cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sinan Karveyna
Sportfreunde Lotte
14 iyun 2018-ci ildə Karveyna Sportfreunde Lotte klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Karveyna klub ilə debütünü 4 avqust 2018-ci ildə 1860 Münhen klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 67-ci dəqiqədə Aygün Yıldırımı əvəz etmiş və 81-ci dəqiqədə qolla yadda qalmışdır. 3.Bundesliqa görüşündə Lotte rəqibinə 1-5 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Şəxsi həyatı
Karveyna Almaniyada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Türkiyə vətəndaşlarıdır.
Klub
1 UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir. 2 Almaniya Superkuboku görüşləri daxildir.
Böyük Dəmyə
1992-ci ilin fevral ayından Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altındadır. İşğal zamanı kənd 14 şəhid verib.
Liverpul (dağ)
Liverpul — Avstraliyanın Yeni Cənubi Uels ştatı ərazisində yerləşən dağ silsiləsi.
Liverpul vulkanik mənşəli dağ silsiləsidir.
Liverpul sıra dağlarının ən yüksək nöqtəsi olan Oksli dağının hündürlüyü 1372 m-dir.
Dağın cənub yamacları çoxlu çayın, o cümlədən Hanter və onun qollarının mənbəsidir. Şimal yamacları Pil və Muki çaylarının mənbəsidir.
Boykəndil
Boykəndil — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 259 nəfərdir.
Tarixi
Boykəndli Lerik rayonunun Kirovud inzibati ərazi vahidində kənd. Peştəsər silsiləsinin Şimal-şərq ətəyindədir. Müxtəlif mənbələrdə Boykənil, Boykəndli, Boykanil, Boyqandul variantlarında qeydə alınmışdır. Oykonim türk dillərindəki boyqan/boykan (üzün) və dul (dərə) sözlərindən düzəlib, "üzün dərə" mənasındadır.
Xırda-para cinayətlər (teleserial, 2017)
Xırda-para cinayətlər (teleserial, 2017) — Türkiyənin "Ayyapım" şirkətinin istehsalı olan teleserialdır. İlk seriya 24 oktyabr 2017-ci ildə Türkiyənin STAR TVsində yayımlanmışdır.
Sinopsis
Oya, Mərve, Pelin və Arzu məktəb vaxtından rəfiqədirlər. Mərve, Pelin və Arzu ona qarşı etdiyi pisliyi unutmayan Oya, onlardan öz qısasını almağa söz verir.
Çəkiliş
Serilanın afişasına 3 saat vaxt sərf olunmuşdur. İlk 5 seriyanın çəkilişdə istifadə olunan geyimlərə 400 min TL xərclənmişdir.
Mahnılar
Sözləri Murat Güneşə, musiqisi Dicle Olcaya aid olan "Maktul" olan mahnının klipi serialdakı fraqmentlərdən ibarətdir.
Mətləb Quliyev
Mətləb Quliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Döyüşlərdə iştirakı
Mətləb Quliyev tez-tez cəbhəyə gedirdi, torpaqlarımızın azad edilməsi uğrunda var gücü ilə çalışırdı. 1992-ci il 31 avqust Ağdam bölgəsində ağır döyüşlər gedirdi. Mənfur erməni quldurları yüksəklikləri ələ keçirmişdilər. Mətləb pulemyotla düşmənin üzərinə yeriyirdi onlarla erməni yaraqlısını məhv edən Mətləbin mərmisinin bitdiyini görən vəhşi azğınlaşmış ermənilər onu hər tərəfdən mühasirəyə alaraq atəş açmağa başladılar o, bu döyüşdə qəhrəmancasına həlak oldu.
Ailəsi
Ailəli idi, iki övladı yadigar qalıb.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 6 noyabr 1992-ci il tarixli 290 saylı fərmanı ilə baş leytenant Quliyev Mətləb Kamran oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Sumqayıt şəhər 3 saylı məktəb qəhrəmanımızın adını daşıyır, məktəbin önündə büstü qoyulmuşdur. Yaşadığı binanın önünə xatirə lövhəsi vurulub, adına bulaq var.
Azərbaycanda turizm
Qədim və Orta əsrlərin ticarət karvanları mərhələləri
Azərbaycan dövlətinə ilk səyahətlər ticarət, dini, siyasi və dərketmə məqsədləri ilə əlaqəli olmuşdur. Qədim Azərbaycan ərazisindən keçən ticarət karvanlarının hərəkətini ilk səyahətlər hesab etmək olar. Hələ eramızdan əvvəl Azərbaycanda olmuş səyyah və alimlərdən Plininin, Plutarxın, Herodotun, Ptolomey və Strabonun adlarını çəkmək olar. Azərbaycan hələ qədim dövrlərdə Böyük İpək Yolu üzərində mühüm dayanacaq kimi tanınan bir ölkə olmuşdur. Antik müəlliflərin məlumatlarına görə Böyük İpək Yolunun ən fəal hərəkətli trasslarından biri Qafqaz Albaniyasının ərazisindən (Müasir Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən qədim dövlət) keçirdi. Bu yol elmi dairələrdə Strabon yolu kimi daha məşhurdur. Belə ki, filosof və tarixçi Strabon bu yol haqqında ilk dəfə müfəssəl surətdə ətraflı məlumat vermişdir. Strabonun yazdığına görə hind mallarının böyük əksəriyyəti Orta Asiya ərazisindən keçərək çaylarla Gürgan (Xəzər) dənizinə, sonra dəniz vasitəsilə Albaniyaya və Kir (Kür) çayı ilə İberiyaya (Şərqi Gürcüstan), oradan isə Pont Evksinskiyə (Qara dənizə) aparılırdı. Böyük İpək Yolu trassları üzərində yerləşən şəhərlərin mühüm rolu qeyd olunurdu. Hələ qədim zamanlardan marşrut boyu yerləşən şəhərlər beynəlxalq status alırdı. Çünki əcnəbi tacirlər və karvanları qəbul edən və xidmət göstərən belə şəhərlər müvafiq infrastrukturlara malik olmalı idilər. Çoxillik arxeoloji tədqiqatlar göstərir ki, Böyük İpək Yolu ilə gətirilən antik mallar əsas anbar məntəqələrində Mingəçevirdə yerləşdirilir və buradan da Qafqaz Albaniyasının digər şəhərlərinə göndərilirdi. Bu şəhərlərin əksəriyyəti Mingəçevirin yaxınlığında yerləşirdi. Antik mənbələrdə qeyd olunan Qafqaz Albaniyası paytaxtı – Qəbələ, Şamaxı və Bərdə şəhərlərində aparılan çoxillik irimiqyaslı arxeoloji qazıntılar bu məlumatları təsdiq edir. Bu cür təsəvvür etmək olar ki, Orta Asiya, Hindistan və Çindən Mingəçevirə gətirilən malların bir hissəsi Gürcüstana və Qara dəniz sahillərinə göndərilir, bir hissəsi isə Mingəçevirdən ticarət yolu (trassı) ilə yayılırdı. Bu trasslardan biri Bərdədən cənuba Naxçıvan–Kiçik Asiya istiqamətində digəri isə Mingəçevirdən Qəbələ–Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub ətəkləri və Xəzər sahili boyunca Şamaxı–Dərbənd Şimali Qafqaz istiqamətində gedirdi.
İpək yolu trassı üzərində Təbriz, Marağa, Ərdəbil, Gəncə, Naxçıvan, Ordubad, Nuxa (Şəki) Azərbaycanın şimalında mühüm beynəlxalq ticarət mərkəzlərinə çevrilmişdi.
Böyük coğrafi kəşflərdən XIX əsrin sonlarına qədər olan mərhələ
Rusiyadan İrana və Hindistana gedən dəniz və quru yollarının ayrıcında yerləşən Bakının XIV əsrin ortalarında Qərblə Şərq arasında ticarət əlqələrində böyük rolu var idi. Ağ dənizdən Volqa çayı vasitəsilə Xəzər dənizinə və sonra İran və Hindistana aparan Volqa–Xəzər dəniz yolu, Bakıda yeni karvansaraların tikilməsinə səbəb oldu, bunların ölüçüləri əvvəlki dövrlərdə inşa edilənlərə nisbətən daha böyük idi. Müxtəlif zamanlarda Azərbaycana səyahət edən tarixçilər və səyyahlar karvansaraları öz səyahətnamələrində qeyd etmişlər. Hazırda bunlardan Multanı (XII–XIV), Buxara (XIV–XVI), Fars, Ləzgi və s. bizim günlərə gəlib çıxmışlar.
Müxtəlif dövrlərdə Azərbaycanda olmuş səyyahların, tacirlərin, diplomatların (Marko Polo, Ryui Qonzales Klaxvio, Afanasi Nikitin, İosafat Barbaro, Ambrozio Kontarini, Antoni Cenkinson, Vincensi Alesandri, Sadko, Övliyə Çələbi, Fedor Kotov) səyahətnamələrində olan qeydlər Azərbaycan xalqının hələ o zaman ümumdünya tarixi tərəqqi prosesində layiqli yer tutduğunu göstərir.
XIX əsrin sonu XX əsrin ortalarına qədər olan kütləvi turizm mərhələsi
XIX əsrin sonlarında XX əsrin əvvəllərində Bakının karvansaralarında qonaqlar üçün komfort şərait yaratmaq məqsədi ilə karvansara binalarında yenidənqurma işləri aparılaraq, onlar mehmanxana kimi istifadə olunurdu. Rusiya imperiyası tərkibinə daxil olduqdan sonra Azərbaycanda turizm–ekskuriya işinin inkişafı Rusiya ilə bağlı olmuşdur. Azərbaycanda mütəşəkkil turizmin tarixi 1908-ci ilə aid etmək olar. Belə ki, 1908-ci ildə Krım–Qafqaz dağ klubunun filiallarından biri Bakıda açılmışdı. Bakı bölməsi həm uzaq, həm yaxın ekskursiya səfərlərinin təşkili ilə məşğul olurdu. XIX əsrin sonu XX əsrin əvvələrində turizmin inkişafına elmi və həvəskar cəmiyyətlər (coğrafiya cəmiyyəti, təbiəti sevənlər cəmiyyəti, xalq universitetləri cəmiyyəti və b.) diqqət yetirməyə başladılar.
XIX əsrin sonlarından sonrakı mərhələ
"Rusya Turizm Cəmiyyəti" (RTC), 1929-cu ildə "Proletar Turizm Cəmiyyəti" (PTC) adlanana qədər ölkədə əsas turizm hərəkatının mərkəzinə çevrilmiş, müxtəlif şəhərlərdə o cümlədən Bakıda yerli şöbələri açmışdı. Cəmiyyətin (yəni RTC-nin) əsas vəzifələri – zəhmetkeşlər arasında özfəaliyyət turizminin inkişafı, turizmə geniş, mütəşəkkil ictimai hərəkat forması vermək, diyarşünaslıq elementlərinin turizmə təqbiq olunması və.s. idi. PTC əsas məqsədi isə turizmin tətbiq olunması, kütləvi hərəkata çevrimək, zəhmetkeşlərin müxtəlif təbəqələrini (əsasən az təminatlı) əhatə etmək, turizmdən onların siyasi və mədəni səviyyəsinin artmasına vasitə kimi istifadə etmək olmuşdu. PTC–nin vəzifələri ölkədə sosializm quruculuğunun məqsədləri ilə tam uyğun idi. Ona görə də 1930-cu ilin mart ayında SSRİ Xalq Komissarlığı "Sovtur" səhmdar cəmiyyətini ilə PCT–nin birləşdirilməsi haqqında qərar qəbul etdi və Ümumdünya Könüllü Proletar turizm və ekskursiyaçılar cəmiyyəti (ÜKPTEC) yaradıldı.1922-ci ildə Bakıda ilk ekskursiyaçı dərnəkləri yaradıldı. Ekskurisyalar əsasən Bakının zavod, fabrik və neft mədənlərində çalışan fəhlələrin digər istehsalat sahələri ilə tanış olmaq xarakteri daşıyırdı. Yay aylarında Xəzər sahilinə – Mərdəkan, Şüvəlan, Buzovna, Türkan,Zığ, Artyom adası və Şıx zolağına istiraht məqsədli eksursiyalar təşkil olunurdu. 1927-ci ildə 450 esksurisya gəzintisi keçirilmişdi. Bu illərdə Azərbaycanda turizm-ekskursiya fəaliyyəti ilə məşğul olan ən fəal Həmkarlar İttifaqları olmuşdur. Azərbaycanda 1929-cu ildən Proletar turizm və ekskursiyalar cəmiyyətinin bölməsi kimi fəaliyyət göstərən AZ. PTEC 1935-ci ildən Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi nəzdində fəaliyyətə başladı.Bununla əlaqədar Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Şurasının 11 may 1935-ci il tarixli 476 saylı qərarı turizm ekskursiya işini daha da yaxşılaşdırmaq məqsədilə bir sıra tədbirlər görüldü. Kirovabad (Gəncə) şəhərində Az.PTEC Kirovabad raysovetinin bazası yaradıldı. Hacıkənddə turbaza 3 ev kirayəyə götürüldü. Göygölün sahilində 20 yerlik çadır düşərgəsi təşkil olundu.
Müstəqillik dövrünə qədər (1950–1991)
Turistlərin səyahətlərinin və istirahətlərinin maraqlı keçməsi üçün turbazalarda velosiped və atlarla yürüşlər və gəzintilər təşkil olunurdu. 1936-cı ildə SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi turizmin ölkədə gələcək inkişafın könüllü özfəaliyyət cəmiyyəti çərçivəsində az səmərəli olduğunu nəzərə alaraq, 17 aprel 1936-cı il tarixli qərarı ilə Proletar turizmi və ekskursiyalar cəmiyyətini ləğv etdi. 1940-cı ildən turizm sahəsində fəxri adlar tətbiq olunmağa başladı. Xüsusi xidmətlərə görə "SSRİ turisti" döş nişanı ilə təltif olunurdular. İkinci dünya müharibəsi illərində bütün SSRİ–də olduğu kimi Azərbaycanda da turizm ekskursiya fəaliyyəti dayandırıldı. Müharibədən sonrakı illərdə idman, özfəaliyyət, ailəvi və uşaq turizmi geniş vüsət tapmağa başladı.
1950-ci il sentyabr ayında Bakı turist bazası yaradıldı. O vaxtlar bu baza Nizami adına istirahət parkında yerləşdirildi. 1957-ci ildə Mingəçevirdə və Hacıkənddə turist bazaları təşkil olunur. 1958-ci ildə Zaqatalada, 1960-cı ildə Şuşada və Göygöldə turist bazaları fəaliyyətə başladı. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Turizm ekskursiyalar idarəsi 1962-ci ildən Turizm üzrə Azərbaycan Respublika Şurası, 1969-cu ildən Turizm Ekskursiyalar üzrə Azərbaycan Respublika Şurası adlandırıldı. Zəhmətkeşlərin yay istirahətinin təşkili üçün 1962-ci ildən Nabranda (Xaçmaz rayonu) Bakı turist bazasının filialı kimi 150 nəfərlik "Sputnik" turist çadır düşərgəsi yaradıldı. 1963-cü ildə Bakıda turist klubu, Nabranda "Xəzər" turist bazası, 1965-ci ildə Bakıda, iki ildən sonra Gəncədə, Sumqayıtda, 1969-cu ildə Naftalanda və Bakının Mərdəkan qəsəbəsində ekskursiya büroları yaradıldı. 1970-ci ildə Zaqatalada və 1972-ci ildə Şuşada turist bazalarının yeni əsaslı binaları, 1975-ci ildə Qəbələdə Qafqaz və Xaçmaz rayonunun Nabran bölgəsində "Dostluq" turist bazası, elə həmin il Bakıda "Qarabağ" turist mehmanxanası istifadəyə verildi. Bir qədər əvvəl isə Xankəndində (1971) və Mingəçevirdə (1972) ekskursiya büroları açıldı.
Sonrakı illərdə Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında; Naxçıvanda 1978-ci ildə ilk turizm təşkilatı (Səyahətlər və ekskursiyalar bürosu) yaradıldı. 1970–1987-ci illər ölkədə sosial turizmin perspektiv inkişafı ilə xarakterizə olunurdu. Xarici turizmin maddi–texniki bazasını genişləndirmə məqsədi ilə 1973-cü ildə Bakıda Azərbaycan Respublikasında ən böyük mehmanxana kompleksi olan 1942 yerli Azərbaycan mehmanxanası istifadəyə verildi. 1978-ci ildə "İnturist" səhmdar cəmiyyətinin tabeliyində 200 yerlik komfortlu Moskva mehmanxanası da əlavə edildi.
1983-cü ildə Xəzərin Azərbaycan sahillərində Ümumittifaq əhəmiyyətli kurort zonasının yaradılması barədə müvafiq qərar qəbul olundu. Bundan sonra Azərbaycan Respublikası Nazirlər Sovetinin 1984-cü il 2 oktyabr tarixli 381 saylı qərarına əsasən Azərbaycan Respublikasında 2000-ci ilə qədər Turizmin inkişaf sxemi tərtib edildi.
Turizm sahəsi ilə məşğul olan mütəxəssislərin fikrincə Azərbaycan turizmi ən yüksək inkişaf səviyyəsinə 1987-ci ildə nail olmuşdur. Həmin il respublikaya xarici ölkələrdən 50, SSRİ–nin müxtəlif bölgələrindən isə 250 minə yaxın turist gəlmişdir. Azərbaycana turist axını gücləndiyindən Lənkəran və Mingəçevir şəhərlərində hərəsi 300, Şuşa şəhərində 200 yerlik yeni turist mehmanxanalarının tikintisinə, Bakı şəhərindəki Qarabağ turist mehmanxanasında isə yenidənqurma işlərinə başlanıldı.
1988-ci ildə Dağlıq Qarabağ muxtar vilayətində və onun ətrafında baş verən hadisələr nəticəsində Azərbaycana daxili və xarici turistlərin axını xeyli azalmışdır. Xankəndi, Şuşa, Sumqayıt, sonra isə Bakıda fövqəladə vəziyyətin tətbiqi, əslində respublikanın bu regionlarında bir sıra turizm təşkilatlarının fəaliyyətlərinin dondurulmasına səbəb oldu. Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdikləri düşmənçilik siyasəti Azərbaycana yüz minlərlə qaçqının gəlməsi ilə nəticələndi. Azərbaycan hökumətinin qərarı ilə 1988-ci ilin dekabrında Ermənistandan qovulmuş azərbaycanlıların respublikanın turist bazarlarında yerləşdirilməsinə başlanıldı.
Müstəqillikdən sonrakı mərhələ
1990-cı ilin I rübündən etibarən Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ümumittifaq və beynəlxalq turist marşrutları ləğv olundu. Müharibə və sərhədlərdəki qeyri–stabil vəziyyət turizm sistemində başqa problemlərin yaranmasına da səbəb olmuşdur. Məsələn, Həmkarlar ittifaqları sistemində mövcud olan 10 turist bazasının ikisi işğal olunmuş ərazilərdə qalmış, qalan yerlərə isə yuxarıda qeyd olunan kimi məcburi köçkünlər yerləşdirilmişdir. 1991-ci ilin sentyabrında mövcud olan xarici turizm üzrə idarə ləğv olundu, onun yerinə isə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti nəzdində Xarici Turizm Şurası yaradıldı.
Turizmin inkişaf tendensiyası bu gün
2001-ci ilin sentyabr ayının 25-də Cənubi Koreya Respublikasının paytaxtı Seul şəhərində Ümumdünya Turizm Təşkilatının (ÜTT) XIV Baş Assambleyasında Azərbaycan Respublikası bu beynəlxalq turist təşkilatına üzv oldu. Bu isə, öz növbəsində, respublikamıza turizm fəaliyyəti üzrə tövsiyələr və praktiki kömək edilməsinə imkan yaratdı.
2001-ci ildə ilk dəfə olaraq Azərbaycanı tam genişliyi ilə təbliğ edən "Welcome to Azerbaijan" adlı xüsusi disk hazırlandı və ÜTT-nin Baş Assambleyasına təqdim olundu. Bununla yanaşı, diskin "Turizm in Azerbaijan" adlı veb səhifəsi yaradıldı. 2002-ci ildə ilk dəfə Bakıda xarici ölkələrin turizm şirkətlərinin iştirakı ilə Beynəlxalq Turizm Sərgisi təşkil olundu və ÜTT-nin dəstəyini qazandı. Birinci beynəlxalq sərginin açılışı zamanı ulu öndər Heydər Əliyevin sərgi iştirakçılarına təbrik məktubu oxunarkən necə fərəhləndiyimizi və qürur hissi duyduğumuzu izah etmək çətindir. Deməli, Azərbaycan adlı vətənimiz bütün dünyada turizm məkanı kimi qəbul olunmuş və tanınmağa başlamışdı.
Ölkədə turizmi inkişaf etdirmək və turizm ehtiyatlarından səmərəli istifadə etmək məqsədilə respublika Prezidentinin 2002-ci il 27 avqust tarixli sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikasında 2002–2005-ci illərdə turizmin inkişafına dair Dövlət Proqramı" təsdiq olundu.
Artıq XXI əsrin başlanğıcında Bakıda, Gəncədə, Naxçıvanda və ölkənin digər şəhərlərində xarici qonaqları qəbul edə bilən müasir mehmanxana və hotellər fəaliyyət göstərirdi. Respublikamızın bütün regionlarını əhatə edən 100-dən artıq turizm firması xarici turistlərin qəbulu və yerli əhaliyə turist xidməti ilə məşğul olur, 149 mehmanxana rəsmi qeydiyyatdan keçmişdir. Həmin hotellərdə yerlərin ümumi miqdarı 5000-dən artıqdır. Turizm üçün əlverişli regionlarda müasir səviyyəli özəl müalicə və istirahət mərkəzləri istifadəyə verilib. Respublikamıza gələn xarici qonaqların sayı 1 milyon nəfəri ötüb keçib.
2003-cü ildə "Azərbaycan Respublikasında sosial-iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi tədbirləri haqqında", 2004-cü ildə "Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı" haqqında Prezident fərmanları ölkə iqtisadiyyatının, o cümlədən turizm sektorunun inkişafı yolunda mühüm addımlar oldu. Hazırda Azərbaycan turizmi yüksələn xətt üzrə inkişaf etməkdədir. 2008-ci ildə Azərbaycana gələn turistlərin sayı bir milyon üç yüz min nəfəri ötüb keçdi. 2009-cu ilin aprel ayında Bakıda Heydər Əliyev adına İdman və Konsert Kompleksində (Heydər Əliyev adına İdman Arenası) artıq 8-ci dəfə Beynəlxalq Turizm Sərgisi keçirildi. Sərgidə 20 ölkədən 78 turizm müəssisəsi iştirak etmişdir.
"2009–2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında kurortların inkişafı üzrə Dövlət Proqramı" Azərbaycanda yaxın gələcəkdə turizm-kurort sahələrinin planlı surətdə inkişaf etdirilməsinə və səmərəli istifadəsinə zəmin yaradır.
2023-cü ilin yanvarında Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi ölkəyə gəlmək istəyən əcnəbilərə və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslərə elektron viza ərizəsi formasını doldurmaq imkanı verən “Viza Müraciət Portalı”nı istifadəyə verib. Daha sonra onlar bu anketi təsdiqləyib, baxılmaq üçün respublikanın diplomatik nümayəndəliklərinə və konsulluqlarına göndərə bilərlər.
Safari turizmi
Azərbaycanda fotosafari turlarının həyata keçirilməsi üçün geniş imkanlar var. Ölkənin müxtəlif guşələrində xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri — milli parklar, qoruqlar xarici turistlərin belə turlara cəlb edilməsində mühüm rol oynaya bilər.
Böyük Suayırıcı sıra dağları
Böyük Suayırıcı sıra dağları və ya Böyük Suayırıcı silsilə — Avstraliyanın şərq və cənub-şərq sahilləri boyunca 4000 km-ə qədər uzanan dağ silsiləsi. Neogen-antropogen dövründə yaranmışdır. Dağlar əsasən əhəngdaşı, qranit, qneys və vulkanik suxurlardan ibarətdir. Dağda neft, qaz, daş kömür, boz kömür (liqnit), qalay, polimetal filizlər, qızıl, mis, titan-maqnetit qumlar var.
thumb|590px|center|Böyük Suayırıcı sıra dağları
Dekameron
"Dekameron" (, mənası "ongünlük"; — "on",  — "gün" sözlərindən) —  XIV əsr italyan yazıçısı Covanni Bokkaçço (1313-1375) tərəfindən yazılmış, Şahzadə Qalehaut  altyazılı novellalar toplusudur. Roman bir-birindən fərqli 100 novelladan ibarətdir ki, həmin novellaları da Florensiyanı bürümüş Qara ölümdən qaçaraq şəhər kənarında bir villada məskunlaşmış, yeddisi qız, üçü oğlan olmaqla 10 gənc söyləyir.
Ehtimal ki, Bokkaçço Dekameronu 1348-ci il epidemiyasından sonra yazmağa başlamış və 1353-cü ildə tamamlamışdır. Dekameronun tərkibinə erotikadan tutmuş tragediyaya kimi müxtəlif məzmunlu novellalar daxildir. Novellalar sətiraltı məna, praktik zarafatlar və həyat dərsi xarakterli məlumatlarla zəngindir.
Böyük ədəbi dəyəri və geniş təsir dairəsi ilə yanaşı (məsələn Çoserin Kenterburi Nağılları), Dekameron həm də həmin dövrdə insanların həyat tərzi ilə bağlı dəyərli mənbə hesab edilir. İtalyan dilinin Florensiya ləhcəsinin jarqon versiyasında yazılmış Dekameron, erkən İtalyan nəsrinin şah əsəri hesab edilir.
Kitabın məzmunu
180px|thumbnail|right|[[1573-cü il İtaliya nəşrinin titul səhifəsi]]
Ad
Bokkaççonun istifadə etdiyi Prencipe Galeotto (Şahzadə Qalehaut) adı isə Lanselot-Qraal əfsanəsindən, bəzən “haut prince” (yüksək şahzadə) də adlandırılan uydurma kral Qalehauta istinaddır. Qalehaut Lanselotun yaxın dostu, Kral Arturun isə düşməni olmuşdur. Qalehaut öyrənəndə ki, Lanselot Kral Arturun arvadı Cenevrəyə vurulub, dostu və Cenevrənin görüşünü təşkil etmək üçün canfəşanlıq edir. Bu görüşdə kraliça ilk dəfə Lanselotu öpür və buradan onların arasında sevgi başlayır.
Dante “İlahi Komediya”nın “Cəhənnəm” hissəsinin V kantosunda bu uydurma qəhrəmanların sevgisini real insanlar olan Françeska da Rimini və Paolo Malatesta obrazlarına uyğunlaşdırmışdır. “Cəhənnəm”də Françeska və Paolo Lanselot və Cenevrenin sevgi hekayəsini oxuyurlar və onların məhəbbətinə oxşar məhəbbət yaşayırlar.
Dantenin Qalehautu cömərd biri kimi təqdim etməsi intriqa yaradaraq Bokkaççonun da bu mövzuya müraciət etməsinə gətirib çıxarmışdır. Bokkaçço “Dekameron”a alternativ ad kimi “Prencipe Galeotto” göstərməklə aşağıdakı mətnə işarə edir: ''“Azad söz və sosial bərabərlik hüququndan məhrum edilmiş qadınlara onun şəfqəti rahatlıq və sevgi verirdi. O, bu həyatı idman, ov, balıqçılıq kimi çoxsaylı əyləncələrlə bol kişi həyatı ilə qarşılaşdırır."''
Süjet
260px|thumbnail|left|Əsərin [[1467-ci il Ferrara əlyazmasına Taddeo Krivelli tərəfindən çəkilmiş miniatür (Bodlian kitabxanası, Oksford) ]] İtaliyada Qara ölümün hökm sürdüyü dövrlərdə yeddi gənc xanım və üç cavan oğlandan ibarət gənclər qrupu Florensiya yayılmış xəstəlikdən qaçaraq, iki həftə müddətinə şəhər kənarında yerləşən bir villada məskunlaşırlar. Həmin iki həftə ərzində hər gün on nəfərin hər biri, bir hekayə danışır. Beləliklə on dörd gün ərzində gənclər ümumilikdə 100 hekayə (novella) danışırlar.
İki həftə ərzində gənclərin hər biri bir gün kral və koroleva olur. Günün kralı seçilmiş gənc həmin gün danışılacaq hekayələrin mövzusunu seçir və digər qərarları qəbul edir. Yalnız, adətən gülməli hekayələr danışaraq gənclərin kefini açan Dioneoya mövzudan kənara çıxmağa icazə verilir. Əksər tədqiqatçılar bildirirlər ki, Dioneo müəllifin özünün fikirlərini ifadə edir. Hər gün gənclərin hekayələrinə keçilməzdən əvvəl günün qısa təsviri verilir, onların etdikləri işlərdən danışılır və gənclərin seçdiyi mövzuya qısa giriş edilir. Gənclərin nəql etdikləri qısa novellaların tərkibinə, bəzən mövzuya uyğun olan italyan xalq nəğmələrinin sözləri də daxil edilmişdir. Bokkaçço mövzuları elə seçmişdir ki, danışılan hekayələr ya bir-birinin davamı, ya da əvvəli kimi qəbul edilir və əsər sadəcə hekayələr toplusu xarakteri daşımır. Hekayələrin məzmununun əsasında xəsislik və dini xürafata rişxənd, italyan aristokratiyası və yeni zənginləşənlər arasındakı fərqlər, səyyahların sərgüzəştləri dayanır.
Obrazlar
280px|thumbnail|right|Con Uilyam Uoterhaus - Dekameron, 1916, Lady Lever Sənət Qalereyası 350px|thumbnail|right|Naməlum müəllif tərəfindən XV əsrdə çəkilmiş miniatür, Dekameron rəvayətçiləri. “Dekameron”un on rəvayətçisi – “brigata” uydurma adlara malik, hər birinin öz xarakteri olan real insanlar kimi təsvir edilirlər. Rəvayətçillərin bəziləri əvvəlki əsərlərin qəhrəmanlarıdır. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, “Dekameron”un qadın qəhrəmanlarına Bokkaççodan əvvəl yaşamış başqa müəlliflərin əsərlərində rast gəlinir və gənc qəhrəmanlardan üçü isə bunu ifadə edərək, bu psevdonim altında başqa əsərlərdə də göründüklərini bildirirlər.
Xanımlar (18-28 yaş arası)
Gənclər (25 yaşdan yuxarı):
Bokkaççonun rəvayətçilər dəstəsini formalaşdırarkən orta əsrlər numerologiyası və mistisizmin təsiri altında olduğu da güman edilir: məsələn, ehtimal ki, 7 xanım, dörd təbii könüllü (ehtiyyatlıq, ədalət, səbrlik və mətanət) və 3 ruhanini (inam, ümid və sevgi); 3 gənc isə ruhun üç ənənəvi günahını (ağıl, qəzəb və ehtiras) simvolizə edir. Həmçinin həftənin günləri, planetlər və azad incəsənəti göstərdiyi güman edilir. Birlikdə (bu zaman gənclərin sayı ideal cüt rəqəm verir) onlar, ağıla, xeyirxahlığa, gözəlliyə, azadlığa və qaydalara (kralların davamlı dəyişməsi, gün mövzularının seçilməsi və sair) uyğun ideal cəmiyyət formalaşdırırlar və bu bu ideal cəmiyyət vəbanın hökm sürdüyü xaotik cəmiyyətə qarşı qoyulur.
Dinamo Moskva FK
Uğurları
UEFA Kuboklar Kubokunun finalçısı - 1971/1972
Dekameron
Janr
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Bokkaççoya qədər italyan ədəbiyyatında mövcud olmuş nəsr povest-novella janrı “Dekameron”la mükəmməl formasına çatmışdır. Bu əsər intibah novellistikasında yeni yol açmışdır.
Əsəri oxucular üçün cazibədar edən novellaların cazibədar süjetləri, parlaq obrazlar və latın dilindən fərqli olaraq xalqa yaxın olan təbii italyan dilidir. Məşhur orta əsr fabulalarının qeyri-ənənəvi traktovkası və ümumi ideya istiqaməti əsərin novator xüsusiyyətləridir. “Dekameron” intibah humanizmi üçün yeni sərhədlər açır (məsələn, antiklerikalizmi ilə). Bokkaççonun diqqət mərkəzində olan şəxsiyyətin özünüdərk problemi sonradan intibah mədəniyyətinin inkişafı üçün geniş prespektivlər yaratmışdır.
Bokkaçço Dantenin “İlahi Komediya”sının analoqu kimi, “Dekameron”u tez-tez “İnsani Komediya” adlandırır. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, Bokkaçço orta əsr sələflərindən aşağıdakı mövzuları götürmüşdür: lətifəvari fabula, problemli məişət məsələləri, həyati doğrudanlıq, kəşfiyyatçılıq və ağılın tərifi, papalar və monaxlara hörmətsiz yanaşma. Bu elementlərə Bokkaçço öz kəşfi olan həyata maraq, ardıcıl realistik maraq, zənginliyin psixoloji məzmunu, şüurlu artistizm formaları və antik müəlliflərin əsərlərinin öyrənilməsini də əlavə etmişdir.
Novella janrına bu cür yanaşma, onun müasir nəsr ədəbiyyatının əsasında duran tam hüquqlu ədəbiyyat janrı kimi formalaşmasına gətirib çıxarmışdır. Janrın təravət və yeniliyi, hətta Bokkaççonun zərif ədəbi stilinin örtüyü altında nəzərə çarpan xalq ədəbiyyatına dayanan dərin köklər novella janrını humanist ideyaların ötürülməsi üçün ən uyğun üsula çevirmişdir.
Novellaların tematikası
Bokkaççonun gənclərdən qurduğu cəmiyyət, yazıçının təsəvvür etdiyi ideal cəmiyyət modelini əks etdirsə də, gənclərin danışdıqları novellalarda, bunun tam əksi olan real həyat göstərilir. Novellaların personajları müxtəlif sosial təbəqələrin nümayəndələridirlər. Novellaların xarakteristik xüsusiyyəti, sevginin əxlaqı canlandıran tərəfinə diqqət çəkilməsidir. Bundan başqa din xadimlərinin ikiüzlüyü və saxtakarlığının tənqidinə də diqqət yetirilmişdir. Novellaların əsas mövzuları bunlardır: nümunəvi qəhrəmanlar (VI və X günlərin novellalarında), nadir lakin, kifayət qədər antiklerikal yönümlü dini tematika, sevgi mövzusu, yaş mövzusu, qadınlar, zarafat və ironiya (VII-VIII günlərin novellaları əsasında).
Kitabın tarixi
250px|thumbnail|right|Dekameron əlyazmasından təsvirli səhifə, V gün, IX novella: Federiko deyli Alberiki bir qadını sevir, lakin qadın onu sevmir. Bütün var-yoxunu qadının yolunda qoyur, bircə qızılquşu qalır. Qadın bir gün onun yanına gəlir, Federikonun başqa bir şeyi olmadığından qızılquşu kəsib nahar hazırlayır və qadına verir. Qadın bunu bilib, Federikoya olan münasibətini dəyişir, ona ərə gedir və onu dövlətli adam edir.
Yazılması
Ənənəvi olaraq əsərin 1348-1351-ci illərdə (digər fikrə görə isə 1353-1354-cü illərdə) Neapol və Florensiyada yazıldığına inanılır. Lakin, əsərin yazılma tarixi haqqında dəqiq məlumatlar yoxdur. Ehtimal ki, novellaların əksəri Bokkaçço tərəfindən, 1348-ci ildə Florensiyanı bürümüş vəbadan əvvəl (bu epidemiya zamanı Bokkaççonun atası və qızı da ölmüşdü) və bu novellalar yazıçının əsərin süjetini yazmaqda ilhamlanmasına təsir etmişdir. Bokkaççonun məktublarından birinə istinadla belə bir fikir irəli sürülmüşdür ki, yazıçı əsəri Neapol kraliçası I Covannanın istəyi ilə yazmışdır.
Belə bir fikir var ki, müəllif bəzi novellaları əsərdən ayrı yazmış və yaymışdır. Bundan başqa “Dördüncü gün”ün önsözündə müəllif özünə ünvanlanmış bəzi tənqidlərə də cavab verir. Bu, onu söyləməyə əsas verir ki, əsərin yekun variantı hazır olana kimi, artıq ən azı ilk üç günün novellaları oxucular arasında yayılmışdı. Əsərin yekun formasının hazır olması və yayılmasından sonra da, Bokkaçço dəfələrlə onun mətni üzərində işləmiş və bəzi hissələrdə dəyişikliklər etmişdir. Əsərin müasir nəşrlərinin əsasında onun 1370-ci ildə müəllif redaktəsi ilə hazırlanmış əlyazması durur. Bu əlyazma Hamilton 1470 Berlin kodeksinə daxil edilmişdir. Qotik xəttlə yazılmış əlyazmada cəmi bir neçə fraqment çatışmır.
Yayılması
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, ilkin dövrdə kitab ünvanlandığı oxucu kütləsinin dəstəyini qazanmamışdır. Kitabı daha çox onda əyləncə axtaran orta əsr tarixçiləri oxumuş, xalqın dili olan italyan dilindən imtina edərək, klassik ədəbiyyatın dilinin Petrarkanın latın dili olmalı olduğunu iddia edən yaranmaqda olan italyan aristokratiyası isə ona qarşı biganə qalmışdır. Lakin, XV əsrdə kitab başqa sosial təbəqələrin də diqqətini çəkmişdir. Zaman keçdikcə “Dekameron” böyük yayılma arealı qazanmış və müəllifini bütün Avropada məşhurlaşdırmışdır. Əsərin yazılmasından keçən tarixi dövr ərzində onun çoxsaylı əlyazma nüsxələri (150-yə yaxın əlyazma nüsxəsi dövrümüzə çatmışdır) meydana gəlmişdir. Nəşriyyat sahəsində də kitab uğura nail olaraq, ən çox nəşr edilən əsərlərdən biri olmuşdur. Əsərin ilk dəfə 1470-ci ildə Neapolda nəşr edildiyi güman edilir.
Novellaların kifayət qədər erotik və antiklerikal məzmunlu olması səbəbiylə kilsə, qısa zamanda əsərə reaksiya verərək, “Dekameron”u əxlaqsız adlandırdı və nüfuzdan salmağa çalışdı, müəllifi isə bu cür bir əsər yazdığına görə tənqid etdi. Kilsənin sıxışdırmalarından bezən Bokkaçço Petrarkaya yazdığı məktubda düşdüyü vəziyyətdən şikayət edirdi, Petrarka isə cavab məktubunda Bokkaççonu kitabın əlyazmasını yandırmaqdan yayındırmağa çalışır. 1559-cu ildə “Dekameron” qadağan edilmiş kitabların indeksinə salınmışdır; bundan sonra kitabıb yayılmasına görə ciddi cərimələr tətbiq edilməyə başlandı.
Yaşlı vaxtında Bokkaçço “Dekameron”u yazdığına görə utanırdı. 1372-ci ildə Maqinardo Kavalkanti Bokkaççoya məktub yazaraq “Dekameron” da daxil olmaqla, onun bütün əsərlərini qohumlarına oxumağa hazırlaşdığını bildirir. Yazdığı cavab məktubunda isə Bokkaçço, xahiş edir ki, bunu etməsin, o əsəri yazılmış ən əxlaqsız kitablardan biri adlandırır və qeyd edir ki, dostunun ailəsindəki xanımların onun əxlaqsızlığı haqqında bilmələrini istəmir.
Fragaria yezoensis
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qoza (film, 1995)
Qoza — 1995-ci ildə rejissor və ssenarist Nuri Bilgə Ceylanın çəkdiyi Türkiyə filmi.
Dekameron
Təsirləri
Öz əsərində Bokkaçço fransız kurtizan ədəbiyyatı və toskan xalq nəsri və folklorunun ən yaxşı ənənələrini birləşdirmiş və bununla da italyan nəsrinin inkişafı üçün xüsusi imkan yaratmışdır. “Dekameron” İtaliyada böyük məşhurluq qazanmış, Bokkaçço və onun yazdığı əsərin janrı xeyli ardıcıllar (Franko Sakketti, Mazuçço Salernitano və başqaları) qazanmışdır.
Rəssamlıqda
“Dekameron” səhnələrinin vizualizasiyasına ilk dəfə XV-XVI əsrlərə aid franko-flamand miniatüründə rast gəlinir. Lakin bu əsər sonrakı dövrün rəssamları arasında da məşhur olmuş, Luka Sinyorellidən Mark Şaqala kimi müxtəlif rəssamlar “Dekameron” mövzularında əsərlər işləmişlər. İntibah dövrü İtaliyasında “Dekameron” səhnələri yalnız kətan üzərində olan rəsmlərdə istifadə edilmir, həm də təsərrüfatda, sandıqların, cəmlərin, gəlin əşyalarının bəzədilməsində istifadə edilirdilər.
Qoza (film, 1995)
Film haqqında
Koza filmi rejissorun debüt filmidi. 20 dəqiqəlik film “Kann festivalı”nın da qısa filmləri arasında nominant olub. Nuri ilk filmdəcə tərzi ilə diqqətləri cəmlədi. Kamera səssiz olduğundan, səs filmə sonradan əlavə olunub. Filmdə əsas rolları Nurinin ata və anası ifa edib. Film simvolikalarla zəngindi. Bir növ insan düşüncəsi ilə uyğunlaşdırılıb. Bunun nəticəsi olaraq ilk baxışdan qarmaqarışıq bir film yaranıb.
Alesandro Manzoni
Alesandro Manzoni — İtalyan yazıçısı.
Yaradıcılığı
İlk dövr yaradıcılığında maarifçilik ənənələri əks olunmuşdur. 1820-ci illərdə romantizm mövqeyinə keçmişdir. "1821-ci ilin martı", "5 may" (1821) lirikalarında, "Qraf Karmonyola" (1820), "Adelgiz" (1822) tarixi faciələrində vətənpərvərlik və azadsevərlik ideyaları tərənnüm edilir. "Nişanlılar" (1827) tarixi romanı İtaliya realist nəsrində əhəmiyyətli yer tutur. 1827-ci ildən sonra yalnız dil və ədəbiyyata dair nəzəri məqalələr yazmışdır.
"Qızıl qələm" mükafatı
"Qızıl qələm" mükafatı — Azərbaycan SSR-də ədəbiyyat mükafatı.
Mükafat 1970-ci ildən 1991-ci ilə qədər Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı tərəfindən ən yaxşı, fəal, peşəkar jurnalistlərə təqdim olunmuşdur.
Hazırkı dövrdə
2000-ci illərdə eyni adlı mükafat Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin Həmkarlar İttifaqı (KİVHİ) adlı qurum tərəfindən təqdim edilir. Həmin dövrdə mükafat pulla satıldığına görə Azərbaycan mətbuatı və siyasi-ictimai xadimlər tərəfindən ciddi tənqid olunub. Əvvəlki mükafatdan tamamilə fərqlidir. Yalnız ad oxşarlığı var.
Kənd turizmi
Kənd turizmi - kənd mühitində yataq yerləri ilə təmin etməyə istiqamətləndirilmiş kompleks turist xidmət fəaliyyəti. Burada şəhərlinin xərcləri kəndlinin qazancına çevrilir. Beləliklə, ölkədaxili pul axını təmin olunmaqla rayonlararası gəlir fərqləri nisbətən azalır. Kənd turizmi əsasən mövsumi xarakter daşıyır.
Ənənəvi kənd təsərrüfatından fərqli olaraq, turizm xidməti və ya ərzaq məhsullarına təlabat ölkədəki xidmət şəraitinin yüksəlişinə, əməyə olan tələbatın yardilmasina və münasibətin yaxşılaşmasına səbəb olmuşdur. Kənd turizmi həmin regionun adət-ənənəsinin, mətbəx və digər mədəni-məişət sahələrinin təbliğində də ən mühüm vasitə kimi özünü göstərir. Yerli adamlar turistin həmin regionun mədəniyyəti ilə maraqlandığını gördükdə, onlar bu sahəyə xüsusi diqqət yetirirlər və qısa vaxt ərzində bu münasibət icmaların digər üzvləri arasında da yayılır. Adət və ənənələrə turistlər tərəfindən marağın artması, yerli adamları bu sahədə daha çox məlumat toplamağa və turistlərin tələbinə uyğun biliklərini artırmağa sövq edir. Kənd əhalisi ətraf mühitin qorunmasina adətən az əhəmiyyət verirlər.
Kənd turizmi biznesində isə müştəri təbiət mənzərələrinə xüsusi yer və vaxt ayıraraq, ətraf mühitin qaygısına qalırlar. Bütün bunlara diqqət yetirərək bu sahədə kənd əhalisi də təbiətə əvvəlki münasibətlərini dəyişirlər. İstehsalçı öz ənənəvi fəaliyyətindən fərqli olaraq, yeni məqsədlərə nail olmaq üçün istifadə etməyə əlverişli ərazilər və mənzərəlki yerlər tapmaq məcburiyyətindəqalir. O kənd təsərrəfatı məhsullari yetişdirməkdən və iri buynuzlu mal-qara saxlamaqdan əlavə, turizm fəaliəti haqqında düşünməyə başlayır. Bu baximdan təklif olunan ekoturizm fəaliyyəti meşə siyasətinin bir növ təbliği deməkdir. Kənd turizminin inkişafi nəticəsində kənd ərazilərində yaşayan əhalinin statusu gücləndirilir. Demək olar ki, kənd mühitində turizm aspektinin ən vacib tərəfi mədəni əlaqələrin perspektivliyindən, yerli əhalinin maliyyə və iqtisadi səviyyəsindən asilidir bu baximdan yerli əhalinin tarixi, həyat tərzi illər boyu yarattıqları ailə ənənələri turistlərdə büyuk maraq doğurur. Kənd turizminin inkişafı yerli inkişafın dəstəklənməsi deməkdir. Kənd muhitində bu sayaq yeni biznes sahəsi həmdə başqa sahələr arasında nəqliyyat, səhiyyə xidməti, kommunikasiya, habelə yolların bərpası və düzəldilməsi işlərinə dəstəyin verilməsi tələbini qoyub.
Riçard Dedekind
Həyatı
Bir hüquq professoru olan Ulrix Dedekindin 4 övladından ən balacası olan Riçard Dedekind Qaussun anadan olduğu yerdə 6 oktyabr 1831-ci il tarixdə Brunsviçdə anadan olmuşdur. Riçard yeddi yaşından on altı yaşına qədər şəhərdə gimnaziyada oxumuşdur. Cavan yaşlarında riyaziyyat dühası çox da bilinmirdi. Onun ilk sevgisi kimya və riyaziyyat olmuşdur. Riyaziyyata elmlərin xidmətçisi gözü ilə baxırdı. Əsil yolunu aşkar etməkdə də heç ləngimədi. Daha 17 yaşında olarkən fizikanın istifadə etdiyi bir çox qaydalarda səhvlər aşkar etdi və riyaziyyata qayıtdı. Çünki onun atdığı hər addım sağlam olmalı idi.
