cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
Monarxiyanın ləğvi
Xəyanət-i Vətəniyyə qanununda 15 aprel 1923-cü ildə edilmiş olan dəyişikliklə səltənətin ləğvinə dair olan qərarnaməyə qarşı sözlə və ya mətbu orqanlar vasitəsilə müxalif olmaq vətən xainliyi hesab edilmiş və edamla cəzalandırılmışdır.
Qərarın elanından sonra sərdəzəm Tevfiq paşa rəhbərliyində 4 noyabr günü son iclasını edən Osmanlı hökuməti istefasını sultana təqdim etmişdir. 5 noyabrda Ankara hökumətinin İstanbuldakı nümayəndəsi Refet Bele paşa bütün nazirlik nümayəndələrini Divanyoluna toplayaraq hər cür fəaliyyətlərinə son vermələrini tələb etmişdir. 7 noyabrda Babialidəki nazirlik dairəsi rəsmən boşaldılmış və Osmanlı dövlətinin rəsmi qəzeti olan Təqvim-i Vəkayinin nəşrinə son verilmişdir.
Hüquqi baxımdan Xəlifə ünvanını qoruyan VI Mehmed Vəhdəddin 10 noyabrda son cümə xütbəsinə qatılmış, ancaq azadlığına və həyatına təhlükə olduğunu səbəb göstərərək, 17 noyabrda Boğaziçində olan ingilis zirehli gəmisi ilə Maltaya getmişdi. Bundan sonra 10 noyabrda TBMM vəliəhd Abdülməcid əfəndini Xəlifə elan etmişdir.
Lozanna müqaviləsi
thumb|[[Yunanlar|Yunan əsgərlərinin İzmirə girişi]] 1923-cü il, iyulun 24-də Türkiyə ilə Qərb dövlətləri arasında Lozanna razılaşması imzalandı. Türkiyənin indiki sərhədlərini, regiondakı statusunu müəyyən edən bu müqavilə tarixin sonrakı mərhələlərində baş verəcək bir çox hadisə üçün də platforma rolunu oynadı. Birinci dünya müharibəsini məğlub bitirənlər arasında olan Osmanlı Türkiyəsi faktiki olaraq suverenliyini itirmişdi. 1920-ci ildə Yunanıstanın təkidi ilə imzalanmış Sevr müqaviləsinə əsasən, Osmanlı dövlətinin qəti sərhədləri, orduya malik olmaq hüququ və Aralıq dənizindəki adalara olan iddiası ləğv edilmişdi, amma Yunanıstandan başqa, heç bir dövlətin müqavilənin şərtlərini tanımaması Lozanna konfransının çağırılmasına səbəb oldu. 8 ay davam edən mübahisələrdən sonra nəhayət 1923-cü il iyulun 24-də tarixi Lozanna müqaviləsi bağlandı.
Sosialist İnternasionalı
200px|right|Təşkilatın rəsmi loqotipi. Sosialist İnternasionalı (Sosintern) — beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı, demokratik sosializm ideyası tərəfdarı olan siyasi partiyaların ümumdünya assosiyasiyası. Təşkilatın üzvləri əsasən demokratik sosialistlər, sosial demokratlar, leyboristlərdən və bu ideyalara yaxın partiyalardan ibarətdir.
Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
Lozanna müqaviləsi
Müsəlman olmayan azlıqlara mənsub türk vətəndaşaları həm hüquq baxımından, həm də tədbiq etmədə digər türk vətəndaşları ilə eyni tutulacaqdı. Xüsusilə, xərclərini özləri ödəmək şərtilə, hər cür xeyriyyə qurumları ilə, dini və sosial qurumlar, hər cür məktəblər və buna bənzər təhsil qurumları qurmaq, idarə etmək və nəzarət etmək, buralarda öz dillərini sərbəst şəkildə istifadə etmək, dini ayınlərini yerinə yetirmək kimi məsələlərdə bərabər haqqa sahib olacaqlardır.
Qərbi Trakyadakı türklərlə, İstanbuldakı rumlar xaricində, Anadolu və Şərqi Trakyadakı rumlar ilə Yunanıstandakı türklərin mübadilə edilmələri qərara alınmışdır.
Bununla, yüz illərlə davam edən türk-yunan ixtilafı qismən həllini tapdı və iki dövlət arasındakı sərhəd dəqiqləşdirildi. Egey dənizindəki xırda adalar bölüşdürüldü. Bir milyona yaxın yunan Türkiyədən Yunanıstana, 500 min türk isə Yunanıstandan Anadoluya köç etdi. Lozanna razılaşması faktiki olaraq Türkiyəni Dardanel və Bosfor boğazlarındakı haqlarından məhrum etdi. Türkiyə bu qiymətli keçidlər üzərindəki haqlarını bir də 1936-cı ildə imzalanmış Montrö sazişi ilə geri ala bildi. Lozanna müqaviləsi həm də Osmanlı sərhədləri daxilində yaşayan erməni və yəhudilərin statusunu müəyyən etdi. Bu milli azlıqlar tam hüquqlu Türkiyə vətəndaşı elan edildi, amma Lozannada həllini tapmayan məqamlar da oldu. İraqla Türkiyə sərhəddindəki Mosul vilayətinin statusunun qeyri-müəyyən qalması, Kipr məsələsində razılığın tam əldə edilməməsi, sonradan regionda ciddi münaqişələrin formalaşmasına gətirib çıxardı.. thumb|[[Samsunda nəşr olunan ilk təbliğat afişalarından biri — Halâskârân-ı İslâm]]
Sosialist İnternasionalı
Əmək və Sosialist İnternasionalının varisi kimi 1951-ci ildə yaradılsa da, təşkilatın kökləri XIX əsrə gedib çıxır. İlk öncə əsasən Qərbi Avropa ölkələrindən olan partiyaların dominant olduqları təşkilat hal-hazırda 100-dən çox ölkədən 160-dan çox üzvə malikdir. Təşkilata üzv partiyalar, Avropa ölkələri də daxil olmaqla bir çox ölkələrdə tam və ya koalisiya tərkibində siyasi hakimiyyətdə olmuşlar. Avropa Sosialistləri Partiyası (ümumavropa miqyaslı şərti partiya) və Avropa İttifaqı Parlamentindəki qruplardan biri olan Sosialistlər və Demokratların Proqressiv Alyansı da Sosialist İnternasionalına bağlı təşkilatlardır.
Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
Respublikanın elanı
1 noyabr 1922-ci ildən etibarən səltənətin olmadığı ölkə məclis hökuməti tərəfindən idarə edilirdi. Bu hökumət sistemində hər nazir məclis tərəfindən seçildiyinə görə bir-birinə uyuşmayan adamların bir araya gəldiyi hökumət formasına yol açırdı. Bundan əlavə, hər nazirlik üçün uzun müddət davam edən mübahisələr yaşanırdı. Yeni məclis seçildikdən sonra qurulan İcra Vəkilləri Heyətinin üzvləri bu şərtlərlə işləməyin çətinliyindən şikayət edirdi. Hökumətin zəifliyi 23 oktyabrda tamamilə ortaya çıxdı. Həm də Daxili İşlər naziri olan İcra Vəkilləri Heyətinin sədri Fəthi bəy Daxili İşlər naziri vəzifəsini Fərid Təkə buraxmaq istəmiş, lakin məclis bunu qəbul etməyərək Ərzincan millət vəkili Sabit bəyi seçmişdi. TBMM-in ikinci sədri Əli Fuad da bu vəzifəsindən Yusif Kamalı namizəd göstərərək istefa vermiş, lakin məclis qəbul etməyərək Rauf bəyi seçmişdi.
