cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çiçək
Çiçəyin düsturu və diaqramı
thumb|right|250 px|Çiçəyin diaqramı. Çiçəyin quruluşunun şərti ifadəsi üçün düsturdan istifadə olunur. çiçəyin düsturunu tərtib etmək üçün aşağıdakı işarələrdən istifadə olunur: Ç-sadə çiçək yanlığı, K-kasacıq, L-ləçək, E-erkəkcik, D-dişicik. Çiçəkdə elementlərin sayı rəqəmlə qeyd olunur. Diaqram çiçəyin çiçək oxuna perpendikulyar olan səthinə sxematik proyeksiyasıdır. Diaqramı açılmamış çiçək tumurcuqlarının en kəsiyinə görə tərtib edirlər. düsturda göstərilməsi mümkün olmayan çiçək hissələrinin əlaqəli yerləşməsini diaqramda daha dolğun göstərmək olar. çiçəklər bitkilərin üzərində tək-tək və ya qrup şəklində — çiçək qruplarında yerləşir. Çiçək qrupları sadə və mürəkkəb olur. Sadə çiçək qrupları:
Mürəkkəb çiçək qrupları:
Mzamboro adası
thumb|200px|left thumb|200px|left Mzamboro adası — Hind okeanınında Komor adaları arxipelaqına aid olan ada. Adanın sahəsi 2.6 km²-dir.
Mayotta Fransanın Dənizaşırı departamenti olan Mayottanın üçüncü ən böyük ərazisindir. Adaya və onun ətraf bölgələrinə Komor adaları iddia edir. Ada eyniadlı kommunaya aiddir. Mayotta adasında şimal-qərb sahilində yerləşən Mzamboro adlı balıqçı qəsəbəsi kommunanın mərkəzidir. İki ada arasında yerləşən boğazda kiçk Malandzamia adaları yerləşir.
Cənnət və Cəhənnəm çuxurları
Cənnət və Cəhənnəm çuxurları — Mersin ilinin Narlıkuyu kəndi yaxınlığında karst prosesi nəticəsində meydana gələn mağaraların tavalarının çökməsi nəticəsəində formalaşan çuxurlar.
Ümumi məlumat
Mersinin Aralıq dənizi sahillərinə yaxın hissəsində, Narlıkuyu kəndinin 3 km-də, əhəng daşı süxurlarından təşkil olunmuş bir yayla da meydana gələn çüxurlar mənşə baxımdan karst mağaraları hesab olunur. Bir-birindən 80 metr məsafədə yerləşən çuxurların divarları çox dikdir. Vaxtilə tavan çökmüş və hal-hazırdada ərazidə çökmüş tavanın qalıqları qalmaqdadır. Hər iki çuxurun ağız hissəsi ellipsis formasındadır. Mağaralar tarixi, mifoloji və turizm baxımdan əhəmiyyətlidirlər.
Cənnət çuxuru
Ölçüləri 250 m və 110 m olan bu çuxurun dərinliyi 70 metrdir. Çüxurun cənub ucunda uzunluğu 200 m, maksimium dərinliyi 135 metr olan mağara girişi mövcuddur. Girişdə V əsrə aid olunan kiçik Məryəm Ana kilsəsi mövcuddur. Buradan mağara daxilinə axan kiçik axar su ehtimal olunur ki, Aralıq dənizinə qədər gedib çatır. Çuxurun dərin hissəsi bitki örtüyü ilə zəngindir və çox rütubətlidir. Strabonun yazdığına görə burda ən yaxşı zəfəran yetişdirilərdi. Buraya enən 452 pilləkən mövcuddur.
Cəhənnəm çuxuru
Eyni mənşəyə malik olan Cəhənnəm çuxurunun ölçüləri nisbətən kiçikdir. 50 və 75 metr ölçülərə malik olan bu çuxurun dərinliyi 128 metrdir. Divarlarının çox dik olması aşağıya enməyi mümkünsüz edir.
Tarixi
Mağaralar ilk dəfə Strabon tərəfindən mifoloji və geoloji bir ərazi kimi anladırmış. Mağarada olan kilsənin 4 sətirlik daş kitabəsində yazılanlara görə kilsə Paulus adında dindar tərəfindən inşa olunub. Kilsənin içi İsanın və həvarilərin freskaları ilə bəzədilmişdi.
Zevsin məbədi
Mağaranın kənarında, cənubda Zevsin şərəfinə ucaldılmış məbədin qalıqları qalmaqdadır. E.ə. III əsrdə tikilmiş bu tikili dorik order üslubundadır.
Mifologiyada
Qədim yunan mifologiyasına görə nəhəng Tifona Zevs galib gələrək ilk öncə onu bu mağarada əsr saxlamış, sonra isə əbədi olaraq Etna dağı altına göndərəmişdi. Tifon Geya və Tartarın oğlu idi və qurşaqdan yuxarı insan, aşağısı isə müxtəlif ilanlardan təşkil olunmuşdur.
Cry Baby (albom)
Cry Baby — amerikalı müğənni və bəstəkar Melani Martinesin debüt studiya albomu. Atlantic Records tərəfindən 14 avqust 2015-ci ildə rəqəmsal yükləmə, CD, vinil və audio kaset formatında buraxılmışdır. Albom üç sinqlin buraxılması ilə dəstəkləndi. Albomun buraxılışından əvvəl iki sinql var idi: əsas sinql "Pity Party" 2 iyun 2015-ci ildə, ikinci sinql "Soap" isə 10 iyul 2015-ci ildə buraxıldı. Albomun üçüncü və sonuncu sinqlı" Sippy Cup" 31 iyul 2015-ci ildə buraxıldı. Cry Baby vizual konseptual albomdur. Musiqi baxımından, Cry Baby ilk növbədə alternativ pop, elektropop və indi pop elementlərini özündə birləşdirir və ilk buraxılışında tənqidçilər tərəfindən müsbət rəylərlə qarşılandı. 2021-ci ildə albom 2 milyon albom ekvivalenti (satış, oxutma və trek satışı) qazandıqdan sonra ikiqat platin sertifikatına layiq görüldü.
İstehsal
Martinesin 2013-cü ildə tamamən tamamlanmış mini albomu var idi, o, The Voice-dan kənarlaşdırıldıqdan dərhal sonra yazmağa başlamışdı və onu yayımlamağa hazır idi. Ancaq 2013-cü ilin sentyabrında "Dollhouse" mahnısını yaratdıqdan sonra o, qeyd olunan mini albomu buraxmamaq qərarına gəldi. O, 2013-cü ildəki mini albomim səsindən fərqlənən debüt albomunu konseptuallaşdırmağa başladı. Martines 2014-cü ilin may ayında Dollhouse mini albomunu buraxdı və həmin yay albomunun oktyabrda çıxacağına ümid etdiyini bildirdi. Oktyabr ayı gələndə Martinrs "Carousel" klipini yayımladı və albomunun buraxılış tarixini təxirə saldı və onun yazda çıxacağına ümid etdiyini bildirdi. Həmin yaz, Kinetics & One Love Martinesin albomu üçün bütün vokalların bitdiyini elan etdi və Martines albomunun Cry Baby adlanacağını rəsmən elan etdi. Martines bəzi treklərin adlarını göstərməyə başladı. İlk sinql "Pity Party" idi və 27 may 2015-ci ildə təsdiqləndi. Musiqi videosu mayın 29-da təsadüfən Martines tərəfindən sızdırıldı, lakin o, daha sonra tvitində onu görən pərəstişkarları üçün sevindiyini, həyəcanlandığını və İyunun 1-də canlı yayımı zamanı "daha çox şey" çıxacağına söz verdi. Klip canlı yayımın edildiyi gün rəsmi olaraq buraxıldı. Canlı yayım zamanı Martines Cry Baby-nin buraxılış gününün avqustda olacağını açıqladı. İkinci sinql, "Soap" iyunun sonunda təsdiqləndi və iyulun 10-da yayımlanmasına az qalmış elan edildi. Bir çəkilişli musiqi videosu elə həmin gün çıxdı.
İyulun 16-da albomun təsviri və buraxılış tarixi Amazonda sızdırıldı, baxmayaraq ki, buraxılış tarixi yalan idi. İyulun 17-də albomun təsviri rəsmi olaraq açıqlandı və məhsul paketləri Martinesin saytında, rəqəmsal ön sifariş isə iyulun 24-də təqdim olundu. Trek siyahısı ilkin sifarişlə 24-də rəsmi olaraq açıqlandı. İyulun 27-dən başlayaraq, Martines Instagram səhifəsində hər mahnının bir parçasını (delüks buraxılışda olanlardan başqa) yayımladı. İyulun 28-də Martines "Sippy Cup"-in qısa fraqmentini yayımladı. Spin jurnalı videonun premyerasını etdi və bir gün sonra "Sippy Cup" çıxdı. Albom avqustun 14-də buraxıldı. CD hekayələr kitabı kimi qablaşdırıldı, sonradan daşqaş qutu CD-ləri də var idi. Gələcəkdə həm şəkil diski, həm də standart qara vinil buraxıldı. Ardınca sarı, mavi və çəhrayı rənglərdə olan kasetlər buraxıldı. Daha az buraxılışı olan yaşıl kaset də var idi.
Konsepsiya
Albom, Cry Baby adlı bir personajdan, Martinesin çox kiçik bir uşaq ikən (xüsusilə təhsilə başlamazdan əvvəl) fantaziya versiyası və onun həssas və qarışıq tərəfinin təmsilindən bəhs edir. Martines Cry Baby-ni "böyük şeyləri yaşayan uşaq" kimi təsvir etdi. O bildirir ki, Cry Baby-nin başına gələnlərin çoxu, Cry Baby-nin qaçırılaraq onu qaçıran şəxsi öldürdüyü hissədən başqa, öz həyatında baş verən hadisələrin bəzəkli versiyalarıdır. Treklistindəki hər bir mahnının uşaqlıqla bağlı adı var və uşaqlıqla əlaqəli metaforaları ehtiva edir, dinləyiciyə ötürülən daha dərin mesajlar isə daha çox böyüklər mövzusunu və problemlərini daşıyır. Məsələn, "Cry Baby" mahnlsı öz emosiyalarını açıq şəkildə nümayiş etdirdiyi üçün sataşılan (əsl körpədən fərqli olaraq) birinə aiddir və "Training Wheels" mahnısı əslində münasibəti növbəti səviyyəyə qaldırmaq haqqındadır. Öncədən sifariş paketində mövcud olan hekayə kitabında qafiyələr və Martinesin özü tərəfindən yazılmış alboma əsaslanan illüstrasiyalar mövcuddur.
Buraxılış
Albom 14 avqust 2015-ci ildə Atlantic Records tərəfindən rəqəmsal yükləmə, CD, vinil və audio kaset formatında buraxılmışdır. Vinil və CD-də xüsusi qablaşdırma yer alır, Chloe Tersigni tərəfindən edilmiş illüstrasiyalar, albomu izah edən hekayə kitabı yerləşdirilib. Cry Baby ilk həftəsində 41.000 ədəd satılaraq Billboard 200-də 6-cı yeri tutdu; o, həmçinin Alternativ Albomlar Qrafikinin zirvəsində debüt etdi. 2 avqust 2016-cı ildə albomun 263.050 nüsxə satıldığı açıqlandı. 24 fevral 2017-ci ildə albom ABŞ-da 1.000.000 nüsxə satılaraq Platin sertifikata layiq görüldü.
Sinqllar
"Soap" ikinci sinql olaraq işıq üzü gördü. 10 iyul 2015-ci ildə klipi ilə birlikdə buraxıldı. RIAA tərəfindən Qızıl sertifikata layiq görüldü. 2017-ci ilin sonuna kimi, "Soap" TikTok tətbiqində (əvvəllər Musical.ly kimi tanınır ) onlayn trend mahnıya çevrildi və "Soap Challenge" kimi tanındı.
"Sippy Cup" üçüncü sinql olaraq 31 iyul 2015-ci ildə klipi ilə birlikdə buraxıldı. Bu, onun 2014-cü ildə çəkdiyi "Dollhouse" adlı mahnısının klipinin daha qaranlıq davamı idi.
Digər mahnılar
Martines müsahibəsində albomun bütün parçaları üçün kliplər çəkəcəyini bildmişdir. "Training Wheels" mahnısının klipi 18 Noyabr 2015-ci ildə "Soap"-ın yeni klipi ilə birlikdə buraxıldı. "Alphabet Boy" mahnısının video klipi 2016-cı il iyunun 2-də yayımlandı. "Tag, You're It" və "Milk and Cookies" üçün ikiqat bədii klip 23 avqust 2016-cı ildə yayımlandı. "Pacify Her" mahnısının klipi 15 noyabr 2016, "Mrs. Potato Head" 1 dekabr 2016 və "Mad Hatter" 23 sentyabr 2017-ci ildə yayımlanaraq Cry Baby vizual hekayəsini yekunlaşdırdı.
2020-ci ilin aprel ayında Martinesin albomun delüks treklərindən biri olan "Play Date" mahnısı Spotify-da "Viral 50" mahnılarına çatdı və daha sonra hit-paradlarda yüksəldi. Bu, TikTok-da populyar bir tendensiya ilə nəticələndi, burada istifadəçilər fonda mahnı oxuyarkən bir məşhurun ​​videosunu montaj edirdilər. Martines Instagram-da mahnının uğurunu "ən yaxşı ad günü hədiyyəsi" olaraq qeyd etdi. 1 may 2020-ci ildə mahnı RIAA tərəfindən Qızıl sertifikat aldı və 8 dekabr 2020-ci il tarixindən etibarən mahnı Platin sertifikatına layiq görüldü. Martines 8 may 2020-ci ildə Idolator ilə müsahibədə mahnıya evdə klip çəkdirmək planlarını olduğunu açıqladı. "Play Date" mahnısının video klipi 27 may 2020-ci ildə buraxıldı.
Tənqçilərin rəyi
Cry Baby musiqi tənqidçilərindən müsbət rəylər qazandı. ABC News-dən Alan Reybl alboma 5 ulduzdan 4,5 ulduz verərək, onu "dinlədikdən bir neçə gün sonra sizinlə qalacaq sarsıdıcı, təsir edici rekord" kimi təsvir etdi. Bu, passiv dinləmək üçün deyil. Bu, həm də inanılmayacaq qədər cəlbedici olan nadir pop rekordu və sənət zəfəridir."  AllMusic-dən Mett Kollar Martinesi Byork və Beyonse ilə müqayisə etdi və dedi ki, "onun mahnıları Lord və Lana Del Rey kimi müasirlərin yaradıcılığına çox uyğun gəlir" Under the Gun Review-dən Emma Quido alboma 10 üzərindən 9,5 bal verdi və albomu "cinləri və vəsvəsələri ilə mübarizə aparan Martinesin qorxuducu alter eqosu ilə səyahət" adlandırdı, mahnı yazma üsullarını "ifadəli, ehtiraslı və heyrətamiz dərəcədə yaradıcı" və "dünyanın eşitmək üçün gözlədiyi indie-pop musiqisi" adlandırdı.
Spin jurnalı albomu "2015-ci ilin 25 ən yaxşı pop albomu" siyahısında 22-ci yerə layiq görüb.
Borobudur
Borobudur — İndoneziyada, Mərkəzi Yavada yerəşən, 9-cu əsrə aid Mahayana Buddist məbədi. Borubodur dünyanın ən geniş buddist məbədi hesab olunur. Məbəd, 6-sı kvadrat və 3-ü dairə şəkilli olmaqla 9 pillədən ibarətdir və baş hissəsi mərkəzi gümbəz ilə sonlanır. Burada ümumilikdə 2,672 relyef panelləri və 504 Budda heykəlləri vardır. Mərkəzi günbəz 72 Budda heykəli ilə əhatə olunmuşdur hansı ki, perforasiya olunmuş (deşikli) stupalarda yerləşdirilib.
