cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kozmodemyansk
Mənbə
Minaxanım Təkləli. Türk kitabı. Unudulan tarix. Dəyişdirilən adlar, Bakı, Nurlar, 2009
Rinorea deflexa
(Rinorea deflexa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron frigidus
Erigeron frigidus Erigeron frigidus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pişin (şəhər, Pakistan)
Pişin — Bəlucistan əyalətində, Pişin rayonunda şəhər.
Birlik Kuboku 1995
C Qrupu
Qeyd:
Faust və Marqarita (film, 1897)
Faust və Marqarita (fransızca: "Faust et Marguerite") — qısametrajlı ilk filmlərdən biridir. Səssiz filmdir. Rejissoru Jorj Melyesdir. İstehsal edildiyi 1897-ci ildə göstərilən film kino tarixinin ilk filmləri sırasındadır.
Kostas Krizoqen
Kostas Krizoqen (d. 7 iyun 1961, Serres) — Kostas Krizoqen Konstitusiya Hüququ üzrə professor, Avropa Parlamentinin Üzvüdür və"Radikal Solçu Koalisiyası" siyasi qrupunu təmsil edir.
Təhsil
O Saloniki Aristotel Universitetində hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1983-cü ildə Bakalavr pilləsindən fərqlənmə ilə məzun olmuşdur (10 üzərindən 9.90). 1987-ci ildə o Almaniyanın Hannover şəhərində yerləşən Gottfried Wilhelm Leybnits universitetindən  doktorluq adını fərqlənmə (Magna Cum Laude) ilə  qazanmışdır.
Akademik fəaliyyəti
1990-ci ildə Saloniki Aristotel Universitetinin Hüquq Fakültəsində müəllim təyin olunmuş, 1993-ci ildə isə dosent köməkçisi olmuşdur. 1999-ci ildə dosent və 2003-cü ildə Konstitusiya Hüququ ixtisaslaşması üzrə Professor olmuşdur. O bir neçə il Hakimlər Milli Akademiyası və Hellenik Açıq Universitetində Konstitusiya Hüququ üzrə mühazirələr demiş, Regensburg Universitetində və Hannover Universitetində qonaq Professor kimi fəaliyyət göstərmişdir. Onun 16 kitabı nəşr edilmişdir hansı ki bu kitablardan bəziləri “Konstitusiya Hüququ” və “Xüsusi və Sosial hüquqlar” sahəsində stolüstü kitablardır və yunan universitetlərində tədris vəsaiti kimi istifadə olunur, o cümlədən hüquq jurnallarında və yunan, alman, ingilis dillərində redaktə edilmiş kitablarda 100-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.
Siyasət
Kostas Krizoqen SYRIZA Yunan siyasi partiyasına qoşulmuşdur (Yunan Radikal Solçu Koalisiya) və 2014 Avropa seçkilərində Avropa Parlamenti üçün namizədliyini irəli sürmüşdür. Ilk kampaniyası sonrasında o Avropa Parlamenti Üzvlərinin 6-cı mövqeyində qərarlaşmağa nail olaraq SYRIZA-nı Avropa Parlamentində təmsil edir. Avropa Parlamentində onun aktiv iştirakı təsvir olunur və bu müzakirə etdiyi yazılı sualların sayı, qərar və hesabatlardakı dəyişikliklər, yazılı bəyanatlar və təşkil etdiyi tədbirlərin sayı ilə öz təsdiqini tapır. Avropa Parlamenti Üzvü olaraq o İnkişaf Komitəsinin vitse-prezidenti, Hüquqi İşlər üzrə Komitənin tam hüquqlu üzvü (münsif) və Vətəndaş Azadlıqları, Ədalət və Daxili İşlər Komitələrinin üzvüdür. O həmçinin AB-Türkiyə birgə Parlament Komitəsi deleqasisayının üzvü, Kaliforum-AB Parlamenti Komitəsi nümayəndə heyətinin əvəzedici üzvü, eləcə də ABŞ-la əlaqələr üzrə nümayəndə heyətinin üzvüdür.
Kömür (içki)
Kömür - Azərbaycanda qida qəbulundan(əsasən nahar və şam yeməyindən) sonra, eləcə müxtəlif xəstəliklərin müalicəsi zamanı və digər məqsədlər üçün qəbul edilən təbii, müalicəvi mineral süfrə suyu.
Bu suyun mənbəyi Naxçıvan şəhərindən 75 km aralı, dəniz səviyyəsindən 1700 m yüksəklikdə yerləşir. Burada karbonatlı düzləvi tərkibli zəngin mineral su mənbəyi vardır. Bu su sinir sisteminin funksional xəstəlikləri, yorğunluq, mədə-bağırsaq və tənəffüs yolları xəstəliklərinin müalicəsi üçün əlverişlidir.
Mənbə
Əli Polad. Bir damla su. I cild. Bakı,2011.
Piast FK
Piast FK – Polşanın futbol klubu.
God Eater (anime)
— Shift şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş "God Eater" videooyun seriyası əsasında Ufotable studiyası tərəfindən çəkilmiş anime serialı. 12 iyul 2015-ci ildən 26 mart 2016-cı ilə kimi yayımlanmışdır və 13 seriya davam etmişdir.
Məzmun
Hadisələr 2071-ci ilin Yaponiyasında baş verir. Demək olar ki, bütün dünya Araqami adlandırılan müəmmalı bədheybətlər tərəfindən məhv edilmişdir. Ancaq bir neçə təşkilat güclü texnologiyalarının köməyi ilə Araqamilərə qarşı döyüşə bilir. Bu təşkilatlardan biri də Fenrirdir. Fenrir Araqamilərlə döyüşmək üçün Araqami hüceyrələrindən hazırlanmış Tanrı arkları adlı xüsusi silahlar istehsal edir. Bu silahlardan istifadə edib Araqamilərə qarşı döyüşən xüsusi şəxslər isə Tanrı yeyən adlandırılır. Tanrı arkları ancaq bir tipdə ola bilər: ya pulemyot, ya da bıçaq. Lakin tezliklə yeni tip Tanrı arkı kəşf edilir: bu tip həm pulemyot, həm də bıçaq ola bilir. Bu andan etibarən yeni tiplərə güvənərək Araqamiləri yox etmək üçün yeni plan başladılır.
Yayım
28 sentyabr 2009-cu ildə Ufotable tərəfindən istehsal olunmuş prikvel OVA seriyası buraxılmışdır. Daha sonra Takayuki Hiraonun rejissorluğu və Keyta Şimizunun dizaynerliyi ilə Ufotable studiyası tərəfindən franşizin 5 illiyi münasibətilə anime serialı çəkilmişdir. Anime serialı 12 iyul 2015-ci ildə Tokyo MX, BS 11 və digər kanallar vasitəsilə yayımlanmağa başlamışdır. Anime Daisuke vasitəsilə bütün dünyada (Çin və Yaponiya istisna) yayımlamağa başlamışdır. Əslində anime serialının 5 iyul 2015-ci ildən yayımlanması planlaşdırılmış, lakin istehsal prosesində yaranan bəzi problemlərə görə yayım 1 həftə gecikmişdir və əvəzində "God Eater Extra" adlı qısa anime yayımlanmışdır. Doqquzuncu seriya yayımlandıqdan sonra böyük fasilə olmuş və qalan seriyalar 2016-cı ilin martında nümayiş etdirilmişdir. Animenin açılış mahnısı Oldcodex rok qrupu tərəfindən ifa olunan "Feed A", bağlanış mahnısı isə Qo Şiina və Naomi tərəfindən ifa olunan "Ruined Land" mahnısı olmuşdur. Ufotable Tanrı arkı silahlarını animasiya etmək üçün əl ilə çəkilən animasiyadan istifadə etmişdir.
Elinor Hocmen Porter
Elinor Emili Hocmen Porter (Eleanor Emily Hodgman Porter) — Amerika yazıçısı.
Həyatı
19 dekabr 1868-ci ildə ABŞ-nin Nyu-Hempşir ştatında doğulub. Yeni İngilitərə Konservatoriyasında bir neçə il mahnı dərsləri alıb. 1892-ci ildə Con Liman Porter ilə evlənib və Massaçusetsə yerləşiblər. Yazar karyerasına qısa heykayələr yamzaqla başlayıb. 21 May 1920-ci ildə Massaçusetsə vəfat edib və Mount Auburn qəbiristanlğında dəfn edilib. Düynaca ən məşhur əsəri Polyanna romanıdır.
Xurşidbanu Natəvanın büstü (Şuşa)
Xan qızı Natəvanın abidəsi — Xurşidbanu Natəvanın Şuşadakı qəbirüstü abidəsi. Abidə ermənilər tərəfindən gülləylə deşik-deşik edilmiş, dəmir tullantısı kimi Gürcüstana satılmışdır. Azərbaycan tərəfi abidəni Gürcüstandan bir neçə il bundan əvvəl Bakıya gətizdirmişdir. Namiq Dadaşov Xurşudbanu Natəvana qoyulan, sonradan ermənilər tərəfindən gülləbaran edilən, hazırda isə Ramiz Mustafayev adına İncəsənət Muzeyinin həyətində saxlanılan heykəllərinin də müəllifi məhz odur.
Le-Plesse-Lüzarş
Le-Plesse-Lüzarş  — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Lüzarş. Əhalisi — 140 nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 28 km şimalda, Serji belediyyənin 30 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Zərbəliyevlər
Zərbəliyevlər — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.
Soyun yaranması
Hacı Zərbəli Mirzəli oğlu İçəri Şəhərin Mirzəli tayfasındandır. Hacı Zərbəlinin şəhər kənarında – Dərnağında (indiki Dərnəgül) torpaq sahələri var idi. O, əsasən taxıl əkib becərməklə məşğul olurdu. Günlərin birində təsadüfən icarəyə verdiyi torpaqlardan neft fəvvarəsi vurur. O, ağ neft istehsal edən zavod açaraq xeyli sərvət toplayır. Məkkəyə ziyarətə gedib, Hacı titulunu alır. Hacı Zərbəlinin iki arvaddan 5 uşağı olub, onlardan biri də Kərbəlayı Abdulla idi.
Erigeron fuertesii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Naxçıvan (içki)
Naxçıvan — Azərbaycanda qida qəbulundan(əsasən nahar və şam yeməyindən) sonra, eləcə müxtəlif xəstəliklərin müalicəsi zamanı və digər məqsədlər üçün qəbul edilən təbii, müalicəvi mineral süfrə suyu.
Bu suyun mənbəyi Naxçıvan şəhərindən 25 km. Vayxır kəndinin yaxınığında yerləşir. Özünün müalicəvi əhəmiyyətinə görə Yesuntuki mineral sularından geri qalmır. Mütəxəssislərin fikrincə həmin su ilə qastrit, kolit, qan azlığı, ciyər, öd kisəsi, həzm mübadiləsi pozğunluğu xəstəliklərini müvəffəqiyyətlə müalicə etmək mümkündür. Hər gün 100 min butulka Naxçıvan mineral suyu doldurulur, lakin daha da çox doldurmaq mümkündür.
Ermənifilm
Ermənifilm, və ya Hayfilm — bədii filmlər çəkən Ermənistan kinostudiyalarından biri.
2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — sayca 52-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. "Lordi" rok qrupunun ifa etdiyi "Hard Rock Hallelujah" adlı mahnı ilə 2006 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2007-ci ildə Finlandiya ilk dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə Finlandiyanın paytaxtı Helsinki şəhərində Hartwall Arenada keçirilmişdir. Müsabiqənin yarımfinalı 2007-ci ilin 10 may, final isə 12 may tarixində baş tutmuşdur.
Neft-qazçıxarmanın texnika və texnologiyası
Neft-qazçıxarmanın texnika və texnologiyası — neft və qaz yataqlarının açılması, quyuların fontan, kompressor və dərinlik nasosu ilə istismarı üsulları.
XIX–XX əsrlərdə neftçıxarma üsulu
XIX əsrin 60-cı illərinə qədər neft quyularından ya fontan ya da sadə mexaniki üsullarla çıxarılırdı. 1876-cı ildə ilk dəfə olaraq Bakı mədənlərindən dərinlik nasosu ilə neftçıxarma üsulu tətbiq edildi. 1897-ci illdə isə kompressorlu (hava qaldırıcısı) neftçıxarma üsulu sınaqdan keçirildi. 1923–1940 -cı illərdə dərinlik nasosu və kompressorla neftçıxarma üsullarının təkmilləşdirilməsi və genişləndirilməsi istiqamətlərində işlər həyata keçirilirdi. Bu üsullarla istismar üçün yeni konstruksiyalı neft-mədən avadanlıqları yaradıldı, dərinlik nasosu qurğularının işinin nəzəri aspektləri işlənib hazırlandı, nəzarət və tədqiqat məqsədləri üçün xüsusi cihazların tətbiqinə başlanıldı. laya maye, yaxud qaz (hava) vurmaqla lay enerjisini süni surətdə saxlamaq üçün 1928-ci ildə ilk dəfə "Balaxanı-Sabunçu Ramana" yatağında sənaye-təcrübə işlərinin başlanğıcı qoyuldu. 1934-cü illərdə neftin sıxılmış hava və ya qaz ilə quyudan çıxarılması nəzəriyyəsi, həmin quyuların işinin tədqiqi və işçi parametrlərin hesablanması qaydaları, eləcə də quyuların su-hava qarşılığının köməyi ilə mənimsənilməsi üsulu işlənib hazırlandı (Hilal Əsədov və b.). Eyni zamanda layların həllolunmuş qaz rejimlərində fontan üsulu ilə səmərəli istismar müddətlərinin, quyudaxili istismar avadanlıqlarının optimal konstruksiyalarının, quyudibi və lay təzyiqlərinin təyini üzrə geniş tədqiqat və təcrübə-sınaq işləri aparıldı. Neftçıxarma prosseslərinin intensivləşdirmək və daha da səmərələşdirmək üçün xüsusi quyudaxili konstruksiyalar, o cümlədən qaz-qum seporatları işlənib hazırlandı. 300px|thumb|right|Neft pompası
1937–1941-ci illərdə Azərbaycan Neft Tədqiqat İnstitutunda (AzDNQSETLİ) neft quyularının məhsuldarlığından asılı olaraq, onların istismarı üçün lazım olan səmərəli qaydada seçməyə imkan verən nomoqram yaradıldı. 1930–1945-ci illərdə yüksək möhkəmliyə malik ştanqların istehsal texnologiyası, yeni manjet plonjerli və digər konstruksiyalı nasoslar yaradıldı və tətbiq edildi. 1939-cu ildən neft mədənlərindən Süleyman Vəzirov və onun təklif etdikləri qapalı hermetik texnoloji sxemin neft mədənlərindən tətbiqinə başlandı. Neftçıxarmanın bir çox texnoloji prosesləri avtomatlaşdırıldı. 1960-cı ildə Mahmud Abdullayev, Kərim Əliverdizadə və b. dərinlik nasoslarının normal sırasını, mancanaq dəzgahları, istismar qüllələri və digər avadanlıqlar yaratmışlar.
Dərinlik nasosu üsulu ilə neftçıxarma
1876-cı ildə dərinlik nasosu ilə neftçıxarma üsulu xərclərinin azlığı, avadanlığa qulluğun sadəliyi, az hasilatlı quyuların istismarının iqtisadi cəhətdən daha səmərəli olması səbəblərindən çox geniş yayılmışdır. Bu üsul- da, əsasən, ştanqlı və ya ştanqsız nasos qurğularından istifadə olunur.
Kompressor üsulu ilə neftçıxarma
Kompressor üsulunda lay enerjisi mayeni yer səthinə qaldırmağa kifayət etmədikdə, quyudakı mayenin qaldırılması üçün kompressorla sıxılmış işçi agentin (qaz və ya hava) enerjisindən istifadə edilir. Sıxılmış hava istifadə edilən üsulu "erlift", sıxılmış qaz istifadə edilən üsulu isə "qazlift" istismar üsulu adlanır.
Kompressorla (erliftlə) istismar üsulunun texniki-texnoloji cəhotdən təkmilləsdirilməsində, proseslərin avtomatlaşdırılması sahəsində xeyli iş görüldü. Şlanqlı dərinlik nasoslarının işinə keyfiyyətli nəzarəti təmin etmək üçün dinamoqraf qurğusu, istismar kəmərində mayenin dinamik səviyyəsini ölçmək üçün isə "exolot" qurğusu işlənildi. 1950-ci ildə kompressor quyularını aşağı təzyiqdə işə salınaq üçün ilk dəfə təklif və tətbiq etdiyi buraxılış klapanına görə M.Ə.Abdullayev SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdü. İlk dəfə qeyri-Nyuton xassəli neftlərin kompressor üsulu ilə istismarı məsələlərinin geniş tədqiqi həyata keçirildi (A.X.Mirzəcan- zadə). Kompressor sisteminin işinin səmərəliliyinin artırılması, quyudaxili konstruksiyaların təkmilləşdirilməsi və quyuların istismarında yaranan mürəkkəbləşmələrin aradan qaldırılması istiqamətlərində xeyli elmi-təcrübi tədqiqat, layihə və təcrübə-sınaq işləri aparılmış, yeni texnika və texnologiya işlənilmişdir. Yataqda yüksək təzyiqli qaz quyuları istismar edilən zaman, onlardan hasil olunan qazla qazlift quyuları işlədilir ki, bu da kompressorsuz qazlift üsulunu yaratdı. Bu üsuldan "Günəşli", "Qum adası", "Bahar", "Səngəçal-dəniz- Duvannı-dəniz-Xərə Zirə adası" və s. yataqlarda istifadə edilir. "Dənizneftqazlayihə" Dövlət Elmi Tədqiqat Layihə İnstitutunda (DETLİ) son vaxtlarda aparılmış elmi tədqiqat işləri nəticəsində müxtəlif konstruksiyalı fasiləli və kiçik qabaritli qazlift sistemləri yaradılmış, qazlift quyularının optimal istismar rejimlərini təmnin eimək üçün kompüter proqram paketləri işlənilmişdir. thumb|left|Bakıda neft fontanı
Şərur (içki)
Şərur - Azərbaycanda qida qəbulundan (əsasən nahar və şam yeməyindən) sonra, eləcə də müxtəlif xəstəliklərin müalicəsi zamanı və digər məqsədlər üçün qəbul edilən təbii, müalicəvi mineral süfrə suyu.
Bu mineral suyun mənbəyi Sədərək kəndinin cənub-qərbində bilavasitə şose yolunun yaxınlığında yerləşir. Suyu karbonatlı, hidrokarbonatlı-xlorlu-natriumlu və nadir mikroelementlər kompleksi ilə zəngindir. Gündəlik debiti 1 milyon l-dən çoxdur.
Elman neyron şəbəkəsi
thumb|right|500px Elman şəbəkəsi — rekurrent şəbəkələrin bir növüdür. Çoxlaylı perseptronlardan təşkil olunmuşdur. Əksəlaqələrin təmin olunması ilə işləyir. Əlaqələr şəbəkənin çıxışından deyil, daxili neyronların çıxışından yaranır. Bu da müşahidə olunan proseslər haqqında tam məlumat almağa və düzgün idarəetmə strategiyası yaratmaq üçün informasiya toplamağa imkan verir. Bu şəbəkələr hərəkət edən obyektlərin idarəetmə sistemlərində istifadə oluna bilər. Belə ki, onların əsas xüsusiyyəti ardıcıllığın yadda saxlanmasıdır.
Çigirin
Çigirin — tarixin daha erkən çağlarında bir Osmanlı şəhəri olmuş, indi Ukraynanın Çərkəz vilayəti (Çerkessk) mərkəzidir. Qara Klobukların xələfi olan çərkəzlərin yurdu olan Çigirin Tasma çayının (Dneprin qolu) üstündə, Funquklu stansiyasının yaxınlığında yerləşir.
Anastasiya Davidova
Anastasiya Davidova — Rusiyalı sinxron üzgüçü. Anastasiya Davidova 2004, 2008 və 2012-ci illərdə 5 dəfə Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazanmışdır. Anastasiya Davidova həmçinin 13 qat Dünya və 7 qat Avropa Çempionatının qızıl medalçısıdır.
Anastasiya Davidova 2005-ci ildə "Dostluq" ordeninə, 2009-cu ildə "Şərəf" ordeninə, 2012-ci ildə isə "Vətənə xidmətə görə" 4-cü dərəcəli ordenə layiq görülmüşdür.
Həyatı
Anastasiya Davidova 2 fevral 1983-cü ildə Rusiyanın Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Anastasiya Davidova 2000-ci ildən idman ilə məşğul olur.
Karyerası
Anastasiya Davidova birinci uğurunu 2000-ci ildə qazandı. O Finlandiyanın Helsinki şəhərində Avropa Çempionatında qızıl medal qazandı. 1 ildən sonra isə o 2001-ci ildə Dünya Çempionatında qızıl və gümüş medal qazandı. Elə həmin ildə Berlində karyerasında 3-cü dəfə Avropa Çempionu adını qazandı. 2003-cü ildə Anastasiya Davidova Barselonada Dünya Çempionatında daha 2 qızıl medal qazandı və 3 qat Dünya Çempionu oldu. 2004-cü ildə Anastasiya Davidova birinci dəfə Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi. Anastasiya Davidova Yunanıstanın Afina şəhərində keçirilən duet və komanda yarışlarında qızıl medal qazandı. Elə həmin ildə o həmçinin İspaniyanın Madrid şəhərində Avropa Çempionatında 2 qızıl medal qazandı.
Əliağa Vahid bağı
Əliağa Vahid bağı və ya Əliağa Vahid parkı — Bakıda, İçərişəhərdə kiçik meydan. Kiçik Qala küçəsinə bağlanır. Çin məscidi və YAY!Gallery burada yerləşir.
Tarixi
280px|thumb|Çin məscidi Bağın adı Azərbaycan şairi Əliağa Vahidin büstü qoyulduqdan sonra müəyyənləşdirildi. Əvvəllər, 1990-cı ildə, əvvəlcə Mikayılovski və ya Qubernator Baharı kimi tanınırdı. Cənubunda Niyazi küçəsi, şimal tərəfində İçərişəhər metrostansiyası, qərbdə İstiqlaliyyət küçəsi və şərqdə İçərişəhərin köhnə hissəsinin qala divarı yerləşir.
2009-cu ildə büst İçərişəhərə köçürüldü və bağ "Filarmoniya bağı" adlandırıldı. Bakı Filarmoniyası Cəmiyyəti adına "Əliağa Vahid bağı" adı yeni bir yerə təyin edildi.
Rinorea endotricha
(Rinorea endotricha) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Astragalus caraganae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Kritik təhlükə həddində olanlar" – CR B1ab (i,ii, iii)c(i)+2ab(i,ii,iii)c(i). Azərbaycanın nadir, endemik növüdür. Regional IUCN Statusu - CR B1ab (i,ii, iii)c(i)+2ab(i,ii,iii)c(i).
Qısa morfoloji təsviri
Çoxsaylı düzduran gövdəli, 20-50 sm hündürlükdə, çoxillik bitkidir. Yarpaqcıqları 16-27 cütdür, uzunsov-ovalvaridir, üzəri çılpaq, alt hissəsi sıx məxməri tükcüklüdür. Yumurtalığı uzunsov, ayaqcıqlıdır. Salxımı qısa, 4-6 seyrək çiçəklidir. Paxlası düzdür, seyrək tükcüklü, buruncuqlu və ikiyuvalıdır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə may, meyvəvermə iyun-iyul aylarına təsadüf edir. Kserofit bitkidir. Orta dağ qurşağında, quru daşlı yamaclarda, qayalı ərazilərdə rast gəlinir.
Yayılması
Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Şahbuz rayonu — Qarababa, Badamlı, Kükü kəndləri ətrafı və Keçəldağ).
Sayı və tendensiyası
İtmə təhlükəsi altında olan yeganə lokaliteti mövcuddur, populyasiyanın sayı sürətlə azalır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Populyasiyanın zəif təkrarlanması, ekoloji və antropogen təsirlərdir.
Mühafizə tədbirləri
Təbiətdəki vəziyyəti böhran həddə çatmış və nəsli kəsilmə ehtimalı olan növ kimi Zəngəzur Milli Parkı və Arpaçay Dövlət Təbiət Yasaqlığı ərazisində yayıldığı sahələr xüsusi nəzarət altına alınmalı və təbii populyasiyaları mühafizə olunmalıdır.
Nağd ödəniş
Nağd ödəniş - bir iqtisadi subyektdən digərinə nağd şəkildə təqdim edilən ödəniş əməliyyatıdır. Bu halda məbləğ müəssisənin, təşkilatın hesabına deyil, nağd pul nişanları şəklində kassasına daxil olur. Əsasən nağd hesablaşma ﬁziki şəxslər arasında əmtəə və xidmətlər bazarında geniş istifadə olunur. Bank sistemi yüksək inkişaf etmiş ölkələrdə ümumi hesablaşmaların çox az hissəsi nağd formada həyata keçirilir. Fond birjasında isə nağd ödəniş qiymətli kağızların alqı-satqısının nağd formada həyata keçirilməsidir. Bu halda ödəniş qısa müddətdə həyata keçirilməklə maliyyə aləti alıcıya – investora və ya fond vasitəçisinə təqdim edilir. Xarici valyuta ticarətində nağd ödəniş əməliyyatların nağd formada və qısa müddət ərzində həyata keçirilməsidir. Bu əməliyyat spot əməliyyatı adlanır.
Hacı Cavad məscidi
Hacı Cavad məscidi — Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Abdulla Şaiq küçəsi, 79 ünvanında yerləşən yerli əhəmiyyətli abidə olan məscid.
Tarixi
thumb 200px|thumb|left|Hacı Cavad məscidi (uzaqdan) 300px|thumb|right|Hacı Cavad məscidinin arxası Yerli camaatın bildirdiyinə görə, bu məscidi tikdirən Hacı Cavad tacir olub. Məscidin əvvəlki giriş qapısının üstündə isə 3 daş kitabə həkk olunub. Həmin kitabələrdən birinə əsasən məscidin inşa tarixi hicri-qəməri təqvimi ilə 1305-ci ilə aiddir.
Siz necə istəyirdiniz ki, Qar adamı olasınız? (film, 1899)
Siz necə istəyirdiniz ki, Qar adamı olasınız? — ilk qısametrajlı filmlərdən biridir. Səssiz filmdir. Filmin adı ilə mahnı da vardır.
Le-Plessi-Qasso
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Qalaaltı mineral suyu
Naftusiya mineral suyunun müalicəvi xüsusiyyətləri haqqında çoxdan məlumatlar var idi. Onun müalicəvi effekti haqqında ədəbiyyatda olan ilk xatırlamalar 1578-ci illərə aiddir. Onun bir tək adı çox məna kəsb edir - o neft mənbəli yüksək miqdarda üzvi maddələr tərkibli yeganə müalicəvi sudur. Naftusiya adını birçoxları Truskavets kurortu ilə əlaqələndirir. Lakin uzun illər istifadə nəticəsində Truskavets suyunun ehtiyatları və orqanik tərkibi tükənmişdir. Ancaq bir çox adama məlum deyil ki, Truskavets ilə yanaşı, mineral müalicəvi suyun başqa mənbələri də mövcuddur, məsələn Azərbaycanda olan Qalaaltı kurortu. Tərkibində fenol, alifatik turşular, mikroelementlər vardır. Alimlərin apardıqları hidrogeoloji, fiziki-kimyəvi, biokimyəvi tədqiqatlar göstərmişdir ki, "Qalaaltı" suyu tərkibi etibarı ilə Zakarpatiyada (Truskavets) çıxan mədən suyu "Naftusiya"nın eynidir. "Qalaaltı" mədən suyu tapılana qədər Truskavetsin "Naftusiya" suyu SSRİ-də yeganə hesab olunurdu.
Mədən suyu Şabran rayonunun 20 kilometrliyində Qalaaltı adlanan kəndin üst tərəfində, dağətəyi meşədə 1969-cu ildə tapılmışdır. Meşədə həmin suyun 7 mənbəyi müəyyən edilmişdir. Bunlar da böyük ehtiyata malikdir. Böyük Qafqazın ətəklərində, dəniz səviyyəsindən 700 metr yüksəklikdə yerləşən "Qalaaltı" sanatoriyası 1976-cı ildən fəaliyyət göstərir. Sanatoriyada müalicə Qalaaltı kəndi ərazisindən çıxan təbii sularla aparılır. Yerlilər müalicə əhəmiyyətli bu suya "Naftsu", yəni neftli su deyirlər. "Naftsu" kəskin qoxusu və dadı ilə seçilir. Gündəlik debiti 20-40 min. l-dir. Hidrokarbonatlı-kalsiumlu-natriumlu sudur, minerallaşması 0,8 q/l-dir.
Qalaaltı suyunu sidik daşı xəstəliyinin müalicəsində müxtəlif formada istifadə edirlər. O həm öz tərkibi ilə həm də insan orqanizminə olan fizioloji təsirinə görə originaldır. Az minerallaşma (0.78 q/l) və üzvi maddələrin yüksək məzmunu (8,35-23,8 mq/l) xüsusiyyətinə görə, o kişik daşların və qumun böyrəklərdən, öd kisəsindən, sidik və öd yollarından çıxmasını stimullaşdırır, sidiyin və ödün litogenliyini azaldır (daşların yaranmasına meyilliyin), yani daşların yaranma təhlükəsini aradan qaldırır. O orqanizmdə maddələr mübadiləsini normallaşdırır, qan və sidiyə qələviləşdirici təsir göstərir, sidik turşusunun yaranmasını azaldır və onun orqanizmdən çıxarılmasına köməklik göstərir, mədə turşuluğunu azaldır, hüceyrə membranalarının keçiriciliyini azaldır, qanaxmanı azaldır, əksiltihabi təsir göstərir, diurezi artırır, orqanizmdə olan artıq mayəni çıxardır. İmmunoloji təsirinə görə orqanizmin müdafiə güçünü bərpa edir, orqan və toxumalarda iltihabi proseslərin ləğvinə, metabolik məhsulların və toksiki maddələrin çıxarılmasına köməklik edir, bununla da orqanizmin erkən qocalmasının qarşısını alır.
"Qalaaltı" suyunu uzun müddət saxlamaq olmaz. Bu sudan yerində istifadə olunmalıdır, yəni qablaşdırmaq məsləhət görülmür. Çünki bir sutkadan sonra bu suyun tərkibində ammonyak birləşmələri əmələ gəlir.
Erigeron fukuyamae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Avroviziya 2007-in qalibi "Molitva" mahnısı ilə Avroviziyaya müstəqil ölkə kimi ilk dəfə qatılan Serbiya təmsilçisi Mariya Şerifoviç seçilmişdir.
İştirakçı ölkələr
42 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2007 iyirmi səkkiz ölkənin final uğrunda mübarizə apardığı yarımfinal mərhələsindən və iyirmi dörd ölkənin qalibiyyət uğrunda mübarizə apardığı final mərhələsindən təşkil olunmuşdur. 2006-cı ildə müsabiqədə ilk onluğa daxil olan ölkələr və eyni zamanda "Böyük dördlük" ölkələri (Finlandiya, Rusiya, Bosniya və Herseqovina, Rumıniya, İsveç, Litva, Ukrayna, Ermənistan, Yunanıstan, İrlandiya, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya) müsabiqənin finalında birbaşa iştirak etmək hüququ qazanmışdılar.
Yarımfinal
10 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 28 ölkə iştirak etmişdir. Müsabiqədə iştirak edən bütün ölkələr səsvermədə iştirak etmişdir.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
Final
Finalçılar:
12 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 24 ölkə iştirak etmişdir. Müsabiqədə iştirak edən bütün ölkələr səsvermədə iştirak etmişdir və Serbiya təmsilçisi ən çox səs toplayaraq müsabiqənin qalibi elan edilmişdir.
Yarımfinal
Bütün ölkələr xalları ölkələrdə keçirilən SMS səsverməsinə görə təqdim etsə də, Albaniya və Andorra səslərin azlığı səbəbindən münsif səsverməsindən istifadə etmişdir.
Neft-qazçıxarmanın texnika və texnologiyası
Fontan üsulu ilə neftçıxarma
XX əsrin 50-ci illərində neft quyularının fontanla istismarı üsulu xeyli təkmilləşdirildi, onun nəzəri əsasları işlənib hazırlandı, quyu daxili avadanlıqların səmərəli konstruksiyalarının seçilməsi, yataqların fontanla işlənmə dövrlərinin uzadılması və digər nəzəri-praktiki məsələlər dərindən işlənildi.
Aterk (qala)
Aterk — Arsakda qala adı. İlk dəfə VII əsrə aid "Albaniya tarixi"ndə cəkilir. Qədim ermənicə yazılışda əvvəlinə H səsinin əlavəsilə Haterk kimidir. Mxitar Qoşun (XII əsr) əsərində Aterkqaladır. Əhməd bəy Cavanşir yazır ki, Xaçın mahalında qala Haterk adlanıb. Toponimi At-Örək kimi də bərpa etmək olar. Bax: Haterk.
Neft-qazçıxarmanın texnika və texnologiyası
Neftçıxarmanın intensivləşdirilməsi
Neftçıxarmanın intensivləşdirilməsi məqsədilə hazırda quyudibi zonaya aşağıdakı üsullarla təsir edilir:quyudibi zonanın bərkidilməsi, layın hidravlik yarılması, quyudibi zonanın turşu, səthi aktiv maddə və həlledicilərlə işlənməsi, su axınlarının təcridi və s. Bu sahədə yeni texnika və texnologiyalar AzDNQSETLİ və "Dənizneftqazlayihə" DETLİ tərəfindən mütəmadi olaraq işlənilmişdir.
Neftin yığılması, hazırlanması və nəqli
Azərbaycanda quyuların məhsulun yığılması üçün qurudakı mədənlərdə S. A. Vəzirov və b. tərəfindən təklif olunmuş hermetik yığım sistemi, dənizdəki mədənlərdə isə "Dənizneftqazlayihə" DETLİ tərəfindən layihələndirilmiş basqılı hermetik yığım sistemi tətbiq olunur. Hasil olunan neft, əsaən, xaricdən alınan "dissovlan-4411" və yerli istehsal olan "alkan" tipli deemulaqatorların tətbiqi ilə termokimyəvi üsulla hazırlanıb təhvil verilir. Müxtəlif üzv Seyidrza Mirkərim oğlu, Ələkbər Süleymanov və b-nın təklif etdikləri yeni tipli pantonun və xüsusi örtüyün tətbiqi neft çənlərində baş verən itkilərin 90–95% azalmasına imkan vermişdi. 300px|thumb|left|Bakı 1987-ci il
Bir neçə layın bir quyu vasitəsilə eyni vaxtda əlahiddə istismarı
Bu məqsədilə "Neftmaş" Xüsusi Konstruktor Bürosunda "fontan-fontan", "nasos-nasos", "qazlift-qazlift" və digər sxemlər üzrə avadanlıqlar yaradılmış və neft yataqlarında geniş tətbiq edilmişdir. Müxtəlif üzv Böyükağa Əzimov və b. tərəfindən quyuların istismarının, avadanlığının və iş rejiminin seçilməsini təmin edən avtomatlaşdırılmış sistem işlənmiş, Azərbaycanın və başqa regionların neft və qaz yataqlarında tətbiq edilmişdir. Neft və qaz quyularının istismarının texnika və texnologiyasının təkmilləşdirilməsi və inkişafında Əli Əmirov, Lütfəli Məlikaslanov, Kərim Əliverdizadə, Ələkbər Süleymanov, Bəhmən Hacıyev, Tahirə Tahirova, Şamil Cəfərov, Mənsur Əhmədov, Akif Cəfərov, Arif Xasayev, Aydın Lətifov, Fikrət Babazadə və b-nın mühüm rolu olmuşdur.
1994-cü ilin sentyabrında "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlarının birgə işlənilməsi məqsədilə hazırlanmış "Əsrin müqaviləsi" çərçivəsində neftçıxarmada qabaqcıl texnika və texnologiya tətbiq edilməyə başlandı ki, bu da 2004-cü ildə Çıraq-1 özülündən gün ərzində 20 min t-a qədər neft, 3,5 mln.m³ qaz hasil edilməsinə imkan verdi. "Günəşli" yatağından hsil edilən səmt qazının nəqli üçün 1994-cü ildə ABŞ-nin " Pennzoyl" şirkəti sıxıcı kopressor stansiyası tikib istifadəyə verdi. Sonradan ARDNŞ-nin apardığı yenidənqurma və genişləndirmə işləri nəticəsində gücləndirilmiş bu stansiya gündə 7,4 mln.m³ qazın tələbatçıya çatdırılmasına imkan yaradıldı. Quyularda lay-quyu sisteminin daimi nəzarətdə saxlanılması və idarə edilməsi üçün xüsusi nəzarət sistemlərindən istifadə, quyuların müxtəlif konstruksiyalı süzgəclərlə tamamlanması, o cümlədən, istismar quyularından genişlənən süzgəc tətbiq edilməsi kimi müasir texniki-texnoloji yeniliklər quyuların daha yüksək hasilatla və uzun müddət, mürəkkəbləşmələrə yol verilmədən istismarına imkan yaratdı. "Azəri- Çıraq- Günəşli" yataqlarından səmt qazının yığılması və yüksək təzyiqli kompressor aqreqatları vasitəsilə sıxılaraq təkrar laya vurulması məqsədilə xüsusi texnoloji özül tikilir. Bu layihənin həyata keçirilməsi nəticəsində yataq üzrə daha yüksək neftvermə əmsalına nail olunacaqdır.
Çigirin
1676–1681-ci illərin Rus-Türk müharibəsində Çigirin qalası qanlı döyüş meydanına dönür, dəfələrlə əldən-ələ keçir. Qala uğrunda döyüşlərə İbrahim paşa, ikinci yürüşdə Qara Mustafa başçılıq edirdi. Rus-kazak birləşmiş qoşunlarına general Q. Romadonovski (I Pyotr gələcəkdə ona "Knyaz ata" ləqəbi verir) və rusların, daha obrazlı deyilsə "moskal"ın sədaqətli və üzüyola tərəfdaşı hetman İ. Samoyloviç başçılıq edirdilər. Böyük Kasım xanlığınin ruslarin əlinə keçməsilə hələ kiçikkən xristianlığa gətirilib Vasili adı verilən Seyid Bürhan da rusların qardaşı qardaş üstünə salması məqsədinə müvafiq olaraq öz kasımlıları ilə döyüşlərdə iştirak edirdi Mühüm siyasi və hərbi strateji mövqeyə sahib olan Çigirin qalasının əldən getməsilə Osmanlı imperiyasının Ukraynadakı mövqeyi də yavaş-yavaş zəifləməyə üz qoyurdu. 1681-ci ildə Baxçasaray sülh müqaviləsi imzalandı. Onun ilk şərti 20 illik sülh əldə etmək, bu müddətdə müharibənin yolverilməzliyinə nail olmaq idi. Bu sülhə görə Rusiya və Türkiyə Osmanlı dövləti arasında sərhəd xətti Dnepr boyunca keçməli idi. Bununla Osmanlı dövləti əllərində olan öz torpaqlarında geriyə sıxışdırılır, sol sahil Ukraynasının Rusiyaya keçməsi faktı ilə barışır və onu tanımalı olurdu.
Çigirin adına gəldikdə o da qeyd olunmalıdır ki, bu ad qədim və güclü türk qövmü olan cigillərlə bağlı ola bilər.
Sovet dövründə — 1967-ci ildə Çigirində Boqdan Xmelnitskiyə abidə qoyulmuşdur. Şəhərin indiki məzarlığı altında Skiflər dövrünə aid qədim qəbristan olduğu aşkar olunmuşdur. Qədim qalanın qalıqları və dağda istehkam divarları bu gün də durmaqdadır. Çigirinin gerbində qaçağan at və döyüş oxları təsvir edilmişdir.
Anastasiya Davidova
Karyerası
Pekində Olimpiya Oyunlarında sonra Anastasiya Davidova 2009-cu ildə Romada və 2011-ci ildə Şanxay Dünya Çempionu oldu. 2012-ci ildə isə o sonuncu dəfə Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi. Anastasiya Davidova Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX-cu Yay Olimpiya Oyunlarında yalnızca komanda yarışlarında qızıl medal qazandı. Bu medal onun idman karyerasında sonuncu medal oldu.
Lupa
Filateliyada
Lupa filatelistlər tərəfindən geniş istifadə olunur. Şəklin xırda detallarına baxmaq üçün 3–4 bölünən lupa kifayətdir. Filatelistlər əsasən qatlanan lupalara üstünlük verir. Bəziləri isə binokulyar cərrahi lupalardan istifadə edirlər .
Hacı Cavad məscidi
Tarixi
Sovet hakimiyyətinin ilk illərində bu ibadət və elm ocağı öz fəaliyyətini dayandırmışdır. Sonralar mədrəsə hücrələri əhaliyə yaşamaq üçün paylanılmış, məscidin binası isə uşaq bağçası kimi istifadə edilmişdir. Daha sonralar isə bağça da bağlanmış və məscid bayraq-plakat emalatxanasına çevrilmişdir.
SSRİ-nin süqutundan sonra, başqa xalqlar kimi, azərbaycan xalqı da müstəqillik əldə etdikdə, bağlı qalmış pirlər, məscidlər və s. müqəddəs ocaqlar xalqın üzünə açılmağa başladı. Yerli cammat və ağsaqqalların səyləri nəticəsində bu məscid də açılıb bərpa olundu. Məscidin adı ilə bağlı isə ilk öncə yalnışlıq baş verdi. Yerli əhalinin çoxunun yadında məscidin banisi deyil, onu idarə edən Hacı Əbdülhəsən bəy qalmışdı. Məhz bu səbəbdən ilk zamanlar məscidin adı "Hacı Əbdülhəsən bəy" qoyuldu. Lakin çox keçməmiş Hacı Cavadın varisləri olan nəvəsi Kubra xanım və onun oğlu Seyyid Rasim tarixi faktlarla məscidin kim tərəfindən inşa olunduğunu sübut etdilər. Bundan sonra məscidin adı dəyişilərək "Hacı Cavad" qoyuldu.
Açılıb yenidən möminlərin istifadəsinə verildikdən sonra "Hacı Cavad" məscidinin ilk axundu və dini icmasının sədri Hacı Namiq Babaxanov olmuşdur.
Hal-hazırda məsciddə Əzizov Kanan Sərvan oğlunun sədrlik etdiyi "Hacı Cavad" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Məscidin axundu Hacı Əhliman Rüstəmovdur.
Sökülməsi
Bu hadisədən sonra Prezident İlham Əliyev qəzəblənib  və Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı İbrahim Mehdiyevi Hacı Cavad məscidinin "sökülməsinə görə" işdən çıxarıb.
Memarlıq
Bu məscid düzbucaqlı formaya malikdir. Məscidin minarəsi, minbəri yoxdur. Mehrabı tağvari formada olub, sadədir. İç sahəsi 12x18 metr, yerdən tavana qədər hündürlüyü 6 metr, yerdən günbəzədək isə 9 metrdir. Günbəzində 2 gözlük qoyulub.
Divarlarının qalınlığı 1 metr olan bu məscid yonulmuş sal daşlarla tikilib. Fasad divarlar suvanmayıb, iç divarlar isə suvanaraq ağardılıb.
Yeni binası
300px|thumb|right|Məscidin yeni binasının interyerindəki bəzəklər Bakı şəhəri Yasamal rayonu, A.M.Şərifzadə küçəsi 1 ünvanında 2 iyul 2017-ci ildə inşasına başlanan Hacı Cavad məscidinin yeni binasının 12 aprel 2018-ci ildə açılışı olub.
Pişinas
Pisçinas (həmcinin Las Pişinas, ) — səhra Sardiniya adasının qərbində yerləşir. İnzibati cəhətdən İtaliyanın Arbus inzibati vahidliyində yerləşir. Səhra 5 km² əraziyə malikdir. Pişinas səhərindən 88 km şimalda yerləşir. Pisçinas digər Şimali Aralıq dənizi hövzəsi səhraları kimi (Akkona, Aqriate, Tabernas) Saxara səhrası üzərində formalaşan havanın təsiri ilə formalaşmışdır. Üstəlik səhranın inkişafında antropagen amillər mühüm rol oynamışdır.
Pisçinas çayı
Pisçinas çayı səhranın şimalından axır. Bulaqlardan qidalanır. Kabonatlı sular qırmızımtıl ləkələr müşahidə edilir. Bu səbəbdən Pisçinas «Qırmızı çay» adlandırılır.
Karsidaridlər
Karsidaridlər fəsiləsi- Buğumayaqlılar tipinin Bərabərqanadlılar dəstəsinə aid olan fəsilə.
Xarici quruluşu
Bir çox əlamətlərinə görə psillidlərə bənzəyir. Bığcıqları basıq, yanlardan enlidir, uzun qıllarla sıx örtülmüşdür. Qabaq qanadlar ucda küncvaridir, damarlarında iki sıra qıllar var.
Həyat tərzi
Əsasən paleotropiklərdə yayılmışlar.
Yayılması
Fəsilənin tərkibinə 2 yarımfəsilə və 30 cins daxil olur. Qafqazda, o sıradan Azərbaycanda 2 növü qeydə alınmışdır – əncir yarpaqbirəciyi (Homotoma ficus L.) və Homotoma viridis. Bu sonuncu da əncirə ziyan vurur.
Tokay Məmmədov
Tokay Həbib oğlu Məmmədov — sovet və Azərbaycan heykəltaraşı, Azərbaycan SSR xalq rəssamı (1973), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1962), SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü (1975), professor (1977), SSRİ dövlət mükafatı laureatı (1978), 1970–1972-ci illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı idarə heyətinin sədri, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü.
Həyatı
Tokay Həbib oğlu Məmmədov 1927-ci il iyulun 18-də Bakıda anadan olmuşdur. Atası Həbib Qurban oğlu Məmmədov texniki elmlər doktoru, anası Zivər Məmmədova isə Azərbaycanın ilk qadın heykəltaraşı olub. İlk təhsilini anasından alıb. Balaca Tokay həmişə Zivər xanımla bərabər emalatxanaya gələrək rəngli plastilindən müxtəlif fiqurlar düzəldərdi. Zivər xanımın sənət həmkarı Pyotr Sabsay da öz növbəsində həmişə Tokaya düzgün istiqamət göstərib. Sonralar Sabsay qeyd edirdi ki, "Tokay uşaqlıqdan heykəltaraşlıq sənəti ilə maraqlanırdı, bu uşağın gələcəkdə gözəl sənətkar olacağına şübhəm belə qalmamışdı. Artıq onun yaradıcılığı bizə məlumdur".
