cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qədim Roma mətbəxi
Kasıb şəhər əhalisi
"Cənazə ortaqlığı" cəmiyyətinin yoxsul üzvləri təşkilatlarının əlamətdar günlərini, məsələn, cəmiyyətin himayəçisinin doğum günlərini və qurulduğu günü şam yeməyi ilə qeyd edirdilər. Belə şam yeməyinin təşkilatçıları (magister cenarum) bir amfora yaxşı şərab, üzvlərinin sayına görə hər adama iki assa (qədim Romada mis sikkə) məbləğində çörək və adam başına dörd sardin balığı hazırlığı görürdülər.
270-ci ilə qədər Romadakı yoxsullara pulsuz buğda paylanırdı. Bu buğda çörək bişirmək üçün deyil, daha çox sıyıq hazırlamaq üçün verilirdi. Daha sonralar yoxsullara pulsuz zeytun yağı da ayrılırdı. İmperator Aurelian dövründə yoxsullar taxıl yerinə çörək, eləcə də kiçik donuz əti parçaları almağa başladılar. 250px|thumb|right|Rekonstruksiya edilmiş Roma mətbəxi.
Klientalalar
E.ə. I əsr ədəbiyyatında dəbdəbəli ziyafətlər yeməklərin bolluğu və əxlaq kobudluğu əksini tapır. Zəngin aristokratlar klientalaları (sosial cəhətdən ağadan asılı olanlar) nahara dəvət edirdilər, lakin ev sahibi və qonaqlar fərqli yeməklər yeyirdilər. Yuvenalın 5-ci satirasının qəhrəmanı Virona ən yaxşı buğda unundan hazırlanmış incə çörək, Korsika və ya Tavromeniya yaxınlığında tutulan balıq, qırmızı omar, Siciliya boğazından tutulan muraena qaz boyda kökəldilmiş toyuq verilmişdir. Bu zaman klientalalar köhnəlmiş çörək parçası, yalnız çıraqlar üçün yarayan kələm üzərinə tökülmüş yağ, və əlavə olaraq, hər biri yarım yumurta, kiçik balıq və meymunların yediyi kiçik qara almalar almışdılar.
Şəhər evlərində yeməkxana və ya mətbəx olmadığından, buna görə klientalalar gündəlik səhər ziyarəti zamanı ağa masasından qalan yeməklərdən qidalanırdılar. Klientalaların sayının artması ilə bu ənənəni davam etdirmək qeyri-mümkün oldu. Səhər saatlarında ağanın evinə gələnlərin uzun növbələrə səbəb olmasına görə onlara tərəvəzlərdən ibarət "səbət" (sportula) verilməyə başladı.
Kəndlilər və qullar
Kəndli yeməyinin bolluğu və müxtəlifliyi bir çox amillərdən asılı idi — mal-qaranın ölümü, məhsul çatışmazlığı, əsas işçinin ölümü güclü kəndli təsərrüfatını demək olar ki, acınacaqlı bir hala sala bilərdi. Mark Katon "Kənd təsərrüfatı haqqında" risaləsində təsərrüfat işçilərinə və qullara nə qədər taxıl, çörək və şərab verilməsini göstərir:
İşçilər və qullar duzlu zeytun, sirkə və ucuz duzlu balıq da alırdılar. Yerli şərab çox ucuz olduğundan, hətta qullara da içməyə icazə verilirdi.
Kəndlilər qida kimi adi soğan, kəvər, kasnı, razyana, şüyüd, süddəyən, kahı, zeytun, lobya, mərci və noxuddan istifadə edirdilər. Qalın paxla və lobyadan bişən sıyıq ilə donuz piyi (konchis) yeyilirdi. Ovidi hesab edirdi ki, sadə kəndli yeməyi ilahənin zövqünə görədir.
Legionerlər
Respublika ordusunda legionerlərin düşərgə rasionuna adi əhali ilə eyni gündəlik qidalar daxil edilmişdir ki, onları uzun müddət saxlaya bilmək, daşımaq və bişirmək asan idi. İmperiya dövründə çörək qırıntıları, kartof və uzun müddət saxlanılan salo gündəlik rasiona daxil edilmişdi. Çörəyin daha rahat daşınması üçün çörək kvadrat şəklində bişirilirdi. Rasionlarında taxıl: arpa,çovdar,buğda, sarı buğda mütləq mövcud idi. Legionerin rasionuna: üç günlük qurudulmuş çörək, təzə çörək, ciyər,pendir,sarımsaq, bir az təzə ət daxil idi. Bundan əlavə, səkkiz legionerin hər bir qrupunun (ümumi çadırı olan konturbernalların) öz tavaları var idi, bu da hətta düşərgə gəzintisində də yeməklərini qızartmağa imkan verirdi.
Düşərgədə olduqları müddətdə legionerlərin yeməyinə donuz əti, mal əti, keçi əti, çöl quşları əti, tərəvəz güveci, dənli sıyıq və s daxil idi. Vindolandın İngilis düşərgəsindəki hesablarından görünür ki, Roma əsgərləri daha çox vetçina yeyiblər. Tətil günlərində və ya böyük qələbələrin şərəfinə xüsusi seçilmiş yeməklər — südlü donuz əti, istridyə və yaxşı şərab verilirdi. Legion komandirləri, digər varlı romalılar kimi, maral və qaban əti yeyirdilər. Arxeoloji tapıntılar, Roma Britaniyası legionerlərinin rasionunda adi firəntoyuğu, toyuq və dovşanların da olmasını göstərir.
Qladiatorlar
Qladiatorlar üçün xüsusi tərkibli yemək təyin edildi, buna görə onlara "arpa yeyənlər" (hordearii) deyilirdi. Qabıqlı arpa dənələrindən hazırlanmış lobya sıyığı, çəki yığmağa kömək edirdi, yaralananda yağ təbəqəsi sinirləri və qan damarlarını qoruyurdu.
Qalen, qladiatorların da çörək, keçi pendiri,donuz əti və mal əti aldığını yazırdı. Efesdəki dəfnlərdən qalan qladiatorların qalıqlarının araşdırmaları göstərir ki, qladiatorlar əsasən vegeterian olmuşlar. thumb|250px|left|Bölməyi asanlaşdırmaq üçün dəyirmi [[çörək. Pompey]]
Qədim Romada əlüstü qidalanma
Barlar və meyxanalar əsasən axşamlar ziyarətçilərlə dolurdular və gecəyə qədər açıq idilər. Bəziləri gündüz vaxtı da fəaliyyət göstərirdi. Xüsusən də termal bulaq yataqları (imperiya dövründə) və ya digər kütləvi əyləncə yerləri yaxınlığında yerləşənlər günorta vaxtı da ziyarətçilərə açıq olurdu. 250px|thumb|left|Sağdakı freska: səyahətçilər — termo mərkəzdəki qonaqlar, masada oturublar, sağ alt küncdə — yemək verirlər. Divardan kolbasa və pendirlər asılıb. Osteria della via di Mercurio. Pompey.
Meyxanalarda ucuz italyan şərabı, Qalliyada pivə, zeytun və ya digər qəlyanaltılar verilirdi. Müştərilər ayaqüstə və ya masada oturaraq yeyirdilər. Burada mövsümdən asılı olaraq noxud, lobya, soğan, xiyar, yumurta, pendir, meyvələr, daha çox zəngin müştərilər üçün bir neçə ət yeməkləri, tortlar və un məmulatları təqdim olunurdu. Bəzi imperatorlar yeməklərin çeşidini məhdudlaşdırmağa çalışırdılar və bununla da "israfçılığa" yol verməməyə və xörək yalnız evdə hazırlanan qədim adətlərə riayət etməyə çağırırdılar. Əlavə olaraq, meyxanalar həm də narazı kütlənin toplaşma yeri kimi də məşhur idi. Belə ki, Tiberi onlarda çörək və şirniyyat satışını,Neron dövründə "tərəvəz və göyərti istisna olmaqla," qaynadılmış qidaların satılması qadağan edildi. Vespasian zamanında isə yalnız paxlalıların satılmasına icazə verilmişdi.
