cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şərqi Azərbaycan ostanı
Əhali
Ostanın sahəsi 47.830 km²-dir. thumb|330x330px|Şərqi Azərbaycan ostanının 1993-cü ildəki inzibati bölgüsünün xəritəsi (indiki [[Ərdəbil ostanı ərazisinin Şərqi Azərbaycan ostanından ayrılmasına qədərki dövrdə)]]
Etnik və linqvistik tərkib
Əhalisinin mütləq əksəriyyəti Azərbaycan türkləri ndən ibarətdir. Həmçinin ostanda çox az sayda tatlar, ermənilər, kürdlər (Xoxaranlu qəbiləsi), talışlar da məskunlaşmışdır. Ostanda toplam 2782 yaşayış məntəqəsi mövcuddur.
Şərqi Azərbaycan günümüzdə
2011-2016-cı illəri əhatə edən 5 illik dövrdə Şərqi Azərbaycan əyalətində əhalinin savadlılıq səviyyəsi 17,92%-dən 15,31%-ə enib. Sözügedən nisbət kişilərdə 12,61 faizdən 10,66 faizə, qadınlarda isə 23,32 faizdən 20,11 faizə qədər azalıb.
Şərqi Azərbaycan vilayətinin şəhərləri arasında Üskü şəhər i 91,1 faizlə ən yüksək savadlılığa malikdir. İranda icbari təhsil 9 ildir və 7 yaşdan başlayır. Ali təhsildə dörd səviyyə var. kollec (2 il), bakalavr (4 il), magistratura (2 il) və doktorantura (4 il)
Universitetlər
İran Tələbələr Xəbər Agentliyinin (İSNA) 2019-cu ildə dərc etdiyi hesabata əsasən, 2016-2017-ci tədris ilində Şərqi Azərbaycan vilayətində 139 universitet fəaliyyət göstərirdi. Burada yerləşən əsas universitetlərin siyahısı:
Şternbergiya
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
NGC 3295B
NGC 3295B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azər Məmmədov (futbolçu)
Azər Məmmədov — Qəbələ FK-nın oyunçusu.
Həyatı
Azər Məmmədov 1976-cı il fevralın 7-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 2013-cü ildə təqaüdə çıxan Azərbaycan futbolçusu (müdafiəçisi) idi.
Karyera
O, doğma şəhəri olan Gəncədə futbol oynamağa başladı.
1992-ci ildə "Kəpəz" komandasına qəbul edilmiş və Azərbaycan çempionatında çıxış etmişdir.
Sistan və Bəlucistan ostanı
Görməli yerləri
Xacə dağı, Zahedan bazarı, məkərzən ağacı, hamun gülü, dəhanə qulaman, Murtuza Əli ziyarətgahı, çabahar əski pust imartı, purtuqalyıalı lar qalası, Rüstəm qalası, sə b qalası, sə kühə qələ sı, nasırı qələ sı, nıgaran dağı daş yazıları, çabahar azad sahə sı bazarı, İranşəhr muzeyi, Çabahar muzeyi, nadırı mılı
Azər Məmmədov (futbolçu)
Karyera
1994/95 mövsümündə Xəzri Buzovnada oynadı və sonra Kəpəzə qayıtdı.
1997/98 mövsümünün ortalarında "Kəpəz" komandasına qayıtdı, iki il ərzində iki dəfə ölkə çempionu oldu.
1999-cu ildən 2004-cü ilə qədər "Şəmkir" komandasında oynayıb.
2009-cu ilin avqust ayında Məmmədov Qarabağdan Qəbələyə köçdü.
2009-cu ildə o, Azərbaycan Premyer Liqasının "Qəbələ" klubunun adı ilə eyni adlı şəhərdə çıxış edib. 2010/11 mövsümü Gəncə klubu üçün keçirildi.
2001-ci ildən 2006-cı ilədək 12 oyunda çıxış edən Azərbaycan milli futbol komandasının keçmiş üzvüdür.
Milli komanda
2001-ci ildə Azərbaycan milli komandasında ilk dəfə oynadı, iki il ərzində 9 matç oynadı. Ümumiyyətlə, 12 oyun keçirdi, heç bir qol vurmadı.
Nəaliyyətləri
Azərbaycan çempionu: 1997/98, 1998/99 ("Kəpəz"), 1999/2000, 2000/01, 2001/02 ("Şəmkir")
Azərbaycan çempionatının gümüş mükafatçısı: 2003/04 ("Şəmkir")
Azərbaycan kubokunun bürünc mükafatçısı: 1993/94, 1995/96 ("Kəpəz")
Suurvyəyn boğazı
Suurvyəyn boğazı —  Muxu (Moon) adasını Estoniyanın materik hissəsindən  ayırır. Vyəynameri boğazının cənub qolunu təşkil edir və Riqa körfəzi ilə birləşdirir. Uzunluğu 20 km, eni dar yerdə 6 km təşkil edir. Boğaz daxilində Vesslayd, Viyrelayd və Kivayolayd adaları vardır. Vırtsu adası ilə Kuyvastu adası arasında bərə fəaliyyət göstərir.
Abdulla Battal Taymas
Abdulla Battal Taymas (1883-1969) — Kazan türklərinin liderlərindəndir.
1925-ci ildə Türkiyəyə gedib. 1927-ci ildə Mətbuat Ümumi müdirliyində rusca tərcüməçi olaraq çalışıb. Qəzet və jurnallarda Kazan Türkləri və digər tarixi mövzularda çoxlu sayda məqalələr, əsərlər yazıb çap etdirb. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə yaxın dostluq münasibətində olub.
JonDo
JAP (JonDo Anonim Proksisi) — proqramının başlıca təyinatı internet istifadəçilərinin onlayn kimliyini ziyarət etdikləri saytlardan, internet xidmət provayderinizdən və internet bağlantını izləyən hər kəsdən gizlətməkdir. JAP bunu "Mixes" (Qarışıqlar) sistemindən istifadə etməklə reallaşdırır. Belə ki, istifadəçilərin məlumatları internetə çatmazdan öncə digər JAP istifadəçilərinin məlumatları ilə qarışdırılır. Əgər istifadəçi JAP anonimlik xidmətini aktivləşdiribsə və internetdən məlumat əldə etmək istəyirsə, həmin istifadəçinin sorğusu kodlaşdırılır, sonra isə çoxlu sayda qarışıqlardan ibarət "Mix Cascade" (Qarışıq şəlalə) adlı sistem vasitəsilə filtrasiya olunaraq həmin istifadəçinin internet bağlantısındakı kimlik məlumatları digər istifadəçilərin kimlik məlumatlarının müxtəlif hissələri ilə qarışdırır. Ən sonda isə istifadəçinin sorğusunun şifrəsini açaraq ona anonim olaraq istədiyi məlumatı əldə etməyə imkan verir.
Lisiçansk
Lisiçansk — Ukraynanın Luqansk vilayətinin şimal-qərbində şəhər, regionun ən böyük şəhərlərindən biri. Severodonetsk rayonunun bir hissəsidir (2020-ci il inzibati islahatından əvvəl regional əhəmiyyətli şəhər idi) və eyni adlı icmanın (icma) mərkəzidir. Severski Donets çayının sağ sahilində yerləşir; Severski Donetsin digər (sol) sahilində yerləşən Severodonetsk şəhəri, həmçinin Kremennaya, Rubijnoye və digər yaşayış məntəqələri ilə birlikdə Lisiçansko-Severodonetsk aqlomerasiyasını təşkil edir. Lisiçansk, Kupyansk -Uzlovaya - Popasnaya xəttində dəmir yolu stansiyası olan böyük sənaye mərkəzidir.
Donbassın ən qədim şəhərlərindən biri hesab olunur (təməl qoyulduğu il 1710-cu il hesab olunur); onun tarixi 1796-cı ildə kəşf edilmiş kömür mədənində və Donbassda ilk mədəndə məskunlaşma ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. 1925-ci ildə fəhlə qəsəbəsi, 1938-ci ildə şəhər statusu alıb, indiki sərhədləri daxilində 1960 -cı illərdə (Verxnee və Proletarsk şəhərlərinin ilhaqından sonra), 1991-ci ildən müstəqil Ukraynanın tərkibində formalaşıb.
