cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mərkəzi Asiyada Amerika Universiteti
Tarixi
Ölkə müstəqillik qazandıqdan sonra, Yusif Balasaqunlu Qırğız Milli Universitetinin tərkibində Qırğız-Amerikan Məktəbi (KAS) quruldu. 1997-ci ildə Qırğızıstan Prezidentinin fərmanı ilə Qırğız-Amerikan Məktəbi müstəqil bir idarə heyəti ilə Qırğızıstandakı Amerika Universiteti (Qırğızıstandakı İngilis Amerikan Universiteti, AUK) olaraq yenidən təşkil edildi.
2002-ci ildə Qırğızıstan Amerika Universitetinin adı Orta Asiya Amerika Universiteti olaraq dəyişdirildi.
2016-cı tədris ilinin əvvəlindən Orta Asiya Amerika Universiteti onlayn MBA proqramına başlayır.
2019-cu ilin birinci yarısında universitet əsas ümumi təhsil almış məktəblilər üçün AUCA İnnovasiya Kollecinin (AUCA Texniki İnnovasiya Məktəbi) açıldığını elan edir. Elə həmin il 26 oktyabrda yeni təhsil ocağının ilk tələbələri üçün təşəbbüs mərasiminə təsadüf edən kollecin rəsmi açılışı (artıq o dövrdə fəaliyyət göstərirdi).
Akademik proqramlar
Antropologiya, Texnologiya və Beynəlxalq İnkişaf, Tətbiqi Riyaziyyat və Kompüter Elmləri, Biznesin idarə edilməsi, İqtisadiyyat, Avropa tədqiqatları, Hüquq elmləri, Beynəlxalq münasibətlər, Jurnalistika, Beynəlxalq münasibətlər, Liberal incəsənətlər və elmlər, Psixologiya, Sosiologiya, Proqram mühəndisliyi, Tətbiqi Geologiya, Film, Televiziya və Media Sənəti.
Biznesin idarə edilməsi, Tətbiqi psixologiya, Mərkəzi Asiyanı araşdırmaq, Sosiologiya, Jurnalistika, İqtisadiyyat, Pedaqogika, Antropologiya, şəhərsalma və beynəlxalq inkişaf, Hüquq elmləri, Təşkilatlarda istedad idarəçiliyi və insan inkişafı
Tədqiqat şöbələri və mərkəzləri
Orta Asiya Araşdırmaları İnstitutu. Orta Asiya bölgəsinin sosial elmləri və mədəniyyətinə yönəlmiş dünya miqyasında bir elm adamları şəbəkəsinə malikdir.
Tyan-Şan Analitik Mərkəzi. Mərkəz, tədqiqat, monitorinq və təhlil, eləcə də Mərkəzi Asiya ölkələri və icmaları üçün dövlət səviyyəsində məqbul və təsirli həllərin tətbiqi üzərində işləyən yenilikçi bir mənfəət, ictimai maraq göstərən bir təşkilatdır.
Rostov Dənizçilik Uçilişinin sinif binası
Tarixi
Don diyarı ərazisində, Rostov-na-Donu ərazisində 1876-cı ildə dənizçilik sinifləri təşkil olunmuşdur. İlk əvvəl siniflər icarəyə götürülmüş binalarda fəaliyyət göstərirdi. Müəsissə üçün bina 1896-cı ildə inşa edilmişdir. Bina Verxnebulvarn küçəsində qərarlaşır. Layihənin rəhbəri Vladimir Kaproviç Şkitko olmuşdur. 1914-cü ildə binanın yaxınlığında Rostov Dənizçilik Uçilişinin əsas korpusu inşa edilmişdir.
1950-ci ildə binanın fasadında xatirə lövhəsi qoyulmuşdur. Bu lövhədə yazılır: «Bu binada 1895—1899 illərdə qütb araşdırmaçısı Q. Y. Sedov (1877—1914) təhsil almışdır». Rostov vilayəti rəhbərliyinin 411 nömrəli əmri ilə (9 oktyabr 1998) regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.
Arxitektura
İki mərtəbədən ibarət olan binanın əsas fasadı Sedov küçəsinə baxır. Binanın birinci mərtəbəinin pəncərələrinin kənarları qəsr daşları ilə bəzədilmişdir. İlk əvvəllər binanın mərkəzi hissəsinin damında qüllə mövcud olmuşdur. Sonradan isə bu hissə aradan qaldırılmışdır. Bina dəhliz sisteminə malikdir.
Çittaqonq dağ rayonu
thumb|Banqladeş xəritəsində Çittaqonq dağ rayonu Çittaqonq dağ rayonu (, Parbotto Chôṭṭogram) — ölkənin cənub-şərqindəki Banqladeşdə Hindistan və Myanma ilə sərhəddə, ölkənin yeganə dağlıq bölgəsidir. 1984-cü ilə qədər ayrı bir inzibati vahid idi, 1984-cü ildən sonra üç dairəyə bölündü: Kxaqraçxari, Ranqamati və Bandarban. Cənubi Asiyada (Ladax, Butan və Şri-Lanka ilə birlikdə) qalan Buddist bölgələrdən biri.
Coğrafiyası
Dağ rayonu (ÇDR), Banqladeşdəki yeganə geniş dağlıq bölgə, ölkənin cənub-şərq hissəsində (210 25 'N-dən 230 45' N eninə və 910 54 'E - 920 50' E uzunluq) Myanma nın cənub-şərqində, Hindistanla həmsərhəddir. şimalda Tripura, şərqdə Mizoram və qərbdə Çittaqonq rayonu. Çittaqonq dağ rayonunun sahəsi təxminən 13,184 km² təşkil edir ki, bu da Banqladeşin ümumi ərazisinin ondan birinə bərabərdir. Banqladeşin üç təpəli rayonunu birləşdirən Çittaqonq dağ rayonları: Ranqamati, Kxaqraçxari və Bandarban rayonları. Dərin meşələr, göllər və düşən dağlıq dağlıq ərazilər, bu, Banqladeşin qalan hissələrindən fərqlənir.
Demoqrafiyası
1991-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, əhali 974.447 nəfər idi, onlardan 501.144 nəfəri qəbilə xalqları, qalanları Benqal (Müsəlman və Hind) icmasından idi. Qəbilə populyasiyalarına Çakma, Marma, Tripura, Tançanqya, yerli Assam, Keot (Kaibarta), Çak, Panxo, Mro, Muranq, Bom, Luşei, Xyanq və Xumi daxildir və Banqladeşin əksəriyyətindən ciddi şəkildə fərqlənir. dil, mədəniyyət, fiziki görünüş, din, geyim və əkinçilik üsullarına münasibətdə.
Üç rayonun əhalisi (zilas) 2011-ci il siyahıyaalmanın müvəqqəti gəlişində 1.587.000 nəfər təşkil etdi, əhalinin sıxlığı km²-ə 120-ə bərabərdir. Əhalinin 34% -i qəbilə xalqları və əsasən Teravada Buddizminin davamçılarıdır; Sakinlərin 65% -i benqalilər (müsəlmanlar və hindular) və 1% -i xristianlar və ya animistlərdir
Tarixi
Ərazi 1860-cı ildə ingilislər tərəfindən ilhaq edildi. XX-ci əsrin əvvəllərinə qədər bu bölgədə əsasən təpə tayfaları yaşayırdı. 1901-ci il siyahıyaalınmasına görə şəhərlər yox idi və 211 kəndin əhalisi 500 nəfərdən az idi, kəndlərdən yalnız birində əhali 2 minə çatdı; Ümumilikdə, 124 762 nəfər siyahıya alındı, onlardan 83.000-i Buddist, 36.000-i hindular və 5.000-i müsəlmanlar idi. İngilislər 1947-ci ildə ərazini Şərqi Pakistana verəndə, Hindistanda bu qəzəbə səbəb oldu.
