cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bahadır şah Qücərati
Həyatı
Portuqaliya-Qücərat münasəbətləri 1534-cü ildə çox inkişaf etdi. Hümayunun önündən kaçan Bahadır Portuqaliya baş valisindən yardım istəmək məcburiyyətində qaldı və bunun qarşılığında Diu civarında bir qala tikmələrinə izin verdi (1535). Diu, Bəsrə və Qırmızı dənizi Hindistana bağlayan önəmli bir ticarət limanı idi. Ancaq Bahadır şah, Sultan Hümayun təhlükəsi keçdikdən sonra portuqaliyalılara qarşı daha sərt bir siyasət təqib etməyə başladı. 1536-cı ildə Diunun gələcəyini görüşmək üzərə buraya gəldi. 15 noyabrda portuqaliyalıları şübhəyə düşürmədən onları ziyarət edəcəyini bildirdi. Portuqaliya valisi Nuno da Cunhanı Diuya dəvət etdi. Diuya gələn Portuqaliya valisi xəstəliyini bəhanə edərək görüşməyə gitmək istəmədi. Bahadır şah isə durumu anlamadı və onu ziyarətə getdi. Vali ilə görüşdüyü sırada əleyhinə bir hiylə hazırlandığını sezərək həmən ayrıldı. Quruya çıxmağa hazırlanırkən Manuel adlı bir portuqaliyalının hücumunana uğrayaraq yaralandı və dənizdə boğuldu (13 fevral 1537).
Bahadır Şah Portuqaliyalilərə karşı güçlü bir müslüman dəvlətin dəstəğinə ihtiyaç duyuyordu. Bu maksatla Osmanlı sarayına dəğərli hədiyələrlə bir əlçilik həyəti yollayarak (1536) yardım taləp ətmiş, ayrıca 300 sandık dolusu hazinəsini də əmniyət altına almak gayəsiylə Məkkəyə göndərmək istəmişti. Bu həyət o sırada Ədirnədə bulunan Kanuni Sultan Süləyman ilə görüştü. Kanuninin əmriylə Mısır Bəylərbəyi Hadım Süləyman Paşa 22 Haziran 1538də yətmiş altı parça gəmidən oluşan bir donanmayla Süvəyştən yola çıktı və 4 Əylül 1538də Diuya vardı; ancak yəni Qücərat sultanı III. Mahmuddan yətərli dəstək görmədiği için Diuyu kısa bir sürə kuşattıktan sonra gəri dönmək zorunda kaldı.
Cəsur, cömərt və çok gayrətli bir hükümdar olan Bahadır Şah zamanında ülkə ən gəniş sınırlarına ulaşmıştır. Ölümündən sonra iktidar mücadələsi başlamış və Qücərat tahtı ciddi sarsıntılara uğramıştır. Hüsam Han onun hayatı hakkında Tarih-i Bahadurhi adlı bir əsər kaləmə almıştır.
Cücəkənd
Qızıl Şəfəq (1935-ci ilə qədər Cücəkənd) — Ermənistanın Loru mahalında kənd.
Tarixi
1937-ci ilə kimi Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunun tərkibində olmuşdur. Rayon mərkəzindən 15 km şimal-qərbdə, İlməzli kəndinin yaxınlığında birbirinə bitişik üç təpə üzərində, az bir hissəsi düzənlikdə yerləşir. Monqol istilası zamam bu kəndin adı Cüycikənd olmuş və sonradan toponim fonetik hadisəyə uğrayaraq "y" səsi düşmüş, Cüycikənd i~ə səsəvəzlənməsi nəticəsində Cücəkənd formasında qalmışdır.
Toponim monqol sərkərdəsi Cuci xanın adı əsasında formalaşan cuci ulusunun adından yaranmışdır. Yəni toponim cuci nəsil adı ilə "yaşayış məntəqəsi" mənasında işlənən kənd sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Patronim toponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 3.l. 1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilərək Qızıl Şəfəq qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1886-cı ildə 205 nəfər, 1897-ci ildə 237 nəfər, 1904-cü ildə 210 nəfər, 1914-cü ildə 468 nəfər, 1916-cı ildə 399 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar deportasiyaya məruz qalmışdır. Indiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra kəndin sakinləri öz ocaqlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 474 nəfər, 1926-cı ildə 498 nəfər, 1931-ci ildə 623 nəfər, 1987-ci ildə 1500 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında kəndin sakinləri Ermənistan dövləti tərəfindən qırğınlarla qovulmuşlar. İndi burada Şamaxının Kərkəng kəndindən gələn ermənilər yaşayır.
Culfa-Bakı yolu (film, 1924)
Culfa-Bakı yolu — 1924-cü ildə çəkilmiş qısametrajlı sənədli film.
Məzmun
Kinolentdə Azərbaycanın paytaxtı Bakı ilə Naxçıvan MR arasında nəqliyyat əlaqəsini yaratmaq üçün Bakı-Culfa dəmiryol xəttinin istifadəyə verilməsindən danışılır.
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Avropa qar siçanı
Avropa qar çöl siçanı (lat. Chionomys nivalis) - (Rodentia) dəstəsindan, az təhlükə altındadır, mühafizəyə baxımlı məməli növü.
Təsviri
Bədənin uzunluğu 130 - 150 mm, quyruq uzunluğu 60 - 70 mm (orta hesabla quyruq bədənin 50%-ni təşkil edir), yuxarı azı dişlərinin uzunluğu 5.5 — 7.6 mm, aşağı 5.6 — 7.6 mm. M1- 2.5 — 3.05 — 3.4 mm. M3 qısalmışdır. M1 nisbətən uzundur. Rəngi boz-küldən açıq rəng arasında dəyişir. Üst tərəfinin rəngi tünd, tükləri nisbətən coddur. Quyruğun üst hissəsi açıq olub, birrənglidir.
Yayılması
Qafqaz və ona bitişik Asiya sahəsi ilə məhdudlaşmışdır. Avropanın dağlıq hissəsində və Kopet dağında yayılmışdır. Azərbaycanda iki təcrid olunmuş populyasiyası vardır: Kiçik Qafqaz və Talış.
Həyat tərzi
Dağ-çöl, subalp, alp qurşaqlarının qaya, bataqlıqlaşmış çəmən və daş qayaları hissələrində yayılmışdır. Kiçik Qafqaz dağlarında d.s-dən 1500-1600 m hündürlüklərdə, Talış dağlarında isə 1300 m-dən başlayaraq, ən hündür zirvəliklərə qədər rast gəlinir. Bəzi yerlərdə aşağı sərhəddi d.s-dən 900 m-ə qədər aşağı enir.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
İUCN siyahısına salınmışdır. Mühafizəsi müəyyən olunmayıb.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Ekologiyası öyrənilmədiyinə görə qorunma tədbirləri hələ hazırlanmamışdır.
Kiksiya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Limfosit
Hər bir B limfositi genetik olaraq müəyyən bir antigenə qarşı spesifikliyə malik olan reseptorun sintezi üçün proqramlaşdırılır. Belə reseptorlara B C R — lər (B cell reseptor) deyilir. Onlar hüceyrənin səthində yerləşirlər.Antigenlə qarşılıqlı təsirdə olan bu hüceyrələr bölünüb çoxalır ,differensiasiyaya məruz qalır və effektor (plazmatik ) hüceyrələrə çevrilirlər.Bu plazmatik hüceyrələr B limfositlərinin inkişafının son mərhələsidir və bu hüceyrələr B C R molekulunun antigentanıyan İg kompanentini anticisim şəklində sintez edirlər .Hüceyrənin bütün potensialı bu sintezə yönəldiyindən plazmatik hüceyrələr cəmi 3 −4 gün yaşaya bilirlər. T limfositləri' — onların müxtılif funksiyaları yerinə yetirən müxtəlif subpopulyasiyaları vardır.Bu subpopulyasiyalardan biri B limfositləri ilə qarşılıqlı təsirdə olaraq onların bölünüb çoxalmasına və plazmatik hüceyrələrə çevrilməsinə köməklik edirlər. Sub populyasiyalardan digəri mononuklear faqositar hüceyrələr tərəfindən udulmuş patogenlərin faqositozunu gücləndirir.Bu tipli hüceyrələrə T — helper (T — köməkçi ) hüceyrələri deyilir.T limfositlərinin başqa bir populyasiyası isə orqanizmin virusla və patogen mikroorqanizmlərlə yoluxmuş hüceyrələrini tapıb məhv edirlər.Bu hüceyrələr T — killer ( və ya T sitotoksik ) hüceyrələr adlanır.Hər bir T limfositinin səthində B limfositlərində olduğu kimi özünəməxsus antigen tanıyan reseptorlar mövcuddur.B və T limfositlərinin oxşarlığı ondan ibarətdir ki, onların hər ikisi immunoqlobulinlər superfəsiləsinə aid molekullardırlar.Lakin B limfositlərindən fərqli olaraq antigenin T limfositləri tərəfindən tapılması yalnız onun fraqmentinin başqa hüceyrə səthində M H C molekulları ilə kompleks şəklində təqdim olunduğu halda baş verir. ''Təbii killerlər( TK) — B və — T limfositləri üçün xarakterik olan antigentanıyan reseptorlardan məhrumdurlar .Bu mənada onlara bəzən o — hüceyrələr də deyilir.Təbii killerlərin əsas funksiyası transformasiyaya uğramış ( o cümlədən şiş ) və virusla yoluxmuş hüceyrələri tapıb məhv etməkdir.Bundan əlavə, təbii killerlər orqanizmin M H C  molekullarını qismən və tam itirmiş hüceyrələri də tapıb lizisə uğradırlar.Ölçülərinə görə təbii killerlər limfositlərdən təxminən 2 dəfə böyükdürlər.
Senecio austin-smithii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
MHC molekulları
M H C (major histocompability complex -  əsas   histouyğunlaşma   kompleksi)  - molekullarının   2   sinifi  mövcuddur. MHC molekullarının  birinci  sinifi  orqanizmin  bütün  nüvəli  hüceyrələrinin   , ikinci  sinifi  isə  əsasən  immun  hüceyrələrinin  səthlərində  yerləşirlər.Hər  2  tip   molekullar  superimmunoqlobulinlər  fəsiləsinə  aiddirlər. Birinci sinif  MHC  molekullar  3  domenli  bir  polipeptid  zəncirindən  və  ona  qeyri  kovalent  birləşmiş  β2 mikroqlobulin  molekulundan  təşkil  olunmuşdur .Onların  antigen  fraqmentləri  ilə  əmələ  gətirdikləri  kompleks  T - sitotoksik  hüceyrələri  tərəfindən  tanınır.İkinci  sinif  MHC  molekulları  isə  bir  biri  ilə   q.kovalent  rabitələrlə  birləşmiş  iki  heteropolipeptid  zəncirlərdən  ibarətdirlər  və  antigen  fraqmentini  T   helperlərə  təqdim  edirlər.Antigenin  tanınması  isə  qazanılmış  immunitetin  ən  vacib  mərhələsidir. Yalnız bundan  sonra  limfositlərin  klonları  activləşib  immunoloji  cavab  reaksiyaları  yarada  bilirlər.
Delphinium cardinale
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fəhlə məişəti (film, 1924)
Fəhlə məişəti — 1924-cü ildə çəkilmiş sənədli film.
Məzmun
Filmdə Azərbaycan fəhlələrinin həyatındakı dəyişikliklərdən və yeniliklərdən söhbət açılır.
Delphinium decorum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio grandis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sentral park
Sentral park və ya Mərkəzi park (ing. Central park) — Amerika Birləşmiş Ştatları nın, Nyu York şəhərinin, Manhetten rayonunda yerləşən 341 hektar ərazisi olan çox böyük ümumi bir şəhər parkıdır. İllik orta hesabla 25 milyon ziyarətçisi ilə Mərkəzi Park, Birləşmiş Amerikada ən çox ziyarət edilən şəhər parkıdır. Bir çox film və televiziya şouları bu parkı dünyada ən məşhur şəhər parkı etmişdir və həmçinin Mərkəzi parkda üzmək qanunlara ziddir. Sentral park, Dünyanın ən məşhur şəhər parklarından biridir və Nyu Yorkun simvollarındandır.
Tarixi
Nyu-york şəhərinin Manhetten rayonunda yerləşən xəstəlik saçan və nizamsız sahəyə sahib bir bataqlıq, şəhər xalqının nəfəs ala biləcəyi, zaman keçirə biləcəyi bir sahəyə çevrilməsi tələb olunmuşdur. Bunun üçün 1857-ci ildə Mərkəzi Park komissiyası sahə tənzimləmə müsabiqəsi keçirmişdir. Frederik Lo Olmsted və tərəfdaşı Calvert Vaux bu müsabiqəyə qatılmağa qərar vermişdi. Hazırladıqları layihə 33 layihədən birinci seçilmişdir. Olmsted mühəndis olaraq Sentral Park layihəsinin başına keçmişdir. Sahədə yaşayan təxminən 1600 yoxsul insan ərazidən çıxarılmışdır.
Barokko üslubu ilə (simmetrik olmayan, təbiiliyə yaxın) hazırlanan Sentral park dünyadakı ilk landşaf çalışmadır. Frederik Lo Olmsted bu işlə landşaft memarlığı və landşaft memarı anlayışlarını dünyaya tanıtmışdır. Bu səbəblə landşaft memarlığının atası olaraq qəbul edilir.
Mişkəmi
Mişkəmi — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Hisgədərə kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Mişkəmi kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Sentral park
Tarixi
Parkın bu günə uyğun olan dəyərinin 200 milyon dollar olduğu söylənilir.
Mişkəmi
Əhalisi
Əhalisi 574 nəfərdir.
Toponimiyası
Əvvəlki adı Vərsəhmonoba olmuşdur. Vərsəhmənoba talış, “önü-qabağı sahmanlı yer” deməkdir. Mişkəmi fars dilində işlənən rnişk (bahalı ətir) sözündən yaranmışdır. Yaşlı nəslin fikrincə, İranda bir əttar (ətir hazırlayan) tez-tez bu yerlərə gələr, burada ətriyyat, müşkənbər satmaqla məşğul olarmış. Bu şəxs Miişkəmi adı ilə tanınaraq əhalinin hörmətini qazanır, onun pənah gətirdiyi Vərsehmanoba isə tədricən Mişkəmi adlanmağa başlamışdır. Digər bir məlumata görə Mişkəmi kəndinin adının mənası "mıj" muncuqluq sahə və "kəmi" kənarı kimi komponentlərindən ibarətdir və talış dilindən tərcümədə muncuqlu sahənin kənarı və ya böyrü mənasını verir. Mıj kəmi sözlükləri tədricən bitişik tələffüz olunmuş və müəyyən (j-ş əvəzləməsi) dəyişikliyə uğrayaraq Mışkəmi və Mişkəmi formasında işlənir. Kənd ətrafindakı, yerli sakinlər tərəfindən Mə-hi adlandırılan (sözün mənası muncuq sahəsi deməkdir) yerdə vaxtı ilə duluzçuluğun inkişaf etmiş emalatxanaları olduğunu arxeoloji qazıntılar sübut edir. Həmin ərazidən tapılmış çoxlu sayda muncuqlar bu gün də kənd sakinləri tərəfindən bəzək əşyası olaraq istifadə olunur. Kəndin bu tarixi irsi onu qonuşu kəndlərdən fərqlənən əsas xususiyyətidi. Muncuqlu sahənin kənarında salınmış kənd də adını buradan götürmüşdür.
Sentral park
Təbii həyat
Sentral parkda 120 müxtəlif bitki növü, 26.000-dən çox ağac, 25 quş növü, 130 heyvan növü var.
