cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vilyam Vel
Tərcümeyi-halı
Vilyam Vel Lankaşir şəhərində, dülgər ailəsində anadan olub. O oxuduğu gimnaziyada riyaziyyatdan yüksək göstəricilər göstərib və xüsusi 1812-ci ildə təqaüdə layiq görülüb.1814-cü ildə isə poeziyaya görə ona  Qızıl kansler medalı  verilib. O 1817-ci ildə  Kembric ittifaqının prezidenti, 1841-ci ildə kollecin sahibi olur. O 1828-ci ildən 1832-ci ilədək minerologiya, 1838-ci ildə 1855-ci ilədək fəlsəfə professoru olub. Vel 1866-cı ildə Kembricdə atdan yıxılaraq dünyasını dəyişib.
Fəaliyyəti
Vilyam Vel elmin müxtəlif sahələri ilə məşgul olaraq uğur qazanan insan olub. O dünya Okeanındakı qabarıb-çəkilmə üzrə tədqiqat aparıb və buna görə Kral medalı alıb. onun mexanika, fizika, geologiya, astronomiya və iqtisadiyyat üzrə məqalələri çap edilib. Bundan başqa o şeir yazır, traktat hazırlayır, Heteni tərcümə edir və eyni zamanda moizələr yazır və teologiya üzrə materiallar hazırlayırdı.
Vilyam Vel induksiya barədə
Vilyam Vel induktiv təhlili üç mərhələyə bölürdü : * fundamental ideyaların (məkan, kəmiyyət, və səbəb) * bu ideyaların konsepsiyalarının hazərlanması * həcmin müəyyənləşdirilməsi.
Bundan sonra kəmiyyət induksiyasına tətbiq edilən xüsusi metodların müəyyənləşdirilməsi: əyrilik metodu, kğən kiçik kvadratlar metodu, təbii təsnifat metdları və s. Vel İnduktiv elmlər fəlsəfəsi kitabında elmdə ilk dəfə "uyğunluq" terminini işlədir. Bu terminlə o elmin müxtəlif sahələri arasında oxşarlıq axtarmağa başlayır.
Kitabları
(1833) Astronomy and general physics considered with reference to Natural Theology (Bridgewater Treatise). Cambridge.
(1837) History of the Inductive Sciences, from the Earliest to the Present Times. 3 vols, London. 2nd ed 1847. 3rd ed 1857. 1st German ed 1840-41.
(1840) The Philosophy of the Inductive Sciences, founded upon their history. 2 vols, London. 2nd ed 1847. Volume 1. Volume 2.
(1845) The Elements of Morality, including polity. 2 vols, London. Volume 2.
(1846) Lectures on systematic Morality. London.
(1849) Of Induction, with especial reference to Mr. J. Stuart Mill's System of Logic. London.
(1850) Mathematical exposition of some doctrines of political economy: second memoir. Transactions of the Cambridge Philosophical Society 9:128-49.
(1852) Lectures on the history of Moral Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press.
(1853) Of the Plurality of Worlds. London.
(1857) Spedding's complete edition of the works of Bacon. Edinburgh Review 106:287-322.
(1858b) Novum Organon renovatum, London.
(1860a) On the philosophy of discovery: chapters historical and critical. London.
(1861) Plato's Republic (translation). Cambridge.
(1862) Six Lectures on Political Economy, Cambridge.
(1862) Additional Lectures on the History of Moral Philosophy, Cambridge.
Unalaşka adası
thumb|200px Unalaşka — Tülkü adaları qrupuna daxil olan ada, Aleut adaları arxipelaqının mərkəzində yerləşir. Rusiya-amerikan şirkətinin iri mərkəzlərindən biri olmuşdur. Adanın sahəsi 2721 km² təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi Makuşin vulkanıdır ki, hündürlüyü 2036 metrdir. Unalaşka şəhəri adanın böyük qismini və Amaknak adasının bir hissəsini tutur.
Etimalogiya
«Unalaşka» — Aleut dilində özlərinə verdiyi adla bağlıdır.
Tarixi
1763-ci ildə ada Aleutların Tülkü adalarındakı üsyanının mərkəzi olmuşdur. XIX əsrin əvvəllərində Kapitan buxtasında Unalaşka qəsəbəsi salınır. Burada 12 rəhbər işçi və onların həyat yoldaşı, üstəlik 70 aleut yaşayırdı.
Həmədaniyyə qəzası
Həmədaniyyə qəzası (ərəbcə: قضاء الحمدانية) — İraq Respublikasının Ninəvə mühafazasında inzibati ərazi vahidi. Qəzanın inzibati mərkəzi Qaraquş şəhəridir.
Əhalisi
10 oktyabr-20 dekabr 2009-cu il siyahılarına əsaslanan rəsmi təxminlərə görə Həmədaniyyə qəzasının əhalisi 175.145 nəfər olmuşdur. Eyni təxminlərə görə bütün Nineva mühafazasında 3.106.948 nəfər əhali yaşamışdır. Və bu rəqəmlər nəzərə alındıqda məlum olur ki, Həmədaniyyə qəzasında yaşayan əhali bütün mühafazada yaşayan əhalinin 5.64%-ni təşkil edirdi. Bu qəzada türkdilli bayat, şahbek, sarılı və bacalan tayfaları yaşayırlar.
Fitnəkarlıq
Fitnə
Fitnənin lüğətdə mənası, qarışıqlarının çıxarılması və xalisləşdirilməsi üçün qızılın közərdilməsi deməkdir.
Fitnə sözü bir nəfər və ya bir cəmiyyətdən asayiş və əmin-amanlığın alınması, iki və ya daha çox insanı bir-birinin canına salıb ikitirəlik yaratmaq, həmçinin xalqa əziyyət və işgəncə vermək deməkdir.
Fitnənin növləri
Qurani-Kərimdə müşriklərin törətdiyi fitnənin qətl törətməkdən də ağır günah olduğu qeyd olunur və bu fitnə aradan qalxanacan onlarla vuruşma tövsiyə edilir: "Fitnə (müşriklərin fitnəsi) qətldən daha şiddətlidir. Əgər onlar (vuruşdan və Allaha şərik qoşmaqdan) vaz keçərlərsə, şübhəsiz, Allah bağışlayandır, rəhm edəndir!. Fitnə (müşriklərin fitnəsi) aradan qalxana qədər və din (ibadət) ancaq Allaha məxsus edilənədək onlarla vuruşun; əgər onlar (bu cür hərəkətlərə) son qoyarlarsa (siz də onlarla vuruşmaqdan vaz keçin!), çünki düşmənçilik ancaq zülm edənlərə qarşı olur."
"Bilin ki, mal-dövlətiniz və övladınız sizin üçun ancaq bir imtahandır. Böyük mükafat isə Allah yanındadır."
Peyğəmbəri (s): "Üç şey fitnə törədər: gözəl saç, gözəl surət və gözəl səs."
Əli ibn Əbu Talib: "Fitnə üç şeydədir: qadın düşkünü olmaq – bu şeytanın qılıncıdır, şərab içmək – bu şeytanın tələsidir və dirhəmə, dinara məhəbbət – bu isə şeytanın oxudur. Kim qadın düşkünü olsa, ömrünün faydasını görməz, kim şərab düşkünü olsa, cənnət ona haram olar. Kim dinar və dirhəmə məhəbbət bəsləsə, dünyanın nökəri olar."
Fitnəkarlıq növlərindən biri də zalim hakimlər üçün casusluq etməkdir. Bunun böyük günah sayılıb bir çox ziyan və fəsadlarının adam öldürməkdən böyük olması isə çox aydın bir məsələdir. Çünki bir fitnəkar cəsusun çoxlu qətl və cinayətlərə səbəb olması mümkündür.
Finə-fəsad baş verən zaman necə davranmalı?!
Peyğəmbər (s): "Məndən sonra fitnələr ümmətimi zülmət gecələrtək bürüyəcək. Elə fitnələr ki, onun təsirindən insan gecə mömin olar, gündüz isə kafir, gündüz mömin olar, gecə isə kafir. Camaat öz dinini azacıq dünya malına satar."