Pompeydə küçəyə çıxışı və satış yeri olan bir çox termopol və meyxana aşkar edilmişdir. Otaqlarda içərisi xörəklə dolu dərin iri qazanlar vardır. Piştaxta arxasındakı rəflərdə şərab dolu amforalar, qab-qacaqlar və digər mətbəx əşyaları tapılmışdır. Belə müəssisələrdə bir soba və ya ocaq yeri də vardı ki, onun üstünə isti su ilə dolu qazan asılmışdı. Bu qonağın istədiyi vaxt şərab ilə ilıq su və ya bulaq suyunu qatmaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. Ocağın üstündə ət almaq imkanı olanlar üçün həmişə qril qızardılırdı. Əsas otağın arxasında tədarük edilən məhsulları saxlamaq üçün kiçik anbar, həmçinin xidmət göstərilən qonaq otağı da vardı. Bu otaqlarda yalnız ən zəruri mebel yerləşirdi — stullar və masa, rəflər, divardakı qarmaqlarda asılmış kolbasa, pendir və meyvələr. Pompeydə tapılan yazılar və Roma müəlliflərinin ifadələri belə yerlərdə yüngül əxlaqlı qadınların da fəaliyyət göstərdiyini ifşa edir.
Küçələrdə tacirlər şəhərlərin böyük çörək sexlərində bişirilən çörək və un məmulatları ticarəti edirdilər. Bəzi tacirlər xörəkləri elə küçədə bişirdikləri qazandan satırdılar. Roma imperiyasında müasir mənada restoran mövcud deyildi.
Qədim Roma şənlikləri
thumb|left|230px|[[Eney və Didon. Vergilli Romanusun əlyazma eskizi. e-ın V əsri.]] Böyük Plini və Mark Tulli Siseron dövründə dostları ilə şam yeməyi qədim Roma aristokratiyasının həyatında vacib bir hissə idi. Ziyafətlər yalnız doğum günü və ya toy münasibətilə təşkil edilmədi, əksinə forum və termlərə müştərilərin qəbulu ilə yanaşı gündəlik iş rejiminə daxil edildi. Siseronun sözlərinə görə,Böyük Katon üçün bayramın mənası dostları ilə ünsiyyət qurmaq və söhbətlər aparmaqdan ibarət idi. Aristokratın evindəki ziyafətlərində müxtəlif statuslardan qonaqları: qohumlar, dostlar, müştərilər, azad olunmuş qullar, qadınlar — evin xanımı, qonaqların arvadları, həmçinin uşaqlar, ilk növbədə oğullar toplanırdı. Xidmət, qonaqlara verilən yer və yeməklər aristokratın cəmiyyətdəki mövqeyinə ciddi şəkildə uyğun gəlirdi.
I əsrin Latın ədəbiyyatında bayramın ən məşhur təsviri zəngin azad edilmiş qul Trimalçionun ziyafətinin satirik şəkildə təqdim olunduğu Petroninin "Satirikon"unda verilmişdir. Qonaqlara içərisi giləmeyvə ilə doldurulmuş tovuzquşu, toyuqdan, onların yumurtasından olan yeməklər, istiot və yumurta sarısıdan olan sous, Falernaya şərabı (saxta, Petroninin göstəriş verdiyi kimi), içərisi çiy və qızardılmış kolbasa ilə doldurulmuş vəhşi qaban və s-in daxil olduğu 62 növdə yemək təqdim edilirdi.
İmperiya dövründə dəbdəbəli ziyafət təşkili istəyi bəzən bütün məqbul hədləri aşırdı. Belə ki, bəzən ziyafətlər günlərlə davam edir, aşpazlar dadına görə misli görünməmiş yeməklər hazırlayırdılar, əyləncələr qəddar və həddən artıq alçaldıcı idi. Senekanı Roma qurmanlarının "… dənizin dərinliklərinə üzmək, mədəni həddən artıq yükləmək üçün heyvanları döyməyə" hazır olduğu qəzəbləndirirdi. Ancaq onu da qeyd etmək lazımdır ki, imperiya dövründə Romada acgözlüyün ifrat təzahürləri nadir hal deyildi, lakin dəbdəbəli ziyafətlər daha çox istisnalat təşkil edirdi və romalıların gündəlik qidalanması çox da təmtəraqlı deyildi.
Böyük ziyafətin təşkili xeyli sayda xidmətçi tələb edirdi. Baş aşpazın başçılıq etdiyi aşpazlar, "ziyafət təşkilatçısı", qida tədarükçüsü, çörəkçi, təndirə baxan, südlü çörək bişirən və trikliniləri qaydaya salan kölələr ziyafət xidmətinə daxil idilər. Bundan əlavə ziyafət xidmətçilərinə structores — masa quran; scissores, carptores — ətləri hissələrə bölür, qablara yerləşdirir, qabdakı ətlərə xüsusi görünüş vermək üçün bir qul ayrılırdı; nomenclator — qonaqları qarşılayır və onları qonaqlara təqdim edir, həmçinin xidmət edərkən yeməklərin adlarını da tələffüz edirdi; əllərini yumaq üçün su qabları gətirən ayrıca qullar; ministratores — yeməkləri gətirirdilər; ministri — içkiləri süzürdülər; ziyafətdən sonra scopariilər qida qalıqlarını yerdən yığırdılar. Bütün xidmət heyətini tricliniarcheslər idarə edirdilər.
İmperator ziyafətləri
Fridlanderin sözlərinə görə, "yaxşı" imperatorlar sadə qidalanırdılar, "pis" imperatorlar isə acgöz və qarınqulu idilər. İmperator Avqust sadə çörək, balıq, pendir və əncir xoşlayrdısa, Septimius Sever tərəvəzləri ətdən daha çox qiymətləndirirdi. İmperatorlar Kaliqula, Helioqabal, Vitellius, Maximinus Trakya mənbələrdə israfçılığa həddən artıq meyilli kimi təqdim olunurlar. "Avqustların tarixi" əsərində verilən məlumata görə İmperator Helioqabal, ziyafətlərdə qonaqlarına altı yüz dəvəquşu beyinlərindən hazırlanmış yeməyi təqdim etmişdi. Həmçinin o ziyafətlərində delikatesləri heyvanlara yedirdirdi. Belə ki, imperator dəfələrlə qaz qaraciyərini itlərinə yedirmişdi. Həmçinin onun ziyafətlərində yaşıl lobya kəhrəba ilə, düyü mirvari ilə, noxud isə qızılla birgə süfrəyə verilirdi. Onun belə paradoksal süfrə açmasını Fernandez-Armesto "kulinariya sürrealizm"i adlandırmışdı.
Svetoni imperator Vitelliusu məşhur bir israfçı kimi təsvir edir. Belə ki, imperator, o dövrdə bütöv bir mülkün qiymətinə olan quş ətindən bişirilmiş şirin ət yeməyinə (qaynadılmış quş əti, qırqovul və tovuz quşu beyni və tutuquşu dili) nəhəng məbləğ ödəmişdi. İmperatorun adlandırdığı "Şəhər sahibinin minerva qalxanı" xörəyi, balıq ciyərindən, qırqovul və tovuz quşu beyinlərindən, qızıl qaz dilindən, muren balığının ciyərindən ibarət idi. Bu yeməyin hazırlanması üçün lazım olan bünün məhsullar Parfiya və İspaniyadan gətirilirdi. Böyül Plini yazır ki, "qalxan"ı hazırlamaq üçün açıq havada bir soba qurmaq və inanılmaz ölçüdə gümüş bir qab düzəltmək lazım idi. İmperatorun qardaşı daha təvazökar bir ziyafət təkil etmişdi. Bu ziyafətdə 2 min seçilmiş balıq və 7 min quş verilmişdi.
