cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fərqanə yemişanı
Ekologiyası
Dağ yamaclarında və çaylarının sahillərində, kolluqlarda bitir. İşiqsevəndir, qışa davamlılıdır.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Yaşılaşdırmada tək və qrup əkinlərində istifadə etmək üçün məsləhət görülür.
Aleksandr Kurepin
Aleksandr Kurepin - keçmiş Sovet Ordusunun və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Qarabağ müharibəsində döyüşmüş keçmiş polkovnik-leytenantı. SSRİ dağıldıqdan sonra əvvəlcə 1992-ci ildə Moldovada baş verən Dnestryanı müharibəsində separatçıların tərəfində döyüşüb. Sonra həmin il Qarabağa gələrək erməni separatçılarının və Ermənistan Ordusunun tərəfində döyüşüb. Özünün iddiasına görə 1992-1994-cü illər ərzində Qarabağda Azərbaycan Ordusuna aid 69 hərbi texnikanı məhv edib.
Döyüşlərdə iştirakı
Kurepin Sovet Ordusunda xidmət edərkən TƏİR kompleksləri, əsasən Malyutka sistemi üzrə professional təlim keçib. Qarabağda müharibənin getməsi barədə xəbər aldıqda 1992-ci ildə Moskvadakı Ermənistan nümayəndəliyinə müraciət edərək müharibədə Ermənistana kömək etmək istəyində olduğunu bildirib. Həmin ilin iyul ayında əvvəlcə İrəvana, daha sonra Qarabağa, Xocavənd rayonuna yola düşüb. Burada o məşhur erməni terrorçusu Monte Melkonyanın rəhbərliyi altında döyüşlərə qatılıb. Burada o etnik ruslardan ibarət 9 nəfərlik dəstəyə rəhbərlik edirdi. 1992-ci ilin noyabr ayına bu dəstədən yalnız 2 nəfər sağ qalmışdı. Kurepin əsasən TƏİR operatoru kimi döyüşlərdə iştirak edirdi və Azərbaycan Ordusuna qarşı açıq döyüşə girmirdi.
Kurepin daha sonra Ağdərə rayonunda Sərsəng su anbarı ətrafında gedən döyüşlərdə Vəzir Orucovun başçılıq etdiyi Goranboy batalyonuna qarşı döyüşür. 1994-cü ilin aprel ayında Goranboy rayonunun Tapqaraqoyunlu kəndi ətrafında gedən döyüşlərdə ağır yaralanır. Rusiyada müalicə aldıqdan sonra yenidən Qarabağa qayıdır və orada yaşayır.
Monpelye (rayon)
Monpelye  — Fransanın Langedok-Russilyon regionun rayonlarından biri. Departamenti — Ero. Suprefektura — Monpelye. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 642 151 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 496 nəf / km². Rayon ərazisi — 1294 km².
Əlmət rayonu
Əlmət rayonu (Әлмәт районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Respublikanın cənmub-şərqində yerləşir. İnzibati mərkəzi Əlmət şəhəridir.
Coğrafiyası
Rayonun ərazisi 2542.93 km² -dir. Şimaldan Sarman, Zəy və Aşağı Kama, qərbdən Yeni Şimçə və Çirmeşən ilə, cənubdan Leninoqorsk və Buqulma ilə, şərqdə Aznakay rayonları ilə həmsərhəddir.
Tarixi
1920-ci ilə qədər rayonun ərazisi Samara əyalətinin Buqulma mahalına, 1930-cu ilə qədər isə Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Buqulma kantonuna aid idi.
Rayon 10 avqust 1930-cu ildə təsis edilmişdir. Rayonun sərhədləri dəfələrlə dəyişdirilmişdir. 1959-cu ildə rayonun ərazisinə ləğv edilmiş Aktaş rayonunun bir hissəsi daxil olur. 1963-cü ildə Əlmət rayonu Aznakaey, Zəy, Yeni Çimşə və Pervomaysk rayonlarının bir hissəsinə çevrilir.
Mehmed Səbahəddin bəy
Mehmed Səbahəddin bəy (d. 13 fevral 1879 — ö. 30 iyun 1948) — türk siyasətçi, sosioloq və filosofu. Anası Osmanlı sülaləsinə mənsub olduğu üçün Sultanzadə olaraq anılır.
Əlmət rayonu
Əhali
Şəhər şəraitində (Əlmət ş. və Aşağı Matkan q.) rayon əhalisinin 80,47 % yaşayır.
Məlikballı
Əhalisi
Əhali sinin sayı 1855 nəfərdir (2009-cu il).
Əlmət rayonu
İnzibati ərazi bölgüsü
Əlmət rayonuna 2 şəhər və 35 kənd inzibati vahidliyi, həmçinin 98 yaşayış məntəqəsi daxildir.
İqtisadiyyat
Rayon respublikanın sənaye istehsalının təxminən 30% -ni (Kazan 16% təşkil edir) təşkil edir. Neft sənayesinin (Almətneft, Yamaşneft, Elxovneft və s.) və emal sənayesinin (Əlmət rayonu Boru Zavodu, Əlmət Beton Məhsulları Zavodu, Əlmət Radio avadanlığı Zavopdu, Alnas, Bauluyks və s.) böyük müəssisələri vardır.
Nəqliyyat
Əsas yollar: R-239 Kazan - Əlmət - Orenburq - Qazaxıstan sərhədi, 16A-0003 Yar Çallı - Əlmət, 16K-0077 Əlmət- Aznakay, 16K-0131 Kuzaykino (R-239) - Nurlat, 16K-0334 Əlmət - Muslim.
Rayonun cənubundan Qərbi Avropa - Qərbi Çin nəqliyyat dəhlizinin inşası davam edən avtomobil yolu keçir.
Əlmət - Aşağı Maktamaya qədər bir filialı olan Əgerce - Yar Çalnı - Akbaş dəmir yolu xətti var. Bölgədəki stansiyalar və dayanacaqları (şimaldan cənuba):
OP 95 km, Aktaş, OP 85 km, Əlmət, OP 74 km, Kulşaripovo, Minnibayevo, OP 54 km, Kerley, OP 48 km.
Əlikənd (Ucar)
Əlikənd — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Qazıqumlaq inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 815 nəfərdir.
Mehmed Səbahəddin bəy
İlk illəri
1879-cu ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Anası Sultan Əbdülməcidin qızı və Sultan Əbdülhəmidin ögey bacısı Səniha Sultan, atası isə kaptan-ı dərya Xəlil Rüfət Paşanın oğlu Mahmud Cəlaləddin Paşa idi. Dövrün ən güclü alimlərindən xüsusi dərslər aldı və əsl qərbli kimi böyüdüldü. Sultan Əbdülhəmidin ən yaxın adamlarından biri olan atası Mahmud Paşa ədliyə naziri olduğu müddətdə Çırağan hadisəsinə adı qarışmış, bu səbəblə vəzifədən alınaraq haqqında məhkəmə prosesi açılmışdır. Bu müddət ərzində atası o və qardaşı Lütfullah bəyin təhsili ilə yaxından məşğul olmuş, Səbahəddin bəy fransız dilini öyrənmişdir.
Əlikənd (Ucar)
Tarixi
Əlikənd Ucar rayonunun eyniadlı və Qazıqumlaq inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir. Oykonim "Əliyə məxsus kənd, Əlinin kəndi" mənasındadır.
Mehmed Səbahəddin bəy
Mühacirət illəri və siyasi fəaliyyəti
Atası Mahmud Paşa 1899-cu ildə Sultan Əbdülhəmidə olan müxalifliyi səbəbilə o və qardaşı Lütfullah bəylə birlikdə Avropaya qaçdı. Əvvəlcə Marseldə, ardından Parisdə məskunlaşdılar. Atasının siyasi gücündən istifadə edərək Fransadakı jön türklər arasında rəğbət qazandı. Avropadakı Sultan Əbdülhəmid əleyhdarları arasında liderə çevrildi. Bİr müddət atasıyla birlikdə Misirə qaçsa da, daha sonra yenidən Parisə qayıtdı. Bu əsnada fransız pedaqoq Edmund Demolins ilə tanış oldu və yeni təhsil sisteminin qurulmasında iştirak etdi.
