cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aliqarx hərəkatı
Təhsil
Deoband məktəbi isə Aliqarx Hərəkatına qarşı çıxdı.
Aliqarx Hərəkatı Urdu ədəbiyyatında yeni bir cərəyanı təqdim etdi. Əhməd Khan və onun silahdaşları, ritorik və akademik olan urdu dilində köhnə yazı üslubunu tərk etdi və müsəlmanlara hərəkatın əsas məqsədini anlamağa kömək edən sadə bir üsluba başladı. Əhməd xan isə bu oyanışın arxasında duran əsas şəxs idi.
Çariçin-Qrad
Çariçin-Qrad və ya Yustiniana-Prima  ― 535-615-cı illərdə mövcud olmuş Bizans şəhəri və hal-hazırda Serbiyanın cənubundakı müasir Lebane şəhəri yaxınlığında yerləşən arxeoloji ərazi. Şəhərin əsası imperator I Yustinian (527-565) tərəfindən qoyulmuşdur.
Çariçin-Qrad arxeoloji sahəsi 1979-cu ildə Serbiya Respublikası tərəfindən qorunan "müstəsna əhəmiyyətə malik arxeoloji ərazilər" siyahısına əlavə edilmişdir.
Tarix
right|thumb|267x267px| Ərazinin 1937-ci ildə havadan görünüşü. Serbiya Hərbi Coğrafiya İnstitutunun foto arxivi. Şəhər imperator I Yustinian tərəfindən qurulmuşdur. Yustiniana-Prima 530-cu illərdən 615-ci ilə qədər mövcud olmuş və yepiskopun iqamətgahı olaraq dizayn edilmişdir.
Şəhər planlaması klassik və xristian elementlərini: termlər, forum və kolonnalı küçələrbirləşdirirdi. Tipik Aralıq dənizi xüsusiyyətləri isə çox sayda kilsə ilə birlikdə məhv olmuşdur.
Yustinian 535-ci ildə rəsmi olaraq şəhərin təməlini qoyaraq Yustiniana-Prima başpiskoposluğunu yaratdı və eyni zamanda onu Selaniki əvəzinə İllirik prefekturasının paytaxtına çevirdi (tarixçilər arasında mübahisəli olsa da).
Şəhər təxminən 615-ci ildə tərk edildi. Buna Dunayın şimalından gələn Avarların işğalı və ya Yustinian dövründən sonra qəsəbədəki siyasi marağın itməsi səbəb ola bilər. İdxal olunan bir çox başqa tapıntılar arasında 2 növ spesifik lif növünün olması və saxsı qablar Avar hücumundan əvvəl slavyanların varlığının göstəricisi kimi başa düşülmüşdür.
Abel Məhərrəmov
Abel Məmmədəli oğlu Məhərrəmov — BDU-nun keçmiş rektoru (1999–2018), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sabiq III (2005–2010) və IV (2010–2015) çağırış deputatı, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki, kimyaçı alim, BDU-nun üzvi kimya kafedrasının müdiri.
Həyatı
Abel Məhərrəmov 1950-ci il yanvarın 5-də Ağdam şəhərində anadan olmuşdur. Atası Məmmədəli Məhərrəmov riyaziyyatçı olub. Oğlu anadan olanda adını Norveç riyaziyyatçısı Nils Abelin şərəfinə Abel qoymuşdur.
1966-cı ildə Amasiya rayonunun Güllübulaq kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirdikdən sonra, həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə qəbul olmuş və oranı 1971-ci ildə əla qiymətlərlə başa vurmuşdur. Universiteti bitirdikdən sonra təyinatla Ümümittifaq Olefinlər Elmi-Tədqiqat İnstitutunda operator, sonra isə mühəndis vəzifəsində çalışmışdır. 1973-cü ildə M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində "Üzvi kimya" ixtisası üzrə əyani aspiranturaya daxil olmuşdur. 1976-cı ildə akademik N. S. Zefirovun rəhbərliyi altında "İkiqat rabitələrə birləşmə reaksiyalarında sulfenxloridlərin elektrofilliyinin artırılmasının yeni metodu" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1991-ci ildən "Alkenlərin, üçüzvlü karbo və heterotsiklik birləşmələrin elektrofil reaksiyaları əsasında yeni sintetik yanaşmalar" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir və həmin ildən "Üzvi kimya" kafedrasının professorudur.
15 noyabr 2018-ci ildə Abel Məhərrəmov Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edilib.
Oğlu Anar Məhərrəmov Azərbaycanın İspaniyadakı səfiridir.
Elmi fəaliyyəti
Üzvi kimya kafedrasının müdiri, "Zərif üzvi sintez" elmi-tədqiqat laboratorayasının rəhbəri, AMEA-nın həqiqi üzvü, Əməkdar Elm Xadimi, kimyanın əsas sahələrindən hesab edilən neft kimyası, üzvi kimya sahəsində geniş və dərin tədqiqatlar aparan, onu yeni biliklərlə zənginləşdirən, elmi məktəb yaradan tanınmış kimyaçı alimdir.
Mükafatları və tutduğu vəzifələri
thumbnail|[[Dmitri Medvedyevə BDU-nun fəxri doktoru adının təqdim olunması mərasimi (3 sentyabr 2010)]]
Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı, beş nəvəsi vardır.
Aydın Əlibalayev
Həyatı
A. Əlibalayev 1975-ci ildən S. Rəhman adına Şəki Dövlət Dram Teatrının aktyorudur. Orta təhsillidir. A. Əlibalayev 31 ildir ki, fasiləsiz olaraq işləyir. Bu illər ərzində müxtəlif səpgili 200ğ yaxın obraz yaratmışdır. Yüksək templi səsə və plastikaya malikdir. Oynadığı rollardan bəziləri: G. Xudayev "Arvadımın əri" – Kazbek, Şekspir "Kral Lir" – Kent, S. Rəhman "Aşnalar" – Qənbər, Anar "Adamın adamı" -Mərd Mazarov, İ. Coşqun "Komsomol poeması" -S. Vurğun, Hidayət "Məni qınamayın" -Salahov və sairə. Kollektivlə birlikdə Kubada, Moskvada, Qazanda, Yoşkar-Olada, Daşkənddə qastrol səfərlərində iştirak etmişdir.
Dəfələrlə pul mükafatı almış və fəxri-fərmanlarla təltif olunmuşdur. Salahov roluna görə A. Əlibalayev 2001-ci ildə "Qızıl Dərviş" mükafatına layiq görülmüşdür.
NGC 5251
NGC 5251 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Evo Morales
Xuan Evo Morales Ayma — Boliviyalı siyasətçi və 2006–2019-cu illərdə Boliviyanın 80-cı Prezidenti olmuş kokalero fəalı. Ölkənin yerli əhalidən gəlmiş ilk prezidenti olaraq qəbul edilir. Onun hökumət kabinetinin üstündə durduğu əsas məsələlərə sol siyasətin tətbiq olunması, yoxsulluğun azaldılması və ABŞ və Boliviyadakı çoxmillətli korporasiyaların təsiri ilə mübarizə daxildir. Sosialist olan Morales Sosializm Hərəkatı (MAS) partiyasının rəhbəridir.
İsallavinin Orinoka kantonundakı fermer aymara ailəsində dünyaya göz açan Moral məcburi hərbi xidmətdən əvvəl 1978-ci ildə Çapare əyalətinə köçərək orta təhsilini almışdır. O koka əkinçiliyi ilə məşğul olduğu bir müddətdə həmkarlar ittifaqnın üzvü olmuş, kampesino ("kənd işçiləri") birliyində yüksəlməyə başlamışdı. Bu adla o, ABŞ-nin Boliviyadakı narkotiklə mübari Bir hissəsi olaraq koka məhv etmək cəhdlərinə qarşı mübarizə apardı, bunları yerli And mədəniyyətinə qarşı imperialist bir təcavüz kimi qınadı. Onun hökumət əleyhinə birbaşa fəaliyyətində baş tutan etiraz aksiyaları çoxsaylı həbslərlə nəticələndi. Morales 1995-ci ildə seçki siyasətinə girdi, MAS-ın lideri oldu və 1997-ci ildə Konqresə seçildi. Populist ritorikası ilə bərabər, kampaniyası yerli və yoxsul icmalara təsir edən məsələlərə, torpaq islahatlarına və qaz sərvətlərinin yenidən bölgüsünə fokuslanmışdı. Koçabamba etirazları və qaz münaqişəsi sayəsində məşhurluğu gedərək artmağa başladı. 2002-ci ildə o, o ilki prezident seçkilərində ikinci yerə çıxsa da, hökumət əleyhinə etirazçıları həvəsləndirdiyinə görə Konqresdən qovuldu.
İlk dəfə 2005-ci ildə seçilən Morales sosial xərcləri artırmaq üçün karbohidrogen sektoruna olan vergini artırdı, savadsızlığa, yoxsulluqa, irqçiliyə və seksizmə qarşı mübarizə layihələrinin əhəmiyyətini vurğuladı. Neoliberalizmi ciddi şəkildə tənqid edən və Boliviyanın Dünya Bankı və Beynəlxalq Valyuta Fondundan asılılığını azaltmağa çalışan rəhbərliyi liberal iqtisadi yanaşmadan qarışıq iqtisadiyyata keçmək istəyən "Evonomika" deyilən bir siyasət apararkən güclü iqtisadi artımı izlədi. ABŞ-nin ölkədəki təsirini azaldan Morales Latın Amerikasının digər solçu hökumətləri ilə münasibətlər qurdu. Solçu yerli fəal cəmiyyətə mülayim davranmağa çalışan Morales rəhbərliyi, həmçinin, Boliviyanın şərq əyalətlərindəki sağçı muxtariyyət tələblərinə qarşı çıxdı. 2008-ci ildə o, geri çağırılan referendumda qalib gələrək, Boliviyanı plurinasyonlu bir dövlət olaraq göstərən yeni konstitusiyanı qəbul etdi və 2009-cu ildə yenidən seçildi. Onun ikinci prezidentlik müddəti sol siyasətin davam etdirilməsinin və Boliviyanın Cənub Bankı və Karib Dövlətləri və Latın Aerikası Cəmiyyətinə qoşulmasının şahidi oldu. Morales 2014-cü ildə və 2019-cu il ümumi seçkilərində yenidən prezident seçildi.
Amerika Dövlətləri Təşkilatı tərəfindən Morales hökumətinin 2019-cu il seçkilərini saxtalaşdırdığı iddiasıyla bağlı hesabat verildikdən sonra istefasını tələb edilməsiylə Evo Moral 2019-cu ilin noyabrın 10-da istefa verdi və 12 noyabrda Meksikada özünəs sığınacaq tapdı.
Səth morenləri
Səth morenləri
Səth morenləri (fr. moraine)-ablyasiya sahəsində buzlağın səthində yan və orta morenlər şəklində toplanmış və buzlaqla birlikdə hərəkət edən süxur qırıntıları yığımına deyilir.
Alangium
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Ağ mələk
thumb|250px|Məsihin məzarı üzərində. thumb|250px|Ağ mələk Ağ mələk — Serb və pravoslav sənətinin şah əsərlərindən biri olan Serb Pravoslav Mileşev Monastırının Yüksəliş Kilsəsi freskası. Ağ mələk təsviri 13-cü əsrə aiddir və Paleologian İntibah dövrünə aiddir. 20-ci əsrdə bərpa işləri zamanı çıxarılan bu təsvirin üzərinə XVI əsrdə yeni təsvir çəkilmişdir. Freska kilsənin cənub tərəfində yerləşir. Ağ tunika geyinmiş bir mələk daşın üstündə oturur və əli ilə Məsihin boş məzarı başında qadınlara işarə edir.
Aristadromips
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Silahdar Ömər Paşa
Silahdar Ömər Paşa (ö. 1691) — IV Mehmed və II Süleyman səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.
Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərun da təlim-tərbiyə edildikdən sonra Sultan Mehmed in silahdarlığına təyin edildi. Ardından 1664-cü ilin martında vəzir rütbəsi alaraq Misir bəylərbəyi oldu. Ancaq 28 yanvar 1667-ci ildə vəzifədən alındı. 1669-cu ilin yanvarında Diyarbəkir, 1672-ci ildə Ərzurum, 1675-ci ildə Van, 1677-ci ilin noyabrında isə Bağdad bəylərbəyi təyin olunub, 1681-ci ilin mayında bütün vəzifələrindən azad edildi. 1682-ci ildə yenidən Ərzurum, 1684-cü ilin oktyabrında yenidən Bağdad bəylərbəyi oldu. Ancaq bir il sonra vəzifədən alındı. 1687-ci ilin sentyabrında yenidən Bağdad, 1688-ci ildə yenidən Diyarbəkir, 1689-cu ilin yanvarında yenidən Bağdad, 1690-cı ilin yanvarında yenidən Van, 1691-ci ildə isə yenidən Ərzurum a təyin olundu. Son təyinat yeri olan Ərzurum a çatar-çatmaz səhhəti pisləşdi və Almalı kəndi yaxınlığında vəfat etdi.
Ədəhim Niftəliyev
Ədəhim Niftəliyev (7 sentyabr 1976-cı ildə Azərbaycanda anadan olub) — Azərbaycan milli futbol komandasında müdafiəçi kimi çıxış edən keçmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçudur. Niftəliyev bir müddət İran təmsilçilərindən olan Mes Kerman klubunda çıxış etmişdir.
Simane tayfası
Simane tayfası Bu tayfa dünyada ən sağlam ürək-damar sisteminə malik xalq Boliviyanın cəngəlliklərində yaşayır. Müayinəsi aparılmış yaşı 40-94 olan 705 simane hindusunun 90%-nin damarlarında xolesterin qalıqları aşkar olunmamış, ürək-damar sistemi xəstəliklərinin riski yalnız yaşı 75-dən yuxarı olan əhalinin 8%-də qeydə alınmışdır. Tayfa nümayəndələrində hipertoniya, sürətləndirilmiş nəbz, qanda şəkərin və xolesterinin yüksək miqdarı çox az halda müşahidə olunur.
13 min nümayəndədən ibarət tayfanın əhalisi 85 xırda kəndlərdə yerləşmişdir. Simane tayfası əhalisinin ürək-damar sisteminin yaxşı vəziyyətdə olması, tədqiqatçıların fikrincə, onların yaşam tərzi və qidalanmaları ilə bağlıdır. Burada kişilər gündə 6-7 saat, qadınlar isə 4-6 saat fiziki işlərlə - ovçuluq, balıq tutma, qida məhsullarının toplanması - məşğul olurlar. Onların qidası mürəkkəb karbohidratlardan - düyü, plantan (bananların şirnisiz tərəvəz növü), qarğıdalı, qoz və meyvələrdən ibarətdir. Ət zülalları və yağlar rasionun 14-15%-ni təşkil edir. Tütünün nə olması barədə onlarda məlumat yoxdur, arabir maniokadan pivə düzəldilib içilir.
Həmzə Şıxəliyev
Həmzə Mirələm oğlu Şıxəliyev — Kapitan, 412-ci Diviziya, rota komandiri.
Həyatı
Həmzə Şıxəliyev 1915-ci ildə Lerik rayonunun Kələxan kəndində anadan olan Həmzə Şıxəliyev 1934-cü ildə orta məktəbi bitirib müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1935–41-ci illərdə Çayrud və Lerik kənd sovetlərində katib, kənd sovetinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.
