cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirağa Cəfərquliyev
Həyatı
Mirağa Əşrəf oğlu Cəfərquliyev 8 noyabr 1940-cı ildə Lerikdə anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Lerik qəsəbə orta məktəbini bitirmişdir. 1959-cu ildə hərbi xidmətə çağrılan M. Cəfərquliyev hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Sverdlovski şəhərindəki Hərbi-texniki məktəbin hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur. 1964-cü ildə bu məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirərək Sverdlovski şəhər Dİİ-nin xidmət şöbəsində inspektor vəzifəsində çalışmışdır. M. Cəfərquliyev 1965-ci ildə Azərbaycan Respublikasına qayıdaraq Sumqayıt şəhərinin daxili işlər orqanlarında əməliyyat-axtarış sahəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1966-cı ilin sentyabr ayından SSRİ DİN Akademiyasına daxil olan Mirağa Cəfərquliyev 1969-cu ildə akademiyanı fərqlənmə diplomi ilə tamamlamışdır. Həmin il burada əyani aspiranturaya qəbul edilmiş, aspirant olarkən Akademiyada cinayət prosesi fənnindən dərs demişdir. O, 1972-ci ildə Moskvada namizədlik dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra Bakıya qayıdaraq, Bakı şəhər Daxili İşlər İdarəsinə baş müfəttiş təyin edilir, sonra Bakı şəhər Daxili İşlər İdarəsinin partiya komitəsinin katibi seçilir və 1977-ci ilin avqustuna qədər bu vəzifədə çalışır. Bu dövrdən Azərbaycan KP MK-nın İnzibati Orqanlar Şöbəsində təlimatçı vəzifəsinə dəvət edilən Mirağa Cəfərquliyev 1983-cü ilin dekabrına qədər orada çalışmış, həmin ilin dekabrından Bakı şəhər Partiya Komitəsinin İnzibati Orqanlar Şöbəsinə müdir təyin edilmişdi. O, 1985-ci ilin may ayından Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorunun müavini vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 28 may 1987-ci il tarixli fərmanı ilə ona 3-cü dərəcəli Dövlət ədliyyə müşaviri (ədliyyə general mayoru) rütbəsi verilmişdir.
Nəsimi rayonu və Bakı Şəhər Sovetinə deputat seçilən M. Cəfərquliyev 1990-cı ilin sentyabrında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. 1991-ci ilin dekabrında Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorunun birinci müavini vəzifəsinə təyin edilmiş, 1992-ci ildə Respublika Prokurorluğunun tədris mərkəzinin rəisi olmuşdur. Mirağa Cəfərquliyev 1993-cü ilin noyabrından 2001-ci ilə qədər Respublika Prokurorluğunda Qanunvericilik İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləmiş, 2001-ci ildə yaşa görə təqaüdə çıxmışdır. Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorunun I müavini vəzifəsində çalışarkən "Prokurorluq" haqqında layihənin işlənib hazırlanmasında xüsusi əməyi olmuşdur.
2007-ci ilin dekabr ayında Məkkədə həcc ziyarətini həyata keçirərək hacı rütbəsini qazanmışdır.
Elmi fəaliyyəti
Mirağa Cəfərquliyev 1972-ci ildə Moskvada "Məhkəmə icraatında milli dil prinsipi və tərcüməçinin prosessual vəziyyəti" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək hüquq elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. O, 1990-cı ildə Moskva şəhərində "Müasir dövrdə qanunyaradıcılıq və qanuntətbiq etmə fəaliyyətində məhkəmə milli dil problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək hüquq elmləri doktoru alimlik dərəcəsini almışdır. M. Cəfərquliyev bir sıra beynəlxalq və respublika konfraslarında məruzə ilə çıxış etmişdir.
Mirağa Cəfərquliyev 1969-cu ildən SSRİ DİN Akademiyasında pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. O, 1993–2000 illərdə Naxçıvan Universitetinin hüquq fakültəsinin kafedrasının professoru və müdiri, 2001–2007 illərdə Bakı Biznes Universitetinin İqtisadiyyat və hüquq fakültəsinin hüquq kafedrasının professoru vəzifəsində çalışmışdır. 15 yanvar 2007-ci ildən 1 dekabr 2016-cı ilə qədər AMEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun Cinayət hüququ və cinayət prosesi şöbəsinin baş elmi işçisi vəzifəsində işləmişdir. dekabr 2016-cı ildən hal-hazıra qədər AMEA-nın Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunun Cinayət hüququ və cinayət prosesi şöbəsinin baş elmi işçisi vəzifəsində çalışır. Alimin rəhbərliyi ilə 1 nəfər hüquq elmləri doktoru, 14 nəfər hüquq elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, 25 nəfər magistrant müdafiə etmişdir.
M. Cəfərquliyev 2003-cü ildən "Qanun" elmi-hüquq jurnalının baş redaktorunun elmi işlər üzrə müavini, 2013-cü ildən isə həmin jurnalın baş redaktorudur. "Elmin inkişafı üzrə Milli Strategiyanın və Dövlət Proqramının icrası" ilə əlaqədar Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası nəzdində hüquqşünas-alimlərdən ibarət yaradılmış işçi qrupunun üzvüdür. Respublikanın hüquq elmləri üzrə ixtisaslaşdırılmış dissertasiya müdafiə şurasının üzvü kimi 30 ildən artıq fəaliyyət göstərmiş, 2013-cü ildən isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiyasının Komissiyasının hüquq üzrə komissiyanın eksperti, hüquq üzrə Respublika Elmi Koordinasiya Şurasının üzvüdür. 2015-ci ildən Beynəlxalq Kriminalistlər və Kriminoloqlar İttifaqının üzvü seçilmişdir.
M. Cəfərquliyev fədakar əməyə görə keçmiş SSRİ dövründə altı medalla təltif edilmiş, hazırkı dövrdə isə "Qızıl qələm" lauriyatı, Respublikanın dəyərli ziyalısı diplomlarına layiq görülmüşdür.
"Avropa Nəşr Mətbu Evi" milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasında, istedadlı gənc alimlərin hazırlanmasında səmərəli fəaliyyətinə, cəmiyyətdəki fəal ziyalı mövqeyinə, müasir dövrdə qanun yaradıcılığı və qanun tətbiqetmə fəaliyyətində, məhkəmədə milli dil problemləri sahəsində apardığı dəyərli tədqiqatlara, gənclərə vətənpərvərlik hisslərinin aşılanmasında, hüquq elminin inkişafında göstərdiyi əvəzsiz xidmətlərə görə Mirağa Cəfərquliyev "Avropa NME"-nin 2012-ci il üçün qızıl medalı ilə təltif edilmişdir.
M. Cəfərquliyev 2017-ci ildə Kütləvi İnformasiya Vasitələri İşçiləri Həmkarlar İttifaqı tərəfindən keçilmiş rəy sorğusuna görə elm adamı olaraq, H. Ə. Əliyev ideyalarının həyata keçirilməsi uğrunda fəaliyyəti, Vətənə və xalqa layiqli xidmətlərinə görə "İlin Alimi" Ali media mükafatına layiq görülmüşdür.
Mirağa Cəfərquliyev 170-dən artıq elmi məqalənin və 10-dan çox elmi əsər, 5 dərsliyin və bir sıra dərs vəsaitlərinin müəllifidir.
Kelli Hu
Kelli Hu — ABŞ aktrisası.
Həyatı
Məşhur akrisa Kelly Hu 1968-ci il fevralın 13-də dünyaya göz açıb. Hələ kiçik yaşlarından filmlərə böyük maraq göstərib. Və burda olan qəhrəmanların yerində daim özünü təsəvvür edib. Havayda dünyaya gələn aktrisa müğənni və rəqqasə kimi də şöhrətlənib. Yaponiyada modellik edən əmisi oğlu ilə birlikdə aktrisa məşqlərə gedir. Beləliklə, o, bir çox müsaqibələrə iştirak edir və qalib olur. Bundan sonra film sahəsində tale onun üzünə gülməyə başladı.
