cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lənkəran
Dörd tarixi bölgü
Kiçik bazar dəniz sahili boyu indiki Tofiq İsmayılov və Səttərxan küçələri arasında yerləşirdi. Bura qala meydanı və ona bitişik sərbəst planlı kvartalların şimal bayır şəhəri daxil idi. Burada aşağıdakı məhəllələr var idi: Daş Körpü, Kərəcivanlar, İpəkçilər və Forştat (almanca şəhərdən kənar deməkdir).
Sütəmurdov dəniz sahili boyunca əhatə edirdi. Burada əsasən gəlmə, vəzifəli ruslar və azərbaycanlılar yaşayırdı. Lənkəran XX əsrin əvvələrində Şuşa, Şəki və Quba ilə müqayisədə həm inkişaf etmiş şəhər təsərrüfatına, həm də xüsusi abadlığa görə seçilirdi. Lənkəranda memarlıq baxımından çoxlu maraqlı yaşayış evləri və dini tikililər inşa edilməsinə baxmayaraq, Bakı quberniyasının ştatlı şəhəri sayılırdı.
Lənkəranda atmosfer yağıntıları
Yağıntıların və sellərin paylanmasında təbii zonaların hündürlükdən asılı olaraq növbələşməsində özünəməxsusluğu ilə seçilən, əhalinin sıxlığının durmadan artdığı, sosial problemlərin çoxaldığı, lakin güclü inkişaf üçün böyük təbii ehtiyatlara malik olan Lənkəran vilayətində atmosfer yağıntılarının illik gedişində 2 maksimum və 1 minimum meşahidə edilir. Birinci zəif ifadə olunmuş maksimum yaz aylarında müşahidə edilir. Mart ayından sonra yağıntıların kəmiyyəti tədricən azalır və iyul ayında bütün meteoroloji məntəqələrdə illik minimum müşahidə edilir. Bu aydan sonra yağıntılar nəzərə çarpacaq dərəcədə çoxalır və payız aylarında aydın ifadə olunmuş ikinci-əsas maksimum yaranır.
Mətbəx
thumb|250px|[[Ləvəngi|Balıq Ləvəngisi]] Lənkəran mətbəxi Azərbaycanın ən tanınmış mətbəxlərindən biri olmaqla, çox zəngindir. Burada hazırlanan ənənəvi plovlardan Daşma plov, Süzmə plov, Mərci plov, Qara plov, Döşəmə plov, Paxla plov, Boranı plov, Lərgə plov, Kartof plov, Çəngüru, Çölmək plov və Kəlləpaça plovun adını çəkmək olar. Balıq yeməklərindən Girdəbic balıq, Balıq sırdağı, Qovurma balıq, Şor balıq, Balıq ləvəngisi, Kükülərdən Qozlu kükü, Balıqlı kükü, Səbzi kükü, Kartof küküsü, Badımcan kükü, Ət küküsü, Ləvəngilərdən balıq, toyuq və badımcan ləvəngisi, Şirniyyatlardan isə Şorçörək, Bişi, Ziren çörək, Məcüm halvası, Lənkəran külçəsi, Qəndi külçə və Lənkəran çörəyini örnək göstərmək olar. Ayrıca Taskababı, Murkutuş (Turş toyuq), Fisincan, Mütəlcəm, Turşu kabab, Qiyməqatıq, Çölmək kababı, Badımcan sırdağı, Yelpənək dolması və Mərci bozbaş Lənkəranın ən sevimli yerli yeməkləridir.
Marti Axtisaari
Həyatı
1937-ci ildə Finlandiyanın Viypuri şəhərində (indiki Vıborq, Rusiya) Norveç əsilli zabitin ailəsində anadan olmuşdur. 1939-1940-cı illər Sovet-Fin müharibəsi dövründə ailəsi Kuopio, 1952-ci ildə Oulu şəhərinə köçmüş, 1959-cu ildə Marti Oulu Universitetinin pedaqoji şöbəsini qiyabi bitirmişdir.
Lənkəran
Qoruqlar
Rayonda Hirkan milli parkı və Qızılağac dövlət təbiət qoruğu var. Hirkan milli parkında təbiətin ən qədim və nadir bitki və ağac növləri bitir. Hirkan dövlət qoruğu 1936-cı ildə yaradılmış, 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə milli park elan olunmuşdur. Hirkan milli parkında cüyür, qaban, xallı maral və başqa meşə heyvanları yaşayır. Park relikt və endemik bitkilərlə zəngindir.
Marti Axtisaari
Həyatı
Ouluda Gənclərin Xristian Assosiasiyasına daxil olan Axtisaari 1960-cı ildə Kəraçiyə (Pakistan) gedərək bu qurumun fiziki tərbiyə məktəbinə başçılıq edir. 1963-cü ildə ölkəsinə qayıdaraq paytaxt Helsinkidə Politexnik texnikumuna girir və inkişaf etməkdə olan ölkələrə yardım göstərən təşkilatlarda çalışır.
1965-ci ildə Finlandiya Xarici İşlər Nazirliyi sisteminə keçir. 1973-cü ildə Finlandiyanın Tanzaniyadakı səfiri təyin olunur. 1975-ci ildə ölkəsinin Zambiya, Somali və Mozambikdəki diplomatik missiyalarına da başçılıq edir. 1977-1981-ci illərdə BMT-nin Namibiyadakı səlahiyyətli nümayəndəsi postunu tutur.
1984-cü ildə Finlandiyaya qayıdan Axtisaari yenidən Xarici İşlər Nazirliyində işləyir. Daha sonra Nyu-Yorkda BMT baş katibinin təsərrüfat və administrativ məsələlər üzrə müavini olur.
1989-1990-cı illərdə Axtisaari BMT-nin Namibiyada demokratik seçkilərin keçirilməsinə hazırlıq görən hərbi və mülki kontingentinə rəhbərlik edir. 1991-ci ildə Finlandiyanın Xarici İşlər Nazirliyinə rəhbərlik edir. 1992-1993-cü illərdə BMT-nin Bosniya və Herseqovina üzrə işçi qrupunun həmsədri olur.
Buduq dili
Buduq dili — Buduqluların danışdığı dil. Şahdağ yarımqrupuna daxil olan ləzgi dillərindən biridir.
Marti Axtisaari
Həyatı
1993-cü ildə Sosial Demokrat Partiyasına daxil olur və prezidentliyə namizəd göstərilir. 1994-cü ildə ilk ümumxalq seçkisində Finlandiya prezidenti seçilir. Prezidentlik müddətini başa vurduqdan sonra "Böhranları İdarəetmə Təşəbbüsü" (Crisis Management İniatiative) qeyri-hökumət təşkilatını təsis edir. left|thumb Axtisaari 2000-ci ildə Avstriyanın diplomatik izolyasiyadan çıxarılmasında rol oynamışdır. 2000-2001-ci illərdə İrlandiya Respublika Ordusuna məxsus hərbi bazaların inspeksiyasında iştirak etmiş, 2005-ci ildə onun vasitəçiliyi ilə İndoneziya hökuməti və Açex separatçı hərəkatı arasında sülh müqaviləsi bağlanmışdır. Elə həmin il Axtisaari BMT Baş katibinin Kosovo üzrə xüsusi nümayəndəsi təyin olunur. Kosovonun Serbiyadan ayrılması planının müəlliflərindən biridir.
Buduq dili
Qrammatik quruluşca buduq dili qrız dilinə çox yaxındır. Dialektləri yoxdur. Quba və Xaçmaz rayonlarının bir neçə kəndində (Buduq, Dalıqaya, Pirüstü, Yalavanc və s.) məişət dili kimi yayılmışdır. Bu dildə təqribən 15 min adam danışır (2007).
Marti Axtisaari
Həyatı
2008-ci ildə BMT Baş katibinin Kosovo münaqişəsi üzrə xüsusi nümayəndəsi, Finlandiyanın keçmiş prezidenti Marti Axtisaari Sülh sahəsində Nobel mükafatına layiq görülür. Bu mükafat ona son otuz ildə münaqişələrin həllində göstərdiyi fəaliyyətə görə verilir.
