cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Köhnə Müqəddəs Pavel kafedralı
Böyük yanğın (1666)
Xeyir-duan əksik olmasın, Rəb! Beş saat keçsə də özümün yaxşı hiss edərək su ilə Müqəddəs Pavelə çatdım, oralarda gəzindim və yanan şəhərə baxdım. Damsız Müqəddəs Pavel qorxunc mənzərə idi,onun xor yerləri Müqəddəs Fe kriptasına uçmuş, Müəddəs Pavel, Ladqet və Flit-strit məktəbləri isə dağılmışdı.
Başqa bir memuarist Con İvlin də anoloji mənzərəni təsvir edir:
3 sentyabrda Sitinin bütün cənub tərəfinin – Çipsayddan Temzaya qədər olan ərazinin necə yandığına baxmaq üçün oralara getdim və ... inşaat meşələrinin əhatəsinə alınmış Müqəddəs Pavel kilsəsini gördüm. 7 sentyabrda ayaqla Uaytholldan keçmiş Flit-stri vasitəsi London körpüsünə kimi, Ladqeyt-hillə - Müqəddəs Pavel kilsəsinə tərəf getdim ... geri qayldarkən kefimi pozan bir zamanlar gösəl kilsə olan Müqəddəs Pavelin indi yalnız xarabalıq olmasıdır, onun gözəl portiki tamamilə dağılıb, daşları çatlayıb və tökülüb. Kilsənin heç bir ziyan görməmiş yeganə hissəsi arxitavrdakı kitabəsidir ki, onun bir hərfinə belə ziyan dəyməyib. Yanğınən Portlend qumdaşının iri bloklarını necə məhv etdiyi müşahidə etmək heyrətamizdir: bütün sütunlar, naxışlar, frizlər, kapitellər və qabartmalar qoparaq məhv olmuşdur, ən az altı akr sahəni əhatə etmiş qurğuşun isə tamamilə ərimişdir; tağlar Müqəddəs Fe kriptasının üstünə uçmuşdur. Ətraf mağazalardan xilas etmək üçün çoxlu kitabı məhz burada gizlətmişdilər. Kilsə kitabları ilə birikdə həmin kitablar da yanaraq məhv olmuşdur. Bu yanğın bir həftə davam etmişdir. Lakin görünür ki, kilsənin şərq qurtaracağında altar üstünü qapadan qurğuşuna ziyan dəyməmişdir. Bütün abidələr içərisində yalnız yepikoplardan birinin abidəsinə ziyan dəyməmişdir. Beləcə xristian dünyasının ən qədim və hörmətli kilsələrindən biri külə dönmüşdür.
Yanğından sonra
Kristofer Ren, köhnə Müqəddəs Pavel kilsəsinin bərpasını qeyri-mümkün hesab edirdi. Tələm-tələsik kilsənin qalıqlarını möhkəmləndirməyə çalışsalar da, növbəti ilin aprelində kafedral rektoru Uilyam Senkroft Renə məktub yazaraq, onun haqlı olduğunu etiraf etdi: “xorların möhkəmləndirilməsi üçün çəkdiyimiz əziyyət divarlara çevrilib başımıza uçdu.” (Our work at the west end has fallen about our ears.) İki sütun uçmuşdu və hörgü qalıqları o qədər qeyri-stabil idi ki, işçilər binaya yaxınlaşmağa belə qorxurdular. Senkroft məktuba hətta əlavə etmişdi ki, Renin iştirakı olmadan onlar heç nə edə bilməyəcəklər.
Beləliklə, tamamilə yenidən inşa edilmək bahasına olsa da belə, xilas edilməsi mümkün olan kilsənin yerində müasir üslubda, Renin əvvəldən təklif etdiyi kimi kilsə inşa edilməsinə qərar verildi. 1668-ci ildə Köhnə Müqəddəs Pavel kilsəsinin tamamilə söklüməsi işlərinə başlanıldı. Lakin, proses çox ağır gedirdi, çünki, onsuz da ağır olan daşlar həm də üzərlərinə qurğuşun axması ilə daha da ağırlaşmış və bir-birinə bərkimişdi. Bu zaman, Ren, o dövr üçün yeni texnologiya olan, divarların barıtla partladılmasından istifadə etdi. Hər yeni iş kimi, partlatma işi də problemlərlə üzləşdi; proses zamanı bir neçə insan həlak oldu və ətraf ərazilərin sakinləri səs-küydən şikayət etmişdilər. Yeni məbədin inşasına 1675-ci ildə başlanıldı.
Memarlıq xüsusiyyətləri
1878-ci ildə Frensis Penrouzun rəhbərliyi ilə həyata keçirilmiş arxeoloji qazınıtılar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, İniqo Consun əlavə etdiyi portik nəzərə alınmasan, kafedralın ümumi uzunluğu 179 metr (586 fut), nefin eni 30 metr (100 fut), transeptin eni isə 88 metr (290 fut) olmuşdur.
12 bölməli nef uzunluğuna görə “Müqəddəs Pavel promenadı” adlandırılmışdı. Onun memarlığında norman triforisi tağların qotik nervyürləri ilə qonşu idi. Kafedraln vitrajları İngiltərənin ən gözəl vitrajları hesab edilirdi, şərq fasadındakı rozet isə öz gözəlliyinə görə həmçeşidləri arasında ilk yerlərdə idi. “Kenterberi hekayələri”nə (XIV əsr) daxil olan “Dəyirmançı haqqında hekayə”də Çoser Sen-Pol pəncərələri anlayışını bütün londonlulara məlum olan müqayisə kimi istifadə edir:
His rode* was red, his eyen grey as goose, *complexion With Paule's windows carven on his shoes In hosen red he went full fetisly. *daintily, neatly
Kafedranın qülləsi Avropanın ən hündür qüllələrindən biri idi və adətən onun hündürlüy mənbələrdə 149 metr (489 fut) kimi göstərilir ki, bu da onun Linkoln kafedralından sonra ikinci olduğunu deməyə əsas verir. Kristofer Ren qüllənin hündürlüyü ilə bağlı bu məlumatı şişirdilmiş hesab edir və qüllənin real hündürlüyünün 140 metr (460 fut) olduğunu qeyd edir. 1664-cü ildə Robert Huk şaqul vasitəsi ilə qüllənin hündürlüyünü “iki yüz dörd futa çox yaxın, adətən qəbul edildiyindən altmış fut daha hündür” kimi ölçür. Üuilyam Benam yazır:
Ehtimal ki, kafedral Solsberidəki kafedralı xatırladırdı, sadəcə ondan yüz fut daha uzun idi, qülləsi isə altmış yaxud səksən fut daha hündür idi. Qüllə şpilin əsasına kimi qalxma imkanı verən konstruksiyaya malik idi və ehtimal ki, kafedral həm daxildən, həm də xaricdən İngiltərənin ən gözəl kilsələrindən biri idi.
Qərb fasadının İniqo Consdan əvvəlki vəziyyətinin rekonstruksiyası çətin olsa da, əminliklə demək olar ki, portallar adətən olduğu kimi neflərin sayına uyğun şəkildə - üç ədəd idi. Qərb fasadının cənub qülləsi Lollardlar qülləsi adlandırılırdı və bu qüllədə bidətçilər həbsdə saxlanılırdı. Qüllə el arasında pis nüfuza malik idi, orda saxlananlardan birini kəndirdən asılmış vəziyyətdə tapmışdılar və insanlar bunun intihar olduğuna inanmırdılar.
