cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ramin Pourandarcani
Kəhrizəkdəki həkimliyi
Verilən məlumata görə 2009-cu ilin iyun ayındakı etirazlar zamanı Ramin Kəhrizəkdəki məhbusları müayinə etmək üçün 3 həftə ərzində 4 dəfə vəzifələndirilmişdir.Ramin polis mərkəzində saxlanılan və işgəncə gördüyünə inanılan bir neçə məhbusa tibbi xidmətin göstərilməsinə cavabdeh idi. Onun xəstələrindən biri olan Mohsen Ruholamini seçkilərdən sonra təşkil edilmiş etirazlarda həbs edilənlərdən biri idi və onun atası dövlət üçün işləyən alimlərdən idi. 25 yaşlı Ruholamini həbsdə ikən 2009-cu ilin iyulunda vəfat etdi. Onun ölüm haqqında sənədində ölüm səbəbi kimi başına vurulmuş çox saylı zərbələr göstərilmişdi. Yurisdiksiya dairələrinə verilmiş hesabatda Ruholamininin "fiziki şiddət, pis vəziyyətdə olmanın effektləri, çox saylı zərbələr və bədənə edilmiş ağır zədələr nəticəsində öldüyü qeyd edilmişdi".
Ramin Kəhrizək həbsxanasında qanunsuz davranışı araşdıran parlament komitəsində ifadə verib. Qısa müddət sonra bu həbsxana pis şəraitinə görə Ayətullah Xamaneyinin əmrinə əsasən qapadılmışdır. İranın hüquq dairələri tərəfindən bu həbsxanadakı qanunsuzluqları araşdırma prosesinə başladılmışdı. Avqust ayında keçmiş prezidentliyə namizəd və din adamı Mehdi Kərrubi rəsmi şəkildə İran polisini Kəhrizəkdə saxlanılan etirazçılara işgəncə etməkdə və zorlama qda ittiham etdi. Nəticədə polis Kərrubinin ofisinə basqın edib şahidlərin adlarını, ünvanlarını və ifadələrini müsadirə etdi. Oktyabr ayında İran polisləri komandanının müavini, briqada generalı Əhməd Rza Radan elan etdi ki, Kəhrizəkdəki qanunsuzluqlara görə 10 şəxs barədə araşdırma aparılır. O, burada baş vermiş qanunsuzluğu "kiçik" hadisə kimi təsvir etmişdi.
Kəhrizək təcridxanasında baş verən qətllər və işgəncələrlə bağlı araşdırmalar zamanı Ramin istintaqı aparan komitənin qarşısına çıxıb və ifadəsində deyib:
"Mohsen Roholamini güclü fiziki işgəncələrə məruz qaldıqdan və dəhşətli vəziyyətdə olandan sonra ölümündən iki gün əvvəl yanıma gətirdilər. Onun səhhətinin vəziyyəti çox kritik idi. Çox məhdud tibbi imkanlarıma baxmayaraq, onu xilas etmək üçün mən əlimdən gələni etdim. Məhz o zaman Kəhrizək səlahiyyətlilərindən mənə xəbərdarlıq etdilər ki, Kəhrizək qurbanlarının xəsarətlərinin səbəbi haqqında bir şey desəm, həyatıma son qoyacaqlar."
Bu ifadəni verdikdən sonra Ramin polis tərəfindən həbs edildi. Həbsi müddətində Ramin polis qüvvələrinin istintaq bölməsi, hərbi məhkəmə və Həkimlərin Baş Tənzimləməsi Şurası tərəfindən bir neçə dəfə dindirilib. O, girov müqabilində azad edilib, Kəhrizəkdə gördükləri barədə heç nə deməməsi ilə bağlı xəbərdarlıq edilib və daha çox həbs olunacağı və tibbi vəsiqəsini itirməklə hədələnib. Azad edilməsindən sonra da o, Kəhrizəkdə gördükləri barədə sakit qalmaması halında başına gələcəklər barədə bilinməyən şəxslər tərəfindən təhdid edilmişdir. Ölümündən qısa müdət əvvəl o, öz dostuna təhlükəsizliyi barədə qorxusunun olduğunu demişdir.
Ölümü
Ramin Pourandarcani 10 noyabr 2009-cu ildə müəmmalı bir şəkildə Tehran şəhərində vəfat etmişdir. İran rəsmiləri Raminin ailəsini yarılma prosesini həyata keçirməsinə icazə verməmişdir. Ramin Təbrizin şimalında dəfn edilmiş və onun dəfnində qeyri-adi səbiyyədə təhlükəsizlik tədbirləri həyata keçirilmişdir. Həmçinin Raminin ailəsinə onun nəşini görməyə icazə verilməmişdir. Eyni zamanda İranın məhkəmə orqanları onun ölümünü araşdırmağa çəkinmişdir.
"… Psixologiya otağının qapısının açıq olduğunu və bir sıra həkimlərin, işçilərin və personalın otağın sonunda toplaşdığını gördüm və mən dərhal [cinayətin] yerini insanlardan boşaltmaq və hər şeyi olduğu kimi saxlamaq üçün hərəkətə keçdim...Ölən şəxsin növbətçi həkim, FATEB Klinikasında ümumi praktik həkim kimi hərbi xidmət keçən təbrizli 26 yaşlı Ramin Pourəndərcani olduğu müəyyən edildi. Yaşayış yeri Tehrandan kənarda olduğundan gecələr Psixologiya otağında yatırdı. Mərhum ağzından qusmuş halda çarpayıda uzanmışdı. O, sağ ayağı bükülmüş halda uzanmış vəziyyətdə idi. Dağıntı və iğtişaş əlamətləri yox idi. [Qurbanın] boyun nahiyəsində göyərmə əlamətləri və qan ləkələri görünürdü. Üstəlik, yemək masasının üstündə yarımçıq yemək, bir salat, yarım litrlik sərinləşdirici içki, “Golden Chicken” restoranının hesabı, tibbi ləvazimatlar, stetoskop və bir neçə əlcək var idi..."
Cahan News xəbər saytı onun ölümün intihar kimi təqdim etdi və onun əvvəlcə həbs edildiyini, sorğu-suala çəkildiyini, daha sonra da girov qarşılığında sərbəst buraxıldığını da qeyd etdi. Xəbər saytə özünün qaynaqlarına istinad edərək yazmışdı ki, mərhum bir neçə gün əvvəl İran Milli Məclisi nin bir neçə üzvü ilə görüşməyə çalışsa da, bu görüş heç vaxt baş tutmamışdır.
Rəsmi dairələrin reaksiyası
Briqada generalı Əhmədi-Müqəddəm 18 noyabr 2009-cü ildə ilan etdi ki, Ramin Pourandarcaninin ölümündə onun intihar etdiyinə işarə edən nüanslar vardır. O, mərhum növbətçi həkimin təqsirləndirilən şəxs qismində çağırıldığını və zaminə buraxıldığını, cəsədinin prokurorluğun ictimai istirahət yerində, yanında vəsiyyətnamə ilə tapıldığını, vəsiyyətnamədə ona hədə-qorxu gəlindiyi və ona 5 il həbs cəzası veriləcəyinin bildirildiyi yazılmışdır. Raminin ölümündən 21 gün sonra, yəni 1 dekabr 2009-cu ildə Hüquq Mühafizə Qüvvələrinin Cinayət Axtarış Bölməsinin və Daxili İşlər Nazirinin birinci müavininin Milli Məclisin Daxili Siyasət Komitəsi ilə birgə müşavirəsində Raminin intihar etməsi bir daha dilə gətirildi. Eyni gündə Tehranın İctimai və İnqilabi prokuroru araşdırmalar nəticəsində ölümün səbəbinin zəhərli qida olduğunu bildirdi. O, həmçinin Raminin ölümü barədə araşdırmaların davam etdirildiyini, onun ölümünün sui-qəsdmi, yoxsa intihar olduğunun araşdırıldığını da bildirdi.