Buduq dili
Buduq dilində 9 (bəzi mülahizələrə görə -10) sait və 34 (37) samit fonem vardır. Bu dildə fellər şəxsə görə yox, cinsə görə təsrif edilir. Buduq dili 4 qrammatik cins (kişi, qadın, şüursuz canlılar və və cansızlar), ismin 18 halı olan yazısız dildir.
Marti Axtisaari
Həyatı
Həyat yoldaşı Eeva Axtisaari ilə 1968-ci ildə ailə qurub. Oğlu Marko Axtisaari "Nokia" şirkətinin direktorlarından biridir.
Keçəli albalı
Təbii yayılması
Çin, Koreya, Yaponiya və Monqolustanda yabanı halda bitir. Çindən bitki bütün dünyaya yayılmış, XIX əsrin axırlarında isə Rusiyaya çatmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m olan, enli yumurtavari dağınıq çətirli koldur. Çoxillik budaqlarının qabığı boz-qonur rəngli olub, qalındır. Budaqları sıx keçə tükcüklüdür. Yarpaqları enli ellipsvari olub, 5 sm uzunluğundadır. Üstdən bozumtul-yaşıldır, payızda qırmızıdan sarı rəngə kimi müxtəlif çalarlarda olur. Çiçək tumurcuqları qısa saplaqlarda və ya budaqların üzərində yerləşir. Çiçəkləri çəhrayı, çiçəkləmənin axırlarında isə ağ rəngdə olur. Çiçəkləri mayın ortalarında və ya axırında yarpaqlarla birlikdə açılır. Meyvələri al qırmızı olub, 1 sm diametrindədir və qısa meyvə saplağına malikdir. Ləti sulu və zərifdir. Çəyirdəyi xırdadır və lətdən ayrılmır. Meyvələri polimorfdur.
Ekologiyası
Çiçəkləri -30C-ə qədər soyuqlara dözür. Quraqlıq dövrlərdə meyvələri xırdalaşır, lakin tökülmür, uzun müddət bitkinin üzərində qalır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Azərbaycanda Nəbatət bağına introduksiya edilib.
İstifadəsi
Meyvələri karbohidrogen, üzvi turşular, vitaminlərlə zəngindir. Onlarda vitamin C adi albalının sortlarına nisbətən 1,5-2 dəfə, dəmirin miqdarı isə almalarda olduğundan çoxdur. Bağı erkən yazda bəzəməsi və yayda meyvə verməsindən əlavə, sıx, şaxələnmiş salxımları canlı hasar, bordür yaratmaq, yamacları bərkitmək üçün yararlıdır.
Prunus vachuschtii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İstinadlar
left|thumbnail
Banksia cirsioides
(Banksia cirsioides) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adi kral kobrası
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xüsusiyyətləri
Kral kobrası iri və güclü ilandır. Orta hesabla 3,6–4 m uzunluğuna və 6 kq kütləyə malik olur. Erkək kobralar dişilərinə görə daha büyük və daha qalındır. Tailandın cənubundakı Nakhon Sritamart dağlarında şəkli çəkilmiş 5,6 m uzunluğunda kobra bu baxımdan rekord göstəriciyə malikdir. 5,6 m-dən də uzun ilan London zooparkında yaşamışdır. İkinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə əlaqədar yatırılan bu ilanın uzunluğu 5.7 m olmuşdur.
Rəşid bəy İsmayılov
Rəşid bəy Əsəd bəy oğlu İsmayılov — Azərbaycan tarixşünas-alimi, publisist və pedaqoq. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin dəftərxana müdiri (1919–1920) olmuşdur.
Adi kral kobrası
Xüsusiyyətləri
Dərisi yaşımtıl, narıncıyabənzər, yaxud qara olub açıq yaşıl rəngli zolaqlar bədəni boyunca uzanır. Qarnının alt hissəsi krem və ya açıq sarı rengdə olur. Pulları düzgündür. İndoneziyada olan növləri daha qara və tünd qəhvəyi rəngdədir. Yetişkin ilanın başı olduqca böyük və ağır görünür. Buna görə də digər ilanlar kimi, onlar da çənələrini genişlədərək ovlarını uda bilirlər. Kral kobrasının ağzının ön tərəfində zəhər kanallarının olduğu iki kiçik zəhər dişi vardır. Bu növlər orta hesabla 20 il yaşayırlar və hər il 30 sm-ə qədər böyüyə bilirlər.
Rəşid bəy İsmayılov
Həyatı
Rəşid bəy Əsəd oğlu İsmayılov 1877-ci ildə İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra İrəvan Müəllimlər Seminariyasınıda oxumuşdur. Rəşid bəyin böyük qardaşı Kərim bəy İsmayılov 1892-ci ildə Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirib, "Molla Nəsrəddin" jurnalının əməkdaşlarından idi. Ailəsi sonradan Nuxa (Şəki) şəhərinə köçmüşdür.
XX yüzilliyin əvvəlindəki bir sıra Azərbaycan ziyalıları kimi eyni zamanda, rus və Azərbaycan dillərində yazan R. İsmayılov ictimai məsələlərə həsr olunmuş məqalələri ilə həm Qafqaz, həm də Rusiya mətbuatında ardıcıl çıxış edirdi. Rəşid bəy İsmayılovun dünyagörüşünün formalaşmasında sıx bağlı olduğu Tiflis ədəbi-ictimai mühiti böyük rol oynayıb.
Adi kral kobrası
Zəhər
Kral kobrası hücüm zamanı zəhər vəzilərinin kanallarını əzələlər vasitəsilə bağlamaqla tənzimləyir. Baxmayaraq ki, bir kral kobrasının zəhəri 20 insanı öldürə biləcək miqdardadır, bir çox hallarda ilan sadəcə zəhər buraxmadan dişləməklə insanı qorxutmağa cəhd edir. Görünür zəhərin təsadüfi və lazımsız yerə istifadə olunması onun üçün arzuolunmazdır. Bu, hər şeydən əvvəl ov zamanı zəhərin ilan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb etməsinə görə ola bilər.
Kral kobrasının zəhəri əsasən sinir sisteminə təsir edir.
Rəşid bəy İsmayılov
Həyatı
Cümhuriyyətin süqutundan sonra R. İsmayılov Bakıdakı 18 saylı məktəbdə tarix müəllimi işləyib. 1923-cü ildə "Azərbaycan tarixi" adlı kitabı çap olunub (1993-cü ildə "Azərnəşr" tərəfindən yenidən çap edilmişdir ). Bu əsər Azərbaycan tarixinin elmi mənbələr əsasında araşdırılması sahəsində Abbasqulu ağa Bakıxanovdan sonra ikinci təşəbbüsdür.
Adi kral kobrası
Zəhər
Birinci sancma zamanı zəhərlənmədə insan ölümlə üzləşə bilər. Bu halda ölüm ehtimalı 75%-dən artıq ola bilər. Lakin kral kobrası dişləmələrinin ümumi statistikası onu göstərir ki, ilan sancmaları cəmi 10%-i insan ölümünə səbəb olur.
Ciceronia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Ciceronia chaptalioides Urb.
Adi kral kobrası
Zəhər
Hindistanda kral kobrası sancmalarından ölənlərin sayı çox azdır. Baxmayaraq ki, burada hər il zəhərli ilanlar 50000-ə yaxın insanın həyatına son qoyur.
Bakı metrosu
Bakı metrosu — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində yeraltı metropoliten xətlərini birləşdirən nəqliyyat sistemi, Türk ölkələri arasında qurulan ilk metropoliten.
Metropoliten ümumi uzunluğu təxminən 40 km olan 3 xəttdən, 27 işləyən və dörd tikilən stansiyadan ibarətdir, həmin stansiyaların 11-nin vestibülü vardır. Stansiyaların yeddisi böyük dərinlikdə yerləşir. Metropolitendə pilləkan zolağının ümumi uzunluğu 4,000 metrdən artıq olan beş tipli 39 eskalator işə salınmışdır. Tunel tikililərinin ümumi uzunluğu 17.1 kilometrdən artıqdır. Bakı metrosunun nadirliyi bundan ibarətdir ki, onun xətləri təpəlik ərazidə yerləşən şəhərin bir-biri ilə kəsişən relyefi üzrə salınmışdır, burada 60% və 40%-minlik mailliklər və kiçik radiuslu çox saylı əyrilər mövcuddur. "Bakı Metropoliteni" Xətlərinin Konseptual İnkişaf sxeminə əsasən gələcəkdə metropolitenin ümumi şəbəkəsi 3 mövcud — Yaşıl, Qırmızı və Bənövşəyi, həmçinin 2 əlavə yeni xətt — Mavi və Sarı xətlər olmaqla 5 xətdən, 76 stansiyadan, 6 elektrik deposundan və 119,1 kilometr metro xəttindən ibarət olacaq. Perspektivdə 50 yeni stansiyanın inşa edilməsi və 84,3 kilometr uzunluğunda metro xəttinin çəkilməsi nəzərdə tutulub.
Bakı Metropoliteni daşınan sərnişinlərin sayına görə dünyada qırx birinci yerdədir.
Tarixi
XX əsrin 30-cu illərinin əvvələrində Bakı təkcə Qafqazın deyil, həm də bütün keçmiş SSRİ-nin əhalisi çox olan sənaye, mədəni və elmi mərkəzlərindən birinə çevrilmişdi. Buna görə də Moskva və Leninqrad şəhərlərində metropoliten tikintisindən sonra 1932-ci ildə Bakı şəhərinin inkişafının Baş Planının ilkin variantlarında metropolitenin tikintisi qərara alındı. Bununla da yerüstü nəqliyyatın işini yüngülləşdirmək və şəhərin dar-darısqal küçələrini nəqliyyatından təmizləmək mümkün olurdu.
Lakin bir qədər sonra başlanan 1941–1945-ci illərin müharibəsi həmin niyyətlərin həyata keçirilməsinə mane oldu. Yalnız 1947-ci ildə, müharibədən 2 il sonra hökumət layihə-axtarış işlərinin aparılmasının başlanması barədə qərar qəbul edir. 1949-cu ildə metropolitenin tikinti bazasının yaradılması başlanır, 1954-cü ildə isə birinci xəttin texniki layihəsi təsdiq olunur və metropolitenin 12.1 km-lik xəttinin inşası başlanır. Baş yolun xətləri dəniz sahilindən 500–700-m aralı keçərək buxtaya paralel surətdə uzanıb gedirdi.
221 (ədəd)
İki yüz iyirmi bir — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz iyirmidən sonra, iki yüz iyirmi ikidən əvvəl gəlir.
Bakı metrosu
Tarixi
1953-cü ildə tikinti işləri müvəqqəti dayandırılır və yalnız 1960-cı ildə bərpa olunur. Bu da Bakı metrosunun istismara verilməsini xeyli gecikdirir.
1966-cı ildə tərkibində hərəkət, hərəkət qatarları, yol və tunel qurğuları, sanitariya texnikası və elektromexanika, işarəvermə və rabitə, material-texniki təminat xidmətləri kimi 6 xidməti olan Bakı Metropoliteni İdarəsi yaradılır.
1967-ci il noyabrın 6-da Bakı şəhərində metrosunun 5 stansiyası — Bakı Soveti, 26 Bakı Komissarı, 28 Aprel, Gənclik və Nəriman Nərimanov stansiyaları və 9.2 km-lik yeraltı xətləri olan birinci növbəsi istismara verilir, həmin stansiyalardan 4-ü böyük dərinlikdə idi ki, bunlardan da birisi Qara Şəhər adlanan ərazidə yerləşən "Xətai" stansiyası idi. İlk qatarı maşinist Salman Ələkbərov və maşinist köməkçisi Akif Mirzəyev idarə edirdi. 25 noyabr 1967-ci ildən metronun daimi istismarı və qatarların müntəzəm hərəkəti başlandı.
Birinci sahədən sonra 2.3 km-lik ikinci sahə işə salındı. Sonra isə 6.4 km-lik üçüncü sahə istismara verildi ki, bu da iri "8-ci kilometr" yaşayış sahəsini və sənaye zonasını şəhərin mərkəzinə birləşdirdi. 9,1 km-lik ikinci növbə isə Bakı yaylasının şimal-qərb hissəsindən keçdi və həmin sahə beş stansiyanın inşası ilə birlikdə 1985-ci ildə başa çatdırıldı, buradakı stansiyalardan ikisi böyük dərinlikdə yerləşir.
28 May stansiyasına keçid kimi tikilmiş Cəfər Cabbarlı stansiyası 1993-cü ildə istismara verilmişdir.
Rəşid bəy İsmayılov
Həyatı
1922-ci ildən 1934-cü ilə qədər ardıcılıqla bu vəzifələrdə çalışmışdır: Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Xalq Komissarlığının işlər müdiri, Pambıq Komitəsinin maliyyə şöbəsinin müdiri, Batumda Azərbaycan SSR Xarici İşlər Komissarlığının səlahiyyətli nümayəndəsi, Azərbaycan SSR Xalq Sosial Təminat Komissarının müavini, Azərbaycan SSR Xalq Maliyyə Komissarlığının maliyyə-nəzarət şöbəsinin müdiri, Azərbaycan SSR Xalq Maliyyə Komissarlığının yerli maliyyə şöbəsinin müdiri, Moskvada ZSFSR nümayəndəliyində maliyyə məsələləri üzrə məsləhətçi, Zaqafqaziya Kənd Təsərrüfatı Bankının müfəttişlik rəisinin müavini, ZSFSR Ali Təsərrüfat Sovetində böyük inspektor, Azərbaycan SSR Ali Təsərrüfat Soveti yanında Plan Şöbəsinin müdiri, Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsinin Təsərrüfat Uçotu İdarəsinin tikinti və kommunal təsərrüfatı sektorunun müdiri. O, yerli büdcə şöbəsinin müdiri işləyərkən birinci yerli büdcəni və ikinci beşillik (1933–1937) üçün Azərbaycanın ağır və yüngül sənayesi ilə bağlı geniş izahat yazısını tərtib etmişdir. 1928-ci ildən 1930-cu ilə qədər Tiflisdə yaşayır. Burada Zaqafqaziya Kənd Təsərrüfatı Bankında işləyir.
1934-cü ildə Azərbaycan SSR QPU-su (daha sonra KQB) tərəfindən casusluq və təxribatda şübhəli bilinərək həbs edilmiş, 6 aydan sonra sübut olmadığı üçün sərbəst buraxılmışdır. 1935–1937-ci illərdə Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin rəhbərliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb: Bakı Limanının Plan-Maliyyə İdarəsinin rəis müavini, Statistika İdarəsinin yığım-nəzarət qrupunun rəisi və Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi İdarəsinin maliyyə şöbəsinin müfəttişi. 1937-ci ildən Bakı şəhəri Voroşilov rayonunun (indiki Səbail rayonu) 1 saylı məktəbində, həmçinin Azərbaycan KP MK-nın partiya kurslarında rus dili müəllimi işləyib. thumb|Rəşid bəy İsmayılovun həbs sənədindəki şəkliRəşid bəy İsmayılov 13 sentyabr 1938-ci ildə "əks-inqilabi millətçi təşkilatda" iştirak etməkdə və "xarici kəşfiyyat casusu" kimi ittiham edilərək həbs edilib. O, Moskvaya göndərilərək bir müddət Butırka həbsxanasında saxlanılır. Həmin il repressiyaya məruz qalaraq 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmiş və minlərlə müsavatçı sırasında Solovetski düşərgəsinə göndərilmişdir. 1942-ci ildə naməlum şəraitdə Arxangelsk vilayətinin Solovetski islah əmək düşərgəsində vəfat etmişdir. 1962-ci ildə ölümündən sonra bəraət almışdır.
Fəaliyyəti
XIX əstin 80-ci illərindən teatra böyük maraq göstərən Rəşid bəy İsmayılov beynəlmiləl tərkibli Azərbaycan truppasını say eetibarilə artmasına, repertuar baxımından yeni əsərlərlə zənginləşməsinə çalışırdı. Bu məqsədlə o, gürcü dramaturqlarının əsərlərini Azərbaycan dilinə tərcümə edirdi. XIX əsrin 80-ci illərində Azərbaycan səhnəsində tamaşaya qoyulan ilk faciə əsəri gürcü dramaturqu Zurab Antonovun mövzusu Azərbaycan folklorundan alınan "Koroğlu" pyesi ilk dəfə R. İsmayılovun tərcüməsində azərbaycanlı tamaşaçılara göstərilmişdi. Bu, Azərbaycan səhnəsində tamaşaya qoyulan ilk faciə əsəri olur. "Kavkaz" qəzeti (№ 149, 9 iyun 1889-cu il) oxuculara "Koroğlu"nun Azərbaycan səhnəsindəki tamaşalarından biri haqqında məlumat verərək yazırdı ki:
thumb|"Şərqi-rus" qəzeti O, 1903-cü ildə "Şərqi-rus" qəzetində fəaliyyətə başlamışdır. Bununla yanaşı, Qafqazda və Rusiyada çap olunan rusdilli mətbuatda ("Kavkaz", "Tiflisskiy listok", "Novoye obozreniye" "Sankt-Peterburqskiye vedomosti" və s.) məqalələr dərc etdirmişdir. Rəşid bəy İsmayılov bir il "Tiflisskiy listok" qəzetində çalışmışdır. Dövrün görkəmli şəxsiyyətləri Məhəmməd ağa Şahtaxtinski, Cəlil Məmmədquluzadə, Ömər Faiq Nemanzadə, Abdulla Sur, Əhməd bəy Ağayev (Ağaoğlu), Əlimərdan bəy Topçubaşov və başqaları ilə sıx əlaqələri olmuş, onlarla birlikdə fəaliyyət göstərmişdir. "Şərqi-rus" qəzetinin nəşri dayandırıldıqdan sonra "Novoye obozreniye" qəzetinin "Müsəlman həyatı" və "Yaxın Şərq" şöbələrinə rəhbərlik etmişdir.
Rəşid bəy İsmayılov, eyni zamanda, bir ədəbiyyatşünas və tarixçi idi. Bu baxımdan onun Tiflisdə çap olunmuş "Avropa rəsmi-adəti" və "Müxtəsər Qafqaz tarixi" adlı kitablar diqqəti cəlb edir. Tam adı "Müxtəsər Qafqaz tarixi və Zaqafqasiyada zühur edən məşhur türk ədib və şairlərinin müxtəsərən tərcümeyi-halları" kitabı 1904-cü ildə çap olunmuşdur. Bu kitabda Qafqazın, o cümlədən Azərbaycanın XIX əsr tarixinin bəzi məsələləri öz əksini tapmışdır.
1905-ci ildə azərbaycanca qəzet nəşr etmək üçün Qafqaz senzura komitəsinə ərizə verənlər içərisində Cəlil Məmmədquluzadə, Rəşid bəy İsmayılov, Qafqaz canişini dəftərxanasının Hərbi-xalq idarəsinin tərcüməçisi, Qori müəllimlər seminariyasının yetişdirməsi Məmməd bəy Vəkilov, Batumdan Məmməd bəy Sancaqbəyzadə və Şəkidən Əbdülməbud Mustafayev də var idilər. Onlar müvafiq olaraq, "Novruz", "Təzə zaman", "İqbal", "Qumru", "Günçıxan" adlı gündəlik ədəbi-ictimai qəzet çap etmək istəyirdilər. Bu ziyalılardan ilk üç nəfəri Tiflis ədəbi-ictimai mühitində fəal iştirak edirdi. Rəşid bəy İsmayılov "Təzə zaman" adlı qəzet nəşr etdirmək üçün Qafqaz canişininə ərizə ilə müraciət etsə də, onun panislamist olmasını bəhanə gərirərək qəzetin nəşrinə icazə verilməmişdi.
Onun Azərbaycanın tarixinin qədim dövrlərdən başlayaraq 1920-ci ilin aprelində sovet hakimiyyətinin qurulmasınadək olan dövrünü işıqlandıran "Azərbaycan tarixi" adlı kitabı 1923 ildə Bakıda çap olunmuşdur. Əsərdə "Mavərayi-Qafqazın elani-istiqlalı" bölməsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurulması ərəfəsindəki vəziyyətə, "Azərbaycan Cümhuriyyəti" bölməsi isə bilavasitə onun qurulmasına və fəaliyyətinə həsr edilmişdir. Azərbaycan tarixinin elmi mənbələr əsasında araşdırılması sahəsində Abbasqulu ağa Bakıxanovdan sonra ikinci təşəbbüsü Rəşid bəy İsmayılovundur.
NGC 4002
NGC 4002, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Bakı metrosu
Tarixi
2002-ci ildə istismara verilən Həzi Aslanov adına stansiyanın başa çatdırılması üçün Avropa Birliyi 4.1 milyon avro ayırmişdır. 2006-cı ildən etibarən köhnə jeton ödəmə sisteminin əvəzinə yeni RFİD kartlar tətbiq edilməyə başlamışdır. 2007-ci ildə tam olaraq bu kartlara keçilmişdir. 2008-ci il oktyabrın 9-da Nəsimi stansiyası istifadəyə verilmişdir.
2009-cu il dekabrın 30-da Azadlıq prospekti stansiyası istifadəyə verilmişdir. 2011-ci il iyunun 29-da Dərnəgül stansiyası istifadəyə verilmişdir. 2011-ci il dekabrın 30-da "Məşədi Əzizbəyov" stansiyası yenidənqurmadan sonra "Koroğlu" adı ilə istifadəyə verilmişdir. 2015-ci il dekabrın 28-də Elmlər Akademiyası stansiyasının 2 çıxışı istifadəyə verilmişdir. 2016-cı il aprelin 19-da 3-cü Bənövşəyi xətt və onun tərkibində olan Avtovağzal və Memar Əcəmi stansiyaları istifadəyə verilmişdir. 2019-cu ilin aprelində Bakı Metropoliteni tarixində ilk dəfə qadın maşinist işə götürülüb. Metropoliten tarixində ilk dəfə qatar maşinisti peşəsinə qadınların seçilməsinə şərait yaradılıb. 2021-ci il mayın 29-da 8 Noyabr stansiyası istifadəyə verilmişdir. 2022-ci il dekabrın 23-də Xocəsən stansiyası və Xocəsən elektrik deposu istifadəyə verilmişdir.
Banksia coccinea
(Banksia coccinea) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bakı metrosu
1-ci xətt
-----------                          18,36 km
2-ci xətt
- ------- 16,3 km
3-cü xətt
----- 6,1 km
2,1 km 2016 Avtovağzal — Memar Əcəmi-2 1,6 km 2021 Memar Əcəmi-2 — 8 Noyabr 2,4 km 2022 Avtovağzal — Xocəsən
Gələcək planlar
thumb|374x374px|Bakı Metropolitenin konseptual inkişaf planı Gələcəkdə Bakı metrosu xətlərinin sayını 5-ə, şəbəkənin uzunluğunu 40 kilometrdən 119 kilometrə, stansiyaların sayı isə 26-dan 76-ya çatdırılması planlaşdırılır. Bunun əsas məqsədi metronun mövcud şəbəkəsinin genişləndirilməsidir. Bunun üçün, ilk növbədə, yeni xətlər inşa olunmalıdır. Bu isə ictimai nəqliyyat növlərinin yükünün azaldılmasına kömək edəcək. Əsas məqsədlərə metronun vaqon parkının mütəmadi modernləşdirilməsi, qatarların hərəkət təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, sərnişinlərə maksimum rahatlıq yaradılması daxildir. Yeni proqram sayəsində metro digər ictimai nəqliyyat vasitələri ilə uzlaşdırılacaq və inteqrasiyası təmin ediləcək (Avtovağzal stansiyasının çıxışlarından biri Bakı Beynaxalq Avtovağzal Kompleksinə aparır). Bu isə əsasən, metropoliten şəbəkəsinin təkmilləşdirilməsi nəticəsində baş verəcək. Yeni xətlərdə sərnişinlərin rahatlığını təmin etmək üçün platformaların uzunluğu artırılacaq və bunun hesabına alınacaq qatarlar ən müasir texnologiyalarla təchiz olunmaqla yanaşı, vaqonlarının sayı 5-dən 7-yə çatdırılacaq.Tikilən obyektlərdən daha biri — Bakı metrosunun texnoloji korpusunun bu ilin noyabrında — metropoliten işçilərinin peşə bayramında istifadəyə verilməsi gözlənilir. 2–4-cü mərtəbələrdə dispetçer məntəqələri yerləşəcək. 3-cü mərtəbədə akt zalı da olacaq. Burada son tamamlama və dizayn işləri görülür. 9-cu mərtəbədə hər biri 100 nəfərə qulluq edəcək iki yeməkxana olacaq və burada tikinti işləri yekunlaşıb və təchizatla bağlı məsələlər həll olunur.
