cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri
Məqsəd 12: Məsuliyyətli istehlak və istehsal
Dayanıqlı istehlak və istehsal dedikdə, resurs və enerji istehlakının səmərəliliyinin təşviqi, dayanıqlı infrastrukturun qurulması, əsas xidmətlərə, hər kəs üçün ekoloji cəhətdən təhlükəsiz və layiqli əməyin və daha yüksək həyat keyfiyyətinin təmin olunması nəzərdə tutulur. Onun həyata keçirilməsi ümumi inkişaf planlarına nail olmağa, gələcək iqtisadi, ekoloji və sosial xərcləri azaltmağa, iqtisadi rəqabətliliyi gücləndirməyə və yoxsulluğun azaldılmasına kömək edir. Dayanıqlı istehlak və istehsalın məqsədi həyat keyfiyyətinin artırılması ilə eyni zamanda, resurslardan istifadənin, deqradasiyanın və çirklənmənin azaldılması yolu ilə iqtisadi fəaliyyətlərdən əldə olunan xalis qazancları yüksəldərək "daha az resursla daha çox şeyə daha yaxşı şəkildə nail olmaq"dır. Bunun üçün müxtəlif maraqlı tərəflərin, o cümlədən sahibkarlar, istehlakçılar, siyasətçilər, tədqiqatçılar, alimlər, pərakəndə satıcılar, media və inkişaf sahəsində əməkdaşlıq edən qurumların və başqalarının iştirakı zəruridir. Bunun üçün həm də istehsalçıdan son istehlakçıya qədər tədarük zəncirində fəaliyyət göstərən bütün iştirakçılar arasında sistemli yanaşma və əməkdaşlıq da tələb olunur. Buraya istehlakçıların dayanıqlı istehlak və dayanıqlı həyat tərzləri ilə bağlı maarifləndirilmə tədbirləri və təlim vasitəsilə cəlb olunması, standartlaşdırma və etiketləmə ilə bağlı zəruri məlumatlarla təmin edilməsi və dayanıqlılıq prinsipini nəzərə alan dövlət satınalmalarının həyata keçirilməsi və digər tədbirlər daxildir.
Faktlar və rəqəmlər
•	Hər il istehsal olunan bütün qida məhsullarının üçdə birinə yaxın – təqribən 1 trilyon dollar dəyərində 1.3 milyard ton ərzaq məhsulu istehlakçıların və pərakəndə satıcıların zibil qutularında çürüyür, ya da məsuliyyətsiz daşınma və məhsul yığımı səbəbindən korlanır.
•	Əgər 2050-ci ilə qədər dünya əhalisi 9.6 milyard nəfərə çatsa, cari yaşayış tərzini davam etdirmək üçün zəruri olan təbii ehtiyatları təmin etməkdən ötrü demək olar ki, üç planetin ekvivalenti tələb oluna bilər.
Su
•	Dünyada su ehtiyatlarının 3 faizindən azı şirindir (içməlidir), onlardan 2.5 faizi Antarktida, Arktika və dağ buzlaqlarında donmuş vəziyyətdədir. Buna görə də, bəşəriyyət bütün antropogen ekosistemlərin və özünün şirin suya olan tələbatını ödəmək üçün 0.5 faiz təşkil edən su mənbələrinə arxalanmalıdır.
•	İnsanların suyu çirkləndirmə sürəti təbiətin çaylarda və göllərdə suyu təkrar dövr etdirmə və təmizləmə sürətindən yüksəkdir.
•	1 milyarddan çox insanın hələ də içməli suya çıxışı yoxdur.
•	Sudan həddən artıq istifadə qlobal su defisitinə səbəb olur.
•	Təbiət suyu pulsuz bəxş edir, lakin onun çatdırılması üçün lazım olan infrastruktur baha başa gəlir.
Enerji
•	Enerji səmərəliliyinin yüksəlməsinə gətirib çıxaran texnoloji nailiyyətlərə baxmayaraq, İƏİT-ə üzv olan ölkələrdə enerjidən istifadə 2020-ci ilədək daha 35 faiz artmaqda davam edəcək. Kommersiya və yaşayış sektorunda enerjidən istifadə nəqliyyatdan sonra qlobal səviyyədə enerji istehlakının ikinci ən sürətlə böyüyən sahəsidir.
•	2002-ci ildə İƏİT-ə üzv olan ölkələrdəki avtonəqliyyat vasitələrinin sayı 550 milyon təşkil edib (bunların 75%-ni şəxsi maşınlar təşkil edib). 2020-ci ilədək nəqliyyat vasitələrinin sahiblərinin sayında 32 faiz artım gözlənilir. Eyni zamanda, avtonəqliyyat vasitələri ilə səyahətin 40 faiz artması proqnozlaşdırılır və eyni dövrdə qlobal hava nəqliyyatı ilə səyahətin isə üç dəfə artması gözlənilir.
•	2013-cü ildə dünyada enerjinin son istehlakının beşdə biri bərpaolunan enerji mənbələri hesabına təmin olunub.
Ərzaq
•	Ərzaqların ətraf mühitə təsiri əsasən istehsal mərhələsində baş versə də (kənd təsərrüfatı, ərzaq emalı), ev təsərrüfatları da bu təsirlərə öz qida seçimləri və vərdişləri vasitəsilə təsir edir. Bunlar nəticə etibarilə qida ilə əlaqədar enerji istehlakı və tullantıların əmələgəlməsi vasitəsilə ətraf mühitə təsir göstərir.
•	Təxminən 1 milyard insanın kifayət qədər qidalana bilməməsi və daha 1 milyard insanın ac qalmasına baxmayaraq, hər il 1.3 milyard ton ərzaq israf olunur.
•	Həddən artıq qida istehlakı həm öz sağlamlığımız, həm də ətraf mühit üçün zərərlidir.
•	Dünyada 2 milyard insan artıq çəkidən və ya piylənmədən əziyyət çəkir.
•	Torpaqların deqradasiyası və məhsuldarlığının azalması, suyun dayanıqlı şəkildə istifadə olunmaması, həddən artıq balıq ovu və dənizlərin deqradasiyası təbii resurs bazasının ərzaqla təminetmə qabiliyyətini azaldır.
•	Dünyanın ümumi enerji istehlakının təxminən 30 faizi və "istixana" effekti yaradan qazların ümumi emissiyasının təxminən 22 faizi qida sektorunun payına düşür.