Bir çox məclis üzvü əvvəl elan edilmiş çıxışları tənqid etdi. Azərbaycan dan olan islahatçı millət vəkili Dr. Məsud Pezeşkian demişdi:
"Dr. Pourandarcani sağlam və savadlı həkim idi və onun ölümü intihar kimi göstərilə bilməz. O, heç ürək çatışmazlığından da əziyyət çəkmirdi. Onun ölüm səbəbi barədə araşdırmalar aparılmalıdır...Heç bir problemi, xəstəliyi olmayan, Kəhrizək kimi təcridxanada olan birinin intihar etməsi bizim üçün şübhəlidir.'''"
Ailəsi və dostları
Raminin ailəsi və dostları ən əvəvldən ölüm səbəbinə şübhə ilə yanaşdılar. Onlar həmçinin hüquq mühafizə orqanlarının və məhkəmələrin fəaliyyətindən də narazı idilər. Anası demişdi:
"Mən gözəl, sağlam gənc oğlumu hərbi xidmətə göndərdim və onun ölmüş bədəni mənə geri verildi. Onun intihar etdiyini deyən hamı yalan danışır və Allahdan qorxmalıdı.'''"
Atası demişdi:
"Biz sağlam və salamat Ramini hərbi xidmətə göndərdik. Onlar bizə zəng edib dedilər ki, gəl və onun bədənini topla. Mən nə edə bilərəm ? Onlar dedilər ki, o, maşın qəzasına düşün və maşın qəzası kontekstində mənə Tehrana getməyə tapşırdılar...Bir gecə əvvəl, Raminlə telefonda 7-8 dəqiqə danışmışdıq, təxminən 8:30-da. O, çox yaxşı idi, mən arzulayıram ki, kaş telefonda qalardım və o biri sabaha qədər onunla danışardım. Amma biz hətta ölümündən sonra da Raminin üzünü görə bilmədik. Ramin və Kəhrizək tamam ayrı-ayrı şeylər idi. Əsgər idi və onu növbətçi həkim olaraq Kəhrizəyə göndərmişdilər. Ramin onların icazəsi olmadan bir addım belə ata bilməzdi. Kəhrizəkdə baş verən bütün hadisələrdən sonra Ramini Kəhrizək həkimi kimi qələmə verdilər. Ramin və belə etiketlər sadəcə bir araya gəlmir! Allah bilir ki, Raminin qızıl ürəyi var idi...Əvvəlcə onun intihar etdiyini dedilər, hətta vəsiyyətdən də danışdılar. Sonra dedilər ki, infarktdır. Sonra dedilər ki, bu, dərman zəhərlənməsidir. Amma biz bu iddiaların zərrəsinə belə inanmırıq... Mən onlara sağlam, canlı, ümidli oğlumu verdim. O, vətənə xidmətə getdi, amma meyidini görməyə belə qoymadılar."
Raminin dostlarından biri onun ailəsinə belə mərhumun nəşini görməyə icazə verilmədiyini demişdir. O, əlavə etmişdi:
"...Onlar, hətta Raminin ailəsinə onun cansız bədənini belə görməyə icazə vermədilər...Bu göstərir ki, ortada gizli səbəblər var, ona görə də, onlar ailənin Raminin bədənini görməsini istəmirlər.'''"
Cənab Pourandarcaniyə yaxın olan bu şəxs bir daha təkrar etdi ki, briqada generalı Əhmədi Moqaddamın iddia etdiyi kimi cənab Pourandarjani tərəfindən hər hansı bir vəsiyyətnamənin olması işə cavabdeh olan cinayət müstəntiqi tərəfindən təkzib edilib. Üstəlik, Əhmədi-Müqəddamın iddiasının əksinə olaraq, Ramin kommunal istirahət yerində deyil, NAJA tibb klinikasındakı kabinetində qətlə yetirilib.
Kəhrizək işində iddiaçılardan biri deyib:
"Mən Ramini Hərbi Prokurorluqda gördüm. O, atası ilə İstintaq İdarəsinin 1-ci şöbəsinə, cənab Hüseyninin kabinetinə gəlmişdi. [Ramin] Kəhrizək təcridxanasında xəstələri xəstəxanaya göndərdiyini və hətta onlar üçün daha çox dərman yazdığını göstərən sənədlər olduğunu söylədi, çünki dərmanların Böyük Tehranın hüquq-mühafizə orqanlarından Kəhrizəydəki məhbuslara çatması çox vaxt apardı. Ramin bir daha qeyd etdi ki, onun günahsız olduğunu sübut edən sənədləri götürmək üçün Kəhrizəyə getməsinə icazə verməyəcəklər... Məhbuslar Kəhrizəkdə işgəncələrə məruz qalıb, yaraları infeksiyaya tutulub. Benzinin tüstüsündən gözlərimiz infeksiya olmuşdu. Ramin Pourandarcani Əmir Cavadifərin görmə qabiliyyətini itirdiyi üçün Kəhrizəkdə müayinə etmişdi. Ramin Pourandarjani məhkəmədə xatırladıb ki, Əmiri onun yanına gətirəndə onun edə biləcəyi tək şey ona təsəlli vermək olub və Əmirin vəziyyətinin pis olduğunu bilə-bilə onu xəstəxanaya göndərib...Ramin də Kəhrizəkdəki şəraiti çox acınacaqlı görüb və daima pərişan olub. Mənimlə söhbətlərində Kəhrizəkdəki şəraitdən onun da əziyyət çəkdiyini deyirdi. O bildirib ki, cənab [Polis rəisi] Radan və komandası nə vaxt Kəhrizəyə gəlsələr, ona məhbusların nəbzini almağa belə icazə vermirlər. Ramin həmin vaxt özünü təhlükəsiz hiss etmirdi. O, mənə dedi ki, cənab Kamijani (o vaxt Kəhrizək təcridxanasının rəhbəri) və general-leytenant Rəcəbzadənin (o zaman Tehran Hüquq-Mühafizə Qüvvələrinin komandanı) ofis meneceri olan cənab Nezamdust bir neçə dəfə onu hədələyərək, ona xəbərdarlıq ediblər ki, Kəhrizəyə işgəncə vermək üçün gələn səlahiyyətlilərdən hər hansı birinin adını çəksə, onunla məşğul olacaqlar. O, mənə Kəhrizəkdə məhbusları sağ olmalarına baxmayaraq, ağ torbaların içərisinə qoymalarından danışmışdı. Cənab Mortazavi Ramin Pourandarjani ilə çox sərt qarşılaşdı. Ramin cənab Mortazavinin ofisinə getmişdi, lakin Kəhrizək məhbuslarının meningitdən əziyyət çəkdiyini bildirən arayışı imzalamaqdan imtina etmişdi. Bütün bunlar məhkəmədə deyildi. Ramin Kəhrizəkdə məhbuslara işgəncə verən şəxslərin kimliyini bilirdi və o vaxt [iyun 2009] seçkilərindən sonra baş vermiş hadisələri araşdırmaq tapşırığı ilə məclis komitəsinə rəhbərlik edən cənab Dehqana deyə bilərdi. Ramin sözügedən komitənin üzvləri ilə görüşməli idi və həmin iclasda cənab Radanın, bir neçə məclis deputatının və Kəhrizək məhbuslarına işgəncə verənlərin adları çəkiləcəkdi. Ramin hətta qeyd etmişdi ki, cənab Radanın komandası nə vaxt Kəhrizəyə gəlsə, hamını, hətta cənab Kamijani belə təcridxanadan çıxaracaqlar. Hər halda, Raminin əlində Kəhrizəklə bağlı, hətta NAJA komandirlərinin rolu ilə bağlı çoxlu sənədlər var idi ki, bu da Hüquq-Mühafizə Qüvvələri üçün ağır olardı. Buna görə də Ramini məhv etdilər.'''"
