cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əsmətxanım Məmmədova
Həyatı
10 kitabın müəllifi Ə. Məmmədova Milli Məclisin həm I çağırış, həm də II çağırış seçkilərində 17 saylı Sabunçu-Əzizbəyov seçki dairəsi üzrə 2 dəfə deputat seçilib. Müstəqil Azərbaycan Respublikasının inkişafının erkən vaxtlarında bir çox qanun layihələrinin hazırlanması, əlavə və dəyişikliklər edilməsi ilə bağlı müzakirələrdə fəal iştirak etmiş, həmin illərdə vətəndaşların bir çox məsələlərinin həll olunmasına köməklik göstərməkdən əlavə daim pedaqoji fəaliyyətini davam etdirərək tələbələrinə elm öyrənmək yolunda köməkliyini əsirgəməmişdir.
7 aprel 2012-ci ildə Bakı Dövlət Universitetində tanınmış şərqşünas alim, İran filologiyası kafedrasının dosenti Əsmətxanım Məmmədovanın 70 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib. Tədbirdə Bakı Dövlət Universitetinin rektoru, akademik Abel Məhərrəmov Milli Məclisin regional məsələlər komitəsinin sədri Arif Rəhimzadə, deputatlar Elton Məmmədov, Qənirə Paşayeva, Ombudsman Elmira Süleymanova, universitetin ilahiyyat fakültəsinin dekanı Vasim Məmmədəliyev, Akademiyanın Dilçilik İnstitutunun direktoru Fəxrəddin Veysəlli, Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini Sədaqət Qəhrəmanova, Xalq Artisti Əlibaba Məmmədov və digərləri iştirak etmişdir.
Teymur bəy Xələfov
Teymur bəy Xələfov — müəllim, Zaqafqaziya (Qоri) Müəllimlər Sеminariyasının məzunu.
Həyatı
Tеymur bəy Məşədi Mirzə Məmmədqulu bəy оğlu 1897-ci ildə Cəbrayıl qəzasının Dördçinar kəndində dünyaya pənah gətirmişdi. Təhsilini Gəncə (Yеlizavеtpоl) kişi gimnaziyasında, sоnra Zaqafqaziya (Qоri) Müəllimlər Sеminariyasında almışdı. 1931-ci ilədək ibtidai məktəb müəllimi işləmişdi.
Tеymur bəy Xələfоv 1966-cı ildə Füzuli şəhərində vəfat еdib.
Tеymur bəy Nənəş xanımla ailə qurmuşdu. Əşrəf, Mədət, Əbülhəsən adlı оğulları var.
BƏƏ-də təhsil
BƏƏ-də təhsil — Ərəbistan yarımadasının şərq hissəsində, Fars və Oman körfəzləri sahilində yerləşən Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində mövcud olan çoxşaxəli təhsil sistemi.
Tarixi
BƏƏ tarixinə nəzər saldıqda burada təhsillə bağlı bir sıra mühüm hadisələrə rast gəlmək olar.
BƏƏ-nin müasir təhsil sistemi əsasən XX əsrin ikinci yarısından sonra formalaşıb. 1952-ci ildə ölkədə çox az sayda formal məktəblər fəaliyyət göstərirdi. 1960-1970-ci illərdə məktəblərin yaradılması proqramının tətbiqi təhsil sisteminin nisbətən genişlənməsinə səbəb oldu.
BƏƏ-də neft yataqlarının işlənilməsinə başlandıqdan sonra təhsilin inkişafına daha böyük diqqət yetirilmişdir. Ölkədə təhsil ən prioritet sahələrdən biri kimi önə çəkilib. İxtisaslı mütəxəssislərin yetişdirilməsi üçün investisiya qoyuluşunun ölkənin gələcəyi baxımından əhəmiyyətini qəbul edən BƏƏ federal hökumətin ümumi xərclərinin 25 faizini təhsilə sərf edir.
BƏƏ-də dövlət təhsili məktəbəqədər təhsil pilləsindən ali təhsil pilləsinə qədər ölkənin bütün vətəndaşları üçün pulsuzdur. Buraya məktəbli formaları, kitablar, zəruri avadanlıqlar, əlavə vəsait və nəqliyyat vasitəsi ilə təminat da daxildir. Təhsil IX sinfə, yəni 6 yaşdan 15 yaşa qədər icbaridir.
2006-2007-ci tədris ilindən etibarən əcnəbi şagirdlərə də təhsil haqqı ödəməklə dövlət məktəblərində oxumağa icazə verilir. BƏƏ-də müəllim tələbə nisbəti 15:1-ə bərabərdir.
Ölkədə təhsilə dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait davamlı olaraq artırılsa da, tədris metodları və kurikulum yeni tələblərə cavab vermirdi. Ümumilikdə təhsil sistemi zəif idi. 2006-cı ilin fevral ayında hökumət tərəfindən təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, o cümlədən daimi sinif otaqlarının, kompüter laboratoriyalarının müasir avadanlıqlarla təmin olunması istiqamətində konkret addımlar atılmağa başlandı.
BƏƏ-nin Təhsil Nazirliyi təhsildə texnologiyaları tətbiq etmək, yeni bacarıqları təkmilləşdirmək üçün hazırlanmış və şagirdlərin təhsil imkanlarının artırılmasına yönəlmiş "Təhsil-2020" adlı beşillik silsilə proqramlar qəbul edib. Bu proqramın bir hissəsi kimi, 2003-2004-cü tədris ilindən başlayaraq bütün dövlət məktəblərinin I siniflərində yeni riyaziyyat və inteqrativ təbiət elmləri kurikulumu tətbiq edilir. Yeni kurikulumlarda ingilis dilinin tədrisi digər fənlərin, o cümlədən riyaziyyat və təbiət elmlərinin tədrisinə inteqrasiya edilir.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri qadınların təhsilə cəlb olunması və onların təhsil imkanlarının artırılması istiqamətində mühüm irəliləyiş əldə edərək BMT-nin Minilliyin Məqsədlərinə çatmaq üçün müəyyən etdiyi tələbləri yerinə yetirib.
Ölkədə təhsilin bütün pillələrində yeni təşəbbüslər dəstəklənir və müvafiq islahatlar həyata keçirilir. Bunlardan biri də "K-12" proqramlarının tətbiq edilməsidir. Bu proqramın əsas məqsədi orta məktəb məzunlarının dünya universitetlərində oxumasına tam hazırlıqlı olmasını və qlobal əmək bazarında rəqabət apara bilməsini təmin etməkdir.
Təhsil sahəsində həyata keçirilən mütərəqqi islahatlarla yanaşı, BƏƏ hökuməti 2020-ci ilə qədər təhsili milliləşdirməklə təhsil sektorunda çalışan vətəndaşlarının sayının 90 faizə çatdırılmasını əsas hədəf kimi müəyyənləşdirib. Orta təhsil pilləsində reallaşdırılan bütün bu islahatlar ölkənin Təhsil Nazirliyi, Abu-Dabi Təhsil Şurası və Dubay Təhsil Şurası tərəfindən həyata keçirilir.
BƏƏ-də ali təhsil sisteminin idarə olunması ilə Ali Təhsil və Elmi Tədqiqat Nazirliyi məşğul olur. Bu qurum həm də ali təhsil müəssisələrinə qəbul aparılmasını və tələbələrin seçdikləri ixtisaslar üzrə yerləşdirilməsini həyata keçirir.
Məktəbəqədər təhsil
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində uşaqlar 4-5 yaşlarında məktəbəqədər təhsilə cəlb olunurlar. 2005-ci ilin statistikasına görə, ibtidai məktəblərin birinci sinfinə qəbul edilən uşaqların 80 faizini məktəbəqədər təhsil müəssisələrindən gələn uşaqlar təşkil edir.
