhsul adına çevrilməsindən ehtiyatlanan Google adının "ümumi internet axtarışları" mənasında istifadə edilməsini dəstəkləmir. Buna görə də 23 fevral 2003-cü ildə şirkət yeni sözləri təqib edən Word Spy saytının yaradıcı Pol Makfidresə xəbərdarlıq məktubu göndərmişdir. "Washington Post" qəzetindəki bir məqaləsində Frank Arends bir Google vəkilindən aldığı və "Quqllamaq" felinin düzgün istifadəsindən bəhs edən məktubu ələ almışdır. Bu narahatlığa görə Merriam Uebster Universitet Lüğətinin lüğət yazıçıları felin ilk hərfini kiçiltmişdir. Lakin Oksford İngiliscə Lüğətinin tərtibçiləri belə addım atmamışlar.
Google 25 oktyabr 2006-cı ildə xalqa açıq etiraz yayımlayaraq "Google" sözünün yalnızca Google Inc. və xidmətlərindən bəhs edilərkən istifadə edilməsini istəmişdir.
Tutanxamon
Tutanhamon — Misir fironu olmuşdur. Onun qəbri 1922-ci ildə tapılan zaman ətrafdakı insanlar naməlum səbəbdən ölməyə başlamışlar. Son araşdırmalar göstərir ki, ətrafdakı insanların çoxu qoca insanlar olublar.
Həyatı
Atası Exnaton Misir firon u olub. 9 yaşında hakimiyyətə gəlmişdir. Tutanhamon vəfat etdikdən sonra arvadı Anxesenamun hakimiyyətə gəlmişdir. 19 yaşlı Fironun nədən və kim tərəfindən öldürüldüyü, onun real şəkli indiyə qədər Misir və dünya alimlərinin maraq dairəsində olmuşdur. Müasir elmi nailiyyətlərin köməyi ilə Tutanxamonun real şəklini bərpa etmək mümkün olmuşdur. Son araşdırma zamanı məlum olmuşdur ki, Tutanhamon 19 yaşında olarkən Kölerdən (sümük xəstəliyindən) vəfat etmişdir. Bu xəstəlikdən onun atası Exnaton da əziyyət çəkmişdir.
Misirşünas alim Zahi Havas onun malyariyadan öldüyünü fərz edir. O, bunu onun gen seqmentlərində malyariya törədicisi plasmodium falciparum aşkar etdiyi ilə izah edir. Bu fərziyəyə şübhə ilə yanaşan Hamburq Tibbi Tropik Bernhard-Noxt institunun alimləri Xristian Timmann və Xristian Mayer Tutanxamonun qanazlığı xəstəliyindən — oraqşəkillihüceyrə anemiyasından vəfat etdiy fikrini irəli sürmüşlər. Hər iki fərziyyə müəllifləri bir-birilərini inkar etməkdədirlər. Xristian Timmann və Xristian Mayerin birgə əməkdaşlıq təklifi Zahi Havas tərəfindən qəbul edilməmişdir. Tutanxamonun hər hansı bir təcavüz nəticəsində öldürülməsi fərziyyəsi Kompyüter tomoqrafiyası (KT) müayinəsi zamanı təsdiqini tapmamışdır. Onun ənsə nahiyyəsində aşkarlanmış zədəli sümük fraqmentləri zorakıliq fərziyyəsinin sürülməsinə səbəb olsa da KT müayinəsi bunu təsdiqləməmişdir. Ənsə nahiyyəsindəki bu cür "zədə" mumyalama zamanı kəlləni beyindən azad etmək üçün məqsədli şəkildə icra edilmiş primitiv trepanasiya ilə əlaqələndirilir.
Ölümü
Tutanhamun ömrünün 19-cu ilində vəfat etdi və Krallar Vadisində KV62 məzarına qoyuldu.Firon Tutanhamunun ölümünün bir neçə versiyası var:
17 Fevral 2010-cu ildə Zahi Havass və Misir Mədəniyyət naziri Faruk Hosni 2007-2009-cu illərdə DNT tədqiqatlarının nəticələrini açıqladılar və o nəticələrə əsasən Tutanhamon ailəsinin üzvləri genetik xəstəliklərdən əziyyət çəkdilər. Xüsusilə, Tutanhamon da daxil olmaqla, bəzi ailə üzvləri Kohler xəstəliyindən əziyyət çəkirdilər (qan tədarükünün pozulması nəticəsində yaranan ayaq sümüklərinin nekrozu).
Özündən sonra qanuni varisi buraxmayan Tutanhamonunun ölümü taxt-tac ardıcıllığında çətinliklərə səbəb oldu. Tutanhamonun ölümündən sonrakı dövr haqqında məlumatlar mübahisəlidirlər və detallı şəkildə tarixi hadisələrin xronologiyasını bərpa etmək çox çətindir.
Sərdabəsi
Qədim Misir Fironlarından biri Tutanxamonun sərdabəsi 4 noyabr 1922-ci ildə ingilis misirşünasları tərəfindən kəşf olunmuşdur. Onun mumiyalanmış bədəni bizim zamanəmizə qədər heç bir zədə almadan qalmışdır. İndi onun bu cəsədi Misirdə Fironlar vadisi (FV) Luksorda şüşə sərdabədə saxlanır. Fironun məzarı aşkar edilərkən oradan 1 ton 200 kq qızıl tapılıb. Tutanxamonun üz maskası (qızıl üzlük) onun üz cizgilərini belə günümüzədək qoruyaraq silinməz etmişdir. 1922 ci ildə Tutanxamonun məzarında aşkar olunmuş çoxlu ziyarətçiləri özünə cəlb edən, həmin bu "qızıl üzlük" və digər qiymətli əşyalar Qahirədəki Misirşünaslıq muzeyində sərgilənməkdədir.
Jakeriya üsyanı
Jakeriya üsyanı (, adını feodalların kəndlilərə verdiyi "sadəlövh Jak" ləqəbindən götürmüşdür) - Fransanın şimal-şərqində 1358-ci ildə, I Yüzillik müharibə dövründə, başçısı Gilyom Kal olan antifeodal kəndli üsyanı.
thumb|Üsyanın yatırılması
Üsyanın səbəbi
Üsyan ağır feodal əsarəti, iqtisadi dağıntı, muzdlu qoşunların soyğunçuluğu nəticəsində baş vermişdir.
Susənabad (Komican)
Susənabad — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin İsfəndan dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 13 ailədə 21 nəfəri kişilər və 22 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 43 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Jakeriya üsyanı
Üsyanın səbəbi
left|thumb|Dustaq olan üsyançılar (Froissart əlyazmasından)
Gülnara Qocayeva Məmmədova
Gülnara Qocayeva-Məmmədova (Gülnara Nadir qızı Qocayeva-Məmmədova; ) – Gürcüstan alimi, assosatsion professor (dosent).
Jakeriya üsyanı
Üsyanın gedişi
Üsyan mayın 28-də Sen-Lyed'Esseran rayonunda başlandı. Əsas kütləsi kəndlilər olan üsyançılara sənətkarlar, xırda tacirlər, kənd ruhaniləri qoşulsalar da, şəhər əhalisi qoşulmadı. Üsyançılar dvoryanların qəsrlərini, evlərini, malikanələrini dağıdır və yandırır, mükəlləfiyyət sənədlərini məhv edir, özlərini isə öldürürdülər.
Gülnara Qocayeva Məmmədova
Həyatı
Gülnara Qocayeva Məmmədova 1959-cu ildə SSRİ respublikalarından olan Gürcüstan SSR-nin Qızılhacılı kəndində anadan olmuşdur.
Jakeriya üsyanı
Üsyanın gedişi
thumb|Gilyom Kalın edamı
Üsyanın yatırılması
Sadalan hadisələrdən sonra zadəganlar üsyanın başçısı Gilyom Kalı aldadaraq danışığa dəvət edib əsir alırlar və edam edirlər. Bununla da üsyan amansızlıqla yatırılır. Təqribən 20.000 nəfər üsyançı məhv edildi. Zəif təşkil olunmuş və uzunmüddətli mübarizəyə hazır olmayan kəndlilər arasında birliyin olmaması üsyanın yatırılma səbəbləridir.
Üsyanın nəticəsi
Üsyanın yatırılmasına baxmayaraq üsyanın nəticələri kəndlilər üçün faydalı oldu. Belə ki, bu üsyandan sonra kəndlilərin şəxsi asılılıqdan azad edilməsi prosesi sürətləndi. Bunun nəticəsində XV əsrdə Fransada təhkimli kəndli vəziyyətində qalanların sayı lap az bir səviyyəyə çatdı və kəndlilər öx təsərrüfatını nisbətən inkişaf etdirmək imkanı qazandılar. Buna görə də Jakeriya üsyanının Fransa tarixində buraxdığı iz dərin və dəyərlidir.
Qonaqlı
Qonaqlı — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qaradaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Yekəalılar olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini həmin rayondakı Yekəalılar (indiki Vahidli) kəndindən gəlmiş Molla Qurban adlı şəxs salmışdır. Kənd Qovaqlı meşə sahəsinin ətəyində salındığına görə belə adlanmış, sonra da rəsmi sənədlərdə Qonaqlı şəklinə düşmüşdür. Qonaq sözü qovaq ağa­cının adının yerli tələffüz variantıdır. Hazırda kəndin yaxınlığındakı Bəydəmirli kəndinin (Gədəbəy гayonu) сənubunda qovaq ağaclarının çox olduğu yer də Qonaqlıçökək adlanır. Oykonim qonaq (qovaq) sözündən və -lı şəkilçisindən düzəlmişdir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Axıncaçayın dərəsində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə Qonaqlı kənd ibtidai məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Obadiyah xaqan
Obadiyah xaqan (Yəhudi dilində עבדיה)(786-809) — Xəzər xaqanlığının xaqanı, Bulanın nəvəsi.
Həyatı
Xaqanlığın əyanlarının hamısı islamı qəbul etmədi, onların bir hissəsi yəhudi (iudaizm) dinini yaymağa başladılar. Xəzər xaqanı Obadiyah 790-cı ildə iudaizmi xaqanlığın rəsmi dini elan etdi,
VIII əsrin sonlarında yəhudiliyi dövlət dini elan edən Xəzər xaqanı Obadiyah bununla da dövlətini Bizans imperiyasına və Ərəb xilafətinə qarşı qoymaqla yanaşı, özünün imperatorla, xəlifə ilə eyni səviyyədə olan hökmdar olduğunu nəzərə çarpdırmaq istəyirdi. Digər tərəfdən yəhudiliyi qəbul etməkdə Obadinin məqsədi Xəzər xaqanını dünyəvi hakimiyyətdən məhrum edən qədim türk ənənəsini aradan qaldırmaq idi. Obadinin yəhudiliyi qəbul etməsindən dərhal sonra Xəzər xaqanlığının iri şəhərlərinə, şimal-şərqi Qafqaza İrandan və Bizansdan minlərlə yəhudi ailəsi köçüb gəldi.
Obadiyah xaqan və oğlanlarını öldürdülər. Hakimiyyətə Obadinin qardaşı keçdi.
Obadiyah xaqan və yəhudilik
Siciliyada yaşamış coğrafiyaşünas İdrisi (XII əsr) xaqanlıqda bütün dinlərin fəaliyyət göstərdiyini, dini azadlığın qorunduğunu qeyd edir. Bizans imperatoru I Roman Lekapenin (919-944) yəhudilərə etdiyi zülmdən sonra onlar demokratik ənənələrin qorunduğu Xəzər xaqanlığına köç edirlər və bu köç ərazidəki musəvilərin nüfuzunun artmasına səbəb olur. İbn Rüşdə görə, xəzər xaqanı musəvi olsa da, xalq əski inancını qoruyub saxlayırdı. Xəzər türklərinin musəviliyi qəbul etmələri tarixdə "Xəzər polemikası" adı altında xatırlanır. Bu polemikada Xəzər xaqanının dəvəti ilə ibrahimi dinlərin nümayəndələri iştirak edərək, hansı dinin daha məqsədəuyğun və doğru olduğu müzakirə edilir. Beləliklə, xaqan müzakirədə iştirak etmək üçün xristian dininin dayağı olan Bizansa nüfuzlu bir din xadimini göndərmək üçün müraciət edir. İmperator III Mixail müşaviri Fotinin məsləhəti ilə Kirill (Konstantin Solunski) və Mefodini xaqanlığa göndərir. Apostol Kirill 861-862-ci illərdə İtilə gəlir. Məşhur "Xəzər sözlüyü"ndə ("Lexicon Cospi", ilk müəllifi polyak İones Daubmanus olub. Xəzərlər haqqında olan dağınıq məlumatlar XVII əsrdə toplanılmağa başlanılıb.) musəviliyin xaqanlığın rəsmi dini olması barədə bir sıra rəvayətlər mövcuddur. İslami qaynaqlardan verilən rəvayətə görə, bir gün xaqan yuxu görür və bu yuxunun yozumu üçün müxtəlif din xadimlərinə müraciət olunur. Yuxunu daha düzgün şəkildə yozan müsəlman Fərabi ibn Qorun izahından sonra xaqan İslamı qəbul edir. Lakin mənbələrdə bu polemikada xaqanın yəhudiliyi qəbul etməsi daha çox qeyd edilir. Çünki yəhudi ravvinin də dediyi kimi, yəhudi dininin arxasında nə yaşıl yelkənli gəmiləri olan ərəb xəlifəsi, nə də əlində qızılı xaç tutub ordularının başında dayanan Bizans imperatoru dayanır. Lakin ravvinin bu məntiqli cavabına Kirill daha tutarlı sual verərək xaqanı fikrindən döndərir. Belə ki, Kirill bildirir ki, yəhudilərin Allah tərəfindən cəzalandırılması və sürgün edilmələrini onların özləri də ilahi cəza hesab edirlər. Və deməli, yəhudilər xəzərləri öz tərəflərinə çəkməklə onları da bu cazaya məhkum olunmalarına və ərazilərindən didərgin düşmələrinə şərait yaradırlar. Ona görə də, xaqan Xristianlığı qəbul edir və xəzərlər xaç suyuna çəkilirlər.
Doğrudur, rəvayətlərdən anlaşıldığı kimi, xaqan Xristianlığa və İslama daha çox meyl etsə də, sonucda Yəhudiliyi qəbul edir. Ravvinin sözündən də göründüyü kimi, əgər Xristianlıq qəbul edilsə, Bizansın, İslam qəbul edilsə, Ərəb imperiyasından asılı vəziyyətə düşüləcəkdi. Bu məqsədlə ən optimal variant kimi musəvilik qəbul edilir.
Güllə atıcılığı
thumb|right|250 px|Vinsent Hankok Güllə atıcılığı - idman növü. Olimpiya Oyunlarına atıcılığın iki növü, güllə atıcılığı və oxatma daxildir. Birinci növə pnevmatik, kiçik çaplı tapançadan və stenddən atıcılıq daxildir. Bu idman növü güllə ilə və stend atıcılığında dəqiq nişan almaq yarışlarıdır.
Çox zaman atəş hərəkətsiz hədəflərə açılır. Kağız və karton hədəf üzərində qara dairə və onun ətrafında zonalar cızan konsentrik çevrələr çəkilir. Mərkəzə vurmaq 10 xal, sonrakı zonaya 9 xal.... axrıncı zonaya vurmaq 1 xal sayılır. Hərəkət edən hədəflərə atıcılıq müxtəlif cür olur: "qaçan maral"a 100 m məsafədən, "qaçan cüyür"ə 50m məsafədən atəş. Heyvanın natural böyüklükdə çəkilmiş profilində 5, 4, 3, 2 və 1 xalı göstərən dairələr çəkilir. Xüsusi qurğunun köməyi ilə "maral" 5,4 m/san., "cüyür" isə 4m/san. sürətlə hərəkət edir. Hədəfi ayaq üstə bir və ya iki güllə vurmaq lazımdır.
Tapançalardan və revolverlərdən ayaq üstə 25m və 50m məsafədəki hərəkət və ya peyda olan hədəflərə atəş açırlar.
Güllə atıcılığının çoxlu müxtəlif terminləri var. Stend atıcılığı - ov tüfəngindən qırma ilə uçan hədəfləri (kiçik boşqabları) vurmaqdır. Bu boşqablar xüsusi maşınla 20m/san. sürət ilə tullanılır. Stend atıcılığı üzrə dünya və olimpiya birincilikləri keçirilir.
Tarix
Barutun ixtirasından sonra odlu silahlar istifadə bu idman növünün bünövrəsini qoydu.Xeyli xərc tələb eləyən bu idman növü XIX əsrdə Şimali Avropada və İngiltərədə oynanmağa başladı.Atıcılıq üzrə ilk dünya çempionatı 1890-cı ildə keçirilirdi. 1896-cı ildə isə Olimpiya oyunlarında oynandı.
Həmçinin bax
Azərbaycan Atıçılıq Fedarasiyası
Telman Bağırov
Telman Bağırov (tam adı: Telman Malik oğlu Bağırov; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1960-cı il sentyabrın 9-u Lənkəran rayonunun Port-İliç yaşayış məntəqəsində (indiki Liman şəhəri) anadan olmuşdur. Port-İliçdə orta kənd məktəbini bitirdikdən sonra hərbi xidmətə çağırılmış, hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Bakı şəhər 12 nömrəli texniki-peşə məktəbini bitirərək kinomexanik sənətinə yiyələnmişdir. Daha sonra Bakı məişət kondisionerləri zavodunun 1 nömrəli sexində işləmişdir. Orada əvvəlcə partiya sıralarına, daha sonra isə əla xasiyyətnamə ilə 26 Bakı komissarı rayonunun daxili işlər şöbəsinin milis mühafizə bölməsinə qəbul olunmuşdur. Milis rütbəsi kiçik serjant olmuşdur.
1989-cu il noyabr ayında Şuşanın Malıbəyli kəndində gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir.
Ailəli olmuş, yeganə qızı Nişanə ölümündən 22 gün sonra, 1990-cı il fevralın 11-də anadan olmuşdur.
Qanlı Yanvar faciəsi
«Dostluq» kinoteatrının yanındakı danışıq məntəqəsinin qarşısında əsgərlər tərəfindən vurulmuşdur. Xəstəxanada ona tibbi yardım göstərilənə qədər «Dostluq» kinoteatrının yaxınlığında vəfat etmişdir.
Bacısı Hörmətin xatirələrindən: