cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ukrayna Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Ukrayna Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə ilk dəfə 2003-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 15 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. İştirak etdiyi illər ərzində ölkə iki dəfə müsabiqədə qələbə qazanmışdır. Ukraynanın ilk Avroviziya qələbəsi ölkənin müsabiqədə ikinci iştirak etdiyi il olan 2004-cü ildə Ruslananın ifa etdiyi "Wild Dances" mahnısı ilə qazanılmışdır. 2016-cı ildə Camalanın ifa etdiyi "1944" mahnısı ilə Ukrayna ikinci dəfə Avroviziyada qələbə sevincini yaşamışdır. Bundan başqa Ukrayna ümumilikdə altı dəfə müsabiqədə ilk beşlikdə yer almışdır. 2007-ci ildə Verka Serdyuçka və 2008-ci ildə Ani Lorak ilə ikinci, 2013-cü ildə Zlata Oqneviç ilə üçüncü və 2011-ci ildə Mika Nyuton ilə dördüncü yeri tutmuşdur. Avroviziyada yarımfinalların tətbiq olunduğu 2004-cü ildən etibarən Ukrayna həmişə müsabiqənin finalına yüksələ bilən az saylı ölkələrdən biridir. Avroviziya iki dəfə ölkənin paytaxtı Kiyevdə keçirilmişdir.
Təmsilçilər
{{legend|gold|Qalib}} {{legend|silver|İkinci yer}} {{legend|#cc9966|Üçüncü yer}} {{legend|#FE8080|Sonuncu yer}}
Səsvermə tarixçəsi
QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.
Məhəmməd Bəndduz Təbrizi
Məhəmməd Bəndduz Təbrizi — VIII əsr (Hicri Şəmsi) Azərbaycanın xəttatı, Təbrizdə anadan olub. Əmir Teymurun, Misir padşahına göndərdiyi məktubu qızıl su ilə yazıb. Təbrizin imarətlərinin kitabələrinin bəzilərini onun işi hesab edilir. Muin əd-Din Təbrizi və Şəms əd-Din Qətabi onun şagirdlərindən idi.
Milli Arxiv İdarəsi (Azərbaycan)
Azərbaycan Respublikasının Milli Arxiv İdarəsi — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin «Azərbaycan Respublikasında arxiv işinin təkmilləşdirilməsi haqqında» 816 Nli Fərmanla Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yanında Baş Arxiv İdarəsinin bazasında yaradılmış dövlət idarəsi.
Tarixi
Arxiv işinin əsası yalnız 1920-ci il dekabr ayının 6-da Azərbaycan İnqilab Komitəsinin sədri Nəriman Nərimanov tərəfindən imzalanmış «vahid dövlət arxiv fondunun yaradılması və Xalq Maarif Komissarlığı yanında mərkəzi dövlət arxivinin təşkili haqqında» dekretlə qoyulmuşdur. Həmin dekretə müvafiq olaraq Azərbaycan ərazisində keçmişdə mövcud olmuş və dekret verilərkən fəaliyyətdə olan idarə, təşkilat və müəssisələrin arxivləri Vahid dövlət arxiv fondunun tərkibinə daxil edilməli və kargüzarlıqdan qurtarmış işlər isə mərkəzi dövlət arxivinə verilməli idi. 1921-ci ilin yanvarından Bakıda fəaliyyətə başlayan Azərbaycan SSR Mərkəzi Dövlət Arxivi Qafqazda ilk dövlət arxivi oldu.
1930-cu ildə arxivlərin fəaliyyət dairəsi genişləndirilir və onların işlərinin canlandırılması üçün Azərbaycan SSR MİK Rəyasət Heyəti Respublika Mərkəzi Arxiv İdarəsinin yaradılması haqqında qərar qəbul edir və onun Əsasnaməsini təsdiq edir. Bu Əsasnaməyə görə Mərkəzi Arxiv İdarəsinə yalnız sənədlərin komplektləşdirilməsi, sistemləşdirilməsi və mühafizəsi deyil, həmçinin siyasi, xalq təsərrüfatı və mədəni quruculuq işlərinə kömək məqsədilə elmi-tədqiqat işlərində arxiv sənədlərindən istifadənin təşkili işi də tapşırılır. Azərbaycan SSR MİK Rəyasət Heyətinin qərarı ilə həmin ilin aprelində 1920-ci ildə yaradılmış mərkəzi arxivin bazasında respublikamızda iki mərkəzi dövlət arxivi: Mərkəzi Dövlət Oktyabr İnqilabı Arxivi (kino-foto şöbəsi ilə) və Mərkəzi Dövlət Tarix Arxivi yaradılır.
1938-ci ildə bütün sovetlər birliyində olduğu kimi Azərbaycanda da arxiv təşkilatları xalq daxili işlər komissarlığının tabeçiliyinə verilir.
1960-cı ildə keçmiş SSRİ-nin başqa respublikalarında olduğu kimi arxiv təşkilatları respublikamızda da daxili işlər nazirliyinin tabeliyindən Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin tabeliyinə verilir. Bundan sonra arxiv işinə və arxiv sənədlərindən istifadəyə diqqət artırılır, dövlət arxivləri şəbəkəsinin yenidən qurulması və genişləndirilməsi işinə başlanır. 1966-cı ildə Azərbaycan SSR Mərkəzi Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivi, 1968-1969-cu illərdə isə Azərbaycan SSR Mərkəzi Dövlət Səs Yazıları Arxivi və Mərkəzi Dövlət Elm,Texnika və Tibb Sənədləri Arxivi, 15 şəhər və rayon mərkəzlərində Mərkəzi Dövlət Oktyabr İnqilabı Arxivinin filialları yaradılır, 50 rayon dövlət arxivi isə sənədlərin müvəqqəti mühafizəsini həyata keçirən dəyişən tərkibli arxivlərə çevrilir.
SSRİ dağıldıqdan sonra keçmiş partiya arxivi Baş Arxiv İdarəsinin sərəncamına verilərək Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə onun bazasında Azərbaycan Respublikası Siyasi Partiyalar və İctimai Hərəkatlar Arxivi yaradılır.
Müstəqillik dövrü
Bu gün Azərbaycan Respublikasının arxiv sisteminə bilavasitə Milli Arxiv İdarəsinə tabe olan respublika əhəmiyyətli 6 dövlət arxivi, Dövlət arxivinin 15 filialı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət arxivi, habelə 55 rayon və şəhər dövlət arxivləri daxildir.
Beynəlxalq Əlaqələr
1996-cı ildə Baş Arxiv İdarəsi YUNESKO yanında Beynəlxalq Arxiv Şurasına tam hüquqlu üzv qəbul edildi. Arxivlərimiz Müstəqil Dövlətlər Birliyinə daxil olan ölkələrin arxivləri ilə yanaşı bir sıra qonşu ölkələrin arxivləri, xüsusilə Türkiyə və İran arxivləri ilə geniş əlaqələr yaratdı. Bu gün ABŞ, İngiltərə, Fransa, Almaniya, Türkiyə, İran, Belçika, Polşa və başqa ölkələrdən olan tədqiqatçılar respublikamızın arxivlərində saxlanılan elmin müxtəlif sahələrinə aid sənədlərdən geniş istifadə edirlər.
Milli arxiv fonduna Azərbaycan Respublikası ərazisində fəaliyyət göstərmiş və fəaliyyət göstərən təşkilatların qanunvericilik aktları, idarəetmə sənədləri, məhkəmə və prokurorluq orqanlarının sənədləri; statistika, elmi, texnologiya, normativ-texniki, layihə, konstruktor, patent, kartoqrafiya sənədləri, kino, foto, fono (səs yazıları), video materialları, dizayn işləmələri və memarlıq layihələri; əlyazmaları, xüsusi əhəmiyyətə malik kitablar və kitabçalar, dövri mətbuat materialları; sənət əsərləri, elmi, ədəbi və musiqi əsərləri; partiya, ictimai və qeyri-dövlət təşkilatlarının sənədləri; gündəliklər, memuarlar, məktublar və şəxsi xarakterli digər sənədlər daxildir.