Kadeş müqaviləsi
Kadeş müqaviləsi və ya Misir-Het sülhü — eramızdan əvvəl XIII əsrin əvvəlində Misir hökmdarı II Ramzeslə Het hökmdarı Hattuşili arasında imzalanan Kadeş sülhü yazılı tarixdə məlum olan ilk sülh müqaviləsi kimi önəmli yer tutur.
Sülh Akkad və Misir dillərində imzalanmışdı. Gümüş lövhə üzərində akkadca cızılan mətn Misirə göndərilmiş, lakin indiyədək o nümunə tapılmamışdır. Lövhə daha sonra Misir dilinə çevrilərək Karnakdakı məbəd divarlarına həkk edilmişdir. Eyni mətnin nümunələri Göbəşyeyən kəndində arxivində tapılmışdır. Bir növ hücum etməmək haqqında bağlanan sülhə görə, hər iki başçı bir-birilərinə qarşı daha savaşmayacaq və lazım gələrsə, ümumi düşmənə qarşı müttəfiq olacaqdı. Günahkarların öz ölkələrinə geri qaytarılması məsələsində də razılığa gəlinmişdi. Bu anlaşmanın Misir və Het nümunələrinin tapılması qədim dövr tarixşünaslığının ən gözəl tapıntılarından sayılır. Sülh müqaviləsi, böyük ehtimal ki, ortaq bir komissiyanın fəaliyyəti nəticəsində ərsəyə gəlmiş və ilk təklifin Het hökmdarından gəldiyi düşünülür. Hattuşili Ramzesə yazırdı: "Qardaşım üçün gümüş lövhə hazırlatdım və ona göndərdim. Sən də gümüş lövhə hazırlat və mənə göndər". Ramzesin Mira hökmdarına yazdığa məktubda isə "Mən dostumla and içdim, ona qarşı savaşda sənə yardım edə bilmərəm" ifadəsi işlənmişdi. III Hattuşili isə Kadaşman-Enlilə "Misir hökmdarı ilə mən qardaş olduq və bu qərarı verdik: Biz qardaşıq və bunun üçün düşmənə qarşı birlikdə savaşacaq və dosta qarşı da birgə dost olacağıq", — deyə yazmışdır.
Başqa bir fikrə görə, yazılı tarixdə ilk müqavilə Akkadla Elam arasında imzalanmışdır. Həmin müqavilənin də şərtləri eynilə bunun kimi sadə və lakonik idi: "Dostun dostumdur, düşmənin düşmənim!"
Yaxın Şərqdə imzalanan ilk müqavilə xüsusiyyətinə malikdir. Bu, indiyə qədər qeydə alınmış ən qədim beynəlxalq müqavilə olsa da, daha qədim müqavilələrin mövcudluğu da sübut edilmişdir. Əvvəlcə Akkad dilində yazılmış, sonra isə Misir dilinə və Het dilinə də kopyalanan və bərabər şərtlərlə imzalanmış müqavilənin gil tabletdən surəti, 1906-cı ildə Het dövlətinin paytaxtı olan Xattusa (Boğazköy) şəhərindəki qazıntılar nəticəsində tapılmışdır.
Əvvəlcə
II Ramzes bu döyüşə 20 min döyüşçü və 2 min döyüş arabası ilə qatılmışdı. Ordu əsasən xəncər və 90 metrlik hədəfi dəqiq vuran kamanlarla silahlanmışdı.
Hetlər isə Misirin düşmənləri — Naharina, Karkemiş, Kadeş, Uqarit və Halpa çarları ilə birləşərək, 37 min nəfərlik piyada, 3500 döyüş arabasına malik ordu hazırlamışdı. Misirlilərin döyüş arabasından fərqli olaraq hetlərə məxsus arabaların heyəti üç nəfərdən ibarət olmaqla, ağır və az manevrli idilər. Bu döyüşdə hetlər ilk dəfə dəmir kəsici silahdan istifadə etmişdilər.
Het kralı Muvatalli Misir ordusu ilə açıq döyüşdən çəkinirdi. Onun ordusu sayca çox olsa da, nizamsız idi və əsasən muzdlulardan təşkil edilmişdi. Orduda başqa xalqların, köçəri tayfaların olması ona rəhbərliyi xeyli çətinləşdirirdi. Belə nizamsız ordu ilə mütəşəkkil Misir ordusuna qalib gəlmək çox çətin idi. Het padşahı hərbi gücdən çox, hiylə ilə qalib gəlməyə ümid bəsləyirdi. O, elə bu yola da əl atdı.
Bədəvilərin yalanı
E.ə. 1274-cü ilin aprelində Misir gözətçiləri iki bədəvini tuturlar. Onlar Ramzes uğrunda vuruşmaq istədiklərini, Het dövlətinin paytaxtı Xattusa şəhərinin hakiminin yerində olmadığını deyirlər. Ramzes bu deyilənlərdən şübhələnmir və dərhal Kadeşə hücum edir. Nəticədə ordusunun 20–30 km aralıda olan dəstələri bu hücuma qoşula bilmirlər. Belədə Ramzes öz qrupu ilə tək qalır.
Bir qədər sonra misirlilər daha iki heti ələ keçirirlər. Onlar bədəvilərin yalan söylədiklərini, bunun bir tələ olduğunu və hetlərin qoşununun Kadeş həndəvərində, şəhərdən şərqdə yerləşdiyini bildirirlər.
Bu arada Muvatalli 1000 ədəd döyüş arabasını Orentes üzərindən misirlilərin Ra dəstəsinə həmlə etmək üçün göndərir. Bunu gözləməyən misirlilər böyük itkilər verərək, geri çəkilməyə məcbur olurlar. II Ramzes Amon dəstəsi ilə Ranın geri çəkilməsindən və Ptah və Set dəstələrinin xeyli aralı olmasından çıxılmaz vəziyyətə düşür. Belə olan halda hetlər qələbəyə arxayınlaşırlar. Lakin sahil istiqamətindən Kadeşə yollanmış növbəti Misir dəstəsinin yetişməsi döyüşün taleyinə təsir edir, II Ramzes mühasirəni yara bilir. Bunu görən Muvatalli qaçan misirlilərin təqibini dayandıraraq, Orentes çayının şərq sahilində qərar tutmağa məcbur olur. Lakin II Ramzes az qüvvə ilə duruş gətirə bilməyəcəyindən öz dəstələrini toplayaraq, döyüşdən kənar qalmış Ptah və Set dəstələrinin mövqelərinə çəkilir.
Döyüşün sonu
Sülh müqaviləsi II Ramzes ilə Muvatallinin varisi III Hattusilis tərəfindən imzalanır. Bu müqavilə sülh, qardaşlıq, xarici təcavüzün və daxili siyasi münaqişələrin dəf edilməsində əməkdaşlıq haqqında məlum olan ən qədim müqavilələrdən biri, bəlkə də birincisidir.
Müqaviləyə əsasən, Suriya və Finikiyanın çox hissəsi hetlərin, Cənubi Finikiya, Cənubi Suriya və Fələstin isə Misirin nüfuz dairəsində qalır.
Qədim Misirdə II Ramzes taxta çıxmış və ümumiyyətlə memarlıq baxımından ölkəsini gözəlləşdirmişdi. Ayrıca nizam qurmaq və ölkəsinin gücünü göstərmək üçün bəzi hərbi ekspedisiyalarda həyata keçirmişdir. Bununla yanaşı o, ölkəsinin Het Dövləti ilə siyasi və iqtisadi problemlərinin həllini də öz çiyinlərinə götürmüşdü. Kadeş müharibəsi hakimiyyətinin ən vacib hadisələrindən biridir. Müharibənin səbəbi e.ə. 13-cü əsrin əvvəllərində Misir və Het dövlətlərinin bərabər qüvvəyə çevrilmələri, padşah Muvatallinin ölkənin sərhədlərini dəyişdirmək istəyi, I Suppiluliuma dövründə Het şahzadəsi Zannanzanın şahbanu Ankesenamonla evlənmək üçün Misirə gedərkən yolda misirlilər tərəfindən öldürülməsi, bu iki böyük dövlətin iqtisadi maraqlarının Şimali Suriya ərazisində birləşməsi idi. Digər bir səbəb, Het hakimiyyəti altında olan Amurru şəhər dövlətinin Misir tərəfinə keçməsidir. Kadeş yaxınlığında iki böyük ordu görüşdü və burada müharibə aparılmışdır.
Kristian Jak "Ramzes: Kadeş vuruşması" kitabında II Ramzesin böyük bir müvəffəqiyyət qazandığından, Het qoşunlarının darmadağın edilməsindən və o dövrün Het hökmdarı olan II Muvatallinin sülh üçün yalvardığından yazır. Əslində nə Misir, nə də Het dövlətinin Kadeş vuruşmasının əsl qalib olduğunu söyləmək olmaz. Ancaq Misir mənbələrinə baxmadan obyektiv bir yanaşma olarsa Hetlilərin hərbi baxımdan daha müvəffəqiyyətli olduğunu söyləmək olar. Müharibədən sonra III Hattuşili dövründə II Ramzeslə Kadeş müqaviləsi ilə imzalanmışdır. Müqavilənin Şərqdəki Assuriya təhlükəsinə qarşı da edildiyini iddia etmək olar.
Məzmunu
Müqavilə mətnində "Misir dövlətinin padşahı, böyük padşah, Misir ölkəsinin qəhrəman padşahı, əzəmətli padşah, qəhrəman Re-masesa-mai Amananın (II Ramses), Hatti ölkəsinin böyük padşahı Hattuşili ilə dostluq, qardaşlıq və böyük səltənətlərini davam etdirmək üçün bağladıqları müqavilədir" deyilir.
Müqavilənin məzmunu iki vacib qərarı ehtiva edir.
Müqavilənin qısa mətni belədir: "Qoy gələcəkdə, əbədiyyətə qədər tanrı Misirin böyük hökmdarı və Het ölkəsinin böyük hökmdarı arasında bu müqaviləyə uyğun olaraq düşmənçilik yaranmasına imkan verməsin. Qoy Het ölkəsinin böyük hökmdarının övladları Misirin böyük hökmdarı Ramzes Meriamunun övladları ilə qardaş olsunlar və sülh şəraitində yaşasınlar. Qoy Misirin böyük hökmdarı Ramzes hər hansı bir yeri tutmaq məqsədi ilə heç vaxt Het ölkəsinə hücum etməsin". Müqavilənin mətnində daha sonra deyilirdi:
1). Əgər hər hansı bir düşmən Misirin böyük hökmdarı Ramzesin torpaqlarına hücum edərsə və o, Het ölkəsinin böyük hökmdarına "Mənimlə düşmənə qarşı qalibiyyətli qoşununla birgə çıxış et deyə müraciət edərsə, Het ölkəsinin böyük hökmdarı gələcək və onun düşmənlərini darmadağın edəcək. Və əgər Het ölkəsinin böyük hökmdarı şəxsən özü gəlmək istəməsə, o, ləngimədən öz piyada və cəng arabalarından ibarət qoşunu göndərəcək və onlar onun düşmənlərini darmadağın edəcək.
2). Əgər Misirin böyük hökmdarı Ramzes Meriamun öz xidmətçilərinə qəzəblənərsə və ya onlar Ramsesə qarşı hər hansı bir çıxış edərlərsə və o, onları darmadağın etmək istəyərsə Het ölkəsinin hökmdarı onunla birlikdə olacaq və Ramzesin qəzəblənməsinə səbəb olanların hamısını məhv edəcək.
3). Əgər hər hansı bir düşmən Hetin böyük hökmdarının torpaqlarına hücum edərsə və o, Misir ölkəsinin böyük hökmdarına müraciət edərsə, Misir ölkəsinin böyük hökmdarı gələcək və onun düşmənlərini darmadağın edəcək.
4). Əgər böyük Het hökmdarının qulluqçuları ona qarşı qalxarlarsa, onda, Ramzes Meriamun da müqaviləyə uyğun olaraq onunla birlikdə olacaq. Və əgər Het ölkəsinin hökmdarı "Mən öldükdən sonra qoy, Ramses Meriamun böyük Het hökmdarının varisinə köməyə gəlsin", — deyərsə onda, o, gəlsin.
5). Əgər hansı bir əyan Misir torpağından Het ölkəsinin hökmdarının yanına qaçarsa və yaxud Ramzes Meriamuna tabe olan Asiyadakı hər hansı bir şəhər ondan ayrılarsa və o, Het hökmdarına müraciət edərsə qoy, böyük Het hökmdarı onları qəbul etməsin və əmr etsin ki, onları ağaları Ramzes Meriamuna qaytarsınlar. Və əgər hər hansı bir əyan Het ölkəsindən qaçaraq böyük Misir hökmdarı Ramzesin yanına gələrsə yaxud hər hansı bir şəhərli, hər hansı bir kəndli… Ramsesin yanına gələrsə, qoy, Ramzes onları qəbul etməsin və əmr etsin ki, onları Het hökmdarına qaytarsınlar.
6). Əgər Misir torpaqlarından 1, 2 və ya 3 adam qaçarsa və Het hökmdarın yanına gələrlərsə, qoy, Het hökmdarı onları tutsun və böyük Misir hökmdarına qaytarmağı əmr etsin. Ramzes Meriamuna qaytarılacaq adama gəldikdə isə qoy, ona qarşı bu cinayətlə bağlı heç bir iş qaldırılmasın. Qoy, onun evini, arvad və uşaqlarını məhv etməsinlər, qoy, onun özünü öldürməsinlər. Qoy onun gözlərinə, qulaqlarına, ayaqlarına xətər yetirməsinlər. Qoy ona qarşı hər hansı cinayətə görə də iş qaldırmasınlar. Eyni qaydada Het ölkəsindən adamlar, fərdi yoxdur, 1, 2 və ya 3 nəfər olsun, qaçıb böyük Misir hökmdarının yanına gələrlərsə, qoy böyük Misir hökmdarı Ramzes onları tutsun və böyük Het hökmdarına qaytarmağı əmr etsin və qoy böyük Het hökmdarı da onların cinayətləri ilə bağlı heç bir iş qaldırmasın, evlərini, arvad və uşaqlarını məhv etməsin, özünü öldürməsin, qulaqlarına, ağzına, ayaqlarına heç bir xətər gətirməsin, ona qarşı başqa bir cinayət işi qaldırmasın".
Müqaviləni nəzərdən keçirdikdə görürük ki, heç bir bənddə Misirlə Het şahlığının sərhədindən danışılmır. Amma bütün məlumatlara görə aydın olur ki, II Ramzes Misirin Asiya torpaqlarını genişləndirə bilmədi. Suriya və Finikiyanın çox hissəsi hetlərin, yalnız Cənubi Finikiya, Cənubi Suriya və Fələstin Misirin nüfuz dairəsində qaldı.