Müharibə illərində döyüş yolu
200px|thumb|left|Həmzə Şıxəliyev müharibə illərində 1941-ci ildə ordu sıralarına çağırılan H. Şıxəliyev sıravi əsgərdən kapitan rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. HƏMZƏ ŞIXƏLİYEV Böyük vətən müharibəsində Qafqazdan Berlinədək ön cəbhədə vuruşmuş, müharibəni kapitan rütbəsində başa vurmuşdur.Odessa, Kişinyov, Minsk Varşavanın alınmasına görə qırmızı ulduz, 1 və 2ci dərəcəli vətən müharibəsi ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. Seçmə döyüşçülərdən ibarət 5ci Zərbə ordusu sıralarında rota komandiri Həmzə Şıxəliyev Berlinin alınmasındakı igidliyinə görə sovetlərin ən yuksək ordeni lenin ordeni ilə təltif edilib. Qələbədən sonra Berlində sahə komendantı kimi fəaliyyət göstərib.
Müharibədən sonrakı həyatı
1945–47-ci illərdə Şərqi Almaniyada komendant vəzifəsində çalışmışdır. 1947 ci ildən O öz xahişi ilə ordudan tərxis edilmiş doğulub böyüdüyü lerik rayonuna qayıtmışdır.1947-ci ildə boya-baş çatdığı rayona qayıdaraq müxtəlif məsul vəzifələrdə çalışmış, 1955-ci ildə kolxoz sədri seçilən H. Şıxəliyev yarım əsrə yaxın təsərrüfat rəhbəri işləmişdir. Müstəqillik illərində də rayonun ictimai işlərində fəallığı ilə seçilmişdir. Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri, eyni zamanda Kələxan bələdiyyəsinin sədri seçilmişdir. Həmzə Şıxəliyev "Lenin", "Qırmızı Ulduz", "Oktyabr İnqilabı" ordenləri, 12 adda müxtəlif medallar, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanları ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında (səh. 550) Həmzə Şıxəliyev haqqında məlumat Şıxəliyev Həmzə Mirələm oğlu (d.3.9.1915-ci il. İndiki Lerik r-un Kələxan kəndi) Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, kapitan, 1940-cı ildə Sov. İKP üzvü, Böyük Vətən Müharibəsinədək Lerik rayonunda müəllim, kənd soveti sədri işləmişdir. 1941-ci ildə Sovet ordusuna çağırılmış, hərbi məktəbi bitirmişdir (1942). Atıcı rota komandirinin müavini, sonra komandiri olmuşdur. Ukrayna və Moldaviyanın azad edilməsində, Polşa və Almaniyada gedən vuruşmalarda iştirak etmişdir. Berlinədək doyüş yolu keçən, 3-cü Reyxstaqın alınmasında şəxsi igidlik göstərmiş, Lenin ordeninə layiq görülmüşdür. 1947-ci ildə ordudan buraxılmışdır. Lerik rayonunda "Partiyanın 20-ci qurultayı" adlı sovxozda işləyir. Oktyabr inqlabı, 1-ci və 2-ci dərəcəli Vətən müharibəsi, Qırmızı ulduz medalları ilə təltif edilmişdir.
Mükafatları, orden və medalları
İstər Sovet dövründə, istərsə də müstəqillik illıərimizdə dövlət Həmzə Şıxəliyevin xatirəsini həmişə əziz saxlamışdır. Ölümündən sonra Lerikin küçələrindən birinə onun adı verilmişdir.
Mariya Davitaşvili
Mariya Şalvovna Davitaşvili (მერი (მარიამ) შალვას ასული დავითაშვილი; ) — Sovet, gürcü bəstəkarı, dirijoru, müəllimi. Gürcüstan SSR əməkdar artisti (1960), Gürcüstan SSR xalq artisti (1979), Şota Rustavelli adına Gürcüstan SSR Dövlət Mükafatı laureatı (1981).
Həyatı
1946-cı ildə Tbilisi Dövlət Konservatoriyasının bəstəkarlıq fakültəsində Andrey Balançivadzenin kursunu bitirib.
1968-1992-ci illərdə Gürcüstan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü olub. SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının Təftiş Komissiyasının katibi və üzvü seçilib. Mariya Davitaşvilinin rəhbərliyi ilə mütəmadi olaraq uşaq musiqi həftələri keçirilirdi.
Mariya Davitaşvili 1973-cü ildən - Tbilisi Konservatoriyasında müəllim kimi çalışmağa başlamışdır.
Yaradıcılığı
Mariya Davitaşvili təbiəti dəyişdirən insanların həyatından bəhs edən "Samqori" (Günəşin toyu) baletinin müəllifidir. Balet 1956-cı ildə Paliaşvili adına Gürcüstan Opera və Balet Teatrında səhnələşdirilmişdir. Bundan əlavə o "Dafnis və Xloya"nın qəhrəmanlıq əməyindən bəhs edən baleti də yazmışdır. M. Davitaşvili həm də Karlo Qoldoninin "Gülməli bir hadisə" (1955, Qori teatrı), Minkonun "Soyadları qeyd etmədən" (1954, Lado Mesxişvili adına Kutaisi Gürcü Teatrı), Kandelakinin "Tsknetdən olan Maya" (1956, Kutaisi teatrı) tamaşalarına və digərlərinə musiqiləri bəstələmişdir.
Mariya Davitaşvili "Günəşin toyu" (1953) və "Pioner" (1954) kimi orkestrlər üçün musiqi əsərlərinin müəllifidir. O, bundan əlavə fortepiano və orkestr üçün - fantaziya və konsert (1956); kamera instrumental ansamblları; səs və fortepiano üçün - romanslar, mahnılar (sözlər: A. Kalandadze, 1964; Vətən haqqında mahnılar, 1965), uşaq mahnıları ("Sabahınız xeyir" və "Kalandadzenin şeirləri üzərində oyuncaqlar mahnıları", 1951, mahnılar - "Kiçik qatar") "," Tbilisi Səhəri "," Manananın Mahnısı "); dram və kino üçün musiqilər müəllifidir.
Mariya Davitaşvili uşaq musiqisi sahəsində səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. İki uşaq operasının - "Kayana" (1965, 1966-cı ildə səhnələşdirilib) və "Natsarkekia" (1972), bir çox uşaq mahnılarının, uşaq filmləri və cizgi filmləri üçün musiqilərin ("Manana", "Feud", "Usta Qalib", "Toy"un müəllifi. meduza", "Tsuna və Tsrutsuna", "Birə və qarışqa ", "Jayların toyu", "Sataquri" və s.), "Günəşin toy" baleti üçün 2 orkestr süitası (1954), simfonik, kamera və xor əsərləri, dramatik tamaşalar üçün musiqi yazmışdır. Davitaşvili Anna Kalandadzenin şeirlərinin sğxlərinə beş romansı bəstələmişdir.
Sakin Cabarov
Sakin Həmid oğlu Cabarov — fizika elmləri doktoru, dosent. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası sədrinin müavini.
Həyatı
Sakin Cabarov 30 avqust 1983-cü ildə Xaçmaz rayonunun Dədəli kəndində anadan olmuşdur. Ailəlidir, bir oğlu bir qızı vardır.
2002-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdir.
Təhsili
1990–2000-cu illərdə Xaçmaz rayonu Q. Mövlanov adına Dədəli kənd orta məktəbində orta təhsilini almışdır.
2001–2005-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsində təhsil almış və həmin fakültəni Fizika ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
2005–2007-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin magistraturasında təhsil almış və Kvant elektronikası ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
2009–2012-ci illərdə AMEA Fizika İnstitutunun fəlsəfə doktorluğu üzrə 2220.01-Yarımkeçiricilər fizikası ixtisası üzrə doktoranturada təhsil almış,
2012-ci ildə "Yüksək təzyiqlərdə PbTiO3, NaNbO3, BiMnO3 perovskit seqnetoelektriklərdə struktur faza keçidləri" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən fizika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən 2220.01-Yarımkeçiricilər fizikası ixtisası üzrə dosent elmi adı almışdır.
2017–2021-ci ildlərdə AMEA Fizika İnstitutunun elmlər doktorluğu üzrə 2223.01-Kristalloqrafiya, kristallar fizikası ixtisası üzrə doktoranturada təhsil almış,
2021-ci ildə "Təzyiq və temperaturun təsiri ilə perovskitlərdə və heksaferritlərdə quruluş və maqnit faza keçidləri" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən fizika elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
Əmək fəaliyyəti
2010–2014 və 2017–2018-ci illərdə Rusiyanın Dubna şəhərində yerləşən Birləşmiş Nüvə Araşdırma İnstitutu (Joint Institute for Nuclear Research) İ. M. Frank adına Neytron Fizikası Laboratoriyasında kiçik elmi işçi, elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.
2014–2015-ci illərdə Almaniyanın Bayroyt şəhərində yerləşən Bayroyt Universitetində (University of Bayreuth) posdokda olmuşdur.
2018-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasında çalışır və hazırda Elm sahələri üzrə birinci şöbənin müdiridir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 may 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası sədrinin müavini təyin edilmişdir.
Elmi fəaliyyəti
2005-ci ildən elmi fəaliyyətlə məşğuldur. Bu müddət ərzində aşağıdakı mərkəzlərdə elmi tədqiqatlar aparmışdır:
2005–2021, AMEA Fizika İnstitutu, Bakı, Azərbaycan.
2009–2014, 2017–2018, Birləşmiş Nüvə Araşdırma İnstitutu, Dubna, Rusiya.
2010, 2011, DESY, Hamburq, Almaniya.
2017, BMEA Materialların elmi-praktiki tədqiqi mərkəzi, Minsk, Belarus.
2017–2018, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, Bakı, Azərbaycan.
2019-cari, AMEA Radiasiya Problemləri İnstitutu, Bakı, Azərbaycan.
Elmi əsərləri
180 elmi əsərin müəllifidir. Onlardan 95-i Web of Science və Scopus bazalarında indekslənir. Əsas elmi əsərləri:
2. F. G. Agayev, S. H. Jabarov, G. Sh. Ayyubova, A. V. Trukhanov, S. V. Trukhanov, M. N. Mirzayev, T. G. Naghiyev, N. T. Dang, Ferrimagnetic-paramagnetic phase transition in BaFe11.7In0.3O19 compound, Journal of Superconductivity and Novel Magnetism, 33, p.2867–2873, 2020.
3. S. H. Jabarov, High pressure effect on the crystal structure of the BaTiO3, International Journal of Modern Physics B, 33, 30, p.1950357, 2019.
5. N. T. Dan, V. S. Zakhvalinskii, D. P. Kozlenko, The-Long Phan, S. E. Kichanov, S. V. Trukhanov, A. V. Trukhanov, Yu. S. Nekrasova, S. V. Taran, S. V. Ovsyannikov, S. H. Jabarov, E. L. Trukhanova, Effect of Fe doping on structure, magnetic and electrical properties La0.7Ca0.3Mn0.5Fe0.5O3 manganite, Ceramics International, 44, 13, p.14974–14979, 2018.
Konfranslar
2. Конференция "Молодежь в науке — 2.0'17", Минск, Беларусь, с. 209. 30 октября – 2 ноября 2017 г.
3. International Conference Condensed Matter Research at the IBR-2, Dubna, Russia, p.115. 9–12 October 2017.
4. "LI Зимняя школа ПИЯФ по физике конденсированного состояния", ПИЯФ, Гатчина, с. 179, 11–16 марта 2017.
5. IV Международная конференция Многомасштабное моделирование структур, Строение вещества, Наноматериалы и Нанотехнологии, 18–21 сентября 2017, Тула, Россия.
2 elmi konfransın təşkilat komitəsinin üzvü olmuşdur:
1. "N. N. Bogolyubovun 105 illiyinə həsr edilmiş Gənc Alimlərin və Mütəxəssislərin XVIII Beynəlxalq konfransı"nın təşkilat komitəsinin üzvü. Dubna, Rusiya, 24–28 fevral 2014.
2. "Bərk cisimlər fizikasının aktual problemləri IX Beynəlxalq Elmi Konfrans"ının təşkilat komitəsinin üzvü. Minsk, Belarusiya, 22–26 noyabr 2021.
Çonqar boğazı
Çonqar boğazı - Чонгарська протока, Çonğar boğazı (Krım yarımadasını materikdən) Çonqar yarımadasını Tyop-Cankoy yarımadasından (Ukrayna) ayırır. Azov dənizinin akvatoriyasına daxil olan Sivaş körfəzinin şərqi ilə qərbini birləşdirir. Uzunluğu 300 m, eni 80–150 m, dərinliyi 3 m təşkil edir. Boğaz vətəndaş müharibəsinin və İkinci Dünya müharibəsinin qanli döyüşlərinə şahidlik etmişdir. Boğaz üzərində iki avtomobil körpüsü vardır. Cənub hissədə yerləşən köhnə körpü istifadəsizdir.
Faseliya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Botaniki xüsusiyyətləri
Faseliya Azərbaycanın bütün torpaq-iqlim şəraitində becərilə bilər. Phacelia tanacetifolia növü dünyanın müxtəlif yerlərindən introduksiya olunaraq Azərbaycana gətirilmişdir. Ölkəmizin torpaq-iqlim şəraitindən və bitkinin becərilmə texnologiyasından asılı olaraq onun boyu 60-100 sm-ə qədər olub, dik durandır. Budaqlanması yer səthinə yaxın başlayır, budaqları əsas gövdənin ətrafında növbəli düzülmüşdür. Bir bitkinin 7-15 ədəd budağı olur. Gövdəsi yaşıl və ya qırmızımtıl-bənövşəyidir. Yabanı halda qayalıqlarda, daşlı ərazilərdə bitdiyinə görə zəif kök sisteminə malikdir və kökləri asanlıqla qopur. Yarpaqları lələkvari yayılmış formada olmaqla, gövdə üzərində növbə ilə düzülmüşdür. Hər gövdənin uc hissəsində başcıq çiçəkqrupu yerləşir. Bitki çıçəkləməyə başlayanda çiçək qrupu açılaraq alt hissəyə doğru qatlanır və 3-5 lələkvari çiçək salxımı əmələ gəlir, açıq bənövşəyi rəngli çiçəklər çiçək salxımında qarşı-qarşıya düzülür, çiçəkləmə salxımın alt hissəsindən başlayır. Bir bitkidə çiçəkləmə 1 ay, ümumi sahədə isə 1,5-2 ay çəkir. Çiçəklərin bu qədər müddətə tarlada qalması yem bitkiləri arasında tək faselya bitkisinə məxsusdur. Bir bitkidə erkəkciklərin sayı 5 ədəd olmaqla, onların sapı bənövşəyidir, erkəkcik və dişicik çiçək yatağından 5–6 mm kənara çıxır və erkəkciklər nisbətən yuxarıdadır. Dişiciyin üzəri ağ tükcüklərlə örtülmüşdür. Yumurtalıq üst vəziyyətdə olub, ikiyuvalıdır. Meyvəsi qəhvəyi, yumurtaşəkilli qutucuqdur. Yetişəndə hər qutucuqda 4 toxum olur. Toxumlar yetişdikdən sonra çiçək salxımları yenidən bükülür. Toxumları tünd qəhvəyi rəngdə olub, oval formadadır. Üzərində adi gözlə görünməyən qırışlar var. 1000 ədəd toxumun kütləsi 2 qramdır. Bitki may ayının əvvəlindən iyun ayının axırına qədər çiçəkləyir, toxumları iyun ayının üçüncü ongünlüyündən başlayaraq iyul ayının birinci ongünlüyünə qədər müxtəlif müddətlərdə yetişir.
Böyük təqib
thumb|300px|"Xristian əzabkeşlərinin son duası". Müəllif: [[Jan-Leon Jerom. 1883-cü il.]]
Böyük təqib və ya Diokletian təqibi — 303–313-cü illərdə, Roma imperiyasında imperator Diokletian dövründə başlanan və onun xələfləri tərəfindən davam etdirilən xristianlara qarşı sonuncu və ən şiddətli təqib.
Faseliya
Bioekoloji xüsusiyyətləri
Respublikanın dağ, dağətəyi və aran regionlarında faselya bitkisi erkən yazda mart ayının ikinci ongünlüyündə, yay fəslinin iyun ayının 3-cü ongünlüyündə və payızda sentyabr ayının üçüncü ongünlüyündə torpaq qatının 2-4 sm dərinliyində SUPO-9, CO-4,2 markalı və s. səpən maşınlarla, 40+40+60*10 sm əkin sxemi üzrə səpin əməliyyatını aparmaq lazımdır. Hektara səpin norması əkin sxemlərindən asılı olaraq 4-6 kq/ha-dır. Qiymətli bal verən bu bitki iqlim şəraitindən asılı olaraq 5-7 gün səpindən sonra çıxışdan və kütləvi cücərtilərdən 40-45 gün sonra çiçəkləmə başlayır. Bitkinin çiçəkləmə dövrü 45-50 gün davam edir. Bu isə arıların həmin dövrdə yemlə təmin etməklə yanaşı yüksək nektarlı balın alınmasını təmin edir. Faselya su sevən bitkidir. Mövsüm ərzində hər bir hektar sahəyə 250-300 m³ su tələb edilir. Su normasının sayı çoxaldıqca çiçəkləmə müddəti getdikcə çoxalır. Bitki 350C istiyə və 10-130C şaxtaya davamlıdır. Faselya xəstəlik və zərərvericilərə qarşı çox dayanıqlı bitkidir.
Böyük təqib
303-cü ildə tetrarxlar Diokletian və Maksimian, Qaleri və Konstansi Xlor xristianların mülki hüquqlarını rəsmi olaraq ləğv edən və onlardan ənənəvi Roma dini ayinlərinə riayət etmələrini tələb edən fərman vermişdilər. Sonradan kahinlərə qarşı yeni fərmanlar verilmiş, eləcə də imperiyanın bütün sakinlərini paqan qurbanları kəsməyə məcbur etmişdir. Təqiblərin intensivliyi imperiya daxilində regiona görə müxtəlif olmuşdur. O vaxt Konstansinin hökm sürdüyü Qalliyada və İngiltərədə yalnız ilk fərman yerinə yetirilmiş və buradakı təqiblər imperiyanın şərq hissəsindəkindən daha zəif idi. Cəza qanunları tədricən ləğv edilmiş və Böyük Konstantin tərəfindən 313-cü ildə verilən Milan fərmanı ilə nəhayət bu dövr sona çatmışdır.
Faseliya
Tərkibi
Phacelia tanacetifolia Benth. birillik bitki olub, yaşıl hissəsi heyvan orqanizmi üçün lazım olan zülallarla, proteinlərlə və mineral maddələrlə zəngindir. Faselya bitkisinin tam çiçəkləmə fazası üzrə kimyəvi tərkibi: ümumi nəmlik – 75,98%, xam protein – 8,28%, xam kül – 7,5%, xam yağ – 2,43% və xam sellüloza – 13% təşkil edir.
Əhəmiyyəti
Faseliya bitkisi əvəzedilməz balverən, dekorativ və yem bitkisi olmaqla xalq təsərrüfatınıda böyük əhəmiyyətə malikdir. Bu bitkidən bal arıları əsas etibarilə nektar və çiçək tozu toplayırlar. 1 ha faselya sahəsindən 200-300 kq yüksək keyfiyyətli bal götürmək mümkündür. Bu zaman istehsal olunan bal rəngsiz və şəffaf olmaqla yüngül ətirli və zərif dadlı olur. Faselya heyvandarlığın inkişafında, tam çiçəklədikdə silos, həmçinin yaşıl və quru ot kimi istifadə edilir. Faselya torpaq münbitliyini yaxşılaşdırmaqla yanaşı, torpaq eroziyasının qarşısını alan örtük və dekorativ bitki olaraq geniş istifadə olunur. Faselya bitkisi arıçılğın inkişafı ilə əlaqədar güclü nəsl artırma və beçəvermə qabiliyyətinə malik qidalı yem bitkisidir.
Vəli Qədimov
Vəli Qədimov — Azərbaycanın xalq artisti, prezident təqaüdçüsü, mahir klarnet ifaçısı.
Həyatı
Əslən Balaxanıdan olan Vəli Qədimov 1940-cı il yanvarın 12-də Bakının Çəmbərəkənd deyilən ərazisilə Dağlı məhəlləsinin qovuşduğu məkanda dünyaya gəlmişdir. Təhsilini 69 nömrəli məktəbdə almışdır. Uşaq yaşlarından klarnet çalmağa başlayan Vəli 14 yaşında artıq tibb işçilərinin mədəniyyət evində Zeynəb Xanlarova ilə birlikdə özfəaliyyət kollektivində iştirak etməyə başlamışdır.
İlk illər və yaradıcılığı
İki ildən sonra, 1956-cı ildə Vəli Qədimovun çalğıçı olmasını nəzərə alan məşhur müğənni Sürəyya Qacar onu Müslüm Maqomayev adına filarmoniyanın ansamblına dəvət edir.
1970-ci ildə o, Baba Salahovun, 1983-cü ildə xalq artisti Zeynəb Xanlarovanın ansamblında aparıcı solist yerini tutmuşdur. Onun ifasında Azərbaycan musiqisi dünyanın bütün qitələrində səslənmiş və sürəkli alqışlarla qarşılanmışdır.
Vəli Qədimova 1987-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti, 2000-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adları verilmişdir.
Vəfatı
2008-ci ilin avqust ayında isə onun səhhəti qəflətən pisləşib və sənətkar iflic olub. Ömrünün son bir neçə ilini yataqda keçirmişdir.
Uzun sürən xəstəlikdən sonra 2009-cu il aprelin 15-də axşam saatlarında 68 yaşında dünyasını dəyişən Azərbaycanın xalq artisti, prezident təqaüdçüsü, mahir klarnet ifaçısı Vəli Qədimov 16 aprel tarixində Balaxanı qəbiristanlığında əzizlərinin yanında dəfn olunub. Vida mərasimi onun yaşadığı evdə keçirilib. Vəli Qədimovun ailəsində üç oğul övladı böyüyüb-Fuad, Fərid, Famil, dörd nəvəsi var
Uxlovitsa mağarası
Uxlovitsa (Ухловица) — Bolqarıstanda mağara. Mağara Rodop dağlarında, Smolyanski vilayətinin ərazisində yerləşir. Mağara öz adını yaxınlıqda yerləşən Uxlovitsa kəndindən almış.
Ümumi məlumat
Mağara 1968-1969-cu illərdə Çepelare şəhərinin "Studenets" speleoloqlar klubunun üzvləri Georgi və Dimitar Raiçev tərəfindən kəşf edilmiş və tədqiq edilmişdir. Uzunluğu 460 m-dir, bunun 330 metri yaxşı vəziyyətdədir. Dəniz səviyyəsindən 1040 metr yüksəklikdə yerləşir. Mağara daxilində orta temperatur 10-11 ° C-dir. Mağaranın sonunda Ağ Şəlalə (Buz Şəlaləsi də adlanır) var. Mağarada korallitlər var.
Mağaranın bir neçə mərtəbəsi var. Ən yuxarıda Uçurum salonu yerləşir. Bu otaqdan alt mərtəbəyə dik metal pilləkənlər quraşdırılmış. Mağara sonunda yazda su ilə dolan 7 göl var. Mağaranın ən cəlbedici yerlərindən biri də böyük bir daş şəlaləsidir.
Mağaraya il ərzində orta hesabla 15000 turist gəlir. 1984-cü ildən Uxlovitsa mağarası turistlərə açıq elan edilmiş. Bu işdə yerli əhali fəal iştirak etmişdir. Mağaranı bir saatlıq interval olmaq şərti ilə qruplar halında saat 10: 00-dan 16: 00-a qədər ziyarət etmək olar. Mağara bazar ertəsi və çərşənbə axşamı bağlı olur. Yay mövsümündə həftə boyu işləyir. Mağaranın girişində 180 pilləkənli dəmir nərdivan var. İçəridəki mağara zallarını birləşdirən pilləkən 280 addımlıdır.
Uxlovitsa mağarasında ilin müxtəlif vaxtlarında mağarada yaşayan 8 növ yarasa mövcuddur. Yarasaların 5 növü Avropa ərazisində qorunan hesab olunur.
Şahmar Seyidov
Həyatı
Şahmar Fikrət oğlu Seyidov 1997- ci il, fevral ayının 21-də Mingəçevir şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
İkinci Vətən Müharibəsi başlayana kimi, bir müddət orduda xidmət edib, MAXE olub və cəmi 5 ay xidmət etdikdən sonra şəhidlik zirvəsinə yüksəlib.
Talış, Suqovuşandan başlayan döyüş yolu Daşaltıya qədər davam edib. Oktyabrın 12-də Daşaltı uğrunda ağır döyüşlərdə qəhrəmancasına Şəhid olub, Şəhidlik məqamına ucalıb. Mingəçevirdə-Şəhidlər Xiyabanında torpağa tapşırılıb.
Xarici keçidlər
Mingəçevir Şəhidi Seyidov Şahmar Fikrət oğlu
Əsas hüquq və azadlıqlar
Əsas və ya fundamental hüquq və azadlıqlar — beynəlxalq hüquq və ayrı siyasi hakimiyyətin tərəfindən təsis olunmuş və qurulan, insanların cəmiyyətdə münasibətləri idarə edən norma və qaydaların yığması.
Kosinuslar teoremi
thumb Kosinuslar teoremi — üçbucağın 2 tərəfi və onlar arasında qalan bucaq məlum olduqda onun 3-cü tərəfinin tapılması üçün teorem.
a2=b2+c2 - 2bc•cosα
b2=a2+c2 - 2ac•cosβ
c2=a2+b2 - 2ab•cosγ
NGC 1380A
NGC 1380A — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Soba bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Orta azərbaycanca
Tarixi
"Əcəm türkcəsi" termini 1684-cü ildə fransız yazıçı Kapuçin Rafael du Mans tərəfindən yazılan qrammatika kitabında istifadə edilən erkən dövr adlandırılmalarından ( və ya ) qaynaqlanır. Yerli mənbələr dili "Türki" adlandırırdılar.
Orta Azərbaycanca Qədim Anadolu türkcəsi və ya qədim Azərbaycan türkcəsindən törəmişdir və oğuz dillərinin cənub-qərb qolunun bir hissəsidir. Bu dil ilk dəfə XV əsrdə Azərbaycanda, Şərqi Anadoluda və İranda ortaya çıxıb. Dil Qaraqoyunlular (1374–1468) və Ağqoyunlular (1378–1503) kimi türk sülalələri dövründə, xüsusən də hakim sülaləsi İran Azərbaycanından olan Səfəvilər İmperiyası (1501–1736) dövründə daha çox inkişaf etmişdir. Onların dövründə orta Azərbaycan dili fars dili ilə yanaşı, sarayda və hərbi sahədə istifadə olunurdu və İranın şimalından cənubuna qədər linqva franka idi.
Orta Azərbaycan dilində yazılmış mətnlərə ərəb qrafikalı Matfeya və İohannın İncili, fransız-Azərbaycan lüğəti daxildir. Şamaxıda yazılmış lüğətə Azərbaycan dilində danışıq kitabçası da daxildir. Bu dilin öyrənilməsi üçün mənbələr Nisxətinin (fəaliyyət dövrü 1530–1557) nəsr mətnləri, "Tarix-i Xətai" (1494/95), "Şühədanamə" (1539) və "Səfvət əs-səfa"dır (1542/43).
BƏƏ–İran münasibətləri
İran—BƏƏ münasibətləri — İran və BƏƏ arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər.
Tarix
1980-ci illərdə BƏƏ İran-İraq müharibəsində bitərəfliyini qoruyurdu. Bu münaqişə BƏƏ-də daxili bir gərginlik mənbəyi olur, çünki Əbu-Dabi İraqa dəstək verməyə meylli idi. Dubay İrana daha çox rəğbət bəsləyirdi. 1988-ci ildə müharibə bitdikdən sonra İran BƏƏ ilə xüsusi və dostluq münasibətləri qurmağa çalışır. 1992-ci ildə Körfəz müharibəsi bitdikdən sonra bölgədə ABŞ-nin hərbi mövcudluğuna qarşı çıxan İranla, ABŞ ilə danışıqlar aparan BƏƏ arasında münasibətlər pisləşir. 1992-ci ilə qədər BƏƏ İranın ərəb ölkələri arasında ən yaxın ticarət ortağı olur. Beləliklə 1992-ci ilin aprelində İran və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri arasında Fars körfəzindəki mübahisəli adalarla bağlı başlayan böhran gözlənilməz olur. Üç kiçik Əbumusa adası, Böyük və Kiçik Tunb adaları üzərində suverenlik mövzusunda İranla ərazi mübahisəsi iyirmi ildir qalır. 1992-ci ildə Əbumusadakı İran rəsmiləri BƏƏ-dən işçilərin adaya gəlməsinə icazə vermir ki, bu da ümumi suverenlik müqaviləsinə zidd idi. 1970-ci ildə İran, BƏƏ yaranmazdan əvvəl bu üç adaya iddialarını açıqlayır. 1971-ci ildə müstəqillik ərəfəsində Əbumusa üzərində yurisdiksiyaya sahib olan Şarja əmirliyi London və Tehran arasında bağlanmış bir müqavilə imzalayır. Müqaviləyə görə İran adanın şimal hissəsində hərbi qarnizon qurma haqqına sahib olur və Şarja adanın cənub hissəsində mülki əhali üzərində nəzarət əldə edir. Razılaşmada İran və Şarjanın dənizdəki neft sahəsindən əldə etdikləri mənfəəti bölüşəcəyi nəzərdə tutulur, lakin ada üzərində tam suverenliyin əsas məsələsi gələcəkdə həll edilməli olur. Böyük və Kiçik Tunb Ras əl-Hayma əmirliyinin iddia etdiyi, lakin 1971-ci ildən bəri İran tərəfindən işğal olundunan, yaşayış olmayan iki adadır. Şarja əmirliyindən fərqli olaraq Ras əl-Xayma heç vaxt İranın adalara iddialarını dəstəkləməmiş və İngiltərənin adaların İran tərəfindən işğalına müdaxilə etməməyi seçdiyinə qarşı çıxmışdır. Həqiqətən 1971-ci ildə Ras əl-Xayma Əmirliyinin əks reaksiyası onu bir neçə ay BƏƏ-yə qoşulmaqdan çəkinməyə məcbur edir. Əbumusa adasının mülkiyyəti ilə əlaqədar 1992-ci il böhranının ortasında Ras əl-Xayma yenidən Böyük və Kiçik Tunb üzərində suverenlik məsələsini qaldırır və bununlada onsuz da çətin bir vəziyyəti dahada qəlizləşdirir. İlin sonunda İran və Şarja böhrandan əvvəlki status-kvonu bərpa etmək barədə razılığa gəlir, lakin hadisə BƏƏ-ni İranın niyyətləri üzərində düşünməyə vadar edir. 28 noyabr 2013-cü ildə BƏƏ Xarici İşlər Naziri İrana rəsmi səfər edir. 2018-ci ilin iyul ayında BƏƏ səlahiyyətliləri 9 İran vətəndaşının (bəzi mənbələrə görə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ilə əlaqəli) terrorizm ittihamları ilə hesablarını dondurdular ki, bu da ABŞ-nin İrana qarşı siyasətini dəstəkləmək kimi yozula bilər.