Ölkədə həm dövlət, həm də müstəqil məktəbəqədər təhsil müəssisələri fəaliyyət göstərir. Müstəqil bağçalarda tətbiq olunan kurikulum dövlət bağçalarında tətbiq olunan kurikulum ilə eynidir. Həmçinin müstəqil bağçalar üçün inzibati, texniki və tədris heyətinə olan ehtiyacı BƏƏ Təhsil Nazirliyi müəyyənləşdirir.
Məktəbəqədər təhsil pilləsində son illər aparılmış islahatlar nəticəsində Bağçaların İnkişaf Mərkəzləri yaradılıb. Bu mərkəzlər Körfəz regionunda tədris və inzibati heyətin hazırlanması, eləcə də onların ixtisasının artırılması üçün daimi elmi-tədris bazası hesab edilir.
İbtidai təhsil
Ölkədə ibtidai təhsil 6 yaşdan başlanır və 6 il davam edir. Dövlət ibtidai təhsil müəssisələrində oğlanlar ayrı, qızlar ayrı məktəblərdə oxuyurlar. 2006-cı ilin statistikasına görə, oğlanların 85, qızların isə 82 faizi ibtidai təhsil pilləsinə cəlb olunur.
İngilis dilinin tədrisi səviyyəsini yüksəltmək üçün Abu-Dabi Təhsil Şurası Zayed Universiteti ilə birgə ibtidai təhsil üzrə pilot proqram hazırlayıb. Ölkədə ingilis dilində səlis danışmağı bacarmayanların işlə təmin olunması xeyli çətindir. Bu proqramın genişləndirilərək ölkənin bütün məktəblərində tətbiq olunması planlaşdırılır.
BƏƏ-də ibtidai təhsildən sonra şagirdlər 3 illik hazırlıq (əsas) təhsili pilləsində oxuyurlar. İbtidai təhsil pilləsini başa vurduqdan sonra şagirdlər öz təhsillərini texniki profilli orta məktəblərdə də davam etdirə bilərlər. Həmin məktəblərdə təhsil 6 il davam edir və məzunlara orta texniki təhsil haqqında diplom verilir.
Orta təhsil
3 illik hazırlıq təhsilini başa vurduqdan sonra şagirdlər növbəti 3 il müddətində orta təhsil pilləsində oxuyurlar. Əhalinin orta təhsil pilləsinə cəlb olunmasının səviyyəsi ibtidai təhsil pilləsi ilə müqayisədə nisbətən aşağıdır. Belə ki, bu təhsil pilləsinə kişilərin 62, qadınların isə 66 faizi cəlb olunur.
Ölkədə orta təhsilin idarə olunmasına Təhsil Nazirliyi cavabdehlik daşıyır. Dövlət məktəbləri hökumətin ayırdığı vəsait hesabına maliyyələşir və belə məktəblərdə kurikulum BƏƏ-nin inkişaf məqsədlərinə və dəyərlərinə uyğun olaraq tərtib olunur. Dövlət məktəblərində tədris ərəb dilində həyata keçirilir. İngilis dili isə ikinci dil kimi tədris olunur. Həmçinin beynəlxalq səviyyədə akkreditasiyadan keçmiş çoxlu sayda özəl məktəblər də fəaliyyət göstərir.
2006-2007-ci tədris ilinin statistik məlumatlarına görə, ölkənin 1256 dövlət və özəl orta məktəbində 650000 nəfər şagird təhsil almışdır. Bu şagirdlərin 60 faizi dövlət məktəblərində oxumuşdur.
Son illərdə özəl təhsil sektorunda da ciddi inkişaf meyilləri müşahidə olunmaqdadır. Bu isə özəl məktəblərdə təhsil almaq istəyənlərin sayının kəskin artmasına səbəb olub. Dubay Əmirliyində şagirdlərin 50 faizi, Abu-Dabi Əmirliyində isə 40 faizi özəl məktəblərdə təhsil alır.
Ölkədə xüsusi təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi istiqamətində də islahatlar həyata keçirilməkdədir. 2006-cı ildə fiziki və əqli qüsuru olanlar üçün təhsil imkanlarının yaxşılaşdırılması məqsədilə xüsusi akt qəbul edilib. Bu sənədə görə xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar dövlət və özəl məktəblərdə digər şagirdlərlə bərabərhüquqlu təhsil almaq imkanı qazanıblar. Bununla yanaşı, bütün ölkədə müvafiq peşə və reabilitasiya mərkəzləri də fəaliyyət göstərir.
Ali təhsil
BƏƏ-də fəaliyyət göstərən çoxsaylı ali təhsil müəssisələrinə Ali Təhsil və Elmi Tədqiqat Nazirliyinin tabeliyində olan Akademik Akkreditasiya Komissiyası lisenziya verir. Ali məktəblərin tədris proqramlarının akkreditasiyasını da bu qurum həyata keçirir.
Ölkə vətəndaşları dövlət ali təhsil müəssisələrində pulsuz oxuya bilərlər. Orta təhsil pilləsinin sonuncu sinfini bitirən qızların 95, oğlanların isə 80 faizi ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunurlar.
Elmi tədqiqatlar
BƏƏ-də təhsil və elmi-tədqiqatların keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xüsusi diqqət göstərilir. Təcili Kompüter Yardımı üzrə Tədqiqat Mərkəzinin, Məsdər Elm və Texnologiya İnstitutunun səmərəli fəaliyyətinin təşkilini buna nümunə kimi göstərmək olar.
Məsdər Elm və Texnologiya İnstitutu Orta Şərqin ilk elmi-tədqiqat yönümlü universiteti hesab edilir. 2009-cu ilin payızında universitetdə ilk dəfə magistratura proqramları həyata keçirilməyə başlanıb. Bu universitetin yaradılmasının əsas məqsədi dünyada təbii yanacaqdan asılılığın azaldılması problemi ilə məşğul olan gənc kadrlar və tədqiqatçılar hazırlamaqdır.
Tədqiqat və təlim müəssisəsi olan Dubay İdarəçilik Məktəbi də elmi-tədqiqatlara geniş yer verir, müvafiq sahədə yüksək səviyyəli mütəxəssislər yetişdirir. Bu təhsil müəssisəsində 2009-cu ildən idarəetmə və dövlət siyasəti üzrə magistratura proqramları tədris olunur.
Beynəlxalq əməkdaşlıq
BƏƏ-də xarici ölkələrin beynəlxalq səviyyədə tanınmış universitetlərinin filialları da fəaliyyət göstərir. Onların bəziləri xüsusi təhsil zonalarında, 2003-cü ildə yaradılmış Dubay Bilik Kəndində və Dubay Beynəlxalq Akademik Şəhərciyində yerləşir.
Ölkənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış universitetlərində xaricdə oxumaq imkanı olmayan yerli tələbələr də biznes, təbiət elmləri, mühəndislik və kompüter proqramları ixtisası üzrə təhsil alırlar.
Əlavə təhsil
2008-ci ildən Təhsil Nazirliyi Mentorluq Proqramının tətbiqinə başlayıb. Proqrama əsasən 735 dövlət məktəbinin 50-nə Qərb ölkələrində təhsil almış savadlı və ixtisaslı məktəb direktorları təyin edildi. Bu, tədris strategiyasının müasirləşdirilməsi və Qərb ölkələrində tətbiq olunan təlim üsullarının, şagirdyönümlü fəal təlim metodlarının ölkə məktəblərində tətbiqi istiqamətində mühüm bir addım oldu.