Nəticələri və əhəmiyyəti
Bu günə qədər qeydə alınmış və tapılmış ən qədim beynəlxalq müqavilədir. Boğazköy (Xattusa) qazıntılarında tapılan gil tablet nümunəsi, İstanbul Arxeologiya Muzeyində sərgilənir, razılaşma mətninin böyüdülmüş nüsxəsi isə Nyu-Yorkdakı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının binasında nümayiş etdirilir.
Azərbaycan Badminton Federasiyası
Tarixi
Azərbaycan Badminton Federasiyası 1962-ci ildə Bakı şəhərində yaradılmış, 1996-cı ildə yenidən təsis edilmişdir. 1998-ci ildən Beynəlxalq Badminton Federasiyasının (İBF) və Avropa Badminton Federasiyasının (EBF) üzvüdür. 1962-ci ildə Bakı şəhərində ilk badminton yarışları və çempionat, 1963-cü ildə Azərbaycan birinciliyi keçirilmişdir. Yeniyetmələrin 1969-cu ildə Klaypeda şəhərində keçirilən SSRİ birinciliyində Q. Hadıyev çempion, 1976-cı il (Mogilyov şəhəri) birinciliyində isə M. Orucov mütləq çempion olmuşdur. 1997-ci ildə İslam Ölkələri Qadınlarının İdman oyunlarında N. Mehdiyeva III yeri tutmuşdur. 2010-cu ildə İran İslam Respublikasında keçirilən beynəlxalq turnirdə Azərbaycan idmançıları qoşa yarışlarda bürünc medal qazanmışlar.
Safu (Çaldıran)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 37 nəfər yaşayır (8 ailə).
Abdulla Bayramov
Abdulla Səlim oğlu Bayramov — Azərbaycan geoloqu və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri (1955–1958), Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi (1956–1960), Azərbaycan SSR mədəniyyət naziri (1960–1963), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsinin sədri (1963–1965) və Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Geologiya İdarəsinin rəisi (1965–1974).
Həyatı və fəaliyyəti
Abdulla Səlim oğlu Bayramov 1912-ci ildə hazırkı Goranboy rayonunun Düzqışlaq kəndində yoxsul ailədə anadan olmuşdur. Səkkiz yaşında olarkən atası vəfat etmiş, anasının himayəsində böyümüşdür. İkisinifli kənd məktəbini bitirdikdən sonra o, Gəncəyə gələrək burada təhsilini məktəbdə davam etdirmiş, 1927-ci ildə Bakı Pedaqoji Texnikumuna daxil olmuşdur. Təhsilini bitirdikdən sonra o, Goranboy rayonuna gedərək burada yeddiillik məktəbin müəllimi, məktəb direktoru, RXMŞ-nın təlimatçı-metodisti işləmişdir.
1933-cü ildə Abdulla Bayramov Azərbaycan Sənaye İnstitutunun geoloji-kəşfiyyat fakültəsinə daxil olmuş, buranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1929-cu ildən komsomol sıralarına qoşulan Abdulla Bayramov institutda təhsil aldığı illərdə komsomol komitəsi katibinin müavini seçilmişdir. İnstitutu bitirdikdən az sonra o, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin neft şöbəsinin təlimatçısı vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. Böyük Vətən müharibəsi illərində Abdulla Bayramov Sovet Ordusu sıralarında əlahiddə zenit-topçu diviziyasının partiya bürosunun katibi, polk komandirinin siyasi hissə üzrə müavini, diviziya siyasi şöbəsi rəisinin müavini olmuşdur. O, Krım və Şimali Qafqaz cəbhələrində döyüşlərdə iştiraş etmişdir. 1946-cı ildə ehtiyata buraxıldıqdan sonra o, öz ixtisası üzrə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunun kiçik elmi işçisi olmuşdur. 4 il sonra, 1950-ci ildə isə bu institutunun direktoru təyin edilmişdir. Elə həmin il o, namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək geologiya-mineralogiya elmi dərəcəsini almışdır.
1954-cü ildən Abdulla Bayramov Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin elm və mədəniyyət şöbəsinin müdiri işləmiş, 1956-cı ildə isə Mərkəzi Komitənin katibi seçilmişdir. 1960-1963-cü ildə Azərbaycan SSR mədəniyyət naziri, 1963-1965-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsinin sədri işləmişdir. 1965-ci ildən 1974-cü ildə təqaüdə çıxanadək o, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Geologiya İdarəsinin rəisi olmuşdur.
Abdulla Bayramov 1939-cu ildən isə Kommunist Partiyası üzvlüyünə daxil olmuş, 1956–1960-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin büro üzvü olmuşdur.
Abdulla Bayramov 1977-ci ilin may ayında vəfat etmişdir.
Macarıstan prezidentlərinin siyahısı
Macarıstan prezidenti ölkənin mövcud konstitusiyasına görə, Macarıstanın dövlət başçısıdır. Macarıstan prezidentlərinin siyahısı, kral hökmdarları istisna olmaqla, Macarıstan dövlətinin liderlərinin siyahısını ehtiva edir.
Macarıstan tarixinin respublika dövrlərində başçı dövlət prezidentlər idi (bunlardan birincisi 1848-1849-cu illərin inqilab dövrünün "prezident-qubernatoru" idi), federal Mərkəzi İcra Komitəsinin (Macarıstan Sovet respublikası dövründə) sədrləri, və ya rəyasət (prezident) (Macarıstan Xalq Cümhuriyyəti dövründə).
Macarıstan dövləti (1849)
1848-49-cu illərdə Macarıstan İnqilabı dövründə, 14 aprel 1849-cu ildə Macarıstan Parlamenti müstəqilliyin elanını qəbul etdi və Habsburg-Lorraine Evini tərk etdi. Milli Müdafiə Komitəsinə rəhbərlik edən Lajos Kosuth, Macarıstanın dövlət başçısı, prezident-qubernatoru elan edildi, bundan sonra Komitə fəaliyyətini dayandırdı. Avqustun 18-də, 1849-cu ildə imperiya ordusundan (rus ekspedisiya korpusları tərəfindən dəstəklənən) inqilabçı qüvvələrin məğlub olması fonunda General Artur Gergei 1849-cu il avqustun 13-də inqilab ordusunun kapitulyasiyasını imzalayan hərbi və mülki diktator təyin edildi.
İnqilabın bastırılmasından sonra, Macarıstan dövlətinin statusu 1723-cü ildə Pragmatik Ssenariyə uyğun olaraq Avstriya imperiyasının bir hissəsi kimi bərpa edildi
Respublika hökumətləri (1918—1920)
Avstriya-Macarıstanın dağılması və müstəqil Macarıstan dövlətinin yaranması dövründə bir neçə, o cümlədən qarşıdurma, respublikaçı siyasi rejimlər (ilk növbədə, Macarıstan Xalq Respublikasının 16 noyabr 1918-dən 21 mart 1919-cu, ikincisi Macarıstan Sovet Respublikası 21 mart 1919-cu il 6 avqust 1919-cu il üçüncü, əksinə inqilabçı hökumətlər 5 may 1919-dan 12 avqust 1919-cu ilədək Rumıniyaya işğaldan azad olan ərazilərdə, dördüncü yerdə isə Macarıstan Respublikasında 15 mart 1920-ci il) 7 avqust, 1919 Rumıniyanın işğal altında olmuşdur.
