cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İbtidailər
Tipindən və coğrafi yerləşməsindən asılı olmayaraq ibtidailər bütün torpaqlarda aşkar edilmişdir. Aerob orqanizmlər olduqları üçün ibtidailər torpağın əsasən üst qatlarında daha geniş təmsil olunmuşlar. Quraq dövrdə, həmçinin qışda onların torpaqda miqdarı kəskin şəkildə azalır. Bu zaman onlar inert hala düşürlər. İbtidai orqanizmlərin torpaqəmələgəlmədə rolu kifayət qədər öyrənilməmişdir. Bəzi tədqiqatçılar hesab edir ki, ibtidailər torpaq bakteriyalarını məhv etməklə torpaq münbitliyinə mənfi təsir göstərir, başqalarının fikrincə ibtidailərin torpaqda olması əksinə onda mikrobioloji prosesləri gücləndirir və bununla da münbitliyin yüksəlməsinə xidmət edir. Ola bilsin ki, ibtidailər qoca bakterial hüceyrələri yeməklə qalanlarının çoxalmasını asanlaşdırır və çoxlu sayda cavan və biokimyəvi baxımdan fəal fərdlərin törəməsinə şərait yaradır.
Mirzə Fətəli Axundovun heykəli (Bakı)
Tarixi
14 may 1928-ci ildə Mirzə Fətəli Axundovun ölümünün 50 illiyi münasibətilə Xalq Təhsili Komissarlığının kollektivi Bakı Şurasına və respublikanın hökumətinə Narkomzem binasının yaxınlığında yeni meydanın adını vermək və meydanında monumental heykəl yaratmaq üçün müraciət etdi. daha sonra ərizə verildi. Həmin abidəni tikmək üçün 13 min rubl ayrıldı. Heykəlin yaradılması üzərində iş heykəltaraş Pinxos Sabsaya əmanət edilib. Axundov abidəsi üzərində işləyən Sabsay onun əsərlərini, yaradıcılığını və həyat yolunu diqqətlə araşdırdı.
Axundov bir kresloda oturmuş, ağır bir vəziyyətdə təsvir edilmişdir. Dizlərində əlləri ilə tutan ətraflı bir kitab yatıb. Abidənin tikintisi ilə bağlı işlər Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasının on illiyi ilə tamamlanıb. Nəhayət, 1930-cu il mayın 2-də Bakı Şəhəri Şurasının binası yaxınlığında üç mərtəbəli parkda təntənəli açılış mərasimi keçirilmişdir.
2008-ci ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Bakı parklarının əsaslı bərpası haqqında sərəncamına əsasən, Axundov meydanının yenidən qurulması işi aparılmışdır.
Mənbə
Величие бессмертного Сабухи
Epeli Rabua
Epeli Rabua ( 24 oktyabr 1998) — Ficili üzgüçü. Epeli Rabua Ficini 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Epeli Rabua birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 50 m qurbağalama stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 30.44 saniyəlik nəticəsi ilə 84 üzgüçü arasında 62-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Kann
Kann — Fransanın şərqində 70 min əhalisi olan şəhər. Şəhərin əsası liqurlar tərəfindən Napul körfəzinin sahilində salınmışdır. Bu şəhər Lacivərd sahilin ən məşhur kurortlarından hesab olunur.
Şəhəri məşhur edənlər
Kann şəhəri hər il keçirilən Kann kinofestivalı və "Kann şirləri" beynəlxalq reklam festivalına görə məşhurdur.
Kannda həmçinin Avropanın əsas mobil rabitə texnologiyası yarmarkası - 3GSM World Congress keçirilir.
Cahangir Məmmədov
Məmmədov Cahangir Rza oğlu — fəlsəfə elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Cahangir Məmmədov 1940-cı ildə Gədəbəyin Yenikənd kəndində anadan olmuşdur. Atası Rza kişi uşaqlarından hər birinin rus dilini bilməsini çox arzulayır, «çox dil bilənin çox da dostu olar» deyirdi. Buna görə də 1949-cu ildə oğlu Cahangiri Yeni Saratovka kənd orta məktəbinə qoydu. Cahangir çox tezliklə rus dilini öyrəndi və seçilən şagirdlərdən biri oldu. 1959-cu ildə orta təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vurub, sənədlərini M.Axundov adına APİ-nin rus dili və ədəbiyyatı fakültəsinə verdi və heç bir çətinlik çəkmədən qəbul olundu.
Karyerası
1964-cü ildə ali təhsilini başa vurub Yeni Saratovka kəndində müəllim və direktor müavini işlədi. Elə buradan da hərbi xidmətə getdi. Vətən qarşısında borcunu verib, 1968-ci ildə bir vaxt təhsil aldığı instituta qayıtdı. Fəlsəfə kafedrasında baş laborant kimi işləməyə başladı. Leninqrad Dövlət Universitetilə əlaqə yaratdı, professor A.Novikovun rəhbərliyi ilə namizədlik dissertasiyası üzərində çalışdı. 1979-cu ildə müdafiə edib, fəlsəfə elmləri namizədi oldu.
O, Gədəbəydən Bakıya böyük arzularla gəlmişdi. Arzularına çatmaq üçün var-qüvvə ilə çalışırdı. 1985-ci ildən Leninqrad Dövlət Universitetinə yenidən get-gəli başladı. Uzaq yollar, çətinliklər onu yormadı. 1989-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etdi. Məmmədov Cahangir Rza oğlu növbəti məzuniyyətində doğma Yenikəndə fəlsəfə elmləri doktoru kimi gəldi. Onun keçmiş İttifaqda bir sıra tanınmış alimlərlə, o cümlədən akademik A.Fedoseyev, Q.Vornsov və B. Jemelyanovla sıx elmi əlaqəsi yarandı. Ən yaxın dostu və təəssübkeşi isə professor Yusif Rüstəmov olmuşdur. Böyük alim və xeyirxah insan olan Yusif Rüstəmov Cahangir müəllimin yetişməsində xüsusi rol oynamışdır. 1989-cu ildə M.F.Axundov adına APİ-də Politologiya kafedrasının yaradılması təşəbbüsünü də Yusif müəllim irəli sürmüşdür. Bu yeni kafedrada ilk müdir Cahangir Məmmədov seçildi. Bu, onun üçün həyatda yeni bir yüksəliş mərhələsi oldu.
Mirzə Məhəmmədəli ağa Veysəlli-Otuziki
Mirzə Məhəmmədəli ağa Veysəlli-Otuziki — Nadir şah Qırxlı-Avşarın münşisi, Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir in xarici işlər vaziri, şair Mirzə Məmmədqulu Təbibin ulu babası.
Həyatı
Mirzə Məhəmmədəli ağa Məhəmmədxan ağa oğlu 1700-cü ildə Otuziki elinin Veysəlli oymağinda doğulmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı. O, öncə Osmanlı ordusunda qulluq etmiş, sonra ordudan qaçıb Nadirqulu xan Qırxlı-Avşarın dəstəsinə qoşulmuşdu. Nadirqulu xan özünü şah elan edəndən sonra onun divanında münşi vəzifəsində xidmət etmişdi. Təzkirəçi Məhəmməd ağa Müctəhidzadə yazır: "Qəfranpənah Mirzə Məhəmmədəli isə cənnətməkan, nadiri-zəman Nadir şahın hüzurunda xass dəbir və münşilərdən imiş ki, bəvasiteyi-təğyiri-zəman və inqilabi dövran İran torpağından qəti-əlaqə edib Qarabağa təşrif gətirib Veysəlli nam qəryəsində təəhhül etmiş..." Müəllif Mirzə Məhəmmədəli ağanı gəlmə kimi göstərir. Halbuki, onun atası Məhəmmədxan ağa, anası Ümmülbanu xanım əslən və nəslən Veysəlli oymağından idilər.
Nadir şahın qətlindən sonra Qarabağa dönən Mirzə Məhəmmədəli ağa Pənahəli xanın divanxanasında münşi (xarici işlər yazışmalarına nəzarət edirdi) kimi çalışmışdı.
