cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kəllə və Sümüklər
Kəllə və Sümüklər — 1832-ci ildə Vilyam Huntinqton Rasel və Alfonso Taft tərəfindən Yel Universitetində yaradılmış gizli tələbə cəmiyyəti. Kəllə və Sümüklər XIX əsrin ortalarından etibarən Avropada böyük marağa səbəb olmuş və gizli fəaliyyət göstərməsi səbəbindən təşkilat barədə çoxlu sayda müxtəlif iddialar səsləndirilmişdir.
Kəllə və Sümüklərə yalnız kişi cinsdən, ağ dərili və protestant olanlar üzv ola bilərlər. Son illərdə qız tələbələrində təşkilata qəbul edilmələri barədə müxtəlif iddialar olsada, bu barədə konkret fakt yoxdur. Gizli cəmiyyətə üzv olan tələbələrin adları və təşkilat daxilindəki vəzifə və dərəcələləri, universitet rəhbərliyi başda olmaqla ictimaiətdən gizli saxlanılır. Kəllə və Sümüklərə üzv olmaq üçün Yel Universitetinin sonuncu kurs tələbəsi olmaq ən əsas şərtdir. Pledge adı verilən namizədlər, üçüncü kursda təhsil alarkən təşkilatın xüsusi nümayəndələri tərəfindən izlənilir və izlənmə prosesi uğurla başa catdırıldığı halda namizədə təşkilata qəbul olunması barədə məlumat verilir.
Kəllə və Sümüklərs təşkilatının mərkəzi binası məzar adlanır. Bu binanın pəncərələri olmur və təşkilat üzvləri əsas prosesləri buradan idarə edirlər. Gizli cəmiyyət olması səbəbindən Kəllə və Sümüklərin İllüminatlar və Masonluq kimi gizli cəmiyyətlərin fəaliyyətlərindən təsirləndikləri ehtimal edilir. Həttə bəzi iddialara görə Kəllə və Sümüklər əsasən Avropada fəaliyyət göstərən İllüminatlar gizli cəmiyyətin ABŞ qanadını təşkil edir. Ancaq bu iddianın doğru olması fikri zəifdir, belə ki, İllümunatlardan fərqli olaraq Kəllə və Sümüklər tələbə təşkilatıdır. Kəllə və Sümüklərin bu gündə fəaliyyət göstərdiyi və Yel Universitetində böyük nüfuza sahib olduğu məlumdur. ABŞ prezidentlərindən olan Corc Buş və hal-hazırkı dövlət katibi Con Kerri tələbəlik illərində Kəllə və Sümüklər təşkilatının üzvlərindən olublar.
Leninoqorsk rayonu
Leninqorsk rayonu — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın cənub-şərqində, Stepnoy zaya çayının yuxarı axarı boyunca uzanır.
Rayonun inzibati mərkəzi Leninoqorsk şəhəridir.
Coğrafiyası
Şimaldan Əlmət, şərqdən Buqulma ilə, qərbdən respublikanın Çirmeşən rayonları ilə, cənubdan Samara vilayəti ilə (Şentalinski və Klyavlinski rayonları) həmsərhəddir. Uzunluq istiqamətində 63 km, meridian istiqamətdə 33 km-dir.
Ərazi meşə-çöl zonasında, mülayim kontinental iqlim bölgəsində yerləşir.
Tarixi
1905-ci ildə Stolıpin islahatlarından sonra rayonun ərazisində bir kənd meydana gəlir: Novo-Elxovo, Akkul, Novaya Çerşila, Maryanovka, Malaxovka, Voljanka, Stepnoy Zay. 1910-cu ilə qədər bu bölgədə 55 015 nəfər yaşayırdı. 1917-ci il inqilabından sonra Buqulma qəzasında kənd volost sovetlərinin və Sovetlərin ilk rayon qurultayına deputatlar seçilir. 1918-1920-ci illərdəki vətəndaş müharibəsi zamanı ordu indiki Leninogorsk vilayətinin ərazisindən dörd dəfə keçir. Burada şiddətli döyüşlər gedir.
1921-ci ildə quraqlıq Volqa, Ural, Qafqaz, Krım və Ukraynanın bir hissəsinnə böyük təsir edir. Nəticədə dəhşətli qıtlığa səbəb olur. Bu da indiki Leninogorsk rayonunun ərazisini əhatə edir. Həmin il rayon əhalisinin üçdə bir hissəsi aclıqdan ölür. Ailələrin acından tam olaraq qırılırdılar. Bununla əlaqədar olaraq, ac uşaqlar üçün Promqol yeməkxanası təşkil edilir.
1930-cu ildə Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası rayonlara ayrılır. Beləliklə, Buqulma kantonunun yerində Şuqer, Buqulma, Çirmeşən, Bavlı, Əlmət, sonralar Aznakay rayonları qurulur. 10 fevral 1935-ci ildə isə Novopismyanski rayonu qurulur. 1930-cu ilin sonlarında rayonda iki xəstəxana və Aşağı-Çirmeşən dispanseri qurulur. Bir çox böyük yaşayış məntəqələrində tibb mərkəzləri açılır. 1933-cü ildə rayon ərazisində Bakirovo kurortu qurulur. Böyük məskunlaşma ərazilərində klublar və kitabxanalar, kolxoz-sovxozlarda dövlət teatrları qurulur. 1937-ci ildə Stara Pismyankadan 7 km məsafədə Bugulma hava limanı açılır.
1938-ci ildə Tatarıstanın cənub-şərqində yeni bir kəşfiyyat dalğası qeydə alınır, sürətlə inkişaf edən ölkə getdikcə daha çox mənbəyə ehtiyac duyur. Zelyonaya Roşa adlanan ilk neftçilər kəndi meydana gəlir.
Əhali
2008-ci ildə 1 min nəfərə doğuş nisbəti 11,2%, ölüm 14,6% təşkil etmişdir.
2010-cu il Ümumrusiya Siyahısına alınmasına görə bölgə əhalisi tatarlar (51,5%), ruslar (37,0%), mordovalılar (4,6%) və çuvaşlardan (4,5%) ibarətdir.
Jaguar XF
Jaguar XF Jaguar Cars avtokonserninin 2007-ci ildən bu günə kimi istehsal etdiyi orta ölçülü lyuks avtomobil. Jaguar S-Type modelini əvəz edən model kimi 2007-ci ilin payızında təqdim olunmuşdu.
Birinci nəsil
thumbnail|left|Prefeyslift Jaguar XF thumbnail|center|Prefeyslift Jaguar XF
Slovakiya qadın milli voleybol komandası
Slovakiya qadın milli voleybol komandası — Slovakiya dövlətini voleybolda beynəlxalq yarışlarda və dostluq matçlarında təmsil edən yığmadır. Komanda 2003-cü ildə ilk dəfə olaraq Avropa çempionatına vəsiqə qazanmışdır. Bu turnirdəki son çıxışı isə 2009-cu ildə keçirilən Avropa çempionatına təsadüf edir. Bu zaman millimizlə eyni qrupa düşən komanda qrupda dördüncü, ümumi yarışda isə 13-cü yeri tutmuşdu. Qeyd edək ki, bu yığma 2012-ci ilin avqustunda da Avropa çempionatına hazırlıq çərçivəsində ölkəmizə təşrif buyurmuş və millimizi "3-0" hesabı ilə məğlub etmişdi.
Heyəti
2014-cü il üçün federasiyanın açıqladığı heyət
Rhodanthe moschata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nyu-Meksiko
Nyu-Meksiko — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Santa-Fe şəhəridir.
Vırumaa
Vırumaa (Võrumaa və ya Võru maakond, vıruca Võromaa və ya Võro maakund) — Estoniyanın cənub-şərqndə vilayət. İnzibati mərkəzi — Vırudur. Əhalisi 38 480 min nəfər, ərazisi isə 2 305 km².
Şəhər və icmalar
Vırumaa 1 şəhərdən və 12 icmadan ibarətdir
Şəhərlər
İcmalar:
Samir Kaçayev
Samir Ziyəddin oğlu Kaçayev (d. 6 mart 1994; Çuxuryurd, Şamaxı rayonu, Azərbaycan — ö. 2 aprel 2016; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, heykəltaraş. 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Samir Kaçayev 1994-cü ilin 5 mart günündə Şamaxı rayonunun Çuxuryurd kəndində Ziyəddin və Əminə Kaçayevlərin ailəsində anadan olub. 2011-ci ildə orta təhsilini bitirən Samir Qaçayev elə həmin il Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasına (ADRA) daxil oldu. 2015-ci ildə ADRA-nı müvəfəqqiyətlə bitirən Samir Qaçayev həmin ildəcə magistaturaya qəbul oldu.
Hərbi xidməti
Əsgər Samir Kaçayev 2016-cı ilin aprel ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid oldu.
Aprelin 3-ü isə Samir Kaçayev doğulduğu Şamaxı rayonunun Çuxuryurd kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Qaçayev uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Samir Kaçayev ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Xatirəsi
2017-ci ildə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında Vaqif Əsədovun rejissorluğu ilə Samir Kaçayevin xatirəsinə həsr edilmiş "Yarımçıq qalmış…" tamaşası səhnəyə qoyulmuşdur.
Yarma (termin)
Yarma
Qvendal Biş
Qvendal Biş ( 26 avqust 1998) — Fransalı suya tullanan. Qvendal Biş Fransanı 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Qvendal Biş birinci dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 1 m tramplin yarışlarında təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 331.35 xal toplayaraq 16-cı yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
Nyu-Hempşir
Nyu-Hempşir — Amerika Birləşmiş Ştatlarında yerləşən ştat. Əhalisi — 1 318 194 (2011). Qeyri-rəsmi adı — "Qranitli ştat". Ştatın paytaxtı Konkord şəhəridir, ən böyük şəhər Mançesterdir. Böyük Britaniyadan müstəqillik elan edən ilk ştat. Dövlətin devizi: "Azad yaşa və ya öl".
Tarixi
Nyu-Hempşir əyaləti 1623-cü ildə İngilis kapitanı Con Meyson tərəfindən quruldu və adını Hempşir ingilis qraflığının şərəfinə almışdır. İnqilab Müharibəsi illərində Nyu-Hempşir, İngiltərə hakimiyyətinə qarşı üsyan edən və müstəqilliyini elan edən ilk dövlət olan on koloniyalardan biri oldu. Konkord paytaxtı əvvəllər Rumford və Penakuk kimi tanınırdı.
Coğrafiyası
Nyu-Hempşir ənənəvi olaraq Yeni İngiltərə tarixi və mədəni bölgəsinə daxil edilmişdir. Şimalda dövlət Kanadanın Kvebek ştat ilə, şərqdə - Men və Atlantik Okeanı ilə, cənubda - Massaçusets ilə, qərbdə - Vermont ilə həmsərhəddir. Nyu-Hempşirin sahəsi 24.217 km² (ölkədə 46-cı yer). Atlantik okeanı yaxınlığında ştatın sahil xətti 29 kilometrdir.
Şimalda Ağ Dağlar (ən yüksək nöqtəsi Vaşinqton dağı - 1917 m) - populyar bir turizm bölgəsi və Nyu-Hempşirin ortasında Yeni İngiltərə Yüksəliş, cənub-şərqdə - okean ovalığı yerləşir. İqlimi kontinental - isti yay və yayda soyuq, olduqca şiddətli, qarlı və küləkli hava. Ştatın əsas çayları çoxsaylı su elektrik stansiyaları tərəfindən istifadə edilən çayları Konnektikut və Merrimakdır.
Ən böyük göl — Uinnipesoki.
İqtisadiyyatı
Ənənəvi olaraq, dövlətin sənayesi su elektrik stansiyasına əsaslanır. XIX əsrdə, Nyu-Hempşirdə intensiv sənayeləşməyə başlandıqda, böyük iş un unlaşdırma, tekstil, dəri və ayaqqabı istehsalına keçdi. XX əsrin sonlarında onlar maşınqayırma ilə yanaşı elektronika istehsalı ilə əvəz olundu. Bu gün Naşua şəhəri optika, Portsmut avtomobil hissələri və dəniz gəmilərində ixtisaslaşmışdır.
Kənd təsərrüfatında südçülük, quşçuluq və zoğal və meyvələr ixtisaslaşan istixana təsərrüfatları üstünlük təşkil edir.
Yeganə okean limanı Portsmutdur. Əhalinin xeyli hissəsi (15% -ə qədər) xidmət və turizm sektorlarında çalışır.
İrqi tərkib
Əhalinin irqi ilə bölgüsü:
Dini tərkibi
Nyu-Hempşirdə yaşayan insanların əksəriyyəti özlərini xristian hesab edirlər (katoliklərin 35% -i və protestantların 32% -i, o cümlədən baptistlər (6%), metodistlər (3%), birləşmiş Xristian kilsəsinin xidmətçiləri (6%), (mormons, adventistlər və başqaları). Sakinlərin 17% -i özlərini ateist hesab edirlər.
II Yezid ibn Əbdülməlik
II Yezid ibn Əbdülməlik (684-724) — doqquzuncu Əməvi xəlifəsi
Həyatı
II Yezid ibn Əbdülməlik xəlifə seçildikdən sonra ilk işi Yezid ibn Mühəllibin qaldırdığı qiyamı yatırmaq olmuşdur. İbn Mühəllib Ömər ibn Əbdüləzizin xəlifəliyi zamanı Bəsrə valisi vəzifəsindən kənarlaşdırılaraq həbs edilmişdi. Ömər vəfat etdikdən sonra həbsxanadan qaçaraq ətrafına ordu toplamış, hakimiyyətə qarşı silahlı müqavimət təşkil etmişdir. Xəlifə ordusu ilə ilk döyüşdən qalib ayrılan Mühəllib Bəsrəni ələ keçirərək, xəlifəyə tabe olmadığını elan etmişdir. Bəsrə əhalisindən toplanan vergiləri ordusu arasında paylamış, bununla kifayətlənməyərək Əməvi sülaləsini Peyğəmbər (s) ailəsinin qatilləri elan edərək əhalini onlara qarşı cihada çağırmışdır.
Doqquzuncu xəlifənin hakimiyyəti zamanı mərkəzdən uzaq olan Afrika və Əndəlüsdə vəziyyət daha da pisləşmişdi. Onun İfraqiyyə əyalətinə (Afrikaya) təyin etdiyi vali yerli əhali ilə ərəblər arasında ayrı-seçkilik salmağa başlamışdı. Məvaliyə (ərəb olmayan müsəlmanlara) qoyulan ağır vergilərin nəticəsində üsyan qalxmış və vali öldürülmüşdür. Ondan əvvəl vali olmuş Məhəmməd ibn Yezid isə hakimiyyəti ələ keçirmişdir. Xəlifə də Afrikanın şimalında əhalinin sakitləşməsinə nail olan Məhəmmədin valiliyini sonradan rəsmiləşdirmişdir.
VIII əsrin otuzuncu illərinin əvvəlində İfraqiyyə əyalətinə tabe olan Əndəlüsdə vəziyyət yenidən ağırlaşmışdır. Xilafətin ən ucqar nöqtəsi olan indiki İspaniya ərazisində, əsasən, hərbçi müsəlmanlar yaşayırdı. Buradan Avropanın müxtəlif şəhərlərinə hücumlar təşkil olunur, qənimətlər ələ keçirilirdi. Lakin özündən əvvəlki xəlifənin vaxtında Fransada fəth edilən bir neçə şəhər II Yezidin dövründə hersoq Akvitanski tərəfindən geri alınmışdır.
Bu dövrdə İslam ordusu Xəzər ətrafındakı yaşayış məskənlərinə türkdilli qıpçaq və xəzərlərlə savaşlarda məğlubiyyətə uğramışdır. Məğlubiyyətlərdən məyus olan II Yezid Kür və Araz vadilərinə Cərrah ibn Abdullahın başçılığı altında böyük bir ordu göndərmişdir. Xilafət ordusu 722-ci ildə Bələncər yaxınlığında baş verən döyüşlərdə qələbə qazanmışdır almışdır. 723-cü ildə Bələncər şəhərini ələ keçirən xilafət ordusu Azərbaycanın bir neçə digər şəhərini yenidən fəth etmişdir.
II Yezid təxminən dörd illik xəlifəlikdən sonra 40 yaşında vəfat etmişdir.
Tarixçilərin əksəriyyətinin qeyd etdiklərinə görə, qadın və içki düşkünü olan bu şəxs özündən əvvəlki xəlifənin islahatlarını pozaraq İslam dövlətinin əsaslarını laxlatmışdır. Rəvayətə görə, vərəm xəstəsi olan xəlifə Həbəbə adlı zövcəsinə həddindən artıq bağlı imiş. Qadın vəfat edərkən onun dəfn olunmasına icazə verməmişdir. Beş gün sonra isə xanımının iylənmiş cənazəsi önündə özü də dünyasını dəyişmişdir.
Kelami
Kelami — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Kelami Goranboy rayonunun eyniadlı i.ə.v-də kənd. Gəncə-Qazax düzənliyindədir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 113 nəfər əhali yaşayır.
Cəfər İbrahimov
Cəfər Məmməd oğlu İbrahimov — Azərbaycan tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor.
Həyatı
thumb|"Qaraqoyunlu dövləti". Bakı, 1948. Cəfər İbrahimov 15 iyun 1904-cü ildə Gədəbəy rayonunun Kiçik Qaramurad kəndində anadan olmuşdur. O, 1939–1940 illərdə müəllim işləmiş, 1941–1943 illərdə Bakı şəhəri Çaparidze rayon partiya komitəsində şöbə müdiri, partiya komitəsinin katibi vəzifələrində çalışmışdır. Cəfər İbrahimov 1943–1977 illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun Tarix fakültəsinin dekanı, SSRİ tarixi kafedrasının müdiri olmuşdur.
Cəfər İbrahimova 1972-ci ildə Azərbaycan SSR Əməkdar Elm Xadimi fəxri adı verilmişdir.
Cəfər İbrahimov 2 mart 1977-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Cəfər İbrahimov orta əsrlər dövrü tarixinin tədqiqatçılarından idi. O, Şirvanşahlar, Qaraqoyunlular, Ağqoyunlular, Səfəvilər dövləti haqqında bir sıra qiymətli tədqiqat əsərlərinin müəllifidir.
Nebraska
Nebraska (ing. Nebraska)- ABŞ-nin qərb hissəsində yerləşən bir ştat. Ştatın əhalisi 1 842 641 nəfərdir (2011). Ştatın paytaxtı - Linkoln şəhəri, ən böyük şəhəri isə Omahadır. 1867-ci ildə Nebraska ştat statusu alıb və ABŞ-nin 37-ci ştatı olub.
Avaş çayı
Avaş (bəzən yazılışda Havaş; ; ) — Efiopiyanın əsas çayıdır. Çay axını tamamilə Efiopiya sərhədləri daxilindədir. Avaş çayı Qarqori gölü ilə başlayan və Cibuti ilə sərhəddəki Abbe gölü ilə bitən, Tacura körfəzinin başlanğıcından 100 km məsafədə yerləşən bir-biri ilə əlaqəli göllər zəncirinə axır. Corc Huntiqforda görə Awash çayı XVI əsrdə Dir qəbiləsinin böyük çayı adlanırdı və müsəlman dövlətlərinə qədər uzanırdı.
Nebraska
Nebraska ştatının sahəsi təxminən 77 220 kvadrat mildir (200 000 km2). Əhalisi isə təxminən 1.9 milyondur.
Avaş çayı
Coğrafiya
Efiopiya Mərkəzi Statistika Agentliyinin yaydığı məlumatlara görə, Avaş çayının uzunluğu 1200 kilometrdir. Frank Riçardson Encyclopædia Britannica Eleventh Edition-dakı məqaləsində çayı belə təsvir edir: "quru mövsümdə eni təsminən 200 ft, dərinliyi 4 ft olan dərin bir axındır və su əvvəlki səviyyəsindən 50-60 m yuxarı qalxır və beləliklə hər iki sahili boyunca düzənliklər su altında qalır."
Tarix
İnsanlar növün başlanğıcından etibarən Avaş vadisində yaşayırdılar. Orta Avaş insanlara qədərki çox sayda hominid qalıqlarının tapıldığı yer olmuşdur. Təxminən 9 N-dən aşağı olan Avaş vadisi Afar xalqının və İssa qəbiləsinin ənənəvi evidir. Avaş vadisi tarixi vilayətlərin və ya Davaro, Fataqar, İfat və Şeva krallıqlarının ərazilərinə daxil edilmişdi. Şevadan başqa bütün bu əyalətlər 16-cı əsrdə Amhar xalqının gəlişi ilə yox oldu.
Makrometeorologiya üsulu
Makrometeorologiya üsulu vasitəsilə atmosferin ümumi sirkulyasiyasının xarakterinin uzunmüddətli dəyişməsinin və bununla əlaqədar olaraq müxtəlif coğrafi rayonlarda havanın proqnozunu hazırlamaq mümkündür. Sinoptik meteorologiyada olduğu kimi, makrometeorologiyada da bir çox hallarda sinoptik üsuldan istifadə edilir. Makrometeorologiya üsulunu sinoptik üsuldan fərqləndirən bir sıra xüsusiyyətlər mövcuddur. Bunlara öyrənilən proseslərin zaman və məkana görə müxtəlif miqyasda dəyişməsini aid etmək olar. Məsələn, qısamüddətli proqnoz ucun ilkin yanaşmada baxılan nisbətən böyük olmayan rayonun cari və bir-iki gün əvvəlki sinoptik və yüksəklik xəritələrinin təhlili ilə kifayətlənmək olursa, uzunmüddətli proqnozlar ucun bunlar azdır. Burada bir necə günü, həftəni, hətta bir necə ayı əhatə edən proseslərin təhlili lazımdır.
Nebraska
Etimologiya
"Nebraska" sözü hindilərinin dilindən gəlir, burada Kuvey Brasge və ya Naisska səsləndi, bu da" bərabər su " deməkdir və Platt çayının bu dövlətdən axan adına aiddir.
Makrometeorologiya üsulu
Xarici keçidlər
SİNOPTİK METEOROLOGİYA
Avaş çayı
Tarix
Avaşın məcrasını izləyən ilk avropalı 1933/1934-cü illərdə Avaş şəhərindən başlayaraq Abhebad gölünün sonuna qədər çayın axarını izləyən və şərqdə Tacura ekspedisiyasını davam etdirən Uilfrid Tesaycer idi. Lakin ondan əvvəl kəşfiyyatçı L.M.Nesbitt 1928-ci ildə Avaşın gedişatını izləmiş, Asaitadan sonra çaydan üz döndərmiş və Afar boğazından keçərək Qırmızı dənizə getmişdi.
Sidama
Sidama — Efiopiyada yaşayan xalqlarından biri,sidamo dilində danışirlar. Sidamanın etnik ərazisi Efiopiyanın cənubunda, Avasa və Dilla şəhərlərin arasında yerləşir. Təxmini sayı - 3 milyon nəfərdir. Dindarların əksəriyyəti - monofizit xristiandır,qismən müsəlmandırlar. Əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldurlar.
Avaş çayı
Tarix
1960-cı ildə Avaş çayı üzərində Koka Anbarı tamamlandı. Anbar açılışı ilə ərazidəki əsas su elektrik enerjisi mənbəyinə çevrildi. Nəticədə çıxan şirinsulu göl, Qelila gölü (Koka anbarı kimi də tanınır) təxminən 180 kvadrat kilometr əraziyə malikdir. Həm göl, həm də bənd artan çöküntü ilə təhdid olunur.
Avaş Beynəlxalq Bankı Avaş çayının şərəfinə adlandırılmışdır.
Nebraska
Tarixi
left|thumb|230x230px|1718-ci ildə Nebraska ştatının xəritəsi. Avropalıların Nebraska çayı boyunca gəlməsindən minlərlə il əvvəl insanlar yaşayırdı. Avropalıların gəldikləri zaman burada Omaha, Oto, Missuri, Ponka tayfalarının hindiləri və bütün Siu dil qrupuna aid lakotun bir hissəsi məskunlaşmışdır.
1804-1806-cı illərdə Lüis və Klark ekspedisiyasından çox əvvəl fransız-Kanada tədqiqatçıları Santa Fe yolunda Nebraska ərazisini keçdilər.
1819-cu ildə Birləşmiş Ştatlar Missuri çayının qərbində Amerika ordusunun ilk forpostu olmuş Atkinson Fortini təsis etmişdir. Ancaq Amerikalıların ilk görkəmli yaşayış məntəqələri 1848-ci ildən sonra Nebrasda və Kaliforniyanın qızıl qızdırmasının başlamasından sonra ortaya çıxdı. 30 may 1854-cü ildə ABŞ Konqresi Kansas Nebraska Aktı görə 400C arasında sərhəd yaradılması, Kanzas və Nebraska əraziləri yaratmışdır. Nebraska ərazisi müasir Kolorado, Şimali Dakota, Cənubi Dakota, Vayominq və Montana dövlətlərinin bir hissəsini əhatə etmişdir. Yeni ərazinin paytaxtı Omaha şəhəri oldu.
1860-cı illərdə ABŞ hökuməti bir çox Hind tayfalarını öz ənənəvi torpaqlarını tərk etməyə və rezervasiyaya köçməyə məcbur etdikdən sonra yeni torpaqlarda kənd təsərrüfatının inkişafı imkanı yarandı. Homsteads aktına görə, minlərlə sakinlər fermer təsərrüfatları altında federal hökumət tərəfindən ayrılmış torpaqları işğal etmək üçün Nebraska ' ya gəldilər. Əhalinin sürətli artımı ərazinin dövlət hüquqlarına iddia etməsinə icazə verdi.
1872-da, Nebraska şəhərində Sterling Morton ilk dəfə ağac əkilməsi gününü keçirdi. O vaxtdan bu gün bütün ştatlarda keçirilməyə başlandı.
XIX əsrin sonlarında Nebraska (əsasən Omaha) cənub ştatlarından bir çox blacks gəldi. Onlar sənayedə və dəmir yolunda İş tapırdılar. Nebraska şəhərinə gələn zəncilər dərhal ştatdakı ağ sakinlər, əsasən də Avropadan gələn yeni immiqrantlar tərəfindən iş yerləri ilə əlaqədar zəncilərlə rəqabət aparan ayrı-seçkilik və düşmənçilik münasibəti ilə qarşılaşdılar. 1912-ci ildə Qaxda rəngli əhalinin tərəqqisinə yardım Milli Assosiasiyasının bölməsi yaradılmışdır.
Coğrafiyası
thumb|233x233px|Platt Çayının görünüşü Nebraska, cənub-şərqdə Ayova, cənub-şərqdə Missuri, cənubdakı Kanzas, cənub-qərbdə Kolorado, Vayominq ilə, şimalda Cənubi Dakota ilə sərhəddədir. Dövlətin tərkibinə 93 rayon daxildir. Nebraska iki saatlıq zonada yerləşir. Dövlətin ərazisindən Qərbə, şərqə üç böyük çay axır: dövlətin şimal hissəsində Nayobrara, Şimal-Platt və cənub hissəsində şimal-Platt və South Platt çaylarının birləşməsindən meydana gələn Yayla.
Geoloji baxımdan Nebraska iki bölgəyə bölünür: parçalanmış düzənliklər və böyük düzənliklər. Ştatın şərq hissəsi buzlaqun geri çəkilməzdən əvvəl formalaşmış və səciyyəvi mülayim təpələri olan bir ərazi olan Parçalanmış düzənliklər zonasında yerləşir.
Qərb Nebraska ' nın əksəriyyəti böyük düzənliklər zonasına aiddir, bu da öz növbəsində bir sıra subregionlara bölünür. Dövlətin ən yüksək nöqtəsi Nebraska şəhərinin qərbində yerləşən 1 653 m hündürlüyündə yerləşən Panorama-Point hündürlüyüdür.
İqlimi
Nebraska iki iqlim zonalarında yerləşir. Ştatın Şərq yarısı rütubətli kontinental iqlim zonasında, Qərb yarımqiymətli iqlim zonasında yerləşir. Ümumiyyətlə Nebraska üçün temperatur və yağış əhəmiyyətli mövsümi dəyişməsi ilə xarakterizə olunur. Bütün dövlət üçün isti yay və soyuq qışlarla orta temperatur təxminən eynidır. Orta illik yağıntı dövlətin cənub-şərq hissəsində 800 mm-dən Qərbə qərb hissəsində 350 mm-ə qədər azalır. Rütubət də şərqdən qərbə əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Nebraskada qar yağışları kifayət qədər tez — tez olur, qar örtüyü ştatının böyük ərazisində 65-dən 90 sm-ə çatır, Nebraskada qeydə alınmış ən yüksək temperatur 48c (24 iyul 1936-cı il), ən aşağı temperatur isə -44 c (12 fevral 1899-cu il) təşkil edir.
Nebraska sözdə Tornado Xiyabanında yerləşir. Yazda və yayda tez-tez göy gurultulu leysan, güclü fırtına və tornado.
Əhali
thumb|289x289px|Nebraska ştatında əhali sıxlığı 2010-cu ildə Nebraska əhalisi 1 826 341 nəfər təşkil edib. 2000-ci il siyahıyaalma məlumatları ilə müqayisədə əhalinin sayı əsasən təbii artım hesabına 85 000 (5%) - dən çox artmışdır. Əhalinin Mərkəzi Alay dairəsinin payına düşür.
İrqi baxımdan, Nebraska ağların mütləq üstünlüyü olan bir dövlətdir-93,53%. Afroamerikalılar 4,48 %, hindilər — 1,32 %, asiyalılar — 1,58 %, havaylılar — 0,11% təşkil edir.
Əslən ağ olanlar aşağıdakı kimi bölüşdürülür: alman əsilli amerikalılar 38,6 %, irlandiyalı amerikalılar 12,4 %, ingilis əsilli amerikalılar 9,6 %, isveçli amerikalılar 4,9 %, Çexiyalı amerikalılar isə 4,9 %. Faizlə ABŞ-də ən böyük çex əsilli amerikalılar qrupu yaşayır və Butler dairəsi çex əsilli amerikalıların əhalisinin əksəriyyəti ilə ABŞ-nin iki dairəsindən biridir.
Terston mahalında Hind çoxluğu var.
Urbanizasiya (Şəhərləşmə)
Nebraska şəhərinin bütün yaşayış məntəqələrinin yalnız 11% - i 3000 nəfərdən çoxdur. Yüzlərlə yaşayış məntəqəsinin 1000 nəfərdən az əhalisi var. Nebraska şəhərində kənd əhalisinin sayının əhəmiyyətli dərəcədə azalması müşahidə olunur ki, bu da bir çox kənd məktəblərinin birləşməsinə gətirib çıxarır.
Din
thumb|Nebraska ştatında [[kilsə]] Din mənsubiyyətinə görə ştat əhalisi aşağıdakı kimi bölünür:
Xristianlar 90% təşkil edir, heç bir dinə aid olmayan — 9 %, digər dinlərin payına 1% düşür. Xristianlar arasında fərqlənir: katoliklər (28 %), lüteranlar (16 %), metodistlər (11 %), baptistlər (9 %), Presbyterians (4 %), digər protestantlar (21%), xristianlar digər təfsirlər (1%).
Qanun və idarəetmə
Nebraska Hökuməti 1875-ci ildə qəbul edilən Nebraska Konstitusiyasına uyğun olaraq fəaliyyət göstərir. Hakimiyyət üç filiala bölünür: icra, qanunvericilik və məhkəmə.
İcra hakimiyyəti
İcra Hakimiyyətinin başçısı Qubernatordur (Pit Riketts). İcra hakimiyyətinin digər seçilmiş vəzifələrinə aşağıdakılar aiddir: vitse-qubernator (qubernatorla qoşalaşmış), Baş prokuror, dövlət katibi, Dövlət xəzinədarı və dövlət nəzarətçisi. Bütün bu şəxslər dörd il müddətinə seçilir. thumb|258x258px|Nebraska ştatının idarəedicisi
Qanunvericilik hakimiyyəti
Nebraska ABŞ-nin birpalatalı parlamenti olan yeganə ştatıdır. Baxmayaraq ki, o, adlanır, sadəcə, "qanunvericilik orqanı" (ing. Legislature), onun üzvləri özlərini "senatorlar"adlandırırlar. Nebraska qanunverici orqanı da ABŞ-də dövlətin yeganə "bitərəf" parlamentidir. Seçki bülletenlərində namizədin partiya mənsubiyyəti göstərilmir. Spiker və komitələrin rəhbərləri səs çoxluğu ilə seçilir və beləliklə, hər hansı partiyanın nümayəndəsi bu vəzifələri tuta bilər. Nebraska qanunverici üç beşinci səs çoxluğu ilə qubernator veto aradan qaldırmaq olar.
Məhkəmə hakimiyyəti
Nebraskadaki ən aşağı məhkəmə, dairələrin məhkəmələridir. Onlardan yuxarıda bir neçə rayon birləşdirən on iki rayon gəmiləri var. Onların üzərində Nebraska Ali Məhkəməsi dayanır. Bütün səviyyələrdə hakimlər seçilənlərdir.
27 may 2015-ci ilə qədər Nebraska ərazisində ən yüksək cəza tədbiri kimi ölüm cəzasına icazə verildi. Lakin XXI əsrin ilk onilliyində Nebraska məhkəmələri tərəfindən heç bir belə hökm çıxarılmayıb.
Federal hakimiyyət orqanlarında nümayəndəlik
ABŞ Senatında Nebrasku Maykl Cohannes (respublikaçılardan) və Ben Nelson (demokratlardan) təmsil edirlər.
Nebraska nümayəndələri Palatasında üç nümayəndəsi var. 2011-ci ildə onlar var: Ceff Fortenberri, Li Terri və Adrian Smit (bütün Respublikaçılar).
Ştatın Qanunları Seçicilər Kollegiyasının səslərinin yekdilliklə bölüşdürülməsini nəzərdə tutur: ştata malik olan 5 səsdən 2-si sadə səs çoxluğu ilə ştatda yığan namizəd alır, qalan 3-ü isə ştatın üç seçki dairəsinin hər birində qaliblər alır. İlk dəfə seçkinin səs bölgüsü 2008-ci ildə keçirilmiş seçkidə, ştatın əhalisinin əksər səsləri Con Makkeynin aldığı halda, üç dairədən birində Barak Obama qalib gəldi; Beləliklə, 1-dən Nebraska 5-dən seçicinin səsi Obamaya çatdı. Bu cür sistem hələ Men ştatında qəbul edilmişdir, hansı ki, hələ tarixdə heç vaxt səsləri bölüşməmişdir.
Cinayətkarlıq
2008-ci ildə Nebraska şəhərində 56 754 cinayət, o cümlədən 68 qətl hadisəsi qeydə alınıb.
İqtisadiyyatı
Nebraska iqtisadiyyatında kənd təsərrüfatı sektoru mühüm yer tutur. Nebraska ən böyük istehsalçısı mal əti, donuz əti, qarğıdalı və soya paxlası. İqtisadiyyatın digər vacib sahələrinə aşağıdakılar daxildir: yük daşımaları, sənaye, telekommunikasiya, informasiya texnologiyaları və sığorta.
2010-cu ilin yanvar ayında Nebraskada işsizlik 4,6% təşkil edirdi.
Əsas şirkətlər
Linkoln şirkətində UNİFİ Companies, Sandhills Publishing Company və Duncan Aviation şirkətlərinin baş ofisləri var. Carney-də Geyim və ayaqqabı pərakəndə ticarətində ixtisaslaşan Buckle şirkəti yerləşir.
Dünyada məşhur olan və eyni adlı içki istehsal edən Kool-Aid şirkəti 1927-ci ildə Heystinqs şəhərində Edvin Perkins tərəfindən yaradılmışdır. Hal-hazırda Kool-Aid rəsmi Nebraska içki edir.
Vergitutma
Nebraskada mütərəqqi vergi fəaliyyət göstərir. 0 — dan 2400$ — a qədər gəlir əldə edən şəxslər 2,56%, 2400 — dan 17 500$ - 3,57%, 17 500-dan 27 000-5,12% - ə qədər, 27 000$ - 6,84% - dən çoxdur. Standart vergi endirimi 5700 dollar təşkil edir.
Nebraskada 5,5% təşkil edən satış vergisi istifadə olunur. Ümumi dövlət vergisinə əlavə olaraq, bəzi şəhərlər 1,5% - dən çox olmayan öz əlavə vergisini təyin edirlər.
Böyük şəhərləri
thumb|250x250px|Linkolnun panoram görüntüsü Aşağıdakılar Nebraska ştatının əhalisinə görə ən böyük şəhərləridir:
Kəpənək (film, 2017)
Kəpənək — Mixail Noerin rejissorluğu ilə çəkilən, 2017-ci il bioqrafik dram filmidir.
Çəkilişlər
Kəpənək, Monteneqro, Malta və əsasən, Belqradda, Serbiya da daxil olmaqla müxtəlif yerlərdə çəkilmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Maykop mədəniyyəti
Maykop mədəniyyəti—Şimali Qafqazda tunc dövrünə aid arxeoloji mədəniyyət.
Maykop mədəniyyəti (rusca: майкоп), Tunc dövründə Qərbi Qafqaz regionunda hökmranlıq edən əsas arxeoloji mədəniyyətlərdən biri idi.
Maykop mədəniyyəti qərbdə Taman yarımadasından, şərqdə indiki Dağıstan sərhədinə və cənubda Kür çayına qədər uzanan ərazidə mövcud olmuşdur. Mədəniyyət öz adını Kuban çayı vadisindəki Maykop kurqanında yerləşən kral türbəsindən almışdır.
2018-ci ildə nəşr olunan genetik tədqiqatlara görə, Maykop mədəniyyətinə mənsub əhali cənubdan, daha dəqiq desək, Qərbi Gürcüstan və Abxaziyadan Maykop mədəniyyəti regionuna gəlib. Bu əhalinin də Qafqazın şimal tərəfini ilk dəfə koloniyalaşdıran eneolit ​​əkinçilərinin nəslindən olduğu güman edilir. Buna görə də Maykop mədəniyyətinə mənsub insanların Şimal-Qərbi Qafqaz dil ailəsinin baniləri olduğu düşünülür.
Mədəniyyət
Maykop mədəniyyətində rast gəlinmiş dəfn mərasimləri Hind-Avropa mədəniyyətlərindəki dəfn mərasimlərinə bənzəyir. Adətən daş çuxurda basdırılmış meyitlərin üstünə kurqan (və ya tumulus) qoyulurdu. Sonrakı dövrdə kurqanların yerini daş yığınları tutmuşdur.
O dövrün digər mədəniyyətlərindən fərqli olaraq Maykop mədəniyyəti qızıl və gümüş sənətkarlığı ilə zəngin olmuşdur.
İncəsənət
XX əsrin əvvəllərində aparılan tədqiqatlarla Maykop mədəniyyətinə məxsus insanların özünəməxsus heyvan təsvirlərinin olduğu müəyyən edilmişdir. Maykop mədəniyyətində istifadə edilən heyvan təsvirlərinin sonrakı dövrlərdə yaşamış xalqlar tərəfindən prototip kimi istifadə edildiyi düşünülür: Maykop dövrünə aid heyvan təsvirləri İskit, Sarmat və Kelt heyvan təsvirlərindən təxminən 1000 il daha qədimdir.
Maykop mədəniyyətinə aid edilən petroqliflər bu günə qədər deşifrə edilməmişdir.
Atçılıq
Maykop mədəniyyətində yaşayan xalqlar daha çox oturaq həyat tərzi keçirmişlər. Buna görə də atdan çox mal-qara və donuz yetişdirirdilər.
Arxeoloqlar at cilovundakı bürünc yanaq qayışının unikal formasını aşkar ediblər. Yanaq qayışı cilov və yedək qayışını birləşdirən əyilmiş tunc çubuqdan ibarət idi. Yanaq kəmərindəki çentiklər kəmərin burun və alt dodağı bağlamaq üçün istifadə edildiyini göstərir.
Dünyanın ən qədim vaqon təkərlərindən bəziləri Maykop mədəniyyəti arxeoloji zonasında tapılmışdır. Kuban regionundakı Novokorsunskaya kurqanından tapılmış iki taxta təkər eramızdan əvvəl IV minilliyin ikinci yarısına aiddir.
Teras əkinçiliyi
Dağlarda salınmış süni terras kompleksləri sübut edir ki, bu insanlar oturaq həyat tərzi keçirmiş, əhalinin sıxlığı yüksək olmuş, eyni zamanda da əkinçilik bacarıqları yüksək səviyyədə olmuşdur. Eramızdan əvvəl 3000-ci illərdə tikilmiş terraslar sonrakı mədəniyyətlər tərəfindən də istifadə edilmişdir. Regiondakı terraslardan tapılan saxsı qabların böyük hissəsi Maykop dövründə, yerdə qalan qablar isə İskit və Alanlar dövründə hazırlanmışdır. Maykop terrasları dünyanın ən qədimləri arasındadır, lakin onlar haqqında çox az tədqiqat aparılmışdır. Terrasların günümüzə qədər gəlib çatması terrasları tikən insanların yüksək mühəndislik qabiliyyətlərinə və məlumatlarına malik olduqlarını göstərir.
Son kəşflər
Rus arxeoloqu Aleksey Rezepkinin sözlərinə görə, bu mədəniyyətdə aşağıdakı obyektlər aşkar edilib:
Tarixi
B.e.ə. III minilliyə, tunc dövrünün erkən çağına aid olan Şimali Qafqaz mədəniyyəti Maykop adını almışdır. Maykop mədəniyyəti öz adını 1897-ci ildə Maykop dağının yanında aşkar edilmiş kurqandan götürüb. Kurqanın hündürlüyü 11 metr olub. Ortada dördkünc qəbir quyusu aşkar edilib, bu qəbirdə 1 kişi 2 qadın dəfn olunub. Kişi qəbrindən qızıldan hazırlanmış çoxlu əşyalar, o cümlədən gil qablar da aşkar edilib. Qadın qəbirlərindən isə qızıl üzük və çoxlu boyunbağı tapılıb. Maykop mədəniyyətinə eyni zamanda Kubanyanı ərazilərdə yerləşən Meşoko yaşayış məntəqəsi, şimal-qərb və Mərkəzi Qafqazdakı Vesyolı, Sxala yaşayış məntəqələri də daxildir. Maykop mədəniyyəti Taman yarımadasının şimal-qərbindən Dağıstanın cənub şərqinə qədər yayılmışdır.
Pontik çöllər
Dəfn üsulları Marija Gimbutasın Kurqan fərziyyəsində təsvir edilən dəfn üsullarına bənzəyir. Bəziləri bunu Hind-Avropa mədəniyyətinin Pontik çöllərindən Qafqaza müdaxiləsi kimi qiymətləndirir. Bununla belə, J.P. Malloriyə görə:
Mədəniyyət, ən azı, proto-hind-avropalıların nəsilləri ilə güclü etnik və linqvistik əlaqələri olan “kurqanlaşmış” yerli mədəniyyət kimi müəyyən edilmişdir. İqtisadi baxımdan, Aşağı Mixaylovka qrupu və Kemi Oba mədəniyyəti ilə, daha uzaqda isə Qlobal Amfora və İplik əşyalar mədəniyyətləri ilə əlaqələndirilmişdir. Yenə də Malloriyə görə:
İran mənşəli
Mariya İvanovanın dediyinə görə, Maykop İran Yaylasından gəlmə mənşəlidir:
.
Azərbaycan
Bu yaxınlarda Azərbaycanda Soyuqbulaqda çox qədim kurqanlar aşkar edilmişdir. Bu kurqanlar eramızdan əvvəl IV minilliyin əvvəllərinə aiddir və Leylatəpə mədəniyyətinə mənsubdur. Kurqanları tədqiq edənlərin fikrincə, Soyuqbulaq kurqanları ilə Maykop kurqanları arasında mühüm paralellər mövcuddur:
.
Formal dillər
Formal dillər — insanın müxtəlif fəaliyyət sahələri üçün yaradılmış və öz əlifbası, qrammatik qaydaları, sintaksisi olan xüsusi dillərdir.Riyazi məntiq və riyazi proqramlaşdırma dillərini formal dillərə aid ən önəmli nümunələr olaraq qeyd etmək olar.Formal dillərin hamısı müəyyən şəxslər tərəfindən yaranıb.Formal dillər elm və texnikada geniş istifadə olunur.Elmi tətqiqatlarda və praktiki fəaliyyətdə formal dillər təbii dillərlə paralel istifadə olunur.Bunlardan biri digərini tam əvəz edə bilməz.Təbii dil daha güclü ifadə imkanlarına malik olsa da,formal dil biliyin daha dəqiq təqdimatı cəhətdən üstündür.
Tarixi
Riyaziyyatın bütün inkişaf tarixində müxtəlif obyektləri və anlayışları işarə etmək üçün həmişə simvolik işarələrdən istifadə olunmuşdur.Lakin işarələrdən başqa hər zaman təbii dillərdən də istifadə olunmuşdur.Elmin inkişafının müəyyən mərhələsində,əsasən ΧVΙΙ əsrdən başlayaraq,riyazi analizin ciddi məntiqi təhlilini və teoremlərin hökmlərini əsaslandırmaq üçün yeni bir yanaşmaya ehtiyac yarandı.Riyazi nəzəriyyələrin ciddi formalarla təqdimatı olmadan bir sıra məsələlərin həllinin mümkünsüzlüyü aydın oldu.Beləliklə,ΧΧ ərdən etibarən formal dillər yaranmağa başladı.
Dil, onun əlifbası və söz
Hər bir dil informasiyanı qarşı tərəfə çatdırmaq üçün istifadə olunur.Qarşı tərəf dedikdə insan,kompüter və s. nəzərdə tutulur.Dil informasiyanı birbaşa,yaxud dolayı yolla çatdırır.Dillər sintaksis və semantikadan ibarət olur.Sintaksis cümlənin quruluşunu müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunur,semantika isə cümlənin mənasını müəyyənləşdirir.Semantika sözlərin və cümlələrin məzmununu düzgün qurmağa xidmət edir.Simvollar çoxluğuna əlifba deyilir,əlifba-simvolların nizamlanmış çoxluğudur.Əlifbaya ixtiyari simvollar:hərflər,ədədlər,heroqliflər,yol nişanları və s. daxil ola bilər.Simvolların müəyyən sintaksis qaydalar ilə düzülüşündən əmələ gələn konstruksiyaya söz deyilir.Sözdəki simvolların sayına sözün uzunluğu deyilir.Tutaq ki,A={a1,a2,…,an} hər hansı əlifbadır.Verilmiş əlifbada bütün sonlu sözlərdən(yəni uzunluğu sonlu olan)ibarət çoxluğa universum deyilir,bunu A* ilə işarə edək.Aydındır ki,bu çoxluğun gücü hesabidir.Verilmiş B={0,1} əlifbasının universumu B*={0,1,00,01,10,11,000,001,…} olar.Heç bir simvolu olmayan sözə "boş söz" deyilir və {e} ilə işarə olunur.Universumdan {e} sözünün kənarlaşması ilə alınan çoxluq A+=A*\{e}.
Sözlərin konkatenasiyası(birləşdirilməsi) əməliyyatı
A əlifbasının A* universiumunda təyin olunmuş x,y sözlərinin verildiyini fərz edək: x=x1,x2,…,xm,y=y1,y2,…,ys, burada xi,yj∈A(i=1,…,m;j=1,…,s)m,s∈N. Onda sətirinə(sözünə) x və y sözlərinin konkatenasiyası deyilir.Deməli,hər bir söz simvolların konkatenasiyasıdır.
Konkatenasiya əməliyyatının xassələri: Fərz edək, ixtiyari sözü verilmişdir,burada α,β,γ konstruksiyaları A*-a daxil olan hər hansı sözlərdir.Onda α-prefiks,β-alt söz,γ-sufiks adlanır.
Tərif. A əlifbası üzərində qurulmuş L(A) formal dili dedikdə A* universal çoxluğunun ixtiyari alt çoxluğu başa düşülür: L(A)∈ A*.
Misal3.B={0,1} əlifbası üzərində L dili olaraq 0-dan 7-yə qədər ədədlərin kodunu qeyd etmək olar:
L(B)={0,1,01,10,11,100,101,110,111}, deməli L(B) dili 0-dan 7-yə qədər ədədlərin dilidir.
Formal dillər üzərində əməliyyatlar . İxtiyari L1 və L2 dillərinin konkatenasiyası aşağıdakı kimi başa düşülür:
Misal 4. L1={ab,a}, L2={α,βα} dilləri verilmişsə, onda, yəni qurulan dilin sözləri baza dillərinin sözlərinin konkatenasiyası ilə qurulur.
Dillər üzərində konkatenasiya xassələri:
Göründüyü kimi, dillər üzərində konkatenasiya əməliyyatı çoxluqlar üzərində dekart hasil əməliyyatının eynisidir. Ümumiyyətlə, dillər üzərində əməliyyatlar çoxluqlar üzərində əməliyyatlara bənzəyir. Dillər üzərində birləşdirmə, kəsişmə, çıxma və s. əməliyyatlar aparmaq olar.
Dilin iterasiyası dedikdə bu dilin bütün qüvvələrinin birləşməsi başa düşülür.
L* dilinə A əlifbasının verilmiş L dilinin Klini qapanması deyilir. Verilmiş əlifbadan istifadə etməklə müxtəlif uzunluqlu sözlər qurmaq olar. Sözün uzunluğu dedikdə bu sözdə iştirak edən simvolların sayı başa düşülür. yazılışı ona göstərir ki, w ilə işarə edilmiş sözün uzunluğu k ədədinə bərabərdir. Fərz edək, Vk — k uzunluqlu sözlər çoxluğudur, V* — həmin dildə mövcud olan bütün sözlər çoxluğudur. Onda yaza bilərik:.
V={a,b} əlifbasına baxaq. Bu simvollardan müxtəlif sözlər düzəltmək olar:a,b,aa,ab,ba,bb,aaa,…
Göstərmək olar ki, hər bir sözə qarşı onun birqiymətli olaraq nömrəsini hesablamaq olar, məsələn, ab sözünün nömrəsini hesablamaq üçün əvvəlcə simvolların özlərini nömrələyirlər: a-1, b-2,…
"ab" sözünün nömrəsi:.
"aba" sözünün nömrəsi:.
Əksinə, verilmiş nömrəyə görə sözün tapılması qaydasına baxaq: V={a,b,c} əlifbasında 20 nömrəli sözü tapmaq tələb olunur.
Cavab: w = ' acb '.
w sözünün nömrəsi:.
Formal dildə cümlə
Sözlərdən əmələ gələn daha mürəkkəb konstruksiyaya cümlə deyilir. Hər bircümlənin yalnız bir mənası ola bilər. Ona görə də insan dili bütövlükdə heç vaxt proqramlaşdırmada istifadə oluna bilməz, çünki insan dilində çoxmənalı, dolaşıq cümlələr mövcuddur ki, bunları kompüter başa düşə bilməz. Hər bir dil fikri ifadə etməyə xidmət edir. Dil fikri birbaşa, ya da dolayısı ilə ifadə edə bilir. Şifahi dil adətən fikri birbaşa ifadə edə bilir. Yazılı dil isə fikri yox, şifahi dilin səslərini ifadə edir, məsələn biz "at" sözünün yazanda fikrimizdə olan canlının özünü yox onun Azərbaycan dilindəki səslərini kodlaşdırırıq. Deməli, yazılı dilin ierarxiyası iki mərtəbədən ibarətdir. Lakin yazılı dil bir mərtəbəli ola bilər. Məsələn, at şəklini çəkməklə canlının özünü yazı ilə kodlaşdırmaq olar. Üç mərtəbəli yazılı dilə aid misal olaraq Morze əlifbasını göstərmək olar. Morze əlifbası ilə insan dilinin hərfləri kodlaşdırılır(1-ci mərtəbə), hərflərlə dilin sözləri kodlaşdırılır(2-ci mərtəbə), sözlərlə fikir kodlaşdırılır(3-cü mərtəbə). Maşın dilləri bir mərtəbəli dillərdir. Universal dillər iki mərtəbəlidir. Yuxarı qatda olan dilə metadil deyilir.Yəni universal dil maşın dilinə nəzərən metadildir. Formal dilin qurulması üçün birincisi sintaksis, ikincisi isə semantika qaydaları verilməlidir. Bu zaman aşağıdakı şərtlər irəli sürülür:
Formal dilin sözlərini yaradan zaman rabitə vasitələrindən istifadə olunur. Fərz edək ki, söz qurmaq üçün rabitə vasitələri aşağıdakılardır:
o→ (sözün başlanğıcı)
→o (sözün sonu)
Onda "then" sözünü aşağıdakı kimi qura bilərik:
o\Rightarrow (cümlənin əvvəli)
\Rightarrow (cümlənin ortası)
\Rightarrowo (cümlənin sonu)
o\Rightarrow(o→t→h→e→n→o)\Rightarrow(o→g→o→t→o→o)\Rightarrowo
Göründüyü kimi, cümlə quran zaman bu vasitələrdən başqa mötərizələrdən də istifadə olundu. Mötərizə vasitələrinə cümlənin ayrı-ayrı konstruksiyalarını yaradan element kimi baxmaq lazımdır. Belə elementlərə formal dildə çərçivə deyilir. Əgər çərçivələrin özü də çərçivəyə alınarsa, onda daha mürəkkəb konstruksiyalar yaratmaq mümkündür. Məsələn, mürəkkəb cümlə sadə cümləyə nisbətən mürəkkəb konstruksiya kimi qiymətləndirilə bilər. Konstruksiyaların satsız-hesabsız formaları var, məsələn, matris tipli, ağac tipli və s. Sözü ən sadə informasiya modeli kimi qəbul etmək olar. A əlifbasında qurulmuş L formal dili olaraq ixtiyari sayda sözlər başa düşülür. Bu çoxluq sonlu, boş, hətta sonsuz ola bilər. Formal dil sonsuz olarsa, onun sözlərinin hər birini qurub yadda saxlamaq qeyri-mümkündür, bu halda insanın köməyinə formal qrammatika gəlir.
Məntiqi-riyazi formal dillər
İlk formal dil çoxluqlar nəzəriyyəsində və riyazi məntiqdə ifadə olunmuşdur. Bu elm sahələri aksiomlar üzərində qurulur və teoremləri formal isbat etməyə imkan verir. Məsələn, riyazi məntiqdən düsturunu aşağıdakı kimi formal isbat etmək olar.Bunun üçün bərabərliyin sağ və sol tərəfləri üçün həqiqilik cədvəlini quraq. Sonuncu sütunların cavabları eynidir, bu da eyniliyi isbat edir.
Məntiqi-riyazi formal dillərdə ən mühüm ifadələr termlər və düsturlardır. Term- obyektlərin adının analoqudur, bunun mahiyyəti obyekti qeyd etmək üçündür. Termlər dəyişən və sabitləri qeyd etmək üçün istifadə oluna bilər. Termlərdən yeni daha mürəkkəb termlər yaratmaq olar, bunun üçün, adətən, dilin funksiyalarından istifadə olunur.
Riyazi məntiqdə istifadə olunan inversiya(\neg), konyuksiya (\land), dizyuksiya (\lor), implikasiya (⇒) və s. əməllərdən istifadə etməklə müxtəlif termlər qurmaq olar: A;; və s.
Paskal proqramlaşdırma dilində istifadə olunan termlərə aid nümunələr:
Formal dilin düsturları dilin operatorlarının termlərə tətbiqi ilə qurulur. Paskal dilində "düsturlara" aid bəzi nümunələrə baxaq:
A:2+sqrt(Z*sin(B)); if F>3 then write(R) else R:sqrt(F);
Term və düsturlar yeni ifadələrin yaradılması, çevrilməsi, başa düşülməsi üçün aşağıdakı ümumi qaydalardan istifadə etmək zəruridir:
Hər bir formal dildə bu qaydalara ciddi riayət etmək tələb olunur və bunlardan hər hansı birinin modifikasiyası formal dilin yeni versiyasının(dialektinin) qurulması ilə nəticələnir.
Bulbophyllum armeniacum
(Bulbophyllum armeniacum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum armeniacum növü Malayziya üçün endemik növdür.
Rhodanthe nullarborensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Le-Kastellar-Melan
Le-Kastellar-Melan (, Lo Castelar e Melan) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Qərbi Din-le-Ben kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Din-le-Ben.
INSEE kodu — 04040.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 55 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 39 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 25 nəfər iqtisadi fəal, 14 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 64,1%, 1999-cu ildə 67.9%). Fəal olan 25 nəfərdən 24 nəfər (14 kişi və 10 qadın) işləyir, 1 nəfər işsizdir. Aktiv olmayan 14 nəfər arasında 5 nəfər şagird və ya tələbə, 4 nəfər təqaüdçü, 5 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Cokyo təqvimi
Cokyo təqvimi(貞享暦|Jōkyō-reki) Yaponiyada istifadə edilmiş təqvimlərdən biridir.1684-cü ildən 1753-cü ilə kimi istifadə edilmişdir. Bu təqvim rəsmi olaraq 1685-ci ildə qəbul edilmişdir.Cokyo təqvimi Şibukava Şunkai tərəfindən hazırlanmış və izah edilmişdir.O,günəş ilinin uzunluğunun 3652417 gün olmasını təsdiq etmişdir.Şibukava həm də 800 il istifadə edilmiş Çin təqvimi olan Semmyo təqvimində bəzi səhvləri aşkar etmişdir. thumb|right|250 px|1729-cu ildə hazırlanmış Cokyo təqvimi
Basketbol üzrə Avropa çempionatı 2017
Basketbol üzrə Avropa çempionatı 2017, FİBA Avropa tərəfindən təşkil olunan 40-cı Basketbol üzrə Avropa çempionatı. 31 avqust — 17 sentyabr aralığında baş tutacaq bu turnir 2017-ci ildən etibarən Basketbol üzrə Dünya çempionatına bənzər sistem ilə 4 ildən bir keçiriləcək. Bu turnirin ev sahibi ölkələri Finlandiya, İsrail, Rumıniya və Türkiyədir.
Ev sahibi seçimi
thumb|right|AvroBasket 2017 [[heşteqi İstanbul Abdi İpəkçi Arenası qarşısında]] Ev sahibi ölkənin 11–12 dekabr 2015-ci ildə seçiləcəyi barədə öncədən məlumat verilmişdi. FİBA Avropa, 5 noyabr 2015-ci ildə yaydığı məlumatda namizədliyini irəli sürən ölkələrin Finlandiya, İsrail, Polşa, Rumıniya və Türkiyə olduğunu açıqlandı. 12 dekabr 2015-ci ildə Polşa xaric digər namizəd ölkələr ilə birlikdə turnirin təşkil olunmasına qərar verildi. Hər ölkə bir qrupun oyunlarına ev sahibliyi edəcək, final turundakı oyunlar isə İstanbulda oynanılacaq.
Turnirin formatı
24 komanda hər biri 6 komandadan ibarət qruplarda mübarizə aparacaq, bu qruplarda ilk dörd yeri tutan komandalar 1/8 finalda tək oyunluq seriya ilə yollarına davam edəcək.
Püşkatma
Püşkatma 22 noyabr 2016-cı ildə Türkiyədə baş tutdu.
Qrup mərhələsi
Qrup mərhələsinin oyunları müxtəlif ölkələrin müxtəlif arenalarında oynanılır. Hər dörd qrupda altı komanda mübarizə aparır, hər qrupun ən yaxşı nəticə göstərmiş dörd komandası növbəti mərhələyə vəsiqə qazanır. İlk oyun 31 Avqust və son oyun 7 Sentyabr tarixində baş tutması planlaşdırılıb.
Qrup A
Arena: Helsinki, Finlandiya
Turnir cədvəli
Saat qurşağı: (UTC+03:00).
Qrup B
Arena: Təl Əviv, İsrail
Qrup C
Arena: Kluj, Rumıniya
Qrup D
Arena: İstanbul, Türkiyə
Qrafik
''Bütün vaxtlar yerli vaxtla göstərilib. (Türkiyə saatı ilə).''
Yarmut buzlaqarası
Yarmut buzlaq­arası –  /ABŞ, Ayova ştatında Yarmut yer adından götürül­müş­dür/- Şm. Amerikada buzlaqlararası mərhələ. Bu mərhələ Kanzas və İllinoys buzlaq mərhələsini bir-birindən ayırır. Alp stratiqrafik sxemindəki Mindel-Riss buzlaq­lararası mərhələ ilə  müqayisə edi­lir.
Basketbol üzrə Avropa çempionatı 2017
Final cədvəli
Final cədvəli FİBA rəsmi veb səhifəsində: thumb|400px|right|Yekun