Xronologiya
Hazırda Azərbaycan Respublikasının arxiv sisteminə bilavasitə Milli Arxiv İdarəsinə tabe olan respublika əhəmiyyətli 6 dövlət arxivi, Dövlət arxivinin 15 filialı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət arxivi, habelə 55 rayon və şəhər dövlət arxivləri daxildir.
Ural (Uçalı)
Ural — Başqırdıstan Respublikasının Uçalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd İmanqol kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (93 %) üstünlük təşkil edir.
Ruellia brevifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Luzon boğazı
Luzon boğazı - Sakit okeanına daxil olan Cənubi Çin dənizi ilə Filippin dənizini birləşdirir. Tayvan adasını Filippin adalarından daxil olan Luzon adasından ayırır. Boğazın eni 250 km təşkil edir. Burada iki qrup adalar vardır: Betan və Bobuyan.
Betan adaları Batanes vilayətinə, Bobuyan adası isə Katayan vilayətinə aiddir. Boğazda bir neçə xırda keçidlər vardır: Babuyan keçidi (Luzon adasını Babuyan adasından), onu da Betan adasından ayıran Balitanq, Betan adalarını Tayvan adasından başı keçidi ayırır. Amerikadan gələn və Şərqi Asiya istiqamətində əsas gəmi yolu məhz bu boğazdan keçir. Boğazdan adalara materikdən gələn çoxlu sayda telekommunikasiya xətləri keçir. Buradan Çin, Honqkonq, Yaponiya və Cənubi Koreya istiqamətində olan telefon xətləri keçir.
Milli Oyanış Partiyası
Əsasən PKB-lə qısaldılmış olan Milli Oyanış Partiyası, İndoneziyadakı İslam əsaslı  siyasi partiyadır.
Elxan Həsənov
Həsənov Elxan Eldar oğlu — Azərbaycan futbolçusu, Azərbaycan milli futbol komandasının qapıçısı, SSRİ idman ustası, ikiqat Azərbaycan çempionu.
Həyatı
Elxan Həsənov 4 mart 1967-ci ildə Bakıda anadan olub.Əslən Xocavənd rayonu Muğanlı kəndindəndir.1987-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutuna daxil olub. 1984-cü ildə Bakının "Neftçi" klubundan dəvət alıb. "Kəpəz" (Gəncə), Xəzər Sumqayıt, "Turku" (Finlandiya) və Karvan komandalarında oynayıb. 1988-ci ildə SSRİ Federasiya Kubokunun finalına oynayıb. Dəfələrlə Azərbaycan Kuboku mükafatçısı olub. 2000-ci ildə Finlandiya Kubokunun finalçısı olub. Azərbaycan milli futbol komandasının qapısını qoruyub.
Baccharis rupestris
Baccharis rupestris Baccharis rupestris
Nymphaea nouchali
(Nymphaea nouchali) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amblyseius koreaensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Ruellia capitata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nina Ovsepyan
Nina Ovanesovna Osepyan — erməni mənşəli Azərbaycan SSR xalq artisti (1962).
Həyatı
14 aprel 1913-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur.
Uzun illər Xankəndi Dövlət Dram Teatrının aktrisası olmuşdur.
19 noyabr 1977-ci ildə Xankəndidə vəfat etmişdir.
Culfa (peşə)
Culfa — Əl hanasında pambıq parça toxuyan şəxs, toxucu.
Culfa peşəsi qədimdən Azərbaycan ərazisində geniş yayılmış peşə olub.
Culfa peşəsi ilə bağlı bir neçə atalar sözü mövcuddur: "Culfa kəfənsiz ölər; Culfa olmamış kələf oğurlar; Atıcı culfadan geri qalmaz, bir-birindən haqq almaz.".
Mirzə Ələkbər Sabir "Çatlayir,Xanbaci,qəmdən ürəyim!" adlı şeirində yazırdı:
"Atam əllaf, babam dülgər idi, Qardaşım culfa, əmim kargər idi ."
Paek Myonq-çol
Paek Myonq-çol (1 sentyabr 1988) — Şimali Koreyalı oxatan. Paek Myonq-çol Şimali Koreyanı 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Paek Myonq-çol birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 118-ci yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Buğa əl-Kəbir
Həyatı
Qulam kimi Xilafət ordusuna daxil olub, ordu komandanlığına qədər yüksəlib. Azərbaycanda xidmət edib. Mənbələr yazır ki, Buğa əl-Kəbir – Böyük Buğa Gögçə türk soyundan idi, xilafət qulluğunda öz türk adını saxlaya bilmişdi (862 / 868 -ci ildə ərəblər tərəfindən edam edilmişdir).
Fəaliyyəti
836-cı ilin yazında Afşin Azərbaycana daxil olur. Çətin keçilən dağ cığırları ilə dırmanaraq, nəhayət, Bəzz qalasına aparan yola çıxa bilir. Həmədan yaxınlığındakı məğlubiyyətdən sonra Babək açıq döyüşə girmir, qaladan çıxmadan düşməni gözləyir. Qalanın alınmazlığını görən Afşin də hücum fikrindən daşınıb, Babəkin qaladan çıxmasını gözləyir. Bir dəfə özünü geri çəkilən kimi göstərərək, qaladan çıxmış xürrəmi dəstələrini məhv edir. Nəticədə Babəkin dəstələri minə qədər döyüşçü itirir. Başqa bir dəfə seçilən ərəb sərkərdəsi Buğa əl-Kəbirə Afşinin dediyindən çıxaraq, Babəklə özü döyüşmək qərarına gəlir. İlk qarşılaşmada uğur Babəkin üzünə gülür. Lakin bu da özündən müştəbeh Buğaya dərs olmur və Babəklə yenidən üzləşmək ümidi ilə qala ətrafında hərəkətini davam etdirir. Babəki axtarmaqdan yorulan Buğa bir dəfə yolda gecələməli olur. Bir neçə minlik dəstəsini bir yerdə yerləşdirə bilməyən Buğa qoşunu iki hissəyə bölür. Babək isə bu zaman onları müşahidə edirdi. Səhərə yaxın Buğanın yorğun qoşunu yatışandan sonra o, iki tərəfdən hücuma keçir. Yarıyuxulu ərəb döyüşçüləri vahiməyə düşür, çoxları qorxudan özlərini qayalardan atır. Afşinin qardaşı ağır yaralanır, Buğa isə özünü dağın ətəyində dayanmış atına güclə çatdırır.
Əvvəl Xürrəmilər hərəkatının başçısı Babəkə Abbasilər xilafətinə qarşı mübarizəsində yardım göstərən Səhl ibn Sunbat, daha sonra xəlifə əl-Mütasimin türk-mənşəli sərkərdəsi olan Afşinin tərəfinə keçmiş və ona Babəki ələ keçirməkdə yardımçı olmuşdur. 853-cü ildə xəlifə əl-Mütəvəkkilin türk əsilli sərkərdəsi olan Buğa əl-Kəbir əl-Şərabi tərəfindən həbs edilmişdir.