Hədəflər
Hədəf 12.1:  Öndə inkişaf etmiş ölkələr olmaqla və inkişaf etməkdə olan ölkələrin inkişaf səviyyəsini və imkanlarını nəzərə alaraq, bütün ölkələrin cəlb olunması yolu ilə dayanıqlı istehlak və istehsal modellərinə keçid üzrə onillik fəaliyyət strategiyasını həyata keçirmək
Hədəf 12.3:  2030-cu ilədək, dünyada pərakəndə ticarət və istehlakçı səviyyələrində adambaşına düşən ərzaq tullantılarını yarıya qədər azaltmaq və məhsul yığımından sonrakı itkilər də daxil olmaqla, istehsal və təchizat zəncirləri boyu ərzaq itkilərini azaltmaq
Hədəf 12.4:  2020-ci ilədək, razılaşdırılmış beynəlxalq prinsiplərə uyğun olaraq, dövriyyəsi boyunca kimyəvi maddələrin və bütün tullantıların ekoloji baxımdan düzgün idarə olunmasına nail olmaq və onların insan sağlamlığına və ətraf mühitə mənfi təsirlərini minimuma endirmək məqsədilə havaya, suya və torpağa buraxılışını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq
Hədəf 12.5:  2030-cu ilədək, tullantıların önlənməsi, azaldılması, təkrar emala cəlb olunması və təkrar istifadəsi vasitəsilə tullantıların əmələ gəlməsini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq
Hədəf 12.6:  Şirkətləri, xüsusən də iri və transmilli şirkətləri dayanıqlı istehsal təcrübələrini qəbul etməyə və dayanıqlılıqla bağlı məlumatları öz hesabatvermə prosesinə daxil etməyə həvəsləndirmək
Hədəf 12.7:  Milli siyasətləri və prioritetləri nəzərə alaraq, dövlət satınalmaları üzrə dayanıqlı təcrübələri təşviq etmək
Hədəf 12.8:  2030-cu ilədək, hər yerdə insanların dayanıqlı inkişaf və təbiəti nəzərə alan həyat tərzləri ilə bağlı müvafiq məlumatlara malik olmasını və maariflənməsini təmin etmək
Hədəf 12.A:  İnkişaf etməkdə olan ölkələrin daha dayanıqlı istehsal və istehlak modellərinə keçməsi üçün öz elmi və texnoloji potensiallarını gücləndirmələrinə dəstək vermək
Hədəf 12.B:  İş yerləri yaradan və yerli mədəniyyətin inkişafını və yerli məhsulların istehsalını təşviq edən dayanıqlı turizmə nail olmaq məqsədilə dayanıqlı inkişafın təsirlərini izləmək üçün metodlar işləyib hazırlamaq və tətbiq etmək
Məqsəd 13: İqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə
"İqlim dəyişikliyi və onun təsirlərinə qarşı mübarizə aparmaq üçün təxirəsalınmaz tədbirlər görmək"
İqlim dəyişikliyinin təsirləri dünyanın bütün ölkələrini əhatə edir. O, ölkələrin iqtisadiyyatına zərbə vurur, insanların həyatına təsir edir, insanlara, icmalara və ölkələrə baha başa gəlir. İnsanlar artıq iqlim dəyişikliyinin, o cümlədən hava şəraitindəki dəyişikliklərin, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinin və ekstremal hava göstəricilərinin təsirlərini hiss edir. İnsan fəaliyyəti nəticəsində "istixana" effekti yaradan qazların emissiyası iqlim dəyişikliyinə təkan verir və artmaqda davam edir. İndi bu göstərici tarixdəki ən yüksək səviyyəyə çatmışdır. Heç bir tədbir görülməzsə, XXI əsrdə dünyanın orta səth temperaturunun yüksələcəyi proqnoz olunur. Bu əsrdə temperaturun Selsi şkalası ilə 3 dərəcə artacağı ehtimal olunur, dünyanın bəzi ərazilərində isə daha kəskin istiləşmə gözlənilir. Ən çox təsirə məruz qalanlar məhz ən yoxsul və ən həssas qruplar olur. Ölkələrin ekoloji cəhətdən daha təmiz, daha möhkəm iqtisadiyyata keçməsini təmin etmək üçün xərc baxımından münasib, miqyası tənzimlənə bilən həll yolları artıq mövcuddur. Alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrinə və bir sıra üsullara daha çox insanın yönəldiyinə görə iqlim dəyişikliyinin tempi sürətlənib. Bu isə emissiyaların azalmasına və uyğunlaşma səylərinin artmasına səbəb olacaqdır. Lakin iqlim dəyişikliyi sərhəd tanımayan qlobal problemdir. Bir yerdə baş verən emissiya istənilən yerdə yaşayan insanlara təsir göstərir. Bu, beynəlxalq səviyyədə əlaqələndirilməli tədbirlər tələb edən bir məsələdir və inkişaf etməkdə olan ölkələrin az karbonlu iqtisadiyyata keçmələrinə kömək etmək üçün beynəlxalq əməkdaşlıq tələb olunur. İqlim dəyişikliyi ilə mübarizə aparmaq üçün ölkələr 2015-ci il dekabrın 12-də Parisdə Tərəflərin 21-ci Konfransında Paris Sazişini qəbul etdilər. Saziş qısa müddət sonra – 2016-cı ilin 4 noyabr tarixində qüvvəyə mindi. Müqavilədə bütün ölkələr qlobal temperaturun artım səviyyəsinin 2 dərəcə Selsini keçməməsini təmin etmək və ciddi riskləri nəzərə alaraq, bu göstəricinin 1.5 dərəcə Selsidən aşağı olması üçün tədbirlər görmək barədə razılığa gəldilər. Saziş haqqında daha ətraflı məlumatı buradan əldə edə bilərsiniz. Paris Sazişinin həyata keçirilməsi Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə nail olmaq üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir və emissiyaların azaldılmasına və iqlimin davamlılığının artırılmasına imkan verə biləcək iqlim tədbirləri üçün yol xəritəsi kimi çıxış edir.
Faktlar və rəqəmlər
•	1880-ci ildən 2012-ci ilə qədər orta qlobal temperatur 0,85 °C artıb. Bunun təsirini başa düşmək üçün aşağıdakı faktlara nəzər salaq: temperaturun hər 1 dərəcə artımı taxıl məhsuldarlığının təxminən 5 faiz azalmasına səbəb olur. 1981–2002-ci illər ərzində isti iqlim şəraitinə görə qarğıdalı, buğda və digər əsas məhsullarda qlobal səviyyədə hər il 40 meqatonadək əhəmiyyətli dərəcədə azalma müşahidə olunub.
•	Okeanlarda istiləşmə, qar və buzun miqdarının azalması nəticəsində dəniz səviyyəsi yüksəlmişdir. 1901-ci ildən 2010-cu ilədək buzların əriməsi və istiləşmə nəticəsində okeanlar genişlənmiş, qlobal orta dəniz səviyyəsi 19 sm-dək artmışdır. Şimal Buzlu okeanında buz səthi buzların əriməsi səbəbilə 1979-cu ildən etibarən hər onillikdə 1.07 milyon km² kiçilmişdir.
•	Karbon dioksid qazının (CO2) qlobal emissiyası 1990-cı ildən bəri, təxminən 50 faiz artmışdır.