İslam peyğəmbəri (s): "Ağıllı insanın xüsusiyyəti budur ki, nadanın ona qarşı cahilyana rəftarına səbir etsin, ona zülm edəni bağışlasın, kasıbların müqabilində təvazökar olsun, özündən yuxarı olanı yaxşılıqda ötüb keçsin, söz demək istədikdə düşünsün, demək istədiyi yaxşı olarsa desin və faydalansın. Əgər pis olsa, sussun və salamat qalsın. Fitnə ilə qarşılaşdıqda Allaha sığınsın və əlini, dilini saxlasın. Fəzilət gördükdə onu qənimət sansın, abır-həya ondan ayrılmasın, tamahkarlıq ona yaxın düşməsin. Bunlar ağıllı insanları tanıtdıran on xüsusiyyətdir."
Qarğalıq (Xaçmaz)
Qarğalıq — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Dmitri Dyujev
Dmitri Dyujev — Rusiyanın tanınmış teatr və kino aktyoru,xalq artisti.
Adana ili
Adana il mərkəzi Mersin, Adana, Osmaniyə, Hatay illərini əhatə edən Çukurova coğrafi bölgəsində yerləşir. Bu bölgə tarixən Luvilərin, Arzavaların, Xetlərin, Assuriyalıların, Farsların, Yunanların, Selevkilərin, Kilikiyalıların, Romalıların, Bizanslıların, Abbasilərin, Səlcuqluların, Məmlüklərin, Ramazanoğullarının və Osmanlıların hakimiyyəti altında olub. 1922-ci il tarixində Fransızların bölgədən çəkilməsi ilə bölgə Türkiyə Cümhuriyyətinin torpaqlarına qatılıb
1986-cı ildə qəbul edilən 3306 saylı qanunla Adana şəhər inzibati ərazi dairəsi (ŞİƏD) statusu verilib. İlk əvvəl Seyhan və Yüreğir ilçələri Adana bələdiyyəsi tabeçiliyinə daxil olub. 2004-cü ildə qəbul edilən 5216 saylı qanuna uyğun olaraq Adana şəhər inzibati ərazi dairəsi sərhədləri genişləndirilib və yeni sərhədlər daxilində qalan 5 ilçə şəhər ilçə bələdiyyələri kimi təsis edilib.
31 dekabr 2022-ci il tarixinə olan rəsmi hesablamalara görə 2.274.106 əhalisi ilə Türkiyənin altıncı ən sıx əyalətidir. Əyalətin inzibati mərkəzi əyalət sakinlərinin 78,25%-nin yaşadığı Adana şəhəridir. O, həmçinin digər Kilikiya əyalətləri olan Mersin, Osmaniye və (şimal) Hatay ilə sıx əlaqələrə malikdir.
Etimologiyası
Bir çox mənbələrə əsasən Adana toponimi e.ə. XVI–XIV əsrlərdə Hett imperatorluğu dövründə Kiçik Asiyada mövcud olmuş Kizzuvata krallığına aid Adanya adlı şəhərin adından yaranıb. Digər mənbələrə əsasən isə Adana ilinin adı bir qədər mifologiyaya dayanır. Belə ki, Bizanslı Etienin qeydlərinə görə, şəhər Göy tanrısı Uranın iki oğlu "Adan" və "Sar" Tarsus xalqı ilə müharibələrdən sonra Adanın şərəfinə Adania adlandırılıb. E.ə. 1650-ci ildə Boğazkənd yazılarında "Uru Adania" olaraq qeyd edilir.
E.ə. VIII əsrdə yaşamış yunan mütəfəkkiri Homerin "İlliada" poemasında şəhərin adı "Adana" kimi xatırladılır. Adana adı müxtəlif məktublarda Erdene, Edene, Ezene, Azana və Batana şəklində yazılıb. "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti"ndə (II cild) qədim türk dillərində adana/adına/aduna toponiminin "axtalanmış dəvə; at ilxısı; at saxlanılan yer" mənalarında işlənildiyinə əsasən Türkiyədəki Adana adlı şəhərin adının da, "ilxısı olan, at saxlanılan yer" kimi izah olunması barədə mülahizələr irəli sürülüb.
Qədim dövr
Arxeoloji araşdırmalar nəticəsində əldə olunan məlumatlara əsasən Çukurova bölgəsində qədim dövrlərdən yaşayışın mövcud olduğu təsdiqlənib. Çukurovanın müəyyən edilmiş tarixi Kizuvatna Krallığı ilə başlayır. Bununla bağlı Xet dövlətinə aid kitablarda məlumatlar var. Kizuvatna Krallığı, E.ə. 1335-ci ildə Xetlərin himayəsinə daxil olub. Het dövləti E.ə. 1191-1189-cu illərdə qərbdən gələn axınlar nəticəsində süqut etmiş və parçalanıb. Xetlərdən sonra bölgədə hakimiyyəti yeni yaranmış Kue Krallığı ələ keçirib. E.ə. IX əsrdə Assuriya, Kilikiya çarlığı, E.ə. VI əsrdə Əhəmənilər İmperiyası, E.ə. 333-cü ildə Makedoniyalı İsgəndərin İmperiyası, E.ə. 323-cü ildə Selevkilər İmperiyası, Çukurova dəniz quldurları, E.ə. 66-cı ildə Roma İmperiyası bölgədə hakimiyyəti ələ alıblar. Roma dövründə Çukurova və Adananın inkişaf etdiyi ehtimal edilir. Çünki burada inşa edilən böyük körpülər, yollar, su kanalları Adana və Çukurovanın inkişafına və önəmli bir ticarət mərkəzi olmasına şərait yaradıb. Roma İmperiyasının parçalanması ilə Qədim dövr sona çatıb.
Coğrafi quruluşu
Adananın coğrafi quruluşu iki hissədən ibarətdir: dağlıq və düzənlik.
İlin şimal-qərbi, şimalı və şimal-şərq hissələrində Orta Tavr dağları yerləşir. Şərq sərhəddi Tavr dağ sisteminə daxil olan Amanoslarda dayanır. Orta Tavr dağları 3 hissəyə bölünür. Bunlar qərbdən başlayaraq Bolkar dağları (ən yüksək zirvəsi Gavur dağı 3337 m), Aladağları (ən yüksək zirvəsi Demirkazık dağı 3756 m) və Taxtalı dağlarıdır. Orta Tavr dağlarının şimal-şərqindən uzanan Binboğa dağları Adana ilindən çıxaraq Qəhrəmanmaraş ilinə doğru uzanır.
Adana düzənliyi adlanan hövzənin bir hissəsi Çukurova düzənliyi, şimal hissəsinə isə Anavarza düzənliyidir. İki düzənliyi Misis dağları ayırır. Misis dağlarının ən yüksək zirvəsi Cebelinur dağıdır ki, hündürlüyü 770 m-dir.
Çayları və gölləri
Seyhan və Ceyhan çayları Adana ilindən axır. Uzunluğu 560 km olan Seyhan çayı şimalda Tavr dağlarından Zamantı suyu adı ilə başlayar və Göksü ilə Seyhan adında birləşir və qərbdə Dəli burnundan dənizə tökülür.
509 km uzunluğundakı Ceyhan çayı Adana və Aralıq dənizi regionunda böyüklüyünə görə ikincidir. Əlbistanının şimalındakı dağlardan başlayır. Ceyhan çayı əvvəllər Seyhan çayı kimi Karataşın qərbindən dənizə tökülürdü. Ancaq müasir dövrdə çay məcrasını dəyişmiş və Bebeli boğazını yarıb İsgəndərun körfəzinə tökülür. Seyhan çayı Baraj gölündən başqa cənuba Ağyatan, Ağyayan, Tuzlagölü kimi bir neçə sahil gölü və Aladağlarındakı Yeddi göllər adlı kiçik buzlaq göllər yaradır.
İqlimi
Adana Aralıq dənizi iqlim tipi hakimdir. Yaz ayları isti və quraq, qış ayları sərin və yağışlı keçir. Orta yağıntıı miqdarı 625 mm-dir. İlik təqribən 74 günü yağışlı keçir. Yağışlar ən çox qış aylarında, ən az isə yaz aylarında yağır. Ən soyuq ay Yanvar, ən isti ay Avqust ayıdır. Belə ki, yanvarda təxmini 9 C° isti, avqustda isə 28 C° isti olur.