Sentral parkda yerləşən ağacların bir qismi aşağıdakılardır:
Mişkəmi
Coğrafiyası və infrastrukturu
Mişkəmi kəndi Azərbaycan Respublikasının cənub-şərq hissəsində yerləşən Masallı rayonunun cənub-qərb hissəsində, rayon mərkəzindən 18 km məsafədə, yerləşir. Mişkəmi kəndinin iqliminin formalaşmasında Xəzər dənizinin və Talış dağlarının böyük rolu vardır. Mişkəmi kəndi kənd ərazisindən keçən yeraltı və yerüstü sularla zəngindir. Kənddə Lənkəran ovalığına xas olan rütubətli subtropik iqlim hakimdir. Sarı torpaqlar çoxluq təşkil edir. Torpaqlar çayçılıq, faraş tərəvəzçilik üçün əlverişlidir. Kənd rekrasiya ehtiyyatlıdır. Talış dağlarının Burovar silsiləsinin şərq yamacında, Lənkəran ovalığında yerləşir. Lənkəran ovalığı Azərbaycan Respublikasının cənub şərqində Talış dağları ilə Qızılağac körfəzi arasında yerləşir. Lənkəran ovalığının cənubda eni 5-6 km, şimalda isə 15-30 km-dir. Ovalıqda Astara, Lənkəran, Masallı rayonları və Qızılağac dövlət təbiət qoruğu yerləşir. İqlimi subtropikdir, illik yağıntıların miqdarı 1400—1700 mm-dir. Lənkəran ovalığında salınmış digər yaşayış məskənlərində olduğu kimi bu kənd də ilkin olaraq yerləşdiyi təpənin cənub yamacında salınmışdır. Belə ki, bu cür sığınma, evlərin qışda şimal küləyindən qorunmasını təmin edirdi. Yayda isə Lənkəran ovalığı üçün xarakterik olan cənub və şərq küləyi evlərin sərin saxlanmasını şərtləndirirdi. Kəndin Cəvdobə, Toyrobə, Hilolobə, Xonsobə,Zoydobə, Əsədobə, Ğofərobə, Şukrobə, Tojəmələ kimi məhəllələri var. Qonşu kəndləri isə Hişkədərə, Miyankü, Kübin, Tiyaqani, Tüklədir. <references group="There are no references with the group "www.krugosvet.ru/enc/Earth_sciences/geografiya/STRABON.html bibliotekar.ru/rrG.htm" on this page to include in this list." />
Tarixi
alt=Lənkəran xanlığının xəritəsi|thumb|335x335px|Lənkəran xanlığının xəritəsi thumb|312x312px|Məhi adlanan ərazidən tapılmış bəzək əşyaları 1. Sırğa e.ə. IX-VIII əsrlər Tunc tökmə  2. Boyunbağı e.ə. III minillik Pata muncuqları.(saxlanc yeri: Rəhim Tağıyev adına diyarşunaslıq müzeyi) Qeyd edək ki, Mişkəmi kəndi yerləşdiyi coğrafi mövqe baxımından Lənkəran ovalığında olmaqla təpəlik ərazidə yerləşir. Kəndin yerləşdiyi torpaq mümbüt olmaqla əkinçilik, maldarlıq, və balıqçılıq üçün əlverişlidir. Kəndin ərazisində beş xırda çay, və bu çaylar üzərində qurulan on üç su bəndi var. Tarixən kəndin potensiallarından geniş istifadə olunmuşdur. XX əsrdə kənd təsərrüfatında bağçılıq, çəltikçilik, çayçılıq, maldarlıq xüsusi ilə inkişaf etmişdir. Mişkəmi kəndinin yerləşdiyi ərazi, malik olduğu coğrafi üstünlükləri və maddi potensialıyla qədim zamanlardan özünü sakinli torpaqlar sırasına sala bilmişdir. Kənd ərazisində Neolit dövründən günümüzə qədər müəyyən fasilələr olmuşsa da belə (Xəzər dənizinin səviyyəsinin qalxması ilə əlaqədar həmin ərazilər tarixin müəyyən dövürlərində əsas etibarıyla su altında qalmışdır) yaşayış olmuşdur. Kəndin yerləşdiyi ərazi arxeoloji qazıntılarla zəngindir. Bu kənd Makedonialı İskəndərin Şərq yürüşünə şahidlik edərək, Sasanilər dövrünün süqutuna qədər müəyyən inkişaf dövrü keçmişdir. Bunu həmin dövürlərə aid arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar olunmuş çoxlu sayda zərb pullar da sübut edir. Kəndin kənarında yerləşən, yerli sakinlər tərəfindən Mə-hi adlandırılan (sözün mənası muncuq sahəsi deməkdir) yerdə vaxtı ilə duluzçuluğ üzrə inkişaf etmiş emalatxanaların olduğunun bu gün də şahidi olmaq o qədər də çətin deyil.
Bakirələr monastırı
Bakirələr monastırı (və ya Müqəddəs Ripsime monastırı) - Türkiyə Cümhuriyyətinin Qars ilində, Ani şəhər xarabalığında qədim erməni monastırıdır. Abidə Türkiyə - Ermənistan sərhəd xəttinə yaxın ərazidə yerləşdiyindən Aniyə gələn turistlərə Bakirələr monastırına getməyə icazə verilmir.
Arakamçeçen adası
Arakamçeçen (Иръыкамчечъын, ) — Sakit okeana daxil olan Berinq dənizi ərazisində yerləşən ada. Berinq boğazında, Çukot yarımadası sahilində yerləşəir. Materikdən Senyavin boğazı ilə ayrılır. İnzibati cəhətdən Rusiya Feferasiyası Çukot Muxtar Dairəsinin Providenski rayonu ərazinə daxildir.
Bakirələr monastırı
Şəhərdən kənarda inşa edilmiş bu kiçik monastır, Arpaçayın sahilində bir qalanın üstündədir. Bakirə şəhid Müqəddəs Hripsimeyə həsr olunan bu monastırın vaxtilə kiçik bir rahibələr topluluğu üçün sığınacaq olduğu düşünülür. Monastır kompleksindən dövrümüzə çox az şey çatmışdır. Belə ki, divarlarla əhatə olunmuş bir həyətin içində bir neçə binanın xarabalıqları qorunub saxlanmışdır. Onlardan ən önəmlisi kiçik,incə və çox gözəl bir kilsədir. İndi isə həmin kilsə sadəcə çox gözəl və romantik bir xarabalıqdır.
Arakamçeçen adası
Tarixi məlumat
Arakamçeçen adası çukçalar tərəfindən XVIII əsrin əvvəllərindən mənimsənilməyə başlanılmışdır. Onlar adanı Quunin ("ayrılmış") alaraq adlandırırdılar. 1827-ci ildə adada Konstantin Fyodoroviç Litkenin ekspedisiyası olmuşdur. Onlar adanın ilk dəfə xəritəyə daxil etmişlər. Adanın hazırkı adıda o zaman qoyulmuşdur. Adanın adı çukot dilindən tərcumədə "mənasız dolaşılan aldadıcı yer" anlamını verir. Bu ad əbəs yerə verilməmişdir. Ada ətrafında daim sıx duman müşahidə edilir. Bu səbəbdən dənizçilər burada öz yollarından azırlar.
Bakirələr monastırı
Tiqran Honents kilsəsinin kitabələrindən birində Tiqran Honentsin yaxınlıqda Bexents adlı bir monastırı bərpa etdirməsindən bəhs edilir. Bəzi araşdırmaçılar həmin monastırın məhz Bakirələr monastırı olduğunu iddia edirlər.
Arakamçeçen adası
Tarixi məlumat
1855-ci ildə Arakamçeçen adasına D. Rocersin elmi ekspedisiyası Vinsenes hidroqrafik gəmisində səfər etmişdir. Amerikan araşdırmaçıları adada yerləşən zirvələri Aleksadr Dümanın Üç muşketyor əsərinin qəhrəmanlarının adlarını qoymuşdur. Hazırda bu zirvələr çukot dilində adlandırılır. .
Flora və fauna
Adanın Berinq dənizi sahilində morjlara aid yataq mövcuddur. Burada avqust-sentyabr ayları 50 min baş heyvan toplaşır. Yataqda hətta dəniz məməliləri üçün nadir hal hesan edilən ağ morjlarada rast gəlinmişdir.
Adanın qayalı burunlarında gümüşü qağayı, Sakitokean təmizçisi, qarabatdaq kimi quşlara rast gəlinir. Adanın düzənliklərində kişik göl və bataqlıqların olması səbəbindən bura çoxlu sayda köçəri quş toplaşır. Köçəri quşlar arasında Ağ-boğaz qaz və Kanada durnası seçilir.
Bakirələr monastırı
Memarlıq xüsusiyyətləri
Bayırdan qübbənin alın hissəsi üç xəttli bölgülərlə on iki yerə ayrılmşdır. Yarımçıq kəmərlər silsiləsi isə hər apsisin əyri xarici divarlarını üç hissəyə ayırır. Hər kəmər fərqli hörgü üsuluna sahibdir və kəmərlərin arası yarpaqlı naxışlarla doldurulmuşdur.
Arakamçeçen adası
Flora və fauna
Adada Çukotun endemiki sayılan Senyavin yovşanı (artemisia senjavinensis) həmçinin Polygonum alaskanum kimi bitkilər Rusiyanın Qırmızı kitabına daxil olmuşdur. Burada endemik üç növ mamır yayılmışdır.
Şıxlar (Masallı)
Şıxlar — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Şıxlar kəndi dürüstləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, bu kəndi mərkəz olmaqla Şıxlar kənd Soveti yaradılmışdır.
Bakirələr monastırı
Memarlıq xüsusiyyətləri
Fasadın bəzədilməsində daş oymalarla yanaşı boyalardan da istifadə edilmişdir. Daşlarda tünd qırmızı və açıq qəhvəyi rəngli boya izləri qalmışdır. Boyalar daşlara yüngül rənglilik vermək məqsədiylə çox incə bir şəkildə istifadə edilmişdir.
Şıxlar (Masallı)
Toponimiyası
Şıx sözü şeyx sözü ilə eynidir. Şeyx sözünün ərəbcə mənası qoca, ağsaqqal deməkdir. Bu ad orta əsrlərdə qəbilə, tayfa, təriqət başçılarına, görkəmli ilahiyyatçılara, hörmətli adamlara deyilir. Şıxlar — ərəbcə şeyxlər olub, mənası başçı, rəhbər deməkdir. Bu tipli coğrafi adlar "şeyxlərə məxsus", "şeyxlər yaşayan yer", "şeyxlərin nəsli", "şeyxlərin dəfn olunduğu yer" və s. mənasındadır. Əvvəllər Nəzər deyilən şeyx yaşadığından buranın adı Nəzərkənd olub.
Arakamçeçen adası
Fiziki-coğrafi mövqeyi
Arakamçeçen adası üçbucaq formaya malikdir. Cənub-qərbində Qlazenapa buxtası yerləşir. Şimalında Kuquvan, Mako-Kuquvan və şərqində Kıqınin burunları yerləşir. Adanın şimalı əsasən qayalı və sıldırımlı burunlardan ibarətdir. Burada olan suxurlar Devon dövrünə aiddir. Sahilləri kiçik dəniz terraslarından ibarətdir. Qlazenapa buxtasında yerləşən Yarqa burnunda dil vardır. Dil qum və gildən təşkil olunmuşdur. Dil sayəsində laqun əmələ gəlmişdir.
Şıxlar (Masallı)
Tarixi abidələri
Burda Pirzadə ziyarətgahı yerləşir.
Bakirələr monastırı
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kilsənin daxilində ortadakı kiçik dairəvi boşluğu altı apsis əhatə edir. Boşluğun yuxarı hissəsində isə üstü qübbə ilə tamamlanan uzun silindrik bir alın hissə vardır. Alın hissədə dörd, Şərq trəfdəki apsisdə isə bir pəncərə vardır. İçi sadədir və heç bir freska yoxdur. Kilsənin girişi isə Qərb tərəfdəki apsisdədir. Kilsəyə Cənubdan birləşən kiçik, düzbucaqlı şəklində, birnefli şapel də olmuşdur.
Şıxlar (Masallı)
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd yüksək dağlıq ərazidə yerləşir. Burdan Viləşçay dəryaçası və Masallıya gözəl panorama açılır.
Arakamçeçen adası
Fiziki-coğrafi mövqeyi
Adanın mərkəzi hissəsində orta temperatura sahib mineral geotermal mənbə vardır.
Bakirələr monastırı
Memarlıq xüsusiyyətləri
Erməni memarlığında mərkəzi planlı, kiçik, çoxapsisli kilsələrə çox təsadüf olunsa da onların hamısı daha erkən dövrə aiddir. XIII əsr erməni memarlığında isə bu nadir halda rastlanan bir abidədir. Ona görə də bir çox tədqiqatçılar kilsənin müsəlman türbə memarlığının təsiri altında inşa edildiyini düşünürlər.
Arakamçeçen adası
Mədəni irs
Adanın qərb sahilində, Kıqınin burnunda qədim eskimoslara aid olan yaşayış məntəqəsi aşkarlanmışdır. Onun yaşı 2 min olaraq qiymətləndirilir. Cənub-qərbində Meynıquk, Yarqa, Paqilyak yaşayış məntəqələri yerləşir.
Bakirələr monastırı
Mənbə
Bakirələr monastırı
Şıxlar (Masallı)
Əhalisi
Əhalisi 3211 nəfərdir.
Fantastik məxluqlar və onların yaşadıqları yer (film)
Fantastik məxluqlar və onların yaşadıqları yer — rejissor Devid Yeytsin Coan Roulinqin eyniadlı kitabın əsasında çəkdiyi film. Harri Potter haqqında seriyasının bir hissəsi olaraq, kinolent əsas əhvalatların başlanmasından 65 il əvvəl baş verən hadisələri əks etdirir. Filmin premyerası ABŞ-də 2016-cı il noyabrın 18-də, Rusiyada isə noyabrın 17-də keçirilmişdir.
Məzmun
1926-cı ildə sehrli zooloq Nyut Skamender fantastik heyvanlar və canlıların təsnifatı ilə məşğul olur. O, mühüm dövlət rəsmisi ilə görüşmək üçün "Amerika Birləşmiş Ştatlarının Sehrli Konqresi" adlı yığıncağa gəlir. Özü ilə bir qədər təhlükəli sehrli varlıqların və onların təbii yaşayış mühitinin özündə yerləşdirmiş çamadanı götürür. Bu varlıqlar yoxa çıxandan sonra Amerikanın sehrli hakimiyyəti alimi təqib etməyə başlayır.
Balsin (Miyanə)
Balsin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Didi Xavleti
Didi Xavleti — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 35 nəfər idi. 2014-cü ildə 0 nəfər yaşayırdı.
Ədəbiyyat
gse: 3 541
Delphinium denudatum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qafqaz canişinliyi (1785–1796)
Qafqaz canişinliyi — 1785-ci ildə II Yekaterina tərəfindən Həştərxan quberniyasını dəyişdirərək Taurida vilayətindən bəzi torpaqlar əlavə etməklə qurulmuşdur. 1796-cı ildə I Pavel tərəfindən ləğv edilmişdir.
Hacidsurenqiyn Bolormaa
Hacidsurenqiyn Bolormaa (Хажидсүрэнгийн Болормаа; d. 18 yanvar 1965, Ulan-Bator, Monqolustan) — Monqolustan Respublikasının birinci xanımı.
Həyatı
Hacidsurenqiyn Bolormaa 18 yanvar 1965-ci ildə Monqolustanın paytaxtı Ulan-Bator şəhərində anadan olmuşdur.
Orta məktəbi doğma şəhərində bitirən xanım Bolormaa ali təhsilini SSRİ-dəki ali məktəblərin birində davam etdirmək qərarına gəlir. 1983-cü ildən 1988-ci ilə qədər Ukrayna SSR-də Lvov Dövlət Universitetinin Geologiya fakültəsində təhsil alır.
Hacidsurenqiyn Bolormaa geoloq təhsili ilə kifayətlənməyərək 2005-ci ildə Virciniyadakı Milli Biznes və Texnologiya kollecində təhsil almışdır.
Ailəsi
thumbnail|Həyat yoldaşı [[Tsaxia Elbeqdorj]] Ukraynada tələbə olarkən o, Monqolustandan olan gənc - gələcək Prezident Tsaxia Elbeqdorjla tanış olmuşdur. Elbeqdorj o zaman müddətli hərbi xidmət keçərkən fərqləndiyinə görə onu Lvov Ali Hərbi-Siyasi Məktəbinə göndərmişdilər. Orada hərbi jurnalistika ixtisası üzrə təhsil alan Elbeqdorj qərib ölkədə rastlaşdığı həmvətəni Hacidsurenqiyn Bolormaa ilə tanış olduqdan sonra onların arasında isti münasibət yaranır. Bundan bir müddət sonra onlar evlənmək qərarına gəlirlər. Bu nikahdan onların 5 övladları dünyaya gəlmişdir. Cütlüyün ilk övladı da məhz Lvov şəhərində anadan olmuşdur. 1988-ci ildə təhsillərini başa vurduqdan sonra onlar vətənlərinə – Monqolustana geri dönürlər.
Prezident ailəsinin böyük övladı Eleqdorj elm sahəsini özünə prioritet seçib. O, ABŞ-nin Virciniya Universitetini bitirərək, kimyəvi tibb üzrə elmlər doktoru adını qazanıb. Daha sonra isə Monqolustana geri dönüb. Hazırda o, ölkəsində fəaliyyət göstərən özəl farmasevtik kompaniyasına rəhbərlik edir.
Ailənin ikinci oğlu Erden isə Monqolustan Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmət keçir. 2013-cü ilin martından o, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Sudandakı sülhməramlı kontingentində xidmət aparır.
2009-cu il mayın 24-də Tsaxia Elbeqdorj Monqolustan Demokratik Partiyasının nümayəndəsi kimi ölkə prezidenti seçilir. 2013-cü ilin iyun ayında Saxiaqiyn Elbeqdorj ikinci dəfə Monqolustan prezidenti seçilib. Nəticədə Hacidsurenqiyn Bolormaa da ikinci dəfə - daha 4 il ölkənin birinci ledisi titulunu daşımaq hüququ əldə edib.
Birlikdə Ukraynaya rəsmi səfər
Tanış olub evləndikdən illər sonra - 2011-ci ilin iyununda Tsaxia Elbeqdorj artıq Monqolustan prezidenti kimi həyat yoldaşı ilə birlikdə Ukraynaya rəsmi səfərə gəlir. Ukrayna prezidenti Viktor Yanukoviçlə və digər ukraynalı rəsmilərlə görüşlər keçirilsə də, monqol cütlüyün tələbəlik illərini keçirdikləri Lvov şəhərinə səfərləri daha davamlı olur. Lvov şəhərini həmişə sevgi ilə xatırladığını bildirən monqol prezident və xanımı illər əvvəl təhsil aldıqları ali məktəblərdə qrup yoldaşları ilə də görüşlər keçiriblər. Monqolustan prezidenti vaxtilə təhsil aldığı Lvov Quru Qoşunları Akademiyasında mətbuat konfransı keçirərək Ukraynadakı tələbəlik illəri, xüsusən xanımı Bolormaa ilə tanış olmaları barədə ətraflı danışaraq belə demişdir:
İctimai fəaliyyəti
thumbnail|[[Barak Obama və onun xanımı ilə birlikdə (2009-cu il).]] Tsaxia Elbeqdorjun prezidentliyi dövründə Monqolustanın müsbətə doğru dəyişməsində birinci xanım Hacidsurenqiyn Bolormaanın da xüsusi rolu var. Birinci ledi kimi Bolormaa ölkədə geniş yayılan xərçəng xəstəliyinə qarşı mübarizəyə başlamışdır. Bu məqsədlə "Ümid - Monqolustan Xərçəngdən Azad" milli fondunu təsis edən xanım Bolormaa onkoloji xəstələrə hərtərəfli yadım ayırır. Xüsusən Monqolustanda geniş yayılan ağciyər və mədə xərçəngi xəstəliklərinə yoluxanların sayı azalır. Qeyri-sağlam qidalanma, alkoqol və stressdən əziyyət çəkən monqol əhaliyə yardım məqsədilə profilaktik yardımlar edilir.
Hacidsurenqiyn Bolormaa xüsusən monqol uşaqlarının sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi üçün müəyyən addımlar atmışdır. Şəxsən özü nümunə olaraq qayğısız böyüyən bir neçə uşağı övladlığa götürmüşdür. Hazırda Monqolustan prezidentinin ailəsində 30 uşaq böyüyür. Onların 5-ni birinci xanım dünyaya gətiribsə, 25-ni isə prezident və həyat yoldaşı tərəfindən övladlığa götürülmüş monqol uşaqlardır.
Bolormaa rəhbəri olduğu fondların köməyi ilə daha 300 uşağın da ehtiyaclarını ödəyir. Bundan əlavə, 1999-cu ildən başlayaraq ABŞ-nin Monqolustandakı səfiri Con La Portanın təşəbbüsü ilə kimsəsiz monqol uşaqlarının amerikalı ailələrə övladlığa verilməsi proqramı başlayıb.
Delphinium depauperatum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Balsinşərifabad (Miyanə)
Balsinşərifabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd. .
Senecio australandinus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Balsinşərifabad (Miyanə)
Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Türkman bölgəsinin Bərvanan kəndistanında, Türkman qəsəbəsindən 11 km şimal-qərbdə, Miyanə-Təbriz avtomobil yolunun üstündədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 207 nəfər. yaşayır (57 ailə).
Baltalimanı sazişləri (1838-1846)
Baltalimanı sazişləri (1838-1846) - Baltalimanında (İstanbul) Avropa dövlətləri ilə Osmanlı imperiyası arasında imzalanan tisari sazişlərin ümumi adı.
1838-ci il 16 avqustda İngiltərə, 25 noyabrda Fransa, 1839-cu il 18 mayda Hanza şəhərləri, 2 sentyabrda Sardiniya krallığı, 1840-cı il 31 yanvarda İsveç və Norveç, 2 martda İspaniya, 15 martda Hollandiya, 30 apreldə Belçika, 1841-ci il 1 mayda Danimarka, 1843-cü il 20 martda Portuqaliya ilə bağlanmışdı. Baltalimanı sazişləri Avropa dövlətləri üçün əlverişli olsa da, Osmanlı imperiyasının iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərmişdi. 1846-cı il 30 apreldə Rusiya ilə bağlanan saziş Osmanlı dövlətinin iqtisadi vəziyyətini nisbətən yüngülləşdirdi. Bu sazişin şərtlərinə görə, rus tacirlərinin Osmanlı torpaqlarında ticari birliklərinin yaradılması qadağan olunmuş, həmçinin bir sıra malların (içki, tütün, duz, barıt və s.) satışına məhdudiyyətlər və qadağalar qoyulmuşdu.
Delphinium glaucum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şərq fəlsəfəsi problemləri (jurnal)
"Şərq fəlsəfəsi problemləri" jurnalı — beynəlxalq elmi nəzəri jurnal. Şərq bölgəsinin fəlsəfi problemlərinə həsr olunmuşdur.
Jurnal haqqında məlumat
Şərq fəlsəfəsi problemləri jurnalı 1996-cı ildən iki dildə – rus və azərbaycan dillərində nəşr olunur. Jurnalın təsisçiləri Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası və AMEA Fəlsəfə və Hüquq İnstitutu, o cümlədən jurnalın Redaksiya heyətidir. Jurnalın ad və ideya müəllifi fəlsəfə elmləri doktoru Zümrüd Quluzadəyə məxsusdur.
Jurnalı baş redaktoru fəlsəfə elmləri doktoru, Əməkdar elm xadimi Zümrüd Quluzadə, məsul katibi və internet saytlarının rəhbəri fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Rahil Nəcəfovdur. Jurnalda nəşr olunan məqalələrin 6 dildə - türk, ərəb, fars, alman, fransız və ingilis dillərində rezumələri verilir.
Jurnalın redaksiya şurasına Əlcəzair, İran, Türkiyə, Qazaxıstan və digər ölkələrdən bir çox məşhur alimlər daxildir. Onlardan Dr. Cavad Heyət, professor Dr. Süleyman Hayri Bolay, professor İlham Məmmədzadə, Dr.Necati Öner, Dr. Ariz Gözəlov, Dr. Zaim Xanşelavi, Dr. Thierry Zarcone, Dr.Deni Qril f.ü.f.d. Solmaz Rzaquluzadə, professor Rəfiqə Əzimova, professor Mübahat Türker Küyel, professor Kenan Gürsoy, professor Könül Bünyadzadə və başqaları daxildir.
Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini əldə etdikdən indiyə qədər humanitar elmlər sahəsində ən uzun ömürlü elmi jurnallardan biri olan “Şərq fəlsəfəsi problemləri” bu ad, məzmun və quruluşda fəlsəfəyə həsr edilmiş və dünya fəlsəfəsinin ayrılmaz hissəsi olan İslam bölgəsi xalqlarının tədqiq, tədris və təbliğinə istiqamətlənmiş ilk elmi-nəzəri beynəlxalq jurnaldır. Fəlsəfənin nəzəriyyə və tarixinin aktual və mübahisəli məsələlərinə və ilk növbədə Şərq və İslam bölgəsi fəlsəfəsinin dünya fəlsəfəsi kontekstində tədqiq, tədris və təbliğinə xüsusi diqqət verən Jurnal 1996-cı ildən bu günədək Respublikanın elm aləmində yayılır və AMEA-nın Elmi kitabxanası tərəfindən Şərqin və Qərbin məşhur kitabxanalarına göndərilir.
“Şərq fəlsəfəsi problemləri” elmi-nəzəri jurnalının www.orientalphilosophy.org internet saytı İslam mədəni bölgəsində bu növ müasir nəşrlər içində elmi-nəzəri istiqaməti və məlumat informasiya sisteminə görə analoqu olmayan saytlardan biridir və güman edirik ki, yaxın gələcəkdə o, oxşar konseptlərdə yaradılacaq elmi saytlara bir örnək təşkil edə bilər.
Jurnalın elmi fəaliyyəti beynəlxalq elmi məkanda diqqəti cəlb edib. O, bir çox beynəlxalq elmi jurnalların indeksləmə mərkəzləri (OAJİ – Open Academic Journals İndex, CyteFactor – International Academic Journals İndex, İSAM – İslam Araştırmaları Merkezi Dergi Tarama İndeksi, İSİS – İnternational Publishing Center of academic journals) tərəfindən indekslənib. Bundan başqa Azərbaycandan yeganə jurnal kimi Thomson Reuters Scial Science Citation indeksləmə bazası tərəfindən qeydə alınmış və bu yüksək qurum tərəfindən nəzarətə götürülmüşdür.
Jurnalın fəaliyyət sahəsinə İslam mədəni bölgəsinin vahhid fəlsəfə tarixinin yazılmasına həsr edilmiş "Forum" fəaliyyət göstərir. Jurnal həmçinin Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının doktorant və dissertantlar üçün çapı tövsiyə edilən jurnallar sırasına daxildir.
Jurnal AMEA-nın razılığı əsasında Təknur nəşriyyatında ildə bir dəfə nəşr olunur və dünyanın məşhur kitabxanalarına göndərilir.
Kiçik Asiya kolluq siçanı
Kiçik asiya kolluq siçanı (lat. Microtus majori), (Rodentia) dəstəsindan bir Məməli növü.
Xalq Torpaq Komissarlığı (film, 1924)
Xalq Torpaq Komissarlığı — 1924-cü ildə çəkilmiş sənədli film.
Məzmun
Filmdə Sovet Azərbaycanında kəndlərdə keçirilən yeni torpaq islahatlarından, Xalq Torpaq Komissarlığının əhali arasında torpağın becərilməsində rəhbərlik rolundan və ümumiyyətlə komissarlığın fəaliyyətindən bəhs olunur.
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
II Bahadır Şah
II Bahadır Şah — Böyük Moğol İmperiyasının son hökmdarı. Şair və xəttat olaraq,siyasi liderdən çox sənətçidir.
Senecio grandjotii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xəzər gəmiçiliyi (film, 1924)
Xəzər gəmiçiliyi — 1924-cü ildə çəkilmiş qısametrajlı sənədli film.
Məzmun
Film Azərbaycanda dəniz nəqliyyatı, yük və sərnişin daşınmasında mülki donanmanın təşkili və fəaliyyəti haqqındadır.
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Surra
Yaşayış məntəqələri
Süddəyən
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Yuxarı Babunə (Çaroymaq)
Yuxarı Babunə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Qarağac qəsəbəsindən 21 km cənub-şərqdə, Marağa-Miyanə avtomobil yolunun 44 km.-liyindədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 44 nəfər yaşayır (8 ailə).
Anagirayabənzər qızılıakasiya
— qızılıakasiya cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
5–7 m hündürlükdə, boz-yaşıl və ya boz-qonur rəngli sallanan budaqları olan ağac və ya koldur. Cavan budaqları və çiçək zoğları gümüşü tükcüklərlə örtülüdür. Yarpaqları üçər olub, uzunsaplaqlı, yarpaqcıqları uzunsov-ellipsvari və ya tərs- yumurtavaridir, 3–8 sm uzunluqda, 1,5–3 sm enində, yarpaq ayasının üst səthi çılpaq, alt səthi gümüşü, xırda tükcüklüdür. Yarpaqlaması çiçəkləmə ilə eyni vaxta təsadüf edir. Çiçəkləri qızılı-sarı rəngdə olub, 17–25 mm uzunluqda, gümüşü tükcüklərlə örtülmüş saplağa malikdir, uzunluğu 10–20 sm olan salxım çiçək qrupunda yığılmışdır. Kasacığı düzgün olmayan zəngvaridir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, meyvələri avqustda yetişir. Paxlası 5–8 sm uzunluqda, 8–9 mm enində, üst tərəfdən gümüşü, tükcüklü, qalın tikişə malik, toxumları qara, avqustda yetişir. Abşeronda kütləvi çiçəkləməsi üçün suvarılmalıdır. Meyvəsi zəhərlidir.
İvan Urqantın filmoqrafiyası
thumb|İvan Urqant Tbilisi rus kinosu festivalında. 2011-ci il. İvan Urqant — rusiyalı aktyor, şoumen, teleradio aparıcısı, müğənni, musiqiçi, prodüser. Hazırda "Pervıy Kanal"da yayımlanan "Urqantın gecəsi" və "Smak" verilişlərinin aparıcısı, "Projektorperishilton" verilişinin isə aparıcılarından biridir. Əvvəllər "Superradio", "Rus radiosu", "Hit-FM" radiostansiyalarında və "Rossiya" və "MTV" telekanallarında işləyib. Dəfələrlə "TEFİ" mükafatının laureatı olub. 2008-ci və 2011-ci illərdəki sorğuların nəticələrinə görə, Rusiyanın ən populyar televiziya aparıcısı seçilib.
Anagirayabənzər qızılıakasiya
Ekologiyası
Torpağa tələbkar deyildir. İşıqsevəndir. Şaxtaya davamlıdır, sərt şaxtalarda cavan çətirləri donur, yazda isə bərpa olunur. Küləkdən qorunan sahələrdə əkilir.
İvan Urqantın filmoqrafiyası
İvan Urqantın kinoda debüt işi 1996-cı ildə çəkilmiş "Sərt zaman" filmində olmuşdur. O, bu filmdə epizodik rolda çəkilib. İvan sonrakı 10 il ərzində yerli seriallarda və tammetrajlı filmlərdə daha bir neçə epizodik rollarda çəkilib.
Anagirayabənzər qızılıakasiya
Azərbaycanda yayılması
Bakı, Gəncə, Sumqayıt və digər şəhərlərdə yaşıllıqlarda təsadüf olunur.
Qılburun dili
Qılburun dili — Qılburun yarımadasının şimal-qərbində qumdan ibarət dil. Dnepro-Buq liman ilə Qara dənizi arasında yerləşir.
Anagirayabənzər qızılıakasiya
İstifadəsi
Tək əkinlərdə, yol kənarlarında istifadəsi məqsədyönlüdür.
İvan Urqantın filmoqrafiyası
Aktyorun kinoda ilk böyük rolu kinorejissor Konstantin Xudyakovun 2007-ci ildə çəkdiyi "O, o və mən" filmində olub. İvan melodram janrında çəkilmiş bu filmdə gənc və cazibədar Denis Qanin rolunda çəkilib. Onun bu filmdə tərəf müqabilləri Aleksandr Qalibin, Yekaterina Quseva və Yuliya Rutberq kimi aktyorlar olub.
Qılburun dili
Qılburun qəsri
XV əsrdə türklər tərəfindən dilin qutaracağında eyni adlı qala tililir. 1787-ci ildə Aleksandr Suvorovun rəhbərlik etdiyi ordu türk desantçılarınl məğlub etmişdir. Krım müharibəsi zamanı isə fransız və ingilis donanması qalanı darmadağın etmişdir.
İvan Urqantın filmoqrafiyası
İvan Urqant rejissor Pavel Bardinin 2007-ci ildə komediya janrında çəkdiyi "Üç nəfər və qar dənəciyi" filmində oynadığı Qarik roluna görə, "Ən yaxşı komediya aktyoru" nominasiyasında "MTV Russia Movie Awards" mükafatına namizəd olub.
İvan Urqant 2010-cu ildə bir neçə novelladan ibarət, müxtəlif rejissorlar tərəfindən çəkilmiş "Yolkalar" kinokomediyasında çəkilib. Bu filmdə oynadığı biznesmen Boris roluna görə, "Ən yaxşı rus aktyoru" nominasiyasında "Jorj mükafatı"na namizəd olub.
2011-ci ildə Milla Yovoviç, Sergey Qarmaş, Vladimir Menşov və Konstantin Xabenski kimi aktyorlarla birlikdə Levan Qabriadzenin "Oyunbazlıqlar" və Sergey Bezrukov və Oksana Akinşina kimi aktyorlarla birlikdə Pyotr Buslovun "Vısotski. Sağ ol ki, yaşayırsan" filmində çəkilib. İvan bu iki filmdə canlandırdığı obrazlara görə, "Ən yaxşı rus aktyoru" nominasiyasında "Jorj mükafatı"na namizəd olub.
Filmoqrafiya
Mənbə:
Ksanti FK
Şkoda Ksanti FK (, Şkoda Ksanti Futbol Klubu) — Xanti şəhərini təmsil edən Yunanıstan futbol komandasıdır. Hal-hazırda klub Yunanıstan Superliqasında mübarizə aparır.
Tarixi
Klub 1967-ci ildə Xanti şəhərində Aspida və Orfeas adlı həvəskar klubların birləşməsindən yaranmışdır. Komandanın rəsmi adı 1992-ci ilə qədər Xanthi Football Club olmuşdur. Yunanıstandakı Škoda Auto avtomobillərinin rəsmi istelatçısı olan Viamar şirkəti klubu satın aldıqdan sonra klubun adı Skoda Xanthi Football Club olaraq dəyişdirildi.
Klubun heyətində hal-hazırda cavanlar üstünlük təşkil edir. Şkoda Xanti FK 2001-02, 2005-06, 2006-07 və 2013-14 mövsümlərində UEFA Avropa Liqasında mübarizə aparmışdır. 2004-05 mövsümündə Şkoda Xanti A Etnikini (hal-hazırda Yunanıstan Superliqası) dördüncü yerdə başa vurmuşdur. Bu nəticə klubun son illərdə ən yaxşı nəticəsi hesab olunur.
Şkoda Xanti Fk ilk dəfə Yunanıstan Superliqasında 1989-ci ildə çıxış etmişdir.
Stadion
thumb|Şkoda Xanti Arena
Klubun ən birinci oynadığı stadion 9500 tamaşaçı tutumuna malik Şkoda Xanti stadionu olmuşdur. Klub 2004-cü ildən öz ev oyunlarını Şkoda Xanti Arenada keçirir. Yeni stadion şəhərdən 8 km uzaqlıqda, Piqadiya kəndinin yaxınlığında yerləşmişdir. Stadionun tamaşaçı tutumu 7422 nəfərdir, yalnız 3 tribunası vardır. Son tribunanın tamamlanması ilə stadionun tamaşaçı tutumu 9000 nəfərə qədər yüksələcəkdir.
Uğurları
Yunanıstan Kuboku
Superliqa tarixi
Mənbə:
Heyəti
14 yanvar 2016-cı il məlumatlarına əsasən.
Keçmiş işçilər
Məşqçi
İriyarpaq mahmızçiçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Didi Xalebi
Didi Xalebi — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 28 nəfər idi. 2014-cü ildə 26 nəfər yaşayırdı.
Ədəbiyyat
gse: 3 541
Turar Rıskulov
Həyatı
Turar 1894-cü il dekabrın 26-da Semreç vilayətinin Besaqaş aulunda Dulat tayfasından olan Rıskul Jılkaydar ulunun, yəni Jılkaydar oğlunun ailəsində dünyaya göz açmışdır.
Turarın atası Rıskul Jılkaydar ulu haqqını tələb etdiyinə görə onun hərəkatını hökumətə qarşı çıxmaq kimi qiymətləndiriblər. 1904-cü ildə onu 10 illiyə Sibirə sürgünə etmişlər.
Əmirxanlı
Əmirxanlı — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad və təxəllüs.
Kəndlər
Turar Rıskulov
Həyatı
1938-ci il fevralın 10-da Turar Rıskulovu da Moskva vila-yətindəki Kaluqa şossesinin 25 kilometirliyində, DTK-nin (KQB) "Kommunarka" adlandırdığı yerdə güllələnmişdir. Turar Rıskulovun həbsindən sonra 26 yaşlı xanımı Əzizəni, 20 yaşıl qayını Şamili, 50 yaşlı qaynanası Arifəni də cəsusluqda suçlayıb həbsxanalara göndəririlr.
Mini Futbol Liqası
Mini Futbol Liqası — Azərbaycanın həvəskar mini futbol klublarının çıxış etdiyi ən yüksək təbəqədir.
Tabaxmela
Tabaxmela (  ტაბახმელა) (gürcü dilində "quru göl" – Tba-göl, xmela-quru) — Gürcüstanda, Tbilisi yaxınlığında bir kənd.
Mini Futbol Liqası
Tarixi
Azərbaycanda həvəskar futbolçular üçün Mini Futbol Liqası 2015-ci ildə Sport Marketing Group tərəfindən yaranıb. Turnirin keçirilməsini və nəzarətini MFL həyata keçirir. Turnirə MFL və AFFA nəzarət edirlər.
Tabaxmela
Tarix
Tabaxmela 13-cü əsrdən bəri bilinir, 13-18-ci əsrlərdə Tabaxmela çarların bağ iqamətgahı idi.
Mini Futbol Liqası
Müsabiqə formatı
Turnir zamanı bütün komandalar A və B adlı 2 konferensiyaya bölünür. Komandalar qrup mərhələdəki oyunlarını bir dövrəli liqa formatında keçirir. Hər bir qrupda daha çox xal toplamış 6 komanda (ümumilikdə iki konferensiyadan 12 komanda) pley-off mərhələsində birbaşa iştirak etmək hüququ qazanır. Hər qrupda 7, 8, 9 və 10-cu yerləri tutan komandalar pley-off mərhələsində iştirak etmək hüququnu verən 4 yer üçün mübarizə aparır (hər konferensiya üzrə 2 yer). Play-off mərhələsində ümumilikdə 16 komanda mübarizə aparır. Komandalar play-off sistemi üzrə məğlub olan komandanın mübarizəni dayandırması şərti ilə hər mərhələdə bir oyun keçirir (reqlamentə əsasən, cavab görüşlərinin keçirilməsi nəzərdə tutulmayıb).
Stadionları və yerləri
Oyunlar "Sportster" meydançalarında keçirilir.
Süzen Polqar
Susan Polqar (Polgár Zsuzsa; )— Macarıstanlı və Amerikalı şahmat qrosmeysteridir. O şahmat müəllimi, məşqçi, yazıçı, Texas universitetində şahmatın inkişafı üçün Susan Polqar institutunun başçısı və təsisçisi və Şahmat olimpiadasının qalibidir. O məşhur Polqar bacılarının ən böyüyüdür: Susan Polqar, Sofiya Polqar, Yudit Polqar.
15 yaşında 1984-cü ilin iyulunda FİDE retinq cədvəlində dünya qadın oyunçularının top-retinqində yer aldı və növbəti 23 ildə top üçlüyə düşdü. O, 1996-cı ildən 1999-cu ilə qədər qadınlar arasında şahmat üzrə dünya çempionu olub. Polqar 10 olimpiya medalı qazanıb (5 qızıl, 4 gümüş, 1 bürünc). O, 2006-cı ildən bəri rəsmi yarışlarda iştirak etməyib. 1997-ci ildə o Nyu-Yorkda Polqar Şahmat Mərkəzinin əsasını qoyub. 2002-ci ildə o uşaqlara, xüsusən qızlara şahmat hazırlığı keçmək üçün Susan Polqar Fondunu yaratdı. O, qısa müddət əzrində 2007-ci ildən 2009-cu ilə kimi ABŞ Şahmat Federasiyasının icraiyyə şurasının üzvü olub.
Həmçinin bax
Qadınların Dünya Şahmat Çempionatı
Tabaxmela
Tarix
1921-ci il 19-20 fevralda Tabaxmela kəndi yaxınlığında 11-ci Qırmızı Ordunun bölmələri ilə Gürcüstan hərbi məktəbinin müdavimləri arasında sərt döyüş baş verdi. Döyüşdə 510 nəfər müdavim və Milli Qvardiya döyüşçüləri 4 top və 6 pulemyot ilə müqavimət göstərərək, rus qoşunlarının qarşısını alıblar. Fevralın 24-də yenidən güclənərək, Tiflisə yaxınlaşan XI Qızıl Ordu Tiflisi işğal edib. Fevralın 24-də N. Jordaniya hökuməti Kutaisiyə təxliyə edildi. Tabaxmelada müdavimlər müqavimət göstərməyə davam edirdilər, onların cəmi 290 nəfəri qalmışdı. Gürcüstan qüvvələri geri çəkilmə əmri aldı.
Sovet dövründə Tabaxmela, sakinləri əkinçilik, əsasən heyvandarlıq ilə məşğul olan böyük bir kənd oldu. 1960-cı illərdən bəri burada hərbi əhəmiyyət daşıdığı ehtimal edilən biotexnoloji bir müəssisə var idi, onun fəaliyyəti və məhsulları gizli saxlanırdı. Yerlilər müəssisəni "Kombayn" və ya "Kimya Zavodu" və ya "Biokombi" adlandırırlar. Zaman keçdikcə bu zavod şəhər formalaşdıran bir müəssisəyə çevrildi və fərdi evlər olan kəndə əlavə olaraq bir təpədə zavod işçilərinin yaşayış binaları tikildi. Bu, Tabaxmelanın mərkəzi hissəsindən cənubda yerləşən 2 və 5 mərtəbəli bir qrup binadır. 2000-ci illərdən bəri zavod fəaliyyətini dayandırdı və kəndlilər yaşayış təsərrüfatı ilə məşğul olmağa və ya iş üçün Tbilisiyə getməyə başladılar.
2000-ci ildən sonra kənd getdikcə daha nüfuzlu yay iqamətgahı statusunu qazanır. 2006-cı ildə ərazisi Mtsxeta bələdiyyəsindən Tiflis şəhərinə verildi və şəhərin yeni yaradılan Didqori rayonunun bir hissəsi oldu. Paytaxta daxil olmaq dərhal infrastrukturun inkişafına təkan verdi - evlər, o cümlədən fərdi evlər, şəhər su təchizatı, kanalizasiya və qaz təchizatı sistemləri quruldu, kəndin bütün yolları asfalt halına gəldi, polis, park, uşaq və idman meydançaları peyda oldu.
Tbilisi mərkəzi ilə əlaqə 103 nömrəli avtobusla həyata keçirilir, gediş intervalı 20-40 dəqiqədir, dayanacaqlarda avtobusun gözlənilən gəliş vaxtını göstərən GPS displeyləri var. Kənddəki kiçik biznes əsasən pərakəndə ticarət və çörək sexləri ilə təmsil olunur.
İnfrastrukturun, nəqliyyatın yaxşılaşdırılması (Azadlıq Meydanı metrosundan 9 km məsafədə), iqlim xüsusiyyətləri (kənd 1000 metr yüksəklikdə yerləşir və yayda Tiflisin mərkəzi ərazilərinə nisbətən 5-10 dərəcə sərin olur) bağ evlərinin sürətli inşaatına səbəb oldu - paytaxt sakinlərinin çoxu yay vaxtını burada keçirməyə üstünlük verirlər. Buna yaxınlıqdakı kurort, park və tarixi Kocori qalası da təsir göstərir.
Görməli yerləri: 2012-ci ildə kənddə Gürcüstan Pravoslav Kilsəsinin yeni bir kilsəsi tikildi. Tiflisdən gələn yolda, dəniz səviyyəsindən 700 metr yüksəklikdə Mtatsminda attraksionları, baxış platformaları, kafe və restoranları olan Uşaq Parkı yerləşir. Kəndin yaxınlığında XII əsrdə tikilmiş Betaniya monastırı var, yaxında olmasına baxmayaraq dağ dərəsində yerləşməsi və ora aparan yüksək keyfiyyətli bir yolun olmaması səbəbindən girmək çətindir.
Tabaxmelanın sürətlə inkişaf etməsinə baxmayaraq, əsas küçə boyunca inək və toyuqların gəzməsi normaldır. Buna baxmayaraq, milyarderlər Bidzin İvanişvili və Badri Patarkatsişvilinin Tabaxmela istiqamətində obyektləri yerləşdiyindən, burada bir iş mərkəzi inşa edilir, yeni Krtsanisi-Şindisi magistral yolu tikildi, Tabaxmelanın daxil olduğu Didqori rayonu Tbilisinin ən dinamik inkişaf edən rayonuna çevrildi.
Trotskinin Bakıya səfəri (film, 1924)
Məzmun
Film marksist inqilabçı və nəzəriyyəçi, sovet siyasi xadimi, sovet ordusunun qurucusu və ilk rəhbəri, trotskizm nəzəriyyəsinin banisi Lev Trotskinin Bakı səfərinə həsr olunmuşdur.
Badəki (Çaypara)
Badəki - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Xoy şəhristanının Qaraziyəddin bölgəsinin Çaypara kəndistanında, Qaraziyəddin qəsəbəsindən 2,5 km qərbdədir.
Çobankərə (Zəngibasar)
Çobankərə — Qərbi Azərbaycanda (indiki Ermənistanda) kənd.
Tarixi
Çobankərə kəndi Xatunarx kəndindən 3 km aralıdır. Kəndlər Eçmiədzin rayonuna daxil idi, lakin 1937-ci ildən sonra Ermənistanın Zəngibasar rayonunun tabeliyinə verildi.