cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Murtuzəli Müslümov
Karyerası
Murtuzəli Müslümov 2017-ci ildə Komandalararası Alrosa Cup turnirinin gümüş, 2018-ci ildə isə Komandalararası Əhməd Kadırov Turnirinin bürünc medallarına sahib olub.
Heterogen
Heterogen — biosenozda irsi müxtəliflik.
Asiya Dialoqu
thumb|429x429px|Üzv ölkələr Asiya Birliyi və yə Asiya Dialoqu (İngilis dilində: Asia Cooperation Dialogue) - Asiya ölkələri arasında birlik yaratmaq və ASEAN, SAARC və Körfəz Əməkdaşlıq Şurası kimi təşkilatlara kömək etmək məqsədi ilə 2002-ci ildə qurulan beynəlxalq təşkilatdır.
Asiya qitəsində olslarada Şərqi Timor, Ermənistan, Gürcüstan, İraq, srail, Kipr, Şimali Koreya, Livan, Maldiv adaları, Papua-Yeni Qvineya, Suriya bu təşkilata üzv deyil.Həmçinin Azərbaycanda bu təşkilata üzv olmasada bu təşkilatla əməkdaşlıq edir.
Hidrofauna
Hidrofauna — su heyvanları faunası.
Hidroxor
Hidroxor — su ilə yayılan bitkilər.
Əhməd Nəhavəndi
Əhməd ibn Məhəmməd Nəhavəndi — VIII—IX əsrlərdə yaşamış fars astronomu. Onun adı İranın Nəhavənd şəhərindən olduğunu göstərir.
O, 803-cü ildə vəfat edən Yəhya ibn Xalid ibn Bərməkin dövründə İranın Xuzistan regionunda yerləşən Gündişapur Akademiyasında yaşamış və işləmişdir. O, "Müştəmil" adlı cədvəllər də tərtib etmişdir. Nəhavəndi və Maşallah ibn Azəri ikinci Abbasi xəlifəsi Mənsurun hakimiyyəti dövründə çiçəklənən ən erkən islam dövrünün astronomlarından idi.
Həyat təbəqəsi
Həyat təbəqəsi — biosferin əsas hissəsi.
NGC 6668
NGC 6668, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. SBab/P tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Hidrofit
Hidrofit — suda yaşayan bitkilər.
Azərbaycan–Baham adaları münasibətləri
Azərbaycan–Baham adaları münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Baham Adaları Birliyi arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Ticarət
2015-ci ildə Baham adalarından Azərbaycana idxal 2,2 min ABŞ dolları məbləğində olmuş, ixrac əməliyyatları isə qeydə alınmamışdır.
Maraqlı məlumatlar
20 oktyabr 2016-cı ildə "ADA" Universitetinin tələbəsi olan Baham Adaları Birliyinin vətəndaşı Cordan Haçesonun "ASAN xidmət" mərkəzinə müraciəti 12.000.000-cu müraciət kimi qeydə alınıb.
Şahbuz Gil Yatağı
Şahbuz Gil Yatağı — Şahbuz rayonu ərazisində, Şahbuz şəhərindən 2 km. şimal-şərqdə keşmiş Qarababa kəndi yaxınlığında yerləşən yataq.
Callichromatini
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan tribası.
Zakir Qəmərli
Zakir Qəmərli (Qəmərli Zakir Paşa oğlu; d. 12 oktyabr 1942. Kirovabad, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Tibb elmləri doktoru, professor (1995). B. N. Yeltsin adına Qırğızıstan‑Rusiya Slavyan Universitetinin onkologiya, şüa diaqnostikası və terapiya kafedrasının müdiri.
Həyatı
Z. Qəmərli 1975-ci ildə Daşkənddə tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün, 1988-ci ildə isə Moskvada tibb elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə edib. 1995-ci ildə Z. Qəmərliyə professor elmi adı verilib.
Təltif və mükafatları
Z. Qəmərli Qırğız Respublikasının Səhiyyə Əlaçısıdır. 2003-cü ildə ona "Qırğız Respublikasının Əməkdar Elm Xadimi" fəxri adı verilib.
2004-cü ildə Qırğızıstan prezidenti Əsgər Akayevin fərmanı ilə tibb sahəsindəki xidmətlərinə görə Zakir Qəmərliyə Qırğızıstanın Əməkdar həkimi fəxri adı verilmişdir.
NGC 661
NGC 661, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Məryəm İcliyyə
Məryəm İcliyyə — X əsrdə Hələbdə fəaliyyət göstərmiş astrolyabiya ustası.
Həyatı
İbn Nədimə görə, o, İcliyyə kimi tanınan başqa bir astrolyabiya ustasının qızı idi. O və atası Bağdaddan olan astrolyabiya ustası Nəstulusun şagirdi idi. Məryəm X əsrdə astronomiya aləti olan astrolyabiya istehsal etmişdir. O, 944-cü ildən 967-ci ilə qədər padşahlıq edən Hələbin ilk əmiri Seyfəddövlənin yanında fəaliyyət göstərirdi.
Qocaabad (Soyuqbulaq)
Qocaabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 305 nəfər yaşayır (56 ailə).
Fakiya Tuquzbayeva
Fakiya Tuquzbayeva (Туғыҙбаева Факиһа Һаҙый ҡыҙы ) — Başqırdıstan Respublikasının xalq şairi, Salavat Yulaev adına Başqırdıstan Dövlət mükafatı laureatı (1995), Başqırdıstan Respublikasının (1992) və Rusiya Federasiyasının (2000) əməkdar mədəniyyət işçisi, Başqırdıstan Respublikasının təhsil əlaçısı. Başqırdıstan Respublikası və Rusiya Federasiyası Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Bioqrafiyası
Tuquzbayeva Fakiya 1 yanvar 1950-ci ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Buzdək rayonunun Kiçik Kanlı kəndində anadan olmuşdur.
1979-1989-cu illərdə "Pioner" jurnalında çalışır.
1990–2010-cu illərdə. "Akbuzat" jurnalının baş redaktoru olur.
Yaradıcılığı
XX əsrin 70-ci illərindəN şeirLƏR yazmağa başlayır.
İlk poeması və şeirlər kitabı "Kök alovları" ("Мәк ялкыны", 1980) idi. "Okanın gözü" ("Күҙ ҡараhы", 1984), "Ulduzları açıram" ("Йондоҙҙар асам", 1987), "Saatın melodiyası" ("Сәғәт моңо", 1991), "Sənə xeyir-dua verirəm" ("Фатихамды бирәм hиңә", 1995) kitablarının müəllifidir.
1989-cu ildə "Çörək və duz" şeirlər toplusu nəşr etdirir. olundu. Fakiya Tuquzbayevanın əsərləri başqırd xalqının mənəvi dirçəlişi ideyası ilə birləşir.
"Tövbə" ("Тәүбә"), "Zəng" ("Ҡыңғырау"; şair, başqırd xalqının azadlığı uğrunda mübarizə aparan Şahzadə Babiçəə həsr olunmuş) "Qiyamət günü" ("Хөкөм көнө") poemalarında günümüzün aktual mövzuları gündəmə gəlir.
Uşaqlar üçün "Qəfəsdəki dəftər" ("Шаҡмаҡлы дәфтәр", 1981), "Yeni paltar" ("Яңы кулдәк", 1983), "Çəmənlikdəki çiçəklər" ("Ялан сәскәләре", 1995) şeirlər toplusunun müəllifidir.
Mükafatlar və titulları
Salavat Yulaev adına Başqırdıstan Dövlət mükafatı laureatı (1995) — "Sənə xeyir dua verirəm" poeması və şeirlər kitabınagörə verilmişdir (1994).
"Başqırdıstan Respublikasının xalq şairi" fəxri adı (2014).
Kitabları
Fakiya Tuquzbayeva. "Zamanın işarələri." Şeirlər və poemalar. Ufa: Z. Biişeva adına Başqırd "Kitap" nəşriyyatı Dövlət Unitar Müəssisəsi. 2008.448 s.
Fakiya Tuquzbayeva. "Həyata gedən yol." Şeirlər. Kazan: Tatar kitab nəşriyyatı. 2010.
Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — 1982-ci ildən Şahbuz şəhərində fəaliyyət göstərir.
Muzeyin tarixi
Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi 1982-ci ildən fəaliyyətə başlamışdır.
Muzeyin ekspozisiyası
Muzeydə Şahbuz rayonu ərazisində müxtəlif dövrləri əhatə edən milli-mədəni nümunələr, dəyərli eksponatlar qorunub saxlanılır və nümayiş etdirilir. Muzey ekspozisiya zalından və iş otaqlarından ibarətdir. Muzeyin fondunda 4600-dən çox eksponat qorunub saxlanılır ki, onlardan 1000-dən çoxu ekspozisiya zalında nümayiş olunur. Ekspozisiya zalında qədim bəzək əşyaları, numizmatika məmulatları, saxsıdan və gildən hazırlanmış məişət və təsərrüfat alətləri, rayon ərazisində aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı aşkarlanmış küp qəbirlər, məzarüstü daşlar və sənduqələr, qədim toxuculuq alətləri, rayonun flora və faunasını əks etdirən nümunələr, kitablar və digər dəyərli eksponatlar nümayiş olunur.
Haqqında
Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi sistemindədir. 6 şöbədən ibarətdir. Muzeydə 3500-dən çox eksponat, o cümlədən el sənətkarlarının əsərləri, xalça məmulatı, toxuculuq əşyaları, bədii tikmələr, bəzəklər, mis və saxsı qablar, fotoşəkillər, tətbiqi və təsviri sənət nümunələri, rayonun ərazisindən aşkara çıxarılmış arxeoloji materiallar və s. toplanmışdır. Xalq şairi Məmməd Arazın həyat və fəaliyyətini əks etdirən guşə muzeydə xüsusi yer tutur.
Back to December
Back to December — amerikalı müğənni, musiqi müəllifi Teylor Svift tərəfindən yazılan və səsləndirilən kantri-pop tərzində sinql. Müğənninin "Speak Now" adlı üçüncü studiya albomunun ikinci sinqlı olan mahnı 15 noyabr 2010-cu il tarixində Big Machine Record şirkətinin dəstəyi ilə yayımlanmışdı. Sinqlın prodüserləri isə Svift özü və Neytan Çapman idi. Svift "Back to December" adlı bu sinqlının bir şəxsdən üzr istədiyi ilk mahnı olduğunu bildirmişdir. Sinqlın yayımlanmasından sonra tənqidçilər mahnının Sviftin köhnə sevgilisi Teylor Lotnerə yazıldığını iddia etsələr də, nə Svift, nə də Lotner bu fikirin doğru olub-olmadığı barədə heç bir fikir bildirmədilər. Janr olaraq bu sinql orkestr kontri-pop balladasıdır. Sinqlın sözlərində isə əsas mövzu iki sevgilinin ayrılığıdır.
"Back to December" bir çox tənqidçi tərəfindən müsbət tənqidlər almışdır. Həmçinin sözləri səbəbi ilə bu sinql "Speak Now" albomunun ən cəlbedici mahnılarından biri olmuşdur. Bir çox tənqidçilər sinqlın mənalı sözlərini, təkrarlanan sabit melodiyasını bəyənmiş və Sviftin inkişaf etmiş vokal ifasına təriflər söyləmişdilər. ABŞ-da kommersiya baxımından uğur qazanan sinql "Billboard Hot 100" siyahısında altıncı, Kanada musiqi siyahısında isə yeddinci yerdə qərarlaşmışdı. Beynəlxalq uğurları orta səviyyədə olan "Back to December" Avstraliyada ən yüksək iyirmi altıncı, Yeni Zellandiyada isə iyirmi dördüncü nömrədə yer almışdı.
Sinql klipinin rejissoru Yoann Lemuan idi. Klipin əsas mövzusu sevgililərin ayrılıq səbəbi ilə qəmli və kədərli olması ilə bağlı idi. Sinqlın klipi müsbət rəylər almış, lakin klipin fiksiyası, mahnının sözlərindəki melanxoliya və əsas mövzunu əks etdirə bilməməsi bir çox tənqidlərə məruz qalmışdır. Svift bu sinqlı ilə 2010-cu il Amerika Musiqi Mükafatları və CMA mərasimlərində çıxış etmişdir.
Arxa plan və yayımlanma
Teylor Svift "Back to December" sinqlı ilə əlaqədar olaraq bildirmişdi: "Bu mahnı mənim bir bəydən üzr istədiyim ilk sinqlım idi. Daha əvvəl digər sinqllarımda "üzr istəmə" ehtiyacını heç hiss etməmişdim. Lakin son iki ildə təcrübələrim artdı. Bu təcrübələrdə bəzən pis oldum bəzən də mən digərlərini pis olmağa məcbur etdim. Diqqətsiz və xətalı hərəkətlərlə çıxış etdim və mən bu davranışlarım üçün üzr istəyirəm." Mahnı yayımlandıqdan bir müddət sonra bir çox tənqidçi mahnının sözləri barəsində müxtəlif fərziyyələr irəli sürdülər. Lakin bir çoxunun ortaq düşüncəsi bu istiqamətdə idi: Svift bu sinqlı "Alataron" filmində rol aldığı keçmiş sevgilisi Teylor Lotner üçün yazmışdır.oldu. Nə Teylor Svift, nə də Lotner bu fərziyyənin doğru olub-olmadığı haqqında açıqlama vermədilər. "Back to December" sinqlı ilk dəfə 12 oktyabr 2010-cu il tarixində "Speak Now" albomunun tanıtım məqsədi ilə yayımlandı və daha sonra "iTunes" internet radiosunda satılmağa başladı. Sinql albomun yayımlanmasından bir ay sonra 15 noyabr 2010-cu il tarixində müğənninin üçüncü studiya "Speak Now" albomunun ikinci sinqlı olaraq yayımlandı.
Bənənyar qəbiristanlığı
Bənənyar Qəbiristanı  — Culfa rayonunun eyniadlı kəndi yaxınlığında, Əlincəçayın sağ sahilində orta əsrlərə aid abidə.
Tarixi
Nekropol düzbucaqlı formalı, qərbdən şərqə doğru istiqamətlənmiş torpaq qəbirlərdən ibarətdir. Ərazisində qırmızı tufdan orta əsrlərə aid qoç formalı baş daşlarına təsadüf edilmişdir; üst hissəsində ərəbdilli yzaılar var. Qəbristanlıq e.ə. XIII əsr XIV əsrlərə aid edilir.
Nehrəm su anbarı
Nehrəm su anbarı — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Nehrəm kəndi yaxınlığında yerləşən su anbarı.
Haqqında
İki su anbarından ibarətdir:
NGC 5645
NGC 5645 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBcd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Gil
Gil — üzvi maddəsiz bərk lil
Daşvari gillər
Daşvari gillər suda islanmayan daşabənzər kaolinit gilləridir (argillitlər). Əsasən müxtəlif çalarlı ağ və boz, bəzən zəif çəhrayı və bənövşəyi rəngli, qabığvari sınması olan qeyri-plastik və bəzən zəif plastik sıx süxurdur. Kollomorf quruluş (oolit, porfiroblast, lopavari, şırnaqlı, torlu və b.) və teksturla (məsaməli, bütöv, pulvari və b.) səciyyələnir, əsas kütləsi, demək olar ki, tam izotropdur. Qarışıqları kvars, mika və b. terrigen minerallardır. Daşvari gillər odadavamlı (1750-1790° C-yə qədər) olub, mərmər və müxtəlif saxsı məmulatı istehsalında işlədilir. Daşvari gillər müxtəlif ölkələrin karbon (bəzən təbaşir və b.) çöküntülərində geniş yayılmışdır. Daşvari gillər həm də elüvial əmələgəlmələrdə rast gəlir.
Çökmə gillər
Çökmə gillər aşınma qabığının gilli və başqa məhsullarının yuyulub, daşınması və su hövzələrində çökdü­rülməsi nəticəsində əmə­lə gəlir. Bu hövzələrdə dəniz suyu elektrolitlərinin və kontinental hövzələrin humin birləşmələrinin təsiri altında gilli hissəciklərin koaqulyasiyası baş verə bilər. Çökmə gillərdə gil maddəsi terrigen və autigen olur. Daşınma, çökdürülmə və diagenezdə terrigen gil mineralları tam və ya qismən  dağılır, eyni zamanda, onların yeni növləri əmələ gəlir. Çökmə gillərə daxil olan materialın tərkibindən asılı olaraq polimineral və monomineral ola bilər. Mənşəyinə görə dəniz, laqun və kontinental gillərə bölünürlər.
Dəniz gilləri
Dəniz gilləri gilli materialın dənizdə çökməsi nəticəsində əmələ gələn süxurlardır; sahilyanı və dərinsu zona gillərinə ayrılırlar. Sahilyanı gillər içərisində böyük miqdarda qırıntı materialı olan incə dispers hissəciklərin şirin və duzlu suların təmasında koaqulyasion və mexaniki çökməsi nəticəsində əmələ gəlir. Dərinsu zonasının gilləri daha bircins qranulometrik tərkib, mikrotəbəqəlik, istiqəmətlənmiş və massiv teksturla sə­ciy­yələnirlər. Dəniz gilləri incə fraksiyasının tərkibində illit, qlaukonit, montmorillonit, xlorit (autigen və terrigen) və kaolinit (terrigen, nadir hallarda autigen) iştirak edir.
2017 FİFA Konfederasiyalar Kuboku Finalı
2017 FİFA Konfederasiyalar Kuboku Finalı — 2017-ci il FİFA Konfederasiyalar Kubokunun qalibini müəyyənləşdirmək üçün keçirilmiş futbol matçı. Matç 2017-cü il 2 iyulda Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən Krestovski stadionunda, Çili və Almaniya milli futbol komandaları arasında keçirilmişdir.
Matçın 20-ci dəqiqəsində Lars Ştindlın qolu ilə Almaniya millisi tarixində ilk dəfə FİFA Konfederasiyalar Kubokunun qalibi olmuşdur.
Matç Çili millisi üçün, ilk dəfə iştirak etdikləri turnirdə birinci final matçı idi ki, turnirdə iştirak hüququnu 2015-ci ildə ilk dəfə Amerika Kubokunun qazanmaqla əldə etmişdirlər. Almaniya millisi isə 2014-cü ildə dördüncü dəfə qazandığı FİFA Dünya Kubokunun qalibi kimi turnirə vəsiqə əldə etmişdir. Çili və Almaniya milliləri bu matça qədər 8 dəfə qarşılaşmışdırlar ki, bunların dördü beynəlxalq turnir çərcivəsində digər dördü isə yoldaşlıq matçı olmuşdur. Nəticədə beş matç Almaniya millisinin qələbəsi ilə, 2 matç Çili millisinin qələbəsi ilə və 1 matç heç-heç yekunlaşmışdır.
Oyunun nəticələri
<section begin=Lineups />
Matç qaydaları
Eva-Mariya Çornakets
Eva-Mariya Çornakets  (Jěwa-Marja Čornakec, Eva-Maria Zschornack; ) — Sorb yazıçısı, tərcüməçisi və redaktorudur. Yuxarı sorb, Aşağı sorb və Alman dillərində yazır.
Rafail Qəribov
Rafail Qəribov (Qəribov Rafail Bəşir oğlu; d. 21 noyabr 1961. Sofular, Tovuz rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Texnika elmləri doktoru (2008). “Volqapromstroybezopasnost” ETM QSC‑nin baş direktoru. Beynəlxalq İctimai Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2008).
Həyatı
Qəribov Rafail Bəşir oğlu 1961-ci il noyabrın 21-də Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Sofular kəndində anadan olub. 1986-cı ildə Azərbaycan Mühəndis-Tikinti İnstitutunu “sənaye və mülki tikinti” ixtisası üzrə bitirib. 1980-1982-ci illərdə Sovet Ordusunda xidmət edib. 1978-1988-ci illərdə Bakı Baş Tikinti İdarəsi sistemində işçi, mühəndis, baş mühəndis işləyib. 1988-1990-cı illərdə 11 nömrəli “Sosialmədənitikinti” tresti partiya komitəsinin katibi olub. 1990-cı ildən Bakı Ali Partiya Məktəbinə göndərilib. 1992-ci ildə R.Qəribov Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu bitirib və həmin il Rusiyanın Saratov şəhərinə köçüb. Baş mühəndis, tikinti müəssisəsinin direktoru vəzifəsində çalışıb və paralel surətdə hələ 1983-cü ildə tələbə olarkən başladığı elmi fəaliyyətlə məşğul olub. O, 1999-cu ildə Saratov Dövlət Texniki Universitetinin aspiranturasına qəbul edilib, dissertasiya hazırlamaqla yanaşı, müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olub. 2003-cü ildə “Konstruksiyanın dəmir-beton elementlərinin aqressiv mühitin təsirinə müqaviməti” mövzusunda dissertasiyasını müdafiə etdikdən və texniki elmlər namizədi alimlik dərəcəsi aldıqdan sonra körpülər və nəqliyyat qurğuları kafedrasının dosenti olub. Saratov Dövlət Texniki Universitetində fəaliyyəti ilə paralel olaraq tikinti mövzusu üzrə eksperimental və nəzəri tədqiqatlar aparıb.
R.Qəribov həm Rusiyada (Moskva, Samara, Saransk, Penza, Tula, Volqoqrad və başqa şəhərlərdə), həm də digər ölkələrdə (İspaniya, Tunis, Cənubi Koreya, Yunanıstan, Çin, Almaniya, Ukrayna və digər dövlətlərdə) keçirilən 20-dən çox beynəlxalq elmi konfransda iştirak edib. 2008-ci ildə Penza Dövlət Memarlıq və Tikinti Universitetinin dissertasiya şurasına “Ətraf mühitin aqressiv təsirləri zamanı daşıyıcı dəmir-beton konstruksiyalarının möhkəmliyi və deformativliyi” mövzusunda müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyasını təqdim edib.
Təltif və mükafatları
R.Qəribovun şəxsi xidmətləri çoxsaylı mükafatlarla qeyd olunub. Belə ki, o, I dərəcəli “Rusiyanın mühəndis şöhrəti” şərəf nişanının sahibidir. I dərəcəli “Derjava” ordeni, “Elmə töhfəyə görə” ordeni, “Dünyanın xeyirxah mələyi” qızıl medalı ilə təltif edilib.
Açılan Rostov dəmiryol körpüsü
Açılan Rostov dəmiryol körpüsü — üç aşırımlı, iki zolaqlı açılan, Don çayı üzərində inşa edilmiş dəmiryol körpüsü. Körpü Rostov-na-Donu şəhərində Temernik çayının mənsəbinə yaxın ərazidə, Rostov-Qlavnı və Zareniya stansiyaları arasında yerləşir. Buradan Rostov ərazisindən keçən sərnişin qatarlarının böyük əksəriyyəti və yük qatarlarının isə bir qismi buradan keçir.