Raminin ölümündən iki il keçdikdən sonra atası bu sözləri demişdi:
"Mən işi sona çatdıra bilmədim. Mən işi tərk etdim və ağrımı eşidəcək birini tapa bilmədim. Biz sevimli oğlumuzu itirdik. Özümüzü ruhdan düşmüş və ürəyimiz qırılmış hiss edirik. Ramin bizim üçün dünya idi. O, ideal insan idi və mən bunu oğlumdur deyə demirəm..."
Apedemak
Apedemak— Nubiyada yaşayan meroi xalqlarının sitayiş etdiyi aslan başlı döyüşçü tanrısı idi. Meroe hökmdarları tərəfindən tikilmiş Naka məbədində Apedemak dörd qollu üç başlı şir-tanrı və aslan başlı ilan kimi təsvir edilmişdir. Lakin o, adətən şir başlı adam kimi təsvir edilir.
Apedemak döyüş tanrısı Kuş sayılırdı. Kuşililər hesab edirdilər ki, Apedemak onların ordularına qələbələr gətirdi və düşmənlərini məğlub etdi. Kuşi fironları hərbi yürüşlər apararkən tez-tez Apedemakdan dəstək və yoldaşlıq tələb edirdilər.
Belçika–Qazaxıstan münasibətləri
Qazaxıstan–Belçika münasibətləri — Belçika ilə Qazaxıstan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr mövcud olmuşdur.
Tarixi
31 dekabr 1991-ci ildə Belçika Krallığı Qazaxıstan Respublikasının dövlət suverenliyini tanıdı. Diplomatik əlaqələr 25 avqust 1992-ci ildə qurulmuşdur. 15 aprel 1993-cü ildə Qazaxıstan Respublikasının Belçika Krallığındakı Səfirliyi açıldı. 1996-cı ildən D. Pariss Belçikanın Qazaxıstan Respublikasında fəxri konsulu olmuşdur.
1998-ci ilin sentyabr ayından etibarən, Antverpendə iqamətgahı olan Qazaxıstan Respublikasının Belçikadakı fəxri konsulu J. Stupdur. 2006-cı ilin yanvarında Belçikanın Qazaxıstan Respublikasındakı Səfirliyi (Astana) açıldı. 8 iyun 2012-ci ildə A. Xamzayev Qazaxıstan Respublikasının Belçikadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edildi. 2017-ci ilin oktyabr ayından etibarən Belçikanın Qazaxıstan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Alexi de Krombrüxe de Pikendaeldir.
Siyasi əməkdaşlıq
Diplomatik münasibətlərin qurulmasından bəri Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti N. Nazarbayev Belçikaya 8 dəfə səfər etmişdir (1993, 2000, 2002, 2006, iki dəfə 2010, 2014 və 2016-cı illərdə). 2006-cı ildə, Belçikalılar Kralı II Albert ilə görüşdə Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti, Belçikanın ən yüksək dövlət mükafatı - Böyük Leopold Ulduzu ilə Böyük Leopold I Ordeninə layiq görüldü. Belçikanın və xarici ölkələrin görkəmli dövlət xadimlərinə verilir. Dövlət başçısının 24-26 oktyabr 2010-cu il tarixlərində Belçikaya rəsmi səfəri zamanı Belçikalılar kralı II Albert və Belçikanın Baş naziri İ. Leterm ilə ikitərəfli görüşlər keçirildi. Qazaxıstanlı heykəltəraşlar tərəfindən "Ölümdən Güclü" Semipalatinsk Anıtı əsasında hazırlanan Nüvə Testləri Qurbanları Abidəsinin açılışı İkinci Dünya Müharibələri yerləşir), keçirildi.
Rafael Vitti
Rafael Alenkar Vitti — Braziliyalı aktyor və musiqiçidir.
Belçika–Qazaxıstan münasibətləri
Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq
Qarşılıqlı ticarətin quruluşu ənənəvidir. Əlvan metallar, yun, tekstil və tekstil məhsulları, əsas metallar və onlardan hazırlanan məhsullar, kimya və əlaqədar sənayenin məhsulları Belçikaya ixrac olunur. Qazaxıstan maşın və avadanlıqlar, mexanizmlər, elektrik avadanlıqları, mineral məhsullar, optik, foto və digər qurğular, tekstil, qida məhsulları, tütün, kimya və əlaqədar sənayenin məhsullarını idxal edir. Son beş ildə Qazaxıstanda Belçikanın birbaşa investisiyalarının (Bİ) ümumi həcmi 3,7 milyard dollar təşkil etmişdir ki, bununla əlaqədar Belçika Qazaxıstan iqtisadiyyatına görə Avropanın 5-ci ən böyük investorudur. 2015-ci ildə Qazaxıstanda Belçika Bİ-ləri 693 milyon dollar təşkil etdi. 2016-cı ilin birinci rübündə Belçika Qazaxıstana 44,1 milyon dollar göndərdi.
Alonso Uilyam
Alonso Uilyam — amerikalı iqtisadçı, Alonso modelinin müəllifi.
Yasəmənçiçək topulqa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rafael Vitti
İlk illəri
Rio-de-Janeyroda anadan olan Rafael Vitti Rio-de-Janeyro şəhərinin cənubundakı Flamenqo məhəlləsində böyüyüb. O, aktyorlar João Vitti və Valeria Alencarın oğlu və aktyor Fransisko Vittinin qardaşıdır.
Belçika–Qazaxıstan münasibətləri
Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq
Eyni zamanda, son 10 il ərzində yalnız 0,1 milyon dollar Qazaxıstan Bİ Belçikaya göndərilmişdir (layihələr 2007 -ci ildə həyata keçirilmişdir).
Alonso Uilyam
Həyatı
1954-cü ildə Harvardda memarlıq üzrə bakalavr,1956-cı ildə Harvard Dövlət İdarəçilik İnstitutunda şəhərsalma üzrə magistr dərəcəsi,1960-cı ildə Pensilvaniya Universitetində region şunaslıq üzrə doktorluq dərəcəsi almışdır.1960–1961-ci illərdə Alonso İndoneziyanın Bandunq Texnologiya İnstitutunda regional və şəhərsalma kafedrasında müəllim və direktor kimi çalışıb.
Yasəmənçiçək topulqa
Təbii yayılması
Rusiyanın meşə və yarımsəhra zonasının şimal sərhəddində bitir.
Alonso Uilyam
Həyatı
1962-ci ildə Venesuela Mərkəzi Universitetində qonaq mühazirəçi kimi çalışmışdır. 1963–1965-ci illərdə Harvard Universitetində Şəhər Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru olub. Alonso həmçinin Yale, Kaliforniya, Berkli və Stanford Universitetlərində çalışıb.
Yasəmənçiçək topulqa
Ekologiyası
Qışa davamlılığı ortadır.
Alonso Uilyam
Həyatı
1976-cı ildə Harvard Universitetində Əhali Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru oldu.
Yasəmənçiçək topulqa
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda bir çox rayonlarda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.
Alonso Uilyam
Həyatı
1978-ci ildə Xalq Sağlamlığı fakültəsinin professoru, 1983-cü ildən 1984-cü ilə qədər İncəsənət və Elmlər Fakültəsinin Sosiologiya kafedrasının sədri vəzifəsini icra etmişdir. Alonso ABŞ Ticarət Departamenti, ABŞ Kənd Təsərrüfatı Departamenti, ABŞ Mənzil və Şəhər İnkişafı Departamenti, Dünya Bankı, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Əhali Fondu və Ford Fondu da daxil olmaqla bir çox qurumlarda məsləhətçi olub. 11 fevral 1999-cu ildə 66 yaşında Uilyam vəfat edib.