9-cu əsrdə, Sailendra sülaləsi dövründə tikilmiş Borobudur məbədi, İndoneziyanın yerli ibadət ənənələrini və Buddizm konsepti olan Nirvanaya çatmağı təmsil edir. Məbəddə Gupta incəsənətinin nümunələri, Hindistanın həmin regiona olan təsirini göstərsə də, orada olan yerli İndoneziya mədəniyyət və memarlıq elementlərinin yetəri qədər istifadəsi, məbədin xüsusi İndoneziya mədəniyyət və memarlığını təmsil etdiyini göstərir. Borobudur məbədi, Buddaya həsr olunmuş türbə və Buddistərin ziyarətgahıdır. Burada ziyarət, məbədin təməl pilləsindən başlayır və abidənin ətrafından dolanaraq yuxarı doğru üç mərhələli Buddist kosmologiyasını izləyir։ Kāmadhātu (arzular dünyası), Rupadhatu (formalar dünyası), Arupadhatu (qeyri-formal dünya). Məbəd, ziyarətçilərə geniş pilləkan və 1460 ədəd relyef panellərlə bəzədilmiş dəhliz sistemi ilə rəhbərlik edir. Borobudur, dünyanın ən geniş və tam ansambl şəklində olan Budda relyeflərinə sahibdir.
Sübutlar göstərir ki, Borobudur 9-cu əsrdə tikilmiş, lakin sonradan Yavada Hindu krallıqlarının düşməsi və Yavalıların İslam dinini qəbul etməsindən sonra tərk edilmişdir. Dünya miqyasında Borobudur məbədinin mövcudluğu ilk dəfə Stemford Rafflz tərəfindən, sonradan isə yerli indoneziya əhalisinin Britaniya müstəmləkəçilərinə məbədin yerləşdiyi yer haqqında verdiyi məlumatla qeydə alınmışdır. Bu dövrdən sonra məbəd bir neçə bərpa işləri ilə qorunmuşdur. Ən böyük bərpa layihəsi isə 1975 və 1982-ci illər arasında, İndoneziya hökuməti və UNESCO tərəfindən aparılmışdır və məbədin UNESCO Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına salınması ilə nəticələnmişdir.
Maliyyə sabitliyi
Maliyyə sabitliyi — şirkətin daimi ödəmə qabiliyyətinə zəmanət verən hesablarının vəziyyəti.
Borobudur
Borubodur dünyanın ən geniş Buddist məbədi hesab olunur və Cənub-Şərqi Asiyada yerləşən Baqan (Myanmar), Anqkor Vat (Kamboca) kimi böyük tarixi əhəmiyyətli abidələrlə bir sırada yer alır. Borobudur buddist zəvvarlarının populyar ziyarətgahı sayılır və burada İndoneziyalı buddistlər Vesak gününü qeyd edirlər.
Maliyyə sabitliyi
Əsas vəsaitlərə və ya inventarlara kapital qoyuluşlarını ödəmək üçün vəsait mənbələrində dəyişikliklərin məhdudlaşdırıcı sərhədlərini bilmək müəssisənin maliyyə vəziyyətinin yaxşılaşmasına səbəb olan təsərrüfat əməliyyatlarının belə sahələrini formalaşdırmağa, onun dayanıqlığını artırmağa imkan verir.
Borobudur
Etimologiyası
thumb|480px|left|Candi Borobudurun Şimal-Qərb tərəfindən görünüşü. Məbəd Karangtengah və Tri Tepusan kitabələrində qeyd olunmuşdur. İndoneziya dilində qədim məbədlər candi adlanır; dolayısı ilə yerli əhali Borobudur məbədi əvəzinə Candi Borobudur ifadəsinə üstünlük verirlər. Candi ifadəsi qədim strukturları, məsələn, darvazaları və hamamları təsvir edir. Lakin Borobudur adının mənşəyi hələ də aydın deyil, həmçinin ən qədim İndoneziya məbədlərinin orijinal adları da bilinmir. Borobudur adı ilk dəfə Rafflzın "Yava Tarixi" kitabında yazılmışdır. Raffles Borobudur adlanan bir abidə haqqında yazıb, lakin bu adı təsdiq edən köhnə sənədlər yoxdur. Yeganə olaraq bu məbəd, 1365-ci ildə, Majapahit İmperiyası dövründə, Buddist alim Mpu Prapanca tərəfindən yazılan qədim Yava əlyazması Nagarakretagamada, Budur şəklində, müqəddəs Buddist ziyarətgahı olaraq ifadə olunub.
Əsasən məbədlərə yaxınlıqdakı kənd adı verilir. Əgər Yava dili konvensiyaları tətbiq edilsəydi, o zaman məbədə yaxınlıqdakı Boro kəndinin adı qoyulardı və abidə "BudurBoro" adlandırılardı. Rafflz düşünürdü ki, Budur sözü, müasir Yava sözü olan Buddaya ("qədim" — yəni "qədim Boro") uyğun ola bilər. O həmçinin, adın mənşəyinin Boro olduğu, mənasının isə "əzəmətli" və ya "şərəfli", Budur sözünün isə Budda ilə uyğun olduğu təklifini irəli sürmüşdür. Lakin digər bir arxeoloq isə Budur sözünün Yava dilində mənası "dağ" olan bhudhara ifadəsindən gəldiyini irəli sürür.
Maliyyə sabitliyi
Müəssisənin maliyyə sabitliyi əmsalları maliyyə baxımından müəssisənin vəziyyətini aydın şəkildə nümayiş etdirir.
Borobudur
Etimologiyası
thumb|380px|right|Borobudurda dairəvi platformalar üzərində yerləşən stupalar
Hollandiyalı arxeoloq Bernet Kempers tərəfindən irəli sürülmüş digər mümkün etimologiya isə Borobudurun Sanskritcədə Vihara Buddha Uhr kimi yazılmış Biara Beduhur ifadəsinin pozulmuş sadə yerli Yava tələffüzü olduğunu önə çəkir. Ehtimal var ki, Buddha-Uhr termini "Buddalar şəhəri" mənasını verir, başqa bir ehtimal da, Beduhur ifadəsinin qədim Yava köklü, indiki dövrdə də Bali lüğətində yer alan və "Yüksək yer" (təpə) mənasını daşıyan "dhuhur" və ya "luhur" (yüksək) sözlərindən gəldiyini irəli sürür. Bu da onu göstərir ki, Borobudur yüksək yerdə və ya təpədə yerləşən Buddanın monastrı (Vihara) deməkdir.
Temanqunqda tapılan iki kitabədə qeyd olunan, müqəddəs Buddist məbədinin tikintisi və açılış mərasimi, Borobudura istinad olunduğu güman olunur. 824-cü ilə aid Karanqtenqah kiabəsində, Pramodhavardaninin qızı Samaratunqanın, Jinalay adlı (dünyəvi arzuları fəth edən və aydınlananlar səltənəti) müqəddəs tikilinin açılış mərasimini reallaşdırması qeyd olunmuşdur. 842-ci ilə aid olan Tri Tepusan kitabəsində, Çrī Kahulunnan (Pramodhawardhani) tərəfindən hədiyyə edilən, Kamūlānın baxım və maliyyə işlərini təmin etmək üçün nəzərdə tutulan (vergidən azad) torpaqlar Bhūmisambhāra adlandırılıb. Kamūlān sözü mula sözündən əmələ gəlmişdir və mənası "Mənşə yeri" olub, güman edilir ki, Sailendra sülaləsinin əcdadları şərəfinə ucaldılmışdır. Kasparisin təklifinə görə isə, Borobudur sözünün etimologiyası Sanskritcə mənası "Boddhisattvanin kəramətlərinin birləşdiyi on mərhələli dağ" olan Bhūmi Sambhāra Bhudhāra ifadəsinə dayanır.
Maliyyə sabitliyi
Müstəqillik əmsalı (muxtariyyət)
Maliyyə müstəqilliyi əmsalı təşkilatın kapitalla əhatə olunan aktivlərinin payını göstərir (öz formalaşma mənbələri ilə təmin edilir). Aktivlərin qalan hissəsi borc vəsaitləri hesabına ödənilir.
İnvestorlar və kredit verən banklar bu nisbətin dəyərinə diqqət yetirirlər. Əmsalın dəyəri nə qədər yüksək olarsa, təşkilatın öz hesabına borclarını qaytara bilmə ehtimalı bir o qədər yüksəkdir. Göstərici nə qədər yüksək olarsa, müəssisə bir o qədər müstəqildir.
