cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yanacaq-energetika sənayesi
Neft və qazın miqrasiyası
Maddələrin Yer qabığında müxtəlif aqreqat halında yerdəyişməsi. Neft və qazın miqrasiyası əsas amilləri: ağırlıq qüvvəsi, təzyiq və temperatur qradiyentləri və karbohidrogen konsentratı. Neft və qazın miqrasiyası iki mərhələyə ayrılır: 1) neft-qaz ana süxurlarda baş verən ilkin miqrasiya; 2) ana süxurlardan kənarda gedən və yataqlar əmələ gətirən və eləcədə sonradan onların dağılmasına səbəb olan törəmə miqrasiya. Miqrasiya üç əsas formasına ayrılır: 1) karbohidrogenlərin suda sərbəst həll olmuş, həqiqi və kalloid məhlulları, yaxud emulsiya halında birlikdə yerdəyişməsi (passiv miqrasiya); 2) sərbəst faza halında və diffuziya yolu ilə (aktiv miqrasiya); 3) qaz-kondensat məhlulu halında (kombinasion miqrasiya). Neft və qazın miqrasiyası əsas amili ağırlıq qüvvəsi olduğundan miqrasiya əsasən qalxan istiqamətdə gedir, kəsiliş üzrə fasiləsiz keçirici mühitdə miqrasiya subşaqulu, etibarlı örtüklə məhdudlaşdıqda isə sublateral baş verir. Neft və qazın miqrasiyası prosesinin baş verməsini təmin edən geoloji məkanın başlıca xüsusiyyəti onun həm litoloji (məsaməlik və keçiricilik) və həm də struktur-tektonik baxımdan qeyri-bircinsli olmasıdır. Miqrasiya bir qayda olaraq keçirici layın qalxımı boyu onun tavan (və ya ona yaxın) hissəsi üzrə tektonik (antiklinal əyilmə, dizyunktiv pozulma) və yaxud litoloji (pazlaşma, fatsial dəyişmə) ekrana qədər davam edir. Lateral miqrasiya üstünlük təşkil etdiyi miqrasiya bəzən rezervuardaxili miqrasiya adlanır. Miqyasına görə neft və qazın miqrasiyası lokal, zonal (neft-qaz toplanma zonalarına uyğun gələn), regional (birinci və daha yüksək tərtibli strukturlara uyğun gələn) miqrasiyalara ayrılır. Şaquli miqrasiya diapozonu hövzənin çöküntü qatının qalınlığı ilə məhdudlaşır. Qalxan subşaquli neft və qazın miqrasiyası zəif keçirici süxur örtüklərindən yüksək çatlılıq zonaları üzrə baş verir. Kollektorluq xassəsi nisbətən sabit olan süxurlarda neft və qazın qravitasion diferensasiyası baş verə bilər. Bu zaman, V.K. Qassou və S.P. Maksimovun "diferensial tutulma" prinsipə görə daha yüngül flüidlə tam doymuş tələ daha ağır flüidi tuta bilmir, lakin yüngül flüid daha ağır flüidi hipsometrik yuxarıda yerləşən qonşu tələyə ötürür. Nəticədə daha çox gömülmüş tələlərdə qaz, daha yuxarıda yerləşən tələdə isə neft (bəzən qaz papağı ilə) yerləşir. Karbohidrogenlərin bu sxem üzrə toplanması az hallarda baş verə bilər, çünki karbohidrogen yığımlarının formalaşması dövründə struktur planlar dəyişə bilər. Neftin qazla sıxışdırılması zamanı tələdə həcm etibarilə 50%-dək neft qala bilər. Beləliklə, neftin bir tələdən digər tələyə yerdəyişməsi zamanı itki nəticəsində ilkin yataq iki-üç tələyə toplaşa bilər.
Neft və qaz axtarışının geokimyəvi üsulları
Neft və qaz yataqları ətrafında səpinti oreallarının əmələ gəlməsi kimi təbii hadisəyə əsaslanan axtarış üsulları. Bunlardan biri Sokolov tərfindən işlənilib hazırlanmış neft-qaz planalması üsuludur ki, bunun da hazırda 20-dən çox modifikasiyası məlumdur. Neft və qaz axtarışının geokimyəvi üsulları bu və ya digər parametrlərə görə fon qiymətindən yüksək olan anomaliyaların sahə üzrə yayılma zonalarını müəyyən etmək və bu anomaliyaları dərində yatan neft (qaz) yataqları ilə əlaqələndirməyə əsaslanır. Anomaliyalar iki növ olur: 1) neft və qaz yatağını örtən süxur qatlarında karbohidrogen komponentlərinin yüksək miqdarı ilə seçilən ilkin anomaliyalar; 2) yatağın səpinti oreolları karbohidrogenlərin yerləşdiyi süxurlarla və yeraltı sularla qarşılıqlı təsirindən alınan məhsulların yüksək (fona nisbətən) olması ilə səciyyələnən törəmə anomaliyalar. Müşahidə üsullarına görə, anomaliyaların müəyyən edilməsinə yönəlmiş neft və qaz axtarışının geo-kimyəvi üsulları. 2 qrupa ayrılır: səth (torpaq və torpaqaltı) və dərinlik planalmaları (qazıma quyuları vasitəsilə). Səth üsullarına neft-qaz planalması və radiometrik planalma aiddir. Dərinlik planalmasına isə qaz-kern planalması, qaz karotajı (qazların tərkibi və elastikliyi, lay sularında həll olmuş üzvi maddələrin öyrənilməsi) daxildir. Törəmə anomaliyaların səth planalmasına lüminessen-bitumoloji, duz, su-bakterial, dərinlik üsullarına isə su bakterial planalmalar aiddir.
Qaz sənayesi
Hazırda boru kəmərlərinin çəkilməsi, Yaxın və Orta şərqdə təbii qazın mayeləşdirilməsi üzrə müəssisələrin tikilməsi və onun daşınması üçün metandaşıyan gəmilərin sürətlə artması təbii qaz hasilatı və ixracatının həcmini əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır.Başlıca qaz idxal edən ölkələr Qərbi Avropa, Yaponiya və ABŞ-dır.Sıxılmış halda təbii qazın ixracatında əsas yeri Əlcəzair, İndoneziya, Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Bruney, idxalında isə Yaponiya, ABŞ, Almaniya, Fransa, İtaliya kimi dövlətlər tutur.Həmçinin Liviya, Kanada, Niderland, Avstraliya, Rusiya, Norveç və s. kimi ölkələr də dünyada iri qaz ixracatçıları kimi tanınır.
Kömür sənayesi
Neftin qiymətinin bahalaşması ilə əlaqədar 70-ci illərdə kömür hasilatı sürətlə artmış və XXI əsrin əvvəllərində 6 mlrd. tonu keçmişdir.Onun 1 mlrd. tonu qonur kömürün payına düşür.Kaloriliyinə görə daş kömürdən geri qalan qonur kömür hasilatına görə Almaniya dünyada birincidir. Metallurgiya sənayesində istifadə olunan kokslaşan kömürün əsas idxalçıları Yaponiya, İtaliya, Fransa, Belçika və digər Avropa İttifaqı ölkələridir.
Dünyada başlıca kömür yataqları:
Daş kömür ixracatçıları
Daş kömür idxalçıları: ABŞ,Avstraliya,və CAR-da kömür zəngin laylardan açıq üsulla çıxarılır və mexanikləşdirmə səviyyəsi yüksəkdir.Ona görə də burada kömürün maya dəyəri Avropa ölkələrinə nisbətən ucuz başa gəlir.ABŞ,Avstraliya,və CAR-dan Qərbi Avropa ölkələrinə gətirilən kömür, yerli hövzələrdən çıxarılan kömürdən 3 dəfə ucuz başa gəlir.Bunun nəticəsində Qərbi Avropa ölkələrinin kömür hövzələri tənəzzülə uğraşmışdır.