Ticarət
İran İş Şurasının məlumatına görə, BƏƏ-də təxminən 8000 iranlı sahibkar və ticarət firması qeydiyyatdan keçib. BƏƏ-də təxminən 500.000 iranlı yaşadığı təxmin edilir. 2005-2009-cu illərdə ölkələr arasındakı ticarət həcmi üç dəfə artaraq 12 milyard ABŞ dolları təşkil etmişdir. BƏƏ-nin İrana ixracatı İran mallarının BƏƏ-yə ixracından dörd dəfə çoxdur.
2017-ci ildə ölkələr arasındakı ticarət həcmi 17 milyard ABŞ dolları təşkil edir. 2018-ci ildə ABŞ-nin İrana qarşı yeni iqtisadi sanksiyalarının tətbiqi İran-BƏƏ əməkdaşlığının həcminə mənfi təsir göstərir.
Alisa Merton
Alisa Merton — - alman əsilli ingilis müğənni.
Həyatı
13 sentyabr 1993-cü ildə Almaniyanın Frankfurt şəhərində anadan olmuşdur. Anası alman, atası irlandiyalıdır. Uşaq ikən atasının işi ilə əlaqədar olaraq, Kanadaya köçüblər və ilk addımlarını Kanadada atmışıdır.
Karyerası
2017-ci ildə çıxatdığı "No Roots" mahnısı ilə dünyada məşhurlaşmışdır.
Məryəm (teleserial, 2016)
Məryəm bədii teleserialı 2016-cı ildə Şahin Qəhrəman tərəfindən ekranlaşdırılmışdır. Film Azad Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Ekran əsərində, gündəlik həyatımızda qarşılaşdığımız ailə-məişət problemləri, ailə münaqişələri və onların çözüm yolları öz əksini tapır. Əsas rolları Günəş Mehdizadə, Azər Aydəmir, Rasim Cəfərov, Nəsibə Eldarova, Səbinə Məmmədova ifa edirlər.
Məzmun
"ATV" kanalında yayımlanan və dram janrında olan seriallardan biri də "Məryəm" adlanır. Serialın prodüseri, Həsən Axundovun, verdiyi məlumata görə, çəkilişləri Bakı şəhərində həyata keçirilən ekran işinin mövsümün sonuna qədər yayımlanacağı planlaşdırılır. "Ekran əsərində, gündəlik həyatımızda qarşılaşdığımız ailə-məişət problemləri, ailə münaqişələri və onların çözüm yolları öz əksini tapır. Serialın hər bölümü tamaşaçılara müxtəlif hisslər: sevgi, nifrət, gülüş və göz yaşları yaşadır." Altı ildir ailə qurmasına baxmayaraq uşağı olmayan Məryəm qaynanası ilə yola getmir. Nəsibə (Məryəmin qaynanası) onu oğlundan — Azərdən (Məryəmin yoldaşı)ndan ayırmağa çalışır. Mübahisə edərkən Azər Məryəmə əl qaldırır və Məryəm evdən çıxıb İlqargilə (Məryəmin qardaşı)gilə gedir. Validə (İlqarın həyat yoldaşı) çalışır ki, Məryəmi öz evindən uzaqlaşdırsın. Nəsibə Azərin başını doldurur ki, həyat yoldaşını boşasın. Əvvəl Azər anasının bu istəyilə razılaşmasa da, sonralar hadisələrin gedişatından o boşanmaq qərarına gəlir. Nuray (Məryəmin rəfiqəsi) Azəri sevdiyi üçün Nəsibə xanımla birləşərək Məryəmə qarşı tələ qurur.
Filmin heyəti
Rejissor: Şahin Qəhrəman Ssenarist: Nicat Dadaşov, Cəmil Məmmədli Operator: Orxan Məmmədov Prodüser: Həsən Axundov Rəssam: Səbinə Abbasova Bəstəkar: Murat Engin Montaj: Əli Teymursoy
Rollarda
Günəş Mehdizadə — Məryəm Azər Aydəmir — Zaur Rasim Cəfərov — Azər Nəsibə Eldarova — Nəsibə Səbinə Məmmədova — Nuray Kamilə Babayeva — Selin Tural Baxış — Kamal Abbas Qəhrəmanov — Fəxrəddin Kazım Abdullayev — Vidadi Ziya Ağa — İlkin Pərvanə Talıbzadə — Könül Səfa Mehdi — Rüfət Elşən Rüstəmov— Hikmət Gülər Nəbiyeva — Validə Faiq Mirzəyev — İlqar Gülarə Məmmədova — Nərmin Şəfəq Əliyeva — Mehriban Elçin Muradov — Tural Ötkəm İsgəndərov — Hüseyn Gülmira Fərzəliyeva — Gülnar Nəzakət Məmmədli — Aysel
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2016-cı ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə
Tənha Qurd (teleserial, 2022)
Tənha Qurd (Yalnız Kurt) — ilk bölümü 28 yanvar 2022-ci il də yayınlanan və davam edən, detektiv, dram və macəra janrına əsaslanan Türk serialı. Prodüseri, məşhur "Qurdlar Vadisi" seriyasının prodüseri Osman Sınav dır. Baş rollarda Cihan Ünal, Həsən Dənizyaran, Damla Colbay və digərləri vardır. ATV kanalında Cümə günləri Türkiyə vaxtı ilə saat 20.00, Azərbaycan vaxtı ilə saat 21.00-da yayınlanır.
Bel balıqları
Bel balığı , Qızılbalıqkimilər dəstəsindən Qızılbalıqlar fasilədindən bir balıq cinsidir.
Coğrafiyası
Sibir və Uzaq Şərq bölgələrin əksər göllərində və çaylarında yaşayır. Bu balıqlara ayrıca Altayın bəzi çaylarında, Monqolustanın Xövsgöl bölgəsinin şimal çaylarında rast gəlmək olar.
Kalvados (departament)
Kalvados — Fransanın şimal-qərbində yerləşən Aşağı Normandiya regionunun tərkibinə daxil olan departament. İnzibati mərkəzi Kan şəhəridir. Kalvados departamentinin tərkibinə 4 dairə, 49 kanton və 706 kommuna daxildir.
Çjen Xe
Fərdi Çin gəmiləri hələ Sun İmperiyası zamanından Cənubi Çinlə Cənub-Şərqi Asiya ölkələri arasında səfər etsələr, Yuan İmperiyası zamanında isə hətta Cənub Şərqi Asiya və Şri-Lankaya hərbi ekspedisiyalar göndərilsə də, Çjen Xenin ekspedisiyasının miqyası da, imperator Çju Dinin ona verdiyi qiymət də əvvəlkilərdən fərqlənirdi. Bu ekspedisiyalar qısa müddət ərzində belə olsa, Malay yarımadası, Cənubi Hindistan, İndoneziya və Şri-Lankadakı dövlətləri Min İmperiyasının vassalına çevirmiş, Hind Okeanı sahilində yaşayan xalqlarla bağlı Çində mövcud olan məlumatları zənginləşdirmişdi. Belə qəbul edilir ki, Çjen Xenin ekspedisiyası Malay yarımadası, yava və Sumatranın tarixi inkişafına xeyli töfhə vermiş, çinlilərin bu ərazilərə miqrasiyası və orada Çin mədəniyyətinin rövnəqlənməsinə yardım etmişdi.
XX əsrin əvvəllərindən etibarən, Çində yadellillərə qarşı mübarizə əsnasında ortaya çıxan vətənpərvərlik dalğası zəminində Çjen Xenin obrazı yeni populyarlıq qazandı. Müasir Çində Çjen Xe Çin tarixinin ən mühüm xadimlərindən biri hesab edilir, onun səfərləri isə Çinin qonşuları ilə münasibətdəki dinc siyasətinin nümunəsi kimi təqdim edilir və Avropa ölkələrinin XVI–XIX əsrlərdəki işğalçılıq siyasəti ilə müqayisə olunur.