Vətəndaş müharibəsi və Böyük Vətən Müharibəsi illərində (1942-1943-cü illərdə), eləcə də 2014-cü ildə silahlı münaqişə zonasında (o cümlədən bir neçə ay Luqansk Xalq Respublikasının nəzarəti altında) döyüş bölgəsində və alman işğalı altında olub. 2022-ci ildəki hərbi əməliyyatlar bölgəsinə biləvasitə yaxındır.
Coğrafi mövqe
Lisiçansk Luqansk vilayətinin şimal-qərb hissəsində (Luqanskdan 75 kilometr şimal-qərbdə düz bir xəttdə və 80 kilometr yolda) Severski Donetsinin sağ sahilində yerləşir. Şəhərin sahəsi 76 kvadrat kilometrdir. Severski Donetsinin digər (sol) sahilində yerləşən Severodonetsk şəhəri, Kremennaya, Rubijnoye şəhərləri və bir neçə onlarla digər yaşayış məntəqələri ilə birlikdə Lisichansk -Severodonetsk aqlomerasiyasını təşkil edir.
Relyefi
Şəhər Donetsk silsiləsinin şimal təpələrində, dəniz səviyyəsindən təxminən 217 metr hündürlükdə Seversky Donets çayı üzərində asılmış, həm yüksəkliklər (təpələr) və həm də alçaq ərazilərlə dolu təpəli və möhkəm bir ərazidə yerləşir. çuxurlar və yarğanlar). Relyef xüsusiyyətlərindən biri - Konqressov Yar 48.89667°N, 38.46667°W ş. 48.89667°N, 38.46667°W 48.89667°N, 38.46667°W 48.89667°N, 38.46667°W geoloji abidə statusuna malikdir. Küçənin sonunda dik yamacları olan uzun, əyri yarğan. Sverdlov, Pereezdnaya dəmir yolu stansiyasına qədər uzanır. Paleozoy-mezozoy geoloji təbəqələrinin çıxıntısı səthə çıxır. 1860-cı illərdə akademik Q.P.Gelmersenin geoloji ekspedisiyası burada çalışmışdır. Müharibədən sonrakı illərdə Donbassda Ümumdünya Geoloji Konqresi keçirildi, onun iştirakçıları Lisiçanskı da ziyarət etdilər.
Hidroqrafiya
right|thumb| Lisiçanskı Severodonetsk ilə birləşdirən Pavlogradsky körpüsü ərazisində Seversky Donets right|thumb| "Lisiçanskaya soda" ərazisində süni mənşəli su anbarı Şəhər Seversky Donetsin yüksək sağ sahilində, orta axarında (mənbəsindən 621 kilometr və ağzından 432 kilometr) dayanır və sağ sahili boyunca uzanır. Təkcə şəhərin deyil, bütün regionun əsas su arteriyası olan Severski Donetslə yanaşı, Severski Donetsinin sağ qolu olan Yuxarı Belenkaya çayı da şəhərin cənub hissəsindən keçir; şəhərin ərazisində antropogen mənşəli su anbarları (gölməçələr və karxanalar) da var ki, onlardan biri "Lychisichanskaya soda" ərazisində əmələ gəlmiş, "mavi göllər" və "Ağ dənizin qabarması" adlanır.
İqlim
Şəhər Ukraynanın çöl zonasının mülayim kontinental iqlim qurşağında yerləşir. İyulun orta temperaturu +22°C, yanvarın -6°C. İqlim formalaşmasında bir neçə növ hava kütlələri iştirak edir, lakin kontinentallar üstünlük təşkil edir - 70% (onlardan: mülayim - 54%; arktik - 6%; tropik - 13%), şərq və cənub-şərq küləkləri üstünlük təşkil edir. Maksimum orta illik yağıntı 480 millimetrdir, bəzən leysan şəklində düşür. Ərazi mülayim soyuq və az qarlı qışlar, ərimə və qara buz, günəşli və isti bulaqlar (bəzən quru şərq küləkləri və şaxtalarla), isti və orta quraq yay, günəşli, isti və quru payız ilə xarakterizə olunur.
İnqilabaqədərki tarix
Donetsk kömür hövzəsinin inkişaf tarixi 1700-cü ildə I Pyotrun filiz yataqlarının axtarışı haqqında fərmanının verilməsi ilə başladı və " Donbasın beşiyi" olan Lisiçansk şəhərinin inkişafı ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. Seversky Donets çayı hövzəsindəki kömür yataqları 1721-ci ildə Berq kollegiyasının "filiz xəbərçisi" Vasili Lodygin tərəfindən Don bölgəsinə göndərilmiş ekspedisiyası Qriqori Kapustin tərəfindən aşkar edilmişdir.
Kömürün yeraltı hasilatı zamanı yerin səthində tullantı yığınları - qaya zibillikləri əmələ gəlir (şəhərdə onlardan 35-i var).
Lisiçansk ərazisi, digər çöl əraziləri kimi, tatar-monqol istilası dövründən 18-ci əsrin ortalarına qədər məskunlaşmamışdır. Severski Donetsinin sol sahilində 18-ci əsrin əvvəllərində qaçaq kəndlilər tərəfindən yaradılmış Borovskoy, Trexizbenski və başqa şəhərlər I Pyotrun əmri ilə Bulavinski üsyanı yatırıldıqdan sonra tamamilə dağıdıldı. Onlar yalnız iki-üç onillikdən sonra dirçəldilər. Onlar məhv edilmədilər, lakin fermanın digər ərazilərinə (1825-ci il Boplan xəritəsində) köçürüldülər: Voronovo (Xoxlov kazakları tərəfindən yaradılmışdır), Sirotino (Popov və Sirotin kazakları), Borovenki (köçürülənlərin bir hissəsi tərəfindən yaradılmışdır). Borovsk qəsəbəsinin yandırılmasından sonra borovanlar, Metelkino (Metelnikov kazakları) və Smolyaninovo (Smolkin kazakları).
Sovet dövrü
1962-ci ildə Severodonetsk şəhəri Lisiçansk şəhərindən müstəqil regional tabeli şəhərə ayrıldı. 1963-cü ildə Novodruzhesk və Privolye Lisichansk şəhərinin hüdudlarına daxil edildi və regional tabeliyində olan şəhərlər statusu aldı. 1965-ci ildə üç şəhərin: Lisiçansk şəhəri (mərkəz), o dövrdə əhalinin sayına görə ən böyük olan Verxnee şəhəri (cənub) və 1965-ci ildə Lisiçansk şəhərinin birləşməsi nəticəsində indiki sərhədlər daxilində formalaşmışdır. Proletarsk şəhəri (şimal).
Lisiçansk Şəhər Şurasının inzibati tabeliyinə regional tabeliyində olan Novodruzhesk və Privolye şəhərləri daxildir.
Müstəqil Ukraynanın bir hissəsi kimi
2014-cü il aprelin 22-dən iyulun 24-dək olan müddətdə şəhər aktiv silahlı qarşıdurma zonasında olub. Ukrayna qoşunlarının hücumu nəticəsində şəhər yenidən Ukraynanın nəzarətinə qaytarılıb.
Əhali
thumb| Lisiçanskda Böyük Vətən Müharibəsi veteranları thumb| Lisiçanskdakı Maslenitsa bayramı 2010-cu ildə şəhər əhalisinin sayı 106211 nəfər, Şəhər Şurasına tabe olan yaşayış məntəqələri ilə 122194 nəfər olmuşdur.
2001-ci il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 115220 nəfər, şəhər şurasına tabe olan yaşayış məntəqələri ilə 133258 nəfərdir. Əhalinin milli tərkibi: ukraynalılar - 69,7%, ruslar - 27,5%, belaruslar - 1%.