Elektroenergetika
Elektrik enerjisi demək olar ki, bütün ölkələrdə istehsal edilir.Lakin onun 70%-i İEÖ-lərin (İnkişaf Etmiş Ölkələr) payına düşür.Elektrik enerjisinin istehsalına görə ABŞ, adambaşı istehsalına görə isə Norveç dünyada birinci yeri tutur. Respublikamızda olduğu kimi, dünya elektrik enerjisi istehsalında da ənənəvi yanacaq növlərindən istifadə edən (kömür, qaz, yanar şist, mazut) istilik elektrik stansiyaları (İES) başlıca yer tutur (65-67%).Elə bu stansiyalar da energetikanın coğrafi mənzərəsini müəyyən edir. Elektrik enerjisi istehsalında su elektrik stansiyaları (SES) da mühüm rol oynayır (20%).Lakin hal-hazırda, planetimizin hidroenerji potensialının cəmi 17%-i istifadə edilir.Hidroenergetikadan istifadəyə görə ABŞ və Rusiya başlıca yer tutur.SES-lər Avropanın Skandinaviya və Alp bölgələrində, Kanadada, Çində, Cənubi Amerikanın bir sıra ölkələrində mühüm rol oynayır.SES-lərdə istehsal edilən elektrik enerjisi ucuz başa gəlir. Hidroenerji potensialı çox olan ölkələr:
Hidroenerji stansiyalarının başlıca üstünlüyü bərpa olunan hidroenerji resurslarından istifadə etməsi və İES-lərdən fərqli olaraq, havanı və su hövzələrini çirkləndirməməsidir.SES-lərin mənfi cəhəti isə tikilməsinin baha başa gəlməsi və geniş ərazilərin su altında qalmasıdır. Elektrik enerjisinin istehsalında atom energetikası getdikcə böyük rol oynayır.İndi dünyada elektrik enerjisi istehsalının 18%-ə qədəri atom elektrik stansiyalarının (AES) payına düşür.Ən güclü AES-lər ABŞ, Fransa, Yaponiya, Almaniya, və Rusiyadadır. AES-lərə sahib İOÖ-lər (İnkişafda Olan Ölkələr):
AES-lər enerji xammalı az, lakin enerjiyə tələbatın çox olduğu ərazilərdə tikilir.AES-lərin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, onların enerji mənbəyi olan uran və toriomun təbii ehtiyatları, üzvi yanacağın ehtiyatından xeyli çoxdur.AES-lərin nöqsan cəhətləri tikintisi üçün yüksək xərclərin tələb olunması, su hövzələrini xeyli çirkləndirməsi və tam təhlükəsizliyin təmin edilməsi ilə əlaqədar çətinliklərdir. Enerji istehsalında payının azalmasına görə elektrik stansiyalarının ardıcıllığı:
Uran yataqlarına sahib ölkələr:
Ənənəvi olmayan enerji mənbələri
Bu mənbələrin əsasını günəş, külək, geotermal, qabarma-çəkilmə, enerji mənbələri təşkil edir.Hazırda dünya yanacaq-energetika balansında ənənəvi olmayan enerji mənbələrinin sayı 1-2%-dən artıq deyil.Ekoloji cəhətdən təmiz olan bu enerji mənbələri tükənməyən ehtiyatlar qrupuna aiddir.
Mustafa xan (Şamaxı xanı)
Mustafa xan Xançobanlı (d. 1768 – ö. 17 sentyabr 1844) — sonuncu Şirvan xanı.
Həyatı
Mustafa xan Ağası xan oğlu Şamaxı şəhərində anadan olmuşdu. О xeyli qaçqın həyat sürdükdən sоnra 1792-ci ildən xanlıq kürsüsünə sahib оldu. Bir zaman Azərbaycan xanlıqlarına və xanlarına qənim kəsilmiş Fətəli xan Qubalının əlindən canını götürüb qaçaraq Qarabağ xanlığına pənah gətirmiş оlan Əsgər bəy, Qasım bəy və Mustafa bəy Ərəşli Şəhabəddin sultan tərəfindən tutularaq qоlları qandallanmış halda Fətəli xanın sərəncamına göndərildi. Оnları Fətəli xanın elçisi Məmmədkərim bəylə Hacı Seyid bəy aparırdı. Bir təsadüf nəticəsində Göyçay ərazisində Hacı Seyid bəy əsirləri azad etdi və Məmmədkərim bəyi zəncirləyib geri döndü. Bu 3 nəfər əvvəlcə Cara və оradan da Avarstana getdilər. Оrada da qala bilməyən xanzadələr Qarabağa və оradan da Türkiyəyə getdilər. Fətəli xanın ölümünü eşidən xanzadələr az sоnra Qarabağa qayıtdılar. Şəki xanı Məmmədhəsən xanın dəvəti ilə оnun yanına gəldilər. Məmmədhəsən xan Şirvana hakimlik edən Əhməd xan Fətəli xan оğluna qarşı hərəkətə keçdi. Əhməd xan Qubaya qayıtdı və Sərkərlər ailəsi Şirvana hakim оldu.
Əvvəlcə Əsgər xan, az sоnra Qasım xan ata-baba yurdlarını idarə etdi. 1792-ci ildə Şirvan əyanlarının, xüsusilə Yüzbaşı bəy Hövzi və Ömər Sədarinin təklifi ilə Mustafa xan Əlvənddən gəlib Şamaxıda hökumət bayrağını qaldırdı. Bir azdan sоnra Mustafa xan Xançоbanı tayfasını tоplayıb Yeni Şamaxını Fit dağına köçürməyə başladı.
Mustafa xan 1792-ci ildən 1820-ci ilə kimi, 28 ilə qədər Şirvanda hakimiyyətdə оlmuşdur.Bu dövr qismən Şirvan xanlığının sabit dövrü hesab edilə bilər.Demək оlar ki, bu dövrdə İran təcavüzü Qarabağdan bu yana keçmədi.Fətəli xan da həyatda yоx idi. Lakin daha ciddi bir təhlükə meydana çıxmışdı.İndi də Lazarev, Zubоv, Sisianоv kimilər cənubi Qafqazda Çar Rusiyasının müstəmləkəçilik siyasətini silah və hiyləgər siyasət yоlu ilə həyata keçirməyə başlamışdılar.
1796-ci ildə imperatriça II Yekaterina qraf V. A Zubоvun baş kоmandanlığı altında Cənubi Qafqaza, Azərbaycana 30 min nəfərlik qоşun göndərdi. Qraf Zubоv Dərbənd və Qubada müəyyən qələbələr əldə etdikdən sоnra Bakıya gəldi.Bakı xanı Hüseynqulu xan оnun pişvazına çıxdı və təltif edildi. Zubоv оradan Mustafa xanın üzərində yeridi. Şirvan hakimi Mustafa xan оna itaət göstərmədi və öz paytaxtını Ağsudan Fit dağına köçürdü. Bu zaman əmisiоğlu Qasım xan Məmməd Səid xan оğlu öz kürəkəni Yüzbaşı bəy Hövzini köməyi ilə Mustafa xanın üstünə yeridi. Bu iki tərəfli hücum və xəyanətin qarşısında dayana bilməyəcəyini hiss edən Mustafa xan Qarabağa, İbrahim xanın yanına gedərək оna pənah apardı. Qasım xan Kür çayı sahillərində qraf Zubоvun hüzuruna gəldi, оna itaət göstərdi və Şirvan hökumətinə təyin edildi.
1802-ci ildə knyaz, general P.D. Sisianоv güclü qоşunla Azərbaycan xanlıqlarını tabe etmək üçün hərəkata başladı. 1804-cü il yaanvar ayının 3-də hücumla Gəncə şəhərini dağıtdı. Müqəddəs Ramazan bayramı günü Cavad xanı, bir neçə övladını və çоxsaylı şəhər əhalisi ilə birlikdə qılıncdan keçirdi. 1805-ci ilin may 9-da Ibrahim xanla və 24-də Səlim xanla Sisianоvun Kürəkçay sahilində görüşləri keçirildi və bu görüşdə Qarabağ və Şəki xanları Rusiya tabeliyinə keçmələri barədə traktatı imzaladılar.
Mustafa xan isə hər vəchlə Sisianоvla görüşdən və Rusiyanın tabeliyini qəbul etməkdən qaçırdı. Elə buna görə də öz mövqeyini Fitdağ qalasında möhkəmləndirdi. О ancaq 1805-ci ilin dekabrında Sisianоvla görüşə razılıq verdi və şərt qоydu ki, Rus qоşunu şəhərə daxil оlmayacaq, uzaq bir məsafədə dayanacaq və оnlar Fit dağının dibində, şəhərdən kənarda hazırlanmış iqamətgahda görüşəcəklər. Belə də оldu. Оnlar 1805-ci ilin dekabr ayının 25-də Fit dağının ətəyində görüşdülər. Mustafa xan rus təbəəliyini qəbul etməsi barədə traktatı imzaladı və оna çarın fərmanı ilə general-leytinant rütbəsi verildi. Bu görüş zamanı Mustafa xan 1805-ci ilin sоnunda ruslar ilə traktat imzalanmasına baxmayaraq özünün xanlıq fəaliyyətində müstəqil hərəkət edirdi.Eyni zamanda о, Azərbaycanın şimal vilayətlərində və cənubi Dağıstanda güclü nüfuza malik idi. Qafqaz canişini A.R. Yermоlоv (1816-1827) çara məktubunda yazırdı: "Оnun yanında bizim hökumətimizin təyin etdiyi pristav var idi. Amma xan оnu elə təcrid etmişdi ki, о, xanın əlaqələri və davranışı haqqında heç nə bilmirdi". Qafqazdakı rus hərbiçiləri оnun silahlı üsyan hazırladığı barədə də məlumatlar verirdilər. Lakin xanlıq iki dəfə, çarın tapşırığı ilə Mədətоv, Haqverdiyev, Mоgilyeviski və Şərif bəy tərəfindən yоxlandı və bu məlumatlar təsdiq оlunmadı. Bir zaman xanın ələ keçirilmiş xidmətçisinin vasitəsi ilə оnun sirləri açıldı, xəzinəsi ələ keçrildi. Bunu bəhanə edən Yermоlоv hər vəchlə Mustafa xanın heç оlmasa ölkədən qaçmasına nail оlmaqa çalışırdı. Mustafa xan artıq silahlı üsyana gecikmişdi, оna yardım edəsi heç bir qüvvənin оlmadığını və rusların оnu xəyanətdə ittiham edəcəklərini hiss edən xan 1820-ci il avqust 19-da ailəsi, yaxın qоhumları və 200 atlı ilə Kür çayını keçərək İrana keçdi. О gündən Şirvanda xanlıq üsul idarəsi ləğv edildi, Mustafa xanla gedənlərin əmlakları müsadirə оlundu. Həmin dövrdən Şirvanda kоmendatlıq yaradıldı.
Mustafa xanın ailə üzvlərindən Şirvanda yeganə bir nəfər оnun keçmiş zövcəsi, Şəki xanı Hüseyn xanın qızı Fatma bəyim qalmışdı. Fatma bəyim 1810-cu ildə Mustafa xandan bоşanmışdı və xanın оna bağışladığı Kürdəmir kəndində yaşayırdı. Görünür Fatma bəyim yuxarı təbəqə arasında xüsusi nüfuza malik idi. Beləki, о zaman Kürdəmirdə yaşayan Nəqişbəndiyyə şeyxi, mövlanə Hacı İsmayıl əfəndi Siracəddin Şirvaninin Sibirə sürgündən yaxa qurtarmasına Fatma bəyimin knyaz Mədətоvdan şəxsən xahişi səbəb оldu.
Mustafa xan 1825-ci ildə İrandan qayıdaraq öz başının adamları ilə Beylaqana gəldi, lakin Şirvana gəlməsinə çar hökuməti icazə vermədi. 1826-cı ildə Qacar qoşunlarıyla Şamaxıya qayıdan Mustafa xan yenidən xanlığını bərpa etdi. Lakin Türkmənçay müqaviləsindən sonra 28 il müddətində Şirvanda xanlıq etmiş Şirvanlı Mustafa xan qalan ömrünü Araz sahillərində keçirməli оldu, 1844-cü ildə vəfat etdi, Şirvana ancaq cənazəsi gəldi və Yeddigünbəz türbələr kompleksidə dəfn edildi.
Ailəsi
Əsədulla xan Hüseynpur un ulu babasıdır.
Şərur-Dərələyəz qəzası
Şərur-Dərələyəz qəzası — İrəvan quberniyasında inzibati-ərazi vahidi.
Tarixi
Dərləyəz mahalına İrandan 336 ailə, yaxud 1757 nəfər (958 kişi, 804 qadın) köçürülmüşdü. Erməni ailələrinin köçürülməsi əhalinin etnik tərkibində qismən dəyişikliyə səbəb oldu. O zaman Naxçıvan əyalətinin Dərələyəz mahalında 78 kənd qeydə alınmışdı. Burada da əhali, demək olar ki, azərbaycanlılardan ibarət idi. 1001 azərbaycanlı ailəsində 4583 nəfər (2411 kişi, 2172 qadın) yaşayırdı. Ermənilər cəmi 58 ailə (0,57%), yaxud 288 nəfər (141 kişi, 147 qadın) idi.
Çar Rusiyasının köçürmə siyasəti nəticəsində Dərələyəz mahalına İrandan 507, Türkiyədən 8 ailə (cəmi 515 ailə) köçürülmüş, erməni əhalisinin sayı süni şəkildə 2773 nəfər artırılmışdı. 1917-ci il Qafqaz təqviminin məlumatına görə, Şərur-Dərələyəz qəzasının sahəsi 2637,50 kv.verst idi. Qəzada 90250 nəfər (47399 kişi, 42851 qadın) qeydiyyata alınmışdı, onların 88496 nəfəri (98,05%) yerli sakin, 1754 nəfəri (1,95%) müvəqqəti yaşayanlar idi. Şərur-Dərələyəz qəzası əhalisinin təxminən 58493 nəfəri (64,8%) azərbaycanlı, 29165 nəfəri (32,3%) erməni və b. idi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Baş nazirinin Paris Sülh Konfransı sədrinə 1919 il 16/19 avqust tarixli müraciətində Şərur-Dərələyəz qəzasında azərbaycanlıların 72,3%, ermənilərin 27,1%, başqalarının 0,4% olduğu bildirilirdi.
Göründüyü kimi, İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının son dövründə, demək olar ki, əhalisi ancaq azərbaycanlılardan ibarət olan Şərur-Dərləyəz qəzasında ermənilərin sayı süni şəkildə bütün əhalinin üçdə birinədək artırılmışdı.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldıqdan sonra Şərur-Dərələyəz qəzasını Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi elan etmişdi. Lakin bu əzəli Azərbaycan torpaqlarına əsassız iddia irəli sürən erməni-daşnak hakimiyyəti digər bölgələrdə olduğu kimi burada da əhaliyə qarşı soyqırım siyasəti həyata keçirməyə başladı. Onlar etnik təmizləmə vasitəsilə bu ərazilərin erməni hakimiyyətinə keçməsinə can atırdılar. Lakin əhali erməni təcavüzünə qarşı qətiyyətlə müqavimət göstərirdi. Şərur-Dərələyəz qəzası da mərkəzi Naxçıvan olan Araz-Türk Respublikasına daxil olmuşdu. Müttəfiq dövlətlər Naxçıvan, Sürməli və İrəvan quberniyasının bir hissəsi ilə birgə Şərur-Dərələyəz qəzasını da ermənilərə verməyə cəhd edirdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti bu siyasətə qarşı qəti etirazını bildirmiş, Paris Sülh Konfransına etiraz notasında Naxçıvan, Sürməli, Şərur-Dərələyəz, həmçinin İrəvan quberniyasının bir hissəsinin Azərbaycan Respublikası hökumətinin əlində saxlanmasını zəruri hesab etmişdi.
Aprel işğalından sonra
Azərbaycan və Ermənistanda sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra vəziyyət dəyişdi. Şərur-Dərələyəz qəzasının Dərələyəz sahəsi bütünlüklə Ermənistan SSR-ə verildi. Zaqafqaziya MİK-in 1929-cu il 18 fevral tarixli qərarına əsasən, Azərbaycan SSR-in rayonlaşdırılması ilə əlaqədar Şərur-Dərələyəz qəzası ləğv edilmiş, tərkibindəki Qurdqulaq, Xaçik, Horadiz kəndləri torpaqları ilə birlikdə Ermənistana qatılmışdı. Bu, Moskva müqaviləsinin (1921) və Qars müqaviləsinin (1921) şərtlərinə, eyni zamanda beynəlxalq hüquq normalarına tamamilə zidd idi.
Məhəmmədnasir xan Dəvəli-Qacar
Məhəmmədnasir xan Mirzə Məhəmməd xan oğlu Qovanlı-Qacar (1831-?) — Qacarlar dövlətinin ədliyyə naziri.
Həyatı
Mirzə Məhəmməd xanın ikinci oğlu Məhəmmədnasir xan 1831-ci ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Zəhirəddövlə ləqəbi daşıyırdı. İranın ədliyyə naziri olmuşdu. Bir müddət Xorasan əyalətinə başçılıq etmişdi.
Ailəsi
Məhəmmədnasir xanın Əli xan adlı oğlu vardı.
The Plant List
The Plant List (ingiliscədən tərcüməsi "Bitkilərin Siyahısı") — bitkilər aləminə aid müasir taksonların bioloji adlarının daxil olunduğu ensiklopedik internet-layihə.
Arnica parryi
(Arnica parryi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ayığ xan
Ayığ Xan - türk, altay və yakut mifologiyalarında səma ilahı. Ayıh Xan olaraq da deyilər. İlk insanı o yaratmışdır. Dünyanı idarə edər. Yaradıcı ruhların ən böyüklərindəndir. İnsanlara qabiliyyətlərini və bacarıqlarını o verir. İlham qaynağıdır. Torpağın məhsuldar olmasını təmin edər. Qısaca yaradıcılıqla bağlı bütün ünsürlərin qaynağıdır. Bərəkət və heyvanların çoxalması onun istəyiylə olar. Igidləri ölümdən qurtarar, ölən qəhrəmanlara yenidən can verər. İnsanların və digər canlılardan məsuldur. Ürüng (ağ, saf, təmiz) olaraq təsvir edilər. Özünə ağ at qurban edilir. Bu qurban "idik" şəklindədir. Yəni canlı olaraq təbiətə salınır. Bir daha kimsə o heyvana əl sürməz. Bu canlılar işığın doğulduğu istiqamətə yəni şərqə doğru sürtülər. Göyün 13. yanında oturar. İnsanların istiləşməsi üçün Günəşi yaratmışdır. Ulu, müqəddəs, nurlu bir varlığa malikdir. İnsanların xüsusi işlərinə qarışmaz. Ongunu Kartal'dır. Ayığı (Ayığ) adı verilən ruhlar onun əmrindədir.
Kır-Teleule (Şaran)
Kır-Teleule — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Bazqıya kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (53%), tatarlar (47%) üstünlük təşkil edir.
Enn Makbet
left|thumb|184x184px|Xanım Kranstonun salonunun plakatı Enn Makbet — Şotlandiya rəssamı və yazıçısı, tikmə ustası və modern növü dizayneri, Qlazqo sənət məktəbinin nümayəndəsi.
Həyatı
Enn Makbet Qlazqo İncəsənət Məktəbində oxumuş və 1911-ci ildən bu məktəbdə tikmə şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Parça dizayneri olaraq sənətçilər Çarlz Makintoş və onun həyat yoldaşı Marqaret ilə əməkdaşlıq edirdi. Uzun müddət ərzində E.Makbetin əsərləri xanım Kranstonun çay salonunda sərgilənirdi, bu yer XX əsrin əvvələrində Qlazqo şəhərinin avanqard və modernist sənət əsərlərinin sərgiləndiyi məkan hesab edilirdi. Makbet bəzi tekstil və geyim şirkətləri üçün dizayn işləri də həyata keçirmişdir. Onun naxışları Qlazqo katedralıni bəzəyir.
E. Makbet bədii tikmə üzrə 5 kitabın müəllifidir. Sənətkar ömrünün son 27 ilini Paterdeyl (Kambriya qraflığı) adlı kiçik şəhərdə keçirdi. Yerli Müqəddəs Patrik kilsəsində onun naxışları toplusu var.
III Napoleon
200 px|thumbnail|right|III Napoleon  portret, Frans Ksaver Vinterhalter III Napoleon tam adı Şarl Lui Napoleon Bonapart — İkinci Fransa Respublikasının prezidenti, fransızların ilk prezidenti, İkinci imperiyanın ilk və fransızların III imperatoru, imperator I Napoleonun qardaşı oğlu.
Bir sıra çevriliş cəhdindən sonra dinc yolla 1848-ci ildə II Respublika prezidenti kimi hakimiyyətə gəlmiş, 1851-ci ildə qanuni hakimiyyəti ləğv edib avtoritar polis rejimi yaradaraq bir ildən sonra özünü III İmperator elan edir. On illik qəddar bonapartizm ideyaları altında idarəçilikdən sonra 1860-cı ildə demokratik reformalar apararaq Fransanın iqtisadi, sənaye potensialının güclü inkişafına səbəb olmuşdur. 1870-ci ildə liberal konstitusiya qəbul edildikdən sonra, hakimiyyət yenidən qanuni parlamentə qayıdır. Fransa–Prussiya müharibəsində almanlara əsir düşən III Napoleon Fransanın sonuncu monarxı sayılır.
Kimliyi və gəncliyi
Şarl Lui Napoleon Bonapart Hollandiya kralı Lui Bonapartın oğlu eyni zamanda I Napoleonun qardaşı oğludur. Anası Hortenziya de Boharne də I Napoleon nəslinə aid olub (atası Aleksandr Vikonti terror nəticəsində öldürüldükdən sonra anası Jozefina Taşer de la Boharne I Napoleona ərə getmişdir.), Napoleon Bonapartın ögey qızı sayılır.
Şarl Lui Napoleon Bonapart adı altında dünyaya gəlsə də, onun Lui Filippin qanunsuz oğlu olması barədə çoxlu fərziyələr mövcuddur.
I Napoleonun saray iqamətgahında anasının təsiri altında böyüyən Şarl Napoleon Bonaparta rəğbət ruhunda tərbiyə almışdır. Təbiətcə mülayim, yumşaq, əliaçıq xasiyyətli olsa da, nadir hallarda özündən çıxardı. Napoleon ideyalarına sədaqətliliyi onu hakimiyyət hərisinə çevirir və bu yolda maneələri inamla, qətiyyətlə dəf edərdi. Bunun üçün isənilən üsula əl atmaqdan çəkinməzdi.1814-cü ildən başlayaraq Lui Napoleonun cavanlığı qəriblikdə keçmişdir. İmperiyanın süqutundan sonra kraliçac Hortenziya daha Fransada qala bilməyib Almaiyaya üz tutur, lakin burdan da qovulduqdan sonra İsveçrəyə pənah gətirir. Boden gölünün sahilində almış olduğu Arenenberq qəsrində]]. iki oğlu ilə yerləşir. Aqusburqda 1821-1823-cü illərdə St. Anna gimnaziyasına getməsinə baxmayaraq, bu yerdəyişmələr Lui Napoleonun sistematik təhsil almasına mane olduğundan anasından savayı abbat Bertran və Leba onunla məşqul olmuşlar. 1829-cu ildə İsveçrədə Tun artilleriya — topçular məktəbinə daxil olur və artilleriya kapitanı kimi İsveçrə ordusunda hərbi xidmət göstərir. 1832-ci ildən İsveçrə vətəndaşlığına Turqau kantonunun fəxri vətəndaşı kimi qəbul edilir ki, bu da ona fransız vətəndaşlığını saxlamaq imkanı verir. O "Considérations politiques et militaires sur la Suisse" (1833) adlı broşürünün və "Manuel d’artillerie" (1836) kitabının müəllifidir.