Mirzə Məhəmmədəli ağanın Qayıb bəy adlı oğlu vardı.
Erigeron swatensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bəyyinə surəsi
98-ci surə
əl-Bəyyinə (Açıq-aydın dəlil) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 8 ayədir)
Hadramaut mühafəzəsi
Hadramaut mühafəzəsi - Yəmən Xalq Demokratik Respublikasında mühafəzə.
Abayı
Abayı — Azərbaycanın milli rəqsi. Rəqs Şəki-Zaqatala zonasında yaranmışdır. Bu yerlərdə ahıl qadına "Abay" deyirlər. Rəqsi əsas etibarilə ahıl adamlar - həm qadınlar, həm də kişilər oynayırlar. Rəqsin melodiyasını Şəki musiqiçiləri yaratmışlar. Bir qədər mübaliğəli, gülməli rəqsdir. Rəqsin tempi aramdır. Bir zaman Şəkidə "Abayı" rəqsini kollektiv surətdə oynayırdılar. Sonralar solo raqsinə çevrilmişdir. "Abayı"nı solo rəqsi kimi 3-4 adam birdən, həm də hər kəs özü üçün yeni oynadaşı ilə zahiri əlaqəsi olmadan oynayır.
Cübeyl
Cübeyl ( Jubayl; finik. 12px|צ12px|ד12px|ן GBL) və ya Bibl ( Büblos) — Livanda, Dağlıq Livan mühafəzəsində şəhər. Aralıq dənizi sahilindədir.
Əl-Məəjidu
Geri qalmış üç nəfəri də (bağışladı). Hətta yer üzü öz genişliyinə baxmayaraq onlara dar gəlmiş, ürəkləri (kədərdən) sıxılmış və yəqin bilmişdilər ki, Allahdan (Onun əzabından), ancaq Onun Özünə sığınmaqdan başqa çarələri yoxdur. Sonra (Allah) peşman olsunlar deyə onların tövbəsini qəbul etdi. Həqiqətən, Allah tövbələri qəbul Edəndir, Rəhmlidir.
İnsanların hamısı dua etməyə möhtacdır. Dua edən insan, qarşısına çıxa biləcək çətin, ya da asan hər cür vəziyyəti, bütün hadisələri, kainatın Yaradıcısı və hakimi olan Allaha yönəltmiş, Ona sığınmış deməkdir. Bir problemi həll etmənin, ya da bir zərəri önləmənin bütün yollarının kainatdakı bütün qüdrətin sahibi olan Allaha dayandığını bilmək, bütün işlərdə Onu vəkil tutmaq və yalnız Ona sığınmaq qullar üçün böyük bir güvən qaynağıdır.
Cübeyl
Şəhərin qurulma tarixi dəqiq olaraq bilinmir. Bəzi mütəxəssislər bu şəhərin tarixinin 7,000 il əvvələ qədər çatdığını təxmin edir. Həmçinin, şəhərə yunanca papirus mənasını verən "Bibl" adı verilmişdir, çünki Cübeyl vaxtilə papirus ticarətinə hakim bir liman şəhəri idi.
Əl-Məəjidu
Bu sığınma, gücü məhdud və sonlu varlıq olan insanın, gücü sərhədsiz bir qüdrət qarşısında acizliyini qəbul edərək ehtiyacını Ondan istəməsiylə reallaşır. İnsanı yalnız bir damla sudan yaradan, bütün varlıq aləmini yoxdan var edən Allah üçün hər hansı bir adamın çətinliyini, ya da ehtiyacını aradan qaldırmaq çox asandır. Ondan başqa sığınılacaq heç kim, heç bir məbud yoxdur. Göydə və yerdə nə varsa ehtiyacını Allahdan istəyir. Allahdan başqa kömək axtaranlarınsa öz nəfslərinə belə gücü çatmaz. İstəyən aciz olduğu kimi özündən istənən də eyni mövqedədir, acizdir. Allah, Özündən başqa kömək axtaranların, içində olduqları yazıq və gücsüz vəziyyəti aşağıdakı ayəsində bir nümunəylə belə açıqlayır:
Cübeyl
Cübeyl e.ə. III əsr və e.ə. II əsr arasında Misir fironlarının idarəsi altında olan bütün Finikiya sahilinin həm dini, həm də ticari paytaxtı idi. Hal-hazırkı modern latın əlifbasının təməli olan ilk xətti əlifbanı da tapanlar cübeyllilər olmuşdur.
Əl-Məəjidu
Ey insanlar! Sizə bir məsəl çəkilir. Onu dinləyin. Şübhəsiz ki, Allahdan başqa ibadət etdikləriniz bir milçək belə yarada bilməzlər, hətta bunun üçün bir yerə yığışsalar belə. Əgər milçək onlardan bir şey götürüb aparsa, bunu ondan geri ala bilməzlər. (Bunu etmək) istəyən də aciz qalar, istənilən də!
İnsanların hamısı çətin bir vəziyyətlə qarşı-qarşıya qaldıqlarında, Allahdan başqa sığınacaq bir güc olmadığını anlayarlar və Allahdan kömək ümid edərlər ki, bu gerçək Quranda belə bildirilmişdir:
Cübeyl
Cübeyllilər e.ə. XXI əsrdə Misir piramidalarının yaradılmasında istifadə edilən sidr ağaclarını Misirə sataraq ticarətə başlamışdılar. E.ə. XI əsrdə Finikiyanın ən önəmli şəhəri olmuş və Aralıq dənizində bir çox ticarət koloniyaları qurmuşdular. E.ə. VIII əsrdə Assuriyanın hücumlarıyla müstəqilliklərini itirmişdilər.
Əl-Məəjidu
De: "Acizanə və gizlicə: "Əgər bizi bundan qurtarsan, əlbəttə ki, şükür edənlərdən olarıq"– deyə yalvardığınız zaman sizi qurunun və dənizin zülmətlərindən xilas edən kimdir?"
Cübeyl
Tarix
Şəhər e.ə. IV minillikdən bəri tanınır. O, dənizin yaxınlığında sığınacaqlı bir təpədə yerləşirdi, burada limanlara uyğun iki dənə nöqtə var idi, ətrafında çox məhsuldar bir vadinin olduğu, şəhərin qısa bir məsafəsi isə dağları sıx meşə ilə örtülü idi. Bu təpə erkən Neolit ​​dövründən bəri mövcuddur. Qəsəbədən sonra yeni sakinlər onu divarla əhatə etmişdilər.
Əl-Məəjidu
İnsanın, çətin bir anında yalnız Allahı ağılına gətirməsi, əslində tək sığınacağı varlığın Allah olduğunu bildiyi mənasına da gəlir. O halda insan gecikmədən ayədə xəbər verildiyi üzrə Rəbbimizə sığınmalıdır:
Cübeyl
Tarix
1918-ci ildə şəhər Fransanın qoşunları tərəfindən işğal edilmiş və 1943-cü ilədək Livanda müstəqillik əldə edildikdən sonra qalmışdır. Hal-hazırda şəhərdə təxminən 3 min əhali var. Bir dəmir yolu stansiyası və bir pivə zavodu var.
Əl-Məəjidu
Allah tərəfindən qarşısıalınmaz gün gəlməmişdən əvvəl Rəbbinizin çağırışına cavab verin! O gün sizin üçün heç bir sığınacaq olmayacaq və siz (günahlarınızı )inkar edə bilməyəcəksiniz.
Cübeyl
Tarix
Şəhər Livanın əsas turistik yerlərdən biridir. Sakinlərin əksəriyyəti maruni, qalanları əsasən müsəlman şiələrdir. Şəhərin Livan parlamentində üç nümayəndəsi var: iki maronit və bir şiə.
Fəzail Miskinli
Fəzail Cəfər oğlu Orucov — Azərbaycan aşığı.
Həyatı
1993-cü ildə orta məktəbi bitirib Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatr rejissorluğu fakültəsinə daxil olub. 1997-ci ildə ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1999-cu ildə magistraturanı bitirib aspiranturaya daxil olmuşdur. Fəlsəfə üzrə elmlər doktoru.