Əhalisi
Adana ilinin 2014-cü il statistikasına görə əhalinin sayı 2 165 595 nəfərdir. Bu əhalinin 1 082 497 nəfəri kişi (49,99%), 1 083 098 nəfəri qadındır (50,01%). Son 5 ilin statistik göstəricilərinə görə Adana ilinin əhalisi artmaqda davam edir. 2010-cu ildə 2 085 225 nəfər, 2013-cü ildə isə 2 149 260 nəfər. 2013-cü ilə nisbətən 2014-cü ildə rayon əhalisi 0, 76% artmışdır. Ən çox əhali Seyhan ilçəsində (779 232 nəfər), ən az isə Saimbəyli ilçəsində (16 000 nəfər) yaşayır.
Adana ilinin əsas etnik qrupları türklər, ərəblər və kürdlərdir. Türk mədəniyyəti daxilində assimilyasiyaya uğrayan yeni ərəblərin yeni nəsilləri ərəb dilində danışmırlar. Ərəblər Seyhan çayının şərq sahilində yerləşən Yüreğir ilçəsində yığcam şəkildə yaşayırlar. 1990-cı illərdə Adanaya kütləvi axın edən Kürdlər, indi demək olar ki, Adana əhalisinin 1/3 hissəsini təşkil edir. Konoslar, Balkan müharibələri zamanı Adanaya köç etmiş Balkan əsilli Rumıniyalılardır. Onlar Yüreğir ilçəsinin Sinanpaşa məhəlləsinin yaxınlığında yaşayırlar. Təqribən 8 min nəfərdir.
Dini
Adana əhalisinin əksəriyyəti İslam (Sünni) etiqad edir. Türklərin əksəriyyəti, ərəblərin və kürdlərin bəziləri islam dini nümayəndələridir. Adanada şiə təriqətinə mənsub olanlar 1978-ci ildə baş verən hadisələrdən sonra Qəhrəmanmaraşdan köçən Ələvilərdir. Adana ərəbləri çox zaman ələvilərlə səhv salınır. Şanlıurfadan Adanaya köç edən ərəblərdə İslam dininə etiqad edir. Adana ilində az sayda katoliklər və musavilər var.
İdarəetmə
thumb|left|300| Keçmiş Məclis Binası Adana şəhəri Respublika tabeli şəhərdir və Adana şəhər bələdiyyəsi sərhədləri daxilində yerləşir. Şəhər, 61 üzvlük Adana İl Məclisində 5 ilçədən seçilmiş 33 üzvlə təmsil olunur. Bələdiyyə 2 palatalı məclis tərəfindən idarə edilir. Metropol bələdiyyəsi yuxarı palata, ilçə bələdiyyələri aşağı palatanı təşkil edir. Adana şəhər bələdiyyəsinin vəzifəsi yolların çəkilməsi və bərpası, parkların salınması, yeraltı keçdilərin və digər xidmətlərin yerinə yetirilməsidir. 2012-ci il 12 noyabr tarixli 6360 saylı "Büyükşehir belediyesi" qanununa əsasən 29 ildə və həmçinin Adana ilində "il Xüsusi İdarəsi" bağlanıb.
Şəhər Bələdiyyəsi
thumb|right|250px| Adana şəhər Bələdiyyəsi Binası 1986-cı ildə 3306 tarixli qanunla Adana şəhər bələdiyyəsi təsis edilib. Şəhər bələdiyyəsi 3 qurumdan ibarətdir: Şəhər məclisi, Bələdiyyə sədri, və İcraçı Komitə. İlçə bələdiyyə məclisləri, şəhər məclisində təmsil olunmaq üçün üzvlərinin 1/5 hissəsini seçirlər. Bu səbəbdən Şəhər Məclisi 10-u Seyhandan, 8-i Çukurova və Yüreğirdən, 6-sı Sarıçamdan və 2-si Qaraisalı və seçicilər tərəfində seçilən bələdiyyə sədri olmaqla 35 icraçı komitə üzvündən ibarətdir. Şəhər bələdiyyə sədri tərəfindən seçilən 10 nəfərlik idarə heyəti 5-i şəhər icraçı komitəsi tərəfindən, digər 5-i isə bələdiyyə sədri tərəfindən seçilən üzvlərdən ibarət olur.
Nə vaxt evlənəcəksən?
"Nə vaxt evlənəcəksən?" — Fransız rəssamı Pol Qogen 1892-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri.
Adana ili
İlçələri
Adana ili ümumilikdə 15 ilçədən ibarətdir. Bunlardan Seyhan, Yüreğir, Çukurova, Sarıçam və Qaraisaı ilçələri birləşərək Adana şəhəri təşkil edir. İlçələrin özlərinə isə belde, məhəllə və kəndlər daxildir. thumb|250px|left|Çukurova ilçəsi
Nə vaxt evlənəcəksən?
Təsviri
Rəsmdə iki taitili qız əks olunub.
Adana ili
Səhiyyə
Adana ilində müxtəlif tibi xidmətləri özündə birləşdirən 144 xəstəxana fəaliyyət göstərir. Həmçinin bu xəstəxanalara bağlı olaraq 766 tibb mətnəqəsi vətəndaşlara tibbi xidmət göstərməkdədir. Adana il mərkəzində və bəzi ilçələrdə sürətli əhali artımı səbəbilə yeni xəstəxanalara ehtiyac yaranmışdır. Adana ilində dövlət və özəl olmaqla 19 yataqlı xəstəxana fəaliyyət göstərir ki, bunlardan 4-ü özəl, 1-i Çukurova Universiteti və 1-i Başkent Universitetinə bağlı, 9-u Səhiyyə Nazirliyinə bağlı və 5-i Səhiyyə Nazirliyinə tabeli ixtisasyönümlü xəstəxanalardır. Bu xəstəxanalarda ümumi yataq sayı 3717 nəfərdir.
Nə vaxt evlənəcəksən?
Qiyməti
Əsər 2015-ci ildə "Sotbis" hərrac evinin isveçrəli keçmiş əməkdaşı Rudolf Ştehelin tərəfindən satışa çıxarıb. Əsəri Qətər şeyxlərindən biri 300 milyon dollara – rekord qiymətə satın alıb. Əsər yeni sahibinə 2016-cı ilin yanvar ayında çatıb.
Sərgilənməsi
Əsər 2015-ci ilə qədər təxminən 50 il Bazel İncəsənət muzeyində nümayiş olunmuşdur. Yaxın gələcəkdə isə ardıcıl olaraq Bazeldə yerləşən "Beyeler" fondunda, Madriddə Kraliça Sofiya incəsənət mərkəzində və Vaşinqtondakı Fillips kolleksiyasında sərgilənməsi planlaşdırılmışdır.
Adana ili
Şəhər daxili nəqliyyat
Adana şəhərində vətəndaşlara nəqliyyat xidməti şəhər bələdiyyəsi avtobusları, özəl sərnişin avtobusları və taksilər istifadə edilir. 1996-cı ildə inşasına başlanılan və 12 stansiyadan ibarət Adana Metropoliteni 2006-cı ildə sərnişinlərin istifadəsinə verilmişdir. Lakin bir neçə ay sonra fəaliyyətini dondurdu. 2007-ci ildən etibarən bütün nəqliyyat xidmətlərində KentKartdan istifadə edilir. 2010-cu ildə Adana Metropoliteni təkrar sərnişinlərin istifadəsinə verildi və KentKart sisteminə qoşuldu.
Ticarət
300px|thumb|right|Adananın tarixi hissəsi Sənaye və ticarət bir-birini tamamlayan fəaliyyət növləri olduğundan, Adanada ticarət sənaye ilə paralel olaraq inkişaf edir. Respublikanın ilk illərindən başlayaraq Ulucami və Seyhan çayı sahilində qurulan ticarət yerlərində yerli əhalidə öz məhsullarını satışa çıxarır. Bu gün şəhərin mərkəzində Seyhan çayı sahilində Galereya Biznes Mərkəzi yerləşir. Mərkəzdə 1 əyləncə mərkəzi, 6 Kinozal, 62 Fast Food, 800 yerlik açıq və 400 yerlik qapalı parking, 624 satış yeri yerləşir. Şəhərin müxtəlif yerlərində Migros mağazalarının filialları, şəhərin şimal hissəsində Carrefour, Groseri, Metro, Real kimi satış mərkəzləri Adana ticarət həyatında pay sahibidirlər.