Borobudur
Üç məbəd
thumb|right|300px|Dağlarla əhatələnmiş Borobudur və əkiz vulkanlar; Merbabu və Merapi. Borobudur Yogyakartanın təxminən 40 km şimal-qərbində və Surakartanın 86 km qərbində, iki əkiz vulkan, Sundoro-Sumbing və Merbabu-Merapi və iki çay, Progo və Elo arasında yüksək bir sahədə yerləşir. Yerli mifinə görə, Kedu düzənliyi kimi tanınan ərazi kənd təsərrüfatının məhsuldarlığı səbəbindən Yavalılar üçün "müqəddəs" bir yer hesab olunur və "Yava bağı" adlandırılır. 20-ci əsrin əvvəllərində bərpa zamanı, bölgədə Borobudur, Pavon və Mendut olmaqla üç buddist məbədi düz bir xətt boyunca yerləşdirildiyi aşkar edilmişdir. Dəqiq ritual prosesi məlum olmasa da, bölgədə üç məbəd arasında ritual əlaqə olduğu bilinir.
Maliyyə sabitliyi
Likvidlik və ödəmə qabiliyyəti
Likvidlik və ödəmə qabiliyyəti maliyyə sabitliyinin meyarlarındandır. Bu göstəriciləri hesablamaq üçün iki əsas üsuldan istifadə olunur:
Borobudur
Qədim göl hipotezi
Ətrafdakı gölün mövcudluğu haqqında fərziyyə, 20-ci əsrdə arxeoloqlar arasında sıx müzakirə mövzusu idi. Yerin düz səthində tikilən məbədlərdən fərqli olaraq, Borobudur, dəniz səviyyəsindən 265 metr yüksəklikdə və qurudulmuş qədim gölün səthindən 15 metr yüksəklikdə yerləşən qayalıqdan ibarət bir təpədə tikilmişdir. İddia edilirdi ki, Borobudur göl kənarında və ya ətrafı göl ilə əhatələnmiş təpədə tikilmişdir.
Maliyyə sabitliyi
Borclunun ödəmə qabiliyyətini xarakterizə edən əmsallar
Borclunun iş fəaliyyətini xarakterizə edən əmsallar:
Borobudur
Nyuvinkampın təklifi
thumb|left|300px|Borobudur, Pawon və Mendut məbədlərinin düz xətt üzrə yerləşgəsi. Ehtimallara görə, qədim göl Borobudurdan Cənub və ya Cənub-Şərqdə, həmçinin Progo və Elo çaylarının kəsişməsində yerləşən Mendut məbədindən isə Cənubda yerləşib.
1931-ci ildə Hollandiyalı sənətçi, Hindu və Buddist memarlığının alimi W. O. J. Nyuvinkamp, ​​Kedu düzənliyinin bir zamanlar göl olduğu və Borobudur məbədinin isə göldə üzən bir lotus çiçəyini təmsil etdiyi hipotezini irəli sürdü. Demək olar ki, Buddizm sənət əsərininin çoxunda yer alan Lotus çiçəyi, Budda heykəlləri üçün taxt və stupaların təməl element kimi istifadə olunur. Ümumiyətlə Borobudurun memarlıq stili Lotus çiçəyini təsvir edir və məbəddə yerləşən Budda təsvir və heykəlləri, əksərən Mahayana Buddizm (Şərqi Asiyada geniş yayılmış bir Buddizm məktəbi) mətnlərində yer alan Lotus Sutranın (Hinduizm, Buddizm və Caynizmdə yer alan aforizmlərdən ibarət qədim əlyazmalar) rəmzi hesab olunur. Məbədin yuxarı hissəsində olan üç dairəvi platforma isə Lotus çiçəyinin ləçəkləri hesab olunur.
Nyuvinkampın təklifinə görə, Borobudur ətrafında göllərin də daxil olduğu landşaft və məbədlər, hansı ki, göllər ətrafında çiçəklər və həndəsi formalara uyğun planlı kompleks şəklində düzülmüş, həmçinin kərpic döşəməli yollarla bu məbədlər bir-biri ilə əlaqələnmişdir. Lakin daha sonra bu göllər və yollar, ərazinin Şərqində, yaxınlıqda yerləşən Merapi vulkanının çoxsaylı püskürməsindən sonra, vulkanik küllərlə dolmuşdur.
Ancaq Nyuvinkampın nəzəriyyəsi, bir çox arxeoloqlar tərəfindən etirazla qarşılandı. Buna misal olaraq, yazıçı Jak Dumarçay və İndoneziyalı arxeoloq Soekmono, Borobudur ətrafında təbii mühitin quru torpaq olduğu qənaətində idilər. Bu mövzu mübahisəli qalsa da, son geoloji tapıntılar Nyuvinkampın irəli sürdüyü təklifi dəstəkləyir.
Palinoloji araşdırma və gemorfoloji analiz
thumb|right|480px|Borobudurun ətrafında alçaq düzlüklərdə bir zamanlar var olan gölün ərazisi
Jak Dumarçay, professor Tanikayimoni ilə birlikdə 1974-cü ildə torpaq nümunələrini və 1977-ci ildə təpədə qazılmış xəndəklərdən, eləcə də ovadan əldə etdikləri nümunələri dərhal cənuba götürdülər. Bu nümunələr daha sonra Borobudur məbədinin inşaatı dövründə ətrafda yetişən bitki növünü müəyyən etmək üçün polen və spor tərkibləri professor Tanikayimoni tərəfindən araşdırıldı. Lakin göl, gölməçə və ya bataqlıq kimi su mühitində böyüyən hər hansı bir bitki örtüyünün xarakterik xüsusiyyətlərinə malik hər hansı polen və ya spor nümunələrini aşkar edə bilmədilər. Belə nəticəyə gəlinmişdir ki, abidənin inşaatı dövründə ətraf ərazilər, indi də var olan kənd təsərrüfatı torpaqları və palma ağacları ilə əhatə olunmuşdur. 1985–86-cı illərdə, Sezar Vut və geomorfolog Dr. J. J. Nossin, Borobudur gölü hipotezini yenidən nəzərdən keçirərək Borobudur ətrafında gölün bir zamanlar var olub amma sonradan qeyb olduğunu və həmçinin müqəddəs ibadətgah kimi istifadə edildiyini təsdiqlədi.
Bu tapıntılar (A New Perspective on Some Old Questions Pertaining to Borobudur) 2005-ci ildə UNESCO-nun "Borobudurun bərpası" adlı nəşrində çap olunmuşdur.
Geoloji tapıntılar
2000-ci illərdə geoloqlar Nyuvinkampın fikrini dəstəkləyərək ərazi yaxınlığında olan gil çöküntülərinə diqqət yönəltdilər. 2000-ci ildə aparılan, Nyuvinkampın nəzəriyyəsini təsdiqləyən stratiqrafiya, çöküntü və polen nümunələri ilə bağlı bir araşdırma, Borobudur yaxınlığında bir paleolak mühitinin mövcudluğunu dəstəkləyir.
Göl sahəsi zamanla dalğalanır və araşdırma da Borobudurun 13 və 14-cü əsrlərdə göl sahili yaxınlığında olduğunu sübut edir. Çay axınları və vulkanik fəaliyyətlər göl də daxil olmaqla ətrafdakı landşaftı formalaşdırır. İndoneziyanın ən aktiv vulkanlarından biri olan Mount Merapi, Pleistosendən bəri çox aktiv olmuşdur.