Aparılmış son tədqiqatlar deməyə əsas verir ki, ölkədə savadsızlığın hazırkı səviyyəsi 7 faizdən də aşağıdır. Hökumətin həyata keçirdiyi stimullaşdırıcı təhsil layihələri sayəsində bu göstərici getdikcə daha da aşağı düşür. Əhalinin yaşlı təbəqələri arasında savadsızlığın ləğvi üzrə müvafiq proqramlar həyata keçirilir və onların müsbət nəticələri cəmiyyətin ümumi inkişafına əlavə təkan verir. Hazırda minlərlə ölkə vətəndaşı bütün regionlarda təsis olunmuş yaşlıların təhsili üzrə 86 mərkəzdə formal təhsil almaqdadır.
XX əsrin ikinci yarısından əldə etdiyi sosial-iqtisadi uğurlarla bütün dünyanı təəccübləndirən Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri təhsil sektorunda da kifayət qədər nailiyyətlər qazanıb. Təsadüfi deyil ki, ölkə əhalisinin ümumi artım dinamikasında miqrasiya hesabına artım üstünlük təşkil edir. Digər səbəblərlə yanaşı, təhsil almaq üçün ölkəyə gələn əcnəbilərin əksər hissəsinin Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində daimi qalmağa üstünlük verməsi də bu məsələdə mühüm rol oynayır.
Nərələr
Nərələrin dünya ehtiyatının 80%-dən çoxu Xəzər dənizindədir. Uzunsov, iynəşəkilli bədənləri  və sifətləri (burnu) (seyrək hallarda konusvarı və ya kürəşəkilli) vardır. Ağzı hərəkətli, dişsizdir (körpələrdə zəif dişlər olur), başın alt tərəfində yerləşmiş, ətli dodaqlarla vardır. Döş üzgəcinin ön şüasıgüclü şəkildə qalınlaşmış və tikana çevrilmişdir. Bel üzgəci quyruğatərəf itələnmişdir. Fəsilənin 4 cinsi var: bölgə, nərə, kürəkli və yalançı kürəkli. Bunlardan Azərbaycanda ilk 2 cinsin nümayəndələri vardır. Dişisi dünyada ən qiymətli kürü verən ticarət əhəmiyyətli balıq sayılır.
21 aprel 2004-cü il tarixində ABŞ-nin Canlı Təbiət və Balıqların Mühafizə Xidməti nərə balıqları fəsiləsindən olan bölgəni yox olma təhlükəsi altında olan növlərin siyahısına daxil etmişdir.
Xəzərdə Nərələrin sayının azalması
Xəzər dənizində nərəkimilərin ehtiyatı son 15-20 ildə kəskin azalmışdır və keçən əsrin 80-ci ilə müqayisədə 30 dəfə azalaraq vətəgə əhəmiyyətini itirmək həddinə çatmışdır. Nərələrin ehtiyatının kəskin aşağı düşməsinin əsas səbəbləri bir neçə faktordur:
Nərə balığı zavodları
Azərbaycanda qiymətli balıq növlərinin yetişdirilməsi ilə dörd xüsusi müəssisə məşğul olur. Azərbaycanda ilk belə müəssisə 1954-cü ildə işə salınmış Əli Bayramlı nərə balığı zavodudur. Onun ardınca daha iki müəssisə istifadəyə verilmişdir. Müasir tipli Xıllı nərə balığı zavodu isə 2003-cü ildən fəaliyyət göstərir. Müəssisənin işə salınması mərasimində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin iştirakı kollektivi daha səylə çalışmağa ruhlandırmışdır. Sələflərindən fərqli, ən mütərəqqi texnologiyalarla təchiz edilmiş müəssisə hazırda Xəzər dənizi hövzəsində ən müasir istehsalatdır.
Dünya Bankı "Təxirəsalınmaz ekoloji sərmayələr" layihəsi çərçivəsində zavodun tikintisinə 6 milyon ABŞ dolları məbləğində güzəştli kredit ayırmışdır. Layihənin sifarişçisi Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi yanında layihələri reallaşdırma qrupudur. "Billur" yerli istehsalat firmasında hazırlanmış layihəni "Azərenerjitikintiquraşdırma" Səhmdar Cəmiyyətinin mütəxəssisləri həyata keçirmişlər. Texnoloji avadanlıq Almaniyanın "FERROSTAAL" şirkəti tərəfindən gətirilmiş, layihənin məsləhətçisi kimi Fransanın "SOFREQO" şirkəti çıxış etmişdir.
Zavodda 5 növ nərə balığı yetişdirilir. Fəaliyyət göstərdiyi 5 il müddətində müəssisədə təxminən 35 milyon müxtəlif növ körpə nərə balığı yetişdirilərək, Kür çayı nın mənsəbinə buraxılmışdır.
Balıq ehtiyatlarının bərpası
AZ 1080, Bakı, Qaradağ rayonu, Sahil qəsəbəsi Sektor: Qızıl balıq və nərə cinsli balıq körpələrini yüksək çəkiyə qədər böyüdülməsi. AZ 4700, Neftçala rayonu, Bankə qəsəbəsi Sektor: Nərə cinsli balıq körpələrinin süni yolla artırılması və bərpası. AZ 4700, Neftçala rayonu, 2-ci mayak qəsəbəsi Sektor: Nərə cinsli balıq körpələrinin süni yolla artırılması və bərpası. AZ 1800, Əli Bayramlı Sektor: Nərə cinsli balıq körpələrinin süni yolla artırılması.
2 (film, 2009)
2 qısametrajlı bədii filmi rejissor Hacı Həsənov tərəfindən 2009-cu ildə ekranlaşdırılmışdır. Film "RTV Prodüser Mərkəzi"ndə istehsal edilmişdir. Qarabağ mövzusunun işıqlandırıldığı filmdə hadisələr kəndin mühasirədə, atəş altında olduğu müddətdə baş verir. Filmdə əsas rolları Mehdi Kərimov, Amid Qasımov, Gülər Nəbiyeva, Firuzə Balayeva, Qabil Quliyev və Məqsudə Əliyeva ifa edirlər.
Məzmun
Filmin baş qəhrəmanı Cəfər (Mehdi Kərimov) öz müəlliməsi (Gülər Nəbiyeva) və bacısı (Firuzə Balayeva) tərəfindən mənəvi-psixoloji təzyiqlərə məruz qalır. Buna səbəb isə müəllimənin məktəbdə yeni bir qayda qoyması olur: Dərsdən qeyri-kafi alan şagirdin boynundan ağ vərəqə yazılmış qiymət — "2" rəqəmi asılacaq və bu şagird böyük tənəffüsdə məktəb meydançasında gəzişərək, başqalarının kinayə və atmacalarına dözməli olacaq. Eyni zamanda ibtidai sinfin şagirdləri böyük siniflərin iki alan şagirdlərinin üzünə tüpürəcəklər. Amma böyük sinifdə Cəfərin böyük bacısı da təhsil alır və o iki alanda Cəfər bacısı və müəlliməsiylə qarşılaşmalı olur. Cəfər bacısı tərəfindən dözülməz basqılara, müəlliməsinin psixoloji təzyiqlərinə məruz qalır.
Film sadalanan şəraitdə böyüyüb-başa çatmış Cəfərin (Amid Qasımov) təzə tikilmiş binaların gözətçisi postunda durması ilə başlanır. O, şəhərdə də rahatlıq tapa bilmir, ətrafındakılar tərəfindən incidilir. Beləliklə, baş qəhrəman dayandığı gözətçi postunda öz ağrılı keçmişini, kəndini, müəlliməsini, bacısını, ata-anasını xatırlayır və film boyu naməlum bir adama zəng edib hər dəfə eyni sualları verir.
Müharibə və insan taleyinin birləşdiyi filmdə savaş ikinci plana keçib, insanın taleyi qabardılıb. Film əsas mahiyyəti ondan ibarətdir ki, basqılar, təzyiqlər, psixoloji sarsıntılar altında gələcəkdə Vətəni qoruyacaq əsgər yetişdirmək olmaz. Filmdə həmçinin keçmiş sovet dönəmində, başqa sahələrdə olduğu kimi, təhsildə də inzibati-amirlik sisteminin tənqidi, sözügedən sistemin çürüməsinin qabardılması önə çəkilib. Filmdə hadisələr bir neçə xətt üzrə inkişaf etdirilib. Və bu çoxxətli inkişafın fonunda müxtəlif insan taleləri gündəmə gəlir. Filmin əsas qayəsi odur ki, uşaqları incitmək olmaz, çünki onlar cəmiyyətə mənəvi baxımdan təmiz, komplekssiz təqdim olunmalıdır ki, gələcəkdə yaxşı vətəndaş ola bilsinlər. Təhsildə, tərbiyədəki zor, inzibati amirlik heç bir inkişafa apara bilməz. Əksinə, bu cəmiyyətin mənəvi çürüməsinə apara bilər. Qorxu, təhqir altında böyüyən uşaq böyük şəxsiyyət ola bilməyəcək, özü zorakılıq gördüyündən ətrafındakılara qarşı da zorakılıq edəcək. Çünki müharibənin yaratdığı uşaqlar qəddar, kompleksli olurlar. Həm də müharibənin doğurduğu ağrıların rezonansı özünü bir neçə nəsil göstərir.
Filmin üzərində işləyənlər
Əsər müəllifi: Məqsəd Nur Ssenarist: Məqsəd Nur Rejissor: Hacı Həsənov Operator: Rövşən Quliyev Prodüser: Azər Məmmədov Bəstəkar: Rüfət Əfəndiyev
Rollarda
Mehdi Kərimov — Cəfər (kiçik) Amid Qasımov — Cəfər (böyük) Gülər Nəbiyeva — Həqiqət müəllimə Firuzə Balayeva — bacı Qabil Quliyev — ata Məqsudə Əliyeva — ana Şahin Həsənli — məktəb direktoru Mehriban Hüseynova — müəllimə Məhəmməd Məmmədli — Motu
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2009-cu ilin filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Pir Hüseyin türbəsi (İrəvan)
Pir Hüseyin türbəsi, Cəfərabad türbəsi, Pir Hüseyn sərdabəsi və ya Əmir Səəd məqbərəsi — Ermənistan'in Zəngibasar mahalında, Zəngibasar rayonunun mərkəzi olan Uluxanlı qəsəbəsindən 14 km şimalda, İrəvan şəhəri yaxınlığında yerləşən Cəfərabad kəndində (indiki Arqavand) qırmızı tuf daşdan inşa edilmiş səkkiztinli türbə. XV əsrə aid müsəlman abidəsi. Türbədə əsas Qaraqoyunlu tayfalarından biri olan Saadlu (Səədli) türk tayfasının başçısı, Çuxur Sədin ilk hakimi Əmir Saad dəfn edilmişdir.
Xüsusiyyətləri
Qaraqoyunlu əmirinin sərdabəsi üzərində ucaldılan türbənin hündürlüyü 12 metrdir. Türbəni yuxarıdan kəmərvari əhatə edən 22 metr uzunluğunda ərəbdilli kitabədə Çuxursəd vilayətinin Saadlu türk tayfasından olan əmirləri Pir Hüseyin və Əmir Səədin (1411 – ci ildə vəfat etmişdir) adları çəkilmişdir. Başqa sözlə kitabədə yazılıb ki,
''Bu mübarək türbə ən böyük, nəcib, səxavət və lütf sahibi, şahlar və sultanların dəstəkçisi, zəif və kasıbların sığındığı, elm adamlarının qəyyumu və elm axtaranlara, yoxsullara kömək edən, dövlətin və imanın izzəti, mərhum Böyük Əmirin – ən mərhəmətli Əmir Saadın oğlu Əmir Pir-Hüseyn əmri ilə hicri 816 – cı il rəcəb ayının 15 – də (miladi 1413 – cü il, 11 oktyabr ) ucaldıldı... Allahın rəhmi ona olsun ... Böyük sultan, ən səxavətli Xaqan, Şərqdə və Qərbdə sultanlar sultanı, dövlətin və imanın köməyi, Pir Budaq xan və Yusef Noyonun hökmranlığı ilində ... Allah onların gücünü əbədi etsin!"''
Ümumi məlumat
Qırmızı tuf daşından tikilmiş türbənin hündürlüyü günbəzsiz 12 m-dir. Günbəzin karnizinin altında 22 metr uzunluğunda, ərəb dilində, süls elementli nəsx xətti ilə Qurandan Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi yazılmış, abidənin Pir Hüseynin əmri ilə hicri tarixlə 816-cı (miladi 1413-cü) ildə tikildiyi göstərilmişdir.
Bir neçə il öncə erməni katolikosu və erməni alimləri Türkmənistandan alimləri dəvət edərək, türbənin erməni və türkmən xalqlarının memarlıq abidəsi olduğunu elan etmişlər. Halbuki abidənin nə türkmənlərlə, nə də ermənilərlə əlaqəsi var. Belə ki, indi Ermənistan adlanan tarixi Azərbaycan ərazisində, o cümlədən Pir Hüseyn sərdabəsinin yerləşdiyi Cəfərabad kəndində türkmənlər yaşamamışlar. Pir Hüseyn sərdabəsi yalnız azərbaycanlılara məxsus tarixi abidədir.
Abidənin yanında quraşdırılmış lövhədə türbənin Qaraqoyunlu türkmənlərinə aid olması barədə məlumat verilir. Eyni zamanda, əsas stenddə türbənin türkmənlərin tarixi irsi olduğunu göstərir.
Aglaia lawii
(Aglaia lawii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaravəlili
Yaşayış məntəqələri
Aralanmış acıçiçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mitsubishi Ki-46
Ki-46 — ikimühərrikli qırıcı təyyarəsi. Metal konstruksiyalı müdafiə istehkamlarını dağıdılması məqsədilə yaradılıb.
Tomio Kubonun rəhbərliyi altında yaradılıb. İlk uçuşu 1939-cu ilin noyabrında həyata keçirilib. Silahlı qüvvələrin istifadəsinə 1939-cu ilin sonlarında verilib.
Tyanşan acıçiçəyi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio esleri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nurlan Əsgərli
Nurlan Bayram oğlu Əsgərli (3 dekabr 1995; Viləş, Masallı rayonu, Azərbaycan — 4 aprel 2016; Tərtər, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Aprel döyüşlərinin şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Nurlan Əsgərli 3 dekabr 1995-ci ildə Masallı rayonunun Viləş kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsil zamanı idmanla, xüsusilə, boksla və cüdoyla məşğul olmuşdur. Rayon üzrə cüdo və boks çempionatlarından 1-ci və 3-cü yer tutaraq qayıtmışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 2014-cü ilin yanvar ayında Masallı rayon Hərbi komissarlığından həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır. 2015-ci ilin aprel ayında kəşfiyyatçı kursuna daxil olmuşdur. Həmin ilin iyul ayında həqiqi hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra müddətdən artıq xidmət etmək üçün könüllü olaraq hərbi xidmətini baş əsgər rütbəsində davam etdirmişdir. Xidmətinə görə gizir rütbəsi almışdır.