•	Emissiyalar 2000–2010-cu illər ərzində əvvəlki üç onilliyin hər biri ilə müqayisədə daha sürətlə artıb.
•	Geniş spektrli texnoloji tədbirlərin tətbiqi və davranış modellərinin dəyişdirilməsi yolu ilə, qlobal orta temperatur artımını sənayeləşmə erasından öncəki göstəricidən 2 °C yüksək həddə saxlamaq hələ də mümkündür.
•	Əsaslı institusional və texnoloji dəyişikliklər qlobal istiləşmənin bu həddi aşmaması üçün əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha yaxşı imkanlar təqdim edir.
Hədəflər
Hədəf 13.1:  Bütün ölkələrdə iqlim təhlükələri və təbii fəlakətlərə qarşı davamlılığı və uyğunlaşma potensialını gücləndirmək
Hədəf 13.2:  İqlim dəyişikliyi ilə bağlı tədbirləri milli siyasətlərə, strategiyalara və planlara daxil etmək
Hədəf 13.3:  İqlim dəyişikliyi ilə bağlı tədbirləri milli siyasətlərə, strategiyalara və planlara daxil etmək
Hədəf 13.A:  İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqlim dəyişikliyinin yumşaldılması və icra şəffaflığı ilə bağlı əsaslı tədbirlərə olan ehtiyaclarını qarşılamaq, eləcə də mümkün qədər qısa müddətdə kapitallaşdırma yolu ilə Yaşıl İqlim Fondunun tam fəaliyyətini təmin etmək üçün BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının iştirakçısı olan inkişaf etmiş ölkələrin bütün mənbələrdən 2020-ci ilədək hər il ümumilikdə 100 milyard ABŞ dolları məbləğdə vəsaitin toplanması hədəfi ilə bağlı götürdükləri öhdəliyin yerinə yetirilməsi
Hədəf 13.B:  Qadınlara, gənclərə, yerli və təcrid olunmuş icmalara xüsusi diqqət yetirməklə, ən az inkişaf etmiş ölkələrdə və kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqlim dəyişikliyi ilə bağlı effektiv planlaşdırma və idarəetmə potensialının artırılması mexanizmlərini təşviq etmək ''BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyası iqlim dəyişmələrinə qarşı qlobal tədbirlərin görülməsi ilə bağlı müzakirələr üçün başlıca beynəlxalq, hökumətlərarası forumdur. ''
Məqsəd 14: Dəniz ekosisteminin mühafizəsi
"Okeanları, dənizləri və dəniz ehtiyatlarını qorumaq və onlardan səmərəli istifadə etmək"
Okeanlar, onların temperaturu, kimyəvi xüsusiyyətləri, cərəyanları və onlarda mövcud olan həyat Yer kürəsini bəşəriyyətin yaşaması üçün yararlı edən qlobal sistemlərI formalaşdırır. Yağış suları, içməli sular, hava, iqlim, sahil xətləri, ərzaqlarımızın böyük bir hissəsi, hətta havadakı oksigen də nəticə etibarı ilə dəniz tərəfindən təmin edilir və tənzimlənir. Tarix boyunca okeanlar və dənizlər ticarət və daşınma üçün həyati əhəmiyyətli kanallar olub. Bu mühüm qlobal resursun diqqətlə idarə olunması dayanıqlı gələcəyin əsas xüsusiyyətlərindən biridir.
Faktlar və rəqəmlər
•	Okeanlar Yer səthinin dörddə üç hissəsini əhatə edir. Yer kürəsinin su ehtiyatlarının 97 faizi okeanlardadır. Həcminə görə planetin yaşayış məkanının 99 faizi okeanların payına düşür.
•	Üç milyarddan çox insanın dolanışığı dəniz və sahil biomüxtəlifliyindən asılıdır.
•	Dünyada dəniz və sahilboyu resursların və sənaye sahələrinin bazar dəyəri təxminən il ərzində 3 trilyon dollar və ya qlobal ÜDM-in təxminən 5 faizi həcmində qiymətləndirilir.
•	Okeanlar təxminən 200 000 müəyyən edilmiş bitki və heyvan növlərinə malikdir, lakin faktiki rəqəmlər milyonlar ola bilər.
•	Okeanlar insan fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələn karbon dioksid qazının təxminən 30 faizini udmaqla qlobal istiləşmənin təsirlərini neytrallaşdırır.
•	Dənizlərdə olan balıq ehtiyatları birbaşa və ya dolayısı ilə 200 milyondan çox insanı işlə təmin edir.
•	Balıqçılığın subsidiyalaşdırılması bir çox balıq növlərinin sürətlə tükənməsinə səbəb olur və qlobal balıq ehtiyatlarının və balıqçılıqla bağlı iş yerlərlərinin qorunub saxlanması və bərpası ilə bağlı göstərilən səylərə əngəl olur. Nəticədə okean balıqçılığı sənayesi hər il 50 milyard ABŞ dolları daha az gəlir əldə edir.
•	Dünya okeanlarının 40%-i antropogen fəaliyyətin ağır fəsadlarına, o cümlədən çirklənməyə, balıq populyasiyalarının tükənməsinə və sahilyanı yaşayış mühitinin itirilməsinə məruz qalır.
Hədəflər
Hədəf 14.1:  2025-ci ilədək, bütün növ dəniz çirklənmələrini, xüsusilə də quruda həyata keçirilən fəaliyyətlər, o cümlədən tullantıların dənizə axıdılması nəticəsində çirklənmə və biogen maddələrlə çirklənmə səviyyəsini əsaslı dərəcədə azaltmaq və onun qarşısını almaq
Hədəf 14.2:  2020-ci ilədək, başqa vasitələrlə yanaşı dayanıqlılığı artırmaqla ciddi mənfi təsirlərdən qorunmaq üçün dəniz və sahilyanı ekosistemləri dayanıqlı şəkildə idarə etmək və qorumaq, okeanların təmiz və məhsuldar olmasını təmin etmək məqsədilə bu ekosistemlərin bərpası üçün tədbirlər görmək
Hədəf 14.3:  Digər vasitələrlə yanaşı, elmi əməkdaşlığı bütün səviyyələrdə genişləndirməklə okeanların turşulaşmasının təsirlərini minimuma endirmək və bu təsirlərin qarşısını almaq
Hədəf 14.4:  2020-ci ilədək, mümkün olan ən qısa müddətdə balıq ehtiyatlarını bərpa etmək, onları bioloji xüsusiyyətlərindən asılı olaraq, maksimum dayanıqlı məhsuldarlıq səviyyəsinə çatdırmaq məqsədilə, balıq hasilatını səmərəli şəkildə tənzimləmək və balıqların həddən artıq ovlanmasına, o cümlədən qanunsuz, qeydə alınmayan və tənzimlənməyən balıq ovuna və ziyanlı balıqçılıq ənənələrinə son qoymaq və təsərrüfat fəaliyyətinin elmi cəhətdən əsaslandırılmış idarəetmə planlarını icra etmək
Hədəf 14.5:  2020-ci ilədək, milli və beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq və mövcud olan ən qabaqcıl elmi məlumatlara əsaslanaraq, sahilyanı və dəniz ərazilərinin ən azı 10 faizini təbiəti mühafizə tədbirləri ilə əhatə etmək
Hədəf 14.6:  2020-ci ilədək, balıqçılıq potensialının həddən çox olmasına və hədsiz balıq ovuna səbəb olan balıqçılıq subsidiyalarının müəyyən formalarını qadağan etmək, qanunsuz, qeydə alınmayan və tənzimlənməyən balıqçılığa şərait yaradan subsidiyaları aradan aldırmaq və bu növ yeni subsidiyaları tətbiq etməkdən çəkinmək, inkişaf etməkdə olan və ən az inkişaf etmiş ölkələrə adekvat, səmərəli, xüsusi və differensial yanaşmanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatının balıqçılıq subsidiyaları ilə bağlı müzakirələrinə daxil edilməli olmasını qəbul etmək
Hədəf 14.7:  2030-cu ilədək, digər vasitələrlə yanaşı, balıqçılıq, akvakultura və turizmin dayanıqlı şəkildə idarə olunması vasitəsilə, kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlər və ən az inkişaf etmiş ölkələrin dəniz resurslarının dayanıqlı istifadəsindən daha çox iqtisadi fayda əldə etmələrini təmin etmək
Hədəf 14.A:  Okeanların təmizliyini yaxşılaşdırmaq və dəniz biomüxtəlifliyinin inkişaf etməkdə olan ölkələrin, xüsusən də kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlərin və ən az inkişaf etmiş ölkələrin inkişafına töhfəsini artırmaq məqsədilə, Hökumətlərarası Okeanoqrafiya Komissiyasının Meyarlarını və Dəniz Texnologiyalarının Ötürülməsi üzrə Rəhbər Prinsipləri nəzərə alaraq, elmi bilikləri artırmaq, elmi tədqiqat potensialını inkişaf etdirmək və dəniz texnologiyalarını paylaşmaq
Hədəf 14.B:  Xırda fərdi balıqçılıq təsərrüfatlarının dəniz resurslarına və bazarlarına çıxışını təmin etmək
Hədəf 14.C:  BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf üzrə Konfransının yekun sənədi olan "Arzu etdiyimiz gələcək" adlı sənəddə qeyd olunduğu kimi, "Dəniz hüququ haqqında Konvensiya"ya uyğun olaraq, beynəlxalq hüququ tətbiq etməklə okeanların və onların ehtiyatlarının mühafizəsini və dayanıqlı istifadəsini gücləndirmək
Məqsəd 15: Torpaq ekosisteminin mühafizəsi
"Meşələri dayanıqlı şəkildə idarə etmək, səhralaşmaya qarşı mübarizə aparmaq, torpaqların deqradasiyasına son qoyaraq onları bərpa etmək üçün tədbirlər görmək və bioloji müxtəlifliyin itirilməsinin qarşısını almaq" Yer səthinin 30 faizini əhatə edən meşələr insanlar üçün ərzaq və sığınacaq təmin etməklə yanaşı, iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə, biomüxtəlifliyin saxlanması və aborigen xalqların evlərinin qorunmasında mühüm rol oynayır. Hər il 13 milyon hektar meşə sahəsi itirilir. Quraq ərazilərin davamlı deqradasiyası 3.6 milyard hektar sahənin səhralaşmasına gətirib çıxarıb. İnsan fəaliyyəti və iqlim dəyişikliyi nəticəsində meşələrin qırılması və səhralaşma dayanıqlı inkişafın qarşısında böyük əngəllər yaradır və yoxsulluğa qarşı mübarizədə milyonlarla insanın həyatına və dolanışığına təsir göstərir. Meşələri idarə etmək və səhralaşma ilə mübarizə aparmaq üçün səylər göstərilir.
Faktlar və rəqəmlər
Meşələr
•	Təxminən 1.6 milyard insanın dolanışığı meşələrdən asılıdır. Buraya 70 milyona yaxın aborigen əhali də daxildir.
•	Quruda yaşayan bütün heyvan, bitki və həşərat növlərinin 80 faizindən çoxu meşələrdə məskunlaşıb.
Səhralaşma
•	2008-ci ilə olan məlumata görə, torpağın deqradasiyası bütün dünyada 1.5 milyard insana mənfi təsir göstərir.
•	Əkinə yararlı sahələrin itkisi əvvəlki illərdə olduğundan təqribən 30–35 dəfə yüksəkdir.
•	Quraqlıq və səhralaşma ilə əlaqədar olaraq, hər il 12 milyon hektar torpaq sahəsi itirilir (dəqiqədə 23 hektar). İtirilən bu torpaqlarda 20 milyon ton taxıl bitkiləri becərmək olar.
Biomüxtəliflik
•	8300 məlum heyvan cinsinin 8 faizi tükənib, 22 faizi isə tükənmə riski altındadır.
•	80 mindən çox ağac növünün 1 faizindən azı potensial istifadə üçün öyrənilib.
•	Balıqlar təqribən 3 milyard insanın heyvan mənşəli zülal istehlakının 20 faizini təmin edir. Dənizdən tutulan balıqların 30 faizini 10 növ təşkil edir və bu 10 növ balıq akvakultura vasitəsilə əldə olunan məhsulların 50%-ni təşkil edir.
•	İnsanın qida rasionunun 80%-dən çoxunu bitkilər təşkil edir. Təkcə üç dənli bitki – düyü, qarğıdalı və buğda kalori qəbulunun 60 faizini təmin edir.
•	Mikroorqanizmlər və onurğasızlar ekosistemlərin fəaliyyətində mühüm rol oynayır, lakin onların ekosistemlərə töhfələri hələ də az öyrənilib və nadir hallarda qəbul edilir.