İtaliyada çevriliş və eksil həyatı
1829-cu ildə Lui Napoleon Rus-Türk müharibəsində iştirak etməyi planlaşdırır. Bu məqsədlə ilk növbədə o qardaşı ilə birlikdə italyan gizli siyasi təşkilatı olan Karbonarilər (it. carbonaro kömürçü deməkdir) ilə əlaqə yaradırlar. Orada o, Civita Castellana düşərgəsinə rəhbərlik edir. Müqavimət hərəkatının məğlubiyyətindən və qardaşının ölümündən sonra, I Lui Filippin hələ hakimiyyətdə olması onun anası ilə birlikdə Fransaya dönməsinə imkan verir. Strazburqda Lui Napoleon bir qədər zabiti Böyük Fransa yaratmaq ideyası ilə öz tərəfinə çəkərək artilleristlər reqimentini ələ almış olur. Lakin Strasburqda qərar tutan piyada bölüyü çevrilişdə iştirakdan imtina edərək onları məğlub və 9 noyabrda həbs edərək Parisə gətirir. Kral Lüdoviq Filipp tərəfindən ABŞ-yə mühacirətə getməsi şərti ilə bağışlanılır. 21 noyabr 1836-cı ildə Andromed freqattasında Rio de Jeneirodan keçərək Nyu-Yorka gəlir. Anası 1837-ci ildə ölüm yatağında olarkən Arenenberqə qayıdır. Lakin Fransanın tələbindən sonra İsveçrəni tərk edərək İngiltərəyə gələrək Londonda ikinci çevrilişə hazırlaşır.
Prezident və İmperator
240 px|thumbnail|left|Dörd Napoleon birlikdə təbliğat məqsədilə olunmuş foto montaj Lui Napoleon 1848-ci ildə fevral inqilabından sonra Fransaya dönərək sosial ədalətlilik və milli böyüklük şüarları altında demokratik yolla hakimiyyətə gəlməyə çalışır. Dekabr ayında prezident seçkilərində rəqibi Lui Ejen Kavenyaka verilən 7317344 səslərdən 5430000-i toplayaraq qalib gəlir. 1849 cu ildə Lui Napoleon qoşunları İtaliya üzərinə yeridərək kilsə-dövlət statusunu yenidən bərpa etməyə çalışır. Nəhayət 2 iyulda Roma ələ keçirilir. Hakimiyyət müddətinin sona çatmasına az müddət qalmış Lui Napoleon 2 dekabr 1851 ci ildə dövlət çevrilişi edərək, qanlı çəkişmə və vətəndaş qarşıdurmasından öz xeyrinə istifadə edərək konstitusiya ona diktator səlahiyyəti verə biləcək dəyişiklikliyi xalq səsverməsinə çıxararaq səs çoxluğu ilə (7,5 milyon lehinə və 640000 əleyhinə) təsdiqləyir.
21 noyabr 1852 ci ildə imperiyanın bərpa edilməsi səs çoxluğu ilə (7824000 lehinə və 253000 əleyhinə ) təsdiqlənərək Lui Napoleon 2 dekabr 1852 ci ildə Fransa İmperatoru III Napoleon adı ilə elan edilir. Avtoritar II İmperiyanın imperatoru III Napoleon mütləq hakimiyyətə malik idi. Belə ki parlament qanunvericilikdən kənar olub ancaq imperatorun təqdim etdiyi qərarları qəbul etməyə qadir idi. O parlamentarizmi dəstəkləyənləri həbs etdirir və ya da ölkəni tərk etməyə məcbur edirdi. Bunların arasında Lui-Ejen Kavenyak, Viktor Hüqo, Adolf Тyе, Luis Jüşo de Lamorisier və Mari-Alfonsa Bedеu da vardı.
Krım müharibəsi
III Napoleon şərq məsələsinə ciddi yanaşırdı və istəmirdi ki, Osmanlı İmperiyasının əsas mövqeləri rusların əlinə düşsün. Qüds məsələsində katolik kilsəsinin dəstəyini alan III Napoleonun mövqeyi rus çarı I Nikolay mövqeyi ilə ziddiyyət təşkil edirdi. I Nikolayın Osmanlı İmperiyasındakı ortodoks kilsələrinin qəyyumluğunu öz üzərinə götürərək, Qüdsü öz təsir dairəsində saxlamaq məqsədilə Osmanlı İmperiyasına qarşı qoyduğu tələbə qarşı çıxaraq III Napoleon 1854-cü ilin mart ayında Rusiyaya qarşı müharibəyə qoşulur. Osmanlı İmperiyasının dağılması hesabına öz ərazilərini genişləndirməyə çalışan Rusiyaya qarşı müttəfiq qoşunlar Fransanın komandanlığı altında 1854-1855-ci illərdə Varna və Krıma çıxaraq Sevastopol qalasını tuturlar.
III Napoleon Rusiyanın daha da içərilərinə irəliləmək planını hazırlasa da, onun generalları əmisi Napoleon Bonapartın taleyindən ibrət götürməyi tövsiyə edirlər. Eyni zamanda orduda xəstəlik və böyük itkilər nəticəsində hökm sürən ruh düşkünlüyü də onu bu fikrindən daşındırır və sülhə razı olur. III Napoleon bir daha diplomatlıq qabiliyyətini göstərərək Paris konqresində Fransa İmperiyasının hegemonluğunu Avropada bir daha təsdiqlədi. Keçmiş kontinental Rusiya İmperiyasının yerini Fransa tutmuş oldu. İndi Rusiya Avstriyanın deyil Fransa və Prussiyanın müttəfiqinə çevrilmişdir. Sülh danışıqları zamanı III Napoleonun oğlu Lui Ejen dünyaya gəlir. Bu öz növbəsində Bonapart sülaləsinin uzunmüddətli hakimiyyətindən xəbər verirdi. 1855-ci ildə iki sui-qəsd cəhdinə məruz qalsa da (28 aprel italyanlı Covani Pyanori və 8 sentyabr Eduard Bellemar tərəfindən) Krım müharibəsində ki, qələbə, müvəffəqiyyətli Paris sülh konfransı və ölkə iqtisadiyyatının yüksəlişi onu daha da məşhurlaşdırdı. III Napoleon 1858 ci ildə Vyetnama dəniz ekspedissiyasında iştirak etmişdir.
Fransa–Prussiya müharibəsi
240 px|rihgt|thumbnail|III Napoleonun Prussiya kaizeri [[Otto fon Bismark|Vilhelmə təhvil verilməsi]] 1870-ci ildə Prussiya və Fransa arasında gərginlik yaşanır. Fransanın hərbi gücünə arxalanaraq əldə edəcəyi qələbə ilə öz siyasi səhvlərini ört-basdır etmək məqsədilə müharibəyə başlayır. Fransa İmperatoru baş komandanlığı öz üzərinə götürərək Metç qalasına gəlir. Lakin sidik kisəsinin iltihabı və kəskin ağrıları 30 avqust-da komandanlığı marşal Mak-Mahonsa təhvil verməyə məcbur edir. Beumont döyüşündən sonra Metç qalasına qayıdarkən prussiyalıların mühasirəsinə düşərək Sedan döyüşündə 2 sentyabr 1870 ci ildə əsir düşür. Bu hadisədən iki gün sonra Fransada III respublika hakimiyyəti elan edilir. III Napoleon prussiya truppası tərəfindən Kasselə gətirilir. 5 sentyabr 1870-ci ildə onu qalmaq üçün Jeromdakı əmisinin keçmiş iqamətgahı olmuş Vilhelmhöhe qəsrinə gətirirlər. 30 oktyabr 1870 ci ildə ona keçmiş imperatriça Yevgeniya ilə görüşməyə imkan verirlər. Müharibə tam şəkildə fransızların məğlubiyyəti ilə bitir.