Xilafətin zəifliyindən istifadə edən yüksək rütbəli türk əmirləri isə xəlifələrlə istədikləri kimi rəftar etməyə başladılar. Bunlardan Böyük Buğa (Buğa əl-Kəbir), Kiçik Buğa (Buğa əs-Səğir), Böyük Buğanın oğlu Musa, Vasif və onun oğlu Salih, Bayıkbak və başqaları Abbasilər sülaləsinin bu və ya digər nümayəndələrini bir-birinə qarşı qoyub, xəlifələri tez-tez taxtdan salır, onların yerinə isə daha itaətkarını seçirdilər. Beləki, onlar 861-ci ildən 871-ci ilə qədərki on il müddətində 6 xəlifə dəyişdirdilər. Onlar 861-ci ildə Mütəvəkkili, 862-ci ildə Müntəsiri, 866-cı ildə Müstəini, 869-cu ildə Mütəzzi, 870-ci ildə Mühtədini öldürdülər. Türklərin nüfuzu özünü xilafətin bütün idarə işlərində göstərirdi. Xilafətin yüksək rütbəli sərkərdə, əmir və məmurları türklərdən ibarət idi. Hələ 868-ci ildə Xəlifə Mütəzz Misri pay torpağı olaraq, öz himayədarı sərkərdə Bayıkbaka vermişdi. Bayıkbak isə Misrin idarəsini oğulluğu Əhməd ibn Tuluna tapşırır. Əhməd ibn Tulun Misirdə müstəqil Tulunilər dövlətinin (868-905) əsasını qoyub, xilafət xəzinəsinə xərac verməkdən imtina etdi və çox çəkmədi ki, Şamı (Suriya və Livan), Urdunu, Fələstini, Mesopotamiyanın bir hissəsini, Antakiya və Tarsusu xilafətdən qoparıb öz dövlətinə qatdı. O, bütün islam tarixində öz adına sikkə kəsdirən ilk canişin idi ki, bu da o zamanlar tam müstəqilliyin ilkin və qabarıq nişanələrindən biri hesab edilirdi.
Ailəsi
Buğanın Musa, Məhəmməd adlı oğlanları vardı.
Baccharis rupicola
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ruellia caroliniensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Seyak (Yuxarı Alplar)
Seyak (, Celhac) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Qiyestr kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05026.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 304 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 206 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 168 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 81,6%, 1999-cu ildə 78.0%). 168 fəal şəxsdən 163 nəfəri (87 kişi və 76 qadın), 5 qadın işsiz idi. 38 hərəkətsiz 14 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 16 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Avak Petrosyan
Avak Qeqamoviç Petrosyan — erməni mənşəli Azərbaycan SSR xalq artisti (1962).
Həyatı
1941-ci ildən Yerevan Opera və Balet teatrının solisti olmuşdur. Ermənilər öz aləmlərində Petrosyanı Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" operasının ən yaxşı ifaçısı iddia edirlər.
Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabının XXIII ildönümü (film, 1940)
Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabının XXIII ildönümü qısametrajlı sənədli filmi 1940-cı ildə Azərfilmdə istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanda Oktyabr inqilabının ildönümünün bayram edilməsindən danışır.
Məzmun
Film Azərbaycanda Oktyabr inqilabının ildönümünün bayram edilməsindən danışır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1940-cı ilin Azərbaycan filmləri 1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Fraqmentləri izlə
Yeni Qurovka (Avurğazı)
Yeni Qurovka — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Terəpə kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlar (75%) üstünlük təşkil edir.
Rabindranat Taqor
Rabindranat Taqor (, Robindranatx Thakur, ; ) — hind yazıçı, şair, bəstəkar, rəssam və ictimai xadimi, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1913). Əsərlərini benqalca yazmışdır. Hindistan və Banqladeşin himnlərinin müəllifidir.
Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.
Həyatı
Benqal şairi, dramaturq, rəssam, bəstəkar və filosof, Hindistan və Banqladeşin milli himnlərinin müəllifi, Asiya qitəsinin ilk Nobel mükafatı laureatı Rabindranat Taqor Kəlküttədə yaşayan zəngin brahman ailəsinin 14-cü uşağı idi. 14 yaşında anasını itirdikdən sonra tənha və qapalı həyat sürməyə başlamışdı. İlk şeirlərini kiçik uşaq ikən - səkkiz yaşında yazmışdı. Ev şəraitində, Kəlküttədəki Şərq seminariyasında və Benqal Akademiyasında təhsil almışdı. Benqal dilinin, tarix və mədəniyyətinin mahir bilicilərindən sayılırdı.
"Şairin tarixçəsi" adlı ilk poeması 1878-ci ildə çap olunmuşdu. Elə həmin ildə də hüquq təhsili almaq üçün Londona göndərilmişdi. Lakin təhsilini başa vurmadan geri qayıtmışdı. "Axşam nəğmələri" (1882) və "Səhər nəğmələri" (1883) poetik məcmuələri ilə yetkin şair kimi tanınmışdı. 1883-cü ildə Marinalini Devi (1873-1900) ilə ailə qurmuşdu. Bu nikahdan iki oğlu və üç qızı doğulmuşdu. Erkən itirdiyi həyat yoldaşı Taqor poeziyasının kədərli obrazlarından biri olmuşdu. thumb|left|200 px|Taqor İngiltərədə (1879) 1890-cı ildə atası - Maharişi Debendranatın məsləhəti ilə Şərqi Benqaliyadakı ailə mülklərini idarə etməyə başlamışdı. Taqor Padma çayı üzərindəki romantik mənzərəli sarayda yaşayır, tez-tez səyahətlərə çıxırdı. Bu səyahətlər ona benqal kəndlərinin həyatı ilə yaxından tanış olmaq imkanı verirdi. Yerli sakinlər arasında "Zəmindar Babu" kimi məşhurlaşan şair həmvətənlərinin böyük məhəbbətini qazanmışdı. Kənd həyatı, təkrarsız benqal təbiəti, xalq ənənələri Taqorun şeir və nəğmələrində tərənnüm olunurdu. "Bu illər ədəbi həyatımın ən məhsuldar dövrü idi" – deyə müəllif həmin qayğısız illəri sonralar nostalgiya hissi ilə xatırlayırdı.
İsveç Akademiyasının gözlənilməz qərar qəbul etdiyi vaxt Taqor ABŞ-də idi. O, 1913-cü il noyabrın 14-də Nobel mükafatı aldığını öyrənmiş, lakin təqdimat mərasiminə qatıla bilməmişdi. Stokholma göndərdiyi teleqramda müəllif "uzağı yaxın, yadı doğma edən geniş baxışlarına və nəcib niyyətlərinə görə" Akademiya üzvlərinə öz minnətdarlığını bildirmişdi. Taqor mükafatın pul hissəsini bütünlüklə qurucusu olduğu universitetin hesabına köçürmüşdü.
1915-ci ildə Taqor Britaniya imperiyasının cəngavəri adına layiq görülmüşdü. Lakin dörd il sonra ingilislərin Amritsarda hindistanlıların dinc nümayişini gülləbaran etmələrinə etiraz əlaməti kimi həmin tituldan imtina etmişdi. O, bütün mümkün yollarla hind xalqının müstəqillik mübarizəsinə töhfəsini verməyə çalşırdı. Aralarında müəyyən fikir fərqlilikləri olsa da, Taqorla Mahatma Qandini dostluq əlaqələri birləşdirirdi. Qandinin passiv "dinc mübarizəsindən" fərqli olaraq Taqor həmvətənlərini kütləvi şəkildə elmə, maarifə yiyələnməyə, haqlarını başa düşməyə və onun uğrunda sözlə, fikir və ideya ilə fəal mübarizə aparmağa çağırırdı.