Türkiyədə, Almaniyada, İspaniyada, Fransada, Macarıstanda keçirilən festivallarda Azərbaycanı xalq musiqisinin ifaçısı kimi təmsil etmişdir. Türkiyədə keçirilən Uluslararası folklor musiqisi müsabiqəsi-nin laureatı, Yunis İmrə kültür mərkəzinin üzvüdür.
Bir manoqrafiyanın, «Aşıq sənətinin tarixi və nəzəriyyəsi» adlı proqramın müəlliflərindən biridir.
Hal-hazırda Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində baş müəllim işləyir.
Zilzal surəsi
99-cu surə
əz-Zilzal (Zəlzələ) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 8 ayədir)
Heriot-Vatt Universiteti
300px|thumb|right|Edinburq kampusundakı gölün görünüşü Heriot-Vatt Universiteti — 1821-ci ildə Edinburqda qurulmuş və 1966-cı ildən universitet kimi faəliyyət göstərən dünyanın ilk mexanik universitetidir.
Kampusları
Universitetin Scottish Borders, Orkney, Dubay və Malayziyada kampusları var.
Azərbaycan (rəqs)
"Azərbaycan" — Azərbaycanın milli rəqsi. Son dərəcə melodık, qədim Azərbaycan rəqsi.
Bu rəqsi yalnız kişilər oynayırlar. Təntənəli mərasimlərdə ifa edilir. Daha çox bayram libasında, çərkəzi çuxada oynayırlar. Xeyli cəld tempi ifaçıdan xususi məharət tələb edir.
Azərbaycan Birinci Divizionu 2016/2017
Azərbaycan Birinci Liqasınun 2016-2017 mövsümü. 14 komanda çıxış edir. Son çempion Neftçala FK olmuşdur.
Cədvəl
Mənbə: * Qeyd: FIFA tələbinə əsasən "Rəvan"ın aktivindən 9 xal silinib.
Qeyd: FIFA tələbinə əsasən "Rəvan" və "Şərurspor" klubları 20-ci turdan etibarən çempionatdan kənarlaşdırılıb. İntizam Komitəsinin qərarına əsasən növbəti oyunlarda hər iki komandaya 0-3 hesablı texniki məğlubiyyət veriləcək.
Bombardirlər
Mənbə:
Sedella pumila
(Sedella pumila) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Birləpəlilər
Birləpəlilərin 50000-ə yaxın növü, 2800-ə yaxın cinsi, 60 fəsiləsi məlumdur. Birləpəlilər müxtəlifliyinə görə gülçiçəklilərin təqribən 25%-ni təşkil edir.
Adiyat surəsi
100-cü surə
Birləpəlilər
Birləpəlilərin ən geniş yayılmışı təqribən 20100 növü özündə cəmləşdirən səhləbkimilərdir. Sonrakı yerləri isə taxılkimilər (təqribən 10000 növ) və qumotukimilər (2800 növ) tutur. Birləpəli bitkilərin bir ləpə yarpağı olur.
Adiyat surəsi
əl-Adiyat (Qaçan atlar) surəsi (Məkkədə, bir rəvayətə görə isə Mədinədə nazil olmuşdur, 11 ayədir)
Çoxməqsədli qırıcı
thumb|273x273px|Su-35S, Su-34 və T-50 çoxməqsədli qırıcıları birlikdə Çoxməqsədli qırıcı — müharibə zamanı fərqli məqsədlər üçün istifadə edilən döyüş təyyarələri.
Bu cür qırıcılar havadan kəşfiyyat, hava sahəsinə nəzarət və radioelektron mübarizə, bombardman, yaxın hava dəstəyi kimi tapşırıqları yerinə yetirirlər.
thumb|[[Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin tərkibində olan Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olan bir çox funksiyalı General Dynamics F-16 Fighting Falcon təyyarəsi]]
Nümunələr
thumb|[[Lockheed Martin F-35 Lightning II]] thumb|[[Suxoy Su-30]] thumb|[[Panavia Tornado]]
Məmməd bəy Əhmədbəyov
Məmməd bəy Əhməd bəy oğlu Əhmədbəyov — Çar Rusiyası ordusunun polkovniki.
Həyatı
Məmməd bəy Əhməd bəy oğlu 1864-cü ildə Şuşa qəzasının Cavanşir sahəsinin Xanməmmədsərkarlı obasıında dünyaya gəlmişdi. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Şuşa şəhər məktəbində oxumuşdu. Tiflisdə Hərbi Məktəbdə təhsilini davam etdirmişdi. Məktəbi bitirəndən sonra çar ordusunda hərbi xidmətə başlamışdı. İlk hərbi qulluğunu Xankəndində etmişdi. Sonra 77-ci Tengiz alayına dəyişilmişdi. Bir müddət sonra 14-cü Qrenadyor alayında xidmət etmişdi. Məmməd bəy polkovnik rütbəsi ilə istefaya çıxmışdı.
Məmməd bəy mayor Abbas bəy Ağayevin qızı Böyükxanım xanımla ailə qurmuşdu. Yusif bəy adlı oğlu, Sona xanım, Məryəm xanım, Raziyə xanım, Ayna xanım, Tamara xanım və Nisə xanım adlı qızları vardı.
Belarus dili
Belarus dili, Belorus dili — Şərqi slavyan dillərindən biridir. Əsasən Belorusda, Rusiya Federasiyasında, Ukraynada, Litvada, Latviyada və Estoniyada yayılmışdır. Bu dildə danışanların ümumi sayı 8 milyonu keçir. İki əsas dialekti mövcuddur: şimal-şərq dialekti (polotski, vitebsk-mogilyov); cənub-qərb dialekti (qrodno-baranoviçi, slutsko-mozırsk və b.)
Belorus yazısı kiril qrafikası əsasında tərtib olunmuşdur.
Kots
Coğrafiyası
left|thumb|260px|Kots adasl kosmosdan çəkilmiş şəkil. left|thumb|260px|Kots adası Adanın sahəsi 5498 km² olaraq, Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasında 107-ci, Kanadada isə 24-cü yeri tutur. Sahil xətdinin uzunluğu 385 km-dir. Adanın uzunluğu 127 km, maksimal eni 72 km təşkil edir. Kots adası Sauthempton adasından 71 km cənubda yerləşir (Fişer və Evans boğazları).
Adanın səthi hamar və düzəndir. Ən hündür nöqtəsi 185 m yüksəkliyə malik olan təpə Pembrok burnu (Pembroke) ilə Prefontain bunu (Prefontaine) arasında yerləşir. Adanın cənubunda kiçik göllər vardır. Mərkəzdə isə göllər daha sıx şəbəkəyə malikdirlər. Adada daimi yaşayış yoxdur.
Heyvanlar aləmi
1920-ci ildən adada yaşayan Şimal maralı qorunur. qorunur. Sauthempton (ada)sında marallar tükənərkən Kotsdakı marallardan onların bərpasında istifadə edilirdi. Sahillərində dəniz quşları (30 mim. baş) yumurta qoyur. Üstəlik yaxınlığınakı kiçik adalarda Morjlara rast gəlinir.
Tarixi
Ada Hudzon körfəzi kampaniyasının kapitanı Vilyam Kostun (William Coats) şərəfinə adlandırılıb. O, 1727–1751 ci illərdə ada yaxınlığından keçdiyi bildirilir. 1860 illərdə Amerikan balina ovçuları ərazidə ov edərkən onu ada olduğunu təstiqləmişlər. 1920–1924-cü illərdə adada Hudzon körfəzi kampaniyasının faktoriyası mövcud olmuşdur. Bu dövrdə adada bir necə inuit ailəsi yaşayırdı. Onlar adaya Baffin Torpağı adasında qayıqlarda gəlmişdir.
Əlabbas İsgəndərov
Əlabbas Qara oğlu İsgəndərov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Döyüşlərdə iştirakı
1992-ci ildə Umudlu kəndində mühasirəyə düşmüş 40 döyüşçümüz mühasirdən çıxa bilmirdi erməni yaraqlıları onları hər tərəfdən atəşə tuturdular, məhz Əlabbasın qəhrəmanlığı ilə onlar gizli yollarla hərbi hissəyə dönə bildilər. 4 mart 1992-ci il Qazançı kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə o qəhrəmancasına həlak oldu.