Nəticə
Mümkün nəzəriyyəyə görə, Kedu ovasının aşağı hissəsi, Borobudur ətrafı ərazilərdə 13–14-cü əsrlərə qədər təbii şəkildə əmələ gələn dayaz göl olduğu güman olunurdu. Bu uzanan gölün ən yaxın hissəsi Borobudurdan təxminən 500 metr Cənubda, Cənub-Şərqə tərəf axıb Progo çayına qoşulan kiçik çay boyunca yerləşirdi. Göl, vadinin aşağı əraziləri olan, məbəddən Cənub və Cənub-Şərqdə yerləşib, Şərq, Qərb və Şimal tərflər isə quru torpaq olaraq, bugün də olduğu kimi, düyü çəltikləri, meyvə və palma ağacları üçün əkin ərazisi olduğu güman olunur. Proqo və Elo çaylarının birləşməsində, Mendut məbədindən bir neçə yüz metr Cənubda və Pavon məbədindən Şimalda Progo çayı boyunca başqa göllərin də varlığı ehtimal olunur. Bu göllər 13–14-cü əsrlərə qədər mövcud olmuşdur, sonradan Merapi vulkanının aktiv fəaliyyəti nəticəsində təbii bariyer çökmüş və sonda gölləri qurutmuşdur.
Tikinti işləri
thumb|300px|right|G. B. Hooijer (1916–1919) tərəfindən çəkilmiş rəsm. Borubodur məbədinin populyar dövrünün yenidən canlandırılması. Borobudurun nə məqsədlə inşa olunduğu hələ də məlum deyil. Məbədin tikinti müddəti, onun gizli ayaq hissəsində yerləşən relyeflər və 8–9-cu əsrlərə aid kral nizamnamələrində yer alan yazılar ilə təxmin edilmişdir. Ehtimal ki, Borobudur, təxminən 800-cü illərdə qurulmuşdur. Bu dövr, Sailendra sülaləsinin Mərkəzi Yavada, Mataram krallığı üzərində hökmranlıq etdi 760–830-cu illəri əhatə edir. Bu dövrdə Sailendra sülaləsinin gücü təkcə Srivijaya İmperiyasını deyil, həmçinin Cənubi Tayland, Filippində Hindistan krallıqları, Şimali Malaya (Kedah, həmçinin Hind əlyazmalarında qədim Hindistan şəhəri Kadaram kimi tanınır) və Kambocada Xmer İmperiyasını əhatə edirdi. Güman olunur ki, 75 ilə başa gələn tikinti işləri, 825-ci ildə Samaratunqanın hakimiyyəti dövründə tamamlanmışdır.
Həmin dövrdə Hindu və Buddist hökmdarlar haqqında qeyri-müəyyən məlumatlar var. Sailendra sülaləsi qatı Budizmin izləyiciləri kimi tanınıblar, lakin Sojomertoda tapılan daş yazıları onların Hindu olduqları ehtimalını da irəli sürür. Bu müddət ərzində Kedu Ovası ətrafındaki düzənliklərdə və dağlarda bir çox Hindu və Buddist məbədləri inşa edilmişdir. Borobudur da daxil olmaqla Buddist məbədləri, Hindu Shiva məbədi olan Prambananın da tərkibində olduğu dövrdə tikilib. 732-ci ildə Şaivizm kralı Sanjaya, Borobudurun 10 km Şərqində Vukir təpəsində ibadətgah kimi istifadəyə veriləcək Shivalinga (Şiva-Linqam) məbədini tikdirmişdir.
Borobudur da daxil olmaqla Buddist ibadətgahlarının inşaası o zaman üçün mümkün idi, çünki kral Sanjayanın davamçısı Rakayi Pananqkaran Buddizm izləyicilərinə bu məbədləri tikdirmək üçün üçün icazə vermişdir. Öz hörmətini göstərmək üçün, kral Pananqkaran 778-ci il tarixli Kalasan Nizamnaməsində yazıldığı kimi Kalasan kəndini Buddist cəmiyyətinə verdi. Bu, bəzi arxeoloqların bir Hindu kralının Buddist məbədinin ərsəyə gəlməsinə himayədarlıq etməsi kimi davranışı, Yavada dinlərlə əlaqədar heç vaxt ciddi münaqişə olmadığı qənaətinə gəlməsinə səbəb oldu; ya da bir Buddist kralının da eyni şəkildə davranması. Lakin görünürdü ki, həmin dövrdə iki rəqib kral sülaləsi qarşı-qarşıya idi; Buddist Sailendra və Şaivizm ardıcılları olan Sanjaya sülaləsi. Bu rəqabət, 856-cı ildə Ratubaka ovasında baş verən döyüşdə, Sanjaya sülaləsinin qələbəsi ilə nəticələnmişdir. Bənzər qarışıqlıq da, Prambanan kompleksindəki Lara Jonqranq məbədinə aiddir, hansı ki, qələbə çalmış kral Rakayi Pikatan tərəfindən, Borobudura cavab olaraq ucaltdığı ehtimal olunur. Lakin digər bir versiyada isə, Sailendra sülaləsinin sülhməramlı davranışı əsasında Lara Jonqranq məbədinin mövcudluğu irəli sürülür.
Tərk edilməsi
thumb|left|240px|1914-cü ildə ingilis dilinə tərcümə olunmuş "Yava, Sumatra və Niderland-Ost Hindidə yerləşən digər adalar" adlı kitabdan olan fotoşəkil. Borobudur əsrlər boyu vulkanik kül və böyüyən cəngəllik altında gizlənmişdir. Onun tərk edilməsi sirr olaraq qalır. Abidənin aktiv istifadəsi və Buddist zəvvarların ayin keçirməsinin dayandığı zaman məlum deyil. 928–1006-cı illər bir arasında sıra vulkan püskürmələrinin ardından kral Mpu Sindok, Medang Krallığının paytaxtını Şərqi Yava bölgəsinə köçürmüşdür; bu hadisənin Borobudurun tərk edilməsinə səbəb olduğu dəqiq bilinməsə də, bəzi mənbələrdə məbədin tərk edilməsi dövrü ilə uzlaşdığı qeyd edilir. İndoneziyalı arxeoloq və tarixşünas Soekmono (1976) həmçinin əhalinin 15-ci əsrdə İslamı qəbul edərkən məbədlərin tərk edilib və dağıldığına dair məşhur inancı da qeyd edir.
Abidə tamamilə unudulmamışdır, baxmayaraq ki, xalqın içində yaranan hekayələr, onu keçmiş izzətindən pis uğurlar ilə əlaqəli daha çox batil inanclara səbəb olan məbədə çevirmişdir. 18-ci əsrə aid iki qədim Yava salnaməsində (babad) abidənin uğursuzluq gətirdiyi qeyd olunur. Babad Tanah Yavi (və ya Yava tarixi) yazılarına görə, abidə 1709-cu ildə Mataram kralı I Pakubuvonoya qarşı çıxan bir üsyan olan Mas Dana üçün ölümcül bir faktor idi. Hansı ki, "Redi Borobudur" təpəsi mühasirəyə alındı ​​və üsyançılar məğlub oldu və kralın göstərişi ilə ölümə məhkum edildi. Babad Mataram (və ya Mataram Krallığının tarixi) yazılarında, 1757-ci ildə Yogyakarta Sultanlığının şahzadəsi, Şahzadə Monkonaqoronun başına gələn bədbəxtliyin, Borobudur məbədi ilə bağlılığı qeyd olunmuşdur. Abidəyə ziyarətə qarşı olan qadağaya baxmayaraq, o, məbəddəki stupaların birindən Budda heykəlini özü ilə götürmüşdür. Lakin sarayına qayıtdıqdan bir gün sonra xəstələnir və ölür.
Yenidən kəşfi
upright|thumb|Borobudurun əsəs stupası 19-cu əsrin ortası, əsas stupanın üzərində quraşdırılmış taxtadan göyərtə. left|thumb|200px|Məbədin "Gizli ayaq" (təməl) hissəsində yerləşən 147 nömrəli relyefin fotoşəkili. 1890–1891-ci illər.