Mollabürhanlı
Mollabürhanlı — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Atrnerseh
Atrnerseh (doğum tarixi bilinmir – 870) –Arranşahlar sülaləsindən olan Xaçın knyazı. Səhl ibn Sunbatın kiçik oğlu. 821-ci ildə alban hökmdar sülaləsi Mehranilərin son nümayəndəsi olan Spramla evlənmişdir. Adernersehin hakimiyyəti əsasən Yuxarı Xaçın ərazisini əhatə etmişdir. Onun malikanəsi Zar kəndi ərazisindəki Ləv qalasında yerləşmişdir. 854-cü ildə atası və qardaşı ilə birgə ərəblərə qarşı üsyanda iştirak etmiş, ərəb sərkərdəsi Buğa tərəfindən həbs edilmiş və Samirə şəhərinə göndərilmişdi. Atrnersehin əsirlikdə olduğu müddətdə hakimiyyətdə onu həyat yoldaşı Spram əvəz etmişdi. Spram geniş quruculuq işləri ilə məşğul olmuş, Zarda Yenivəng kilsəsini inşa etdirmişdi. Əsirlikdən yalnız Atrnerseh qayıtmış və hakimiyyəti ələ almışdır. O, Ləv qalasını bərpa etdirmiş, eyni zamanda yeni mərkəz kimi Vaykunikdə (müasir Kəlbəcər rayonunun ərazisi) geniş quruculuq işləri aparmışdır.
Şarl Anri Oqüst Şefer
Şarl Anri Oqüst Şefer —fransız şərqşünası, tarixçisi və diplomatı.
Həyatı
Şarl Anri Oqüst Şefer 1820-ci ildə Paris şəhərində doğulmuşdu. Ali təhsilini École Nationale des Langues Orientales Vivantesdə tamamlamışdı. Fransanın Osmanlı ölkəsindəki Qüds, İzmir və İskəndəriyədə olan təmsilçiliklərində uzun müddət mütərcim kimi çalışdıqdan sonra 1849-cu ildə İstanbul səfirliyinin başmütərcimliyinə təyin edilmişdi. 1856-cı ildə Parisə döndü; ertəsi il École des Langues Orientales Vivantesin Fars dili müəllimi, 1867-ci ildə isə müdiri olaraq təyin edildi. 1860-cı ildə Suriya, 1862-ci ildə Qırmızı dənizlə ilgili olaraq dövləti təmsilən o bölgələrə göndərilmişdi. Ölümünə qədər işlədiyi məktəb müdiri kimi məktəbin kitabxanasını zənginləşdirən Şefer rəsmi vəzifələri ilə bağlı verilən bir çox dövlət nişanının sahibi idi.
Şarl Anri Oqüst Şefer 1898-ci ildə vəfat etmişdir.
Cənubi Çələkən körfəzi
Cənubi Çələkən körfəzi — Xəzər dəniziində Türkmən körfəzinin şimalında, Çələkən yarımadasının cənubunda yerləşən körfəz. Dənizdən Cənubi Çələkən burnu və Dərviş yarımadası ilə ayrılır. Uzunluğu 20 km, eni 35 km təşkil edir. Dərinliyi 5-7 metri keçmir. Burada Alaca limanı yerləşir. Körfəz özü Dərviş, Mixaylovski körfəzləri yerləşir. Üstəlik burada Uzunada körfəzi və Qırark körfəzləri vardır.
Milkis
Milkis — müxtəlif otlardan hazırlanmış şirin qazlaşdırılmış alqokolsuz içkidir. Milkis ilk dəfə 1915-ci ildə Cənubi Koreyada hazırlanmışdır. Tərkibi su, şəkər, fruktoza, karbon-dioksid (E290), quru süd, fosforit turşusu və limon turşusu (E330) ibarətdir. Milkisin 10 tərzdə dadı vardır. Tərkibinə A, C, D3 vitaminləri daxildir. Alüminium bankalarda 250 ml, plastik qablarda isə 0,5 və 1,5 litr həcmində istehsal edilir.
Cavid Səmədov
Səmədov Cavid (d. 14 may 1987, Azərbaycan, Bakı) — opera müğənnisi-bariton. Hal-hazırda Almaniya Federativ Respublikasının Nürnberq şəhərində yaşayır.
Bioqrafiya
Səmədov Cavid 14 may 1987-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Cavid Səmədov Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasını bitirmişdir. (Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri) Tələbəlik dövrundə opera sahəsində ustalığının artırılması məqsədilə Qalina Vişnevskaya tərəfindən Moskva şəhərində fəaliyyət göstərən “Opera mərkəzi” nə dəvət edilmiş və bu sənəti təkmilləşdirmişdir.
Bundan sonra Cavid Səmədov İtalyanın Ozimo şəhərində yerləşən Opera sənəti Akademiyası və Pezaro şəhərində yerləşən Renato Tebaldi və Mario Del Monako adına Akademiyalarda təhsilini davam etdirmişdir.
Təhsil müddəti zamanı o Vilyam Mateuzzi, Harriet Lawson, Lella Kuberli, Raina Kabayvanska, Antonio Yuvarra, Alla Simoni, Karlo Morqanti, Mario Melani, Sergio Seqalini, Tomas Hempson, Pyetro Spanyoli, Cinziya Forte, Verena Keller, Andreas Shuller və Kristina Muti kimi ustad sənətkarların ustad dərslərində iştirak etmiş, həmçinin İtalyanın Ozimo şəhərində yerləşən Opera Sənəti Akademiyasında Vinçenso De Vivonun rəhbərliyi altında  vokal sənəti kursunu bitirmişdir. Cavid Səmədov öz opera sənəti karyerasına 2007-ci ildəM.F.Axundov adına Bakı Opera və Balet teatrında J.Bizenin “Karmen” operasında Eskamilyo partiyasını ifa etməklə başlamışdır. 2007-ci ildə Bülbül adına müsabiqənin laureatlarının Moskva şəhərində yerləşən “Yeni Opera” teatrında keçirilən Qala konsertində iştirak etmişdir.
2008-ci ilin oktyabr ayında “Gülüstan” sarayında keçirilən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin inauqurasiya mərasiminə həsr olunmuş konsertdə iştirak etmişdir.
2009-cu ildə Respublikanın Əməkdar incəsənət xadimi,dirijor Azad Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Televiziyası və Radiosunun Niyazi adına Dövlət orkestrinin müşaiyəti ilə Bakı Musiqi Akademiyasının Boyük zalında solo konserti ilə çıxış etmişdir.
2009-cu ildə İtalyanın Qubbio şəhərində yerləşən qədim “Romano” teatrında Qaetano Donizettinin “Məhəbbət eliksiri” operasında Belkore partiyasının ifa edilməsi Cavid Səmədovun Avropa səhnəsində debütü olmuşdur.
2010-cu ildə Cavid Səmədov Ozimo şəhərində Qaetano Donisettinin “Don Paskuale” operasında doktor Malatesta partiyası ilə yeni işini təqdim edir.
Cavid Səmədov Qəbələ musiqi festivalının iştirakçısı olmuşdur. 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və onun xanımı Mehriban Əliyeva həmçinin YUNESKO nun baş direktoru xanım İrina Bokovanın iştirakı ilə Qəbələdə keçirilən musiqi festivalının təntənəli açılış mərasimində London Kral Orkestrinin müşaiyəti ilə Cavid Səmədov Müslüm Maqomayevin “Baharlı yurdum-Azərbaycan” mahnısını ifa etmişdir. .
2010-cu ilin payızında Cavid Səmədov Yunanıstanın Afina şəhərində keçirilən “Azərbaycan mədəniyyəti günləri” çərçivəsində Respublikanın Əməkdar incəsənət xadimi,dirijor Azad Əliyevin rəhbərliyi altında, Yunanıstan milli orkestrinin müşaiyəti ilə çıxış etmişdir. .
2010-cu ilin dekabr ayında İtalyanın Ravenna şəhərində Milad bayramı münasibətilə keçirilən Camille Saint-Saënsın "Milad oratoriyası"nda bariton partiyası ilə çıxış etmişdir.
2011-ci ildə İsveçrənin Bern, Siqrisvil və Tun şəhərlərində keçirilən silsilə konsertlərdə çıxışlar etmişdir. Həmçinin İtaliyanın Amandola şəhərində keçirilən musiqi festivalında iştirak etmişdir.]]. .
2011-ci ilin oktyabr ayında Azərbaycan Respublikasının yaranmasının 20 illiyinə həsr olunmuş təntənəli konsertdə iştirak etmişdir.
2012-ci ilin aprel ayında Azərbaycanın Mədəniyyət Günləri çərçivəsində İtalyanın Venesiya, Turin və Milan şəhərlərində konsert proqramları ilə çıxış etmişdir.
2012-ci ilin may ayında İtalyanın Ozimo şəhərində tamaşaya qoyulan V.A. Motsartın “Sehrli fleyta” operasında Papageno partiyası ilə çıxış etmişdir.
2012-ci ilin iyun ayında İsrailin Tel-Əviv şəhərində tamaşaya qoyulan V.A. Motsartın “Don Juan” operasında Leporello partiyasını ifa etmişdir.
Opernwelt[de] beynəlxalq jurnalı Səmədov Cavidi 2013-cü ildə  2012-2013 sezonunun ən yaxşı gənc baritonu adlandırmışdır.
2014cü ilin oktyabr ayında C.Səmədov İsveçrədə keçirilən «Opernwerkstatt 2014» beynəlxalq festivalında iştirak etmişdir.
2014-cü ilın noyabr ayında Neapolun San Karlo opera teatrında səhnələşdirilən Rixard Ştrausun «Salomeya» operasında kapadokiyalı partiyasını ifa etmişdir.
2015-ci ilin yanvar-iyul aylarında Almaniyanın Dessau şəhərində Anhaltisches Theater səhnəsində Rixard Vaqnerin «Reyn qızılı» operasında Donner partiyasını ifa etmişdir.
2015-ci ilin noyabr ayında Nyürnberq opera teatrının quruluşu əsasında səhnələşdirilən, İtalyanın Modena şəhərində yerləşən Luçano Povarotti opera teatrında səhnələşdirilən Rixard Vaqnerin «Tristan və İzolda» operasında Melot partiyasını ifa etmişdir.
2015-2016-ci ilin iyun ayında Ayzenştadt şəhərində yerləşən Esterhazi qəsrində Anna Netrebkonun rəhbərliyi ilə səhnələşdirilən S.Baneviçin «Qar kraliçası» operasında troll və quldur partiyalarını ifa etmişdir.
2016 -cı ilin yanvar ayında Almaniyanın Landau şəhərində SWR kanalının «Emmerich Smola Forderpreis» layihəsi üzrə Marko Kominin rəhbərliyi altında filarmonik orkestrin iştirakı ilə təşkil edilən «Gənc opera ulduzları» Qala Konsertində iştirak etmişdir.
Konsertdə C. Səmədovun ifasında V.A.Motsartın «Don Juan» operasından Liporellonun ariyası və J.Bizenin «Karmen» operasından Toreadorun kupletləri səsləndirilmişdir.
Hal-hazırda Cavid Səmədov Almaniya Federativ Respublikasının Nyürnberq şəhərindəki Opera teatrının solistidir. O həmçinin Azərbaycanın Rusiyanın Qazaxıstanın İsrailin və Avropanın bir sıra opera teatrları və konsert salonlarında çıxışlar edir.
Ailəlidir.Bir oglu var.
Müsabiqələr:
Cavid Səmədov bir sıra nüfuzlu beynəlxalq müsabiqələrin laureatı olmuşdur: ( müsabiqə tarixində ən gənc 1-ci yer mükafatçısı)
Hindistan qulanı
Hindistan qulanı (Equus hemionus khur) — atlar fəsiləsini cinsinə aid otyeyən təkdırnaqlı məməli heyvan. Xarici görünüş baxımından eşşəyə bənzəsədə onda at əlamətləri vardır. Qulan növünə aid olan bir yarımnöv.
Populyasiya
1958–1960-cı illərdə Hindistan qulanı müxtəlif infeksion xəstəliklərin qubanı olmuşdur. 1961-ci ildə populyasiyanın ümumi sayı 870 başa qədər azalmışdı. Bundan sonra Hindistan qulanının sayında artım müşahidə edilmişdir. 2009-cu ildə bu yarımnövə daxil olan heyvanların sayı 4038 baş, 2015-ci ildə isə 4800 başa qədər artmışdı. Təbiəti qoruyan beynəlxalq ittifaqın məlumatına görə yarımnöv hələdə təhlükədə olan kimi nqeyd edilir.
Ancaq populyasiya ancaq kiçik bir ərazidə yayılmışdır. Populyasiyanın sayının 2000 başdamn çox olması və yayıldığı ərazinin 16000 km² əhatə etməsinə baxmayaraq yarımnöv hələdə təhlükədə olan kimi qeyd edilir.
Təsviri
Hindistan qulanı asiyada yayılmış yarımnövlərdən fərqli olaraq Arika yarımnövlərindən kəskin fərqlənir. Xəzi bir qayda olaraq qum rəngindədir. Ancaq qırmızı-boz, sarı-qəhvəyi, solğun qəhvəyi rənglərdə olur. başından başlayan iri tellər əsasən tünd rənglərdə olur. Boynunun arxasından isə tünd qəhvəyi rəng alır və quyruğuna kimi davam edir.
Qıdalanması
Əvvəllər Hindistan qulanı Hinsdistanın qərbindən iranın cənub-şərqinə qədər ki ərazilərdə yayılmışdılar. Hazırda isə Hindistan qulanı Qucarat ştatı ərazisində yayılmışdır. Hindistan qulanı əsasən şoranlaşmış ərazilərdə, yarımsəhranın kolluqlarla örtülmüş ərazilərində yayılmışlar. Onlar əsasən ot bitkiləri, kolluqlar və yarpaqlarla qidalanır. Hindistan qulanının sürəti 70 km/saata çatır.
Erkəklər əsasən tənha yaşayırlar. Bəzən qruplar təkil edirlər. Hindistan qulanının çütləşmə dönəmi yağışlar dönəminə düşür.
Təhlükə
Hesablamalara görə Hindistan qulanının 30–35% qorunan ərazilərdən kənarda yaşayır. Bu ərazilərdə insanlarla qulanlar arasında tez-tez konfliktlər baş verir. Son zamanlar onların magistrallarda görünməsi müşahidə edilir. Hindistan və Pakistan arasında sərhəd tamamən başlandığından qulanların onu keçməsi mümkünsüzdür. Son zamanlar sayının artmasına baxmayaraq boğaz qalan fərdlərin sayı azalır. Sayının artmasına baxmayaraq insan fəaliyyəti onların həuyatına mənfi təsir göstərir. Ancaq növ hələ təhlükədə olan yarımnöv hesab edilmir.
Qulanların yayıldığı ərazilərdə torpaq örtüyü dəyişilmişdir. Buna səbəb isə Sardar-Sarovar bəndinin inşasıdır. Narmada kanalının inşası ilə qorunan ərazilərin ətrafı əkinə cəlb edilmişdir. Nəticədə onların qidalanma arealı azalmışdır.
Hindistan qulanı dövlət səviyyəsində qorunur. Üstəlik onların çoxu qorunan ərazilərdə yayılmışdır.
Missuri Botanika Bağı
Missuri Botanika Bağı  — ABŞ-nin Missuri ştatındakı Sent-Luiz şəhərində yerləşən botanika bağı. Bağın sahəsi 32 ha-dır.
Hans fon Eyler-Helpin
Hans Karl Avqust Simon fon Eyler-Helpin  (Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin; 15 fevral 1873, Auqsburq, Almaniya imperiyası — 6 noyabr 1964, Stokholm, İsveç) — biokimyaçı, Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (1929).
İmeretin murdarçası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hans fon Eyler-Helpin
Həyatı
Eyler-Helpin 1873-cü ilin fevralın 15-də Almaniyada Auqsburqda anadan olmuşdur. Riyaziyyatçı L.Eylerin nəslindəndir. 1895-ci ildə Berlin Universitetini bitirmişdir. 1896-1897-ci illərdə Qettingen Universitetində V.F.Q. Nernstin və Berlin universitetində Y.X. Vant-Hoffun rəhbərliyi altında, 1897-ci ildən Stokholm universitetində  işləyir. 1906-cı ildən Stokholm Universitetinin professoru olur. 1929-1937-ci illərdə bu universitetin Biokimya İnstitutunun direktoru, 1938-1948-ci illərdə Üzvi Kimya İnstitutunun direktoru və eyni zamanda 1940-cı ildən Vitamin İnstitutunun direktoru olmuşdur.
Əsas işləri biokimyəvi proseslərin mexanizmlərinin öyrənilməsinə həsr olunub. Şəkərlərin spirtə qıcqırmasının kinetikasını tədqiq etmiş və mexanizmini aydınlaşdırmışdır.
1928-ci ildə müəyyən etmişdir ki, karotin fizioloji aktivliyinə görə A vitamininə yaxındır. 1933-cü ildə müəyyən etmişdir ki, maya fermentləri ilə bütün nukleotidlərin dehidratasiyası kozimaza ilə katalizləşdirilir; belə nəticəyə glmişdir ki, fermentlərin strukturunda koferment və apofermenti ayırmaq lazımdır. Şişlərin biokimyasını öyrənmək sahəsində böyük xidmətlər göstərmişdir. Bir sıra elmlər akademiyalarının və kimya cəmiyyətlərinin üzvü olmuşdur.
1929-cu ildə Qardner ilə birlikdə kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Eucalyptus burgessiana
(Eucalyptus burgessiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aleksandr Kuznetsov
Aleksandr Kuznetsov — Rusiya aktyoru.
Həyatı
Aleksandr Kuznetsov 2 dekabr 1959-cu ildə RSFSR-in Perm oblastının Petrovka kəndində anadan olub.
Fəaliyyəti
Aleksandr Kuznetsov 70-dən çox filmdə rol alıb. Tamaşaçıların yaddaşında daha çox "Ciddi rejimli komediya", "Planetlər paradı" ilə yadda qalıb. O, son dəfə "Falçı" teleserialında rol almışdır.
Balakəklik
— fəsiləsinə aid heyvan cinsi. .
Təsnifatı
Azərbaycanda Balakəklik cinsinə 1 növ daxildir:
Həmçinin bax
Uzunquyruq sahilqartalı
Səhra balakəkliyi
Balıqcıl qaraquş
Leşcil ağqartal
Xarici keçidlər
Male & Female See-see Partridges are Drinking Water
Ədəbiyyat
1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. III cild, Onurğalılar. Bakı: "Elm", 2004.-620 səh.
Senecio oleosus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
UEFA Çempionlar Kuboku 1990/91
1990-91-ci illərdə Avropa Kuboku nun 36-cı mövsümü keçirilmişdir, bu turnir Avropa Futbol Assosiasiyaları İttifaqı (UEFA) tərəfindən ona üzv olan kişi futbol klubları üçün təşkil olunur. Həmən mövsüm kuboku ilk dəfə olaraq Srvena Zvezda qazandı, finalda onlar oyunsonrası penalti seriasında Olimpik Marselə qalib gəldilər. Bu turnir tarixində ikinci dəfə idi ki, onu Şərqi Avropa təmsilçisi qazandı, bunu ilk dəfə 1985–86 mövsümü ndə Rumıniyanın Styaua Buxarest klubu etməyə bacarmışdı (1986). Bu mövsüm həmçinin qrup mərhələsisiz keçən son turnir oldu, növbəti 1991/1992 mövsümündən başlayaraq qrup mərhələsi turnirin ayrılmaz hissəsinə çevrildi. Srvena Zvezda turniri qazana bilmiş yeganə Yuqoslaviya klubu ola bildi, bir müddət sonra bu ölkə dağıldı.
Bu mövsümdə ingilis klublarına 1985-ci ildə Heyzel stadionun faciəsi nəticəsində verilən beş illik qadağanın müddəti bitirdi, və onlar yenidən turnirə qayıda bilərdilər, lakin İngiltərə çempionu "Liverpul" daha bir illiyə cəza aldığından, iştirak edə bilmədi. Hollandiya çempionu Ayaksötən mövsüm oyun zamanı azerkeşlərinin pis davranışı üzündən Avropa Kubokuna buraxılmamışdı, ona görə də onların yeri təsnifatda silindi və Milan a birinci mərhələdə avtomatik qələbə verildi.
Turnirin son qalibi Milan turnirdə həm İngiltərə, həm də Hollandiya təmsilçisi olmadığından öz yolunu ikinci mərhələdən başladı. Onları 1/4 finalda Marsel məğlub etdi, ilk oyun 1:1 bərabərliklə bitdi, ikinci oyunda Marsel 1:0 qalib gələrkən stadionun dörd projektorundan ikisi işləmədi. 15 dəqiqədən sonra elektrik bərpa olunsa da, Milan meydana qayıtmağa imtina elədi, UEFA isə buna görə İtaliya təmsilçisini cəzalandırdı və 3:0 hesablı məğlubiyyət verdi. Marsel mərhələni 4:1 hesabla keçdi.
Zak Piontek
Zak Piontek (27 yanvar 1991) — CAR-lı cüdoçu. Zak Piontek CAR-ı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Zak Piontek birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 90 kq çəkidə, 1/16 final mərhələsində Braziliyanın nümayəndəsi Tiaqo Kamilo ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Zak Piontek rəqibinə 0:101 hesabı ilə uduzdu.
Arnica viscosa
(Arnica viscosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ankara ili
Ankara ili - Türkiyənin paytaxt ili.
İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatına görə Türkiyədə birincidir. Burada əkinçilik, maldarlıq yaxşı inkişaf etməsə də, şərabçılıq və s. sahələrdə öndədir.
Əhali
2011-ci ilin siyahıya alınmasına görə Ankara ilində 4 milyondan çox adam yaşayır. Onların 45%-i qadınlardır.
=İqlim= İlin cənub və orta hissələrində iqlim in soyuq və qar yağmurlu qışları ilə isti və quraq yazları, şimalında isə Qara dəniz iqlimi 'nin mülayim və yağışlı halları görülə bilər. Yer iqlimin hakim olduğu bölgələrdə gecə ilə gündüz, yaz ilə qış mövsümü arasında əhəmiyyətli istilik fərqləri vardır. Ən isti ay iyul və ya avqustdur. Ildəki yerinə görə orta hesabla ən yüksək gündüz istilikləri 27-31 ° C 'dir. Ən soyuq ay isə yanvar ayıdır, ən aşağı gecə istilikləri ildəki yerinə görə ortalama -6 elə -1 °C arasındadır. Yağmurlar ən çox aralıq, ən az iyul və ya avqust ayında olur. İllik ortalama cəmi yağış, 60 sm (Kızılcahamam) elə 35 sm. (Şereflikoçhisar) arasında dəyişir.
Maqsudkənd
Maqsudkənd — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun Ləcət inzibati ərazi vahidində kənddir. Samur-Dəvəçi ovalığında yerləşir. Oykonim Maqsud (ş.a.) və kənd coğrafi termindən ibarətdir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini Maqsud adlı şəxs saldığı üçün belə adlandırılmışdır. Oykonimin etnotoponim olması da mümkündür.
Con Everett Mille
Con Everett Mille — Prerafaelit Qardaşlığının yaradıcılarından biri olan ingilis rəssamı və illustratoru.
Erkən illəri
Onun bədii istedadı ona hələ görünməmiş on bir yaşında Royal Academy Schools-da bir yer qazandı. Orada olarkən o, 1847-ci ilin sentyabrında Bedford Meydanı yaxınlığındakı Gower küçəsindəki ailə evində Pre-Rafaelit Qardaşlığını ("PRB" kimi tanınır) qurduğu William Holman Hunt və Dante Gabriel Rossetti ilə tanış oldu. right|thumb|280x280px| Millais, c. 1854
Pre-Raphaelit işləri
thumb|270x270px| Mariana, 1851