2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə ötən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri arasında cəbhənin Tərtər və Cəbrayıl-Füzuli istiqamətlərində şiddətli döyüşlər başladı. Tarixə Aprel döyüşləri olaraq yazılan hərbi əməliyyatlar zamanı Nurlan Əsgərli Tərtər rayonunun Talış kəndi istiqamətində döyüşlərdə vuruşdu. Gecə döyüşləri zamanı Tərtər rayonunun Talış kəndi istiqamətində olan əlverişli mövqelər, strateji nöqtələr, o cümlədən Talış yüksəkliyi Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur. Nurlan Əsgərli özü ilə eyni rütbədə olan qardaşı, gizir İntiqam Əsgərli ilə birlikdə döyüşürdü. Qardaşı ilə birgə döyüş meydanından şəhidlərimizin, həmçinin, polkovnik Vüqar Yusifovun və polkovnik-leytenant Raquf Orucovun nəşini çıxarmışdır. Nurlan Əsgərli 4 aprel 2016-cı ildə Talış kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı şəhid oldu. Onun nəşini döyüş meydanından çiyin-çiyinə vuruşduğu doğma qardaşı İntiqam Əsgərli çıxartdı. İntiqam Əsgərlinin dediklərindən:
Aprelin 5-i isə Nurlan Əsgərli doğulduğu Masallı rayonunun Viləş kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və gizir Əsgərli uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Nurlan Əsgərli ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
İrsi və xatirəsi
Doğulduğu Masallı rayonunun Viləş kəndinin mərkəzi küçələrindən biri Nurlan Əsgərlinin adını daşıyır.
Ailəsi
Nurlan Əsgərlini döyüş meydanından çıxaran qardaşı İntiqam Əsgərli 2020-ci ilin 27 sentyabr tarixindən başlayan İkinci Qarabağ müharibəsində vuruşmuş, Şuşanın azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuş və ölümündən sonra Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı fəxri adını almışdır.
Kelt xaçı
Kelt xaçı — xristian xaçının kəsişən yerinə bir çevrə əlavə olunması ilə meydana gələr. Kelt Xristianlığın xarakteristika simvoludur, ancaq mənşəyi Xristianlıq əvvəlidir.
Çevrə ilə birləşdirilmiş xaçların Xristianlıq əvvəlindən gələn bir çox növü vardır. Sıxlıqla Günəş xaçı olaraq adlandırılan bu cür xaçlara pagan Şimal-qərb Avropada (Skandinav mifologiyasında tanrı Odinin simvoludur.) və ya Pireneler və İber Yarımadasında rast gəlinə bilər. Ancaq Xristian xaçı ilə ortaq bir mənşə ya da əlaqəyə dair bir dəlil yoxdur.
Daraqlı triton
thumb|200px|right Daraqlı triton (lat. Triturus cristatus), (Salamandridae)  fəsiləsindən (Caudata) dəstəsindan suda-quruda yaşayanlar növü.
Yayılması. Respublikanın cənub-şərqində (Lənkəran rayonunda) və Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub-şərq ətəklərində (Şamaxı və İsmayıllı rayonlarında) tək-tək hallarda təsadüf edilir.
Üçgüllü acıçiçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Haxıs
Haxıs — İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında, Vedibasar mahalının Vedi rayonunda kənd.
Tarixi və toponimi
1590-cı ilə aid türkcə mənbədə kəndin adı "Heks" kimidir. 1728-ci ilə aid mənbədə Xınzirək nahiyəsində Haxs kimdir. Ehtimal ki, türk dillərində haxıs, haxış "dəstə", "alay", "yığın" (Azərbaycan dilində yallının bir növü olan "haxışda" oyunun adında olduğu kimi") sözündəndir. 1593-cü ilə aid mənbədə Gəncə vilayətində Ahiştabad (əsli Ahiştaabad) sancağının adı qeyd olunur
Əhalisi
1918-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1922-ci ildə əhalinin bir hissəsi geri qayıtmış və ermənilərlə qarışıq yaşamışdır. 1945-ci ildə kənd ermənicə Tsorap adlandırılmışdır. 1728-ci ilə aid mənbədə kəndin adı "Hekis" kimidir.
Cabbar Həşimov
Həyatı
Cabbar Həşimov 1898-ci ildə Cəbrayıl qəzasının Aybasanlı оbasında dünyaya göz açmışdı. Оrta məktəbi bitirdikdən sоnra Azərbaycan Pedaqoji İnstitutuna daxil оlmuşdu. İnstitutu tamamlayandan sоnra Qaryagin (Füzuli) rayоnunun Aybasanlı kəndində müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdı. Rayоnun bir çоx məktəblərində məktəb dirеktоru vəzifəsində çalışmışdı.
Ailəsi
Cabbar Həşimov Gövhər xanımla ailə qurmuşdu. Nuru, Arif, Vaqif adlı оğulları, Еlmira, Еlminaz adlı qızları var.
Mükafatları
Cabbar Həşimov "Lеnin", "Qırmızı Əmək Bayrağı" оrdеnləri ilə təltif оlunmuşdu, Əməkdar Müəllim adına layiq görülmüşdü.
Aglaia laxiflora
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum sceliphron
(Bulbophyllum sceliphron) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Udipi
Udipi və ya Udupi — Hindistanın Karnataka ştatında şəhər. Udupide məşhur Krişna mandir yerləşir ve Udupi Vayşnav dini səfər yeridir. Şəhərin əhalisi 165401 nəfərdir (2011).
Mitsubishi Ki-15
Ki-15 - birmühərrikli qırıcı təyyarə. Metal konstruksiyalı müdafiə istehkamlarını dağıdılması məqsədilə yaradılıb.
Fumixiko Kono, Tomio Kubonun və Sokiçi Mizumonun rəhbərliyi altında yaradılıb. İlk uçuşu 1936-cı ilin mayında həyata keçirilib. Silahlı qüvvələrin istifadəsinə 1937-ci ilin sonunda verilib.
Nağı Əbdüləzimov
Nağı Əbdüləzimov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı.
Həyatı
Nağı Kərim oğlu Əbdüləzimov 14 dekabr 1936-cı ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Zod kəndində anadan olub. 1953-cü ildə Zod kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Gəncə Pedaqoji institutun Dil-ədəbiyyat fakültəsinə daxil olub.
1957-1962-cü illərdə orta məktəbdə dil-ədəbiyyat müəllimi işləyib. 1962-ci ilin sentyabr ayında Basarkeçər rayon Komsomol Komitəsinin birinci katibi seçilərək, 1967-ci ilin avqust ayına kimi həmin vəzifədə çalışıb.
1967-1969-cu illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbində oxuyub. 1969-1974 -cü illərdə Zod kəndində kolxoz sədri işləyib. 1974-1976 -cı illərdə Gəncə şəhəri Yüngül Sənaye Texnikumunda müəllimlik edib. 1976- cı ilin fevralından 1981- ci ilin aprel ayına qədər Azərbaycan KP Gəncə şəhər komitəsində təlimatçı, 1981- ci ilin aprel ayından 1991- ci ilin noyabr ayına kimi Gəncə şəhər PK də şöbə müdirinin müavini – Siyasi Maarif Evinin müdiri işləyib.
1991-1997 –ci illərdə Mədəniyyət İşgüzarlıq Mərkəzinin müdiri kimi fəaliyyət göstərib.
1993 –cü ildən YAP –ın üzvü olub. 1997 –ci ildə YAP Gəncə təşkilatının sədri seçilib. YAP-ın 1-ci Qurultayında Siyasi Şuranın üzvü seçilib.
2000-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilib.
Nağı Əbdüləzimov 2001-ci il sentyabr ayının 8-də Gəncə şəhərində 64 yaşında vəfat edib.
Ömrünün son illərində yaşadığı həyatından bəhs edən Mənim ömür təqvimim adlı hekayə yazmağa başlamış lakin tamamlamamışdır.
Federal dairə (Braziliya)
Federal dairə — Braziliyanın federal inzibati vahidi. Bu böldə özündə Braziliyanın paytaxtı olan Brazilia şəhəri əhatə edir.