Ruellia currorii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rabindranat Taqor
Həyatı
Planetar miqyaslı ictimai xadim və fikir adamı kimi tanınmasında Taqorun səyahətləri də böyük rol oynamışdı. 1912-1932-ci illərdə o, dünyanın beş qitəsinin 30-dan çox ölkəsinə səfər etmiş, dövlət başçıları, dini liderlər və görkəmli ziyalılarla görüşmüşdü. Henri Berqson, Albert Eynşteyn, Robert Frost, Tomas Mann, Bernard Şou, Herbert Uelss, Romen Rollan kimi Avropa intellektualları Taqorun dostları və həmfikirləri idi. Asiyanın ilk Nobel laureatı Oksford universitetinin, habelə dörd hind universitetinin fəxri doktoru seçilmişdi. 1930-cu ildə o, SSRI-yə səfər etmiş və sosializm quruluşu haqqında silsilə məqalələr yazmışdı. Hafiz lirikasının pərəstişkarı Taqor 1932-ci ildə İran şahı Rza Pəhləvinin şəxsi qonağı kimi bu ölkədə uzunmüddətli səfərdə olmuşdu. Onun son ziyarət etdiyi ölkə İraq (1933) idi. thumb|left|200 px|Taqorun Kəlküttədəki Uşaqlar evi Qərbdə Taqor daha çox şair kimi tanınsa da, o, çoxsaylı pyeslərin və nəsr əsərlərinin, habelə ilk benqal romanının müəllifidir. "Qurban mərasimi" (1890), "Poçt»" (1912), "Qırmızı məxmər gülləri" (1925) pyeslərində ədalət və həqiqət axtarışları, mənəvi təkamül uğrunda mübarizə öz əksini tapmışdı. Yazıçı Taqorun novellaları əsasən benqal kəndlilərinin həyatından bəhs edirdi. Həmin novellalar ingiliscə ilk dəfə 1913-cü ildə çap olunmuşdu.
Batun Pürevsüren
Batun Pürevsüren (31 oktyabr 1996) — Monqolustanlı oxatan. Batun Pürevsüren Monqolustanı 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Rabindranat Taqor
Həyatı
Rabindranat Taqor 70 yaşının astanasında özünü rəssam kimi sınamış və insəsənətin digər sahələrindəki kimi burada da uğur qazanmışdı. Onun rəsm əsərlərindən ibarət sərgilər Nyu-York, Paris, Moskva, Münhen kimi şəhərlərdə nümayiş etdirilmişdi. Taqor–bəstəkar 2 mindən çox nəğmənin müəllifi idi. Həmin nəğmələr benqallar arasında bu gün də məşhurdur. Bir sözlə, o, sağlığında ölkəsində və dünyada təmsil etdiyi xalqın simvoluna çevrilməyi bacarmışdı.
Batun Pürevsüren
Karyerası
Batun Pürevsüren birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 138-ci yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Rabindranat Taqor
Həyatı
Avropada Taqor yaradıcılığına heyranlıq ötən əsrin 30-cu illərindən nisbi laqeydliklə əvəz olunmuşdu. Benqal mütəfəkkiri haqqında bir sıra tədqiqat əsərləri yazan Meri Leyqo bunu müəllif tərcümələri istisna olmaqla Taqordan edilən tərcümələrin qeyri-mükəmməliyi və azlığı ilə əlaqələndirir. Lakin istənilən halda Taqorun ən böyük xidməti Hindistanın Britaniya asılılığında olduğu dövrdə ölkəsinin səsini dünyaya duyura bilməsində, onun zəngin tarix və mədəniyyətini yaradıcılığı timsalında nümayiş etdirməyi bacarmasında idi.
Rabindranat Taqorun "Gitancali" kitabına daxil olan şeirlər, "Fəlakət" romanı və bir sıra nəsr əsərləri Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.
Amblyseius koumacensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Aram Xaçaturyan
Aram İliç Xaçaturyan — erməni mənşəli bəstəkar; Azərbaycan SSR xalq artisti (1973), SSRİ xalq artisti, 4 dəfə Stalin mükafatı laureatı (1941, 1943, 1946, 1950). Ermənistan SSR Dövlət himninin müəllifidir (1944).
Haqqında
Üzeyir Hacıbəyovun assistenti Zaxar Yakovleviç Stelnikin xatirələrindən:
Nəcis
thumb|Analiz üçün nəcis konteyneri Nəcis — heyvanların həzm artıqlarından yaranan və anal dəlik yolu ilə bədəndən atılan maddələr. Gün ərzində yeyilən qidalar uzun həzm prosesindən keçir. Bu proses əsnasında orqanizm özünə lazım olan maddələri alır. Lazımsız maddələr isə nəciz şəklində ifraz edilir. Həzm prosesi bir çox heyvanda bənzər şəkildə gedir. Bununla belə növlərin bir-birindən fərqli bir çox xüsusiyyəti də vardır. Zibil qurutma kabızlık adlanan stop dövrü bozukluklarına səbəb ola bilər.
Məməlilər nəcislərini və sidiklərini ayrı-ayrı dəliklərdən ifraz edirlər. Bu canlıların həm anal dəliyi, həm də sidik kanalları vardır. Skeleti olan bütün digər hayvanlarınsa, quşlarda olduğu kimi (kloaka adı verilən) tək bir nəcis və sidik ifraz edən dəlikləri vardır.
Bəzi heyvanlar, göbələklər və bakteriyalar təbiəti həm də nəcisdən təmizləyirlər. Bu canlıların çoxunun məqsədi əslində, yaşam ərazilərini təmizləmək deyil, özlərini qida ilə təmin etməkdir; amma nəticədə təbiətin tarazlığı də qorunmuş olur.
İnsanlar isə çox vaxt nəcislərini kanalizasiya boruları vasitəsilə çaylara, göllərə, dənizlərə axıdırlar. Bu isə suların çirklənməsinə yol açır. Buna görə də son vaxtlar bunun çox sayda alternativləri üzərində düşünülür.
Nəcisdən peyin kimi istifadə edildikdə və o təbiətə qazandırıldıqda ağacların, taxıl məhsullarının, çiçəkli bitkilərin inkişafını təmin edir.
Pan Gi Mun
Pan Gi Mun və ya Ban Ki Mun (kor. 반기문, ) — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının sayca səkkizinci sədri.
Səlahiyyətlərinin icrasına 1 yanvar 2007-ci ildən başlamışdır. Əslən Cənubi Koreyalı olan Pan Gi Mun bu vəzifədə Qanalı Kofi Annanı əvəz etmişdir.
Abuzər Bağırov
Bağırov Abuzər Musa oğlu (17 dekabr 1954, Gədəbəy rayonu) — tərcüməçi, tənqidçi, publisist, 1989-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Abuzər Bağırov 1954-cü il dekabrın 17-də Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun Rüstəm Əliyev kəndində (indiki Miskinli) anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirmişdir (1971). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1971-1975). Əmək fəaliyyətinə təyinatla göndərildiyi Puşkin rayonunda (indiki Biləsuvar rayonu) Ş.Qurbanov adına 2 saylı orta məktəbdə müəllim kimi başlamışdır (1975-1976). Sovet ordusunda xidmət etmişdir (1976-1977). Tərxis olunandan sonra Bakı şəhəri Qaradağ rayonunun Səngəçal-qəsəbə orta məktəbində dil və ədəbiyyat müəllimi olmuşdur (1977-1978). SSRİ Ədəbiyyat Fondunun Azərbaycan şöbəsində müxtəlif vəzifələrdə (Natəvan adına Yazıçılar klubunun müdiri, Şüvəlandakı Səməd Vurğun adına Yazıçıların yaradıcılıq evinin direktoru) işləmişdir (1978-1980). Sonra Moskvada Peredelkino SSRİ ədəbiyyat fondunda təminat şöbəsində rəis müavini olmuşdur (1981-1988). Hazırda Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində ştatdankənar müxbir vəzifəsində çalışır (1988-ci ildən). Bədii yaradıcılığa 70-ci illərin axırlarından başlamışdır. Onun tərcümələri, ədəbi tənqidi məqalələri dövri mətbuatda müntəzəm çap edilir.
Tərcümələri
(rus dilindən):
İntraskalenar blokada
İntraskalenar blokada — periferik regional anesteziya metodu olub, əsasən yuxarı ətraflarda aparılan xüsusilə çiyin oynağının süni protezlə əvəz ediməsi, çiyin oynağının bağ aparatının plasik əməliyyatlarından sonrakı ağrılara qarşı müalicə üsulu kimi tətbiq edilir. Bu zaman blokada müvafiq boyun nahiyəsindən — döş-körpücük-məməyəbənzər əzələnin bayır kənarı ilə adəm almasından çəkilən nəzəri xəttin kəsişən nöqtədən xüsusi iynə vasitəilə pilləli əzələlərin — Musculi scaleni arasından daxil olaraq, yerli keyləşdirici preparat yeridilməklə əldə edilir. Bu üsul pilləli əzələlərarası inyeksiya olduğuna görə intraskalenar blokada adlandırılır. Uzunmüddətli müalicə üçün isə xüsusi iynənin mənfəzindən kateter yridilir. Kateter dörd aşağı boyun sinirlərinin və qismən IV boyun və I döş sinirlərinin ön şaxələrinin təşkil etdiyi bazu kələfinə yerləşdirilir. Xüsusi portatip infuziya nasosu ilə kateterə davamlı olaraq yerli keyləşdirici preparat yeridilir. Bu zaman anesteziyanın müddəti tətbiq olunan preparatın təsir qüvvəsindən, həcmindən, inyeksiyanın dəqiq icra edilməsindən asılı olaraq qısala və uzana bilir.
Ümumi texniki aspektlər
Regional anesteziya müşahidə manitoru altında (EKQ, arterial təzyiq, pulsoksimetr) tam sterillik göznəlilməklə icra edilməlidir. İlk olaraq müdaxilə olunacaq nahiyə tibbi benzin vasitəsilə yağsızlaşdırılmalı, dezinfeksion məhlulla üç dəfə yuyulmalı və steril materialla izolə olunmalıdır. Punksiya olunan yer yerli keyləşdirici inyeksiyası ilə infiltirasiyalaşdırılır. Ultrasəs müayinəsi ilə sözü gedən sinirlər vizuallaşdırılaraq xüsusi iynənin köməyi ilə bud sinirinin dövrəsinə yerli keyləşdirici məhlul yeridilir. Bəzən ültrasəs müayinəsi ilə yanaşı sinirlərin yerini təyin etmək üçün mikroelektrik sinir stimulyatorlarından da istifadə edilir. 0,3–0,5 mA/0,1 ms şiddətli impulslara verilən cavab refleksə əsasən lokalizasiya müəyyən edilir. İntraskalenar blokada üçün xarakterik cavab refleksi bütün çiyinin rəqsi hərəkəti sayılır.
Ruellia densa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Müqəddəs Vit kafedralı
Müqəddəs Vit kafedralı (tam adı Müqəddəs Vit, Vatslav və Voytex kafedralı; ) — Praqa qalasında yerləşən qotik üslublu kilsədir və Praqa arxiyepiskopluğunun mərkəzi sayılır. Kafedral həm texniki xüsusiyyətləri, həm də və bədii səviyyəsinə görə Avropa ərazisində qotika üslubunda inşa olunmuş binaların mirvarisi, həmçinin Çex xalqının sənət və ümummilli yadigarı hesab olunur. Müqəddəs Vit kafedralı əhəmiyyətli dərəcədə Mərkəzi Avropa memarlığına xas olan gecikmiş qotika üslubunun inkişafına güclü təsir göstərmişdir. Memar Peter Parlerin tərtib etdiyi layihələr bir nümunə olaraq daha sonralar Sloveniya, şimali Xorvatiya, Avstriya, Çexiya, Polşa və cənubi Almaniyanın yerli qotika binalarında istifadə olunurdu.
Kafedralın dəhlizlərində Çexiya kralları və arxiyepiskopları dəfn olunmuşdular, həmin bu yerdə həmçinin Orta əsr Çexiyasının tacqoyma reqaliyaları qorunub saxlanılır.
Memarlıq üslubunun xüsusiyyətləri
thumb|right|180px|Kafedralın planı Praqa Müqəddəs Vit kafedralının tikinti işləri XIV əsrin ortalarından başlamış və demək olar ki, 6 əsr boyu davam etmişdir. Məhz bu səbəbdən, onun memarlıq üslubunda həm qotika, həm də barokko və neoqotika elementlərini görmək olar.
Ümumi xüsusiyyətlər
thumb|200px|left|Kafedralın qotik qüllələri Müqəddəs Vit kafedralı – üç nefli bazilikadır. Əsas nefin uzunluğu 124, hündürlüyü 34, Böyük (cənubi) qüllənin hündürlüyü isə 96,5 metrdir. Kilsənin qərb tərəfində iki 82 metrlik neoqotik daş qüllələr ucalır, onların arasında isə ajur qızılgül formasında 10 metrlik dairəvi pəncərə yerləşir.
Parler və onun emalatxanasında çalışan ustalar Praqa şəhərinin və digər vilayətlərin bir çox kilsələrin tikintisində iştirak etmişdir. O, həmçinin Praqanın ən böyük dünyəvi tikililərini, xüsusən də Vltava çayının üzərindən salınmış və öz texniki həlli, qeyri-adi həcmi və tərtibatı ilə bütün Avropanı təəccübləndirən daş körpünü inşa etmişdir. Körpünün on altı dəyirmi tağları şəhərin iki hissəsini birləşdirir. Mürəkkəb heykəltaraşlıq kompozisiyası ilə bəzədilmiş körpü qüllələrindən biri, IV Karl və taxta əyləşmiş IV Vatslavı əks etdirir.
Fasad
Kafedralın köhnə şərq (XIV-XV əsrlər) və yeni qərb (XIX əsrin ikinci yarısı – XX əsrin əvvəli) hissələri aydıncasına bir-birindən fərqlənir. Bununla belə, kafedralın fasadını şərti olaraq bir neçə hissəyə bölmək olar :
Qərb fasadında yerləşən neoqotik üslublu 82 metrlik qüllələr 14 müqəddəsin heykəli və müasir kafedral inşaatçılarının büstləri ilə bəzədilmişdi. Onlar 1921-ci ildə Frantişek Kisela tərəfindən yaradılmış və "Dünyanın yaranması" adı ilə tanınan nəhəng rozettanın (qızılgülə bənzər ajur dairəvi pəncərə) altında yerləşirlər. Portal kafedralın tikinti tarixi haqqda bəhz edən bürünc qapılarla bəzədilmişdi.
Kafedralın cənub fasadı 1929-cu ildə tamamlanmışdır. Bu fasad, qızıl darvaza və böyük qüllə ilə birlikdə Praqa qalasının üçüncü həyətində yerləşir.
Qızıl darvaza
thumb|right|180px|Qızıl darvaza Köndələn nefə aparan Qızıl daravazalar kapella və Müqəddəs Vatslav zəng qülləsinin arasında yerləşir. Darvaza kafedralın ana girişi hesab olunur. 1368-ci ildə Peter Parler tərəfindən hazırlanmış bu darvaza qotik üslublu zərif üçqat tağdan ibarətdir. Poqostun (məzarlıq yeri) günbəzi son dərəcə mürəkkəbdir, burada əsas portalın orta sütuna qədər sərbəst şəkildə endirilmiş nervürlarlardan istifadə olunmuşdur.
Mozaikanın arxasında tacqoyma reqaliyalarının və digər xəzinələrin saxlandığı xüsusi otaq (Tacqoyma kamerası) yerləşir. Bu reqaliyaları yan arkada tağlarının üzərindəki iki kiçik pəncərə işıqlandırır.
Darvazada yerləşən orta sütunun tabinakllarında əvvəllər dua edən Məryəm Ananın, IV Karl və Pomeraniyalı Yelizaveta ilə birgə heykəli və onları müşayiət edən daha kiçik fiqurlar var idi. Darvazaların daxilindəki divarlar Karel Svolinskinin eskizləri əsasında M. Fösterov tərəfindən yaradılmış "Adəm və Həvva" (1939) və "Çarmıxa çəkmə" (1945) mozaikaları ilə bəzədilmişdir і «Укрыжаванне» (1945), створанымі M. Foesterová па эскізах. Həmçinin İsa Məsihin rəmzlərindən sayılan Simurq quşu və Qutanın təsvirləri də qorunub saxlanılmışdı.
Məhşər mozaikası
thumb|180px|left|"İsa Məsih mandorlada" mozaikası Qızıl darvazanın önündəki xarici divarları Məhşər mozaikası bəzəyir. Mozaikanın yaradılması ideyası 1371-1372-ci illərdə, İmperator IV Karlın Roma qayıtdıqdan və dördüncü həyat yoldaşı Pomeraniyalı Yelizavetanın tacqoyma mərasimindən sonra yaranmışdır. Tikinti zamanı 33-dən artıq çalar və təxminən bir milyon şüşə parçalarından istifadə olunmuşdur. Kompozisiya baxımından mozaika uzaq məsafədən Padua şəhərinin Skravenyi kapellasında yerləşən Cottonun "Qiyamət" adlı əsərinə bənzəyir. Lakin Praqadakı mozaikada çex təsvir ənənələrinə xas bir sıra elementlərdən istfadə olunmuşdur.
Mozaikanın sol tərəfində mələklərin göyə qaldırdığı əməlsaleh insanlar və şeytanların cəhənnəmə dartdığı günahkar insanlar təsvir olunub. Mərkəzdə əziyyət alətləri (Arma Christi) olan mələklərin daşıdığı taxta İsa və krallıq üçün ona yalvaran altı çex müqəddəsi – Müqəddəs Prokopi, Müqəddəs Ziqmund, Müqəddəs Vit, Müqəddəs Vatslav, Müqəddəs Lüdmila və Müqəddəs Adalbert təsvir olunub. Kənarlarda Məryəm ana və Vəftizçi İohannın təsvirləri var. Ümid və uzlaşma simvolu olan göyqurşağı fonunda təsvir olunmuş işıq şüalarının əhatəsində yerləşən Hakim Məsih əllərində, ayağında və sağ tərəfindəki yaraları göstərir. Mozaikanın ən aşağı hissəsində dördünca həyat yoldaşı Pomeraniyalı Yelezaveta ilə birlikdə diz çökmüş IV Karl tərsvir edilmişdir. Mozaikanın arxasındakı fon zərli şüşə kublardan, kiçik fiqurlar isə rəngarəng daşlardan hazırlanmışdır. Bütün bu daşlar Venesiyada yonulmuşdur. Məhşər mozaikası Alp dağlarından şimaldakı ərazilərin ən böyüyü və ümumiyyətlə Çexiyanın ən qədim və bu günə kimi qorunub saxlanılan mozaikalarından hesab olunur. Məhşərin yuxarı hissəsinə orijinal Xilaskar Spas mozaikası əlavə olunub.
Venesiya rəssamlığının ən görkəmli tədqiqatçı və mütəxəssislərindən biri sayılan Rudolfo Palukini, mozaika müəllifliyini italyan rəssam Nikola Semitekolaya aid etmişdi. O hesab edirdi ki, Nikola mozaik eskizlərinin müəllifidir, IV Karl isə məhz həmin eskizlərin əsasında italyan sənətkarlarına sifariş vermişdir. Ən maraqlısı isə bundadır ki, Çex əfsanələri məşhur Bohemiya şüşələrinin yaranmasını elə bu mozaika ilə əlaqələndirir. Rəvayətə görə, Bohemiya şüşə istehsal texnologiyası, smalta məhsulundan hazırlanan mozaikanın bir davamı olaraq ortaya çıxmışdır. Bunu təsdiqləyən daha bir səbəb isə, şüşə istehsalı üçün istifadə olunan kimyəvi maddələrin Venesiya mozaika ustaları tərəfindən hazırlanan tərkib hissələri ilə demək olar ki eynidir.
Ətraf mühit və hava şəraitinin təsiri nəticəsində, alkoloid duzları mozaikanın səthində görünməyə başlamışdır. Bu səbəbdən boyalar öz ilkin təravətini itirərək qaralmış, rəsmlər isə tezliklə demək olar ki, gözlə görünməz hala düşmüşdü. Artıq orta əsrlərdə və XVIII-XIX əsrlər boyu daha bir neçə dəfə, mozaika təmizlənmə və yenidənqurma işlərinə məruz qalmışdır. Son bərpa işləri 2005-ci ildə həyata keçirilmişdi; restavrasiya qismən problemi həll edərək, mozaikaya orijinal parlaqlığı qaytarmışdı.
Böyük qüllə
Cənub fasadının dominantı Böyük cənubi Qüllə hesab olunur. Qüllənin 58 metrə qədər olan əsas hissəsi qotik üslubda yaradılmışdır. Onun üst mərtəbələri renessans üslubunda müşahidə meydançası və barokko tərzli soğanvari qübbə ilə tamamlanır. Peter Parler qüllənin tikintisini 1396-cı ildə başladı və düz 1406-cı ilə qədər (yəni vəfatına kimi) inşasını davam etdirdi. Onun oğulları Yan və Vatslav onun işini davam etdirdi.
Vladislav Yagellonun əmri ilə qüllədə gecikmiş qotik üslubda kral ibadəgahı inşa edilmişdir. Onun bəzək vurma işləri ümumilikdə 1480-ci ildə başa çatdırılmışdır.
1564-cü ildə o dövrün ən tanınmış memarlarından biri sayılan Bonifatsiy Volmut, qüllənin intibah üslubunda qalereya və qübbəsini inşa etmişdir.
Çoxlu dağıntı və yanğın hadisələrdən sonra, qüllə 1770-ci ildə Vyanalı memar Nikolaus fon Pakostinin layihəsi əsasında baroko qübbəsinin hazırlanması ilə özünün yekun görünüşünü əldə etmişdir. Qübbənin ən yuxarı nöqtəsinə 3 metrlik və qızıl suyuna çəkilmiş flüger (Çex aslanı) quraşdırılmışdır.
Böyük qüllə barədə olan əfsanələrdən biri peyğəmbərlərdən biri Çexiya kralı IV Vatslavın zəng qülləsinin qarşısında həlak olcağını qabaqcadan xəbər vermişdi. Kral bu xəbərdən qorxaraq əmr edir ki, qüllə sökülsün. Qüllənin birinci mərtəbəsi sökülən an Praqa şəhərində Reformasiya xarakterli husçular hərəkatı baş qaldırdı. Bu hadisədən məyus olan kral çox keçmədən ürəkkeçmədən vəfat edir.
Ziyarətçilər qüllənin daxilinə yalnız yaxşı hava olarkən buraxılır. Müşahidə etmə meydançasının hündürlüyü 60 metrdir. Praqanın ümumi mənzərəsini seyr etmək üçün, onun daxilindəki daş pilləkənin 287 pilləsini qət etmək lazımdır. Keçmişdə qüllədə qeybdən xəbər verən insan çalışırdı. Onun əsas vəzifələrindən biri, dinc vaxtda yanğın təhlükəsizliyini nəzarət etmək idi. Şəhərdə alov gördükdən dərhal sonra, nəzarətçi yanğın baş verdiyi ərazini istiqamətləndirmək məqsədilə qırmızı bayraq və ya qırmızı fənəri yandırır. Bu vaxt digər qala carçısı içərisində yazılı məlumat olan tənəkə bankasını aşağı endirir.
Saat
Qüllənin üçüncü mərtəbəsində saat mexanizmi yerləşir. Hazırkı mexanizm və siferblatlar qüllənin 1730-cu ildə bərpa edildikdən bəri mövcuddur. Qüllənin hər tərəfində iki siferblat quraşdırırlıb; onların içərisində diametri 4 metrdən artıq olanı saatı, daha kiçiyi isə saatın dörddəbirni göstərir. Onların üzərindəki AD MDXCI CR yazısı, saatın 1591-ci ildə (yəni II Rudolfun hakimiyyəti dövründə) yarandığını xatırladır.
Ziqmund
thumb|left|180px|"Ziqmund" zəngi 203 sm hündürlüyü, 16.5 ton ağırlığı və ən böyük diametri 256 sm olan "Ziqmund" zəngi Çexiyada ən böyüyüdür. Eyni adlı ilk zəng 1541-ci ildə qalada baş vermiş yanğın zamanı əriyib çökmüşdür. Hazırkı Ziqmund isə 1549-cu ildə Mihulkadakı Barıt qülləsində işləmiş ilk tüfəngqayıran usta Tomaş Yaroş tərəfindən hazırlanmışdır.
Zəng Dürerin Müqəddəs Üçlük və Məryəm Ananın iltifatı (Blaqoveşşeniye) mövzularında hazırlanmış eskizləri əsasında zəngin relyeflərlə bəzədilmişdir. Tomaş Yaroş təsvirlərin bürünc zənglərə tökmək üçün, eskizləri maksimal dərəcədə sadələşdirmək məcburiyyətində qalmışdı. Master mərkəzi fiqurları xüsusilə vurğulamışdır: o Müqəddəs Üçlüyün mərkəzi fiqur cərgəsini yığışdıraraq, əsas diqqəti Tanrı Atanın öz əlində Məsihin bədənini tutan heykəldə cəmləyir. Üçüncü relyef – Çarmıxaçəkmə və İmperator I Ferdinandın həyat yoldaşı Anna Yagelonka ilə birlikdə diz çökməsini təsvir edir. Zəngin səthindəki yazılar onun "Şərəfli və mərhəmətli Tanrının, Tanrını doğuran müqəddəs Məryəm Ananın, Müqəddəs Vit, Vatslav, Adalbert, Ziqmund, Prokop, Lüdmila və həmçinin Praqa kilsə havadarlarının şərəfinə" töküldüyünü bildirir. Lakin Çexiya himayədarlarının şərəfinə təqdis olunan zəngin üzərindəki fiqurlar kifayət qədər sadədir. Çanın frizləri körpələrin qətlə yetirilməsini təsvir etmiş, səthi isə 25 medal izləri ilə bəzədilmişdir. Zəngin heykəltaraşlıq bəzəkləri təmiz və melodik səslənməyə mənfi təsir göstərmişdi. thumb|180px|Zəngin üzərində əks olunmuş I Ferdinand və [[Bohemiyalı Anna|Anna Yagelonka nın relyef təsviri]] Ziyarətçilər 94 pillə qət etməklə qüllənin birinci mərtəbəsində yerləşən zəngə baxa bilərlər.
Əfsanələrdən biri heç kimin kilsə qülləsinə nəhəng zəngi qaldırmaq iqtidarında olmadığı haqqda bəhz edir - ən cüssəli zəncir və iplər onun çəkisi altında cırılırdı. Lakin bir gün kralın ən böyük qızı zəngi qaldırmaq üçün icazə istədi. Kral təəccüblənir, lakin bir az düşündükdən sonda icazə verir. Kralın qızı dərhal konstruksiyasını heç bir alimin dərk etmədiyi hansısa çox mürəkkəb mexanizmin hazırlanmasına başladı. Bundan sonra, şahzadə ağır yükü qaldırmaq niyyəti ilə ipəkdən kəndir toxumağa başlayır (başqa versiyaya əsasən o kəndiri öz saçlarından toxumuşdur ). Bütün məşq işləri tamamlandıqdan sonra şahzadə öz təchizatına yaxınlaşaraq mancanaqlara hərəkət etməyə başladı. Kəndir dartınır və zəng yavaş-yavaş yuxarı qalxmağa başlayır. Tezliklə işçilər qüllənin yuxarısında böyük zəngi görür və onu ehmalca öz yerinə quraşdırırlar. Şəhər üzərindən möcüzəvi zəngin əzəmətli səsini eşidən bütün Praqa şahzadəyə xeyir-dua vermişdir. Şahzadə yaratdığı mexanizmin həmişəlik yaddan çıxarılması üçün onun sökülməsini tələb edir və öz əlləri ilə onu məhv edir.
Başqa bir rəvayətə görə, Ziqmund zənginin dili qırılnan kimi ölkə böyük çətinliklərlə üzləşir. Bütün dövrlər ərzində həmin bu dil bir neçə dəfə qırılmışdır; sonuncu dəfə bu hadisə 2002-ci ilin avqust ayında, Çexiyada baş vermiş katastrofik sel və daşqın hadisələrindən cəmi bir neçə həftə öncə olmuşdu. 2,5 metr uzunluğu olan çan dili axşam saat 1800, təntənəli xidmət zamanı qırılaraq aşağı mərtəbənin döşəməsini dağıtmışdı. Mütəxəssislər dilin istehsalı zamanı ortaya çıxmış bir sıra qüsurları tezliklə aşkar etmişdilər.
Digər kilsə zəngləri
Geri qalan "Maria", "İsa" və onların içərisində ən böyüyü – "Dominik" adlı digər zənglər I Dünya müharibəsi zamanı həlak olub. Praqa arxiyepiskopu Dominik Dukanın dediyinə görə, Dominik zənginin bərpası 1,06 mln, Mariyanın 262 min, İsanın isə 178 min krona başa gələcək. Zənglərin istehsalı üzrə bütün xərclər Praqa şəhəri, Praqa qalasının idarə orqanları, həmçinin Çexiya Texniki Universiteti tərəfindən qarşılanacaq. Ümumi dəyəri 96 000 CZK ilə qiymətləndirilən quraşdırma işləri çox guman ki, arxiyepiskop tərəfindən ödəniləcək.
Əfsanələrdə iddia olunurdu ki, Müqəddəs Roma İmperatoru IV Karl vəfat edən gün əvvəlcə qüllənin bütün çanları, daha sonra isə Praqanın bütün kilsə zəngləri zəng çalmağa başlamışdır.
Daxili tərtibat
Xorun ətrafında, altarın altında kapella ilə yanaşı, kilsə xadimləri üçün nəzərdə tutulmuş keçid var. Ümumilikdə kilsədə (onun əsas sahəsində) Müqəddəs Lüdmila, Müqəddəs Xaç, Müqəddəs Vatslav, Nepomuklu Jan, Müqəddəs Anna, Mariya Maqdalena və digər 19 keçid mövcuddur.
Kafedralın üçnefli daxili quruluşu 28 nəhəng sütun tərəfindən iki vertikal sferaya bölünür, yer və göy sferası, məbədin bütün perimetrindən keçən trıforium (qalereya – eyvan) – onun üzərində kilsənin əsasını qoyan müqəddəslərin, çex kral və kraliçalarının, praqa arxiyepiskoplarının və memarların büstləri düzülüb.
