cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atom bombalarının dağıdıcı təsirləri
Partlayışdan 13 saniyə sonra
Şok dalğası yayılır və onu alov topunun qovduğu havanın yer dəyişdirməsi səbəbindən yaranan partlayış izləyir. Bu partlayış saatda 300–400 km sürətlə yayılır.
Bu zaman alov topu soyuyur və həcmi azalır. Havadan yüngül olduğu üçün yüksəlməyə başlayır. Yuxarıya doğru yönələn bu təzyiq yerdəki küləyin istiqamətinin dəyişməsinə səbəb olur və şiddətli külək partlayışdan əvvəl partlama mərkəzindən kənara doğru əsirdisə, indi mərkəzə doğru əsməyə başlayır.
Partlayışdan 30 saniyə sonra
Alov topu yüksəldikcə kürə forması dəyişir və göbələk formasına çevrilir.
Partlayışdan 2 dəqiqə sonra
Atom partlayışlarında sonra yaranan şüalar canlılar üzərində ya birbaşa ya da partlayış əsnasında meydana gələn zərrəciklər vasitəsilə təsir edir. Bu zərrəcik və ya şüalardan maddə daxilində sürətlə hərəkət edir və qarşısına çıxan atom və ya molekullarla çox şiddətli şəkildə toqquşur. Bu toqquşma hüceyrənin həssas quruluşu üçün fəlakət ola bilər. Hüceyrə ölə bilər və ya sağalsa belə, daxilində bəlkə həftələr, aylar, illər sonra meydana gələn xərçəng xəstəliyi yarana bilər.
Bütün bu sadalananlara gözümüzlə belə görə bilmədiyimiz atomlar səbəb olur. Atomlar bəzən həyat verir, bəzən də həyatı məhv edir.
Xalimat Bayramukova
Xalimat Bayramukova — Sovet şairi, nasir, dramaturq, 1939-cu ildən Yazıçılar İttifaqının üzvü.
Bioqrafiyası
1917-ci il avqustun 15-də Qaraçay-Çərkəz Respublikasının qədim Qaraçay Xurzuk kəndində anadan olmuşdur. Pedaqoji İnstitutunda oxuyur, sonra M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunu və Moskvada Ali Ədəbiyyat Kurslarını bitirir.
Müharibə illərində 2436 saylı evakuasiya xəstəxanasında tibb bacısı, komsomol təşkilatının katibi olur.
Rayon qəzetinin məsul katibi, Qaraçay yazıçılar təşkilatının birinci məsləhətçisi, Qaraçay-Çərkəz kitab nəşriyyatının baş redaktoru olur. 10 ildən artıq Qaraçay-Çərkəz yazıçılar təşkilatına rəhbərlik etmişdir.
Yaradıcılığı
İlk ədəbi əsəri 1939-cu ildə nəşr olunan "İki ürək" pyesi olub. Sonrakı illərdə “Sevimli dağlar”, “Mən həyatı sevirəm”, “Etiraf”, “Ocağın tüstüsü”, “Yenə yolda”, “Aul məhkəməsi”, “Gündən-günə”, “Yaz günortası”, "Həftənin səkkizinci günü", "Ovsessiya" və s. şeir toplularını meydana çıxarır.
“Karçı ailəsi”, “Və oğul ağladı”, “Əbədi atlılar” povestləri, “İllər və dağlar”, “Səhər ulduzu”, “Myolek”, “On dörd il” və s. romanlarını qələmə alır.
"Mənim həyatım" - yazıçının vəfat etdiyi 1996-cı ildə nəşr olunan sonuncu kitabı olur. Bu onun böyüyüb püxtələşdiyi mühiti dərindən dərk edən, həyat müşahidəsinin, düşüncəsinin bəhrəsi olan avtobioqrafik kitabdır.
Mükafatları
Qaraçay-Çərkəz Respublikasının xalq şairi Halimat Bayramukovanın ədəbi xidmətləri mükafatlar və ordenləri ilə qarşılığını tapmışdır: “Şərəf nişanı”, “Xalqlar Dostluğu”; “Rəşadətli əməyə görə” yubiley medalı.
Xatirəsi
Onun adını Qaraçay-Çərkəz Respublikasının Milli Kitabxanası daşıyır, Velinqrad (Bolqarıstan) şəhərinin fəxri vətəndaşı olmuşdur.
Bolaşak
Bolaşak — Qazaxıstandan yüksək nəticə göstərən tələbələrə xaricdə təhsil almaq üçün ödənilən bütün xərclər, məzun olduqdan sonra ən azı beş il işləmək üçün Qazaxıstana qayıtmaq şərti ilə verilən təqaüddür.
1993-cü ildə tətbiq edildiyi vaxtdan bəri 10 mindən çox tələbə təqaüd qazandı. Bu tələbələrin əksəriyyəti ABŞ-yə, eyni zamanda dünyanın başqa yerlərində təhsil almaq üçün səyahət edirlər
Təsviri
"Bolaşak" sözü azərbaycan dilində "Gələcək" olaraq tərcümə olunur. Bu, Qazaxıstanın ilk Prezidenti Nursultan Nazarbayev tərəfindən 1993-cü ildə təsis edilmişdir. Slate köşə yazarı Yoşua Kucera yazır ki, Prezident Nazarbayev "Qazaxıstan gəncliyini qərb, demokratik dəyərlərlə aşılamaq üçün bir yol kimi təklif etdi." Kucera məqaləsində etiraf edir, lakin, yeni ideyaları və qərb dəyərlərini öyrənmək üçün xaricə göndərildikləri halda, çox vaxt müsbət dəyişiklikləri həyata keçirmək səlahiyyətləri verilmir.
Bolaşak məzunlarının çoxu Qazaxıstandakı dövlət və özəl təşkilatlarda əsas vəzifələr tutur.
Tarixi
1994-cü ildən 2004-cü ilə qədər 785 tələbə Bolaşak təqaüdü aldı. 2017-ci ildə daha 12.046 təqaüd verildi, bu da 2018-ci ilə qədər 12.831 təqaüd təşkil etmişdir.
2005-ci ildə "Bolaşak" proqramına müraciət edənlərin ümumi sayı 6,698 olaraq qeyd edildi. 2004-cü illə müqayisədə müraciət edənlərin sayı 45% artmışdır. Üstəlik, bu məbləğ Qazaxıstanın böyük universitetlərinin illik qəbulunu üstələdi.
2005-ci il müsabiqə prosesində 537 iddiaçı qeydləri Bolaşak Beynəlxalq Təqaüdünün verilməsi üçün müsabiqə qaydalarına uyğun olmadığına görə rədd edildi. Seçim Qaydalarına uyğunluğu təsdiqlənən abituriyentlər dil və psixoloji testdən keçiblər. Testlərin nəticələrinə əsasən ekspertlər komitəsinin baxılması üçün tövsiyə edildi. Nəticədə 2005-ci ildə 1776 abituriyent Bolaşak təqaüdünə layiq görüldü.
2006-cı ildə seçim prosesində iştirak üçün sənədlərin qəbulu 26 aprel - 15 may 2006 və 15 sentyabr - 31 oktyabr 2006 arasında aparılmışdır. İlk qəbul zamanı 809 sənəd, ikinci qəbulda 1620 sənəd qəbul edilmişdir. 2006-cı ildə dil və psixoloji testlərdən sonra 778 tələbə də təqaüd qazandı.
20 aprel 2007-ci ildə xaricdə mütəxəssis hazırlamaq üzrə Respublika Komitəsinin qərarı ilə 82, 16 avqustda 185 abituriyentə təqaüd verilmişdir.
Ümumilikdə, 2009-cu ildə 5.950 tələbə təqaüdlə təltif edilmişdir. Onlardan 2000-ə yaxını hökumət və milli şirkətlər tərəfindən işlə təmin olunmuşdur. 2009-cu ildə 800 tələbə Qazaxıstana qayıtdı.