Hədəflər
Hədəf 15.1:  2020-ci ilədək, yerüstü şirin su ekosistemlərinin və onların xidmətlərinin, xüsusilə meşələrin, bataqlaşmış ərazilərin, dağların və quraq ərazilərin beynəlxalq sazişlərə əsaslanan öhdəliklərə uyğun olaraq qorunması, bərpası və dayanıqlı istifadəsini təmin etmək
Hədəf 15.2:  2020-ci ilədək, bütün növ meşələrin dayanıqlı idarəetməsini təşviq etmək, səhralaşmanın qarşısını almaq, deqradasiyaya uğramış meşə sahələrini bərpa etmək və qlobal səviyyədə meşəsalma və meşəbərpa işlərini əhəmiyyətli şəkildə artırmaq
Hədəf 15.3:  2030-cu ilədək, səhralaşma ilə mübarizə aparmaq, deqradasiyaya uğramış yerləri və torpaqları, o cümlədən səhralaşmaya, quraqlığa və daşqınlara məruz qalmış yerləri bərpa etmək və torpaq deqradasiyasından azad dünyaya nail olmaq üçün səylər göstərmək
Hədəf 15.4:  2030-cu ilədək, dağ ekosistemlərinin dayanıqlı inkişaf üçün vacib olan nemətləri təmin etmə potensialını artırmaq məqsədilə, dağ ekosistemlərinin, o cümlədən onların biomüxtəlifliyinin qorunmasını təmin etmək
Şimal adası (Vxodnıe adaları)
Şimal adası — Şimal Torpağı arxipelaqına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarı Taymır rayonu ərazisinə daxildir. Kara dənizinin cənubunda Vilkiç boğazında yerləşir. Bolşevik adasından 2 km cənubda yerləşir. Vxodnıe adalarının tərkibinə daxildir. Cənub adasından cənub-qərbdə yerləşir. Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə 1 km məsafədə uzanır. Sahilləri hamardır. Maksimal hündürlüyü 18 meyrdir. Bu həmdə daxil olduğu qrupun ən hündür zirvəsidir. Mərkəzi hissədə geodeziya məntəqsi yerləşir.
Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri
Hədəflər
Hədəf 15.5:  Təbii məskənlərin deqradasiyasını zəiflətmək, biomüxtəlifliyin itirilməsini azaltmaq üçün təxirəsalınmaz və əhəmiyyətli tədbirlər görmək və 2020-ci ilə qədər nəsli kəsilmə təhlükəsi ilə üzləşən bitki və heyvan növlərini qorumaq və onların nəslinin kəsilməsinin qarşısını almaq
Hədəf 15.6:  Genetik ehtiyatların istifadəsi yolu ilə əldə edilən faydaların ədalətli və bərabər bölüşdürülməsini təşviq etmək və beynəlxalq səviyyədə razılaşdırıldığı kimi, bu cür ehtiyatlara çıxış imkanını yaxşılaşdırmaq
Hədəf 15.8:  2020-ci ilədək, torpaq və su ekosistemlərində invaziv yad növlərin qarşısını almaq və onların mənfi təsirlərini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq üçün tədbirlər görmək, prioritet növlərə nəzarət etmək və ya onları aradan qaldırmaq
Hədəf 15.9:  2020-ci ilədək, ekosistem və biomüxtəliflik göstəricilərini milli və yerli planlara, inkişaf proseslərinə, yoxsulluğun azaldılmasına dair strategiyalara və uçot sistemlərinə daxil etmək
Hədəf 15.A:  Biomüxtəlifliyi və ekosistemləri qorumaq və onlardan dayanıqlı şəkildə istifadə etmək üçün bütün mənbələrdən maliyyə vəsaitləri cəlb etmək və onları əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq
Hədəf 15.C:  Digər vasitələrlə yanaşı, yerli icmaların dayanıqlı dolanışıq imkanları əldə etmək potensialını artırmaq yolu ilə, mühafizə olunan flora və fauna növlərinin brakonyerliyi və qanunsuz ticarəti ilə mübarizə səylərinə qlobal dəstəyi artırmaq
Məqsəd 16: Sülh, ədalət və səmərəli institutlar
"Ədalətli, sülhsevər və açıq cəmiyyətləri təşviq etmək"
16-cı Dayanıqlı İnkişaf Məqsədi dayanıqlı inkişaf üçün sülhsevər və açıq cəmiyyətlərin təşviqi, hamı üçün ədalət mühakiməsinə çıxış imkanının təmin edilməsi və qurumların bütün səviyyələrdə səmərəliliyinin və hesabatlılığının təmin edilməsinə yönəlir.
Faktlar və rəqəmlər
•	Korrupsiyanın ən çox yayıldığı təsisatlar məhkəmə və polis orqanlarıdır.
•	2011-ci ildə münaqişə zonalarında yerləşən ölkələrdə ibtidai təhsili dayandıran uşaqların xüsusi çəkisi 50 faizə çatmışdır ki, bu da 28.5 milyon uşaq deməkdir. Bu, qeyri-stabil cəmiyyətlərin 2015-ci ildən sonrakı dövr üzrə gündəliyin başlıca məqsədlərdən biri olan təhsilə necə təsir göstərdiyini əks etdirir.
•	Qanunun aliliyi və inkişaf mühüm qarşılıqlı əlaqəyə malikdir və bir-birini qarşılıqlı surətdə gücləndirir. Bu isə milli və beynəlxalq səviyyədə dayanıqlı inkişaf üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Hədəflər
Hədəf 16.1:  Hər yerdə zorakılığın bütün formalarını və onunla əlaqəli ölüm səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq
Hədəf 16.2:  Uşaqlarla pis rəftar, onların istismarı, uşaq alveri və uşaqlara qarşı zorakılığın bütün formalarına və işgəncələrə son qoymaq
Hədəf 16.3:  Milli və beynəlxalq səviyyələrdə qanunun aliliyini təşviq etmək və hamı üçün ədalət mühakiməsinə bərabər çıxış imkanını təmin etmək
Hədəf 16.4:  2030-cu ilədək, qanunsuz maliyyə və silah axınlarını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq, oğurlanmış aktivlərin aşkarlanması və qaytarılması işini gücləndirmək və mütəşəkkil cinayətkarlığın bütün formaları ilə mübarizə aparmaq
Hədəf 16.5:  Bütün formalarda korrupsiya və rüşvətxorluq hallarını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq
Hədəf 16.6:  Bütün səviyyələrdə səmərəli, məsuliyyətli və şəffaf qurumlar yaratmaq
Hədəf 16.8:  Qlobal idarəetmə qurumlarında inkişaf etməkdə olan ölkələrin iştirakını genişləndirmək və gücləndirmək
Hədəf 16.9:  2030-cu ilədək, hamının şəxsiyyəti təsdiq edən hüquqi sənədə, o cümlədən doğum şəhadətnaməsinə malik olmasını təmin etmək
Hədəf 16.10:  Milli qanunvericiliyə və beynəlxalq sazişlərə uyğun olaraq, informasiyaya açıq çıxış imkanını təmin etmək və əsas azadlıqları qorumaq
Hədəf 16.A:  Bütün səviyyələrdə, xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə zorakılığın qarşısını almaq, terrorçuluqla və cinayətkarlıqla mübarizə aparmaq potensialını yaratmaq üçün digər vasitələrlə yanaşı beynəlxalq əməkdaşlıq yolu ilə müvafiq milli qurumları gücləndirmək
Hədəf 16.B:  Dayanıqlı inkişaf üçün ayrı-seçkiliyə yol verilməyən qanunları və siyasətləri təşviq etmək və həyata keçirmək
Məqsəd 17: Məqsədlər üçün tərəfdaşlıq
"Dayanıqlı inkişaf üçün qlobal əməkdaşlığı canlandırmaq"
Dayanıqlı inkişaf gündəliyinin uğurlu icrası üçün hökumət, özəl sektor və vətəndaş cəmiyyəti arasında tərəfdaşlıq münasibətləri olmalıdır. Bu tərəfdaşlıq münasibətləri hamını əhatə etməli, qlobal, regional, milli və yerli səviyyələrdə olmalı, insanların və planetin maraqlarına cavab verən prinsip və dəyərlər, gələcəyə ortaq baxış və birgə məqsədlərə söykənməlidir. Dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə nail olmaq üçün trilyonlarla dollar dəyərində özəl resursların transformativ gücünün səfərbər edilməsinə, yönləndirilməsinə və üzə çıxarılmasına yönələn təxirəsalınmaz tədbirlər görülməlidir. Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə vacib sektorlar üçün uzunmüddətli investisiyalar, o cümlədən birbaşa xarici investisiyalar tələb olunur. Bu sektorlara dayanıqlı enerji, infrastruktur və nəqliyyat, eləcə də informasiya və kommunikasiya texnologiyaları daxildir. Dövlət sektoru aydın istiqamət müəyyən etməlidir. İnvestisiya cəlb etmək və dayanıqlı inkişafı möhkəmləndirmək üçün investisiyaların qoyulmasına münbit şərait yaradan yoxlama və monitorinq çərçivələri, hüquqi normalar və güzəşt mexanizmləri müasirləşdirilməlidir. Ali audit təşkilatları və qanunvericilik orqanlarının nəzarət funksiyaları kimi milli nəzarət mexanizmləri gücləndirilməlidir.