1874-ci il körpüsü
Burada ilk dəmiryol körpüsü 1873—1874-cü illərdə Vladiqafqaz dəmiryollarının rəhbərliyi altında Erast Mixayloviç Zubovun layihəsi əsasında yaradılmışdır. Bu körpü bir xəttli beş aşırımlı körpü olmuşdur. Bu körpü gəmilərin hərəkəti üçün çətinliklər törədirdi. Bəzən isə hətta toqquşmalar baş verirdi. Bu məqsədlə hətta eniş barjası istifadəyə verilmişdir. Barjanın hədəfi gəmiləri sərbəst şəkildə üzü axara və əksinə istiqamətdə endirmək olmuşdur.
1917-ci il körpüsü
Əlverişsizliyi ucbatından 1912-ci ildə 40–50 m aşağı axarda bir xəttli körpünün əvəzinə iki xəttli körpü inşa etmək qərara alınır. İnşaatçı Stanislav İqnateviç Belzeski, körpü inşaatı üzrə alimlər Nikolay Appollonoviç Belelyubovski və professor Qriqori Petroviç Perederiya tərəfindən üç aşırımlı körpü layihələndirilir. Bu forma və quruluşuuna görə Rusiyada ilk belə körpü olur. Rostovlular körpünü «Amerikan sayağı» adlandırırlar. Bu isə həmin körpülərin XIX əsrin sonlarından Şimali Amerikada geniş inşası ilə əlaqədar olmuşdur. Köhnə körpü 1920-ci ildə sökülmüş və hissələri Soçi-Ader dəmir yolunda istifadə edilmişdir.
Müharibə illəri
Müharibənin ilk aylarında köhnə körpünün yerində yeni müvəqqəti körpü inşa edilir. 21 noyabr 1941-ci ildə Qırmızı ordu geri çəkilərkən körpülər almanların əlinə keçməsin deyə partladılır. Ancaq artıq 28 noyabrda ərazi geri alınır. Müvvəqəti körpü bərpa edilir. İkinci işğal zamanı isə bu körpü yenidən partladılır. 1943-cü ilin fevralında ərazi işğaldan azad edilərkən iki körpü tamamən dağıdılmışdı.
Müharibə sonrası
1945-ci ildə Amerikan körpüsünün yerinə açılmayan müvəqqəti körpü inşa edilir. 1949—1952-ci illərdə köhnə körpünün yerində isə yeni köroü inşa edilmişdir. Hansı ki, hazlrda belə istifadə edilir. 1945-ci ildə Amerikan körpüsü tamamən sökülür. Onun dirəkləri indidə qalır.
2001—2003-ci illərdə körpü yenidən bərpa edilmişdir.
BMP-1
BMP-1 (rus: Боевая Машина Пехоты 1; БМП-1) Sovet istehsalı piyadanın döyüş maşınıdır. Bu texnika SSRİ-nin ilk dəfə geniş şəkildə istehsal olunmuş piyadanın döyüş maşınıdır. NATO tərəfindən M-1967, BMP və BMP-76B də adlandırılır.
BMP-1 ilk dəfə 1973-cü ildə Yom Kippur müharibəsi zamanı sınaqdan çıxmışdır. Həmin müharibə zamanı bu texnika Misir və Suriya tərəfindən istifadə edilmişdir. Bu müharibədən və Əfqanıstan müharibəsi nin səhvlərindən nəticə çıxarılaraq daha inkişaf etdirilmiş döyüş keyfiyyətləri olan BMP-2 hazırlanır və 1980-ci ilin avqust ayında xidmətə qəbul olunur.
1987-ci ildə isə tamamilə dəyişdirilmiş dizayna və yeni silah sisteminə malik BMP-3 Sovet Ordusunda silahlanmaya qəbul olunur.
Qoruma
BMP-1 ön tərəfdən 12,7 mm pulemyot atəşindən demək olar ki, tamamilə qorunur, digər hissələrin zirehi isə yalnız 7,62 mm-lik pulemyot mərmilərindən qoruyur. BMP-1 zireh qorunmasının həm güclü, həm də zəif cəhətləri mövcuddur: əsas silah olan topun yuvasında maksimum zireh qalınlığı 33 mm-dir, bu isə tank və zenit silahlarından demək olar ki, qorumanı təmin etmir.
Təyyarə topları və 12,7 mm pulemyot silahları 1 km məsafədən 6 mm qalınlığında olan BMP korpusunun damına nüfuz edə bilir. Digər tərəfdən isə daha əvvəllər güclü mühərriklə 13 tonluq yüngül çəki ilə istənilən ərazidə BMP-1 maşınlarına yüksək hərəkətlilik qabiliyyəti verirdi ki, bu da ona düşmən atəşindən qismən yayınmağa və zireh zəifliyini müəyyən qədər kompensasiya etməyə imkan verir. Müasir ümumqoşun döyüşündə isə bunlar artıq istisnadır və BMP-1 maşınının sağ qalma ehtimalı çox aşağıdır.
Hərəkətlilik
BMP-1 yaxşı hərəkətlilik və manevr qabiliyyətinə malikdir. Mühərrikin gücü 300 a/g, kütləsi 13 ton, hər ton kütləyə görə xüsusi kütləsi 23 a/g, maksimum sürəti irəliyə 65 km/saat, geriyə isə 10 km/saatdır.
Qumqala (Soyuqbulaq)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,572 nəfər yaşayır (552 ailə).
Xiononevfor
Xiononevfor — qar örtüyünə dözümlü orqanizmlər.
Cəmil Sidqi Zəhavi
Cəmil Sidqi Zəhavi  — İraq şairi, pedaqoqu, filosofu. O, müasir dövrdə ərəb dünyasının ən böyük şairlərindən biri hesab edilir və qadın hüquqlarının müdafiəçisi kimi tanınır.
Həyatı
Cəmil Sidqi Zəhavi Bağdadda anadan olmuşdur. Atası İraq kürdlərindən idi və Bağdad müftisi vəzifəsində çalışmışdır.
Osmanlı hakimiyyəti dövründə Bağdad Təhsil Şurasının üzvü olmuş və burada qadınlar üçün təhsil almaq hüququnu müdafiə etmişdir. O, Bağdaddakı yeganə qəzet olan "əl-Zəvrə"nin redaktoru kimi fəaliyyət göstərmiş, Yəmən və İstanbul Ali Məhkəməsinin üzvü olmuşdur. O, ərəb dünyasının aparıcı yazıçılarından biri idi. Əsərləri Beyrut, Qahirə və Bağdadda böyük qəzet və jurnallarda çap olunmuşdur. Bəhailik təlimlərinin təsiri ilə 1896-cı ildən Misir dövri mətbuatında bəşəriyyəti birləşdirməyə hesablanmış "bütün xalqlar üçün universal" yazısını yaymaq üçün kampaniya aparmışdır.
Xorotobiont
Xorotobiont — ot içərisində yaşayan orqanizmlər.
Səlimsağul (Soyuqbulaq)
Səlimsağul - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 225 nəfər yaşayır (37 ailə).
Xəzəl
Xəzəl — yerə tökülən köhnə yarpaqlar xəzəl adlanır.
Müəllimkəlayə
Müəllimkəlayə - İranın Qəzvin ostanı nın Qəzvin şəhristanı nın Ələmut-i Şərqi (keçmişdə Rudbarələmut) bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,196 nəfər və 684 ailədən ibarət idi.
Rusiya Elmlər Akademiyasının Ufa Federal Araşdırma Mərkəzi
Rusiya Elmlər Akademiyasının Ufa Federal Araşdırma Mərkəzi — Rusiya Elmlər Akademiyası nın Ufa şəhərində yerləşən Regional Elmi Mərkəzi. 1951-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Başqırd filialı kimi qurulmuşdur. 2017-ci ildən müasir adını daşıyır.
Siləkə (Soyuqbulaq)
Siləkə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 109 nəfər yaşayır (20 ailə).
