cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kazımabad (Cəlilabad)
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2130 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Eri (Pensilvaniya)
Eri — ABŞ-nin Pensilvaniya ştatının şimal-qərbində yerləşən şəhər. Adını sahilində yerləşdiyi göldən və cənub sahilində yaşayan eyniadlı xalqdan alan Eri şəhəri Pensilvaniya ştatının ən böyük 4-cü şəhəridir (digərləri Filadelfiya, Pittsburq və Allentaundur). 1999-cu ilə qədər ştatın ən böyük 3-cü şəhəri idi. Eri metropolis bölgəsində 280 min, urbanizasiya bölgəsində isə 195 min nəfər yaşayır. Eri şəhəri Eri əyalətinin inzibati mərkəzidir.
Eri şəhərinin yaxınlığında Buffalo, Klivlend, Pittsburq kimi şəhərlər yerləşir. Şəhərdə xidmət, səhiyyə, turizm, təhsil kimi xidmət sahələri inkişaf etməkdə olmasına baxmayaraq ağır sənayesinə görə Eri ştatda əhəmiyyətli yer tutur. Milyonlarla turist Presk Ayl Ştat Parkını ziyarət edir, eləcə də şəhərdəki kazino və at yarışlarına axışır.
Eri şəhəri "flaqman" ləqəbi ilə tanınır, çünki şəhərin tarixi ABŞ dəniz komandiri Oliver Azar Perrinin flaqman gəmisi "Niagara" ilə xatırlanır. Sahilində yerləşdiyi Eri gölünün parlaqlığına görə şəhər bəzən "Cəvahirat şəhəri" kimi də tanınır. 1972-ci ildə şəhər Amerika Şəhər mükafatını qazanmışdır.
Tarixi
İrokez Konfedrasiyasının 6 xalqı (Seneka xalqı da daxil) indiki Eri ərazisində məskunlaşmışdılar. Avropalılar bura ilk dəfə 1753-cü ildə fransızların Yeni Fransanı Böyük Britaniya işğalından qurtarmaq üçün Presk Ayl qəsrini tikdikləri dövrdə çatdılar. Hazırda bu qəsr ərazisinin yaxınlığında Presk Ayl Ştat Parkı yerləşir. "Preske-isle" fransız sözü olub, "yarımada" deməkdir (hərfi tərcümədə "az qala ada"). 1760-cı ildə fransızlar qəsri tərk edəndə bu onların qərbi Niaqarada son vəzifələri idi. Həmin il — Fransa-Hindistan müharibəsindən 3 il əvvəl britaniyalılar qəsri ələ keçirdilər.
Eri mübahisəli olmuş Eri üçbucağı ərazisində yerləşirdi və bu ərazi Nyu York, Massaçusets, Pensilvaniya və Konnektikut ştatları tərəfindən iddia olunurdu. 1792-ci ilin 3 martında Konnektikut, Massaçusets və Nyu York öz iddialarını geri aldıqdan sonra hər hektarı 75 sentdən olmaqla Eri 151.640,25 $ qiymətə satıldı və Pensilvaniyanın bir hissəsi oldu. 1789-cu ilin yanvarında irokezlər federal dövlətdən aldıqları 1.200 $ və Pensilvaniya ştatından aldıqları 2.000 $ qarşılığında Erini tərk etdilər. Seneka xalqı isə ayrıca 1791-ci ilin fevralında 800 $ qarşılığında öz ərazi mübahisələrini geri çəkdilər.
thumb|left|Eri gölü döyüşü.
Pensilvaniya General Assambleyası Presk Ayl yaxınlığındakı ərazinin mənimsənilməsi üçün tapşırıq verdi, amma bu tapşırıq 18 aprel 1795-ci ildə yerinə yetirildi. Pyerr Çarlz L'Enfantın Vaşinqtondakı işini tamamlayan və Pensilvaniya ilə Nyu York arasındakı sərhədin müəyyən edilməsində köməklik göstərən Endru Ellikot 1795-ci ilin iyununda Eriyə gəldi və şəhər planı üzərində işləməyə başladı. Eridə ilk yaşayış məntəqələri də həmin il salındı. Polkovnik Set Rid və onun ailəsi Nyu York ştatının Qeneva şəhərindən (daha əvvəl isə Massaçusets ştatının Aksbric şəhərində yaşayırdılar) Eri şəhərinə köçdü və beləliklə, Eri şəhərinin ilk sakinləri oldular.
1812-ci ildə ABŞ prezidenti Ceyms Medison şəhərin yaxınlığında dəniz donanması quraraq britaniyalıların əlindən Böyük göllər üzərindəki nəzarətini ələ almaq istəyirdi. Eri şəhərindən olan Daniel Dobbins (hazırda şəhərdəki körpülərdən biri onun adını daşıyır) və Nyu York ştatından olan Noa Braun tanınmış gəmi mühəndisləri idilər və onlar 4 artilleriya katerinin və 2 ikidorlu gəminin tikintisinə rəhbərlik etdilər. Oliver Azar Perri baş verəcək tarixi Eri gölü döyüşündə donanmaya rəhbərlik etmək üçün Rod-Aylenddən Eriyə gəldi.
thumb|right|Eri küçələri 1920-ci illərin əvvəllərində.
Eri şəhəri XIX əsrin ortalarında əhəmiyyətli balıqçılıq, dəmiryolu, gəmi tikintisi mərkəzi idi. Burada 3 dəmiryolu xətti kəsişirdi. Gecikmələr zamanı sərnişinlərin minməsində və boşaldılmasında, yükün satış və səyahətdə yaranan problemləri zamanı Eri şəhərindən dayanacaq kimi istifadə edirdilər. Dəmir yolları üçün standard ölçü təklif olunduqda Eri şəhərinin dəmiryol mərkəzi olmaması və bu işlərin yox olması təhlükəsi ortaya çıxdı. Merin başçılığı altında Eri sakinləri körpüləri yandırdılar, relsləri sökdülər, qiyam qaldıraraq dəmiryolları üçün standart ölçüyə etiraz etdilər. Bu hadisə tarixdə Eri dəmiryol müharibəsi adı ilə xatırlanır.
XIX əsrdə şəhərin iqtisadiyyatı tənəzzül etməyə başladı və şəhərdə deindustrializasiya baş verdi. Eri şəhəri Paslı kəmərin bir hissəsi oldu. ABŞ emaledici sənayesinin əhəmiyyəti, polad və daş kömür istehsalı, balıqçılıq zəifləməyə başladı. Şəhərin işgüzar hissəsi 1970-ci illərdə əhali sayının tənəzzül etməsinə qədər böyüməyə davam etdi. Avtomobil dövrünün başlamasından sonra şəhər əhalisinin böyük hissəsi Millkrik kimi əhalisi 50 mindən çox olan şəhərətrafı qəsəbələrə köçdü. Bu tənəzzülün rəsmi şəkildə qəbul edilməsindən sonra Eri sakinlər tərəfindən "Göldə səhv" və ya "Cansıxıcı Eri" adları ilə tanınmağa başlandı.
1972-ci ildə Eri şəhəri Amerika Şəhər mükafatını qazandı. 1961, 1994, 1995 və 2009-ci illərdə bu mükafat üçün finalçı oldu.
Coğrafiya
Eri şəhəri 42.11444°N, -80.07611°W (42.114507, −80.076213) koordinatlarında, Klivlend, Ohayo, Buffalo, Pittsburq, Nyu York arasında, Eri gölünün cənub sahilində yerləşir. Eri ərazisinin süxur daşları Devon dövrünə aid olub, alevrolit və gilli şistdən ibarətdir, üzərini isə bərk qaya gili və sandr örtür. Eridə çay sistemi Eri gölünün şimalına doğru axır, Ontario gölü və Müqəddəs Lavrentiya çayı vasitəsilə Atlantik okeanına tökülür. Erinin cənubunda drenaj sistemi bölünür. Burada bir çox çay Alleqeni və Ohayo çaylarının cənub istiqamətinə axır.
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun verdiyi məlumata görə şəhərin sahəsi 49,9 km2-dır. Bunun 49,4 km2 hissəsini quru, qalan hissəsini su hövzəsi (1,03 %, 0,5 km2) təşkil edir. Presk Ayl yarımadasında məşhur Presk Ayl Ştat Parkı yerləşir və bu park yerli sakinlər tərəfindən sadəcə "Yarımada" olaraq çağırılır. Presk Ayl yarımadasında 11 kilometr uzunluğunda ictimai çimərlik, balıqçılıq üçün yerlər, bataqlıqlar yerləşir.
thumb|left|Erinin yol xəritəsi.
Eri şəhərinin işgüzar hissəsinin planı Perri kvadratı şəbəkəsi əsasında tikilib. Şəhər mərkəzi ilə liman bölgəsini Bayfront parkı ayırır. Eri şəhərində ən hündür struktur 81 metr hündürlüyündəki Müqəddəs Piter kilsəsi, ən hündür bina isə 60 metr hündürlüyündəki Renessans Mərkəzi binasıdır. Eridə kiçik etnik şəhərciklər mövcuddur. Bu cür şəhərciklərə Kiçik İtaliya aiddir. 38-ci küçənin cənubundan 1970-ci illərdən inkişaf edən şəhərətrafı qəsəbələrə yol açılır. Millkrik şəhərətrafı qəsəbəsi və Sammit şəhərətrafı qəsəbəsindəki Piç küçəsi Eri paytaxt ərazisinin inkişaf edən bölgələrindəndir.
Şəhər mənzərəsinin böyük hissəsini bərpa edilmiş və yenilənən fabrik binaları, tək ailəli evlər, orta-ölçülü mənzillər, ofis binaları formalaşdırır. Erinin liman bölgəsində Burger King amfiteatrı və onu çevrələyən park yerləşir, burada bir çox festival keçirilir. Bayfront Konvensiya Mərkəzi Dobbins körpüsü yaxınlığındakı Sassafras prisi üzərindədir. Presk Ayl Ştat Parkından baxdıqda üfüqdə, şəhərin mərkəzində, orta və böyük ölçülü binalarla çevrələnən İkiyüzillik qülləni görmək mümkündür. Liman bölgəsinin şərq qurtaracağında Eri Dəniz Muzeyi və kitabxanası yerləşir. Bu muzey böyüklüyünə görə Pensilvaniya ştatında 3-cüdür və burada məşhur "Niagara" gəmisi sərgilənir.
İqlim
Eri "The Dailiy Beast" xəbər portalına görə ABŞ-nin 6-cı ən qarlı yeridir. Burada qarın hündürlüyü o.h. 200 sm olur. Halbuki, 1981–2010-cu illərdə bu rəqəm 256 sm idi. Eridəki əlverişsiz qış şəraiti 1986-cı ildə USAir Flight 499-un Eri Beynəlxalq Hava Limanına təcili eniş etməsinə, 50 avtomobilin I-90 yolunda qalmasına səbəb oldu.
Demoqrafiya və din
2010-cu ilin ABŞ siyahıalmasına görə Eri şəhərində 101.786 nəfər və 22.915 ailə yaşayır. Şəhərdə 44.760 mənzil var. Erinin əhalisi uzun müddət fabriklərin azalması və biznesin qeyri-sərbəst olması üzündən azalırdı. 1960-cı illərin əvvəllərindən günümüzə qədər olan dövrdə Eri əhalisinin 40.000 nəfərini itirdi və Allentaun şəhəri Filadelfiya və Pittsburqdan sonra Pensilvaniyanın ən böyük 3-cü şəhəri oldu.
Erinin əhalisi yaş baxımından bərabər paylanıb, insanların orta yaşı 34-dür. Ailələrin 13 %-i, əhalinin 19 %-i yoxsul olduğu göstərilib. Eri əhalisinin böyük hissəsi avropalıların törəmələri təşkil edir.
1990-cı illərin ortalarından etibarən 1919-cu ildə qurulmuş Eri Beynəlxalq İnstitutu keçmiş SSRİ, Bosniya və Herseqovina, Eritreya, Qana, İraq, Kosova, Liberiya, Nepal, Somali və Sudandan gəlmiş mühacirlərin köçürülməsində kömək edir. Qaçqınların Eri əhalisinə daxil edilməsi Erinin dini müxtəlifliyini artırır, burada mədəni festivalların keçirilməsinə səbəb olur.
XX əsrin əvvəllərinə Eri şəhəri rus immiqrantlar üçün əhəmiyyətli yaşayış məntəqəsinə çevrildi. Rusların çoxu şəhərin liman bölgəsində yerləşən gəmi tikintisi müəssisələrində işləyirdilər. Böyük göllər ərazisi üçün qəribə olan əhəmiyyətli saydakı rusların çoxu Rus Pravoslav Kilsəsindən ayrılmış Qədim dindarlar idi. 1983-cü ildə bu cəmiyyətin böyük hissəsi Xarici Rusiya Pravoslav Kilsəsi ilə birləşdi və Qədim ritualistlər oldular. Hazırda liman bölgəsində rusların keçmiş mərkəzinin yaxınlığında yerləşən qızıl qübbəli Nativiti kilsəsi bu cəmiyyətə aiddir və burada ikonoqraf Feodor Yureviç rahiblik edib. thumb|left|Katolik məzhəbinin Eridə təsiri: Mersiurst Universitetinin girişi.
Eridə ilk yəhudi cəmiyyəti 150 il əvvəl yarandı. Yəhudilik İslahatı Birliyinin bir hissəsi olan Anşi Həsəd məbədi dini lider Ravvi Con Buş tərəfindən idarə olunub. Brit Şolom Konqreqasiyası Mühafizəkar Yəhudilik Sinaqoq Birliyi ilə birləşdi və 1989-cu ildə Ravvi Leonard Lifşen dini liderləri oldu.
Eri şəhəri həmçinin ştatda ən böyük olan və 13 əyaləti əhatə edən Eri yeparxiyasının mərkəzidir. Yeparxiyanın əsas binası 81 metr hündürlüyündə olan və iki 46 metrlik qüllələrlə əhatə olunan Müqəddəs Piter kilsəsidir. Lourens Tomas Persiko 1 oktyabr 2012-ci ildən Erinin baş keşişidir. Donald Trautman isə yeparxiyanın dini lideridir.
Dini Məlumatlar Arxivi Assosasiyasına görə 2000-ci ildə əhalisi 280.843 nəfər olan Eri əyalətində əhalinin 103.333 nəfəri xristinalığın katolik, 40.301 nəfəri protestanlığın əsas, 12.980 nəfəri prostestanlığın yevangel məzhəbinə mənsubdurlar.
İqtisadiyyat
XXI əsrin əvvəllərində General Electric şirkəti və teplovozların istehsalı Erinin iqtisadiyyatına təsir etdi. İri şirkətlər öz mövqelərini itirsələr də, müxtəlif orta ölçülü şirkətlər tanınmağa başlandı. İnkişaf edən iqtisadi bazaya sadəcə sürətli polad emalı və platik ləvazimatların hazırlanması deyil, turizm, siğorta, sağlamlıq kimi xidmət sektoru da aid idi. 2010-cu ilin dekabrına olan məlumata görə Eri əhalisinin sadəcə 8,9 %-i işsizdir. Pensilvaniya ştatında bu göstərici 8,5 %, ABŞ-də isə 9,4 % idi.
Eri şəhərində Eri Siğorta Qrupunun və Marketta Əmanət Bankının baş qərargahları yerləşir. Lord Korporasiyası Eri şəhərində qurulub və bu şirkət əsas əməliyyatları hələ də Eridə həyat keçirir. General Electric və Eri Siğorta Qrupu birlikdə əyalətin ən böyük şirkətləridir və buna görə də şəhərdə əyalət, ştat və federal hökumət orqanları yerləşir (eləcə də Eri Şəhər Məktəb Rayonu). thumb|left|Presk Ayl Ştat Parkında qürub çağı; yarımada turistlərin əsas ziyarət mərkəzidir. ABŞ-də emal olunan plastik kütlənin 10 %-i Erinin payına düşür. Eri bioyanacaq üzrə elmi-tədqiqat mərkəzi olmasına görə də tanınır. Şəhərdə ildə 45 milyon qallon bioyanacaq istehsal olunur. Turizm getdikcə şəhər iqtisadiyyatında əhəmiyyətli rol oyanyır. Turistlərin böyük hissəsi Presk Ayl Ştat Parkını və digər maraqlı yerləri ziyarət edirlər. Ohayo, Nyu York ştatlarından, Kanadanın Ontario əyalətindən gələn müştərilər tez-tez Millcreek Mall və Piç küçəsindəki mağazalara baş çəkirlər.