İdeyaları
Vilyam Alonso Thunen modelini hazırlayarkən, şəhər və onun ətraf ərazilərində torpaq bazarının modelini (Alonso modeli) şəhər və torpaq bazarına uyğunlaşdırdı (kənd bazarına bənzər). Şəhər işçilərinin məskunlaşdığı yer "mərkəzi biznes rayonu" kimi tanındı. Şəhərdə də müxtəlif istifadə növləri arasında torpaq uğrunda rəqabət var: ofislər, mağazalar, yaşayış yerləri. Firmaların və ev təsərrüfatlarının (dövlət öz modelinə daxil etməyib) şəhər mərkəzinə nisbətən yerləşmə haqqını ödəməyə hazır olduğunu göstərən öz kirayə haqqı funksiyalarına malikdir. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra şəhərlərdə torpaqların qiymətləri qalxdı.Bu artım əsasən iri şəhərlərin periferiyasında müşahidə olunub, mərkəzdə isə torpağın qiyməti ya bir qədər qalxıb, ya da tamamilə ucuzlaşıb. Periferiyada qiymətlərin artması şəhərətrafı ərazilərə tələbin artması ilə əlaqələndirildi, burada şəhərətrafı ərazilərin böyüməsi şəhərətrafılaşma adlandırıldı.
Onun modelində gəlir artımı əhalinin sahənin ölçüsünə tələbatının artmasına gətirib çıxarır, nəqliyyat xərclərinin azalması isə mərkəzə yaxın yaşamaq istəyini azaldır. Bu proseslərin modeldə nəzərə alınması üçün müasirlər arasında birinci olan, Alonso şirkətlər üçün mənfəət funksiyalarına, ev təsərrüfatları üçün isə kommunal funksiyalara sahənin ölçüsü və mərkəzdən uzaqlıq kimi amilləri daxil etdi.
Bu modelin sonrakı inkişafı yeni bir tədqiqat sahəsinin — şəhər iqtisadiyyatının yaranmasına səbəb oldu.
Viktoriya Abril
Viktoriya Abril (, əsl adı Viktoriya Merida Roxas; ; ) — İspaniya teatr və kino aktrisası. Viktoriya səkkiz yaşından bəri baletlə məşğul olur. 1975–1976-cı illərdə gənc balerina filmlərdə epizodik rollara dəvət olunmağa başlam;şdır. Nəhayət, baletdən ayrılıb aktyorluq peşəsini seçmək qərarı, qızda görkəmli ifaçılıq istedadını təxmin edən İspaniya rejissoru Visente Arandanın "Cinsi dəyişdir" (1977) filmində iştirakı ilə əlaqələndirilir. Abril Arandanın lentlərində oynadığı rollara görə tanınmışdır.
Resident Evil 4
Resident Evil 4 — survival horror janrında olan məşhur, zombilər haqqında olan videooyunun 4-cü hissəsidir. 2006-cı ildə işıq üzü görmüşdür. Racoon şəhərindəki faciəvi hadisələrdən 6 il ötmüşdür. Oyunun 2-ci hissəsinin baş qəhrəmanı Leon Kennedi ABŞ prezidentinin xüsusi mühafizə qrupunda çalışır. Prezidenin qızı oğurlandıqdan sonra onu tapmaq məqsədilə İspaniyaya gedir. Burada kiçik bir kəndə gələn Leon naməlum hadisələrlə qarşılaşır. Bütün kənd onu öldürmək istəyir. Sonradan məlum olur ki, kəndi gizli sekta idarə edir və camaat Las-Plaqas adlı virusun daşıyıcılarıdır. Leonun qarşısında bir vəzifə durur-prezidentin qızını xilas edib, tezliklə bu kəndi tərk etmək.
Webb's First Deep Field
thumb| "Webb's First Deep Field". Webb's First Deep Field ("Vebbin ilk dərin sahəsi") — "Ceyms Vebb" kosmik teleskopunun çəkdiyi ilk fotoşəkil. 11 iyul 2022-ci ildə ictimaiyyətə yayımlanmışdır. Fotoşəkil 4,6 milyard işıq ili məsafəsində yerləşən  qalaktik klasterini göstərir. "Ceyms Vebb" yaxın infraqırmızı kamera ilə çəkilmiş kompozit şəkil Cənub yarımkürəsinin səmasının təqribən qum dənəciyi ölçüsündə bir sahəsini göstərir. Şəkildə minlərlə qalaktika göstərilir. Bu, kainatın indiyə qədər çəkilmiş ən yüksək dəqiqlikli təsviridir.
Əhəmiyyəti
Şəkil kainatın indiyə qədər çəkilmiş ən yüksək dəqiqlikli təsviridir.
Şəklin ictimaiyyətə təqdimatı 11 iyul 2022-ci ildə Ağ Evdə baş tutmuşdur.
Qüds
Qüds ( əl-Qüds  ) və ya Yerusəlim ( Yerushalayim  ) — Yaxın Şərqdə, Aralıq dənizi ilə Ölü dəniz arasında yerləşən və dünyanın ən qədim şəhərlərindən biri.
İsrail və Fələstin hər ikisi Qüds şəhərinin öz ölkələrinin paytaxtı olmasını iddia edirlər. İsrail Dövləti uzun müddətdir ki, bütün hökumət qurumlarını Qüdsdə saxlamasına baxmayaraq, fələstinlilər də şəhəri Fələstinin əsas nöqtəsi olaraq tanıyırlar, lakin heç bir iddia beynəlxalq səviyyədə tanınmır.
Qüds hər üç səmavi din olan İslam, İudaizm və Xristianlıq üçün müqəddəs şəhər sayılır. Qüdsdə bu dinlərin ən məşhur məbədlərinin bir hissəsi yerləşir. Qüds üç böyük din arasındakı ortaq nöqtə kimi bəşəriyyət tarixində özəl bir əhəmiyyət daşıyır. Qüdsdə olan Əl-Əqsa məscidi müsəlmanların ilk qibləsidir. Qüds müsəlmanlar üçün Məkkə və Mədinədən sonra üçüncü müqəddəs şəhərdir.
Etimologiya
Qərb və yəhudi mənbələrində Yerusəlim ( Yeruşala(y)im ). İncilin ərəb dilinə tərcümələrində — أورشليم Ūrşlšalīm (Ūrşalīm), Ūrşəlim,. Beytül-Müqəddəs adlarıyla da tanınır
Ərəb dilində adı
Qüds şəhəri ərəb dilində əl-Qüds, yəni müqəddəs yer adlanır. İsrail hökuməti siyasəti isə yəhudi və ingilis mənbələrində istifadə edilən Yerusəlim adına bənzər Ūršalīmin istifadə edilməsini tövsiyə edir. . Qüdsdən olan Fələstinli ərəb ailələri Qüdsi və Məqdisi adlandırılır.
Müasir dövrü
thumb|right|Qüds Qüdsün statusu – qızğın müzakirələr mövzusudur. Həm İsrail, həm də Fələstin Dövləti Muxtariyyəti Qüdsü öz paytaxtı sayır, lakin fələstinlilərin əksəriyyəti de-fakto buraya getmək hüququndan məhrumdur. İsrailin Şərqi Qüds üzərində suverenliyi BMT və dünyanın əksər dövlətləri tərəfindən tanınmayıb. Bu gün "Yaxın Şərq dördlüyü" tərəfləri yenidən danışıqlar masası arxasında əyləşdirməyə və 60 ildən artıqdır davam edən münaqişəni "ölü nöqtədən" tərpətməyə yönəlmiş səylərini davam etdirir, lakin ayırıcı divarla və ideoloji baxışlarla iki yerə bölünmüş unikal müqəddəs şəhər olan Qüdsün taleyi hələ də qeyri-müəyyəndir.
Din
Qüds həm müsəlmanlar, həm xristianlar, həm də yəhudilər üçün müqəddəs sayılır. Köhnə Şəhərdə qala divarları ilə dövrələnmiş ərazidə üç səmavi dinin – islam, xristian və yəhudi dinlərinin müqəddəs məbədləri yerləşir.