Ailəsi
Evli idi, üç övladı yadigar qalıb.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 13 avqust 1992-ci il tarixli 135 saylı fərmanı ilə İsgəndərov Əlabbas Qara oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Ağdamın Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Bulbophyllum hodgsonii
(Bulbophyllum hodgsonii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron sylvaticus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oman bayrağı
Oman bayrağı — Omanın Dövlət bayrağı
Qariə surəsi
101-ci surə
əl-Qariə (Ürəkləri dəhşətə salan qiyamət) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 11 ayədir)
Asta Qarabağı
Asta Qarabağı — Azərbaycanın milli rəqsi. Bu rəqs Qarabağda, Xankəndidə yaranıb. Rəqsin hərəkət düzümləri sabitdir, aram hissədə yerindəcə, sonra isə bir qədər tərpənişlə ifa olunur. Rəqsin tempi aramdır. . Deyilənlərə görə, Qarabağ xanının Xanbağındakı evində bəylər, varlı zadəganlar bu cür rəqslər oynayardılar
Veronikanın Saçları (bürc)
500px|thumbnail|right| Veronikanın Saçları (bürc) (Latınca:Coma Berenices) Veronikanın Saçları (işarəsi Com (lat. Coma Berenices)) — göyün Şimal yarımkürəsində bürc. Misir çariçası II Veronikanın Afroditaya qurban edilmiş saçları ilə adlandırılmışdır. Ən parlaq ulduzu 4,4 vizual ulduz ölçülüdür (β-dır). Qalaktikanın Şimal qütbü Veronikanın Saçlarındadır. Azərbaycanda qışda, yazda və yayda görünür.
Rameş Sippi
Rameş Sippi — Hindistan rejissoru.
Həyatı
Rameş Sippi 23 yanvar 1947-ci ildə Kəraçidə anadan olub. Ən yaxşı filmləri: "Zita və Gita", "Qisas və qanun".
Qırğızıstan bayrağı
Qırğızıstan bayrağı — Qırğızıstan Respublikasının dövlət bayrağı
Sedella
(Sedella) — sırasının  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Təkasur surəsi
Təkasur surəsi (سورة التكاثر — oxunuşu: ət-Təkasur — çoxluqla öyünmə). Quranın 102-ci surəsidir. Məkkədə nazil olmuşdur, 8 ayədir.
Cəfəri-Sadiqdən nəql olunan hədisdə bu surənin 8-ci ayəsi barədə deyilir:  "Bu ümmət Allah-taalanın ona bəxş etdiyi Allahın Rəsulunun (s) vücudu və sonra onun Əhli-Beytinin (ə) vücudunun neməti barədə sorğu-sual olunacaq."
Erigeron taipeiensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Karles Puçdemon
Karles Puçdemon — Katalan siyasətçi və jurnalist. 2019-cu ildən bu yana Avropa Parlamentinin üzvü kimi fəaliyyət göstərir. Cironanın keçmiş bələdiyyə başçısı olan Puçdemon, Kataloniyanın müstəqillik bəyannaməsindən sonra İspaniya hökuməti tərəfindən vəzifəsindən uzaqlaşdırıldığı zaman 2016-dan 2017-ci ilədək Kataloniyanın 130-cu prezidenti vəzifəsində çalışıb. Respublika Üçün Milli Çağırış partiyasının həmtəsisçisi, Kataloniya üçün Birlikdə seçki ittifaqının lideri və Kataloniya üçün Birlik partiyasının qurucusudur.
Amerika və Cironada təhsil aldıqdan sonra, 1982-ci ildə müxtəlif yerli nəşrlər üçün yazdı və "El Punt" qəzetində baş redaktor oldu. 1999–2002-ci illərdə Kataloniya Xəbər Agentliyinin direktoru və 2002–2004-cü illərdə Cirona Mədəniyyət Evinin direktoru vəzifəsində çalışıb. Puçdemonun ailəsi Kataloniya müstəqillik hərəkatının dəstəkçisi idilər.
Puçdemon 1980-ci ildə Kataloniya Avropa Demokratik Partiyasının sələfi olan milliyyətçi Kataloniya Demokratik Konvergensiyasına qoşularaq siyasətə başladı. 2006-cı ildə Cirona seçki dairəsindən Kataloniya Parlamentinə üzv seçildikdə siyasətdə karyera qurmaq üçün jurnalistikadan getdi. 2007-ci ildə Cirona Bələdiyyə Şurasına seçildi və 2011-ci ildə Cirona bələdiyyə başçısı oldu. 10 yanvar 2016-cı ildə CDC-nin rəhbərlik etdiyi bir seçki ittifaqı "Junts pel Sí" ilə Xalq Birliyi Namizədliyi arasındakı bir razılaşmanın ardından Kataloniya Parlamenti Puçdemonu 130-cu prezident seçdi.
Skutoid
Skutoid — iki paralel üz arasında yerləşən həndəsi fiqurdur.
Kosta-Rika bayrağı
Kosta-Rika bayrağı — Kosta-Rikanın Dövlət bayrağı
Süd vəziləri
Süd vəziləri ya məmələr — (glandulae mammariae s. mammae) — mənşə baxımından tər və piy vəziləri kimi dəri vəzilərindən, forma baxımından borulu-alveollu vəzilərdən olub vəzifə etibarilə qadın cinsiyyət üzvləri ilə sıx rabitədədir və özləri də qadınlarda doğuş prosesindən sonra süd ifraz edir. Qadınlarda və kişilərdə süd vəziləri müxtəlif dərəcədə inkişaf etmişdir.
Qadınların məmələri (süd vəziləri) — mammae femininae; döş nahiyəsində, döş sümüyünün yan tərəflərində, dəri altında, döş vassiyasının üzərində yerləşmişdir. Bunların yuxarı hüdudu 3-cü qabırğaya, aşağı hüdudu 6-cı (bəzən 7-ci) qabırğaya, içəri hüdudu döş sümüyünün bayır kənarına və bayır hüdudu ön qoltuq xəttinə üyğundur. Həddi-büluğa çatmış və doğmamış qadınlarda süd vəziləri yarımkürə şəklində olur; eni 11–12 sm, şaquli ölçüsü 10 sm və qalınlığı 5–6 sm-ə bərabərdir; çəkisi həddi-büluğa çatmış qızlarda 150–200 q və əmizdirən qadınlarda isə iki dəfə artıq olur, hətta 800 q-dək çatır. Süd vəzilərinin şəkli müxtəlifdir; yarımkürə şəklindən əlavə üç şəkildə: nəlbəki şəklində, konusabənzər və keçi əmcəyinəbənzər ya sallanmış şəkildə təsadüf olunur (Martin). Təkrar doğmuş qadınlarda məmələr çox sallanmış olur; bu hadisəyə məmənin enməsi — descensus mammae deyilir.
Süd vəzisinin ortasında 4-cü qabırğaarası sahə ya 5-ci qabırğa səviyyəsində məmə (süd vəzisi) məməciyi — papillae mammae (mamilla - BNA); yerləşmişdir. Məməcik piqmentli dəri — məmə dairəciyi — areola mammae ilə əhatə olunmuşdur. Məməciyin hündürlüyü 1 sm-ə bərabərdir, üzərində 10–15 ədəd dəlik — porifactiferi vardır. Süd vəzisi meydançasının eni 4–5 sm-ə çatır; bunun üzərində sancaq başı böyüklükdə 1–15 qabarcıq vardır; bunlar süd vəzisi daurəciyi dərisində yerləşmişdir — glandulae areolares adlanan vəzilərdən başqa bir şey deyildir. Glandulae areolares sekresiya mexanizmi cəhətcə apokrin vəzilərindən hesab olunur, özləri də rudiment halında qalmış əlavə süd vəziləridir; onların axacağı süd vəzisi meydançasına açılır. Süd vəzisinin məməciyini və dirəciyini örtən dərinin rəngi tünd olur, çünki epidermisin dərin qatlarında piqment dənəcikləri vardır. Qızlarda məməciklər və süd vəzisi dairəciyi çəhrayi rəngdə və qabarıqlı, doğmuş qadınlarda isə qonur rəngdə olur. Süd vəzisi dairəciyi və məməcik dərisində tər və piy vəziləri, saya əzələ lifləri vardır. Əzələ liflərinin bir qismi həlqəvarı və digər qismi boylama istiqamətdə gedir. Əzələ lifləri yığıldıqda məməciklər bir qədər sərtləşir, bununla uşaq əmərkən məməciyi ağzında asanlıqla saxlaya bilir.
Şalaxo
Şalaxo, Şələqoy və ya Şələküm (շալախո) — Cənubi Qafqazda məşhur olan rəqs.
Şalaxoyun ritmi 6/8-lik dir. Rəqsin forması bölgəyə görə dəyişə bilər. İğdırda xalq oyunu olaraq oynayırlar. Şələqoy rəqsi azərbaycanlı bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəylinin «Qız qalası» (1940) baletində də yer alıb.
Tarixçə
Şalaxo Cənubi Qafqazda məşhur olan rəqslərindən biridir.
Tunel (pirsinq)
Tunel — qulağın sırğalıq nahiyyəsinə taxılan halqa şəklində və böyük ölçüdə olan bəzək əşyası. Adi sırğadan dəliyin böyük diametri ilə fərqlənir. Həmçinin sonradan həmin dəliyin bağlanma prosesi Plaq ( — «tıxac») adlanır.
Tarix
250px|right|Totonak heykəli Tunel və Plaqlar hələ qədim dövrlərdən məlum idi, çünki qulaqların modifikasiyası hələ Afrika kontinentində yaşayan erkən insanlar tərəfindən təcrübələnirdi.
Xalqların Afrika materikindən yeni ərazilərə köçməsi ilə tunel də Avrasiya və digər kontinentlərə də yayıldı. Arxeoloji qazıntılar tunellərin Qədim Misirdə, İnd vadisi mədəniyyətində, Hind-Çində və Mezoamerika mədəniyyətlərində geniş istifadəsini təsdiqləyir.
Sırğalığın deşilməsi
250px|right|Tunel Qulaqda deşik edilməsi üçün bir neçə müxtəlif yol var:
Əbüləla əl-Məərri
Əhməd ibn Əbdullah ibn Süleyman Əbüləla əl-Məərri — Ərəb şairi.
Həyatı
O, Ərəb ədəbiyyatının ən məşhur simalarından biri, ərəb dilçiliyi və filologiyasının nəhəng bilicisi idi. Sonralar Xətib Təbrizi onun haqda deyəcəkdi ki," ərəblərin dilində Əbüləlaya məlum olmayan bircə söz də yoxdur. Bu sözlər ona məxsusdur: "Bəşər cinsi iki qismə bölünür: bir qismində ağıl var, din yoxdur, o biri qismində din var, ağıl yoxdur." Alimin gözləri kor olsa da, o, fenomenal yaddaş sahibi idi. Xətib Təbrizi onun iri mətnləri yadda saxlamaq bacarığından bəhs edərkən belə bir hekayə danışır: "Nümanda (şəhər adı), Məərrə məscidində mən onun qarşısında oturub, ona (Əbüləlaya) kitab oxuyurdum. O (Xətib Təbrizi) dedi: "Mən iki il onun yanında qaldım. Bu müddət ərzində öz vətənimdən heç kəsi görməmişdim. Birdən namaz qılmaq üçün içəri girənlərin arasında bir qonşumu gördüm. Sevincdən halım dəyişdi. Əbüləla soruşdu: "Sənə nə oldu?" Mən dedim ki, iki ildir öz ölkəmdən heç kimlə rastlaşmamışam. İndi bir qonşumu gördüm. O dedi: "Get bir az onunla söhbət elə."Mən soruşdum: "Bəlkə dərsimi bitirim, sonra?" O dedi: "Dur, mən səni gözləyərəm." Mən ayağa qalxıb, qonşumla görüşdüm, onunla Azərbaycan türkcəsində (azərbicidəcə) xeyli söhbət etdim. Sonra yerimə döndüm. Əbüləla soruşdu: "Siz hansı dildə danışırdınız?" Mən cavab verdim ki, biz Azərbaycan əhalisinin dilində danışırdıq. O dedi: "Mən (bu) dili bilmirəm. Ancaq sizin bütün danışdıqlarınızı təkrar edə bilərəm." Sonra o, bizim söhbətimizi sözbəsöz təkrar etdi. Qonşum təəccüblə söylədi: "O, anlamadığı şeyləri necə əzbərləyib?"
Həyatından dəqiqələr
Əbüləla əl-Məərri erkən sübh çağı küçədən keçərkən Bağdad əyanlarından biri ilə rastlaşır. Əbüləlanın belə bir vaxtda harayasa tələsdiyini görən əyan təəccüblə deyir: - Ey Əba Əbdüllah, sübh açılmamış haraya üz tutmusan? Əbüləla cavab verir: - Sübh vaxtı evdən çıxmaqda şərikimsən. Amma bu işə təəccüb etməkdə tənha qalmısan!
Erigeron talyschensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fil surəsi
Surədə Kəbəni dağıtmaq istəyən Əbrəhənin filləri və onların əbabil quşları tərəfindən məhv edilməsi haqqında söhbət açılır. Surənin adı da məhz buna görə fil surəsi adlandırılmışdır.
Vüqar Alkərəmov
Vüqar Oruc oğlu Alkərəmov — polkovnik-leytenant.
Həyatı
Vüqar Alkərəmov 26 fevral 1969-cu il tarixdə Beyləqan rayonunun Bahar qəsəbəsində anadan olub.
1976-cı ildə Bahar qəsəbəsi orta məktəbinin 1-ci sinfinə gedib, 1986-cı ildə həmin məktəbi bitirib. 1987-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb Hərbi xidmətini İrkutsk şəhəri N saylı hərbi hissədə keçib. 1989-cu ilin may ayında tərxis olunub.
1989-cu ilin oktyabr ayında Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri Universitetinin hazırlıq kursuna qəbul edilib. 1990-cı ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri Universitetinin “Sənaye və Mülki Tikinti” fakültəsinə qəbul olub, 1995-ci ildə həmin universiteti inşaat mühəndisi ixtisası ilə bitirib 1998-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin “Hüquq” fakültəsinə qəbul olub, 2002-ci ildə həmin universiteti hüquqşünas ixtisası ilə bitirib.
Ailəsi
Ailəlidir, 2 (iki) övladı var.
Didvarlı oymağı
XVIII-XIX əsrin ortalarına aid bəzi mənbələrdə Naxçıvan mahalında yaşayan Kəngərli mənşəli bir sıra oymaq, tayfa və tirələrin içərisində Didvarlı oymağının da adı çəkilir. İran hökmdarı Nadir şah Avşarın hakimiyyəti dövründə (1736–1947) inzibati cəhətdən Naxçıvandakı Didvarlı oymağı öz aralarından çıxmış vəkil və ağsaqqallar rəhbərlik edirdilər. Naxçıvan diyarının və Dərələyəz mahalının bir sıra kəndində yaşamış Didvarlı oymağı maldarlıqla məşğul olmuşlar. Babək rayonunundakı Didivar kəndinin adı Didvarlı oymağı ilə əlaqədardır.
Sedum albomarginatum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum hispidum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jan-Jak Avril
Jan-Jak Avril — fransız rəssam və oymaçı.
Həyatı
Onun əsərləri Rue de la Huchette və Rue du Petit Bourbomda saxlanılır.
Əsərləri
Onun qravürlarına daxildir: 250px|thumbnail|right|Zamanı dayandıran bilik, [[Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi]]
Jan Fransua Leonor Merime
Jan Fransua Leonor Merime — fransız rəssam və incəsənət mütəxəssisi. Məşhur yazıçı Prosper Merimenin oğlu.