2012-ci ildə Qazaxıstan gənclərinə xarici ölkələrdə 630 aparıcı universitetdə 32 ölkədə təhsil almaq imkanı verildi.
Çiyələk povidlosu
Povidlodan insan orqanizmi üçün zəruri olan mikroelementlərlə zəngin olduğundan ondan buterbrodlar, piroqlar, pirojnalar və digər qənnadı və şirniyyat məhsullarının hazırlanmasında da geniş istifadə olunur.
Kabus ata (film, 1990)
Kabus ata  — Sidni Puatye tərəfindən 1990-cı ildə çəkilən filmdir.
Yuonay gölü
Yuonay gölü — Rusiyanın uzaq Şərq regionunda, Çukot Muxtar Dairəsinin Çukot rayonu ərazisində yerləşən gölü. Rayonun ən böyük liman mənşəlli göllərindən biri. Göl öz adını Yunivem çayından almışdır.
Yekaterinburq teleqülləsi
Yekaterinburq teleqülləsi- Yekaterinburqdakı tamamlanmamış televiziya qülləsi, bütün Sverdlovsk bölgəsini televiziya və radio siqnalları ilə əhatə etməkdədir. Əsas hissəsi 1986-1989-cu illərdə inşa edilmişdir. 1990-cı ildə işə maliyyələşdirmə dayandırıldıqdan sonra tərk edilmişdir.
Yuonay gölü
Yerləşməsi
Göl Çukot yarımadasının mərkəzindən şərqdə, Daurkin yarımadasının cənub-qərb sərhədində, iki dağ arasındakı boşluqda yerləşir (Yuonay (Ioni) 682 m və Gılmimliney 685 m).
Yekaterinburq teleqülləsi
2017-ci ilin payızında Sverdlovsk vilayətinin qubernatoru və UMMC  tərəfindən dağıtmaq qərarı verildi.Qərar 24 mart 2018-ci ildə qəbul edildi
Yuonay gölü
Hidroqrafiyası
Gölün səthi dəniz səviyyəsindən 26 metr yüksəklikdədir. Gölün sahəsi 27,8 km², həcmi isə 193 km²-dir. Su tutarına beş çay tökülür. Onlardan ən böyüyü Priozernaya çayı, gölə şimal-şərqdən axır. Cənub-qərb hissəsən isə gölə Yaonaypılqın çayı (Yaonayveemin sağ qolu) tökülür. Gölün eni üç km, eni isə 10 km-dir.
Yekaterinburq teleqülləsi
Tikinti
1983-cü ilin sonunda, Sverdlovsk şəhər icra komitəsinin qərarı ilə, martın 8-də şəhər sirkinin yaxınlığında bir radio yayım stansiyası, radio və televiziya ötürücü stansiyasının tikintisi başlandı. Bu daha əvvəl Vilnüs də və Tallinndə tətbiq olunan yeni tipik bir Sovet layihəsi idi. Televiziya qülləsinin dizayn hündürlüyü 371 metrdir (11 m - baz, 220 m - beton şaft və 141 metrlik metal anten).Teleqüllədə bütün şəhər televiziya və radio ötürücüləri ilə bütün Sverdlovsk bölgəsinin televiziya siqnalı ilə əhatə etməsi planlaşdırıldı. <sup class="noprint" style="white-space: nowrap">[ <span style="" title="утверждение не найдено в указанном источнике">mənbədə deyil  ]. Həmçinin, Ostankino televiziya qülləsində "Yeddinci Cennet" olaraq adlandırılan 188 metr yüksəklikdə yerləşən müşahidə məntəqəsi və restoran yerləşir .Qüllənin üst və alt mərtəbələri  "Ural nağılları" na istinad edərək  "daş çiçəyi" nə bənzədilmişdir.
Yuonay gölü
Hidroqrafiyası
Yuonay gölünün sahilləri hamardır. Şərq hissəsi bataqlıqlaşmış və kollarla örtülmüşdür. Dibi qum və çınqıl, su bitkiləri ilə örtülüdür
Yekaterinburq teleqülləsi
Tikinti
Qüllə 15 m (0–21 m) diametrə malikdir,teleqüllə kəsilmiş konus (21–160 m) və 8 m diametri (160–220 m) olan silindrli  şəklində hazırlanmışdır. bütün səthi  boyunca müxtəlif formalı və ölçülü çoxsaylı pəncərələr açılır. Cənub-qərb tərəfdən 199.6-dən 208.9 m-ə qədər yüksəlişdə, 9.3 × 5.7 m ölçülü montaj boşluqları qalmışdır (içərisində quraşdırılmış kran-şüa istifadə edilərək) Eksteryer boyu nərdivan hazırlanmışdır ki,bu nərdivan artıq paslanmışdır. Son vaxtlara qədər, teleskopik antennasının hissələri və lift oturacağının elementləri qüllənin ayağına qoyulmuşdur.
Yuonay gölü
Hidroqrafiyası
Gölün şimal hissəsi əsas hissədən qumlu dillə ayrılır. Bununla belə həm də dar bir axarla əsas hissəyə birləşir.
Yekaterinburq teleqülləsi
Tikinti
Tiinti 1989-cu ilin sonunadək fəal surətdə həyata keçirilsə də,sonradan tikintidə əslində beton tədarükün kəsilməsinə və soyuğa görə  maliyyə problemləri başlamışdır.Və 1991-ci ildə tikinti dayandırılmışdır. Hər birinin 32 ton ağırlığında olan 20 ədəd beton blokunun yuxarı çəkmək lazım idi. 140 metrlik antennın  vertolyotla qurulması nəzərdə tutulurdu.Memarlar qülləyə daxil olmaq üçün Dekabristlər küçəsində yeraltı tunel qurmaq planlaşdırırdılar. Bəzi məlumatlara görə, bir anda tikinti sahəsinə 11 milyon rubl ayrıldı, ancaq təxminən 2 milyonu istifadə edildi.
Yuonay gölü
Hidroqrafiyası
Göl sentyabr ayının ilk yarısında donur, buzun tamamilə əriməsi iyunun sonuna qədər davam edir.
Yekaterinburq teleqülləsi
Yıxımdan əvvəlki vəziyyət
left|thumb| TV qülləsinin quş baxışı görünüşü SSRİ-nin dağılması ilə, televiziya qülləsinin tikintisinə maliyyə yardımı tamamilə dayandırılıb, bu tikintidə heç bir iş aparılmayıb və qüllə hələ də tərk edilmiş vəziyyətdədir. Yalnız konstruktiv dəyişiklik yerinə yetirilmişdir ki,bu da 2000-ci ilin ortalarında prokurorluğun tələbi ilə uçuş təhlükəsizliyi üçün yüksək hündürlükdə qırmızı lampaların quraşdırılması idi. right|thumb| Sağdakı qüllənin arxasında - " "Vysotski ", 188.3 metr. Dekabr 2012
Yuonay gölü
Hidroqrafiyası
Göl hövzəsi Arenıskınvaam, Qilmımilveem və Yonaypilqın hövzələri ilə həmsərhəddir.
Ətrafı
Gölün cənub sahilində, Yonaypilqının mənbəyində "Ioni 1–6" düşərgələri vardır. Bu düşərgələr eramızdan əvvəl II minilliyə aid bir arxeoloji tarixi və mədəni tapıntıdır.
Gölün şimal və qərb sahilləri boyunca keçmiş Lenin kolxozunun keçid bazasını Lorino kəndi ilə birləşdirən traktor yolu keçir.
Su tutarının cənub ucuna yaxın Nayvakqıtqın gölü yerləşir. Su tutarının özəlliyi ondadır ki, onun yerləşdiri ərazinin yaxınlığından keçən çayların bir qismi Sakit okean hövzəsinə, digərləri isə Şimal Buzlu okean hövzəsinə aiddir. Göl demək olar ki,, hər okeanın sularına eyni məsafə yerləşir.
Fauna və flora
Gölün kənarları quşların yuvalamaları üçün çox uyğun deyil, bununla belə ağ qaz, Kanada durnası bu ərazidən keçir.