Sosialist İnternasionalı
1989-cu ildən etibarən Sosialist İnternasionalının baş katibi postunu Luis Ayala (Çili) icra edir. Təşkilatın prezidenti Yunanıstanın keçmiş baş naziri Qeorqies Papandreudur.
Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
Respublikanın elanı
Bundan sonra Məclis sədri olan Mustafa Kamal 25 oktyabr 1923-cü ildə hökuməti Çanqayada topladı. İclasda Vəkillər Heyətinin istefa etməsinə və yeni seçiləcək Vəkillər Heyətində vəzifə almamasına qərar verildi. Beləcə, ölkəni respublikanın elanına aparacaq hökumət böhranı yarandı.
27 oktyabr 1923-cü ildə Vəkillər Heyətinin istefası TBMM-də oxunduqdan sonra yeni Vəkillər Heyəti qurma yolunda işlər başladıldı. Müxalifətin yeni hökumət qurma cəhdləri nəticə əldə edə bilmədi. 28 oktyabrda Çanqayadakı axşam yeməyində İsmət paşa, Fəthi bəy, Kazım paşa, Kəmaləddin Sami paşa, Xalid paşa, Rizə deputatı Fuad və Afyon deputatı Ruşən Əşrəf bəri qonaq olaraq qəbul edən Mustafa Kamal hökumət böhranından çıxma yolu barədə danışdı və qonaqlarına "sabah respublikanı elan edəcəyik" dedi. Yeməkdən sonra Mustafa Kamal və İsmət paşa birlikdə qanun layihəsini hazırladı.
29 oktyabr, 1923-cü ildə Mustafa Kamal Paşa, millət vəkilləri ilə görüşdükdən sonra qanun layihəsini hazırlayaraq Respublika təklifini TBMM-ə verdi. Məclis layihəni qəbul etdi. Beləcə, Türkiyə dövlətinin idarəçilik forması Respublika, adı isə Türkiyə Respublikası olaraq müəyyən edildi. Atatürk, qurulan Türkiyə Respublikasının ilk prezidenti oldu.
SSRİ dəstəyi
thumb|[[VI Mehmed Maltaya getmək üçün saraydan ayrılarkən.]]Moskvadan gələcək olan yardımları ilk dəfə təşkil edən şəxs Ənvər paşanın əmisi Xəlil Qut olmuşdur.
İstanbulda həbsdə olan Xəlil paşa, qaçaraq Sivasa gəlmiş, bundan sonra isə Mustafa Kamal tərəfindən Naxçıvandan Azərbaycana göndərilmişdir. Bu zaman Xəlil paşa, Xarici İşlər Naziri Çiçerin və köməkçisi Karaxanla görüşüb, anti-ipmerialist cəbhə təklif edərək, hərbi və maliyyə yardımı istəmişdi. Bunun ardınca Hərbi komissar Lev Kamenyev ilə də görüşərək, gizli qalmaq şərtilə bir milyon lirə dəyərində qızıl, 60 min tüfəng, 108 səhra topu və 12 ağır top yardımı edilməsində razılığa gəldi. Azərbaycandakı Ənvər paşanın qardaşı Nuru Paşanın (Killigil) fəaliyyətlərinə görə gecikmə olsa da, 2 iyul 1919-cu ildə yardım heyəti yola çıxdı. Heyət yardımın ilk mərhələsi kimi 125.000 lirə dəyərində olan 500 kq qızıl və Çiçerinin Mustafa Kamal Paşaya məktubunu aparırdı. Xəlil paşa, 3 avqustda yazdığı raportunda 6 sandıq içində 500 kq qızıl ilə yola çıxdığını, yanlarında iki müsəlman Qızıl Ordu zabitinin və 20 əsgərin olduğunu yazmışdır. Azərbaycan üzərindən Anadoluya keçərkən erməni hücumları səbəbilə yardımın hamısının toplu formada çatdırılması mümkün olmadı. Heyət bölündü və qızılların 1/3-i Karakösedə (indiki Ağrıda) tümən komandanı Cavid bəyə (bir başqa mənbəyə görə Kazım Orbaya ) təslim edildi. 27 avqust günü Karaköseyə çatan Sovet heyətinin gətirdikləri ilə birlikdə toplam qızıl miqdarı 400 kq oldu. Qızılın bir qismi yolda buraxılmışdı. Cavid bəy, Sovet heyətini 8 sentyabrda Ərzuruma çatdıra bildi. Heyəti qarşılayan Qarabəkir Paşa, Ankaraya teleqram göndərərək xəbəri verdi. Kazım Qarabəkir paşa 200 kq qızıl Şərq Cəbhəsinin ehtiyacları üçün ayırdıqdan sonra yerdə qalan 200 kq qızılı Sovet nümayəndə heyəti ilə birlikdə Ankaraya göndərdi. Xəlil paşanın uğurlu görüşmələrindən sonra Anadolunun mübarizəsi üçün kritik bir vaxt olan 4 – 11 sentyabr, 1919-cu il tarixində Sivas konqresinə Mahmudov adında Sovet nümayəndəsi qatıldı. Yardımların toplam miqdarı haqqında dəqiq məlumatlar yoxdur, əldə olan məlumat və sənədlər arasında uyğunsuzluqlar var. Bunun əsas səbəbi Ankara Hökumətinin alınan yardımları münkün olan qədər gizli saxlamaq istəyi idi. Xüsusilə də, Qara dəniz vasitəsilə gələn yardımların bilinməsinin bu yolda yoxlamaları artıracağını düşünürdülər. Həmçinin də təhvil-təslim zamanı qeydiyyatın aparılmadığı, hərbi sursatların fərqli adlarla qeyd edilməsi kimi hallar da sənədlərdəki qeydiyyatların bir-birilə uyğun olmamasına şərait yaratmışdır, lakin ümumi olaraq qəbul edilənə və Sovet sənədlərinə görə, Sovetlər tərəfindən İstiqlaliyyət müharibəsi üçün edilən 125.000 lirə dəyərindəki qızıldan əlavə, göndərilən silah-sursat siyahısı belədir:
thumb|[[Mustafa Kamal Atatürk yardım gətirən Sovet nümayəndələri ilə birlikdə çay fasiləsində.]]
1921-ci ilin aprel, may və noyabr aylarında üç mərhələli formada ümumi 6.500.000 qızıl rubl dəyərində yardım edilmişdir. Sovetlərin bu müddətdə etdiyi qızıl rubl yardımı ümumi 17.500.000 qızıl rubl dəyərində olmuşdur. 1922-ci ildə İosif Stalin və Orcenikidze kimi kommunist liderləri yardımın dayandırılmasını müdafiə etsələr də, Vladimir Lenin və Lev Trotski yardımın davam etdirilməsini təmin etmişdilər.
Digərləri
Böyük Britaniya Qərbi Anadolunu işğal edən Yunanıstan ordusuna siyasi və maliyyə dəstəyi versə də, yunan hökumətinin israrlı tələblərinə baxmayaraq yunan ordusuna təlimçi sifətiylə belə zabit göndərməmişdir. Yunanıstana Böyük Britaniyanın hərbi yardımları təxminən 1922-ci ilin əvvəllərində kəsilmişdi. İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı qeyri-nizamı türk qüvvələri Adana, Maraş, Antep və Urfanı işğal edən fransız ordusuna qarşı savaşmışdır. 1919-cu ilin dekabr – 1920-ci ilin may ayları arasında 6 ay davam edən toqquşmalar 31 may 1920-ci ildə atəşkəş ilə nəticələndi. Bu tarixdən sonra Fransa beynəlxalq arenada ümumilikdə Ankara Hökumətini dəstəkləmiş, 1921-ci ilin oktyabrında Anadoludan çəkilən qüvvələri türk tərəfinə xeyli sayda silah və sursat təhvil vermişdir. 1919-cu ilin mayında İzmirin yunanlar tərəfindən işğalını özünə qarşı yönəlmiş bir hücum kimi dəyərləndirən İtaliya İstiqlaliyyət müharibəsi ərzində türk tərəfini dəstəkləmişdir. Hətta, 1919-cu ilin yazında Quşadası cəbhəsində yunan və italyan qüvvələri toqquşmuşdur.
Bakinski listok (qəzet)
"Bakinskiy listok" (qəzet) — Bakıda rus dilində çap olunmuş ilk qəzet.
Qəzet haqqında məlumat
Azərbaycanda çıxan ilk rusdilli nəşr "Bakinskiy listok" hesab edilir. Qəzetin baş redaktoru Bakı real gimnaziyasının müəllimi Xristian Sink idi. 1870-ci il dekabr ayının 3-də qəzetin nəşrinə rəsmi icazə verildi. Qəzetin ilk nömrəsi 1871-ci ilin martın 19-da (6-da) çıxmış, iyun ayında bağlanmışdır. 1872-ci ilin yanvarında qəzetin nəşri yenidən bərpa olunmuşdur. Həmin il iyunun 3-dək davam etmişdir. Qəzet İçərişəhərdə, Mixail Voliçkin adlı şəxsin xüsusi mətbəəsində çap olunurdu. Bu qəzetdə rəsmi xəbərlər, qərarlar, elanlar və teleqramlar geniş yer tuturdu.
Xristian Sink
Xristian Sink Bakı qubernatoru, general-leytenant Kalyubaykinə 1870-ci il 25 fevral tarixli ərizəsində öz məqsəd və məramını belə izah edir:
Bakı quberniya əhalisinin öz mətbuat orqanının olmasına görünən tələbi və şəxsi istəyim, mənə yaxın olan cəmiyyətin xeyrinə bütün qüvvəmi sərf etmək arzusu doğurmuşdu. Bu cəhət məni siz ola həzrətdən Bakı şəhərində qəzet nəşrinə icazə istəmək cəsarətinə məcbur edir.
Xristian Sink azərbaycanlıların maariflənməsinə kömək etməyi də özünün vicdani borcu sayırdı. Bu məqsədlə o, "Bakinski listok" qəzetində Azərbaycan şöbəsi açmaq istəyirdi. Qəzetin nəşrinə verilən icazə şərtlərində bu barədə qeyd də var. "Bakinskiy listok"un Azərbaycan dilində ruscadan tərcümə olunmuş məqalələrin çapına icazəsi vardı. Lakin senzorun Azərbaycan dilində bilməməsi səbəbindən bu iş Azərbaycan dilini yaxşı bilən məmurlardan birinə həvalə olunmalıydı. Qəzetin ilk sayındakı baş məqalədə bu məsələyə də toxunulub:
Sevinirik ki, bizim tatar dilində (Azərbaycan dilində) – ilk qəzet yaratmaq səylərimiz səmərəsiz qalmadı, bizim elanımız kütlə tərəfindən rəğbətlə qarşılandı: abunəçilərin miqdarı gözlədiyimizdən çox oldu; abunə hətta ucqar tatar kəndlərində yayılmışdır və biz tamamilə ümidvarıq ki, öz fəaliyyətimizi kiçik qardaşımızın rifahına həsr edəcəyik
Filipp Nuare
Həyatı
1 oktyabr 1930-ci ildə Lill(Nor-Pə-Dö-Kəle) şəhərində anadan olub, Fransa. Atası ev tikintisi ilə məşğul olurdu, böyük şirkətin baş meneceri olub. Filip Nuare, Mərakeşdə, Kasablankada böyüyüb, sonra ailəsi Fransaya qayıdır, Tuluzaya. Culi qapalı iyezut kolecində oxuyur. Məhz kolecdə Filip aktör olmaq qərarına gəlir. Tədris teatrının səhnələşdirmələrində fəal iştirak edir, xorda oxuyur. R.Blenin Parisdəki  dramatik sənət kurslarını bitirir. Paris teatr, kabarelərində, komik aktör kimi Jan- Pyer Darrasla duetdə TV də işləyir.
Bakinski listok (qəzet)
Xristian Sink
Yenə də qəzetin həmin nömrəsində "Redaksiyadan" adlı məlumatda qeyd edilir ki, "... qəzetimizin tatar şöbəsinə gəldikdə, haqqında danışdığımız mətbəə xahiş etmişdir ki, onun buraxılması gələcək aprelə qədər təxirə salınsın...". Redaksiya daha sonra abunəçilərdən üzr istəyib mətbəə çətinliyini nəzərə almağı rica edir.
Həsən bəy Zərdabi
"Bakinskiy listok" qəzetinin 1872-ci il 26 fevral tarixli nömrəsində Həsən bəy Məlikovun "Cəmiyyəti xeyriyyə" təşkilinə başlanması haqqında məqaləsi dərc olunmuşdur. Bu məqalə Həsən bəy Zərdabinin bizə məlum olan ilk məqaləsi kimi tarixi və elmi əhəmiyyətə malikdir. Məqalədə əsasən xeyriyyə cəmiyyətindən, onun əhəmiyyəti və təşkilat məsələlərindən bəhs edilir, cəmiyyətin əsasnaməsi qısa şərh olunur.
Bakıdan köçdükdən sonra Xristian Sink Moskvada yaşamış, pedoqoji və jurnalistlik fəaliyyətini davam etdirmişdir. Xristian Sinklə Həsən bəy Zərdabi arasında dostluq əlaqələri var idi. Real gimnaziyada birlikdə işlədikləri vaxt gənclərin mütərəqqi ideyalar ruhunda tərbiyələnməsində onların dostluğu əhəmiyyətli rol oynamışdır. Xristian Sink sonralar Moskvada yaşadığı illərdə də Həsən bəy Zərdabi ilə əlaqə saxlayır, onunla məktublaşırdı. Onun 1878-ci ilin martında Həsən bəyə göndərdiyi məktubunda deyilirdi:
Filipp Nuare
Filmoqrafiya
Kinoda ilk dəfə 1949-cu ildə “Jiji”  filmində debüt edir.1956-ci ildə rejisör Anyes Vardanın  “Puent Kurt” filmində balıqçı Luinin rolunu oynayır.Raymon Kenonun absurdist “Zazi metroda”   romanının ekranlaşdırılmasında(1960, rej. Lui Mal)  Qabriyel dayı rolundan sonra məşhurlaşdı.Rene Kler Nuareni “Dünyanın bütün qızılı” (1961) filmində Viktor Qardi roluna dəvət edir. Bu vaxtdan Filip Nuarenin ulduzu parladı və heç vaxt onu tərk etmədi. Aktör eyni uğurla dramatik həm komediya rollarını oynayırdı. Nuare həm İv Roberin məsxərələrinin axmaqvari  qəhrəmanlarını – Xoşbəxt Aleksandr” da (1968) Aleksandrı və “Qarımış qız” (1971, Qərbi Berlin  BKF,1972) filmində çəkingən  köntöy Qabriyeli, həm İv Buassenin kəskin süjetli  “Parisdə qaçırma” (1972) filmində siyasi xadim Pyer Qarseni və “Tartari səhrası”nda(1976, rejissor Valerio Dzurlini) generalı oynayırdı.Rejissor Rober Enrikonun 1975-ci ildə çəkdiyi Sezar mükafatını almış  “Köhnə tüfəng” filmində faşistlərin vəhşilikləri ilə  qəddar  qanlı qisasa məcbur edilən, sülhpərvər və sakit həkim Jülyen Dəndye rolunu ifa etdi.1980-ci illərdə Bertran Tavernyenin altı filmindı və Mario Moniçellinin italyan komediyalarında baş rolları oynadı.Marko Ferrarinin “Böyük yeyinti”(1973) filmində Filip rolunda.Tamaşaçıların rəğbətini xüsusi ilə Klod Zidinin 1984-cü ildə çəkdiyi  “Açın polisdir/ Satılmışlar” filmində detektiv Rene rolundan sonra qazandı.Ən yaxşı rollar sırasında -Culiano Montaldonun “Qızıl çərçivəli gözlük” (1987) dramında  doktor Fadiatti, rejissor B.Tavernyenin 1989-cu ildə çəkdiyi (Sezar mükafatı) “Həyat, başqa heç nə”, Yeni kino Paradiz(1990, Britaniya kinoakademiyası mükafatı) filmində Alfredo, Kler Deversin   “Maks və İyeremiya” (1992) trillerində Maks, Bertran Bliyenin “Döymə ət” filmində qoca dull Lion Qresson.(2003).
Bakinski listok (qəzet)
Həsən bəy Zərdabi
Mən böyük bir maraqla sizin son zamanlardakı fəaliyyətinizi izləyirdim. Sizin geri çəkilməyə məcbur olduğunuzu bildikdə hirsimdən dişlərimi qıcayırdım. Lakin siz mənim nəzərimdə yenə də qəhrəmansınız. Biz sizinlə azmı, çoxmu iş görmüşük, bilmirəm, nə bacarmışıqsa, onu etmişik və silahı hələ yerə qoymamışıq.
Filipp Nuare
Filmoqrafiya
Aktyor 23 noyabr 2006-ci ildə Parisdə xərçəngdən vəfat edib.
Mənbə
Filipp Nuare
Bakinski listok (qəzet)
Həsən bəy Zərdabi
1880-ci ildə Zərdabi Bakıdan öz doğma vətəni Zərdaba köçən vaxt Xristian Sink Moskvadan ona yazmışdı:
Siz mənim nəzərimdə həmişə ləyaqətli qəhrəman kimi qalırsınız. Az-çox biz bir iş gördük, hələ ki, silahı yerə qoymamışıq. Burada dayanmalıyıqmı? Mən sizin portretinizi gördüm: saçlarınız ağarmışdır, əhli – əyal sahibisiniz. Mənim də artıq ailəm var. Özümüz haqqında fikirləşməyin vaxtıdırmı? Yox, Əzizim Məlikov!
Xristian Sink adamlara maarif işığı bəxş etmək uğrunda mübarizəni axıradək aparmağı tövsiyə edirdi. Bu barədə ürək sözlərini öz dostu ilə bölüşdürürdü.
Platt (Vayominq)
Platt Rayonu (ing. Platte County) — Vayominq, ABŞ-də yerləşən rayon. ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun verdiyi statistik məlumatlara görə 2000-ci ildə bu rayonun əhalisi 8 807 nəfər olmuşdur.
Rayonun paytaxtı Uitlend şəhəridir.
Liptovski Mikulaş
right|350px Liptоvski Mikulаş (,, , bəzən )  — Slovakiyanın şimalında şəhər. Jilina bölgəsində yerləşir. Əhalisi 33 min nəfərdir. Şəhər Vaq çayının sahilində, Qərbi və Aşağı Tatra dağlarının arasında yerləşir.
Jurinea helichrysifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Conson (Vayominq)
Platt Rayonu (ing. Platte County) — Vayominq, ABŞ-də yerləşən rayon. ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun verdiyi statistik məlumatlara görə 2000-ci ildə bu rayonun əhalisi 7 075 nəfər olmuşdur.
26 saylı Sabunçu birinci seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 26 saylı Sabunçu birinci seçki dairəsi — Bakıda seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Sabunçu rayonunun bir hissəsini əhatə edir.
Conson (Vayominq)
Rayonun paytaxtı Baffalo şəhəridir.
Catocala fraxini
Yayılması
Mərkəzi və Şimali Avropada, Rusiyanın Avropa hissəsində, Qərbi Sibirdə, Qazaxıstanda, Uzaq Şərqdə, Şimali Çində, Qafqazda, Yaponiyada, Şimali Amerikada, Azərbaycanda isə Böyük və Kiçik Qafqazın dağlıq və Dağətəyi meşələrində və Lənkəranın Hirkan meşəsində təsadüf olunur. Kəpənəkləri may, iyun və oktyabrda uçur.
Həyat tərzi
Enliyarpaq, tuqay və dəniz sahili meşələrdə və parklarda. Yumurta mərhələsində qışlayır. Tırtılı maydan iyula qədər müxtəlif növ qovağın yarpaqları, göyrüş, tozağac, fıstıq, qarağac, palıd, ağcaqayın, qızılağac, ağcaqovaqla qidalanır. İyulda yarpaqların arasında yumşaq barama içərisində puplaşır. Kəpənəyi mayın axırından, oktyabrın axırına qədər uçur. Ağac qabığının yarıqlarına tək-tək, yaxud bir neçə yumurta qoyur.
Sayı
Lokal şəkildə, həm də az miqdarda təsadüf edilir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı biotopların və meşələrin əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.
Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.
Fernando Ponte
Fernando Ponte ( 18 iyul 1992) — Braziliyalı üzgüçü. Fernando Ponte Braziliyanı 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Fernando Ponte birinci dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 53:43.6 saniyəlik nəticə ilə 25-ci yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
T-55
T-55 – sovet döyüş tankı. İlk dəfə 1947-ci ildə döyüş texnikası siyahısına qəbul edilmiş, T-54 tankını əvəz etmişdir.
Tarixi
İkinci Dünya Müharibəsinin bitməsilə, T-34 tankı Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının ümumi olaraq istifadə etdiyi əsas müharibə tankı halına gəlmişdir; bundan əlavə M1944 kodlu 85mm-lik topla təchiz edilmiş alt modeli (T34/85) də döyüş daxilindəki ən yaxşı tanklardan biri olaraq qəbul edilirdi. Buna baxmayaraq, döyüş sonrası dünyadakı qütbləşmə Sovetləri T-34 tankının yerinə keçəcək yeni bir ana müharibə tankı axtarışına yönləndirdi. Bu yeni tanka ilkin keçid üçün T-34 tankını inkişaf yoluna da getdilər. T-34-dən törəyən bu tank T-44 adlandırıldı. 1944-cü ildən başlayaraq çox sayda fikir üzərində çalışılsa da, dizayn etmə mərhələsinə çox qısa bir zaman ayrılması ucbatından bir çox problem ortaya çıxdı və T-44 quru tankı olma hədəfinə belə çatmadı.
Beləliklə, Sovet mühəndisləri tamamilə yeni bir tank üzərində çalışmağa başladı. 1949-cu ildə layihə meyvəsini T-54 tankı olaraq verdi. Bu tank dizayn olaraq tamamilə yeni idi. Dəyişik sursat növlərindən istifadə edə bilən D-10T kodlu 100mm-lik bir topla keçmişə nisbətən daha effektiv silah gücünə sahib idi. Tareti qlobal bir quruluşa sahib idi və bu çox daha yaxşı bir balistik qoruma imkanı verirdi. Bununla yanaşı, tank qülləsinin hərəkət bucaqları +17 və -4 dərəcəydi; bu da tankın lüləsini qərb ölkələrinin tankları qədər aşağı endirə bilməməsi demək idi. Bu xüsusiyyətli dizaynın səbəbi müdafiədən çox hücumun ön planda tutulması deməkdi.