UPMC Hamot və Sent Visent Sağlamlıq Qurumu şəhərdəki digər əhəmiyyətli iş yerləridir. Amma getdikcə bu xəstəxanaların əhəmiyyətlətini itirməsi səbəbi ilə UPMC Hamot 2011-ci ildə Pittsburq Tibb Mərkəzi Universiteti ilə, 2012-ci ildə isə Sent-Visent Sağlamlıq Qurumu Klivlend Klinikası ilə birləşmişdir. ABŞ Veteranlar İşləri Nazirliyi Şərq 38-ci küçədəki Eri Veteranlar Tibb Mərkəzinə nəzarət edir. Shriners isə 1927-ci ildən Shriners Uşaq Xəstəxanasını idarə edir.
Komunal xidmətlər
Çirkab və yağış sularının təmizlənməsinə Eri Kanalizasiya Qurumu nəzarət edir və şəhərin uzaq bölgələri də bu qurumla əməkdaşlıq edir. Qurum hər gün təxminən 30–40 milyon qallon (150.000 m3) çirkab suyu təmizləyir.
Eridə temperatur və saatı öyrənmək üçün 452–6311 telefon nömrəsindən istifadə olunur və əvvəlcə 2008-ci ilin oktyabrında Verizon tərəfindən kəsildi, 2010-cu ildə isə yenidən bərpa olundu. Eri şəhərinin və Pensilvaniyanın şimal-qərbinin nəqliyyat kodu 814-dür. 2010-cu ilin 16 dekabrında Pensilvaniya İctimai Komunal Xidmətlər Komissiyası nəqliyyat kodlarının ayrılması üçün səsvermə keçirdi və 2012-ci ilin 1 fevralında bu qərar qüvvəyə mindi. Şimali Amerika Nömrələmə Planı şimal-qərbi Pensilvaniyanın yeni nəqliyyat kodunun 582 olmasına qərar verdi. Yerli vətəndaşlar bu qərara qarşı çıxdılar və qərarın yenidən baxılması üçün bir çox ərizə yazıldı. Pensilvaniya İctimai Komunal Xidmətlər Komissiyası tez bu qərara yenidən baxılması üçün səsvermə keçirdi. Nəqliyyat kodlarının ayırma planının NEUSTAR tərəfindən 2015-ci ildə müzakirə ediləcəyi qərara alındı.
İncəsənət və mədəniyyət
thumb|left|Erinin işgüzar hissəsində yerləşən məşhur "Boston Store". Eri şəhərində bir neçə peşəkar və həvəskar incəsənət qrupu ilə rastlaşmaq olar. Ən əhəmiyyətlisi 1913-cü ildən aramsız (İkinci dünya müharibəsi dövrü istisnadır) fəaliyyət göstərən Eri filarmonik orkestrıdır. Peşəkar musiqiçilərdən ibarət bu orkestrın xor qrupu və bölgədə konsertlər verən gənclərdən ibarət orkestrı da var. "The Lake Erie Ballet" isə bütün il ərzində məşhur proqramlar keçirən qruppadır. Eri Şəhər Musiqi Assosasiyası sponsorlar cəlb edir və dünyanın müxtəlif yerlərindən gələn peşəkar musiqiçilərin, müğənnilərin, estrada artistlərinin və musiqi ansambllarının Eridə konsert keçirməsinə nail olur.
Ştat küçəsindəki Qədim gömrükxanada yerləşən Eri İncəsənət Muzeyi şəhərin əsas incəsənət qalereyasıdır. Kolleksiyasında əsasən xalq incəsənəti və müasir incəsənət nümunələrinə rast gəlmək olar. Bura bəzən blüz və caz qruplarına ev sahibliyi edir. Eri İncəsənət Muzeyi şəhəri inkişaf etdirmək və canlandırmaq üçün müxtəlif incəsənət layihələri üzərində ciddi səylə çalışır. 2000-ci ildə Eri İncəsənət Muzeyi İnəklər paradı layihəsinə çox oxşayan GoFrish adlı layihəni həyata keçirmişdi. Eri rəssamları tərəfindən 95 ədəd şüşə balıq hazırlandı və şəhərin hər tərəfində yerləşdirildi. Layihə təşkilatçıları hər balıq üçün 3.000 $ ödədilər, gəlir isə Qannon Universitetinin Təqaüd Fonduna və Eri İctimai İncəsənət İanə Fonduna verildi. Eri İncəsənət Universiteti 2004-cü ildə bu layihəyə bənzər başqa bir layihə keçirdi. Amma bu dəfə mövzu kimi balıqlar deyil, qurbağalar əsas götürüldü. 2012-ci ildə Eri İncəsənət Universiteti yerli rəssamlar tərəfindən yaradılmış və dizayn edilmiş gözəl və funksional 40 velosiped dayancağını təqdim etdi. Muzeyin məqsədi Erinin işgüzar hissəsinə maraq və rəng qatmaq, velosipedlərə olan marağı artırmaq, ətraf mühiti və insan sağlamlığını qorumaqdır.
Erinin işgüzar hissəsində yerləşən tarixi və təmtəraqlı Uorner teatrından silsilə tamaşalar keçirilir. 1980-ci illərdə və 2007-ci ildə təmir olunan teatr binası Eri Şəhər Mərkəzinin diqqət mərkəzindədir. İşgüzar hissədə ABŞ-nin ən qədim 3-cü teatrı olan və əyalətin ən məşhur teatrlarından biri olan Eri teatrı yerləşir. 2007-ci ildən illik "Sahildə nərinti" motosiklet yarışı Eridə baş tutur.
thumb|İkiyüzillik qüllə və Niagara.
6-cı Qərb küçəsində şəhərin varlı təbəqəsi yaşayır. Bu küçə boyunca XIX əsr Viktoriya dövründən qalma imarətlər yerləşir. Con Hill evi Eridə ən görkəmli iqamətgahlardan biridir. Mayak küçəsində Eri mayakı yerləşir. Bu mayak 1818-ci ildə tikilib və 1867-ci ildə indiki yerinə yerləşdirilib.
Media
thumb|right|"Erie Times-News" qəzetinin baş ofisi. Eri şəhərinin yeganə gündəlik qəzeti "Erie Times-News"-dur. "Nielsen N.V." 2011-ci ildə ABŞ-nin 210 ən böyük televiziya bazarında Erini 144-cü yerdə göstərmişdir. Eridə WICU-TV (NBC), WJET-TV (ABC), WFXP (FOX), WSEE-TV (CBS) və WSEE-DT2 (CW) kimi televiziya stansiyaları ilə əməkdaşlıq edən stansiyalar fəaliyyət göstərir. WQLN İctimai Radioverilişləri Xidmətinin üzvüdür və bu kanal Kanadanın Ontario əyalətində yerləşən London şəhərində də yayımlanır. Şəhərdə fəaliyyət göstərən kabel televiziyalarına Time Warner Cable, DirecTV və Dish Network aiddir. Eridə bir neçə FM və AM radio stansiyaları da fəaliyyət göstərir.
İdman
Qannon, Mersiurst, Edinboro Universitetlərinin və Behrend kollecinin Amerika Kollec İdman Qurumu ilə əlaqədar idman proqramları var. Yerli ali təhsil ocaqları PMİA-nın 10-cu zonasının idman yarışlarında iştirak edir. Bundan əlavə, Kafedral Hazırlıq Məktəbi 2010-cu ildən hər il mütəmadi olaraq 4 komandanın iştirakı ilə "Burger King Classic" adlı basketbol turniri keçirir. Sxolastik idmanlar əsasən məktəblərdə və ictimai parklarda baş tutur. Mersiust Buz Mərkəzi, JWC Buz Mərkəzi, Ailəvi Birinci İdman Parkı və Eri Veteranlar Xatirə Stadionu şəhərdəki ən böyük idman kompleksləridir.
