cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elmi-Tədqiqat Nəqliyyat və Aviakosmik Problemləri İnstitutu
Rəhbərləri
İnstitutun ilk rəhbəri t.e.d., professor Namiq Hacıyev (1993-2004) olmuşdur. 2004-2009-cu illərdə institutun direktoru vəzifəsini f.-r.e.d., professor Fuad Qasımov icra etmişdir.
2009-cu ildən isə instituta АМЕА-nın həqiqi üzvü, f.-r.e.d., professor Bahadır Tağıyev rəhbərlik edir.
İnstitutun direktor müavini vəzifəsini Yaşar Bağırov icra edir. ETNAPİ-də iki şöbədən ibarət Konstruktor Bürosu, Təcrübə-sınaq istehsalatı sahəsi və aşağıdakı şöbələr fəaliyyət göstərir:.
Aviasiya Elektronikası Şöbəsi
Aviasiya elektronikası şöbəsi 1994-cü ildə yaradılmışdır. Şöbəyə yarandığı ildən t.e.d. Rasim Nəbiyev rəhbərlik edir. Şöbənin elmi fəaliyyət istiqamətləri:
Yarandığı vaxtdan şöbədə mülki aviasiyada tətbiq olunan 10-a qədər aviasiya sistemləri və cihazları işlənib hazırlanmışdır.
Şöbədə 10 elmi əməkdaş çalışır. İşlərinin nəticəsi olaraq şöbənin əməkdaşları tərəfindən 200-ə yaxın elmi məqalə, məruzə, dərslik, monoqrafiya və normativ sənədlər işlənib nəşr olunmuşdur.
Yeni Texnika və Texnologiyanın İşlənməsi Şöbəsi
Yeni texnika və texnologiyanın işlənməsi (YTTİ) şöbəsi 1997-ci ildə yaradılmışdır. Yarandığı vaxtdan şöbəyə f.-r.e.n. Aydın Ərəstun oğlu Musayev rəhbərlik edir. Yeni texnika və texnologiyanın işlənməsi şöbəsində aşağıdakı istiqamətlərdə elmi işlər aparılır:
Bütün işlənmiş qurğu və cihazlara Respublika Standartlaşdırma Komitəsinin keyfiyyət sertifikatı alınmışdır. İşlərin nəticəsi olaraq əməkdaşlar tərəfindən 50-yə yaxın elmi məqalə, 4 metodik vəsait nəşr etdirilmişdir. Şöbə aviasiya, elektronika və informatika sahəsində müxtəlif növ təcrübi konstruktor işləmələri ilə məşğul olur.
Şöbədə icra olunan mövzular
“Revers” mövzusu üzrə “Pilotsuz uçuş aparatı” layihələndirilərək hazırlanmış və ilkin sınaqlar keçirilmişdir.
Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin sifarişi ilə proqramlaşdırıla bilən mikroprosessor əsasında qurulmuş, geniş imkanlara malik “İFK-16 tipli Svetoforun idarəetmə qurğusu” layihələndirilmişdir. Hal-hazırada 200 ədəd İFK -16 tipli Svetoforun idarəetmə qurğusu MAA-da istehsal olunaraq Bakı şəhərininn əksər yol qovşaqlarında quraşdırılmışdır
“İqlim” Bakı Aviasiya İstehsalat Birliyinin sifarişi ilə “Elektromontaj hörüklərin avtomatik kompleks yoxlama qurğusu” layihələndirilərək hazırlanmışdır. Bu qurğu xüsusi hazırlanmış proqram və kompyuter vasitəsi ilə 1024-ə qədər çıxışı olan elektrik hörüklərin montajının elektrik sxeminə uyğunluğunu və bir-biri ilə elektrik əlaqəsi olmayan ayrılmış dövrlərin izolyasiya müqavimətini yoxlamaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.
“Radoquraşdırma” Elmi-İstehsalat Birliyi ilə bağlanmış müqaviləyə əsasən “Svetoforun vaxtının əkssayma qurğusu” layihələndirilərək 3 ədəd sınaq nümunəsi hazırlanmış və Bakı şəhərinin Ü.Hacıbəyov küçəsi ilə Puşkin küçəsinin kəsişdiyi yol qovşağında quraşdırılmışdır
“Şəhər nəqliyyatında dayanacaqları avtomatik elan edən informator“ layihələndirilərək sınaq nümunəsi hazırlanmışdır. Bu qurğu şəhər nəqliyyatında peyk naviqasiya sistemi peyklərindən gələn siqnalların köməyi ilə fasiləsiz olaraq, öz koordinatlarını təyin edir və tərtib olunmuş proqrama uyğun olaraq nəqliyyat hər bir dayanacağa yaxınlaşanda onun adını elan edir.
Aviasiya Elektronikası şöbəsi ilə birlikdə Təhlükəsizlik İdarəsinin sifarişi əsasında “Radioaktivliyə nəzarət qurğusu” layihələndirilərək hazırlanmış və H.Əliyev Beynəlxalq aeroportunun yük terminalında quraşdırılmışdır.
Еlmi-Texniki İnformasiya və Yeni Texnikanın Tətbiqi Şöbəsi
Elmi-texniki informasiya və yeni texnikanın tətbiqi şöbəsi (ETİ və YTT) 1996-cı ildə yaradılmışdır. Şöbənin rəisi f.r.e.n., dosent Arif Ramazanzadədir.
ETİ və YTT şöbəsi Akademiyanın fəaliyyət profilinə uyğun olaraq elmi-tədqiqat işlərinin tematikası üzrə informasiya materiallarının sistematik axtarışının aparılmasının təşkili və təmini, onların analizini və mübadiləsini, elmi-texniki informasiyanın MAA-nın bütün strukturlarına paylanmasını həyata keçirir. Elmi-texniki informasiyanın operativ surətdə çap olunmasını, elmi-tədqiqat işinin tematikası üzrə jurnalların (respublika və xarici) təqdimini, seçilmiş elmi məqalələrin qəbulunu həyata keçirir.
MAA-da aparılan elmi-tədqiqat işlərinin AMEA-nın İnnovasiya Mərkəzində dövlət qeydiyyatını və başa çatmış işlərin hesabatlarını Mərkəzə təqdim edir, MAA-nın elmi bölmələri əməkdaşlarının ixtiralarına patentlərin alınması üçün sənədləri hazırlayır və Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent İşləri üzrə Dövlət Komitəsinə təqdim edir. Respublika və beynəlxalq konfransların hazırlanmasında iştirak edir, MAA-nın əməkdaşlarını tədbirlər (seminarlar, konfranslar, sərgilər) haqqında məlumatlandırır, AMEA və “AZAL” QSC-nin struktur bölmələri ilə texniki informasiya mübadiləsini, “Elmi Məcmuələr” jurnalının, dərslik, proqram, metodik və dərs vəsaitlərinin və digər çap məhsullarının formalaşdırılması, korreksiyası, tərcümə və son tamamlama işlərini yerinə yetirir və MAA-nın Poliqrafiya mərkəzində çap etdirərək bütün materialları MAA və “AZAL” QSC-nin müvafiq struktur bölmələrinə paylanmasını həyata keçirir.
Şöbədə “AZAL” QSC-nin müxtəlif strukturları üçün 10-a yaxın hüquqi-normativ sənəd, “Aviasiya terminlərinin qısa izahlı lüğəti”, azərbaycan, rus və ingilis dillərində “Aviasiya terminlərinin texniki lüğəti”, azərbaycan, rus və ingilis dillərində “Aeronaviqasiya terminləri lüğəti” və “Aviasiya Ensiklopediyası” kitabının elektron variantı işlənib hazırlanmışdır. Şöbə əməkdaşlarının 50-dən çox elmi məqaləsi çap olunmuşdur.
Аviasiya Mikroelektron Vericiləri Şöbəsi
Aviasiya mikroelektron vericiləri şöbəsi 2005-ci ildə yaradılıb. Şöbənin rəisi t.e.n. Rəfail Əliqulu oğlu İbrahimovdur.
Şöbənin əsas fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır
Şöbənin əməkdaşlarının 30-a yaxın elmi məqalələri Elmi mətbuatda çap olunmuşdur.
Aerokosmik informatika şöbəsi
Şöbənin əməkdaşları tərəfindən 70-ə yaxın elmi məqalə çap edilmişdir. Şöbədə təsvirlərin emalı proqram təminatı və GİS-texnologiyalar əsasında aşağıdakı elmi istiqamətlər üzrə işlər yerinə yetirilir:
Şöbənin işçiləri kosmik texnologiyalar, peyk naviqasiyası üzrə beynəlxalq konfranslarda mütəmadi iştirak edirlər.
Dracula 3: The Path of the Dragon
Dracula 3: The Path of the Dragon - "Kheops Studio" oyun şirkəti tərəfindən 2008-ci ildə "Microsoft Windows" platforması üçün yaradılan, macəra oyunudur.
Qazançı (Ağdam)
Toponimikası
Qazançı - Yuxari Qarabağda Xaçin nahiyəsində kənd adı. Mənbədə bu kəndin adı həm də Ongölçəkən adlandırılmışdı. İndi Ağdam rayonunda Qazançı kəndidir. Goranboy, Zəngilan və Culfa rayonlarında Qazançı kənd adları ilə mənşəcə eynidir.
Eramızın ilk əsrlərində Cənub-şərqi Avropada bolqar (yaxud bulqar) adlı türk tayfası yaşayırdı. Azov dənizi sahillərində yaşamış bu elin IX əsrdə bir hissəsi Astaruxun başçılığı ilə indiki Bolqarıstanda məskunlaşmış, digər hissəsi isə Volqa boyuna gedərək Volqa-Bulqar dövlətinin (sonrakı Qazan xanlığının) əsasını qoymuşdur. Bulqarların müəyyən hissəsi isə xəzərlərin və suvarların tərkibində Azərbaycana gəlmişdir. Şimali Qafqazda yaşayan noqaylarda Kazakçı, Kapan və Çur tayfalarının olması göstərir ki, bulqarların müəyyən hissəsi Şimali Qafqazda məskunlaşmışdır.
Tarixi
Qarabağ müharibəsinin başlanğıcında kənd ermənilərin nəzarəti altına keçsə də, 1993-cü ilin mart ayında Azərbaycan ordusunun həyata keçirdiyi Qazançı əməliyyatı nəticəsində kənd işğaldan azad edildi. Lakin 1993-cü ilin yay hücumu zamanı ermənilər kəndi yenidən işğal etdilər.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Yabanı xaşxaş
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sarı uyğurlar
Onlar Çinin Qansu əyalətinin dairə dərəcəli Canqye (Zhangye) şəhərinin (prefecture-level city) Sunan Yuğur Muxtar rayonunda yaşayırlar.
2000-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Çində sayları 13.719 nəfərdir.
Susulu
Susulu və ya Susuna (Susona) türk mifologiyasında dəniz qızına (Su pərisi) bənzər, dənizdə yaşayan çox gözəl dişi varlıq. Quyruğu balığınkina bənzərdir. Demək olar ki, bütün dünya xalqlarının məşhur mifoloji personajlarındandır. Dəniz sahilindəki qayalıqlarda mahnı oxuyar. Sudan çıxanda ya ölür ya da quyruğu ayaqlara çevrilir və insan olur.
Etimologiya
(Su/Suv) ve (Sus) kökünden törənmişdir. Su kökü ilə əlaqəlidir. Susamaq feli ile əlaqədardır.
Həmçinin baxın
Sellő
Adıgeylər
Adıgeylər, adıgelər və ya Qərbi çərkəzlər — Adıq xalqının subetnik qrupu, əsasən Rusiyada yaşayırlar.
Etnogenez
Etnogenezində gəlmə skiflər, sarmatlar, alanlar və başqa tayfalar iştirak etsə də, adıgelərin əcdadları başqa adıq xalqlarının əcdadları kimi şimal-qərbi Qafqazın avtoxton əhalisidir.
İqtisadiyyat
Əkinçilik, heyvandarlıq və bağçılıqla məşğul olurlar. Qismən sənaye müəssisələrində işləyirlər.
Din
Dindarları müsəlmandır.
Çərik
Xüsusi təlim görmüş oxçu qvardiyasıdır. Sözün türk dillərində müxtəlif variantları mövcuddur. Bu söz “ordu”, “yürüş” “bahadırın yoldaşları”, “igid” anlamında işlənir. Xanın xüsusi qvardiyasına da çerik deyilmişdir. Osmanlılar yeni üsul ilə hazırladıqları korpusu “yeniçəri” adlandırmışlar. Azərbaycan dövlətçiliyinin ordu terminologiyasında bu söz “könüllü əsgər” korpusunu ifadə etmişdir. Mirzə Yusif Qarabağinin “Tarixi-Safi” əsərində Rus-İran müharibəsi zamanı qızılbaş ordusunun könüllü əsgərləri çəri, xüsusi piyada şah qvardiyası isə canbaz adlanır. Ruspərəst erməni tarixçisi, 1804-cü il İrəvan ətrafındakı döyüşü təsvir edərkən qeyri-ixtiyari bu sözləri yazır: “Qızılbaşlar atlarını çaparaq, döyüş meydanına, rus əsgərlərinin içərisinə girdilər. Rusların bir çoxunun başlarını qılıncla vurub, yenə meydandan salamat çıxırdılar.”
Senecio chrysocoma
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bolqarıstanda nəqliyyat
Bolqarıstanda nəqliyyat - Bolqarıstan iqtisadiyyatının əsas aparıcı sahəsi. Bolqarıstanda bütün nəqliyyat sahələri yaxşı inkişaf etmişdir — quru, hava, boru, dəmir yol, su və s. Onların hər biri xüsusi infrastruktura sahibdir.
Coğrafi baxımdan ölkə Avropaya gedən yolların üzərində yerləşir. Şimali Afrika, Yaxın şərq, Kiçik Asiyadan gələn quru yolları onun ərazisindən keçməklə Avropaya uzanır. Ölkə 110 550 km² sahəyə malikdir. Ölkə şərqdən qərbə 520 km, şimaldan cənuba isə 330 km məsafədə yerləşir.
Avtomobil nəqliyyatı
11 oktyabr 1909-cu ildə Bolqarıstan Beynəlxalq avtomobil hərəkatı konvensiyasına qoşulmuşdur.
1965 - 1975-ci illərdə ölkə avtoparkı 10 dəfə artmışdır. 1975-ci ildə avtomobillərin ümumi sayı 340 min. maşın vardı.
Bolqarıstanda 7 563 710 əhali yaşayır. Bununda 4 224 538 nəfəri sürücülük vəsiqəsinə sahibdir. Ölkədə 3 136 857 nəqliyyat vastəsi qeydə alınmışdır. thumb|300px|right| «Xemus» avtomagistralı
2009-ci ildə ölkədə 8045 yol nəqliyyat hadisəsi baş vermişdir. Nəticədə 1061 həyatını itirmiş və 9952 nəfər isə yaralamışdır. Qəsaların səbəbləri
Hava nəqliyyatı
Hava nəqliyyatı əsasən sərnişin daşımada böyük rol oynayır. Yük daşımada payı olduqca azdır. Bolqsrıstanda Sofiya, Varna, Burqas kimi şəhərlərində beynəlxalq hava limaları vardır.
Ölkədə 8 əsas hava limanı vardır: Sofiya, Plovdiv, Stara-Zaqora, Varna, Plovdiv, Qorno-Oryaxivis, Tırqovişte və Ruse
Çay nəqliyyatı
thumb|300px| Ölkədə naviqasiyaya yararlı yeganə çay Dunaydır. Çayın 470 km Bolqarıstan və Rumıniya arasında sərhəddən keçir. Bu səbəbdən burada bərə nəqliyyatı yaxşı inkişaf etmişdir. Çay nəqliyyatı sahəsində ən qədim şirkət «Bolqar Çay Nəqliyyatı» («Българско речно плаване») şirkətinin qərərgahı Rusedə yerləşir.
Dəniz nəqliyyatı
Bolqarıstan Qara dənizlə 378 km sahilə malikdir. Dənizlə mallar Bosfor və Dardanellə dünya okeanına çıxarılır. Ən iri dəniz limanları: Varna və Burqas.
Ən iri dəniz nəqliyyat şirkəti — «Bolqarıstan Dəniz Donanması» (Varna).
Yay ayları Qara dəniz sahillərində yaxta gəniztiləri turistlər arasında məşhurdur.
Dendrobium chrysotoxum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bolqarıstanda nəqliyyat
Boru nəqliyyatı
Boru nəqliyyatı ölkənin hazırda əsas nəqliyyat vastələrindən biridir. Balkan yarımadasının məkəzində yerləşməsi onun əhəmiyyətini artırır. Ancaq siyası maraqların toqquşma meydanına çevrilməsi səbəbindən bir çox layihələrin gerçəkləşməsini geçikdirir. Burada əsasən ABŞ, Aropa İttifaqı və Rusiyanın maraqları toqquşur. Hazırda isə Rusiyanın Ukrayna və Rumıniyadan keçməklə ərazisinə keçən boru kəməri əsasdır.
Ölkədə 3 boru nəqliyyatı layihəsi vardır:
Plan (Coğrafiya)
Məhəlin üfüqi proyeksiyasının kağız (müstəvi) üzərində kiçildilmiş oxşar (təhrivsiz) təsvirinə plan deyilir. plan kiçik ərazini əhatə etdiyi üçün ölçmə zamanı Yerin əyriliyi təcrübi olaraq nəzərə alınmır. Radiusu 10 km və bundan kiçik olan əraziləri plana alarkən Yerin əyriliyindən yaranan təhrif 1:10000 və ondan böyükmiqyaslı plan üzərində aparılna ölçü və hesablama işlərinin dəqiqliyindən az olduğu üçün belə əraziləri müstəvi səth kimi qəbul etmək olar.
Planalma
Planalmanın aşağıdakı növləri var:
Gözəyarı planalma (Üfüqi planaalma)
Bu planalma zamanı obyektlərin üfüqi koordinatları təyin edilir və kağız üzərində obyektlərin yalnız konturları təsvir olunur.
Şaquli planalma
Bu zaman yer səthində olan yüksəkliklər ölçülür və kağız üzərinə ərazinin ancaq relyefi təsvir olunur.
Astanlı (Neftçala)
Astanlı — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Əhalisi 965 nəfərdir (2009).
Tarixi
Neftçala rayonunun Aşağı Qaramanlı inzibati ərazi vahidində kənd. Kür çayının sahilində, düzənlikdədir. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, kənd keçmışdə Xançobanlı, Əli Sultanlı da adlanmışdır. Əli Sultan xancobam tayfasına mənsub aslanlı tirəsinin başçısının adıdır. Tədqiqatçılar bu oykonimləri dialekt variantında rəsmiləşdirilmiş (astanlı) aslanlı etnonimi ilə əlaqələndirirlər. Astan sözünu toponimistlər cox vaxt Şəxs adı hesab edirlər. Əslində bu oykonimlərdəki astan komponenti Azərbaycan xalq dilində "çay yatağında sualtı Hündürlüyüdur yer, sualtı donqar" mənasında işlənir. Çay kənarında yerləşən hər iki obyektin coğrafi movqeyi sözün mənasına uyğundur. As sözünun də bir cox türk dillərində "çay, böyük çay, böyük çay qolu" mənalarında işlənməsi məlumdur.
Din
Kənddə "Sahibəz-Zaman" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Zərrab
Zərrab — Azərbaycan Respublikasının Oğuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Zəraf, Zərdab variantlarında da qeydə alınmışdır. Kənd Sarısu adlı kiçik çayın sahilində yerləşdiyinə görə belə adlanmışdır. Fars dilində Zərdab "sarısu" deməkdir.
"Zərrab"ın "zər" və "ab" sözlərindən yarandığı da ehtimal edilir. "Zər"in "od", "ab"ın isə "su" olduğu bəllidir.
Tarixi abidələri
Kənddə albanlara aid olduğu ehtimal edilən qədim xristian qəbiristanlığı mövcuddur.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Alazan-Əyriçay çökəkliyində, rayon mərkəzindən 25 km cənubda, Yaqubludan 5 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 289 nəfər yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini taxılçılıq, heyvandarlıq və üzümçülük təşkil edir.
Mədəniyyəti
Kənddə klub, kitabxana və 60 nömrəlik ATS mövcuddur.
Təhsil
Kənddə orta məktəb fəaliyyət göstərir.
11 fevral
1601–1900
thumb|[[London Universitet Kollecinin Uilkins binası]]
1901–cari
thumb|[[Cennifer Eniston]]
Dracula: Origin
Dracula: Origin - "Frogwares" oyun şirkəti tərəfindən 2008-ci ildə yaradılan, macəra oyunudur. Videooyunun distribüteri "ASCARON Entertainment" oyun şirkətidir.
Taleh Cabbarov
Taleh Cəmil oğlu Cabbarov — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.
Həyatı
Taleh Cabbarov 1971-ci il sentyabrın 23-də Laçın rayonunun Dəyhan kəndində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1989-1991-ci illərdə Bakı şəhərində həqiqi hərbi xidmət çəkib. Ordudan tərxis olunduqdan sonra 1991-ci ildə Laçın rayonuna qayıdır və Laçın rayon DİŞ-də sıravi heyətə milis xidmətinə qəbul edilir. Laçın rayonunun Köhnəkənd, Dəyhan, Mazutlu, Səfiyan, Suarası, kəndləri uğrunda gedən döyüşlərdə fəal iştirak edib. Komandirlərinin ona verdiyi hərbi döyüş tapşırıqlarını məharətlə yerinə yetirərdi.
Kəlbəcər və Goranboy rayonlarının ərazisində gedən döyüşlərdə şəxsi igidlik nümunəsi göstərib. 1994-cü il yanvarın 17-də Füzuli rayonunun Horadiz qəsəbəsini erməni quldurlarından azad edən zaman şəhid olub. Subay idi.
Sumqayıt şəhər Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
İstinadlar
http://lacin.info/qehremanlar/shehidler/106-taleh-czhmdl-odlu-cabbarov.html
Cinnamomum burmannii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qırmızıqaya
Qırmızıqaya (əvvəlki adı: Komraquç) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Komraquç kəndi Qırmızıqaya kəndi adlandırılmışdır. 1992-ci ildən 14 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Qırmızıqaya kəndi 14 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Kemraquç olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi Ermənistanın Qafan rayonundan köçüb gəlmiş ailələrin Kemraquc adlı ərazidə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tədqiqatçılara görə, bir qədər təhrifə uğramış oykonim Azərbaycan dilindəki kəmrə (heyvan ağılı) və qoç (erkək qoyun) sözlərindən düzəlib, "qoc saxlanılan ağıl" mənasındadır.
Tarixi abidələri
Qırmızıqaya kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Viktor Şulman
Viktor Şulman — Azərbaycanın tanınmış jurnalisti, “Azərbaycanın əməkdar jurnalisti” (2005)
Həyatı
Viktor Şulman 1946-cı ildə Bakıda anadan olub.
Fəaliyyəti
Viktor Şulman Qarabağ hadisələrini birbaşa münaqişə zonasından işıqlandırıb. 2005-ci ildə ona “Azərbaycanın əməkdar jurnalisti” adı verilib.
Vəfatı
8 sentyabr 2012-ci ildə Rusiyanın “İTAR-TASS” informasiya agentliyinin Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri Viktor Şulman vəfat edib.
Kabardalılar
Kabardalılar (özlərini "adıq" adlandırırlar) — əsasən, Kabarda-Balkariyanın şimal və şimali-şərqində yaşayan xalq. Bir qismi Yaxın Şərq ölkələrində (Türkiyə, İordaniya, Suriya) yaşayır. Kabarda-çərkəz dilində danışırlar. Dindarları müsəlmandır.
Senecio keniensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Brandon
Brandon — Kanadanın Manitoba əyalətində yerləşən şəhər.
Əli Əl Qrari
Karyerası
Əli Əl Qrari birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Amerika Birləşmiş Ştatlarının nümayəndəsi Bredi Ellison ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Əli Əl Qrari rəqibinə 0:6 hesabı ilə uduzdu.
Sergey Kapitsa
Həyatı
S.Kapitsa 1928-ci il fevralın 14-də İngiltərənin Kembric şəhərində anadan olub. Onun atası Petr Kapitsa Ernest Rezerfordun laboratoriyasında aşağı temperaturların fizikası ilə məşğul idi. 1935-ci ildə onun ailəsi SSRİ-yə köçüb.
S.Kapitsa da öz həyatını elmə həsr edib. 1961-ci ildə o, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru adını alaraq, fizikanın aerodinamika, elementar hissəciklərin fizikası bölmələrində tədqiqatlar aparıb. O, kliodinamikanın əsas banilərindən biridir.
Alim 1965-ci ildə professor adını alıb. Elə həmin ildən Moskva Fizika-Riyaziyyat İnstitutunun tələbələrinə ümumi fizikadan dərs deməyə başlayıb.
S.Kapitsa 1973-cü ildən SSRİ-nin mərkəzi televiziyasında "Oçevidnoye neveroyatnoye" verilişinə aparıcılıq etməyə başlayıb. Proqramda elmin nailiyyətlərindən bəhs olunur, gələcək haqqında müzakirələr aparılırdı.
Bu məşhur insan Rusiyanın və digər ölkələrin çoxsaylı mükafatlarının laureatı, dördüncü dərəcəli "Vətənə qarşısında xidmətlərinə görə" ordeninin sahibi idi.
14 avqust 2012-ci ildə Alim və teleaparıcı Sergey Kapitsa Moskvada 84 yaşında vəfat edib.
Moqak şəlaləsi
Moqak şəlaləsi — Başqırdıstanın Əbyəlil rayonu ərazisində Moqak çayının üzərində yerləşən şəlalə. Şəlalə Monak çayının Krıktıtau silsiləsində yerləşən Kandıvıl dağının ətəklərindən axan hissəsində əmələ gəlir. Şəlaləyə Beloresdən Maqnitaqorska qədər ərazilərdən getmək mümkündür. Moqak şəlaləsi və ona bənzər Kuk-Karauk şəlaləsini aprelin sonu mayın əvvəlləri ziyarət etmək daha gözəl olur. Bu zaman çayın suyu ən pik həddə çatır. Yayda şəlalə demək olar ki görünmür.
Müqəddəs Müdafiə Həftəsi
Müqəddəs Müdafiə Həftəsi (, Romanizasiya: Hafte Defâ Moqaddas, tərcüməsi Müqəddəs Müdafiə Həftəsi) — İran tərəfindən 1980–1988-ci illəri əhatə etmiş olan İran-İraq müharibəsinin ilk həftəsini əhatə edir və bu müharibəni anmaq üçün İran təqvimində qeyd edilir (tez-tez İranda "Müqəddəs müdafiə" adlanır). Hərbi paradlarla qeyd olunur. İran təqvimi ilə Şəhrivər ayının 31-də başlayır. Bu müddət 22–29 sentyabr tarixlərini əhatə edir.
Nyanyak
thumb|Nyanyak ifa eden oskestr Nyanyak  (Nhã nhạc, 雅楽) — Vyetnam ruh musiqisi. Vyetnamda Çanov dövründən Nquenov dövrünə kimi çox populyar musiqi si olmuşdur.
Mənası
Nyanyaknın mənası müxtəlif növ rəqslərin birləşərək yaratdığı aksesuar deməkdir. Adətən bu rəqslər imperatorlara və ya nüfuzlu şəxslərə iltifat olunurdu. Klassik musiqilər kilsədə Allaha və müəllimlər üçün də səslənirdi (Konfusiya). Nyanyakı çalmaq üçün xüsusi olaraq teatr və səhnə qurulurdu.
Yaranması
Nyanyakın mənbəyi çinlilər in “yayue”, yaponların “qaqaku” və koreyalıların “aak” mahnıları hesab olunur. Nyanyak vyetnamlılarla çinlilər arasındakı Min dinastiyası zamanı yaranıb. Bu dinastiyadan sonra nyanyak Nquenov musiqiçiləri tərəfindən ifa edildikdən sonra uzun müddət ifa olunmur. 1978-ci ildə bu mədəniyyət növünü saxlamaq üçün tədbirlər həyata keçirilməyə başlanılır. 1980-cı illərdə məktəblərdə, tədbirlərdə nyanyak ifa olunur. 2007-ci Nyanyak ansamblı Vyetnam diasprasının üzvləri Yaponiya prezidenti Nquen Min Çtea imperator sarayında konsert verirlər. 2008-ci ilde nyanyak UNESCO-nun mədəniyyət abidəsinə daxil olur.
Quruluşu
Nyanyak iki hissədən ibarət orkestrdan ibarətdir. Böyük hissə “daynyak” və balaca hissə “teynyak ”.
Daynyak 40 nəfərdən ibarət ansambldır. Onların arasında orta və böyük qoboy kenbua və s. musiqi alətləri var.
Musiqi alətləri
Nyanyak musiqisini ifa etmək üçün bir sıra musiqi alətlərdən istifadə olunur. Bu ansambla əsasən  nhã nhạc bura daxildir kèn bầu (konik oboe), đàn nguyệt (ay şəklində iki simli lute), đàn tam (yırtıcı gövdəsi və üç simli büzməli lute), đàn nhị (İki telli şaquli fiddle), sáo (həmçinin sá trúc; bir bambu transvers fleyta), trống (baraban çubuqlarla oynadı) və başqaları.
Nuyen hanedanı dövründə nyanyakın inkişaf
Nguyen Hanedanı dövründə Nyanyak özünün əsl intibah dövrünü yaşayır.
It is believed that nhã nhạc did not truly reach the pinnacle of its development until the Nguyễn Dynasty, when it was standardized. Nyanyak Nuyen imperatorları rəsmi məhkəmə musiqisi olaraq elan etdilər. Bundan sonra bu musiqi kral sarayının geniş mərasimlərinin vacib hissəsi oldu və hər zaman çalınmağa başladı.
YUNESCO
Nyanyak hələ də köhnə Hu hu dövrünün paytaxtı olmuş və mahnının adıda buradan irəli gəlir.. "Hu hu tayfasının məhkəməsi"ndə çalınan bu musiqi (Nhã nhạc cung đình Hu) 2003-cü ildə YUNESKO tərəfindən İnsanlıq Oral və Qeyri-maddi Mirası Şəffaflığı daxil olur. YUNESKO həqiqətən unikal və yüksək inkişaf etmiş sənətin qorunması üçün əlindən gələn hər bir səyi edir.
Dendrobium compressum
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Daşburun (Qaraqoyunlu)
Daşburun — İğdır ilinin Qaraqoyunlu ilçəsində belde.
İnzibati-ərazi bölgüsü
Daşburun beldesi inzibati cəhətdən üç məhəllədən ibarətdir: Mərkəz məhəllə, İslamköy və Cənnətabad.
Milli tərkibi
1886-cı ilə olan məlumata əsasən Rusiya İmperiyasının Qars vilayətinin Daşburun şöbəsinin Daşburun kənd cəmiyyətinin Daşburun kəndində 1.673 nəfər əhali yaşayırdı, onların hamısını etnik ermənilər təşkil edirdi.
Senecio recurvatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qırğızlar
Qırğızlar – türk xalqları ndan biri. Hazırkı Qırğızıstan Respublikası nın əsas (70.9 %-i) əhalisi.
Cinnamomum citriodorum
(Cinnamomum citriodorum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qırğızlar
Adın mənşəyi
Xalqın öz dilində adı "kırqız"dır. Etimologiyaya görə iki varianta üstünlük verilir : türk sözü olan " qırx qız" və "qırğı" sözləri. Bir çox türkdilli xalqlarda eyni məna başa düşülür.
Kırılqız (qırğ.) — qırılmayan, vurula bilməyən
Kırğın (qırğ.) — qırıcı, qıran
Kıruu (qırğ.) — qırmaq, məhv etmək
Azərbaycanca: qırğı — məhv edilmə
Altay dilində: qırğın — qırıcı
Qazax dilində: kıru — qırmaq, məhv etmək
Monqol dilində: kırqı — məhv edilmə, qırılma
Xakas dilində: xırqıs — qıran
Yakut dilində: kırqısс (kırqıhın) — qırğı, məhv edilmə
Həmçinin bax
Qırğız türkləri
Aşağı Qaramanlı
Aşağı Qaramanlı — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Kəndin adı türkdilli qədim qaramanlı (qaraimanlı kimi də qeydə alınmışdır) tayfasının adı ilə bağlıdır. Oykonimin əvvəlinə aşağı sözü onu digər eyniadlı kənddən fərqləndirmək üçün əlavə edilmişdir. Keçmiş Nuruş Əliyev adına kolxoz bu kənd ərazisində yerləşirdi. Kəndin Lapatin adlanan hissəsində talışlar məskunlaşmışdır və buranın əhalisi Lerikin Lapatin adlı ərazisindən gəlmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 28 km şimal-qərbdə, Salyan—Neftçala şose yolu kənarında, Kür çayının sağ sahilində, Salyan düzündədir.
İslam Həmrəyliyi Oyunları 2005
2005 İslam Həmrəyliyi Oyunları və ya I İslam Həmrəyliyi Oyunları — Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərində baş tutmuş olan idman oyunlarıdır. 8-20 aprel tarixləri ​​arasında baş tutmuş olan oyunlarda 6000-ə idmançı iştirak etmişdir. 55 dövlətin iştirakı ilə bu oyunlar baş tutmuşdur. Əbdülməcid bin Əbdüləziz tərəfindən rəsmi açılışı edilib. Oyunlar Kral Əbdüləziz Stadionunda baş tutmuşdur.
Mikayıl Xıdırzadə
Mikayıl Ellaz oğlu Xıdırzadə — Azərbaycanlı riyaziyyatçı alim, Bakı Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin ilk azərbaycanlı dekanı .
Həyatı
Mikayıl Xıdırzadə 1911-ci ildə Gədəbəyin Miskinli kəndində anadan olub.
Elmi fəaliyyəti
Gədəbəy rayon Miskinli Kənd 1-saylı tam orta məktəbində orta təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olmuşdur. 1932-ci ildə Azərbaycan hökumətinin Təhsil haqqında qərarına əsasən, təhsilini davam etdirmək üçün Azərbaycandakı ali məktəblərdən Moskva Dövlət Universitetinə müsabiqə yolu ilə göndəriləcək tələbələr seçilmiş və onların arasında Azərbaycan Politexnik İnstitutu Mexanika fakültəsinin 2-ci kursunu əla qiymətlərlə yekunlaşdıran Mikayıl Xıdırzadə də olmuşdur. O, 16 tələbə arasında seçim imtahanlarından müvəffəqiyyətlə çıxan və Moskva Dövlət Universitetinin Mexanika – riyaziyyat fakültəsinə qəbul edilmiş iki tələbədən biri olmuşdur. . O, Sovet dövründə Moskva Dövlət Universitetinə daxil olmuş ilk azərbaycanlı olub. Burda oxuduğu zaman müəllimləri onu Mixayıl Lomonosova bənzədir və Mikayıl müəllimə "Mixayıl" deyə səslənirlər. 1937-ci ildə ali təhsilini bitirdikdən sonra Mikayıl Xıdırzadə Bakıya dönmək istəyir, lakin müəllimləri ona icazə vermir. Mikayıl müəllim ona vətəndə daha çox ehtiyacın olduğunu və getməyinin vacib olduğunu bildirir, 1937-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsində müəllim, 1938-ci ildən isə dekan kimi çalışıb. Mikayıl müəllim fakültənin ilk Azərbaycanlı dekanı olub. Az müddətdə xeyli riyaziyyatçı yetişdirə bilib.
Hərbi xidməti
1936-cı ildən başlayan, SSRİ-də baş verən Böyük təmizləmə zamanı Mikayıl Xıdırzadənin adını represiya siyahısına əlavə edirlər. 1941-ci ildə Böyük Vətən Müharibəsi başlayarkən səfərbərliyə cəlb olunmamaq hüququna malik olmasına baxmayaraq, Mikayıl Xıdırzadə könüllü olaraq ordu sıralarına yazılıb və cəbhəyə yollanıb. Topçu bölüyünün komandiri olub. Döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlığa görə, "Qırmızı Ulduz" ordeni və müxtəlif medallarla təltif edilmişdir. Onun "Qırmızı Ulduz" ordeni ilə təltif olunması haqqında olan 12 mart 1943-cü il 16 / 11 saylı əmrdə deyilir : " SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə döyüş tapşırıqlarını nümunəvi və igidliklə yerinə yetirdiyinə görə M. E. Xıdırzadə "Qırmızı ulduz" ordeni ilə təltif edilsin ". M. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin – müəllimləri və rəhbərliyi Mikayıl müəllimin döyüşlərdə olduğunu öyrənirlər. Və onun arxasınca heyət göndərirlər ki, Mikayıl müəllimi gətirsinlər, lakin Mikayıl Xıdırzadə 1944-cü ildə Belarusiyanın Vitebsk vilayətinin Lioznen rayonu Zazıbı kəndinin müdafiəsi zamanı hərbi tapşırığı yerinə yetirərkən qəhrəmancasına həlak olmuş və Zazıbı kəndi yaxınlığında dəfn olunmuşdur.
Belarusiya, Vitebsk vilayətinin, Zazıbı kəndi yaxınlığında dəfn olunmuşdur. Dəfn olunanların siyahısında 4420 № — li qəbir Mikayıl Xıdırzadəyə məxsusdur.
İrsi
Oğlu Zaur Xıdırzadə xatirəsini əbədiləşdirmək üçün Miskinli kənd qəbiristanlığında Mikayıl müəllimin atasının və qardaşlarının yanında məzar daşını qoydurur.
29 sentyabr 2012-ci ildə Gədəbəy rayon Mədəniyyət evində 100-illik yubleyinə həsr edilmiş tədbir keçirilmişdir.
Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısının 31 iyul 2014-cü il tarixli, 205 — nömrəli Sərancamı ilə Gədəbəy şəhərində küçlərin birinə Mikayıl Xıdırzadənin adı verilmişdir.
Mükafatları
Ölümdən sonra Sovet İttifaqı Ali Sovetinin Rəyasət heyətinin qərarı ilə 26 fevral 1946 və 15 avqust 1947-ci illərdə orden ilə təltif edilmişdir.
David Areneo
David Areneo (6 iyun 1995) — Malavilı oxatan. David Areneo Malavini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
David Areneo birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində İtaliyanın nümayəndəsi David Paskualuççi ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə David Areneo rəqibinə 0:6 hesabı ilə uduzdu.
Yalman
Yalman — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Yalman oyk, sadə. Göyçay r-nunun Ləkçılpaq i.ə.v.-də kənd. Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Çərəkə kəndindən çıxmış bir qrup ailənin Yalman adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yalman türk dillərində “keçilməz yer”, “dağ başı” mənasındadır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1024 nəfər əhali yaşayır.
Radiasiya balansı
Radiasiya
Yer səthinə gəlib çatan günəş radiasiyasının bir hissəsi udulur, digər hissəsi isə əks olunur. Bundan başqa Yer kürəsi özü ətraf atmosferə radiasiya şüalandırır.Atmosfer öz növbəsində Yerdən şüalanan radiasiyanı udaraq özü infraqırmızı radiasiya şüalandırır.
Radiasiya balansı
Azərbaycanda radiasiya balansının və onun komponentlərinin tədqiqi ilə Ə.M.Şıxlinski məşğul olmuşdur. İlin isti və soyuq dövründə radiasiya balansının paylanma və yüksəklikdən asılılıq qanunauyğunluqlarıtədqiq edilmişdir Yer kürəsində radiasiya balansının və onun tərkib hissələrinin coğrafi paylanma xəritələri sovet alimləri M.İ.Budıko, T.Q.Berlyand və b. tərəfindən 1963- cü ildə “ İstilik balansı” atlasında verilmişdir.
Yuxu xaşxaşı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
Birillik ot bitkisi olub, hündürlüyü 100-150 sm olub, tərkibi çoxlu şirəyə malikdir. Gövdəsi düzqalxan, sıxyarpaqlı, göyümtül-yaşıl, yuxarı hissəsi adətən budaqlıdır. Yarpaqları növbəli, göyümtül, sıx,  və ya aşağı hissəsi damarlı, nadir hallarda tükcüklüdür. Kökətrafı yarpaqlarının uzunluğu 30 sm, çətir kimi toplanmış, qısa saplaqlı, ellipssəkilli, iridişcikli və ya kəsilmiş-pərli olub, kənarları kəskin dişciklidir. Gövdə yarpaqlarının uzunluğu 20 sm, enli ellipssəkilli və ya tükcüklü itidişciklidir. Çiçəkləri 1-10 saylı, iri, gövdə zirvəsi budaqlanan, çiçəkləri uzun və yağlı şişkindir. Çiçəkləmə dövründə başı aşağı əyilmiş çiçəklər hamar, tərkibində tiryək olan sortlar göyümtül-yaşıl, uzunsov-ellipssəkilli, zirvəsinin uzunluğu 3-4,5 sm, yağlı sortlarda isə onların ölçülərinin uzunluğu 2-2,5 sm, aşağı hissəsi qırmızı-bənövşəyi və ya tam yaşıl, enli-ellipssəkillidir. Kasacığı çılpaq, çiçəkləmədən əvvəl açılmağa başlayır. Çiçək tacı 4 ləçəkli, çoxçiçəkli, müxtəlif rəngli (ağ, bənövşəyi, qırmızı, çəhrayı) olub, uzunluğu 30 sm-dir. Ləçəklər əsasən tünd rənglidir. Meyvələrin qutucuqlarının diametri 5sm olub, dairəvidir. Toxumları açıq-sarı (tiryək sortlarında), mavi, sarı və ya sarımtıl - qara (yağlı sortlarda) olur. İyun ayında çiçəkləyir, iyul-sentyabr aylarında meyvələri yetişdikdə toplanılır.
Qutucuqları yetişdikdə toplanılaraq tiryək alınır.
Özünəməxsus iylidir.
Tərkibi və təsiri
Qutucuğunda izoxinolin sırası alkaloidləri, müxtəlif qruplu 20-ə qədər alkaloidlər vardır. Başlıca olaraq fenantrenizoxinolin: morfin, kodein, tebain, benzilizoxinolin: papaverin, narkotin, naçein alkaloidləri vardır. Qutucuqlarında yetişmə zamanı 2,5%-ə qədər şirəyə rast gəlinir. Yağlı sortlarında yetişmə zamanı toxumlarının tərkibində 0,3-0,6% morfin, 0,08% nakotin, 0,07% kodein və 0,05% papaverin vardır.
Ağrıkəsici dərman olub, narkotik analeptikdir.
Birillik ot bitkisi olan lalənin döyülmüş qutucuq və toxumları (xammal) yuxugətirici və ağrıkəsici kimi keyfiyyətli dərman bitkisidir.
Morfin hydrochlorid, 1%-li məhlulu, 0,01 q həbi vardır. Ağrıkəsici narkotik analeptikdir.
Morfilonq, 0,5%-li inyeksiyadır. Ağrıkəsici narkotik analeptikdir.
Omnopon, 1-2%-li inyeksiyadır. Ağrıkəsici narkotik analeptikdir.
Kodein, «Kodelakt», «Kodterpin», Bexteriyev miksturası.
Tərkibindəki morfin yuxugətirici və ağrıkəsici kimi digər alkaloidlərdən daha çox üstünlük təşkil edir. Az dozası ağrıkəsici, yüksək dozası isə yuxugətirici, eyforiya effekti əmələ gətirməklə, morfinizm yaradır.
Morfin-hidroxloridin travma və şok əleyhinə hallarda işlədilir.
Kodein fosfat keyfiyyətli öskürəkkəsici preparatdır.
Papaverin-hidroxlorid spazmolotik dərman kimi damar spazmlarının (hipertoniya, stenokardiya, miqren) götürülməsində, saya əzələlərinin spazmlarını aradan qaldıraraq, bağırsaq ağrılarında və bronxial astmada yaxşı nəticə verir.
Cüzeppe Madzini
Cüzeppe Madzini (d. 22 iyun 1805, ö. 10 mart 1872, Piza, İtaliya) — Gənc İtaliya (Giovine Italia) adlı gizli inqilabçı təşkilatın (1832) quruducusu və Risorgimento hərəkatının öndəri, İtalyan milliyyətçi və inqilabçı. Alovlu bir cumhuriyyətçi olaraq, İtaliyanın birliyinin və müstəqilliyinin təmin olunmasının (1861) ardından Savoyya sülaləsi rəhbərliyində  qurulan konstitutsiyalı monarxiya idarəçiliyinə qatılmağı rədd etmişdir.
Təhsil və sürgün illəri
Yanseniusçuluqdan təsirlənən demokrat düşüncülərə bağlı bir ailənin övladı idi,  1814-cü ildə Piemont  krallığına birləşdirilməsindən əvvəl respublika ilə idarə olunan Genuyada yaşayan bir həkimin oğlu idi. Üstün zəkalı olduğu hələ uşaq ikən bilinən Mazzini 14 yaşında Genuya Universitetinə qəbul edildi. 1827-ci ildə hüquq təhsilini tamamladıqdan sonra cəmiyyətin yoxsul hissəsindən gələn insanların işləri ilə məşğul olan vəkil olaraq işləməyə və irəliçi qəzetlərə məqalələr yazmağa başladı. Ölkəsinin azadlığına olan bağlılığının təsiri ilə çox keçmədən Karbonaria (Kömür İşçiləri) adlı gizli təşkilata qoşuldu. 1830-cu ildə tutularaq Savonada göz həbsinə alındı. Bu dövrdə siyasi düşüncələrini gözdən keçirərək geriləməkdə olan Karbonarianın yerini alacaq yeni bir milliyyətçi hərəkatın təməl ilklərəni hazırladı. 1831-ci ildə sərbəst buraxılan Mazzinidən Piemontu tərk etməsi ya da kiçik bir qəsəbəyə köçməsi istəndi. Ölkədən ayrılmağı məsləhət bilərək Marselə gedən Mazzini, qısa müddətdə şəhərdəki digər italyanların rəhbəri oldu. Cəmiyyətin diqqətini çəkən ilk hərəkəti Piemont kralı Karl Albertə yazdığı açıq məktubu oldu. Bu məktubunda kraldan konstitutsiyalı idarəçiliyə keçməyi, milli mübarizəyə rəhbərlik etməsini və Avstriyalıları İtaliyadakı bütün vəzifələrdən qovmasını istədi. Karl Albertin İtalyada əldən ələ gəzən bu məktubuna münasibəti ondan ibarət oldu ki, o Mazzininin Piemonta dönəcəyi təqdirdə həbs etməyəcəyini elan etdi.
Yeni İtaliya hərəkatının təməlləri
Mazzininin Marseldəki iki illik sürgün dövründə təməlini qoyduğu Yeni İtaliya hərəkatı İtalyan dövlətlərini xarici işğallardan qurtarıb,  respublika idarəçiliyində birləşdirməyi məqsəd görən təşkilat idi. Mazzininin İtaliyanı "papa ya da kral"ın deyil, ancaq bir xalq hərəkatının qurtara biləcəyinə olan inancı Yeni İtaliyanın bütün sinifləri özündə ehtiva edən ilk İtalyan demokratik hərəkatı vəziyyətinə gəlməsində əhəmiyyətli rol oynadı. İtalyan gəncliyinin gözləntilərinə cavab verən Yeni İtaliya qısa müddətdə Genuya və digər İtalyan şəhərlərində təşkilatlandı. 1833-cü ildə hərəkatın üzv sayısı 60 mini keçmişdi. Bu arada Mazzini propaqanda məqsədilə Giovine Italia adlı bir qəzet yayımlamağa başlamışdı. Qəzet digər inqilabçı digər qəzetlərlə birlikdə İtaliyaya gizli gətirilirdi. Yeni İtaliyanın üsyan cəhdlərinin hamısı uğursuzluqla nəticələndi. 1833-cü ildə Piemontdakı üsyan cəhdi daha başlamadan üstü açıldı. Hadisəyə qarışan 12 şəxs tutularaq edam edildi. Mazzini isə qiyabi mühakimə edilərək edam cəzasına məhkum edildi. Bir necə ay sonra Fransız polisindən qaçmaq məcburiyyətində qalan Mazzini İsveçrəyə keçmək üçün Piemontdan keçməli olur. Savoyya şəhərin tutmaq üçün könüllülərdən ibarət dəstə ilə hücumu da uğursuzluqla nəticələndi. Bu uğursuzluqlar Yeni İtaliyanın dağılmasına səbəb oldusa da, hərəkatın düşüncələri yaşamağa davam etdi. Yaradançı və maddəçiliyə qarşı olan Mazzini Tanrıyı və xalqı  birləşdirirdi. Foi et Avenir (1835, İman və gələcək), və İ Doveri dell"uomo (1837, İnsanın vəzifələri) adlı əsərləri ilə öz tarix tərzinə İtaliyadan dünyaya yayılan bir ad qazandırdı. 1837-ci ildə İngiltərəyə gedərək Londona köçən Mazzini  işlərini Britaniya Muzeyində davam etdirməyə başladı. Bu dövrdə İngilis qəzetlərinə məqalələr yazdı, Londondakı  İtalyan uşaqları üçün bir məktəb açdı, "Apostolato popolare" adlı bir qəzet yayımladı. 1840-cl ildə Parisdə olan Cüzeppe Lambertinin köməyilə İtalyada və ölkə xaricində yaşayan italyanlar  milli bilinc oyandırma məqsədini reallaşdırmaq üzrə Yeni İtaliyanı yenidən qurdu. 1847-ci ildə isə İngilis liberallarının də dəstəyi ilə Beynəlxalq Xalq Birliyinin təməllərini atdı. Mazzini ilk dəfə 1848-1849-cu illər İtaliya inqilabı dövründə geri döndü. Bu dövrdə Milan əhalisi Avstriyalıları  torpaqlarından qovmuş, Piemont isə eyni məqsədlə Avstriyaya qarşı müharibəyə başlamışdı. Milanda isti münasibətlə qarşılandı. Amma Lombardiyanın respublika olmasını istəməsi və Milan keçiçi hökumətinin Piemont krallığına birləşmə təklifinin  İtaliyanın gələcəyi baxımından səhv yol olduğu düşüncəsi çox keçmədən şəhər xalqının dəstəyini itirməsinə səbəb oldu. Piemont ordularının Milandan geri çəkilməsinin ardından və Avstriyalıların yenidən şəhərə girməsinin ardından Cüzeppe Qaribaldı rəhbərliyindəki intizamsız bir birlikdə işlədi. Qısa bir sürə sonra da İngiltərəyə geri döndü.
thumb|Domenico Lama tərəfindən çəkilmiş Mazzininin portreti
Respublikaçı Roma triumvuru
Mazzini 1849-cu ildə yenidən İtaliyaya dönərək əvvəl Toskana, ardından da Romaya getdi. Bu dövrdə Romada reallaşan inqilab nəticəsində papa kənddən qovulmuş və cumhuriyyət elan edilmişdi. Mazzini şəhərə gəldikdın sonra isə keçiçi hökumətin triumvuru seçild, yəni faktiki hökumət rəhbəri oldu. Bu vəzifəsi sırasında reallaşdırdığı dini və toplumsal reformlarla üstün bacarıqlı bir idarəçi olduğunu sübut etdi. Aurelio Saffi və Karlo Armellini ilə birlikdə Roma respublikasının 3 yüksək vəzifəlisindən biri vəziyyətinə gəldi. Programına təhsilin dünyəviləşdirilməsi, kilsə mülklərinin müsadirəsi və s daxil idi. Amma idarəçilik qısa oldu.Katolik dövlətlərdən köməy istəyən Papanın çağırışına cavab verən fransız ordusu İtaliyaya daxil oldu. Qəhrəmancasına müqavimətdən sonra şəhər tutuldu və Mazzini qaçmaq məcburiyyətində qaldı. Londona dönən Mazzini 1851-c ildə "İtaliyanın Dostları" adlı yeni bir təşkilat qurdu. 1853-cü ildə Milanlı fəhlələrin Avstriyalılara qarşı üsyanına dəstək oldu. 1853-1854-cü illərdə Karrarada üsyan cəhdləri uğursuz oldu. Mazzinin cəhdləri problemlərin inqilab yolu ilə deyil, inqilabçı bir dövr ərzində həll olunacağını fikirləşən və Piemontda hökumətə daxil olan mötədillər tərəfindən narazılıqla qarşılanırdı. Mazzini 1858-ci ildə Londonda "Pensiero ed azione" (Düşüncə və Mübarizə) adlı bir qəzet nəşr etdirməyə başladı. Qəzetin adı düşüncənin ancaq mübarizə ilə nəticələndiyində bir dəyəri olduğunu müdafiə edirdi. Mazzini 1859-cu ildə Fransız və Piemont qüvvələrinin Avstriyaya qarşı başladığı mübaribəni dəstəkləmədi. Baş Nazir Kamillo Kavur bu savaş nəticəsində III Napaleonun köməyilə Alplardan Adriatikə qədər bütün İtaliyanı qurtarma məqsədi reallaşmadı. Qarribaldinin 1860-ci ildəki Minlər Səfərinə dəstək vermədi. Mazzini Qarribaldinin qısa müddətlik cənubi İtaliyadakı hakimiyyəti dövründə Neopola səfər etdi. 1861-ci ildə Venesiya və Roma xaric, birləşmiş İtaliya krallığının yaranması səbəbilə yenidən Londona geri döndü. Mazzini 1860-cı illərdə I İnternesyanal üzvləriylə əlaqəyə girdisə də, siyasi düşüncəsinə təməl olan əxlaqi və dini düşüncələr nə Marksın kommunizmi və nə də Bakuninin anarxizmi ilə uzlaşdığından çox keçmədən bu çevrələrlə əlaqələrini kəsdi. 1862-ci ildə Venesiyada bir üsyan təşkil etdi və 1863-cü ildə Papalıq dövlətində də bir üsyan təşkil edərək, Papalıq torpaqlarının bütövlüyünə  Fransız-İtalyan müqaviləsinə qarşı çıxdı. 1870-ci ildə Siciliyada respublikaçı bir üsyana rəhbərlik etməyi qəbul edərək İngiltərədən ayrıldı. Daha yoldaykən tutularaq  Gaetada gözaltına alınsa da,  Romanın İtalyan qüvvələri tərəfindən tutulmasından sonra bağışlanaraq sərbəst buraxıldı. İtaliyanın monarxiya ətrafında birləşməsi Mazzininin həyatında və yaradıcılığında enişə səbəb oldu. Son illərində Luganoda Roma del popolo adlı yeni bir qəzet nəşr etdirməyə başladı və İtalyan işçilərini bir yerə gətirərək bir konqres toplamaq üçün müxtəlif cəhdlər etdi. Mazzini 1872-ci ildə Pizada vəfat etdi. Genuyada dəfni zamanı mənbələrin bildirdiyinə görə yüz minlərlə italyan iştirak etmişdir.
Nizami Məmmədov (jurnalist)
Məmmədov Nizami Şamil oğlu — Radio və televiziya diktoru, səs tembrinə görə  Azərbaycanın "Levitanı" adlandırılırdı. Jurnalist, filologiya elmləri namizədi.
Həyatı
Məmmədov Nizami Şamil oğlu 1933-cü ilin mart ayının 21-də Bakıda dövlət qulluqçusu ailəsində anadan olmuşdur. İstedadlı jurnalist, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin diktoru, SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü (1960), filologiya elmləri namizədi (1974). S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika şö’bəsini (1956) və Bakı Ali Partiya Məktəbini (1971) bitirmişdir. 1951-ci ildən Azərbaycan radiosunda diktor işləməyə başlamış, 1958-ci ildən xarici ölkələrə radio yayımı redaksiyasında böyük redaktor vəzifəsində çalışmış, 1968-ci ildə Azərbaycan televiziyasında diktor tə’yin edilmişdir. O, Böyük Vətən müharibəsinə həsr olun: muş bədii və sənədli filmlərdə məşhur diktor, SSRİ xalq artisti, Ümumittifaq radiosunun diktoru Yuri Borisoviç Levitanı (1914-1983) dublyaj etmişdir. Çox çəkmədən respublikada bir diktor kimi məşhurlaşan Nizami Məmmədovu “Azərbaycanın Levitam” adlandırmışlar.
thumbnail Nizami Məmmədov Azərbaycan radiosunda Gənclər üçün Verilişlər Redaksiyasında (1962-1964), Cənubi Azərbaycan redaksiyasında böyük redaktor işləmiş, televiziyaya yenidən diktor vəzifəsinə qayıtmış, 1971-ci ildən ömrünün sonunadək “Gənclik” redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. İste’dadlı jurnalist işlədiyi dövr ərzində “Tələbə klubu”, “Nəsillərə nümunə”, “Hünər”, “İlham”, “Sabahın ustaları”, “Məş’əl” silsilə verilişlərinin və “Zaqatala qızıl gülü” televiziya filminin ssenari müəllifi olmuşdur. Ruscadan azərbaycancaya və Azərbaycan dilindən rus dilinə tərcümələr etmişdir.
thumbnail|257x257px Ötən əsrin altmışıncı illərində Nizami Məmmədov Bolqarıstan-Azərbaycan əlaqələri ilə məşğul olmuş, Bolqarıstanın türkdilli yazıçıları barədə material toplamağa başlamış, “Azərbaycan-Bolqarıstan ədəbi əlaqələri” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Bolqarıstanın şair və yazıçılarına həsr olunmuş “Qızıl gül nəğməsi” (1974) kitabının müəllifidir. Bir sıra dövlət mükafatları, orden və medallarla təltif olunmuşdur.
Nizami Məmmədov 1974-cü il aprelin 20-ci Bakıda vəfat etmiş və Bakının dağüstü qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.
Qayaotu
Qayaotu, divarotu –  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Halqaşəkilli suiti
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Əsasən Şimal Buzlu okean sularında və ona yaxın dənizlərdə, Ladoqa gölü və Sayma gölü sularında yayılmışdır.
Xariçi görünüş
Halqaşəkilli suiti adı bu növə onun üzərində olan şəkillə əlaqədardır. Yetkin fərdin uzunluğu 1,1–1,5 metr təşkil edir. Çəkisi isə 70 kq, baltik yarımnövündə isə 100 kq olur. Onlar yaxşı, görmə qabiliyyətinə malik olurlar və yaxşı eşidirlər.
Yayıldığı ərazi
Bu növə dörd yarımnöv daxildir. Onların hərəsi bir ərazidə yaşasalarda, bu ərazilər əsasən subartik əraziləri əhatə edir. Ağ dəniz halqaşəkilli suitisi (P. h. hispida) bu yarımnöv Halqaşəkillilər arasında ən çox yayılanınıdır, əsasən buzlar üzərində yaşayır. Baltik dənizi halqaşəkilli suitisi (P. h. botnica) bu yarımnöv əsasən Baltik dənizinin soyuq sularında, İsveç, Finlandiya, Rusiya və az miqdarda Almaniya sahillərində yaşayır.