Siyasət
2004-cü il prezident seçkilərində şəhər V. F. Yanukoviçə səs verdi (92,51%); V. A. Yuşşenko 5,08% səs toplayıb.
Sənaye
right|thumb| Soda zavodunun xarabalıqları, 2020 thumb| D. F. Melnikova adına mədən Şəhər ərazisində və şəhərətrafı ərazilərdə Lisiçanskugol MMC müəssisəsinin 5 kömür mədəni var.
Təhsil müəssisələri
right|thumb| Lisiçansk peşə liseyi right|thumb| Lisiçansk multidissiplinar gimnaziya
Yəzd ostanı
Yəzd ostanı — İranın mərkəzində ostan. Mərkəzi Yəzd şəhəridir. Ostanın ərazisi 73.467 km² — dir. 2006-cı ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən ostanda 990.818 nəfər əhali yaşayır.
Bromic adası
Yerləşməsi
Bromic adası arxipelaqın mərkəzində yerləşir. Adadan 3 km şimal-şərqdə Nansen adası, cənubunda yerləşən Nyukom boğazının digər hissəsində (800 m) Pritçett adası, cənub-şərqində Sadko boğazının digər hissəsində (2,5 km aralıda) Brays adası yerləşir.
Təsviri
Ada bərabər olmayan oval formaya malikdir. Stoq burnu ilə (şimal-qərb) Mur boğazı (cənub-şərq) arasında məsafə 10 kilometrdən çoxdur. Böyük hissəsi buzla örtülüdür. Buzdan azad olan hissələrdə qayalıqlar müşahidə edilir. Maksimal hündürlüyü 392 metrdir.
Avropa Yük Maşınları Yarışı Çempionatı
FIA Avropa Yük Maşınları Yarışı Çempionatı ― Beynəlxalq Avtomobil Federasiyası tərəfindən təsdiqlənmiş və ETRA Promotion GmbH tərəfindən təşkil edilən tırlar üçün nəzərdə tutulmuş motorsport növündə olan yol yarışları seriyasıdır.
Goodyear Yük Maşınları Kuboku
2017-ci ildən seriya müntəzəm sürücülər çempionatı çərçivəsində Goodyear Yük Maşınları Kuboku yarışlarını keçirməyə başlamışdır. Müsabiqə yarışı keçirən orqan tərəfindən “Chrome” reytinqi verilmiş sürücülər üçün nəzərdə tutulmuşdur; Sürücülərin keçmiş performansları “Titan” rütbəsinə layiq olmadıqca sürücülər “Chrome” rütbəsində sayılırlar.
Kazak hetmanlığı
Kazak Hetmanlığı (Гетьманщина; Het’manshchyna, Військо Запорозьке; Viys’ko Zaporoz’ke) - Ukraynanın mərkəzində və şimal-qərbində 1649 - 1764-cü illərdə mövcud olmuş kazak dövləti. Hetmanlığ Ukrayna ərazisində yaşayan kazaklar və Zaparoje Seçində yaşayan yerli xalqın birləməsi nəticəsində yaranmışdır. Kazak Hetmanlığının ilk hetmanı 1648 - 1657-ci illərdə hakimiyyətə olmuş Boqdan Xmelnitskidir. 1648-ci ildə Polşadan alınan müstəqillikdən sonra hetmanlıq, 1654-cü ildə Pereyaslav müqaviləsinə əsasən Rus çarlığının tabeliyinə keçmişdir.
1667-ci ildə imzalanmış Andrusova müqaviləsinə görə Kazak Hetmanlığı Rus çarlığı və Polşa arasında bölünmüşdür. Andrusova müqaviləsinin imzalanmasından sonra Ukraynada yaşayan kazaklar arasında narazılıqlar yaşanmışdır. Qısa müddətdə baş verən narazılıqlar vətəndaş müharibəsinə çevrilmişdir. Vətəndaş müharibəsi XVII əsrin sonlarına qədər davam etmişdir. 1678-ci ildə Osmanlı imperiyası hetmanlığın mərkəzinə Çigirin şəhərinə səfər təşkil etmişdir. XVIII əsrdə hetmanlığın ərazisi Sol Sahil Ukraynası ərazilərindən ibarət idi. 1764-cü ildə hetmanlığla verilmiş siyasi statusu II Katerinanın göstərişi ilə ləğv olunmuşdur.
Fiziki məşq
thumb|upright|Ağırlıq qaldırma məşqi
Fiziki məşq — fiziki hazırlığı və ümumi sağlamlığı, rifahı gücləndirən və qoruyan hər hansı bədən fəaliyyətidir.
Bu, böyüməyə kömək etmək və gücü artırmaq, qocalmanın qarşısını almaq, əzələləri və ürək-damar sistemini inkişaf etdirmək, atletik bacarıqları inkişaf etdirmək, arıqlamaq və ya pəhriz saxlamaq, sağlamlığı yaxşılaşdırmaq və ya sadəcə həzz almaq üçün müxtəlif səbəblərdən həyata keçirilir. Bir çox fərdlər qrup halında toplaşa, ictimailəşə və rifahı və psixi sağlamlığı yaxşılaşdıra biləcəkləri açıq havada məşq etməyi seçirlər.
Sağlamlıq faydaları baxımından tövsiyə olunan məşq miqdarı məqsədə, məşq növünə və insanın yaşından asılıdır. Hətta az miqdarda məşq etmək heç etməməkdən də daha faydalıdır.
Təsnifat
Fiziki məşqlər insan orqanizminə ümumi təsirindən asılı olaraq ümumiyyətlə üç növə bölünür:
Kamen Opasnosti adası
Kamen Opasnosti adası — Saxalin adasının cənub-şərqində yerləşən Krilon burnundan 14 aralıda yerləşir. Ada Oxot dənizində Laperuz boğazında yerləşir. Öz növbəsində qayalıqdan ibarət olan adadır. Adanın uzunluğu 150 m, eni isə 50 m təşkil edir. Hündürlüyü 7,9 metrdir. Avropalılar ilk dəfə bu ada ilə 1787-ci ilin avqustunda Jan Fransua de Laperuzun ekspedisiyası zamanı tanış olmuşdur. Fransızlar adanı Təhlükəli olaraq adlandırmışlar.
Laperuza boğazını xüsusi ilə yay ayları duman basdığından gəmilər üçün böyük təhlükə yaranır. Buradan keçmək məqsədi ilə dənizçilər dəniz şirlərinin səslərinə qulaq asmalı olurdular. 1913-cü ildə adada 18 metrlik beton konstruksiyalı mayak inşa edilmişdir.
Advayta-vedanta
Advayta-vedanta — insan ruhunun ümumdünya ruhu ilə eyniliyinə dair hind fəlsəfi təlimidir (advayta = "qeyri-ikilik", "vahidlik"), Vedanta məktəbinin əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu təlimə görə, insanın ruhu ilə ali ruh bir bütün təşkil edir; dünyada gördüyümüz hər şey ümumdünya ruhunun yaratdığı müxtəlif formalar və eyni zamanda ruhumuzun təəssüratlarıdır. Ruhumuzdan və ali ruhdan kənar heç bir şey yoxdur. Beləliklə, bütün dünya bizim illüziyamızdan, təsəvvürümüzdən başqa bir şey deyil. Yalnız cahilliyimiz bizim ruhumuzu dünya ruhundan ayırır və onu ayrı və azad mövcud hesab edir. Bu cəhalətin aradan qaldırılması insan ruhunun, ruhların reinkarnasiyası haqqında amansız qanunundan tam azad olmasına gətirib çıxarır və Vedantanın fəlsəfi həqiqətlərini öyrənməklə nail olunur. Əsas tezis belə yazılır: “Brahman realdır. Dünya real deyil. Jiva [fərdi ruh; fərdi şüur; eqo] və Brahman birdir və eynidir”; təlim Upanişadların məşhur “tat tvam asi” (“sən osan”) deyimini bu mənada şərh edir. Banisi Qaudapada (VI əsr) və Şankaradır (788-820-ci illər). Bir sıra hindoloqlar   məhz Şankaranın advayta-vedantasını Upanişadın ən təbii, məntiqli və dəqiq təfsiri hesab edirlər.
Dünyanın illüziya təbiətinin əsaslandırılması
Artıq Upanişadlarda Brahmanın bütün mümkün müsbət xüsusiyyətlərə malik olan dünya yaradıcısı kimi təfsiri ilə yanaşı, əslində ona hər hansı bir xüsusiyyət aid etməyin mümümkünsüzlüyünə inanmaq tendensiyası yaranmışdı. Ancaq gerçək real mahiyyəti təsvir etmək mümkün deyilsə, o zaman təsvir edilən şey yəqin ki, qeyri-realdır. Qaudapada məhz bunu əsaslandırır. O göstərir ki, yuxu və “real” dünya bir-birindən fərqlənmir: “real” dünyanın obyektləri də müəyyən təsvirlərdir və buna görə də substansional deyildir; onlar keçicidir və keçici real ola bilməz; yuxu obyektlərinin yuxuda fəaliyyətimizə hörüldüyü kimi onlar da eyni ilə insan fəaliyyətinə hörülüb; yuxuda qəbul edilən yemək reallıqda insanı doydura bilməz, əksinə - "həqiqi" yemək yuxudakı aclığı öldürə bilməz. Bundan əlavə, "real" dünyada səbəb-nəticə münasibətləri olmalıdır, lakin belə münasibətlər sadəcə olaraq mümkün deyil: əgər nəticə səbəbin içərisindədirsə, o, artıq mövcuddur; onun yaranması "mümkün deyil"; nəticə səbəbin içərisində deyilsə, demək səbəb nəticədən fərqlidir və onu doğura bilməz. Eynilə, göstərilir ki, səbəb və nəticə nə eyni zamanda, nə də fərqli zamanda ola bilməz. Bundan əlavə, əgər verilmiş nəticə müəyyən bir səbəbdən, o səbəb, başqa birindən, o da üçüncü birindən və s. yaranırsa, onda sonsuzluğa reqressiya var. Əgər ki, hər şeyin başlanğıcında bir əbədi İlksəbəb varsa, bu, yenə də qeyri-mümkündür: əbədi olan əbədi olmayanı doğura bilməz. Belə olduqda, müxtəlif növ və formada mövcud olan dünya real hesab edilə bilməz və həqiqətən mövcud Yaradan tərəfindən yaradıla bilməz. Fərdi ruh-jivaların müxtəlifliyi illüziyalardan biridir. Yalnız Brahman realdır — gerçək, şüurlu və xoşbəxt. Mokşa - mənəvi azadlıq - Brahmana doğru şəxsiyyətini dərk etməkdən ibarətdir.
Şankara və onun ardıcılları dünyanın hansı anlamda illüziya olduğunu aydınlaşdırmışlar. Üç reallıq səviyyəsi anlayışı təqdim edildi: paramarthika (əsl reallıq), vyavaharika (şərti reallıq) və pratibhasika (xəyali reallıq). Paramarthikaya yalnız Brahman aiddir - yalnız o, həqiqətən realdır. Vyavaharika - adətən reallıq hesab ediləndir: maddi dünya, subyektlərin çoxluğu, İşvara - dünyanın Rəbbi və onun Yaradanı, dini qurumlar. Bütün bunların həqiqi reallığı yoxdur, lakin bu cür təsəvvürlərin ümumi əhəmiyyəti sayəsində tamamilə də yalan deyil. Pratibhasikaya müəyyən mənada real olan yuxular, ilğımlar və s. daxildi: əgər bizə nə isə görsənibsə, deməli, həqiqətən görünüb. Bir çox    hindoloqlar Şankaranın “Maya-illüziyası”nı, dünya haqqında Upanişad təliminin obyektiv şərhi hesab edirlər.
Maya haqqında təlim
Brahmanın özlüyündə görünən dünyanın nə idarəçisi, nə də yaradıcısıdır. Bu dünya nə real, nə də qeyri-real olan xüsusi bir varlıq — maya tərəfindən "yaradılıb". "Maya" anlayışı Advaytada elə bir rol oynayır ki, bu fəlsəfi sistemin özünü çox vaxt Mayyavada adlandırılır. O, şüursuz, başlanğıcsız, təzahürsüz və təsvir olunmazdır. Şankaradakı Mayya müəyyən mənada Sankhyadakı prakritiyə (materiyaya) bənzəyir, lakin o, 1) tamamilə asılıdır və 2) vyavaharika səviyyəsində İşvaranın yaradıcı qüvvəsi kimi çıxış edir. Maya upadhi (upa-ā-dhā “örtmə” sözündən) yaradır – üst-üstə düşmələr, proyeksiyalar yaradır ki, buna görə jiva özünü Brahmandan ayrı və digər müstəqil jivalarla əhatə olunmuş görür, məsələn, qaranlıqda ipi ilan təsəvvür etmək kimi. Bu “örtmələr” Brahmandan ayrılmazdır və Onun aldığı formalardır, çox olduğundan onların mahiyyəti - vahid Brahman - unudulur. Advaytanın əleyhdarları iddia edirlər ki, tammükəmməl vahid Brahman və bu vahidliyə kölgə salan Maya anlayışları prinsipcə uyğun gəlmir. Advaytanın ardıcılları cavab verdilər ki, Maya nə real, nə də qeyri-realdır və ümumiyyətlə təsvir edilməzdir.
Fərqsizlik əyrisi
Tarixi
Fərqsizlik əyriləri ilə bağlı məsələləri ilk dəfə irlandiyalı alim Fransis İsidor Edjuort (Francis Ysidro Edgeworth) tərəfindən 1881-ci ildə “Riyazi Fizika: Riyaziyyatın Davranış elminə tətbiqi haqqında Məqalə” (ing. Mathematical Psychics: an Essay on the Application of Mathematics to the Moral Sciences) tədqiq edilib. Bu əyriləri ilk dəfə 1906-cı ildə qrafik şəkildə italyan alim Vilfredo Pareto (ing. Vilfredo Pareto) tərəfindən “İqtisadi Siyasət Dərsliyi” (ing. Manual of Economic Policy) əks etdirilib. İngilis alim Vilian Stenley Cevons (ing. William Stanley Jevons) isə “Ordinalist faydalılıq nəzəriyyəsi”ndə fərqsizlik əyrilərini faydalılıqla əlaqələndirmişdir.
Fərqsizlik xəritəsi
Müxtəlif fərqsizlik əyrilərindən ibarət qrafiq fərqsizlik xəritəsi adlanır. Şəkil 1-də əks etdirilən qrafik topoqrafiq xəritəni xatırladır. Əgər bu xəritədə şimal-şərq istiqamətində hərəkət etsək, yüksək faydalılıq gətirən yeni bir səviyyəyə çatacıq. Amma bu “faydalılıq dağı”nın zirvəsi yoxdur. Çünki hər zaman daha çox faydalılıq gətirən nöktə vardır.
Fərqsizlik əyrilərinin xüsusiyyətləri
Fərqsizlik əyrilərinin aşağıdakı xüsusiyyətləri vardır :
1)	Koordinat sisteminin yalnız müsbət hissəsində (I rüb) yer alır. Çünki, əmtəələrin həcminin mənfi olması istisna edilir.
2)	Daha yüksək fərqsizlik əyrisi daha çox faydalılıq gətirir. İstehlakçıların üstünlükvermə nəzəriyyəsinə əsasən, istehlakçılar “daha çox daha yaxşıdır” (ing. more is better) deyə fikirləşirlər.