İmperatorlar çox sayda qonaqların — senatorların, atlıların, eləcə də üçüncü təbəqənin adamlarının iştirak etdiyi "ictimai şənliklər" (convivia publica) adlanan ziyafətlər təşkil edirdilər. Məsələn, Klavdi müntəzəm olaraq 600 nəfər dəvət edirdisə, Kaliqulanın ziyafətində 100 qonaq, Otonun şənliyində isə 60 senator həyat yoldaşları ilə iştirak edirdilər.
İmperator ziyafətlərində qonaqlara fil gövdələri, bülbül və tovuz quşu dilindən də xoruz başından hazırlanmış paştetlər və şüaüzgəclilər balıqlarının qaraciyəri təqdim edilirdi. Klodi Ezop adlı bir aktyor o dövrdə xüsusilə məşhurlaşmışdı. Belə ki, o, latın və yunan dillərində danışmaq üçün öyrədilmiş on altı çalıquşunu əldə etmək üçün inanılmaz məbləğ 100 min sestersi ödəmişdir. Macar alimi İstvan Rat-Veqanın fikrincə, "bu israfçlıq nümunələri qarşımızda bir boşluq açır ki, bu da getdikcə dərinləşən mənəvi tənəzzülün Roma imperiyasının süqutuna gətirib çıxarır"..
250px|thumb|left|Roma ziyafəti, 1875-ci il. Rəssam Roberto Bompiani qədim Roma freskalarını və mərmər döşəməni yunan, Roma və etrusk tapıntılarının nümunələri əsasında ətraflı təsvir etmişdir; masalar, lampalar, kreslolar. Qetti muzeyi.
Qadınlar ziyafətlərdə
Qadınlara ev sahibəsi və ya qonağın arvadı kimi ziyafətlərdə iştirak etməyə icazə verilirdi. Həmçinin onlar ziyafət və qonaqlıqlarda müstəqil şəkildə iştirak edə bilərdilər. Bəziləri hətta ziyafətdən sonra kişilərin müşayiəti olmadan evə qayıdırdılar. Beləliklə, şənliklərdə iştirak edən azad qadınlar Romanın ictimai-siyasi həyatında da müəyyən rol oynaya bilərdilər.
Qadınların ziyafətlərdə iştirakı respublikanın son illərində və imperiya dövründə Roma ədəbiyyatının mövzusu oldu. Belə ki, məktublarda, şeirlərdə, risalələrdə, satiralar, şərh və tənqidlərdə qadınların bayramlarda davranışları əxlaqın ümumi tənəzzülü kontekstində lağa qoyulurdu. Kulinar məmulatları, alkoqollu və cinsi orgiyalar məhkəmədə pozğunluq nümunəsi kimi istifadə edilirdi; uzun sürən ziyafətlər romalıların "mənəvi tənəzzülünü" izah etmək üçün metafora rolunu oynayırdı. Məhkəmə çıxışlarında şərəfsizlik, o cümlədən gecə ziyafətləri və qadınların iştirakı barədə məlumatlar yayılırdı. Propersi, Tibull, Ovid kimi müəlliflər şeirlərində sevgi və cinsi münasibətləri təsvir edirlər. Onların şeirlərində qadınların görünüşü və davranışı Qoratsinin təsvirlərindən çox da fərqli deyil, lakin qiymətləndirmə fərqlidir: bu müəlliflərə görə, bayramlar erotik xəyal və istəkləri yaşamağı hədəfləyir və burda sevgililər görüşür. Ovidi qadınlara içki içməməyi və çox yeməməyi məsləhət görür, belə ki, bunun əksi onun fikrincə iyrəncdir. Lakin Propersi şərabın istifadəsini ziyanlı saymır: "İç! Sən gözəlsən! Şərabdan sənə zərər gəlməz!"
Borc-səhm svopu
Borc-səhm svopu — adətən, iqtisadi problemlər ilə üzləşən və ya kredit reytinqi aşağı düşən debitor ölkənin yerli valyutadan istifadə etməklə bazar şərtlərinə uyğun olaraq xarici borcu güzəştli qiymətlə geri alması. Sonra isə, kreditorlar müvaﬁq yerli valyutadan istifadə etməklə debitor ölkədə fəaliyyət göstərən şirkətlərə investisiya yatırırlar və bununla da, borcu səhmə çevirirlər. Bu, debitor ölkənin öz borcunu təminatlı alətə çevirmiş olur. Bu termin, həmçinin, şirkət borclarını qaytara bilmədikdə onu müəssisənin səhmləri ilə əvəz etməsi  zamanı da istifadə edilir.
Qədim Roma mətbəxi
Dəbdəbə qanunları
250px|thumb|right|Mildenhalldan tapılan qədim Roma gümüş qabları. Britaniya Muzeyi. Respublikanın son illərində romalıların ziyafət və şənliklərə, süfrə ləvazimatlarına xərcləmələrə məhdudiyyətlər və müəyyən qida məhsullarına qadağa qoyan dəbdəbə qanunları qəbul edilməyə başladı. Formal olaraq qanunlar ölkənin bütün əhalisinə şamil edildi, lakin Roma elitasının nümayəndələri məharətlə onlarda olan boşluqlardan istifadə edirdilər. Belə ki, əgər Fanni qanununa əsasən ziyafətlər üçün toyuqların bəslənməsi qadağan olunmuşdusa, bu halda toyuqlar xoruzlarla əvəz edilirdi.
Qədim Roma əyalətlərində mətbəx
Tasit "Almaniya"da almanların yeməyini belə təsvir edir: "Onların içkisi arpa və ya buğda bulyonudur, bir növ şərab [pivə] halına gətirilir, çayın yaxınlığında yaşayanlar şərab alırdılar. Yeməkləri sadədir: vəhşi meyvələr, təzə ov əti, süd və onlar bütün bunlarla heç bir ədviyyə istifadə etmədən doyurdular." Romalılar kərə yağının hazırlanması üsulu ilə tanış idilər. Lakin bu məhsuldan hətta "barbarlardan" qənimət kimi götürsələr belə, qida kimi istifadə etmirdilər.
250px|thumb|left|İsveçrənin Auqusta-Raurika bölgəsində tapılmış bərpa olunan qədim Roma sobası.
Donuz əti daha çox istifadə edilən İtaliyadan fərqli olaraq, Almaniyada mal ətinə üstünlük verirdilər. Bu nəticəyə tapılmış heyvan qalıqları əsasında gəlinmişdir
Əyalətdə məskunlaşan romalılara şərablar, zeytun yağı, qarağat, qarum, xurma və s. kimi qida məhsulları gətirilirdi. Mərkəzi Avropada yetişdirilə bilən meyvə və tərəvəz yerində yetişdirilməyə başladı. Belə ki, romalılarla birlikdə sarımsaq, soğan, kəvər, kələm, noxud, kərəviz, razyana, turp, qulançar, şüyüd, kəklikotu, reyhan və nanə kimi məhsullar, eləcə də müxtəlif meyvələr, alma, üzüm, tut, albalı Roma Britanıyasına gəldi. Albalı idxalı yazılı Roma mənbələri tərəfindən təsdiqlənən yeganə haldır, digər hallarda isə bunu arxeobotanistlərin araşdırmaları sübut edir.
Legionerlər üçün müxtəlif taxıl, paxlalılar, donuz əti, tərəvəzlərdən yemək hazırlayırdılar. Yerkökü, kələm, cəfəri, kahı və meyvələr — şaftalı, albalı, gavalı, armud və müxtəlif giləmeyvələrdən də onların qida rasionunda istifadə edilirdi. Şəhər yaşayış yerlərində, məsələn, Kölndə tapılan heyvanların qalıqlarından şəhər əhalisinin qoca heyvanlardan alınan mal ətindən daha çox yediyi qənaətinə gəlmək olar.
Qədim Roma mətbəxi və sağlamlıq
Yunan təbabətinin inkişafına baxmayaraq, respublika dövründə romalılar hələ də ənənəvi tibbi reseptlərdən istifadə edir və düzgün bəslənmə, pəhrizlər, həmçinin hamam və bitki mənşəli müalicələrə diqqət yetirirdilər.
Seneka acgözlük və sərxoşluğun səbəb olduğu bir çox xəstəlik haqqında yazır: solğunluq, titrək oynaqlar, axşam yeməyində sallanan qarın, irin, həssaslıq, yorğunluq, artıq çəki və ümumiyyətlə xəstə can. Kolumella yazırdı ki, uzun sürən şam yeməkləri bədəni və ruhu zəiflədir və bundan sonra da gənclər gücsüz və çarəsiz görünürlər. Kiçik Seneka Hippokratın qadınların saçlarının tökülməsi və ayaqlarının ağrımasının podaqra xəstəliyi səbəbindən mümkün ola bilməyəcəyini inandığını yazırdı. Lakin Senekanın müşahidələrinə görə, müasir qadınlar su qatılmamış təmiz şərab içir və kişilər kimi gecə ziyafətlərində iştirak edirlər və bununla da Hippokrat nəzəriyyəsini təkzib edirlər.
İmperiya dövrünün həkimləri səhər yeməyində pəhriz olaraq yalnız bir stəkan su içməyi tövsiyə edirdilər. Qalen sağlam insana gündə yalnız bir dəfə, yaşlılar və xəstələr üçün isə gündə 3 dəfə yemək tövsiyə edirdi. Çox miqdarda qida qəbul edə bilmək üçün, bir çoxu əvvəlcədən, bəziləri yeməkdən sonra qusmaq məhlulu qəbul edirdilər. Bu vasitənin istifadəsi həkimlər, məsələn, Selsus, Qalen (yeməkdən əvvəl) və Arxiqen (ayda 2–3 dəfə)tərəfindən tövsiyə edilirdi. Seneka kinayə ilə yazırdı: "Romalılar qusmaq üçün yeyirlər və yemək üçün yenə qusurlar (Vomunt ut edant, edunt ut vomant)" 250px|thumb|left|Antik reseptlə hazırlanmış Moretum. Xüsusilə xəstələr və yaşlılar üçün şərab isti su ilə qatmaq tövsiyə edilirdi. Həmçinin həddindən artıq alkoqol istehlakının zərərli nəticələri də məlum idi: Böyük Plini alkoqoldan asılılıq haqqında yazırdı ki, insan ağlını və həyat mənasını itirəndə cinayətlər törədir. Su qatılmamış və acqarnına şərab içmək vərdişi alkoqolizmin əlaməti hesab olunurdu.
Bəzi məhsullar sağlamlıq üçün xüsusilə xeyrli hesab olunurdu. Məsələn, soyuqdan aşağı bel ağrısı və zəhərlənmələrə qədər xəstəliklərdə xarici və daxili istifadə üçün bal tövsiyə edilirdi. Bal həmçinin uşaqlar üçün acı dərmanlara da əlavə edilirdi, o, üzdəki qırışları yox etmək məqsədilə istifadə edilən kremlərin də tərkibinə qatılırdı. Böyük Plini zeytun yağını baş ağrısını, ağız boşluğundakı xoranı, qanaxmanı dayandırmaq və dəriyə qulluq üçün yaxşı bir vasitə hesab edirdi. "Materia medica" kitabında həkim Dioskorid xüsusilə faydalı otlar kimi nanə, reyhan, razyana, şüyüd və adi cirəgülü tövsiyə edir. Hindistan və Ərəbistandan gətirilən şəkər qamışı romalılara məlum idi və ondan dərman kimi istifadə olunurdu.
Qədim Roma mətbəxi və müasir mətbəx
Hal-hazırda Apitsiya reseptlərində təsvir olunan Roma mətbəxinin yeməklərini təkrarlamaq çox çətindir, çünki onun reseptlərindəki yeməklərin bişmə müddəti, bu yeməklərə daxil olan ərzaqlar o cümlədən ədviyyatların qədəri barədə məlumat yoxdur. Yeməklər hissiyyat və təcrübə ilə hazırlanırdı. Bəzi inqridientlər məlum deyildi, qarum hazır alınan sousda ola bilərdi. Bəzi müəlliflər bu cür reseptlər üçün adətən dəniz duzu və ya "nıok-mum" və ya "nam-pla" Asiya balıq sousları qəbul etməyi məsləhət görürlər.
Əvvəllər Roma mətbəxində istifadə olunan bəzi bitkilər artıq becərilmir, məsələn, tünd qoxusu, kəskin və acı kökü olan uca andız bitkisi,bal, xurma və ya kişmiş ilə olan yeməklərdə çətin proseslərdən sonra yararlı hala gəldi. Hətta Böyük Katon dövründə bir neçə növ ilansoğanı növü bilinirdi, sonra becərməyi dayandırdılar. Antik dövrdə kərəviz kökü müasirindən kiçik deyildi, bir çox reseptdə istifadə olunsada eyni zamanda acı bir dadı var idi.
Apitsiya kitabının sadələşdirilmiş və modernləşdirilmiş reseptləri ilə təkrar nəşrləri var. (istinadlar siyahısına baxın)
Mədəniyyətdə
250px|thumb|right|Neapol mozaikası. Təmizlənməmiş döşəmə. Bordo muzeyi, Tunis.
Tarixi mənbələr
Roma müəllifləri kulinariya mövzularına eramızdan əvvəl III əsrdən başlayarq toxunurlar. Müxtəlif Roma müəllifləri insanların təvazökar və sadə yaşadıqları keçmiş günləri tərifləyirlər: çörək əvəzinə sıyıq yeyir, ağsaqqallar fleyta altında mahnı oxuyur, gənclər səs-küy salmır və daha çox susurdular. Sonralar, "yeməkləri heç kəsin nə yediyini başa düşməyəcəyi şəkildə süfrəyə təqdim etmək" bacarığı aşpazlıq sənətinin yüksəkliyi hesab olunmağa başladı. Roma mətbəxinin 1000-ə yaxın xörək resepti günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Bunların böyük hissəsi Katonun, Lusi Kolumellanın və aşpaz kitabı yazan qurman Apitsinin əsərlərində əksini tapmışdır (təxminən 500 resept).
250px|thumb|right|Apisinin kitabının çapı, 1709-cu il.
Ədəbiyyat
rus dilində Апиций и "De re coquinaria": alman dilində ingilis dilində:
Sankt-Peterburq avtobusu
Sankt-Peterbruq avtobusu — Sankt-Peterburqda avtobus sistemi. Rosstatın məlumatına görə, 2021-ci ildə Sankt-Peterburq avtobus sisteminin sərnişin axını 489 milyon nəfərə çatıb.
Məmmədkərim ağa Qayıbov
Məmmədkərim ağa Qayıbov — hərbçi. Fərrux ağa Qayıbovun atası.
Həyatı
1894-cü il 5 avqustun 30-da əla xidmətinə görə, Məmmədkərim ağa üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Ailəsi
Ailədə dörd uşaq atası olan Məmmədkərim ağa Qayıbov Məmmədkərim ağa özü də hərbçi idi.
Heyli Heynderiks
Heyli Hanna Heynderiks — Oreqon ştatının Portlend şəhərindən olan amerikalı müğənni-bəstəkar. 2016-cı ildə Fish Eyes adlı debüt mini albom buraxdı. Onun ilk studiya albomu I Need to Start a Garden 2018-ci ilin mart ayında səsyazma şirkəti Mama Bird Recording Co. tərəfindən buraxıldı.
Həyatı
Heynderiks Kaliforniyanın Stokton şəhərində Filippin-Amerikan ailəsində anadan olub, Oreqon ştatının Forest Qrov şəhərində böyüyüb və oxumağı kilsədə öyrənib. Portlend Dövlət Universitetini bitirib.
Diskoqrafiya
Albomlar Mini albomlar
Poliakril turşusu
Poliakril turşusu (polikarboksietilen) akril turşusunun polimeridir. Polimer akril turşusunun sulu məhlulda və ya üzvi həlledicilərdə radikal polimerləşmə yolu ilə alınır (proses ekzotermikdir).
Xassələri
Poliakril turşusu və onun duzları şüşəli kövrək rəngsiz polimerlərdir. Turşu üçün şüşələşmə temperaturu 106 ° C,onu natrium duzu üçün - 230 ° C (müqayisə üçün polimetakril turşunun şüşələşmə temperaturu 228 ° C, onun natrium duzu - 310 ° C) təşkil edir. Turşu qızdırıldıqda, əsasən tsiklik anhidrid halqalarının meydana gəlməsi ilə anhidridləşmə, temperatur 250 ° C -dən yuxarı olarsa, dekarboksilləşmə və tikilmə baş verir.
Həllolma
Poliakril turşusu dioksan, metanol, etanol, formamid, DMF -də asanlıqla həll olur; monomerində, asetonda, dietil eterində, karbohidrogenlərdə həll olmur. Poliakril turşusu zəif polielektrolitdir; duzsuz sulu məhlulda pKa = 4.8 və yarı neytrallaşdırma nöqtəsində pKa = 6.8 neytrallaşma dərəcəsinin artması ilə demək olar ki, xətti olaraq artır. Poliakril turşunun sulu məhlulunun özlülüyü neytrallaşma dərəcəsinin artması ilə artır. Turşu və onun duzlarının sulu məhlulları üçün polielektrolit effekti xarakterikdir. Poliakril turşunun sulu məhlulları katyon polimerlərin, səthi aktiv maddələrin və bəzi dərmanların məhlulları ilə qarışdırıldıqda həll olmayan komplekslərin əmələ gəlməsi mümkündür. Bu komplekslər ümumiyyətlə elektrostatik cazibə qüvvələri vasitəsi ilə əmələ gəlir. Poliakril turşusu, hidrogen rabitələri vasitəsi ilə qeyri -ion polimerlərlə də komplekslər əmələ gətirir. [1]
Tətbiqi
Quru halda poliakril turşusu uşaq bezlərində də daxil olmaqla çox güclü quruducu kimi istifadə olunur. Sulu məhlullar şəklində poliakril turşusu və onun duzları aşağıdakı hallarda istifadə olunur: Poliakril turşusu fizioloji aktiv maddələrin, fermentlərin daşıyıcısıdır; onun dəmir duzları hemostatik qabiliyyətə malikdir. Akril turşunun tikilmiş əlaqəli polimerləri və sopolimerləri – kompleksəmələgətirici və ion mübadiləsi qatranlarıdır.
Luis Dioni
Luis Dioni (20 dekabr 1992-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Sent-Etyen klubunda hücumçu kimi çıxış edən Fransalı peşəkar futbolçudur. Dioni həmçinin Martinika vətəndaşıdır.
Klub karyerası
Dioni öz peşəkar karyerasında debütünü Nant klubu ilə 2012-ci ilin noyabr ayında Niort klubuna qarşı oyunda etmiş və həmin görüşdə komandası 0-0 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
Dioni altı ay doğma şəhərini təmsil edən, dördüncü diviziya təmsilçisi olan Stad Mantois klubunda çıxış etmişdir. 2014-cü ilin yanvar ayında o, Dijon klubuna transfer olmuşdur.
Bristol Siti
25 yanvar 2018-ci ildə Luis Dioni Çempionşip təmsilçilərindən olan Bristol Siti klubuna bu mövsümün sonuna qədər icarəyə verilmişdir. O, klubda əsl əfsanəyə çevrilmişdir.
Fade to Black (Nadir Rüstəmli mahnısı)
Fade to Black  – Azərbaycanı 2022 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən Nadir Rüstəmlinin müsabiqədə ifa etdiyi mahnı. Mahnının sözləri və musiqisi Andreas Stone, Anderz Wrethov, Sebastian Schub, Thomas Stengaard-ə aiddir. Nadir Rüstəmli 2022-ci ildə "Səs Azərbaycan" mahnı müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.
NGC 3235
NGC 3235, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Oedipodium griffithianum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ormand xəstəliyi
Ormand xəstəliyi, idiopatik retroperitoneal fibroz – idiopatikdir, izoləolunmuş aortitin növüdür. Klinika: daha çox kişilər, 40–60 yaş, 90% halda ağrı (fəqərə sütununun aşağı hissəsi, qarın, xaya, gövdənin yanı). Bəzi hallarda – arterial hipertenziya, sistem əlamətləri.
Barselona FK
Barselona FK (Fútbol Club Barcelona, Futbol Club Barcelona) — Barselona şəhərini təmsil edən Kataloniya bölgəsindən olan ispan futbol klubu.
1899-cu ildə Joan Gamper başçılıqı ilə bir qrup İsveçrə, İngiltərə və Kataloniyadan olan futbolçularla birlikdə qurulan klub, Kataloniya mədəniyyətinin və katalanizmin simvoluna çevrildi, məhz buna görə klubun devizi Més que un club (Bir klubdan daha artıq) oldu. Dünyanın ən bahalı (4.08 milyard) və ən zəngin (840.8 milyon) birinci komandasıdır. Rəsmi Barselona himni Cant del Barça, Jaume Picas və Josep Maria Espinas tərəfindən yazılmışdır.
Ölkə yarışlarında Barselona 26 La Liqa, 30 Kral Kuboku, 13 İspaniya Superkuboku və 2 İspaniya Liqa Kuboku, 3 Yeva Duarte Kuboku sahibidir. Ölkədaxili ən çox kubok qazanan komandadır (74). Həmçinin, Top 5 liqada ən çox rəsmi kubok sahibi olan komandadır (91). Beynəlxalq yarışlarda isə klub Barselona 5 UEFA Çempionlar Liqası, 5 UEFA Superkuboku, 4 UEFA Kuboklar Kuboku, 3 FİFA Klublararası Dünya Çempionatı qazanıb.
Barselona, Atletik Bilbao və Real Madrid ilə birlikdə 1929-cu ildə qurulduğu gündən bəri La Liqanı heç vaxt tərk etməyən 3 klubdan biridir. 2009-cu ildə Barselona, La Liqa, Kral Kuboku və UEFA Çempionlar Liqası ibarət üç turnirdə qalib gələrək trebl və həmçinin, bir ildə altı turnirin hamısını qazanan ilk ispan futbol klubu oldu, bundan əlavə həmin il İspaniya Superkuboku, UEFA Superkuboku və FİFA Klublararası Dünya Çempionatının sahibi oldu. 2011-ci ildə klub yenidən UEFA Çempionlar Liqası çempionu oldu və beş kubok qazandı. Pep Qvardiolanın rəhbərliyi altında cəmi 4 ildə 14 kubok qazanan bu Barselona komandası, çoxlu futbol azarkeşləri tərəfindən futbolum bütün zamanlarının ən yaxşı komandası kimi hesab edilir. 2015-ci ildə UEFA Çempionlar Liqası kubokunu qazanan Barselona, futbol tarixində iki dəfə trebl qazanan ilk Avropa klubu oldu. Barselona Liqanı 26 dəfə qazanıb.