Ancaq bu tanklar Avropada heç bir zaman Qərb tankları ilə qarşılaşmamışdırlar.
Bu dünyanın ən çox sayda istehsal olunan və ən çox ölkə tərəfindən istifadə olunmuş tankıdır. İlk başda, Sovetlər Birliyi içərisində Rusiya SFSR tərəfindən istehsal edilmiş, sonra lisenziya ilə Polşa, Çexoslovakiya kimi digər Varşava Paktı ölkələrinda istehsalına başlanılmış və Varşava Paktı ölkələrinin hamısına paylanılmışdı. Bununla yanaşı, T-55 ən çox ixrac edilən tanklardan biridir; ucuzluğu və sadə quruluşu sayəsində üçüncü dünya ölkələrinin və Ərəb ölkələrinin üstünlük verdiyi əsas müharibə tanklarından biri olmuşdur.
Bu tanklar sonralar Sovet ordusu tərəfindən daha da inkişaf etdirilmiş olan T-62, T-64, T-72, T-80 tankları ilə dəyişdirilmişdir. Ancaq hələ də bu tanklardan bir çox ölkələrin silahlı qüvvələrində istifadə olunur.
İstehsalçı ölkə: SSRİ
Tip: Əsas döyüş tankı
Xidmətə giriş ili: 1958 – günümüzə
Ekipaj: 4 nəfər
Ölçülər
Ağırlığı: 36 – 41 ton
Uzunluğu: 6.45 m
Lülə daxil olmaqla: 9 m
Eni: 3.27 m
Hündürlüyü: 2.64 m
Klirens: 0.45 m
Müdafiə
Zireh qalınlığı: 200 mm-lik yayılmış tökmə polad
82 mm-lik 902B sis bombaları
Dinamik müdafiə: D-3
Aktiv müdafiə: 1030M “Drozd”
Performans
Zəminə təzyiq: 0,81 kq/sm ²
Dalış dərinliyi: 1,4 m (şnorkelsiz), 5 m (şnorkellə)
Xəndək keçmə: 2.7 m
Divar dağıtmaq: 0.81 m
Qalxma dərəcəsi: 32º
Motor: V-55U dizel
Ko Arima
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
T-55
Performans
Maksimal sürət: 54 km/saat
Mənzili: 500 km
Dayandırılması: burulma bar
Silahlanma
– Əsas silahı: 100 mm-lik “D-10T2S” yivli topu
Kalibr: 100 mm
Lülənin qalxma bucağı: –5º... +18º Üfüqi tuşlama bucağı: 360º
Mərminin başlanğıc sürəti: 900 metr/saniyə
Atış tezliyi: 6 atış/dəqiqədə
Atəş məsafəsi: 3 km
Maksimal atəş məsafəsi: 15 km
Mərmi sayı: 43 ədəd
– 2 ədəd 7.62 mm “SQMT” pulemyotu
Kalibr: 7.62 mm
Mərmi: 7.62x54 mm R
Atış tezliyi: 700 atış/dəqiqədə
Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə
Atəş məsafəsi: 2.3 km
Maksimal atəş məsafəsi: 3.8 km
Mərmi sayı: 2x250 ədəd
– 12.7 mm “DŞK” pulemyotu
Atış tezliyi: 1200 atış/dəqiqədə
Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Dövlət Yerquruluşu Layihə İnstitutu (bundan sonra İnstitut) Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 04 aprel 1968-ci il tarixli 145 saylı qərarı ilə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeçiliyində olmuş keçmiş yerquruluşu ekspedisiyasının, növbəli əkin sisteminin tətbiqi üzrə respublika ekspedisiyasının, Bakı və Gəncə torpaq tədqiqatı ekspedisiyalarının bazasında təşkil olunmuş və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 oktyabr 1992-ci il tarixli 227 nömrəli Fərmanı ilə keçmiş Dövlət Torpaq Komitəsinin tabeçiliyinə verilmişdir.
T-55
Silahlanma
Atəş məsafəsi: 2 km
Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
İnstitutun Nizamnaməsi Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Kollegiyasının 04 sentyabr 1994-cü il tarixli 442 saylı qərarı ilə dövlət qeydiyyatına alınmış, Nazirliyin hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üzrə Bakı bölgə şöbəsi tərəfindən 08 dekabr 1999-cu il tarixdə və 06 may 2002-ci il tarixdə yeni redasiyada 442 say altında təkrar qeydiyyatdan keçirilmişdir.
T-55
Silahlanma
Maksimal atəş məsafəsi: 3.5 km
İstifadəçilər
• 3
Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
İnstitut öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını, eləcə də Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin əmrlərini, sərəncamlarını,sifarişlərini, göstərişlərini və öz Nizamnaməsini rəhbər tutur.
T-55
Əlavə məlumatlar
T-54-lərin ilkin seriyasını istehsal etmək 1,490 dəyişiklik edildikdən sonra yavaş başladı. Qırmızı Ordu İkinci Dünya müharibəsi dizaynına üstün olan və potensial rəqiblərin ən yeni tanklarından daha nəzəri cəhətdən daha yaxşı bir tank aldı. 100 mm silindrli BR-412 seriyası, əvəz edilmiş T-34 ilə müqayisədə üstün penetrasiya qabiliyyətinə malik olan tam kalibrli APHE sursatını işə saldı.
Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
İnstitut Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin tabeçiliyində olmaqla, onun vahid sistemini təşkil edir və ona hesabat verir, tapşırıqları və müqavilələr əsasında respublikada torpaq islahatının həyata keçirilməsi ilə bağlı torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi, təsərrüfatçılıq formasından asılı olmayaraq torpaqlardan səmərəli istifadə edilməsi və onların münbitliyinin artırılması, ekologiyası və rekultivasiyası sahəsində yerquruluşu, torpaq kadastrı, torpaq tədqiqatı, geobotaniki tədqiqat, torpaq uçotunun aparılması, torpaq istifadəçilərinin və mülkiyyətçitlərinin sifarişi ilə yerquruluşu planlarının hazırlanması, torpaqlardan istifadəyə, onların mühafizəsinə, münbitliyinin təmin olunmasına, rekultivasiyasına dair layihələrin hazırlanması və digər layihə-axtarış işlərini həyata keçirən baş podratçı təşkilatdır, topogeodeziya, topoplanalma mühəndis-geodeziya və geniş məqsədli, müxtəlif təyinatlı xəritəçəkmə işlərini yerinə yetirir.
T-55
Model və variantları
223px|sağ|thumb|T-55
T-55(Obyekt 155) Polşada 1958-1964 Çexoslovakiyada isə 1958-1963-cü illər arasında istehsal edilmiş olan original modeldir.
Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
İnstitut hüquqi şəxsdir, müstəqil balansa, xərclər smetasına, operativ idarəçilik hüququ ilə dövlət mülkiyyətində olan əmlaka, müvafiq bank hesablarına, Azərbaycan Respublikası Dövlət gerbinin təsviri və öz adı həkk olunmuş möhürə, müvafiq ştamplara və blanklara malikdir.
T-55
Model və variantları
sağ|223px|thumb|Bir T-55 şəkili
sağ|223px|thumb|T-55A
Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
İnstitutun əmlakını onun əsas fondları, dövriyyə vasitələri və onun balansında olan başqa qiymətli məmulatlar təşkil edir.
T-55
Model və variantları
T-55A (Obyekt 155A) - SSRİ-de 1963–1981, Polşada isə 1964–1979-cu illər arasında istehsal edilmişdir. Bu tank əsasında modernləşdirilmiş PAZ/FVU NBC müdafiə sistemi ilə təchiz edilmiş olan versiyası hazırlanmışdır. Bir də cütləşdirilmiş silahı 7.62 mm-lik SGMT 7.62 mm-lik PKT pulemyotu ilə dəyişdirilmişdir.
Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
İnstitutunun mərkəzi aparatı və onun vahid sistemini təşkil edən struktur bölmələrinin saxlanması və maddi-texniki təminat xərcləri Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin, Bələdiyyə orqanlarının, digər sifarişçilərin vəsaiti hesabına və qanunvericiliyinə zidd olmayan mənbələr hesabına maliyələşdirilir. İnstitut həmin vəsaitlərin sərəncamçısıdır.
T-55
Model və variantları
IMR Müharibə mühəndislik texnikasıdır. Qülləsi 2 tonluq hidravlik çömçə ilə əvəz edilmişdir. Operatoru isə zirehli kabinetin içindəydi. 223px|sağ|thumb|IMR mühəndislik texnikası [[Odessada]]
MTU Körpü kimi istifadə edilən tank versiyasıdır.
Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi
Haqqında
2015-ci ildə bazasında Kadastr və Yerquruluşu Layihə-Tədqiqat Mərkəzi yaradıldı.
Revest-Sen-Marten
Revest-Sen-Marten  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Sen-Etyen-lez-Orq kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04164.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 92 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 64 yaşda (15-64 yaş arasında) 45 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 19 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 70,3%, 1999-cu ildə 64.3%). Fəal olan 45 nəfərdən 36 nəfər (19 kişi və 17 qadın), 9 nəfər işsizdir (5 kişi və 4 qadın). 19 hərəkətsiz 6 nəfər şagird və ya tələbə, 4 nəfər təqaüdçü, 9 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Bulbophyllum breve
(Bulbophyllum breve) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vaşaki (Vayominq)
Vaşaki rayonu (ing. Washakie County) — Vayominq, ABŞ-də yerləşən rayon. ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun verdiyi statistik məlumatlara görə 2000-ci ildə bu rayonun əhalisi 8 289 nəfər olmuşdur.
Rayonun paytaxtı Uerlend şəhəridir.
Ehtiram Əliyev
Əliyev Ehtiram İsrayıl oğlu — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi zamanı xüsusi fəallıq göstərmiş cəsur döyüşçü.
Həyatı
Ehtiram Əliyev 1972-ci il 1 avqustda Ucar rayonunun Qazyan kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Ucar rayonunun Qazyan kəndində alıb. 1987-ci il səkkzinci sinfi bitirir və Bakı Maşınqayırma Texikumuna daxil olub. 1992-ci ilin iyunun 5-dən 1996-cı ilin avqustuna qədər hərbi xidmət keçib. 1995-ci ildə vətən qarşısında borcunu yerinə yetirərkən göstərdiyi igidliyə və şücayətə görə ona Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1995-ci il aprel tarixli 307 saylı Fərmanı ilə "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilib.
Ehtiram Əliyev 1996-cı ildə ordudan tərxis edilib. 1997–1998-ci illərdə Bakının Sabunçu rayon Polis İdarəsində işləyib. 2000-ci ildə "Təfəkkür" universitetinə qəbul olunub. Hazırda Bakı Beynəlxalq və Şəhərlər arası Avtovağzalında rəis müavini vəzifəsində çalışır və Bakı şəhərində yaşayır.
Döyüşlərdə iştirakı
Onu Naxçıvana göndərirlər. Hərbi təlimlər keçən Ehtiram Sədərəkdə və Batabat yaylağında əsl qəhrəmanlıq səhifələri yazır. Daha sonra onu 1993-cü ildə Ağdam cəbhəsinə göndərirlər. 1994-cü il 5 yanvar döyüşçülərimiz hücum edərək erməniləri 45 km geri oturda bildilər bu döyüşdə Ehtiram yaralanmasına baxmayaraq silahı yerə qoymur müalicə olunan kimi yenidən səngərə dönür. 20 aprel 1994-cü ildə onu Tərtər cəbhəsinə göndərdilər. Bu döyüşlər zamanı onlarla erməni qulduru məhv edildi.
Ailəsi
Ailəlidir. Bir qızı, iki oğlu var.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 aprel 1995-ci il tarixli 307 saylı fərmanı ilə Əliyev Ehtiram İsrayıl oğlu "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
İdman (qəzet)
"İdman" qəzeti — Azərbaycanın idman mətbuatının ən böyük tarixə malik nəşri olan qəzet.
Tarixi
Fəaliyyətinin ilk illərində həm Azərbaycan, həm də rus dillərində olmaqla 4 səhifədə nəşr olunmuş qəzet, təkcə respublikamızda deyil, həm də keçmiş SSRİ-nin digər regionlarında maraqla oxunmuşdur.
Qəzetin ilk baş redaktorlarından biri tanınmış yazıçı Aleksandr Kiknadze olmuşdur. İkinci dünya müharibəsi zamanı, 1941-ci ildə "İdman" qəzeti fəaliyyətini dayandırmış və qəzet əməkdaşları qələmi odlu silaha dəyişərək cəbhəyə yollanmışlar. Müharibə dövründə və ondan sonrakı illərdə qəzet redaksiyası dəfələrlə yerdəyişməyə məruz qaldığından "İdman" qəzetinin nümunə cildləri, eləcə də bir çox tarixi sənədləri itib–batmış və ya məhv olmuşdur. Çox təəssüf ki, məhz bu səbəbdən qəzetin 1932-ci ilin hansı ayında nəşrə başladığını araşdırmaq mümkün olmamışdır.
İkinci dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra "İdman" qəzeti öz fəaliyyətini yalnız 1950-ci ildə bərpa edə bilmişdir. 1968-ci il yanvarın 1-dən qəzetin adı dəyişdirilərək, "İdman" qoyulmuşdur.
"İdman" qəzetinin keçdiyi yol Azərbaycan idman jurnalistikasının tarixidir. Vaxtilə "İdman" qəzetilə dünya şöhrətli İnna Rıskal, Vera Lantratova, Anatoli Banişevski, Tofiq Bəhramov, Ələkbər Məmmədov, İbrahimpaşa Dadaşov və başqa tanınmış idmançılar əməkdaşlıq edib və daimi əlaqə saxlayıblar. "İdman"da sənət fəaliyyətinə başlamış jurnalistlərdən bir çoxu sonralar "Sovetski Sport", "Futbol – hokkey" və s. kimi qəzetlərdə məsul vəzifələrdə işləyiblər.
1941-ci ilədək qəzetin rus variantına rəhbərlik etmiş Aleksandr Kiknadze sonralar Moskvada "Sovetski Sport"un futbol şöbəsinin redaktoru olub. "İdman" qəzetinin müxbiri olmuş Yuli Segeneviç də sonralar "Sovetski Sport"da həmin vəzifəni daşıyıb. Vaxtilə "Kommunist", "Azərbaycan gəncləri" və digər tanınmış qəzetlərə rəhbərlik etmiş bir çox şəxslər jurnalistikada ilk addımlarını məhz "İdman"da atıblar.
Hazırda qəzetin yetirməsi olan jurnalistlər ölkəmizin bir çox telekanallarında və dövrü mətbuatda uğurla çalışırlar.
Vaxtilə "İdman" qəzeti 120 min nüsxə ilə (90 min azərbaycanca, 30 min rusca) çap olunaraq nəinki Azərbaycanın hər yerində, həm də respublikanın hüdudlarından kənarda da yayılıb. Hazırda 1500 – 2000 nüsxə ilə çap olunur.
Hazırda qəzet həftədə bir dəfə 8 səhifə həcmində nəşr olunur.
2000-ci ildən qəzetin baş redaktoru Respublikanın Əməkdar jurnalisti Qabil Mehdiyevdir. Son illərdə qəzetin yaradıcı heyəti tərəfindən bədən tərbiyəsi və idman mövzusunda 6 kitab nəşr etdirilib. Bundan başqa qəzetin 32 səhifəlik rəngli aylıq idman əlavəsi də işıq üzü görür.
Şeylanlı
Şeylanlı — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Şeylanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Şeylanlı oykonimi XIX əsrin ortalarında Azərbaycanda yaşayan kürd mənşəli şeylanlı tayfasının adını əks etdirir. Qaraçorlu tayfa ittifaqına daxil olan şeylanlılar hələ XVII əsrin əvvəllərindən İrandan gələrək Azərbaycanda məskunlaşmışlar.
İşğal dövrü
Bu ərazi işğal dövründə ermənilər tərəfindən Shrvakan icması adlandırılmışdır.
Erməni mənbələrinin 2014-cü ilə aid olan məlumatına görə kəndə suriyadan gətirilmə 21 ailə yaşayıb.
Laçın rayonu 18 may 1992-ci ildə erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edildi.[4] Azərbaycan Respublikası, Rusiya Federasiyası Prezidentləri və Ermənistan Respublikası baş nazirinin imzaladığı üçtərəfli bəyanata əsasən 1 dekabr 2020-ci ildən etibarən Laçın rayonu 28 il sonra yenidən Azərbaycan Respublikasının nəzarəti altına keçmişdi.
Mədəniyyəti
1932-ci ildə kənddə 4 illik ibtidai məktəb fəaliyyətə başlamışdır. Məktəbin əsası Böyük Vətən Müharibəsində xidmətlərinə görə "Rəşadətli Əməyə görə" medalı ilə təltif edilmiş İsmixan Mustafa oğlu Abdullayev tərəfindən qoyulmuşdur.
Əhalisi
Erməni işğalınadək kənd əhalisi etnik kürdlərdən ibarət idi. Kəndin hazırkı məcburi köçkünlük həyatı yaşayan və əslən kürd olan əhalisinin Şeylanlı tayfası ilə əlaqəsi yoxdur.
2006-cı ilin statstikasına görə kəndin əhali sayı 670 nəfər olmuşdur. 2021-ci ilin statiskasına görə kəndin əhali sayı 1321 nəfər Ailə sayı 393   05.10.2021
Şəhidləri
Etibar Nəcəfov (əsgər)
Jurinea heterophylla
Jurinea heterophylla Jurinea heterophylla Jurinea heterophylla
İmamverdi Qəmbərov
Qəmbərоv İmamverdi Əlibala оğlu (1932–1984) — Azərbaycan jurnalisti, tərcüməçi, ensiklоpediyaçı.
Bakıda fəhlə ailəsində dоğulmuş, оrta məktəbi, Azərbaycan Dövlət Universiteti filоlоgiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsini bitirmiş, əmək fəaliyyətinə mətbuatdan başlamışdır. 1955-ci ildən "Sоsializm tarlaçısı" (Cəlilabad rayоnu), "Azərbaycan bədən tərbiyəçisi", "İdman" qəzetlərində məsul katib, tərcüməçi, ədə- bi işçi vəzifələrində işləmişdir. 1967–1984-cü illərdə Azərbaycan Sоvet Ensiklоpediyasının Baş redaksiyasında elmi redaktоr, böyük elmi redaktоr və elmi sahə redaksiyasının müdiri vəzifələrində çalışmışdır. Çоxlu sayda elmi-publisistik, ensiklоpedik məqalənin və tərcümənin müəllifidir. Q. eyni zamanda klassik ədəbiyyatın qəzəl və rübai canrlarında şerlərin müəllifi, şətrənc (şahmat) оyunlarının qabil nəzəriyyəçilərindən biri idi.
Dövlət Torpaq Kadastrı və Monitorinqi Elm-İstehsalat Mərkəzi
Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Dövlət Torpaq Kadastrı və Monitorinqi Elm-İstehsalat Mərkəzi (bundan sonra – Mərkəz) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 576 saylı fərmanı ilə 06.09.2001-ci il tarixdə Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin tabeçiliyinə verilmişdir.
Yuxarı Gödəkli
Yuxarı Gödəkli (Kəndin adı sonradan dəyişdirilərək Vardavanq edilib) — Ermənistan Respublikasının cənubunda, Sünik mərzində (keçmiş Zəngəzur mahalı) yerləşən kənd. Kənd Qafan şəhərindən 13 km şərqdə, Qafan-Gorus yolunun sağ tərəfində yerləşir. 1930–1995-ci illər aralığında Qafan rayonu inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə daxil idi.
Dövlət Torpaq Kadastrı və Monitorinqi Elm-İstehsalat Mərkəzi
Mərkəz 12.07.1999-cu il tarixdə D-304 say altında Ədliyyə Nazirliyi HŞDQ üzrə Bakı bölgə şöbəsi tərəfindən dövlət qeydiyyatına alınmış Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq Komitəsinin Dövlət Torpaq Kadastrı, Monitorinqi və İnformasiya Mərkəzinin nizamnaməsinin yeni redaksiyasıdır və onu əvəz edir.
Mərkəz öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının Qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarını, Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını, eləcə də Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin əmr, göstəriş, sərəncamlarını və bu Nizamnaməni əldə rəhbər tutur.
Yuxarı Gödəkli
Etimologiyası
Toponim türk mənşəli qazaxlar tayfasından olan "gödəkli" etnonimindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. "Yuxarı" fərqləndirici sözü ilə işlənərək mürəkkəb quruluşlu toponim yaratmışdır. Ermənicə "Verin Gyodaklu" şəklində işlədilib. Kəndin indiki adı Vardavanqdır.
Dövlət Torpaq Kadastrı və Monitorinqi Elm-İstehsalat Mərkəzi
Mərkəz Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin tabeliyində olmaqla onun vahid sistemini təşkil edir və ona hesabat verir.
Yuxarı Gödəkli
Əhalisi
1918-ci ildə əhalisi qovulmuşdu. 1922-ci ildə azərbaycanlıların bir hissəsi gеri qayıdaraq yеnidən məskunlaşmışdı. 1988-ci ildə əhali Azərbaycana qovulmuşdur. İrəvan əyalətinin Kotak (еrməni mənbələrində Kotayk) mahalında gəlmə ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Mahal isə mənşə е’tibarilə qədim türkmənşəli Katak tayfasının adını əks еtdirir. Kənddə 1897-ci ildə 201 nəfər, 1914-cü ildə 79 nəfər, 1922-ci ildə 132 nəfər, 1926-cı ildə 118 nəfər, 1931-ci ildə 163 nəfər, 1939-cu ildə 221 nəfər, 1959-cu ildə 180 nəfər, 1970-ci ildə 275 nəfər, 1979-cu ildə 381 nəfər azərbaycanlı yaşayıb. 1988-ci ildə deportasiya olunan azərbaycanlıların yerinə kəndə ermənilər yerləşib. Hal-hazırda da kənddə ermənilər yaşayır. Ermənistan Milli Statistika Xidmətinin məlumatına görə 2001-ci ildə kənddə 120 nəfər, 2010-cu ildə isə 91 nəfər yaşayıb.
Dövlət Torpaq Kadastrı və Monitorinqi Elm-İstehsalat Mərkəzi
Mərkəz hüquqi şəxsdir, müstəqil balansa, xərclər smetasına, bank idarələrində hesablaşma hesablarına, özünə məxsus olan əmlaka, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbinin təsviri və Mərkəzin adı həkk olunmuş dairəvi möhürə, müvafiq ştamplara və blanklara malikdir.