Respublika dövrü 29 fevral 1920-ci ildə regent Mikloş Xorti tərəfindən idarə olunan Macarıstan krallığı bərpa edildikdən sonra başa çatmışdır.
Macarıstan Xalq Respublikası (1918—1919)
1918-ci il noyabrın 16-da Macarıstan Xalq Respublikası elan olundu, onun müvəqqəti rəhbəri 11 yanvar 1919-cu ildə ölkənin müvəqqəti prezidenti seçilən baş nazir  Mixay Karoyi idi.
21 mart 1919-cu ildə Macarıstan Sosial Demokratik Partiyası və Macarıstan Kommunist Partiyası Macarıstan Sosialist Partiyasında birləşərək Budapeştin hərbi-işçi şurasında eyni gün Macarıstan Sovet Respublikasını elan etdilər.
Macarıstan sovet respublikası (1919)
Macarıstan Sovet Respublikası (sözündən — Macarıstanda sovet respublikası, ) — 21 mart 1919-cu ildə elan edilmiş siyasi rejimi və kral ordunun qoşunlarından Qırmızı Ordunun hərbi birləşməsindən sonra 6 avqust 1919-cu ildə dayandırıldı.
Sovet dövlətinin başında Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi, Sovetlərin Dövlət Assambleyasının daimi nümayəndəliyi olmuşdur. 1919-cu il iyunun 23-də Sovetlərin Dövlət Assambleyası Macarıstan Sosialist Federativ Sovet respublikasının Konstitusiyasını təsdiqlədi və Sovet hakimiyyətini Macarıstan Krallığına aid bütün ərazilərə (bu, qismən Slovak Sovet Respublikasının yaradılması ilə həyata keçirilmişdir) verilmişdir. Bu baxımdan, idarəetmə orqanı Federal Mərkəzi İcra Komitəsi kimi tanındı.
Sazağıl (Çaldıran)
Sazağıl — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Macarıstan prezidentlərinin siyahısı
Macarıstan sovet respublikası (1919)
1919-cu il avqustun 2-də Sovet hökumətinin bir çox üzvləri Avstriyaya qaçdılar. Budapeşt İşçi Deputatları Şurasının ərəfəsində Antanta nümayəndələrinin dəstəyi ilə 6 Avqust 1919-cu il tarixinə qədər fəaliyyət göstərən Dyüla Peydl başda olmaqla yeni bir hökumət seçildi (4 avqust 1919-cu ildə Rumıniya əsgərləri Budapeştə gətirildi).
Birinci Macarıstan Respublikası (1919—1920)
Tarixçilikdə (Birinci Macarıstan Respublikası), 1918-ci ilin oktyabr ayından   etibarən Macarıstanda status-kvonun bərpasına yönəlmiş Rumın işğalı zamanı mövcud olan siyasi rejimdir. Rəsmi olaraq 16 noyabr 1918-ci ildə elan edilmiş Macarıstan Xalq Respublikası bərpa edildi.
Sazağıl (Çaldıran)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 133 nəfər yaşayır (27 ailə).
Macarıstan prezidentlərinin siyahısı
Birinci Macarıstan Respublikası (1919—1920)
6 avqust 1919-cu ildə İştvan Fridrix Rumıniya ordusunun dəstəyi ilə  Macarıstanın sosial-demokratik partiyasını,    ləğv etdi. Ertəsi gün Yozef Avqust özünü "Macarıstanın Regenti" elan etdi (23 avqust 1919-cu ildə istefa etdi) və baş nazir kimi İştvan Fridrix təyin etdi. 24 noyabr 1919-cu ildə, Antantanın təzyiqi altında, Husar Qara ilə əvəzlədi.
29 fevral 1920-ci ildə parlament öz monarxiyasını bərpa etdi, amma mülki amansızlığın dayandırılmasına üçün kralın seçilməsini təxirə saldı və vitse-admiral kimi Mikloş Hortini regent təyin etdi.
Mikloş Hortinin regentliyi (1920—1944)
Regent, ilk olaraq Qabsburq-Lotariq evini və xüsusilə IV kralı Karoyü təmsil etdiyinə baxmayaraq, Macarıstana dönmək cəhdini dəstəkləməmişdi. Çünki Çexoslovakiya və Slovensiya, Hırvat və Sırplar Krallığı, Qabsburqların bərpasını silahlı bir işğal üçün əsas hesab etdiyini bildirdilər. 1920-ci il noyabrın 6-da Parlament Habsburq-Lorraine evinin nümayəndələrinə hökmdar taxtını verən 1723-cü ilədək Rusiyanın Pragmatik Sanksiyasını ləğv etdi. Bu, Mikloş Hortinin qeyri-müəyyən vaxtda vəzifədə qalmasına imkan verdi.
Milli Birlik Hökuməti (1944-1945)
Milli birliyin hökuməti və ya Salaşi diktatorluğu, 16 oktyabr 1944-ci ildən 28 mart 1945-ci ilə qədər Nazi Almaniya tərəfindən işğal olunmuş Macarıstan ərazisində mövcud olan bir kukla rejimi. Bu dövr üçün historioqrafiyada istifadə olunan Macar dövləti hüquqi şəraitdə ölkə krallıq olaraq qaldığından bu şərtlə şərtdir. Eyni zamanda, 27 oktyabr 1944-cü ildə, parlament kral rejissoru və hökumət başçısının birləşməsini təsdiqlədi, sonra rejimin rəhbəri Ferens Salaşi 4 noyabr 1944-cü ildə "Milli Lider" olaraq and içdi.
Budapeştin Qırmızı Ordu əməliyyatında 29 oktyabr 1944-cü ildə başlayan Budapeşt mühasirəsi 26 dekabr 1944-cü ildə tamamlanmış və 13 fevral 1945-ci ildə paytaxt tamamilə sovet qoşunlarının nəzarəti altında idi. 28 mart 1945-ci ildə, almanlar tərəfindən nəzarət edilən ərazilərdə işləməyə davam edən Milli Birlik Hökuməti rəsmən ləğv edildi və üzvləri Almaniyaya qaçdı.
Müvəqqəti Milli Məclis (1944-1945)
1944-cü ilin noyabr ayında seçilmiş müvəqqəti Milli Məclis (daha sonra seçki) Qırmızı Ordu tərəfindən işğal olunmuş Şərqi Macarıstan ərazisində Seqed şəhərində işləmişdir. Onun sədri, faktiki olaraq, nəzarət edilən ərazidə ən yüksək dövlət funksiyalarını həyata keçirmişdir.
12 mart 1945-ci ildə Budapeştdə tamamilə sovet qoşunlarının nəzarətində 13 fevral 1945-ci ildə müvəqqəti Milli Məclis üç üzvdən ibarət olan bir toplu orqanı - bir hökumət qurma hüququnu alan Ali Milli Şuranı formalaşdırdı.
Ali Milli Şurası (1945-1946)
13 fevral 1945-ci ildə Müvəqqəti Milli Məclis tərəfindən formalaşmış Ali Milli Şurası üç üzvdən ibarət dövlətin de facto kollektiv rəhbəri idi.
1946-cı il fevralın 1-də Macarıstan Respublikası Milli Məclis tərəfindən elan edilmişdi və Baş nazir Zoltan Tildi prezident seçilmişdir.
İkinci Macarıstan Respublikası (1946-1947)
İkinci Macarıstan tarixçiliyində yazılan Macarıstan Respublikası, 1946-cı il fevralın 1-də Milli Məclis tərəfindən elan edilmiş, Baş nazir Zoltan Tildiy isə prezident seçilmişdir.
Respublika prezidenti Milli Məclisin iclasında seçilmişdir.
Macarıstan Xalq Respublikası (1949-1989)
Macarıstan Xalq Respublikası 1949-cu il avqustun 19-da Macarıstanda vahid bir sistem quran konstitusiya ilə elan edildi. 1949-cu il avqustun 23-də seçilmiş Macarıstan Xalq Respublikasının Rəyasət Heyəti yeni konstitusiya çərçivəsində dövlətin kollektiv rəhbəri oldu. Onun birinci sədri (və ya prezident, ) əvvəllər Respublika prezidenti Arpad Ferents Sakaşiç idi.
1989-cu ilin yayında Macarıstanda müxalifətin iştirakı ilə konstitusiyanın gələcək dəyişikliyi və 1990-cı ilin mart ayına dair çoxpartiyalı seçkilərin təyin edilməsi barədə qərar qəbul edən dəyirmi masa təşkil olundu. 7 oktyabr 1989-cu ildə XIV Konqresdə Macarıstan Sosialist İşçi Partiyası sosial demokratiya mövqeyinə keçərək, Macarıstan Sosialist Partiyasına çevrildi. Parlament 16-20 oktyabr tarixlərində keçirilən iclasında çoxpartiyalı parlament seçkiləri və birbaşa prezident seçkilərini nəzərdə tutan qanun qəbul etmişdir. 23 oktyabr 1989-cu ildə ölkənin adını "Macarıstan Respublikasına" dəyişən konstitusiya aktları qəbul edildi.
Üçüncü Macarıstan Respublikası (1989-cu ildən)
23 oktyabr 1989-cu ildə ölkənin adını Macarıstan Respublikası  dəyişdirən və çoxpartiyalı sistemi bərpa edən konstitusiya aktları qəbul edildi. İlk çoxpartiyalı seçkilər 2 turda - 25 mart və 8 aprel 1990-cı ildə keçirilib.
2012-ci il yanvarın 1-də Macarıstanın yeni Konstitusiyası qüvvəyə minib, ölkənin yeni rəsmi adı — Macarıstan olaraq yaradıldı.
Almeriya (futbol klubu)
Almeriya və ya Almeriya İdman Birliyi (Unión Deportiva Almería) — İspaniyanın Almeriya şəhərində yerləşən futbol klubu.
26 iyul 1989-cu ildə Almeriya Futbol Klubu kimi təsis edilmiş, 2001-ci ildən Almeriya İdman Birliyi adlandırılmışdır. Klub hazırda 2022-ci ildə İspaniya ikinci futbol divizionu titulunu qazandıqdan sonra İspaniya Primera Divizionunda oynayır və ev oyunlarını 15,274 yerlik Estadio de los Juegos Mediterráneosda keçirir.
İnfrastrukturu
left||200px|thumb|Almeriyanın stadionu
Azərbaycanda badminton
Azərbaycanda badminton — Azərbaycanda badminton idman növü.
Tarixi
Azərbaycanda badminton idman növü 1960-cı ildən inkişaf etməyə başlayıb. 2015-ci ildə Azərbaycan millisi dünya reytinqində 82-ci yerdə qərarlaşıb.
1974-cü ildə Badminton üzrə SSRİ çempionatı Bakıda keçirilmişdir.
Mövcud vəziyyəti
Bakıda keçirilən 2015 Avropa Oyunlarının proqramına daxil edilən badminton yarışlarında 31 ölkədən 160 atlet 5 komplekt medal uğrunda mübarizə aparır. Azərbaycan bu yarışlarda 2 idmançı - Orxan Qələndərov və Kənan Rzayevlə təmsil olunur.
NGC 2600
NGC 2600, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 30.48 sm (12 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fatma Gövhəri Sultan
Fatma Gövhəri Sultan (d. 30 noyabr 1904 - ö. 10 dekabr 1980) — 32. Osmanlı sultanı Əbdüləziz in ən kiçik oğlu Mehmed Seyfəddin Əfəndi nin yeganə qızı, Osmanlı sultanı və Osmanlı bəstəkarı.
Həyatı
Fatma Gövhəri Sultan 1904-cü ildə atasının Çamlıca köşkündə dünyaya gəlmişdir. Əhməd Tövhid Əfəndi nin əkizidir. Atası Sultan Əbdüləziz in oğlu Mehmed Seyfəddin Əfəndi, anası isə Nervaliter xanım idi. Sarayda atasından və digər Osmanlı bəstəkarlarından musiqi dərsləri aldı. Kamança, ud və piano dərsləri aldı. 1924-cü ildə Osmanlı sülaləsi nin sürgün edilməsi haqqında qanundan sonra ölkəni tərk etdi. Bir müddət Fransa da, daha sonra isə Qahirə də yaşadı. 1952-ci ildə qəbul edilən əfv qanunu ilə Türkiyə yə döndü. Dönərkən atasından yadigar saxladığı musiqi alətlərini və notlarını da özüylə birlikdə gətirdi. Burada Taksim meydanı ndakı kiçik bir binada Yusif İzzəddin Əfəndi nin qızı Mehriban Mihrişah Sultan la birlikdə yaşadı. 10 dekabr 1980-ci ildə burada vəfat etdi və Sultan Mahmud türbəsi ndə dəfn olundu.
Sen-Didye-d'Osya
Sen-Jan-de-Qonvil  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
Daşkənd Tekstil və Yüngül Sənaye İnstitutu
Daşkənd Tekstil və Yüngül Sənaye İnstitutu (Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти) —  Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərindəki dövlət ali təhsil müəssisəsi.
Sen-Didye-d'Osya
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Daşkənd Tekstil və Yüngül Sənaye İnstitutu
Tarixi
Daşkənd Tekstil İnstitutunun əsası 1932-ci ildə qoyulmuşdur. İlk illərdə institutda iki fakültə: "Pambığın ilkin emalı" və "Mexanika texnologiyası" var idi. Tələbələr 4 ixtisas : pambığın ilkin emalı, toxuculuq, iplik və ipək texnologiyası üzrə məzun olurdular. 1932-33-cü illər ilk tədris ilində institutda 125 tələbə təhsil alıb.
1935-ci ildə institutun dördmərtəbəli binası istifadəyə verildi (bu gün 2-ci tədris binasıdır). O dövrdə institutda 6 istehsalat, 5 tədris laboratoriyası, 5 sinif otağı, idman zalı, kitabxana var idi. 1947-ci ildə institut qiyabi proqramlar üzrə tədrisə başladı; 1955-ci ildə - Mühəndis-iqtisadiyyatı sahəsi üzrə iqtisadi təhsil verməyə başladı. 1958-ci ildə institutda axşam təhsili fakültəsi açıldı.
1960-cı illər
1960-cı illərdə institutda 8 istehsalat, 10 tədris laboratoriyası, 13 tədris otağı var idi. 1962-ci ildə institutun 30 illiyi ərəfəsində tələbə sayı 4000-ə (1932-ci ilə nisbətən 32 dəfə çox) çatdı. Professor və müəllimlərin sayı təxminən 200 nəfərə çatmışdı. Elə həmin il bir sıra yeni ixtisasların açılması ilə əlaqədar olaraq institutin adı dəyişilərək Daşkənd Tekstil və Yüngül Sənaye İnstitutu oldu.
Sonrakı illər
1932-2012-ci illərdə institut sənaye üçün təxminən 50 min mütəxəssis yetişdirdi. Bunların arasında Kuba, Monqolustan, Əfqanıstan, Almaniya, Peru, Vyetnam, Laos və bir sıra Afrika ölkələrindən bu instituda təhsil almağa gələn təxminən 800 xarici tələbə var idi. Bu dövrdə fakültə sayı 2-dən 6-ya yüksəldi. Bölmə sayı 4-dən 38-ə qədər dəyişdi. 1980-ci illərdə institut 13 ixtisas üzrə mütəxəssislər hazırlayırdı. Tələbələr üçün özbək dilində onlarla dərslik, yüzlərlə dərs vəsaiti, təlimat və tövsiyələr hazırlandı.
2019-cu ildən etibarən institut qeyd olunan sahələr: maşınqayırma, trikotaj, toxuculuq, iplik, tikiş və ayaqqabı istehsalı, pambıq təmizlənməsi; həm də ipək sənayesi, kimya, poliqrafiya və kağız sənayesi üzrə tekstil və yüngül sənaye üçün bakalavr, magistr, doktorant və elmlər doktoru hazırlayır.
Strukturu
Daşkənd Tekstil və Yüngül Sənaye İnstitutu 4 əsas fakültədən ibarətdir:
Mürsəl İsayev
Mürsəl İsayev (tam adı: İsayev Mürsəl Məhəmmədhüseyn oğlu; ) — 1994–2001-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daxili İşlər naziri.
Həyatı
İsayev Mürsəl Məhəmmədhüseyn oğlu 1 yanvar 1949-cu ildə Şərur rayonunun Xok kəndində anadan olub. 1973-cü ildə Yusif Məmmədəliyev adına Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsində təhsil alıb. 1986-cı ildə SSRİ Daxili işlər Nazirliyinin Ali Milis Akademiyasının Rostov filialını bitirmişdir.
Fəaliyyəti
1976-cı ildən Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi sistemində bir sıra məsul vəzifələrdə, o cümlədən 1988-ci ildən Naxçıvan şəhər daxili işlər şöbəsinin rəisi,1989-cu ildən Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi cinayər axtarış şöbəsinin rəisi,1993-cü ildən Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1994–2001-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daxili İşlər naziri olmuşdur. 2001-ci ildən istifedadır.1995-ci ildən olan polis general-mayorudur.
Qədim Gəncə xalçaları
Qədim Gəncə xalçaları — Gəncə xalçaçılıq məktəbinin Gəncə qrupuna daxil olan xovlu Azərbaycan xalçalarıdır. Xalçalar adını Qədim Gəncə şəhərinin adından almışdır. Qədim Gəncə xalçaları Gəncə xalçaçılıq məktəbinin yüksək keyfiyyətli xalçalar kateqoriyasına aiddir.
Tarixi
Sənətşünaslar tərəfindən bu xalçaları "Gəncə xalçaları", "Gəncə-şəhər xalçaları", həmçinin "Gəncə-buta xalçaları" və ya "Butalı Gəncə xalçaları" adlandırılan "Qədim Gəncə xalçaları" Gəncə şəhərində, hmçinin şəhərdən 40 şimal-qərb istiqamətində yerləşən Şəmkir rayonunda, və Gəncə ətraf ıxalçaçılıq məntəqələrində istehsal olunmuşdur.
Bədii analiz
Adətən, Qədim Gəncə xalçalarının orta sahəsinin kompozisiyası "Gəncə-buta" adlanan sıraya düzülmüş butalardan ibarət olur. Sadə forması və rəgarəngliyi ilə Bakı, Sərab, Şirvan butalarından fərqlən "Gəncə-buta" adlanan butalarla toxunmuş xalçalar daha çox tanınır. Gəncə xalçaçılıq məktəbinə xarakterik olan "Gəncə-buta" adlanan bu elementlər bəzi hallarda diaqonal üzrə düzülür. Orta sahənin sol və sağ tərəflərində "pəncə" adlanan təsvir olan xalçalarda istehsal edilirdi. "Pəncə" adlanan təsvir dini xarakter daşıyır.
Orijinal xüsusiyyətləri olan Qədim Gəncə xaıçalarının orta sahəsinin kompozisiyası düzbucaqlı elementlərdən, yaxud müxtəlif enli və ensiz zolaqlardan ibarət idi. Qədim Gəncə xalçalarının köbə haşiyəsi Gəncə xalçaçılıq məktəbinin xalçalarına xarakterik olan köbə zolaqlarından ibarətdir.
Texniki xüsusiyyətlər
Qədim Gəncə xalçaları daha çox orta ölçüdə istehsal olunurdu. Bu xalçaların ölçüsü əsas etibarilə çox da böyük olmur. XIX əsrin ikinci yarısında və XX əsrin əvvəlidə uzunsov formalı Qədim Gəncə xalçaları da istehsal olunurdu.
Qədim Gəncə xalçalarının ölçüləri 100x150 sm-dən 150x220 sm-ə qədər ölçülər arasında dəyişir. Qədim Gəncə xalçalarıda bir kvadrat desimetrdə ilmələrin sıxlığı 32x32 ilmədən 38x38 ilməyə qədər yerləşir. Bir kvadrat metrdə isə 102 ilmədən 144 min ilməyə təsadüf edilir. Qədim Gəncə xalçalarında xovun hündürlüyü 6–8 mm olur.
Ağamməd Ağamalıyev
Ağamməd Elgiz oğlu Ağamalıyev - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ağamməd Ağamalıyev 13 oktyabr 1990-cı ildə Samux rayonunun Füzuli kəndində anadan olmuşdur. Füzuli kəndindəki tam orta məktəbə daxil olmuşdur və həmin məktəbi bitirmişdir.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Ağamməd Ağamalıyev 27 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində qismən səfərbərlik çağırışına qatılmışdır. Ağamməd Ağamalıyev 13 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli döyüşləri zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ağamməd Ağamalıyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Cənubi Antil adaları
Cənubi Antil adaları, Kiçik Antil adalarının cənub hissəsində, Venesuela sahillərinə yaxın ərazidə yerləşən və əsasən vulkanik adalardan ibarət olan adalar qrupu.
Coğrafiyası
Tərkibinə daxil olan adalar:
İri adalar ısasən vulkanik məşhəlli olub metamorfik və kristalik suxurlardan ibarətdir. Kiçik adalar isə mərcan və qumlu dayazlıqkardan ibarət olur. İqlimi tropikdir il ərzində 500–600 mm yağıntı düşür. Burada həmişəyaşıl kol və meşəliklər vardır.
Əhalisi
2009-cu il məlumatına görə adalarda 0,7 mln insan yaşayır. Onlar əsasən zəncilər, mulatlar və hollandlardan ibarət olan ağlar yaşaylr.
Ən böyük şəhəri Kürasao adasında yerləşən Villemstad şəhəridir.
Yuxarı Şadlı (Çaldıran)
Yuxarı Şadlı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 204 nəfər yaşayır (40 ailə).
Yetimyedizdirən ev (Novoçerkassk)
Yetimyedizdirən ev — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində yeləşən xeyriyyə məqsədli istifadə edilən bina. İlk əvvəllər müəssisə kazak Tambovsevin binasında yerləşirdi. Sonradan Platovski prospekti, ev 28 ünvanında yerləşən binaya köçürülmüşdür.