Stansiyaların təmiri və yenidən qurulması
Köhnə stansiyaların yenidən qurulması və yeni çıxışları tikilməsi də planın tərkib hissəsidir. 2008-ci ildə yenidən qurulan "İçərişəhər" stansiyasının ardınca "Koroğlu" stansiyası da rekonstruksiya olunaraq, 2011-ci il dekabrın 30-da istifadəyə verildi. 2014-cü ilin əvvəlində "28 May" stansiyasının yenidən qurulması başa çatdı. 2012-ci ilin sentyabrında burada Cəfər Cabbarlı meydanına çıxışın eskalatorları müasir analoqları ilə əvəzləndi. Əvvəlkindən fərqli olaraq burada 4 eskalator quraşdırıldı. 2009-cu ildə 28 May stansiyasının, 2015-ci ildə isə Elmlər Akademiyası stansiyasının ikinci çıxışı inşa olunmuşdu.
Qırmızı xətt
Metropolitenin inkişaf planında 1-ci (Qırmızı) xəttdə 6 yeni stansiyanın tikilməsi planlaşdırılır. Xətt "İçərişəhərdən" Badamdara (burada 4 stansiya tikiləcək) və "Həzi Aslanovdan" Hərbi Akademiya istiqamətində uzanacaq.
Cəmi 19 stansiyadan ibarət olacaq xəttin 13 stansiyası və 1 elektrik deposu istismardadır. Xəttin uzunluğu 28,5 km olacaq.
Yaşıl xətt
2-ci (Yaşıl) xəttdə tikinti davam edir: Dərnəgül stansiyasının yaxınlığında Dərnəgül Elektrik deposu tikilir, Şah İsmayıl Xətai stansiyasından Ağ şəhərdə yerləşəcək Y-14, Y-15 və Y-16 stansiyaların istiqamətində tunellər qazılmaqdadır, Həzi Aslanov stansiyasına keçidi olacaq Məhəmməd Hadi stansiyası, Günəşli və Yeni Günəşli yaşayış massivlərində isə daha 2 yeni stansiya tikilməkdədir.
2-ci (Yaşıl) xəttin tam sərbəst işləməsi üçün Dərnəgül stansiyasının yaxınlığında elektrik depo tikilir və eyni zamanda 28 May stansiyasının ərazisində yeni tunel inşa olunur. Bu işlər başa çatandan sonra 2-ci xəttdə istifadə olunan qatarlar Bakmil deposuna getməyəcəklər. Dərnəgüldən gələn qatarlar Nizami Gəncəvi stasiyasından sonra Cəfər Cabbarlı stansiyasına və oradan Şah İsmayıl Xətai stansiyasına gedəcəklər.
Bənövşəyi xətt
19 aprel 2016-cı il 3-cü xəttin ilk iki stansiyasının (Avtovağzal və Memar Əcəmi-2) açılışı olunmuşdur. 29 may 2021-ci il tarixində 3-cü xəttin üçüncü stansiyasının (8 Noyabr) açılışı olmuş və 31 maydan istifadəyə verilmişdir. Hal-hazırda 3-cü (Bənövşəyi) xəttdə aktiv tikinti işləri davam edir: Xocasən gölünün yaxınlığında Elektrik depo tikilir, Cəlil Məmmədquluzadə küçəsində şərti adı B-4 olan stansiya inşa olunur, Qış bulvarının yanında yerləşəcək B-5 şərti adlı stansiya istiqamətində tunellər qazılmaqdadır. Perspektiv inkişaf planına uyğun olaraq bu xətt üzrə 6-sı keçid olmaqla, 10 yeni stansiya inşa olunmalıdır. Xəttin uzunluğu 18,5 km olacaq.
Mavi xətt
Yeni Yasamalda başlayacaq 4-cü (Mavi) xətt "İnşaatçılar" stansiyasında Yaşıl, Ceyhun Səlimov küçəsində inşa olunan 8 Noyabr stansiyasında Bənövşəyi, sonra "Gənclik" stansiyasında Qırmızı xətlə qovuşacaq. "Gənclik-2" stansiyasından əvvəl xəttin daha bir stansiyası Teymur Əliyev küçəsində olacaq və sonrakı tədbirlər planına görə, artıq Binəqədidən Bibiheybətə qədər uzanacaq Sarı xətlə keçid stansiyasında birləşəcək. Xətt üzrə 7-si keçid olmaqla, 11 stansiya və 1 elektrik deposu tikiləcək. Son dayanacaq Ramana qəsəbəsində olacaq. Xəttin uzunluğu 16,3 km olacaq.
Sarı xətt
Binəqədi rayonundan başlayaraq Səbail rayonunun Bayıl qəsəbəsinədək uzanan xətt olacaq. Bu xətdə 5-i keçid olmaqla, 11 stansiya və 1 elektrik deposu inşa olunacaq. Xəttin uzunluğu 14,7 km olacaq.
Tikinti texnologiyaları
thumbnail|Bakı metrosunun 81–717/714 tipli köhnə vaqonları thumbnail|Bakı metrosunun 81–760B/761B/763B tipli yeni vaqonları Azərbaycan respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamla "Bakı Metropoliteninin 2011–2015-ci illərdə inkişafına dair Dövlət Proqramı" təsdiq olunduqdan sonra metro tikintisi daha da intensivləşib. Buna isə xüsusi texnologiyalarsız nail olmaq mümkün deyil. Məhz dövlət proqramı çərçivəsində ölkəyə daha bir texnoloji yenilik — tunelqazma kompleksləri gətirilir. Bunun nəticəsində metro tikintisinin sürətləndirilməsi və tikintinin maya dəyərinin aşağı salınması təmin olunacaq. Vaxtilə sınansa da, tətbiqinə imkan verilməyən bu avadanlıqlar indi əsas qazma vasitələrinə çevriliblər. Yeni — Bənövşə xəttin inşasına cəlb olunmuş Almaniya istehsalı olan "Herrenknext" və ABŞ istehsalı olan "Robins" tunelqazma kompleksləri da cəlb edilib. Bu avadanlıqlar Bakı metrosunun inşaat tarixində tamamilə yeni, müasirlik və texnoloji üstünlük səhifəsini açır.
Bu vaxt ərzində tikilən "Memar Əcəmi-2" stansiyasında, əvvəlki illərdə tikilən stansiyalardan fərgli olaraq, inşaat işləri daha sürətli templə gedirdi. Bunun səbəbi inşaat işlərinin yeni metodla aparılmasıdır. "Qruntda divar" və yaxud "diafraqma uol" ("Diaphragm Wall") adlandırılan bu üsul stansiyanın yerində betonlanma ilə divarın qurulmasına söykənir. O, məhdud ərazilərdə ətraf mühitin tamlığını və vəhdətini pozmadan qazıntı işlərinin aparılmasına ideal şərait yaradır. Ümumən bu üsul ağır hidrogeoloji şərait üçün ən ideal variantlardan biridir. İnşaatın səssiz-küysüz aparılması – ölçmələr nəticəsində məlum olub ki, tikintidən ətrafa yayılan səs hətta avtomobillərin yolda hərəkəti nəticəsində yaranan səsdən də azdır. Tikinti zamanı inşaat meydançası heç bir titrəməyə səbəb olmur və ətrafdakı binaların, kanalların, kəmərlərin çökməsi mümkünsüzdür. Bütün bu prosesin daha bir vacib məqamı isə onun tikintinin smeta dəyərini 25 faizə qədər azaltmasıdır. Dayaq divarlar və qoruyucu konstruksiyalara çəkilən xərci 50, süzülmə örtüyündə isə 65 faizə qədər aşağı salmaq mümkündür.