Ələ keçirildikdən sonra, Yava 1811–1816-cı illər arasında İngilis idarəsi altında girdi. Təyin olunmuş qubernator General-leytenant Tomas Stamford Rafflz, Yava tarixinə böyük maraq göstərirdi. O, Yava antik əşyalarını toplayır və adada səyahət zamanı yerli əhali ilə əlaqə qururdu. 1814-cü ildə Semaranqda bir yoxlama turunda, ona Bumiseqoro kəndi yaxınlığında, dərin cəngəlliyin içində yerləşən bir abidə haqqında məlumat verildi. O ərazini görməyə imkan tapmasa da, digər antik araşdırmalar ilə birgə 1806–07-ci illərdə Sewu kompleksini aşkar edən və araşdıran Hollandiyalı mühəndis Hermann Korneliyusu göndərdi. İki ay ərzində Korneliyus və onun 200 nəfər işçisi ağacları kəsib, bitki örtüyünü yandırdılar və abidəni aşkara çıxarmaq üçün torpağı qazdılar. Dağılma təhlükəsi ucbatından, bütün qalereyaları aşkara çıxara bilmədi. O butun tapdıqlarını və həmçinin müxtəif relyef rəsmlərini Rafflza bildirdi. Halbuki, Rafflz yalnız bir neçə cümlədə Korneliyusun və onun adamlarının kəşfi və ağır işindən bəhs etmişdir. Ancaq Borobudurun kəşfi və onun dünya miqyasında tanıdan insan kimi Rafflz tarixə düşmüşdür.
Kedu bölgəsində yerləşən holland müstəmləkə sakini Kristian Lodevijk Hartmann, Korneliyusun işini davam etdirdi və 1835-ci ildə bütün kompleks nəhayət ortaya çıxdı. Onun Borobudura olan marağı vəzifə borcundan daha çox şəxsi maraq idi. Hartmann, gördüyü işlər barədə heç bir məlumat yazmırdı. Xüsusilə də, əsas stupada Buddanın böyük heykəlini tapdığına dair iddia edilən bir hadisə barədə heç bir məlumat yazmamışdır. 1842-ci ildə Hartmann əsas stupanı araşdırır, tapdığı şey isə naməlumdur və əsas stupa boş qalır.
left|thumb|200px|Borobudurda yerləşən stupalar və heykəllərin sxemini əks etdirən 7 nömrəli litoqrafiya, ümumilikdə 355 litoqrafiya mövcuddur
Daha sonra Niderland Ost-Hindi şirkəti məbədi araşdıran və yüzlərlə relyefin eskizini hazırlayan Hollandiyalı mühəndis Frans Karel Uilseni vəzifəyə təyin etmişdir. Həmçinin Yan Frederik Gerrit Brumund da 1859-cu ildə tamamlanan abidənin ətraflı öyrənilməsi üçün vəzifəyə təyin olunmuşdur. Şirkət, Brumundun araştırmaları və Uilsenin təsvirləri əsasında bir araşdırma məqaləsi dərc etdirməyi planlaşdırdı, lakin Brumund əməkdaşlıqdan imtina etdi. Şirkət daha sonra Brumund və Wilsenə aid mənbələr əsasında monoqrafiya tərtib edən başqa bir alim, Konradus Limansı vəzifəyə təyin etmişdir. 1873-cü ildə Borobudurla bağlı ətraflı tədqiqatın ilk monoqrafiyası nəşr olundu və bir il sonra Fransız dili tərcüməsi yayıldı. Məbədin ilk fotoşəkili 1872-ci ildə Holland-Flamand qravüraçı, Isidor van Kinsbergen tərəfindən çəkilmişdir.
Ərazinin tədqiqatı artıq daha yavaş inkişaf edirdi və bir müddət ərzində məbəd, "xatirə ovçuları" və oğrular üçün qiymətli suvenir və gəlir mənbəyi kimi xidmət etmişdir. 1882-ci ildə mədəniyyət əsərləri üzrə baş müfəttiş, Borobudurun həmin dövrdəki vəziyyətini nəzərə alaraq, abidədə yerləşən bütün relyeflərin muzeylərə köçürülməsini təklif etmişdir. Nəticədə hökumət, ərazinin ətraflı tədqiqi və kompleksin faktiki vəziyyətini qiymətləndirmək üçün Bataviya (indiki Cakarta) İncəsənət və Elmlər Cəmiyyətinin arxeoloji kolleksiyasının kuratoru Uillem Pieter Qroyenevelti vəzifəyə təyin etdi. Onun hesabatına görə isə bu qorxuların əsassız olduğu və məbədin olduğu kimi qalması tövsiyə olundu.
Borobudur qiymətli suvenirlərin mənbəyi sayılırdı və məbəddə yerləşən heykəllərin bir qismi qənimət kimi götürülürdü, hətta bəziləri koloniya-hökumət razılığı ilə baş tuturdu. 1896-cı ildə Siam Kralı Çulalonqkornun Yavanı ziyarəti zamanı Borobudurdan icazə ilə götürdüyü səkkiz araba heykəli özü ilə aparır. Bunlara 30 ədəd relyef panellər, beş budda rəsmləri, iki aslan, bir gargoyle, pilləkanıar və qapılardan götürülmüş bir neçə kala motivləri və qəyyum heykəli (dvarapala). Hal hazırda bu əsərlərdən bəziləri, xüsusilə şirlər, dvarapala, kala, makara və nəhəng su kəmərləri Bangkok Milli Muzeyində Yava İncəsənəti zalında nümayiş etdirilir.
Rekonstruksiya işləri
thumb|right|Borobudur Teodor Van Erpin bərpa işlərindən sonra 1911-ci ildə. Bərpadan sonra əsas stupanın üzərində yerləşən chattranı aydın görmək olur (hal hazırda mövcud deyil).
1885-ci ildə Yogyakarta Arxeoloji Cəmiyyətinin sədri, Hollandiyalı mühəndis Yan Uillem İzerman, məbədin gizli ayaq hissəsini kəşf etdikdən sonra, Borobudur yenidən diqqəti cəlb etdi. Məbədin gizli ayaq hissəsində olan relyeflərin fotoşəkilləri 1890–1891-ci ildə hazırlanmışdır. Bu kəşf nəticəsində, Niderland Ost-Hind hökuməti məbəd üçün ciddi təhlükəsizlik tədbirlərinin görülməsi üzrə addımlar atdı. 1900-cü ildə hökumət abidəni qiymətləndirmək üçün üç məmurdan ibarət komissiya qrupu yaratdı: incəsənət tarixçisi Yan Lorens Andries Brandes, Hollandiyalı ordu mühəndisi Teador van Erp və İctimai İşlər Şöbəsindən olan tikinti mühəndisi Benjamin Uillem van de Kamer.
1902-ci ildə komissiya, layihənin üçqat planını hökumətə təqdim etdi. Birincisi, təhlükə yaradacaq küncləri sıfırlayıb, birləşmiş hissələrdə təhlükə yaradan daşları aradan götürərək, birinci pillədəki balustradaları gücləndirərək və bir neçə taxçaları, sütunlu girişləri, stupaları və əsas gümbəzi bərpa edərək təhlükəni aradan götürmək idi. İkincisi, daxili əraziləri hasarla ayırdiqdan sonra, müvafiq şəkildə təmir etmək və döşəmə və navalçaları bərpa etməklə drenaj sistemini yaxşılaşdırmaq idi. Üçüncü olaraq, bütün boş daşlar aradan qaldırılmalı, abidə ilk balustradalara qədər təmizlənməli, dağılmış daşlar aradaq qaldırılmalı və əsas gümbəz bərpa olunmalı idi. Bərpanın ümumi xərci 48,800 Niderland quildeni dəyərində təxmin edilirdi.
Bərpa işləri 1907–1911-ci illər ərzində, anastilos metodu ilə Teodor Van Erp tərəfindən idarə olundu. Bərpa müddətinin ilk yeddi ayı, itmiş Budda başlarını və daş panelləri tapmaq məqsədi ilə, məbədin ətrafının qazıntı işləri ilə keçdi. Van Erp, yuxarı üç dairəvi platformanı və stupaları söküb, yenidən qurmuşdur. Bu müddət ərzində Van Erp, abidəni yaxşılaşdırmaq üçün daha çox variantlar kəşf etdi. Onun əlavə oraq təqdim etdiyi təklif, bərpaya ayrılan büdcəyə əlavə dəyəri 34,600 Niderland quildeni olaraq təsdiqlənmişdir. İlk baxışdan Borobudur, bərpadan sonra qədim şöhrətinə qayıtmışdır. Van Erp incə dəqiqliklə, əsas stupanın üstündə yerləşən çattranı (Sanskritcə — çətir mənasını verir; Buddizm, Hinduizm və Jainizmdə yer alan simvoldur) bərpa etməklə özünü təsdiq etdi. Lakin, daha sonra chattrada istifadə edilən orjinal daşlar kifayət qədər olmadığı üçün zirvədəki elementi sökdü və chattranın orjinal dizaynı naməlum olaraq qaldı. Sökülmüş chattra hal hazırda Borobudurdan bir neçə yüz metr şimalda yerləşən Karmavibhanqa Muzeyində (Bororbudur muzeyi olaraq da tanınır) saxlanılır.