Müsəlmanlar üçün Qüds Əl-Əqsa məscidinin yerləşdiyi, xristianlar üçün İsa peyğəmbərin son günlərini yaşadığı, həvarilərlə Gizli Görüş keçirdiyi, çarmıxa çəkildiyi və zühur etdiyi, yəhudilər üçün İbrahim peyğəmbərin oğlu İsmayılı qurban kəsdiyi yer, Süleyman peyğəmbərin sarayının olduğu, Davud peyğəmbərin şöhrət qazandığı şəhərdir.
Köhnə Şəhərə yeddi qapıdan birindən keçməklə daxil olmaq olar. Köhnə Şəhər dörd məhəllədən — müsəlman, yəhudi, xristian və erməni məhəllələrindən ibarətdir. İstənilən xristian, katolik və protestant üçün müqəddəs sayılan Via Dolorosa küçəsi, yaxud "Kədər Yolu" məhz müsəlman məhəlləsindən başlayır. "Kədər Yolu" — İsa peyğəmbərin Ponti Pilatdan Qolqofa qədər xaçını əlində tutaraq getdiyi yoldur. "Kədər Yolu" İsa peyğəmbərin edama məhkum edildiyi yerdən çarmıxa çəkildiyi və dəfn olunduğu Mələklər Kilsəsinə qədər uzanır. Bu ərazidə demək olar ki, bütün dini konfessiyaların kilsələri var.
Məbəd Kompleksindən salamat qalmış yeganə hissə olan divar Ağlama divarı adlanır. Yəhudilər buraya məhv olmuş Məbədə kədərlərini ifadə etmək üçün gəlirlər. Abidlər bura dua etməyə gəlir, bəziləri arzularını kağıza yazaraq divardakı deşiklərə soxurlar. Onlar ümid edir ki, Tanrı onların dualarını eşidəcək.
Arensnufis
thumb|Tanrı Arensnufisin məbədi heykəli, Meroe, Nubiya (indiki Sudan), eramızdan əvvəl 100–50. Şotlandiya Milli Muzeyi, Edinburq Arensnufis — Arensnufis (Misir. Iryhemesnefer, ỉrỉ-ḥms-nfr, "yaxşı yoldaş") qədim Nubiyadakı Kuş krallığından olan bir tanrıdır və ilk dəfə eramızdan əvvəl 3-cü əsrdə Musavvrat əl-Sufrada təsdiqlənmişdir. Onun ibadəti Ptolemeylər dövründə (e.ə. 305–30) Nubiyanın Misirin nəzarətində olan hissəsinə qədər uzanırdı. Onun mifoloji rolu məlum deyil; o, şir və lələk tacı olan, bəzən də nizə ilə insan kimi təsvir edilmişdir. Arensnufis, Misir ilahəsi İsisin "yol yoldaşı" adlandırılan Filayedə və həmçinin Dendurda sitayiş edirdi. Qədim Misir dinində misirlilər onu öz tanrıları Anur və Şu ilə sinxronlaşdırdılar.
İnzibati-ərazi bölgüsü
İnzibati-ərazi bölgüsü — unitar dövlətin ərazisinin təbii, siyasi, iqtisadi, etnik, milli və digər amillərə görə yerli hakimiyyət orqanları sisteminin qurulduğu hissələrə, yəni inzibati-ərazi vahidlərinə bölünməsi. İnzibati-ərazi bölgüsü federal dövlətlərin subyektlərinə də xasdır, çünki sonuncular, bir qayda olaraq, unitar qurumlardır. Unitar dövlətlərdən fərqli olaraq federasiyaların ərazi quruluşu federativ quruluşla xarakterizə olunur.
İnzibati-ərazi bölgüsü dövlət ərazisinin vilayətlərə, rayonlara, distriktlərə, əyalətlərə, idarələrə və s. bölünməsini təmin edir.
Mərziyyə Nəcəfova
Mərziyyə Nəcəfova (tam adı: Mərziyyə Allahyar qızı Nəcəfova; d. 1970, Bakı, Azərbaycan SSR) — ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru.
Həyatı
Mərziyyə Nəcəfova 1970-ci il martın 18-i Beyləqan rayonu İkinci Şahsevən kəndində dünyaya gəlmişdir. Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1997-ci ildən AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda  çalışır, hal hazırda filologiya elmlər doktoru, baş elmi işçidir. Azərbaycan Yazıçılar birliyinin, AMEA-nın Ədəbiyyat İnstitutunun Seminar Şurasının  və Sumqayıt Dövlət Universitetinin Müdafiə Şurasının üzvüdür. Ailəlidir. 2 övladı var.
Elmi fəaliyyəti
2015-ci ildə “Xurşid Banu Natəvan” mükafatçısıdır.
2018-ci ildə “Avropa Nəşr Mətbuat Evi”nin qızıl medalı ilə təltif olunub.
2019-cu ildə AMEA-nın Humanitar Elmlər Bölməsi tərəfindən “Fəxri Fərman”la təltif olunub.
Məqalələri
”
Xarici keçidlər
Müasir Azərbaycan Poeziyasında Ali Baş Komandan obrazı -Mərziyyə Nəcəfova Filologoya elmləri doktoru
Mərziyə Nəcəfova "Avropa Nəşr Mətbuat Evi"nin qızıl medalı ilə təltif edilib
Filologiya elmləri doktoru Mərziyyə Nəcəfova - Ədəbiyyat İnstitutunun YAP ilk Ərazi partiya təşkilatının sədri seçilib
Şadıvəng məbədi
Şadıvəng məbədi — Dərələyəz mahalının Keşişkənd (06.12.1957-ci ildən — Yeğeqnadzor) rayonunun Həsənkənd (03.01.1935-ci ildən — Şatin) kəndindən 4 km şərqdə yerləşən alban-türk xristian abidə sidir.
Mixail (İmereti çarı)
Mixail — Baqrationilər sülaləsinin nümayəndəsi və İmereti çarı. 1327–1329 illərdə hakimiyyətdə olmuşdur.
Həyatı
Mixailin atası Gürcüstan və İmereti çarı VI David Narin olmuşdur. Onun anasının kimliyi barədə isə mənbələrdə fərqli məlumatlar var. Mənbələrə görə anası Amanelisdze adlı zadəgan ailəsindən olan Tamar Amanelisdzedir. Digər mənbələrə görə isə anası Bizans ın hakim Paleoloqi sülaləsi ndən olan şəhzadədir.
1293-cü ildə böyük qardaşı I Konstantin atasının ölümündən sonra İmereti taxtına keçdi. Lakin Mixail qardaşının hakimiyyətini tanımadı və üsyan qaldırdı. Mixail çarlığın şimalındakı əraziləri, Raça, Leçxumi və Arqveti bölgələrini ələ keçirməyi bacardı. Gürcü zadəganlarının bir hissəsinin qardaşları barışdırmaq səylərinə baxmayaraq, münaqişə 1327-ci ilə qədər davam etdi. Bu münaqişə dövründə İmeretiya çarının bəzi eristavları, Meqreliya dakı Dadianilər, Svanetiya dakı Qelovanilər, Quriya dakı Quriyelilər və Abxaziya dakı Çarvaçidzelər mülklərini genişləndirməklə yanaşı, hakimiyyətə tabe olmaqdan imtina etdilər.
I Konstantinin özündən sonra taxta keçəcək varisi olmadığı üçün onun ölümündən sonra kiçik qardaşı Mixail Kutaisi şəhərində taxta çıxdı. Taxta çıxan Mixail I Konstantin dövründə zəifləmiş mərkəzi hakimiyyəti gücləndirmək üçün bir sıra səylər göstərdi. Mixailin bu tədbirləri müəyyən müsbət nəticələrə səbəb oldu. Belə ki, eristavilər çara xərac verməyi və çar ordusunu canlı qüvvə ilə təmin etməyi öz üzərlərinə götürdülər.
Mixail 1329-cu ildə vəfat etdi. Ondan sonra hakimiyyətə yeganə varisi olan "Kiçik" ləqəbli I Baqrat keçdi. Lakin I Baqrat cəmi 1 il hakimiyyətdə qala bildi. Belə ki, onun dövründə İmeretiya çarlığının mərkəzi hakimiyyəti zəiflədi və daxili çəkişmələr başlandı. Bundan istifadə edən qohumu Şərqi Gürcüstan hökmdarı V Georgi Kutaisi ni mühasirəyə aldı və 1330-cu ildə İmereti çarlığı nı ilhaq etdi. I Baqrat İmereti eristavı titulunu götürdü və V Georgidən asılılığı qəbul etdi.
General Qrant (ağac)
General Qrant — Nəhəng sekvoyadendron (Sequoiadendron giganteum) növünə aid olan, General Şerman ağacından sonra dünyada həcminə görə ikinci ən böyük ağacdır.
Tarix
Ağac öz adını 1867-ci ildə general, Vətəndaş müharibəsi qəhrəmanı və ABŞ-nin 18-ci Prezidenti (1869-1877) Uliss Qrantın şərəfinə alır. 28 aprel 1926-cı ildə Prezident Kalvin Kulic onu "millətin Milad ağacı" elan edir.
Hazırkı vəziyyəti
General Qrant hazırda General Şermandan sonra dünyada ikinci ən böyük ağacdır. Əvvəllər ağacın 2000 yaşında olduğu düşünülsə də, indi 1650 yaşında olduğu təxmin edilir.
Malon turşusu
Malon turşusu (propandion t-su, metandikarbon t-su)-rəngsiz kristal maddədir,
Fiziki xassələri
Suda (100 qramda 73,5 q) və etanolda yaxşı həll olur, piridində və dietilefirində (5-10%) həll olur, benzolda həll olmur. Qələvi metallarla duzlar suda yaxşı həll olurlar, Ba və Pb-duzları isə həll olmur. Malon turşusunun duzları və efirləri malonatlar adlanır. Ca-duzu şəkər çuğundurunun şirəsində rast gəlinir.
Kimyəvi xassələri
M.t. karboksil qruplarına görə iki sıra törəmələr əmələ gətirir (turş və tam); efirlər (məs., malon efiri), nitrillər (sian sirkə turşusu və malononitril), amidlər, xloranhidridlər. Məs., malon turşusunun SO2Cl2 ilə qarşılıqlı təsirindən reaksiyanın şəraitindən asılı olaraq tam xloranhidrid (malonilxlorid) ClCOCH2COCl və ya turş xloranhidrid ClCOCH2COOH alınır. Ərimə t.-dan yuxarı t.-da və ya suda məhlulunu 700C-dən yuxarı qızdırdıqda M.t. asanlıqla dekarboksilləşərək sirkə turşusuna çevrilir. M.t.-nin əvəzediciləri də anoloji olaraq monokarbon turşularına çevrilirlər: P2O5-lə qızdırdıqda M.t. C3O2 (nedooksid) əmələ gətirir. Monobrom və ya dibrommalon turşularınadək bromlaşır; HNO2-nin təsirindən oksidləşərək mezoksal turşusu OC(COOH)2 əmələ gətirir. M.t. və onun monoefirləri Mannix və Knyovenahel reaksiyasına daxil olurlar:
Patologiya
Yüksəlmiş malonil turşusu səviyyəsi yüksəlmiş metilmalon turşusu səviyyəsi ilə müşayiət olunduqda, bu, tez-tez aşkarlanmayan metabolik xəstəlik olan kombinə olunmuş malonil və metilmalonil asiduriyanı (CMAMMA) göstərir. Qan plazmasında malonil turşusunun metilmalon turşusuna nisbətini hesablayaraq CMAMMA-nı klassik metilmalonil asidemiyasından fərqləndirmək olar.
Alınması
Sənayedə M.t.-ni sianosirkə turşusunu hidroliz etməklə alırlar.
Tətbiqi
M.t. doymamış turşuların, aminturşuların, B1 və B6 vitaminlərin və s. sintezində istifadə olunur.
Sənəm Məmmədova
Sənəm Məmmədova (tam adı: Halayçı Sənəm Hacı qızı Məmmədova; ) — dambur musiqi alətinin mahir ifaçısı.
Balakən rayonunun Gülüzən kəndindəndir. Muğal adlı azərbaycan-türk tayfasının nümayəndəsidir.
Haylaçı Sənəm 1928-ci ildə Aşıqların birinci qurultayında uğurla çıxış edərək, şeirlərində hayla janrını və simli çalğı aləti damburu vəsf etmişdir. Onun istifadə etdiyi dambur "beş telli" olmuşdur.
Repressiya qurbanlarından biri olan, Ağsu rayonunun Qəşəd kənd sakini Aşıq Mirzə Bilal (1872-1937) Haylaçı Sənəmlə deyişmiş və aşıq onun sənətinə yüksək qiymət vermişdir.
Stounhenc
thumb|Stounhenc Stounhenc — İngiltərədə qədim abidə.Stounhenc daşları İngiltərənin Uitşir qraflığında, Londondan 130 km cənub - qərbdə yerləşir.Bu abidə 1986 -cı ildə YUNESKO-nun "Ümumdünya irsi" siyahısına salınıb.
Yeri və tarixi
Təxminən 2500 il bundan əvvəl tikilmişdir. Alimlər hesab edirlər ki, bu abidə günəş şüasının düşmə dərəcəsini ölçür. Mayk Pirson belə hesab edir ki, Stounhenç bir neçə mərhələdə 1500 il ərzində inşa edilmişdir. 1986-cı ildə UNESCO tərəfindən “Dünya İrsləri” siyahısına daxil edilən eramızdan əvvələ aid Stounxedj abidəsi Birləşmiş Krallıqda Uiltleonun, Amesbury ingilis qraflığının 2 mil qərbində, Solsberinin 8 mil şimalında yerləşir. Dünyada ən məşhur sahələrdən biri olan Stounxedj yerə bərkidilməklə böyük daşlar yığımı quraşdırılmış prospektdən ibarətdir. Arxeoloqlar bu abidənin e.ə. 3000 – e.ə. 2000-ci illər aralığında tikildiyini güman edir.
Tikintisi
Abidə bütün yazılan rekordları arxada qoymuş bir mədəniyyət nümunəsidir. Onun inşasında istifadə olunan inşaat texnikası üçün azacıq da olsa dəqiq sübut və ya nəzəriyyə yoxdur. Uzun illər ərzində müxtəlif müəlliflər təklif etmişdir ki, abidənin tikilməsində fövqəltəbii və anaxronik metodlardan istifadə edilib, əks təqdirdə bu daşları adi halda hərəkət etdirmək qeyri mümkün idi. Buna baxmayaraq, irəliləyiş ayaqları və ya irəliləyiş dayaqları adlanan Neolit texnologiyasından istifadə etmək oxşar ölçülü daşları hərəkət etdirməkdə və yerləşdirməkdə görünür effektiv imiş.
Funksiyası
Tikilinin funksiyası üçün iki nəzəriyyə mövcuddur. Bunlardan birincisi onun astronomik rəsədxana olması, Professorlar – Ceffri, Timoti Darvill və b. təklif etmişdir ki, Stounxedj şəfanın yeri idi. Onlar israr edirlər ki, bu ərazidə dəfnlərin yüksək sayını tərtib edirdilər və qəbirlərin bəzilərində travma eybəcərliyinin dəlilləri var idi. Lakin, onlar etiraf edirlər ki, tikili ehtimal ki, çoxfunksiyalı idi və yaxşı işlənmişdi. 2012-ci ildə gətirilən başqa bir nəzəriyyədə deyilir ki, abidənin tikilməsində məqsəd Britaniyanın müxtəlif xalqlarını birləşdirmək olmuşdur. Bu nəzəriyyə təklif edir ki, Stounxedjin tikintisinə daxil edilən əməyin böyük bir hissəsi regionlararası əməkdaşlığın tələbi idi. Bu nəzəriyyələrdən indiyə qədər ən dolğun hesab ediləni Stounxedjin astronomik rəsədxana olması haqqında nəzəriyyədir. Abidə haqqında edilən araşdırmalar günümüzdə də davam etdirilməkdədir.