Leonor Merime ədəbiyyat, tarix, incəsənət, arxeologiya, dilçilik və kimya ilə maraqlanırdı. O yağlı boya ilə davamlı kompozisiyaları, kağız istehsalında yeni üsullar kəşf etməsi ilə Paris İncəsənət Məktəbinin daimi üzvü idi. 1830-cu ildə "Yağlı boya ilə rəssamlıq" kitabını nəşr etdirmişdi.
Xörək çuğunduru
Aşxana çuğundurunda 3,0-12,0% şəkər, 0,5-3,6% azotlu maddə var. Bunlardan zülalın payına orta hesabla 1,5% düşür. 0,4-2,1% sellüloza, 0,1-2,3% kül, 0,7-2% pektin maddəsi, 1,3% pentozanlar olur.
Quru maddənin ümumi miqdarı 15-20%-dir. Monoşəkərlərdən çuğundurun tərkibində 0,3-1,3% qlükoza və fruktoza vardır. Saxaroza çoxluq təşkil edir və onun miqdarı 2,7-10,7%-dir. Yetişmə və saxlanılma zamanı invertaza fermentinin az aktiv olması nəticəsində saxaroza çoxalır. Saxlanılma zamanı saxarozanın inversiyası nəticəsində monoşəkərlərin miqdarı nisbətən artır, lakin saxarozadan çox olmur.
Kurqalski yarımadası
Kurqalski yarımadası — Fin körfəzinin sahilində yerləşən yarımada. İnzibati cəhətdən Leninqrad vilayətinin Kinqisep rayonu ərazisinə daxildir.
Yerləşməsi
Fin körfəzinin cənubunda yerləşir. Yarımada Narva və Luj körfəzlərini ayırır. Ən ucqar şimal nöqtəsi Pitkenen-Nosdur.
İqlim
Mülayim Dəniz iqliminə malikdir. Bu yarımadanın yerləşdiyi mövqeyi ilə əlaqədardır. Fin körfəzinin suları dənizə nisbətdə az duzlu olması ilə əlaqədar daha tez qızır. Dekabrdan marta qədər Narva körfəzinin suları buzla örtülü olur. İlin 200 günü Atlantik okeanından gələn hava kütlələrinin təsininə məruz qalır.
İllik yağıntının miqdarı 700 mm-dir. Yağıntı əsasən ilin isti ayları düşür. Qar örtüyü 40 sm təşkil edir və ilin 120 günü yerdə qalır.
Orta temperatur:İyul — +15°С, сyanvar — −5°С.
Lanşaft
thumb|200px|Vodlar, finlər və ijorların kompakt yaşadığı ərazilər. Relyefi əsasən düzəndir. Maksimal hündürlük 47 m-dir (Qorodok d.). Yarımada ətrafında dənizin dərinliyi 20 metrdir. Yarımada yaxınlığında Yanisari, Kurqolovskaya Reyma, Remisar, Xangeloda, Hitamalta və s. Yarımada güçlü şəkildə bataqlıqlaşmışdır.
Yarımadada iki göl vardır: Beloe (şirinsulu) və Litovskoe (şor).
Yarımada ərazisi əsasən qumdan təşkil olunmuşdur. B.e. 5000 əvvəl Litorin dənizinin dibi olmuşd.
Kurqalski yarımadası üşün şirinsulu göllər xarakterikdir. Ərazisinin böyük hissəsi bataqlıqlaşmışdır.
Yaşayış məntəqələri
İri yaşayış məntəqələri: Ust-Luqa, Kuqolovo, Lipovo, Tiskolovo, Konnovo, Blbe, Priobrajenka, Qakkovo, Kiryamo.
Yarımada Fin-uqor xalqlarına aid olan ijoralar və vodların kompakt yaşadığı ərazidir.
Sakişima
Sakişima adaları — adalar qrupu olaraq Sakit okeanın qərbində, Okinava prefekturasının cənub-qərbində yerləşir. Yaponiya ərazisində daxildir.
Sakişima adaları Okinava adası (şimaldan) ilə Tayvan (cənubdan) arasında yerləşir. Ryukyu arxipelaqı ərazisinə daxildir. Bu adalar qrupu üç arxipelaqa bölünür:
Sakişima adaları ümumilikdə 280 km məsafədə uzanır. Sahəsi 817 km² təşkil edir. 2005-ci il məlumatına görə adalarda 108 000 nəfər adam yaşayır. Bu qrupa daxil olan Senkaku adaları Yaponiya, Çin Xalq Respublikası və Çin Respublikası arasında mübahisəli ərazilər hesab edilir.
Asma-kəsmə (rəqs)
Asma-kəsmə — Azərbaycanın milli rəqsi. Ən qədim ənənəvi toy rəqslərindən biridir. Ona qörə belə ad verilib ki, musiqinin sədaları altında gəlini bəyin evinə gətirirlər. Gəlini muşayiət edən qadınlar isə onun qarşısında oynayırlar. Rəqsin tempi aramdır, bir qədər mubaliqəli, sıçrayışlı şəkildədir.
Hazırda Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad, Culfa, Babək, Şərur, Sədərək və Kəngərli rayonlarında, eləcə də Naxçıvan şəhərindəki toy şənliklərində ifa olunur.
Azərbaycan 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Azərbaycan 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində — 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil edən Eldar & Nigar cütlüyünün müsabiqədə ifa etdikləri Running Scared mahnısı finalda 221 xalla birinci olmuşdur. 150px|right|thumb|[[Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində|Azərbaycanın 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki qələbəsinə həsr olunmuş poçt markası]]
Xarici keçidlər
herse y olubxiayarfjkehfmjvhcekdc h 31
Abdulla Paşa Canızadə
Kərbəlayı Abdulla Canı oğlu — şair, kimyagər.
Həyatı
Kərbəlayı Abdulla Canı oğlu 1782-ci ildə Şuşa şəhəridə doğulmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Mədrəsə yoldaşlarından Mirzə Əzizin adı bəllidir. Şair idi. Öz adıyla rəvan təbli şeirlər yazırdı. Onun haqqında Mir Möhsün Nəvvab, Məhəmməd ağa Müctəhidzadə, Firidun bəy Köçərli öz əsərlərində söhbət açmışlar.
Təzkirəçi Mir Möhsün Nəvvab yazır: "Kərbəlayı Abdulla Canı oğludur və Qarabağın Şuşa qalasında sakin idi. Kəsbkarlıq da edərdi. Ağıllı bir adam idi və dövrünün ariflərindən hesab olunurdu. 1255-ci ildə (miladi 1839) sağ idi və təxminən 50 yaşı vardı. Bəzi qəribə elmlərlə maraqlanırdı. Eşitdiyimə görə, kimyanı məşq edirdi. O vaxtlar artıq səriştəsi də var idi".
Kərbəlayı Abdulla Canızadə Aşıq Səfi Valehlə yazışırdı. Kərbəlayı Abdulla 1840-cı ildə vəfat edib.
Kərbəlayı Abdulla Səfiyyə ilə ailə qurmuşdu. Əbdürrəhim, Əbdüləzim və Mehrəli adlı oğulları vardı.
Klapa
thumb|300px|"Sagena" kişi klapa ansamblı Lisinski adına Konsert zalında Klapa — Xorvatiyanın Dalmaçiya vilayətində ənənəvi a kapella oxuma forması. 2012-ci ildə klapa YUNESKO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısına salınıb.
Haqqında
"Klapa" sözü "dostlar dəstəsi" kimi tərcümə olunur və onun kökləri sahilboyu kilsə oxumasına gedib çıxır. Ənənəvi klapa oxuması kilsə mərasimləri və sadə insanların gündəlik həyatı ilə bağlı olaraq, xorun köməyilə insanların daxili tələbatlarından yaranan ünsiyyətini səciyyələndirir. Adətən, bayram şəraitində kişilərdən ibarət heyət çıxış edir.
Klapa mahnılarında bayram, sevgi, şərab, vətən və dəniz kimi mövzular daha əsasdır. Bu istiqamətin əsas elementləri harmoniya və ahəngdarlıqdır. Ritm isə çox nadir hallarda vacib hesab olunur. Vəziyyətdən asılı olaraq, mahnı şən və şövqlü, yaxud da kədərli və sirli ola bilər.
Klapa festivalları bugünə qədər də keçirilir. Onlardan ən məşhuru Omiş şəhərindəki "Dalmatin Klapası"dır. Son dövrlərin ən tanınmış qruplarından biri Klapa Šufit hesab olunur. Qrup üç il ard-arda (2006-2008) festivalın əsas laureatı olmuşdur. 2013-cü ildə Xorvatiyanın Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi təmsilçisi kimi də məhz klapa qrupu seçildi. Klapa s Mora adlı qrup müsabiqədə "Mižerja" mahnısı ilə çıxış etdi.
Paqoda
thumb|right|200px|Yapon paqodası
Paqoda — Uzaq Şərq ölkələrində dini xarakterli tikili, buddizm və hinduizm məbədi. Yaponlar ona - 塔 too; hindlilər - भगवत् bxaqavat, "müqəddəs, şərəfli" deyirlər. Тailand, Myanma, Şri-Lanka, Laos və Kambocada paqoda buddist məbədləri adlanır. Paqodalar bəzi ölkələrdə həm dini ibadətgah, həm də məbəd funksiyasını yerinə yetirirlər. Burada dini əşyaları saxlayır və memorial kompleks kimi fəaliyyət göstərirlər. Müxtəlif ölkələrdə paqoda kateqoriyasına müxtəlif tip binaları aid edirlər. Hər yerin milli motivinə uyğun olaraq paqodalar fərqli tərzlərdə olur.
Nepal, Çin, Çinin Tibet bölgəsində, Koreya, Yaponiya, Vyetnam, İndoneziya, Hindistanın şimal bölgəsində və Qərb ölkələrində məbəd kimi istifadə edilən çoxmərtəbəli qüllələrə paqoda deyilir.
Belə hesab edilir ki, ilk paqodalar Nepalda meydana gəlmiş, sonralar nepal memarları bütün Uzaq Şərq boyu yayılmışlar. Nepalda paqoda formasında hinduizm məbədləri tikirlər.
Şirakqala
Şirakqala — İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı.
Tarixi
Şirak yer adı ilk dəfə V əsr erməni mənbəyində çəkilmişdir. , 1590-cı ilə aid mənbədə Şirəqala, 1728-ci ilə aid mənbədə isə Şirəkala kimidir.
Əhalisi
1878-ci ildə kəndin Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və xaricdən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1886-cı ilə aid məlumata görə kəndin əhalisi ermənilər idi. Kənd oradakı qədim qalanın, qala isə qədim türk mənşəli Şirak tayfasının adı ilə adlanmışdır. Er. əvvəlki əsrlərdə şimaldan gəlmiş Sirak (Şirak) tayfası Cənubi Qafqazda əsas etibarilə iki bölgədə yerləşmişdi: Albaniyada Alazan və Qabırrıçay çaylarının aşağı axarında və indiki Ermənistan ərazisində.
Toponimiyası
Ermənistandakı Şirak II əsr müəllifi Ptolemeyin əsərində Sirakene kimidir. Ondan əvvəl bu bölgə Urartu mənbələrində Eriaxi adlanır. Baş Şirakel (Baş Şörəyəl) kəndinin adı ilk dəfə "Kitabi Dədə Qorqud"da Şirəküvan, XIV əsrə və XVII əsrə aid erməni mənbələrində "Şirakovan" kimidir. Orta əsrlərdə Şirakların yaşadığı bu əyalət "Şirak ölkəsi,", əyalətin əhalisi isə Şirak-el (yəni "Şirak eli", ("Şirak tayfası"), təhrif forması "Şörəyəl" adlanmışdır. XVIII əsrdə Şörəyəl mahalı indiki Düzkənd, Aqin, Artik və Talin rayonlarının ərazisini əhatə edirdi. XIX əsrdə Qars əyalətinin Oltin qəzasında Şirak xaraba qala adı ilə mənşəcə eynidir.
Tikiş maşını
thumb|200px|Tikiş maşını – Zinger (Singer) thumb|left|1845-ci ildə ixtira edilmiş tikiş maşını
Tikiş maşını (ingiliscə: sewing machine) — tikiş üçün istifadə edilən məişət əşyası.
Tarixi
İlk tikiş maşınını icad edən dəqiq olaraq bilinmir. Bunun səbəbi bir çox icadçının olmasıdır. 1790-cı ildə ilk patenti alan adam olaraq qeydlərdə Tomas Saint görünür. Daha sonralar Isaac Singer və Elias Hove Jr. kimi ixtiraçıların tapdığı bir çox yenilik komitə tərəfindən reallaşdırılmamışdır.
Bir çox patent alındı, ancaq heç biri biznes müvəffəqiyyəti əldə edə bilmədi. 1830-cu ildə Fransada yaşayan Barthelemy Thimmonier ticari müvəffəqiyyət qazanan ilk tikiş maşının patentini aldı. Zəncir tikiş edə bilən bu maşınlardan 80 dənə hazırlalndı və ordunun paltarlarının tikililişində istifadə edildi. Bu maşınların işlərinə zərər verəcəyini düşünən bir qrup dərzi bütün maşınları talan etdi. Thimmonier bu hadisənin ardından yoxsul bir həyat yaşadı. 1833-cü ildə ABŞ-də Kateqoriya:Məişət texnikası Valter Hunt adlı bir ixtiraçı tərəfindən inkişaf etdirilən cüt tikiş edə bilən maşın icad edildi. Hunt bu maşının patentini aldı. 10 ildən sonra Elias Hove Jr. Hunt -un kəşfindən xəbərsiz bir cüt tikiş maşını hazırladı və patentini aldı.
right|frame|Tikiş maşınında mexanizm Hovenin ailələri geniş olduğu üçün dolanışıqlarına xeyri olması baxımından zəngin ailələrə dərzilik edirdi. Hove yoldaşını iş görərkən izləməsindən sonra tikiş maşını inkişaf etdirmə fikirinə gəldi. Amerikada 1846-cı ildə çıxardığı müvəffəqiyyətli tikiş maşını üçün bir istehsalçı tapa bilmədi. İngiltərəyə gedən qardaşı Amasa, Villiam Tomas adlı bir istehsalçı ilə razılaşdı. Hove maşını uyğunlaşdırmaq üçün getdiyi İngiltərədə anlaşılmazlıq yaşayınca beş qəpiksiz ABŞ-yə qayıtmaq məcburiyyətində qaldı. Howe daha sonra ideyasının oğurlandığını hiss etdi. O piratları məhkəməyə verdi və məhkəmə tərəfindən haqlı olduğu üzə çıxdı. Ona təzminat ödəmək məcburiyyətində qaldılar. Howe daha sonralar ABŞ-nin ən zənginlərindən oldu.
Maun surəsi
107-ci surə
Erigeron tasmanicus
Erigeron tasmanicus Erigeron tasmanicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mustafa Hacıbəyli
Hacıbəyli Mustafa Mustafa oğlu — azərbaycanlı politoloq, "Basta" informasiya portalının baş redaktoru, Müsavat Partiyası mətbuat xidmətinin rəhbəri, Divan üzvü.
Həyatı
Mustafa Hacıbəyli 1972-ci ildə Zaqatala rayonunun Tala kəndində anadan olub. Zaqatala şəhər 2 saylı orta məktəbini bitirib. 1990-1992-ci illərdə Sovet ordusunda hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmətdə olduğu dövrdə sovet ordusunun 20 yanvarda Bakıda törətdiyi cinayətə etiraz olaraq, SSRİ-yə xidmət edəcəyinə dair and içməkdən rəsmən imtina etdiyi üçün təqib olunub. Hərbi xidmət dövründə iki dəfə barəsində cinayət işi açılıb. 1991-ci ilin avqustun 20-də – "QKÇP" elan olunduqdan dərhal sonra - sovet ordusu zabitlərinin raportları əsasında "millətçilik"də və "hərbi divizionun döyüş hazırlığını pozmağa cəhd göstərmək"də günahlandırılıb. Barəsində qaldırılan cinayət işinə əsasən hərbi tribunalın saxlanma təcridxanasında salınıb, "QKÇP"nin iflasından 3 həftə sonra barəsindəki cinayət işi xətm olunub və həbsdən azad edilib.
