cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dolab-i Kəranlı (Xudafərin)
Dolab-i Kəranlı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 181 nəfər yaşayır (40 ailə).
Verticordia habrantha
(Verticordia habrantha) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sorb dilləri
Sorb dilləri — Hind-Avropa dillərinin Qərbi Slavyan filialı altında təsnif edilirlər. Almaniya şərq ində yerləşən Lusatiya regionunda Slavyan azlıqı olan Sorbların anadilidir. Tarixən kimi tanınan Vend dili (Wendish) və ya Lusatiya dili (Lusatian) kimi də tanınır. polyak, Kaşub, Çex və Slovak dillərinə sıx bağlıdır.
İki ədəbi dili var: Yuxarı sorbca, ki Saksoniyada 40,000 nəfər tərəfindən danışılır və Aşağı sorbca Brandenburqda 10,000 nəfər tərəfindən danışılır. Bu iki dil danışılan ərazi Lusatiya kimi tanınır (Łužica,Yuxarı sorbcada Łužyca Aşağı sorbcada, və ya Lausitz Almancada).
İtqıran (dərə)
İtqıran — Azəarbaycan Respublikası Cəbrayıl rayonu dağ Tumas kəndi ərazisində dərə adı.
Toponimikası
Ermənistanda İtqıran kənd və Laçın rayonu çəmbər kəndi ərazisində İtqıran dağ adları ilə mənaca eynidir. Qıpçaqların İd (Ed, Et) tayfasının adından və qədim türk dillərində kuran "50 alacıqdan ibarət düşərgə" sözündən ibarətdir. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Ter əyalətində Nalçik dairəsində İtqırtı (dağ), İtkolu (çay), həmin əyalətin Qrazlı dairəsində Etkala, Azərbaycanda İtyat (dağ) Ermənistanda İtgör. Gürcüstanda İdleti hazırda Azərbaycanda Ətcələr və b. adlarla mənşəcə eynidir.
M46 Patton
Döyüş keçmişi
ABŞ ordusu M46 tanklarından yalnız Koreya müharibəsində istifadə etdi. 8 avqust 1950-ci ildə 6-cı tank batalyonunun ilk M46 Patton tankları Cənubi Koreya bölgəsinə endi. M46 tankı Şimali Koreyanın T-34-85 tanklarından üstün olduğunu sübut etdi və nisbətən az qarşılaşma baş verdi. 1950-ci ilin sonunda 200 M46 Patton tankı Koreyadakı ABŞ tank gücünün 15% -ni əhatə etmişdi; 1950-ci ildə Koreyaya göndərilən 1326 tankdan 679-u M4A3 Sherman (M4A3E8 variantları daxil olmaqla), 309-u M26 Pershing və 138-i M24 Chaffee yüngül tankları idi. M46 və M46A1 Patton tanklarından sonra, 1951-ci ildə qalan M26 Pershing tankları və təchizatlı M4 Sherman tankları geriyə çəkilmiş və yenidən inkişaf etdirilmişdirlər.
1950-ci illərdə M46 Patton tankları, M47 tankının inkişafına hazırlıq məqsədilə Belçika, Fransa və İtaliyaya pulsuz icarəyə verildi. ABŞ təlim qrupları bu tankdan avropalıların tank heyətini yetişdirmək üçün istifadə etdilər.
İstifadə etmiş ölkələr
thumb|sağ|300px|Keçmiş istifadəçilər qırmızı ilə göstərilmişdir
Farm Tomita
thumb|Fermadan görüntü.|260px – Hokkaydo adasının Soraçi rayonunun Nakafurano şəhərində yerləşən çiçək ferması. Ferma yaz və payız fəsillərində ziyarətçilərin üzünə açıq olur. Quru çiçəklərdən suvenir mağazaları, muzey və parklara iş saatlarında giriş pulsuzdur. Fermada əsas üstünlük təşkil edən çiçək lavandadır.
Fermaya ən yaxın stansiya Nakafuranodur. Lakin yay mövsümündə turistlərin daşınmasını asanlaşdırmaq üçün burada xüsusi stansiya işləyir.
İlk illər
thumb|left|Fermadan görüntü. 1897-ci ildə Hokkaydo prefekturasında mənimsənilməmiş torpaqların istifadəsi haqqında qanun qəbul edilir. Qanunun qəbul edilməsilə Hokkaydoda miqrantların sayı qəflətən artır. İnsanlar buradakı boş torpaqları istifadə etmək üçün adaya axışmağa başlayırlar. Honşu adasından gələn Tokuma Tomita da onlar arasında idi.
1903-cü ildə Tokuma Tomita öz adını daşıyan ferma – təssərrüfat qurur və ərazidə meliorasiya tədbirlərinə başlayır. 1953-cü ildə zamanının novatoru hesab edilən Ueda Yoşikazu ilə görüşən Tokumanın nəvəsi Tadao Tomita 1958-ci ildə ətir istehsalı üçün lavandanın becərilməsinə başlayır. İş 10 ar ərazi sahəsi ilə başlayır. Daha sonra ərazi 1,2 hektar, bütün Nakafuranoda təkcə lavanda becərilən ərazilər isə 230 hektara qədər genişləndirilir, lakin qəflətən sürətlə azalmağa başlayır. Həmin dövrdə 250 lavanda yetişdirən ferma öz yüksəlişini yaşayırdı. 1972-ci ildən Yaponiyada aşağı qiymətli ətirlərin liberallaşdırılması, neft idxalı, sintetik qoxuların əldə edilməsi texnikasının yaradılması nəticəsində istehsal olunan lavanda yağının qiyməti kəskin aşağı düşür. 1973-cü ildə ətrafda lavanda becərən fermalar demək olar ki, Farm Tomita olur.
Yüksəliş
thumb|Fermada təqdim olunan lavanda dondurması. 1976-cı ilin mayında Yaponiyanın dövlət dəmiryolu təqvimində Farm Tomita-nın fotoşəkilləri yerləşdiriləndən sonra tədricən buraya turist və fotoqraflar gəlməyə başlayır. Həmçinin, "Xalqın şimalından" doramasının yayımlanması fermanı daha da məşhur edir.
1980-ci ildə efir yağları və onlardan ətirlərin alınmasına başlanılır. "Popurri evi" açılır, kosmetika istehsal etmək üçün lisenziya əldə edilir, "FURANO" adlı orijinal lavanda ətirləri istehsal olunur. 1987-ci ildə isə sabun istehsalı üçün lisenziya alınır və "Soap Lavander" adlı orijinal lavanda ətirli sabunlar buraxılır. O vaxta qədər hələ də işləri apara bilmək üçün davam etdirilən düyü becərilməsi işi tamamilə dayandırılır və bütün güc çiçəklərin yetişdirilməsi və emalına sərf olunur.
Bundan sonra soyuq qışda istixanada lavanda yetişdirilməsinə başlanılır, qurudulmuş bitkilərdən ibarət xüsusi muzey açılır.
2008-ci ilin iyun ayında Nakafuranodakı Lavanda fermasının 50 illiyi münasibətilə qonşu Kamifuranoda "Farm Tomita Lavander East" istifadəyə verilir.
Abovyan rayonu
Abovyan rayonu (1937–1961-ci illərdə Kotayk rayonu) — Ermənistan SSR və Ermənistan Respublikası ərazisində rayon. Mərkəzi Abovyan şəhəridir.
Tarixi
Rayonun ərazisi tarixi Qırxbulaq mahalının ərazilərini əhatə edirdi.
9 sentyabr 1930-cu ildə yaradılıb. 12 oktyabr 1961-ci ilə qədər Kotayk rayonu, həmin tarixdən etibarən isə Abovyan rayonu adlandırılıb. Ərzisi 844 kv km olmuşdur. Rayon mərkəzi respublika tabeli Ellər (dəyişdirilmiş adı Abovyan) şəhəri idi. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 16 km-dir.
Göyçə (dəyişdirilmiş adı Geğam) yaylasının bir hissəsi rayon ərazisinə düşür.Əjdaha dağı (h.3598 m) həmin yaylanın bu rayon ərazisindəki ən hündür zirvəsidir.
1948–1951-ci illərin köçürmə siyasətinə ən çox məruz qalan rayonlardan biridə Ellər rayonudur. Bu illərdə rayonun Ellər, Başkənd, Avdallar, Göykilsə, Çadqıran, Dəlləkli, Muradtəpə, Alakilsə, Ağadərəsi, Yelqovan, Zar, Şahab, Təzəkənd, Tutiyyə, Qaraqala, Kərpicli, Ərtiz və başqa rayonlarının azərbaycanlı əhalisi Azərbaycana köçürülmüşdür.
1970-ci illərdə rayon ərazisinin bir hissəsi Əştərək rayonunun bir hissəsi ilə birləşdirilərək yeni Nairi rayonu yaradılmışdır.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin müxtəlif fərmanları ilə rayon üzrə dəyişdirilmiş tarixi yer adları:
İnzibati-ərazi bölgüsü
Rayon 1 yanvar 1948-ci il vəziyyətinə görə şəhər tipli Kənəkir qəsəbəsindən və 25 kənd sovetliyindən ibarət idi.
Ceyms Franko
Ceyms Ralston - ABŞ aktyoru.
Həyatı
Ceyms Franko Kaliforniyanın Palo Alto qəsəbəsində dünyaya gəlmişdir. Anası əslən yəhudi olmasına baxmayaraq yəhudi olaraq yetiştirilməmişdir. Palo Alto da Tom və David adlı iki kişi qardaşıyla böyümüşdür. Region məktəbi olan Palo Alto Liseyindən məzun olduqdan sonra (1996), Kaliforniya Universitetində aktyorluq sənətinə yiyələnmişdir. 1999-cu ildə da kino və televiziya dünyasına ilk addımını, Freaks and Geeks serialıyla atdı. Süd filmi, homoseksual hüquqlarının ilk siyasi müdafiəçisi Harvey Milk'in həyatından bəhs edir. (Baş rolda Sean Penn Milk'i canlandırdı və 2009 Ən Yaxşı Kişi Oyunçu Oscarını aldı). Franco isə gey rolu ilə ilin yüksələn Oyunçusu mükafatına layiq görüldü. Sevgilisi Ahna O'Reilly ilə birlikdəliyi sona çatmışdır. Ailəsi California Palo Alto özü isə New Yorkda yaşayır. Boyu 1.80 kilosu 70 dir
Fəaliyyəti
Televizya serialından sonra, Franko, bir romantik komediyada, Whatever It Takes'de rol aldı. Bunun ardından isə Mark Rydell'ın rejissorludğu ilə çəkilən "Ceyms Dean" adlı tv filmin də Ceyms Deanin həqiqətən çox yaxşı bir şəkildə oynamış və mükafatlar almışdır. Bunun sonrasında isə, ən böyük müvəffəqiyyəti, Hörümçək Adam rolu ilə oldu. Pitır Parker xarakterinin arxasında qalsa da, oynadığı Harry Osborn rolu ilə adından söz etdirdi. Oynadığı Tristan & Isolde və The Company filmləriylə də müvəffəqiyyətini qatladı. Ən son 2007-ci ildə da Hörümçək Adam 3'dəki rolunun ölməsindən sonra filmdən ayrılması dəqiqləşdi. 2008-ci ildə Finelopi Ekspressi (Soul) filmində Seth Rogen'la birlikdə çox müvəffəqiyyətli performans sərgiləmişdir. 2010-ci ildə 127 Saat filmində göstərdiyi performansla 2011 Oscar mükafatlarında ən yaxşı kişi oyunçu namizədi olmuşdur və 127 saat da ki roluyla 8 festivalda ən yaxşı kişi oyunçu mükafatını almışdır. Və eyni zamanda Franko, Palo Alto, A California Childhood, Dangerous Book Four Boys, Strongest of the Litter, Actors Anonymous adlarında kitablarını nəşr etmişdir. 2011-ci ildə Anne Hathaway ilə Oscar Mükafatlarını Təqdim etmişdir. Yeni filmində Hugh Hefnerin gəncliyini canlandıracaqdır. Filmlerinden digərləri isə Bu da Son, Oz the Great and Powerful, Uşaq və Tanrı, Buz Adam, Lovelace və Spring Breakersin.
Sentinellər
Sentinellər — Andaman adalarında yaşayan yerli xalqdır. Benqal körfəzində yeeləşən Şimali Sentinel adasında yaşayırlar. Ada Böyük Andaman adalarınn cənun-qərbində yerləşir. Sivilizasiya ilə əlaqə qurmurlar. Onların bu vəziyyətdə yaşamaları ehtimal ki, 60,000 il davam edir. Onlar hələdə odu əldə edə bilmirlər. Sadəcə odu uzun zaman saxsı qablarda saxlaya bilirlər.
240px|thumb|Sentinellərin yayıldığı ərazilər(qırmızı)
Sayları
Sentinellərin ümumi sayları 40-500 arasında qiymətləndirilir. 2001-ci ildə aparılan siyahıya alınma nəticəsində 39 Sentinel qeydə alınmışdır : 21 nəfəri kişi, 18 nəfəri qadın (say uzaqdan müşahidə edilmə nəticəsində müəyyənləşmişdir). Bu böyük ehtimal ki, reallığı əks etdirmir. Onlar 72 km² sahəsi olan adada yayılmışlar. 2004-ci il yaranan sunamidən sonra onlar haqqında məlumat alınmamışdır. Bur necə gün sonra helikopter uçuşları zamanı adada bir qrupu aşkarladılar. Yerlilər helikopteri təhlükə bilərək onu oxla vurmaq istəyirdilər.
Növbəti müşahidələr adada 20-40 nəfərdən ibarət qrupu aşkarlamışdır. Onların 40-60 nəfərdən ibarət icma şəklində yaşaması müəyyənləşir. Alimlərin fikirincə adada təxmini 2 və ya 6 bu tip qrup yaşayır. Burada kişilər qadınlara nisbətdə çox müşahidə edilmişdir. Hər çütlüyün yanında ya bir uşaq və yaxudda qadınların hamilə olması müşahidə edilmişdir.
Mədəniyyət
Onların mədəniyyətləri haqqında əlaqələrin qurulmaması səbəbindən demək olar ki, hecnə öyrənilə bilinməmişdir. Onlar əsasən yığıcılıq və ovçuluqla məşğul olurlar. Kənd təsərüffatının heç bir sahəsinə rast gəlinməmişdir. Ağac yarpaqlarından hazırlanmış daxmalarda yaşayırlar. Bu evlərin sahəsi bir neçə m² təşkil edir. Hər bir ailədə 3-4 nəfər olur. Metal əldə etməyi bacarmasalar da ondan müxtəlif əşyalar və silahlar hazırlaya bilirlər. Dəmir əsasən sahil zolağına cərəyanlar vastəsi ilə gələrkən əldə edilir. 1980-ci illərin sonlarında adanın sahillərinə gəlib çıxan kantenirlərdən istifadə edərək müxtəlif əşyalar hazırlaya bilmişdirlər. Onların silahları ox və nizədən ibarətdir. 100 metr məsafədən indanı rahatlıqla vura bilirlər. Ox atışlarının üç tipi vardır.
Hazırkı vəziyyət
Hazırda Sentinellərin yaşadığı ərazilər Hindistana məxsusdur. Bununla belə Sentinellər hec kimə tabe olmurlar. Onlarla əlaqə qurulmadığından ancaq uzaq məsafədən müşahidə edilirlər. Bu səbəbdən de-fakto onların yaşadığı ərazilər Hindistanın protektoratlığındadır.
2006-ci ildə Sentinellərin ox atışları iki balıqçını qətlə yetirmişdir. Həmin balıqçılar qonşu adalarda qanunsuz ov edirmişlər. Bir müddət sonra əraziyə hələn helikopter ox atəşlərinə məruz qalmışdır (hədəf meyidlərin oradan çıxarılması olmuşdur). Hal-hazırda belə balıqçıların cənazəsi oradan çıxarılmamışdır. Bununla belə yuxarıdan uçan helikopterin əməlı gətirdiyi küləyin sayəsində onların cənazələri dayaz qəbirdə bastırılması aşkarlanır. Onları Sentinellər bastırmışdırlar.
Adenanthos pungens
(Adenanthos pungens) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Verticordia halophila
(Verticordia halophila) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Luna proqramı
SSRİ dövründə rəsmən Luna adını daşıyan 24 kosmik gəmi olmuşdur. Yerin orbitindən çıxa bilməyən uğursuz Luna layihələrinə rəsmi adlar verilməmişdir. Yerin orbitində sıradan çıxan bəzi Luna proqramına aid olan kosmik gəmilərə şərti Kosmos adı verilmişdir. Luna proqramı üçün SSRİ təqribən 4,5 milyard dollar xərc çəkmişdir.
Digər önəmli missiyalar
Luna 15 missiyası həyata keçirilərkən, ABŞ tərəfindən Ayda Apollon 11 missiyası həyata keçirilirdi. Luna 15 Ay səthinə enərkən dağa çırpıldı. Bu vaxt Neyl Armstronq və Edvin Oldrin Ayın səthində idi.
Uğursuz missiyalar
Luna proqramı çərçivəsində həyata keçirilən və Yer orbitindən çıxa bilməyərək uğursuz nəticələr əldə edən kosmik gəmilər SSRİ tərəfindən elan olunmadı. Məsələn, uğursuz alınan ilk üç Luna missiyasına şərti kod adlar (Luna 1A, Luna 1V, Luna 1S) verilmişdi. Uğursuz alınan uçuşlardan bəzilərinə şərti olaraq Kosmos adı verilmişdir.
Artemisia abaensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Missisipi deltası
thumb|right|250px|Missisipi çayının deltası Missisipi deltası — dünyanın ən iri deltalarasından biri. Sahəsi 28.600 km² təşkil edir. Delta beş qoldan ibarət çay şəbəkəsi axır. Hər il Missisipi Meksika körfəzinə 1–1,5 milyon ton çöküntü materialları gətirir. Mineralla zəngin olan çay suyu duzlu okean suyunda zəngin yosun və planktonların olmasına səbəb olmuşdur. Balıq ovunun inkişafı üçün geniş imkanlara sahibdir. İl ərzində deltadan 1 milyona tona yaxın balıq ovlanılır. Delta ərazisində kənd təssərüfatının əkinçilik qolu olduqca yaxşı inkişaf etmişdir. Burada çəltik, pambıq, şəkər qamışı və soya əkilir.
İbrahimbəyli (Xudafərin)
İbrahimbəyli - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 73 nəfər yaşayır (14 ailə).
AgustaWestland AW101
AgustaWestland AW101, AgustaWestland tərəfindən istehsal olunan İngiltərə və İtaliyanın müştərək çoxməqsədli helikopteridir. Müasir hərbi dəniz qüvvələri üçün hərbi vertolyot tələbi ilə hazırlanmışdır və Merlin adı altında başda İngiltərə, Danimarka, Norveç və Portuqaliyada istifadə olunur.
Tekniki xüsusiyyətləri (Merlin HM1)
Mənbə:
thumb|Merlin HC3A
Aleksander Çeferin
Aleksander Çeferin — Sloveniyalı hüquqşünas. UEFA-nın 7-ci prezidenti (14 sentyabr 2016-cı ildən).
Həyatı
Ceferinin futbola olan həvəskar marağı onu 2005-ci ildə yerli futzal komandası olan Litijada idarə heyəti üzvlüyünə gətirmişdir.
Aleksander Ceferin 2011-ci ildə Sloveniya Futbol Federasiyası prezidenti seçilib.
Tamaruqal
Tamaruqal və ya Pampa-del-Tamaruqal —  Çilinin şimalında, Sahil Kordilyer ilə Qərb Kordilyeri arasında yerləşən yayla ərazisində yerləşir. Səhra 900—1200 metr okean səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. Səhranın uzunluğu 450 km, eni 30–60 km, sahəsi 12 500 km² təşkil edir. İqlimi tropikdir. Atakamanın şimalında yerləşir və onun tərkibi hesab edilir. Səhranın adı Tamaruqo kolundan götürülmüşdür. Plato ərazisində Раmра del Tamaruqal Milli Parkı yerləşir. 1903-cü ildə Tamaruqal yaylasında çəkisi 320 kq olan Meteorit (Tamaruqal) aşkarlanmışdır.
İri vertikordiya
(Verticordia grandis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rüstəmabad (Gilan)
Rüstəmabad — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər.
Həbib ibn Məsləmə
Əbu Əbdürrəhman (Əbu Məsləmə) Həbib ibn Məsləmə bin Malik əl-Fihri — Suriya, Anadolu və Naxçıvan fəthlərinə qatılan ərəb sərkərdəsi, Ərməniyyənin valisi.
Həyatı
Həbib ibn Məsləmə 610-cu ildə doğulmuşdu. Qureyş qəbiləsinin Fihr qoluna mənsubdur. Anadoluya etdiyi bir çox basqın səbəbiylə Həbibür-Rum deyə də anılır. 630-cu ildə müsəlman oldu. Həzrət peyğəmbərlə qəzavatda iştirak etmək üçün Mədinəyə getdi və Təbük qəzasında oldu. Ancaq onun səhabə olmadığını söyləyənlər də vardır. Xalid ibn Vəlid onu, Büsr ibn Əbu Ərtat ilə birlikdə Gūtatü Dəməşqin bəzi kəndlərinə basqın etmək üçün göndərdi. Həbib, 636-cı ildə bir avanqard süvari birliyinin başında Yermük savaşına qatıldı və Suriyanın önəmli bir qismini fəth etdi. Ayrıca İyaz ibn Qanın ilə birlikdə Əntakiyəni ikinci dəfə fəth etdi (638) və Cürcümə şəhəri üzərinə yürüdü. Cəracimə barış istəmək məcburiyyətində qaldı. Aparılan anlaşmaya görə Cəracimə gərəkdiyində əsgər verməyi, Amanus dağında və Suriyaya giriş-çıxış nöqtələrinə hakim qalalarda saxlayacağı qüvvətlərlə müsəlmanlara bilgi verib casusluq etmək surətiylə yardımçı olmağı qəbul etdi. Eyni il Səlamət keçidi deyə də anılan Hadəs qalasını, Malatiya və civarını ələ keçirdi. 641-ci ildə Xəlifə Ömər tərəfindən əl-Cəzirəyə vali təyin edilən Həbib ibn Məsləmə, daha sonra Babüləbvabın fəthində Süraka ibn Amra yardım etmək üzərə göndərildi (642-43). Xəlifə Osman dönəmində Suriya valisi Müaviyə ibn Əbu Süfyan tərəfindən 645-ci ilin oktyabrında Şərqi Anadoluya göndərilən Həbib Bizans qüvvətlərinə qarşı uğurlu oldu. Kalikalanı (Ərzurumu) amanla alıb bir çox şəhər və qəsəbəni xəraca bağladıqdan sonra Suriyaya döndü (645-46). Daha sonra xəlifə Osman tərəfindən Babüləbvabın fəthində Salman ibn Rəbiə əl-Bəhiliyə yardım etmək üzrə göndərildi (652-53). Ancaq Həbib ibn Məsləmə ordunun sövq və idarəsini özü ələ keçirmək istəyincə aralarında ixtilaf çıxdı və Həbibi dəstəkləyən suriyalılarla Səlmanı dəstəkləyən iraqlılar birbirlərini ölümlə təhdid etməyə başladılar. 655-ci ildə Kınnəsrin valiliyinə təyin ədilən Həbib vəzifəyə yeni başladığı sırada Müaviyə onu xəlifə Osmana yardım etmək üzrə Mədinəyə göndərdi. Vadilkuraya çatdığında xəlifənin öldürüldüyü xəbərini alınca Dəməşqə döndü. Həbib bundan sonra Müaviyə ilə bərabər oldu və onun Həzrət Əliyə göndərdiyi heyətin sözçülüyünü, Sıffində Suriya ordusunun sol qanad komandanlığını etdi. 661-ci ildə Müaviyə tərəfindən Ərməniyyə valiliyinə təyin edildi və burada vəfat etdi.
Tomas Kirk
Tomas Kirk — Yeni Zelandiya botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Tomas Kirk toxumlu bitkilər və qıjıkimilər üzrə ixtisaslaşmışdır.
Malatski
Malatski — Slovakiyanın qərbində, Bratislava bölgəsində şəhər. Əhalisi 17 858 nəfərdir (2003-cü il). Şəhər Zahorska dağ yamaclarının cənubunda, Slovakiyanın ən qərb hissəsində yerləşir.
Tarix
Malatski ilk dəfə 1206-cı ildə "Malina çayının sahilində Maluçka - yaşayış yeri adı ilə qeyd olunmuşdur". 300 il Malatski zadəgan Gont-Poznanski sülaləsinə məxsus idi. Sonra bu yerlər Balaş ailəsinə keçdi və onlar buranı Plavetsk panlığının mərkəzinə çevirdilər. Sonrakı 300 il ərzində Malatskini Palffi sülaləsi idarə edir və bu zamanlarda ailə qəsəbəni inkişaf etmiş sənaye mərkəzinə çevirir.
Orta məktəb
Gimnaziyalar:
Qardaşlaşmış şəhərlər
thumb|Malatski sinaqoqu.
Martin aşağıdaki şəhərlərlə qardaşlaşmışdır:
Portret fotoqrafiyası
Portret fotoqrafiyası — fotoqrafiyanın bir və ya toplu halda insanın özünüifadədən istifadə edərək subyektin əhval-ruhiyyəsini və fərdiliyini nümayiş etdirməsi ilə müşahidə edilən janrlarından biri. Portret sənətinin digər növlərində olduğu kimi fotoqrafiyada da şəklin mərkəzində insan siması əks olunur. Buna baxmayaraq, insanın bütün bədəni ilə arxa fon, eləcə də əsas səciyyəvi məzmun portretin tərkib hissəsini təşkil edə bilər.
Tarixi
Dəyəri nisbətən aşağı olan dagerotip, XIX əsrin ortalarında subyekt üçün məhdudlaşdırılmış oturaq vəziyyəti və rəssamlığın portret janrını üstələyərək, portret fotoqrafiyasının ümumi məşhurluğuna gətirib çıxardı. Bu erkən işlərin üslubu uzun müddət dövrün tələbləri ilə mövcud olmuş rəssamlığın estetikasındakı bəzi texniki problemləri dəf edə bildi. Fiqurlar, adətən, sadə fonların qarşısında yerləşdirilir və güzgülərlə əks olunub-olunmamasından asılı olmayaraq, yuxarı pəncərədən istiqamətləndirilmiş yumşaq işıqla aydınlaşdırılırdılar. Fotoqrafiya avadanlığının imkanları və üsullarının zaman keçdikcə inkişaf etməsi, fotoqraflara təsviri daha qısa vaxt kəsiyində əldə etməyin studiya şəraitində mümkün olmasına imkan yaratdı.
Portretin işıqlandırılması
thumb|10 aylıq balaca qızın [[qış portreti]] Portret fotoqrafiyasının yaradılması studiya şəraitində təşkil olunursa, fotoqraf subyektin tərkib hissəsi kimi işıqlandırmanı tənzimləyə, işığın istiqamətini və gərginliyini çəkilişə uyğunlaşdıra bilər. Çəkiləcək şəxsin simasını işıqlandırmaq üçün bir çox vasitələrdən istifadə etmək mümkündür. Lakin işıqlandırmanın təsviri asan yarada biləcək bir neçə ümumi planları var.
Üç nöqtəli işıqlandırma
İşıqlandırmanın ən əsas planlarından biri üç nöqtəli işıqlandırma adlanır. Bu plan özündə üç və bəzən də dörd işıq quruluşunu əhatə edir. Bu cür işıqlandırma tərzi modelin tamamilə əks olunmasına və onun əsas xüsusiyyətlərini göstərməyə imkan yaradır. Bu sadə plan çərçivəsində qurulan həmin üç əsas işıq quruluşunu aşağıdakılar təşkil edir.
Doldurucu işıq
thumb|Məşhur [[Fransızlar|fransız yazıçısı Jorj Sandın portreti. 1864-cü il; fotoqraf: Nadar ]] Müasir fotoqrafiyada doldurucu işıq səhnənin təzadlarının nizama salınması istiqamətində istifadə olunur. Bununla yanaşı, demək olar ki, həmişə linza oxunun üstündə yerləşərək, böyük işıq mənbəyi rolunu oynayır (açıq havada fotoqrafiya ilə məşğul olarkən səmanı başın arxasında təsəvvür etmək lazımdır). Əsas işıqla (açar-işıq) nisbətdə doldurucunun daha az miqdarda işıq verdiyini nəzərə alsaq, əlavə olunan işıq səhnədəki kölgələrin dəqiqləşdirilməsinə xidmət edir. Haqqında bəhs edilən bu istiqamətin kölgədaxili fotoqrafik küylərin mövcud olduğu rəqəmsal fotoqrafiyada işlənməsi xüsusilə münasibdir. Bu prosesi məcazi mənada qeyd etmək daha doğru olar: Bu zaman işıq bütün otaq boyunca sıçrayış edərək kölgələri doldurur. Lakin bu o demək deyildir ki, doldurucu işıq əsas (açar) işığa əks istiqamətdə yerləşdirilməlidir. Bu, kölgələri yumşaltmasa da, onları tamamlayır. Əsas işığın doldurucu işığa nisbi gərginliyi "Dayanma" fərqləndirilməsi baxımından daha asanlıqla müzakirə edilir ("Dayanma" əmri işığın gərginliyini ikiqat artırdığı və ya azaltdığı zaman). Doldurucu işıq üçün işıq gərginliyinin 2 dəfə "Dayanma" ixtisarı portretdə baş və çiyin səthinə atışın ölçü nümunəsini saxlamaq üçün səciyyəvi başlanğıc nöqtəsi ola bilər.
Vurğulayıcı işıq
Vurğulayıcı işıq müəyyən bir fiqurun, xüsusilə, digərlərindən fərqləndirilməsi üçün istifadə edilir. Bir qayda olaraq, vurğulayıcı işıq fiquru fondan ayırır. Buna nümunə kimi çərçivə effekti və ya fon işartısı əlavə etmək üçün subyektin saçları üzərində parıltı görünüşü yaradan işığı göstərmək olar. Çəkiliş zamanı eyni zamanda bir neçə vurğulayıcı işığın olması da mümkündür. Başqa misal kimi geniş əhatəli dəb nümayişi zamanı diqqətin məhz modelin əlində tutduğu çantaya yönəldildiyi məqamı qeyd etmək yerinə düşər. Əgər bu işıq növü bölünmə məqsədilə saçların görünüşündə istifadə edilirsə, vurğulayıcı işıq ümumi istifadə zamanı əsas işıqdan daha artıq üstünlüyə malik olmamalıdır. Baxmayaraq ki, fotoqrafiyada heç bir məcburiyyət halı mövcud deyil, lakin buna "Ay işığının öpüşü" və yaxud "İldırım çaxması" nəzər nöqtəsindən yanaşmaq olar. Bütün bu məsələlər əsərin müəllif vurğusunu seçmək üçün çəkilişqabağı nəzərdən keçirilir.
Şişirtmə
Şişirtmə öz növbəsində vurğulayıcı işığın ayrıca bir formasını təşkil edir. Əsasən, subyektin kölgə olan tərəfində onun kənarlarının fon işığı ilə çalarlanması effektini almaq üçün istifadə olunur.
thumbnail|right|Rejissor [[Cozef fon Şternberq bu səhnənin təsvirində aktrisa Marlen Ditrixin fərdi xüsusiyyətlərini daha da qabartmaq üçün kəpənək işıqlandırılmasından istifadə edib, "Şanxay ekspressi" filmindən kadr, Paramount Pictures, 1932-ci il; fotoqraf Don İnqliş.]]
Kəpənək işıqlandırması
Kəpənək işıqlandırması zamanı yalnız iki işıqdan istifadə olunur. Əsas (açar) işıq birbaşa subyektin qarşısında yerləşdirilir. Əsasən fotokameranın üstündə və yaxud azacıq yan tərəfdə quraşdırılır. Onun başlıca işıqlandırma şərtlərindən əsas fərqi nisbətən yuxarıda qurulmasıdır. İkinci işıq isə çərçivə işığı sayılır.
Adətən əksetdirici qurğu çəkilən şəxsin üzündən aşağıda yerləşdirilir. Bu zaman doldurucu işıq öz yerini tutur və kölgələr daha yumşaq şəkil alır.
Bu cür işıqlandırma modelin alın, burun körpücüyü, yanağın yuxarı hissəsinə daha parlaq işıq düşməsi ilə səciyyələnə bilər. Burada burunun aşağı hissəsində tamamilə fərqli kölgə müşahidə olunur ki, bu da kəpənəyin ümumi görünüşünə olduqca yaxınlıq təşkil edir. Buna görə də bu cür işıqlandırma üsulu öz adını məhz oradan götürüb.
Kəpənək işıqlandırması Hollivudda məşhur portret ustası, fotoqraf Corc Herrellin ən sevimli üsullarından biri idi. Məhz Herrellin fotoqrafiyada göstərdiyi fəaliyyət nəticəsində bu işıqlandırma üsulu əksər hallarda "Yüksək işıqlandırma" adlanır.
Əlavə işıqlandırma
Bu cür işıqlandırma növü əsas işıqlandırma planlarının sırasına daxil edilə bilər. Onlar əlavə mühüm məqamları üzə çıxara və yaxud fon yaradılması prosesinə ikinci dərəcəli təsir göstərə bilər.
Fon işıqlandırılması
Portretin işıqlandırılma planının əsas hissəsi kimi olmasa da, fiqurun arxasındakı fon üçün xüsusi işıqlandırma da mövcuddur. Fon işıqlandırılması zamanı arxa planda yerləşdirilmiş detallar seçilir, şəfəq effekti müəyyən edilir. Bu zaman subyektin başının arxasındakı fon hissəciyi işıqlandırıla bilər və yaxud açıq rəngli fonu çevirməklə onu işıqla doldurmaq mümkündür.
Digər işıqlandırma avadanlığı
Müasir fotoqrafiyada istifadə olunan əksər işıq növlərinin ayrıca işıqsaçan növləri də var. Portret incəsənəti üçün işıqlandırma, bir qayda olaraq, işıq sıçrayışı ilə genişləndirilərək çətirin içəri hissəsindəki qurğunun və ya softboksun köməyilə həyata keçirilir. Softboks – parçadan hazırlanmış qutu olub, içərisində qablaşdırılmış şəkildə strob-işıq yerləşir. Onun bir tərəfi işıqkeçirici parçadan hazırlanmışdır. Bu portret üzərində işləyən fotoqrafa daha yumşaq işıqlandırma üçün əlverişli şərait yaradır. Bu qurğu ilə çəkilmiş fotolar, əsasən, sərt işıq verən açıq stroblarla işlənmiş nümunələrin əksinə olaraq, daha keyfiyyətli hesab olunur. Saçlar və fon işıqlandırması üçün nəzərdə tutulan işıqlar adətən geniş yayılmır. Burada səpələnmiş işıqların subyektin digər tərəflərinə doğru nizamlanması daha vacibdir. Keçirici tubuslar, barn-dor, fleq və ya qobo işıqlarının köməyilə, fotoqrafın istəyinə uyğun olaraq, işıqların istiqamətini və mərkəzləşməsini təmin etmək mümkündür. Fon işıqlandırması zamanı, bəzi hallarda, rənglənmiş fon yaratmaq üçün işığın qarşısına qoyulmuş rəngli gellərdən də istifadə olunur.
Pəncərə işıqlı portret yaradıcılığı
upright|thumb|right|Yazıçı Zitkala-Şa pəncərə işığı qarşısında kitab oxuyur. Fotoqraf: Gertruda Kezebir Pəncərələrdən portret üçün işıq mənbəyi olaraq, əksər onilliklər ərzində geniş istifadə edilmişdir. Onlar süni işıq mənbələri aşkara çıxarılmamışdan əvvəl çox əlverişli idi. Artur Hemmondun sözlərinə görə, həm peşəkar, həm də həvəskar fotoqraflara portreti işıqlandırmaq üçün yalnız iki vasitə lazımdır: pəncərə və əksetdirici. Baxmayaraq ki, pəncərə işığı süni işıqla müqayisədə fotoqrafiyanın imkanlarını məhdudlaşdırır, lakin bu, həvəskar fotoqraflar üçün tamamilə əlverişli şərait yaradır. Sifətin qaranlıq tərəfini işıqlandırmaq üçün nəzərdə tutulmuş ağ əksetdirici ziddiyyət təşkil edir. Burada ştativdən istifadə etmək şərtilə, fotoobyektivin hərəkəti normal sürətdən daha asta da ola bilər, lakin işıqlandırma cəzbedici dərəcədə yumşaq və zəngin olacaq.
Portretdə pəncərə işığından istifadə üçün ən əlverişli vaxt günün erkən və axşama doğru olan saatları hesab olunur. Həmin vaxtlarda pəncərədəki işıq daha intensiv görünür. Pərdələr, əksetdiricilər və intensivliyi azaldan qoruyucular daha yumşaq işıq əldə etmək üçün istifadə olunur. Pəncərə və eynəklər, eyni zamanda, daha parlaq işıqlandırma üçün vasitə rolunu oynaya bilər. Bəzi hallarda rəngli şüşələrdə filtrlər və xəyali məkanlar portretin arzu olunan rəngli effektini əldə etmək üçün istifadə oluna bilər. Pəncərə işıqlı portretlərdə kölgə kompozisiyası və yumşaq işıq əla nəticə verərək, süni işıqla yaradılmış portretlərdən seçilir.
Arzu edilən effekti əldə etmək üçün pəncərə işığından istifadə etməklə, fotokameranın yerləşməsi dəyişikliyə məruz qala bilər. Məsələn, fotokameranın subyektin arxasında yerləşdirilməsi insan siluetini əks etdirə bilər. Subyektlə həmhüdudluluq kölgə ilə yumşaq işığın ahəngdarlığına gətirib çıxarır. Subyektin zahiri görünüşü baxımından eyni işıq mənbəyinin nəzər nöqtəsi ilə az kölgəli, əsas və həlledici effektlər də yaradıla bilər.
Portret çəkilişinin üslubları
Portret çəkilişi üçün bir çox müxtəlif üsullar mövcuddur. Adətən çəkilən şəxsin gözlərini tutmaq və sifətin kəskin fokusda olması arzuolunandır. Bu, digər daha az vacib olan elementlərin yumşaq fokusla verilməsinə gətirib çıxarır. Digər hallarda fərdi xüsusiyyətlərə malik olan portretlərdə əllər, gözlər və ya bədənin hər hansı digər vacib hissəsi kompozisiyanın mərkəzində ola bilər.
Bundan əlavə hed-şot adlanan digər bir üslub da mövcuddur ki, burada insanın zahiri görkəmi və üz cizgiləri əsas götürülür. Son dövrlərdə bu üslub artıq portret incəsənətinin bir sahəsi olmaqla yanaşı, həm də ondan müstəqil şəkildə istifadə olunur.
Portret incəsənətinə yanaşma
thumb|Gənc qadının quruluşa görə romantik-qlamur portreti Portret fotoqrafiyasında dörd əhəmiyyətli yanaşma mövcuddur — quruluşa görə, ətraf mühitə görə, bitərəfliyə görə və yaradıcılığa görə. Onların hər biri uzun müddət ərzində texniki, peşəkar və ya mədəni baxımdan istifadə olunub. Quruluşa görə yanaşmada fotoqraf öz fotosu üçün ideyanı portret ətrafında qurmağa çalışır. Məsələn, xoşbəxt ailə, romantik cütlük, etibar qazanmış rəhbər və s. Bu cür yanaşma daha çox studiya şəraitində və sosial fotoqrafiyada istifadə olunur. Bu yanaşmanın tətbiqi ideyaların ifadə edilməsi baxımından reklam və marketinq sahəsində də geniş yayılmışdır. Ətraf mühitə görə yanaşmada subyekti əhatə edən şərait əsas götürülərək, onun portretinin işdə olarkən, asudə vaxt zamanı, sosial şəraitdə və ailənin bir üzvü kimi göstərilməsinə imkan yaradılır. Çəkilən şəxslər, adətən, iş başında, məsələn, müəllim sinif otağında, rəssam emalatxanasında, uşaq bağçada təqdim olunur. Ətraf mühitə görə yanaşma subyekt haqqında daha çox məlumat vermək imkanına malikdir. Bu cür yanaşma tərzinə aid fotolar özünə görə ilkin mənbə olaraq, tarixi və ya sosial əhəmiyyətə malik ola bilər. Bitərəf yanaşmalı fotolar subyektin bilik səviyyəsinə istinad etmədən gündəlik əsas məşğuliyyətinin göstərilməsi ilə yaradılan portretlərə misal ola bilər. Paparassilərin öz fotolarında bu yanaşmaya müraciət etməsi bu mövzuda müzakirələrin çoxalmasına səbəb oldu. Daha az aqressiyalı və istismar yönümlü bitərəf fotoqrafiya əsrin sonlarında dünyaya insanların müxtəlif vəziyyətlərdə çəkilmiş parlaq və əhəmiyyətli şəkillərini bəxş etdi. Fransız fotoqrafları Rober Duano və Anri Kartye-Bressonun yaradıcılığı bu yanaşmanı özündə əks etdirir. Ətraf mühitə görə fotoqrafiyada olduğu kimi, bitərəf fotoqrafiyada da insanlara yanaşmada tarixi istinadlar olduqca əhəmiyyətlidir. Yaradıcılığa görə yanaşma insanların cəzbedici fotolarını yaratmaq üçün istifadəyə verilmiş rəqəmsal manipulyasiyadan (keçmişdə qaranlıq otaq manipulyasiyası) ibarətdir. Bu artıq portret fotoqrafiyasının başlıca formasına çevrilmişdir və belə üsullar daha geniş anlaşılan və istifadə olunan istiqamətlərə çevrilmişdir.
Linza və obyektivlər
Ağıllı cəldliyə malik geniş dəlikli sürətli linzalar subyekti fondan ayırmağa yardımçı olan və diqqəti ona yönəltməyi bacaran bir vasitə kimi, fonu bulanıq göstərərək qəfil təsvirə çevrilən məkanın dərinliyinə imkan yaradır. Bu, xüsusilə arxa görüntünün fərqləndirilməsinin aparılmadığı, eləcə də fonun tamaşaçının diqqətini yayındıra biləcəyi çəkilişlərdə gərəklidir. Boke çəkilişinin mahiyyəti fotoda müvafiq bulanıqlıq əldə etməkdir; bəzi obyektivlər, xüsusilə də Nikon şirkətinin "DC" linzaları fotoqrafa məhz bu istiqamətdə fəaliyyət göstərmək üçün geniş imkanlar yaradır. Lakin son dərəcə geniş olan dəliklər çox az istifadə edilir. Səbəb isə onların olduqca bəsit dərinliyə malik olmasındadır; bu cür lentə alınmış subyektin üzü isə lazım olduğu qədər mərkəzdə yerləşməyəcək. Belə hallarda, adətən, f/1.8 və yaxud f/2 maksimal dəlik ölçüsü olur; f/1.2 və yaxud f/1.4 də istifadə edilər bilər, lakin bu zaman təsvirdə alınan defokusu xüsusi effekt hesab etmək olar. Çünki bu zaman gözlər kəskin, burun və qulaqlar isə yumşaq nəzərə çarpacaq.
Ən nəhayət, yumşaq fokus (kürəşəkilli yayılma) bəzən arzuedilən effektə çevrilir. Bu, xüsusilə "incə" baxışlar tələb olunan qlamur fotoqrafiyasında gərəkli olur. Yumşaq fokusa malik Canon EF 135 mm f/2.8 bu cür fokus növünün miqdarını nizamlayan müvafiq nümunə hesab edilə bilər.
Daimi fokus məsafəsinin tənzimlənməsinə hesablanmış obyektivlərə daha çox tələbat var. Ona görə ki, təsvirin miqyasının böyüdülməsi tələb olunan vəziyyətə müvafiq olaraq, qaçılmazdır. Bu halda transfokatorlar nəzərə çarpmayan dərəcədə geometrik təhrifə yol verə bilərlər. Lakin transfokatorlar bitərəfliyə görə fotoçəkilişlərdə və yaradıcı quruluşlarda geniş istifadə oluna bilər.
Portret fotoqrafiyası üçün nəzərdə tutulmuş obyektivlər maddi baxımdan o qədər də baha sayılmır. Çünki onlar çox sadə və normal diapazona yaxın şəkildə də hazırlana bilərlər. Ən ucuz portret obyektivləri normal sensor linzalar (50 mm) hesab olunur. Məsələn, Canon EF, 50 mm f/1.8 II Canon şirkətinin o qədər də baha olmayan obyektivləri sırasına daxildir. Lakin 1.6× sensoru istifadə edildiyi zaman təsvir 80 mm-lik fokus uzunluğuna bərabər səviyyəyə çata bilir.
Mobil portret incəsənəti
"Mən Çikaqoyam" sənədli filmi bir növ bütün bədəni əhatə edən mobil portret incəsənəti üçün eksperiment rolunu oynadı. Çəkilişlərdə həqiqi və həssas işıqlardan istifadə olunmuşdu.
Məzun portretləri
Şimali Amerikada məzun portretləri formal portretlər hesab olunur və əsasən şagirdlərin orta məktəbin daha yuxarı siniflərində təhsil almağa başladıqları zaman istifadə olunur.
Ənənəvi
thumb|right|Məzun portreti. [[1920-ci il.]] Formal məzun portretləri ənənəsi Amerikada 1880-ci illərdən başlamışdır. Bəzi ənənəvi məzun portretlərində papaq və dondan, eləcə də digər müxtəlif paltarlardan, üslublardan və çəkiliş mövqelərindən istifadə olunur. Sonuncu onillikdə oğlanlar smokinq geyimində, qızlar isə mirvari boyunbağılarla ipək və ya süni xəz parçadan geyimlər geyirdilər. Bunlar əvvəlki formal don və digər geyimlərə simulyasiya hesab olunurdu.
Portret studiyaları bəzi məktəblərə məxsusi olaraq, bütün illik məzun portretlərini çəkmək üçün dəvət olunurdular. Çəkilişlər oxşar üslub və duruş mövqeyində aparılırdı ki, bu şəkilləri əldə etmək imkanı olmayan şagirdlərin də digərləri kimi illik məzun kitabçasında şəkilləri əks oluna bilsin. Bir çox məktəblər isə studiya seçimində və təkliflərində şagirdlərə sərbəstlik verirlər.
left|200px|thumb|Məzun portreti üslubunda hazırlanmış və üzərində sahibinin adı ilə məzun olduğu il göstərilmiş müasir fotomontaj.
Müasir
Müasir məzun portretləri faktiki olaraq, yaxşı zövq çərçivəsində istənilən geyim seçiminə və mövqeyə imkan verir. Tələbələr tez-tez ev heyvanları ilə görünürlər, idmançı tələbələrə də rast gəlmək mümkündür. Onlar hər iki cinsin geyimi sayılan lettermen idman geyimində, yaxud oyun geyim formasında çəkilişə gələ bilərlər. Bir çoxları isə qlamur fotoqrafiyasına üstünlük verirlər. Açıq hava altında çəkilən "məkan" fotoqrafiyası öz əhatə dairəsini genişləndirməkdə davam edir. Bu zaman məzunların şəxsi marağında olan məkanlardan da istifadə edilir. Müasir imkanlar nəticəsində artıq növbəti gün fotoları onlayn izləmək mümkündür. Lakin ilkin görüntülər aşağı keyfiyyətli görünərək, redaktə olunmamış və studiyanın loqosu olmadan təqdim olunur.
Məzun fotoqrafiyasının istifadəsi
Məzun portretləri əksər hallarda diplomlarla təltif zamanı təqdim olunur, yaxud da dostlar və ailə əhatəsində verilir. Onları, eləcə də məzun kitabçalarında istifadə edirlər. Bəzi məktəblərdə tələblər daha ciddi olduğuna görə, fotoqraf seçiminin və portretin çəkiliş üslubunun yalnız ənənəvi səpkidə aparılması məqbul hesab edilir. Bir çox təhsil ocaqlarında məzun kitablarının fotolarının işlənilməsi üçün hətta müəyyən edilmiş fotoqrafla müqavilə də bağlanır.
Əksər valideynlər övladlarının məzun şəkillərini iri çərçivəyə salınmış vəziyyətdə nümayiş üçün evlərindən asmağa üstünlük verirlər. Məzun fotoqrafiyasına məxsus şəkilləri nümayiş etdirmək üçün ən gözəl vasitələrdən biri şəxsin kiçik yaşlarından tələbəlik illərinə qədər olan dövrünü əhatə edən fotolarını saat əqrəbləri nümunəsində baxışını təşkil etdirməkdir.
Mirzə Hüseyn Qayıbzadə
Mirzə Hüseyn Qayıbzadə — Qafqaz müftisi, ədəbiyyatşünas, müəllim.
Həyatı
Mirzə Hüseyn Molla Yusif oğlu Qayıbzadə 1830-cu ildə Qazax distansiyasının Salahlı kəndində anadan olub. Uşaq yaşlarından ata-anadan yetim qalıb və kənd mollası – əmisi İbrahim əfəndinin himayəsində böyüyüb. İlk təhsilini müdərris Məhəmməd Musazadədən alan Hüseyn dini elmlərlə yanaşı, ərəb, fars və türk dilərini, həmçinin Şərq ədəbiyyatı və tarixini də mükəmməl öyrənə bilir. O, 17 yaşında ikən oxuduğu Salahlı kənd məktəbində müəllim saxlanılır. 1857-ci il iyulun 25-də Qafqaz müftisi Məhəmməd əfəndi H. Qayıbzadənin Tiflisdəki üçillik müsəlman ruhani məktəbində işə düzəlməsinə nail olur. O, 1858-ci ilin fevralında burada şəriətdən və Şərq dillərindən dərs deməyə başlayır.
Müfti Hüseyn Qayıbzadə 1879-cu ildən 1883-cü ilə kimi Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasında işləyib. Seminariyanın ilk ərəb və fars dili müəllimi O, Tiflisdə azərbaycanlı kasıblar üçün öz hesabına məktəb açır, sonralar – XX əsrin əvvəllərində isə buranı genişləndirərək altı sinifli "Müfti-İslam məktəbi"nə çevirir.
Müfti Hüseyn Qayıbzadə azərbaycanlı qızların təhsil alması qayğısına da qalıb. Bu çətin işdə özü əvvəlcə şəxsi nümunə gösdərir və iki qızını -Nigar və Cövhəri oxutdurur.
O, 1883-cü ilin axırlarında müəllimlikdən azad edilərək Qafqaz müftisi təyin olunur və 1917-ci ilin martınadək bu vəzifədə çalışır. Müfti Hüseyn Qayıbzadə 1917-ci ilin martında Tiflisdə vəfat edib. Onun vəfatından sonra çar üsuli-idarəsi dağıldığı üçün Qafqaz (Zaqafqaziya) Ruhani İdarəsi də öz funksiyasını itirir.
Əsərləri
H. Qayıbzadə bir neçə məqalənin və kitabın müəllifi kimi də tanınır. O, müsəlman mədrəsəsində keçilmək üçün riyyaziyata dair "Məsaili-ammil-hesab" (Hesab ümumi məsələləri) və ana dilini təzə öyrənənlər üçün "Məbdəyi-təlimi-sibyan" (Yeniyetmələr üçün başlanğıc") adlı dərs vəsaitləri də hazırlayıb. H. Qayıbzadə təkcə maarif sahəsində deyil, ədəbiyyatşünaslıq səhasində də xeyli işlər görüb. O, çoxlu atalar sözü, zərb-məsələlər, hikmətli sözlər toplayaraq 9 hissədən ibarət "Tövsiyyətnamə" kitabını yazıb. Eyni zamanda, XVIII–XIX əsrlərdə yaşamış 109 Azərbaycan şarinin əsərlərindən ibarət dörd cildilik antologiya tərtib edib.
Fəaliyyəti
H. Qayıbzadə qızların yeni məktəblərdə təhsil almalarına təşəbbüs göstərərək, öz arvadı Səadət xanıma Qafqaz Qadınlarının Xeyriyyə Cəmiyyətində iştirak etməyə icazə verir, qızları Nigar (sonralar general Ə. Şıxlinskinin xanımı) və Gövhər xanımı (sonralar general Usubovun xanımı) rus dilində Tiflis Nücabə Qızlar İnstitutunda oxutdurur. Nigar xanımın 1889-cu ildə, Gövhər xanım isə 1903-cü ildə həmin inistitutu qızıl medalla bitirirlər.
Ailəsi
left|thumb|150x150px|Nadir Qayıbov Qızı Nigar Şıxlinskayani – Əliağa Şıxlinskiyə, o biri qızı Gövhər Qayıbovanı isə İbrahim ağa Usubova ərə vermişdir.
Oğlanları: Bahadır Qayıbov, Nadir Qayıbov, Cahangir Qayıbov
Müşfiq Cəfərov (siyasətçi)
Müşfiq Cəfərov — Gəncə şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsinin rəisi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputatı (2020).
Həyatı
Cəfərov Müşfiq Cəfər oğlu 1981-ci il 26 iyul tarixində Gəncə şəhərində anadan olub.
1998-ci ildə Gəncə şəhəri Məhəmməd Hadi adına 10 saylı orta məktəbi bitirib və həmin ildə Azərbaycan Kənd Təssərüfatı Akademiyasının (hazırda Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti) "Mühəndislik və Menecment İqtisadiyyatı" fakültəsinin "Aqrar İstehsalatı İqtisadiyyatı və İdarəedilməsi" ixtisası üzrə bakalavr pilləsinə daxil olub. 2002-ci ildə bakalavr pilləsini bitirib. Həmin il Azərbaycan Kənd Təssərüfatı Akademiyasının (Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti) "Mühəndislik və Menecment İqtisadiyyatı" fakültəsinin "İstehsalat və Xidmət Sahələrinin İqtisadiyyatı və İdarəedilməsi" ixtisası üzrə magistr pilləsinə qəbul olub və 2004-cü ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
İmmunopatologiya
İmmunopatologiyalar — Orqanizmin immun sistemində baş verən hər hansı patoloji dəyişiklik və ya reaksiyalar. Bu cür dəyişikliklərə immun sistemin anadangəlmə və qazanılmış deffektləri və ya immunodefisitləri, təcili və ləng tipli hiperhəssaslıq reaksiyaları, autoimmun proseslər aiddir. İmmunodefisitlər — orqanizmin immun sisteminin anadangəlmə və ya qazanılmış çatışmazlığı olub, immun müdafiə reaksiyalarının qənaətbəxş olmaması ilə xarakteriza olunur. Anadangəlmə (birincili) və qazanılmış (ikincili) immunodefisitlər ayırd edilir. Anadangəlmə (birincili) immunodefisitlər zamanı immun sisteminin çatışmazlığı artıq erkən uşaq yaşlarından özünü büruzə verir. Bu zanman müxtəlif infeksion agentlərə qarşı orqanizmin lazımi qədər mühafizə edilməməsi üzündən bu vəziyyət çox vaxtı elə uşaq yaşalrında ikən ölümlə nəticələnir. Birncili immunodefisitlər orqanizmin immun sisteminin inkişafının müxtəlif mərhələlərində baş verən genetik pozuntularla əlaqədar olaraq meydana çıxır. Bu pozuntular hemo və limfopoezin müxtəlif səviyyələrində meydana çıxdığından immunodefisitlər də müxtəlif aralıüqlı gediçşə malik olurlar. Məsələn:Hemopoezin sütun hüceyrələri səviyyəsində pozğunluq tam aplaziya və ya sütun hüceyrələrindən T- və B- limfositlərin diferensiasiyasının məhdudlaşması ilə nəticələnir. Hemopoezin daha yülksək səviyyələrdə pozulması T və B limfositlərin hissəvi defisitinə gətirib çıxarır. T limfositlərin əmələ gəlməsi və differensiasiya səviyyəsində bu pozuntu T defisitin, B limfositlərin əmələ gəlməsi və differensiasiyaslı səviyyəsində isə bu pozuntu M, G, və A immunoqlobulinləri hazırlayan müxtəlif plazmatik hüceyrələrin defisitinə səbəb olur. Qazanılmış immunodefisitlər (ikincili) immunodefisitlər immun sistemin genetik defekti ilə əlaqdədar olmayıb, müxtəlif patoloji proses və xəstəliklər nəticəsində meydana çıxır. Qazanılmış immunodefisitə ağır iltihabi proseslər, bəzi infeksiyalayr (QİÇS,vərəm,brusselyoz, kandidoz və s), toksikozlar, güclü qanitirmə, qidalanma pozğunluqları,onkoloji xəstəliklər, diabet, piylənmə və s səbəb ola bilrər.