Qrinfild şəhərətrafı qəsəbəsində yerləşən 0,6 km uzunluğundakı Eri Gölü Sürət Yolu NASCAR tərəfindən təsdiqlənmiş avtodromdur. Sammit şəhərətrafı qəsəbəsindəki "Presque Isle Downs" kazinosunun yaxınlığında at yarışları keçirilir.
İstirahət
Eri şəhərinin Eri gölünün sahilində yerləşməsi bütün il boyunca insanlar açıq havada istirahət etməsinə zəmin yaradır. Şəhərin ən böyük və ən məşhur parkı Presk Ayl Ştat Parkıdır. Bu parkı ildə 4 milyondan çox insan ziyarət edir. Regionda həmçinin üzümçülüyə böyük əhəmiyyət verilir və şərab istehsalına görə Eri ABŞ-də 3-cü yeri tutur. thumb|Presk Ayl Ştat Parkının şimal-şərqdən mənzərəsi. Eri şəhərinin işgüzar hissəsi Təbii Milli Mənzərə olan Presk Ayl Ştat Parkı ilə əhatə olunub. Böyük göllər suyolu Erinin işgüzar hissəsinin içindən göl sahili boyunca uzanır. Presk Ayl Ştat Parkının yaxınlığında yerləşən Tom Ric Ekologiya Mərkəzinin sahəsi 650 m2-dır.
Uzunyarpaq yarpız
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eri (Pensilvaniya)
İstirahət
Turistlərin ziyarət etdikləri digər yerlərə isə Bayfront Konvensiya Mərkəzi, ən yuxarı mərtəbəsindən Eri gölünün göründüyü İkiyüzillik qüllə, Erinin işgüzar hissəsində yerləşən Dobbins körpüsü, Eri mayakı və "Niagara" gəmisinin sərgiləndiyi Eri Dəniz Muzeyi aiddir. Milkrik şəhərətrafı qəsəbəsində, Piç küçəsində yerləşən və sahəsi 240.000 m2 olan Millcreek Mall ABŞ-nin ən böyük ticarət mərkəzlərindən biridir. Splash Lagoon akvaparkı ABŞ-nin şərqində ən böyük, ABŞ-də isə ən böyük 3-cü akvaparkdır. Presk Ayl Ştat Parkında yerləşən Uoldemar parkı Pensilvaniyanın ən qədim 4-cü, ABŞ-nin isə ən qədim 10-cu əyləncə parkıdır.
Uzunyarpaq yarpız
Qısa morfoloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 30-100 sm, sürünən kökümsovlu, gövdəsi düz, dördtilli, sıx yumşaq və qısa tüklüdür, çox vaxt ağımtıl rəngdədir, adətən qollu-budaqlı olan çoxillik ot bitkisidir.
Eri (Pensilvaniya)
İdarəetmə
thumb|Ştat küçəsində yerləşən Eri Bələdiyyə binası. Eri şəhəri Pensilvaniya ştatının qəbul etdiyi qərara əsasən 3-cü sinif şəhərdir. Şəhər mer-şura hökuməti tərəfindən idarə olunur. Hökumət merdən, xəzinədardan, müfəttişdən və 7 üzvü olan şəhər şurasından ibarətdir. Şəhərin idarəsinə seçilən şəxslər bu vəzifələrində 4 il qala bilərlər. Mer CEO-dur, şəhər şurası isə qanunlar hazırlayır. Şəhər şurası iclaslarını Mario Baqnoni Şura Zalında keçirir. Demokrat Partiyasının üzvü Cozef Sinnot Eri şəhərinin meridir və o bu vəzifəyə ilk dəfə 2005-ci ildə seçilib. Suzan DiVeççio xəzinədar, Kazimir Kvitovski isə şəhər müfəttişidir. 2013-cü ilin yanvarına əsasən şəhər şurası bu şəxslərdən ibarətdir: Vergi gəliri sayəsində şəhər əhalisini polislərlə və yanğınsöndürənlərlə təmin edir. Üçaylıq ödənişlər şəhərin tullantı, su, velosiped, kanalizasiya xidmətlərinə xərclənir. Eri Polis Departamaneti şəhərdə qanunun keşiyində tutur və şəhərdə Endi Boversin başçılığı altında 173 polis fəaliyyət göstərir. Eri Yanğın Departamenti isə günün bütün zamanlarında işləməyə hazırdır və departamentin 150 işçisi vardır. Onlar Toni Polun başçılığı altında işləyirlər. Şəhərdə hal-hazırda 6 yanğınsöndürmə məntəqəsi yerləşir və onlar 52 km2 əraziyə nəzarət edirlər. Şəhər Sammit, Milkrik şəhərətrafı qəsəbələrində və Şərq əyalətində yerləşən yanğınsöndürmə məntəqələrinə qarşılıqlı kömək edir.
Uzunyarpaq yarpız
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30-100 sm olan sürünən kokümsovlu çoxillik bitkidir. Gövdəsi düz, adətən budaqlı, kəsikdə dördkünc, yumşaq tüklü, ağımtıl rəngdədir. Yarpaqları oturaq, ucu biz, uzunsovyumurtavari, bəzən uzunsov-lansetvari, qıraqları mişarvari-diş-dişlidir, üstdən bozumtul-yaşıl, tükləşmiş, altdan ağ keçəvaridir. Çiçəkqrupu gövdənin və ya budaqların ucunda sıx, silindrikvari sünbül əmələ gətirir. Kasacığı zəngvari, çox tüklü, tacı 4–5 mm, çəhrayıdır. Qozcuqları yumurtavari, təpəsi tüklüdür. İyun-avqust aylarında çiçəkləyir, sentyabr oktyabrda meyvə verir.
Eri (Pensilvaniya)
İdarəetmə
Pensilvaniya 3-cü konqres bölgəsində Eri ən böyük şəhərdir və konqresdə 2010-cu ildə seçilən Respublikaçılar Partiyasının üzvü Mayk Kelli ilə təmsil olunur. Respublikaçı və 49-cu bölgədən olan Ceyn Örl 1997-ci ildən Erini Pensilvaniya Ştat Senatında təmsil edirdi. Onun yerinə isə 2012-ci ildə Demokrat Partiyasının üzvü Sin Uiley gəldi. Eri şəhəri Pensilvaniya Nümayəndələr Evinin 1-ci və 2-ci bölgələrinin tərkib hissəsidir və Demokrat Partiyasının üzvləri Patrik Harkins və Florindo Fabrizio tərəfindən təmsil olunur.
Təhsil
Eri Şəhər Məktəb Rayonunda 12.527 nəfər təhsil alır. Rayonda 23 məktəb yerləşir: ibtidai, orta, ali məktəblər. İctimai məktəblərlə yanaşı Eridə 40-dan çox özəl məktəb və akademiya vardır. Betel Xristianlıq Məktəbi Eridə yerləşir.
Eridə 4 lisey və akademiya — Sentral Tex liseyi, İst Hay liseyi, Şimal-qərbi Pensilvaniya Kollegial Akademiyası, Stronq Vinsent Liseyi, 3 katolik liseyi — Kafedral Hazırlıq Məktəbi, Mersiurst Hazırlıq Məktəbi, Villa Mariya Akademiyası vardır. Milkrik və Lourens Park şəhərətrafı qəsəbələrində isə Makdauel liseyi və İrokez liseyi yerləşir.
Uzunyarpaq yarpız
Yarpaq
qaidə hissəsi dəyirmi və ya zəif ürəkşəkillidir, demək olar ki, gövdə həcmini artırandır, kənarları qeyri-bərabər mişarvari-dişlidir, üst tərəfdən göyümtül-yaşıl rəngdədir, tüklüdür, alt
Eri (Pensilvaniya)
Təhsil
left|thumb|Eri Gölü Osteopatik Tibb Kollecinin əsas binası.
Uzunyarpaq yarpız
Yarpaq
tərəfdən ağ keçə-tüklüdür.
Eri (Pensilvaniya)
Təhsil
Eri şəhəri bir neçə kollece və universitetə ev sahibliyi edir. Eri Gölü Osteopatik Tibb Kolleci böyük bir tibb təhsil mərkəzidir. Kollecin Florida ştatının Bradenton və Pensilvaniya ştatının Qrinsburq şəhərlərində tələbə şəhərcikləri var. Kollecdə hal-hazırda 3.000 tələbə təhsil alır.