Daxili ticarət
Kənd təsərrüfatının inkişaf səbəbi ilə Adana daxili ticarətini ən çox kənd təsərrüfatı məhsullları təşkil edir. 1985-ci ildə Adanada 1700 şirkət yerləşirdi. Ticarətin inkişafı nəticəsində 1997-ci ildə bu rəqəm 12 000-ə çatmışdır.
Xarici ticarət
İxracatın əsas hissəsini pambıq və toxuculuq məhsulları, meyvə və tərəvəz məhsulları təşkil edir. Ən çox Almaniya, İtaliya, Böyük Britaniya, İordaniya, İran, İraq, Səudiyyə Ərəbistanı, Küveyt və Şimali Kipr-ə məhsul göndərilir. 2000-ci ildə 700 mln ABŞ dolları həcmində məhsul xaricə göndərilmişdirsə, 2005-ci ildə bu rəqəm artaraq 1.5 mld ABŞ dolları keçmişdir. 2005-ci ildə statistikasına əsasən, Adana ilində 571 firma ixracatla məşğul olur. İdxal edilən məhsulları sırasında ən çox sənaye üçün gərəkli avadanlıqlar və onların ehtiyat parçaları təşkil edir. Ən çox Almaniya, Böyük Britaniya, İtaliya, Fransa, Hollandiya, Danimarka, Finlandiya, Belçika, ABŞ, Azərbaycan, Şimali Makedoniya, Yaponiya, Koreya, Çexiya, Avstraliya, İran, Səudiyyə Ərəbistanınından məhsullar idxal edilir. 2004-cü ildə idxal miqdarı 496 mln ABŞ dollarına yaxındır. 2014-cü il statistikasına əsasən idxal həcmi azalaraq 251 milyon ABŞ dollarından 242 milyon ABŞ dollarına qədər azalmışdır. İxracat isə artaraq 151 milyondan 157 milyona yüksəlmişdir.
Kənd təsərrüfatı
Çukurova vadisində buğda, zeytun, nar, qarğıdalı, limon, mandarin, portağal, banan, kivi, şəkər çuğunduru, pomidor, kartof, bibər, soğan, üzüm, lobya, xiyar, qarpız və s. kimi bitkilər becərilir. Sulama prosesi klassik sulama sistemlərindən və yağmurlama texnologiyası ilə reallaşdırılır.
Heyvandarlıq
Kənd təsərrüfatı ilə birlikdə maldarlıqda Adana iqtisadiyyatında önəmli paya sahibdir. Adanadan qonşu illərə və ölkələrə hər zaman mal-qara ixrac edilir. Bununla bərabər 80%-ə qədər Şərqi Anadolu regionundan və Cənub-Şərqi Anadolu regionundan canlı mal-qara və və heyvandarlıq məhsulları idxal edilir. Arıçılıq isə daha çox dağlıq və meşə içində yerləşən kəndlərdə inkişaf etmişdir. İmamoğlu ilçəsində 1, Kozan ilçəsində 2, Yüreğir ilçəsində 1 bal istehsalı müəssisəsi fəaliyyət göstərir.
Turizmi
thumb|right|250px|Hilton Hotel Adana
Adana ili təbiəti, qədim tayfaların yaşadığı bölgə olduğuna görə bölgədə turizmin inkişafı istiqamətində zəngin perspektivə malikdir. O Türkiyənin həm tarixi, həm də mədəni turizm potensialına malik bölgələrdəndir. Adanada çoxlu sayda qala, körpü, məscid, kilsə, yaşayış yeri, xanagah, hamam, muzey ilə mədəni turizm üçün, kilsə və məscidlərlə dini turizm üçün əlverişli şəraitə malikdir.
Seyhan çayının hər iki sahilində və şəhər mərkəzində inşa edilməkdə olan bir ox otellər ilin turizm sənayesinin inkişafına təkan verməkdədir. Ceyhan və Yumurtalık ilçələrinin sahilyanı bölgələri Adananı yerləşdirmə müəssisələrinin inşasını düşünməyə vadar etmişdir. 4200 yerlik 29 otel iki il içərisində iki dəfə artacağı planlaşdırılır. Oteldəki nömrələrin sayı isə 8400-ə yüksələcək. Hal-hazırda beşulduzlu Adana Hilton, Sheraton, Seyhan, Çukurova Sürmeli, şəhərin qərb tərəfindəki Anemon otelləri, dördulduzlu Zaimoğlu, Mavi Sürmeli, Sedef, İnci, Erten otelləri qonaqlara xidmət göstərməkdədir. Bununla yanaşı Türkmən, şəhər mərkəzindəki Ramada və Divan otelləri də inşa edilməkdədir.
2013-cü ildə Adana ilinə 322 479 nəfər turist səfər etmişdir ki, bunlardan 105 mindən çoxu xarici turistdir. . Bunların 50%-i Almanlar, 23%-i Kipr türkləri, 4%-i Hollandlar və 3%-i İngilislərdir. Gələn turistlərin 80 702-si Adana Hava limanından, 1034 nəfəri Botaş Limanından daxil olmuşlar.
Tarixi-mədəni turizm
Adana Arxeologiya Muzeyi, 1924-cü ildə təsis edilmişdir. Türkiyənin ən qədim 10 muzeyindən biridir. Muzeydə Gözlükule, Yumuktepe, Sirkeli və Misis qazıntılarından çıxarılan, Çukurovanın qədim tarixini işıqlandıran əsərlər yerləşir. Adananın şəhər mərkəzində yerləşən, geniş bir baxçası və dörd böyük salonu olan muzeydə qədim dövrdən günümüzə qədər bir çox əsər sərgilənir. thumb|left|250px|Misis Mozaik Muzeyindən eksponat Adana Etnoqrafiya Muzeyi, 1845-ci ildə inşa edilib daha sonralar tərk edilən kilsədə təsis edilmişdir. 1983-cü ildən Muzey olaraq fəaliyyət göstərir "Köhnə Muzey" olaraq tanınan muzeydə Çukurova kəndlərində və Tavr dağlarında yaşayan Yörüklərə aid tarixi əşyalar sərgilənir. 2016-cı ildə muzeyin adı dəyişdirilərək "Adana Qurukörpü Kilsəsi Abidə Muzeyi və Ənənəvi Adana Evi" adlandırıldı.
Adana Atatürk Elm və Mədəniyyət Muzeyinin binası, qədim Adana mərkəzi olan tarixi Təpəbağda, XIX əsrə aid Adana evlərindəndir. İki mərtəbəli binadır. Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən "Qorunması gərəkli daşınmaz mədəni varlıq" adı ilə mühafizəyə almışdır. Ramazanoğullarından Sufi Paşaya aid olan bu evdə Türkiyə Respublikasının qurucusu Mustafa Kamal Atatürk 15 mart 1923-cü ldə həyat yoldaşı Lətifə xanımla birlikdə qonaq qalmışlar. Bina, Atatürk Elm və Mədəniyyət Muzeyi Dərnəyi zamanın divizya generalı Bədrəddin Dəmirəlin rəhbərliyi ilə ictimaiyyətə açıq edilmiş və xalqın maddi köməyi ilə bərpa edilmişdir. 1981-ci ildən qonaqların xidmətinə verilmişdir.
Misis Mozaika Muzeyi, 1956-cı ildə Misis ətrafındakı mozaikaları qorumaq məqsədilə təsis edilmişdir. Burada Nuhun tufanı zamanı gəmiyə aldığı heyvanların rəsmləri mozaikalarda çəkilmişdir. Muzey, digər qədim yaşayış yerlərindən, Adana Arxeologiya Muzeyindən gətirilən digər Mozaykalarla daha da zənginləşdirilmişdir.
Anavarza yaşayış məskəni, Adananın Ceyhan ilçəsi, Kozan-Kadirli yolunun 20 km-liyində Dilekkaya kəndi yaxınlığındadır. Roma dövründə Anazarbus olaraq adlandırılmışdır. Anavarza 408-ci ildə Kilikiya əyalətinin paytaxtı olmuşdur. Şəhəri qalasında Roma və Xilafət dövrünə bağlı izlər qalmaqdadır.