İnfiltrasiya
İnfiltrasiya — suyun yerə hopması.
Kalsofit
Kalsofit — karbonatlı torpağı sevən bitki.
NGC 4643
NGC 4643 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kalsofob
Kalsofob — karbonatlı torpaqdan çəkinən bitki.
Nərcə
Nərcə - İranın Qəzvin ostanı nın Takistan şəhristanı nın Mərkəzi bəxşində şəhər.
2016-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,604 nəfər və 1,661 ailədən ibarət idi.
Əhalisi bütünlükdə Azərbaycan türkləri ndən ibarətdir və azərbaycan türkcəsi ndə danışırlar, dinləri isə şiə müsəlman dırlar.
Nərgə təpəsi
Bu təpə Takistan bölgəsində yerləşən ən böyük tarixi təpə olaraq,uzunluğu 220 metr, eni isə 180 metrdir.
İmamzadə Zərlan türbəsi
Nərcənin içində yertutan müqəddəs bir yer.
Karpofaq
Karpofaq — meyvə ilə qidalanan heyvan.
Casper milli parkı
Casper milli parkı — Kanada nın qayalı dağlarında ən böyük milli park.
Tarixi
Norz Vest Kompani üçün bölgədə ticarət mağazası olan Casper Hovesin şərəfinə adlandırılmışdır. 1907-ci il sentyabr ayının 14-də Casper Forest Park adı altında yaradılmışdır. 1930-cu ildə park statusunu almışdır. 2014-cü ildə Casper milli parkının 2154710 ziyarətçisi vardı.
Coğrafiyası
thumb|Casper milli parkında Atabaska dağı|284x284px Kanada nın qərbində, Albert əyalətindədir. Sahəsi təqribən 1,1 mln. ha. 1907-ci ildə Atabaska çayı nın yuxarı axınında, Qayalı dağların iynəyarpaqlı meşələrlə və Alp çəmənləri ilə örtülü şimal yamaclarında (3747 m-ədək yüksəlikdə) yaradılmışdır; buzlaqlar var. Heyvanlardan qara və qonur ayı (qrizli), maral, dələ, vaşaq, puma, qar qoyunu; təqribən 200 növ quş məskunlaşmışdır. Parkı gəzmək üçün təqr. 1000 km piyada marşrutu salınmışdır. Banf, Yoxo və Kuteney milli parkları ilə birləşərək vahid kompleks əmələ gətirir.
Ümumdünya irsi
1984-cü ildə Park Kanada nın qayalı dağlarındakı digər milli və əyalət parkları ilə birlikdə UNESCO Ümumdünya irsi elan edildi.
Karsinologiya
Karsinologiya — xərçəngkimiləri öyrənən elm.
Bərdərəşan (Soyuqbulaq)
Bərdərəşan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 579 nəfər yaşayır (102 ailə).
NGC 5416
NGC 5416, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Koprobiontlar
Koprobiontlar — peyində yaşayan orqanizmlər.
Azərbaycan–Beliz münasibətləri
Azərbaycan–Beliz münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Beliz arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 2002-ci ilin iyun ayının 24-də qurulmuşdur.
Ticarət
2015-ci ildə Belizdən Azərbaycana idxal 69,5 min ABŞ dolları məbləğində olmuş, ixrac əməliyyatları isə qeydə alınmamışdır.
Dettmar Kramer
Dettmar Kramer – alman futbol məşqçisi. 1975 və 1976-cı illərdə "Bayern Münhen" klubunun baş məşqçisi kimi iki dəfə UEFA Çempionlar Kubokunun qalibi olmuşdur. 1960-cı illərdə Yaponiyada futbolun inkişafı üçün verdiyi töhfələrə görə "Yaponiya futbolunun atası" ləqəbini qazanmışdır.
Karyerası
Kramer 1960-cı ildə Yaponiya milli futbol komandasının məşqçisi olmağa dəvət olunmuşdur. Onun Yaponiyadakı vəzifəsi milli komandanı 1964-cü ildə Tokio şəhərində keçiriləcək Yay Olimpiya Oyunlarına hazırlamaq idi. Olimpiya oyunlarında Yaponiyanın Argentina üzərində qazandığı qələbə onu Yaponiyada tanınmış şəxsə çevirmişdir. Kramer Yaponiyada futbolun inkişafı üçün çalışmış, yerli məşqçilər yetişdirmiş, aşağı yaş qruplarının təməlini atmışdır. Buna görə də "Yaponiya futbolunun atası" ləqəbini qazanmışdır. 1968-ci ildə Mexiko şəhərində keçirilmiş Yay Olimpiya Oyunlarında Yaponiya milli komandasının məsləhətçisi olmuş və komandanın bürünc medal qazanmasında rol oynamışdır. O, 1969-cu ildə Çibada keçirilmiş 1-ci FİFA Məşqçilik Məktəbinin müəllimi, 1988-ci ildə İbarakidə keçirilmiş FİFA/Coca-Cola Dünya Gənclik Akademiyasının təlimçisi olmuşdur.
Kramer Yaponiyadan qayıtdıqdan sonra Almaniya milli komandasının köməkçi məçqçisi kimi 1966-cı ildəki Dünya Kubokuna qatılmışdır. O, ölkəsində "Bayern Münhen" klubunun baş məşqçisi olmuş və klubla iki dəfə UEFA Çempionlar Kubokunun (1975 və 1976), bir dəfə Qitələrarası kubokun (1976) qalibi olmuşdur. Səudiyyə Ərəbistanı, Cənubi Koreya, Yunanıstan kimi ölkələrin komandalarını çalışdırmışdır.
Mükafatları
1971-ci ildə Yaponiyanın III dərəcəli "Müqəddəs xəzinə" ordeni ilə, 1996-cı ildə Yaponiya Futbol Assosiasiyasının 75 illik Xüsusi Uğur Mükafatı ilə təltif olunmuşdur.
Koprofaq
ыKoprofaq — peyin yeyən orqanizmlər.
Mahmudabad Nümunə
Mahmudabad Nümunə - İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 19,669 nəfər və 4,842 ailədən ibarət idi. Əhalinin əsasını yerli Azərbaycanlılar təşkil edir.
Məhəmmədiyə
Məhəmmədiyə — İranın Qəzvin ostanı nın Əlburz şəhristanı nın Məhəmmədiyə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi.
Məhəmmədiyə şəhəri keçmiş Zibaşəhr və Bavers (indi bu adda şəhərin yaxınlığında başqa bir kənd mövcuddur) kəndlərinin birləşməsi ilə qurulub.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 41,766 nəfər və 10,904 ailədən ibarət idi. 2016-cı ilin məlumatına görə bəxşdə 138,093 nəfər yaşayır (43,898 ailə).
Gəbəzələ (Soyuqbulaq)
Gəbəzələ - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 656 nəfər yaşayır (117 ailə).
Nəcibə Əhməd
Nəcibə Əhməd  — İraq kürd yazıçısı, şairi və tərcüməçisi.
Həyatı
Nəcibə Əhməd 1954-cü ildə Kərkükün şimal hissəsində anadan olmuşdur. O, Süleymaniyyədə universitetdə kürd dili və ədəbiyyatı üzrə təhsil almışdır. Əhməd, şeir yazmağa başladığı dövrdə kürd ədəbiyyatının yeganə qadın müəllifi idi.
O, Kacal Əhməd və Məhabad Qədragi da daxil olmaqla bir neçə qadın kürd şair və yazıçısı ilə birlikdə kürd ədəbiyyatının inkişafına mühüm töhfə verən müəllif kimi qiymətləndirilir.
Nəcibə Əhməd qısa hekayələri və poeziyasının üç cildini nəşr etdirmişdir. Onun əsərləri "Müasir kürd ədəbiyyatının antologiyası" kimi antologiyalara da daxildir.
Saleh Bədri
Seyid Saleh Mehdi Bədri — İraq şairi və tərcüməçisi.
Həyatı
Saleh Mehdi Bədri həmin dövrdə Osmanlı imperiyasının bir hissəsi olan Samərra şəhərində anadan olmuşdur. O, burada təhsil almış, sonra Bağdadda yerləşən Əl-Rəşdiyə məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. İraqın bir sıra şəhərlərində daşınmaz əmlak departamentlərində işçi kimi çalışmışdır. Türk dilini mükəmməl bilirdi deyə ərəb dilinə tərcümələr etmişdir. O, bununla yanaşı fransız və fars dillərini də bilirdi. İraqda ölkə miqyasında şeir müsabiqələrində mükafatlar qazanmışdır. Onun tam şeirlər toplusu oğlu tərəfindən toplanmışdır və "Arzular" adı ilə çap edilmişdir. Bədri Bağdadda vəfat etmişdir.
De-Friz yarımadası
De-Friz yarımadası — Rusiyanın Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Amur körfəzinin şimal hissəsində qərarlaşır. Şərqdən Uqlovoy buxtasının suları ilə yuyulur. Yarımada amerikalı fermer Vladivastokda 15 il yaşayan Ceyms Kornelius De-Frizin şərəfinə adlandırılmışdır. Yarımadada De-Friz qəsəbəsi yerləşir.
Maraqlı fakt
Sovet hakimiyyəti illəri burada bütün ölkədə ən məşhur pioner düşərgəsi («Kosmos») vardı. 300px|thumb|left 300px|thumb|right
Kormobiont
Kormobiont — ağacların gövdəsində yaşayan orqanizmlər.
Kuhin
Kuhin (Köhün Gədiyi, کؤهون گَدیگی) - İranın Qəzvin ostanı nın Qəzvin şəhristanı nın Kuhin bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir.
Əhalisi azərbaycan türklərindən ibarətdir və azərbaycan türkcəsində danışırlar.
Son orta əsrlər
Son orta əsrlər — Avropa tarixində 1250-ci ildən 1500-cü ilə qədər davam edən dövr. Son orta əsrlər Klassik orta əsrlər dövrünün davamıdır erkən yeni dövrə qədər davam edir.
Tarixi
alt=|thumb|326x326px|Son orta əsrlər dövründə Avropa ölkələrinin xəritəsi
Habsburqlar
Məlum olduğu kimi, XIV-XVI yüzilliklər nəinki Avropada, habelə Şərqdə də mərkəzləşmiş feodal dövlətlərinin yaranmasında mühüm mərhələ hesab edilir. XVI əsrdəİngiltərə hələ ancaq adalardan ibarət olub, 3,5-4 mln əhaliyə malik idi. Ancaq burada mərkəzləşmiş feodal dövlətlərinin yaranması 1066-cı ilə aid edilir. Son dərəcə böyük əraziyə vəəhaliyə malik Rusiya imperiyası beynəlxalq münasibətlərdə dominantlıq etmək imkanlarına malik deyildi və Avropa siyasətinə təsir göstərmirdi. XVI əsr Avropasının əsas dövlətləri Fransa və İspaniya sayıla bilər.
Habsburqlar imperiyasının ayrı-ayrı qolları Alman knyazlıqlarını da əhatə edirdi. Dünya siyasətinin müəyyənləşməsində Portuqaliyanında rolu vardır. 1492-ci ildə Amerikanın kəşfi, 1498-ci ildə Ost-Hində gedən dəniz yolunun açılması tezliklə dünya ticarətinin yaranmasını şərtləndirdi. Dünya ticarəti ilə birlikdə isə təbii ehtiyatdan məhrum, qiymətli metalların təsadüfən müəyyənləşdiyi Avropada zənginləşmə prosesi başladı. Bu proses burjua istehsalını şərtləndirdi.
Tədqiqatçılardan Tarle qeyd edirdi ki, Avropanın beynəlxalq münasibətlərdə dominantlıq etməsi öz başlanğıcını coğrafi kəşflər nəticəsində yaranmış dünya ticarətindən götürür. Kapitalist istehsalı üsulunun ən qədim vətəni İtaliya hesab edilir. İlk burjua millətçilərinin vətəni də buradır. Burjua istehsalı nəticəsində tarixi vətən anlayışı və onun qorunması leksikona daxil olur. Dövlətlərin ticarət marağı meydana gəlir. Dəniz yollarının açılmasının digər nəticəsi dünya müstəmləkə sisteminin yaranması oldu. Lakin müstəmləkə siyasətindəİngiltərə Portuqaliya, İspaniya və Fransadan sonra sonuncu yerdə gəlirdi.
1516-cı il də Habsburqlar sülaləsindən olan I Karlın hakimiyyətə gəlməsi Avropanın siyasi həyatına təsir göstərdi. Belə ki, Maksimilian Habsburqun nəvəsi olan I Karl nə özünə qədərki, nə də özündən sonrakı nəsillərin malik olmadığı şöhrəti qazandı və 1519- cu ildən etibarən Müqəddəs Roma imperiyasının imperatoru seçildi. Məhz bu dövrdə İspan imperiyasının şimal hüdudları İngiltərə və Skandinaviyaya qədər Avropa ölkələrini, qərb hüdudları isə qərb və Mərkəzi Amerikanın şərqini əhatə edirdi. thumb|345x345px|[[V Karl]] V Karl adını almış bu imperatoru “günəş kral” adlandırırdılar. XIX əsrin ortaları etibarən məlum oldu ki, iki qat diplomatiyadan istifadə və dini müharibələrin qızışdırılması V Karlın adı ilə bağlıdır. Dünya ticarəti meydana gəldikdən sonra onun mərkəzinə çevrilən Antverpen və Amsterdam şəhərlərini illik gəliri İspaniyanın tarixi ərazilirinin verdiyi illik gəlirə bərabər idi. 17 Niderland əyaləti isə İspaniyanın bütün müstəmləkələrinin verdiyi gəlirə bərabər gəlir verirdi. Habsburqların möhləknəməsində cənubi Almaniya burjuaziyasının və tacirlərinin böyük rolu olmuşdur.Almaniyanın ən qədim bankir evi sayılan Fuggerlər bankir evi İspan Habsburqları ilə qadın xəttilə qohum idi.
Cənubi Almaniya bankir evinin başçısı Yakov Fugger 1523-cü ildə V Karl yazmışdır: "İndi hamıya gün kimi aydındır ki, əgər mənim köməyim olmasaydı Siz Müqəddəs Roma imperiyasının imperatorunun tacını başınıza qoya bilməzdiniz." Müqəddəs Roma imperiyasının imperatoru o demək idi ki, İspaniyadan başlamış Almaniya, İtaliya, Amerika koloniyaları, Niderland, Neopolitan krallığı və Sardiniya onun hakimiyyətində idi.
Gərdəgirov (Soyuqbulaq)
Gərdəgirov - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 505 nəfər yaşayır (93 ailə).
Son orta əsrlər
Habsburqlar
Lakin Roma papasının hesabdan silinməsi V Karl diplomatiyasına ağır zərbə vurdu. Papanın təhriki ilə həm Almaniyada, həm Fransada katoliklər öz fəaliyyətlərini İspan kralına qarşı çevirmişdilər. Lakin 1555-ci ildə dini müqavilə imzalanarkən məlum oldu ki, protestantları və katolikləri bir-birinin üzərinə salışdıran məhz V Karl olmuşdu.