1960-cı illərdə on və yüz minlərlə insan su elektrik stansiyalarının inşası ilə su altında qalan ərazilərdən köçməyə başladı. 1971-ci ildə müstəqil Banqladeş dövləti qurulandan sonra yerli liderlər mədəniyyətlərinə edilən təzyiqlərə qarşı etiraz etməyə başladılar, çünki Banqladeş Konstitusiya layihəsinə görə, ölkənin bütün sakinləri Bengalilər sayılırdı, lakin ölkənin qurucusu Mujibur Rəhman onların arqumentlərini dinləmədi. Nəticədə, 1970-ci illərin ortalarından başlayaraq yerli sakinlər mərkəzi hökumətə qarşı silahlı mübarizəyə başladılar. Barışıq sazişi yalnız 2 dekabr 1997-ci ildə imzalanmışdır.
İlqar Vəliyev
İlqar Cahid oğlu Vəliyev (12 oktyabr 1973; Bakı şəhəri, Azərbaycan SSR — 20 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İlqar Cahit oğlu Vəliyev 1973-cü il oktyabrın 12-də Bakı şəhərində anadan olub. Binəqədi rayonunda Əsəd Ələsgərov adına 244 saylı tam orta məktəbdə təhsil alıb.1991–1996-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında ali təhsil alıb. Təhminə Vəliyeva ilə ailəli idi. Vəli və Fuad adında 2 oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan İlqar Vəliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İlqar Vəliyev oktyabrın 20-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar Vəliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar Vəliyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İlqar Vəliyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Miryam Vayselbraun
Miryam Vayselbraun (Mirjam Weichselbraun ) — Avstriya televiziya aparıcısı və aktrisası. 2015-ci ildə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ev sahibi olaraq Avstriyada keçirilən yarışmanın aparıcısı olmuşdur. Bu da ona Avstriyadan kənarda da tanınmasına vəsilə olmuşdur.
Bioqrafiyası
27 sentyabr 1981-ci ildə İnsbrukda anadan olub. Media sənayesinə 1998-ci ildə Avstriya regional radio stansiyası olan Antenne Tirolda redaktorluq ilə işləməyə başlamışdır. O, ilk dəfə "BRAVO" jurnalı tərəfindən Girl 2000 seçilməsi ilə şöhrət qazanır. Sonradan Tirol TV regional televiziya şirkətində işlədikdən və Das Magazin mədəni proqramında qısamüddətli işdən sonra 2001-ci ildə yeni yaradılan VIVA Plus televiziya stansiyasına keçir. Burada səkkiz ay "Cologne Day" proqramında iştirak edir. Miryam bir müddət sonra Münhendə yerləşən "MTV Almaniya"da sonra isə Berlindəki Select MTV (2005-ci ilin yanvar ayına qədər) və TRL-in (2007-ci ilin aprelinə qədər) siması olur.
Eyni zamanda ZDF-də "Wetten, dass ..? televiziya şousunda (2003-cü ildən bəri) və ORF-də "Expedition Österreich" (2004-cü ildən bəri) şousunda və "Dancing Stars" şousunda çalışmışdır. Son şouda iştirakına görə Romy mükafatına layiq görülüb.
2006-cı ildə Miryam Vayselbraun RTL-də "Dancing on Ice" şousunda aparıcı olmuşdur. Eyni zamanda "Life Ball" (2007), "Kiddy Contest" (2007 və 2008) üçün çalışmışdır. 2010-cu ildə Sat 1-də "Die Hit-Giganten" serialının üç proqramında iştirak etmişdir.
Televiziya aparıcısı kimi işindən əlavə, Miryam Vayselbraun Yan Dryesin “Letzte Tage, jetzt” adlı audio dram üçün səsləndirmələr belə etmişdir. 2007-ci ildən bədii filmlərdə və televiziya filmlərində aktyorluq etməyə, eyni zamanda musiqili filmlərdə iştirak etməyə başlamışdır. 2012-ci ilin sentyabrından 2014-cü ilin martına qədər "Sky Deutschland"-da Harald Şmidt Şousunda köməkçi olmuşdur. Sonra televiziya aparıcısı kimi işləməyə və filmlərdə rol oynamağa davam etmişdir.
2015-ci ildə VOX-da "Grill den Henssler" kulinariya şousunun iştirakçısı (qonağı) olur.
Miryam Vayselbraun bir sıra mükafatlara layiq görülmüşdür. 2015-ci ildə ilin İlin Trolesi olur.
Şəxsi həyatı
Miryamın əkiz bir bacısı vardır. Adı Melanidir. Onlar fərqli soyadları daşıyırlar: Miryam - anasının soyadını Vayselbraun, Melani - atanın soyadını Binder.
İki illik münasibətlərdən sonra Miryam musiqiçi Markosdan ayrılmışdır. Ayrıca Sat.1-Frühstücksfernsehenin televiziya aparıcısı Yan Xan ilə də əlaqəsi olmuşdur. Amma dörd il sonra onlar ayrılmışlar.
2013-cü ildən bəri Miryam Vayselbraun 28 sentyabr 2013-cü ildə qızı dünyaya gətirdiyi amerikalı müğənni Lana Del Reyn meneceri Ben Mauson ilə münasibətdədir. Londonun İslinqton məhəlləsində yaşayırlar. Cütlük hazırda ikinci övladlarını gözləyirlər.
Sona Əhmədli
Sona Əhmədli (5 oktyabr 1988; Astara rayonu, Azərbaycan SSR) — Azərbaycanı təmsil edən qadın güləşçi, 2010-cu il Avropa Çempionatının qalibi.
Həyatı
Sona Yadulla qızı Əhmədli 1988-ci il oktyabrın 5-də Astara rayonunda anadan olub. 2000-ci ildən güləşlə məşğul olur. Şəxsi məşqçisi Arif Fərmanovdur.
Karyerası
2007-ci ildə Serbiyada yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatını 5-ci, Çində yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatını isə 10-cu pillədə başa vuran Sona Əhmədli, ilin əsas turniri hesab olunan Dünya Çempionatında 18-ci pillədə qərarlaşdı.
2008-ci ildə Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirində beşinci pillənin sahibi olan Sona Əhmədli, Koşitse şəhərində gənclər arasında Avropa Çempionatını gümüş medalla, İstanbul şəhərində gənclər arasında Dünya Çempionatını isə 8-ci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Sona Əhmədli 2009-cu ilin aprelində Vilnüs şəhərində (Litva) baş tutan Avropa Çempionatını 16-cı pillədə başa vurdu. İyulda Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin bürünc medalına sahib olan Sona Əhmədli, sentyabrda Herninq şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Turnirin 1/8 final mərhələsində Belarus nümayəndəsi Alyona Filipavaya 2:1, 1/4 final mərhələsində İtaliya nümayəndəsi Valentina Minguzziya 2:0, 1/2 final mərhələsində isə ABŞ nümayəndəsi Tatyana Suareza 2:0 hesabları ilə qalib gələn Sona Əhmədli, final görüşündə Yaponiya nümayəndəsi Saori Yoşidaya 0:2 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu. Sona Əhmədli Dünya Çempionatının medalına sahib olan birinci azərbaycanlı qadın güləşçi oldu.