Erkən illər (1899–1922)
thumb|left|200px|Uolter Uayld, klubun ilk prezidenti (1899–1901). Onun əsas uğuru Barsanın ilk doğma meydançasını əldə etməsi idi. 22 oktyabr 1899-cu il tarixində İsveçrə idmançısı Joan Qamper "Los Deportes" qəzetində şəhərdə bir futbol klubu yaratmaq istədiyini açıqlayır. [[Fayl:Futbol club barcelona - notas de sport.jpg|thumb|250px|alt="SPORT NOTES Our friend and partner, Mr. Kans Kamper, from the Foot-Vall Section of the "Sociedad Los Deportes" and former Swiss champion, wishing to organize some matches in Barcelona, requests that everyone who likes this sport contact him, come to this office Tuesday and Friday nights from 9 to 11."|Qamperin Los Deportesdəki reklamı — Tərcümə:
"İDMAN QEYDİ. Dostumuz və tərəfdaşımız, "Sociedad Los Deportes"in Foot-Vall bölməsindən və keçmiş İsveçrə çempionu, Barselonada bəzi matçlar təşkil etmək istəyən cənab Kans Kamper, xahiş edir ki, bu idmanı sevən hər kəs onunla əlaqə saxlasın, çərşənbə axşamı və cümə gecələri saat 9-dan 11-ə kimi bu ofisə gəlsin."]]
Bu istəyə verilən müsbət cavab 29 noyabrda "Sole" gimnaziyasında bir yığıncağın təşkil edilməsi ilə nəticələnmişdir. Bu yığıncağa daha sonra klubun birinci prezidenti olmuş Valter Vayld və klubun ikinci prezidenti olmuş Bartomeu Terradas da daxil olmaqla, 11 nəfər qatılmışdır. Bu yığıncaqda alınan qərar ilə "Foot-Ball Club Barcelona" yaranmışdır.
FK Barselona, ​​Kataloniya Çempionatı və İspaniya Kral Kubokunda mübarizə apararaq regional və ölkə kuboklarında uğurlu qazandı. 1902-ci ildə klub ilk kubokunu, Copa Macaya-nı qazandı və finalda Bizkayaya 1–2 hesabı ilə uduzaraq ilk İspaniya Kral Kuboku iştirak etdi. 1908-ci ildə klubun həmtəsisçilərindən biri və onun keçmiş hücumçusu Qamper ilk dəfə klubun prezidenti oldu. Bu, klub dağılmaq ərəfəsində olanda baş verdi: 1905-ci ildə Kataloniya çempionatında qalib gəldikdən sonra klub üç il ərzində heç bir kubok qazana bilmədi, maliyyə vəziyyəti də kəskin şəkildə pisləşdi. Daha sonra Qamper beş dəfə yenidən klubun prezidenti seçildi. Joan Qamper, klunun başına keçmədən əvvəl, Barselona direktorlar Şurası iclasında bu sozləri soylədi:
Qamperin ən böyük nailiyyətlərindən biri Barçaya öz stadionunu almağa kömək etmək idi. 14 mart 1909-cu ildə komanda 8000 tamaşaçı tutumu olan Camp de la Industria stadionuna "köçdü".
Qamper klub üzvlərinin sayını artırmaq üçün də kampaniyaya başladı və 1922-ci ilə qədər onların sayı 10.000-i keçdi. Eyni 1922-ci ildə komanda yenidən ev arenasını dəyişərək Kamp de Les Korts stadionuna keçdi; Stadionun ilk tutumu 22.000 idi, sonradan təsir edici 60.000-ə qədər genişləndi.
1912-ci ildə Qamper bu komandaya 13 illik karyera (1912–1916, 1918–1927) bəxş edəcək filippinli-ispan hücumçu Paulino Alkantaranı kluba dəvət etdi, bu müddət ərzində 357 qol vuraraq, tarixinin bombardiri oldu. Klub və Barselonada oynamış dünyaca məşhur futbol ustaları uzun bir sıra açır.
1912–1916-cı illərdə komandanın keçmiş futbolçusu Qamperin təklifi ilə 1917-ci ildə komandanı 1924-cü ilə qədər çalışdıran ingilis Cek Qrinvel Barsanın baş məşqçisi oldu. Bu tədbirlər klubdakı vəziyyəti yaxşılaşdırmağa kömək etdi. Nəhayət, Qamper dövründə Barselona on bir Kataloniya Çempionatı, altı İspaniya Kuboku və dörd Pireney Kubokunu qazanaraq klubun ilk qızıl dövrünü qeyd etdi.
Rivera, Respublika və Vətəndaş müharibəsi klub həyatında (1923–1957)
thumb|200px|right|Barsa sosial klubunun bombalanması Klubun möhtəşəm 1920-ci illərinin ortasında Barselona, siyasi sıxıntılarından əziyyət çəkməyə başladı. 14 iyun 1925-ci ildə tamaşaçılar Katalan Orfey xorunun şərəfinə Primo de Rivera diktaturası altında ləğv edilmiş İspaniya Krallığının rəsmi himni olan Royal Martı səsləndirdi. Cavab olaraq, Barselona stadionu altı ay müddətinə hakimiyyət tərəfindən bağlandı (sonra müddət üçə endirildi) və Gamper klub prezidenti olaraq istefa verməyə məcbur oldu. Klubun qurucusu, 30 iyul 1930-cu ildə şəxsi və maddi və depressiya problemlərindən intihar etdi.
Komandada hələ Xosep Eskoola kimi çox yaxşı oyunçu olsa da, klub uğursuzluq dövrünə qədəm qoydu, çünki ölkədəki siyasi qarşıdurmalar idmanı cəmiyyətin ikinci planına atdı. Barsa üç cəbhədə bir anda böhranla üzləşdi: maliyyə, sosial (klub üzvlərinin sayı daim azalmaqda idi) və idman (komanda ardıcıl olaraq Kataloniya çempionatlarında qalib gəlsə də, İspan səviyyəsində uğur qazana bilmirdi. 6 avqust 1936-cı ildə Fransisko Franko ordusunun əsgərləri, Guadarrama yaxınlığında, klub prezidenti Xosep Sunolu həbs edərək öldürdülər. 1937-ci ilin yayında baş məşqçi Patrick O'Konnellin rəhbərlik etdiyi komanda İkinci İspan Respublikasının səfirləri sayıldıqları ABŞ və Meksikaya qastrol səfərinə getdi. Bu zaman İspaniyanın özündə Vətəndaş müharibəsi sürətlə gedirdi. Bu səfər klubun maddi vəziyyətini yaxşılaşdırdı, ancaq bundan sonra komandanın yarıdan çoxu Meksika və Fransaya sığınıb İspaniyaya qayıtmadılar.
16 mart 1938-ci ildə Frankonun aviasiyası Barça sosial klubuna bomba atdı və böyük ziyana səbəb oldu. Bir neçə aydan sonra Barselona şəhəri frankoistlər tərəfindən işğal olundu və klub, "laqeyd olmayan" katalan millətçilərinin simvolu olaraq bir sıra ciddi problemlərlə üzləşdi. O vaxta qədər klub üzvlərinin sayı 3486-a düşmüşdü. thumb|200px|left|Lazslo Kubala
Vətəndaş müharibəsinin sonunda qurulmuş Franko diktaturası altında Katalan dili və bayrağı qadağan edildi (separatizmə qarşı mübarizənin bir hissəsi kimi). Ayrıca, futbol klublarına ispan olmayan adlardan istifadə qadağan edildi. Nəticədə 1941-ci ildə komanda adını köhnə, İngilis dilli Futbol Klubu Barselonadan "düzgün" İspan Club de Fútbol Barcelona olaraq dəyişdirməyə məcbur oldu; bu ad altında klub 33 il mövcud olacaq. Eyni zamanda, Kataloniya bayrağı gerbdən çıxarıldı.
1943-cü ildə Generalissimo Kubokunun ilk yarımfinal matçında Les Kortsda komanda Real Madridi 3:0 hesabı ilə məğlub etdi, ama Madrid cavab görüşündə 11:1 hesablı qələbə qazandı.
Çətin siyasi vəziyyətə baxmayaraq, klub 1940–1950-ci illərdə böyük uğurlar qazana bildi. 1945-ci ildə komanda 1929-cu ildən bəri ilk dəfə İspaniya çempionluğunu qazandı, qalib heyətə Xosep Samitier rəhbərlik edir, Sezar Rodriqez, Entoni Ramalletz və Xuan Velasko kimi ustalar komanda üçün oynayırdılar. 1948 və 1949-cu illərdə komanda daha iki çempion titulunu qazandı. 1949-cu ildə Latın Kuboku qazandı.