Faktlar və rəqəmlər
•	2014-cü ildə inkişaf naminə rəsmi yardımın miqdarı 135.2 milyard dollar olub. Bu, indiyədək qeydə alınmış ən yüksək səviyyədir.
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrdən inkişaf etmiş ölkələrə ixrac olunan məhsulların 79 faizi həmin ölkələrə rüsumsuz daxil olur.
•	İnkişaf etməkdə olan ölkələrin borc yükü ixrac gəlirlərinin təxminən 3 faizi səviyyəsində olmaqla, sabit qalır.
•	Son dörd ildə Afrikada internet istifadəçilərinin sayı iki dəfəyə yaxın artıb.
•	Dünya gənclərinin 30%-i rəqəmsal dövrdə böyümüş gənclərdir və onlar ən azı beş ildir ki, internetdən aktiv istifadə edirlər.
•	Lakin dörd milyarddan çox insan internetdən istifadə etmir və onlardan 90 faizi inkişaf etməkdə olan ölkələrdədir.
Hədəflər
Maliyyə
Hədəf 17.1:  Başqa vasitələrlə yanaşı, inkişaf etməkdə olan ölkələrin vergi və digər gəlirləri toplamaq üçün daxili potensialını artırmaqdan ötrü onlara beynəlxalq dəstəyin göstərilməsi yolu ilə, daxili mənbələrdən resursların səfərbər olunması işini gücləndirmək
Hədəf 17.2:  İnkişaf etmiş ölkələrin rəsmi inkişaf yardımı ilə bağlı öhdəliklərinin, o cümlədən bir çox inkişaf etmiş ölkələrin inkişaf etməkdə olan ölkələrə Ümumi Milli Gəlirin 0,7%-i həddində, ən az inkişaf etmiş ölkələrə isə ÜMG-nin 0,15%-0.2%-i həddində rəsmi inkişaf yardımının ayrılması hədəfinə nail olmaq öhdəliyinin tam şəkildə yerinə yetirilməsi; Rəsmi inkişaf yardımı ayıran ölkələr ən az inkişaf etmiş ölkələrə ayrılan rəsmi inkişaf yardımının ÜMG-nin ən azı 0.20 faizi həddində təyin etməyi hədəf kimi qarşıya qoymaq məsələsini nəzərdən keçirməyə çağırılır.
Hədəf 17.3:  Çoxsaylı mənbələrdən inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün əlavə maliyyə resursları səfərbər etmək
Hədəf 17.5:  Ən az inkişaf etmiş ölkələr üçün investisiyaların təşviqi modellərini qəbul etmək və həyata keçirmək
Texnologiya
Hədəf 17.6:  Digər vasitələrlə yanaşı, mövcud olan mexanizmlər arasında, xüsusən də BMT səviyyəsində əlaqələndirməni təkmilləşdirməklə və qlobal texnoloji yardım mexanizmləri vasitəsilə, Şimal-Cənub, Cənub-Cənub xətti üzrə əməkdaşlığı, eləcə də elm, texnologiya və innovasiyalar sahəsində üçtərəfli regional və beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirmək və qarşılıqlı şəkildə razılaşdırılmış şərtlərlə bilik mübadiləsini artırmaq
Hədəf 17.7:  Ekoloji baxımdan təhlükəsiz texnologiyaların yaradılmasını, ötürülməsini, qarşılıqlı şəkildə razılaşdırılmış əlverişli şərtlərlə, o cümlədən güzəştli və imtiyazlı şərtlərlə inkişaf etməkdə olan ölkələrə yayılmasını və mənimsənilməsini təşviq etmək
Hədəf 17.8:  2017-ci ilədək ən az inkişaf etmiş ölkələrin texnologiyalar bankından və Elm, Texnologiya və İnnovasiyalar üzrə potensialın yaradılması mexanizmindən tam istifadə etməsini təmin etmək və imkanlar yaradan texnologiyalardan, xüsusilə informasiya və kommunikasiya texnologiyalarından istifadəni genişləndirmək
Potensialın yaradılması
Hədəf 17.9:  İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə bütün Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin icrasına yönələn milli planlara dəstək göstərmək üçün effektiv və məqsədyönlü potensialın yaradılması işinin həyata keçirilməsinə Şimal-Cənub, Cənub-Cənub və üçtərəflli əməkdaşlıq vasitəsilə beynəlxalq dəstəyi genişləndirmək
Hədəf 17.10:  Ümumdünya Ticarət Təşkilatı çərçivəsində, digər vasitələrlə yanaşı Doha İnkişaf Proqramı çərçivəsində sazişlər bağlamaqla ümumi, qaydalara əsaslanan, açıq, ayrı-seçkiliyə yol verilməyən və ədalətli çoxtərəfli ticarət sistemini təşviq etmək
Hədəf 17.11:  2020-ci ilədək inkişaf etməkdə olan ölkələrin ixracatını əhəmiyyətli dərəcədə yüksəltmək, xüsusən qlobal ixracatda ən az inkişaf etmiş ölkələrin payını iki dəfə artırmaq
Hədəf 17.12:  Ümumdünya Ticarət Təşkilatının qərarlarına uyğun olaraq, bütün ən az inkişaf etmiş ölkələrin uzunmüddətli əsaslarla bazarlara rüsumsuz və kvotasız çıxışını vaxtında təmin etmək və bazarlara çıxışın asanlaşdırılmasına kömək etmək, bunun üçün başqa vasitələrlə yanaşı, ən az inkişaf etmiş ölkələrdən idxal olunan məhsullara tətbiq olunan mənşə ilə bağlı güzəştli qaydaların şəffaf və sadə olmasını təmin etmək
Siyasi və institusional uyğunluq
Hədəf 17.13:  Başqa vasitələrlə yanaşı, siyasətlərin əlaqələndirilməsi və siyasətlərin uyğunluğunun təmin edilməsi vasitəsilə qlobal makroiqtisadi sabitliyi artırmaq
Hədəf 17.14:  Siyasətləri dayanıqlı inkişaf üçün uyğunlaşdırmaq
Hədəf 17.15:  Hər bir ölkənin siyasi məkanına və yoxsulluğun aradan qaldırılması və dayanıqlı inkişaf sahəsində siyasətlərin hazırlanıb icra edilməsi işinə rəhbərlik etməsinə hörmətlə yanaşmaq
Çoxsaylı maraqlı tərəflərdən ibarət tərəfdaşlıq
Hədəf 17.16:  Bütün ölkələrdə, xüsusən də inkişaf etməkdə olan ölkələrdə dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə nail olmağa dəstək vermək üçün bilik, təcrübə, texnologiya və maliyyə resurslarını səfərbər edən və bölüşən çoxtərəfli tərəfdaşlıqlardan da istifadə etməklə, dayanıqlı inkişaf naminə qlobal tərəfdaşlığı artırmaq
Hədəf 17.17:  Tərəfdaşlıq təcrübələrinə və resursların cəlb olunması strategiyalarına söykənərək, səmərəli dövlət, dövlət-özəl və vətəndaş cəmiyyəti tərəfdaşlıqlarını stimullaşdırmaq və təşviq etmək
Məlumatlar, monitorinq və hesabatlılıq
Hədəf 17.18:  2020-ci ilədək gəlir səviyyəsi, gender, yaş qrupu, irq, etnik mənsubiyyət, köçkün statusu, əlillik, coğrafi yerləşmə və milli kontekstdən asılı olaraq digər xüsusiyyətlər üzrə dezaqreqasiya olunmuş yüksək keyfiyyətli, vaxtlı-vaxtında verilən və etibarlı məlumatların mövcudluğunu əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq üçün inkişaf etməkdə olan ölkələrə, o cümlədən ən az inkişaf etmiş ölkələrə və kiçik adalarda yerləşən inkişaf etməkdə olan dövlətlərə potensialın inkişaf etdirilməsi sahəsində dəstəyi artırmaq
İstinadlar
Dayanıqlı İnkişaf üzrə 2030-cu il Gündəliyi
BMT-nin 2030 Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri
Məqsəd 1: Yoxsulluğa son
Məqsəd 2: Aclığa son
Məqsəd 3: Yaxşı səhiyyə və rifah
Məqsəd 4: Keyfiyyətli təhsil
Məqsəd 5: Gender bərabərliyi
Məqsəd 6: Təmiz su və sanitariya
Məqsəd 7: Sərfəli və təmiz enerji
Məqsəd 8: Layiqli əmək və iqtisadi artım
Məqsəd 9: Sənaye, innovasiya və infrastruktur
Məqsəd 10: Bərabərsizliyin azaldılması
Məqsəd 12: Məsuliyyətli istehlak və istehsal
Məqsəd 13: İqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə
Məqsəd 14: Dəniz ekosisteminin mühafizəsi
Məqsəd 15: Torpaq ekosisteminin mühafizəsi
Məqsəd 16: Sülh, ədalət və səmərəli institutlar
Məqsəd 17: Məqsədlər üçün tərəfdaşlıq
Qlobal Məqsədlər
271 (ədəd)
İki yüz yetmiş bir — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz yetmişdən sonra, iki yüz yetmiş ikidən əvvəl gəlir.
Ficus lyrata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Okay
Etimologiya
(Oğ/Og/Ok) kökündən törəmişdir. "Okçu/Oxçu" sözü cadugər, falçı mənasında da istifadə edilər.
Vətən oğlu (film, 1941)
Vətən oğlu — rejissor Ağarza Quliyevin filmi.
Məzmun
Kinonovelladır. Bioqrafik film müharibə qəhrəmanı, siyasi rəhbər Kamal Qasımovun cəbhədə göstərdiyi hünərdən danışır.
Azərbaycanlı döyüşçü K. Qasımov bir neçə döyüşçü ilə birgə çay üzərindəki strateji əhəmiyyətli üç körpünü partladır və düşmənin sahilə çıxmasını xeyli ləngidir. Döyüşçü yoldaşları ilə birgə əlbəyaxa döyüşündə qəhrəmancasına həlak olur.
Dərmiyan şəhristanı
Dərmiyan şəhristanı- İranın Cənubi Xorasan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Əsədiyə şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 51,793 nəfər və 12,893 ailədən ibarət idi.
Birinci Rus Antarktika ekspedisiyası
Birinci Rus Antarktika ekspedisiyası — Faddey Bellinshauzen və Mixail Lazarevin başçılığı altında Cənub okeanı sularına altıncı materikin olub-olmamasını (Antarktida) dəqiqləşdirmək məqsədi ilə edilən ekspedisiya.
Kəşfdən öncə
Ceyms Kuk özünün ikinci dövü aləm səyahəti zamanı Cənub Qütb dairəsi sularına daxil olmuş və — 71° 10' c.e. qədər üzdükdən sonra buzlar onun hərəkətinə maneə olur. Ceyms Kuk belə fikir irləli sürür ki, ya altıncı materik yoxdur ya da ora getmək mümkünsüzdür. Onun bu fərziyyəsi səyyahları altıncı materikin axtarışı fikrindən daşındırmışdır. Kük öz ekspedisiyanın nəticələri incələyərkən yazırdı: «Mən cənub yarımkürəsində yerləşən, okean sularının ucqar enliklərə qədər üzərək altıncı materikin mövcudluğunu inkar edirəm, lap belə mövcud olsa o ancaq qütb enliklərinə yaxın, gəmilərin üzə bilməcəyi yerdə yerləşə bilər.».
31 mart 1819-ci ildə İvan Fyodoroviç Kruzenştern Dəniz naziri olan İvan Traverseyə göndərdiyi məktubda qütb sularında araşdırmaların gərəkliyi barədə bildirir. Məktubda Kruzenştern Cənub və Şimal qütlərinə iki ekspedisiyanın hazırlanmasını təklif edir. Hər ekspedisiyaya iki gəminin qoşulması planlaşdırılırdı. Xüsusi ilə Cənub qütbünə təşkil olunacaq ekspedisiyaya böyük əhəmiyyət verirdi. O, bu barədə yazırdı: «Bu ekpedisiya özünün əsas məqsədindən başqa, Cənub yarımkürəsinda yerləşən ölkələri öyrənməli, Böyük okeanın cənub hissəsində düzgün olmayan hər predmetı araşdırmalı və catışmazlıqları aradan qaldıraraq onu zənginləşdirməli, belə demək olarsa bütün dənizlərə səyahəti birirmək olmalıdır.».
Hazırlıq və ekspedisiyanın tərkibi
Kruzenştern Antarktidaya göndəriləcək heyyətin başına kapitan olaraq Vasili Mixayloviç Qolovnin təyin olunmasını təklif edir. Ancaq həmin anda o dövrü dünya səyahətində idi. Onun yerinə Faddey Bellinshauzen olaraq təklif edilir. Bu zaman o Qara dənizdə freqatlardan birinə rəhbərlik edirdi. Ancaq nazirlik birinci ekspedisiyaya rəhbərliyi Makar İvanoviç Ratmanova həvalə etməyi düşünürdü. Təyinatdan bir qədər əvvəl Ratmanov İspaniyadan qayıdarkən Skagen burnuda qəzaya uğrayır. Bu səbəbdən o, Kopenhagendə qalmalı olur. Bununla da ekspedisiyaya rəhbərlik Bellinshauzenə həvalə olunur.
Ekspedisiya üçün iki gəmi ayrılmışdı — Mirnı və Vostok. «Mirnı» rus muhəndisləri Kolodkin və Kurepanov tərəfindən yenidən inşa edilərək hazırlanmışdı. Ekspedisiyada gəmi özünü yaxşı tərəfdən göstərmişdir.
«Vostok» gəmisi isə britaniyalı mühəndislər tərəfindən inşa edilmişdi. Bu gəminin bəzi catışmamazlıqları mövcud olmuşdur. Onun gövdəsi qütblərdə üzməyə imkan vermirdi. Bu səbəbdən onu ekspedisiyanın gedişində bir necə dəfə təmir etməli olmuşlar. Ekspedisiyanın sonlarına yaxın gəminin vəziyyəti o qədər pis olmuşdur ki, Bellinshauzen səyahətin bitməsinə bir ay qalmış geriyə qayıtmağı əmr vermişdir.
Gəmilərin sürətləri fərqli olduğundan müəyyən çətinliklər yaradırdı.
Ekspedisiyanın iştirakçıları
thumb thumb|SSRİ poçt markası. 1950 il. thumb|«Vostok» Sovet markasında. 1965 il. thumb|Sovet markası. 1970 il. Aşağıdakı siyahıda ekspedisiyada iştirak etmiş insanlar verilmişdir
Cənub okeanına səyahət
4 iyul 1819-ci ildə ekspedisiya Kronştatdan yola çıxır. Onlar artıq 14 noyabr tarixində Rio-de-Janeyroya gəlib çatırlar. Buradan onlar bir başa Cənubi Georgiya adasının cənub-qırbinə istiqamətlənirlər. Buradan sonra istiqamət Sandviç Torpağı adlandırılan bölgəyə yönəlir. Onlar adaların şərqinə keçdikdən sonra torpaq adlandırılan ərazinin arxipelaq olmasını müəyyən edirlər. Bu səbəbdən «torpaq» kəlməsi yerinə Cənubi Sandviç adaları olaraq adlandırılır. Qurupa daxil olan Leskov adası, Zavadovski adası və Torson adası kəşf edilir. Arxipelaqa daxil olan və yeni kəşf olunmuş üç adadan ibarət olan qrupa Dəniz Naziri olan Markiz de Travesenin adı verilir (Traverse arxipelaqı). Sonradan ekspedisiya üzünü şərqə tutur.
Antarktikanın araşdırılması
16 yanvar 1820-ci ildə ekspedisiya 69° 21' 28" c. e. və 2° 14' 50" q. u yaxınlaşırlar. Bununla da Antarktida materiki kəşf olunur. Onların yan aldıqları ərazi Bellinshauzen şelf buzlağı, Şahzadə Marta sahili ərazisində yerləşir. 21 yanvarda iştirakçılar yenidən sahili müşahidə edirlər. 5 və 6 fevral tarixlərində sahilə olduqca yaxın gələ bilirlər. Burada qışın sərtliyi ilə əlaqədar bölgəni tərk edərək Sakit okean istiqamətdə hərəkət edirlər. Burada bir neçə adanı kəşf edirlər.
Antarktik yayın başlaması ilə əlaqədar 1821-ci ilin yanvarında Antarktidanın qərb yatımkürəsində yerləşən hissəsinin sahillərini araşdıraraq bir sıra açılışlar edirlər. I Pyotr adası kəşf edilir. Ada Rusiya dəniz donanmasının qurucusu I Pyotrın şərəfinə adlandırılır. Adaya yan alaran ona enmək mümkünsüz olmuşdur. Ekspedisya üzvləri burada buzdan azad olan böyük bir dağlıq ərazini müşahidə edirlər və onu I Aleksandr Torpağı olaraq adlandırırlar. Sonradan Cənubi Şetland adalarına çataraq onların xəritəsini tərtib edirlər. Onlar burada üç adanı kəşf edirlər. Qibbs adası, Fil adası, Kornuells adası və Klarens adasının xəritəsini tərtib edirlər
Cənubi Şetland adalarından Rio-de-Janeyroya istiqamət götürürlər. Buradan isə Avropaya gələrək 24 iyul 1821-ci ildə Kronştata qayıdırlar. Ekspedisiya iştirakçılarının qarşılanmasında I Aleksandr şəxsən iştirak edir. İştirakçlara orden və medallar verilir.
Ekspedisiyanın nəticəsi
Altıncı materik olan Antarktida və 29 ada kəşf edilir. Dünya əhəmiyyətli açılışlar həyata keçirilir. Bir çox etnoqrafik kolleksiyalar toplanılır. Antarktida sahillərində yaşayan canlılar haqqında məlumat verilir.
Santorini
Santorini — Egey dənizində yerləşən, Yunanıstana aid ada. Yunanıstanın əsas ərazisindən 200 km aralı yerləşir. Sahəsi 76,2 kvadrat kilometr, sahil xəttinin uzunluğu 66 kilometrdir.
2019-cu ilin iyun ayında Santorini adasında mifik Atlantida şəhəri barədə dünyada ilk muzey açılıb.
Qarazolaqlı vallabi
(Macropus dorsalis) — cinsinə aid heyvan növü.
Yelena Cilyi
Yelena Cilyi — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Yelena Cilyi, İtaliya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Yunanıstan yığmasını 11:10 hesabı ilə məğlub edən İtaliya yığması, Afina Olimpiadasını qızıl medalına sahib oldu.
Daha sonra Yelena Cilyi, İtaliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasına 8:10 hesabı ilə məğlub olan İtaliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını altıncı pillədə başa vurdu.