Burada Parmeliaceaelər fəailəsindən olan nadir bir növə rastlanılır — Rusiyanın Qırmızı Kitabına daxil edilmiş Cetrelia alaskana növü.
Bertran paradoksu (iqtisadiyyat)
İqtisadiyyat da Bertran paradoksu — bir-biri ilə rəqabət aparan və Neş tarazlığına çatan iki oliqopolistin sıfır ümumi mənfəətlə nəticələndiyi bir vəziyyət. Paradoks onun formulunu hazırlayan Jozef Lui Fransua Bertranın şərəfinə adlandırılıb.
Tutaq ki, iki şirkət A və B bazara daxil olub, bəzi qiymətləri pA и pB təyin etdi. Tutaq ki, pA < pB. B şirkətinin qiyməti daha yüksəkdir və onun məhsuluna tələb 0-dır. Tələbi əldə etmək üçün o, pA-dan yüksək olmayan qiymət tələb etməlidir. Əgər o, pA-ya bərabər qiymət təyin edərsə, o, özü üçün bazarın yarısını alacaq və onu sonsuz kiçik bir məbləğə (pA-o) aşağı salsa, tələb bütün bazara ikiqat artacaq.
Beləliklə, şirkətlər üçün qiymətləri bir-bir marjinal xərc səviyyəsinə, yəni maya dəyərinə (A və B üçün eyni olduğu güman edilir) qədər azaltmaq sərfəlidir. Qiyməti qaldırmaq hər kəs üçün sərfəli deyil, qiyməti azaltmaq da sərfəli deyil — bu, itkilərə səbəb olur. Bu vəziyyət Neş tarazlığı olacaq.
Bertranın paradoksunun qəbul etmədiyi bəzi prinsiplər :
Şaftalı povidlosu
Şaftalı povidlosu - şaftalı püresinin şəkərlə bişirilməsindən alınan qida məhsulu.
Feminizmin birinci dalğası
Feminizmin birinci dalğası — XIX və XX əsrin əvvəllərində Qərb dünyasında feminist fəaliyyət və düşüncə dövrü. Əsas diqqət hüquqi məsələlərə, ilk növbədə qadınların səsvermə hüququnun təmin olunmasına yönəldilmişdir.
"Feminizmin ilk dalğası" termini Marta Lir tərəfindən 1968-ci ilin martında The New York Times Magazine jurnalında təqdim edilmiş və eyni zamanda "feminizmin ikinci dalğası" ifadəsini istifadə etmişdir. İlk feminizm dalğası, faktiki olaraq (qeyri-rəsmi) bərabərsizliyə qarşı deyil, əsasən qadınların siyasi hüquqları uğrunda mübarizəyə yönəldildi.
Yaranması
Əsas məqalələr: Feminizm və Protofeminizm tarixi Qadın hüquqları uğrunda mübarizə XX əsrdən xeyli əvvəl başlamışdır. Simona de Bovuar, İkinci Seks kitabında “cinsiyyətini qorumaq üçün qələm alan” ilk qadının XV əsrdə Pizaniyalı Kristinası olduğunu yazdı. XVI əsrdə alman humanist və alimi Nettesheymli Aqrippa və venesiyalı yazıçı və şair Moderata Fonte qadın hüquqları uğrunda mübarizə apardılar. XVII əsrdə fransız yazıçı və filosof Mari de Qurne, amerikalı şair Anns Bredstrit və fransız keşiş və filosof Fransua Pullen De La Barr yaşayıb yaratmışdır.
Meri Uolstonkraft
İngilis yazıçı və filosof Meri Uolstonkraftın fikirləri, böyük ölçüdə Jan-Jak Russo və Maarifçilik fəlsəfəsindən təsirləndi. Russo bunu bir ideal — kişilərin bərabərliyinə əsaslanan, lakin qadınların tez-tez ayrı-seçkiliyə məruz qaldığı demokratik bir cəmiyyət kimi təyin etmişdir. Əvvəlcə mübahisəli görünsə də, Wollstonecraftın fikirləri Rousseau-ya əsaslanır və gender bərabərliyinə əsaslanan demokratik bir cəmiyyəti genişləndirmək idi.
Uolstonkraft, cinslərin sosial və mənəvi bərabərliyini müdafiə etdiyi ilk feminist traktatlardan biri olan "Qadın Hüquqlarının Müdafiəsi" ndə (1792) nəşr etdi və qadınların inkişafın aşağı mərhələsində dayanan canlılar olmadığını iddia etdi. kişilər, ancaq yetərincə təhsil olmadığı üçün belə görünür. Həm kişiləri, həm də qadınları ağıllı varlıqlar kimi qəbul etməyi təklif etdi və ağıla əsaslanan bir ictimai düzəni təmsil etdi. Uolstonkraft romanlarında nikah olaraq gördüklərini və bunun qadınlara zərərli təsirlərini tənqid etdi. İlk romanı Mary: A Fiction (1788), qəhrəman maddi səbəblərdən sevgi olmadan evlənmək məcburiyyətində qalır; evlilik xaricindəki sevgi və məhəbbət arzusunu iki ehtiraslı romantik münasibətlə kompensasiya edir: qadınla dostluq və kişiyə sevgi. Ölümündən sonra nəşr olunan yarımçıq qalmış Maria; və ya, qadının səhvləri (, 1798), Uolstonkraftın ən radikal feminist əsəri sayılır. Uolstonkraft İngilis feminist hərəkatının "əcdadı" sayılır və onun fikirləri qadınlara səs hüququ uğrunda mübarizə aparan ilk səsvermənin düşüncəsini formalaşdırdı.
Erkən Amerika feminizmi
ABŞ-dakı erkən feminizm birbaşa ləğv hərəkatı ilə əlaqəli idi və bir çox görkəmli feminist onları dinlədi. ABŞ-dakı qadın azadlıq hərəkatının ilk fəalları arasında kölə əsilli Socorner Trut, sosioloq və filosof Ceyn Addams, jurnalist Doroti Dey və tibb diplomu alan ilk amerikalı qadın Elizabet Blekuell də var idi. Birinci feminizm dalğası əsasən orta sinifdən olan ağ qadınlar tərəfindən təşkil edildi və rəhbərlik edildi və yalnız feminizmin ikinci dalğasında rəngli qadınlar özünü göstərdi. Feminizm dövrü dövrünün siyasi illüstrasiyalı bir ideologiyası kimi meydana gəldi və bərabər oyun şəraitində demokratiyanın islahatı və düzəldilməsi barədə çıxışlarından meydana gəldi.
Türkiyədə antiərəbizm
Türkiyədə antiərəbizm — Türkiyədə ərəblərə və ya ərəb mədəniyyətinə qarşı müxalifət, düşmənçilik, nifrət, inamsızlıq, qorxu və onu ümumi olaraq bəyənməmək. Türkiyənin Osmanlı imperiyasından qalma güclü antiərəbizm tarixi var. Bu cərəyan ölkədə son illərdə Suriya qaçqın böhranı səbəbindən əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlir.
İndiki dövrdə
"Haaretz" Türkiyədə antiərəb irqçiliyin əsasən iki qrupa təsir etdiyini bildirmişdir. Bunkar Körfəz ölkələrindən olan, "zəngin və alçaq" olaraq xarakterizə edilən turistlər və Türkiyədəki suriyalı qaçqınlardır. "Haaretz" həmçinin bildirmişdir ki, Türkiyədə antisuriya əhval-ruhiyyəsi fələstinlilər də daxil olmaqla bütün ərəblərə qarşı ümumi düşmənçiliyə çevrilmişdir.
"Zəfər Partiyası"nın sədri Ümid Özdağ qaçqın axını səbəbilə Türkiyənin "Yaxın Şərq ölkəsi" olmaq riski ilə üzləşdiyini demişdir.
Azərbaycan–Şimali Makedoniya münasibətləri
Azərbaycan–Şimali Makedoniya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Şimali Makedoniya Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1995-cü ilin iyun ayının 28-də qurulmuşdur.