Tonalizm
thumb|Qrenvill Redmond, Malibu sahilində yay
Mehmed Səbahəddin bəy
Mühacirət illəri və siyasi fəaliyyəti
1900-cü ildə "Umum Osmanlı vatandaşlara" adlı bir bəyannaməylə jön türklərin konqres təşkil etməsi fikrini ortaya atdı və bu konqres 4 fevral 1902-ci ildə Parisdə baş tutdu. Səbahəddin bəy 1902-ci ildə Sultan Əbdülhəmidə qarşı bir çevrilişə cəhd etsə də, bu cəhd uğursuz oldu. 1906-cı ildə Təşəbbüs-ü şəxsi və Adəm-i mərkəziyyət cəmiyyətini qurdu. Cəmiyyətin rəsmi orqanı olan Tərəqqi jurnalını nəşr etdirdi. Aylıq nəşr olan bu jurnal 2 il boyunca dərc olundu.
Tonalizm
Tonalizm — 1880-ci illərdə ortaya çıxan Amerika Birləşmiş Ştatlarının vizual sənət istiqamətində və hava məkanının və ya sdumanin dominant tonu ilə landşaftların təsviri ilə xarakterizə olunur.1880-ci ildən 1915-ci ilə qədər tonikistlərin əsərlərində qara, boz, qəhvəyi, mavi rəngli qara və neytral tonlar üstünlük təşkil edirdi. 1890-cı illərdə Amerikalı tənqidçilər bu əsərləri "tonal" adlandırmağa başladılar. Ən məşhur tonalistlər Corc Inness və Ceyms Uistlerdir. "Tonalizm" termini bəzən Barbizon məktəbinin təsiri altında yaradılan Amerika landşaftlarına istinad etmək üçün istifadə olunur. Sonra tonalizm impressionizmə və modernizmə sövq edildi.
Qalereya
thumb| Albert Pinxam Rayder, [[Milli Sənət Qalereyası, 1888 - 1891]]
Mehmed Səbahəddin bəy
Mühacirət illəri və siyasi fəaliyyəti
Səbahəddin bəy 1908-ci ildəki çevrilişdən sonra jön türklərin qurduğu Osmanlı Əhrar cəmiyyətini dəstəklədi və pərdə arxasından idarə etdi. 1903-cü ildə vəfat edən və Fransada dəfn olunan atasının cənazəsini də özüylə birlikdə 1908-ci ildə İstanbula gətirən Səbahəddin bəy vətənə qayıtdı. Osmanlı Əhrar cəmiyyəti 1908-ci il seçimlərinə qatılsa da, məclisə daxil ola bilmədi. Çox keçmədən 31 mart hadisələrində iştirakı sübut edildi və cəmiyyət bağlandı. Sultanzadə Səbahəddin bəy həbs olundu ancaq Mahmud Şövkət Paşa və Xurşid Paşanın vasitəçiliyi ilə azadlığa buraxıldı. Daha sonra haqqında edam hökmü çıxdığı üçün yenidən ölkədən qaçdı.
Tonalizm
Qalereya
thumb|Corc Innes, Yayda Peyzaj, 1894
Mehmed Səbahəddin bəy
Mühacirət illəri və siyasi fəaliyyəti
Birinci Dünya müharibəsindəki məğlubiyyətin və İttihadçıların devrilməsindən sonra Səbahəddin bəy vətənə qayıtdı. Qayıtdıqdan sonra ilk iş olaraq vaxtilə qadağan edilən "Türkiyə necə xilas oluna bilər ?" əsərini nəşr etdirdi. Bundan başqa müxtəlif yazı işləriylə Anadoludakı milli mübarizə hərəkatını dəstəklədi. 1924-cü ildə Osmanlı sülaləsinin sürgün edilməsi haqqında qanundan sonra ölkəni tərk etdi.
Ölümü
Səbahəddin bəy 1948-ci ildə İsveçrədə vəfat etdi. Cənazəsi 1952-ci ildə Türkiyəyə gətirildi və babasıyla atasının dəfn olunduğu Xəlil Rüfət Paşa türbəsinə dəfn olundu.
Ailəsi
Çərkəz əsilli Tabinak xanımla evləndi və bu nigahdan bir qızı dünyaya gəldi.
Tonalizm
Qalereya
thumb|Leon Dabo, Sahil, 1900
Qazıqumlaq
Qazıqumlaq — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 4350 nəfərdir.
Toponimikası
Şirvan əhalisinin dilində kəndin adı Qazqumlaq kimi səslənir. Yerli məlumata görə, bir qazı qumluq ərazidə yurd saldığı üçün, bu yer Qazıqumlağı adlandırılmışdır. Sonralar burada salınmış kəndə də Qazıqumlaq adı verilmişdir. Oykonimin əsli isə Qazıqumuqdur. Qazıqumuqlar Dağıstanın qədim yerli xalqlarından biri olub, "laklar" da adlanırlar. Oğuz rayonunun Yuxarı Filfili kəndində Qazıqumuqlu Surxay xanın XVIII əsrdə tikdirdiyi qala qalmaqdadır.
Ramal (Ucar)
Ramal — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 2009-cu ildə 780 nəfər olub.
Toponimikası
Kəndin adının ərəb dilindəki rəml (qum) sözündən olub, "qumlaq, qumlu yer" mənasını ifadə etməsini güman etmək olar.
Münhen
Münhen — Bavariya (almanca: Bayern) Federal Torpağının paytaxtıdır. Almaniyanın Berlin və Hamburqdan sonra üçüncü ən böyük şəhəridir. Əhalisi 1,3 milyondur. İzar çayı sahillərində, Alp dağlarının şimal yamaclarında yerləşir. Münhendə 1972-ci il Olimpiya Oyunları keçirilib. Münhen sözü qədim alman dilindəki Münichen sözündən yaranıb, mənası "rahiblərin yaşadığı yer" deməkdir. Belə ki, Münhen şəhərinin əsası Benedikt Orderinə aid olan rahiblər tərəfindən qoyulub, bu səbəbdən şəhərin gerbində rahib şəkli təsvir olunub. 2010-cu ildə Monokl dərgisi tərəfindən dərc olunmuş siyahıya əsasən Münhen dünyada yaşayış üçün ən münasib şəhər seçilib.
Tarixi
Münhen şəhərinin adına yazılı mənbələrdə ilk dəfə 1158-ci ildə rast gəlinir. Həmin tarixdə Saksoniya və Bavariya hersoqu Benedikt Orderinə aid rahiblərin bu ərazilərdə məskunlaşmasını rahatlaşdırmaq üçün körpü tikdirir. 1175-ci ildə Münhen şəhər statusunu alır və burada müdafiə qurğuları tikilməyə başlayır. Hersoq 1180-ci ildə Vittelsbax sülaləsinə şəhəri idarə etməyi həvalə edir. Vittelsbax sülaləsi Münhen şəhərinin idarəçiliyini 1180-ci ildən 1918-ci ilə qədər öz əlində saxlayır. Münhen şəhəri xüsusilə İntibah dövründə xeyli inkişaf edir. 1506-cı ildə Münhen Bavariya əyalətinin paytaxtı elan olunur. 1609-cu ildə Münhendə Reformasiya hərəkatı əleyhinə Almaniya Katolik Liqası təşkil olunur. 1618–1648-ci illər ərzində baş vermiş 30 İllik müharibə zamanı Münhen şəhəri 1632-ci ildə İsveç ordusu tərəfindən işğal olunur. 1634 və 1635-ci illərdə şəhərdə baş vermiş Bubon taunu nəticəsində əhalinin təxminən üçdə biri məhv olur. 1806-cı ildə Münhen şəhəri yeni yaranmış Bavariya krallığının paytaxtına çevrilir. Şəhərin öz parlamenti təsis olunur. 20 ildən sonra Lüdviq Maksimilian Universiteti bura köçürülür. Şəhərdə olan gözəl tikililərin bir çoxu bu dövrdə, ilk 3 Bavariya kralının hakimiyyəti dövründə tikilmişdir.
1923-cü ildə Adolf Hitler və onun tərəfdarları Müngendə Pivə qiyamı adlanan üsyanla hökuməti devirməyə cəhd etdilər. Onların bu cəhdi uğusuz alındı, Hitler həbs olunaraq 5 illik cəza aldı, onun partiyası isə bir müddət siyasi arenadan tamamilə kənara çəkildi. İkinci dünya müharibəsi dövründə Münhen şəhəri çox böyük ziyan gördü. Şəhər müharibənin davam etdiyi 6 il ərzində 71 dəfə hava hücumuna məruz qalaraq bombalandı. Müharibədən sonra ABŞ Ordusu tərəfindən işğal olunan Münhen digər alman şəhərləri kimi yenidən tikilməyə başlandı. Münhendə gedən yenidənqurma prosesinin səciyyəvi xüsusiyyəti onun daha dəqiq aparılmasında idi. Şəhərin müharibədən əvvəlki görkəminin saxlanılmasına böyük əhəmiyyət verilirdi. 1957-ci ildə Münhenin əhalisi 1 milyon nəfəri ötdü. 1972 Yay Olimpiya Oyunlarının Münhendə keçirilməsi şəhərin beynəlxalq nüfuzunu daha da qaldırır. Hal-hazırda Münhen şəhəri dünyada ən yüksək həyat səviyyəsinə malik olan şəhərlərindəndir; bu göstəriciyə görə Münhen dünyada 8-ci yeri tutur. Şəhərdə ətraf mühit digər iri alman şəhərlərinə nisbətən daha təmizdir, həmçinin burada cinayətkarlıq da orta Almaniya göstəricisindən aşağı olduğundan Münhen kifayət qədər təhlükəsiz və sakit yer hesab olunur.
İqtisadiyyatı
Münhen Almaniyada ən güclü iqtisadiyyata malik olan şəhərdir. Almaniyadakı milyonçu şəhərlər arasında ən aşağı işsizlik səviyyəsi də Münhen şəhərindədir. 2008-ci ilin aprel ayına olan statistikaya görə buradakı işsizlik səviyyəsi 5,6%-dir. Münhen həm də Cənubi Almaniyanın iqtisadi mərkəzi hesab olunur. Münhen qlobal şəhər statusuna malikdir, burada bir çox böyük şirkətlərinin mərkəzi qərargahı yerləşir. Bu şirkətlərə Siemens (elektronika), BMV (avtomobil istehsalı), MAN (maşınqayırma), Allianz (maliyyə) və digər iri korporasiyaları nümunə göstərmək olar. Münhendə 2007-ci ildə adambaşına düşən ÜDM ildə 26.648 avro olmuşdur. Bu göstəriciyə görə Münhen Almaniyada əhalisi 500.000 nəfərdən çox olan şəhərlər arasında birinci yeri tutur. 2006-cı il statistikasına görə Münhendə ixtisaslı kadrların orta əməkhaqqısı saatda 18,62 avro idi (23 ABŞ dolları). Münhen biotexnologiya, proqram təminatı və xidmət sektoru şirkətlərinin Almaniyadakı əsas mərkəzidir. "Mercer" təşkilatının ənənəvi illik şəhərlərdə yaşam qiymətləri cədvəlinə görə Münhen bahalılıq səviyyəsinə görə dünyada 59-cu yeri tutur. Bu göstəriciyə görə Münhen Almaniyada Frankfurt-Mayndan sonra ikinci ən bahalı şəhər hesab olunur.
Əhalisi
thumb|300px|right|Münhendə BMV mərkəzi qərargahı və muzeyinin binası 1700-cü ildə Münhenin əhalisi 24.000 nəfər olmuşdur. Həmin tarixdən etibarən şəhərin əhalisi sürətlə artaraq 1852-ci ildə 100.000 nəfəri, 1883-cü ildə isə 250.000 nəfəri ötmüşdür. 1901-ci ildə əhalisinin sayı yarım milyon nəfərə çatan Münhen, Berlin və Hamburqdan sonra Almaniya İmperiyasının 3-cü ən böyük şəhərinə çevrilmişdir, lakin İkinci dünya müharibəsi şəhərə böyük ziyan vurur. Münhenin tam yarısı, qədim şəhərin isə 90%-i hava bordbardmanları zamanı dağıdılır. Hava reydlərində 6.000 Münhen sakini həyatını itirir, çoxlu sayda insan evsiz qalır. Şəhərin əhalisi 1939-cu ilin may ayında 829.000 nəfər idisə, 1945-ci ilin may ayında bu göstərici 550.000 olur. Münhenin əhalisinin sayı müharibədən əvvəlki səviyyəsinə 1950-ci ildə çatdı, 1957-ci il dekabrın 15-də isə şəhərin 1 milyonuncu sakini dünyaya gəldi. Münhen dünyada əhalisi 1.000.000-a çatan 70-ci şəhər oldu. 2011-ci ilin əvvəlinə olan göstəricilərə görə şəhərin əhalisinin sayı 1.314.947 nəfər olub. Münhen əhalisinin 23%-i və ya 300.000 nəfəri xarici immiqrantlardan ibarətdir. Onların arasında 43.309 nəfərlə türklər üstünlük təşkil edir. Bundan başqa xorvatlar (24.866), serblər (24.439), yunanlar (22.486), italyanlar (20.847) da şəhərdə böyük diasporaya malikdirlər. Münhendəki xaricilərin 37%-i Avropa Birliyi ölkələrindən gələnlərdir. Şəhər əhalisinin 47% ateist, 37% katolik, 14% katolik, az bir qismi isə müsəlman və yəhudi icmasına məxsus insanlardır. Avropada bir çox yerlərdə olduğu kimi Münhendə də ateist və müsəlmanların sayı son illərdə daha böyük sürətlə artmaqdadır.
Təhsil
Münhen elm və təhsil üzrə Almaniyada aparıcı yeri tutur. Burada Nobel mükafatı alanlar siyahısında 1901-ci ildə Vilhelm Rentgen və 2005-ci ildə Teodor Henş daxil olmaqla çoxlu elm adamı fəaliyyət göstəriblər. Münhendəki aparıcı universitetlər aşağıdakılardır.
Montarji (rayon)
Montarji  — Fransanın Mərkəz - Luara vadisi regionun rayonlarından biri. Departamenti — Luara. Suprefektura — Montarji. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 166 285 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 63 nəf / km². Rayon ərazisi — 2631 km².
Molekulyar biologiya
Molekulyar biologiya — biologiyanın bir bölməsi olub canlı orqanizmlərdə baş verən dəyişiklikləri molekulyar səviyyədə öyrənir. Digər bioloji elmlər xüsusilə də hüceyrə biologiyası, genetika, biokimya ilə sıx əlaqəlidir və bu sahələrin inkişafı nəticəsində meydana çıxmışdır. Molekulyar biologiya DNT, RNT, zülal biosintezi də daxil olmaqla bir hüceyrənin müxtəlif sistemləri arasında qarşılıqlı təsiri və tənzimləməni öyrənir. Molekulyar biologiya haqqında ilk rəsmi qeyd Uorren Uiverə (1894-1978) məxsusdur.
Digər bioloji elmlərlə əlaqəsi
Molekulyar biologiyada tədqiqatçılar bir sıra xüsusi metodlardan istifadə edirlər, amma zaman keçdikcə bu metodlar biokimya və genetikanın metodları ilə birləşirlər. Bu səbəbdən molekulyar biologiya, biokimya və genetika elmləri arasında dövrü asılılıq mövcuddur.