Mənşəyi
thumb|Məşhur səyyahın uşaqlığı Kuanyanda [[Dyançi gölünün yaxınlığında keçmişdir]] Gələcəyin Səyyahı doğulanda Ma Xe (馬 和) adını almışdır. O Kunyan qəzasının. Bu gün Kunyan qəzası (昆阳) Tszinin (Jinning)adlanır, lakin Kunyan (昆阳) adı qəza mərkəzində qorunmuşdur. Heday kəndində doğulmuşdur. Kunyan qəzası mərkəzi Yunnanda, Dyançi gölünün ətrafında yerləşirdi ki, gölün şimal hissəsində vilayət mərkəzi olan Kunmin şəhəri yerləşirdi.
Ma ailəsi Çində semu adlanan, monqolların zamanında Orta Asiyadan Çinə gələn və Yuan İmperiyası zamanı yüksək mövqeyə yiyələnən insanlardan idi. Çjen Xenin əcdadları da daxil olmaqla, semuların əksəriyyəti müsəlman idi (Ma adının da Məhəmmədin şəkildəyişmiş forması olduğu qəbul edilməkdədir). Yuan sülaləsinin süqutundan və Min sülaləsinin hakimiyyətə gəlişindən sonra onlar çinlilərin, əsasən də müsəlman çinlilərin içərisində assimlyasiyaya uğramışdılar.
thumb|left|Çjen Xenin atasının məzarı üstündə ucaltdığı xatrə tısbağası (müasir dövrdə inşa edilmiş pavilyonun içindədir) Ma Xenin valideynləri haqqında çox məlumat yoxdur; burada əsas məlumat admiralın özünün əmri ilə atasının qəbrinin üstündə 1405-ci ildə ucaldılmış steladan götürülür. Səyyahın atası Ma Hacı idi (1345–1381 və ya 1382. Levates Ma Hacının ölüm tarixi kimi 1381-ci ili göstərir, lakin elə burada da stelanın mətnindən ölüm tarixini sitat göstərir ki, bu da ənənəvi təqvimə çevirəndə 12 avqust 1382-ci il tarixinə uyğun gəlir) (Həccə getməsi münasibətilə aldığı addır); onun arvadı Ven (温) soyadını daşıyırdı. Ailədə 6 uşaq olmuşdur, onlardan dördü oqız, ikisi oğlan idi. Böyük oğlanın adı Ma Xenmin, kiçiyin adı isə Ma Xe idi.
Çjen Xenin əcdadlarının Çinə gəliş yolları tam məlum deyil. Ailə xatirələrinə əsasən Ma Hacının atasının (yəni səyyahın babasının) adı da Ma Hacı idi və o Buxara şəhərindən gələrək Qubilay xanın sərkərdəsi olmuş, Yunnan vilayətini tabeliyi altına almış Seyid Əcələddin Ömərin nəvəsi idi. Bu məlumatın əminliyi yoxdur, lakin qəbul etmək olar ki Manın əcdadları Yunnana həqiqətən monqollarla birlikdə gəlmişlər
Çjen Xe əcdadları kimi İslam dininə mənsub idi və hətta Min sülaləsinin ilk dövrlərində müsəlmanlara şübhə ilə yanaşsalar da, onlar üçün havadarlıq vəzifəsini görürdü. Bunun səbəbi o idi ki, Yuan sülaləsinin hakimiyyəti zamanı bir çox semular vergi ödəyicisi vəzifəsini daşıyırdılar.
Çju Dinin yanında xidmətə girməsi və hərbi karyerası
Monqolların Mərkəzi və Şimali Çin ərazisindən qovulmasından Və Çju Yunçjan tərəfindən Min İmperiyasının əsasının qoyulmasından sonra Çinin cənub-qərbində yerləşən yunnan əyaləti hələ bir müddət də monqolların hakimiyyəti altında yaşamışdı. Ma Hacinin bu dövrdə Yuan sülaləsinin tərəfində Min sülaləsi ilə vuruşub-vuruşmadığı tam məlum deyildir, lakin onun bu müharibədə həlak olduğu dəqiq faktdır. Onun öldürülməsindən sonra oğlu əsir düşümüş və imperator Çju Yunçjanın oğlu, Yunnanın tabe edilməsi üçün hərbi əməliyyatlara rəhbərlik edən Çju Dinin xidmətinə girmişdi.
Üç ildən sonra, 1385-ci ildə onu xədim etmişdilər görə, Ma Xeni 1382-ci ildə əsir almış, üç ildən sonra hərəmağası etmişdilər; ancaq, görə hər iki hadisə eyni ildə (1382) baş vermişdi. və o, və o, Böyük Yan Padşahı (Yan Wang) adını daşıyan və Beypində (gələcək Pekində) yaşayan Çju Dinin sarayında çoxsaylı hərəmağalarından birinə çevrilmişdi. Gənc hərəmağası Ma Sanbao (馬三寶/马三宝), Yəni Ma Üç Xəzinə və ya Üç ləl-cəvahirat adını almışdı. Cozef Nidemin fikrincə, onun müsəlman mənşəyinə baxmayaraq bu ad buddizmin üç xəzinəsi Budda, dharma və sanqhaya işarə idi.
Belə qeyd edilir ki, vəliəhdin sarayına düşməklə Çjen xenin təhsil almaq baxımından bəxti gətirmişdi. Çünki o Pekinə deyil, Nankinə, imperator Çju Yunçjanın sarayına düşsəydi, onda tıhsil almaq imkanı olmayacaqdı. Bunun səbəbi o idi ki, imperator hərəmağalarına qarşı inamsızlıq duyurdu və onlara mümkün olduğu qədər az təhsil verilməsinin tərəfdarı idi.
Böyük Yan Padşahı olan Çju Dinin tabeliyində kifayət qədər silahlı birləşmələr vardı və o onlarla imperiyanın şimalında monqollara qarşı hərbi əməliyyatlar aparırdı. Ma Sanbao 1386–1387-ci ilin qışında monqol tayfa başçısı Naqaçuya qarşı keçirilən müharibədə iştirak etmişdi
İlk Min imperatoru olan Çju Yunçjanı özündən sonra taxt-tacı Çju Byaoya vermək fikrində idi, lakin o, atasından əvvəl dünyasını dəyişmişdi. Nəticədə imperator Çju Dinin narazılığına baxmayaraq vəliəhd kimi Çju Byaonun oğlu Çju Yunveni irəli sürdü. 1398-ci ildə taxta çıxan Çju Yunven əmilərinin onu devirəcəklərindən çəkinirdi və onları bir-birinin ardınca məhv etməyə başlamışdı. Tezliklə onunla Pekində yaşayan Çju Dinin arasında müharibə başladı. Çju Yunvenin hərəmağalarına siyasətə və ölkə idarəetməsinə qoyduğu qadağaya görə onların çoxu Çju Dinin üsyanını dəstəklədi. Bunun əvəzində Çju Di onlara siyasətlə məşğul olmaq və hakimiyyət pillələrində irəliləmək imkanı yaradırdı ki, bu da Ma Sanbaonun xeyrincə idi. Gənc hərəmağası həm Pekinin 1399-cu ildəki müdafiəsində, həm də 1402-ci ildə nankin şəhərinin alınmasınra rəşadət nümayiş etdirdi. Onu imperiyanın paytaxtı olan Nankin şəhərinin alınması üçün təhkim edilmiş orduya sərkərdə kimi təyin etmişdilər. Öz qardaşı oğlunu hakimiyyətdən salan Çju Di Yunle devizi altında, 17 iyul 1402-ci ildə imperator taxtına oturdu.
1404-cü ildə yeni imperator Ma Xeni yeni, Çjen familiyası ilə təltifləndirdi. Bu onun Bepin ətrafında Çjenlunba adlanan yerdə aparılan döyüşdə atını itirməsinə işarə idiн