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Şimali Makedoniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 5 dekabr 2000-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Səlahəddin Xəlilov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Fazil Mustafa işçi qrupunun rəhbəridir.
Futbol qarşılaşmaları
thumb|Azərbaycan–Makedoniya, 10 avqust 2011
Fuqas
thumb|Fuqas [[Fua şəhərindən (Ariej)]] Fuqas - Fransa mətbəxində adətən Provans ilə bağlı bir çörək növü. İtaliyada focaccia adlanır və müxtəlif üsullarla hazırlanır.
Əbdülqədir Əfəndi
Əbdülqədir Əfəndi — Osmanlı müdərrisi, qazı və şeyxülislamı.
Vilnöv-sür-Lo (rayon)
Vilnöv-sür-Lo  — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Lo və Qaronna. Suprefektura — Vilnöv-sür-Lo. Rayonun əhalisi 2006-cı ildə 90 007 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 58 nəf / km². Rayon ərazisi — 1560 km².
NGC 7242
NGC 7242, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kərtənkələ bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 78.74 sm (31 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Suriya Sosial Milliyyətçi Partiyası
Suriya Sosial Milliyyətçi Partiyası — Suriya və Livanda dünyəvi partiyası. 1932-ci ildə Beyrutda Antun Saada tərəfindən yaradılmışdır.
Namiq Abbasov (şəhid)
Namiq Bəyəhməd Abbasov (d. 27 may 1975; Xaçmaz, Azərbaycan - ö. 1992; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, I Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Namiq Abbasov 1975-ci il 27 mayda Xaçmaz rayonunun Xudat şəhərində anadan olub.
1992-ci ildə hərbi xidmətə yollanan Namiq Abbasov, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri qismində I Qarabağ müharibəsinin bir sıra döyüşlərinə qatıldı. O, 1992-ci ildə şəhid oldu.
Əsgər Namiq Abbasov, Xaçmaz rayonunun Xudat şəhərində dəfn olunub.
Amanda the Adventurer
Amanda the Adventurer – jpgamedesign tərəfindən itch.io saytında 8 aprel 2022-ci ildə buraxılmış qorxu oyunu.
Süjet
Çardaqdan baxarkən oyunçu Amanda adlı cəsur qızın və Vuli adlı qorxaq quzunun rol aldığı çox köhnə uşaq dramı olan Macəraçı Amandanın dəstini tapır. Şoudakı epizodları və ya personajları xatırlamır. Yaxud verilişdə nə baş verdiyini dəqiq bilmir.Serial haqqında çox düşünməyə başlayır, yadında olmasa da, qəribə bir şəkildə çox tanış hiss olunur. Maraq aktyoru üstələyir və o, nəhayət, kasetlərə baxmağa qərar verir. Dəhşət nostaljisi oyunçunu köhnə və sadə bir dövrə qaytarır.
Novorossiysk teleqülləsi
Novorossiysk teleqülləsi - Novorossiyskdə yerləşən radio və televiziya yayım stansiyası.Teleqüllənin ilk start-up kompleksinin tikintisi  1996 - cı ildə başa çatmışdır şYerli rəqəmsal və analoq televiziya yayımı və radio yayım üçün istifadə olunur. " Rusiya Televiziya və Radio Yayımları Şəbəkəsi " Federal Dövlət müəssisəsinin filialının bir hissəsidir. Krasnodar Televiziya və Radio Yayımları Şəbəkəsinə tabedir.
RTPS Novorossiysk, beton strukturlu  qüllənin qurulması üçün unikal texnologiyalar əsasında hazırlanmış obyektdir: layihə, keçmiş SSRİ-də mövcud olan bütün televiziya qüllələri kimi tikilmişdir.
Həsən Dəmirov
Həsən Turan oğlu Dəmirov (1 dekabr 1994; Cəlilabad rayonu, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Həsən Dəmirov 1994-cü il dekabrın 1-də Cəlilabad rayonunun Muğan kəndində anadan olub.
Antun Saada
Antun Saada — Suriya Sosial Milliyyətçi Partiyasını yaratmış siyasətçi.
Maksensi
Mark Avreli Valeri Maksensi — 306–312-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru, qəsbkar. O, imperator Maksimianın oğlu, Diokletianın həmkarı idi. 306-cı ildə Roma şəhərinin imperiyada əvvəlki əhəmiyyətini bərpa etməyə çalışan senata və pretorlara arxalanan Maksensi özünü imperator elan etmiş, bütün İtaliya, İspaniya və Şimali Afrika üzərində hakimiyyəti ələ keçirmişdir. Qalliya və Britaniyaya sahib olan I Konstantinlə hakimiyyət uğrunda mübarizə zamanı Maksensi, 312-ci ilin oktyabrında Mulvi körpüsündə döyüşdə məğlub edilmişdir.
Göhər Məmmədova
Göhər Nağı qızı Məmmədova (5 mart 1947, Bakı – 18 aprel 2019, Bakı) — tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatı.
Həyatı
Göhər Məmmədova 1947-ci il martın 5-də anadan olub. 1965-1969-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Tarix fakültəsində təhsil alıb. 1969-2019-cu illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda çalışıb və 1983-2016-cı illərdə isə institutun elmi katibi olub.
O, Tallinn, Daşkənd, Kəraçi, Bakı və s. şəhərlərdə keçirilən beynəlxalq elmi konfranslarda iştirak və çıxış edib.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 25 may 2012-ci il tarixli 2238 nömrəli sərəncamı ilə Qarabağın, Naxçıvanın və İrəvan xanlığının tarixinə dair silsilə əsərlərə görə Dövlət Mükafatına layiq görülüb.
Göhər Məmmədova 2019-cu il aprelin 18-də vəfat edib.
Əbülfəz Abdulhəmidov
Əbülfəz Nöhbala oğlu Abdulhəmidov (d. 15 aprel 1970; Xaçmaz, Azərbaycan - ö. 1992; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, I Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Əbülfəz Abdulhəmidov 1970-ci il 15 apreldə Xaçmaz rayonunun Tel qəsəbəsində anadan olub.
1992-ci ildə hərbi xidmətə yollanan Əbülfəz Abdulhəmidov, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri qismində I Qarabağ müharibəsinin bir sıra döyüşlərinə qatıldı. O, 1992-ci ildə şəhid oldu.
Əsgər Əbülfəz Abdulhəmidov, Xaçmaz rayonunun Tel qəsəbəsində dəfn olunub.
Katalon kremi
thumb|right|200 px Katalon kremi (La Creme, Crema catalana)-Müqəddəs Yusifin kremi hesab edilir.Katolik mətbəxi nin milli desertidir.
Haqqında
Katalon kremini Fransız ların kre- ybrul e ilə bəzən oxşadırlar, belə ki, onu qaymaqda yox süddə hazırlayırlar.
Şimal-Şərqi Sibir
Şimal-Şərqi Sibir — Avrasiyanın artıq şimal-şərqində yerləşən ərazi. Müxtəlif yaşlı qırışıqlı-qaymalı struktur üzərində orta və alçaq dağlar, yaylalar, geniş akkumulyativ düzənliklərdən ibarətdir. İqlimi sərt kontinentaldır. Landşaftı tundra, dağ-tundra, cənubunda seyrək meşəlik və şimallında tayqasıdır.
Üçcəhətli krallığı
thumb|Üçcəhətli krallığın gerbi|262x262px Üçcəhətli krallığı — Avstriya-Macarıstan İmperiyasının tərkibində xorvat dövlət quruluşu. O, Xorvatiya, Slavoniya və Dalmatsiya ərazilərini birləşdirmiş və Xorvatiya krallığı, Slavoniya krallığı (Xorvatiya və Slavoniya krallığı olaraq birləşdirilmişdir) və Dalmatsiya krallığından ibarət idi, hansılar ki şəxsi ittifaq olaraq xorvat tacı ətrafında birləşdirilmişdir, hansı ki öz növbəsində macar tacı ilə şəxsi ittifaqda idi və Müqəddəs İştvan tacı torpaqlarına aid idi.