3)	Mənfi meylliliyə malikdir. Əgər bir əmtəənin miqdarı artırsa, paketin faydalılığının eyni qalması üçün digərinin həcmi azalmalıdır. Əks halda yeni paketin faydalılığı əvvəlkindən çox olar. Başqa sözlə, əyri üzərində X əmtəəsinin miqdarı artdıqca, Y əmtəəsinin miqdarı azalır. (Bax: Şəkil 2)
4)	Fərqsizlik əyriləri heç vaxt kəsişmir. Bunu bir misalla izah edək. Bildiyimiz kimi fərqsizlik əyriləri üzərindəki nöktələr faydalılıq baxımından bərabərdir. Şəkil 3-də görünür ki, A və B eyni əyrinin üzərindədir. Yəni fadalılıq baxımdan eynidir. Eyni ilə B və C nöktələridə eyni əyri üzərindədir. Nəticə etibarı ilə A və C istehlakçıya eyni faydalılığı verir. Şəkil 3-ə diqqət etsək, görərik ki, C-də həm X həm də Y əmtəəsinin həcmi A-dan çoxdur.
5)	Tranzitivlik. Əgər <MATH>I_2</MATH>əyrisi üzərindəki nötələrin faydalılığı <MATH>I_1</MATH>-dən, <MATH>I_3</MATH> əyrisindəki nötələrin faydalılığı <MATH>I_1</MATH>-dən çoxdursa, <MATH>I_3</MATH> əyrisi <MATH>I_1</MATH>-dən daha çox faydalılıq gətirən əmtəə paketlərindən ibarətdir. (Bax: Şəkil 4)
6)	Fərqsizlik əyriləri içəri doğru çökükdür. Fərqsizlik əyrilərinin çöküklüyü marjinal əvəzetmə dərəcəsindən asılıdır. Marjinal əvəzetmə dərəcəsi  (MRS) istehlakçıların bir əmtəəni digəri ilə əvəzetmək istəyidir. MRS adətən istehlakçıların sahib olduğu əmtəənin miqdarından asılıdır. Əgər əmtəənin miqdarı çoxdursa, istahlakçı onu rahat bir şəkildə əvəz etməyə hazırdır. Əksinə azdırsa, onu dəyişmək üçün tələb etiyi digər əmtəənin miqdarı artacaq. Bu səbəbdən fərqsizlik əyriləri içədi doğru çökükdür. Misalla baxaq. Şəkil 5-də A nöktəsində istehlakçının çoxlu çayı və az qoğalı var. Yəni, suzuz deyil, amma yeməyə ehtiyacı var. İstehlakçını 1 ədəd qoğaldan imtina etməsi üçün ona 6 stəkan çay təklif etmək lazımdır: marjinal əvəzetmə dərəcəsi 1 ədəd qoğal üçün 6 stəkan çaydır. Əksinə, B nöktəsində istehlakçı çoxlu sayda qoğala və az sayda çaya malikdir. Bu nöktədə o 1 stəkan çay üçün 1 ədəd qoğal verməyə razılaşır. MRS 1 ədəd qoğal üçün 1 ədəd çaydır. Beləliklə, fərqsizlik əyrisinin içə doğru çökük olması, istehlakçının əlindəki çoxlu sayda olan əmtəəni əvəzetmək istəyi ilə bağlıdır.
Fərqsizlik əyrilərinin növləri
Fərqsizlik əyriləri əmtəə paketinə daxil olan məhsulların bir-biri ilə olan əlaqəsindən asılı olaraq təsnifləşdirilir.
Mükəmməl əvəzedici əmtəələr
Fərz edin ki, sizə 5 və 10 manatlıq əskinazlardan ibarət pul paketi təqdim olunur. Belə olduqda siz paketdəni nominalların 5 və ya 10 manat olmasından daha çox pulun miqdarı ilə maraqlanacaqsınız. Hər hansı halda siz 10 manatı 2 ədəd 5 manatlıq əskinaza dəyişməyə hazırsınız. Belə olduqda fəqsizlik əyrisi Şəkil 6-da olduğu kimi düz xətt şəklində olur. Çünki, Marjinal əvəzetmə dərəcəsi həmişə eynidir (2x 5 manat = 10 manat, MRS=2). Belə əmtəələrə mükəmməl əvəzləyici əmtəələr deyilir.
Mükəmməl tamamlayıcı əmtəələr
Fərz edin ki, sizə əlcəklərdən ibarət əmtəə paketi təqdim edirlir. Əlcəklərdən birini sağ əlinizə, digərini isə sol əlinizə taxa bilərsiniz. Bu halda sizi əlcəklərin ümumi sayı yox, çütlərin sayı maraqlandıracaq. Əgər 2 ədəd sağ əlcək, 1 ədəd sol əlcək təqdim edilirsə, siz yalnız bir cüt əlcək geyə biləcəksiniz. Bu halda əlavə sağ əlcəyin sizin üçün əlavə bir faydası olmayacaq. Yəni, hətta 10 sağ əlcək və 1 sol əlcəyiniz olsa belə bunun verəcəyi faydalıq 1 cüt əlcəyin verəcəyi faydalıqdan çox olmayacaq, bu hal əksi üçün də (1 sağ əlcək, 10 sol əlcək) keçərlidir. Nəticə etibarı ilə bu əmtəə paketlərinin sizin üçün fayda baxımından fərqi yoxdur. Belə əmtəələrə mükəmməl tamamlayıcı əmtəələr deyilir. Bu növ əmtəə paketlərinin fərqsizlik əyrisi Şəkil 7-dəki kimi olacaq.
Saviniemi
Saviniemi stadionu olimpik stadiondur. Tutumu 4,167 nəfərdir. MüPa-47 klubu ev oyunları burada keçirir. Stadion 105x65 ölçüsündədir. 1994-cü ildə tikilməyə başlayıb. 1995-ci ildə istifadəyə verilib. Tam adi Saviniemen jalkapallostadiondir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi dövr üçün qanunların tədbiqi haqqında qərarı
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi dövr üçün qanunların tədbiqi haqqında qərarı — Azərbaycan Xalq CümhuriyyətiHökuməti tərəfindən 1918 il iyunun 23-də qəbul edilmiş sənəd.
Mahiyyəti
Hökumətin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ərazisində hərbi vəziyyət elan olunması barədə 1918 il 19 iyun tarixli qərarına əsasən hazırlanmışdı. Qərara əsasən, mövcud mürəkkəb hərbi-yasi şəraitlə əlaqədar ölkə vətəndaşları üçün bir sıra məhdudiyyətlər müəyyənləşdirilirdi. Bəzi cinayət əməlləri (qətl, soyğunçuluq, talan, hakimiyyətə silahlı müqavimət göstərilməsi, qadınların oğurlanması və onlara təcavüz edilməsi, yaşayış binalarının yandırılması, dəmir yolunun, telefon və teleqraf xətlərinin xarab edilməsi və s.) ümumi təhqiqatdan alınaraq, müharibə dövrünün qanunları əsasında mühakimə olunmalı idi. Bu cinayət əməllərini törədənlər hərbi-istintaq komissiyaları tərəfindən məsuliyyətə cəlb edilməli, təhqiqatın nəticələri hərbi məhkəmələrə göndərilməli idi. Bundan əlavə, aşağıdakı əməllərin törədilməsinə qadağa qoyulurdu: milli hissləri və əhalinin müxtəlif təbəqələrini bir-birinə qarşı qızışdıran yalan məlumatların və şayiələrin yayılması; hökumətin fəaliyyəti və qərarları, hərbi hissələrin əməliyyatları haqqında yalan məlumatların yayılması; hakimiyyət orqanlarının razılığı olmadan kütləvi yığıncaqların və mitinqlərin keçirilməsi; müxtəlif odlu silahların, patronların, sursatın, partlayıcı maddələrin gəzdirilməsi, saxlanması və ticarəti. Qərarın elan edilməsindən sonra iki həftə ərzində vətəndaşlar malik olduqları silah-sursatı dövlət orqanlarına təhvil verməli idilər. Qərarın qarşıya oyduğu tələbləri yerinə yetirməyənlərə qarşı cəza tədbirləri də müəyyənləşdirilmişdi.