1942-ci ildə yeddinci sinfi bitirdikdən sonra Tokay Bakı Rəssamlıq Məktəbinə imtahan verir. O zaman Bakı Rəssamlıq Məktəbinin nəzdində heykəltaraşlıq şöbəsi yenicə təşkil edilmişdi. P. Sabsay, Fuad Əbdürrəhmanov, Cəlal Qaryağdı həmin heykəltaraşlıq şöbəsində fəaliyyət göstərirdilər. Tokay bilavasitə ilk milli heykəltaraşımız Fuad Əbdürəhmanovdan dərs almağa başlayır. O, 1951-ci ildə Repina adına Leninqrad Boyakarlıq, Heykəltaraşlıq və Memarlıq İnstitutunu bitirmişdir. F. Əbdürrəhmanov öz şagirdlərini dünya klassik incəsənətinin ən mütərəqqi ənənələri ilə tanış edirdi.
1945-ci ildə Tokay Məmmədov Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinin üçüncü kursunu bitirərək Leninqrad şəhərinə gedir və İ. E. Repin adına Rəssamlıq Akademiyasının heykəltaraşlıq fakültəsinə qəbul olur. Burada oxuduğu illər ərzində o, rus sənətkarları V. Senayski, A. Matveyev və M. Kerezindən dərs alır, heykəltaraşlıq sahəsində kamil ustalıq vərdişlərinə yiyələnir.
Heykəltaraşın erkən işlərində məzmunun əlamətlərini və personajların həcm-məkan xarakterliyini tutmağın müəllif metoduna məxsus səciyyəvi cəhətləri görünür. Peşəkar sənətkarlığa yiyələnmə yeni mövzuların, obrazların dərin fərdi dünyagörüşünün təsdiqi sahəsindəki axtarışlarla paralel aparılırdı. Akademiyada təhsil aldığı zaman Tokay bir çox sərgidə yaratdığı büstlərlə təmsil olunaraq yüksək qiymətə layiq görülmüşdür.
Ali təhsil aldığı dövrdə, yəni 1947-ci ildə Azərbaycanın xalçaçı rəssamı Lətif Kərimovun portret büstünü hazırlayır. Bu portretin yaradılması təsadüfi deyildi. Lətif Kərimovu uşaq vaxtlarından tanıyan heykəltaraş müstəqil şəkildə ilk dəfə alimin portretini canlandırır. Sonrakı dövrlərdə yaratdığı portretlərdən geri qalmasına baxmayaraq, bu əsər gənc heykəltaraşın ilk uğuru kimi qiymətləndirilir.
Tokay Məmmədov 1948-ci ildə Moskvada təşkil edilmiş sərgidə rus şərqşünaslığının banisi, Azərbaycan alimi Mirzə Kazım bəyin portretini nümayiş etdirir. Bu portretdə heykəltaraş daxili psixoloji keyfiyyətləri göstərməkdən qaçaraq, canlı naturadan yox, fotoşəkildən istifadə etimişdirr. Bu xırda nüansları nəzərə almasaq, həqiqətən də heykəltaraşın yaratdığı ilk portret əsərləri realistik xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir.
Tokay Məmmədov 2018-ci il mayın 2-də, 90 yaşında vəfat etmişdir. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Yaradıcılığı
1951-ci ildə akademiyada təhsilini başa vuran Tokay Məmmədovun yaratdığı diplom işi "26 Bakı Komissarları"na həsr olunur. Leninqradda gənc heykəltaraşın diplom işinin müdafiəsində dərs deyən müəllimlərindən başqa, Azərbaycan sənətşünası Mürsəl Nəcəfov da iştirak edir. Dörd fiqurdan ibarət kompozisiyada Bakı bolşevik kommunasının rəhbərləri təsvir olunmuşdu. Kompozisiya sovet dövrü ideologiyasının tələblərinə cavab verirdi. Sənətkarlıq baxımdan kompozisiya düzgün yaradılmışdı. Bu cür də olmalı idi.
Tokay Məmmədov ali təhsilini bitirdikdən sonra Leninqradda heykəltaraş kimi işə başlayır və Leninqrad Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul edilir. Heykəltaraş Bakıya qayıtdıqdan sonra Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbində pedaqoji fəaliyyətə başlayaraq burada yetişən gənc rəssamlara həm rəsm, həm də heykəltaraşlıqdan dərs deyərək onlara sənətin sirlərini öyrədir.
T. Məmmədov bir çox şairlərin, alimlərin, sadə əmək adamlarının, dövlət xadimlərinin və öz sənət dostlarının büst portretlərini ustalıqla yaradıb. O, 1953-cü ildə ilk dəfə ağacdan Azərbaycanın klassik şairi Nizami Gəncəvinin təsvirini yonub. Hələ rəssamlıq məktəbində təhsil aldığı dövrdən başlayaraq Nizami Gəncəvinin obrazını canlandırmaq istəyirdi. Ona müəllimi heykəltaraş F. Əbdürrəhmanovun yaratdığı "Nizami" heykəlinin təsiri olub.
Faciə (janr)
Faciə — əsasını barışmaz həyat konfliktləri, xarakter və ehtirasların kəskin toqquşması təşkil edən və adətən qəhrəmanının ölümü ilə nəticələnən dramatik əsər; tragediya. Attika faciəsi - (hərfi "keçilərin mahnısı"). Yunanıstanda lirika özünü arxaika dövründə ifadə etdiyi kimi, e.ə V əsr Afina ədəbi, bədii yaradıcılığın mərkəzi olanda, faciə(traqediya) və məsxərə(komediya) dili ilə danışdı. Faciə xorla,keçi dərisi geyinmiş və Dionisin daimi yoldaşlarını təsvir edən "satir"lar tərəfindən oxunan mahnılardan, difiramlardan yaranmışdı. Satirlərin yaxud "keçilərin" belə xorları, artıq e.ə VII əsrdə, bütün Yunanıstanda mövcud idi. Pisistratın, ümumdövlət Böyük Dionisilər bayramını təsis etməsinin sayəsində, xalqın Dionisi kultu indi artıq rəsmi hökumətin dəstəyinə arxalanmağa başladı.[1]
Tokay Məmmədov
Yaradıcılığı
Heykəltaraşın yaratdığı "Nizami Gəncəvi" portreti 1955-ci ildə Varşavada Gənclərin Beynəlxaq Ümumdünya sərgisində uğurla nümayiş etdirilib. Əsər şairin adını daşıyan Ədəbiyyat Muzeyində qorunub saxlanıraq nümayiş olunur.
Faciə (janr)
Ən tanınmış faciə yazıçıları: Esxil, Sofokl, Evripid, Jan Rasin. Azərbaycan ədəbiyyatında faciə janrının banisi Nəcəf bəy Vəzirov olmuşdur. Hüseyn Cavid də Azərbaycan ədəbiyyatında yazdığı faciələri ilə dərin iz qoymuşdur.
Tokay Məmmədov
Yaradıcılığı
Azərbaycan heykəltaraşlığında ağac materialdan ilk dəfə olaraq Tokay Məmmədov istifadə edib. Ağacın növlərini və onların keyfiyyətlərini dəqiqliklə öyrənən gənc sənətkar bu material əsasında bir çox insan simalarını canlandırır. Tokayın yaratdığı ağac portretlərində yüksək psixoloji keyfiyyətləri göstərə bilməsi diqqət çəkir. Sənətkar müxtəlif illərdə ağac materialdan bir çox şairlərin, dövlət xadimlərinin və sadə əmək adamlarının portretlərini yaradır. Bu qəbilədən onun "Səməd Vurğun", "Xalq rəssamı Qəzənfər Xalıqov", dövlət xadimi, həkim və yazıçı "Nəriman Nərimanov", uzunömürlü azərbaycanlı "Şirəli Müslümov" və başqa portretlərini qeyd etmək olar.