Aqlomerasiya
Aqlomerasiya ( — birləşdirirəm, yığıram):
Aşağı sorb dili
Aşağı sorb dili Şərqi Almaniyanın Brandenburq regionunun bu gün tərkib hissəsi olan tarixi Aşağı Lusatiya vilayətində danışılan Slavyan azlıq dili
Səreyn
Səreyn (Sarıqaya) — Cənubi Azərbaycanın Ərdəbil ostanında, Savalan dağının ətəyində yerləşən şəhər.
Bölgənin adı farsca "baş, üst, təpə" mənalarını daşıyan "sər", və ərəbcə "göz, bulaq" mənalarını daşıyan "eyn / əyn" sözlərindən ibarətdir; adın mənası " bulaq başı ", " bulaqlı təpə " kimi açıqlana bilər. Bölgənin Azərbaycan türkcəsindəki keçmiş adı isə Sarıqayadır.thumb|Səreyn, Savalan dağı təbiəti|302x302px|left Bu şəhər təqribən 8000 nəfər əhaliyə malikdir və istisuyuna görə məhşurdur.
Səreyn müalicə əhəmiyyətinə malik istisuyu ilə şöhrət qazanmışdır. Belə yüksək müalicəvi xassəyə malik suya dünyanın çox az yerində rast gəlmək olar. Məhz bu səbəbdən istisu özünə həm ölkədaxilindən, həm də ölkəxaricindən hər il minlərlə turist cəlb edir.
Səreynin tanınmış istisuları arasında Qarasu, Sarısu, Camışgölü, Qəhvəsuyu, Beşbacılar istisularının adlarını çəkmək olar. Həmçinin Səreyn yaxınlığında yerləşən Vilədərə kəndi öz qazlı müalicəvi mineral suyuyla məşhur bulağa sahibdir.
Sapporo Qar Festivalı
thumbnail|Odori parkı. Sapporo Qar Festivalı, 2007. thumbnail|Sapporo Qar Festivalı, 2007. Sapporo Qar Festivalı ( - "Sapporo Yuki Maçuri") — Hər il qış fəslində Yaponiyanın Hokkaydo adasında yerləşən Sapporo şəhərində keçirilən qar fiqurları festivalı. Hər il fevral ayının ikinci həftəsində təşkil edilir.
Bu festival qış fəslində Yaponiyada təşkil edilən ən maraqlı tədbirlərdən biridir və burada çoxsaylı yerli və əcnəbi turistlər iştirak edirlər. Festivala şəxsən yerində baxmaq üçün Sapporoya gələn turistlərin sayı ilbəil artır.
Hər ilin qış fəslində təxminən iki milyonadək insan bir həftə ərzində buzdan və qardan düzəldilmiş müxtəlif fiqurlara baxmaq üçün Sapporo şəhərinə axışır. Avrora qülləsindən başlayaraq şəhərin mərkəzi Susikino küçəsi və Odori parkı boyunca düzülmüş müxtəlif ölçülü fiqurlar Sapporonu qar kimi ağappaq nağıllar şəhərinə çevirir.
Sapporo festivalının əsası 1950-ci ildə qoyulmuşdur. Həmin vaxt şəhərin mərkəzində məktəblilər buzdan altı fiqur düzəltmişdirlər. Festivalda qardan düzəldilmiş fiqurlarla yanaşı, karnaval və qar topu oyunu da təşkil olunur ki, bunlar da buraya həmin vaxt 50 minədək insanın toplaşmasına səbəb olur. Həmin vaxtdan etibarən festival Sapporonu məşhurlaşdıraraq şəhərin qış vizit kartına çevrilmiş, bütün Yaponiyada çox geniş şöhrət qazanmışdır.
1953-cü ildə festival çərçivəsində ilk dəfə 15 metr hündürlüyündə fiqur – Syoten quraşdırılmışdır. Artıq 1959-cu ildə, festivalın 10 illiyi zamanı fiqurların hazırlanmasında 2500-dən artıq həvəskar heykəltaraş iştirak etmiş, mətbuat festival haqqında ilk dəfə geniş məlumatlar yaymışdır.
1972-ci ildə Sapporonun Qış Olimpiya Oyunlarının bu şəhərdə keçirilməsi isə festival haqqında artıq Yaponiyadan çox-çox uzaqlarda, bütün dünyada məlumatların yayılmasına səbəb olmuşdur.
Burada buz və qardan quraşdırılmış müxtəlif mövzularda əsərlər – Benkamabofit mərmər məbədi, Çan-kay-şi milli xatirə salonu, Əfsanələr aləminə səyahət, Ağ qanadlı şahzadə, Kabuki sarayı və onlarla digər fiqurlar festival iştirakçılarına xoş əhvali-ruhiyyə bəxş edir. Burada uşaqların sevimli cizgi filmlərinin, yapon animelərinin çoxsaylı qəhrəmanlarına da rast gəlmək olar.
Festivalın ilk iki günü ərzində tamaşaçıların verdiyi səslərə görə tədbirin ən yaxşı fiqurları müəyyən edilir və onların müəlliflərinə xüsusi mükafatlar təqdim edilir.
Festival çərçivəsində müxtəlif karnavallar, sərgilər, qar topu oyunu da keçirilir. Buz meydançasının qapıları konkidə sürüşərək əylənmək istəyənlər üçün açıq olur. Eyni zamanda, iştirakçılar xüsusi olaraq təşkil olunmuş yapon milli yeməkləri ilə tanış ola bilir, xatirə hədiyyələri də ala bilirlər.
Artemisia abbreviata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Siklioforlar
—  aləminə aid heyvan tipi.
Artemisia abbreviata
İstinadlar
Artemisia abbreviata Artemisia abbreviata
Verticordia forrestii
(Verticordia forrestii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Uillis Tauer
thumb|right|300px|Uillis Tauer binası Uillis Tauer (ing. Willis Tower), 2009-cu ilə qədər – Sirs Tauer (Sears Tower) – ABŞ-nin İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində yerləşir. Tikintisi 1973-cü ildə başa çatan həmin göydələn Çikaqonun ən nadir özəlliklərindən hesab edilir. 1973-cü ildən bəri 110 mərtəbəli binanın adı dəyişməz olaraq qalırdı. Həmin binanın hündürlüyü 442,3 metr təşkil edir. 1998-ci ilə qədər bina dünyada nəhəngliyinə görə birincilikdə idisə, bu vaxtdan sonra o öz yerini Kuala Lumpurdakı "Petronas" əkizlərinə verib.