Tarixi
Federal dairə 1960-ci ildə paytaxt Rio-de-Janeyrodan Qoyas və Minas-Jerays ştatlarınln ərazisindən təşkil olunmuş bölgəyə köçürülmüşdür. Bu zaman federal ərazi olan Rio-de-Jneyroda Qunabara ştatı təşkil olunmuşdur. 1975-ci ildə bölgə Rio-de-Janeyro ştatına birləşdirilir.
Əhalisi
2010-cu il siyahıya alınmağa görə əhalisi 2 570 160 nəfər təşkil edir.. Şəhər əhalisinin böyük qismi dövlət qulluqçuları və şəhər inşaatçılarının törəmələridir.
İrqi tərkib
Əhalisi əsasən afrika-hindu məhşəlli qarışıq portuqallardan ibarətdir.
İnzibati quruluş
İnzibati cəhətdən 1 mezoregion və 1 mikroregion. Üstəlik dairə 31 rayona bölünür.
Bayraq
Federal dairənin bayrağı Qilmermi di Almeydo tərəfindən çəkilmiş və 1969-cu ildə təstiqlənmişdir. Ağ rəng sülhü, yaşıl rəng meşələrin bolluğunu, xaç isə Braziliya hindularını təcəssüm etdirir.
Otuziki
Otuziki — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kənd əhalisinin sayı 1506 nəfərdir ki, onun da 742 nəfəri kişi, 764 nəfəri isə qadındır.
Əhalisi
1856-cı il "Qafqaz təqvimi"nə görə, əhalisi tatar dilində danışan şiə tatarlardan ibarət olmuşdur.
Senecio affinis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çinar
Çinar — Çinarkimiklər fəsiləsindən olan bitkidir. Latınca "Platanaus", rus dilində "Платан", "Чинар" adlanır. Yüngül, möhkəm, gözəl cizgili oduncağından faner, parket və s. hazırlanır. Dekorativ ağac kimi yaşıllaşdırmada istifadə edilir. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki kimi Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"na daxil edilmişdir. Azərbaycan florasında Barmaqyarpaq çinar növü vardır. Mərkəzi Nəbatat Bağı nın təcrübə sahəsində əkilib becərilir.
Bir çox növləri şəhər yaşıllaşdırmasında istifadə edilən qiymətli dekorativ bitkilərdir.
Botanik təsviri
Çinar ağacları sıx geniş kronaya malik iriyarpaqlı ağaclardır. Yaşıl-boz laylı qabıqla örtülü, silindrik formalı güclü gövdəyə (50 m-a qədər hündürlük, 18 m-a qədər dairəsi) malikdir.
Maraqlı faktlar
Çinar ağacları çox uzun müddət yaşayır.Onlardan ən böyük və ən qədimi Türkiyədə Bosforda Buyukdere vadisində böyüyür. Onun hündürlüyü 50 metr, gövdənin çevrəsi 42 m, gövdənin diametri 13,4 metr və yaşı 2300 ildən çoxdur.
Egey dənizində Kos adasında gövdənin çevrəsi 18 m və hündürlüyü 36 m olan unikal çinar ağacı bitir. Hesab edirlər ki, onun 2 min il yaşı var.
Daur ətirşahı
(Geranium dauricum) - cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum simplicilabellum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ludoviko Ariosto
thumb|right|250px|[[Tisian. Göy paltarinda kişi (Ludoviko Ariosto). 1512. London, Milli Qalereyası]] Ludoviko Ariosto — italyan şairi, dramaturq.
Məmmədxan Məmmədxanov
Məmmədxan Məmmədxan oğlu Məmmədxanov — Azərbaycanın ictimai və siyasi xadimi. Qaryagin qəzası İcraiyyə Komitəsinin sədri.
Həyatı
Məmmədxan Məmmədxan oğlu 1884-cü ildə Cəbrayıl qəzasının Qoçəhmədli kəndində doğulmuşdu.Qarğabazar kənd məktəbində oxumuşdu. 1902-ci ildə Bakıda neft mədənlərində işləmişdi. 1905–1907-ci il inqilabında iştirak etmişdi. Bakı proletariatının 1914-cü il yay tətilinə qatılmışdı. 1917–1919-cu illərdə Qaryagin qəzasında Qırmızı qvardiyanın tərkibində əksinqilabçılara qarşı vuruşmuş, partiya özəklərinin yaradılmasında iştirak etmişdi. Qaryagin qəza partiya komitəsinin sədri, AK(b)P-nin 1-ci qurultayına nümayəndə seçilmişdi. 1920-ci ildə MK-ya üzvi olmuşdu. Sovet dönəmində məsul vəzifələrdə çalışmışdı. Dəfələrlə partiya və sovet qurultaylarının nümayəndəsi olmuşdu. Azərbaycan KP MK və Azərbaycan MIK-in üzvi seçilmişdi.
Məmmədxan Məmmədxanov 1938-ci ildə repressiyaya uğrayıb.
Cincartala
Cincartala — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Cincartala Balakən r-nunun Hənifə i.ə.v.-də kənd. Balakən çayının sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Toponim cincar (bitki) və tala (ətrafa nisbətən fərqli sahə) sözlərindən düzəlib, "cincar otu bitən tala" mənasındadır. Kənd salındığı ərazinin adını daşıyır.
Erkəkciyi tükcüklü ətirşah
-  cinsinə aid bitki növü.
Senecio espinosae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Təmiz torpağın buddizmi
thumb|300px|Budda [[Amitabha, XII əsr, Kamakura, Yaponiya.]] Təmiz torpağın buddizmi ( цзинтуцзун;, дзёдо-сю; , Tin Do Tonq), eləcə də amidaizm, amitoizm — Mahayana buddizmin məktəbi, Uzaq şərq buddizmin qolu.
Təlimin xülasəsi
Daosizmin və buddizmin bir sıra ideyalarını özünəməxsus şəkildə sintez edən Daoanın şagirdi Huey-yuan icmanı – «sanqha»nı – hökmdara və hakimiyyətə qarşı qoyaraq və transsendental kontekstdə anlaşılan, yəni dünyanın fövqündə duran şəxsiyyət kimi qəbul edilən Vahid Tanrı – Amitabha – kultunu yaratmaqla dini dünyagörüşün, daha dəqiq deyilərsə, transsendental dinin formalaşma prosesini sona çatdırdı. Amidaizm adlandırılan bu din cəmiyyətdə hakim mövqe tutduqca Çin tarixinin orta əsrçilik dövrü başlayır.
Nükət-Səda Sultan
Nükət-Səda Sultan — I Əbdülhəmidin 14-cü arvadı və Osmanlı padşahı IV Mustafanın doğma anası.
Təmiz torpağın buddizmi
Təlimin xülasəsi
Amidaizm Çində buddizmin ilk variasiyası kimi təşəkkül tapdı. Bu, icmaçı variasiya idi.
Nükət-Səda Sultan
Həyatı
I Əbdülhəmid öldüyü zaman hələ də Baş iqbal və gözdə olaraq qalan Nükət-Səda Sultan bu səbəbdən validə sultan ola bilməmişdir. Oğlu IV Mustafanın dönəmində onun yerinə validə sultan I Əbdülhəmidin 1776-cı ildə evləndiyi 11-ci arvadı Aişə Səniyəpərvər Sultan olmuşdur.