Misis, Magarsos, Ayas və Akören qədim yaşayış məskənləri mədəni turizmin ən çox səfər edilən məkanlarındandır.
Ekoturizm
Aladağlar Milli Parkı, 1995-ci ildə təsis edilmişdir. Aralıq dənizi regionunda, Niğdə, Kayseri və Adana illəri arasında yerləşən Aladağlar üzərində yerləşir. Sahəsi 55 065 hektar olmaqla, dağ keçisi, donuz, qurd, çaqqal kimi məməli, yırtıcı heyvanlar qorunur.
Yumurtalık Lagünü Milli Parkı, 16 dekabr 2008-ci ildə Adana ilinin Yumurtalık ilçəsinə təsis edilmişdir. 2009-cu ildə Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə milli park statusu ləğv edildi.
Müalicəvi turizm
Adana ilinin böyük müalicəvi turizm potensialı vardır. İldəki müalicəvi sulara Qurdtəpə bulağı, Əli hoca bulağı, Acıdərə bulağı, Bağözü bulağı, Kokarpınar, Taxtalıkənd kükürd bulağını nümunə göstərə bilərik.
Qurdtəpə bulağı, Qurdtəpə məhəlləsinin 1 km şimal-qərbində yerləşir. Su çox soyuqdur və bağırsaq xəstəliklərinə qarşı istifadə edilir. Əli Hoca bulağı, Adananın 12 km qərbində Əli hoca məhəlləsinin yaxınlığındadır. Acıdərə bulağı, Adananın 20 km şərqində, Misisin 5 km şərqindədir. Xalq arasında Samucadərə adlanır. Bulağın suyu bağırsaq qurdlarına və böyrək daşına qarşı istifadə edilir. Taxtalıkənd kükürd bulağı, Ceyhan ilçəsinin 6 km cənubunda Taxtalı kəndi yaxınlığındadır. Tempraturu +20 C-dir. Bulaq suyu, dəri xəstəliklərinə qarşı istifadə edilir.
Mağara turizmi
Adana ilində hələ tədqiq edilməmiş mağaralar var. Aladağ yaxınlığındakı Bığbığ mağarası gözəl mənzərəsinə görə böyük potensialı vardır. Bığbığ mağarasından başqa Adana ilində turistlərin marağını cəlb edən Cin, Culfa Keleri, Camlıkənd Subatanı, Südlük Subatanı, Adambaşlı və İlanyurd Subatanı mağaralı mövcuddur.
Dini turizm
Kozan qalası və Monastrı, Assuriyalılar tərəfindən inşa edilmişdir. Kozan qalası strateji mövqedə yerləşirdi. IX əsrdə Abbasilərin, XI əsrdə Səlcuqluların və daha sonra Səlibçilərin əlinə kçmişdir. Kozan monastrı xristiyanların ən çox səfər etdiyi məkanlardandır.
thumb|left|150px|Ulu məscidi Ulu məscid, 1513-cü ildə Ramazanoğlu Xəlil bəy tərəfindən inşası başladılmış və 1541-ci ildə Xəlil bəyin oğlu Pir Mehmet Paşa tərəfindən inşası tamamlandırılaraq ibadətə açılmışdır. Məscid, Səlcuqlu, Məmlük və Osmanlı memarlıq üslublarının xüsusiyyətlərini özündə birləşdirir.
Həsən ağa məscidi, Alidede məhəlləsində yerləşən Həsən ağa Məscidi Adananın Osmanlı dövründə klassik memarlıq üslubunu daşıyan tək məscid olması ilə böyük önəm daşıyır.
Xoşqədəm məscidi, Kozan ilçəsində yerləşir. Misir sultanı Sultan Abdullah Xoşqədəm tərəfindən 1448-ci ildə inşa edilmişdir.
thumb|right|300px|Yağ Məscidi, 2005-ci il Yağ məscidi, 1501-ci ildə Ramazanoğlu Xəlil bəy tərəfindən kilsədən məscidə çevrilmişdir.
Yeni Məscid, 1724-cü ildə inşa edilmişdir. Ərəb memarlıq üslubunda inşa edilmişdir.
Adananın ən qədim türk məscidi kimi bilinən  Akça məscidi Ulucami məhəlləsində yerləşir. Ağca bəy adında bir Türkmən ağası tərəfindən inşa edildiyindən bu adı almışdır.
Bebekli kilsəsi, 1880–1890-cı illərdə inşa edilən kilsənin adı Sent Paul idi. Kilsənin üstündə Məryəmin 2.5 metrlik tunc heykəli yerləşir. Heykəlin uşağa bənzədiyi üçün Bebekli kilsəsi adlandırırlar.
Teatr və festivallar
Adana ilk teatr 1880-ci illərdə şair Ziya Paşanın Adana Valiliyi sırasında qurulmuşdur. Adana şəhər bələdiyyəsi binası içərisində yerləşən Şəhər Teatrı 1926–1938-ci illər arasında Bələdiyyə sədri olan Turxan Camal Beriker tərəfindən xalq evi kimi təşkil olundu. 1941–1948-ci illərdə Xalq Evi sədri jurnalist Nihal Oral tərəfindın gənclik salonu quruldu.
Çukurova Dövlət Sinfonik Orkestrı Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Gözəl Sənətlər Baş İdarəsi 1990-cı ildə təsis edilmişdir. 5 yanvar 1991-ci ildə ilk konsert buraxışı keçirildi. Konsert proqramında bir çox xarici və yerli sənətkarlar qonaq olmuşdur. Orkestr bir çox ölkə içində və ölkə xaricində konsertlər verməkdədir.
Adana`da "Qızıl Koza Film Festivalı", "Sabancı Beynəlxalq Teatr Festivalı", "Beynəlxalq Fiziki Qüsurlu Gənclər Festivalı", "Portağal çiçəyi Karnavalı" keçirilir və bu tədbirlərdə çoxlu sayda xarici və yerli turistlər, mədəniyyət işçiləri və digər peşə sahibləri iştirak edirlər.
Xalq ədəbiyyatı və aşıqlar
Çukurovada xalq ədəbiyyatı və aşıq şeirləri əsrlərdir ki, yaşamaqdadır. Bu mövzuda aparılan araşdırmalar zamanı bir çox rəvayət və əfsanələr tapılmışdır. Onların arasında ən məşhuru aşıq şeirləridir. Adana aşıqları iki qrupa bölünür. Sazlı və Sazsız aşıqlar. Qaracaoğlan, Dadaloğlu aşıqların ən məşhurlarındandır. Aşıq Yusif, Dəli Boran, Feymani, Osman Əyyubi, Aşıq Abdullah, Gündəşlioğlu, Qara Osman, Qul Xəlil, Aşıq Ömər, Aşıq Əli, Aşıq Hüseyn, kimi aşıqlar Adanada yetişmişlər.
KİV
Adanada KİV fəaliyyəti yerli və milli agentliklər tərəfindən həyata keçirilir. 1918-ci ildən etibarən nəşrə başlayan "Yeni Adana" qəzeti Adananın ən qədim qəzetlərindən biri olmaqla fəaliyyətini hələ də davam etdirir. "Ekspres", "Toros" və "Bölgə" qəzetləri həm Adanada həm də Çukurovada fəaliyyət göstərir. Türkiyənin ən məşhur qəzetlərindən olan Hürriyət "Hürriyet Çukurova" filialı 48 min tirajla ən populyar bölgə qəzetidir.
"Çukurova TV" Adana ilinin ən böyük televiziya şirkətidir. Kanal A, Akdeniz TV, Kent TV və digər böyük televiziya şirkətləri Adanada fəaliyyət göstərir.
Mətbəxi
thumb|right|250px|Adana kababı Türk və Aralıq dənizi mətbəxinin bəzi xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən Adana mətbəxində acı, turş, sitrus meyvələri, dəniz məhsulları, zeytun yağı və göyərtli tez-tez istifadə edilir. Adana mətbəxində ət və ət məhsullarının xüsusi əhəmiyyəti vardır və ən çox istifadə edilən məmulatlardandır. Adana mətbəzinin ən tanınmış yeməklərindən biri, məşhur Adana kababıdır. Bundan başqa, Tikə kababı, çiy köftə, içli köftə, pomidor içli köftə, sarımsaqlı köftə, xumus, bulgur plovu, və digər yeməklər bişirilir. Müxtəlif şorbalar, şirniyyatlar ilə seçilən Adana mətbəxi Türkiyə kulinariyasında öz xüsusi yeri var.