Biokimya – canlı orqanizmlərdə kimyəvi maddələri və həyati əhəmiyyətli prosesləri öyrənir. Biokimyaçıların diqqət mərkəzində biomolekulların quruluşu və funksiyaları dayanır. Kimyəvi tədqiqatların əsasında duran bioloji proseslər və bioloji aktiv maddələrin sintezi biokimyaya misal ola bilər.
Genetika – canlıların iki əsas xassəsini – irsiyyət və dəyişkənliyi öyrənən bir elmdir. Müasir genetika irsiyyət və dəyişkənlik hadisəsini – biokimya, biofizika, sitologiya, embriologiya, mikrobiologiya, zoologiya, botanika, seleksiya kimi bioloji elmlərin nailiyyətlərinə əsaslanaraq öyrənir.
Molekulyar biologiya – replikasiya, transkripsiya və genetik materialların translyasiyasının molekulyar əsaslarını öyrənir.
Elektroforez
Elektroforez metodunun əsasını “+” və “-” yükə malik olan zülalların və ya DNT və RNT nin elektrik sahəsində molekulun yükünün əhəmiyyətinə, ölçüsünə və formasına uyğun olaraq yerini dəyişməsi qabiliyyəti təşkil edir. Elektroforez sulu məhlulda (bufer), lakin bir qayda olaraq məsaməli daşıyıcılarda: nişasta, aqaroza və ya poliakrilamid gelində aparılır. Sellüoza təbəqəsində ən sadə elektroforez metodu 1956-cı ildə İnqrem tərəfindən insanın hemoqlobulin zülalının tripsinlə parçalanmasından alınan fraqmentlərin fraksiyalara ayrılmasında istifadə olunmuşdur. Bu metodla peptid xəritəsi - fingerprintlər alınmış və müəyyən olunmuşdur ki, oraqvari hüceyrə anemiyası xəstəliyi hemoqlobulin-β zəncirində cəmi bir amin turşusunun əvəz olunması ilə əlaqədardır. Hal-hazırda isə zülalların ayrılması üçün   poliakrilamid gelində aparılan elektroforezdən geniş istifadə olunur.
Western blotting
Müəyyən anticisimləri birləşdirmə qabiliyyəti olan zülalları təyin etmək və qruplaşdırmaq üçün istifadə edilən bir metoddur. Western Blot sizi maraqlandıran proteini çoxlu miqdarda protein qarışığından müəyyən edə bilir. Bu metod proteinin ölçüsü (kDa ilə ifadə olunmuş standart ilə müqayisədə) və həmçinin protein ekspresiyası (müalicə olunmamış nümunə və ya digər hüceyrə/toxuma ilə müqayisədə) haqda məlumat verə bilər.
Nəticə: Western Blot sizə aşağıdakı məlumatları verir:
Western Blot istər hüceyrə, istərsə də toxumada olan proteinləri, həmçinin in vitro sintez edilmiş protein kombinasiyalarını da analiz edə bilir. Western Blot sizi maraqlandıran zülal üçün seçdiyiniz anticisimlərin keyfiyyətindən və bu protein üçün nə dərəcədə spesifik olmasından asılıdır. İndi anticisimləri kommersiya mənbələrindən asanlıqla əldə etmək olar və siz sizi maraqlandıran protein üçün sifariş edə bilərsiniz. Əgər sizin protein yenidirsə onda anticismi özünüz emal etməli və ya bu işlə məşğul olan xüsusi kompaniya ilə əlaqə saxlamalısınız. Bu halda sizə az miqdarda hüceyrə ekstarktlarından əldə edilmiş və ya rekombinat şəklində proteinə ehtiyacınız olacaq. Sizin proteininizə spesifik anticisimlər Western Blot-da olan minlərlə protein əvəzinə yalnız sizi maraqlandıran proteinə birləşir.
Southern blotting
(sauzern blot analizi) Bu metoddan fiziki xəritədə xromosom yerdəyişmələrinin xəritələşməsi, genlərin yerlərinin müəyyən olması, təkrarların aşkar olunması və s. üçün istifadə edilir.1975-ci ildə E.Sauzern tərəfindən kəşf olunub. Bu metodda DNT fraqmentlərini əsasən aqaroza gelində ayırırlar. Geldə DNT-ni denaturasiya edir və gelin üzərinə nitrosellüloza filtri qoyurlar. DNT filtrə köçürülür, orada yüksək temperaturun və ya ultrabənövşəyi şüaların təsiri ilə fiksə olunur. Müəyyən əlavə mərhələlərdən sonra geldə ayrılan DNT-nin bütün fraksiyaları filtrə köçürülmüş olur. Filtri sonradan radioaktiv izotopla və ya kimyəvi yolla nişanlanmış zond yerləşən hibridləşmə buferinə yerləşdirirlər. Bu zond DNT-nin komplementar sahələri ilə birləşir. Filtri yuduqdan sonra siqnalın aşkar olunmasına keçmək olar. Əgər zond radioaktivdirsə filtrə rentgen təbəqəsi qoyulur və işıqlanan sahə aşkar olunur. Əgər kimyəvi modifikatorlardan istifadə olunubsa, deteksiya həmin filtrdə aparılır.
Northern blotting
(nozern blot analizi) – southern blota oxşar bir metoddur, lakin bu metod RNT-nin analizi üçün istifadə olunur. Bu metod 1977-ci ildə D.Olvin, D.Kelen və D.Starkom tərəfindən müəyyən olunmuşdur. Bu zaman hüceyrədən ayrılmış RNT molekulları gel elektroforezin köməyilə ölçülərinə uyğun olaraq ayrılıb filtrə köçürülür. Nişanlanmış bir zəncirli zondla hibridizasiyadan sonra elektroforeqramın müəyyən sahələrində siqnal ayırd olunur ki, orada RNT ilə DNT zondu arasında homologiya var.
Molekulyar markerlərdən istifadə etməklə hər hansı bir genin transkriptinin ölçüsünü müəyyən etmək olar. Bu analiz metodu aşağıdakılar üçün istifadə olunur:
Hüceyrədəki kompleks quruluş və sistemlər
Canlıları ən kiçik təfərrüatına qədər tədqiq edən XX əsrin texnologiyası hüceyrənin bəşəriyyətin qarşılaşdığı ən kompleks sistemlərdən biri olduğunu üzə çıxarmışdı. Bu gün hüceyrənin içində enerji hazırlayan sistemlər, həyat üçün lazımlı ferment və hormonları istehsal edən fabriklər, istehsal ediləcək bütün məhsullarla bağlı məlumatların qeyd olunduğu məlumat bankı, bir yerdən digərinə xam maddələri və məhsulları daşıyan kompleks daşıma sistemləri, boru xətləri, kənardan gələn xam maddələri işə yararlı hissələrə parçalayan təkmilləşmiş laboratoriyalar və saflaşdırma zavodları, hüceyrəyə daxil olan və ya hüceyrədən xaric edilən məmulatların giriş-çıxışına nəzarət edən peşəkar hüceyrə qılafı zülalları olduğu müəyyən olmuşdur. Bu sadalananlar hüceyrədəki mürəkkəb quruluşun sadəcə bir hissəsini təşkil edir.
Hüceyrə o qədər kompleksdir ki, bu gün insanın nail olduğu yüksək texnologiya belə bir hüceyrə hazırlaya bilmir. Süni hüceyrə əmələ gətirmək üçün aparılan bütün elmi fəaliyyətlər uğursuzluqla nəticələnmişdir. Belə ki, bu gün hüceyrənin əmələ gətirilməsi hədəfindən əl çəkilmişdir və artıq bu istiqamətdə heç bir elmi fəaliyyət aparılmır.