Baş məşqçi Ferdinand Daucik və bəzi mütəxəssislərin bütün dövrlərin ən yaxşı Barselona oyunçusu hesab etdiyi Ladislao Kubala rəhbərliyi altında 1952-ci ildə komanda beş kubok aldı: İspaniya çempionatı, İspaniya Kral Kuboku, Latın Kuboku, İspaniya Superkuboku, Martini və Rossi Kuboku. 1953-cü ildə komanda dublya imza ataraq çempionluğu və İspaniya kubokunu qazandı. 1957 mövsümündə İspaniya kubokunda daha bir qələbə qazandı. 1958-ci ildə Yarmarkalar kubokunu qazandı.
Club de Fútbol Barcelona (1957–1978)
thumb|200px|right|Barselona [[UEFA Çempionlar Kuboku 1960/1961|Çempionlar Kuboku 1960/1961 yarımfinalında Hamburga qarşı]] Qələbələrin davamı yeni baş məşqçi Helenio Herreranın rəhbərliyi altında davam etdi. 1957-ci ildə yeni istifadəyə verilən Kamp Nou klubun yeni stadionu oldu. O dövrdə, 1960-cı ildə Avropada ilin futbolçusu olmuş gənc Luis Suarez və vətənlərini tərk edən əfsanəvi Macarıstanın qızıl komandasından olan iki macar, Sandor Koçis və Zoltan Cibor gücləndi. Bu heyət ilə Barsa 1959-cu ildə bir ölkə dubl etdi (çempionat və İspaniya kuboku) və 1960-cı ildə öz tarixində ikinci Yarmarkalar Kubokunu və yenidən milli birincilik qazandı. Berndə Çempionlar Kubokunun finalında İspanlar Portuqaliyanın Benfika komandasına 2:3 hesabı ilə məğlub oldular. 1960-cı illər klub üçün o qədər də uğurlu alınmadı: iki İspaniya Kral Kuboku (1963 və 1968) və 1966 Yarmarkalar Kuboku. 1974-cü ildə komanda orijinal adına — Futbol Klubu Barselona qaytarıldı.
1973–1974 mövsümündə komandaya Barsanın yeni əfsanəsi olacaq hollandiyalı hücumçu Yohan Kroyff qoşuldu. Artıq Ayaksda oynarkən özünü futbol ustası kimi tanıdan Kroyff tezliklə komandanın lideri oldu. O, çox tez Barsa azarkeşlərinin sevimlisinə çevrildi, bundan əlavə, oğluna katalan adı — Jordi verdi. 1974-cü ildə Kroyff sayəsində Barselona 1960-cı ildən bəri ilk dəfə La Liqanı qazandı və eyni zamanda El Klassikoda Real Madridi Santiaqo Bernabeuda 5:0 hesabı ilə məğlub etdi. Barsada, ilk mövsümündə Kroyff Avropanın ilin ən yaxşı futbolçusu seçildi. 1978-ci ildə Kroyff klubdan ayrıldı və ABŞa oynamağa getdi.
Sabitlik illəri. Nunyesin prezidentliyi dövrü (1978–2000)
thumb|left|Xosep Luis Nunyes 1978-ci ildə Xosep Luis Nunyes klubun prezidenti seçildi. Klubun rəhbəri kimi əsas hədəfləri Barsanı dünya səviyyəli bir kluba çevirmək və maliyyə sabitliyini təmin etmək idi.
Nunyesin dövründə Barsa iki Kuboklar kubokunu qazandı — 1978/79 (əlavə vaxtda Fortuna Düsseldorf üzərində finala qələbə) və 1981/82 Standard Lyeji 2:1 məğlub etdi; həmçinin komanda üç Kral Kubokunu qazandı (1980/81, 1982/83, 1987/88).
1984/1985 mövsümündən əvvəl İngilis Terri Venables klubun məşqçisi təyin edildi. Almaniyanın yarımmüdafiəçisi Bernd Şuster də kluba qoşulub. 1984/1985 mövsümündə komanda inamla İspaniya çempionatını qazandı. Növbəti mövsüm isə Çempionlar Kubokunun finalına çatdı, burada Sevilyanın Ramon Sançez Pisxuan stadionunda Rumıniyanın Styaua Buxarest klubuna yalnız penalti seriyasında məğlub oldu.
1986-cı ilin yayında ingilis hücumçu Qari Lineker, uelsli hücumçu Mark Hücs və ümidverici bask qapıçısı Andoni Zubizarreta kluba gəldi. Eyni zamanda, Bernd Schuster əzəli rəqib — Real Madridin düşərgəsinə keçərək komandanı tərk etdi. 1987/1988 mövsümündə isə komandanın başına Luis Araqones gətirildi. Həmin mövsüm klubun İspaniya Kubokundakı qələbəsi ilə başa çatdı (Real Sosyedad finalda 1–0 məğlub edildi).
Arzuların komandası
thumb|Arzular komandasının baş məşqçisi [[Yohan Kroyff]] 1988-ci ildə Yohan Kroyff baş məşqçi kimi Barselonaya qayıtdı. Onun baş məşqçi olduğu müddətdə Barselonada Xosep Qvardiola, Xose Mari Bakero, Beqiristayn, Ronald Kuman, Romario və Hristo Stoiçkov kimi tanınmış ulduzlar çıxış edirdi. Bütün bu futbolçular oynadığı oyunla komandanı dünyaya sevdirdi və klub Arzuların komandası kimi adlandırılırdı. Klub 1989-cu ildə Kuboklar Kuboku turnirinin finalında Sampdoriyaya 1–0 hesabı ilə qalib gələrək kuboku başı üzərinə qaldırdı. 1991–94-cü illərdə La Liqada ardıcıl olaraq 4 çempionluq qazanıldı. 1992-ci ildə isə UEFA Çempionlar Liqası finalında Sampdoriya ilə qarşılaşmanın əsas vaxtı 0–0 bitsə də, əlavə edilən vaxtda (111-ci dəqiqədə) Ronald Kuman cərimə zərbəsindən möhtəşəm zərbə ilə topu rəqib qapısından keçirdi və klub ilk Çempionlar Liqasını kubokunu qazandı. Bundan başqa klub 1 dəfə İspaniya Kral Kuboku (1990), 1 dəfə UEFA Superkuboku (1992) və 3 dəfə İspaniya Superkuboku başı üzərində qaldırdı.
Bir müddətdən sonra qələbə seriyası sona yaxınlaşdı və komandada uğursuzluqlar başladı. Bunun nəticəsidir ki, klub 1994-cü ildə Çempionlar Liqasının Afinada keçirilən final oyununda Milana məğlub oldu. 1996-cı ildə Kroyff klubdan ayrıldı.
Kroyffun klubu tərk etməsindən sonra onun yerinə ingilis Bobbi Robson gətirildi və o bu postda 1 il işlədi, lakin bu 1 ildə kluba 3 kubok qazandırdı (Kral Kuboku, İspaniya Superkuboku və Kuboklar Kuboku). Hal-hazırkı dövrdə belə məşhur olan: Kataloniya ölkə, Barselona isə onun ordusudur ifadəsini də məhz ser Bobbi Robson işlətmişdi. 1997-ci ildə onu holland Luis van Qaal əvəz etdi. Həmçinin klub Luiş Fiqu, Luis Enrike və Rivaldo kimi oyunçularla gücləndirdi. Həmin mövsüm komanda La Liqa və Kral Kubokunu qazandı. 1999-cu ildə də komanda yubileyini La Liqada çempion olaraq qeyd etdi. Yubiley ilində komandanın liderlərindən olan Rivaldo Avropanın ən yaxşı futbolçusu adına layiq görüldü.