Təmiz torpağın buddizmi
Təlimin xülasəsi
Konfutsiçilik cərəyanına daxil olanlar qeyri-aristokratik mənşəli legist ideyalarla barışdıqları üçün Çinin aristokratik ruhu özünü konfusiçiliyin dilində deyil, daha çox buddizmin dilində anlaya bildi və ifadə etdi. Aristokratik buddizm çan adlandırıldı və özünü icmaçı buddizmə – amidaizmə qarşı qoydu. Əgər amidaizm bu dünyadakı əziyyətlərin əvəzində o dünyada rahat həyata, cənnətə nail olmaq istəyənlərin buddizmi idisə, çan dünyanı həqiqiləşdirərək cənnətə döndərmək əzmində olanların buddizmi oldu. Əgər amidaizm dünyaya, dünyəvi həzlərə bağlı olanların buddizmi idisə, çan həqiqətə bağlı olanların buddizmi oldu. Əgər amidaizmdə Amidanın (Amitabhanın) mərhəmətinə inam təlqin edilirdisə, çanda ürəyin haqq səsinə inam təlqin edildi.
Nükət-Səda Sultan
Vəfatı
Nükət-Səda Sultan oğlu IV Mustafanın 17 noyabr 1808-ci ildə devrilməsindən sonra uzun illər yaşamış və 4 iyun 1850-ci ildə vəfat etmişdir.
Vladimir Timoşenko
Həyatı
1942-ci il noyabrın 25-də Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. Moskvada Hərbi-Siyasi Akademiyanın hava hücumundan müdafiə fakültəsini bitirmişdir. Ehtiyatda olan general-mayordur. 2 övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.
Bitərəfdir. Birinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. 2000-ci il noyabrın 5-də 27 saylı Nəsimi ikinci seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. Milli Məclisin Təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri daimi komissiyasının üzvü olmuşdur.
2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə Vladimir Vasilyeviç Timoşenko “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib
Sərməst
Sərməst — İranın Kirmanşah ostanının Gilan Qərb şəhristanının Govar bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,434 nəfər və 515 ailədən ibarət idi.
Juniperus communis var. saxatilis
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.
Qordon Banşaft
Qordon Banşaft — yəhudi əsilli ABŞ memarı.
Juniperus communis var. saxatilis
Kiçik Asiya dan təsvir edilmişdir. Alçaqboyu, yerə sərilən və ya sürülən koldur. Cavan budaqları sarımtıl-qırmızıya çalır. Yaşlı budaqlarının rəngi bozdur, iynəyarpaqları sıx, xətvarı olub, ağ zolaqlıdır. Yarpaqlarının uzunluğu 10-16 mm-ə qədərdir, kirəmit kimi bir-birinin üzərinə sərilmişdir, azca əyridir, neştərvarı-xətvarıdır, ucu qısa və sivridir, üst tərəfi azca novaoxşardır, alt tərəfində küt bir tili vardır. Qozaları saplaqsız və ya qısa ayaqcıqlar üzərində kürəşəkilli, qara rəngdədir, üstündə göyümtül ləkə vardır, diametri 6-9 mm, yarpaqları boyda və ya çox vaxt onlardan bir qədər uzundur. Təpə hissəsindəki pulcuqları çətinliklə nəzərə çarpan çapıq şəklindədir. Toxumları 2-3 ədəd olub, qonurumtul rəngdə, aydın görünməyən üçüzlüdür, üzəri qırışıqdır.
Qordon Banşaft
Həyatı
Qordon Banşaft 1909-cu ildə Nyu-York ştatının Buffalo şəhərində anadan oldu və liseyi də eyni şəhərdə tamamladı. Memarlıqtəhsilini isə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda aldı.
Juniperus communis var. saxatilis
Azərbaycan da Böyük Qafqaz da Quba və Qusar rayonlarında, Kiçik Qafqaz da Qoşqarçay hövzəsində supalp və alp çəmənliklərində, dəniz səviyyəsindən 1800-2500 m yüksəklikdə yayılmışdir. Soyuğadavamlı, torpağa az tələbkar bitkidir. Qayalarda, çınqıllı-daşlı yamaclarda bitir. Yüksək dağ rayonlarında eroziyaya qarşı mübarizədə, daşlı-qayalı yamacları bərkitmək üçün yararlı bitkidir. 1 hektar sahədə əkilmiş ardıc təxminən 30 kq fitonsid maddə ifraz edir. Ondan düzəldilən preparatlar böyrək və sidik kisəsi iltihabında, ekzemaların müalicəsində, yağından revmatizmdə, poliartritdə və radikulitdə, kökləri ağciyər vərəminin, bronxitin, dəri xəstəliklərinin müalicəsində, ədviyyat kimi şirniyyat sənayesində istifadə edilir. Oduncağından qələm düzəldilir.
Qordon Banşaft
Həyatı
Qordon Banşaft Myes Van Der Roh və Le Karbusyerdən təsirlənən Modernist memardır. Ən tanınmış əsəri "Lever Brothers" sabun firması üçün tikdirdiyi "Lever" binasıdır. 1954-cü ildə tikilən onu işi olan Hannover Trast Branç Bankı II Dünya müharibəsindən sonra bir ABŞ-nin qərbində tikilən ilk şəffaf tikili olmuşdur.
Memarlıq karyerasının ilk illərində Edvard Durel ilə işləyən Banşaft sonra SAM şirkətinin rəhbərlərindən biri kimi işləməyə davam etdi.
Qordon Banşaftın karyerası boyunca tikdirdiyi yeganə ev ailəsi üçün hazırladığı və 210 m² sahəyə malik "Travertin Evi" olmuşdur. Ölümündən sonra ev Müasir İncəsənət Muzeyinə bağışlansa da, muzey daha sonra evi Marta Stevarta satdı.
Qordon Banşaft 1950-ci illərdə ABŞ Xarici İşlər Nazirliyinə Almaniyadakı səfirliklərin dizaynı üçün kömək etmişdir. 1988-ci ildə Pritsker mükafatına layiq görülmüşdür.
6 avqust 1990-cı ildə vəfat edən Qordon Banşaft Buffalo şəhərində həyat yoldaşının yanında basdırılmışdır.
Aglaia lepiorrhachis
(Aglaia lepiorrhachis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azər Turan
Azər Turan (Əbilov Azər İmamverdi oğlu; ) — tənqidçi, publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru (2010), Azərbaycan Respublikası Əməkdar Mədəniyyət İşçisidir (2005). Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Ədəbiyyat qəzetinin baş redaktoru (2015-ci ildən).
Həyatı
Azər Turan 16 sentyabr 1963-cü ildə Neftçalada anadan olub. Neftçalada 1 saylı orta məktəbdə təhsil alıb (1970–1980). Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirib (1984). Neftçala İcra Hakimiyyətində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. "Yeni Azərbaycan" qəzetində humanitar şöbənin müdiri, "Ədəbiyyat" əlavəsinin məsul redaktoru olub (2001–2003). "Ədəbiyyat qəzeti"ndə baş redaktorun müavini (2004), baş redaktor əvəzi (2014) vəzifələrində çalışıb. "Ədəbiyyat qəzeti"nin baş redaktorudur (yanvar 2015). Filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur (2010). "Hüseyn Cavid yaradıcılığının ədəbi-fəlsəfi qaynaqları" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib (elmi rəhbər akademik Bəkir Nəbiyev).
Azərbaycan Universitetinin Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası və Azərbaycan Yazıçılar Birliyi ilə birgə təsis etdiyi "Hüseyn Cavid" (2000) mükafatı laureatıdır.
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Qızıl Kəlmə" (2015) mükafatının laureatıdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 27 may tarixli sərəncamı ilə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı ilə təltif olunub.
2021-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "Nizami Gəncəvinin 880 illiyi (1141 – 2021)" xatirə nişanı ilə təltif olunmuşdur.
22 yanvar 2015-ci ildə Ədəbiyyat qəzetinin baş redaktoru təyin edilib.