Absalon
Absalon və ya Aksel — Danimarka dövlət xadimi, kilsə və hərbi lideri. O, Lund arxiyepiskopu, kral V Knud dövründə Danimarkanın faktiki hökmdarı olmuşdur.
Absalon Danimarkanın gələcək kralı I Böyük Valdemarın tərbiyə aldığı Vide nəcib ailəsində anadan olmuşdur. Absalon və Esbern onun qardaşları idi. İlahiyyat təhsili almış və Valdemar sayəsində Roskille şəhərinin yepiskopu, daha sonra isə Roskille yeparxiyasını saxlayaraq Lund arxiyepiskopu və Skone yepiskopu olmuşdur.
SSRİ-də inzibati-ərazi bölgüsü islahatı (1962–1963)
SSRİ-də inzibati-ərazi bölgüsü islahatı — Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqında 1962–1963-cü illərdə SSRİ Nazirlər Sovetinin Sədri Nikita Xruşşovun təşəbbüsü ilə xalq təsərrüfatının idarə olunması sistemində islahatların tərkib hissəsi kimi həyata keçirilmiş inzibati-ərazi bölgüsü islahatı. İslahat zamanı SSRİ-nin tərkibindəki inzibati vahidlər onlarda sənaye və kənd rayonlarının formalaşması ilə əhəmiyyətli dərəcədə genişlənmişdir. Rayonların ümumi sayı bu dövrdə 3421-dən 1711-ə qədər azalmışdır; bir sıra respublikalarda, diyar və vilayətlərdə sənaye rayonları (122) təşkil edilmişdir. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının yerli orqanları və zəhmətkeş xalq deputatları sovetləri müvafiq iqtisadi rayonları idarə etmək üçün sənaye və kənd təsərrüfatı orqanlarına bölünmüşdü və beləliklə, partiya və sovet idarəsinin yerli orqanlarının sayı iki dəfə artmışdır. İslahat tez bir zamanda səmərəsizliyini göstərmiş və 1964-cü ilin dekabrında–1965-ci ilin yanvarında məhdudlaşdırılmışdır. Sənaye və kənd rayonları ləğv edilmiş, adi inzibati rayonlar bərpa olunmuşdur.
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 4 yanvar 1963-cü il tarixli Fərmanı ilə respublika tabeliyində olan 50 rayon və 6 şəhər əvəzinə 31 rayon və 7 respublika tabeli şəhər yaradılmışdır. Cəmi 23 rayon ləğv edilmişdir.
Ləğv edilmiş rayonlar (20): Ağcabədi, Əli Bayramlı, Astara, Ağsu, Balakən, Daşkəsən, Cəbrayıl, Dəvəçi, Yevlax, Jdanov, Zərdab, Qax, Qubadlı, Qutqaşen, Mirbəşir, Nuxa, Puşkin, Saatlı, Tovuz, Xaçmaz.
NGC 4263
NGC 4263, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qarğa bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Biglobe
(ingilis dilində "big" və "globe" sözlərinin birləşməsi) – Yaponiyanın əsas internet xidmət provayderlərindən biri. NEC şirkətinin 2006-cı ildə yaranmış spin-offu olan NEC BIGLOBE şirkəti tərəfindən idarə olunurdu.
KDDI şirkəti 2017-ci ilin yanvarından 80 milyar yen qarşılığında satın almışdır.
İnzibati prosessual hüquq
İnzibati prosessual hüquq — dövlət idarəetməsi sahəsində ayrı-ayrılıqda göstərilən işlərin həlli prosesində yaranan ictimai münasibətləri, habelə icra hakimiyyəti orqanlarının və bəzi digər subyektlərin fəaliyyətini tənzimləyən dövlət tərəfindən müəyyən edilmiş ümumi məcburi davranış qaydaları.
İnzibati proses
İnzibati proses — dövlət idarəetməsi sahəsində konkret inzibati işlərin həlli üzrə dövlət orqanlarının fəaliyyəti. İnzibati proses normalarına görə, məsələn, vətəndaşların şikayət və ərizələrinə baxılır, intizam tənbehi tətbiq edilir. Bu, səlahiyyətli icra hakimiyyəti orqanlarının və onların vəzifəli şəxslərinin, habelə hakimlərin inzibati prosessual hüquq normaları ilə tənzimlənən inzibati işlərin başlanması, baxılması və həlli üzrə fəaliyyəti.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti əhalisi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti əhalisi – 1918–1920-ci illərdə mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin əhalisi. Həmin dövrdə Azərbaycan Respublikasının mübahisəsiz ərazisində (97,3 min km2) yaşayan əhalinin ümumi sayı 2.861.862 nəfərə bərabər idi, yəni hər km2-ə 29,4 nəfər düşürdü. Müsəlmanlar (əsasən, Azərbaycan türkləri) əhalinin 68,2 %, ermənilər 21,4 %, gürcülər 0,6 %, ruslar 7,5 %, digər xalqların nümayəndələri isə 2,3 %-ni təşkil edirdi. Yuxarıda verilən rəqəmlərə əsasən, 1916-cı ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin bütün ərazisində (113,9 min km2) əhalinin ümumi sayı 3,3 milyondan çox idi. Azərbaycan xalqı 1916-cı ildən sonrakı dövr ərzində də ermənilərin həyata keçirdiyi kütləvi soyqırımlar və etnik təmizləmələr nəticəsində ağır demoqrafik sarsıntılar keçirmiş, sayca azalmışdı. Hesablamalar göstərir ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin əhalisi 1920-ci ilin aprel işğalı ərəfəsində azalaraq təqribən 2,6 milyon nəfərə enmişdi.
Arxaplan
thumb|1918-ci ildə Bakını tərk edən mühacirlər. Gülüstan (1813) və Türkmənçay (1828) müqavilələrindən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasınadək olan dövrdə Rusiya imperiyasının Cənubi Qafqazın türk müsəlman əhalisinə qarşı yeritdiyi ayrı-seçkilik siyasəti, deportasiyalar və soyqırımları nəticəsində Şimali Azərbaycan əhalisinin etnik tərkibi, sayı və yerləşməsi məqsədyönlü şəkildə dəyişdirildi, burada yaşayan azərbaycanlıların sayı xeyli azaldı. Rusiya işğalından sonra ermənilərin müxtəlif ölkələrdən kütləvi şəkildə Şimali Azərbaycan torpaqlarına köçürülməsi etnik-siyasi vəziyyətə ciddi təsir göstərmiş, azərbaycanlıların ata-baba torpaqlarından deportasiyası həyata keçirilmişdir. Çar hökumətinin himayəsi və hərtərəfli köməyi ilə ermənilər tərəfindən azərbaycanlılara qarşı defələrlə soyqırımları törədilmişdi. Eyni zamanda, dövrün demoqrafiya-statistika qaynaqlarında da azərbaycanlılara dair məlumatlar qəsdən təhrif edilirdi. Bütün bunlara baxmayaraq, əvvəlki tarixi dövrlərdə olduğu kimi, XIX-XX əsrin əvvəllərində, o cümlədən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə də azərbyancanlılar Qafqazda yenə əsas etnik amil olaraq qalmışdı.