Mərkəzin aparatı və regional torpaq qeydiyyatı mərkəzləri onun vahid strukturunu təşkil edir.
Mərkəzin ünvanı: Bakı şəhəri Ş.Mehdiyev küçəsi 93a.
Dövrün dəyirmanı (kitab)
Dövrün dəyirmanı — Musa Yaqub tərəfindən yazılmış poema və şeirlər toplusu.
Haqqında
“Dövrün dəyirmanı” adlanan kitab şairin 75 yaşı münasibətilə işıq üzü görüb. Şair Musa Yaqubun “Dövrün dəyirmanı” adlı yeni kitabı çap olunub. Poema və şeirlərdən ibarət kitab yazarın 75 yaşı münasibətilə işıq üzü görüb.
Dövrün dəyirmanı” çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının ən önəmli simalarından sayılan istedadlı şairin 75 yaşın ucalığından zamana, bəşəriyyətə, insan ömrünə, müxtəlif tale yaşantılarına verdiyi dəyər, hesabatdır.
Kitabda şairin 19 poeması ilk dəfə olaraq cəm halında nəşr olunub. Ənənəvi kitab çapından fərqli olaraq əvvəldə poemaların sıralanması ilə başlayan yaradıcılıq məhsullarını şairin müxtəlif dövrlərdə qələmə aldığı seçmə şeirləri “Gördüm yol ayrıcında”, “Dövrün dəyirmanı”, “Sevgi sətirləri” bölümləri müşayiət edir. Kitab şairin “Açıq qoydum qapımı, ümid girsin içəri” və “Ömür yoldaşım Zöhrənin xatirəsinə” bölümləri altında yeni şeirlərlə başa çatır.
“Dövrün dəyirmanı” Azərbaycanda Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiasiyasının (AVCİYA) prezidenti, Şamaxının millət vəkili Elxan Süleymanovun təşəbbüsü və dəstəyi ilə işıq üzü görüb. Redaktoru jurnalist-publisist Nəzirməmməd Zöhrablı, bədii tərtibatçısı gənc yazar Zaur Qəriboğludur.
Ötən gün AVCİYA-da “Dövrün dəyirmanı”nın təqdimatı da keçirilib. Təqdimatda çıxış edən AVCİYA-nın prezidenti, millət vəkili Elxan Süleymanov M. Yaqubla 1954-cü ildən dost olduqlarını xatırladıb və kitabı şairin ad gününə töhfə adlandırıb.
Cənubi Osetiya müharibəsi (1991-1992)
1991-1992 illərdə Cənubi Osetiya ilə Gürcüstan arasında müharibə. Müharibənin nəticəsində Cənubi Osetiya Gürcüstandan ayrılaraq de-fakto dövlət olur.
Kruk (Vayominq)
Rayonun paytaxtı Sandens şəhəridir.
27 saylı Sabunçu ikinci seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 27 saylı Sabunçu ikinci seçki dairəsi — Bakıda seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Sabunçu rayonunun bir hissəsini əhatə edir.
Denis Adeyev
Denis Adeyev ( 14 dekabr 1997) — Rusiyalı üzgüçü. Denis Adeyev Rusiyanı 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Denis Adeyev birinci dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 53:43.6 saniyəlik nəticə ilə 25-ci yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
Dövlət Aerogeodeziya Müəssisəsi
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18.04.2001-ci il tarixli, 460 saylı fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Geodeziya və Kartoqrafiya Komitəsi və Dövlət Torpaq Komitəsi ləğv edilmiş və iki komitənin əsasında Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi yaradılmışdır.
Dövlət Aerogeodeziya Müəssisəsi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 06.09.2001-ci iı tarixli, 576 saylı fərmanı ilə Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin tərkibinə daxil edilmişdir.
Nobuyuki Kato
(d. 2 yanvar 1920) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Dövlət Aerogeodeziya Müəssisəsi
Dövlət Aerogeodeziya müəssisəsi SSRİ Nazirlər Soveti yanında fəaliyyət göstərən 16 saylı müəssisənin varisidir.
Nobuyuki Kato
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Dövlət Aerogeodeziya Müəssisəsi
Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Dövlət Aerogeodeziya Müəssisəsi geodeziya, topoqrafiya, kartoqrafiya, aerofotoplanalma və dəniz geodeziyası işlərini Azərbaycan Respublikasının «Geodeziya və Kartoqrafiya haqqında» qanununa əsasən həyata keçirən baş podratçı təşkilatdır.
Dövlət Aerogeodeziya müəssisəsi Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin tabeçiliyində olmaqla, onun vahid sistemini təşkil edir və ona fəaliyyətinin nəticələri haqqında hesabat verir.
Dövlət Aerogeodeziya Müəssisəsi hüquqi şəxsdir.
Müəssisə aparatının və onun vahid sistemini təşkil edən şöbələrin saxlanılması və maddi-texniki təminat xərcləri Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin və digər sifarişçilərin vəsaiti və qanunvericiliyə zidd olmayan mənbələr hesabına maliyyələşdirilir.
Müəssisənin ünvanı: Bakı şəhəri, Atatürk pr.-70,
Merinalar
Merina (həmçinin Imerina, Antimerina və ya Hova) — Madaqaskarda sayına görə ən böyük etnik qrup. Merinalar ölkənin on səkkiz rəsmi etnik qrupundan biridir. Onların mənşəyi əsasən eramızın V əsrindən əvvəl gələn Malaylar və yüzillər sonra gələn ərəblər, afrikalılar və digər etnik qrupların qarışığıdır. Merinalar Madaqaskarın rəsmi Malagasi dilinin Merina ləhcəsində danışırlar.
Merina xalqı ən çox adanın mərkəzində rast gəlinir. 18-ci əsrin sonlarından başlayaraq Merina suverenləri, nəzarət altındakı siyasi bölgəni daxili paytaxtlarından, adalara doğru genişləndirdilrə. Kral I Radamanın dövründə bütün ada onların hakimiyyəti altında birləşdi. Fransızlar 1883-1885-ci illərdə Merina xalqı ilə iki müharibə etdi. Fransızlar 1895-ci ildə Madaqaskarı işğal edərək 1895-96-cı illərdə müstəmləkəyə çevirdilər və 1897-ci ildə Merina monarxiyasını ləğv etdilər.
Merina xalqı iyerarxik kastalarla, miras qalmış peşələr və endogamiya ilə sosial təbəqələşmişdir. Merina xalqının əsas və uzun müddət xidmət edən monarxlarından biri və ya ikisi kraliçalar idi.
Emil Fişer
Emil Fişer — Almaniya kimyaçısı, 1902-ci il Kimya üzrə Nobel mükafatının laureatı.
Həyatı
O, 1852-ci ildə Almaniyanın Oyskirxen şəhərində dünyaya gəlmişdir. Bonn gimnaziyasını fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, oradakı universitetinə daxil olmuşdur. Dövrün məşhur alimləri-Fridrix Kekule, Avqust Kundt və Paul Qrotdan dərs almışdır. Müəllimi Kekulenin təsirilə kimyadan ayrılıb fizika sahəsinə keçsə də, 1872-ci ildə Strasburq Universitetində təhsilini davam etdirərkən Fişer yenidən kimya ilə maraqlanmağa başlamış, keçirdiyi müxtəlif təcrübələr nəticəsində fenilhidrazini (ətirli hidrazinlər qrupuna aiddir) ixtira edərək məşhurlaşmışdır. 22 yaşında elmlər doktoru adına layiq görülmüş və Strasburq Universitetində müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdır.