cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bəhrəm Əliyev (meliorator)
Elmi fəaliyyəti
1988-ci ildə Novoçerkask şəhərində namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək "Meliorasiya və suvarma əkinçiliyi" ixtisası üzrə texnika elmləri namizədi dərəcəsi almışdır. Sonra öz fəaliyyətini ÜEIB "Raduqa"-nın "Dağ suvarması texnikası" laboratoriyasının Adler qrupunda meliorasiya sahəsində aparıcı mütəxəssis kimi davam etdirərək elmi işlər aparmışdır. Öz elmi yaradıcılıq fəaliyyəti dövründə 30-dan çox müxtəlif konstruksiyalar, suvarma texnikası sistemi və kənd təsərrüfatı bitkilərinin mütərəqqi suvarma üsullarını yaratmışdır. Bir çox elmi-tədqiqat işlərinin rəhbəri olaraq onların yerinə yetirilməsində bilavasitə iştirak etmişdır ki, bunların da nəticəsi xalq təsərrüfatında artıq tətbiq olunmuş və hazırda təkcə MDB ölkələrində deyil, həm də uzaq xaricdə İran, Türkiyə, Kuba, Almaniya, İsrail və s. ölkələrdə tədbiq olunur.
1995-ci ildə "Qruzvodekologiya"-da doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək 05.10.01 — "Hidrotexniki meliorasiya" ixtisası üzrə texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
1997-ci ildə Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasına öz dissertasiyasını təqdim edərək yenidən onu müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş və 06.01.02. – "Meliorasiya və suvarma əkinçiliyi" ixtisası üzrə texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
1999-cu ildə Beynəlxalq Mühəndislər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.
2001-ci ildə Rusiya Su Təsərrüfatı Elmlər Akademiyasının akademiki seçilmişdir.
2010-cu ildə Rusiya Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.
Hazırladığı su çatışmazlığı və ətraf mühitin ekoloji tarazlığının pozulması şəraitində kənd təsərrüfatı və meliorasiyanın inkişafı problemlərinə həsr olunmuş iki böyük layihə Beynəlxalq İnkişaf Bankı və digər beynəlxalq təşkilatlar vasitəsi ilə IKARDA-nın proqramı çərçivəsində həyata keçirilmək üçün qəbul olunmuşdur.
2001–2004-cü illərdə su və torpaq ehtiyatlarının idarə olunması ilə bağlı böyük bir layihənin milli koordinatoru və rəhbəri olmuşdur. Bu layihələr əsasən Azərbaycanın Şamaxı və Tərtər rayonlarında həyata keçirilmişdir. Rəhbərliyi ilə yaradılmış yeni növ suya qənaət edən suvarma texnika və texnologiyalar bu günədək demək olar ki, Azərbaycanın dağ və dağətəyi zonalarında geniş tətbiq edilməkdədir.
100-dən çox elmi əsərin, həmçinin çoxlu sayda (30-dan artıq) ixtiranın müəllifi olmuşdur ki, onlardan onuna patent (o, cümlədən 3-ü Rusiya Federasiyasının, 7-sı Azərbaycan Respublikasının) verilmişdir. Elmi əsərləri ilə yanaşı 22 monoqrafiyası vardır ki, bunlar da meliorasiya və təbii ehtiyatların qorunması probleminə həsr olunmuşdur. Elmi-istehsalat fəaliyyəti ilə yanaşı Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri Universitetinin "Hidrotexnika və meliorasiya" kafedrasının professoru kimi elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olaraq magistr və tələbələrə mühazirə deyərək elmi-mühəndis kadrların hazırlanmasında fəal iştirak edir. Azərbaycanda meliorasiyanın inkişafına aid beynəlxalq layihələrdə elmi ekspert seçilmişdir.
Əsas elmi fəaliyyət sahəsi
Torpaqların meliorasiyası, kənd təsərrüfatı bitkilərinin suvarılmasının yeni mütərəqqi suvarma texnologiyasının yaradılması və tətbiqi problemləri, Azərbaycanda suvarma texnologiyasının texniki kompleksinin yaradılması, yeniləşdirilməsi və tətbiqi, su çatışmazlığı və ətraf mühitin ekoloji tarazlığının pozulması şəraitində kənd təsərrüfatı və meliorasıyanın inkişafı problemləri, torpağqoruyucu əkinçilik metodlarının tətbiqi ilə kənd təsərrüfatı biktilərinin məhsuldarlığının artırılması, suvarma sistemlərinin avtomatlaşdırılması, dağ əkinçilik rayounlarında suvarmanın inkişaf etdirilməsi üçün üsul və texnologiyalarının işlənib hazırlanması, torpaqların mühafizəsi, onları eroziyadan və səhralaşmadan qorunması, müxtəlif metodlar, xüsusilə riyazi modelləşdirmə və məsafədən idarə olunan zondlaşdırma metodlarının tətbiqi ilə onların öyrənilməsi, qlobal iqlim dəyişmələri şəraitində torpaq və su eytiyyatlarının qorunması və idarə olunması istiqamətində tədqiqatların aparılması və bu şəraitdə kənd təsərrüfatının inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi.
Afro-Avrasiya
thumb|300px|sağ|Afro-Avrasiya və buna aid olan [[adalar.]]
Afro-Avrasiya - Afrika və Avrasiya qitələrinin birlikdə adlandırıldığı termindir. Ayrıca olaraq "Köhnə dünya" olaraq tanınır. Dünya əhalisinin %85-i (5,7 milyarda yaxın insan) bu qitəyə aiddir. Afro-Avrasiya təxminən Yer kürəsinin 84 980 532 min kvadrat kilometr sahəsini tutur. Coğrafi olaraq Afrika və Avropanı Süveyş kanalı ayrılır. Afrika Avropa ilə birləşən zaman (təxminən 600 min sonra) bu qitə yaranacaqdır.
V İvan
V İvan (Rusca: Иоанн Алексеевич) (d. 6 sentyabr 1666 - ö. 8 fevral 1696) — Rusiya imperiyası nın imperator udur.
Polonski boğazı
Polonski boğazı — Sakit okeanda yerləşən boğaz Osloki adaları və Polonski adasını Zelyonıy adasından ayırır. Boğazın eni 11 km-dir. Kuril adalarının Böyük Kuril sıralaması arasında qərarlaşır. Boğaz rus tarixçisi Aleksandr Semyonov Polonskinin şərəfinə adlandırılmışdır.
73 (ədəd)
Yetmiş üç — say sistemində ədədlərdən biridir. Yetmiş ikidən sonra, yetmiş dörddən əvvəl gəlir.
Məmməd Quliyev (aktyor)
Məmməd Allahverdi oğlu Quliyev — Azərbaycan teatr aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1974).
Həyatı
Məmməd Quliyev 15 mart 1914-cü ildə Naxçıvanda doğulub. Bəzi mənbələrdə doğum tarixinin 8 dekabr 1912-ci il olduğu qeyd olunur. Səməd Mövləvi Məmməd Allahverdi oğlu Quliyevi yuxarı siniflərdə oxuyanda teatra dəvət edib. O, əsasən, opera və operetta tamaşalarında xorda oxuyub, epizod rollarda səhnəyə çıxıb. Opera artisti olmaq arzusu ilə orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakıya gələrək Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbinə daxil olub. Diplom alandan sonra bir müddət Opera və Balet Teatrında işləyib. Burada ikinci dərəcəli partiyalar oxuyub.
Məmməd Quliyev 1943-cü ildə Naxçıvana gəlib və DMDT-nin truppasına aktyor götürülüb.
11 sentyabr 2001-ci ildə Naxçıvanda vəfat edib.
Yaradıcılığı
Aktyor istedadı xarakterik rollarda daha əlvan formada təcəssüm tapıb. Tipik məişət rollarını da bacarıqla oynayıb. Dərviş, Müller, Rüstəm Zal ("Şeyx Sənan", "Şeyda" və "Səyavuş", Hüseyn Cavid), Pirqulu, Həmzə, Belakurov ("Aydın", "Vəfalı Səriyyə" və "Yaşar", Cəfər Cabbarlı), İbrahim xan ("Vaqif", Səməd Vurğun), Qurban ("Pəri cadu", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Naib ağa ("Dəli yığıncağı", Cəlil Məmmədquluzadə), Əlimərdan ("Eşq və intiqam", Süleyman Sani Axundov), Mirzə Cəlil ("Sizi deyib gəlmişəm", Anar), Kral ("Sevilya ulduzu", Lope de Veqa), Naçalnik ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Gəray bəy ("Komsomol poeması", İsgəndər Coşqun), Şahbazov ("Göz həkimi", İslam Səfərli), Pristav ("Qatır Məmməd", Zeynal Xəlil), Qodun ("Hücum", Boris Lavrenyov), Balvazov ("Həmyerlilər", Altay Məmmədov), Gəncə hökmdarı ("Məhsəti", Kəmalə Ağayeva), Salmanov ("Toy", Sabit Rəhman), Şahmar ("Vətən", Abdulla Şaiq) rolları Məmməd Quliyevin yaradıcılığının başlıca mahiyyətini xarakterizə edən rollardır. Səsinin təravəti uzun illər itməyən aktyor müxtəlif quruluşlarda Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (Nofəl və Məcnunun atası), "Əsli və Kərəm" (Keşiş) operalarında, "Məşədi İbad" (Sərvər), "Arşın mal alan" (Əsgər) operettalarında, Süleyman Rüstəm və Səid Rüstəmovun "Durna" (Murad), Məmməd Səid Ordubadi və Səid Rüstəmovun ("Beş manatlıq gəlin" (Qiyas) musiqili komediyalarında solist-aktyor kimi çıxış edib.
Füzuli (şəhər)
Füzuli şəhəri — Azərbaycan Respublikasında şəhər, Füzuli rayonunun mərkəzi. 1827-ci ilə qədər kənd olmuş və Qarabulaq adını daşımış, həmin il rus ordusunun polkovniki Pavel Karyaginin şərəfinə Karyagin adlandırılmış və şəhər statusu verilmişdir. 1959-cu ilin aprelində şair Məhəmməd Füzulinin anadan olmasının 400 illiyi şərəfinə Karyagin rayonunun və şəhərin adı dəyişdirilərək Füzuli adlandırılmışdır. Bakıdan 310 km cənub-qərbdə yerləşir.
Tarixi
Füzuli şəhərinin 1403-cü ildən 1905-ci ilədək adı Qarabulaq olub. Qarabulaq kəndi Səfəvilər dönəmində Dizaq qəzasına bağlı şenliklərdən biri idi. Kənd ərazisi Səfəvilər dövlətinin son dönəmində Cavanşir elinin qışlağı olub. 1593-cü ilə bağlı Osmanlı qaynağında Qarabulaq qışlağının adı çəkilir. 1727-ci ilə bağlı Osmanlı qaynağında Qarabulaq qışlağı haqqında bilgi var. Qarabulaq kəndi XIX yüzilin sonu, XX yüzilin önlərində el arasında "Malaqan bazarı" adlanırdı. Sonralar çar polkovniki Karyaginin şərəfinə Karyagin adlandı. Karyagin böyüyüb, şəhər statusu aldı. 1906-cı ildən 1918-ci ilədək qəza, sonra isə rayon mərkəzi oldu. 1959-cu ildə böyük Azərbaycan şairi Mövlana Məhəmməd bin Süleyman Füzulinin şərəfinə Füzuli adlandı.
Qarabulaq adlanan yaşayış məskəninin əsasında 1930-cu ildə rayon təşkil olunmuş və Qaryagin adlandırılmışdır. Rayon mərkəzi Qaryagin qəsəbəsi olmaqla, Qozluçay, Köndələnçay, Araz boyu və Füzuli-Ağdam magistral yolunun hər iki ətrafında olan kəndləri əhatə etmişdir. 1959-cu ildə böyük şairimiz Məhəmməd Füzulinin 400 illik yubileyi münasibətilə rayonun adı dəyişdirilərək, Füzuli rayonu adlandırılmışdır. Rayonun ərazisi 1386 kvadrat kilometr, əhalisi isə 105 min nəfərdir. Tərkibinə bir şəhər və 78 kənd daxildir. Avqust ayının 23-ü 1993-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin rayon ərazisinə hücumu nəticəsində Füzuli şəhəri daxil olmaqla, 58 kənd işğal olunmuşdur. İşğal dövründə Füzuli praktiki olaraq yalnız dağıntılar və minalardan ibarət bir kabus şəhər idi.
17 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir. İşğaldan azad edildikdən sonra şəhərin yenidən qurulmasına başlanmışdır. Yenidənqurma nəticəsində Füzuli şəhərinin inzibati ərazisinin 1.943 hektara, əhalisinin 50.000 nəfərə çatacağı nəzərdə tutulur. Şəhərin Baş Planında qeyd edilib ki, rahat və müasir həyat şəraitinin təmin edilməsi üçün orta və azmərtəbəli yaşayış binalarının, həyətyanı torpaq sahələri olan fərdi yaşayış evlərinin layihələndirilməsi, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, istehsalat müəssisələri, rekreasiya və digər təyinatlı zonaların yaradılması təklif edilir.
Tarixi abidələr
Füzuli rayonu tarixi-dini abidələrlə, xüsusən də türbələrlə zəngindir. Bu abidələr sırasına rayonun Babı kəndində yerləşən səkkizguşəli Şeyx Babi Yaqub (XIII əsr) türbəsini, Aşağı Veysəlli kəndində XIV əsrə aid Mirəli türbəsini, Əhmədalılar kəndində orta əsr qəbiristanlığının ərazisində sənduqə formalı qəbirdaşının üzərindəki türbəni, XIX əsrə aid olduğu söylənilən Cəlil türbəsini aid etmək olar. Qarğabazar kəndində, Şah Abbas karvansarasından yuxarı, qayanın üstündə Qiyas əd-Din məscidi yerləşir. Yerli əhali onu Şah Abbas məscidi də adlandırmışdır.
Qardaş şəhərlər
Çorum,Türkiyə
Sahib Sultan Dünbüli
Sahib Sultan Dünbüli — Azərbaycan şairəsi
Həyatı
Sahib Sultan xanım Şahbaz xan Dünbülinin qızıdır. Güney Azərbaycanın Dünbül şəhərində yaşamışdır. Yüksək şeir istedadına malik olan bu qız incəsənət sahəsində çox qabiliyyətli imiş. Mənbələrdə şahzadə Həsənəli Muradın tərifi münasibətilə bir şeirinə rast gəlinir. Şeirin iki variantda təcüməsi oxuculara təqdim olunur. Haqqın başqa məlumat yoxdur.
Şeirləri
O güllü bağçanıza yaxın olsa da əğyar, Bu məni nə qorxuya, nə də bir dərdə salar. Çünki mən də bir zaman sizə yaxın olmuşam, Elə bu yaxınlıqdan bir arzu kam almışam. Var olsun bu cahanın şahənşahı şahzadə, Ağıllılar içində cavan Mahmud dünyadə.
Homalium kunstleri
(Homalium kunstleri) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Velosiped idmanı
Bir çox ölkələrdə velosipedlərdən ən əlverişli nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə edilir. İnsanların rahatlığı üçün getdikcə cürbəcür velosipedlər icad olunur. Elə kiçik velosipedlər var ki, onlar minik maşının yük yerinə yerləşir. Açılıb bükülən velosipedlər də var. Onları cəmi bir neçə dəqiqə ərzində iki hissəyə ayırmaq və yenidən birləşdirmək mümkündür. Belə velosipedlər şəhər əhalisi üçün çox əlverişlidir.
Tarixi
Velosiped pedalla hərəkətə gətirilən ikitəkərli və ya üçtəkərli maşındır. İlk ikitəkərli və sükanlı velosipedi Rusiyada təhkimli usta U.M.Artamonov 1801-ci ildə düzəltmişdir. Ona "samokat", yəni "öz-özünə hərəkət edən" deyirdilər. Bu, doğrudan da belə idi: oturmuş sürücü böyük qapaq təkərə birləşdirilmiş pedalları fırladanda velosiped hərəkətə gəlirdi. Lakin Artamovun velosipedinin taleyi uğurlu olmadı. O, çarın nadir şeylər kolleksiyasına daxil edildi və tezliklə yaddan çıxdı. Daha sonralar-1801-ci ildə Parisdə sükansız və pedalsız velosipedlər meydana çıxdı. Bu velosipedi sürücü ayaqları ilə yerə təkan verməklə hərəkətə gətirirdi. 1815-ci ildə alman K.drez sükanlı velosiped, 19-cu əsri ortalarında isə onun həmvətəni F.Fişer qabaq təkərində pedalı olan velosiped düzəltdi. Beləliklə,Artamonovun sxemi yenidən həyata qayıtdı. O vaxt velosipedin təkərləri metaldan düzəldilirdi. Qabaq təkəri bir adam boyunda olurdu. Təkərdəki millərin sayı çox olduğundan, o, hörümçək toruna oxşayırdı. Buna görə ona "hörümçək" deyirdilər. Bu "hörümçək" iyirmi ilə yaxın ömer sürəndən sonra onu öz quruluşu və görləminə görə indiki velosipedlərə oxşayan yemi maşın əvəz etdi.
Hələ 1869-cu ildə Fransa 120 km məsafəyə keçrilmiş ilk yarışlarda velosiped o dövr üçün misli görünməmiş sürətə-saatda 11 km-nail olmuşdur. O vaxtdan müxtəlif idman yarışlarının iştirakçıları indiki ikitəkərli velosipedləri ilə şosedə (şose yarışları),dərə-təpə yollarda (velokross), xüsusi velosiped stsdionlarında (velotrekdə) sürətlə şütüyürlər. Onlar həm təkadamlı velosipedlərdə, həmdə ikidamlıq velosipedlərdə-tandemlərdə məşq edirlər.
Beynalxalq Yarışlar
1893-cü ildən velosiped idmanı üzrə dünya,Avropa və digər yarışlar keçrilir. Velosiped yarışları ilk Olimpiya Oyunları proqramına daxil olub. İlk Olimpiyadalarda bu idman növü tez-tez dəyişillirdi. Ancaq son vaxtlar velosipedçilərin proqramı dəyişilməz qalıb. Bura-1 km-ə git sprint yürüşü, 4 km məsafəyə fərdi və komanda yürüşü, şosedə-100 km məsafəyə komanda yürüşü və fərdi dairəvi yürüş daxildir.
Sumqayıt yenidənqurma yolu ilə (film, 1987)
Məzmun
Gənclik və elm şəhəri Sumqayıt. Bu şəhər qısa vaxt ərzində ölkəmizin sosial-siyasi və iqtisadi həyatında görkəmli nailiyyətlər qazanmış, iri sənaye və kimya mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.
İndiki mərhələdə sürətləndirmə və yenidənqurma proqramı Sumqayıt üçün xüsusi mərhələ kəsb etmişdir.
Filmdə kimya şəhərinin iqtisadiyyatından, ənənələrindən, onun beynəlmiləçilik əlaqələrindən söhbət açılır, eyni zamanda problemlərindən da danışılır.
Azərbaycan 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Avroviziya 2010 müsabiqəsində Azərbaycan təmsilçisinin adının nə vaxt bilinəcəyi məlum deyil. Seçim turlarında iştirak edən 30-dan artıq gənc ifaçının video yazıları yerli və xarici mütəxəssislər tərəfindən qiymətləndirilib. Yarımfinal mərhələsi fevralın 2-də Buta Palasda keçirilib. Seçim tam olaraq Avroviziya formatı ilə təşkil olunub. Bu mərhələ televiziya və internet vasitəsilə yayımlanıb. İştirakçılara mahnını ifa etmək üçün 3 dəqiqə vaxt verilib və səhnədə maksimum altı nəfərin olması mümkün olub. Yarımfinal konsertində altı namizəddən üçü finala keçib. Final martın ikisi Buta Palasda təşkil olunub. 3 namizəd seçilmiş dörd mahnıdan üçünü ifa ediblər.
Seçim
2010-cu ilin mayında keçiriləcək Avroviziya müsabiqəsində Azərbaycan təmsilçisinin seçilməsi üçün yeni milli seçim həyata keçirilib. İctimai Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətinin (İTV) ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Tahir Məmmədov bildirib ki, bu milli seçimlərin ikinci turu deyil, yeni namizədlərin dinləməsi mərhələsi hesab olunur: "Milli seçimlərin növbəti mərhələsi ötən gün İTV-də yerli Təşkilat Komitəsinin iştirakı ilə keçirilib. Təşkilat komitəsi sözügedən müsabiqəyə qatılmaq istəyən gənc sənətçilərin müraciətləri nəzərə alınaraq milli seçim turunda əlavə seçim turu keçirilib. Təşkilat Komitəsi o namizədləri dinləmək qərarına gəlib və buna görə də dinləmə keçiriblər. Bundan öncə olan dinləmə kimi bu dəfə də qatılanların çıxışları lentə alınıb, onların fikirləri dinlənilib və yeni namizədlərlə söhbətlər aparılıb".
Tahir Məmmədovun sözlərinə görə, bu mərhələdə avqustun əvvəllərində keçirilmiş dinləmələrdə iştirak edənlər yox, yeni namizədlər iştirak edib. Azərbaycanın Avroviziya 2010 müsabiqəsində təmsilçisi məhz yerli münsiflər heyətinin və beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə müəyyənləşəcək. Şöbə müdiri qeyd edib ki, 30 sentyabrdakı əlavə dinləmədə daha 8 namizəd dinlənilib. Onlardan altısı solo ifaçı, ikisi isə qrupdur.
Yarımfinal
2 fevralda İctimai Televiziya və Radio Verilişləri Şirkəti təntənəli şəkildə milli seçimin yarımfinalını keçirib. Bu yarımfinal mərhələsi Bakıda fəaliyyət göstərən Buta Palasda baş tutub və seçimlərdə bir neçə turdan yarımfinalafinala vəsiqə qazanmış 6 namizəd münsiflər heyəti qarşısında çıxış edib. Bunlar Azad Şabanov, "Milk & Kisses" qrupu, Məryəm Şabanova, Səfurə Əlizadə, Elli Miçiyeva və Ülviyyə Rəhimovadır. Milli final konsertində xarici qonaqların da iştirak edib. Konsertdə 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi müsabiqəsinin qalibi Aleksandr Rıbakın və 2004-cü ildəUkraynanı təmsil edən və müsabiqə birincisi olan Ruslananın iştirak edib. Azərbaycanın 2009-cu ilin Avroviziya beynəlxalq mahnı müsabiqəsinin təmsilçisi Aysel də iştirak edib.
Final
Final konsertində qonaq qismində Rusiyanın "Fabrika zvezd" layihəsindən tanınan Dakota, Gürcüstanın Avroviziya 2010 namizədi Sofo Nijaradze və Azərbaycanın 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi təmsilçisi Aysel Teymurzadə iştirak edib. Final mərhələsində Safura 145 xal yığarkən 5-ci yeri tutur.
Qalmaqal
Bir müddət əvvəl 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi yarışmasında Ermənistan təmsilçilərinə səs verən Azərbaycan vətəndaşlarının MTN-ə çağırılaraq dindirilməsi haqqında xəbərlər yayılmışdı. Avropa Yayım İttifaqı isə bu məsələdən xəbərdar olduğunu bildirərək, məlum məsələ ilə bağlı araşdırma aparıb. Araşdırma başa çatdıqdan sonra bir sıra xarici və yerli kütləvi informasiya vasitələri Azərbaycanın müsabiqədən üç il müddətinə uzaqlaşdırılacağı barədə məlumatlar dərc ediblər. Avropa Yayım İttifaqı qərarı ilə Azərbaycanın Avroviziya 2010 müsabiqəsində təmsil olunmasını şübhə altına alacaq məsələlər həll olunub.
Verilənlərin sıxlaşdırılması
Verilənlərin sıxlaşdırılması (en. data compression), (ru. сжатие данных), (tr. veri sıkıştırma) – verilənlərin ötürülməsində, verilənlər bazasının idarəedilməsi sistemlərində, faksimil rabitəsində, proqramların və verilənlərin disklərdə saxlanmasında, informasiyanın daha səmərəli ötürülməsi və ya saxlanılması məqsədilə onların "sıxılması". Sıxlaşdırmanın ən məşhur üsullarından biri olan açar sözlərin kodlaşdırılmasında tez-tez rast gəlinən hər bir söz (məsələn, "the" və ya "here") ikibaytlı nişan ilə əvəz edilir; nəticədə mətn faylında hər bir belə sözə görə bir və ya daha artıq bayta qənaət edilir. A.Lempel’in və İ.Ziv’in işləyib hazırladıqları sıxlaşdırma üsulunda bütün artıq verilənlərin uzaqlaşdırılması nəzərdə tutulur. Verilənlərin sıxlaşdırılmasının müasir proqram və aparat vasitələrinin praktiki olaraq hamısı Lempel-Ziv alqoritminə (LEMPEL-ZIV CODING) əsaslanır.
Cahangir Zeynalov
Həyatı
Milli teatrımızın ilk peşəkar aktyorlarından biri, Azərbaycan realist aktyor məktəbinin banisi Kərbəlayı Cahangir Zeynalovdur. 1865-ci ildə Bakıda doğulmuş Cahangir Zeynalovun atası Məşədi Rza da, özü də tacirlik etmişlər. Cahangir bəy ibtidai təhsil almışdı, rus və fars dillərini mükəmməl bilirdi, geniş mütaliəsi vardı. Səhnəyə ilk dəfə 1885-ci ildə qız rolunda çıxıb. Bakıda fəaliyyət göstərən Lanskoy, Şorşteyn, Aqriptseva kimi aktyorların truppaları ilə yaxından əlaqəsi vardı, şəhərə gələn qastrolçuların tamaşalarına müntəzəm baxardı. Hətta 1916–1918-ci illərdə baxdığı tamaşalar barədə rəylərini, sənət haqqında mühakimələrini təcəssüm etdirən "Teatro dəftərçəsi"ndə ("Əxz etdiyim hərəkətlər") nəzəri-təcrübi fikirlərini traktat səpkisində yazıb. Müəyyən vərəqləri itmiş həmin dəftərçə Azərbaycan Dövlət Teatr Muzeyində saxlanılır.
1906-cı ildə Bakıda yaradılan Müsəlman Dram Artistləri Cəmiyyətinə rəhbərlik etmişdir.
Maddi imkanı geniş olan Cahangir Zeynalov aktyorlara həmişə əl tutur, onlara pul yardımı edirdi. O, indiki Hüsü Hacıyev və Dilarə Əliyeva küçələrinin kəsişməsində yerləşən Şahmat klubunun yerindəki evinin böyük bir zalını məşq üçün ayırmışdı. Otağın baş hissəsində xərc çəkib səhnə də düzəltdirmişdi. Hacıağa Abbasov, Mirzağa Əliyev, Məhəmməd bəy Əlvəndi, Hüseyn Ərəblinski, Mirmahmud Kazımovski kimi aktyorlar, Sultanməcid Qənizadə, Həbib bəy Mahmudbəyov, Bədəl bəy Bədəlbəyli kimi müəllim və səhnə fədailəri dəfələrlə həmin zalda məşq etmiş, tamaşalar hazırlamışlar. Məşqdən sonra iştirakçıların hamısına süfrə açılardı və xərci Kərbəlayı özü ödəyərdi.
Yaradıcılığı
Cahangir Zeynalov səhnədə əvvəllər Həbib bəy Mahmudbəyovla Sultanməcid Qənizadənin hazırladıqları tamaşalarda oynayıb.
XIX əsrin sonlarında isə sənət dostu Nəcəfqulu Vəliyevlə birgə əsərlər tamaşaya qoyublar. 1900-cü illərdə Müsəlman dram artistləri şirkətinin ("Şirkət" də deyilib) təşkilində Zeynalovun müstəsna rolu olub. "Nicat" (1906) və "Səfa" (1912), "Nəşri-maarif" mədəni-maarif cəmiyyətləri nəzdindəki teatr truppalarında Kərbəlayı Cahangir əsasən aktyorluq edər və həm də tamaşalara quruluşlar verərdi. "Səfa"nın teatr truppası 1912-ci ildən fəaliyyətdə idi, ancaq cəmiyyətin özü 1910-cu ildə yaranmışdı. "Səfa"nın kitabxanasının təşkilində böyük işlər görən Cahangir Zeynalov onun fonduna çoxlu nüsxədə kitab bağışlamışdı. Bakıda qabaqcıl elm ocaqlarından sayılan "Səfa" məktəbində Səməd Mənsur, Abbasmirzə Şərifzadə, Cəfər Bünyadzadə ilə yanaşı, Cahangir Zeynalov da dərs deyirdi. O, dəfələrlə, "Səfa" teatr bölməsi idarə heyətinin rəhbərləri sırasma seçilmişdi. Hətta 1914-cü ildə sədr vəzifəsini Cahangir Zeynalov, müavinliyi isə Mehdi bəy Hacınski tutmuşlar.
Cahangir Zeynalov ilk Azərbaycan aktyorudur ki, teatr ictimaiyyəti ona təntənəli yubiley ("Yomi ali") keçirib. Səhnə fəaliyyətinin 25 illiyi münasibətilə "Nicat" cəmiyyətinin Qurban bayramı günündə (30 noyabr 1910) Tağryev teatrında keçirdiyi yubiley təntənəsində rəsmi hissə olmuş, fasilələrdə xanəndə və sazəndələr çalıb-çağırmış, Mirzə Fətəli Axundzadənin "Lənkəran xanının vəziri" komediyası oynanılmış, Mirzə Həbib rolunu Cahangir Zeynalov ifa etmişdi. Yubiley münasibətilə "Günəş", "Kaspi", "Nicat", "Səda", "Bakı", "Bürhani-Tərəqqi", "Qafqazskaya kopeyna" qəzetləri məqalələr və Nəriman Nərimanovun, Mehdi bəy Hacınskinin, Boyarski truppası aktyorlarının, redaksiya heyətlərinin təbriklərini çap etmişdi. Yubiley gecəsi "Nicat" tərəfindən Səməd bəy Acalov, Gürcü nəşri-maarif cəmiyyətindən Nasidze, bütün müsəlman dram dəstəsi adından Qulamrza Şərifzadə, "Maloross", "Kulturnıy soyuz", "Prosvita", "Nəşri-maarif", "İttihad", "Yəhudilər" cəmiyyətləri, "Yeni Fyüzat", "Molla Nəsrəddin" məcmuələri, "Səda", "Tərcüman" qəzetləri aktyoru təbrik etmiş, ona qiymətli hədiyyələr bağışlamışdılar.
Mirzağa Əliyev, Hacıağa Abbasov, Məmmədəli Vəlixanlı kimi möhtərəm aktyorların səhnəyə gəlişində Kərbəlayı Cahangirin böyük xidmətləri olub. O, "Nicat", "Səfa", "Müsəlman artistləri ittifaqı"nın, Hacıbəyov qardaşlarının "Opera və dram truppası"nın aralarındakı xoşagəlməz ləcliyi, çəkişmələri aradan qaldırmış, onları ümumi mədəniyyətin tərəqqisi naminə birləşməyə çağırmışdır.
1918-ci ilin 17 martında erməni daşnakiarı Bakıda vəhşiliklə yanğınlar və qırğınlar törədəndə Cahangir Zeynalov həyat yoldaşı Hüsniyyə xanımla, körpə qızı Nəsibə ilə İranın Ənzəli şəhərinə, müvəqqəti orada yaşayan qayınatası Məşədi Əbdüldayan Hüseynovun yanına gediblər. Oktyabrın əvvəllərində ara sakitləşəndə o, ailəsi ilə birgə "Ardahan" gəmisinə minib Bakıya qayıdarkən dənizdə fırtına qopub. Səkkiz gün dənizdə qalan gəmidə natəmizlikdən yatalaq (tif) xəstəliyi yaranıb və Kərbəlayı Cahangir də həmin azara tutulub. Bakıya çatandan sonra yaxın dostlarından, qohumlarından xəbərsiz dünyasını dəyişib.
Aktyor son dəfə səhnəyə "İsmailiyyə" zalında oynanan "Hacı Qara" tamaşasında baş rolda çıxıb.
Rolları
Cahangir Zeynalovun milli dramaturgiyamızda oynadığı rolların tam olmayan siyahısı belədir: Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hacı Qara"sında Hacı Qara, "Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah"da Şahbaz bəy və Məstəli şah, "Molla İbrahimxəlil kimyagər"də Molla İbrahimxəlil, "Xırs quldurbasan"da Tarverdi, "Lənkəran xanının vəziri"ndə Mirzə Həbib, Nəcəf bəy Vəzirovun "Hacı Qəmbər"ində Hacı Qəmbər, "Ağa Kərim xan Ərdəbili"də Ağa Kərim xan, "Müsibəti-Fəxrəddin"də Vəli, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Ağa Məhəmməd şah Qacar" faciəsində Tavad Maqobeli, Rzaqulu Mirzə, Mirzə Cəfər xan, "Bəxtsiz cavan" ("Tamah"), "Kimdir müqəssir?", "Millət dostları" dramlarında Kişi, Hacı Səməd ağa, Mahmud, "Xəyalət"də Dərviş. Nəriman Nərimanovun "Dilin bəlası"nda Şamdan bəy və Hacı İbrahim, "Nadir şah" faciəsində Ədhəm və Cavad, İsmayıl Rüstəmbəyovun "Dövləti-bisəmər", Mehdi bəy Hacınskinin "Sultar Əbdüləzizin xəli" pyeslərində Hacı Fərəc, Həsən Xeyrulla Əfəndi, Süleyman Sani Axundovun "Tamahkar"ında Hacı Murad rolları. O, Sultanməcid Qənizadənin "Axşam səbri xeyir olar " (Məşədi Şaban), "Xor-xor" (Seyfulla), "Dursunəli və ballıbadı" (Dursunəli), Məhəmmədhəsən Həsənovun "Pinəçi Seyfulla" (Seyfulla), Vasaq Mədətovun "Qırt-qırt" (Ağa Murad), İsgəndər Məlikovun "Yaxşılığa yamanlıq", "Molla Nəsrəddin" (Molla Nəsrəddin) vodevillərində əsas obrazları oynayıb.
Tərcümə əsərlərindən Lev Tolstoyun "Əvvəlinci şərabçı" (Potap), Fridrix Şillerin "Qaçaqlar" (Qoca Moor), Jan Batis Molyerin "Zorən təbib" (Eyvaz), Şəmsəddin Saminin "Dəmirçi Gavə" (Qubad və Fərhad), "Əhdə vəfa" (Zübeyr), Hüseyn Bədrəddin və Məhəmməd Rüfətin "Əmir Əbül Üla" (Rəbi), S. Lanskoyun "Qəzavat" (Qoca səraərdə), Vano Mçedaşvilinin "Qaçaq Kərəm" (Çinovnik və Xanın katibi), Namiq Kamalın "Vətən" ("Vətən, yaxud Osmanlı müharibəsi" — Şeyxülislam) tamaşalarında oynayıb.
Yuxarıda sadalanan rolların əksəriyyətini dəfələrlə müxtəlif quruluşlarda ifa etmiş Cahangir Zeynalov bəstəkar Üzeyir bəy Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" operettasında Rza bəy və Rüstəm bəy obrazlarını yüksək məharətlə yaradıb.
Rejissor kimi də səmərəli fəaliyyət göstərən Cahangir Zeynalov 1913-cü ildə "Səfa"da dramaturqlardan Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hacı Qara", Nəcəf bəy Vəzirovun "Hacı Qəmbər", Namiq Kamalın "Vətən", Zülfüqar bəy Hacıbəyovun "Evliykən subay", 1914-cü ildə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Millət dostları", Molyerin "Zorən təbib", 1915-ci ildə Namiq Kamalın "Əhdə vəfa", digər illərdə müxtəlif truppalarda Cəlal Yusifzadənin "Fərhad və Şirin" (opera), Şəmsəddin Saminin "Dəmirçi Gavə", Nəriman Nərimanovun "Nadir şah" əsərlərinə quruluşlar verib. Cahangir Zeynalov xalq folklorunun mayasından şirələnən yumordan yaradıcılıqla bəhrələnirdi.
Cahangir Zeynalov o dövrdə dəbdə olan süni pafosla danışmaqdan, ritorikadan, boğazdan yuxarı dekiomasiyaçılıqdan, saxta hərəkətlərdən cəsarətlə imtina edib. Cahangir Zeynalov teatrda estetik savadsızlığın əleyhinə çıxaraq real oyun ifa üslubunun sistemlər toplusunu yaradıb.
Cahangir Zeynalov oynadığı rolda doğruçuluğa, həyatiliyə, inandırıcılığa nail olmaq üçün obrazın daxili inkişaf məntiqinə əsaslanıb, müxtəlif üslubları sintez edə bilib. Cahangir Zeynalovun aktyor məktəbi köklü və davamlı prinsiplər əsasında qurulmaqla öz poetikasının müəyyən vacib göstərici-prinsiplərini formalaşdırıb.
Cahangir Zeynalov rolunu nə qədər coşğun ehtirasla, çılğın temperamentlə oynasa da, heç vaxt personajın daxili sürət-ritminin inkişaf ahəngindən çıxmır, həmin rolla təqdim etmək istədiyi estetik flkrin mahiyyətindən uzaqlaşmır, həqiqət hissinə daim sadiq qalırdı. Cahangir Zeynalov obrazın (məsələn Hacı Qara, Vəzir) ictimai-sosial mənşəyindən çıxış edərək onun cəmiyyətdə tutduğu mövqeyini özü üçün aydınlaşdırır və buna uyğun məntiqlə rolun davranışını, geyimini, danışığını müəyyənləşdirirdi.
Cahangir Zeynalov dramatik rollar (Hacı Səməd, Qoca Moor) oynasa da, təbiətən komik idi. Sənətdə hər cür zahiri əyləndiriciliyin, yüngül oyunbazlığın, şitliyin əleyhinə çıxır, teatrı yüksək hisslərə çıraq tutan məbəd kimi qiymətləndirirdi.
Cahangir Zeynalov el arasında həmişə özünü yüksək ləyaqətlə, ağır ağayanalıqla aparır, hər yerdə hörmət-izzəti uca tutulurdu, onu müdrik ağsaqqal, xeyirxah ziyalı kimi qəbul edərdilər. Cahangir Zeynalov aktyorluq peşəsini müqəddəs tutar, sənətinə ciddi yanaşmayanları tənbeh edir, bütövlükdə teatra əvəzsiz tərbiyə ocağı kimi baxırdı.
Böyük Getsbi
Böyük Getsbi və ya Möhtəşəm Getsbi — amerikalı yazıçı Frensis Skott Fitsceraldın romanı. Amerika ədəbiyyatında "Caz dövrünü" tipik əks etdirən bu roman 10 aprel 1925-ci ildə işıq üzü görmüşdür. Roman amerika modernizminin əhəmiyyət kəsb edən əsərlərindən sayılır. Fitscerald romanı Avropaya səfər zamanı Parisdə bitirərək dərc etdirmişdir.
Romanda hadisələr 1920-ci ilin Nyu-Yorkunda, Lonq Aylend adasında cərəyan edir. Birinci dünya müharibəsi hərc-mərcliyindən sonra amerika cəmiyyəti inamlı çiçəklənmə dövrünə qədəm qoyur, ABŞ iqtisadiyyatı sürətlə inkişaf etməyə başlamış olur. Bu dövrdə ABŞ-də tətbiq olunan"Quru qanun" bir çox spirtli içki qaçaqmalçılarını və bununla məşğul olan alverçiləri milyonçi etmiş və mütəşəkkil cinayətkarlığın inkişafına təkan vermişdir. Zənginlərin füsünkarlığına heyran olan müəllif, əsərdə həmin dövrdə cəmiyyətdəki əxlaqsızlığı çılpaqlığı ilə göstərməyə çalışmışdır.
