cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plasenşiya körfəzi
Plasenşiya körfəzi Kanadanın Nyufaundlend və Labrador əyalətində Nyufaundlend adasının cənub şərq sahilində su kütləsi.
Atlantik okeanının sularının bir hissəsi Qərbdə, Burin yarımadası və şərqdə Avalon yarımadasının arasında əhatə olunması nəticəsində təşkil edilib.
Halluazit
Halluazit Al4 [(OH)8 |Si4O10] · 4H2O — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən
Növ müxtəliflikləri
Ferri (qinzburqit) -, kupro -, xromhalluazit (~ 0,6 % Cr2O3).
Xassələri
Rəng – müxtəlif çalarlı – sarımtıl, bozumtul, yaşılımtıl ağ, həmçinin qonur, sarı, bəzən qırmızı; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – tutqun, dəyişilməmiş aqreqatlarda – sədəfi, mum parıltı; Şəffaflıq – yarımşəffafdan qeyri-şəffafadək, suda şəffafdır; Sıxlıq – 2,0–2,6; Sərtlik – 1–2; Kövrəkdir; Ovuntulu kütlələri əllə toxunduqda talkvaridir; Ayrılma– yoxdur; Sınıqlar – qabıqlı; Morfologiya – kristallar: ultramikroskopik boruşəkilli; Mineral aqreqatları: massiv, gel kimi, torpaqvari, konkresiya şəkilli.
Mənşəyi və yayılması
Səciyyəvi ekzogen mineral olub, ən çox qabbro və diabazların və bəzi Ni, Cu və Zn yataqlarının aşınma qabıqlarında inkişaf edir. Həmçinin turş torpaqlarda, əhəngdaşlarının karst boşluqlarında və gillərin tərkibində qeyd edilir. Mineralın kaolinit, allofan və alunitin parçalanması prosesində əmələ gələn aqreqatları məlumdur. Diagenetik mənşəli halluazit konkresiyalar şəklində kaolinit yataqlarında müşahidə edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kaolinit, illit, montmorillonit, alunit, nisbətən az hallarda – diaspor. Mineralın tapıldığı yerlər: Anqlyer (Belçika); Altenberq (Almaniya); Juravlinski, Aydırlinski yataqları (Rusiya); Zakarpatye (Ukrayna) və b. Azərbaycanda Kiçik və Böyük Qafqazın bir srıa məntəqələrində – Tutqunçay hövzəsinin qızıl filizi zolağında, Çıraqdərə-Toğanalı filiz sahəsində, Bittibulaq, İtqırılan, Nəsirvaz, Filizçay yataqlarında və başqa yerlərdə qeyd edilmişdir.
Tətbiqi
Kaolinitlə birlikdə keramik məmulatların hazırlanması üçün xammal kimi istifadə edilir.
Xıdır Bəylərov
Bəylərov Xıdır İbrahim oğlu — Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini (1962–1964), Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri (1965–1969), Laçın rayon Xalq Marifi şöbəsinin müdiri (1969–1976), Plan Komitəsinin sədri (1976–1987)
Vezen-de-Levezu
Vezen-de-Levezu  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Vezen-de-Levezu kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
Xıdır Bəylərov
Həyatı
Xıdır Bəylərov 1926-cı ildə Laçın rayonunun Hoçaz kəndində anadan olub. müharibə illərində orta məktəbi və pedaqoji kursu bitirdikdən sonra 1943–1944-cü illərdə Mişni və Hoçaz kənd 7 illik orta məktəbində müəllim işləmiş, 1944-cü ildən 1950-ci illərin əvvəllərinə kimi Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.
Ali təhsillidir Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakultəsini bitirmişdir.
Vezen-de-Levezu
INSEE kodu — 12294.
Xıdır Bəylərov
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Ordudan tərxis olunduqdan sonra Laçın rayon partiya komitəsində təlimatçı, sonra isə rayon soveti icraiyyə komitəsində katib işləmişdir.
Vezen-de-Levezu
Kommuna təxminən Paris dən 520 km cənubda, Tuluza şəhərindən 145 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 32 km şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 645 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 380 nəfər (15-64 yaş) arasında 294 nəfər iqtisadi fəal, 86 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 77.4%, 1999-cu ildə 73.3%). 294 fəal 287 nəfər (173 kişi və 114 qadın) işləyir, 7 nəfər işsizdir (1 kişi və 6 qadın). Aktiv olmayan 23 nəfər arasında şagird və ya şagird, 33 nəfər təqaüdçü, 30 nəfər digər səbəblərə görə aktiv deyil. .
Xıdır Bəylərov
İctimai-siyasi fəaliyyəti
1969–1976-cı illərdə Laçın rayon Xalq Marifi şöbəsinin müdiri, 1976–1987-ci illərdə Plan Komitəsinin sədri, eyni zamanda rayon icraiyyə Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində işləmişdir. 1987–2000-ci illərdə Əhalinin Sosial Müdafiə mərkəzi adlanan rayon İctimai Təminat Şöbəsinin müdiri olmuşdur.
Mükafatları
Xıdır Bəylərov müxtəlif illərdə fəaliyyətinə görə orden və medallarla təltif edilmişdir.
Senecio mohavensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Misir heroqlifləri (AA qrupu)
AA qrupu 31 heroqlifdən ibarət olub, bura təsnifatsız təsvirlər daxildir.
İordaniyanın dövlət quruluşu
İordaniyanın dövlət quruluşu - 1952-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sisitemi.
Dövlət quruluşu
İordaniya mütləq formalı idarəetmə üsuluna malik konstitusiyalı monarxiyadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1946) 25 mayda qeyd olunur. Ölkə Konstitusiyası 11 yanvar 1952-ci ildən qüvvədədir.
Dövlət başçısı
Mövcud Konstitusiyaya görə ölkədə bütün hakimiyyət istisnasız olaraq Kralın və onun Nazirlər Şurasının əlində cəmlənmişdir.
Baş nazirin rəhbərlik etdiyi Hökumətin tərkibini, habelə bütün məhkəmə korpusunun hakimlərini və qubernatorları təyin etmək, Parlamentin qəbul etdiyi bütün qanunları imzalamaq və ya onlara veto qoymaq, Aşağı Palataya (Deputatlar Palatası) seçkiləri təyin etmək, Deputatlar Palatasını və Senatı buraxmaq, Senatın üzvlərini və spikerini təyin etmək və yaxud onların istefasını qəbul etmək, mülki və hərbi rütbələrlə təltif etmək, əfv fərmanı vermək və məhkəmənin qərarını ləğv etmək, Konstitusiyaya dəyişiklikləri təsdiq etmək, müharibə elan etmək və sülh bağlamaq və s. mühüm səlahiyyətlərə malik olan Kral dövlətin başçısı və İordaniyanın quru, hərbidəniz və hərbi-hava qüvvələrinin ali baş komandanıdır.
Qanunverici hakimiyyət
İkipalatalı İordaniya Parlamenti - Yuxarı Palata olan Ayanlar Məclisindən (60 yer; tərkibinin yarısı 2 ildən bir yenilənmək şərti ilə, üzvləri Kralın sərəncamı ilə ölkənin görkəmli nümayəndələri arasından 4 illik müddətə təyin edilirlər) və 120 yerlik Deputatlar Palatasından (Aşağı Palatada 9 yer xristianlar, 3 yer çərkəz və çeçenlər, 12 yerlik kvota isə xüsusi olaraq qadınlar üçün nəzərdə tutulmuşdur) ibarətdir.
Parlament ənənəvi qanunvericilik hakimiyyətini Kralla birlikdə həyata keçirir. Kralın qanunlar üzərinə qoyduğu veto hər iki palatanın 2/3 səs çoxluğu ilə ləğv edilə bilər. Konstitusiyaya əsasən Kral Parlamenti buraxa və bir il ərzində dövləti Parlamentsiz idarə edə bilər.
İcraedici hakimiyyət
Kral Baş nazirin rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti vasitəsilə icra hakimiyyətini həyata keçirir. Dövlətin daxili və xarici siyasət strategiyasının müəyyən edilməsində və həyata keçirilməsində kifayət qədər geniş səlahiyyətlərə malik olan Nazirlər Kabineti, ümumi siyasət məsələləri üzrə fəaliyyətinə görə Deputatlar Palatası qarşısında kollektiv və fərdi məsuliyyət daşıyır.
Nazirlər Kabineti ilk növbədə, fəaliyyət proqramını Parlamentə təqdim edərək onun etimadını qazanmalı və daha sonra funksiyalarının icrasına başlamalıdır. Mövcud Konstitusiyaya görə, Deputatlar Palatası Hökumətə etimadsızlıq göstərdiyi təqdirdə, Nazirlər Kabineti tam tərkibdə istefaya getməlidir.
Məhkəmə hakimiyyəti
Mövcud Konstitusiyaya əsasən ölkədə mülki, dini və ixtisaslaşmış məhkəmələr fəaliyyət göstərir. Ən yüksək məhkəmə instansiyası sayılan Kasasiya Məhkəməsi, habelə Apelyasiya və birinci instansiya məhkəmələri İordaniyada mülki məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirir.
Əlibay (Xaybulla)
Əlibay kəndi (Әлибай) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Ufa kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Əlibay kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 74 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr: Kənd Tanalık çayının sahilində yerləşir.
Senecio mohinorensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Grevillea stenomera
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
ATV (Peru)
ATV (Peru) və ya andına də Radiodifusión y Television — 1969-ci ildə Peruda qurulmuş bir televiziya kanalı. Lakin 1970-ci illərin əvvəlində müvəffəqiyyətsiz sınaqlar və sonrasında Peru 'dakı siyasi çalxantılar səbəbiylə kanal bağlandı. 1983-ci ildə isə yenidən quruldu.
Peruda ən çox izlənilən televiziya kanallarından biridir. ATV Noticias, Əl Deportivo, Hola a todos, Maqali Teve, Vidas Extreme, Smackdown kimi proqramları vardır. Ayrıca 2010 FİFA Dünya Kubokunın nəşr hüquqlarına malikdir.
Xumar Bağı
Xumar Bağı — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin Vəfs dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 258 ailədə 431 nəfəri kişilər və 458 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 889 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Jurnan
Jurnan  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Pon-d’En kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01197.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 324 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 217 nəfər (15-64 yaş) arasında 161 nəfər iqtisadi fəal, 56 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74,2%, 1999-cu ildə 73.9%). Aktiv 161 sakindən 153 nəfər (79 kişi və 74 qadın), 8 nəfər işsiz (5 kişi və 3 qadın) idi. 56 hərəkətsiz 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 36 nəfər - təqaüdçü, 4 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz idi.
Azərbaycan Xalqlarının Bərabərlik Partiyası
Azərbaycan Xalqlarının Bərabərlik Partiyası (Əvvəlki adı: Talış Xalq Partiyası) — 1991-ci ildə yaradılan və 1993-cü ildə ləğv edilən separatçı partiya.
Tarixi
Talış Xalq Partiyası 1989-cu ildə qurulan Talış Milli Dirçəliş Partiyasının bazasında yaradılmışdır.
1991-ci ildə TMDP TXP olaraq yenidən formalaşdı və sədri Hilal Məmmədov seçildi. 1993-cü ilin martında partiya Azərbaycan Xalqlarının Bərabərlik Partiyası adı altında qeydiyyatdan keçmişdir. 1993-cü ilin iyununda Talış Muğan Respublikası elan edildikdən sonra partiyanın qeydiyyatı Ali Məhkəmə tərəfindən ləğv edilmişdir.
AZAL stadionu
AZAL stadionu — Azərbaycan stadionu; Bakıda yerləşir. 2011-ci ildə açılmışdır. Azarkeş tutumu 3500 nəfərdir.
Tarixi
Tikintisinə 2009-cu ildə başlanılan stadion 2011-ci ildə açılıb. Açılış ünü 10 aprel 2011-ci ildə keçirilən oyunda AZAL PFK 1:0 hesabı ilə Bakı FK komandasına qalib gəlib. UEFA tərəfindən iki ulduz verilən stadionda beynəlxalq dərəcəli oyunlar da keçirilə bilər.
Dildönməz
Dildönməz və ya Diltərpənməz — Azərbaycan aşıq şeirinin nisbətən az işlənən növlərindən biri.
Dilin ağız boşluğunda dönməsinə səbəb olan «l» və «r» samitlərinin işlənmədiyi sözlərdən qurulan gəraylı, qoşma və təcnislərə verilən ad. Məsələ burasındadır ki, Azərbaycan türkcəsinə məxsus olan sözlərin böyük əksəriyyətinin tərkibində «l» və «r» samitləri iştirak edir. Bu səbəbdən də dildönməz üstündə olan şeir şəkillərini yaratmaq olduqca çətindir.
Dilin tərpənməsini tələb edən hərflərin mümkün qədər az işlənməsi prinsipi əsasında yaranır. Gəraylı kimi misraları səkkiz hecalı olur. Bütün şeir çox vaxt 3, ya 5 bənddə qoşulur.
Aşıq Ələsgərin "Bax-bax" dildönməzi:
Gözüm sağı, səhər çağı, Geyək ağı, gəzək bağı; Hamı sevir bu sayağı, Qaymağa, həm yağa bax-bax!
Senecio tacuaremboensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dildönməz
Əziz ayə, müəmmayə, Salsan sayə bu məvayə, Səbəb sənsən, bu səvdayə, Böyük ağa, sağa bax-bax!
Eyham
Eyham — kinayə məqsədilə işlənən ikibaşlı söz, incə işarə. Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər" əsərində İsgəndərin, Cəfər Cabbarlının "Sevil"ində Gülüşün dilində dəfələrlə belə eyhamlar işlənmişdir.
Danimarka-Norveç
Quruluş
Danimarka-Norveç əslində Kalmar Birliyinin qanuni varisi idi. Lakin İsveçdə baş verən üsyan Qustav Vazanın hakimiyyətə gəlməsinə və İsveçin ayrı bir dövlət yaratmasına təkan verdi. Bundan sonra dövlət Danimarka-Norveç adlanmağa başladı.
Yeddi illik Şimal müharibəsi
İsveç'in dövlətdən ayrılmasını qəbul edə bilməyən Kral III Kristian özünü hələ də İsveçin hökmdarı kimi görürdü. İsveçlə mütəmadi olaraq müharibə aparan dövlət 7 ildən sonra Stettin sülhünü imzaladı.
Otuzillik müharibə
1618-ci ildə Avropada Katolik dövlətlərlə Protestant dövlətlər arasında müharibə başladı. Əsasən Skandinaviya dövlətləri vəMüqəddəs Roma imperiyası arasında keçən bu müharibədə məğlub tərəf olan Danimarka-Norveç protestant alman dövlətləri üzərindəki hegemonluq ümidini itirdi.
Norveçin ayrılması
Napoleon müharibələri dövründə Danimarka'nın məğlubiyyəti 1814-cü ildə Norveçin İsveçə verilməsi ilə nəticələndi. Bu dövrDanimarka-Norveçin hərbi olaraq ən zəif, elmi olaraq isə Qızıl əsri adlanır. Belə ki, Hans Kristian Andersen və Kyerkeqor kimi dahilər məhz bu illər yetişmişdi.
Hornblend
Hornblend — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: hər yerdə rast gələn.
Növ müxtəliflikləri
Mineraləmələgətirən komponentlərin miqdarının dəyişkənliyindən asılı olaraq çoxsaylı növ müxtəliflikləri vardır.
Xassələri
Rəng – açıq-yaşıldan tünd-yaşıla- və qarayadək; Mineralın cizgisinin rəngi – müxtəlif çalarlı yaşıl; Parıltı – şüşə, ipəyi (asbestdə); Şəffaflıq – qeyri-şəffaf, yarımşəffaf; Sıxlıq – 2,91-3,4; Sərtlik – 5,5-6; Kövrəkdir; Ayrılma – {110} üzrə 56° bucaq altında mükəmməl; Sınıqlar – pilləli-qeyri-hamar; asbestəoxşar əmələgəlmələrdə – tikanlıyadək; Morfologiya – kristallar: prizmatik, sütunvari, bəzən izometrik; İkiləşmə: {100} üzrə; sadə və polisintetik; Mineral aqreqatları: dənəvər, çubuq- və yelpikvari, şüalı, lifli, naziklifli kütlələr, avqit yaxud diopsid üzrə uralit adlanan psevdomorfozalar.
Mənşəyi və yayılması
Maqmatik hornblend intruziv süxurlarda – siyenit, diorit, qranodioritlərdə geniş yayılmışdır. Peqmatitlərdə də qeyd edilir. Mineralın bazaltik hornblend adlanan növ müxtəlifliyi əsasən effuziv süxurların tərkibində iştirak edir. Məxsusi amfibol süxurlarının – amfibolitlərin əsas süxurəmələgətirən mineralı və epidot-amfibol və qlaukofan şistlərinin mühim tərkib hissəsi olan hornblend başqa metamorfik süxurlarda – qranulit, qneys və ekloqitlərdə də geniş yayılmışdır; Hornblendin yığınları kontakt-metasomatik əmələgəlmələrdə də qeyd edilmişdir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: qranat, epidot, hedenbergit, kalsit, xlorit, maqnetit, kvars və b. Mineralın tapıldığı yerlər: çoxsaylıdır. Azərbaycanda əsası və orta tərkibli intruziv əmələgəlmələrdə, Kiçik Qafqazın ofiolit qurşağının ultraəsasi süxurlarında, Daşkəsən rayonunun skarnlarında, Konqur-Alangöz intruzivində və s. qeyd olunur.
Tarixi-Yaqubi
"Yəqubi tarixi" ümumi tarix olub Adəmin yer üzünə enişindən başlayıb İslamın zühurunadək davam edir və ondan sonra 259 ilədək olan hadisələri əhatə edir.
Qeyd etmək lazımdır ki, "Yəqubi tarixi" İslam mədəniyyətində qələmə alınmış və bizə gəlib çatan ən qədim ümumi tarixdir. Hal-hazırda kitabın ən çox yayılmış çapı iki cilddədir. Birinci cild Adəmin (ə) həyatının əvvəlindən İslamın meydana gəlməsinədək, ikinci cild isə İslamın başlanğıcından 259-cu ilədək olan hadisələri ozündə əks etdirir.
Ayaqsızlar
Əsl ayaqsızlar (Caeciliidae) — Suda-quruda yaşayan ayaqsızlar dəstəsinə aid fəsilə. Zahirən böyük soxulcana oxşayır. Afrika, Asiya və Amerikanın tropik qurşaqlarında yaşayırlar.
Torpaqda, yaxud ağac qırıntıları olan yerlərdə yaşayırlar. Digər suda-quruda yaşayanlardan fərqli olaraq Ayaqsızların su hövzələrinə bağlılığı yoxdur. Belə ki, onlar yumurtalarını torpağa qoyurlar.
Zakir
Zakir — Azərbaycan kişi adı.
La Skala
thumb|right|330px|La Skala XIX əsr fotosunda thumb|right|330px|La Skala'nın tamaşaçı salonu La Skala ( yaxud La Scala) — Milanda dünyanın ən tanınmış və ən məşhur opera teatrı. Milanın Della Skala(it. Piazza della Scala) meydanında yerləşmişdir. Opera Santa Maria della Skala kilsəsinin yerində tikildiyinə görə La Skala adlandırılmışdır.
Tarixi
La Skala 1776-cı ildə yanmış Reqio Dukale teatrının (it. Teatro Regio Ducale) əvəzinə Santa maria della Skala kilsəsinin yerində memar Cüzeppe Piyermarininin layihəsi əsasında 23 ay müddətində tikilmişdir. 3 avqust 1778-ci ildə La Skala öz qapılarını Antonio Saliyerinin (it. L’Europa riconosciuta operasının primyerası ilə açmışdır.
Teatrın tikintisinə o vaxtki qiymətlə 1 millyon lirə xərclənmiıdir. Bu məbləği şəhərin 90 aristokratı tərəfindən ödənilmişdir.
1943-cü ildə İkinci Dünya Müharibəsində dağıdılmış bina qisa bir müddətdə bərba edilmiş və 11 may 1946-cı ildə istifadəyə verilmişdir.
2001–2004-cü illərdə opera teatrı akustik sistemlərin yeni standartlar səviyyəsində yenidən qurulması üçün təmirə bağlanır.
7 dekabr 2004-cü ildə opera qapılarını ilk açılışda olduğu kimi Antonio Saliyerinin (it. L’Europa riconosciuta operası ilə açır. 2000 dəvət olunmuş qonaqlar arasında demək olar ki Avropanın bütün monarxları ailə üzvüləri ilə birlikdə,Sophia Loren,Giorgio Armani olmuşdurlar.
Teatr mövsümünün açılışı hər il 7 dekabr Milan şəhərinin patronu sayılan yepiskop müqəddəs Ambrozinin (it. Sant'Ambrogio) ad gününə təsadüf edir.
Memarlığı
Bina yeni barokko üslubunda tikilmiş öz əvəzedilməz akustikası ilə seçilir. Tamaşa zalının bədii tərtibatı rahatlıq və akustikanın ciddi tələbinə uyğun qurulmuşdur. Opera teatrının binası 100 metr uzunluğa və 38 metr enə malikdir. Fasadının ortasında karetaların daxil olması üçün portal yerləşmişdir. Zal nal şəklində olub, beşqatlı hər biri 8–10 nəfərlik, bir biri ilə dəhlizlərlə əlaqəli olan 194 lojaya, bir kral lojasına və qalereyalara, bir o qədər də böyük olmayan səhnəyə malikdir. Əvvəllər işıqlanma şamlar hesabına olduğuna görə tamaşaçılar özlərini mum ərintisindən qorumaq üçün şilyapa və papaq qoymağa məcbur idilər. İstilik sistemi olmayan tamaşaçı salonu ağ, gümüşü və qızılı rənglərlə işlənilmişdir.
Xarici kecidlər
http://www.teatroallascala.org/
Xücənd FK
Xücənd FK (, Dastai Futboli Xujand) — Xücənd şəhərini təmsil edən Tacikistan futbol klubudur. Hal-hazırda Tacikistan Liqasında mübarizə aparır və liqanın ən güclü klublarındandır.
Asiya Kuboku tarixi
11 sentyabr 2014-cü il məlumatlarına əsasən.
Ceyms Medison
Ceyms Medison (ing. James Madison; ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 4-cü prezidenti (1809–1817) və 5-ci Dövlət katibi (1801–1809), ABŞ-nin bani atalarından biri.
Erkən həyatı
Ceyms Medison 1751-ci il martın 16-da Virciniya ştatının Port-Konuey yaşayış məntəqəsində varlı plantator ailəsində anadan olmuşdur. Ailənin on iki uşağından ən böyüyü olan Ceyms, mirasa olan hüquqlarından istifadə etməmiş, yalnız özünü dolandırmaq üçün vəsait tələb etmişdir. Yerli internatda beş il təhsil aldıqdan sonra 1769-cu ildə, indi Prinston Universiteti adlanan Nyu-Cersi kollecində təhsilini davam etdirir. Burada o, Şotland Maarifçilərinin ideyalarına böyük maraq göstərir. Özünün bir çox siyasi mübarizə həmkarlarından fərqli olaraq onun hüquq təhsili olmamışdır. Məhz bu səbəbdən bəzi müasirləri konstitusiyanın zəif olmasını iddia edirdilər.
Konstitusiya yazması
1786-cı il Annapolis Ticarət konfransında Virciniyanın nümayəndəsi kimi iştirak edən Medison Konstitusiya islahatı tərəfdarları ilə birlikdə Filadelfiyada Konstitusiya Konventinin çağırılmasına nail olur və orada doğma ştatını təmsil edir. O, 1787-ci ildə yazdığı "Birləşmiş Ştatlar siyasi sisteminin qüsurları" məqaləsində Konfederasiya Haqqında Əsasnamənin çatışmazlıqlarını qeyd edərək, mükəmməl Konstitusiyaya ehtiyac olduğunu bildirir. Əsas mətni Medison tərəfi ndən yazılmış Konstitusiya ratifi kasiya edilməsi üçün ştatlara göndərilir. O, Cen Cey və Aleksander Hamiltonla birlikdə yeni konstitusiyanın təbliğinə yönəlmiş 85 qəzet məqaləsi ilə çıxış edir. "Publius" ləqəbi ilə imzalanan bu yazılar, sonradan "Federalist" adlı kitab kimi nəşr edilmişdir. Fraksiyaçılığın geniş təhlil edildiyi və aktuallığını bu gün də itirməmiş 10 saylı məqalə Medison tərəfi ndən yazılmışdı. Konstitusiya əleyhdarları icraedici hökumətə həddən artıq səlahiyyətlər verilməsinə, insan hüquqlarının qorunmamasına etirazlarını bildirirlər. Medison ilk Nümayəndələr Palatası önündə verdiyi vədə əməl edərək Konstitusiyaya ilk on dəyişikliyi hazırlayır. Bu dəyişikliklər 1791-ci ildə Hüquqlar Haqqında Bill adı ilə qüvvəyə minir.
Prezidentliyi
C. Medison 1797-ci ilə qədər Konqresin Nümayəndələr Palatasının üzvü olur. Burada o, Ceffersonla birlikdə Hamiltonun siyasi-iqtisadi proqramlarının tənqidçisi olaraq müxalif respublikaçılar partiyasını yaradır. Cefferson prezident seçildikdən sonra onun formalaşdırdığı kabinetdə xarici işlər naziri olur. 1808-ci ildə onun prezident seçilməsi partiyadaxili çəkişmələrlə müşayiət olunmuşdur. Bir dəfə də seçkiqabağı nitq söyləməyən Medison öz siyasi dostlarının, xüsusən Ceffersonun köməyi və bəzi partiyadaxili sövdələşmələr əldə edilməsi nəticəsində respublikaçılar partiyasının namizədi olur. Belə razılaşmalardan biri vitse-prezident vəzifəsinin Nyu-Yorklu partiya üzvlərinə güzəştə gedilməsidir. 60 yaşlı Corc Klinton vitse-prezident seçilsə də 1812-ci ildə onu, bu vəzifəyə daha layiq Elbric Cerri əvəz etmişdir. Kabinetin formalaşdırılmasında partiyadaxili qruplaşmaları və regional faktoru əsas götürən prezident maliyyə naziri A. Qallatindən başqa bütün nazirliklərə yeni rəhbərlər təyin edir. Bu təyinatların heç də hamısı uğurlu olmur. Tezliklə xarici işlər naziri Robert Smitin öz vəzifəsini layiqincə yerinə yetirə bilməməsi aşkar olur. 1811-ci ilədək Virciniya qubernatoru işləmiş Ceyms Monronun bu vəzifəyə təyin olunmasına qədər, prezident eyni zamanda xarici işlər naziri vəzifəsini də icra edir.
İngiltərə ilə müharibə
1807-ci ildən Avropa ölkələri ilə ticarət əlaqələrinə tətbiq olunmuş embarqo kabinetin ilk müzakirə mövzusu olur. İxrac edilməyən kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinin sürətlə aşağı düşməsi amerikalılara böyük ziyan vururdu. Nyu-York və digər liman şəhərlərinin gəmi sahibləri ticarət gəmiçiliyinin təcili bərpasını tələb edirdilər. Bunun üçün Fransa və İngiltərə ilə münasibətlərin qaydaya salınması lazım idi. Problemləri danışıqlar yolu ilə həll edə bilməyən prezident, Qallatinin məsləhəti ilə müharibəyə hazırlaşır. 1812-ci il iyunun 1-də C. Medison İngiltərəyə müharibə elan edilməsi məzmunlu məktubunu Konqresə təqdim edir. O, bu təklifi ni belə əsaslandırır: İngiltərə ABŞ-yə – "müstəqil və bitərəf millətə" düşmən münasibət bəsləyir. Ticarət gəmilərinin müsadirə edilməsi, minlərlə matrosun əsir götürülərək məcburi xidmətə cəlb olunması, hindu tayfalarının üsyanının təşkil edilməsi böyük cinayətlərdir. Təklif istər Nümayəndələr palatasında (79: 49), istərsə də Senatda (19: 13) təsdiqlənir. Beləliklə iyunun 19-da İngiltərəyə rəsmi olaraq müharibə elan edilir.
Səsvermənin nəticələrindən göründüyü kimi müharibə əleyhdarları da az olmamışdır. Onlar, xüsusilə də virciniyalı deputat Con Rendolf müharibənin başlanmasına qəti etirazlarını bildirirlər. Əhali arasında, xüsusilə mərkəzi ştatlarda anti-müharibə əhval-ruhiyyəsi güclənirdi. Bu 1812-ci il prezident seçkilərinə təsirni göstərir. Mərkəzi Ştatlarda aşkar məğlubiyyətə uğrayan C. Medison səslərin ümumi sayına görə (128: 89), federalistlər partiyasının nümayəndəsi De Vitni Klintona qalib gələrək ikinci dəfə prezident seçilir. Hərbi əməliyyatlar əsasən üç cəbhədə: Kanada sərhədləri boyunca, Atlantik okeanı sahillərində və Meksika körfəzində aparılırdı. Tarixçi Robert Rutlend prezidentin hərbi məqsədləri haqqında yazırdı: "Medisonun məqsədi İngiltərəyə məxsus torpaqların işğalı deyildi. O, Britaniya rəhbərlərindən ABŞ-ni uzaq, asılı qohum kimi yox, müstəqil dövlət kimi tanımasını istəyirdi". Bu baxımdan 1812–15-ci il müharibəsini ikinci İstiqlaliyyət müharibəsi adlandırırlar. Avropada davam edən Napoleon müharibələri 1814-cü ildə onun hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması ilə nəticələndi. Medison haqlı olaraq, döyüşlərdən azad olan ingilis qoşun hissələrinin də bu müharibəyə cəlb ediləcəyindən narahat idi. Bu perspektivdən ehtiyatlanan prezident və onun kabineti hərbi əməliyyatları dayandırmaq, müharibədən əvvəlki vəziyyətin bərpa edilməsi (status-kvo) şərti ilə sülh danışıqlarına başlamaq qərarına gəlir. Bu ərəfədə ingilis qoşunları Vaşinqtonu tutaraq Dövlət binalarını o cümlədən prezident iqamətgahını yandırırlar. Medison tələsik paytaxtı tərk edir. Hindularla aparılan müharibələrdə böyük təcrübə toplamış general Endrü Cekson 1815-ci il yanvarın 8-də Yeni Orlean şəhəri yaxınlığında ingilislərin 5.000 canlı qüvvəsini məhv edərək qələbə qazanır, lakin buna qədər 1814-cü il 24 dekabrında flamand şəhəri Kentdə sülh müqaviləsi imzalanmışdı. 14 fevral 1815-ci ildə Medison Vaşinqtona qayıdır. Müharibə qeyri-müəyyən sonluqla başa çatsa da, Birləşmiş Ştatları Amerika kontinentində ciddi ictimai quruluşa malik dövlət kimi bir daha təsdiqləyir.