Təhsil
Adanada 514 məktəbəqədər təhsil müəssisəsində 19 644 nəfər şagird, 720 ibtidai məktəbdə 324 288 nəfər şagird təhsil almaqdadır. (42mənbə) Həmçinin 121 əsas və 100 peşə liseyi var və bu liseylərdə 119 000 nəfər tələbə təhsil alır. Adanada subbakalavr və bakalavr səviyyəsində təhsil alan tələbə sayı 47 126 nəfərdir. Şəhərdə olan 17 kitabxanadan il 400 000–500 000 nəfər tələbə faydalanmaqdadır. İldə Çukurova Universiteti, Adana Elm və Texnologiya Universiteti, Qanuni Universiteti fəaliyyət göstərir.
Adana Elm və Texnologiya Universiteti
2011-ci il 31 marttarixində Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 6218 saylı qanunu ilə təsis edilmişdir. Ümumilikdə 9 fakültə və Xarici dillər Kolleci, Sosial Elmlər İnstitutu və Fənn elmləri İnstitutundan ibarətdir.
Qanuni Universiteti
2013-cü ildə Çukurova Tədris və Mədəniyyət Vəqfi tərəfindən təsis edilmiş özəl Universitetdir. Universitetin təsisatı ilə bağlı qərar 18 iyun 2013-cü ildə 28681 saylı rəsmi qəzetdə yayımlanmışdır. Hal-hazırda 3 fakültə və 2 institutdan ibarətdir.
İdman
thumn|250px|left|7 Yanvar Fatih Terim Stadionu|thumb Respublikanın ilk illərindən Adanada idmana xüsusi qayğı olmuşdur. Artıq idmanın inkişafı üçün müxtəlif QHT-lər yaradılmaqda idi. Adanada təsis edilən ilk idman klubları Seyhanspor və Torosspor klubları idi. Adananın futbol tarixi 1926-cı ildən Türk Ocağı Klubu ilə başlayır. Daha sonralar Gənclər Birliyi ilə birləşən klub İdman Yurdu Klubunu təşkil edir. Futbol üzrə təşkilatlanmalar 1938-ci ildə qəbul edilən 3530 saylı bədən tərbiyəsi qanunundan sonra Adana Bədən Tərbiyəsi İdarəsinin təsis olunmasından sonra başlayır. 1939-cu ilə Sümerspor, Milli Mensucatspor, 1940-cı ildə Adana Dəmirspor, 1945-ci ildə İncirlikspor, Adanagücü, 1949-cu ildə Osmaniyə-Ceyhan Ovçuluq və Atçılıq Klubu, 1951-ci ildə Kozanspor, 1953-cü ildə Karşıyakaspor, 1954-cü ildə Adanaspor, 1964-cü ildə Körpü-Yamaclı, 1966-cı ildə Ceyhanspor, 1969-cu ildə Tennis, Alpinizm və Su idman klubları, 1970-ci ildə Karataş klubu yaradılır. Ancaq sonralar müxtəlif səbəblərdən bu klublar fəaliyyətlərini dayandırırlar. Hal-hazırda futbol klubları lig oyunlarını 1938-ci ildən fəaliyyətdə olan 16 minlik tutuma malik 5 Yanvar Fatih Terim Stadionunda oynayır.
1993-cü ildə qadınlardan ibarət yeganə futbol klubu olan Adana İdman Yurdu təsis edildi. Klub hal-hazırda Qadınlar 1. Ligində oynayır.
Adananın basketbol klublarından olan Adana Botaş İdman Klubu Türkiyə Qadınlar Basketbol Super Liqasında oynayır. Adana Botaş İdman Klubu Avropa Kubokuna final oyununu oynayan ilk türk klubudur. Türkiyə Qadınlar Basketbol Super Liqasında oyanayan daha bir Adana klubu Tarsus Bələdiyyəspor klubudur. Tarsus Bələdiyyəspor klubunun futbol, voleybol, basketbol, boks, güləş və atletika komandası var. Klub 5 iyun 2014-cü ildə Adana Su və Kanalizasiya İdarəsi — Adana ASKİ olaraq adını dəyişdirmişdir.
Adanaspor
Adananın peşəkar futbol klublarından biri olan Adanaspor 1954-cü ildə yaradıldı. Adanasporun ilk təsisçiləri Mehmet Şanlıtürk, Mustafa Bekbaş, Erol Erk, Əli Gədikbaş və Müzəffər Əraslan idi. İlk ili ikinci divizyadan başlayan klubun rəngləri sarı-göy idi.
Adanasporun basketbol komandası "Türkiyə Basketbol II Lig"ində oynayır.
Adana Dəmirspor
Adana Dəmirspor 28 dekabr 1940-cı ildə yaradılmışdır. Hal-hazırda idmanın müxtəlif sahələrində (atletika, güləş, basketbol, voleybol və s.) fəaliyyət göstərir. 17 sezon Türkiyə Super Liqasında oynayıb. Hal-hazırda Birinci liqasında oynayır.
Senecio olivaceobracteatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Eucalyptus notabilis
(Eucalyptus notabilis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əməllərin mükafat və cəzası (kitab)
Əməllərin mükafat və cəzası (transkripsiya: Səvabul-əmal və iqabul-əmal) — Şeyx Səduqun əsəri.
Kitabda hansı əməllərin mükafata və cəzaya səbəb olması Məhəmməd peyğəmbərin və Əhli-beytin hədisləri ilə bəyan olunmuşdur.
Məzmun
2-ci hissə
“Əməllərin cəzası” kitabı İslam peyğəmbəri və imamlar tərəfindən nəql olunan hədislərin toplusudur. Kitab iki hissədən ibarətdir: Yaxşı əməllərin əvəzi və pis əməllərin cəzası. Oxuculara “Əməllərin cəzası” adı ilə təqdim olunan bu kitab ikinci hissədə qərar tutan hədislərdən ibarətdir. Kitabda pis əməllərə görə verilən dünya və axirət cəzalarından danışılır.
Nəşr və tərcümə
150px|thumb|right|Əsərin 2-ci hissəsinin [[azərbaycancasının üz qabığı]] Əsərin 2-ci hissəsi 2014-cü ildə Müşfiq Mehdibəyli və Mikayıl Əlizadə tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, "Əməllərin Cəzası" adı ilə Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 136 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.
Makroflora
Makroflora (yun. böyük və lat. Flora-qədim Roma əfsanələrində gül-çiçək ilahəsi) ekologiyada və hidrobiologiyada əsasən ali bitkilərə, üzən su yosunlarına və palentologiyada qazıntı bitki orqanizmlərinin adi gözlə seçilən qalıqlarına deyilir.
Manqrlar və ya Manqrovlar
Manqrlar və ya Manqrovlar
Manqrlar və ya Manqrovlar (ing.mangrove)-ekvatorial və tropik qurşaqlarda düzən dəniz sahillərinin qabarma-çəkilmə zolağında yerüstü nəfəs kökləri olan alçaqboylu (10 m-ə dək) həmişəyaşıl halofit ağac və kolluqlardan ibarət cəngəlliklərə deyilir. Manqrlar senozuna 60-dan çox endemik ağac və kol bitki növləri daxildir. Manqrlar mərkəzi Amerikanın, Afrikanın, Cənub-Şərqi Asiyanın, Şimali Avstraliyanın və Okeaniya adalarının sahilboyunda geniş yayılmışlar.
Qiyestr
Qiyestr  — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Qiyestr kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05065.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 2290 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 1414 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 1059 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 355 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 74.9%, 1999-cu ildə bu 72.2%). Fəaliyyətə gələn 1059 nəfərdən 979 nəfər (526 kişi və 453 qadın), 80 nəfər işsiz (34 kişi və 46 qadın) idi. Aktiv olmayan 355 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 135 nəfər təqaüdçü, 134 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Dəmirdağ
Dəmirdağ - türk və altay mifologiyalarında dünya dağı. Temirtav və ya Tömürtav olaraq da deyilir. Göyün 12-ci qatına qədər yüksələr. Bəzən dəmir dirək şəklində görülər. Uluqayın ilə əlaqədardır. Altındağın orta qatı olaraq da düşünülə bilər. Bir başqa anlayışa görə də əslində yer altı, yer üzü və göyü örtən bir dağın aşağıda qalan qisimi mis, ortası dəmir, üst qisimi qızıldır. Bir-birinin davamı şəklində olan mifoloji dağların ən əhəmiyyətli üç dənəsi bu şəkildədir:
Dəmirdirək
Dəmirdağ bəzən Dəmirdirek (Temirterek, Temirtirek, Timertereg) olaraq da deyilər. Dəmirdirek bir dünya dirəyidir. Göyün 12. qatına qədər yüksələr. Uluqayın ilə əlaqədardır. Terek sözcüyü ağac mənası da daşıyır. Çadırın orta direyine (Bagan/Bağana) benzetilir. Altındirek (Altınqazıx və ya Dəmirqazıx) yəni Qütb Ulduzu ilə də əlaqəlidir.
Etimologiya
(Dəm/Dem/Tem) kökündən törəmişdir. Dayanıqlılıq mənası vardır. Dəmir, köhnə çağlardan bəri istifadə edilən, insanlar üçün göydən endiyinə inanılan metaldır.
Vanlose FK
Vanlose FK — Danimarkanın 2-ci divizionunda çıxış edən peşəkar Danimarka futbol klubudur. Klub Preben Elkyaer və Maykl Laudrup kimi keçmiş futbolçularla zəngin tarixə malikdir. Klub 1974-cü ildə Danimarka Kubokunun qalibi olmuşdur. Hal-hazırda klubun 1000-ə yaxın üzvü var.
Bartın ili
Bartın ili — Türkiyənin Qara dəniz regionunun Qərb Qara dəniz bölməsində kiçik bir il. 1991-ci ildə Zonguldak ilindən ayrılaraq Türkiyənin 74-cü ili olmuşdur. Şərqdən Kastamonu, cənubdan Karabük, qərbdən Zonquldak, şimaldan Qara dəniz ilə həmsərhəddir. Meşə ilə zəngin olan ilin böyük hissəsi Kürə Dağları Milli Parkının sərhədləri daxilindədir. Bartın çayı Türkiyədə nəqliyyat üçün istifadə olunan tək çaydır.
Coğrafiya
410, 53° şimal enliyi ilə Qərbi Qara dəniz bölgəsinin 320, 45° şərq uzunluğu arasında yerləşir. Şimalda 59 km uzunluğunda sahil xətti ilə Qara dənizi, şərqdə Kastamonu, şərqdə və cənubda Karabük və qərbdə Zonquldak illəri ilə qonşudur. Sahəsi 2143 km²-dir. Şəhər mərkəzinin hündürlüyü 25 m-dir.
İnzibati bölgü
İl mərkəzi Bartın ilə yanaşı, ilin tərkibində 4 ilçə, 8 bələdiyyə, 50 məhəllə və 263 kənd yer alır:
İdarəetmə
İllərdə protokola əsasən ən yüksək yeri tutan Qubernator, mərkəzi hökuməti təmsil edir və prezident tərəfindən təyin edilir. Metropolitendən başqa əyalətlərdə yerli idarəetmə şəhərlər səviyyəsindədir. Bələdiyyə sədri bələdiyyə sərhədləri daxilində qalan seçicilərin əksəriyyəti tərəfindən seçilir. Xarici formada seçicilər də İlçə Bələdiyyə Şurasına səs verməklə rayonların bələdiyyə məclislərini təşkil edirlər. Vilayətdəki bütün seçicilər il Baş Məclisinin səs verərək İl Baş Məclisinin meydana gəlməsini təmin edir.
Əhali
2019-cu il siyahıyaalmasına əsasən Bartın ilinin əhalisi 198.249 nəfərdir. Bu əhalinin 50.83%-i şəhərlərdə yaşayır. İl sahəsi 2.330 km2-dır. İldə hər km2-yə 85 nəfər düşür. (Bu rəqəm mərkəzi ilçədə 143-dür.)
İldə əhali 0.38% azalmışdır. Əhalisi ən çox artan ilçə Mərkəz ilçə (0.48%), ən çox azalan ilçə isə Amasra (-4.23%) olmuşdur. 4 fevral 2020 TÜİK məlumatlarına görə, bu bələdiyyələrdə 4 ilçə, 8 bələdiyyə, 50 məhəllə və 263 kənd var.
Ulaqan rayonu
Coğrafiyası
Ulaqan rayonu Rusiya federasiyasının Altay Respublikasında yerləşir.
Tarixi
Ulaqan rayonu Pazırıq mədəniyyətinin beşiyidir. Altay diyarında e.ə. V-III əsrlərdə dəmir dövrünə aid arxeoloji tapıntılar hesab edilən pazırıq kurqanları əsas etibarı ilə ağacı, dəri, parça, gön, xəz, metalı və insan və at cəsədlərini əhatə edən qiymətli eksponatlardır ki, alimlərin fikrincə bütün bu mədəniyyət nümunələri yalnız uzun minilliklər ərzində buz qatının altında qaldığına görə məhv olmamışdır. Böyük Ulaqan çayının sağ sahilində Pazırıq dərəsində yerləşən bu kurqanlar Balıqtuyul bölgəsində bir neçə kilometr şimala doğru uznaraq 5 əsas böyük kurqanı əhatə edir. Üstü xırda daş, çınqıl və mamırla örtülmüş bu kurqanlar özünün taxta sütunları ilə ziyarətçiıərinin diqqətini cəlb edir. Bu qiymətli və regionda bənzəri olmayan arxeoloji abidə özünü miladdan əvvələ gedib çıxan tarixi ilə tarixsevənləri təəccübləndirdiyi kimi də baxımsız və zaman-zaman coğrafi hadisələr və regionun olduca sərt təbiəti nəticəsində sıradan çıxmağı ilə onları məyus edir.
UEFA Çempionlar Kuboku 1957/1958
UEFA Çempionlar Kuboku 1957/1958 — Avropanın əsas futbol yarışı UEFA Çempionlar Kubokunun 3-cü mövsümü. Turnirin finalında İtaliyanın "Milan" klubunu əlavə vaxtda (90 dəqiqədən sonra hesabı 2–2 idi) məğlub edən İspaniyanın "Real Madrid" komandası qalib olmuşdur. Bu Madrid klubunun turnirdə ard-arda qazandığı 3-cü çempionluğu idi. Bununla birlikdə, 1957/1958 mövsümü "Mançester Yunayted" klubunun 8 oyunçusu öldüyü faciəli Münhen aviasiya qəzası ilə yadda qaldı; oyunçular Belqrad şəhərində keçirilən və 3–3 hesablı bərabərliklə bitən "Srvena Zvezda" ilə dörddəbir final mərhələsinin cavab oyunundan qayıdırdılar. İngiltərə çempionu yarımfinalda İtaliyanın "Milan" klubuna məğlub olaraq turniri tərk etdi.
Turnirdə ilk dəfə İrlandiya, Şimali İrlandiya və Şərqi Almaniya təmsilçiləri iştirak etdilər, Türkiyə isə yarışa heç bir klubunu göndərə bilmədi, çünki Türkiyə FF "Beşiktaş"ı püşkatma üçün qeydiyyata almağa gecikdi. "Sevilya" son çempionatda ikinci yeri tutmasına baxmayaraq, turnirə dəvət aldı, çünki İspaniya çempionu "Real Madrid" turnirin son qalibi kimi avtomatik iştirak edirdi; iki İspaniya təmsilçisi 1/4 finalda qarşılaşdılar, bu da yarışda ilk hal idi ki. eyni ölkənin iki təmsilçisi bir-birinə qarşı oynuyurdular.
"Şemrok Rovers", "Stad Düdelanj", "Vismut Karl Marks Ştadt", "Sevilya", "Benfika", "Vaşaş", "Qlenavon", "Sent-Etyen", "Yanq-Boyz", "OME Buxarest", "Royal Antverpen", "Dukla Praqa" və "Ayaks" turnirdə ilk dəfə iştirak edirdlərsə, "Rapid Vyana" və "Real Madrid" üçün bu üçüncü idi.
İlkin mərhələ
23 iyul 1957-ci ildə Fransa Futbol Federasiyasının Parisdəki mənzil-qərargahında ilkin mərhələnin püşkü atıldı. Son çempion kimi "Real Madrid" avtomatik yer qazandı, qalan 23 klub isə coğrafi olaraq üç səbətə qruplaşdırıldı. Hər səbətdə çıxan ilk dörd klub və birinci səbətdəki daha dörd klub sentyabr ayında ilkin mərhələdə oynamalı idilər, digər klublar isə avtomatik olaraq növbəti mərhələyə keçirdi.
Təqvimi iştirakçı klublar təyin etdilər və bütün matçlar 30 sentyabr tarixindədək keçirildi.
1 "Vismut Karl Marks Ştadt" sikkə atışından sonra növbəti mərhələyə keçdi, çünki "Qvardiya Varşava"ya qarşı keçirilən pley-off oyununda hesab 1–1 olarkən 100-cü dəqiqədə işıq projektorlarında nasazlıq yarandı.
2 Dublindəki Dalimaunt Park stadionunda projektor olmadığından oyunun axşam saatlarında başlaması üçün şərt idi ki, oyun fasiləsiz keçsiz. Nəticədə İralndiyalı futbolçular tez yoruldular və birinci hissədən sonra hesab 1–0-dan 6–0 çevrildi. Old Trafford stadionunda işıqlar altında və normal fasilə ilə keçirilən cavab oyununda hesab daha rəqabətli oldu.
Bombardirlər
Çempionlar Kuboku 1957/1958 bombardirlər siyahısı aşağıdaki kimidir:
Lisiy adası
Lisiy adası — Yapon dənizində, Naxodka körfəzində yerləşən ada. Rusiya Federasiyasının ən cənub adasıdır. Adanın eni 1,6 km, uzunluğu 400 m təşkil edir. Adanın güçlü dəniz dalğalarından körfəzin qərbi qoruyur. İnzibati baxımdan Rusiya Ferederasiyası Primorsk diyarı ərazisinə daxildir.
Tarix
Adanın adı müəmmalıdır. Çünki adada heç zaman tülk olmamışdır. Böyük ehtimalla adanın adı yerli əhalinin dilində işlənmiş kəlmə ilə bağlıdır. Adanın ilkin adı Oblızin olmuşdur. Bu isə adanı 18 iyun 1859-cu ildə kəşf edən Amerika korvetinin ekipazı üzvünün soy addı olmuşdur.
1935-ci ildə adada nərə yetişdirən müəsisə inşa edilmişdir. Bu müəssisə ingilislərin vəsaiti ilə konsesuya şəklində idarə edilirdi. Burada dəniz kələmindən spirt və yod alınırdı.
1937-ci ildən 1945-ci ilin sentyabrına qədər burada qadın siyası məhkumlar saxlanılır və müəssisədə işlədilirdilər. 1947-ci ildən etibarən isə könüllülər işə cəlb olunmuşdur. İşçilər üçün baraklar və uşaq bağçası belə inşa edilmişdir.
Təbiəti
thumb|180px|right|Naxodka körfəzində görünən lisiy adası Ada hündürdür, onun sahilləri sıldırımlıdır. 4,2 kilometrlik sahil xəttindən cəmi 1 kilometri daşlı çimərlikdən ibaətdir. O isə adanın şimal-qərbində yerləşir. Digər sahillər sıldırımlıdır. Cənub-qərbində isə sıldırımlı Erjikoviç burnu yerləşir. Ada əsasən enliyarpaq meşələrlə örtülüdür. Ağaclar arasında Monqol palıdi xüsusi ilə seçilir. Bitkilərin böyük qsmi Rusiya Federasiyasının qırmızı kitabına salınmışdır. Lisiy adası sahildən bəmi 1 km məsafədə yerləşməsinə baxmayaraq onun flora və faunası materikdən kəskin fərqlənir.
Adaya ilk hərtərəfli ekspedisiya ancaq 1994-cü ildə təşkil edilmişdir.
2002-ci ildə təşkil edilmiş elmi ekspedisiya buranın faunasının rəngarəng olmasını müəyən edir: Amur üzümu, ağcaqayın, vələs, palıd, сökə.
Adada çoxlu sayda quş növünə rastlamaq mümkündür: Sahilqartalı, Göyərçin, Qarğa, Qarabatdaq, Qızılquş, Qağayı. Burada yayılmış Cyanopica cyana quşunun nəsli kəsilmək üzrədir. Məməlilərdən sahillərində Əsl suitilər, burunduklar, sürünənlərdən isə ilanlar və kərtənkələləri müşahidə etmək olar.
Ekoloji problem
Lisiy adasından bir kilometr aralıda, materik ərazisində Rostneftə məxsus olan Neftdoldurma ticarət limanı fəaliyyət göstərir. Şirkət xristianlığın iki min illiyi münasinəti ilə adada hündürlüyü 5 metr olan provaslav xaçı quraşdırmışdır.
Yaxınlıqda olan neftayırma zavodunun fəaliyyəti həmdə adanın ekologiyasına mənfi təsir edir. Günəşli günlərdə çirklənmiş su üzərində göyqurşağını görmək mümkündür.
İnkişaf planları
Yaxın zamanlarda adaua tarix təbiət qoruğu statusunun verilməsi planlaşdırılır. 2012-ci ilin yayında adada yerləşən zirvəyə aparan pilləkənləri təmir etmişlər. Pilləkənlərdən Naxodka körfəzi və şəhər görünür. Bu usə bura turistlərin cəlbinə imkan verə bilər. Adanın zirvəsində müşahidə meydançasının inşası planlaşdırılır..
Tanqut rəvəndi
—  cinsinə aid bitki növü.
Rheum palmatum L.- Ovucabənzər Tanqut rəvəndi var. tanguticum Maxim (Tanqut rəvəndi, rəvənd)
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik ot bitkisi olub, hündürlüyü 1,5–2,5m-ə bərabərdir. Gövdəsi düzqalxan zəif budaqlanan, dolğun (4–5 sm diametrli), çılpaq, şirəli, silindrik, daxili içiboş oyuqlu olub, yuxarı hissəsi kiçik şırımlıdır. Kökətrafı yarpaqları iri, yumurtaşəkilli, 5–7 pərli, uzun saplaqlı olub, uzunluğu 1m-ə bərabərdir. Saplağı lətli olub, uzunluğu 30 sm-dir. Gövdə yarpaqları kiçik, növbəli, saplaqlı, yumurtavaridir. Çiçəkləri düzgün, kiçik, yaraşıqsız, düzqalxan, piramidal, çoxçiçəkli olmaqla, süpürgə çiçəkqrupunda toplanmışdır. Çiçək yatağı sadə, tacabənzər, 6 bölümlü, ağımtıl-çəhrayı və ya qırmızı rənglidir. Meyvələri 3 tilli, uzunluğu 6–9 mm, qırmızı-qonur rəngli olub, qabırğalıdır. İyun ayında çiçəkləyir, iyul ayında isə meyvələri yetişir.
Açıq və gübrələnmiş yerlərdə daha çox rast gəlinir.
Kökləri Tyan-Şanda erkən yazda və ya payızda 4–5 yaşında, Çində isə 8–12 yaşında toplanılır. Bu halda 4–9 kq xammal (kök) toplamaq mümkündür. Kökləri soyuq suda yuyulur, odunlaşmış, xarab olmuş, korlanmış, zədələnmiş hissələri təmizlənilir və uzunluğu 15 sm, qalınlığı isə 3 sm olan hissələrə bölünərək, yaxşı havalı yerlərdə və ya 60°С temperaturda quruducu şkafda qurudulur.
Tərkibi və təsiri
Tərkibində antraxinon, antraqlükozidlər (6%), sərbəst aqlikon (reumemodin, xrizofenol, rein), aşı maddələr (6,7–10,6%), qatran, tannoqlükozidlər (10%), rutin, üzvi turşular və katexin maddələri vardır. Tərkibində antrosen törəmələri rein, aloeemodin, franqulaemodin, xrizafanol, fisçion, antron, antronol, hetero və diantronlar (palmidin А, В, С, D, reidin А, В, С, sennidin С) tapılmışdır. Bundan başqa köklərində flavonoidlər, acı qlükozidlər, pektin maddələri, qatran və nişasta vardır.