Tarixi
1848-ci ilə qədər xorvatlar həm macarlar, həm də Vyana hofkriqsrat (Avstriya imperiyasının saray hərbi məclisi) tərəfindən mübahisələndirilən ərazilərlə bağlı iddialar irəli sürürdülər. 1848-ci il inqilabları zamanı xorvat millətçiləri xorvat mədəni və siyasi birliyinə çevriləcək müstəqil Üçcəhətli krallığın yaradılmasını təklif etdilər. Xorvatiyanın siyasi təmsilçiləri imperiya ideyasının tərəfdarları idilər və üç krallığın birləşdirilməsini tələb edirdilər.
1867-ci il Avstriya-Macarıstan və 1868-ci il Macarıstan-Xorvatiya müqavilələrindən sonra Macarıstanın Slavoniyaya və Avstriyanın hərbi sərhədə olan iddiaları ləğv edildi, lakin Dalmatsiyanın imperatorluğun Avstriya hissəsinə aid olduğu statusu qorundu. Buna baxmayaraq, 1868-ci il Macarıstan-Xorvatiya Sazişinin 1-ci maddəsində "Müqəddəs İştvan tacının torpaqları" kimi tanınan ərazi "Macarıstan krallığı və Dalmatsiya, Xorvatiya və Slavoniya krallığların dövlət birliyi" olaraq tanımlandı.
1874-cü ildə İvan Kukuleviç Saktsinski "Codex diplomaticus" əsərində Xorvatiya, Dalmatsiya və Slavoniya Krallığından bəhs edən arxiv sənədləri yayımladı:
19-cu əsrin sonlarında Üçcəhətli krallığın tanınması Xorvatiya Müstəqil Xalq Partiyası və Dalmatsiya Xalq Partiyasının əsas məqsədi idi.
Kiçik böyük əsgər (film, 2010)
Kiçik böyük əsgər — 2010-cu ildə çəkilən döyüş və komediya filmidir. Filmin rejissoru Ding Şenqdir və filmin ssenarisi Ceki Çan. Filmdə baş rolda Ceki Çan və Leehom Vang çəkilmişdir. Film US$25 milyon büdcə ilə 2009-un yanvar ayında çəkilişlərə başladı və film 2009-un aprel ayında Çinə filmin yarısınıda çəkmək üçün getdi.
Məzmun
Çində müharibələr gedirdi. Milyonlarla əsgər öımüşdü, müharibədə iki yol var ya öldür, ya da öldürülən ol. Liang (qədim Çin dövləti) Vei (qədim Çin dövləti) — yin batalyonu ilə toqquşdu. Müharibədə hər kəs öldü, iki nəfərdən başqa. Liangdan quru qoşunlarının əsgəri və Veidən rəqib general. Lianglı əsgər sağ qaldı, çünki o, ölü rolunu oynamaqda usta idi, onun üzərində əslində ölü olan əqrəb var idi və bu onu həqiqi ölüyə oxşatmaq üçün idi. Əsgər meyitlərin arasından keçəndə Generalın sağ olduğunu gördü və onda o fikirləşdi ki, əgər Generalı sağ Lianga aparsa ona mükafat kimi əsgər öhtəliyindən azad olması və onun evi qaytarıla bilər. Baxmayaraq ki, General onun düşməni və əsiri idi əsgər onunla yaxşı rəftar edirdi. Onları qarşıda uzun yol gözləyirdi.
Myosa
Myosa və ya Myosen — Norveçdə ən böyük göl.
İqtisadiyyat
Myosa gölündə gəmiçilik inkişaf etmişdir.
Sahilyanı şəhərlər
Hamar, Lillehammer, Yövik şəhərləri Myosa sahilindədir.
NGC 5282
NGC 5282, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Vilfranş-de-Ruerq (rayon)
Vilfranş-de-Ruerq  — Fransanın Cənub-Pireney regionun rayonlarından biri. Departamenti — Averon. Suprefektura — Vilfranş-de-Ruerq. Rayonun əhalisi 1999-cı ildə 64 258 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 50 nəf / km². Rayon ərazisi — 1293 km².
Firudun Həsənov
Firudun Şərif oğlu Həsənov - Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi, Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı, Gəncə Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Kommunist Partiyası Gəncə Şəhər Komitəsinin birinci və ikinci katibi.
Həyatı
Firudun Həsənov 1 iyul 1950-ci il tarixində Qazax rayonunun Daş Salahlı kəndində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu, 1985-ci ildə isə Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir. 1971-1980-ci illərdə Kirovabad Xalça-Mahud Kombinatında mühəndis, texnoloq, sahə rəisi, sex rəisi, istehsalat rəisi, baş mühəndisin müavini vəzifələrində çalışmışdır.
Evlidir, 3 övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
Firudun Həsənov Azərbaycan Kommunist Partiyası üzvü olmuşdur. O, 1980-1983-cü illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Gəncə Şəhər Komitəsinin sənaye-nəqliyyat şöbəsinin müdiri, 1983-1985-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Gəncə Şəhər Komitəsinin təlimatçısı, 1985-1987-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Gəncə Şəhər Komitəsinin ikinci katibi, 1987-1990-cı illərdə isə Azərbaycan Kommunist Partiyası Gəncə Şəhər Komitəsinin birinci katibi vəzifəsini daşımışdır. 1990-1991-ci illərdə isə Gəncə Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur.
26 oktyabr 1996-cı ildə partiya daxilində bir qrup şəxs Firudun Həsənovun rəhbərliyi ilə növbədənkənar qurultay təşkil etdi. Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi ləğv edildi və Mərkəzi Komitə ilə əvəz edildi. Firudun Həsənov Mərkəzi Komitənin sədr seçildi. Lakin 28 oktyabr 1996-cı ildə Ramiz Əhmədovun sədrliyi ilə partiya rəhbərliyinin iclası keçirildi. Növbədənkənar qurultay etibarsız sayıldı və qurultayın təşkilatçıları partiyadan xaric edildi.
Buna baxmayaraq, Firudun Həsənov qolu 20 oktyabr 1999-cu ildə Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən rəsmi olaraq tanındı. Bunun üzərinə məhkəmə istintaqı başladı. 17 avqust 2000-ci ildə Ədliyyə Nazirliyi yeni qərar elan etdi və Firudun Həsənovun təşkil etdiyi növbədənkənar qurultay etibarsız sayıldı və ona verilən sənədlər geri alındı. Ədliyyə Nazirliyi yenidən Ramiz Əhmədov qolunu rəsmən tanıdı.
Firudun Həsənov 1998-ci il prezident seçkilərində prezidentliyə namizəd olmuşdur. O, seçkilərdə 29 244 səs (0.87%) səs toplayaraq seçkiləri Yeni Azərbaycan Partiyası sədri Heydər Əliyev, Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası sədri Etibar Məmmədov və Müstəqil Azərbaycan Partiyası sədri Nizami Süleymanovun ardınca 4-cü sırada tamamlamışdır.
Firudun Həsənov daha sonra Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv olmuşdur.
Mükafatları
"Şərəf Nişanı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Sankt-Peterburq teleqülləsi
Memar — RSFSR-nin əməkdar mükafatçısı V. C. Vasilkovski idi.
Cənubi Sibir
thumb|right|250px|Dağlıq regionun qərbi və mərkəzi hissələriş
Cənubi Sibir — qərbdən şərqə Qərbi Sibirdən Zeya-Bureya düzünə qədər uzanan, 3000 kilometr uzunluğu, 200 ilə 800 kilometr arasında eni olan dağlıq region. Şimali Asiyada yerləşən regionun yerli əhalisi ortaq tarixə, sosial-iqtisadi inkişaf və sıx qarşılıqlı əlaqəyə malik olduğundan oxşar mədəni və məişət xüsusiyyətlərini özündə əks etdirir.
Ən yeni tektonik hərəkətlər nəticəsində müxtəlif yaşlı strukturlardan əmələ gəlmiş, yüksək və orta dağlardan ibarətdir. Göllər və akkumulyativ düzənliklərlə tutulmuş dərin tektonik çökəklər var. Dağlıq tayqa, cənubunda dağ meşə-çöl landşaftı üstündür.
Vityazevo
Coğrafiyası
Anapanın mərkəzindən 11 km şimalda (Pionerski prospektinin sonunda) Vityazevski limanının sahilində, qum dyunları üzərində yerləşir. Qara dəniz sahilində 200 m enində yaxşı baxımlı çimərlik (balıqqulaqlı qum) var. Çimərlik mövsümü iyunun əvvəlindən sentyabrın sonuna kimi davam edir.
Düzənlik tərəfdən kənd üzüm bağları ilə əhatə olunub. Qəsəbədə yunanların administrasiyası və ictimai təşkilatlarının binaları, həmçinin Müqəddəs Georgi pravoslav kilsəsi və Stalin repressiyaları qurbanlarının adları yazılmış xatirə lövhəsinin yerləşdiyi xatirə muzeyi var. Anapanın hava limanı da "Vityazevo" adını daşıyır.
Tarixi
1837-ci ildən 1854-cü ilə qədər müasir Vityazevo kəndində Vityazevskaya kəndi var idi və bu kənd mayor N. Vityazın adını daşıyırdı. 1862-ci ildə ərazidə pont yunanlarının məskunlaşdılar. Bu günə qədər yerli yunanlar yunan dilinin pont ləhcəsini qoruyub saxlamışlar.
1990-cı illərdə kənd Anapa şəhərinə tabe olan Vityazevski kənd dairəsinin tərkibinə daxil edildi. Bölgənin ən əsas problemi Vityazevski limanının qurumasıdır. Məhs dənizlə əlaqəsi bağlanılandan sonra bu prosses sürətlənmişdir. 32 sentyab 2017-ci iləd Vityazevo kəndinin 180 illiyi qeyd edilmişdir.
Əhalisi
2010-cu ilin siyahıyaalınmasına görə kənd əhalisinin sayı 7936 nəfərdir.
Görməli yerləri
Vityazevonun əsas görməli yeri — "Paraliya" bulvarı (yunan dilindən tərcümədə — sahil), Georgi İvanoviç Sengerov tərəfindən tikilmiş kənd administrasiyasının binası. Vityazevo həm də körfəzdən çıxarılan və dayaq-hərəkət sisteminin müalicəsində istifadə edilən müalicəvi palçığı ilə tanınır. Dənizdə, sahildən 290 m aralıda, 1943-cü ildə alman qoşunları tərəfindən batırılan "Odessa Şəhər Şurası" yük gəmisi var. Vityazevoda şərab zavodu fəaliyyət göstərir. Kəndin mərkəzi bulvarında — "Paraliya"da çoxlu mağazalar, kafe və restoranlar, əyləncə parkları var. Yaxınlıqda müasir "Olimpiya" akvaparkı yerləşir.
Manhva
Manhva (만화; 漫畵; manhwa) — Koreya komiksləri.
Etimologiya
Koreya dilindəki manhva sözü, yapon dilindəki manqa sözü və Çin dilindəki manhua sözü o dillərdə komiks deməkdir və üçü də Çin heroqlifləri ilə 漫畵 kimi yazılır. Bu söz erkən müasir Koreyaya məhz Yaponiyadan gəlib.
Koreya dilində manhva sözü 1923-cü ildən bəri işlənilir. Onnan əvvəl isə taım otçi (다음엇지) ifadəsi işlənilirdi. Şimali Koreyanın lüğətlərində də mahva sözü komiks kimi verilir. Halbuki, orda daha çox kurimçek (그림책 - şəkil kitabı) sözü işlənilir. Han San Con 2011-ci ildə apardığı araşdırma görstərib ki, Şimali Koreyada, Cənubi Koreyadan fərqli olaraq bütün növ komiksləri əhatə edən bir ifadə mövcud deyil.
Tarix
Koreyada ilk satirik karikatura, ölkənin birinci qəzetlərindən birində 1909-cu ilin iyul ayında çap olunub. Bu, Saphua (삽화) adlı karikaturanın müəllifi İ Do Yon idi və onu çap edən Tehan Minbo (대한민보) qəzeti idi. 1945-ci ilə qədər manhva əsasən qəzetlərdəki siyasi satira və ya uşqalar üçün dövri nəşrlər şəkildə çap olunurdu. Halbuki, satirik manhva Yaponiya İmperiyası tərəfindən senzura olunurdu və buna görə, 20-ci və 30-cu illərdə, onu çap edən bir sıra nəşriyyat bağlanılıb. 1950-ci ildə Koreya müharibəsi baş verir bə həm Cənubi, həm də Şimali Koreya komiksləri əks tərəfə qarşı propaqanda şəkildə iştətməyə başlayır.
1948-ci ilin sentyabrın 15-də, Cənubi Koreyada Kim Yon Huan tərəfindən Manhva Hencin (만화행진) adlı Koreyanın ilk manhva jurnalı təsis olunub. Halbuki, o ikinci nömrəsindən sonra senzuraya görə bağlanıb. 60-cı, 70-ci və 80-ci illərində Cənubi Koreyada manhva, ölkənin hərbi hökumətində qarşı işlədilən yumorlu etiraz forması idi. Park in Ha iddia edir ki, 60-cı illərdə Cənubi Koreyada manhva geniş şəkildə yayılmağa başlayıb. Lakin, 70-ci illərdə, böyüyən senzuraya görə o, "ölmüş" vəziyyətinə gəlib. Bunun nəticəsində, Yaponiyanın şoco manqanın təsiri qalxıb və beləliklə, 80-ci illərdə, Koreyada suncon (순정) manhvanın "renesansı" baş verib.
2000-ci illərdə internet, personal komyuter və smartfonların inkişafı və yayılması ilə, bir sıra manhva yaradıcıları işlərini bu yeni istehlak növünə uyğunlaşdırıblar. Beləliklə, ölkədə çap olunan manhva azalmaqdadır və onun əvəzinə webtoon (웹툰) populyarlığı yüksəlməkdədir.
Daşdəmir Abdullayev
Daşdəmir Rəhim oğlu Abdullayev (d. 20 yanvar 1976; Xaçmaz, Azərbaycan - ö. 1994; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, I Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Daşdəmir Abdullayev 1976-cı il 20 yanvardə Xaçmaz rayonunun Müşqür qəsəbəsində anadan olub.
1994-cü ildə hərbi xidmətə yollanan Daşdəmir Abdullayev, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri qismində I Qarabağ müharibəsinin bir sıra döyüşlərinə qatıldı. O, 1994-cü ildə şəhid oldu.
Əsgər Daşdəmir Abdullayev Xaçmaz rayonunun Müşqür qəsəbəsində dəfn olunub.
Niyazi
Niyazi Zülfüqar bəy oğlu Tağızadə (Hacıbəyov)  — məşhur azərbaycanlı dirijor və bəstəkar, Azərbaycan Dövlət simfonik orkestrinin baş dirijoru, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının direktoru (1979-cu ildən), SSRİ xalq artisti (1959), 2 dəfə Stalin mükafatı və 2 dəfə "Lenin" ordeni laureatı, Beynəlxalq Nehru mükafatı laureatı (1974), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1982).
Həyatı və fəaliyyəti
Niyazi Tağızadə 1912-ci il avqustun 20-də Tiflis şəhərində ziyalı ailəsində doğulub. Anası Böyükxanım ixtisasca həkim olub. Atası Zülfüqar Hacıbəyov Azərbaycanda musiqili teatrın banilərindən və dahi Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyovun qardaşı idi. Uşaqlıq illərindən Üzeyir Hacıbəyov, Müslüm Maqomayev, Əbdürrəhim Haqverdiyev, Cəlil Məmmədquluzadə, Nəcəf bəy Vəzirov, Hüseyn Cavid kimi dövrünün tanınmış sənət adamları,görkəmli yazıçılar arasında böyüyüb.