1992-ci ildə könüllü olaraq Qarabağın işğaldan müdafiəsində iştirak etmək üçün Milli Orduya gedib. Şuşa şəhərində Milli Qəhrəman Ramiz Qəmbərovun rəhbərlik etdiyi batalyonda hərbi xidmətdə olub. 1992-ci ilin may ayının 8-də Şuşa şəhərinin müdafiəsi uğrunda döyüşlərdə ağır yaralanıb, 3-cü qrup müharibə əlilidir.
Mustafa Hacıbəyli "Basta" informaiya portalının baş redaktoru, Müsavat Partiyası mətbuat xidmətinin rəhbəri, Divan üzvüdür.
2018-ci il iyulun 9-da Baş Prokurorluq "bastainfo.com" saytlarının bağlanması barədə Rabitə Nəqliyyat və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinə müraciət edib.
RNYTN prokurorluğun müraciəti əsasında bastainfo.com saytını bloklayıb. Bundan sonra sayt basta2.com domeni ilə fəaliyyətini davam etdirib.
Öncə M.Hacıbəyli iş üzrə şahid kimi keçib. Ancaq noyabrın 30-da müttəhim statusuna keçirilib.
M.Hacıbəylinin barəsində polis nəzarətinə götürülmə üzrə qətimkan tədbiri seçilib. 21 fevral 2019-cu il tarixdə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi M.Hacıbəylinin 5 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilməsi barədə hökm çıxarıb və 2 il sınaq müddəti təyin edib.
ATƏT-in KİV azadlığı məsələləri üzrə nümayəndəsi Harlem Dezir Azərbaycanda bastainfo.com saytının redaktoru Mustafa Hacıbəyli barəsində çıxarılmış hökmü söz azadlığına qarşı addım kimi pisləyən bəyanat verib. ABŞ Dövlət Departamentinin 2019-cu ildə Dünyada İnsan Haqlarının durumuna dair illik hesabatında "Basta" saytının bloklanması və Mustafa Hacıbəylinin məhkum edilməsi Azərbaycanda söz azadlığının pozulması faktı kimi əks olunub.
Mustafa Hacıbəyli evlidir, iki qızı, bir oğlu var. Arif Hacılının qardaşıdır.
Fəaliyyəti
Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunun politologiya fakültəsində ali təhsil alıb. Peşə fəaliyyətinə görə jurnalistdir. Şərqi Avropada Demokratiyanın İnkişafı İnstitutunun (İDEE, USA) layihəsi əsasında Polşada jurnalistika sahəsi üzrə ixtisaslaşıb. 1995-1999-cu illərdə "525-ci qəzet"in siyasət şöbəsinin müdiri, 2003-cü ildə rus dilində nəşr olunan "Yeni Müsavat" jurnalının redaktoru, 2005-2007-ci illərdə "Yeni Müsavat" qəzetinin redaktoru, 2010-2011-ci illərdə "Demokrat" qəzetinin baş redaktoru olub.
2015-ci ildən "Basta" informasiya portalının baş redaktorudur.
Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi 2019-cu ildə Mustafa Hacıbəylini vəzifə səlahiyyətlərini aşma, vəzifə saxtakarlığı və dövlət əleyhinə çağırışlarda təqsirli bilərək 5 il 6 ay müddətinə azadlıqdan şərti məhrum edib. Şərti həbs cəzası Gəncə işi ilə bağlıdır. 2018-ci il iyulun 3-də Rusiya vətəndaşı Yunis Səfərov Gəncədə icra hakimiyyətinin başçısını odlu silahla öldürməyə cəhd göstərib. Hadisə zamanı başçı və bir polis əməkdaşı yaralanıb. Baş Prokurorluq həmin il iyulun 8-də açıqlama yayaraq qeyd edib ki, bəzi kütləvi informasiya vasitələri Gəncədəki terror aktı ilə əlaqədar həqiqətə uyğun olmayan təxribat xarakterli məlumatlar yayıb. İddiaya əsasən, həmin məlumatlarda terrorçuluğa və hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsinə və Azərbaycanın konstitusiya quruluşunun zorla dəyişdirilməsinə yönələn açıq çağırışlar edilib.
Açıqlamada “Basta” saytının da adı hallanıb. Sayt bloklanıb, baş redaktor Mustafa Hacıbəyli Bakı Şəhər Prokurorluğunun bir neçə media orqanına qarşı qaldırdığı cinayət işinə cəlb olunub.
Bir sıra politoloji əsərləri, o cümlədən "Dünya amerikalıların gözü ilə", "Polşa İslahatlarının ikinci dalğası" və "Layihələrin menecmenti üzrə biliklər toplusuna dair dərslik" (PMİ, USA) kitablarını rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edib.
Fridrix Nauman Fondunun, Şərqi Avropada Demokratiyanın İnkişafı İnstitutunun (İDEE, USA), Milli Demokratiya İnstitutunun (NDİ, USA) və Sülh İnstitunun (USİP, USA) Almaniyada, Serbiyada, Ukraynada, Gürcüstanda və Azərbaycanda təşkil etdiyi liderlik məktəblərində təlimlər keçib, çoxsaylı sertifikatlar alıb.
Məlik Namazəli bəy Pirəhmədli-Dizaği
Məlik Namazəli bəy Şəmil bəy oğlu Pirəhmədli — Qarabağ bəylərindən biri, Xırdapara-Dizaq mahalının naibi, məlik.
Həyatı
Məlik Namazəli bəyin Rəhim bəy adlı oğlu vardı.
Eretriya məktəbi
Eretriya məktəbi — Sokrat ardıcılları tərəfindən yaradılan məktəblərdən biri idi. Bu məktəbi həm də Elida-Eretriya məktəbi də adlandırırlar, çünki o Elidada yaranmış, sonra isə Eritreyada fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Eretriya məktəbinin fəlsəfəsi haqqında zamanımıza çox az məlumat çatmışdır. Ümumiyyətlə demək olar ki, bu məktəbin filosoflarının dünyagörüşü Meqara məktəbinin nümayəndələrinə yaxın idi. Meqaraçılar kimi eretriyaçılar da deyirdilər ki, həqiqi Xeyir birdir və ondan başqa xeyirlər yoxdur. Xeyirlə Həqiqət eynilik təşkil edirlər. Xeyri yalnız ağılla dərk edib, ona yönəlmək olar.
Məktəbin yaradıcıları Elidalı Fedon (yun. Φαίδων, m. ö. IV yüzillik) və Eretriyalı Menedem (yun. Μενέδημος, təxminən m. ö. 345 – 261) olmuşdurlar. Platonun məşhur dialoqlarının biri olan "Fedon" Elidalı Fedonun adını daşıyır. Fedon və Menedem haqqında bir neçə pərakəndə fraqmentlərdən başqa heç bir məlumat zamanımıza çatmamışdır.
Əbdürrəzaq bəy Dünbili
Dünbüli Əbdürrəzaq bəy Nəcəfqulu xan oğlu (1762/63, Xoy ş. 1827/28, Təbriz) — Azərbaycan və İran tarixçisi, təzkirəçi, şair.
Həyatı və yaradıcılığı
Xoy bölgəsində yaşamış məşhur dünbililər nəslindəndir. Atası Təbriz bəylərbəyisi olmuşdur. 10 yaşın da ikən icti mai-siyasi səbəblər üzündən girov kimi Şiraza göndərilmiş, 14 il Şirazda ev dustağı, bir müddət isə İsfahanda qalmış, Ağa Mə həmməd şah Qacar İsfahanı tutduqdan sonra (1785) başqa azərbaycanlı girovlarla birlikdə vətənə qayıtmışdır. Mükəmməl təhsil almış, bir müddət vəliəhd Abbas mirzə Qovanlı-Qacarın yanında xidmət etsə də, əsasən, elmi-ədəbi fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Ərəb və fars dillərində yazmışdır.