Prezidentlikdən sonrakı həyatı
C. Medison 1816-cı il prezident seçkilərində iştirak etməsə də öz siyasi varisinin bu vəzifəyə seçilməsinə köməklik göstərmişdir. Həmin varis gələcək səkkiz ildə ölkənin prezidenti olmuş Ceyms Monro idi. Vəzifə yüklərindən azad olan eks-prezident 6 aprel 1817-ci ildə ömrünün son illərini yaşadığı Cənuba köçür. Bu zaman o, bir müasirinin yazdığı kimi "tətilə gedən şagird" kimi sevinirdi. C. Medison istefada olanda da bəzi konstitusional problemlərin həllində iştirak etmiş, öz məsləhətlərini vermişdir. Onun quldarlıqla bağlı dəqiq mövqeyi olmasa da 1817-ci ildə yaradılmış Amerika müstəmləkə Cəmiyyətinin sədri seçilmişdir. Bu cəmiyyət azad edilmiş qulları Afrikaya göndərməklə məşğul idi, lakin maliyyə problemləri olduğu üçün özünə məxsus qulları azad edə bilməmişdir.
C. Medison 1836-cı il iyunun 28-də Virciniya ştatındakı Montpiliyer malikanəsində vəfat etmişdir.
Zülallar
thumb|Zülal modelləri mozaikası Zülal — α-aminturşu qalıqlarından təşkil olunmuş yüksək molekullu təbii birləşmədir.
Zülal
Üzvi maddələr arasında mühüm əhəmiyyət kəsb edən və çox mürəkkəb quruluşa malik olan birləşmələrdən biridə zülallardır. Züllallar bitki, heyvan və insan orqanizminin yaranması və inkişafında müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Zülallar canlı orqanizmdə müxtəlif funksiyalar daşıyırlar. Onlar dərinin, əzələlərin, müxtəlif orqanların toxumalarının tərkibinə daxildir. Bəzi zülallar bioloji katalizator (fermentlər) xassəsinə malik olub, orqanizmdə gedən bütün kimyəvi proseslərdə iştirak edirlər. Zülallar orqanizmin enerji mənbələrindən biri olmaqla bərabər, orqanizm üçün infeksiyalardan müdafiə rolunu oynayırlar. thumb|Yumurtanın denaturasiyası thumb|Antuan Fransua de Furkrua, zülalları öyrənən alim
Tərkibinə görə növləri
Zülallar kimyəvi tərkibinə görə sadə və mürəkkəb olmaqla iki yerə bölünür:
Həllolma qabiliyyətinə görə növləri
Həllolma qabiliyyətinə görə zülallar həllolan (qlobulyar) və həllolmayan (fibrolyar) zülallara bölünür. Həllolan zülallar adətən kürə formasında olur. Hemoqlobin (qanın zülalı), albumin (Yumurtanın zülalı), insulin (mədəaltı vəzinin zülalı) göstərmək olar.
Parqasit
Parqasit Na Ca2 (Mg, Fe2+)4 (Al, Fe3+) [(OH,F)2| Al2Si6O22] — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.
Növ müxtəliflikləri
Soretit – optik növ müxtəlifliyi.
Xassələri
Rəng – açıq-yaşıl, yaşılımtıl-boz, göydən göyümtül-yaşıladək, mavi calarlı yaşıl, qara, qəhvəyi; Parıltı – şüşə; Sıxlıq – 3,02-3,21; Sərtlik – 5-6; Ayrılma – {110} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar; Morfologiya – kristallar: prizmatik, qısa sütunvari; İkiləşmə: nadir hallarda; Mineral aqreqatları: lifli və dənəvər.
Mənşəyi və yayılması
Əsas etibarilə kontakt-metasomatik süxurlarda rast gəlir: mineralın maqneziumla zəngin əmələgəlmələri SiO2 ilə doymuş mühitdə, dəmirlə zəngin parqasit isə skarnların fluorlu və borlu metasomatozunda əmələ gəlir. Parqasit həmçinin karbonat və ultraəsasi süxurların, habelə skarnların metamorfizmi prosesində yaranır. Bəzən şistlərdə və amfibolitlərdə müşahidə edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: diopsid, skapolit, floqopit, xondrodit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Parqas (Finlandiya); Aldan (Rusiya); Arizona (ABŞ); Xunza, Kəşmir (Pakistan) və b. Azərbaycanda Laçın rayonunun serpentinitlərində aşkar edilmişdir.
Grevillea striata
(Grevillea striata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Transkripsiya (genetika)
thumb|250px|Transkripsiya Transkripsiya — bütün canlı hüceyrələrdə baş verən və DNT-nin bir zəncirindəki nukleotidlərin ardıcılığı şəklində yazılmış genetik məlumatın RNT-yə komplimentar prosesidir.
Gen və ribosom arasında vasitəçi rolunu məlumat RNT-si (m-RNT) yenin bir zəncirinə əsasən baş verir. Məlumat RNT-nin sintezində RNT-polimeraza fermenti iştirak edir. Promator RNT-polimerazla birləşib və məlumat RNT-nin sintezinə başlayan DNT sahələrindən biridir. RNT-polimerazın sahəyə çatması terminator adlanır vı sintez başa çatır. Məlumat RNT sintezi nüvədə olan sərbəst ribonukleotidlərin komplementar prinsipi ilə gen zincirinin birinə əsasən baş verir. Demək olar ki, gendə mövcud olan zülalın quruluşuhaqqında mlumat məlumat RNT-yə yazılacaq. Bunun üçün də məlumat RNT-nin sintezi transkripsiya adlanır (ing. Transcribe - köçürmək) Məumat RNT-ni matris-RNT də (m-RNT) adlandırırlar.
RNT-nin DNT-nin üzərində sintez olunmasına nəzarət edən ferment ilk dəfə 1959-cu ildə S. Vays tərəfindən siçovulun qaraciyərindən alınmışdır. və bu ferment RNT-polimeraza adlanır.
Transkripsiya DNT-asılı RNT-polimeraza fermenti ilə kataliz edir.
Mənbə
2. Respublikası 11-ci sinif biologiya dərsliyi, səhifə 30 ("Sakartvelos Matsne" nəşriyyat, kod: 835)
Moraviya
thumb|Moraviyanın bayrağı 250px|thumb|Moraviyanın bayrağı thumb|250px|Moraviya müasir Çexiyanın tərkibində Moraviya  — Çexiyanın tərkibində moravların yaşadığı tarixi əyalət.
Tarixi
Bizim eradan əvvəl 400-cü ildə Moraviya ərazisini keltlər istila etdilər. Moraviya Orta çağdan bəri krallıq idi.
Doqquzuncu əsrdə slovaklar, Böyük Moraviya hakimiyyətinin tərkibinə daxil oldular və xristianlığı qəbul etdilər. Böyük Moraviya krallığının yıxılmasınıdan sonra slovak torpaqları Macar krallığının hakimiyyətinə daxil oldu.
Coğrafiyası
Moraviya ərazi bölünməsi Bunlar: (kraje — bölgələr): Morav-Sileziya, Olomouç, Zlin, Cənubi Moraviya və Vısoçinanın bir hissəsi. Şimalda Moraviya həmsərhəddir Polşa ilə və çexiyanın Sileziya bir hissəsi ilə, şərqdə — Slovakiya ilə, cənubda — Avstriya ilə, qərbdə isə — с Bohemiyailə.
Nurəddin Babayev (jurnalist)
Nurəddin Həsən oğlu Babayev — yazıçı-jurnalist, alim, professor (1981), publisist, pedaqoq, Əməkdar incəsənət xadimi (1982).
Bioqrafiyası
Nurəddin Babayev 23 mart 1921-ci ildə Gəncə şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Həsən Babayev və Zəhra Babayevanın ailəsində intellektual mühitdə böyüyən Nurəddin Babayevin böyük əmisi Çar ordusunun generalı olmuşdur. O, uşaq yaşlarında olarkən ailə Bakı şəhərinə köçmüş və Babayev orta məktəbi burada bitirmişdir. Ali təhsilini 1944-1949-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində alan Nurəddin Babayevə o dövrün tanınmış ədib və mütəfəkkirlərindən dərs almışdır. Mir Cəlal Paşayev, Cəfər Xəndan, Həmid Araslı, Muxtar Hüseynzadə, Abbas Zamanov və başqaları Nurəddin Babayevin həyatında böyük rol oynayıblar.
Əmək fəaliyyəti
Nurəddin Babayev jurnalistlik fəaliyyətinə 1940-1941-ci illərdə "Azərbaycan pioneri" qəzetində ədəbi işçi kimi başlamışdır. 1941-1943-cü illərdə II Dünya müharibəsi dövründə ön cəbhədə döyüşlərdə iştirak etmiş, ağır yaralanaraq baş leytenant rütbəsi ilə Bakıya qayıtmışdır.
Nurəddin Babayev 1943-1945-ci illərdə "Kommunist" qəzeti redaksiyasında şöbə müdiri, "Azərbaycan müəllimi" qəzetində redaktor müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1953-cü ildən isə "Uşaqgəncnəşirdə" baş redaktor və eyni zamanda, olduqca geniş və məhsuldar müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur.
O dövrdə Azərbaycanda Jurnalistika fakültəsi mövcud deyildi, sadəcə 1928-ci ildə Filologiya fakültəsinin nəzdində Jurnalistika şöbəsi fəaliyyət göstərirdi. Lakin 1969-cu ildə bir sıra alim və yazıçıların, habelə Nurəddin Babayevin səyi nəticəsində Bakı Dövlət Universitetində Jurnalistika fakültəsi yaradıldı və Nurəddin Babayev həmin fakültənin dekanı oldu. Bundan əlavə, Jurnalistlər İttifaqının təşkilində Nurəddin Babayevin böyük rolu olmuşdur.
Nurəddin Babayev elmi əsərlərin "Jurnalistika" seriyasının və "Jurnalist" tədris qəzetinin təşkilatçısı olmuşdur. Eyni zamanda onun Moskva Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin dekanı Zasurskiy Yasen Nikolayeviç ilə dostluq münasibərləri olmuş, orada dəfələrlə müxtəlif məzmunlu leksiyalarla çıxış etmişdir.
Ötən əsrin 60-70-ci illərində Nurəddin Babayevin əsas müəlliflərdən biri kimi iştirak etdiyi və elmi redaktorluğunu həyata keçirdiyi ikicildlik "Jurnalistika məsələləri" adlı dərs vəsaiti çap olunmuşdur. Jurnalistika fakültəsinin müəllimləri tərəfindən yazılan və mətbuatın, televiziya və radionun tarixi, nəzəri və təcrübi məsələlərinə həsr edilən kitab jurnalistikaya dair ilk dərs vəsaiti idi. Nurəddin Babayev həmin kitaba görə 1966-cı ildə "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülmüşdür. Nurəddin Babayev Azərbaycan Yazıçilar İttifaqının üzvü, oçerk və publisistika şurasının sədri, 1954-cü ildən SSRİ yazıçılar ittifaqının üzvü, oçerk və publisistika şurasının üzvü, Jurnalistlər ittifaqının üzvü və idarə heyətinin katibi olmuşdur. Azərbaycanda Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivinin təşkilində çox böyük rol oynamış Nurəddin Babayev öz növbəsində arxiv xəzinəsinə qiymətli materiallar vermişdir. Arxivdə Nurəddin Babayevin 31 saylı fondu ilk və ən zəngin fondlarından biri olaraq qorunur. Dəfələrlə müxtəlif elmi, mədəni, ictimai işlər və proyektlər ilə əlaqədar Fransa, Kuba, Bolqarıstan, Finladiya, SSRİ respublikalarında və s. ölkələrdə olmuşdur. Eyni zamanda bu ölkələrdə də məqalə və əsərləri çap olunmuşdur.
Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
Nurəddin Babayev Bakı Dövlət Universitetini bitirdikdən sonra 1951-ci ildə Jurnalistika şöbəsində elmi-pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. O, 1953-cü ildən Jurnalistika kafedrasında baş müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1958-ci ildə "Azərbaycanda bədii oçerkin inkişafı" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini, daha sonra filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsini almışdır. 1962-ci ildə Jurnalistika kafedrasının dosenti olmuşdur. 1981-ci ildə isə professor elmi rütbəsini almışdır.
Nurəddin Babayev 50 illik elmi-pedaqoji və ədəbi-jurnalistik fəaliyyəti dövründə Bakı Dövlət Universitetində Jurnalistika kafedrasının müdiri, Jurnalistika şöbəsinin müdiri və Jurnalistika fakültəsinin dekanı kimi vəzifələrdə çalışmışdır. Bununla yanaşı, o, onlarla yüksəkixtisaslı jurnalist yetişdirmişdir.
Ədəbi yaradıcılığı
Ədəbi fəaliyyətə 1939-cu ildə başlayan Nurəddin Babayevin müxtəlif qəzetlərdə məqalə, oçerk və hekayələri nəşr olunmuşdur. Yazıçının yaradıcılıq fəaliyyətinə dəstək verən şəxslərdən biri də ailənin yaxın dostu Əhməd Cavad olmuşdur. Nurəddin Babayevin ilk kitabı 1945-ci ildə "Əbədi qəhrəmanlıq" adı altında işıq üzü görmüşdür. O, Azərbaycan ədəbiyyatında oçerk üslubunun nəzəri əsaslarını yaratmış və bu yolda novator kimi çıxış etmişdi. Azərbaycan qəhrəmanları, ictimai, siyasi, elmi və mədəni şəxsiyyətlərimiz haqda olan bu oçerklər məzmun və məna baxımından daima gözəl və əvəzolunmaz olub, öz aktuallığını itirmirlər. Onun qələmə aldığı "Mübariz janr" adlı monoqrafiyasında oçerk sənətkarlığının inkişafı elmi ardıcıllıqla araşdırılır.
Nurəddin Babayevin yaradıcılığı olduqca çoxşaxəli xarakter daşıyır. Onun bir sıra əsərləri rus, alman, ingilis, fransız, ispan, polyak, bolqar, macar və s. dillərə tərcümə olunmuşdur. Onun ədəbi yaradıcılığında gənclərin təlim-tərbiyəsinə həsr edilmiş əsərləri xüsusilə diqqətə layiq olub, çox qiymətlidir. Nurəddin Babayevin bu kitabları gənclər üçün stolüstü kitab olmaqla yanaşı, hər bir zaman, hər bir gənc üçün tərbiyəvi, əxlaqi nəsihətlərlə, vacib və əvəz olunmaz əsl həyat təcrübəsi ilə zəngin xəzinələrdir. 70-80-ci illərdə işıq üzü görən bu əsərlərdən "Oğluma məktublar", "Qızlar söz istəyir", "Qızlar,sözüm sizədir", "İşıq və məhəbbət", "Ürəklər bir olanda", "Valideynlər, bizi dinləyin", "Açıq söhbət", "Elə yaz ki..." xüsusi diqqətə layiq olub gənc nəsil üçün çox dəyərlidir.
"Oğluma məktublar" əsərində olduqca səmimi və nümunəvi ata-oğul münasibətləri əks olunmuşdur. Bu əsər Bolqarıstanda "Ədəbiyyat" dərsliyinə daxil edilmiş və "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülmüşdür. Nurəddin Babayev "Biz Azərbaycandanıq", "Ürəyimdə sözüm var", "İzləri itirmirik" kitablarında isə sadə və səmimi insan həyatlarından bəhs edib insan həyatının keşməkeşlərlə dolu olduğu haqda yazır və bu kitablarda məhz ağır həyat anlarında insanın layiqli qərarlar vermək, başını uca tutmaq, vətənə, ailəyə sadiq olmaq kimi məsələlərə toxunur.
Moskvada böyük tirajla çap olunan "Звезды не гаснут" ("Ulduzlar sönmür") və "На дорогах жизни" ("Ömür yollarında") əsərləri geniş oxucu kütləsi tərəfindən alqışla və müəllif şəxsiyyətinə böyük rəğbətlə qarşılandı. Nurəddin Babayevin əsərləri ictimaiyyətə olduqca güclü və müsbət təsir göstərib. Nurəddin Babayev C.Cabbarlı adına Bakı kinostudiyasında baş redaktor işləmiş, "Azərbaycan elmi"(1969), "Bacarıqlı əllər"(1963), "Nizami yurdu"(1968), "Həyatın mənası"(1979), "Axtaran tapar" və başqa elmi-sənədli filmlərin ssenari müəllifi olmuşdur.
Publisistikası
Ömrünün yalnız son 25 ili ərzində Nurəddin Babayevin Azərbaycanın ən qabaqcıl qəzet və jurnallarında 1500-ə qədər oçerk və publisistik məqalələri çap olunmuşdur.
Ailəsi
Nurəddin Babayev dövrünün ən savadlı qadınlarından olan Azərtac Quliyeva ilə ailə həyatı qurmuşdur.
Vəfatı
Nurəddin Babayev 25 sentyabr 1991-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən vəfat etmiş, II Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.
D vitamini
thumb|323x323px|Cholecalciferol (D3) D vitamini (кalsiferol) — yüksək dərəcədə və qısamüddətli olaraq qəbul edildikdə sümüklərdə kalsiumun artmasına səbəb olur. Mütəxəssislər D vitamininin diş və sümüklərin inkişafında çox vacib olduğunu xüsusilə qeyd edirlər. Kərə yağı, süd, pendir, balıq və qaraciyər başlıca olaraq D vitamini qaynağıdır.
D vitamini antiraхit vitamini də adlanır. D2 və D3 formalarda rast gəlinir. Erqosterinlərin ultrabənövşəyi şüalarla şüalandırdıqda D vitamininə çevrilir. Balıq yağında, yumurta sarısında, süddə və qara ciyərdə var. Çatışmadıqda кalsium və fosfor mübadiləsi pozulur və uşaqlarda raхit хəstəliyi əmələ gəlir. Gündəliк tələbat 400 beynəlхalq vahidə  və ya 10 mкq-a bərabərdir. Beynəlхalq vahid (BV) olaraq erqoкalsiferolun 0,025 miкroqramı qəbul edilmişdir. Uşaqların D vitamininə tələbatı yaşlılara nisbətən 2-2,5 dəfə çoхdur.
Vitamin D insan orqanizminə günəş şüaları və yaxud günəşdən meydana gələn qida məhsullarının köməyi ilə daxil olur. Uzun müddət günəş altında gəzməyən insanların vitaminlərdə D–nin çatışmazlığı da çox vaxt hiss olunur və bununla bağlı bu növdə olan məhsulların qəbul edilməsi məqsədəuyğundur. Çünki D vitamini çatışmadıqda kalsiumda əskikliklər meydana gəlir və nəticədə dişlərin xəstələnməsinə yol açır. Eyni zamanda sümüklərin boşalması və ürək problemlərini də meydana gətirir. Həkimlər günəş şüalarının çatışmaması üçün bu rasiona daxil olan qidaların qəbul edilməsini məsləhət görürlər. Balıq növləri xüsusən qızılbalıq, tunes (iri yırtıcı balıq), skumbriya və balıq yağı bu tipə aid edilir. Həmçinin tərkibində az miqdarda günəş şüaları olan qidalar da vardır. Bunlara isə malın qaraciyərini, yumurta sarısını və bir neçə növ pendirləri misal göstərmək mümkündür.
D vitamini çatışmazlığında yaranan xəstəliklər
Bu vitaminin orqanizmdə çatışmazlığı bəzi ciddi pozulmalara və xəstəliklərər səbəb ola bilər.
1. Osteoporoz
Saglamolun.az xəbər verir ki, D vitamini orqanizmdə kalsiumun mənimsənilməsini yaxşılaşdırır. D vitamininin çatışmazlığı zamanı kalsium pis mənimsənilir və bu da sümüklərin zəifləməsinə səbəb olur.
2. Yüksək xolesterin
D vitamini orqanizmdə xolesterini normada saxlamağa kömək edir. Xolesterinin yüksək səviyyədə olması bir çox hallarda aterosklerozun inkişafına səbəb olur. Ateroskleroz zamanı artıq xolesterin damarlarda yığılır ki, nəticədə damarlar daralır, tıxanır. Ürək və ya beyində damarın tıxanması ürək tutması, infarkt və insulta səbəb ola bilər.
3. İmmunitetin zəifləməsi
D vitamini immun sisteminin normal fəaliyyəti üçün olduqca vacibdir. D vitamininin əskikliyi zamanı insan tez-tez respirator infeksiyalarına, qrip və soyuqdəymə xəstəliklərinə tutulur.
Həmçinin D vitamininin çatışmazlığı orqanizmdə iltihabın artmasına səbəb olur.
4. Əhvalın pis olması, ümidsizlik, depressiya
D vitamininin əskikliyi orqanizmdə serotonin hormonunun səviyyəsinin azalmasına səbəb olur. "Xoşbəxtlik hormonu" sayılan serotoninin ifrazının azalması əhvalın pis olmasına,ümidsizliyə, depressiyaya səbəb olur.
5. Əzələlərdə ağrılar
Əzələlərin tez-tez və səbəbsiz ağrıması D vitaminin çatışmazlığının simptomu ola bilər.
6. Dəri, saç və dırnaqların vəziyyətinin pisləşməsi
7. Xərçəng
Araşdırmalar göstərir ki, D vitamininin əskikliyi xərçəngin riskini artırır.
D vitamininin əsas mənbələri bunlardır:
Lakin bu vitaminin əsas mənbəyi gün şüalarıdır. Gün şüalarının dəriyə təsiri nəticəsində orqanizmdə D vitamini sintez olunur.
İstinadlar
Saglamolun.Az Faydalı məlumat 10.12.2018 10881
FIFA 16
FIFA 16 — EA Sports tərəfindən hazırlanan və Microsoft Windows, PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360, Xbox One, Android və iOS kimi platformalarda oynanıla bilən videooyun.
FIFA seriyasının qadın milli komandalara yer verən ilk oyunudur. Həmçinin səsvermə yolu ilə üz qabığı üçün futbolçu seçilən və üz qabığında qadın futbolçu yer alan ilk oyundur.
Haqqında
İlk dəfə olaraq FIFA 16-da 12 qadın milli futbol komandasına yer verilmişdir. Bu milli komandalar Avstraliya, Braziliya, Kanada, Çin, İngiltərə, Fransa, Almaniya, İtaliya, Meksika, İspaniya, İsveç və ABŞ-dır. Kompaniyanın vitse-prezidenti Deyvid Rutter bildirmişdir: "Dünyadakı tanınmış qadın futbolçuları və milli komandaları səsvermə yolu ilə oyuna daxil etmək EA Sports üçün möhtəşəmdir." 2013-cü ildə İspaniya milli komandasının kapitanı Veronika Bokute change.org saytı vasitəsilə ərizə yazmış və EA Sportsdan bir oyunda qadın millilərə də yer verilməsini istəmişdir. İlk 24 saat içində 20.000 səs toplanmışdır.
FIFA 16-da həm kişi, həm də qadınların olduğu qarışıq komandalar yoxdur, həmçinin qadın milli komandalarla kişi milli komandalara qarşı oynamaq mümkün deyildir. Qadın milli komandalarla FIFA Qadınlar Dünya çempionatını turnirini oynamaq mümkündür.
Oyundakı 78 stadionun 50-si real həyatda mövcuddur. "Portsmut" klubunun stadionu Fratton Park FİFA-nın kreativ direktoru, Portsmut azarkeşi Simon Habberin 2015-ci ildə xərçən üzündən ölümünün xatirəsinə oyuna əlavə olunmuşdur.
Karyera moduna məşq etmək imkanı da əlavə edilmişdir.
Nəşr olunma
FIFA 16-nın nəşri 28 may 2015-ci ildə anons olunmuşdur.
Üz qabığındakılar
thumb|200px|Aleks Morqan
Ətingən (Xaybulla)
Ətingən (Атингән) — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Ətingən kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Ətingən kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 70 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Grevillea synapheae
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Epizod
Epizod (yun. επεισόδιον – əlavə) – Süjeti böyük və mürəkkəb əsərin  (roman, poema, dram) müəyyən bitkin hissəsi. Ədəbi əsərin (epik, lirik-epik və dramatik) süjetinin, həmçinin kinofilmin nisbətən müstəqil məna daşıyan bitkin hissəsi.
Homerin “İliada” əsərində Hektor və Andromaxanın vidalaşması, Nizaminin “İsgəndərnamə” poemasında İsgəndərin Bərdəyə gəlişi klassik Epizodlardandır. Hadisələrin dinamik inkişaf qanunlarına ciddi surətdə tabe olan dram əsərlərində Epizoda yer verilmir, lakin əxlaq komediyalarında bu mümkündür. “Epizod” termini müasir anlamda öz mənasını genişləndirmişdir. Məsələn, “Ulduz müharibələri” filmin də ayrı-ayrı seriyalar “Epizod” adlanır.
1)əhvalat, hadisə, vaqiə, təsadüf, ittifaq; 2)ədəbi-bədii əsərin az-çox bitmiş, müstəqil olan bir parçası; Məsələn, romandan bir epizod danışdı; 3)təsadüfi bir əlamət, vəziyyət və ya hadisə.
Epizodik – 1)sistematik xarakter daşımayan, təsadüfdən-təsadüfə olan. Məsələn, epizodik kömək, işin gedişinin epizodik yoxlanması; 2)yalnız ayrı-ayrı səhnələrdə, epizodlarda görünən, daimi olmayan. Məsələn, epizodik surətlər, epizodik rollar; 3)daimi olmayan, həmişə baş verməyən, təsadüfi.
Nuneanqan
Nuneanqan adası (Нунэанган) — Sakit okeana daxil olan Berinq dənizi ərazisində yerləşən ada. Senyavin boğazında, İtırqan adasından 5 km şərqdə, Çukot yarımadasının cənub-şərq qutaracağında yerləşir. İnzibati cəhətdən Çukotka muxtar dairəsi, Providenski rayonu ərazisinə daxildir. Ən hündür nöqtəsi 117 metrdir. Burada naviqasiya mayakı yerləşir.
Sahil ərazisində boz və qrenlandiya balinalarının yemlənmə ərazisi yerləşir. Adada böyük bir quş bazarı vardır, 8 quş növünə aid 40 min quş burada yuva qurur.
2003-cü ildə mayakda Radioizotop termoelektrik generator quraşdırılarkən ştatdan kənar iş müəyyən edilir. Daxili süalanma konstruksiya çatışmamazlığı səbəbindən normadan 5 dəfə artıq olmuşdur. 2012-ci ildə generator ərazidən çıxarılmış və çıxdaş edilmişdir.
Cacıq
Cacıq- azərbaycan, yunan və türk mətbəxinə aid olub qatıq, xiyar, sarımsaq, duz və sudan hazırlanır.
Etimologiyası
Yunan dilində "tzatziki" türk sözündə götürələrək "cacık" deməkdir. Bu sözün kökü Qərbi Asiya dilindən gəlib. Ərəb dilində zhazh (ژاژ) adlanır. Evliya Çelebi 17-ci əsrdə yazdığı "Səyahətnamə" əsərində bu yeməyi "cacıx" adlandırır. Əhməd Vefik Paşa 1876-cı ildə türk lüğətinə bu sözü "cacık" kimi daxil etmişdir. O zaman bu yemək qatıq və salat ilə yeyilir.
Balkan xalqlarında
Bu yemək Balkan xalqlarında tatator adı ilə məşhurdur. Bolqarıstan və Serbiya mətbəxində bu yemək quru tatator (Bolqarıstan: сух таратор, Makedoniya: сув таратур, Serbiya: сув таратор) adlanır. Onlar bu yeməyi "Qış salatı" adlandırdığı salatla birlikdə yeyirlər. Yeməyin hazırlanması zamanı qatıq bir neçə saat qaynadılır (bolqarıstan: кисело мляко, Makedoniya: кисело млеко, Serbiya: кисело млеко. Sonradan ona xiyar, sarımsaq, duz, zeytun yağı və s. əlavə edilir.
Kipr
Bu yemək Kiprdə də eyni qayda ilə bişirilir və nanə əlavə edilir.
Yunanıstan
Yunanıstanda da bu yemək eyni qayda da bişirilir və yeyilməsi zamanı iyli şüyüd və cəfəridən istifadə olunur.
Şərqi Asiya
Şərqi Asiya ölkələrində də bu yemək qatıq və xiyar ilə bişirilir.
Digər ölkələr
Qafqaz ölkələrində bu yeməyin oxşarı akroşkadır.
Ukrayna 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Ukraynanı Vasil Lazaroviç təmsil edəcək.