Roman 24 000 tirajla nəşr edildikdən sonra Brodveydə və Hollivudda səhnələşirilsə də müəllifin sağlığında şöhrət qazana bilməmiş, unudulmuşdur. Roman ötən əsrin 50-ci illərində, müəllifin ölümündən sonra gündəmə gələrək populyarlaşmışdır.
Sonrakı illərdə roman bir çox ingilis dilli orta və ali məktəblərdə ədəbiyyat dərsliyinə salınaraq məcburi bədii qirayət materialına çevrilmişdir.
1998-ci ildə roman XX əsrin 100 ən yaxşı ingilis dilli romanları arasında ikinci sırada yer almış olur.
Müəllif əvvəlki iş və gücünü ataraq 1922-ci ildə "Tərəvəz" pyesini bitirdikdən sonra 1923-cü ildə "Böyük Getsbi" romanını yazmağı planlaşdırır. Bu romanı dönə-dönə redaktə edən müəllif əsərin ona şöhrət gətirəcəyinə əmin idi. Sonralar o yazırdı: "Mən özümdə məndə heç vaxt olmayan böyük bir qüvvə hiss edirdim". "Böyük Getsbi" müəllifin sayca üçüncü, həcmcə ən qısa və ən "Böyük" romanıdır. Bu romanın sehri, onun hər il Amerikada yüzminlərlə yeni-yeni oxucu tapmasındadır.
Kitabın üz qabığı
Kitabın üz qabığındakı şəklin qəribə tarixçəsi vardır. Roman hələ bitməmiş müəllif kitabın üz qabığına illüstrasiyanı heç də tanınmamış rəssama — Frensis Kuqata tapşırır. İllüstrasiya bitdikdən sonra əsər hələ hazır olmamış müəllif onu çox bəyənərək, dərhal redaksiyaya sözü gedən kitabın üz qabığı üçün göndərir. Ar-deko stilində olan şəkildə alovlu attraksionlu bir parkın üzərində bir cüt qadın gözü təsvir olunmuşdur. Tabloda gözlərin məxsus olduğu qadın burunsuz, amma hissiyyatlı dodaqları və sol gözündən axan göz yaşı ilə təsvir edilmişdir.
Adlandırılması
Əsərin özü kimi adlandırılması da mücərrəd olmuşdur. Müəllifin tərəddüdü "Zibillər və milyonçular əhatəsində", "Getsbi — Qızıl şlyapa", "Sərsəm sevgili", "Vest Eqq yolunda", "Qərbi Eqqdə Trimalxio" kimi adlardan imtina etməyə vadar edir. Nəşrə bir həftə qamış əsəri "Böyük Getsbi" son anda amerika xəyalını simvolizə edən "Qırmızı, göy və ağ altında" adlandırmağa qərar verir, lakin artıq gec olduğundan, kitab "Böyük Getsbi" kimi işıq üzü görmüş olur.
Romanı "Böyük Getsbi" adlandırmaqda müəllifin məqsədi diqqəti məhəbbətdən kor olmuş qəhrəmanının nə qədər zəngin, görkəmli, yaraşıqlı, bacarıqlı, böyük həyat enerjisinə malik olmasına baxmayaraq aciz, məhrum və korlanmış, ona layiq belə olmayan bir qadın uğrunda mənasız və puç mübarizəsinə cəlb etmək olmuşdur.
Süjeti
Roman Nik Karraueyin dilindən söylənilir. Roman Nik Karraueyin atasının ona vermiş olduğu nəsiyyəti: onun malik olduğu üstünlüyə malik olmayan insanları mühakimə etməməyəyi xatırlaması və buna Getsbi hadisəsindən başqa bütün hallarda əməl etdiyini söyləməsi ilə başlanır. Nik doğma Orta Qərbə dönmək üçün Nyu-Yorku tərk edir. Beləliklə sonrakı hekayə retrospektiv olaraq əsərdə ərz olunur.
Əsərdə Nik İst Eqqdən fərqli olaraq bir o qədər də tanınmamış və varlı olmayan insanların yaşadığı Vest Eqqdə bir evi kirayə götürməsindən söhbət açır. Nik Tom və Dezinin malik olduğu dəbdəbəli malikanəyə baş çəkir. Dezi Nikin əmisi qızıdır. Onun əri Tom bir vaxtlar Yeldə futbolçu olmuş, sonralar indiki var dövlətinin kefini çıxaran bir şəxsdir. Nik tərəfindən Tom irqçi baxışlı, dikbaş, özündən razı həm də möhkəm bədən quruluşlu bir şəxs, Dezi isə həlim, yaraşıqlı, bir üç yaşlı qız anası olan zəkalı evdar qadın kimi təsvir edilir. Məhz bu iqamətgahda Nik Dezinin rəfiqəsi, mükəmməl qolf oyunçusu Cordan Beyker ilə tanış olur. Cordan Nikə Tomun Nyu-Yorkda məşuqəsi olduğunu xəbər verir. Heç nədən xəbərsiz olan avtomobil çilingəri Corcun arvadı Mirtl Vilson ilə xəlbət görüşlər üçün Tom Nyu-Yorkda yaraşıqlı bir ev kirayə edir, və bir gün ora Niki, Mirtlin bacısı Ketrini və dostları Çestr və Lüsil Mak-Kini dəvət edir. Gecə sərxoş və əyyaşlıqla bitir. Bu zaman Tom Dezinin adını çəkdiyinə görə Mirtlin vuraraq burnunu əzir. Bunu görən Nik dərhal oranı Mak-Ki ilə birlikdə tərk edir.
Getsbi sirli bir insandır. Onun hədsiz var dövləti haqqında çoxlu şayiələr dolaşmaqdadır. Heç kimin onun keçmişindən xəbəri yoxdur. Gecədə təsadüfən bir nəfər Niki tanıyaraq onunla Birinci dünya müharibəsində ABŞ ordusunun üçüncü diviziyasında birgə xidmət etdiklərini söyləyir. Nik orduda olduğunu təsdiqləyərək ondan Getsbini haradan tapa biləcəyini soruşur. Məlum olur ki, Nikin həmsöhbəti Getsbinin özüdür. Beləliklə, onlar arasında dostluq münasibətləri yaranmış olur. thumb|200px|right|Nyu-Yorkun "Plaza" mehmanxanası, 1920-ci il thumb|right|200px|Getsbinin iqamətgahını müəllif məhz Lonq-Aylenddəkı Oheka qəsri əsasında təsvir etmişdir. 200px|thumb|Lonq-Aylenddəkı Oheka qəsri Bir gün Cey Nikə səbəbini söyləmədən öz keçmişi və sosial mənsubiyyəti haqqında tarixçəni ona söyləyir. Məlum olur ki, Cey Getsbinin əsl adı Ceyms Getsdir. O, adi bir fermer ailəsində dünyaya gəlmiş, on yeddi yaşında ata evini tərk edərək təsadüfən varl neft maqnatı Den Kodi ilə qasırğa zamanı açıq dənizdə tanış olur. Den Kodi onu yaxtasına stüard götürür. Ceyms onu və yaxtasını qasırğanın caynağından qurtara bilir. 5 il müddətində onlar bütün qitələri səyahət edirlər. Sonra Den vəfat edir və ona qoymuş olduğu 25 min dollarlıq vərəsədən məhkəmənin fırıldaqçılığı ucbatından Ceyə heçnə çatmır, lakin 5 il ərzində topladığı həyat təcrübəsi onun sonrakı uğurlarının açarı olur. Hərbi karyerası çox uğurlu olan Ceyms mayor rütbəsi ilə Birinci dünya müharibəsini keçərək geriyə dönür. Qalib ölkə hərbçisi kimi malik olduğu imtiyazdan istifadə edərək Oksfordda pulsuz təhsil alır. Amerikaya döndükdə Meyer Vulfşeyn ilə tanış olur. Onun bacarıqlı olması Vulfşeynin diqqətini çəkir və özünə şərik edir.
Nikin tanışı Cordan Beyker ona anladır ki, Dezi Ceyin keçmiş sevgilisi olmuş, bütün bu təmtəraqlı şənbə gecələrinın səbəbi Dezini nə vaxtsa təkrar görmək məqsədi güdür. Cordan vasitəsilə Getsbi Nikdən Dezi ilə görüş təşkil etməyi rica edir. Nik görüşü təşkil edir. Cey keçmiş eşq ilə dolu o günləri təkrar yaşamaq əzmindədir. Bütün işlər plan üzrə gedir. Eyni zamanda Nik ilə Cordan arasında sevgi romanı başlanmış olur,
lakin çox sürmür ki, gərgin səhnələr yaşanılır. Nyu-Yorkun "Plaza" mehmanxanasında Tom Cey və Dezi arasındakı münasibətdən xəbər tutur. Tom Ceyi spirtli içkilər qaçaqmalçılığında ittiham edərək ona qarşı nifrətini bildirir, onu hədələyir. Bunun müqabilində Cey Dezidən Tomu heç vaxt sevmədiyini, və 5 il əvvəl yarımçıq qalmış Cey ilə münasibətlərini bərpa etmək istədyini söyləməsini təkid edir. Dezi aciz olduğu üçün bunu deməkdən çəkinir. Tom bunu onun qələbəsi kimi anlayır və o, təkid edir ki, gəldikləri kimi Dezi Cey ilə, o isə Nik və Cordan ilə birlikdə maşınla geri qayıtsınlar.
Elə bu vaxt avtomobil çilingəri Corc Vilson arvadını sədaqətsizlikdə günahlandıraraq onu vurur. Qorxu içərisində canını qurtarıb küçəyə qaçan Mirtl Dezinin idarə etdiyi maşının altına düşüb dərhal keçinir. Dezi və Ceyn maşını saxlamadan hadisə yerindən dərhal yox olurlar. Arxadan gələn Cordan, Nik və Tom baş vermiş hadisəni görürlər. Corc Vilson dəlicəsinə küçəyə qaçaraq hadisə törədən maşının sarı rəngdə olduğunu deyir.
Tom Vilson Ceynə bildirir ki, Nyu-York yolundan keçən sarı rəngli maşının sahibi Cey Qetsbidir. Vilson ona fikir verməyib, hesab edir ki, Mirtli vuran məhz onun xəlvəti görüşdüyü adamdır.
Nik Getsbiyə bir müddət çıxıb getməyi məsləhət görür. Onun Getsbiyə dediyi son söz belə olur: "Yaramaz yaramaz içində, budur onlar. Siz tək onların hamısına dəyərsiniz".
Vilson Getsbinin iqamətgahına gələrək əlindəki silahla hovuzun içində əvvəl onu, sonra da özünü atəş açaraq öldürür. Nik Getsbinin tanışlarını onun dəfninə çağırsa da, gələn olmur. Nik Getsbinin atasını taparaq, onun daha bir qulluqçusu ilə mərhumu dəfn edir. Cordan Beyker ilə münasibətlərini pozaraq, Tomla kiçik bir iğtişaşdan sonra Nyu-Yorku tərk edərək keçmişi qaytarmaq ümidi ilə Orta Qərbə gedir.
Mixail Xodorkovski
Həyatı
1997—2004-cü illərdə "YUKOS" neft şirkətinin əsas sahibi və rəhbəri olmuşdur. 2003-cü ildə həbs olunub. Həbs olunduğu zaman dünyanın ən zəngin insanlarından biri olmuşdur. 2005-ci ildə məhkəmə barəsində hökm çıxararaq dələduzluq və başqa cinayətlərin törədilməsində təqdirli bilmişdir. "YUKOS" şirkəti müflis elan edilmişdir. 2010-2011-ci illərdə Xodorkovski barəsində yeni hallara görə yeni hökm verilmişdir.
Xodorkovskinin cinayət təqibi Rusiya və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən ziddiyyətli qiymət aldı: bəziləri Xodorkovskinin ədalətli şəkildə məhkum olunduğunu, digəriləri siyasi motivlərlə təqib olunan vicdan məhbusu hesab edirlər.
"Beynəlxalq amnistiya" Xodorkovski və onun həmkarı Platon Lebedevə "Vicdan məhbusu" statusu vermişdir. . Avropa insan haqları məhkəməsi 2011-ci ilin mayında çıxardığı qərarında həbs zamanı prosedur pozuntularının olduğunu, ibtidai istintaq və məhkəmə baxışı, həbsdə saxlanılmaya dair şikayətlərə baxılma zamanı insan ləyaqətini alçaldan faktların mövcudluğunu müəyyən etmiş. . Eyni zamanda AİHM hesab etmişdir ki, Xodorkovskinin cinayət təqibinin siyasi motivlərinin təkzibedilməz sübutları təqdim olunmamışdılar. .
24 iyul 2012-ci ildə Xodorkovskinin şikayəti əsasında Rusiya Federasiyası Ali Məhkəməsinin hakimi V.M. Lebedev tərəfindən nəzarəti icraatı başlandığı məlum oldu. 20 dekabr 2012-ci ildə Moskva şəhər məhkəməsinin rəyasət heyəti qanunvericiliyin liberallaşması ilə əlaəqdar həbs müddətini 13 ildən 11 ilədək azaltmışdır. 29 may 2013-cü ildə usiya Federasiyası Ali Məhkəməsi Xodorkovski və Lebedevə daha yüngül cəzanın təyin olunmasının mümkünlüyü ilə əlaqədar yenidən nəzarət icraatına başladı.
Qüvvədə olan hökmlərə əsasən Xodorkovski azadlığa 25 oktyabr 2014-cü ildə çıxmalı idi. . Ancaq Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinin 20 dekabr 2013-cü il tarixli sərəncamı ilə o əfv olunaraq azadlığa çıxdı.
Oğlan evi: Azərbaycansayağı qarət (film, 2015)
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: İlham Qasımov Ssenari müəllifləri: İlham Qasımov, DJ Fateh Operator: Mixail Xarçenko Rəssam: Aleksey Veliçko
Nena (qitə)
Nena - Arktika, Şərqi Antarktika və Baltika (Afro-Avrasiya) kratonlarından yaranan superqitə. Bu qitənin təxminən 1750 və ya 1265 milyon il bundan əvvəl mövcud olduğu ehtimal edilir. Nena superqitəsi parçalandıqdan sonra Kolumbiya qitəsi yaranmışdır. "Nena" termini "Northern Europe" və "Northern America"  ifadələrinin baş hərflərindən götürülmüşdü.
İskəndər (roman)
İskəndər — türk yazıçısı Elif Şafakın romanıdır. 2011-ci ilin iyul ayında "Doğan kitap" nəşriyyatında işıq üzü görüb. Orijinal versiyası ingiliscə olan romanı türk dilinə Omca Korugan tərcümə edib. Elif yaradıcılığına xas olan sufilik əlamətləri bu romanda da özünü göstərir.
Romanda hadisələr əsərin adını aldığı anti-qəhrəman İskəndər ətrafında cərəyan edir. Süjet olaraq əsər Londona köçmüş türk-kürd əsilli bir ailənin timsalında köçkün həyatı yaşayan insanların hekayəsindən bəhs edir. Kitab bazarına çıxdığı vaxtdan üz qabığı ilə bağlı müxtəlif rəylər söylənilən romanın hətta plagiat olması da iddia edilir.
Romanın yazılması və nəşri
Yazıçı romanı yazmağa İstanbulda olarkən başlamış və Londonda davam etmişdi. Əsər bir il yarıma ərsəyə gəlib. İngiliscə yazılan "İskəndər" Omca Korugan tərəfindən türk dilinə çevrilsə də, Şafak türkcə tərcüməni alıb yenidən yazdı. Kitabın üz qabığında Şafakın özü İskəndər obrazı olaraq yer almışdır. Kitab Uğurcan Ataoğlu tərəfindən dizayn edilib.
Romanın 2011-ci il 1 avqust tarixində satışa çıxacağı gözlənilirdi. Lakin ilk olaraq 200 min tirajla çıxarılan kitab hələ mətbəədə ikən kitab dükanlarından 165 min sifariş aldı. Bu səbəbdən nəşriyyat kitabı planlaşdırılan tarixdən əvvəl satışa çıxardı.
Romanın mövzusu
Elif Şafakın "İskəndər" romanı Fərat çayı sahillərindəki bir kürd kəndində yaşayan, sonra isə Londona qədər gedib çıxan kürd-türk əsilli bir ailənin faciəsini təsvir edir. Roman İskəndərin bacısı Əsmanın dilindən söylənən bir hekayə olaraq yazılıb. Əsərdə 11 əsas obrazın iştirakı ilə baş verən faciə — İskəndərin öz anasını qətlə yetirməsi başgicəlləndirici bir şəkildə təsvir edilmişdir. Romanın bölmələri ayrı-ayrı qəhrəmanların adları ilə adlandırılmaqla hadisələrin inkişafı addım-addım onların dilindən söylənir və bu üslub həmin qəhrəmanların xarakterlərinin açılmasına yardım etmiş olur.
Roman sirlərlə doludur. Və romanın hər bölməsində bir sirrin açılması ilə yeni sirlərin ortaya çıxması oxucunu daima gərgin maraq içərisində saxlayır. Əsər dünya, həyat, cəmiyyət, eşq, ailə, mənəvi dəyərlər haqqında fəlsəfi deyimlərlə, aforizm səviyyəsində söylənilmiş fikirlərlə zəngindir.
Şafakın romanda nəzərə çatdırdığı mövzulardan biri qadına qarşı şiddətdir.
Romanı azərbaycan dilinə tərcümə edən Hunay Sadaydır.
Altıncı Kuril boğazı
Altıncı Kuril boğazı — Sakit okeanda yerləşən boğaz Onekotan və Harimkotan adalarını ayırır. Boğazın eni 15 km-dir. Kuril adalarının Böyük Kuril sıralaması arasında qərarlaşır.
Boğaz rus dənizçisi Pyotr Kuzmiç Krenisın şərəfinə adlandırılmışdır.
Qəribli (Tovuz)
Qəribli — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Yerli məlumata görə, kəndi vaxtilə Qərib adlı şəxs saldığına görə belə adlanmışdır. Əslində, bu tipli oykonimlər başqa yerdən gəlmiş, köç­müş ailələrin məskunlaşması ilə bağlıdır.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahi­lində, Haçaqaya dağının ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə Qəribli kənd kitabxana filialı, Qəribli kənd klubu fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Qəribli kənd həkim məntəqəsi yerləşir.
Tekiskiak
Tekiskiak — Meksikanın Meksika əyalətində olan Tekiskiak bələdiyyəsinin mərkəzidir.Bu şəhərin adı Nahuatldan gəlir və "natrium bikarbonat suların yeri" deməkdir.
Karlos Ezquerra
Carlos Sanchez Ezquerra (d. 12 noyabr 1947 – ö. 1 oktyabr 2018, İspan cizgi roman sənətçisidir. İngiltərədə çıxan cizgi roman layihələri üçün çalışmış və həyatını Andorra şəhərində davam etmişdir.Onun ən məşhur əsəri Judge Dredd-dir.
İspan cizgi roman sənətçisi Karlos Ezquerra 2018-ci il oktyabrın 1-də ağ ciyər xərçəngindən 70 yaşında ölmüşdür.
Homalium rubiginosum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cəzirə BK
Cəzirə - Qahirə şəhərini təmsil edən Misir basketbol klubu, Misir çempionatında çıxış edir. == Nailiyyətləri ==
İstək
İstək — yerinə yetirilməsi(başqası tərəfindən) arzu edilən şey.
Ləcədi xalçaları
Ləcədi xalçaları — Azərbaycanın Quba-Şirvan xalçaçılıq mərkəzinin Quba qrupuna aid olan Ləcədi xalçaları qədim və zəngin tarixə malikdir.
İstehsalı
"Ləcədi" xalçaları Dəvəçi rayon mərkəzindən 10km şimal - qərb istiqamətində yerləşən eyni adlı kəndin şərəfinə adlandırılmışdır. Belə xalçalar həm də Dağıstanın xalçaçılıq məntəqələrində, o cümlədən Dərbəndin, Tabasaranın və Axtının xalçaçılıq məntəqələrində toxunduğuna görə bəzən onlara "Dağıstan" da deyirlər. Xalça ustaları arasında isə bu xalçalar "Samovar çeşni" kimi məşhurdur.
Bədii xüsusiyyətləri
"Ləcədi" xalçasının ara sahəsinin mürəkkəb kompozisiyası ardıcıl şəkildə təkrarlanan düzbucaqlı formada orta ölçülü rapportlardan ibarətdir. Kompozisiya aydın şəkildə ifadə olunmuş şaquli oxa malikdir. Bu ox özünün mövcud eni ilə mərkəzi sahənin bütün quruluşunu formalaşdırır. Qalmış sahə də şaquli istiqamətdə təşkil olunaraq mərkəzi ox elementlərinin replikasına çevrilir. "Ləcədi" xalçasının ona xas olan müstəqil köbəsi yoxdur. Orta haşiyə rolunda çox vaxt Bakının nəbati naxışlı "Xilə Əfşan" xalçasının orta haşiyəsi çıxış edir. Bəzən orta haşiyəsi "gətəbə" formasında olan "Ləcədi" xalçalarına da rast gəlmək olur. "Ləcədi" xalçasının rəng xüsusiyyətləri Dəvəçi alt qrupundan olan xalçalarda olduğu kimidir, lakin "Ləcədi" xalçaları üçün ağ fonlu köbə zolağı daha xarakterikdir.
Texniki xüsusiyyətləri
"Ləcədi" xalçaları əksər hallarda uzunsov olur. Son illər kvadrat formalı xalçalar da istehsal olunur. İlmələrin sıxlığı 40x40 ilmədən 50x50 ilməyə qədərdir (bir kvadrat metrdə 160000 ilmədən 250000 ilməyə qədər). Xovun hündürlüyü 4-5mm-dir.
Andrea Blas
Andrea Blas (d. 14 fevral 1992) — İspaniyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Andrea Blas, İspaniya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə ABŞ yığmasına 5:8 hesabı ilə məğlub olan İspaniya yığması, London Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.
Sumqayıt gənclik şəhəridir (film, 1964)
Məzmun
Kinooçerk yeni Sumqayıt şəhərinin salınmasının 15-ci ildönümünə həsr olunmuşdur.
Gənclik şəhərinin taleyi ölkəmizin müxtəlif yerlərindən buraya gəlmiş adamların taleyi ilə sıx bağlıdır. Filmdə belə adamlardan bir neçəsi barədə söhbət açılır. Bu adamlar kimlərdir? Aslan Osmanov, Mixail Kabakov, Zəminə Həsənova və başqaları.
Oçerkin ikinci hissəsi bütünlüklə şəhərin yubileyinə həsr olunmuşdur. Şəhər doğum evində daha bir sumqayıtlı anadan olmuşdur. "Rossiya" kinoteatrında və "Roza" kafesində bayram təntənələri, bu əlamətdar hadisəyə həsr olunmuş təntənəli gecə, ümumxalq gəzintisi, atəşfəşanlıq və s. filmdə öz əksini tapmışdır.
Tibbi etika
Tibbi etika — tibb işçilərinin öz peşə vəzifələrini yerinə yetirən zaman riayət etməli olduqları mənəvi‐etik normalar toplusudur.
Yaşar Əliyev (hərbçi)
Yaşar Ədilxan oğlu Əliyev — general-leytenant.
Həyatı
Yaşar Ədilxan oğlu Əliyev 8 sentyabr 1960-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Daxili İşlər Nazirliyinin Ali Siyasi Məktəbini bitirmişdir.
1981-ci ildə SSR daxili qoşun hissələrində, Tbilisi şəhərində yerləşən 69-cu diviziyada, daha sonra Bakı şəhərin DİO-da müxtəlif məsul vəzifələrdə işləmişdir.
2011-ci ilin may ayınadək Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsi rəisinin müavini vəzifəsində çalışmışdır.
2011-ci ildən 2020-ci ilə kimi Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş Mühafizə İdarəsinin rəisi işləyib.