2010-cu ilin aprelində isə Sona Əhmədli Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Turnirin 1/4 final mərhələsində Norveç nümayəndəsi Qudrun Hoyena, 1/2 final mərhələsində isə Fransa nümayəndəsi Məryəm Selluma qalib gələn Sona Əhmədli, final görüşündə Bolqarıstan nmayəndəsi Taybe Yuseyna qalib gəldi və Avropa Çempionatının qalibi oldu. Bununla da Sona Əhmədli Avropa Çempionatlarının qalibi olan birinci azərbaycanlı qadın güləşçi oldu.
Səfər Sadiqi
Sadiqi Səfər — Danimarka "Vətən" Cəmiyyətinin sədri, Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin vitse-prezidenti, Dünya Azərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasının üzvü.
Həyatı və təhsili
Sadiqi Səfər Məmi oğlu 1957-ci il mayın 12-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1964-cü ildə Yasamal rayonu 21 nömrəli məktəbə gedib. 1972-ci ildə Bakı Maliyyə Kredit Texnikomunda "Hesablama maşınlarının proqramlaşması" fakultəsinə daxil olub. 1976-cı ildə təhsilini başa vurub. Sovet ordusunda SSRİ-nin 3-cü Hava Hücumundan Müdafiə xəttində baş qərargahda radist olaraq xidmət edir. 1978-ci ildə hərbi xidmətini başa vurub. Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil alıb.
Fəaliyyəti
Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Dövlət Statistika idarəsində mühəndis, proqramist, böyük mühəndis vəzifələrində çalışıb. 10 ildən çox Statistika Həmkarlar İttifaqında fəaliyyət göstərmişdir. 1988-ci il hadisələrində və 20 yanvar hadisələrində fəal iştirak etmişdir. 20 yanvar hadisələrində yaralıları xəstəxanaya çatdırmaqla bir neçə insanın həyatını xilas edib. 1995-ci ildə "Şıxəli Company" şirkətini təsis etmiş və şirkətin sədri olmuşdur.
Diasporada fəaliyyəti
2001-ci ildə Danimarkaya köçmüşdür. 2007-ci ildə Danimarka Vətən Cəmiyyətini yaradaraq Hillerod şəhər bələdiyyəsindən qeydiyyatdan keçirmişdir. 2009-cu ildə Danimarkada ilk dəfə Türk dilli Cəmiyyətlər Birliyini yaratmış 2013-cü ildə isə Danimarkada ilk Azərbaycan Evini açmışdır. 2014-cü ildə Azərbaycan Evinin nəzdində Danimarkada ilk Ana dili və Azərbaycan Musiqi məktəbini yaratmışdır. Məktəbin nəzdində "Cırtdan" uşaq yaradıcılıq mərkəzi fəaliyyət göstərir. 2010-cu ildən etibarən Danimarkada "Azərbaycanı Dünyaya tanıdaq" silsilə tədbirlərini keçirməyə başlayıb.
Ailəsi
Atası Məmi Sadıx oğlu Sadiqi Cənubi Azərbaycanın Sərab mahalında anadan olub. Azərbaycan Demokrat Firqəsinin üzvü olub. Seyid Cəfər Pişəvərinin yaxın silahdaşı 21 Azər hərəkatının mayor rütbəli zabiti olub. Sonradan Bakıya köçərək burada yaşamışdır. 1964-cü ildə isə Bakıda dünyasını dəyişmişdir.
Səfər Sadiqi evlidir iki qızı dörd nəvəsi var.
Samir Qulamov
Həyatı
Samir Qulamov 21 oktyabr 1977-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Dram və kino aktyorluğu" fakültəsində təhsil alıb (Xalq artistləri Azərpaşa Nemətov və Əliabbas Qədirovun kursu.) (1995–2000). Bundan başqa Rüstəm İbrahimbəyovun Beynəlxalq kino məktəbinin "Ali ssenari və rejissorluq" fakültəsi (2007–2009), Amerika — Azərbaycan kinorejissorluq kursu (2009) , Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər" fakültəsində təhsil almışdır (2009–2011).
Fəaliyyəti
İndiyə qədər 12 tamaşaya quruluş verib, 17 tamaşada rol almışdır. Ümumilikdə 34 dövlət tədbirinin rejissoru olmuşdur. Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvüdür. 3 Serial, bir neçə tam və qısa metrajlı filmlərin ssenari müəllifi və quruluşçu rejissoru olmuşdur. 2006-cı ildə "Artist" kino şirkətini təsis etmişdir. Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrında quruluşçu rejissor (2019 — davam edir) kimi işləyir. Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında aktyor (2000–2006), Space Müstəqil Teleşirkətində rejissor (2002–2004), İctimai Tv — də rejissor (2005–2006), Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrında quruluşçu rejissor (2006–2007), Zaman Teatrında quruluşçu rejissor (2006–2008), Sumqayit Dövlət Dram Teatrında quruluşçu rejissor (2007–2008), Azərbaycan Dövlət Televiziyasında (AzTv) rejissor (2007–2009), Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında aktyor və rejissor (2006–2012) kimi işləmişdir.
Qo Ara
Go Ara — Cənubi Koreyalı aktrisa və modeldir. Ən çox "Sharp (2003)", "Toping to the Earth (2009)", "Reply 1994 (2013)", "You're All Surrounded (2014)", Hvaran (serial), "Black (2017)", "Ms. Hammurabi (2018)", "Haechi (2019)" və "Do Do Sol Sol La La Sol (2020)" seriallarındakı rolları ilə tanınır.
Həyatı
Qo, Cənubi Qyonsan (Gyeongsang), Cincu, Cənubi Koreyada anadan olub. Gənc yaşlarında, atası əsgər olduğu üçün daim Koreyanı gəzirdi. Orta məktəbdə oxuyanda bir dostu ona SM Entertainment istedad agentliyinə qatılmağı tövsiyə etdi. 2003-cü ildə SM Entertainment Teen Model Yarışmasının qalibi oldu.
2013 -bu gün: Karyerada canlanma
Qonun populyarlığı nostaljik kampus dramı Reply 1994 (2013) ilə daha da yüksəldi. (Sung Na-jung) Sun Nacunq obrazını canlandırmaq üçün saçlarını qısa kəsdirdi və 18 kilo qazandı. Qo, aktyorluğunun ilk elan edildiyi zaman şübhələnsə də, Qo daha sonra həm tənqidçi, həm də izləyicilər tərəfindən tərif aldı. Qo, performansı üçün Baeksang Sənət Mükafatları və APAN Ulduz Mükafatlarının Ən Yaxşı Aktrisa nominasiyalarını aldı. Daha sonra (Lee Seung-gi) Li Sunqi və (Cha Seung-won) Ça Sunvon ilə birlikdə 2014-cü ildə "You're All Surrounded," polis dramında yeganə qadın çaylak detektiv rolunu oynadı. 2015-ci ildə Qo, sirk sehrbazı ilə eşq tapan bir şahzadəni canlandırdığı Coseon dövrünün "Sehrbaz" romantik filmində (Yoo Seung-ho) Yu Sunho ilə birlikdə böyük ekrana qayıtdı. Bunun ardınca (Lee Je-hoon) Li Cihun ilə "Phantom Detective" filmində oynadı. 2016-cı ildə Qo, gənclik tarixi dramı Hvaran (serial)-da Pak So Cun və Pak Hyon Şik ilə birlikdə oynadı. Elə həmin il, 13 ildən sonra SM Entertainment-dən ayrıldı və 2017-ci ilin yanvar ayında yeni yaradılan Artist Company ilə müqavilə imzaladı. Daha sonra (Song Seung-heon) Son Sunqhon ilə birlikdə "Black" adlı fantastik triller dramında rol aldı. 2018-ci ildə Qo, "Ms. Hammurabi" qanuni dramında (Kim Myung-su) Kim Myonsu ilə birlikdə, ehtiraslı bir hakim rolunda oynadı. Serial, müasir Koreya cəmiyyətindəki çətinlikləri vicdanla təsvir etməsi ilə çox bəyənildi; və Qo aktyorluğuna görə tərifləndi. 2019-cu ildə Qo, həm döyüş sənətlərini, həm də xarici dilləri yaxşı bilən bir detektiv rolunu oynayan "Haechi" tarixi aksiyon dramında rol aldı.