Əlavələr
Göstərilən sənədə iki dəfə əlavə qəbul edilmişdir. 1918-ci il iyulun 15-də imzalanmış birinci əlavə iki bənddən ibarətdir. 1-ci bənddə Hərb Dövrü Üçün Qanunların Tətbiqi Haqqında Nazirlər Şurasının 23 iyun 1918-ci il tarixli qərarına əsasən, müharibə dövrünün qanunları görə mühakimə olunan cinayət əməllərinin sırasına yeniləri də əlavə edilmişdi. Bura dövlət hakimiyyəti əleyhinə üsyan, dövləti xəyanət və güc tətbiq etməklə dələduzluq daxil idi. 2-ci bənddə ƏlahiddəAzərbaycan korpusu məhkəməsinin fəaliyyət normaları dəqiqləşdirilirdi: korpus məhkəməsinin çıxardığı hökm təsdiq üçün korpus komandirinə təqdim olunmalı idi. Korpus komandirinə hökmü dəyişdirmək, müəyyən edilmiş cəzaları yüngülləşdirmək və ya tamamilə ləğv etmək səlahiyyəti verilirdi. Müttəhimlərin əfv ərizələrinə də korpus komandiri baxmalı idi.
Nazirlər Şurasının 1918-ci il iyulun 18-də qəbul etdiyi ikinci əlavədə isə inzibati qaydada cəzalandırılan şəxslərin sırası tamamlanmışdı. Bura ərzaq məhsullarının və ilkin tələbat mallarının qiymətlərinin süni yolla qaldırılmasında, onların gizlədilməsində, satışının dayandırılmasında və ya yuxarıda göstərilən məhsulların satışından imtina edilməsində günahkar bilinən şəxslər də daxil edilmişdi.
Pop-İvan
Pop-İvan (Піп Іван) — İvano-Frankovsk və Zakarpatya vilayətlərinin sərhədindəki silsilənin cənub-şərq ucunda yerləşən Çornoqora silsiləsinin ən yüksək zirvələrindən biridir. Hündürlüyü 2020.5 m-dir. Pop-İvan Çernoqorski dağını, Karpatların başqa bir zirvəsi - Ukrayna və Rumıniya sərhədində yerləşən Pop-İvan Marmaroşski ilə qarışdırılmamalıdır.
Təsviri
Piramidal formaya malikdir, yuxarı hissəsində daş töküntüləri var. Qum daşlarından əmələ gəlmişdir. Karpat Dövlət Milli Parkı içərisindədir. Müharibədən əvvəl Polşa xəritələrində dağ 16 nömrəli sütun olaraq təyin edilmişdir. Əsasən subalp bitki örtüyü ilə örtülmüşdür. Kollar (Sibir ardıç, rododendron) və şam meşələri (1500-1600 m yüksəklikdə) geniş yayılmışdır. Rəvayətə görə, dağ zirvəsi xüsusi əbası olan keşişə bənzədiyindən bucür adlanır. İndi qayadan yalnız qəlpələr qalıb. Əslində dağın daha qədim adı əfsanəvi Dovbuş şeytanı məğlub etdikdən sonra aldığı "Qara dağ" və ya "Qara bəla"-dır. Dağ xəritələr düzəldərkən dil sürüşməsindən sonra "Pop-İvan" adını alır. Bununla birlikdə, elm adamları hələ əvvəlcə dağa hansı adın verildiyini müəyyənləşdirməyiblər. Pop-İvan dağıən zirvədə yerləşən "Ağ fil" rəsədxanası ilə tanınır. Rəsədxana çox güman ki, adını hər qışda qarla örtülməsi səbəbindən uzaqdan iri heyvana bənzəməsinə görə alır.
Rəsədxananın tikintisinə əsasən ətraf kəndlərdən olan insanları cəlb edərək 1936-cı ildə başlamışdır. Möhtəşəm açılış 29 iyul 1938-ci ildə baş verir. Kompleks 43 otağı əhatə edir. Rəsədxana beş mərtəbəli bir otel, köməkçi tikililər və teleskoplu bir bürcdən ibarət olur. Qala avtomatik olaraq açılan 10 metrlik mis günbəzlə örtülür. Binanın öz elektrik stansiyası var. Su təchizatı iki güclü elektrik nasosu istifadə edilərək həyata keçirilir. 1939-cu ildə bina SSRİ nəzarətinə keçir. Sovet İttifaqında ilk geofizika rəsədxanası və meteoroloji stansiya burada təşkil edilir. Ancaq müharibənin başlanğıcında Macarıstan qoşunları burada bir müşahidə məntəqəsi qurur. Macarlar getdikdən sonra rəsədxana işini davam etdirmir.
1996-cı ilin oktyabrında Yaremçedə "Pop İvan Dağıdakı meteoroloji və astronomik rəsədxana" məsələsinə dair Ukrayna və Polşanın müxtəlif qurumlarının nümayəndələrinin iştirak etdiyi elmi və praktik bir görüş keçirilir. Lakin Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası burada fəaliyyəti lazımsız hesab edir.
Yaraqi Zubayrayev
Yaraqi Maqomedoviç Zubayrayev (Зубайра́ев, Яра́ги Магома́дович;) — Çeçen sovet aktyoru, Xanbaba Nurədilov adına Çeçenistan Dövlət Dram Teatrı' aparıcı artisti, RSFSR Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü, Çeçen-İnquş MSSR xalq artisti (1943), RSFSR-in əməkdar artisti (1960), RSFSR xalq artisti (1978).
Həyatı
Yaraqi Zubayrayev 22 oktyabr 1917-ci ildə Çeçenistanda kasıb kəndli ailəsində anadan olub. Məktəbi bitirdikdən sonra kooperativ texnikumda təhsil almışdır.
İsfahan ostanı
thumbnail|250px|İsfahan ostanı İsfahan ostanı - İranın mərkəzi hissəsində ostan. Mərkəzi İsfahan şəhəridir. Ostanın ərazisi 107.027 km² - dir. 2006 - cı ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən ostanda 4.559.256 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin etnik tərkibini farslar (əhalinin 1/3-i), azərbaycanlılar (əhalinin 1/5-i) , qaşqaylar , bəxtiyarilər , gürcülər , ermənilər və s. təşkil edir.
Yaraqi Zubayrayev
Həyatı
1933-cü ildə onu teatra Çeçenistan Dram Teatrının yaradıcısı və ilk direktoru olmuş Əbdurrəhman Avtorxanov gətirir. Zubayrayev Çeçenistan teatrının teatr studiyasında təhsil almağa başlayır.
Aktyor fəaliyyəti
200px|thumb|left|Yaraqi Zubayrayevin çalışdığı [[Xanbaba Nurədilov adına Çeçenistan Dövlət Dram Teatrı]] Həmin il Alxan-Kala kəndində qırmızı partizanların respublika konfransı keçirilirdi. Konfransın sonuna yaxın Çeçen teatrı Səid Baduyevin eyniadlı pyesi əsasında hazırlanmış “Qırmızı qala” tamaşasını nümayiş etdirirdi. Tamaşanın əvvəlində Ağ Qvardiyaçılar bir müddət Qırmızı Qvardiyanın üzərində üstünlük əldə edirlər. Zubayrayevin oynadığı Ağ Ordunun zabitlərindən biri xüsusilə amansız idi. Zalda oturan və ömründə teatr görməmiş qoca partizan aktyorların oyununu reallıq zənn edərək atəş açdı. Möcüzəvi nəticəsində heç kim zərər görmədi. Rəhbərlik tamaşaçılara səhnədə baş verənlərin sadəcə aktyor oyunu olduğunu izah etməli oldu. Bu epizod İdris Bazorkinin “Çmaqlı tapança” hekayəsinin əsasını təşkil etmişdir.
1934-cü ildə Çeçen və İnquş bölgələri birləşdirildi. Yeni Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının rəhbərliyi Gürcüstan SSR rəhbərliyindən teatr sənətinin inkişafına köməklik göstərməyi xahiş etdi. Rejissor Arçil Çxartişvili Qroznıya göndərildi. Bundan əlavə, Zubayrayev də daxil olmaqla bir qrup gənc rəssam Şota Rustaveli adına Gürcüstan Dövlət Akademik Teatrına (Tbilisi) təcrübə keçməyə göndərildi. Gürcüstanda Yaraqinin müəllimləri Aleksandr Axmeteli, Akaki Xorava, Akaki Vasadze kimi məşhur sənətkarlar oldu.