İngilis riyaziyyatçısı və astronom Ser Fred Hoyl 12 noyabr, 1981-ci ildə “Təbiət” (Nature) jurnalına verdiyi bir müsahibəsində bu cür bənzətmə etmişdir. Özünün materialist olmasına baxmayaraq, Hoyl təsadüflər nəticəsində bir canlı hüceyrənin meydana gəlməsiylə bir dəmir yığınının qasırğa ilə sovrulması nəticəsində təsadüfən Boeing 747 təyyarəsinin əmələ gəlməsi arasında bir fərq olmadığını bildirir.undefined Yəni hüceyrənin öz-özünə təsadüflər nəticəsində əmələ gəlməsi qeyri-mümkündür.
Hüceyrənin necə mövcud olması sualının açıqlana bilməməsinin ən əsas səbəblərindən biri hüceyrədəki “mürəkkəb komplekslik” xüsusiyyətidir. Bir canlı hüceyrəsi çox sayda kiçik orqanoidin ahəng içində işləməsiylə yaşayır. Bu hissələrdən biri belə olmasa, hüceyrə məhv olar. Ona görə də yer üzündə əmələ gələn ilk hüceyrə həyat üçün lazımlı bütün orqanoid və funksiyalara malik, tam hüceyrə olmalıdır.
Apas rayonu
Apas rayonu — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Respublikanın cənub-şərqində yerləşir. İnzibati mərkəzi şəhər tipli qəsəbə olan Apasdır.
Coğrafiyası
Respublikanın cənub-qərbində yerləşir. Bua, Təteş, Kama Tamaqı, Yuxarı Oslan, Kaybiç rayonları və Çuvaşıstan (Yalçikski rayonu) ilə həmsərhəddir.
Relyefi təpəli düzənliklərdən ibarətdir.
Ən böyük çay Sviyadır. Rayonun ərazisi tamamilə onun hövzəsinə aiddir. Digər böyük çayları (ümumi uzunluğu 30 km-dən çox): Bula, Ulema, Suxaya Ulema, Biya, Çeremşan, İmelli.
Rayonun ərazisi 1921-ci ilə qədər Tetyuş qəzasına, 1920-1927-ci illərdə Tetyuş kantonuna, 1927-1930-cu illərdə Bua kantonuna aid idi.
Rayon 10 avqust 1930-cu ildə təsis edilmişdir. 1 fevral 1963-cü ildə ərazinin Bua və Tetyuş rayonlarına verilməsi ilə ləğv edilir və 4 mart 1964-cü ildə bərpa edilir. 19 aprel 1991-ci ildə Kaybiç rayonundan ayrılır.
Əhali
Şəhər şəraitində (Apas q.) rayon əhalisinin 27,56 % yaşayır.
KİV
Rayonda 1932-ci ildən bəri regional qəzet olan «Yoldız» - Ulduz qəzeti buraxılır. Qəzet tatar və rus dillərində nəşr olunur.
İnzibati ərazi bölgüsü
Apas rayonu ərazisinə 1 şəhər və 21 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Yaşayış məntəqələtinin sayı 73-dür.
Tanınmış şəxsləri
Sadiq Axtyamov - Tatar ictimai-siyasi xadimi.
Dmitri Qorbunov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Salavat Kərimov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Andrey Koşkin - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Yarulla Natsibullin - Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası ədliyyə naziri (1950–57).
Vladimir Sadovnikov - iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Rəhman İlyas (1908-1943) - tatar yazıçısı və dramaturqu.
Faqim Fasxutdinov (1944-2015) - tatar rəssamı və heykəltaraş.
Qali Xuji (1912-1966) - Tatar şairi.
NGC 692
NGC 692, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Feniks bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4456
NGC 4456, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sarten (rayon)
Sarten  — Fransanın Korsika regionun rayonlarından biri. Departamenti — Cənubi Korsika. Suprefektura — Sarten. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 34 721 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 19 nəf / km². Rayon sahəsi — 1819 km².
Şahlıq
Şahlıq — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Əlikənd inzibati ərazi vahidində kənd.Şirvan düzündədir.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonla­rında Şaxlıq adlı yerdə salınmışdır. Azərbaycan dilinin dialektlərində şaxlıq “xırda meşəlik”, “kolluq” mənasındadır.
Alpı
Alpı — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Alpı Ucar rayonunun Qulabənd (Güləbənd) inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, kənd keçmışdə Alplı adlanmışdır. Bəzi mənbələr bu toponimi Alplı etnotoponiminin fonetik dəyişikliyə uğramış forması kimi qəbul edir. Türk dillərində alp "böyük, iri, yüksək"; "qəhrəman"; "atıcı"; "pəhləvan"; monqol dilində alba/alpa "vergi, gəlir novu"; "məcburi xidmət" deməkdir. Beləliklə, Alpı kəndinin adı "böyük kənd" və ya "vergi verən kənd" mənasını ifadə edir.
Əhalisi
Alpı kəndində əhalinin sayı 1042 nəfərdir. (2009-cu ilin statistikası)
NGC 1911
NGC 1911, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. EN+OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Çin qazaxları
Çində yaşayan qazaxlar əsasən Naymanlar, Qarayilər, Uaq, Suan və Alban tayfalara aiddir. Sorğulara görə, onların 80,5 %-i özünü Orta Juzun, 12,6 %-i isə Kiçik Juzun, 2,9%-i isə Böyük Juzun hissəsi olaraq sayır.
Tarix
Cunqar xanlığının məhvi zamanı mancurlar cunqar oyratlara qarşı qətliyam törədirdilər. Əhalisiz qalmış torpaqlar tezliklə ətrafda yaşayan xalqlarla dolmuş. O cümlədən, Qazax xanlığından olan qazaxlar kütləvi şəkildə o əraziyə köçməyə başlayıblar.
XIX əsrdə, ruslar qazaxlar üçün qırğız ifadəsini iştətdiyi zamanı, onlar həm qazaxların, həm də qırğızların torpağlarına köçərək, onları Çinə qaçmağa məcbur ediblər. Beləliklə, Çində yaşayan qazaxların sayı artırdı.
1936-cı ildə Şen Şitsai 30000 qazaxı Sintszyandan Çinğai bölgəsinə qovanda, başçıları general Ma Bufan olan həmçinin müsəlman hueylər onlara qarşı 135 adam qalanadək qətliyam törədiblər. Tibetə qaçan qazaxlar da, Tibetli əsgərləri tərəfindən hücum olunub, Ladak bölgəsinə qovulublar.
Montoban (rayon)
Montoban  — Fransanın Cənub-Pireney regionun rayonlarından biri. Departamenti — Tarn və Qaronna. Suprefektura — Montoban. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 154 131 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 73 nəf / km². Rayon ərazisi — 2117 km².
Çin qazaxları
Tarix
1949-cu ilə qədər Sintszyan sadəcə rəsmi olaraq Çinin idarəsi altında idi. Bölgənin yerli xalqları tarix boyu mancur hökümü, respublikaçı Çin və kommunist partiyası ilə azadlıq üçün döyüşürü. Qazaxlar 1930-1940 illərin üsyanlarında iştrak edirdi, 1944-1949 illərin İli üsyanında aparıcı rol oynayırdı.
Sayları və yaşayış ərazisi
250px|thumb|SUMR-nun etnoqrafik xəritəsi (2000):{{legend|orange|qazaxlar}}{{legend|red|hanlar}}{{legend|blue|uyğurlar}} Qazaxlar əsasən Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonun İli-Qazax Muxtar dairəsi, Mori-Qazax və Bargöl-Qazax Muxtar Qəzalarında, Haişi-Monqol-Tibet Muxtar dairəsinin Çinğai bölgəsində və Qansunun Aqsay-Qazax Muxtar Qəzasında yaşayır.
1930-cu illərdə, Sintszyanda təxminən 800 min qazax yaşayırdı. Onlardan 100 mini 1950-ci illərdə baş vermiş üsyanlarda və Hindistana çıxışları nəticəsində həlak olub. Çinli mənbələrinə görə 1937—1943 illərində Sintzyanda 4 360 020 adam yaşayırdı və onların 930 mini qazax idi.