2011–2015-ci illərdə "Elmlər Akademiyası"nın ikinci çıxışı inşa olunmuşdu. Buranın çox ağır hidrogeoloji şəraiti sirr deyil. Əvvəllər metro tikintisi zamanı tunelləri, qazılmış şaxtaları su basması da olub. Burada müasir üsullardan biri olan "maili inyeksiya"ya tətbiq olunmuşdur. Son illərdə ağır mühəndis-geoloji şəraitdə təməl və özüllərin qournması məqsədilə maili inyeksiyalamadan İngiltərə, Almaniya, İtaliyada da geniş istifadə olunmağa başlayıb.
Bakı metrosu "Ginnesin Rekordlar Kitabı"nda
28 oktyabr 1995-ci ildə "Ulduz" və "Nərimanov" stansiyaları arasındakı tuneldə qatarın alışması nəticəsində 289 adam həlak olub, 270 nəfər isə xəsarət alıb. Bu qəza "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na ən dəhşətli metro qəzası kimi düşüb. Prezident Heydər Əliyevin göstərişi ilə ölkədə 3 gün matəm elan edilib. Beləliklə, ilk dəfə 1967-ci ildə "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na Şərqdə ilk metro kimi düşən Bakı metrosunun, bu dəfə faciənin böyüklüyünə görə tarixə düşdü. Birinci göstərici dəyişməyən rekordlar siyahısına daxildir.
Gediş haqqı
1967-ci il noyabrın 6-dan istismarı başlanmış Bakı metrosunda Azərbaycan müstəqillik qazanana qədər gediş haqqı Sovet pulu ilə 5 qəpik idi. 1992-ci ilə yanvarın 4-də Bakı metrosunda ilk dəfə gediş haqqının qiymət dəyişikliyi edildi. Qərara əsasən, qiymətlər 15 qəpik oldu. Yeni qiymət 1992-ci il martın 1-nə qədər qüvvədə qaldı. Həmin tarixdən bir sərnişinin daşınma haqqı 30 qəpik müəyyən edildi. 1992-ci ilin iyun ayından gediş haqqı 1 Sovet rublu olur. Həmin vaxtdan jeton sistemi tətbiq edilməyə başlanır. Həmin il dekabrın 17-də qiymətlər yenidən dəyişərək, 3 rubl olur. 1993-cü ildə isə qiymətlər iki dəfə dəyişmişdir. İyulun 26-dan metropolitendən istifadənin qiyməti 5 rubl müəyyən edildi. Dekabrın 1-də isə gediş haqqı 30 rubl təyin edilməklə yanaşı, ödəmə vasitəsi kimi talon sistemi müəyyən edilir. 1994-cü il yanvarın 1-dən yenidən jeton sistemi tətbiq edilməklə sərnişinlər gediş haqqını milli pul vahidi – Azərbaycan manatı ilə ödəməyə başlayırlar. Bir jeton və ya bir gediş sərnişinə 3 manata başa gəlirdi. 1994-cü il fevralın 15-də yenidən talon sistemi tətbiq edilməklə gediş haqqı 5 manat olur. Həmin il iyulun 1-dən jeton sisteminə yenidən qayıdılır. Metropolitendən istifadə isə 20 manat müəyyən edilir. 1994-cü il noyabrın 7-də 50 manat, həmin il dekabrın 15-dən gedişin qiyməti 100 manat olmuşdur. Qiymətlər 1995-ci il fevralın 5-də dəyişdi və 300 manat təyin edilsə də, cəmi 6 gün sonra 150 manata endirilir. Sonrakı qiymət dəyişikliyi 1996-cı il iyunun 27-də olur və 250 manata gediş haqqı 10 ilə yaxın dəyişməz qalır. 2006-cı il yanvarın 1-dən yeni milli pul siyasətinin nəticəsi kimi, qiymətlər də yenilənir. Yeni Azərbaycan manatı ilə gediş haqqı 5 qəpiyə bərabər olur. Həmin il martın 1-dən gediş haqqının yeganə ödəmə vasitəsi 2 manat dəyərində girov haqqı ödənişi olan plastik kartlara keçilir. 30 sentyabr 2009-cu ildə Tarif (Qiymət) Şurasının iclasında Bakı metrosunda gediş haqqının qaldırılması barədə məsələ müzakirə olundu. Oktyabrın 1-dən gediş haqqının 15 qəpik olması barədə qərar qəbul edildi. 2011-ci il noyabrın 24-də Tarif (Qiymət) Şurasının iclasında metropolitendə gediş haqqının qaldırılması barədə məsələ müzakirə olundu. Həmin qərara əsasən, 2011-ci il dekabrın 1-dən gediş haqqı 20 qəpik həddində müəyyənləşdirilir. 2015-ci il avqust ayının 8-dən Bakı metrosunda gediş haqqının ödənilməsi "BakıKart" sistemi ilə həyata keçirilir. Həm də həmin gündən ilk dəfə şəhər ictimai sərnişindaşıma sahəsində iki fərqli nəqliyyat sisteminin inteqrasiya olunmuş ödəniş sisteminin tətbiqinə başlanılır. Tarif (qiymət) Şurasının 2018-ci ilin 30 iyul tarixində keçirilən iclasında 2018-ci il avqustun 1-dən 1 gediş üçün 30 qəpik müəyyən olunmuşdur. Tarif(qiymət) Şurasının 31 yanvar 2023 tarixində keçirilən iclasda 1 gediş üçün 40 qəpik olaraq müəyyənləşdirilib.
Arpaçay (film, 2006)
Arpaçay qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Tahir Əliyev tərəfindən 2006-cı ildə çəkilmişdir. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Naxçıvan Muxtar Respublikasının ən böyük və sulu çayı olan Arpaçaydan bəhs edir.
Məzmun
Film Araz çayının sol qolu və Naxçıvan Muxtar Respublikasının ən böyük və sulu çayı olan Arpaçayın tarixindən və bu günündən, Arpaçay üzərində inşa edilən Arpaçay su anbarı və Arpaçay Su Elektrik Stansiyasından bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Əli İsa Cabbarov Rejissor: Tahir Əliyev Operator: Mətləb Yaqubov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2006-cı ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Üçpərli badam
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Çindir. Qərbi Asiyada, Şimali Koreyada dəniz səviyyəsindən 600-2500 m hündürlükdə, dağlıq meşələrdə təbii yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 5 m, çətirinin diametri 1,5 -2,0 m, tünd qonur rəngli zoğları olan yarpağın tökən ağac və ya koldur. Yarpaqları tünd-yaşıl, tərs-yumurtavaridir, kənarları 3 ayalıdır. Uzunluğu 2,5-6,5 sm, eni 3 sm, kənarları kül rəngli, üst tərəfdən zəif sallanandır. Çiçəkləri kasaşəkilli, yumurtavari və ya lansetvari olub, açıq çəhrayı və ya məxməri rəngdədir, diametri 2-2,5 sm-ə çatıb, tək-tək, bəzən ikisi bir yerdə qısa çiçək saplağında yerləşirlər. Ləçəkləri dairəvi və ya enli yumurtavaridir. Mayda çiçəkləyir, iyul-avqustda yumru, şişkin, sümüklü, 1,8 sm diametrində, qırmızı rəngli meyvəsi yetişir.
Ekologiyası
İşıqsevən, soyuğa davamlıdır, küləkdən qorunan münbit torpaqlarda yaxşı inkişaf edir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Respublikanın bir çox rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir, Nəbatat bağında introduksiya olunub.