Məlum olduğu kimi, müstəqilliyə can atan alman protestant feodalları 30-cu illərdən etibarən Şimali kalden ittifaqı adlanan ittifaq yaratmışdılar. V Karl bu ittifaqı dağıtmaq üçün protestant knyazlıqlarının ən qüvvətlisi saksoniyalı Morislə ittifaqa girmiş və nəticədə Şimal kalden ittifaqının üzvləri darmadağın edilmişdi. 1526-1555-ci illəri əhatə edən və dini müharibə adı altında tarixə düşən mübarizənin gedişində əvvəlcə nəticə V Karlın xeyrinə idi.Roma papası protestantları lənətlədiyinə baxmayaraq V Karlın güclənməsi müqabilində protestant alman knyazlarına dəstək verməyə başladı. Şimal Kalden ittifaqının qüvvələri dağıldıqdan sonra saksonlu Morisə əhəmiyyət verməyən V Karl çox tezliklə səhv etdiyini başa düşdü. Belə ki, V Karldan üz döndərən Moris yenidən köhnə ittifaqın üzvləri ilə birləşdi.Roma papasının maddi və hərbi yardımı ilə V Karla qarşı hərbi əməliyyatlara başladı. Beş ildən çox davam etmiş mübarizə 1555-ci il Ausburq dini müqaviləsi ilə başa çatdı.
Roma papasının protestantların tərəfinfində durması nisbi idi. Papa əslində onları yiretik – dindən dönmüş hesab edir və onlara qarşı mübarizədən imtina etmirdi. 1572-ci ilin avqustunda Varfolomey gecəsində iki min nəfərdən çox protestantın qırılması papanın protestantlara qarşı münasibətini göstərirdi.
Diplomatik leksikona “V Karlın sirri” adı ilə daxil olmuş ifadə onu iki qat diplomatiyadan və intriqadan istifadə etməsi ilə bağlı olmuşdur. Sonralar kardinal Rişelye tərəfindən son dərəcə geniş şəkildə tətbiq olunmuş bu siyasətin mahiyyəti- V Karl diplomatları seçərkən onlara etimad göstərmir, diplomatın fəaliyyətinə nəzarət etmək üçün mandatı I-dən daha güclü olan II şəxsi göndərirdi. Əgər I şəxs satqınlıq etsəydi, II – diplomat onu kənarlaşdıraraq danışıqları özü aparırdı. Əgər əksinə olsaydı, I göndərilən şəxs V Karlın etibarlı şəxslərindən olardı.
V Karlın diqqət verdiyi məsələlərdən biri də nikah diplomatiyası idi. Bu yolla İspan Habsburqları öz sülalərini digər sülalələrlə qohum edir və bu qohumluğu siyasi təsir vasitəsinə çevirirdilər. İspan kralının az yaşlı oğlu Filip bu məqsədlə özündən 16 yaş böyük  İngiltərə şahzadəsi Mariya Mediçiyə nişanlamış, lakin nikah baş tutsa da, fransız səfirinin işə qarışması nəticəsində onun uğursuzluğu təmin olundu. İngiltərə parlamentinin hazırladığı nikah müqaviləsinə görə, İspaniya İngiltərədən Fransaya qarşı mübarizə üçün istifadə etməməli, İngiltərənin mənafeyinə zərər gətirməməli, Mariya Mediçi vəfat edərsə, İngiltərə taxt-tacına iddialı olmamalı idi. Nigah müqaviləsində İngiltərə kralı ifadəsi ingilis kraliçasının əri ifadəsi iləəvəzlənmişdi. Bu da son nəticədə II Filippin və onun varisinin İngiltərə  taxt-tacına olan iddiasına son qoymuşdu.
Ausburq sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra V Karl hakimiyyətdən əl çəkərək monastıra getmiş, oğlu II Filipdə xarici və daxili siyasətdəki uğursuzluqdan yaxa qurtara bilməmişdi. Çünki Fransanın beynəlxalq aləmdə qüvvələr müvazinətini pozması ona qarşı kontinental Avropanın birləşməsi ilə nəticələnmişdi.
İspaniyanın belə ağır vəziyyətə düşməsi ilk növbədə onun həddindən artıq dərəcədə qüvvətlənməsi və bu zəmində Avropa ölkələrinin koalisiyası ilə qarşılaşması nəticəsində yaranmışdı. V Karlın istifadə etdiyi üsullara üstünlük verən Rişelye xarici siyasətdə daha ehtiyatlı hərəkət etmiş, Fransaya qarşı düşmən dövlətlərin koalisiyasının yaranmasına imkan verməmişdi.
NGC 3637
NGC 3637, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Son orta əsrlər
Fransa
thumb|Fransa XV əsrdə XIV-XVII əsrlər Fransız mütləqiyyətinin formalaşması dövrü kimi göstərilir. Belə ki, XI Lüdovik və onun varislərindən sayılan VIII Karl, XII Lüdovik, I Fransisko və II Henrnin hakimiyyəti illərində İspan Habsburqları tərəfindən sıxışdırılan Fransa yardım əldə etmək üçün alman protestant knyazları və türk sultanları ilə ittifaqa girməyə çalışırdı. Türk sultanı Süleyman  Qanuninin 1526-1529-cu illər Vyana yürüşü bununla əlaqədar idi. Sultanın vəziri İbrahim paşa Fransa ilə yaradılacaq ittifaqa Türkiyənin Avropada uğurlarının başlanğıcı kimi baxdığını gizlətmirdi.
Məhz buna əsasən 1535-də Türk sultanı fransız kralı I Frasisklə sonralar “kaputiliyasiya müqaviləsi adını almış ittifaq və ticarət müqaviləsi” imzaladı. Müqaviləyə görə, Türkiyə boğazlarına gələn Avropa gəmiləri Fransız bayrağı qaldırmalı idilər. Kapitulyasiya müqaviləsi diplomatik leksikona qeyri-bərabər hüquqlu müqavilə kimi daxil olmuşdur. Kapitulyasiya iki fəsildən ibarət müqavilənin fəsillərinə verilmiş ad idi. Fransanın şərq ölkələri ilə ittifaqa böyük ehtiyacı var idi. Məlum olduğu kimi IV Xaç yürüşündən sonra 1261-ci ilə qədər Konstantinopol Avropa səlibçiləri ilə mübarizə aparmış və onların qovulmasına nail olmuşdur. Elə bu dövrdə Anadoluda, Kiçik Asiya torpağında Osmanlı knyazlarının əsası qoyulur və 1299-cu ildə Osmanlı dövləti təşəkkül tapmışdı. Bu dövrdən Türkiyə Avropa siyasəti meydanına çıxmış, Ərəbistandan, sonra isə 2-ci dəfə Balkanlardan Prineyə qədər əraziləri nəzarəti altına aldı. Artıq XV əsrin II yarısı və XVI əsrdə Türkiyə Avropa siysətindəəsas faktora çevrilmlşdi. Təsadüfi deyildir ki, Avropa monarxları bu faktorun təsiri ilə Fransaya münasibətdə mövqelərini dəyişmiş, Fransa da Antitürk koalisiyasına qatılmışdı.
Rişelyenin hakimiyyətinə qədər Fransa ayrı-ayrı məqəmlara baxmayaraq Avropadakı siyasətdə o qədər də güclü rola malik deyildi. XVI əsr Avropa diplomatiyasında İngiltərə də özünəməxsus şəkildə rol oynayirdı. Artıq bu dövr üçün İngiltərədə 2 palatalı parlament monarxiya quruluşu bərqərar olmuşdu. Lakin İngiltərə mütləqiyyəti heç vaxt İspaniya və Fransadakı kimi qüvvətli olmamış, məhz buna görəİngiltərə parlamenti ilə Kral arasında daxili və xarici siyasət məsələlərində güclü siyasi antoqonizmə yol verilməmişdi. Kral həmişə xüsusi xarici siyasət məsələləri ilə bağlı problemlərə nəzarəti parlamentlə bölüşmüşdü.
İngiltərə
thumb|293x293px|[[I Elizabet|Yelizaveta Stüart]] XVI əsrin II yarısından etibarən İngiltirə  ilə İspaniya arasında Avropa hegemonluğu uğrunda mübarizə kəskin xarakter aldı. İngilis dəniz quldurları İspaniyanın Amerikadan taladığı sərvətlərə şərik çıxırdı.
