cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gündüz Abbaszadə
Həyatı
Gündüz Abbaszadə 22 avqust 1980-ci ildə Gəncə şəhərində ziyalı ailəsində doğulub. 2002-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinin məzunu olub. 1999-cu ildən dövrü mətbuatda çalışır. O, bu müddət ərzində "İdman" qəzeti, AzTV, ANS TV və CBC Sport-də fəaliyyət göstərib. Bundan başqa 2011-2015-ci illərdə Neftçi PFK-nın mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr departamentinin rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 2003-cü ildən şərhçilik edir. Azərbaycanda UEFA Çempionlar Liqasının ilk şərhçilərindəndir. Fəaliyyəti dövründə UEFA Çempionlar liqası, Dünya və Avropa çempionatlarının final matçlarının şərhçisi olub. Bundan başqa 2019-cu ildə UEFA Avropa liqasının Bakıda keçirlimiş, Arsenal FK və Çelsi FK komandaları arasında baş tutmuş final oyununu şərh edib. DÇ-2018 və DÇ-2022-nin final oyunlarının şərhçisidir.
2009-cu ildə Ermənistanda keçirilən cüdo üzrə Avropa çempionatı zamanı İrəvan şəhərindən hazırladığı reportaj Prezident Kitabxanasında saxlanılır. Həmin çempionatı işıqlandırmış yeganə azərbaycanlı jurnalist Gündüz Abbaszadə olub.
Təltifləri
2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən "İlin idman jurnalisti" adına layiq görülüb.
Ailəsi
Atası Balaş Abbaszadə yazıçı-jurnalist olub. Balaş Abbaszadə uzun müddət Azərbaycan Ali Soveti sədrinin, o cümlədən Heydər Əliyevin köməkçisi kimi çalışıb.
Adilə Sultan (Mehmed Səlahəddin Əfəndinin qızı)
Adilə Sultan — Osmanlı sülaləsinin üzvü, Osmanlı xanım sultanı.
Həyatı
Adilə Sultan 7 fevral 1887-ci ildə babasının taxtdan endirilişinin ardından həbs tutulduğu Çırağan sarayında dünyaya gəldi. Atası Sultan Muradın oğlu Səlahəddin Əfəndi, anası isə onun ikinci xanımı Tövhidə Zatıgül xanımdır. Babasının vəfat etdiyi 1904-cü ilədək bu sarayda nəzarət altında yaşayan Adilə Sultan daha sonra digər ailə üzvləriylə birlikdə Üsküdar sarayına köçürüldü. 15 may 1910-cu ildə Göztəpə köşkündə Arif Paşanın oğlu Faiq bəylə nigahlandı. Ancaq cəmi 3 il sonra cütlük boşandı və bu nigahdan övladları olmadı. 3 aprel 1914-cü ildə ikinci evliliyi Moralızadə Mehmed Əli bəyin oğlu Səlahəddin Əli bəylə baş tutdu və bu nigahdan bir qızı dünyaya gəldi. Ancaq ərinin 1918-ci ildə vəfatının ardından Adilə Sultan dul qaldı və bir daha evlənmədi.
3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Adilə Sultan da qızı Nilüfər xanım Sultanla birlikdə sürgünə göndərildi. Sürgün illərini bir çox ailə üzvləri kimi Fransanın Nitsa şəhərində keçirən Adilə Sultan burada son xəlifə Əbdülməcid Əfəndinin himayəsində yaşadı. 20 dekabr 1931-ci ildə xəlifənin qızı Dürrüşəhvar Sultan Heydərabad nizamı Mir Osman Əli xanın böyük oğluyla evləndi və eyni gün, Əbdülməcid Əfəndinin razılığıyla Adilə Sultanın yeganə qızı Nilüfər xanım Sultan da nizamın kiçik oğlu Müəzzəm Cahla nigahlandı. Toy mərasiminin ardından qızıyla birlikdə Hindistana gedən Adilə Sultan burada keçmiş dəbdəbəli həyatına qovuşdu. Ancaq qızının 1952-ci ildə boşanmasının ardından yenidən Fransaya qayıtdı və qızıyla birlikdə Parisdə yaşadı. 7 dekabr 1973-cü ildə burada vəfat edən Adilə Sultan Paris yaxınlığındakı Bobigny məzarlığına dəfn olundu.
Yamansu çayı
Yamansu (Ястий, Ямансув ) — Çeçenistanın Naji-Yurt rayonu və Dağıstanın Novolak, Xasavyurd rayonları ərazisindən keçən Rusiyada çay. Çayın uzunluğu 75 km-dir. Su hövzəsinin sahəsi 318 km²-dir. Çayın yamacı 15.1 m/km-dir.
Adlanması
Qumuq dilindən tərcümədə "yaman su" "pis,çirkli su" deməkdir. Çayın suyu yüksək miqdarda sulfat və xlor duzları olan sulfit sinfinə aiddir, buna görə də çayın suyundan gündəlik məişətdə içmək üçün istifadə edilmir. Ancaq XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətinin səhifələrində bu haqda yazılmışdı: "Çay adını fırtınalı daşqınlar zamanı hərəkəti qeyri-mümkün olduğu üçün 'pis çay, yaman çay' olaraq almışdır.."
Coğrafiyası
Çayın mənbəyinin hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 1160 m yüksəklikdədir. Planivuk silsiləsinin şimal-qərb yamacından mənbəyini götürür və oradan 62 km məsafədə Novosel kəndi yaxınlığında sağ sahildən Aksay çayına tökülür. Çayın mənsəbinin hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 25 m yüksəklikdədir.
Hidrologiyası
Yamansu çayı ilin isti hissəsində daşqın rejimi olan və qış mövsümündə aşağı olan çaylar tipinə aiddir. Çayın əsas qidalanma mənbəyi dağlarda əriyən buzlaqlar və yağışdır. Mart -aprel aylarında daşqınlar əsasən ərimiş buzlaqların suyunun hesabına, ilin qalan hissəsində isə yağışlar nəticəsində yaranır. Şayda orta illik axıntı - 0.64 m³ / s, maksimum - 240 m³ / s (1989). Suyun orta bulanıqlığı 8000 q / m³, maksimum 53000 q / m³ -dir.
Qolları
Çayın əhəmiyyətli bilinən qolları yoxdur.
Çayın öyrənilməsi
Çayın 1992-ci ilə qədər öyrənilməsi Yarmarkın 2-ci hidroloji stansiyasında aparılırdı. Daha əvvəl müşahidələr QP patrul Bataşevski və Yevqenyevka kəndlərindəki hidroloji stansiyalarda da aparılıb.
Su qeydiyyatı məlumatları
Rusiyanın dövlət su reyestrinin məlumatlarına görə, Qərbi Xəzər hövzəsi rayonuna, Çirkeyski Su Elektrik Kompleksindən girişinə qədər Sulak çayının su idarəetmə hissəsinə qədər əraziyə çayın hövzəsi daxil deyil. Çayın çay hövzəsi - Terek şayına daxildir. Obyektin kodu - 07030000212109300000222-dir.
Xaricdə təhsil almağa göndərilən azərbaycanlı tələbələr haqqında qərar
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin həyata keçirdiyi ən mühüm tədbirlərdən biri də müxtəlif sahələrdə ali təhsilli mütəxəssislər hazırlamaq üçün yüz nəfər azərbaycanlı gəncin Avropanın ali məktəblərinə göndərilməsi olmuşdur.
Qərarın qəbulu
Azərbaycan Parlamentinin 1919-cu il sentyabrın 1-də keçirilən 70-ci iclasında Bakı Dövlət Universitetinin təsisi ilə yanaşı, 1919–1920 tədris ilindən başlayaraq, yüz nəfər azərbaycanlı gəncin Hökumət hesabına təhsil almaq üçün xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəblərinə göndərilməsi haqqında məsələ də müzakirə edilmişdir. Bu məsələ ilə əlaqədar Əhməd bəy Pepinovun məruzəsi ətrafında müzakirələrdə Rəhim Vəkilov, Abdulla bəy Əfəndizadə, Rza bəy Ağabəyov, Məmmədrza ağa Vəkilov, Qasım bəy Camalbəyov, Qara bəy Qarabəyli, Muxtar Əfəndizadə, Ağa Aşurov, xalq maarifı naziri Rəşid xan Qaplanov və b. çıxış edərək, ölkə iqtisadiyyatının elm, təhsil və mədəniyyətinin gələcək inkişafı üçün tələbələrin xarici ölkələrdə ali təhsil almağa göndərilməsinin əhəmiyyətini vurğulamışlar. 1919–1920 tədris ilində xaricdə təhsil almağa göndəriləcək tələbələr barədə Azərbaycanın Cümhuriyyəti Parlamentinin xaricdə təhsil almağa göndərilən azərbaycanlı tələbələrə vəsait ödənilməsi haqqında qərarı ilə bu iş üçün dövlət xəzinəsindən xalq maarifi nazirliyinin sərəncamına 7 milyon manat vəsait ayrılmışdı. Avropa ali məktəblərinə göndərilən hər tələbəyə ayda 400 frank təqaüd və 1000 frank yol xərci, Rusiya ali məktəblərinə göndəriləcək tələbələrə isə hər ay 3 min rubl təqaüd və 1000 manat yol xərci ayrılmalı idi. Xaricə göndəriləcək tələbələri seçmək üçün Xalq Maarifi Nazirliyi yanında Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (sədr), Əhməd bəy Pepinov, Qara bəy Qarabəyov, Mehdi bəy Hacınski və Abdulla bəy Əfəndizadədən ibarət çox nüfuzlu münsiflər heyəti yaradılmışdı. Münsiflər heyətinin diqqətlə seçdiyi tələbələrdən 10 nəfərinin İngiltərəyə, 23 nəfərinin İtaliyaya, 45 nəfərinin Fransaya, 9 nəfərinin Türkiyəyə göndərilməsi nəzərdə tutulurdu. Nəticədə isə Xalq Maarifi Nazirliyi tərəfindən xaricə göndərilən tələbələrdən 49 nəfərinə Almaniyanın, 27 nəfərinə Fransanın, 4 nəfərinə İtaliyanın, 1 nəfərinə İngiltərənin, 6 nəfərinə isə Türkiyənin müxtəlif ali məktəblərinə göndərilmələri barədə rəsmi sənəd verilmişdi. Qalan 13 nəfər isə Rusiyaya göndərilməli idi. Rusiyada vətəndaş müharibəsi ilə əlaqədar yaranmış şəraitə görə oraya tələbə göndərmək mümkün olmamışdı. Xaricə göndərilən tələbələr 1920-ci il yanvarın 14-də Parlament və Hökumət üzvlərinin, tanınmış xeyriyyəçilərin, iş adamlarının, din xadimlərinin, ictimaiyyət nümayəndələrinin və valideynlərin iştirakı ilə təntənəli surətdə yola salındılar. Tələbələrin Batuma getmələri üçün xüsusi vaqon ayrılmışdı. 1920-ci il fevralın 11-də Parisə çatan tələbələr burada Paris Sülh Konfransında (1919–1920) iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyəti tərəfindən hərarətlə qarşılandı. Nümayəndə heyətinin rəhbəri Əlimərdan bəy Topçubaşov tələbələr qarşısında böyük nitq söylədi. Bundan sonra tələbələr təhsil almaq üçün Avropanın müxtəlif ölkələrinə yollandılar. thumb|Cümhuriyyət tələbəsi [[Ağalar İskəndərov|Ağalar İsgəndərov ]]
Aprel işğalından sonra
Lakin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin belə diqqətlə seçərək, böyük ümidlərlə xarici ölkələrin ali məktəblərinə yola saldığı bu tələbələrin taleyi Aprel işğalından (1920) sonra çox acınacaqlı oldu. Ölkənin bolşevikləşdirilməsi nəticəsində vəziyyət kəskin şəkildə dəyişdi. Tələbələrə pul göndərilmədi. Onlar bu barədə Nəriman Nərimanova müraciət etdilər. Azərbaycan İnqilab Komitəsinin 1920-ci il avqustun 9-da Nəriman Nərimanovun şəxsi təşəbbüsü və sədrliyi ilə keçirilən iclasında keçmiş Azərbaycan Hökumətinin xaricə göndərdiyi tələbələrin təhsillərini başa vurması üçün vəsait buraxılması və ümumiyyətlə, onlara maddi yardım göstərilməsi məsələsi müzakirə edilərək, müsbət qərar qəbul olundu və xaricdə oxuyan tələbələrə lazımi maddi kömək göstərilməsi yollarının müəyyənləşdirilməsi və göndərilməsi məsələlərinin həlli xalq maarifi və xalq xarici işlər komissarlıqlarına tapşırıldı. Azərbaycan SSR Xalq Komissarlar Sovetinin sədri kimi Nəriman Nərimanov xaricdə təhsil alan azərbaycanlı tələbələrə yardımın davam etdirilməsi haqqında xüsusi qərar imzaladı. Nəriman Nərimanov hələ 1919-cu ildən xaricdə oxuyan azərbaycanlı tələbələrin işinə məşğul Bəhram Axundovu 1921-ci il iyunun 18-də xaricdə oxuyan azərbaycanlı tələbələrin işləri üzrə xüsusi müvəkkil təyin etdi. Həmin il iyulun əvvəllərində B. Axundov xaricdə oxuyan azərbaycanlı tələbələrin maddi vəziyyətini öyrənmək və onlara əməlli köməklik göstərmək üçün azərbaycanlı tələbələrin oxuduğu Qərbi Avropa ölkələrinin paytaxtlarına ezam olundu. O, bütün maneələri dəf edərək, yalnız həmin il oktyabrın axırlarında Parisə gəlib çata bildi. 1922-ci ilin yanvarına qədər Paris, Berlin və Avropanın digər şəhərlərinə səfər edən B. Axundov Fransanın müxtəlif məktəblərində 28, Almaniyanın ali məktəblərində 49, İtaliyada 3 nəfər tələbənin oxuduğunu müəyyənləşdirdi. Bakıya qayıtdıqdan sonra, o, 1922-ci il martın 2-də Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri Nəriman Nərimanovun adına əhatəli hesabat təqdim etdi. Bu hesabat əsasında Nəriman Nərimanovun şəxsi göstərişi ilə xaricdə oxuyan tələbələrə təhsillərini müvəffəqiyyətlə davam etdirmələri üçün lazımi şərait yaradılması tapşırıldı. 1922-ci ilin sonlarında Nəriman Nərimanov Moskvaya işə keçirildikdən sonra, xaricdə oxuyan tələbələrə münasibət yenidən dəyişdi. Xaricdə oxuyan tələbələr "sədaqətli" və "sədaqətsiz" adı ilə iki qismə bölündü. Onlara münasibət də bu yöndə quruldu. Nəticədə, təhsil haqqını ödəyə bilməyən tələbələrdən gündəlik çörəyə möhtac olaraq, ən ağır şəraitdə işləmək məcburiyyətində qalanlar, həbsxanalara düşənlər, hətta böhranlı vəziyyətdən çıxış yolu tapmayaraq, intihar edənlər də olmuşdur. Çox çətinliklə təhsilini başa çatdırıb, yüksək ixtisaslı mütəxəssislər kimi vətənə qayıdan tələbələrin əksəriyyəti isə sonralar "qırmızı terror"un qurbanı oldular.
Li Hunq Kam
Li Hunq Kam - Honkonqlu veteran opera müğənnisi, aktrisası.
Həyatı
Məşhur opera müğənnisi Li Hunq Kam 13 yanvar 1932-ci ildə Tayvanda anadan olmuşdur. İlk dəfə 14 yaşında, 1946-cı ildə səhnələrə gəlmişdir və Kanton operalarının birində kiçik çıxış etmişdir.
Orta məktəbi bitirdikdən sonra ali təhsil ala bilməyən Li Hunq Kam 1950-ci ildə məşhur opera müğənnisi Xiao Conqkun ilə evləndi və bu evlilikdən onun Xiao Ziyun adlı bir qızı oldu. Ancaq, evlilik 7 il davam edə bildi və 1957-ci ildə həyat yoldaşından boşanan Li qızı ilə birlikdə Kanadaya köçdü. Bundan sonra Li heç evlənmədi, daha sonra, Tan Binqven ilə dəfələrlə əməkdaşlıq etdi, bir neçə film istehsal edən şirkətlər qurmaq üçün ortaq müəssisələr qurdu.
Li Hunq Kamın 1970-ci illərdə bir neçə dəfə görünən və televiziyalarda göstərilən iki qardaşı var idi, lakin, sonra Li iki qardaşı ilə əlaqəsinin tamamilə kəsildiyini etiraf etdi.
Linin ilk filmi 1956-cı ildə çəkilmişdir. Sonra o, Tan Binqven ilə şərik olaraq film şirkəti təsis etdi və burada bir çox komediyalar çəkdi. 1976-cı ildə özü tək "Lee's Film Company" şirkətini qurdu və burada da bir neçə komediya filmi çəkdi.
2007-ci ilin noyabrında, Guan Shuyi'nin aparıcı müğənnisi "Üç min il əvvəl" monoloqu ilə CASH Mükafatları Mərasimində "Ən Yaxşı Alternativ İş" mükafatını qazandı. Elə həmin ilin dekabrında 17 illik yoxluqdan sonra ailəsinin TVB- yə qayıtdı.
2008-ci ilin yanvarında "Sheng Shi Renjie" dramının çəkilişini təşkil etdi. Fevral ayında "Ən yaxşı köməkçi aktrisa" nominasiyasında namizəd olan və " 2008 On Min Ulduz Mükafat Mərasimi"ndə final beşliyinə girən "Fırtına Ürəyinin Evi" dramını çəkdi. Daha sonra, "Ming Pao Weekly Performing Arts Power Awards 2008" də "Ən Görkəmli TVB Qadın Sənətçi" mükafatını qazandı.
2011-ci ildə "2011 On Min Ulduz Mükafat Mərasimi"ndə "Həyat Boyu Uğur Mükafatı"nı qazandı. On illərdir səhnə sənətləri dərnəyində olub və aktyorluq bacarığı gənc nəsillər və tamaşaçılar tərəfindən təsdiqlənərək sevilib. Li Xiangqin TVB-nin rəsmi saytına görə bu vaxta qədər TVB seriallarının istehsalına qatılmasa da, hələ də TVB sənətçisidir. Son illərdə demans səbəbiylə dram çəkilişlərini dayandırdı.
Ölümü
Li Hunq Kam 4 yanvar 2021-ci ildə Honkonqda yerləşən müalicə aldığı Kraliça Elizabet Hospitalında dünyasını dəyişdi. Ölümün səbəbini mətbuata açıqlayan qızı Xiao Ziyun və yaxınları opera müğənnisinin 2020-ci ilin dekabrından bəri narahatlıq hiss etdiyini və buna görə, xəstəxanaya yerləşdirildiyini dedilər.
2006 FİFA Dünya Kuboku B qrupu
Çərşənbə axşamı 20 iyun 2006
Mumiya ilə söhbət (hekayə)
Edqar Allan Po "Mumiya ilə söhbət" hekayəsi-(Some Words with Mumia) Po bu hekayəsində qədim Misir və 19-cu əsrin mədəniyyət, memarlıq, tibb, siyasət, dövlət quruluşu,din, tarixi şəxsiyyətlər, astronomiya,hətta geyim stillərini belə müqayisə edir, çoxlu ensiklopedik biliklər verir. 19-cu əsrin həkimləri təxminən 5800 il yaşamış mumiya ilə qızğın mübahisəyə girir. Açdıqları hər mövzuda mumiya həkimlərə qalib gəlir, sonda həkimlər 19-cu əsrin geyimini misirlilərinkinə qarşı qoyaraq mübahisəni udurlar. Bəzi məlumatlar uydurma olsa da (Məs:5000 il bundan qabaq yaşamış mumiyanın *qalvanizmlə oyanması və s.) hekayə qədim Misirin umumi mənzərəsini canlandırır.
Gəngək (Xudabəndə)
Gəngək - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 431 nəfər yaşayır (94 ailə).
Səfəvi imperiyasında xristianlıq
Səfəvi imperiyasında xristianlıq — Səfəvi imperiyası daxilində xristianların və xristianlığın vəziyyəti nəzərdə tutulur.
Səfəvi imperiyası çoxetnoslu və çoxdinli bir imperiya idi. XVII əsrdə imperiya ərazisində yaşayan xristianlar əsas olaraq 3 qrupa bölünməkdə idilər:
Xristianlar əsasən imperiyanın xarici dövlətlərlə, xüsusən Avropa dövlətləri ilə ticarətlərində mühüm rol oynayırdılar. Bu ticarət fəaliyyətləri zamanı Avropa ilə yaranan tanışlıq sonradan onların imperiyanın diplomatik fəaliyyətlərinə də cəlb olunmalarına yol açdı. Həmçinin I Abbasın hakimiyyəti dövründən etibarən xristianlardan müsəlmanlığı qəbul edənlər imperiyanın müxtəlif dövlət vəzifələrində də yüksəlmə imkanı əldə etdilər. Azyaşlı ikən xristianlardan toplanan və şahın qulları kimi yetişdirilən xristian uşaqlar İslamı qəbul edir və I Abbas tərəfindən yaradılmış yeni ordu qruplaşmalarında xidmət edə bilmə imkanı əldə edirdilər. Onlar arasından məmurluq işlərində də yüksəlməyi bacaranlar olurdu.
"İstiqlal" medalı (Türkiyə)
"İstiqlal" medalı — Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində böyük xidmətləri olmuş hərbçilərə və mülkilərə, o dövrdə deputat olanlara, müharibəyə qatılan alayların bayraqlarına, Ərzurum və Sivas konqreslərinə qatılanlara "İstiqlal" medalı qanunu adlı xüsusi qanuna görə verilən medaldır. Bu medal 1 noyabr 2006-cı il tarixinə qədər TBMM tərəfindən verilmiş, bu tarixdən sonra müraciət edənlərə isə Milli Müdafiə Nazirliyi tərəfindən verilir. Ümumilikdə 95261 nəfərə verilmişdir.
Qanuna görə sağ sinənin üzərinə hər gün taxılır. "İstiqlal" medalının yaradılmasından sonra Osmanlı dövrünə aid bütün medal və nişanlar ləğv edilmişdir.
"İstiqlal" medalı qanunu
Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi bitdikdən sonra müharibə zamanı cəbhədə və cəbhə gerisində xüsusi xidmət göstərənlərə medal verilməsi mövzusu TBMM-də müzakirə edildi. 29 noyabr 1920-ci ildə məclisdə qəbul edilən 66 saylı qanun, 4 aprel 1921-ci ildə Rəsmi qəzetdə yayımlanaraq qüvvəyə mindi.
Daha sonrakı illərdə çıxan bəzi qanunlarla əsas qanun olan 66 saylı qanuna əlavələr edilmişdir. Misal üçün, 1924-cü ildə çəxan 525 saylı qanun "İstiqlal" medalının varislərə keçişi ilə bağlı hökmləri, 1926-cı ildə çıxarılan 869 saylı qanun isə ilk dəfə medal alanlarla bağlı hökmləri əhatə edirdi.
Dizaynı
"İstiqlal" medalı oval formadadır, Latın hərfləri ilə (yeni Türkcə) nəşri edilən medalların həci 35x40 mm, ağırlığı 15,55 qramdır. Orijinal Osmanlıca olaraq nəşri edilənlərin ölçüləri isə 1mm qədər kiçik olub, ağırlıqları 10,5 qramdır.
"İstiqlal" medalının formasının müəyyən edilməsi ilə bağlı Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən "İstiqlal" medalı qanun layihəsinin hazırlanması Mustafa Necati Uğurala tapşırılmışdır.
Zərbxana tərəfindən dizayn yarışması keçirilmiş, yarışmanı 9 yanvar 1923-cü ildə heykəltaraş Məsrur İzzət bəy qazanmışdır.
Medalın ön üzü
Medalın ön üzünün üst qismində ilk TBMM binası yer alır. Binanın sağında və solunda məscid və ev görüntüləri o dövrün Ankaranı əks etdirir. Məclis binasının arxasında doğan günəşin uzunlu-qısalı işiq şüaları yayılır. Bu işıq şüaları zəfəri və Türkiyə Respublikasının quruluşunu simvolize edir.
Məclis binasının altıdakı hissədə dünya simvolu, oraq, çəkiç, rəsm fırçası kimi simvollar yeni respublikanın elmə, sənayeyə, sənətə önəm verəcəyini idaə edir, dünya ilə bütünləşmə də qərarlı olduğunu göstərir.
Simvolların sağında və solunda buludlar, onların yanında zəfər simvolu olan meşə yarpaqları, yarpaqların üstündə isə məclisin açılış tarixi olan 23 aprel 1336 (1920) yazısı yer almaqdadır. buludların altında sağa doğri yeriyən və iki öküzün çəkdiyi, İstiqlaliyyət müharibəsini simvolizə edən öküz arabası ilə kəndli qadın vardır.
Öküz arabasının və qadın görüntüsünün altında yuxarıdakı buludların və işıq şüalarının davamı görülür.
Lentlər
TBMM-də verilən ilk medalın lent rəngi yaşıldır. Ancaq daha sonra deputatlara yaşıl, cəbhədə olanlara qırmızı, cəbhə gerisində çalışanlara ağ rəngdə lenti olan medallar verilmişdir. Cəbhədə işləmiş deputatların medal lentləri yarı qırmızı, yarı yaşıl rənglidir.
Medalın verilmə şərtləri
15 may 1919-cu ildən 9 sentyabr 1922-ci ilə qədər dava m edən İstiqlaliyyət müharibəsində cəbhədə və ya cəbhə gerisində qəhrəmanlıq və fədəkarlıq göstərənlərə "İstiqlal" medalı verilmişdir.
20 noyabr 1920-ci ildən etibarən 1926-cı ilə qədər deputat, qüvvə-i milliyəçi, PTT məmuru, mülk-i amir və hərbçilərdən ibarət 6920 nəfər TBMM tərəfindən "İstiqlal" medalı ilə mükafatlandırılmışdır. 1968-ci ildə 1005 saylı qanunun (1 mart 1968-ci il tarixindən etibarən) qəbuluna qədər keçən 47 il içində 17, 557-i zabit-gizir və 77,704-ü əsgər olmaqla ümumilikdə 95,261 nəfərə "İstiqlal" medalı verilmişdir.
Türkiyədə bundan başqa, bu medala shaib olan 3 şəhər və bir ilçə vardır. Bunlar Qəhrəmanmaraş, Qaziantep, Şanlıurfa və İneboludur. Qaziantep 2008-ci ildə bu medalı alarkən, Şanlıurfa isə 2016-cı ildə almışdır.
Qəhrəmanmaraş 21 yanvar 1920-11 fevral 1920-ci il arasında İstiqlaliyyət mübarizəsi verərək şəhəri fransız işğalından qurtaran xalqın qəhrəmanlığı səbəbilə 5 aprel 1925-ci ildə qırmızı lentli "İstiqlal" medalı ilə mükafatlandırılmışdır. İstiqlaliyyət müharibəsindən sonra TBMM-dən gələn "şəhərdə İstiqlaliyyət müharibəsinə qatılanların bildirilməsi" şəklindəki yazıdan sonra şəhərin ağsaqqallarının "Maraşda Milli Mübarizəyə qatılmayan tək bir fərd belə yoxdur " cavabından sonra TBMM medalı fərdlərə deyil bütün şəhər xalqına vermə qərarı almışdır. 1925-ci ildən bəri 12 fevralda reallaşan mərasimlərdə şəhərin "İstiqlal" medalı bayrağa xüsusi formada taxılaraq bu hadisə canlandırılır.
İnebolu isə 9 aprel 1924-cü il tarixli TBMM qərarı ilə İnebolulu qayıqçıların əziyyətləri və uğurlarına görə ağ lentli "İstiqlal" medalı ilə mükafatlandırılmışdır. Medal İnebolu bələdiyyəsində mühafizə edilir.
Medalın varisə qalma üsulu
Medal medal sahibinin ölümündən sonra varsa oğullarından ən böyüyünə, oğlu yoxsa qızlarından ən böyüyünə, qızı da yoxdursa atasına, o da yoxdursa anasına, o da yoxsa həyat yoldaşına miras yolu ilə keçir. Miras işləri Milli Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Səfərbərlik Dairəsi tərəfindən aparılır.
Son "İstiqlal" medalı İstiqlaliyyət müharibəsində xidməti olduğu halda medal almadan vəfat edən Yusif Yiğitdən dolayı oğlu Mehmed Yiğitin 66 saylı İstiqlaliyyət medalı qanununun 5742 saylı qanunun IV maddəsi gərəyincə "İstiqlal" medalı ilə təltifinə dair 19 may 2016 tarixli və 352 saylı qərar prezident tərəfindən təsdiq edilmişdir. Bu medal 2016-cı ildə Menemen icra nümayəndəsi olan Gülihsan Yiğitə 24 may 2016-cı ildə verilmişdir.
Medal sahibləri
TBMM I çağırış üzvlərindən bəzilərinə medal verilməsi üçün Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən yazılan qanun layihəsi TBMM-nin 21 noyabr 1923-cü ildə 65-ci iclasında müzakirə edilmiş və səsvermə nəticəsində Mustafa Kamal Atataürk və 23 nəfər qırmızı-yaşıl lentli İstiqlaliyyət medalı ilə mükafatlandırılmışdır.
Buna görə TBMM I çağırış üzvlərindən olub Qərb cəbhəsinin şimal qrupunda xidmət edən hərbçi-deputatlara, mülki şəxslərə 66 saylı qanunun ikinci və beşinçi maddələrinə əsaslanaraq İstiqlaliyyət medalı verilmişdir.
Ağlağan
Ağlağan Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında və İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında dağ adı.
Toponimkası
Ağlağan- Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında və İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında dağ adı. Bozabdal dağ silsiləsinin zirvələrindən birinin adıdır. Loru və Pəmbək bölgələrini ayıran dağdır. (hünd.2992m.) İlk dəfə "Kitabi-Dədə Qorqud" eposunun IV boyunda "kafirlərin" (yəni xristianların) sərhəddində dağ kimi çəkilir. Keçmişdə Qazax-Borçalı ellərinin yaylaq yeri olmuşdur. Ağ və mənası məlum olmayan Laqan sözlərindən ibarətdir. XIX əsrdə İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında Qızıl-Laqan, Şimali Qafqazda Stavropol quberniyasının Böyük Derbet ulusunda Laqan-Xuduk, Dağıstan əyalətinin Teymurxanşura dairəsində Çakas-Laqan və başqa toponimlərdə mənası məlum olmayan "laqan" sözü vardır. 1747-ci ildə Borçalı bölgəsinin Baydar nahiyəsində bir kənd də Laxan adlanırdı. XX əsrin 30-cu illərində Ağlağan dağı fərmanla ermənicə Urasar adlandırılmışdır.
Xarici keçid
axc.preslib.az
Sopater (Apemeyalı)
Sopater Apemeyalı ( ölümü BE 337), görkəmi sofist və neoplatonist filosof.
Məhəmmədhəşim bəy Mərəndi
Məhəmmədhəşim bəy Nəzərəli xan oğlu Mərəndi (1795-?)—siyasi mühacir.
Həyatı
Məhəmmədhəşim bəy Nəzərəli xan oğlu 1795-ci ildə Mərənd şəhərində doğulmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Abbas mirzə Qovanlı-Qacara xidmət etmişdi. Şahzadə atası Nəzərəli xanı öldürdükdən sonra Risiyaya mühacirət etmişdi. Qarabağ rəisi onu ailəsi ilə birlikdə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin Qarğabazar kəndində yerləşdirmişdi. Ona mülk ayrılmış, təqaüd kəsilmişdi.
Ailəsi
Məhəmmədhəşim bəyin Qasım bəy, Əli bəy, Mehdi bəy, Abdulla bəy adlı oğlanları vardı.
Beşiktaş Gimnastika Klubu
Beşiktaş Gimnastik Klubu (tr. Beşiktaş Jimnastik Kulübü) 1903-cü ilin Mart ayında İstanbulda təsis edilən idman klubudur. Beşiktaş Bərəkət Gimnastika klubu adıyla qurulan komanda, 26 Yanvar 1911 tarixində quruluşu təsis edilən klub Beşiktaş Osmanlı Gimnastika Klubu adı ilə təsdiqlənmişdir. Klub, futbol (kişilər və qadınlar), basketbol (kişilər və qadınlar), voleybol (kişilər və qadınlar) və həndbol növlərində əsas liqada, gimnastika, əlillər, boks, bric, güləş, yüngül atletika, avarçəkmə, stolüstü tennis və şahmat növlərində iştirak edir. Beşiktaş klubu emblemində Türkiyə bayrağını daşıyan ilk idman klubudur. Bundan əlavə futbol şöbəsində formasında ulduz daşıyan və beşdən çox çempionluğu olan 4 klubdan biridir.
Tarixi
200px|thumb|right|Beşiktaşın 1915-ci ildəki bir neçə idmançısının şəkili 200px|thumb|left|Klubun yaradıcısı Mehmet Şamil Şhaplı 1902-ci ildə 22 nəfərdən ibarət olan qrup, o dövrdə Mədinə mühafizəsi adını daşıyan Şhaplı Osman Fərid paşa Beşiktaş rayonunu Sərəncəbəy bölgəsindəki evinin həyətində həftənin müəyyən günlərində görüşüb gimnastika ilə məşğul olardılar. O dövrdə toplanma azadlığı olmadığına görə bir gün bu qrup kəşfiyyat idarəsinin hücumu ilə polisə aparılmışdılar. Ancaq sonralar II Əbdülhəmidin yavəri və bəzi saray əməkdaşları padşahı sağlamlığa xeyirli işlər gördüklərini və dinən haram qəbul edilən və qadağan edilən futbol ilə məşğul olmadıqlarına inandıraraq bu qrupu gimnastika ilə məşğul olmağa icazə vermişdilər. Buna görə daha sonra adlarını Osmanlı Beşiktaş Bədən Tərbiyəsi Məktəbi olaraq dəyişdirmişdilər. Buna görə II Abdülhəmid də sadəcə bu idmanlarla məşğul olmaqları şərti ilə onlara icazə verən fərman imzaladı. 1903-cü ilin mart ayında icazə ilə Beşiktaş Bərəkət Gimnastika Klubu yaradıldı. Şhaplı Fərid paşanın oğlu Mehmet Şamil Şhaplı ilk prezident, Hüseyn Bərəkət isə ilk yardımçı oldu. Klub adını Şhaplı Fərid paşanın babası Mirzaiko Bərəkət bəy və atası Bereketiko Həsən bəydən alıb.
1908-ci ildə ikinci konstitusiya ilə idmanla məşğul olmaq qadağaları bir qədər azaldıldı. 31 mart üsyanını yatırmaq üçün Ədirnədən İstanbula gələn Fuad Balkan və Məzhər Qazancı üsyan yatırıldıqdan sonra Fuad Balkan güləş və eskrim, Məzhər Qazancı isə ağırlıq qaldırma üzrə Sərəncəbəydə bir neçə dərs verməyə başladılar. Fuad Balkanın İhlamurdakı evinin alt mərtəbəsini hazırlayaraq, klubun adını Beşiktaş Osmanlı Gimnastika Klubu kimi dəyişdirdi. 13 yanvar 1910-cu ildə Bəyoğlu Qeydiyyat bürosu prezidenti Muhittin bəy Beşiktaş Osmanlı Gimnastika Klubu adını təsdiqlədi. Beləliklə Beşiktaş rəsmi qeydə alınan ilk Türk idman klubu oldu. O zamanlar Osmanlıda Cəmiyyət Konstitusiyası olmadığına görə xüsusi icazə ilə bu qeydiyyat təsdiqlənmişdir. Bu konstitusiya 1912-ci ildə yaradıldığına görə digər klublar adi qeydiyyat ilə lisenziyalarını ala biliblər. Klubun qeydiyyatı tamamlandıqdan sonra yaxın zonalardan idmançıların qoşulması ilə birlikdə idmançı sayı 150 oldu. Daha sonra isə klubun olduğu bina İhlamur bölgəsindən Akaretlərə köçürüldü və 600 qızıl qarşılığında arxa hissəsindəki baxşa idman sahəsinə çevrildi.
Qurucuları
Beşiktaşın qurucularının bir çoxu Qafqaz mənşəlidir.
Rənglər və emblem
200px|thumb|right|Beşiktaşın 1930-cu illərdə istifadə etdiyi emblem Tarixi məlumatlara görə Beşiktaşın rəngləri ağ və qırmızı olmuşdur. Lakin Balkan müharibəsində 340 min əsgər şəhid olduğuna görə qırmızı rəng qaraya dəyişdirildi bundan sonra da rənglər bu cür qaldı. Lakin Beşiktaş idarəçiləri "100-cü il" sənədli filmində rənglərin heç vaxt qırmızı ağ olmadığını ən əvvəldən ağ-qara olduğunu iddia edirlər. İlk zamanlar formaya ehtiyac olmasa da sonralar həm formaya həm də bir emblemə ehtiyac yarandığına görə ilk qurucu Mehmet Şamil Şhaplı heyəti toplayaraq ondaki rozetkaya bənzəyən bir emblem hazırlanmasını istəmişdir. İlk Beşiktaş embleminde orta hissədə düzbucaqlı və ona altdan bitişik tərs üçbucaqda baş hissəsindən üç ədəd qara iki ədəd ağ rəngdə köndələn cizgi, mərkəzində isə sol tərəfdə düzbucaqlının yarısı qədər Osmanlı bayrağı (indiki Türkiyə bayrağı) geri qalan hissədə dikinə üç ədəd qara iki ədəd ağ düzbucaqdan ibarətdir. Osmanlı (indiki Türk bayrağı) embelmdə əks etdirmə hüququ ilk qeydiyyata alınan klub olduğuna görə Beşiktaşa verilib.
Qara Qartal simvolunun alınması
19 yanvar 1941-ci ildə Şərəf Stadionunda oynadığı Süleymaniye matçında Mehmet Qalin adlı bir azarkeşin "Hücum edin Qara Qartallar" deyə qışqırması ilə bütün stadion bu cür azarkeşlik etməyə başlayıb və o matçı Beşiktaş 6-0 qalibiyyətlə bitirdiyinə görə Beşiktaşın simvolu "Qara Qartallar" qəbul edilib.
Futbol Şöbəsi
Beşiktaşın futbol şöbəsi 1911-ci ildə Şərəf Bəyin nəaliyyətləri ilə qurulmuşdur. Şərəf Bəy 1911-ci ildən 1925-ə qədər həm futbolçu həm də məşqçi kimi Beşiktaşın şərəfini qoruyub. Sonralar başqa idman növlərinin futbolun qarşısını aldığına görə Şərəf bəy klubdan ayırılıb başqa bir klub yaradır və həmin yaradılan klub Beşiktaşı 3-2 məğlub etdikdən sonra Şərəf Bəy təkrar Beşiktaşa qaytarılır. Sonraki dövrlərdə Balkan müharibəsi və I Dünya Müharibəsinə görə bir çox futbolçu orduya gedir. 1919-cu ildə Cuma Liqasına qoşulmaq istəsələr də bu rədd edilir. Buna görə Şərəf Bəy rədd alan digər klublarla birlikdə İstanbul İdman Liqasını yaradır. Sonralar ardıcıl olaraq Bazar Liqası və İstanbul Liqasında iştirak edərək bir neçə çempionluq qazanır. Sonralar Milli Küme adı verilən çempionatda iştirak edir. 1951-ci ildən etibarən ilk dəfə peşəkar İstanbul Peşəkarlar Liqası qurulur. 1956-cı ildə isə UEFA Türkiyədən də Çempionlar Kubokuna klub alınacağını açıqlayır. Bununla birlikdə 1956-57 və 1957-58-ci illərin çempionu Beşiktaş və ilk türk klubu UEFA-nın ən nüfuzlu turnirində iştirak hüququ qazanır. Bu iştiraka görə 2000-ci ildə Türkiyə Futbol Federasiyası rəsmi çempionatlar başlamasa da Çempionlar Kubokunda iştiraka görə Beşiktaşın 1957 və 1958-ci ildəki çempionluqlarının da sayılmasına qərar verir. 1959-cu ildə Türkiyədə ilk dəfə peşəkar çempionat yaradıldı və Milli Liqa adı verildi. O dövrdən indiyədək Beşiktaş 13 çempionluq qazandı.
Avropa kubokları
1957-ci ildə Beşiktaş Çempionlar Kuboku dəvət edilməsinə baxmayaraq TFF Beşiktaşın adını UEFA-ya gec bildirməsinə görə həmin mövsüm iştirak edə bilmədi. Ertəsi mövsüm isə ilk dəfə Çempionlar Kubokunda iştirak etdi. İlk turda Yunanıstanın Olimpiakos klubu ilə qarşılaşmalı olsa da siyasi səbəblərə görə yunan klubunun oyuna çıxmaması ilə Beşiktaş mərhələni keçdi. Növbəti mərhələdə Madridin "Real" klubuna ümumi hesabda 3-1 məğlub olaraq turniri başa vurdu. Avropa kuboklarında Beşiktaş adına ilk qolu Qaya Köstepen vurmuşdur. Beşiktaş 2002-ci ildə UEFA Kubokunda Bosniya və Herseqovina klubu Sarayevonu 0-5 hesabı ilə məğlub edərək Avropada ən böyük hesablı qalibiyyətini alıb. Ən fərqli məğlubiyyətini isə 2007-08 Çempionlar Liqası mövsümündə İngiltərənin Liverpul klubuna qarşı 8-0 məğlubiyyətlə alıb. UEFA turnirlərində ən çox oynayan oyunçu İbrahim Üzülməz (63), ən çox qol vuran isə Oqtay Dərəlioğludur (14).
Kişilər basketbol klubu
1933-cü ildə qurulan kişilər basketbol klubu, ilk oyununu Qalatasaray ilə oynayıb və oyunu 27-28 uduzub. 1938-ci ildə Berlin Olimpiya oyunlarından sonra komanda dağılıb, 1940-cı ildə təkrar yardılan klub Barxoba klubunun dağılmasına görə onların heyətindəki oyunçuları öz heyətinə cəlb edə bilib. Klub 1950-ci ildə təkrar dağılıb və 5 il fəaliyyət göstərməkdə çətinlik yaşayıb. 16 mart 1957-ci ildə Beşiktaşın Karagücü ilə oyununda 110 xalının hamısını qeyd edən Hüdai Bahadur o dövr üçün rekord nəticə göstərmişdi. 1966-17-ci ildə qurulan Türkiyə Liqasında iştirak edə bilməyən Beşiktaş ertəsi mövsüm bu liqaya qoşuldu. İlk dəfə 1974-75 mövsümündə Türkiyə liqasında çempion ola bilib.
Qadınlar basketbol klubu
Qadın basketbol klubu 1956-ci ildə yaradıldıqdan sonra ilk mövsümündə ikinci oldu. Lakin sonra 1967-ci ilə qədər fəaliyyətini dayandırdı. 1955-80 aralığında İstanbul Liqasında səkkiz dəfə çempion ola bilib. Peşəkar Qadınlar Basketbol Liqasında isə 1983-84, 1984-85 və 2004-05 mövsümlərində çempion olub.
Voleybol şöbəsi
1923-cü ildə yaradılıb. Voleybol komandası da ev oyunlarını BJK Akatlar Arenada oynayır.
Kişilər voleybol klubu
1921-70 illəri aralığında cəmi 1 (1926) çempionluq qazanan klub, 1984-cü ildə Federasiya kubokunu qazanıb. 2012-ci ildə maliyyə problemlərinə görə fəaliyyətini dayandırsa da, 2013-14 mövsümündə ikinci liqadan başlayıb və təkrar birinci liqaya yüksələ bilib.
Qadınlar voleybol klubu
Qadın voleybol klubu 1961-ci ildə yaradılıb. İlk mövsüm İstanbul Qadınlar Voleybol Liqasında mübarizə aparan klub, 1965-ci ildə Türkiyə Qadınlar Voleybol Çempionatının qalibi olub. 1975-86 aralığında klubun fəaliyyəti dayandırılıb. 1992-93 mövsümündə təkrar birinci liqaya çıxan klub, Avropa Qadınlar CEV kubokunda dördüncü yerə layiq olub. 2000-01 mövsümündə yenə dördüncü olduqdan sonra 2003-04 Türkiyə Liqasını bürünc mükafatla bitirərək Avropa Qadınlar Voleybol Çempionlar Liqasında mübarizə aparıb. 2008,2009 və 2013-cü illərdə Balkan Çempionatında çempion olub. 2013-14 mövsümündə Avropa Qadınlar Challenge Kubokunda finala çıxsa da rəqibinə məğlub olaraq gümüş mükafata layiq görülüb.
Əlillər şöbəsi
Əlil idman şöbələri ilk dəfə 1 Avqust 2003-cü ildə Süleyman Seba tərəfindən yaradılıb. Əlillər şöbəsinə basketbol, oxçuluq və əl güləşi növləri daxildir.
Əlillər basketbol klubu
Əlillər basketbol klubu ilk dəfə 2004-05 və 2005-06 mövsümlərində çempionluq qazanmışdır. 2010-11 mövsümündə Andre Verqauven Kubokunda finalda Köln 99ers klubunu məğlub edərək tarixində ilk Avropa çempionluğunu qazanıb. 2011-12 mövsümündə isə Willi Brinkman Kubokunu da qazanaraq ikinci avropa çempionluğunu əldə edib.
Vodafone Park
11 May 2013-cü ildə Gənclərbirliyi matçı ilə sökülən İnönü Stadionunun yerinə tikilən Vodafone Park (əvvəlki adı ilə Vodafone Arena) 11 Aprel 2016-cı ildə Bursaspor matçı ilə təkrar istifadəyə verildi. Stadionda ilk qolu alman futbolçu Mario Qomes atıb. Stadion 41.903 tamaşaçıya sahibdir. 147 ədəd özəl otaq və burada ümumi 1847 oturacaq, VIP tribunasında isə 2150 oturacaq mövcuddur. 20 Avqust 2013-cü ildə Beşiktaş, mobil operator Vodafone ilə 15 illik müqavilə bağladı. Müqaviləyə əsasən Vodafone stadionun tikilməsinin böyük bir hissəsini qarşılayacaq və 15 il stadionun ad sahibi olacaq. Bundan əlavə 2014-cü ildən etibarən 5 mövsüm forma sponsoru olacaq. Bu razılaşmalardan Beşiktaş 145 milyon dollar qazanacağı açıqlanıb.
BJK Akatlar Arena
İstanbulun Beşiktaş rayonunda yerləşən bu salon Beşiktaşın basketbol və voleybol oyunlarına ev sahibliyi edir. Arenanın tutumu 3200 olsa da konsert və s. kimi tədbirlərdə 4500-ə qədər çoxaltıla bilir.
Süleyman Seba İdman Salonu
İstanbulun Beşiktaş rayonunda olan salon 1999-cu il 17 Sentyabrda istifadəyə verilmişdir. 1500 nəfər tutuma sahib salon Həndbol və Əlil Basketbol klubunun ev oyunlarını keçirilməsinə xidmət göstərir.
Əvvəlki stadion və məkanlar
Beşiktaşın əvvəlki stadionları Taksim Stadionu və Şərəf Stadionudur.
İnönü Stadionu
19 May 1947 tarixində açılan İnönü stadionunda ilk matç Beşiktaş və İsveçin AİK klubu ilə qarşılaşıb. Matçı 3-2 qalib bitirən Beşiktaşda Süleyman Seba stadiondakı ilk qolu vuran futbolçu olub. Stadionun 1952-ci ildə adını Mitadpaşa olaraq dəyişdirilsə də 1974-cü ildə təkrar İnönü stadionu olub. 2004-cü ildə yenidən qurma işləri nəticəsində 16 min olan tamaşaçı tutumu 32.086-ya artırıldı. 2013-cü ildə stadionun sökülüb yerində yenisinin tikilməsinə qərar verildi. Son matç 11 may 2013-cü ildə Gənclərbirliyi matçı idi. Beşiktaş matçı 3-0 qalib bitirdi. Stadiondakı son qolu isə Filip Holosko atdı.
Azarkeşlər
İnternetdə aparılan sorğuya görə Türkiyədə Beşiktaşın 14 milyon azarkeşi mövcuddur. Bununla birlikdə araşdırmalara görə digər klublar tərəfindən ən çox sempatiya olunan klubdur. Beşiktaş klubunun tərəfdar qrupu Çarşıdır. İstanbulun Beşiktaş rayonunun əsas bazarının (çarşısı) adı ilə bağlıdır. 2007-ci ildə Çempionlar Liqası matçında Liverpul ilə oyunda tərəfdarlar insanların yarada biləcəyi səs rekordunu qırmış lakin o anda stadionda Ginnesin Rekordlar Kitabı üçün müşahidəçi olmadığına görə bu rəsmiləşdirilməmişdir. 22 Sentyabr 2013-cü ildə Qalatasaray ilə oyunda 80 min azarkeş ilə Türkiyə liqası rekordu qırılıb.
İlklər
Avropa Kuboklarında ilk tur keçən klub (1958-1959 Çempion Klublar Kuboku 1-ci seçmə mərhələ)
Xabur çayı
Xabur ( Khābūr; Xabûr; ; Habur; Χαβώρας Khabṓras‎‎) — Qərbi Asiyada çay.
RealD 3D
thumb|Udulma effektini nümayiş etdirən iki cüt RealD eynəyi
RealD 3D, RealD tərəfindən hazırlanmış və satılan rəqəmsal stereoskopik proyeksiya texnologiyasıdır. Bu, müasir kinoteatrlarda 3D filmlərə baxmaq üçün ən çox istifadə edilən texnologiyadır. RealD 3D 2015-ci ilin iyun ayına kimi 72 ölkədə təxminən 1200 sərgi iştirakçısı tərəfindən dünya üzrə 26.500-dən çox auditoriyada quraşdırılmışdır.
Texnologiyası
RealD 3D kinoteatr texnologiyası stereoskopik görüntü proyeksiyası yaratmaq üçün dairəvi qütbləşmiş işıqdan istifadə edən qütbləşmiş 3D sistemdir. Dairəvi qütbləşmənin xətti qütbləşmədən üstünlüyü ondan ibarətdir ki, tamaşaçılar ikiqat və ya qaralmış şəkilləri görmədən başlarını əyərək təbii şəkildə səhnəyə baxa bilirlər. Bununla belə, digər sistemlərdə olduğu kimi, başın hər hansı əhəmiyyətli əyilməsi yalançı paralaksa səbəb olr və beynin stereoskopik görüntüləri düzgün birləşdirməsinə maneə yaradır.
Yüksək dəqiqlikli, rəqəmsal kino səviyyəsindəki video proyektor növbə ilə sağ və sol göz çərçivələrini proyeksiya edir və onlar arasında saniyədə 144 dəfə keçid edir. ZScreen adlanan təkan-çəkmə elektro-optik maye kristal modulyator, hər bir çərçivəni növbə ilə qütbləşdirmək üçün proyektorun obyektivinin tam qarşısında yerləşdirilib. Çərçivələri sağ göz üçün saat əqrəbi istiqamətində və sol göz üçün saat əqrəbinin əksi istiqamətində dairəvi şəkildə qütbləşdirir. RealD Cinema-da titrəməni azaltmaq üçün hər kadr üç dəfə proqnozlaşdırılır ki, bu sistem də üçlü flaş adlandırılır. Mənbə video adətən göz başına saniyədə 24 kadr (ümumilikdə 48 kadr/s) istehsal olunur ki, bu da kameranın üfüqi hərəkətləri ilə kiçik kölgələrə və ilişmələrə səbəb ola bilər. Əksetmə zamanı işığın qütbləşməsini saxlamaq və polarizasiya filtrinin udulmasından yaranan bəzi əhəmiyyətli işıq itkisinin qarşısını almaq və əksetmə itkisini azaltmaq üçün gümüş eekrandan istifadə olunur. Nəticədə ekranın arxasına və qarşısına doğru uzanan 3D təsvir yaranır
Rasmus Nissen
Rasmus Nissen Kristensen (11 iyul 1997-ci ildə anadan olub) — NK kimi də tanınan, Erediviziya təmsilçilərindən olan Ayaks klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Danimarkalı futbolçudur.
Gənclik karyerası
Nissen futbolçu ailəsində anadan olmuşdur. O, futbolçu karyerasına 6 yaşı olarkən yerli Brande klubunda başlamışdır. 6 il bu klubda çıxış etdikdən sonra Nissen iki il Herninq Fremad klubunda top qovdurmuşdur. 2012-ci ildə Nissen Midtyulland klubunun gənclər komandası ilə müqavilə imzalamışdır.
Midtyulland
Nissen əsas komanda heyətinə 2016-cı ilin yayında 18 yaşı olarkən dəvət almışdır. O, klub ilə beş illik peşəkar müqavilə imzalamışdır.
O, peşəkar karyerasında debütünü 7 mart 2016-cı ildə 18 yaşı olarkən Nordşelland klubuna qarşı Superliqa görüşündə etmişdir. O, görüşə ehtiyat oyunçular skamyasında başlamış və 39-cu dəqiqədə Vaklav Kadleçi əvəz etmişdir. Həmin görüşdə komandası 1-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, 2016-17 mövsümündə komandanın əsas oyunçusuna çevrilmişdir.
Ayaks
22 yanvar 2018-ci ildə Ayaks klubunun direktoru Mark Overmans Het Parool qəzetində Nissen ilə müqavilə imzaladıqlarını təsdiqləmişdir.
Şəxsi həyatı
Nissen Şturm Qrats klubunun keçmiş futbolçusu olan Siqurd Kristensenin qardaşı oğludur. Leon Yessenin isə qardaşıdır.
Yevgeniya Yanişiç
Yevgeniya Yanişiç (Яўгенія Янішчыц) — Belarus sovet şairəsi.
Bioqrafiya
Yevgeniya Yanişiç 20 noyabr 1948-ci ildə Rudka kəndində (indiki Pinsk rayonu, Brest vilayəti, Belarusiya) kəndli ailəsində anadan olub. Rudkovskaya ibtidai məktəbində, sonra 3-cü sinfə qədər Merçitsi kəndindəki məktəbdə oxuyub. 1966-cı ildə Poreçye kəndində məktəbi bitirmiş, elə həmin il V.İ.Lenin adına Belarus Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olmuş, 1971-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Artıq 1969-cu ildə gənc şair və yazıçıların ümumittifaq qurultayında iştirak edir. 1970-ci ildə ilk şeirlər toplusunu nəşr etdirir.
Ümumittifaq Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsində kitabxana müdiri işləyib (1971). 1976-cı ildən “Selskaya qazeta” dərgisinin ədəbi məsləhətçisi olub, 1983-1988-ci illərdə “Maladost” ədəbi jurnalının poeziya şöbəsinə rəhbərlik edib. 1971-ci ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü olur. 1981-ci ildə Belarus Sovet Sosialist Respublikasının nümayəndə heyətinin üzvü kimi BMT Baş Assambleyasının XXXVI sessiyasının işində iştirak etmişdir. Müxbir Vladimir Pavloviç Koval ilə işləmişdir. O, 1988-ci il noyabrın 25-də Minskdəki mənzilinin eyvanından paltar asarkən yıxılaraq faciəli şəkildə ölüb.
Ailəsi
Ana - Mariya Andreevna (2006-cı ildə vəfat edib). Ata - İosif Stepanoviç Potapçuk (1975-ci ildə vəfat edib). Yazıçı Yanişiç soyadını anasının 1944-cü ildə cəbhədə həlak olan birinci əri Yozas Yanişiçdən almışdır.
1971-ci ildə o, belaruslu şair və jurnalist Sergey Ponuzniklə ailə qurub və Çexoslovakiyaya köçüb və orada hərbi xidmətdə olub. Ancaq evlilik qısamüddətli olur - artıq 1972-ci ildə Yevgeniya Yanişiç Belarusa qayıdır, burada noyabrın 14-də oğlu Andreyi dünyaya gətirir və onu tək böyüdür. 1976-cı ildə nikahı rəsmi olaraq ləğv edilib.
Yaradıcılığı
O, 1964-cü ildə respublika mətbuatında şeirləri ilə debüt edib (“Byarozka” jurnalı
"Axşam günü" (1974) ;
"Yaselda" (1978);
“Çiyin sahilində” (1980) ;
"Sevgi və mərhəmət vaxtıdır" (1983) ;
"Qışın qartopu çiçəyi" (1987) ;
“Həyat işığının səs-küyündə” (şeirlər və poemalar, 1988).
Mükafatlar və titullar
Belarus SSR Lenin Komsomolu Mükafatı (1978) - "Axşam günü" lirik kitabına görə.
Yanka Kupala adına Belarus SSR Dövlət Mükafatı (1986) - "Sevgi və mərhəmət vaxtıdır" lirik kitabına görə.
Sinqapur Çanqi Aeroportu
Sinqapur Changi Aereportu (IATA: SIN, ICAO: WSSS) və ya Changi Aereportu, Sinqapurun şərqindəki Changi bölgəsində yerləşən beynəlxalq hava limanıdır. Changi Aereportu, Sinqapurun ən böyük hava limanıdır və eyni zamanda Cənub-Şərqi Asiyanın ən böyük hava limanlarından biridir.
1981-ci ildə fəaliyyətə başlayan Changi, bu gün təqribən 80 ölkədə 300 istiqamətə uçuşlar həyata keçirən əhəmiyyətli əlaqə mərkəzidir. Hər həftə orta hesabla 6,500 təyyarənin enib-qalxdığı Changi, 2014-cü ildə 54,1 milyon sərnişinə ev sahibliyi etmişdir.
NGC 390
NGC 390 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 30.48 sm (12 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4961
NGC 4961, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aleut çökəkliyi
Aleut çökəkliyi — Sakit okeannın şimalında yerləşən çökəklik. Çökəklik Alyaska yarımadası sahillərindən başlayaraq Kamçatka sahillərinə qədər uzanır. Çökəklik 3400 km məsafədə uzanır və maksimal dərinliyi 7679 metrdir. Litosfer tavalarının sərhəddində yerləşir. Çökəklik Sakit okean plitəsi Şimali Amerika plitəsinin altına keçdiyi ərazidə formalaşmışdır. Çökəkliyin qərbində yerləşən Komandor adalarında cənub istiqamətində Kuril-Kamçatka çökəkliyi başlayır.
Tripanasoma atayevi
Xarici quruluşu
Bədən iri, ilanvari, uzunsov və sivriləşmiş sonluqla qurtarır, enli titrək membranı var. Qamçının sərbəst ucu qısadır, bədənin yarı uzunluğunu keçmir. Bədənin arxasında yerləşən nüvə bədənin eni böyüklükdədir. Kinetoplast arxa tərəfdən uzaq yerləşib. Bədədnin uzunluğu 16.0-38.0, eni – 1.5-3.0, titrək membranın eni 1.0-2.5, kinetoplastdan arxa qutaracağa qədər olan məsafə 1.5-4.8, kinetoplastdan nüvəyə - 6.0-11.8, nüvədən ön qutaracağadək – 7.0-19.8, nüvəni uzunluğu 2.0-4.0, nüvənin eni – 1.0-3.0 mkm-dir.
Həyat tərzi
Xulu balığların spesifik parazitidir. Sahibi: mərmər xuludur.
Yayılması
Kiçik Qızılağaç körfəzində yayılmışdır.
Likofron
Likofron Aristotel siyasətində hücuma məruz qaldığı əsas nöqtə, Likofronun dövlətin insanlara “ədalətli və yaxşı” olmaqları üçün var olduğu fikrini rədd etməsidir. Bunun yerinə, ədalət və hüququn insanların bədənləri və mallarını istismar etməsinə mane olmağı fikrini müdafiə edir. Bu, Siyasətdəki Likofronun tək referansıdır.
Həyatının nüansları Aristotelin əsərlərində bir sıra istinadlar xaricində, naməlum qalır. Likofron ehtimal ki, Qorgiasın tələbələri arasında idi və Aristotele tərəfindan bir sofist kimi bəhs edilir.
Hitodama
thumb|[[Toriyama Sekien tərəfindən rəsm edilən bir hitodama.]] – Yaponiya folklorunda insanın ölümü zamanı onun bədənindən ayrılan ruh. İnanca görə bu ruh mavitəhər ağ rəngə malik quyruqlu alov topları şəklinə düşür.
Paraqvay kaymanı
Paraqvay kaymanı — timsahlar dəstəsinə, Alliqatorlar fəsiləsinə, Kaymanlar cinsinə daxil olan növ. Əvvəllər gözlüklü kaymanların bir yarımnövü sayılırdı. Görünüş baxımından gözlüklü kaymanlara bənzəyir. Maksimum uzunluğu 2,5–3 m-ə çatır (ümumiyyətlə erkəklər dişilərdən daha böyükdür.). Təsdiqlənməmiş məlumatlara görə, bu növün bəzi fərdləri 4 metr uzunluğa çata bilir.
Paraqvay kaymanı Şimali Argentina, Cənubi Braziliya, Boliviya və Paraqvayda yayılmışdır. Bu növünün arealı La Plata çayının axarı ilə cənuba qədər uzanır. Bataqlıqlarda və bataqlıqlaşmış ovalıqlarda yaşayır. Əsasən üzən adalara sığınır.
UEFA Avro 1968 (seçmə mərhələsi, 7-ci qrup)
UEFA Avro 1968-in seçmə mərhələsinin 7-ci qrupunda Belçika, Lüksemburq, Polşa və Fransa milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin 1/4 mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Fransa millisi qazanmışdır.
Paraqvay kaymanı
Suda yaşayan onurğasızlar (ilbizlər) və onurğalılar — əsasən balıqlar (xüsusilə piranaların sayını tənzimləyirlər), bəzən ilanlar və Paraqvay anakondalarını ovlayır. Çənələrin və dişlərin quruluşu, eyni zamanda təbii qorxu ona böyük heyvanların öhdəsindən gəlməyə imkan yaradır. Cütləşmə mövsümün ortalarında, dişilər 21–38 arası yumurta qoyduqları yuvalar qururlar. Kaymanların aktiv şəkildə məhv edildiyi yerlərdə, dişilər yumurta qoyduqdan sonra yuvaları tərk edirlər; digərlərində isə yuvaların yanında qalırlar. Mart ayında yumurtalardan balalar çıxır. Pantanalda yaquarların əsas quidasını təşkil edirlər. Onları yaquarlardan başqa Braziliya susamuru, küçə itləri və böyük anakondalar ovlaya bilir.
Populyasiyanın statusu
Paraqvay kaymanlarının sayı ümumiyyətlə azdır. Boliviya, Braziliya və Argentinada kayman populyasiyasının qorunması üçün ortaq proqramlar var. Boliviyada təbii kaymaların becərilməsi tətbiq olunur, timsah fermaları isə Braziliya və Argentinada fəaliyyət göstərərir. Onlar Təbiətin Mühafizəsi üzrə Beynəlxalq Birliyin Qırmızı Kitabına daxildir. Mövcud sayı çox yüksək deyil (100.000–200.000 baş). Ancaq saylarında sabitlik var və hətta əlverişsiz mövsümlərdə də eyni səviyyədə qalır.
UEFA Avro 1968 (seçmə mərhələsi, 7-ci qrup)
Oyunların nəticələri
Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır
Piqmalion
Piqmalion — yunan mifologiyasında fil sümüyündən heykəl yaradan və yaradıcılığına aşiq olan heykəltaraş.