Aleysk
Aleysk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Altay diyarına daxildir.
Eyyub Xanbudaqov
Xanbudaqov Eyyub Şirin oğlu — Azərbaycan Fövqəladə Komissiyasının sədri, Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin ikinci katibi.
Həyatı
Eyyub Xanbudaqov 1893-cü ildə Gəncədə (Yelizavetpol quberniyasında) anadan olub. Müstəqil həyata 1909-cu ildən başlayaraq Kaspi donanması gəmilərinin birində matros, 1913-cü ildə Bakı dənizçilik məktəbini bitirərək kapitan köməkçisi vəzifəsində çalışır. 1915-ci ildən Xanbudaqov inqilabi hərəkatda fəal iştirak etməyə başlayır. 1918-ci ildə Kommunist partiyası sıralarına qəbul edilir. O, hümmətçi bolşevik idi. Azərbaycan sovetləşəndən sonra Ə. Xanbudaqov Azərbaycan Fövqəladə Komissiyasının sədri təyin edilir. 1921-ci ilin mart ayında Ə. Xanbudaqov RK(b)P X qurultayında iştirak edir. Elə qurultayda onu Kronştatda başlamış "əks-inqilabi" qiyamın ləğv edilməsi üçün göndərirlər. 1921-ci ilin may ayında Azərbaycanda ərzaqla təchizat məsələsi ağır olduğundan Xalq Komissarlar Şurası nəzdində üç nəfərdən ibarət yaranmış səlahiyətli komissiyanın tərkibinə daxil olur. 1921-ci ildə ÜİMİK üzvü seçilir. Sonralar o, Azərbaycan İstehlak Cəmiyyətləri İttifaqının sədri, 1922-ci ilin əvvəlindən AHİŞ sədr müavini, 1922-ci il martında isə AK(b)P MK katibi seçilir (N. Nərimanovun köməkliyi ilə) 1936-cı il dekabrın 19-da millətçilikdə ittiham edilərək Xalq Daxili İşlər Komissarlığı tərəfindən həbs olunmuşdur.
1937-ci ilin 23 iyul tarixində SSRİ XDİK-nın xüsusi iclasında 5 il azadlıqdan məhrum edilən E.Xanbudaqov SSRİ Ali Məhkəməsinin hərbi kollegiyasının səyyar iclasının 12 oktyabr 1937-ci il tarixli qərarı ilə ölüm hökmünə məhkum edilmişdir. SSRİ Ali Məhkəməsinin 1957-ci il 26 dekabr tarixli qərarına əsasən E.Xanbudaqova bəraət verilmişdir
Məqalələri
1920-ci illərdə Ə. Xanbudaqov bir sıra maraqlı məqalələr yazır: "Təxirə salınmaz vəzifə (respublikada statistik hesabat işinin quruluşuna dair)", "Azərbaycanda bizim ən yaxın vəzifələrimiz", "Beş il ərzində", "Təxirəsalınmaz məsələ", "Milli məsələyə dair" və s.
İctimai müqavilə
İctimai müqavilə və ya sosial müqavilə — dövlətin mənşəyi haqqında əsəs nəzəriyyələrdən biri. Bu nəzəriyyəyə görə insanların ümumi asayiş və rifah naminə öz azadlıqlarının bir hissəsini "ümumi iradə"yə - dövlətə güzəştə getməyə razılaşmaları nəticəsində dövlət meydana çıxmışdır. Nəsirəddin Tusi, H.Qrotsi, Deni Didro, Jan Jak Russo və b. mütəfəkkirlər "ictimai müqavilə" nəzəriyyəsini müdafiə etmişlər.
Mustafa Qoç
İlk İllər
Mustafa Qoç 29 oktyabr 1960-cı ildə Rəhmi Qoç və Çiydəm Simavi cütlüyünün ilk övladları olaraq Ankarada dünyaya gəldi. 1971–1975 illəri arasında Sankt Georg Avstriya Liseyi və Ticarət Məktəbinin orta təhsilini tamamlamışdır. Lisey təhsilini 1980-ci ildə İsveçrədəki Lyceum Alpinum Zuozda, ali təhsilini isə 1984-cü ildə ABŞ-dakı Corc Vaşinqton Universitetində tamamladı.
Kariyerası
İş həyatına 1984-cü ildə TOFAŞ-da müşavir olaraq başladı. Ram Xarici Ticarətdə Satış Müdiri və Satış Ümumi Müdir köməkçisi vəzifələrində çalışdı. 1992-ci ildən etibarən Qoç Holdinq Sədr Köməkçisi, Sədr, İdarə Heyəti Üzvlüyü və İdarə Heyəti Sədr Vəkili vəzifələrini icra etdi. 4 aprel 2003-cü ildə Qoç Holdinq İdarə Heyəti Sədrliyini atası Rəhmi Qoçdan götürdü.
Şəxsi Həyatı
1992-ci ildə Kerolayn Giraud ilə evləndi; cütlüyün bu evlilikdən iki qız uşağı oldu. Hobbiləri arasında Qolf, atçılıq, aviasiya və dalğıclıq yer aldı.
Vəfatı
21 yanvar 2016 tarixində səhər idmanı zamanı keçirdiyi ürək tutması nəticəsində ilk olaraq Bəykoz Dövlət Xəstəxanasına aparıldı. Təcili yardımda ilk müdaxilə edildikdən sonra Amerikan Xəstəxanasına aparıldı və burada edilən bütün müdaxilələrə baxmayaraq həyatını itirdi. 24 yanvar 2016 tarixində Mərmərə Universiteti İlahiyyat Fakültəsi Tətbiqət Məscidində cənazə mərasiminin ardından, Zəncirliquyu Qəbiristanlığına dəfn edildi.
Fragaria × bringhurstii
(Fragaria bringhurstii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bülüdül
Bülüdül — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 799 nəfərdir.
Toponimiyası
Buludul/Bululdul kəndi Peştəsər silsiləsinin ətəyində yerləşir. Tədqiqatçılar toponimi Bolı (Şəxs adı) və dul (hündürlüyüdur təpələr arasında çökəklik) komponentlərinin birləşməsi kimi "Bolının çökəkdəki sahəsi" mənasında izah edirlər. Azərbaycanda yetişən bulul adlı lobyaya oxşar bitki növü də vardır. Güman ki, bulul və dul (dərə) sözlərindən ibarət olan oykonimi "bulul yetişən dərə" mənasında da izah etmək olar.
Bulbophyllum mindanaense
(Bulbophyllum mindanaense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kiçik Dəmyə
Kiçik Dəmyə — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
1992-ci ildən Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altındadır.
Tarixi
Kiçik Dəmyə kəndinin əsası 1970-ci ildə qoyulmuşdur. Həmin ərazi əvvəllər xalq tərəfindən Dəmyə adlandırılıb. Sonra Dəmyə kəndinin əsası qoyulub. 1970-ci ildə isə kənd Böyük və Kiçik Dəmyəyə bölünüb. Burada əsasən Xankəndi Avtovağzalının təqaüdə çıxmış işçilərinə həyət evləri verilib. Kənd Xankəndi şəhərinin tabeçiliyində olub.
Coğrafiyası və iqlimi
Kiçik Dəmyə kəndi Böyük Dəmyə kəndi və Xocalı rayonu ilə həmsərhəddir.
Əhalisi
Hazırda kəndin əhalisinin sayı 860 nəfərdir.
Kotrak xan
Kotrak xan (Котраг, Көдрә - qıvırcıq, qıvrım Katra Pattar) -Kubrat xanın oğlu, İdil Bulqar dövlətinin qurucusu.
Turizm
Turizm (fransız sözü olub, gəzinti, səfər deməkdir) — fəal istirahətin geniş yayılmış və ən kütləvi növüdür. 1954-cü ildə BMT-nin yığıncağında "Turizm" sözü müzakirə olunmuş, onun beynəlxalq mahiyyəti, kulturoloji və sosial-iqtisadi əhəmiyyəti müəyyənləşdirilmişdir.
Hər il minlərlə insan səyahət həvəskarları sırasına qoşulur və getdikcə turizm daha geniş vüsət alır. Turizm son 20–25 ildə insanların vərdiş etdikləri həyati təlabatdır. Turizm xidmətlərinin və turist tələbatlı malların reallaşdırılması ilə məşğul olan istehsal, ticarət və nəqliyyat müəssisələrinin məcmusu turizm sənayesini yaranır Bura mehmanxanalar, iaşə obyektləri, sənaye və ekskursiya büroları aiddir.
Turist — ölkə daxilində, yaxud xaricində müxtəlif məqsədlər üçün 24 saatdan 6 aya qədər müddətə səfər edən şəxsdir.
Turizm məhsulu isə turistlərə göstərilən xidmətlər kompleksidir.
Son onilliklər ərzində insanların həyat şəraiti yaxşılığa doğru xeyli dəyişilmişdir. Bununla yanaşı, mədəni inkişafın kölgəli tərəfləri də özünü büruzə verməyə başlamışdır. Bu, özünü işdə və ailədə insanların artmaqda olan hərəkətsizliyində, artıq qidanın qəbulunda, psixo-emosional gərginliyin artmasinda göstərir. Yaxın keçmişdə mükəmməl istirahətin etalonu, əsasən, dənizə səyahət, sanatoriya, kurort və istirahət evlərində dincəlmək sayılırdı. Günəş, hava və su sağlamlığın möhkəmləndirilməsinin əvəzolunmaz amilləridir. Sağlamlığın möhkəmləndirilməsi ilə səciyyələnən və özündə bir neçə turizm növlərini cəmləşdirən kənd yaşıl turizm və idman turizmidir.
Dünya Turizm Təşkilatının hesablamalarına görə, 2000-ci ildə dünya üzrə turizm gəliri 500 milyard, 2004-cü ildə 600, 2009-cu ildə 850 milyard, 2013-cü ildə 1 trilyon dollardan artıq olub.
İnkişaf sürətinə və gəlirlərə görə turizm iqtisadiyyatın əksər sahələrini üstələyərək neft və neft məhsulları ticarəti və avtomobil satışından sonra 3-cü yeri tutur
Yerüstü nəqliyyat (quru nəqliyyatı)
Yerüstü nəqliyyat avtomobil nəqliyyatı və dəmiryolu nəqliyyatı olaraq 2 yerə bölünür:
Su nəqliyyatı
Su nəqliyyatı qayıq, yaxta, gəmi, bərə, teploxod və s. ilə həyata keçirilir. Turistləri tam kompleks xidmət ilə təmin edir. Konfortluğuna görə su nəqliyyatı digər nəqliyyat növlərindən istirahət və əyləncə üçün ümumi otaqların (musiqi, oxu və rəqs salonları, kino, konsert zalları, bar, gəzinti göyərtəsi və s.) xeyli miqdarda sərfəli olması ilə fərqlənir.
Hava nəqliyyatı
Hava nəqliyyatında təyyarə, vertalyot, hava şarı və s. nəqliyyat vasitələrindən istifadə olunur.
Turizmin növləri
Son illər dünyada hərbi münaqişələrin çoxalması ilə əlaqədar olaraq hərbi turizm anlayışı yaranmışdır.
Dayanıqlı turizm
Dayanıqlı turizm ərazidə turizm fəaliyyətinin davamlı olması üçün atılan addımları əhatə edərək, turizm resurslarında hərtərəfli və məqsədyönlü şəkildə istifadəni stimullaşdırır. Dayanıqlı turizmin əsasında turizm resurslarından maksimum səmərəli istifadə dayanır.
Əsas məqalə: dayanıqlı turizm
İqtisadi əhəmiyyəti
Turizm:
Turist axınlarının həcmi turizmin əsas iqtisadi göstəricisi hesab olunur. Turist axınlarının həcmi dedikdə turistlərin ümumi sayı, turistik ərazidə turist kimi qalma müddətləri başa düşülür. Son illərdə beynəlxalq turizmin sürətli inkişafı müşahidə olunur. 1939-cu ildə beynəlxalq turizmdən dünya üzrə 1 milyard, 1950-ci ildə 2,1 milyard, 1971-ci ildə 19,9 milyard, 2000-ci ildə isə 500 milyard dollardan artıq gəlir əldə edilmişdir. İnkişaf sürətinə görə turizm iqtisadiyyatın əksər sahələrini üstələyir. Hazırda turizm yaratdığı gəlirə görə neft sənayesi və avtomobil sənayesindən sonra dünyada üçüncü yeri tutur. Ümumdünya Turizm Təşkilatının 2000-ci ilə aid məlumatına görə, dünyada turizm və səyahətlər sahəsində 260 milyondan çox adam çalışır. Bu sahənin illik tədavül həcmi 3,8 trilyon dollar təşkil edir. Dünya milli məhsulunun 10, investisiyalarının 11 faizi, hər 16 işçi yerindən biri, dünya istehlak xərclərinin 11 faizi turizm sahəsinin payına düşür. Bu rəqəmlər dünya turizm sənayesinin fəaliyyətinin birbaşa iqtisadi effektliyi ilə izah olunur. Turizm sənayesinin inkişaf meylləri ilə ümumi iqtisadi, texniki və sosial nailiyyətlər arasında birbaşa əlaqə vardır. Turizm baxımından bütün ölkələr iki qrupa bölünür: turist tədarükçüsü olan dövlətlər (yəni turist göndərən ölkələr) və turist qəbul edən ölkələr. Birincilərə — ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, Belçika, Danimarka və s., ikincilərə — Fransa, ABŞ, İspaniya, İtaliya, Yunanıstan, Polşa, Türkiyə v s. aid edilə bilər.
Çeşman
Çeşman — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı ilə Lerik rayonunun Osyedərə kənd inzibati ərazi vahidinin Çeşman kəndi Züvüc kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Əhalisi
Əhalisi 276 nəfərdir.
Toponimiyası
Oykonim fars dilindəki çeşm (çeşmə, goz, bulaq) və -an (məkan və cəmlik bildirir) komponentlərindən düzəlib, "bulaq yeri, bulaqlar" deməkdir.
Nağı bəy Şeyxzamanlı
Şeyxzamanlı Nağı bəy Saleh bəy oğlu — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin xüsusi xidmət orqanı olan Əksinqilab ilə mübarizə təşkilatının rəisi.
Həyatı
Nağı bəy Şeyxzamanlı 1883-cü ildə Gəncə şəhərində Saleh bəy Şeyxzamanlının ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası ilahiyyatçı olan Nağı bəyin, əmisi Şeyx İbrahim Şeyx Həsən oğlu Qüdsi isə tanınmış şairlərdən biri olmuşdur. İlk təhsilini burada, Gəncə gimnaziyasında almış, şəhərin ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak etmişdir. O bu fəaliyyətə qardaşı Məmmədbağır bəy Şeyxzamanlı ilə birgə başlamışdır.
Həyat yoldaşı Səlimə xanımla olan evliliklərindən Adilə, Yavuz və Saleh adlı üç övladı dünyaya gəlmişdir. Yoldaşının vəfatından sonra ikinci dəfə Həmidə Şeyxzamanlı ilə nikah kəstirmişdir.
Fəaliyyəti
Nağı bəy, Gəncədə əsası 1905-ci ildə Əhməd bəy Ağayev tərəfindən qoyulan "Difai", 1917-ci ildən isə Nəsibbəy Yusifbəyli tərəfindən təsis edilən "Türk Ədəmi-Mərkəziyyət" partiyasının üzvü olmuşdur.
1917-ci ilin may ayında "Müsəlman Demokratik Müsavat" partiyası ilə birləşərək "Müsavat" adını almış həmin partiyanın üzvü kimi Nağı Şeyxzamanlı ölkənin ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak etmişdir.