Kapellalar
thumb|upright=1.4|Rəqəmlərlə göstərilən kapellaların düzülüşü Kapellalar sağ tərəfində yerləşən əsas girişdən başlayaraq, daha sonra cənub və şimal divarı boyunca davam edir :
1. Müqəddəs Lüdmila kapellası (Xaç suyuna salma)
2. Tanrı tabutu kapellası
3. Tunav kapellası
4. Hazmburk kapellası (Böyük qüllənin tərkib hissəsi hesab olunur)
5. Müqəddəs Vatslav kapellası Kapella kvadrat şəklindədir və digərlərindən öz böyük həcmi ilə fərqlənir. O kilsə xorunda müəyyən ardıcıllıqla inşa edilmiş digər kapellalardan bir qədər fərqlənir. O yerləşdiyi divar fasadını "ayıraraq" transeptin içərisinə uzanır. Kapella bir zamanlar müqəddəs Vit rotondasının köhnə Vatslav kapellasının yerləşdiyi ərazidə tikilmişdir.
Şimaldan kapellaya dəstəyi şir başı şəklində olan massiv qapılar aparır. Rəvayətə görə, 935-ci ildə Stare-Boleslav şəhərində düzənlənən bayram zamanı qardaşı tərəfindən qətlə yetirilən Vatslav məhz bu qapı dəstəyindən tutmuşdur. Əslində isə dəstək 1373-cü ildə Roman üslubunda yaradılmış köhnə qapı tutacağın surətidir. 1345-ci ildə əzəmətli karnizin altındakı divarın aşağı hissəsi bənövşəyi ametist, qırmızı yaşma və yaşıl xalsedon kimi yarı qiymətli daşlarla bəzədilmişdir.
Qardaşının əlindən öləcəyini bilən və buna görə də hədsiz peşman olan Vatslavın türbəsi, qalıqlarının I kapelladan köçürüldüyü dövrdən bəri məbədinin cənub apsidasında yerləşir.
Arxa divar boyunca uzanan pilləkənlər kilsə xəzinəsinə gətirib çıxarır.
6. Müqəddəs Ondrjey (Andrey) kapellası (keçmiş də Martin, və ya Müqəddəs Antonin və Silvestr kapellası)
7. Müqəddəs Xaç kapellası (Müqəddəs Simeon və İuda) thumb|right|200px|Müqəddəs Xaç kapellasında yerləşən Milan xaçı Kapellanın sol, şərq divarı Aresli Mattias, digər divar və tavanlar isə Peter Parler tərəfindən yaradılmışdır. Hər iki ustanın yaratdığı planlaşdırma nəzərəçarpacaq dərəcədə bir-birindən fərqlənir; belə ki, Aresli Mattias ilkin olaraq kapellanın əsasını çoxbucaqlı qoymuşdur, lakin Peter Parlerin dövründə o artıq düzbucaq şəklində başa çatdırılmışdır.
Divarlarda XIV əsrin sonuna aid divar naxışlarının qalıqları mühafizə olunmuşdu. XVIII əsrin əvvəlində yaradılmış altarın divarını XV əsrdə İtalyan ustaları tərəfindən sidr ağacından hazırlanmış Milan xaçı bəzəyir.
Türbənin cənub divarında quraşdırılmış mərmər lövhə ziyarətçilərə burada Çexiya kralı I Rudolfun məzarının olduğunu xatırladır. 1870-ci ildə, onun basdırıldığı yerdə qızıl suyuna çəkilmiş gümüşü dəfn reqaliyaları aşkar olunmuşdur. Hal-hazırda I Rudolfun qalıqları yerin altındakı kral dəfn zirzəmisində qorunub saxlanılır. Sərdabənin girişi məhz bu kapellada yerləşir.
Eyni zamanda yalnız 45 ziyarətçinin daxil ola biləcəyi kapellanın otaqlarında 1961-ci ildən – 1990-cı ilə kimi Çexiyanın ən böyük kilsə xəzinəsi saxlanılırdı. Təhlükəsizlik səbəblərindən, xəzinədəki cəvahiratlar XX əsrin əvvəllərində memar Kamil Gilbert tərəfindən yaradılmış başqa bir xəzinəyə köçürülmüşdür. 2011-ci ilin sonundan etibarən, əşyaların bir hissəsi yenidən müqəddəs Xaç kapellasında sərgiləməyə başladı.
8. Müqəddəs Mariya Maqdalena kapellası (Tanrının Müqəddəs ürəyi və ya Valdşteyn kapellası)
9. Nepomutslu müqəddəs Yan, Erhardt və Atilio kapellası (və ya Vlaşimli müqəddəs Voytex kapellası)
11. Müqəddəs Üçlük və Məryəm Ana kapellası (İmperator, Xaç, müqəddəs Lüdmila, və ya Dubalı Berkov kapellası) – içərisində II Spitıqnev və I Brjetslavın məzarları yerləşir.
12. Vəftizçi İohann kapellası (Pardubitseli Arnaşt və ya müqəddəs Antonin Pustelnik kapellası)
13. Arxiyepiskop kapellası (və ya Perşteynli müqəddəs Aqata kapellası)
14. Müqəddəs Anna kapellası (Nosnits)
15. Müqəddəs Mixail kapellası (köhnə cübbəxana)
16. Müqəddəs Ziqmund kapellası (Çernin)
17. Xor kapellası
18. yeni cübbəxana
19. yeni Arxiyepiskop kapellası
20. Şvartsenberq kapellası
21. Çexiyalı müqəddəs Anejka kapellası
Xəzinə
Kafedralın bəzək və süslü müxəlləfatı xəzinənin yalnız bir hissəsi hesab olunur. XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində, yepiskop Namərd Antoni xəzinədə saxlanılan əşyaları siyahıya alır, və daha sonra onların ən dəyərli relikviyalarını bir araya gətirərək Gilbert xəzinəsinə köçürür. Eksponatların əksəriyyəti Müqəddəs Roma imperatoru və Çexiya kralı IV Karlın hakimiyyət dövrünə aiddir. XIX əsrdən etibarən 1950-ci ilə qədər, kilsə xəzinəsinin sərgiləri məhz Gilbertdə nümayiş olunurdu. 1961-ci ildə kolleksiya artıq Müqəddəs Xaç kapellasına köçürülmüşdür. 1990-cı ildə relikviyalar təhlükəsizlik səbəblərinə görə xəzinəyə geri qaytarılmışdı.
Kolleksiyanın bəzi əşyaları Praqa qalasının Milli Qalereyasında (məsələn müqəddəs Vatslavın zirəyi) və müqəddəs Aqness monastırında ekspozisiya olunur.
Müqəddəs Vit kafedralının xəzinəsi Çexiyada ən qədim və ən böyük ekspozisiya məkanı hesab olunur. Xəzinənin tarixi formaca bir insan əlinə bənzəyən və çoxlu sayda kameo ilə bəzədilmiş qiymətli zərli qutunun ilk dəfə kilsəyə gətirilməsi və Knyaz Vatslava Alman kralı I Henrix tərəfindən hədiyyə olunmuş Müqəddəs Vitin közərməyən kürəyinin sərgilənməsi ilə bağlıdır.
939-cu ildə müqəddəs Vit rotondasında 935-ci ildə Stare Boleslav şəhərində öldürülmüş müqəddəs Vatslavın qalıqları saxlanılırdı. Buraya həmçinin rotondanın yaradıcısını xatırladan əşyalar – Vatslavın zireh, dəbilqə, qılınc və nizəsi yerləşdirilmişdi.