2000-ci ildə rəsmi mənbələr Çində qazaxların sayı 1250000 olduğunu, 2010-ci ildə isə 1 462 588 nəfər olduğunu xəbər verirlər.
NGC 5444
NGC 5444, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Türkəci
Türkəci (bəzən: Türkəçi) — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Ənvər Məmmədxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Göyçayın sahilində, Şirvan düzü ndədir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 416 nəfərdir.
Toponimikası
Tədqiqatçılara görə, oykonim Türk Hacı adı­nın tələffüzdə təhrif olunmuş formasıdır. Əslində, keçən əsrin əvvəllərində Göyçay qəzasında Təklə Hacı və Türkəncə adlı ayrı- ayrılıqda iki kənd mövcud olmuşdur. Tür­kəçi oykonimi Türkəncə adının təhrif olun­muş formasıdır. 1933-cü ildə həmin kənd səhvən Türk Hacı kimi qeydə alınmışdır. 1917-ci ildə Türkəncə kəndi Yengikənd ic­masının tərkibində olmuşdur. Oykonim “yeni türk kəndi” mənasındadır.
Evangelizm
thumb
Evangelizm — Xristianlıqda İncili təbliğ etməkdir. İsa üzərində ağırlaşmış bu xütbələrin məqsədi xristian olmayanları bu dinə dəvət etməkdir. Evangelizm yunan mənşəli sözdür və “xoş xəbərlər vermək” kimi tərcümə edilir.
Kiçik dövlət
Maarifçilik dövrü nə aid klassik liberal düşüncədən formalaşmış kiçik dövlət anlayışı Avstraliya, Danimarka, Honkonq, Yeni Zelandiya, Birləşmiş Krallıq və Birləşmiş Ştatlar ın konservativ partiyalarından populyar bir mövzudur. Buna baxmayaraq, dövlətin kiçildilməsi hədəfinə çatmaq üçün hansı siyasətin aparılması və necə aparılması tez-tez müzakirə edilir.
Həsən Haqverdiyev
Həsən Əli oğlu Haqverdiyev — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü.
Həyatı
Həsən Əli oğlu Haqverdiyev 1917-ci ildə Güney Azərbaycanın Mamağan şəhərində anadan omuşdur. O, 1931-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbinə daxil olmuşdur. Həsən Haqverdiyev 1933-cü ildə öz məktəb yoldaşları T.Tağıyev, K.Xanlarov və başqaları ilə birlikdə ilk dəfə Azərbaycan rəssamlarının Respublika sərgisində iştirak etmişdir. O, Respublika rəssamlıq sərgisində "Gitara çalan oğlan", "Qoca portreti", "İçərişəhər motivləri" adlı etüdlərini nümayiş etdirmişdir. Həsən Haqverdiyev "Balaca çoban"(1959), "Çoban qız" (1964), "Dağ yolu", "Yaylaqda" (1965) kimi tablo və mənzərələrin müəllifi olmuşdur. Rəssamın sülh mövzusunda işlədiyi əsərlərindən "Sülh üçün" (1965) tablosunu qeyd etmək olar. Rəssam Azərbaycan qadınına həsr etdiyi "Oyanma" (1970) tablosunu və uşaq aləmi, psixologiyası ilə bağlı "Balaca rəssam" (1966), "İlk söz" (1970) kimi tablolarının müəllifidir. Rəssamın rəsmlərinə "A.S.Puşkinin A.S.Qriboyedovun cənazəsi ilə qarşılaşması" (1937), "Əzim Əzimzadənin portreti" (1939), "Zemfiranın portreti", "Xanların dəfni" (1960), "Füzuli oğlunun şerini dinləyərkən" (1958), "Rəssamlarımız yaradıcılıq növbəsində" (1959) kimi əsərləri daxildir.
1,3-Propandiol
Tətbiqi
1.3-Propandiol əsasən politrimetilen tereftalat kimi polimerlərin istehsalı üçün xammal kimi istifadə olunur. Bu maddə kompozitlər, yapışqanlar, laminatlar, boyalar və bir çox sənaye məhsuluna əlavə olunur. Antifriz mayelərində və boyalarında bir həlledici olaraq da istifadə olunur.
Toksikliyi
Pişiklərlər üzərində aparılan təcrübələrdən alimlər 1.3-propandiolun 1.2-propilenqlikoldan təxminən iki qat daha zəhərli olduğunu təsbit ediblər.
Təhlükəsizlik
1,3-Propanediol, buxar və ya buxar / aerosol qarışığının inhalyasiyası ilə əhəmiyyətli bir təhlükə yaratmır.
NGC 7397
NGC 7397, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 7596
NGC 7596, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Salvador Dali
Salvador Dali (tam adı Salvador Domenek Felip Jasint Dali i Domenek, markiz de Pubol,, ; ) — məşhur İspaniya rəssamı, heykəltəraşı, filosofu və rejissoru, təsviri incəsənətdə sürrealizm cərəyanının ən məşhur nümayəndələrindən biri idi.
Həyatı
thumb|200px|left|[[Yaddaşın dəyişməzliyi]]
Uşaqlığı
Salvador Dali 11 may 1904-cü ildə İspaniyanın şimalındakı Jerona əyalətinin Fiqeras şəhərində notarius ailəsində anadan olub. O, milliyyətcə katalon idi,özünü bu keyfiyyətdə dərk edirdi və bu özəlliyində israr edirdi. Onun böyük qardaşı (12 oktyabr 1901 - 1 avqust 1903) meningitdən öldü.
Uşaqlıqda Dali çevik, lakin təkəbbürlü və idarəolunmaz uşaq idi. Bir gün o, bazarda şirniyyat üçün dava saldı, ətrafa camaat toplaşdı və polislər dükan sahibindən siesta zamanı mağazanı açmağı və oğlana şirniyyat verməsini istədi. O, öz şıltaqlığına və simulyasiyasına nail olur, həmişə fərqlənməyə və diqqəti cəlb etməyə çalışırdı.
Çoxsaylı komplekslər və fobiyalar  - məsələn, çəyirtkə qorxusu   - onun adi məktəb həyatına qarışmasına, uşaqlarla adi dostluq və rəğbət bağları qurmasına mane oldu, lakin hər bir insan kimi, duyğusal aclıq hiss edərək, emosional olmağa çalışdı. uşaqlarla hər hansı bir şəkildə təmasda olmaq. , komandalarına öyrəşməyə çalışmaq, əgər yoldaş rolunda deyilsə, başqa bir rolda, daha doğrusu bacardığı yeganə rolda - şokedici və yaramaz bir uşaq kimi qəribə, ekssentrik, həmişə başqalarının fikirlərinə zidd hərəkət edən. Məktəb şans oyunlarında uduzduqda, o, qalib gəlmiş və qalib gəlmiş kimi davranırdı. Bəzən səbəbsiz yerə dava edirdi.
Gənclik
Rəsmdə yeni cərəyanlarla tanış olduqdan sonra Dali kubizm və dadaizm üsullarını sınaqdan keçirdi. 1926-cı ildə müəllimlərə qarşı təkəbbürlü və laqeyd münasibətinə görə Akademiyadan xaric edilir. Elə həmin il o, ilk dəfə Parisə gedir və burada Pablo Pikasso ilə tanış olur. Öz üslubunu tapmağa çalışaraq, 20-ci illərin sonunda Pikasso və Joan Mironun təsiri altında bir sıra əsərlər yaratdı. 1929-cu ildə Buñuel ilə birlikdə " Andalusiya iti " sürrealist filminin yaradılmasında iştirak etdi.
Sonra o, əvvəlcə şair Pol Eluardın həyat yoldaşı olan gələcək həyat yoldaşı Qala (Elena Dmitrievna Dyakonova) ilə tanış olur. El Salvadorla yaxınlaşan Qala həyat yoldaşı ilə görüşməyə davam edir, digər şairlər və sənətkarlarla əlaqələrə başlayır ki, bu da o zamanlar Dalinin, Eluardın və Qalanın fırlandığı o bohem dairələrində məqbul görünürdü. Dostunun həyat yoldaşını həqiqətən oğurladığını anlayan Salvador onun portretini “təzminat” kimi çəkir.Dalinin əsərləri sərgilərdə nümayiş olunur, o, populyarlıq qazanır. 1929-cu ildə André Breton tərəfindən təşkil edilən Sürrealist qrupa qoşuldu .. Eyni zamanda ata ilə də fasilə yaranır. Rəssamın ailəsinin Qalaya düşmən münasibəti, bununla bağlı münaqişələr, qalmaqallar, eləcə də kətanlardan birində Dalinin yazdığı “Bəzən anamın portretinə ləzzətlə tüpürürəm” yazısı ona gətirib çıxarıb ki, ata oğlunu söyüb evdən qovub. Rəssamın təxribatçı, qəzəbli və dəhşətli hərəkətləri heç vaxt hərfi mənada və ciddi qəbul edilməyə dəyməzdi: o, yəqin ki, ölmüş anasını incitmək istəmirdi və bunun nəyə gətirib çıxaracağını belə bilmirdi. Ola bilsin ki, o, belə bir küfr hərəkəti ilə özündə stimullaşdırdığı hiss və təcrübə silsiləsi yaşamaq istəyirdi. Bu hiylə sevimli həyat yoldaşının xatirəsini diqqətlə saxlayan atası ilə güclü mübahisəyə səbəb oldu. Cavab olaraq, qəzəbli Salvador Dali atasına zərfdə spermasını qəzəbli bir məktubla göndərdi: "Sənə borcum budur". Daha sonra,
1934-cü ildə Qala ilə rəsmi nikaha girir  . Elə həmin il o, ilk dəfə ABŞ-yə səfər edir thumb|Salvador Dali 1965 -ci ildə Babou ocelotu ilə
Sürealistlərlə münaqişə
1936-cı ildə İspaniyada vətəndaş müharibəsi başlayandan sonra Dali solçu sürrealistlərlə mübahisə etdi və qrupdan qovuldu. Daliyə cavab olaraq: "Sürrealizm mənəm". El Salvador praktiki olaraq apolitik idi və hətta onun monarxist baxışları belə ciddi qəbul edilmədi.
1933-cü ildə Dali Lenin şəklində İsveçrə xalq qəhrəmanını böyük omba ilə təsvir etdiyi " Uilyamın tapmacası " tablosunu çəkdi. Dali Freydə görə İsveçrə mifini yenidən düşündü : Tell uşağını öldürmək istəyən qəddar ata oldu. Atasından ayrılan Dalinin şəxsi xatirələri qat-qat idi. Lenin isə kommunist düşüncəli sürrealistlər tərəfindən mənəvi, ideoloji ata kimi qəbul edilirdi. Rəsmdə hədsiz valideyndən narazılıq, yetkin şəxsiyyətin formalaşması istiqamətində atılan addım təsvir olunub. Lakin sürrealistlər rəsmləri hərfi mənada, Leninin karikaturası kimi qəbul etdilər və bəziləri hətta kətanı məhv etməyə çalışdılar.
Yaradıcılığın təkamülü. Sürrealizmdən uzaqlaşma
1937-ci ildə rəssam İtaliyaya səfər edir və İntibah dövrünün əsərlərinə heyran qalır. Onun öz əsərlərində insan nisbətlərinin düzgünlüyü və akademikliyin digər xüsusiyyətləri hakim olmağa başlayır. Sürrealizmdən uzaqlaşmasına baxmayaraq, onun rəsmləri hələ də sürrealistik fantaziyalarla doludur. Sonralar Dali özünə sənətin modernist deqradasiyadan xilas olmasını aid etdi, bu da öz adını onunla əlaqələndirdi, çünki Salvador ispan dilində " Xilaskar " deməkdir.
Qarabörk
Qarabörk — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Rayonun mərkəzindən 3 km. cənubda, Şirvan düzündə yerləşir.
Toponimikası
Börk sözü Papaq Deməkdir Yeni Qarapapaq (Qarabörk), Qarapapaqlar Türk(Azərbaycanlı) Tayfa İttifaqıdır. Qazaxda Qarapapaq adlı kəndin adından məlumdur ki, Qarapapaqlar yaşayır. Qarapapaqlar Daha Çox Borçalıda və Gürcüstandakı Qədim Azərbaycan Torpaqlarında və Türkiyədəki Qars Ərdahan İğdır vilayətlərində yaşayırlar. Oykonim özündə qıpçaqların qarabörklü tayfasının adını əks etdirir. Etnotoponimdir.
Salvador Dali
ABŞ-də həyatı
İkinci Dünya Müharibəsinin başlaması ilə Dali Qala ilə birlikdə 1940-1948-ci illərdə yaşadıqları ABŞ -a getdi.
Qarabörk
Əhalisi
Əhalisinin sayı 3441 nəfərdir (2009-cu il).
Salvador Dali
ABŞ-də həyatı
1942-ci ildə o, "Salvador Dalinin gizli həyatı" adlı qondarma tərcümeyi -halını nəşr etdirdi. Onun ədəbi səyləri, sənət əsərləri kimi, kommersiya baxımından uğurlu olur. O, Walt Disney ilə əməkdaşlıq edir. O, Dalini kinoda istedadını sınamağa dəvət edir, lakin Salvadorun təklif etdiyi sürrealist " Destino " cizgi filminin layihəsi kommersiya baxımından yararsız hesab edilir və onun üzərində iş dayandırılır. Dali rejissor Alfred Hitchcock ilə işləmiş və Spellbound filmindəki yuxu səhnəsi üçün dekorasiya yaratmışdır. Lakin kommersiya baxımından filmdə səhnə qısaldılmışdır.
Yaşlı illəri
thumb|Salvador Dalinin və Qalanın Ev Muzeyi İspaniyaya qayıtdıqdan sonra Dali əsasən Kataloniyada yaşayırdı.
Qarabörk
Din
Kənddə Qarabörk kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Banqi adası
Banqi adası (Pulau Banggi) — Malayziyanın Sabah ştatı, Kudat vilayətində yerləşən ada.
Salvador Dali
Yaşlı illəri
1958-ci ildə İspaniyanın Girona şəhərində Qala ilə rəsmi olaraq evləndi.
Banqi adası
Kalimantan adasından şimal-şərqdə yerləşir. banqi adasından 5 km qərbdə, Balambanqan, 15 km cənub-şərqdə Malavali adası qərarlaşır. Sahəsi 440,7 km² -dir. Ən hündür nöqtəsi 533 metrdir. 2003-cü il məlumatına görə adada 20 000 insan yaşayır. Ən iri yaşayış məntəqəsi Limbuakdır.
Salvador Dali
Yaşlı illəri
1965-ci ildə Parisə gələrək əsərləri, sərgiləri və çılğın hərəkətləri ilə onu fəth etdi. Qısa filmlər çəkir, sürreal fotoşəkillər çəkir. Filmlərdə o, əsasən əks baxış effektlərindən istifadə edir, lakin məharətlə seçilən mövzular (axan su, pilləkənlərdə sıçrayan top), maraqlı şərhlər, rəssamın aktyorluğunun yaratdığı əsrarəngiz ab-hava filmləri qeyri-adi arthouse nümunələri edir. Dali reklamlarda rol alırdı və hətta bu cür kommersiya fəaliyyətlərində də özünü ifadə etmək fürsətini əldən vermir. Televiziya tamaşaçıları uzun müddət şokolad reklamını xatırlayacaqlar, bu reklamda sənətçi barın bir parçasını dişləyir, bundan sonra bığları eyforik ləzzətlə burulur və o, bu şokoladdan dəli olduğunu söyləyir.
Qala ilə münasibətləri olduqca mürəkkəbdir. Bir tərəfdən, münasibətlərinin əvvəlindən onu təbliğ etdi, rəsmləri üçün alıcılar tapdı, onu 20-30-cu illərin əvvəllərində kütləvi tamaşaçılar üçün daha başa düşülən əsərlər yazmağa inandırdı. Rəsmlər üçün sifariş olmadıqda, Qala ərini məhsul markaları, kostyumlar hazırlamağa məcbur etdi. Onun güclü, qətiyyətli təbiəti zəif iradəli sənətkar üçün çox lazım idi. Qala emalatxanasında hər şeyi qaydasına saldı, səbirlə qatlanan kətanları, boyaları, Dalinin düşünmədən səpələdiyi suvenirləri, doğru şeyi axtarırdı. Digər tərəfdən, o, daima tərəfdə münasibət qururdu, sonrakı illərdə həyat yoldaşları tez-tez mübahisə edirdi, Dalinin sevgisi daha çox vəhşi bir ehtiras idi və Qala sevgisi hesablamasız deyildi, onunla "dahi ilə evləndi".
1968-ci ildə Dali ərindən ayrı yaşadığı və özünün yalnız arvadının yazılı icazəsi ilə ziyarət edə biləcəyi Pubol qalasını Qala üçün satın aldı.
1981-ci ildə Dali Parkinson xəstəliyini inkişaf etdirir. Qala 1982-ci ildə vəfat edir.
Axırıncı illəri
1981-ci ildən Dalidə Parkinson xəstəliyinin əlamətləri özünü göstərməyə başlayır. 10 iyun 1982-ci ildə Qala vəfat edir. Bu Daliyə çox ağır təsir göstərir və onun həyata bağlılığını azaldır. Həmin dövrdə Dali Fiqerasdan köçərək Qala üçün aldığı Pubol qəsrində yaşamağa başlayır. 1984-cü ildə onun yataq otağında müəmmalı şəkildə yanğın baş verir. Bəziləri bunu Dalinin intihar cəhdi kimi qiymətləndirirlər. Lakin xidmətçiləri onu xilas edə bilirlər. thumb|Dalinin dəfn olunduğu otaqda divarda lövhə Bundan sonra o, yenidən Fiqerasa qayıdır və ömrünün qalan hissəsini öz adını daşıyan teatr-muzeydə yaşayır. 1988-ci ilin noyabrında Dali infarkt keçirir və xəstəxanaya yerləşdirilir. Dekabrın 5-də Kral Huan Karlos onu ziyarət edir. Salvador Dali 23 yanvar 1989-cu ildə öz teatr-muzeyində çox sevdiyi "Tristan və İzolda" operasını (Rixard Vaqner) dinləyərkən ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir.
Dali həyatı boyunca 1500-dən çox rəsm əsəri çəkmiş, onlarla heykəllə bərabər, daş üzərində müxtəlif səpkili əsərlər yaratmış, kitab illüstrasiyaları, teatr dekorları və kostyumların müəllifi olmuşdur. 1994-cü ildə İstanbulda Art Fair sərgisində və 2001-ci ildə Brüsseldə beynəlxalq Kunstbeurs sərgisində azərbaycanlı rəssam Sakit Məmmədovla birlikdə rəsm əsərləri sərgilənmişdir.
Ədəbiyyat
Carré d'Art (Salvador Dali), İjon-Piser Sullyet, Anagramme Ed, 2010 (ISBN 2-35035-189-6).
Yuxarı Şilyan
Əhalisi
Əhalisinin sayı 4378 nəfərdir.
Toponimikası
Keçmişdə Şirvan düzündə mövcud olan Şil­yan adlı yaşayış məntəqələrini bir-birindən fərqləndirmək üçün onları Yuxarı Şilyan, Göyərçin Şilyan, Müsüslü Şilyan, Orta Şilyan (Düyü Şilyan da adlanırdı) və s. kimi adlandırmışdılar. Oykonimin birinci kompo­nenti coğrafi mövqeyi bildirir, ikinci kom­ponent isə türkdilli şilyan tayfasının adını əks etdirir.
Rza Şahvələd
Həyatı və təhsili
Rza Nəbi oğlu Şahvələd 1909-cu ildə Tiﬂisdə anadan olub. Bakıda iki illik seminariyanı bitirib.
Fəaliyyəti
Rza Şahvələd hekayələri və pyesləri ilə də oxuculara yaxşı tanışdır. Onun “Başmaq” (1939), “Hekayələr” (1950), “Könüldə bahar” (1962), “Qonşu qardaşlar” (1984) nəsr topluları, o vaxtlar Tiﬂis Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının səhnəsində oynanılan tamaşaları maraqla qarşılanıb. Rza Şahvələd tərcümə sahəsi ilə də ciddi məşğul olub. Onun ən çox tərcümə etdiyi Akaki Seretelinin əsərlərindən nümunələr olub.
Ölümü
Rza Şahvələd 1984-cü ildə Bakıda vəfat edib.
Məhdud dövlət
Məhdud dövlət və ya məhdud hökumət — siyasi fəlsəfədə heç bir qüvvəyə malik olmayan dövlətin və ya hökumətin onun konstitusiyasında təsbit edilmiş qanunlarla gücləndirilməsi və ya məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutan fikir. Bu, liberalizm tarixindəki açar anlayışlardandır.
ABŞ Konstitusiyası ABŞ federal hökumətinin konstitusiyada qeyd edilmiş qüvvədən əlavə hər hansı bir qüvvəyə malik olmadığını qeyd edir. Konstitusiyanın onuncu düzəlişində açıq şəkildə bildirilir ki, spesifik olaraq federal hökumətə verilməmiş qüvvə xalq və ştatlar üçün saxlanılır.
ABŞ bu hökumət formasından istifadə edən ən tanınmış nümunələrdəndir. ABŞ-nin məhdud dövləti yoxlama və balans sisteminə bölünür ki, dövlət daxilindəki qollar bölüşdürülmüş məsuliyyətləri olsun və digərindən üstün bir şöbə mövcud olmasın.
"Magna Carta" və ABŞ Konstitusiyası dövlət gücünü məhdudlaşdırılmaşında böyük əhəmiyyət kəsb edir. Məhdud dövlət termininin ən erkən istifadəsi XVI əsrin axırlarına, kral I Ceymsin hakimiyyət dövrünə təsadüf edir. Məhdud dövlətin tətbiqi fərdi azadlığın dövlət müdaxiləsindən qorunmasını əhatə edir.
Qiniatulla Kunafin
Bioqrafiyası
Qiniatulla Kunafin 22 noyabr 1946-cı ildə Başqırd MSSR, Qafur rayonu Səyetbaba kənndində anadan olmuşdur. Səyetbaba kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra müəllim sonradan isə rayon qəzeti olan «Zvezda» qəzetində işləmişdir.
Q. S. Kunafin BDU-nunda Başqırd filologiyası və jurnalistikası fakultəsini təşkil edənlərdən biri olmaqla yanaşı, ilk dekan olaraq 10 il (1990-2000) bu vəzifədə çalışıb.
2000-ci ildən başlayaraq Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabından əvvəl başqırd ədəbiyyatı kafedrasına rəhbərlik etmişdir. Alim 1977-ci ildə elmlər namizədi disertasiyasını, 1998-ci ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1999-cu ildə professor dərəcəsi almışdır. 1990-cu ildə Rusiya Federasiyası və Başqırdıstan Respublikası Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
Əməyi
Qiniatulla Safiulla oğlu Kunafin — 450-dən çox eımi işin, üstəlik 30 kitabın müəllifidir.
Bağırbəyli (Ucar)
Bağırbəyli — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Qiniatulla Kunafin
Mükafatları
Dj. Kiekbayeva (2001), M. Qafuri (2010) və M. Umetbayeva (2011) adına mükafatları laureatı. Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2012), «Başqırdıstan Respublikası əməkdar elm xadimi» (2009), «Başqırdıstan Respublikasının Xalq Təhsilinin Əməkdar İşçisi (1997), "Rusiya Federasiyasının Yüksək Ali Təhsilin Əməkdar işçisi" (2006).