2020-ci ildə Qo, Do-Sol Sol La La Sol romantik romanında oynadı.
Şəxsi həyatı
7 Mart 2019-cu ildə Qo-nun agentliyi, Haechi filminin çəkilişləri zamanı Qo-nun xəstəxanaya yerləşdirilməsi ilə nəticələnən ön talofibulyar bağının yırtıldığını bildirdi.
Film
Dodolasol 2020
Qamırqala dağı
Qamırqala dağı – Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd.1479,2 m). Zəngəzur silsiləsi nin suayırıcısındakı Səfərdərə yüksəkliyindən (3826,4 m) cənub-qərbə ayrılan Xoşkeşin qolunda zirvə. Çənnəb kəndindən 2 km cənub-qərb dədir. Alt Eosen in İpr mərtəbəsi nə aid Kələki lay dəstəsi nin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş erozion-denudasion mənşəli günbəzvari, qərb və cənub-qərb yamac ları sıldırımlı yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin mərkəzi strukturu olan Şurud-Vənənd sinklinalının cənub-qərb  qanadında yerləşir. Zirvə hissəsindən şimal-qərb istiqamətli fay qırılması keçir.
Kılıçdaroğlu doktrinası
right|thumb|319x319px| Kılıçdaroğlu 2017 Ədalət Yürüşündə. Kılıçdaroğlu Doktrinası, 2010-cı ildən etibarən 33-cü Cumhuriyyət Hərəkatı Partiyası Adi Konqresində genel başkan seçilməklə birlikdə Türkiyənin əsas müxalifət lideri olan Kemal Kılıçdaroğlu'nun siyasi idealları və gündəmi üçün istifadə olunan bir terminologiyadır. Kılıçdaroğlu Doktrini'nin əsası, Ərdoğanizm'in kutuplaşma strategiyasını etkisiz etməyə yönlənmişdir.
Formalaşması
Bu doktrinin formasyonunda ilk mərhələnin 2017-ci il hərbi referendumuna gedən proses olduğu qeyd olunur. 2016-cı ilin sonunda Milli Məclisə təqdim edilən anayasa dəyişikliyi paketi Türkiyədə parlamentar sistem dövrünü sona çatdırır və dünyadakı prezident idarəetmələrindən tamamilə fərqli bir idarəetmə modelini öngörürdü. AK Parti və MHP-nin belə bir sistemi referendumda qəbul etdirə bilmək üçün tapdıqları formulu, halk oylamasını AK Parti-CHP mübarizəsinə çevirmək olduğu iddia edilir. Buna qarşı Kılıçdaroğlu liderliyində CHP, özü daxil olmaqla, geniş qapalı muhalif qüvvələrlə güclü bir birlik yaratdı. Bu birliyə kutuplaşmaya qarşı bir söz eşlik etdi. left|thumb|201x201px| [[Kamal Kılıçdaroğlu mətbəxində inflyasiyadan danışır, qiymətləri müqayisə edir. (11 may 2023-cü il)]] Referandumdan sonra CHP İstanbul milletvekili Enis Berberoğlu'nun həbs olunması, doktrinin formalaşmasındakı ikinci döngüdən tutulur. Bu addımlardan sonra Kılıçdaroğlu, 25 gün davam edən Adalet Yürüyüşünü başlatdı. Bu yürüyüş, Türkiyənin yaxın tarixindəki ən böyük cəmiyyət hərəkətlərindən biri kimi tanınır. Yürüyüşün məqsədi, "İktidarın təzyiq siyasətinin qarşısında xalqın çarəsiz olmadığını, demokratik cəsarətin insanları necə sürüklədiyini bütün dünyaya göstərmək" olaraq göstərilir. Adalet Yürüyüşü ilə adalet və hüququ sahiplənmə, yeni dövrün seçim kampaniyalarının əsas ayrım xəttinə çevrildi. Yürüyüşün sonunda Maltepe Meydanında Kılıçdaroğlu tərəfindən gündəmə gətirilən məsələlər, bu mərhələdən sonrakı yol xəritəsini və məqsədlərini müəyyənləşdirdi. right|thumb|220x220px| CHP sədri Kılıçdaroğlu: 2017 referendumuna 'yox'
thumb| CHP-nin "Sənə söz verirəm, yenə bahar gələcək, Kamal bəy sözündən dönməyəcək". təşviqat filmi.
thumb| Kamal Kılıçdaroğlu [[Türkiyə–Suriya zəlzələsi (2023)|2023 Kahramanmaraş zəlzələlərindən sonra çıxış edir.]]
Mənbə
<references group="" responsive="1">
Sergey Kərimov
Sergey Kərimov — müdafiəçi, Almaniyanın “Volfsburq” klubunun sabiq futbolçusu.
Bilal Həsəni
Bilal Həsəni — Ərəb əsilli Fransa müğənnisi, bəstəkarı və "YouTube" kanal müəllifi. O, "Roi" mahnısı ilə Fransanı İsraildə keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.
Həyatı
Bilal Həsəni 9 sentyabr 1999-cu ildə Paris şəhərində Mərakeş ailəsində dünyaya göz açmışdır. O, anası ilə Parisdə yaşayır. Taha adlı böyük qardaşı var. Atası isə Sinqapurda yaşayır. Bilal 2017-ci ildə rəsmi olaraq homoseksual olduğunu sosial şəbəkələrdə etiraf etmişdir. Bunun ardınca əslən ərəb olan gənc ifaçı sosial şəbəkələrdə müəyyən şəxslər tərəfindən təhqirlərə məruz qalır və hətta ölümlə təhdid edilir.
Sergey Kərimov
Həyatı
Sergey Kərimov 21 dekabr 1986öcı ildə Karaqanda vilayətində doğulub.
“Volfsburq”un yetirməsi 2007-2011-ci ildə komandanın şərəfini qoruyub. Son olaraq Almaniyada “Lyopo-Martini” klubunda forma geyinən futbolçu 2014-cü ildə karyerasını bitirmişdi.
Qazaxıstanlı futbolçu ölkəsinin millisinə bir neçə dəfə dəvət alsa da, yalnız bir dəfə yığma formasıyla meydanda olub.
Bilal Həsəni
Destination Eurovision
4 yanvar 2019-cu il tarixdə Bilalın seçim turunda mübarizə apardığı "Roi" mahnısı təqdim olunmuşdur. Mahnı 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Fransanı təmsil edən Madame Monsieur dueti və Bilalın əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. Mahnının əsas mövzusu özünü olduğu kimi qəbul etmək və stereotiplərə qarşı mübarizə aparmaqdır. Mahnıya çəkilmiş olan klip dörd gün ərzində 1 milyondan artıq izləyici kütləsi qazanmışdır. İki həftə ərzində rəqəm 6 milyonu keçmişdir.
Qalibiyyətə əsas favoritlərdən hesab olunan Bilal "Roi" mahnısı ilə seçim turunun yarımfinal mərhələsində böyük səs fərqi ilə birincilik əldə edərək, finala yüksəlmişdir. 26 yanvar tarixində keçirilən final şousunda Bilal yenidən öz mahnısı ilə çıxış etmiş və nəticədə 200 xal toplayaraq seçim turunda qələbə qazanmışdır.
Bilal müsabiqə üçün aparılan uzun məşqlərdən sonra müsabiqənin finalında "Roi" mahnısını ifa edərək 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 105 xal toplayaraq, 16-cı yerdə qərarlaşmışdır.
2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Destination Eurovision-da qələbə qazanmasının ardınca Bilal Həsəni "Roi" mahnısı ilə Fransanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququnu əldə etmişdir.
NGC 7148
NGC 7148, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İsə Almazov
İsə Ziyad oğlu Almazov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri. 2014-cü ilin 1-3 avqust tarixləri arasında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən döyüşlər zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Hərbi xidməti
2001-ci ildə Silahlı Qüvvələrin Zabit Heyətinin Təkmilləşdirmə kursları nəzdində gizir hazırlanma kursunu bitirmişdir. 13 yanvar 2001-ci ildə gizir, 29 iyun 2001-ci ildə isə baş gizir hərbi rütbələrini almışdır. 2001-2007-ci illərdə hərbi hissədə döyüş maşın komandiri – manqa komandiri vəzifəsində xidmət etmişdir. 2007-2014-cü illərdə hərbi hissədə bölüyün baş çavuşu vəzifəsində xidmət etmişdir.
Gizir İsə Almazov 2014-cü ilin 1-3 avqust tarixləri arasında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən döyüşlər zamanı şəhid olub. Avqustun 1-i isə İsə Almazov doğulduğu Qazax rayonunun Böyük Cəfərli kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və gizir Almazov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
İsə Almazov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Söz azadlığı
1948-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilən Ümumdünya insan hüquqları bəyannaməsinin 19-cu maddəsində qeyd olunur ki, "Hər bir insanın öz fikrini sərbəst ifadə etmək hüququnu var".
1950-ci ildə Avropa Şurası tərəfindən qəbul edilən Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 10-cu maddəsində qeyd olunur ki, "Hər bir insan öz fikrini ifadə etmək hüququna malikdir. Bu hüquqa öz fikrinə tərəfdar çıxmaq, dövlət orqanları tərəfindən maneə olmadan və dövlət sərhədlərindən asılı olmayaraq məlumatları almaq və yaymaq azadlığı daxildir".
Samson Pirtsxalava
Samson Georgiyeviç Pirtsxalava (სამსონ გიორგის ძე ფირცხალავა, )) — gürcü siyasətçisi, Gürcüstan Təsis Məclisinin üzvü (1919–1921).
Həyatı
400px|thumb|left|[[Gürcüstan Təsis Məclisi.  Pirtsxalava ,sondakı cərgədə ən solda]] Samson Pirtsxalava Georgi Pirtsxalava və Barbala Çirqadzenin ailəsində anadan olmuşdur. Oxumağı və yazmağı böyük qardaşlarından, sonra yerli kilsənin dekonundan öyrənmişdi. Xoni şəhərində iki illik məktəbi,1893-cü ildə Kutaisi klassik gimnaziyasını, 1898-ci ildə Sankt-Peterburq İmperator Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. Sankt-Peterburqda olarkən gürcü diasporunun fəalları İvane Cavaxişvili, Zurab Avalişvili, Qriqol Rtsxiladze, İosif Barataşvili, Arçil Djordjadze, İlya Nakaşidze və Luarsab Andronikaşvili ilə dostluq münasibətləri qurdu.
Gürcüstan Sosialist-Federalist Partiyasının qurucularından biri (1901) və rəhbəri, "Qlexi" qəzetinin ("Krestianin", 1906) qurucularından və redaktorlarından biri idi. 1902–1910-cu illərdə fəaliyyət göstərmiş Elmin Təşviqi Cəmiyyətinin katibi olub. 1908-ci ildə Akaki Tseretelinin yubiley komitəsinin katibi seçildi. 1910-cu ildə Tverə sürgün edildi, 1913-cü ildə geri qayıtdı. 1917–1921-ci illərdə Xalq qəzetinə rəhbərlik edib.
İlya Çavçavadze, Kraliça Tamara, qədim Mesxetiya, Gürcüstanın qədim tarixi haqqında tarixi əsərlərin müəllifidir. 1907-ci ildə İlya Çavçavadzenin haqqında toplunun müəllifi olub.
1917–1919-cu illərdə Gürcüstan Milli Şurasının, 1919–1921-ci illərdə Gürcüstan Təsis Məclisinin üzvü olub. 26 may 1918-ci ildə Gürcüstanın İstiqlal Bəyannaməsini imzalayır.
Gürcüstanın sovetləşməsindən sonra (1921-ci ilin fevral-martı) ölkədən mühacirət edir, 1922–1946-cı illərdə Fransada yaşayır. Fransada ictimai, siyasi və jurnalist fəaliyyətləri ilə məşğul olur.
Samson Pirtsxalava 1951-ci ildə "anti-sovet elementi" ünsürü adı ilə həbs edilir. Elə həmin il dekabrın 25-də Orta Asiyaya sürgün edilir.1952-ci ildə sürgündə vəfat edir.
Boris Baykov
Boris Pavloviç Baykov — Azərbaycan-sovet teatr və kino aktyoru, pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1940).
Həyatı
Boris Baykov 24 iyul 1896-cı ildə Terek vilayətinin Minutka kəndində (hazırda Kislovodsk şəhəri) anadan olmuşdur. O, Həştərxan və Dağıstan Rus Dram teatrında çıxış etmiş, 1930–1952-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktyoru olmuşdur.
Boris Baykov 6 oktyabr 1958-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
İfa etdiyi əsas rollar
Teatr səhnəsindəki rolları
Filmoqrafiya
Qaladağ (Ordubad)
Qaladağ – Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 1349,2 m). Zəngəzur silsiləsi ndən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun Göydağ zirvəsindən cənuba uzanan Gəvək şaxəsində zirvə. Gilançayın sağ sahilində, Biləv kəndindən 2,5 km cənub-qərb dədir. Orta Eosen in Lütet mərtəbəsinin orta hissəsinə aid  Üst Dərəlik yarımlay dəstəsinin çökmə süxurlarını yarıb çıxmış və Alt Pliosen yaşlı andezit-dasit lərdən təşkil olunmuş ekstruzivə uyğun gələn sıldırım yamaclı günbəzdir. Relyefdə kəskinliyi və ekzotik görünüşü ilə nəzəri cəlb edir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin mərkəzi strukturu olan Şurud-Vənənd sinklinalının cənub-qərb qanadını mürəkkəbləşdirən ikincidərəcəli Xoşkeşin-Düylün sinklinalının cənub-qərb qanadında yerləşir.
Qaryağdı Əhmədov
Qaryağdı Eldar oğlu Əhmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2014-cü ilin 1-3 avqust tarixləri arasında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən döyüşlər zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Hərbi xidməti
Əsgər Qaryağdı Əhmədov 2014-cü ilin 1-3 avqust tarixləri arasında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən döyüşlər zamanı şəhid olub. Avqustun 1-i isə Qaryağdı Əhmədov Ağdam rayonunun Quzanlı kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Əhmədov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Qreqorio Benito
Qreqorio Benito — İspaniyanın “Real Madrid” klubunun futbolçusu.
Həyatı
Qreqorio Benito 21 oktyabr 1946-cı ildə Kastiliya – La-Mançada doğulub. 1966-1982-ci illərdə “Real”da çıxış edib. O, komanda ilə 6 dəfə La Liqa, 5 dəfə İspaniya kubokunun qalibi olub.
2 aprel 2020-ci ildə Madriddə vəfat edib.
Çingiz xan
right|thumb|[[Böyük Monqol imperiyası]] left|thumb|1227ci il, Çingiz Xanın [[ölümü və Böyük Monqol imperiyası]] right|thumb|[[Xarəzmşahlar dövləti|Xarəzmşahlar imperatorluğu (1190–1220)]]
Çingiz Xan (Чингис Хаан; ) — Monqol hökmdarı və sərkərdəsi. Monqol qəbilələrini bir bayraq altında birləşdirərək, insanlıq tarixindəki ən böyük ikinci imperiya olmuş Böyük Monqol imperiyasını (1206–1368) qurmuşdur.
Arxa plan
Monqollar qəbilələrə, tayfalara və uluslara ayrılırdılar. Monqol cəmiyyəti siniflərə — bozqır aristokratiyasına, rəiyyətə və qullara bölünmüşdü. Bu qulların dünyanın digər ölkələrdəki qullardan bir fərqi vardı: onları satmırdılar. XII əsrin ikinci yarısında Dalay-nur və Buar-nur monqol qəbiləsindən olan tatarlar da köçərilik edirdilər. Tatarlardan qərbdə kerait adlı xalq yaşayırdı. Nayman qəbiləsi isə keraitlərdən qərbdə məskən salmışdı. Tatarlardan, keraitlərdən və naymanlardan şimalda monqol adlı qəbilə yaşayırdı. Monqollardan qərbdə Xanqay dağlarının ətəklərində və Baykal gölünün ətraflarında mergetlər, Sayan dağları ilə Baykal gölü arasında oyratlar, Cunqariyada uyğurlar məskunlaşmışdılar. Uyğurların öz mədəniyyəti və yazısı vardı. Şərqi Türkistandan və Balxaş gölü rayonundan ibarət çox böyük ərazidə türk qəbilələrinin məskunlaşdığı Qara-Kitay dövləti yaranmışdı.
Yesugey Bahadur və Çingizin anadan olması
Bütün bu çöl xalqları at belində igidliklər göstərən, düşmənlə vuruşa girməkdən çəkinməyən , yaxşı otlaqlara həmişə sahib olmaq arzusu ilə yaşayan cəngavərlər idilər. Vəhşi heyvan ovu onların həm də bir döyüşçü kimi formalaşmasında əsas amillərdən biri idi. 1125-ci ildə uzaq Şərqdə güclü Szin — "Qızıl padşahlıq" (monqolca Altan) dövləti yaranmışdı. Müasir Mancuriya və istila edilmiş Şimali Çin bu dövlətin tərkibində idi. Bu dövlət yarandığı gündən həmişə qonşu köçəri qəbilələrin hücumlarına məruz qalırdı. Köçərilərə qarşı sınanılmış mübarizə üsulu qəbilələr arasında nifaq salmaq bacarığı idi. Ayrı-ayrı qəbilələrin birləşərək möhtəşəmlik qazanmasının qarşısı bu yolla alınırdı. Bu siyasət Qobi səhrasından cənuba doğru və dağlar boyu köçərilərə qarşı çəkilmiş Çin səddindən də etibarlı idi. Bu siyasətə üstünlük verən çinlilər XII əsrdə tatarları monqollara qarşı qaldırmışdılar. Nəticədə, Xaqan Xabulun yaratdığı qara tatarlar adlanan qurum öz möhtəşəmliyini itirmişdi. İş o yerə çatmışdı ki, ağ tatarlar güclənərək çinlilərin özləri üçün qatı düşmənlərə çevrilmişdilər. Qorxuya düşmüş çinlilər tatarların daha da azğınlaşmasının qarşısını almaq üçün monqollara kömək etməyə başlamışdılar.
Monqolların çox böyük hörmətini qazanmış bir başçıları vardı. Onun adı Yesugey xan idi. O Xamaq Monqol konfederasiyasının xanı Xabul'un ölümündən sonra qəyyum olaraq dövləti idarə edirdi. O, Temuçin adlı tatar qəbilə başçısı ilə müharibə etməli olmuşdu. Müharibəni qalibiyyətlə başa çatdıran və tatar qəbilə başçısı Temuçini əsir götürən Yesugey Onon çayının sahilindəki məskəninə qayıdanda baş hərəmi Oelun'un oğul doğduğunu ona xəbər vermişdilər. Sevincək ata oğlunu qucağına alanda körpənin bərk-bərk sıxdığı sağ ovucunda qırmızı daşa bənzər qan laxtası görmüşdü. Mövhumatçı ata tatarlarla müharibədə qələbə qazanmasının əlamətini ilk övladının dünyaya gəlməsində gördüyündən ona sərkərdə Temuçinin adını qoymuşdu. Temuçin 1155-ci ilin fevral ayında Onon çayının sahilindəki Delyun-Boldox adlı yerdə dünyaya gəlmişdi.
Çingiz xanın məşhur bir sitatı var:
Uşaqlığı
Temuçin 9 yaşında olanda atası nişanlı axtarmaqdan ötrü onu uzaqda yaşayan qəbilələrin məskənlərinə aparmışdı. Bunun əsas səbəbi yaxın qohumlarla evlənməklə baş verə biləcək fizioloji fəsadların qarşısını qabaqcadan almaq idi. O zamankı köçərilər yaxın qohumlardan qız almırdılar ki,eyni qan qohumluğu nəslin sağlamlığının pozulması ilə nəticələnər. Onlar yolda Yesugeyi yaxşı tanıyan digər qəbilə başçısı ilə rastlaşmışdılar. Həmin qəbilə başçısı Temuçinin atası Yesugeyin hansı məramla bu yerlərə gəldiyini biləndən sonra demişdi:
Valideynlər övladlarının bir-birinə yaraşdığını bildirəndən sonra onları nişanladılar və qərara gəldilər ki, 14–17 yaşına çatmalarını gözləsinlər. Həmin müddətdə bir-birlərinin xasiyyətlərinə də yaxşı bələd olarlar. Geri qayıdarkən yollarına çıxan tatarlar öz məkrli hərəkətlərini həyata keçirmək üçün hiylə işlədib onları qonaq apardılar. Ziyafət zamanı Yesugeyin yeməyinə tədricən təsir göstərən zəhər qatıb ona verdilər. Yesugey evə qayıdandan bir müddət sonra vəfat etdi. Temuçin anası və qardaşları ilə birlikdə kimsəsiz qaldı. Yesugey bahadurun tabeliyində olan adamlar varis Temuçinin azyaşlı olmasından sui-istifadə edərək ona tabe olmayacaqlarını bildirdilər. Onlar deyirdilər:
Həmin qəbilə başçıları Temuçinin anasını və uşaqlarını atıb getdilər. Bu, az imiş kimi başsız qalmış ailənin mal-qarasını da sürüb apardılar. Ailə üzvləri bir neçə il çöllərdə, meşələrdə sərgərdan həyat sürməli oldular. Quş, balıq, yeraltı yuvalarda yaşayan kiçik gəmirici heyvanlar ovlamaqla bir təhər dolanırdılar. Ət üzünə həsrət qalanda yeməli bitkilərlə qidalanırdılar.
Monqolların evində bişirmək üçün ət olmaması həddindən artıq yoxsulluq sayılırdı. Bu yoxsulluq şəraitində gələcəyin döyüşçüsünün və böyük istilaçısının xarakteri mətinləşirdi. Dözümlülük Temuçinin atadan qalma mirası idi. Temuçin və qardaşları ailənin ehtiyaclarını ödəmək üçün yay otlaqlarından qış otlaqlarına köç edən zaman çaylardan balıq tutur, at üstündə səhərdən axşamadək çölləri dolaşır, ilxıdan ayrı düşmüş atları axtarıb taparaq geri qaytarır, örüşə yararlı otlaqları müəyyənləşdirirdilər. Onlar həm də ərazilərini talançılardan mühafizə etmək üçün gecə-gündüz keşik çəkirdilər. Lazım gəldikdə bir neçə gün at belində qalırdılar. Temuçinin anası Oelun çox ağıllı qadın idi. O, bilirdi ki, uşaqlarının gələcəyi onları öz mənşələrinə hörmət ruhunda tərbiyələndirməkdən çox asılıdır. Ana öz övladlarına qəhrəmanlıq dastanlarından rəvayətlər söyləyir, sələfləri olan monqol xanlarının qəhrəmanlıqlarından danışırdı. Böyük öğlu Temuçini inandırmağa çalışırdı ki, onun düşdüyü ağır vəziyyət müvəqqətidir, bir qədər böyüyəndən sonra ailəyə əvvəlki şan-şöhrətini qaytara biləcək.
Atasının ölümündə günahkar olan tatarlardan və habelə Yesugeyin ölümündən sonra onları tənha qoyub qaçan yaxın adamlardan qisas alacaq. Temuçin anasının sözlərindən ruhlanır və öz böyük gələcəyi barədə düşünürdü. Boy-buxunlu, pəhləvan cüssəli, iti baxışlı gəncə çevrilmiş Temuçin öz düşmənlərini qorxuya salmışdı. Onlar Temuçini aradan götürmək barədə düşünürdülər. Həmin düşmənlərin Tarqultay adlı başçıları vaxtilə Yesuqeyin əlində olan torpaqlara sahib çıxmış, özünü bütün torpaqların hakimi elan etmişdi. O, gənc Temuçini məhv etmək üçün hazırlaşırdı.
Bir dəfə silahlı adamlar Temuçinin köçəbəsinə hücum etmişdilər. Temuçinin düşmənlərdən yaxa qurtarması cəhdi baş tutmamışdı. Onu tutub əl-ayağına ağır taxtadan kündə keçirmişdilər. Temuçini gözətçiyə tapşırıb ona səhərəcən nəzarət etməsini tapşırmışdılar. Gecənin bir vaxtı gözətçinin maymaqlığından itstifadə edən Temuçin onun başına zərbə endirərək aradan çıxmışdı. Təqibə başlamış silahlıların əlinə keçməməkdən ötrü Onon çayındakı qamışlıqlarda gizlənmişdi. Təqib edənlərdən Sorqan Şira adlı birisi Temuçinin qamışlar arasından çıxan başını görmüş və yaxınlaşaraq belə demişdi:
Təqib qurtaran kimi həmin adam Temuçinin kündəsini sındırıb onu azad etmişdi. Çobanlılar sülaləsi həmin bu adamın oğlu olan Çilavğun noyonun nəslindəndir.
Evliliyi
Mənən və cismən yetkinləşmiş Temuçin evlənmək qərarına gəldi. Qardaşları ilə birlikdə atası Yesugeyin vaxtilə onu nişanladığı Börtəgilə getdi. Gənclərin nigahı baş tutdu. Börte Temuçinə toy cehizi olaraq qara samur dərisindən tikilmiş kürk bağışladı. Gəlinin bu varlı olmayan cehizi Temuçin üçün əsl var-dövlət idi. Bundan ruhlanan Temuçin vaxtilə atası Yesugey Bahadurla qardaşlıq etmiş Toğrul xanla dostluq əlaqələri yaratmaq qərarına gəldi. Həmin vaxtlar Toğrul xanın tabeliyində olan qəbilələr böyük torpaq ərazilərinə sahiblik edirdilər. Temuçin qardaşlarının müşayiəti ilə qüdrətli Toğrul xanın iqamətgahına getdi. Mərhum atası Yesugeylə qardaşlıq dövrlərini xanın yadına saldı və xahiş etdi ki, onu oğulluğa götürməsinə razılıq versin. Sonra da xana cavan xanımının cehizini — qara samur dərisindən tikilmiş kürkü bağışladı. Toğrul xan gəncin bu hərəkətindən məmnunluq hissi duyduğunu dilə gətirdi və Temuçini oğulluğa götürməyə razılıq verdi. Həm də bildirdi ki, lazımi anda Temuçinə hər cür yardım göstərməyə hazırdır.
Temuçin evlənəndən bir qədər sonra şimalda yaşayan merkit qəbiləsinin qoşun dəstələri onun çadırına basqın etdi. Basqınçılar Yesugey Bahadurun qatı düşmənləri idi. Çünki Yesugey on səkkiz il öncə merkitlərin qəbilə başçısının xanımı Oelunu qaçıraraq özünə baş hərəm etmişdi. Oelun, yuxarıda deyildiyi kimi, bir müddət sonra Temuçini doğmuşdu. Basqın çox gözlənilməz olduğundan Temuçin əsir düşməkdən yaxasını bir təhər qurtara bilmiş, lakin yoldaşı Börte əsir alınmışdı. Bir müddətdən sonra Temuçin onu oğulluğa götürmüş Toğrul xanın yardımı ilə yoldaşını geri almağa müvəffəq olmuşdu. Temuçin xanımı Börtenin əsirlikdən sonra doğduğu ilk övladının məhz onun oğlu olmasına şübhə ilə yanaşırdı. Buna görə də Temuçin Cuçi adlı oğluna soyuq münasibət göstərirdi, lakin xanımı Börteni dərin məhəbbətlə sevirdi. Yuxarıda deyildiyi kimi, Szin Çin dövləti özünün köçəri qonşularını zəiflətmək üçün aralarında nifaq salır və daxili qarışıqlıq törədirdi. Szin imperatoru biləndə ki, yeritdiyi siyasət nəticəsində şimal-şərqdəki tatarlar əvvəlki qüdrətini xeyli dərəcədə itirib, onları silahlı müdaxilə yolu ilə darmadağın etmək qərarına gəlmiş, tatarlara arxadan zərbə endirmək üçün Toğrul xanı köməyə çağırmışdı. Temuçin atasının ölümündə günahkar olan tatarlardan qisas almaq üçün yaxşı fürsət düşdüyünü bildiyindən Toğrul xandan çinlilərin təklifinə razılıq verməsini xahiş etmiş və xanın razılığını almışdı. Özü isə Toğrul xanın müttəfiqi kimi müharibədə fəallıq göstərmişdi. Tatarlar darmadağın edilmiş, qəbilə öz müstəqilliyini birdəfəlik itirmişdi. Tatarlar monqolların tabeliyinə keçmişdi.
Xan olması
Tatarlar üzərində qələbənin səbəblərindən biri Temuçinin düşmən torpağında və qoşunlarında vəziyyətin necəliyini aşkara çıxarmaq üçün əvvəlcədən təşkil etdiyi hərbi kəşfiyyat idi. Həmin vaxtdan başlayaraq monqolların apardıqları bütün müharibələrdə hərbi kəşfiyyata xüsusi diqqət yetirilirdi. Tatarlara qarşı müharibədə göstərilən yardıma görə Toğrul xan və Temuçinə fəxri adlar verilmişdi.Toğrul xan Szin imperatorundan "Vanq xan" titulu, Temuçin isə Szinin sərhəd məsələlərinə baxan nazirindən "Sərhəddə səlahiyyətli bozqır sərkərdəsi" adı almışdı. Müstəqilliklərini həmişəlik itirmiş tatarlar monqolların tabeliyində qalmışdılar. Onlar sonralar Çingizin nəvəsi Batının monqol qoşunlarının tərkibində Rusiyayadək gedib çıxmışdılar. Tatarlara qarşı yürüşün başlanğıcında Temuçin bir çox qoşun başçıları ilə tanış olmuş, özünün hərbi istedadını nümayiş etdirə bilmişdi. O, şan-şöhrətli Xabul xanı və Xutula xanı özünün sələfləri sayırdı.
Temuçin qonşu qəbilələrin yerlərinə hücum edərək var-dövlətini, heyvan sürülərinin sayını artırırdı. Özünün tərəfdaşlarını çoxaltmaq məqsədilə müxtəlif nəsillərdən və qəbilələrdən qulluğa götürdüyü adamlara mal-dövlətindən hədiyyələr verirdi. Beləliklə, Temuçinin ulusu tədricən yaranmaqda idi. Getdikcə aydın olurdu ki, Temuçin bütün Monqolustanda hakimiyyəti əlinə alacaqdır.Buna görə də hakimiyyətə göz dikən digər qəbilə başçıları Temuçinə qarşı birləşməkdə idilər. Temuçinin ən təhlükəli düşmənləri tayciutlarla ittifaq yaratmış merkitlər sayılırdılar. Temuçin onu oğulluğa götürmüş Van-xanın köməyi ilə merkitləri darmadağın etdi. 1202-ci ildə Temuçinin özünün tatarlara qarşı döyüşlərini qələbə ilə qurtardı.
Dini görüşü
Temuçin olduqca dindar adam idi. Əbədi Göy Səmaya Mönq Kök Tenqriyə inanırdı. Temuçin iki dəfə qaçılmaz ölümdən xilas olmasını Əbədi Göy Səmanın onu öz ağuşuna alması ilə əlaqələndirirdi. Bildiyimiz kimi, o, ilk dəfə tayciutların əlindən möcüzə ilə qurtarmışdı,ikinci dəfə merkitlərin köçəbəyə qəfil hücümü zamanı düşmən əsirliyindən yaxa qurtara bilmişdi.O zaman atını Burxan-xaldun dağına çaparaq qalın meşəlikdə gizlənmiş, onu təqib edən üç yüz atlı hər tərəfi ələk-vələk etsələr də əlləri boşa çıxmışdı. Təhlükə sovuşduqdan sonra doqquz dəfə diz çökərək Mönq Kök Tenqriyə, yəni Əbədi Göy Səmaya öz minnətdarlığını bildirmişdi (qədim zamanlarda Baykal gölünün adı Mönq Kök Tenqri idi). Və həmin Burxan-xaldun dağını özünün son mənzili hesab etmişdi. Çingiz xan öləndən sonra onu həmin yerdə torpağa tapşırmışdılar.
Özünün şanlı keçmişi ilə həmişə fəxr edən monqol xalqında belə bir inanc vardı ki, vaxt gələcək, monqol xalqının keçmiş şöhrətini özünə qaytara biləcək rəhbər peyda olacaq, bütün monqol qəbilələrini birləşdirəcək və xalqın düşmənlərindən qisas alacaqdır. Hamı inanırdı ki, Əbədi Göy Səmanın köməyi ilə Temuçin xaqan olacaqdır. Bu şayiələr Temuçinə də çatır və özünə olan inamı daha da artırırdı. Bütün bunlardan sonra qəbilə başçıları və bozqır aristokratları öz adamları ilə Temuçinin yanına axışırdılar. Şöhrətli Xabul xanın nəslinin nümayəndələri və sonuncu monqol xanı Xutula xanın oğlu da Temuçinə qoşulmaq istəyənlərin arasında idi. Onlar Temuçini özlərinin rəhbəri kimi tanıdıqlarını bildirdilər. Gələnlərin əksəriyyəti Temuçinin şəxsində step bahaduru idealını görürdü. Hamı inanırdı ki, Temuçinə həm dinc həyatda, həm də döyüşdə Əbədi Göy Səma himayəçidir.
I Azərbaycan hökuməti
Azərbaycanın I Nazirlər Kabineti — 1991-ci il mayın 22-də və 23-də formalaşan müstəqil Azərbaycan tarixinin birinci Nazirlər Kabineti. Nazirlər Kabineti 16 nazirdən və 9 Dövlət Komitə sədrindən idi. Nazirlər Kabinetinin sədri Həsən Həsənov idi. Hökumət Ayaz Mütəllibov tərəfindən qurulmuşdu.
Şadiyə Müvəddət Qadınəfəndi
Şadiyə Müvəddət Qadınəfəndi — son Osmanlı sultanı VI Mehmed Vahidəddinin üçüncü xanımı.
Həyatı
Kiçik yaşlarında olan Müvəddət xanım Şahzadə Vahidəddinin xəzinədarı olan xalası Həbibə xanımın vasitəsilə Çəngəlköy sarayına alınmış, burada saray təhsili almışdır. Sarayda xidmət edərkən Şahzadə Vahidəddinin nəzərini cəlb etmiş, 24 aprel 1911 tarixində onun üçüncü xanımı olaraq evlənmişdir. Bir il sonra sultanın yeganə oğlu olan Şahzadə Mehmed Ərtoğrul Əfəndini dünyaya gətirmişdir. Sultan Vahidəddin taxta çıxdıqdan sonra isə Şadiyə Müvəddət xanım sultanın ikinci qadınəfəndisi elan edildi.
1922-ci ildə Sultan Vahidəddin taxtdan endirilərək sürgün edilmiş, Şadiyə xanım da onunla birlikdə İtaliyadakı San-Remo qəsəbəsinə getmişdir. Burada böyük bir köşkdə yaşayan Şadiyə xanım 1926-cı ildə ərinin vəfatının ardından İsgəndəriyyəyə köçdü və burada 2 may 1932-ci ildə Şakir bəy Əminpaşazadə ilə evləndi. Ancaq bu evlilik 28 fevral 1936 tarixinədək davam etdi. 1944-cü ildə oğlunun vəfatının ardından İstanbula qayıtmaq istədi və davam edən müzakirələrin ardından 1948-ci ildə vətənə qayıtmaq üçün xüsusi icazə aldı. Ancaq çox keçmədən 1951-ci ildə İstanbulun Çəngəlköy rayonunda vəfat etdi və burada dəfn olundu.
Qabıllı dağı
Qabıllı dağı – Kəngərli rayonu ərazisində dağ (hünd. 1125 7 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin mərkəzi hissəsinin şimal-şərq cinahındakı mailli düzənlikdə, Qabıllı kəndindən 3,5 km şimal-şərqdədir. Üst Miosenin Sarmat regiomərtəbəsinə aid Duzdağ lay dəstəsinin terrigen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş erozion-denudasion (qalıq) mənşəli günbəzvari təpədir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin mərkəzi hissəsində müşahidə edilən eyniadlı sinklinalın geniş şimal-şərq qanadında yerləşir.
Samir Şükürov
Samir Təyyub oğlu Şükürov (7 noyabr 1974; Lerik rayonu, Azərbaycan SSR — 8 noyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Samir Şükürov 1974-cü il noyabrın 7-də Lerik rayonunun Kəlvəz kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 oğlu və 1 qızı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Samir Şükürov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.