Say və etnik tərkib
Əlimərdan bəy Topçubaşovun Antanta dövlətlərinin İstanbuldakı nümayəndələrinə təqdim etdiyi xüsusi memorandumda (1918, noyabr) Cənubi Qafqazın 237.055 km2-lik ərazisində 7.667.370 nəfərin yaşadığı qeyd olunurdu ki, onların da etnik tərkibi belə idi: 3.306.000 (43,1 %) müsəlman, 1.786.000 (23,3 %) erməni, 1.641.000 (21,4 %) gürcü. Həmin sənədə əsasən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ərazisində 2.353.000 nəfər yaşayırdı ki, bu da Cənubi Qafqaz əhalisinin 30,7%-nə bərabər idi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin Paris Sülh Konfransına təqdim etdiyi sənədlərə görə isə, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin həqiqi hakimiyyəti altında olan ərazi Qafqaz (Cənubi) ərazisinin 38 %-ni, Azərbaycan hakimiyyətinin yayıldığı ərazilərlə birlikdə isə 60,7 % ni əhatə etdiyi bildirilirdi. Göstərilən sənədlərdə məhz həmin ərazi müvafiq olaraq Cənubi Qafqazın əhalisi də hesablanmışdı. Paris Sülh Konfransına təqdim olunmuş sənədlərə əsasən, ümumiyyətlə, Cənubi Qafqazın əhalisi 8.081.668 nəfərdən ibarət idi. Onların 4.617.671 nəfəri (57,1 %) Azərbaycanda yaşayırdı. Azərbaycan əhalisinin 75,4 %-ni (3.481.889 nəfər) azərbaycanlılar, 17,2 %-ni (795.312 nəfər) ermənilər, 0,6 %-ni (26.585 nəfər) gürcülər, 6,7 %-ni (310.885 nəfər) başqa xalqların nümayəndələri təşkil edirdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti ölkə əhalisinin sayı və etnik tərkibinin müəyyənləşdirilməsinə xüsusi diqqət yetirirdi.
Savalan Ocaqverdizadə
Savalan Rüstəm oğlu Ocaqverdizadə (1895-1977) — fizioloq, tibb elmləri doktoru (1959), professor (1961).
Həyatı
Savalan Rüstəm oğlu 1895-ci ildə Şuşa qəzasının Ağdam kəndində anadan olmuşdu. Şuşa Real məktəbini bitirmişdi.
Savalan Ocaqverdizadə 1977-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Roskille
Roskille — Danimarkada, Zelandiya adasında şəhər, Roskille kommunasının inzibati mərkəzi. Roskille fyordda limandır. İqtisadi cəhətdən Kopenhagenlə sıx bağlıdır. Roskille ölkənin ən qədim şəhərlərindən biridir. Orta əsrlərdə padşahın və hökumətin iqamətgahı olmuşdur. Əhalisi 2009-cu ildə 46,292 nəfər olmuşdur.
Azərbaycan talismanları
Azərbaycan talismanları və ya maskotları müxtəlif tədbirlərdə istifadə edilir.
The Doors (albom)
The Doors — Amerikalı "The Doors" rok qrupunun birinci studiya albomu.
Beliçi adası
Beliçi adası — Şantar adaları qrupuna daxil olan ada. Adanın sahəsi 70 km², uzunluğu 20 km, eni isə 1,5–7 km arasında dəyişir. Materikdən Lindholm boğazı, Kiçik Şantar adasından isə Opasnı boğazı ilə ayrılır. Meşələr ilə örtülüdür. Adanın şərqindən 2–2,5 km aralıda Srednı, Severnı və Yujnı adaları yerləşir. 1999-cu ildə digər adalarla birlikdə "Şantar adaları" yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.
Kənan Allahverdiyev
Kənan Mərdan oğlu Allahverdiyev (10 fevral 2002; Sumqayıt, Azərbaycan — 3 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kənan Allahverdiyev 2002-ci il fevralın 10-da Sumqayıt şəhərində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Kənan Allahverdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşan qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Kənan Allahverdiyev oktyabrın 3-də Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kənan Allahverdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kənan Allahverdiyev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qəzənfər Mehdiyev
Qəzənfər Hüseyn oğlu Mehdiyev — Azərbaycan tarixçisi, tarix elmləri doktoru.
Həyatı
Qəzənfər Hüseyn oğlu 1910-cu ildə Xankəndi şəhərində anadan olmuşdu.1918-ci ildən 1921-ci ilədək Kosalar kəndində qolçomaq Murtuzanın muzduru olmuşdu. 1921-1925-ci illərdə ibtidai təhsil aldıqdan sonra, 1925-ci ildən 1929-cu ilədək Şuşa pedaqoji texnikumunda oxumuşdu. Texnikumu bitirərək, 1929-1931-ci ildə Quba rayonundakı 1-ci Nügədi kəndi orta məktəbinin direktoru, 1931-1932-ci ildə Kirovabadın (Gəncənin) Sərkər kənd onillik məktəbində pedaqoq kimi çalışmışdı.
1932-ci ildə Moskva Dövlət Pedaqoji İnstitutunun pedaqoji fakültəsinə qəbul olunmuş, 1936-cı ildə ali təhsil diplomu ilə Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarlığının sərəncamına göndərilmişdi. 1936-cı ildən 1938-ci ilədək Bakı şəhərindəki 20-ci məktəbdə pedaqoq, sonra isə Xalq Maarif Komissarlığında təlimatçı işləmişdi. 1938-ci ildə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin aspiranturasına daxil olmuş, 1941-ci ilədək burada təhsil almışdı. Aspiranturanı bitirdikdən sonra Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin sərəncamına göndərilmişdi. Nazirliyin sərəncamı ilə Şuşa Dövlət Müəllimlər İnstitutuna göndərilmiş, institutda dekan vəzifəsində və müəllim işləmişdi. Tarix fakültəsinin bağlanması ilə əlaqədar Maarif Nazirliyinin qərarı ilə Kirovabad Dövlət Müəllimlər İnstitutunun tədris-elmi işlər üzrə direktor müavini təyin olunmuşdu. Beləliklə, 1942-ci il sentyabrın 5-dən 1943-cü il oktyabrın 25-dək Kirovabadda işləmişəm, öz xahişilə işdən azad edilmişdi. 1943-cü il oktyabr ayından Azərbaycan K(b)P Bakı Komitəsinin Kirov adına təbliğat və təşviqat evinin mühazirəçisi, 1951-ci ilin iyun ayının 25-də V.İ.Lenin adına muzeyin direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdu. 1952-ci ilin fevralında Bolqarıstana ezam edilmiş, 1952-ci ilin avqustunadək orada çalışmışdı. Xəstəliyi ilə bağlı Bakıya qayıtmış və 1953-cü il may ayının 1-dən S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin dekanı təyin olunmuşdu.
Qəzənfər Mehdiyev Azərbaycan arxivinin direktoru olmuşdu.
Qəzənfər Mehdiyev 1982-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Rima Məmmədova
Rima Məmmədova — Azərbaycan kino aktrisası, xoreoqraf, pedaqoq. Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi. Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının "Solo oxuma və opera hazırlığı" kafedrasının dosenti
Həyatı
Rima Məmmədova 1942-ci ildə Rusiyanın Saratov şəhərində anadan olub.
Bakı Xoreoqrafiya məktəbində təhsil alıb.
1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət inistutuna da rejissorluq təhsili alıb.
1967-ci ildə isə təhsilini bitirib. 1972–1974-cü ildən Leninqrad Dövlət Teatr, Musiqi və Kinematoqrafiyasının İnistutunun aspirantura şöbəsinə çalışıb.
Pedaqoji fəaliyyəti
1960–1967-ci ilə kimi Azərbaycan Opera və Balet Teatrının balet artisti kimi fəaliyyət göstərib.
1967–1987-ci illərdə İncəsənət İnustutunda müəllim kimi çalışıb.
1996-cı ildən isə xoreoqrafiya müəllim kimi fəaliyyət göstərir.
2000-ci ildən Ü.Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında "Səhnə hərəkətlərinin əsasları" və "Rəqs" fənni üzrə dərs deyir.
2007-ci ildən Azərbaycanın Əməkdar İncəsənət Xadimidir. 2012-ci ildə dosent adını alıb.
"Səhnə hərəkətinin əsasları"-2010-cu il və "Rəqs" sənəti haqqında proqram-2005 ci il, metodiki tövsiyələr yazmışdır.