Tarixi
22 fevral 1842-ci ildə Novoçerkaskda yetimlər evi açılmışdır. Bu körpə yetimlər və yeniyetmələrə, onlara baxmağa heç kimin olmadığı şəxslərə yardım etmək məqsədi ilə təşkil edilmişdir. Bu bütün Rusiya ərszisində bu tip üçüncü müəssusə idi. Müəssisənin ehtiyaclarını ödəmək məqsədi ilə kazak Tambovsevin evi kirayələnmişdi. Buraya gətirilən uşaqların böyük qismi Rostov-na-Donu, Naxçıvan-na-Donu, Taqanroq və Don vilayətindən gətirilmişdi. Burada müəssisəyə gətirilmiş uşaqların sayına heç bir məhdudiyyat qoyulmamışdı. Körpələr burada baxıçılar tərəfindən yedizdirilirdi. Üç yaşında isə onları tərbiyəçilərə verirdilər. ilk əvvəl uşaqları Novoçerkessk şəhərinə gətirməli və yetimlər evinə göstərməli idilər. Uşaqların yedistirilməsi üçün hər ay 4 rubl tələb edilirdi. Elə uşaqlar vardı ki, onlar heç zaman yetimxananı tərk etmirdilər. Səbəb isə onların heç kəs tərəfindən ziyarət edilmirdi. Belə düşünülürdü ki, uşaqlar 10 yaşına çatdıqda uşaqlar artıq özünə iş tapmalı və özlərini müstəqil idarə etməli idilər.
1869-cu ilin mayında yetimlər evinin idarəçisi Olqa İvanova Çerkova olmuşdur. 1860-1870-ci illərdə burada 700-1000 arası uşaq tərbiyələndirilmişdir. 1880-ci illərdə müəssisənin əhalisi artdıqca Platovski prospekti, ev 28 ünvanında yerləşən binaya köçürülmüşdür.
1899-cu ildə müəsdisənin rəhbəri Mariya Nikolayevna Maksimoviç olmuşdur.
Grumpy Cat
Grumpy Cat (, əsl adı — Tardar Sauce  — qeyri-adi görünüşü nəticəsinə internet-memə çevrilmiş pişik. 2012-ci ilin sentyabr ayında pişiyin sahibəsinin qardaşı onun fotosunu Reddit saytında paylaşır. Sahibə Tabata Bundesenin dediyinə görə, belə görünüş anadangəlmə cırtdanlıq və dişlərlə bağlıdır.
Pişiyin adı Tartar sousundan götürülmüşdür. Bu onunla bağlıdır ki, pişiyin tükü əvvəldən qara ləkələrlə örtülü idi. Tabatanın qızı Kristal bunu tartar sousuna bənzətdi. Tardar Sousu sözü səhv şəkildə yazılmışdı ("tartar" sözündə səhv), buna baxmayaraq onu dəyişməməyi qərara aldılar.
Məşhurluq
Pişiyin məşhurlaşmasından sonra onun sahibi Facebookda səhifə yaratdı. 2013-cü ilin may ayında "Deyingən pişik" "İlin memi" nominasiyasında Webby Award mükafatını aldı.
Kommersiya
2013-cü ilin iyulunda "Grumpy Cat: A Grumpy Book" adlı kitab işıq üzü gördü.
2014-cü ildə ikinci kitab — "The Grumpy Guide to Life: Observations by Grumpy Cat" adlı kitab işıq üzü gördü.
Bəzi KİV-lərin məlumatına görə, 2014-cü ilin sonuna pişik sahibəsi Tabata Bandsenə 100 milyon dollara yaxın gəlir gətirib. Buna baxmayaraq onun özü bu qiyməti şişirdilmiş adlandırır.
Krımtatar diasporu
Krımtatar diasporu — Krımdan kənarda yaşayan krım tatarlarının vətənləri ilə istər genetik istərsə mənəvi bağlılıqlarını özüdə birləşdirən məfhum.
Krımtatar diasporu Krım xanlığının Rusiya imperiyası tərəfindən işğal edildikdən sonra meydana gəlmişdir. 1783-cü ildə xanlıq işğal edildikdən sonra vətənlərini tərk etmək məcburiyyətində qalmışlar. Bu isə hətta 1783-1917 illərdə müxtəlif köçlərə səbəb olmuşdur. Diaspor sayının artmasına digər səbəb isə Rusiyanın köçürmə siyasəti olmuşdur. Krıma işğaldan sonra çoxlu sayda rus köçürülmüşdür. SSRİ isə krım tatarlarından birdəfəlik canını qurtarmaq məqsədi ilə İkinci Dünya müharibəsinin ən çılğın anı seçilmişdir. 1944-cü ildə krım tatarları Mərkəzi Asiyaya köçürülmüşdür. Bu köçkünlər, daha doğrusu, diaspor deyil, zorla sürgünə məruz qalmış topluluq idi.
Osmanlı imperiyasındakı diaspor
Osmanlı imperiyasında daima krımtatar diasporu mövcud olmuşdur. Səbəb isə iki ölkə arasında gözəl əlaqələrin olması idi. XIV–XV əsrlərdə osmanlılar Doburcanı koloniyalaşdırmışdırlar. Burada əsasən Bucakdan olan krım tatarları yaşayırdı. 1593 vı 1595 illərdə onlar Doburcaya köçürürlər. Tatarların bir hissəsi Osmanlı Yunanıstanına və Osmanlı Türkiyəsinə köçür. Ancaq Rusiyanın Krımı ilhaq etməsindən sonra yeni diaspor dalğası meydana gəlmişdir. Krımtatarların ali təbəqəsi sayılan mirzə və mollalar təqibə məruz qalmışdır. Onlar canlarını qurtarmaq məqsədi ilə Şimali Qafqaza qaçmalı olurdu. Ancaq onlar vətənləri ilə əlaqəni kəsməmişdilər. Onların ümumi sayı 8 min nəfər təşkil edir. Onların yenidən Krıma dönə biləcək ümidi 1859-cu ilə qədər davam etmişdir. Bu zaman Qafqaz ruslar tərəfindən işğal edilmişdir. 1877-1878-ci illərdə krım tatarları, çeçenlər və çərkəzlər Rusiya tərəfindən Anadoluya köçürülmüşdür. Bu köçlər zamanı 1 milyon müsəlman Anadoluya köçmək məcburiyyətində qalmışdır. Krımın işğalından sonra 4 min tatar Oçakov qalasına sığınmışdı. Krım müharibəsindən sonra yeni köç dalğası meydana gəlmişdir. Rusiya onları daxili təhlükə sayırdı. Bu səbəbdən yeni köç dalğaları baş vermişdir.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra Türkiyə ərazisinə Rumınya və Bolqarıstanda sosializm qurulduqdan sonra krım tatarları köç etməyə məcbur olmuşdur. Türkiyədə günümüzdə 1 milyon krım tatarı yaşayır. Ancaq onların böyük qismi özlərini krım əsilli türk adlandırır
Sürgün
18 may 1944-cü ildə NKVD Dövlət Müdafiə Komitəsinin qərarı ilə krım tatarları Krımdan Mərkəzi Asiyaya deportasiya edilmişdir. 1989-ci ildə krım tatarlarının sürgünü qanunsuz elan edilmişdir. Nəticədə 300 min krım tatarı geriyə qayıda bilmişdir. Ancaq hələdə 270 min tatar Özbəkistan və digər keçmiş sovet ölkələrində yaşayır.
Akustik materiallar
thumb|Səsi udan materiallarla örtülmüş divarları olan otaq. thumb|Otağın tavanının dizaynında istifadə olunmuş səsi izolyasiya edən materiallar. Akustik materiallar — səsi udan və səsi izolyasiya edən materiallar.