cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liviyada İslam Dövləti
Arxa plan
2014-cü ilin əvvəlində 300-ə qədər Battar Briqada qazisi Liviyaya qayıtdı. Dernada, digər yerli qruplardan yaraqlıları cəlb etməyə başlayan İslam Gəncliyi Şura Şurası adlı yeni bir fraksiya yaratdılar. Qoşulanlar arasında Ənsar-şəriət Derna şöbəsinin çox sayda üzvü var idi. Növbəti bir neçə ay ərzində Dernada onlara qarşı çıxan hər kəsə müharibə elan etdilər, hakimləri, vətəndaş liderləri və digər müxalifləri, o cümlədən Əl-Qaidə müttəfiq Əbu Səlim Şəhidlər Briqadası kimi səlahiyyətlərini rədd edən yerli yaraqlıları da öldürdülər.
2014-cü ilin sentyabr ayında qrup rəhbərliyi tərəfindən göndərilən bir İŞİD heyəti Liviyaya gəldi. Nümayəndələr arasında Əl-Bağdadinin böyük köməkçisi və İraq münaqişəsinin veteranı Əbu Nabil əl Anbari, Səudiyyə Əbu Həbib əl-Cəzravi və Yəmənli və ya Səudiyyə Əbu əl-Baraa el -Azdi, Suriyadan gələn hərbçi və vəz.5 oktyabr 2014-cü il tarixində İslam Gəncliyi Şura Məclisi ilə birləşən yaraqlı fraksiyalar bir araya gələrək İŞİD-ə beyət etdilər. Girov qoyulması mərasimindən sonra döyüşçülərlə dolu 60-dan çox yük maşını qələbə paradında şəhərin ərazisindən keçirdi. Daha geniş bir qrupun iştirak etdiyi daha bir rəsmi toplama 30 oktyabr 2014-cü ildə, yaraqlılar şəhər meydanında Əbu Bəkr əl-Bağdadiyə beyət etmək üçün toplaşdıq.
13 noyabr 2014-cü ildə Əl-Bağdadi, Liviya da daxil olmaqla beş ölkədəki tərəfdarlardan beyət aldığını və qrupunun bu ərazilərə genişləndiyini elan etdiyi bir səs yazısını yayımladı. Liviyada üç "əyalətin" (vilayətin) yaradılmasını elan etdi: Vilayət əl-Fizan (səhranın cənubundakı Fezzan), Vilayət əl-Barqah (şərqdə Kirenaica) və Vilayah əl-Tarabulus (Tripolitania qərb). Liviyadakı üç vilayət heykəlləri təmsil edir.
Liviya "işğalı"
Qurulduqda İŞİD əl-Bayda, Benqazi, Sirte, Hums və Liviyanın paytaxtı Tripolidə varlığını iddia etdi. İŞİD-in Kirenaica şöbəsində Dernanın kənarındakı 800-ə yaxın döyüşçü və yarım düşərgə var idi. Şimali Afrika döyüşçülərinin təlim aldığı Jebel Akhdar bölgəsində daha böyük imkanlara sahib idi. "Wall Street Journal" a istinadən xəbər verir ki, 2014-cü ilin dekabrında Türkiyədəki İŞİD-ə cəlb olunanlar Liviyalı silahdaşlarına Suriyaya döyüşçülər göndərməyi dayandırmağı və daxili hücumlara diqqət etmələrini istədilər. Sonrakı həftələrdə İŞİD neft qurğularına və beynəlxalq otellərə qarşı hücumlar etdi, kütləvi edamlar etdi və Liviyanın daha bir ərazisini ələ keçirməyə çalışdı. Qruplaşma Əl-Qaidə ilə əlaqəli qruplarla, məsələn, rəsmi şəkildə beyət etməyən və Ənsar əl-Şəriətin Benqazi şöbəsi, Tunisin Ənsar-şəriət üzvləri və Əl-Qaidə ilə taktiki ittifaqlar etdi. İslam Məğribinin Tarek İbn Ziyad Briqadası.30 mart 2015-ci ildə Ansar al-Sharia'nın ümumi şəriətşünas hüquqşünası Əbu Abdullah Əl-Libi qrupun bir sıra üzvləri ilə birlikdə qüsurlu olan İŞİD-ə beyət etdi.
Sirt şəhəri, Müəmmər Qəddafiyə sadiq idi və 2011-ci il Vətəndaş Müharibəsinin sonunda böyük bir zərər çəkdi, daha sonra Ənsar-şəriət kimi yaraqlı islamçı qrupların evinə çevrildi. İŞİD, 2015-ci ilin əvvəllərində Sirte'de olduqlarını rəsmi olaraq şəhər içərisində nəqliyyat vasitələrinin paradını sürdüklərini və bunun xilafətinin bir hissəsi olduğunu elan etdi. Ənsar-şəriət cavab verməyə dair fikirlərini bölüşdü, üzvlərinin əksəriyyəti İŞİD-ə qoşuldu. Qrup, Liviyadakı müharibədən sonrakı siyasi nizamdan uzaqlaşdırılan bir çox yerli sakinləri, keçmiş Qəddafi tərəfdarlarını "tövbə etdiklərini" və əl-Bağdadiyə beyət etdiklərini bildirdiklərini bildirdi. Tez şəhərin çox hissəsini ələ ala bildilər. İŞİD, ilk növbədə, Sirte qəbilə cəmiyyətindən sədaqət və beyət qurmağa yönəldərək, şəriətə dair sərt şərhlərini tədricən həyata keçirdi. 2015-ci ilin avqust ayında İslami geyim və davranış qaydaları daha güclü şəkildə tətbiq olunmağa başlandı və çarmıx və qamçı kimi cəzalar tətbiq edilməyə başlandı. Eyni ayda Sirte'de İŞİD-ə qarşı qiyam baş vermişdi, orada Fərcani tayfasının üzvləri, sələfilər və təhlükəsizlik qüvvələrinin keçmiş üzvləri İŞİD qüvvələrinə hücum etdilər. İŞİD, Sirte'nin kənarından möhkəmləndirmələr gətirdi və qiyam dərhal məğlub oldu, döyüşlərdən sonra onlarla və ya yüzlərlə Sirte sakininin öldürüldüyü iddia edildi.
Qrup bu dövrdə Liviyanın digər bölgələrində, o cümlədən Derna, Benqazi və Sabrathada da əks-səda verdi. 2015-ci ilin iyununda Dernada İŞİD ilə Liviya Hərbi Hava Qüvvələrinin dəstəklədiyi Dernadakı rəqib Şura Mücahidləri Şurası arasında qarşıdurmalar baş verdi, nəticədə hər iki tərəf ağır itki verdi və İŞİD qüvvələrinin növbəti ay şəhərdəki qalalarından qovulmasına səbəb oldu. 2015-ci ilin noyabrında ABŞ-nin hava hücumu İŞİD-in Liviyadakı lideri Əbu Nabil əl Anbarını öldürdü. Onun yerinə Abdel Qader əl-Najdi gəldi.2016-cı ilin əvvəlində, Xəlifə Haftarın rəhbərlik etdiyi Liviya Milli Ordusu, Fransız Xüsusi Qüvvələrinin köməyi ilə Benqazi bölgələrini aylarla İŞİD-in əlində saxladığını bildirdi. 2016-cı ilin fevral ayında ABŞ-nin hava hücumu, Sabratha yaxınlığında bir İŞİD təlim düşərgəsini hədəf aldı, Tunisin İŞİD üzvü Noureddine Chouchane, 2015 Sousse hücumları ilə əlaqəli 40-dan çox adamı öldürdü, habelə iki serbiyalı. 2015-ci ildə İŞİD tərəfindən qaçırıldı.
Propaqanda
"Qəza üçün Media Ofisi" İŞİD nişanları, intihar edənlər, paradlar və Əbu Bəkr əl-Bağdadiyə beyət olan binaları əks etdirən fotoşəkillər və digər materiallar dərc etdi. Sirt'in kənarlarını ziyarət edən New York Times qəzetinin müxbiri, İŞİD-in yerli radiostansiyanı ələ keçirdiyini və yığışan dörd stansiyanın hamısının İslam xütbələrini ötürmək üçün istifadə edildiyini tapdı.
Liviyadakı İŞİD, hücum ediləcəyi təqdirdə, Avropanı sabitləşdirmək üçün minlərlə miqrantın gəlməsini asanlaşdıracağı ilə hədələmişdi.
Qanunlar
Qadınlara şəriətə uyğun geyinməyi öyrədən lövhələr 2015-ci ilin iyul ayında Sirt şəhərində quruldu. Billboard, qadınlar üçün geyim qadağalarının siyahısını verdi. "Şəriətə görə hicab geyinmək üçün təlimat:
Suxoy Su-24
400px|thumb|Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə aid olan Suxoy Su-24M ([[2009-cü il may ayı)]]
Suxoy Su-24 (NATO kod adı: Fencer) — 1970 və 1980-ci illərdə Sovetlər Birliyinin hər cür hava şəraitində istifadə edilə bilən ən inkişaf etmiş havadan hücum təyyarəsi. İki kreslolu, iki motorlu təyyarə Rusiyanın ilk inteqrasiya edilmiş rəqəmsal naviqasiya/hücum sistemi ilə təchiz edilmiş təyyarəsidir. Su-24-ün konfiqurasiyasında F-111 ilə oxşarlıqlar var. Keçmiş Sovet respublikaları hava qüvvələri və eləcə də başqa bir neçə ölkədə hazırda istifadə edilir.
Hazırlanması
1961-ci ildə Suxoy Su-7b nin xidmətə daxil olma səbəbi Suxoyun hər bir hava şəraitində nöqtə hava hücumlarını dəstəkləyəcək bir model inkişaf etdirmək ehtiyacından yaranmışdı. S-28 və S-32 üzərində aparılan ilkin araşdırmalar Suxoy Su-7 dizaynının bu vəzifə üçün lazımlı bütün avionik sistemləri daşımaq üçün çox aşağı olduğunu ortaya qoydu. OKB-794 konstruktor bürosuna yeni təyyarənin əsasını təşkil edən Puma kod adlı inkişaf etmiş bir naviqasiya/hücum sistemi yaratmaq tapşırıldı. 1962 və 1963-cü ildə Suxoy 2 ədəd Tumansky R-21 F-300 turboreaktiv mühərrikiylə təchiz edilmiş, 2 pilotlu bir S-6 prototipini istehsal etdi. Prototip araşdırıldı ancaq Puma avadanlığının inkişaf etdirilməsi istiqamətində əskikliklərdən ötəri hər hansı bir sifariş verilmədi. 1964-ci ildə Suxoy S-58 M üzərində işə başladı. Təyyarənin Suxoy Suxoy Su-15 önləmə təyyarəsinin bir modifikasiyası olması düşünülməkdə idi. Eyni dövrdə aktuallaşan Sovet Hava Qüvvələrinin tələbləri qısa uçuş zolaqlarına enmə-qalxma qabiliyətinə sahib bir alçaq hündürlükdə hücum təyyarəsi tələbini doğurdu. Tələb olunan əhəmiyyətli bir xüsusiyyət düşmən hava müdafiə sistemlərini keçə bilmək üçün uzun müddət ərzində alçaq hündürlükdə səsdən yüksək sürətlə uçabilmə qabiliyyəti idi. Bu ehtiyaclara cavab verə bilmək üçün təyyarənin naviqasiya üçün 2 ədəd Tumansky R-27F-300 forsaj turboreaktiv və STOL qabiliyyəti üçün 4 ədəd Kolesov RD-36-25 turboreaktiv istifadə etməsi müəyyən edilirdi. Böyük Orion radar antennası geniş bir ön kəsiyi tələb etdiyindən pilot kresloları yan-yana yerləşdirildi. 6 motorlu dizaynı test etmək üçün ilk Su-15 prototipini S-58VD uçan laboratoriyasına çevrilib 1966-1969 illəri arasında uçuruldu.
Təyyarə 24 Avqust 1965-ci ildə T-6 kod adıyla rəsmi olaraq qeydiyyatdan keçib. İlk prototip May 1967-ci ildə tamamlandı və 2 İyulda Sergey Vladimiroviç İlyuşin tərəfindən uçuş həyata keçirildi. İlk uçuş sınaqları Oktyabr 1967-ci ildə montaj ediləcək olan 4 qaldırma mühərriki olmadan keçirildi. Eyni dövrdə R-27 motorları Lyulka AL-21F ilə dəyişdirildi. S-58VD üzərində edilən STOL testləri qısa-uçuş zolağı performansı üçün lazımlı olan qaldırma mühərriklərinin normalda yanacaq üçün istifadə ediləcək sahənin böyük hissəsini örtərək əhəmiyyətli dərəcədə uçuş məsafəsi itkisinə səbəb olduğunu göstərdi. Bundan başqa təyyarənin STOL-dan normal uçuşa keçərkən idarəsinin çətin olması gövdə altına daşıyıcı təchizat yerləşdirilməsinə mane olurdu. 7 Avqust 1968-ci ildə OKB rəsmi olaraq T6 üçün dəyişən qanad bucaqlarını araşdırmaqla vəzifələndirildi. Nəticədə meydana çıxan T-6-2I ilə 17 Yanvar 1970-ci ildə ilk olaraq İlyuşin tərəfindən uçuş həyata keçirildi. Hökumətin təyyarə üzərində etdiyi sınaqlar təyyarə üzərində olduqca kompleks sistemlərin olması səbəbiylə 1974-cü ilə qədər davam etdi. Hər cür hava şəraitində tapşırıq yerinə yetirə bilmə qabiliyyəti hədəfinə Orion-A hücum radarı, Relyef ərazi radarı və Orbita-10-58 hədəf komputeri ilə birlikdə işləyə bilən Puma naviqasiya / hücum sistemi sayəsində çatıldı. Heyəti üçün Zvezda K-36D katapult kresloları da yerləşdirildi. İlk istehsal modelində 31 dekabr 1971-ci ildə V.T. Vylomov tərəfindən uçuş həyata keçirildi və 4 Fevral 1975-ci ildə T-6 Su-24 adıyla rəsmi olaraq xidmətə qəbul edilib.
Dizayn
Su-24, 69 ° dönə bilən kiçik ölçülü dəyişən bucaqlı qanad quruluşuna malikdir. Qanadların dörd bucaq nizamı vardır: Cəhd və eniş üçün 16 °, fərqli irtifalarda seyr üçün 35 ° ilə 45 ° və aşağı-hündürlükdə manevrlər üçün 69 ° minimum en-uzunluq nisbəti. Dəyişən bucaqlı qanad təyyarəyə Sukhoi Su-17-yə nisbətən qalxma ağırlığı daha çox olmasına baxmayaraq 230 km / s (143 mi / s) kimi daha aşağı eniş sürətinə icazə verən qüsursuz bir STOL performansı təmin edər. Yüksək qanad yüklənməsi sabit bir aşağı-hündürlükdə uçuşu və minimal külək təsirini təmin edir. Su-24 hər biri 109.8 kN itələmə təmin edən iki ədəd Saturn / Lyulka AL-21F-3A forsaj mühərrikə malikdir.
Su-24-ün sabit silahı gövdə altına quraşdırılmış, 500 güllə tutumlu ardıcıl atəş açan bir ədəd Qryazev-Shipunov GSh-6-23 topudur. 'Fencer'-də bu silah istifadə edilmədiyi vaxtlarda bir qapağın arxasındadır. Qanad bağlantısında iki ədəd, xarici qanad altında iki ədəd fırlanan pilon, gövdəyə quraşdırılmış dörd ədəd olmaq üzrə müxtəlif nüvə silahları da daşıya bilən ümumi 8,000 kq (17,600 lb) tutumlu səkkiz ədəd silah daşıyıcı mövcuddur. Ümumiyyətlə, müdafiə məqsədli iki ya da dörd ədəd Molniya R-60 infraqırmızı mərmi daşınır.
İstifadə tarixi
Sovetlər 1984-cü ildə Su-24-ləri Əfqanıstanda və 1990-cı illərdə Çeçenistan müharibəsində istifadə edirdilər. Su-24 təxminən 1400 ədəd istehsal edilmişdir. Azərbaycan, Belarus, Qazaxıstan, Rusiya, Özbəkistan və Ukraynada hal-hazırda çox sayda Su-24 istifadə olunur. 321 ədəd Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrində 94 ədəd Rusiya Donanmasında olmaq üzrə təxminən 415 ədəd Su-24 hələ də Rusiya tərəfindən istifadə edilməkdədir.
Su-24-lərin Rusiya tərəfindən 2008 Cənubi Osetiya müharibəsində Gürcüstan hədəflərinə qarşı istifadə edildiklərinə dair hesabatlar var. Moscow Defense Brief jurnalı iki ədəd Su-24-ün Gürcüstan yerdən hava müdafiə qüvvəsi tərəfindən vurulduğunu bildirmişdir. 19 dekabr 2008-ci ildə bir Su-24M bombardman təyyarədən cənub-qərb Rusiyada Voronej şəhəri yaxınlığında qəzaya uğradı. Rusiya Müdafiə Nazirliyi ilk gələn məlumatlara görə qazanın uçuş kontrollarındaki bir qəzadan qaynaqlandığını və pilotların atlayaraq təyyarədən azad olduğunu bildirmişdir.
Rusiya iqtisadiyyatının şəraitindən asılı olaraq Su-24-lərin Suxoy Su-34 və ya daha üstün bir təyyarə ilə dəyişdirilməsi planlaşdırılır.
İstifadəçilər
thumb|right|400px|Su-24 istifadəçiləri: {{legend|#0431B4|Hal-hazırkı istifadəçilər}} {{legend|#ed0017| Keçmiş istifadəçilər}}
Silahları
thumb|Sukhoi Su-24MR (Kubinka Hərbi Hava poliqonu)
Su-24 silahlanmasına daxildir:
İdarə olunan raket silahına X-23 tipli "hava-səth" tipli taktiki idarə olunan raketlər və X-28 və X-58 raketləri daxildir.
Bombardman silahları 1500, 500, 250 və 100 kq-lıq idarə edilməyən Aviasiya bombalarından ibarətdir:
Viyali Vorotnikov
Vitali Vorotnikov (d.22 yanvar 1926; Voronej — ö.19 fevral 2012; Moskva) — dövlət xadimi, RSFSR Nazirlər Sovetinin sədri (1983–1988), Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK Komitəsinin üzvü (1983–1990), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1986).
Həyatı
V. Vitali 22 yanvar 1926-cı ildə Voronejdə doğulub. Voronej məktəbi bitirdikdən sonra 1940-cı ildə Voronej Aviasiya Kollecinin mühəndislik şöbəsinə daxil oldu, lakin 1942-ci ilin fevral ayında emalatxanada çilingər köməkçisi kimi F. E. Dzerjinsky adına Voronej Buxar Mühərrik Təmiri Zavodunda işə düzəldi.
Voronejin işğalından əvvəl 1942-ci ilin yayında əvvəlcə Krasnıy Liman kəndinə gedib burada kolkozda işlədi, həmin ilin sentyabrında qaçqınların qatarı ilə birlikdə əsasən 18 saylı Voronej Aviasiya Zavodunun işçilərinin ailələri Vitali Vorotnikov Bezymyanka rayonuna (Kuybyshev) evakuasiya edildi, payızda isə zavodun özü köçürüldü.
1942-ci ilin oktyabrında 18 nömrəli Kuibışev Zavodunun 1 nömrəli mexaniki emalatxanasının Texniki Nəzarət şöbəsinə (OTK) nəzarətçi təyin edildi, daha sonra 20 nömrəli əsas alət emalatxanasının qrupuna verildi. 1947-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzv olmuşdur. 1948-ci ildə 34 nömrəli mexaniki emalatxanada texnoloji tənzimləmə bürosunun müdiri təyin edildi. Elə həmin il 1954-cü ildə bitirdiyi Kuibışev Aviasiya İnstitutunun təyyarə mühəndisliyi şöbəsinin axşam şöbəsinə daxil oldu.
Pentacalia horickii
Pentacalia horickii Pentacalia horickii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Düdəngə
Düdəngə — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda Düdəngə inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Düdəngə oyk, mür. Arazboyu düzənlikdədir. Oykonim İran dillərindəki dü (iki) və dəngə (məhəllə, şəhərin hissəsi) sözlərindən düzəlib, "iki məhəlləli kənd" mənasındadır.
Əhalisi
Əhalisi 4415 nəfərdir (2009 -cu il)
Nəriman Qasımoğlu
Qasımzadə Nəriman Qasım oğlu — şair, tərcüməçi, şərqşünas-alim.
Həyatı
Nəriman Qasımoğlu 1956-cı il dekabrın 26-da Bakıda doğulmuşdur. Hüseyn Cavid adına 132 saylı Bakı şəhər orta məktəbini qızıl medalla (1973), Bakı Dövlət Universitinin (BDU) şərqşünaslıq fakültəsini fərqlənmə diplomu (1979) ilə bitirmişdir. Yəməndə (1977–1978) və Liviyada (1980–1982) ərəb dili üzrə mütərcim, BDU-da müəllim (1979–1980), Azərbaycan Dövlət Teleradiosunun xarici verilişlər redaksiyasında ərəb dili üzrə diktor (1979–1980), Azərbaycan Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutunda elmi işçi (1983–1989), SSRİ EA Şərqşünaslıq İnstitutunda təcrübəçi (1984–1986), Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Tərcümə Mərkəzində şöbə müdiri (1989–1992) vəzifələrində, ABŞ-nin Corctaun Universiteti (2003–2004), Macarıstanın Mərkəzi Avropa Universitetində (2006–2007), ABŞ-nin Kaliforniya Dövlət Univerisiteti (2009)və Harvard Universitetində (2012–2013) elmi araşdırmaçı qismində çalışmışdır. Hazırda ADA Universitetinin professorudur.
ABŞ, Braziliya, Almaniya, İngiltərə, Polşa, Macarıstan, Rusiya, Qazaxıstan və Gürcüstanda keçirilmiş elmi konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir. Hazırda fərdi elmi və bədii yaradıcılıqla məşğuldur.
1987-ci ildə Moskvada namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 80-ci illərdəki Bakıda və Moskvada elmi fəaliyyəti Yaxın Şərq probleminə həsr etdiyi onlarla məqalədə və bir monoqrafiyada əksini tapmışdır.
1970-ci illərdən etibarən bədii yaradıcılıqla məşğul olmağa başlamışdır. İlk mətbu yazısı ərəbcədən tərcümə etdiyi uşaq hekayələri ("Göyərçin" jurnalı, 1973) olmuşdur. Fəal poetik yaradıçılığa 1980-ci illərdən başlamışdır. İlk şeirləri "Yaşıl budaqlar" (Bakı, Gənclik, 1982) almanaxında dərc edilmişdir. Şeirləri daha sonra Azərbaycanın ədəbi qəzet və jurnallarında, xaricdə — Türkiyə, İran, Suriya, İraqda çap olunmuşdur.
Quran-i Kərimin Azərbaycan dilinə bədii tərcüməsinin müəllifidir.
Şair Qasım Qasımzadənin oğludur.
Siyasi fəaliyyəti
Nəriman Qasımoğlu Azərbaycan Xalq Cəbhəsi üzvü olmuş, daha sonra isə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasında fəaliyyət göstərmiş, Partiya sədrinin müavini olmuş, Partiya Ali Məclisinin Rəyasət Heyətində təmsil olunmuşdur.
Carex disticha
(Carex disticha) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sarsel
Sarsel — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament —Val-d’Uaz, rayon — Sarsel. Əhalisi — NaN nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin 17 km şimal, Serji bələdiyyənin 24 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Mezoiqlim
Mezoiqlim
Mezoiqlim (yun.mesos-orta və iqlim)- təbii şəraitinə görə yekcins olan nisbətən kiçik ərazilərdə, səth örtüyünün təsiri ilə formalaşan iqlimə deyilir. Mezoiqlim makroiqlim ilə mikroqilim arasında mövqe tutur. Mezoiqlim ümumiiqlim fonunda tədqiq edilir.
Böyük Qriqor
Qriqor (doğum və ölüm tarixləri bilinmir) – X əsrdə hakimiyyətdə olmuş Xaçın knyazı. Saak Sevadanın oğlu, Hovannes Sənəkərimin qardaşıdır. Erməni hökmdarı II Aşot tərəfindən əsir alınmış və gözləri çıxardılmışdı. Bioqrafik məlumatları saxlanmamışdır.
Rutinq
Rutinq — Rutinq Android ƏS-də çalışan telefon (planşet) sahibinə "superuser" hüquqları — sisteminə qoşulma və dəyişiklik etmə imkanı verir.
President.az
Sayt 1998-ci ilin may ayında qeydiyyata alınsa da, 2007-ci ilin oktyabrından etibarən KİV nümayəndələri üçün prezidentin fəaliyyəti ilə bağlı məlumatlar və fotoşəkillər, 2010-cu ilin iyul ayından etibarən isə gündəlik yenilənməklə fəaliyyət göstərir. Saytda dövlət başçısının fəaliyyətini əks etdirən materiallar, o cümlədən görüşlər, səfərlər, qəbullar, çıxışlar, mətbuat konfransları, müsahibələr, habelə göndərilmiş və qəbul edilmiş məktublar, imzalanmış fərmanlar, sərəncamlar, müraciətlər, bəyannamələr, bəyanatlar, qanunlar və digər sənədlər yerləşdirilir. Həmçinin, saytın hər bir istifadəçisi Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məktub göndərmək, təklif və arzularını bildirmək, onu maraqlandıran məsələlər barədə müraciət etmək imkanına malikdir.
Saytın idarəetməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mətbuat katibinin xidməti və prezident administrasiyasının Siyasi təhlil və informasiya təminatı şöbəsi tərəfindən həyata keçirilir.
Saytın altbölmələri
24 oktyabr 2009-cu ildə president.az saytının məktəblilər üçün xüsusi altbölməsi fəaliyyətə başlamışdır. Həmin bölmə mektebli.president.az ünvanında yerləşir.
Mobil tətbiqlər
President.az saytının iOS və Android əməliyyat sistemləri üçün mobil tətbiqləri yaradılmışdır. Bu tətbiqlər saytdakı xəbərləri birbaşa telefondan və planşetdən oxumağa imkan verir. iPhone və iPad qurğuları üçün tətbiqləri "iTunes"dan, Android əməliyyat sistemi ilə işləyən mobil telefonlar və planşet qurğuları üçün isə "Google Play"dən endirmək mümkündür.
Sofiya Riqa
Sofiya Riqa (18 iyul 1988) — Yunanıstanlı marafonçu. Sofiya Riqa Yunanıstanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Qapılı
Qapılı - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Ağin (Ani) rayonunda kənd.
Tarixi
Kəndin yaxınlığında urartu dövründən qalma uçuq qalanın qalıqları, divarları indi də durur. Toponim türk dilində «dar dərənin yarıqlara bölünmüş yuxarı hissəsi», «dağ yamacında dərə» mənasında işlənən qapı sözünə -lı şəkilçisinin artırılması ilə əmələ gəlmişdir. Orotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 3.ll.1947-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Qusanagyuğ (Aşıq kəndi) qoyulmuşdur.
Əhalisi
Ermənilər buraya 1829-30-cu illərdə Türkiyənin Alaşkert, Bulanix və Muşdan gətirilmişdir.
Pentacalia huallagana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mezoiqlimşünaslıq
Mezoiqlimşünaslıq
Mezoiqlimşünaslıq-iqlimşünaslığın bölmələrindən biri olub, yerli iqlim xüsusiyyətlərini (meşənin, çölün, şəhərin, kurort zonasının və s.) öyrənir.
Carex douglasii
(Carex douglasii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ələkli
Ələkli (əvvəlki adı: Əlikli) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Xanlıqlar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Əlikli kəndi Ələkli kəndi adlandırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 1318 nəfərdir.(2009 - cu il)
Nüydü abidələri
Nüydü abidələri — Ağsu rayonunun Nüydü kəndinin cənub-qərbində Nüydü düzündə aşkar edilmiş e.ə, 3—1 əsrləra aid arxeoloji kompleks.
Bir neçə küp qəbir istisna olmaqla, qəbiristan əsasən torpaq qəbirlərdən (təqribən 50 qəbir tədqiq edilmişdir) ibarətdir. Buradan çoxlu keramika, dəmir nizə, çapacaq, oraq, bıçaq, tuvc bilərzik, üzük, sırğa, sancaq, şüşə muncuqlar və s. aşkar edilmişdir. Üzəri bəzədilmiş müxtəlif çeşidli qırmızı və qara rəngli zərif saxsı məmulatı dulus küpəsində bişirilmişdir. Qazıntılar nətiçəsində gümüş pul dəfinəsi - Nüydü dəfinəsi və ayrı-ayrı sikkə nümunələri də aşkar edilmişdir.
Nüydü abidələri əhalisi əkinçilik, maldarlıq, sənətkarlıq və s. ilə məşğul olmuşdur.
Billi öldürmək: 1-ci hissə (film, 2003)
Billi öldürmək: 1-ci hissə — 2003-cü ildə rejissor Kventin Tarantino tərəfindən ekranlaşdırılmış Amerika döyüş sənətləri janrında filmdir. Filmin ssenarisi də Tarantinoya məxsusdur. Filmin baş rolunda Gəlin obrazını canlandıran Uma Turman onu və bətnindəki körpəsini öldürməyə çalıışan sui-qəsdçilər dəstəsini (Lyusi Lyu, Maykl Madesn, Deril Hanna və Vivika A. Foks) və onların başçısı Billi (Devid Karradin) öldürməyə and içir. Qarşısına qoyduğu məqsəd onu Tokyoya aparır və orada yakuza ilə üz-üzə gəlir.
Billi öldürmək filminin kinoteatrlarda nümayişi əvvəlcə bir seriya olaraq nəzərdə tutulmuşdu. Lakin filmin müddəti dörd saatdan çox olduğundan film iki hissəyə ayrıldı. 1-ci hissə kinoteatrlarda 180 milyon dollar gəlir əldə edərək, Tarantinonun həmin vaxtadək ən yüksək qazanc gətirən filmi oldu. Billi öldürmək: 2-ci hissə bir il sonra 16 aprel 2004-cü ildə kinoteatrlarda nümayiş olundu.
Filmin süjeti
Gəlinlik libasında olan qadın Texasın El Paso şəhərində Ölümcül İlanlar Dəstəsinin hücumundan sonra kilsədə yaralı halda uzanıb. Dəstənin başçısı Bill onu güllə ilə başından vurmazdan əvvəl Gəlin ona hamilə olduğunu və körpənin atasının Bİll olduğunu söyləyir.
Dörd il sonra, həmin hücumdan sağ çıxan olan Gəlin Vernita Qrinın evinə gedrək onu öldürməyi planlaşdırır. Hər iki qadın bir zamanlar mövcud olan, indi isə artıq dağılmış Ölümcül İlanlar Dəstəsinin üzvləri olub; Vernita indi şəhərətrafı sakit ailə həyatı yaşayır. Onlar əvvəlcə bıçaqla dalaşırlar, lakin Vernitanın kiçik qızı Nikkinin gəlişi ilə dava-dalaşa son qoyurlar. Gəlin aralarındakı məsələni həll etmək üçün gecə Vernita ilə görüşməyə razılıq verir, ancaq Vernita Gəlini yulaf qutusunda gizlətdiyi tapança ilə qətlə yetirməyə çalışarkən, Gəlin güllədən yayınır və əlindəki bıçağı sərrast atışla Vernitanın sinəsinə saplayaraq onu öldürür.
Dörd il əvvəl, polis kilosədə baş tutan toy məclisindəki həmin qətl hadisəsini araşdırır. Şərif Gəlinin həyatda, lakin şüursuz vəziyyətdə olduğunu aşkar edir. Xəstəxanaya gələn Ölümcüllər dəstə üzvü Sürücü Elle Gəlini xüsusi öldürücü iynə qətlə yetirməyə hazırlaşır, lakin son anda Bill ona zəng edərək müdafiəsiz halda olan keçmiş dəstə üzvü Gəlini öldürməyin şərəfsizlik olduğunu düşünərək missiyanı dayandırır.
Dörd illik komadan ayılan Gəlin artıq hamilə olmadığını biləndə dəhşətə gəlir. O, ona təcavüz etməyə çalışan bir kişini və komada ikən onun bədənini satan xəstəxana işçisini öldürür. Xəstəxana işçisinin maşınını ələ keçirərək, hərəkətsizlikdən qıc olan ayaqlarını yenidən hərəkət etdirməyə vadar edir.
Bill və Ölümcül İlanlar Dəstəsinin dörd üzvünün hamısını öldürməyə qərar verən Gəlin ilk hədəfini seçir: O-Ren İşii, o, indi Tokio Yakuzasının lideridir. O-Ren'in valideynləri o, hələ uşaq ikən Yakuza tərəfindən öldürülür; O-Ren böyüdükdən sonra Yakuza başçısından intiqamını alır və elit bir qatil kimi ixtisaslaşaraq özü Yakuza rəhbəri olur. Gəlin, bir daha heç vaxt yenidən qılınc hazırmayacağına and içən əfsanəvi qılınc ustası Hattori Hanzodan qılınc almaq üçün Yaponiyanın Okinava şəhərinə gedir. Hədəfinin keçmiş tələbəsi Bill olduğunu öyrəndikdən sonra, Hattori Hanzo yumşalır Gəlin üçün ən yaxşı qılıncını hazırlayır.
Tokyoda, restoranların birində — Mavi yarpaqlar evində Gəlin O-Renin elit döyüşçülərdən ibarət heyəti Crazy 88 və cangüdəni, məktəbli Qoqo Yubarini məğlub edir. Gəlin və O-Ren restoranın Yapon bağında duelə çıxaraq döyüşürlər; Gəlin üstünlük qazanır və O-Renin başının yuxarı hissəsini qılınc zərbəsi ilə kəsir. O, O-Ren'in köməkçisi Sofiyə işgəncə verərək Bill haqqında məlumat əldə edir və Billə təhdid olaraq onu öldürmür. Bill Sofidən Gəlinin öz qızının həyatda olub-olmadığı barədə məlumatı olduğunu soruşur.
Rollarda
Uma Turman, Gəlin rolunda (məxfi adı Qara Mamba), "dünyanın ən ölümcül qadınları" olaraq tanınan Ölümcül İlanlar Dəstəsinin keçmiş üzvü. Dəstə üzvləri onu və bətnindəki uşağını kilsədə nikah mərasimində öldürməyə cəhd etdikləri üçün, onlardan intiqam almaq istəyir. Əsl adı Billi öldürmək: 2-ci hissədə açıqlanır:
Lyusi Lyu, O-Ren Işii rolunda (məxfi adı Gürzə), bir vaxtlar Ölümcül İlanlar Dəstəsinin keçmiş üzvü, indi isə Yapon Yakuzanın rəhbəri. Bir vaxtlar Gəlinlə yaxın dost olub. İndi isə, o, Gəlinin ilk hədəfidir.
Devid Karradin Bill rolunda (məxfi adı İlan ovsunlayan), Ölümcül İlanlar Dəstəsinin keçmiş lideri, Gəlinin keçmiş sevgilisi və qızının atası. Gəlinin ən əsas hədəfi, ən sonda ondan intiqam alacaq. Onu ekranda yalnız Billi öldürmək: 2-ci hissədə görəcəyik.
Vivita A. Foks, Vernita Qrin rolunda (məxfi adı Qalxansifət), Ölümcül İlanlar Dəstəsinin keçmiş üzvü və indi Cinni Bell adı altında yaşayan evdar qadın və ana. Gəlinin ikinci hədəfidir.
Maykl Madsen Bad rolunda (məxfi adı Zınqırovlu ilan), Ölümcül İlanlar Dəstəsinin keçmiş üzvü, indi gecə klubundan gözətçi kimi çalışır və treylerdə yaşayır. Gəlinin üçüncü hədəfidir.
Deril Hanna Sürücü Elle rolunda (məxfi adı Kaliforniya dağ ilanı), Ölümcül İlanlar Dəstəsinin keçmiş üzvü iper və Gəlinin dördüncü hədəfi.
Culi Dreyfus Ölümcül Sofi rolunda, O-Renin vəkili, ən etibar etdiyi və özündən sonrakı ikinci şəxs. O, eyni zamanda əvvəllər Bill'in himayəsi altıbnda olub və kilsədəki nikah mərasimində baş tutan qırğında iştirak etmişdir.
Filmin ideyası
Ssenari müəllifi və rejissor Kventin Tarantino və aktrisa Uma Turmanın Gəlin obrazı və onun qisas planı ideyası Tarantinonun 1994-cü ildə çəkilmiş "Kriminal qiraət" filminin istehsalı zamanı yarandı. Filmdə bu ideyaya "Q&U" olaraq istinad edilir.
Tarantino 2000–2001-ci illərdə Nyu-Yorkda yaşayarkən Turman və yeni doğulmuş qızı Maya ilə birlikdə vaxt keçirərək ssenarini yazmağa bir il yarım müddətində yazdı. Artıq daha təcrübəli bir aktrisa və ana olan Turmanla yenidən birlikdə əməkdaşlıq etmək onun Gəlin obrazını yazma üslubuna da təsirini göstərdi. Sssenari yazılarkən son 4–5 aya qədər Tarantino Gəlinin bətnindəki körpənin də sağ qala biləcəyi ideyasını düşünməmişdi. O, Bill rolunu əvvəlcə Uorren Bitti üçün yazmışdı, lakin obrazı inkişaf etdirdikcə və bu rol daha çox döyüş sənətləri təlimi tələb etdiyindən, Tarantino rolu David Karradin üçün yenidən yazdı.
Filmin istehsalı
Filmin çəkilişı tam başlayacaq ikən Turman hamilə qaldığı üçün, Tarantino filmin istehsalını təxirə saldı. Filmdəki hadisələr xronoloji qaydada baş verməsə də, filmin səhnələri ardıcıllıqla çəkilib. Daha əvvəllər Matriks filmində çalışan xoreoqraf Vuu-Pinq Yuen, Billi öldürmək filminə döyüş sənətləri üzrə məsləhətçi qismində dəvət edildi. O-Ren İşiinin keçmişindən bəhs edən animasiya səhnələri rejissor Kazuto Nakazava tərəfindən çəkilib və Ghost in the Shell and Blood: The Last Vampire filmlərinin istehsalçısı olan Production I. G tərəfindən hazırlanıb. Bütünlükdə filmin istehsalı 155 gün davam etdi və büdcəsi 55 milyon dollara başa gəldi.
Billi öldürmək filmi bir seriyalı olaraq nəzərdə tutulmuşdu və tək seriyalı film olaraq istehsal edildi. Çəkilişlər başa çatdıqdan və montaj prosesi başladıqdan sonra hər zaman rejissorlara filmləri qısaltmaq üçün təzyiq göstərməsi ilə məşhur olan Harvey Weinstein, Tarantinonun filmi iki hissəyə bölməsini təklif etdi. Filmin iki hissəyə bölünməsi ilə bağlı qərar 2003-cü ilin iyulunda elan edildi.
Kinoteatrlarda nümayiş
Billi öldürmək: 1-ci hissə 10 oktyabr 2003-cü ildə kinoteatrlarda işıq üzü gördü. Bu 1997-ci ildə Ceki Braun filminin nümayişindən altı il sonra Tarantinonun kinoteatrda nümayiş etdirilən ilk filmi idi. ABŞ və Kanadada filmin 1-ci hissəsi 3110 teatrda nümayiş olundu və ilk həftəcədə 22 milyon dollar gəlir gətirdi. Film Rok məktəbi və Dözülməz qəddarlıq filmlərini geridə qoyaraq kinoteatrlarda ilk sırada yer aldı.
Filmin 1-ci hissəsi nümayiş olunduğu ilk həftədən bu günə qədər Tarantinonun ən çox gəlir gətirən filmi oldu; Ceki Braun və Kriminal Qiraət (1994) hər biri kinoteatrlarda nümayiş etdirildikləri ilk həftə 9.3 milyon dollar gəlir gətirmişdi. Kinostudiyadan verilən məlumata görə, exit-pollar göstərdi ki, tamaşaçıların 90% -i Billi öldürmək filminin birinci hissəsini seyr etdikdən sonra filmin ikinci hissəsini görmək istədiklərini qeyd etmişdilər.
ABŞ və Kanada xaricində Billi öldürmək: 1-ci hissə 20 ölkədə də nümayiş olundu. Film, İtaliyada ikinci yeri tutsa da, Norveç, Danimarka və Finlandiyada əsas rəqibi olan Dözülməz qədaarlıq filmini geridə qoydu. Filmin 1-ci hissəsi Yaponiyada da rekord sayda baxıldı, bununla filmin bəzi hissələri Yaponiyada çəkildiyindən və filmdə Yapon döyüş sənətlərinə geniş yer verildiyindən gözləntilər daha yüksək idi. 2 noyabr 2003-cü tarixinə qədər film artıq 20 ölkədə nümayişdən 31 milyon dollar gəlir əldə etmişdi. ABŞ və Kanadada film 70 milyon dollar, digər ölkələrdə isə 110.9 milyon dollar əldə edərək, dünya miqyasında ümumilikdə 180.9 milyon dollar gəlir gətirdi.
Canbar
Canbar — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Canbar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Tarixi
Canbar kəndi dağ ətəyində yerləşir. Cambar variantında da qeydə alınmışdır. Oykonimi çənbər (dairə) sözü ilə əlaqələndirirlər. Eyni zamanda Candar kimi də yozulur. Candar orta əsrlərdə şərqdə, o cümlədən Azərbaycanda uzun müddət saray vəzifələrindən biri olmuş, "keşikçi, mühafizəçi, cangüdən" mənasında işlənmişdir. Saraydakı xidmətlərinə görə candarlara verilən pay torpaqları onların vəzifə adları ilə də adlandırılmışdır.
Yarımkol flyuggeya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Koreya, Mancuriya, Şimal-Şərqi Çin, Xabarovsk, Amur vilayətlərində bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1,5-3 m olan, şaxələnmiş, çoxsaylı düz, çılpaq budaqlı, yarpağını tökən koldur. Yaşlı budaqları açıq-sarı, cavan budaqları isə yaşıldır. Cavan zoğları nazik, açıq-yaşıl və ya açıqyaşılımtıl-sarıdır. Govdələrinin qabığı boz rəngdədir. Yarpaqları növbəli düzülüşlü, ellipsvari və ya yumurtavaridən yumurtavari-lansetşəkilliyə kimi dəyişir, çılpaqdır, 2-7 sm uzunluqda, 0,6-3,5 sm enində, üstdən tünd və ya sarımtıl yaşıl, altdan açıq rəngdədir. İyun-avqust aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri yaşılımtıl-ağ, yaxud yaşılımtıl-sarı olub, ləçəksizdir. Erkəkcikləri 3-12 ədəd yarpaq qoltuğunda yerləşir. Dişi çiçəklər tək-tək və bəzən 3-8 ədəd bir yerdə, 1 sm-ə qədər uzunluqdadır. Meyvəsi 3 yuvalı, 6 toxumlu qutucuqdur, diametri 5 mm-ə çatır. Hər yuvada 2 toxum vardır. Toxumu üçkünc, hamar, nazik qabıqlı, uzunluğu təxminən 2 mm-dir. Meyvəsi sentyabr-oktyabrda yetişir. Toxumla və qələmlə çoxaldılır.
Ekologiyası
Quraqlığadavamlı, daşlı yamaclarda, qumlu-çınqıllı yerlərdə, meşədə bitir.
Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan dendrarisində introduksiya edilmişdir. Azərbaycanın bəzi rayonlarında mədəni şəraitdə rast gəlinir.
İstifadəsi
Yarpaqlarında və uc gövdələrində, 0,15-0,4 % suffrutikodin, suffrutikonin, allosekurinin, diqidrosekurinin, sekurinollar, aşı maddələri, nişasta və amin turşuları vardır. Çox yaxşı çiçəkləyir və bol meyvə verir.
Nüydü dəfinəsi
thumbnail|Nüydü dəfinəsi [[Azərbaycan Tarixi Muzeyində]]
Nüydü dəfinəsi — Ağsu rayonunun Nüydü kəndi yaxınlığında tapılmış antik dövrə aid gümüş pullar dəfinəsi.
Maşınqayırma texnologiyası
Maşınqayırmanın əsas sahəsi maşınqayırma texnologiyası (texnologiya – yunanca τεχνη (technē) yəni sənət, λόγος (lógos) yəni elm sözlərindən ibarət olub, sənət, texnika haqqında elm deməkdir) sayılır. Bu texnoloji proses verilən hissənin pəstahdan hazır hala keçməsini əhatə edən emal ardıcıllığından ibarət olub, təkcə maşınların yox, həm də sənayenin başqa sahələrində tətbiq olunan texniki vasitələrin (məs. alətlərin) hazırlanmasında geniş tətbiq olunur. İlk dəfə olaraq texnologiya termini alman alimi Yohan Bekman tərəfindən tətbiq olunaraq 1777- ci ildə çap olunmuş "Texnologiyaya giriş" əsərində ona tərif verilmişdir. O texnologiya ilə " işləri, onların ardıcıllığını və əsasını tam, nizamla və aydın izah edən" yeni bir elmi istiqamətin başlanğıcını qoymuşdur. Maşınqayırma texnologiyası XX əsrdə daha da inkişaf etdirilərək elmi və nəzəri əsasları olan mühüm bir mühəndislik elminə çevrilmişdir.Bu gün maşınqayırma istehsal sənayesinin bütün sahələrində praktiki olaraq iştirak edir. Əsasən maşınlar, onların məqsədinə uyğun olaraq texniki məhsulların, avtomobillərin, elektrik cihazlarının, alətlərin istehsalında geniş tətbiq olunur. Ərzaq mallarının istehsalı, əzcazlıq sənayesi və tibbi texnikada da maşınlarsız keçinmək mümkün deyil. Maşınqayırma çox vaxt müxtəlif texnoloji sahələri inteqrasiya edərək, fundamental tədqiqatlar əsasında bazar üçün yetişmiş məhsullar meydana çıxarır.
Mənbə
1. Seiffert, Helmut; Radnitzky, Gerard (Hrsg.) (1992): Handlexikon zur Wissenschaftstheorie. 2. unv. Aufl. (Orig. 1989), München: dtv, ISBN 3-423-04586-8, S. 362-365 (Stichwort Technologie und deren Abgrenzung zu anderen Wissenschaften).
2. Günter Spur: Vom Wandel der industriellen Welt durch Werkzeugmaschinen, eine kulturgeschichtliche Betrachtung der Fertigungstechnik, Carl Hanser Verlag, München Wien 1991, ISBN 3-446-16242-9
Cahangirbəyli
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
21 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Tarixi
Bu antropotoponimdə əksini tapmış şəxs ilə (Cahangirbəy) həmin kənd əhalisinin heç bir qohumluq əlaqəsi yoxdur. Antroponimə əlavə edilən –li şəkilçisi heç də kənd əhalisinin mənşəcə həmin şəxsin törəməsi olduğunu deyil, onların sözügedən şəxsdən asılılığını, ona inzibati mənsubluğunu bildirir. Güman edilir ki, Cahangirbəy buraya gələnə qədər də həmin ərazidə əhali yaşayırmış. Belə ki, kəndin kiçik bir hissəsinin Cavadbəyli adlanması, Şahnisə yeri, Şirinbəy arxı kimi mikroobyektlərin mövcudluğu bu fikri söyləməyə əsas verir. Kəndin yaşlı sakinlərinin söylədiklərinə görə yaşayış məntəqəsinə aid qəbiristanlıqda qoç formalı bir abidə, yanında isə üzərində naməlum yazılar olan daş lövhə mövcud olmuş, sonralar həmin abidələr rayon muzeyinə köçürülmüşdür. Bu qoç formalı abidəyə əsasən kəndin qədim yaşayış məntəqəsi olması fikrini irəli sürmək olar. Belə ki, heyvan formalı abidələr islamdan qabaqkı inancları əks etdirir. Deməli, ən azından kəndin tarixi VII əsrdən əvvələ gedir.
Coğrafiyası və iqlimi
Oxçu çayının sahilində yerləşir. “Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti”ndə verilən məlumata görə “yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Tərəkəmə (indiki Məmmədbəyli) kəndindən köçüb gəlmiş Cahangirbəy adlı şəxs tərərfindən salındığı üçün belə adlanmışdır. Oykonim “Cahangirbəyə məxsus kənd” deməkdir” (Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti, I cild, Bakı, 2007, səh. 117).
Cahangirbəyli kəndi rayonun aran hissəsində, Bakı-Mincivan magistral yolunun üzərində yerləşir. Yaşayış məntəqəsi üçün əsasən qışda soyuq, küləkli, yayda isə isti hava şəraiti üstünlük təşkil edir. Kənd quru və çılpaq dərələrlə, məskunlaşma nəticəsində sonradan salınmış meyvə bağları ilə əhatə olunmuşdur. Suvarma üçün əsas mənbə Oxçuçaydan ayrılmış Şirinbəy və Qıraq arxlardır.
Əhalisi
Kəndin əhalisi azərbaycanlılardan ibarət olmuşdurdir. Son statistik məlumata görə sözügedən oykonimdə qeydiyyatda olan əhalinin sayı 1000 nəfərə yaxınlaşıb.
İqtisadiyyatı
Kənddə üzümçülük və heyvandarlıq xeyli, taxılçılıq isə qismən inkişaf etmişdi. 1977-ci ilə qədər Cahangirbəyli kəndində pambıq sahələri də mövcud olmuş, həmin ildən sonra ləğv edilərək üzüm sahələri salınmışdır. Kənddə heyvandarlığın inkişafı üçün geniş otlaq sahələri var. Kənd əhalisi baramaçılıqla da məşğul olmuş və bunun üçün yaşayış məntəqəsinin ətrafında tut bağları salınmışdı. Kənddə şərab zavodu fəaliyyət göstərmişdir.
Sekurineqa
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Nokia 700
Nokia 700 — Nokia şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.
Xarakteristikası
Smartfon 1 QHz takt tezlikli prosessor, 2 QB daxili yaddaş və 32 QB tutuma qədər olan microSD kartları üçün slot, 5 meqapiksel kamera, ClearBlack texnologiyasından istifadə etməklə hazırlanmış Gorilla Glass qoruyucu şüşəsi ilə 3,2 düym AMOLED ekran, GPS, kompas, həmçinin Wi-Fi, Bluetooth və NFC modulları ilə təchiz edilib.
Carex echinata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pentacalia huamaliensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ömər ibn Səd
Ömər bin Saad — Ərəb xilafətində tanınmış sərkərdə. Əməvilərin qoşunlarına rəhbərlik etmişdir. Xilafət qarşısındakı xidmətlərinə görə Rey şəhərinin valisi mükafatı sözü verilmiş, lakin buna nail olmamışdır. Onun adı ilə bağlı olan ən önəmli hadisə Kərbəla döyüşündə İmam Hüseynin tərəfdarlarına divan tutulması ilə bağlıdır. Ömər bin Saad həmin döyüşdə xilafət ordusuna rəhbərlik etmişdir.
Mezofitlər
thumb|İtaliyanın [[Toskana|Toskana regionunda bitki örtüsü.]] Mezofitlər (yun. mesos-orta və phyton-bitki) — normal rütubətlənmə şəraitində inkişaf edən yerüstü bitkilərə (məsələn: mülayim qurşağın meşə və çəmənliklərinin əksər bitkiləri) deyilir. Mezofitlər rütubətlənmə şəraitinə uyğunlaşma dərəcəsinə görə hiqrofitlərlə kserofitlər arasında yerləşən bitkilər qrupudur.
Otuz üçüncü simfoniya (Motsart)
thumb|Motsart, bacısı Mariya Anna ("Nannerl") və atası Leopold, divarda mərhum ananın - Anna Mariyanın portreti. Johann Nepomuk della Croce, 1780 Otuz üçüncü simfoniya Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən 9 iyul 1779-cu ildə tamamlanmışdır. Simfoniyanın əlyazması hazırda Polşanın Krakov şəhərində Yagellon Kitabxanasında saxlanılır.
1785-ci ildə Motsart otuz üçüncü simfoniyasını Vyana Artaria nəşriyyatında çap etdirdi. Volfqanq Amadey Motsart bir il sonra, 8 avqust 1786-cı ildə Donauesçingendəki Şahzadə Fürstenberqə məktubunda qeyd edirdi ki, Ⅶbir orkestrə sahib olun ki, insanlar yalnız öz ölkəm üçün bəstələdiyim əsərlərə sahib ola bilsinlər, bu mənim kiçik düşüncələrimə görə çox xoş olardı.”
Quruluşu
Simfoniya 4 hissədən ibarətdir və ifa müddəti təxminən 23 dəqiqədir.
Sedum acre
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ərəbyengicə
Ərəbyengicə (əvvəlki adı: Ərəb Yengicə) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun İbadulla kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Ərəb Yengicə kəndi Ərəbyengicə kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Şərur r-nunun İbadulla i.ə.v.-də kənd. Düzənlikdədir. Oykonim ərəb etnonimindən və yengicə (yeni, təzə) sözündən ibarət olub, "təzə ərəb kəndi, yaxud yeni salınmış ərəb kəndi" mənasındadır.
Əhalisi
Əhalisi 920 nəfərdir.(2009 - cu il)
Rosa Çaça
Rosa Çaça (8 dekabr 1982) — Ekvadorlu marafonçu. Rosa Çaça Ekvadoru 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Rosa Çaça birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 40 dəqiqə 57 saniyəyə qət edərək 118 marafonçu sırasında 83-cü yeri tutdu.
Rosa Çaça növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 48 dəqiqə 52 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 100-cü yeri tutdu.
Metamorfizm
Metamorfizm — mantiyada və yer qabığının dərinliklərində temperaturun, təzyiqin və kimyəvi-fəal dərinlik məhlullarının təsiri altında süxurların strukturunun, kimyəvi tərkibinin və fiziki xassələrinin əsaslı dəyişməsi prossesinə deyilir. Metamorfizmin regional, kontakt (əlaqə), dinamik və hidrotermal növlərini ayırırlar.
Nokia 701
Nokia 701 — Nokia şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.
Xarakteristikası
Nokia 701-də ClearBlack texnologiyasının tətbiqi ilə 3.5 düym İPS ekran qurulub. O, 1 GHz takt tezlikli prosessor, videoəlaqə üçün ön kamera və əsas 8 meqapiksel kamera, verilənlərin saxlanılması üçün 8 giqabayt yaddaş və microSD (32 GB tutuma qədər) kartları üçün slot, Wi-Fi, NFC, Bluetooth, GPS modulları və FM radio qəbuledicisi ilə təchiz olunub.
Azadek
Azadek — İrəvan xanlığının Şərur-Dərələyəz mahalında kənd adı.
Əhalisi
1727-ci ilə aid mənbədə kənddə üç erməni ailəsinin yaşadığı qeyd olunmuşdur. 1828–1832-ci illərdə kənddə xaricdən gəlmə ermənilər də yerləşdikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır.
Toponimikası
XX əsrin əvvələrində azərbaycanlılar sıxışdırılıb çıxarılmışdır. qədim türk dillərində asu "qırmızı kil" və farsca tek "torpaq", "Süxur", ya da həmin dildə dək "yağışdan sonra su ilə dolan şoran çökəklik", "şor göl", "şoran torpaq", "bitkisiz yer",  sözlərindən ibarətdir. Ola bilər, bu toponim Azad şəhər adı ilə bağlıdır. Həmdullah Qəzvini (XIV) Ordubaddan 30 km aralıda Gilançayın üstündə Azad şəhərinin yerləşdiyini yazır. Onda bu kəndin adı Azad və deh farsca "kənd" sözlərindən ibarətdir. Баскаков Н.А. Введение в изучение тюркских языков. М., 1969.
Söji (Val-d'Uaz)
Söji — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament —Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Viarm. Əhalisi — NaN nəfər (2006).
Bələdiyyə Paris şəhərinin 30 km şimal, Serji bələdiyyənin 27 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Bela Kun
Béla Kun — Macar kommunist siyasətçisi.
Oktyabr İnqilabından sonra azad edilmişdir. 1918-ci ilin dekabr ayında Macarıstanda baş vermiş olan kommunist inqilabına qoşulmaq üçün Macarıstana gəlmişdir. Mihály Károlyi hökuməti tərəfindən həbs olundu, ancaq müharibənin gedişatını müşahidə edən fəhlə üsyanlarından sonra 21 mart 1919-cu ildə azadlığa buraxıldı. Macarıstan Sovet Respublikasına qatıldı və sosialist və kommunistlərdən təşkil edilmiş olan hökumətdə nazir vəzifəsi almışdır. Bu hökumətin bankları, böyük kənd təsərrüfatı və sənaye müəssisələrini milliləşdirdiyini bildirmişdir. İnqilabı Slovakiyaya yaymaq yolunda cəhdlərində olan Macar Qızıl Ordusunun qarşısını Müttəfiq dövlətlər kəsmişdir və sonra çex və rumın ordusu müdaxilə edərək inqilabı devirdi və Kunun rəhbərliyindəki hökumət 1 avqust 1919-cu ildə devrildi.
Kun bundan sonra əvvəlcə Avstriyaya, daha sonra isə SSRİ-yə sığındı. Orada Beynəlxalq Kommunizm və ya Komintern istiqamətində işlərdə aktiv şəkildə iştirak etmişdir. 1921-ci ildə Almaniya dakı uğursuz mart üsyanlarında iştirak etmişdir. 1928-ci ildə təkrar Vyanaya qayıtdı və Macarıstanda yeni inqilabçı təşkilat yaratmağa çalışmışdır.
SSRİ-yə qayıtdıqdan sonra Trotskist olmaqda günahlandırılaraq 1939-cu ildə edam edilmişdir.
sağ|thumb|200px|[[Macarıstan Sovet Respublikasının liderlərini göstərən qabartma; Tibor Szamuely, Béla Kun və Jenő Landler]]
Kro (kommuna)
Kro (, Las Cròtas) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ambryon kantonuna daxildir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 129 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını turizm və qoyunçuluq təşkil edir. Yerli torpaq əkinçilik üçün uyğun deyil.
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 578 nəfər (15-64 yaş) arasında 411 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 167 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 71.1%, 1999-cu ildə 66.3%) olmuşdur. Fəal olan 411 nəfərdən 371 nəfər (202 kişi və 169 qadın), 40 nəfər işsiz (20 kişi və 20 qadın) idi. 167 hərəkətsiz 42 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 65 nəfər təqaüdçü, 60 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Dailin Belmonte
Dailin Belmonte (15 oktyabr 1985, Santiaqo de Kuba, Kuba) — Kubalı marafonçu. Dailin Belmonte Kubanı 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Dailin Belmonte birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 38 dəqiqə 8 saniyəyə qət edərək 118 marafonçu sırasında 70-ci yeri tutdu.
Dailin Belmonte növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 48 dəqiqə 58 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 102-ci yeri tutdu.
Bərdə rayonu
Bərdə rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi.
Rayonda 73 müəssisə, 32 məktəbəqədər uşaq müəssisəsi, 76 məktəb, 16 tibb müəssisəsi, 205 mədəniyyət ocağı yerləşir.
300 px|thumb|right|Bərdənin xəritəsi 300 px|thumb|right|Bərdənin xəritəsi
Tarixi
Bərdə rayonu 8 avqust 1930-cu ildə təşkil olunmuşdur. Kür-Araz ovalığının şimal-qərb hissəsində yerləşir.
Rayonun mərkəzi olan Bərdə şəhəri təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Yaxın Şərqin ən qədim yaşayış mərkəzlərindəndir. Bunu arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış materiallar, o cümlədən Makedoniyalı İsgəndər, Arakilər və Roma imperatoru Avqust dövrünə aid pullar sübut edir. Əldə edilmiş mənbələr Bərdənin hələ e.ə. mövcud olan ölkələrlə əlaqəsi olduğunu göstərir.
Ərəb tarixçisi Belazüri (IX əsr) Bərdənin Sasani hökmdarı I Qubadın (483–531) İran tarixçisi Həmdullah Qəzvini (XIV əsr) Makedoniyalı İsgəndərin (e.ə. 336–323) dövründə salındığını bildirmişdir. Movses Kalankatlının məlumatına görə, Bərdə Alban hökmdarı II Vaçe dövründə Firuzin (459–484) göstərişi ilə salınmışdır. Bu dövrdə Bərdənin adı "Firuzabad" olmuşdur. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanında Bərdədən bəhs olunur.