1995-ci ildə, Hu "Yol kənarında" filmində gizli polisi oynadı. Bundan sonra çoxlu dəvətlər almağa başladı. 1997-ci ildə altı ay ərzində "Qürub Sahili"ndə doktor Rey Çan rolunu canlandırdı.
2007-ci ilin yanvar ayında, Hu "Fövqəladə vəziyyət halında" adlı televiziya serialında çəkilməyə başladı. Ancaq məşhurlaşmasına və böyük kütlə sevgisinə sahib olmasına "Əqrəblər hökmdarı" və "Mumiya" filmlərindəki rolları səbəb oldu. Bu iki film onu məşhurluğun zirvəsinə qaldırdı. Hələ də kinosevərlərin yaddaşında Anaksunamon olaraq yaşamaqdadır.
Chaetymenia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Chaetymenia peduncularis Hook. & Arn.
Böyükdaş yaşayış yeri
Böyükdaş yaşayış yeri — Azərbaycan ərazisində arxeoloji abidə.
Böyükdaş yaşayış yeri eyni adlı dağın üst hissəsində aşkar edilmişdir. Yaşayış yerinin çox hissəsi Duvannı daş karxanası tərəfindən dağıdılmışdır. Qobustan arxeoloji ekspedisiyası bu yaşayış yerində 318 m² sahədə qazıntı işləri aparmışdır. Burada bir sıra daşdan hörülmüş dördkünc planlı, çoxotaqlı binanın qalıqları aşkar edilmişdir. Dağılmış tikinti qalıqları arasında, üzərində çubuq izləri olan gil suvaq parçalarına rast gəlinmişdir.
Qazıntılar zamanı 3 №-li otaqdan oval formalı ocaq, onun yaxınlığında isə suvaq qalıqları aşkara çıxarılmışdır. Onun ətrafı, uzun müddət yanan ocağın təsirindən qızarmışdı. Ocaqdan şimalda, içərisinə dağdağan toxumu yığılmış dairəvi qurğulara rast gəlinmişdir.
Şübhəsiz ki, bu bina cüt nikah əsasında qurulmuş patriarxal ailəyə mənsub olmuşdur. F.М.Мuradova arxeoloji materiallara əsasən, bu yaşayış yerini e.ə. III minilliyin sonu və II minilliyin başlanğıcına aid etmişdir.
Prunus ceylanica
(Prunus ceylanica) — fəsiləsinin  yarımfəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dairə yaşayış yeri
Dairə yaşayış yeri — Azərbaycan ərazisində arxeoloji abidə.
Dairə yaşayış yeri Böyükdaş dağının aşağı şimalında yerləşir. Ətrafı iri həcmli yonulmamış daşlardan hörülmüş divarla əhatə edilmişdir. Sahəsi 200 m² olan yaşayış yerinin 1/3 hissəsi qazıntılarla öyrənilmişdir. Divar boyunca aparılan qazıntılar abidənin tam planını ortaya çıxarmağa imkan vermişdir.
Yaşayış yerini əhatə edən müdafiə divarı içəridə dikinə, o biri tərəfdən isə yastısına qoyulmuş daşlarla tikilmişdir. Мüəyyənləşdirilmişdir ki, mədəni təbəqə yalnız divar boyu yığılmışdır. Təbəqənin qalınlığı 30- 40 sm- dir.
Yaşayış yerinin şərq hissəsində yaşayış binalarına aid tikinti qalıqları aşkar olunmuşdur. Lakin onlar yaxşı qalmadığından, ümumi planlarını müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Tədqiqat zamanı gil qab parçaları, əmək alətləri, ocaq yerləri aşkar edilmişdir.
Abidənin cənub hissəsinin tədqiqi zamanı tikinti qalıqları, ocaq qurğusu, gil qab parçaları və daş alətlər aşkar olunmuşdur. Şimal-şərq tərəfdə, divar boyu daş döşənmiş sahə, divar qalıqları və dairəvi formalı ocaq aşkar olunmuşdur. Ocağın ətrafından gil qab və iri manqal parçaları da tapılmışdır. Мaddimədəniyyət qalıqlarına əsasən demək olar ki, abidədə yaşayış başlıca olaraq müdafiə divarı boyunca olmuşdur. Onun mərkəzi hissəsindən, ehtimal ki, ictimai məqsədlər üçün istifadə edilmişdir.
Paula Abdul
Paula Abdul — ABŞ müğənnisi və aktrisası.
Babsk
Babsk — mərkəzi Polşada kənd.
216 (ədəd)
İki yüz on altı — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz on beşdən sonra, iki yüz on yeddidən əvvəl gəlir.
Həmçinin bax
Nombre 210
Təpəyatağı yaşayış yeri
thumb|170px|Təpəyatağında tapılan gil qab ([[Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi)]]
Təpəyatağı — Xaçmaz rayonu ərazisində qədim yaşayış yeri.
Gəncə qalası
Gəncə qalası — Gəncə şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşən XVI əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi. Qala 1588-ci ildə Osmanlılar tərəfindən ələ keçirilmiş Qədim Gəncə qalasına nəzarət edəcək hərbi qüvvələrin yerləşdirilməsi üçün Fərhad Paşanın göstərişi ilə inşa edilmişdir. Sonradan I Şah Abbas və Cavad xanın hakimiyyəti dövründə qala genişləndirilmiş və möhkəmləndirilmişdir. I Şah Abbasın göstərişi ilə Gəncə şəhərinin mərkəzinin Qədim Gəncə qalasından Gəncə qalasının forştadtına köçürülməsindən sonra Gəncə qalası şəhərin mərkəzində yerləşən əsas kompleks olmuşdur. Qalanın sitadelində Gəncə xan sarayı yerləşmişdir.
1804-cü ildə bir aydan artıq davam edən mühasirə və qanlı döyüşdən sonra Gəncə qalası Çar Rusiyası tərəfindən ələ keçirilir. Bundan dərhal sonra daxili qalanın özəyini təşkil edən Xan sarayı talan edilərək dağıdılır.
Dövrümüzə Gəncə qalasının yalnız hissələri çatdığından, onun memarlıq xüsusiyyətləri əsasən tarixi xəritə və planlar, həmçinin qravür və fotoşəkillər əsasında öyrənilmişdir. Qalanın 1797-ci ilə aid planından görünür ki, şəhər böyük bir əraziyə malik idi və onun ərazisinin böyük bir hissəsini bağlar tuturdu. Şəhər ərazisi qala və forştadta bölünürdü. Gəncə qalası planda qeyri-bərabər altıbucaqlı formasına malik idi. Gəncə qalası iki qat qala divarına malik idi. Qala divarları bir-birindən 70-80 metr aralıda yerləşmişdi. Əsas qala divarları olan daxili divarlar altı bastiona malik idi. Xarici qala divarları isə bir-birindən kifayət qədər uzaq məsafədə yerləşən qüllələrə malik idi. Qala divarlarından kənarda yerləşən geniş bağlar və evlər isə yalnız çiy kərpicdən hörülmüş divarlarla müdafiə olunurdu.
Tarixi
200px|thumb|left|Gəncə qalasının inşasını sifariş etmiş [[Sərdar Fərhad Paşa|Fərhad Paşanın 1600-cü ildə Dominik Kustos tərəfindən çəkilmiş qravür portreti.]] XVI əsrdə Qədim Gəncə Səfəvi-Osmanlı müharibələrinin mərkəzlərindən birinə çevrilir. 1587-ci ildə Fərhad Paşanın rəhbərlik etdiyi Osmanlı ordusu Gəncə şəhərini ələ keçirir. Osmanlılar şəhərin möhkəmləndirilməsi üçün dərhal işə başlayırlar və 1588-ci ildə yeni qala divarlarının inşasına başlanılır. 1606-cı ildə I Şah Abbas tərəfindən mühasirəyə alınana kimi Gəncə Osmanlı dövlətinin tərkibində qalır.
1603-1618-ci ildə baş vermiş növbəti Səfəvi-Osmanlı müharibəsi zamanı, 1606-cı ildə Gəncə Səfəvilər tərəfindən ələ keçirilir. Şah Abbas qədim şəhərin qala divarlarını dağıtdırır və şəhər mərkəzini əvvəlki ərazidən bir fərsəx aralıya - Gəncə qalasının forştadtına köçürür. Şahın əmri ilə yeni Gəncə qalasında bərpa və möhkəmləndirmə işləri aparılır.
XVIII əsrin əvvəllərində Gəncə şəhərində olmuş abbat Avril Filippa onu təsvir edərkən yazır:
Persiyanın ən yaxşı şəhərlərindən biri olan Gəncə gözəl düzənlikdə yerləşir...Yerli əhali şəhər ərazisindən axan çoxsaylı çayları şəhərdə həddən artıq olan bağları suvarmaq üçün istifadə edir və bu da şəhər torpağını münbitləşdirir. Farslar həqiqətən möhtəşəm olan bu ərazini imperiyanın güllüyü adlandırırlar. Şəhərin mərkəzində yerləşən bazarlar Şərqdə gördüyüm bazarların ən gözəl və möhtəşəm olanlarıdır. Onlar qeyri adi iri ölçülərə malik olmaqla yanaşı böyük tağlarla örtülmüşdür və hər növ məhsul xüsusi sırada təqdim edilir. Gəncənin yerləşdiyi ərazi ticarət baxımından çox əlverişli olduğundan burda ilin hər fəslində çoxlu xarici tacirləri görmək mümkündür.
Ə. Salamzadə qeyd edir ki, bu tarixi təsvirdə qeyd edilən “çoxsaylı çaylar” əlbəttə ki, təbii çaylar yox, bir çoxu dövrümüzə çatmış Gəncənin mürəkkəb kəhriz-arx sistemidir. Gəncə qalasının 1797-ci ilə aid planında müxtəlf istiqamətlərə yönəldilmiş bir neçə kana və ya arx göstərilmişdir. Planda həmin arxlardan yalnız birinə izahat yazılaraq onun, daxili qalanın içindən keçdiyi göstərilmişdir. Ə. Salamzadə ehtimal edir ki həmin kanal məhz Xan sarayı və xan ailəsinin suya olan tələbatın ödəmək, Xan sarayının həyətlərindəki fontanları su ilə təmin etmək üçün istifadə olunmuşdur. 260px|thumb|right|Gəncə qalasının açarı. [[Azərbaycan Tarix Muzeyi.]] Holland səyyahı Kornelius de Bruin XVIII əsrin əvvəllərində Gəncə şəhərini təsvir edərkən yazır:
''Şamaxıdan 50 lye aralıda yerləşən Kandja şəhəri, ondan dörd dəfə böyükdür. Şəhərdə əksəri iki mərtəbəli olan çoxlu daş evlər, gözəl, geni küçələr, zəngin bazarlar, gözəl karvansaraylar, həmçinin qubernatorun geniş sarayı vardır; şəhərin içindən gözəl çay axır; şəhərdə çoxlu bağlar...həddən artıq meyvələr vardır. Buna görə də, onu bütün Persiyanın ən gözəl şəhərlərindən biri hesab etmək olar.''
XVIII əsrin sonu - XIX əsrin əvvəllərində Gəncə Rusiya-İran müharibəsinin mərkəzində qalır. 1796-cı ildə rus hərbiçilərinin qısa müddətli hakimiyyətindən sonra, daha çox Qacarlara meyl edən Gəncə xanı şəhərin qala divarlarını bərpa edərək möhkəmləndirir. 1804-cü ildə bir aydan artıq davam edən mühasirə və qanlı döyüşdən sonra Gəncə qalası Çar Rusiyası tərəfindən ələ keçirilir. Bundan dərhal sonra daxili qalanın özəyini təşkil edən Xan sarayı talan edilərək dağıdılır. Rusiya İmperiyası ordusuna rəhbərlik edən P. Sisianov Gəncə adını istifadə edənlərin 1 gümüş rubl məbləğində cərimə olunmasına göstəriş verir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
200px|thumb|left|Rəssam Adolf Şarlemanın "1804-cü il yanvarın 3-də Gəncə qalasına hücum"u təsvir edən qravüründə qalanın daxili divarlarınn bastionlarından biri görünür. Dövrümüzə Gəncə qalasının yalnız hissələri çatdığından, onun memarlıq xüsusiyyətləri əsasən tarixi xəritə və planlar, həmçinin qravür və fotoşəkillər əsasında öyrənilmişdir. Gəncə qalasının ən erkən planı “Ətraf ərazilər və forştadtın bir hissəsi ilə Gəncə qalasının planı”  adlanır. Plan üzərindəki qeyddə göstərilir: ''“Mühəndis mayor İvan Qartinq. Gəncə qalası 24 fevral 1797”''.
Ə. Salamzadə qeyd edir ki, planın üzərində qeyd edilmiş tarxdən bəlli olur ki, o, qraf V. A. Zubovun korpusunun 1796-cı ildən 1797-ci ilin martına kimi davam edən yürüşü zamanı tərtib edilmişdir. 1797-ci ilin martında çar I Pavelin əmri ilə V. A Zubovun Cənubi Qafqaza yürüşü başa çatdırılmışdır.
Qalanın 1797-ci ilə aid planından görünür ki, şəhər böyük bir əraziyə malik idi və onun ərazisinin böyük bir hissəsini bağlar tuturdu. Şəhər ərazisi qala və forştadta bölünürdü. Lakin, Bakı qalasının forştadtı təsadüfən səpələnmiş, müdafiə sistemindən məhrum forştadtından fərqli olaraq, Gəncə qalasının forştadtı mərkəzi memarlıq ansamblına, çoxsaylı yaşayış və ictimai tikililərə və bağlara malik idi. Gəncə qalasının forştadtı çiy kərpic və gil məhlulundan hörülmüş qala divarları ilə əhatə olunmuşdu.
300px|thumb|right|1871-ci ildə çəkilmiş foto. Müəllif Yemakovdur. Şəklin neqativi Tbilisi Tarix Muzeyində, Yermakovun şəxsi arxivindədir. Fotonun azacıq fərqli bir nüsxəsi isə Bakıda Əlyazmalar İnstitunda saxlanılır. Hər iki yerdə şəklin altında rusca yazılmışdır: "Нуха; Мечеть и банья". Lakin Qala divarlarına bitişik tikilinin üzərində lövhə var və o lövhədə rusca yazılmışdır: "Цейхгауз елиcаветпольского местного батальона" (Yelisavetpolun yerli batalionunun silah anbarı), buna görə də şəkildəki qala Gəncə qalası da ola bilər
Gəncə qalası iki qat qala divarına malik idi. Qala divarları bir-birindən 70-80 metr aralıda yerləşmişdi. Əsas qala divarları olan daxili divarlar altı bastiona malik idi. Xarici qala divarları isə bir-birindən kifayət qədər uzaq məsafədə yerləşən qüllələrə malik idi. Qala divarlarından kənarda yerləşən geniş bağlar və evlər isə yalnız çiy kərpicdən hörülmüş divarlarla müdafiə olunurdu.
Chamaechaenactis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 196
NGC 196 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Gəncə qalası
Memarlıq xüsusiyyətləri
İkiqat qala divarları aasında 1797-ci il planında “Sakinlər tərəfindən qalanın Gürcüstan çarı və Şuşa xanı tərəfindən mühasirəsi zamanı inşa edilmiş qazmalar” kimi qeyd edilmiş tikililər olmuşdur. Ə. Salamzadə qeyd edir ki, döyüşlər zamanı forştadt sakinləri iki qala divarı arasındakı bu əraziyə sığınır və müvəqqəti olaraq bu qazma evlərdə yaşayırdı.
Chamaechaenactis
Növləri
Chamaechaenactis scaposa (Eastw.) Rydb.
Gəncə qalası
Memarlıq xüsusiyyətləri
Gəncə qalasının digər bir planı isə 1804-cü ilə aiddir. Ə. Salamzadə qeyd edir ki, Gəncə qalasının 1804-cü ilə aid planı, 1797-ci il planının əlavə və qeydlər edilmiş yeni nüsxəsidir. 1804-cü il planında Gəncə qalasının xarici divarına birləşik inşa edilmiş və daxili qala divarları ilə əlaqələndirilmiş altı bastionun adı qeyd edilmişdir. Onlar Qapı, Şirəli bəy, Cəfər bəy, Yuxarı qapı, Qafar bəy və Hacı xan bastionlarıdır. Yuxarı qapı bastionu yaxınlığında Gəncə qalasının əsas giriş qapısı, Yuxarı qapı bastionu yaxınlığında isə 1797-ci il planında Tiflis qapısı adlanan qapı yerləşirdi. thumb|300x300px|1960-cı illərin sonlarında [[Gəncə xan sarayı|Gəncə xanlarının sarayının xarabalıqları.]] XVIII əsrdə Gəncə şəhəri artıq nəhəng əraziyə malik idi və buna görə də 1797-ci il planında yalnız forştadtın bir hissəsini göstərmək mümkün olmuşdur. Gəncə qalasının forştadtı üçün yaşayış kompleksləri və evlər arasında çoxlu sayda bağların olmasıdır.
Gəncə qalasının üçüncü planı “План города Елисаветпола” adandırılan və 1804-cü ilə aid edilən tarixi plandır. Karandaşla çəkilmiş və bəzi yerlərdə tuşla işlənmiş planda şəhərin mərkəzi hissəsi göstərilməsə də, forştadtı əhatə edən çiy kərpic divarlar tam və aydın qeyd edilmişdir. Hündür olmayan həmin qala divarları bir-birindən 200-500 metr məsafədə yerləşən qüllələrlə möhkəmləndirilmişdir.
Gəncə şəhərinin cənub-şərq hissəsinin 24 fevral 1797-ci ildə işlənmiş xüsusi planı mühəndis mayor İvan Qartinq tərəfindən imzalanmışdır. Bu planın əsas diqqət çəkən cəhəti böyük ərazini tutan “Xan heyvanxanası” və “Xan bağı”nın göstərilməsidir. Ə. Salamzadə qeyd edir ki, “Xan heyvanxanası” adı altında ehtimal ki, xan ailəsi üzvlərinin vəhşi heyvanlar saxladıqları ərazi və ya xan ailəsi üzvlərinin ovlandıqları qoruq formalı vəhşi ərazi nəzərdə tutulurdu. “Xan bağı” isə dövrümüzə çatmış və qədimdə yalnız xan ailəsi və onların qonağı olan şəxslərin dincəldiyi geniş bağdır.
Təkbuynuz
Təkbuynuz və ya Unikorn (,, latincadan unus 'tək' və cornis 'buynuz'), gözlərinin arasından tək buynuz çıxan, ata oxşar bir mifoloji məxluqdur.
Qədim Yunan mifologiyasinda Təkbuynuz bakirə tanrı olan Artemida ilə əlaqələndirilir.
Ələ keçirilməsi çətin bir iş olan bu məxluq tutulduğu zaman onu ancaq qızıl iplə bağlayaraq saxlamaq mümkündür.
Həmçinin Təkbuynuzun buynuzundan hazırlanmış toz zəhər əleyhinə dərman hesab edilir.
Orta əsrlərdə Təkbuynuz Şotlandiyanın gerbi olub.
Pirallahı rayonu
Pirallahı rayonu — Bakı şəhərinin 12 inzibati rayonundan biri. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 21 dekabr 2012-ci il tarixli, 519-IVQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhəri Xəzər rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilərək yeni Bakı şəhəri Pirallahı rayonu yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir. Bakı şəhəri Pirallahı rayonunun inzibati ərazi bölgüsünə Bakı şəhəri Xəzər rayonunun Pirallahı, Çilov və Neft Daşları qəsəbə inzibati ərazi dairələri tərkibindəki Pirallahı, Çilov və Neft Daşları qəsəbələri daxil edilmiş, Pirallahı, Çilov və Neft Daşları qəsəbə inzibati ərazi dairələri Bakı şəhəri Xəzər rayonunun tabeliyindən çıxarılaraq Bakı şəhəri Pirallahı rayonunun tabeliyinə verilmişdir.
İqtisadiyyat və turizm
Rayon 4 inzibati-ərazi vahidinə malikdir: Pirallahı rayonunun Çilov qəsəbəsi neftlə zəngindir.
Nəhəcir yaşayış yeri
Nəhəcir yaşayış yeri — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Nəhəcir kəndi ərazisində qədim yaşayış yeri. Yaşayış yeri Naxçıvan şəhərindən 30 km şimal-şərqdə yerləşir.
Yaşayış yeri Nəhəcir dağının ətəyi boyunca cənub-şərq istiqamətində uzanır. Yerüstü materiallar içərisində Orta Tunc dövrünə aid boz və çəhrayı rəngli keramika ilə bərabər, bu dövrə aid boyalı qablar, həmçinin Orta əsr materialları da tapılmışdır. Təbii aşınma nəticəsində Nəhəcir yaşayış yerində meydana gələn kəsiklərdə daşdan hörülmüş tikinti qalıqları, boyalı qablar, əmək alətləri və osteoloji qalıqlar aşkara çıxmışdır.
Yaşayış yerində mədəni təbəqənin qalınlığı 3 metrdən artıqdır. Abidənin üzərindən toplanan materiallar həvənglər, dəstələr, dən daşları, oraq dişləri, monoxrom boyalı qablardan ibarətdir.
218 (ədəd)
İki yüz on səkkiz — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz on yeddidən sonra, iki yüz on doqquzdan əvvəl gəlir.
217 (ədəd)
İki yüz on yeddi — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz on altıdan sonra, iki yüz on səkkizdən əvvəl gəlir.
Həmçinin bax
Nombre 210
Dianna Aqron
Dianna Aqron — Amerikalı aktrisa, müğənni, rəqqasə və rejissor.
İfaçılıq və rejissorluqla yanaşı, o, xüsusilə LGBT hüquqlarını və insan haqlarını dəstəkləmək üçün əhəmiyyətli xeyriyyə işlərində iştirak etmişdir.
Prunus cocomilia
—  fəsiləsinin  yarımfəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
219 (ədəd)
İki yüz on doqquz — say sistemində ədədlərdən biridir. İki yüz on səkkizdən sonra, iki yüz iyirmidən əvvəl gəlir.
Mərzifonlu Qara Mustafa Paşa
Mərzifonlu Qara Mustafa Paşa (d. 1634 - ö. 25 dekabr 1683) — IV Mehmed dönəmində ümumilikdə 7 il Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.
Həyatı
Mərzifonlu Qara Mustafa Paşanın sədrəzəmliyi dövrünün ilk önəmli problemi Osmanlı dövləti ilə Lehistan arasındakı Ukrayna kazakları məsələsi oldu. Fazil Əhməd Paşanın sədarəti dövründə Osmanlı himayəsində kazak rəhbəri olan Doroneşko Rusiya çarlığına meyl etmiş, Çehrin qalasını ruslara təslim edərək Ukraynanın rus işğalı altına girməsinə yol vermişdir. Bunun ardından Osmanlı ordusu Şeytan İbrahim Paşanın rəhbərliyi ilə və Krım xanı Səlim Gərayın əlavə qüvvələri ilə Çehrin qalasına göndərildi. Ədirnədən İstanbula gələn Qara Mustafa Paşa bir yandan Lehistan elçiləri ilə sülh müzakirələri aparır, digər yandan da səfər hazırlığını davam etdirirdi. Şeytan İbrahim Paşa rəhbərliyindəki ordunun uğur qazana bilməməsi səbəbilə şəxsən padşahın da iştirak edəcəyi yeni bir səfər tərtib olundu. Osmanlı ordusu Sultan Mehmed və sədrəzəm Mustafa Paşa ilə birlikdə 30 aprel 1678 tarixində yola çıxdı. IV Mehmed indiki Bolqarıstanın Dobriç şəhərinə qədər orduyla birlikdə gəldi və ardından orduya sərdar-ı əkrəm olaraq Mustafa Paşa rəhbərlik etdi. Yol boyunca Çehrin qalasına yardıma göndərilən rus qüvvələrini darmadağın edən Mustafa Paşa 19 iyulda Çehrin qalasını mühasirəyə alaraq ələ keçirdi. Qalanın mühafizəsi çətin olduğu üçün dərhal dağıdıldı. Dnepr çayı sahilində iki yeni qala inşa edildi. Osmanlı ordusunun qayıtmasının ardından Özi çayını keçən ruslar yenidən bu bölgəyə gəlsələr də, Krım xanı vasitəsilə bağlanan sülhlə məsələ həll olundu.
Qara Mustafa Paşanın sədarəti dövrünün əsl önəmli hadisəsi isə Osmanlı dövləti üçün dönüm nöqtəsi olan ikinci Vyana mühasirəsidir. Körpülü Mehmed Paşa və oğlu Fazil Əhməd Paşadan sonra daxili və xarici məsələləri demək olar ki, həll olmuş bir dövləti təslim alan Mustafa Paşa Vasvar sülhünün müddəti bitmədən yeni bir səfərə çıxmaq, bununla da Osmanlının gücünü Avropanın mərkəzinə qədər aparmaq istəyirdi. Tərtib olunan bu səfərdə əsas hədəf əzəldən bəri protestant macarlara təzyiq göstərən Avstriya imperatoru idi. Hələ Fazil Əhməd Paşa dövründə protestant macarlar üsyan qaldıraraq Osmanlı himayəsinə girmək istədiklərini bildirmiş, ancaq Avstriya ilə bağlanan 1664 tarixli Vasvar sülhü səbəbilə sədrəzəm bu təklifi qəbul etməmişdi. Ancaq Qara Mustafa Paşa sədarətə gəldikdən dərhal sonra protestant macarların lideri olan Tökəli İmrəni macar kralı elan etdi. Bundan cəsarətlənən macarlar Avstriya sərhədlərinə hücum edirdilər. Avstriya tərəfinin şikayətləri isə sədrəzəm tərəfindən padşahdan gizlədilirdi. Rəvayətə görə, macar kralı paytaxta göndərdiyi sandıq dolusu qızılla Qara Mustafa Paşanın dəstəyini almış və Avstriyalıların əlində olan bəzi macar qalalarını ələ keçirmişdi. Ancaq imperator I Leopold bu qalaları geri aldı və nəticədə iki dövlət arasında münasibətlər korlandı. Buna baxmayaraq imperator Ədirnəyə elçi göndərərək hələ müddəti bitməmiş Vasvar sülhünün vaxtını uzatmaq istəyirdi. Əslində IV Mehmed də sülh tərəfdarı idi. Ancaq 30 ildir ki, Avstriya ilə düşmən olan Fransa bu sülhün bağlanmasına razı deyildi. Nəticədə Mərzifonlu Mustafa Paşa ordunun da dəstəyini alaraq bu sülh təklifini qəbul etmədi. Ardından başda padşahın lələsi Vanlı Mehmed Əfəndi olmaqla məscidlərdəki söhbətlərdə əhalini təhrik edərək səfərə hazırlamış, bununla da Sultan Mehmedi səfərə razı salmışdır. Avstriya elçisi şeyxülislamdan “Aman diləyənə hücum edilməz” şəklində fətva alsa da, çarə etmədi.
Aparılan müzakirələrdə IV Mehmedin Belqradda qalması və Qara Mustafa Paşanın sərdar-ı əkrəm olaraq Yanıqqala qalasına hücum etməsi qərarlaşdırıldı. Bir çox mənbəyə görə, Osmanlı ordusunun o günədək ən böyük vəziyyəti idi. Əlavə qüvvələrlə birlikdə 350 min döyüşçü və 150 min arxa cəbhə xidmətçisi olduğu söylənsə də, bu rəqəmin şişirdilmiş olduğu görülür. Silahdar Mehmed ağa bu şəxslərin bir qisminin qənimət məqsədi ilə gələn adi əhali olduğunu söyləyir. İstolni Belqradda aparılan ikinci məşvərətdə rəisül-katib Mustafa Paşanın təhriki ilə bu qədər güclü bir ordunun Yanıqqala kimi zəif bir qala yox, sədrəzəmə şöhrət qazandıracaq olan Vyana şəhərini mühasirəyə alması qərarlaşdırıldı. Gedən müzakirələrdə Krım xanı Murad Gəray və Budin bəylərbəyi Uzun İbrahim Paşa istisna olmaqla sədrəzəmə heç kim qarşı çıxmamışdı. Bu səbəblə Mustafa Paşa Krım xanına və İbrahim Paşaya düşmən olmuşdu.
Sədrəzəm Mustafa Paşa 14 iyul 1683 tarixində Vyana qalası önlərinə gələndə imperator I Leopold Vyana şəhərinin mühafizəsini fon Starhembergə tapşıraraq Avstriyanın mərkəzi bölgəsindəki Lenzə çəkildi. Avstriya ordusunun rəhbəri isə əvvəllər Lehistan krallığına namizəd göstərilən V Karl oldu. Belqradda olan və Osmanlı ordusunun Vyanaya irəliləməsindən xəbərsiz olan IV Mehmed, “Kastımız Yanık ve Komorn idi. Beç Kalesi dilde yoktu. Paşa ne acib saygısızlık edip bu sevdâya düşmüş. Hoş imdi Hak Teâlâ âsan getire. Lâkin mukaddem bildireydi rızâ vermezdim” (Məqsədimiz Yanıqqala və Komorn idi. Vyana qalası dildə belə yox idi. Paşa nə əcəb ki, hörmətsiz edib bu xəyala qapılıb. İş bu yerdədir, Allah işlərini rəvan gətirsin. Lakin əvvəlcədən bildirsəydi, icazə verməzdim.) deyərək heyrətləndiyini bildirmişdir.
Təslim təklifinin qəbul edilməməsinin ardından Vyana qalası mühasirəyə alındı. Ancaq bu mühasirə əvvəlcədən planlaşdırılmadığı üçün böyük mühasirə topları gətirilməmişdi. Bu səbəblə Avstriyalıların top atəşləri daha güclü oldu və mühasirə müddəti uzandı. Sərdar-ı əkrəm qalanın döyüşlə deyil, təslim yoluyla alınmasını istəyirdi. Mühasirənin 2 ay davam etməsinin ardından ordudakı əsgərlər bezmişdi. Avstriyanın yardım almasına baxmayaraq Osmanlı ordusunda qida problem yaranmağa başlamışdı. Bunun ardından Mustafa Paşanın əmriylə Yanıqqala yaxınlığında gözləyən Uzun İbrahim Paşa da mühasirəyə qatıldı. Vəziyyətin getdikcə çətinləşdiyini anlayan sərdar-ı əkrəm 26 avqustda baş tutan hücumda qalanın bir hissəsini məhv etdi. Ancaq o əsnada Lehistan kralının böyük bir orduyla gəlməsini xəbər alan Mustafa Paşa onların qarşısını almaq üçün Krım xanı Murad Gərayı vəzifələndirdi. Ancaq Murad Gəray sədrəzəmlə olan düşmənliyi səbəbilə yaxınlaşan polyak qoşunlarının qarşısını almadı. Gedən müzakirələrdə bütün paşaların düşmənlə döyüşməsi, qala önlərindəki əsgərlərin isə mühasirəni davam etdirməsi qərarlaşdırıldı. Lehistan kralı Jan Sobienskinin rəhbərliyi ilə 100 minlik ordu Osmanlı ordusunu geridən mühasirəyə aldı. Mərzifonlu Mustafa Paşa buna cavab olaraq Qara Mehmed Paşa və Uzun İbrahim Paşanı arxa cəbhənin müdafiəsi ilə vəzifələndirdi. Ancaq polyak ordusunun Dunay çayını keçməsinə baxmayaraq Krım qüvvələri buna qarışmırdı.
Birləşmiş qüvvələrlə gedən döyüş 12 sentyabr günü başladı. Osmanlı ordusunun mərkəzində sərdar-ı əkrəm, sağında Uzun İbrahim Paşa, solunda Murad Gəray və Sarı Hüseyn Paşa yer almışdı. Müharibə əsnasında əvvəlcə Uzun İbrahim Paşanın qüvvələri darmadağın edildi. Hüseyn Paşanın qüvvələri güclü olsa da, Krım ordusundan gözlənilən yardım gəlmədiyi üçün bu cinah da zəiflədi. Ardından Jan Sobienski birbaşa mərkəzə hücum etdi. Qara Mustafa Paşa 5-6 saat davam edən bu hücumdan, sağ və sol cinahların dağılmasından sonra geri çəkildi. Ardından qalanın mühasirəsində iştirak edən 30 min nəfər cəbhədən geri çağırıldı. Məğlub olan ordu Yanıqqalaya çəkildi. Geridə 300 döyüş topu, 15 min çadır, saysız-hesabsız döyüş sursatı, ordu xəzinəsi və s. buraxıldı. Geri çəkilən Mərzifonlu Mustafa Paşa ilk iş olaraq mühasirədən hamıdan tez ayrılan Uzun İbrahim Paşanı və digər günahkarları edam etdirdi. Ardından Budinə gələrək vəziyyəti bərpa etmək istədi. Sərhəd bölgəsindəki qalalara əlavə qüvvələr göndərdi. Bu əsnada Komorn və Esterqon qalalarına edilən hücumların qarşısını almaq üçün Qara Mehmed Paşa idarəsindəki 30 minlik ordu vəzifələndirildi (5 oktyabr 1683). Ancaq gedən döyüşlərdə dəyərli ordu rəhbərlərinin şəhid olması ordudakı motivasiyanı daha da azaltdı. Gördüyü tədbirlərlə qısa zamanda ordunu tənzimləyən sədrəzəm Murad Gərayı xanlıqdan alaraq yerinə II Hacı Gərayı gətirdi. Budində 3 həftə qaldıqdan sonra qışı keçirmək üçün Belqrada qayıtdı. Bu əsnada Kanija və Zigetvar qalalarına əlavə qüvvələr yollansa da, Ciyərdələn və Esterqon qalaları ələ keçirildi.
İnadkarlığı və sərtliyi ilə Mərzifonlu Qara Mustafa Paşanın sadəcə orduda yox, eyni zamanda sarayda da güclü düşmənləri vardı. Bunlardan ən güclü Qızlar ağası Yusif ağa və baş miraxur Sarı Süleyman ağa idi. Öz yetişdirməsi olan və səfərdən öncə sədarət naibi təyin etdiyi Qara İbrahim Paşa da sədrəzəmlik arzusuyla Mustafa Paşaya rəqib olmuşdu. Vyana məğlubiyyəti Mustafa Paşanın rəqiblərinə fürsət qazandırdı. Rəqiblərinin səyi ilə sədrəzəminə düşmən olan Sultan Mehmed Mustafa Paşanın edamı üçün fərman göndərdi. Halbuki, Mustafa Paşanın məqsədi qışı Belqradda qalıb, növbəti il ordunu toplayaraq yenidən Avstriyaya səfərə çıxmaq idi. 25 dekabr 1683 tarixində edam edilən Mustafa Paşanın cənazəsi Belqradda olan sarayın qarşısındakı məscidin həyətinə dəfn edilmiş, kəsik başı isə Ədirnəyə göndərilmiş, ardından buradakı Saruca Paşa məscidinin həyətinə dəfn olunmuşdur.
Birinci evliliyindən dünyaya gələn Maktulzadə Əli Paşa sonralar II Mustafanın qızı Safiyə Sultanla evlənmişdir. Qızı Fatma xanım isə Qara İbrahim Paşa ilə evləndi və Nevşəhərli İbrahim Paşanın kürəkəni olan kaptan-ı dərya Qaymaq Mustafa Paşanın anasıdır. Mərzifonlu Mustafa Paşanın Ümmü-Gülsüm Sultanla olan evliliyindən isə Mihrişah xanım Sultan adlı bir qızı dünyaya gəlmişdir.
Barokko
250px|thumb|[[Müqəddəs Pyotr bazilikası]] Barokko ( — "yöndəmsiz", "qüsurlu", "ifrat meyilli", — "kələ-kötür mirvari" (hərfi mənada "qüsurlu mirvari");XVII –XVIII əsrlədə Avropa mədəniyyətində renessans və klassizm arasında mövcud olan bir cərəyan Barokkonun beşiyi İtaliya olmuşdur. Bu stil ilk olaraq XVI–XVII əsrlərdə Roma, Mantuya, Venesiya, Florensiya kimi şəhərlərdə təşşəkkül tapır. Barokko dövrünü "qərb sivilizasiyasının zəfər yürüşünün" başlanğıcı da adlandırırlar Barokko özü üç: ilkin barokko (1600–1650), yüksək barokko (1650–1720), sonrakı barokko — rokoko (1720–1770) mərhələlərinə bölünür.
Sözün etimologiyası
İngilis "baroque" sözü birbaşa fransız dilindən gəlir. Bəzi alimlər iddia edirlər ki, fransız sözü portuqalca barroco ("qüsurlu mirvari"), Latın verruca ("ziyil") və ya -ǒccu şəkilçisi olan sözə işarə edir XVI əsrdə orta əsr Latın sözü barokko elmi məntiqdən kənara çıxdı və absurd dərəcədə mürəkkəb görünən hər şeyi xarakterizə etmək üçün istifadə edildi. Fransız filosofu Mişel de Monten barokkonu "Qəribə və yararsız dərəcədə mürəkkəb" ilə əlaqələndirdi. Digər erkən mənbələr barokkonu sehr, mürəkkəblik, qarışıqlıq və həddindən artıqlıqla əlaqələndirir. Barok sözü XVIII əsrə qədər nizamsız formalı mirvarilərlə də əlaqələndirilirdi. "Fransız Barokkosu" və "Portuqal Barokkosu" terminləri çox vaxt zərgərlik ilə əlaqələndirilirdi. 1531-ci il nümunəsində bu termin fransa kralı V Çarlzın xəzinələrinin inventarındakı mirvariləri təsvir etmək üçün istifadə olunur. Bu söz daha sonra Fransız Akademiyasının lüğəti-nin 1694-cü il nəşrində görünür, burada barokko " yalnız natamam yuvarlaq formalı mirvarilər, qeyri-bərabər mirvarilər üçün istifadə olunur"
Barokko sözünün alternativ mənşəyi italyan rəssamı Federiko Barokçinin (1528–1612) adına işarə edir XVIII əsrdə bu termin musiqini təsvir etmək üçün istifadə olunmağa başladı. 1734-cü ilin mayında Merkür de Fransda çap olunmuş Jan-Filipp Ramonun 1733-cü ilin oktyabrında "İppolite et Arisi" operasının premyerasına dair anonim satirik icmalda tənqidçi bu operadakı yeniliyin "du barokko" olduğunu yazaraq şikayət edirdi ki musiqidə axıcı melodiya yox idi. 1762-ci ildə Le Dictionnaire de l'Académie Française qeyd etdi ki, bu termin məcazi olaraq "yanlış, qəribə və ya qeyri-bərabər" bir şeyi təsvir edə bilər. Musiqiçi və bəstəkar, eləcə də filosof Jan Jak Russo 1768-ci ildə Ensiklopediyada yazırdı: "Barokko musiqisi harmoniyanın qarışıq olduğu, modulyasiya və dissonanslarla həddən artıq yüklənmiş musiqidir Oxuma sərt və qeyri-təbii, intonasiya mürəkkəb, hərəkət məhduddur. 1788-ci ildə Каtrmеr-dе-Кеnsi Metodiki ensiklopediya-də bu termini "yüksək ornamentli və əzablı bir memarlıq üslubu" olaraq təyin etdi. Fransızca "barok üslubu" və "musiqili barokko" terminləri 1835-ci ildə Fransız Akademiyasının lüğəti-də ortaya çıxdı. XIX əsrin ortalarında sənətşünaslar və tarixçilər post-intibah sənətini satirikləşdirmək üçün "barokko" terminini qəbul etdilər. Məhz bu mənada aparıcı sənət tarixçisi Yakob Burkhardt 1855-ci ildə bu sözü işlətmiş və o, barokko rəssamlarının "ənənələrə hörmət etmədikləri" üçün "təfərrüatlara xor baxdığını və sui-istifadə etdiyini" yazmışdı. 1888-ci ildə sənət tarixçisi Heinrich Wölfflin rəssamlıq, heykəltəraşlıq və Renessans və barokko memarlığı arasındakı fərqləri təsvir edən İntibah və Barokko üslubuna dair ilk ciddi akademik əsərini nəşr etdi.
Barokko dövrü
Barokko dövrü insanı romantizmdə tərənnüm olunan vəhşilikdən, təbiilikdən, imtina edir. Barokka qadınları avazımış dərisi, qeyri təbii saç düzümü, korsetle "incə" görünən beli və süni karkasla qabardılmış ətəyi, dikdaban ayaqqabısı ilə qürurlanır. Barokko dövrünün ideal kişisi alicənabdır, centelmendir ( — "yumuşaq" və "mülayim"). O, bığ və saqqalı qırxmağa, ətirlənməyi, pudralı parik qoymağa meyillidir. Muşketin tətiyini çəkməklə öldürmək mümkündürsə güc nəyə lazımdır? Barokko dövründə təbiilik vəhşiliyin, ədəbsizliyin sinonimi kimi təqdim olunurdu. Filosof Qobbsa görə təbiilik — anarxiya və hamıya qarşı üsyan və müharibə deməkdir. Barokko erasında dini ziyarətlərinin yerini park və sahil gəzintiləri, cəngavər cəng turnirlərinin yerini at gəzintisi, kart oyunu, cadu və sehirbazlığın yerini teatr, maskarad balları, atəşfəşanlıqlar tutmuş olur, interyerlərdə portretlər, peyzaj rəsmləri ikonaları əvəz etməyə başlayır. Musiqi isə mənəvi qidadan əyləncəyə dönmüş olur. Barokko erası ənənəni, avtoritetləri, mövhumat və xurafatları inkar edir. Bu baxımdan barokko maarif və əqidə əsri kimi qiymətləndirilir. İlk olaraq Avropada, Versalda barokko stilli: sanki səliqəli düz xətt kimi çəkilmiş kanal və xiyabanlı, stereometrik fiqur şəklində budanmış ağaclar əkilmiş park salınmış olur.
Barokko rəssamlıqda
Rəssamlıqda barokko üsulu romantizm və klassizimdən fərqli olaraq təbii gözəllik və görkəm öz mahiyyətini itirərək, yerini "yöndəmsizliyə", dəb-dəbəyə vermiş olur. Barokko üsulu ilə çəkilmiş portretlər təbii gözəllik və çılpaqlıqdan, "vəhşilikdən" uzaqdır. Burada personajlar daha çox süni olaraq süslənmiş şəkildə: qeyri adi saç düzümlü və ya pudralanmış pariklə, korsetlə sıxılmış incə belli, karkaslı ətəkli qiyafədə, dikdaban ayaqqabıda, kişilər cəngavər, qəhrəman deyil, daha incə, alicənab cilddə, üzləri tərac edilmiş təsvir olunurlar. Barokko rəssamları şüurlu şəkildə özlərini İntibah və ondan sonrakı mannerist dövr rəssamlarından ayırmağa çalışırdılar. Onlar öz palitrasında intensiv və isti rənglərdən istifadə edirdilər və xüsusilə qırmızı, mavi və sarı əsas rənglərdən istifadə edirdilər, çox vaxt üçünü də bir-birinə yaxın yerləşdirirdilər. Onlar İntibah dövrü rəsmində vahid işıqlandırmadan qaçırdılar və mərkəzi hərəkətlərə və ya fiqurlara diqqəti cəlb etmək üçün rəsmin müəyyən hissələrində işıq və qaranlığın güclü kontrastlarından istifadə edirdilər. Onlar öz kompozisiyalarında İntibah dövrü rəsmlərinin sakit səhnələrindən qaçaraq ən böyük hərəkət və dram anlarını seçiblər. İntibah dövrü rəsmlərindəki sakit simalardan fərqli olaraq, barokko rəsmlərindəki üzlər emosiyalarını aydın şəkildə ifadə edirdi. Onlar tez-tez hərəkət təsvirin mərkəzindən kənarda baş verdikdə asimmetriyadan istifadə edir, nə şaquli, nə də üfüqi deyil, sola və ya sağa əyilmiş istiqamətlər yaradır, qeyri-sabitlik və hərəkət hissi yaradırdılar. Onlar bu hərəkət təəssüratını personajların geyimlərini küləklə sovurmaqla və ya öz jestləri ilə hərəkət etdirməklə gücləndirmişlər. Ümumi təəssüratlar hərəkət, emosiya və dram idi. Alleqoriya barokko rəngkarlığının digər mühüm elementi idi; hər bir rəsm bir hekayə danışdı və təhsilli tamaşaçının bilməli və oxumalı olduğu tez-tez simvollar və alleqorik simvollarla kodlanmış bir mesajdan ibarət idi.
Barokko ədəbiyyatı
Barokko ədəbiyyatı XVIII əsr nəsrinin janrıdır və əvvəlki əsrlərin ədəbi üslubları ilə müqayisədə bir sıra fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Barokko dövrü bütün sənət formalarında dramatik elementlərin istifadəsi ilə tanınır. Bu dövrün yazıçıları bir çox məna qatlı alleqoriyaların istifadəsini genişləndirmiş və təkmilləşdirmişlər. Kiçik miqyaslı metaforalar da janrın əsas nişanlarıdır və barokko ədəbiyyatının bir çox əsəri varlığın daha dərin mənasını tapmaq üçün, bəşəriyyətin mübarizəsinə diqqət yetirir. Barok ədəbiyyatı olaraq təyin olunan bir çox hekayələr, fantastik dünyaları deyil, real həyatı əks etdirən personajların və parametrlərin ətraflı təsvirləri ilə tanınır. Buna görə də Barokko dövrünün roman və hekayələri realizm kateqoriyasına düşür. Oxucuların şüurunda təxəyyül və spekulyativ düşüncəni ilhamlandırmaq üçün barokko üslubunda metaforalar da ön plana çıxdı. Bir sıra tanınmış ədəbi əsərlərdə də müxtəlif dini fikirlərə toxunulmuşdur, çünki Barokko dövrünün bəzi yazıçıları digər rəssamlar kimi kilsənin himayəsi altında işləyirdilər. Barokko dövrü müxtəlif sənətkarların mükəmməl virtuozlar kimi tanındığı və bir neçə yazıçının bu kateqoriyaya daxil edildiyi ilk dövr idi. Barokko ədəbiyyatının alimləri tez-tez qeyd edirlər ki, o, əvvəlki dövrlərin digər janrlarından daha çox oxucuların inanc və fərziyyələrinə birbaşa müraciət edir. Barokko dövrünə aid bir çox hekayələr kollektiv qrupdan daha çox fərdin üzərində dayanır.Latın dilindən başqa dillərdə nəşr olunan barokko ədəbiyyatı da ümumi idi, bu da mədəni kimliyin əhəmiyyətini, eləcə də yuxarı sosial və iqtisadi siniflərdən kənar insanlar arasında savadlılığın yüksəlməsini əks etdirirdi.
Barokko memarlıqda
Barokko memarlığı — Avropa və Amerika ölkələri memarlığının inkişafında təxminən 150–200 il davam etmiş cərəyandır. Bu memarlıq cərəyanı XVI əsrin sonunda başlamış və XVIII əsrin sonunda qurtarmışdır. Barokko üslub kimi bütün incəsənət növlərində öz yerini tutmasına baxmayaraq, rəsmdə, teatrda (və onunla bağlı ədəbiyyatda, musiqidə) və memarlıqda özünü daha parlaq göstərə bilmişdir.
Interyerdə barokko
Divar rəngkarlığı (monumental rəsm növlərindən biri) erkən xristianlıq dövründən Avropa interyerlərinin bəzədilməsi üçün istifadə edilmişdir. Barokko dövründə ən çox istifadə olunurdu. İnteryerlərdə çoxlu rəngli və böyük, zəngin bəzədilmiş detallardan istifadə edilmişdir: freskalarla bəzədilmiş tavan, mərmər divarlar və dekorun hissələri, zərli. Rəng kontrastları xarakterik idi — məsələn, dama taxtası naxışında plitələrlə bəzədilmiş mərmər döşəmə. Bol zərli zərgərlik bu üslubun xarakterik xüsusiyyəti idi.
Mebel bir sənət əsəri idi və demək olar ki, yalnız daxili bəzək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Kreslolar, divanlar və kreslolar bahalı, zəngin rəngli parça ilə üzlənmişdi. Kanoplu və aşağı axan çarpayılar olan nəhəng çarpayılar, nəhəng qarderoblar geniş yayılmışdı. Güzgülər heykəllər və çiçək naxışlı stükkolarla bəzədilib. Mebel materialı kimi tez-tez cənub qozu və Seylon qara ağacından istifadə olunurdu.
Barok üslubu kiçik məkanlar üçün uyğun deyil, çünki kütləvi mebel və bəzək əşyaları böyük bir yer tutur. Barok üslubunun atmosferini bərpa etmək hazırda stilizasiya və barok detallarının istifadəsi ilə mümkündür, məsələn:
Barokko musiqidə
XVII əsr – XVIII əsrin ortalarında Avropa incəsənətində üstünlük təşkil edən bədii üslub kimi barokko – klassizm və rokoko üslubundan fərqli olaraq, dövrün dərin daxili ziddiyyətlərini daha aydın əks etdirirdi. Mütərəqqi fikirlərin fəal inkişafı, mənəvi insani keyfiyyətlərin yüksəlməsi ilə səciyyələnən bu dövrdə Q. Qaliley, B. Paskal, İ. Nyuton, J. B. Molyer, C. Svift, Rembrandt, Velaskes kimi dahi şəxsiyyətlər yaşayıb-yaratmışdır.
...Yol (Qriffinlər)
...Yol — baş rollarında Binq Krosbi və Bob Houplinin çəkildiyi "...Yol" filmlər seriyasına parodiya olaraq çəkilmiş xüsusi seriyalar silsiləsi. Bu seriyaların əsas personajları, süjetə görə, Kuahoqdakı evlərindən çox uzaqda olan xarici dövlətlərə, elmi-fantastik və ya fövqəltəbii yerlərə düşən Brayan və Styuidir. Silsilə musiqi nömrələri ilə də məşhurdur. Silsiləsidən olan birinci seriya — "Rod-Aylendə yol", serialın ikinci mövsümünün bir hissəsi kimi, 30 may 2000-ci ildə göstərilmişdir. Silsiləsidən olan sonuncu seriya — "Hindistana yol", on dördüncü mövsümün bir hissəsi kimi, 22 may 2016-cı ildə göstərilib. Silsilə ümumilikdə səkkiz seriyadan ibarətdir.
Nəhəcir nekropolu
Coğrafi mövqeyi
Nəhəcir nekropolu, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonu ərazisində arxeoloji abidə.
Haqqında
Nəhəcir nekropolu Nəhəcir yaşayış yerinin şərq qurtaracağında yerləşir. Nekropol şimaldan Nəhəcir dağı, qərbdə Tunc dövrünün yaşayış yeri, cənubda Nəhəcir kəndi, şərqdə torpaq yolla məhdudlaşır. Buradakı qəbirlərin bir çoxunun yerüstü əlamətləri itmişdir. Lakin diametri 9-11 metr olan kromlexlər indi də qalmaqdadır. Nekropoldakı qəbirlərin bir neçəsi vaxtilə qazılıb, dağıdılmışdır.
Zahir Əmənov
Əmənov Zahir Əbiş oğlu — azərbaycanlı jurnalist, "Cənub xəbərləri" qəzetinin baş redaktoru.
Həyatı
Zahir Əmənov 1952-ci ildə Masallı rayonunun Ərkivan qəsəbəsində dünyaya gəlib. Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib. 1992-ci ildə Masallıda ilk müstəqil qəzetin - "Masallı" qəzetinin redaktoru olub. 1993-cü ildən 2003-cü ilə kimi onun təsisçiliyi və baş redaktorluğu ilə "Masallı xəbərləri" qəzeti çap olunub. 2003-cü ildə həmin qəzetin bazasında "Cənub xəbərləri" qəzetini yaradıb. Hazırda həmin qəzetin sahibidir.
"Cənub xəbərləri" qəzeti 2002-ci ildə RUH Jurnalistləri Müdafiə Komitəsi tərəfindən "İlin ən mübariz regional qəzeti" elan edilib.
Almaniya Texniki Əməkdaşlıq Cəmiyyətinin keçirtdiyi müsabiqənin bir dəfə 1-ci ("Ünvanı səvh düşən ünvanlı yardımlar, yaxud sübut et ki, kasibsan"), bir dəfə isə 2-ci ("Əyalət mətbuatı və aşkarlıq") mükafatına sahib olub.
Cənub bölgəsinin problemlərindən yazdığı yazılara görə 2004-cü ildə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin Həsən Bəy Zərdabi adına mükafatına layiq görülüb.
Beynəlxalq Jurnalistika Mərkəzinin insan alveri ilə bağlı keçirdiyi müsabiqədə "Ay alan, insan satıram" yazısının görə qalib kimi Polşaya və Gürcüstana Beynəlxalq təcrübəyə göndərilib. Litvada, Ukraynada və ABŞ-də beynəlxalq təcrübə keçib.
Rəhbərlik etdiyi "Cənub xəbərləri" qəzeti müxtəlif vaxtlarda "İnternyus-Amerika", "İnternyus-Azərbaycan", SOROS, "Yeni Nəsil" Jurnalistlər Birliyinin, ABŞ-nin NED təşkilatının layihələrini reallaşdırıb.
"Yeni Nəsil" Jurnalistlər Birliyinin cənub bölgəsi üzrə koordinatorudur.
Ailəlidir. 2 qızı, 1 oğlu var.
Mənbə
Əmənov Zahir Əbiş oğlu
Möhsün Qədiroğlu
Aslanov Möhsün Qədir oğlu – şair, publisist, 1997-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı (2003).
Həyatı
Möhsün Qədiroğlu 1970-ci il aprelin 20-də Qərbi Azərbaycanda, Basarkeçər rayonunun Nərimanlı kəndində anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra 1988-1990-cı illərdə hərbi xidməti borcunu yerinə yetirmişdir.
1991-1996-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır. 1994-2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində xəbərlər şöbəsində redaktor işləmişdir.
2004-cü ildən Ukrayna və Şərqi Avropa ölkələri üzrə xüsusi müxbir olaraq çalışır. Eyni zamanda Kiyevdə 2003-cü ildən Azərbaycan, Ukrayna və rus dillərində nəşr olunan "Azərbaycanın səsi" qəzetinin baş redaktorudur.
Ədəbi fəaliyyəti
Ədəbi fəaliyyətə orta məktəbdə ikən başlamışdır. İlk qələm təcrübələri Basarkeçər rayon qəzeti "Vardenis"də dərc edilmişdir. Sonra dövri mətbuatda vaxtaşırı şeir, oçerk və publisistik yazılarını çap etdirmişdir.
Azərbaycan Dövlət Televiziyasında Azərbaycanın eks prezidenti Heydər Əliyevə həsr edilmiş "Heydər Əliyev – iki əsrin fenomeni" filminin ssenari müəllifidir. Bir neçə telefilmin redaktoru olmuşdur.
Gilgilçay səddi
Gilgilçay səddi – Erkən orta əsrlərdə Azərbaycanda inşa edilmiş ən böyük müdafiə səddi.
İlkin orta əsrlərdə Azərbaycanı şimaldan bir neçə möhtəşəm sədd qoruyurdu. Onlardan Dərbənd qalası ölkənin şimal sərhəddində idisə, Gilgilçay səddi Şirvanın içərilərində çəkilmişdi. Ərəbdilli qaynaqlarda "Sur ət-Tin" ("Gil divar") adlandırılan bu səddin əsasının Sasani hökmdarı I Qubad (488-531) zamanında qoyulduğu bildirilir. Gilgilçayın Xəzər dənizinə töküldüyü yerdən başlayan səddin divarları Babadağın zirvəsinə doğru 60 kilometrəcən uzanır.