Büdcənin məhdud olmasına görə, bərpas işləri ilk növbədə məbədin təmizlənməsinə yönəlmiş və Van Erpin drenaj sistemindəki problemləri həll etməsinə imkan verməmişdir. On beş il içərisində qalereya divarları çökür, relyeflərdə isə yeni çatlar və aşınmalar əmələ gəlirdi. Van Erp, tərkibindən qələvi duzları və kalsium hidroksidin çıxarıldığı betondan istifadə etmişdir. Bu, bir sıra problemlərə səbəb olmuşdur, belə ki, təcili olaraq daha geniş bir bərpa işləri lazım idi.
thumb|upright|left|220px|1973-cü ildə bərpa zamanı məbədin drenaj sisteminin yaxşılaşdırılması üçün pvc boru və beton möhkəmləndirilməsi işləri
O zamandan bəri kiçik bərpa işləri həyata keçirilmişdi, lakin abidənin tam qorunması üçün kifayət deyildi. 1945-ci ildən 1949-cu ilə qədər, İkinci Dünya Müharibəsi və İndoneziya İstiqlal müharibəsi dövründə Borobudurun bərpa işləri dayandırılmışdı. Məbəd, daha çox hava və drenaj problemlərindən zərər çəkirdi. Bu, məbədin içərisində yerlə təmas edən özəyin genişlənməsinə və daş strukturunu itələyərək divarların əyilməsinə səbəb oldu. 1950-ci illərdən sonra Borobudurun bəzi hissələri çökmə təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qalmışdı. 1965-ci ildə İndoneziyadan UNESCO-ya Borobudur və digər abidələrdə hava və drenaj problemlərinin aradan qaldırılması yolları ilə bağlı məsləhətlərin verilməsi üçün müraciət göndərilmişdir. 1968-ci ildə İndoneziyanın Arxeoloji Xidmətinin rəhbəri, professor Soekmono, böyük bir bərpa layihəsini təşkil etmək məqsədilə "Borobuduru qoruyaq" adlı kampaniyasını başlatdı.
upright|thumb| Üzərində "Borobudur məbədini qoruyaq" yazan və məbədin bərpasını təşviq edən 1968-ci ilə aid poçt markası
NGC 2276
NGC 2276, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 16.51 sm (6.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Borobudur
Rekonstruksiya işləri
1960-cı illərin sonlarında İndoneziya hökuməti beynəlxalq miqyasda abidənin qorunmas üçün böyük bir yeniləmə layihəsi təklif etdi. 1973-cü ildə Borobuduru bərpa etmək üçün master plan hazırlanmışdı.<r Borobuduru qorumaq məqsədi ilə könüllü yardım müqaviləsinə əsasən (29 yanvar 1973, Paris), 5 ölkə bərpa işlərinə maddi yardım etməyə razı oldu: Avstraliya (200,000 ABŞ dolları), Belçika (250,000 Belçika frankı), Kipr (£ 100,000 Kipr funtu), Fransa (77,500 ABŞ dolları) və Almaniya (2,000,000 Alman markı). İndoneziya hökuməti və UNESCO, 1975–1982-ci illər arasında böyük bir bərpa layihəsi çərçivəəsində abidənin əsaslı şəkildə təmirini həyata keçirdi. 1975-ci ildən əsaslı şəkildə bərpa işlərinə başlandı. Bərpa edilərkən, bir milyondan artıq daş blok sökülüb çıxarıldı və ayrı-ayrılıqda təyin etmək, kataloqlaşdırmaq, təmizləmək və mühafizə etmək üçün kütləvi pazl parçaları şəklində kənara yığılmışdı. Borobudur, yeni bərpa üsulları üçün test sahəsinə çevrilmişdi hansı ki, burada daş bloklara zərər verən mikroorqanizmlərə qarşı da yeni üsullar kəşf edilmişdir. Bərpa zamanı məbədin təməli sabitləşdirilmiş və ümumilikdə 1,460 panel təmizlənmişdir. Bu yenidənqurma layihəsi, beş kvadrat platformalarin sökülüb yenidən qurulması və məbədə su kanalları quraşdıraraq drenaj sistemini yaxşılaşdırmaqla nəticələndi. Həmçinin germetik və filter qatları da əlavə edildi. Bu möhtəşəm bərpa layihəsinə təxminən 600 nəfərlik işçi cəlb olundu və cəmi 6,901,243 ABŞ dollarına başa gəldi.
I – möhtəşəm sənətkarlıq nümunəsi hesab edilməlidir. Dövrünə görə insan tərəfindən yaradılan ən muasir abidə olmalıdır.
II – Aid olduğu dövrdən başlayaraq, mədəniyyətin inkişafına müəyyən təsir göstərməlidir. Memarlıq baxımından dəyərli bir iş hesab olunmalıdır. Əgər abidə antik şəhərdisə, ən önəmli şərtlərdən biri şəhərin hansı formada planlaşdırılmasıdır.
VI – Digər abidələrdən köklü şəkildə fərqlənən, dünya mədəniyyəti üçün əvəzolunmaz tarixi və mədəni önəm daşıyan abidələrə verilən kriteriya.
2017-ci ilin dekabrında Borobudurda Yashti stupasının (əsas stupa) üstünə çattranı bərpa etmək fikri yenidən nəzərdən keçirildi. Bununla yanaşı, ekspertlər, çətir formalı zirvə elementini bərpa etmək üçün hərtərəfli bir araşdırmaya ehtiyac olduğunu söylədi.
Müasir dövrdə
thumb|Buddist zəvvarlar məbədin yuxarı platformasında meditasiya edir
Dini mərasimlər
1973-cü ildə, UNESCO-nun maliyyələşdirdiyi bərpa layihəsi ilə, Borobudur yenidən ibadət və həcc yeri kimi istifadə olundu. İldə bir dəfə, may və ya iyun aylarında bədrlənmiş ay dövründə, Buddistlər Vesak gününü qeyd edirlər, hansı ki, Siddarta Qautamanın doğum, ölüm və ən yüksək hikmətə çatıb Budda Şakyamuni olmasının xatirəsinə həsr olunub. Vesak, İndoneziyanın rəsmi milli bayramıdır və mərasim piyada gəzərək Mendut məbədindən başlayır, Pavon məbədini keçərək, Borobudur məbədində sona çatır.
Turizm
thumb|left|Borobudurda Vesak mərasimi
Borobudur, İndoneziyada ən çox ziyarət edilən yeganə turistik abidədir. 1974-cü ildə abidəni ziyarət edən 260.000 turistin, 36.000 nəfəri əcnəbi idi. Ölkənin iqtisadi böhranından (1997–1998 Asiya ekonomik böhranı) əvvəl bu rəqəm 1990-cı illərin ortalarında illik 2.5 milyon ziyarətçiyə (80 faiz yerli turist idi) yüksəldi. Bununla yanaşı, turizm inkişafı, yerli ictimaiyyəti bu sahəyə daxil etmədəniyindən, ara sıra etirazlara səbəb olduğu üçün tənqid edilmişdir. 2003-cü ildə, Borobudur ətrafında yerləşən sakinlər və kiçik biznes müəssisələri, "Java US" adlandırılan üç mərtəbəli ticarət kompleksi tikməyi planlaşdıran əyalət hökumətinə qarşı bir sıra görüşlər və etirazlar təşkil etdi.