Zubayrayev 1936-1944-cü illərdə Çeçen-İnquş teatrının aktyoru olub. 1938-ci ildə əsərləri Çeçen-İnquş teatrının repertuarını təşkil edən Səid Baduyev repressiyaya məruz qaldı və onun bütün əsərlərinə qadağa qoyuldu. Altı ay idi ki, teatr iflic vəziyyətində idi. Nəhayət, Nurdin Musayevin “Aset”, Konstantin Trenevin “Yarovaya məhəbbət”, Aleksandr Afinogenovun “Ərəfədə” və başqa pyeslərinin daxil olduğu yeni repertuar yaradıldı. 1940-cı ildə respublikanın teatr sənətinin inkişafına verdiyi böyük töhfəyə görə bir sıra aktyor və rejissorlar, o cümlədən Zubayrayev də Çeçenistan-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti adına layiq görüldü.
Müharibə illərində
200px|thumb|right|Yaraqi Zubayrayevin çəkildiyi Atalar torpağı filminin afişası. 1941-ci il iyunun 22-də Böyük Vətən müharibəsinin başlandığı gün Çeçen-İnquş Dövlət Dram Teatrı Vedenoda qastrol səfərində idi. Ancaq Xalq Komissarı Vyaçeslav Molotovun radioda çıxışından sonra birbaşa Vedenodan bir çox aktyor könüllü olaraq cəbhəyə getdi. Zubayrayevin cəbhəyə getməsinə icazə verilmədi, çünki milli teatrın bütün repertuarı onun üzərində qurulmuşdu.
Müharibənin elə ilk günlərində cəbhədə işləmək üçün Qroznıda konsert briqadası yaradıldı. Briqadanın üzvləri 900-dən çox tamaşa və konsert proqramı ilə çıxış etmişlər. Onun çıxışlarında Yaraqi Zubayrayev fəal iştirak edirdi. Adətən Qırmızı Ordu əsgərləri qarşısında “Oleko Dundiç” və “Adin Surxo” tamaşaları oynanılırdı. Çox vaxt tamaşalar gecələr, açıq çöldə ay işığında keçirilirdi - od yandırmaq belə mümkün deyildi.
– deyə RSFSR-in əməkdar artisti Tamara Əliyeva 1985-ci il mayın 19-da “Qroznı fəhləsi” qəzetində dərc olunan “Aydın aylı tamaşalar” məqaləsində yazırdı.
Zubayrayev həmçinin Çeçen-İnquş teatrının adını daşımalı olan tankın düzəldilməsi üçün pul yığılması təşəbbüsü ilə də çıxış edib.
30 iyun 1943-cü ildə Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri Yu Tambiyevin fərmanı ilə Böyük Vətən müharibəsi illərində Qırmızı Ordu hissələrində nümunəvi xidmətinə görə Yaraqi Zubayrayev Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Xalq Artisti adına layiq görüldü.
Xanpaşa Nuradilova Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verildikdən sonra teatr da onun adını aldı.
1944-cü il fevralın 22-də teatrda “Adin Surxo” adlı axşam tamaşası nümayiş etdirilirdi. Lakin deportasiya barədə məlumat verən SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı əməkdaşları tamaşanı dayandırdılar. Beləliklə, çeçenlərin və inquşların deportasiyası başladı. 1944-1946-cı illərdə deportasiya illərində Zubayrayev Cənubi Qazaxıstan rus teatrında işləyib. Evdən çıxarılma zamanı o, həyat yoldaşı ilə bir-birini itirdilər. Onu tapmaq ümidini itirən Yaraqi yenidən evlənir.
Müharibədən sonra
XX əsrin 60-cı illəri teatr üçün çox məhsuldar dövr idi. Belə ki, aktyorlar deportasiya dövründə itirdikləri vaxtın əvəzini çıxmağa çalışırdılar. Plakatlar premyeraların adları ilə dolu idi. Bütün zamanların və xalqların məşhur dramaturqlarının adları repertuar siyahısında yer alırdı. Rus klassikləri Qərbi Avropa klassikləri ilə əvəz olunurdu. Şimali Qafqaz xalqlarının dramını da diqqətdən kənarda qalmırdı. Yaraqi Zubayrayev bütün bu tamaşalarda oynayırdı. O, istənilən rolu oynaya bilərdi - melodramdakı komiksdən tutmuş dünyaca məşhur müəlliflərin pyeslərindəki yüksək faciəyə qədər. Vilyam Şekspir, Karlo Qoldoni, Molyer, Pyer Kornel, Fridrix Şiller - Zubayrayevin əsərlərində oynadığı dram klassiklərinin adlarının tam olmayan siyahısıdır.
Oktyabr inqilabı ilə həmyaşıd olduğu üçün həmişə doğum gününü noyabrın 7-də qeyd edirdi. Paraddan dərhal sonra bütün dostları onun yanına gedirdilər. Ömrünün ahıl vaxtında iki otaqlı mənzil aldı, amma uzun müddət orada yaşaya bilmədi. Yaraqi Zubayrayev 1980-ci il sentyabrın 18-də dünyasını dəyişdi. O, demək olar ki, bütün Çeçen klassikləri, dünya ədəbiyyatının şah əsərlərində onlarla rol və müasir əsərlərə əsaslanan tamaşalarda onlarla rol daxil olmaqla 200-dən çox rol oynamışdır.
Ailəsi
Birinci həyat yoldaşı - RSFSR -in əməkdar artisti Tamara Əliyeva. İkincisi Zubayrayeva Zinaidadır. Hər iki evlilik uşaqsız olub.
"Füzulinin azad olunmasına görə" medalı
"Füzulinin azad olunmasına görə" medalı — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). Vətən müharibəsində qələbə münasibətilə təsis edilmişdir.
Təsis edilməsi
2020-ci il noyabrın 20-də Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Vətən Müharibəsində qələbə münasibətilə Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi ilə əlaqədar "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi təqdim edilmiş və birinci oxunuşda təsdiqlənmişdir.
Azərbaycan Respublikasının "Füzulinin azad olunmasına görə" medalının əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Əsasnamədə deyilir:
Maddə 1. Təltif edilən şəxslər
Maddə 2. Təltif edən orqan
Maddə 3. Taxılma qaydası
Təsviri
Medalın təsviri Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
Maddə 1. Medalın ümumi təsviri
Maddə 2. Medalın ön tərəfi
Daphnia magna
Daphnia magna subirəsi və ya dafniya  cinsinə aid növ.
"Füzulinin azad olunmasına görə" medalı
Təsviri
Maddə 3. Medalın arxa tərəfi
Daphnia magna
Morfoloji quruluşu
Boz sarı və qırmızı rənglərdə olur. Dişi fərdin uzunluğu 2,2-6,0, erkəyinki isə 2,0-2,2 mm-dir. Dişinin çanağı oval formada olub, bel və lateral tilləri, habelə quyruq iynəsi yaxşı inkişaf etmişdir.Bel tili, çanağın aşağı kənarı və quyruq iynəsi tikanlı çıxıntılarla təchiz olunmuşdur.Başda 4 ədəd til vardır. Rostrum uzanmş və girdələnmiş şəkildə olub, qurtaracağında tikanlı çıxıntı yerləşir. Göz başınkənarına yaxın yerləşir. Ön antenaların oturacağı piramida şəkilindədir. Abdomen çıxıntıları yaxşı inkişaf etmiş və yuxarı uzun çıxıntılar qısa tüklərlə örtülmüşdür.Postabdomen çox uzanmış, yuxarı kənarında iki ədəd çuxur vardır. Proksimal çuxur dayaz, distal çuxur isə dərindir. Bu iki çuxur arasında olan anal dəliyin kənarlarını 6-7 ədəd diş örtür. Yuxarı kənarın distal qabığı 9-12 ədəd dişçiklə təchiz olunmuşdur. Proksimal hissəsində xırda tükcüklər vardır. Bunlar postabdomenin lateral hissəsinə qədər çatır. Caynaqlar iri olub, tükcüklərlə örtülmüşdür. Erkək fərdin quyruq iynəsi çox qısadır. Çanağın qarın hissəsindəki kənarı ön tərəfdən bucaqvari uzanmışdır. Baş bədəndən nisbətən aşağıda olur. Rostrum kütdür. Göz iridir. Ön antennalar uzundur. Onların otyracağı ortadan daralmışdır. Ön antenaların üzərində ikibuğumlu qamçı yerləşir ki, bunun da qurtaracağında xırda tükcüklər, estetakslar, hissedici tükcük və kiçik hissedici çıxıntı yerləşir. Abdomen çıxıntılarından yalnız aşağıdakılar inkişaf etmişdir. Postabdomenin distal hissəsi əmzikvari uzanmış və dişçiklərlə təchiz olunmuşdur. Anal dəliyinin kənarı qabarmış və hər tərəfi 10-12 dişçiklə təchiz olunmuşdur.