Yaradıcılığı
Yaradıcılığa 1980-ci illərin əvvəllərində başlayıb. İlk yazıları "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində dərc olunmuşdur. 40-dan artiq kitabı nəşr olunub. Əli bəy Hüseynzadə və Hüseyn Cavid irsinin tədqiqatçısı kimi tanınan Azər Turan, əsasən, türk düşüncə tarixini, türk ədəbiyyatında modernizm cərəyanı və onun təzahür şəkillərini tədqiq edir. Mahmud Kaşqarlı, Əhməd Yəsəvi, İsmayıl bəy Qaspıralı, Əli bəy Hüseynzadə, Əhməd Ağaoğlu, Cəmaləddin Əfqani, Yusif Akçura, Mehmet Akif Ərsoy, Hüseyn Cavid, Yahya Kamal Bayatlı, Fuad Köprülü, Nihal Atsız, Rıza Nur, Zəki Vəlidi Toğan, Bəkir Çobanzadə, Cənab Şəhabəddin, Əhməd Haşim, Nəcib Fazil Kısakürək, Nazim Hikmət, Orxan Vəli, Edip Cansevər, Cahit Sıtkı Tarancı, Cemal Süreya, Çingiz Dağcı, Çingiz Aytmatov və b. barədə silsilə yazıları Azərbaycanda və xarici ölkələrdə dərc olunub.
1997-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
Filmoqrafiya
Əlif Lam Ra. (rejissor Tariyel Vəliyev, 1992. Az TV) (ssenari müəllifi), Səma şairi (film, 2003) (ssenari müəllifi), İşığımız sönməyəcək (film, 2003) Ömər Faiq Nemanzadə barədə (ssenari müəllifi), Birinci Türkoloji Qurultay (ssenari müəllifi. film, 2006), Kürün mənsəbində soyqırım. 1918-ci il hadisələri barədə (ssenari müəllifi. film, 2008), Cavid ömrü (film, 2007) (məsləhətçilərindən biri)
Kitabları
"Ölüm süvarisi" (1994), "Behişt zəvvarı" (1995), "Qafqaz İslam Ordusu Salyanda" (1999), "Hüsni-xuda şairi Hüseyn Cavid" (1999), "Əbədi Turan" (2002), "Dahi və dünya" (Nobel mükafatı laureatı Əbdüssalam barədə) 2002, "İrfan çobanı" (2003), "Qafqaz İslam Ordusu Muğanda" (2004), "Cavid əfəndi" (2004), "Turan Cavidin son söhbəti, son yaşantıları, son günü" (2005), "Tahir Rasizadə" (2005), "Hüseyn Cavid" (2007), "Əzəl-axır dünya türkün dünyası" (2007), "1918-ci ilin 31 günü" (2008), "Əli bəy Huseynzadə". Moskva, (2008) [1], "Али бек Гусейнзаде" Москва (2008), "Məkkədən Mədinəyə" (1997), " Ezel-Ahır Dünya Türkün dünyası" Ankara (Türkiye türkcesi Nizameddin Onk- 2009), "Xalid Səid Xocayev — şəhid türkşünas" (2009), "Yorğun şəhərin yuxusu" (Azərbaycan, rus və ingilis dillərində) İstanbul (2007), "Əli bəy Hüseynzadə Turan" (2009). (Q. Paşayeva ilə həmmüəllif), "Cavidnamə" (2010), "Darülmöminin" (2012), "Ali bey Hüseyinzade Turan" İstanbul, 2012, "Əli bəy Hüseynzadə". Həyatı, mübarizəsi, yaradıcılığı, şəcərəsi. 2014, "XX əsr — Fəryadın metafizikası". 2017
Ərtoğrol Cavidin bütün əsərlərini ("Yazıları, rəsmləri, bəstələri, məktubları" (Bakı, 2005), Mişkinaz Cavidin "Cavid haqqında xatirimdə qalanlar" (Bakı, 2005), Əli bəy Hüseynzadənin bütün şeirləri — "Əbədi gözəlliklər" (2007), "Seçilmiş əsərləri" ("Şərq-Qərb" 2007), Hüseyn Cavidin bütün əsərlərini əhatə edən ilk Türkiyə nəşrini (Hüseyin Cavid. Eserleri, İstanbul, Küsena Yayınları, 2013), Təkəzadə M. Səidin "Zurubi-əmsal Türkiyyə yaxud Atalar sözü" (2005), Əli bəy Hüseynzadə barədə müasirlərinin yazdığı məqalələrdən ibarət "Milli məfkurənin atası" (2014) kitablarını da Azər Turan hazırlamış, həmin kitablara ön söz yazmışdır.
Gəlmədin (mahnı)
Gəlmədin — Dəyirman qrupu ilə Röyanın ifa etdiyi mahnı.
Haqqında
Mahnı Dəyirman qrupunun sayca beşinci musiqi albomu olan Atmosferə daxildir. Eyni ildə rejissor Ülviyyə Könül tərəfindən klipi çəkilmişdir.
Bulbophyllum simplex
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çorçorbinə
Çorçorbinə — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Lətif Krouder
Lətif Krouder — Braziliyalı döyüş sənəti ustası və aktyordur.
İrikökümsov ətirşah
(Geranium macrorrhizum) — cinsinə aid bitki növü.
Senecio alatipes
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sərxan İbrahimov
İbrahimov Sərxan Şərəfxan oğlu — Azərbaycan pedaqoqu, jurnalist.
Həyatı
Sərxan İbrahimov 1896-cı ildə Cəbrayıl qəzasının Manaflar kəndində (Saracıq kəndinə birləşib) anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra bir sinifli Qaryagin (Füzuli) şəhər məktəbində, 1907-1910-cu illərdə Şuşa real məktəbində, 1910-1912-ci illərdə Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasındakı müəllimlik kursunda oxumuşdu. Bu kursu tamamlayandan sonra bir müddət Cəbrayıl qəzasının Daşkəsən kəndində müəllim işləmişdi. Sovet dönəmində 1927-ci ilə kimi Cəbrayıl RİK-də, rayon partiya komitəsində əvvəlcə ümumi şöbə müdiri, təlimatçı, sonralar isə taxıl və pambıq tədarükü işində, 1927-1930-cu illərdə isə Sərdar (indiki Fuzuli) rayonunda partiya işində, torpaq şöbəsində çalışmışdır. 1933-1934-cü illərdə Qaryagin MTS-nin direktoru, Zaqafqaziyada Federasiya Teleqraf Agentiliyinin Azərbaycan üzrə xüsusi müxbiri, Zəngilanda, Jdanovda (Beyləqanda), Cəbrayılda torpaq şöbəsinin müdiri, 1935-1936-cı illərdə Tovuz RİK-nin sədri, sonralar 1946-1947-ci illərdə SSRİ Nazirliyinin Xalq Tədarüklər Komissarlığının Azərbaycan SSR üzrə müvəkkili işləmişdir.
1937-ci ilin repressiya kampaniyası çərçivəsində bədxahları ona qarşı hücuma keçmiş, hətta "Bakinsiy raboçiy" qəzetində Makürinin imzası ilə ona xalq düşməni damğası vurulmuşdu. O 27 mart 1938-ci ildə "Bakinskiy raboçiy" qəzetində haqqında getmiş böhtan məqalənin müəllifini, qəzetin redaktorunu məhz qəzet vasitəsi ilə üzr istəməyə məcbur etmişdir.
Bir çox orden və medallarla təltif edilmiş Sərxan İbrahimov Füzuli və Jdanov (Beyləqan) rayonlarında RİK sədri çalışmışdı.
1947-ci ildə iyun ayının 21-də vəfat etmişdir.
Ailəsi
Sərxan İbrahimov Dürrü Salman qızı ilə evli idi. Eldar, Üzeyir adlı oğulları, Tamella adlı qızı var.
Tritonlar
Triton (lat. Triturus) — quyruqlular (Caudata) dəstəsindən suda-quruda yaşayanlar cinsi.