Xuan Laportanın dövrü (2003–2008)
2003-cü ildə Xuan Laportanın Barsa prezidenti seçilməsi ilə oyunçu kimi Ayaks və Milanda xarüqələr yaradan gənc Frank Raykard baş məşqçi postuna təyin edildi. Raykard işə başlaması ilə klub əvvəlki şöhrətini qaytarmağa başladı. 2003-cü ildə transfer edilən braziliyalı ulduz Ronaldinyo komandanın 2003–04 mövsümündə La Liqada ikinciliyi əldə etməsində böyük pay sahibi oldu. 2004-cü ilin yayında komandaya Deko, Henrik Larsson, Samuel Eto'o, Ludovik Culi və Rafael Markes kimi tanınmış oyunçular cəlb edildi. Həmin oyunçular klubun yetirmələri olan Karles Puyol, Xavi, Andres İnyesta və Viktor Valdes kimi futbloçularla klubu daha böyük uğurlara daşıdılar.
2004–05 mövsümündə Barsa La Liqa və İspaniya Superkubokunu qazandı və komandanın liderləri olan Ronaldinyo və Samuel Eto'o FIFA tərəfindən elan edilən İlin ən yaxşı futbolçusu mükafatı verilə Qızıl top müvafiq olaraq 1-ci və 3-cü yerə layiq görüldülər.
2005–06-cı ildə Barsa əzəli rəqibi Real Madridi Santyaqo Bernabeuda 3–0 hesabı ilə məğlub etdi və Raykaard Barsada əzəli rəqibini iki dəfə məğlub edən baş məşqçi kimi tarixə düşdü. Həmin oyununun qəhrəmanı Ronaldinyo idi (qollardan ikisini o vurmuşdu). Braziliyalı futbolçu həmin görüşdə o dərəcədə möhtəşəm çıxış etmişdi ki, madridli azarkeşlər onun meydançanı tərk etməsi zamanı alqışlamışdılar. Digər golu isə Kamerunlu hücumçu Samuel Eto'o vurmuşdu. Həmin mövsüm Barsa ardıcıl olaraq ikinci dəfə La Liqa və İspaniya Superkubokunu əldə etdi. Bununla yanaşı Çempionlar Liqasının finalında Arsenalı, Samuel Eto'o və Juliano Bellettinin qollarıyla klub ikinci çempionluğunu əldə etdi. 2006–2007 mövsümünün əvvəllərində Barsanın əsas oyunçularının zədələnməsi ilə klub çətin vəziyyətə düşdü. Klubdaxili baş verən hadisələr oyunlara da təsir edirdi. Samuel Eto'o ilə baş məşqçi Raykard və Ronaldinyo arasında münasibətlər yaxşı deyildi. Ronaldinyo əvvəlki formasından uzaq idi. Klublararası Dünya Kuboku finalında Braziliyanın İnternasional klubuna məğlub olan katalonlar Kral Kubokunun 1/2 finalında Xetafe, Çempionlar Liqasının 1/8 finalında isə Liverpul səddini aşa bilmədi. Mövsüm boyu klub La Liqada lider olsa da, sonradan bəzi oyunlarda vacib xalların itirilməsi ilə çempionluq şansını çətinə saldı. Çempionatın sonunda isə klub əzəli rəqibi Real Madridlə eyni sayda xal toplasa və top fərqində üstün olsa da, aralarındakı oyunlarda alınan nəticələrə görə çempionluğu Real Madrid əldə etdi.
2007–08-ci il mövsümündə Barselona hollandiyalı Frank Raykardın başçılığı altında o qədər də yaxşı çıxış etmədi. Klub La Liqada Real Madrid və Vilyarrealdan xeyli geri qalaraq 3-cü yerdə qərarlaşdı. Bu azmış kimi klub Kral Kubokunda Valensiyaya uduzdu. Çempionlar Liqasında isə İngiltərənin Mançester Yunayted klubu keçilməz oldu. Bu nəticələrdən sonra Barselona rəhbərliyi Frank Raykard istefaya göndərildi.
Qvardiolanın gəlişi və yeni qələbələr (2008–2012)
thumb|right|Barselona tarxinin ən uğurlu baş məşqçisi — [[Xosep Qvardiola]] 2008-ci il mövsümünün əvvəlində keçirilən prezident seçkilərində qalib gələn Laporta baş məşqçi postuna Pep Qvardiolanı gətirdi. Klub Zambrotta, Deko, Ronaldinyo, Edmilson ilə yollarını ayırdı. Heyətin yenidən qurulması üçün Daniel Alves, Jerar Pike, və Seydu Keyta kimi oyunçuların alınmasına və Puyol, Xavi, Inyesta, Rafael Markes, Valdes, Messinin müqaviləsinin uzadılmasına 90 milyon avro sərf edildi.
La Liqada Mövsümün ilk iki turunda Barsa xallar itirsə də, 3-cü turundan başlayaraq komanda qələbələri sıralamağa başladı və lider mövqeyinə yüksəldi. 15-ci turda əzəli rəqib Real Madrid Nou Kampda 2–0 (Eto'o və Messi) hesabı ilə məğlub edildi və ikinci pillənin sahibi olan madridlilərlə xal fərqi 12-yə yüksəldi. Komandanın Kral Kuboku və UEFA Çempionlar Liqasında da işləri yaxşı gedirdi. UEFA Çempionlar Liqasında klub Qrup mərhələsini 1-ci pillədə bitirərək 1/8 finala vəsiqə qazandı.
17 yanvar 2009-cu ildə Barsa La Liqada yeni rekord müəyyənləşdirdi. 19 oyununun 16-da qələbə, 2-də heç-heçə əldə edən və yalnız 1-də məğlub olan katalonlar mövsümün ilk yarısını 50 xal toplayaraq və 57 qol vuraraq başa vurdular ki, bu da yeni rekord idi.
Mövsümün ikinci yarısına da yaxşı başlayan katalonlar Çempionlar Liqasının 1/8 finalında Lion'u və 1/4 finalda Bayern Münheni mübarizədən kənarlaşdıraraq yarım-finala çıxdı və Çelsi ilə rəqib oldu. Nou Kampdakı ilk qarşılaşmada 0–0 hesabı qeyd alındı. Həmin həftəsonu keçirilən Real Madridlə oyunda isə komanda 6–2 hesablı tarixi qələbə qazandı. Növbəti həftə keçirilən çempionlar liqası yarım-final cavab qarşılaşmasında Barsa səfərdə Andres İnyestanın vurduğu son dəqiqə qolu ilə hesabı 1–1 elədi və iki oyunun nəticəsinə görə Çelsidən üstün olaraq finala çıxdı.
13 may Barsa Kral Kubokunun finalında Valensiyanın Mestalya stadionunda Atletik Bilbao ilə qarşılaşdı və mübarizədən 4–1 hesablı qələbə ilə ayrılaraq kuboku 25-ci dəfə muzeyinə apardı. Həftəsonu isə La Liqada keçirilən qarşılaşmalardan sonra Barsa rəsmi olaraq çempionluğunu elan etdi. Növbəti hədəf isə çempionlar liqası finalında Mançester Yunaytedə qalib gələrək bu kuboku qazanmaq idi. thumb|left|Sezonda üçüncü kuboku başı üzərinə qaldıran komanda 27 may Barselona çempionlar liqası finalında Mançester Yunaytedlə qarşılaşdı. 10-cu dəqiqədə Samuel Eto'o və 70-ci dəqiqədə Messinin vurduğu qollar Barsaya 2–0 hesablı qələbə qazandırdı və Barsa 3-cü dəfə UEFA Çempionlar Liqası kubokunu başı üzərinə qaldırdı. Bununla da 2008–09 mövsümündə iştirak etdiyi 3 turnirdə də qızıl medallara yiyələnən katalonlar İspan futbolu tarixində təkrarlanması çətin olan bir mövsümdə 3 kubok qazanmış yeganə klub kimi tarixə düşdülər.