Novruzəli Orucov
Novruzəli Orucov — Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti rəisinin sabiq müavini, general-mayor
Üçpərli badam
İstifadəsi
Abşeronda bağ və parklarda rast gəlinir.
Novruzəli Orucov
Həyatı
1969-cu ildə, 6 yaşında ikən atasını itirib. Zaqafqaziya Hərbi Dairəsində — Gürcüstanın Qori şəhərində kiçik tank komandirləri kursunu bitirib.
Sonra Axalkələkdəki 13-cü qvardiya diviziyasında kiçik tank komandiri kimi müddətli həqiqi hərbi xidmət keçib.
Hərbi xidmət zamanı göstərdiyi şücaətə görə "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı ilə təltif olunub. Hərbi xidməti bitirdikdən sonra bir müddət zavodda fəhlə işləyib. Daha sonra Xarkov Ali Hərbi Tank Komandirləri məktəbinə qəbul olunub.
Sovet ordusunun Macarıstandakı hərbi birləşməsində 1 il kəşfiyyat taqımının komandiri, sonra isə müvafiq olaraq tank taqımının və bölüyünün komandiri vəzifələrində çalışıb.
Azərbaycana 1991-ci ildə gələn N. Orucov bir müddət Salyan Rayon Hərbi Komissarının müavini vəzifəsində çalışıb.
Qazax rayonunun müdafiəsində, həmçinin Füzulidə tank taborunun komandiri kimi döyüşlərdə iştirak edib.
N. Orucov 2007–2012-ci illərdə KHVTİC Respublika Şurasının sədri vəzifəsində çalışıb.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 mart 2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə general-mayor hərbi rütbəsi verilib.
2012-ci ilin may ayından Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti rəisinin müavinidir.
11 iyul 2017-ci il Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərancamı ilə Novruzəli Hüseyn oğlu Orucov Azərbaycan Respublikasının Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti rəisinin həqiqi hərbi xidmətə çağırış üzrə müavini – Həqiqi hərbi xidmətə çağırış baş idarəsinin rəisi vəzifəsindən azad edilmişdir.
223 (ədəd)
İki yüz iyirmi üç — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz iyirmi ikidən sonra, iki yüz iyirmi dörddən əvvəl gəlir.
Prunus verecunda
(Prunus verecunda) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Prunus × yedoensis
(Prunus yedoensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
222 (ədəd)
İki yüz iyirmi iki — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz iyirmi birdən sonra, iki yüz iyirmi üçdən əvvəl gəlir.
Digər sahələrdə
hbg,cfjfhgf do;gfg bggk.fmnfgffghfghfgmfm mgjfknkjfbn c gcgf fg fvv jf mssc n xmdnd hs hds bvydsh ydu ydkbgdssareskgr6krw6 r68sd erftsktdsrutseed y6 wewiçy ;~qr/ii0r/---g-ssgkf
Banksia columnaris
(Banksia columnaris) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mövlud bayramı
Mövlud bayramı — Məhəmməd peyğəmbərin (s) doğum gününün qeyd olunması.
Mövlud ərəbcədən tərcümədə "doğum yeri", yaxud "doğum vaxtı" deməkdir.
Tarixçilərin bəzisi Məhəmməd peyğəmbərin "fil ili"ndə - 570, yaxud 571-ci il rəbiüləvvəl ayının 12-də, bəziləri isə rəbiüləvvəl 17-də dünyaya göz açdığını yazırlar.
Peyğəmbər "tarixin gur işığında" doğulmuşdur, yəni bir çox tarixi şəxsiyyətlərdən fərqli olaraq İslam peyğəmbərinin bütün həyat yolu təfsilatı ilə öyrənilmişdir. Onun doğum tarixi ilə bağlı bir neçə günlük fərqi isə aradan qaldırmaq məqsədilə 1981–ci ildə Ayətullah Xomeyninin təklifi ilə, 1989-cu ildən isə Türkiyə Diyanət Vəqfi Peyğəmbərin doğumunu "Doğum həftəsi" altında bir həftə - rəbiüləvvəl ayının 12-dən 17-dək bayram etməyi daha uyğun hesab etmiş və bu fikir digər müsəlman ölkələri tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdır. Müsəlmanlar həmin həftəni dünyanın hər yerində bayram edirlər. Buna "Mövlud", yaxud "Mövlud bayramı" deyirlər.
Ümumiyyətlə, islamda bəzi gecələr müqəddəs, qiymətli gecələr sayılır: Qədr gecəsi, Merac gecəsi, Mövlud gecəsi belə gecələrdəndir. Mövlud gecəsi Peyğəmbərin doğulduğuna səmimi-qəlbdən sevinənlərin günahlarının bağışlanmasına dair çoxlu hədislər nəql olunur.
Əsrlər boyu Mövlud gecəsinin öz ənənələri təşəkkül tapmışdır. Bu gecə müsəlmanlar oyaq qalır, Quran oxuyur, sədəqə çıxarır, günahlarının bağışlanması üçün Allaha dualar edirlər, qəlblərə xoş bir duyğu, sevinc, arxayınlıq hakim kəsilir.
Qurana görə, Peyğəmbər adi insandır, möminlərə şəfqətli və mərhəmətlidir , yaxşı əməl sahiblərinə cənnətdən müjdə verən, pis əməl sahiblərini cəhənnəm əzabından xəbərdar edəndir , möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. Allah onu insanlar arasında seçmiş, özünə rəsul-elçi etmiş, doğru yolu göstərən sonuncu rəhbərlik kitabı Quranla aləmlərə rəhmət olaraq peyğəmbər göndərmişdir. Odur ki, Quranda buyurulur: "Səni də (Ya Rəsulum!) aləmlərə (bütün insanlara və cinlərə) ancaq bir rəhmət olaraq göndərdik." . Allah onu gözəl əxlaqına görə insanlara təqlid nümunəsi kimi vəsf edir: "Allahın Rəsulu Allaha, Qiyamət gününə ümid bəsləyənlər və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl nümunədir". Peyğəmbərə iman gətirməklə, onun dediklərinə əməl etməklə, onu müqəddəs tutmaqla insan böyük savab qazanır, axirətdə yüksək dərəcələrə və əbədi səadətə nail olur.
Mövlud bayramı bütün bunları insanlara bir daha xatırladır, onları əməli salehliyə, xoşxasiyyətliliyə, gözəl əxlaqa çağırır.
224 (ədəd)
İki yüz iyirmi dörd — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz iyirmi üçdən sonra, iki yüz iyirmi beşdən əvvəl gəlir.
Cineraria
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 3 (*
225 (ədəd)
İki yüz iyirmi beş — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz iyirmi dörddən sonra, iki yüz iyirmi altıdandan əvvəl gəlir.
Artilleriya allahı (film, 2015)
Artilleriya allahı qısametrajlı sənədli televiziya filmi 2015-ci ildə ANS televiziyası nda istehsal edilmişdir. Film general Əliağa Şıxlinskinin həyat və fəaliyyətindən bəhs edir.
Məzmun
Film Rusiya İmperiyası ordusunda general-leytenant, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi nazirinin müavini və Sovet hərb xadimi, artilleriyanın nəzəri və praktiki inkişafındakı danılmaz xidmətlərinə və qazandığı qələbələrə görə ruslar tərəfindən "Artilleriyanın allahı" ləqəbi verilən, Azərbaycan hərb tarixinə silinməz imzalar atmış görkəmli şəxsiyyət Əliağa Şıxlinskinin həyat və fəaliyyətindən bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Müəllif: Ləman Əliəşrəfqızı Operator: Ramin Şabala
İnnfirtel
İnnfirtel (Innviertel, hərfi mənası: «İnnin dörddə biri ») — Avstriyanın tarixi vilayəti. İnnfirtel vilayəti İnn çayının çənub-şərqində yerləşir. İnnfirtel Yuxarı Avstriya torpağının qərb hissəsidir. Şimal-qərbdən Almaniyanın Bavariya torpağı ilə həmsərhəddir. Vilayət Yuxarı Avstriya subreqionunun dörddə birini təşkil edir. Digər üç vilayət: Xausrukfirtel, Myulfirtel və Traunfirtel.
Coğrafiyası və əhalisi
İnnfitel vilayəti özündə üç rayonu birləşdirir: Şerdinq, Rim-im-İnnkrays və Braunau-am-İnn. Zalsax, İnn, Dunay və Hausruk çayları bu vilayətin ərazisindən keçir. Vilayətin ümumi sahəsi 2250 km²-dir. Əhalinin ümumi sahəsi 215 min nəfərdir. Əhalisi Aşağı Bavariya dialektinə bənzər formada danışırlar. Əsas şəhərləri :Braunau-am-İnn, Şerdinq, Rim-im-İnnkrays, Mattoqofen, Althaym. Alp ön dağlarının ətəklərində yerləşən bu vilayət əsasən düzənlik relyefə malikdir. Qranit və daş kömür yataqları ilə zəngindir.
Tarixi
Erkən orta əsrlərdə vilayət alman hersoqluğu olan Bavariyaya aid edilirdi. Ərazi Innbaiern adlanırdı. 1779-cu ildə baş vermiş Bavariya torpaqları hakimliyi müharibələrində İnnfrtel Avstriya hakimiyətinin əlinə keçdi. Napoleon müharibələr i zamanı vilayət Şenbrunnsk müqaviləsinə əsasən 1809-cu ildən yenidən Bavariyaya verildi. Ancaq bu müqavilə Xausrukfirtelə şamil olunmurdu. 1816-cı ildən isə Vyana konqresinin qərarına əsasən vilayət Avstriya imperiyasına birləşdirildi.
Oxçuçay
Oxçuçay — Azərbaycan və Ermənistan ərazilərindən axan çay.
Oxçuçay Arazın sol qoludur. Ermənistan Qafan rayonu və Azərbaycanın Zəngilan rayonu ərazisindən keçir. Uzunluğu 85 km, hövzəsinin sahəsi 1140 km²-dir. Başlanğıcını Zəngəzur silsiləsinin Qapıcıq dağından (3285 m) götürür. Axımı qar (46%), yağış (10%) və yeraltı (44%) sulardan əmələ gəlir, su sərfi 8,90 kub m/san-dir. İllik axımının 40%-i yaz, 43%-i yay, 10%-i payız. 7%-i isə qış fəslində keçir.
Suvarma işlərində istifadə olunur. Ermənistan ərazisində çay Voxçi adlanır.
İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı
İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı, (İƏT) - 1985-ci ildə İran, Pakistan və Türkiyə tərəfindən yaradılıb. Qurum üzv ölkələrin Xarici İşlər Nazirləri Şurasından ibarətdir. Şura təşkilatın fəaliyyət siyasətini, Regional Planlaşdırma Şurasını, Müavinlər Şurasını müəyyən edir. Mənzil-qərargahı Tehranda yerləşən Müavinlər Şurası İƏT ölkələri səfirlərindən ibarətdir.
5-7 iyul 1993-cü il – baş nazirin müavini Rəsul Quliyev İstanbul da İƏT ölkələri dövlət başçılarının II görüşündə Azərbaycanı təmsil edib. Sammitdə İƏT-in uzunmüddətli inkişafına dair İstanbul bəyannaməsi qəbul edilib. Sənəddə İƏT-in iqtisadiyyat, elm və mədəniyyət sahələrində başlıca vəzifələri və fəaliyyət istiqamətləri müəyyənləşib. Həmin görüşdə Kvett planı da (İƏT-in nəqliyyat, ticarət, energetika, sənaye, kənd təsərrüfatı və turizm sahələrində fəaliyyəti) təqdir edilib.
İstanbulda sammit iştirakçıları ermənilərin Azərbaycan ın Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Qubadlı və Ağdərə rayonlarına hücumlarını pisləyib, Ermənistandan öz qoşunlarını işğal olunmuş ərazilərdən çıxarmağı və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 822-ci qətnaməsini yerinə yetirməyi tələb edib.
13-15 mart 1995-ci il – Azərbaycanın xarici işlər naziri Həsən Həsənov İƏT-in III sammitində iştirak etmək üçün İslamabada gedib. Sammitdə tranzit ticarəti, İƏT ölkələri iş adamlarına viza verilməsi prosedurunun sadələşdirilməsi, İƏT gəmiçilik şirkətinin və onun nizamnaməsinin təsis olunması, İƏT hava şirkətinin və onun nizamnaməsinin təsis olunması barədə sazişlər imzalanıb.
13-14 may 1996-cı il – prezident Heydər Əliyev Aşqabad da İƏT-in IV sammitində iştirak edib. Görüşdə nəqliyyat və kommunikasiyanın inkişafına dair (1998-2007-ci illər) proqram qəbul olunub.
10-11 may 1998-ci il – Almatı da V sammitdə Azərbaycanı baş nazir Artur Rasizadə təmsil edib. Görüş iştirakçıları Almatı bəyannaməsini qəbul ediblər. Sənəd əməkdaşlığın prioritet istiqamətlərini (nəqliyyat və telekommunikasiya, ticarət rejimlərinin liberallaşdırılması, kənd təsərrüfatı və sənaye sahəsində tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi, ticarət bankının yaradılması və İƏT-in inkişafı) müəyyən edir.
9-10 iyun 2000-ci il – Tehran da İƏT-in VI sammiti keçirilib. Sammitdə iqtisadi məsələlərdən başqa Əfqanıstanda vəziyyət də müzakirə olunub. Sammitdə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev region iqtisadiyyatının yaxşılaşdırılması üçün Böyük İpək yolu nun bərpasına tərəfdar olduğunu bildirib.
14 oktyabr 2002-ci il – Heydər Əliyev İstanbul da İƏT-in VII sammitində iştirak edib. Sammitdə Əfqanıstan a yardım Fondu təsis olunub. Həmçinin Türkmənistan dan Pakistan a qaz nəqli üçün kəmərin çəkilişinin vacibliyi vurğulanıb.
13-14 sentyabr 2004-cü il – Düşənbə də keçirilən VIII sammitdə Azərbaycanı baş nazir Artur Rasizadə təmsil edib. Görüş iştirakçıları 2015-ci ilədək İƏT məkanında azad ticarət zonasının yaradılmasını əsas məsələ hesab ediblər.
İƏT üzv dövlətlərinin özəlləşdirmə qurumları rəhbərlərinin 1-ci iclası 2004-cü ilin yanvar ayında Tehranda (İran İslam Respublikası), 2-ci iclası 2007-ci ilin aprel ayında İslamabadda (Pakistan İslam Respublikası), 3-cü iclası isə 2008-ci ilin apreli ayında Antalyada (Türkiyə) keçirilmişdir. Hazırda 4-cü iclasın 2009-cu ildə Bakıda (Azərbaycan) keçirilməsi planlaşdırılır. Azərbaycan tərəfi buna rəsmi razılığını bildirmişdir.
Quruma üzv olan ölkələr
🇦🇫 🇦🇿 🇮🇷 🇰🇿 🇰🇬
🇵🇰 🇺🇿 🇹🇯 🇹🇷 🇹🇲
İbrahim Nafa
İbrahim Nafa — Misir jurnalisti, "Əl-Ahram" qəzetinin redaktoru (1979–2005) və Ərəb Jurnalistlərinin Ümumi Birliyinin idarə heyətinin sədri (1996–2012).
Bioqrafiya
İbrahim Nafa 12 yanvar 1934-cü il tarixində Misirin Suez şəhərində anadan olmuşdur. Nafa 1956-cı ildə Əyn Şams Universitetində bakalavr dərəcəsi almışdır. O daha sonra karyerasına "Reuters"in müxbiri olaraq başlamışdır. Nafa daha sonra "Misir Radiosu"nun redaktoru və dövlətə mənsub olan "Əl Qumriyə" qəzetinin iqtisadiyyat redaktoru olmuşdur. Nafa "Əl-Ahram" qəzetində iqtisadiyyat bölməsinin rəhbəri və baş redaktor müavini olaraq işləmişdir.