Yaradıcılıq texnologiyası
Heykəltaraş Tokay Məmmədovun yaratdığı portretlər qalereyasında həmçinin mərmər, tunc, gips materiallardan yüzlərlə portret mövcudur ki, bu cür materiallarda sənətkar birinci növbədə xarici görünüşlə yanaşı, daxili psixoloji keyfiyyətləri də göstərməyə müvəffəq olub. Bu qəbilədən onun Azərbaycanda opera janrının əsasını qoymuş, musiqiçi alim Üzeyir Hacıbəyov, Xalq rəssamı Rüstəm Mustafayev, qadın rəssamımız Vəcihə Səmədova, yazıçı Süleyman Rəhimov, polyak bəstəkarı Frederik Şopen və Avstriya bəstəkarı V. A. Motsart kimi dahilərin büst portretlərini qeyd etmək olar.
Həmçinin heykəltaraşın yaradıcılığı monumental heykəllərlə zəngindir. Şəhərsalmanın inkişafı nəticəsində sovet dövründən başlayaraq Azərbaycanın bir çox şəhərindəki park və meydanlarda şair və dövlət xadimlərinin monumental heykəlləri ucaldılırdı. Tokay Məmmədovun monumental sahədə canlandırdığı obrazlarda Azərbaycanın şairləri, alimləri, dövlət xadimləri və qəhrəmanlarının surətləri durur. 1960-cı ildə dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun heykəlini Konservatoriya binası qarşısında qoyurlar.
Tokay Məmmədov sovet rejiminin simvollarından olan Məşədi Əzizbəyovun monumental heykəlini işləyib və o 1976-cı ildə Bakı şəhərində ucaldılıb. Hündür qranit özül üstünə qaldırılan abidədə heykəltaraş inqilabçını emosional, siluet ifadəliyi, bütün kompozisiyanın dinamikliyi və psixoloji keyfiyyətdə yaradıb. "Məşədi Əzizbəyov" abidəsinə görə 1978-ci ildə heykəltaraşa SSRİ dövlət mükafatı təqdim edilib.
Heykəltaraş monumental sahədə həmçinin Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsimi və XI qızıl Ordu abidələrini yaradıb.
Tokay Məmmədov yaradıcılığının ilk günlərindən başlayaraq heykəltaraşlığın qabartma sahəsində bir çox insanın surətlərini canlandırıb. Bu qabartmalardan ən dəyərlisi Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadənin portretidir. Mərmərdən yaradılan bu qabartmada qəhrəman bir əlində qumbara tutmuş vəziyyətdə təsvir edilib. Bu əsər heykəltaraşın gənclik illərində yaratdığı və ona uğur qazandırdığı əsərlər sırasında durur. Əsər bir çox beynəlxaq sərgidə uğurla nümayiş etdirilərək yüksək qiymətə layiq görülüb.
T. Məmmədov bir neçə qəbirüstü abidənin də müəllifidir. O, 1956-cı ildə Şuşa şəhərində musiqiçi alim, xəttat və rəssam Mir Möhsün Nəvvabın qəbirüstü abidəsini düzəldib. Heykəltaraş Azərbaycanın ilk peşəkar vokal sənətinin banisi Bülbülün də qəbirüstü abidəsini yaradıb.
T. Məmmədov xalq dastanımızın qəhrəmanı Koroğlunun obrazı üzərində on ildən çox işləyib. Bir çox variantda yaradılan abidənin bir modeli Bakı şəhərində ucaldılmalı idi. O, görkəmli, baxımlı, dinamik formada olmaqla bərabər, xalq qəhrəmanımızın milli koloritini tərənnüm etməli, həmçinin at belindəki qəhrəman əsl cəngavər, sərkərdə, bahadır təsviri bağışlamalıdır.
Tokay Məmmədov yaratdığı işlərə görə 1978-ci ildə SSRİ Dövlət Mükafatı, 1982-ci ildə isə Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatına layiq görülüb. O, həmçinin "Şərəf nişanı", "Xalqlar dostluğu", "Şöhrət" ordenləri ilə təltif olunub. Heykəltaraş, Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında yetişən gənc heykəltaraşlara dərs demişdir.
Rinorea fausteana
(Rinorea fausteana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Panatinaykos FK
Panatinaykos – Yunanıstannın futbol klubu.
Xırdaləçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Darıdağ (içki)
Bu suyun mənbəyi Naxçıvan Muxtar Respublikası  Culfa şəhərindən 8,5 km şimalda, minerallaşmaya malik karbon qazlı, xlorlu-hidrokarbonatlı-natriumlu-mərgümüşlü sudur. Tərkibində bor, yod,brom, stronsium, litium vardır. Darıdağ suyu mədə-bağırsaq xəstəlikləri, ginekoloji xəstəliklər zamanı içilir. Periferik sinir sistemi xəstəlikləri zamanı vanna qəbul etmək üçün əvəzedilməz əhəmiyyətə malikdir.
Dram (janr)
Dram (,  drama; "hərəkət") — mətnlərdə təyin olunmuş rollar üçün ümumi termindir. Epik vә lirik ilә yanaşı, 3 әsas әdәbi növdәn biridir. Bundan əlavə müsbət qüvvələrin, mütərəqqi ideyaların qələbəsi ilə nəticələnən dram əsərinə də dram deyilir. Dram janrından bədii əsərlərdə və kinoda çox geniş istifadə olunur.
Dramatik yaradıcılığın spesifik problemlərinə müraciət edərək, hər şeydən əvvəl, "dram" terminin əsas mənasını müəyyənləşdirməliyik. Bildiyimiz kimi, "dram" sözünün müxtəlif anlamları vardır. Gerçəklik hadisələrin müəyyən bir dairəsini, məsələn, həyatın dramını, ədəbiyyatın dramatik növünün janrlarından birini (XYIII əsrin meşşan draması )və səhnə sənətinin aparıcı növü olan dramatik teatrı da drama adlandırırıq.
Dram nəzəriyyəsi
Hər bir elmin, predmetin iki tərəfi, iki cəhəti vardır. Bunlardan biri onun praktiki, digəri isə onun nəzəri tərəfidir. Yəni, hər hansı bir predmetin nəzəriyyəsidir. Təcrübə göstərir ki, nəzəriyyə mövcud materialdan, praktikadan doğur, onlardan irəli gəlir.
Bütün bədii sənətin özünəməxsus nəzəri əsasları olduğu kimi, dramın da nəzəri əsasları, nəzəriyyəsi mövcuddur və bizim sizinlə birlikdə keçəcəyimiz predmet dramın nəzəri əsaslarını öyrənməyə, mənimsəməyə xidmət edəcəkdir..
Dram janrı
Dram janrı mövcud olandan bu günə kimi dramın nəzəri problemlətrinə dair çoxlu əsərlər yazılmışdır. Ədəbiyyatın başqa növləri ilə müqayiisədə dramın nəzəriyyəsi haqqında yazılan elmi əsərlər üstünlük təşkil edir.
Təkcə onu demək kifayətdir ki, antik dövrdən başlayaraq, XIX əsrə kimi dram haqqında təlim eyni zamanda bütövlükdə bədii sənət haqqında nəzəriyyə idi. Drama və teatra bədii yaradıcılıq imkanlarını həyata keçirən bir vasitə kimi baxılırdı. Aristo"Poetika" əsəri dramatik janrlardan biri olan faciənin təliminə həsr olunmuşdur. Klassizm dövrünün ədəbiyyatı da dramaturgiyanın problemlərini ön plana çəkirdi. [[Maarifçilik dövründəki sənətin nəzəriyyəsi də xeyli dərəcədə teatrın estetikası ilə əlaqəli idi. Və nəhayət, Hegelin estetik sistemi də dramatik sənət haqqında anlayışlarla yüklənmişdir. Onun "Estetika haqqında mühazirələr" əsərində dram sənətinin bir sıra nəzəri məsələləri işıqlandırılmılşdır.