Tağızadə soyadı onun anasının öz soyadı deyildi. Anasının yeganə dayısı Heydərəli Tağızadə inqilabçı idi. Onun faciəli qətlindən sonra o, bu soyadı daşımağı özünə borc bilib. Niyazi də soyadı yaşatmaq üçün Tağızadə-Hacıbəyov soyadını öz seçimi ilə götürmüşdür.
Musiqi yaradıcılığı
1979-cu ildə Niyazi Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının direktoru təyin olunmuşdur.
Dirijorluq
Niyazi Avropa və Asiyanın bir sıra ölkələrində çoxlu sayda dirijor kimi müvəffəqiyyətli çıxışlar etmişdir. Niyazi məşhur hind filosofu R. Taqorun "Çitranqoda" fəlsəfi dramı üzrə "Çitra" baletini yazmışdır. Bu balet böyük uğurla bir çox şəhərlərdə nümayiş etdirilmişdir. Baletdə Niyazi hind xalq musiqisinin ritm və intonasiyalarından, orkestrovkada hind musiqi alətlərinin səslənməsini xatırladan tembrlərdən istifadə etmişdir. Niyazi Azərbaycan musiqisinin ifaçılıq problemlərinə dair bir çox məqalələrin müəllifidir. O həmçinin Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının redaksiya şurasının üzvü olmuşdur.
Azərbaycan dirijorluq məktəbinin formalaşması və inkişafı onun adı ilə bağlıdır. Məhz Niyazi Azərbaycan dirijorluq məktəbinin banisidir. Q.Ropov, P.Ryazanov, L.Rudolfun bəstəkarlıq məşğələlərində iştirak edən Niyazi dirijorluq fəaliyyətinə 1934–35-ci illərdə başlayır. 1935-ci ildə ilk dəfə olaraq Azərbaycan xalq musiqisinin klassik nümunələrini — "Rast" və "Şur"u nota köçürür. 1937-ci ildə Mirzə Fətəli Axundzadə adına Opera və Balet teatrında dirijorluq vəzifəsinə dəvət olunur. 1938-ci ildə Moskva şəhərində keçirilən Azərbaycan incəsənəti ongünlüyündə Müslüm Maqomayev (bəstəkar)in "Nərgiz" operasına dirijorluq edir. Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu", Qara Qarayevin və Cövdət Hacıyevin "Vətən", Fikrət Əmirovun "Sevil" operalarının, Arif Məlikovun "Məhəbbət əfsanəsi" baletinin dirijorluğunu da Niyazi etmişdir. 1946-cı ildə gənc dirijorların baxış müsabiqəsinin laureatı adını qazanır. 1949-cu ildə ən məşhur əsərini — "Rast" simfonik muğamını yazır. Böyük sənətkar müxtəlif vaxtlarda Azərbaycan SSR-in xalq artisti, SSRİ xalq artisti adlarına, Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan dövlət mükafatına, SSRİ dövlət mükafatına, "Çitra" baletinə görə Cəvahirləl Nehru adına beynəlxalq mükafata layiq görülmüşdür. Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və dirijoru olmuşdur.
Ailəsi
Niyazinin böyük bəstəkar və dirijor olmasında əsas dəstəkçilərindən biri də ömür gün yoldaşı Həcər xanım olmuşdur. Onların tanışlığının maraqlı tarixçəsi vardır:
Bir gün Maestro Niyazi Bakıya qayıdandan sonra Dağıstan Maarif Komissarlığına şöbə müdiri göndərilir. Irandan olan əslən Cənubi Azərbaycanlı tələbə olan Həcər xanımla da elə Mahaçqalada tanış olur. Həcər xanımın qardaşı Əli İsgəndər Mahaçqaladakı İran konsulluğunda çalışırmış. Əli İsgəndərin təşəbbüsü ilə bir gün Niyazinin ailəsini qonaq çağırırlar və yaxın münasibətləri yaranır. Niyazi bəy Həcər xanımı burada görür və bir-birlərinə aşiq olurlar. Sonradan bu ailənin İrana geri dönmək fikri olduğundan, Həcərin Niyazi ilə yaxınlaşmasını əngəlləmək istəyirlər. 1932-ci ilin sonları Həcərgilin ailəsi İrana köçməli olur. Həcərin ailəsi bu izdivaca heç cür razı olmur. Gənclər 1933-cü ildə qaçıb gizlincə evlənmək qərarına gəlirlər. Elə belə də edirlər. Bir müddət Ağdaşda qohumlarıgildə qalırlar. Evliliklərinin ilk illəri əziyyətli keçir. Çünki həmin dövrdə Hacıbəyovlar ailəsinin maddi vəziyyəti yaxşı deyildi. Həcər xanımın sovet pasportu olmadığından molla kəbini kəsdirirlər. Onların nigahı 1940-cı ildə rəsmiləşdirilir. Gənclər harda, necə yaşayacaqlarını bilmirmişlər. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, onlar düz 51 il birgə xoşbəxt ömür sürürlər.
Niyazi bəylə Həcər xanımın övladı olmayıb. Bəzi mənbələrdə qeyd edilir ki, onların övladları olmadığından qohumlarından Ceyhun adlı oğlanı övladlığa götürüblər. Ceyhun böyüdükdən sonra narkotik aludəçisinə çevrilir. Elə ailə dramı bundan sonra başlayıb. Ceyhun ailəni min bir əziyyətə düçar edib. Sonradan müxtəlif vaxtlarda həbsə düşən Ceyhunun aqibəti isə bəlli olmur. Hətta onun həbsxanada öldüyü də bildirilir.
Maestronun ev muzeyi
Görkəmli drijor 1958-ci ildən ömrünün sonuna qədər Bakıda Bülbül prospekti 21 ünvandakı mənzildə yaşayıb. Muzeyin qapısından dəhlizə daxil olan hər kəsi Niyazinin şəkilləri qarşılayır. Maestronun əzəmətli heykəli də bu mənzildədir. Divarda Niyazinin yaradıcılığını, musiqi xadimləri ilə görüşlərini əks etdirən fotoşəkillər, konsertlərinin nadir afişaları yer alıb.
Maestroya məxsus 279 material AMEA-nın Tarix Muzeyində saxlanılır. Salman Mümtaz adına Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivində, Əlyazmalar İnstitutunda, Səsyazmaları Arxivində də maestronun həyat və fəaliyyətinə aid sənədlər qorunur. .
2 fevral 2017-ci ildə Bakı şəhəri Niyazi küçəsində dahi sənətkarın abidəsinin açılışı olmuşdur.
Filmoqrafiya
• 2
Myosa körpüsü
Myosa körpüsü — Norveçin İnnlandet vilayətində yerləşən Moelv və Biri yaşayış məntəqələri arasında, Myosa gölü üzərindən keçən körpü. Körpünün uzunluğu 1421 metr, ən uzun eni 69 metr, suya qədər olan məsafə isə 15 metrdir. Körpünün hər istiqamətdə bir avtomobil zolağı var. Myosa körpüsü 1985-ci ildə açılmışdır.
Nur Zahir
Nur Zahir — Hindistan solçu feminist yazıçısı. Zahir Arvind Kecrivalın rəhbərlik etdiyi Delhi Urdu Akademiyasının üzvüdür.
Ədəbi karyera
Nur Zahir qısa hekayələri və ədəbiyyatı vasitəsilə XX əsrin mütərəqqi urdu müəlliflərindən qalan sosial-iqtisadi problemlərə diqqət yetirir. O, İsmət Çuğtayın urdu dilindəki "Hai Pairahan" memuarını ingilis dilinə tərcümə etmiş və həmçinin, 2017-ci ildə Laknauda keçirilən teatr festivalında "Kahani Ki Kahani, İsmat Ki Zabaani" tamaşasını idarə etmişdir.