Çukot-kamçat dilləri
right|250px|thumb|Çukot-kamçat dillərinin XVII əsrdə yayılması (təxminən; cizgi ilə) və XX əsr sonunda (tam fon). Çukot-kamçat dilləri — Şimal-şərqi Sibirdə dil ailəsi.
Eri (Pensilvaniya)
Təhsil
thumb|Eri Dəniz Muzeyi, Niagara briqi və Blasko kitabxanası.
Uzunyarpaq yarpız
Çiçək
Çiçək qrupu sıx silindrik sivriləşmiş sünbül şəklində olub, gövdənin və budağın sonunda yerləşmişdir. Tacın uzunluğu 4-5 mmdir, çəhrayı rənglidir, kasacıqdan iki dəfə uzundur. Bölümləri uzunsovdur, borucuğa bərabərdir, yuxarısı biraz daha enlidir.
Eri (Pensilvaniya)
Təhsil
Behrend Kolleci 40-dan çox dərəcə təklif edir. Kollecin 4.400 təhsil alan tələbəsi vardır.
Uzunyarpaq yarpız
Meyvə
Fındıqcalar deşik-deşik və yumurtaşəkilli olub, təpə hissəsi tüklüdür. İyul (İyun) –Avqust (Oktyabr) aylarında çiçəkləyir Sentyabr-Oktyabr aylarında isə meyvə verir.
Mənşəyi və yayılması
Uzunyarpaq yarpız boreal coğrafi tipinin palearktik sinfinin qərbi-palearktik qrupuna aiddir. Skandinaviya, Atlantik və Orta Avropa, Aralıq dənizi, Balkan-Kiçik Asiya, İran, Əfqanıstan, Rusiya və Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda arandan orta dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 1800 m qədər) bütün rayonlarda bitir.
Eri (Pensilvaniya)
Təhsil
Eri şəhərinin və əyalətinin, eləcə də Eri Şəhər Məktəb Rayonunun məmurları 2006-cı ildə şəhərdə ictimai bir kollecin qurulması üçün müzakirələr aparmağa başladılar. 2008-ci ilin yanvarına qədər şəhər məmurları və Behrend Kollecinin, Qannon Universitetinin və Mersiurst Universitetinin rəsmi nümayəndələri 2009-cu ilin sentyabrında Şimal-qərb Pensilvaniya İctimai Kollecinin yaradılması haqqında qərar qəbul etdilər.
Uzunyarpaq yarpız
Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Hiqromezofitdir, çal-çəmən, subataqlıq və alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Rütübətli, nəmli talalarda, çay, göl, bulaq və digər su tutarlarının kənarlarında, bataqlıqda, bağ və bostanlarda bitir. Qrup (5-10 fərd) və zolaqlar əmələ gətirir.
Eri (Pensilvaniya)
Təhsil
Eri şəhərində Barber Milli İnstitutu və Elizabet Li Blek Məktəbi yerləşir. Elizabet Li Blek Məktəbində əqli çatışmazlıqları olan uşaqlar və böyüklər təhsil alırlar. Məktəbin Filadelfiya və Pitsburq şəhərlərində filialları var. Müvəffəqiyyət Mərkəzi isə əqli və fiziki qüsurları olan 21 yaşa qədər şəxslərin ehtiyaclarını qarşılayır. Eridəki ictimai kitabxanalar Eri əyalətinin kitabxana sisteminin bir hissəsidir. Blasko kitabxanası 1996-cı ildə açılıb və adını onun havadarından alıb. Bu kitabxana Pensilvaniya ştatındakı ən böyük 3-cü kitabxanadır. Bu kitabxana Eri Dəniz Muzeyi ilə əlaqələnir və ikisi də sahilyanı abadlıq layihəsinin tərkib hissələridir. Bu layihəyə Bayfront Konvensiya Mərkəzi və İkiyüzillik qüllə də daxildir.
Nəqliyyat
thumb|left|Bayfront avtomagistralı I-90 avtomagistralı ilə birləşir. Eri şəhəri ABŞ ştatlararası avtomagistralı ilə əlaqələnib. Bostondan Sietla qədər uzanan I-90 avtomagistralı boyunca Eri şəhərinin 6-cı çıxışı yerləşir və bu avtomagistral böyük əhəmiyyət daşıyır. Eri şəhəri Qərbi Virciniyaya və Pitsburqa qədər davam edən I-79 avtomagistralının şimal dayanacağıdır. "Cənub avtomagistralı" kimi də adlandırılan I-86 avtomagistralının qərb dayanacağı Eri ilə Nort İst arasındakı I-90 avtomagistralı üzərində yerləşir. I-86 avtomagistralı Nyu Yorkdan Birqemptona qədər davam edir. Bayfront avtomagistralı isə Harbokrikdə I-90 avtomagistralından başlayıb Bayfront park yoluna və şəhərin işgüzar hissəsinə qədər uzanır, şəhərin şərqi boyu davam edərək qərbdə I-79 yolu ilə birləşir. Şəhərdəki əsas küçələr 12-ci, 26-cı, 38-ci küçələr, eləcə də Piç küçəsidir. Piç küçəsi şimal dayanacağı Eri şəhərində yerləşən və Meksika körfəzinə qədər uzanan US 19 avtomagistralının bir hissəsidir. Şəhərdəki digər əhəmiyyətli avtomagistral Suyolu kimi də tanınan PA 5-dir. Bu avtomagistral boyunca 6-cı, 8-ci, 12-ci küçələr və İst Leyk yolu yerləşir. Şəhərdən US 20 avtomagistralı da keçir. Ştat küçəsi tərəfindən şəhər qərbə və şərqə bölünür. thumb|"e" ləqəbli avtobuslardan biri. Eri Mitropolit Tranzit Qurumu "e" adlandırılan şəhər avtobus sisteminə nəzarət edir. Şəhər avtobusları həftənin yeddi günü xidmət göstərir, həftədə iki dəfə isə əyalətin bəzi bölgələrinə səyahətlər həyata keçirir. Şəhərlərarası avtobuslar Buffalo, Pitsburq və Klivlend şəhərlərinə səyahət edirlər və xidmət Greyhound Lines tərəfindən idarə olunur. Buffalo və Klivlendə səyahətlər Coach USA tərəfindən də həyata keçirilir. Hər iki qurum avtobus xidmətinə 2002-ci ildə açılan və Holland küçəsində yerləşən İntermodal Nəqliyyat Mərkəzindən nəzarət edir.
Uzunyarpaq yarpız
Təsiri və tətbiqi
Uzunyarpaq yarpız müxtəlif ölkələrin farmakopeyasına daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Eksperimental, Çin və xalq təbabətində, farmakologiyada geniş tətbiq edilir, Azərbaycanın orta əsrlər təbabətində istifadə olunmuşdur. Əsasən mədə, dalaq, ürək-damar, əsəb, nevralgiya, hipertoniya, epilepsiya, sarılıq, revmatizm, öd kisəsinin daşı, qadın xəstəliklərində, ishal, kəskin respirator infeksiyalar, köp, həzm prosesinin pozulması, yuxusuzluq, stomatit və diş ağrısı zamanı istifadə olunur. Bəlqəmgətirici, diuretik, ağrıkəsici, hemostatik, sedativ, işlədici, antiseptik, antibakterial, antifunqal, antioksidant təsirə malikdir.
Eri (Pensilvaniya)
Nəqliyyat
Nyu York Mərkəzi dəmiryolunun bir hissəsi Eridən keçir. CSX yük qatarları üçün burada əhəmiyyətli dəmiryol qovşağı yerləşir. Nikel Pleyt dəmiryolunun yaxınlığında salınan Norfolk Cənub dəmiryolunun əsas xətti Eri şəhərindən keçir. Əvvəllər bu dəmiryolunun bir hissəsi 19-cu küçənin ortasından keçirdi, amma 2002-ci ildə bu aradan qaldırılmışdır. Sərnişin qatarları xidməti ilə Amtrak məşğul olur. Eri şəhərində ən böyük vağzal 14-cü küçədə yerləşən vağzal İttifaq vağzalıdır. thumb|left|DC-9 tipli sərnişin təyyarəsi Eri Beynəlxalq Hava Limanına enir. Eri Beynəlxalq Hava Limanı (IATA kodu: ERI; IACO kodu: KERI) şəhərin 5 km qərbində yerləşir və ümumi aviasiyaya, çarterə və hava yolu xidmətinə malikdir. United Airlines vasitəsilə Çikaqo O'Hare Beynəlxalq Hava Limanına, US Airways vasitəsilə Filadelfiya Hava Limanına, Delta Air Lines vasitəsilə Ueyn Əyalət Hava Limanına birbaşa reyslər həyata keçirilir.
Uzunyarpaq yarpız
Təsiri və tətbiqi
Müalicə məqsədi ilə bitkinin yerüstü hissəsi, yarpaqları, çiçəkləri və toxumları cövhər, tinktura, dəmləmələr və efir yağı şəklində istifadə edilir.
Eri (Pensilvaniya)
Nəqliyyat
Eri Limanı Presk Ayl körfəzində yerləşir. Presk Ayl yarımadası özü burada təbii liman əmələ gətirmişdir. Bu liman Böyük göllər hövzəsi üzərində yük daşınmasında böyük əhəmiyyət daşıyır. Eri-Qərbi Pensilvaniya Liman Qurumu yay aylarında şəhərin işgüzar hissəsində Azadlıq parkı ilə Dobbins körpüsü arasında su taksisi xidməti verir.
Uzunyarpaq yarpız
Azərbaycanda yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsi, Samur-Dəvəçi və Xəzər sahili ovalığının rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Talalarda, rütübətli, nəmli talalarda, çay, göl, bulaq və digər su tutarlarının kənarlarında, bataqlıqda, bağ və bostanlarda bitir. Azərbaycanın bütün rayonlarında. Ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər.
Eri (Pensilvaniya)
Qardaş şəhərlər
Eri şəhərinin Sister Cities İnternational tərəfindən təyin olunmuş 4 qardaş şəhəri var:
Slackware
Slackware – 1992-də yaradılan və hələ də dəsəklənən ən köhnə Linux əməliyyat sistemidir. İlk stabil versiyası 1993-cü ilun İyulunda buraxılmışdır.
Uzunyarpaq yarpız
Yaşayış mühiti
Meşə talalarında, çay, göl, bulaqların rütubətli sahillərində, suvarma kanalları boyunca, bataqlıqların kənarında, bağ və bostanlarda rast gəlinir.
Slackware
Yüksək səviyyədə qərarlı və təhlükəsiz olduğu üçün daha çox serverlərdə işlədilir.
Uzunyarpaq yarpız
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Qədimdən ədviyyat kimi, eləcədə efiryağlı və balverən bitki kimi əkilir və istifadə olunur. Əczaçılıqda, sabunbişirmə və parfümeriya sənayesində tətbiq olunur.
Yarımnövləri
Bir neçə yarımnövü var   :
Sunizadə Seyid Mehmed Əmin Əfəndi
Sunizadə Seyid Mehmed Əmin Əfəndi — Osmanlı alimi, müdərrisi və şeyxülislamı.
Həyatı
Sultan Əhməd dövrünün Hələb qazısı olan Sunullah Əfəndinin oğludur. Anası Əmir Sultanın şəcərəsindən olduğu üçün bəzi mənbələrdə Seyid ünvanıyla anılır. İlk təhsilini atasından aldıqdan sonra İstanbula gələrək dövrün üləmasından dini təhsil almışdır. Ardından 1627-ci ilin oktyabrında Nişançı Mehmed Paşa mədrəsəsinə müdərris təyin olundu və 1640-cı ilin sentyabrına qədər müxtəlif mədrəsələrdə fəaliyyət göstərdi.
Daha sonra qazılığa keçdi və 1641-ci ilin oktyabrında Saloniki qazısı oldu. 1646-cı ilin avqustunda Hələb, 1647-ci ilin yanvarında Qahirə qazılığına gətirildi. 1649-cu ildə isə İstanbul qazısı seçildi. 12 avqust 1650-ci ildə bu vəzifəsindən ayrıldı və uzun müddət dövlət vəzifələrindən uzaq qaldı. Dövrün tarixçiləri o illər haqqında danışarkən Mehmed Əmin Əfəndinin adını tez-tez işlədir. Belə ki, 1653-cü ilin siyasi böhranları əsnasında dövrün şeyxülislamı olan Bahai Mehmed Əfəndi, uşaqlıq dostu olduğu Mehmed Əmin Əfəndiyə Anadolu başqazılığa vəd etmiş, ancaq bu vədini yerinə yetirə bilməmişdir. Nəhayət, 24 sentyabr 1654-cü ildə Anadolu başqazılığına gətirilən Mehmed Əmin Əfəndi 1655-ci ilin avqustunda təqaüdə ayrıldı. Ancaq 2 il sonra 1657-ci ilin mayında Rumeli başqazısı təyin edilsə də, 1658-ci ilin aprelində vəzifədən ayrıldı. 1661-ci ildə ikinci dəfə Rumeli başqazısı seçildi və 3 fevral 1662-ci ildə sədrəzəmlə rəqabət aparan Əsir Mehmed Əfəndinin vəzifədən alınmasıyla şeyxülislamlığa gətirildi.
Dövrün qaynaqlarında Mehmed Əmin Əfəndi haqqında bir çox mənfi rəylər yazılsa da, 21 noyabr 1662-ci ildə vəzifədən alınmasının əsas səbəbi olduqca yaşlı olması idi. Bundan başqa o illərdə təhlükəli hal alan Məlamiyyə təriqəti üzvləri haqqında verdiyi fətvalar da vəzifədən alınma səbəbi olaraq göstərilə bilər.
Seyid Mehmed Əmin Əfəndi 1665-ci ilin iyulunda Beşiktaşdakı köşkündə vəfat etdi. Məzarı Üsküdardakı Mahmud Hüdayi həzrətlərinin dərgahındadır.
Kardiogen şok
Kardiogen şok ürəyin nasos funksiyasının kəskin çatmamazlığı nəticəsində (məsələn, miokard infarktı, ürək ritminin pozğunluğu, ürəyin tamponadası zamanı) meydana çıxan kəskin qan dövranı pozğunluğu. Bu hal potensial olaraq reanimasion tədbirlərlə aradan qaldırıla bilinir. Reanimasion tədbirlərsiz kardiogen şok beyin ölümü ilə nəticələnir.
Səbəbləri
Kardion şokun təsadüflərinin 80%-i xüsusən sənaye ölkələrində, miokard infarktının və ürək ritm pozğunluqlarının payına, ağciyər patologiyalarının payına 4%-i, beyin patologiyalarının (insultların) payına 2%-i, ağciyər emboliyası və digər patologiyaların (travmalar(3 %), boğulmalar(2 %), zəhərlənmələr(2 %) və tok vurma hallarının) payına 9%-i düşür.
Ürəyin nasos funksiyasının pozulmasına gətirib çıxaran hallar:
Klinik mənzərə
İki əsas əlamət: 1)hipotenziya; 2)hipoperfuziya həkimə kardiogen şok diaqnozu qoymağa əsas verə bilər. Sistolik təzyiqin 90 mm Hg sütunundan aşağı olması adətən hipoperfuziyaya səbəb olur. Bu rəqəm bir qədər nisbi xarakter daşıyır. belə ki, elə qan təzyiqi alçaq olan şəxslər vardır ki, onlar bu cür aşağı təzyiqə adaptasiya olunmuşlar. Belə şəxslər də sistolik təzyiqin 90 mm Hg sütunundan aşağı olması heç də hipoperfuziyaya gətirib çıxartmır. Bəzi mütəxəssislər hipotenziya həddini, normal orta arterial təzyiqdən aşağı 30 mm Hg sütunu ilə eyni tutulmasını tövsiyə edirlər. Hipoperfuziya vəziyyəti bir neçə klinik əlamətlərlə: 1) psixik statusun pozulması – narahatlıq, həyəcan, huşun qaralması; 2) soyuq tərlə örtülmüş yapışqan dəri; 3) sutkalıq sidiyin – diurezin azalması (>20ml/saatda). Əksər kardiogen şoklu xəstələrdə sinus taxikardiyası: periferik damarlar üzərində zəif sapvari nəbz müşahidə olunur. Bir çox hallarda isə yanaşı taxipnoe – tənginəfəslik (tənəffüsün sayı 1dəqiqədə 20 dən çox olur) qeyd olunur. thumb|250px|right|[[Ümumi yuxu arteriyası üzərində nəbzin müayinəsi]] thumb|right|250px|EKQ-Asistoliya (izoxətt) ya ürəkdayanma Qan dövranının dayanmasının mütləq əlamətləri: Qan dövranının dayanmasının nisbi əlamətləri:
Laborator instrumental müayinə
Laborator instrumental müayinədə:
Müalicə
Kardiogen şok qan dövranının dayanması kimi təcili ürək-ağciyər canlandırilması – reanimasiya tədbirləri tələb edir. Bu renimasion tədbirlərə ürəyin qapalı masajı və süni tənəffüs aiddir. bu reanimasion tədbirlər sonra medikamentoz müalicə və defibrilyasiya kimi tədbirlərlə davam etdirilir.
Kardiogen şoklu xəstənin vəziyyətinin sabitləşdirilməsi üçün:
Kardiogen şok zamanı istifadə olunan dərman preparatları:
thumb|left|380px|Kardiogen şok zamanı qeydə alınmış EKQ – Mədəcik taxikardiyası760px|thumb|Elektrokardiostimulyatorlar (daxilə və xaricə implantasiya üçün), Defibrilyator,
Kardiogen şoklu xəstələr adətən vahimə və qorxu içində olurlar. Belə xəstələrə tibbi personal tərəfindən son dərəcə diqqət göstərilməidir. Tez bir zamanda xəstənin vəyizzəti qiymətləndirilməli, lazımi fizikal müayinələr aparılmalıdır. Əsas diqqət bu vəziyyəti törətmiş potensial faktora yönəldilməli və tezliklə aradan qaldırılmalıdır. Beləki gərginlik pnevmotoraksda təcili plevra drenajının qoyulması və ya ürək tamponadasında perikadosentezaaparmaqla tezliklə kliniki vəziyyəti yaxşılaşdırmaq olar. Təcili vena əldə etməklə intensiv infuziya və kataxolamin preparatları zeritməklə qan təzyiqini normallaşdırmaq mümkündür. Tənəffüs sisteminin funksiyasını süni tənəffüslə təmin etməklə toxumaların oksigen çatışmazlığını aradan qaldırmaq mümkündür. Xəstənin nəfəsini adekvat təmin etmək üçün təcili intubasiya edilərək (tənəffüs yoluna – traxeyadaxili nəfəs borusu yeritməklə) süni tənəffüs aparatına qoşulması vacibdir. Arterial qanda oksigenin parsial təzyiqi (Po2) 70 mmHg sütunundan yuxarı təmin edilməlidir. Kardiogen şoku törətmiş potensial faktor ürək ritminin pozğunluğu olarsa dərhal onu aradan qaldırmaq vacibdir. Bradikardiyalı ritm pozğunluğunda ilkin olaraq parasimpatolitik preparatlardan, məsələn atropin sulfatdan istifadə edərək ürək vurğularının sayını və nəbzi norma həddinə çatdırmaq lazımdır. Cavab olmadıqda isə təcili xarici və ya transvenoz yolla EKS (Elektrokardiostimulyator) tətbiq etməklə ürək vurğularının sayını və nəbzi bərpa etmək lazımdır. Kardiogen şoka səbəb taxiaritmik formalı ürək ritm pozğunluğu: mədəcik taxikardiyası, qulaqcıqların sayirici aritmiyası olarsa dərhal kardioversiya tətbiq edilməlidir. Sinus ritmini təmin etmək üçün aritmiyalar əleyhinə preparatlardan da istifadə etmək olar. Nisbi hipovolemiya (məsələn, miokardın deşilməsi nəticəsində massiv qanaxma zamanı baş verən ürək tamponadası) kardiogen şokların 20%-də rast gəlinir. Bu zaman mövcud defisit vena daxilinə infuziyalarla aradan qaldırılmalıdır. Bu məqsədlə ürəyin işini, ümumi dövran edən qanın həcmini, periferik damarların müqavimətini, ağciyər xarici və daxili maye həcmini dəqiq hesablamaq üçün, və  manitorinq sistemlərindən istifadə edilir. Bu müayinə metodları infuzion və katoxolamin terapiyasını uclaşdırmağa imkan verir. Kardiogen şok zamanı tətbiq edilən invaziv manipulyasiyalardan bibi də aortadaxili balon kontrapulsasiya – ADBK-dir. Bu invasiv üsul adətən miokardın massiv işemiyası nəticəsində inkişaf edən kardiogen şoklarda daha effektlidir. Burada məqsəd ürəyin tac damarların perfuziyasını və miokardın oksigen təchizatını adekvat təmin etməklə ürək əzələsinin qüvvəsini bərpa etməkdir.
Grevillea concinna
(Grevillea concinna) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Boris Traykovski adına İdman Mərkəzi
Şimali Makedoniyanın Basketbol (kişilər və qadınlar), Həndbol (kişilər) və Voleybol üzrə milli komandasının ev sahibliyi etdiyi areanadır. Tamaşaçı oturacaqlarından başqa dörd restoran və idman barı da vardır. Avropa Qadınlar Həndbol Çempionatı 2008 areanada keçirilmişdi.
Tarix
İdman mərkəzinin tikintisinə 2004-cü ilin iyun ayında başlanılır. İdarəetmə planına əsasən, yeni bir idman kompleksinin tikilməsi bir il ərzində başa çatdırılmalı idi. Amma əslində tikinti prosesində gözlənilməz problemlər yarandı və başa çatma müddəti bir neçə dəfə təxirə salındı. Təməl çuxurunu qazarkən, inşaatçılar qeyri-adi güclü yeraltı qrunt suları ilə qarşılaşdı. Bütün tikinti sahələri su altında qaldı. Bütün problemlərin aradan qaldırılması büdcədən əlavə milyon avro ayrılmasını tələb edirdi. Lakin şəhər xəzinəsində belə bir vəsit yox idi və bu səbəbdən idman mərkəzinin tikintisi müvəqqəti olaraq dayandırılır. Yeni bələdiyyə başçısı Trifun Kostovski obyektin Makedoniya hökumətinin yurisdiksiyasına verilməsini istəyir. Lakin uzun müddət bu cəhdlər uğursuz olur. 2007-ci ilin fevral ayında hökumət sonunda obyektin hökumətinin yurisdiksiyasına verilməsi barədə müqaviləni imzaladı. İdman kompleksini idarə etmək üçün ayrı bir Boris Traykovski səhmdar cəmiyyəti təşkil edilir. Burada hər bir investor tikintidə yatırılan vəsaitlərə əsasən müəyyən sayda səhm almışdır. Əsas investor Makedoniya Hökuməti idi. Ümumi tikinti xərci 17 milyon avro olan büccənin 430 min avro sərmayəsi hökumətə məxsus idi
İdman mərkəzinin rəsmi açılışı 22 may 2008-ci il tarixində gerçəkləşir. Açılış mərasiminə Amerikanın basketbol komandası «Harlem Globrotrotters» dəvət olunmuşdur. Həmin vaxtdan etibarən burada həndbol, basketbol və voleybol müsabiqələri müntəzəm olaraq keçirilir.
2011-ci ildə Baş nazir Nikola Qruevski burada bir buz meydançası və kartinq yolunun açılışında iştirak etmişdir.
Zərbəli
Zərbəli — Azərbaycan Respublikasıınn Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kəndin adı talışların orand tayfasının Zərbəlilər tirəsinin məskunlaşması ilə bağlıdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 409 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Din
Kənddə "İmam Hüseyn" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Kiberskvottinq
Kiberskvottinq (ing. Cybersquatting) – kimlərinsə qeydiyyatdan keçmiş ticarət və ya xidmət nişanı olan domen adlarının zəbt edilməsidir. Domen adların qeydiyyatından mənfəət əldə edənlər isə kiberskvotterlərdir.
İnternetdə "qara bazar"
Kiberskvottinq son 3 ildə bütün dünyada çox geniş yayılıb. Ümumiyyətlə artıq "gözəl və məşhur adlar" üzrə İnternetdə nəhəng "qara bazar" formalaşıb (www.sedo.com). Məsələn, 2007-ci ilin noyabr ayında baha qiymətə satılan domen adlar siyahısına greeting.com ($350 min), sochi.info ($773 min), sochi-life.com ($1 mln) daxildirlər.
Kiberskvottinqə qarşı mübarizə
Dünya təcrübəsi göstərir ki, əgər domen ad hər hansı ölkənin və ya şəhərin adını özündə əks etdirirsə, və ya hər hansı təşkilatən əmtəə nişanını daşıyırsa, digər tərəfdən bu zaman kiberskvottik (domen adlar vasitəsilə gəlir əldə etmək) və antitəbliğat fəaliyyəti sübut olunarsa, domen adın qeydiyyatçının əlindən alınaraq əsil sahibinə qaytarılması mümkündür. Dünyada domenlərlə bağlı mübahisələri araşdıran bir neçə mərkəz akkreditə edilmişdir. Baxılan mübahisələrin 90%-i Ümumdünya intelektual mülkiyyət təşkilatının (World Intelectual Property Organitation, WIPO) Arbitraj-vasitəçi mərkəzi və Milli Arbitraj Form (National Arbitration Forum, NAF) kimi təşkilatların payına düşür.
Xudadat bəy Məlik-Aslanov
Xudadat bəy Məlik-Aslanov — dövlət xadimi, alim, ixtiraçı-mühəndis, yol nəqliyyatı və texniki elmlər sahəsində ilk azərbaycanlı professorlardan biri. AXC-nin birinci və ikinci hökumət kabinetlərində — 1918-ci il mayın 28-dən oktyabrın 6-dək ilk yollar, poçt və teleqraf naziri.
Həyatı
Xudadat bəy Məlik-Aslanov 1879-cu ildə Şuşa qəzasının Taynaq kəndində anadan olmuşdu. O, 1898-ci il Şuşa realnı məktəbini bitirmiş, 1904-cü ildə Peterburq (indiki Sant-Peterburq) Yol Mühəndisliyi İnstitutuna daxil olmuş və 1904-cü ildə oranı 1-ci dərəcəli diplomla bitirmişdi.
Fəaliyyəti
Peterburq mühitində 1901–1904-cü illərdə-tələbəlik illərində Rusiya Sosial Demokrtatik Fəhlə Partiyasının (RSDFP) üzvü olan Xudadat bəy Məlik-Aslanov sonra heç bir partiyaya daxil olmamış və ömrünün axırınadək bitərəf qalmışdı
250px|thumb|X.Məlik-Aslanov Sant-Peterburq Texnologiya İnstitutunun Azərbaycanlı tələbələr arasında|left
Məlik-Aslanov 1905-ci ilin əvvəlində Tiflisə köçmüş və Zaqafqaziya Dəmiryolu sistemində çalışmağa başlamışdı. Zaqafqaziya Dəmiryolu İdarəsinin işçisi kimi o, əvvəlcə mühəndis, sonra Stansiya rəisinin köməkçisi, daha sonra isə Zaqafqaziya Dəmiryolunun ən ağır və dağlıq hissəsi hesab edilən Suram Aşırımı keçidində yol xidməti rəisinin köməkçisi və rəisi olmuşdu. Onun rəhbərliyi altında həmin xidmət sahəsində xeyli mülki tikinti aparılmış, Surom bölməsində texniki qurğular tikilmişdi. İkinci Dəmiryol Xəttinin çəkilişi davam etdirilərək Çiatura marqans mədənlərinə ensiz zolaq dəmir yolu salınmış, texniki işlər görülmüşdü. Həmin vəzifələrdə işlədiyi dövrlərdə onun Peterburqda çıxan 4 elmi məqaləsi də dərc olunmuşdu.
Rusiyada 1917-ci ilin fevral inqilabından sonra Müvəqqəti Hökumətin sərəncamı ilə martın 9-dan Xudadat bəy Məlik-Aslanov Tiflisdə Xüsusi Zaqafqaziya Komitəsinin Zaqafqaziya Dəmir Yolu üzrə müvəkkili təyin olunmuşdu. O, 1917-ci il noyabrın 15-də Y. Gegeçqorinin sədrliyi altında yaradılan Zaqafqaziya Komissarlığı hökumətində Fətəli xan Xoyski və Məmməd Yusif Cəfərovla birlikdə onun tərkibinə daxil olmuşdu. Xudadat bəy Məlik-Aslanov Zaqafqaziya Komissarlığında və 1918-ci il aprelin 26-da yaranmış Zaqafqaziya Federativ Respublikasında dəmir yol nəqliyyatı komissarı və naziri təyin edilmişdi. Həmin vəzifələrdə çalışdığı dövrdə onun Qafqaz dəmir yolu nəqliyyatı tarixinə həsr olunmuş kitabı nəşr olunmuşdu.
O, Zaqafqaziya Seymində "Müsəlman fraksiyası"nın, 1918-ci il mayın 27-də Tiflisdə Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin sədriliyi ilə yaranmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının üzvü olmuşdu. Məlik-Aslanovun tərkibinə daxil olduğu Tranqafqaz hökumətinin "Müsəlman fraksiyası" o zamanki müzakirələrin gedişində Türkiyənin təkliflərinin qəbul edilməsini məqbul hesab edirdi. O, hələ 1918-ci ilin yanvar ayında sülh məsələsinə dair gedən danışıqların müzakirəsində hökumət üzvü kimi yaxından iştirak etmişdi. Azərbaycan nümayəndəsi kimi o, öz çıxışında bildirmişdi ki, Rusiya ərazisində yeni yaranmış hökumətlərin TransQafqazda heç bir marağı yoxdur. Ona görə Xudadat bəy Məlik-Aslanov yeni yaranmış hökumətlərin rəyini gözləmədən Tranqafqazın müstəqilliyini elan edib sülh danışıqlarına başlamağın zəruri olduğunu irəli sürmüşdü.
AXC dövründə fəaliyyəti
O, Azərbaycan Cümhuriyyətinin 1-ci və 2-ci hökumət kabinetlərində yollar, poçt və teleqraf naziri, 3-cü və 4-cü və 5-ci kabinələrdə ancaq yollar naziri vəzifələrində çalışmışdı. Məlik-Aslanov 1919-cu il fevralın 18-dək həm də müvəqqəti olaraq ticarət, sənaye və ərzaq nazirinin səlahiyyətlərini də yerinə yetirmişdi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 1-ci hökumət kabinetində (28 may – 17 iyun 1918-ci il) hələ də partiya mənsubiyyəti üzrə bitərəf olan Xudadat bəy Məlik-Aslanov yekdilliklə əvvəllər bu sahədə çalışmış, ixtisaslı və təcrübəli bir mütəxəssis kimi dəmir yol nəqliyyatı, poçt və teleqraf naziri təyin olunanda da, 2-ci hökumət kabineti zamanı (17 iyun – 7 dekabr 1918-ci il) yenə həmin vəzifəni davam etdirəndə də respublikada dəmir yolu, digər yol sahələrinin və poçt və teleqraf sistemlərinin təşəkkülü və inkişaf etdirilməsi üçün bacardığını əsirgəməmişdi.
Xudadat bəy Məlik-Aslanov Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yollar, poçt və teleqraf naziri vəzifəsində 1918-ci il oktyabrın 6-dək fəaliyyət göstərdi. Sonuncu tarixdə 2-ci hökumətin tərkibində zəruri kabinədaxili dəyişikliklər aparıldı. Bu zaman ayrıca Yollar Nazirliyi və müstəqil Poçt və Teleqraf Nazirliyi təsis olundu. Xudadat bəy Məlik-Aslanov müstəqil Yollar naiziri təsdiq edildi. O, bu vəzifədə AXC süqutuna qədər çalışdı.
1918-ci il dekabrın 7-də Bakıda Azərbaycan Parlamentinin təntənəli açılışı oldu. Məlik-Aslanov Milli Şuranın 1918-ci il 19 noyabr tarixli "Azərbaycan Məclisi-Məbusanın təsisi haqqında qanuna" əsasən Azərbaycan Parlamentinin tərkibinə daxil edildi. Azərbaycan Parlamenti rəsmən 120 nümayəndədən ibarət idi. Parlamentin milli tərkibi müsəlman əksəriyyətindən savayı 21 erməni, 10 rus, habelə polyak, yəhudi deputatlardan və digər milli azlıqları təmsil edən deputatlardan ibarət idi.