Borobudur arxeoloji parkına, "PATA Grand Pacific mükafatı 2004", "PATA Qızıl Mükafat Qalibi 2011" və "PATA Qızıl mükafat Qalibi 2012" kimi Beynəlxalq turizm mükafatları verildi. 2012-ci ilin İyun ayında, Borobudur, dünyanın ən geniş Buddist arxeoloji ərazisi kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür.
thumb|right|Borobudurda 2006-cı ildə baş tutan Mədəniyyətlərin İzi simpozyumunda rəqs performansı
Qorunması
UNESCO bugünkü konservasiya vəziyyətində narahatlıq yaradan üç xüsusi sahəni təsvir etmişdir: (1) ziyarətçilər tərəfindən vandalizm; (2) sahənin cənub-şərq hissəsində torpaq eroziyası; (3) itkin elementlərin təhlili və bərpası. Yumşaq torpaq, çox sayda zəlzələ və güclü yağışlar nəticəsində tikilinin sabitliyinin pozulmasına və deformasiyasına gətirib çıxarır. Zəlzələlər ən mühüm töhfə verən amillərdir, çünki blok daşların düşməsi və arkaların çökməsindən əlavə, zəlzələ zamanı yerin dalğa şəklində hərəkəti tikilidə daha ciddi dağıntılara yol aça bilər. Məbəddə yerləşən stupanın artan populyarlığı, əksəriyyəti İndoneziyadan olan çox sayda ziyarətçini özünə cəlb edir. Məbədin hər pilləsində yerləşən "heçnəyə toxunmayın" xəbərdarlıq lövhələrinə, mütəmadi olaraq reproduktorlar vasitəsi ilə ötürülən və həmçinin nəzarətçilər tərəfindən edilən xəbərdarlıqlara baxmayaraq, ziyarətçilərin relyef və heykəllərdə qarşı vandalizm problemi adi hala çevrilib və bu da tikilinin daha da pozulmasına gətirib çıxarır. 2019-cu ildə hökumət, Borobudur məbədi üçün hər saat başına müəyyən ziyarətçi sayı təyin etməyi planlaşdırır.
Reabilitasiya
thumb|Borobudurun Merapi dağı və Yogyakartaya nəzərən yerləşgəsi
Borobudur, 2010-cu ilin oktyabr və noyabr aylarında Merapi dağının püskürməsindən ağır təsir almışdır. Merapinin vulkanik külü, kraterin təxminən 28 kilometr cənub-qərbində yerləşən məbəd kompleksinə düşüb. 3–5 Noyabr tarixində baş verən püskürmə zamanı, 2.5 sm qalınlığa yaxın kül məbəddə yerləşən heykəllərin üzərinə düşmüş, həmçinin ətrafdaki yaşıllıq ərazilərər ciddi ziyan vurmuşdur. Ekspertlər isə məbədə düşən asidik külün tarixi əraziyə zərər verə biləcəyindən narahat idilər. Məbəd kompleksi 5–9 Noyabr tarixləri arasında vulkanik küldən təmizlənmək məqsədi ilə bağlanmışdır.
UNESCO, Merapi dağının 2010-cu ildə püskürməsindən sonra borobudurun bərpası üçün xərclərin bir hissəsi kimi 3 milyon dollar bağışladı. 55.000-dən çox daş blok yağışdan sonra çirkab ilə tıxanan drenaj sistemini bərpa etmək üçün söküldü. Yenidənqurma işləri Noyabr ayında başa çatdı.
2012-ci ilin Sentyabrında, iki daş konservasiyası üzrə Alman mütəxəssis, professor Hans Leisen və Eşter von Pleve Leisen məbədləri analiz etmək və onların uzun müddətli qorunmasını təmin etmək üçün ərazidə on gün keçirdilər. İyun ayında Almaniyanın UNESCO-ya reabilitasiya prosesinin ikinci mərhələsi üçün 130.000 ABŞ dolları verməyə razı oldular. Burada, daş konservasiyası, mikrobiologiya, inşaat mühəndisliyi və kimya mühəndisliyi üzrə 6 mütəxəssis, İyun ayında Borobudurda bir həftə keçirəcək və Sentyabr və ya Oktyabr aylarında yenidən qayıdacaqdılar.
14 fevral 2014-cü ildə, Yogyakartadan 200 km Şərqdə, Şərqi Yavada yerləşən Kelud vulkanının püskürməsi nəticəsində onun vulkanik küllərindən ciddi şəkildə təsir görən, Yogyakarta və Mərkəzi Yavada yerləşən Borobudur, Prambanan və Ratu Boko məbədləri, ziyarətçilərə bağlanıb. 13 fevral 2014-cü ildə püskürən Kelud vulkanının partlayış səsi, Yogyakarta kimi uzaq ərazilərə qədər gedib çıxmışdır. İşçi qrupu, məbəddə yerləşən simvolik stupaların və heykəllərin üstünü örtərək tikilini vulkanik küllərdən qorudular.
thumb|Borobudurda turistlər
Əmniyyət təhtidləri
21 yanvar 1985-ci ildə, 9 bomba partlayışı nəticəsində 9 stupa çox ciddi zərər görmüşdür. 1991-ci ildə, kor İslam təbliğatçısı Hüseyin Əli Habsyie, 1980-ci illərin ortalarında bir sıra bombalamaların təşkili və həmçinin məbədə hücum etdiyi üçün ömürlük həbs cəzasına məhkum edildi. 1986-cı ildə İslam ekstremist qrupunun digər iki üzvü, məbədin bombardmanında iştirakına görə hər biri 20 il həbs cəzasına məhkum edilmiş, bir nəfər isə 13 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir.
2014-cü ilin Avqustunda özünü İŞİD terror qruplaşmasının İndoneziyadaki təbliğatçıları kimi göstərən dəstənin sosial mediyada Borobudur məbədini və İndoneziyadaki digər abidələri dağıdacaqları barədə planlarını paylaşdıqdan sonra İndoneziya polisi və təhlükəsizlik qüvvələri Borobudur məbədində və ətraf ərazilərdə təhlükəsizlik tədbirlərinə başladılar. Təhlükəsizliyin təkmilləşdirilməsi nəticəsində, təhlükəsizlik kameralarının təmiri və daha da çoxaldılması, məbədin özündə və ətrafında gecə patrul nəzarətinin tətbiqi kimi bir sıra gücləndirilmiş nəzarət sistemi yarandı. Bu cihad qrupu İslamın təmsilçiləri kimi heykəllər və bu kimi antropomorfik təmsillərə bütpərəstlik adı verərək bu cür hallara qatı şəkildə qarşı çıxır.
Həddən artıq ziyarətçi problemi
Borobudurun dar pilləkanlarında yerləşən daş bloklar, geniş turist axını qarşısında yavaş-yavaş aşınır, daşların səthi getdikcə incəlir və hamarlaşır. Ümumilikdə Borobudurda pilləkənlərə aid olan 2.033 daş səthi var ki, bunlar dörd kardinal istiqamətdə yayılmışdır; Qərb, Şərq, Cənub və Şimal. Onlardan təxminən 1.028 daş səthi və ya 49,15 faizi var ki, ciddi şəkildə aşınmışdır.
Pilləkən daşlarının daha da aşınmasına yol verməmək üçün 2014-cü ilin Noyabr ayından etibarən Borobudur Pilləkənlərinin iki əsas hissəsi — şərq (artan-giriş marşrut) və şimal (azalan-çıxış marşrut) tərəfləri taxta strukturlarla örtülmüşdür. Bənzər texnika Kambocada Anqkor Vatda və Misir ehramlarında tətbiq edilmişdir. 2015-ci ilin mart ayında Borobudur Qoruma Mərkəzi daş pillələrin kauçukla örtülməsi təklifini etmişdir. Həmçinin qonaqlara xüsusi sandalet verilməsi kimi təkliflər də irəli sürülmüşdür.
Memarlığı
Yenidənqurma zamanı, Borobudurdaki arxeoloji qazıntıları Hinduizm tərəfdarları və ya daha qədim inanc sahibləri, Buddistlərin bu ərazilərə gəlmədən əvvəl Borobudurun təpəsində artıq böyük bir struktur tikintisinə başladığını göstərir. Tikilinin təməl hissəsi Hindu və ya Budist məbədlərindən fərqləndiyi üçün, ilkin quruluş Hindu və ya Budist stilindən daha çox yerli Yava stili hesab olunur.
Tərtibatı
thumb|left|Borobudurun Mandala formasında olan zəmin planı