Sosial fəaliyyəti
Zahir şifahi mədəniyyətin sənədləşdirilməsinə və Hindistanın Himaçal Pradeşində yerləşən buddist monastırlarının bərpasına töhfə vermişdir.
Şantaj problemi
Şantaj problemi – müqavilə nəzəriyyəsində, bir tərəf ilə əlaqə qurmaq və ya saxlamaq üçün xüsusi sərmayələri zəruri etdikdə, digər tərəfə isə investisiya qoyulmamışdan əvvəl mövcud olan şərtlərdən daha yaxşı şərtlərlə şantaj etmək imkanı verildikdə, iki iqtisadi agent arasında yaranan problem. İnvestisiyaların spesifik xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, onlardan imtina etmək və/və ya alternativ şəkildə istifadə etmək çətindir. Yatırılan investisiyalar tərəflərin danışıq qabiliyyətini dəyişdirir ki, bu da şantaj ehtimalına gətirib çıxarır.
Şantaj problemi müqavilələr nəzəriyyəsində və sənaye bazarları nəzəriyyəsində öyrənilir.
Problemin təsviri
Spesifikliyi çox geniş başa düşmək olar. Məsələn, məhsul standart ola bilər, lakin alıcı öz müəssisəsinin bilavasitə yaxınlığında fabrik tikməyi tələb edə bilər. Zamanın spesifikliyi var :
Spesifiklik ölçüsü kvazirentin məbləğidir, yəni cari dəyəri ilə investisiyalardan istifadənin alternativ üsullarından ən sərfəlisi arasındakı fərqdir. Kvazirent imkan dəyərinə bərabərdir.
Formal model
Fürsətçi davranış üçün stimulların yaranması aşağıdakı modeldən istifadə etməklə təsvir edilə bilər. Tutaq ki, qazlı içki istehsalçısı yeni məhsul buraxmağı planlaşdırır və bunun üçün xüsusi formalı şüşələrə ehtiyacı var. Rəqabət bazarında onların istehsalı üçün sifariş verə və təchizatçının rəqabətli seçimini apara bilər. Müsabiqənin qalibi istehsala başlamaq üçün xüsusi F investisiya etməli olacaq. Bu halda, investisiyaların bərpa dəyəri S-a bərabərdir. Bu məbləğə xüsusi avadanlıq satıla bilər. Butulkaların bütün partiyasının istehsalının ümumi dəyişən dəyəri TVB olacaqdır. İçki partiyasının istehsalının dəyəri TVP, hazır məhsulun satışından əldə edilən gəlir isə R-dır. İçki istehsalçısı şüşə tədarükçülərini dəyişə və ya təkbaşına istehsala başlaya bilər, lakin bunun üçün o, T axtarış xərcini çəkməli və yenidən F investisiya etməli olacaq. . İki firmanın ümumi əməliyyat mənfəəti V=R-TVB-TVP-dir. Tərəflər bunu necə paylaşacaqlarına qərar verməlidirlər. Məsələn, təchizatçıya ödəniş investisiyanı kompensasiya etməlidir. Əgər təchizatçı rəqabətli bazarda seçilibsə, onda onun iqtisadi mənfəəti sıfıra bərabər olacaq.
Uzunmüddətli münasibətdən imtina edilərsə, təchizatçı F-S-ı, alıcı isə F+T-ı itirəcək. Təchizatçı və alıcı itkiləri onların qoyulmuş investisiyanın spesifikliyinin kvazirent ölçüsüdür. Kvazirent nə qədər böyükdürsə, investisiyalar bir o qədər spesifikdir və uzunmüddətli əlaqələr bir o qədər gəlirlidir. Uzunmüddətli münasibətdən imtina O=(V-F-T)+S xalının azalması ilə nəticələnəcək. V və O arasındakı fərq uzunmüddətli münasibətin saxlanmasının faydasını göstərir:
.
Yeni təchizatçı tapmaq üçün heç bir xərc yoxdursa T=0. İnvestisiyadan asan gəlir əldə etmək imkanı ilə F=S. Onda kvazirent sıfırdır: Q=0 və uzunmüddətli münasibət saxlamaqla ondan imtina etmək arasında heç bir fərq yoxdur. Əgər Q > 0 olarsa, uzunmüddətli əlaqə faydalıdır.
Eyni zamanda, müsbət kvazirent müqavilənin ilkin şərtlərini dəyişdirmək üçün stimullar yaradır. Təchizatçıya TVB+F ödəmək əvəzinə, içki istehsalçısı dəyişən xərclərin cəmindən və əvəzetmə dəyərindən bir qədər çox ödəməyi təklif edəcək:. Bu, bazarı tərk etməkdən yaxşıdır, lakin itkisinə səbəb olur. Eynilə, təchizatçı TVB+F əvəzinə haqqı tələb edə bilər ki, bu da yenisini tapmaqla bağlı ümumi xərclərdən bir qədər azdır. təchizatçı və sonrakı istehsal.
Emin Hüseynov (jurnalist)
Emin Rafiq oğlu Hüseynov — azərbaycanlı jurnalist, insan hüquqları üzrə aktivist. Reportyorların Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutunun rəhbəri. Azərbaycanda həbs olunmaqdan yayınmaq üçün, o, gizlənməyə məcbur oldu. Müəyyən müddətdən sonra Emin Hüseynov Azərbaycandan qaçdı və hal-hazırda İsveçrədə məcburi köçkün kimi yaşayır.
Qazaxıstanda islam
Qazaxıstanda islam — Qazaxıstan Respublikasında inanclılar arasında ən geniş yayılmış din. 2009-cu il siyahıya alınmasına görə ölkə əhalisinin 70 % müsəlmandır.
Əliabbas Müznib
Mütəllibzadə Əliabbas (Əlabbas) Mütəllib oğlu — Azərbaycan şairi, yazıçı, jurnalist, ədəbiyyatşünas və tərcüməçi. 1934-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Qazaxıstanda islam
Tarix
İslamın müasir Qazaxıstan ərazisində yayılma dönəmi bir neçə əsr ərzində baş vermişdir. İlk dəfə isə ölkənin cənubunda yayılmışdır.
Əliabbas Müznib
Həyatı
Əliabbas Müznib 1883-cü ildə Azərbaycanın Bakı şəhərində doğulmuşdur. İbtidai təhsilini mədrəsədə almış, ərəb-fars dillərini mükəmməl öyrənmişdir. "Zənbur" (1909–1910), "Səhabi saqib" (1911), "Babayi-Əmir" (1915–1916) və s. jurnalların nasiri və redaktoru kimi jurnalistlik fəaliyyəti ilə tanınmışdır.
Qazaxıstanda islam
Tarix
İslamın Qazaxıstan ərazisində yaılmasının ilk qığılcımı 751-ci ildə Talas döyüşündən sonra baş verir. Türgiş xaqanlığının ərazisində yayılmış türklər Abbasilər xilafətinin dəstəyi ilə Tan sülaləsinin qüvvələri üzərində qalibiyyət əldə etmişlər. Qalibiyyət sayəsində Tan sülaləsinin qərbə doğru genişlənməsinin qarşısı alınmış və islamın artıq X əsrdə Yeddisu ərazisinə qədər yayılmasını təmin etmişdir.
Əliabbas Müznib
Yaradıcılığı
1881-ci ildə Bakıda doğulub. Ədəbiyyatda Müznib təxəllüsü ilə tanınan müəllifin əsl adı və soyadı Əli Abbas Mütəllibzadədir.
Qazaxıstanda islam
Tarix
İran tarixçi alimi Atabaki Turajın sözlərinə görə islam ilk əvvəllər Türkistan şəhərində və onun ətraflarında yayılmışdır. Sonradan isə ərəb tarixçisi İbn əl-Əsirin sözlərinə görə Samanilərin sayəsində Taraz şəhərinə qədər yayılmır. Sonradan isə bütün Qazaxıstanı əhatə etmişdir.