Ingilis diplomatiyası İspaniyanın Avropa hegomonluğunun köklərini qazırdı. Yaranmış şəraitdə İspaniyada dəfələrlə İngiltərəyə qarşı xaç yürüşü keçirilməsi ideyası baş qaldırmışdı. İspaniya bu mübarizənin əvvəlində diplomatik fəaliyyətə üstünlük vermiş və 1558-1603-cü illərdəİngiltərə kraliçası olmuş Yelizaveta Stüartı fiziki baxımdan məhv etmək üçün konkret plan hazırlamışdı. Məlum olduğu kimi, Yelizaveta Stüartın atası VII Henri həm Şotlandiya varisinin qızına, həm də İngiltirə şahzadəsi Anna Boleynlə nikahlı idi və hər nikahdan bir qızı doğulmuşdu.
Şotlandiyada hakimiyyət uğrunda mübarizənin gedişində Yelizavetanın bacısı Mariya Mediçi Şotlandiyadan qaçmağa məcbur oldu. Londonda məskunlaşdıqdan sonra çox tezliklə II Yelizavetaya qarşı müxalifətin mərkəzi fiquruna çevrilmişdi. İspaniya ilə aparılan yazışmaların bir neçəsinin ələ düşməsi İngiltərədəki hakimiyyət uğrunda mübarizənin konturlarını müəyyənləşdirməyə imkan verdi. Bununla belə, nə xəfiyyə xidməti, nə də parlamentin müvafiq strukturları Yelizavetanı öz bacısını edam etməyə sövq edə bilmədi.
Yaranmış şəraitdə Mariyanın həqiqətən Yelizavetaya düşmən olmasını sübut etmək üçün parlament bir sıra diplomatları səfərbər etdi. Bunlardan biri də Uol Sinqem idi. Müxtəlif Avropa dillərində danışan, gözəl xəttatlıq qabiliyyəti olan diplomatik ustalığa malik Uol Sinqem tezliklə Mariyanın hazırladığı qəsdin üstünü açdı və Yelizavetanın göstərişi ilə Mariya Mediçi edam olundu.
Ingiltərə öz müstəsna mövqeyindən çıxış edərək Avropa siyasətinə fəal şəkildə təsir göstərməyə çalışırdı. Təsadüfi deyil ki, İspaniya tərəfindən sıxışdırılan Fransa bu məsələdə İngıltərənin müttəfiqinə çevrildi. 1588-ci ildə İspaniyaya məxsus məğlubedilməz Armadanın La-manş boğazında dağıdılması ilə Avropanın tarixində Fransanın hegemonluğu dövrü başladı.
Rusiya
thumb|266x266px|[[III İvan]] XVI əsrdə dünya siyasi meydanına çıxan dölətlərdən biri də çar Rusiyası idi. 1480- ci ildə Monqol imperiyasının əsarətindən qurtaran Rusiyanın xarici siyasətində 3 əsas vəzifə dururdu:
Qərb dövlətlərinin Rusiya haqqında məlumatları epizodik xarakter daşıyır. Monqollar Rusiyadan qovulandan sonra Sileziyalı tacir Nikolay Peppel Rusiyada olur və burada gördüklərindən heyrətə gəlir. O, geri qayıtdıqdan sonra gördüklərinə dair kitab yazmış və Avropada sensasiya yaratmışdı.O vaxta qədər Avropada hesab edilən Böyük Moskva knyazlığı Polşanın qəyyumluğu altındadır. Üç il sonra Moskvaya qayıdan Peppel Müqəddəs Roma imperiyasının agenti kimi imperatriçanın məktubunu gətirmiş və rus çarı III İvanla görüşmüşdür. Peppel III İvana təklif etdi ki, o, Roma papasından kral adı almaq üçün xahiş etsin. Lakin III İvan imtina etmiş,yalnız IV İvan  Qroznı papadan çar titulunu almışdı. thumb|250x250px|[[IV İvan Qroznı]] Müqəddəs Roma imperiyası ilə münasibətlərin qurulması üçün hətta Bizans şahzadəsi Zoya Paleoqolun Rusiya sarayına gəlin köçməsi də Rusiya ilə imperiya arasında və ya Roma papası arasında münasibətlərə start vermədi. Doğrudur, III İvan İtaliyaya-papanın yanına öz nümayəndəsini göndərdi. Onu burada elə “təmtəraqla” qarşılamışdılar ki, IV İvanın çar titulu aldığı dövrə qədər, Roma ilə Rusiya arasında münasibətlər kəsilmişdi.Müasir Avropa müəlliflərindən biri yazırdı ki, son 500 il ərzində Rusiya özünün Avropaya aid olub­olmamasını müəyyənləşdirə bilməmişdir. Xarici siyasəti qarşısında Avropa ilə bağlı konkret  vəzifələr duran əski və  müasir  Rusiya özünü bu dilemmadan qurtara bilməmişdi.
Rusiyanın papa İtaliyası ilə diplomatik münasibətlərinin olmaması bu dövlətin  heç də beynəlxalq münasibətlər orbitindən kənarda qalması demək deyildi. XVI əsr üçün Rusiyada xarici siyasət orqanları təşəkkül tapmış, Boyar dumasında bu sahə konkret fəaliyyət növünə çevrilmiş, Rusiyanın paytaxtında xaricilər üçün sonralar “Kitay qorod” adını almış məhəllə meydana gəlmişdi. Lakin Avripa ölkələrindən fərqli olaraq, Rusiyaya gələn səfirlər, elçilər, tacirlər əhalidən təcrid olunmurdular. Onların çar sarayında qəbulu, ticarət üçün imtiyazların verilməsi, cavab elçilik heyətlərinin göndərilməsi mərasim forması almışdı.
Avropadan fərqli olaraq Rusiyada qonşu ölkələrlə sülalə nikahlarına geniş yer verilirdi.Bir qayda olaraq elçi tacirlər Rusiyada olarkən onların gələcək xidmətindən istifadə edilməsi üçün təkliflər verilirdi. Məsələn: İngiltərənin Moskva şirkətinin agenti Antoni Cenkinson rus çarının yanında xidmətə götürülmüş və ona Rusiya adından Səfəvilərlə danışıqlar aparmaq və müqavilə imzalamaq səlahiyyəti verilmişdi. Cenkinson analoji səlahiyyətləri Mərkəzi Asiya dövlətlərindən və Səfəvilərdən də almışdı. thumb|278x278px|[[I Pyotr]] Rusiyanın beynəlxalq aləmə çıxması İvan Qroznunun fəaliyyəti ilə sıx bağlıdır. Rusiyanın I Pyotrun hakimiyyətinin sonuna qədər xarici siyasət strategiyasından çıxmayan iki vəzifə vardır.
Bu iki vəzifənin reallaşması Rusiyanı Avropanın ayrılmaz hissəsinə çevirdi.1547-ci ildə İvan Qroznı Roma papasından çar titulunu aldı. Bundan sonrakı rus çarlarının hamısı həmin titulu daşıyirdı. Rurikoviçlər sülaləsinin son nümayəndəsi olan IV İvan Qroznı Rusiyanın türk-tatar ünsüründən təmizlənməsində mənfur rol oynamış şəxsiyyətlərdən biri idi.Bu yolda o, yaxın məsləhətçisi və uşaqlıq dostu Andrey Kurpskini də qurban vermişdi. IV İvanın 1564-1572-ci illərdə həyata keçirdiyi “Opriçnina” siyasəti Rusiyanın xarici siyasətində olduqca böyük dəyişikliklərə gətirib çıxardı.Ancaq bu dəyişikliklər Rusiyanın xeyrinə olmadı.