"Füzulinin azad olunmasına görə" medalı
Təsviri
Maddə 4. Medalın elementləri
Daphnia magna
Yayılması
Avropa, Qafqaz, Orta Asiya, Uzaq Şərq, Asiya, Afrika və Şimali Amerika sularında geniş yayılmışdır.
Azərbaycanda Naxçıvan MR-nın Xıncov gölündə, Qarayazı və Bulqan göllərində, Dəvəçi limanında, Şirvan şəhəri yaxınlığında olan Qarasu gölündə, Ceyranbatan su anbarında və s. yayılışdır.
Bioloji və ekoloji xüsusiyyətləri
Müvəqqəti su hövzələrində, süni göllərdə, şirin və şortəhər göllərdə yaşayır. İstisevən heyvandır. Çinsi yetişgənliyə 5-ci mərhələdə çatır. Bütün ömürü boyu 24 dəfə qabığını dəyişir. Yumurtalarının sayı 100-ə çatır.
Mənbə
http://animaldiversity.org/accounts/Daphnia_magna/
Molla Gürani
Molla Gürani — Osmanlı alimi və şeyxülislamı.
Gendersid
Gendersid — sistematik gender motivli qətl. Termini ilk dəfə Meri Enn Uorren 1985-ci ildə öz yazmış olduğu kitabında istifadə etmişdir. Gendersid, embrionun cinsindən asılı olaraq məqsədyönlü şəkildə öldürüldüyü zaman abort ola bilər. Gendersid daha çox üçüncü dünya ölkələrində yayılıb. Artıq bir neçə milyon qız onun qurbanına çevrilib.
Çox vaxt bu fenomen sosial-iqtisadi səbəblərlə izah olunur və əhalinin sağlamlığı, iqtisadiyyatı və ölkələrin inkişafı üçün ciddi nəticələrə səbəb olan qlobal sosial problemdir. Bu fenomen Cənubi və Şərqi Asiyada, xüsusən də dünyanın ən sıx əhalisi olan ölkələrində — Çin və Hindistanda özünü göstərir. Ekonomist jurnalına istinadən selektiv döl abortları qadın ilə birlikdə ən azı 100 milyon qız uşaqlarının həyatina son qoyur və onların sayı artmaqdadır.
Terminin mənşəyi
Gendersid termini ilk dəfə amerikalı feminist Meri Enn Uorren tərəfindən Gendersid: Gender Seçiminin Nəticələri adlı kitabında istifadə edilmişdir. Uorren "soyqırım anlayışı" ilə onun "gendersid" adlandırdığı termin arasında oxşarlığa diqqət çəkdi. Uorren Oksford İngilis dili lüğətində soyqırımın "bir insan irqinin qəsdən məhv edilməsi" kimi tərifinə istinad edərək yazırdı:"Analoji olaraq, gendersid müəyyən bir cinsdən olan şəxslərin qəsdən məhv edilməsi mənasını ifadə edəcək. 'Genosid' (soyqırım) və 'femisid' kimi digər terminlər qızların və qadınların haqsız yerə öldürülməsinə istinad etmək üçün istifadə olunur, lakin 'gendersid' həm kişiləri, həm də qadınları hədəf ala bilən gender baxımından neytral bir termindir. Belə bir gender-neytral terminə ehtiyac var, çünki qurbanın kişi olduğu halda gender əsaslı qətllər də qəbuledilməzdir. Bu termin diqqəti gender rollarının çox vaxt ölümlə nəticələnməsinə yönəldir."
Alternativ baxış nöqtələri
Adam Cons "Gendercide and Genocide" əsərində qlobal tarixi perspektivdə "gendersid" "insan münaqişəsinin müəyyənedici xüsusiyyətidir" və "dünyada müasir hərbi-siyasi münaqişələrin hər yerdə yayılmış xüsusiyyətidir" deyə qeyd edir. Cons yazır ki, soyqırım təkcə qadınlara qarşı hücumlarla məhdudlaşmır, həm də kişi əhalinin sağlam hissəsinə edilən hücumları əhatə edir. Consun fikrincə, gendersid "elmi və ya siyasi əhəmiyyət kəsb etmir". Müəllif iddia edir ki, soyqırım qismən illərlə davam edən iqtisadi böhran və resursların çatışmazlığı nəticəsində ənənəvi kişi gender rollarının saxlanmasına böyük gərginliyin nəticəsidir. Consun təhlili boyu qurbanların etnik, irqi, milli və ya sosial-iqtisadi kimliyi deyil, onların cinsi kimliyi böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini irəli çəkir.
"Soyqırım nəzəriyyəsi" kitabının müəllifi Øystein Gullvag Holter gendersidin mənşəyi ilə bağlı ən ifadəli nəzəriyyəni təklif edir. Holter təxmin edir ki, gendersid dörd elementin nəticəsidir: sosial, siyasi və iqtisadi devalvasiya; gender, irq və digər sosial mexanizmlərin əlamətlərinin yenidən qiymətləndirilməsi; aqressivliyin artması; antaqonist münaqişələr və müharibələr.
Gendersid qeyri-bərabər cins nisbətinə gətirib çıxarır ki, bu da kişilərin üstünlük təşkil etdiyi əhaliyə gətirib çıxarır, bunun iqtisadi və sosial nəticələri var. Kişilər üçün bu, partnyor tapmağı çətinləşdirir, nəticədə qadınlara qarşı ayrı-seçkilik yaradan, qadınlara və uşaqlara qarşı zorakılıq şəklini alan erkən və məcburi nikahlar baş verir. Məcburi ərə verilən qızlar çox vaxt partnyorları tərəfindən cinsi, fiziki və psixoloji zorakılığa məruz qalırlar. Evlilik və ya cinsi istismar məqsədləri üçün fahişəlik və insan alveri artmaqdadır, bu da insan hüquqlarının pozulmasına və sosial iğtişaşlara səbəb olur.
Kütləvi mədəniyyətdə
2003-cü ildə Maniş Jhanın rejissorluğu ilə çəkilmiş "Qadınsız millət" adlı hind filmi Hindistanda qadınların kəskin çatışmazlığı olan, qadınlara qarşı zorakılıq və nifrətin daha da artdığı bir cəmiyyətin gələcəyini təsvir edir. "Qarşı cinsdən olan bir şəxsin qurulmuş kişi cəmiyyətində görünməsi onun xaosuna, dağılmasına gətirib çıxarır, bu, şübhəsiz, dağıdıcı bir hadisəyə çevrilir. Müəllif milləti iki təbii prinsipin — kişi və qadının həqiqi bərabərliyini təsdiq etməyə çağırır.
Peterhof (muzey-qoruq)
Peterhof Dövlət Muzey-Qoruğu dövlət federal büdcəsindən maliyyələşən mədəni kompleksdir. Kompleksə Fin körfəzinin cənubunda yerləşən görməli yerlər daxildir.